comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quiac cumani festcTe dõ cognouerint dmñ norut dignum est
coluerunt aut gratius egerunt : sed ꝑ cogitationũ succris
uanitete dumfsormaos & imagines requirunt indõ in sem&¬
ipsis dĩ imaginem ꝑ diderunt & qui iastarese In lucȩsco¬
pieni cceuidebant᷑. In profundas stulticiae tenebras de uolu¬
ti sunt: Quidenim tcmth&rum ł̃ obscurũ tec̃quee tenebrosũ
qua gloricom dĩ ad corporclẽ & corruptibilem humanȩ for¬
mȩ effigie in uertere ut moris esthis quisimulacrde uenerant
diuinȩ maiestacis eminenic̃ uolucrib: & quac drupedib &
serpentib: ex ettquert proquib causis iustissime uti que¬

Expanded text:
quia cum manifestante Deo, cognoverunt Deum, non ut dignum est coluerunt, aut gratias egerunt, sed per cogitationum suarum vanitatem, dum formas et imagines requirunt in Deo, in semetipsis imaginem Dei perdiderunt; et qui jactare se in luce sapientiae videbantur, in profundas stultitiae tenebras devoluti sunt; quid enim tam tetrum, tam obscurum, tamque tenebrosum, quam gloriam Dei ad corporalem et corruptibilem humanae formae effigiem vertere? ut moris est his qui simulacra venerantur, divinae majestatis eminentiam volucribus, et quadrupedibus, et serpentibus exaequar
Abbreviated transcription (Latin):
& multi inrebi sec&cul prosperis utunt᷑ suc cesib
ultant in pros peritgo tibi suis sed non est todis pros
& uoluntae tedinisi cumtale estopus i ineris nostri quele dne de¬
sinoditae postolus. Dẽsidero enim in quid in dere uos ut celi quod

Expanded text:
t multi in rebus saeculi prosperis utuntur successibut multi in rebus saeculi prosperis utuntur successibus et exsultant in prosperitatibus suis, sed non est talis prosperitas ex voluntate Dei, nisi cum tale est opus itineris nostri, quale hic designat Apostolus. Desidero enim videre vos, ut aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
meis: Obs&ntns si quomodo tandem ali quando prosperũ iter
he beam inuolun tatedi ueniendiaduos Quod sine int̃missione
per his quib scribit orare sedicit manda cisei memor compla
opere quodser mone prec&cepit: Quia dcutẽ dicitobserarese.s
quomodo teendem aliqucondoprosperum iter habecet utinuo
lun tecte dĩ ueniaet codrqmanos : Eonsideraendũ est quod cepos¬
tolus di codopus scm̃ opus euangeli prosiciscens ex pastaet dona
obsartationib impler&: Non solum prosperosibiiterfieri sed
e& inuoluntagte dĩ pr osperumfieri, Vnde & multomcegisꝰ nobis
quibi none st uel operis acanct uel meritig onsiderice Cum celiquid
toger disponim: ccđo itineris prosperits postulandcese puto
tecmen quod &i cm hos uolint intellegice postolus. Suni co nonseꝑ
prosperitas itmens diuolunt cote persicet᷑: Detiq & balacem
iter hcbiit prosperũ cundi adbala acutm alodicer& popu¬
lo isi tchel sed non fuit illco ex uolunte tediuino proru peritas¬

Expanded text:
e! Obsecrans si quo modo tandem aliquando prosperum iter habeam in voluntate Dei veniendi ad vos. Quod sine intermissione pro his quibus scribit orare se dicit, mandati sui memor, complet opere quod sermone praecepit; quod autem dicit obsecrare se, si quomodo tandem aliquando prosperum iter habeat, ute Dei veniat ad Romanos, considerandum quod Apostolus Dei, ad opus sancti Evangelii proficiscens, exspectat donec obsecrationibus impetret non solum prosperum sibi iter fieri, sed in voluntate Dei prosperum fieri; unde et multo magis nobis, quibus non est vel operis tanta, vel meriti conscientia, cum aliquid agere disponimus, a Deo itineris prosperitas postulanda est. Puto tamen quod etiam hoc voluit intelligi Apostolus, quia non semper prosperitas itineris Dei voluntate perficitur. Denique et Balaam iter habuit prosperum eundi ad Balac, ut malediceret populo Israel , sed non fuit illa ex voluntate divina prosperitas
Abbreviated transcription (Latin):
seẽ tesitt᷑ quiac &ccelibidicit. siuolens hoc cego mercedem hoc¬
beo: promptus enimquis est prudentius loqui: De insipienłib uero
sentiendum est illud quod dicit: siccutem inũit᷑ dispensa tiomihi
cre ditac est: & ucce enimmihi est sinone ucenge ligacuero
son enime rubesco cuaengelum uirtꝰ enimdi est insec lute omnicre¬
denti multa quidem probrte aduersum euangelium in initio prece¬
dicationis &x ortec sunt sed pcculus paecienłi comde dicerat copro¬
ph&is dicentibis Nolite uinciopprobriis eorũ neq cedectis spre¬
tionibi e oruim & sciebcet quiae euange liũ prȩdicar& : Non insua¬
sorus huto canȩ sccpieñ icce uerbis sedinuirtute spĩ defimens¬
ergo quid sit eucengelum pronuntiat Virtͥ enim in quiddi est in
scelute omnicre dep̃ꝗmꝰ iudeo primum agrioaco : Quod dixit uistꝰ
diest in sec lute uideur ostendere quacsisit coli quaeuir t̾diquȩ
non sit adscdutẽ sed adperditionẽ: scit quippe & in prophaco

Expanded text:
se esse testatur, qui et alibi dicit, Si volens hoc ago, mercedem habeo ; promptus enim quis est et prudentibus loqui; de insipientibus vero sentiendum est illud, quod dicit: Si autem invitus, dispensatio mihi credita est, et vae enim mihi est, si non evangelizavero . Non enim erubesco Evangelium, virtus enim Dei est in salutem omni credenti. Multa enim probra adversus Evangelium in initio praedicationis exorta sunt, sed Paulus patientiam didicerat a prophetis dicentibus: Nolite vinci opprobriis eorum, neque cedatis spretionibus eorum , et sciebat quod Evangelium praedicabat, non in suasoriis humanae sapientiae verbis, sed in virtute Spiriergo quid sit Evangelium, pronuntiat: Virtus enim, inquit, Dei in salutem omni credenti, Judaeo primum et Graeco. Quod dixit virtus Dei est in salutem, videtur ostendere quasi sit aliqua virtus Dei, quae non sit ad salutem, sed ad perditionem; scit quippe et in propheta
Abbreviated transcription (Latin):
rinthdor dicit. Quod siminis terium mortis in htteris forma¬
tunndn lcopi dibfastũ est ingloriae itaut non possint in tendern
filiustabel in faciem moysi p̃pt̃ gloric̃ uult̾eiꝰ que aebolet᷑ Son¬
ta icegis ministerium sps erit ingloriae sienim ministerio dac̃m¬
nactionis gloria est quanło iagis habundabit ministeriũ iusti¬

