comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bus ita falsitatem scripturȩ sacre aouere conatus est tãqua sibi ess& tota contraria
Nã quaedã capita quaerepugnare sibi uidebantur exposuit. adomulta ado
intima enumera r s ut aliquando ex eadẽ disciplina fuisse uideatur. Quodsi
fuit qui seum demosthenes poterit ab impi& ate defendere . qua ereligionis cui fu¬
erat accens & fidei cuius nomen induerat & sacramenti quod acceperat proditor factusẽ
soluere quod illi nemo interpretatus ẽ bene quod aut nihildidicit aut nibilintellex̃
Tantion enim ab est diuinis luteris repugnantia quantũ ille a fuit afide & ueritate
Praecipue tamen paulum p&rumq: lacerauit c&erosq: discipulos tamquã fallaciae se¬
minatores quos eosdem tamenrudes & indoctos fuisse testatus ẽ nam quosdã eorũ
piscatorio artificio fecisse quaȩ stum¬

Expanded text:
bus ita falsitatem Scripturae sacrae arguere conatus est, tanquam sibi esset tota contraria; bus ita falsitatem Scripturae sacrae arguere conatus est, tanquam sibi esset tota contraria; nam quaedam capita, quae repugnare sibi videbantur, exposuit, adeo multa, adeo intima enumerans, ut aliquando ex eadem disciplina fuisse videatur. Quod si fuit, quis eum Demosthenes poterit ab impietate defendere? qui religionis cui fuerat assensus, et fidei cujus nomen induerat et sacramenti quod acceperat, proditor factus essolvere, quod illi nemo interpretatus est? Bene, quod aut nihil didicit, aut nihil intellexit. Tantum enim abest a divinis litteris repugnantia, quantum ille abfuit a fide et veritate: praecipue tamen Paulum Petrumque laceravit, caeterosque discipulos, tanquam fallaciae seminatores, quos eosdem tamen rudes et indoctos fuisse testatus est; nam quosdam eorum piscatorio artificio fecisse quaestum
Abbreviated transcription (Latin):
turum alios aberrore cumi pseignorar& ubi pedessuos poner& eruditurũ alios adueri¬
tatem cuius ne santillam qui demunam uidiss& aliquando quipp&um sapientie ꝓfes¬
sor ꝓfligare sapientiam niteretur. omnes tamen id arguebant. quod illo potissimũ tem¬
pore idoperis ess& aggres sus quo furebat odiosa crudelitas. Ofilo soforum adulatorẽ
actemporis seruientem Uerum hic ꝓsua ianitate contẽptusẽ qui & gratiã quã spera¬
uit non adeptus est & gloriam quam captauit inculpam rep̃ hensionẽ que conuersiest
alius eandem materiam mordacius scribsit quierat tum en umero iudicũ & quiauator
in primis facienda persecutionis fuit quoscelere non contentus &iam scribtis eos quos
ad flixerat insecutus est. Conposuit enĩ libellos duos non contrachristianos neinimice
in sec tari uider&ur. sed ad christianos uthuman facbenigne consulere putar &ur inq¬

Expanded text:
turum alios ab errore, cum ipse ignorarturum alios ab errore, cum ipse ignorartatem, cuius ille ne scintillam quidem unam uidisset aliquando, quippe cum sapientiae professor profligare sapientiam niteretur. omnes tamen id arguebant, quod illo potissimum tempore id operis esset adgressus quo furebat odiosa crudelitas. o philosophum adulatorem ac tempori seruientem! uerum hic pro sua inanitate contemptus est, qui et gratiam quam sperauit non adeptus est et gloria quam captauit in culpam reprehensionemque conuersa est. alius eandem materiam mordacius scripsit, qui erat tum e numero iudicum et qui auctor in primis faciendae persecutionis fuit: quo scelere non contentus etiam scriptis eos quos adflixerat insecutus est. conposuit enim libellos duos, non contra Chrinsectari videretur, sed ad Christianos, ut humane ac benigne consulere putaretur. in qui
Abbreviated transcription (Latin):
resanescant sed &ia ut pertinaci opstinatione deposita corporis cruci amenta
deuiten nesaeuas membrorũ lacerationes frustra ꝑp&iuelint. Vtaut appa¬
rer& cuius rei gratia opus illud el aborass&. Effususest in principũ laudes quo¬
rũ pi&as & prouidentia ut quidẽ ipse dicebat. Cũ in c&eris rebus Tũ precipue in
defendendis deorũ religionibus claruisset. consultum ess& andẽ rebus humanis
ut cohibita impia & anili suꝑstitione uniuersi homines legitimis sacris uacarent.
ac propitios sibi deos experirentur. Vbi aut̃ religionis eius contraquã ꝑorabat.
infirmare uoluit ratione Ineptus Vanus Ridiculus apparuit. Qui a grauis ille
consultor utilitatis alienae non modo quid oppugnar& sedl & am quid loque r&ur nesciebat
nam siqui nr̃orum ad fuerunt quamuis temporis gratia conuenirent. animotamen derisere
Vt potecunuiderent hominem ꝓfitentemse in luminaturũ alioscum ipse catusess&. Reduc¬

Expanded text:
resanescant, sed etiam ut pertinaci obstinatione deposita corporis cruciamenta resanescant, sed etiam ut pertinaci obstinatione deposita corporis cruciamenta deuitent neu saeuas membrorum lacerationes frustra perpeti uelint. ut autem appareret cuius rei gratia opus illut elaborasset, effusus est in principum laudes, quorum pietas et prouidentia, ut quidem ipse dicebat, cum in ceteris rebus tum praecipue in defendendis deorum religionibus claruisset: consultum esse tandem rebus humanis, ut cohibita inpia et anili superstitione uniuersi homines legitimis sacris uacarent ac propitios sibi deos experirentur. ubi autem religionis eius contra quam perorabat infirmare uoluit rationem, ineptus uanus ridiculus apparuit, quia grauis ille consultor utilitatNam si qui nostrorum affuerunt, quamvis temporis gratia conticerent, animo tamen derisere, utpote cum viderent hominem profitentem se illuminaturum alios, cum ipse caecus esset; reduc
Abbreviated transcription (Latin):
si nominis obligabat. non modo uteorum sententias uender& uerũ &iam ut confines suos
quossedibus agrisque pellebat asuore petendo hacpotentia retardar&. hic uero qui suas
dispatationes moribus destruebat. uel mores suos disputationibus arguebat. Ipse aduer¬
sumse grauis censor. & accusator acerrimus eodem ipsotempore quo iustus populus nefa¬
riae lacerabatur. Tres libros euomuit. contrareligionẽ nomenq: christianũ ꝓfessus
ante omnia filo sofiofficium esse erroribus hominibus subuenire atq: illos adueram
uiam reuocare: id est adcultus deorũ. quorũ nomine a omaiestate mundus gubern&
Nec pati homines inperitos quorundã fraudibus in lici nesimplicitaseorũ praede
acpatibulosit hominibus astutis. Itaq: sesuscepisse hoc munus filo sofia dignum.
ut prae ferr& non uidentibus lumen sapientiae non modo ut susceptis deorũ cultib:

Expanded text:
si nominis obligabat, non modo ut eorum sententias uenderet, uerum etiam ut confines suos, si nominis obligabat, non modo ut eorum sententias uenderet, uerum etiam ut confines suos, quos sedibus agrisque pellebat, a suo repetendo hac potentia retardaret. hic uero qui suas disputationes moribus destruehat uel mores suos disputationibus arguebat ipse aduersum se grauis censor et accusator acerrimus, eodem ipso tempore quo iustus populus nefarie lacerabatur tres libros euomuit contra religionem liomenque Christianum, professus ante omnia philosophi officium esse erroribus hominum subuenire atque illos ad ueram uiam reuocare id est ad cultus deorum, quorum numine ac maiestate mundus gubernetur, nec pati, homines inperitos quorundam fraudibus inlici, ne simplicitas eorum praedae ac pabulo sit hominibus astutis: itaque se suscepisse hoc munus philosophia dignum, ut praeferret non uidentibus lumen sapientiae, non modo ut susceptis deorum cultibus
Abbreviated transcription (Latin):
guerent qui causam omnem ueritatis ornate copiose: defenderent. Prouo cauit quosdam
haecipsapȩnuria ut auderent scribere contraignotam sibi ueritatem muto eos qui prioribus
eam tem poribus nequiquam lacesserunt. Ego cum bi bythynia oratorias lateras acaditus
docerem Contigis s&que ut eodem tempore di templũ uerter&ur. Duo &uterunt ibidem
quiacenti atque ab iectȩ ueritati nescio utrum superbius aninportunius in sultarent
quorum alter antestitem sefilo sofiae ꝓficebatur. Verum itauitiosus ut continentiaȩ ma¬
gister nonminus a uaritia quã libi dinibus arder& inuictutam sũptuosus ut hscola uir¬
tutis ad sertor parsimoniae paupertatisq: laudatur in palatio peius cenar& quã domita¬
menuitiasua capillis & pallio & quod maximũ est uelamentũ diuitiis pre&egebat : quas
ut ager& ad amititias iudicũmiro ambitu pen&rabat. Eosque sibi repente auctoritate fal¬

Expanded text:
guerent, qui causam omnem ueritatis ornate copioseque defenderent, prouocauit quosdam guerent, qui causam omnem ueritatis ornate copioseque defenderent, prouocauit quosdam haec ipsa penuria, ut auderent scribere contra ignotam sibi ueritatem. omitto eos qui prioribus eam temporibus nequicquam lacessierunt. ego cum in Bithynia oratorias litteras accitus docerem contigissetque ut eodem tempore dei templum euerteretur, duo extiterunt ibidem qui iacenti atque abiectae ueritati nescio utrum superbius an inportunius insultarent. quorum alter antistitem se philosophiae profitebatur, uerum ita uitiosus, ut continentiae magister non minus auaritia quam libidinibus arderet, in uictu tam sumptuosus, ut in schola uirtutis adsertor, parsimoniae paupertatisque laudator, in palatio peius cenaret quam domi. tamen uitia sua capillis et pallio et, quod maximum est uelamentum, diuitiis praetegebat: quas ut augeret, ad amicitias iudicum miro ambitu penetrabat eosque sibi repente auctoritate fal
Abbreviated transcription (Latin):
& quae sermonis maxima est uirtus aperto ut discernere non quȩtis utrũ neornatior
in eloquendo anflior in explicando anpotentior inpersuadendo fuerit. Hic tamen
placere ultra uerba sacramentũ ignorantibus non potest. qmĩ inistica sunt quae locu¬
tusẽ & adid prae parata ut a solis fidelibus audiantur. Deniq ad octis huius scłi
quibus forte scripta eius in notuerunt derideri sol&. Audiui ego quendam bominẽ
sane disertum. quieum inmutata unalit¬
tera coprianum uocar&. quasi quod
elegans ingenium & melioribus rebus
aption ad aniles fabulascontulis s&:¬
iiii. quod si accedit hocei cuiuseloquentia non insuauis est. quidtantem putemus accidere
quorũ sermo ieiunus est & ingratus quine que uim ꝑsuadendi neque subtilitatẽ argumen
tandi neq ullam prorsus a ceruitatem ad reuincendũ habere potuerunt. Ergo quia defu¬
eriont apud nos idonei peritiq: doctores qui ue hementer qui acriter errores publicos redar¬

Expanded text:
 quae sermonis maxima est uirtus, aperto, ut discernere non queas, utrumne ornatior in eloquendo an felicior in explicando an potentior in persuadendo fuerit. hic tamen placere ultra uerba sacramentum ignorantibus non potest, quoniam mystica sunt quae locutus est et ad id praeparata, ut a solis fidelibus audiantur: denique a doctis huius saeculi, quibus forte scripta eius innotuerunt, derideri solet. audiui ego quendam hominem sane disertum, qui eum inmutata una littera Coprianum uocaret, quasi quod elegans ingenium et melioribus rebus aptum ad aniles fabulas contulisset. quodsi accidit hoc ei cuius eloqquorum sermo jejunus est et ingratus; qui neque vim persuadendi, neque subtilitatem argtandi neque ullam prorsus acerbitatem ad reuincendum habere potuerunt. Ergo quia defuerunt aput nos idonei peritique doctores, qui uehementer, qui acriter errores publicos redar
Abbreviated transcription (Latin):
ribus similis exister&. sed eam formã gerer& quã parentes sui ñ habebant
Quaeramus ergo quid ueritatis ut hacfiguralateat minueus felix in eolibro
quioctauius inscribitur. sic argumentatus saturnũ cũ fugatus e& a filio in ita¬
liãq uenis s& caeli filiumdictũ quod soleamus eos quorum uirtutẽ inrremur

Expanded text:
ribus similis existeret; sed eam formam gereret, quam parentes sui non habebant. ribus similis existeret; sed eam formam gereret, quam parentes sui non habebant. Quaeramus ergo quid veritatis sub hac figura lateat. Minucius Felix in eo libro, qui Octavius inscribitur, sic argumentatus est: « Saturnum, cum fugatus esset a filio in Italiamque venisset, Coeli filium dictum, quod soleamus eos quorum virtutem miremur
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ. in primis illud qđ aureu saeculũ narratur habuisse qđ iustitia subeo fu¬
erit interra. Teneo aliquidin hoc qđ in eius filio ñ fuit. quid enim tã conueni¬
ensdõ quã iustũ regimen acpius saeculum sed cũ eadẽ ratione natuẽe concito
Non possũputare dm̃ sũmũ quodudeam eẽ aliquid antiquius caelumscilic& atq t̃rã
Ategodm̃ quaero ultra q̃ nihilsit omninino qui fons & origo sitrerum. hic sitneces seest
quica elũ ipsũ condiđ terrãq fundauit satͥ nus aut̃ siex his natusest ut put& quẽ¬
ad modũ potest deuseẽ principalis quia lii sortũ suũ deb& autquis praefuit mun¬
do prius quã saturnus gigner& sed hoc po&icũ est ut dicebam paulo ante figm̃¬
tum. necenim fieri poterat ut elem̃ ta in sensibilia tantoq. int̃uallose parata
inunũ coirent acfilium procrearent. aut is quinatus e& non potissimũ genito¬

