comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scripturce saera referre commodum duxit figuras misterio¬
rum queramus caeris prohistoriȩ cognitione simpliciter
utemur: Edificauit᷑ ergo templ̃ intraatrium sacerdotũ
perfectorum in scã ecclera & sublimiũ uitam ex primit uirorũ
eorum uidelic&. Qui & excellentia uirtutum dño ad propinqua¬
reducatũ minorib: debeat: quo nomine inscripturis mystice
non solial tacris ministriep̃i uidelic& & presbiteri: Sed sicut om¬
nes utiq censentur qui altitudine recte conuersationis ac doctri¬
nae scclutaris eminent : Ne sibi m&ipsis tantũ modo sed sicut¬
& plurib: ꝓrȩsunt quidum corpora suac hosticem uiuentem.
biteris: uerum omnidi ecclerae: Loquebatur a postolus p&rus
cumait:: Uos autem genusclectum: Regede sacerdotum
gens scã. populus ad quisitionis : cuius honor e dignitatis: &iã
antiq̃us di populus erat insignitus dicente ipso admorsen
Hȩc dices domui iacob: & ad nontiabis filus isrochel: Et pau¬

Expanded text:
Scriptura sacra referre commodum duxit, figuram mysterioScriptura sacra referre commodum duxit, figuram mysteriorum quaeramus, caeteris pro historiae cognitione simpliciter utamur. Aedificium ergo templi intra atrium sacerdotum, perfectorum in sancta Ecclesia et sublimium vitam exprimit virorum, eorum videlicet qui excellentia virtutum Domino appropinquare dicatum minoribus debeat: quo nomine in Scripturis mystice non solum altaris ministris, episcopi videlicet et presbyteri, sed et omnes utique censentur qui altitudine rectae conversationis ac doctrinae salutaris eminent, nec sibimetipsis tantummodo, sed et pluribus prosunt: qui dum corpora sua hostiam viventem, byteris; verum omni Ecclesiae loquebatur apostolus Petrus cum ait: « Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis . Cujus honore dignitatis etiam antiquus Dei populus erat insignitus, dicente ipso ad Moysen: Haec dices domui Jacob. et annuntiabis filiis Israel ; et pau
Abbreviated transcription (Latin):
in hir dñs & apostoli uerbum popelo predicabant : in harũ aliqua
dns̃ sedebat docens : quando a temptaentib phocriscis muli¬
er illi adultera iudicanda oblatece: in his inuenit uendenter
inuenientes sanauerunt Ac secu n ingredientes interius
ad orandum duxerunt : In his orcebet omnes multitudo
populi quando incensum ponenti ⁊ achariȩ angelus ad alta¬
re thimeamatis apparuit : eum quede precursoris dñi natiui¬
tecte pes docuit: Nam autem hȩc atria cũ porticib suis aspectũ
templi delonge cespectantib: abscondere potuerunt : quialo¬
cus in quotem plum ereet sitũ multo sublimior ereet quẽ ubi
fundatȩ porticus fuere : Nam sicut iosephus scribit extreme
atriorũ fabriçȩ cũ inqua dr ingortir cubitis essent
Crecte tantum aduerticem usq montis in quotem plum
edificatum ÷ per uenerunt: hȩc quidem destructura templi
studioso lectori credidimur intimanda  Uerum quȩ cũque

Expanded text:
in his Dominus et apostoli verbum populo praedicabant. In harum aliqua in his Dominus et apostoli verbum populo praedicabant. In harum aliqua Dominus sedebat docens, quando, attentantibus Pharisaeis, mulier adultera illi judicanda oblata est . In his invenit vendentes invenientes sanarunt, ac secum ingredientes interius ad orandum duxerunt . In his orabat omnis multitudo populi, quando incensum ponenti Zachariae angelus ad altare thymiamatis apparuit, eumque de praecursoris Domini nativitate perdocuit . Non autem haec atria cum porticibus aspectum templi de longe aspectantibus abscondere potuerunt, quia locus in quo templum erat situm, multo sublimior erat quam ubi fundatae porticus fuere. Nam sicut Josephus scribit extremae atriorum fabricae cum in quadringentis cubitis essent erectae, tamen usque ad verticem montis, in quo templum aedificatum erat non pervenerunt. Haec quidem de structura templi studioso lectori credimus intimanda. Verum in eis quaecunque
Abbreviated transcription (Latin):
in grediebetur pontifex in ipsum templum sacerdotes puri¬
ficati: in atrium sacerdotũ: sacer doter purificati & non puri¬
ficati : una cũlcuitis &cantcctorib: in intimum a trium basilicȩ
maioris, Viri iudei purificati stantes &oranter subdiuo sisore¬
num essent sitem pestcs inposticus proximas sese recipientes
in exteriur atrium mulieres iudeȩ purificatȩ : in extremum
atriũ gentiles &iudei quinuper ueneront exgentib usque
ad sextum purificationis diem. hȩc ut pictura casio dori dis
tincta repperimur breuiter ad notocre curauimus ratieum
ab antiquis autem iudeis dedicirse : Neq uirũ tam eruditum
uoluisse in exemplũ legendi proponere quȩ non ipse pruqs
uera esse cõgnours&: Hȩc sunt loca quorũ meminit sup¬
premus graduũ ꝓsaclmus quiita incipit: Eccenunc benedici¬
te dnm: omner seruidni quistatis indomo dñi: Inatrus
domusdi nostri : In his porticib: hieremi -as & proph&e alii

Expanded text:
ingrediebatur pontifex, in ipsum templum sacerdotes puriingrediebatur pontifex, in ipsum templum sacerdotes purificati: in atrium sacerdotum, sacerdotes purificati: et non purificati una cum levitis et cantoribus: in intimum atrium basilicae majoris viri Judaei purificati stantes et orantes sub divo, si serenum esset: si tempestas, in porticus proximas sese recipientes. In exterius atrium mulieres viduae purificatae. In extremum atrium gentiles et Judaei, qui nuper venerant ex gentibus usque ad sextum purificattincte reperimus breviter adnotare curavimus, rati eum ab antiquis haec in dies didicisse, neque virum tam eruditum voluisse in exemplum legenti proponere quae non ipse prius vera esse cognovisset. Haec sunt loca quorum meminit supremus graduum psalmus, qui ita incipit: Ecce nunc benedicite Dominum, omnes servi Domini, qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . In his porticibus Jeremias et prophetae alii,
Abbreviated transcription (Latin):
aurecsi anuocsconlocabit, et paulo post: hoc sacrccrium om¬
nes populi quib: purgatio & obseruatio legitimorũ in eroet
introibant: has uero porticur carsio dorussenator inpictu¬
ratempli quam in pandecte posuit ut ipse in palmorum ex¬
positione commemorat triplice ordine distinexit. primũ
uidelic& ordinemponens extra atrium sacerdotem exom¬
ne parte perquadrum: secundum eodem modo extra
intimas porticus undiq uerrũ ingrro: extremũ simili ter
ex omni latere priorũ porticũm incir cuitu sique tem plũ
triformi adifitiorũ presidio ab omnierat parte munitũ
facto pauamento subdiuo inter edifitia singula demar mo¬
re & pari&ib: domorũ in interiorib: hoc ÷ cir quiad templum
respiciebeent factis in columnis. exteriorib: uero solidis
sicꝙ fiebat ut omnes structura templi ꝑragraduumes s&
uari&cctẽ rationebiliter distincta: Necmq: in scã scorum

