comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ eũbenti nulla uoluntate ẽsenserit. ẽ tͣ dicere
audel at hi contͣ quosfeminarũ xp̃ianarũ.
incaptiuitate oppressarũ. ñ tantũ mentes. ue
tronã nobise ueterẽq: romanã. pudicitie mag¬
ñis efferunt laudib Hluiꝰ corꝑe eũ iuolent̃ opp̃s¬
rso. tarquinii regisfiliꝰ libidinose potitꝰ ec̃t. illa
scclus imꝓbissimi iuuenis marito ẽlatino. & ꝓ¬
pinquobruto. uiris clarissimis atꝙ fortissimis
indicauit. eosq ad uindietã ẽstrinxit: deinde
fedi in se cõmissi egra atq inpaciens. se ꝑemit.
Qͥd dicemꝰ. Adulta hȩc ancasta iudicanda ẽ. Quiᷤ
in hac ẽtrou̾sia laborandu putauent. E gregie
qͥdã exhoe atq ueraeit̃ declamans ait. mirabi¬
li dietu. Duo fuer̃: & adult̾iũ unꝰ admisit. Splea¬
dide atq uerissime. Intuens enĩ in duoꝵ eorpoꝵ
cõmixtione. uniꝰ inquinatissimã eupiditatẽ.
alt̾iꝰ castissimã uoluntatẽ. & ñ qͥd ẽiunctione m̃¬

Expanded text:
concumbenti nulla voluntate consenserit, contradicere concumbenti nulla voluntate consenserit, contradicere audebunt hi, contra quos feminarum christianarum in captivitate oppressarum non tantum mentes, vertronam nobilem veteremque Romanam, pudicitiae magnis efferunt laudibus. Hujus corpore cum violenter oppresso Tarquinii regis filius lscelus inprobissimi iuuenis marito Collatino et propinquo Bruto, uiris clarissimis et fortissimis, indicauit eosque ad uindictam constrinxit. Deinde foedi in se commissi aegra adque inpatiens se peremit. Quid dicemus? Adultera haec an casta iudicanda est? Quis in hac controuersia laborandum putauerit? Egregie quidam ex hoc ueraciterque declamans ait: \'Mirabile dictu, duo fuerunt et adulterium unus admisit.\' Splendide adque uerissime. Intuens enim in duorum corporum commixtione unius inquinatissimam cupiditatem, alterius castissimam uoluntatem, et non quid coniunctione me
Abbreviated transcription (Latin):
te corrupta. uiolatoq ꝓposito qđ deo uouerat.
ꝓgit uitianda ad deccptorẽ suũ. adhuc eã ꝑgen¬
tẽ scãm ł corpore dicimꝰ. ca sc̃itate animi ꝑquam
corpꝰ sc̃itisicabat᷑ amissa atq destrueta. Ab sit hic
etror: & hinc potiꝰ admoneam᷑. ata ñ amitti cor¬
poris sanetitatẽ manente animisanetitate. enã
corpe oppresso. sic̃ amittit᷑ & corporis scĩtas. ui¬
olata animi sc̃itate. etiã corꝑe intaeto. Quã obrẽ
quia ñ hab qđ inse morte spontanea puniat fe¬
mina. sine ulla sua ẽsensione. iuolent̾q oppressa.
& alieno cõpressa peccato: quantominꝰ ante qm̃¬
hoc fiat. ne admittat᷑ homicidiũ ecrtũ. qđ ipsũ
flagitiũ qͣmuis alienũ adhuc pendet inccrtum.
corꝑe oppresso. neꝗͣqͣm ꝓposito castitatis ulla
inmału ẽsensione mutato. illiꝰ tantũ eẽ flagi¬
tiũ. qͥ oppͥmens ẽcubuerit. ñ illiꝰ que oppressã

Expanded text:
te corrupta uiolatoque proposito, quod Deo uouerat, te corrupta uiolatoque proposito, quod Deo uouerat, pergat uitianda ad deceptorem suum, ad hoc eam pergentem sanctam uel corpore dicimus, ea sanctitate animi, per quam corpus sanctificabatur, amissa adque destructa? Absit hic error et hinc potius admoneamur ita non amitti corporis sanctitatem manente animi sanctitate etiam corpore obpresso, sicut amittitur et corporis sanctitas uiolata animi sanctitate etiam corpore intacto. Quam ob rem non habet quod in se morte spontanea puniat femina sine ulla sua consensione uiolenter obpressa et alieno cohoc fiat; ne admittatur homicidium certum, cum ipsum flagitium, quamvis alienum, adhuc pendet incertum? corpore oppresso, nequaquam proposito castitatis ulla in malum consensione mutato, illius tantum esse flagitium qui opprimens concubuerit, non illius quae oppressa
Abbreviated transcription (Latin):
inmunditie carnaliũ coneupiscentiarũ ñ eeđ.
x. ipsũ eorpꝰ scificat᷑. Et ido cũ cis ñ cedere in ẽcussa
intentione ꝑsistit. nee de ipso corpore perit. ¶o.¬
sanetitas. quia eo scc̃ utendi ꝑseuerat uoluntas
& quantũ in ipso ẽ etiã facultas. Neq enĩ eõ eot¬
pus sem̃ ẽ. qđ cius menbra sunt integra. aut co
qđ nullo ẽtreetant᷑ attactu. eũ possint diuer¬
sis casibꝰ ctiã uulnerata uim ꝑpeti: & mediei ali¬
quando saliti opitulantes. hęc ibi faciant. qͦ
tatẽ manu uelut explorans. siue maliuolentia.
siue inseientia. siue casu. dui inspieit ꝑdidit.
Non opinor quẽquã tam stulte sapere. ut hiue
pisse aliquid existimet. etiã de ipsi corporis sc̃ita¬
tt. q̃muis menbri illiꝰ integͥtate iam ꝑdita. Quo¬
cirea ꝓposito animi ꝑmanente. ꝑ qđ etiã eorpꝰ
scitificari meruit. nec ipsi corpori aufert saneti¬
tatẽ iuolentia libidinis aliene. quã seruat ꝑseue¬
rantia continentie sue. Anu̾si aliq̃ femina men¬

Expanded text:
unditiae carnalium concupiscentiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur, et ideo, cum eis non cedere inconcussa intentione persistit, nec de ipso corpore perit sanctitas, quia eo sancte utendi perseuerat uoluntas et, quantum est in ipso, etiam facultas. Neque enim eo corpus sanctum est, quod eius membra sunt integra, aut eo, quod nullo contrectantur adtactu, cum possint diuersis casibus etiam uulnerata uim perpeti, et medici aliquando saluti opitulantes haec ibi faciant, quae itatem manu uelut explorans siue maleuolentia siue inscitia siue casu, dum inspicit, perdidit. Non opinor quemquam tam stulte sapere, ut huic perisse aliquid existimet etiam de ipsius corporis sanctitate, quamuis membri illius integritate iam circa proposito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem uiolentia libidinis alienae, quam seruat perseuerantia continentiae suae. An uero si aliqua femina men
Abbreviated transcription (Latin):
se putant obieere xp̃ianis. cũ eoꝵ exaggeran¬
tes captiuitatẽ. addunt enã sup̃ cõnissa. non
solũ in aliena mat̾monia. uͥginesq: nupni¬
ras .s:. etiã inꝗͣsdã scĩ moniales.tlic uͦ ñfides.
ñ pietas. ñ ipsa utꝰ que castitas đr. s. nr̃a potiꝰ
disputatio int̃ pudorẽ atq rationẽ qͥbdã eo¬
artat᷑ angustiis. Nee tantũ hic euramꝰ alienis
responsionẽ reddere qͣntũ ipsis nr̃is ẽ solatio¬
nẽ. Sit gͥin pͥmis positũ atq firmatũ. uͥtutẽ

