comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut Anot. auit libͥno phisioꝵ. et probał hoc ꝙ tunc maior uir¬
tus ageret in minon qq sit inotans. quod est impassibile. sed
nirtuo oculi. et sue spei. et iuiuslibit rei crratę̃ est finita er:¬
eaden duratione. quoniam si sic funi possunt haber operationts
equales et su sibi muiem squarentut. sed propiu est uirtutio i¬
finite agerͥ in istanti ergo uirtes finita non potest in eo ali.¬
quid facer quaꝑꝑ in fempor. Item siuut so habet indtanz ad
tenpus su punihus ad lineam. ergo permatatim siut habet
istaro ad punttum si tempus ad lineum. sed perhransites
punch est in instaiti. etgo omnis liueę transites in trmpa

Expanded text:
 dicit sexto Physicorum; et probat hoc, quia tunc major virtus ageret in minori quam sit instans, quod est impossibile. Sed virtus oculi, et suae speciei, et cujuslibet rei creatae est finita. Ert sic ipsae sibi invicem aequarentur. Sed proprium est virtutis infinitae agere in instanti. Ergo virtus finita non potest in eo aliquid facere, quapropter in tempore. Item sicut se habet instans ad tempus, sic punctus ad lineam. Ergo permutative, sicut se habet instans ad punctum, sic tempus ad lineam; sed pertransitus puncti est in instanti. Ergo omnis lineae pertransitus est in tempore.
Abbreviated transcription (Latin):
capul ems. et stit in lolo plano non Iutint uoqo ad teram respicet quan¬
tunuimq ntatur sel quarta celi est a uenice capitis usq ad tema
et idto quartam non uidebit. sed tamer iaz minus. quia si sic aspici.¬
ens par indinet ciput nidebit fina. et non uidebit stalam. et huuo
causa non est alie qq dispasitio ocule eoꝙ papilla est sic situa.¬
ta. et foraten uueę sie dispositum ꝙ non potist̃ Ilus uiderͥ quod
manfestam est ꝑ. hoi ꝙ si aliquis ꝓp̃t disesifionem oculi iudebit
plus đ. querta. alius ninus . Nam qui habet foram en uacę pat¬
uum et pusillam. in profundo minus uidebit A hac quarta et
ubi est e contrano plus uidebit. ut patte in figuta. ut si papilla
sit in a iuncto. es corda foraminis sit in. be. uidebit minuisi
si iupella sit in de quia magis ex pan luntir lincee ab. et dẽ
q ab. it at similiber si farimen sit maius sum propiaquitate
uupille Ilis ni debitir. ut patit ꝑ at et d. liueuo quȩ nagia

Expanded text:
ue ad terram respicere, quantumcunque nitatur; sed quarta coeli est a zenith capitis usque ad terram. Et ideo quartam non videbit. Sed tamen parum minus, quia si sic aspiciens parum inclinet caput videbit terram, et non videbit stellam, et hujus causa non est alia quam dispositio oculi, eo quod pupilla est sic situata, et foramen uveae sic dispositum, quod non potest plus videre. Quod manifestum est per hoc, quod aliquis propter dispositionem oculi videbit plus de quarta et alius minus. Nam qui habet foramen uveae parvum, et pupillam in profundo, minus videbit de hac quarta, et ubi est e converso, plus videbit, fig. ut patet in figura; ut si pupilla sit in a puncto, et chorda foraminis sit, b c, videbit minus; quam si pupilla esset in d, quia magis expanduntur lineae d b et d c, quam a b et a c. Similiter si foramen sit majus cum propinquitate pupillae pl
Abbreviated transcription (Latin):
đ illo quõd̃ onfirmant ꝑ iãm dichan exemplu đ corponbuo
luri notio nam podtq antrcedens falau est no oportit ꝙ
indatur cn sequenti supenuo aut in mathenaticio de mostra¬
hum est ꝙ orbes noͥ tuñt lucidi. sed Stella sola ꝓꝑ sua densi¬
fasem ut diut. Auer. et siut ibi notatu est. Et luet nimiuo
felgot ionfundat uiguo ut petit as puaealo in colenr i sua pui

Expanded text:
am dictum exemplum de corporibus luminosis. Nam postquam antecedens falsum est, non oportet quod credatur {consequenti}. Superius vero in mathematicis declaratum est quod orbes non sunt lucidi, sed stella sola propter suam densitatem, ut dicit Averroes, sicut ibi notatum est. Et licet nimius fulgor confunda
Abbreviated transcription (Latin):
quia tota portio illa quantauungo sit est oicufata ꝑ angulum py¬
ramidis. quia fota est instrumenti uidendi. et non sela pars
alia. et tunc latus quadrati deserbendi inglaciale subtradeit
angulo recto pyramidis. et similiter in portione hunons albugi¬
neã quę est in grtamine uucę. et toden molo in portione cornee.
nam erunt recti hunc spheraz suaꝵ quę runt conceahice glaua¬
li. et quia cęlum esset concentacum eis. si centum oiuli eẽt
in centro mundi. fune quarta cęli respondent eio cu laser qua¬
drati lescribendi in ea. et sis uidentur quarta celi. sed no ettier

Expanded text:
quia tota portio illa, quantacunque sit, est occupata per angulum pyramidis, quia tota est instrumentum videndi, et non sola pars aliqua. Et tunc latus quadrati describendi in glaciali subtenditur angulo recto pyramidis; et similiter in portione humoris albuginei, quae est in foramine uveae; et eodem modo in portione corneae, nam erunt quartae tunc sphaerarum suarum, quia sunt concentricae glaciali. Et quia coelum esset concentricum eis, si centrum oculi esset in centro mundi, tunc quarta coeli eis responderet cum latere quadrati
Abbreviated transcription (Latin):
Sextum quod ad nisum requiutur est trita s telii. nasi
denii ponatir intir uiue. et uiabile non potest speues perra.¬
sir hini inde et sic absieditur uisus đ necassitate. sed alii
ꝙ flamma interposita intir iuuo et uiuibile impedit uiuont
et flamma ut duunt. est corpuo tansuini. propter quod alha¬

Expanded text:
tur est raritas medii. Nam si densum ponatur inter visum et visibile, non potest species pertransire hinc inde, et sic abscindetur visus de necessitate. Sed aliquunt de flamma interposita inter visum et visibile impediente visionem; et flamma, ut dicunt, est corpus rarissimum, propter quod Alha
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ spes uenientes a partibus uisibilis dicunt ordinani distincte
in superfiue glacialis et hoc sufficienter tespectu nirtitis sersi
tis ut est diuigbilio in infiniti listirguabit tamen nopetti iuisus
non distiiquifar. sel confunduahir ꝓꝑ nimia propinquitatem in par.¬
na parte menbri sentientio quan occipat pyramio uisibilio. et

