comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pro ouib: sius Dum dñs boni pastoris opus ostende¬
reuoluit: sel psum proposuit in exemplodicens
bonus pastor animam suam ponit pro ouib: suis ẜe¬
cit quod monuit : ostendit quodiussit. animã suã posu¬
it pro ouib: suis. Ostensa est nobis de contemotumor¬
tis uia quam se quamur: ad posita foriia cuii prima¬
mur: Primũ nobis est exteriora nrã misericorditer
ouib: eius inpenderȩ postremouero sinecesse sit.
etiam mortemnr̃am no eisdem ouib: ministrare
Quinondat pro ouib: animamsuam. quando daturus
est animam suam Ex posuimus uel magis dño do¬
cente intelleximus quis sit partor. quis hostiũ quis
hostiarius. qui&iam &ouis nec non quis unt furer
& latrones cognouimus: sed modo demercenna¬
rio & lupo consideremus de quib: ipse dñs dixit
Mer cennarius autem & qui nonẽ pastor Cuius non sunt ouerꝓ¬
ptie: uideclupum uenientem & dimitutouer & fugit. N
pastor sedmercennarius uocatur : qui nom ꝓamore

Expanded text:
 suis, etc. Dum Dominus boni pastoris opus ostendere voluit, seipsum proposuit in exemplo dicens: Bonus pastor animam suam ponit pro ovibus suis. Fecit quod monuit, ostendit quod jussit: animam suam posuit pro ovibus suis. Ostensa est nobis de contemptu mortis via quam sequamur, apposita forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere. Postremum vero si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. Qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando daturus est animam suam? Exposuimus vel magis Domino docente intelleximus, quis sit pastor, quis ostium, quis ostiarius, qui etiam et oves, nec non qui sint fures et latrones cognovimus. Sed modo de mercenario et lupo consideremus. De quibus ipse Dominus dixit: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt oves propriae, videt lupum venientem, et dimittit oves, et fugit. 2. Non pastor, sed mercenarius vocatur, qui non pro amore
Abbreviated transcription (Latin):
ram habetis sed considite ego uici mundum Qust
autẽ qui uncit mundum. nis quic redit qm̃ ih̃s est filiurdĩ  Vin¬
citmundum quilhm̃ es sefilium dĩ credens dignaei¬
demfidei opera iungit. Sednũ quid sola diuinitas ei:
sider & confersio ualet adsalutẽ sueficere  uidese¬
quentiam hic est quiuenit ꝑ aquam & sanguinem ihĩ xp̃sꝰ

Expanded text:
ram habebitis, sed confidite, ego vici mundum . Quis est ram habebitis, sed confidite, ego vici mundum . Quis est autem qui vincit mundum, nisi qui credit quoniam Jesus est Filius Dei? Vincit mundum, qui Jesum esse filium Dei credens, digna eidem fidei opera jungit. Sed nunquid sola divinitatis ejus fides, et confessio valet ad salutem sufficere? vide sequentia. Hic est qui
Abbreviated transcription (Latin):
Et uidit & credidit Qud rgouidit & quicredidit Vidit lin¬
te amina posita & credidu quod mulier dixe rat demom̃¬
tum dñm fuisse sublatum adhuc enim ⁊ enobraeant inmo¬
numento idest ininontib: illorum Ioeo seguitear Et dixit
iendum enim scieant scripturas quia oporteret eum a mortur resur¬
gere abierunt ergo iterum discipuliad semet ipsos id
est ubi habitabant &unde ad manumentũ cucurre¬
diuina non sunt grauia: quia oms quiuera deuotu¬
nehis mancipantur & aduersa mundihui : &blans¬
menta parimente contempnunt : Ipsam quoq: mi¬
tem uelut ingres sum patriae caelestis amanter
et nequis suauirtute mundi uellaxus uł laboros supea¬
reposse confideret : consulte subiungit. Ethae efiuc¬
toria quae uicit mundum : fider nr̃a Illa nimirum sides quȩ
ꝑdilectionem operatur Illasides qua ei: humib¬
ter auxilium flagitamus quiait Inmundo pressa¬

Expanded text:
Et vidit et credidit. Quid ergo vidit et quid credidit? Vidit linEt vidit et credidit. Quid ergo vidit et quid credidit? Vidit linteamina posita, et credidit quod mulier dixerat, de monumento Dominum fuisse sublatum. Adhuc enim tenebrae erant in monumento, id est, in mentibus illorum, ideo sequitur, et dixit: Nondum enim sciebant Scripturas, quia oporteret eum a mortuis resurgere. Abierunt ergo iterum discipuli ad semetipsos, id est, ubi habitabant, et unde ad monumentum cucurredivina non sunt gravia, quia omnes qui vera devotione his mancipantur, et adversa mundi hujus et blandimenta pari mente contemnunt, ipsam quoque mortem, velut ingressum patriae coelestis amantes. Et ne quis sua virtute mundi vel luxus vel labores se superare posse confideret, consulte subjungit: Et haec est victoria quae vincit mundum, fides nostra. Illa nimirum fides, quae per dilectionem operatur; illa fides, qua ejus humiliter auxilium flagitamus, qui ait: In mundo pressu
Abbreviated transcription (Latin):
additur inunum locum quia hniscissur amentium dr̃ non est
ds̃ quippemnunitate est & illieius habere gratiam merentꝰqu
que ꝑ sudariũ passio xpĩ dñi nrĩ designari cuius passionis saqi¬
menta infidelib: s̃ inuoluta quequem uidebant carne morti¬
lem dm̃ essein mortalem non credebant Sudariu mergoqđ
suꝑ caputei fuerat seor sum inuenitur quia ipsa passio redes¬
toris nr̃ĩ longa eanrã passionedisiuncta est qm̃ ipse si neculs
ꝑtulit quod nosculpatoleramus ipsesponte morte s ubcũ¬
bere uoluit ad quam nos uenimus inuiti. Sequitur tuncergih¬
troluit &ille discipulus qui uenerat priur ad monumentũ. Postquã
intrauit p&rus ingres est & lohannes posteriorat intrauit
qui prior uenerat notum est quod infine mundi acredẽptoris
fidem &iam uidea colligitur paulo adtestante quiait dona
plenitudo gentium intrar & sic & om̃r isrł saluus fera

