comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicis suꝑ positione uitae meliorir abs condit
& sua quoq: in quib: cumq offendit errata ab
intuitue: qui om̃a uidet ꝓximum curando
ontegit. iuxta illud psalmistae. Beatiquoꝵ
repnssae sunt ini quitates. Et quoꝵ tecta sunt
terio fficioq perlactantiam querebant sub ooo¬
u& hicuero instruitos ȩxomni parte quiderga
salutẽ proximoꝵ patnorem frat̃nitatis a ge¬
redebeant edo c& Quodenĩ hic docto facereper¬
hib&urhocalio loco caritas facere memoratꝰ¬
Dicentebeato p&ro apło. Quia caritas operit
multitudinẽ peccatoꝵ Nec pra&er eum dũ quod
haec errantis conuersio nonsolum loquendo
sed plerum que &iambene agendo perficitur
nam siquis &iam lingua tacenti proximis ex ẽ¬
pla bonae actionis ostendit eosq ad imitanda
qua eneglexerant elemos:nae uolhospitalitatis
uel aliarũ opera uirtutum conuertit officiũ
profecto doctoris exsequitur acproeius quẽ
correx̃ saluatione fratris certam apio iudice

Expanded text:
dicis superpositione vitae melioris abscondit; dicis superpositione vitae melioris abscondit; et sua quoque in quibuscunque offendit errata, ab intuitu ejus qui omnia videt proximum curando contegit, juxta illud Psalmistae: Beati quorum remissae sunt iniquitates, et quorum tecta sunt terii officio quod per jactantiam quaerebant, submovet. Hic vero instructos ex omni parte quid erga salutem proximorum pro amore fraternitatis agere debeant edocet. Quod enim hic doctor facere perhibdicente beato Petro apostolo quia charitas operit multitudinem peccatorum. Nec praetereundum quod haec errantis conversio non solum loquendo, sed plerumque etiam bene agendo perficitur. Nam si quis etiam lingua tacente proximis exempla bonae actionis ostendit, eosque ad imitanda, quae neglexerant, eleemosynae, vel hospitalitatis, vel aliarum opera virtutum, convertit, officium profecto doctoris exsequitur, ac pro ejus, quem correxerat, salvatione fratris certam a pio judice
Abbreviated transcription (Latin):
tib: lingua nr̃a amaligna uel otiosa locutionere¬
stringitur: o portune bisine quidmaximeloqͥ
debeamus ostenditur Iube nuritaq: orare&
płallere dño quotieis aliquib: pulsamurad¬
uersis Item consiteri alterutrum peccata nrã :¬
etorare prolnuicem ut saluemur. Prosanitia¬
te proximorum non solum temporali: sed po¬
tius aeterna. quan tam possionus ipendere
suram Sienim magnae mercedis est aonorte
eripere carnem quandoq: morituram. quan¬
tiest meriti amorte animam liberare : incae¬
lestipatria sine fine uicturam Notandũ sane
quod quidam codices habent saluauit animã
suam amorte & exambiguogrecoita & recte
inter pretari potest Etreuera quierrantẽ cor¬
rigit sibi met ipsiꝑ hoc uitaȩ caelestis gaudia
ampliora conquirit. Saluabitinquit animam
ei: amorte : & operit multitudinẽ peccat&
Qui peccatoremaberrore conuertit. Et ei pa¬
cata ꝑ hanc conuersionem abas pectu suꝑnilu¬

Expanded text:
tibus lingua nostra a maligna vel otiosa locutione retibus lingua nostra a maligna vel otiosa locutione restringitur, opportune in fine quid maxime loqui debeamus ostenditur. Jubemur itaque orare et psallere Domino, quoties aliquibus pulsamus adversis. Item confiteri alterutrum peccata nostra, et orare pro invicem, ut salvemur, pro sanitate proximorum, non solum temporali sed potius aeterna, quantam possumus impendere curam. Sic enim magnae mercedis est a morte eripere carnem quandoque morituram, quanti est meriti a morte animam liberare in coelesti patria sine fine victuram? Notandum sane quod quidam Codices habent: Salvabit animam suam a morte. Et ex ambiguo Graeco, ita etiam recte interpretari potest. Et revera qui errantem corrigit, sibimetipsi per hoc vitae coelestis gaudia ampliora conquirit. Salvabit, inquit, animam suam a morte, et cooperiet multitudinem peccatorum. Qui peccatorem ab errore convertit, et ejus peccata per hanc conversionem ab aspectu interni Ju
Abbreviated transcription (Latin):
moꝵ oratio iustorũ sem erro pidar& nr̃a
sragilitar reputans se tanto prophetae quicurrulgneo
rapimeruit ad caelor similia facere nomporse : consul¬
tebeatus ia cobus decius oratione locuturus ltalticho¬
auit haeliar homo erat: similis nobir pas sbilis
homonamq: erat tã et sinullihominim uirtute
secundur similis nobir origine carnis. Passibilis lt
nor & mentir fragilitate & carno Nam quod car¬
ne fragilis es sec: apud sareptenamiuduã uictins
quaerendomons trauit. Quod mente quoq passibi¬
ls fuerit : ostendit cũ post redditas terris aquas
extinotosq prophecas & sacerdotes idolorumiuni¬
us mulierculae minis ex territus ꝑdeserta diffu¬
git Quanti autem sit meriti apuddm̃ proinisirma¬
tib: orare eorq: sua peccata consitententer adamis¬
samreuocare sorpitatem : subdendo manifestatur:
Si quis autem errauerit ex uobis & conuerteritquis¬
amorte Quia enim in superiorib: hui: epistola epar¬