Expanded text:
dignum: in primis illud, quod aureum saeculum narratur habuisse; quod justitia sub eo fudignum: in primis illud, quod aureum saeculum narratur habuisse; quod justitia sub eo fuerit in terra. Teneo aliquid in hoc, quod in ejus filio non fuit. Quid enim tam conveniens deo, quam justum regimen, ac pium saeculum? Sed cum eadem ratione natum esse cogito, non possum putare Deum summum, quo videam esse aliquid antiquius, coelum scilicet atque terram. At ego Deum quaero, ultra quem nihil sit omnino, qui fons, et origo sit rerum. Hic sit necesse est, qui coelum ipsum condidit, terramque fundavit. Saturnus autem si ex his natus est ut putatur quemadmodum potest Deus esse principalis, qui aliis ortum suum debet? aut quis praefuit mundo, priusquam Saturnus gigneretur? Sed hoc poeticum est ut dicebam paulo ante figmentum. Nec enim fieri poterat, ut elementa insensibilia, tantoque intervallo separata, in unum coirent ac filium procrearent: aut is, qui natus esset, non potissimum genito
Abbreviated transcription (Latin):
in oppidocnosso & dicitur uesta hancurbe crcauisse inque spulchro eius est biscrib¬
tum antiquis litteris graecis. ZAVRpoΝor idxlatine iuppiter saturni Hoc
erte non po&aetradunt. Sed antiquarũ rerũ scribtores. qua e a dõ uera sunt
ut easibrllinis uersibus confirm̃tur qui sunt tales AIMΟΝΑCΑ ΥΥΧΟΙΕΝΕ¬
ce: ei. Cicero dedeorũ natura cumtresioues atheo logis enumerari dicer&
ait terrentiũ fuis socre tensẽ saturnifiliũ cuius in illa insula sepulchrũ os¬
tendit quomodoigitur potest alibideus eẽuiuus. a libimortuus. alibiha¬
bere tẽplũ a libi sepulchrũ sciantergoromani rapitoliũ suũ id csũmũ ca¬
putregionũ publicarũ nihile ẽ aliud quã in anemonum̃tum. Veniamus
nuncadeius patrẽ qui ante regnauit. & quifortasseplus habeat in se quod ex
coitutantorũelem̃torum genitus eẽdicatur : Videamus quid in eo fuerit dõ

Expanded text:
et in oppido Cnosso, et dicitur Vesta hanc urbem creavisse; inque sepulcro ejus est inscripet in oppido Cnosso, et dicitur Vesta hanc urbem creavisse; inque sepulcro ejus est inscriptum antiquis litteris graecis, ΖΑΝ ΚΡΟΝΟΥ, id est latine, Jupiter Saturni. Hoc certe non poetae tradunt, sed antiquarum rerum scriptores: quae adeo vera sunt, ut ea sybillinis versibus confirmρος ἕξει. Cicero de deorum natura cum tres loues a theologis enumerari diceret, ait tertium fuisse Cretensem Saturni filium, cuius in illa insula sepulchrum ostenditur. quomodo igitur potest alibi deus esse uiuus alibi mortuus, alibi habere templum alibi sepulchrum? sciant ergo Romani Capitolium suum id est summum caput religionum publicarum nihil esse aliud quam inane monumentum. Veniamus nunc ad eius patrem, qui ante regnauit et qui fortasse plus habeat in se, quod ex coitu tantorum elementorum genitus e
Abbreviated transcription (Latin):
mamur lilluminamurqui nobissuitam in ꝑtit salutẽ tribuit. uictumultipli¬
cẽ subministrat. Non intellegit beneficia diuina qui se tantũ modo iuuariꝰ dõpu¬
tat. Ergo non imperitus modo. sed &iã impius est qui nomin eioius uirtutẽ sũ¬
me potestatis inminuit quare. siio uẽ ex rebus gestis & exmoribus hominem
fuis sein traq regnas sedep̃hendimus suꝑ est ut mortẽ quoq eius inuestiemus
Ennius in sacrahistoria describtis omnib: quae inuitasuagessit. adultimũ sicait
Deinde iuppit̃ post quam quinquies t̃rascircuiuit. Omnib:q. amicis atq cogna¬
tissuis imperia diuisit reliquidq hominibus. leges mores. frum̃taq̃ parauit
multaq aliabona fecit in morta ligloria. memoriaq adiectus sẽpit̃ na
monumentasiuis reliquit. a &ace pessum acta inerxa. uitã cõmutauit & ad deos abit
eumq cur&es filii suicurauerunt decorauerunt᷑ eũ & sepulchrũ eius est in cr&

Expanded text:
mamur, illuminamur; qui nobis vitam impertit, salutem tribuit, victum multiplimamur, illuminamur; qui nobis vitam impertit, salutem tribuit, victum multiplicem subministrat. Non intelligit beneficia divina, qui se juvari tantummodo a Deo putat. Ergo non imperitus modo, sed etiam impius est, qui nomine Jovis virtutem summae potestatis imminuit. Quare si Jovem et ex rebus gestis et ex moribus hominem fuisse, in terraque regnasse deprehendimus, superest ut mortem quoque ejus investigemus. Ennius in sacra Historia, descriptis omnibus quae in vita sua gessit, ad ultimum sic ait: Deinde Jupiter, postquam quinquies terras circuivit, omnibusque amicis atque cognatis suis imperia divisit, reliquitque hominibus leges, mores frumentaque paravit, multaque alia bona fecit, immortali gloria, memoriaque affectus, sempiterna monimenta suis reliquit: aetate pessum acta, in Creta vitam commutavit, et ad deos abiit, eumque Curetes filii sui curaverunt, decoraveruntque eum; et sepulcrum ejus est in Creta
Abbreviated transcription (Latin):
cumĩ d negare nom possunt. Ipsũ secolere ad firmant. Uerũ hoc sibi placere ut iuppiter
nomin&ur qui quod ab surdius iub pit enim sine contubernio coniugis filiae que
coli non sol& tundequi sit appar& in ec fas est id nomeneo tranfferri. ubi ne cmĩner¬
uaẽ ulla neciuno.: Quid quod huius nominis propri&as non diuinã uim expri¬
mit sedhumanam: Iouẽ enim iunonemq aiuuando esse dictos. cicero int̃¬
p̃tatur i: & iuppiter q̃si iuuans pat̃dicitur : quod nomenin dm̃mini me congruit:
qui auiiu arehominis est opis ali quid conferentis in eũ quisit alienus & exigiubene¬
ficii Nemo sicdm̃ praecatur ut sea diuu& sed ut seru& itquitam salutẽq. tribuat
Quod multo plus acmauis est quã iuuare : & qm̃de patreloquimur. nullus pat̃
dicitur filios iuuare cum eos generat. Auteducat : illudenĩ leuius est quã ut eo

