comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ affectũ pre deuotõnis excitãt: ⁊
cor nr̃m uł narranto laudẽ dei ad eiꝰ amo¬
rẽ ꝓuocant: uł nr̃am miseriã ꝯmemo¬
rando ante ꝯspectũmo eiꝰ nos humiliãt.
⁊ utilem nobis sollicitudinẽ ⁊ fiduciã
corã ip̃o ampliorẽ p̃stant. Sine gͥ lau¬
dem dei in bonitate ⁊ potentia siue mi¬
seriã nr̃am in infirmitate ⁊ tulpa ur̃a
sine maliciam adu̾sarioꝵ nr̃oꝵ intirã¬
nide eoꝵ ⁊ astutia ad excitatonẽ m̃tis ⁊
augm̃tũ bone deuotõius orantes ꝯme¬
moremꝰ: nichil in eptũ facimꝰ. s ꝑ piũ
affectũ ꝙ̃ ip̃a in nob̃ u̾ba excitãt ubiq

Expanded text:
devotionis excitant, et cor nostrum vel narrando laudem Dei ad ejus amorem provocant, vel nostram miseriam commemorando, ante conspectum ejus nos humiliant, et utilem nobis sollicitudinem et fiduciam coram ipso ampliorem praestant. Laudem Dei in potentia seriam nostram in infirmitate et culpa nostra, sive malitiam adversariorum nostrorum in tyrannide eorum et astutia, ad exercitationem mentis et augmentum bonae devotionis orantes commemoremus, nihil ineptum facimus, et per pium a
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃oꝵ demonũ ⁊ ꝑu̾soꝵ hoĩm maliciam:
crudelitatẽ iniquitatẽ. tirantudẽ qd̾ ei
adu̾sant᷑. qͥ nos ꝑsequnt᷑: qd̾ uob̾ hostes
sunt qͥ ei ꝯtͣdicũt qd̾ odimꝰ q̃ odit qd̾ di¬
ligimꝰ q̃ diligit. malle nos ꝓpt̾ eũ odia

Expanded text:
 hominum malitiam, crudelitatem, iniquitatem, tyrannidem, quod ei adversantur, qui nos persequuntur, quod nobis hostes sunt, qui ei contradicunt, quod odimus quae odit, quod diligimus quae diligit. Malle nos propter eum odia
Abbreviated transcription (Latin):
bis. ut bene sit nob̾: sine tͦ tã male
ẽ nob̾. Miserare labores ⁊ conatus noᷤ¬
tros ad te. qͥ nichil ualemꝰ sine te. In ui¬
tas nos. ad iuua uos. Ob secro dñe ne
desperẽ suspirando s ⁊ respirẽ speratido.
indulca illud tua cõsolatõne. Esuriẽs
ẜamelitꝰ accessi: ne receda in pastꝰ. Pau
ꝑueni ad diuitẽ miser ad misericordẽ.
ne redeam uaciis ⁊ cõtẽptꝰ. Et si ante¬
ꝙͣ comedã suspiro. da uł post suspinia
qd̃ comedã. Doce me q̃rere te. ⁊ ostende
te q̃renti. Qria nec q̃rere te possum
ui tu doceas: nec inuenire nisi te ostẽ
niendo. Fateor dñe ⁊ gras ago. qi creasti
in me hanc ymaginẽ tuã ut tui memor
te cogitẽ ⁊ amẽ. S sic ẽ abolita attͣcione
uicioꝵ sic ⁊̃ obfuscata fuiuo ptc̃oꝵ. ut
nõ possit facere ad qd̃ fc̃a est trsi tu re¬
noues ⁊ reformez eam

Expanded text:
bis, ut bene sit nobis, sine quo tam male est nobis. Miserare labores et conatus nostros ad te, qui nihil valemus sine te. Invitas nos, " adiuva nos ". Obsecro, domine, ne desperem suspirando, sed respirem sperando. Oindulca illud tua consolatione. Obsecro, Famelicus accessi, ne recedam impastus. Pauper veni ad divitem, miser ad misericordem; ne redeam vacuus et contemptus. Et si " antequam comedam suspiro ", da vel post suspiria quod comedte quaerenti; quia nec quaerere te possum nisi tu doceas, nec invenire nisi te ostendniendo. Fateor, domine, et gratias ago, quia creasti in me hanc imaginem tuam, ut tui memor te cogitem, te amem. Sed sic est abolita attritione vitiorum, sic est offuscata fumo peccatorum, ut non possit facere ad quod facta est, nisi tu renoves et reformes eam
Abbreviated transcription (Latin):
Graue dampnũ grauis dolor gͣue totũ
S heu me miserũ: unũ de aliis mi¬
seris filiis eue elongatis a deo. Quid
fendi u me ip̃m. Requiẽ q̃rebã ĩ se¬
creto meo: ⁊ tribulatõnẽ ⁊ dolorẽ ĩue¬
ni in uitinis meis. Uolebã ridere et
gandio uentis mee. ⁊ cogor rugire a
genutu cordis mei. Sꝑabat᷑ leticia ⁊
ecce unde densent᷑ suspiria. Et otu dñe¬

Expanded text:
Grave damnum, gravis dolor, grave totum. Grave damnum, gravis dolor, grave totum. Sed heu me miserum, unum de aliis miseris filiis Evae elongatis a deo, quid fendi in meipsum. Requiem quaerebam in secreto meo, et tribulationem et dolorem inveni in intimis meis. Volebam ridere a gaudio mentis meae, et cogor rugire a gemitu cordis mei. Sperabatur laetitia, et ecce unde densentur suspiria. Et o tu, D
Abbreviated transcription (Latin):
Du me fecisti ⁊ refetisti: ⁊ oĩa mala bona
tu mͥ ꝯtulisti ⁊ nõdũ noui te. demꝙ ad
te uidendũ fc̃s sũ: ⁊ nõdũ feci ꝓpt̾ qd fc̃s
sũ. Omisera sors hoĩs tũ hoc ꝑdidit ad
qd̾ fc̃s ẽ. Odurus ⁊ dirus casus ille. Heu
qͥd ꝑdidit. ⁊ qͥd inuenit. Quid abscessit.
⁊ qͥd remansit. ꝑdidit beatitudiiẽ ad
qͣm fc̃s ẽ. ⁊ inuenit miseriã ꝓpt̾ qͣm
st̃s nõ ẽ. albscessit sine tuio nichil felix
est: ⁊ remansit qd̃ ꝑ se nõ nisi mserũ
est. Manducabat tunc homo pauem
angeloꝵ. ꝑ qũe nũc esurit. manducat
nũc panẽ doloꝵ qũe tũc nesciuit. Heu
publitꝰ luctꝰ hoĩnũ: uniũsalis plauctꝰ
filioꝵ ade. Ille ructabat saturitate:
nos suspiramꝰ esurie. Ille habundabat
nos mendicamꝰ. Ille felicit᷑ tenebat et
nusere deseruit. Nos infelicit̾ egemꝰ.
⁊ miserabilit desideramꝰ: ⁊ heu uacui
remanemꝰ. Cur nõ nobis custodiuit.
cũ facile poss qͦ tam gͣuit̾ careremꝰ:¬

Expanded text:
ona tu mihi contulisti, et nondum novi te. Denique ad te videndum factus sum, et nondum feci propter quod factus sum. O misera sors hominis, cum hoc perdidit ad quod factus est. O durus et dirus casus ille! Heu, quid perdidit et quid invenit, quid abscessit et quid remansit! Perdidit beatitudinem ad quam factus est, et invenit miseriam propter quam factus non est. Abscessit sine quo nihil felix est, et remansit quod per se nonnisi miserum est. " Manducabat " tunc " homo panem angelorum " quem nunc esurit, manducat nunc panem dolorum, quem tunc nesciebat. Heu! publicus luctus hominum, universalis planctus filiorum Adae! Ille ructabat saturitate, nos suspiramus esurie. Ille abundabat, nos mendicamus. Ille feliciter tenebat, et misere deseruit; nos infeliciter egemus, et miserabiliter desideramus; et heu! vacui remanemus! Cur non nobis custodivit, cum facile posset, quo tam graviter carerem
Abbreviated transcription (Latin):
uł ostendite ad qͦs tutiꝰ fugã misericor¬
diores: ⁊ mostrare in qͥb t̾cius cõfidam
potentiores. Si eñi est ĩmo qr est tam
magna mea iniquitas: ⁊ tam modica
fides mea. tam tepida caritas mea:
tã fatua mea or̃o tam in ꝑfecta mea¬
sat̃factio. ut nec m̾ear delectoꝵ ueniã.
nec ut salutis grãm hoc est hoc est
ip̃m qd̾ supplico. ut in quo n̾uta mea mͥ
uidetis nõ sufficere: in eo mĩe ur̃e nõ dedig¬

