comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓse pugnabant: atq: ad u̾sꝰ hannibale
opulenti erant. potuisse tẽpestate seuirt.
Si gͦ tutores essent romane felicitatis &
głe tã graue ab ea enim̃ saguntine calami¬
tatis auerterent. Nune uͦ quã stulte credit᷑
diis illis defensoribꝰ romã uictore hanniba¬
le ñ ꝑisse. qui saguntine urbi ñ potuert᷑.
ne ꝓ eiꝰ ꝑiret amieitia subuenire. Si sagun
ferro. nec ignibꝰ corrupisset .s. tam̃s ꝓfide
euangeliea excidiũ pateret᷑. ea spe pateret᷑
quia in xp̃m crediderat: ñ mereede bre¬
uissimi tẽporis .s et̃nitatis int̾mine. Pro
istis aut̃ diis. ꝗͥ ꝓpt̾ea coli ꝑhibent᷑. ꝓptea
colendi requirunt᷑. ut harũ labentium
atq transcuntiũ rerũ felititas tuta sit:
Quid nob̾ defensores & excusatores corũ
de saguntinis pereuntibꝰ respondebunt.
nisi qđ de illo regulo extineto. Hoc qͥppe
int̾ ẽ qđ ille unꝰ homo. hec tota eiuitas.

Expanded text:
qui pro se pugnabant adque aduersus Hannibalem qui pro se pugnabant adque aduersus Hannibalem opulenti erant, potuisse tempestate saeuire. Si ergo tutores essent Romanae felicitatis et gloriae, tam graue ab ea crimen Saguntinae calamitatis auerterent; nunc uero quam stulte creditur, dis illis defensoribus Romam uictore Hannibale non perisse, qui Saguntinae urbi non potuerunt, ne pro eius periret amicitia, subuenire! Si Saguntferro nec ignibus corrupisset, sed tamen si pro fide euangelica excidium pateretur: ea spe pateretur, qua in Christum crediderat, non mercede breuissimi temporis, sed aeternitatis interminae. Pro istis autem dis, qui propterea coli perhibentur, propterea colendi requiruntur, ut harum labentium adque transeuntium rerum felicitas tuta sit, quid nobis defensores et excusatores eorum de Saguntinis pereuntibus respondebunt, nisi quod de illo Regulo extincto? Hoc quippe interest, quod ille unus homo, haec tota ciuitas;
Abbreviated transcription (Latin):
suoꝵ cadaueribꝰ añnullis pasta ꝑhibet᷑ deiñ
omniũ fessa retũ. nesaltĩcaptiua in manus
hannibalis ꝑueniret. ingentẽ rogũ publice
struait. inquẽ ardentẽ ftrro etiã t̾rucidatos
om̃s se. suoꝙ miscrunt. Hic aliꝗͥd agetent
dii helsuonẽs atq nebulones. sacrificioꝵ adi¬
pibꝰ in hiantes. & fallatiũ diumationũ ca¬
ligine decipientes. Hic aliqͥdagerent. ut¬
ciuctati ppłi romani amicissime subue¬
nirent. & fidei ẽseruatione ꝑ euntẽ. ꝑire
placito iunxerat. fide uinxerat. iuratio¬
ne c̃strinxerat: aꝑfido obsessa. ob pressa
consũpta est. Si ipsi dii tempesta¬
teatq fulminibꝰ hannibalem
postea romanis ꝓximũ menibꝰ
terruert̃. longeq misert̃: tunc pͥmũ tale
ali qͥd facerent. audeo quippe dicere ho¬
nestius illos ꝓamieis romanoꝵ ideo ꝑieli¬
tantibꝰ ne romanis frangerent fide & nul¬
la opẽ tunc habentibꝰ. quã ꝓipsis romani

Expanded text:
suorum cadaueribus a nonnullis pasta perhibetur. Deinde suorum cadaueribus a nonnullis pasta perhibetur. Deinde omnium fessa rerum, ne saltem captiua in manus Hannibalis perueniret, ingentem rogum publice struxit, in quem ardentem ferro etiam trucidatos omnes se suosque miserunt. Hic aliquid agerent di helluones adque nebulones, sacrificiorum adipibus inhiantes et fallacium diuinationum caligine decipientes; hic aliquid agerent, ciuitati populi Romani amicissimae subuenirent, fidei conseruatione pereuntem perire placito iunxerat, fide uinxerat, iuratione constrinxerat, a perfido obsessa obpressa consumta est. Si ipsi di tempestate adque fulminibus Hannibalem postea Romanis proximum moenibus terruerunt longeque miserunt: tunc primum tale aliquid facerent. Audeo quippe dicere honestius illos pro amicis Romanorum ideo periclitantibus, ne Romanis frangerent fidem, et nullam opem tunc habentibus quam pro ipsis Romanis,
Abbreviated transcription (Latin):
tune legionibꝰ ꝓextrema salute ẽlata s̃.¬
S. in his omnib belli punici secundi ma¬
lis nihil misetabiliꝰ ac misetabili querela
digniᷤ. quãexitiũ saguntino fuit. Nec quip¬
pe hispanie eiuitas amicissim a ppłi romani:
đu eide ppło fide seruat euersa ẽ. Hinc enim
hannibal. facto federe romanoꝵ: causas que¬
siuit. ꝗͥbꝰ eos irritaret adbellũ. Saguntũ gͦ fe¬
roert᷑ obsidebat: qđ ubi rome auditũ c̃. missi
legati ad hannibałẽ. ut ab eiꝰ obsidione dis¬
cederet. ẽ tẽpti. carthaginẽ ꝑgunt: queri¬
moniãq deponunt. federis rupti. infectoq
negotio romã redeunt. Dũ hee morȩ agunt᷑.
misera illa ciuitas. opulentissimasuę rei
publice. romanȩq: carissima. oetauo ł nono
a poenis mense deleta ẽ. Cuiꝰ interitũ legere.
quanto magis seribere horroris ẽ. Breuit᷑ tam̃
cũ cõmemorabo. Ad rẽ quippe que agitur.
multũ ꝑtinet. Primo fame ẽ tabuit: nã etiã

Expanded text:
tunc legionibus pro extrema salute collata stunc legionibus pro extrema salute collata sed in his omnibus belli Punici secundi malis, nihil miserabilius ac miserabili querela dignius, quam exitium Saguntinorum fuit. Haec quippe Hispaniaedum eidem populo fidem seruat, euersa est. Hinc enim Hannibal fracto foedere Romanorum causas quaesiuit, quibus eos inritaret ad bellum. Saguntum ferociter ergo obsidebat. Quod ubi Romae auditum est, missi legati ad Hannibalem, ut ab eius obsidione discederet. Contemti Carthaginem pergunt querimoniamque deponunt foederis rupti infectoque negotio Romam redeunt. Dum hae morae aguntur, misera illa ciuitas opulentissima, suae rei publicae Romanaeque carissima, octauo uel nono a Poenis mense deleta est. Cuius interitum legere, quanto magis scribere, horroris est. Breuiter tamen eum commemorabo; ad rem quippe quae agitur multum pertinet. Primo fame contabuit; nam etiam
Abbreviated transcription (Latin):
opia secuta ẽ. ut romani reos facinorũ. ꝓ¬
posita inpunitate colligerent. seruitia
ꝓlib̾tate donarent. atq illis pudendus
ñ tã suppleret᷑ quã institueret᷑ exercitꝰ.
Seruis itaq immo nefaciam inuriã iã
libͣtis. ꝓromana republica pugnaturis.
arma de fuer: de tracta s̃ templis. tamꝗͣ.
romani diissus dicerent. Pontte quȩ tam
diuin anit̾ habiustis. ne forte aliqͥd utile
inde facere possint nr̃a mancipia: unde
nostra numina nihil facere potiustis. Tunc
etiã stipendiis sufficiendis eũ defecisset
erariũ. inus publicos opes uenere pͥuate:
adõ uno quoq id qđ habuit ẽ ferente ut
p̃ter singulos anulosaurcos. singłasꝙ: bul¬
las. miscrabilia dignitatis in signia. nihil
sibi aurisenatꝰ ipse. quanto magis ccteri
ordines tribꝰ relinquerent. Quisftrret istõ
sinr̃is tẽporibꝰadhanc in opiã eogerent᷑:
uoluptate pluradonant᷑ histrionibꝰ. quã

