comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Dđ & quadrati quipullio martrri successerat in sacerdotiũ meminit. simul &o memorat
qđ labore eiꝰ & industria rediuiuus quidã in eis color fidei reparat᷑sit : Et illud inecadẽ
epm̃ miserat. beatꝰ ieronimꝰ in libro deuiris illustrib facit aꝑtissime m̃tionẽ. Vnde
qͥsq uidens sub quib impenatorib quiq eoꝵ fuerint. liquido potest colligere quante
ab surditati rauiosit ista obnix a cũ int̃ hos duos dionr sios tãplura discreta sint tẽpora
egit᷑ itẽ sic inea dẽ ecđasti cahistoria capitulo quarto librit̃tii: Memorant᷑ aut̃
ex comitib pauli. crescens qͥdẽ adgalatias ẽẽ ꝓfectus. Linus ił &demeps nurbe
roma aeccłȩ p̃fuisse. qͥ comites & adiutores eiꝰ fuisse ab ipso paulo ꝓhibent᷑. Sđ &
dionr siuĩ aropagiten apud athenas quẽ lucas descripsit primũ paulo p̃dicante cre¬

Expanded text:
Sed et Quadrati, qui Publio martyri successerat in sacerdotium, meminit, simul et memorat, Sed et Quadrati, qui Publio martyri successerat in sacerdotium, meminit, simul et memorat, quod labore ejus ac industria redivivus quidam in eis calor fidei reparatus sit. Et illud in eadem um miserat, beatus Hieronymus in libro de Viris illustribus facit apertissime mentionem. Unde quisque videns sub quibus imperatoribus quique eorum fuerint, liquido potest colligere quantae absurditati ratio sit ista obnixa, cum inter hos duos Dionysios tam plura discreta sint tempora. X. Legitur item sic in eadem ecclesiastica historia. cap. 4, lib. III: Memorantur autem ex comitibus Pauli, Crescens quidem ad Galatas esse profectus, Linus vero et Clemens in urbe Roma Ecclesiae praefuisse, qui comites et adjutores ejus fuisse ab ipso Paulo perhibentur: sed et Dionysium Areopagitem apud Athenas, quem Lucas descripsit, primum Paulo praedicante, cre
Abbreviated transcription (Latin):
uerã ex hoc scõ pantifice & mastrre narrationẽ ueera tiũ historiarũ p̃manib habeamꝰ
rimo qͥdẽ petentes. ut in hoc iure c̃tentiosi ab albugine c̃tracta arrogantiȩ. ex sur pata
sapientia qua uideri scioli uolunt oculos tergant: quo ꝑ spicatia ꝑ spicacit᷑ &ouera fide¬
hensoꝵ suoꝵ uoce p̃ueniep retractationẽ scripsit : scrobẽ inqua alt̃ oculus ẽẽ debuerat
aperiant & in acđastica historia discant qr diomysius chorinthioꝵ ep̃s. dedio nrsio
athenarũ ep̃o in aepła sua ad eosdẽ atheniens es directa cõmemoro&: Ita eñi ib libro quarto¬
uiasimo t̃tio capitulo scriptũ ẽ: Exetatqͦq & alia eiꝰ quin dioni sii chorinthioꝵ ep̃i ad
athenienses epła. inqua ad aeuangłii credulitatẽ cos inuitat & c̃citat segniores. simul
& anguit quosdã uelit pene ꝓlapsos afide. cũep̃s eoꝵ publius fuiss& martr ro c̃sũmatis.

Expanded text:
veram ex hoc sancto pontifice et martyre narrationem veracium historiarum prae manibus habeamus: veram ex hoc sancto pontifice et martyre narrationem veracium historiarum prae manibus habeamus: primo quidem petentes, ut in hoc jure contentiosi, ab albugine contracta arrogantiae, ex usurpata sapientia, quia videri se scioli volunt, oculos tergant, quo perspicacia perspicaciter, et vera fideehensorum suorum vocem praeveniens, retractationem scripsit: scrobem, in qua oculus alter esse debuerat, aperiant, et in ecclesiastica historia discant, quia Dionysius Corinthiorum episcopus, de Dionysio Athenarum episcopo in epistola sua ad eosdem Athenienses directa, commemoret, ita enim ibi lib. IV, cap. 23, scriptum est: exstat quoque et alia ejus Dionysii Corinthiorum episcopi ad Athenienses epistola, in qua ad Evangelii credulitatem eos invitat, et concitat segniores, simul et arguit quosdam, velut pene prolapsos a fide, cum episcopus eorum Publius fuisset martyrio consummatus.
Abbreviated transcription (Latin):
dere latemꝰ: Eaterũ suꝑ garrulitatẽ leuitatis eoꝵ mirando deficimꝰ: qui ẽtendentes
huno dionrsiũ ario pagiten ẽẽ ñ posse. admunim̃ siu hao quae secunt᷑ in anit c̃trabunt
libellus passionis istius testet̃ hunc alem̃ te pontifice romano ep̃m ordinatũ. & in has
galliarũ partes fuisse trans missũ. Quia &iã passiones diuersoꝵ scoꝵ mastrrũ
subuariis imperatorib int̃ fectoꝵ c̃tineant: cosdẽ cũ hoc scĩssimo uiro haspartes adisse.
qđ ipso sensatoꝵ manifeste refellit audit : Etqđ gregoriuis turo nensis sic̃ in passione scĩ
saturnini legisse sedixerat . sub autumatione memor. & istũ ipsũ tẽpore ꝑsecutionis
decii subbeato sixto cũ aliis sex ep̃is quoꝵ uit& uł passiones nequaquã dictis eiꝰ in ra¬
tione tẽpoꝵ c̃ sonant in has regiones fuisse directũ : Ecce om̃is minꝰ. scientiũ sibi ipsidis¬
cordap auctoritas. Qui uelut ex suꝑ fluo ꝓpt̃ satis factionẽ insipientiũ respondemꝰ. cũ

Expanded text:
 Caeterum super garrulitate levitatis eorum mirando defecimus, qui contendentes hunc Dionysium Areopagiten esse non posse, ad munimentum sui haec, quae sequuntur, inaniter contrahunt. libellus passionis istius testetur, hunc a Clemente pontifice Romano episcopum ordinatum, et in has Galliae partes fuisse transmissum, quia etiam passiones diversorum sanctorum martyrum, sub variis imperatoribus interfectorum, contineant eosdem cum hoc sanctissimo viro has partes adiisse, quod ipse sensatorum manifeste refellit auditus, et quod Gregorius Turonensis, sicut in passione sancti Saturnini legisse se dixerat, sub autumatione memoret, istum ipsum tempore persecutionis Decii sub beato Sixto cum aliis sex episcopis, quorum vitae vel passiones nequaquam ejus dictis in ratione temporum consonant, in has regiones fuisse directum. IX. Ecce omnis minus scientium, sibi ipsi discordans, auctoritas, cui velut ex superfluo propter satisfactionem insipientium respondemus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ luci genos thes auros. caligines quas genuerant usq inilia cos terminos. ut
putauimꝰ ꝓ ferontos. recon dere occidentes : Prae sestĩ cũ lunae de e& & nec con¬
uentꝰ tẽpus ꝓpinqua rłe. aio adte peritae uastae sacrariũ. ad huc nescius tante rei
mysteriũ. Qiđ in quã speculũ doctrinae apollo faniae his secretis adscribis ad quae
mihi tuinquiens omine diuo & ñ humani sensus sermone: Ista obone Dionr¬
sie diunarũ reeributiones st̃ rerũ : Deniq: notatũ ferie diem& annũ. anñtiationi
ueritati manꝰ & falsitatis sũ neaib absolutus: Qũa in effabilit̃ effero: quȩ est

