comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
thar uox efer & ꝑcussit se sit & aciman & chol mifilios enag̃: & as cenderunt inde ad
in hebitientes debir: nomen autẽ dabir : quoderat anteciuitas litterarũ: & dixit chaleb:
quicũque ꝓcusserit ciuitatem lit terarum & acceperit eam. dabo ei filiam meam inuxo¬
rem : constat ergo ex hoc ordine gestirũ rerum tam ꝑ spicuo post morten iesu hoc ẽẽ factũ:
Tunc uero cum ciuitates date ipsi chaleb commemorarentur: ꝓgressus exoccasione nar¬
rator quod postea factum est p̃occupauit: nec tremen frustra arbitror hoc defilia cha¬
leb data inuictoris p̃mium bis numero scripturam commemorare uoluisse. VIII
Alic nascitur quaestio defilia chaleb quod in libro iesunaue sic deilla dicitur: & factũ
est cum in grederetur ipsa & consilium habuit cum eo dicens: p&am patremmeum agum:
& ex clccmauit deasino: & c&era ubi agrum petit a patre. atquetoncessus est : hic autẽ

Expanded text:
tharbocsepher , et percussit Sesi et Achiman et Cholmi filios Enach: et ascenderunt inde ad tharbocsepher , et percussit Sesi et Achiman et Cholmi filios Enach: et ascenderunt inde ad inhabitantes Dabir. Nomen autem Dabir quod erat ante Civitas litterarum. Et dixit Caleb: Quicumque percusserit Civitatem litterarum, et acceperit eam, dabo ei filiam meam in uxorem. Constat ergo ex hoc ordine gestarum rerum tam perspicuo, post mortem Jesu hoc esse factum. Tunc vero cum civitates datae ipsi Caleb commemorarentur, progressus ex occasione narrator, quod postea factum est praeoccupavit. Nec tamen frustra arbitror hoc de filia Caleb data in victoris praemium, bis numero Scripturam commemorare voluisse. IV. Ib. I, 14, 15. Alia nascitur quaestio de filia Caleb, quod in libro Jesu Nave sic de illa dicitur, Et factum est, cum ingrederetur ipsa, et consilium habuit cum eo dicens, Petam patrem meum aget exclamauit de asino et cetera, ubi agrum petit a patre atque concessus est, hic autem,
Abbreviated transcription (Latin):
perit eam. & deeboei filicm mecem inuxorem : lam hoc & in libro ihu naue cõmemoratũ
est sed utrum iesu uiueite factũ sit i& m̃mscꝑ r̃er aprtulationẽ repecitã est. an pos
eius mortem postea quã dictũ este iuda sascend&t& coepit uidas debellaore chana¬
neos in quobello istc omnia gest hcerrantur i erito quaeritur : sed cre dibilius est
post mortem iesu factum: Tunc autẽ ꝑ prolem sin id est ꝑ praeoccupationem comme¬
moratum quem ad modum & alia inet enim cum res gestic aduersus chananeos tribus iuda
exponerentur : Ita se narrationis ordo contin& inter c&eri iudae factabellic aadequo
post mortem iesu dixerat dñs iudas ascend& : & postecc descenderunt filii iuda pugnare
adchanc neum quihabitaebat in montana & austrum & campestrem & abiit iudas ad cbana¬
neum in habitaentẽ incebron: & e iit cebron exceduirso: nomen autẽ erat cebron caria¬

Expanded text:
perit eam, et dabo eiperit eam, et dabo eiest, sed utrum Jesu vivente factum sit, et nunc per recapitulationem repetitum, an post ejus mortem posteaquam dictum est, Judas ascendet, et coepit Judas debellare Chananaeos, in quo bello ista omnia gesta narrantur, merito quaeritur? Sed credibilius est post mortem Jesu factum, tunc autem per prolepsin, id est, per praeoccupationem commemoratum, quemadmodum et alia. Nunc enim cum res gestae adversus Chananaeos tribui Judae exponerentur, ita se narrationis ordo continet, inter caetera Judae facta bellica, de quo post mortem Jesu dixerat Dominus, Judas ascendet. Et postea descenderunt filii Juda pugnare ad Chananaeum, qui habitabat in montanis, et austrum, et campestrem. Et abiit Judas ad Chananaeum inhabitantem in Chebron, et exiit Chebron ex adverso. Nomen autem erat Chebron Caria
Abbreviated transcription (Latin):
significatẽ : ab ipscc enim tribu uoluit dĩs incipere conteri chananeos: & cũ populus de
duce interrogits set ad hoc ualuit responsio dñ i . ut scirent dm̃ noluisse ab uniuerso popu¬
lo bellcri aduersus chananeos : dixit ergo: iud as ascend& : et sequitur scriptura narrans:
&dixit iudas ad simeon fratrem suum utique tribus ad tribum: non enim adhuc uiuehantꝰ
ili filii iacol quidicti sunt udas & simeon interceteros frcctres suos ꝓpriis nominibus ap¬
pellatis. seddixit tribus iuda ad tribum simeon: ascendemecum in sortemea & bellemus incha¬
naneo : & ibo &icm egotetum in sortentucom : manifestum est auxiliũ sibi tribum iuda
alterius tribus postulitsse. quod red der&cum & illi in sua surte habere inciperent ne¬
cesscrium .III. Et dixit checleb: quicumque ꝑcusserit ciuitatẽ litterarũ & ce¬

Expanded text:
significatam. ab ipsa enim tribu uoluit dominus incipere conteri Chananaeos. et cum populus de significatam. ab ipsa enim tribu uoluit dominus incipere conteri Chananaeos. et cum populus de duce interrogasset, ad hoc ualuit responsio domini, ut scirent deum noluisse ab uniuerso populo bellari aduersus Chananaeos. dixit ergo: ludas ascendet. et sequitur scriptura narrans: et dixit ludas ad Symeon fratrem suum, utique tribus ad tribum. non enim adhuc uiuebant illi filii Iacob, qui dicti sunt ludas et Symeon, inter ceteros fratres suos propriis nominibus appellati; sed dixit tribus Iuda ad tribum Symeon: ascende mecum in sortem meam et bellemus in Chananaeo, et ibo etiam ego tecum in sortem tuam. manifestum est auxilium sibi tribum Iuda alterius tribus postulasse, quod redderet, cum et illi in sua sorte habere inciperent necessarium. Et dixit Caleb: quicumque percusserit Ciuitatem litterarum et antece
Abbreviated transcription (Latin):
nfine libri ihũ naue breuiter narrator porrex it historiam. quo usque filuis rł ad co¬
lendos deos alienos declinauerunt : In hoc autem libro ador dinẽ reditur quo modo con¬
sequentia gestac suerint post mirte ibũ naue : nonergo ab illo tem pore incipit liber quo po¬
pulus qd colenda simu latra defluxit. sed apnoribus interpositis temporibus quibus ea
geste sunt post quae ad illa ꝑuenit .Ii. Et factũ est post quam defunctus et ilis. inte roga¬
& dixtdñs iud cs ascendet : eccedediterrã inmanus ipsius : hic quaeritur utorum aliqus homo
uila s ulcabatur. anioscenstibum itac ut soluet sic appellaut : sedilli quimterro greuerant
dñm postmortem ihũ naue. ducen requi rebant undeputatur unius gx pressioi Hiominis
nomen : uerũ qui co non sol& duces nominare scripturi cum constituuntur nisi cõmemo¬
rata &icmorigine parontum. & constit post ibm duces habuisse populum i srł quorum
primus st gohioniel filius cenet rectius intellegitur nomine iudȩ tribum iudam fuisse