Expanded text:
aut ostendite ad quos tutius fugiam misericordiores, et monstrate in quibus certius confidam potentiores. Si enim est, imo quia est tam magna mea iniquitas, et tam modica fides mea, tam tepida charitas mea, tam fatua oratio mea, tam imperfecta satisfactio mea, ut non merear delictorum veniam, nec salutis gratiam; hoc est ipsum quod supplico: ut in quo merita mea mihi videtis non sufficere, in eo misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
bemꝰ. qͥd gr̃aꝵ qͥd laudis tibi retribuemꝰ
magne dñe. tu ñr maior fr̃. Magna dña:
tu nr̃a melior mat̾. Docete cor meũ: qͣ
reu̾entia uos debeat cogitare. Ur̃o ꝯtinu
o amore langueat cor meũ: liq̃fiat aĩa
mea. deficiat cam mea. Urmã sic uisc̾a
I

Expanded text:
m, quid laudis tibi retribuemus! Magne Domine, tu noster major frater, magna domina, tu nostra melior mater, docete cor meum qua reverentia vos debeat cogitare. Bone to amore langueat cor meum, liquefiant omnia ossa mea, deficiat caro mea. Utinam sic viscera i
Abbreviated transcription (Latin):
alt̾ius exquumitatõnẽ aut ex cause aut
ex ꝑsone p̃iudicio ꝯtẽpuit. dũq alt̾ in al¬
tum ex ꝯmunitandi auctoritate magis
ex suo libitu qͣm ex iusticie respectu abu¬
tit᷑. auctoritas illiꝰ qui dedit potestatẽ¬
ligandi ⁊ soluendi. om̃ino despicitur
Nlimirũ ut pace omĩiũ bonoꝵ dix̾im ħ
sola nouitas uedicam hesis nͨ dũ in
mũdo em̾serat. ut sac̾dotes eiꝰ qui dicit
regi apostata ⁊ qui regnare facit ypo¬
critam ꝓpt̾ pcc̃a ppłi doceant ppłm qd̃¬
malis regib nullã debeant sbiectõnem
⁊ licet ei sacramẽtũ fidelitatis fet̾int
uullã tũ debeant fidelitatẽ. nec ꝑ iuri di¬
cant᷑ qui cõtra regẽ senserint. ĩmo qͥ regi
maxĩe in occidentali parte lotharingie.
Ubi młti sacro igne interiora ꝯsumẽte
ꝯputrescentes. exesis membris instar
carbonũ iugrescentib. uł miserabiliter
moriũt᷑. uł manib ⁊ pedib putrest̾is
trũcanti miserabiliori uite reseruant᷑.

Expanded text:
unicationem, aut ex causae, aut ex personae praejudicio contemnit; dumque alter in alterum excommunicandi auctoritate magis ex suo libitu, quam ex justitiae respectu abutitur, auctoritas illius qui dedit ligandi et solvendi potestatem despicitur. . Nimirum, ut pace omnium bonorum dixerim, haec sola novitas, ne dicam heresis, necdum in mundo emerserat, ut sacerdotes illius, qui dicit regi apostata, et qui regnare facit ypocritam propter peccata populi, doceant pmalis regibus nullam debeant subjectionem; et licet eis sacramentum fidelitatis fecerint, nullam tamen debeant fidelitatem; nec perjuri dicantur, qui contra regem senserint; imo qui regi maxime in occidentali parte Lotharingiae; ubi multi, sacro igni interiora consumente computrescentes, exesis menbris instar carbonum nigrescentibus, aut miserabiliter moriuntur, aut manibus et pedibus putrefactis truncati, miserabiliori vitae reservantur,
Abbreviated transcription (Latin):
flandrẽsis in uaso hagionẽsiũ comitatu
pore erant due anitule in strata qͣ rolnã
it᷑ uno in tugurio ꝯmoranites uno ĩ bute
maleficio. q̃ hospitẽ si qñ solus suꝑueni¬
bat. in eqͣm aut asinũ aut suẽ mutabat.

Expanded text:
comes Laudensis, invaso Hagionensium comitatu,ELMUS. Eo tempore erant duae aniculae in strata qua Romam itur, uno in tugurio morantes, uno imbutae maleficio: quae hospitem, si quando solus supervenerat, in equum, aut asinum, aut su
Abbreviated transcription (Latin):
t̾noꝵ. Ptꝰ qͣm aũ cor suũ declinauit ut il¬
lud ꝑ ꝯcupiscenciã reb muitabilib sbi¬
t̾et: qͣi de celo lapsus ⁊ cepit deorsum
cũ his qͥb in h̾ebat defluere ⁊ ꝑ uolu¬
mina mutabilitatis sue ductus: tem¬

Expanded text:
t. Postquam autem cor suum declinavit, ut illud per concupiscentiam rebus mutabilibus subjiceret, quasi de coelo lapsus coepit deorsum cum iis quibus inhaerebat defluere, et per volumina mutabilitatis suae ductus tem
Abbreviated transcription (Latin):
bempꝰ gͥ est dilcõis: ⁊ tempꝰ odii: ut qui
ꝓ deo studemꝰ ĩimicos diligere. cum cã d̾i
ad huc alia dilcõ. ⁊ odiũ aliud. ut qͥsq
tarne suã ⁊ in his diligat q̃ infirmi¬
tati sustendande necessaria sũt. ⁊ odiat
in hid q̃ desid̾ia pͣua exposcunt. Seqͥt᷑¬

Expanded text:
ergo est dilectionis, et tempus odii, ut qui pro Deo studemus inimicos diligere, cum causa Deadhuc alia dilectio, et odium aliud: ut quisque carnem suam, et in iis diligat quae infirmitati sustentandae necessaria sunt, et oderit in iis quae desideria prava exposcunt. Te
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrio torrectuꝵ lib̾e opinionẽ suã.
Hoꝵ duoꝵ magiscroꝵ petri iudelicet
abaclardi ⁊ gisleb̾ti porrate qruidã
discipuli nimium zelantes ꝓ ip̃is:
bõ bernardo ⁊ toti tist̾ciensi ordini po ᷤ¬

Expanded text:
um libere opinionem suam. um libere opinionem suam. Horum duorum magistrorum, Petri videlicet Abaelardi, et Gisleberti Porratae quidam discipuli nimium zelantes pro ipsis beato Bernardo, et toti Cisterciensi ordini pos
Abbreviated transcription (Latin):
moniis biduana disputatõe redar¬
giut Considerane aũ nõuullos exhi
qui p̃sidebant iam qͥdẽ aĩadu̾tentes
blasphemiã indoctͥna. ad huc tñ au̾¬
tentes iniuriã a ꝑsona: accensus ẽ
zelo. ⁊ domesticã sibi gallitanã se orsũ
cõuocat eccĩam. Cõmuni deniq cõsi¬
lio a prĩb .x. ꝓuinciarum alus autẽ
ep̃ĩs ⁊ albatib pluruis dictante
iuiro dei nouis doginatib opponitur
symbolũ nonũ Cui ⁊̃ subscubunt᷑ no¬
mina singłoꝵ: ut eoꝵ iidelicet õĩũ
relus. cet̾is in notescat Ita demũ apłi¬
co iudicio ⁊ auctoritate uniu̾salis
ecc̃ie: error ille dampnat᷑. Ep̃c gisle¬
b̾tus. an eidem dampnatõi consenti-¬
at int̾rogat᷑ Consentiens ⁊ publice
refutans qĩ prius scripserat ⁊ affir¬
mau̾at indulgentiã ip̃e consequitur
maxĩe cx ab inicio captꝰ fuiss ea lege
se eamdẽ disputatõnẽ ingredi ut ꝓm¬
t̾et sine ulla sese obstinatõe ꝓeccĩe scẽ¬