Expanded text:
ita scribit: Quod si ministerium mortis in litteris formatum in lapidibus, factum est in gloria, ita ut non possint intendere filii Israel in faciem Moysi propter gloriam vultus ejus, magis ministratio spiritus erit in gloria? Si enim ministratio damnationis gloria est, multo magis abundabit ministerium justi
Abbreviated transcription (Latin):
Primũ omnium discere debemi opus eẽ copostolicum desiderare
fratis sed nonchem obcauscm nisi ut uel confercom̃ eis a hq̃d
dom̃sspirita lo si possum aiel si nom possumꝰ ipsi ut capicomꝰ̃ & b
sine hoc enim nouest probabile desiderium circũ eund frcotius
Quoda utẽ dicit ut celi quodtra dac̃ uolis donum sprticdo ud&
in dicane es seceliquid quod donum quidom sit nonta menipirita¬
le Nam donumsideisino dubio spiritale ese & donũ scepientiae
quscienicce &ur pinitatis similit̃: ubiccutem dicit denuptus &
uir ginitec teloquens Sedun quisqr proprium hocbo donũ cedõ  Nus
sic a hus contem se Donum quidem dicit aẽ &i c̃ nuptiaes Q
siurt semiptumest Adõ ceptactur muherur oised non istud doni
spirito doerpos sunt̃ utc hoc multa donce di hci ut diuic iac depor¬
titundo corporis ut sormae decor ut regnũ tense
cuntergo nb quibis puritade gra cuctradoruu t postoifeat¬

Expanded text:
Primo omnium discere debemus opus esse apostolicum desiderare fratres, sed non aliam ob causam, nisi ut conferamus eis aliquid doni spiritalis, si possumus, vel si non possumus, ipsi ut accipiamus ab his; sine hoc enim non est probabile desiderium circumeundi fratres. Quod autem ait, ut aliquod tradam vobis donum spiritale, videtur indicare esse aliquid, quod donum quidem sit, non tamen spiritale. Nam donum fidei sine dubio spiritale est, et donum sapientiae, et scientiae, et virginitatis similiter; ubi autem dicit de nuptiis et virginitate loquens, Sed unusquisque proprium habet donum a Deo, alius sic, alius autem sic . Donum quidem dicit esse etiam nuptias, qistud donum spiritale. Possunt et alia multa dona Dei dici, ut divitiae et fortitudo corporis, ut formae decor, ut regnum terresunt ergo illi, quibus spiritale
Abbreviated transcription (Latin):
rerum caducarũ dĩ est: Quic quid enimun : quisq supra c&era
nuniuer somundo sisimplicit᷑ accipiam̃ hoc ind& de signacrȩ quod
imultis locis mundi hac est t̃rae huius eorũ quir omȩ sunt fides
&religio prae dica᷑ siuero ut in nonnullis & icc̃ hoclo comundus
de signect᷑. Qui ex cacelo constat & t̃raatq omnib: quae in his st̃
dium habecent su ꝑ uno peccatore penitenia mcgessen  multoma¬
gis d&onuersione quoq & side romanorũ l&ent᷑ nunłiccntib sibian¬
gelis illis qui ascendunt & descendunt aedfilium hominis : &ipsienim
mirantur deconuersione genłiũ & quod i nominẽ t̃ra eut sonus cpos¬

Expanded text:
rerum caducarum Deus est: quidquid enim unusquisque supra caetera rerum caducarum Deus est: quidquid enim unusquisque supra caetera  universo mundo. In universo mundo si simpliciter accipiamus, hoc videtur designare quod in multis locis mundi, hoc est, terrae hujus, eorum, qui Romae sunt, fides et religio praedicetur; si vero ut in nonnullis, etiam in hoc loco, mundus designatur, qui ex coelo constat et terra, atque omnibus quae in his sunt, dium habeant super uno peccatore poenitentiam agente , multo magis de conversione quoque et fide Romanorum laetentur, nuntiantibus sibi angelis illis, qui ascendunt et descendunt ad filium hominis; et ipsi enim mirantur de conversione gentium, et quia in omnem terram exiit sonus apos
Abbreviated transcription (Latin):
cedquarla seribens ccposcolus dicit ꝓ omnib se gractias cegene sicut
&nunc adromcnꝰ s ae dichosueroscribens gractiaes qͥdem agit sednon ad
Culpans alquasgraues cut probra ineos nonex cgercet: Libi
ccutẽ notat eli quos. uel crgu& non addit adgratiarũ atione
quod pr oomnib gratiaes cegcet sicut & cedcorintheor uel ad colo¬
senses : Ad geclatas uero omnino n& ponitastionẽ gratiarumꝗ
Quod eos mirct᷑ tãcito traens ferre cebeo qͥuo cauiteor In cehdꝰ
eucengelium: primecergouox incipit aegra ticcrũ astione : A ge ne
coute dõgraticcs hoc est sacrificiũlaudis offerre: &ideo ceddit
ꝑ ilim̃ xp̃m uelut pontificẽ magnũ portet enim scinre eũ qͥuult of¬
ferre sc crificiũdõ quod ꝑmanpontisicds debet offerre ⁊sed &
hoc quod dixit domeo non est ocioseaccipiendum: non enimuoxista
potest &ẽ nisiscõrũ Quorũ dĩ dicit᷑ sicut dĩ aebraham uelis a ac
ricia dr̃ est Nut cuigloria sc&uli& pompa mundi Aut potenia

Expanded text:
quosdam apostolos dicit pro omnibus se gratias agere sicut et nunc ad Romanos. Ad alios vero scribens gratias quidem agit, sed non adculpas aliquas graves, aut probra in eos non exaggerat; ubi autem notat aliquos vel arguit, non addit gratiarum actionem, quod pro omnibus gratias agat, sicut et ad Corinthios, vel ad Colossenses; ad Galatas vero omnino nec ponit actionem gratiarum, quod eos miratur tam cito transferri ab eo, qui vocavit eos, in aliud Evangelium. Prima ergo vox incipit a gratiarum actione; agere autem gratias, hoc est, sacrificium laudis offelut per pontificem magnum, oportet enim scire eum qui vult offerre sacrificium Deo, quod per manus pontificis debet offerre, sed et hoc quod dixit, Deo meo, non est otiose accipiendum; non enim vox ista potest esse, nisi sanctorum, quorum dicitur, sicut Deus Abraham, vel Isaac, ritia Deus est, aut cui gloria saeculi, et pompa mundi, aut potentia
Abbreviated transcription (Latin):
nis quis &cundum carnẽ fat &̃ dicit᷑ & semine dacuid filius
dĩ sit exresurr&tione mortuorũ: Difsicile non est aduer¬
tere eiquilegerit illud quod scriptũ est: Decebat enim eum
ꝑ quẽ omnia & in quo omnia multos filios igloricẽ adducentem
austorẽ scclutis eorum ꝑpacssionẽ consumare finis ccutẽ passionũ