Expanded text:
additur, in unum locum, quia in scissura mentium Deus non est; additur, in unum locum, quia in scissura mentium Deus non est; Deus quippe in unitate est, et illi ejus habere gratiam merentur qoque per sudarium passio Domini nostri designari, cujus passionis sacramenta infidelibus sunt involuta, quia quem videbant carne mortalem, Deum esse immortalem non credebant. Sudarium ergo quod super ejus caput fuerat, seorsum invenitur, quia ipsa passio Redemptoris nostri longe a nostra passione disjuncta est, quoniam ipse sine culpa pertulit quod nos culpa toleramus. Ipse sponte morti succumbere voluit, ad quam nos inviti venimus. Sequitur: Tunc ergo introivit et ille discipulus qui venerat prius ad monumentum. Postquam intravit Petrus, ingressus est et Joannes. Posterior intravit qui prior venerat. Notum est quod in fine mundi ad Redemptoris fidem etiam Judaea colligetur, Paulo attestante qui ait: Donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus fieret.
Abbreviated transcription (Latin):
&renuit hominem esse dispexit dm̃ carnemorta¬
lem factum credere noluit. Quidergo est nisi quia
& citius cucurrit. & tamen ante moniõ tum uacua
stetit  Venit autem simon petrus subsequens eũ
& hntroluit imonumentum : quia secuta posterior
ec lesiagentium mediatorem dĩ & hominum homi¬
quod fuerat suꝑ caput ihũ noncum linteaminib: positũ sed separatĩ
inuolutum inunoloco Quidẽ quod sud arium capitis dñi cum
linte aminib: non inuenitur himonumento nisiquia ad¬
testante paulo caput xp̃ĩdr̃ est & diuinitatis in conpre¬
hensibilia sacramenta ab infirmitatir nrãe cogitatio¬
ne dis iunc tasunt. eiusq: potentia creaturae trauscen¬
dit naturam: Et notandum quod non solum separatim
sed &iam inuolutum inueniridicitur. Iinteũ quippe
quod inuoluitur: &: nec hitium nec finis accipitur:
Recte ergo sudarium capitis inuolutum inuentumẽ
quia celsitudo diuinitatis neccepit essenecdes init beneauten

Expanded text:
renuit; hominem esse despexit, Deum carne mortarenuit; hominem esse despexit, Deum carne mortalem factum credere noluit. Quid ergo est, nisi quia et citius cucurrit, et tamen ante monumentum vacua stetit? Venit autem Simon Petrus subsequens eum, et introivit in monumentum. Quia secuta posterior Ecclesia Gentium, mediatorem Dei et hominum, homiuerat super caput Jesu non cum linteaminibus positum, sed separatim involutum in unum locum. Quid est quod sudarium capitis Domini cum linteaminibus non invenitur in monumento, nisi quod attestante Paulo caput Christi est Deus et divinitatis incomprehensibilia sacramenta ab infirmitatis nostrae cognitione disjuncta sunt, ejusque potentia creaturae transcendit naturam. Et notandum quod non solum separatim, sed etiam involutum invenire dicitur. Linteum quippe quod involvitur, ejus nec initium nec finis aspicitur. Recte ergo sudarium capitis involutum est, quia celsitudo divinitatis nec coepit esse nec desivit. Bene autem
Abbreviated transcription (Latin):
uenit prior ad monumention : & ingredinon praesũp¬
sit Venitergosimonpetrus sequens eum : & intro iuit inimonumentõ : Is¬
te uero cursus duorum discipuloꝵ: magnum habet myste¬
rium Quid enĩ ꝑiohannẽ qui prior uenit ad monunĩ¬
tum & non intrauit nsisinagoga significatur ͤ Quid ꝑ
petrum nisi eclesi a exgentib: congreguta demons¬
tratur. qua epos teriur uoca taprior intrauit: Cucur¬
rerunt enĩ pariter gentilitas &sinagoga ꝑ huius seł
successiones sed non pariintellegentia ueniebant
uenitsinagoga prior ad monumentum sed minim e in¬
trauit : quia legis quidem mandata ꝑcepit. ꝓphetas
de in carnatione ac passione dominica audiuit sed
credere inmortuum noluit. Vidit enĩ lohannes
positalinte amina non tam̃ introluit: qui a uidelicet
sinagoga & scripturae sac ramenta cognouit tam̃
adfidem parsionis dominicae credendo intrare dis¬
tulit Quẽ diu longeq: prophetauit praesentẽ uidit

Expanded text:
Venit prior ad monumentum, et ingredi non praesumpVenit prior ad monumentum, et ingredi non praesumpsit. Venit ergo Simon Petrus sequens eum, et introivit in monumentum. Iste vero cursus duorum discipulorum magnum habet mysterium. Quid enim per Joannem, qui prior venit ad monumentum et non intravit, nisi synagoga significatur? Quid per Petrum, nisi Ecclesia ex gentibus congregata demonstratur, quae posterius vocata et prior intravit? Cucurrerunt enim pariter gentilitas et synagoga, per hujus saeculi successiones, sed non pari intelligentia veniebant. Venit synagoga prior ad monumentum, sed minime intravit, quia legis quaedam mandata percepit, prophetias de incarnatione ac passione Dominica audivit, sed credere in mortuum noluit. Vidit enim Joannes posita linteamina, non tamen introivit, quia videlicet Synagoga et Scripturae sacrae sacramenta cognovit, et tamen ad fidem passionis Dominicae credendo intrare distulit: quem diu longe lateque prophetavit, praesentem vidit et
Abbreviated transcription (Latin):
Quumenimiam dixisset uenerunt ad monumentum
regressus ẽ ut narraret quomodo uenerint at que ait :
Currebant autẽ duo simul &cẽt ub iostendit quod p̃¬
currens ad monumentum prior uenerit illealius disci¬
pulus quem seipsum significat sed tam quã de alio more
scae scripture cumeta narrat Et quum semelinasser undet ln¬
teamin a posita nonta men introiuit Quoduero maria mag¬
dalene uenit ad monum̃tum cumadhuc tenebrtessent
iuxta hystoriam notatur ora iux ta intellectũ ueromis¬
ticum requirentis signatur intellegentia: Maria enĩ auc¬
toremomnium quem carne uiderat mortuum quaere
bat hmonumento : & quia hunc minime inuenit furatũ
credidit adhucergo erant tenebrae cumuenit ad mo¬
numentũ cucurritcitiur discipulis nuntiauit sed
illi prȩceteriscucurrerunt qui praeceteris a maue¬
runt : uide licet petrur &iohanner Currebant autẽ
duosimul sed lohannes praecucurritcitiur petro