Expanded text:
opia secuta est, ut Romani reos facinorum proopia secuta est, ut Romani reos facinorum proposita inpunitate colligerent, seruitia libertate donarent adque illis pudendus non tam subpleretur quam institueretur exercitus. Seruis itaque, immo, ne faciamus iniuriam, iam libertis, pro Romana re publica pugnaturis arma defuerunt. Detracta sunt templis, tamquam Romani dis suis dicerent: Ponite quae tam diu inaniter habuistis, ne forte aliquid utile inde facere possint nostra mancipia, unde nostra numina, nihil facere potuistis. Tunc etiam stipendiis sufficiendis cum defecisset aerarium, in usus publicos opes venere privatae, adeo unoquoque id quod habuit conferente, ut praeter singulos annulos aureos singulasque bullas, miserabilia dignitatis insignia, nihil sibi auri senatus ipse, quanto magis caeteri ordines tribusque relinquerent! Quis ferret istos, si nostris temporibus ad hanc inopiam cogerentur, voluptate plura donantur histrionibus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ab hispania surgerit. & pirrincis montibꝰ
suꝑatis. gallia transcursa. alpibꝰq diruptis.
tam longo cireuttu auctis uiribꝰ cuncta
uastando aut subigendo. torrentis modo
italiȩ faucibꝰ inruente. quã eruenta p̃lia
gesta s̃.: quotiens romiani suꝑati. quã mul¬
ta capta & oppressa. quã dire pugne. &
totiens hannibali romana clade glori¬
ose. De cannensi aut̃ mirabilit᷑ hor¬
rendo malo ꝗͥd dicã. ubi hannibal eũ ec̾t
crudelissimꝰ. tam̃ tanta inimieoꝵ atrocis¬
simo. eede sautiat᷑. parci iussisse ꝑhibet᷑.
Unde tres modios anuloꝵ aureoꝵ cartha¬
ginẽmisit. quo intelligerent tantã in
illo p̃lio dignitatẽ cecidisse romanã. ut
facilius cã caperet m̃sura quã numerus.
atq: hinc strages turbȩ cetere tanto utiq
numosioris. quanto infirmioris. quȩ sine
anulis iacebat. eonieienda potiꝰ quã nun¬
tianda putaret᷑. Deniq tanta militũ in¬

Expanded text:
ab Hispania surgente et Pyrenaeis montibus ab Hispania surgente et Pyrenaeis montibus superatis, Gallia transcursa Alpibusque disruptis, tam longo circuitu auctis uiribus cuncta uastando aut subigendo torrentis modo Italiae faucibus inruente quam cruenta proelia gesta sunt, quotiens Romani superati! quam multtoties Annibali Romana clade gloriosae! De Cannensi autem mirabiliter horrendo malo quid dicam, ubi Annibal cum esset crudelissimus, tamen tanta inimicorum atrocissimorum caede satiatus, parci jussisse perhibetur? Unde tres modios annulorum aureorum Carthaginem misit: quo intelligerent tantam in illo praelio dignitatem cecidisse Romanam, ut facilius eam caperet mensura quam numerus, adque hinc strages turbae ceterae tanto utique numerosioris, quanto infimioris, quae sine anulis iacebat, conicienda potius quam nuntianda putaretur. Denique tanta militum in
Abbreviated transcription (Latin):
hil ea ꝓrsus potuisse patefecit: Hec istis ne¬
quagꝰ ĩ obicerent᷑ a nob. si illa sacra dice¬
rent ii tuendis his bonis tẽporalibꝰ insti¬
tuta.s significandis et̃nis. Et ido cũ ea qđ
corporalia uisibiliaq ẽẽt perire continge¬
retꝰ ni hil his rebꝰ minui ꝓpt̾ quas fuerant
instituta. & possead eosdẽ usus denuore¬
parart. Nunc uͦ cecitate mirabili cissaeris
que ꝑire possent. ficri potuisse existimant.
ut salꝰ t̾rena & tẽporalis felicitasciuitatis
ꝑire ñ posseñt. Pinde. cũ illis etiã manen¬
tibꝰ saeris. ł salutis ẽtricio.ł infelttas in¬
ruisse monstrat᷑. mutare sententiã quã
do aut̃ punieo bello nimis longũ ẽ cõ¬
memorart cdades duoꝵ ppłoꝵ tã longe sccũ
latt pugnantiũ. ita ut his quoq fatentib
qui ñtã natrare bella romana. quã roma¬
nũ imꝑium laudare instituer. similior
uicto fuerit ille qui uiẽ. Hannibale qͥppe

Expanded text:
nihil ea prorsus potuisse patefecit. Haec istis nenihil ea prorsus potuisse patefecit. Haec istis nequaquam obicerentur a nobis, si illa sacra dicerent non tuendis his bonis temporalibus instituta, sed significandis aeternis, et ideo, cum ea, quod corporalia uisibiliaque essent, perire contingeret, nihil his rebus minui, propter quas fuerant instituta, et posse ad eosdem usus denuo reparari. Nunc uero caecitate mirabili eis sacris, quae perire possent, fieri potuisse existimant, ut salus terrena et temporalis felicitas ciuitatis perire non posset. Proinde cum illis etiam manentibus sacris uel salutis contritio uel infelicitas inrdo autem Punico bello nimis longum est commemorare clades duorum populorum tam longe secum lateque pugnantium. ita ut his quoque fatentibus, qui non tam narrare bella Romana quam Romanorum imperium laudare instituerunt, similior uicto fuerit ille qui uicit. Hannibale quippe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑnitiosior subsecutꝰ ẽ. Qui correptis cirea
forũ quibꝰq celsioribꝰ. etiã tẽplo ueste suo
familiarissimo ñ peꝑcit: ubi ei uelutiuitã
ꝑpetuã diligentissima substitutione lig¬
noꝵ. ñ tã honoratę. quã đapnate uirgines
donare ẽsueuerant. Tunc uͦ illic ignis non
tantũ uiuebat .s etiã seuiebat. euiꝰ impetu
ex t̾rite uirgines. saera illa fatalia. que iã
tres in qͥbꝰ fuerant presserant eiuitates. eũ
ab illo incendio liberare ñ possent. metellꝰ
pontifex sue qͦđamodo salutis oblitꝰ. irru¬
ens ea semiustulat᷑ abripuit. Neq cnĩ ł ipsũ
ignis agnouit: haut uͦ erat ibi num̃. qđ ñ
etiã si fuisset fugisset. Nomo gͥ potiꝰ sacris
ueste. quã illa homini ꝓdee̾ potuerunt.
Si aũ ase ipsis ignẽ ñ repellebant. eiuitatẽ
cuiꝰ salutt̃ tueri putabant᷑. qͥd ẽt̃ illas aqs
fłamasq poterant adiuuare. si ẽ etiã resni

