comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
catorib mortuus ẽ ut ad credendu non merito sed
grã uocarem. credendo autẽ etiã meritũ collocaremꝰ.
Peccatores gͥ credere iubent᷑. & a peccatis credendo
purgantꝰ. Nesciunt enĩ. qͥd recte uiuendo uisuri st̃.
Qua ꝓpter cũ uidere non possint nisi recte uiuant.
nec recte uiuere ualeant nisi credant. manifestũ
ẽ a fide incipiendui. ut p̃cepta quib credentes a
scło hoc auertunt᷑. cor mundii faciant ubi uideri
possit ds. Beati mundo corde. quia ipsi dm ui¬
debunt. Et ꝑ ꝓphetã canit᷑. in simplicitate cor¬
dis querite ilłu. Qua ꝓpter recte dicit᷑ homini-¬
bus in uetustate uitȩ manentib & ꝓpterea te¬
nebrosum ocułu animȩ gerentib. O homo. tu
qͥs es qui respondeas do: Nuqͥd dicit figmentũ ei
qui se finxit. quare sic me fecisti: Aut non habet

Expanded text:
ito, sed gratia vocaremur, credendo autem etiam meritum collocaremus. Peccatores igitur credere jubentur, ut a peccatis credendo purgentur. Nesciunt enim quid recte vivendo visuri sint. Quapropter cum videre non possint, nisi recte vivant, nec recte vivere valeant, nisi credant; manifestum est a fide incipiendum, ut praecepta quibus credentes a saeculo hoc avertuntur, cor mundum faciant, ubundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et per prophetiam canitur, In simplicitate cordis quaerite illum . Quapropter recte dicitur hominibus in vetustate vitae manentibus, et propterea tenebrosum oculum animae gerentibus: O homo, tu quis es, qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum ei qui se finxit, Q
Abbreviated transcription (Latin):
ab abraham usq ad dauid. A dauid
eni in duas familias regiã & sacer¬
dotałe origo illa distributa ẽ. Quaꝵ duarum
familiarũ sicut dictũ ẽ regiã descendens ma¬
theus. sacerdotałe ascendens lucas secutus ẽ. ut
de tribu sacerdotali hoc ẽ de tͥbu leui sed cẽt
de tribu iuda. hoc ẽ de tͥbui dauid. Ex qua tͥbu
nemo intendit altari. Id̾o & filius dauid maxime
dicit᷑ scđm carne̾. quia & lucas ascendens & ma-¬
theus descendens in dd̃ sibi obuiã facti sunt. Opor¬
tebat eñi ut euacuaturus sacrifitia quȩ scđ̾m or¬
dine aaron in leuitico sacerdotio fiebant. non ẽẽt
de tͥbu leui: ne ad ipsã tribũ & ad ipsũ sacerdoti-

Expanded text:
ab Abraham usque ad David. A David ab Abraham usque ad David. A David enim in duas familias, regiam et sacerdotalem, origo illa distributa est, quarum duarum familiarum, sicut dictum est, regiam descendens Matthaeus, sacerdotalem ascendens Lucas secutus est: utde tribu sacerdotali, hoc est, de tribu Levi; sed esset de tribu Juda, hoc est, de tribu David, ex qua tribu nemo intendit altari. Ideo et filius David maxime dicitur secundum carnem, quia et Lucas ascendens, et Matthaeus descendens, in David sibi obviam facti sunt. Oportebat enim ut evacuaturus sacrificia, quae secundum ordinem Aaron in levitico sacerdotio fiebant, non esset de tribu Levi, ne ad ipsam tribum, et ad ipsum sacerdoti
Abbreviated transcription (Latin):
adsolet de tribu sacerdotali matͥmoniũ sortient̾e
effecerat. ut maria de utraq tͥbu idẽ de regia &¬
de sacertotali cognatione duceret. Na & qͣnͣdo
censiti sunt ioseph & maria. scriptũ ẽ eos fuisse
de domo id ẽ. de genere dauid: & elisabet. quȩ
nichilominus cognata mariȩ describit᷑ erat
de tribu sacerdotali. Sicut aute matheus qui
tanqu̾a descendente ad suscipienda peccata
nr̃a reg̾e xp̃m insinuat. ꝑ salomon̾e ad dauid
descendit. quia salomon de illa inqua dauid
peccauit natꝰ ẽ. ita lucas qui tanqu̾a ascendent̾e
post abolicion̾e peccators sacerdot̾e xp̃m insi-¬
nuat. ꝑ nathan ascendit ad dauid. quia na¬
than ꝓpha missus fuerat. cuiꝰ correctione d
ipsius peccati abolicion̾e penitendo impetͣuit.
Itaq posteaꝗͣ transut lucas ꝑsona dauid. non
dissonat a matheo in nominib generationum
Nam eas nominat ascendens adauid
usq ad abraham. qͦs ille descendens

Expanded text:
essolet, de tribus sacerdotali matrimonium sortientem, essolet, de tribus sacerdotali matrimonium sortientem, effecerat ut Maria de utraque tribu, id est, de regia et sacerdotali cognationem duceret. Nam et quando censiti sunt Joseph et Maria, scriptum est eos fuisse de domo, id est de genere David . Et Elisabeth, quae nihilominus cognata Mariae scribitur, erat de tribu sacerdotali . Sicut autem Matthaeus, qui tanquam descendentem ad suscipienda peccata nostra regem Christum insinuat, per Salomonem a David descendit; quia Salomon de illa in qua David peccaverat, natus est: ita Lucas, qui tanquam ascendentem post abolitionem peccatorum sacerdotem Christum insinuat, per Nathan ascendit ad David; quia Nathan propheta missus fuerat, cujus correptione David ipsius peccati abolitionem poenitendo impetravit . Itaque posteaquam transiit Lucas personam David, non dissonat a Matthaeo in nominibus generatorum. Nam eos nominat ascendens a David usque ad Abraham, quos ille descendens
Abbreviated transcription (Latin):
scđm carn̾e̾ ab abraha suscipiens qui pater est
ppłi fidelis. & successione ꝓlis deorsũ uersus enume¬
rans. ꝑuenit ad dd in quo regni stabilimentu ma¬
nifestissimũ apparet. Atq inde ꝑ salomone̾ natũ
alius euangłista qm̃ & ipse generation̾e̾ dñi quȩ
scđm carne̾ ẽ scđm sacerdotałe ꝑsona explican¬
da suscepit. ad quã ꝑsona ꝑtinet mundatio &
abolicio peccatoꝵs non a principio libri sicut
matheus. sed ab illo loco ubi baptira¬
tus ẽ iħc. ubi peccatoꝵs nr̃orum
mundationẽ pͣfigurauit. incipit pa¬
rentũ eiꝰ origine̾̃ gͣdatĩ ꝑsequi. Neq
deorsũ uersus sicut ille. qui eũ ad susceptione
peccatoꝵ tanqu̾a descendente ostendebat. sed
sursii uersus tanqu̾a is qui eũ pꝰ abolicionem
peccatoꝵ tanqua ascendent̾e insinuabat. Nec
eos parentes. qͦs ille nominat. Alia eni erat ori¬
go sacerdotalis. quȩ sunũ ex filus dauid sicuti

