comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in eo reprehendit᷑ iste diues qͦd teriã colue¬
rit. & fructus seruare uoluerit: s qͦd omnẽ
uitȩ suȩ fiduciam in suał abundantia posu¬
erit. & nil pauꝑib erogare constituerit:
iuxta imperiũ dñi dicentis. Qd̃ suꝑẽ: date
elemosinã. In nocte auferet᷑ anima illiꝰ qui
considerationis lucẽ habere negligit: ut qͦd
potest pati p̃uideat. Uñ paulus dicit. Uos
autẽ fiẽs ñ estis in tenebris: ut uos dies illa
t̾amqͣ fur comp̃hendat. Oñs eñ uos filii lu¬
cis estis: & filii diei. P salmista etiã cũ de a¬
uaro qlibet pͥmisisset. s & stustra conturbat᷑
aduinxit: thesaurizat et ignorat cui congre¬
gabit ea. Dicere autẽ dĩ ad ꝑuersos ẽ: prauas
eors machinationes subita animadu̾sione cõ¬
pescere. Sie ẽ qui sͥ chesauriat: & non ẽ ind̾m
diues S̾ic ẽ uidelic& stultus. et in nocte a di¬
uinis uuidiciis rapiendiis euiꝰ expectatio ñ est
dñs: qͥ tñsicoria ñ distribuit pauꝑib ut ab

Expanded text:
reprehenditur iste dives, quod terram coluerit et fructus servare voluerit, sed quod omnem vitae suae fiduciam in sua abundantia posuerit, et nil pauperibus erogare constituerit, juxta imperium Domini dicentis: Quod superest, date eleemosynam , in nocte aufertur anima illius, qui considerationis lucem habere negligit, ut quod potest pati praevideat. Unde Paulus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut vos dies illa tanquam fur comprehendat. Omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei . Psalmista etiam cum de avaro quolibet praemisisset, sed et frustra conturbatur, adjunxit: Thesaurizat et ignorat cui congregabit ea . Dicere autem Dei ad perversos, est pravas eorum machinationes subita animadversione compescere. Sic est qui sibi thesaurizat, et non est in Deum dives. Sic est, videlicet stultus, et in nocte a divinis judiciis rapiendus, cujus exspectatio non est Dominus, qui transitoria non distribuit pauperibus, ut a
Abbreviated transcription (Latin):
re in fecore luxuriȩ suȩ. Nouit cultor terirã ex¬
colere: qͥ nouit uicia rep̃heno ere. Intelligens
g duriciã & suꝑbiam udeors causã ẽe sterili¬
tatis: pollicet᷑ se fod ere donee radicẽ infruduo¬
se m̃tis ligone inuectionis bis acute humiliet:
ieutiens uidelicos et presentiũ p̾ssurã. & et̾nȩ
dampnationis horrorem. fossa qͥppe in imo
ẽ: & increpatio dũ mentẽ sͥ demonstrat. hu¬
miliat. Et siquidẽ fecerit fructũ: sin autẽ in fu¬
turo suecides eam. Qͥ hie ñ uult pinguescere
ꝑ increpationẽ.: illic cadet uͥ ꝑ penitentiã ñ re¬
surge. Cum diceret & si queõe fecerit fructum
ñ subiunxit aliqͥd: s suspendit sententiã: qͥa
iudebat synagogã ꝓcluuor̾ẽ ad negandũ dm̃.
qũã ad confitendũ. Cum uͦ adderet sinautem:
continuo iudiciũ uenturȩ dampnationis an¬
nexuit dicens. in futurũ suceides eã. Et siq̃dẽ

Expanded text:
re in fetore luxuriae suae. Novit cultor terram exre in fetore luxuriae suae. Novit cultor terram excolere, qui novit vitia reprehendere. Intelligens igitur duritiam et superbiam Judaeorum causam esse sterilitatis, pollicetur se fodere donec radicem infructuosae mentis ligone invectionis bis acutae humiliet, incutiens videlicet et praesentium pressuram, et aeternae damnationis horrorem. Fossa quippe in imo est, et increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Et siquidem fecerit fructum, sin autem, in futurum succides eam. Qui hic non vult pinguescere per interpretationem, illic cadet, ubi per poenitentiam non resurget. Cum diceret, et siquidem fecerit fructum, non subjunxit aliquid, sed suspendit sententiam, quia videbat Synagogam procliviorem ad negandum Deum, quam ad confitendum. Cum vero adderet, sin autem, continuo judicium venturae damnationis annexuit, dicens: In futurum succides eam. Et siquidem
Abbreviated transcription (Latin):
scilicoe uideis qͦd ꝑdituri sunt locũ &e gent̃e: ꝓ
qͣ seruando. occidunt xp̃m & suos. Cur etiã tẽ¬
porali copia utunt᷑ ᷤᷤ ⁊̃errã occupat. qͥ locũ qũẽ
tenet bonis oꝑib ñ exercet: qͥ exemplo p̾uita¬
tis impedimentũ prestat ceteris. Potest etiã ꝑ
terrã sterili ficu occupatã uidaica plebs figura¬
ri÷ quȩ noxia p̃positoꝵ umbra p̾ssa fuit. ne ue¬
ritatis lum̃ reciꝑet. & ne sole dilectionis suꝑne
calefieret: iuxta illud. Ue uob scͥbȩ ꝙ pharisei
ypocͥtȩ: qͥ clauditis regnũ celoꝵs ante homines:
At ille respondens: dixit illi. Dñe: dimitte il¬
lam ꝙ hoc anno: usq dũ fodiam circa illam
et miccã stercora: Idẽ reducã ei ad animũ ab¬
hominationẽ quã fecit: ut cõpunctione susci¬
tet᷑ qͣsi de pitredine stercoris. Peceata carnis:
stercora uocant᷑. Uñ ꝓpħa. Computruert ui¬
m̃ta in stertore suo: hoc ẽ carnales utã finie¬

Expanded text:
scilicet Judaeis, quod perdituri sunt locum, et gentem, pro scilicet Judaeis, quod perdituri sunt locum, et gentem, pro quo servando occidunt Christum et suos. Cur etiam temporali copia utuntur? Terram occupat, qui locum quem tenet bonis operibus non exercet, qui exemplo pravitatis impedimentum praestat caeteris. Potest etiam per terram sterili fructu occupatam, Judaica plebs figurari: quae noxia praepositorum umbra pressa fuit, ne veritatis lumen reciperet, et ne sole dilectionis supernae calefieret, juxta illud: Vae vobis Scribae et Pharisaei hypocritae, qui clauditis regnum coelorum aille respondens, dixit illi: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam et mittam stercora. Id est, reducam ei ad animum abominationem quam fecit, ut compunctione suscitetur quasi de putredine stercoris. Peccata carnis, stercora vocantur. Unde propheta: Computruerunt jumenta in stercore sua . Hoc est, carnales vitam finive
Abbreviated transcription (Latin):
ad cultorẽ uneȩ. Ecce anni tres st̃ ex quo ue
nio querens fructũ in ficulnea hac: ꝙ ñ ĩuemo
precib ac monitis plebi suggerit᷑ cura de do.
his ꝙ enĩ dñs sepe de iudeis infructuosis que¬
rebat᷑: qͦd ꝑ tres annos sue uisitationis. in lega¬
lib edictis & ꝓpheticis contestationib. & in
grã choruscantis euangelii negligentes extite¬
runt. Uel ita. Nullus in synagoga ꝑ tres an¬
nos fructus eẽ potuit: qͥa neq tẽpore cͥcũcisioĩs
purificari poterant. qͥ circũcisionẽ animi ñ
querebant: nec ꝑ legẽ sc̃ĩficabant᷑. qͥ carnalia
tantũ ui lege sequebant᷑: neq in gr̃a iustifica¬
bant᷑. qͥ de peccatis penitere nolebant. Cum gͦ
merito eeñt excidendi. qͦd quidẽ ꝑ romanos
factum ẽ: iubet᷑ illis qͥ in circũcisione labora¬
bant: ut succisionis clad̃e annuntiando pe¬
nitentiã suggerant. Et hoc ẽ. Suecide gͦ
illam. Ut qd etiam terrã occupat: Anniuitia

