comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uulneratum ac uersum intumorem
adeo ut uix duab manib circum plecti
posset ipsaq iacens in lecto pre nimie¬
tate doloris iam moritura uid̾etur. Ro¬
eam ac̃ benedicere illam dignaretur.
quia credet eam ad benedictionem
uł tactum illiuis mox melius habitu¬
ram. Interrogans autem ille quando
flebotomata esset puella. ⁊ ut cogno¬
uit quia in luna quarta dixit. mul¬
tum insipienter ⁊ indocte fecistis. in
luna quarta flebotomando. Memini
enum beate memorie theodorum archi¬
ep̾m dicere. quia ꝑiculosa sit satis illiꝰ
temporis flebotomͥa. quando ⁊ lum̃ lune
⁊ reuma occeanũ incremento est: ⁊ qͥd
ego possum puelle si moritura est fac̾e:
At illa instantius obsecrans ꝓ filia quã
oppido diligebat. nam ⁊ abbatissam eã
pro se facere disposuerat. tandem obti¬
nuit ut ad languentem intraret. Intͣ¬
uit ergo me secum assumpto ad uir¬
ginem que iacebat multo ut dixidolo¬
re constricta. ⁊ brachio in tantũ gros¬

Expanded text:
vulneratum, ac versum in tumorem, vulneratum, ac versum in tumorem, adeo ut vix duabus manibus circumplecti posset, ipsaque jacens in lecto prae nimietate doloris jam moritura videretur. Roeam, ac benedicere illam dignaretur, quia crederet eam ad benedictionem vel tactum illius mox melius habituram. Interrogans autem ille quando phlebotomata esset puella, et ut cognovit quia in luna quarta, dixit: Multum insipienter et indocte fecistis in luna quarta phlebotomando. Memini enim beatae memoriae Theodorum archiepiscopum dicere, quia periculosa sit satis illius temporis phlebotomia, quando et lumen lunae, et rheuma Oceani in cremento est. Et quid ego possum puellae, si moritura est, facere? At illa instantius obsecrans pro filia quam oppido diligebat, nam et abbatissam eam pro se facere disposuerat, tandem obtinuit ut ad languentem intraret. Intravit ergo me secum adsumto ad virginem quae jacebat multo, ut dixi, dolore constricta, et brachio in tantum gros
Abbreviated transcription (Latin):
uultu. ⁊ loquela promptꝰ capillis pul¬
cherrime crispus. qui ante fuerat de¬
formis pauꝑ ⁊ mutus. Sicq de ꝑce p¬
ta letatus sospitate offerente etiam ei
ep̃o ut in sua familia manendi locum
acciꝑet. magis domũ reuersus ẽ.
fato antistite miraculũ quia cum reue¬
rentissimus uir Wilfridus post longum
exilium in ep̾atum esset haugustalden-¬
fis eccłie receptus. ⁊ idem ioh̃es defuncto
bosa multe scĩtatis ⁊ humilitatis ep̃s pro
eo eboraci substitutus uen̾it. ipse temꝑe
quodam ad monast̾ium uirginum in lo¬
co qui uocatur petadun. cui tunc here¬
semus inquit ⁊ magno uniũsorũ gau¬
dio suscepti essemus. indicauit nob̾
abbatissa quia quedam de numero
uirginum que erat filia ipsius carna¬
lis grauissimo languore tenetur. qͥa
flebotomata ẽ nuꝑ in brachio. ⁊ cum¬
adhuc esset in studio. tacta est infirmi¬
tate repentini doloris. Quo mox incres¬
cente magis grauatum ẽ brachium illd

Expanded text:
vultu et loquela promptus, capillis pulvultu et loquela promptus, capillis pulcherrime crispis, qui ante fuerat deformis, pauper et mutus. Sicque de percepta laetatus sospitate, offerente etiam ei episcopo ut in sua familia manendi locum acciperet, magis domum reversus est. aefato antistite miraculum. Quia cum reverentissimus vir Uilfrid post longum exilium in episcopatum esset Hagustaldensis Ecclesiae receptus, et idem Joannes, defuncto Bosa viro multae sanctitatis et humilitatis, episcopus pro eo Eboraci substitutus, venerit ipse tempore quodam ad monasterium virginum in loco qui vocatur Uetadun, cui tunc Herisemus, inquit, et magno universorum gaudio suscepti essemus, indicavit nobis abbatissa, quod quaedam de numero virginum quae erat filia ipsius carnalis, gravissimo languore teneretur: quia phlebotomata est nuper in brachio, et cum esset in studio, tacta est infirmitate repentini doloris, quo mox increscente, magis gravatum est brachium illud
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ hoc. Cumq singła litterarum nõia
dicente ep̃o respond̾et addidit ⁊ silla¬
bas ac uerba dicenda illi ꝓpon̾e. Et cũ
in om̃ib consequenter respondet. pre¬
oepit eum sententias longiores dice
⁊ fecit. Neq ultra cessauit tota die ⁊
nocte sequente quantũ uigilare po¬
tuit ut ferunt qui p̾sentes fuere lo¬
qui aliquid ⁊ archana sue cogitatio¬
nis ac̃ uoluntatis quod nũquam antea
potuit aliis oftendere in similitudinẽ
illius claudi dui. qui curatus ab apło¬
petro ⁊ ioħe exiliens stetit ⁊ ambulabat.
⁊ intrauit cum illis in templum ambu-¬
lans exiliens ⁊ laudans dñm. gaudens
nimirũ uti officio pedum quo tanto
erat tempore destitutus. huius sanita¬
ti congaudens ep̃c precepit medico etiã
sanande scabiedine capitis eius curam
adhibere. fecit ut iusserat. Et iuuan¬
te benedictione ac̃ p̾cib antistitis nata
est cum sanitate cutis uenusta species
capilloꝵ: factusq est uuenis limpidꝰ

Expanded text:
et hoc. Cumque singula litterarum nomina et hoc. Cumque singula litterarum nomina dicente episcopo responderet, addidit et syllabas ac verba dicenda illi proponere. Et cum in omnibus consequenter responderet, praecepit eum sententias longiores dicere; et fecit: neque ultra cessavit tota die illa et nocte sequente, quantum vigilare potuit, ut ferunt qui praesentes fuere, loqui aliquid, et arcana suae cogitationis ac voluntatis, quod nunquam antea potuit, aliis ostendere; in similitudinem illius diu claudi qui curatus  Aexsiliens stetit et ambulabat; et intravit cum illis in templum ambulans, et exsiliens, et laudans Dominum; gaudens nimirum uti officio pedum, quo tanto erat tempore destitutus. Cujus sanitati congaudens episcopus praecepit medico, etiam sanandae scabredini capitis ejus curam adhibere. Fecit ut jusserat, et juvante benedictione ac precibus antistitis nata est cum sanitate cutis venusta species capillorum, factusque est juvenis limpidus
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Erat autem in uilla ñ longe po¬
sita quidam adolescens mutus ep̃o notꝰ.
nam sepuis ante illum ꝑcipiende ele¬
mosine gr̃a uenire consueu̾at. qui ne
unũ quidem sermonẽ unqͣm fari po
res habebat in capite. ut nil umquã
capillorum ei insuꝑiore parte capitis
nasci ualeret. tantum in circuitu hor¬
ridi crines stare uidebantur. Hunc gͥ
adduci p̾cepit ep̃c: ⁊ ei inconseptis
eiusdem manfionis paruũ tuguriũ
fieri. in quo manens cotidianam abeis
stipem acciꝑet. Cumq una quadra¬
gesime impleta eẽt septimana. seqͦn¬
te dñica iussit ad se intrare pauꝑem.
ingresso linguam ꝓferre ex ore ac sͥ
ostend̾e uissit. ⁊ apprehendens eum de
mento. signum scẽ crucis lingue eiꝰ
impressit. Quam signatam reuocare
inõs ⁊ loqui illum p̾cepit: dicito inqui¬
soluto uinculo lingue quod uisserat.
Addidit ep̃c nomina litterarum. di¬
cito .a. dixit ille .a. Dicito .s. dixit ille