Expanded text:
secundum carnem ab Abraham suscipiens, qui pater est secundum carnem ab Abraham suscipiens, qui pater est populi fidelis, et successionem prolis deorsum versus enumerans pervenit ad David, in quo regni stabilimentum manifestissimum apparet; atque inde per Salomonem, natum alius evangelista, quoniam et ipse generationem Domini, quae secundum carnem est, sed in sacerdotali persona explicandam suscepit, ad quam personam pertinet mundatio et abolitio peccatorum, non a principio libri, sicut Matthaeus, sed ab illo loco ubi baptizatus est Jesus, ubi peccatorum nostrorum mundationem praefiguravit, incipit parentum ejus originem gradatim prosequi; neque deorsum versus, sicut ille qui eum ad susceptionem peccatorum tanquam descendentem ostendebat, sed sursum versus, tanquam is qui eum post abolitionem peccatorum tanquam ascendentem insinuabat; nec eos parentes, quos ille nominans . Alia enim erat origo sacerdotalis, quae per unum ex filiis David, sicuti
Abbreviated transcription (Latin):
ab onerib & laborib huius ꝑegrinationis nr̃e
tanqua ab egipto lib̾am᷑. & ꝑsequentia nos pecca¬
ta sacramento baptismatis nobis euadentibus
obruunt᷑. & quãdiu in spe sumꝰ eius ꝓmissionis.
qua non du uidemus. tanqu̾a ꝑ deserta ducim᷑. con¬
solante nos in sc̾is scripturis uerbo di. sicut illos man¬
na de cȩlo. eode ipso duce in iħrlm celest̾e. tanqu̾a
in terra ꝓmissionis. intͦduci nos posse pͣsumimus. & in
ȩternu ibi regnante ipso & custodiente seruari. Ita
dñs nr iħc xp̃c ostendit᷑ rex nr. Ipse ẽ etiã sacer¬
dos n̾r inȩternũ scđm ordine̾ melchisedech. qui
se obtulit holo caustu ꝓ peccatis nris et eius
sacrificiisimilitudinẽ cele branda insuę passionis me mo¬
riam cõmendauit. ut illud qđ melchisedech obtulit
di & uincendi demonstraret exemplu. eoruind̾e
peccatoꝵ susceptionẽ regiãq ꝑson̾a matheus
euangłista significans. generationẽ eiꝰ que est

Expanded text:
ab oneribus et laboribus hujus peregrinationis nostrae ab oneribus et laboribus hujus peregrinationis nostrae tanquam ab Aegypto liberamur, et persequentia nos peccata sacramento Baptismatis nobis evadentibus obruuntur: et quamdiu in spe sumus ejus promissionis, quam nondum videmus, tanquam per deserta ducimur, consolante nos in sanctis Scripturis verbo Dei, sicut illos manna de coelo; et eodem ipso duce in Jerusalem coelestem, tanquam in terram promissionis introduci nos posse praesumimus, et in aeternum ibi regente ipso et custodiente servari. Itas Christus ostenditur rex noster. Ipse est etiam sacerdos noster in aeternum secundum ordinem Melchisedech , qui se ipsum obtulit holocaustum pro peccatis nostris, et ejus sacrificii similitudinem celebrandam in suae passionis memoriam commendavit; ut illud quod Melchisedech obtulitdi et vincendi demonstraret exemplum, eorumdem peccatorum susceptionem regiamque personam Matthaeus evangelista significans, generationem ejus quae est
Abbreviated transcription (Latin):
congruenter lex talis data ẽ. Duo autẽ pisces qͥ
saporẽ suaue pani dabant. duas illas ꝑsonas ui¬
dent᷑ significare quib płs ille regebat᷑. ut ꝑ eas
consilioꝵs moderamen acciꝑet. regiã scilicet &
sacerdotale. Ad quas etiã sacro sc̃a illa unctio
ꝑtinebat. quaꝵ officiũ erat ꝓcellis fluctib popu¬
larib nunqu̾a frangi atq corrumpi. & uiolen-¬
tas turbaꝵ contradictiones tanqua aduersantes
undas sepe disrumꝑe. interdu ei custodita sua
integritate cedere. Prorsus more pisciu̾ tanquam
rabant. Ambas enĩ solus ille sustinuit. non figu¬
rate. sed ꝓprie solus impleuit. Na & rex ñr idem
strauit exempłu. in carne mortali peccata nr̃a
suscipiens. temptationib inimici neq illecebro¬
sis neq t̾ribilib cedens. Postremo exuens se car¬
ne. pͥncipatus & potestates expolians. fiducialit᷑
tͥumphans eas in semetipso. Itaq ab ipso duce

Expanded text:
congruenter lex talis data est. 2. Duo autem pisces, qui congruenter lex talis data est. 2. Duo autem pisces, qui saporem suavem pani dabant, duas illas personas videntur significare, quibus populus ille regebatur, ut per eas conciliorum moderamen acciperet; regiam scilicet et sacerdotalem, ad quas etiam sacrosancta illa unctio rtinebat: quarum officium erat procellis ac fluctibus popularibus nunquam frangi atque corrumpi, et violentas turbarum contradictiones tanquam adversantes undas saepe disrumpere, interdum eis custodita sua integritate cedere; prorsus more piscium tanquam rabant. Ambas enim solus ille sustinuit, et non figurate, sed proprie solus implevit. Nam et rex noster stravit exemplum; in carne mortali peccata nostra suscipiens, tentationibus inimici neque illecebrosis neque terribilibus cedens: postremo exuens se carne, principatus et potestates exspolians fiducialiter, et triumphans eas in semetipso . Itaque ipso duce
Abbreviated transcription (Latin):
fragilitatis assumptione. elictũ ẽ gͣrere scemate. cx⁊caei
Et latine habitu. diceretur illa susceptio.
lxx¬
uinq panes ordeacei quib in monte dñs tur¬
bas pauit. significant uetere lege. siue quia
nonđu spualib sed adhuc carnalib data ẽ. id ẽ qͥnq
corporis sensib deditis. Nam & ipse turbȩ quinq
milia hominu fuerunt. siue quia ꝑ moysen lex ipsa
data ẽ. moyses eni quinq libros scripsit. Et qd orde¬
acei erant panes. bene significauit uel ipsã legem
quȩ ita data erat ut in ea uitale animȩ alimentu
corporalib sacͣmentiᷤᷤ obtegeret᷑. Hordei eni medul-¬
la tenacissima palea tegit᷑. uel ipsũ ppłm nondum
expoliatis carnali desidio qđ tanqua palea cordi
eius inherebat. idẽ. nondu corde circu̾cisũ. ita ut
nec tͥturatio tribulationũ cũ ꝑ deserta quadraginta
annis duceret᷑ intellectu reuelato carnalia in te¬
gumenta deponeret. Sicut neq hordeul areȩ̃
tritura illo paleaꝵ tegmine exuit᷑. Itaq illi pło

