comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reliquis fere dicendi ꝑtib: que partim sunt neccessaria. partim st̃¬
sumpta ad ornandum. Nam ut dilucide probabilit̃ narramus. necceᷤ¬
sarium ẽ si assũmimus & suauitatẽ gͦ ad dilucide narrandum cadem
illa supiora explanandi & illustrandi precepta repetemus in quib
sit breuitas. ea que sepisfime innarratione laudat᷑. de qua supra
dictum ẽ. Prohabilis aut erit. si personis. si temporib. si locis ea q̃
narrant᷑ cõsentient. Sicuiusq facti zeuenti causa ponat᷑. si testa¬
ta dici uidebunt᷑. si cum homium oppinionem auctore si cum lege:
cum more : cum religione cõiuĩcta. si probitas narrantis significabit᷑.
si antiquitas: simemorie orationis ueritas et uite fides. Suauiᷤ aute
narratio ẽ que habet admirationes expectationes exitus in oppina¬
tossi interposito ᷤᷤ motus aĩorum: colloqui a personarũ dolores: iracũ¬

Expanded text:
reliquis fere dicendi partibus; quae partim sunt necessaria, partim adreliquis fere dicendi partibus; quae partim sunt necessaria, partim adsumpta ad ornandum. Nam ut dilucide probabiliterque narremus necessarium est, sed adsumimus etiam suavitatem. ergo ad dilucide narrandum eadem illa superiora explanandi et inlustrandi praecepta repetemus, in quibus sit brevitas ea quae saepissime in narratione laudatur, de qua supra dictum est. Probabilis autem erit, si personis, si temporibus, si locis ea quae narrabuntur consentient; si cuiusque facti et eventi causa ponetur; si testata dici videbuntur, si cum hominum opinione auctoritate, si cum lege, cum more, cum religione coniuncta; si probitas narrantis significabitur, si antiquitas, si memoria, si orationis veritas et vitae fides. Suavis autem narratio est quae habet admirationes exspectationes exitus inopinatos, interpositos motus animorum, conloquia personarum, dolores iracun
Abbreviated transcription (Latin):
cause. si definias si diuidas: sineq prudentiam eius inpedias cõfusio¬
ne ꝑtium: nec memoriã młtitudine. Queq mox denarratione di¬
lucida dicent᷑: eadem etiã huc poterũt recte ferri. Ut attente autẽ
audi amur. t rium rerũ aliqua consequem̃. Nam aut magnã queda ii
proponemus. aut neccessaria: aut cõuicta cum ip̃is apud quos resagit᷑.
Sit autem etiam hoc in preceptis. ut siquam tempus ip̃m: aut res: aut
locus: aut interuentꝰ alicuius: aut interpellatio: aut ab adũs ario
dictum aliquid et max̃ inproperando dederit occasionem nohis:
ut dicamus aliquid ad tempus apte ne derelinquamus. Et quae suo
loco de amplificatione dicemus młta exhus poterũt adprincipior
precepta transferri.C. Quid innarratione quȩ tandem obseruanda
sũt.T. Qm̃ narratio ẽ rerũ explicatio ⁊ quedã quasi sedes et funda¬
m̃tum cõstituende fidei: ea sũt in ea seruanda maxime que etiã in

Expanded text:
causae, si definias, si dividas, si neque prudentiam eius impedias confusiocausae, si definias, si dividas, si neque prudentiam eius impedias confusione partium nec memoriam multitudine; quaeque mox de narratione dilucida dicentur, eadem etiam huc poterunt recte transferri. vt attente autem audiamur, trium rerum aliqua consequemur; nam aut magna quaedam proponemus aut necessaria aut coniuncta cum ipsis apud quos res agetur. Sit autem hoc etiam in praeceptis, ut, si quando tempus ipsum aut res aut locus aut interventus alicuius aut interpellatio aut ab adversario dictum aliquod et maxime in perorando dederit occasionem nobis, ut dicamus aliquid ad tempus apte, ne relinquamus; et, quae suo loco de amplificatione dicemus, multa ex eis poterunt ad principiorum praecepta transferri. C. Quid, in narratione quae tandem observanda sunt? P. Quoniam narratio est rerum explicatio et quaedam quasi sedes et fundamentum constituendae fidei, ea sunt in ea servanda maxime, quae etiam in
Abbreviated transcription (Latin):
matum ẽ. aut reprehensum. itaq adfidem quoq ut plurimũ ualet.
Est enĩ amplificatio uehemens quedam argum̃tatio ut illa docendi c̃a.
sic haec cõmouendi .C. Perge gͥ ordine. quattuor michi istas partes ex¬
plicare . E. faciam: & a principiis primũ ordiar. que quidem dicuntur
ce ut intelligent̃ ut attente audiamur: Quoꝵ primus locus c̃ inper¬
sonis nr̃is. disceptatoꝵ aduersarioꝵ equib initia beniuolentiae ex¬
ilande comꝑant᷑. aut meritis nr̃is. aut dignitate aut aliquo gnẽ uͥ¬
tutis. et maxime libalitatis. offitii iustitia. fidei. Contraruiꝰq reb
in adũsariis cõferendis. ⁊ cum hiis qui dissentiãt aliqua cõiuratiois
causa. aut spe significanda. et si innos aliquod hodium offensione
collocata sit. tollenda ca minuenda ue. aut diluendo: aut extenuã¬
do: aut compensando aut deprecando: Intelligenter aũt ut audi