Expanded text:
moniis biduana disputatione redarguit. Considerans autem nonnullos ex his qui praesidebant, jam quidem animadvertentes blasphemiam in doctrina, adhuc tamen avertentes injuriam a persona, accensus est zelo, et domesticam sibi Gallicanam seorsum convocavit Ecclesiam. Communi denique consilio a Patribepiscopis et abbatibus plurimis, dictante viro Dei, novis dogmatibus opponitur symbolum novum. Cui etiam subscribuntur nomina singulorum, ut eorum videlicet omnium zelus caeteris innotescat. Ita demum apostolico judicio et auctoritate universalis Ecclesiae error ille damnatur. Episcopus Gislebertus, an eidem damnationi consentiat, interrogatur. Consentiens, et publice refutans quae prius scripserat et affirmaverat, indulgentiam ipse consequitur, maxime quod ab initio cautus fuisset ea lege se eamdem disputationem ingredi, ut promitteret sine ulla sese obstinatione pro Ec
Abbreviated transcription (Latin):
poretã disputando tũ eo singłariter tnͣ¬
ꝙͣ sui tꝑis singłaris achleta. Hic gille¬
b̾tꝰ erat pictanoꝵ ep̃t: in satris litteuis
płimũ ectitatꝰ. s sblumora se scrutatꝰ
ad insipientiã sibi. Siqͥdem de sc̃e tͥni¬
tatis unitate ⁊ diuinitatis simplici¬
tate nõ simplicit̾ sentiens nec fidelit̾
scribens. discipulis suis panes ꝓpo¬
nebat absconditos ⁊ furtinas ꝓpina¬
bat aqͣs: nͨ facile qͥd saꝑet ĩmo qͣntũ
de siꝑet ꝑsonis autentitis fatebatur.
Tunebat .n. ꝙ apud senonas petrũ a¬
baelardũ ei dixisse ferũt. Nũc tua res
agit᷑ paries cũ ꝓximis ardet Nouissi¬
me tñ cũ iam fdeliũ suꝑ hoc inuales¬
ceret scandalũ tresceret murm᷑ uotatꝰ
ad mediũ est: ⁊ librũ trad̾e uissus in qͦ
blasphenuas euomuerat graues qͥ¬

Expanded text:
Porratam; disputando cum eo singulariter, tanquam sui temporis singularis athleta. Hic Gislebertus erat Pictavorum episcopus, in sacris litteris plurimum exercitatus: sed sublimiora se scrutatus ad insipientiam sibi. Siquidem de S. Trinitatis unitate et Divinitatis simplicitate non simpliciter sentiens, nec fideliter scribens, discipulis suis panes proponebat absconditos, furtivas propinabat aquas, nec facile quid saperet, imo quantum desiperet, personis authenticis fatebatur. Timebat enim quod apud Senonas Petrum etrum ei dixisse ferunt: Tunc tua res agitur, paries cum proximus ardet. 1123 Novissime tamen cum jam fidelium super hoc invalesceret scandalum, cresceret murmur, vocatus ad medium est, et librum tradere jussus, in quo blasphemias evomuerat, graves q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ forma. Cõplexionẽ medicis reluiquo.
ut sciret formatorẽ suũ in celo ħ̃itare. Ex
his aũ duob tͣhit hõ necessitatẽ duplic̃e.
de forma ut sc̃s sit de mat̾ia ut humilis
licet aũ forma hũana int̾ om̃s formas
aĩaliũ ab ip̃a mũdi creatõne semꝑ ex¬
telluerit: tñ exincarnatõe u̾bi ⁊ ex for¬
ma hõis adeo assũpti longe maiorem
dignitatis excellentiã acquisiuit. Ne¬
qr eñi frustra istam caritatẽ qͣ dilexit
certo intellexit cid̃ tantũ bñficiũ sicut
nulla mũdane iusticie magnitudo
ꝓm̾eri pot̾at sic nulla estimare p̃o¬
d̾atõ uł estimatõ pond̾are. Meliꝰ esti¬
actõ qͣm disputatõ. Eatiliusq con¬
S ab incarnatõne u̾bi ftã forma dei
ip̃a qͦ hoĩs forma ext̾ior. Igit᷑ ad õnẽ
serpentis sugestionẽ cogitare debemus
huiꝰ forme duplicis unitã dignitatẽ
⁊ mox pudebit nos uł turpe aliquid
cogitasse. Dignior est eñĩ forma utͣe¬

Expanded text:
 forma. Complexionem autem medicis relinquo. ut sciret formatorem suum in coelo habitare. Ex his autem duobus trahit homo necessitatem duplicem: de forma, ut sanctus sit; de materia, ut humilis. Licet enim forma humana inter omnes formas animalium ab ipsa mundi creatione semper excelluerit, tamen ex incarnatione Verbi, et forma hominis a Deo assumpti, longe majorem dignitatis excellentiam acquisivit. Neque enim frustra istam charitatem, qua dilexit  sed pro certo intellexit, quod tantum beneficium sicut nulla mundanae justitiae magnitudo promereri poterat, sic nulla aestimare ponderatio vel aestimatio ponderare. Melius enim aestiactio, quam disputatio; faciliusque comsed ab incarnatione Verbi facta est forma Dei, ipsa quoque hominis forma exterior. Igitur ad omnem serpentis suggestionem cogitare debemus hujus formae duplicis unicam dignitatem: et mox pudebit nos vel turpe aliquid cogitasse. Dignior est enim forma ut
Abbreviated transcription (Latin):
pulso incubatore intrauit ardina¬
ch̃ã: pontifex ⁊ metropolitanus
totiꝰ hib̃nie. Rege uͦ cet̾is q qͥ intro¬
dux̾ant eũ ad ꝓpͥa remeantib. ip̃e re¬
manet ĩ manu dĩ: ⁊ remanẽt illi fo¬
ris pugne intꝰ timores. Nam ecce ui¬
ꝑea soboles frendens. ⁊ uociferans
se ex hedari. tota se ĩtꝰ ⁊ foris suscitat

Expanded text:
pulso incubatore, intravit Ardmacha, pontifex et metropolitanus totius Hiberniae. Rege vero caeterisque, qui introduxerant eum, ad propria remeantibus, ipse remanet in manu Dei, et remanent illi foris pugnae, intus timores. Nam ecce viperea soboles, frendens et vociferans se exhaeredari, tota se intus et foris suscitat
Abbreviated transcription (Latin):
secrando rogando: simplicit̾ postulanido.
Obsecratõ est tĩm uehementioe netessitaᷤ
deuotius p̃cib in sist̾e togit. In mediocͥ b
caus is rogamꝰ. In minimis: simplicit̾
mediũ rogare minimũ simplicit̾ pos¬
tulare. In sinuatõ ẽ: sine petitõne ꝑ solã
uarratõnẽ. uoluntatis fc̃a significatõ
Hec tͦs trib modis fit timore fidutia ꝯ¬
tẽptu. Timore fit: qͣndo magna est. cã¬

Expanded text:
secrando, rogando, simpliciter postulando. Obsecratio est, quando vehementior necessitas devotius precibus insistere cogit. In mediocribus causis rogamus, in minimis simpliciter medium rogare, minimum simpliciter postulare. Insinuatio est sine petitione per solam narrationem voluntatis facta significatio. Haec quoque tribus modis fit, timore, fiducia, contemptu. Timore fit, quando vel ca
Abbreviated transcription (Latin):
suas ei ꝯmisit. semĩare sem̃ scm̃ ĩ
gente ñ sc̃a. ⁊ dare rudi ppło ⁊ sine
lege iuuentis legem uite ⁊ disci¬
pline. Suscepit ille mandatũ cũ
oĩ alacritate sicut erat spũ fuens
nͨ talentis in cubans. s in hyans lucusꝰ¬
Deniq cũ eẽt ei studiũ ⁊ zelus maximꝰ
uł doc̾et secus ꝙͣ ritꝰ hr̃et uniũsalis
ecc̃e: sbiit aĩm adire ep̃m malchũ.¬