Expanded text:
fragilitatis assumptione, electum est ut graece σχῆμα, et latine diceretur habitus illa susceptio. LXXuinque panes hordeacei, quibus in monte Dominus turbas pavit, significant veterem legem: sive quia nondum spiritualibus, sed adhuc carnalibus data est, id est, quinque corporis sensibus deditis; nam et ipsae turbae quinque millia hominum fuerunt : sive quia per Moysen lex ipsa data est; Moyses enim quinque libros scripsit. Et quod hordeacei erant panes, bene significant, vel ipsam legem, quae ita data erat, ut in ea vitale animae alimentum corporalibus sacramentis obtegeretur; hordei enim medulla tenacissima palea tegitur: vel ipsum populum nondum exspoliatum carnali desiderio, quod tanquam palea cordi ejus inhaerebat; id est, nondum corde circumcisum, ita ut nec trituratione tribulationum, cum per deserta quadraginta annis duceretur, intellectu revelato carnalia integumenta deponeret, sicut nec hordeum areae tritura illo paleari tegmine exuitur. Itaque illi populo
Abbreviated transcription (Latin):
i uicium ẽ non metuere: non ẽ amandũ sed nemo
beatissimus metuit & nemo beatissimꝰ in uicio ẽ. Non ẽ itaq
uiciũ non metuere. Aut audatia uiciũ ẽ. Non ergo quisqͥs
non metuit audax ẽ. quaꝗͣ. omnis qui audet non metuit.
Itẽ cadauer om̃e non metuit. Qua ꝓpter cũ comune sit
non metuere. beatissimo & audaci. & cadaueri: sed
beatissimus id habet ꝑ tranquillitate̾ animi. audax
ꝑ temeritate̾. cadauer quia omnino sensu caret. Neq
non amandui ẽ non metuere. qmͣ beati esse uolumus.
neq solũ amandũ qm̃ audaces & inanimes esse nolumꝰ:
rendũ quisquã ꝑsuaserit. ut metu etiam carere
possimus. sed amandũ ẽ sine metu uiuere. Sed ruysũ
quia uita metu carens etiã si intelligentia careat.
non ẽ appetenda: amandũ ẽ sine metu cũ intellec¬
tu uiuere. Idne solũ amandũ. an amor quoq ipse
amandus est. Ita uͦ. quando sine hoc illa non amant᷑.

Expanded text:
i vitium est non metuere, non est amandum. Sed nemo i vitium est non metuere, non est amandum. Sed nemo beatissimus metuit, et nemo beatissimus in vitio est. Non est itaque vitium non metuere. At audacia vitium est. Non ergo quisquis non metuit, audax est; quanquam omnis qui audet, non metuat. Item cadaver omne non metuit. Quapropter cum commune sit non metuere beatissimo et audaci et cadaveri, sed beatissimus id habeat per tranquillitatem animi, audax per temeritatem, cadaver quia omni sensu caret; neque non amandum est non metuere, quoniam beati esse volumus; neque solum amandum, quoniam audaces et inanimes esse nolumus.rendum quisquam persuaserit, ut metu etiam carere possimus; amandum est sine metu vivere. Sed rursus quia vita metu carens, etiam, si intelligentia careat, non est appetenda; amandum est sine metu cum intellectu vivere. Idne solum amandum? an amor quoque ipse amandus est? Ita vero, quando sine hoc illa non amantur.
Abbreviated transcription (Latin):
cidat. Metuere ne accidat metus. nichil eͣ aliud. nͥ
amplecti quod respuis. Quod si repugnans ẽ sicut
est. nullo ꝓrsus modo metuit. quisqͥs nichil aliud
amat quã non metuere. Et ꝓpterea nemo pot est
hoc solũ amare & non habere. Utrũ autẽ hoc solũ
amandũ sit. alia questio ẽ. Iam que̾ non exanimat
metus: nec cupiditas eũ uastat. nec egritudo
Si enĩ cupit. quia nichil aliud ẽ cupiditas nisi a¬
mor rerũ transeuntiũ. metuat necesse ẽ. ne aut
amittat eas cũ adeptus fuerit. aut non adipiscatuꝵ.
Non autẽ metuit: non ergo cupit. Itẽ si angitur
animi dolore. necesse est etiã metu agitet᷑. quoniã
quoꝵᷤᷤ maloꝵ p̃sentiũ ẽ anx itudo eorũ ẽ inimmenti¬
um metus. metu autẽ caret. gͦ & anxietudine. Item
siletat᷑ in aniter.
de his reb letat᷑ quas potest amit-¬
tere. Qua re metuat necesse ẽ ne amittat sed nul¬
lomodo metuit: nullomodo igit᷑ letat᷑ ianiter:¬

Expanded text:
cidat, metuere ne accidat metus, nihil aliud est nisi cidat, metuere ne accidat metus, nihil aliud est nisi amplecti quod respuis. Quod si repugnans est, sicuti est, nullo prorsus modo metuit, quisquis nihil aliud amat quam non metuere. Et propterea nemo potest hoc solum amare, et non habere. Utrum autem hoc solum amandum sit, alia quaestio est. Jam quem non exanimat metus, nec cupiditas eum vastat, nec aegritudo Si enim cupit, quia nihil aliud est cupiditas nisi amor rerum transeuntium, metuat necesse est, ne aut amittat eas cum adeptus fuerit, aut non adipiscatur. Non autem metuit: non ergo cupit. Item si angitur animi dolore, necesse est etiam metu agitetur: quoniam quorum malorum praesentium est anxietudo, eorum est et imminentium metus. Metu autem caret: ergo et anxietudine. Item si laetetur inaniter, de iis rebus laetatur, quas potest amittere: quare metuat necesse est ne amittat. Sed nullo modo metuit: nullo modo igitur laetatur inaniter
Abbreviated transcription (Latin):
nisi ne id quod amanius. aut adeptũ amittimus.
aut non adipiscam᷑ speratũ. Quare quisqͥs hoc ipsũ
non metuere amauerit. atq habuerit. quis metꝰ ẽ
ne id possit amittere. Multa enĩ quȩ amamius &
habenius metuimꝰ amittere. ita ea custodimꝰ metu
Non metuere autẽ nenio potest custodire metuen¬
do. Item quisqͥs amat non metuere. atq id nondum
habet. speratq se habiturũ: non eũ oportet
metuere. ne non adipiscat᷑. Hoc enĩ metu nichil
aliud metuit᷑. quã ide metꝰ. Porro metus om̃is aliqͥd
fugit. nulla resseipsã fugit Ngͥ metuit᷑ metus.S siquis
ex istimat non recte dici. quod metꝰ aliquid metuat.
cũ anima potius metu ipso metuat. illud attendat
quod cognitõ facile ẽ. nullũ metũ e̾eᷤ nisi futuri & im¬
minentis mali. Necesse est autẽ ut qui metuit: aliqͥd
fugiat. Quisqͥs itaq metuere metuit. ẽ ꝓfecto absur¬
dissimus. quia fugiendo habet id ipsum quod fugit.
Nam qd metuit non metuit᷑. nisi ne aliquid mali ac-¬

Expanded text:
nisi ne id quod amamus, aut adeptum amittamus, aut non adipiscamur speratum. Quare quisquis hoc ipsum non metuere amaverit atque habuerit, quis metus est ne id possit amittere? Multa enim quae amamus et habemus, metuimus amittere; ita ea custodimus metu: non metuere autem nemo potest custodire metuendo. Item quisquis amat non metuere, atque id nondum habet, speratque se habiturum, non eum oportet metuere ne non adipiscatur. Hoc enim metu nihil aliud metuitur quam idem metus. Porro metus omnis aliquid fugit, et nulla res se ipsam fugit. Non igitur metuitur metus. Sed si quis existimat non recte dici quod metus aliquid metuat, cum anima potius ipso metu metuat; illud attendat, quod cognitu facile est, nullum metum esse nisi futuri et imminentis mali. Necesse est autem ut qui metuit, aliquid fugiat. Quisquis itaque metuere metuit, est profecto absurdissimus, quia fugiendo habet idipsum quod fugit. Nam quoniam non metuitur nisi ne aliquid mali ac
Abbreviated transcription (Latin):
scilicet. quia nos ad quos sermo fit & manib so-¬
lemus operari. & pedib in cedere. & quo fert ani-¬
mus puenire. & aurib atq oculis ceterisq sensib
corporis corporalia ꝑcipere. & facie in notescere. &
siquid aliud ad hanc tamquã regulã ꝑtinet. Hoc
modo igit᷑ qm̃ mutare ceptũ aliqͥd. & in aliud trans¬
ferre non facile solemꝰ. nisi penitendo. qu̾aqua di¬
uina. ꝓuidentia serena mente intuentib appareat
cuncta certissimo ordine amministrari: ac com mo¬
datissime tamen ad humilẽ humanã intelligen¬
tiã ea quȩ incipiunt e̾e̾. neq ꝑseuerant quantũ
ꝑseueratura sꝑata sunt. quasi ꝑ penitentiam
dĩ dicunt᷑ ab lata