Expanded text:
is qui secundum carnem factus dicitur ex semine David Filius Dei sit Jesus ex resurrectione mortuorum , difficile non est advertere ei qui legerit illud quod scriptum est: Decebat enim eum per quem omnia, et in quo omnia, multos filios in gloriam adducentem auctorem salutis eorum per passionem consummari . Finis autem passionum
Abbreviated transcription (Latin):
& d ñoihũxp̃o benedictio ha& pacis & grtetiae quaindat̃dil&¬
tudi Ad quos scribit ccp̃rpeculus: Puto quiccnon iet minor quco
cebrahac a melchisedo & ia cobapatresuoisaac & chude¬
cu pectricrhȩ quiabenedicunt᷑ cẽpatre suois ichel. Vel
benehctiomoysi qua benedix̃ duo d&im trib: isachel: Nonen¬
gohi somnib: inferiore duco & hanca postolibenedistione quo
benedix̃ & clesias xp̃i: Ait enima ipsedese puto enim quia
& ego spm̃di hcebeo : Inspuergoscribit cepostolus & inspubene¬
dicit Per ipsumigit᷑ sp̃mbene dictionis capieił quibene dicunt᷑ ab
cepostulo sitcomendigni inueniant᷑ suꝑ quos ueniatbeneditio ci:
Ahoquin fi& illud quod scriptũ est si fuerit ibi filius pacis paexurio

Expanded text:
 Dei. Benedictio autem pacis et gratiae quam dat dilectis Dei ad quos scribit apostolus Paulus, puto quod non sit minor, quam Abraham a Melchisedech, et Jacob a patre suo Isaac , et duodecim patriarchae, qua benedicuntur a patre suo Israel , vel benedictio Moysi, qua benedixit duodecim tribus Israel , non ergo his omnibus inferiorem duco hanc Apostoli benedictionem, qua benedixit Ecclesiis Christi, ait enim et ipse de se: Puto enim quia et ego spiritum Dei habeo . In spiritu ergo scribit Apostolus, et in spiritu benedicit, per ipsum ergo spiritum benedictiones capient hi qui benedicuntur ab Apostolo, si tamen digni inveniantur, super quos veniat benedictio ejus, alioquin fiet illud quod scriptum est, « si fuerit ibi filius pacis, pax vestra
Abbreviated transcription (Latin):
ed semꝑ fuit sicut &pipu ergo semꝑest destina tur
ut dixim: non prae de sumra Quiccutẽ predest inatur
non dumerao timc cunipdes tinar&a sed coepit &
tempone : n&es sccriaigit᷑ distinctione epostolus utrt᷑
num qui & semine dacuid secundum carnemest factum
dicens Tum uero quẽ filium dĩ inuirtute secundum spi
scĩficationis nominat: Destincctũ &enimcum dixirs& si¬
hum dĩ ñ on suꝑ fluo addidit in uirtute : Indicans perhoc
quod substantia filius sit s&undum spm̃ scĩficationis
cis dũ x manatio gloriae omnipotenis puris sima & splen¬
dor lucis ceet̃nace &imago boniteotis . dĩ cep̃pellatit
sed requirit᷑ sȩ id quodde semine da uid ncscit᷑ s&cunduns
carne mest : Quoduero inuirtute destincot᷑ s&undũ si¬

Expanded text:
 sicut Pater; qui ergo semper est, destinatur, ut diximus, non praedestinatur: qui autem praedestinatur nondum erat tunc, cum praedestinaretur, sed coepit ex tempore. Necessaria igitur distinctione Apostolus utitur, eum, qui ex semine David secundum carnem est, factum dicens, eum vero, quem Filium Dei in virtute secundum spiritum sanctificationis nominat, destinatum: etenim cum dixisset Filium Dei, non superfluo addidit in virtute, indicans per hoc quod substantia Filius sit secundum spiritum sanctificationis, tentis purissima, et splendor lucis aeternae et imago bonitatis Dei appellatur . Sed requiritur si id quod de semine David nascitur, secundum carnem est, quod vero in virtute destinatur secundum s
Abbreviated transcription (Latin):
accipi debect epaengeli ꝓscribturas proph&icas cedõ
nuptomis sum: An ad dist instionẽ celterius eucongebi
quod ecãnum dicit iohannes incpocalpsi quod tuncre¬
uel andumest cumumbito transierit & ueritasuone¬
nit & cũmors fuerit cobsorta & c& nitcosaestitutus

Expanded text:
accipi debeat, Evangelium per scripturas propheticas a Deo repromissum, an ad distinctionem alterius Evangelii, quod aeternum dicit Joannis Apocalypsis, quod tunc revelandum est, cum umbra transierit, et veritas venerit, et cum mors fuerit absorpta, et aeternitas restituta,
Abbreviated transcription (Latin):
dexlnat᷑ A lioquin ne culpa ei necuir t̃ possigadscribi ñ & boni
clastio premium na d& lnactio maclisppliciũ merer & sed ser¬
ucct᷑ ei inomnib libertas arbitrii ut inquod uoluerit ipsa d& lin& :
in mortem dicbulumꝰ d& linare : Quodsi aegnos cens anima dm̃
aut grectias egerit sed euanuerit in cogitationib: suis & iuta¬
uerit gloriã incorruptibils di in similitu dinẽ imaginis corrupci¬
bilis hominis : & uolucrũ & qua drupedum & serpentium & in

Expanded text:
nec boni electio praemium, nec declinatio mali supplicium mereretur, sed servatur ei in omnibus libertas arbitrii, ut in quod voluerit ipsa declinet, in mortem diabolum declinare; quod si agnoscens anima Deumcaverit aut gratias egerit, sed evanuerit in cogitationibus suis, et mutaverit gloriam incorruptibilis Dei in similitudinem imaginis corruptibilis hom
Abbreviated transcription (Latin):
Nut soruus in coniuge: & prodiuor sicategragiae Com¬
plac̃ illud quod scriptum eso, multiuogati pacuci autom̃
olati sciendũ tamenest ⁊ quod possibile est alque &ẽ
uocaroaposiolum Autuo catum propbate ut uocatima¬
gisinuum: & si negloxerit uocatianis sucegraetiao sxcepor
toso effat est proditor: & fuit qui dem uocatꝰ cepostolus
norum librore fertͥl proiph& cosse dehie robocom i¬
qñmiquidem prolibi t pͥconẽ manducare . In is raehelꝰ
mandacauit & interemptꝰ estꝰ celeone sunt & multi
uocati magistriꝑomnes eclosiasdi & uocatiministri
sud nes cio quiin his el timicgistrisint &elasti minisir:
sĩc a pute esse quordcom uocator quid&m ut pactiꝗ nõ
prcnp̃o : Nonta menelator idest uocator martores
sed nonela tormarters Ut sunc illi qui post tomnen¬
forum tegontes & cancorum nonusqd ad finem in con¬

Expanded text:
diversitate gratiae completur illud quod scriptum est: Multi sunt vocati, pauci autem electi . Sciendum tamen est, quod possibile est aliquem esse vocatum apostolum, aut vocatum prophetam, aut vocatum magistrum, et si neglexerit vocationis suae gratiam, decidertolo effectus est proditor, et fuit quidem vocatus apostolus: norum libro refertur prophetasse de Hieroboam, vquoniam quidem prohibitus panem manducare, in Israel manducavit, et interemptus est a leone. Sunt et multi vocati magistri per omnes Ecclesias Dei, et vocati ministri; sed nescio qui in his electi magistri sint, et electi ministri, sic et puto esse, quosdam vocatos quidem, ut patiantur pro Christo, non tamen electos, id est, vocatos martyres, sed non electos martyres, ut sunt illi qui post tormentorum agones, et carcerum, non usque ad finem in con
Abbreviated transcription (Latin):
sed spũ dĩuiui scrpta memoraent᷑ : De quib: quaem uis
periculo sum uidectͥ cartuls cõmitter sermonem :
ł amen nonotiose prac&ereundac sunt dicta sccpienłiũ
& enigincota: sed subtilse modũ menis aciae inquacntũ
res peotit᷑: uelut porquõ dam speculũ contem plandco :¬
nefortehis qui uerbum carofact apparuit posids incar¬
ne sicut copostolus dicit: quia manifestatꝰ est in carne
iustificatꝰ inspũ. apparuit congelis hoc quod appcorunt
cengelis : non eis cobsq: euangelo apparuit: sicut ne nobis
quidem hominib: adquos missum se dicit eucengeliꝗ cẽre
pacuperib: demittere captiuos in remissione & adnun¬
ciccre connum dñi acceptum: siergo cum apparuit nobis
euangeho copparuerio: Illo fortassis quod a& nũ euan¬
gelium aebiohcenni memorctũ supra edo cuim:: siuero &a¬