Expanded text:
aureas januas collocavit. Et paulo post: In hoc ergo sacrarium, omaureas januas collocavit. Et paulo post: In hoc ergo sacrarium, omnes populi quibus purgatio et observatio legitimorum inerat introibant. Has vero porticus, Cassiodorus Senator, in pictura templi quam in Pandectis posuit ut ipse in Psalmorum expositione commemorat triplici ordine distinxit. Primum videlicet ordinem ponens extra atrium sacerdotum ex omni parte per quadrum. Secundum, eodem modo extra intimas porticus, undique versum in gyro. Extremum, similiter ex omni latere priorum porticuum in circuitu. Sicque templum triformi aedificiorum praesidio, ab omni erat parte munitum: facto pavimento sub divo, inter aedificia singula de marmore et parietibus domorum interioribus, hoc est, eis qui ad templum respiciebant factis in columnis, exterioribus vero solidis. Sicque fiebat, ut omnis structura templi per graduum esset varietatem rationabiliter distincta. Namque in Sancta sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
quianimirũ in caplccge id÷ infaciem templi fiebaent minis¬
teria scorum: ibi altaro eneum adhostices dño offerendees
ibi decem literes ad lacucendes eas dem hostices: Ibi meere
aeneum erat positum ad lacucendas maenur pedes que
sacerdotum cum ad ministrandum intrcerent: Hebebeet
autem hoc atrium tres cubitos celtitudines ut iosephus
narreet: quat inus ab in gres sutempli c&eros prohibe¬
ra & solum sacerdotib: hoclicero significar& : erctq
ianua adorientalem plocgm ad quamurq populus
hosticcs suces & sacrificia inferebat: in de suscipienda asa
cerdotib: ad que adaltare proferende : De exteriori ue¬
ro atricͦe qđ uerba dierũ basilicam grcendem uocant:
Ita scribit iosephus: extrinsecus autem huius templi: aliã
ȩdificauit aulcm quad ranguliꝰ scemate facta erigens maxi¬
mas porticus. atq: lactas: & portas excelsas & amplas
per quattuor mundi partes in co constituens: quarum singula
adunũ quemq: uentum : quattuor angulis adtendebant ubi

Expanded text:
quia nimirum in ea plaga, id est, in facie templi fiebant ministeria sanctorum. Ibi altare aeneum ad hostias Domino offerendas; ibi decem luteres ad lavandas easdem hostias; ibi mare aeneum erat positum ad lavandas manus pedesque sacerdotum, cum ad ministrandum intrarent. Habebat autem hoc atrium tres cubitos altitudinis, ut Josephus narrat, quatenus et ab ingressu templi caeteros prohiberet, et solis sacerdotibus hoc licere significaret. Eratque ei janua ad Orientalem plagam, ad quam usque populus hostias suas et sacrificia inferebat, inde suscerdotibus atque ad altare proferenda. De exteriori vero atrio, quod Verba dierum basilicam grandem vocant, ita scribit Josephus: Extrinsecus autem hujus templi, aliam aedificavit aulam quadranguli schemate factam. Erigens maximas porticus atque latas, et portas excelsas et amplas per quatuor mundi partes in eo continens, quarum singulae ad unumquemque ventum quatuor angulis attendebant, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
thos &h dicitur latitudo: Nutrimenta inquit eius ignis
ec lignamulta. flatur dñi sicut torrens sulpheris suc¬
cendens eam, Con taminauit autẽ iosias thafah Li
ossamostuorũ ibi sicut in sequentib: dealus idolorũ locis
pecis selegitur. uel alia quȩlib& inanunda dispergens
quatenur ab ominationi potius quãddectationi aptus
omnib: quias picerent locus apparera:¬

Expanded text:
Thophet dicitur latitudo. « Nutrimenta, inquit, ejus ignis Thophet dicitur latitudo. « Nutrimenta, inquit, ejus ignis et ligna multa, status Domini sicut torrens sulphuris, succendens eam. » Contaminavit autem Josias Thophet, vel ossa mortuorum ibi sicut in sequentibus de aliis idolorum locis fecisse legitur, vel alia quaelibet immunda dispergens, quatenus abominationi potius quam delectationi aptus omnibus qui aspicerent locus apparer
Abbreviated transcription (Latin):
allis autem en nondicitur hebraice gehennon cuius no¬
mine in nouotestoemento paenam ferorum gelienna
cagnominatur: Quianimirũ sicut in conualle en non
qundolis serueruntinea prophocis ad testantibus perierunt
Ita peccator es ex his qui peccauerunt.
Eter̃ na damna¬
tione pumuntur: Deniq: heremias cumreferr& ra¬
cepisre sibi dñm acdixirse. Egredereaducllem filuen
Et non uocabitur locur iste amplius thofeh: Et uallis filii
ennon sed uallis occisionis: Et dirripabo consiliumiude
& herus aclem in lo coisto & subuertam eos gladio
ts aias quoq: manifestissime : thof&h in fernũ appellat:
uicũ perp&uũ diaboli interitum sub nomine asrur descri¬
bere dicens ÷ a uoce enim dñi pauebit assur uir gaper¬
cursus &erit transitus uirgȩ fundatur quam reqiies¬
cere faci&, dñs supercum statim quomodo &ubiess
periturur. subdidit dicens: Prȩparata ÷ enim abheri

Expanded text:
Vallis autem Ennon dicitur Hebraice Gehennon, cujus noVallis autem Ennon dicitur Hebraice Gehennon, cujus nomine in Novo Testamento poena inferorum gehenna cognominatur, quia nimirum sicut in convalle Ennon, qui idolis servierunt in ea, prophetis attestantibus, perierunt, ita peccatores ex his quae peccaverunt aeterna damnatione punientur. Denique Jeremias cum refert praecepisse sibi Dominum, et dixisse: Egredere ad vallem filii « Et non vocabitur locus iste amplius Thophet et vallis filii Ennon, sed vallis occisionis: et dissipabo consilium Judae et Hierusalem in loco isto, et subvertam eos gladio. » Isaias quoque manifestissime Thophet infernum appellat. Qui cum perpetuum diaboli interitum, sub nomine Assur, describeret, dicens : « A voce enim Domini pavebit Assur virga percussus, et erit transitus virgae fundatus, quam requiescere faciet Dominus super eum: » statim quomodo, et ubi esset periturus, subdidit, dicens: « Praeparata est enim ab heri
Abbreviated transcription (Latin):
nauit quoq: th&fab quiest in conualle filu en non: ut ne¬
mo consecrar& filiũ suum aut filiam perignem moloch
requens est inscripturis horum mentio locorum maxi¬
me in libroregum et hieremia propheca: Estautem
uallis ennon siue filuennon Iuxta murũ hierus alem con¬
traorientem. In quanemus pulcherrimũ silo e fontib:
Inͦrigatur : Tha fethautẽ siue thofah utrũq: enimscri¬
bitur. Erat locur in eadem conualle iuxta piscinam ful¬
lonis Cuius meminit scriptura. & uixta agrum achel¬
demacquiusq: hodie monstratur ad australem plagam
montission:. Solebant autẽ inthaf&h. qui locuserat
a moenis rimus. Vndehodie que hortorum preb&delitias
posita ara sacrificare demonib: Nefandoq: igne suor
consecrare liberos. siuc holo caustũ offerre sicut in
libro uerborum dierũ: De achat regescriptum est
pret qui a doleuit incepsum in uallebenenon lustrauit
filio suos inigne benennon si quidem filiumen non significat