Expanded text:
scilicet, quia nos, ad quos sermo dei fit, et manibus soscilicet, quia nos, ad quos sermo dei fit, et manibus solemus operari et pedibus incedere et quo fert animus peruenire et auribus atque oculis ceterisque sensibus corporis corporalia percipere et facie innotescere, et si quid aliud ad hanc tamquam regulam pertinet. hoc modo igitur, quoniam mutare coeptum aliquod et in aliud transferre non fere solemus nisi paenitendo, quamquam diuina prouidentia serena mente intuentibus appareat cuncta certissimo ordine administrare, accommodatissime tamen ad humilem humanam intellegentiam ea quae incipiant esse neque perseuerant, quantum perseueratura sperata sunt, quasi per paenitentiam dei dicuntur ablata.
Abbreviated transcription (Latin):
iumȩ scripturȩ a terreno& humano more ad diuinũ
& celestẽ nos erigentes. usq ad ea uerba descender̃t.
qͣuib int̾ se stultissimoꝵs etiã utit᷑ consuetudo. Itaq etiã
earũ affectionũ nomina quas anmus n̾r patit᷑. quas
longissime a dõ ẽe seiunctas iam qui melius sapit intelli¬
oportunissime in libris ponere. ut uerbi causa qm̃ difficil-¬
limũ ẽ ut homo aliquid uindicet sine ira. uindictã dĩ
quȩ omnino sine ista perturbatione fit iram tamen
uocandam iudicauer̾t. Itẽ quia coniugis castitatẽ zelando
uiri custodire consuer̾t. ilłã dĩ ꝓuidentiã ꝑ ꝗͣ. p̃cipitꝰ
quodam modo meretͥcet᷑: Telũ dĩ appellauerunt.
Sic & manũ dĩ. uim qua operat᷑. Et pedes di ium
qua in omĩa custodienda & gubernanda ꝑtendit.
& aures dĩ. uel oculos dĩ.iuim qua omĩa ꝑcipit.
atq intelligit. Et faciẽ dĩ. uim qua se manifestat.
atq dinoscit᷑. & cetera in hunc modũ. Propterea

Expanded text:
inae scripturae a terreno et humano sensu ad diuinum et caelestem nos erigentes usque ad ea uerba descenderunt, quibus inter se stultissimorum etiam utitur consuetudo. itaque etiam earum affectionum nomina, quas animus noster patitur, quas longissime a deo esse seiunctas iam qui melius sapit intelletus sanctus, opportunissime in libris ponere. ut uerbi causa, quoniam difficillimum est, ut homo aliquid uindicet sine ira, uindictam dei, quae omnino sine ista perturbatione fit, iram tamen uocandam iudicauerunt. item quia coniugii castitatem zelando uiri custodire consueuerunt, illam dei prouidentiam, per quam praecipitur quodam modo meretricetur, zelum dei appellauerunt. sic et manum dei uim, qua operatur, et pedes dei uim, qua omnia custodienda et gubernanda pertendit, et aures dei uel oculos dei uim, qua omnia percipit atque intellegit, et faciem dei uim, qua se manifestat atque dinoscitur, et cetera in hunc modum, propterea
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatũ ẽ mͥ mort̾e. ut fiat supͣmodi peccator
aut peccatũ delinquens ꝑ mandatũ. Scimus
autẽ quia lex sp̃ualis ẽ ego autẽ carnalis sum.
id.ẽ. carni consentio. non di sp̾uali gr̃a lib̾atus.
uenundatꝰ sub peccato. idẽ peccans p̾tio tem¬
poralium uoluptatum. Quod enim operor
ignoro. ide non agnosco ẽẽ in p̃ceptis ue¬
ritatis. ubi ẽ uera scientia. Scđm hanc locu¬
tionẽ dicit dñs peccatorib. non noui uos.
Non eũ aliqͥd latet. s quia pecccata non in ue¬
niuntꝰ in regulis p̾ceptoꝵ qͦs habet ueritas.
peccata mente ignorando sentiunt᷑. Ex ista
locutione dictũ arbitror in psalmis. Delicta
qͥs intelligit. Non en̾i qd̾ uolo hoc ago. s qd̾
odi. illud facio. Si aut̾e qd nolo hoc ago. con¬
sentio legi quia bona ẽ. Nunc aute̾ i̾a non ego
oꝑor illud. sed qd̾ in me habitat peccatu. Scio
eni quia non habitat inme. hoc ẽ in carne
mea bonu̾. Uelle eni adiacet mͥ. ꝑficere aute̾

Expanded text:
supra modum peccator, aut peccatum delinquens per mandatum. Scimus autem quia lex spiritualis est, ego autem carnalis sum, id est, carni consentio, nondum spirituali gratia liberatus: venumdatus sub peccato, id est, peccans pretio temporalium voluptatum. Quod enim operor, ignoro: id est, non agnosco esse in praeceptis veritatis, ubi est vera scientia. Stionem dicit Dominus peccatoribus: Non novi vos . Non enim eum aliquid latet. Sed quia peccata non inveniuntur in regulis praeceptorum quas habet veritas, peccata mente ignorando sentiuntur. Ex ista locutione dictum arbitror in Psalmis, Delicta s intelligit ? Non enim quod volo, hoc ago; sed quod odi, illud facio. Si autem quod nolo, hoc ago, consentio legi quoniam bona est. Nunc autem jam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum. Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Velle enim adjacet mi
Abbreviated transcription (Latin):
sicuti nec menbra ueste induta mutant᷑. Quaqꝗͣ.
illa susceptio in effabiliter susceptũ suscipienti co-¬
pulauerit.Sed qnͣtii uerba humana reb in effa-¬
bilib coaptari possunt ne mutatus ds humane

Expanded text:
sicut nec membra veste induta mutantur, quanquam sicut nec membra veste induta mutantur, quanquam illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copulaverit; sed quantum verba humana rebus ineffabilibus coaptari possunt, ne mutatus in
Abbreviated transcription (Latin):
re. Non en̾i manens in se natura hominis. na¬
turã dĩ cõmutauit. Neq ex scđo Non enĩ & im¬
mutauit homo dm& mutatꝰ ab illo ẽ. Neq ex
quarto. Non eni sic assumptꝰ ẽ homo ut neq
ipse mutaret dm nec ab illo mutaret᷑. Se d
potius ex tertio. Sic eni assumptꝰ ẽ ut comu¬
taret᷑ in meliꝰ & ab eo formaret᷑ in effabiliter
Excellentius atq conuenientius. quã uestis ab
homine induit᷑. Hoc gͦ nomine habitus. satis
significauit apłs que admođu dixerit in simili
taliti ȩternitatiq sociaret. Sed ilłu habitũ qͥͦ e
in ꝑceptione sapientię uel potius disciplinę.
qua greci. NoUin uocant. hunc autẽ scđm
que diximꝰ uestitũ uel armatu scema potius
appellant: ex quo intelligit᷑ de isto genere
habitꝰ locutu apłm. quandoquide in grecis
exemplarib scema scriptũ ẽ. qd nos in latinis
habitũ habemus. Quo nomine oportet intelli¬
gi non mutatũ ẽẽ uerbu susceptione hominis

