comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terit. Sedingentium ad comitatum suum ꝓ¬
pterea uibere transmitti. ut illis quiibi erant¬
& diurnis diebus eum int̃pellare ñ desinebats.
apparert & intimari posset. & frustra eosce¬
ciliano inuidiam comparare. & aduersus eũ
uiolent᷑ insurgere uoluisse. Quis eos crederet
contra se ista recitusse ꝓ nobis. nͥdĩ om̃ipotentis
nutu factum eẽt. ut ñsolum uerba eoꝵ gestis
tenerentur. sedetiam manus subscribentium
legerentur Nam a ordine consulum & dierẽ
qui gestis ex p̃ssusẽ. si quis nunc diligent̃ ad¬
uertat inueniet pͥmo cecilianum episcopali
iudicio fuisse purgatum. deinde ñ multo post
felicis aptungensis causa ab helyano ꝓconsule exra¬
minata ẽ ubi eũ ẽstitit in nocentẽ. In qua causa
ad comitatũ mitti uissus ingentius & longe postea
ipse imperator causã int̾ cognouit atꝙ finiuit.
Inqua cognitione cecilianũ innocentẽ illos autẽ
calũmosos uidicauit. In qͦ ordine ẽsulum & dre¬

Expanded text:
terit; sed Ingentium ad comitatum suum pterit; sed Ingentium ad comitatum suum propterea iubere transmitti, ut illis, qui ibi erant et diurnis diebus eum interpellare non desinebant, apparere et intimare posset et frustra eos Caeciliano inuidiam comparare et aduersus eum uiolenter insurgere uoluisse. Quis eos crederet contra se ista recitasse pro nobis, nisi dei omnipotentis nutu factum esset, ut non solum uerba eorum gestis tenerentur, sed etiam manus subscribentium legerentur? nam et ordinem consulum et dierum, qui gestis expressus est, si quis nunc diligenter aduertat, inueniet primo Caecilianum episcopali iudicio fuisse purgatum. deinde non multo post Felicis Aptungensis causa ab Aeliano proconsule examinata est, ubi eum constitit innocentem. in qua causa ad comitatum mitti iussus Ingentius et longe postea ipse imperator causam inter partes cognouit atque finiuit. in qua cognitione Caecilianum innocentem illos autem calumniosissimos iudicauit. in quo ordine consulum et die
Abbreviated transcription (Latin):
miteretur ingeniuis. Iste autem ingentius
confessus fuerat in cornitionehelyam ꝓconsu¬
uis falsum se fecisse aduersus felicem ceciliam
ordinatorem. Dicebant gͦ isti ñ sine causa uolu¬
isse imperatorem ut adse miteretur ingentus.
nͥ quia ceciliani adbue causa pendebat. & cona¬
bantur immittere suspicionẽ uanissimam. qđ
posita quam ingentus ad comitatum directus
ẽ. tunc imperator contra cecilianum ꝓtulerit
iudicare. & illud iudicium suum qđ nos recita¬
ueramus ubunt̃ partes cognouerat cecilianumꝙ
purgauerat. sententia posteriore scindere. Sed
dicebatur eis. ut hoc potuis legerent. & nichil
om̃ino ꝓferebant. Ilȩ autẽ litterȩ imperato¬
ris quibus ad se nuitti uissit ingentium. quascon¬
tra seipsos ꝓceciliano recitautrunt hoc c̃tinent.
qđ helianus ꝓ consult in causa felicis audienti¬
am p̃buerit competentem. cundemꝙ felicem
acrimine traditionis innocentem fuisse consti¬

Expanded text:
mitteretur Ingentius. iste autem Ingentius mitteretur Ingentius. iste autem Ingentius confessus fuerat in cognitione Aeliani proconsulis falsum se fecisse aduersus Felicem, Caeciliani ordinatorem. dicebant ergo isti non sine causa uoluisse imperatorem, ut ad se mitteretur Ingentius, nisi quia Caeciliani adhuc causa pendebat, et conabantur inmittere suspicionem uanissimam, quod, posteaquam Ingentius ad comitatum directus est, tunc imperator contra Caecilianum praetulerit iudicare et illud iudicium suum, quod nos recitaueramus, ubi inter partes cognouerat Caecilianumque purgauerat, sententia posteriore rescindere. sed dicebatur eis, ut hoc potius legerent, et nihil omnino proferebant. illae autem litterae imperatoris, quibus ad se mitti iussit Ingentium, quas contra se ipsos pro Caeciliano recitauerunt, hoc continent, quod Aelianus pro consule in causa Felicis audientiam praebuerit competentem eundemque Felicem a crimine traditionis innocentem fuisse consti
Abbreviated transcription (Latin):
manifestarunt se apud imperatorem a ceciliano
fuisse superatos. falsumq eẽ qđ dixcerunt cum
ab imperatore damnatum. Tercio ꝓtulerunt
liiteras ciusdem constantini adicarium uerinũ
datas. ubi eos grauit̃ decestatur. & ꝓpterea dicit
de excilio relaandos & furori suo dimitendos.
quiaiam ds in illos cȩperat uindicare. Ae sic eti¬
am istis imperatoris litteris confirmarunt fal¬
sum se dixisse. qđ cccilianus ab imperatore dã¬
natus sit. cum potiuis imperator ipsos acecilia¬
no inctos ẽẽ monstrauerit. quando eos uehtm̃ter
exceratõs ideo iussit ut de exilio dimitterent᷑.
ut dõ uidice sicut etiam cȩperant punirentur.
Postta felicis aptungensis ordinatoris ceciliani m
medium causam miserunt. dicentes eundem fe¬
licem fuisse traditorem a quo cecilianus fuerat
ordinatus. & eiusdem constantim imperatoris
ꝓceciliano contra seipsos literas ꝓtulerunt. ubi
adͥ ꝓconsulem seripsit ut ad comitatum suum

Expanded text:
manifestarunt se apud imperatorem a Caeciliano manifestarunt se apud imperatorem a Caeciliano fuisse superatos falsumque esse, quod dixerunt, eum ab imperatore damnatum. tertio protulerunt litteras eiusdem Constantini ad uicarium Verinum datas, ubi eos grauiter detestatur et propterea dicit de exilio relaxandos et furori suo dimittendos, quia iam deus in illos coeperat uindicare, ac sic etiam istis imperatoris litteris confirmarunt falsum se dixisse, quod Caecilianus ab imperatore damnatus sit, cum potius imperator ipsos a Caeciliano uictos esse monstrauerit, quando eos uehementer execratus ideo iussit, ut de exilio dimitterentur, ut deo iudice, sicut etiam coeperant, punirentur. Postea Felicis Aptungensis, ordinatoris Caeciliani, in medium causam miserunt dicentes eundem Felicem fuisse traditorem, a quo Caecilianus fuerat ordinatus, et eiusdem Constantini imperatoris pro Caeciliano contra se ipsos litteras protulerunt, ubi ad proconsulem scripsit, ut ad comitatum suum
Abbreviated transcription (Latin):
tit eum accusantibus & ꝑsequentibus maioribus
coꝵ. & bis numtro prus ab ep̃is & ab ipso postea
imperatore suisse purgatum. stoc eriam ipsi con¬
furmauerunt. talia postea quasi ꝓ causa sua ꝓfe¬
renda ut magis contra ipsos cẽ inutnirentur. &
ꝓcansa ceciliani ctiamilla quȩ ꝓtulerunt recita¬
rentur. Quoscumꝙ gͦ accusare uoluerunt. nul¬
& uerbis suis & lectionibus a se ꝓlatis etiam ipsi ẽ¬
firmauerunt. Niam ꝓtulerunt primo codicẽ opta¬
ti. unde quasi pbarent cecilianum ab imperatore
damnatum. Qui codex eum contra illos legeretur.
ce magis ostenderet cecilianum fuisse purgatum.
ab om̃ibus risi sunt. Sed quia ipse risus n potuit ab
eaceptoribus ercipi. uerbis suis apud acta risos se
tẽ testati funt. Iterum ꝓtulerunt & recitauert̃
libellum imperatori constantino a sis maioribus
datum. ubi questi sunt qđ eos memoratus impe¬
rator grauit᷑ ꝑsequeretur. Ac sic eodem libello