Expanded text:
autem lucigenos thesauros caligines, quas genuerant, usque in Iliacos Italicos terminos, ut autem lucigenos thesauros caligines, quas genuerant, usque in Iliacos Italicos terminos, ut putavimus, proferentes recondere Occidentis, praesertim cum lunae deesset, et nec conventus tempus propinquaret, aio ad te peritiae vastae sacrarium, adhuc nescius tantae rei mysterium: Quid, inquam, speculum doctrinae Apollophani, his secretis ascribis? ad quae mihi tu inquiens omine divo, et non humani sensus sermone: Ista, o bone Dionysi, divinarum retributiones sunt rerum. Denique notatum feriae diem et annum annuntiationi,veritati manus, et falsitatis sum nexibus absolutus: quam ineffabiliter effero, t
Abbreviated transcription (Latin):
rogare: Ut aũt lux suꝑna pat̃ nae głe splendorẽ. intuem̃tis tenebras radiã¬
re suo ꝓposito destinauit : pene tralib cordis mei infudit. ut tibi memoriale
puissi mũ recor darer qualit̃ in elio poli pene coeue mihi ego .M. & .ax. annoꝵ¬
fere tẽpus euoluens. parit morabam̃ : cũ feria quadã seata ferme hora &iã
lucis suce occubitu lucere nequiut. Questus q sũ apudte. qid hine tibi praden¬
tissimȩ iuderetur. Ea quo prudentia tua respondit. qđ ae eo tenaciter cordim̃tis
mea in hȩsit ut nulla ob litteratione abradi. nulla moctis imagine ualeat ab oleri:
Obfusinãq orbe uniformit̃ tenebrarũ caligine tabesaente. ut purgatũ rediit solis diã¬
tenus fatigatione ecliptica solẽ patimolestias ñ debere.: & lunã aboriente solarẽ
fulgorẽ uelis Eluopicis obducentẽ solere in occidua ona captare ꝑfugia. Cuno

Expanded text:
derogarem. Ut autem lux superna paternae gloriae splendorem in tuae mentis tenebras radiaderogarem. Ut autem lux superna paternae gloriae splendorem in tuae mentis tenebras radiare, suo proposito destinavit, penetralibus cordis mei infudit, ut tibi memoriale piissimum recordarer, qualiter in Heliopoli pene coaeve coaevem mihi, egofere tempus exsolvens, pariter morabamur: cum feria quodam sexta ferme hora etiam creatura Dei lucis suae occubitu lucere nequivit: questusque sum apud te, quid hinc tibi, prudentissime, videretur: ex quo prudentia tua respondit quod adeo tenaciter cordi mentis meae inhaesit, ut nulla obliteratione abradi, nulla mortis imagine valeat aboleri. Obfusi namque orbe uniformiter tenebrarum caligine tabescente, ut purgatum rediit solis dianotissimum, eo tenus fagitatione ecliptica solem pati molestias non debere, et lunam ab oriente solarem fulgorem velis Aethiopicis obducentem, solere in occidua ora captare perfugia, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. & trans gressiones eiꝰ cata dismopiatas  Sequent̃ quoq in amicitia sup̃tũ mul¬
taq in egrpto & egressionissuȩ itinerae. ꝓ eo & in eo fecisse magnalia. atq thoro¬
logos mulamodos effecisse: quoꝵ p̃ noscentia ds̃ hamanatus firri. exiurgie ẽ
cdignatus: Uuidem responsalia multoties ropusisti. p̃ solũ tehac eẽ uera fun¬
ditus ignorare : uerũ & quis idẽ morses fuerit ꝑ nescire : Euangłmq: ihu
xp̃idĩtotius maiestatis qđ meũ uocabas renuere. Paulũ uero hominẽ mundi
circutorẽ & semini uerluũ dematerialib: ad inmaterialia. Ñuelle suscipere¬
un mo merefellendo qm̃ pat̃ na religionis iura degener. omatens in sacrile¬
ga nefaria. mȩ trans fuderim. Hortabaris aut ea quib: innitebar dediscere : Aut
his delectis. paterer mea mͥ sufficere : & ñ numina diuina seuleges patrias de

Expanded text:
tum, et transgressiones ejus cataclysmo piatas. Sequenter quoque eum in amicitia sumptum, multum, et transgressiones ejus cataclysmo piatas. Sequenter quoque eum in amicitia sumptum, multaque in Aegypto et egressionis suae itinere pro eo, et in eo fecisse magnalia: atque theologos multimodos effecisse, quorum praenoscentia Deus humanatus fieri ex Virgine est dignatus. Unde mihi responsalia multoties remisisti non solum te haec esse vera funditus ignorare, verum et quis idem Moyses fueriti totius majestatis, quod meum vocabas, renuere; Paulum vero hominem mundi circuitorem, et seminiverbium, de materialibus ad immaterialia non velle suscipere; imo me refellendo, quoniam paterna religionis jura degener omittens, in sacrilega nefaria me transfuderim; hortabaris autem ea, quibus innitebar, dediscere, aut his derelictis deletis, paterer mea mihi sufficere, et non numina divina, seu patrias leges
Abbreviated transcription (Latin):
tiuuderunt. Addens & uerba quȩ ci tunc sepe fatus apollo fanius dixerat. uti
plenius inaepła adipsũ directa infradocebitur. Quã oppleniorẽ gestarũ rerũ
cognitionẽ. huic subnectere iudicauimꝰ. habentẽ se in haec uerba: Apollo fanio
c̃ereto &c̃frlosofo: Func nẽ ad tem sermo dirigit᷑. p̃ cordialis amor. multos tibi
sollicitudinũ mearũ angores dete replicans : Eeq mitim̃te suꝑ uecodꝗ notae.
tibi friuolitatis diutina ꝑtinatia arguens & dete fanatica illusionũ fantasmata
insultans suꝑ nalẽ modificationẽ benignitatis dĩ. magnificentissime & diligentissime ad¬
orando. tibibene resipiscenti. pars animȩ meae coniubilo. Tiuisq: te dispectionib cõ¬
pellabo. ut illa tibi iterata cõmendaẽ. quoꝵ pridẽ contẽp seras notionẽ: Erequen¬
tissime quidẽ &odiligent᷑.  dilicidaui tibi morse ꝓdente. adño hominẽ limo fac¬