Expanded text:
fine libri Iesu Naue breuiter narrator porrexit historiam, quo usque filii Israhel ad colendos deos alienos declinauerunt; in hoc autem libro ad ordinem reditur, quomodo consequentia gesta fuerint post mortem Iesu Naue. non ergo ab illo tempore incipit liber, quo populus ad colenda simulacra defluxit, sed a prioribus interpositis temporibus, quibus ea gesta sunt, post quae ad illa peruenit. Et factum est postquam defunctus est Iesus, interroga? et dixit dominus: ludas ascendet; ecce dedi terram in manu ipsius. hic quaeritur, utrum aliquis homo ludas uocabatur, an ipsam tribum ita ut solet sic appellauit. sed illi, qui interrogauerant dominum, post mortem Iesu Naue ducem requirebant: unde putatur unius expressum hominis nomen. uerum quia non solet duces nominare scriptura cum constituuntur nisi commemorata etiam origine parentum et constat post Iesum duces habuisse populum Israhel, quorum primus est Gothoniel filius Cenez, rectius intellegitur nomine Iudae tribum Iuda fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
hel deorũ habitauit incharrã & inde post quã mostuus ẽ pat̃ eius collo cauiteũ intrahae :
non paerius affort angustices huic ex positioni quȩ fit ꝑreca pitulationẽ : uiderur enim
habuis se imperium dñi qđ eifuerat locutus initinere mesopotamiȩ egresso deterreochal¬
dcoruꝰ eunti in charrã : & hoc imperiũ postmostem pcetrissui oboedienter in plesse cũdicitur
a hcbiteuit in cherrã & inde postquã mostuus est pcetereius collo cauit illũ interra hac:
do eores sis est dechecrraquomodo eẽ possit hocuerũ nisi foste qđ ait sthephanus tuno
ab rahec en essus detrachcldeoru & habiteouit incharrã non sic accipicetur. tunc
egrossus est postea quec eilo cutus ẽ dñs : iam enim erat inme sopotamia sicut supter
dic tũe quondoillud audiuit acdño sed ipsc̃ regulã retapitu lationis cnbieauit

Expanded text:
Charran. et inde postquam mortuus est pater eius conlocauit eum in terra hac. non paruas adfert angustias huic expositioni, quae fit per recapitulationem. uidetur enim habuisse imperium domini, quod ei fuerat locutus in itinere Mesopotamiae egresso de terra Chaldaeorum et eunti in Charran, et hoc imperium post mortem patris sui oboedienter inplesse, cum dicitur: et habitauit in Charran. et inde postquam mortuus est pater eius conlocauit illum ido egressus est de Charran, quomodo esse possit hoc verum, nisi forte quod ait Stephanus, Tunc Abraham egressus est de terra Chaldaeorum et habitavit in Charran, non sic accipiatur, Tunc egressus est posteaquam ei locutus est Dominus; jam enim erat in Mesopotamia, sicut supra dictum est, quando illud audivit a Domino: sed ipsa regula recapitulationis conte
Abbreviated transcription (Latin):
ponerent : hunc sensum ita se habere &iam inter pretatio quae est ex hebreo satis edo¬
cet: nam itec legitur: ꝑcussitq eos ingenti plaga. It ut stupentes suram femori
imponerent : tadeest enim acsidiceret. tibiã femori in ponerent : qm̃ sura utiq retror¬
sus cumtibia est. LUI Quid est quod ait samsouiris iuda. ira temihi neinterfi¬
cictis meu si & traditeme eis. nefurte occurratis in meuas : quã locutionẽ itanon¬
nulli int̃poeiati sunt ñeforte uenicctis aduersum meuos: sed hoc eum ne abhis inter¬
sicereurissse illud indicat quod in regnorum scriptumest iubente sa lomone ut

Expanded text:
ponerent. Hunc sensum ita se habere etiam interpretatio quae est ex hebraeo, satis edoponerent. Hunc sensum ita se habere etiam interpretatio quae est ex hebraeo, satis edocet nam ita legitur, Percussit eos ingenti plaga, ita ut stupentes suram femori imponerent. Tale est enim, ac si diceret, tibiam femori imponerent; quoniam sura utique retrorsus cum tibia est. LVI. ciatis me uos: et tradite me eis, ne forte occurratis in me uos? quam locutionem ita nonnulli interpretati sunt: ne forte ueniatis aduersum me uos. sed hoc eum ne ab his interficeretur dixisse illud indicat, quod in Regnorum libro scriptum est iubente Salomone ut
Abbreviated transcription (Latin):
dni ficcor& ubi eos uulnerauit nũquid nã om̃s quos ꝑcussit in unocorporis loco fuerat uuberaturus e¬
enod siẽ& credibile. possemus forsittn suspicceri eum pugnasse tibia aliciius animalis tã quam
fuste. & ea illos suꝑ femur ꝑcussisse sicut deillo scriptũ est quod maxillac a sini mille occiderit :
sed neque illud utidixi credibileest: qđ pugnans unũ tantũ locum obseruauerit ubi eos ꝑcute¬
ret: & nonait scriptura ꝑcussit eos tibia suꝑfemur. sedtibiam suꝑ femur : nimiru ergoinusi¬
tacta locutio facit obscuritacte: ltc enĩ dictũ est : ac sidiceretur. ꝑcussit eos ualde mirabi¬
liter id est ut admirando stupentes tibiam suꝑ femur ponerent. tibiam scilicet unius pedis
suꝑ femur alterius. sicut solent sedere quimirtendo stupent: Tamquã sidiceretur. ꝑcussit
ets manum ad maexillam. id est tantacȩde ut manum ad maxillam tristi admiratione