Expanded text:
matum est aut reprehensum. Itaque ad fidem quoque vel plurimum valet; matum est aut reprehensum. Itaque ad fidem quoque vel plurimum valet; est enim amplificatio vehemens quaedam argumentatio; ut illa docendi causa, sic haec. commovendi. C. Perge igitur ordine quattuor mihi istas partis explicare. P. Faciam et a principiis primum ordiar, quae quidem ducuntur ce, ut intellegenter, ut attente audiamur. Quorum primus locus est in personis nostris disceptatorum adversariorum; e quibus initia benevolentiae conciliandae comparantur aut meritis nostris aut dignitate aut aliquo genere virtutis et maxime liberalitatis offici iustitiae fidei; contrariisque rebus in adversarios conferendis et cum eis qui disceptant aliqua coniunctionis aut causa aut spe significanda; et si in nos aliquod odium offensiove conlata sit, ea tollenda minuendave aut diluendo aut extenuando aut compensando aut deprecando. intellegenter autem ut audia
Abbreviated transcription (Latin):
rimũ ualebũt si cum oratioĩs gnͣe consentient ⁊ eius uim ac uarietatẽ
subsequent᷑.C. Nũquid iam tibi de oratore ip̃o restat aliquid: T.
Uibil sana pret̾ memoriã que ẽ gemina licterature quod ad mõ.⁊ in
dissimili gnẽ persimilis. nam ut illa cõstat exnotis licterarũ ⁊ exeo in qͦ
in primũt᷑ ille note. sic cõfectio memoriae tamquã cere locis utitur
et inhus inmagines ut licteras collocat. C.
uoniam igit᷑ uis orationis omĩs exposita ẽ: quid habes de oroĩs p̃cep¬
tis. P. Quattuor ciꝰ partes ẽae quarum prima ⁊ postrema ad motũ anĩ
ualet. Is enĩ etiã initiiꝰ et ꝑortatioĩb concitandus ẽ. Scda narratio
Tertia confirmatio fidem faciũt orationi. Sed amplifacatio quamqͣ
habet primũ locum. sepe etiã pͥmum postremũ quidẽ fere semꝑ tamẽ
reliquo incursu oronis adhibenda ẽ. maximeq cũ aliquid aut cõfir¬

Expanded text:
rimum valebunt, si cum orationis genere consentient et eius vim ac varietatem rimum valebunt, si cum orationis genere consentient et eius vim ac varietatem subsequentur. C. Num quidnam tibi de oratore ipso restat aliud? P. Nihil sane praeter memoriam, quae est gemina litteraturae quodam modo et dissimili genere persimilis. Nam ut illa constat ex notis litterarum et ex eo in quo imprimuntur ipsae notae, sic confectio memoriae tamquam cera locis utitur et in his imagines ut litteras conlocat. C. Quoniam igitur vis oratoris omnis exposita est, quid habes de orationis praere? P. Quattuor eius partis esse, quarum prima et postrema ad motum animi valet—is enim est initiis et perorationibus concitandus—secunda narratio et tertia confirmatio fidem facit orationi. Sed amplificatio quamquam habet proprium locum, saepe etiam primum, postremum quidem fere semper, tamen reliquo in cursu orationis adhibenda est maximeque cum aliquid aut confir
Abbreviated transcription (Latin):
dilatetur aut inuerbũ contrahat᷑ or̃o ex uerbo cum aut propriũ
aut idem significans. aut ũbum factum inplura uerba deducitur.
Ex contractione cum aut diffinitione ad unũ uerbũ reuocant᷑. aut
assumpta u̾ba renouent᷑. aut incircuitu diriguntur. aut c̃oiunctiõe
fit unum uerbũ exduob. In cõuĩctis aũt u̾bis triplex ad hiberi com¬
mutatio potest. nõ uerboꝵ. sed tantũ modo ordinis. ut cum semel
dictum sit directe. sicut natura ip̃a intulerit inu̾tatur ordo.⁊ idem
quasi sursum uersus retroq dicatur. deinde idem intercise atq ꝑ¬
mixte. Eloquendi aũt exercitatio maxime inhoc toto ⁊ c̃õuerten¬
oratori et tum rerum tum uboꝵ mom̃tis cõmutanda maxime est.
f acit enĩ ⁊ dilucidam orationem & illustrem et probabilem et suauẽ:
nõ uerbis sed uarietate uocum: motu corporis uultusq que plu¬

Expanded text:
dilatetur aut in verbum contrahatur oratio; ex verbo, cum aut proprium dilatetur aut in verbum contrahatur oratio; ex verbo, cum aut proprium aut idem significans aut factum verbum in plura verba diducitur; ex oratione, cum aut definitio ad unum verbum revocatur aut adsumpta verba removentur aut circuitus diriguntur aut coniunctione fit unum verbum ex duobus. in coniunctis autem verbis triplex adhiberi commutatio potest non verborum sed tantum modo ordinis, ut cum semel dictum sit directe, sicut natura ipsa tulerit, invertatur ordo et idem quasi sursum versum retroque dicatur, deinde idem intercise atque permixte. Eloquendi autem exercitatio maxime in hoc toto convertenoratori et cum rerum et cum verborum momentis commutanda maxime est. Facit enim et dilucidam orationem et inlustrem et probabilem et suavem non verbis, sed varietate vocis motu corporis vultu, quae plu
Abbreviated transcription (Latin):
constructioq ũboꝵ. tum conuinctioib copuletur. tum dissolutionib.
quam relaxatur. Fiet etiã suauis oratio si aliquid aut tuum aut
in auditum. aut nouũ dicas. Delectat etiã quidꝗd sit admirabi¬
le maximeq mouet ea quae motũ aliquem animi miscet or̃o.
queq significat oratoris ip̃ius amabiles mores. qui expͥment᷑ aut si¬
gnando iudicio ip̃ius & humano ac libali. aut inflexione sermonis
aut agendi alterius aut minuendi sui causa: Aia dici ab oratore.
alia extimari uidentur.idq comitate fieri magis quã uanitate.
Sed sũt młta suauitatis precepta que orationem aut magis obscu¬
ram. aut minus probabilem faciũt. Itaq hoc etiã nob̵ loco ẽ ip̃is
quid causa postulet iudicandum: C. Reliquũ est gͥ ut dicas de cõ¬
ũsa oratione atq mutata. T. Est quidem id genus totum in cõmuta¬
tiõe uerboꝵ. quae simplicib inuerb̃ ita tractant᷑ ut aut ex uerbo