Expanded text:
ti viderunt: addens et verba, quae ei tunc saepe fatus Apollophanius dixerat, uti ti viderunt: addens et verba, quae ei tunc saepe fatus Apollophanius dixerat, uti plenius in epistola ad ipsum directa infra docebitur: quam, ob pleniorem gestarum rerum cognitionem, huic subnectere indicavimus, habentem se in haec verba: « Apollophanio concreto et conphilosopho. « Nunc ad te mihi sermo dirigitur, praecordialis amor, multos tibi sollicitudinum mearum angores de te replicans, teque miti mente, super vecordi nota tibi frivolitatis diutina pertinacia arguens, et de te fanatica illusionum phantasmata insultans, supernaturalem modificationem benignitatis Dei magnificentissime et diligentissime adorando, tibi bene resipiscenti, pars animae meae, conjubilo, tuisque te despectionibus compellabo, ut illa tibi iterato commendem, quorum pridem contempseras notionem. Frequentissime quidem et diligenter sacris dilucidavi tibi, Moyse prodente, a Domino hominem de limo fac
Abbreviated transcription (Latin):
beatiuidelica& ioħis apłi discpło. epłam quasi a pologiticã misit : innuepꝰ qd̵
ꝑtinaces c̃tra dictores ueritatis sȩpius correpti. aliquantulũ declinandi sint :¬
imul & grecos accusans. qđ ꝑsapientiã ado acceptã. ñ scẽ diuinis indiuina
utentes. diunũ eicere tẽptent cultũ. & ꝑ multã uanã głam pon̾arũ. seruito¬
tẽ inducere studeant. creature potius quã creatoris: Unde & apollo fami
sofistae cultoris scilic& solis. faciens m̃tionẽ & sco policarpodecosuadens
acti insole sub ezechia mira culi recordat᷑. cui fidẽ a comodare isdẽ apollo¬
fanius detractauit : Atq ut eiñ possit mom̃ti resistere. beatũ policarpũ
instruit. & rememorari eũ apollo fanio petit designo tenebrarũ insalua¬
tous crucificione facdo carũdẽq tenebrarũ accessionẽ. & recessionẽ ab
oriente. morientẽ extitisse mirabilẽ. sicut in eliopoliciuitate parit c̃stttu¬

Expanded text:
annis apostoli discipulo, epistolam quasi apologeticam misit, innuens quod pertinaces contradictores veritatis saepius correpti aliquantulum sint declinandi: simul et Graecos accusans, quod per sapientiam a Deo acceptam, non sancte divinis in divina utentes, divinum elicere tentent cultum, et per multam vanam gloriam poetarum, servitutem inducere studeant creaturae potius quam Creatori. Unde et Apollophanii sophistae, cultoris scilicet solis, faciens mentionem, et sancto Polycarpo de eo suadens, acti in sole sub Ezechia miraculi recordatur, cui fidem accommodare isdem Apollophanius detrectavit; atque ut ei non possit monenti resistere, beatum Polycarpum instruit, et rememorari cum Apollophanio petit de signo tenebrarum, in Salvatoris crucifixione facto, earumdemque tenebrarum accessionem et recessionem ab occidente in orientem exstitisse mirabilem, sicut in Heliopoli civitate pariter constitu
Abbreviated transcription (Latin):
tua inuitã hano induxistime . ꝙ &tna sapientia tua docuistime. & c̃silia secretoꝵ
& fuisti mecũ in om̃ib adq cũq prexi tibigras ago ꝓcunctis quae fecisti & ostendis
timͥ atq dignatꝰ es operari ꝑme Maxime. quniunc humilitatẽ meã uisi tasti ꝑme.

Expanded text:
tua in vitam hanc induxisti me, qui aeterna sapientia tua docuisti me, et consilia secretoruolatus es me, et fuisti mecum in omnibus, ad quaecunque perrexi; tibi gratias ago pro cunctis quae fecisti et ostendisti mihi, atque dignatus es operari per me. Maxime quia nunc humilitatem meam visitasti pe
Abbreviated transcription (Latin):
ut pote loci pͥmatẽ. cũ areopagom ad qͥss&̃.: erectis ad uerbũ om̃iũ aurib: intt rogare specia¬
lit̃ cepit pauł qiđ coleraꝰ. & qͥbꝰ nuiminib intã spatioso & ue nerabili loco inser iuira.: Eui
respondit Dio nrsius Deos qͦsceluer̃ patres nr̃i quoꝵ uir acit & sollertia mãt terra
c̃tinȩt᷑. hos colimꝰ & adoramꝰ : Aras qͣs uides martis &̃ hertulis mercurii & priapi nomine
& hononłe sacrato st̃ : Qũ uero pauł singula altaria & simula cdhra falsoꝵ deoꝵ ꝑlus¬
trass. int̃ caeteras anas repperit altare unũ : cui ent ttulus suꝑscriptꝰ. dõ ignoto: Ex
c̃uersus ad cũ pauł. int rogauit illũ dics : Qause illed signeas  Ad que Ploursius¬

Expanded text:
ut pote loci primatem, cum Areopagum adisset, erectis ad verbum omnium auribus, interrogare specialiter coepit Paulus, quid coleret, et quibus numinibus in tam spatioso et venerabili loco inserviret. Cui respondit Dionysius: Deos quos coluerunt patres nostri, quorum virtute et solertia mater terra continetur, hos colimus et adoramus: aras, quas vides, Martis et Herculis, Mercurii et Priapi nomine et honore sacratae sunt. Dum vero Paulus singula altaria et simulacra falsorum deorum perlustrasset, inter caeteras aras reperit altare unum, cui erat titulus superscriptus, Deo ignoto. Et conversus ad eum Paulus, interrogavit illum dicens: Qu
Abbreviated transcription (Latin):
c̃uer satiociꝰ ẽ : Et at paulus. Ellũ dm̃ p̃dico uob. quẽ incognitũ appellatis Natusenĩ ex
maria urgine: passus sub pontio pilato: ꝓsalute hunana mortuus rosurret̃ calosq ascendetꝰ
sed& indextera dĩpatris. uerꝰ ds̃ & uerꝰ homo ꝑquẽ factast̃ om̃a. &uenturꝰ ẽ infine sđi iudeo
in cognitũ usq nunc habuistis. modo cognoscte : qr ipse ẽ ds̃ solus & p̃ter cũ non ẽ alt̃: Quinos
demorte sanguinis sui p̃tio reduaẽ aduitã quicaelũ & t̃nũ homiines scilict et angłos inunstate
aperit & nemo daudit: Hat &alia plurima paulo p̃dicante
*. tẽpla
quae amica curiositate athonienses ꝓpt̃ ipsã nouitatẽ
officio¬
sissime acceptabant : Dio nr sius uerã doctrinã &e dog¬
na
salutis audiens. & nihil c̃ẽ idola quib seruiebat
& uerba uitalia in pauli doctrina euidentissime senti es:
diuino lumine
corde tactus cidẽ paulo cessit. & ab eo expetiit. quatinꝰ ꝓ illo ipsius di quẽ p̃dicabat miscdam

Expanded text:
ersatio est. Et ait Paulus: Illum Deum praedico vobis, quem incognitum appellatis. Natus enim ex Maria virgine, passus sub Pontio Pilato pro salute humana mortuus, resurrexit, coelosque ascendens, sedet in dextera Dei Patris, verus Deus et verus homo, per quem facta sunt omnia, eincognitum usque nunc habuistis, modo cognoscite, quia ipse est Deus solus, et praeter eum non est alter , qui nos de morte, sanguinis sui pretio reduxit ad vitam, qui coelum et terram, homines scilicet et angelos, in unitate APUT VII. Haec et alia plura Paulo praedicante et templa quae amica curiositate Athenienses, propter ipsam novitatem officiosissime acceptabant, Dionysius veram doctrinam et dogma salutis audiens, et nihil esse idola, quibus serviebat, Spiritum et verba vitalia in Pauli doctrina evidentissime sentiens, divino lumine corde tactus, eidem Paulo cessit, et ab illo expetiit, quatenus pro illo ipsius Dei, quem praedicabat, misericordiam
Abbreviated transcription (Latin):
tate sui quaq exeo reꝑtast̃ in altero uolumine colligas. nobisq distinctae & correcta
transcripta quantotius dirigas aut p̃sentes. Q m̃ maximũ ualdeq dulcissimũ pig¬
nis deside rabilis p̃sentiae ipsius domni & solaciatenris nr̃i ubicũq simꝰ habere nos credimꝰ
sici co uł deco aut ab codictis. oratione. collatione. siue lectione colloquim̃: Uale i ep̃o
uirdñi in sacris orationib iugit᷑ memor nr̃i :¬