Expanded text:
bat. Erat autem in villa non longe pobat. Erat autem in villa non longe posita quidam adolescens mutus, episcopo notus, nam saepius ante illum percipiendae eleemosynae gratia venire consueverat, qui ne unum quidem sermonem unquam profarires habebat in capite, ut nil unquam capillorum ei in superiore parte capitis nasci valeret, tantum in circuitu horridi crines stare videbantur. Hunc ergo adduci praecipit episcopus, et ei in conseptis ejusdem mansionis parvum tugurium fieri in quo manens quotidianam ab eis  Al., eo stipem acciperet. Cumque una Quadragesimae esset impleta septimana, sequente Dominica jussit ad se intrare pauperem, ingresso eo linguam proferre ex ore ac sibi ostendere jussit; et adprehendens eum de mento, signum sanctae crucis linguae ejus impressit, quam signatam revocare in os, et loqui illum praecepit: Dicito, inquisoluto vinculo linguae, quod jussus erat. Addidit episcopus nomina litterarum: « Dicito A, » dixit ille A. « Dicito B; » dixit ille
Abbreviated transcription (Latin):
eata ep̾o: iohes uir sẽs hagustaldensis
eccłie p̾sulatum suscepit. De quo plu¬
ra uirtutum miracula qui eum fa¬
miliariter nouerunt dicere solent.
⁊maxime uir reuerentissimus ac ue¬
racissimus bericthun diaconus quondã
eius: nunc autem abbas monasterii qd̃
uocatur inderauuda. idest in silua deoꝵ.
equib aliqua memorie trade commodũ
more raro ⁊ uallo circundata ñ longe
abhagustaldensi eccłia. idest uniꝰ ferme
miliarii ⁊ dimidii spacio interfluen¬
te tino anͥne separata: habens cymite¬
rium sci michaeł archangłi: in qua
uir dei sepius ubi oportunitas adride¬
bat temporis. ⁊ maxime in quadrage¬
sima manere cum paucis atq oratio¬
nib ac lectioni quietus oꝑam dari
consuerat. Cumq tempore qͦdam in¬
cipiente quadragesima ibidem man¬
surus adueniret. uissit suis querere
pauꝑem aliquem maiore infirmita¬
te uł inopia grauatum. quem secũ
habere illis dieb ad faciendam elemo
sinam posset sic enim semꝑ facere sole¬

Expanded text:
XV, Johannes, vir sanctus, Hagustaldensis Ecclesiae praesulatum suscepit: de quo plura virtutum miracula qui eum familiariter noverunt, dicere solent, et maxime vir reverentissimus ac veracissimus Bercthun, diaconus quondam ejus, nunc autem abbas monasterii quod vocatur Inderauuda, id est, in silva Derorum: e quibus aliqua memoriae tradere commodum more raro e vallo circumdata, non longe ab Hagustaldensi ecclesia, id est, unius ferme milliarii et dimidii spatio interfluente Tino amne separata, habens coemeterium sancti Michaelis archangeli, in qua vir Dei saepius ubi opportunitas adridebat temporis, et maxime in Quadragesima, manere cum paucis, atque orationibus ac lectioni quietus operam dare consueverat. Cumque tempore quodam, incipiente Quadragesima, ibidem mansurus adveniret, jussit suis quaerere pauperem aliquem majore infirmitate vel inopia gravatum, quem secum habere illis diebus ad faciendam eleemosynam possent  Al., posset: sic enim semper facere sole
Abbreviated transcription (Latin):
cum fr̃ib memoratis inciꝑere. Cũq
naui iam imposuissent que tanti ici¬
neris necessitas poscebat atq oportu
facta est nocte quadam tam seua tem¬
saluata sunt tamen om̃ia que erant
est tempestas hec subtraxit se illi pro¬
fectioni ⁊ remanere domi passus est̾.
At uero unus de sociis eius uocabulo
Wietb̾ct. cum esset ⁊ ipse contentu mun.¬
di ac doctrina scientia insignis. nam
multos annos in hybernia ꝑegrinus
anachoriticam in magna ꝓfectione
uitam eg̾at. ascendit naue̾m. ⁊ fresiã
ꝑueniens. duob annis continius
genti illi ac regi eius ratbbedo uer
tanti laboris fructum apud barba¬
ros iuenit auditores. Lum reuer¬
rat. suis amplius ex uirtutum ex ẽ¬
plis prodẽe curabat.

Expanded text:
cum fratribus memoratis incipere. Cumque cum fratribus memoratis incipere. Cumque jam navi imposuissent quae tanti itineris necessitas poscebat, atque opportunfacta est nocte quadam tam saeva temsalvata sunt tamen omnia quae erant est tempestas haec, subtraxit se illi profectioni, et remanere domi passus est. » At vero unus de sociis ejus, vocabulo Uictberct, cum esset et ipse contemptu mundi ac doctrinae scientia insignis, nam multos annos in Hibernia peregrinus anachoreticam in magna perfectione vitam egerat DCXC, ascendit navem, et Fresiam perveniens duobus annis continuis genti illi ac regi ejus Rathbedo  Altanti laboris fructum apud barbaros invenit auditores. Tunc reverrat, suis amplius ex virtutum exemplis prodesse curabat.
Abbreviated transcription (Latin):
columbe monasteria magis docen
di ꝑgat. Erat autem columba primꝰ
doctor fidei xp̃iane transmontanis
pictis ad aquilonem. primusq fun¬
dator monasterii quod inbii insula
multis diu scottoꝵ pictorumq popłis
uenerabile mansit. qui uidelicet co¬
lumba nunc añnullis composito acel¬
la. ⁊ columba nomine colũcelle uocat᷑.
Audiens autem uerba uisionis ecgb̃et
precepit fr̃i qui retulerat. nec cuiquã
hec alteri referret. ne forte illusioria
esset uisio. Ipse autem tacitus rem con
tes docendas iret cessare uolebat. Et
post dies paucos tursum uenit ad eũ
p̾fatus fr̃ dicens. quia ⁊ ea nocte sibi
post expletos matutinos boisil ꝑ uisũ
genter ac tepide dixisti ecgb̃cto que
tibi dicenda precepi: At nunc uade
⁊ dic illi quia uelit nolit. debet ad mo¬
nasteria columbe uenire. quia arat᷑
eorum ñ recte incedunt oportet aut̃
cum ad rectum hec tramitem reuoca¬
re. Qui hec audiens denuo preceꝑit
ominus temptauit iter dispositũ