Expanded text:
navit quoque Tophet, quod est in convalle filii Ennon, ut nemo consecraret filium suum, aut filium per ignem Moloch; frequens est in Scripturis horum mentio locorum, maxime in libro Regum, et Jeremiae prophetae. Est autem vallis Ennon, sive filii Ennon, juxta murum Jerusalem, contra orientem, in qua nemus pulcherrimum Siloe fontibus irrigatur. Tophet autem, sive Taphet utrumque enim scribitur, erat locus in eadem convalle, juxta piscinam fullonis, cujus meminit Scriptura, et juxta agrum Acheldema, qui usque hodie monstratur ad australem plagam montis Sion. Solebant autem in Tophet, qui locus erat amoenissimus, unde hodie usque hortorum praebet delicias, posita ara sacrificare daemonibus, nefandoque igni suos consecrare liberos, sive holocaustum offerre, sicut in libro Verborum dierum de Achaz rege scriptum est: Ipse est qui adolevit incensum in valle Benennon, et lustravit filios suos in igne. Benennon siquidem filium Ennon significat.
Abbreviated transcription (Latin):
fostium dauid. cuius quidem nomen in regum libro taceur
At uero in libro parali pomenon ierbaam nominatur.
et fuis sefiliur achamoni commemoratur. Ipse est quasi
tenerrimus ligniuermiculus : Virtus simul bellica: Et mo¬
desta uiride signatur ciuitas: Quia uidelic& sicut uermicu¬
lus lignitener quidem & fragilis toto suocorpore: Nec non
& permodicus appar&. Nihil hominur tamen fortissimum
ligni rabur exedens consumit &

Expanded text:
fortium David, cujus quidem nomen in Regum libro tacetur, at vero in libro Paralipomenon Jesbaam nominatur, et fuisse filius Hachamoni commemoratur . Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus . Virtus simul bellica et modesta viri designatur civilitas, quod videlicet sicut vermiculus ligni tener quidem et fragilis toto suo corpore, nec non et permodicus apparet, nihilominus tamen fortissimum ligni robur exedens consumit
Abbreviated transcription (Latin):
est dr emath & arfath. tbi est ds̃epli aruum ana &aua
Num quidliberauerunt samariã demanumea ostendit harũ
omniũ ciuitatũ siue gentium durreruire samaritas: Etquia
dionerant dii sedidola meritocultorer uanitatis ut decebat
es se subuerros: Est autem emath urbs coeles srriae
quae nunc epiphanuia dicitur iuxtaemeran ut supra monuimus:
ar fadurbs damasciqua expugnatam a rege asieriorũ ẽchiere¬
miar seribit: sepharuamm quinumero plurali librosuellitteras
sonat : Nomen ÷ locorum de quib as surii trans migranter
habitauerunt insamariam̃. Vt in locor ũ libris inuenimus
Verum inisaia hoc quoq: uocabulum
es seciuitatis ap
suit : Et quidem in hebreo: Itascriptum est
erum quias llabau : quae in medio nominis posita est: Con¬
iunctionem apudeor significat. potest & ita distingui ut di¬
catur anae & gauae ut aquila transtulit: siue ana & aua
ut noster uert& interpres:¬

Expanded text:
est Deus Emath, et Arphad, et Sepharvaim, Ana, et Ava? Nunquid liberaverunt Samariam de manu mea? Ostendit harum omnium civitatum, sive gentium diis servisse Samaritas, et quia non erant dii, sed idola, merito cultores vanitatis, ut decebat esse submersos. Est autem Emath urbs Celesyriae, quae nunc Epiphania dicitur: juxta Emesan, ut supra monuimus. Arphat urbs Damasci, quam expugnatam a rege Assyriorum etiam Hieremias scribit: Sepharvaim, quod numero plurali libros, vel litteras sonat, nomen est locorum, de quibus Assyrii transmigrantes habitaverunt in Samaria, ut in locorum libris invenimus. Verum in Isaia hoc quoque vocabulum esse civitatis appsuit. Et quidem in Hebraeo ita scriptum est: verum quia syllaba u, quae in medio nominis posita est, conjunctionem apud eos significat, potest etiam ita distingui ut dicantur Ane et Gave, ut Aquila transtulit, sive Anua et Avua, ut noster vertit interpres
Abbreviated transcription (Latin):
clesiȩ societate factunis es i& ostendit: Ego ute in quiens non in mea
iustitia sed infide diuinae ꝓtectionis gloriabor: ãudebo inchĩo ihũ id ÷
saluato romeo quia non in mea sedin illo saluam esse ꝑ peño: & quasi q̃ rore¬
dilectionis gractia nuncupabat gauder continuo ue lut iustissina
eius dem gaudii causam insinuans ita suum carmen t̃minauit:
Ons ds̃ uistus mea & constitu& pedes meos in consummationem
& suꝑ excelsa statu& me ut uincam inclaritate ipsius: acsia ꝑte di¬
cat Subtus me quidem turbata est uistus mea id ÷ dumhumanae
fregilitatis conditionem quae infric ÷ intueor : atdum ad diuince opi
iulationis gratiã oculosmentis adtollo i illome uistutẽ facoreposse
confido ipsegres sus openiꝰ meoniꝰ ad consum matadem firmi finis
ꝑducere ual& : Ipseme suꝑ excolsa statuere ut uidelic& omnem