Expanded text:
tate sui, quaeque ex eo reperta sunt, in altero volumine colligas, nobisque distincte et correcte tate sui, quaeque ex eo reperta sunt, in altero volumine colligas, nobisque distincte et correcte transcripta quantocius dirigas aut praesentes: quoniam maximum valdeque dulcissimum pignus desiderabilis praesentiae illius domini et solatiatoris nostri, ubicunque scimus, habere nos credimus, si cum eo, vel de eo, aut ab eo dictis, oratione, collatione, lectione colloquimur. Vale in Christo, vir Dei, in sacris orationibus jugiter memor n
Abbreviated transcription (Latin):
hnus negotio in seri fuerit congruũ. Quaeq &cĩã in latinis codicib iã indehabes inuentũ
ad iuneta ea qu&e in libello passionis ipsiuis continentur. Iece non & illa quȩ in tomo carti
uetustissimis. armario parisiaca atdȩ. sacra uidelic& sedis suae ꝓlata in ueneras. & ob¬
tutib sollertia ñae serenitatis ostenderas. scđm qđ rerũ causarũ &ĩa & tẽporũ conueni¬
entiã noueris inorpus unũ redigas. atq uniformẽ tertũ ex inde cõponas: EInatinis¬
deuotis cõpendiosius ualcant in notesci & fastidiosis minꝰue capacib uł studiosis. lectio¬
nis possit tediũ subleuari: parit̃q om̃ib ȩdificationis utilitas ꝓuideri: Iis ita contex¬
tis uolumꝰ ut reuelationẽ oftensa beato papae stephano in aecđa eiusde sc̃is simi dionr su
sicut ab codicta ẽ & gesta quae cidẽ subnexa st̃. una cũ rmnis quos dehoc gloriõs sssimo mar¬
trre atq ponti ficehabes. & officiũ noctur nale subiungas. Sđ & different̃ ac cũ integri¬

Expanded text:
huic negotio inseri fuerit congruum, quodque etiam in Latinis codicibus jam inde habes inventum, adjunctis eis quae in libello ejus passionis continetur, nec non et illis quae in tomis vel chartis vetustissimis armarii Parisiacae ecclesiae, sacrae videlicet sedis suae, prolatis inveneras, et obtutibus nostrae serenitatis ostenderas, secundum quod rerum, causarum etiam ac temporum convenientiam noveris, in corpus unum redigas, atque uniformem textum exinde componas, quatenus compendiosius valeant innotesci, et fastidiosis minusve capacibus vel studiosis lectionis possit taedium sublevari, pariterque omnibus aedificationis utilitas provideri. His ita contextis, volumus ut revelationem ostensam beato papae Stephano in ecclesia ejusdem sanctissimi Dionysii, sicut ab eo dictata est, et gesta quae eidem subnexa sunt, una cum hymnis quos de hoc gloriosissimo martyre atque pontifice habes, et officium nocturnale subjungas; sed et differenter, ac cum integri
Abbreviated transcription (Latin):
& glouiosissima passio eregionẽ urbis parisioꝵ in colle quiantea mons mercu¬
rii : qm̃ inibi idolũ ipsius principalit̃ colabat̃ agallis. nunc uero mons mar

Expanded text:
et gloriosissima passio e regione urbis Parisiorum in colle qui antea mons Mercuet gloriosissima passio e regione urbis Parisiorum in colle qui antea mons Mercurii, quoniam inibi idolum ipsius principaliter colebatur a Gallis, nunc vero mons Mar
Abbreviated transcription (Latin):
uant̃ : Suoꝵ meritis & p̃cib eadẽ uenerabilis femina in noẽ scȩ trinitatis. exaqua
in signia. ñ solũ sermo non p̃ual& enarrare. uerũ nec ipsis quaeunt humanis mentib
cõphendi. Unde nec dignitas honous & magnificentiae coꝵ hominis cogitatu po¬
test adtingi Eaxperiuntur tam̃ infirmi. acquib cũq anxietatib afflicti. in
eodẽ loco & ubiq dnĩ dementiã ꝑ coiũdẽ merita mastrrũ inuocantes. q̃uantũ
dĩ famulos conueniat honorari : Quoꝵ int̃ uentu. recipit caecitas iusũ. debilitas
gressũ. & obstrictȩ auriũ ianuae. recipere merent᷑ auditũ : Sđ nec illud silendũ
ẽ. qđ inmundor ũ spũum infest natione uexati. dũ ad memoratis xxp̃i testiũ
tumulos examinandi uirute diuina ducunt᷑. scoꝵ ipsoꝵ cogunt᷑ imperio. quo
quisq sit mastr rũ positus loco. designatis noib indicare : uoꝵ momoranda

Expanded text:
vantur, quorum meritis et precibus, eadem venerabilis femina, in nomine sanctae Trinitatis ex aqua vantur, quorum meritis et precibus, eadem venerabilis femina, in nomine sanctae Trinitatis ex aqua insignia, non solum sermo non praevalet enarrare; verum nec ipsis queunt humanis mentibus comprehendi. Unde nec dignitas honoris et magnificentiae eorum hominis cogitatu potest attingi. Experiuntur tamen infirmi ac quibuscunque anxietatibus afflicti, in eodem loco et ubicunque Domini clementiam per eorumdem martyrum merita invocantes, quantum Dei famulos conveniat honorari, quorum interventu recipit caecitas visum, debilitas gressum et obstrictae aurium januae recipere merentur auditum. Sed nec illud silendum est, quod immundorum spirituum infestatione vexati, dum ad memoratorum Christi testium tumulos examinandi virtute divina ducuntur, sanctorum ipsorum coguntur imperio, quo quisque martyrum sit positus loco, designatis nominibus indicare. Quorum memoranda
Abbreviated transcription (Latin):
trrũ ossa seruantẽ. qr oporiuit honorificentia una cũscis dnĩ sac̃dotib & fideliuc turbis
reuerentissime satis aggredit᷑. &inc̃õparabile thesaurũ qđ diu sibi & posteris ꝓfiutu¬
rũ seruauit. om̃ib patent̃ cadẽ sacratissima die innotuit. quiabeat᷑ Dionr sius cũso¬
cufius trũ phans agonẽ expleuit. & coronã uictoꝵae accipere demanudñ meruit:
atq testis ibu dnĩ p̃tiosus sidereũ senatũ possedit. Ipsuq locũ emnentis mausolei
adificatione signauit: Scõꝵ quoq corporib digna ueneratione sepultis. eoꝵ uesti¬
m̃ta tunica iudelic& ciliciũ. &caligȩ Dionr sii pꝰtiosi. & casula scĩ rustici archi pbri
atq dalmatica beati eleutherii archidiaconi. exceptis pottionib qua̧ preliquiis
electoꝵ dni afideliũ deuotione suptȩ st̃ . usq hodie debui cultꝰ. reuerentia c̃ser¬

