comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diui ꝰioñeq distribuit. nequarerũ auditoisimili¬
tudine turbar&. diuisionis ac partitionis differen¬
tias ꝓdit. aqͥũ aliud partes. aliud species ẽẽ demon¬
strat Speciespse pepartes. partes uͦ nũꝗ species ap¬
suꝑius qͦq dictũ partes qđ copulant ñ suscipiunt
nom̃ totꝰ Neq enĩ fundam̃ta uł tectũ. domꝰ ẽẽ dici
posst᷑. Nã nisi omã que qͥdefficiunt iuncta sint
totꝰiꝰuo cabulũ singula ñ habebunt A tuͦspecies
&iã singulae generis suscipiunt nom̃ ut homo ani¬
malis Quofit ut in his illa qͦq differentia possit

Expanded text:
divisionemque, distribuit nequaquam rerum auditor similitudine turbaretur, divisionis ac partitionis differentias prodit, ac primum aliud partes, aliud species esse demonstrat. Species enim saepe partes, partes vero nunquam species apunt nomen totius. Neque enim fundamenta vel tectum domus esse dici possunt, nam nisi omnia quae quid efficiunt juncta sint, totius vocabulum singula non habebunt; at vero species etiam singulae generis suscipiunt nomen, ut homo animalis. Quo fit, ut in his illa quoque differentia possit
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝰ t̃minũ facit Atłq id circosolui pupillo sine¬
tutoris auctoritate ñ poterit Differtiꝑsonamu¬
lierũ aꝑsona pupilloꝵ. uł in eo qđ upilli ñ ꝑp&ua

Expanded text:
numerus terminum facit; atque idcirco solvi pupillo sinenumerus terminum facit; atque idcirco solvi pupillo sine auctoritate non poterit. Differt enim persona mulierum a persona pupillorum, vel in eo quod pupilli non perpetua
Abbreviated transcription (Latin):
taliu differentiarũ ueluti formae quȩ dãst᷑ Sinuͦ
Nã tales differentiae eoꝵ quae diuidunt. formae
quaedã stꝰ. Qđsiad ea ꝓbanda referunt᷑ q̃bi ẽtra¬
riã partẽ genꝰdiuidunt t̃çꝓpͥe adifferentia fieri
argum̃ tũ uid& qr c̃trariae ueluti differentiae
cõparant᷑ Qđuͦ ad exemplũ attin& tullii. huius¬
modiẽ. Mulieres antiquit᷑ ꝑ p&uatutela tene¬
bant᷑ Pupilli aut̃ subtutorib: agunt S mulierd
siqͥd debitũ fuiss&. sine tutoris auctoritate pot̃at
solui Pupillis minime Ergo siquaerat᷑ anid qđ de¬
beat᷑ pupillo culib& renuente tutore possit exolui
a differentia sumit᷑ argum̃tusic Nsicut mulieri
sine tutoris auctoritate debitũ possis exoluere eo¬
dẽmͦ nisi auctoritas tutoris accesserit. pupillo sol¬
uere qđ debeas possis : Illa enĩ ꝑp& uatutela &iã
ꝓuecta iã &tate c̃tinent᷑ Illo a tutelae certꝰ annoꝵ

Expanded text:
talium differentiarum veluti formae quaedam sunt. Sin vero talium differentiarum veluti formae quaedam sunt. Sin vero nam tales differentiae eorum quae dividuntur formae quaedam sunt. Quod si ad ea probanda referuntur quae in contrariam partem genus dividunt, tunc proprie a differentia fieri argumentum videtur, quia contrariae veluti differentiae comparantur. Quod vero ad exemplum attinet Tullii hujusmodi est: Mulieres antiquitus perpetua tutela tenebantur, pupilli item sub tutoribus agunt; sed mulieribus si quid debitum fuisset, sine tutoris auctoritate poterat solvi, pupillis vero minime. Ergo si quaeratur an id quod debeatur pupillo cuilibet, renuente tutore, possit exsolvi, a differentia sumitur argumentum, sic: Non sicut mulieri sine tutoris auctoritate debitum possis exsolvere, eodem modo, nisi auctoritas tutoris accesserit, pupillo solvere quod debeas possis; illae enim perpetua tutela, etiam provecta jam aetate, continentur, illorum tutelae certus annorum
Abbreviated transcription (Latin):
Niusdẽ facultatis ẽ similitudines differentiasq
cognoscere. Qenĩ scit qͥd sitidem nosse poterit
qͥd sit diuersũ Om̃is uͦsimilitudo idemaliqͥdẽe
eaedẽ st̃. aut qualitate aut c&eris p̃dicam̃tis
Qd suitaẽ & animꝰ intelligere hocidem inplu¬
rib: potest p̃dicam̃tis : Sed cũ hoc ipsum idem in
p̃dicam̃tis notat. eodẽ mͦ ineis dẽp̃dicam̃tis qđ
diuersũ intuet᷑ Sed simileidem : differen¬
tia uͦ diuersũ Idem igit᷑ animꝰ eadẽq intel¬
ligentia similitudinẽ differentiãq cognoscit Diffe¬
rentiarũ uͦ multaest̾ species. Aliae quippest᷑ substanti¬
ales ut hominirationale Aliae ñ substantiales sedin¬
separables ut nigrũ aedmnopiatq: coruo Alieuͦmo d¬
specierũ constitutiuȩ S sia c̃stitutiuis argum̃tũ
ducat᷑ ueluit agnr̃e ducit᷑ Nã sic̃ genꝰ contin&
speciem ita differentiae c̃tinent speciẽ : Sane si
differentiae c̃stitutiuae ut gnra intelligantur¬
fides abhis ad ea aptabit᷑ quaȩ constituunt Haec

Expanded text:
usdem facultatis est similitudines differentiasque cognoscere; qui enim scit quid sit idem, nosse poterit quid sit diversum. Omnis vero similitudo idem aliquid eeaedem sunt, aut qualitate, aut caeteris praedicamentis. Quod si ita est, et animus intelligere hoc idem in pluribus praedicamentis potest. Sed cum hoc ipsum idem in praedicamentis notat, eodem modo in eisdem praedicamentis quod diversum est intuetur; sed simile idem est, differentia vero diversum. Idem igitur animus eademque intelligentia similitudinem differentiamque cognoscit. Differentiarum vero multae sunt species; aliae quippe sunt substantiales, ut homini rationale, aliae non substantiales, sed inseparabiles, ut nigrum Aethiopi atque corvo; aliae vero mierum constitutivae; sed si a constitutivis argumentum ducatur, velut a genere ducitur. Nam sicut genus continet speciem, ita differentiae continent species. Sane si differentiae constitutivae ut genera intelligenturfides ab his ad ea aptabitur quae constituunt. Haec enim
Abbreviated transcription (Latin):
tantis cedat iniuriã. Quofit ut tibi&iã atq &iã
mͥꝓuidendũ sit netuis ipsemorb: em̃datꝰ nr̃i ali¬
cuiꝰ erroris sarcinã feras : Nosti oblatrantis morsus
inuidiae nostiquã facile indifficillimis causis liuor
iudiciũ ferat Quae soigͥ extremã nr̃o oꝑimanũ cõ¬
munis negotii studiosus impanas. habundantia
reseces hantia suppleas errata rep̃hendas sis
postremo nr̃i laboris tuaq ad hortationis assertor
Cũ p̃sertĩ securũ me ꝑactũ reddat officiũ. qđ tibi
amicipudor dignꝰiꝰ possit conuenire si displic&
Sed haecalias Ñ coꝑis suscepti tramitẽ ꝑsequat᷑ur
Qm̃ locoꝵ in ipsis de qͥb quaerit᷑ terminis inherentiũ
aliist̃ a toto. aliia partib alna nota. alii exaffectis
de eo quidẽ loco qͥẽ a toto & in diffinitione c̃stitutꝰ
sufficient̃ disseruit. suꝑrore dractatu Nc̃ uͦ de partiũ
enumeratione dicere instituit. rectã ordinis uiã sci¬
lic& insistens. ut ñ solũ exemplo qualis e̾et partiũ enu¬