Expanded text:
T. Ficulnea convenienter intelligitur genus humanum, quia, quando primus homo peccavit, foliis ficulneis precibus ac monitis plebi suggeritur cura de Deo. His etenim Dominus saepe de Judaeis infructuosis querebatur, quod per tres annos suae visitationis, in legalibus edictis et propheticis contestationibus, et in gratia coruscantis Evangelii negligentes exstiterint. Vel ita: Nullus in Synagoga per tres annos fructus esse potuit quia neque tempore circumcisionis purificari poterant, qui circumcisionem animi non quaerebant; nec per legem sanctificabantur, qui carnalia tantum in lege sequebantur; neque in gratia justificabantur, qui de peccatis poenitere nolebant. Cum ergo merito essent excidendi, quod quidem per Romanos factum est, jubetur illis qui in circumcisione laborabant, ut succisionis cladem annuntiando poenitentiam suggerant. Et hoc est: Succide ergo illam. Ut quid etiam terram occupat? Annuntia,
Abbreviated transcription (Latin):
mitate tua. Et imposurt illi manꝰ: & confestĩ
erecta ẽ: & glorificabat đm. Uidit p̾destinan¬
do ꝑ grãm: uocauit illustrando ꝑ doctrinam:
imposuit manꝰ donis sp̃ualib aduiuando
illam: erexit in oꝑib bonis ad dĩ głificationẽ.

Expanded text:
manus et confestim erecta est, et glorificabat Deum. Vidit praedestinando per gratiam, vocavit illustrando per doctrinam, imposuit manus, donis spiritualibus adjuvando illam, erexit in operibus bonis ad Dei glorificationem.
Abbreviated transcription (Latin):
bere mulier. nec reuerti ad illũ. Et uir uxorẽ
ñ dimiccat: subaudit᷑ excepta causa formeati¬
onis. Et ideo ñ subiecit siẽ de muliere dicens
uxorẽ. si dimiserit uxor̃e peccantẽ: qͥa ñ ita le¬
ge constringit᷑ uir sic̃ mulier: caput enim
mulieris uir ẽ. Idem in eandẽ. Uxorem certe
licet haberi: s si fuerit fornicata abicienda ẽ.
Ita q carnẽ licet edere: s si ydolis oblata fue¬
rit respuat᷑. Auctoritates quidẽ multȩ uident᷑
opponi posse: s dicunt ñ eẽ assertionẽ ĩmo
salubrẽ ammonitionẽ. ut qͥ ñ ꝓpt̾ libiduĩe
s ꝓpt̾ iniuriam dimittit uxorẽ: exꝑtus infe¬
lices pͥores nuptias. nouarũ se ñ uninittat pe¬
riculo. Notandũ hic loqui dñm de matͥmonio:¬
ñ tollit scłarem conditionẽ: ñ ẽ ratũ coniugi¬
ũ seruoꝵ. sine licentia dñoꝵ. Inter liberos qͦ
& seruos non ẽ firmũ coniugiũ. nͥ liber ser

Expanded text:
bere mulier, nec reverti ad illum. » Et vir uxorem bere mulier, nec reverti ad illum. » Et vir uxorem non dimittat, subauditur, excepta causa fornicationis. Ideo non subjecit sicut de muliere, dicensuxorem, si dimiserit uxorem peccantem; quia non ita lege constringitur vir sicut mulier: caput enim mulieris, vir est. Idem in eamdem: « Uxorem certe licet habere, sed si fuerit fornicata, abjicienda est. » Ita et carnem licet edere; sed si idolis oblata fuerit, respuatur. Auctoritates quidem multae videntur opponi posse; sed dicunt non esse assertionem, imo salubrem admonitionem, ut qui non propter libidinem, sed propter injuriam dimittit uxorem, expertus infelices priores nuptias, novarum se non immittat periculo. Notandum, hic loqui Dominum de matrimonionon tollit saecularem conditionem, non est ratum servorum conjugium sine licentia dominorum. Inter liberos quoque et servos non est firmum conjugium, nisi liber servilem
Abbreviated transcription (Latin):
stat qͥa mechus ẽ. Quacũq autẽ ex causa
dimissã quicũq duxerit: reatũ adulterii in¬
currit. Et eñi si uir repudiauit eam ñ tam̃
ob fornicationẽ. manet ex utraq parte con¬
uigiũ: s fit ei uiolentia ꝑ repudiũ. Si uͦ
uxor repudiata fuerit. qͥa unã carnẽ in a¬
liam diuiserit. & se fornicatione a marito
separauerit: culpa sua ut autumant a uin¬
culo comugii uirũ soluit: s ipsa manet
alligata. Hinc ambrosius in pͥma epła ad
coruithios. Hoc uult apłs. ut si mulier disce¬
dat ꝓpt̾ malã conuersatioñe uiri: aut innu¬
pta maneat: aut uiro suo reconciliet᷑. Non
enĩ ꝑmitcit᷑ mulieri ut nubat. si uirũ suum
causa fornicationis dimiserit. aut apostasiȩ:
aut si impellente lascuua usũ querat uxoris
inuertere: qͥa inferior ñ hac lege omnino
utit᷑ qua potior. Si tam̃ apostatet uir. aut
usũ querat uxoris inuertere: nec alii pot̾ nu¬

Expanded text:
stat quia moechus est. Quacunque autem ex causa stat quia moechus est. Quacunque autem ex causa dimissam quicunque duxerit, reatum adulterii incurrit. Etenim si vir repudiavit eam, non tamen ob fornicationem, manet ex utraque parte conjugium, sed fit ei violentia per repudium. Si vero uxor repudiata fuit, quia unam carnem in aliam diviserit, et se fornicatione a marito separaverit, culpa sua, ut autumant a vinculo conjugii virum solvit, sed ipsa manet obligata. Hinc Ambrosius in primam Epistolam ad Corinthios: Hoc vult Apostolus, ut si mulier discedat propter malam conversationem viri, aut innupta maneat, aut viro suo reconcilietur, non enim permittitur mulieri ut nubat, si virum suum causa fornicationis dimiserit aut apostasiae, aut si impellente lascivia, usum quaerat uxoris invertere, quia inferior non hac lege omnino utitur qua potior. Si tamen apostatet vir aut usum quaerat uxoris invertere, nec alii potest nu
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ moyses ad duriciam cordis ur̃i ꝑmisit
uob̃ dimitt̾e uxores ur̃ãs. ab initio autẽ ñ fure
sic. Non dixit ꝓpt̾ duriciam cordis ur̃i ꝑmisit
uob ds: s moyses. Cum enĩ uideret moyses
llos occidere pͥmas uxores ꝓpter desiderium¬
castiget q teneat. Quomͦ Trib modis. Pri¬
mo docendo scđ̃m dm: si timor̃ẽ dĩ ñ sentit
imꝑꝑando. ut uł homines erubescat: si nec
pudor̃ẽ sentit frequent̾ confusa: faciat illi
qͦd p̾cepit salomon. Durũ baculo ꝑcute. Ñ
legistis. Istuo ñ. ꝙ illud suꝑiꝰ ñ gͦ oportuit᷑:
Sico autẽ uob̃: qͥa quicũq dimiserit uxo¬
rẽ suã nͥ ob forncationẽ & aliam duxe¬
rit mechat᷑: ꝙ qͥ dimissã duxerit mechat᷑.
Ex hoc loco ñnulli estimant qͦo qͥ uxorem
fornicariã dimiserit. illa uiuente: aliam le¬
gittime ducere possit. Si qͥs uͦ ñ ob fornica¬
tionẽ. s ꝓpter aluico dimiserit uxorẽ facit qͦd
ñ licet: ꝙ si duxerit aliam uuente illa con-¬