Expanded text:
Columbae monasteria magis pergat Columbae monasteria magis pergat docenda. » Erat autem Columba primus doctor fidei Christianae transmontanis Pictis ad aquilonem, primusque fundator monasterii quod in Hii insula multis diu Scottorum Pictorumque populis venerabile mansit. Qui videlicet Columba nunc, a nonnullis composito a Cella et Columba nomine, Columcelli vocatur. Audiens autem verba visionis Ecgberct, praecepit fratri qui retulerat ne cuiquam haec alteri referret, ne forte inlusoria esset visio. Ipse autem tacitus rem constes docendas iret, cessare volebat. At post dies paucos rursum venit ad eum praefatus frater, dicens quia et ea nocte sibi post expletos Matutinos  Al., expletasgenter ac tepide dixisti Ecgbercto quae tibi dicenda praecepi? At nunc vade, et dic illi quia, velit nolit, debet ad monasteria Columbae venire, quia aratra eorum non recte incedunt: oportet autem eum ad rectum haec tramitem revocare. » Qui haec audiens denuo praecepitominus tentavit iter dispositum
Abbreviated transcription (Latin):
simul ⁊ oꝑa restiterunt. Siquidem
electis socis strenuissimis: ⁊ ad pre¬
dicandum ũbum idoneis: ut pote
actione simul ⁊ eruditione p̾claris
p̃patis om̃ibq naurgantib esse ne¬
cessaria uidebantur. uenit die qua¬
dam mane primo ad eum unus de
fr̃ibus discipłis quondam in brit¬
tannia.⁊ minister deo dilecti sacer¬
dotis boisil. cum esset idem boisil pre¬
positus monasteriz malrosensis sub
abbate eata ut supra narrauimus
referens ei uisionem que sibi eadem
nocte apparuisset. Cum expletis
inquiens himnis matutinalib in
mͥ sompnus obrepsisset apparuit ma¬
gister quondam meus ⁊ nutritor
amantissimus boisil interrogauit¬
q me an eum cognoscere possem. Aio
etiam tu es enim boisil. Atille. ad hec
inquit ueni ut responsum dñi salua¬
toris ecgb̾cto afferam quod te tamen re¬
ferente oportet ad illum uenire. Die
gͦ illi quia ñ ualet iter quod ꝓposuit
implere. dei uoluntatis ẽ enun ut ad

Expanded text:
simul et opera restiterunt. Siquidem simul et opera restiterunt. Siquidem electis sociis strenuissimis et ad praedicandum verbum idoneis, utpote actione simul et eruditione praeclarisparatisque omnibus quae navigantibus esse necessaria videbantur, venit die quadam mane primo ad eum unus de fratribus, discipulus quondam in Brittania, et minister Deo dilecti sacerdotis Boisili, cum esset idem Boisil praepositus monasterii Mailrosensis sub abbate Eata, ut supra narravimus, referens ei visionem quae sibi eadem nocte apparuisset: « Cum expletis, inquiens, hymnis matutinalibus in mihi somnus obrepisset, apparuit magister quondam meus et nutritor amantissimus Boisil, interrogavitque me, an eum cognoscere possem. Aio: Etiam, tu es enim Boisil. At ille: Ad hoc inquit, veni, ut responsum Domini Salvatoris Ecgbercto adferam, quod te tamen referente oportet ad illum venire. Dic ergo illi quia non valet iter quod proposuit, implere: Dei enim voluntatis est ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
otempore uenerabilis ⁊ cũ om̃i
honortficentia nominanduᷤ fa¬
inulus xp̃i ⁊ sacerdos ecgbyrht quẽ
in hiberuia insula peregrinam duc̃e
uitam ꝓ adipiscenda in celis patria
retulimus ꝓposuit animo prodesse
eaẜ que ñdum audierant gentib
euangłizando cominitt̾e. Quarum
in germania plurimas nouerat ẽẽ
nationes a quib angli uł saxones
qui nunc britcanniam incolunt
genus ⁊ originem duxisse noscunt᷑
unde hactenus auicina gente britio¬
num corrupte germani nuncupan¬
ni. huni. antiqui saxones. boructuari.¬
Sunt alii ꝑplures isdem in partib
populi qui paganis adbuc ritib ser¬
uientes ad quos uenire prefatus xp̃i
miles circum nauigata brittannia
disposuit si quos forte ex illis erep¬
tos sathane ad xp̃m tranfferre uale.¬
ret. uł si hec fieri ñ posset romã ue¬
nire ad uidenda atq adoranda bea¬
torum apłoꝵ ac martẏrum xp̃i li¬
mina cogitauit. Sed ne aliquid
horum ꝑficeret suꝑna illi oracula

Expanded text:
 venerabilis, et cum omni honorificentia nominandus famulus Christi et sacerdos Ecgberct, quem in Hibernia insula peregrinam ducere vitam pro adipiscenda in caelis patria retulimus, proposuit animo pluribus prodesse;earum quae nondum audierant, gentibus evangelizando committere: quarum in Germania plurimas noverat esse nationes, a quibus Angli vel Saxones qui nunc Brittaniam incolunt, genus et originem duxisse noscuntur; unde hactenus a vicina gente Brittonum corrupte Garmani  Al., Germani nuncupanni, Huni, antiqui Saxones Boructuari alii perplures hisdem in partibus populi paganis adhuc ritibus servientes, ad quos venire praefatus Christi miles circumnavigata Brittania disposuit, si quos forte ex illis ereptos Satanae ad Christum transferre valeret, vel si hoc fieri non posset, Romam venire ad videnda atque adoranda beatorum apostolorum ac martyrum Christi limina cogitavit. Sed ne aliquid horum perficeret, superna illi oracula
Abbreviated transcription (Latin):
minis ipsius consortio uing̾etur.
Qui in eius quoq eccl̃ia sepultus est
⁊ iubente pontifice epitaphiũ in eius
⁊ legentes quoq uł audientes exem¬
plum facti. ad studium religionis ac¬
oend̾et. Scͥptum ẽ ergo hoc mͦ. Culm̃
opes sebolem. pollentia regna tͥumphoᷤ
Exuuras ꝓceres. menia castra lares.
Queq patrum uirtus ⁊ que congesse¬
rat ipse. Ced wald armi potens reliqͥt
amore dei. Ut petrum sedemq petͥ
rex cern̾et hospes. Cuiꝰ fonte metas
sumeret almus aquas. Splendificũq
uibar radianti carꝑet hausto. Ex quo
uiurficus splendor ubiq fuit. Precipi¬
ensq alacer rediuiue p̃mia uite. Bar

Expanded text:
minis ipsius consortio jungeretur: minis ipsius consortio jungeretur: qui in ejus quoque ecclesia sepultus est: et jubente pontifice epitaphium in ejus  legentes quoque vel audientes exemplum facti, ad studium religionis accenderet. Scriptum est ergo hoc modo: Culmen, opes, subolem, pollentia regna, triumphos, Exuvias, proceres, moenia, castra, lares; Quaeque patrum virtus, et quae congesserat ipse Caedual armipotens, liquit amore Dei, Ut Petrum, sedemque Petri rex cerneret hospes, Cujus fonte meras sumeret almus aquas, Splendificumque jubar radianti carperet haustu, Ex quo vivificus fulgor ubique fluit. Percipiensque alacer redivivae premia vitae, Bar
Abbreviated transcription (Latin):
cum premalore senectute minus ep̃a¬
tui administrando suffic̾et: ordinato
inepatum eboracensis eccłie wilfrido
conuersatione compleuit.¬
nno autem regni aldfridi tercio
xonum cum genti sue duob annis
strenuissime p̾esset: relicto imꝑio ꝓp¬
ter dñm regnumq ꝑpetuum uenit
romã. Hoc sibi gle singularis deside¬
rans adipisci. ut ad limina beatorũ
apłorum fonte baptismatis ablueret᷑.
in quo solo didicerat gen̾ humano.
patere uite celestis introitum simul etiã
sꝑans quia mox baptizatus carne solu¬
tus adeterna gaudia iam mundus tͣn-¬
siret. quod utrũq ut mundus disposue
enim illo ꝑueniens pontificatũ agen¬
te sergio. baptizatus ẽ die scõ sabbati
languore corre ptꝰ duodecimo kłarũ
maiarũ die solutꝰ a carne. ⁊ beatoꝵ
etiam tempore baptismatis papame¬
moratus patri nomen imposuerat:
ut beatissimo apłorum pͥncipi ad
cuiꝰ sacratissimũ corpus a finibꝰ ter¬
re pio ductus amore uen̾at. etiam no¬