Expanded text:
tantis cedat injuriam. Quo fit ut tibi etiam atque etiam providendum sit, ne, tuis ipse moribus emendatus, nostri alicujus erroris sarcinam feras. Nosti oblatrantis morsus invidiae, nosti quam facillime in difficillimis causis livor judicium ferat. Quaeso igitur extremam nostro operi manum communis negotii studiosus imponas, abundantia reseces, hiantia suppleas, errata reprehendas, sis postremo nostri laboris tuaeque adhortationis assertor, cum praesertim me securum peractum reddat officium, te amici pudor dignus possit convenire, si displicet. Sed haec alias, nunc operis suscepti tramitem persequamur. Quoniam locorum in ipsis de quibus quaeritur terminis inhaerentium, alii sunt a toto, alii a partibus, alii a nota, alii ex affectis, de eo quidem loco qui a toto est, et in definitione est constitutus, sufficienter disseruit superiore tractatu. Nunc vero de partium enumeratione dicere instituit, rectam ordinis viam scilicet insistens, ut non solum exemplo qualis esset partium enu
Abbreviated transcription (Latin):
hac collestione quaedã. ad quae huiꝰ collectionis intel¬
lestus transferriposs&. nec tam̃ ẽeã hereditates ue¬
luti legatũ aut possessionis retentio inssubtractis
reliqͣ fuit hereditas deqͣ intelligiposs& pecumia
efficiunt. quippe quae impedirent adeisubstantiã
demonstrandã nisi semouerent᷑. A tuꝰ nec negatio
quidẽ ciuiꝰq substantiã ꝑficit . stantũ qͥ d ñ sit osten¬
dit Qđsilegatũ & possessionis r&entio hereditatis
substantiã ñ mͦ ñ cõplent uerũ &iã impediunt
atq: corrũpunt nisi fuerint disiuncta atq seposi¬
ta. cũq harũnegationibilexhereditatis substan¬
tia monstr&. s tantũ qͥd ñsit ostendat. relinqͥt᷑

Expanded text:
tione quaedam ad quae hujus collectionis intellectus transferri posset, nec tamen essent haereditates, veluti legatum aut possessionis retentio, his subtractis reliqua fuit haereditas, de qua intelligi possit pecunia efficiunt, quippe quae impedirent ad ejus substantiam demonstrandam, nisi removerentur. At vero nec negatio quidem cujusquam substantiam perficit, sed tantum quid non sit ostendit. Quod si legatum et possessionis retentio haereditatis substantiam non modo non complent, verum etiam impediunt atque corrumpunt, nisi fuerint disjuncta atque seposita; cumque harum negatio nihil ex haereditatis substantia monstret, sed tantum quid non sit ostendat; relinquitur
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ mortuũ fier& Haecigͥ unaseparatio acris
factaẽ atq idõ ait explicatã ẽẽ diffinitionẽ & a cõ¬
munitate disiunctã. S qm inea ipsa pecunia quaȩ
morte & iure ad aliquẽ ꝑuenit. in erant quaedã
quae hereditates ñee̾nt. harũ separatione plena
effectaẽ hereditatis diffinitio Nãcũ dicer & here¬
ditatẽ eẽpecunã itẽq quae morte aliciuꝰ ꝓueniren¬

Expanded text:
alterum mortuum fieret. Haec igitur una separatio a caeteris facta est, atque ideo ait explicatam esse definitionem et a communitate disjunctam. Sed quoniam in ea ipsa pecunia quae morte et jure ad aliquem pervenit inerant quaedam quae haereditates non essent, harum separatione plena effecta est haereditatis definitio. Nam cum diceret haereditatem pecuniam esse, itemque quae morte alicuju
Abbreviated transcription (Latin):
litate diuersȩ. Quod uero utraq: uni uorsalis est. quantitate conueniunt. Harũ
igitur ł utrasq: falsas. uł unã uerã alterã falsam repperire possibile est. Utrȩq:
aut̃ simul uerȩ. nequeunt inueniri. Nam in pposita descriptione asfirmatio quȩ
est. omĩs hõ iustust. & negatio quȩ ÷ nullus hõ iustus est. cũ utrȩq: suit uniuersales:
neutra tameruera est : At sisit asfirmatio om̃is hõ animal est eaq: uniuersali
denegeturita nullus hõ animal est. Uelita om̃is hõ lap

Expanded text:
qualitate diversae, quia vero utraque universalis est, quantitate conveniunt. Harum igitur vel utrasque falsas, vel unam veram, alteram falsam recipere possibile est, utraeque autem simul verae nequeunt inveniri, nam in proposita descriptione affirmatio quae est, omnis homo justus est, et negatio quae est, nullus homo justus est, cum utraeque sint universales, neutra tamen est vera. At si sit affirmatio, omnis homo animal est, atque universaliter denegetur ita, nullus homo animal est, vel ita, omnis homo lap
Abbreviated transcription (Latin):
tio. &squdem ex ẽpligratia dictũ sit. Plenus uero fi& de tali participatione
tractatꝰ hocmͦ. Cunctarũ sipliciũ ꝓpositionũ differentias ł in quantitate . ł in
qualitatesitas eẽ monstrauimꝰ. In quantitate : cũ uniueria litatẽ ꝓnuntiant.¬

Expanded text:
tio. Et hoc quidem exempli gratia dictum sit, plenius vero fiet de tali participatione tio. Et hoc quidem exempli gratia dictum sit, plenius vero fiet de tali participatione tractatus hoc modo. Cunctarum simplicium propositionum differentias, vel in qualitate, vel in quantitate sitas esse ostendimus; in quantitate cum universaliter pronuntiat
Abbreviated transcription (Latin):
mutationẽ. Eodẽ uͦ ordi neduplicim. uelsi simplices terminos inutrisq consti¬
tuas. ulsi ꝑ oppositionẽ fiat participatio t̃minorũ. quod trib neq: amplius
conting& modis. Nã uel p̃dicatro uel sub iecto. uel utrisq: t̃minis negatio co
pulatur : Ordinis etiã commutatione cõueniunt duob modis. Aut i ꝑsimpli¬
cõterminorũ dictionẽ. aut ꝑqͦrũdã terminerũ oppositionẽ. Nȩc qͦq oppo¬
sitio t̃minorũ triplicẽ recipit modũ. cũ negatio uel p̃dicato ł subiecto uł u
nuna ꝓpositione qͥ predicatur in altera subiectus est uł cũ idẽ in utrisq p̃dicat᷑.
uł cũ idẽ inutrisq subiectus est. Et qm̃ om̃i ũ sibim& conuenientium ꝓpositionũ
ordinatissimã secimꝰ diuisionẽ nc̃ desingulis quib:q: tractemꝰ. Ac pͥmũ deea
ꝓpositionũ conuenientia. q̃ cũ in utrisq participet terminis. participandi