Expanded text:
significaret, ubi eos uulnerauit, numquidnam omnes, quos percussit, in uno corporis loco fuerant uulnerati? significaret, ubi eos uulnerauit, numquidnam omnes, quos percussit, in uno corporis loco fuerant uulnerati? quod si esset credibile, possemus forsitan suspicari eum pugnasse tibia alicuius animalis tamquam fuste et ea illos super femur percussisse; sicut de illo scriptum est, quod maxilla asini mille occiderit. sed neque illud, ut dixi, credibile est, quod pugnans unum tantum locum obseruauerit ubi eos percuteret; et non ait scriptura: percussit eos tibia super femur, sed tibiam super femur. nimirum ergo inusitaliter, id est, ut admirando stupentes tibiam super femur ponerent; tibiam scilicet unius pedis super femur alterius, sicut solent sedere, qui mirando stupent. Tanquam si diceretur, Percussit eos manum ad maxillam; id est, tanta caede, ut manum ad maxillam; tristi admiratione
Abbreviated transcription (Latin):
sed nec auditec facissas nabusbaec : utrũ ipsũ angolũ credideruł accepisse sacrificiũ quia inderũ
cum in aliteais flã mac stetisse. anꝑhoc intellexerunt accepissed ñm quia hoc fecit angelus
tise ortendr et angelum: qđ libet autẽ horũ sit . ĩamtamen angelus dixerat. siautẽ facis
holc coustam dño offerillud hoc est nomibi sed dño : qđ ergpstetit angelus in altaris flamma
itargissigrii ficcesse intellagendus est illũ magni consilii angelũ in formaserui hoc est in homi¬
ne quemnsuscepturus erat non accepturum sacrificium sed ipsum saq fitari filturum Lv
Quid est quod dictũ est qđ ꝑcunit alieni genas sam so tibiam suꝑ femur quis enim habet tibi¬
am suꝑ femur. cũ tibia deorsum uersus non sit nisi a genuusq ad tlum: deinde silocũ corporis

Expanded text:
sed nec audita fecisset nobis haec, utrum ipsum angelum crediderunt accepisse sacrificium, quia uiderunt sed nec audita fecisset nobis haec, utrum ipsum angelum crediderunt accepisse sacrificium, quia uiderunt eum in altaris flamma stetisse, an per hoc intellexerunt accepisse dominum, quia hoc fecit angelus, ut se ostenderet angelum? quodlibet autem horum sit, iam tamen angelus dixerat: si autem facis holocaustum, domino offeres illud, hoc est non mihi, sed domino. quod ergo stetit angelus in altaris flamma, magis significasse intellegendus est illum magni consilii angelum in forma serui, hoc est in homine, quem suscepturus erat non accepturum sacrificium sed ipsum sacrificium futurum. Quid est quod dictum est, quod percussit alienigenas Samson tibiam super femur? quis enim habet tibiam super femur, cum tibia deorsum uersus non sit nisi a genu usque ad talum? deinde si locum corporis
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit mande ad uxorẽ suã : morte moriemur qm̃ dm̃ uidimus : in his ergo uerbis quia ñ
dixit morte moriemur qm̃ angelũ dñi uidimus soim̃ uidimusoritur quaestio. utrũ illi ge¬
lo intelligebant dm̃ an eundem angelũ dm̃ uocabant : illud enim tertiũ qđ dm̃ puta ue¬
rant quierat angelus dici non potest. aꝑtissime dicente scriptura : tunc cognouit manese
qm̃ angelus dñi est: sed unde metuebant mortẽ : non enĩ scriptura in ex odo dixerat ne¬
mouidet faciem angeli &uiu&. sed faciem meã dixit ds̃ loduicretur : an& in hoc
ipso qđ in angeli praesentia dm̃ cagnouerat manee Ita ꝑ turbatus est ut mortem
timeret : qđ autem illi uxor suit respondit. siuell& dñs mortificare nos non acce¬
piss& demanunrã holo caustoma & sacrificium nec ifluminas set nos om̃a haeri

Expanded text:
t dixit Manoe ad uxorem suam: morte moriemur, quoniam deum uidimus. in his ergo uerbis quia non t dixit Manoe ad uxorem suam: morte moriemur, quoniam deum uidimus. in his ergo uerbis quia non dixit: morte moriemur, quoniam angelum domini uidimus, sed: deum uidimus, oritur quaestio, utrum in angelo intellegebant deum an eundem angelum deum uocabant. illud enim tertium, quod deum putauerant qui erat angelus, dici non potest apertissime dicente scriptura: tunc cognouit Manoe quoniam angelus domini est. sed unde metuebant mortem? non enim scriptura in Exodo dixerat: nemo uidet faciem angeli et uiuet, sed "faciem meam" dixit, cum deus loqueretur. an et in hoc ipso, quod in angeli praesentia deum cognouerat Manoe, ita perturbatus est, ut mortem timeret? quod autem illi uxor sua respondit: si uellet dominus mortificare nos, non accepisset de manu nostra holocaustoma et sacrificium nec inluminasset nos omnia haec,
Abbreviated transcription (Latin):
gintal annos. L IIII. Quid sibi uult qđ postea quã manifestus est manđe & uxorieius
angelus quicum eis loquebatur dixit idem mande uxori suae marte moriemur qm dm̃ ui¬
dimus : ex illa scilic& legis sententia ubi scriptũ estanemopotest faciem meã uidere & uiue¬
re opinabantur ergo uit homines dm̃seuidisse . tanto utique miraculo facto. qđ in igni sa¬
crisicii stetit quicum illis prius quacsi homo loquebatur: seddm̃ in angelo andm̃ ipsum
angolũ appellabant : sic enim scriptũ est : & sumpsit manðe baedumcaprarũ & sacrificiũ
obtulit suꝑ petrã dño mirabilia facienti : & mande & uxoreius expectabant : & factũ ẽdũ
as cender& flãma desuꝑ cltacre ad caelũ & itscendit angelus dñi inflãma: & manbe &u
xor illius ex pectabant & cecider̃ suꝑ faciem suã suꝑ terrã :& non apposuit ultra angelus
dñi apparere ad manðe &aduxorem eius : Tunc cognouit manbe qm̃ angelus dñi est :¬

Expanded text:
ginta annos. Quid sibi uult, quod, postea quam manifestatus est Manoe et uxori eius angelus, qui cum eis loquebatur, dixit idem Manoe uxori suae: morte moriemur, quoniam deum uidimus? ex illa scilicet legis sententia, ubi scriptum est: nemo potest faciem meam uidere et uiuere. opinabantur ergo ut homines deum se uidisse tanto utique miraculo facto, quod in igni sacrificii stetit, qui cum illis prius quasi homo loquebatur. sed deum in angelo an deum ipsum angelum appellabant? sic enim scriptum est: et sumpsit Manoe haedum caprarum et sacrificium et obtulit super petram domino mirabilia facienti; et Manoe et uxor eius expectabant. et factum est dum ascenderet flamma desuper altare ad caelum, et ascendit angelus domini in flamma. et Manoe et uxor illius expectabant; et ceciderunt super faciem suam super terram. et non adposuit ultra angelus domini adparere ad Manoe et ad uxorem eius. tunc cognouit Manoe quoniam angelus domini est; e
Abbreviated transcription (Latin):
dumest quassationẽ uoluit appellare ꝓplaga uelut hac in munditia homo ꝑcussus XLUIIII.
Quid sibi uult qđ cũ dicer& delepra uestimentorũ aliarũq rerũ ad usus hominũ ꝑtinen¬
tium ait aut in uostinento laneo aut inuestimento stuppȩo aut stamine aut in lana aut