Expanded text:
tit eum accusantibus et persequentibus maioribus tit eum accusantibus et persequentibus maioribus eorum et bis numero prius ab episcopis et ab ipso postea imperatore fuisse purgatum. hoc etiam ipsi confirmauerunt talia postea quasi pro causa sua proferendo, ut magis contra ipsos esse inuenirentur et pro causa Caeciliani etiam illa, quae protulerunt, recitarentur. quoscumque ergo accusare uoluerunt, nulet uerbis suis et lectionibus a se prolatis etiam ipsi confirmauerunt. Nam protulerunt primo codicem Optati, unde quasi probarent Caecilianum ab imperatore damnatum. qui codex cum contra illos legeretur et magis ostenderet Caecilianum fuisse purgatum, ab omnibus risi sunt. sed quia ipse risus non potuit ab exceptoribus excipi, uerbis suis apud acta risos se esse testati sunt. iterum protulerunt et recitauerunt libellum imperatori Constantino a suis maioribus datum, ubi questi sunt, quod eos memoratus imperator grauiter persequeretur, ae sic eodem libello
Abbreviated transcription (Latin):
nos adducentes. quia ȩcdiȩ causam apudimtra¬
tores agimus. Coce maiores eoꝵ de quoꝵ nominibꝰ
gloriantur. ȩccłie causam egerunt apud impera¬
torem. ꝑsecuti sunt accusando cccilianum. apud
imperatorem damnatum dixerunt. lam ñ uosin¬
ducant uanissimis amͣdacissimis uerbis. Redite
adcorurm.timete dñm. Cogitate ueritatem. re¬
linquite falsitatem. Quicquid enim iam passi fue¬
ritis imperialibus legibus ꝗd ñ ꝓustitia sed pro
iniquitate patimini. ñ poteritis dicere ideo nosẽẽ
inustos. quia sic uobiscum agiñdebuit. ut impe¬
rator uos abista iniquitate compesceret. Ep̃i
enim ur̃i confessi sunt maiores suos fic egisso cũ
ceciliano. quomͦ uobiscum agin̾uultis. Et tam̃ qd̾
cecilianum apud imperatorem ꝑsecuti fucrint.
etiam ipsis confitentibus & ꝓfitentibus satis con¬
stitit. Qđ autẽ cecilianus fuerit ab imperatore
damnatus. omnino ñ constitit. Inimo ctiã consti¬

Expanded text:
nos adducentes, quia ecclesiae causam apud imperanos adducentes, quia ecclesiae causam apud imperatores agimus. ecce maiores eorum, de quorum nominibus gloriantur, ecclesiae causam egerunt apud imperatorem, persecuti sunt accusando Caecilianum apud imperatorem, damnatum dixerunt. iam non uos inducant uanissimis et mendacissimis uerbis; redite ad cor uestrum, timete dominum, cogitate ueritatem, relinquite falsitatem. quicquid enim iam passi fueritis imperialibus legibus, quod non pro iustitia sed pro iniquitate patimini, non poteritis dicere ideo nos esse iniustos, quia sic uobiscum agi non debuit, ut imperator uos ab ista iniquitate compesceret. episcopi enim uestri confessi sunt maiores suos sic egisse cum Caeciliano, quo modo uobiscum agi non uultis. et tamen, quod Caecilianum apud imperatorem persecuti fuerint, etiam ipsis confitentibus et profitentibus satis constitit; quod autem Caecilianus fuerit ab imperatore damnatus, omnino non constitit; immo etiam consti
Abbreviated transcription (Latin):
nꝑ. siam aimipsa causa ceciliani quã lic̃et ad eccłiȩ
causam ñ ptinentẽ tam̃ aefendendã susccpinias.
at etiam ibi caliminis manifestarentur ipson
aꝑtissime iueti snt nichilcoꝵ quȩ in cecilianũm
intendebant ꝓbaro potuerunt. Insuꝑ enam de
orminibus traditioms nos episcopalia gesta ꝓ¬
tulunus. unde recitauimus aliquos eoꝵ ep̃oꝵ qui
sententias in absentem dixerant cecilianum. mani¬
seftissimos fuisse traditores. Contra ipsa gesta illi qr
ñ habebant qđ dicerent. falsa cẽ diccerunt. sed nul
lomͦ ꝓbare potuerunt. Insuꝑetiã confessi sunt
ut potius ꝓmagna gła ꝓfessi sunt. cecilianum apud
constantinum imperatorem asius p̃cessoribus accu¬
satum. Et addiderunt m̃dacium. qđ illisaccusan¬
tibus fuerit ab imperatore damnatus. Ecce &binc
uieti sunt unde uobis solent nebulas erroris offum¬
dere. concitantes nobis inuidiam & inodium ur̃m

Expanded text:
nae. nam et in ipsa causa Caeciliani, quam licet ad ecclesiae nae. nam et in ipsa causa Caeciliani, quam licet ad ecclesiae causam non pertinentem tamen defendendam suscepimus, ut etiam ibi calumniae manifestarentur ipsorum, apertissime uicti sunt, nihil eorum, quae in Caecilianum intendebant, probare potuerunt. insuper etiam de criminibus traditionis nos episcopalia gesta protulimus. unde recitauimus aliquos eorum episcoporum, qui sententias in absentem dixerant Caecilianum, manifestissimos fuisse traditores. contra ipsa gesta illi, quia non habebant, quod dicerent, falsa esse dixerunt, sed nullo modo probare potuerunt. Insuper etiam confessi sunt uel potius pro magna gloria professi sunt Caecilianum apud Constantinum imperatorem a suis praecessoribus accusatum et addiderunt mendacium, quod illis accusantibus fuerit ab imperatore damnatus. ecce et hinc uicti sunt, unde uobis solent nebulas erroris offundere concitantes nobis inuidiam et in odium uestrum
Abbreviated transcription (Latin):
licȩ affricanȩ quȩ illi unitatis communione c̃un¬
gitur causa & persona ceciliani qualiscumꝙ fuissee
preuudicare ñ posset. simaoiianus qui cum cȩ¬
incausa primiani donati parte dannatus ẽ. ñ pre¬
indicat parii donati. cui modo ep̃c sicut antea
futrat recepus adungitur. fic etiam ipsis socus
suis maximianus ñ preuidicat. quibus isti dilati¬
onem aclerunt. dicentes cos abillo cum quo fure¬
runt ñ fuisse pollutos. quia nec causa causȩ p̾udi¬
eat. nec ꝑsona ꝑsonꝑ. Quid gͦ queritis amplius :
Maultis quidem uerbis suꝑflus gesta onerautruns.
a quia ñ potuer̃ efficere ut cansa ñ ageretur.
hoc fecerunt multum loquendo. ut qđ actum
cͣ difficile legeretur. Sed adbent uobis etiã ista
hominum crimina oderits unitatem catholies
eccłig. quia sicut ipsi dixerunt relegerunt. subscri¬
pserunt. nec causa eausȩ p̾idicati nec ꝑsona ꝑso¬