Expanded text:
mutationem. Eodem vero ordine duplici modo, si vel simplices terminos in utrisque constimutationem. Eodem vero ordine duplici modo, si vel simplices terminos in utrisque constituas, vel si per oppositionem fiat participatio terminorum: quod tribus neque amplius continget modis, nam vel praedicato, vel subjecto, vel utrisuobus modis, aut enim per simplicem terminorum praedicationem, aut per eorumdem terminorum oppositionem. Haec quoque oppositio terminorum triplicem recipit modum, cum negatio vel praedicato, vel subiecto,in una propositione quod praedicatur in altera subiectum est, vel cum idem in utrisque praedicatur, vel cum idem in utrisque subiectus est. Et quoniam omnium sibimet cisionem, nunc de singulis quibusque tractemus, ac primum de ea propositionum convenientia, quae cum utrisque participet terminis, participandi
Abbreviated transcription (Latin):
nãq est solũ positũ. cũ affirmationẽ. cum negatiuo uͦ aduer
negationẽ. Acsisint ꝓpositiones quȩ differentias secũ habeant quanti¬
tatũ. ut sunt uniuersales ac particulares : eadẽ uispermanet termi¬
norum. Om̃is enĩ ac nullus & quidã ñ t̃ininus ad numeratur sed enun¬
tiationũ significat quantitatem atq: idõ recte qđ subicitur acp̃dica¬
tur . t̃minini nuncupati sunt qm̃ in eos tantũ resoluitur ꝓpositio : Ce¬
tera enĩ quȩ simplicibus enuntiationibus adiunguntur. aut qualitatem
simpliciũ. aliȩ sunt q̃ sibi nulla parte conueniunt : ut plato phulo sophus
ẽ. & uirtus bona ẽ: utraq it aliud quiddã dealio p̃dicant. nec habent ali¬
quid in ꝓponendi ratione cõmune : Illait platonẽ phulo sophũ dicit illauirtutẽ
bonũ eẽꝓnuntiat Aliȩuero sunt quȩ aliqua t̃nunorũ participatione iungunt᷑¬

Expanded text:
namque est solum positum affirmationem efficit, cum negativo adverbio namque est solum positum affirmationem efficit, cum negativo adverbio negationem. At si sint propositiones quae differentias secum habeant quantitatum, ut sunt universales ac particulares, eadem vis permanet terminorum; omnis enim ac nullus, et quidam, terminis non annumerantur, sed enuntiationum significant qualitatem. Atque ideo recte quod subjicitur ac praedicatur termini nuncupati sunt, quoniam in eos tantum resolvitur propositio. Caetera enim quae simplicibus enuntiationibus adiunguntur, aut qualitatem  simplicium aliae sunt quae in nulla parte conveniunt, ut Plato philosophus est, et virtus bona est; utraque enim aliud quiddam de alio praedicatur, nec habent aliquid in proponendi ratione commune. Illa enim Platonem philosophum dicit, illa virtutem bonam esse pronuntiat. Aliae vero sunt qu
Abbreviated transcription (Latin):
od subiectũ est maius possit eẽ p̃dicato. nulla prorsus
contingit. Ipsait p̃dicati natura. mnor eẽ ñ patitur. sed quod aequale ł
maius est. id sẽꝑ de aequali ł minore p̃dicatur: Hasuero simpliciũ enun¬
tiationũ partes. id est p̃dicatũ atq subiectũ. terminos appellamus:
Termini uͦ dicunt᷑ qđ in eos fit postrena solutio. Itaq: insingularibus ł
quidẽ ac sapiens terminos eẽ manifestũ est. Est uͦ uerbũ ñ est t̃minus.
sed designatio qualitatis: Et enĩ qualis ꝓpositiosit negatiua an affir¬
matiua significat. Et nunc quidẽ solo ẽ uerbo ꝓpositioni accõmodato facta
est affirmatio : Ac̃si non qđ est ad uerbiũ negatiuũ et̃t̃ adiunctũ : itadice
socrates sapiens non cst. Atque hoc mͦ mutata qual¬
significatio qualitatis. Eadẽ omĩa etiã in definita ꝓpositione conueniunt :
Eł enĩuerbũ deso crate ł die p̃dicatur ł significatione qualitatis Idem

Expanded text:
quod subiectum est maius possit esse praedicato, nulla prorsus quod subiectum est maius possit esse praedicato, nulla prorsus enuntiatione contingit, ipsa enim praedicata natura minora esse non patitur. Sed quod aequale vel maius est, id semper de aequali vel minore praedicatur. Has vero enuntiationum partes, id est praedicatum atque subiectum terminos appellamus. Termini vero dicuntur quod in eos postrema sit resolutio: itaque in singularibus vel quidem ac sapiens terminos esse manifestum est. Est vero verbum non est terminus, sed designatio qualitatis, et qualis propositio sit negativa an affirmativa significat, et nunc quidem solo est verbo propositioni accommodato facta est affirmatio. At si non, quod est adverbium negativum, esset adiunctum, ita diceretur: Socrates sapiens non significatio qualitatis. Eadem omnia etiam in indefinita propositione conveniunt; est enim verbum de Socrate et die praedicatum, et signi qualitatis, idem
Abbreviated transcription (Latin):
illa particularis dr̃ ꝓpositio q̃ partẽ ex uniuers alita tedetrahit : hȩc singu¬
laris q̃ in singularis atq: indiuidiu p̃dicatione consistit. Simpliciũ uero enuntiati¬
onũ partessunt. subiectũ atq p̃dicatũ. Subiectũ est qđ p̃dicati suscipit dictionẽ
ut in ea ꝓpositione q̃ ÷ plato philo sophus est. plato subiectũ ẽ : deipso enĩ philoso¬
phus p̃dicatur & in eophilo sophi suscipit dictionẽ : propicatũ uero est qđ dicit᷑
de subiecto ut in eadũ ꝓpositidne phuilosophus enĩ dicitur deplatone s ubiecto.
in ea ꝓpositione dequa paulo ante tractauimꝰ. Plato i philo sophi nomen
non potest exꝑ̧quare. Neq it solus plato philosophus est. Equalis uero est sub¬
iectus terminꝰ p̃dicato ut siquis dicat homorisibilis est . hõ N qͥ subiectus ẽ termi¬
nꝰ. p̃dicato risibili coequatur. Vndefit ut possit reddi recꝙca p̃dicatio. scili¬
Qđ risibile ẽ hõ ẽ. Omĩa enĩ q̃ sunt aequalia. dese inuicẽ p̃dicantur. Ut uͦ