Expanded text:
dum est quassationem uoluit appellare pro plaga, uelut hac inmunditia homo percussus sit? Quid sibi uult quod cum diceret de lepra uestimentorum aliarumque rerum ad usus hominum pertinentium ait: rant in uestimento laneo aut in uestimento stuppeo aut in stamine aut in lana aut
Abbreviated transcription (Latin):
mulierẽ fornicariã & ab illa occultatis atiue a rege quaesitis &minine inuentis
cadom demittente illos ꝑfenestrã & monente uneriduo laterent in montanis. quattuor dies
uidentur esse consumpti: in depostea quã nunti auer̃ quaecirca illos gesta fuerint. ꝓ mouit
iłis cũ populo uniuersõ ubierat diluculo : quicsi uenisset ad iordanem diuertit

Expanded text:
mulierem fornicariam, et ab illa occultati, atque a rege quaesiti et minime inventi, mulierem fornicariam, et ab illa occultati, atque a rege quaesiti et minime inventi, eadem dimittente illos per fenestram et monente ut triduo laterent in mouidentur esse consumpti. inde posteaquam nuntiauerunt quae circa illos gesta fuerint promouit Iesus cum populo uniuerso de loco, ubi erat diluculo. qui cum uenisset ad Iordanem, diuertit
Abbreviated transcription (Latin):
ñs dicit adiħm naue : dusicut eram cũ mđse. Itaero & tecum: non solũ aut̃
hoc testimonio sed &iã indeutero nomio multis documentis ꝓbatur inqͥses
ita defunstus utdi famulus & dõ placens quã uis in eo illa uindicta cõpletasit :¬
ne terrã ꝓmissionis intrar&: ex quodatur intellegidñm &icẽbonis seruis suis in aliquo
sus censentẽ & tẽporalit̃ uindicare & tam̃ in eorũ habere numero quae sunt in domo eius
uasa in honorẽ utilia dño : quibus daturus est promissã sc̃orum. .II. Quaestio est quo¬
modo postea quã locutus est dñs adiħmnaue ex ortans & confirmans eum seque ꝓmit
tens cum illo futurum mandauerit idem ihs populo ꝑscribas ut praeparent cibaria. qđ
posttresdies iordanen fuerant transituri : cum inueniantur post multo plures dies
transisse iordanem ⁊ cumerim baec populo mandas set misit exploratores in ieri chãm :¬
qm̃ ior dane traiesto ipsa proxima ciuitas occurrebat: illi autem diuerterum adra hab

Expanded text:
nus dicit ad Jesum Nave: Et sicut eram cum Moyse, ita ero et tecum. Non solum autem hoc testimonio, sed etiam in Deuteronomio multis documentis probatur Moyses ita defunctus, ut Dei famulus et Deo placens. Quane terram promissionis intraret. ex quo datur intellegi dominum etiam bonis seruis suis in aliquo suscensentem et temporaliter uindicare et tamen in eorum habere numero, quae sunt in domo eius uasa in honorem utilia domino, quibus daturus est promissa sanctorum. Quaestio est, quomodo posteaquam locutus est dominus ad legum Naue exhortanstens cum illo futurum, mandaverit idem Jesus populo per scribas ut praepararent cibaria, quod post tres dies Jordanem fuerant transituri, cum inveniantur post multo plures dies transisse Jordanem. Cum enim haec populo mandasset, misit exploratores in Jericho, quoniam Jordane trajecto, ipsa proxima civitas occurrebat. Illi autem divertebant ad Raab
Abbreviated transcription (Latin):
quod assidue dicunt demortuis. & appositus est ad patressuos. uel appositus
est adpopulum suum : Ecce enim deia cob dicitur iam quidem mostuu sed non
dum sepulto : & adquem populum apponatur non in promptuest uidere: ex
illo enim populus prior nescitus . quidictus est populus isrł: qui uero eum
praecesseruit . tam pauci iusti nominantur : ut eos populum appellare cunctemur : pamsi
distum ẽ& appositus est ad patressuos nulla quaestio fier& : anforte populus est non solum
hominum sanctorũ uerum & angelorum populis ciuitatis illius undedicitur adhebrȩos
sed accessistis ad montem sion & adciuitatem dĩ hieru sedem & admilia angelorũ exultan¬
tiume huic populo apponuntur qui post hanc uitam placentes do fiunt : Tunc enim dicuntur
apponi quando nulla iamreman& sollicitudo temptationum & periculum peccatorũ:
quod intuens ait scriptura : antemostem nelaudes hominem quemquam Clxuiiii.

Expanded text:
quod assidue dicunt de mortuis: et adpositus est ad patres suos, uel: adpositus quod assidue dicunt de mortuis: et adpositus est ad patres suos, uel: adpositus est ad populum suum. ecce enim de Iacob dicitur iam quidem mortuo sdum sepulto, et ad quem populum apponatur non in promtu est uidere. ex illo enim populus prior nascitur, qui dictus est populus Israhel; qui uero eum praecesserunt, tam pauci iusti nominantur, ut eos populum appellare cunctemur. nam si dictum esset: appositus est ad patres suos", nulla quaestio fieret. an forte populus est non solum hominum sanctorum uerum et angelorum, populus ciuitatis illius, unde dicitur ad Hebraeos: sed accessistis ad montem Sion et ad ciuitatem dei Hierusalem et ad milia angelorum exsultantium? huic populo apponuntur qui hanc uitam placentes deo finiunt. tunc enim dicuntur apponi, quando nulla iam remanet sollicitudo temtationum et periculum peccatorum. quod intuens ait scriptura: ante mortem ne laudes hominem quemquam. XCI.
Abbreviated transcription (Latin):
di quod eam possederit ingladiosuo & arcu. quaeri potest quem ad modum ualeat
adlit teram conuenire : emit enim centum agnis possessionem illam noncepit iure
uistoriae bellicȩ : anquia salem ciuitatem sicimorũ filu eius expugnauerunt & iure
belle potuit eius ficri ut iustumbellum cumeis gestum uideatur quitantam
priores in iuriam fecerunt in eius filia contaminanda : Curnonergo illis illam
terram dedit quihoc ꝑpetrauerunt hoc est maioribus filiis suis. dein desimo¬
do ex illauictoria glorians dateam terram filio suo iosephr. Cur eidis plicuerunt
tunc filii qui hoc commi serunt: Curdeniq: & icmnunc cumeos benedicer& exꝓ¬
braendo id commemorauit infactis eorum: pro culdubio ergo aliquod hiclatẽt
ꝓph&icum sacramentum quia & idp̃b qua dam praecipua significatione xp̃m
praefigurauit & eidatur illaterra ubidis perdiderat obruendo deus alienos
iacob: ut xp̃s intellegictur possessurus gentes dus patrum suorum renuntiantes.