Expanded text:
cum id negare non possunt, ipsum se colere adfirmant, uerum hoc sibi placere ut Iuppiter cum id negare non possunt, ipsum se colere adfirmant, uerum hoc sibi placere ut Iuppiter nominetur. quo quid absurdius? Iuppiter enim sine contubernio coniugis filiaeque coli non solet. unde qui sit apparet, nec fas est id nomen eo tranva est ulla, nec Juno. Quid? quod hujus nominis proprietas non divinam vim exprimit, sed humanam? Jovem enim, Junonemque a juvando esse dictos, Cicero interpretatur. Et Jupiter, quasi Juvans pater dicitur; quod nomen in Deum minime congruit; quia juvare hominis est, opis aliquid conferentis in eum, qui sit alienus, et exigui beneficii. Nemo sic Deum precatur, ut se adjuvet; sed ut servet, ut vitam salutemque tribuat: quod multo plus ac majus est quam juvare. Et quoniam de patre loquimur, nullus pater dicitur filios juvare, cum eos generat, aut educat. Illud enim levius est, quam ut eo
Abbreviated transcription (Latin):
quoscolunt: Sed ut figuris uersi coloribus uenus tatẽ acleporẽ carminib: suis ad¬
dant : quiciũ ñ intelligunt : quomodo aut quare quidq figur& puet as uelut
m̃ daces & sacrilegos in sequuntꝰ Hacergore decepti &iã philo sophi. quod ea
quaeleioueferuntur mini me conuenure indeum uidebantur : duosioues fecerunt : unuĩ
naturalẽ alterũ fabulosũ : uiderunt ex parte quoderat uerũ eum scilic& de quopoe¬
teloquantur hominẽ fuisse : in illo aut̃ naturaliioue. uulgari consu& udinereligionis
induct errauerunt quod indm̃ nomen hominis transtulerunt : quiut supra diximus qr
solusestnonin dig& nomine. louẽ aut̃ illũ eẽ qui sit ex opesaturnoque natus negari
non potest. Vanaigitur persua sio ẽ eorum qui nomen io uissũmodeo tribuunt:
Solentenim quidã erroressuos hac excussatione defendere. qui conuicti de uno dõ

Expanded text:
quos colunt, sed ut figuris uersicoloribus uenustatem ac leporem carminibus suis adquos colunt, sed ut figuris uersicoloribus uenustatem ac leporem carminibus suis addant. qui autem non intellegunt quommendaces et sacrilegos insequuntur. Hoc errore decepti etiam philosophi, quod ea, quae de Ioue feruntur minime conuenire in deum uidebantur, duos Ioues fecerunt, unum naturalem alterum fabulosum. uiderunt ex parte quod erat uerum, eum scilicet de quo poetae loquantur hominem fuisse, in illo autem naturali Ioue uulgari consuetudine religionis inducti errauerunt, quod in deum nomen hominis transtulerunt, qui ut supra diximus quia solus est, non indiget nomine. Iouem autem illum esse qui sit ex Ope Saturnoque natus, negari non potest. uana igitur persuasio est eorum qui nomen Iouis summo deo tribuunt. solent enim quidam errores suos hac excusatione defendere: qui conuicti de uno deo
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ ab ipso io uetitulus indicabat. in quacolũ nasua gesta ꝑscribsit ut monu¬
m̃tum posteris e&rerũ suarũ hanostoriam & interp̃tatus esteniius & se¬
cutus cuius haec uerba sunt: ibiiuppit̃ neptuno imperiũ dat maris & insulis
omnibus & quae secundũ mare locaessent omnibus regnarent. uera sunt
ergo quae locuntur poetae : Sed obtentualiquos pecieq uelata: Potest
mos olrmpus figurã po&is dedisse utioue dicerent caeli regnũ eẽ sortitũ :
quodo lrmpus exiguũ nom̃ est & montis & caeli : In olympo aut̃ louem habi¬
tasse doc& eaidẽ historia. quaedicit : ea tempestate iuppit̃ in monte olrmpo maxi¬
mã partẽ uit aecolebat. Et eo ad eũ inius ueniebat . si quaeres in c̃tro uersiaerant.
ltẽsiquis quid noui inuenerat. qđ aduitã humanã utile e & : eoueniebant atq. io¬
uiostendebant : multa in hunc modũ poetae transferunt : ñ ut in deos metiant᷑

Expanded text:
esse ab ipso Ioue titulus indicabat, in qua columna sua gesta perscripsit, ut monuesse ab ipso Ioue titulus indicabat, in qua columna sua gesta perscripsit, ut monumentum posteris esset rerum suarum. hanc historiam et interpretatus est Ennius et secutus. cuius haec uerba sunt : ubi Iuppiter Neptuno imperium dat maris et insulis omnibus et quae secundum mare loca essent omnibus regnaret. uera sunt ergo quae locuntur poetae, sed optentu aliquo specieque uelata. potest et mons Olympus figuram poetis dedisse, ut Iouem dicerent caeli regnum esse sortitum, quod Olympus ambiguum nomen est et montis et caeli. in Olympo autem Iouem habitasse docet eadem historia, quae dicit: ea tempestate Iuppiter in monte Olympo maximam partem uitae colebat et eo ad eum in ius uenie-, bant, si quae res in controuersia erant. item si quis quid noui inuenerat quod ad uitam humanam utile esset, eo ueniebant atque loui ostendebant. multa in hunc modum poetae transferunt, non ut in deos mentiantur,
Abbreviated transcription (Latin):
dentis obtingor& : Eoquo d plagaorientis ex qualux mortalibus dat᷑ superior: Oc¬
cidentis aut̃ inferiore ẽ uideat᷑ : sic ueritatẽ mendacio uel arunt . ut uerita s ipsa ꝑ¬
sua sioni publicae ni hilderogar&. Deneptuni sortem anifestũ ẽ. cuius regnũtale
fuis sedicimus qualẽ antonũ fuit infinitũ illud imperiũ cui totius orae ma¬
ritimae potestatẽ senatus decreuerat. ut p̃dones ꝑsequer&. ac mareomne paca¬
r& : sicneptuno maritim domnia cũ insulis obuenerunt : quomodo id probari
potest nimirũ u&eres histori aedocent antiquus auctor euhe merus qui fuit
exciuitate messenȩresgestas. louis & ceterorũ quidiĩ putantur collegit. histo¬
riamq contex uit extitulis & inscribtionibus sacris quae i nantiquis simis tẽ¬
plis habebantur. maximeq infandionis trifxlu. ubiauream colũnã positã