Expanded text:
ibilis debent ordinari distincte in superficie glacialis, et hoc sensibiliter respectu virtutis sentientis. tis, ut est divisibilis in infinitum, distinguantur, tamen respectu sensus non distinguuntur, sed confunduntur propter nimiam propinquitatem in parva parte membri sentientis quam occupat
Abbreviated transcription (Latin):
in sphera glacialio. nogꝯ etunt porhones glatioles. et uueę simi¬
les. et idto neqq portio cęli est similis pottioni nicę. in qua pro.¬
trabitur latus quadrati. quod tamen oporteret. uoco has proportio.¬
nes similes. quę habent portones prasortionaltu rospechui suatum
pherat cum secentir ab cisdem diamehio. ut fabit in sigura. Nam
nit sshera cęli . ac et sphera glacialis con cenpita do et sphera

Expanded text:
nec erunt portiones glacialis et uveae similes, et ideo nec portio coeli erit similis portioni uveae in qua protrahitur latus quadrati; quod tamen oporteret. Et voco hic portiones similes, quae habent portiones proportionabiles respectu suarum sphaerarum, cum secentur ab {eisdem diametris, ut} patet in figura. Nam sit sphaera coeli a c i, sphaera glacialis ei concentrica d o, et sphaera
Abbreviated transcription (Latin):
uenit i oppositionem narium multillicat speden sua uoq ad mn¬
bile primu et ꝓꝑ hoc non solum species sed uenis odos matuitur
in opposihione narium. sed non primus. immo setundus. qui est in
fum̃o. Qualuor ergo qualitatto ut superiuo tactum est i legibuo nul¬
tiplicationua possunt compeller speues euas. sicut quahior elemen
taoꝑpe n ecednitaten gentrationis. nam nidenus ꝙ ignio non solun
generat speuiem suam. sed uerum. et perfectun iq̃nem in flanna et
carbone. Et siut calor ignis potest generat uerum calore babes
plusqo speues sola. et hos potrst fien undiq in aerꝰ et ideo potest

Expanded text:
venit in oppositione narium, multiplicat speciem suam usque ad invenit in oppositione narium, multiplicat speciem suam usque ad inbile primum; et propter hoc non solum species, sed verus odor invenitur hic in apertione narium, sed non primus, immo secundus, qui est in fumo. Quatuor vero qualitates, ut superius tactum est in legibus multiplicationum, possunt complere species suas, sicut quatuor elementa propter necessitatem generationis. Nam videmus, quod ignis non solum generat speciem suam, sed verum et perfectum ignem, in flamma et carbone; et sic calor ignis potest generare verum calorem, habens plus quam species sola, et hoc potest fieri undique in aere. Et ideo potest
Abbreviated transcription (Latin):
hunc modun. quem dicam. Nam sonus generatur ex hoc ꝙpartis
ri penussę egrediuntur a situ suo naturali. et inclinantur ad
eunden situm ad quem situm sequitur hremot parfiuͥ in omnen par.
trm quadam rantrac hone quia motus tate practionio est a uen¬
impetusti. et maxime in aer. qui dt fuili mobilis est. et cu moue¬
tur bene retin et imprescionem molur. ideo sansusosonus et ul¬
tra usqo ad bonam distantiam non est sola species soni. sed
factus in aure uel prope aurem est in durccto eiua no est speuies
seuei sed est ipe factuis a himor. et signumꝙ. sonuo in partib
medii alii a prino loco generationio non est speues sola sonisred
habet magio đ natira obiecti. et quia uiolentior est sonus sq eliuo
Seisibile quia subito conuundit auditun. et intirfiuit. quanlo masti
excedit. odor aut non solum faut gpeciem. ses ab odorabili exif
fumus. qui est corpus subtile doffuniens se ubiqo in aer. et cum

Expanded text:
hunc modum quem dicam. Nam sonus generatur ex hoc, quod partes hunc modum quem dicam. Nam sonus generatur ex hoc, quod partes rei percussae egrediuntur a situ suo naturali, ad quem situm sequitur tremor partium in omnem partem cum quadam rarefactione, quia motus rarefactionis est a cenimpetuosi et maxime in aere, qui de facili mobilis est, et cum movetur bene, retinet impressionem motus, ideo secundus sonus et ultra usque ad bonam distantiam non est sola species soni, sed factus in aure vel prope aurem, et in directo ejus, non est species speciei, sed est ipse sonus factus a tremore. Et signum, quod sonus in partibus medii aeris a primo loco generationis non est species sola soni, sed habet magis de natura objecti, est quod violentior est sonus quam aliud sensibile, quia subito confundit auditum et interficit, quando multum excedit. Odor autem non solum facit speciem, sed ab odorabili exit fumus, qui est corpus subtile diffundens se ubique in aerem, et cum
Abbreviated transcription (Latin):
sit. et forhio. et uisus. qui est sensus nobilior nõn facit su Et cau¬
saħ uius tri est nalde occulta. et adhui maudita. et inuisa apud
sapientes: Anst. enim in libro problenati debuit nos certisuat᷑
impedit in hai parte. Certum est tanen ꝙ audines ex onni parte
conos sine frachone. et sine reflexione ut profetens audit uoien
propriam. sed impossibile est ꝙ hol sit secuntun multisluahons alii¬
dentalem. quia speues atuidentalis non facit nos sentir obiethe ul prius
habitun est. Hec est ꝑ fractionem quia uiun est meliu neq estibi
diuertum. a quo fit reflexio. quaptoptir neiasse est ꝙ multiplicatio
speuti soni sit ꝑ hincos nctas facta in gne ergo oportet ꝙ sonus
uenis. et non sola speues soni sie opposita aun. et fiat mustiplia¬
tio in eam. sed primus sonus non potest obiici aun. ergo oportit
ꝙ sonus uens genentur. ospositionen auti. et hoc est uerum per