Expanded text:
 prae majore senectute minus episcopatui administrando sufficeret, ordinatopum Eboracensis Ecclesiae Uilfrido conversatione complevitAnno autem regni Aldfridi tertio xonum, cum genti suae duobus annis strenuissime praeesset, relicto imperio propter Dominum regnumque perpetuum, venit Romam, hoc sibi gloriae singularis desiderans adipisci, ut ad limina beatorum apostolorum fonte baptismatis ablueretur, in quo solo didicerat generi humano patere vitae caelestis introitum: simul etiam sperans quia mox baptizatus, carne solutus, ad aeterna gaudia jam mundus transiret: quod utrumque ut mente disposuerenim illo perveniens, pontificatum agente Sergio, baptizatus est die sancto Sabbati languore correptus, duodecimo Kalendarum Maiarum die solutus  Al. add. etiam tempore baptismatis papa memoratus Petri nomen imposuerat, ut beatissimo apostolorum principi, ad cujus sacratissimum corpus a finibus terrae pio doctus amore venerat, etiam no
Abbreviated transcription (Latin):
angłicis iunctus in arre poli. Stieces¬
sit autem theodoro in ep̃atum b̾etuald
sed ⁊ eccłiasticis simul ac monasteria¬
libus disciplinis summe instructus
tam ⁊ ipsi p̃decessori suo minime com¬
parandus. Qui electus ẽ quidem in
galliarum. ⁊ sedit in sede sua pridie
hłarum septembͥum dñica. Qui inter
multos quos ordinauit antistites etiã
gebmundo rofensis eccłie presule de¬
functo. tobiam ꝑ illo consecrauit ui¬
rum lanna lingua. greca ⁊ saxonica
lingua atq eruditione mutti plicit̃¬

Expanded text:
angelicis junctus in arce poli. Successit autem Theodoro in episcopatu Berctuald,sed et ecclesiasticis simul ac monasterialibus disciplinis summe instructus, tametsi praedecessori suo minime comparandus: qui electus est quidem in Galliarum: et sedit in sede sua pridie Kalendarum Septembrium Dominica; qui inter multos quos ordinavit antistites, etiam Gebmundo Hrofensis Ecclesiae praesule defuncto, Tobiam pro illo consecravit, virum Latina, Graeca et Saxonica lingua atque eruditione multiplicit
Abbreviated transcription (Latin):
patriam propter xp̃m ⁊ propter
euangłium: ⁊ in hac uita centuplũ
accpꝑet. ⁊ in scło uenturo uitam et̃¬
nam. Et ipse ergo ubi ad loca sc̃a ro
beatoꝵ apłorum in celis diu deside¬
ratam ꝑuenit. Eodem sane anno
quod hi brittanniam relinquere an¬
extremũ in ꝓuintia que uocatur
inundalum: corpusq locum indi¬
tum ꝑlatum ẽ in monast̾ium ipsiͤ
quod dicitur in ripum. ⁊ iuxta ho¬
norem tanto pontifici congruum:
statu uite ut ad priora repedantes.
paucisq sunt gesta memoremus.
Cum eẽt puer bone indolis atq eta
te ⁊ circunspecte in om̃ib gereret.
ipsis amaretur. ueneraret᷑. amplectẽ¬
tur. Ubi quartum decimũ etatis conti¬
git annum monasticam singulari
uitam pretulit. quod ubi patrisuo
narrauit. iam enim pͣater obierat:
libenter eius uotis ac desideriis ce¬
lestib annuit. eumq ceptis saluca¬

Expanded text:
patriam propter Christum, et propter patriam propter Christum, et propter Evangelium, ut in hac vita centuplum acciperet, et in saeculo venturo vitam aeternam. Et ipse ergo ubi ad loca sancta Rbeatorum apostolorum in caelis, diu desideratam, pervenit. Eodem sane anno quo hi Brittaniam reliquere, anextremum in provincia quae vocatur Inundalum: corpusque ejus loculo inditum, perlatum est in monasterium ipsius, quod dicitur Inhrypum, et juxta honorem tanto pontifici congruum, statu vitae, ut ad priora repedantes, paucis quae sunt gesta, memoremus, cum esset puer bonae indolis, atque aetatte et circumspecte in omnibus gereret ipsis amaretur, veneraretur, amplecteretur, ubi quartum decimum aetatis contigit annum, monasticam saeculari vitam praetulit. Quod ubi patri suo narravit, jam enim mater obierat, libenter ejus votis ac desideriis caelestibus adnuit, eumque coeptis
Abbreviated transcription (Latin):
ut proiintia australium saxo¬
num que eatenus adciuitatis pen-¬
tane cuitunc danihel preerat. par¬
rochiam ꝑtinebat. ⁊ ip̃sa sedem ep̃a-¬
lem ac proprium haberet ep̃m. Con¬
secratusq est eis antistes pͥmꝰ eadb̾et
qu erat abbas monaster ii beate me
cium pontificatus. Ipso autem ante
aliquot annos ex hac luce subtracto.
ep̾atus usq hodie cessauit
nno autem imꝑii osredi quarto
bilissime tempore aliquanto pre¬
fuerat. nobilius multo regni scep¬
dea reliquit. Nam uenit romam
ibiq attonsus pontificatum ha-¬
bente constantino ac monachos
regnum cenredo filio edelredi qui
autem ipsum cenredum idem reg¬
num tenebat. Uenit autem cum
illo ⁊ filius sigheri regis orienta¬
lium saxonum. cuiꝰ supra memi.¬
nimus uocabulo offa uiuenis aman¬
tissime etatis ⁊ uenustatis. totaq
sue genti adtenenda seruandaq
regni sceptra exoptatissimiis. qui
pariductus deuotione mentis. re-¬
liquit uxorem agros: cognatos &

Expanded text:
ut provincia Australium Saxout provincia Australium Saxonum, quae eatenus ad civitatis Ventanae, cui tunc Danihel praeerat, parochiam pertinebat, et ipsa sedem episcopalem ac proprium haberet episcopum: consecratusque est eis primus antistes Eadberct, qui erat abbas monasterii beatae memcium pontificatus. Ipso autem ante aliquot annos ex hac luce subtracto, episcopatus usque hodie cessavitnno autem imperii Osredi quarto bilissime tempore aliquanto praefuerat, nobilius multo regni sceptra reliquit. Nam venit Romam, ibique adtonsus, pontificatum habente Constantino; ac monachus regnum Ceolredo filio Aedilredi, qui ante ipsum Coinredum idem regnum tenebat. Venit autem cum illo et filius Sigheri regis orientalium Saxonum, cujus supra meminimus, vocabulo Offa, juvenis amantissimae aetatis et venustatis, totaeque suae genti ad tenenda servandaque regni sceptra exoptatissimus. Qui pari ductus devotione mentis, reliquit uxorem, agros, cognatos et
Abbreviated transcription (Latin):
me p̃fuit. ambo ⁊ in reb eccłiasticis.
⁊ in scientia scripturarum suffici¬
enter instructi. Deniq halhelmus
cum adhuc eẽt prb̃r ⁊ abbas monas¬
terii quod maildubi urbem nuncu¬
pant scͥpsit iubente synodo sue gen¬
tis librum egregium aduersus erro¬
rem brectonum quo uł pascha ñ suo
tempore celebrant uł alia ꝑplura
eccłiastice castitati. ⁊ paci contraria
gerunt. multosq eorum qui occiden-¬
talib saxonib subditi erant brito¬
nes ad catholicam dñice pasche cele¬
brationẽ huius lectione ꝑduxit. Scͥꝑ¬
sit ⁊ de uirginitate librum eximium
quem in exemplum sedulii geminato
oꝑe ⁊ uersib exametris ⁊ prosa com¬
posuit. Seripsit ⁊ alia n̾nulla ut pote
uir undecunq doctissimus nam &
sermone nitidus. ⁊ scripturarũ
ut dixi tam lib̾alium que eccłiasti¬
carum erat eruditione mirandus.
ditus. Quib ep̃atum administranti¬
bus statutum ẽ syuodali decreto.