Expanded text:
perniciosior subsecutus est. qui correptis circa perniciosior subsecutus est. qui correptis circa forum quibusque celsioribus etiam templo Vestae suo familiarissimo non pepercit, ubi ei ueluti uitam perpetuam diligentissima substitutione lignorum non tam honoratae quam damnatae uirgines donare consuerant. Tunc uero illic ignis non tantum uiuebat, sed etiam saeuiebat. Cuius impetu exterritae uirgines sacra illa fatalia, quae iam tres, in quibus fuerant, presserant ciuitates, cum ab illo incendio liberare non possent, Metellus pontifex suae quodam modo salutis oblitus inruens ea semiustus abripuit. Neque enim uel ipsum ignis agnouit, aut uero erat ibi numen, quod non etiam, si fuisset, fugisset. Homo igitur potius sacris Vestae quam illa homini prodesse potuerunt. Si autem a se ipsis ignem non repellebant, ciuitatem, cuius salutem tueri putabantur, quid contra illas aquas flammasque poterant adiuuare? sicut etiam res ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
nũ .⁊ opimas epulas inferorũ. Ni hil sa¬
ne miserabi lius pͥmo pumeo bello
accidit. quã qđ ita romani uieti sunt.
ut etiã regulꝰ ille caperetur: euiꝰ in pͥmo
& in alto libro mentionẽ fecimꝰ: uir plane
magnꝰ & uictor antea dominator& pęnor :
qui etiã ipsũ primũ belłu punieũ confe¬
cisset. nisi auiditate nimia laudis & głe
duriores c̃ditiones quã ferre possent. fessis
Ic arthaginensibꝰ imꝑasset. Illiꝰ uiri & cap¬
tiuitas in opinatissima. & seruitꝰ indignis¬
sima. & iuratio fidelissima. & mors erude¬
lissima. si deos illos ñ eogit erubescere. ue¬
rũ est qđ crei s̃. & ñ habent sanguinem.
Nec mala illo tẽpore grauissima intra mȩ¬
nia defueit. Nã exundante nimis ultra mo¬
rẽ fluuio tiberino. pene om̃a urbis plana
subuersa s̃.aliis impetu ꝗͣsi torrentis inpul¬
sis. aliis uelut stagno diuturno madefae¬
tis. atq sublapsis. Istã deinde pestẽ ignis

Expanded text:
num et opimas epulas inferorum. Nihil sanum et opimas epulas inferorum. Nihil sane miserabilius primo Punico bello accidit, quam quod ita Romani uicti sunt, ut etiam Regulus ille caperetur, cuius in primo et in altero libro fecimus mentionem, uir plane magnus et uictor antea domitorque Poenorum, qui etiam ipsum primum bellum Punicum confecisset, nisi auiditate nimia laudis et gloriae duriores condiciones, quam ferre possent, fessis Carthaginiensibus imperasset. Illius uiri et captiuitas inopinatissima et seruitus indignissima, et iuratio fidelissima et mors crudelissima si deos illos non cogit erubescere, uerum est quod aerei sunt et non habent sanguinem. Nec mala illo tempore grauissima intra moenia defuerunt. Nam exundante nimis ultra morem fluuio Tiberino paene omnia urbis plana subuersa sunt, aliis impetu quasi torrentis inpulsis, aliis uelut stagno diuturno madefactis adque sublapsis. Istam deinde pestem ignis
Abbreviated transcription (Latin):
ato inde uictores: quid hominũ ẽsũptũ ẽ.
uel pugnantiũ militũ .ł ab armis uacan¬
tiũ ppłor. quanta uis nauiũ marinis
etiã p̃liis oppressa. & diuersarũ tempest¬
atũ uarietate sub mersa est. sienumera¬
re ł cõmemorare conem. nihil aliud
quã scriptores etiã noserimꝰ historie. Tunc
magno metu ꝑ turbata romana ciuita.
ad remedia uana & ridenda currebat.
instaurati s̃ exauetoritate libror sibil¬
linor ludi sȩculares. quor cęlebritas int̾
centũ annos fuerat instituta. felitioribꝰ
temporibꝰ memoraria negligente ꝑierat.
Renouauer etiã pontifices ludossaeroᷤ
inferis. & ipsos ab olitos annis retrsũ me¬
lioribꝰ. Nimirũ enĩ quando renouati sunt.
tanta copia morientiũ ditatos inferos
ctiã ludere delectabat. cũ ꝓfecto miseri
homines ipsa rabida bella. & eruentas
animositates. funereasq: hincatq: inde
uietorias. magnos agerent ludos de mo¬

Expanded text:
atque inde victores? quid hominum consumptum est, atque inde victores? quid hominum consumptum est, vel pugnantium militum, vel ab armis vacantium populorum? quanta vis navium marinis etiam praeliis oppressa, et diversarum tempestatum uarietate submersa est! Si enarrare uel commemorare conemur, nihil aliud quam scriptores etiam nos erimus historiae. Tunc magno metu perturbata Romana ciuitas ad remedia uana et ridenda currebat. Instaurati sunt ex auctoritate librorum Sibyllinorum ludi saeculares, quorum celebritas inter centum annos fuerat instituta felicioribusque temporibus memoria neglegente perierat. Renouarunt etiam pontifices ludos sacros inferis et ipsos abolitos annis retrorsum melioribus. Nimirum ergo, quando renouati sunt, tanta copia morientium ditatos inferos etiam ludere delectabat, cum profecto miseri homines ipsa rabida bella et cruentas animositates funereasque hinc adque inde uictorias magnos agerent ludos daemo
Abbreviated transcription (Latin):
rant occupatę nemine ꝓhibente. nis
quia tante numinũ turbe diufrustra
fuerat supplicatũ. atq ita paulatim loca
deserebant᷑ a cultoribꝰ ut tanquã uacua
sine ulliꝰ offensione possent humanis sal¬
tĩ usibꝰ uendicari. Namq tẽ uelut ad se¬
dandã pestilentiã diligent᷑ repetita atq
reparata. nisi postea eodẽ modo neglecta.
atq usurpata latitarent. Nonutiq mag¬
ne ꝑitie uaronis tribueret᷑. qđ seribens de
edibꝰ saeris.tã multa ignorata cõmemorat.
S tunc interim elegans ñ pestilentie de¬
uͦ punicis bellis cũ int̾ utrũq imperiũ
uictoria diuancepsatq in certa pendẽ¬
ret.ppłiq duo p̃ualidi. inpetus in alte¬
rutrũ fortissimos ⁊ opulentissimos agerẽt.
qđ minutiora regna ẽtrita s̃. que urbes
amplȩ nobilesq delete. quot affuete quot
ꝑdite eiuitates. quã longe lateq tot re¬
giones terreq uastate s̃. quotiens uieti hine