Expanded text:
se putant obicere Christianis, cum eorum exaggerantes captiuitatem addunt etiam stupra commissa, non solum in aliena matrimonia uirginesque nupturas, sed etiam in quasdam sanctimoniales. Hic uero non fides, non pietas, non ipsa disputatio inter pudorem atque rationem quibusdam coarctatur angustiis. Nec tantum curamus hic alienis responsionem reddere, quantum ipsis nostris consolationem. Sit igitur in primis positum atque firmatum, virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
ligioni exhine in prudent᷑.atq inpudenter
simꝰ cultor illoꝵ. đu cis uiris irandi fidẽ ser¬
uaret. patͥ̾a caruit. cũ aliã ñ haberet. captiuusq
apud hostes ꝑlongã mortẽ. supplicio noue eru¬
delitatis occis ẽ. multomi̾nꝰ nom̃ eriminan
oũ ẽxp̃ianũ incaptiuitate saeratorũ suoꝵꝗ¬

Expanded text:
ligioni hinc impudenter atque imprudenter ligioni hinc impudenter atque imprudenter simus cultor illorum, dum eis iuris iurandi fidem seruaret, patria caruit, cum aliam non haberet, captiuusque aput hostes per longam mortem supplicio nouae crudelitatis occisus est, multo minus nomen criminandum est Christianum in captiuitate sacratorum suo
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ. tanta quisquã dementia mire eccitatiᷤ
obnitit᷑: ut ẽ tendere audeat. uniu̾sam eiui¬
tatẽ deos eolentẽ infelieẽ eẽ ñ posse: unũ uͦ
hominẽ posse. qđ uidlicet potentia deoꝵ
suoꝵ multos potiꝰsit idonea ẽseruare. quã
singłos. eũ multitudo ẽstet exsingłis. Si aũ
dicunt marcũ regulu etã m illa captiuitate.
illisq erutiatibꝰ corꝑis. animi u̾tute beatũ
cc̃ potuisse. utꝰ potiꝰ uera querat᷑ qͣbeata pos¬
sit cẽ & ciuitas. Neq enĩ aliunde beata eiuitas.¬
aliunde ħo. cũ aliud eiuitas ñsit. quã concorᷤ
hominũ multitudo. Quã obrẽ ñ đu interĩ
disputo. qͣlis in regulo uͥtꝰ fuerit. suffiẽ nune
ꝗd isto nobilissimo exemplo cogunt᷑ fateri.
ñ ꝓpt̾ corꝑis bona. ł carũ rerũ. quȩ exrrinseeᷤ
homini accedunt. colendos đos: qͣndoqͥ dẽ
accidit regulo etiã eiuitai tã diligent᷑ quã
ille deos eolenti. aecidere potuisse fateantur.

Expanded text:
tatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis tatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis obnititur, ut contendere audeat uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posse, unum uero hominem posse, quod uidelicet potentia suorum multos potius sit idonea conservare, quam singulos; cum multitudo constet ex singulis. 2. Si autem dicunt M. Regulum etiam in illa captivitate illisque cruciatibus corporis, animi virtute beatum esse potuisse; virtus potius vera quaeratur, qua beata possit ede homo: cum aliud civitas non sit, quam concors hominum multitudo. Quamobrem nondum interim disputo, qualis in Regulo virtus fuerit: sufficit nunc, quod isto nobilissimo exemplo coguntur fateri, non propter corporis bona, vel earum rerum quae extrinsecus homini accidunt, colendos deos; quandoquidem accidit Regulo, etiam civitati tam diligenter, quam ille, deos colenti accidere potuisse fateantur,
Abbreviated transcription (Latin):
aditrũq c̃eluda. Deos eerte ille sic eoluit. ut
ꝓpt̾ uiris iurandi fidẽ. nec maneret inpatͥa.
nec in de quolibet ire.s ad suos acerrimos
inimicos redire minime dubitaret. Hocsi
huie uite utile existimabat. cuirꝰtã horren¬
dũ exitũ meruit: ꝓculdubio fallebatur.
Suo quippe docuit exemplo. nihil deos
adistã tẽporałẽ felicitatẽ suis ꝓdẽe cultoribꝰ.
quandoqͥ dẽ ille eorũ deditꝰ cultui. & uictus
& captiuus abductꝰ ẽ. Et quia noluit aliter
quã peos iurauerat facere. nouo ae priꝰ inau¬
dito. nimiũq horribili supplieu genere eru¬
ciatꝰ extinctus c̃.Si aut̃ deoꝵ cultus posthane
uitã uelud mereedem. reddit felicitatẽ eur
casuniant᷑ tẽporibꝰ xp̃ianis. idõ dicentes
urbi accidisse ilła calamitatẽ quia deos
suos colere destitit. eũ potuerit etiã illos di¬
ligentissime colens. tã infelix fieri. quã ille
reguł fuit: Nisi forte eont̾ clarissimã ueri¬

Expanded text:
ad utrumque concludam? Deos certe ille sic coluit, ut ad utrumque concludam? Deos certe ille sic coluit, ut propter iuris iurandi fidem nec maneret in patria, nec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc si huic uitae utile existimabat, cuius tam horrendum exitum meruit, procul dubio fallebatur. Suo quippe docuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felicitatem suis prodesse cultoribus, quando quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat facere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur temporibus Christianis, ideo dicentes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? Nisi forte contra clarissimam ueri
Abbreviated transcription (Latin):
ille.atq insenatu ẽ traria ꝑsuasit: qm̃ ñ arbi¬
trabat᷑ utile eẽ romanę rei publiee mutare
captiuos. Nce posthane ꝑsuasionẽ asius ad host¬
es redire cõpulsus c̃.s quia urauerat. id spon¬
te cõpleuit. At illi cum ex cogitatis atꝙ: hor¬
rendis eruciatibꝰ necauer̃: Inclusũ quippe an¬
gusto ligno ubi stare cogeret᷑. clauisq acutis¬
simis undiq confixo. ut se innulła eiꝰ partẽ
sine penis a trocissimis inelinartt. etiã uigi¬
lando ꝑemerunt. Merito certe laudant uir¬
tutem tã magnã. infelicitatẽ maiorẽ. Pđos
ille iurauerat. quoꝵ eultu ꝓhibito. has gene¬
rihumano elades. isti opinant᷑ infligi. Qui
gͦ ꝓpterta colebant᷑. ut istã uitã ꝓsperã redde¬
rent: siucrunt iuranti has irrogare penas. seu
uoluer. seu ꝑmiser̃. Qd ꝑ iu̾ro grauiꝰ irati facc¬
re potuer : Scur. ñ ratiocinationẽ meã potiꝰ

Expanded text:
ille adque in senatu contraria persuasit, quoniam non arbiille adque in senatu contraria persuasit, quoniam non arbitrabatur utile esse Romanae rei publicae mutare captiuos. Nec post hanc persuasionem a suis ad hostes redire conpulsus est, sed quia iurauerat, id sponte conpleuit. At illi eum excogitatis adque horrendis cruciatibus necauerunt. Inclusum quippe angusto ligno, ubi stare cogeretur, clauisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam eius partem sine poenis atrocissimis inclinaret, etiam uigilando peremerunt. Merito certe laudant uirtutem tam magna infelicitate maiorem. Et per deos ille iurauerat, quorum cultu prohibito has generi humano clades isti opinantur infligi. Qui ergo propterea colebantur, ut istam uitam prosperam redderent, si uerum iuranti has inrogari poenas seu uoluerunt seu permiserunt, quid periuro grauius irati facere potuerunt? Sed quur non ratiocinationem meam potius
Abbreviated transcription (Latin):
Sie gͦ ñ deseruit fideles suos. sub dnatione
gentis licet barbare. tam̃ humanę. ꝗͥ ꝓpham
lonñ deseruit. nec in uiscerib belue. Hec quoq
illi cũ qͥbꝰ agimꝰ malunt irridere. quã eredere.
qui tam̃ insius litt̾is eredunt arionẽ metẏm¬
int neũ nobilissimũ eẏtharistã. eũ eẽt deiectus
de naui. exceptũ delphini dorso. & ad t̾ras cẽ ꝓ
uectũ. Uerũ illud nr̃m deiona ꝓpħa ineredi¬
biliꝰ c̃. Plane ineredibiliꝰ. quia mirabiliꝰ. & mi
causa etiã sponte toleranda. & insius p̃daris
uiris. nobilissimũ exempłu. Mareus regulus
imꝑator ppłi romani. captiuus ap̃ cartaginen¬
sesfuit. Qui cũ sibi m allent aromanis suosred¬
di. quã eoꝵ tenere captiuos. ad hoc impetran¬
du etiã istũ p̃cipue regułũ eũ legatis suis romã
miserunt: priꝰ iuratione ẽstrietũ.si qđ uolebant
minime ꝑegisset. rediturũ eẽ cartaginẽ. Prexit

