comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut ante claues regni caelestis acciperet. quã
cȩli ianuas introiret. Sed ne qua uos fr̃s de
creditis petro clauibus regni more nrãrum
clauium cogitatio terrena ꝑmoueat. Claui
enim cęli lingua est petri: quia singuloꝵ meri¬
uta censendo apłs unicuiq regnum cęli aut
⁊claudit aut aperit. Non est ergo elauis ista
mortalis artificis aptata manu: sed data a
xpõ potestas est iudicandi. Deniq ait ei
Quoꝵ remiseritis peccata. remissa erunt: & quoꝵ
detinueritis. detenta erunt. Hic est petrus.
quem xp̃i c̃ẽ confidentissimũ subiecta uestigi¬
is cus maria ꝓbauerunt. Nlam a dño suo
nouos sibi dari influctib gressus ut fidelis po¬
poseit.& ut dilectus emerint. Qui obhoc so¬
lum trepidasse uisus est: ut fragilitas huma¬
na cognoseeret quanta esset inter dñm ser¬
uumq distantia. dum ad grauata precatis
caro mergitur et in maculata nescit planta
desidere. simul et illud ne dum suꝑ aquas

Expanded text:
ut ante claves regni coelorum acciperet quam ut ante claves regni coelorum acciperet quam coeli januas introiret. Sed ne qua vos, fratres, de creditis Petro clavibus regni more nostrarum clavium cogitatio terrena permoveat. Clavis enim coeli lingua est Petri: quia singulorum merita censendo, apostolus unicuique regnum coelorum aut claudit aut aperit. Non est ergo clavis ista mortalis artificis aptata manu, sed data a Christo potestas est judicandi. Denique ait eis: Quorum remiseritis peccata, remissa sunt, et quorum detinueritis, detenta sunt . Hic est quem Christi esse confidentissimum subjecta vestigiis ejus maria probaverunt. Nam a Domino suo novos sibi dari in fluctibus gressus, ut fidelis poposcit, et ut dilectus emeruit: qui ob hoc solum trepidasse visus est, ut fragilitas humana cognosceret quanta esset inter Dominum et servum distantia, dum aggravata peccatis caro mergitur, et immaculati nescit planta desidere: simul et illud, ne, dum super aquas
Abbreviated transcription (Latin):
sima in uictaq nobis credendi fundamenta con¬
stituit. Nam ꝑcunctanti dño quis esse ab
es xpc̃: qui uiui dĩ es filius sempiternus. Tu dñe
hominibus natus es homo.: qui incogitabili ma
manes apud patrem. Quis igitur uinquam
in tantũ hoc in comprehensȩ ditatis archanũ
humani sensus adtollere potuisset optutum.
nisi ab ore petri salutaris huius fidei ueritas
radiasset: Quis meritoꝵ eius głam quãuis
magno aequi perare possit eloquio. a quo no¬
bis ad orande diuinitatis fides et cepit & per¬
manet: Quid tanto gloriosius uiro. qui fidẽ
secreti inscrutabilis loquendo edidit. uiuendo
docuit. patiendo firmauit: Ut autẽ confes¬
sionis huius quanta eet magnitudo saluator
ostenderet: ait ei. Beatus es symonbarionã:
quia caro & sanguis non reuelauit tibi. sed pat̃
ne natum omipotentis patris ẽẽ filium sentire
potuisset. nisi ꝓpitius hoc ipse pater ꝑpetrum
nobis reuelasset ecęlo: Hȩc illi confessio dedit.

Expanded text:
sima invictaque nobis credendi fundamenta consima invictaque nobis credendi fundamenta constituit. Nam percunctanti Domino quis esse ab es Christus, qui vivi Dei Filius es sempiternus; tu, Domine, hominibus natus es homo, qui incogitabili majmanes apud Patrem. Quis igitur unquam in tantum hoc incomprehensae Deitatis arcanum humani sensus attollere potuisset obtutum, nisi ab ore Petri salutaris hujus fidei veritas radiasset? Quis meritorum ejus gloriam quamvis magno aequiparare possit eloquio, a quo nobis adorandae Divinitatis fides et coepit et permanet? Quid tanto gloriosius viro, qui fidem secreti inscrutabilis loquendo edidit, vivendo docuit, patiendo firmavit? Ut autem confessionis hujus quanta esset magnitudo Salvator ostenderet, ait ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater ne natum omnipotentis Patris esse Filium sentire potuisset, nisi propitius hoc ipse Pater per Petrum nobis revelasset e coelo? Hoc illi confessio dedit
Abbreviated transcription (Latin):
Uere apłorũ merita. in quib se xp̃c & recipi pre¬
dicat et audiri. Beati nichil ominus & illi quoꝵ
deuotio delata apłis recurrit in xp̃m. Tenen¬
tes itaq fr̃s tantȩ huius ꝓmissionis fidem de
tis fidelibus gaudiis exultemus: qm̃ qui de mar¬
tẏrum morte lȩtatur. martẏres non dubitat
cum xp̃o regnare post mortẽ. Nos uero ecelesi¬
arum om̃ium reuerentissimos patres petrũ dico
& paulum piissimis studiis honoremꝰ. quib xp̃i
prestante grã factus est hodie de morte natalis.
Quib finis uitȩ uiuendi initium drdit. quib ut
ȩcclesus quod uiuebant. Erat eis et morilucrũ.
quia tali hac morte uitam sibi mercabant᷑ aet̃¬
nam. Erat eismori lucrum. quoꝵ corruptioni
in corruptio succedebat. et dampna prȩsentiũ
tempoꝵ luera ꝑprtua sequebantur. Sed iam ne
tenuitas patitur immo ut misericors ds̃ anno¬
it ꝓloquamur. Hic itaq ille est petrus. qui
confitendo xp̃m dñm uiui di esse filiũ ualidis¬

