comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad prioraque pr&ermissas litenter narratiori uocetur qđ nisi g acregula intellegat
erratur. Sicut ingenesi & plantauit inquit dñs ds̃ para disum in &den adorientẽ &
posuit ibi hominẽ quemformauit : & ꝓduxit dĩ adbuc deterra omnelignũ spstio sum& bonũ
inescãitauideł dictũ cãꝗ id factũ sit postra quã factũ posuit hominẽ in paradeso cum
breuiter ut roq: cõmemoraio idẽ qđ plantauit dr̃ para drsum & posuitibi hominẽ
quem formauit : Necapitu lando redeat & dicat qđ p̃termiserat. quomodoscilico
para desus fuerit plantatus quia ꝓdux̃ ds̃ adhuc de terra omnolignũ speciosum
& bonu inescam: deniq: secutus adiuncx̃ : & lignum uitȩ imedio paradrsi & lignustientie
boni& mali. Deinde flumen quo paradisur inrigaret diuisũ inquatuor principia
fluuiorũ quatuor explicatur: qđ totũ ꝑtinet ad institutionẽ paradisi quod abiter

Expanded text:
ad propria, quae praetermissa sunt, latenter narratio reuocetur; quod nisi ex hac regula intellegatur, ad propria, quae praetermissa sunt, latenter narratio reuocetur; quod nisi ex hac regula intellegatur, erratur. sicut in Genesi: et plantauit, inquit, dominus deus paradisum in Aedem ad orientem. et posuit ibi hominem, quem formauit. et produxit deus dein escam, ita uidetur dictum, tamquam id factum sit, posteaquam factum posuit hominem in paradiso, cum breuiter utroque commemorato, id est quod plantauit deus paradisum et posuit ibi hominem, quem formauit, recapitulando redeat et dicat quod praetermiserat, quomodo scilicet paradisus fuerit plantatus, quia produxit deus adhuc de terra omne lignum speciosum et bonum in escam. denique secutus adiunxit: et lignum uitae in medio paradiso, et lignum scientiae boni et mali. deinde flumen, quo paradisus irrigaretur, diuisum in quattuor principia fluuiorum q
Abbreviated transcription (Latin):
predixit futurum legitimus aut̃ nuniorus dicit quor eminentͣ diuina seriptura cõmesa&
sicut septe nariũ ud denariu uelduodenarium & quicũq aliis unt quorlegendo studior
libenter agnoscum plerũq: eñinuineribuius modi prouniuer sõ tẽporeponunb scut septies in
die laudabote. Nilmbẽ aliud quã semꝑ laus ei inoremeo tantundem ualent & cũmultiplitant urstuc
perdenarium sicut septua gnita & septoigenti: undepossunt & sepiuaginta antu beremie ꝓum
centum sunt & duo decimcentũ:
signisicatur uniuersitas scorũ ina pocalipsi : undeappari᷑ non solu temporũ quescionts
istisnumeris ee soluendas sedlanius patere significationes eorũ & imulta ꝓserper çͥneq
enim numerus iste in apocalipsi atemp̃ra ꝑtinet sedadhominos: Sextam regulamte¬
conus recapitulationẽ uocat iobs curitato scripturarũ satis uigilanter inuenta. sic enim
dicunt q̃ dam quasi sequantur ior dine tẽporis uelrerũ continuatione narrent᷑ cum

Expanded text:
legitimos autem numeros dicit, quos eminentius diuina scriptura commendat, sicut septenarium uel denarium uel duodenarium et quicumque alii sunt, quos legendo studiosi libenter agnoscunt. plerumque enim numeri huius modi pro uniuerso tempore ponuntur, sicut: septies in die laudabo te, nihil est aliud quam: semper laus eius in ore meo. tantundem ualent et cum multiplicantur siue per denarium, sicut septuaginta et septingenti — unde possunt et septuaginta anni Hieremiae pro centum sunt et duodecim significatur uniuersitas sanctorum in Apocalypsi. unde apparet non solum temporum quaestiones istis numeris esse soluendas, sed latius patere significationes eorum et in multa proserpere. neque enim numerus iste in Apocalypsi ad tempora pertinet, sed ad homines. .Sextam regulam Tyconius "recapitulationem" uocat, in obscuritate scripturarum satis uigilanter inuentam. sic enim dicuntur quaedam, quasi sequantur in ordine temporis uel rerum continuatione narrentur, cum
Abbreviated transcription (Latin):
nox qua cogit uebem̃t instare &endo ut accipiat tres panes : Qaod iut cidicit deinturdã
hostiũ clausuee: puerosq cicu eo eẽ in tubilũ significat tpus famis uerbuntellegenti adaputs
ppc̃ iq baptis miuelqui aden uisibili s locis capit : Quod&ia fides huimundi fluctib ciro¬
latraan frangit rectepisce c̃parat᷑ : Cuic̃erariũ posuit serpentẽ ꝓpt̃ uenena fallaciȩ quȩ &u
primo hominimales uadendo prteseminiuit : Inouo intellegit spesouũ enindũe faeus per¬
fectus sed fouendo sperat᷑ : Qui contrariu posuit scorphionẽ cui aculee suenenatsrarotim̃ dus

Expanded text:
nox, qua cogitur uehementer instare petendo, ut accipiat tres panes. quod autem ei dicitur de intus iam nox, qua cogitur uehementer instare petendo, ut accipiat tres panes. quod autem ei dicitur de intus iam ostium clausum esse puerosque eius cum eo esse in cubili, significat tempus famis uerbi, cum intellegentia clauditur. propter aquam baptismi uel quia de inuisibilibus locis capitur. quod etiam fides huius mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. cui contrarium posuit serpentem propter uenena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo praeseminauit. in ouo intellegitur spes; ouum enim nondum est fetus perfectus, sed fouendo speratur. cui contrarium posuit scorpionem, cuius aculeus uenenatus retro timendus
Abbreviated transcription (Latin):
quis dm̃togat in media tribularione c̃stitutus ut ei tribuut intellegentia trinitasqͥ psentis
uite c̃sul&ur labores sed cũ paratioe aminor: Sienĩ amicus homosur gie delecto & datp
amicitias edtȩdio cpulsus. quantomagis datds quifine tedio łargissimedonat qđ p&it sed ad
hoc sep&iuult ut capaces donoruei fiant quipesunt : Intrib aut panib: &i ã illud significat uniũ e
substintiae trimtatẽ: amicꝰ aũt quẽ dic̃ille qͥp& it uenis sed euia & nsehabere qđ ponat ante illũ:
intellegit hominss app&itus qui deb& obteperareritions seruiel at ut consu& ud ini tepo¬
adesueudinẽ reuocat : Sed sin c̃sulat̃ interius  audiũ dedoctrina spitaliquacreatoris crini¬
tas p̃dicat Magne angustiȩs in hominequẽ p̃miter un amostaliscũ abhis ꝗ foris deceetan
p̃capił abstinenda &intus n ẽ refectio del&itia doctrine salutari : uipsa angistiatt medu