Expanded text:
re; non enim manens in se natura hominis nare; non enim manens in se natura hominis naturam dei commutauit. neque ex secundo; non enim immutauit homo deum, ut mutatus ab illo est. neque ex quarto; non enim sic assumtus est homo, ut neque ipse mutaret dpotius ex tertio, sic enim assumptus est ut commutaretur in melius, et ab eo formaretur ineffabiliter, et excellentius atque conjunctius quam vestitus, cum ab homine induitur. Hoc ergo nomine habitus satis significavit Apostolus quemadmodum dixerit: In similitalitati aeternitatique sociaret. Sed illum habitum qui est in perceptione sapientiae et disciplinae, Graeci ἕξιν vocant; hunc autem secundum quem dicimus vestitum vel armatum σχῆμα potius appellant; ex quo intelligitur de isto genere habitus locutum Apostolum, quandoquidem in Graecis exemplaribus σχήματι scriptum est, quod nos in latinis habitu habemus. Quo nomine oportet intelligi, non mutatum esse verbum susceptione hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
tant᷑ sicittianulus digito.si non nimis subtili¬
ter adtendat᷑. Ueruntamen hoc genus aut
nulłu . ẽ. si diligenter discutias. aut̃ omĩno ra¬
tamꝗͦ. rapina. idẽ quasi alienũ appetere. si
semꝑ manens in ea ȩqͣlitatate. indui. & homi nollet hominẽ
nib ut homo apparere. s semetipsu exinaniũ.
non forma suã mutans. sed forma serui acci-¬
piens. neq conuersus & transmutatus in ho¬
mine̾ amissa in comutabili stabilitate. sed qͦꝗͣ.
uerũ hominẽ suscipiendo ipse susceptor in
similitudine hominu factus. non sibi sed eis
quib in homine apparuit. ẽ. habitu inuentꝰ
ut homo. id ẽ. habendo homin̾e inuentus
ut homo ẽ. Non eni poterat inueniri ab eis
qui cor immundu habebant. & uerbu apud
patre uidere non poterant. nisi hoc suscipien¬
do qđ possent uidere. & ꝑ qd ad illud lumen in¬
teriꝰ ducerent᷑. Iste aut̾e habitꝰ non ẽ ex pͥmo gene¬

Expanded text:
tantur: sicuti annulus digito, si non nimis subtilitantur: sicuti annulus digito, si non nimis subtiliter attendatur. Verumtamen hoc genus aut nullum est, si diligenter discutias, aut omnino ratamquam rapina, id est quasi alienum appetere, si semper manens in ea aequalitate nollet homine indui et hominibus ut homo apparere; sed semet ipsum exinaniuit, non formam suam mutans, sed formam serui accipiens, neque conuersus aut transmutatus in hominem amissa incommutabili stabilitate, sed tamquam uerum hominem suscipiendo ipse susceptor in similitudine hominum factus, non sibi, sed eis quibus in homine apparuit, et habitu inuentus est ut homo, id est habendo hominem inuentus ut homo est. non enim poterat inueniri ut homo ab his qui cor immundum habebant, et uerbum apud patrem uidere non poterant nisi hoc suscipiendo quod possent uidere et per quod ad illud lumen interius ducerentur. iste autem habitus non est ex primo gene
Abbreviated transcription (Latin):
qd queda eors quȩ accidt nobis ut habitũ faci
ant. non mutantꝰ a nob̾is. s ipsa nos mutant. in
se ipsa integra & in concussa manentia. Si¬
cuti sapientia cũ accidit homini non ipsa
mutatꝰ. s homin̾ẽ mutat. quẽ de stulto
sapientẽ facit. Quȩd̾a uͦ sic acciđt. ut et
mutent & mutent᷑. sicuti cib & ipse amit¬
refecti cibo ab exilitate atq languore in
robur atq ualentiã cõmutam᷑. Tertiũ genus
ẽ. cu ipsa quȩ accidunt mutant᷑ ut habitu
faciant. & quodamodo formant᷑. ab eis quibus
habitũ faciunt . sicuti ẽ uestis. Na cum ꝓiecta
uel reposita. ẽ. non habet eã form̾a qua sumit
cũ induit᷑. atq inducit᷑ menbris. Ergo induta
accipit forma qua non habebat exuta. cum
ipsa menbra & cũ in duunt᷑ & cũ exuuntur
in suo statu maneant. Potest etiã ẽẽ quartũ
genꝰ. cũ eaqͥ accidunt ad faciendu habitũ nec
mutant quib accidunt. nec ab eis ipsa mu¬

Expanded text:
quod quaedam eorum quae accidunt nobis, ut habitum fquod quaedam eorum quae accidunt nobis, ut habitum fant, non mutantur a nobis, sed ipsa nos mutant, in seipsa integra et inconcussa manentia, sicuti sapientia, cum accidit homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accidunt, ut et mutent et mutentur: sicuti cibus, et ipse amitrefecti cibo, ab exilitate atque languore in robur atque valentiam commutamur. Tertium vero genus est, cum ipsa quae accidunt mutantur, ut habitum faciant, et quodammodo formantur ab eis quibus habitum faciunt, sicuti est vestis: nam cum projecta vel projecta est, non habet eam formam, quam sumit cum induitur atque inducitur membris. Ergo induta accipit formam quam non habebat exuta; cum ipsa membra, et cum exuuntur, et cum induuntur, in suo statu maneant. Potest esse et quartum genus, cum ea quae accidunt, ad faciendum habitum, nec ea mutant quibus accidunt, nec ab eis ipsa mu
Abbreviated transcription (Latin):
ltis modis habitũ dicimꝰ. Uel habitũ animi.
sicuti ẽ cuiꝰcũq disciplinȩ ꝑceptio usu ro¬
borata atq firmata.el habitũ corpori s.
scdm que dicimꝰ aliũ alio ẽe̾ suculentiorem
& ualidiore. quȩ magis ꝓpͥe habitudo dici sq¬
let.uel habitũ eoru quȩ in menbris nr̾is accom¬
modant᷑ extrinsecꝰ. scđm qu̾e dicimꝰ uestitũ. cal¬
ciatũ. armatũ. & si qͥd eiꝰmodi ẽ in quib omnib
generib siquide nomen hoc dictũ ẽ ab illo uer-¬
bo qd̾ ẽ habere. Hanifestu ẽ in ea re dici habitũ
quȩ accidit alicui. ita ut possit eã etiã non
hab̾e. Na & doctrina accidit animo. & sucus
& robur corpori. & uestis atq arma. Non
dubiui ẽ qd accidunt menbris nx̾is. itaut et
imꝑfectus possit ẽẽ animꝰ si ei doct̾na non acci
sine armis. & pede nudo sine calciamentis. e̾e
homo possit. Habitus gͦ in eare dicit᷑. que nob̾
ut habeat᷑ accidit. Ueruntamen hoc inter .ẽ.