Expanded text:
m Moyses ad duritiam cordis vestri permisit vobis dimittere uxores vestras. Ab initio autem non fuit sic. Non dixit, propter duritiam cordis vestri permisit vobis Deus, sed Moyses. Cum enim videret Moyses illos occidere primas uxores, propter desideriumcastiget, et teneat. Quomodo? Tribus modis. Primo, docendo secundum Deum; si timorem Dei non sentit, improperando, ut vel homines erubescat; si nec pudorem sentit frequenter confusa, faciat illi quod praecepit illi Salomon: Durum baculo percute. Non legistis, istud non et illud superius, non ergo oportuit; Dico autem, quia quicunque dimiserit uxorem suam, nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, maechatur. Et qui dimissam duxerit maechatur. Ex hoc loco nonnulli aestimant quod qui uxorem fornicariam dimiserit, illa vivente, aliam legitime ducere possit. Si quis vero non ob fornicationem, sed propter aliud dimiserit uxorem, facit quod non licet; et si duxerit aliam vivente illa, con
Abbreviated transcription (Latin):
nophegia. Scena ẽ umbraculũ : in de d̃i
scenophegia: id est tab̃naculoꝵs constructio.
uel fixio. Scenophegia erat festuittas. in qua
mense septimo a marcio uidei septẽ dieb ha¬
bitabant in tab̃naculis: in memoriã illorũ
in quib patres eors habitauerũt in deserto
Sicuntꝰ aut̃ more eoꝵ aies sepetei. pper una¬

Expanded text:
 Scena est umbraculum; inde dicitur scenopegia, id est, tabernaculorum constructio vel fixio. Scenopegia erat festivitas, in qua mense septimo a Martio Judaei septem diebus habitabant in tabernaculis in memoriam illorum, in quibus patres eorum habitaverunt in deserto. Dicuntur autem more eorum dies septem, p
Abbreviated transcription (Latin):
ptũ ẽ. Bos cognouit possessorem suũ: q aliꝰ
p̾sepe dñi sui. Qͥ uterq peceati uinculis ab¬
solutꝰ ꝑ predicationẽ: deposuit sitim huius
mundi haustu fontis dñici. filia abrahe ẽ
ȩccłia de utroq ppło: quȩ impleto tẽpore legis
& dñicȩ resuirectionis. ꝑ grãm sc̃ĩ sp̃c euasit

Expanded text:
it possessorem suum, et asinus praesepe Domini sui . Qui uterque peccati vinculis absolutus per praedicationem, deposuit sitim hujus mundi haustu fontis Dominici. Filia Abrahae, est Ecclesia de utroque populo, quae, impleto tempore legis et Dominicae resurrectionis, per gratiam sancti Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
similit̾ ꝑibitis: siẽ illi decem & octo supͣ qͦs
cecidit turris in syloam. & occidie eos. Or¬
do ẽ. Dico uob̃. ñ soli galilei fuere peccators.
sic̃ q iherosolomitȩ qͦs turris opp̾ssit. ñ soli
peccauerunt: s etiã om̃s uos udei ꝑibitis.
ut hi galilei si penitere nolueritis. Proseqͥ t
de iherosolunitis. Putatis qͦd ipsi debitores
fuerunt. pret̾ om̃s homines habitantes in
iherłm: Non dico uob̃: s si ñ penitentiã ẽ

Expanded text:
itis: sicut illi decem et octo, supra quos cecidit turris in Siloam, et occidit eos. Ordo est: Dico vobis, non soli Galilaei fuere peccatores, sicut et Hierosolymitae, quos turris oppressit, non soli peccaverunt; sed etiam omnes vos Judaei peribitis ut hi Galilaei, si poenitere nolueritis. Prosequitur de Hierosolymitis: Putatis quia et ipsi debitores fuerunt praeter omnes homines habitantes in Jerusalem? Non, dico vobis; sed si non poen
Abbreviated transcription (Latin):
t cum hȩc diceret: erubescebant om̃s ab¬
uersarii eiꝰ: & om̃is ppłs gaudebat in uniũ¬
sis quȩ glõse fiebant ab eo. Qui de dictis sal¬
uatoris erubescunt ficulneȩ sterili se comparai¬
dos. ostendunt: qͥ gaudent de miracuł eius:

Expanded text:
haec diceret, erubescebant omnes adversarii ejus, et omnis populus gaudebat in universis quae gloriose fiebant ab eo. Qui de dictis Salvatoris erubescunt, ficulneae sterili se jure comparandos ostendunt. Qui gaudent de miraculis ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
batta sacusiciors & ipiłł templũ huma¬
do sanguane fedantes destiuxerunt. Sigui¬
Noauit etiã pilatus. nominis euiꝰ interp̾ta
hoeos malleatoris. diabolũ: semꝑ animas
octoeri paratũ. Sangius expͥmit̾ peceatũ:
sacfieia bonas actiones. Pilatus gͦ sangui¬
ni galileoꝵ cũ sacͥficus eoꝵ miscet: qnͣdo
hiabolius. dlemosinas. p̾ces. ieiunia. ceteraq bo¬
i soeliũ cõmaeulat. uł mortifera carius & san¬
quis delectatioẽ. uel odii meditatiõ e. uł ii¬
indis furore. uł humanȩ laudis ambitione.
is alia qualibet nefaria peste: ut qũauis ob¬
llta adño uideaut᷑ nichil tam̃ ꝓsint offerentibꝰ.
s poti uitirlũ fiant in peccatũ. De iuda enĩ qͥ
iter sacͥficia ꝓditionẽ dñici sanguinis cogita¬
bat: scͥptũ ẽ. Ec oratio eiꝰ fiat in peccatũ Lelxiui.
icebat autẽ hanc similitudinẽ. Arborem
fici habebat quidã plautatã in uinea sua:

Expanded text:
et atria sacrificiorum et ipsum templum humano sanguine foedantes destruxerunt. Significavit etiam Pilatus, nominis cujus interpretatio est, os malleatoris, diabolum, semper animas occidere paratum. Sanguis exprimit peccatum, et sacrificia bonas actiones. Pilatus ergo sanguinem Galilaeorum cum sacrificiis eorum miscet, quando diabolus eleemosynas, preces, jejunia, caeteraque bona fidelium commaculat, vel mortifera carnis et sanguinis delectatione, vel odii meditatione, vel invidiae furore, vel humanae laudis ambitione, vel alia qualibet nefaria peste, ut quamvis oblata Domino videantur, nihil tamen prosint offerentibus, sed potius interdum fiant in peccatum. De Juda enim qui inter sacrificia proditionem Dominici sanguinis cogitabat, scriptum est: Et oratio ejus fiat in peccatum . L. 164X Dicebat autem hanc similitudinem: Arborem fici
Abbreviated transcription (Latin):
grãm auxilii tribuit. Mystice infantes hii.¬
gentiũ forma sunt: quib ꝑ fidẽ & auditum
salus reddit᷑. At discipuli qui ꝓ chananea sup¬
plicauerant muliere fortasse iam mysteriũ sci-¬
ebant. qͦd utriꝰq ppłi uocatio deberet᷑ s cũ
ad huc ordinẽ nescirent: ex affectu primũ
saluandi isrł. pueros in hibebant accedere:¬