Expanded text:
 quod eam possederit in gladio suo et arcu, quaeri potest quemadmodum ualeat ad litteram conuenire. emit enim centum agnis possessionem illam, non cepit iure uictoriae bellicae. an quia Salem ciuitatem Sicimorum filii eius expugnauerunt et iure belli potuit eius fieri, ut iustum bellum cum eis gestum uideatur, qui tantam priores iniuriam fecerunt in eius filia contaminanda? cur non ergo illis illam terram dedit, qui hoc perpetrauerunt, hoc est maioribus filiis suis? deinde si modo ex illa uictoria glorians dat eam terram filio suo Ioseph, cur ei displicuerunt tunc filii qui hoc commiserunt? cur denique etiam nunc, cum eos benediceret, exprobrando id commemorauit in factis eorum? procul dubio ergo aliquod hic latet propheticum sacramentum, quia et Ioseph quadam praecipua significatione Christum praefigurauit et ei datur illa terra, ubi disperdiderat obruendo deos alienos Iacob, ut Christus intellegatur possessurus gentes dis patrum suorum renuntiantes e
Abbreviated transcription (Latin):
em tabernaculi minuebantur in ea duplicatione cubita quindecim: quilus
de trastis. centum sexce ginta quinque remanebant. &i deo postcentum quin¬
quagintio cubita quibus illi parti quinque uielorũ &icm ista pars sex uelo¬
rum ae quabatur superabant atq abundabant cubita quindexim: Illic enĩ
ercnt apaste quinque uelorum cubitt centum quinquaginta hit autem apaste se
uelorum duplicato uno uelo secundum facuem tabernatuli erant cubitacentũ sexa¬
ginit quinque : plus ergo habebat pars ista cubita quindecim ihocdicit dimi¬
dium ueli quod iub& subtegi post tabernatulum ut quia illud a facie dupli¬
catũ est. hoc dimidium redundens a posteriore paste titberna culi nonduplita¬
retur sed subtegeretur. id est omnia ipsa quindecim cubita subter missa tege¬
rentur. Ac sic & ipsac illa longitudini detraherentur. sicut illa itdem quinde¬

Expanded text:
em tabernaculi minuebantur in ea duplicatione cubita quindecim: quibus em tabernaculi minuebantur in ea duplicatione cubita quindecim: quibus detractis centum sexaginta quinque remanebant. et ideo post centum quinquaginta cubita, quibus illi parti quinque uelorum etiam ista pars sex uelorum aequabatur, superabant atque abundabant cubita quindecim. illinc enim erant a parte quinque uelorum cubita centum quinquaginta; hinc autem a parte sex uelorum duplicato uno uelo secundum faciem tabernaculi erant cubita centum sexaginta quinque. plus ergo habebat pars ista cubita quindecim. hoc dicit dimidium ueli, quod iubet subtegi post tabernaculum. ut, quia illud a facie duplicatum est, hoc dimidium redundans a posteriore parte tabernaculi non duplicaretur, sed subtegeretur, id est omnia ipsa quindecim cubita subtermissa tegerentur, ac sic et ipsa illi longitudini detraherentur, sicut illa itidem quinde
Abbreviated transcription (Latin):
hoc est id quod abundauerit deuelis tabernaculi subtegendum est posttaberna eu¬
lũ : quomodo ergo super& id est abundet & rest& dimidium ueli ex illa serie co-¬
nexorum uelorum oppst& inquirere : qm̃ quinq: inse & sex inse conecti uoluit
sicut superius loquitlir: dixercet sex tum uelum a facie taebernaculi duplican¬
dum id est aboriente : totiens enim posteriora tabernaculi apaste occidentis eẽ
significauit. id est admare : quodigitur facies tabernaculi. nisi pars illa intelltgenr¬
daest quae est cedorientẽ : pars ergo illa quauela quinque conexasunt hab&
cubitacentũ quin quaginta. hoc est quinquies tricena: tricenorũ enimcubitorũ
erant singula. sicutea ds̃fieri iusserat: illa uero pars in quaerant non quinque
sed sex ueli sibim& similiter nexa cubitahabebant centũ octoginta id est se¬
xies tricena ac ꝑ hoc duplicato ex eis uno uelo sicut iussumest secundum faci¬

Expanded text:
hoc est id quod abundauerit de uelis tabernaculi. subtegendum est post tabernacuhoc est id quod abundauerit de uelis tabernaculi. subtegendum est post tabernaculum." quomodo ergo superet, id est abundet et restet dimidium ueli, ex illa serie conexorum uelorum oportet inquirere, quoniam quinque in se et sex in se conecti uoluit, sicut superius loquens dixerat, sextum uelum a facie tabernaculi duplicandum, id est ab oriente. totiens enim posteriora tabernaculi a parte occidentis esse significauit, id est ad mare. quid igitur facies tabernaculi nisi pars illa intellegenda est, quae est ad orientem? pars ergo illa, qua uela quinque conexa sunt, habet cubita centum quinquaginta, hoc est quinquies tricena — tricenorum enim cubitorum erant singula, sicut ea deus fieri iusserat — illa uero pars in qua erant non quinque, sed sex uela sibimet similiter nexa, cubita habebat centum octoginta, id est sexies tricena; ac per hoc duplicato ex eis uno uelo, sicut iussum est, secundum faci
Abbreviated transcription (Latin):
so torta hanc latitudinem dicens. quam postea altitudinem dixit. qn
quae i acentium latitudo est eardem & rectorum alttudo sicut quod paulo
ante commemoracui : quaetum texuntur altitudo est : ẽadem cumtenduntur
longitudo: nunciam quod distulertm uideamus. quomodo exhac forma uni¬
uersi tabernaculi quam sicut potui anteo culos collocaui difficulteos illa
soluatur deta pillacus uelis: quae foritesse ideoerat abstrusior : quia pantici¬
pationẽ ibi aliquid distũ est qđ ꝓfecerit operi dequo postea suerat. locuturus.
cũ atriũ tabernaculo circũ ponendũ describer& : nunc itq uerba ipscc uidea¬
mus : & suppones inquit quod superceuit in uelis tabernatuli dimidiũ ueli quod
superccuit subteges qđ habundat : ut uelis tabernaculis sub teges posttrbernacu¬
lum: hoc totũ qđ dictũ est uniuersum heb& quia dimidiũ ueli quod supera uerit