Expanded text:
morum oratio justorum? Sed ne trepidaret nostra morum oratio justorum? Sed ne trepidaret nostra fragilitas, reputans se tanto prophetae, qui curru igneo rapi meruit ad coelos, similia facere non posse, consulte beatus Jacobus, de ejus oratione locuturus, ita inchoavit: Elias homo erat similis nobis, passibilis. Homo namque erat, tametsi nulli hominum virtute secundus, similis nobis origine carnis, passibilis ut nos et mentis fragilitate et carnis. Nam quod carne fragilis esset, apud Sareptenam viduam victum quaerendo monstravit. Quod mente quoque passibilis fuerit ostendit, cum post redditas terris aquas, extinctosque prophetas et sacerdotes idolorum, unius mulierculae minis exterritus, per deserta diffugit. Quanti autem sit meriti apud Deum, pro infirmantibus orare, eosque sua peccata confitentes, ad amissam revocare sospitatem, subdendo manifestatur: Si quis autem erraverit ex vobis a veritat Quia enim in superioribus hujus Epistolae par
Abbreviated transcription (Latin):
Tonfitemim alter utrũ peccata urã & ora¬
tepro iuicem ut saluemini. In hacautẽ
sententiam illadeb& eẽ dis cr&io ut cotidana
leuaq peccata altorutrũ coaequalib: confite
uari porrograuiorir. leprae in munditiam
iuxta legem sacerdotͥpandamus adqueades
arbitrium qualiter & quanto tempore
Sius serit purificare curomus muitũ enĩ
ual& de precatio iustias sidua haelias ho¬
moerats̃ milis nobis passibilis & oratione
orauit ut non pluer& suꝑ terram & non
pluit annostrer & menses sex. decent᷑
adstruit exemplo quantum de procationis¬
tiualeat assidua quũbelias unatantum
oratione orando tam lon gotem pr̃ caelos
continuerit terris imbres a uerterit
fructum mortalib: negauerit etrur¬
sus ubi uoluit ubi tem pus cẽ perspex ub
longo in aedietabe corregis suꝑbi agen¬
os dolagriae ad poenitentiam uidit iñfle¬
xũ unã solũ modo oratione ora uirit & fruc¬
tusaeq: aquas quas nega uerant terris
trauit quantũ his ual& srequens pluti¬

Expanded text:
onfitemini alterutrum peccata vestra, et orate pro invicem ut salvemini. In hac sententia illa debet esse discretio, ut quotidiana leviaque peccata alterutrum coaequalibus  Ms., vari. Porro gravioris leprae immunditiam juxta legem sacerdoti pandamus; atque ad ejus arbitrium, qualiter et quanto tempore jusserit, purificari curemus. Multum enim valet deprecatio justi assidua. Elias homo erat similis nobis, passibilis, et oratione oravit, ut non plueret super terram, et non pluit annos tres, et menses sex. Decenter astruit exemplo, quantum deprecatio justi valeat assidua, cum Elias una tantum oratione orando, tam longo tempore coelos continuerit, terris imbres averterit, fructus mortalibus negaverit. Et rursus ubi voluit, ubi tempus esse perspexit, ubi longo inediae tabe cor regis superbi et gentis idololatrae, ad poenitentiam vidit inflexum, unam solummodo orationem oraverit, et fructus atque aquas, quas negaverat, terris travit, quantum his valet frequens pluri
Abbreviated transcription (Latin):
opere infirmari conspiciuns dum eis tota uirtute
concurrunt & exꝑmplosuȩ operationisillorum
uitam operant que in propria actioneroborant Quid¬
ut bene habeant quȩ nimirum mniracula tantoma
suscitantur. Et dñs quidem ihs postquuam locutus
eis ad sumptus est incaelum & ged& ad extris dĩ con¬
siderandum nobis est quidest quod marcus ait sed&i

Expanded text:
opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant qui in propria actioneut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto masuscitantur. Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in coelum, et sedet a dextris Dei. Considerandum
Abbreviated transcription (Latin):
fundimus quo usque eam interracon uoluisstui¬
deamus atsisemel radicem fixerint inrigatio
cessabit hinc estenim quod paulus dicit : ł un¬
go insigno sunt nonfidelibus sed infidelibus
an habeamus de his signis at que uirtutibus:
quȩ ad huc subtilius considerare debemus :
Nam sacerdotes eius cum per ex orcismigratiã
manum credentibus in ponunt & habitaro
malignos sp̃s in eorũ mente contra dicuñT
Quidali ud faciun nisi demonia eciunt & fide¬
les quique qui lamuitȩ ueterissieculo ria uer¬
baderolinquunt scã autem nisteria insoniNt
Conditoris suilaudem & potentiam quantum pro¬
ualent narrant quidaliud facunt nisi nouis
linguis locuntur quidum bonissuis exostatio¬
nibus maliticiam delienis cordb: auferui
serpentes tollunt &dũ pestfera ssiuasconos audiuñ
sed coren adoperationem prauamiminunt pertra¬
untur mortiferum quidem ist quodbibunt sed
non ois nocebit quiquociens preximossuos inboro

Expanded text:
fundimus, quousque ea in terra convaluisse vifundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est etenim, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus . An habemus de his signis atque virtutibus, quae adhuc subtilius considerare debeamus? Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, conditoris sui laudes et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt. Et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahuntur, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono
Abbreviated transcription (Latin):
to dño in abis uestib: apparere non dicuntur
quia quiinatiuitate sua apparuit dr̃ hum¬
lis in a scensione sud ostensus est homo subli¬
mis Nam & locus congruit dum is qui in hi¬
miliciuita tula natus est homo de monte sa¬
limi regressus est ad caelos : Hic ihr̃ quiass¬
tus ẽ a uobis incaelum obduas illas causas anģi¬
liuidentur ut uidelicet ascensionis tristit¬
a regressionis comme moratione consolas¬
tur Et ut uere in caelum illum ire monstr¬
rent & non quas incaȩ lum sic ut haelianis
Sic ueniet: quem ad modum uidistireum ei¬
ten in caelum : Id est in eadem forma carns
atq subs tantia ueniet iudicaturus : inquo
uenerat iudicandus. Cui profecto in moro¬
litatem dedit natura non abstulit Cuus
&iam gloria diuina quae quondam in morĩ
trib: discipulis apparuit ꝑ acto iudicio
ab omnib: scis̃ uidebitur. quando tolletur
impiur neuideat gloriã dĩ:
Nillo tempore Recumbenibus undecim discipu¬

Expanded text:
to Domino, in albis vestibus apparere non dicuntur, to Domino, in albis vestibus apparere non dicuntur, quia qui in nativitate sua apparuit Deus humilis, in ascensione sua ostensus est homo sublimis. Nam et locus congruit, dum is qui in humili civitatula natus est, homo de monte sublimi regressus est ad coelos. Hic Jesus qui assumptus est a vobis in coelum. Ob duas illas causas angeli videntur: ut videlicet ascensionis tristitiam, regressionis commemoratione consolarentur; ut et vere in coelum illum ire monstrarent, et non quasi in coelum, sicut Eliam. Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum. Id est, in eadem forma carnis atque substantia veniet judicaturus, in qua venerat judicandus, cui profecto immortalitatem dedit, naturam non abstulit, cujus etiam gloria divina, quae quondam in monte tribus discipulis apparuit, peracto judicio ab omnibus sanctis videbitur, quando tolletur impius, ne videat gloriam Dei. CAP. ULTIMO. « Recumbentibus undecim discipu
Abbreviated transcription (Latin):
sican dipraebebit : Tantumq regnilllius tempori
longe sunt ut prius non solum hanc lero solimoꝵ
ximae gentes samariae & ad ex tremũ nouirs¬
mos quoq: ꝑcircuitum mundi terminor euange¬
iufama ꝑcurrat. Et cum haec dixissec uidentib: i¬
lis eleuatus est Marcus quidem aliam dñi locutio¬
nem commemorans ait Ed ns̃ quidem ihr̃ post¬
quã loc utus est eir assumptus est incaelum Sed
quia lucas signanter adlecit cum haec dixirrete
leuatus est : ostendit profecto illius quos comimiemo¬
rauerat ser monib: expletir dñm ascendisse ad
caelos : Et nubessus cepiteum aboculis eoꝵ Vbi
creatura suocreatori praestat obsequium : astra
indicamt nascentem patientem obnubunt pai¬
pium nubes ascendentem: redeunti adiudiciun
comita buntur: Etecce duo uiri adstiterunt iuxo¬
illor inuestib: albis albae uestes ex altationi mas¬
congruunt quam humiliationi: &ideo dño as¬
cendente in albis uestib: angeliapparent quia¬