Expanded text:
ivi scripta memorantur. De quibus quamvis periculosum videatur cartulis committere sermonem, tamen non otiose praetereunda sunt dicta sapientium, et aenigmata, sed subtili admodum mentis acie, in quantum res patitur, velut per quoddam speculum contemplanda, ne forte is qui Verbum caro factus apparuit, positus in carne, sicut Apostolus ait, quia manifestatus est in carne, justificatus in spiritu, apparuit angelis , in hoc quod apparuit angelis non eis absque Evangelio apparuit, sicut ne nobis quidem hominibus ad quos missum se dicit evangelizare pauperibus, dimittere captivos in remissionem, et annuntiare annum Domini acceptum . Si ergo cum apparuerit nobis apparuerit, illo fortassis quod aeternum Evangelium ab Joanne memoratum supra edocuimus.
Abbreviated transcription (Latin):
pones rees se inomnib: capostolorũ: sed quic moris ertet
binis uel ternis nominib: uti hebiae o unius eius demq
uiridiuersa singuliuocabulaposuere s&undum hcnc
ergo consu&udiñ eꝰ iuid&ug nobis & paculus dupliciusus &̃
uorabulo & don & quidem genti proprie ministreabat
squlus & uocitatꝰ: Quod & magis ceppellatione poctrig¬

Expanded text:
 sed quia moris erat, binis vel ternis nominibus uti Hebraeos, unius ejusdemque viri diversa singuli vocabula posuere. Secundum hanc ergo consuetudinem videtur nobis et Paulus duplici usus esse vocabulo, et donec quidem genti proprie ministrabat, Saulus esse vocatus, quod et magis appellation
Abbreviated transcription (Latin):
m& ipsoponit smmoq usq ced infernũ descendic: Dequec & chicio
Nondere linquecs conimã mecc̃ ininferno  er tũest enini
quichac& non de semine decind generata sic: Dicitenim
Quia quod factum est & semine dccuid s&undũ carnẽ est:
Quic ergo neq: in eo quod secundũ carnẽ est uid& ÷ cennume¬
rcori ineq: in eo ubi destinct᷑ filius dĩ inuirtute sexundũ sp̃m̃
scĩficationis Puto quod consuaudine succ apostolur utcetti
&icem in hoc loco sciens medicm semꝑ & conima in cor
dem cũcarnesi : carnales homines ficent: siuero cufpti

Expanded text:
infernum descendit, de qua dicitur: Non derelinques animam meam in inferno. Certum est enim quia haec non de semine David generata sit; dicit enim quia quod factum est ex semine David secundum carnem est, quia ergo neque in eo quod secundum carnem est, videtur annumerari, neque in eo ubi destinatur Filius Dei in virtute secundum spiritum sanctificationis, puto quod consuetudine sua Apostolus utatur, etiam in hoc loco, sciens mediam semper esse animam indem cum carne sit, carnales homines fiant; si vero cum
Abbreviated transcription (Latin):
&emplarib: prae distinatꝰ soleat inueniri Tamen se¬
cundum quod int̃pra&ationis ueritas hab& destina tꝰ
scribtum est non praedestinctꝰ: Destinat᷑ enimilleqͥest :
prae destinet᷑ uero: ille qui non dum est: sicut de his quib:
dicit cepr, Quos ceutem prcces ciit illie & pracedesti nauit
sunt Ille ccucem qui est & semꝑen non praco destincet᷑
sedde st incet᷑ : Hac& nobis dictasini ppt eos: qui in unige¬
nitum filium dĩ impi&atemloquiini  ignoraciles dif¬
ferentic̃. destina nore doslinceti putant eum int̃ eos
quicũ cne non fuerinte¬

Expanded text:
exemplaribus praedestinatus soleat inveniri, tamen secundum quod interpretationis veritas habet, destinatus scriptum est, non praedestinatus; destinatur enim ille qui est, praedestinatur vero ille qui nondum est, sicut de his quibus dicit Apostolus, quos autem praescivit, illos et praedestinavit sunt; ille autem qui est et semper est, non praedestinatur, sed destinatur. Haec a nobis dicta sint propter eos, qui in unigenitum Filium Dei impietatem loquuntur, et ignorantes differentiam destinati et praedestinati, putant eum inter eos qui, cum ante non fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
& pcculus quod segregaetꝰ in eucngehũdicit᷑ i& segre gectus
ccuenł rematris suice Causces meo & merita quib: in hoc
segrȩ gccri debuerit. Uidit ille quemnon lat& mens Prae¬
uidit enim quo dechi. deqłius quã e c&eriomns lebon¬
turbs &ẽ neua ngeho quod in faeme &sicrinsi urraud¬

Expanded text:
quidem segregatus in Evangelium dicitur, segregatus a ventre matris suae. Causas in eo et merita quibus in hoc segregari debuerit, vidit ille quem non latet mens: praevidit enim quod abundantius quam caeteri omnes laboraturus esset in evangelio, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
bis fidem hoc e ut hacberses eum fidem que ñe fecundũ sciersiam uonhebe¬
cemus et ecem que est secundũ scierlia mirsimore sud cist esti monium ꝑ hnbct

Expanded text:
bis fidem, hoc est, ut habentes eam fidem, quae non est secundum scientiam, habebis fidem, hoc est, ut habentes eam fidem, quae non est secundum scientiam, habeamus et eam quae est secundum scienti
Abbreviated transcription (Latin):
dũ scierliam & cclius curã pacuperꝰ ha b& sed nonsexundũ sc ierłiam quip¬
pẽsiaebhoniib lacuderi uult & alius a bsttxens potest dici sedns securdum
scienłiamsipraptere seiunaet ut hominob paereat : & sic ꝑ singula queq que
gedmus nisi sexundum scierłicam & intell&tũ geramꝰ Potestadnos diciera
hccbemꝰ telu operis bonsedpꝰ secundũ scieniam & ideodcendec prcc&cipue
est opera scierlic ne res nobis infiliciter accidatut in fidepositi frustramur
cefide & Nelũ baebetses bonorꝰ decida mꝰ er bonis insccut ẽ seox quice porest quis
sis cierłiam ĩ boc beat euce nes cere infide lcu diipsum pceulũ quib doẽdicenem
nisssinaccusac credidistis cec ceclit ergosin&cccusa credidisse his quiscierlie
opera nondoent ut ieo quo crediderurł &icc̃ NnTellactũ uerita tirececipiuss :
demq & eo postulus hacnoes sedeffereniia mfideisi molicitor tracdite & fidei
que e secundũ sciericom praeuidenes dicebcosł codsecluatorem auge no¬