Expanded text:
clesiae societate, facturus esset ostendit: Ego autem, inquiens, non in mea clesiae societate, facturus esset ostendit: Ego autem, inquiens, non in mea justitia, sed in fide divinae protectionis gloriabor, gaudebo in Deo Jesu, id est Salvatore meo, quia non in me, sed in illo salutem esse perpendo. Et quasi quaereredilectionis gratia nuncupabat, gauderet, continuo velut justissimam ejusdem gaudii causam insinuans, ita suum carmen terminavit: Dominus Deus virtus mea, et constituet pedes meos in consummationem, et super excelsa statuet me, ut vincam in claritate ipsius. Ac si aperte dicat: Subtus me quidem turbata est virtus mea, id est dum humanae fragilitatis conditionem, quae infra est, intueor; ac dum ad divinae opitulationis gratiam oculos mentis attollo, in illo me virtutem facere posse confido: ipse gressus operum meorum ad consummationem firmi finis perducere valet: ipse me super excelsa statuere, ut videlicet omnem
Abbreviated transcription (Latin):
ab ingressu ÷ patriae ealetas excludenda, campinon faciumt esas cuplebs
eadẽ aꝑtis diuinoruĩ apicuꝰ paginis pascuia uerrtis inuenipe pocte intel¬
legendo non ual& Deficiunt abesca oues quia quib: internae refectio
dulcedinis ab est unde in nocentia uitae simplicis ꝓueniat non est : Sic
autem dictum ÷ defecerint abesca oues idest quia es cade eret : Sicit
quoreficerer siue unguerer nonerat : Denique defecerins quidam
codices sic habent eo quod non comederent oues. non sunc in pripiobo¬
ues: quoniam quidem abundant apũdiudeos presepia caelestium litto¬
paerum: Sed quia pabulum calestis intellectus in hisgionsapiuns qui suaue
iugum euangelii baiglent ab sunc: quȩ omnia ꝑfidȩ pesti gentes suȩ suꝑ¬
uenturr considertns propheta statim quidipse cumfidelib: eius dem
gentis immocũ totius q̃ ꝑ orbem colligenda ꝓtepo uel collecta es it ec¬

Expanded text:
ab ingressu est patriae coelestis excludenda. Campi non faciunt escas, cum plebs ab ingressu est patriae coelestis excludenda. Campi non faciunt escas, cum plebs eadem, apertis divinorum apicum paginis, pascua veritatis invenire recte intelligendo non valet. Deficiunt ab esca oves, quia quibus internae refectio dulcedinis abest, unde innocentia vitae simplicis proveniat, non est. Sic autem dictum est: defecerunt ab esca oves, id est, quia esca deerat, sicut st, quia oleum quo reficerer sive impinguarer non erat. Denique quidam Codices sic habent: Defecerunt eo quod non comederent oves, non sunt in praesepio boves. Quoniam quidem abundant apud Judaeos praesepia coelestium litterarum; sed quia pabulum coelestis intellectus in his non sapiunt, qui suave jugum Evangelii bajulent, absunt. Quae omnia perfidae parti gentis suae suerventura considerans Propheta statim, quid ipse cum fidelibus ejusdem gentis, imo cum totius, quae per orbem colligenda in Christo, vel collecta erat, Ec
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: Dns regitine & nihil inihi deerit : in loco pas cuae ibime conlo¬
cauit Sedhaec ficus dnõ adeũ tertio ueniente hoc est in legis latio
neq mossen insedula increpationẽ & ex hostatione ꝑ ꝓphetas inobla¬
tone gratiae ꝑseipsũ uistutis frictum fere neglexit propter qđ
admaledictionẽ e: &tesna ariditate dampnata ÷ ⁊ Defecit gene¬
petio iuineis quondamn dni id est fructus caritatis inturbis iudeo rũ
proptꝰ quod siqent illacetum ꝓuio obtulerinl ił ÷ uistutum sua¬
deside penquitia p̃ferebans, Mentie batur opus oliua cum eadem
plobs oleo adelationis in pinguar& capita miseroni dictaq ꝓp hete
ueratu falso ore resonaro dicens, Ego autẽ sicit oliua fructi fene
in domadi speritii : inmiseri cordiadi proptꝰ qđ tempore ultimae
retribidionis extinctas aqͥ latura lant pades & cum suis tenebris

Expanded text:
dicens: « Dominus regit me et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collodicens: « Dominus regit me et nihil mihi deerit, in loco pascuae ibi me collocavit . » Sed haec ficus Domino ad eam tertio veniente, hoc est, in legislatione per Moysen, in sedula increpatione et exhortatione per prophetas, in oblatione gratiae per seipsum virtutis fructum ferre neglexit, propter quod ad maledictionem ejus aeterna ariditate damnata est, defecit generatio in vineis quondam Domini, id est, fructus charitatis in turbis Judaeorum, propter quod sitienti illi acetum pro vino obtulerunt, id est, virtutum suaferebant, mentiebatur opus olivae, cum eadem plebs oleo adolationis impinguaret capita miserorum, ductaque prophetae veracia falso ore resonaret dicens: « Ego autem sicut oliva fructifera in domo Dei, speravi in misericordia Dei , propter quod tempore ultimae retributionis exstinctas allatura lampades, et cum suis tenebris
Abbreviated transcription (Latin):
nomen idem inspũ prȩuidens in eose inter aduersa gaudere testatus
Qui longe post nascitunis incarne. fide lib suis ianuam patrie ce
lestis a perir& : Siquis aute hos etiam uersiculos figurate quaenet exponi-
ficus uinea &oliua eret sinagoga iudeonĩ quando dulcedinebonae ope¬
poetionis. flagrantiam ferui dȩ dilectionis pinguidinẽ animi miseri¬
cordis dõdeuota ꝓferebat, Oues & boues tr piccerant meadem plebe¬
oues uidelic& incis quiuoceꝰ summi pastoris humilit᷑ audiebant. bo ues
ueromillis quiiugum legis gnauiter postantes ad faciendos bonorĩ ope¬
ni frictus cordi audientiũ sedulo docendo & castigando quasi terte
dni anendo past̃lan Hisque spiriliter uiuentib: spiritalos facie¬
bani ȩscas Campi scripturanui diuinaniꝰ latis simi: quonĩ pabulo delec¬
tabatur ille : qui ut iumentũ factus eraet apud dnmꝰ & sẽ ꝑ ill adhe rebat

Expanded text:
nomen idem in Spiritus praevidens, in eo se inter adversa gaudere testatur, nomen idem in Spiritus praevidens, in eo se inter adversa gaudere testatur, qui longe post nasciturus in carne fidelibus suis januam coelestis patriae aperiret. Si quis autem hos etiam versiculos figurate quaerat exponi, ficus, vinea, et oliva, erat synagoga Judaeorum, quod dulcedinem bonae operationis fragrantiam fervidae dilectionis, pinguedinem animi misericordis Deo devota proferebat. Oves et boves typice erant oves videlicet in eis qui vocem summi pastoris humiliter audiebant. Boves vero in illis, qui jugum legis naviter portantes ad faciendos bonorum operum fructus, corda audientium sedulo docendo et castigando quasi terram Domini arando parabant, hisque spiritaliter viventibus, spiritales faciebant escas campi Scripturarum divinarum latissimi, quorum pabulo delectabatur ille, qui ut jumentum factus erat apud Deum et semper illi adhaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
mentis in cbĩo requiem hab&: Sciens quia quogrruius in infimis
depremitur : eo celsius post pres surtes ada terna suꝑ noniciuium
consostia ascendit, Cui sensui conuenit: apte quod sequitur¬
Qm̃ ficus non adfer& fructum & nonerit generactio inuineis:
Mentietur opus oliuae & campi non facieni escas: De fecerino
abȩsca oues & nonerunc in presepio boues : Ego aute inch̃o
naniꝰ reni opulentia carnales quiq & huius uite amatorestur¬
bantur : Iusti nonde tẽ porelium commodoruĩ amissione contris¬
tontur : sed deilla quȩ pauperibi xp̃i ꝓmis sa est rigni caelestis
pos ses sione laetantur : Memores ꝓoniis ñ consolationis ipsius quo
dixit.
Nolitimere pusillis grexi quia conplacuit patriuestrodarsuo¬
bis regnum : Et quam miste fides spes & caritas ꝓphetȩ: necdum
filius di in homine apparens nomienihũ a pasentib: accepit & ille