Expanded text:
so torta. hanc altitudinem dicens quam postea latitudinem dixit. quoniam so torta. hanc altitudinem dicens quam postea latitudinem dixit. quoniam quae iacentium latitudo est. eadem erectorum altitudo. sicut. quod paulo ante commemoraui. quae cum texuntur altitudo est, eadem cum tenduntur longitudo est. Nunc iam quod distuleram uideamus. quomodo ex hac forma uniuersi tabernaculi, quam sicut potui ante oculos conlocaui. difficultas illa soluatur de capillaciis uelis. quae fortasse ideo erat abstrusior, quia per anticipationem ib aliquid dictum est, quod proficeret operi, de quo postea fuercum atrium tabernaculo circumponendum describeret. Nunc itaque verba ipsa videamus. Et suppones, inquit, quod superabit in velis tabernaculi, dimidium veli quod superabit subteges, quod abundat in uelis tabernaculi subteges post tabernaculum. hoc totum, quod dictum est. unum sensum habet quia "dimidium ueli quod superauerit,
Abbreviated transcription (Latin):
utfierent laterco scilic& quia hinc atque inde coniunstae postȩ occidenticlis atrii
spectium concludebant. dorsc uero qued a tergo tabernacculi erant haecpars atrii id
est apaste occidenteli : sequitur autem & dicit omnia aulea atrii debysso torta & bases
omnes columnae atri deinde ad iungits quod nondum istb commemorauerat. &ueli¬
memorati a triiopus uccricctoris deiacentho & purpurco & cocconeto & bysso
torta uiginti cubitorũ longitudinem & latitudinẽ : Ecce ubicꝓpar& eandem
diciam superius altitudine quae auleorum extentorũ fuerat longitudo : deni¬
que addidit: &latitudinem quinq cubiterim Tot enim cubitis & latitu dinis
erigebcntur ten torit extentoriis atri i. steut interioris cubitis quat tuor: sic
autem & superius dixerctt longitudo autem a trii centum percentum. & latitudo
quinquaginta perquinqua ginta & catitudo quinque cubitorum exbĩs¬

Expanded text:
ut fierent: latera scilicet quia hinc atque inde conjuncta portae occidentalis atrii ut fierent: latera scilicet quia hinc atque inde conjuncta portae occidentalis atrii spatium concludebant; dorsa vero, quod a tergo tabernacest a parte occidentali. sequitur autem et dicit: omnia aulaea atrii de bysso torta. et bases omnes columnae atrii. deinde adiungit quod nondum isto loco commemorauerat: et uela<men portae atrii opus uariatoris de hyacintho et purpura et cocco neto et bysso torta uiginti cubitorum longitudinem et altitudinem. ecce ubi adparet eandem dictam superius altitudinem, quae aulaeorum extentorum fuerat longitudo. denique addit: et latitudinem quinque cubitorum. tot enim cubitis latitudinis erigebantur tentoria exterioris atrii sicut interioris cubitis quattuor. sic autem et superius dixerat: longitudo autem atrii centum per centum et latitudo quinquaginta per quinquaginta et altitudo quinque cubitorum ex bys
Abbreviated transcription (Latin):
& bceses earum iuginti aereae & latus quod est ad aquilonẽ centum percentum
& columnae eaͥrum uiginti. & bi ses earum iuginti aereae. & lcctus quod est ad mare
aulea quinquaginta cubitorũ colũnae eprumdetem & bcses earũ detẽ : ẽ adendicit
aulea quae tentoria & lactus quod est ad orientẽ quin qua ginta cubitorũ tenrtoria
postredit ad posteriora tabernaculi. ut ostendat quẽ ad modũ illa edetem celum nae
spatium dequoloquebatur atrii conplecte bcentur : quindecim cubitorũ inquit
quod est adorso dorsum appellat quaposteriora tebernaculi erat ad est apcete
occidentis & columnae inquit eorum tres & bccses earum tres : & a dorso secundoh inc
& hinc secundũ pccstem atrii aulea quindecim cubitorũ & columnae eorum tres &
bit ses earum tres: mani festum est ceste eadem duodorsa dicibo cloco cũ commemoran¬
tur omnia quem ad modum facit sint : quaelatera dicebaentur quando prae cipi ebectur

Expanded text:
et bases earum uiginti aereae. et latus quod estet bases earum uiginti aereae. et latus quod estet columnae eorum viginti, et bases earum viginti aereae: et latus quod est ad mare, aulaea quinquaginta cubitorum: columnae eorum decem, et bases earum decem. Eadem dicit aulaea quae tentoria. Et latus quod est ad orientem quinquaginta cubitorum tentoria. Post haec redit ad posteriora tabernaculi, ut ostendat quemadmodum illae decem columnae spatium de quo loquebatur, atrii complectebantur. Quindecim cubitorum, inquit, quod est a dorso. Dorsum appellat, quia posteriora tabernaculi erant, id est a parte occidentis. Et columnae, inquit, eorum tres, et bases earum tres. Et a dorso secundo hinc et hinc secundum portam atrii aulaea quindecim cubitorum: columnae eorum tres, et bases earum tres. Manifestum est certe eadem duo dorsa dici hoc loco, cum commemorantur omnia quemadmodum facta sint, quae latera dicebantur, quando praecipiebatur
Abbreviated transcription (Latin):
bus & qucrtuor infronte ubi poterat atq: itte spectium usui sacrificiorum
necessarium in trac a trium ante teberna culum amplectae batur in ternis autẽ
columnis quae fuerant alccteribus tentoria ereent debisso quindenorum cubito¬
rum : In quattuor autẽ ubi postea erat. uelum erat uiginti cubitorũ acupilto ope¬
reuariȩtum : nec moueat quodam scriptura quindecim cubitorum tentorͦsum
ticubitorum clatudo: abtitudinẽ quippe eadem dicit quae fuerat longitu do ten¬
toriorum: eadem quippe altitudo est cumtexuntur. quael on gitudo est cũ tendun¬
tur : quodne suspicari uideamur: alio loco idipsum scriptura commemorans
ait : & fecerunt atrium quod est ad austrum. tentoria atrii debysso torta cen¬
tum pertentum id est centum culitao tentoriorum percentum cubita spatir
qđ tenebant uiginti columnae: denique senuitur : & columnae eorum uiginti