Expanded text:
licae Africanae, quae illi unitatis communione coniunlicae Africanae, quae illi unitatis communione coniungitur, causa et persona Caeciliani. qualiscumque fuisset, praeiudicare non posset, si Maximianus. qui cum cein causa Primiani a Donati parte damnatus est, non praeiudicat parti Donati, cui modo episcopus, sicut antea fuerat, receptus adiungitur, si etiam ipsis sociis suis Maximianus non praeiudicat, quibus isti dilationem dederunt dicentes eos ab illo, cum quo fuerunt, non fuisse pollutos, quia nec causa causae praeiudicat nec persona personae. Quid ergo quaeritis amplius? multis quidem uerbis super- Suis gesta onerauerunt et, quia non potuerunt efficere, ut causa non ageretur, hoc fecerunt multum loquendo, ut, quod actum est, difficile legeretur. sed debent uobis etiam ista , nescio quorum hominum crimina oderitis unitatem catholicae ecclesiae, quia, sicut ipsi dixerunt, relegerunt, subscripserunt, nec causa causae praeiudicat nec persona perso
Abbreviated transcription (Latin):
quẽadmodum ñobfuit plurium ep̃oꝵ partis do¬
nan concilium absenti primiano. quando eum
in maximiani causa plus minus centum ep̃idã¬
nauerant. Tune illi nominata cansa maximiam
unde sciunt se etiam quos damnauerant in ho¬
nore integro suscepisse. & baptismum in sacrile¬
go maximiani scismate datum se confirmasse & nͣ
destruaisse. & insuauagaitana sententia qua eos
damnauerunt quibusdam qui mmipso scismate fu¬
erant dilationẽ dedisse. & dixisse qđ eos ñpollue¬
rint sacrilegi surculi maximiani plantaria. ista
gͦ causa postea quã eoꝵ aures ꝑcussit. ex pauescen¬
tes & ꝑturbati & obliti unde superus contra nos
contendebant. continuo dixerunt. Nec causa cau¬
sȩ. nec ꝑsona ꝑsone p̃udicat. Et confirmauerunt
uerbis suis qđ nos antea deecłia dicebamus. qi
ñ solum catholiee transmarinꝑ contra quã se con¬
fessi sunt ñ habere qđ dicerent. uerum etiã catho¬

Expanded text:
quem ad modum non obfuit plurium episcoporum partis Doquem ad modum non obfuit plurium episcoporum partis Donati concilium absenti Primiano, quando eum in Maximiani causa plus minus centum episcopi damnauerant. tunc illi nominata causa Maximiani, unde sciunt se etiam, quos damnauerant, in honore integro suscepisse et baptismum in sacrilego Maximiani schismate datum se confirmasse et non destruxisse et in sua Bagaitana sententia, qua eos damnauerunt, quibusdam, qui in ipso schismate fuerunt, dilationem dedisse et dixisse, quod eos non polluerint sacrilegi surculi Maximiani plantaria, — ista ergo causa posteaquam eorum aures percussit, expauescentes et perturbati et obliti, unde superius contra nos contendebant, continuo dixerunt: Nec causa causae nec persona personae praeiudicat\' et confirmauerunt uerbis . suis, quod nos antea de ecclesia dicebamus, quia non solum catholicae transmarinae, contra quam se confessi sunt non habere, quod dicerent, uerum etiam catho
Abbreviated transcription (Latin):
aliquem participatione sacram̃toꝵ. sed consessio¬
ne factoꝵ. Nam sun factis malis ñ eisquisꝙ consen¬
tiat. portat malus causam suam. & ꝑsonam suam.
nec p̃iudicat alteri. quem in consensione mali ope¬
ris socium ñhabet eriminis: Foc etiam ipsi uoce
aꝑtissima coacti sunt confiteri. ñ tunc quando ista
dicebamuf sedpostea cum aliud ageretur. Nam
cum uentum fuisset ad causam etiã ecciliam quã
nos ab ȩccłis causa distinguebamus. ut si fortema¬
lus eẽt inuentus ipsum anathemati⁊ aremus. ñ
tam̃ ꝓpt̃ ipsum eccłiam xp̃i relinqueremus cui
ꝑmalam suam causam p̾uidicare ñ posset. cum
gͦ etiam adipsam cecilian causam uentum fuiss&
& legissent illi concilium carthagiense ubi re¬
citabant laca. plus minus ep̃oꝵ sententias c̃tra
cecilianum absentẽ ꝓlatas. respondimus eissic
ñ obẽe illud ep̃oꝵ concilium absenti ceciliano.

Expanded text:
aliquem participatione sacramentorum sed consensioaliquem participatione sacramentorum sed consensione factorum. nam si in factis malis non eis quisque consentiat, portat malus causam suam et personam suam nec praeiudicat alteri, quem in consensione mali operis socium non habet criminis. Hoc etiam ipsi uoce apertissima coacti sunt confiteri non tunc, quando ista dicebamus, sed postea, cum aliud ageretur. nam cum uentum fuisset ad causam etiam Caeciliani, quam nos ab ecclesiae causa distinguebamus, ut, si forte malus esset inuentus, ipsum anathemaremus, non tamen propter ipsum ecclesiam Christi relinqueremus, cui per malam suam causam praeiudicare non posset, — cum ergo etiam ad ipsam Caeciliani causam uentum fuisset et legissent illi concilium Carthaginense, ubi recitabant septuaginta plus minus episcoporum sententias contra Caecilianum absentem prolatas. respondimus eis sic non obesse illud episcoporum concilium absenti Caeciliano,
Abbreviated transcription (Latin):
care ipsos autem ñ communicare manifestum
ẽ. olim se uictos ẽẽ testantur. & uobissi sapiatis
aꝑtissime indicant quid dimntere & quid te¬
nere debeatis. ñ inea falsitate qua uobis ñ cessant
adhuc usꝙ mtiri. sedinea ueritate qua inddi eoasti
sunt confiteri. Quisquisgͦ abhac catholica eccłia
fuerit separatus. quantumlibet laudabiliter se
iuuere existimet. hoc solo scelere qđ a. xp̃i unita¬
te disiunctus ẽ nͣhabebit uitam. sedira dĩ manet
suꝑcum. Quisquis autẽ in hac ȩccłia bent uixerit
nichil ei p̃udicant aliena peccata. quia unusqͥsq
in ea ꝓpͥum onus portabit. sicut apłs dicit. Et qͥ¬
cumq in ea corpus apͣimanducauerit indigne.
iudicium sibi manducat & bibit. Nam etiã hoc
ipse apłs seripsit. Cum autẽ dieit udicium sibi
manducat. satis ostendit quia ñ alteri uidicium
manducat sed sibi. Hoc nos egimus &. ostendimus
t obtinuimus. quia communio maloꝵ nͣmaculat