Expanded text:
, secundum quam quis Deum rogat, in media tribulatione constitutus, ut ei tribuat intelligentiam Trinitatis, qua praesentis vitae consoletur labores; sed comparatio est a minore. Si enim amicus homo surgit de lecto, et dat non amicitia, sed taedio compulsus, quanto magis dat Deus qui sine taedio largissime donat quod petitur! sed ad hoc se peti vult ut capaces donorum ejus fiant qui petunt. In tribus autem panibus etiam illud significatur, unius esse substantiae trinitatem. amicus autem, quem dicit ille qui petit uenisse de uia et non se habere quod ponat ante illum, intellegitur hominis appetitus, qui debet obtemperare rationi. seruiebat autem consuetudini tempoa consuetudine reuocatur. sed si non consolatur interius gaudium de doctrina spt in homine, quem premit haerumna mortalis, cum ab his quae foris delectant praecipitur abstinentia et intus non est refectio de laetitia doctrinae salutaris. et ipsa angustia est media
Abbreviated transcription (Latin):
Deo quod dicri discipulis uolrte in subiamre tolla: & hidro
umdicer & discipulis non debere habere sollicitudinẽ Decibi siuitꝰ & nolite in sub limitolli:
primoeni baecad nec essitatẽ implondã homo quȩ rictũ aut hero abunclauer ꝑ incipt su ꝑ¬
bire d&culibitale ẽ hoc acsi seuulneratus quis iac& qͥhab& multa in pastraindomocũ hoc
unimali qđ cecidit in puteõ cõpurauit  more em̃ labor aba qsic illã mulieremꝙ decẽ &¬
octo annis allig atã dixentt & ab eade alligatione soluebatꝰ coparauit ium̃to qđ solusiut
dathumore inor dinato tanto umplius sitit: Siciste quanto est copiosior diuitus qͥb ñ
bene utittanto ardentius talia c̃cupiscitillã ueroita mobo incurua ut seerigerem̃ posse
animȩ ter renis opinionib debilita atq obpressi itaut diuina cogitare nonuta leat :¬

Expanded text:
LITE IN SVBLIME TOLLI; ET DE HVDRO- diceret discipulis non debere haberi sollicitudinem de cibis, ait: et nolite in sublime tolli. primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit; cum autem haec abundauerint, incipit et superbire de talibus. tale est hoc, ac si se uulneratus quis iactet, qui habet multa emplastra in domo, cum hoc animali, quod cecidit in puteum, comparauit; humore enim laborabat. sicut illam mulierem, quam XVIII annis alligatam dixerat et ab eadem alligatione soluebat, comparauit iumento, quod soluindat humore inordinato, tanto amplius sitit, sic iste, quanto est copiosior diuitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit; illam uero ita morbo incuruam, ut se erigere non posset, animae terrenis opinionibus debilitatae atque oppressae, ita ut diuina cogitare non ualeat
Abbreviated transcription (Latin):
docere consussti : Si quidautẽ ẽ. meis quantũ adrer ipsas ꝑtin&s: Nã qualielo quuo
cu plicata sint ñ nimis curo. siquid ergo ẽ in eis qđ erudtionẽ offenda t cun ques
inuneres talis us gratias agit : Vnde cumlibentius debea a quolibas discere quo d
mnunditerignoro qua p romptuis quodlib& docore qđ scio quanto usseius boc abs at
caniiatis debitum flagito cunus dos trina In nomine : dinadutoriobũ Tantũ inlatin
linqua scilosiasdicaesuttoy  adiutaos : quantum numqua antẽpotuet umniũ

Expanded text:
docere consuesti. Si quid autem est in eis, quantum ad res ipsas pertinet nam quali eloquio docere consuesti. Si quid autem est in eis, quantum ad res ipsas pertinet nam quali eloquio explicata sint non nimis curo, si quid ergo est in eis quod eruditionem offendat tuam, quaeso munere talis es, gratias agit. Unde cum libentius debeam a quolibet discere quod inutiliter ignoro, quam promptius quoslibet docere quod scio; quanto justius abs te hoc charitatis debitum flagito, cujus doctrina, in nomine et adjutorio Domini, tantum in latina lingua ecclesiasticae litterae adjutae sunt, quantum nunquam antea potu
Abbreviated transcription (Latin):
Aut quis gloriabit mundũ seee apeccato : quaeigitur sperẽ nisi suꝑ ex altes misericor¬
dia iudicio : sederga illor quimi seri cordiam fecorunt ueraciter dicendo. demit te
nob debitanra sicut & nor dimittimus & sine murmuratione dando hilarẽ enĩ datorẽ
diligit dr̃ : Deniq: scr̃ ia cobsiam existoloco demisericordiae operib: loquit : ut quonr
uehem̃ter illa sententia t̃ruerat consol&ur : Cũam mon& quomodo etiã peccata
of fenderit fi t omnium reus inmulcis offendendo : qr in multis offendimꝰenis
M agnum aggerem reatus suiminutatim collestum ad tribunal tantiuudicaso
ꝑutait : Et tam quamñ fecit miseri cordiã nꝰ inueniatꝰ sed potius digittendo
atq: donando mereatur sibi dimitti debita reddi que pmiss: multa dixiquib
ibi fortiq sdr tediũ inferrem : qr haec quȩ tamꝰ approbus nꝰ expestios discere q ea

Expanded text:
aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? quae igitur spes est, nisi superexultet misericoraut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? quae igitur spes est, nisi superexultet misericordia iudicio sed erga illos, qui misericordiam fecerunt ueracitnobis debita nostra, sicut et nos dimittimus, et sine murmuratione dando. Hilarem enim datorem diligit Deus. Denique sanctus Jacobus jam ex isto loco de misericordiae operibus loquitur, ut quos vehementer illa sententia terruerat consoletur; cum admonet quomodo etiam peccata offenderit fit omnium reus, in multis offendendo quia in multis offendimus omnes magnum aggerem reatus sui minutatim collectum ad tribunal tanti judicis pervehat, et eam quam non fecit misericordiam non inveniat, sed potius dimittendo atque dando mereatur sibi dimitti debita, reddique promissa. Multa dixi quibus tibi taedium fortassis inferrem, qui haec, quae tam approbas, non exspectas discere, quia ea
Abbreviated transcription (Latin):
uob : date & dabit᷑ uob̵ Suꝑ exaltat aut̃ misericordia uidicio :Ndistũ ẽ uincit misericor
dia iudicium : Neni ẽ aduersa iudicio sed suꝑ exaltat : qr plures ꝑmisericordiã colliguñ
sed quimi sericordiã p̃stiterunt. Beatienim miseri corder qui a ipsorũ miserebit̃ ds̃,
thocutiq iustũ ẽ ut d imittatur eis quia dimiserunt : & detur eis qr dedemi nẽ quippe
dõ & misericordia iudicanti : &iuditiũ miseranti : propt̃ quod eidicit᷑ : miser icordiã
& iudicium cantabo tibidñe : Nams : quis quis uelut nimiũ iustus iudiciũ sine miseri¬
cordia quasi securus expestatirã iustissimã prouocat ꝯquã timens illedicit : neintres
inudicis̃ cum seruotuo: Vndedicitur populo contumaci. quid uultis mecũ iudicio
contendere : Guenim rexiustus sederit inbrono : Quis gloriabit̃ castuschabereor