Expanded text:
gratiam auxilii tribuit. gratiam auxilii tribuit. gentium forma sunt, quibus per fidem et auditum salus redditur. At discipuli qui pro Chananaea muplicaverant, fortasse jam mysterium sciebant, quod utriusque populi vocatio deberetur, sed cum adhuc ordinem nescirent, ex affectu primum salvandi Israel, pueros inhibebant accedere
Abbreviated transcription (Latin):
os. qͥ potest caꝑe capiat: ut unꝰqͥsq conside̾t
utrũ uirginalia possit implere precepta
ret. Pueros de castitate mundos obtulerũt.
Putabant enĩ ut corpore mundos tantum
laudaret. ꝙ ñ uoluntate: nescientes qͥa dñs
ñ beatificauit ȩunuchos puericiȩ necessita
te castos. s continentiȩ uirtute. Discipuli
autẽ increpabant eos. Non qͦd nollent eis
benedici increpabant: s nondũ plenissim̃ã
fidem habentes. putabant dm̃ importuni¬
Si peccatores futuri ft̃. ut qͥd sententiã condẽp¬
nationis ꝓfertis. antequã culpã uideatis: Qͣ¬
les mͦ st̃ meũ ẽ: quales futuri ipsoꝵ. Qõ gͦ
meũ ẽ honorate: qͦd ipsoꝵ erit miseremini:
liũ: ut ostenderet ñ ecatẽ regnare s moresͤ
& his qͥ similem habent innocentiam. et
simplicitatẽ. premiũ ꝓmrcctt: de quib pau¬
lus. Nolite pueri effici sensib s malitia par¬
significaret: & cotidie imponit cũ humilib

Expanded text:
os: Qui potest capere, capiat, ut unusquisque consideret, os: Qui potest capere, capiat, ut unusquisque consideret, utrum virginalia possit implere praecepta ueros de castitate mundos obtulerunt, putabant enim ut corpore mundos tantum laudaret, et non voluntate, nescientes quia Dominus non beatificavit eunuchos, pueritiae necessitate castos, sed continentiae virtute. Discipuli autem increpabant eos. HIERON. Non quod nollent eis benedici, increpabant; sed nondum plenissimam fidem habentes, putabant Deum importuniSi peccatores futuri sunt, ut quid sententiam condemnationis profertis, antequam culpam videatis? Quales sunt modo, meum est; quales futuri, ipsorum. Quod ergo meum est, honorate; quod ipsorum erit, miseremini. lium, ut ostenderet non aetatem regnare, sed mores, et his qui similem habent innocentiam et simplicitatem, praemium promittit, de quibus Paulus: Nolite pueri fieri sensibus, sed malitia parsignificaret. Et quotidie imponit, cum humilibus
Abbreviated transcription (Latin):
fortuna. uirgines fiunt: s qͥ a deo petunt
uirginitatẽ: & laborant ut accipiant. In
aliis experiri possumus qͣlia sint antequã
habeamus: in uxore minꝰ licet. Itaq ñ expedit
tenda sit uxor. Si fuerit iracunda. ebriosa:
si iurgatrx & maledica÷ seu quidlibet huiꝰ¬
modi uelimꝰ nolimꝰ sustinenda ẽ. Cum enĩ
lib̾i essemꝰ: uoluntate nos subiecimꝰ seruitu¬
Et ft̃ cunuchi: qͥ seppsos castrauerunt ꝓpter
regnũ celors. Qui potest caꝑe capiat. Triplex
genus ẽ cunuchoꝵ: duo carnaliũ. tertium
sp̃uale. Duob pͥmis. nullũ omnino debet᷑
premiũ: tercio geiu̾ ꝓmittit᷑: qͥa cũ uiri eẽ
possint uoluntate fiunt eunuchi. In pͥmo
genere fc̃ ȩunuchi: qͥ tam frigidȩ natiuȩ di¬
cunt᷑. ut libidinẽ ñ appetant. In scd̾o genere
st̃: qͥ uel abscidunt᷑: uł ꝑsuasione heretica
simulant castitatẽ sub ficta religione. S nul¬
li hoꝵs trium ꝓmittit᷑ premuĩ: nͥ qͥ se castrat
ꝓpter dm̃. Unde infert hortando milites su¬

Expanded text:
fortuna virgines fiunt, sed qui a Deo petunt virginitatem, et laborant ut accipiant. In aliis experiri possumus qualia sint antequam habeamus, in uxore minus licet. Itaque non expedit tenda sit uxor. Si fuerit iracunda, ebriosa, si jurgatrix et maledica, seu quidlibet hujusmodi, velimus nolimus, sustinenda est. Cum enim liberi essemus, voluntate nos subjecimus servituEt sunt eunuchi, qui seipsos castraverunt propter regnum coelorum. Qui potest capere, capiat. Triplex est genus eunuchorum, duo carnalium, tertium spirituale. Duobus primis nullum omnino debetur praemium; tertio generi promittitur; quia, cum viri esse possint, voluntate fiunt eunuchi. In primo genere sunt eunuchi, qui tam frigidae naturae dicuntur, ut libidinem non appetant. In secundo genere sunt, qui vel absciduntur, vel persuasione haeretica simulant castitatem sub ficta religione. Sed nulli horum trium promittitur praemium, nisi qui se castrat propter Deum. Unde infert hortando milites su
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ ꝑ impofitionẽ manus & precatioñẽ:¬
te legis oꝑe.erat gentib largiendũ hic ma¬
cus ꝙ lucas addunt qͦd regnũ dĩ. idẽ. docte¬
nã euangelii sic̃ puer accipiamꝰ: qͥa puer in
discendo neq contradicit doctorib. neq ra¬
tiones componit aduersũ eos: s fidelit̃ sul¬

Expanded text:
 impositionem manus et precationem cessante legis opere, erat gentibus largiendum. Hic Marcus et Lucas addunt, quod regnum Dei, id est, doctrinam Evangelii sicut puer accipiamus: quia puer in discendo neque contradicit doctoribus, neque rationes componit adversum eos, sed fideliter sus
Abbreviated transcription (Latin):
ut omĩa bona deo tͥbuamꝰ. Nonne moyses
dedit uob̃ legẽ: Et nemo ex uob̃ facit legẽ.
Qͥd me queritis int̾fice̾. In lege quide głami-¬
m: s contͣ legẽ quȩ occidere uetat. quȩ me
nuitiat. de morte mea tractatis. Nespon¬
dit turba q dixit. Demoniũ habes. Qͥs te
querit interfice. Qͥd posset aliud dic̃ẽ tͣba
turbulenta. Qd posset aliuo olere cenũ com¬
motũ: Turbauit claritas lucis: turbã lippi¬
tudinis. Ocłi enĩ ñ habentes sanitatẽ: nori
possũt ferre luminis claritatẽ. Nespondit
iħe: q dixit eis. Unũ opꝰ feci: & õs mirami¬
m. ꝓpt̾ea moyses dedit uob̃ circũcisionẽ: ñ