Expanded text:
orum merita, in quibus se Christus et recipi praedicat et audiri; beati nihilominus et illi quorum devotio delata apostolis recurrit in Christum. Tenentes itaque, fratres, tantae hujus promissionis fidem, de one susceptis, fidelibus gaudiis exsultemus: quoniam qui de martyrum morte laetatur, martyres non dubitat cum Christo regnare post mortem. Nos vero Ecclesiarum omnium reverendissimos patres, Petrum dico et Paulum, piissimis studiis honoremus, quibus, Christi praestante gratia, factus est hodie de morte natalis; quibus finis vitae vivendi initium dedit; quibus, uEcclesiis quod vivebant, Erat eis et mori lucrum, quia tali hac morte vitam sibi merebantur aeternam; erat eis mori lucrum, quorum corruptioni incorruptio succedebat, et damna praesentium temporum lucra perpetua sequebantur. Sed jam nectenuitas patitur, imo ut misericors Deus annuit, proloquamur. 2. Hic itaque ille est Petrus qui confitendo Christum Dominum vivi Dei esse Filium, validis
Abbreviated transcription (Latin):
in domo dñi omnib diebus uitȩ meȩ. ut uidrã
uoluntatẽ dñĩ. et uisitem tempłu scm eiuis.
Una ergo & sola est theoria id est contemplatio
dĩ. cui merito om̃a iustificationum merita.
uniuersa uirtutũ studia post ponuntur.
Maria optimã partem elegit. quȩ non auferet᷑
ab ea. Cece pars marthȩ non reprehenditur.
sed mariȩ laudatur. Neq enĩ bonam partem
elegisse mariã dicit sed optimã. ut & ĩã pars
marthȩ in dicaretur bona. Quare aut pars
mariȩ sit optima sub infert᷑ cũ dr̃. quȩ ñ aufe¬
ret᷑ ab ea. Actiua & enim uita cũ corpore
deficit. Quis enĩ in ȩt̾na patria panẽ esurienti
porrigat. ubi nemo esurit: quispotũ tribuat
sitienti. ubi nemositit : quis mortuũ sepeliat
ubi nemo moritur: Cũ pręsenti uero scło uita
auferet᷑ actiua. contẽplatiua autẽ hic incipit᷑
ut in cȩlestib ꝑficiat᷑: quia amoris ignis qui
hic ardere in choat. cũ ipsũ quẽ amat uiderit

Expanded text:
ni omnibus diebus vitae meae, ut videam voluntatem Domini, et visitem templum sanctum ejus . Una ergo et sola est theoria, id est, contemplatio Dei, cui merito omnia justificationum merita, universa virtutum studia postponuntur. Maria optimam partem elegit, quae non auferetur ab ea. Ecce pars Marthae non reprehenditur, sed Mariae laudatur. Neque enim bonam partem elegisse Mariam dicit, sed optimam, ut etiam pars Marthae indicaretur bona. Quare autem pars Mariae sit optima, subinfertur cum dicitur: Quae non auferetur ab ea. Activa etenim vita cum corpore deficit. Quis enim in aeterna patria panem esurienti porrigat, ubi nemo esurit? quis potum tribuat sitienti, ubi nemo sitit? quis mortuum sepeliat, ubi nemo moritur? Cum praesenti ergo saeculo vita aufertur activa; contemplativa autem hic incipitur, ut in coelesti patria proficiat; quia amoris ignis qui hic ardere inchoat, cum ipsum quem amat viderit,
Abbreviated transcription (Latin):
siue sobrii sumus uobis. Quȩ stetit. & ait .xii¬
Dnẽ non est tibi curȩ quod soror mea reliquit
me solam ministrare: Dic ergo illi. ut me¬
adiuuet. Ex illoꝵ ꝑsona loquitur qui adhuc
diunȩ contẽplationis ignari solum quod didi¬
cere fraternȩ dilectionis opus dõ placitum
ducunt. ideoq cunctos qui xp̃o deuoti esse
uelint huic mancipandos autum ant. Et
bene martha stetisse. maria autẽ secuspedes
dnĩ sedisse describitur: quia uita actiua laborio¬
so desudat in certamine. contẽplatiua uero
pacatis uitioꝵ tumultibus optata iam in xp̃o
mentis quiete ꝑfruit᷑. Et respondens dixit
illi dñs. Martha martha. sollicita es: et¬

Expanded text:
sive sobrii sumus vobis . Quae stetit et ait: Domisive sobrii sumus vobis . Quae stetit et ait: Domine, non esme solam ministrare? Dic ergo illi ut adjuvet me. Et illorum persona loquitur, qui, adhuc divinae contemplatione ignari, solum quod didicere fraternae dilectionis opus Deo placitum ducunt, ideoque cunctos qui Christo devoti esse velint huic mancipandos autumant. Et bene Martha stetisse, Maria secus pedes Domini sedisse describitur, quia vita activa laborioso desudat in certamine, contemplativa vero, pacatis vitiorum tumultibus, optata jam in Christo mentis quiete perfruitur. Et respondens dixit illi Dominus: Martha, Martha sollicita es
Abbreviated transcription (Latin):
iam nouerit carnis corruptibilis ponduᷤᷤ cũ
merore portare. totisq desideriis appetere illis
ẏmnidicis angłoꝵ choris inter esse. ad miscẽ¬
ri cȩlestib ciuibus. de aeterna in conspectu dĩ
in corruptione gaudere. Quȩ etiam sedens xi¬
secus pedes dñi audiebat uerbum illius: mar¬
tha autem satagebat circa frequens ministeriũ
Hȩc utriq uitȩ congruere nemo quis dubitet.
Et contemplatiuȩ quidem uniformis ꝑfectio
est exutam mentẽ acuncti habere terreniᷤ.
eamq quantũ humana inbecillitas sinit uni¬
re cum xp̃o: actiuȩ uero quã frequenꝰ sit
ministeriũ gentium magister edocet. qui cre¬
berrimis epłarũ dictis suos ꝓxp̃o terra mariq
labores. sua pericula commemorat. in quibus
& iam uisiones & reuelation es dñi cõmendans
non minus se inspecu latiua uirtute qđ ꝑpauesᷤ
est imitabile consummatũ fuisse significat.
Unde dicit. Siue enim mente excȩdimus dõ.