Expanded text:
constructioque verborum tum coniunctionibus copuletur tum dissolutionibus constructioque verborum tum coniunctionibus copuletur tum dissolutionibus quasi relaxetur. fiet etiam suavis oratio, cum aliquid aut inusitatum aut inauditum aut novum dicas. Delectat etiam quicquid est admirabile maximeque movet ea quae motum aliquem animis ciet oratio quaeque significat oratoris ipsius amabilis mores; qui exprimuntur aut signando iudicio ipsius et animo humano ac liberali aut inflexione sermonis si aut augendi alterius aut minuendi sui causa alia dici ab oratore alia existimari videntur idque comitate fieri magis quam vanitate. Sed sunt multa suavitatis praecepta, quae orationem aut magis obscuram aut minus probabilem faciunt. Itaque hoc etiam loco nobis est ipsis quid causa postulet iudicandum. C. Reliquum est igitur ut dicas de conversa oratione atque mutata. P. Est quidem id genus totum in commutatione verborum, quae simplicibus in verbis ita tractatur, ut aut ex verbo
Abbreviated transcription (Latin):
rei nisi ut dilucide dicas scruendo. Probabile autem ẽ genus orauois
si nõ nimis ẽ comptũ atq expolitum. Si est auctoritas aut pondus
inuerb snĩe uł graues uł apte oppinionib homium ac morib. Illu¬
stris ẽ aũt oratio. si et uerba grauitate delecta ponunt᷑ ⁊ translata
et suꝑlata. et ad nomen adiũcta & duplicata et idem significãtia atq
cõstituat pene añ oculos. hus enĩ maxime sensus attigit᷑. Sed eeteriˢ
da cadũt inhanc in lustrẽ omĩa. Est enĩ plus aliquãdo inlustre quã
illud dilucidum. altero fit ut intelligamꝰ altero fit ut uidere uide amͣ.
iunctos. neq iantes ⁊ sit circum scripta nõ longo anfractu. sed ad sp̃cm
uocis apto habeatq similitudinẽ aqualitatẽq uerboꝵ. tum excõtra¬
rus sũpta uerb crebra crebris paria parib respondeãt relatoq ad
idem uerbũ et geminata ac dupplicata uł etiã sepius iterata ponant᷑

Expanded text:
rei nisi ut dilucide dicas serviendo. Probabile autem genus est orationis, rei nisi ut dilucide dicas serviendo. Probabile autem genus est orationis, si non nimis est comptum atque expolitum, si est auctoritas ac pondusiae vel graves vel aptae opinio— nibus hominum ac moribus. inlustris est autem oratio, si et verba gravitate delecta ponuntur et translata et supralata et ad nomen adiuncta et duplicata et idem significantia atqueconstituat paene ante oculos; is enim maxime sensus attingitur, sed et cetda, cadunt in hanc inlustrem omnia. Est enim plus aliquanto inlustre quam illud dilucidum. Altero fit ut intellegamus, altero ut videre videamur. iunctos atque hiantis et sit circumscripta non longo anfractu sed ad spiritum vocis apto habeatque similitudinem aequalitatemque verborum, cum ex contrariis sumpta verbis verba paribus paria respondeant relataque ad idem verbum et geminata ac duplicata vel etiam saepius iterata ponantur
Abbreviated transcription (Latin):
quam ẜinonis cõsuetudo patit᷑ ornamꝰ . C. habeo desimplicib uerbis.
niĩc de coiuinetione quero : . Numeri quidam sũt in coniuictione ser¬
uandi cõseccutioq u̾bors numeros aures ip̃e metiuntur: ne aut nõ com¬
pleas uerbis. qđ ꝓposueris aut redũdes. Consecutio aut ne gñib. nuis.
personis. casib per turbetur oratio. Nam insimplicib u̾bis quod non
ẽ latinum sic in cõunctis qđ nõ ẽ consequens uituperandum ẽ Comũia
aut̃ simplicium coniunctoꝵq haec sũt quinq quasi lumina. dilucidũ.
breue. probabile. in lustre. suaue. dilucidum fiet usitatis u̾bis propruis
despositis circum scriptiõe concisa aut intermissione. aut concisione
uerbor. Obscurũ aut aut lomgitudine: aut contractione orationis.
uit ambiguitate. aut inflexione. aut mutatiõe u̾bors. Breuitas
autem conficit᷑ simplicib uerb̃. semel in una quaq re dicenda nulli

Expanded text:
quam sermonis consuetudo patitur ornamus. C. Habeo de simplicibus verbis, quam sermonis consuetudo patitur ornamus. C. Habeo de simplicibus verbis, nunc de coniunctione quaero. P. Numeri quidam sunt in coniunctione servandi consecutioque verborum. Numeros aures ipsae metiuntur, ne aut non compleas verbis quod proposueris aut redundes. Consecutio autem, ne generibus numeris temporibus personis casibus perturbetur oratio. Nam ut in simplicibus verbis quod non est Latinum, sic in coniunctis quod non est consequens vituperandum est. communia autem simplicium coniunctorumque haec sunt quinque quasi lumina, dilucidum breve probabile inlustre suave. Dilucidum fiet usitatis verbis propriis dispositis, aut circumscriptione conclusa aut intermissione aut concisione verborum; obscurum autem aut longitudine aut contractione orationis aut ambiguitate aut inflexione atque immutatione verborum. Brevitas autem conficitur simplicibus verbis, semel una quaque re dicenda, nulli
Abbreviated transcription (Latin):
rumq p̾cepta sũt . s. unum genus ẽ aloquendi sua sponte fusum. alteꝵ
ũ sum atq mutatum. prima uis ẽ insimplicib uerb̃ in coiĩctis scđa: simpli¬
cia ũba inuenienda sũt: coniũctio collocanda ẽ. & simplicia u̾ba ꝑtim
natiua sũt partim reꝑta. Natiua caque significata sunt sensu. Reper¬
ta que exhus facta sunt et nouata aut similitudine aut imitatione.
aut inflexione aut adiunctione ũboꝵ. Atq etiã est haec distinctio
inũbis. altera uera tractione. altera natura ut sit alia sonatiora gra¬
uidiora leuiora ⁊ quod admõ nitidiora. alia contra. Tractatione aut
cum aut propria sũmuntur uocabula rerũ. aut addita adnom̃. aut
noua. aut prisca. aut aboratore modificata et inflexa quod ad mõ.
qualia sũt ea que transferunt᷑ aut ĩmutant᷑ aut ca quib tamꝗͣ ab utimꝰ.
aut ea quae obscuramus. que incredibilit̾ tollimꝰ quaeq ad mirabilius