Expanded text:
illa particularis propositio quae partem ex universalitate detrahit, haec singularis quae in singularis atque individui praedicatione consistit. Simplicium vero enuntiationum partes sunt subiectum atque praedicatum. Subiectum est quod praedicati suscipit dictionem, ut in ea propositione quae est, Plato philosophus est, Plato subiectum est, de ipso enim philosophus praedicatur, et in eo philosophi suscipit dictionem. Praedicatum vero est quod dicitur de subiecto, ut in eadem propositione, philosophus dicitur de Platone subiecto, in ea propositione de qua paulo ante tractavimus. Plato enim philosophi nomen non potest aequare, neque solus Plato philosophus est; aequalis iectus terminus praedicato, ut si quis dicat, homo risibilis est, homo enim qui subiectus est terminus praedicato risibili coaequatur. Vnde fit ut possit reddi reciproca praedicatio, sciliquod risibile est homo est; omnia enim quae sunt aequalia de se invicem praedicantur. Vt vero id
Abbreviated transcription (Latin):
cauͥculũ ten& At si qđ subiecto impossibileẽ adeẽ dicatur. sola optin&
negatioueritatẽ. ut siquis enunti&. qͥdã hõ lapis ẽ. quidã hõ lapis ñ ẽ. uł¬
ita qͥdã hõ animal÷ quidã hõ animal ñẽ .: utraq affirmationũ negationũ¬
q oppositio uerũ interse falsũq partitur. Sed in pͥorib: quidẽ asfir matio
ꝓnuntient : utrasq: ueras eẽ nec esseẽ . ut qͥdã homo iustus est qͥdã hõ iustꝰ
ñ est. Ut uero utrȩq falsȩ sint. nulla poterunt exẽpla cõ gruere. Quo circa
neiste quidẽ quas sub contrarias appellamꝰ. sẽꝑsese inuicẽ ꝑiniunt. quando qͥ¬
dẽ aliquociens inueritate concordant. Atsi omĩbus differenti is dissidentes
ac sese inuicẽ sẽꝑ destruentes inuenire conemur : respiciendȩ sunt angulares
Hȩ uͦ sunt uniuersalis affiriatio & negatio particularis. Uel uniuersalis

Expanded text:
calculum tenet; at si quod subiecto impossibile adesse dicatur, sola obtinet calculum tenet; at si quod subiecto impossibile adesse dicatur, sola obtinet negatio veritatem, ut si quis enuntiet, quidam homo animal est, et alius neget,  quidam homo lapis non est, utraque affirmationum negationumque oppositio verum inter falsumque partitur. Sed in prioribus quidem affirmatio, pronuntietur, utrasque veras esse necesse est, ut quidam homo justus est, quidaut vero utraeque falsae sint, nulla poterunt exempla congruere. Quocirca ne ista quidem quas subcontrarias appellamus semper sese invicem perimunt, quandoquidem aliquoties in veritate concordant. At si omnibus differentiis dissidentes ac invicem destruentes invenire conemur, respiciendae sunt angulares; hae vero sunt universalis affirmat
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ alterã co sequatur. Fierieiũ potest ut neutrasit. uelut siomẽm iustũ eẽ hoem
destruatur ñ ẽ consequens ut nullus hõ sit iustus. Quȩ aut̃ sub his ꝓpositioni¬
bus collo cantur id est particularis asfirmatio atq: negatio subcontrariȩ nom̃
habent id circo qđ uniuersalitati particulare om̃e subiectũ ÷. Cũ igitur
uniuersalos intelliguntur eẽ contrariȩ. sub contrarias eẽ necesse est . quȩ
particulares . Di uersa uͦ qualitas intelligitur qm̃ hȩc affirmatio ÷ illa uero
negatio Sed quã ꝗ contrariis uideant᷑ eẽ subiectȩ. conuerso tam̃ modo parti
ꝓnunti&. Atque ut utrȩq sint uerȩ. facile ꝓpositis declaratur exẽplis. Vt uero
ad eẽ subiecto alterutra enũti& ꝓpositio : una ẽ ueritati altera cognatamen¬
datio: Et siquidẽ qđ a subiecto separi ñ potest p̃dicetur. asfirmatio sola ueri

Expanded text:
esse altera consequatur: fieri enim potest ut neutra sit, velut si omnem justum esse hominem esse altera consequatur: fieri enim potest ut neutra sit, velut si omnem justum esse hominem dostruat, non est consequens ut nullus homo sit justus. Quae autem sub his propositionibus collocantur, id est particularis affirmativa atque negatio, subcontrariae nomen habent, idcirco quod universalitati particulare commune subjectum est; cum igitur universales intelliguntur esse contrariae, subcontrarias esse neceparticulares; diversa qualitas intelligitur, quoniam affirmatio haec est, illa vero negatio; sed quanquam contrariis videantur esse subiectae, converso tamen modo particpronuntiet, atque utraeque sint verae facile propositis declaratur exemplis; ut veroadesse subiecto, alterutra enuntiet propositio, una est veritati, altera cognata mendacio. Et siquidem quod a subiecto separari non potest praedicetur, affirmatio sola veritatis
Abbreviated transcription (Latin):
Incontrarus medietate carentibus necesseẽ alterũ semꝑ inherere subiecto ut
omẽ animal aut dormit autiugilat qm̃ int̃ dormire acuigilare nilul est me
diũ. Ut aut̃ simul atq uieo dẽ utraq contraria repperiantur siorinequit: ttaetiã¬
in uniuersalib affirmatione ar negatione ut utrȩq falsȩs int. ex õplo contrari¬
orũ quȩ aliqͥđ medĩ elaudunt. Niel alterauera: falsa uero altera. sic̃ in contra¬
riis q̃ medio carent fieri posse manifertũ est. Sedim possibileẽ ut utriusq senten¬
tia inuerita te conueniat. sic̃ nulla contrariasimul eẽ paciuntur : atq idõ uni¬
uersalis affirmatio uniuers alisq: negatio contriȩ nominantur. Hȩ igitur
non eãiim in ipsa semꝑ aduersitate conseruant. ut eissit ꝑpetua atq in conci¬
liata discor dia. nec sesemꝑ inuicẽ ꝑ imunt. quȩ cũ sententia dissideant. cõmuni
tamen falsitate concordant. Si igitur earũ una sub motasit. ñ est necesse ut

Expanded text:
in contrariis medietate carentibus necesse est alterum semper inesse subiecto, ut omne animal aut dormit aut vigilat, quoniam inter dormire ac vigilare nihil medium est; ut autem simul atque in eodem utraqin universalibus affirmatione ac negatione: ut utraeque falsae sint, exemplo contrariorum aliquid medium claudunt; vel altera vera, falsa vero altera, sicut in contrariis quae medio carent fieri posse manifestum est; sed impossibile est ut utriusque sententia in veritate conveniat, sicut nulla contraria simul esse patiuntur. Atque ideo universalis affirmatio universalisque negatio contrariae nominantur. Hae igitur non eam vim ipsa semper adversitate conservant, ut eis sit perpetua atque inconciliata discordia, nec se semper invicem perimunt, quae cum sententia dissideant, communi tamen falsitate concordant. Si igitur earum una submota sit, non necesse est ut
Abbreviated transcription (Latin):
aitcũ eẽ in hominib: possit. ñ tamenita honanilius inhesit. ut ab his separariul
lomͦ queat: atq idõ neq om̃is homo iustus est neq om̃is hõ iustus non ÷ contingit¬
igit᷑ utrasq mentiri. At sitalesit qđ a sub cecto abstralii separariq nonpossit.
uel q̃ nũ quã possit euenire subiecto & q̃ uniuersalit̃ affiriata est un iuersalit̃
abnuatur . euenut uniueritatẽ alteri semper ad eẽ mendatiũ sedita ut si ab sub¬
iecto qđ p̃dicatur non petest segregari uera sẽ ꝑsit affirinatio falsa negatio

Expanded text:
enim cum esse in hominibus possit, non tamen ita hominibus inhaesit, ut ab eis separari nullo modo queat, atque ideo neque omnis homo justus est, neque omnis homo justus non est, contingit utrasque mentiri; at si tale sit quod a subjecto abstrahi separarique non possit, vel quod nunquam possit evenire subjecto, et quae universaliter affirmativa est universaliter abnuatur, evenit uni veritatem, alteri semper adesse mendacium, sed ita ut si a subjecto quod praedicatur non potest segregari, vera sit semper affirmatio, falsa negatio;
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ut est insinitã eẽ corporũ diuisionẽ . infinitã nãq: diuisionũ multitudi¬
nẽ signistcamꝰ Rursus scđm speciẽ ut insinitas dicimꝰ figuras in sinitȩ enĩ
sunt species figurarũ. Dicimus etiã insinitũ aliquid scđm tẽpꝰ. ut insinitũ