Expanded text:
me praefuit: ambo et in rebus ecclesiasticis, me praefuit: ambo et in rebus ecclesiasticis, et in scientia Scripturarum sufficienter instructi. Denique Aldhelm, cum adhuc esset presbyter, et abbas monasterii quod Maildufi urbem nuncupant, scripsit, jubente synodo suae gentis, librum egregium adversus errorem Brittonum, quo vel Pascha non suo tempore celebrant, vel alia perplura ecclesiasticae castitati et paci contraria gerunt, multosque eorum qui Occidentalibus Saxonibus subditi erant Brittones, ad catholicam Dominici Paschae celebrationem hujus lectione perduxit. Scripsit et de Virginitate librum eximium, quem in exemplum Sedulii geminato opere, et versibus hexametris, et prosa composuit. Scripsit et alia nonnulla, utpote vir undecumque doctissimus: nam et sermone nitidus, et scripturarum, ut dixi, tam liberalium quam ecclesiasticarum erat eruditione mirandus. ditus. Quibus episcopatum administrantibus DCCXI statutum est synodali decreto,
Abbreviated transcription (Latin):
.dcco. Aldfrid rex nordanhum¬
brorum defunctus ẽ. anno regni
sui uicesimo necdum impleto curi
succedens in imꝑium filius suus
osred puer octo circiter annorum
regnauit annis . xl. Cuiꝰ regni pͥn-¬
cipio antistes oecidentalium saxo
uitam. bonus quippe erat uir ac
iustus: ⁊ ep̃alem uitam siue doct᷑¬
nam magis insito sibi uirtutũ amore
quam lectionib institutus exercebat.
Demq reuerentissimus antistes pie¬
thelin de quo in sequentib suo loco
dicendum ẽ qui cum successore eius
aldelmo multo tempore adhuc dia¬
conus siue monachus fuit. referre est
solitus. quod in loco quo defunctus
ẽ obmeritum sc̾itatis eius multa
hominesq ꝓuintie illius solitos:
ablatum inde puluem propter lan¬
guentes in aquam mutere atq huiꝰ
gustum siue asꝑsionem multis sa¬
nitatem egrotis ⁊ hominib ⁊ pocco¬
rib conferre. propt̾ quod frequenti
dem facta ñ minima. Quo defuncto
li quam usq hodie regit. Altera ald¬
helmo cui annis quatuor strenuissi¬

Expanded text:
o, Aldfrid rex Nordanhymbrorum defunctus est anno regni sui vicesimo necdum impleto; cui succedens in imperium filius suus Osred, puer octo circiter annorum, regnavit annis undecim. Hujus regni principio antistes occidentalium Saxonvitam. Bonus quippe erat vir ac justus et episcopalem vitam, sive doctrinam magis insito sibi virtutum amore quam lectionibus institutus exercebat. Denique reverentissimus antistes Pecthelm, de quo in sequentibus suo loco dicendum est, qui cum successore ejus Aldhelmo multo tempore adhuc diaconus sive monachus fuit, referre est solitus, quod in loco quo defunctus est, ob meritum sanctitatis ejus multa hominesque provinciae illius solitos ablatum inde pulverem propter languentes in aquam mittere, atque hujus gustum sive aspersionem multis sanitatem aegrotis et hominibus et pecoribus conferre: propter quod frequenti dem facta non minima. Quo defuncto, li, quam usque hodie regit; altera Aldhelmo, cui annis quatuor: strenuissi
Abbreviated transcription (Latin):
tes. tandem post terga respicemus
sed forte uł ipsam de qua egressi era¬
mus insulam:aliquo conamine re¬
petere possemus:inuemimus nos
salutis. Ubi autem longiꝰ uisum
leuauimꝰ. uidimus in ip̃a insula
farne egressum de latibulis suis a.¬
mantissimũ deo patrem edelwaldũ.
iter nr̃m inspicere. Audito ⁊ enim
fragore ꝓcellarum ac feruentis ocea¬
ni. exierat uid̾e quid nob accidet.
cumq nos in labore ac desꝑatione po¬
sitos cerneret. flectebar genua sua ad
salute dep̾caturus. ⁊ cum orationẽ
compłet. simul tumida equora placa¬
uit adeo ut cessante ꝑom̃ia seuitia tẽ¬
pestatis. sccd̃i nos uenti ad terram usꝙ
ꝑplana maris terga comitarent᷑. Cũq
euadentes ad terram nauiculã qͦq
nr̃am abundis exportaremus. mox
eademq nr̃i gr̃a modicum siluerat
tempestas rediit: ⁊ toto illo die mul¬
tum furere ñ cessauit. ut palam da¬
retur intelligi. quia modica illa q̃
ꝓuenerat intercapedo quietis. ad uni

Expanded text:
tes tandem post terga respiceremus, tes tandem post terga respiceremus, si forte vel ipsam de qua egressi eramus, insulam aliquo conamine repetere possemus, invenimus nos salutis. Ubi autem longius visum levavimus, vidimus in ipsa insula Farne, egressum de latibulis suis amantissimum Deo Patrem Oidilualdum iter nostrum inspicere. Audito etenim fragore procellarum ac ferventis Oceani, exierat videre quid nobis accideret: cumque nos in labore ac desperatione positos cerneret, flectebat genua sua ad Al., deprecaturus. Et cum orationem compleret, simul tumida aequora placavit; adeo ut cessante per omnia saevitia tempestatis, secundi nos venti ad terram usque per plana maris terga comitarentur. Cumque evadentes ad terram, naviculam quoque nostram ab undis exportaremus, mox eadem quae nostri gratia modicum siluerat, tempestas rediit, et toto illo die multum  Al. om. multum furere non cessavit, ut palam daretur intelligi, quia modica illa quae provenerat intercapedo quietis ad viri
Abbreviated transcription (Latin):
yecessit aitẽ
uiro dñi cudbercto inex̃¬
cenda uita solitaria quã
in insula farnean e p̾atus
sui tempora gerebat. uir
uenerabilis eblwald qui multis annis
in monast̾io quod dicit᷑ in rhupum.
acceptum pb̃ratus officium condig¬
tius clarescat: unũ eius narro mira¬
cłm quod mͥ unus efr̾ib propter qͦs
⁊ in quib patratum ẽ ip̃se narrauit.
uidelicet gudfrid uenerabilis xp̃i fa¬
mulus ⁊ prb̃it quietam postea fr̾ib
eiusdem eccł̃ie lindisfarnensis in qua
educatus ẽ abbatis uire p̾fuit: ueni
inquit cum duob fr̃ib aliis ad insulã
farne loqui desiderans cum reueren¬
tissimo patre adelwaldo. Cũq allocu¬
tione eius refecti ⁊ benedictione peti-¬
ta domũ rediremus ecce subito posi¬
tis nob̃ in medio mari interrupta ẽ
serenitas qua uehebamur: ⁊ tanta
mis ut neq uelo neq remigio quiꝙꝓ
ꝓficere neq aliud quam mortem spe¬
rare ualeremꝰ. Cumq diu multũ
cum uento pelagoq frustra certan¬