Expanded text:
tyrum ossa servantem, qua oportuit honorificentia una cum sanctis Domini sacerdotibus et fidelium turbis tyrum ossa servantem, qua oportuit honorificentia una cum sanctis Domini sacerdotibus et fidelium turbis reverentissime satis aggreditur, et incomparabilem thesaurum, quem diu sibi et posteris profuturum servavit, omnibus patenter eadem sacratissima die innotuit, qua beatus Dionysius cum sociis suis triumphans agonem explevit, et coronam victoriae accipere de manu Domini meruit, atque testis Jesu Domini pretiosus sidereum senatum possedit, ipsumque locum eminentis mausolei aedificatione signavit. Sanctorum quoque corporibus digna veneratione sepultis, eorum vestimenta, tunica videlicet, cilicium, et caligae Dionysii pretiosi, et casula sancti Rustici, archipresbyteri, atque dalmatica beati Eleutherii archidiaconi, exceptis portionibus quae pro reliquiis electorum Domini, a fidelium devotione sumptae sunt, usque hodie debiti cultus reverentia conser
Abbreviated transcription (Latin):
urtũq lauda ble. qdđ nienum dãpnũ intulit & omĩb pie eredentib lncrũ mariũ etuilt ser¬
to a memorato urbe lapide. insulcis autũ nalib qͦs tunc seminib iaciendis p̃scrirta matona
in abundantia parabat arantiũ. speciẽ agricolarũ p̃tendentes. uelut qiđ dã ruralis ope¬
ris laborantes abs condunt: Eocũ &iã eerto notamine ad signare ꝓcurant: ex quo eadẽ
dĩ futura plenius femina acsibi college ap̃iani. int̃ nocdurna secreta silenti& p̃scripta
martrrũ corpora tollentes beati Pionrsi corpori c̃unxert̃ & ueneratione qua int̃ ꝑsecu¬
toꝵ rabiẽ poterant. de uotissime frequentabant: Bacta deinceps satione necsuũ nega¬
uit seges obsequiũ. quȩ taliẽ fecundata pinguedine: Atq ficse in cã beneficiũ ubertatis
effudit. ut centu plicatos fruct᷑ deuotissima cultrix ad quirer&. & patria mereret᷑ salutt̃:¬
ꝑdidaitaq mat̃ familias cũ pͥmũ uidit ꝑsecationis tepusse feruorẽ. locũ tantoꝵ mar¬

Expanded text:
urtumque laudabile, quod nemini damnum intulit, et omnibus pie credentibus lucrum maximum contulit, sexto a memorata urbe lapide, in sulcis autumnalibus, quos tunc seminibus jacendis, praescripta matrona in abundantia parabat arantium, speciem agricolantium praetendentes, velut quiddam ruralis operis laborantes abscondunt: locum etiam certo notamine assignare procurant. Ex quo eadem Dei futura plenius femina, ac sibi collegae Christiani, inter nocturna secreta silentia, praescripta martyrum corpora tollentes, beati Dionysii corpori conjunxerunt, et veneratione, qua inter persecutorum rabiem poterant, devotissime frequentabant. Facta deinceps satione, nec suum seges negavit obsequium, quae tali est fecundata pinguedine, atque sic se in eam beneficium ubertatis effudit, ut centuplicatos fructus devotissima cultrix acquireret, et patria mereretur salutprimum vidit persecutionis tepuisse fervorem, locum tantorum mar
Abbreviated transcription (Latin):
Et facdaẽ comes multitudo celestis exer citus. exx animi eiꝰ corpori caput ꝓpriũ ab ipso
monte ubi fuerat decollatus ꝑ duo fere milia deportanti. usq ad locũ inquonunc dĩ
dispositione & sua electione requiescit humatũ : si ne cessatione rmis dulci sonis dm̃
canore in estimabilis suauitatis modulantia. gła tibi dñe. ad iuncto frequentius alł:
Nã ꝓ ut discer ni potuit. tantꝰ audit᷑. uelut alt̾ natĩ chori angłici har & alia quoꝵ intel¬
lectus ñ potuit ꝑcipiõcinebant: Qđ uidentes & audientes innumeri popłi. E

Expanded text:
Et facta est comes multitudo coelestis exercitus exanimi ejus corpori caput proprium, ab ipso Et facta est comes multitudo coelestis exercitus exanimi ejus corpori caput proprium, ab ipso monte, ubi fuerat decollatus, per duo fere millia deportanti usque ad locum, in quo nunc Dei dispositione et sua electione requiescit humatum, sine cessatione hymnis dulcisonis Deum canore inaestimabilis suavitatis modulantia: Gloria tibi, Domine, adjuncto frequentius, Alleluia. Nam prout discerni potuit tantus auditus, velut alternatim chori angelici, haec et alia, quorum intellectus non potuit percipi, concinebant
Abbreviated transcription (Latin):
Aq ulue fide constintia ꝑmanentes rddentes cente corpona beatis caelo animas
intule nut  l Liqi deldum ieruerunt ꝓ fessone nigare : ut amputatis aprab
adhuc putaret᷑ lingua palpitans iħ imaxpm̃ dnm̃ confitẽri: Qm̃ unde imetab in
erat amor licẽ p̃cisis capitib qđ ore ũ supserat sermonib estuabat ardat uen
beata ninũ & dõ ur̃o grata soc etas. int̃ quos necprimꝰ alt̃ potuit ce necc̃aus: ses
triunitatẽ c̃ fitentes trinomeruert̃ decorari mastrno. Quatinꝰ fide pares gtis co
mastr-ris & galliarũ primi sac̃ dotis merita gloriosa : ut ubi salutifer primo cepe¬
rat fructus oriri eo amplius głyipsius patẽr& triũ phus. Maximꝰ cunctos adsis¬
tentes horror inuasit & lux in effabilis cunctis resplendut &bcatissimi Dions¬
sii secadauer ereait : Sc̃aq manu caput a corpore dolabra lictoris tuncatũ angłi co
ductu gressũ regente. E luce calesti circũ fulgente : pendulis caepit brachi is uecditare

Expanded text:
ac ergo fidei constantia persistentes, reddentes terrae corpora, beatas coelo animas intulerunt, talique ad Dominum meruerunt professione migrare, ut, amputatis capitibus, adhuc putaretur lingua palpitans Dominum confiteri. Beata erat amor, licet praecisis capitibus, quod ore jam sumpserat, sermonibus aestuabat ardor. Vere beata nimium et Deo nostro grata societas, inter quos nec primus alter potuit esse, nec tertius: sed Trinitatem confitentes, trino meruere decorari martyrio, quatenus fide pares, gloria sancti martyris et Galliarum primi sacerdotis merita gloriosa, ut ubi salutifer primo coeperat fructus oriri, eo amplius gloriae ipsius pateret triumphus, maximus cunctos honor assistentes invasit, ac lux ineffabilis cunctis resplenduit; et beatissimi Dionysii se cadaver erexit, sanctaque manu caput a corpore dolabra lictoris truncatum, angelico ductu gressum regente, et luce coelesti circumfulgente, pendulis coepit brachiis vectitare.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ sio . quae actenꝰ minꝰ cognouimꝰ uob ocius inunũ collecta matere poscitis:. Et in¬
c̃griũ ducimꝰ auctoritatis urȩ pio desiderio defferri. qđ ex debito seruitutẽ nrãm
c̃stat debere largiri. Quan¬
tũ cõnib& breuitas tẽporis. quieqiđ ori sug¬
gesserit memoria citaẽ
reco datignis. fauente dño uelo cit̾ scriben¬
tiũ cõmitemꝰ notarioꝵ
articulis  De p̃cantes uram humilit̾ sapi¬
entiã. ne inhis quae re¬
uerentia & amore scissimi martrris. &¬
dientiã scribenda ad gradim̃. uerboꝵ põpositatẽ.
auedictationis leporẽ sd purissimȩ ueritatis sic̃ ab antiquoꝵ dictis sup̃simꝰ. quae rere
studeatis sinceritatẽ Mosq rep̃hendere decasiũ & p̃positionũ atq c̃ uinctionũ
uirtute. sculitterarũ in sub sequente sinmutatione uł punctoꝵ scđm artẽ gramaticã