Expanded text:
jam noverit carnis corruptibilis pondus cum jam noverit carnis corruptibilis pondus cum moerore portare, totisque desideriis appetere illis hymnidicis angelorum choris interesse, admisceri coelestibus civibus, de aeterna in conspectu Dei incorruptione gaudere. Quae etiam sedens secus pedes Domini, audiebat verbum illius, Martha autem satagebat circa frequens ministerium. Haec utrique vitae congruere nemo est qui dubitet. Et contemplativae quidem uniformis perfectio est, exutam mentem a cunctis habere terrenis, eamque, quantum humana imbecillitas sinit, unire cum Christo; activae vero, quam frequens sit ministerium, gentium Magister edocet, qui creberrimis Epistolarum dictis, suos pro Christo terra marique labores, sua pericula commemorat. In quibus etiam visiones et revelationes Domini commendans, non minus se in speculativa virtute, quod perpaucis est imitabile, consummatum fuisse significat. Unde dicit: Sive enim mente excedimus Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩc lectio superiori pulcherrima
ratione conectitur. quia uideli¬
cet illa dilectionẽ dĩ & ꝓximi
uerbis & parabolis. hȩc autem
ipsis rebus & ueritate demonstras.
Ouȩ quippe istȩ dño dilectȩ sorores duas uitaᷤ
spũales quibus inprȩsenti scã exercetur ȩccła
demonstrant: martha quidem actualem
qua ꝓximo in caritate sociamur. maria uero
contemplatiuam qua in dĩ amore suspiramꝰ.
Actiua enim uita est panem esurienti tribuere. x¬
uerbo sapientiȩ nescientẽ docere. errantem
corrigere. adhumilitatis uiam suꝑbientem
ꝓximum reuocare. infirmantis curam gerere.
quȩ singulis quibusq expediant dispensare :
et commissis nobis qualiter subsistere ualeant
prȩuidere. Contemplatiua uero uita est ca-¬
ritatem quidẽ dĩ & ꝓximi mente retinere.
sed ab exteriori actione quiescere. soli desi¬
derio conditoris inherere. ut nil iam agere
libeat. sed calcatis curis om̃ibus aduidendam
faciem sui creatoris animus in ardescat: ita ut

Expanded text:
ec lectio superiori pulcherrima ratione connectitur, quia videlicet illa dilectionem Dei et proximi verbis et parabolis, haec autem ipsis rebus et veritate designat. Duae quippe istae Domino dilectae sorores duas vitas spiritales, quibus in praesenti sancta exercetur Ecclesia, demonstrant. Martha quidem actualem, qua proximo in charitate sociamur, Maria vero contemplativam, qua in Dei amore suspiramus. Activa enim vita est panem esurienti tribuere, verbo sapientiae nescientem docere, errantem corrigere, ad humilitatis viam superbientem proximum revocare, infirmantis curam gerere, quae singulis quibusque expediant, dispensare, et commissis nobis, qualiter subsistere valeant, praevidere. Contemplativa vero vita est, chaidem Dei et proximi tota mente retinere, sed ab exteriori actione quiescere, soli desiderio Conditoris inhaerere, ut nil jam agere libeat, sed, calcatis curis omnibus, ad videndam faciem sui Creatoris animus inardescat, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
pe dñs. quia ꝑ totum orbem fidelibus
quod xp̃c ẽẽt qui propheta credebatur
innotuit. Decreuit ac minoratus est
iohannes. quia qui xp̃c estimabatur
quod non xp̃c̃ ipse sed preco xpĩ esset
apparuit. Ideoq iure nato iohanne lux
diurna minorari incipit. Cuiuꝰ fama
tum luminis redit. quia ille nimirum¬

Expanded text:
pe Dominus, quia per totum orbem fidelibus pe Dominus, quia per totum orbem fidelibus quod Christus esset, qui propheta credebatur, innotuit. Decrevit ac minoratus est Joannes, quia qui Christus aestimabatur, quod non Christus ipse, sed praeco Christi esset apparuit. Ideoque jure nato Joanne lux diurna minorari incipit, cujus fama ntum luminis redit  Al., r
Abbreviated transcription (Latin):
bratur illius. qui talis potentia magnitu¬
dinis dominicis ꝓpinquabat operibuᷤ. Recte
ortus illius sollempnitas colitur. cuius tan¬
ta est uitȩ sublimitas ut quic quid illo sub¬
limius est. hoc iam hominis naturam trans¬
cendere dubium non sit. Si quidem dñs cũ
maiorem eo neminem in natis mulierum e̾e
dixisset mox subdidit dicens. qui autẽ minor
est in regno cȩlorum maior est illo: se ipsũ
uidelicet insinuans. qui humana natiui¬
tate posterior iohanne sed cęlestis regni
eet apice prestantior. Nec uacat amyste¬
rio quod iohannis natiuitas cum dies de¬
crescere. dnĩ autem cum dies crescere in cho¬
at facta memoratur. Huius et enim secre¬
tum distantię reuelat ipse iohannes. Qui
cum prȩmagnitudine uirtutũ xp̃c crede¬
retur a turbis. dñs autẽ prȩ infirmitate¬
carnis a quibusdam non xp̃c sed ẽẽ pro¬
pheta putaretur: illum inquit oportet
crescere. me autem minui. Ereuit quip¬

Expanded text:
bratur illius qui talis potentia magnitubratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere dubium non sit. Siquidem Dominus cum majorem eo neminem in natis mulierum esse dixisset, mox subdidit dicens, Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, seipsum videlicet insinuans, qui humana nativitate posterior Joanne, sed coelestis regni esset apice praestantior. Nec vacat a mysterio quod Joannis nativitas cum dies decrescere, Domini autem cum dies crescere inchoant  Al., inchoat, facta memoratur. Hujus etenim secretum distantiae revelat ipse Joannes, qui cum prae magnitudine virtutum Christus crederetur a turbis, Dominus autem prae infirmitatecarnis a quibusdam non Christus, sed esse propheta putaretur, Illum, inquit, oportet crescere, me autem minui. Crevit quip
Abbreviated transcription (Latin):
ste peccatoꝵ consortia declinans ab om̃i qđ
tores conuersatuspeccati omis in munis per¬
mansit. Hic ad huc exutero matris spũ
sui sp̃s sedem sibi uteri uirginalis in quo
carnẽ susciperet ipse consecrauit. Iste mul¬
tos filioꝵ isrł ad dñm suo tempore p̃dican¬
do conuertit: ille multos cotidie de uniuer¬
sis ꝑ orbem nationib ad suam fidem & cari¬
tatem in terius illustrando conuertere non
desistit. Hic in spũ et uirtute heliȩ prȩcessit
ante illum. ut plebem eius aqua baptizans
ad suscipiendũ eum ubi appareret doceret
perfectã ẽẽ: huic successit ille in spũ et uirtute
dĩ patris. ut plebem suã spũ scõ et igni bapti¬
zans aduidendam faciem patris sui donaret
esse perfectam. Iohanne nato congratulaban¬
tur uicini et cognati genitrici illius. qui a
dño autem nato congratulabantur ȩcclesiȩ
quia uenit tempus miserendi eius sp̃s angẽ¬
admonebant. Recte igitur natiuitaᷤᷤ cele¬