Expanded text:
uobis, date et duobis, date et ddia iudicium\' — non enim est aduersa iudicio —, sed \'superexultat\', quia plures per misericordiam colliguntur, sed qui misericordiam praestiterunt. beati enim misericordes, quia ipsorum miserebitur deus. Et hoc utique iustum est, ut dimittatur eis, quia dimiserunt, et detur eis, quia dederunt. inest quippe deo et misericordia iudicanti et iudicium miseranti, propter quod ei dicitur: misericordiam et iudicium cantabo tibi, domine; nam quisquis uelut nimium iustus iudicium sine misericordia quasi securus expectat, iram iustissimam prouocat, quam timens ille dicit: ne intres in iudicium cum seruo tuo. unde dicitur populo contumaci:quid uultis mecum iudicio contendere? cum enim rex iustus sederit in throno, quis gloriabitur castum se habere cor?
Abbreviated transcription (Latin):
uid&ur significas sedicendo : Nne iudica tis apuduor metipsos & fastiestis iudices
cogitationum iniquarum : lexitaq: libos tocis: lex caritq ei de qũadicit
Sitamen legẽ ꝑficitis regalem secundũ scripturuos. Diligis pximũtuũ sicut teipsu:
bene facis :Si autẽ ꝑ sonas accipitis peccatum operamini redargutia lege¬
quasi trans gressores : & post illam sententiã ad intellegendã difficillimã dequa
satis dixi qđ dicendũ putaui eandẽ legẽ libertatis cõmemorins : sic inquit loquimini
& sic facite sicut ꝑlegem libes tatis incipientes uidicari: & qmꝰ quid paulo antedixerit :
nouit : qm̃ in multis offendimur oms. Suggerit dominica tãquã cotudianum
cotuidianis : & si le uiorib: tamen uulnerib: medicinum : iudicium enĩ inquit sine
misericordia illi quin facit miseri cordiã: hincenĩ & dñs: dimitte inquit & dimitta᷑

Expanded text:
uidetur significasse dicendo: nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudices uidetur significasse dicendo: nonne iudicastis apud uosmet ipsos et facti estis iudices cogitationum iniquarum? Lex itaque libertatis, lex caritatis est de qua dicit: si tamen legem perficitis regalem secundum scripturas: diliges proximum tuum sicut te ipsum, bene facitis. si autem quasi transgressores. et post illam sententiam ad intellegendum difficillimam, de qua satis dixi, quod dicendum putaui, eandem legem libertatis commemorans: Sic, inquit, loquimini et sic facite sicut per legem libertatis incipientes iudicari. et quoniam, quid paulo ante dixerit, nouit, quoniam in multis offendimus omnes, suggerit dominicam tamquam cotidianam cotidianis etsi leuioribus tamen uulneribus medicinam. iudicium enim, inquit, sine misericordia illi, qui non fecit misericordiam. hinc enim et dominus: Dimittite, inquit, et dimittetur
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s : Offendimus enim sed alius grauius alius leuius : quanto quisq maiꝰminus uepecca uerit :¬
nto inpeccato cõmittendo maior quanto indiligendodõ & proximominor: &rursus : Tanto
minor in peccatiꝑperatione : quanto maior indi & proximi dilestione : Tanto ltaq: plenior iniquita¬
tis quantolnanior taritatis : & tunc ꝑfectis simus in caritate quando nilnlrestut ex infirmitate:
Nec sancqantũ arbitror putandum .ẽ. leueee peccatum : in ꝑsonarum asteptione habere fidẽ
dñi ihũ xp̃i siillam distantiam sedendi & standi ad honores ecdesiasticos referamus:
quis enĩ ferat eligi diuitem ad sedẽ honoris ecclesiae contẽpto paupere instrustiore at q̃:
sanctiore : Si aut̃ de cotidianis consessib: loquitur quis non hic peccat: si tam̃ pecçat.
nisicum apud seipsũ in tus it a udicat : Vt ei tanomelior quanto diuor illeuideatur: hoc enĩ

Expanded text:
omnes; offendimus enim, sed alius grauius alius leuius, quanto quisque magis minusue peccauerit, taomnes; offendimus enim, sed alius grauius alius leuius, quanto quisque magis minusue peccauerit, tanto in peccato committendo maior quanto in diligendo deo et proximo minor et rursus tanto minor in peccati perpetratione quanto maior in dei et proximi dilectione, tanto itaque plenior iniquitatis quanto inanior caritatis et tunc perfectissimus in caritate, quando nihil restat ex infirmitate. Nec sane, quantum arbitror, putandum est lene esse peccatum in personarum acceptione habere fidem Iesu Christi. si illam distantiam sedendi et standi ad honores ecclesiasticos referamus. quis enim ferat eligi diuitem ad \' sedem honoris ecclesiae contempto paupere instructiore atque sanctiore? si autem de cotidianis consessibus loquitur, quis non hic peccat, si tamen pnisi cum apud se ipsum intus ita iudicat ut ei tanto melior, quanto ditior ille uideatur? hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
tam quã semet ipsum ut & ille diligat dmꝰ : quem suipseñdiligit: nec senec pximũ diligit :
Teꝑhoc qui totam legem seruauerit. si in uno offenderit. fit omniũ reus : q contra caritatẽ
facit unde totalex pendet:reus itaq̃: fitomniũ faciendo c̃trap̃ceptũ in quopendent om̃a
urergonꝰ dicant᷑ paria p̃cepto : Anforte qriagis facit contracaritatem quigrauius peccat
minus quileuius: & hocipso amittitmagͦsis &minus quo fit quidemomniũ reus s ed grauis
peccans uelin plurib: peccans magis reus: Leuius aut̃ uel in pautiorib: peccans minus reus
łantomaiorescilic& reatu quanto ãplius : Tantominore quantominur peccauerit : Tamenetiã
in uno offecoderit reur omnium : qr contraeam facit in quapendent om̃a : quȩsiuera sunt
comodo & illud ab soluitur quod ait homo &iam apostolice gratiae inmultis &iã offendimꝰ