Expanded text:
rporum divisionem, infinitam namque divisionum multitudinem significamus. Rursus secundum speciem, ut infinitas dicimus figuras, infinitae enim sunt species figurarum. Dicimus etiam infinitum aliquid secundum tempus, ut infinitu
Abbreviated transcription (Latin):
haereant de quib: Agit᷑ ñ. dubiũ quin i loci
ab his de qͥb: agit᷑ sint diuersi Rursus cũ dicit in
loquat᷑ ita ait. in ipsolocos ẽe tũ extoto tũ expar¬
tib: tũ ex nota. quasiuꝰ aliud sit ipsũ. quã totũ. aut¬
aliud. aut aliud ipsũ quã om̃sundiq: eiꝰ partes: Vnaq̃q
eni res idem qđ totũ. Idem nãq roma qđ tota ci¬
uitas. Rursusidem unaquaeq res. qđ ei singulae
partes in unũ redacta uelut idemr. homo qđ caput
torax. uent̃ acpedes c&eraeq: in unũ partes c̃iundtȩ
atq copulatȩ Quomꝰ igͥ tã quã dediuersis pͥmũ locutꝰ
ẽ cũ locos haerere in inst̃minis de qͥb agit᷑ dix̃ post
aut̃ uelut de eisdẽ loqͥt᷑ cũ in ipso locos tũ extoto
tũ expartib eẽ ꝓponat : Nihilii differt dicere in
ipso tũ extoto tũ ex partib: quasi itadixiss&. in ipso
tũ exipso Nã sudem ipsũ qđ totũ ac partes. idemẽ

Expanded text:
haereant de quibus agitur, non est dubium quin hi loci ab his de quibus agitur sint diversi. Rursus cum dicit in loquatur, ita ait, in ipso locos esse tum ex toto, tum ex partibus, tum ex nota, quasi vero aliud sit ipsum quam totum, aut aliud ipsum quam omnes undique ejus partes. Unaquaeque enim res idem est quod totum. Idem namque est Roma quod tota civitas. Rursus idem est unaquaeque res quod ejus singulae partes in unum reductae; velut idem est homo quod caput, thorax, venter, ac pedes, caeteraeque in unum partes conjunctae atque copulatae. Quomodo igitur tanquam de diversis primum locutus est, cum locos haerere in his terminis de quibus agitur dixit, post autem velut de eisdem loquitur, cum in ipso locos, tum ex toto, tum ex partibus esse proponat? Nihil enim differt dicere in ipso, tum ex toto, tum ex partibus quam si ita dixisset, in ipso, tum ex ipso. Nam si idem est ipsum quod totum ac partes,
Abbreviated transcription (Latin):
cibus uinctaẽ cũdicimꝰ. sicũ sit .a. ẽB. cũ sit cẽ D. illud dicitur ei consequentiȩ
quȩ inter a & .s.ẽ. eã eẽ consequentiã comitẽ. q̃ est inter .c. & .pͦ. ita ut si conse¬
ir posito a eẽ B. consequatur sine dubio e positaꝰ eẽ . p
conditio consequentiȩ consequatur. ł condicionẽ consequentiȩ ꝓpositio comi¬
tetur. Nã cũ dicimussi a ẽ. cũ sit s eẽ c. intelligiuolumus eiꝓpostaoniꝑquã
dicimꝰ ẽ a. consequi eã conditionẽ ꝑquã dicim. cũ sit ẜ eẽ .c. idẽ. utsiẽ anpecessit

Expanded text:
cis iuncta est cum dicimus: «si cum sit a, est b, cum sit c esse d», illud dicitur, ei consequentiae quae inter a et b est, eam esse consequentiam comitem quae est inter c et d, ita ut si consequitur posito a esse b, consequatur sine dubio c posito esse d. Aconditio consequentiae consequatur, vel conditionem consequentiae propositio comitetur. Nam cum dicimus: «si a est, cum sit b, esse c», id intellegi volumus, ei propositioni per quam dicimus: «est a», consequ
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ ue   Cud eẽ non possint : Buero atqro talia sint. ut altero eorũ negato
alterũ eorũ eẽ necessesit. Ita nãq fi&. sicũsit a. denegetãb negetur. Cum
negabitur e affirmeturd: Vt sisit aquidẽ rationale B sanũ c in anim
simul eẽ nom possunt. & qui sanũ negauerit. aegrũ necesseẽ affirm&. Itemq
ediuorso Igitur ut sinegato inrationabili neget᷑ sanũ. Negato in anima¬
to ae grum ponatur : Sexta decima ꝓpositio ÷ quȩ his terminis constat.
queant: euenitergo ut sia quidẽ negato negat᷑ .B. de negatoo terminꝰ
dabnuatur. Ut si sit a inanimatũ. B artifex o inuitale dmedicꝰ Inanima¬
tũ igitur p̃t̃ inuitale. & medicꝰ p̃ter artisicẽ eẽ non potest . Inanimatũ uero
negato inanimato neget᷑ artifex. Negato inuitali neget᷑ medicͦ

Expanded text:
 esse necesse sit, b vero atque d talia sint, ut altero eorum negato, alterum eorum esse necesse sit. Ita namque fiet ut si cum sit a denegatum b negetur, cum negabitur c, affirmetur d, ut si sit a quidem irrationale, b sanum, c inanimsimul esse non possunt, et qui sanum negaverit aegrum necesse est affirmet, itemque e diverso; est igitur ut si negato irrationabili negetur sanum, negato inanimato aegrum ponatur. Sexta decima propositio est quae his terminis constat, queant. Evenit igitur ut si a quidem negato, negabitur b, denegato c terminus d abnuatur, ut si sit a inanimatum, b artifex, c invitale, d medicus; inanimatum igitur praeter invitale et medicus praeter artificem esse non potest, inanimatum vero negato inanimato negetur artifex, negato invitali negetur medicu
Abbreviated transcription (Latin):
corruert P&itigͥ abherede. is cui aȩdiũ ususfructus
legatꝰ ut earũ sibi ediũ quae a testatore legatȩ
st᷑ damna cõpens& ⁊ aedes q̃uiciũ fecert uł corruer̃

Expanded text:
t igitur ab haerede is cui aedium ususfructus legatus est, ut earum sibi aedium quae a testatore legata sunt damna compenset, et aedes quae vitium fecerunt vel corruer
Abbreviated transcription (Latin):
Quaerit᷑ anuxorifabnae legatũsit argentũ. Vxor
fabia subiectũ .. legatũ argentũ p̃dicatũ Querogͥ
qđ nã exhis argum̃tũ sumere possĩ. quae inquaestione
st᷑ posita. acuideo uxori duas inee formas quarũ una
tantũ uxor. alt̾a mat̃familias : quae in manꝰ com¬
uentione ꝑficit᷑. Qđsi fabia in manũ ñ conuenit
nec mat̃ familias fuit .i. ñ fuit easpeciesuxoris. cui
argentũ om̃elegatũ: Quocirca qđo id qđ de alia
specie dr̃. mnaliã dici ñ conuenit . cũq fabra p̃ter
eã speciẽsit quae in manũ c̃uenerit iđ quȩ mat̃ fa¬
miliassit & uirmatrifamilias legaueritargen
uxor fabia. p̃dicatũ uͦ legatũ argentũ. Argum̃tũ
ab eo qđ in ipso de qͦ quaerit᷑ .i ab eo qđ in uxore¬
igit᷑ argum̃tũ ab eo qđ  in ipso. ab affectis a forma
Similitudine limͦ. Si aedes haȩ exse corruert.
uiciũ uefaciunt quarũ usus fructus legatꝰ est