Expanded text:
mentis in Domino, requiem habet sciens quia quo gravius in infimis mentis in Domino, requiem habet sciens quia quo gravius in infimis deprimitur, eo celsius post pressuras ad aeterna superiorum civium consortia ascendit, cui sensui convenit apte, quod sequitur Ficus non afferet fructus, non erunt nascentia in uineis. Mentietur opus oliuae: campi non praestabunt escam. Deficient a pabula oues: et non erunt in praesepibus boues. Ego autem in Domino narum rerum opulentia, carnales quique et hujus vitae amatores turbantur, justi non de temporalium commodorum amissione contristantur, sed de illa quae pauperibus Christi promissa est regni coelestis possessione laetantur, memores promissae consolationis ipsius qui dixit: Nolite timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. Et quam mira fides, spes, et charitas prophetae! necdum Filius Dei in homine apparens nomen Jesu a parentibus accepit, et ille
Abbreviated transcription (Latin):
Siautẽ legitur in differenter ut inquib: dam codicibus inuenitur :
pequies cam in die tribulationis. & non additur meae : Potest in¬
tellegi iuxta illud quodin psalmo canitur deiusto indiemalo liberto¬
bit eum dnis : quod uidelic& in die iudicii cumrepb a naetribula¬
tio conprehendet Iustos ocontra requies a terna suscipiet:
Sed & ante nouissimum illud acgenesele iũdicium scĩ requiescunt
in die tribulationis ascendentes ad populun ans migrationis suae
Quando postbona opere truns lati demundo priorũ iustorigau¬
diis sociantur incaelis : Cum ꝑsecutores eorĩ pariter ele hac uita¬
sublati tormenta gehenne ꝑpetuo tribulandi subeani: Potest
aute diestribu lationis etiam in hac uita intellegi cum ingro¬
uescente temporelium bononi penuria : hi quitalia dilexerne
nimium quasi miseriis circumditĩ doleni : Sed electus quisq
quamuis eadem in commoda corporiditer sustinenis. fixa spe

Expanded text:
Si autem legitur indifferenter, ut in quibusdam Codicibus invenitur: Si autem legitur indifferenter, ut in quibusdam Codicibus invenitur: Requiescam in die tribulationis, et non additur meae, potest intelligi juxta illud quod in psalmo canitur de justo: In die mala liberabit eum Dominus , quod videlicet in die judicii cum reprobos aeterna tribulatio comprehendet, justos e contra requies aeterna suscipiat; sed et ante novissimum illud ac generale judicium sancti requiescunt in die tribulationis, ascendentes ad populum transmigrationis suae, quando per bona opera translati de mundo, priorum justorum gaudiis sociantur in coelis, cum sublati tormenta gehennae perpetuo tribulandi subeant. Potest autem dies tribulationis etiam in hac vita intelligi, cum gravescente temporalium bonorum penuria, hi qui talia dilexerant nimium quasi miseriis circumdati dolent: sed electus quisque, quamvis eadem incommoda corporaliter sustinens, fixa spe
Abbreviated transcription (Latin):
in hacuita requies electorũ ut relicto infimorĩ appetitu tota mentis
intentione & cotidianis bonorim operigressib: a scendere ac trunsmi¬
graere nitantur ad consostium eori qui se inxp̃o p̃cesserten finitisq
passionum agonib: uitȩ acceperaent coronam: In exemplũ eorĩ quĩ
quodim triens lati in babr lone deiudea rursum ducib: Toro babel &
appellat magna eque instantia deuotionis restau resse scaquae hostis
destrixerat ꝑefest quȩ figur est manifestis sima status nostrii¬
ł raens latienim sumus in primo parente de patria celest & huius saocus
rege ac pontifice magno cuius Torobabel & iesus trpum prȩtulere
rursus ad patria uisione que pacis summa quod nomen hie rus alem
significatꝰ sumus reuocat: Itadum taxit ut interim in hierisolima
p̃sentis aeclesiae nospiis laborib: exercentes a dingres sum suꝑ¬
nae hieris alem quae ÷ mat̃ omnium nostrum extẽpore pseparemur

Expanded text:
in hac vita requies electorum, ut, relicto infimorum appetitu, tota mentis in hac vita requies electorum, ut, relicto infimorum appetitu, tota mentis intentione et quotidianis bonorum operum gressibus ascendere ac transmigrare nitantur ad consortium eorum qui se in Christo praecesserunt, finitisque passionum agonibus, vitae accipiant coronam in exemplum eorum qui quondam translati in Babylonem, de Judaea rursum ducibus Zorobabel et appellat, magnaeque instantia devotionis restaurasse sancta, quae hostis destruxerat, refert; quae figura est manifestissima status nostriTranslati enim sumus in primo parente de patria coelesti, et in hujus saeculi Rege ac Pontifice magno, cujus Zorobabel et Jesus typum praetulere, rursus ad patriam visionemque pacis summae, quod nomen Jerusalem significat, sumus recte revocati; ita duntaxat, ut interim in Jerosolyma praesentis Ecclesiae, nos piis laboribus exercentes, ad ingressum supernae Jerusalem, quae est mater omnium nostrum, ex tempore praeparemur.
Abbreviated transcription (Latin):
eose inꝑfectorem conspicit merito actionis: Subleuatus enim
adintuenda suꝑna Iure dehis qua infimis gesserat conturbatur
Turbata est autẽ uistus ꝑꝓhetã & con tremuerinc ossa ex pauit
dicit : Sed & ipsum xp̃m quisine peccato intraer& inmundum: non
sine poena peccati eturim uidit esse demundo : Iuxta qđ & in ipso
canticisui principio designauerut : Nec tamenidem pauor ac tremor
expers consolationis remansit : Cui prȩsentu aduersa spesmino¬
rruit ac leuiort reddidit futuroruĩ premiorum. Hoc est enim qđ sequit᷑
Requies eim in die tribulationis mea : ut as cendam ad populũ trens¬
migrtetionis meae : ꝓequie sut enim indie non solum retributionis
sed & tribulationis quiꝑ afflictiones tẽ porxles aetesna se gaudia
nactuni esse non dubitat. Iuxta illud a postol Spe enim salui factisu¬
mus : & iterum spegaudontes intribulatione pacientes: Hac est autem