Expanded text:
Cum enim jam dixisset, venerunt ad monumentum, Cum enim jam dixisset, venerunt ad monumentum, regressus est, ut narraret quomodo venerunt, atque ait: Currebant autem duo simul, etc. Ubi ostendit quod praecurrens ad monumentum prior venerit ille alius discipulus, quem seipsum signsanctae Scripturae cuncta narrat. Et cum se inclinasset, vidit linteamina posita, non tamen introivit. Quod vero Maria Magdalene venit ad monumentum cum adhuc tenebrae essent, juxta historiam notatur hora, juxta intellectum vero mysticum requirentis signatur intelligentia. Maria enim auctorem omnium quem carne viderat mbat in monumento, et quia hunc minime invenit, furatum credidit. Adhuc ergo erant tenebrae, cum venit ad monumentum. Cucurrit citius, discipulis nuntiavit, sed illi prae caeteris cucurrerunt, qui prae caeteris amaverunt, videlicet, Petrus et Joannes. Currebant autem duo simul, sed Joannes praecucurrit Petro citius.
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut in principio mulier auctor culpe uiro fuit uir ex se¬
cutor erroris itanunc quȩ prius mortẽgustauerat re¬
surrectionem prioruidit &neꝑ petuireatus apudiuros
obproprium sustinerot quaeculpam uiro transfuderat
trans fudit & gratiam una sabbatidicit quemiam diẽ
pellat quemmatheus solus in euuangelistis primam sab
bati nominauit. Cucurri cergo &uenitad sim onẽ petrum & ad
demonumento & nescio ubi posuerunteum Amore nimio datur¬
batadumquem quȩ si uit non inuenit cucurrit discipulis
nunti auit ut aut secum quȩ rerent aut secum dolerent
ablatum dñm quem dñm nominare non metuit dũ
corpus illius tantum modo quaereret in sepulchro Exuit
ergo pecrus & ille alius discipulus & uenerunt admonam̃tum cur¬
rebant autem duosimul &ecce alius discipulus prȩcucurrit atius
petro & uenit primus ad monumentũ Aduertenda hic & cõmen¬
danda recapitulatio quomodo reditumẽ adid quod fue¬
rat p̃tormissum & tamensi hoc sequerentur adiunctũ ẽ

Expanded text:
Sicut in principio mulier auctor culpae viro fuit, vir exsecutor erroris, ita nunc quae prior mortem gustaverat resurrectionem prior vidit, et ne perpetui reatus apud viros opprobrium sustineret, quae culpam viro transfuderat, transfudit et gratiapbati nominavit. Cucurrit ergo, et venit ad Simonem Petrum et ad de monumento, et nescio ubi posuerunt eum. Amore nimio turbata, dum quem quaesivit, non invenit. Cucurrit discipulis nuntiare, ut aut secum quaererent, aut secum dolerent ablatum Dominum, quem Dominum nominare non metuit, dum corpus illius tantummodo quaereret in sepulcro. Exivit ergo Petrus et ille alius discipulus, et venerunt ad monumentum. Currebant autem duo simul, et ecce alius discipulus praecucurrit citius Petro et venit primus ad monumentum. Advertenda hic et commendanda recapitulatio, quomodo reditum est, ad id quod fuerat praetermissum, et tanquam si hoc sequeretur a junctum est.
Abbreviated transcription (Latin):
se ioso loquitur inhie remia ego autem sicut ag¬
nus innocens &ductur aduictimam nesciebam
Cum enim nescireepeccatum: pronobis peccation
factus est Et sicut agnur cunducitur aductimã
non repugnat: sicille cionparsus est uoluntate ut
destrueret eum qui habebat mortis immperium
humiliansseusq: ad mortem & mortem cru¬
cis hic agnur est incuius tẏpo immolabatur ag¬
nus: cuius cruor litus i postibus ex terminatorẽ
fugat᷑ aegopti qui non solum sanguine suo norre¬
demit sed & lanis operuit ut algentes insidelita¬
tesua uestecale faceret & audiremus ałm loquentẽ¬
transtulerunt inhumilitate iudicium eius subla¬
tum est: illud significat qđ de tribulatione atq
iudicio ad patrẽ uictor ascenderet siue quodludex
omniũ iudicii non reꝓperit ueritatẽ sed absq: ul¬
laculpa seditione iudeorum &pilatiuocedã¬
natus sit ut admire tur ꝓpheta quodomnim
dẽ setra diderit passioni de quo paulus loquitur

Expanded text:
se ipso loquitur in Jeremia: Ego autem sicut agse ipso loquitur in Jeremia: Ego autem sicut agnus innocens et ductus ad victimam nesciebam. Cum enim nesciret peccatum, pro nobis peccatum factus est, et sicut agnus cum ducitur ad victimam non repugnat, sic ille passus est voluntate ut destrueret eum qui habebat mortis imperium, humilians se usque ad mortem, et mortem crucis. Hic agnus est in cujus typo immolabatur agnus, cujus cruor litus in postibus exterminatorem fugabat Aegypti, qui non solum sanguine suo nos redemit, sed et lanis operuit ut algentes in fidelitate sua veste calefacereteptuaginta transtulerunt: In humilitate judicium ejus sublatum est, illud significat quod de tribulatione atque judicio ad Patrem victor ascenderit, sive quod judex omnium judicii non reperit veritatemi, sed absque ulla culpa seditione Judaeorum et Pilati voce damnatus sit, ut admiretur propheta quod omnium Deus se tradiderit passioni; de quo Paulus loquitur:
Abbreviated transcription (Latin):
nemillius quis en arrabit : Aut de diuinitate ei :
accipiendum est : qđ i possibile sit diuinaenati¬
uitatis nos semistera de quapater loquitur an¬
teluciferum genuite : aut de partu uirginis
tũ natiuitatis eiur sacra menta dicantur. cui :
narrator rarirsimus est Qm̃tolletura terraui¬
taei : Vt ne quaquã a terra sedin caelo uiueret :
hoc testimonium cimactib: a postoloꝵ regi¬
nȩ candacir eu nuchus redaueheretur &le¬
gens non intellegeret : interpretante philip
meruit apellellari & apłs gentiȩthiopum
missus est. Qui igitur oblatur est pilato quia
ipseuoluit & non res pondit ut patibulũ ꝓno
bis dampnatus abscideret Ipse sicut ouis ad
occisionẽ ductus est: & quasi agnus coram ton.¬
dente se obinutuit. & enĩ pas chanrm imo
latus ẽ x pr̃ : Quem iohanner baptista monstra¬
bat dicens ecce agnus dĩ eccequi tollit percata
mundi qui& inapocalipsi iohannis euanodo¬
listae agnus occisursaepe monstratur quiꝰde