Expanded text:
rumque praecepta sint. P. Vnum genus est eloquendi sua sponte fusum; alterum rumque praecepta sint. P. Vnum genus est eloquendi sua sponte fusum; alterum versum atque mutatum. Prima vis est in simplicibus verbis, in coniunctis secunda. Simplicia invenienativa sunt partim reperta. Nativa ea, quae significata sunt sensu; reperta, quae ex eis facta sunt et novata aut similitudine aut imitatione aut inflexione aut adiunctione verborum. atque etiam est haec distinctio in verbis; altera natura, tractatione altera. Natura, ut sint alia sonantiora grandiora leviora et quodam modo nitidiora, alia contra; tractatione autem, cum aut prppria sumuntur rerum vocabula aut addita ad nomen aut nova aut prisca aut ab oratore modificata et inflexa quodam modo; qualia sunt ea quae transferuntur aut inmutantur, aut ea quibus tamquam abutimur, aut ea quae obscuramus, quae incredibiliter tollimus, quaeque admirabilius
Abbreviated transcription (Latin):
proponit cõcludit acriter. cõfirmat tabulis. deeretis testimonus. accu¬
ratiusq insimgulis cõmorat᷑ ꝑoratioĩs preceptisquae ad incitãdos aĩos
ualent. & in reliqua oratione paululum diggrediens de cursu dicendi
utitur et uehem̃tius inpoando. Est enĩ p̃positum ut iratum iudicem
efficiat.C. Quid faciendũ ecõtra reo: T. Contraria omĩa. Longe secus¬
a principia sumẽnda ad beniuolentiam conciliandam. Narrationes
aut amputande que lediit. aut reliquende si tote sũt moleste: fir¬
mam̃ta ad fidem posita. aut ꝑse diluenda aut obscuranda aut diggres¬
sionib obruenda. ꝑ orationes autem ad midiam cõferende .C. Semꝑ¬
ne igitur ordinem collocandi quẽ uolumus tenere possumus:T. Non
sane nam auditoris aures moderant᷑ oratori prudenti ⁊ prouido. et qͥ
respuunt imitandum ẽ. C. Expone de inceps que ip̃ius oratiois uerbo¬

Expanded text:
proponit, concludit acriter, confirmat tabulis decretis testimoniis accuproponit, concludit acriter, confirmat tabulis decretis testimoniis accuratiusque in singulis commoratur, eis orationis praeceptis, quae ad incitandos animos valent, et in reliqua oratione paulum digrediens de cursu dicendi utitur et vehementius in perorando. Est enim propositum, ut iratum efficiat iudicem. C. Quid faciendum est contra reo? P. Omnia longe secus. Principia sumenda ad benevolentiam conciliandam; narrationes aut amputandae, quae laedunt, aut relinquendae, si totae sunt molestae; firmamenta ad fidem posita aut per se diluenda aut obscuranda aut digressionibus obruenda; perorationes autem ad miscricordiam conferendae. C. Semperne igitur ordinem conlocandi quem volumus tenere possumus? P. Non sane; nam auditoris aures moderantur oratori prudenti et provido: eae quod respuunt immutandum est. C. Expone deinceps quae ipsius orationis verbo
Abbreviated transcription (Latin):
tionib delectatio finis est: uari sũt ordines collocandi. Nam aut
tempoꝵ seruabit᷑ gradus: aut gñerum distributiones. aut aminorib
admaiora adscend imus. aut amaiorib adminora delabim᷑. aut hoc
inequabili uarietate distimguimꝰ. cum parua magnis. simplicia con¬
unctis. obscura dilucidis. leta tristib: incredibilia probabilib inter¬
serimus: quaȩ in exornatiõem cadunt omĩa .C. Quid indelib̾atione:
od spectas: T. Principia uł nõ longa. uł sepe nulla. Sũt enĩ ad audien¬
dum qui delib̾ant sua ca ꝑati. nec mł̃tum sane sepe narrandũ ẽ. Es
enĩ narratio p̃teritarum reis aut presentium. suasio autem futuraꝵs.
Quare ad fidem ⁊ ad motũ adhibenda ẽ om̃iꝰ oratio.C. Quid iniudicuiꝰ q̃
est collocatio: T. Non eadem accusatoris & rei: accusator rerũ ordinẽ
persequit᷑. ⁊ singula argum̃ta quasi asta inmanu collocat. uehaem̃ter