Expanded text:
are semen sanctum in gente non sancta, et dare rudi populo, et sine lege viventi, legem vitae et disciplinae. Suscepit ille mandatum in omni alacritate, sicut erat spiritu fervens; nec talentis incubans, sed inhians luc Cum esset illi studium et zelus maximusvel doceret secus, quam ritus haberet universalis Ecclesiae, subiit animum adire episcopum Malchu
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatem. Ibi tanta ei de suꝑ collata
ẽ gr̃a. ut ñ mͦ uita ⁊ doctrina. s ⁊ sig¬
do auditũ restituit. In qͦ idẽ mirabile
cule huic iude digitos ĩmusiss. duos
qͣi porcellos ex ip̃o exire sensit. Pro
his huiꝰ modi fama crebrescente. nom̃
gͣnͣde ad eptꝰ est. ita ut ad eũ scoti hib̾¬
oĩb coleret᷑ Ad hũc gͦ malathias ꝑ
⁊ anuis aliqͦt cũ eo mansit ut ꝑ hãc
hauriret cuii. de sor¬

Expanded text:
ius. Ibi tanta ei desuper collata est gratia, ut non modo vita et doctrina, sed et sigdo auditum restituit: in quo idem mirabile culae hinc inde digitos immisisset, duos quasi porcellos ex ipsis exire senserit. Pro his atque hujusmodi fama crebrescente, nomen grande adeptus est; ita ut ad eum Scoti, Hibeomnibus coleretur. Ad hunc ergo Malachias, qui annos aliquot cum eo mansit, ut per hanc hauriret plenius de
Abbreviated transcription (Latin):
głis ad est. qͣi oĩb qͥa nͨ aliũ nͭ maiorẽ
dilectõis afstm̃ singłis impend̾et. si abs¬
ꝙ cunctoꝵ participatõe singłos ama¬
ret. Ergo oĩb unũ unice diligant. ut
om̃s ab uno unice diligant᷑. qr nec a¬
liuis p̃t̾ unũ unice ab oĩb diligendus
ẽ nͨ aliꝰ p̃t̾ unũ unice om̃s dilig̾e po¬

Expanded text:
 quia nec alium nec majorem dilectionis affectum singulis impenderet, si absque cunctorum participatione singulos amaret. Ergo omnes unum unice diligant, ut omnes ab uno unice diligantur, quia nec alius praeter unum unice ab omnibus diligendus est, nec alius praeter unum unice omnes dilige
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut gͥ uita maloꝵ tͥ ẽ ex̾titiũ. sic so¬
lam̃ est uita bonoꝵ. qͥcerte tales st̃
qͦd nec felicitatis tue ꝑticipes. uͨ a moris
tui asꝑuari debes hr̃e ꝯsortes. Nã si u̾e
bonos diligis: qͥtqͣd illis bñficii ip̃e¬
dit᷑. inde caritas q̃ inte ẽ ñ qͣi de alieno
isto a more uł solam ꝑfrui: młto bea
tiꝰ est in ip̃o cũ młtoꝵ bonoꝵ cõgͣtula¬
tõe delectari. quia cũ iueos ⁊̃ qui ꝯ¬
partitipant afft̃s dilc̃ois exꝑandit᷑.
caritatis gaudiũ ⁊ suauitatis ampli¬
at᷑. Spũał nãq amor tũc meliꝰ cui¬
q fit singłaris: qͣndo oĩb ẽ ꝯmunis
net ꝑticipatõne płiũ muinuit᷑ cuius
fructꝰ unꝰ ⁊ idẽ totus in singłis reꝑit᷑.
Nichil enĩ in pͥuilegio singlaris amoriˢ
tui societas bonoꝵ p̃scribit. qr spon¬
sus tuus in oĩb diligit te qͦs diligit

Expanded text:
Sicut igitur vita malorum tibi est exercitium, sic solamen est vita bonorum, qui certe tales sunt, quos nec felicitatis, tuae participes, nec amoris tui aspernari debes habere consortes. Nam si vere bonos diligis, quidquid illis beneficii impenditur, inde charitas, quae in te est, non quasi de alieno,isto amore te vel solam perfrui, multo tamen beatius est in ipso cum multorum bonorum congratulatione delectari, quia cum in eos etiam, qui comparticipant, affectus dilectionis expanditur, charitatis gaudium et suavitatis ampliatur. Spiritualis namque amor tunc melius cuique fit singularis, quando omnibus est communis. Nec participatione plurium minuitur, cujus fructus unus et idem totus in singulis reperitur. Nihil igitur privilegio singularis amoris tui societas bonorum praescribit, quia sponsus tuus in omnibus diligit te, quos diligit
Abbreviated transcription (Latin):
tatiꝰ participatꝰ nec diuisus ꝯmuniᷤ
⁊ singłaris tũctoꝵ singulus ⁊ singło
ꝑtotus. nec participatõe derrescẽs. nͨ
usu deficieus. nͨ tꝑe uet̾ascẽs: autqus
⁊ nouus affectu desid̾abilis: exꝑienti¬
a dulcis. fructu et̾nꝰ iocunditate ple¬
nus. reficiens

Expanded text:
tarius, participatus nec divisus, communis et singularis, cunctorum singulus et singulorum totus, nec participatione decrescens, nec usu deficiens, nec tempore veterascens, antiquus et novus, affectu desiderabilis, experientia dulcis, fructu aeternus, jucunditate plenus, reficiens
Abbreviated transcription (Latin):
asꝑa logunt᷑. nũc de fr̃ib ñc de parẽ¬
tib gloriant᷑. Nũc nich nͥ ordinis sta¬
tuta ꝑstrepũt: nũc nicħ nͥ fabulas
audires. Nũt albas ũt uigras nũc
medio colore: coloratas delectant᷑ hr̃e
cappas. Nic̃ uilis placet hĩtꝰ ñc medio¬
cris nũc suꝑfluus. Nũc dãt illis olera
pastũ. a qua potũ. ñt uͦ exquisitis
fertulis. ñt diu̾sis poculis utuntur.
stũt laborãt ñc labor displicet: a¬

Expanded text:
nunc de fratribus, nunc de parentibus gloriantur, nunc nihil nisi ordinis statuta perstrepunt, nunc nihil nisi fabulas audire volunt. Nunc albas, nunc nigras, nunc medio colore coloratas delectantur habere cappas, nunc vilis placet habitus, nunc mediocris, nunc superfluus. Nunc dant illis olera pastum, aqua potum, nunc vero exquisitis ferculis, nunc diversis poculis utuntur. Nunc laborant, nunc labor displicet. A
Abbreviated transcription (Latin):
rea fortitudo ĩ oꝑe claritas ĩ sermo¬
ne: fulgor in mente. Qui ui his tribz
tutũ structurã firmit̾ portat. Dũt¬
gelu frarigit᷑ picta uͦ nicħ portat s
ab alio sustentatur. Hec ẽ pacientia¬

Expanded text:
 Fortitudo in opere, claritas in sermone, fulgor in mente. Qui in his tribustutum structuram firmiter portat. gelu frangitur, picta nihil portat, sed ab alio sustentatur. Haec autem i
Abbreviated transcription (Latin):
dit .s. humilatõ cordis. ⁊ afflictõ tarmu
sermo hunuilis abiectõ uestis cib tenu¬
is pondus laboris a mor subiectõis.
ꝯtemptus honoris. laudẽ fug̾e: altius
cõsiliũ suo p̃ferre. subditis obedire de
se deficere. He colũpne secant᷑ q̃n sira¬
discretõis. uirtutes auiciis seꝑantur
Sculpunt᷑. q̃ñ ea q̃ meus cogitat ma¬
nus oꝑant᷑. DSic salomõ: in tẽplo cela¬
turas ꝓminentes fecisse legit᷑. Pminẽt
celature: dũ mentis cogitatões ext̾ius
apparent in exemplo ⁊ oꝑatõe. S qͦmͦ
poluit᷑. Qñ tribulatois adu̾sitate
feruit᷑. Ꝙ polit᷑. eq̃le esficit᷑ ũ elatũ:¬

Expanded text:
t humiliatio cordis, et afflictio carnis, sermo humilis, abjectio vestis, cibus tenuis, pondus laboris, amor subjectionis, contemptus honoris, laudem fugere, alterius consilium suo praeferre, subditis obedire, de se diffidere. Hae columnae secantur, sdiscretione virtutis a vitiis separantur. Sculpuntur, quando ea quae mens cogitat, manus operatur. Sic Salomon in templo caelaturas prominentes fecisse legitur . Prominent caelaturae, dum mentis cogitationes exterius apparent in exemplo et operatione. Sed quomodo poliuntur? Quando tribulationis adversitate feriuntur. Quod politur, aequale efficitu
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem dilig̾e. Qd̃ si forte int̾na illa
tua nisio ꝑ negligentiã obscurata ẽ. ⁊
tem ip̃am ut decet ⁊ expedit ꝯtẽplari
ñ sufficis. cur saltẽ qͥo de te existunare
debeas ex iuditio alieno ñ ꝑpendis.