Expanded text:
nem ejus quis enarrabit? Aut de divinitate ejus nem ejus quis enarrabit? Aut de divinitate ejus accipiendum est, quod impossibile sit divinae nativitatis nosse mysteria, de qua Pater loquitur: Ante luciferum genui te . Aut de partu Virginis, tum nativitatis ejus sacramenta dicantur, cujus narrator rarissimus est. Quoniam tolletur a terra vita ejus. Ut nequaquam in tHoc testimonio cum in Actibus Apostolorum reginae Candacis eunuchus redargueretur, et legens non intelligeret, interpretante Philippmeruit appellari. Et apostolus genti Aethiopum missus est. Qui igitur oblatus est Pilato, quia ipse voluit, et non respondit, ut patibulum pro nobis damnatus ascenderet, ipse sicut ovis ad occisionem ductus est, et quasi agnus coram tondente obmutuit. Etenim Pascha nolatus est Christus. Quem Joannes Baptista monstrabat dicens: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi. Qui et in Apocalypsi Joannis evangelistae agnus occisus saepe monstratur, quod de
Abbreviated transcription (Latin):
nquȩ legis Quiait : Et quomodo porsũ nisi
aliquis ostenderit mihi Rogauitq philippũ ut as¬
cenderet & sederet secum. Locur autẽ sceripturȩ
hic erat quam legebat Incorde spr̃philippolo¬
quebatur Spiritu enĩ dĩ quasi qua edã nobis uer¬
bafacere est : occulta ui eaquae agendascoit hnt¬
mare. Tanquã ouis ad occisi onem ductur est. Sicut o¬
uiscum ducitur aduictimã non repugnat: sic
ille ꝓpria passus est uoluntate Vł altior iintel¬
lectu sicut agnur i pasca inmolaris olebat: sic
& lanis operuit: ut algenter infidelitate sua
ueste cale faceret. & audiremus apłm nobis lo¬
quentẽ Quot quot inxpobaptihati estis x p̃m̃
indiustis Sic nona:peruit orsuum Cũ in passio¬
ne sua pilato & pontificib: pauca herodi nulla
respondere uolebat In humilitate iudiciũ ei: sub¬
latum est: Quia ludex omnium ludicu non reppẽ¬
rit ueritatem sed absq: ulla culpa sedicione lu¬
deorum & pilatiuoce dampnatus est generatio¬

Expanded text:
quae legis? Qui ait: Et quomodo possum, aliquis ostenderit mihi? Rogavitque Philippum ut ascenderet et sederet secum. Locus autem Scripturae hic erat quem legebat. In corde Spiritus Philippo loquebatur. Spiritui enim Domini quasi quaedam nobis verba facere est occulta vi et quae agenda sunt intimare. Tanquam ovis ad occisionem ductus est. Sicut ovis, cum ducitur ad victimam, non repugnat, sic ille propria passus est voluntate; vel altiori intellectu sicut agnus in pascha immolari solebat, sic et lanis operuit, ut algentes infidelitate sua veste calefaceret, et audiremus Apostolum nobis loquentem: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis. Sic non aperuit os suum, cum in passione sua Pilato et pontificibus pauca, Herodi nulla respondere volebat. In humilitate judicium ejus sublatum est. Quia judex omnium judicii non reperit veritatem, sed absque ulla culpa seditione Judaeorum et Pilati voce damnatus est. Generatio
Abbreviated transcription (Latin):
quiestionũ que in sabbatiscusto diebantur Sca e ait̃ mulieres
quaed nin fuerant secute cumaromatibus ad monum̃tũ uener
sequitntur Et nos ergo in eo quiẽ mortuus credonter si ado reuirtu¬
tũ referricũ apinione bonorũ oporũ querimus ad monimento

Expanded text:
quietionum, quae in Sabbatis custodiebantur. Sanctae autem mulieres, quietionum, quae in Sabbatis custodiebantur. Sanctae autem mulieres, quae Dominum fuerant secutae, cum aromatibus ad monumentum venermanitatis obsequuntur. Et nos ergo in eum qui est mortuus credentes, si, odore virtutum referti, cum opinione bonorum operum Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
Nillotẽrr meriamagdalene & inaria ia cobi & salome emerunt
a romatautueniente s ungurenteum : incuangł iucescriptũ est qđ
reuertentes amonum̃to parauer aromata &unguenta & sabbato quo¬
demsiluerunt ꝓpĩmandatum Mandatũ ergolegis eratut sabba t
slentiũ iuesperausq: aduesperã seruar& Ideaq religiosae sepulto dr̃õ¬
opus eplerenequibant festina uerunt mox trans actos abbato
idest occidentes o le ubi operandi licentia rem cauerai emereapio¬
mata sicut marcus refert ut uenientes mancanguerent capuseius
Neq eniues peres abbati p̃occup anteiã noctis articulomonumentũ
adireualuerint ualdem ancuna sabbatoꝵ ueniunt admonum̃tũ
ostolã sole primas abbatorũ primadies est ades abbatorũ idest
requiostionũ quã nune dic̃ dominicã ꝓpt̃ resirrectionem dñ fal¬
uatoris mosecles iafticus appellat idipsũ autẽ est cũ una s abbatisiue
unas ab batorũ legimus idestuna dies asabbatorion dithocestre¬

Expanded text:
Maria Jacobi et Salome emerunt aromata, ut venientes ungerent Jesum. In Evangelio Lucae scriptum est, quod revertentes a monumento, paraverunt aromata et unguenta, et sabbato quidem siluerunt propter mandatum . Mandatum ergo legis erat, ut sabbati silentium, a vespera usque ad vesperam servaretur. Ideoque religiose muliertemporis opus explere nequibant, festinaverunt mox, transacto sabbato, id est, occidente sole, ubi operandi licentia remeaverat, emere aromata, sicut Marcus refert, ut venientes mane ungerent corpus ejus. Neque enim vespere Sabbati praeoccupatae jam noctis articulo, monumenadire voluerunt. Et valde mane una Sabbatorum veniunt ad monumentum, orto jam sole. Prima Sabbatorum prima dies est a die Sabbatorum, id est, requietionum, quam nunc diem Dominicam propter resurrectionem Domini Salvatoris mos ecclesiasticus appellat. Idipsum autem est, cum una Sabbati, sive una Sabbatorum legimus, id est, una dies a Sabbatorum die, hoc est, re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aedisicamini pulchre autem conuenit haec prophe¬
tia eius a pos tolisermo quod dicitur accedentes adlo¬
pidem uiuum uł credentes ineo non confundi illius
psalmiuersiculo quo conditum esset accedite ada
ait. Et nunc filiolimane telneo  ut cum apparuerit
habeamus siduciam & non consundamur ab eo inade¬
tueius : Vobislgitur honor credentib: Illenimirum honor