Expanded text:
cessit autem viro Domini Cudbercto, in exercenda vita solitaria quam in insula Farne ante episcopatus sui tempora gerebat, vir venerabilis Oidiluald, qui multis annis in monasterio quod dicitur Inhrypum, acceptum presbyteratus officium condigtius clarescat, unum ejus narro miraculum quod mihi unus e fratribus propter quos et in quibus patratum est, ipse narravit: videlicet Gudfrid, venerabilis Christi famulus et presbyter, qui etiam postea fratribus ejusdem Ecclesiae Lindisfarnensis in qua educatus est, abbatis jure praefuit. « Veni, inquit, cum duobus fratribus aliis ad insulam Farne, loqui desiderans cum reverentissimo Patre Oidilualdo: cumque allocutione ejus refecti et benedictione petita domum rediremus, ecce subito, positis nobis in medio mari, interrupta est serenitas qua vehebamur, et tanta mis, ut neque velo neque remigio quicquam proficere, neque aliud quam mortem sperare valeremus. Cumque diu multum cum vento pelagoque frustra certan
Abbreviated transcription (Latin):
diga er hortatione: Omortaliũ uali.¬
dissumi quid potuit rex francoꝵ bels
psite sum om̃i gente que sunc a lotari.¬
gia usq ad hispaniã cont᷑ hatenc ante¬
ossorem nr̃m: Quia quantũ uoluit
franties adquisiuit. Quantũ uoluit
rani pmisit. Dum placuit tenuit. dũ
satiatus ẽ ad maiora hane lans reliquit.
None Rõu pater m̃s dux pͥmus ⁊ aue¬
tor nr̃e gentis cum patrib nrĩs regẽ
francoꝵ parisius in medio sinu reg¬
nisui sub bello uicit: Nec rex fran¬

Expanded text:
diget exhortatione? O mortalium validissimi, quid potuit rex Francorum bellis proficere cum omni gente quae sunt a Lotaringia usque ad Hispaniam contra Hasting antecessorem nostrum? Qui quantum voluit Franciae sibi acquisivit; quantum voluit regi permisit; dum placuit, tenuit; dum satiatus est, ad majora anhelans, reliquit. Nonne Rou pater meus, dux primus et auctor nostrae gentis cum patribus nostris regem Francorum Parisius in medio regni sui bello vicit? nec Fran
Abbreviated transcription (Latin):
daturno candidus. ioui clarus. Marti
igneus. luctfero gaudens. uesꝑo reful¬
gens. mercurio iadians. lune blandꝰ.
soli cum oritur ardens. postea dies. S
colores ratio altitudinũ temꝑat. Siqui¬
dem earum similitudinẽ trahunt in
quarum aera uenere subeundo tingͥeq
appropinqͣntes utralibet alieni mea¬
tus circulus. frigidior in pallorem.
ardentior in ruborem. uentosus ĩhor¬
rorem. solatq cõmissure absidũ extre¬
meq orbite atram in obscuritatẽ. De
ꝑ quem errantes stelle feruntur. nͨ ali¬
ud habitatur in t̾ris quam qd̃ illi sub¬
iacet. reliqua a polis squalent. Ueneris
tantũ stella excedit cum binis partib
curii stella laxissime ut tam̃ eduodenᷤ
partib. tot sunt enĩ latitudinis oc̃to
deinde fertur medio in duas parteᷤᷤ fle¬
xuoso drachonũ tͣccu in eqͣles. Martis
stella .iiii. mediis. iouis media. ⁊ suꝑ eã
uuab saturn duab ut sol. D¬

Expanded text:
aturno candidus, Jovi clarus, Marti igneus, Lucifero gaudens, Vespero refulgens, Mercurio radians, Lunae blandus, Soli cum oritur ardens; postea dies. Sed colores ratio altitudinum temperat, siquidem earum similitudinem trahunt, in quarum aera venere subeundo, tingitque appropinquantes utralibet alieni circuli meatus: circulus frigidior in pallorem, ardentior in ruborem, ventosus in horrorem, sol atque commissurae apsidum, extremaeque orbitae atram in obscuritatem. CAPper quem errantes stellae feruntur; nec aliud habitatur in terris, quam quod illi subjacet, reliqua polis squalent. Veneris tantum stella excedit eum binis partibuscurii stella laxissime, ut tamen e duodenis partibus, tot sunt enim latitudines, nodeinde medio fertur inter duas partes flexuoso draconunr meatu inaequalis, Martis stella quatuor mediis, Iouis media et super eam duabus, Saturni duabus ut sol.
Abbreviated transcription (Latin):
sũpserunt. Nam arietem martio men-¬
si ꝓpter hammonẽ iouem tͥbuunt. Uñ
⁊ in eius simulacͦ ariecis cornua fingẽ.
laurum apͥli ꝓpt̃ eundem iouẽ. qd̾ in
bouem sit fabulose ꝯũsus. Castorem &
pollucem maio. ꝓpt̾ insigne uirtutis.
Porro cancrũ unio qñ sol ad inferiora
redit. qd̃ cancer impulsus. retͦ cursũ
dirigere soleat. Leonẽ quẽ occidit hercu¬
les uilio ꝓpt̾ uim feruoris assignant.
Uirginẽ augusto qr tunc exhausta
colorib tellus nicħ pariat. Libram
septembͥ. obeqͣlitatem diei ⁊ noctis.
Scorpionẽ ⁊ sagittariũ eqͥnis crurib de¬
formatum ꝓpt̾ fulmina mensiũ ipsoꝵ.
october ⁊ nouemb̾ accipiunt. Capri-¬
cornum decembͥ. ꝓpt̾ caprã iouis nu¬
tricem. cuiꝰ extrema pisci similia pin¬
guutur. qd̃ hꝰ nsis ultima sint plu¬
uialia. Aqͣrium ianuario. februaro
pisces. obm̃ses imbnferos tradt̃. Sin¬
gulis au̾ signis .xxx. partes t̾ne uͦ deca¬
des deputantur. eo qd̃ sol .xxx. dieb . ⁊ .x.

Expanded text:
uodecim. Nam arietem Martio mensi propter Ammonem Jovem tribuunt. Unde et in ejus simulacro arietis cornua fingunt. Taurum Aprili, propter eumdem Jovem, quod in bovem sit fabulose conversus. Castorem et Pollucem Maio, propter insigne virtutis. Porro Cancrum Junio, quando sol ad inferiora redit, quod Cancer impulsus retro cursum dirigere soleat. Leonem, quem occidit Hercules, Julio propter vim fervoris assignant. Virginem Augusto, quod tunc exhausta caloribus tellus nihil pariat. Libram Septembri ob aequalitatem diei et noctis. Scorpium et Sagittarium equinis cruribus deformatum, propter flumina mensium ipsorum, October et November accipiunt. Capricornum December propter capram Jovis nutricem, cujus extrema pisci similia pinguntur, quod hujus mensis ultima sint pluvialia. Aquarium Januario, Februario Pisces, ob menses imbriferos tradunt. Singulis autem signis triginta partes, ternae vero decades putantur, eo q
Abbreviated transcription (Latin):
ubis. Quicqͥd de faciendis signis acceꝑis
ułl arcepisti. hec ñ tͥ s illis deputes dona¬
donata: ꝓ quoꝵ tͥ salute collata sunt.