Expanded text:
tanquam seipsum, ut et ille diligat Deum; quem si ipse non diligit, nec se nec proximum diligit; ac tanquam seipsum, ut et ille diligat Deum; quem si ipse non diligit, nec se nec proximum diligit; ac per hoc, qui totam legem servaverit, si in uno offenderit, fit omnium reus: quia contra charitatem facit, unde tota lex pendet; reus itaque fit omnium, faciendo contra praeceptum, in quo pendent omnia. Cur ergo non dicantur paria peccata? an forte quia magis facit contra chariminus, qui leuius, et hoc ipso admittit magis et minus, quo fit quidem omnium reus, sed grauius peccans uel in pluribus peccans magis reus, leuius autem uel in paucioribus peccans minus reus tanto maiore scilicet reatu, quanto amplius, tanto minore, quanto minus peccauerit, tamen, etiam si in uno offenderit. reus omnium, quia contra eam facit, in qua pendent omnia? quae si uera sunt, eo modo et illud absoluitur, quod ait homo etiam apostolicae gratiae: In multis enim offendimus
Abbreviated transcription (Latin):
quaregratular&ur : qui dp̃ car&ur : Magnaẽ ergo utilities pceptorum : silibero arbitrio. tan¬
tum detur ut gratia diamplius honor&ur : q̃ siita se habent unde fit omnium reus: siiuno
offendat quitotamlegem seruauerit : Anforte quia plenitudo legis caritir ẽ : qua ds̃
proximus q diligitur inquib: p̃ceptis caritatis. tota lexpend& & proph&ae : cerito fit¬
omnium reus : qui contra illam facit in quapendent om̃a : Nemo aut̃ peccat nisi aduersus
lla faciendo : quianon adulterabis non homicidium facies. nfuraberis non concupis es:
disi quod ẽ : aliud mandatum in hoc sermone recapitulatur in eo quod diligis proximumtuũ
iam quam̃ teipsum : Dilestio proximi malum nonoperatur: plenitudo aut legis carities:
Vemo autem diligit pximumnisi diligens ut hoc quantum porest pximompendat : quẽd ligit

Expanded text:
qua re gratularetur, quid precaretur. magna est ergo utilitas praeceptorum, si libero arbitrio tanqua re gratularetur, quid precaretur. magna est ergo utilitas praeceptorum, si libero arbitrio tantum detur, ut gratia dei amplius honoretur. Quae si ita se habent, unde fit omnium reus, si in uno offendat, qui totam legem seruauerit? an forte, quia plenitudo legis caritas est, qua deus proximusque diligitur, in quibus praeceptis caritatis tota lex pendomnium reus, qui contra illam facit in qua pendent omnia? Nemo autem peccat nisi adversus eam faciendo. Quia Non adulterabis, Non homicidium facies, Non furaberis, Non concupisces, et, siquod est aliud mandatum, in hoc sermone recapitulatur ineo, quod diliges proximum tuum tamquam te ipsum\'. dilectio proximi malum non operatur, plenitudo autem legis caritas. nemo autem diligit p
Abbreviated transcription (Latin):
notionem : quod a dreste uidendũ adtin & uistus ẽ caritos qͣ idqđ diligendũ ẽ. diligit᷑ haec inalus
maior in alis minor in alis mulla ẽ: plenis sime ueroq̃ iamnꝰ porsł augerei quam diu
he homouiuit in nemine : Quam duaut augeri potest profecto illud qđ minus ẽ : quam
lib& ex utoe: Ex quo uitionon ẽ iustus interra quifaciatbonum & non peccabit: Ex quo
uitio non ius uificabitur in conspectudĩ om̃is uiuens Propt̃ quoduitium si dixerimus quia
petcatum non babemus nor psor seducimus : & ueritas in nob̵nꝰ ẽ: propter quod etiam
quantum liba prosterimus necer sarium ẽ nobis dicere : demittenobis debitanra : Cum
iaoma inbaptis mo dictafacta cogitata dimis sasint: uid& itaq: quirecteuid& : ubi & quan¬
do &unde sperandasit illa ꝑfestio: cui nonsit quod a diciporsit Siaut̃ p̃cepta non essent :¬
N utiq ee t ubischomo certius inspicer& : & uider& unde auerter&ur quocoronar& ur

Expanded text:
notionem, quod ad recte uiuendum adtinet, uirtus est caritas, qua id, quod diligendum est, diligitur. haec in aliis maior, in aliis minor, in aliis nulla est, plenissima uero, quae iam non possit augeri, quam diu hic homo uiuit, in nemine; quam diu autem augeri potest, profecto illud, quod minus est, quam debet, ex uitio est. ex quo uitio non est iustus in terra, qui faciet bonum et non peccabit. ex quo uitio non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens. propter quod uitium, si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis non est. propter quod etiam, quantumlibet profecerimus, necessarium est nobis dicere: dimitte nobis debita nostra, cum iam omnia in baptismo dicta. facta, cogitata dimissa sint. uidet itaque, qui recte uidet, ubi et quando et unde speranda sit illa perfectio, cui non sit quod adici possit. si autem praecepta non essent, non utique esset, ubi se homo certius inspiceret et uideret, unde auerteretur, quo conaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ibius tus nullae dbil quidẽ restum e : nec tamenideo n ẽ. prauoprauius distortoq dstor¬
nus siasit quod pito cẽ uerius sacrisq litteris congruentius iter animac intentiones ut cor
peris inembra dos qđ udeaa locis sedquod sentant᷑ affetionib: & aliud in luminatur
aim plus: Aiudminus aliudomnino cares lumane: & tenebroso mũ brat᷑ obstaculo ꝓferuo

Expanded text:
ubi uirtus nulla est nihil quidem rectum est, nec tamen ideo non est prauo prauius distortoque distorubi uirtus nulla est nihil quidem rectum est, nec tamen ideo non est prauo prauius distortoque distortius; si autem, quod puto esse uerius sacrisque litteris congporis membra non quod videantur locis, sed quod sentiantur affectibus, et aliud illuminantur amplius, aliud minus, aliud omnino caret lumine, et tenebroso inumbratur obstaculo, profecto
Abbreviated transcription (Latin):
amqua deab ditissi maspelanca egredientẽ uicm alucis afflatum : Tantomagis quan toma nisppin¬
quatuar essua us filluad quodimeo luco sit utiq: exlumine quo ꝓ gredit̃ Illudaut qđ ad liuc obr¬
durume sit ex tenebris un deegredit̃ : taq: & ã iustficabit᷑ in cons pestudi om̃s uiuens: Et tamen
iustus exfideuiuit : & induts sc̃iius tita alius nagis alius minus: etnemohic uiuit sine percato
Qhocalius magis alius minus : Optimus cuit ẽ : quiminimum NSed quida go tũ quã oblitus Cui
loquar docttris imilis fastus sumꝰ cũ ꝓposuerim quid ubste discere uelim: sed quia depeccator
pamilitate olinde inid qđ agetam in cidit questio exanimandã tibisententia mea promerestatu¬
enum lam eam tandem saliquando concludam: quia &i siuerum ẽ eum quibabet uncem
om̃s habereuai tutas eun quianã nꝰ hab& nullam habere : tec sic peccata sunt paria : quia

