comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
S hebrei menses aluna nascente.
romani a kłincipiunt. egyptiiã¬
nonũ kl̃arum edꝵdem .xxx. dies suos
menses ꝯputantes ressouos .u. dies
interkalares appellant.Qui pͥmi
a solis cursum menses t̾minare ce¬
ꝑunt. ne lune uelocior ⁊ dubiꝰ cur¬
nominaute apͥlem. t̾cium: maie
matri mercurii.⁊ qͣrtum iunoni
sacrauit. Qͥntili ⁊ sextili qui nunc
anatiuitate iulii cesaris august
tumpho nũcupantur. ⁊ cet̾is seq̃n¬
tib a nunio nom̃ imposuit. Quoꝵ
inicia kłas appellauit. qr tõ kalata
idẽm uocata in capitoliũ ꝑlebe dicto
qͥnquies uł seꝑties u̾bo kalo idẽ uo¬
co: quot dies suꝑ eẽnt ad nonas ꝓ¬
nuntiabatur. Nonas aũ qr nono ante
idẽ die confluerent in urbẽ. scituri
quid eẽt es mense faciendum. Puro
idem diem qu mediũ diuidit men¬
sem duare enim etrusca lirigua di¬
uidere ẽ. his numa duos menses adi¬
ciens. ianuariũ a iano. februariũ
a februo deo lustrationũ nominan¬

Expanded text:
Sed Hebraei menses a luna nascente, Sed Hebraei menses a luna nascente, Romani a Calendis incipiunt, Aegyptiinonum Calendarum earumdem, XXX diebus suos menses computantes; residuos vero dies intercalares appellant. Qui primi ad solis cursum menses terminare coeperunt, ne lunae velocior et dubius curnominavit Aprilem: tertium Maiae matri Mercurii, et quartum Junoni sacravit: Quintili et Sextili, qui nunc a nativitate Julii Caesaris, et Augusti triumpho nominantur, et caeteris sequentibus a numero nomen imposuit: quorum initia Calendas appellavit, quia tunc calata, id est, vocata in Capitolium plebe, dicto quinquies vel septies verbo calo, id est, voco, quot dies superessent ad Nonas pronunciabatur. Nonas autem, quod nono ante Idus die confluerent in urbem, sciscitaturi quid esset eo mense faciendum. Porro Idus diem qui medium dividit mensem: iduare enim Etrusca lingua dividere est. His Numa duos menses adjiciens, Januarium a Jano, Februarium a Februo, deo lustrationum, nominan
Abbreviated transcription (Latin):
octauus aũ idem pͥmus ẽ ad quẽ
reditur. eoq rursus ebdomada semꝑ¬
orditur. his nom̃ gentilitas a planetis
uroidit̾. hab̾e se credens a sole sp̃m. ã
luna corpꝰ. amarte sanguinem. a mer¬
curio ingenium & linguam. a ioue
demꝑantiam. auenere uoluptatem.
a saturno tarditatem. S sc̃s siluest̃
ferias appellari ꝯstituit. pͥmũ diem
añicum nũcupans. imitatus hebreoᷤᷤ
nominant. Ap̃ quos ebdomada toti-¬
dem etiam annis ꝑagitur. qui ebdo¬
madam quoq ebdomadarum in
dieb similiter habebant ⁊ in anmiꝰ.
qͥnqͣgesimũ diem pentecosten. an-
conficitur. dum. xxuiiii. semis dieb
paulo plusm rodiatum pagit. Sel
facilitas computandi tricenis ⁊ unde tri¬
cenis dieb lune menses alternat. So¬
laris aũmensis .xxii. horis ẽ amplior
ex quib .xi. epactarum dies accresce.
quib sol lune cur singulis annis
exuꝑdit. Duodecies enam uiceni ⁊ bi¬
ni. celxiii. facrunt.⁊ undeties nice¬
ni ⁊ quat̾ni eundem numerũ ꝯplent.

Expanded text:
s idem primus est; ad quem reditur, eoque rursus hebdomada orditur. His nomina gentilitas a planetis indidit, habere se credentes a sole spiritum, a luna corpus, a Marte sanguinem, a Mercurio ingenium et linguam, a Jove temperantiam, a Venere voluptatem, a Saturno tarditatem. Sed sanctus Sylvester Ferias appellare constituit, primum diem Dominicum nuncupans, imitatus Hebraeos,nominant: apud quos hebdomada totidem etiam annis peragitur; qui hebdomadam quoque hebdomadarum in diebus similiter habebant et annis, quinquagesimum diem Pentecosten, annuconficitur, dum XXIX et semis diebus paulo plus quam zodiacum peragit: sed facilitas computandi trigenis et undetrigenis diebus lunae menses alternat. Solaris autem mensis XXII horis est amplior, ex quibus XI epactarum dies accrescunt, quibus sol lunae cursum singulis annis exsuperat. Duodecies enim viceni et bini CCLXIV faciunt, ut indecies viceni et quaterni eumdem numerum complent.
Abbreviated transcription (Latin):
ccccyii.tenente imꝑium hono¬
rio augusto filio theodosii minoris.
loco ab augusto quadragesimo qͣrto:
ante bienniũ romane irruptioĩs
que ꝑ halaricũ regẽ gothoꝵ facta ẽ.
daloꝵ. multeq cum his alie ꝓtri¬
tis francis tͣnsito rheno. totas ꝑ gal¬
lias seuirent. apd̃ bͥtanmas granꝰ
municeps tẏrannꝰ creatur ⁊ oeci-¬
ditur. Huiꝰ loco constantinꝰ ex in¬
fima militia ꝓpt̾ solam sp̃e noĩs
sine m̾ito uirtutis eligitur. Qui
continuo ut inuasit imꝑiũ in gal¬
lias tͣnsiit. ibi sepe abarbaris incer.¬
tis federib illusus. detͥmento mag¬
no rei publice fuit. Uñ mox iuben¬
de honorio constantiriꝰ comes ingal¬
liã cum ex̃citu ꝓfectus: apd̃ arelatẽ
cuitatẽ eum clausit. cepit. occidit.
constantẽq filiũ eiꝰ: ex monacho ce¬
sarem fecit. gerontiꝰ comes siuis apd̃
uiennã int̾fecit. fracta ẽ aũ roma
a gothis anno millesimo centesimo
.lxiiii. sue conditionis: ex quo tẽpore
romani in b̾cannia regnare cessa

Expanded text:
tenente imperium Honorio Augusto filio Theodosii minore, loco ab Augusto quadragesimo quarto, ante biennium Romanae inruptionis quae per Alaricum regem Gothorum facta est, dalorum, multaeque cum his aliae protritis Francis, transito Hreno, totas per Gallias saevirent, apud Brittanias Gratianus municeps tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia, propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur: qui continuo ut invasit imperium in Gallias transiit; ibi saepe a barbaris incertis foederibus inlusus detrimento magis reipublicae fuit: unde mox jubente Honorio Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit: Constantemque filium ejus quem ex monacho Caesarem fecerat, Gerontius comes suus apud Viennam interfecit. Fracta est autem Roma a Gothis anno millesimo sexagesimo quarto suae conditionis CCCCIX, ex quo tempore Romani in Brittania regnare cessar
Abbreviated transcription (Latin):
ruit. Ioas anñ. xl. Zacharias ioiade
filius lapidatur. Amasias ann̾ .xxx.¬
.uiiii. Amos ꝓphauit in isrł. Orias ann̾
lii. Assyrioꝵ regnũ in medos tͣnsfert᷑.
Ioathã anñ xui. Oseẽ Iohel. ysaiasꝙ ꝓ¬
phetant. Achar anñ xui. Roma con¬
uitur. ⁊ isrł in medos tͣnsfertur. Ere¬
chias anñ xxoiiii. Romulris .e. sena¬
tores ostituit. Manasses anñ.ly. Nu¬
ma duos menses adiecit. Amon ann̾
.II. Tulliꝰ iure publica censũ exegit.
Iosias anñ xxxi. Thales phisicꝰ olaruit.
Ioachim anñ xi. Huiꝰ anno t̾cio nabu¬
chodonosor uideam cepit. Sedechias
uiIII hebreoꝵ captiuitas ann̾
lxx. Iudith hẏstoria conscribit᷑. Dariꝰ
anñ. xxxui. huiꝰ scd̃o anno templũ
in ierosolimis extruitur. Irimꝰ aut̃