Expanded text:
dum scientiam; et alius curam pauperum habet, sed non secundum scientiam, quippe si ab hominibus laudari vult; et alius abstinens potest dici, sed non secundum scientiam, si propterea jejunat, ut hominibus placeat; et sic per singula quae gerimus, si non secundum scientiam et intellectum geramus, potest ad nos dici quia habemus zelum operis boni, sed non secundum scientiam; et ideo danda praecipue sunt opera scientiae, ne res nobis infeliciter accidat, ut in fide positi frustremur a fide, et zelum habentes bonorum decidamus a bonis. Vis autem scire quia potest quis, si scientiam non habeat, evanescere in fide? audi ipsum Paulum quibusdam dicentem: Nisi sine causa credidistis . Accidit ergo sine causa, credidisse his qui scientiae operam non dant, ut in eo quo crediderunt etiam intellectum veritatis accipiant. Denique et Apostoli hanc esse differentiam fidei simpliciter traditae, et fidei quae est secundum scientiam pervidentes, dicebant ad Salvatorem, Auge no
Abbreviated transcription (Latin):
est docse indigerti & cliud est affatumi seri cordae cum indigene pastio :
& ideo non uult intaliopere esse ristitiam: quienim prerogat pecunic̃suã:
si infidelis sit & recepturũs edesperaet necesscrio tã quac̃ quie com ꝑ dideri¬
conTristactur: qui uero cũ fide & spe hoc aegit in hilcritate & la&itia ait
cestus quod parua hace quȩ proma nȩso đi expendt : ingeriessibi opescacelestiũ
diuitiarꝰ insuꝑ acutem & ae&erhã conferane uita᷑ : Earittos sinesimula¬
tione: ego puto quodom Nis cacritas quace non est secundũ dm̃ simulata sit
& uera non sit : & enim eneactor anime ds̃ id cisco es cũ cac& erisiuistutibus
x quaedo placent carits in eo fictoe & simulata hicendecest: sed&si qui
proximũ suũ diligit: & cũerrañsem eum uidenit noncõmonertꝰ non coriit¬

Expanded text:
 dare indigenti, et aliud est affectu misericordiae cum indigente partiri, et ideo non vult in tali opere esse tristitiam; qui enim erogat pecuniam suam, si infidelis sit, et recepturum se desperet, necessario tacontristatur: qui vero cum fide et spe haec agit, in hilaritate et laetitia agit, certus quod parva haec, quae pro mandato Dei expendit, ingentes sibi opes coelestium divitiarum, insuper et aeternam conferant vitam. Dilectio sine simulatione. Ego puto quod omnis charitas, quae non est secundum Deum, simulata sit et vera non sit: etenim creator animae Deus, idcirco ei cum caeteris virtutibus et quae Deo placent, charitas in eo ficta et simulata dicenda est. Sed et si quis proximum suu
Abbreviated transcription (Latin):
tudo aliena deb& esse abhisqui ina&clesia pixsur : seo talẽ r&cipiunt so¬
lcitudinem qua lemae postulus dicit Concursus inine cotidianus sollicitudo
omnium aex clesicrum quis infirmatur & non ego infirmor quis socendi¬
Qui tribuit insemplicitate & hic quimi ser& in hi lcritade sed mihiui¬

Expanded text:
tudo aliena debet esse ab his qui Ecclesiae praesunt, sed talem recipiant sotudo aliena debet esse ab his qui Ecclesiae praesunt, sed talem recipiant sollicituomnium Ecclesiarum. Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandaliqui
Abbreviated transcription (Latin):
dicam: non debere eũ quinnst tect hmnistrando plus sapere qua
scpere & qui ex ostict᷑ in exostiatione non plus sapere qua c̃õposte sicpe¬
re mult accepto minsterio uel accepta dottrina plus sa puerur qua
opostuit scoper &elieti marid gaentia uel indilitias resoluti proce¬
& uerbi quo afflistȩ animae scripturarũ diui naruim pii deNs aptatis ein
unũ collocts ses monb reuelanũs: accidt enini sepe cnimae tribolationũ
nimiesare dispe rto ueesechile reppacetueri ccut refiei quib: cũ qua
uerbis post que cuis polta illa sinT & plaubiba siueidsemo habes iustuaemgeio¬
cccerdotesloquimini incor dehierusc lem: Qui tribuit in simplicita tequ¬
uidecct᷑ quidem bene facerȩ indigenib: cosdeueso laudem qͥerat ab hon¬
nib: : Nonergo simplicitaes siccliuo agiue decet᷑ in inanib & aliudquerat᷑
in corde: qui uero pracest fratrib uel qui praest & clesiae Insollicitudine
es sedeb& non humanarꝰ causccrũ nec saceculariumrerum: ha& enĩ sollici¬

Expanded text:
qui sapere; et qui exhortatur, in exhortatione non plus sapere quam oportet sapere. Multi enim accepto ministerio, vel accepta doctrina plus sapuerunt quam oportuit sapere, et elati in arrogantiam vel in delicias resoluti, praecet verbi, quo afflictae animae Scripturarum divinarum prudenter aptatis et in unum collectis sermonibus relevantur. Accidit enim saepe animaenimietate desperatio, nec facile reparari aut refici quibuscunque verbis potest, quamvis polita illa sint et plausibilia: si vero sermo habens virtutem gra Domino: « sacerdotes loquimini in corde Jerusalem. » -- Qui tribuit in simplicitatevideatur quidem benefacere indigentibus, corde vero laudem quaerat ab hominibus. Non ergo simplicitas est, si aliud agi videatur in manibus, et aliud quaeratur ine. Qui vero praeest fratribus, vel qui praeest Ecclesiae, in sollicitudine esse debet, non humanarum causarum, nec saecularium rerum, haec enim sollici
Abbreviated transcription (Latin):
suprenu merauimꝰ neq amplius nȩq:minꝰ fieri debee modũ seruane: nouit
solx temperinitaposthade ait. Vnicuiq: sicut diuisit dĩmensurã fideis
hocest ut sciat unꝰ quisq & intellegeat quao in eo sitmensura gratiaedĩ
quã ꝯse qͥmeruit perfidem interdũenĩ accipit quis aało ut secpiatino¬
pere cariartis autut sapiat in officio uisi taencisaut erga misericordi¬
oꝙ pacuperũ : aut cista debiliũ curãe Aut esga uiduarꝰ & popillorꝰ defen¬
sidnem aut erga hospititlitato solicitudinẽ hacergo singula diuisit uni