Expanded text:
ltis modis habitum dicimus: uel habitum animi, ltis modis habitum dicimus: uel habitum animi, sicuti est cuiusque disciplinae perceptio usu roborata atque firmata; uel habitum corporis, secundum quem dicimus alium alio esse suculentiorem et ualidiorem, quae magis proprie habitudo dici solet; uel habitus eorum quae membris nostris commodantur extrinsecus, secundum quem dicimus uestituciatum, armatum, et si quid ejusmodi est. In quibus omnibus generibus, siquidem nomen hoc dictum est ab illo verbo, quod est habere, manifestum est in ea re dici habitum, quae accidit alicui, ita ut eam possit etiam non habere; nam et doctrina accidit animo, et succus ac robur corpori: et vestis, atque arma, non dubium est quin accidant membris nostris; ita ut et imperitus possit esse animus, si ei doctrina non accidsine armis, et pede nudo sine calciamentis, esse homo possit. Habitus ergo, in ea re dicitur, quae nobis ut habeatur, accidit: verumtamen hoc interest,
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ȩqualitas ut in parentib & filiis inueniret᷑ ima-¬
go & ȩqualitas & similitudo. si in terualłu teporis
defuisset. Na & de parente expressa ẽ similitudo
filii. ut recte imago dicatꝰ: & potest ẽẽ tanta ut
recte etiã dicat᷑ equalitas. nisi qđ parens tepore
p̾cedit. Ex quo intelligit᷑ & equalitatẽ aliqnͣdo
non sołu similitudin̾e hab̾e. s etiã imaginem.
qd insuꝑiore exemplo manifestũ ẽ. Potest etiã¬
aliquando ẽẽ similitudo & equalitas. quaui .
ut inspeculo ostendimus. potest & similitudo ubi-
& equalitas & imago sit. sicut de filiis cõmemora¬
uimꝰ. excepto tẽpore. quo p̾cedunt parentes. Sic
eni ȩquałe sillab̾a sillabȩ dicimꝰ. quauis altera p̾ce¬
dat. altera subsequat᷑. In d̾o autẽ quia conditio
teporis uacat. non eni potest recte uideri dᷤ
in tepore genuisse filiu. ꝑ quẽ condidit tepora.
consequens ẽ ut non sołu imago eiꝰ sit quia de

Expanded text:
etiam aequalitas: ut in parentibus et filiis inveniretur imaetiam aequalitas: ut in parentibus et filiis inveniretur imago, et aequalitas, et similitudo, si intervallum temporis defuisset. Nam et de parente expressa est similitudo filii, ut recte imago dicatur, et potest esse tanta, ut recte etiam dicatur aequalitas, nisi quod parens tempore praecedit, ex quo intelligitur et aequalitatem aliquando non solum similitudinem habere, sed etiam imaginem, quod in sualiquando esse similitudo et aequalitas, quamvis equalitas, ut in speculo ostendimus. Potest et similitudo, ubi aequalitas, et imago sit, sicut de filiis commemoravimus, excepto tempore, quo praecedunt parentes; sic enim aequalem syllabam syllabae dicimus, quamvis altera praecedat, altera subsequatur. In Deo autem, quia conditio temporis vacat; non enim potest recte videri Deus in tempore generasse Filium, per quem condidit tempora: consequens est ut non solum sit imago ejus, quia de
Abbreviated transcription (Latin):
quia ubi imago continuo similitudo. ñ continuo
eqͣlitas. Ubi ȩqualitas:. continuo similitudo. non
continuo imago. Ubi similitudo. non continuo
imago.non continuo ȩqualitas. ut in speculo ẽ
imago. quia de illo exp̾ssa ẽ etiã necessario simi¬
utudo. non tamen ȩqualitas. quia multa de sunt
imagini. quȩ insunt illi rei de qua expressa est.
Ubiȩqualitas. continuo similitudo non con¬
tinuo imago. uelut in duob ouis parib. quia
in ẽ ȩqualitas. in ẽ similitudo. Quȩcu̾q enim
adsunt uni. sunt & alteri. Imago tamen non ẽ.
quia neutrum de altero expressũ ẽ. Ubi simi¬
litudo. non continuo imago.non continuo ȩ¬
qualitas. Om̃e quippe ouui om̃i ouo in quantu
ouu ẽ. simile ẽ. Sed ouii ꝑdicis quauis in qͣntu
ouii. simile sit ouo gallinȩ. nec imago tamen
eius ẽ. quia non de illo expressũ ẽ. Nec ȩquale.
ubi dicitꝰ. non continuo. utiq intelligit᷑ quia eẽ ali-¬
quando potest. Potest gͦ ee̾ aliqua imago in qua sit

Expanded text:
Ubi imago; non continuo similitudo, non continuo aequalitas: ubi aequalitas, continuo similitudo, non continuo imago, ubi similitudo, non continuo imago, non continuo aequalitas, ut in speculo est imago, quia de illo expressa est; est etiam necessario similitudo, non tamen aequalitas, quia multa desunt imagini quae insunt illi rei de qua expressa est. Ubi aequalitas, continuo et similitudo, non continuo imago: velut in duobus ovis paribus quia inest aequalitas, inest similitudo. Quaecunque enim adsunt uni, adsunt et alteri, imago tamen non est, quia neutrum de altero expressum est: ubi similitudo, non continuo imago, non continuo aequalitas. Omne quippe ovum omni ovo, in quantum ovum est, simile est: sed ovum perdicis quamvis, in quantum est ovum, simile sit ovo gallinae, nec imago tamen ejus est, quia non de illo expressum est: nec aequale,ubi dicitur, non continuo, utique intelligitur quia esse aliquando potest: potest ergo esse aliqua imago in qua sit
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ consequens quia multa st̃ peccata quȩ
patim᷑. Hoc enĩ contͣdicit᷑. non e̾eᷤᷤ consequens ut
si patim᷑ timorẽ. id̾o non sit paccatũ. Tu autẽ dicis
conseqns e̾eᷤᷤ. ut si patim᷑ timorẽ non sit peccatum.
cũ tamen concedas aliqua eeᷤ peccata qͤ patimus:¬

Expanded text:
non est consequens, quia multa sunt peccata quae non est consequens, quia multa sunt peccata quae patimur. Hoc enim contra dicitur, non esse consequens ut si patimur timorem, ideo non sit peccatum. Tu autem dicis consequens esse ut si patimur timorem, non sit peccatum; cum tamen concedas aliqua esse peccata quae patimu
Abbreviated transcription (Latin):
sibi homines de tenebrosa ꝓfunditate cinu s
imaginẽ puteus gerit. hoc ẽ de t̾rena couer-¬
satione hauriunt uoluntatẽ. qua ꝑcepta it̾um
in eiꝰ appetitũ in ardestunt. sic̃ de aqua illa qui
biberit sitiet iterũ. Oportebat autẽ ut xp̃o
credens scło renuntiaret. & relicta hydria
cupiditatẽ scłarẽ se reliqͥsse monstraret. non
sołu corde credens ad iustitiã. s etiã ad salutẽ
ore confessura. & predicatura qd̵ credidit.
mnis ꝑt̾batio: passio. & om̃is cupiditas. ꝑtͣbatio
Omĩs gͥ cupiditas passio. Omĩs autẽ passio. cũ ẽ
in nobis. ipsa passione patim᷑. & in quantum
passio ẽ patim᷑. Omĩs gͥ cupiditas cũ ẽ in nobis. ip¬
sa cupiditate patim᷑. & in quantũ cupiditas ẽ pa-¬
tim᷑. Omĩs autẽ passio in quantũ ipsa passione pa-¬
tim᷑. non ẽ peccatũ. Sic & si patim᷑ timore̾. non est
sunt multa peccata quȩ non patim᷑. ꝓpt̾ea & illud