Expanded text:
peraedificamini. Pulchre autem convenit huic propheperaedificamini. Pulchre autem convenit huic prophetiae Apostoli sermo, quo dicitur: Accedentes ad lapidem vivum, vel credentes in eo non confundi, illius psalmi versiculo, in quo cum dictum esset: Accedite ad ait: Et nunc, filioli, manete in eo, ut cum apparuerit, habeamus fiduciam, et non confundamur ab eo in adventu ejus . Vobis igitur honor credentibus. Il
Abbreviated transcription (Latin):
um inlege uictimarum. Quod autem in conclusione
dicitur ꝑ ihm̃ xp̃m ad cuncta quae premiserat ꝑti¬
net quã ꝑ ipsius gratiam & suꝑ aedificamur in illo ꝑ
architector sapientes hoc est ministror noui testañ¬
ti et domus spiritalis efficimur ꝑspm̃ eius: contra
pluuias uentos flumina tẽptationũ muniti Et sace¬
dotioscõ participare : & boni aliquid acceptabile dõ
gerere: nonnis ꝑ ipsum ualemus Dicut enĩ palmes
non potest ferre fructun asemet ipso nisimanseri
inuite sic nec uos inquit nisi in me manseritis : Frop
quod continet scriptura: Eccepono insion lapidem summũ angula¬
rem electũ preciosum hoc testimonium de esaia ponit
ad consirmandum hoc quod promiserat adquẽ acce¬
denter lapidem uiuum astruens & adfirmans dñm
saluatorem propter firmitatẽ suã lapidẽ a prophe
tis uocari & quod addit Ecom̃is quicredit in eum non consundt
Propter hoc quod dixerat & uos tanquã lapides uiui su¬

Expanded text:
um intellige victimarum. Quod autem in conclusione um intellige victimarum. Quod autem in conclusione dicitur, per Jesum Christum, ad cuncta quae praemiserat pertinet. Quoniam per ipsius gratiam, et superaedificamur in illo super architectos sapientes, hoc est, ministros Novi Testamenti, et domus spiritualis efficimur per spiritum ejus, contra pluvias, ventos, flumina tentationum muniti, et sacerdotio sancto participare, et boni aliquid, acceptabile Deo gerere, non nisi per ipsum valemus. Sicut enim palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite, sic necquod continet Scriptura: Ecce pono in Sion lapidem summum angularem electum, pretiosum. Hoc testimonium de Isaia ponit ad confirmandum hoc quod promiserat ad quem accedentes lapidem vivum, astruens et affirmans Dominum Salvatorem propter firmitatem suatis vocari, et quod addidit: Et omnis qui credit in eum, etc. Propter hoc quod dixerat: Et vos tanquam lapides vivi su
Abbreviated transcription (Latin):
sus uocatur infundamento fundatus. Suꝑ aedificami
niinquit domos spiritales Ita illos sieridomos spiri¬
tales dicitur cum sit una domus xpĩ & angelir electis &
hominib: collecta : quomodo cumsit una eclesia catholi¬
catoto orbe diffusa sepepluraliter appellant᷑̃ ed esiȩ
proprermultifaria scilicet fidelium conuenticula
Ipse ego ihr̃ misi angelũ meum testificariuobis hecles¬
is Nec prȩter eundum qđ quidam codicer babent nu¬
mero singulari suꝑ aedisi camini domus spiritalis. alii
rursum aedificamini indomum spiritalem : in quoni¬
mirum unitas ipsa totius scãe eclesiae aptius comen¬
datur Cum autem dixisset suꝑ aedificamini domosspi¬
ritales siue domus spiritalis: addidit. Sicerdociũ sc̃m :
tumxp̃i Omnem ergo eclesiam sacerdotiũ scm̃ appellat qđ
signamur : uniuersis congruit quod subdit: Offerre spiri
nr̃a elemosinar & precesdicit ad distinctionẽ carnali¬

Expanded text:
sus vocatur in fundamensus vocatur in fundamenni, inquit, domos spiritales. Ita illos fieri domos spiritales dicit, cum sit una domus Christi in angelis electis et hominibus collecta, quomodo, cum sit una Ecclesia catholica, toto orbe diffusa, saepe pluraliter appellantur Ecclesiae, propter multifaria scilicet fidelium conventicula, Ipse ego Jesus misi angelum meum, testificari vobis in Ecclesiis. Nec praetereundum quod quidam codices habent numero singulari: Superaedificamini domus spiritalis. Alii rursum: Aedificamini in domum spiritalem, in quo nimirum unitas ipsa totius sanctae Ecclesiae aptius commendatur. Cum autem dixisset, superaedificamini domos spiritales, sive domus spiritalis, addit: Sacerdotium sanctum. amentum Christi. Omnem ergo Ecclesiam, sacerdotium sanctum appellat, quod signamur, universis congruit quod subdit. Offerre spiritnostra, eleemosynae et preces dicuntur, ad distinctionem carnali
Abbreviated transcription (Latin):
ne nomen & cẽtr Et ipsi tam quã lapides uiui suꝑ aedisicamini
domor spritales. Suꝑ aedificamini illos dicit quia sined ño
potest funda mentum enim aliud nemopotest ponere
prȩter ipsum Ciuus participatione fideles lapides uiui
efficiuntur . quiꝑ insidelitatem lapides mortuifuerant
duriscilicet & insensibiles quib: merito diceretur aufe¬
ram a uobiscor lapideum &dabo uobiscorcarneum Sed
tam quã lapides uiui adspiritale aedificiũ aptantur qui
ꝑ discretionem eruditi doctoris amputatis actib: & co¬
gitationib: suꝑflus uel ut lotuquadrantur securis
et sicut ordiner lapidum inpariete portantur alii aba¬
lus itaportantur si deles quiq: a prȩcedentib: In edesia
iustis Portant ipsi sequentes ꝑ dootrinã & tolerantiã
usq: adultimum ius tum : quicum a priorib: portetur
quẽ portare debeat ipsese quentem non habebit: Qui
autemomne ae disicium portat & ipse a nemine por

Expanded text:
ne nomen, etc. Et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini in ne nomen, etc. Et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini in domos spiritales. Superaedificamini illos dicit, quia sine Domipotest. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere praeter ipsum cujus participatione fideles lapides vivi efficiuntur, qui per infidelitatem lapides mortui fuerant, duri scilicet et insensibiles quibus merito diceretur: Auferam a vobis cor lapideum, et dabo vobis cor carneum. Sed tanquam lapides vivi ad spiritale aedificium aptantur, qui per discretionem eruditi doctoris amputatis actibus et cogitationibus superfluis velut ictu quadrantur securis, et sicut ordines lapidum in pariete portantur alii ab aliis, ita portantur fideles quique a praecedentibus in Ecclesia justis; portant ipsi sequentes per doctrinam et tolerantiam usque ad ultimum justum, qui cum a prioribus portetur quem portare debeat, ipse sequentem non habebit. Qui autem omne aedificium portat, et ipse a nemine port
Abbreviated transcription (Latin):
missum est. accedite adeum & in luminamini: rec¬
tebeatus petus subditdicens : Adquem accedentes lapidẽ ui¬
uum a hominib: quidem reprobatum. adõ autem electum & hono¬
risicatum Et dehoclapide testimonium sumit expsalmo
ubiscriptum est : lapidem quem reprobauerunt ae¬
disicanter hic factus est incaput anguli. Quod nequis
iudaico sensu putaret demateriali lapide aꝓpheta¬
cantatum quib ae disicatime terrenae ciu: libet
domus contral ominum dis putationẽ diuinoludicio
inponeretur consulte addituiuum adquemacce¬
denter inquiens lapidem uiuum ut dexp̃o dictũ sig¬
nisicet. Quirec te lapis appellatus ẽ quiln carne ueni¬
ens a edificationes scãẽ eclesiae quohanc consirmaret¬
sese inserere dignatus est: Viuus autem quia dicere
potuit . ego sum uia ueritas & uita. Qui ab hominib: reꝓ¬
batus est cum dicerent nor non habemus regẽ nisi cȩ¬
sarem adõ autẽ electũ cum ait ipse Ego autẽ constitu¬