Expanded text:
sit et fortis; et visus, qui est sensus nobilior, non facit sic. Et causit et fortis; et visus, qui est sensus nobilior, non facit sic. Et causa hujus rei est valde occulta et adhuc inaudita et invisa apud sapientes. Aristoteles enim in libro Problematum debuit nos certificare impedit in hac parte. Certum tamen est, quod audimus ex omni parte sonos sine fractione et sine reflexione, ut proferens audit vocem propriam; sed impossibile est quod hoc sit secundum multiplicationem accidentalem, quia species accidentalis non facit nos sentire objectum, ut prius habitum est. Nec est per fractionem, quia unum est medium; nec est ibi densum, a quo fit reflexio; quapropter necesse est, quod sit secundum lineas rectas factas in aurem. Ergo oportet quod sonus verus et non sola species soni sit opposita auri, et fiat multiplicatio in eam; sed primus sonus non potest objici auri. Ergo oportet quod sonus verus generetur in oppositione auris; et hoc est verum per
Abbreviated transcription (Latin):
cit ꝙ uirtites fiuus ex olfactu. et auditu. scuf aqua đ canalib
et similiter łseaubus. qui non habent melui exinascuu. sed̃
intrinseiu. ut tactus et guotus. Stam đ tactu duit Anst. 2ͨ
siuat oculas in uisu. et Auie prim̃o et secundo et tirtio đ
aĩalibus pult ꝙ sutis. et caro sentiant. ergo uithus sensitiua
quę est in neruo diffundit suam uirtutem in me tactus ꝓ est
can et cutis. sed gushis est quidan tattus. ut duit Angt
ideo tactuz gustandi. qui est in nenio fuuit suam speciem in
Ad quartan uen distantiam possumu: iudetͥ in planisie ten.
et in montibus docet auetor đ crepusculio amĩo ꝙ prope hia
milliaria ad plus uidenus in trira plana. et in alfissimo mo¬
te. cuius allifudo est uixta octo milliana non uidemus ad hui
in superfiue terrę nisi ciruter ducenta quinquesita milliaria.
et hoi faut gibbositas teȩ uisui resistris.
tur in uisu fatto serundu linces restas. suut est hȩi intranio
quanuio ꝑ reflexionem et srachonen possit res uiden seuida

Expanded text:
ditu, sicut aqua de canalibus. Et similiter de sensibus qui non habent medium extrinsecum sed intrinsecum, ut tactus et gustus. Nam de tactu dicit Aristotesicut oculus in visu. Et Avicenna primo et secundo et tertio de Animalibus vult, quod cutis et caro sentiant. Ergo virtus sensitiva quae est in nervo, diffundit suam virtutem in medium tactus, quod est caro et cutis. Sed gustus est quidam tactus, ut Aristoteleideo virtus gustandi, quae est in nervo, suam facit speciem in Ad quantam vero distantiam possumus videre in planitie terrae et in montibus docet auctor de crepusculis, dicens, quod prope tria milliaria ad plus videmus in terra plana; et in altissimo monte, cujus altitudo maxima est octo milliaria, non videbimus adhuc in superficie terrae nisi circiter 250 milliaria; et hoc facit gibbositas terrae visui resistens. tur in visu {facto} secundum lineas rectas, sicut hic est intentio, quamvis per reflexionem et fractionem possit res videri sine
Abbreviated transcription (Latin):
ti et laten quadtati tespondet angulus rectis. et cum ita sit secun¬
dum opinionem iotoz. hune estimant ꝙ in portione iuisa đ cęlo pos¬
sit contineri latus quadrasi et ideo totan quartam uideret si su¬
lus esset in centro tene. Et si hoc fune sine dubietate non potest
me elentator eulidio. nam̃ seuindu tam si a trrninis basio hia¬
guli aucantuar auę liueȩ infra hriangeli continebunt angulum ma¬
iotm. ut pasit in figura. ergo conus pyranidio uenienhos ado.¬

Expanded text:
ndet angulus rectus; et cum ita sit secundum opinionem istorum, tunc aestimant quod in portione visa de coelo possit contineri latus quadrati, et ideo tota quarta videretur, si oculus esset in centro terrae. Quod si hoc, tunc sine dubitatione non potest torum Euclidis. Nam secundum eam, si a terminis basis trianguli ducantur duae lineae infra fig. triangulum continebunt angulum majorem, ut patet in figura. Ergo conus pyramidis venientis
Abbreviated transcription (Latin):
Taliquo sersibili antego ueniant speues ad comnuñq senta sed
liendu est ꝓ ultini senhiens potest esse origo omniu sensu et
sic no loquitur hoc đ ultimo sentiente hoi enim est sensus lo munis
in antenon cerebro. aliter enim ultimu sentiens spaliter in uisu
uel auditu. uel olorata. uel aliis loquendo d uno sensu farticulan
et sio ulfina sentiens est neruas commnnnio in uisu respedti luo.¬
nun otuloꝵ. qui sunt instrumenta. qui post immitantur a uisibi.¬
li sicutcaruntule simile summitatibus mamillaz isicut. iotru ⁊ nan¬

Expanded text:
aliquo sensibili antequam veniat species ad sensum communem. Sed dicendum est quod ultimum sentiens potest esse origo omnium sensuum, et sic non loquitur hic de ultimo sentiente: hoc enim est sensus communis in anteriori cerebri. Aliter est ultimum sentiens specialiter in visu, vel auditu, vel odoratu, vel aliis, loquendo de uno sensu particulari, et sic ultimum sentiens est nervus communis in visu respectu duorum oculorum, qui sunt instrumenta, quae primo immutantur a visibili, sicut carunculae similes summitatibus mamillarum; na
Abbreviated transcription (Latin):
plures in unam coniurrant. et plunrs
colores misieantir ut dictuen est. et
hor sses rri et spes uisus iacent in
eoden loo indiuizo fum en nõ est conse¬
sio istaz speuer nec mistio nee situ¬
num ex eis. qui non sunt eude sti
no habet. nei iolor et lux habet iuitus¬

Expanded text:
luces in unam concurrant, et plures colores misceantur, ut dictum est, et haec species rei et species visus jacent in eodem loco indiviso; tamen non est confusio istarum specierum, nec mixtio, nec fit unum ex eis, quoniam non sunt ejusdem speciei, non habet, nec color et lux habent virtu
Abbreviated transcription (Latin):
dit secundum incessam speues ipsiuo uisibilis. et quanuis spes
oculi latrat in forma prramidis. cuias conus est. in oculo et ba¬
sis stat suꝑ omnes partes tei iuisę tn a supegtiue plaualis fuat
pyramidto infinite quaz omniu una basis est. et tor coni. insin.. cada

Expanded text:
dit secundum incessum speciei ipsius visibilis. Et quamvis species dit secundum incessum speciei ipsius visibilis. Et quamvis species oculi jaceat in forma pyramidis, cujus conus est in oculo, et basis stat super omnes partes rei visae, tamen a superficie glacialis fiunt pyramides infinitae, quarum omnium una basis es
Abbreviated transcription (Latin):
unde oportit ꝙ iuũentur et exeruttatur ꝑ speuiem obuli quę incere.¬
dat. in lolo pyramidio uisibilis et altert medi. ac nobilifit. et
reddat ipsum proportionale uisui. et sic preparat iniessum ipsi ge
uiei. uisibilis. et insuꝑ eam nobiilitant. ut omnino sit conformis
et proportionalis corpon aninati: quod est oulus. sed quonia hȩc
postio est dabia maltio. ideo prętir uerificetiones nuni habitas
asperam ueras. et certas egperientias multifotmes secundu qđ
in diueras losis concurrunt infenuo. ciria alias quęstiones. quę
necessano hani positionem. comifantur. De multiplicatione aũt
riuo intelligendum est ꝙ iaçet in taden loco. cũm speut rei
uisę intir uisu̾. et rem̃ uisa. et fit secundũ prtamidem crius
conus est in oculo. et basis in ieuisa. et secunduq speues rer
in eoden medio recte mudit. et frangitur in diuer̃sie modis qn
occurut medi altrnus diaphanitatis. et reflectitur. quando uenit¬