Expanded text:
Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione Sic ergo non deseruit fideles suos sub dominatione gentis, licet barbarae, tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in visceribus belluae . Haec quoque illi, cum quibus agimus, malunt irridere, quam credere: qui tamen in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset dejectus e navi, exceptum delphini dorso, et ad terras esse pervectum. Verum illud nostrum de Jona propheta incredibilius est. Plane incredibilius, quia causa etiam sponte toleranda et in suis praeclaris uiris nobilissimum exemplum. M. Regulus, imperator populi Romani, captiuus aput Carthaginienses fuit. Qui cum sibi mallent a Romanis suos reddi quam eorum tenere captiuos, ad hoc inpetrandum etiam istum praecipue Regulum cum legatis suis Romam miserunt, prius iuratione constrictum, si quod uolebant minime peregisset, rediturum esse Carthaginem. Perrexit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetieo spũ dieta intellegi uoluerͣ Nonaũ
hie loeus ẽ. ut caꝑtractemꝰ. cũ sufficiant ista ꝗͥ
diximꝰ. Si si eaque sustentandis uiuentib sunt
necessaria. sicut uictus &: amictꝰ quãuis cũ gra¬
ui afflictione desint. ñ frangunt in bonis ꝑfe¬
rendi tolerandiq uͥtutẽ. nẽc eradicant exani¬
mopietatẽ .s ex creitatã faciunt fecundiorẽ:
quantomagis cũ desunt ea queeurandis fune¬
ribꝰ ẽdendisq corporibꝰ defunetoꝵ adhiberiso¬
lent. ñ efficiunt miseros. in ocultis pioꝵ sedibꝰ
iã quie̾tis. Ac ꝑhoe quando ista cadaueribus
xp̃ia in illa magne urbis ł etiã alioꝵ op¬
pidoꝵ uastatione defuer: nec uiuoꝵ eulpa ẽ.
qͥ ñ potuer̃ ista p̃bert. nec pena mortuoꝵ. qͥñ
si aliqͣ duci potuer̃: ubi đm suũ ñ inuenerunt.
St̃ inscripturis seĩs. huiꝰ etiã eladis magna so¬
latia. E uer̃ in captiuitate tres pueri. fuit
daniel. fuer̾ alii ꝓpħe. nec ds̃ defuit c̃solator.

Expanded text:
ntellegi uoluerunt; non autem hic locus est, ut ea pertractemus, cum sufficiant ista, quae diximus. Sed si ea, quae sustentandis uiuentibus sunt necessaria, sicut -uictus et amictus, quamuis cum graui adflictione desint, non frangunt in bonis perferendi tolerandique uirtutem nec eradicant ex animo pietatem, sed exercitatam faciunt fecundiorem: quanto magis, cum desunt ea, quae curandis funeribus condendisque corporibus defunctorum adhiberi solent, non efficiunt miseros in occultis piorum sedibus iam quietos! Ac per hoc quando ista cadaueribus Christianorum in illa magnae urbis uel etiam aliorum oppidorum uastatione defuerunt, nec uiuorum culpa est, qui non potuerunt ista praebere, nec poena mortuorum, qui non si aliquo duci potuerunt, ubi Deum suum non invenerunt. Sunt in Scripturis sanctis hujus etiam cladis magna solatia. Fuerunt in captivitate tres pueri, fuit Daniel, fuerunt alii prophetae: nec Deus defuit consolator.
Abbreviated transcription (Latin):
suspendit. sederate illiꝰ t̃ditionis auxisse
spcrando exitiabilit̃ penitens. nulłu sibi sa¬
lubriꝰ penitentic locũ rliqͥd. q̃ntomagis asua
nece se abstinere deb&. qui tali supplicio ꝗͥd
in se puniat ñ habet. ludas enĩ cũ se oceidis¬
set sccleratũ hominẽ occidit: & tam̃ ñ solum

Expanded text:
suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse icordiam desperando exitiabiliter poenitens, nullum sibi salubris poenitentiae locum reliquit : quanto magis a sua nece se abstinere debet qui tali supplicio quod in se puniat, non habet? Judas enim cum se occidit, sceleratum hominem occidit: et tamen non solum
Abbreviated transcription (Latin):
leat euitari. p̃ter eulpã ec̃ patientis .S quia
ñ sołu qđ addolorẽ. uerũ etiã qđ ad libidinẽ
ꝑtinet incorꝑe alieno ꝑpet̾ri pot̾est: ꝗͥcqͥdta¬
le factũ fuerit. & si retentã ẽstant̾issimo ani¬
mopudicitiã ñ excutit. tam̃ pũdorẽ incitit.
nec eredat᷑ factũ eũ m̃tis etiã uoliuitate. qđ
fieri fortassesine carnis aliꝗͣ uoluptate non
huiꝰmi paterent᷑. quis humanꝰ affectꝰ eis nolit
ignosei. Et que se occidere nolutr ne suo faci¬
nort alienũ flagitiũ deuitareiit: qͥs qͥs eis hoc
erimini dederit. ipse erimine insipientie ñ
carebit. Nã utiq si ñ lieet pͥuata potestate ho¬
minẽ occidere ł nocentẽ. cuiꝰ occidendi licen¬
tiã lex nulla ẽcedit. ꝓfecto etiã qͥsc ipsũ occi¬
dit. homicida ẽ & tanto fit nocentior eũse
occiderit. qͣnto innocentior: inea causa fuit.
q̃se occidendũ putauit. Nãsi iude factũ me¬
rito detestam. cũq ueritas iudieat. cũ se laqͥo

Expanded text:
quia non solum quod ad dolorem, verum etiam quod ad libidinem pertinet, in corpore alieno perpetrari potest; quidquid tale factum fuerit, et si retentam constantissimo animo pudicitiam non excutit, pudorem tamen incutit; no credatur factum cum mentis etiam voluntate, quod fieri fortasse sine carnis aliqua voluptate non hujusmodi paterentur, quis humanus affectus eis nolit ignosci? et quae se occidere noluerunt, ne suo facinore alienum flagitium devitarent, quisquis eis hoc crimini dederit, ipse crimine insipientiae non carebit. XVII. Nam utique si non licet privata potestate hominem occidere vel nocentem, cujus occidendi licentiam lex nulla concedit: profecto etiam qui se ipsum occidit, homicida est; et tanto fit nocentior, cum se occiderit, quanto innocentior in ea causa fuit, qua se occidendum putavit. Nam si Judae factum merito detestamur, eumque veritas judicat, cum se laqueo
Abbreviated transcription (Latin):
alienũ. At enĩ ne ł polluat aliena libido me¬
tuit᷑ ħ polluctꝰ.si aliena erit. Si aut̃ polluet
alienaerit.S cũ puditicia utꝰ sit animi comi¬
tẽꝙ habeat fortitudinẽ. ꝗͣ potiꝰ quelib mala
tolerare. qͣm malo ẽsentire deeernit. nullꝰaũ
magnanimꝰ & pudicꝰ inpotestate habeat. quid
desua carnefiat.s: tantũ qͥd annuat mente ł
rennuat. ꝗͥs candẽsanam̃te pittauerit ꝑ dere¬
sc pudicitiã. si forte in app̃hensa & oppressa
carne sua exerecat᷑. &. expleat᷑ libido. ñ sua.
Si enĩ hoc mͦ pudiertia perit. ꝓfceto pudicitia
uirtus animi ñerit. nec ꝑtinebit ad ea bona
quib bene uiuit᷑.s. in bonis corporeis numera Noto¬
bit᷑: qͣlia s̃ uires. pulchritudo. sana ualitudo.¬