Expanded text:
care ipsos autem non communicare manifestum care ipsos autem non communicare manifestum est, olim se uictos esse testantur et uobis, si sapiatis, apertissime indicant, quid dimittere et quid tenere debeatis non in ea falsitate, qua uobis non cessant adhuc usque mentiri, sed in illa ueritate, quam uicti coacti sunt confiteri. Quisquis ergo ab hac catholica ecclesia fuerit separatus, quantum libet laudabiliter se uiuere existimet, hoc solo scelere, quod a Christi unitate disiunctus est, non habebit uitam, sed ira dei manet super eum. quisquis autem in hac enihil ei praejudicant aliena peccata, quia unusquisque in ea proprium onus portabit, sicut Apostolus dicit: Et quicunque in ea corpus Christi manducaverit indigne, judicium sibi manducat et bibit. Nam etiam hoc ipse apostolus scripsit. cum autem dicit \'iudicium sibi manducat\', satis ostendit, quia non alteri iudicium manducat sed sibi. hoc nos egimus et ostendimus et obtinuimus, quia communio malorum non maculat
Abbreviated transcription (Latin):
stabant ut ageretur. Uos expectatis uidere
quid egerimus. ecce legite ubi eos uicimus. ut
nichil ageremus. Forte & uos responderetis si
cor haberetis. Nichilgͦ acturi. ut quid istis: ut
potus qui nichil egistis. ut quid redistis: Deniq
postea quam ñ potuerunt efficere qđ conatist᷑.
idẽ ut causa ñ ageretur. ipsa actio demonstrauit
quid timuerint. quando in om̃ibus uicti sunt.
Confessi sunt enim contra rccłiam catholicam
quȩ toto t̃rarum orbe diffunditur nichilse¬
habere qđ dicerent. quia diuinis sc̃arum seri¬
pturarum testimonus oppressi sunt. quibꝰ eccłia
designatur incipiens ab iherłm creuisst ꝑ loca
in quibus apłĩ p̃dicauerunt. & nomina eoꝵdẽ
locoꝵ in suis epłis & actis conscripserunt. & in¬
ae dissundi ꝑcȩteras gentes. Contra ista eccłiã
se ñhabere causam manifesta uoce ꝓfessi sunt.
ubiẽ eudentissima in nomine dĩ nr̃a iuictoria.
Cum enim confirmant ȩccłiam cui nos communi¬

Expanded text:
instabant ut ageretur. Vos exspectatis videre instabant ut ageretur. Vos exspectatis videre quid egerimus: ecce legite ubi eos vicimus, ut nihil ageremus. forte et uos responderetis, si cor haberetis: Nihil ergo acturi ut quid istis? uel potius, qui nihil egistis, ut quid redistis? Denique posteaquam non potuerunt efficere, quod conati sunt, id est ut causa non ageretur, ipsa actio demonstrauit, quid timuerint, quando in omnibus uicti sunt. confessi sunt enim contra ecclesiam catholicam, quae toto terrarum orbe diffunditur, nihabere quod dicerent; quia divinis sanctarum Scripturarum testimoniis oppressi sunt, quibus Ecclesia designatur incipiens ab Jerusalem crevisse per loca in quibus apostoli praedicauerunt et nomina eorundem locorum in suis epistulis et actis conscripserunt, et inde diffundi per ceteras gentes. contra istam ecclesiam se non habere causam manifesta uoce professi sunt, ubi est euidentissima in nomine dei nostra uictoria. cum enim confirmant ecclesiam, cui nos communi
Abbreviated transcription (Latin):
satio iam remansit. Nnium dura. niium
diabolica corda sunt hominum. quȩ adhuc
tante manifestationi urritatis obsistunt. Ec¬
ce ep̃i partis ur̃ȩ quos om̃s elegerunt ut pro
om̃ibus loquerentur. conati sunt quantum
potuerunt ut om̃ino ipsa causa ñ ageretur.
de uniutrsa affrica o detam longinquis locis
carthaginem uenerat. Et cum om̃is anima su¬
spensa taprctaret intanta collectione quid
ageretur. illi uehem̃ter instabant ut nich il
ageretur. Quare hoc nͥ quia causam suam ma¬
lam sciebant & facillime se posse uinci si ageret᷑
dubitare nͣpoterant: Ipse gͦ animus eoꝵ quoti¬
mebant ne causa ageretur. iam uictos cosẽe mon¬
strabat. Sirnm extorquerent qđ uolebant
ut iam collatio ipsa nͣfieret. nec disputationibꝰ
nr̃is ueritas appareret. redruntes a cartagine
quid uobis erant responsuri quid demonstra¬
turi.: credo ꝓlaturi erant gesta. & dicturi uo
bis. Nos instabamus ut causa ñ agerctur. illim

Expanded text:
satio iam remansit; nimium dura, nimium satio iam remansit; nimium dura, nimium diabolica corda sunt hominum, quae adhuc tantae manifestationi ueritatis obsistunt. Ecce episcopi partis uestrae, quos omnes elegerunt, ut pro omnibus loquerentur, conati sunt, quantum potuerunt, ut omnino ipsa causa non ageretur, de uniuersa Africa et de tam longinquis locis Carthaginem uenerat. et cum omnis anima suspensa expectaret, in tanta collectione quid ageretur, illi uehementer instabant, ut nihil ageretur. qua re hoc, nisi quia causam suam malam sciebant et facillime se posse uinci, si ageretur, dubitare non poterant? ipse ergo animus eorum, quo timebant, ne causa ageretur, iam uictos eos esse monstrabat. si enim extorquerent, quod uolebant, ut iam conlatio ipsa non fieret, nec disputationibus nostris ueritas appareret, redeuntes a Carthagine quid uobis erant responsuri? quid demonstraturi? credo, prolaturi erant gesta et dicturi ubis: Nos instabamus ut causa non ageretur, illi
Abbreviated transcription (Latin):
conuenimus. Elteti sunt ex nobis & eacipsis .unͭͦ.
hinc &e.uͣuͣ. inde. qui ꝓ causa om̃ium loqueren¬
tur. elccti sunt septẽ alii. unͭ. hinc & uuͭ. inde.
cum quibus ubi opus erat consilium ꝑtractarent.
Cleeti sunt .iiͦiͬ. hinc & uͦiͬ. inde. qui gestis c̃scri¬
bendis custodes eeñt. ne infalsatum aliquid ab
aliquo diceretur. Dati sunt ctiam anobis & ab
ipsis notaru quatuor hinc & quatuor inde. ut
bim cum exceptoribus uidices alt̾narent. ne ali¬
quis nr̃m se dixisse aliquid causaretur qđ ñ fu¬
isset exceptum. Ituic tante diligentiȩ etiamil¬
lud ẽ additum. ut & nos & ipsi quemadmodũ
ipse uidea uerbis nr̃issubscriberemus. nequisꝗ
diceret in illis gestis aliquid uł postea fuisse cor¬
ruptum. Cum enim adhuc uiuentibꝰ eis qͥsub¬
scripserunt innotuerut eadem gesta om̃ibus
locis in quibus oportet ut innotescat. sic eti¬
am ad posteros confirmata ueritas ꝑdurauit.