Expanded text:
aemissum est: Accedite ad eum et illuminamini; recaemissum est: Accedite ad eum et illuminamini; recte beatus Petrus subdit dicens. Ad quem accedentes lapidem vivum ab hominibus quidem reprobatum, a Domino autem electum et honorificatum. Et hoc de lapide testimonium sumit ex psalmo, ubi scriptum est: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. Quod ne quis Judaico sensu putaret de materiali lapide acantatum, qui in aedificatione terrenae cujuslibet domus, contra hominum dispositionem divino judicio non poneretur, consulte addit, vivum: Ad quem accedentes, inquiens, lapidem vivum, ut de Christo significet, qui recte lapis appellatus est, qui in carne veniens, aedificationi sanctae Ecclesiae, quo hanc consese inserere dignatus est. Vivus autem qui dicere potuit: Ego sum via, veritas et vita . Qui ab hominibus reprobatus est, cum dicerent: Non habemus regem nisi Caesarem . A Deo autem electus, cum ait ipse: Ego autem constitu
Abbreviated transcription (Latin):
& sitiumt iustitiam Ideoq: tardius ad ꝑfection salutis
Incrementum ꝑuenientes quo pos sint solido uerbi
cibo refici idest archana cognorcere diuina uł malora
facerebona. Sitamengustartis qm̃ dułcir est dñr. Hoc inquit pac¬
to dimissa atq: emudata cordisurĩ malitia & spurci¬
tia spiritalẽ xpĩ alimoniam concupiscite si diuinae dul¬
cedinis quanta sit multitudo sapitis Nam qui nihil
desuꝑna suauitate gustat animo : non ẽ mirum si hunc
terrestrib: in lecebris sordidare non euitat: bene
autem psalmista gusta remonet quam dulcis sitthir̃:
quia sunt non nulli qui non id dedõsentumt qđ dulce
interris sapiat. sed quod excessum exterius sonet
qui & si secreta quidem intellegendo ꝑcipiunt: eoꝵ dub¬
cedinem ex peririnon possunt Et si nouerunt quo¬
modo sunt Ignorant ut dixiquomodo sapiunt. Et
qm̃ in ipso psalmo de quo hunc uersiculũ assũpsit p̃¬

Expanded text:
et sitiunt justitiam . Ideoque tardius ad perfectum salutis et sitiunt justitiam . Ideoque tardius ad perfectum salutis crementum pervenientes, quo possint solido verbi cibo refici, id est, arcana cognoscere divina, vel majora facere bona. Si tamen gustatis, quoniam dulcis est Dominus. Hoc inquit pacto dimissa atque emendata cordis vestri malitia et spurcitia, vitalem Christi alimoniam concupiscite, si divinae dulcedinis quanta sit multitudo sapitis. Nam qui nihil de superna suavitate animo gustat, non est mirum si hunc terrestribus illecebris sordidare non evitat. Bene autem Psalmista gustare admonet quam dulcis sit Dominus, quia sunt nonnulli qui de Deo sentiunt, non quod dulce interius sapiat, sed quod excussum exterius sonet. Qui etsi secreta quaedam intelligendo percipiunt, eorum dulcedinem experiri non possunt. Et si noverunt quomodo sunt, ignorant, ut dixi, quomodo sapiunt. Et quoniam in ipso psalmo de quo hunc versiculum assumpsit, p
Abbreviated transcription (Latin):
tote ꝑstudium bonae conuersationis qualeas intiee
editii santes ꝑnaturã in noxiae aetato sgnarimab¬
tia e om̃is & doli simulare inuidere detrahert aliisbu
ius modiuitur mancipari omnimo dirignoranter qui
sicut lac inae ternum naturaliter desiderant ut adã¬
lutem crescere atq: ad paneco nedenter ꝑuenireua le¬
ant hta&uor simplicia rudimenta fide primode edesȩ
matris uberib: quaerite hoc est de utriusq: tes tam̃ti
doctorib: quidiuina eloquia uł scripsere uł &iã uiua
uoce uobis praedicant ut bene discendo ꝑueniatis ad
refectionem panis uiui quide caelo descendit hoc ẽ
ꝑsacramenta dominicae in carnationis quib: renati
estis & quib: nutrimini ꝑueniatis ad contemplationẽ
diuinae malestatis. Rationabiles inquit & sine dolo
lacconcupiscite ut in eo crercatis isalutem Praece¬
to concupiscendilac uerbi tangit eor qui audiendas¬
lectioner sacras inuiti& fastidiosi adueniunt ignari
illius sitis & esuriae dequads̃ ait . heatiqui esuriunt

Expanded text:
tote per studium bonae conversationis, quales sunt recens editi infantes, per naturam innoxiae aetatis, ignari malitiae et omnis doli, simulare, invidere, detrahere, aliisque hujusmodi vitiis mancipari omnimodis ignorantes. Qui sicut lac in aeternum naturaliter desiderant, ut ad salutem crescere atque ad panem comedendum pervenire valeant. Ita et vos simplicia rudimenta fidei, primo de Ecclesiae matris uberibus quaerite, hoc est, de utriusque Testamenti doctoribus, qui divina eloquia, vel scripsere, vel etiam viva voce vobis praedicant, ut bene discendo, perveniatis ad refectionem panis vivi qui de coelo descendit, hoc est, per sacramenta Dominicae incarnationis, quibus renati estis, et quibus nutrimini, perveniatis ad contemplationem divinae majestatis: Rationabiles, inquit, et sine dolo lac concupiscite, ut in eo crescatis in salutem . Praecepto concupiscendi lac lectiones sacras inviti et fastidiosi adveniunt, ignari illius sitis et esuriei de qua Dominus ait: Beati qui esuriunt
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ ut ihr̃ cruuificus est barrabas istedimir¬
sus suffocat populũ iudeorum : Auctorem
uerouite int̃fecistis &cet̃. Illũ quiplas mauit
hominẽ delimot̃re & inspirauit infaciẽ eius
spiraculũ uitae & facture st homo inanimã
uiuentem. Illum qui dixit egosũ uia ueritas
Sienim cognouissent ait apłsnum quam dñm̃glo¬