Expanded text:
quaeritur an uxori Fabiae legatum sit argentum. Uxor quaeritur an uxori Fabiae legatum sit argentum. Uxor Fabia, subjectum est; legatum argentum, praedicatum. Quaero igitur quodnam ex his argumentum sumere possim, quae in quaestione sunt posita, ac video uxori duas inesse formas, quarum una tantum uxor est, altera materfamilias, quae in manum conventione perficitur. Quod si Fabia in manum non convenit, nec materfamilias fuit, id est, non fuit ea species uxoris, cui argentum omne legatum est. Quocirca quoniam id quod de alia specie dicitur, in aliam dici non convenit, cumque Fabia praeter eam speciem sit, quae in manum convenerit, id est quae materfamilias sit, et vir matrifamilias legaverit argenuxor Fabia; praedicatum vero, legatum argentum. Argumentum ab eo quod est in ipso de quo quaeritur, id est ab igitur argumentum ab eo quod est in ipso, ab affectis, a forma similitudine hoc modo: Si aedes eae corruerunt vitiumve faciunt quarum usus fructus legatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
paulo post acicerone ipsolatiꝰ explicabit᷑ Nẽ deꝓpo¬
sito uideamꝰ exẽplo Vxoris speciesst̃ duaẽ Vnamairũ¬
familias. altera usu. Sed cõmunigñris nomine iexo¬
resuocant᷑. Fituͦ idsaepe. ut species is dẽ nominibus
nisiquae c̃ueniss& in manũ haec aut̃ certa erat spe¬
cies nuptiarũ: Irib it modis uxor habebat᷑ usu.
farreo coemptione S c̃farreatio solis pontificib:
c̃ueniebat: Quae aut̃ in manũ ꝑ coemptionẽ c̃ue a¬
Virita. Anmulier sibimat̃ familias eẽ uell& illa
respondebat uelle. Itẽ mulier int̃rogabat. anuir sibi
pat̃familias ẽẽ uell&. illerespondebat uelle Itaq
mulier uiri c̃ueniebat in manũ & uocabant᷑ hae
nuptiae ꝑ coemptionẽ & erat mulier mat̃ familias
uiro locofiliae. Quã sollẽnitatẽ in suis institutis
ulpianꝰ exponit Quidã gͥ ex tremoiudicio om̃e fabiȩ
uxoulegauit argentũ siquidẽ fabia ei ñ uxortantũ
uerũ &iã certaspecies uxoris ÷ mat̾ famibas ess&

Expanded text:
paulo post a Cicerone ipso latius explicabitur. Nunc de proposito videamus exemplo. Uxoris species sunt duae, una matrumfamilias, altera usu; sed communi generis nomine uxores vocantur. Fit vero id saepe, ut species iisdem nominibus nisi quae convenisset in manum; haec autem certa erat species nuptiarum. Tribus enim modis uxor habebatur, usu, farreatione, coemptione; sed confarreatio solis pontificibus conveniebat. Quae autem in manum per coemptionem convevir ita, an mulier sibi materfamilias esse vellet. Illa respondebat velle. Item mulier interrogabat an vir sibi paterfamilias esse vellet, ille respondebat velle. Itaque mulier, viri conveniebat in manum, et vocabantur hae nuptiae per coemptionem, et erat mulier materfamilias viro, loco filiae. Quam solemnitatem in suis Institutis Ulpianus exponit. Quidam igitur extremo judicio omne Fabiae uxori legavit argentum, si quidem Fabia ei non tantuerum etiam certa species uxoris, id est materfamilias esset,
Abbreviated transcription (Latin):
Accidentiauͦ ut cũ nigredo p̃cedentẽ seqͥt᷑ coruum
Quã quã &iã incausis aliqua accidentia eẽ possint.
de quarũ omi ũ ꝑpͥ&atib: tullius supͣ disseruit Atq¬
ut in breuissimã descriptionẽ tota locoꝵ diuis io col
qͥ mnipsodeqͦ quȩrit᷑ inhaerent. aut extrinsecꝰ assumua᷑¬
lsulocus qͥ in ipsis de qͥb: ambigit᷑ posit᷑ ẽ diuidit᷑ in eũ
locũ qͥ extoto & in eũ quiẽ expartib: & in eũ qͥ est
exnota. & in eũqͥ. ab affectis. Is aut̃ quia toto ẽ adif¬
finitione locꝰ uocat᷑ Diffinitionũ uͦ aliaest᷑ ꝓpriae.

Expanded text:
accidentia, ut cum nigredo praecedentem sequitur corvum, quanquam etiam in causis aliquae accidentes esse possint. De quarum omnium proprietatibus Tullius supra disseruit. Atque ut brevissima descriptione tota locorum divisio colliqui in ipso de quo quaeritur inhaerent, aut ex his quadividitur in eum locum qui est ex toto, et in eum qui est ex partibus, et in eum qui est ex nota, et in eum qui est ab affectis. Is autem qui a toto est, a definitione locus vocatur. Definitionum vero aliae sunt propriae,
Abbreviated transcription (Latin):
dit᷑ nom̃. quae dicunt᷑. cata antilexin. aliaque exẽ¬
pligrã nom̃ subiciunt. quȩ dicunt᷑ octipos. Earũ uͦ
quae oratione declarant᷑. aliae fiunt a partitione aliae
adiuisione aliae adifferentiis p̃tergenꝰ qđ en noma

Expanded text:
 aliae quae exempli gratia nomen subjiciunt, quae dicuntur ὡς τύπος. Earum vero quae oratione declarantur, aliae fiunt a partitione, aliae a divisione, aliae a differentiis praeter gen
Abbreviated transcription (Latin):
inipsoherere locũ qui ẽ exipso Qđne intelligi
quidem potest quẽ ad modũ in ipsohaererepossit. qđ
ipsũ cũ nihil sibihareat ut suꝑi expediui. Squẽ ad¬
modũ paulo ante ex posui. unaquȩq res cũ & diffim¬
tionẽ habeat & partes. si ꝑnoscamꝰ quae sit diffinitionis
uis quaȩ partiũ cumn&us ambiguitatis nodus absoluit᷑

Expanded text:
in ipso haerere locum, qui est ex ipso, quod ne intelligi quidem potest, quemadmodum in ipso haerere possit, quod ipsum est, cum nihil sibi haereat, ut superius expedivi. Sed, quemadmodum paulo ante exposui, unaquaeque res cum et diffinitionem habeat et partes, si pernoscamus quae sit diffinitionis vis et quae partium, cunctus ambiguitatis nodus absolvitur.
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd mulieris fuerit exeo qđ mulier in manũ c̃ue¬
fectisfactũ eẽ argum̃tũ putabit .i. adote. Abeffectisũ