Expanded text:
Iste, peccatorum consortia declinans, ab omni quIste, peccatorum consortia declinans, ab omni qutores conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sui Spiritus sedem sibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia mDomino autem nato congratulabantur Ecclesiae, quia venit tempus miserandi ejus, spiritus angeadmonebant. Recte igitur nativitas cele
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritate in consuetudinem uenisse creden¬
dum est: sed adtentius animo recondendũ. xi¬
quia sicut nato dño pastoribus apparens
angłs ait. ecce euangeliro uobis gaudium
magnum quod erit omni popło quia natus
est uobis hodie saluator. qui est. xp̃c dñs. ita
etiam angl̃s nasciturum ⁊ achariȩ prȩdicens
iohannẽ. et erit in quit gaudium tibi et exul¬
tatio et multi innatiuitate eius gaudebum:
erit enim magnus coram dño Iure igitar. x̾ii¬
utriusq natiuitas festa deuotione cẽlebrat᷑:
sed in illius tamquã in xp̃i dñi. ta nquam
insaluatoris mundi. tamquã infili⁊ dĩ aiñipo¬
tentis. tamquam insolis iustitię natiuitate
omni popło gaudium euangelizatur. in huiꝰ
autem tam quam in prȩcursoris dñi. inserui
dĩ eximii. in lucernȩ ardentis & lucentis ex¬
magnus coram dño ęsse narratur. de illo pro¬
pheta testatur: oñi magnus dñs et laudabi¬
lis nimis. & magnitudinis eius non est finis.

Expanded text:
auctoritate in consuetudinem venisse credenauctoritate in consuetudinem venisse credendum est: sed attentius animo recondendum quia sicut nato Domino pastoribus apparens angelus ait: Ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobis hoetiam angelus nasciturum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis exmagnus coram Domino esse narratur: de illo Propheta testatur: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis .
Abbreviated transcription (Latin):
Rȩcursoris dni natiuitas sicut
sacratissima lectionis euangłicȩ
ꝓdit historia multa miraculorũ
sublimitate refulget : quia nimirum de¬
cebat ut ille quo maior inter natos mulie¬
rum nemo surrexit maiore prȩcȩteriꝰ scĩs
in ipso mox ortu uirtutum iubare clares¬
ceret: Senes ac diu infȩcundi parentes do¬
no nobilissimȩ prolis exultant. ipsi patri
quem in credulitas mutum reddiderat ad
salutandum nouȩ preconem grãe os et lin¬
gua reseratur. Nec solum facultaᷤ dm̃be¬
nedicendi restituitur: sed de eo etiam pro¬
phetandi uirtꝰ augetur. Excitati fama fac.xͣ.¬
ti omnesuicini admiratione ac metu per¬
celluntur. omniũ qui audiere circum quãq
ad aduentum noui ꝓphetȩ corda p̃parant᷑.
Unde merito sc̃a ꝑ orbem ȩccła quȩ tot beatoꝵ
martẏrũ uictorias quib in gressũ regni cȩ¬
lestis meruere frequentat. huius tantũmͦ
post dñm etiam natiuitatis diem celebrare
consueuit. Quod nullatenus sine euangłica

Expanded text:
i nativitas sicut sacratissima lectionis evangelicae prodit historia, multa miraculorum sublimitate refulget: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangelica
Abbreviated transcription (Latin):
uolentiam. exerceat disciplinam. Ita in domo
sua ȩcclesiasticum et quod ammodo episcopale
implet officium ministrans xp̃o. ut in aeter¬
num sit cum ipso. Nam et illam maximam
passionis ministrationem multi ex ur̃o numero
ministrarunt. Multi non cp̃i neq clerici. iu¬
uenes et uirgines. seniores cum iunioribus. multi
coniugati et coniugatȩ. multi patresmatresq
familias ministrantes xp̃o & iam animas suas
in eius martẏrio posuerunt: et honorificante
patre coronas gloriosissimas recȩperunt:¬

Expanded text:
volentiam, exerceat disciplinam: ita in domo volentiam, exerceat disciplinam: ita in domo sua ecclesiasticum et quodammodo episcopale implebit officium, ministrans Christo ut in aeternum sit cum ipso. Nam et illam maximam passionis ministrationem multi ex vestro numero ministrarunt: multi non episcopi neque clerici, juvenes et virgines, seniores cum junioribus, multi conjugati et conjugatae, multi patres matresque familias Christo ministrantes, etiam animas suas in ejus martyrio posuerunt, et honorificante Patre coronas gloriosissimas receperunt
Abbreviated transcription (Latin):
fribus ponere. Hoc est enim et ꝓ xp̃o ponere.
quia et hoc ꝓpter sua membra dicturus est.
Cum ꝓistis fecistis. pro me fecistis. De tali quippe
opere & iam se ministrũ facere et appellare dig̃
natus est: ubi ait. Sicut filius hominis non
uenit ministrari sed ministrare. & animã suã
ponere ꝓmultis. Hinc ergo est unusquisq
minister xp̃i. unde est minister et xp̃s. Sic
minis trantem xp̃o honorificabit pater eius
honore illo magno ut sit cum filio eius. nec um¬
quam deficiat felicitas eius. Cum ergo audi¬
stis fr̃s dñm dicentem ubi ego sum illic et
minister m̾s erit. nolite tantum modo bonoᷤ
epos et clericos cogitare. Etiam uosꝑ modo
uro potestis ministrare xpõ bene uiuendo. ele¬
mosinas faciendo. nomen doctrinamq eius
quib potueritis prȩdicando: et unusquisq
& iam paterfamilias hoc nomine agnoscat
paternum affectum suȩ familiȩ se debere.
doceat. hortetur. corripiat: impendat beni¬