Expanded text:
debere, modum servare novit sola temperantia. Quod autem ait, unicuique sicut divisit Deus mensuram fidei, hoc est, ut sciat unusquisque et intelligat, quae in eo sit mensura gratiae Dei, quam consequi meruit per fidem. Interdum enim quis accipit a Deo ut sapiat in opere charitatis, aut ut sapiat in officio visitandi, aut erga misericordias pauperum, aut circa debilium curam, aut erga viduarum et pupillorum defensionem, aut erga hos
Abbreviated transcription (Latin):
misericor dicc & fide: Diccet aedecq̃tota esformose ꝓximamec & macu¬
la non estirses: In ende autẽ diligerius quod ait: sed renouamini se nouatione
sensus uestriut ostendact quia formã quidem culpecbilẽ prius formã macli¬
ticce haȩbuit omnis anicȩ sed adhosta t᷑ & hoc sermo a postolicus ut illec ab¬
iata adsingularius tutũ sp&iem reformemur: &itec demũ possimꝰ reue la¬
to uultu cordis gloricõ dñĩ speculari aebhuusmodi imcegine traens sormat
quomodo aute in hac& tracns fornemur ipse edoc& dicens renouactione sensus
uestri exouactur ecutem sensus noster ꝓexereitia scepierlicce & mendactionem uer
ndĩ & legis eiꝰ irsellegersi am spiritc lem: & qua nłoquis cotidige &seriptur ccris

Expanded text:
misericordia et fide, dicat ad eam: Tota es formosa, proxima mea, et macumisericordia et fide, dicat ad eam: Tota es formosa, proxima mea, et macula non est in te . Intende autem diligentius quod ait: Sed reformamini in novitate sensus vestri, ut ostendat formam quidem culpabilem: prius enim formam malitiae habuit omnis anima. Sed adhortatur ex hoc sermo Apostolicus, ut illa abjecta ad singularum virtutum speciem reformemur, et ita demum possimus revelato vultu cordis gloriam Domini speculari ab hujusmodi imagine transformati. Quomodo autem in haec transformemur ipse edocet dicens, renovatione sensus vestri. Renovatur autem sensus noster per exercitia sapientiae, et meditationem verbi Dei, et legis ejus intelligentiam spiritalem, et q
Abbreviated transcription (Latin):
ocut inccurib: acut inpedib n& locudũ neluscũ neuulsum animal diuino ame¬
amouer& altari sic ergo ꝑomnia inembra discutit᷑ & ꝑtracstat᷑ hostioo
uiuens scã dõplacons qua erationabiliter offerenda ẽ : & nolite conftr ma¬
hochiohe bect & ꝑsequat᷑ : sed agnoscunt istic̃ formã angelidĩ qͥ sunt
de illo seculo uefturo & similem uid& esse hoc illdisto quo aiti sicut
postauimꝰ imaginem eius tersem postemꝰ & imaginem caelestis: Videergo
Nefoste cũ uenit irae in cortuum conforiem te facciat huic sec exulo similiter
ccutem & concupis certia mala &auaritia ca&eraque quib prȩsens
scc&ulũ dil&tat᷑ formamtibi sccecul¬
trario mansue tudo pactieriia lenitcs coninetlia fides ueritasca&era¬
que uistutes hacbitent insensu tuo conformentefuturis a& uh faciung& itac
pulchrc̃c anima&uae spxiem redent ut uerbũ d̃ quod dispondit ẽ comsibi io

Expanded text:
aut in auribus, aut in pedibus, ne claudum, ne luscum, ne surdum animal divino admoveaut in auribus, aut in pedibus, ne claudum, ne luscum, ne surdum animal divino admoveretur altari. Sic ergo per omnia membra discutitur et pertractatur hostia vivens, sancta, Deo placens, quae rationabiliter offerenda est. Et nolite conformaodio habeat et persequatur. Sed agnoscunt istam formam Angeli Dei, qui sunt de illo saeculo venturo. Et simile mihi videtur esse hoc illi dicto, quo ait: Sicut portavimus imaginem terreni, portemus et imaginem coelestis Vide ergo, ne forte cum venit ira in cor tuum, corformem te faciat huic saeculo; similiter autem et concupiscentia mala, et avaritia, caeteraque quibus praesens saeculum delectatur, formam tibi saeculcontrario mansuetudo, patientia, lenitas, continentia, fides, veritas caeteraeque virtutes habitent in sensu tuo, conformem te futuri saeculi facient, et ita pulchram animae tuae speciem reddent, ut Verbum Dei quo despond
Abbreviated transcription (Latin):
uiuens & scae & dõ placens corpꝰesse in coricminactũ uerũ qm̃uidemꝰ NonNullar
scõrꝰ aliquos &iam a postolorꝰ hebuisse coniugia nonusq quaq: possimꝰ hoc de
sola uirginita te sentire quã uis in huius cemodi hostiis habere primũ ordinem
posst si cut& inlege alic erithostia secerdotis alico principes clia sinagogco¬
& cc liccunꝰ animace & quã uis ineclesia prima posta postulos hostiamasty¬
rꝰ seundũ uirginũ uidecot᷑ testia continengum putotcomen quodneq
hii qui in coniugiis possitisunt & exꝯsensu cadtem pꝰ uacant orationi ueluts
na ⁊ ccreorꝰ uota solueres si inca&eris scãe agant& ius te negandisurt
sordib aut linguae maledice uelmen dactii inmundita palluarT hosti¬
ociscãm & dõplacertem putandi sunt ex sola uirginitate corporis obtullis¬
se quicc & in lege hostia cũ offer& inspiciebat᷑ a se cerdote diligentius
Non solum siexmundis essa anicelib sedne aut in oc culo hacbereuitium

Expanded text:
 corpus esse incontaminatum. Verum quoniam videmus nonnullos sanctorum, aliquos etiam apostolorum habuisse conjugia, non usquequaque possumus hoc de sola virginitate sentire, quamvis in hujuscemodi hostiis habere primum ordinem possit: sicut in lege alia erat hostia sacerdotis, alia principis, alia synagogae, et alia unius animae. Et quamvis in Ecclesia prima post apostolos hostia martyrum, secunda virginum videatur, tertia continentium: puto tamen quod neque hi qui in conjugiis positi sunt, et ex consensu ad tempus vacant orationi, vel ut Nazaraeorum vota solventes, si in caeteris sancte agant et juste, negandi sunt sordibus, aut maledicae linguae vel mendacii immunditia polluantur, hostiam sanctam et Deo placentem putandi sunt ex sola virginitate corporis obtulisse: quia et in lege hostia cum offerretur, inspiciebatur a sacerdote diligentius, non solum si ex mundis esset animalibus, sed ne aut in oculo haberet vitium,
Abbreviated transcription (Latin):
si acduicem eorꝰ quos abinitio ex postione edi&iegree giota eiꝰ herediter te
substra xercrt gentium Numerus reo der& : Eũ uerdplenitudo gerlium fuis sa

Expanded text:
si ad invicem eorum, quos ab initio ex portione Dei et segregata ejus haereditate si ad invicem eorum, quos ab initio ex portione Dei et segregata ejus haereditate subtraxerant, gentium numerus reddetur; cum vero plenitudo gentium fuisset
Abbreviated transcription (Latin):
& testa ment c: & legis lactio stcstac est mcnene ergopaste illac dm̃ instatu
suo pos sibile nonerat nosquer amꝰ geries irłidire inheredita tẽ di & insceptrieꝰ
iura suc ceclese : Idcino ignt᷑ pactiturds̃ & paste idestnonomnnb sedac li qtub
&isrł fierica&i tatem᷑: ab illis sine dubio cengelis obtentu in iudoce aemula¬
tionis in lactũ quica &erarꝰ gentum sortiti fuerant principatum: pics sps est
Ergo d & c̃posuit prohibere noluit utpiohis quica& itate daepti idest
cordis ob tũsione prolapsisunt ipsorꝰ qui istos decae perat postiones suam
dĩ facces & postionem : ut quod ãmodomeoͥpso quo cceperent cacperent᷑ : auer¬
tenies enĩ cedse ꝑpoco cati in l&cebrasdiplebem locum secerurT gerłib: inga
diendi in here ditatem diidõ cũ ipsis cõmoni quoda & ccequissimo iure haebente
iudicium ut don& illi plebemdi incaecitatis captiuitate d&inerent qua¬