Expanded text:
nysio, quae hactenus minus cognovimus, vobis ocius in unum collecta mittere poscitis, et innysio, quae hactenus minus cognovimus, vobis ocius in unum collecta mittere poscitis, et incongruum ducimus, auctoritatis vestrae pio desiderio differri, quod ex debito servitutem nostram constat debere largiri, quantum connivet brevitas temporis, quidquid ori suggesserit memoria citae recordationis, favente Domino, velociter scribentium committemus notariorum articulis: deprecantes vestram humiliter sapientiam, ne in his, quae reverentia et amore sanctissimi martyris, dientiam scribenda aggredimur, verborum pompositatem aut dictationis leporem, sed purissimae veritatis, sicut ab antiquorum dictis sumpsimus, quaerere studeatis sinceritatem. Nosque reprehendere de casuum, praepositionum atque conjunctionum virtute, seu litterarum in subsequentes immutatione, vel puncto
Abbreviated transcription (Latin):
auestues pugnabit: quatinꝰ martr rũ et pla sectando. qui uirilit̃ certauqt̃
&̃ fidelit̃ sais uitcert̃. ⁊dpilmã quailli muneratist. E ipse ptingat: Huc accedit aduoti &s soll¬
citudinis ur̃e incitam̃tũ: quia e ras scẽ scripture reparator magnũ remu nerationis donũ
ex inde apuddm̃ ꝓmeruit. & laudabile sibi nom̃ apud hamines ad quisiuit: Quocira &
uraẽ sedulitatis instantia cũ ꝓmagna antiquitate huiusscissimi patris nr̃i quantũ adge¬
nenationẽ terrenã & c̃uerse onẽ seu obitũ adtin&. Iã scitate & mira culoꝵ ꝓdigul
orbi pene cuncto innotuit: Flotitia ipsius paucis nr̃oꝵ cognita. plurimis ad huc man&e
incognita cũ purm̃ studiũ patuerit. & meritũ ut melius ipsi seitis grande uob concilia¬
oboedimꝰ quant illa nogatis seduli exactores que exhibemꝰ uoluntarii exe quitores:
d ento qua reꝑtaquaeq tã ingrecis quã in latinis codicib ex domno &o patrono nir̃o do

Expanded text:
auctores pugnabit, quatenus martyrum exempla sectando, qui viriliter certavere, et fideliter satis vicere, ad palmam, qua illi munerati sunt, et ipse pertingat. Huc accedit ad voti et sollicitudinis vestrae incitamentum, quia Esras, sanctae Scripturae reparator, magnum remunerationis donum exinde apud Deum promeruit, et laudabile sibi nomen apud homines acquisivit. Quocirca et vestrae sedulitatis instantia, cum pro magna antiquitate hujus sanctissimi Patris nostri, quantum ad generationem terrenam et conversionem seu obitum attinet, mira sanctitate et miraculorum prodigiis orbi pene cuncto innotuit, notitia ipsius paucis nostrorum cognita, plurimis adhuc manens incognita, cum per vestrum studium patuerit, et meritum, ut melius ipsi scitis, grande vobis conciliaobedimus, quanto illa rogatis seduli exactores quae exhibemus voluntarii exsecutores. Idcirco quia reperta quaeque tam in Graecis quam in Latinis codicib
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ sic eui dentissime ergase
duune bonitatis beneficia & scõꝵ cognoscit solatia. &tã ꝓmptissime se ascensũ ostendit
era auctous & reparatoris sui seu specialiũ suffragatoꝵ suoꝵ uenerationẽ atq obsequio:
Non e ñi sic ab intimis pia anima ur̃a diuina c̃fiteret᷑ uera & iuista iudicia. nisi seipsã sc̃o
iluminatã cognosceri spũ. Moc ita deuotissine amicidi bene gesta & dica marme
sagacitatis ur̃e prudentia ꝑquirer& nissũ mũ bonũ a quo & ꝑ que om̃a st̃ bonadili

Expanded text:
r sic evidentissime erga se divinae bonitatis beneficia, et sanctorum cognoscit solatia, et tam promptissime se accensum ostendit circa auctoris et reparatoris sui seu specialium suffragatorum suorum venerationem atque obsequium. Non enim sic ab intimis pia anima vestra divina confiteretur vera et justa judicia, nisi se ipsam sancto illuminatam cognosceret Spiritu, nec ita devotissime amici Dei bene gesta et dicta maximae sagacitatis vestrae prudentia perquireret, nisi summum bonum, a quo et per quem omnia sunt bona, di
Abbreviated transcription (Latin):
ra clauato. pallio toto purpureo auro int stellato. & ser mocinabant᷑ int̃ se lȩtante
Dixitq bonus pastor dõnus perus : Hhic frt̃ nr̃. postulat sanitatẽ: Btbeat᷑ dixit
dõnus paulus MModo sanabitur: E apꝓpinquans misit manũ suã ad pects
dõni Dioni su ami cabilit̾ respexitq addonũ paerũ: Et dixit donus peerus
ad dõnũ Dionrsiũ hilarit̃: Ilua grã ẽ sanitas ẽ sanitas eus Et statĩ beatꝰ diomrsus
turibulũ uicensi & palmã in manir tenens. cũ prb̃o &diacono qui inparte stabant. uenit
ad me & dix mihi : Paxtecũ fr̃. nolitimere : ñ morieris donec ad sedẽ tua ꝓspere¬
uides dedica. missas grãrũ ages E rat eñi ibi in astimabilis claritas &ͦ suauitas:

Expanded text:
ra clavato, pallio toto purpureo, auro interstellato, et sermocinabantur inter se laetantes. ra clavato, pallio toto purpureo, auro interstellato, et sermocinabantur inter se laetantes. Dixitque bonus pastor dominus Petrus: Hic frater noster postulat sanitatem; et dixit beatus dominus Paulus: Modo sanabitur; et appropinquans misit manum suam ad pectus domini Dionysii amicabiliter, respexitque ad dominum Petrum, et dixit dominus Petrus ad domnum Dionisium hilariter: 'Tua gratia est sanitas eius'. Et statim beatus Dionisius turibulum incensi et palmam in manu tenens cum presbitero et diacono, qui in parte stabant, venit ad me et dixi, quos videas, dedica, missas gratiarum agens. Erat enim ibi inaestimabilis claritas et suavitas.
Abbreviated transcription (Latin):
tephanus ẽps seruus serucꝵ dĩ: Sicit uemo sedeba& uctare desus mertas. sic nondeb& opera
di que in illo ꝓsuos scõs fiunt sine suis meritis silentiare sod p̃dicare. quia sic augłs admo¬
nce tobraoi: Unde egop̃oppressione. scã acdȩ arege atrocisfimo &blassemo & nec di¬
condo haistulfe ad optinũ obsc̃i pobri fidelẽ dõnũ pipinũ xp̃i anissimũ regẽ ini
franciã ueni ubi egrotaui usq ad mogtẽ a&ͦ mansi aliquõ tõpus apud pagũ parifiacu
muenerabili monasterio scĩ mastrris. Iorr sii: Quo cũ iã medici desperarent :
sui sicut inoratione in ȩeda eiusdẽ beati martrris subtus cãpanas. & iudiante altare¬
bonũ pastorẽ dõ nũ paerũ. & magistrũ gentiũ dõnũ paulũ. & nota m̃te illos recog¬
noui deilloꝵ sur cariis. & ter beatũ dõnũ Bionr sũ addexterã dõn paͦri subtilẽ
& longiorẽ. Pul chra facie. capillis candidis. colobio indutũ candidissinto purpu¬

Expanded text:
tephanus episcopus, servus servorum Dei. Sicut nemo se debet jactare de suis meritis, sic non debent opera Dei, quae in illo per suos sanctos fiunt sine suis meritis, silere sed praedicare, sicut angelus admonet Thobiam: unde ego pro oppressione sanctae Ecclesiae a rege atrocissimo et blasphemo et nec dicendo Haistulfo, ad optimum et sancti Petri fidelem domnum Pippinum Christianissimum regem in Franciam veni, ubi egrotavi usque ad mortem, et mansi aliquod tempus apud pagum Parisiacum in venerabili monasterio sancti martyris Dionysii; quem cum jam medici desperarent, fui sicut in oratione in ecclesia ejusdem beati martyris subtus campanis, et vidi ante altare dominum Petrum, et magistrum gentium dominum Paulum, et tota mente illos recognovi de illorum surcariis, et tunc beatum dominum Dionysium ad dextram domini Petri subtilem et longiorem, pulchra facie, capillis candidis, colobio indutum candidissimo, purpu
Abbreviated transcription (Latin):
humano generi effulsurũ serena dignatione dictauit: Unde expletis ꝓ qͥb ꝑrexerat
felicit̃ redut. arciq totius urbis athenae prexerat. & curiȩ ariopagi p̃sidens om̃iũ nego¬
tioꝵ ciuiliũ pullice & pͥuatĩ ut nobilior nobilissimis. moderamina disponebat. atq iter
pͥmos primꝰ sofistica & syllogistica uniuersaliũ doctrinarũ acumina Estrophas infulatꝰ
toga philosofica cuub aorndiq ad idstudũ ꝓfundebat c̃fluentibis : Nunc siqđẽ uatẽ¬

Expanded text:
humano generi effulsurum, serena dignatione dictavit. CAPUT VI. Unde expletis, pro quibus perrexerat, humano generi effulsurum, serena dignatione dictavit. CAPUT VI. Unde expletis, pro quibus perrexerat, feliciter rediit, arcique totius urbis Athenae praeerat, et curiae Areopagi praesidens omnium negotiorum civilium publice et privatim ut nobilior nobilissimis moderamina disponebat, atque inter primos primus sophistica et syllogistica universalium doctrinarum acumina, et strophas, infulatus toga philosophica civibus ac undique ad id studium confluentibus profundebat
Abbreviated transcription (Latin):
is ta gestis cũ uocis nonitete atheni enses ꝑ moti. quadã die paulũ ad artopagom
duxissent . ut ibi exam̃ suadoctrina acciper&.: ad orsus ẽ dionr̃ siũ qui ob plenitudiñe diuae
su ꝑ noꝵ numunũ scientia. t heo sophos. id ẽ dm̃sapiens. & aregione urbis qua sedulo cõmora¬
but᷑. & innatis principabat᷑ areco pagita genuino quasiuo cabulo utrbat᷑ altissimo sanguine
pͥmi & magni Diomr sii ñ illius sẽ melae. uł deo calionis. sđ eiꝰ qui uitis inuentor apud athenas
conphilo sofo suo. astro logicae disciplinae uoto aegypti iliopolim trans migrauit. Ubi si¬
pependit afficus. & sol sui dñi mortẽ pauescens. lucis su& radios intetr& noctis mutauit
horrorẽ atq orbi dimata tenebrarũ obtexit caligine . carũdẽ tenebrarũ signo antea
inuiso & in andito attenitus ut om̃iũ litterarũ disciplinis edoctꝰ dixit Hlacnax quã
nr̃is oculis noua descendisse miram᷑: totius mundi uera lucẽ: aduenturã signauit. atq dm̃

Expanded text:
is ita gestis, cum vocis novitate Athenienses permoti, quadam die Paulum ad Areopagum duxissent, ut ibi examen sua doctrina acciperet, adorsus est Dionysium, qui ob plenitudinem divinae supernorum numinum scientiae, Theosophus, id est Deum sapiens, et a regione urbis, qua sedulo commorabatur, et innatus principabatur, areopagita genuino quasi vocabulo utebatur, altissimo sanguine primi et magni Dionysii, non illius Semelae vel Deucalionis, sed ejus qui vitis inventor apud Athenas conphilosopho suo astrologicae disciplinae voto Aegypti Heliopolim transmigravit. Ubi sipependit affixus, et sol sui Domini mortem pavescens, lucis suae radios in tetrae mutavit noctis horrorem, atque orbis climata tenebrarum obtexit caligine, earumdem tenebrarum signo antea inviso et inaudito attonitus, ut omnium litterarum disciplinis edoctus, dixit: haec nox, quam nostris oculis novam descendisse miramur, totius mundi veram lucem adventuram signavit, atque Deum
Abbreviated transcription (Latin):
artis magister fuit : Euius igit̃ filuis appollodũ int̃ philosophoꝵ scolas lars
nis suꝑstitionib ritu paganoꝵ. audiuit paulũ apłm noua & in audita antea
dogmata p̃dicantẽ. EIt cũ ei rosistere ñualeri. inuenit uera cẽdoctrinã quã
pauł apud athenas docuit : Relinquen gͣ dȩ monias iudificationes. Egor¬
alicias ad inuontiones ꝓ uolut᷑ apłi pedib: de p̃catꝰ ẽ eũ. ut illi uerã doctiia

Expanded text:
artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus artis magister fuit. Hujus igitur filius Apollo, dum inter philosophorum scholas clarus nis superstitionibus ritu paganorum, audivit Paulum apostolum nova et inaudita antea dogmata praedicantem: et cum ei resistere non valeret, invenit veram esse doctrinam, quam Paulus apud Athenas docuit. Relinquens ergo daemoniacas ludificationes et gentilitias adinventiones, provolutus apostoli pedibus, deprecatus e
Abbreviated transcription (Latin):
& fluminib: satis pinguis simis. nemorib: consitis. & a romatib: odoratis. uinetis necta¬
ris & ubertatis copia effluentib: oliuetis abundantissimis. ui rectis florentib: pascuis.
peccorib: suffictentissimis. auri argenti caterũq metalloꝵ cm̃iũ copus. nauiũ quoq
acuetigaliũ cõmeatib & uoluptatũ cunctarũ affluentiis. ultra urbes alias exor¬
nata quondã nobilissime floruit. Sedquae suo priou sđo cunctis mundifelicita¬
tib suꝑ erat. modo gentiũ frequenti & candenso impetu opp̃ssa. & int̾ capta
dirimit᷑. Ubi in aduentu pauli quidã uir nobilis erat. qui sin mistes iđ consecre¬
talis apollo : cronos pagita qm̃ in cadẽ urbis regione caeteros p̃cellebat᷑ nomina¬
bat᷑ꝰ cuiꝰdã apollonis nobilissimi atheniensiũ principis ꝓsapia diriuatus
Qu ius pat̃ nicolaus. uirmnagni ingenii. litterarũ studio pollens. ciuis. ẜ argolice