Expanded text:
eo se imperfectiorem conspicit merito actionis. Sublevatus enim eo se imperfectiorem conspicit merito actionis. Sublevatus enim ad intuenda superna, jure de his quae in infimis gesserat conturbatur. Turbata est autem virtus prophetae, contremuerunt ossa, expavit dicit: sed et ipsum Christum qui sine peccato intraret in mundum, non sine poena peccati exiturum vidit esse de mundo, juxta quod et in ipso cantici sui principio designaverat. Nec tamen idem pavor ac tremor expers consolationis remansit, cui praesentia adversa spes minoravit, ac leviora reddidit futurorum praemiorum. Hoc est enim quod sequitur: Requiescam in die tribulationis meae, ut ascendam ad populum transmigrationis meae. Requiescit enim in die non solum retributionis, sed et tribulationis, qui per afflictiones temporales aeterna se gaudia nacturum esse non dubitat, juxta illud Apostoli: Spe enim salvi facti sumus . Et iterum: Spe gaudentes, in tribulatione patientes . Haec est autem
Abbreviated transcription (Latin):
suit: Orcetio habacuc ꝓphete ꝓignoretionib: quia quic quiduis
scs loquitur totum ꝓfecto hecoretio adcłm est: Omne qđ
agit cus sincene intentio est d̃o placendi hoc ꝓ ip̃so apud dnm in¬
terpellet & ipsum dno conmendat: Et introiuit tremor in
ossamea : sicut carnis nomine aliquoties scripturte carnales
nostraes actiones : Ita ossũ uocabulo fortia sol& ac spiritalia
facta designare: Ex pauit ergo inquit cormeũ abhis quae
uenturae inmundum p̃uideo at quic quid mihi uistutis spirita¬
lis mnes se putaui: totum hoc quasi frrogile contremuit dumnia¬
quod ipsum uerbo sequente manifestics explicatur cũdiitur:
btus me turluta est uistus mea Gene ainteꝰ uistitẽ suam non
sed subterse dicit esse turbatam quia rreptus ad conte platio¬
nem caelastium archanori ꝓpheta se quodam modo suꝑse esse
uidit eleuatum: Et quo altior efficitur iumine contemplatonis

Expanded text:
suit: Oratio Habacuc prophetae pro ignorationibus, quia quidquid vir suit: Oratio Habacuc prophetae pro ignorationibus, quia quidquid vir sanctus loquitur, totum profecto hoc oratio ad Deum est; omne quod agit, is cujus sincera intentio est Domino placendi, hoc pro ipso apud Deum interpellat, et ipsum Domino commendat. Et introivit tremor in ossa mea. Sicut carnis nomine aliquoties Scriptura carnales nostras actiones; ita ossium vocabulo fortia solet ac spiritualia facta designare. Expavit igitur, inquit, cor meum ab iis quae ventura in mundum praevideo, et quidquid mihi virtutis spiritualis inesse putavi, totum hoc quasi frquod ipsum verbo sequente manifestius explicatur, cum dicitur: Et subtus me turbata est virtus mea. Bene autem virtutem suam, non in se, sed subter se dicit esse turbatam, quia raptus ad contemplationem coelestium arcanorum propheta quodammodo se super se vidit elevatum; et quo altior efficitur lumine contemplationis,
Abbreviated transcription (Latin):
deficere debeat sustentetur & contineatur: Custo diui ergo¬
inquit ꝓpheta diligenter ađtendens futures xpipassiones : &
posterioros glorias reꝓbationem populimei fidem gentium con¬
turbatis ad nouam p̃dicationẽ eis demgentib: ꝑ secutionem ad¬
uersum credentes ab infidelib: mouendam & ex pauit corme
um uidens ab his quae ipse p̃rẽ uentur Tocitus sum: Uel ceste
contemplatus diuersum generis humani statum: Custo diui¬
inquit meipsum tremente animo sollertius nefdste opere
nefoste ore ne foste cor decpeccarem : neue aliis predicans ipse
reꝓbus efficerer : Et notandum quod ex pauisse se dicit auoce
orationis labioriꝰ suonĩ : cumnil prorsus ortesse in toto hoc car¬
mine uideatur:. Sed tantum modo timens ac pauens : uenturo
xp̃i & aeclesiae sacnementa describere: nec tamen fallitur qui
carmen suũ orxtionẽ uencupat: qui & eidem talem titulum p̃po¬

Expanded text:
deficere debeat, sustentetur et contineatur. Custodivi ergodeficere debeat, sustentetur et contineatur. Custodivi ergo, ait Propheta, diligenter attendens futuras Christi passiones et posteriores glorias, reprobationem populi mei, fidem gentium, conturbatis ad novam praedicationem eisdem gentibus, persecutionem adversus credentes ab infidelibus movendam; et expavit cor meum, ab his quae ipse praevidens ventura locutus sum. Vel certe contemplatus diversum generis humani statum: Custodivi, ait, me ipsum, tremente animo solertius, ne forte opere, ne forte ore, ne forte corde peccarem, neve aliis praedicans ipse reprobus efficerer. Et notandum quia expavisse se dicit a voce orationis labiorum suorum, cum nihil prorsus orasse in toto hoc carmine videatur; sed tantummodo timens ac pavens ventura Christi et Ecclesiae sacramenta describere; nec tamen fallitur qui carmen suum orationem nuncupat, qui et eidem talem titulum praepo
Abbreviated transcription (Latin):
enat: comparati suncꝰ Iumentis insipientib: & similes facgi sum illis ÷
Tales &si scorim uistutib: conturbatisunc & commot nec dintamai
timere : neque haec eius esse facta addnuntiare ue l intellegore uo¬
iuenint : bene autẽ dehis equis scis uidelic& predicatorib & supre
dicitur: Qm̃ ascendens ascendes suꝑ equos tuos: Et nunc deis¬
dem subm festur: Misist inmare equostuos ut exutrq senten¬
tia colligatur qđ itadis in mundum predicatores miserit : ut
eis dem predicantibus ipsenum quã ab sit : sed sicut equis auriga
ita regendis semꝑ eorĩ mentib prȩsit: Custo diui & ex pauit uen¬
termeus a uoce oraetionis labio si meorim: Ventrẽ suũ more ꝓr¬
phetis consueto animum suum dicit quia sicut uentre recipiun¬
tur cibi quib: uistus acuita corporis reficiatur : Ita cogitationes
piae sco recipiuntur inanimo quib: interioris hominis uita : ne