Expanded text:
quidquid mulieris fuerit, ex eo quod mulier in manum convefectis factum esse argumentum putabit, id est a dote; ab effectis
Abbreviated transcription (Latin):
mulier q̃ defunctã in manũ c̃uenit. Inmanũ uͥconue¬
nientis mulieris bona uiri fiunt dotis nomẽ: Haecꝗꝗ
bona de qͥb agit᷑ uirisint Argum̃tũ exeo qđ in ipso ẽ
deqͦ agit᷑ cntin& Agit᷑ in debonis q̃in manũ conuene¬

Expanded text:
mulier quae defuncta est in manum convenit, in manum vero convemulier quae defuncta est in manum convenit, in manum vero convenientis mulieris bona viri fiunt dotis nomine, haec quoque bona de quibus agitur, viri sunt. Argumentum ex eo quod in ipso est, de quo agit
Abbreviated transcription (Latin):
facer& q̃ causa uicii cũ absit ab eo qͥ pari& ẽ iunaẽ. ab.
&iã eiusdẽ uicirestitutio Maxima ꝓpositio. Vnã¬
quãq: rẽ ex causis spectari oportere¬
beffectis reb: limͦ Cũ mulier uiro in manũ conuenerit
omã quae mulieris fuer̃ iuri fiunt dotis nomine coni
etaffectast᷑ quae aliqͥb efficiunt᷑ causis ñtẽpore p̃ceden¬
tib s natura uelut siquaerat᷑ uxore de fundta quae
inmanũ iuri c̃uenit aneiꝰbona adiurũ ꝑtineant
bi qͣ quaestione bonauxoris defunctae q̃ in manũ cẽue¬
nerit subiectũ. aduirũ aut̃ ꝑtinere p̃dicatũ Quȩro
ergo argum̃tũ ab effecto. dispicioq qͥd ꝑfecerit ipsa a¬
uimanũ iuric̃uentio atq ex eo argum̃ tũtraho ld
aut̃ .: Omã uiridotis nomine fieri. qua cũ qimulieris
uiri fecit dotis nomine. ñ p̃cedenstẽpore. s statĩ ꝓpͥaui
nature Nãut inmanũ quaeq c̃uenerit maox eiꝰbona
dotis nomine uirũ sequunt᷑ Facioig argum̃tũ sic̃ Si

Expanded text:
faceret, quae causa vitii, cum absit ab eo qui parietem junxit, abest etiam ejusdem vitii restitutio. Maxima propositio, unamquamque rem ex causis spectari oportereb effectis rebus, hoc modo: Cum mulier viro in manum convenit, omnia quae mulieris fuerunt viri fiunt dotis nomine. Effecta sunt quae aliquibus efficiuntur causis, non tempore praecedentibus, sed natura, velut si quaerat, uxore defuncta quae in manum viri convenit, an ejus bona ad virum pertineant. In qua quaestione, bona uxoris defunctae quae in manum viri convenerit, subjectum est, ad virum autem pertinere, praedicatum. Quaero igitur argumentum ab effecto, dispicioque quid perfecerit ipsa in manum conventio, atque ex eo argumentum traho; id autem est, omnia viri dotis nomine fieri, quaecunque mulieris it dotis nomine, non praecedens tempore, sed statim propria vi naturae. Nam ut in manum quaecunque convenerit, mox ejus bona dotis nomine virum sequuntur. Facio igitur argumentum sic: Si
Abbreviated transcription (Latin):
copiã claudunt Atq ut breuisententia colligã ipsũ
de qͦ agit᷑ nihil aliud nisi quilib& in quaestionẽ t̃minꝰ

Expanded text:
copiam claudunt; atque, ut brevi sententia colligam, ipsum de quo agitur nihil est aliud nisi quilibet in quaestione termin
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Nȩ cũ coeperint cõparari et quasi in relatione uenurer siguud acd seesudi¬
sums roferiteo ⁊ori adid quod concin&: Fit aut species autgenus: At siadid
meseratur. quod abeo longusime dist&: contrariũ. at siad finẽ suũ atpexitum
roferatur euentus est : Eodẽ qͦqmͦ ad maiora &minora & paria cõparatuniu
atqs omĩ no tales loci in hus q̃ sunt adaliquid considerantur : Nam mauis aut minꝰ

Expanded text:
sunt. Hae cum coeperint comparari, et quasi in relationem venire, siquidem ad se continens referatur, vel ad id quod continetur, fit aut species, aut genus. At si ad id referatur quod ab eo longissime distet, contrarium; ac si ad finem suum atque exitum referatur, eventus est. Eodem quoque modo ad maiora, minora et paria comparantur. Atque omnino tales loci in his quae sunt ad aliquid considerantur, nam maius et min
Abbreviated transcription (Latin):
nẽq: coniuingunt. & noã faciunt infinita : cũ uerbo faciens oratonoe  a casi¬
bus. quicũ est uerbo copulati. nom possunt plenã perficere. atq explicare
sentiã. In uerbo qͦq: eadẽ fere conueniunt nisi quod significatione tempõ

Expanded text:
nemque coniungunt et nomina faciunt infinita, cum est verbo faciens enuntiationem, a casinemque coniungunt et nomina faciunt infinita, cum est verbo faciens enuntiationem, a casibus qui cum est copulati non possunt plenam perficere atque explicare sententiam. In verbo quoque eadem fere cuncta conveniunt, nisi quod in significatione tempo
Abbreviated transcription (Latin):
nũ nuncupantur. Nãcũ id aqͦ quodq: infle&it᷑ pͥmũ sit. illudũ qđ ab inflexione
pͥma nascitur sit scđm neq: idẽ primũ ac scđm eẽ possit : manifestũ est casus no¬
minũ non idẽ eẽ qđ nõa. Id circo cetõs quidẽ geniauũ datiuũ. accus atiuum
in significatione possederit. Eacienda est igitur nõis plenaneq: ullo deminuta
definitio sic. Nom̃ est uox significatiua scđmplacitũ. sine tẽpẽ cuius nulla pars
separata signific&. aliquid desinitũ designans. cũ est uerbo coniuncta faci¬
ens enũtiationẽ. Separat igitur nom̃ uox quidẽ ab in articulatis. atq in ani¬
a uerbo quod a significatione tẽporis non recedit : Cuius nulla parsseparata
significit : ab oratione: Cuiꝰ quẽ ad modũ partes nextra significent paulo poste¬
rius disseram. Aliquid definitũ de signans: ab his uocibus quȩ nom̃ negatio¬

Expanded text:
num nuncupantur. Nam cum id a quo quidquam flectitur primum sit, illud vero quod ab inflexione num nuncupantur. Nam cum id a quo quidquam flectitur primum sit, illud vero quod ab inflexione primi nascitur sit secundum, neque idem primum ac secundum esse possit, manifestum est casus nominum non idem esse quod nomina: idcirco caeteros quidem genitivum, dativum, accusativum, in significatione possederit. Facienda est igitur nominis plena neque ullo diminuta diffinito sic: Nomen est vox significativa secundum placitum sine tempore, cujus nulla parsseparata, aliquid finitum designans, cum est verbo coniuncta faciens enuntiationem. Separat igitur nomen vox quidem ab articulis atque inania verbo quod a temporis significatione non recedit, cuius nulla pars separata significat, ab oratione, cuius quemadmodum partes extra significent, paulo posterius disseram; aliquid definitum designans, ab his vocibus quae nomen negatio
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ eiũ om̃e. certũ aliquod definitũq significat. ut hõ eqͦ canis & cetã: Hon hõ
aut̃ uox aufert qͥdẽ qđ significatur a nõe nec p̃scribit quid ipsa design&. Quocir¬
ca qm̃ significat quidẽ aliquid sed nonfinitũ negatio iuncta cũ nomine infini¬
tũ nomen uocetur. Addenda ÷ igitur diffinitioni nominis differentia. sei¬
lic& ut nom̃ sit quod cũ ceteris quȩ dicta sunt finitȩ sit sigiuficationis : Iã uͥ casus
nominũ non altius intuentibus nomina iudeant᷑ : quis enĩ catonis & catoni. atq
a nõe quadã disferentia discrepabunt. Omẽ enĩ nom̃ iunctũ cũ est uerbo enũ¬
tiationẽ reddit ac suscipit mendacii ueritatisq naturã . ut. Cato ẽ ł dies :
At siẽ uerbũ casibus aduingatur. neq enũtiatiofit. neq: plena sententia o¬
rationis absoluitur. ut catonis est. Uel qui sententiã non habent absolutam
nec ueri aliquid possunt notare nec falsi. atq: idcirco nec nõa sed casus nomi¬