Expanded text:
xcitentur per speciem oculi, quae incedat in loco pyramidis visualis, et alteret medium ac nobilitet, et reddat ipsum proportionale visui, et sic praeparet incessum speciei ipsius rei visibilis, et insuper eam nobilitet, ut omnino sit conformis et proportionalis nobilitati corporis animati, quod est oculus. Sed quoniam haec positio est dubia multis, ideo praeter verificationes nunc habitas afferam veras et certas experientias multiformes, secundum quod in diversis locis occurrent inferius circa alias conclusiones, quae necessario hanc pejus intelligendum est quod jacet in loco eodem cum specie rei visae inter visum et rem visam, et fit secundum pyramidem cujus conus est in oculo et basis in re visa. Et secundum quod species rei in eodem medio recte incedit et frangitur diversis modis, quando occurrit medium alterius diaphaneitatis, et reflectitur quando venit
Abbreviated transcription (Latin):
et funẽ uidetur una ros due. Sicut acuidit A lusio qui no habet
stti consimile otuloꝵ res pecti nerui communio. et ideo suo ium
ouloz species. nisi diligeiter caueat et rcnisuet ad siti eorum
uenient ad loca diuersa in nemo comnuni et idto cio sepiuo¬
unun asparet due. sed naturaliter ouuli bene compositi et sa¬
ni habent siti consimilem respeltu nerui comnunio. et ideo spes
duę ueniunt ad eunden loui in Riofiunt una. ut sice ꝑ unan spem
et uni sentiens fiat una iudiciu d re una. et ex̃penentã do¬
cet ꝙ. quando lȩ ditur nemus conmanio lesmutit uisio in oculis. et
non deshutur uirtis in nemo comnani ꝓꝑ lesionen ocilos. Etque.¬
do curatur neruis. communio fit uisio in oulis sanis. et quando

Expanded text:
accidit de lusco, qui non habet accidit de lusco, qui non habet situm consimilem oculorum respectu nervi communis, et ideo suorum oculorum species, nisi diligenter caveat et rectificet situm eorum, venient ad loca diversa in nervo communi, et ideo ei saepius apparet unum duo. Sed naturaliter oculi bene compositi et sani habent situm consimilem respectu nervi communis, et ideo species duae veniunt ad eundem locum in eo et fiunt una, ut sic per unam speciem et unum sentiens fiat judicium unum de re una. Et experientia docet, quod quando laeditur nervus communis, destruitur visio in oculis, et non destruitur virtus in nervo communi, propter laesionem oculorum. Et quando curatur nervus communis, fit visio in oculis sanis, et quando
Abbreviated transcription (Latin):
res uisa estimabitur adhui diuera. oportetigitur ꝙ aliꝗo
sit sentiens preter oiulos. in quo completur uisio. cuius in.¬
Strumenta suãt otuli. qui reduuit ei speuem uisibilio et hoc e
neruus communio in superficie cerebri. ubi concurtunt duo
neru uenientes a duabus partibus antenons cerebr. qui past
concusi diuiduntur. et exfenduntar ad oculos. ibi igihut est
uirtus uisiua. ut in fonte. et quia uirtus tune fontalis eͥ una
ad quam continuantur uirtifes ouilo y ꝓ medul neruor offilotum
ideo potest una res apparer una quanti est ex hai causa sed
adhuc oportet ꝙ dut species uementis ab otulie concurrant ad
uni losum in ñemo commini. et una fiat ex eis intrisior et
plenior qo altira illat. naturaliter enin miscentur duę̧ formȩ
eius lem speuei in ealen natena. et loco coden et ideo no li¬
stinquntur. sed sit unai postiq al uri losum uenetint. et tuui
ponatur digitus altrn oculo et obliguetir aliquanta a loco suo
tunc species ambe non uenient ad unu losum in nemo comuni¬

Expanded text:
res visa aestimabitur adhuc diversa. Oportet ergo quod aliud sit sentiens praeter oculos, in quo completur visio, cujus instrumenta sunt oculi qui reddunt ei speciem visibilem; et hoc est nervus communis in superficie cerebri, ubi concurrunt duo nervi venientes a duabus partibus anterioris cerebri, qui post concursum dividuntur, et extenduntur ad oculos. Ibi igitur est virtus visiva, ut in fonte, et quia tunc virtus fontalis est una, ad quam continuantur virtutes oculorum per medium nervorum opticorum, ideo potest una res apparere una, quantum est ex hac causa. Sed adhuc oportet quod duae species venientes ab oculis concurrant ad unum locum in nervo communi, et una fiat ex eis intensior et plenior, quam altera illarum. Naturaliter enim miscentur duae formae ejusdem speciei in eadem materia et eostinguuntur, sed fit una postquam ad unum locum veniunt. et tunc ponatur digitus alteri oculo aut obliquetur aliqualiter a loco suo, tunc species ambae non veniunt ad unum locum in nervo com
Abbreviated transcription (Latin):
potist facer speuen in eio seiundum Alacen. aut si potest no apa¬
bitur in uisum. nec inmutabit ipsum ut fiat achua uisiinis Te.¬
cundum eunden Alacenr prmum disfinit Ptolenȩus in 2ͦ per¬
spechuę dicens. si enin si esset func quęlibet res duę habien¬
tes situm eunden rspecta lucis. et uisus uiderentur similis
colono. cuiuo: exemplum uidemus in diuersis rebus quasi
uniuersaliter. et in cadem re in diuersis timponbno ut inge¬
maleone. qui nutat coloten secundum diuersitatim rez quę
appro pinquãt ei. Et in eo qui embesut ex ueretundia et pal