Expanded text:
tamquam de abditissima spelunca egredientem uicinia lucis afflatum tanto magis, quanto magis propintamquam de abditissima spelunca egredientem uicinia lucis afflatum tanto magis, quanto magis propinquat egressui, ut illud, quod in eo lucet, sit utique ex lumine, quo progreditur, illud autem, quod adhuc obscurum est, sit ex tenebris, unde egreditur. itaque et non iustificabitur in conspectu dei omnis uiuens et tamen iustus ex fide uiuit. et induti sunt sancti iustitia alius magis alius minus et nemo hic uiuit sine peccato et hoc alius magis alius minus; optimus autem est, qui minimum. Sloquar doctori similis factus sum, cum proposuerim quid abs te discere uelim. sed quia de peccatorum parilitate, unde in id quod agebam incidit quaestio, examinandam tibi sententiam meam promere statueram, iam eam tandem aliquando concludam. quia etsi uerum est eum qui habet unam omnes habere uirtutes, eum qui unam non habet nullam habere, nec sic peccata sunt paria; quia
Abbreviated transcription (Latin):
emergendo euaserint : Nhabereuis tutem: nec eẽ sapientes: Vbiaut eua serint moxhabere
tonamnrrquoquam stulia tiaeremanere Vide ommino ulla pestatũpor sitexis terehae similitudo
Ubistnlner q uiesat aqua as sapientia uelut aerpontur: u itanimis a prefocatione stultitiae taquã
emergens insapientam repente resprr& : Nmibiuidet᷑ satis ad cõmodata nr̃aru scripturarũ
austoritas qͥ sedllapotus ut uitium uel stulttia tenebris luciaut̃ uis t uelsapientia compar&
q uantumista similia decorporalib aditellegibilia ducpor sy &̾itaq: sicut deaquis maere
surgens ubreastum suenrouitban sieri t repente quantum sufficat inspimc̃ Seds̃ cut detenebrisiunl¬
em procedens pͥaulatim progrediendo inluminatur donec plenissimefiat: Ia eu tuem dicis

Expanded text:
emergendo euaserint, non habere uirtutem nec esse sapientes; ubi autem euaserint, mox habere emergendo euaserint, non habere uirtutem nec esse sapientes; ubi autem euaserint, mox habere totam nec quicquam stultitiae remanere, unde omnino ullum peccatum possit existere. Haec similitudo, ubi stultitia uelut aqua et sapientia uelut aer ponitur, ut animus a praefocatione stultitiae tamquam emergens in sapientiam repente respiret, non mihi uidetur satis accommodata nostrarum scripturarum auctoritati, sed illa potius, ut uitium uel stultitia tenebris, luci autem uirtus uel sapientia comparetur, quantum ista similia de corporalibus ad intellegibilia duci possunt. non itaque sicut de aquis in aerem surgens. ubi earum summum transierit, repente. quantum sufficit, inspiratur, sed sicut de tenebris in lucem procedens paulatim progrediendo inluminatur. quod donec plenissime fiat, iam eum tamen dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
etq ÷̃ sapientia : continuo subiunxit : Abs tinereuero amalis scientia ẽ: qũrergo ñ dicm̃ qui
hancurtutem hab& habereom̃s cumplenitudo legis sit caritis : anquanto magis ẽ in hominet anto¬
to magis inẽ uitium &ibiilla ergo plena et ꝑfesta fuerit n ihilexuitio remanebitꝰ proindemibi
uidentur stoici ideo fulli q proficientem hominẽ insapientia nolunt omnino habere sapi¬
entiã sed tunchabere cumin ea fueritomnino ꝑfestur. Nquillum ꝓrestũ negant sednsi ex ꝓfundo
quod a memergendorepenteemic& inaurar sapientiae liberis nulla ex pas tecẽ sapientẽ: sicut
enmnnbil intead hominẽ p̃focandũ utrum aquam. stadiis multis suꝑ sebabeat altã : Anunũ¬
palium ueldigitum : sicillos quitendunt ad sapientiam ꝓficere quidem dicunt : laquã abimo
purgitis surgentis inaerem. Sednisitotam. stuluitiam uelut opprimentẽ a qua ꝓficiend ouelit¬

Expanded text:
etas est sapientia, continuo subiunxit: abstinere uero a malis scientia est. cur ergo non dicimus qui etas est sapientia, continuo subiunxit: abstinere uero a malis scientia est. cur ergo non dicimus qui hanc uirtutem habet habere omnes, cum plenitudo legis sit caritto magis est uitium? ubi ergo illa plena et perfecta fuerit, nihil ex uitio remanebit. Proinde mihi uidentur Stoici ideo falli, quia proficientem hominem in sapientia nolunt omnino habere sapientiam, sed tunc habere. cum in ea fuerit omnino perfectus, non quia illum prouectum negant, sed, nisi ex profundo quodam emergendo repente emicet in auras sapientiae liberas, nulla ex parte esse sapientem. sicut enim nihil interest ad hominem praefocandupalmum vel digitum, sic illos qui tendunt ad sapientiam, proficere quidem dicunt, tanquam ab imo gurgitis surgent
Abbreviated transcription (Latin):
toractantos fideles &pior homines dinꝰ haberepi& atem: quã greci ł cusebian uel ex p̃sus
& plenus theos ebiã uocant quid aut ẽ pi& as nisi dicultus & undeillecolit̃ nisi caritate
Caritas enĩ decor depuro & conscientiabona & fiden ficta : magna & uerauistus ẽ. qr
ipsa ẽ & finis pcepti : merito dista ẽ. fostis sicutmors siue quia nemoeã uincit sicut
mortem siue qr in hacuitausq: ad mortem ẽ mensura caritatis: Sic dñs att : maior ẽ
hac caritatem nemohab& quã ut animã suãquis ponat ꝓamics suis D iuepotius
quia sicut mors animã auell& a sensib: carnis si ccaritiq ac̃ cupis centus carnalibus:
huic subseruit scientiacum ẽ utilis Namsine illa in flat. quoduero illica edificando impleuerit pihilibi
istcunane qđ inflet inueni&utilem porroscientiã difimendo monstrauitubicũ dixiss& : Eccepi¬

Expanded text:
tot ac tantos fideles et pios homines dei non habere pietatem, quam Graeci uel evoRteiav uel expressius tot ac tantos fideles et pios homines dei non habere pietatem, quam Graeci uel evoRteiav uel expressius et plenius fteooefieiav uocant. quid autem est pietas nisi dei cultus ? et unde ille colitur nisi caritate ? caritas enim de corde puro et conscientia bona et fide non ficta magna et uera uirtus est, quia ipsa est et finis praecepti. merito dicta est fortis sicut mors, siue quia nemo eam uincit sicut mortem siue quia in hac uita usque ad mortem est mensura caritatis, sicut dominus ait: maiorem hac caritatem nemo habet, quam ut animam suam quis ponat pro amicis suis; siue potius quia sicut mors animam auellit a sensibus carnis, sic caritas a concupiscentiis carnalibus. huic subseruit scientia, cum est utilis; nam sine illa inflat quod uero illa aedificando impleaerit, nihil ibi ista inane quod inflet inueniet. utilem porro scientiam definiendo monstrauit ubi cum dixisset: ecce pi
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ : Neq hoc a pudte diutius agendũ ẽ : sed propt̃ alior quihaet fortelegerant
Dicomnam tuquidem in eodẽ ipso opere splendido contra iouilonum &iam hoc de
scripturis scis diligenter probasti. Vbi etiam exbacips a epistola : Cuius uerba sunts
quorum nunc intellectum requirimus posuisti: quod scriptũ ẽ in multis enim offen¬
cum hoc locodicat quicũq aut̃ totũ legem obseruauerit offendat aut̃ inunũ
fastus ẽ omiium reus : Ibinꝰ in uno sed in multis ne quorundã sed om̃s dix̃ offendere :
Absitaut̃ : ut quis quã fidelis existim & totmilia seruorum xp̃i qui ueracit̃ dicunt se
habere peccatum nese ipsor decipiant & ueritas in eis nꝰ sit Nullam habereius tutem :
cũuistus magnasit sapientia: Dix aut̃ homini: Eccepietas ẽ sapientia: Absit̃ aut̃ ut dicamꝰ