Expanded text:
ficandi praebebit. Tantumque regni illius tempora ficandi praebebit. Tantumque regni illius tempora longe sunt, ut prius non solum hanc Jerosolymorumproxime gentem Samariae, ad extremum novissimos quoque per circuitum mundi terminos Evangelii fama percurrat. Et cum haec dixisset, videntibus illis elevatus est. Marcus quidem aliam Domini locutionem commemorans, ait: Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est eis, assumptus est in coelum . Sed quia Lucas significantius adjecit Cum haec dixisset, elevatus est, ostendit profecto, illis quos commemoraverat sermonibus expletis, Dominum ascendisse ad coelos. Et nubes suscepit eum ab oculis eorum. Ubique creatura suo Creatori praestat obsequium. Astra indicant nascentem, patientem obnubunt, recipiunt nubes ascendentem, redeuntem ad judicium comitabuntur. Ecce duo viri astiterunt illis in vestibus albis. Albae congruunt quam humiliationi, et ideo Domino ascendente, in albis vestibus angeli apparent, qui na
Abbreviated transcription (Latin):
ait Tuuero repulisti &spreuisti & distulisti
xp̃m tuũ Reppulit enĩ & spreuit siliũ pater:
quando eum in passione deseruit loquentẽ dr̃¬
ms̃ dĩ m̃s quare mereliquistii Distulit autẽ: ut
quem sc̃i illo tempore regnaturum putabant
expectont in die iudicii insuamalestate uenturũ :
Vnde & ipsed ñs & spiritalem isrł & regnũ caeles¬
te a prophetis fur se promirsum insinuansant¬
Nonẽ urm nos se tempora uł mamerta quae pat̃ posu¬
it insua potestate Illiur in quiens regni tam secre¬
tum tempus est : ut patris tantumodo senten¬
tiae pateat & quando dicat non est urm nos
soostendit qđ &i presciat cuius om̃a sunt quaepa tedẽ se dinon
& pediant nos¬
se mortalibus ut semper incerti deaduentu iudios
sic cotidie uiuant quasi die alia iudicandisint Seda¬
cipietis uirtutem suꝑuenientis spr sc̃ĩ inuos &en¬
sc̃s nequa quam regnum isrł siue regnum dĩ hisrł
ut putatir ad feretꝰ sed uobir uir tutem de me testi¬

Expanded text:
: Tu vero repulisti, et sprevisti, et distulisti : Tu vero repulisti, et sprevisti, et distulisti Christum tuum . Repulit enim et sprevit Filium Pater, quando eum in passione deseruit loquentem: Deus, Deus meus, quare me repulisti ? Distulit autem, ut quem sancti illo tempore regnaturum putabant, exspectent in die judicii in sua majestate venturum. Unde et ipse Dominus spiritalem Israel et regnum coeleste a prophetis fuisse promissum insinuansvestrum nosse tempora vel momenta quae Pater posuit in sua potestate. Illius inquiens regni tam secretum tempus est, ut Patris tantummodo scientiae pateat. Et quando dicit: Non est vestrum scire, ostendit quod et ipse sciat, cujus omnia sunt quae Patris sunt, sed non expediat nosse mortalibus, ut semper incerti de adventu judicis, sic quotidie vivant, quasi die alia judicandi sint. Sed accipietis virtutem supervenientis Spiritus sans, nequaquam regnum Israel, sive regnum Dei in Israel, ut putatis, afferet, sed vobis virtutem de me testi
Abbreviated transcription (Latin):
quae homine aquam tribuente baptihator ũani¬
mas simul & corpora purisicaret quod iniohannis
baptis mononsiebat Non enim erat sprdatus quia
ihs nondum fuerat glorificatur Igi tur qui conuene¬
rant : int̃rogabant eum dicentes dñe si in hoc tempore¬
restitues regnum isrł: Qm̃ apparens eis loquens
de regno dĩ spr̃ quoq: scĩ non post multor dier pro¬
misit aduentum consequenter eum de eodem
regno ꝑcunctantur utrum uide licet mox adue¬
nientespũ scõ in prae senti restituendum an in
futuro scĩ reseruandum credere debeant: car¬
nales enim adhuc discipuli resurrection expĩ
completa continuo regnum irrł credebant
esse uenturum iuxta quod cleo pasait: Nos
autemsperabamus quia ipse esset redemptu¬
rus issł i Et euange lista prȩmisit: quia dñole
rosolimam uenturo. &xistimarent quod c̃¬
festim regnum dĩ manifestaretur: Sedopor¬
tebat impleri prophetiam: qua patricanens¬

Expanded text:
quae homine aquam tribuente baptizatoruquae homine aquam tribuente baptizatorumas simul et corpora purificet, quod in Joannis baptismo non fiebat; non enim erat spiritus datus, quia Jesus nondum fuerat glorificatus . Igitur qui convenerant interrogabant eum dicentesm apparens eis locutus est de regno Dei, Spiritus quoque sancti non post multos dies promisit adventum, consequenter eum de eodem regno percontantur utrum videlicet mox adveniente Spiritu sancto in praesenti restituendum, an in futuro sanctis reservandum credere debeant. Carnales enim adhuc discipuli, resurrectione Christi completa, continuo regnum Israel credebant esse venturum. Juxta quod Cleophas ait: Nos autem sperabamus quod ipse esset redempturus Israel. Et evangelista praemisit quia Domino Jerosolymam venturo existimarent quod confestim regnum Dei manifestaretur. Sed oportebat impleri prophetiam, qua Patri canens
Abbreviated transcription (Latin):
lmaginis suaeder ario remunerans praesentia
sciꝰ sp̃s quasiuera iubelei quie tebeatific& uos au¬
tem bapti zomini spũ scõ non post multos hos diei
indum fuerant apli baptizati: non tonen aque¬
sed spũ sco quod intelligimus lanifuir sebapti ator siue
baptismo ioħ ut non nulli arbitrantur seu quod ma¬
gis credibile est baptismaxp̃i. Neque enĩ minis te¬
rium bapti  andidefuerat : ut haberet baptizator
seruos ꝑ quorceteror baptiharet quia non defuit
me morabilis illiur humilitatis misteriũ quando
eir lauit pedes Cumergo diceret dñs quia lohan¬
nes quidem baptihauit aqua: nequaquã sub sungit
uor autem baptinabitis. seduor autembapti abi¬
minispũscõ. Quianeq: a postoli neq: sequacer eorũ
quiusq: hodie baptihant i eclesia aliterquã iohan¬
nes idest inaqua baptihare praeualent sed tantũ
inuocato xp̃i nomine ad est interior uirtus sp̃r scĩ