Expanded text:
potest facere speciem in eis secundum Alhazen, aut si potest non operabitur in visum, nec immutabit ipsum ut fiat actus visionis, secundum eundem Alhazen. Primum destruit Ptolemaeus in secundo Perspectivae dicens: Si enim sic esset, {tunc} quaelibet res duae habentes situm eundem respectu lucis et visus viderentur similis coloris, cujus contrarium videmus in diversis rebus quasi universaliter, et in eadem re in diversis temporibus, ut in chameleone, qui mutat colorem secundum diversitatem rerum quae appropinquant
Abbreviated transcription (Latin):
et preupue in perspectiuam ęstimant ꝙ uisus sit altiuus et
pastiuis. Nam rrusit speuem ti uise. et faus. sua uirtite
in mediu usqo ed uitibile. quoniam multiplicatio speuti adom¬
nem distantiam est in instanti ut pluris es timant uol magio
in tengor. sed ta in scn aibili. et lastt seiundun hoi trnpuo ꝑt
sni parutate et tatio sit huius pasitiotio. quia omns nes natu-¬
talis cemples suam achonem ꝑ solam irtutim suam: et speuem
ut sol. et cętrra celestra ꝑ suas uirtitis inmissas i ns mundi
causant generationem. et corruptionen re et similiterhes intrno.¬
res. ut ignio ꝑ suam uititim exicat. et lon sumnit. et multa fa¬
cit et iato oportit ꝙ uisuo faciat operationem uidendi ꝑ suan
uirtitin sed operatio uidendi est circa comnistionem uisibilis di.¬
stantio. et idẽo usus cagnosdit uisibile ꝓ sam uirtutim multi.¬
plicatam ad ipsum. Prxtirra. speues reg mundi nen sunt natȩ ł

Expanded text:
sus est activus et passivus. Nam recipit speciem rei visae, et facit suam virtutem in medium usque ad visibile. Quoniam multiplicatio speciei ad omnem distantiam est in instanti, ut plures aestimant, vel magis in tempore sed tamen insensibili, et latet sensum hoc tempatis. Et ratio fit hujus positionis, quod omnis res naturalis complet suam actionem per solam virtutem suam et speciem, ut sol et caetera coelestia per suas virtutes immissas in res mundi causant generationem et corruptionem rerum; et similiter res inferiores, ut ignis per suam virtutem exsiccat, et consumit, et multa facit. Et ideo oportet quod visus faciat operationem videndi per suam virtutem. Sed operatio videndi est {circa cognitionem} visibilis distantis, et ideo visus cognoscit visibile per suam virtutem multiplicatam ad ipsum. Praeterea species rerum mundi non sunt natae statim de
Abbreviated transcription (Latin):
et Auic dicunt ꝙ speues habent esse spurituale in me. et i sen¬
su patet ꝙ non sũmitir spintuale a spuiti. net proprie ergo equi¬
uoce. et mpropne et hoi est uer. nam̃ pro in sensibili sumihir. ꝗe
est omne ney spintale ut Deus et angelus. et anina est m se.¬
sibile. et non cadit sul sensu. ideo conuertimus tirminos. et insen¬
sibilia nocamus spiritualia. sedhor est ęquiuose. et exemplum
ues. et propriu sensum tei spualis. Unde spiritus rer nn iadit
sul sensu farti et diligenti. et pro se. Cum enim nĩbil sit ꝑse sen
sibile. nigi dersum. quia id solum potrst uisum ferminare lux uel
species colono in aerẽ in perspicuo non. est uisibile per se seo pali¬
dens. quia secundum aliquod densun est ulra aeren. ad quod

Expanded text:
es dicunt, quod species habet esse spirituale in medio et in sensu, patet quod non sumitur spirituale a spiritu, nec proprie. Ergo aequivoce et improprie, et hoc est verum. Nam pro insensibili sumitur: quia enim omne vere spirituale, ut Deus, angelus et anima, est insensibile, et non cadit sub {sensu}, ideo convertimus terminos et insensibilia vocamus spiritualia. Sed hoc est aequivoce, et extra verum et proprium sensum rei spiritualis. Unde species rerum non cadunt sub sensu forti et distinguenti et per se: cum enim nihil sit {visibile} per se nisi densum, quia id solum potest visum terminare, lux vel species coloris in aere perspicuo non est visibilis per se, sed per accidens, quia scilicet aliquod densum es
Abbreviated transcription (Latin):
tes ab ouilis fiant una. et res uisa appartat una. et non duȩ.
et diut Mlacen in pͦ libto ꝙ lues nĩscentir in ung. et Ptole¬
mcus manifeste docet mizx̃tionen specier in 3ͦ libto. Quod aut
Macen ꝑ experinenti uult probare luces non nisien in a erę¬
ut ium hes candele opponuntur uno foramini. nam huni iuces
modo diutir esse astiactio. Han in ueutite ruoientur ia s.¬
ramint. sed quie lix ncedit durcto niessa luy in cosen me ͤ
multipluafur ideo opertit ꝙ lux cuiuslibet candele siti enfe
foranin ꝓꝑr diuersas linias rectis tran seunt si ilhra fotane
quante ad nulfiplication en prinuipalem. et ideo icessus irimi et
princpales diui duntur ultra fotamen. suut ante. sed multiglilahio
auidentalis quar candelaz decurnt tun multipluatione ⁊l can.¬

Expanded text:
tes ab oculis fiant una, ut res visa appareat una, et non duae. tes ab oculis fiant una, ut res visa appareat una, et non duae. Et dicit Alhazen in primo libro quod luces miscentur {in} medio; et Ptolemaeus manifeste docet mixtionem specierum in libro tertio. Quod autem Alhazen per experimentum vult probare, luces non misceri in aere, cum tres candelae opponuntur uni foramini; nam tunc luces modo dicitur esse distinctio. Nam in veritate miscentur in foramine; sed quia lux incedit directo incese foramen per diversas lineas rectas transivit, sic ultra foramen quantum ad multiplicationem principalem, et ideo incessus primi et principales dividuntur ultra foramen sicut ante. Sed multiplicatio accidentalis duarum candelarum decurrit cum multiplicatione prin
Abbreviated transcription (Latin):
ut supenuo est amotatù. Hio igitut casibuo uidetur spes per
auiders et sumitur aliquardo ꝑꝑ delilitatem uisus ñimĩam.
et ꝓer ncgligeitam uidendi. sicũt in cętens casibuo exeponehir.
inteno ꝙ quia solis ꝑ acuilers. uel ex defecti misus̃ et negli¬
gentian uidendi posunt aliguando quasi a casu sy nigibiliu perçi¬
pi quodam nolo ides non dicuntar iusibiles. nego sensibilas simpli.¬
uter et nomine absotimiliter in tangibilibus. et hororabilibus et
alis sseciebuo sensiͫ nego perse. nego ꝑ auiders atuidit sensis
d eio. et ideo specues sunt insersibiłes. et quia mocisibiles sunt uo
cantur spuales. Sed hee spualitas nor contra diut corporalitati. neqs
matinalitati in rebus matrnalibus. et corporalibue. Quid cham spes
concurtant in unam. et ꝙuete fat unun ex pluibui ẽ patit ꝑ alti¬
rin perspeitue Alacen et ꝑ Otolemȩi. qui hoi dicunt es ẽa quę
dicta sunt A p sentiente. Nan oportet ꝙ in eo species ⁊ uemien¬