Expanded text:
non est? neque hoc apud te diutius agendum est, sed propter alios, qui haec forte legerint, non est? neque hoc apud te diutius agendum est, sed propter alios, qui haec forte legerint, dico. nam tu quidem in eodem ipso opere splendido contra Iouinianum etiam hoc de scripturis sanctis diligenter probasti; ubi etiam ex hac ipsa epistula, cuius uerba sunt, quorum nunc intellectum requirimus, posuisti, quod scriptum est: in multis enim offenstolus, et cum hoc loco dicat: q u icumque autem totam legem seruauerit, offen-. dat autem in uno, factus est omnium reus, ibi non in uno sed in multis nec quosdam sed omnes dixit offendere. Absit autem, ut quisquam fidelis existimet tot milia seruorum Christi, qui ueraciter dicunt se habere peccatum, ne se ipsos decipiant et ueritas in eis non sit, nullam habere uirtutem, cum uirtus magna sit sapientia. dixit autem homini: ecce pietas est sapientia. absit autem, ut dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
a quode nominata dicituruistus : sed etiam mulierem quȩ uiro suoseruat Tori fide
st hoc futiat propter p̃ceptũ & promissumdi : ei que primitꝰ sit fidelisn habere
pudicitiã : aut nullã uel paruam eẽ uirtutẽ sic & maritũ quihocidẽ seruat uxori : Et tion
sunt plurimitaler quorũ sin ealiquopecato eẽ neminem dixerim : Etutiq illud
qualecumq peccatum exaliquouitio uenitun de pudicitia coniugalis in uiris feminisq:¬
du treligiosis cum proculdubio uirtus sit: Nenim aut nihil aut uitium ẽ n tameli
secum habet omner uirtutes : Nam siomnes ibies sent : nullum eẽt uitiũ: sinullũ
uitium nullum omnino peccatum : quis aut̃ sinealiquo peccato : quis ergosinealiquo
uitio Idẽ fomite quodũ uelquasi radice peccati. Cũclam & quisuꝑ pectus dñi d
cumbebat Sidixerimus qr peccatũ nꝰ habemus : nor ipsos decipimus & ueritis in nobis

Expanded text:
a quo denominata dicitur uirtus, sed etiam mulierem, quae uiro suo seruat tori fidem, a quo denominata dicitur uirtus, sed etiam mulierem, quae uiro suo seruat tori fidem, si hoc faciat propter praeceptum et promissum dei eique primitus sit fidelis, non habere pudicitiam aut eam nullam uel paruam esse uirtutem - sic et maritum, qui hoc idem seruat uxori —, et tamen sunt plurimi tales, quorum sine aliquo peccato esse neminem dixerim, et utique illud qualecumque peccatum ex aliquo uitio uenit. unde pudicitia coniugalis in uiris feminisque religiosis cum procul dubio uirtus sit — non enim aut nihil aut uitium est —, non tamen secum habet omnes uirtutes. nam si omnes ibi essent, nullum esset uitium; si nullum uitium, nullum omnino peccatum; quis autem sine aliquo peccato ? quis ergo sine aliquo uitio, id est fomite quodam uel quasi radice peccati, cum clamet, qui super pectus domini discumbebat: si dixerimus, quia peccatum non habemus, nos ipsos decipimus et ueritas in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando uitiũ uitiotolli t̃ Vtam orelaudis amorpecuniȩ aliquando unũ caedit ut plurto
succedant Vdut quiebriosus fuit si modic ũ biberẽ Enacitate & ambitione dediceritpor s̃
itaq uitiacedere : etiam uitiur succedentib: nꝰ uirtutib: & ideo plura squirtus ues quouna
ingrersafuerit : qmꝰ̃ secum c&eris ducit ꝓfecto uitiacedent omnia quecum que mneriomn
Uenim om̃a ineruont sed aliquando totidem aliquando plura pautiorib: uel pautiora&
plurib succe debant haec utrum ita sehabeant diligentius in quirendu ẽ pdT erim &
istadiuima sententiae: quadicitur : quiunam uirtutẽ habueritom̃s habet eique
nulla ẽ cuiuna defuerit: sed hominib: hocuisum ẽ : multum quidẽ ingenio sis studio si
otiosis Sed tamen hominib: ego ueronescio quem admodum dicã Ndico uirum

Expanded text:
aliquando uitium uitio tollitur, ut amore laudis amor pecuniae, aliquando unum cedit, ut plura aliquando uitium uitio tollitur, ut amore laudis amor pecuniae, aliquando unum cedit, ut plura succedant, uelut, qui ebriosus fuit, si modicum bibere tenacitate et ambitione didicerit. possunt itaque uitia cedere etiam uitiis succedentibus, non uirtutibus, et ideo plura sunt. uirtus uero quo una ingressa fuerit, quoniam secum ceteras ducit, profecto uitia cedent omnia, quaecumque inerant; non enim omnia inerant, sed aliquando totidem, aliquando plura paucioribus uel pauciora pluribus succedebant. Haec utrum ita se habeant, diligentius inquirendum est. non enim et ista diuina sententia est, qua dicitur: \'qui unam uirtutem habuerit, omnes habet eique nulla, est, cui una defuerit\', sed hominibus hoc uisum est multum quidem ingeniosis, studiosis, otiosis, sed tamen hominibus. ego uero nescio, quem ad modum dicam. non dico uirum,
Abbreviated transcription (Latin):
non eritlaboriosum ẽ idostendere: proptorea quia uni uirtuti duouitia opponisolent.
&e quod aperte contrarium ẽ & quod specie similitudinis adumbratur. Vnde illa
catilinae qr fortitudon erat : quae secumuis tutes alias non babebat facilius uidebatur :¬
uod ueroignauia fuerit ubi exorcitatio quas lib& grauis simas molestias ꝑpeuende
atq tolerandi supraquã cuiquam credibile ẽ. fuit egre ꝑsuadere potest : sed fos te
acutius intuentibus ignauia appar& ipsaduritia quia laborembonorũstudiorũ quib
uera ad quiritur fortitudoneglexerat : Verũtam̃ qr r̃ audaces quitimidinons Etrur¬
sus tmidi a quibus ab sit audacia : Cumsit utrumq: uitium qmꝰ qui uerauis dutde
fortsẽ nec đ mere a udet nec in c̃sulte timet : Cogim᷑ fateriuitia plura eẽiurtutib Vnde