Expanded text:
ruit. Ioas annis XL. Zacharias, Ioiadruit. Ioas annis XL. Zacharias, Ioiadfilius lapidatur. Amazias annis XXIX. Amos prophetat in Israel. Ozias annis LII. Assyriorum regnum in Medos transfertur, Joathan annis XVI. OzeeXVI. Roma conditur, et Israel in Medos transfertur. Ezechias annis XXIX. Romulus centum senatores constituit. Manasses annis LV. Numa duos menses adjecit. Amon annis II. Tullius in republica censum egit. Josias annis XXXI Thales physicus claruit. Joachim annis XI. Hujus anno tertio Nabuchodonosor Judaeam cepit Sedechias IX. Hebraeorum captivitas annis LXX. Judith historia conscribitur. Darius annis XXXVI. Hujus secundo anno templum Hierosolymis exstruitur. Primus autem
Abbreviated transcription (Latin):
Iudices amoyse usq ad samuel. p̃fue¬
runt anñ. cocu. Othoniel anñ .lx. Ca¬
thinus rex thebarum grecas litteras
inuenit. Nothanñ .lxxx. Amphion
musicus claruit. Debbora anñ .xl.
Orimꝰ latinis regnat picus. Gedeon
anñ .xl. Orpheus linusq claruert̃.
Abimelech anñ .iii. Iste hex. fr̃s suos
regnat in troia. Iair anñ .xxii. Car¬
mentis latinas lict̾as reꝑit. Iepte anñ
.ui. hercules se flãmis imecit. Abesa
ann̾ .uii. Bellum troie decennale sur¬
rexit. Ailon anñ .x. Hic in lxx. int̾pre¬
tib ñ habetur. Iabllon anñ .uiii. Eneaᷤᷤ
uenit italiã. Sanson anñ .xx. Asca-¬
nius albam condidit. hely ann̾ . xl.
Regnũ sicinoꝵ finitur. Samuhel
Cartago adidone conditur. Salomon
anñ .xl. qui templũ edificauit. Ro¬
boam anñ . xuii. Regnũ isrlde iuda
diuiditur. Abia ann̾. iii. Pontifex
abumelech insignis habetur. Asa anñ
.iII. Ionadab filius rechap sacerdos cla¬

Expanded text:
Judices a Mose usque ad Samuel praefueJudices a Mose usque ad Samuel praefuerunt annis CCCCV. Othoniel annis XL. Cadmus Thebarum rex Graecas litteras invenit. Aoth annis LXXX. Amphion musicus claruit. Debbora annis XL. Primus Latinis imperavit Picus. Gedeon annis XL. Orpheus Linusque musici claruerunt. Abimelech annis III. Iste fratres suos seregnat in Troja. Jair annis XXII. Carmentis Latinas litteras reperit. Jepthe annis VI. Hercules se flammis injecit. Abessa annis VII. Bellum Trojae decennale surrexit. Achialon annis X. Hic in LXX interpretibus non habetur. Labdon annis VIII. Aeneas venit in Italiam. Samson annis XX. Ascanius Albam condidit. Heli annis XL. Regnum Sicyoniorum finitur. Samuel XL. Carthago a Didone conditur. Salomon annis XL. Qui templum aedificavit boam annis X et VII. Regnum Israel et Iuda dividitur. Abia annis III. Pontifex Abymelech insignis habetur. Asa annisVII. Ionadab, filius Rechab, sacerdos cla
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tes. decccxlii. uł adiecto ĩ. lxxii.
Sem anno sod̾o post diluuiũ. genure
arfaxat. a quo chaldei. Arfaxat an¬
noꝵ .xxxu. genuit sela. aquo sama¬
rite ⁊ indi. Sela anñ xxx. gen̾ eber.
aquo hebrei. Heberannoꝵ .xxxiiii.
gen phalech. turris edificatur. Oha¬
lech annoꝵ .xxx. geñ reu. Dii pͥnũ
adorantur. Reu ann̾. xxxii. genuit
seruch. Regnũ scitharũ inchoat. Se
rũ nascitur. Hachor ann̾ .xxuiiii.
exoritur. Thara anñ lxx. genuit abra¬
hã. Semiramis condidit babyloniã.
annos. dcccc xlii. Abraham an¬
noꝵ lxxu. uenit in chanaan. Abrahã¬
Annoꝵ e. genuit ilaac. Nam primo
genuit ismahel. a quo ismahelite.
Isaac anñ lx. geñ iacob. Regnum
inchoat arginoꝵ. Iacob anñ .xc. ge¬
nuit ioseph. Memphis in egypto con¬
ditur. Ioseph anñ .xc. uixit. Grecia
sub argo segetes hab̾e cepit. Hebreoꝵ
seruitus anñ. cxliuii. Cicrops athenaᷤᷤ
condidit. Moyses anñ .xl. rexit isrł.
Lacedemon conditur. Iosue ann̾ .xxxui.

Expanded text:
interpretes DCCCXLII vel adjecto Cainan MLXXII. Sem anno II post diluvium genuit Arphaxat, a quo Chaldaei. Arphaxat annorum XXXV genuit Sale, a quo Samaritae et Indi. Sale annorum XXX genuit Heber, a quo Hebraei. Heber annorum XXXIV genuit Phalech. Turris aedificatur. Phalech annorum XXX genuit Reu. Dii primum adorantur. Reu annorum XXXII genuit Seruch. Regnum Scytharum inchoat. Serrum nascitur. Nachor annorum XXIX oniorum exoritur. Thara annorum LXX genuit Abraham. Semiramis condidit Babylonem. Cannos DCCCCXLII. Abraham annorum LXXV venit in Chananeam: Abrahaannorum C genuit Isaac. Nam primo genuit Ismael, a quo Ismaelitae. Isaac annorum LX genuit Jacob. Regnum inchoat Argivorum. Jacob annorum XC genuit Joseph. Memphis in Aegypto conditur. Joseph CX annos vixit. Graecia sub Argo segetes habere coepit. Hebraeorum servitus annorum CXLIV. Cecrops Athenas condidit. Moses annis XL rexit Israel. Lacedaemon conditur. Josue annis XXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
inlinuat cum ait. contͣ augustinũ
narratur serpere qͥdam scͥptor quem
dudum liuor adurit eclax. Quis ca¬
put obscuris contectũ utcũq cauer¬
nis. Iollere humo miserũ ꝓtulit
anguicłm: Aut hc̃ fruge sua eqͦrei
pauere bͥtanni.aut hic campano
gmine corda tumet.

Expanded text:
insinuat, cum ait: Contra Augustinum narratur serpere quidam Scriptor, quem dudum livor adurit edax. Quis caput obscuris contectum utcunque cavernis Tollere humo miserum propulit anguiculum? Aut hunc fruge sua aequorei pavere Britani, Aut hic Campano gramine corda tumet.
Abbreviated transcription (Latin):
migrationẽ babylonis. gen̾ationib
eque ruxta matħm .xiiii. annis uero.
.cccc. lxxiii. porrecta ã qua regũ tem¬
regno ẽ habilis. Quinta deinde usq
ad aduentum saluatoris in carne. ge¬
nerationib ⁊ ip̃a .xiiii. Porro annis
senectute fessa. malis crebrioribꝰ plebs
certa. s ut etas decrepita ip̃atotius
scłi morte finienda.