Expanded text:
rant occupatae, nemine prohibente, nisi rant occupatae, nemine prohibente, nisi quia tantae numinum turbae diu frustra fuerat supplicatum; atque ita paulatim loca deserebantur a cultoribus, ut tanquam vacua sine ullius offensione possent humanis saltem usibus vindicari? Nam quae tunc velut ad sedandam pestilentiam diligenter repetita atque reparata, nisi postea eodem modo neglecta atque usurpata latitarent, non utique magnae peritiae Varronis tribueretur, quod scribens de aedibus sacris tam multa ignorata commemorat. Sed tunc interim elegans, non pestilentiae deuero Punicis bellis, cum inter utrumque imperium uictoria diu anceps adque incerta penderet populique duo praeualidi impetus in alterutrum fortissimos et opulentissimos agerent, quot minutiora regna contrita suamplae nobilesque deletae? quot afflictae, quot perditae civitates? quam longe lateque tot regiones terraeque vastatae sunt? quoties victi hinc
Abbreviated transcription (Latin):
do escolapius exeusabat.: qđ archiatrũ ñ
obstitrieẽ ꝓfitebat᷑. Pecudes quoq: similit̾
int̃ibant: ita. ut iã defecturũ genꝰ anima¬
liũ crederet᷑. Quid hiemps illa memorabi¬
lis. tã in eredibili inmanitate seuiens. ut
niuib horrenda altitudine etiã inforo
duraret. Si nr̃is temporibꝰ accidisset. que
isti.& quanta dixissent: Quid illa itidem
ingens pestilentia. Quã diuseuiuit. quã
multos ꝑemit. Que cũ in annũ aliũ multo
grauiꝰ tenderet᷑. frustra p̾sente escolapio.
aditũ ẽ ad librossibillinos. in quo genere
oraculoꝵ sic̃ cicero in libs dediuinatione
cõmemorat. magis int̾pͣtibꝰ ut possunt
seu uolunt dubia comeetantibꝰ eredi sol&.
Tunc gͦ dictũ ẽ eã causã eẽ pestilentie: qd
plurimas edessaeras multi occupatas pri¬
uatim tenerent. Sic inttrim amagno im¬
peritie. ł desidie crimine escolapius li¬
beratus ẽ. Unde aut̃ amultis edes ille fue¬

Expanded text:
do, Aesculapius excusabat, quod archiatrum, non do, Aesculapius excusabat, quod archiatrum, non obstetricem profitebatur. Pinteribant, ita ut jam defecturum genus animalium crederetur. Quid hiems illa memorabilis tam incredibili immanitate saeviens, ut nivibus horrenda altitudine etiam in foroduraretur, si nostris temporibus accidisset, quae isti et quanta dixissent? Quid illa itidem ingens pestilentia, quamdiu saevivit, quam multos peremit! Quae cum in annum alium multo grauius tenderetur frustra praesente Aesculapio, aditum est ad libros Sibyllinos. In quo genere oraculorum, sicut Cicero in libris de diuinatione commemorat, magis interpretibus ut possunt seu uolunt dubia coniectantibus credi solet. Tunc ergo dictum est eam esse causam pestilentiae, quod plurimas aedes savatim tenerent: sic interim a magno imperitiae vel desidiae crimine Aesculapius liberatus est. Unde autem a multis aedes illae fue
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓletarii illi. qui eo qđ ꝓli gignende uaca¬
bant. obegestatẽ militare non ualentes.
hoc nom̃ acceperant. militic ẽseriberent᷑.
Accit᷑ etiã atarentinis pirrus rex grecie.
tunc ingenti gła celebratus. romanor hostio
effectꝰ ẽ eui sane de rerũ futuro euentu con¬
sulenti. satis urbane apollo sic ambiguum
oraeulũ edidit. ut ed uobꝰ quieqͥd accidisset.
ipse diuin haberetur: Ait enĩ. Dicõ te pirrẽ
uincert posse romanos. Atꝙ: ita. siue pirr
a romanis. siue romani apirro uincerent᷑.
securus fatidic utrũlib exspectaret euen¬
tũ.Que tunc & quã horrenda utriꝰq ex er¬
citus elades: In qua tam̃ suꝑior pirrus ea¬
titit. ut taniposset apollinẽ ꝓsuo intellec¬
tup̃dicare diuinũ. nisi prime alio pͣlio
romani abscederent suꝑiores. Atq: intan¬
ta strage bellorũ. etiã pestilentia grauis
exorta ẽ mulierũ. Nã pͥusquã maturos par¬
tus ederent grauide moriebant᷑. Ubi se ere¬

Expanded text:
proletarii illi, qui eo, quod proli gignendae uacaproletarii illi, qui eo, quod proli gignendae uacabant, ob egestatem militare non ualentes hoc nomen acceperant, militiae conscriberentur. Accitus etiam a Tarentinis Pyrrhus, rex Graeciae, tunc ingenti gloria celebratus, Romanorum hostis effectus est. Cui sane de rerum futuro euentu consulenti satis urbane Apollo sic ambiguum oraculum edidit, ut, e duobus quidquid accidisset, ipse diuinus haberetur ait enim: <Dico te, Pyrrhe, uincere posse Romanos\' adque ita, siue Pyrrhus a Romanis siue Romani a Pyrrho uincerentur, securus fatidicus utrumlibet expectaret euentum. Quae tunc et quam horrenda utriusque exercitus clades! In qua tamen superior Pyrrhus extitit, ut iam posset Apollinem pro suo intellectu praedicare diuinum, nisi proxime alio proelio Romani abscederent superiores. Adque in tanta strage bellorum etiam pestilentia grauis exorta est mulierum. Nam priusquam maturos partus ederent, grauidae moriebantur. Ubi se, cre
Abbreviated transcription (Latin):
lapiũ ab epidauro. quasi medicũ deũ
roma aduocareatq adhibere cõpulsa
ẽ. quõ regem omniũ iouẽ. qui iã diu in
capitolio sedebat multa stupͣ quibꝰ ado¬
lescens uacauerat. ñ ꝑmiserant fortasse
diseere medicinã. Nel eũ ẽspirantibꝰ uno
tẽpore hostibꝰ lucanis. brutũs. samniti¬
bꝰ & cruscis. & senonib. gallis. pͥmo ab
eis legati ꝑemptis: deinde cũ p̃tore op¬
pressũs exereitus. septẽ tͥbunis eñ illo
post longas &e: graues rome sediones. quib
adultimũ plebs imianiculũ hostili diremp¬
tione secesserat: Huiꝰ malitã dira calams¬
tas erat: ut eius rei causa qđ inextremis ꝑ¬
culisficrisolebat. dictator erearet᷑ hor¬
tensius. qui plebe reuocata in eo dẽ magist᷑¬
tu exspirauit.: qđ nulli dictatori anteẽti¬
getat. & qđ illis disiam pͣsente escolapio
grauiꝰ crimen fuit. Tum uͦ tã multa bella
ubiq crebruerunt: ut inopia militum

Expanded text:
lapium ab Epidauro quasi medicum deum lapium ab Epidauro quasi medicum deum Roma aduocare adque adhibere conpulsa est, quoniam regem omnium Iouem, qui iam diu in Capitolio sedebat, multa stupra, quibus adulescens uacauerat, non permiserant fortasse discere medicinam P uel cum conspirantibus uno tempore hostibus Lucanis, Bruttiis, Samnitibus, Etruscis et Senonibus Gallis primo ab eis legati pel\'emti sunt, deinde cum praetore obpressus exercitus septem tribunis cum illo post longas et graues Romae seditiones, quibus ad ultimum plebs in Ianiculum hostili diremtione secesserat, huius mali tam dira calamitas erat, ut eius rei causa, quod in extremis periculis fieri solebat, dictator crearetur Hortensius, qui plebe reuocata in eodem magistratu exspirauit, quod nulli dictatori ante contigerat, et quod illis dis iam praesente Aesculapio grauius crimen fuit? Tum uero tam multa bella ubique crebruerunt, ut inopia militum
Abbreviated transcription (Latin):
tam ingent ẽ strage̾ dedit. qua & ille fu¬
rius camillus extinetus ẽ. qͥrẽ publicam
ingratã & ucientibꝰ ante defendit. & de
gallis postea uindicauit᷑. Inde in hac pes¬
tilentia scenicos ludos aliã nouã pestem
osius moribꝰ intulert. Ubi erant quando
alia pestilentia grauis deuene̾nis matro¬
narũ exorta credita ẽ.quarũ sup̃ fidem
multarũ atꝙ nobiliũ mores de p̃hensi s̃:
om̃i pestilentia grauiores. Uel qͣndo in
caudinas furculas a samnitibꝰ obsessiam¬
bo cũ exereitu ẽsules. fedus eũ eis fedum
facere coaetisunt. ita ut equitibꝰ roma¬
nissercentis obsidibꝰ datis. cęteri amissis
armis. aliisq sploliati p̾uatiq tegmini¬
bꝰ. subiugum hostiũ eũ uestim̃tis singu¬
lis mitterentur: Uel quando graui pesti¬
lentia cet̾s laborantibꝰ. multi enã in
exercitu uien fulmine ꝑierunt. Uel qnͣ¬
do itẽ alia intolerabili pestilentia eseo¬