Expanded text:
tionibus delectatio finis est, varii sunt ordines conlocandi. Nam aut tionibus delectatio finis est, varii sunt ordines conlocandi. Nam aut temporum servantur gradus aut generum distributiones; aut a minoribus ad maiora ascendimus aut a maioribus ad minora delabimur; aut haec inaequabili varietate distinguimus, cum parva magnis simplicia coniunctis obscura dilucidis laeta tristibus incredibilia probabilibus inteximus, quae in exornationem cadunt omnia. C. Quid, in deliberatione quid spectas? P. Principia vel non longa vel saepe nulla. Sunt enim ad audiendum qui deliberant sua causa parati. Nec multum sane saepe narrandum est . Est enim narratio praeteritarum rerum aut praesentium; suasio autem futurarum. Qua re ad fidem et ad motum adhibenda est omnis oratio. C. Quid, in iudiciis quae est conlocatio? P. Non eadem accusatoris et rei, quod accusator rerum ordinem persequitur et singula argumenta quasi hastas in manu conlocat, vehementer
Abbreviated transcription (Latin):
cationem adfidem accomodo questioĩs. Nam ẽ in proposito finis fideᷤ.
in causa et fides ⁊ motus. quare cũ de causa dixero inquo ẽ ꝓpositũ:
de utroq dixero. C. Quid habes gͥ de causa dicere:T. Auditoꝵ tria
gna distingui. Nam aut ascultator modo ẽ qui audit. aut disceptatõ
.i. rei sententiaq moderator. ita aut ut qui deleetet̾ audit: aut ut
statuat aliquid. Statuit aut̃ẽ aut de p̃teritis. ut iudex. aut de fu¬
turis ut senator: sic tria haec gn̾a: iudicui: de lib̾ationis: exornatioĩs:
quae quia in laudatione maxime cõfertur ꝓprium exinde habebit
lectationẽ in exornatione. In iudicio autẽ seuitiam: aut clem̃tiam
iudicis insuasione: aut spem: aut reformidationẽ delibertãtis .C. Cur
igitur hoc loco exponis gna causaꝵ: T.ut rationẽ collocandi usq ad
finem cuiuꝰꝙ accomodem: C. Qm̃ tandem modo: ł. Quia quib in ora¬

Expanded text:
cationem ad finem accommodo quaestionis. Nam est in proposito finis fides, cationem ad finem accommodo quaestionis. Nam est in proposito finis fides, in causa et fides et motus. Qua re cum de causa dixero, in quo inest propositum, de utroque dixero. C. Quid habes igitur de causa dicere? P. Auditorum eam genere distingui. Nam aut auscultator modo est qui audit aut disceptator, id est rei sententiaeque moderator; ita aut ut delectetur qui audit aut ut statuat aliquid. Statuit autem aut de praeteritis, ut iudex, aut de futuris, ut senator; sic tria haec genera iudici deliberationis exornationis; quae quia in laudationes maxime conferatur, proprium iam habet  P. Delectationem in exornatione, in iudicio aut saevitiam aut clementiam iudicis, in suasione aut spem aut reformidationem deliberantis. C. Cur igitur hoc loco exponis genera causarum? P. Vt rationem conlocandi ad finem cuiusque accommodem. C. Quonam tandem modo? P. Quia quibus in ora
Abbreviated transcription (Latin):
sũt quasi cõiuncta: aut que sũt quasi pugnãtia inter se: ut carum
rerum de quib agit᷑ cause ut causarũ euentus .i. que sũt effecta
de causis. ut distributioes. ut gna ꝑtium. gnum ue partes. ut primor¬
dia rerũ. & quasi p̾currentia in quib in est aliquid argum̃ti: ut rers
sum mem᷑ .T. ymo uõ scructabim᷑ ⁊ queremꝰ ex omĩb. sed adhibebimꝰ
quidem queriᷤᷤ sed plenius qđ uis explicabit᷑ cum ad oratiõis ip̃ius que¬
stioniumq rationẽ uenero.e. quid sequit᷑ igitur.T. Cum inueneris¬
collocare cuius in infinita questione ordo ẽ idem fere quẽ exposui
locoꝵ indiffinita aũt adhibenda sũt illa etiam quȩ ad motus aĩoꝵ
pertinent .C. Quomõ gͥ ista explicas : Habeo comunia p̃cepta fidem
faciendi ⁊ cõmouendi. qm̃ fides ẽ firma oppinio. Motus aũt animi in¬
citatio: aut ad uoluptatem: aut ad molestiã: aut adcupiditatem: aut

Expanded text:
sunt quasi coniuncta aut quae quasi pugnantia inter se; ut earum sunt quasi coniuncta aut quae quasi pugnantia inter se; ut earum rerum de quibus agitur causae; ut causarum eventus, id est, quae sunt effecta de causis; ut distributiones, ut genera partium generumve partes; ut primordia rerum et quasi praecurrentia, in quibus inest aliquid argumenti; ut rerum sumemus? P. Immo vero scrutabimur et quaeremus ex omnibus, sed adhibebimus quidem quaeris, sed plenius quod vis explicabitur, cum ad orationis ipsius quaestionumque rationem venero. C. Quid sequitur igitur? P. Cum invenerisconlocare; cuius in infinita quaestione ordo idem fere quem exposui locorum; in definita autem adhibenda sunt illa etiam quae ad motus animorum pertinent. C. Quo modo igitur ista explicas? P. Habeo communia praecepta fidem faciendi et commovendi. Quoniam fides est firma opinio, motus autem animi incitatio aut ad voluptatem aut ad molestiam aut ad cupiditatem aut
Abbreviated transcription (Latin):
insita que herent in ip̃al . C. Et testimoniaꝵ que gn̾a sũt: T. Diui¬
nũ & humanũ. diuinum ut oracula. ut auspicia. ut uaticinatione
et responsa sacerdotum: aurispicum cõiectoꝵs. Humanũ qđ specta¬
tur ex auctoritate. ex uoluntate. ex oratione. aut lib̃a. aut expreᷤ¬
sa inqua insũt scripta. Pacta. promissa. iurata. quesita .C. Que
sũt que dicis insita:T. Que infixa sũt reb ip̃is. tum extoto. tum¬
ad id de quo queritur. Sed ad id totum de quo disserit᷑ tum diffini¬
ferentia. Alia ex contrario: Alia exconiũctis: Alia ex ante cendẽ¬
tibus. alia ex consequentib. alia ex repugnãtibus. alia excausis.
Alia ex effectis. Alia ex cõꝑatione maioꝵ aut parium aut minorũ.
Ut diffinitio. ut cõtrarium. ut ea que sũt: aut ip̃i. aut cõtraria eius:
aut similia: aut dissimilia: aut cõsentanca: aut dissentanea. aut. q̃