Expanded text:
ap. 18. Ne aliquem polluat aliena libido, metuitur? Non polluet, si aliena erit; si autem polluet, aliena non erit. Sed, cum pudicitia virtus sit animi, comitemque habeat fortitudinem qua potius quaelibet mala tolerare, quam malo consentire decernat. Nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat, quid de sua carne fiat, sed tantum quid annuat mente, vel renuat: quis tandem sana mente putaverit se perdere pudicitiam si forte in apprehensa vel oppressa carne sua exerceatur et expleatur libidSi enim hoc modo pudicitia perit, profecto pudicitia virtus animi non erit; nec pertinebit ad ea bona, quibus bene vivitur, sed in bonis corporis numerabitur; qualia sunt, vires, pulchritudo, sana i
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfecta ñ fuerit usq intantũ mođu. ꝗͣntũ
suꝑbe cogitabat impretas. Nã nimia dis¬
ponebat᷑ altitudo. qͥ ducta ẽ usq ad cełu.
siue uniꝰ turris eiꝰ ꝗm̃ p̃cipuã moliebant᷑
int̾ alias. siue omniũ turriũ ꝗͤ ꝑnum̾ũ¬
singłarẽ istic significatȩ s̃. ut dieit᷑ miles.
⁊ intelligunt᷑ milia militũ. ut rana ⁊ lo¬
custa. sic enĩ appellata ẽ multitudo ranaꝵ
aclocustarũ. inplagis qͥbꝰ egyptii ꝑeussi s̃
ꝑmoysen. Qͥd aut̃ frustra faetura fuerat
extollere: qnͣdo montes tͣnscendet uniu¬
sas. qͣndo spaciũ nebulosi aeris huiꝰ euade¬
tualis. ł corporaliᷤᷤ elatio: Tutã. altã. ue
tãq incełu uiã molit᷑ humilitas. sursũ

Expanded text:
perfecta non fuerit usque in tantum modum, quantum perfecta non fuerit usque in tantum modum, quantum superba cogitabat inpietas. Nam nimia disponebatur altitudo, quae dicta est usque in caelum, sine unius turris eius, quam praecipuam moliebantur inter aliassingularem ita significatae sunt, ut dicitur miles et intelleguntur milia militum; ut rana, ut lucusta; sic enim appellata est multitudo ranarum ac lucustarum in plagis, quibus Aegyptii percussi sunt per Moysen. Quid autem factura fuerat extolleret? quando montes transcenderet uniuersos, quando spatium nebulosi aeris huius euadetalis uel corporalis elatio? Tutam ueramque in caelum uiam molitur humilitas, sursum
Abbreviated transcription (Latin):
doalier̃ fac̾e̾ ⁊ nunc ñ deficient ex illis om¬
na qͥ conati fuerint fac̾e. Uenite: descen¬
dntes c̃fundamꝰ ibi linguã eoꝵ. ut ñ au¬
diant unꝰꝗͥsq: uocẽ ꝓrimi sui. Et disꝑsit
eos dñs đs inde suꝑ faciẽ om̃is t̾re. Et cessa¬
uer̃ edificantes eiuitatẽ ⁊ turrĩ. Aptͣ hoc
appellatũ ẽ nom̃ ciuitatis illiꝰ c̃fusio. qͥa
ibi c̃fudit d̾s labia om̃is t̾re. ⁊ iñ disꝑsit
dñs đs suꝑ faciẽ om̃i  t̃re. Ista ciuitas ꝗͦ
appellata ẽ c̃fusio. ipsa ẽ babylon: cuiꝰ
mirabiłe c̃structionẽ. etiã gentiũ eõm̃¬
dat hẏstoria. Babylon qͥppe intͣp̃tat᷑
ẽfusio. Uñ colligit᷑. gygantẽ ilłu nẽroth.
fuisse illi c̃ditorẽ. qđ suꝑiꝰ breuit᷑ fuerat.
intimatũ.yͥcũ de illo sẽpt᷑a loqͤret᷑ ait.
initiũ regni eiꝰ fuisse babylonẽ. iđ ꝗͦ er¬
uitatũ cet̾aꝵ gereret pͥncipatũ. uͥ eẽt tã¬
quã in met᷑poli habrtacułu regni.ꝗͣmiuis

Expanded text:
eficient ei illis omnia quae conati fuerint facere; uenite, et descendentes, confundamus ibi linguam eorum, ut non audiant unusquisque uocem proximi. Et dispersit eos Dominus inde super faciem omnis terrae, et cessauerunt aedificantes ciuitatem et turrem. Propter hoc appellatum est nomen illius confusio, quia ibi Deus super faciem omnis terrae . Ista civitas quae appellata est Confusio, ipsa est Babylon, cujus mirabilem constructionem Gentium etiam commendat historia. Babylon quippe interpretatur Confusio. Unde colligitur gigantem illum Nebroth fuisse illius conditorem, quod superius breviter fuerat intimatum, ubi cum de illo Scriptura loqueretur, ait initium regni ejus fuisse Babylonem, id euitatum ceterarum gereret principatum, ubi esset tamquam in metropoli habitaculum regni; quamuis
Abbreviated transcription (Latin):
ciꝰ exxut decarra. s iñ hie eũ eollocauat. ptꝰ¬
ꝗmͣ mortuus ẽ pat̾ eiꝰ. Intelligendũ ẽ gͥ lo¬
cutũ đm fuisse ad abraħa cũ eẽt in mesopota¬
mia. priꝰ ꝗmͣ habitaret incarra. s eũ in carra
ꝑuenisse eũ patre retento apud se p̃cepto đi.

Expanded text:
xiit de Charra; sed inde hic eum collocavit, postquam mortuus est pater ejus. Intelligendum est igitur locutum Deum fuisse ad Abraham, cum esset in Mesopotamia, priusquam habitaret in Charra; sed eum in Charram pervenisse cum patre, retento apud se praecepto Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
loth eãdẽ ꝓpinqͥtate. cũ frĩs eiꝰ cẽt filiꝰ. fr̃ eiꝰ
ẽdictꝰ. Itaq uxorẽ tacuit. ñ negauit. ẽiu¬
gis tuenda pudicitiã cõmittens dõ. ⁊ huma¬
nas insidias cauens ut ħo: quõ si ꝑiculũ
qͣntũ cauere potuerat ñ caueret. mag̃ tẽp¬
taret đm. qͣm speraret indm. Deꝗͣre. contͣ
całupniantẽ faustũ manicheũ. satisdiximꝰ.
Nã pharao rex egypti.ꝗͥ eã sͥ uxorẽ acceꝑat.
grauit᷑ afflictꝰ. marito reddidit. Ubi absit
ut credamꝰ alieno ẽ cubitu fuisse pollutã:
affuctionibꝰ magnis ñ fuisse ꝑmissũ. Reu̾¬
sogͥ abraħa exegypto in locũ uñ uen̾at.
tunc loth frĩs filiꝰ ab illo int̾ra sodomoꝵ.
salua caritate discessit. Diuates qͥppe fac¬
ti erant. pastoresꝙ multos peccoꝵ habere
cepert̃. qͥbꝰ int̾se riaxantib eo mͦ familiaꝵ
suarũ pugnacẽ discordiã uita uer̃: Pot̾at