Expanded text:
imaginis suae denario remunerans praesentia imaginis suae denario remunerans praesentia sancti Spiritus, quasi vera jubilei quiete beatificet. Vos autem baptizabimini Spiritu sancto non post multos hos dies: nondum fuerant apostoli baptizati, non tamen aqused Spiritu sancto, quos intelligimus jam fuisse baptizatos, sive baptismo Joannis ut nonnulli arbitrantur, seu quod magis credibile est baptismo Christi. Neque enim ministerium baptizandi fuerat ut haberet baptizatos servos per quos caeteros baptizaret, quia non defuit memorabilis illius humilitatis ministerium, quando eis lavit pedes. Cum ergo diceret Dominus: Quia Joannes quidem baptizavit aqua, nequaquam subjunxit: Vos autem baptizabitis, sed: Vos autem baptizabimini Spiritu sancto. Quia neque apostoli, neque sequaces eorum, qui usque hodie baptizant in Ecclesia, aliter quam Joannes, id est, in aqua baptizare praevalent, sed tantum invocato Christi nomine adest interior virtus Spiritus sancti,
Abbreviated transcription (Latin):
gelus legunt: estergo sensus scriosi deibũ
atempore quocepit signa facere & docere
us que indiem qua eisdem consũ matis undo
uenerat rediit: Perdios quadraginta ap¬
parens cis & loquens deregno dĩ & conues&¬
c&era: Adinstruendam dne fidem
suere surrectionis saepius a postolis postpas¬
sionem suam uiuus axpar& cibo sumit Eandẽ¬
que quam amortuis suscita uorat palpandam
carnem e hib& sed altiori mysterio ꝑhancxl
dierum cum discipulis conuersationom sig¬
nificat seocculta pruesentia quam promise¬
ratii pleturum Ecceego uobiscum sum omini¬
bus diebus usque ad consummationem scłi
Iste enim numerus hane temporalem terrenũ¬
que uctam uł propter quattuor anni tempo¬
ra uł propter quatiuor uentos celi designãt̃
Nam posiquam sepulti fuerimus cum xpõꝑ
baptismum in mortẽ quasi rubr Maris callo
transi tonecesarium in hac sollitudine dñi habem
ducatum quinos ad celestia regna perducat &

Expanded text:
geliis leguntur. Est ergo sensus: Scripsi de Jesu geliis leguntur. Est ergo sensus: Scripsi de Jesu a tempore quo coepit signa facere et docere, usque in diem, qua eisdem consummatis, unde venerat rediit, per dies quadraginta apparens eis, et loquens de regno Dei et convescens, etc. Ad instruendam Dominus fidem suae resurrectionis saepius apostolis post passionem suam vivus apparet, cibos sumit, eamdemque quam a mortuis suscitaverat palpandam carnem exhibet. Sed altiori mysterio, per hanc quadraginta dierum cum discipulis conversationem, significat se occulta praesentia, quae promiserat impleturum: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Iste enim numerus hanc temporalem terrenamque vitam, vel propter quatuor anni tempora, vel propter quatuor ventos coeli designat. Nam postquam sepulti fuerimus cum Christo per baptismum in morte, quasi Rubri maris calle transito, necessarium in hac solitudine Domini habemus ducatum, qui nos ad coelestia regna perducat, et
Abbreviated transcription (Latin):
Primum quidom sormonem feci deomnib: orhe¬
ophile Queco epitib: facore & docere deo nnibus
sedicit xp̃i factis & dicitis in euuangelio scripse non
quodomnia conprehe dere potuerit nesitcentrarius
ihoanniquia it multa quidem Ralia signa fecit ihs in
conspectu discipulorum suorum quae non sunt sorip¬
ta in libro hoc sedcum deomnibus eleger&un de facer&
sermonem quȩ iudicauit abta& congrua subficere
officio dirpensationis suae thepuilus interpratatur
dĩ amator uela dõ a matus Quicumque ergo ama¬
tor est addescriptum ten& suae hic animae quia
lucas medicus scrpsit inueni& salutem et notindũ
quod ait quã ei hs facere & docere primo facere postra
dicere quia ihs bonus docior est instituens nullaniss
fecit docuitiusque in diem qua praecipiens a posto
ꝑbaton legendum usqueindiem qua ad sump¬
tus est: Praecipiens ante ad sunitionem id est
p̃cepta dans a postplis que uel bic uł heuuan¬

Expanded text:
Primum quidem sermonem feci de omnibus, o Theophile, quae coepit Jesus facere et docere. De omnibus se dicit Christi factis et dictis in Evangelio scripsisse, non quod omnia comprehendere potuerit, ne sit contrarius Joanni, qui ait: Multa quidem et alia signa fecit Jesus in conspectu discipulorum suorum, quae non sunt scripta in libro hoc , sed quod de omnibus elegerit, unde faceret sermonem, quae judicavit apta et congrua sufficere officio dispensationis suae. Theophilus interpretatur Dei amator, vel a Deo amatus. Quicunque ergo Dei amator est, ad se scriptum tenet suae hic animae, quia Lucas medicus scripsit, inveniet salutem. Et notandum, quod ait: Quae coepit Jesus facere et docere. Primo facere et postea docere, quia Jesus bonus doctor est instituens, nulla nisi quae et docere usque in diem qua praecipiens apostoliyperbaton legendum, usque in diem qua assumptus est, praecipiens ante assumptionem, id est, praecepta dans apostolis, quae vel hic vel in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
pellare patrem inquantum ds̃ esi nos
ex audirecum patre quod eum sĩgnificas¬
se arbitror ubiait et nondicouobis quia
ego rogabopatrẽ deuobis potestenĩ
non inconuenienter accipiquodait. et non
dico uobis quia ego rogabopatrẽ de uobis qr
non de presenti rogo rsed defuturo posunro¬
gabo Quod scis ad interna pacereceptis non
opursit iamaliquid rogare deillis quiam
mirũ tantabeatitudine donandi sint quae
amplior esse non possit Ioscenĩ pateramat
uos qui a uos me amastis & credi dist quia nõo
exiui Nonita intellegen dum est quod dixit qui¬
a uos meamastis quasi priores illia marent xpm̃
sedita potius quia pater illos gratuitu amore
p̃uenerit atque adamandum credendum que
filiũ amando sustulerit Et quia ipsam agni¬
tã filii dilectionẽ ac fidẽ pio & sollicito cordo
seruauerint maiorũ eos donis paternae dilec¬
tionis esseremueratos unacũ filio & spũscõ
amare Quos ainore dignos iudicat quodadiun¬