Expanded text:
insita, quae inhaerent in ipsa re. C. Testimoniorum quae genera sunt? P. Diviinsita, quae inhaerent in ipsa re. C. Testimoniorum quae genera sunt? P. Divinum et humanum; divinum est ut oracula auspicia, ut vaticinationes et responsa sacerdotum haruspicum coniectorum; humanum, quod spectatur ex auctoritate, ex voluntate, ex oratione aut libera aut expressa, in quo insunt scripta pacta promissa iurata quaesita. C. Quae sunt quae dicis insita? P. Quae iura infixa sunt rebus ipsis, ut definitio, udisiuncta sunt. sed ad id totum de quo disseritur tum definiferentia, alia ex contrario, alia ex adiunctis, alia ex antecedentibus, alia ex consequentibus, alia ex repugnantibus, alia ex causis, alia ex effectis, alia ex comparatione maiorum aut parium aut minorum.ut definitio, ut contrarium, ut ea quae sunt aut ipsi aut contrario eius aut similia aut dissimilia aut consentanea aut dissentanea; ut ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
uultus: atq om̃is actus eloquendi cõĩs ẽ. sed earũ rerũ omiũ custo
memoria. C. Quid oratioĩs quot sũt partes: E. quattuor: eaꝵ due
ualent adrem docendam. ut narratio & cõfirmatio. Ad inpellendos
aĩos due. principiũ et poratio. C. Quid questio: quas nam habet ꝑteᷤ
T. infinitam quã cõsultationem appello. ⁊ definita quã causam noĩo.
coniã gͥ inuenire pͥmum ẽ oratoris. Quid queret: ⁊. ut inue¬
niat: quẽ ad modum faciat fidem iis quib uelit ꝑsuadere. & quemad
modum motus coꝵ animis afferat. C. quib reb fit fides:T. Argum̃tiꝰ
que ducunt᷑ ex locis. aut in re ip̃a insitis. aut assũptis. C. Q uos uocaᷤ
locos T. inquib latent argum̃ta. C. Quid c̃ argumentũ. T. Proba¬
bile inuertum adfaciendam fidem.C. Quomo iet̃ ouo gña ista da¬
uidis: T. Que sine arte putant᷑ ea remota appello. ut testimonia

Expanded text:
vultus atque omnis actio eloquendi comes est; earum rerum omnium custos vultus atque omnis actio eloquendi comes est; earum rerum omnium custos memoria. C. Quid? orationis quot sunt partes? P. Quattuor. Earum duae valent ad rem docendam, narratio et confirmatio; ad impellendos animos duae, principium et peroratio. C. Quid ? Quaestio quasnam habet partis? P. Infinitam, quam consultationem appello, et definitam, quam causam nomino. C. Quoniam igitur invenire primum est oratoris, quid quaeret? P. Vt inveniat, quem ad modum fidem faciat eis quibus velit persuadere, et quem ad modum motum eorum animis adferat. C. Quibus rebus fides fit ? P. Argumentis, quae ducuntur ex locis aut in re ipsa insitis aut adsumptis. C. Quos vocas locos? P. In quibus latent argumenta. C. Quid est argumentum? P. Probabile inventum ad faciendam fidem. C. Quo modo igitur duo genera ista dvidis? P. Quae sine arte putantur, ea remota appello, ut testimonia;
Abbreviated transcription (Latin):
TOCO mi pater latine exte audire ea que mihi tu
de ratione dicendi grece tradidisti modo tibi ẽ otium
& siuiꝰ.I. an est mihi cicero q ego malim quam te quã
doctissimũ esse. otium aũt primũ ẽ sũmum. Qm̃ aliqͥn
Comam exeũdi potestas data ẽ. De inde ista tua studia uł maximiᷤ
bccupationib mcis ante ferrem libenter .C. uis ne gͥ: ut me grece so¬
fies ordinc interrogare. sic ego te uicissim usdem de reb Latine inter¬
Srogem: .T. Sane si placet. sic cĩm & ego te meminisse intelligam.
que accepisti et tu ordine audies que requires. C. Quor in parteᷤ
distribuenda ẽ om̃is doctrina dicendi.E. tris. C. cedo quaᷤ . ł. primũ
in ip̃am uim oratioĩs: De inde orationẽ: tum in questionẽ C In quo
ẽ ip̃a uis .t. in reb & in uerbis: S et res ⁊ uerba inuenienda sũt et
collocanda prop̾e aut in reb inuenire. in ũbis eloqui dicit᷑. Colloca¬
re autem & si ẽ comunc. tam̃ ad inueniendum refertur. Uox motꝰ

Expanded text:
o, mi pater, Latine ex te audire ea quae mihi tu de ratione dicendi Graece tradidisti, si modo tibi est otium et si vis. PATER. An est, mi Cicero, quod ego malim quam te quam doctissimum esse? Otium autem primum est summum, quoniam aliquando Roma exeundi potestas data est; deinde ista tua studia vel maximis occupationibus meis anteferrem libenter. C. Visne igitur, ut tu me Graece soles ordine interrogare, sic ego te vicissim isdem de rebus Latine interrogem? P. Sane, si placet. Sic enim et ego te meminisse intellegam quae accepisti, et tu ordine audies quae requires. C. Quot in partis tribuenda est omnis doctrina dicendi? P. Tris. C. Cedo quas? P. Primum in ipsam vim oratoris, deinde in orationem, tum in quaestionem. C. In quo est ipsa vis? P. In rebus et in verbis. Sed et res et verba invenienda sunt et conlocanda. Proprie autem in rebus invenire, in verbis eloqui dicitur. Conlocare autem, etsi est commune, tamen ad inveniendum refertur. Vox motus
Abbreviated transcription (Latin):
ea qͥmõ de scripto sentẽtiaq p̾cepimꝰ cadem huc oia trañferemus
Expoite sũt ÷ omes oratorie pritiones que quidẽ emedia illa nr̃a ac
chademia effloruere. neq sine ea inueniri aut itelligi. aut tractan
possut. nam & ptiri ip̃m et definiri ⁊ argui ꝑuitiones diuidere
& uera afalsis. uerisimilia ab incredibilib diudicare & distimgue̾
et aut male supta aut male cõclusa reprehendere Ucadem uł am¬
guste disserere coꝵ ẽ dialetici q appelletur uł ut oratorẽ dec& la¬
te sxpmere illi cxerenatione a subrili disputãdi e⁊ copiose dicedi
stis. turpib quã potest hr̃e porator. sine illis maximaꝵ rerũ
artibus facultatem aut copiam. Quare hec tibi sint mi Ciccõ
que ex posui quasi uidicia fontiũ illoꝵ ad quossi nob̃ uꝰ dem
ducib aliis uc p̾ueneris tum & hec ip̃a melius & młto maiora