Expanded text:
tam ingentem stragem dedit, qua et ille Futam ingentem stragem dedit, qua et ille Furius Camillus extinctus est, qui rem publicam ingratam et a Veientibus ante defendit et de Gallis postea uindicauit? In hac pestilentia scaenicos ludos aliam nouam pestem osius, moribus intulerunt. Ubi erant, quando alia pestilentia grauis de uenenis matronarum exorta credita est, quarum supra fidem multarum adque nobilium mores deprehensi sunt omni pestilentia grauiores? uel quando in Caudinas furculas a Samnitibus obsessi ambo cum exercitu consules foedus cum eis foedum facere coacti sunt, ita ut equitibus Romanis sescentis obsidibus datis ceteri amissis armis aliisque spoliati priuatique tegminibus sub iugum hostium in uestimentis singulis mitterentur? uel quando graui pestilentia ceteris laborantibus multi etiam in exercitu icti fulmine perierunt? uel quando item alia intolerabili pestilentia Aescu
Abbreviated transcription (Latin):
fectũ annone primũ ereauit. atq illa
fame inualeseente.spurius meuius qui
csurienti multitudini frumenta largi¬
tus ẽ. regni affretati erimen ineurtet
& eiꝰdẽ p̃fecti instantia. ꝓdictatorẽ luciũ
quintũ etate decrepitum. aquinto ser¬
uilio magistro equitũ. eũ maximo &
pieulosissimo tumultu ciuttatis occiss ẽ
Ibi erant quando pestilentia marima
exorta. diis inutilibꝰ sine remedio ppls
diu multũq: fatigatus. noua lectisternia
que nunquã antea fecerat. ex hibenda
arbitratꝰ ẽ. Lecti aut̃ stemebant᷑ in ho¬
norẽ deoꝵ: unde hoc saerũ. ł potiꝰ sacrile¬
gium nom accepit. Ubi erant qñdo ꝑ.x.
& magnas elades apud ueios. exerertus ro¬
manus accepetat: nisi ꝑfuriũ camilłu tan¬
de sub ueniret᷑: quẽ postea ciuitas ingrata
dapͥnauit. lbi erant. qͣndo galli romam
ceperꝰ spoliauer incender᷑: cedibꝰ imple¬
uer̾ Ubi erant eũ illa insignis pestisentia

Expanded text:
fectum annonae primum creauit, adque illa fectum annonae primum creauit, adque illa fame inualescente Spurius Maelius, quia esurienti multitudini frumenta largitus est, regni adfectati crimen incurrit et eiusdem praefecti instantia per dictatorem L. Quintium aetate decrepitum a Quinto Seruilio magistro equitum cum maximo et periculosissimo tumultu ciuitatis occisus est? Ubi erant, quando pestilentia maxima exorta dis inutilibus populus diu multumque fatigatus noua lectisternia, quod numquam antea fecerat, exhibenda arbitratus est? Lecti autem sternebantur in honorem deorum, unde hoc sacrum uel potius sacrilegium nomen accepit. Ubi erant, quando peret magnas clades aput Veios exercitus Romanus acceperat, nisi per Furium Camillum tandem subueniretur, quem postea ciuitas ingrata damnauit? Ubi erant, quando Galli Romam ceperunt spoliauerunt, incenderunt caedibus inpleuerunt? Ubi erant, cum illa insignis pestilentia
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenđu est: Nec in deos eor hombiliora
nos dicimꝰ. quã eoꝵ identidẽ auetores.
quos legunt & p̃dicant. quando quidẽ
& cxipsis quę diecremus accepimꝰ. & nul¬
lo modo dicere. uel talia ł cuncta suffici¬
mus. Ubi gͦ erant illidii. qͥ ꝓpt̾ exiguam
fallacẽq mundi huiꝰ felieitatẽ colendi
existimant᷑. cũ romani quibꝰ se colendos
menda eissima astutia uenditab̾at. tan¬
tis calamitatibꝰ uerarent᷑ Vͥbi erant
qͣndo uriꝰ consul abexulibꝰ & senus
incensu capitoliũ defensaret occisusẽ.
faciliꝰꝙ ipse ꝓdẽe poturt edi iouis. qua
illi turba tot numinũ eũ suo maximo
atq optimo rege: euiꝰ tempłu liberaue¬
rat subuenire Ubi erant ꝗndo densissi¬
mis fatigata eiuttas seditionũ malis.
cũ legatos athenas missos ad leges mutu¬
andas. paulułu quieta operitet᷑: graui
fame pestilentiaq uastata ẽ. Nbi erant
qͣndorursus ꝓpłs eũ fame laboraret. pre¬

Expanded text:
uiuendum est? Nec in deos eorum horribiliora uiuendum est? Nec in deos eorum horribiliora nos dicimus, quam eorum identidem auctores, quos legunt et praedicant, quando quidem et ex ipsis quae diceremus accepimus, et nullo modo dicere uel talia uel cuncta sufficimus. Ubi ergo erant illi di, qui propter exiguam fallacemque mundi huius felicitatem colendi existimantur, cum Romani, quibus se colendos mendacissima astutia uenditabant, tantis calamitatibus uexarentur? Ubi erant, quando Valerius consul ab exulibus et seruis inscensum Capitolium cum defensaret occisus est faciliusque ipse prodesse potuit aedi Iouis quam illi turba tot numinum cum suo maximo adque optimo rege, cuius templum liberauerat, subuenire? Ubi erant, quando densissimis fatigata ciuitas seditionum malis, cum legatos Athenas missos ad leges mutuandas paululum quieta opperiretur, graui fame pestilentiaque uastata est? Ubi erant, quando rursus populus, cum fame laboraret, prae
Abbreviated transcription (Latin):
quando me ferrent.si ego dicerem. qđ Sa¬
lustius ait. plurime turbȩ. seditiones. &
ad postremũ bella eiuilia orta s̃: dũ pau¬
ci potentes quoꝵ in grãm pleriq ẽcessert.
subhonesto patrum. ut plebis nomine
dominationes affectabant. boniq & ma¬
si ciues appellati. ñ obmerita inrẽ publi¬
cã. omnibꝰ parit̾ corruptis. s ut quisq
locupletissimꝰ. &. iniuria ualidior: quia
p̃sentia defendebat. ꝓbono ducebatur.
Porro sulli scriptores historie ad honestã
libertatẽ ꝑtinere arbitrati s̃. mala eiiu¬
tatis ꝓprie ñ tacere:quã mult is locis
magno p̃conio laudare compulsi sunt.
cũ aliã ueriorem quo eiues eterni legen¬
di sunt ñ haberent: ꝗd nosfacere conue¬
nit. quoꝵ spes qntoꝰ in dõ melior &certior.
tanto maior debet eẽ libertas. cũ mala
pͣsentia xp̃o nr̃o imputant. ut infirm¬
ores impefitioresq mentes ab aligenent᷑
ab ea ciuitate. inqua sola iugit̾ felicit̃q