Expanded text:
test. Quod si forte interna illa tua visio per negligentiam obscurata est, et temetipsam ut decet et expedit contemplari non sufficis, cur saltem quid de te existimare debeas, ex judicio alieno non perpendis?
Abbreviated transcription (Latin):
uisionẽ. hꝰ si quidẽ sc̃s carnalẽ exhor¬
ruerat uitã ⁊ tanto ⁊elo ut se deuo¬
u̾it ñ uisuꝵ eam in carne uiuentẽ.
ĩ atͥo ⁊ ecce ꝑ totos .xxx. dies nicħ gus¬
tasse. Qri euigilans cito intellexit.
tuiꝰ esce inedia marc̾et ⁊ diligent̾ dis¬
cusso num̾o dieꝵ ꝙ̃ audierat. ip̃m
ẽẽ repperit ex qͦ ꝓ ea panẽ ⁊ uinũ ñ¬

Expanded text:
us siquidem sanctus carnalem exhorruerat vitam, et tanto zelo, ut se devoverit non visurum eam in carne viventem. in atrio, et ecce per totos triginta dies nihil gustasse: qui evigilans cito intellexit, cujus escae inedia marceret. Et diligenter discusso numero dierum quem audierat, ipsum esse reperit, ex quo pro ea Panem de
Abbreviated transcription (Latin):
rat rursũ adorit᷑. Neq frustra. Nõ młto
ptꝰ: iusa est illi ꝑuenisse ad limen ec̃ce.
nec dũ tñ posse intͣre: apparere ⁊̃ ĩueste
pulla. Cumq ille ꝑseu̾ar curans ne
qͣ die solita sspe frustraret᷑. scd̾o uidit
eam inueste sb̾ candida admissã qͥdẽ
Tertio tandẽ uisa est aggregari cetui
candilatoꝵ: ⁊ inuette tandida. Uides
lecdor. qͣntũ ualeat dep̾catõ iusti assi¬
dua. Uere regnũ celoꝵ uimpatit᷑. et
uiolenti rapiunt ulud. Nõne tͥ uidet᷑
malachie or̃o iitẽ qͦda mͦ effractoris
suis m̾itis negebat᷑. Hant uim ih̃u
bone tu tͥ pat̾is fatis: ualidus ⁊ piꝰ
ad saluandũ. faciens mĩam ⁊ potẽ
tũ potens pcc̃a ꝯsum̾e. debellare ob¬
uias potestates. in fre celis reu̾ten¬
tes de t̾ra¬

Expanded text:
rat, rursum adoritur Neque frustra. Non multo post visa est illi pervenisse ad limen ecclesiae, necdum tamen posse intrare; apparere etiam in veste pulla. Cumque ille perseveraret, curans ne qua die solita stipe frustraretur; secundo vidit eam in veste subcandida; admissam quidem Tertio tandem visa est aggregari coetui candidatorum, et in veste candida. Vides, lector, quantum valeat deprecatio justi assidua? Vere regnum coelorum vim patitur, et violenti rapiunt illud. Nonne tibi videtur Malachiae oratio vicem quodammodo effractoris suis meritis negabatur? Hanc vim, Jesu bone, tu qui pateris, facis, validus et pius ad salvandum, facientum potens peccata consumere, debellare obvias potestates, inferre coelis revertentes de terr
Abbreviated transcription (Latin):
liceat recipere. Empticias u̾o atꝙ capti¬
dem uendĩdi denuo ꝙ em̃edi lib̾am potes¬
tatẽ habebit. sic tñ ut post ꝙͣ semel gram¬
tutis astringere possit. Contedit᷑ in suꝑ¬
de ꝓpͥa cognatione uxores hr̃e: ut sangui¬
nis ꝓles accrestat ⁊ foreuis int̾ eos am¬
cicie uintulũ ingeat. De possessionib repa-¬
cred̾e possint. In quib dã ⁊̃ aliis mosaice
legis morẽ custodiũt Ut qui hoĩs sangͥ¬
nẽ fuderit eadẽ pena plectat᷑: ⁊ qͥstͥis in ad¬
ult̾io de p̾hensus fuit. cũ adult̾a parit̾ la¬
pidet᷑. Qui aũ cũ alia qͣlibet fornitatꝰ fu̾it

Expanded text:
captidem vendendi denuoque emendi liberam potestatem habebit, sic tamen, ut, postquam semel gravitis jugo astringere possit. Conceditur insude propria cognatione habere uxores ut sanguinis proles accrescat, et fortius inter eos amicitiae vinculum vigeat. De possessionibus repecredere possint. In quibusdam etiam aliis Mosaicae legis morem custodiunt, ut qui hominis sanguinem fuderit, eadem poena plectatur , et quisquis in adulterio deprehensus fuerit, cum adultera pariter lapidetur . Qui autem cum qualibet
Abbreviated transcription (Latin):
doniũ ditũt ada tũ de ꝑadyso exulass dño
extruxisse. ⁊ oĩb filuis eiꝰ donec abrahan
uenit locũ orõnis fuisse. Abrahã u̾o dei
ea dño uota nouit ⁊ satrificia obtulit. Q
donet mahomiet natꝰ ẽ. orandi domꝰ ꝑman¬
sit. Quo nato. ds̃ eamdẽ sibi tũctisq gn̾a¬

Expanded text:
dicunt Adam cum de paradiso exsulasset, Domino exstruxisse, et omnibus filiis ejus donec ad Abraham advenit locum orationis fuisse. Abraham autem fiea Domino vota vovit, et sacrificia obtulit, fidonec Mahometh natus est, orandi domus permansit; quo nato, eamdem Deus sibi, cunctisq
Abbreviated transcription (Latin):
tremis põitũ młti iusitarẽt. ⁊ ediũ capa¬
citas uix ꝯfluentib capiendis suffic̾et:
ille int̾ oppositas cat̾uas oculos longe ri¬
matꝰ b̾engariũ iisiquo potuit expellẽdũ
fensuit. ꝓtestatꝰ in marĩe demonẽ ꝓpt̾ eũ
cõsist̾e: mł̾tos ꝙ ad eũ sequendũ blandiẽ¬
te manu ⁊ ille ce auelitu corrũꝑe. S ⁊ ip̃e
b̾enganꝰ die epifanioꝵ moriẽs. recordatꝰ
qd̃ miseros quonda adolescẽs pͥmo sui
erroris calore secta sua infeciss. ꝓducto
gemitu hodie inqͥt ui die apꝑitõis sue ap-¬

Expanded text:
tremis positum multi visitarent, et aedium capatremis positum multi visitarent, et aedium capacitas vix confluentibus capiendis sufficeret, ille inter oppositas catervas oculos longe rimatus, Berengarium nisu quo potuit expellendum censuit; protestatus immanem daemonem prope eum consistere, multosque ad eum sequendum blandiente manu, et illice anhelitu corrumpere. Sed et ipse Berengarius die Epiphaniarum moriens, recordatus quot miseros quondam adolescens primo sui erroris calore secta sua infecisset, producto gemitu; « Hodie, inquit, in die apparitionis suae ap
Abbreviated transcription (Latin):
am qͣm sumimꝰ in alt̾i nõ ẽẽ reuera cor
nis. Contͣ qũe mltũ a młtis ⁊ u̾bis ⁊
scͥptis. disputatũ ẽ Int̾ quos domnus
guido albas de cruce sci leufredi: cõtͣ eũ
de corpore ⁊sanguine dñi elegantẽ edi¬
dit librũ Guilss. Leo ppͣ uercellis cõtͣ
eũ celebrauit cõciliũ. S post leonis
obitũ. hildebrandꝰ archidiatonꝰ cũ eẽt
curonis: mox ppͣ rome adunatis ꝯcilũ
eũ ꝯpulit ad sui dognatis anath̾a.
Berẽgariꝰ autẽ in fine ita resipuit: ut
sine tractõne a qͥb dã sõs habeat᷑. plenꝰ ele¬
mositus ⁊ hũilitate: magnex possessionũ
dũs disꝑtiendo. nõ famulus abscõdendo ⁊
adorando. Nullam feminã ꝯspectui suo
paciebat᷑ ad mitti. Herengariꝰ tũ qͣmius
Adeo pessinũ ẽ. alios exemplo uł u̾bo a
bono ĩ firmare ꝙ fortasse pcc̃m te gͣuabit
alienũ. cũ deletũ fu̾it tuũ. Qd̃ ep̃m camo
cẽsẽ fulb̾tũ p̃dixisse atũt. Nam cũ eũ in ex¬