Expanded text:
fratribus ponere: hoc est enim et pro Christo ponere. fratribus ponere: hoc est enim et pro Christo ponere. Quia et hoc propter sua membra dicturus est: Cum pro istis fecisti, pro me fecisti. De tali quippe opere etinatus est, ubi ait: Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis. Hinc ergo est unusquisque minister Christi unde est minister et Christus. Sic ministrantem Christo honorificabit Pater ejus honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam deficiat felicitas ejus. Cum ergo audistis, fratres, Dominum dicentem: Ubi ego sum, illic et minister meus erit, nolite tantummodo bonos pos et clericos cogitare. Etiam vos pro modo vestro ministrate Christo, bene vivendo, eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus quibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomine agnoscat paternum affectum suae familiae se debere. Pdoceat, hortetur, corripiat; impendat bene
Abbreviated transcription (Latin):
erit et minister m̃s. er siquis michi ministra¬
uerit honorificabit eum pater meus. qm̃ iudã
talia minis trantem repbatum potius qũã ho¬
noratum uidemus. Ut quid ergo alibi queri¬
mus quid sit ministrare xp̃o: & non potius
in istis ipsis uerbis agnoscimus: Cum enĩ
dixit. si quis michi minis trat me sequatur.
hoc in telligi uoluit ac si diceret. siquis me
non sequitur non michi ministrat. Mini¬
strat ergo iħu xp̃o qui non sua quęrit. sed
ambulet meas non suas. sicut alibi scriptũ ẽ.
Qui se dicit in xp̃o manere. debet sicut ille am¬
bulauit et ipse ambulare. Debet & iam si por¬
de iactantia. non aliud ibi quȩrere qua opus
bonum. nesciente sinistra qͦđ faciat dextera:
id est ut alienetur intentio cupiditatis ab oꝑc̃
caritatis. Qui sic ministrat. xp̃oministrat :
recteq illi dicetur. Cum uni ex minimis mei
credenti : minister xp̃i est usq ad illud opus
magnę caritatis. quod est animam suam pro

Expanded text:
erit et minister meus. Si quis mihi ministraerit et minister meus. Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus, quoniam Judam talia ministrantem reprobatum potius quam honoratum videmus. Ut quid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit: Si quis mihi ministrat, me sequatur, hoc intelligi voluit, ac si dicenon sequitur, non mihi ministrat: Ministrant ergo Jesu Christo, qui non sua quaerunt, sed ambulet meas, non suas, sicut alibi scriptum est: Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ille ambulavit, et ipse ambulare . Etiam si poracere, non de jactantia, non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera, id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere haritatis. Qui sic ministrat, Christo ministrat; recteque illi dicetur, Cum uni ex minimis meis itiam omni credenti , minister est Christi usque ad illud opus magnae charitatis, quod est animam suam pro
Abbreviated transcription (Latin):
unicus non aequalis factus diuinitati sed con¬
sociatus arternitati: Quid sit autem minis¬
trare xp̃o. cui operi merces tanta ꝓmittitur:
hoc potius debemus in quirere. Si enim hȩc
putauerimus ẽẽ. xp̃o ministrare ea quȩ sunt
corpori necessaria prȩparare. aut cenanti cy¬
bum coquere uel adponere uel pocułu dare
potumq miscere: fecerunt hoc illi qui potu¬
erunt eum in corpore habere prȩsentẽ sicut
martha et maria. quando et lazarus unus
erat ex recumbentibus. Sed eo modo xp̃o &ĩa
uidas ꝑditus ministrauit. Nlam & loculos¬
ipse habebat. Et qu̾auis ex eis quȩ mitteban¬
tur sceleratissimus furaretur. ꝑ illũ tamen
&iam necessaria parabantur. Hinc ẽ illud
qđ cum ei diceret dñs quod facis fac uelociter.
arhitrati sunt quod eum iusserit ꝓpter diem
festum necessaria prȩparare uel in digentib
aliquid dare. Nullo modo igitur de huius cẽ¬
modi ministris diceret dñs ubi ego sum ibi

Expanded text:
unicus, non aequalis factus divinitati, sed conunicus, non aequalis factus divinitati, sed consociatus aeternitati? Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta promittitur, hoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare, potumque miscere, fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit. Nam et loculos habebat ipse. Et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria 412 parabantur. Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus: Quod facis fac velociter, arbitrati sunt quidam quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare vel indigentibus aliquid dare. Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus: Ubi ego sum, ibi
Abbreviated transcription (Latin):
prȩceptum aut ex hac uita emigrandum.
quorũ duum homo cogatur alterum¬
eligere comminante mortẽ ꝑsecutore: ibi
eligat dõ dilecto mori quam offenso uiuere.
ibi oderit in hoc mundo animam suam. ut in
uitam arternam custodiat eam. Siquis mihi
ministrat. me sequatur. Quid est me sequat.¬
ut sequamur uestigia eius. Ecce qđ dictum ẽ
siquis michi ministrat. me sequatur. Quo
fructui: Qua mercede: Quo prę̧mio: Et ubi
sum in quit. illic et minister meus erit. Gratiᷤ
ametur. & operis quo ministratur illi prȩtiũ
sit c̾ẽ cum illo. Ubi enim bene erit sine illo.
aut quando ẽẽ male poterit cum illo: Audi
euidentius. Siquis michi minis trauerit. hono¬
rificabit eum paterm̃s. Quo honore. nisi ut
sit cum filio eius: Qđ enim superius ait ubi
ego sum illic et minister ms erit: hoc intelli¬
gitur exposuisse cum dicit. honorificabit eũ
pater m̃s. Nam quem maiorẽ honorem ac¬
cipere poterit ad optatus quam ut sit ubi est