Expanded text:
quando me ferrent, si ego dicerem, quod Saquando me ferrent, si ego dicerem, quod Sallustius ait? Plurimae turbae, seditiones et ad postremum bella ciuilia orta sunt, dum pauci potentes, quorum in gratiam plerique concesserant, sub honesto patrum aut plebis nomine dominationes adfectabant; bonique et mali ciues appellati, non ob merita in rem publicam, omnibus pariter corruptis, sed uti quisque locupletissimus et iniuria ualidior, quia praesentia defendebat, pro bono ducebatur\'. Porro si illi scriptores historiae ad honestam libertatem pertinere arbitrati sunt mala ciuitatis propriae non tacere, quam multis locis magno praeconio laudare conpulsi sunt, cum aliam ueriorem, quo ciues aeterni legendi sunt, non haberent: quid nos facere conuenit, quorum spes quanto in Deo melior et certior, tanto maior debet esse libertas, cum mala praesentia Christo nostro inputant, ut infirmiores imperitioresque mentes alienentur ab ea ciuitate, in qua sola iugiter feliciterque
Abbreviated transcription (Latin):
Tũ q: tͥbunos plebis. & alia iura sibi parauit. dis¬
cordiarũ & c̾taminis utrĩq finis fuit secundũ
bellũ punieũ. Qͥd itaq ego tantas moras uel
seribens patiar. ł lecturis afferã.: Qmͣ misera fuit
illa res publiea tã longa e̾tate ꝑtot annos.usq:
ad sccunu belsũ punicũ. bellisforinsecꝰ inqui¬
etare ñ desistentibꝰ ⁊ int̾ discordiis seditionibꝰ&
eiuilibꝰ. asalustio breuit̃ intimatũ ẽ. Pinde
uictorie ille ñ solida beatoꝵ guidia fuer̃.ẜ: in¬
ania solatia miseroꝵꝰ & adalia atq alia t̃rbi¬
lia mala sub eunda. in lecebrosa in citam̃ta.
minime qͥetoꝵ. Nes nob̃ quia hoc dicimꝰ boni
romani prudnte suecenseant: quãquã de
hacrt nec petendi sint nec monendi. qñdo
eos minime suecensuros ẽẽ ętissimũ ẽ. N eq
enĩ graui ł grauiora dicimꝰ auetorib corũ.
xstilo & otio multũ inpares. quib cdis¬
cendis.&. ipsi laborauerunt. & filios suos
claborart compellunt. Qui aut̃ sue censent.

Expanded text:
iura sibi parauit. Discordiarum et certaminis utrimque finis fuit secundum bellum Punicum, Quid itaque ego tantas moras uel scribens patiar, uel lecturis adferam? Quam misera fuerit illa res publica, tam longa aetate per tot annos usque ad secundum bellum Punicum bellis forinsecus inquietare non desistentibus et intus discordiis seditionibusque ciuilibus, a Sallustio breuiter intimatum est. Proinde uictoriae illae non solida beatorum gaudia fuerunt, sed inania solacia miserorum et ad alia adque alia sterilia mala subeunda inlecebrosa incitamenta minime quietorum. Nec nobis, quia hoc dicimus, boni Romani prudentesque suscenseant: quamquam de hac re nec petendi sint nec monendi, quando eos minime suscensuros esse certissimum est. Neque enim grauius uel grauiora dicimus auctoribus eorum stilo et otio multum inpares; quibus tamen ediscendis et ipsi elaborauerunt et filios suos elaborare conpellunt. Qui autem suscensent,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ille uictorie om̃s. tã multo sangiune. & tantiꝰ
empte calamitatibꝰ uix illud imꝑiũ intͣuigin¬
ti aburbe milia dilatau̾unt. qͣntũ spatiũ absit
ut saltĩ alicuiꝰ getule ciuitatis nͦ t̃ritorio cõparit᷑.¬

Expanded text:
 omnes uictoriae tam multo sanguine et tantis  omnes uictoriae tam multo sanguine et tantis emtae calamitatibus uix illud imperium intra uiginti ab Urbe milia dilatauerint; quantum spatium absit ut saltem alicuius Getulae ciuitatis nunc territorio conparet
Abbreviated transcription (Latin):
ille pꝰbella giissima. qͥbꝰ cosdẽ romanosẽettatis
finitimis attͥuit. postea quã deseitꝰ ab eis quoꝵ
fidebat aurilio regnũ reciꝑe ñ cualuit in op¬
fortasse exitu. quã socer eiꝰ. gen̾i sin facinore. nec
ignorante filia siẽ ꝑhibetur extinet᷑. Nec tam̃
istũ tarqͥniũ romanierudełe.aut seeleratũ .s. suꝑ¬
bũ appellauer̃ fortasse regioseiꝰ fastꝰ alia suꝑbia ñ
ferentes. Nã sedꝰ oceisi abeosoci. optimi regissui.
usq ado ẽtẽpser᷑ ut eũ regẽ suũ facent. Ibi miror
si ñ scelere gͣuiore merecđe tantã tanto scelen
reddider: nẽc discessere aditisarisq relictisdii:
nisi forte qͥspiã sic defendat istos deos. ut dicat
cos ido mansisse rome. ꝗͦ possent romanos magis
rentes. Hec fuit romanoꝵ uita subregibꝰ lauda¬
bili tẽpore illiꝰ rei publiee.usꝗ: ad expulsionẽ
tarquinii suꝑbi. ꝑdueentos ferme &. xͣl.&.iii. annoᷤ.¬

Expanded text:
ille post bella grauissima, quibus eosdem Romanos concitatis ille post bella grauissima, quibus eosdem Romanos concitatis finitimis adtriuit, postea quam desertus ab eis quorum fidebat auxilio regnum recipere non eualuit, in opfortassis exitu quam socer eius, generi sui facinore nec ignorante filia, sicut perhibetur, extinctus. Nec tamen istum Tarquinium Romani crudelem aut sceleratum, sed superbum appellauerunt. fortasse regios eius fastus alia superbia non ferentes. Nam sceusque adeo contempserunt, ut eum regem suum facerent: ubi miror si non scelere graviore mercedem tantam tanto sceleri reddiderunt. Nec « discessere adytis arisque relictis dii. » Nisi forte quispiam sic defendat istos deos, ut dicat eos ideo mansisse Romae, quo possent Romanos magis rentes. Haec fuit Romanorum vita sub regibus laudabili tempore illius reipublicae usque ad expulsionem Tarquinii Superbi per ducentos ferme et
Abbreviated transcription (Latin):
capitoliũ fab̾cantẽ. ñ abscedentes .s: p̃sentes ma¬
nentesq uider̃. & regẽ suũ iouẽ in illo altissimo
tẽplo. hoc ẽ in oꝑe parricide sibi p̃sidere atq
regnare ꝑpessis̃. Neq: enĩ adhuc in nocens eapi¬
toliũ instrurit. & postea malis meritis urbe
pulsꝰ ẽ .s. ad ipsũ regnũ in qͦ capitoliũ fab̾caret.
inmanissimi sceleris ꝑ pet̾tione ꝑuenit. Qđ uͦ
eũ regno romani postea depuler̃. ae se clauser̃
menibꝰ ciuitatis. ñ ipsiꝰ delue̾tie stupro .s. filiĩ
peccarũ fuit. illo ñ sołũ nesciente .s: etiã ab sente
cõmissũ. Ardeã eiuitatẽ tunc oppugnabat. ꝓ
ppło romanobelłu gerebat. Hescimꝰ ꝗd faceret:
siadeiꝰ noticiã flagitiũ filiĩ defenderet᷑. Et tam̃
in explorato uiditio eiꝰ & merꝑto. ei ppłs ademit
imꝑiũ. & recepto exereitu a qͦ deseriiuss c̃ elau¬
sis dcinde portis. ñ siuit int̾re redeuntẽ. At