Expanded text:
ut omnia bona Deo tribuamus. Nonne Moyses ut omnia bona Deo tribuamus. Nonne Moyses dedit vobis legem, et nemo ex vobis facit legem? Quid me quaeritis interficere? In lege quidem gloriamini, sed contra legem quae occidere vetat, quae me nuntiat, de morte mea tractatis. Respondit turba et dixit: Daemonium habes. Quis te quaerit interficere? Quid posset aliud dicere turba turbulenta? Quid posset aliud olere coenum commotum? Turbavit claritas lucis turbam lippitudinis. Oculi enim non habentes sanitatem, non possunt ferre luminis claritatem. Respondit Jesus et dixit eis: Unum opus feci, et omnes miramini. Propterea Moyses dedit vobis ci
Abbreviated transcription (Latin):
ut credatis in eũ que misit ille. Qͥ credit in
eũ credit eiꝰ s ñ conuertit᷑: qͥa demones ere
duit ei ñ in eũ. Nos etiã credimꝰ petro ⁊ pau¬
lo: s ñ credimꝰ in peccũ &s paulũ. Quio ẽ gͦ
in dm̃ credere: Credendo in eũ ire: & eiꝰ m̃bris
ẽ diccre patrẽ & filiũ duo nomina eẽ. s unã
rẽ. Alicuiꝰ enĩ ẽ doctrina filii: si sua ñ ẽ. Si
qͥs uoluerit uoluntatẽ eiꝰ face̾. cognoscet de
doctrina. utrũ ex deo sit: an ego a me ipso
loqͣr. Sensus ẽ. Siqͥs credit me filiũ dĩ: in¬
telliget qͦd doctrina mea ẽ eiꝰ. Qͥ a semet ip¬
so loquit᷑: głam ꝓpͥam querit. De antixp̃o
dicit: qͥ ñ a do missus. s uenire ꝑmissus. ex¬
tollet se ut ait apłs supͣ omne qͦd dr ds aut
gͦo colit᷑ Opi autẽ querit głam eiꝰ qͥ misit
illũ. hic uerax ẽ:q iniusticia in illo non ẽ
hoc de se dicens. dat humilitatis exemplũ:

Expanded text:
ut credatis in eum quem ille misit . Qui credit in ut credatis in eum quem ille misit . Qui credit in eum, credit ei, sed n in eum. Nos etiam credimus Petro et Paulo, sed non credimus in Petrum et Paulum. Quid est in Deum credere? Credendo in eum ire et ejus membris est dicere, Patrem et Filium duo nomina esse, sed unam rem. Alicujus est enim doctrina Filii, si sua non est. Si quis voluerit voluntatem ejus facere, cognoscet de doctrina utrum ex Deo sit, an ego à me ipso loquor. Sensus est: Si quis me credit Filium Dei, intelliget quod doctrina mea est ejus. Qui a semetipso loquitur, gloriam propriam quaerit. De antichristo dicit, qui non a Deo missus sed venire permissus, extollet se, ut ait Apostolus, supra omne quod dicitquod colitur . Qui autem quaerit gloriam ejus qui misit illum, hic verax est, et injustitia in illo non est. Hoc de se dicens, dat humilitatis exemplum,
Abbreviated transcription (Latin):
in deo: s tande ds̃ manifeste ueniet. Nemo
tam̃ palã loquebat᷑ de illo: ꝓpt̾ metũ uideoꝵ.
Nemo scilicce. illors: qͥ dicebant bonꝰ ẽ. Iam
autẽ die festo mediante. a scendit iħe in tẽ¬
plũ ꝙ doeebat. Cum iam uidelica. illꝰ festi
tot dies pͥterissent qtͦ futuri erant: ascendit.
Qdͥ latuit. exemplũ ẽ uitandi malos: qͦo pa¬
lam loquit᷑ & ñ tenet᷑ ab his qui querebant:
potestatis eiꝰ indiciũ ẽ. Et mirabant᷑ iudei
dicentes. Quomͦ hic licteras scit. cũ ñ didice¬
rit. In de mirabant᷑ qͥa mult nouerant que¬
ꝵ doctrina non ẽ mea: s eiꝰ qͥ misit me. Hide¬
t᷑ contraria loqͥ. Qd̃ si dixisset ista doctima
ñ ẽ mea: nulla eẽt questio. Nunc autẽ ui
hoc ẽ solutio qͥa doctrina patͥs ẽ uerbũ pa¬
t̃s: ioẽ filius ẽ ex patre. Ac si diceret. Ego ñ
sũ a me ipso: s apatre. Qͥa enĩ tam tuum
quã tri. ꝙ qͥd tam ñ tuũ quã tu. si aliciuꝰ ẽ
qo es: hinc alibi dñs dicit. Hoc ẽ opus dĩ:

Expanded text:
in Deo , sed tandem Deus manifeste veniet. Nemo tamen palam loquebatur de illo propter metum Judaeorum. Nemo scilicet illorum, qui dicebant, bonus est Jam autem die festo mediante, ascendit Jesus in templum et docebat. Cum jam videlicet illius festi tot dies praeteriissent, quod futuri erant, ascendit. Quod latuit, exemplum est vitandi malos, quod palam loquitur, et non tenetur ab his qui quaerebant, potestatis ejus indicium est. Et mirabantur Judaei, dicentes: Quomodo hic litteras scit, cum non didicerit? Inde mirabantur, quia multi noverant que doctrina non est mea, sed ejus qui misit me. Videtur contraria loqui. Quod si dixisset, ista doctrina non est mea, nulla esset quaestio. Nunc autem in hoc est solutio, quia doctrina Patris est Verbum Patris, id est, Filius ex Patre. Ac si diceret: Ego non sum a me ipso, sed a Patre. Quid enim tam tuum quam tu? et quid tam non tuum quam tu, si alicujus est quod es? Hinc alibi dicit Dominus: Hoc est opus Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
& matr̃e et adherebit uxori suȩ: ꝙ ert̃ duo
in carne una. Dixit hȩc d̃s ꝑ adam: cui ñ
feminas. s femiña de latere formauit. ꝓptire
tre & matr̃e. et adherebit uxori. Non dix̃ uro¬
rib: utt ostenderet ñ unã ducendam suꝑ alte¬
mines ꝑ amore incipiunt & augent᷑. Humos
de radicib ascendit in herbam. & transinitit᷑
in sem̃: s ad radices ñ reuertit᷑. Sic caritas de
parentib ascendit ad filios: s ñ conuertitur.
Et ideo parentes plus diligunt filios qũa ab
eis diligant᷑. qͥa filii transinitturt affectum
ad alios ꝓcreandos: Itaq iam ñ sunt duo.
s una caro. Sic̃ animȩ multors qͥ sp̃ualit̾ se
diigunt. qͣsi una dicunt᷑ ut illuo. mułtitũl¬
nis endentiũ erat cor unũ & anima una: sic
uir & uxor qͥa carnalit̾ se diligunt. una caio
aicunt᷑. Uel ideo una caro: quia una lege
asuingunt᷑ ad carnis debitũ ꝑsoluendum.
Sic eñ muliet ñ habet potestatẽ sui corꝑis

Expanded text:
et adhaerebit uxori suae, et erunt duo in carne una. Dixit hoc Deus per Adam, cui non feminas, sed feminam de latere formavit. Proptertrem et matrem, et adhaerebit uxori. Non dixit, uxoribus, ut ostenderet non unam ducendam super altemines per amorem incipiunt et augentur. Humor de radicibus ascendit in herbam, et transmittitur in semen, sed ad radicem non revertitur, sic charitas de parentibus ascendit ad filios, sed non convertitur. Et ideo parentes plus diligunt filios, quam ab eis diligantur, quia filii transmittunt affectum ad alios procreandos. Itaque jam non sunt duo, sed una caro. Sicut animae multorum quae spiritualiter se diligunt, quasi una dicuntur, ut illud: Multitunis credentium erat cor unum et anima una ; sic vir et uxor quia carnaliter se diligunt, una caro dicuntur. Vel ideo una caro, quia una lege astringuntur ad carnis debitum persolvendum, sicut enim mulier non habet potestatem sui corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
ab impio p̾side int̾ sua sacrificia st̃ necitti.
suors scelerũ penas morte scelerata soluerũt
Quib tam̃ ñ ipsa mors obfuit ut in scd̃am
mortẽ nutterent᷑: s uita inꝙꝓba: nã & bons̃
sic sepe mortuos martyrũ gła declarat. Ad
correctionẽ uiuentiũ. ut flagellato pestilente
stultus sapientior fiat: uel ad exemplũ coru¬
gi nolentiumꝰ ideoq pessime ꝑtturor taliter
multi moruuit᷑: & pessima morte multant᷑
Unde sequit᷑. Et respondens dixit illis. Pu¬
tatis qͦd hi galilei p̃ omnib galileis pecca¬
tores fuerunt. qͥa talia passi sunt: Non di