Expanded text:
conuenimus. electi sunt ex nobis et ex ipsis septem conuenimus. electi sunt ex nobis et ex ipsis septem hinc et septem inde, qui pro causa omnium loquerentur. electi sunt alii septem hinc et septem inde, cum quibus, ubi opus erat, consilium pertractarent. electi sunt quattuor hinc et quattuor inde, qui gestis conscribendis custodes essent, ne infalsatum aliquid ab aliquo diceretur. dati sunt etiam a nobis et ab ipsis notarii quattuor hinc et quattuor inde, ut bini cum exceptoribus iudicis alternarent, ne aliquis nostrum se dixisse aliquid causaretur, quod non fuisset exceptum. huic tantae diligentiae etiam illud est additum, ut et nos et ipsi quem ad modum ipse iudex uerbis nostris subscriberemus, ne quisquam diceret in illis gestis aliquid uel postea fuisse corruptum. cum enim adhuc uiuentibus eis, qui subscripserunt, innotuerint eadem gesta omnibus locis, in quibus oportet ut innotescant, sic etiam ad posteros confirmata ueritas perdurabit
Abbreviated transcription (Latin):
coep̃oꝵ suoꝵ int̾ aliquoꝵ absentium nomina
etiam mortui nomen insererent. Et cum que¬
reretur ubi tẽt. subita ꝑturbatione cęcati. ipsi
eum confiterentur initinere defecisse. Et cum
introgarentur quomͦ potuerit apud cartaginẽ
subseribere sunitinere iam defecerat. uehem̃tiꝰ
ꝑturbati aliom̃datio se obligauerunt. respon¬
dentes eum carthagine redcuntem fuisse defun¬
etum. De quo m̃dacio exire minime potueruis.
łcce quibus ereditis ut de antiqua traditione ut de
cognitoris corruptione. Qui mandatum suum
ubinobis obiecerunt crim̃ tra traditionis. ñ potu¬
erunt conscribere sine crimine falsitatis cł inde quȩ
max imt necessaria credidimus. his litteris tã¬
quam breuiario collecta inseruimus. ne forte
admagna gestorum uolumina uł ꝑurnire ñ
facile possitis: ut ea legere laboriosum putetis.
usnolebant & indignum ec̃ dicebant. inunum

Expanded text:
coepiscoporum suorum inter aliquorum absentium nomina coepiscoporum suorum inter aliquorum absentium nomina etiam mortui nomen insererent et, cum quaereretur, ubi esset, subita perturbatione caecati ipsi eum confiterentur in itinere defecisse. et cum interrogarentur, quo modo potuerit apud Carthaginem subscribere, si in itinere iam defecerat, uehementius perturbati alio mendacio se obligauerunt respondentes eum a Carthagine redeuntem fuisse defunctum; de quo mendacio exire omnino minime potuerunt. ecce quibus creditis uel de antiqua traditione uel de cognitoris corruptione, qui mandatum suum, ubi nobis obiecerunt crimen traditionis, non potuerunt conscribere sine crimine falsitatis. proinde, quae maxime necessaria credidimus, his litteris tamquam breuiario collecta inseruimus, ne forte ad magna gestorum uolumina uel peruenire non facile possitis uel ea legere laboriosum putetis., , quod prius nolebant et indignum esse dicebant, in unum
Abbreviated transcription (Latin):
uocauerim te ad epłam longiorem. Petout paulo
duitius te legam. Namñ queo tantum dicere. qͣn¬
ualentinus. Aurelius. Innocentius Maxiimnꝰ.
optatus. angustiniis. Donatus & cȩre
riep̃i de c̃cilio ⁊ertensi addonatistas.
um in auribus nr̃is fama erebresceret. hoc
uobis ur̃os ep̃os dicere. cognitorem premio
fuisse corruptum ut contra eossententia
proferituir. uos autẽ ista facile credere. ac ꝓpt̾ea
multos nr̃m adhuc nolle adquiescere ueritati. pla¬
cuit nobis cogente dñi caritate ex concilio nr̃o hȩc
aduos scripta dirigere. quibus primitus ad mo¬
neremini illos uobis uictos atꝙ conuictos hȩc
mendacia iactare. qui etiam in suo mandato
qđ ꝓipsa collatione fecerunt & sius nominibus
atꝙ subseriptionibus firmauerunt. nosillie tra¬
ditores & ꝑsecutores suos ẽẽ dicentes. infalsitate
atꝙ m̃datio manifestissimo aetecti atꝙ c̃iucti
sunt. itaut uolentes gloriari de multitudine

Expanded text:
uocauerim te ad epistulam longiorem; peto, ut paulo uocauerim te ad epistulam longiorem; peto, ut paulo diutius te legam. nam -non queo tantum dicere, quanqua AUGUSTINUS, DONATUS ET CETERI EPI- SCOPI DE CONCILIO ZERTENSI AD DONATISTAS. Cum in auribus nostris fama crebresceret hoc uobis uestros episcopos dicere, cognitorem praemio fuisse corruptum, ut contra eos sententia proferretur, uos autem ista facile credere ac propterea multos uestrum adhuc nolle adquiescere ueritati, placuit nobis cogente domini caritate ex concilio nostro haec ad uos scripta dirigere, quibus primitus admoneremini illos uobis uictos atque conuictos haec mendacia iactare. qui etiam in suo mandato, quod pro ipsa conlatione fecerunt et suis nominibus atque subscriptionibus firmauerunt nos illic traditores et persecutores suos esse dicentes, in falsitate atque mendacio manifestissimo detecti atque conuicti sunt, ita ut uolentes gloriari de multitudine
Abbreviated transcription (Latin):
Apua quẽ gͥ libentus ineptiam. quã cui displicere
ñ possum: at sun potestate fortunꝑ ẽ ut hominẽ
amet homo. uide quam beatussim qui de fortuitis
tam multum gaudeo. & talia bona fateor desidero
mͥ ubertim accrescere. Fortunȩ autẽ bona uerissi¬
misapientes quos solos beatos fase̾ uocari. nec time¬
ri uoluerunt nic cupi. ancupiri tuuideris. Et
belle accidit. Namuolo me declinationis huius
gnarum facias. Cum enim adiungo uerba similia.
incertior fio. Nam itaẽ cupio ut fugio. ut sapio
ut iacio. ut capio. sedutrum fugiri an fugi. utrum
sapiri an sapi sit modus insinitus ignoro. Possemat¬
tendere iaci & capi. niuererer neme caperet & ꝓlu¬
dibrio iaceret quo uellet. qui iactum & captum. ali
ua fugitum tupitum. sapitum ẽẽ conuinceret. Quȩ
item tria utrum pencultima longa & inflexa. an
graui bremq. ꝓnuntianda sint similit nescio. Pro¬