Expanded text:
ienati, comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis. ienati, comparati sunt jumentis insipientibus, et similes facti sunt illis. Tales etsi sanctorum virtutibus conturbati sunt et commoti, nec Deum tamen timere, nec ejus facta annuntiare vel intelligere voluerunt. Bene autem de his equis, sanctis videlicet praedicatoribus, etiam supra dicitur: Quoniam ascendens ascendes super equos tuos, et nunc de iisdem subinfertur: Misisti in mare equos tuos, ut ex utraque sententia colligatur quod ita Dominus in mundum praedicatores miserit, ut eisdem praedicantibus ipse nunquam absit, sed sicut equis auriga, ita regendis semper eorum mentibus praesit. Custodivi et expavit venter meus a voce orationis labiorum meorum. Ventrem meum more prophetis consueto animum suum dicit, quia sicut ventre recipiuntur cibi, quibus virtus ac vita corporis reficiatur; ita cogitationes piae sancto recipiuntur in animo, quibus interioris hominis vita, ne
Abbreviated transcription (Latin):
Miserrimo genere pauꝑtatis suꝑ uacuis immoetiam noxiis au¬
res atq animum mancipas se doctrinis : Quo autẽ ordine pauꝑ¬
tas gentium ad ꝑcipiendas uerbi epulas ꝑuenerit insinuatur cũ
ꝓtinus sub infestur: Nisistiinmare equostuos turbantes aquas
multas Mare quipꝰ pemundum & quos di predicatores scos a¬
quas multas populos nationũ dicitũt: Immissis equis di inmare
turbatȩ sunc aquae multe : Quia dis ꝑsis inmundum preconib: uer¬
bi turbata sun gentiũ corda: Alia ad credendum ac suscipien¬
dum sacrar mentũ fidei aliauero ad contraedicendũ siue etiam
ꝑsequendos precones eiusdem fidei: Vnde bene psalmista conturba¬
tisur omnes inquit qui uidebant eos : & timuit ȩos. omnis homo
Et adinuntia uenint operadi & facta eius intellexerin&: Conturba¬
tis & enim omnib:: non omnes timuerint & ainunta uerint operedi
sed quicumq homines fuerinꝰ: Quique uero ab humanaratione al¬

Expanded text:
miserrimo genere paupertatis supervacuis, imo et noxiis aumiserrimo genere paupertatis supervacuis, imo et noxiis aures atque animum mancipasse doctrinis. Quo autem ordine paupertas gentium ad percipiendas verbi epulas pervenerit insinuatur, cum protinus subinfertur: Misisti in mare equos tuos, turbantes aquas multas. Mare quippe mundum, equos Dei praedicatores sanctos, aquas multas populos nationum dicit. Immissis equis Dei in mare turbatae sunt aquae multae, quia, dispersis in mundum praeconibus verbi, turbata sunt gentium corda, alia ad credendum ac suscipiendum sacramentum fidei, alia vero ad contradicendum sive etiam persequendum praecones ejusdem fidei; unde bene Psalmista: Conturbati sunt omnes, inquit, qui videbant eos, et timuit omnis homo, et annuntiaverunt opera Dei, et facta ejus intellexerunt . Conturbatis etenim omnibus, non omnes timuerunt et annuntiaverunt opera Dei, sed quicunque homines fuerunt, quique vero ab humana ratione al
Abbreviated transcription (Latin):
Sed capita potentium idest principes sacer dotum & seniores
prȩcisisunc non qedendo a soste fidelium: Motaesuni quo¬
q: ineagentes: dumauditis siue uisis dñi & a postolonĩ cius
uirtutib: adeo stupe facte & mi pa iae sunc ut anat hema¬
tizatis abiectisq eis quos coluere diis : nouam xp̃i fidem
deuotamente susciperent: De quib: apte subditur, ad aperi¬
ent oraesua sicut pauꝑ edens in occulto Sicut enim pauꝑ aliquan¬
diu ieiunus ꝑmanens : si foste alicubi cibos inuenerit : hisse con¬
festim in occulto reficere satagit: neq eos inpuplicum uult ꝓfere
ne foste ab alio dripiantur &ipse fame pereat: Sic niminim
sic populigentium oblatosibi ꝑ a postolos pane uerbi a quodiutius ie¬
iuni dure ueren moxa penierunt or suicordis & hunc omni aui¬
ditate gustare coeperunt : Tanto amplius audiendis siue legendis
scripturis operem dantes: quantose memine run diutus

Expanded text:
sed capita potentium, id est, principes sacerdotum et seniores sed capita potentium, id est, principes sacerdotum et seniores praecisi sunt non credendo a sorte fidelium. Motae sunt quoque in ea gentes, dum, auditis sive visis Domini et apostolorum ejus virtutibus, adeo stupefactae et miratae sunt, ut, anathematizatis abjectisque eis quos coluerunt diis, novam Christi fidem devota mente susciperent, de quibus apte subditur: Adaperient ora sua sicut pauper edens in occulto. Sicut enim pauper aliquandiu jejunus permanens, si forte alicubi cibos invenerit, his se confestim in occulto reficere satagit, neque eos in publicum vult proferre, ne forte ab alio diripiantur, et ipse fame pereat: sic nimirum, sic populi gentium, oblato sibi per apostolos pane verbi, a quo diutius jejuni duraverant, mox aperuerunt ora cordis sui, et hunc omni aviditate gustare coeperunt, tanto amplius audiendis sive legendis Scripturis operam dantes, quanto se meminerunt diutius
Abbreviated transcription (Latin):
usq adcosuices idem sensus est Ons enimiustus concidet cer¬
uices peccatori: Precidisti in alienatione capita potentum: mo¬
uebuntur inagentes : Pro alienatione ingreco scriptum ÷
in extasi: quodquidam instupore alii in excessum mentis
inter pretatisunc: Siue aute stupor siue alienato seu excessus
mentis dicatur unum idem que significat : Cum quis repentino
mirieculo turbatus ac stupe faetus a sensu suae mentis reo di¬
tur alienus: quod accidisse iudeis crebric euangelii prodit
historia dicens : Quod stuperen & misterentur indoc trina
acuistutib: ihũ dicentes : Vnde hic hacomnia cuius nouimus
patre & matres Et mactib a posto lorĩ curtcto ꝑpetrum & iohan¬
nem claudo ad ostium templi: impleti sunc inquit stupore & ex¬
tasi in qua uidelic& extasĩ id est admirctione : siue alienatione
mentis multi depopulo e ꝓuocati sunc ad credendum indño