Expanded text:
Capitolium fabricantem non abscedentes, sed praesentes maCapitolium fabricantem non abscedentes, sed praesentes manentesque uiderunt et regem suum louem in illo altissimo templo, hoc est in opere parricidae, sibi praesidere adque regnare perpessi sunt. Neque enim adhuc innocens Capitolium struxit et postea malis meritis Urbe pulsus est. sed ad ipsum regnum, in quo Capitolium fabricaret, inmanissimi sceleris perpetratione peruenit. Quod uero eum regno Romani postea depulerunt ac secluserunt moenibus ciuitatis, non ipsius de Lucretiae stupro, sed filii peccatum fuit illo non solum nesciente, sed etiam absente commissum. Ardeam ciuitatem tunc obpugnabat, pro populo Romano bellum gerebat: nescimus quid faceret, si ad eius notitiam flagitium filii deferretur; et tamen inexplorato iudicio eius et inexperto ei populus ademit imperium et recepto exercitu, a quo deseri iussus est, clausis deinde portis non siuit intrare redeuntem. At
Abbreviated transcription (Latin):
interitũ dicere. ꝗͥa disputator magis quã lau¬
dator. fuit. Ceti aut̃ reges ppłi romani. execpto
numa põpilio. & ancomartio qͥ morbo interier̃:
quã horrendosexitus habuct̃. Tullꝰ ut dixi hosti¬
liꝰ uietor & cuersoralbe. eũ tota domosua ful¬
mine c̃cremat᷑ ẽ. Priscus tarquiniꝰ. ꝑsui deces¬
sons filios int̾emptꝰ ẽ. Seruiꝰ tulłꝰ generi sui. tar¬
quii suꝑbi ꝗͥ ei successit in regnũ. nefario sedere
occisꝰ ẽ. Nec discessere adẏtisarisꝙ relietis di. tan¬
to inoptimũ illi ppłiregẽ parricidio ꝑpecto. ꝗͥs
dieunt ut hoc miserę troiȩ faccrent. eãꝙ grecis
diruenda ex urendaq relinquerent. adult̾io pa¬
ridis fuisse cõmotos. S. insuꝑ int̾fecto ase socero.
tarquiniꝰ ipse successit. Hunc illi dii nefarium
parricidã soci int̃fectione regnantẽ insuper
multis bellis uictoriisq głantẽ & dẽmanubiis

Expanded text:
interitum dicere, quia disputator magis quam lauinteritum dicere, quia disputator magis quam laudator fuit. Ceteri autem reges populi Romani, excepto Numa Pompilio et Anco Marcio, qui morbo interierunt, quam horrendos exitus habuerunt! Tullus, ut dixi, Hostilius, uictor et euersor Albae, cum tota domo sua fulmine concrematus est. Priscus Tarquinius per sui decessoris filios interemtus est. Seruius Tullius generi sui Tarquinii Superbi, qui ei successit in regnum, nefario scelere occisus est. Nec \'discessere adytis arisque relictis di tanto in optimum illius populi regem parricidio perpetrato, quos dicunt, ut hoc miserae Troiae facerent eamque Graecis diruendam exurendamque relinquerent, adulterio Paridis fuisse commotos; sed insuper interfecto a se socero Tarquinius ipse successit. Hunc illi di nefarium parricidam soceri interfectione regnantem, insuper multis bellis uictoriisque gloriantem et de manubiis
Abbreviated transcription (Latin):
subitã tẽpestatẽ. quȩ ꝓfecto aut occasionẽ sie¬
leci p̃buit: aitt romusũ ipsa c̃sup̃sit. Detullo
quippe etiã hostilio. qͥ t̾eiꝰ a romulo rex fuit. qui
& ipse fulmine absũptꝰ c̃ diẽ in cisdẽ libs idem
ciecro ꝓpt̾ra & istũ ñ ereditũ indeos receptũ ta¬
limorte: ꝗͥa fortasse qđ erat in romulo ꝓbatũ.
id ẽ ꝓsuasũ. romani uulgare noluer̃ idẽ iule
faecre si hoe & alt̾i facile tͥbuerit᷑. Diẽ etiã aꝑte
ininuetiuis. Illũ ꝗͥhane urb̃e ẽdidit romułu
addeos inmortales beniuolentia famaq sustuli¬
mꝰ. ut ñ uere factũ .s ꝓpt̾ merita uͥtutis ei beni¬
uolentia iactatũ diffamatũq: monstraret. In
hortensio uͦ dialogo. cũ desolis canonieis defec¬
tionibꝰ loqueretꝰ. ut casdẽ ingͥt tenebras efficiat.
ꝗs effecit in interitu romuli. qͥ obseuratione
solis ẽ faetꝰ. Certe hic minime timuit hominiꝰ

Expanded text:
subitam tempestatem, quae profecto aut occasionem scesubitam tempestatem, quae profecto aut occasionem sceleri praebuit, aut Romulum ipsa consumpsit. De Tullo quippe etiam Hostilio, qui tertius a Romulo rex fuit, qui et ipse fulmine absumptus est, dicit in eisdem libris idem Cicero, propterea et istum non creditum in deos receptum tali morte, quia fortasse quod erat in Romulo probatum id est persuasum Romani vulgare noluerunt, id est vile facere, si hoc et alteri facile tribueretur. Dicit etiam aperte in inuectiuis: <Illum, qui hanc urbem condidit, Romulum ad deos inmortales beniuolentia famaque sustulimus\', ut non uere factum, sed propter merita uirtutis eius beniuole iactatum diffamatumque monstraret. In Hortensio uero dialogo cum de solis canonicis defectionibus loqueretur: Ut easdem, inquit, tenebras efficiat, quas effecit interitu Romuli, qui obscuratione solis est factus\'. Certe hic minime timuit hominis
Abbreviated transcription (Latin):
sui curs effectã. imperita nesciens multitudo.
meritis romuli tribuebat. q̃si u̾siluctꝰ ille solis
fuisset. ñ magis iđo eredi deberet occis ipsũq
secłꝰ au̾sione etiã diurniluminis indicatũ. sic̃
reuera factũ ẽ eũ dns crucifirus ẽ erudelitate
atq: impietate udeoꝵ. Quã solis obscurationẽ
ñ ex canonico sydenuĩ cursu accidisse. satisosten¬
dit. qđ tunc erat pascha iudeoꝵ. Nã plenaluna
solłẽpnitas agit᷑: regularis aut̃ solis defteno. ñ
nisi lunȩ fine c̃tingit. Satis & ciccto ilła int̾deas
romulir eceptioneꝰ putatã magis significat eẽ
quã factã: qñdͥo & laudans cũ in libris dere pub¬
mero collocatꝰ putaret᷑. Quã opinionẽ nemoum¬
iquã mo taliũ asseqͥ poturt. sine eximia uir
ꝓfecto ibi intelligit᷑ aut uio lentia tẽpesta¬
tis. aut cedisfaemorisq: seeretũ. Nãd ali
scriptores eoꝵ. defectionisolis. addunt etũ