Expanded text:
Ita quae modo de scripto sententiaque praecepimus, eadem huc omnia transferemus. Ita quae modo de scripto sententiaque praecepimus, eadem huc omnia transferemus. expositae tibi omnes sunt oratoriae partitiones, quae quidem e media illa nostra Academia effloruerunt, neque sine ea aut inveniri aut intellegi aut tractari possunt. Nam et partiri ipsum et definire et ambigui partitiones dividere  efficiatur et vera a falsis, veri similia ab incredibilibus diiudicare et distinguere et aut male sumpta aut male conclusa reprehendere et eadem vel anguste disserere, ut dialectici qui appellantur, vel, ut oratorem decet, late expromere, illius exercitationis et subtiliter disputandi et copiose dicendi stis turpibus quam potest habere orator sine illis maximarum rerum artibus facultatem aut copiam ? Qua re haec tibi sint, mi Cicero, quae exposui, quasi indicia fontium illorum; ad quos si nobis eisdem ducibus aliisve perveneris, tum et haec ipsa melius et multo maiora
Abbreviated transcription (Latin):
exemplis inquib om̃is equitas ppenderet si uerb̃ legum ac nõ siñiꝰ
parcat᷑. Deinde genus huius mõi calliditatis & calupnie retrahi¬
tur inodium iudicis cũ quadam inuidiosa querela. Et si incid&:
in prudenti.e causa que nõ addelictũ sed adcausam neceitatemue
peruineat. quod genus paulo ante attigimus erit husdem equita¬
tis sentetus cõtra a cerbitatem uerboꝵ dep̾candum. Sinscripta.
inĩ sc se dissentirent tanta series artis ẽ & sic int̾ se sũt pleraq
cõnexa & apta. ut que paulo ante p̃cepta dedimꝰ ambigui queq
proxima sniꝰe et scripti. eadem adhoc genus cause t̾tium trafferã¬
tur. Nim quib locis in.ambiguo defendimꝰ cam significatioem quae
nos aduiuat. cisdem in cõtrariis legib nr̃a lex defedenda ẽ. deinde
est efficiendum : ut altius scripti snĩam: alteruiꝰ uerba defendamꝰ

Expanded text:
exemplis, in quibus omnis aequitas perturbetur, si verbis legum ac non sententiis exemplis, in quibus omnis aequitas perturbetur, si verbis legum ac non sententiis pareatur. deinde genus eius modi calliditatis et calumniae trahatur in odium iudicis cum quadam invidiosa querella. Et si incidet imprudentiae causa, quae non ad delictum, sed ad casum necessitatemve pertineat, quod genus paulo ante attigimus, erit eisdem aequitatis sententiis contra acerbitatem verborum deprecandum. Sin scripta inter sese dissentient, tanta series artis est et sic inter se sunt pleraque conexa et apta, ut, quae paulo ante praecepta dedimus ambigui quaeque proxime sententiae et scripti, eadem ad hoc genus causae tertium transferantur. nam quibus locis in ambiguo defendimus eam significationem quae nos adiuvat, eisdem in contrariis legibus nostra lex defendenda est. Deinde est efficiendum, ut alterius scripti sententiam alterius verba defendamus.
Abbreviated transcription (Latin):
sum quã alege explicari. Cur itascripserit si ita non senserit:
Cur cũ ea que plane scripta sũt neglexerit que nusꝗͣ scripta sin
proferat : Cur prudentissimos inscribendo uiros sũme stultitie
putet c̃e dapnandos. Quid inpedicrit scriptore quominus exci¬
peret illud qđ adũsarius tamꝗͣ exceptũ ẽet itase dicit secutum.
Utet᷑ exemplis huis quib idem scriptor. aut si id nõ poterit quib
lis futura dicet᷑ aut alia causa obtempandi alia abrogandi. dissc̃¬
tire adũsarii uocem atq legis. Deinde amplificandi ca d cosuãdi¬
legib. depiculo publicaꝵ reꝵ atq priuataꝵ cũ aliis locis. tũ in
porando maxime grauit̾ erit uchem̃terq dicendum. Ille aũt qui
nõ in uerb̾ aut licteris uimligis positã ce defendit. quodq nihil ex¬
ceperit ilege. laudabit ne diu̾ticula peccatis daretꝰ. atq ut exfac¬
to cuiusq legis iudex mẽtem interpetret᷑. Deinde erit utendum