Expanded text:
us est annotatum. His ergo casibus videtur species per accidens, et similiter aliquando propter debilitatem visus nimiam et propter negligentiam videndi, sicut in certis casibus exponetur inferius. Et quia solum per accidens, ut ex defectu visus et negligentia videndi, possunt aliquando quasi a casu species visibilium percipi quodammodo, ideo non dicuntur visibiles nec sensibiles simpliciter, et nomine absoluto. Similiter in tangibilibus et odorabilibus et aliis speciebus sensibilium, nec per se nec per accidens accidit sensus de eis, et cantur spirituales: sed haec spiritualitas non contradicit corporalitati nec materialitati in rebus materialibus et corporalibus. Quod etiam species concurrant in unam, et quod vere fiat una ex pluribus, patet per auctorem perspectivae Alhazen, et per Ptolemaeum, qui hoc dicunt, et per ea quae dicta sunt de primo sentiente. Nam oportet quod in eo duae species venien
Abbreviated transcription (Latin):
emor accidat. Quoniam uero neruus complefir a uitro humoe
consimili usgo ad nenuͥ ionmantͥ ideo non est elique fractio
sed curnt speue uniforniter secundu frachonem. neq in alis
mnatat in cessum rectum nisi secuindum tortuositatem̃ nenui : in
hor niranda est potestao uir tuts auę ꝙ. ta lit speuen sequi tortio¬
sititem nerui ut secun dum lintam fini at fortuasam no secundati
rectam sicut fauit in corponbuo mindi manimitis. Dum crinest
in uno meͦ manimato senꝑ uedit secundum uias rectas ut su¬

Expanded text:
habere, ut nullus error accidat. Quoniam vero nervus repletur a vitreo humore consimili usque ad nervum communem, ideo non est alia fractio, sed currit species uniformiter sine fractione, nec in aliquo immutat incessum rectum, nisi secundum tortuositatem nervi. Et in hoc est miranda potestas virtutis animae, quod facit speciem sequi tortuositatem nervi, ut secundum lineam fluat tortuosam, non secundum rectam, sicut facit in corporibus mundi inanimatis. Dum enim est in uno medio inanimato, semper vadit secundum vias rectas, ut su
Abbreviated transcription (Latin):
acidentia. quę speuien facit in tinebna. et in luce. Serhium
est uerum. et causa est. quia uisibile primi et principele est
lux et ideo nil potrst uiden nisi mediante ea. sicut in aliis sensib
nihil olfãmus niri odor mediante ner tangimus nisi mediantib
positum supra sersun non sentitur ut duit Anst. 2 de anima su¬

Expanded text:
eciem faciunt in tenebris et in luce. Tertium est verum, et causa, quia visibile primum et principale est lux, et ideo nihil potest videri nisi mediante ea; sicut in aliis sensibus, nihil olfacimus nisi mediante odore, nec tangimus nisi mediantibus positum super sensum non sentitur, ut Aristoteles dicit s
Abbreviated transcription (Latin):
rot assent anot ꝙ uisus non fat ex hramiitindo. sea reutat
Secundum opinienem̃ nulgatam. et pro exemplo. et pro uentate
Quod ctiam 2ͦ de anima nititur osteider ꝙ uniuertałi sen:
suo est d genet iurtitum positiuat. et no docet sensum ẽe alho¬
nem. Dicendum est ꝙ hoc fuit neces sarium ꝓꝑ pasihiorem
sui magisti Platonio. et multoz platonicor. Nam uulsitum fuit

Expanded text:
oteles quod visus non fiat extramittendo, sed recitat secundum opinionem vulgatam, et pro exemplo non pro veritate. Quod etiam secundo de Anima nitatur ostendere, quod universaliter sensus est de genere virtutum passivarum, et non docet sensum esse activum; dicendum est, quod hoc fuit necessarium propter positionem sui magistri Platonis, et multorum Platonicorum. Nam vulgatum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
tin de neniat al puntum neriu communio. qui est e. et no ibit se¬
cundum partem sinidtram. eo dem modo pu: radius non carret.
in a centun antenons glarielis sed frargeretur inter icessa
rastum. qui eot ia. et perpendiularm bs. Aidan i loio sra. oucendar¬
cnono qui est i. et si pr radius uuiret al panctim neui con¬

Expanded text:
tum nervi communis, qui est c, et non ibit secundum partem sinistram. Eodem modo p u radius non curret in a centrum anterioris glacialis, sed frangetur inter incessum rectum, qui est u a, et perpendicularem b s ducendam a loco fractionis, qui est u, et sic p u radius curret ad punctum nervi co
Abbreviated transcription (Latin):
uote a eptum non opponitur uerę mixtioni ab  quia hor est efte¬
ctiue non garnaliter. solum enim in goramen dicuntur esse distin.¬
cr. quia tauunt post goramen in cecous distinctos. situt soldi.¬
citir calidus. quia fauit caloren. non quia informetir calor. qui¬
cunq igitit saniti u el philosophi uel quicunqo sapientes antigo
dcant ꝙ species luuo. et colono uel alie sptues simul sunt di¬
shinctę in medio non est hor intelligendu ab  sed quia faiiuit
iniessuo distinctos principales ultra lo sun mixhionio. sicut ante

Expanded text:
oc est effective, non formaliter: solum enim in foramine dicuntur esse distinctae, quia faciunt post foramen incessus distinctos, sicut sol dicitur calidus, quia facit calorem, non quia informetur calore. Quicunque ergo vel {sancti}, vel philosophi, vel quicunque sapientes antiqui dicunt, quod species lucis et coloris vel aliae species simul sunt distinctae in medio, non est hoc intelligendum absolute, sed quia faciunt incessus distinctos principales ultra locum mixtionis, sicut ante
Abbreviated transcription (Latin):
iudicat. quia ocialtatir ꝑ prinupalea. idcono apparet nobio ionfu¬
in casu lumiau. sed acuidentalis luie cum prinuipali et actor
negat n eutra. apparentiam mixtionis. quia occultitur atgo negat
sed si consyderenus luces in foramine inquantu nalę sunt as in.¬
cessus principales rectos diuisos post fotanea sicut ante su dicuntur
diuidi. Et non niscen. Unde ab: loquendo miscentir sed tespeda muis.¬
sui principalii diuertoꝵ. in quos ipsę luces sunt detiuande diluatur in¬

Expanded text:
judicat, quia occultatur per principalem, ideo non apparet nobis confuin casu luminum, scilicet accidentalis lucis cum principali; et auctor negat apparentiam mixtionis, quia occultatur, atque negat Sed si consideremus luces in foramine in quantum natae sunt ad incessus rectos principales divisos post foramen, sicut ante, sic dicuntur dividi et non misceri. Unde absolute loquendo miscentur, sed respectu incessuum principalium diversorum, in quos ipsae luces jam derivandae dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
treus est dengior antenon glauali. ito oportie q fraltio fiat inter
incedsum rectum et perfendicalarem ductam a lolo fradtionio. ut
in multipliuibus speũeꝵ: patuit. eapꝑe oportit gradiuo nq̃. a ue
nit in practo q. in superfiue utrei humons quę est ꝗdf non trascit
per reltum incessum mtera. centni anttnons glasialis. quod est ghͥs.
sed frangentar in punctoq. mter incessum peltum. qui est ga. et in.¬
tor perpen dicalarñ suctan a loio fractionio. qui estq. in humore¬