Expanded text:
usque ad cervices, idem sensus est. Dominus enim justus concidet cerusque ad cervices, idem sensus est. Dominus enim justus concidet cervices peccatorum. Praecidisti in alienatione capita potentium, movebuntur in ea gentes. Pro alienatione, in Graeco scriptum est in exstasi, quod quidam in stupore, alii in excessu mentis interpretati sunt. Sive autem stupor, sive alienatio, sive excessus mensis dicatur, unum idemque significat, cum quis repentino miraculo turbatus ac stupefactus, a sensu suae mentis redditur alienus, quod accidisse Judaeis crebra Evangelii prodit historia, dicens quod stuperent ac mirarentur in doctrina ac virtutibus Jesu dicentes: Unde huic haec omnia, cujus novimus patrem et matrem ? Et in Actibus apostolorum, curato per Petrum et Joannem claudo ad ostium templi: Impleti sunt, inquit, stupore et exstasi , in qua videlicet exstasi, id est, admiratione sive alienatione mentis, multi de populo provocati sunt ad credendum Domino;
Abbreviated transcription (Latin):
uenientib: annis ingniente romano exercitũ exceptis soluicis
qui infidem se euangelicae gratiae secreuerani : E nor miest cla¬
de dampnata & ipsa in suꝑ regno ac patria priuata Et hoc÷
qđ ait excitast uincula usq: ad cesiucem: Ceruicem uidelic&
etam furentib: beatissimus proto marter stephanus: duricer¬
Sedadhũnc usq ceruicem uicila dns excitauit: Cuma deuersio¬
nem suꝑ bȩgentis hostilem misit exercitum: Nec solum iudao¬
rum sed &omnium qui humilitatem xpiane fidei sus cipere res¬
puerunc : Suꝑbiam bis sternit uxta hoc qđ canit psalmista de
scis & gladii ancipites inmanib: eori: ad facienda uindictam in
nationibus increpationes in populis : Ad alligandos reges eopuĩ in
compedib: & nobiles eorum inuinculis ferreis, ferreis uidelic&
quia &eternis : quib: semel tentinum qua possinc absolui : quod
siquis numero plure li legendum dixerit excitast uincula

Expanded text:
venientibus annis, ingruente Romano exercitu, exceptis solum eis venientibus annis, ingruente Romano exercitu, exceptis solum eis qui in fidem se evangelicae gratiae secreverant, enormi est clade damnata, et ipso insuper regno et patria privata; et hoc est quod ait: Excitasti vincula usque ad cervicem; cervicem videlicet etiam furentibus beatissimus protomartyr Stephanus: Duri cerSed huc usque ad cervicem vincula Dominus excitavit, cum ad eversionem superbae gentis hostilem misit exercitum, non solum Judaeorum, sed et omnium qui humilitatem Christianae fidei suscipere respuerunt. Superbiam Dominus sternit juxta hoc quod canit Psalmista de sanctis: Et gladii ancipites in manibus eorum ad faciendam vindictam in nationibus, increpationes in populis, ad alligandos reges eorum in compedibus, et nobiles eorum in vinculis ferreis ; ferreis videlicet, quia aeternis, quibus, semel tenti, nunquam possint absolvi. Quod si quis numero plurali legendum dixerit: Excitasti vincula
Abbreviated transcription (Latin):
quos christos inuenit: sed quos egrediendo a patre & in carne ap¬
parendo ꝑ adoptionis sp̃m christos idest unctos suos fecit: de
qua unctione monens suos audito res io hannes a postolus dicit
Et uos unctionem quam accepistis ab eo maneat in uolus: hic
uersiculus in quibus dam editionib: itamuenitur: Exist ut sal
ueres populũtuũ ꝑihm xp̃mtuum : quod patri dictum intollegitur
tus id ÷ aduentus ei inmundum : non solum in resurectionẽ fide
Misist in capita inimiconi moste᷑ excitast uincula usq adieruiu
quienim electissuis quos christos apella uerat ꝓpheta gaudiũ sa¬
lutis obtulit Ipse illis quieius ungugrata neglexerine mor¬
tem misit aternam: Quodinipsa gente iuda orĩ q dnm in casne
apparentem ad mostem usq ꝑsecuta ÷ : etiam corposicditer esse
constat impletum: Quȩ postqua eũ crucifixit : non mults inter¬

Expanded text:
quos christos invenit, sed quos egrediendo a Patre et in carne apquos christos invenit, sed quos egrediendo a Patre et in carne apparendo per adoptionis Spiritum christos, id est, unctos, suos fecit. De qua unctione monens suos auditores Joannes apostolus dicit: Et vos unctionem quam accepistis ab eo maneat in vobis . Hic versiculus in quibusdam Editionibus ita invenitur: Existi ut salvares populum tuum per Jesum Christum tuum, quod Patri dictum intelligitur, tus, id est, adventus ejus in mundum non solum in resurrectionem fideMisisti in capita inimicorum mortem, excitasti vincula usque ad cervicem. Qui enim electis suis, quos christos appellaverat propheta, gaudium salutis attulit, ipse illis qui ejus ungi gratia neglexerunt, mortem misit aeternam: quod in ipsa gente Judaeorum, quae Dominum in carne apparentem ad mortem usque persecuta est, corporaliter etiam constat esse impletum; quae postquam eum crucifixit, non multis inter
Abbreviated transcription (Latin):
nando districtionem iudicii quo impii dampnentur: humiliabis
salubritor eos qui terrena caxlestib: ante ponere solebani ut minonc¬
tis paulatim teminis cupiditatib: quȩ sursum sunt sapere & quȩ¬
rere icipians Et inferendo furore condem nabis eos i ꝑpetuum
quipaet̃ nasua exaltatione ad tẽpus humiliari contempseninc :
Quod ne sibi eueniat precatur psalmistadicens: One neinistetiu
arguas me neq: infuroretuo corripias me : Exist insalutẽ po¬
pulitui ut saluos facias xpostuos: Exiuit mediator dĩ & hominu
a patre &uenit inmundum: non ut iudicar& mundum sed ut salua¬
retur mundus ꝑ ipsũ: Christos autẽ omnes electos dicit : qui ab
unctione graatiaȩ spiritalis rectissime hoc uocabulo nuncipatur
Vnde est illud ꝓsalmista: de his qui scis nocere uolentes diuina
sunc ꝓ hibitione coercit: Et corripuit ꝓeis reges nolite tan¬
gere christos meos: Saluos autẽ fecit christos suos non

Expanded text:
nando districtionem judicii quo impii damnentur, humiliabis nando districtionem judicii quo impii damnentur, humiliabis salubriter eos qui terrena coelestibus anteponere solebant, ut, minoratis paulatim terrenis cupiditatibus, quae sursum sunt sapere et quaerere incipiant; et inferendo furorem condemnabis eos in perpetuum, qui proterva sua exaltatione ad tempus humiliari contempserunt, quod ne sibi eveniat precatur Psalmista dicens: Domine, ne in ira tua arguas me, neque in furore tuo corripias me . Existi in salutem populi tui, ut salvos facias Christos tuos. Exivit Mediator Dei et hominum a Patre, et venit in mundum, non ut judicaret mundum, sed ut salvaretur mundus per ipsum. Christos autem omnes electos dicit, qui ab unctione gratiae spiritualis rectissime hoc vocabulo nuncupantur; unde est illud Psalmistae de his qui sanctis nocere volentes, divina sunt prohibitione coerciti: Et corripuit pro eis reges. Nolite tangere christos meos . Salvos autem fecit christos suos, non