Expanded text:
dentis optingeret, eo quod plaga orientis, ex qua lux mortalibus datur, superior, ocdentis optingeret, eo quod plaga orientis, ex qua lux mortalibus datur, superior, occidentis autem inferior esse uideatur. sic ueritatem mendacio uelarunt, ut ueritas ipsa persuasioni publicae nihil derogaret. de Neptuni sorte manifestum est: cuius regnum tale fuisse dicimus, quale Marci Antoni fuit infinitum illud imperium, cui totius orae maritimae potestatem senatus decreuerat, ut praedones persequeretur ac mare omne pacaret. sic Neptuno maritima omnia cum insulis obuenerunt. quomodo id probari potest? nimirum ueteres historiae docent. antiquus auctor Euhemerus, qui fuit ex ciuitate Messene, res gestas Iouis et ceterorum qui dii putantur collegit historiamque contexuit ex titulis et inscriptionibus sacris quae in antiquissimis templis habebantur maximeque in fano Iouis Triphylii, ubi auream columnam positam
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ po&as aiunt. Et his tam̃ credunt immo uero non eẽ m̃titos. reipsa probant.
lt aenĩ deꝵ simulacra confingunt ut ex ipsa diuersitate sexus appareat. uera.
eẽ quae dicunt poetae : Nam quod aliud argum̃tum hab& imago catamitis
in effigies aquilae cũ ante pedes iouis ponuntur intemplis & cumipsoparit̃ ado¬
rant᷑ nisiut ne fandis celeris acstu prime moriamaneat in a& nũ: Nihiligi¬
t apo&istotũ fictũ ẽ aliquid fortasse traductũ & obliquafiguratione obscura¬
tum quo ueritas inuoluta teger&ur : sicutillud desortitione regnorũ : aiunteni. louicae¬
lũ obtigisse neptuno mare: inferna plutoni curnon t̃rapotius in sortẽ t̃ciã uenit
nisi quo d interraresest: Ergo illid inuero ẽ quod regnũ orbis ita partiti sortitiq sunt
utorientis imperiũ iouicaeder& i plutoni. cui cognomen hagesilao fuit parsocci¬

Expanded text:
esse poetas aiunt et his tamen credunt: immo uero non esse mentitos re ipsa probant. esse poetas aiunt et his tamen credunt: immo uero non esse mentitos re ipsa probant. ita enim deorum simulacra confingunt, ut ex ipsa diuersitate sexus appareat uera esse quae dicunt poetae. nam quod aliud argumentum habet imago Catamiti et effigies aquilae, cum ante pedes Iouis ponuntur in templis et cum ipso pariter adorantur, nisi ut nefandi sceleris ac stupri memoria maneat in aeternum? nihil igitur a poetis in totum fictum est, aliquid fortasse traductum et obliqua figuratione obscuratum, quo ueritas inuoluta tegeretur, sicut illut de sortitione regnorum. aiunt enim Ioui caelum optigisse, Neptuno mare, inferna Plutoni. cur non terra potius in sortem tertiam uenit? nisi quod in terra gesta res est. ergo illud in uero est, quod regnum orbis ita partiti sortitique sunt, ut orientis imperium loui cederet, Plutoni, cui cognomen Agesilao fuit, pars occi
Abbreviated transcription (Latin):
illa dicebant. sed ornare cupientes: hinc homines decipiunt᷑ maxime qđ dum
haec omnia fictaeẽ a poetis arbitrantur colunt qđ ignorant. nesciunte nĩ qui sit po¬
&icae licentiȩ modus quousq progredi fingendo liceat : cũofficiũ po&ȩ in eosit
ut ea quae uere gesta sunt in alias species obliquis figurationibus cũ decoreali quo
c̃uersa traducant : totũ aut̃ qđ referas fingere id ÷̃ in eptũ eẽ . & m̃ dacẽ potius
quã poetã ĩ sed finxerintista quae fabulo sa credunt᷑ nũ &iã illa quaedediis fo¬
mininis deorũq conubiis dicta st̃ : Curigit᷑ sic figurant᷑ sic colunt᷑ nisi forte
non tm̃ poetae sed picto res & iã fictoresq imaginũ m̃tiunt᷑ Sie nĩ hic ẽ iuppi¬
plis omnibus collotari : quid sibi mulierũ effigies uolunt. quid sexus infirmus
inquem siceci ditiuppitor eum uero ipsi lapides hominẽ fatebuntur. Mentitos

Expanded text:
illa dicebant, sed ornare cupientes. Hinc homines decipiuntur: maxime quod, dum illa dicebant, sed ornare cupientes. Hinc homines decipiuntur: maxime quod, dum haec omnia fictaeticae licentiae modus, quousque progredi fingendo liceat, cum officium poetae in eo sit, ut ea quae uere gesta sunt in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conuersa traducat. totum autem quod referas fingere, id est ineptum esse et mendacem potius quam poetam. sed nnxennt ista. quae fabulosa creauntur: num etiam illa quae de diis feminis deorumque conubiis dicta sunt? cur igitur sic figurantur, sic coluntur? nisi forte non tantum poetae, sed pictores etiam fictoresque imaginum mentiuntur. si enim hic est Iuppiplis omnibus conlocari. quid sibi mulierum effigies uolunt? quid sexus infirmus? in quem si cecidit hic Iuppiter, eum uero ipsi lapides hominem fatebuntur. mentitos
Abbreviated transcription (Latin):
a quila figuratam. sicut taurũ cũ rapuit. & trans uexit euro pã eo dẽmodo c̃uertis¬
se in bouem traditur io in achi filiam quȩ utiram ĩ unoniseffuger& ut erat lãs & is
obsitaiam bostras nasse diciturmare . in aegyptũq uenisse atq ibirecepta prist ina
specie deca facta quaenunc isis uocatur. quoigitur argum̃to probaripotest. nec eu¬
ropam intauro sedisse. Nec iobouẽ factam quodcertus dies hab&ur infastis. quo
sidiis nauigium celebratur. quaeres doc&. non tranasse illam sed nauigasse. Igitur
quis apere sibi uidentur qr intelleguntiuuũ t̃renũq corpus in caelo eẽ non posse
totã ganimedeã fabulã ꝓfalso repudiant nec sentiunt int̾ra id eẽ factũ quiares
aclibido ipsatrenaẽ . Nonergores ipsasgestas finxerunt poetae : qđđ si facerent
essent uanissimi : sed rebus gestis ad dider̃ quendã colorẽ ĩnonenĩ obtrectantes