Expanded text:
o praeside inter sua sacrificia sunt necati, suorum scelerum poenas scelerata morte solverunt. Quibus tamen non ipsa mors obfuit, ut in secundam mortem mitterentur, sed vita improba. Nam et bonos sic saepe mortuos martyrum gloria declarat, ad correctionem viventium, ut flagellatio pestilente, stultus sapientior fiat ; vel ad exemplum corrigi nolentium, ideoque pessime periturorum, taliter multi moriuntur, et pessima morte mulctantur. Unde sequitur: Et respondens, dixit illis: Putatis quod hi Galilaei prae omnibus Galilaeis peccato
Abbreviated transcription (Latin):
s ex gr̃a in eis ꝙ ꝑ eos oꝑante. sccłm arbitriũ ñ
eoꝵ s dĩ. Sic ẽ illico. Tu es solus qͥ facis mira¬
bilia: cũ multi homines miracula fecerie.
s ñ ex se. sicut ds. Itẽ nemo bonus nͥ solus d̾s
qͥa ex se bonus: ꝙ multi homines boni sũt.
s ñ eo mͦ quo ds̃. Nullus gͥ nͥ ds potest aliũ
saluare: qͦd quide faceret si ex se peccã dimit¬
teret. Qd̃ etiã nemo p̾ter nosmet ipsos possit
nos dampnare: ostendit᷑ ibi. Anima mea in
manib meis semꝑ. Notandũ qͦd siis qui
uult confiteri. articło necessitatis imminen¬
te ñ potest: qͦd ei ministraret sacerdos uisi.¬
bilis si ad eẽt. hoc supplere ñ dedignat᷑ in¬
uisibilis: de qͦ in eccłiastico. Ecce sacerdos
magnus. Et apłs. Plures facti fc̃ sacerdotes
iecuro qͦd morte ꝓhiberent᷑ ꝑmanere: hic aut̃
manet ineternũ. sacerdotiũ habens sempiter¬
nũ. Siqͥs uͦ ex contemptu. uel ex negligentia

Expanded text:
sed ex gratia in eis, et per eos operante, secundum arbitrium non sed ex gratia in eis, et per eos operante, secundum arbitrium non eorum, sed Dei. Sic est illud: Tu es solus qui facis mirabilia , cum multi homines miracula fecerint, sed non ex se sicut Deus. Item: Nemo bonus nisi solus Deus , quia ex se bonus: et multi homines boni sunt, sed non eo modo quo Deus. Nullus igitur nisi Deus potest alium salvare, quod quidem faceret, si ex se peccata dimitteret. Quod etiam nemo praeter nosmetipsos possit nos damnare ostenditur ibi: Anima mea in manibus meis semper . Notandum quod si is qui vult confiteri, articulo necessitatis imminente non potest, quod ei ministraret, visibilis sacerdos si adesset, hoc supplere non dedignatur invisibilis, de quo in Ecclesiastico: Ecce sacerdos magnus . Et Apostolus: Plures facti sunt sacerdotes, idcirco quod morte prohiberentur permanere: hoc autem manet in aeternum, sacerdotium habens sempiternum . » Si quis vero ex contemptu vel ex negligentia
Abbreviated transcription (Latin):
tiansfert᷑ ad effectũ. Ex p̾dictis itaq manife¬
stũ ẽ. qͦd aliis dutetit d̾s ꝑ ministeriũ sacer¬
dotũ et peccatũ & penã peccati. aliis solam
temporałe penã: qͥa iam peccati tenebras &
grhennȩ uinculũ soluerat: qͦd ꝑ lar̃arũ osten¬
dit. Accessit enĩ ꝙ uocauit eũ ÷ & uocatũ ui¬
uificauit. et uiuificato ait exi foras: ꝙ de
Similiter uenit ad peccatorẽ. et uocat eum ꝑ
interña inspirationẽ: ꝙ morte peccat disce¬
uente iuiuficat᷑: et eo iuuificato dicit ut exe
at foras. toẽ ꝑ confessionẽ se sacerdotib o¬
stendat: de quo & sacerdotib ait. soluite eũ
idẽ. reuocate ad ȩccłiam. & sinite abire: hoc
ẽ cũ aliis fidelib conu̾sari & ꝑmanere. Di¬
mittit gͦ ds peccata ex semet ipso. & ꝑsemet¬
ipsum qnͣdo uult: unde ait ꝑ ꝓpħam. Ego
dñs solus: ddeleo iniquitates & peccata ppłi
Inde ambrosiis. Ile solus peccata dimiccit:
qͥ solus ꝓ peccatis mortuus ẽ. Sacerdotes tam̃

Expanded text:
dictis itaque manifestum est quod aliis dimittit Deus per ministerium sacerdotum et peccatum et poenam peccati; aliis solam temporalem poenam, quia jam peccati tenebras et gehennae vinculum solverat: quod per Lazarum ostendit. Accessit enim et vocavit eum, et vocatum vivificavit, et vivificato ait: « Exi foras, » et de Similiter venit ad peccatorem, et vocat eum per internam aspirationem, et morte peccati discedente vivificatur, et eo viat foras, id est, per confessionem se sacerdotibus ostendat, de quo et sacerdotibus ait, solvite eum, id est, revocate ad Ecclesiam, et sinite abire, hoc est, cum aliis fidelibus conversari et permanere. Dimittit ergo Deus peccata ex semetipso, et per semetipsum quando vult. Unde ait per prophetam: Ego Dominus solus deleo iniquitates et peccata populi . Inde Ambrosius: « Ille solus peccata dimittit, qui solus pro peccatis mortuus est. » Sacerdotes tamen
Abbreviated transcription (Latin):
phariseoꝵ uolebat dm̃ caꝑe quasi cornuto sil¬
logismo: ut nel ostenderent eũ docẽ contra¬
ria castitati. uł loqͥ contraria moysi. S dñs
transiit decipulã eoꝵ: temꝑando responsioñt
Qui respondens: ait illis. Non legistis qͥa qͥ

Expanded text:
Pharisaeorum volebat Deum capere quasi cornuto syllogismo, ut vel ostenderent eum docere contraria castitati, vel loqui contraria Moysi. Sed Dominus transiit decipulam eorum, temperando responsionem. Qui respondens, ait illis: Non legistis quia qui
Abbreviated transcription (Latin):
Patet ex ante dictis. qͥa penttentia ẽ medieam̃¬
tũ uulneris: spes salutis: & nom̃ ipsũ sũptũ
ẽa pena. qua anima cruciat᷑. & caro mortifica¬
pͫ: ꝙ. dicta ẽ penitentia qͣsi punientia. Q pe¬
nitentiã agunt. ideo capillos ⁊ barbã nittͥuit
ut monstrent habundantiam criminũ: quib
peccatoꝵ: ꝓpt̾ hedos ad sinistiã futuros. Qd̃
autẽ cinere asꝑgunt᷑ peccatores: ostendit qͥa
cinis st̃ q in puluerem reuertent᷑. Lacͥmȩ pe¬
nitentiũ: apud dm̃ ꝓ baptismate reputant᷑:
Dupplex ẽ penitentiȩ gemitus: uł dũ plan¬
gimus qd̾ male gessimus: uel dũ plangimꝰ
qͦuia ñ egimnꝰ qͦt agere debiumꝰ. Ille uere peniten¬
tiam agit: qͥ nec penitere p̾terita negligit. nec¬
penitenda cõmittit. Qͥ uͦ lacͥmas indesinent̾
fundit. & tam̃ peccare ñ desinit: hic lamentũ
habet. s mundationẽ ñ habet: qͥa dũ ipsam
fletib suis mundiciã subtiahit:÷ & ante dei