Expanded text:
th eadem propinquitate. cum fratris eius esset filius, frater eius est dictus. Itaque uxorem tacuit, non negauit, coniugis tuendam pudicitiam committens Deo et humanas insidias cauens ut homo; quoniam, si periculum quantum caueri poterat non caueret, magis tentaret Deum, quam speraret in Deum. De qua re contra calumniantem Faustum Manichaeum satis diximus. Nam Pharao rex Aegypti, qui eam sibi uxorem acceperat, graviter afflictus marito reddidit . Ubi absit ut credamus, alieno concubitu fuisse pollutam: afflictionibus magnis non fuisse permissum.  Abraham ex Aegypto in locum unde uenerat, nunc Loth fratris filius ab illo in terram Sodomorum salua caritate discessit. Diuites quippe facti erant pastoresque multos pecorum habere coeperant, quibus inter se rixantibus eo modo familiarum suarum pugnacem discor
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓpͥa.⁊ inseruitutẽ redigent eos. ⁊ affli¬
gent eos ꝗͣdringentis annis: de ppłoisrł
qui fuetat in egypto seruiturꝰ aꝑtissime
ꝓpħatũ ẽ. ñ ꝗđ in eade̾ seruitute sub e¬
gr̾ptiis affligentibꝰ qͣdringentos annos
ille ppłs fuerat ꝑactur : s. in ipsis qua¬
dringentis annis p̃nuntiatõ ẽ hoe fuct᷑um.
quẽ admođi seͥptũ ẽ dethara patre abrahe.÷
fuert̃ dies thare. in carra.u.⁊ .cc. anni. ñ qr

Expanded text:
 et in seruitutem redigent eos et adfligent eos quadringentis annis, de populo Israel, qui fuerat in Aegypto seruiturus, apertissimeprophetatum est. Non quod in eadem servitute sub Aegyptiis affligentibus quadringentos annos ille populus fuerat peracturus; sed in ipsis quadringentis annis praenuntiatum est hoc futurum. Quemadmodum enim scriptum est de Thara patre Abrahae, Et fuerunt dies
Abbreviated transcription (Latin):
ante diliuuẽ. ꝓpt̃ hoc gͦ script᷑a diuina.
eũ t̾renã ciuitatẽ inbabylone. iđ in con¬
fusione monstrasset. ad patriarcħa sem.
recapitulando reu̾tit᷑. ⁊ ordit᷑ iñ gen̾atio¬
nes usq: ad abraħa. cõmemorato etiã nu¬
mo annoꝵ qnͣdo ꝗͥsq: ad hancseriẽ ꝑtinen¬
tẽ filiũ genuissꝰ. quanto uixiss. Ubi cer¬
te agnoscendũ ẽ. qđ ante ꝓmiserã. ut appa¬
reat. ꝗͣre sit dictũ defilus heber: nom̃ etꝰ
phalech. qr in diebꝰ eiꝰ diuisa ẽ t̃ra. Qͥd enĩ
aliud intelligendõ ẽ t̾rã ẽẽ diuisã. nisi di¬

Expanded text:
ante diluuium. Propter hoc ergo scriptura diuina ante diluuium. Propter hoc ergo scriptura diuina cum terrenam ciuitatem in Babylone, hoc est in confusione, monstrasset, ad patriarcham Sem recapitulando reuertitur et orditur inde generationes usque ad Abraham, commemorato etiam numero annorum, quanto quisque ad hanc seriem pertinentem filium genuisset quantoque uixisset. Ubi certe agnoscendum est, quod ante promiseram, ut appareat quare sit dictum de filiis Heber: Nomen unius Phalech, quia in diebus eius diuisa est terra. Quid enim aliud intellegendum est terram esse diuisa
Abbreviated transcription (Latin):
rũ ẽ getie nudata sit t̃ra. Dem̃ etiã si
nudata sit. neq hoc statĩ necesse ẽẽ.
ut hor̃es habeat. quõ nullomͦ serptura
ista m̃titur: que narratis p̃teritis faẽ
fidẽ. eo qd̾ ciꝰ p̃dicta cõplentus: himisq
absurdũ ẽ. ut dicatur aliquos hoiẽs
eachae. in ilła partẽ oceani in mensita¬
& te traiecta nauigare. ac ꝑuenre po¬
tuisse ut etiã illic ex pͥmo hoie genꝰ insti
tide linguas. colligunt᷑ fuisse diuisi.¬
queramꝰ si possumꝰ inuenire alła int̾ris
ꝑegrinantẽ ruitatẽ di.que usq ad dilu¬
uiũ arcãq ꝑducta ẽ. atq infilus Noe ꝑ
eoꝵ benedictiones ꝑ seu̾asse monstrat᷑. max¬
ime inmaximo.qui ẽ appellatꝰ sem : qnͣ¬
do qͥdẽ iafeth. ita benedietꝰ ẽ. ut in eiꝰ frĩs
domibꝰ habitaret. Tenenda ẽ gͥseries ge¬
nationũ ab ipsosem. ut ipsa ostendat᷑
ptꝰ diluuiũ ciuitatẽ di. siẽ eã series gn̾ati¬
onũ ab illo. qͥ ẽ appellatꝰ seth. ostendebat

Expanded text:
rum congerie nuda sit terra; deinde etiamsi nuda sit, neque hoc statim necesse esse, ut homines habeat. Quoniam nullo modo scriptura ista mentitur, quae narratis praeteritis facit fidem eo, quod eius praedicta conplentur, nimisque absurdum est, ut dicatur aliquos homines ex hac in illam partem, Oceani inmensitate traiecta, nauigare ac peruenire potuisse, ut etiam illic ex uno illo prifigura conglobata et rotunda mundus esse credatur, sive aliqua ratione monstretur; non tamen e usque ad diluvium arcamque perducta est, atque in filiis Noe per eorum benedictiones perseverasse monstratur, maxime in maximo, qui est appellatus Sem: quandoquidem Japheth ita benedictus est, ut in ejusdirigitur. Tenenda est igitur series generationum ab ipso Sem, ut ipsa ostendat post diluuium ciuitatem Dei. sicut eam series generationum ab illo, qui est appellatus Seth, ostendebat
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in carrã habitatio eiꝰ. ⁊ iñ ꝓfectio. ñ soħ.
qr eusebiꝰ in chronacis ab anno huiꝰ ꝓmissi¬
onis c̃putat. ⁊ ostend̾. ꝓtꝰ qͣdringentos ⁊
xarx. annos exitũ eẽ deegẏpto. qnͣdolex
data ẽ. uerũ etiã qr id cõmemorãt paul¬
apłs. ꝑid tempꝰ eminentia regna erant
gentiũ. in qͥbꝰ tͣrigenaꝵ eiuitas. hoc ẽ socie¬
tas hoĩum. scđm hoĩem uiuentiõ. subdo¬
minatu angłoꝵ desertoꝵ insigniꝰ excel¬
lebat. regna uidelie tͥa. sichinioꝵ. egyp¬
tioꝵ. assẏrioꝵ. S assirioꝵ multo etat po¬
tentiꝰ atq sublimiꝰ. Nã rex ille ninꝰ beli
filiꝰ. excepta india. unui̾se asiȩ ppłos
subiugau̾at. Asiam nc̃ dico. ñ ilła partẽ
ꝗͣ huiꝰ maioris asiȩ una ꝓuineia ẽ. s eã ꝗͥ
uniusa asia nũcupat᷑. ꝗuã qͥđda in alterã
duaꝵ. pleriꝙ aut̃ int̾cia totiꝰ orbis parte
posuert̃. ut sint om̃s. asia. europa. ⁊ af¬
frica. qđ ñ eqͣli diuisione fecer᷑. Nãqista