Expanded text:
migrationem Babilonis, generationibus migrationem Babilonis, generationibus eque iuxta Matheum XIIII, annis autem CCCCLXXIII porrecta. De qua regum temregno est habilis. Quinta deinde usque ad adventum salvatoris in carne, generationibus et ipsa XIIII, senectute fessa, malis crebrioribus plebs certa, sed ut aetas decrepita, ipsa totius saeculi morte consumenda.
Abbreviated transcription (Latin):
ueneretur. cum ⁊ ip̃a tunc lune con¬
uersio. mentis glam de t̾renis adce¬
leste doceat mutari contuitũ. Atq
ad ulcimũ ut dies dnĩca conditiõe
lucis insignis. ⁊ tͥumpho xp̃i uene¬
randa quoq nr̃a relurrectione nob̃
exoptabił in memoriã reuocetur.
ex etatib mundi
tempora distinguntur. Prima
etas ab adam usq ad noe. continens
gen̾ationes .x. anniuͦ.ĩ. dc. lui. que
tota ꝑiit diluuio. sic̃ infantiam mer¬
gere solet obliuio. Sod̾a anoe usq a
braham. geri̾ationes similit̃ complexa
.x. Annos aũ. cc .xcii. que in lingua in¬
uenta ẽ idẽ hebrea. Apuericia nãq
homo incipit nosse loqui post infan¬
tiam. que & nom̃ inde accepit qd̃ fari
idẽ loqui ñ pot̾. Tercia ababrahã usq
ad daiuid. genationes .xiiii. anñ uero
deccc .xlii. continenf. ⁊ quod ab adoles¬
centia incipit homo posse gen̾are:ma
exordium. quietiam pat̾ gentiũ osti-¬
tutus ẽ. Quarta ã dauid usq ad tͣns¬

Expanded text:
veneretur, cum et ipsa tunc lunae conveneretur, cum et ipsa tunc lunae conversio mentis gloriam de terrenis ad coelestem doceat mutari contuitum. Atque ad ultimum, ut dies Dominica conditione lucis insignis, et triumpho Christi veneranda, nostra quoque resurrectione nobis exoptabilis in memoriam ex aetatibus mundi tempora distinguuntur. Prima aetas ab Adam usque ad Noe continens generationes X, annos vero MDCLVI. Quae tota periit diluvio, sicut infantiam mergere solet oblivio. Secunda a Noe usque ad Abraham generationes similiter complexa X, annos autem CCXCII. Quae in lingua inventa est, id est, Hebraea. A pueritia namque homo incipit nosse loqui post infantiam, quae et nomen inde accepit, quod fari, i, non potest. Tertia aetas ab Abraham usque ad David, generationes XIIII, annos vero DCCCCXLII continens. Et quia ab adolescentia incipit homo posse generare, Mpsit exordium. Qui etiam pater multum. Quarta a David usque ad trans
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͦt rem̃: ip̃e ẽ annus cyclilunaris.
Suus scire bislextilem anñ. partire
annos dñi ꝑ .iiii. quanti remans : tot
sunt anni abyssexto. His gͦ ad certũ
inuentis. facile diem pasche lunãꝙ
uelis. epactas tantũ ⁊ ꝯcurrentes soł
dies inuenire sufficit. Partire aut̃
epactas centesimo quas .u. anno tritu
centesimo quas sextodecimo anno cõ¬
currentes soł inuenies.
anni diem si c̃ tempꝰ dñice natiuitatiᷤ.
quod ibi natiuitatis ipstꝰ memoria
t̾m̃ sollennis habeatur. Hic uͦ uite
uenture ⁊ myst̾ia celebrent᷑ ⁊ mun̾a
caprantur. Unde ⁊ nom̃ ip̃m pasche
tͣnsitum de morte ad uitam signi¬
cans. ꝯgruum quoq myfteriis tẽpꝰ
indicatur. Orimo ut equinoctio tranꝰ¬
censo tenebre mortis a uera luce uin¬
cantur. Deinde in pͥmo mense anni
qui dr̃ mensis nouorũ. uite noue.
gaudia celebrentur. Tercio: ut resur¬
rectio die t̾cio facta. ⁊ t̃cio tempore
legem ⁊ sub lege in ꝓpħico lateret
engniate. int̾na lune septunana

Expanded text:
t ipse est annus circuli lunaris. Si vis nosse bissextilem annum, partire annos Domini per IV, quantum remanserit, tot sunt anni a bissexto. His ergo ad certum inventis, facile diem paschae lunamquvelis, Epactas tamen, et concurrentes solis dies invenire sufficit, partire autemEpactas centesimo quas quinto anno futcentesimo, quas XVI anno concurrentes solis invenies. anni diem, sicut tempus Dominicae nativitatis, quod ibi nativitatis ipsius memoria tantum solemnis habeatur: hic vero vitae venturae et mysteria celebrentur et munera capiantur: unde et nomen ipsum Paschae transitum de morte ad vitam significans, congruum quoque mysteriis tempus inquirit: primo, ut, aequinoctio transcenso, tenebrae mortis a vera luce vincantur; deinde, ut primo mense anni, qui dicitur mensis Novorum, vitae novae gaudia celebrentur. Tertio, ut resurrectio die tertio facta, et tertio tempore legem, et sub lege et prophetico lateret enigmate, in tertia lunae septimana
Abbreviated transcription (Latin):
genuit sech. qui ꝓ abel natus ẽ. Sech
anñ. eu. genuit enos. qui cepit inuo¬
care nom̃ dñi. Enos anñ̾ xc. genuit cai¬
nan. Caman annoꝵ lxx. genure ma¬
laleel. qui int̾p̃tatur plantatio dñi.
Malaleel annoꝵ .lxu. genuit iareth.
Iarethanñ . clxii. genuit enoch. qui
tͣnslatus ẽ adeo. Enoch anñ .lxu. gen̾
matusalã. Concupiscunt filii dei fi¬
lias hominũ. Matusalã annorum
.clxxxuii. genuit lamech. Gigantes
nati sunt. Lamech annoꝵ.xxiii.
genuit noe. qui archam edificauit.
Noe anno. de. uenit diluuiũ.

Expanded text:
genuit Seth, qui pro Abel natus est. Seth annorum CV genuit Enos. Iste incoepit invocare nomen Domini. Enos annorum XC genuit Cainan. Cainan annorum LXX genuit Malaleel, qui interpretatur plantatio Domini. Malaleel annorum LXV genuit Jareth. Jareth annorum CLXII genuit Enoch, qui est translatus a Deo. Enoch annorum LXV genuit Mathusalem. Concupiscunt filii Dei filias hominum. Mathusalem annorum CLXXXVII genuit Lamech. Gigantes nati sunt. Lamech annorum CLXXXII genuit Noe, qui arcam aedificavit. Noe anno DC venit diluvium.
Abbreviated transcription (Latin):
lapsus intenebras. deinceps etene¬
bris rediret ad lucem.
conditi mortalib ad requiem fasta.
ne oꝑe diuitino auida defic̾et huma¬
lum idem dubra lux inter lucem &
denebras. Nam creperum dubiũ
dicimus. U esꝑm apparente huiꝰ no
silent. In tempestum. qd̃ ẽ medium.
⁊ in actuosum nocͥtis dempus. Galli¬
cinium. qñ gallus resonat. Matuti¬
num. inter abscessum tenebrarum¬
noctis ⁊ auxore aduentum. Et dilu¬
culum: qͣi iam incipiens parua diei
lux. hec ⁊ aurora solem p̾cedens.