Expanded text:
praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterumeligere, comminante mortem persecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatut sequamur vestigia ejus. Ecce quid dictum est, si quis mihi ministrat me sequatur? quo fructu? qua mercede? quo prsum, inquit, illic et minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando male esse poterit cum illo? Audi evidentius: Si quis mihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus. Quo honore, nisi ut sit cum Filio ejus? Quid enim superius ait? Ubi ego sum, illic et minister meus erit. Hoc intelligitur exposuisse cum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus quam ut sit ubi est
Abbreviated transcription (Latin):
Magna & mira sententia. que ad modum sit
homini in anima sua amor ut pereat. odium F¬
ne pereat. Si male amaueris. tunc odisti.
Si bene oderis. tunc amasti. Felices qui ode¬
runt custodiendo. ne ꝑdant amando. Sed
uide ne tibi subrepat ut te ipsum uelis interi¬
mere. sic in telligendo quod debes odisse in
hoc mundo animam tuam. Hinc enim qͥda
maligni atq ꝑuersi et insemet ipsos crudeli¬
ores & sceleratiores homicidȩ flammis se
donant. aquis prȩfocant. prȩcipitio colli¬
dunt et pereunt. Hoc xp̃c non docuit:
immo &iam diabolo prȩcipitium suggeren
dixit. significans qua morte glorificaturus
erat dm̃. Cum e̾es iunior. cingebas te et
ambulabas quo uolebas: cum autẽ senueris.
alter te cinget & ferer quo tu non uis. Ubi
satis expressit non aseipso sed ab alio debere
occidi qui uestigia sequitur xp̃i. Cum ergo
causȩ articulus uenerit ut hȩc conditio
ꝓponatur. aut faciendum e̾ẽ contra dĩ

Expanded text:
Magna et mira sententia, quemadmodum sit Magna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat! Si male amaveris, tunc odisti: si bene oderis, tunc amasti. Felices qui oderunt custodiendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim quidam maligni atque perversi, et in seipsis crudeliores et sceleratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerentdixit, significans qua morte glorificaturus erat Deum: Cum esses junior, cingebas te, et ibas quo volebas; cum autem senueris, alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui vestigia sequitur Christi. Cum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. nisi granum frumenti cadens
in terram mortuum fuerit: ipsum
solum manet. Si autem mortuũ
fuerit: multum fructũ affert.
Se autem direbat ipsũ esse granum morti¬
ficandum et multiplicandũ : mortificandũ
infidelitate uidȩorũ. multiplicandum fide
populorum. Iam enim exhortans eos ad pas¬
sionis suȩ sectanda uestigia : qui amat inquit
animam suam. ꝑdet eam. Quod duobus
modis intelligi potest. Qui amat perdet.
id est.Si amas ꝑde. si cupis uitam tenere in xp̃o.
noli mortem timere ꝓxp̃o. Item alio modo.
Qui amat animam suam. perdet eam: Noli
amare. ne perdas. Noli amare in hac uita.
ne ꝑdas in aeterna uita. Hoc autem quod¬
posterius dixi magis habere uidetur sensus¬
euangelicus. Sequitur enim. Et qui odit
animam suam in hoc mundo. inuitã ȩternã
custodit eam. Ergo quod supra dictum est.
qui amat. sub intelligitur in hoc mundo.
Ipse itaq ꝑdet. Qui autem odit. utiq in hoc
mundo : in uitam aeternam custodit eam.

Expanded text:
rumenti cadens in terram, mortuum fuerit, ipsum solum manet; si autem mortuum fuerit, multum fructum affert. Se autem dicebat. Ipsum erat granum mortificandum et multiplicandum: mortificandum infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide populorum. 10. Jamvero exhortans ad passionis suae sectanda vestigia: Qui amat, inquit, animam suam, perdet eam. Quod duobus modis intelligi potest: Qui amat, perdet, id est, Si amas, perde; si cupis vitam tenere in Christo, noli mortem timere pro Christo. Item alio modo: Qui amat animam suam, perdet eam. Noli amare, ne perdas; noli amare in hac vita, ne posterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus. Sequitur enim: Et qui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo quod supra dictum est, qui amat, subintelligitur, in hoc mundo, ipse utique perdet; qui autem odit, utique in hoc mundo, in vitam aeternam ipse custodit eam.
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ita concluditur. Beati pacifici. qͣm ipsi
filii di uocabuntur. Octaua tamquã ad
caput redit. quia consummatũ ꝑfectumq
ostendit & ꝓbat. Itaq inprima & in octaua
nominatũ est regnum cęloꝵ. Beati pauꝑes

Expanded text:
quae ita concluditur: Beati pacifici; quoniam ipsi quae ita concluditur: Beati pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur. Octava tanquam ad caput redit; quia consummatum perfectumque ostendit et probat: itaque in prima et in octava nominatum est regnum coelorum, Be
Abbreviated transcription (Latin):
du labor est: ubi uehementer in cumbitur.
ut sese animus auellat ab eis quib pestife.¬
ra dulcedine innexus est. Nic ergo esu¬
ritur & sititur iustitia & multũ necessaria
fortitudo. quia non relinquit᷑ sine dolore.
qđ cum delectatione retinetur. Quinto
autem gradu ꝑseuerantib in labore datur
euadendi consilium. quia nisi quisq adiu¬
uetur asuperiore nullo modo sibi est idone¬
us. ut sese tantis miseriarum implicamentiᷤᷤ
expediat. Est autem iustum consilium.
ut qui se apotentiore adiuuari uult. ad¬
iuuet infirmiorem in quo est ipse potenti¬
or. Itaq beati misericordes. qm̃ ipsoꝵ mise¬
rebitur. Sexto gradu est cordis munditia
debona conscientia bonoꝵ operũ. ualens
ad contemplandum illud summũ bonũ
qđ solo puro & sereno in tellectu cerni potest
Postrema est septima ipsa sapientia id est
contemplatio ueritatis. pacificans totum
hominem & suscipiens similitudinem dĩ.