Expanded text:
et in Charra habitatio ejus, et inde profectio: non solum quia Eusebius in Chronicis ab anno hujus promissionis computat et ostendit post quadringentos et triginta annos exitum esse de Aegypto, quando lex data est; verum etiam quia id commemorat aPer idem tempus eminentia regna erant gentium, in quibus terrigenarum ciuitas, hoc est societas hominum secundum.. hominem uiuentium, sub dominatu angelorum desertorum insignius excellebat, regna uidelicet tria, Sicyoniorum, Aegyptiorum, Assyriorum. Sed Assyriorum multo erat potentius adque sublimius. Nam rex ille Ninus Beli filius excepta India uniuersae Asiae populos subiugauerat. Asiam nunc dico non illam partem quae huius maioris Asiae una prouincia est, sed eam quae uniuersa Asia nuncupatur, quam quidam in altera duarum, plerique autem in tertia totius orbis parte posuerunt, ut sint omnes Asia, Europa et Africa; quod non aequali diuisione fecerunt. Namque ista,
Abbreviated transcription (Latin):
S si eo anno facta ẽ ista ꝓmissio. ⁊ã ittiq in
carra cũ pat᷑ suo demorabat᷑ abhã. Neq eũ
exire iñ posset. nͥ priꝰ ibi habitasset. Nũqͥa¬
nã gͦ ẽtͣdicit᷑ stephano dicenti. đs głȩ ap
paruit abhe pat̾ nr̃o cũ eẽt in mesopota¬
mia. priꝰ qm̃ habitaret in carra. S intelli

Expanded text:
 si eo anno facta est ista promissio, jam utique in Charra cum patre suo demorabatur Abraham. Neque enim inde exire posset, nisi prius ibi habitasset. Numquidnam ergo contradicitur Stephano dicenti: Deus gloriae apparuit Abrahae patri nostro cum esset in Mesopotamia, priusquam habitaret in Charra ? Sed intell
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Nunc iã uideamꝰ ꝓeursũ eiuitatiᷤ
đĩ. etiã ab illo articulo tẽꝑis qͥ factꝰ ẽ in pa¬
tre abhã. uñ incip̃ eẽ noticia eiꝰ eiudntior.
⁊u̾ elariora legunt᷑ ꝓmissa diuina. ꝗͦ nẽ
in xxp̃o uidemꝰ impleri. Sic̃ gͦ sc̃pt̾ã sc̃ã in¬
dicante. didicimꝰ. in regione chaldeoꝵ natꝰ
ẽ ab hã. quȩ t̾ra ad regnũ assyriũ ꝑtine¬

Expanded text:
r. Nunc jam videamus procursum civitatis Dei, etiam ab illo articulo temporis, qui factus est in Patre Abraham, unde incipit esse notitia ejus evidentior, et ubi clariora leguntur promissa divina, quae nunc in Christo videmus impleri. Sicut ergo Scriptura sancta indicante didicimus, in regione Chaldaeorum natus est Abraham : quae terra ad regnum pertine
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ sola uniusũ genꝰ hoĩum loqͥbat᷑. Dix̾it
aliꝗͥs. si in diebꝰ phalech filii heber diuisa
illa. qͥfuit om̃ibꝰ ante cõmunis. s intelli¬
gendũ ẽ ipsũ heber pt̾ea tale nom̃ in¬
posuisse filio suo. ut uocaret᷑ phalech. qđ
guas t̾ra diuisa ẽ. iđ ipso tẽꝑe ut hocsit
qđ dictũ ẽ. indiebꝰ eiꝰ diuisa ẽ t̾ra. Nã nisi
adhuc heber uiu̾et qnͣdo linguarũ facta
ẽ multitudo. ñ ex erꝰ noĩe nom̃ a ccrꝑet
lingua. ꝗͥ ap̃ ilłu potuit ꝑman̾e. Et iđo
eredenda ẽ ipsa fuisse pͥma illa cõmunis:
quõ depena uenit illa multiplicatio. mu¬
tatioꝗ: linguau. Et utiq p̃t̾ hanc penã ẽẽ
debuit ppłs dĩ. Nec lingua frustra hec ẽ
tͣnsmitt̾e potuit .s in eos tantũ qͥ ꝓpagati
ꝑiacob. ⁊ insigniꝰ atq eminentiꝰ indi po¬
puły cͦalescentes. di testam̃ta ⁊ sp̃m xep̃i ha¬

Expanded text:
qua sola uniuersum genus humanum loquebatur. Dixerit qua sola uniuersum genus humanum loquebatur. Dixerit aliquis: Si in diebus Phalech filii Heber diuisa illa, quae fuit omnibus ante communis. Sed intellegendum est ipsum Heber propterea tale nomen inposuisse filio suo, ut uocaretur Phalech, quod linguas terra diuisa est, id est ipso tempore, ut hoc sit quod dictum est: In diebus eius diuisa est terra. Nam nisi adhuc Heber uiueret quando linguarum facta est multitudo, non ex eius nomine nomen acciperet lingua, quae aput illum potuit permanere. Et ideo credenda est ipsa fuisse prima illa communis, quoniam de poena uenit illa multiplicatio mutatioque linguarum et utique praeter hanc poenam esse debuit populus Dei. Nec frustra lingua transmittere potuit, sed in eos tantum qui propagati per Jacob, et insignius atque eminentius in Dei populum coalescentes, Dei Testamenta et stirp
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrant. Quã obrẽ sic̃ lingua una cũ
at᷑ om̃iũ. ñ ido filii pestilentie defuert̃.
nã ⁊ ante diluuiũ una erat lingua.⁊ tam̃
om̃s p̃t̃ unã noe iusti domũ. ðeleri dilu¬
uio meruert᷑. ita qn̾do merito elatiores im¬
pietatis. gentes linguaꝵ diu̾sitate punite
atq: diuise s̃.⁊ eiuttas impioꝵ ẽ fusionis no¬
m̃ accepit. hoc ẽ appellata babẏlon. ñ
defuit domꝰ heber: uͥ ea ꝗͦ antea fuit om¬
niũ lingua remaneret. Uñ sic̃ sup̃ cõme¬
moraui. cũ cepissent num̾ari filii sem.
i singłi gentes singłas ꝓcrearunt. pͥmꝰ ẽ
cõmendatꝰ heber: cũ sit ab nepos ipsrꝰ. hoc
ẽ abillo qͥntꝰ inueniat᷑ exortus. Quia gͦ in
ei familia remansit hȩc lingua. diuisis
iꝑalias linguas cet̾is gentib quȩ lingua pri
sumano gn̾i ñ inmerito eredit᷑ fuisse cõ¬
munis. iđo deinceps hebrea ẽ nuncupata.
Tõ enĩ opꝰ erat eã distingui ab alus linguis
mana lingua ł humana locutio uocabat᷑.

Expanded text:
m. Quam ob rem sicut lingua una cum esset omnium, non ideo filii pestilentiae defuerunt nam et ante diluuium una erat lingua, et tamen omnes praeter unam Noe iusti domum deleri diluuio meruerunt: ita, quando merito elatioris inpietatis gentes linguarum diuersitate punitae adque diuisae sunt et ciuitas inpiorum confusionis nomen accepit, hoc est, appellata est Babylon, non defuit domus Heber, ubi ea quae antea fuit omnium lingua remaneret. Unde, sicut supra memoraui, cum coepissent enumerari filii Sem, qui singuli gentes singulas procrearunt, primus est commendatus Heber, cum sit abnepos ipsius, hoc est ab illo quintus inueniatur exortus. Quia ergo in eius familia remansit haec lingua, diuisis per alias linguas ceteris gentibus, quae lingua prius humano generi non inmerito creditur fuisse communis, ideo deinceps Hebraea est nuncupata. Tunc enim opus erat eam distingui ab aliis linguis mana lingua uel humana locutio uocabatur,
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse in linguis ⁊ gentibꝰ suis.: ⁊ tam̃ postea
ꝗͣsi hoc etiã in hoc ordine tẽꝑum seꝗͣret᷑. erit
inqͥt omĩs tra labiũ uñ. ⁊ uox una om̃ibꝰ¬
linguas erant. si una etat om̃ibꝰ. nͥ qđ ad illud.
ꝗd iã tͣnsierat. recapitulanda ẽ reu̾sa narra¬
tio: Sic gͦ ⁊ hic cũ dictũ eẽt. & fuer̃ diesthare
incarra. qͥnq ⁊. ce. anni. ⁊ mortuus ẽ thara
incarra. deinde seͥpt᷑a redeundo ad id qđ
iđo p̃t̾miserat. ut priꝰ de carra id qđ in cho¬
atũ fuerat cõpleret᷑. Et dix̃ in qͥt dns ad a¬
bͣhã. Eai det̾ra tua ⁊ c̾. Postꝗͣ di u̾ba subiun