Expanded text:
non erit, laboriosum est id ostendere propterea, quia uni uirtuti duo uitia opponi solent, non erit, laboriosum est id ostendere propterea, quia uni uirtuti duo uitia opponi solent, et quod aperte contrarium est et quod specie similitudinis adumbratur. unde, illa Catilinae quia fortitudo non erat, quae secum uirtutes alias non habebat, facilius uidebatur; quod uero ignauia fuerit, ubi exercitatio quaslibet grauissimas molestias perpetiendi atque tolerandi supra quam cuiquam credibile est fuit, aegre persuaderi potest. sed forte acutius intuentibus ignauia apparet ipsa duritia, quia laborem bonorum studiorum, quibus uera adquiritur fortitudo, neglexerat. uerumtamen, quia sunt audaces, qui timidi non sunt, et rursus timidi, a quibus absit audacia, cum sit utrumque uitium, quoniam, qui uera uirtute fortis est, nec temere audet nec inconsulte timet, cogimur fateri uitia plura esse uirtutibus. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
gratiaponamus aliquid indepor sint cetera intellegicatilina ut deillo scripsertant : qui
nos sepotuerunt̃ frigus sitim famem ferre poterat : Erut que patiens in ediae algoris
Quigiliae supraquã cuiquã credibileẽ acꝑhoc & suis & sibi magna p̃ditus fortitud ine iudebatur :
Sed haecfortitudo prudens nonerat: malaenim probonis elegebat : temperans non erat :
corruptelis enim turpis simis fedabatur: iustanonerat : Nã contrapatria conura uerat¬
& ideo nec fos titudo erat sed duritia sibiuts tultas faller& nomen fortitudinis in ponebat :
Namsi fortitudo eẽt: ñ uitium seduis tuseẽt : si autẽ uistus eẽt̃᷑ aceteris uirtutibus. taquã
inseparabilibus comitib: num quam relinquer&ur : quapptercumqueritur etiam
deuiti s utrum & ipsa similiter om̃a sint ubi unum erit : Aut nulla sint ubiunum

Expanded text:
gratia ponamus aliquid, unde possint cetera intellegi. Catilina, ut de illo scripserunt, qui gratia ponamus aliquid, unde possint cetera intellegi. Catilina, ut de illo scripserunt, qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat eratque patiens inediae, algoris, uigiliae, supra quam cuiquam credibile est, ac per hoc suis et sibi magna praeditus fortitudine uidebatur. sed haec fortitudo prudens non erat-mala enim pro bonis eligebat —, temperans non erat — corruptelis enim turpissimis foedabatur —, iusta non erat — nam contra patriam coniurauerat — et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis inponebat. nam si fortitudo esset, non uitium sed uirtus esset; si autem uirtus esset, a ceteris uirtutibus tamquam inseparabilibus comitibus numquam relinqueretur. Quapropter, cum quaeritur etiam de uitiis, utrum et ipsa similiter et omnia sint, ubi unum erit, aut nulla sint, ubi unum
Abbreviated transcription (Latin):
linguae disertissimus dixerit : Neꝗ illita menad cauendũ dolus : aut astutia deerat : A stuti
ponens inbono : sed apud illos rarissimũ : Apudnros autem frequentis simu ẽ : Item que
in pas tibus temperantiae aꝑtis sime contraria ẽ. effusio parsimoniae : Ea uero quȩ tena¬
utr etiam uulgo dicisol& : Vitium ẽ quidem tamen parsimoniae simile non naturu
sed falla cirsima s pecie : Item dis similitu dine manifestã contraria ẽ iniustitia iustitiȩ
sol&aut quasi imitariius titiã ĩundicandi libido sed uitiũ ẽ : ignauia fortitud in ꝑs picu e
contrariae : duritia uero distat Naturci fallit similitudine: constantia pars quedã uirtutis ẽ
Abhac in constantia longe abhorr& & indubio contrasistit : pes tinctia uero constantia dicia ffestat
&ñ ẽqrilla ẽ uirtus hocuitium ut ergo Niterum eadẽ cominemorare necessestt : exẽpli

Expanded text:
linguae disertissimus dixerit: neque illi tamen ad cauendum dolus aut astutia deerat astutiam linguae disertissimus dixerit: neque illi tamen ad cauendum dolus aut astutia deerat astutiam ponens in bono; sed apud illos rarissimum, apud nostros autem frequentissimum est. itemque in partibus temperantiae apertissime contraria est effusio parsimoniae; ea uero, quae tenacitas etiam uulgo dici solet, uitium est quidem, tamen parsimoniae simile non natura sed fallacissima specie. item dissimilitudine manifesta contraria est iniustitia iustitiae; solet autem quasi imitari iustitiam uindicandi libido, sed uitium est. ignauia fortitudini perspicue contraria est, duritia uero distat natura, fallit similitudine. constantia pars quaedam uirtutis est; ab hac inconstantia, longe abhorret et indubie contrasistit, pertinacia uero constantia dici affectat et non est, quia illa est uirtus, hoc uitium. Ut ergo non iterum eadem commemorare necesse sit, exempli
Abbreviated transcription (Latin):
festo ubi fuerit s ecũ hab& c&erio: sic & fortitudo in prudens eẽ ñ potest : uel in tẽperans uel
iniusta Sic tẽperantia necer se ẽ ut prudens fortis & iuis ta sit : siciustitiañ ẽ : si non sit prudens.
fortis & temperans : ita ubi uera ẽ aliqua earum : & aliae similiters : ubiaut̃ aliae des
uera illa non ẽ : etiam sialiquomodo similit̃ eẽ uidea t̃ Sunt enim ut scis quedam uitia :¬
uis tutibus aperta discretione contraria: ut in prudentia. prudentiae : Sunt autem
quȩdam tantũ qr uitia sunt ideo contraria: quada tamens pacie fallacisimilia ut eidẽ pru¬
dentiae ñ in prudentia sed astutia : Nuncenim eandẽ dico astutiã : quae usitatiuꝰ in maliuosis intel¬
egi & uocarisol&n sicut loqui nra scripturu consueuit : qua sepe as tutiã in bono ponit: Vnde est :
astuti ut serpenter : & illud ut d& in nocentib: astutiam : quã quã & apud illos romanae