Expanded text:
statim ut Jesus crucifixus est, Barrabas iste dimisstatim ut Jesus crucifixus est, Barrabas iste dimissus, suffocat populum Judaeorum. Auctorem vero vitae interfecistis, etc. Illum qui plasmavit hominem de limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, et factus est homo in animam viventem. Illum qui dixit: Ego sum via, veritas Si enim cognovissent, ait Apostolus, n
Abbreviated transcription (Latin):
nitatem ut dimit ter&ibm̃ dicens egonon
inuenio ineo cãstm sed eq herodes pila¬
tus mittit ade rodẽ hero des remittit ad pilatũ
Int̃duas impietates discurritpietas & tamen
impietas pietatem ñ potest condempnare prȩ¬
sens est reus & non inuenitꝰ reatus t radidifti
mihi hunchominem inquit quasi auertentẽ
populum & ececoram uobis interrogans nullã¬
causam inuenio ineo h his quibus eum accusa¬
tus. dicitis quod praccipiat tributa non solui
caesariconprobaui falsumesse quo dobicros. do¬
cerehunc contralegem dicitis probauieum ñ
destruerelegem sed adimplere omã quȩ oble¬
cistis in diuersum inuenta sunt . Et petistis uirum ho¬
micdam dariuobis Era tautem ait euangelium
quidiceba tur barrabas uinctus quibi seditione
fecerat homicdium barrabas enim filiuspa¬
trisnrĩ int̃praetatur significat dabolũ quimul¬
tas sedictiones in toto concitatorbe& homici¬
dia sulic& & adulteria &omia crimina qui

Expanded text:
nitatem ut dimitteret Jesum, dicens: Ego non nitatem ut dimitteret Jesum, dicens: Ego non invenio in eo causam; sed neque Herodes. Pilatus mittit ad Herodem; Herodes remittit ad Pilatum. Inter duas impietates discurrit pietas, et tamen impietas pietatem non potest condemnare: praesens est reus, et non invenitur reatus. Tradidistis mihi hunc hominem, inquit, quasi avertentem populum, et ecce coram vobis interrogans nullam invenio in eo causam in his quibus eum accusatis. Dicitis quod praecipiat tributa non solvi Caesari: comprobavi falsum esse quod objicitis. Docere hunc contra legem dicitis: probavi eum non destruere legem sed implere. Omnia quae objecistis in diversum inventa sunt. Et petistis virum homicidam donari vobis. Erat autem, ait Evangelium, qui dicebatur Barabbas vinctus, qui in seditione fecerat homicidium. Barabbas enim filius patris interpretatur, significat diabolum, qui multas seditiones in toto concitat orbe, homicidia scilicet et adulteria et omnia crimina. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
homo factusẽ habere concessit glorificaui teũ
gloria resurrectionis glorificauit gloria a scen¬
si on is & glorificauit sua ed extere sessionis. quõ
uos quidẽ tradidistir. Hinconĩ responditpi latus mño
dicens Nũ quid ego iudeussum genstua & pontifi¬
o stradider̃ temihiquid fecistic subauditur ut
traderes mihi tradiderunt enĩ anm̃ sacerdotes
ꝑinuidiam Tradiditiudas procupiditate tradi¬
dit paterpronrã liberatione tradidit sem& ipsũ
filius pronrã dilectione dipatre enĩ ait a posto¬
lus qui propriofilio non pepercit sed pronobis
omnibus tradiditeum defilio autem quidilex̃
nos & tradidit som & ipsum pronobis et negas¬
tis ante faciem pilati: Dicentes crucifigecruci¬
fige talem nosnon habemus regem nisicesarẽ
Nos legẽ habemus & secundũ legem dedeb& mo¬
ri quifilium dĩ sefecit Iudicante illo dimittiq
rebat enimait Euangelium pilatus oportu¬

Expanded text:
homo factus est, habere concessit. Glorificavit eum homo factus est, habere concessit. Glorificavit eum gloria resurrectionis, glorificavit gloria ascensionis, et glorificavit suae dextrae sessione. Quem vos quidem tradidistis. Hinc enim respondit Pilatus Domino, dicens: Nunquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi, quid fecisti ? subauditur, ut tradereris mihi. Tradiderunt enim Dominum sacerdotes per invidiam, tradidit Judas per cupiditatem, tradidit Pater pro nostra liberatione, tradit semetipsum Filius pro nostra dilectione. De Patre enim ait Apostolus: Qui proprio Filio non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum. De filio autem: Qui dilexit nos et tradidit semetipsum pro nobis. Et negastis ante faciem Pilati. Dicentes: Crucifige, crucifige, talem nos non habemus regem nisi Caesarem, nos legem habemus, et secundum legem debet mori, qui filium Dei se fecit. Judicante illo dimitti. rebat, enim ait Evangelium, Pilatus opportu
Abbreviated transcription (Latin):
tis dm̃ audite. Notandũ quoduiros degenere
iss ł & timentes dm̃ ad audiendũ dni prouocatuer¬
bũ uiri enim dicuntꝰ a uirib: quinesciunt tolerando
deficere autimprosperis aliqua se elatione lactare
sed animo stabili defixi & caelestiũ rerũ contẽplatio¬
ne firmatimanent semꝑ in pauidi quitimetis dnm̃
inquit auditeldẽqui reuerentiã habetis nomini seius
quia eis uerba ñ meretꝰ audire nisiquicognoscitur &
timore timor autem dñi quia lustus & rectus estau¬
ditum renouatumorẽ tribuit ardorẽ caritatis
inflamiat ds̃ abrahã & dr̃isa ac & ds̃ia cobds̃patrũ
nr̃orũ. Poteratdicere dr̃ abrahã isa ac&dacob
sedternominat dm̃ abrahã dm̃is a achñ lacobut
dalũ terna dĩ nominatio generar& additth̃pa
trũ nrorum prudent̃enĩ ꝑsonas distinxit & natii¬
rã uniuit Glorificauit filiũ suũ ilm̃. Glori ficauit
filiũ suũ quando resurrectionem nimis mirabi¬
lẽtotius mundi credulitatem dr̃eibeo quod