Expanded text:
revera corpus inis: contra quem multum a multis et verbis et scriptis disputatum est. Inter quos domnus Guido abbas de Cruce Sancti Leufridi contra eum de corpore et sanguine Domini elegantem edidit librum. GUILLELMUS. Leo papa Vercellis contra eum celebravit concilium. Sed post Leonis obitum Hildebrandus, archidiaconus cum esset Turonis, mox papa, Romae adunatis conciliis, eum compulit ad sui dogmatis anathema.Berengarius autem in fine ita resipuit, ut sine retractatione a quibusdam sanctus habeatur; plenus eleemosynis et humilitate, magnarum possessionum dominus dispertiendo, non famulus abscondendo et adorando, nullam feminam conspectui suo patiebatur admitti. Berengarius tamen, quamvis Adeo pessimum est alios exemplo vel verbo a bono infirmare, quia fortassis peccatum te gravabit alienum, cum deletum fuerit tuum. Quod episcodixisse aiunt. Hic autem cum eum in ex
Abbreviated transcription (Latin):
ueros israhelitas: nisi uerissimũ ⁊
sc̃issimũ corpꝰ tuũ ꝙ in altari summꝰ.
in qͣ ue lat᷑ nob̾ altitudo diei. ĩ mesitas
maiestatis tue. Cuiꝰ ⁊ calorẽ ⁊ splendo¬
rẽ. mortalis infirmitas sustine nõ
poss: nisi mediatrix nuibes int̾põita
am p̾mõstaret. Hanic nubẽ. totꝰ ex̾citꝰ
tuus seqͥt᷑ dñe rex sabaaoth. Q aut
nõ seqͥt᷑ eã in tenebris est: ⁊ ĩ tenebrĩ
ambulat ⁊ nescit qͥ eat. Relucet .i. de hac
nube semita q̃ ducit ad uitã: semita humi¬
litatis ⁊ patientie. semita mansuetudĩs
Reluc nob̾ ex hac luce. legis ⁊ ꝓpħie gła:¬

Expanded text:
veros Israelitas, nisi verissimum et sanctissimum corpus tuum quod in altari sumimus; in quo velatur nobis altitudo diei, immensitas majestatis tuae, cujus et calorem et splendorem mortalis infirmitas sustinere non possit: nisi mediatrix nubes interposita am praemonstraret. Hanc nubem totus exercis sequitur, Domine, rex Sabaoth. Qui autem non sequitur eam, in tenebris est, et in tenebris ambulat, et nescit quo eat. Relucet enim de hac nube semita quae ducit ad vitam, semita humilitatis et patientiae, semita mansuetudinisRelucet nobis ex hac luce legis e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sit ẽẽ uolens. Nũqͥd ille est dilc̃s m̃d:
Qreso dic mͥ ut sciam si ille est. ut si de¬
nuo ad me uen̾it obsetiẽ eũ ne recedat.
s semꝑ ꝑmaneat hõ. Uere ille est di
s ut gustandũ p̾beat se ñ ut ĩpleat desi¬
d̾iũ s ut tͣhat affectũ. Pmicias qͣsda
porrigit sue dilcõis ñ plenitudinẽ ex¬
hib ꝑfecte societatis. Et ħ est ꝙ maxĩe
ad arrã desp̃osatõis tue ꝑtineat. ꝙ ille
qͥ in futo se tͥ uidendũ ⁊ ꝑpetuo possiden¬
dũ dabit. nc aliqͣndo ut ꝙͣ dulcis sit
agnostas se tͥ ad gustandũ p̾bet. Sunł
iusitatõe ne deficias in cessant̾ refic̾is a¬

Expanded text:
er sic esse volens. Nunquid ille est dilectus meus? Quaeso, dic mihi, ut sciam an ille est, ut si denuo ad me venerit, obsecrem eum ne recedat, sed semper permaneat. HOMO. Vere ille est dilsed ut gustandum praebeat se; non ut impleat desiderium, sed ut trahat affectum; primitias quasdam porrigit suae dilectionis, non plenitudinem exhibet perfectae satietatis. Et hoc est quod maxime ad arrham desponsationis tuae pertinet, quod ille, qui in futuro se tibi videndum, et perpetuo possidendum dabit, nunc aliquando utquam dulcis sit agnoscas se tibi ad gustandum praebet. Simul visitatione ne deficias incessanter reficeris
Abbreviated transcription (Latin):
scotiam ⁊ ĩuenit dd̾ regẽ tͥ adhuc
hodie suꝑ ẽ in qͦda castello suo. tiꝰ
faiꝰ ĩfirmabat᷑ ad mortẽ. Ad ꝙ̃ ĩg̾s¬
suf. honorifice a rege susceptꝰ ⁊ hũili¬
ter exoratꝰ ut sauaret filiũ suũ: aqͣ
cui bñdixit asꝑgit iuuenẽ. ⁊ intuẽs
ĩ eũ ait. Cõfide fili. ñ morieris hac
clamor ⁊ strepitꝰ tociꝰ familie exul¬

Expanded text:
Scotiam. Et invenit David regem, qui adhuc hodie superest, in quodam castello suo: cujus filius infirmabatur ad mortem. Ad quem ingressus, honorifice a rege susceptus, et humiliter exoratus, ut sanaret filium suum; aqua, cui benedixit, aspersit juvenem, et intuens in eum, ait: « Confide, fili, non morieris hac clamor et strepitus totius exsul
Abbreviated transcription (Latin):
niens aũ ad portũ lapasperi tnsitũ
ibi ꝑ aliqͦt dies p̾stolabat᷑: s mora
minime tͣnsiit ociosa. Constituitur
int̾im de uirgis in sepem textis orato¬
riũ. ip̃o iubente ip̃o oꝑante parit̾.
Consũmatũ cirꝯdedit uallo: atq in¬
ne m̾ita bũdicentis. miracła satis de¬
clarãt: q̃ usq hodie ibi actitari fun
tͣ. Inde ẽ qd̃ definitimis locis ĩ f̾mos
⁊ male hũtes. illo portare ꝯsueu̾unt
⁊ sanant᷑ mlti M plier totis dissolu¬
ta mẽb̾s. plaustro uecta illuc pedib¬

Expanded text:
niens vero ad portum Laperasperi, transitum ibi per aliquot dies praestolabatur: sed mora minime transiit otiosa. Construitur interim de virgis in sepem textis oratorium, ipso jubente, ipso operante pariter. Consummatum circumdedit vallo, atque inne merita benedicentis miracula satis declarant, quae usque hodie ibi actitari feruntur. 41. Inde est, quod de finitimis locis infirmos et male habentes illi portare consueverunt, et sanantur multi. Mulier totis dissolutis membris, plaustro vecta illuc, pedib
Abbreviated transcription (Latin):
nnꝰ illos ⁊ ppłm illoꝵ de pate ⁊ cõcordia
mͣ ur istis tartareis supplitiis: ⁊ nos ⁊ a¬
lui homicidioꝵ ⁊ rapinaꝵ amatores. Huc
auscuitarẽ: ecce ing̾cimi demones ad uo¬
lantes cũ untis igneis uolebãt app̃hen¬
dere filũ glomeris qũe in manui tenebã
⁊ ao se attͣhere. D reu̾berantib radiis
Deinde ptꝰ tergũ meũ cͣrentes. uoluert¬
trie adurtare: ⁊ in ip̃os puteos sulphu¬
reois p̃cipitare. S ductor uieꝰ qͥ porta¬
bat glomerẽ iactauit suꝑ scapłas filu
glomeris: ⁊ dupplicauit iltũ. ⁊ traxit¬
mõtes igneos altissimos: de tͥb orrebã¬
tͣ paludes ⁊ flumina f̾uentia ⁊ om̃ia
metalloꝵ gen̾a bullientia. uͥ repperi in