Expanded text:
Patet ergo ex antedictis, quia poenitentia est medicamePatet ergo ex antedictis, quia poenitentia est medicamentum vulneris, spes salutis, et nomen ipsum sumptum est a poena qua anima cruciatur, et caro mortificatur, et dicta est poenitentia quasi punientia. Qui poenitentiam agunt, ideo capillos et barbam nutriunt, ut monstrent abundantiam criminum, quibus peccatorum propter haedos ad sinistram futuros. Quod autem cinere asperguntur peccatores, ostendit quia cinis sunt, et in pulverem revertentur. Lacrymae poenitentium apud Deum pro baptismate reputantur. Duplex est poenitentiae gemitus. Vel dum plangimus quod male gessimus, vel plangimus quod non egimus quod agere debuimus. Ille vere poenitentiam agit qui nec poenitere ppoenitenda committit. Qui vero lacrymas indesinenter fundit, et tamen peccare non desinit, hic lamentum habet, sed mundationem non habet. Si qui autem fletibus suis munditiam subtrahit, et ante Dei
Abbreviated transcription (Latin):
iungere: ut qͥ ꝑ simplex preceptũ teneri ñ po¬
test: ꝑ similitudinẽ teneat᷑. Regnũ celoꝵ in¬
tellige xp̃m. ideo terreno regi assimilatũ: ut
ostendat oportere sine numero ueniã dare con-¬
seruis penitentib: cũ ꝑ euangelii grãm oĩum
omnino peccaminũ ueniã. nob̃ suo munere
ñ nr̃o merito largitus sit. Et cũ cepisset ia¬
tionẽ ponere: oblatus ẽ ei unꝰ qͥ debebat decẽ
milia talenta. Cũ autẽ ñ haberet unde red

Expanded text:
e, ut quod per simplex praeceptum teneri non potest, per similitudinem teneatur. Regnum coelorum intellige Christum, ideo terreno regi assimilatum, ut ostendat oportere sine numero veniam dare conservis poenitentibus, cum per Evangelii gratiam omnium omnino peccaminum veniam nobis suo munere, non nostro merito largitus sit. « Et cum coepisset rationem ponere, oblatus est ei unus qui debebat decem millia talenta. Cum autem non habe
Abbreviated transcription (Latin):
nulla sufficiens ẽ penttentia. Uñ a pecca-¬
tis soluto dicit᷑: uade. ꝙ ampliꝰ noli pecca¬
re. Scl̃ares qͦ leges: ꝓpt̾ ingratitudines qͣs¬
dam reuocant manumissos ad pͥorẽ ser
lationẽ: ñ iudicabit ds̃ bis in idipsũ. S
ñ ẽ ut aiuint dupplex ĩmo una tͥbulatio
ꝙ una punttio: cũ qͥ ñ ẽ hic sufficienter
punitꝰ. pꝰea punit᷑. Non irrationabilit̾ qͦ
putant pͥores peccandi affectus rediisse:
iuxta parabolam in qua sp̃c inmundꝰ. uui
uertar in domũ meã: unde exiui. Et enĩ
peccator in actu cͥminalis uniꝰ apparens.
multa intelligendus ẽ habere in affectu: sic̃
iustus multo plures habet uirtutes affe¬
ctu. quã actu. ¶Iliis uͦ uidet᷑ qͦo ꝓ illis pec¬
catis de quib homo dõ ꝑ penitentiã satis¬
fecit. ñ sit ampliꝰ puniendus: & si pꝰea uel
similia uel grauiora cõmittat. Peccator

Expanded text:
nulla sufficiens est poenitentia. Unde a peccanulla sufficiens est poenitentia. Unde a peccatis soluto dicitur: « Vade, et amplius noli peccare . » Saeculares quoque leges propter ingratitudines quasdam revocant manumissos ad priorem serlationem: « Non judicabit Deus bis in idipsum. » Sed non est, ut aiunt, duplex, imo una tribulatio et una punitio, cum qui non est hic sufficienter punitus, postea punitur. Non irrationabiliter quoque putant priores peccandi affectus redisse, juxta parabolam in qua spiritus immundus vertar in domum meam unde exivi . » Etenim peccator in actu unius criminalis apparens multa intelligendus est habere in affectu, sicut justus multo plures habet virtutes affectu quam actu. Aliis vero videtur quod pro illis peccatis, de quibus homo Deo per poenitentiam satisfecit, non sit amplius puniendus, etsi postea vel similia vel gravio
Abbreviated transcription (Latin):
pecẽ fomentũ. hinc ÷ illud: ꝙ oratio eiꝰ fiat ĩ peceatũ:
Post acceptã qͦ plenã peccatoꝵ donationẽ.
& intimȩ gr̃ẽ adhesionẽ. multi cͥminaliter
corriuint. tit petrus & dauid: q̃ fortiores sur¬
rexerunt. Iustus enĩ si ceciderit ñ collidet᷑: qͥa
dñs qͥ rapit iustũ. ne malitia immitet eiꝰ
sensũ. cadenti subponit manũ suã: ut qͥ ca¬
dit ꝑ infirmitatẽ earnis. ꝑ penitentiam re
sitrgat. Qs gͦ dicere aubeat de sic assũptis
in gr̃a: ut ds quẽquã labi ꝑmittat usq
ad dampnationẽ. Neriuntam̃ si qͦs dam¬
pnari contingat: dicunt quida iuxta pa¬
rabolã. qͥa peccata pͥus dimissa &. etiam
indicio eccłiȩ temporalit̾ punita. redeunt.
ut ecernalit᷑ puniant᷑. Sicut enĩ iusticia
delet ante acta peccata. sic intusticia suc¬
cedens iusticiã ꝑimit: qua dampnata:
cont᷑ͣ pͥora peccata nulla remanet medi¬
iustus peccauerit. omĩs iusticiȩ eiꝰ i obliuõẽ
erunt. Uͥ gͦ ñ fuerit caritatis ꝑseuerantia:

Expanded text:
fiat in peccatum . » Prius acceptam quoque plenam peccatorum condonationem, et intimae gratiae adhaesionem multi criminaliter corruunt, ut Petrus et David, qui fortiores surrexerunt. Justus enim si ceciderit non collidetur, quia Dominus qui rapit justum ne malitia immutet ejus sensum; cadenti supponit manum suam , ut qui cadit per infirmitatem carnis, per poenitentiam reassumptis in gratia, ut Deus quemquam labi permittat usque ad damnationem? Verumtamen si quos damnari contingat, dicunt quidam juxta parabolam, quia peccata prius dimissa, et etiam judicio Ecclesiae temporaliter punita, redeunt ut aeternaliter puniantur. Sicut enim justitia delet anteacta peccata, sic injustitia succedens justitiam perimit: qua damnata, contra priora peccata nulla remanet medijustus peccaverit, omnes justitiae ejus in oblivione erunt . » Ubi ergo non fuerit charitatis perseverantia,
Abbreviated transcription (Latin):
debamꝰ. Uniuersĩ si quid̃e debitũ merito
ꝑsoluent dupplices animo. & in constanteᷤᷤ
in omnib uiis sius: qͦs parabolȩ conclusio
specialiter ꝑcutit. Ipsi namq ficte conu̾san¬
tes in ȩccłia. nec ꝓtimũ sincero affectu dili¬
gunt: nec pure solius dĩ uttuitu aliqͥd faci¬
unt. Qd̾ gͦ rogantib dimiserat d̾s̃ in hoc
tudelicꝙ qͥa sacram̃toꝵs communionẽ con

Expanded text:
uidem debitum merito persolvent duplices animo et inconstantes in omnibus viis suis, quos parabolae et conclusio specialiter percutit. Ipsi namque ficte conversantes in Ecclesia, nec proximum sincero affectu diligunt, nec pure solius Dei intuitu aliquid faciunt. Quod ergo rogantibus dimiserat Deus, in hoc videlicet, quia sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
donec redderet debitũ. Noluit seipsũ conside¬
rare ut in spũ lenitatis miscdit ageret: s reces¬
sit a bono gr̃ȩ quã susceꝑat. mittens conser¬
uũ in carcer̃e dirȩ tribulationis: qͣsi ad hoc
fortassis ut ita debitum peccati solueret. ne
qͥd in futuro grauiꝰ ulciscendũ remaneret.