Expanded text:
du labor est, ubi vehementer incumbitur du labor est, ubi vehementer incumbitur ut sese animus avellat ab eis quibus pestifera dulcedine innexus est: hic ergo esuritur et sititur justitia, et multum necessaria est fortitudo; quia non relinquitur sine dolore quod cum delectatione retinetur. Quinto autem gradu perseverantibus in labore datur evadendi consilium; quia nisi quisque adjuvetur a superiore, nullo modo sibi est idoneus ut sese tantis miseriarum implicamentis expediat: est autem justum consilium, ut qui se a potentiore adjuvari vult, adjuvet infirmiorem in quo est ipse potentior: itaque Beati misericordes; quia ipsorum miserebitur. Sexto gradu est cordis munditia, de bona conscientia bonorum operum valens ad contemplandum summum illud bonum, quod solo puro et sereno intellectu cerni potest. Postremo est septima ipsa sapientia, id est contemplatio veritatis, pacificans totum hominem, et suscipiens similitudinem Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
quae supra dicta sunt adeos &iam ꝑtinerent
qui pręsentes audiebant. & hȩc postea quȩ
uidentur prȩsentibus specialiter dici ꝑtine.
ant &iam ad illos qui absentes uel post fu¬
turi erant. Qua ꝓpter iste sententiarum
numerus diligenter considerandus est.
incipit enim b̾eatitudo abhumilitate.¬
Beati pauperes spũ id est non inflati dum
se diuinȩ auctoritati subdit anima timens
post hanc uitam ne ꝑgat adpęnas. & iãsi
forte in hac uita sibi beata c̾e uideatur.
Inde uenit ad diuinarũ scripturarũ cogni¬
tionem. ubi oportet eam semitã prębere
pietati. ne id quod imperitis uidetur absur¬
dum uituperare audeat. & ꝑuicacibus
concer tationib efficiatur indõcilis. Inde
iã incipit scire. quib nodis scłi huius per
carnalem consuetudinem ac peccata tene¬
atur. Itaq in hoc tertio gradu in quo scien¬
tia est: lugetur amissio summi boni. quia
inheretur extremis. In quarto autẽ gra¬

Expanded text:
quae supra dicta sunt, ad eos etiam pertinerent, quae supra dicta sunt, ad eos etiam pertinerent, qui praesentes audiebant; et haec postea quae videntur praesentibus specialiter dici, pertineant etiam ad illos qui absentes vel post futuri erant. Quapropter iste sententiarum numerus diligenter considerandus est. Incipit enim beatitudo ab humilitateBeati pauperes spiritu, id est, non inflati, dum se divinae auctoritati subdit anima, timens post hanc vitam ne pergat ad poenas, etiamsi forte in hac vita sibi beata esse videatur. Inde venit ad divinarum Scripturarum cognitionem, ubi oportet eam se mitem praebere pietate, ne id quod imperitis videtur absurdum vituperare audeat, et pervicacibus concertationibus efficiatur indocilis. Inde jam incipit scire quibus nodis saeculi hujus per carnalem consuetudinem ac peccata teneatur: itaque in hoc tertio gradu, in quo scientia est, lugetur amissio summi boni, quia inhaeretur extremis. In quarto autem gra
Abbreviated transcription (Latin):
est foras princeps huius sȩcłi. qui ꝑuersis
in ordinatisq dominat᷑. Hac pace in trin¬
secus constituta atq firmata quascumq
ꝑsecutiones ille qui foras missus ẽ forinsecuᷤ
concitauerit. auget głam quȩ scđm dm̃ ẽ.
non aliquid in illo edificio labefactans.
sed deficientibus machinis suis in notescere
faciens quanta firmitas intus ex tructa sit.
autem omnes iste octo sententię. Iam enim
cȩ̨tera compellans. loquit᷑ ad illos qͥ aderant
dicens. Beati eritis cum uobis maledicent.
& ꝑsequent᷑ uos. Superiores autẽ sententias
generaliter dirigebat. Non enim dixit beati
qm̃ ipsoꝵ est in quit regnum cęloꝵ. Neq bea¬
ti mites qm̃ uos possidebitis terram. sed qm̃
ipsi possidebunt terram. & ita cęteras usq
ad octauam sententiam ubi ait. beati qui
ꝑsecutionem patiuntur ꝓpter iustitiam.
qm ipsoꝵ est regnum cęloꝵ. Inde iam inci¬
pit loqui prȩsentes compellans. cum & illa

Expanded text:
est foras princeps hujus saeculi, qui perversis est foras princeps hujus saeculi, qui perversis inordinatisque dominatur. Hac pace intrinsecus constituta atque firmata, quascumque persecutiones ille qui foras missus est, forinsecus concitaverit, auget gloriam quae secundum Deum est; non aliquid in illo aedificio labefactans, sed deficientibus machinis suis innotescere faciens quanta firmitas intus exstructa sit. autem omnes istae octo sententiae. Jam enim caetera compellans loquitur ad illos qui aderant, dicens: Beati eritis, cum vobis maledicent, et persequentur vos. Superiores autem sententias generaliter dirigebat: non enim dixit, Beati m ipsorum est, inquit, regnum coelorum: neque, Beati mites, quoniam vos possidebitis terram; sed, quoniam ipsi possidebunt terram. Et ita caeteras usque ad octavam sententiam, ubi ait: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam; quoniam ipsorum est regnum coelorum. Inde jam incipit loqui praesentes compellans, cum et illa
Abbreviated transcription (Latin):
Beati pacifici. qm̃ ipsi filii dĩ uocabuntur
Inpace ꝑfectio est: ubi nichil repugnat¬
Et ideo filii dĩ pacifici. qm̃ nichil resistit dõ
Et utiq filii similitudinem patris habere
debent. Pacifici autem insem& ipsis sunt.
qui omnes animi sui motus componentes &
subicientes rationi idest menti & spiritui
carnalesq concupiscentias habentes edomi¬
tas. fiunt regnum di: In quo ita sunt ordi¬
nata om̃a ut id qđ ẽ in homine prȩeipuũ
& excellens hoc impe rae. cęteris non re¬
Luctantib quȩ sunt nobis doestusq com¬
munia atq id ipsum quod in homine id est
mens & ratio subiciatur potiori. qđ est ipsa
ueritas unigenitꝰ dĩ filius. Neq enim impe¬
rare inferioribus potest. nisi superiori se ipse
subiciat. Et hȩc paxẽque datur in terra
hominibus bonȩ uoluntatis. hȩc uita con¬
summati ꝑfectiq sapientis. De huiusmodi
regno pacatissimo & ordinatissimo missuᷤᷤ