Expanded text:
 illos, et populum illorum, de pace et concordia mur in istis Tartareis suppliciis, et nos, et alii homicidiorum et rapinarum amatores: huc auscultarem, ecce, nigerrimi daemones advolantes cum uncis igneis volebant apprehendere filum glomeris quem in manu tenebam, et ad se attrahere; sed, reverberantibus radiis Deinde, post tergum meum currentes, voluerunt me aduncinare, et in ipsos puteos sulphureos praecipitare: sed ductor meus, qui portabat glomerem, jactavit super scapulas filum glomeris, et duplicavit illum, traxitmontes igneos altissimos, de quibus oriebantur paludes et flumina ferventia, et omnia metallorum genera bullientia. Ubi reperi inn
Abbreviated transcription (Latin):
ui retro me aĩas clamare. Potentes po¬
tent̾. tormẽta patient᷑. Et respexi ⁊ ui¬
di suꝑ ripas fluminis bulliettis: for¬
nates pioras ⁊ sulphureas plenas
magnus draconib ⁊ scorpionib ⁊ ser¬
pentib diuu̾isi gn̾is ubi ⁊̃ uidi aliguos
prĩs mei pͥncipes ⁊ stm meoꝵ ⁊ anũ

Expanded text:
vi retro me animas clamare: Potentes potenter tormenta patientur. Et respexi, et vidi super ripas fluminis bullientis fornaces piceas et sulphureas, plenas magnis draconibus et scorpionibus et serpentibus diversi generis; ubi etiam vidi aliquos patris mei principes, et
Abbreviated transcription (Latin):
Claruit hoc tꝑe in italia guido aretinus.
discunt ꝑ eius regłam qͣm ꝑ uocẽ magñ
aut ꝑ usũ alicuiꝰ instrumẽti: dũ .ui. lit¬
ad .ui. uoces qͣs solas regularit̾ musi¬
ca recipit. his ꝙ uocib perflexuras di¬
gitoꝵ leue manus distinctis: ꝑ inte¬
grũ dyapasõ se oculis ⁊ aurib inger̃t
intente ⁊ remisse eleuatõnes uł deposi¬
sui .u. ꝯradus imꝑator rebellantib sc¬
lauis ad eos debeslandas ꝓficiscit᷑. ⁊
eodẽ aurio siłr contͣ huugaros rebellan-¬

Expanded text:
Claruit hoc tempore in Italia Guido Aretinus, discunt per ejus regulam, quam per vocem magistri aut per usum alicujus instrumenti; dum sex litad sex voces quas solas regulariter musica recipit hisque vocibus per flexuras digitorum laeva manus distinctis per integrum diapason se oculis et auribus ingerunt intentae et remissae elevationes, vel deposi1029. Conradus imperator rebellantibus Sclavis ad eos debellandos proficiscitur, et eodem anno similiter contra Hungaros rebellan
Abbreviated transcription (Latin):
s terreãt. pauꝑes nõ grauẽt s foueã
minas pͥncipũ nõ paueant s cõtẽp¬
niãt. Qui nõ cũ turba intrẽt. nͨ cũ ira
exeant. eccĩas nõ spolient s emendẽt
Marsupia nõ exheriant. s corda refici¬
ant ⁊ crimina corrigãt. fame ꝓuide¬
ant sue: nͨ inuideant aliene. deo̾re plꝰ¬

Expanded text:
sed terreant, pauperes non gravent, sed foveant, minas principum non paveant, sed contempnant; qui non cum turba intrent nec cum ira exeant; qui ecclesias non spolient, sed emendent; qui marsupia ‹non› exhauriant, sed corda reficiant et crimina corrigant, fame provideant sue nec invideant aliene; qui
Abbreviated transcription (Latin):
uidissetis. Certe intͥt comes eiꝰ tetũ uad̾a.
⁊ uidebo usionẽ hanc magna. Igit᷑ comẽ
ꝯfessus oĩa pcc̃a sua mutat hitũ ⁊ assu¬
mit setũ carbonariũ abiitt cũ eo solus
in siluã. Et cũ iugilaret circa mediã noctẽ
audiuit q̃ndã buctinãtẽ foxtit̾ ⁊ signauit
se ꝑtotũ. Et ecce nuisa młier illa attͣreno
de qͣm eq̃d ille in seq̃us ⁊ ꝯp̃hendens gladio
suꝑ etͣm aũ se posita cũ fug̾e uellet. tomẽ
adiurauit eñ in nõie dñi ut staret ⁊ dic̾et
er tͥs eẽt ⁊ cur ħ fac̾et. Tunc ille sb̃sistens
int̾fecit ut licentiꝰ ⁊ fret̃ntiꝰ meo ꝯtubitu
frueret᷑ ⁊ in hoc pcco ambo mortui sumꝰ
nͥ qd̾ heusero in ip̃a morte penituimus
ũtꝵ in morte sua passus est ⁊ młto ma¬
iorẽ in ꝯbussione. Ad s comes. Qois est
Ile eti suꝑ qũe sedetis. Dyaholus cidã¬

Expanded text:
vidissetis. Certe, inquit comes ei, tecum vadam, et videbo visionem hanc magnam. Igitur comes confessus omnia peccata sua, mutat habitum, et assumit secum carbonarium, abiitque cum eo solus in silvam. Et cum vigilarent circa mediam noctem, audiunt quemdam buccinantem fortiter, et signavit se per totum. Et ecce misera mulier illa accurrens re: quam eques ille insequens et comprehendens, gladio super equum ante se posita cum se fugere vellet, comes adjuravit eum in nomine Domini, ut staret, et diceret ei, quis esset, et cur hoc faceret. Tunc ille subsistens, interfecit, ut licentius ac frequentius meo concubitu frueretur. Et in hoc peccato ambo mortui sumus: nisi quod, heu sero! in hac ipsa morte poenituimus. unquam in morte sua passus est, et multo majorem in combustione. Ad haec comes: Quis est ille equus, super quem sedes? Diabolus, i
Abbreviated transcription (Latin):
alis eciꝰ erat ille qũe mõstrauit
carbonariꝰ comiti fuidam iu̾nẽ¬
si. Erat enĩ carbonariꝰ iste uir pauꝑ in
scło s diues in deo. religiosus ⁊ timens
deũ ob qid̃ ⁊̃ familiaris erat p̃fato to¬
miti. Hic dũ nocte qͣdam ugilaret et
tustodiret fossã suã carbonificã acrit
apparuit ⁊ pt̾ eam etĩs cͥid̾a eqͦ iugro
iusicens euaginato gladio ue lotit̾ enͥtas
ut fugientẽ app̃benteret młierẽ. Que dũ
fugiens fossam cutuiret ꝯp̃hensa est ab
eo ⁊ ꝑ fossa gladio ⁊ statĩ quasi mortus
Qͣm ille ꝓletit in igne. ⁊ etustam rursis
uimuis antiꝰ cogitaret sic togitabundus
⁊ tͣstis obiauit comiti sꝯ rratꝰ comee
ħcit eũ in ꝓfe ⁊ secrete recͥsuit au eo quid

Expanded text:
alis equus erat ille, quem monstravit carbonarius comiti cuidam Nivernensi. Erat enim carbonarius iste vir pauper in saeculo, sed dives in Deo, religiosus et timens Deum. Ob quod etiam familiaris erat praefato comiti. Hic nocte quadam cum vigilaret et custodiret fossam suam carbonificam incensapparuit, et post eam eques quidam equo nigro insidens, evaginato gladio velociter equitans, ut fugientem apprehenderet mulierem: quae dum fugiens fossam circumiret, compressa est ab eo, et perfossa gladio, et facta est quasi mortua. Quam ille projecit in ignem et exustam rursus nimis anxius cogitaret, sic cogitabundus et tristis obviavit comiti. Miratus comes traxit eum in partem, et secrete requisivit ab eo, quid
Abbreviated transcription (Latin):
.xui. hic arnulfus patruo suo baro¬
lo ex imꝑatore ⁊̃ necessitariis egenti
fiscos in alemãnia delegauit: qͥ seqũe¬
ti ãno obiit. Romanũ imꝑiũ ⁊ res.¬
nũ francoꝵ misere. disc̾pit᷑. In italia
nẽpe: bengariꝰ ⁊ w̾ido de regno cõtẽdũt.
franci uͦ neglecto karolo filio ludeui¬
ci balbi puero uix decentii. regẽ sii
p̃ficuĩt: odonẽ filiũ rob̾ti ducis t̃ a
norchinãnis occisũ supͣ diximꝰ. Rodul