Expanded text:
donec redderet debitum. Noluit se ipsum considedonec redderet debitum. Noluit se ipsum considerare, ut in spiritu lenitatis misericorditer ageret; sed recessit a bono gratiae quam susceperat, mittens conservum in carcerem dirae tribulationis, quasi ad hoc fortassis, ut ita peccati debitum solveret, ne quid in futuro gravius ulciscendum remaneret.
Abbreviated transcription (Latin):
pitate oꝑiam multitudinẽ peccator. Ni¬
srtus autẽ dñs serui illꝰ dimisit eũ: o debi¬
cũ dimisit ei Peccator rogans accipit do¬
nũ decẽ miliũ talẽtoꝵ. ioẽ ueniã suors cõmis¬
soũ cũ sͥ assumit medelã. qũa dđs ad hoc
nifituit. Hoc aut̾e fit: si lauachrũ baptismi
n ficde. uel si postea baptismũ penitentiȩ
deuote suscipiat. Dimissus itaq a iuincłis
q̃cedentis timoris: egredit᷑ in spem salutis:
Egrisus autẽ seruus ille inuenit unũ de
conserius sius qͥ debebat ei centũ denarios:
atmens suffoeabat eũ dicens. Redde qͦd de¬
hes. Centũ denarioꝵs debitor erat: qũe de
aliquib cõmissis in frẽm satisfacere oporte¬
bit. Conseruũ autẽ suffocare ẽ: in frẽm ꝑ
iundictam exardescere. Et ꝓcidens conser¬
nus eiꝰ. rogabat eum dicens. Patientiã habe
m me: ꝙ om̃ia reddam tͥ. Emendabo scilicoꝵ
consilio uł uidicio eccłiȩ qͦd deliqui. Ille aittẽ
noluit: s abiit & misit illum in carcerem.

Expanded text:
ritate operiam multitudinem peccatorum. Misertus autem dominus servi illius, dimisit eum et debitum dimisit ei. Peccator rogans, accipit donum decem millium talentorum, id est, veniam suorum commissorum, cum sibi assumit medelam, quam Deus ad hoc instituit. Hoc autem fit, si lavacrum baptismi non ficte, vel si postea baptismum poenitentiae devote suscipiat. Dimissus itaque a vinculis praecedentis timoris, egreditur in spem salutis. Egressus autem servus ille, invenit unum de conservis suis, qui debebat ei centum denarios. Et tenens suffocabat eum, dicens: Redde quod debes. Centum denariorum debitor erat, quem de aliquibus commissis in fratrem satisfacere oportebat. Conservum autem suffocare, est in fratrem per vindictam exardere. Et procidens conservus ejus, rogabat eum, dicens: Patientiam habe in me, et omnia reddam tibi. Emendabo scilicet consilio vel judicio Ecclesiae quod deliqui. Ille autem noluit, sed abiit et misit illum in carcerem,
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ita. qͣsi queda emplastra. E uenit itaq al
pͥus contritũ & humiliatũ confirmariu
confessione⁊ et plerũq peccator solo timoli
qil ecłi onsuetudine sacerdoti presentat.
p saetsotale officiũ uere compungit᷑: ac ple¬
pls catitate recedit. Nonnulli etiã nec tũc ex
moe uiaeunt: s tam̃ forma penitentiȩ qũa
quscapurt. paulatim nutrit in eis humili¬
tici. eũ arttate. Perisq similit̾ cũ resipiscãt
ioest baptismus: ad qũe tam̃ fictȩ accessert̃
Sensiuã tam̃ temꝑis in agenda penitenti
a cutio catones in arbitrio sacerdotis intel¬
sigentis statuunt: qͥa apud dm̃ ñ tantã ua¬
lis m̃siura tẽporis quã doloris: nec abstinen
ha tm̃ eyborũ. quantũ mortificatio uicioꝵ:

Expanded text:
menta quasi quaedam emplastra. Evenit itaque menta quasi quaedam emplastra. Evenit itaque prius contritum et humiliatum confirmari in confessione, et plerumque peccator solo timore vel Ecclesiae consuetudine sacerdoti praesentatus per sacerdotale officium vere compungitur, ac plenus charitate recedit. Nonnulli etiam nec tunc ex corde redeunt, sed tamen forma poenitentiae quam suscipiunt paulatim nutrit in eis charitatem cum humilitate. Plerisque similiter, cum resipiscant, prodest baptismus ad quem tantum ficte accesserunt. Mensuram autem temporis in agenda poenitentia idcirco canones in arbitrio sacerdotis intelligentis statuunt, quia apud Deum non tantum valet mensura temporis quam doloris; nec abstinentia tantum ciborum quantum
Abbreviated transcription (Latin):
corporis dissolutio. & numerosa temporalũ
defectuũ multitudo. Qo̾ ad hoc quid̾e plu¬
rimũ ualet. qͥa oĩs uirtꝰ in infirmitate ꝑfictꝰ
simul etiã neqͥs baptisini grãm ob p̾sentis in¬
te felicitatẽ peteret: ꝙ sic nec istam digne ha¬
beret. nec ad ȩternã ꝑueniret. Sic qͦ actualis
peccati ꝑ uiuificationẽ m̃tis ȩt̾na pena relaxi¬
ta. relinquit᷑ temporał: ut qͦd illicita animȩ
delectatione. siue etiã carnali uoluptate com¬
missũ ẽ. satisfactionis amaritudine digne
purget᷑ ab homine dũ licet: ne districtꝰ a d̾o
puniat᷑ in futuro. Nullũ enĩ malũ p̾terit ciu¬
punitũ. Confessio gͥ conuenient̾ instituta ẽ:
ut qͥ in sua potestate positus adeo discesserat
sub alio positus cũ humilitate & deuotione
nera ad sanandũ detegerent᷑: ut peccator ñ
a se. s ab alio maioris humilitatis cansa sa¬
tisfactionis medicinã suscipiat. St̃ eñĩ sacta¬

Expanded text:
corporis dissolutio, et numerosa temporalium corporis dissolutio, et numerosa temporalium defectuum multitudo. Quod ad hoc plurisimul etiam ne quis baptismi gratiam ob praesentis vitae felicitatem peteret: et sic nec istam digne haberet, nec ad aeternam perveniret. Sic quoque actualis peccati per vivificationem mentis aeterna poena relaxata, relinquitur temporalis, ut quod illicita animae delectatione, sive etiam carnali voluptate commissum est, satisfactionis amaritudine digne purgetur ab homine, dum licet, ne districtius a Deo puniatur in futuro. Nullum enim malum praeterit impunitum. Confessio igitur convenienter constituta est, ut qui in sua potestate positus, a Deo discesserat, sub alio positus, cum humilitate et devotione nera ad sanandum detegerentur, ut peccator non a se, sed ab alio majoris humilitatis causa satisfactionis medicinam suscipiat. Sunt enim sacra