Expanded text:
et fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectaet fluminibus, satis pinguissimis nemoribus, consitis et aromatibus odoratis, vinetis nectareis et ubertatis copia effluentibus, olivetis abundantissimis, viretis florentibus, pascuis pecoribus sufficientissimis, auri, argenti, caeterorumque metallorum omnium copiis, navium quoque ac vectigalium commeatibus et voluptatum cunctarum affluentiis, ultra urbes alias exornata, quondam nobilissime floruit. Sed quae suo priori saeculo cunctis mundi felicitatibus supererat, modo gentium frequenti et condenso impetu oppressa et intercepta dirimitur. Ubi in adventu Pauli quidam vir nobilis erat qui Symmistes, id est, consecretalis Apollo Kronospagita, quoniam in eadem urbis regione caeteros praecellebat, nominabatur, cujusdam Apollinis nobilissimi Atheniensium principis prosapia derivatus: cujus pater Nicolaus, vir magni ingenii, litterarum studio pollens civis et Argolicae
Abbreviated transcription (Latin):
quae intendit portũ neptuni. possedon nãq gr̃. neptunus dr̃. Qui simulachrũ &
dianae effigiẽ egei ibidẽ colobant. x quo recursus totius popłi luna renasce
in multis functionib c̃fluebat: Quastaregio in eadẽ urbe. ẽ. ubi idolũ martis¬
& simula chrũ herculis in colletritonii montis in medio urbis positi steterat. ad co¬
lendũ multis immolationib: & delusionib: martẽ & herculẽ : quos illi deos maximos
& foctssimos ad orabunt. Ubi&iã exercebant᷑ iudicia & docebant᷑ fora: ingenuiq om̃is
sollertta: Q uilocus aripagos appellatur amaste : Marseni aris. gr̃ uocat᷑ : Runta
regio ociuitatis eiꝰdẽ uersaẽ ad portã scheã. ermes pagos ex nõe mercurii qui ermes
gr̃ dr̃ appellata inqua statunculũ ipsius mercurii. ueneracione suim̃te ceperat
urbẽ : E aec cuutas munitissimis moenus. mare florido: mellitis ut sic dictũ sit ruulis.

Expanded text:
quae intendit portum Neptuni: Possedon namque Graece, Neptunus dicitur, cujus simulacrum et Dianae effigiem Aegii ibidem colebant: et quo recursus totius populi, luna renascente, in multis functionibus confluebat. Quarta regio in eadem urbe est, ubi idolum Martis simulacrum Herculis in colle Tritonii montis, in medio urbis positi, steterat, ad colendum multis immolationibus et delationibus Martem et Herculem, quos illi deos maximos et fortissimos adorabant. Ubi etiam exercebantur judicia et docebantur fora, ingeniique omnis solertia, qui locus Areopagus appellatur a Marte: Mars enim Ares Graece vocatur. Quinta regio civitatis ejusdem versa est ad portam Schaeam, Hermis pagus ex nomine Mercurii, qui Hermes Graece dicitur, appellata, in qua staticulum ipsius Mercurii veneratione sui, mente ceperat urbem. CAPUT IV. Haec civitas munitissimis moenibus, mari florido, mellitis, ut sic dictum sit, rivulis
Abbreviated transcription (Latin):
uidebie& & diuiȩ memoriȩ dõno acgentor. ur̃o Rarulouurt p̃ nominato magno ab endẽ apostolico
papa nregẽ francorũ unctꝰ suꝑni muneris benedictionẽ ꝑcepit. Quiq cũ quanta sc humili¬
tate ante limina basilicȩ scõꝵ maptrrũ ꝑfuncto hiuus uitȩ curriculo sepliri p̃ceperit : titulus
etiã ipsius conditoru in notes cit : Sed & nos multis acfrequentib: largitionibus. beneficias
cius sumus exꝑti. Prẽ puetam̃ in humanȩ uari&atis cuntu. quodĩ ut sc̃ꝑ fatendũ est iusto

Expanded text:
videlicet et divae memoriae domino ac genitore nostro Carolo, jure praenominato Magno, ab eodem apostolico videlicet et divae memoriae domino ac genitore nostro Carolo, jure praenominato Magno, ab eodem apostolico papa in regem Francorum unctus, superni muneris benedictionem percepit. Quique cum quanta se humilitate ante limina basilicae sanctorum martyrum, defuncto hujus vitae curriculo, sepeliri praeceperit , titulus etiam ipsius conditorii innotescit. Sed et nos multis ac frequentibus largitionibus beneficia ejus sumus experti, praecipue tamen in humanae varietatis eventu, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Quia ꝓauus nr̃ karolus princeps francoꝵ in drtꝰ. porationes ipsius excllentissimi
maserris ad eptũ se fuisse gratulatus ẽ apicẽ principatus. Cidẽq decurso mor¬
taliatis tẽpore. qđ ca rius potuit habere depositũ. corpusscilic& ꝓpriũ: innagni
die iudicii suscitandũ. & animã dño p̾sentandã. fidelit̃ cõmenduiit: Aoꝑhoc
mauime : deuotionẽ atq fidutiã cordis sui erga peculiarẽ patro nũ patenter
ostendit Sc̃ẽ nihil ominus recordationis auusnr pippinus ꝓpt̃ altare qđ ante
sepulchrũ scepe fati sepiusq dicendi domni diony sii. ꝑ diuinã & memorabilẽ
reuelationẽ uissu ipsius sc̃issimi martrris in honore dĩ & apłoꝵ cius Peri NPauli
qui p̃sentes ostendebant᷑. ab cato & anglico uiro stephano so mo pontifioe dedica¬
tũ ẽ int sacra missarũ sollẽpnia unacũ duob filiis karlo magea

Expanded text:
Quia proavus noster Carolus princeps Francorum inclytus per orationes ipsius excellentissimi Quia proavus noster Carolus princeps Francorum inclytus per orationes ipsius excellentissimi martyris indeptum se fuisse gratulatus est apicem principatus, eidemque decurso mortalitatis tempore , quod charius potuit habere depositum, corpus scilicet proprium, in magni die judicii suscitandum, et animam Domino praesentandam fideliter commendavit, ac per hoc maxime devotionem atque fiduciam cordis sui erga peculiarem patronum patenter ostendit. Sanctae nihilominus recordationis avus noster Pippinus propter altare quod ante sepulcrum saepe fati saepiusque dicendi domini Dionysii per divinam et memorabilem revelationem jussu ipsius sanctissimi martyris in honorem Dei et apostolorum Petri et Pauli, qui praesentes ostendebantur, a beato et angelico viro Stephano summo pontifice dedicatum est , inter sacra missarum solemnia una cum duobus filiis, Carolomanno