Expanded text:
lapsus in tenebras, deinceps a tenelapsus in tenebras, deinceps a tenebris rediret ad lucem. conditi, mortalibus ad requiem facta, ne opere diutino avida deficeret humalum, id est, dubia lux inter lucem et tenebras; nam creperum, dubium dicimus. Vesperum, apparente stella silent. Intempestum, quod est medium et inactuosum noctis tempus. Gallicinium, quando gallus resonat. Matutinum, inter abcessum tenebrarum, et aurorae adventum: et diluculum, quasi jam incipiens parva diei lux, haec et aurora solem praecedens.
Abbreviated transcription (Latin):
empora¬
momentis.
horis. dieb
mensib.
anuis. scłis & etatib diuiduntur.
Momentũ ẽ minimũ atq angustis¬
simũ tempus. a motu syderum dicꝰtũ
ẽ enim extremitas hore in breuib int̾¬
uallis. cum aliquid s cedit atq succe¬
dit. Hora grecum nom̃ ẽ ⁊ tam̃ lati-¬
num sonat. hora enim finis ẽ tp̃is.
sicut ⁊ hore sunt fines maris. fluiuo
momentis. Et notandum ꝓpt̾ errorẽ
cauendum qd̃ compotus partim na-¬
tura partim auctoritate uel ꝯsuetudĩe
nitatur. Natura: ut annũ cõmunẽ
.xii. menses lunares hr̃e. Consuetu¬
dine: ut menses .xxx. dieb compu¬
tari. Auctoritate: ut ebdomadã .uii.¬
ies uulga s feriis constare.
hebrei ⁊ chaldei ⁊ ꝑse inter duos solis
exortus. egyptii inter duos occasus.
romani amedio noctis in mediũ
umbri ⁊ achenienses ameridie cõ¬
putant ad meridiem. Moyses aũ
a mane ad mane unũ diem appellat.
s dño surgente uesꝑa sabbi lucesce¬
bat. in pͥma sabbi. ut homo de luce

Expanded text:
emporamomentis, horis, diebus, mensibus, annis, saeculis et aetatibus dividuntur. Momentum est minimum atque angustissimum tempus, a motu siderum dictum: est enim extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum nomen est, et tamen Latinum sonat: hora enim finis est temporis, sicut et, horae sunt fines maris, fluviormomentis. Et notandum propter errorem cavendum, quod computus partim natura, partim auctoritate vel consuetudine, nitatur: natura, ut, annum communem duodecim menses lunares habere: consuetudine, ut menses triginta diebus computari: auctoritate, ut hebdomadam septem feriis constare. Hebraei, Chaldaei, et Persae inter duos solis exortus: Aegyptii inter duos occasus numerant: Romani a medio noctis in medium. Umbri et Athenienses a meridie computant ad meridiem. Moses autem a mane usque ad mane unum diem appellat: sed Domino surgente vespera sabbati, lucescebat in primam sabbati, ut homo de luce
Abbreviated transcription (Latin):
Primus q̾lle.
S cisse.
Ceteros penuria scͥptorum uł fama obseu¬
ra recondit pret̾ regem adelwold. Qͥ uire
ꝓpende quanta nomina quam cito ad ni¬
chilum deuen̾int. Attende queso ⁊ stude
cum nicħ hic duret: ut adquiras tͥ regnũ
⁊ sub̃am illam que ñ deficiet nom̃ illudi
honorem qui ñ ꝑtransit monumentũ illd̾
⁊ claritatẽ que nicb̃ seculis ueterascet. h
p̃meditari sũme prudentie ẽ ad quirere
sũme calliditatis adipisci sũme felicitatiᷤ

Expanded text:
Primus Aelle. Scisse. Caeteros penuria scriptorum, vel fama obscura recondit, praeter regem Adelwold, qui jure perpende quanta nomina quam cito ad nihilum devenerint. Attende, quaeso, et stude, cum nihil hic duret, ut acquiras tibi regnum et substantiam illam, quae non deficiet; nomen illud et honorem, qui non pertransibit; monimentum illud et claritatem, quae nullis saeculis veterascet. Hoc praemeditari summae prudentiae est, acquirere summae calliditatis, adipisci summae felicitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Tercia etas ꝯtinet annos. deccclii. abra
ginoꝵ. Iacobanñ .xc. genuit ioseph. mem¬
phis in egypto ꝯditur. Ioseph annos xcurx̃.
Grecia subargo segetes hab̃e cepit.He¬
breoꝵ seruit᷑ anñ. exliui. Cicrops athenaᷤᷤ
condidit. Moyses anñ .xl. rexit isrł. Lace
amoyse usq ad samuhel. p̃fuerũt cccu.
Amphion musicꝰ claruit. Debbora. anñ¬
.xl. Pximꝰ latinis regnat pic̾. Gedeon anñ
Thola anñ .xxiii. Oriamꝰ regnat introia.
Iair anñ .xxii. Carm̃tis latinas litłas
reppit. Iepte ann̾ . ui. hercules se flãmis¬
iniecit. Abesa anñ . uii. Bellũ troie decẽ¬
nale surrexit. Aalon anñ .x. hic in lxx.
int̾p̃tib ñ habetur. Iabdon. anñ. uiii.

Expanded text:
Tercia aetas continet annos DCCCCXLII. Abrahgivorum. Jacob annorum XC genuit Joseph. Memphis in Aegypto conditur. Joseph CX annos vixit. Graecia sub Argo segetes habere coepit. Hebraeorum servitus annorum CXLIV. Cecrops Athenas condidit. a Moyse usque ad Samuel prefuerunt annis CCCV. Amphion musicXL. Primus Latinis imperavit Picus. Gedeon annis Thola annis XXIII. Priamus regnat in Troja. Jair annis XXII. Carmentis Latinas litteras reperit. Jepthe annis VI. Hercules se flainiecit. Abessa annis VII. Bellum Troiae decennale surrexit. Achialon annis X. Hic in LXX interpretibus non habetur. Iabdo annis VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
tus sit gub̃natione suͣbdite sͥ pleb̃. Terci¬
um: ut queq monast̾ĩa deo ꝯsecrata sunt:
quicqͣm de eoꝵ reb uiolent̾ abstrahere.
Qrtum: ut ip̃i monachi ñ migrent de
loco ad locum hoc ẽ de monast̾io ad mo-¬
nast̾ium: nisi ꝑ dimissionẽ ꝓpͥi abb̃is.
s in ea ꝑmaneant obedientia: quam
passim qͦlibet discurrat: neq alicubi
ueniens absq ꝯmendaticiis litt̃is sui
p̃sulis suscipratur. Quod si semel sus¬
ceptus noluerte inuitatꝰ redire: ⁊ sus¬
ceptor ⁊ ss qui susceptus ẽ exomunica¬
tioni subiacebit. Sextum: ut ep̃iatq
mũ: ut bis in anno synodꝰ ꝯgregetur.
S qr diũse cause impediunt. placuit
om̃ib in ꝯmune. ut kl̃ aug̾i in loco qͥ
appellatur elofelhoh semel in anno con¬
ferat alt̾i ꝑ ambitionẽ: s om̃s agnos
ut plures ep̃i crescente nuuĩo fideliũ
augeantur. S de hac re adp̃sens silui¬
sa relinqͣt. Quod si qͥsqͣm ꝓpͥam expusit
ꝯiugem legitimos matrimonio con¬

Expanded text:
tus sit gubernatione creditae sibi plebis. Tertium. Ut quaeque monasteria Deo consecrata sunt, quicquam de eorum rebus violenter abstrahere. Quartum. Ut ipsi monachi loco ad locum, hoc est, de monasterio ad monasterium, nisi per dimissionem proprii abbatis, sed in ea permaneant obedientia, quam passim quolibet discurrat: neque alicubi veniens absque commendatitiis litteris sui praesulis suscipiatur. Quod si semel suset noluerit invitatus redire, et susceptor et is qui susceptus est excommunicationi subjacebit. Sextum. Ut episcopi mum. Ut bis in anno synodus congregetur; sed quia diversae causae impediunt, placuit omnibus in commune, ut Kalendis Augustis in loco qui appellatur Clofeshoch, semel in anno conaeferat alteri per ambitionem; sed omnes agnoscUt plures episcopi, crescente numero fidelium, augerentur; sed de hac re ad praesens siluisa relinquat. Quod si quisquam propriam expulerit conjugem legitimo sibi matrimonio con
Abbreviated transcription (Latin):
ella maro resonet. nos pacis dona canamus.
M unera nos xp̃ibella maro resonet.
c armina casta mͥ fede ñ raptus helene.
L uxꝰerit lubricis. carmina casta michi.
Dona suꝑna loquar. misere ñ prelia tioie.
Terra quib gaudet. dona suꝑna loquar.
Cecilia infestos. leta uidet gladios.