Expanded text:
sui cursus effectam inperita nesciens multitudo sui cursus effectam inperita nesciens multitudo meritis Romuli tribuebat. Quasi uero si luctus ille solis fuisset, non magis ideo credi deberet occisus ipsumque scelus auersione etiam diurni luminis indicatum; sicut re uera factum est, cum Dominus crucifixus est crudelitate adque inpietate Iudaeorum. Quam solis obscurationem non ex canonico siderum cursu accidisse, satis ostendit, quod tunc erat pascha Judaeorum; nam plena luna solemniter agitur: regularis autem solis defectio non nisi lunae fine contingit. Satis et Cicero illam inter deos Romuli receptionem putatam magis significat esse, quam factam, quando et laudans eum in libris de Repubmero collocatus putaretur: quam opinionem nemo unquam mortalis assequi potuit sine eximia virtmparuisse, profecto ibi intelligitur aut violentia tempestatis, aut caedis facinorisque secretum. Nam et alii scriptores eorum defectioni solis addunt etiam
Abbreviated transcription (Latin):
filia mat̾ eu̾sa ẽ. Ut aut̃ belli reliquiȩ ex duobꝰ
ppłis unũ facerent: miscrabile coagulu. multus
ante fusꝰ utriꝰq sanguis fuit. Quidiã singillatĩ
dicã. subeętis regibꝰ toties cadẽ bella renouata.
que uictoriis finita uidebant. & tantisstrigibꝰ
iterũ iterũq c̃fecta. itrũ iterũq postfed̾ & pacẽ
Ñ paruũ inditiũ calamitatis hui fuit. qđ portas
belli nulłꝰ clausit illox. Nulł gͦ illoꝵ subtot diis
Deromulo uidert adulatiofabulosa. q̃ ꝑhibet᷑ re¬
ceptꝰ inccłii sol. uiderint qđa serptore seoꝵ. qui
cũ ꝓpt̃frrocitatẽ a senatu discerptũ eẽ dixerunt:
subornatũq nescio quẽ uliũ ꝓcusu. qͥ cũ sibi apa¬
ruisse diceret. eũq ꝑse ppło mandasse romano.
ut int̾̃ numina coleret᷑ eoq modo ppłm qͥ ẽt̃
senatũ intumeseere ceperat. repressũ atq sedatẽ.
A ceiderat enĩ & solis defectio. quã certa ratione

Expanded text:
filia mater euersa est; ut autem belli reliquiae ex duobus filia mater euersa est; ut autem belli reliquiae ex duobus populis unum facerent, miserabile coagulum multus ante fusus utriusque sanguis fuit. Quid iam singillatim dicam sub ceteris regibus totiens eadem bella renouata, quae uictoriis finita uidebantur, et tantis stragibus iterum iterumque confecta, iterum iterumque post foedus et pacem Non parvum indicium calamitatis hujus fuit, quod portas belli nullus clausit illorum. Nullus ergo illorum sub tot diis De Romulo uiderit adulatio fabulosa, qua perhibetur receptus in caelum; uiderint quidam scriptores eorum, qui eum propter ferocitatem a senatu discerptum esse dixerunt subornatumque nescio quem Iulium Proculum, qui eum sibi apparuisse diceret eumque per se populo mandasse Romano, ut inter numina coleretur, eoque modo populum, qui contra senatum intumescere coeperat, repressum adque sedatum. Acciderat enim et solis defectio, quam certa ratione
Abbreviated transcription (Latin):
tertia exalt̾a parte. frat̾no ferro duob fr̃ĩbꝰad¬
deret᷑ nc min haberet mortiũ e̾tiã roma que
uicerat. Dcinde adfruetũ uictoris. alba subũ¬
sa ẽ. ubi post iliũ qđ grecieuter̃. & post lauini¬
ũ ubi eneas regnũ ꝑ egnũ atq fugitiuũ c̃stitu¬
erat. trrtio loco habitauant numina illa troi¬
ana.S more suo etiã inde iã fortasse mig̃uerãt:
idõ delcta ẽ. Discesserant uidelie om̃s aditis
arisq relietis dii. qͥb imꝑiũ illud steitrat. Disces¬
serant sane eece iã t̾cio. ut eis qͣrto roma ꝓuiden¬
tissime crederit᷑. Displicuerat enĩ & alba. ubi amu¬
liꝰ expulso fr̃e. & roma placuerat: ubi romulꝰ oe¬
ciso frẽ regnauerat.S. ante quã albi dirucret᷑ ins¬
fus ẽ inquiunt ꝓpłs ciꝰ in romã. ut exut᷑q una
enutas fierit. Esto. ita factũ s: Irbs tam̃ illa. ascanii
regnũ. & t̾eiũ domiciliũ troianoꝵ đoꝵ ab urbe

Expanded text:
tertia ex altera parte fraterno ferro duobus fratribus adtertia ex altera parte fraterno ferro duobus fratribus adderetur, ne minus haberet mortium etiam Roma quae uicerat. Deinde ad fructum uictoriae Alba subuersa est, ubi post Ilium, quod Graeci euerterunt, et post Lauinium, ubi Aeneas regnum peregrinum adque fugitiuum constituerat, tertio loco habitauerant numina illa Troiana. Sed more suo etiam inde iam fortasse migrauerant, ideo deleta est. Discesserant uidelicet omnes adytis arisque relictis di, quibus imperium illud steterat. Discesserant sane ecce iam tertio, ut eis quarta Roma prouidentissime crederetur. Displicuerat enim et Alba, ubi Amulius expulso fratre, et Roma placuerat, ubi Romulus occiso fratre regnauerat. Sed antequam Alba dirueretur, transfusus est, inquiunt, populus eius in Romam, ut ex utraque una ciuitas fieret. Esto, ita factum sit; urbs tamen ilia, Ascanii regnum et tertium domicilium Troianorum deorum, ab urbe
Abbreviated transcription (Latin):
& deceptorie de albationes auferant᷑ arebuit
sinec̃ro inspiciant᷑ examine. Nemomͥ dicat. mag¬
nus ille. atq ille. qͥuia eũ illo & illo pugnauit:
uieit. Pugnant etiã gladiores. uinẽt & ipsi.
Habet p̾mia laudis. & illa c̾rudelitas.S. puto ẽt̃
satiꝰ cuiꝰ lib inertiȩ penas luere: quã illoꝵ ar
rent pugnaturi int̾ se gladiatores. quoꝵ alt̃
ñ auftrret: Quomͦ gͦ gloriosũ alt̾iꝰ matris. altiꝰ
filie ciuitatis int̾se armor potuit eẽ eertam̃:¬
An idõ diu̾sũ fuit. qđ harena illa ñ fuit. & latio¬
ppłis funcribꝰ impleb̾at. ec amphiteatro ein¬
gebant᷑ illa certamina .s. uniu̾so orbe. & tune
uiuis & posteris qͦusq ista fama porrigit᷑. impiũ
spcetacusii p̃bebat᷑. Uim tam̃ patiebant᷑ studii
sui. du illi p̾sides imꝑii romani. & taliũ certa¬
minũ tanquã theateispectatores. donee orati¬
oꝵ soror ꝓpt̾ curiatos tres ꝑemptos. etiã ipsa

Expanded text:
et deceptoriae dealbationes auferantur a rebus, ut et deceptoriae dealbationes auferantur a rebus, ut sincero inspiciantur examine. Nemo mihi dicat, Magnus ille atque ille, quia cum illo et illo pugnavit, et vicit. Pugnant etiam gladiatores, vincunt et ipsi: habet praemia laudis et illa crudelitas. Sed puto esse satius cujuslibet inertiae poenas luere, quam illorum arent pugnaturi inter se gladiatores, quorum altnon auferret? Quomodo ergo gloriosum alterius matris, alterius filiae civitatis, intma extitit uictrix ea clade etiam in certamirum funeribus implebantur; nec amphitheatro cingebantur illa certamina, sed universo orbe, et tunc vivis, et posteris, quousque ista fama porrigitur, impium spectaculum praebebatur? Vim tamen patiebantur studii sui di illi praesides imperii Romani et talium certaminum tamquam theatrici spectatores, donec Horatiorum soror propter Curiatios tres peremtos etiam ipsa