Expanded text:
men enim omne certum aliquid definitumque significat, ut homo, equus, canis et caetera; non homo autem vox aufert quidem quod significatura nomine, nec praescribit quid ipse significet. Quocirca quoniam significat quidem aliquid, sed non finitum negatio juncta cum homine, infinitum nomen vocetur. Addenda est ergo diffinitioni nominis differentia, scilicet ut nomen sit quod cum caeteris quae dicta sunt sit definitae significationis. nominum non altius intuentibus nomina videantur. Quid enim Catonis, et Catoni, atqa nomine quadam differentia discrepabunt. Omne enim nomen iunctum cum est verbo, enuntiationem reddit ac suscipit mendacii veritatisque naturam, ut Cato est, vel dies est, at si est verbum casibus adiungatur, neque enuntiatio sit, neque plena sententia orationis absolvitur, ut Catonis est, nec sententiam habet absolutam, nec veri aliquid potest notare nec falsi, atque idcirco non nomina, sed casus nomi
Abbreviated transcription (Latin):
eqͥ neq ullius substantiȩ significationẽ tenet . Itẽ homo neq: equũ. neq: canẽ¬
nec quicquid homo ñ fuerit signisicare potest. Quocirca. in ea uoce q̃ ÷ non homo
partes nihil separatȩ significant eiusrei. quã totauocis cõposteio designabat. atq¬
dat nilul eã aliud eẽ fatebitur quã negationẽ. Negatio uͦ omis uera ł falsaẽ :
Quiaut̃ dicit non homo. neq ueritatẽ enũtiat. neq mendatiũ. Preter ea ab om¬
ninegatione siquis negatiuũ seuingat aduerbiũ affirinatio relinquetur. Ab ea
deẽ uideretur si eẽt oratio. Concdudendũ est. negation

Expanded text:
eque ullius substantiae significationem tenet. Item homo neque canem, neque quidquid homo non fuerit, significare potest, quocirca in ea voce quae est non homo partes nihil separatae significant eius rei quam tota vocis compositio designabat. Atqdat, nihil aliud eam esse fatebitur quam negationem. Negatio autem omnis vera vel falsa est. Qui autem dicit non homo, neque veritatem nuntiat, neque mendacium. Praeterea ab omni negatione si quis negativum sejungat adverbium, affirmatio relinquetur; ab ea aliud esse videretur si esset oratio, concludendum est negation
Abbreviated transcription (Latin):
posuit hos in casibus & conuigatis & diuisione constituit. Sed m̃ tullius eos qui in ipso
sunt de quoquȩritur tũ extoto tũ expartibus eius tũ ex nota tũ ex his rebus quȩ quodã
modo affectȩ sunt ad id dequo quȩritur posuit. Ipsa uero quȩ affecta sunt multifaria diui
sione partitꝰ est. Solũ uero iudiciũ excrinsecus segre gauit. pluresq partes eorũ quȩ in¬
prima diuisione themistiiposita sunt substantiã consequentia itẽq: medios locos
inter affecta numerauit. In tã uero uaria numeratione nec esse est ut utrȩq: sibi

Expanded text:
posuit, hos in casibus et coniugatis et divisione constituit. Sed M. Tullius eos qui in ipso sunt de quo quaeritur, tum ex toto, tum ex partibus eius, tum ex nota, tum emodo affectae sunt ad id de quo qusione partitus est, solum vero iudicium extrinsecus segregavit, pluresque partes eorum quae in divisione Themistii posita sunt substantiae consequentia. Itemque locinter affecta numeravit. In tam vero varia divisione necesse est ut utraeque sibi
Abbreviated transcription (Latin):
matio. Sienĩ om̃is hõ iustusẽ ueraẽ : uera erit etiã et q̃ dicit. aliqͥ hõ uistus cst. Nãsion
fuerit. erit emã uera significatiua particularis. ut si nullus hõ iustus est uera fuerit.

Expanded text:
matio. Si enim omnis homo justus est, vera est, vera erit etiam quae dicit, Aliquis homo justus est. Nam si matio. Si enim omnis homo justus est, vera est, vera erit etiam quae dicit, Aliquis homo justus est. Nam si fuerit, erit etiam vera negativa particularis, ut si nullus homo justus est vera fuerit
Abbreviated transcription (Latin):
particularẽ affirmationẽ ł negationẽ artifularit̃ respictunt. Qũ aũt singulȩ ꝓpon¬
tiones q̃ habeant duas differentias unã ad qualitatẽ. unã ad quantitatẽ ut quȩ
uniuersalis affirmatiua est habeat differentiã ad quantitatem quod uniuersalis ÷
& aliã ad qualitatẽ qđ affirmatiua ÷ & eodẽ mͦ ceterȩ ꝓpositiones binas habeant
differentias. unã scđm qualitatẽ. alterã scđm quantitatẽ. Sub alt̃ nȩ q̃ sunt una
tantũ differentia distant quantitatis. qđ hȩc particularis. illa uniuorsalis est Nã
ȩ particulares sunt. Illȩ aũt̃ q̃ contraiacentes dicuntur. utrisq differentus diffe¬
runt. Nã & illaumuersalis asfirmatiua ÷ hȩc particularis negatio. Etilla uniuer¬
salis negatio ẽ. hȩc particularis affirmatio¬
te. ł qͦmͦ differant dictũ ẽ : eorũ ꝓpͥetatas quȩ scđm̃ uerũ falsũq sit explicemus. Igit᷑
earũ q̃ sub alt̃nȩsunt si fuerit uera uniuersalis affirmatio ueraerit particularis affir¬

Expanded text:
particularem affirmationem vel negationem angulariter respiciunt. Cum autem singulae propositiones habeant duas differentias, unam ad qualitatem, alteram ad quantitatem, ut quae universalis, affirmativa est. habeat differentiam ad quantitatem quod universalis est, et aliam ad qualitatem quod affirmativa est; eodem modo caeterae propositiones binas habeant differentias, unam secundum qualitatem, alteram secundum quantitatem. Subalternae quae sunt, una tantum differentia distant quantitatis, quod haec particularis, illa universalis est. Nam ae particulares sunt, illae autem quae contrajacentes dicuntur utrisque differentiis differunt. Nam et illa universalis affirmatio est, haec particularis negatio, et illa universalis negatio est, haec particularis affirmatioet quomodo differant dictum est, earum proprietates, quae secundum verum falsumque sunt, explicemus. Igitur earum quae subalternae sunt, si fuerit vera universalis affirmatio, vera erit particularis affir