Expanded text:
sibi homines de tenebrosa profunditate, cujus sibi homines de tenebrosa profunditate, cujus imaginem puteus gerit, hoc est, de terrena conversatione hauriunt voluptatem; qua percepta iterum in ejus appetitu inardescunt, sicut de aqua illa qui biberit, sitiet iterum. Oportebat autem ut Christo credens saeculo renuntiaret, et relicta hydria, cupiditatem saecularem se reliquisse 503 monstraret, non solum corde credens ad justitiam, sed etiam ad salutem ore confessura et praedicatura quod credidit.Omnis perturbatio, passio; omnis cupiditas, perturbatio: omnis igitur cupiditas, passio. Omnis autem passio, cum est in nobis, ipsa passione patimur; et in quantum passio est, patimur: omnis igitur cupiditas, cum est in nobis, ipsa cupiditate patimur; et in quantum cupiditas est, patimur. Omnis autem passio, in quantum ipsa passione patimur, non est peccatum: sic et si patimur timorem, non est illud
Abbreviated transcription (Latin):
bib̾e poscis. Scd̾a. dñe neq hauritoriũ habe S.
& pureus altꝰ ẽ. Tertia. dñe da mͥ hanc aquã ut
neq sitiã. neq ueniã huc haurire. Quarta. ñ
habeo uirũ. Qumta: uideo quia ꝓpheta es. pat᷑s
nri in monte hoc adorauerunt. Na ista re¬
sponsio carnalis ẽ. Carnalib enĩ datꝰ fuerat
locus terrenus. ubi orarent. Sp̃uales autẽ in
locutꝰ ẽ. sexta mulieris responsio xp̃m fatetꝰ
om̃iũ istors e̾eᷤᷤ doctorẽ. Dicit enĩ. Scio enĩ qͥa
messias uenit. qͥ dicit᷑ xp̃c. Cũ uenerit. ipse nob̾
annuntiabit omia. Sed adhuc errat. quia eũ
Dicit enĩ ei iħc. Ego sũ qͥ tecũ loquor. Quo
audito. illa non respondit. sed statĩ relicta hy¬
dria abiit in ciuitatẽ festinans. ut euangłm
& d̾ñi aduentũ non tantũ crederet. sed etiã
p̃dicaret. Nec hoc qd̾ relicta hẏaria discessit.
negligent̾ pͣtereundu ẽ. Hẏdria enĩ fortasse
amorẽ scłi huiꝰ significat. id ẽ cupiditatẽ qua

Expanded text:
 hauritorium habes, et puteus altus est. Tertia, Domine, da mihi hanc aquam, ut neque sitiam, neque veniam huc haurire. Quarta, Non habeo virum. Quinta, Video quia propheta es: patres nostri in monte hoc adoraverunt. Nam et ista responsio carnalis est. Carnalibus enim datus fuerat locus terrenus, ubi orarent: spirituales autem in locutus est, sexta mulieris responsio Christum fatetur omnium istorum esse doctorem: dicit enim, Scio quia Messias veniet, qui dicannuntiabit omnia. Sed adhuc errat, quia eum Dicit enim ei Jesus: Ego sum, qui tecum loquor. Quo audito, illa non respondit; sed statim relicta hydria sua, abiit in civitatem festinans, ut evangelium et Domini adventum non tantum crederet, sed etiam praedicaret. Nec hoc, quod relicta hydria discessit, negligenter praetereundum est; hydria enim fortasse amorem saeculi hujus significat, id est cupiditatem, qua
Abbreviated transcription (Latin):
uita excesserunt. oportunissime subiunxit.
uos aut̾e non estis in carne. sed in sp̃u. Utiq
in hac uita adhuc constitutis loquit᷑. In sp̾u
eni erant. quia in fide & spe & caritate sp̾u-¬
aliũ rerũ ad quiescebant. Si tamen inquit
est eius. Si autẽ xp̃c in uobis. corpus qͥd̾e
mortuũ ẽ ꝓpter peccatũ. sp̃s aut̾e uita est
ꝓpt̾ iustitiã. Mortuũ corpus dicit. qu̾adiu
tale e ut indigentia rerũ corporaliũ molestet
animam. & quib da motib ex ipsa indigentia
uenientib ad petenda terrena sollicitet. Qb
tamen quãuis existentib mens ad illicita faci-¬
enda non consentit. quȩ ia seruit legi di. & sub
gr̾a constituta ẽ. Ad hoc eni ualet qđ supͣdi-¬
ctui ẽ. mente seruio legidi. carne autẽ legi

Expanded text:
vita nondum excesserunt, opportunissime subjunxit: vita nondum excesserunt, opportunissime subjunxit: Vos autem non estis in carne, sed in spiritu. Utique adhuc in hac vita constitutis loquitur. In spiritu enim erant, quia in fide et spe et charitate spiritualium rerum acquiescebant. Si tamen, inquit, est ejus. Si autem Christus in vobis, corpus quidem mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter justitiam. Mortuum corpus dicit, quamdiu tale est, ut indigentia rerum corporalium molestet animam, et quibusdam motibus ex ipsa indigentia venientibus, ad appetenda terrena sollicitet. Quibus tamen quamvis existentibus mens ad illicita facienda non consentit, quae jam servit legi Dei, et sub gratia constituta est. Ad hoc enim valet quod supra dictum est, Ment
Abbreviated transcription (Latin):
apło cũ adhuc ȩccłam ꝑseqͤret᷑ diuinitꝰ dictũ ẽ.
facit. sed resolui potest. & feruere ut cale-¬
faciat. Sed cũ hoc facit. iã non ẽ nix. Sic &
prudentia carnis dicit᷑. cũ anima ꝓ magnis
bonis tẽporalia bona concupiscit. Qu̾adiu
ẽ appetitꝰ talis. in ẽ animȩ legi dĩ subiecta ẽe
non posse. id ẽ non potest implere quȩ lex
iubet. sed cũ sp̾ualia bona desiderare ceꝑit
& tẽporalia contẽnere. desinet carnis esse¬
prudentia: & sp̃ui non resistłt. Ea namq a¬
mina cu inferiora appetit. prudentia carnis
habere đr. cũ suꝑiora. prudentiã sp̃s. non qr
prudentia carnis substantia ẽ qua induituꝵ
anima ł exuitꝰ. sed ipsiꝰ animȩ affectio ẽ quȩ
ominio ẽẽ desinet. cũ se totã ad suꝑna conu̾t̾it
Qui autẽ inqt incarne sunt. do placere non
possunt. id ẽ qͥ uoluptatib carnis adquiescunt
Ne quis enĩ de hiis dictũ putaret qui de hac