Expanded text:
uidquid de faciendis signis acceperis vel accepisti, haec non tibi, sed illis deputes donata. pro quorum tibi salute collata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aũ reg̾ dd henricꝰ homo regͥ stepħi ef¬
fectus ẽ. deditq rex stepħs burgũ qd̵
suã ap̃ londoniã in sollẽpnitate pas¬
chal qua ñqͣm fu̾at splendidior in
anglia multitudine. magnitudĩe.
auro. argento. gẽmis. uestib. om̃i¬
moda dapsilitate. Ad rogationes uͦ
diuulgatũ ẽ regẽ mortuũ eẽ. Quod
audiens hugo bigod in castello nore¬
Uic subintͣuit nec redd̾e uoluit: nͥ
ip̃i regi aduenienti. ualde tam̃ in¬
lare. Cepit gͥ rex castellũ de bakentun.
ciiꝰ dñs Rob̃tus quã ꝓditor a rege dis¬
cesserat. Inde obsedit urbem ex secest᷑
nas multas ꝯstruendo. multũ thes¬
auri sui absumpsit. Sero tam̃ red¬
ditum ẽ ei castellũ. ⁊ undictã non
ex̾cuit in ꝑditores suos pessimo ꝯsilio
usus. Si enĩ eam tunc excuisset: p̾ea
contra eum tot castella retenta ñ fuis¬
sent. G inde rex ꝑrexit in insulam uecꝰ¬
tam ⁊ abstulit eam baldumno de red¬
uers de quo p̃diximus ⁊ exulauit

Expanded text:
 regis Henricus homo regis Stephani effectus est, deditque ei rex Stephanus burgum, quod suam apud Londoniam in solemnitate Paschali, qua nunquam fuerat splendidior in Anglia multitudine, magnitudine, auro, argento, gemmis, vestibus, omnimoda dapsilitate. Ad Rogationes vero divulgatum est regem mortuum esse. Quod audiens Hugo Bigot in castellum Nordwic subintravit, nec reddere voluit, nisi ipsi regi advenienti valde tamen inlare. Cepit igitur rex castellum de Bathentune, cujus dominus Robertus quidam proditor a rege desciverat. Inde obsedit urbem Execestre, nas multas construendo, multum thesauri sui absumpsit. Sero tamen redditum est ei castellum, et vindictam non exercuit in proditores suos pessimo consilio usus; si enim eam tum exercuisset, postea contra eum tot castella retenta non fuissent. Inde igitur rex perrexit in Insulam Vectam, et abstulit eam Baldwino de Redvers, de quo praediximus et exsulavit
Abbreviated transcription (Latin):
neford̃: audiuit nuntiũ dicentẽ sibi.
Rex scotoꝵ si mulans se pactfice ueni¬
re ad de grã hospitandi ueniens in car¬
loil ⁊ innouũ castellũ: dolose cepit
utͣqͣ. Eui rex stephs. que dolose recep̃:
uictoriose recipiã. ꝓmouit gͥ rex impi
nullꝰ in anglia fuisse iemorare potuit.
Occurrens gͥ ei rex dd̃ ap̃ duuelinã con¬
cordatꝰ ẽ ei. reddens ei nouũ castellũ.
Carloil uͦ retinuit ꝯcessione reg̾ stepħi.

Expanded text:
neford, audivit nuntium dicentem sibi: Rex Scotorum simulans se pacifice venire ad te gratia hospitandi, veniens in Karloil et novum castellum dolose cepit utraque; cui rex Stephanus: Quae dolose cepit, victoriose recipiam. Promovit igitur rex impigquantum nullus in Anglia fuisse memorare potuit, occurrens igitur ei rex David circa Dunelmiam concordatus est ei, reddens novum castellum; Karloil vero ret
Abbreviated transcription (Latin):
in ip̃oingressu anglie ꝓuolauit
ad bede fordiam. ⁊ inuigilia natał
dñi ⁊ in toto natal obsedit eam. Qd̃
etiam multis deo displicuisse uisũ ẽ.
Quia sollempnitates sollẽpnitatum
paruuli uł nichili penoebat. Reddi¬
ta ẽ aũ ei bedefordia: in scotiã ꝓmouit
ex̃citum. Rex nãq scotoꝵ qr sacͣm̃tũ
fecerat filie regis henrici qͣi sub uela¬
mento scĩtatis ꝑ suos execrabiliter
egit. Mulieres enĩ gͣuidas funde bãt.
⁊ fecus anticipatos abstrahebant. Pue¬
ros suꝑ acumina lancearũ iactabãt.
Pb̃ros suꝑ altaria detruncabãt cruci¬
fixoꝵ capita abscisa suꝑ cesorum cor-¬
pora ponebant. Mortuoꝵ capita mu¬
tuandes suꝑ crucifixa reponebant.
Quẽcũq gͥ scoti attingebant: omĩa
erant plena horroris. plena ĩmanita¬
tis. aderat clamor mulierũ. eiulatꝰ senũ.

Expanded text:
in ipso ingressu Angliae provolavit in ipso ingressu Angliae provolavit ad Bedefordiam, et in vigilia Natalis Domini et in toto Natali obsedit eam: quod etiam multis Deo displicuisse visum est, quia solemnitatem solemnitatum parvi vel nihili pendebat. Reddita autem Bedfordia in Scotiam promovit exercitum. Rex namque Scotorum, quia sacramentum fecerat filie regis Henrici, quasi sub velamento sanctitatis per suos execraegit. Mulieres enim gravidas findebant, et fetus anticipatos abstrahebant, pueros super acumina lancearum jactabant, presbyteros super altaria detruncabant, crucifixorum capita abscissa super caesorum corpora ponebant, mortuorum vero capita mutuantes super crucifixa reponebant. Quaecunque igitur Scoti attingebant, omnia erant plena horroris, plena immanitatis. Aderat clamor mulierum, ejulatus senu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓceres eũ eo. Ubirex martiis alt̾ca¬
donib assolitꝰ om̃ia que inceꝑit. lu-¬
culente ꝑfecit. hostiũ tircũuentus
reppulit.hostilia castella depulit.
egregie int̾ sũmos splenduit. Concor¬
diã eũ rege francoꝵ ꝯposuit. ⁊ eustachiꝰ
filiꝰ eiꝰ homo regis francoꝵ effectꝰ ẽ de
normannia q̃ francoꝵ ad iacet imꝑio.
Qd uidens ꝯsul andegauensis qui su-¬
premꝰ eiꝰ hostis erat. qui nimirũ filiã
regis henrici dux̾at que imꝑatrix ale.¬
mannie fuerat. ⁊ sacͣr̃ta de regno an¬
glie acceꝑat: unde ⁊ angliam calũ pni¬
abantur sponsus ⁊ sponsa cepit tam̃
inducias cũ rege stepħo. Uidebat enĩ
se ad p̃sens regias uires ñ posse ꝑfrin¬
gere tam ꝓ multitudĩe ꝓbitati: quã
peccunie que adhuc ex abundantia
us rediit rex inangliam clarus. hĩ
gͥ duo anni stepħo regi ꝓsꝑini fue¬
runt. Tercius uͭ de quo d̾icemus me-¬
diocris & interfisus. Duo uͦ ultimi
exitiales ⁊ p̃rupti.
tephanus rex impiger t̾cio anno