Expanded text:
aquila figuratam, sicut taurum, cum rapuit et transvexit Europam. eodem modo conuertisaquila figuratam, sicut taurum, cum rapuit et transvexit Europam. eodem modo conuertisse in bouem traditur lo Inachi filiam, quae ut iram Iunonis effugeret, ut erat iam saetis obsita., iam bos, tranasse dicitur mare in Aegyptumque uenisse atque ibi recepta pristina specie dea facta quae nunc Isis uocatur. quo igitur argumento probariropam in Tauro sedisse, nec Io factam bovem? Quod certus dies habetur in Fastis, quo Isidis navigium celebratur: quae res docet non tranasse illam, sed navigasse. Igitur qui sapere sibi videntur, quia intelligunt vivum terrenumque corpus in coelo esse non posse, totam Ganymedeam fabulam pro falso repudiant; ac sentiunt in terra id esse factum, quia res ac libido ipsa terrena est. Non ergo ipsas res gestas finxerunt poetae; quod si facerent, essent vanissimi: sed rebus gestis addiderunt quemdam colorem. Non enim obtrectantes
Abbreviated transcription (Latin):
um deũ habere rectorẽ si saturnus non fuiss& abuixore delusus. A tenim poetae ista
fixerunt erratquis quis hoc putat: Illienim de hominibus loquebantur. sed ut
eos ornarent . quorũ memoriã laudibus caele brabant deos eẽ dixerunt . itaq illa
potius fictas. quȩ tã quã dediis Non illa quae tã quãde hominibus sunt locuti. quod
clarũ fi& ex emplo quod inferemus. Danaenuio laturus aureos nũ mos largiter
insinũ ẽ infudit: Haecstupri merces fuit. At poetae qui quasi dedeo loquebantur. ne
auetoritatẽ creditae maiestatis infringerent : Prinxerunt ipsũ in aureo imbre de¬
lapsũ eadẽ figura qua imbres ferreos dicunt. cũ multitudinẽ telo sagittarũq descri¬
bunt rapuis sedicitur. in aliqua lacatamitum poeticus colorest sed aut ꝑlegione
rapuit. cuius insignaealiquaest autnauis in quã est in positus tute lam habuit in

Expanded text:
um deum habere rectorem, si Saturnus non fuisset ab uxore delusus at enim poetae ista um deum habere rectorem, si Saturnus non fuisset ab uxore delusus at enim poetae ista finxerunt. errat quisquis hoc putat. illi enim de hominibus loquebantur, sed ut eos ornarent quorum memoriam laudibus celebrabant, deos esse dixerunt. itaque illa potius ficta sunt quae tamquam de diis, non illa quae tamquam de hominibus sunt locuti: quod clarum fiet exemplo quod inferemus. Danaen uiolaturus aureos nummos largiter in sinum eius infudit, haec stupri merces fuit. at poetae, qui quasi de deo loquebantur, ne auctoritatem creditae maiestatis infringerent, finxerunt ipsum in aureo imbre delapsum eadem figura qua imbres ferreos dicunt, cum multitudinem telorum sagittarumque describunt. rapuisse dicitur in aquila Catamitum: poeticus color est. sed aut per legionem rapuit cuius insigne aquila est aut nauis in qua est inpositus tutelam habuit in
Abbreviated transcription (Latin):
cui dubiũ ẽ quin .is. quia licuirei obsequitur. maximus ñ sit . na si sit non accipi¬
at facta sed faciat: Nunc ad illud quod omiserã redeo. inunam itaq sola fuit
continentior cũ eam deperir&. non uir tute aliqua sed metusuccessores
quae formido ĩtiq ei est qui sit & mortalis & in becillus & nihili quippe qui po¬
tuit & tunccũ nascer& extingui. sic̃ frat̃ eĩ ante genitus extinctus est. quisi
uiuere potuiss & nũquã minori c̃cessiss& imperiu. ipse autem furto seruatus.
furtimq nutritus ⁊ΕΝC siue +ΗN appellatus est nonutistiputant afer¬
uore caelestis ignis uel quod uit ae sit dator: Et animantibus inspir& anim as quȩ
uirtus solius dĩ est. quã enim possit inspirareanimã quuipseaccepit aliunde.
Sed quod primus ex ubris saturni maribus uixerit : Potueruntigitur hom ines ali¬

Expanded text:
cui dubium est, quin is, qui alicui rei obsequitur, maximus non sit? nam si sit, non accipicui dubium est, quin is, qui alicui rei obsequitur, maximus non sit? nam si sit, non accipiat fata, sed faciat. Nunc ad aliud, quod omiseram, redeo. In una itaque sola fuit continentior, cum eam deperiret; non virtute aliqua, sed metu successoris. Quae formido utique ejus est, qui sit et mortalis, et imbecillus, et nihili: quippe qui potuit et tunc, cum nasceretur, extingui, sicut frater ejus ante genitus, extinctuuiuere potuisset, numquam minori concessisset imperium. ipse autem furto seruatus furtimque nutritus Zεύς siue Zήν appellatus est, non ut isti putant a feruore caelestis ignis uel quod uitae sit dator et animantibus inspiret animas, quae uirtus solius dei est — quam enim possit inspirare animam qui ipse accepit aliunde? —, sed quod primus ex liberis Saturni maribus uixerit. potuerunt igitur homines ali
Abbreviated transcription (Latin):
facit sit proftetononesse semaximũ quando quidẽ potest ali quid maius existere
idem pers trgiam paludem sanctissimeiurat : una superstitio superis quae red dita
diuis qua eistasu ꝑstitio ẽ auta quoredditaẽ: Ergo aliqua potestas maxima quae pe
ierants deospuniat quaȩtanta formidoẽ paludis infernae si suntinmortalesꝗ d
metuunt eã quã uisurinon s̃. Nisi quos morinecesseẽ : quidigitur homines ocu¬
lossuos incaelumtollant quid ꝑsuperos deierentcũ ipsi superiad inferos re¬
uoluant᷑. ibiq. habeant qđ uenerent᷑ & adorent. illud uero qualeẽ eẽ fata
quib diiom̃s & ipseiuppit̃ pareat si parcarũ tantauis est ut plus possint quam
caelestes uniuersi quãq. ipserector ac dominus. curnon illae potius regnare
dicant᷑ quarum legibus & statutis parer eomnis deosa necessitas cogit num

Expanded text:
facit, scit profecto non esse se maximum, quandoquidem potest aliquid maius existere. facit, scit profecto non esse se maximum, quandoquidem potest aliquid maius existere. idem per Stygiam paludem sanctissime iurat, una superstitio superis quae reddita diuis. quae ista superstitio est aut a quo reddita? est ergo aliqua pjerantes deos puniat? quae tanta formido est paludis infernae, si sunt immortales? quid metuunt eam, quam visuri non sunt, nisi quos mori necesse est? Quid igitur homines oculos suos in coelum tollunt? quid per superos dejerant, cum ipsi superi ad inferos revolvantur, ibique habeant quod venerentur et adorent? Illud vero quale est? esse fata, quibus dii omnes, et ipse Jupiter pareat. Si Parcarum tanta vis est, ut plus possint quam coelestes universi, quamque ipse rector ac dominus, cur non illae potius regnare dicantur, quarum legibus ac statutis parere omnes deos necessitas cogit? Nunc
Abbreviated transcription (Latin):
Etpriores luce qua siupiter sunt potiti. Video aliũ deum regefuis se primis temporib
aliũ consequentibus ÷ potestergo fieriut alius sit postea futurus . Si enĩ prius tegnum
mutatũ est curdesperemus &iã posterius possemutari. nisi forte saturnus gene¬
rare potuit fortiorem Iuppit̃ non potest: At quin diuinũ iͥmperiũ aut sẽ ꝑ in mu¬
tabileẽ autsiẽ mutabile quod fieri nom potest : sẽ ꝑutique mutabile est potester¬
gouippit̃ regnum amit teresicut patereius amisit. It a plane. Namcumidem
neq uirginibus neq maritatis umquam peperciss& abstinuit: sed tamen una
inetula Quodresponsum fũ qmalorẽ patressuo futurũ quis quis exilla natus esse
Primumsin prudentia in eo non dĩcuini hilthemis futura dixis s& ipsenescir&. siaut̃
diuinis non sit nedeus quidẽsit: unde ips adiuinitas nom in atur. ut ab homine
humanitas. Dein de conscientia in becillitatis quitimuit utiq maiorẽ. qđ qui