Expanded text:
12. Hic Arnulfus patruo suo Carolo eximperatori etiam necessariis egenti fiscos in Alemania delegavit; quti anno obiit. Romanum imperium et regnum Francorum misere discerpitur. In Italia nempe Berengarius et Wido de regno contendunt. Franci vero, neglecto Karolo filio Ludowici Balbi, puero vix decenni, regem sibi preficiunt Odonem, filium Rotberti ducis, quem a Northmannis occisum supra dixim
Abbreviated transcription (Latin):
q karolus iꝑator ⁊ elatꝰ uxorem
suã: ꝓ eo qd̃ płꝰ uisto familiantꝰ ager
cũ liut wardo ucellensi ep̃o: ꝓtestat̾
in cõtinentie se nĩiqͣm cũ ea coisse. Il
mo defiçiens ab optimatib regni re¬
pudiat᷑. ⁊ arnuifus fili̾ karloman¬
ni regis fratruelis eiꝰ in regnũ sub

Expanded text:
 Karolus imperator zelatus uxorem suam, pro eo quod plus justo familiarius ageret cum Liutwardo Vercellensi episcopo, protestatur in contentione, se nunquam cum ea coisse; illeficiens, ab optimatibus regni repudiatur, et Arnulfus filius Karlomanni regis, fratruelis ejus, in regnum sub
Abbreviated transcription (Latin):
tincta. ꝑ alt̾am bͣchii ĩf̾iorem morsu¬
ram ꝙͣ uir sc̃s ñ tetig̾at qr necdũ in¬
de aliꝙͥ exierat: ceꝑunt sudes lignei
paruuli qͦs uulgo brocas uocant ex
q̃rtuio robore uł fraxineo ꝓf̾eis acu¬
b egredi grossiores spinis ⁊ modice lõ¬
giores. nec tñ uniꝰ. om̃s longitudinis
uł grossitudĩs. situt nec acus fu̾ant
Sexdecim iam infra annũ ⁊ paucoᷤ
m̃ses: ex muliere ligna ꝓdierant elf¬
fuit de inde reu̾endus antistes petuis:
cui diuinitꝰ seruabat᷑ tanti miratuli
plenitudo. Offert᷑ mulier missaꝵ sol¬
lempnia celebrãti: sicut p̾̃ceꝑat uesꝑe
p̃cedenti. Eadem hora .xuͣii. ex carne
mulieris. lignũ egredit᷑. qd̾ sb̾ ocłis
õĩm capellanꝰ extraxit. Confitẽtem
itaq mulierẽ p̃sul ab soluit. ⁊ sacͣm
ei tradens encharistiã ab omni de ĩcep̾
cͤam. Sic ab oĩb p̾stigiis lib̾ata. ad

Expanded text:
ncta, per alteram brachii inferiorem morsuram, quam vir sanctus non tetigerat; quia necdum inde aliquid exierat, coeperunt sudes lignei parvuli, quos vulgo brochas vocant, ex quercino robore, vel fraxineo, pro ferreis acubus egredi, grossiores spinis, et modico longiores, nec tamen unius omnes longitudinis vel grossitudinis; sicut nec acus fuerant. Sexdecim jam infra annum et paucos menses ex muliere ligna prodierant. Adfuit deinde reverendus antistes Petrus, cui divinitus servabatur tanti miraculi plenitudo. Offertur mulier missarum solemnia celebranti, sicut praeceperat vespere praecedenti. Eadem hora septimum decimum ex carne mulieris lignum egreditur: quod sub oculis omnium capellanus extraxit. Confitentem itaque mulierem praesul absolvit, et sacramentum ei tradens eucharistiae, ab omni deinceps securam. Sic ab omnibus praestig
Abbreviated transcription (Latin):
mina p̃fe̾ntes. Exibet᷑ gͥ uiro sco a
pĩe filia cuiꝰ ei lugubrẽ explicat tͣge¬
diã ⁊ ecce mox eadẽ iuuentula senciẽs
acũ. gemebunda de plorat. Qm acceeᷤᷤ
unꝰ te frĩb laicis uiro dei seruiens cru¬
entã extͣxit annis pli̾b ad testimoniũ
ꝯseruanda. Orat sc̃ẽ ⁊ locũ uuln̾is tã¬
ge̾s ĩuirtute fidei pollicet᷑ nͨ fr̾ũ nͨ ca¬

Expanded text:
iro sancto a iro sancto a patre filia cujus lugubrem explicat tragoediam: et ecce mox juvencula sentiens acum, gemebunda deplorat. Quam accedens unus de fratribus laicis viro Dei serviens cruentam extraxit, annis pluribus ad testimonium conservandam. Orat sanctus, et locum vulneris tangens, in virtute fidei pollicetur, nec
Abbreviated transcription (Latin):
hospiciũ suũ aliqͣndo qͣi uim facien¬
do ꝑtraxit. Huic filia iuuencła erat.
miserabili ĩ commoditate laboranᷤ
nequiciã inuide soctus inducta. nt
languore tabesc̾et desꝑato nec uin
sui p̃sentiã nec aspectũ ullatenꝰ to¬
leraret: affectõe aũ muliebri genitͥc
ꝑsuasa: ut sathanas sathanã eic̾et
famosũ ꝙ̃ dã maleficũ acc̾siuit.
Affuit explorauit agnouit ⁊ iuuẽ¬
cłam afferens: ĩ fr̾atã terit arboꝵ
tortices: ⁊ potula u̾bis ⁊ ħbis. ĩfecta
ꝓpuat. Mordet ⁊̃ ꝓpriis dentib bra¬
chiũ mise mulieris. in duob locis
circa fontẽ brathii. ita ut utraꝙy
morsura suꝑior ⁊ ĩf̾i̾or distaret a fõte
brachii qͣr uno palmo. Res noua reᷤ
mira. Ab illo qͥdẽ languore ꝯualuit
s int̾dũ uelut ex corde senciens acus
ꝓced̾e truciabat᷑ atrotit᷑. douec ad su¬
ꝑiorẽ morsurã brachii qͣm ulła cica¬
trx sicut nec infiorẽ obdux̾at acus
educ̾et uis oculta. Plures iã ĩ hũc

Expanded text:
hospitium suum aliquando, quasi vim faciendo, pertraxit. Huic filia juvencula erat, miserabili incommoditate laborans. nequitiam invidae socrus inducta, ut languore tabesceret desperato, nec viri sui praesentiam, nec aspectum ullatenus toleraret. Affectione autem muliebri genitrix persuasa, ut Satanas Satanam ejiceret, famosum quemdam maleficum accersivit. Adfuit, exploravit, agnovit, et juvenculam asserens inferratam, terit arborum cortices: pocula verbis et herbis infecta propinat. Mordet etiam propriis dentibus brachium miserae mulieris in duobus locis circa fontem brachii; ita ut utraque morsura superior et inferior distaret a fonte brachii quasi palmo uno. Res nova, res mira. Ab illo quidem languore convaluit: sed interdum velut ex corde sentiens acus procedere, cruciabatur atrociter, donec per superiorem morsuram brachii, quam nulla cicatrix, sicut nec inferiorem, obduxerat, acus educeret vis occulta. Plures jam in hunc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ aliquas morulas stupore ⁊ excasi sus¬
pensũ teneat admirantẽ. Hec ꝯp̃hen¬
ne pauido aspectu dũ uehementius
cõtritit intuentẽ: fugat uitia. fundat
u̾ͥtutes: ĩiciat ad sapiam hũilitatem

Expanded text:
 aliquas morulas stupore et ecstasi suspensum teneat admirantem. Secunne pavido aspectu, dum vehemencius concutit intuentem, fugat vicia, fundat virtutes, iniciat ad sapienciarri, humilitatem