Expanded text:
apud quem igitur libentius ineptiam, quam cui displicere apud quem igitur libentius ineptiam, quam cui displicere non possum? at si in potestate fortunae est, ut hominem amet homo, uide quam beatus sim, qui de fortuitis tam multum gaudeo et talia bona, fateor, desidero mihi ubertim adcrescere. fortunae autem bona uerissimi sapientes, quos solos beatos fas est uocari, nec timeri uoluerunt nec cupi — an cupiri? tu uideris. et belle accidit. nam uolo me declinationis huius gnarum facias. cum enim adiungo uerba similia, incertior fio. nam ita est cupio ut fugio, ut sapio, ut iacio, ut capio; sed utrum fugiri an fugi, utrum sapiri an sapi sit modus infinitus, ignoro. possem adtendere iaci et capi, ni uererer, ne me caperet et pro ludibrio iaceret, quo uellet, qui iactum et captum aliud, aliud fugitum, cupitum, sapitum esse conuinceret. quae item tria utrum paenultima longa et inflexa, an graui breuique pronuntianda sint, similiter nescio. pro
Abbreviated transcription (Latin):
Quid si sensibilia nimium delectant.: Fiat ut nͣ de¬
lectent. Unde fit: Consuctudine hig̃ carendi. ap¬
petendi ꝙ meliora. Quia si moritur animus: Er¬
gomoritur ueritas. Aut nẽ intelligentia urritas.
aut intelligentia nẽ in animo. aut potest mori
aliquid in quo aliquid immortale ẽ. Nichil aut̃
horum fueri posse soliloquia nr̃a iam continent.
satisq ꝑsuasum c̃. Sed nescio qua consuetudine
maloꝵ t᷑ritamur. atꝙ titubamus. Postremo etiã
ñẽe tam̃ beatam uitam in lȩtitia sensibilium. hoc
ociosatis exploratum ẽ. His rebus fortasse atꝙta¬
libus nebridio mro siñbeatus aut certe quasibeatꝰ
uideor. uidear & mͥ. Quidinde ꝑdo: Aut eur par¬
cam bone oppinioni : Itec mdicxri. Deude oraui
ut solebam atꝙ dormiui. hȩc placuit seribere tͥ.
Delectat enimme qđ mͥ gr̃as agis. sinichilte qđ in
buecam uenerit celem. Et gaudeo quia sic tͥ placeo.

Expanded text:
quid si sensibilia nimium delectant? fiat, ut non dequid si sensibilia nimium delectant? fiat, ut non delectent. unde fit? consuetudine his carendi appetendique meliora. quid si moritur animus? ergo moritur ueritas aut non est intellegentia ueritas aut intellegentia non est in animo aut potest mori aliquid, in quo aliquid inmortale est. nihil autem horum fieri posse Soliloquia nostra iam continent satisque persuasum est; sed nescio qua consuetudine malorum territamur atque titubamus. postremo etiam deo, non esse tamen beatam uitam in laetitia sensibilium hoc otio satis exploratum est. his rebus fortasse atque talibus Nebridio meo si non beatus, at certe quasi beatus uideor. uidear et mihi; quid inde perdo aut cur parcam bonae opinioni? haec mihi dixi; deinde oraui, ut solebam, atque dormiui. Haec placuit scribere tibi. delectat enim me, quod mihi gratias agis, si nihil te, quod in buccam uenerit, celem, et gaudeo, quia sic tibi placeo.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ modo speculi formatur. Ergo & imagines corpo¬
rum miniulicet si specula minuatur. augeri si
augeantur ñ licet. Ftie ꝓfecto aliquia latet. Sed
nunc dormiendum ẽ. seꝙ enim nebridio beatus
querendo uideor. sed fortasse aliquid inueniendo.
Idautt̃ aliquid quidẽ : Anilla ratiocinatio. cuitã¬
quam unix meş blandiri soleo. & ea me niis ob¬
lectare: Unde constamus Eax animo & corpore.
Quia horum melius: lli delicet amimus. Quid lau¬
datur in corpore : Nichil aliud iudeo. quã pulcbri¬
tudinem. Quidẽ corporis pulchritudo : Congru¬
entia partium. cum quadam coloris suauitate.
ltex forma ubi uera melior. anubi falsa: Quis dubi¬
tet ubiurra ẽ cẽ meliorẽ : Ubi gͦ ueraẽ : In animo
scilicet. Animus gͥ magis amandus. quam corpus.
Sedinqua parte animi ẽ ista ueritas: lumͣte atq
intelligentia. Quid hiuc aduersatur. Sensus.
Resistendum gͦ sensibus totis animi uiribus: liqu&.

Expanded text:
pro modo speculi formatur. ergo et imagines corpopro modo speculi formatur. ergo et imagines corporum minui licet, si specula minuantur; augeri, si augeantur, non licet. hic profecto aliquid latet. sed nunc dormiendum est. neque enim Nebridio beatus quaerendo uideor, sed fortasse aliquid inueniendo. id autem aliquid quid est? an illa ratiocinatio, cui tamquam unicae meae blandiri soleo et ea me nimis oblectare? Unde constamus?. ex animo et corpore. quid horum melius? uidelicet animus. quid laudatur in corpore? nihil aliud uideo quam pulchritudinem. quid est corporis pulchritudo? congruentia partium cum quadam coloris suauitate. haec forma ubi uera melior, an ubi falsa? quis dubitet, ubi uera est, esse meliorem? ubi ergo uera est? in animo scilicet. animus igitur magis amandus quam corpus. sed in qua parte animi. est ista ueritas? in mente atque intellegentia. quid huic aduersatur? sensus. resistendum ergo sensibus totis animi uiribus liquet.
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt in sensibilibꝰ egestatẽ. Quid enĩ erũnosius
quã minus atꝙ minus semper posse fieri: Quiddi¬
monadem. Nec mirum. cum ꝑ eam fiat ut cȩteri
amentur. Sedtam̃ cur tantus ẽ mundus. poterat
enimẽe ut maior ut breuior. nescio. Tale ẽ enim.
& cir hoc loco potuis quam illo. Nec in tare deb&
t̃e questio. ubi quicquid eẽt questio cẽt. Ilnum
alua multum mouebat. qđ infiite corpora se¬
carentur. Cuui fortasse responsumẽ. de ui contra¬
ria intelligibilis numeri. Sed excepta uideamus
quid sit hoc nescio quid. qđ suggeritur menti.
Certe sensibilis mundus. nescio cuius intelligibilis
imago ẽe dr̃. Alirum ẽ autẽ ꝗđ in imaginibus ui¬
demus que specula referunt. Nam quamuis in¬
gentia specula sint. ñ reddunt maiores unagines
quam sunt corpora etiam breuissima obiecta. in
parus autẽ speculis sicut inpupillis oculoꝵ. & si
magna facies sese opponat. breuissima imago