Expanded text:
ali, ideo oportet, quod fractio fiat inter incessum rectum et perpendicularem ducendam a loco fractionis, ut in multiplicationibus specierum patuit. Quapropter oportet quod radius m q, cum venit in puncto q in superficie vitrei humoris, qui est g d f, non transeat per rectum incessum in a centrum anterioris glacialis, quod est g h f, sed frangetur in puncto q, inter incessum rectum qui est q a et inter perpendicularem ducendam a loco fractionis, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
cesse est ꝓ sit tes corpotalis. quia spialis non facit adrianen
corpotaleñ nnił atgq maxł facit ad hoe ꝓ spes est ciusdem es.¬
sentię sam̃ effectu ꝗgentio compositia et fit̃ ille quando ggens in.¬
ualessit suꝑ patieno. quonian in pͦ quando ligra calesiunt dum
eahue maneit ligna habent cciem ignis. Et pastra fortifuatir
actio. et species pronouetur in ignen compositi. quando iquis
corrumpit naturam specitiiam ugnor. et fit̃ flanna. et carbo po
enim diffirt spes a carbone. etgflanma nia secundun lomphse¬
fum a composito. sicut embiyo a puero. et puer a uiro sed constit
ꝙ si composiium est mattrale. et incomhositum ubilunqo accipiam
ita quia ilompositu sił compositũ manifestun est igilir quia spes

Expanded text:
 corporalis, quia res spiritualis non facit actionem corporalem univoce. Atque maxime facit ad hoc, quod species est ejusdem essentiae cum effectu agentis completo, et fit ille, quando agens invalescit super patiens. Quoniam in principio, quando ligna calefiunt, dum adhuc manent ligna, habent speciem ignis, et postea fortificatur actio, et species promovetur in ignem completum, quando ignis corruperit naturam specificam lignorum, et fit flamma, et carbo. Non ergo differt species a carbone et flamma, nisi sicut incompletum a completo, sicut embryo a puero, et puer a viro. Sed constat quod completum est materiale: ergo et incompletum, ubicunque accipiamus ca, quia incomp
Abbreviated transcription (Latin):
ta ent. sed speues uniuo uisibilis habit prinupalem et soͣ nulh.¬
plicanonen. Lesen aut habent accdeatalem principalio aut mus.¬
siplicahio. ser potraha est recta practa. et reflexa. et ueniet ab agen¬
te ut supenus uenficatuͥ est. Acidintalio uero. seu secunda no ueni¬
et ab igente. sed a speue prinupali siut est đ lure quę uenit ad
anqulos iones aradio solis laleate ꝑ fenesran. et hi est ita
debilis ꝓ nor habet operahonen ad prmupale. nego duuit oluli i re
a qua uent maltislicatio. unde hom̃o in angulo. habeis speuiem se¬
cundarian luis solaris in oulo non uidet solem ad tadu sadentim
per finestram. si uero ponit ocalam ad radiui ir incipalem bene uide:

Expanded text:
ta erit. Sed species unius visibilis habet principalem et primam multiplicationem, caeterae autem habent accidentalem. Principalis autem multiplicatio seu prima est recta, fracta, et reflexa, et venit ab agente, ut superius verificatum est. Accidentalis vero seu secundaria non venit ab agente, sed a specie principali; sicut est de luce, quae venit ad angulos domus a radio solis cadente per fenestram; et haec est ita debilis ut non habeat comparationem ad principalem, nec ducit oculum in rem a qua venit multiplicatio. Unde homo in angulo domus habens speciem secundariam lucis solaris in oculo non videt solem sed radium cadentem per fen
Abbreviated transcription (Latin):
tiem rius. Unde siuit riõ manimata fauit sua sp eciem i¬
aninatan sie res animata facit spem. quę habet quodammo.¬
do uictutim animę. Namsiut sẽ habet res manimata ad
suan spen. quę similio est ei sic se habet res diata ad spe¬
uen ei sinilen. Non tamen ꝓꝑ hor medu quod est manina¬
tum euit animati. sed assimilabihir animito ꝑ sa simili

Expanded text:
em. Unde sicut res inanimata facit suam speciem inanimatam, sic res animata facit speciem quae habet quodammodo virtutem animae. Nam sicut se habet res inanimata ad suam speciem, quae similis est ei, sic se habet animata res ad speciem ei similem. Non tamen propter hoc medium quod est inanimatum erit animatum, sed a
Abbreviated transcription (Latin):
et prostir hoc uisus possuns uihricte udertes Nuc egͥoattgra¬
uis ualde. Unde multa conbnet faliu. et absurda. et ontur ex
hor quod ereditur ꝙ oportrat ponet distinltionem uisus. quamn
no estimant fier̃ nisi speuẽs omino sint didtindte in acre.
primo isitur saluabo distiachionem uisus. ut uidtatit no essene
esse mattuiale et naturale in nedio. et in seira. et ꝙ uera mixhio.¬
ne miscentir spocies conbatię. ut spes albi. et nĩgn. et nedioꝵ¬

Expanded text:
et propter hoc visus potest distincte videre res. Hic error est gravis valde: nam multa continet falsa et absurda, et oritur ex hoc, quod creditur quod oporteat ponere distinctionem visus, quam non aestimant fieri nisi species sint omnino distinctae in aere. Primo ergo salvabo distinctionem visus, ut videatur esse materiale et naturale in medio et in sensu: et quod vera mixtione miscentur species contrariae, ut species albi et nigri et medio
Abbreviated transcription (Latin):
Cum aut auunt ꝙ spes habet eum spuale n moᵒ hocnon est se¬
i candum ꝙ spuale sumitur prosñe. et pͦ a spiriti secundum ꝙ dicinꝰ
Deum et angelun et animam essẽ res quntuales. quia plani est
ꝙ speues reg corporaliù non sic suat spuales ego de necessitate hibt¬
bunt esse corporale. quia corpus. et spinitus opponuntur admuitem¬
sine medio. et si habent esse corporale habent esse mattniale etideo
debent seruar leges teg matinalu. et corporalit. et ideo miscen qnͥ
sunt contarie. et una fien. quando sunt. speciei prediiabilis. et
hol ittrum patet. quia speries est similitido tei corpotalis. et nõ spua¬
lio. ergo habibit esse corpotale. Item species est in me. corporali
et matenali. Et omne quod recipitur in alio est per modum relipie.¬
fio. ut dilitur in libro đ causis. et Boctiuo diut secundo đ Con so
tor opeues faũt oscrationen cor porlen it speue caboño cale