Expanded text:
et testamenta, et legislatio facta est. Manente ergo parte illa Domini in statu et testamenta, et legislatio facta est. Manente ergo parte illa Domini in statu suo, possibile non erat nos, qui eramus gentes, introire in haereditatem Dei et in sceptri ejus jura succedere. Idcirco igitur patitur Deus ex parte, id est non omnibus, sed aliquibus ex Israel fieri caecitatem, ab illis sine dubio angelis obtentu invidae aemulationis illatam, quae caeterarum gentium sortiti fuerant principatum. Passus est ergo Deus, et cum posset prohibere, noluit, ut pro his qui caecitate decepti, id est, cordis obtusione prolapsi sunt, ipsorum qui istos deceperant portiones suam Deus faceret portionem, ut quodammodo in eo ipso, quo coeperant caperentur. Avertentes enim ad se pediendi in haereditatem Dei, Deo cum ipsis communi quodam et aequissimo jure habente judicium, ut donec illi plebem Dei in caecitatis captivitate detinerent, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Sum cobstu lero pecate eor : adhuc ad eos qui& gerib credideranł qua si
elatas & supbiertes ceduersum rocmꝰ qͥ fricitis & putantes quod hoc non
dibonitate & in effccbil dispensatione sapierliaceiꝰ sed sins merrgs conse¬
quutis̃ ut illis defracstis ipsi cũ essent oleastri inseserentur. in bonacoliua,
dicit  Nolo uos ignorane fr̃s ministeriũ hoc ut nonsigs ccpuduosina¬
ipsos sccpiefses quia insultecre lapris & gloricer erouersist amos
qui defrastis̃ non fitpe ełisa pieniã sed ꝓhuma nãc notabilem &igno
rceriemmisisteriũ dĩ qui enĩ s&cundũ cim̃ sccpit inbeneficiis cłi monin sal
abietis sedetimore gratas agit mmisericordicce largieris : estergo
indispersione filiorꝰ a dcc̃ cx&eris quib:q ger̃iib secundum angelorũ numenꝰ
distributis propria quȩ dã pars fcoitec sit isrł sicut & inaliis ubi opostuit¬
& in his ipsis pcculo superius memorauimꝰ cadquos &repro misssones bononꝰ

Expanded text:
us fieret. Adhuc ad eos qui ex gentibus crediderant quasi elatos et superbientes adversum ramos qui fracti sunt, et putantes quod hoc non Dei bonitate et ineffabili dispensatione sapientiae ejus, sed suis meritis consecuti sunt, ut illis defractis, ipsi cum essent oleastri insererentur in bonam olivam, dicit: Nolo vos ignorare, fratres, mysterium hoc, ut non sitis apud vosmetipsos sapientes, quia insultare lapsis, et gloriari adversus ramos qui fracti sunt, non fit per Dei sapientiam, sed per humanam notabirantem mysterium Dei. Quod enim secundum Deum sapit, in beneficiis Dei non insultat abjectis: sed cum timore gratias agit misericordiae largientis. Quia in dispersione filiorum Adam caeteris quibusque gentibus secundum angelorum numerum distributis, propria quaedam pars facta sit Israel, sicut et in aliis ubi oportuit, et in his ipsis paulo superius memoravimus, ad quos et repromissiones bonorum
Abbreviated transcription (Latin):
quncidicit Si quiuit sc̃piens esse cepud dm̃ s tultus fict in hocmundo sini: ergo
stult accipientes iuniam & ñons eddentes ut scopientes sim: apud h̃ qͥ dix¬
mihi umdict cõegos eoybuam dicit dñs Nam de impns & hiorennas dicit scpior¬
tos sunt acdnide fecciendũ bencaute fecco re nesciunt: Adhoc respicit & illud
qua ddnĩ dixit. simplices deberenos osse s̃cut columbas & prudentes sicut
serpentes quod sialiquis nobis &fiddib arguide occunrat & dicat quo mo
potest idemipse & scpions erse &stultꝰ dicom: adcũ. Nespice ad cites
ites quae iusso hominũ hebontur quomodo illo quiuoribe cacina scorionĩs sim: es¬
iimaticus hcqte fccbylli iniipicntis sim: ẜiuenit uel sussum sccpient sĩ mus
pubesnator quomodo hccste me diciuae inuonitur hi sipiens sit ergo
porsibile est in his quac ced dm̃ ꝑtinentes sescpienem & in his quae ccd

Expanded text:
quae dicit: Si quis vult sapiens esse apud Deum, stultus fiat in hoc mundo ; simus ergo quae dicit: Si quis vult sapiens esse apud Deum, stultus fiat in hoc mundo ; simus ergo stulti accipientes injuriam et non reddentes, ut sapientes simus apud uam, dicit Dominus ; nam de impiis et Jeremias dicit: Sapientes sunt ad malefaciendum, bene autem facere nesciunt . Ad hoc respicit et illud quod Dominus dicit, simplices debere nos esse sicut columbas, et prudentes sicut serpentes . Quod si aliquis nobis ex infidelibus argute occurrat et dicat, Quomodo potest idem ipse et sapiens esse et stultus? dicemus ad eum, Respice ad artes istas, quae in usu hominumaticus in arte fabrili insipientissimus invenitur; vel rursum sapientissimus gubernator quomodo in arte medicinae invenitur insipiens: sic ergo possibile est in his quae ad Deum pertinent esse sapientem, et in his quae ad
Abbreviated transcription (Latin):
quons lu lucis igener goñsua huic conuenit dicto filiienimsa&ul huuss psaden.¬
tores iunt imadiga procoquođ semꝑcliquid prefundius & sub tilius hiuenumt inoa
undeplus nocext & uehi mentus lodant i inbimo autem stultst. uixenim h ueniuNT
quid fecciant boni eontraniouesopcculus uultnos: scepienees erse inbono: hocest
sc̃ ꝑcliquid plus in uenise plus &x quisese & piofundius cogitare quid facciamboꝵ
lacut &iam siimpediamur percdicuius maditiam ceboperebono : Nos siscopiendes
sum & cogidem: quo modo sio purbonũ nomporsumi uel ser monẽ bonũ ꝓfercc m gͥsinde¬
bodicet uctũ sad tmbonu& q̃minã demonstrem̃ sic e gosc qnentes esso dobemus in bono
iimplices luero bimeclo : utsi pul scenus mcclsgia pii sccmt̃ in iuria Nonsim: erdlidi.¬
Qurdurt ccstes & corgumenta quaprentes quib:s ed dose inclũpsdmalo & no¬
quitqic̃ psone quitiam debeccmꝰs sed inted locomeminis se ebem: ille sontenlae