Expanded text:
ponunt, in sensibilibus egestatem. quid enim aerumnosius ponunt, in sensibilibus egestatem. quid enim aerumnosius quam minus atque minus semper posse fieri? quid dimonadem; nec mirum, cum per eam fiat, ut ceteri amentur. sed tamen cur tantus est mundus? poterat enim esse uel maior uel breuior. nescio; tale est enim. et cur hoc loco potius quam illo? nec in ea re debet esse quaestio: ubi quicquid esset, quaestio esset. unum illud multum mouebat, quod infinite corpora secarentur, cui fortasse responsum est de ui contraria intellegibilis numeri. Sed expecta; uideamus, quid sit hoc nescio quid, quod suggeritur menti. certe sensibilis mundus nescio cuius intellegibilis imago esse dicitur. mirum est autem, quod in imaginibus uidemus, quas specula referunt; nam quamuis ingentia specula sint, non reddunt maiores imagines, quam sunt corpora etiam breuissima obiecta. in paruis autem specillis sicut in pupillis oculorum etsi magna facies sese opponat, breuissima imago
Abbreviated transcription (Latin):
uimus. Nunc uͦ quomͦ ut qualiscumq beatussum.
qui nescio cur tantus mundus sit eum rationes fi¬
gurarum ꝑ quas ẽ niebil ꝓhibeant ẽẽ quanto quis
uoluerit ampliorem: Aut ñm diceretur immo¬
ñ cogeremur confiteri corpora ininfinitum secari.
ut a certa uelut basi in quantitatẽ oerta̾ certus cor¬
pusculorum numerus surgeret. Quare eum cor¬
pus eẽ nullum minimum sinitur. quopacto cẽ
sinamus amplissimum quo ampliusc̾e ñ possit.
msi forte illid aliquando alypio dixi occultis¬
simt habet magnam ium. ut qm numerus ille in¬
telligibilis infinite crescit. nͣtam̃ infinite minuitur.
Nam ñ eumlicet ultra monadem resoluere. Contra
sensibilis. ttam quid ẽ aliud sensibilis numerus. nͥ
corporeoꝵ uł corporum quantitas : Minui quidẽ
infinite. sed infinite crescere nequeat. Et ideo for¬
tasse merito philosophinrebꝰ intelligibilibꝰ diuitiaᷤ

Expanded text:
uimus. nunc uero quomodo uel qualiscumque beatus sum, uimus. nunc uero quomodo uel qualiscumque beatus sum, qui nescio. cur tantus mundus sit, cum rationes figurarum, per quas est, nihil prohibeant esse, quanto quis uoluerit, ampliorem? aut non mihi diceretur, immo non cogeremur confiteri corpora in infinitum secari, ut a certa uelut basi in quantitatem certam certus corpusculorum numerus surgeret? quare cum corpus nullum esse minimum sinitur, quo pacto esse sinamus amplissimum, quo amplius esse non posset, nisi forte illud, $uo3 aliquando Alypio dixi occultissime, habet magnam uim, ut, quoniam numerus ille intellegibilis infinite crescit, non tamen infinite minuitur — nam non eum licet ultra monadem resoluere —, contra sensibilis- — nam quid est aliud sensibilis numerus nisi corporeorum uel corporum quantitas? — minui quidem infinite, sed infinite crescere nequeat. et ideo fortasse merito philosophi in rebus intellegibilibus diuitias
Abbreviated transcription (Latin):
ipsastultitia. Unde gͦ illi uisumẽ : Anlectis illis
libellis etiam sapientem me ausus e̾ credere : Non
usꝙ adeo temeraria ẽ lȩtitia gestiens p̃sertim ho¬
minis. cuius quanti pondtris consideratio sit be¬
ne nouimus. Luud gͥ ẽ. Seripsit qđ nobis putauit
dulcissimum fore. quia & illi duloe factum ẽ quic¬
quid posuimus in illis luteris. & scripsit gaudens.
nec eurauit quid committendum gaudenti cala¬
mo eetͣ. Quia si soliloquia legisset : Lȩtaretur
multo exundantus. nec tam̃ reperiret plusali¬
quiad quodine appellaret quam beatum. Cito gͦ
summum nomen effudit inme. nec sibi aliquid
reseruauit. qđ deme lȩtior asseueret. Uidelȩti¬
tia quia faciat. Sed ubi ẽ istabeata uita: llbiubi¬
nam : o si ipsa ec̃t. repelleret atomos epicuri.
Osi ipsa ect. scirc nichil deorsum tẽ p̃ter mundum.
O supse eẽt nosse eatrema spherȩ tarduus rotari
quam medium. & alia similia que similiter no¬

Expanded text:
ipsa stultitia. unde ergo illi uisum est? an lectis illis ipsa stultitia. unde ergo illi uisum est? an lectis illis libellis etiam sapientem me ausus est credere? non usque adeo temeraria est laetitia gestiens praesertim hominis, cuius quanti ponderis consideratio sit, bene nouimus. illud igitur est: scripsit, quod nobis putauit dulcissimum fore, quia et illi dulce factum est, quicquid posuimus in illis litteris, et scripsit gaudens nec curauit, quid committendum gaudenti calamo esset. quid? si Soliloquia legisset? laetaretur multo exundantius nec tamen reperiret plus aliquid, quod me appellaret, quam beatum. cito ergo summum- nomen effudit in me + nec sibi aliquid reseruauit, quod de me laetior adseueret. uide, laetitia quid faciat. Sed ubi est ista beata uita? ubi? ubinam? o si ipsa esset repellere atomos Epicuri! o si ipsa esset scire nihil deorsum esse praeter mundum! o si ipsa esset nosse extrema sphaerae tardius rotari quam medium! et alia similia, quae similiter no
Abbreviated transcription (Latin):
ebridio angustinus. Utrum nescio
qͣđ ut ita dicam blandilo quio tuo
factum putem. anuere ita se res habeat. in¬
certum apudme ẽ. Nam repente accidit nec
satis deliberatum ẽ. quatinus debeat commit¬
ti fidei fa pectas qui distua si Quid censes:
ꝓpe ꝑsuasisti mͥ ñ quidem beatum tẽ me. nã idso¬
iuis sapients p̃dium ẽ. sed certe quasi beatum.
ut dicimus hominem quasi hominem in compa¬
rations hominis illius quẽ plato nouerat. aut
quasi rotunda & quasi quadra ea quȩ uidemus.
cum longe ab cis absint que paucoꝵ animus uidet.
Legi enim litteras tuas ad lucernam iam cęnatus. dxci¬
ine erat cubitio. sedñita etiam dormitio. Quippe
dii mecum in lecto positus cogitaui. atꝙ has loque¬
las habui augustinus ipse cum augustino. Nonne
urrumẽ qd nebridio placet beatos nosẽo᷑ Non
utiq. Nam stultos adhuc eẽ nec ipse auaet nega¬
re. Quiasi enam stultis beata uita contingit: Du¬
rum. Quasi uͦ parua uł alia ulla miseria sit. quam