Expanded text:
fuisse in linguis et gentibus suis, et tamen postea quasi hoc etiam in hoc ordine temporum requiritur: Erat, inquit, omnis terra labium unum, et vox una omniblinguas erant, si una erat omnibus; nisi quia ad illud quod jam transierat recapitulando est reversa narratio? Sic ergo et hic cum dictum esset, Et fuerunt dies Tharae in Charra quinque et ducenti anni, et mortuus est Thara in Charra, deinde scriptura redeundo ad id, quod ideo praetermiserat, ut prius de Thara id quod incohatum fuerat conpleretur: Et dixit, inquit, Dominus ad Abram: Exi de terra tua
Abbreviated transcription (Latin):
tãqmͣ abrahei dicti ẽẽ uideant᷑. S nimi¬
rũ hoc uerũ ẽ qđ exheber: hebrei appel¬
lati s̃. Ac deinde una detͣcta litt᷑a. hebͣ¬
nibꝰ sacm̃to adumbrata. Igit᷑ filii sem.
priꝰ sex noiant᷑. deinde exuno eoꝵ. nati
nuit eiꝰ nepotẽ. atq exillo itide ꝓnepos
natꝰ ẽ.atq: in de abnepos qͥ ẽ heber: Ge¬
nuit aut̃ heber duos filios. quoꝵ unõ¬
appellauit falech. qđ int p̾tat᷑ diuideis.
Deiñ seͥptura subi ungens. rationẽꝙ. huiꝰ no¬
minis reddens. qr indiebꝰ inꝗͥt eiꝰ diuisiẽ
t̾ra. Hoc aut̃ ꝗͥd sit. ptꝰ apparebit. Alꝰ uero
qͥnatꝰ ẽ exheber genuit.xͦi. filios ac ꝑho

Expanded text:
tamquam Abrahei dicti esse videantur. Sed nimitamquam Abrahei dicti esse videantur. Sed nimirum hoc verum est, quod ex Heber Hebrei appellati snibus sacramento adumbrata. Igitur filii Sem prius sex nominantur, deinde ex uno eorum nati nuit ejus nepotem, atque ex illo itidem pronepos natus est, atque inde abnepos, qui est Heber. Genuit autappellavit Phaleg , quod interpretatur dividens. Deinde Scriptura subjungens, rationemque hujus nominis reddens, Quia in diebus, inquit, ejus divisa est terra. Hoc autem quid sit, postea apparebit. Alius vero qui natus est ex Heber, genuit duodecim filios: ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
memorare filios sem. maximi filii Noe:
a dcũ qͥppe gradatim genationũ istarũ ꝑ¬
uenit aminimo exorta narratio.S uñ
incipiunt cõmemorari filusem. hab qͥd¬
đa obscuritatiᷤᷤ. qđ expositione in lustran¬
Sic enĩ legit᷑. Et sem natꝰ ẽ etiã ipsipatri
om̃iũ filioꝵ heber. fr̃i iafeth. maiori. Ordo
u̾boꝵ ẽ. Et sem. natꝰ ẽ heber etiã ipsi. iđ
ipsi sem natꝰ ẽ heber: qͥ sem pat̾ ẽ omniũ
filioꝵ suoꝵ. Sem gͦ patͥarchã intelligi uo¬
luit omniũ. qͥ destirpe eiꝰ exorti s̃. quos
cõmemoratur ꝰ ẽ.siue sint filu. siue ne¬
potes.⁊ ꝓnepotes.⁊ deinceps in iđe exorti.
Ñ sane istũ heber genuit sem. s ab illo
qͥntꝰ in ꝓgenitoꝵ serie repperit᷑. Sem qͣp¬
nan. Cainan geñ sala.sala geñ heber: Ñ
itaq frustra ip̃se pͥmꝰ ẽ noĩatus in ꝓgenie
ueniente desem. ⁊ p̃latꝰ etiã filus. cũ sit
hebreos eẽ ꝯgnominatos tãqmͣ hebreos.
cũ ⁊ alia possit ẽẽ oprnio. ut ex ab ham

Expanded text:
memorare filios Sem, maximi filii Noe; ad eum quippe gradatim generationum istarum peruenit a minimo exorta narratio. Sed unde incipiunt commemorari filii Sem, habet quiddam obscuritatis, quod expositione inlustranSic enim legitur: Et Sem natus est, et ipsi patri omnium filiorum, Heber, fratri Iapheth maiori. Ordo uerborum est: Et Sem natus est Heber, etiam ipsi, id est ipsi Sem, natus est Heber, qui Sem pater est omnium filiorum. Sem ergo patriarcham intellegi uoluit omnium, qui de stirpe eius exorti sunt, quos commemoraturus est, siue sint filii, siue nepotes et pronepotes et deinceps indidem exorti. Non sane istum Heber genuit Sem, sed ab illo quintus in progenitorum serie reperitur. Sem quipnan, Cainan genuit Sala, Sala genuit Heber. Non itaque frustra ipse primus est nominatus in progenie ueniente de Sem et praelatus etiam filiis, cum sit Hebraeos esse cognet cum et alia possit esse opinio, ut ex Abraham
Abbreviated transcription (Latin):
putanđu. qđ eo fuerint ordine geniti qͦ cõme¬
morati legunt᷑. alioꝗͥn.xͦi. filii iactan qͥ erat
aliꝰ filiꝰ heber fr̃ phalech. qͦmͦ potuert̃ iã gen¬
tes face siptꝰ phalech frem suũ iactan natꝰ ẽ.

Expanded text:
putandum, quod eo fuerint ordine geniti, quo commeputandum, quod eo fuerint ordine geniti, quo commemorati leguntur. Alioquin duodecim filii Jectan, qui erat filius alius Heber, frater Phalech, quomodo potuerunt jam gentes f
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabiltꝰ. ꝗa gygas ille nẽtoth fęcit etiã ipse
gentẽ suã. S. ꝓpt̾ excelłntiã dnationis:
corꝑis. seorsũ eminentiꝰ noĩatꝰ e᷑ ut maneat
tẽ fec̾it. nã eade ipsa ẽ eiꝰ gens hebrea. cadeq
lingua .s ꝓpt̃ tẽpꝰ insigne qđ indiebꝰ eiꝰ
t̃ra diuisa sit. Nec moue nos deb qͦmͦpo
tuerit gygas nẽtoth. ad illud etatis occur¬
rere qͦ baby lon ẽdita ẽ.⁊ c̃fusio facta lin¬
guaꝵ. atꝙ echoc diuisio gentiõ. Ienĩ &
heber sextꝰ ẽ anoe. ille aut̃ qrtͦ. ⁊dõ ñ põ¬
tuer ad id tempꝰ conuenire uiuendo. Noc enĩ
c̃tigit eũ plus uiuerent uͥ pauciores s̃ gnati¬
ones. minꝰ ub plures. aut seriꝰ nati eẽt yͥ pau¬
ciores. maturiꝰ ibi plures. Sane intelligendẽ
ẽ. qnͣdo t̾ra diuisa ẽ ñ sołu iã natos cetos filioᷤ
filioꝵ noe. qͥ cõmemorant᷑ patres gentiẽ .s etiã¬
eiꝰ etatis fuisse ut numosas familias haberent.
ꝗͥ digne fuissent nõibꝰ gentiũ. unde neꝗͥ qm