Expanded text:
suum dixit. Notandum quod viros de genere Israel, et timentes Deum ad audiendum Domini provocat verbum. Viri enim dicuntur a viribus, qui nesciunt tolerando deficere, aut in prosperis aliqua se elatione jactare, sed animo stabili defixi et coelestium rerum contemplatione firmati, manent semper impavidi: Qui timetis Dominum, inquit, audite, id est, qui reverentiam habetis nominis ejus, quia ejus verba non meretur audire, nisi qui cognoscitur et timere. Timor autem Domini, quia justus et rectus est. Auditum renovat, amorem tribuit, ardorem castitatis inflammat. Deus Abraham, Deus Isaac et Deus Jacob, Deus patrum nostrorum. Poterat dicere Deus Abraham, Isaac et Jacob, sed ter nominat Deum Abraham, Deum Isaac, Deum Jacob, ut dalum terna Dei nominatio generaret, addit: Deus patrum nostrorum, prudenter enim personas distinxit et naturam univit. Glorificavit filium suum Jesum. Glorificavit filium suum, quando post resurrectionem nimis mirabilem totius mundi credulitatem, Deus ei in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
Nemonor fallat Ipsa est uera ipsa ẽ catholica coe¬
pit abhierusalem : ꝑuenic adnor&ibi est adhuc
non enĩ uthuc ueniret̃ inde discessit creuit non
migrauit Et merito sic scriptum est lineeeete¬
ra dominicae pietatis sac ramenta & sicopor¬
tebat ut minis trisermonis qui ln nomin exp̃icru¬
cifixi &rguscitati amortus paenitentiã erant
& remis sionem peccatorum inomnes genter p̃di¬
caturi abhiero solimir iuiperent non solũ quia
credita sunt illis eloquia dĩquiȩorum ad optioẽ
filiorum &gloria & testamenta & legis latio & obse¬
quium & promissa qui a ecrum patres & ex his xp̃s
secundũ carnẽqui est suꝑ omã ds̃ benedictus in scđa:
uerum &iam ut gentes quae uarus eranterrorib:
& facinoribus implicate hoc maxime diu in aepieta¬
tis iniudiciũ ad spẽim petrande ueniȩ prouo car&
quodeis quoq: qui filiũ dĩ crucifixerunt ñ tantũ ueni¬
am reatus a patre sed &uit a eae t̃naegaudiũ uide¬

Expanded text:
Nemo nos fallat, ipsa est vera, ipsa est catholica; coepit ab Hierusalem, pervenit ad nos, et ibi est, et hic. Non enim ut huc veniret inde discessit: crevit, non migravit. Et merito sic scriptum est inter caetera Dominicae pietatis sacramenta, et sic oportebat ut ministri sermonis qui in nomine Christi crucifixi et resuscitati a mortuis poenitentiam erant et remissionem peccatorum in omnes gentes praedicaturi, ab Hierosolymis inciperent. Non solum quia credita sunt illis eloquia Domini, quia eorum adoptio est filiorum, et gloria, et testamenta, et legislatio, et obsequium et promissa; quia eorum patres et ex his secundum carnem, qui est super omnia Deus benedictus in saecula . Verum etiam ut gentes, quae variis erant erroribus et facinoribus implicatae, hoc maximae divinae pietatis indicium, ad spem impetrandae veniae provocaret, quod eis quoque qui filium Dei crucifixerunt, non tantum veniam reatus a patre, sed et vitae aeternae gaudium vide
Abbreviated transcription (Latin):
non ois nocebit quiquociens preximossuos inboro
opere infirmari conspiciuns dum eis tota uirtute
concurrunt & exꝑmplosuȩ operationisillorum
uitam operant que in propria actioneroborant Quid¬
ut bene habeant quȩ nimirum mniracula tantoma
suscitantur. Et dñs quidem ihs postquuam locutus
eis ad sumptus est incaelum & ged& ad extris dĩ con¬
siderandum nobis est quidest quod marcus ait sed&i

Expanded text:
non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actioneut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto masuscitantur. Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei. Considerandum
Abbreviated transcription (Latin):
fundimus quo usque eam interracon uoluisstui¬
deamus atsisemel radicem fixerint inrigatio
cessabit hinc estenim quod paulus dicit : ł un¬
go insigno sunt nonfidelibus sed infidelibus
an habeamus de his signis at que uirtutibus:
quȩ ad huc subtilius considerare debemus :
Scã quippe ecdes ÷ cotidies pirtaliter faciebat
Nam sacerdotes eius cum per ex orcismigratiã
manum credentibus in ponunt & habitaro
malignos sp̃s in eorũ mente contra dicuñT
Quidali ud faciun nisi demonia eciunt & fide¬
les quique qui lamuitȩ ueterissieculo ria uer¬
baderolinquunt scã autem nisteria insoniNt
Conditoris suilaudem & potentiam quantum pro¬
ualent narrant quidaliud facunt nisi nouis
linguis locuntur quidum bonissuis exostatio¬
nibus maliticiam delienis cordb: auferui
serpentes tollunt &dũ pestfera ssiuasconos audiuñ
sed coren adoperationem prauamiminunt pertra¬
untur mortiferum quidem ist quodbibunt sed

Expanded text:
fundimus, quousque ea in terra convaluisse vifundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est etenim, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus . An habemus de his signis atque virtutibus, quae adhuc subtilius considerare debeamus? Sancta quippe Ecclesia quotidie spiNam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, conditoris sui laudes et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tradicit hinc estenim quo de quibus dam falsis
fidelibus paulus dicit hincenim qui confitentꝰ
nos se dm̃ factis autem negant hinc icannes
ait Qui dicit senossedm̃ & mandato eius noncus¬
todit mendax est cum autem dicatur qui uero
non crediderit condem pnabitur: Quidhicdi¬
cimus deparuulis quiperaetatem adhuccre¬
dere non ualent Nam de maioribus nullaquas¬
tio est. In ecclȩsi a ergo saluatoris peralios par¬
uuli credunt sicut ex aliis eaquȩ illis in paptis
momittuntur peccata traxerunt Signa
Sautem qui crediderint ex sequentur in nomine
Smeo eicient de monia linguis loquentur nouis:¬
S serpentes tollent & si mortiforum quibi berit
non eis nocebit superegrotos manus inponent
s & bene habebunt Numquid quo dista signa
non facimus minime credimus: sed haec neces¬
saria ln exordio ecdȩsie fuerunt Vt enim ad fi¬
dem crescer& miraculis fuerat nutrienda quod
& noscum ar busta plantaonus tam diueis a quã

Expanded text:
tradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis tradicit. Hinc est enim quod de quibusdam falsis fidelibus Paulus dicit, qui confitentur se nosse Deum, factis autem negant. Hinc Joannes ait: Qui dicit se nosse Deum et mandata ejus non custodit, mendax est. Cum autem dicatur, qui vero non crediderit, condemnabitur, quid hic dicemus de parvulis, qui per aetatem adhuc credere non valent, nam de majoribus nulla quaestio est? in Ecclesia ergo Salvatoris per alios parvuli credunt, sicut ex aliis ea, quae illis in baptismo remittuntur, peccata traxerunt. Signa autem eos qui crediderint haec sequentur: in nomine meo ejicient daemonia, linguis loquentur novis; serpentes tollent: et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit; super aegros manus  daemonia, etc. Nunquid quod ista signa non facimus, minime credimus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tam diu eis aquam