Expanded text:
apostolo, cum adhuc Ecclesiam persequeretur, divinitus dictum est . apostolo, cum adhuc Ecclesiam persequeretur, divinitus dictum est . facit: sed resolvi potest et fervere, ut calefaciat; sed cum hoc facit, jam nix non est. Sic et prudentia carnis dicitur, cum anima pro magnis bonis temporalia bona concupiscit. Quamdiu enim appetitus talis inest animae, legi Dei subjecta esse non potest; id est, non potest implere quae lex jubet. Sed cum spiritualia bona desiderare coeperit, et temporalia contemnere, desinet esse carnis prudentia, et spiritui non resistet. Eadem namque anima cum inferiora appetit, prudentiam carnis habere dicitur; cum superiora, prudentiam spiritus: non quia prudentia carnis substantia est, qua induitur anima vel exuitur; sed ipsius animae affectio est, quae omnino esse desinet, cum se totam ad superna converterit. Qui autem in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt: id est, qui voluptatibus carnis acquiescunt. Ne quis enim de his dictum putaret, qui de hac
Abbreviated transcription (Latin):
nis peccatoris. & docendo quẽ admođi uiuere¬
mus. peccatũ in ipsa carne d̾anauit. ut ȩternoꝵ
caritate sp̃s flagrans non duceret᷑ captiuus
in consension̾e libidinis. ut iustitia inquit legis
impleret᷑ in nobis. qͥ non scđm carn̾e̾ ambulamꝰ. s¬
scđm sp̃m. Itaq p̾cepta legis ꝑ caritatẽ impleta
sunt: quȩ ꝑ timorẽ non poterant. Qui enĩ scd̾m
carne sunt. quȩ carnis st̃ sapiunt. idẽ carna¬
lia bona ꝓ sũmis bonis concupiscunt. Qui
dentia eni carnis mors ẽ. prudentia autem
sp̃s uita & pax. quia prudentia carnis inimi
ca indm. Ipse ostendit qͥd dixerit inimica ne-
qͥs putaret ex aduerso aliud uenire pͥncipiti:
subiumgit enĩ & dic̃. Legi eni d̃i non ẽ subiecta:
non eni potest. Ergo facere contͣ legẽ. hoc e
inimicũ ẽe̾ in dm. ñ qͥa do aliqͥd nocerł potest.
s sibi nocet. qͥsquis resistit uoluntati di. hoc ẽ
eni aduersus stimułu calces mittere. ut paulo

Expanded text:
nis peccatoris, et docendo quemadmodum viverenis peccatoris, et docendo quemadmodum viveremus, peccatum in ipsa carne damnavit, ut aeternorum charitate spiritus flagrans non duceretur captivus in consensionem libidinis. Ut justitia, inquit, legis impleretur in nobis, qui non secundum carnem ambulamusspiritum. Itaque praecepta legis per charitatem impleta sunt, quae per timorem non poterant. Qui enim secundum carnem sunt, quae carnis sunt sapiunt: id est, carnalia bona pro summis bonis concupiscunt. Qui dentia enim carnis mors est: prudentia autem spiritus vita et pax. Quia prudentia carnis inimica est in Deum. Ipse ostendit quid dixerit, inimica: ne quis putaret ex adverso aliud venire principium. Subjungit enim, et dicit, Legi enim Dei non est subjecta; nec enim potest. Ergo facere contra legem, hoc est inimicum esse in Deum: non quia Deo aliquid nocere potest, sed sibi nocet quisquis resistit voluntati Dei: hoc est enim adversus stimulum calces mittere, ut Paulo
Abbreviated transcription (Latin):
ctante /carnis. s non uincente̾ atq captiuan¬
t̾e ad consensione peccaridi. Sic en̾i dicit.
Igitꝰ ipse ego mente seruio legi di. carne
aute legi peccati. Nulla gͦ condempnatio
ẽ nunc his qui sunt in xp̃o ihu. Lex en̾i sp̃s¬
uitȩ in xp̾o iħu. lib̾auit me alege peccati &
mortis. Qd eni imposibile erat legi. in quo
in firmabat᷑ ꝑ carne. idẽ. ꝑ desidĩa carnalia.
ido eni non implebat᷑ lex. quia ipsius iusticie
nondu erat caritas. quȩ de interiore dilectione
teneret ment̾e ne ad peccatu delectatione
rerũ temporaliũ traheret᷑. Ergo infirmabatur
lex ꝑ carne id ẽ. non efficiebat iustos deditos
carmi. sed ds̃ filiũ suu̾ misit insimilitudinem
carnis peccati. Non en̾i caro peccati erat. quȩ
non carnali delectatione nata erat. sed tamen
erat similitudo carnis peccati quia mortalis
erat. mort̾e aut̾ẽ non meruit adam nisi peccan¬
do. Sed qͥd fecit dñs. De peccato damnauit
peccatũ in carne. id ẽ. suscipiendo carn̾e homi-¬

Expanded text:
tatem carnis, sed non vincentem atque captivantem ad consensionem peccandi. Sic enim dicit: Igitur ipse ego mente servio legi Dei, carne autem legi peccati. Nulla ergo condemnatio est nunc his qui sunt in Christo Jesu. Lex enim splege peccati et mortis. Quod enim impossibile erat legi, in quo infirmabatur per carnem, id est, per desideria carnalia: ideo enim non implebatur lex, quia ipsius justitiae nondum erat charitas, quae interiore delectatione teneret mentem, ne ad peccatum delectatione rerum temporalium traheretur. Ergo infirmabatur lex per carnem, id est, non efficiebat justos deditos carni. Sed Deus Filium suum misit in similitudinem carnis peccati. Non enim caro peccati erat, quae non de carnali delectatione nata erat; sed tamen inerat ei similitudo carnis peccati, quia mortalis caro erat: mortem autem non meruit. Adam nisi peccando. Sed quid fecit Dominus? De peccato damnavit peccatum in carne: id est, suscipiendo carnem homi
Abbreviated transcription (Latin):
gr̾a. qui nondu habet ꝑfect᷑a pace̾ quȩ cor-¬
poris resurrectione & immutatione futura ẽ
Restat gͦ ut de ipsa pace dicat resurrectionis
corporis quȩ quarta ẽ actio. si tamen eã actio¬
nẽ dici oportet. quȩ su̾ma quies ẽ. Sequit᷑ eni
& dicit. Si gͦ sp̃s eius qui suscitauit iħm xp̾m ã
mortuis habitat in uob. qͥ suscitauit. xp̾m iħm ã

Expanded text:
a, qui nondum habet perfectam pacem, quae corporis resurrectione et immutatione est futura. 7. Restat ergo ut de ipsa pace dicat resurrectionis corporis, quae quarta est actio; si tamen eam actionem dici oportet, quae summa requies est. Sequitur enim, et dicit: Si ergo Spiritus ejus qui suscitavit Jesum a mortuis, habit
Abbreviated transcription (Latin):
do fuit. Peccatũ autẽ non deputabat᷑. cũ lex non
ẽẽt. Et iterũ. Sine lege eni peccatũ mortuu̾ est.
ego autẽ uiueb̾a aliqͣndo sine lege. Qd em̾i
hic dicit: Hortuũ ẽ. Hoc ẽ qđ suꝑius dicit.
non deputabat᷑. id.ẽ. latebat. qđ manifestat in
consequentib ubi dicit. Sed peccatũ ut appa¬
reat peccatũ. ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ ẽ mortẽ. id. est.
ꝑ leg̾e̾. quia bona ẽ lex si qͥs ea legitime utat᷑.
Si gͦ hic ait ut appareat peccatũ manifestũ
deputatũ. quia non apparebat. anteꝗͣ. lege
ꝓhibente ostenderet᷑. Ad scdam actionem.
ista testimonia conueniunt. Lex autẽ subintrauit.
ut abundaret delictũ. Accessit eni & p̾uaricatio
quȩ non erat. & illud qd iã cominemoratũ ẽ. Cũ

Expanded text:
utabatur, cum lex non esset . Et iterum: Sine lege enim peccatum mortuum est; ego autem vivebam aliquando sine lege. Quod enim hic dicit, mortuum est; hoc est quod superius dicit, non deputabatur, id est, latebat. Quod manifestat in consequentibus dicens, Sed peccatum, ut appareat peccatum, per bonum operatum est mihi mortem: id est, per legem; quia bona est lex, si quis ea legitime utatur . Si ergo hic ait, ut appareat peccatum; manifestum deputari, quia non apparebat antequam lege prohibente ostenderetur. 5. Ad secundam actionem ista testimonia conveniunt: Lex autem subintravit, ut abundaret delictum . Accessit enim et praevaricatio, quae non erat. Et illud quod jam co