Expanded text:
cunt, quod species habet esse spirituale in medio, hoc non est secundum quod spirituale sumitur proprie et primo, a spiritu, secundum quod dicimus Deum et angelum et animam esse res spirituales: quia planum est quod species rerum corporalium non sic sunt spirituales. Ergo de necessitate habebunt esse corporale, quia corpus et spiritus opponuntur sine medio. Et si habent esse corporale, etiam habent esse materiale, et ideo debent servare leges rerum materialium et corporalium, et ideo misceri, quando sunt contrariae, et una fieri, quando sunt ejusdem speciei praedicamentalis. Et hoc iterum patet, quoniam species est similitudo rei corporalis et non spiritualis: ergo habebit esse corporale. Item est in medio corporali et materiali, et omne quod recipitur in alio est per modum recipientis, ut dicitur in libro de Causis, et Boetius dicit in libro quinto terum species facit operationem corporalem, ut species caloris cale
Abbreviated transcription (Latin):
pitest eoso mixtio i quolbet puncto
oculi sed una sola species i uno
sicto ent ꝑ penditulans quȩ cadit
in ceahum oculi et omnes alię enuns
de ilinantro ut suat.a be ꝙ et
ideo ouultabuntur. et no fief uidi¬
ciu deeis sed đ ꝓpenduulan¬

Expanded text:
potest esse mixtio in quolibet puncto oculi; sed una sola species in uno puncto erit perpendicularis, quae cadit in centrum oculi, et omnes aliae erunt declinantes, ut sunt a h, c g, et ideo occultabuntur, et non fiet judicium de eis, sed de pe
Abbreviated transcription (Latin):
loia opara undigo ut sil oppasti iuxta nu conhariu pasitum
clariuo elacescat. similitir quando radius solario hransit
ꝑ uitum. uel ꝑ parna fortiter coloratu epparti peuias colonis
in opato. sedhos est dupliuter ꝑ acuioens tum̃ ꝓpr nimiam
clarititen luus respecte colons. tum pꝑe opatum qđ luuqs

Expanded text:
loca opaca undique, ut sic oppositum juxta suum contrarium positum facilius appareat. Similiter quando radius solaris transit per vitrum vel per pannum fortiter coloratum, apparet species coloris in opaco. Sed hoc est dupliciter per accidens, tum propter nimiam claritatem lucis r
Abbreviated transcription (Latin):
cat se secundu lincan principalem. et alius auidentaliter licet
in eoden loro. si igitir Ihilos ophantes istam uisus distinchone
aduerhint nunqo ponunt̃ speues nor miscen in medio ga ꝑp didtin.

Expanded text:
cat se secundum lineam principalem, et alius accidentaliter, licet cat se secundum lineam principalem, et alius accidentaliter, licet in eodem loco. Si ergo philosophantes istam visus distinctionem adverterent, nunquam ponerent species non mis
Abbreviated transcription (Latin):
dellinationes qui cuͥ ẽo ferminantur. su radiuo innupalis ouultat
omnestadios aelidentalos. unde nl. punto et nahura mixtio
albramis nigndinis. es nbedinis. et ab eo uenit seues mize¬
ta ussq ad ouuilan suꝑlintalem . de sed in linea de. non est prin¬
cipalis maltiplicatio nisi alo ipro lo pisibili non ab a. neiae sed
accidentalis et seundana quia no uenit maltipluatio similiidi
mis ae moi a speuebus eoꝵ non ab iprio ses prmnapelis mal¬
aplicdio occultat omnes auidentalos. siut perpendiularis oc
habent eanden multipliationen prinuipasen tunc apparetolu¬
lo color mixhis ut guando uitni. uel cnstalla. uel aliquod cor¬
pus persuuu colora tu opponitur uisui. et aliua corpus dersi
retro ia perpuuu sit in durrcto illius. et uisus finc speuies
uhiusqq̃ corons uadit n uisu eodem loco secundu multipli.¬
cationen principalen. et ideo commiohis color appartt et ideo
ꝑ oppositum colot simplex apparebit. quanlo unes color mulhigli¬

Expanded text:
ui cum eo terminantur; sic radius principalis occultat omnes radios accidentales. Unde in d puncto est vera mixtio albedinis, nigredinis, et rubedinis, et ab eo venit species mixta usque ad oculum super lineam d e. Sed in linea d e non est principalis multiplicatio nisi ab ipso b visibili, non ab a neque c, sed accidentalis et secundaria; quia non venit multiplicatio similis a et c nisi a speciebus eorum non ab ipsis. Sed principalis multiplicatio occultat omnes accidentales, sicut perpendicularis ochabent eandem multiplicationem principalem, tunc apparet oculo color mixtus; ut quando vitrum vel crystallus, vel aliud corpus perspicuum coloratum opponitur visui, et aliud corpus densum retro illud perspicuum sit in directo illius et visus, tunc species utriusque corporis vadit in visum in eodem loco secundum multiplicationem principalem, et ideo mixtus color apparet. Et ideo per oppositum color simplex apparebit, quando unus color multipli
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ partia sunt ibi mixte cati ad uiu punctum oculi ues cor¬
neȩ. et cforaminis uueę non ueniant species perpendicũłe nisi
ab mo puncto rei uige. quanuis ad eundem puictum ueniart
species infinite indinantis ad aggulos inę̃q̃uales. Et ideo cum
corpus oculi sit dengus a et oportit secundum leges fractionis
supenuo deteminatas ꝙ oes ilę declinantes frangantur. a
superfiue cornee. et quia lasus ad angulos męquales debilitat
speuen. et similiter suꝑ fractio. et perpendiulario incessus est
fattis. ideo speuies ꝑpendiculario occultat onnes deinantis
siuuit lux maior. et fortior occultat multas suces debilles: ut
lux solio luces stellat. luces infinitas occultat. unse ad b. pun¬
chum nenit ierpendiulans. ab ipso ii. et ad idem E uenit aba¬

Expanded text:
 ad unum punctum oculi vel corneae et foraminis uveae non venit species perpendiculariter nisi ab uno puncto rei visae, quamvis ad eundem punctum veniant species infinitae declinantes ad angulos inaequales. Et ideo cum corpus oculi sit densius aere, oportet secundum leges fractionis superius determinatas quod omnes lineae declinantes frangantur in superficie corneae. Et quia casus ad angulos inaequales debilitat speciem, et similiter fractio, et perpendicularis incessus est fortis, ideo species perpendicularis occultat omnes declinantes, sicut lux major et fortior occultat multas debiles luces, ut lux solis luces stellarum infinitas fig. occultat, unde ad b punctum