Expanded text:
ella Maro resonet, nos pacis dona canamus: Munera nos Christi, bella Maro resonet. Carmina casta mihi, foedae non raptus Helenae. Luxus erit lubricis, carmina casta mihi. Dona superna loquar, miserae non praelia Trojae, Terra quibus gaudet: dona superna loquar. Caecilia infestos laeta ridet gladios.
Abbreviated transcription (Latin):
A petui ẽ oꝑi. quia uestis ⁊ ip̃a sepulchro.
I nuiolata nitet. xp̃e tui ẽ operis.
y dirs iater abit sacre ꝓuestis honore.
Morbi diffugiunt. ydros ⁊ ater bibit.
Aspice nupta deo que sit tibi gła terris.
Q ue maneat celis aspice nupta deo.
H unera leta capis. festiuuis fulgida tedis.
ce uenit sponsus. munera leta capis.

Expanded text:
 tui est operis, quia vestis et ipsa sepulcro Inviolata nitet: Christe, tui est operis. Hydros et ater abit sacrae pro vestis honore, Morbi diffugiunt, hydros et ater abiAspice, nupta deo, quae sit tibi gloria terris; Quae maneant caelis, aspice, nupta deo. Munera laeta capis festiva fulgida taedis: Ecce venit sponsus; munera laeta capis.
Abbreviated transcription (Latin):
ut ecgfridꝰ ꝓmiserit se ei t̾ras ac peccu¬
nias multas donaturũ si regine poss
ꝑsuad̾e uti eiꝰ conubio. qi sciebat lam
nullũ uiroꝵ plus illo dilig̾e. Nec dif
qd̃ euo p̃cedente aliqͥtiens factũ fide¬
les historie narrant donante uno eod̃q
dño. qui se nob̾cũ usq in finẽ scłi man̾e
pollicetur. Nam ⁊̃ signũ diuini miracłi
qͥd̃ eidem femine sepulta caro carniq

Expanded text:
ut Ecgfridus promiserit se ei terras ac pecunias multas esse donaturum, si reginae posset persuadere ejus uti connubio, quia sciebat illam nullum virorum plus illo diligere. Nec diffquod aevo praecedente aliquoties factum fideles historiae narrant: donante uno eodemque Domino, qui se nobiscum usque in finem saeculi manere pollicetur. Nam etiam signum divini miraculi, quo ejusdem feminae sepulta caro corrumpi
Abbreviated transcription (Latin):
in regem captꝰ ⁊ excruciatus miseran¬
dum sortitus ẽ ext̃minium. S quid
morer: Om̃s qui sacram̃tũ uirauerãt
tam p̃sules quã ꝯsules ⁊ pͥncipes assen¬
sum ftephano p̃buert ⁊ hominiũ fece¬
runt. hoc uͦ signum malũ fure quod
tam repente om̃is anglia. sine mora.
sine labore. qiͣ in ictu ocłi ei subiecta ẽ.
Diadematꝰ curiã suam tenuit ad nata¬
le ap̃ londoniam. Corpꝰ aũ henrici re¬
gis ad huc insepultũ erat in normannia.
Rex nãq henricus pͥma die decembris
pulta sunt. Reliquũ aũ corpꝰ cultellis circumqͣq
dissecatũ ⁊ multo sale asꝑsum coriis
taurinis reconditũ ẽ causa fetoriꝰ eui¬
tandi qͥ mnultꝰ ⁊ infinitꝰ iam cridunstan¬
tes inficiebat. Uñ ⁊ ip̃e qͥ magno p̾tio
ꝯductus secͣi caput eiꝰ diffid̃at ut fetidis

Expanded text:
in regem, captus et excruciatus miseranin regem, captus et excruciatus miserandum sortitus est exterminium. Sed quid morer? Omnes qui sacramentum juraverant tam praesules quam consules et principes assensum Stephano praebuerunt, et hominium fecerunt. Hoc vero signum malum fuit, quod tam repente omnis Anglia sine mora, sine labore, quasi in ictu oculi ei subjecta est. Diadematus igitur curiam suam tenuit ad Natale apud Londoniam. Corpus autem regis Henrici adhuc insepultum erat in Normannia. Rex namque Henricus prima die Decembris pulta sunt. Reliquum autem corpus cultellis circumquaque desecatum, et multo sale aspersum, coriis taurinis reconditum est causa fetoris evitandi, qui multus et infinitus jam circumstantes inficiebat. Unde et ipse qui magno pretio conductus s
Abbreviated transcription (Latin):
ditioni reg̾ more salomonis ꝯtinue sub¬
racebat. Ialia uulgꝰ lib̃m dis̃sificabat.
Successu uͦ temꝑis atrocissimi qd̃ post ea
ꝑ normannoꝵ rabiosas ꝓditiones exar¬
sit quicqͥd henricus fecerat uł tyranni¬
ce uł regie aꝑatione det̾ioꝵ uisum ẽ ꝑop¬
tusi. Uenit enim sine mora stephanus
tedbaldi blesensis ꝯsulis fr̃ iunior eo.
uir magne strenuitatis ⁊audacie. ⁊
glici regni filie regis henrici: fretus¬
ma din temptans inuasit. Willmus
cantuariensis archiep̃s qui primꝰ sacͣ
mentũ filie regis fec̾at: eum ꝓhdolor
in regem benedix̃. Uñ uidiciũ illud
d̾s ineum statuit: qd̃ sac̃ doti magno ie¬
remie ꝑcussori statuerat: scił ne pꝰannũ
uiu̾et. Rogerꝰ magnꝰ salesbiriensiᷤ ep̃s
qui scd̾̃s sacram̃tũ illd̾ p̾dictũ fec̾at.
⁊ om̃ib aliis p̾dictau̾at: diadema ei
& uires auxilii sui ꝯtͥbuit. Uñ post ea
iusto dĩ rudicio ab eodem quẽ creauit