Expanded text:
pellare patrem; in quantum Deus est, nos pellare patrem; in quantum Deus est, nos exaudire cum patre, quod eum significasse arbitror, ubi ait: Et non dico vobis, quia ego rogabo Patrem de vobis. Potest enim non inconvenienter accipi quod ait: Et non dico vobis, quia ego rogabo patrem de vobis, quia non de praesenti rogo, sed de futuro posuit, rogabo, quod sanctis ad internam pacem receptis non opus sit jam aliquid rogare de illis, quia nimirum tanta beatitudine donandi sint, quae amplior esse non possit. Ipse enim Pater amat vos, quia vos me amastis, et credidistis, quia ego a Deo exivi. Non ita intelligendum est quod dixit: quia vos me amastis, quasi priores illi amarint Christum, sed ita potius, quia pater illos gratuito amore praevenerit, atque ad amandum credendumque filium amando sustulerit, et quia ipsi agnitam filii dilectionem, ac fidem pio et sollicito corde servaverint, majorum eos donis paternae dilectionis esse remuamare, quos amore dignos judicat. Quod vero adjun
Abbreviated transcription (Latin):
multi loquio c&erisq: quib peccaresol& refrena¬
uerit frustra sedeoperum iustiti ael act& Sicut¬
& paulus generalis poete septentiam ad probans
A Corrũ punt mores bonos conloquia mala
Religiomunda & inmaculata a puddm̃ & patrẽ
haecest. Pulchrȩ ad didit apud diñ & patrem
quia sunt qui hominibus religios uidentur cum
hadeo habentur profani unde& salamon ait
est ua quaeui d&ur hominiius ta nouissima aut̃
eius deducit adm ortem Visitare pupillos &¬
uiduas hn tribulationeeorum & in maculatũ
secustodire ab hocsđo
futurum rouncquae facta dõ maximeplacean
dica misericor dia scilio& & in nocentia Nam
quae heo quae puriuos &uiduas hntribulatio¬
noeorum uisitareiursit cuncta quȩ ergapro¬
ximum mis ericorditer agere debeamus insi¬
nuat quod quantũ ualeat ipso iudicuitem pr̃
pand& ur ubidicturus ÷ iudex Quam diufe¬
ciftis uni dehis fratribimeis minimis mihi fe¬
cistis Porro hieo quoden maculatos nos ab

Expanded text:
multiloquio, caeterisque quibus peccare solet refrenamultiloquio, caeterisque quibus peccare solet refrenaverit, frustra se de operum justitia jactat, sicut et Paulus gentilis poetae sententiam approbans ait: Corrumpunt bonos mores colloquia mala. Religio munda et immaculata apud Deum et Patrem, haec est. Pulchre addidit, apud Deum et Patrem, quia sunt qui hominibus religiosi videntur, cum coram Deo habeantur profani. Unde et Salomon ait: Est via quae videtur homini justa; novissima autem ejus deducunt ad mortemviduas in tribulatione eorum inmaculatum se custodire ab hoc futurum, nunc quae facta Deo maxime placeant, dicit, misericordia scilicet et innocentia. Nam quae in eo quod pupillos et viduas in tribulatione eorum visitare jussit, cuncta quae erga proximum misericorditer agere debeamus, insinuat. Quod quantum valeat, ipso judicii tempore pandetur, ubi dicturus est judex: Quandiu fecistis uni de his fratribus meis minimis, mihi fecistis. Porro in eo, quod immaculatos nos ab
Abbreviated transcription (Latin):
autem ꝑspexerit hilegem ꝑ sec tam libertatis & ꝑ
euangelii dicit nihil enĩ ad ꝑfectum lex addu¬
cit Etalibi Non enĩ accepistis sp̃m seruitutis ho¬
rum hitimore: sed accepistir spm̃ adoptionis
siliorum etiterum libi enim spr̃ dñi ibi libe
tar etipsedñs Siuor inquit silius libera ueri
uere liberieritis : Nonauditor obliiuasus sed fas¬
toroperis hic beatus in factos uoerit Non audi¬
tuerbi suꝑuacuo. sed operis executione beat¬
tudo p̃paratur sic ut et dnr loquitur ad disci¬
pulor Sia utem scitis beatib quit eritis sise¬
ceritis ea Siquis autẽ putatse religiosumes sep
refrenans linguamsuam sed seducens corsuũ ho¬
ius uana est religio Monuerat supra uerbũ
dĩ non solum audire sed & facere nunc ad¬
dit qua &simandata quis dñ quae didicit fac¬
tis ex ertere uid&ur si non &iam linguã ad etractionibus
mendacuis blas phemus stultiloquiis ab ipso &iam

Expanded text:
erspexerit in legem perfectae libertatis, et erspexerit in legem perfectae libertatis, et Evangelii dicit; nihil enim ad perfectum lex adducit. Et alibi: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum . Et iterum: Ubrtas. Et ipse Dominus: Si vos, inquit, Filius liberaverit, vere liberi eritis. Non auditor obliviosus factus, sed factor operis: hic beatus in facto suo erit. Non auditu verbi supervacuo, sed operis exsecutione beatitudo praeparatur, sicut et Dominus loquens ad discipulos: Si autem scitis, beati eritis, inquit, si feceritis ea. Si quis autem putat se religiosum esse, non refrenans linguam suam, sed seducens cor suum, hujus vana est religio. Monuerat supra verbum Dei non solum audire, sed et facere, nunc addit, quia et si mandata quis Domini quae didicit factis exercere videtur, si non etiam linguam a detractionibus, mendaciis, blasphemiis, stultiloquiis, ab ipso etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tote ergo factores uerbi & non auditoris
tantum Sicetpaulus delegis cultorib: ait Nonau¬
Editores tantum legis iustificabuntur apud dm̃
sed factores legir iustisunt: Et ina pocalipsi lohan¬
nes cum dixisset beatur quilegit et qui audit uerba
prophetiȩ librihuius: protinur ad duncxit & so¬
uat ea quae in illa scripta sunt Quiasiquis dudicr
est uerbi & non factor. hicconparabitur uiro consideranti
uultur natiuitatir suae ispeculo Considerauit eñi se
& abii& & statim oblitus est qualis fuerat. Vul¬
tumnatiuitatis dicit uultum infantiae: quae
nondum ad ꝑfectum ꝑ uenit uirum Mos mulie¬
rum est aspicere sebspex ulis. ut quod cumq
insesordidum aut ꝑspexerint nobene conposi¬
tum in melius emendato suis sataguont placere
maritis qđ faceremoraliter animab: conuent
nr̃is debemur & enim nor ineuangelii seuom¬
nium diuinarum scripturarum conspicerespe¬
culo & depositis sordib: ornatisq morib: ani¬
marum nr̃arum xp̃o uero placere marito Qu¬