Expanded text:
Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur. In pace et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihil resistit Deo, et utique filii similitudinem patris habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes et subjicientes rationi, id est menti et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei: in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet caeteris non reluctantibus, quae sunt nobis bestiisque communia; atque idipsum quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur potiori, quod est ipsa veritas unigenitus Filius Dei. Neque enim imperare inferioribus potest, nisi superiori se ipse subjiciat. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis ; haec vita consummati perfectique sapientis. De hujusmodi regno pacatissimo et ordinatissimo missus
Abbreviated transcription (Latin):
Non enim gaudent his rebus quib ante
gaudebant. & donec fiat in illis amor
ȩternoꝵ non nulla mestitia sauciantur.
Consolabuntur ergo spũ scõ qui maxime
ꝓpterea paraclitus nominatur idest con¬
solator. ut temporalem amittentes luc¬
tum ęterna lȩtitia ꝑfruantur. Beati qͥ¬
esuriunt & sitiunt iustitiã. quia ipsi satu¬
rabuntur. Iam istos amatores dicit ueri
& in concussi boni. Illo enim cibo satura¬
biberit ut idem dicit fi& in eo fons aquae
salientis inuitam aeternam. Beati misericor
ut de miseria liberentur. Beati mundo cor
de. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Quam ergo stulti
sunt qui dm̃ istis exterioribus oculis quaert̃.
cum corde uideatur sicut alibi scriptum ẽ.
Et in simplicitate cordis quęrite illum. Hoc
est enim mundum cor: qđ est simplex cor
Et quem ad mođdu lumen hoc uideri non
potest nisi oculis mundis. ita nec ds̃ uidet᷑
nisi mundũ sit illud quo uiderĩ potest.

Expanded text:
non enim gaudent his rebus, quibus ante non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur: consolabuntur ergo Spiritu sancto, qui maxime propterea paracletus nominatur, id est consolator, ut temporalem amittentes aeterna laetitia esuriunt, et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur. Hic amatores dicit, veri et inconcussi boni, illo ergo cibo saturabiberit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam. Beati misericordut de misede; quoniam ipsi Deum videbunt. Quam ergo stulti sunt qui Deum istis exterioribus oculis quaerunt, cum corde videatur, sicut alibi scriptum est, Et in simplicitate cordis quaerite illum . Hoc est enim mundum cor, quod est s, et sicut lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis, ita nec Deus videbitur, nisi mundum sit illud quod videre potest.
Abbreviated transcription (Latin):
ti suꝑbia inscribitur. Suꝑbi ergo appe¬
tant & diligant regna terrarum. Beati
autem pauperes sp̃ũ. qm̃ ipsorũ ẽ regnũ¬
cȩloꝵ. Beati mites. qm̃ ipsi hereditate pos¬
sidebunt terrã . Illam credo terrã. de qua
in psalmis dicitur. Spes mea estu: portio
mea in terra uiuentium. Significat enim
quandam soliditatem & stabilitatẽ here¬
ditatis ꝑpetuȩ. ubi anima ꝑbonũ affectũ
tanquã loco suo requiescit sicut corpus
in terra. & inde cybo suo alit᷑ sicut corpus
ex terra. Ipsa est requies & uita sc̃orũ.¬
Mites autẽ sunt: qui cedunt imꝓbitati¬
bus & non resistunt malo. sed uincunt
in bono malũ. Rixantur ergo inmites
& dimicant ꝓ terrenis & tẽporalib reb:
Beati autem mites. qm̃ ipsi hereditate
possidebunt terrã. de qua pelli ñ possunt
Beati lugentes. qm̃ ipsi consolabuntur.
Luctus est tristitia de amissione caroꝵ
Conuersi autem ad dm̃ ea quȩ in hoc
mundo cara amplectebant᷑ amittunt.

Expanded text:
ti superbia inscribitur . Superbi ergo appeti superbia inscribitur . Superbi ergo appetant et diligant regna terrarum: Beati autem pauperes spiritu; quoniam ipsorum est regnu. Beati mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram: illam credo terram, de qua in Psalmo dicitur, Spes mea es tu, portio mea in terra viventium . Significat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctoruMites autem sunt qui cedunt improbitatibus, et non resistunt malo, sed vincunt in bono malum . Rixentur ergo immites, et dimicent pro terrenis et temporalibus rebus: Beati autem mites; quoniam ipsi haereditate possidebunt terram, de qua pelli non possint. 5. Beati lugentes; quoniam ipsi consolabuntur. Luctus est tristitia de amissione charorum: conversi autem ad Deum, ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt:
Abbreviated transcription (Latin):
qua scribitur & aperiens os suum fortasse
ipsa mora commendat aliquanto longio¬
rem futurum c̾e sermonẽ. nisi forte non
uacet quod nunc cum dictum est ape-¬
ruisse ossuum quod ipse in lege ueteri ape¬
rire soler& ora ꝓphetarũ. Quid ergo dicit:
rerũ temporalium. Om̃a uanitas & prę¬
sumptio sp̃s. Prȩsumptio autem sp̃s au¬
datiam & suꝑbiam significat. Uulgo
&iam magnos sp̃s suꝑbi habere dicunt᷑
Et recte. quando quidem sp̃s &iam uentꝰ
uocatur. Unde scriptũ ẽ. Ignis. grando.
nix. glaties. sp̃s tempestatis. Quis uero
nesciat suꝑbos inflatos dici tam quã uentoᷤᷤ
distentos: Unde est &iam illud apłi.
Scientia inflat. caritas ędificat. Qua¬
propter recte hi in telligunt᷑ pauperes spũ
humiles & timentes dm̃. idest non ha¬
bentes inflatum sp̃m. Hec aliunde om¬
nino incipere oportuit beatitudinem
Si quidem ꝑuentura est ad sum mã sapi¬
entiam. Initium autem sapientiȩ timor

Expanded text:
qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperire soleret ora Prophetarum. 3. Quid ergo dicit? rerum temporalium, Omnia vanitas et praesumptio spiritus ; praesumptio autem spiritus, audaciam et superbiam significat: vulgo etiam magnos spiritus superbi habere dicuntur; et recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est, Ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis . Quis vero nesciat superbos inflatos dici, tanquam vento distentos? Unde est etiam illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quapropter recte hic intelliguntur pauperes spiritu, humiles et timentes Deum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunde omnino incipere oportuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initium autem sapientiae timor