Expanded text:
ditioni regis more Salomonis continue subditioni regis more Salomonis continue subjacebat. Talia vulgus liberum diversificabat. Successu vero temporis atrocissimi, quod postea per Normannorum rabiosas proditiones exarsit, quidquid Henricus fecerat vel tyrannice vel regie comparatione deteriorum visum est peroptimum. Venit enim sine mora Stephanus Tedbaldi Blesensis consulis frater junior eo, ir magne strenuitatis et audacie. glici regni filie regis Henrici, datia sua invasit. Willermus Cantuarieamentum filiae regis fecerat, eum, proh dolor! in regem benedixit, unde judicium illud Deus in eum statuit, quod sacerdoti magno Jeremiae percussori statuerat, scilicet nec post annum viveret. Rogerus magnus Salesburiensis episqui secundus sacramentum illud praedictum fecerat, et omnibus aliis praedicaverat, diadema ei et vires auxilii sui contribuit: unde justo Dei judicio postea ab eodem, quem creavit
Abbreviated transcription (Latin):
guris modisq locutionum quib¬
precor bone iħu ut cui ꝓpitius do
haurire. dones tͣuam benignus ali
quando ad te fontem om̃is scientie
ꝑuenire ⁊ parere semꝑ ante faciem
tuam. Precerea om̃s ad quos hec¬
eadem hystoria ꝑuenire potuerit
nr̃e nationis legentes siue audien¬
tes suppliciter precor. ut pro meis
infirmitatib ⁊ mentis ⁊ corporis. apd̃
suꝑnam clementiam sepius inter-¬
nis uicem rependant: ut qui de sin¬
gulis ꝓuintiis siue locis sublimiori-¬
bus que memoratu digna atq inco-¬
lis grata credideram diligenter ad¬
notare curaui. apud om̃s fructum
pie intercessionis inueniam. amͣ:
delatoriis hamis int̾cipiebat. Crude¬
litate ⁊̃ qua ꝯsulem de moretuil cog¬
natum suũ incaptione positũ exocula.¬
uit. Nec sciri facinus tam horrendũ po-¬
tuit: usq quo mors secreta regis aꝑuit.
Nec minꝰ ⁊ alia ꝓponebant exem pla q̃
tacemꝰ. Luxuria quoq qr mulierum

Expanded text:
guris modisque locutionum, quibuguris modisque locutionum, quibuprecor, bone Jesu, ut cui propitius donhaurire, dones etiam quando ad te fontem omnis scientiae pervenire, et parere semper ante faciem tuam. Praeterea omnes ad quos haec historia 85 pervenire potuerit nostrae nationis, legentes sive audientes, suppliciter precor, ut pro meis infirmitatibus et mentis et corporis apud supernam clementiam saepius interverationis vicem rependant, ut qui de singulis provinciis, sive locis sublimioribus, quae memoratu digna atque incolis grata credideram diligenter annotare curavi, apud omnes fructum piae intercessionis inveniam. » delatoriis hamis intercipiebat: crudelitate etiam, qua consulem de Moretoil cognatum suum in captione positum exoculavit, nec sciri facinus tam horrendum potuit usquequo mors secreta regis aperuit, nec minus et alia proponebant exempla, quae tacemus; luxuria quoque, quia mulierum
Abbreviated transcription (Latin):
passionis sc̃i felicis confessoris de-
metrico paulini oꝑe in ꝓsam tͣns.¬
tuli. Libr̃ uite ⁊ passionis sc̃i anas¬
tasii male de greco tͣnsiatum. ⁊ peiꝰ
a quodam imꝑito emendatũ ꝓut
patris monachi simul ⁊ antistitis
cudb̾cti. ⁊ prius eroico metro ⁊ post¬
modum plano sermone flescripsi.
Hystoriam abbatũ monasterii huiꝰ
in quo suꝑne pietati deseruire gau¬
deo benedicti. ceolfridi. ⁊ hub̾cti. in
libellis duob. Hystoriam eccłiasti.
logium de nataliciis scõꝵ martyrũ
dieb in quo om̃s quos inuenire po¬
tui ñ solum qua die uerum etiã quo
notare studui. Iibrum hymnoꝵ
diuerso metro sine rithino. Libr
epigͣma cum eroico metro siue ele-¬
giaco. De natura rerum ⁊ de tem¬
porib libros singulos. Item detẽpo¬
rib librum unum maiorem. Libr̃
de ortho graifia alfabeti ordine dis¬
tinctum. Item librum demetrica
matib siue tͦpis libellum ħ est de fi¬

Expanded text:
passionis sancti Felicis confessoris de passionis sancti Felicis confessoris de metrico Paulini opere in prosam transtuli. Librum vitae et passionis sancti Anastasii, male de Graeco translatum, et pejus a quodam imperito emendatum, prout Patris, monachi simul et antistitis, Cudbercti, et prius heroico metro, et postmodum plano sermone descripsi. Historiam abbatum monasterii hujus, in quo supernae pietati de servire gaudeo, Benedicti, Ceolfridi, et Huaetbercti in libellis duobus. Historiam Ecclesiastilogium de natalitiis sanctorum martyrum diebus; in quo omnes quos invenire potui, non solum qua die, verum etiam quo notare studui. Librum Hymnorum, diverso metro, sive rhythmo. Librum Epigrammatum heroico metro, sive elegiaco. De Natura rerum, et de Temporibus libros singulos. Item, de Temporibus librum unum majorem. Librum de Orthographia, alphabeti ordine distinctum. Item, librum de metrica matibus sive Tropis libellum, hoc est, de fi
Abbreviated transcription (Latin):
abacuc. lib̃ .i. In librum beati pa¬
tris tobie explanationis allegorice
de xp̃o ⁊ eccłia libr̃ .i. Item capitła
lectionum in pentateucum moysi.
iosue. iudicum. In libroᷤᷤ regum ⁊
uerba dierum. In libr̾ beati patris
iob. In parabolas eccłiasten ⁊ canti¬
ca canticorum. In ysaiam ꝓph̃am.
ezram q̃q̃ ⁊ neemiam. Ineuͣngłiũ
marci lib̃ .iiii. In euangłiũ luce
lib̾ .ui. meliarum euangłii. libͦs
.Ii. In apłm quecunq in opusculis
sc̃i augustim exposita inueni cunc¬
ta ꝑ ordinem transcribe curaui. In
actus apłorum libros .ii. In epłas
septem catholieas libros singulos.
In apocalipsm scĩ Ioħis libros.iii.
tem capitula lectionum in totum
nouum testamentũ excepto eunͣgłio.
tem librũ epłarum ad diũsos quar̃
sionib filioꝵ isrł una. una de eo qd̃
ait ysaias. ⁊ claudent᷑ ibi in oarce¬
rem ⁊ post dies multos uisitabun¬
tur. De ratione bissexti una De
equinoctio iuxta anatolium una.
tem de hystoriis sc̃oꝵ libr̃ uite. ⁊

Expanded text:
abacum, librum I. In librum beati Patris Tobiae, explanationis allegoricae de Christo et Ecclesia, librum I. Item, capitula lectionum in Pentateuchum Mosi, Josue, Judicum. In libros Regum, et Verba dierum. In librum beati Patris Job. In Parabolas, Ecclesiasten, et Cantica canticorum. In Isaiam Prophetam, Ezram quoque, et Neemiam. In Evangelium Marci, libros IV. In Evangelium Lucae, libros VI. Omeliarum Evangelii, libros duos. In Apostolum quaecunque in opusculis sancti Augustini exposita inveni, cuncta per ordinem transcribere curavi. In Actus apostolorum, libros duos. In Epistolas septem canonicas, libros singulos. In Apocalypsim sancti Joannis, libros tres. Item capitula lectionum in totum Novum Testamentum, excepto Evangelio. Item librum Epistolarum ad diversos, quarum sionibus filiorum Israel, una; una de eo quod ait Isaias, Et claudentur ibi in carcerem, et post dies multos visitabuntur. De rAequinoctio, juxta Anatolium, una. Item, de historiis sanctorum; librum vitae et
Abbreviated transcription (Latin):
rethor arnobiꝰ ita meminit. Sẽm pͥmo¬
geniti pars facta ẽ a ꝑsida ⁊ bactris
usq in indiam longe. ⁊ usq rinocoru¬
ros que spacia t̾rarum habent linguaᷤᷤ
guis gentes sunt patͥarũ qͣdringente
mocoruris: usq gadirã hñs linguas
sermonie punico a parte garamantũ
latino: a parte boree barbarico:a par¬
de meridiand ethiopũ. egyptioꝵ a bar-¬
baris int̾iorib uario sermone .xx. duab
linguis in patriis. cec .xc. ⁊iiiiͬ. Iaphet¬
aũ t̾rius a media usq ad gadira ad boreã.
ht̃ aũ iaphet flum̃ tygridẽ qui diuidit
mediã ⁊ babyloniã in patriis. cͥc. sermone
num mille. Qu̾e intriꝑtito scło ħ ordi¬
men tygridẽ: qui diuidit mediã ⁊ baby¬
loniam. Sem aũ eufratẽ. Cham uͦ geõn