Expanded text:
tote factores verbi non auditores tantum. Sic et Paulus de legis cultoribus ait: Non auditores tantum legis justificabuntur apud Deum, sed factores legis justi sunt . Et in Apocalypsi Joannes cum dixisset: Beatus qui legit, et qui audit verba prophetiae libri hujus, protinus adjunxit: Et servat ea quae in illa scripta sunt . Quia si quis auditor est verbi, et non factor, hic comparabitur viro consideranti vultum natiet abiit, et statim oblitus est qualis fuerit. Vultum nativitatis dicit vultum infantiae, quae nondum ad perfectum pervenit virum. Mos mulierum est aspicere se in speculis, ut quidquid in se sordidum perspexerint, aut non bene compositum, in melius emendato, suis satagant placere maritis. Quod facere moraliter animabus convenit nostris. Debemus etenim nos in Evangelii, seu omnium divinarum Scripturarum conspicere speculo, et depositis sordibus, ornatisque moribus animarum nostrarum, Christo vero placere merito
Abbreviated transcription (Latin):
loquendum misterium xpĩ clausam que ÷
tem porofamis uerbi cum intollegentia nonda¬
tur & illiquia euu angeli cam sapientiam tam¬
quam panem erogances perorbem terre prae¬
dicauerunt pueri patris familiars ani sunt
in secr&ai qui& acumdnõ & tam enorandoes¬
ficitur ut accipi atdesderans h tellectũ
ab ipso dõ&iam s. homode ñt perquem sap¬
isentia predic&ur &ilesi perse uera uerit
pulsans di couobis & sinondabit illi surgła
eo quod amicus eius sit propterin probitatẽ

Expanded text:
loquendum mysterium Christi. Clausumque est loquendum mysterium Christi. Clausumque est tempore famis verbi, cum intelligentia non datur. Et illi qui evangelicam sapientiam, tanquam panem erogantes, per orbem terrae praedicaverunt, pueri patrisfamilias jam sunt in secreta quiete cum Domino. Et tamen orando efficitur ut accipiat desiderans intellectum ab ipso Deo, etiam si homo desit per quem sapientia praedicetur. Et ille si perseveraverit pulsans, dico vobis et si non dabit illi surgens eo quod amicu
Abbreviated transcription (Latin):
tres pane qm̃ amicus ms̃ uenit deuia adme & ñ
habeo quod ponã anteillum. Nogatus ad iscipulo
saluator Non modo formam orationis sed&
instantiam frequentiam que tradidit orandi
amicus ergo adquem medi a nocte uenitiripse
dr̃ incelligitur cui in media tribulatione
sub plicare &trespanes id est itelligentiam
trinitatis qua presentis uitae consolentior la¬
bores efflagitaro debemus amicus quiuenit
deuia ipsenosteranimus qui toties a nobis adap
Redituero cael estiquȩ ali moniaref cideside¬
rat cum hnsereuersus supernacae peritac
nat anteillum qm̃ animae postsd tenebras
dm̃ sus piranti pihil pra&ereũ cogitare nillo¬
qui nillib& intuerisolũ quodre cognouit sũ¬
me trinitatis guadiumo contemplariati:
ad hoc pleniur intuendum peruen ires ata¬
git & illedeintus respondes dicat polimi¬
hi molestus eẽ lamostium cdausum : & pueri
mecum sunt i cubili pompossum sirgere
gentia sermonis quod sib apł orata perire ad

Expanded text:
tres panes, quoniam amicus meus venit de via ad me, et non habeo quod ponam ante illum. Rogatus a discipulis Salvator non modo formam orationis, sed et instantiam frequentiamque tradit orandi. Amicus ergo ad quem media nocte venitur, ipse Deus intelligitur. Cui in media tribulatione supplicare, et tres panes, id est, intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consolentur labores, efflagitare debemus. Amicus qui venit de via, ipse noster est animus, qui toties a nobis recedRedit vero, coelestique alimonia refici desiderat, cum in se reversus superna coeperit acnat ante illum. Quoniam animae post saeculi tenebras Deum suspiranti, nil praeter eum cogitare, nil loqui, nil libet intueri, solum quod recognovit summae Trinitatis gaudium contemplari, atque ad hoc plenius intuendum pervenire satat ille de intus respondens dicat: noli mihi molestus esse: iam ostium clausum est, et pueri mecum sunt in cubili: non possum surgere gentia sermonis, quod sibi Apostolus orat aperiri ad
Abbreviated transcription (Latin):
terfidei inchoationẽ. Et inangulo propt̃ unitã utri¬
usq: populi conlunctionem: et hisummitate ꝓpt̃
omnium bonorum operum ꝑfectionẽ. Ipse enĩ ẽ
a&ω primus & nouir simus intium & finis. Omis qui
credit in eum : non confundetur. Spes autẽ bonorum non con¬
fundetur : quia quod modo fideliter & sirmiter credii
in ae ternum ueraciter accipienter cum gaudio obti¬
nebunt : Vobis igiturhonor credentib: Grandis enĩ honor
tris coheredes autem xp̃i Grandis in quã honor et
eis ut fulgeant sic ut sol in regnopatris : & sed eam
suꝑ duo decim thronos iudicanter duodecĩ trib: isđ
Grandis honor est eis : quib: silius dĩ dicit. Sic ut dile