Expanded text:
fecerit etiam ipse gentem suam, sed propter excellentiam dominationis et corporis seorsum eminentius nominatus est, ut maneat tem fecerit nam eadem ipsa est eius gens Hebraea eademque lingua, sed propter tempus insigne, quod in diebus eius terra diuisa sit. Nec mouere nos debet, quo modo potuerit gigans Nebroth ad illud aetatis occurrere, quo Babylon condita est et confusio facta linguarum adque ex hoc diuisio gentium. Non enim quia Heber sextus est a Noe, ille autem quartus, ideo non potuerunt ad idem tempus conuenire uiuendo. Hoc enim contigit, cum plus uiuerent ubi pauciores sunt generationes, minus ubi plures; aut serius nati essent ubi pauciores, maturius ubi plures. Sane intellegendum est, quando terra diuisa est, non solum iam natos ceteros filios filiorum Noe, qui commemorantejus aetatis fuisse, ut numerosas familias haberent, quae dignae fuissent nominibus gentium. Unde nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
dit: Quãuis enĩ possit intelligi đs adilła
ciuitatẽ descendisse.ꝙ descendert̃ angłi
eiꝰ. inqͥbꝰ habitat. ut qđ adiunctũ ẽ. ⁊ dixͣ
dns ds̃.eccegenꝰ unũ ⁊ labiũ unũ om̃iõ.
⁊cet̾a: ac deinde additũ. uenite ⁊ descen¬
uentes. ẽfundamꝰ ibi linguã eoꝵ : recapi¬
tulatio sit demonstranꝰ quẽ ad mođu fa¬
ctũ ẽ. qđ dictũ fuerat. descendit dñs. Si
enĩ iã descend̾at. qͥd s uult. uenite : des¬

Expanded text:
dit. Quamvis possit intelligi Deus ad illam civitatem descendisse, quia descenderunt Angeli ejus in quibus habitat; ut quod adjunctum est, Et dixit Dominus Deus, Ecce genus unum, et labium unum omnium, et caetera; ac deinde additum, Venite, et descendentes confundamus ibi linguam eorum ; recapitulatio sit, demonstrans quemadmodum factum sit, quod dictum fuerat, Descendit Dominus. Si enim jam descenderat, quid s
Abbreviated transcription (Latin):
qđ noc duos filios suos.sem. chã ⁊ iafeth.
ꝓphica benedictione cõm̃dat. intuenꝰ ⁊ p̃¬
ui denꝰ qđ longe fuerat ptꝰ fut᷑um. Uñ fac¬
tũ ẽ etiã illud. ut filiũ suũ mediũ. hocẽ
pͥmogenito iuniorẽ ultimoꝙ: maiorẽ ꝗͣ
peccauat inpatrẽ ñ in ipso s in filio suo
eiꝰ nepote maledie̾et his o̾bis. Maledietꝰ
chanaan. puer famulꝰ erit fr̃ibꝰ suis. Cha¬
naan porro natꝰ fuerat excħa: qͥ patͥsdor¬
mientis nec texerat. s potiꝰ ꝓdid̾at nudi¬
tatẽ. Uñ etiã qd secutꝰ adiunxit. benedie¬
tionẽ duoꝵ maximi ⁊ minimi filioꝵ di¬
censꝰ b enedictꝰ dñs đ̾s.sem. ⁊erit chanaan
seruus illiꝰ. letificet ds̃ iafeth. ⁊ habitet in
domibꝰ sem. sic̃ ipsa eiꝰđe Noe ⁊ uinee pla¬
c̃secuto ꝗͣ oꝑta fuerant. satis aꝑta s̃. Qͥs. u
hec diligent᷑ ⁊ intelligñt̃ adutens ñ ag¬
noseat in xp̃o : Sem quippe decuiꝰ semi¬
ita ut: incanticis canticoꝵ. etiã ipsa pre¬

Expanded text:
 Noe duos filios suos Sem et lapheth prophetica benedictione commendat, intuens et praeuidens quod longe fuerat post futurum. Unde factum est etiam illud, ut filium suum medium, hoc est primogenito iuniorem ultimoque maiorem, qui peccauerat in patrem, non in ipso, sed in filio eius suo nepote maledicerethis uerbis: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratribus suis. Chanaan porro natus fuerat ex Cham, qui patris dormientis nec texerat, sed potius prodiderat nuditatem. Unde etiam quod secutus adiunxit benedictionem duorum maximi et minimi filiorum dicens: Benedictus Dominus Deus Sem, et erit Chanaan puer illius; latificet Deus Iapheth, et habitet in domibus Sem, sicut ipsa eiusdem Noe et uineae placonsecuto, quae operta fuerant, satis aperta sunt. Quis enim haec diligenter et intelligenter advertens, non agnoscat in Christo? Sem quippe, de cujus semiita ut per Cantica canticorum etiam in se prae
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾. siue ꝑ illos ds nob̾.s ineffabili suomͦ.
Nob̾ aut̃ hoc indicat᷑ nr̃o mͦ. Dĩ qͥppe sub¬
limior ante suũ factũ locutio. ipsi sui fa¬
eti ẽ in cõmutabiliꝰ ratio. qͦ ñ hab sonũ
strepentẽ atq t̾nseuntẽ. s uĩ sempttnȩ ma
nentẽ ⁊ tẽporalit̾ oꝑantẽ. Hec loqͥt᷑ angłis
scĩs: nob̾ aut̃ alit̾ longe. positis. quando
aut̃ etiã nos aliꝗͥd talis locutionis interi¬
oribꝰ auribꝰ capimꝰ. angłis ꝓpinꝗͣmꝰ. Non
itaq mͥ assidue reddenda ratio ẽ in hoc
oꝑe de locutionibꝰ đi. dut enĩ ueritas in¬
cõmutabilis ꝑse ipsã in effabilit̾ loqͥt᷑ ra¬
tionalis creature m̃tibꝰ: aut ꝑ mutabiłe

Expanded text:
nobis, sive per illos Deus nobis; sed ineffabili suo modo, nobis autem hoc indicatur nostro modo. Dei quippe sublimior ante suum factum locutio, ipsius sui facti est immutabilis ratio, quae non habet sonum strepentem atque transeuntem, sed vim sempitenentem et temporaliter operantem. Hac loquitur angelis sanctis, nobis autem aliter longe positis. Quando autem etiam nos aliquid talis locutionis interioribus auribus capimus, angelis propinquamus. Non itaque mihi adsidue reddenda ratio est in hoc opere de locutionibus Dei. Aut enim Veritas incommutabilis per se ipsam ineffabiliter loquitur rationalis creaturae menti
Abbreviated transcription (Latin):
chã. medii filii noe. s infilus sem reꝑit᷑:
qͥ fuit qoe maximꝰ filiꝰ Sñ apparet̃
de ꝓgenie sem exortb. fuisse ꝗͥ postea reg¬
nũ gygantis illiꝰ obtinerent. ⁊ in de ꝓcede¬
rent. atq alias ẽderent eiuitates. Quatũ pͥ¬
ma ẽ anino appellata niniue. Hine redit᷑
ad aliũ filiũ cħa. qͥ uocabat᷑ mesraim: cõ¬
memorant᷑ qͦs genuit. ñ tã qmͣ singłi hores.
s nationes. uli. Et desexta uelut de sexto
filio gens cõmemorat᷑ exisse qͦ appellat᷑ phy¬
listim. Uñ fiunt octo. Inde iterũ adchana¬
an redit᷑: in qͦ filio maledietꝰ ẽ eha:⁊ ꝗͥs geñ¬

Expanded text:
Cham medii filii Noe, sed in filiis Sem reperitur, Cham medii filii Noe, sed in filiis Sem reperitur, qui fuit Noe maximus filius. Unde apparet de progenie Sem exortos fuisse qui postea regnum gigantis illius obtinerent, et inde procederent, atque alias conderent civitates, quarum prima est a Nino appellata Ninive. Hinc reditur ad alium filium Cham, qui vocabatur Mesraim, et commemorantur quos genuit, non tamquam singuli homines, sed nationes septem. Et de sexta, uelut de sexto filio, gens commemoratur exisse, quae appellatur Philistiim; unde fiunt octo. Inde iterum ad Chanaan reditur, in quo filio maledictus est Cham, e