Expanded text:
etor ita meminit : Sem, primogenito Noe, pars facta est a Persida et Bactris usque in Indiam longe, et usque Rhinocoruras: quae spatia terrarum habent linguas, guis gentes sunt patriarum quadringinta inocoruris usque Gadira, habens linguas sermone Punico a parte Garamantum, Latino a parte Boreae, Barbarico a parte Meridiani Aethiopum et Aegyptiorum, ac barbaris interioribus vario sermone XX duabus linguis, in patriis CCCXC et IV. Japhetautem tertius, a Media usque Gadira ad Boream. Habet autem Japheth flumen Tigridem, qui dividit Mediam et Babyloniam in patriis ducentis, sermone num mille, quae in tripartito ormen Tigridem, qui dividit Mediam et Babyloniam: Sem autem Euphratem, et Cham Geon,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ assyrioꝵ destructũ in medos tͣnstulit.
ubi ip̃e pͥmꝰ regñ anñ .xuiii. Macedoniũ¬
qͦq regnũ inchoat pͥmũ habens regem
charanũ anñ.xxuiii. Lacedemonioꝵ
reges deficiunt. lydoꝵ incipiunt. lati¬

Expanded text:
um imperio destructo, regnum in Medos transtulit, ubi primus ipse regnavit annis XXVIII. Macedonum regnum inchoat, primum habens regem Caranum annis XXVIII. Lacedaemoniorum reges deficiunt, Lydorum incipiunt. A
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanere tot fluminib ac pluuiis
ierigatum. qd̵ exhausto a sole dulti
denuiq liquore quẽ facillime trahit
uis ignea. om̃is asꝑior crassiorq liqua¬
tur. id̾oꝙ sũmã equoꝵ aquã dulciorẽ eẽ
ꝓfunda. S indulcib aquis lune alim̃¬
Mare rubrũ nom̃ a roseo comari.¬
lore trahit. quem tam̃ ñ naturalit̾ ht̃.
s uicinis litorib que sanguineo colore
rubent inficit᷑. Id̾oq iñ minimũ ⁊ alii
colores picturarũ rubreq gẽme legunt᷑.
Scinditur aũ induos sinus. quoꝵ ꝑsicus
aqͥlonem. arabicꝰ petit occidentẽ.qͥ. exũ.
passu distat ab egyptio mari. De nilo.
ꝓpt̾ soł calorẽ imbres ⁊ nubila respuens.
Mense enĩ maio dum ostia eiꝰ quib in
mare infiuit zephiro flante undis eiec¬
tis harenarũ cumulus ꝑstriuntur.
paulatim intumescens ac retͦ ꝓpulsus
plana irrigat egipti. Uento aũ cessan.¬
te ruptisq harenarũ cumulis. suo red

Expanded text:
manere, tot fluminibus ac pluviis irrigatum, quod exhausto a sole dulci tenuique liquore, quem facillime trahit vis ignea, omnis asperior crassiorque linquatur. Ideoque summam aequorum aquam dulciorem esse profunda. Sed in dulcibus aquis lunae alimeMare Rubrum nomen a roseo colore trahit, quem tamen non naturaliter habet, sed vicinis littoribus, quae sanguineo colore rubent, inficitur. Ideoque inde minium, et alii colores picturarum, rubraeque gemmae leguntur. Scinditur autem in duos sinus, quorum Persicus Aquilonem, Arabicus petit Occidentem, qui CXV passibus distat ab Aegyptio mari. CAPUT propter solis calorem imbres et nubile respuens. Mense enim maio, dum ostia eius quibus in mare influit, zephyro flante, undis eiectis, arenarum cumulis praestrnuntur, paulatim intumescens, ac retro propulsus, plane irrigat Aegypti. Vento autem cessante, ruptisque arenarum cumulis, suo red
Abbreviated transcription (Latin):
tis patrum ita scribit. Cebron qͦn¬
dam ciuitas ⁊ metropolis regni da¬
uid nunc ruinis tantum quid tunc
dio speluncam duppliciter ĩ ualle
habet. ubi sepulchra patͥarcharũ
quadrato muro cireundant᷑. capi-¬
tib uersis ad aquilonem ⁊ hec singula
singulis tecta lapidib instar basilice
dolatis trium patarcharum candidis.
Adam obscurioris ⁊ uilioris oꝑis qui
trium qq̃ feminarum uiliores ⁊ mi¬
ad boream herbosus ualde ⁊ floridus.
campestrem habens in uertice plani.¬
tiem. incuiꝰ aquilonali parte quer¬
cus abrahe duorum hominũ alti¬
tudinis truncus eccłia sircundata
est. Hec de opusculis excerpta pre¬
fati scriptoris ad sensum quidem
ũborum ullius. sed breuiorib stric̃¬
tisq comp̾hensa sermonib nr̃is.
ad utilitatem legentium hystoriis
inde placuit. Plura uoluminis
illo uolumine uł in eo quod de illo
dudum strictim excerpsimus epi-¬
comate requirat.

Expanded text:
tis Patrum ita scribit: « Chebron quontis Patrum ita scribit: « Chebron quondam civitas et metropolis regni David, nunc ruinis tantum quid tunc dio speluncam duplicem in valle habet, ubi sepulchra patriarcharum quadrato muro circumdantur, capitibus versis ad aquilonem; et haec singula singulis tecta lapidibus instar basilicae dolatis; trium patriarcharum candidis, Adam obscurioris et vilioris operis, qui Trium quoque feminarum viliores et miad boream, herbosus valde et floridus, campestrem habens in vertice planitiem; in cujus aquilonali parte quercus Abrahae duorum hominum altitudinis truncus ecclesia circumdata est. » Haec de opusculis excerpta praefati scriptoris ad sensum quidem verborum illius, sed brevioribus strictisque comprehensa sermonibus, nostris ad utilitatem legentium Historiis indere placuit. Plura voluminis illo volumine, vel in eo quod de illo dudum strictim excerpsimus, epitomate requirat.
Abbreviated transcription (Latin):
tectas. Interior namq domus propt̾
dominici corporis meatum came¬
rari ⁊ tegi ñ potuit. altare ad orien¬
tem habens angusto culmine pro¬
deccum. incuiꝰ medio ultima domini
uestigia celo desuꝑ patente ubi as¬
cendi uisuntur. Que cum cotidie a
credentib terra tollatur. nichilo¬
minus manet eandem adhuc spe-¬
ciem ueluti impressis signata uesti¬
giis seruat. Hec circa erea rota ia¬
cet usq ad ceruicem alta aboccasu
habens introitum pendente desuꝑ
introcleis magira lampade. totaq
die ⁊ nocte lucente. in occidentali
eiusdem eccł̃ie parte fenestre octo:
totidemq eregione lampades in
funib pendentes. usq ierosolimã
ꝑ uitrum fulgent. quarum lux cor¬
da intuentium cum quadam alacͥ¬
tate ⁊ compunctione pauefacere
dicitur. In die ascensionis domini
ce ꝑ annos singulos missa ꝑacta
ualidi flammis ꝓcella desursum
uenire consueuit. ⁊ om̃s qui in ec¬
cł̾ia affuerunt terre ꝓsternere.