Expanded text:
fecto, ubi fuerit, secum habet ceteras. sic et fortitudo inprudens esse non potest uel intemperans uel fecto, ubi fuerit, secum habet ceteras. sic et fortitudo inprudens esse non potest uel intemperans uel iniusta; sic temperantia necesse est ut prudens, fortis et iusta sit; sic iustitia non est, si non sit prudens, fortis et temperans. ita, ubi uera est aliqua earum, et aliae similiter sunt. ubi autem aliae desunt, uera illa non est, etiamsi aliquo modo similis esse uideatur. Sunt enim, ut scis, quaedam uitia uirtutibus aperta discretione contraria, ut inprudentia prudentiae. sunt autem quaedam tantum, quia uitia sunt, ideo contraria, quadam tamen specie fallaci similia, u ut eidem prudentiae non inprudentia sed astutia. nunc enim eam dico astutiam, quae usitatius in malitiosis intellegi et uocari solet, non sicut loqui nostra scriptura consueuit, quae saepe astutiam in bono ponit, unde est: astuti ut serpentes et illud: ut det innocentibus astutiam. quamquam et apud illos Romanae
Abbreviated transcription (Latin):
& defensitandis uoluptatib: epicureis descripturis sus dilucidiss me conuicistiInquatua
sua uissima & plarisia dsputatione sat is eudenterapparuit p̃placusse austorib
nr̃is. uelipsi potius quae ꝑeos loquuta ẽ. ueritati om̃a paria eẽ pectata : quomodo aut̃ fieri
osi t utetiã si hoc deuirtutib: uerũ ẽ ñ tamenideo cogamur fateri a equalitatẽ omniũ pecca¬
torũ quantũ porsu adiuuanted ño aperire conabor : quod sieffecero a ꝓbabͣ libi cause defuerat u
upplebis Certe hinc ꝑsuadent qͥ unã uirtutẽ habuerit habere om̃s &om̃s deeẽcuiuna defuerit :
qđ prudentian et ignauhi nec iniusta nec intemperans. potestc̃ẽ : Nam si aliqͥd horum:
defuerit prudentian erit : Porros prudentia tunc erio si& forter & iusta & tẽperans sit pro¬

Expanded text:
et defensitandis uoluptatibus Epicureus, de scripturis sanctis dilucidissime conuicisti. in qua tua et defensitandis uoluptatibus Epicureus, de scripturis sanctis dilucidissime conuicisti. in qua tua suauissima et praeclarissima disputatione satis euidenter apparuit non placuisse auctoribus nostris uel ipsi potius, quae per eos locuta est, ueritati omnia paria esse peccata. quomodo autem fieri possit, ut, etiam si hoc de uirtutibus uerum est, non tamen ideo cogamur fateri aequalitatem omnium peccatorum, quantum possum, adiuuante domino aperire conabor. quod si effecero, adprobabis, ubi causae defuero, tu supplebis. Certe hinc persuadent, qui unam uirtutem habuerit, habere omnes et omnes deesse, cui una defuerit, quod prudentia nec ignaua nec iniusta nec intemperans potest esse; nam si aliquid horum fuerit, prudentia non erit. porro, si prudentia tunc erit, si et fortis et iusta et tempeians sit, pro
Abbreviated transcription (Latin):
e cunsta cõmemorem reus omnium criminum iudicandus sit offendens quippe in uno
fastus ẽ omniupaireus : A genim quiunam uirtutem hab& omner hab& & qui unam
non hab& nullã ÷ : hoc siuerũ ẽ confirmat᷑ ista sententia : sed ego eam exponiuolo non confir¬
mari quae ꝑseipsam .e. apudnor omnibus philo sophorum austoritatib: firmior :
Uillud quidem deuirtutib: & uitus si ueraciter dicit᷑ non ẽ. consequens ut ꝓpterhoc
oma peccata sint paria : Namillud deinse parabilitate uirtutum. &s. forsitan fallor :
Tamen siuerum memini quoduix memini omnib: philosoplis placuit : qui easdẽ uirtu¬
ter agende uitae. necersariar ee dixerunt: hoc autem deparilitate peccatorũ
solistoici aus sunt disputare : contra omnem sensum generis humani : Quameoꝵ
uanitatem in io uiniano illo qui in hac sententia stoicus erat : in aucupandis autem

Expanded text:
est, cuncta commemorem, reus omnium criminum judicandus sit. Offendens quippe in uno est, cuncta commemorem, reus omnium criminum judicandus sit. Offendens quippe in uno factus est omnium reus. At enim qui unam virtutem habet, omnes habet, et qui unam non habet, nullam habet; hoc si verum est, confirmatur ista sententia. Sed ego eam exponi volo, non confirmari, quae per se ipsam est apud nos omnium philosophorum auctoritatibus firmior. et illud quidem de uirtutibus et uitiis si ueraciter dicitur, non est consequens, ut propter hoc omnia peccata sint paria. nam illud de inseparabilitate uirtutum, etsi forsitan fallor, tamen, si uerum memini, quod uix memini, omnibus philosophis placuit, qui easdem uirtutes agendae uitae necessarias esse dixerunt. hoc autem de parilitate peccatorum soli Stoici ausi sunt disputare contra omnem sensum generis humani; quam eorum uanitatem in Iouiniano illo, qui in hac sententia Stoicus erat, in aucupandis autem
Abbreviated transcription (Latin):
s cripturam : Diligis proximumtium sict tepsum bene facis: si autem ꝑsonas.
accipitis peccatum operamini : red argua alege quasi tranrgres sores legis:
didete quem ad modum trans grersores legis appoll& : quidicunt diuiti sede hic &
pauperis taillic : Vnde neputarent contemtibile eẽ peccatum in hac unare legem trans¬
gredi secutus adiunxit: Quicumq autẽ totũ lege seruauerit. offendat autem
in uno faltus ẽ. omniumreus: quienim dixit non mechaberis. dixit & non occides :
Quod sinmechȩris occides autem̃ fastuser trans gressorlegis ꝓpter illud qđ dixerat :
redarguu alege quas transgrerserer : quaecum ita sint consequens uid&ur nisi¬
alio modo intellegendum ostendatur. Vt quidixerit diuiti sedehic & pauperis ta illiõ hic honorẽ
ampliore quamilli deferens& idolatra &blas phemus & adult̃ & homicida & ne qđ longum

Expanded text:
scripturas: \'Diliges proximum tuum sicut te ipsum\', bene facitis; si autem personasscripturas: \'Diliges proximum tuum sicut te ipsum\', bene facitis; si autem personasaccipitis, peccatum operamini, redarguti a lege quasi transgressores. Vide quemadmodum transgressores appellat, quia dicitur diviti: Sede hic, et pauperi: Sta illic. Unde ne putarent contemptibile esse peccatum in hac una re legem transgredi, secutus adjunxit: Quicunque autem totam legem servaverit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. Qui enim dixit: Non moechaberis, dixit etiam, non occides. Quod si non moechaberis, occides autem, factus es transgressor legis. Propter illud quod dixerat: Redarguti a lege quasi transgressores. Quae cum ita sint, consequens vidalio modo intelligendum ostendatur, ut qui dixerit diviti: Hic sede, et pauperi: Sta illic, huic ampliorem honorum quam illi deferens, et idololatres et blasphemus et adulter et homicida, et ne, quod longum