Expanded text:
proceres cum eo. Ubi rex Martiis altercationibus assolitus omnia, quae incaepit, luculenter perfecit, hostium circumventus repulit, hostilia castella depulit, egregie inter summos splenduit, concordiam cum rege Francorum composuit, et Eustachius filius ejus homo regis Francorum effectus est de Normannia, quae Francorum adjacet imperio. Quod videns consul Andegavensis, qui supremus hostis ejus erat qui nimirum filiam regis Henrici duxerat, quae imperatrix Alemanniae fuerat, et sacramenta de regno Angliae acceperat; unde et calumniabantur Angliam sponsus et sponsa cepit tamen inducias cum rege Stephano. Videbat enim se ad praesens regias vires non posse perstringere, tam pro multitudine probitatis quam pecuniae, quae adhuc ex abundantia Domini rediit rex in Angliam clarus. Hi ergo duo anni Stephano regi prosperrimi fuerunt. Tertius vero, de quo dicemus, mediocris et intercisus; duo vero ultimi exitiales et praerupti. Stephanus rex impiger tertio anno
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ .xiiii. lunas paschales incena syno¬
dus instituit. eo qd̃ ad eundem anni so¬
diuiditur in ebdoadas & endecadas.
hoc ẽ in octo ⁊.xi.annos. Octo enĩ anni
lunares totidẽ annos solares duob
tantũ dieb tͣnscendunt. quoꝵ alter
ad explementũ occurrit endecadis.
alter ratione saltus absumitur. Alio¬
quin endecas solaris uno die tͣnscen¬
deret lunarem. licet qͥdam uiolent̾
hos dies ex byssextis octo annoꝵ sup¬
plere nitantur. cũ byssextꝰ soleat in
m̃se febr̾ soli suꝑ fusus ⁊ lune fut᷑o
temꝑi nicħ p̃iudicare. ⁊ ip̃i nullũ
endicadi bessextũ addant. Ut gͦ aꝑtiꝰ
dicam duo lune dies qui nuꝑ sunt
in ogdoade. duos qͥ desunt in endeca¬
de complebunt

Expanded text:
pter XIV lunas paschales Nicaena synodus instituit, eo quod ad eumdem anni sodividitur in ogdoadas et hendecadas, hoc est, in VIII et XI annos. Octo enim anni lunares totidem annos solares duobus tantum diebus transcendunt, quorum alter ad explementum oalter ratione saltus absumitur. Alioquin endecas solaris uno die transcenderet lunarem. Licet quidam violenter hos dies et bissextis octo annorum supplere nitantur, cum bissextus soleat in mense Februario soli superfusus et lunae futuro tempori nihil praejudicare, et ipsi nullum indecadi bissextum addant. Ut ergo apertius dicam, duo lunae dies qui supersunt in ogdoade, duos qui desunt in endecade complebunt
Abbreviated transcription (Latin):
eclipsis solis facta est .xiiii. kl̃ martii. ab
hora prima usq ad tertiam. Anno .dxl.
ruerunt stelle pene hora dimidia ab
hora diei tercia. Anno. dxluii. ida reg¬
nare cepit a quo regalis nordanhum¬
brorum ꝓsapia originem tenet .xii.
tanniam ad docendos pictos ⁊ in insu¬
la hii monast̾ium fecit. Anno. dxcui.
gregorius papa misit brittanniam au¬
gustinũ. cum monachis qui u̾bum dĩ
genti anglorum eungłirarent. Anno.
dxcuii. uenere brittanniam prefati
doctores qui fuit annꝰ plus minus
annus . ol. aduentus anglorum in bͥt¬
tanniam. Anno. dci. misit papa gre¬
gorius pallium brittanniam augusti¬
no iam facto ep̃o ⁊ plures uerbi minis¬
sub rege seb̃cto antistite mellito. Anno
Anno. dcxxii. paulinus a iusto ar-¬
chiep̃o ordinatur genti nordanhum¬
broꝵ antistes. Anno. dexxui. eanfled
sua gente in paschã. Anno. dexxxiii.¬
eduriine rex ꝑempto paulinus canti¬
rex occisus. Anno. dexliiii. paulinꝰ

Expanded text:
eclipsis solis facta est XIV Kalendas Martii, ab eclipsis solis facta est XIV Kalendas Martii, ab hora prima usque ad tertiam. Anno 540, eruerunt stellae pene hora dimidia ab hora diei tertia. Anno 567, Ida regnare coepit, a quo regalis Nordanhymbrorum prosapia originem tenet, et dutaniam ad docendos Pictos, et in insula Hii monasterium fecit. Anno 596, Gregorius papa misit Brittaniam Augustinum cum monachis, qui verbum Dei genti Anglorum evangelizarent. Anno 597, venere Brittaniam praefati doctores, qui fuit annus plus minusus adventus Anglorum in Brittaniam. Anno 601, misit papa Gregorius pallium Brittaniam Augustino jam facto episcopo, et plures verbi minissub rege Sabercto antistite Mellito. Anno Anno 625, Paulinus a Justo archiepiscopo ordinatur genti Nordanhymbrorum antistes. Anno 626, Eanfled,sua gente in Pascha. Anno 633, Aeduine rege perempto, Paulinus Cantirex occisus. Anno 644, Paulinus,
Abbreviated transcription (Latin):
capitulari placuit.
nno igitur ante incarnationẽ
dominicã. Ixmo. Galus iulius
cesar primus romanoꝵ brittanniã
bello pulsauit ⁊ uicit. nec tam̃ sibi
regnum potuit obtinere. Anno ab
incarnatione domini.xlui. claudiꝰ
sods romanoꝵ brittannias adiens
plurimã insule partem indeditio
mano adiecit imꝑio. Anno incarna¬
me presul factus .xu. annos eccłiam
głosissime rexit. cui litteras rex brit¬
tanme lucius mutens ut xp̃ianus
efficeret᷑. petiit & impetraũ. Anno
ab incarnatione domini. chxxxunui.¬
regnauit qui brittanniam ualle a
maritisq ad mare p̃cinxit. Anno
ccclxxxi. maximus in brittannia
creatus imꝑator in galliam tran¬
siit ⁊ grãnum int̾fecit. Anno. cccc.¬
uIIII. roma a gothis fracta. ex quo¬
tempore romani in brittannia reg¬
nare cessarunt. Anno. cccc .xxx. pal¬
ladius ad scottos in xp̃m credentes
a celestino papa primꝰ muttitur ep̃e.¬
lentimano imꝑium suscipiens.
uii. annis tenuit quoꝵ tempore
niam adierunt. Anno.dxxxuiii.

Expanded text:
capitulari placuit. Anno igitur ante incarnationem Dominicam sexagesimo, Gaius Julius Caesar, primus Romanorum, Brittanias bello pulsavit, et vicit; nec tamen ibi regnum potuit obtinere. Anno ab incarnatione Domini 46, Claudius, secundus Romanorum, Brittanias adiens, plurimam insulmano adiecit imperio. Acmae praesul factus, quindecim annos Ecclesiam gloriosissime rexit: cui litteras rex Brittaniae Lucius mittens, ut Christianus efficeretur petiit, et impetravit. Anno ab incarnatione Domini regnavit, qui Brittaniam vallo a mari usque ad mare praecinxit. Anno 381, Maximus in Brittania creatus imperator, in Galliam transiit, et Gratianum interfecit. Anno 409, Roma a Gothis fracta  tempore Romani in Brittania regnare cessarunt. Anno 430, Palladius ad Scottos in Christum credentes a Caelestino papa primus mittitur episclentiniano imperium suscipiens, septem annis tenuit: quorum tempore niam adierunt. Anno 538,