Expanded text:
ibus et quattuor in fronte, ubi porta erat, atque ita spatium usui sacrificiorum ibus et quattuor in fronte, ubi porta erat, atque ita spatium usui sacrificiorum necessarium intra atrium ante tabernaculum amplectebatur. in ternis autem columnis, quae fuerant a lateribus, tentoria erant de bysso quindenorum cubitorum; in quattuor autem, ubi porta erat, uelum erat uiginti cubitorum acu picto opere uariatum. Nec moueat quod ait scriptura: quindecim cubitorum tentoriorum ti cubitorum altitudo. altitudinem quippe eandem dicit, quae fuerat longitudo tentoriorum. eadem quippe altitudo est cum texuntur, quae longitudo est cum tenduntur. quod ne suspicari uideamur, alio loco id ipsum scriptura commemorans ait: et fecerunt atrium quod est ad austrum; tentoria atrii de bysso torta centum per centum, id est centum cubita tentoriorum per centum cubita spatii quod tenebant uiginti columnae. deinde sequitur: et columnae eorum uiginti
Abbreviated transcription (Latin):
includantur octo interiores. sed ternis ab utroque lactere constitutis & quat tuor
impcer spatium concludunt ubi & cltare sit holo caustõmatum intrapostam
ami ante ostium tebernacculi & lebrum inter ostium tabernaculi & cltare & inter¬
ualum neces sccrium ministerio intre altare & posttm atrii : & sic illud totum
spatium airii concluditur columnis decem tribus ebaquilone & tribus cb auftro:
& quattuor ab occidente tã quã si PI. greram littertm facics : & sic adiungebatur
idem spatium longiori ordini colum nacrum trbernaculi in terioris . tẽc̃ quã silit¬
teram memora tam ex eapaste qua non heb& adiungas lit terae productionẽ
quae iote dicitur. ut eius pechae quae in medio est ab eo latere. ergonumertri decemꝰ
illis octo ad tenderentur duae quae fuerant ultimae in ordinibus laterũ atrii
aquilonis & ccustri: nam & illȩ decem quae proprie adatrium pertinerent a par¬
te occidentis unde snrebesuun adtt bernaculuntiu mcs ua bebrest inlater¬

Expanded text:
includantur octo interiores, sed ternis ab utroque latere constitutis et quattuor in porta spatium concludunt, ubi et altare sit holocaustomatum intra portam rii ante ostium tabernaculi et labrum inter ostium tabernaculi et altare et interuallum necessarium ministerio inter altare et portam atrii. et sic illud totum spatium atrii concluditur columnis decem, tribus ab aquilone et tribus ab austro et quattuor ab occidente, tamquam si n graecam litteram facias. et sic adiungebatur idem spatium longiori ordini columnarum tabernaculi interioris, tamquam si ad litteram memoratam ex ea parte, qua non habet. adiungas litterae productionem quae iota dicitur, ut eius parte, quae in medio est, ab eo latere concludatur et illis octo adderentur duae, quae fuerant ultimae in ordinibus laterum atrii aquilonis et austri. nam et illae decem quae proprie ad atrium pertinerent a parte occidentis, unde intrabatur ad tabernaculum, ternas habebant in later
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ in formandum : sed hocdi fuit malitia cordis illius beneutentis. non pharaonis dĩ pati¬
quaeripotest quomodo aliquid superauit . cum hoc praemoniti fuerint ut sidomus non ha¬
bueric consummendo pecori idoneam multitudinem. uicini assumantur: sed intelligit᷑
qm̃ dictum est os non conter&is ab eo. remansura utique fuisse ossa quae igne cremarentur.

Expanded text:
tatem informandum. Sed hoc Dei fuit, malitia cordis illius bene utentis; non Pharaonis, Dei patitatem informandum. Sed hoc Dei fuit, malitia cordis illius bene utentis; non Pharaonis, Dei patiQuaeri potest, quomodo aliquid superabit, cum hoc praemoniti fuerint, ut si domus non habuerit consumendo pecori idoneam multitudinem, vicini assumantur. Sed intelligitur quoniam dictum est, Os non conteretis ab eo, remansura utique fuisse ossa, quae igne cremarentur.
Abbreviated transcription (Latin):
laria uel concellanea si utcdicendum esta uel cohabita tricesua: unde intellegendũ ẽ
&iam in terra gesem non solos hebraeos habittesse sed eis aliquos aegyptios
in illa terra cohabitctores fuisse : ãdquos potuerunt merito hebrae orum &iã illa
diuina beneficia peruenire uthinceos & diligerent idem aegyptii cohabitatares &
qđ petebant facile commodarent: pet tamen ds̃ iudicauit ita illos alienos fuisse ab iniuriis
& contritionilus quas populus dĩ ꝑtulit ut nec isto damno ferirentur qui plagir illis
propter quod terrae illi parcebatur ꝑ cussinonerant.¬
Sixit autem dñs ad moser non ex audi & uos pharao ut multiplicem signa mea & por¬
tentamea interra aegypti : tam quã opus fuerit eius in oboedientia ut signa illa multipli
carentur quae utiliterfiebant adterrendum populum di. atque ipsa discretione adpie¬

Expanded text:
laria uel concellanea — si ita dicendum est — uel cohabitatrice suaunde intellegendum est laria uel concellanea — si ita dicendum est — uel cohabitatrice suaunde intellegendum est etiam in terra Gessem non solos Hebraeos habitasse, sed eis aliquos Aegyptios in illa terra cohabitatores fuisse, ad quos potuerunt merito Hebraeorum etiam illa diuina beneficia peruenire, ut hinc eos et diligerent idem Aegyptii cohabitatores et quod petebant facile commodarent; nec tamen deus iudicauit ita illos alienos fuisse ab iniuriis et contritionibus, quas dei populus pertulit, ut nec isto damno ferirentur, qui plagis illis propter quod terrae illi parcebatur percussi non erantDixi tautem dominus ad Moysen: non exaudiet uos Pharao, ut multiplicem signa mea et portenta mea in terra Aegypti. tamquam opus fuerit eius inoboecarentur, quae utiliter fiebant ad terrendum populum Dei, atque ipsa discretione ad pie
Abbreviated transcription (Latin):
Ds ad mossen : loquere ergusecreto in aures populi. & petat unus quisq a proximu.
& mulier a proxima uasa aurea & argentea . & uestem : non hinc quisq: sumendum
exemplum puta redebetad ex poliandum istomodo proximum: hoc enĩ ds̃ iussit.
qui nouerat: quid quemq: patioporter & : fec ifrahelitae furtum fecerunt. sed dđo iuben¬
ti ministerium praebuerunt : quem ad modum cumminister iudicis occidit eum quem
iudex iussit occidi: ꝓfecto sud sponte faciat. homicida est: &iã si eum occĩdat quẽ scit
occidi aiudite debuisse : est &icmista non nulla quaestio: siseor sum hebittdiant he¬
braei interra ge senubinec plagȩ febant quibus regnum pharaonis affligebatur.
quomodo p&it quisq: a proximo uel aꝓxima aurum argentũ & uestem praesertim
quia ubi primum hocmandatur ꝑmosen sic positũm est & multer auicina sua & concel¬