Expanded text:
ter fidei inchoationem, et in angulo propter unitam utriter fidei inchoationem, et in angulo propter unitam utriusque populi conjunctionem, et in summitate, propter omnium bonorum operum perfectionem. Ipse enim est α et ω, primus et novissimus, initium et finis . Omnis qui credit in eum, non confundetur. Spes autem bonorum non confundetur, quia quod modo fideliter et firmiter credunt, in aeternum veraciter accipientes cum gaudio obtinebunt. Vobis igitur honor credentibus. Grandis enim honor tris, cohaeredes autem Christi. Grandis, inquam, honor est eis, ut fulgeant sicut sol in regno Patris, et sedeant super duodecim thronos judicantes duodecim tribus Israel. Grandis honor
Abbreviated transcription (Latin):
nere. prȩter id quod positum est quod est xpr ihs̃ Indo
mospiritali Domusspiritalis eclesi a est iustoꝵ delapidi¬
bus uiuis & animab: aedifi cata sc̃orum:. Sacerdotiũ sc̃m
Idest non sicut ueteris testamenti secundũ a a ronsacerd¬
tium carnale : sed secundum xp̃i scĩ ficationẽ sacerdotium
Sstudete esse scm̃ & spiritale Offerrespiritalet hostias Si¬
ritales hostiae sunt orationerscõrum: dirigatur ait psi¬
mus oratiomea sicut incensum in conspectutuo Siue
spiritales hostiae sunt corpora pura iustoꝵ de quib:
paulus ait obsecro uos ꝑ misericordiam dĩ: ut ex hibe¬
atis corpora ur̃a hostiam uiuentem scam̃ dõ placentem
cerdotem cui dictum est tues sacerdor mae ternũ secus¬
dum ordinẽ mel chidech : Propter quod continet scriptura
haec enim quae secuntur esaiae continet scriptura
etcepono insion lapidem summum: Sion quae interpretatur
specula de utroq: populo congregatam significat

Expanded text:
nere, praeter id quod pnere, praeter id quod pstorum de lapidibus vivis et animabus aedificata sanctorum. Et sacerdotium sanctum. Id est, non sicut Veteris Testamenti secundum Aaron sacerdotium carnale, sed secundum Christi sanctificationem, sacerdotium studete esse sanctum et spirituale. Offerre spirituales hostias. Spirituales hostiae sunt, orationes sanctorum. Dirigatur, ait Psalmus, oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo. Sive spirituales hostiae sunt, corpora pura justorum. De quibus Paulus ait: Obsecro vos per misericordiam Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem sacerdotem, cui dictum est: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Propter quod continet Scriptura. Haec enim quae sequuntur Isaiae continet prophetia. Ecce pono in Sion lapidem summum. Sion quae interpretatur specula, de utroque populo congregatam significat
Abbreviated transcription (Latin):
b: quidem reprobatum. Aludeir scilicet qui clamauerunt
pilato: tolle crucifige talem nos non habemus regẽ
nisi caesarem adõ autem electum. Sicut dr̃ pater de eoꝑ e
salam ait Ecceseruus mr̃ electus m̃s & in euangelio
hic est silius m̃s dilectus. Et honorificatum honorifica
tatis acceptione. sicut ille ait : Data est mihi om̃ir po¬
testas incaelo & interra Et quia datum est illi nom̃
quod est super omne nomen: ut in nomine eius om¬
negenuflectatur caelestium terrestrium & infer¬
norum & om̃is lingua confiteatur quia h̃rihr̃ x pr¬
ingloria est dĩ patris Et ipsi tanquã lapider uiui: Vt pote
inxp̃o lapide uiuoresuscitati & uiuificati: potens ẽ
enĩ dẽ ait euangelium delapidib: istir surcitare silior
habrahae. Sup a edificamini Id est suꝑ fumndamentum apor¬
ita postolus. Quasi sapiens architectur fundamentũ
posui Etitem fundamentum aliud nemopotest po¬

Expanded text:
bus quidem reprobatum. A Judaeis scilicet, qui clamaverunt bus quidem reprobatum. A Judaeis scilicet, qui clamaverunt Pilato: Tolle, crucifige talem: Nos non habemus regem, nisi Caesarem . A Deo autem electum. Sicut Deus pater, de eo per Isaiam ait: Ecce servus meus, electus meus, . Et in Evangelio: Hic est Filius meus dilectus . Et honorificatum. Honorificatatum acceptione, sicut ille ait: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Quia datum est illi nomen quod est super omne nomen, ut in nomine ejus omne genu flectatur, coelestium, terrestrium et infernorum, et omnis lingua confiteatur quia Dominus in gloria est Dei Patris. Et ipsi tanquam lapides vivi. Utpote in Christo lapide vivo resuscitati et vivificati: Potens est enim Deus, ait Evangelium, de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Superaedificamini. Id est, super fundamentum aposit Apostolus: Quasi sapiens architectus, fundamentum posui. Et idem: Fundamentum aliud nemo potest po
Abbreviated transcription (Latin):
ga ubera aeternȩ sapientiȩ sugite &eu angeliorum & apostolorum
doctrinam concupiscentes inplete : Vt ineo crercatis insalutem
Id est noui acueteris testamenta uerbum incessanter
sumite : ut ad eum panem qui decaelo descendit ꝑ uenire
ualeatir crescenter insalutem: Qm̃dulcis est dñs : Gustus ir¬
cãs te non ꝑtinet ad orir palatũ. sed animae suauis simũ sen¬
sum dulcis enim est eis quibona ipsiur spiritaliter
ibiberunt: & de uotis sensib: deipsius munere gusta¬
uerunt: Ad quem accedenter lapidem uiuum Hic lapis xpr̃ in¬
telligitur : de quodanihel ait Vidilapidem abscisum de
montesinemanib: quiomnem terram impleuit et
psalmus lapidem quem reprobauerunt a edificanter
hic factur est incaput anguli. Quiuiuur dicitur : quia
tertiadie resurrexit uiuus amortius . quilamnon
moritur & morsilli ultra non dominabitur adquẽ
omnis qui recte credit &iusteuiuit: accedit : Ab honii¬