Expanded text:
priores luce, quam Jupiter, sunt potiti. Video alium Deum regem fuisse primis temporibus, alium consequentibus. Potest ergo fieri, ut alius sit postea futurus. Si enim regnum prius mutatum est: cur desperemus etiam posterius posse mutari? nisi forte Saturnus generare potuit fortiorem: Jupiter non potest. Atqui divinum imperium aut semper immutabile est: aut, si est mutabile, quod fieri non potest, semper utique mutabile est. Potest ergo Jupiter regnum amittere, sicut pater ejus amisit? Ita plane. Nam cum idem neque virginibus, neque maritatis unquam pepercisset, abstinuit se tamen una Thetide, quod responsum fuit, majorem patre suo futurum, quisquis ex illa natus esset. Et primum imprudentia in eo non Dei, cui nisi Themis futura dixisset, ipse nesciret. Si autem divinus non sit, ne Deus quidem sit; unde ipsa divinitas nominatur, ut ab homine hu
Abbreviated transcription (Latin):
matum & abiactum quorũ impiam sapientiam cũ omne humanũ genus respuit.
Tum diu in ae uoces quand fieri iubent uerum illiñ audent dicere id noneẽ faciendũ
sedsiforte nonfiat nibileẽ in cõmodi. Itaque in eare ñ praȩcipientium quã consolan¬
tium funguntur officio utsi forte id sapientiaȩ uenerit nese ob hoc miserum put&
Nosaũt non quid sapienti ferendũ si dicimus sed quid facere ipsedebeat. Ita que
nonquȩrimus nlc utrum netota sepeliendi ratiosit utilis nec se sed&iam si sitbianis

Expanded text:
matum atque abjectum: quorum impiam sapientiam, cum omne humanum genus respuit, matum atque abjectum: quorum impiam sapientiam, cum omne humanum genus respuit, tum divinae voces, quae id fieri jubent. Verum illi non audent dicere, id non esse faciendum: sed, si forte non fiat, nihil esse incommodi. Itaque in ea re non tam praecipientium, quam consolantium funguntur officio, ut si forte id sapienti evenerit, ne se ob hoc miserum putet. Nos autem non quid sapienti ferendum sit dicimus: sed quid facere ipse debeat. Itaque non quaerimus nunc utrumne tota sepeliendi ratio sit utilis, necne: sed haec, etiams
Abbreviated transcription (Latin):
sctaros suos dõre linquere neci sumquã praesidium defuturum . egros quoque quibus defu¬
erit quia dsistat curandos fouendosq suscipere summaehumanitatis & magnȩ operatio¬
nis est qđ qui fecerit hicuiu am hostiam dõ ad quir&. & qđ alter dederit ad tẽpus ipsea dõ
accipi& in eternum. Ultimum illud &maximũ pi&atis officium est peregrinorum
& pauperum sepultura quod ille uirtutis iustia quaedoctores ꝓrsus nonat tigerunt
necenim poterant iduidere quuitilitate omnia officiam &iebantur. inc&eris enim
qua supradicta sunt quã uis uerum limitem non tenuerint . tam̃ quoniã cõmodi aliquid
inbis de prebenderunt. quasiodore quodam ueritatis recenti propius oberrarunt
hocaut̃ quianihilu dere ineo cõmodi poterant reliquerunt . quin &iam non de fuert̃
qui supra uacuaneam facerent sepulturã nibilqueesse dicerent mali iacere in hu¬

Expanded text:
se caros suos deo relinquere nec iis umquam praesidium defuturum. aegros quoque quibus defuse caros suos deo relinquere nec iis umquam praesidium defuturum. aegros quoque quibus defuerit qui adsistat, curandos fouendosque suscipere summae humanitatis et magnae operationis est: quod qui fecerit, hic uiuam hostiam deo adquiret et quod alteri dederit ad tempus, ipse a deo accipiet in aeternum. ultimum illud et maximum pietatis officium est peregrinorum et pauperum sepultura: quod illi uirtutis iustitiaeque doctores prorsus non attigerunt. nec enim poterant id uidere qui utiliquae supra dicta sunt, quamvis verum limitem non tenuerint; tamen, quoniam commodi aliquid in his deprehenderunt, quasi odore quodam veritatis retenti, propius oberrarunt: hoc autem, quia nihil videre in eo commodi poterant, reliquerunt. Quin etiam non defuerunt, qui supervacaneam facerent sepulturam; nihilque esse dicerent mali, jacere inhu
Abbreviated transcription (Latin):
hanis & leuis & omniustitiaremotis sima est : Itaque nedici quidẽ miinera oport&
in quibus nemo a ccpiat nisi quiaccipere ñ mer&ur. nonminus magnũ iustitie o pus
est pusillos & iuduas destitutos & auxilio bdigentis tueri atq: defendere quod
adõ uniuersis diuinale illa prescribit quando quidemboni quique iuidicesadof-¬
ficium suũ iudicant ꝑtinere uthis naturali humanitate faueant a cꝓdessenitant᷑¬
uerumhae coperaꝓpriae nrã sunt . quilegẽ qui uerba ipsius dĩ praecipientis ac aepi¬
mus nam illi sentiunt quidem natura essedustũ tueri eos quitu tela carent sedcur
Ita sit non perspiciunt ds enim cuius ꝑp&ua dementiaẽ id urco uiduas pupillos qued efen-¬
di acfoueri iub& nerus respatu acmiseratione pignorũ suorũ r&ard&ur. Quominus
mortem proiuistitia fidem que suscipiat. sed bi cunctanter ac fortiter subeat cum scat