Expanded text:
us ad Moysen: loquere ergo secreto in aures populi, et petat unusquisque a proximo us ad Moysen: loquere ergo secreto in aures populi, et petat unusquisque a proximo et mulier a proxima uasa argentea et aurea et uestem. non hinc quisque sumendum exemplum putare debet ad expoliandum isto modo proximum; hoc enim deus iussit, qui nouerat quid quemque pati oporteret. nec Israhelitae furtum fecerunt, sed deo iubenti ministerium praebuerunt; quemadmodum cum minister iudicis occidit eum quem iudex iussit occidi, profecto, si id sponte faciat, homicida est, etiam si eum occidat quem scit occidi a iudice debuisse. est etiam ista nonnulla quaestio, si seorsum habitabant Hebraei in terra Gessem, ubi nec plagae fiebant quibus regnum Pharaonis adfligebatur, quomodo petit quisque a proximo uel proxima aurum, argentum et uestem, praesertim quia ubi primum hoc mandatur per Moysen, sic positum est: et mulier a uicina sua et concel
Abbreviated transcription (Latin):
egoenim patiens fui supereum & seruis eius. ut non eos auferrem : ut ordine superueniant
si gnamea supereos : quie nimpatienti adĩ obstinatior fiebat malus animus. ĩ deo ꝓ
ta locusta una in omni terra aegypti: & indurauit dñs corpharaonis : beneficium
certedĩ commemorauit scriptura quo abstulit locustts : & secuta dixit indurcsse
dñm corpbaraonis. beneficio utiquesuo & patientia sua qua illa fiebat obstinatio
dumei parceretur. sicut omniamala corda hominum patientiadĩ male utendo du
plagatenebrarũ nũ quam aut̃ dictum est ad fratremeius a aronut extender &
manũ in caelũ : quod ergo dictum est ad mossen. extendemanum tuã suꝑterrã ae¬
gypti & ascendat locusta suꝑ terram : credo id significatũ &i amminus posse qui
plus potest non autem continuo cuiminora conceduntur. possemaiora .XxVIIii¬

Expanded text:
Ego enim patiens fui super eum et servos ejus, ut non eos auferrem, ut ordine superveniant Ego enim patiens fui super eum et servos ejus, ut non eos auferrem, ut ordine superveniant signa mea super eos. Quia enim patientia Dei obstinatior fiebat malus animus, ideo pro ta locusta una in omni terra Aegypti: et induravit Dominus cor Pharaonis. Beneficium certe Dei commemoravit Scriptura, quo abstulit locustas; et secuta, dixit indurasse Dominum cor Pharaonis, beneficio utique suo, et patientia sua, qua ille fiebat obstinatior, dum ei parceretur: sicut omnia mala corda hom plaga tenebrarum. numquam autem dictum est ad fratrem eius Aaron, ut extenderet manum in caelum. quod ergo dictum est ad Moysen: extende manum tuam super terram Aegypti et ascendat locusta super terram, credo id significatum etiam minus posse qui plus potest, non autem continuo cui minora conceduntur posse maiora. De
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixit dñs ad mosen: extende manum tuam incaelum. & erit grando inomni ter¬
ra aegypti: ecceiterum mosses non interram sed in caelũ manum iubetur extende¬
re sicut superius defauilla XXXU Cumsragore caeli qui ue hemens erat in gran¬
dine pharao territus rogar & mossen utorar & ꝓ illo. confitens iniquita tem suam & po
puli sui: mosses eidixit: & tu & seruitui scio quod non dumtimetis dnm: qualemtimo¬
rem quaerebat. cuitimor iste nondum erat dñitimor : facileenim est poenamtime¬
re. sed non hoc est dm̃timere : illoscilic& timore pietitis quem commemorat
iacob ubidicit: nisids̃ patris mei abraham &timor isa ac ad esset mihi nunc me
grauaui coreius & seruorum eius. ut ordine suꝑueniant signamea haec suꝑ eos:
tam quam opus habeat dscuius quam malitia: sed sic intellegendum est : acsidicera:¬

Expanded text:
Et dixit dominus ad Moysen: extende manum tuam in caelum, et erit grando in omni terEt dixit dominus ad Moysen: extende manum tuam in caelum, et erit grando in omni terra Aegypti. ecce iterum Moyses non in ten-am; sed in caelum manum iubetur extendere sicut superius de fauilla. Cura fragore caeli, qui uehemens erat in grandine, Pharao territus rogaret Moysen, ut oraret pro illo, confitens iniquitatem suam puli sui, Moyses ei dixit: Et tu et servi tui scio quod nondum timetis Dominum. Qualem timorem quaerebat, cui timor iste nondum erat Domini timor? Facile est enim poenam timere, sed non hoc est Deum timere, illo scilicet timore pietatis, quem commemorat Jacob, ubi dicit: Nisi Deus patris mei Abraham, et timor Isaac adesset mihi, nunc me gravavi cor ejus et servorum ejus, ut ordine superveniant signa mea haec super eos; tanquam opus habeat Deus cujusquam malitia. Sed sic intelligendum est, ac si dicer
Abbreviated transcription (Latin):
siomnia mostua fuerant plagit superiore ubi scriptum est quod dis creuit ds̃ in terperora
hebreorum & aegyptiorum. ita ut illino nullum moreretur. omnia uero aegyptio¬
rum petora morerentur: aneõ soluitur quaestio. quod praedixerat ea moritura¬
quae in campofuissent : ut haec accipiantur omnia. intollegtur autem euasis se
quae in domibus erant. quae potuerunt & icm adubitantibus colligi & indomo
teneri nesorte uerum essent quod moses dñm facturum esse praedixerat. & ex his
esse in campis iterum poterant. quae modo asmon& congregrori in domos ne gran¬
dine pereant mcexime quia sequitur scriptura & dicit. quitimuit uerbum dñi
seruorum pharaonis congregauit pecorasua in domos. quiautẽ non intenolit
mente in uerbum dñi dimisit pocora sua in campo hocergo sieri potuit. quando &i¬
am mostem pecorũ minatus est ds̃. quamuis id scriptura tacuerit. xxxiiii¬

Expanded text:
si omnia mortua fuerant plaga superiore, ubi scriptum est quod discreuit deus inter pecora si omnia mortua fuerant plaga superiore, ubi scriptum est quod discreuit deus inter pecora Hebraeorum et Aegyptiorum, ita ut illinc nullum moreretur, omnia uero Aegyptiorum pequae in campo fuissent, ut haec accipiantur omnia; intelligantur autem evasisse quae in domibus erant, quae potuerunt etiam a dubitantibus colligi, et in domo tenere, ne forte verum esset quod Moyses Dominum facturum esse praedixerat; et ex his esse in campis iterum poterant, quae modo admonet et congregari in domos, ne grandine pereant? Maxime quia sequitur Scriptura, et dicit: Qui timuit verbum Dseruorum Pharaonis congregauit pecora sua in domos; qui autem non intendit mente in uerbum domini, dimisit pecora sua in campo? hoc ergo fieri potuit, quando etiam mortem pecorum minatus est deus, quamuis id scriptura tacuerit.