Expanded text:
ga ubera aeternae sapientiae sugite, et Evangeliorum et apostolorum ga ubera aeternae sapientiae sugite, et Evangeliorum et apostolorum doctrinam concupiscentes implete. Ut in eo crescatis in salutem. Id est, Novi ac Veteris Testamenti verbum sinceriter sumite, ut ad cum panem qui de coelo descendit pervenire valeatis, crescentes in salutem. Quoniam dulcis est Dominus. Gustus iste non pertinet ad oris palatum, sed ad animae suavissimum sensum. Dulcis enim est eis, qui bona ipsius spiritualiter imbiberunt, et devotis sensibus de ipsius munere gustaverunt. Ad quem accedentes lapidem vivum. Hic lapis Christus intelligitur, de quo Daniel ait: Vidi lapidem abscissum de monte sine manibus, qui omnem terram implevit . Et Psalmus: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli, qui vivus dicitur, qui tertia die resurrexit, vivus a mortuis, qui jam non moritur, et mors illi ultra non dominabitur. Ad quem, omnis qui recte credit et juste vivit, accedit. Ab homini
Abbreviated transcription (Latin):
beatitudini & felicitati &ideo pec careillisuasit &
sic ꝑ inuidiam diabolimors hi orbem terrarum in¬
trauit Et detractione Detractio &blas phemia est
et suspiciosa reprebensio & maloru operũ eisti¬
matio & omnis omnino uenenata & absene defra¬
trelocutio Aliter Malitia hoc in loco intelligitur
gentium paganorum : dolus gentis iudeorum. si¬
mulationes hereticorum inuidia principũ lude¬
orum detractiones scribarum & ꝓhariseorum
Sicut modo geniti infanter Ad exemplim scilicet illius
paruuli dequo d̃s ait Nisiquis fuerit ut paruulus hic non intra¬
bit inregnum cadorum & de quibus ait Sinito paruulos ueniread
me talium estenim regnum caelorum hancenim scam̃ purpuram
& in nocentem infantiam perbaptismigratiam castamatergignit
uecdasia Rationabiles sinedolo Ia est sensurationabiles utuiri &
si nedolo fallaciae aestote ut paruuli lac concupiscite hocostlar¬

Expanded text:
beatitudini et felicitati, et ideo peccare illi suasit, et beatitudini et felicitati, et ideo peccare illi suasit, et sic per invidiam diaboli mors in orbem terrarum introivit. Et omnes detractiones. Detractio et blasphemia est, et suspiciosa reprehensio, et malorum operum existimatio, et omnis omnino venenata et absens de fratre locutio. Aliter: Malitia hoc in loco intelligitur gentium paganorum; dolus gentis Judaeorum; simulationes haereticorum; invidia principum Judaeorum; detractiones scribarum et Pharisaeorum. Sicut modo geniti infantes. Ad exemplum scilicet illius parvuli, de quo Dominus ait: Nisi quis fuerit ut parvulus hic, non intrabit in regnum coelorum . Et de quibus ait: Sinite parvulos venire ad me, talium est enim regnum coelorum. Hanc enim sanctam, puram et innocentem infantiam, per baptismi gratiam, casta mater gignit Ecclesia. Rationabiles sine dolo. Id est, sensu rationabiles et veri, et sine dolo fallaciae, estote ut parvuli. Lac concupiscite. Hoc est, lar
Abbreviated transcription (Latin):
consecut Indicatapte ꝑhos uersi cõlor qđ his quidegenti¬
bus adfidem uenerant hancscripsit epistolam quiquon¬
dam alienati a conuersione populidĩ tunc pergratiã
fideipopulo sunt etus uniti & misericordiam quã spera¬
re non nouerant ad epti ad sumit autem eos depropheta
oseae quid euo cationegentiem praecinensait Vocabo
inquid non plebẽm eã non plebem meam & non mise¬
ricordiam consecutam miseri cordiam consecutam
cendo omnem malitiam cunctorum criminum matrẽ
uno uerbo conclusit &omnem dolum Quamuis dolus
maxime ad decipiendum ꝑtineat proximum ille tam̃
omnẽ a sedolum. deponit qui seueraciterpeccatorem
cognoscit & quod retin& corde hoc conficetur &ore
& simulationes : Simulatio quae alio nomine uocatur
finctio est i homine quando aliud tegit corde aliud
monstrat inopere bona ostendit superficie: & ma¬
latenet inpectore. Et inuidiam : Inuidit diabolus ad ae

Expanded text:
consecuti. Indicat aperte per hos versiculos, quod his qui de genticonsecuti. Indicat aperte per hos versiculos, quod his qui de gentibus ad fidem venerant hanc scripsit epistolam; qui quondam alienati a conversatione populi Dei, tunc per gratiam fidei populo sunt ejus uniti, et misericordiam quam sperare non noverant adepti. Assumit autem eos de propheta Oseae qui de vocatione gentium praecinens ait: Vocabo, inquit, non plebem meam, plebem meam, et non misericordiam consecutam, misericordiam consecutam. cendo omnem malitiam, cunctorum criminum matrem, uno verbo conclusit. Et omnem dolum. Quamvis dolus maxime ad decipiendum pertineat proximum, ille tamen omne a se dolum deponit, qui se veraciter peccatorem cognoscit, et quod retinet corde, hoc confitetur et ore. Et simulationem. Simulatio, quae alio nomine vocatur fictio, est in homine, quando aliud tegit in corde, aliud monstrat in opere, bona ostendit superficie, et mala tenet in pectore. Et invidiam. Invidit diabolus Adae
Abbreviated transcription (Latin):
liberatisunt ꝑ moy sen carmentruomphale posttran¬
si tum maris rubri & demer sum pharaoni exercitũ dño can¬
tarint. ita eius nos oportet post acceptam in baptis more¬
missionem peccatoꝵ dignar bene sicur caelestib: repen¬
deregratias Nam quodaegyptii non solum quia popu¬
lum dĩ adfligebant uerum &iam quia tenebrae uł tri¬
bulationes interpretantur apteperse quentia nos pec¬
cata sedin baptis mate significant del&a Liberati quoq
filiorumisr ł &ad promissam olim patriam ꝑductio¬
congruit mysteria enr̃ae redemptionis ꝑquam adlu¬
cem supernemansionis inlustrantenos acducente x p̃i
gratiatendimus. Culus lucem gratiae &iã illa nubes
&lgnis columne monstrauitqueeos in toto itinore il¬
lo a tenebris defendit noctium & ad promissas patriȩ
sedes mennarrabili calle ꝑduxit. quialiquando non populus
nuncaũ populusdĩ qui ñ conseqcuti miseri cordiam Nuncaut̃ miseri cordiã

Expanded text:
liberati sunt per Moysen, carmen trliberati sunt per Moysen, carmen trsitum maris Rubri et demersum Pharaonis exercitum Domino cantarunt, ita ei nos oportet post acceptam in baptismo remissionem peccatorum, dignas beneficiis coelestibus rependere gratias. Nam quod Aegyptii, non solum quia populum Dei affligebant, verum etiam, quia tenebrae vel tribulationes interpretantur, aperte persequentia nos peccata, sed in baptismate significant deleta. Liberatio quoque filiorum Israel, et ad promissam olim patriam congruit mysterio nostrae redemptionis per quam ad lucem supernae mansionis illustrante nos ac ducente Christi gratia tendimus; cujus lucem gratiae etiam illa nubes et ignis columna praemonstravit, quae eos in toto itinere illo a tenebris defendit noctium et ad promissas patriae sedes in venerabili calle perduxit. Qui aliquando non populus, nunc autem populus Dei qui non consecuti misericordiam, nunc autem misericordiam