Expanded text:
tectas; interior namque domus propter tectas; interior namque domus propter dominici corporis meatum camerari et tegi non potuit; altare ad orientem habens angusto culmine protectum, in cuius medio ultima Domini uestigia caelo desuper patente, ubi ascendit, uisuntur. Quae cum cotidie a credentibus terra tollatur, nihilominus manet eandemque adhuc sui speciem ueluti inpressis signata uestigiis seruat. Haec circa aerea rota iacet usque ad ceruicem alta, ab occasu habens introitum, pendente desuper in trocleis magna lampade totaque die et nocte lucente. In occidentali eiusdem ecclesiae parte fenestrae octo totidemque e regione lampades in funibus pendentes usque Hierosolimam per uitrum fulgent, quarum lux corda intuentium cum quadam alacritate et conpunctione pauefacere diccae per annos singulos, missa peracta, validi flaminis procella desursum venire consuevit, et omnes qui in ecclesia adfuerint terrae prosternere.
Abbreviated transcription (Latin):
net. introitum habens alatere me
ridiano. ubi die noctuq .xii. lam¬
pades ardent. quatuor intra sepul¬
chrum.uiii.supra in margine dex-¬
tro. Lapis qui ad ostium monum̃ti
positus nunc scissus ẽ cuius pars
minor quadratum ostium ante alta¬
re nichilominus eiusdem monum̃¬
tistat. maior uiero inorientali eiusdẽ
eccłie loco quadrangulum aliud al¬
tare sublintheaminib extat. Co lor
autem eiusdem monumenti & se¬
pulchri. albo ⁊ rubicundo ꝑmixtus
uidetur. De loco quoq ascensioĩs
dominice prefatus auctor hoc modo
refert. Mons oliuiarum altitudine
monti syon par ẽs latitudine et
longitudine prestat. exteptis uiti-¬
bus ⁊ oliuis rare ferax arboris. fru¬
menti qq̃ ⁊ ordei fertilis. Neq enĩ
brucosa sed herbosa ⁊ florida soli illiꝰ
est qualitas. In cuius summo uerti¬
ce ubi dominus ad cȩlos ascendit. eccła
rotunda grandis ternas ꝑ circuitũ
cameratas habet porticus desuper

Expanded text:
net; introitum habens a latere mnet; introitum habens a latere mridiano, ubi die noctuque duodecim lampades ardent; quatuor intra sepulcrum, octo supra in margine dextro lapis, qui ad ostium monumenti positus erat, nunc fixus est, cujus pars minor quadratum altare ante ostium nihilominus ejusdem monumenti stat, major vero in orientali ejusdem ecclesiae loco quadrangulum aliud altare sub linteaminibus existit. Color autem ejusdem monumenti, et sepulcri albo et rubicundo permistus videtur. De loco quoque ascensionis Dominicae praefatus auctor hoc modo refert: Mons Olivarum altitudini montis Sion par est, sed latitudine et longitudine praestat, exceptis uitibus et oliuis rarae ferax arboris, frumenti quoque et ordei fertilis; neque enim brucosa, sed herbosa et florida soli illius est qualitas. In cuius summo uertice, ubi Dominus ad caelos ascendit, ecclesia rotunda grandis ternas per circuitum cameratas habet porticus desuper
Abbreviated transcription (Latin):
platea corporib. Huiꝰ quoq ad occa¬
sum eccłie anastasis ħ est resurrec¬
tionis dominice rotunda eccłia. tri¬
bus cincta parietib . xii. columniᷤ
sustentatur. inter parietes singulos
latum habens spatium uieq̃ tria
altaria in trib locis parietis medii
continet. ħ ẽ australi aquilenali ⁊ oc¬
cidentali. Hec bis quaternas portas in
aduulturnum. ⁊ .iiiͬ. ad eurum spec̃¬
tant. Cuiꝰ in medio monumentum
domini rotundum petra excisum ẽ
cuiꝰ culmen intrinsecus stans homo
manu contingere potest. aboriente
habens introitum cui lapis ille mas¬
nus appositus ẽ quod intrinsecus fer¬
ramentorũ uestigia usq in presens
ostendit. Nam extrinsecus usq ad
culminis summitatẽ totum marmo¬
re tectum est. sũmum uero culmen
auro ornatum auream magnã ges¬
tat crucem. In huiꝰ ergo monum̃ti
aquilonali parte sepuichrum dni
in eadem petra excisum longitudĩs
marum paiumento altius emi-¬

Expanded text:
platea corporibus. Hujus quoque ad occaplatea corporibus. Hujus quoque ad occasum ecclesiae, anastasis, hoc est, resurrectionis Dominicae rotunda ecclesia, tribus cincta parietibus, duodecim columnis sustentatur, inter parietes singulos latum habens spatium viae, quae tria altaria in tribus locis parietis medii continet, hoc est, australi, aquilonali, et occidentali. Haec bis quaternas portas, idad vulturnum, et quatuor ad eurum spectant. Hujus in medio monumentum Domini rotundum petra excisum est, cujus culmen intrinsecus stans homo manu contingere potest, ab oriente habens introitum, cui lapis ille magnus adpositus est; quod intrinsecus ferramentorum vestigia usque in praesens ostendit. Nam extrinsecus usque ad culminis summitatem totum marmore tectum est. Summum vero culmen auro ornatum, auream magnam gestat crucem. In hujus ergo monumenti aquilonali parte sepulcrum Domini in eadem petra excisum  Al. add. emarum pavimento altius emi
Abbreviated transcription (Latin):
structo. In cuiꝰ orientali angulo qͣi
quoddam naturale semiantrũ est: cu¬
ius exterior pars natiuitatis dñice
fuisse dicitur locus interior presepe
domini nominat᷑. Hec speluncatota
interius precioso marmore tecta. su¬
pra locum ubi dominus natus spetialiꝰ
traditus. scẽ marie grandem gestat
eccłia. Scͥpsit item ħ modo de loco pas
ierosolimam. primũ de locis scĩs ꝓ
conditione platearum diuerten¬
dum est ad eccłiam constantinianã
que martyrium appellatur. Hanc
constantinus imꝑator eo quod ibi
sit magnifico ⁊ regio cultu constru¬
xit. Dehĩc aboccasu golgothana ui¬
detur eccłia inqua etiam rupis
apparet illa que quondam ipsam
argenteam mͦ ꝑgiandem sustinens
crucem. pendente magna desuꝑ e¬
rea rota cum lampadib. Infra ip¬
sum uero locum dominice crucis ex¬
cisa in petra crẏpta ẽ. in qua suꝑ al¬
tare pro defunctis honoratis sacrifi¬
cium solet offerri. positis interim in

Expanded text:
structo; in cujus orientali angulo quasi structo; in cujus orientali angulo quasi quoddam naturale semiantrum est, cujus exterior pars nativitatis Dominicae fuisse dicitur locus; interior Praesepe Domini nominatur. Haec spelunca tota interius pretioso marmore tecta, supra locum ubi Dominus natus specialius traditur, sanctae Mariae grandem gestat ecclesiam. » Scripsit item hoc modo de loco passHierosolymam, primum de locis sanctis pro conditione platearum divertendum est ad ecclesiam Constantinianam, quae Martyrium appellatur. Hanc Constantinus imperator, eo quod ibi sit, magnifico et regio cultu construxit. Dehinc ab occasu Golgothana videtur ecclesia, in qua etiam rupis apparet illa, quae quondam ipsam argenteam modo pergrandem sustinens crucem, pendente magna desuper aerea rota cum lampadibus. Infra ipsum vero locum Dominicae crucis, excisa in petra crypta est, in qua super altare pro defunctis honoratis sacrificium solet offerri, positis interim in