Expanded text:
EBRIDIO AUGUSTINUS. Utrum nescio quo, ut ita dicam, blandiloquio tuo factum putem, an uere ita se res habeat, incertum apud me est. nam repente accidit nec satis deliberatum est, quatenus debeat committi fidei. expectas, quid istuc sit. quid censes? prope persuasisti mihi non quidem beatum esse me, nam id solius sapientis praedium est, sed certe quasi beatum, ut dicimus hominem quasi hominem in comparatione hominis illius, quem Plato nouerat, aut quasi rotunda et quasi quadra ea, quae uidemus, cum longe ab eis absint, quae paucorum animus uidet. legi enim litteras tuas ad lucernam iam cenatus; proxime erat cubitio, sed non ita etiam dormitio; quippe diu mecum in lecto situs cogitaui atque has loquelas habui Augustinus ipse cum Augustino: Nonne uerum est, quod Nebridio placet, beatos nos esse? non utique; nam stultos adhuc esse nec ipse audet negare. quid, si etiam stultis beata uita contingit? durum! quasi uero parua uel alia ulla miseria sit quam
Abbreviated transcription (Latin):
& cui deberentur ostendit. Cuius reima¬
iifestissima in sacris litteris nr̃is ex ẽpla
monstramur. Disptta autẽ diuinis eloqͥ¬
is sacrificia ꝑ temporum ẽgruentiam. ut
alia fierent aute manifestationẽ noui
testam̃ti. qđ ex ipsa uera & unuis sacer¬
dotis uictima hoc ẽ eo fuso xpͣi sangui¬
ue ministratur. & aliud nẽ qđ huic ma¬
nifestationi congruum qui iã declarato
sacrificioꝵ & sacram̃toꝵ impudent̃ nc̃ ui¬
deretur pͣdicata. nͥ fuisset ante p̃dicta.
Quẽ admodum eium unus idemq homo
si do mane alud offerat aliud uespere.
ꝓ congruentia diuirni tẽporis. ñdm mutat
nec religionẽ. sicut nec salutẽ liliomͦ ma¬
ne alio uespere salutat. ita in uniuerso
tractu scłorum cum aliud oblatum ẽ ab
antiquis scis. aliud ab eis qui ñc̃ sunt of¬
fertur. ñ huimana p̃sumptione sed aucto¬
ritate diuina temporibus congrua sacra my¬
steria celebrantur. ñ ds̾ aut religio comnui¬

Expanded text:
 cui deberentur, ostendit. cuius rei ma cui deberentur, ostendit. cuius rei manifestissima in sacris litteris nostris exempla monstrantur. Dispertita autem diuinis eloquns sacnncia pro temporum congruentia, ut alia fierent ante manifestationem noui testamenti, quod ex ipsa uera et unius sacerdotis uictima, hoc est ex fuso Christi sanguine ministratur, et aliud nunc, quod huic manifestationi congruum, qui iam declarato sacrificiorum et sacramentorum inpudenter nunc uideretur praedicata, nisi fuisset ante praedicta. quem ad modum enim unus idemque homo, si deo mane aliud offerat aliud uespere pro congruentia diurni temporis, non deum mutat nec religionem sicut nec salutem, qui alio modo mane alio uespere salutat, ita in uniuerso tractu saeculorum, cum aliud oblatum est ab antiquis sanctis aliud ab eis, qui nunc sunt, offertur, non humana praesumptione sed auctoritate diuina temporibus congrua sacra mysteria celebrantur, non deus aut religio commu
Abbreviated transcription (Latin):
scit ñdeberi nͥdo : Quanto gͦ ꝑnitiosius
ẽ sacrificare demonis. hoc ẽ mniquȩ spũ
ali creaturȩ. quȩ ui hoc ꝓocuno & caligi¬
noso cȩlo habitans tamquã inaerio carce¬
re suo p̃destinata ẽ supplicio sempiterno.
Quamobrẽ etiã cum se homines superioribꝰ
cęlestibus potestatibꝰ quȩ ñ sunt demonia
sacrificare dicunt. & solus nominis inter¬
esse arbitrantur. quod illi deos nosange¬
los appellamus. ñ se opponunt eis ludifi¬
candis multiplici fallacia nͥ demones. qui
trrore delectantur & qͦdammͦ pascuntur
humano. qm̃ sc̃i angłi ñ apꝓbant sacrifi¬
cium. nͥ qđ ex doctrina uerȩ sapientiȩ
uerȩꝙ religionis offertur uni uero dõ. cui
scã societate deseruunt. đinde sicut un¬
pia suꝑbia siue hominum siue demonum
sibi hos diuinos honores exhiberi uł iub&
ut cupit. ttapia humilitas uł hominum
ut angloꝵ sc̃oꝵ hec sibi oblata recusant.¬

Expanded text:
scit non deberi nisi deo. quanto ergo perniciosius scit non deberi nisi deo. quanto ergo perniciosius est sacrificare daemoniis, hoc est iniquae ituali creaturae, quae in hoc proximo et caliginoso coelo habitans, tanquam in aerio carcere suo, prae destinata est supplicio sempiterno! Quamobrem, etiam cum se homines superioribus coelestibus potestatibus, quae non sunt daemonia, sacrificare dicunt et solius nominis interesse arbitrantur, quod illi deos, nos eos Angelos appellamus, non se opponunt eis ludificandis multiplici fallacia, nisi daemones, qui errore delectantur et quodammodo pascuntur humano. Quoniam sancti Angeli non approbant sacrificium, nisi quod ex doctrina uerae sapientiae ueraeque religionis offertur uni uero deo, cui sancta societate deseruiunt. proinde sicut impia superbia siue hominum siue daemonum sibi hos diuinos honores exhiberi : uel iubet uel cupit, ita pia humilitas uel hominum uel angelorum sanctorum haec sibi oblata recusauit et,
Abbreviated transcription (Latin):
illa intͣpretatio ad creaturã refertur ñ ad
qtatorẽ. cui uni debetur seruitus religionis
illa quȩ uno nomine satria grece appellat᷑.
Nec nos dicimus t̾ram. maria. cęlum. solem.
lunã. stellas. & quasdam ñin ꝓmptu sitas
çelstes potestates cẽ demonia. sed cum om̃is
creatura partim corporalis sit. partimu̾
incorporalis. quã etiã sp̃ualem uocamus.
manifestum ẽ id qđ a nobis pie ac religio¬
se fit. a uoluritate animi ꝓficisci. quȩ cre¬
atura sp̃ualis ẽ. & om̃i corporali pͣponen¬
da. Unde colligitur. corporali creature
ñt̃e sacrificandum. Restat sp̃ualis. quȩ
ut pia uł impia ẽ. Pia scilicet in homini¬
bus & angłis iustis & dõ rite seruientibus.
impia uͦ in hominibus & angłis iniquis. qͦs
etiã demones dicimus. Ac ꝑhoc nec sp̃ua¬
li quamius iustȩ creature sacrificandũ
ẽ qm̃ quantomagis pia ẽ & subdita dõ.
tantominus se tali honore dignatur. qũe

Expanded text:
illa interpretatio ad creaturam refertur, non ad illa interpretatio ad creaturam refertur, non ad creatorem, cui uni debetur seruitus religionis illa, quae uno nomine Xatpeta Graece appellatur. nec nos dicimus terram, maria, caelum, solem, lunam, stellas et quasdam non in promptu sitas aelites potestates esse daemonia; sed cum omnis creatura partim corporalis sit partim uero incorporalis, quam etiam spiritalem uocamus, manifestum est id, quod a nobis pie ac religiose fit, a uoluntate animi proficisci, quae creatura spiritalis est et omni corporali praeponenda. unde colligitur corporali creaturae non esse sacrificandum. restat spiritalis, quae uel pia uel impia est: pia scilicet in hominibus et angelis iustis et deo rite seruientibus, impia uero in hominibus et angelis iniquis, quos etiam daemones dicimus. ac per hoc nec spiritali quamuis iustae creaturae sacrificandum est, quoniam, quanto magis pia est et subdita deo, tanto minus se tali honore dignatur, quem