Expanded text:
inanis, et levis, et ab omni justitia remotissima est. Itaque ne dici quidem munera oportet, inanis, et levis, et ab omni justitia remotissima est. Itaque ne dici quidem munera oportet, in quibus nemo accipit, nisi qui accipere non meretur. Non minus magnum justitiae opus est, pupillos et viduas destitutos, et auxilio indigentes tueri, atque defendere. Quod adeo universis divina lex illa praescribit; quando quidem boni quique judicesad officium suum judicant pertinere, ut eos naturali humanitate foveant, ac iisdem prodesse nitantuerum haec opera proprie nostra sunt, qui legem, qui uerba ipsius dei praecipientis accepimus. nam illi sentiunt quidem natura esse iustum tueri eos qui tutela carent, sed cur ita sit non perspiciunt. deus enim, cuius perpetua clementia est, idcirco uiduas pupillosque defendi ac foueri iubet, ne quis respectu ac miseratione pignorum suorum retardetur quominus mortem pro iustitia fideque suscipiat, sed incunctanter ac fortiter subeat, cum sciat
Abbreviated transcription (Latin):
iniustos si quib aec faciant graues & magni appellentur. his enĩ maxome laudis
est bene facere quos nemo sperauit eẽ facturos nam quibonũ facit uł consan¬
guneo uł ꝓximo uł amico dut nullam auiterte non magnam laudem mer&ur
quia facere deb& sitque impius ad &estabilis nisi fecerit id qđ babeo & natura ipsa
& necessitudo &igit & si facit non tamgloriae ad sequendae quã reprehensionis
uitandae gratia faait. quiaũt facitalieno &ignoto is uero dignus est laude
qm̃ ut facer& solaductus ẽhumanitate. Ibiergo iustitia est ubi adbene facien¬
dum necessititis uinculum nullũ ẽ. hocigitur officiũ benignitatis neantepo¬
nere quidem largitionimuneri debuit qđ e comparantis & ed uobbonis id qđ sit
melius eligentis. Illa enim largitio hominũ patrimonia sua in mare abicientiũ

Expanded text:
injustos, si qui haec faciant, graves et magni appellentur. Iis enim maximae laudis injustos, si qui haec faciant, graves et magni appellentur. Iis enim maximae laudis est benefacere, quos nemo speravit esse facturos. Nam qui bonum facit vel consanguineo, vel proximo, vel amico; aut nullam, aut certe non magnam laudem meretur; quia facere debet, sitque impius ac detestabilis, nisi fecerit id, quod ab eo et natura ipsa, et necessitudo exigit; et si facit, non tam gloriae assequendae, quam reprehensionis vitandae gratia facit. Qui autem fecit alieno, et ignoto, is vero dignus est laude; quoniam, ut faceret, sola ductus est humanitate. Ibi ergo justitia est, ubi ad benefaciendum necessitatis vinculum nullum est. Hoc igitur officium benignitatis ne anteponere quidem largitioni munerum debuit, quod est comparantis, et e duobus bonis id, quod sit melius, eligentis. Illa enim largitio hominum patrimonia sua in mare abjicientium
Abbreviated transcription (Latin):
apud ciues eorum potentiam consequare uelis quaȩ &iustum & humanũ & ospitalẽ
uideri cũ stude as utilitatituae uerum hocille non potius incaute . quid e ñiminus
inaceronem conuenit sed ignorantia ueriuris prudens acsciens in hosse laqueos
induit qđ utei possit igno scitestificatus ẽ non adueram iustitiam quã ñ tenat praȩ
cepta sed are. sed adumbram imaginemq: iustiti& ignoscendũ ẽ. Igitur um brati¬
co & iiaginario praeceptori necabeo ueritas &igendaẽ qui senescre fateatur
captiuorum redemptio magnum atque praedarũ iustitiae munusẽ. qđidem ipse
tullius ad ꝓbauit. at que haec benignitas biquit &iam rei p. est utillis redimie
seruitute captos locupl& are tenuiores hancego consu&udinẽ benignitatis lar¬
gitioni munerum longe ante pono haecẽ grauiũ hominũ atque magnorum
Pro prium igitur iustorum opus est alere pauperes a credimere aptiuos cũ apud

Expanded text:
aput ciues eorum potentiam consequare, uelisque te iustum et humanum et hospitalem aput ciues eorum potentiam consequare, uelisque te iustum et humanum et hospitalem uideri, cum studeas utilitati tuae ? uerum hoc ille non potius incaute, — quid enim minus in Ciceronem conuenit? — sed ignorantia ueri iuris prudens ac sciens in hos se laqueos induit. qucepta se dare; sed ad umbram imaginemque justitiae. Ignoscendum est igitur umbratico et imaginario praeceptori; nec ab eo veritas exigenda est, qui se nescire fateatur. Captivorum redemptio magnum atque praeclarum justitiae munus est: quod idem ipse Tullius approbavit. « Atque haec benignitas, inquit, etiam reipublicae est utilis, redimi e servitute captos, locupletari tenuiores. Hanc ego consuetudinem benignitatis largitioni munerum longe antepono. Haec est gravium hominum, atque magnorum. » Proprium igitur justorum opus est, alere pauperes, ac redimere captivos, cum apud
Abbreviated transcription (Latin):
hilspetauit aliud nisiutilitatem nec dissimulauit homo ingeniosus quid & eo cõmo¬
dis perar&. aitenim quid faciat potentem apud &teros futurum ꝑ gratiã principũ
quossibiospitu & amicitiaȩ iune constrinxerit : õ quã multis argum̃tis ciceronis htcons¬
tantia siidagerem coargui poss& nectamꝰ nostris quam suis refelleretur. Idem quip¬
peait ut quisque maxime ad susi cõmodũ referat quȩcũq: ait. Itaminime esse ui¬
rum bonum Idem &iam negat simplicis & aꝑtihominis esse ambire simulare ali¬
quid & pretendere Aliud agereuideri cũ aliud agat praȩstarese. alteri fingere
qđ sibi praest& sed malitiosi potius & astuti & fallacis & subdoli quo modo ergode¬
fender& quominus ãbqtiosa illa hospitalitas malitia ess& tumihi ꝑ om̃s portascir¬
cum curses ut aduenientes populorũ atq: urbiũ principes domũtuã inuites itꝑeos

Expanded text:
hil spectauit aliut nisi utilitatem nec dissimulauit homo ingeniosus quid ex eo commohil spectauit aliut nisi utilitatem nec dissimulauit homo ingeniosus quid ex eo commodi speraret. ait enim, qui id faciat, potentem aput exteros futurum per gratiam principum, quos sibi hospitii et amicitiae iure constrinxerit. o quam multis argumentis Ciceronis inconstantia, si id agerem, coargui posset! nec tam nostris quam suis uerbis refelleretur. idem quippe ait, ut quisque maxime ad suum commodum referat quaecumque agit, ita minime esse uirum bonum. idem etiam negat simplicis et aperti hominis esse ambire, simulare aliquid et praetendere, aliut agere uideri, cum aliut agat, praestare se alteri fingere quod sibi praestet, sed malitiosi potius et astuti et fallacis et subdoli. quomodo ergo defenderet quominus ambitiosa illa hospitalitas malitia esset? tu mihi per omnes portas circumcurses, ut aduenientes populorum atque urbium principes domum tuam inuites, ut per eos