Expanded text:
im saeculi hujus prudentiores sunt in malitia, pro eo quod semper aliquid profundius et subtilius inveniunt in ea, unde plus noceant, et vehementius laedant: in bono autem stulti sunt, vix enim inveniunt unde proficiant in bono: e contrario vero Paulus vult nos sapientes esse in bono, hoc est, semper aliquid plus invenire, plus exquirere, et profundius cogitare quid faciamus boni, ita ut etiamsi impediamur per alicujus malitiam ab opere bono, nos si sapientes simus, cogitemus quomodo, si opus bonum non possumus, vel sermonem bonum proferamusicet, votum saltem bonum et animum demonstremus. Sic ergo sapientes esse debemus in bono, simplices vero in malo: ut si pulsamur malitia, pulsamur injuria, non simus callidiargumenta quaerentes, quibus reddere malum pro malo, et nequitiam pro nequitia debeamus. Sed in tali loco meminisse debemus illius sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
cntricria hoc ei satanas essonominat᷑ Ideo doneq p̃misit dicens. Di po¬
cis hoo ÷ dr̃ cui pax placet conterctoũ qui contitrius ÷ pacia dissensioner¬
operat᷑ sic deniqr& inregnonũ libris legimꝰ qa suscitauit dr̃ sclomoni sa
sa decnan qui ÷ contrariur peccis ged ricut his quorcepost docet siita¬
agient & teclerse echibecent quodes &urset modercribit ꝑ emsdo cione

Expanded text:
t, hoc ei Satanas esse nominatur. Ideo denique praemisit, dicens: Deus pacis, hoc est, Deus cui pax placet, conterat eum qui contrarius est paci, et dissensioneoperatur. Sic denique et in Regnorum libris legimus , quia suscitavit Deus Salomoni SatSatanam, qui est contrarius paci. Sed sicut his, quos Apostolus docet, si satagant et tales se exhibeant quales ejus sermo descripsit pro emundatione
Abbreviated transcription (Latin):
& Ptos diuin ospũ instinctus aperit uerłns inquit graga hoc est quaestus & cupidta¬
gs Inde est unde non nulli ciscuicunt dom: loquentes ad gratam cũomni add¬
lahono & deceptone non ut in uerbo đ e dificait anim es cedurtutẽ sed
ut acdo lcctoriis dulcibq serbnonib ꝑ manere uel ai in ꝓsiceyuetes hore
t huiciis laudantes & bonco dicentes eaq cor reptione digee st̃ ponero
lucenit e nobras & tonbrasliicẽ dulce amcerũ & cemaerũ dulce & his¬

Expanded text:
o spiritu instinctus aperit, ventris, inquit, gratia, hoc est, quaestus et cupiditatis. Inde est unde nonnulli circumeunt domos loquentes ad gratiam, cum omni adulatione, et deceptione, non ut in verbo Dei aedificent animas ad virtutem, sed ut adulatoriis dulcibusque sermonibus permanere, vel etiam proficere eas hortentur in vitiis, laudantes et bona dicentes ea quae correptione digna sunt, ponentes lucem tenebras, et tenebras lucem, dulce amarum, et amarum dulce ,
Abbreviated transcription (Latin):
ubiq non ligud pot in sed ꝑuulgit i.s edneeer rursũ sipro hoc a ꝑtius caei¬
gor&s mobedien der ersice ret ad dit inbis ergo guudeo seddices qui¬
modo uulgicr pmin eis notat obedienticom cum digets egecu dere in eip
Prtiho quidȩ ccliud ÷ notccrouitiũ ecliud hominerꝰ. Pot est em̃ fieri ait quui de
inhis in quib multa celicbonce de p̃hendeecet picium cddẽ ꝙ ei dis polic

Expanded text:
ubique non laudatam, sed pervulgatam: sed ne eos rursum, si pro hoc apertius castigaret, inobedientes efficeret, addit, in vobis ergo gaudeo; sed dicis, Quomodo vulgarem in eis notat obedientiam, cum dicat, se gaudere in eis? primo quidem aliud est notare vitium, aliud homines: potest enim fieri, ut gaudeat in his, in quibus multa alia bona deprehenderat; vitium autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓco dixissocopostolo gcudere se i eis ꝙ quim obediens esł ne q̃ eedmecli
neq̃ adlo numtr dohipot est Q in ueroo bediens siquidẽ codinutili cct¬
hact᷑ imporitice culpa sit Igorȩet enĩ inutilic es :e quib abedi ene¬
siu õb&ꝵ Eũuero dedicent q̃ st̃ utilic hocbens paretũ ee dobedieni¬
ec ebonũ continubater ꝑecẽ iitutis coscendit. Eccud& ergo paulus
tct dq̃ magir quãc horinily relictis cȩteris ipsa solacudent᷑  Ncc̃ pen¬
& ieurra non ÷ peru discrecionps setprobebilis & ecitatiss¬
miludiciiscirȩ Quiuẽ no ciuue operi oboediendũ sit & oui penide¬
dũ Heniq: iose iñs hccenangelii dicit᷑ : Intendito uobi sabi hir qu

Expanded text:
se Apostolus gaudere se in eis, quod qui inobediens est neque ad malum, neque ad bonum trahi potest: qui vero obediens, si quidem ad inutilia trahatur, imperitiae culpa sit; ignorat enim inutilia esse ea, quibus obedieninutilia, habens paratum obedientiae bonum, continuo iter per eam virtutis ascendit. Gaudet ergo Paulus tet Deo magis quam hominibus, relictis caeteris, ipsa sola utantur. Nam et revera non est parvae discretionis, sed probabilis et exercitatissimi judicii, scire cui verbo cuive operi obediendum sit, et cui renitendum. Denique ipse Dominus in Evangelio dicit: At
Abbreviated transcription (Latin):
& euillis inqbidicit nonrespiciere sea quoce uident᷑ sed quȩn uident᷑ e doc& nos
in futuris bonis mihileor quac enunc uidet᷑ ł uideriposssperare debere & iam¬
si caelũ uideces is tuduisibile &i cemsi terrac: aude dehis qe caclu &terrc̃prȩte¬
ribuñ uisibilio en ĩs: & quoduides quid sperac s : nihil ergo prsusspera noũ ẽ in fu¬
tuld̃ ex hisqiua euidenit᷑: oculus eñĩ nouidit quae prace pccracuit ds̃ hisqͥidilgunt cum
Vid& cute oculus celũ & t̃ra ñergo opost& hoc quod uid&÷ credip̃ie pecratũ e sa
cedẽ hisqd diligunt eum sed caelũ quid emimmoptitius caelosmulto eminentiores
celsiores quc̃c esstuo firma mentu quoduider eoculus potest sed&t rec spe¬

Expanded text:
et ex illis in quibus dicit, Non respicientes illa quae videntur, sed quae non videntur, edocet nos in futuris bonis nihil eorum quae nunc videntur, vel videri possunt, speras istud visibile, etiamsi terram. Audi de his, quia coelum et terra praeteribunt , visibilia enim sunt; et quod vides, quid speras? Nihil ergo prorsus sperandum est in futuro ex his quae videntur. Oculus enim non vidit quae praeparavit Deus his qui diligunt eum Videt autem oculus coelum et terram. Non ergo oportet hoc quod videtur credi praeparatum esse a Deo his qui diligunt eum, sed coelum quidem, imo potius coelos multo eminentiores et celsiores quam est istud firmamentum quod videri potest. Et terra spe