Expanded text:
sum quam a lege explicari. Cur ita scripserit, si ita non senserit? sum quam a lege explicari. Cur ita scripserit, si ita non senserit? Cur, cum ea quae plane scripta sint neglexerit, quae nusquam scripta sint proferat? Cur prudentissimos in scribendo viros summae stultitiae putet esse damnandos ? Quid impedierit scriptorem quo minus exciperet illud, quod adversarius, tamquam si exceptum esset, ita se dicit secutum? vtetur exemplis eis quibus idem scriptor aut, si id non poterit, quibulis futura dicetur aut alia causa obteinperandi alia abrogandi; dissentire adversari vocem atque legis. Deinde amplificandi causa de conservandilegibus, de periculo publicarum rerum atque privatarum cum aliis locis tum in perorando maxime graviter erit vehementerque dicendum. ille autem quinon in verbis ac litteris vim legis positam esse defendet quodque nihil exceperit in lege laudabit, ne deverticula peccatis darentur atque ut ex facto cuiusque iudex legis mentem interpretaretur. Deinde erit utendum
Abbreviated transcription (Latin):
sipoterit ciusdem queq defend&: ip̃e eã rem ⁊ sñĩam quẽ uis pru¬
ꝓlanius eamq snĩam quã significari posse dicit nihil hr̃e aut cap¬
tionis aut uiti. Contraria aũt si probauerit fore ul mlt̾a uitiosa
stulta iniqua: cõtraria cõscquãt᷑. Lum aut aliud scriptor sensi ˢ¬
se uideret᷑ et aliud scripsisse: qui scripto nitat᷑ cũ re exposita recita¬
nõe uti opportebit: deinde instare adũsario. iterare nouare int̃¬
rogare. nũ aut scriptum neget. aut cõtrafactũ inficiatur. Post
iudicem adium scripti uoc&. Hac cofirmatione usus amplificet:
rem: legem laudari audaciamq cõfut & ciꝰ qui cũ palam cõtra
fecerit id q fateat᷑ ad sit tam̃ factumq defendat. Scinde infirm&:
defensionẽ quomͦ adu̾sarius aliud uoluisse: aliud sensisse scriptorẽ
aliud scripsisse dicat nõ ẽẽ ferendum aquãꝗͣ porius latori sen¬

Expanded text:
si potuerit, eiusdem; quamque defendet ipse, eam rem et sententiam quemvis prusi potuerit, eiusdem; quamque defendet ipse, eam rem et sententiam quemvis prulanius; eamque sententiam quam significari posse dicet nihil habere aut captionis aut viti; contrariam autem si probarint, fore uti multa vitiosa stulta iniqua contraria consequantur. Cum autem aliud sensisse scriptor videtur et aliud scripsisse, qui scripto nitetur, eum re exposita recitatione uti oportebit, deinde instare adversario, iterare renovare interrogare num aut scriptum neget aut contra factum infitietur. post iudicem ad vim scripti vocet. Hac confirmatione usus amplificet rem lege laudanda audaciamque confutet eius qui, cum palam contra fecerit idque fateatur, adsit tamen factumque defendat. Deinde infirmet defensionem, cum adversarius aliud voluisse aliud sensisse scriptorem, aliud scripsisse dicat, non esse ferendum a quoquam potius latoris sen
Abbreviated transcription (Latin):
Et qm̃ breuit̾ sũt apti fontes qi quidã equitatis. meditata nob̾ adhoc
c̃arum genus. ẽẽ debebũt ea: que dicenda erũt in oronib: de naͣ:
om̃i pte iuris. Si inprudentes aut necc̃ate. aut cãu quippiam
fecerĩt qđ nõ cõcederet᷑. huis qui sua sponte & uolitate fecissent
ad eius facti dep̾catiõem ingnosendi petenda uenia ẽ que sum¬
met᷑ explerisq locis eꝗtatis. Expositum ẽ ut potui breuissime
de om̃i cõtrou̾siaꝵ gn̾e. nisi pret̾ ea.: tu quid requiris: C Illud
qdem .T. Recte eni intelligis. isto enĩ exposito munꝰ promissi
om̃e confecero. Sũt gͥ ambigui duob adu̾sariis p̾cepta cõĩa. ut̃q eñi
ẽam significationẽ qua utet᷑ ip̃e dignã. scriptoris prudẽtia ẽẽ de¬
fendet. Sterq id qđ adu̾sarius exambigue scripto intelligendum.
c̃e dic&. aut absurdũ: aut inutile: aut iniquũ. aut turpe ẽẽ de fẽ¬
det: aut etiã discrepare eam aceteris scriptis ul alioꝵ uł maxĩe

Expanded text:
t aperti quasi fontes quidam aequitatis, meditata nobis ad hoc causarum genus esse debebunt ea quae dicenda erunt in orationibus de naomni parte iuris. Si imprudenter aut necessitate aut casu quippiam fecerit, quod non concederetur eis qui sua sponte et voluntate fecissent, ad eius facti deprecationem ignoscendi petenda venia est, quae sumetur ex plerisque locis aequitatis. Expositum est, ut potui brevissime, de omni controversiarum genere, nisi praeterea tu quid requiris. C. Illud P. Recte intellegis; isto enim exposito munus promissi omne confecero. Sunt igitur ambigui duobus adversariis praecepta communia. Vterque enim eam significationem qua nitetur ipse dignam scriptoris prudentia esse defendet; uterque id quod adversarius ex ambigue scripto intellegendum esse dicet aut absurdum aut inutile aut iniquum aut turpe esse defendet aut etiam discrepare cum ceteris scriptis vel aliorum vel maxime,
Abbreviated transcription (Latin):
ũbi se se urgeri q̃rat᷑. Quo ingñe pcensere poterit pleroq inueĩen¬
nisi plane erit absurda cã frequetatib. Amplificandi aũt cã q̃ aut
quãdo digrediet᷑ ac̃a dicere uolent aut ꝑ orabũt ea uł ad odium uł ad
midiam: uł ad oĩo aĩos uidicũ mouẽdos exhus quae sũt añposita sum¬
mũt᷑ simͦ reꝵ magnitudo hoĩum ue aut inuidia aut dignitaᷤ postula¬
bit. C. Habco ista. nũc ea quȩ qñ quale sit ꝗppiam disceptat᷑ quen
exutraq ꝑte deceat uelim audire . T. Confitẽtur inisto gñe qui arg¬
uũtur se id fecisse ip̃m in qͦ reprchendũt᷑: s& qm̃ iure se fecisse dicũt
iuris ẽ omĩs ratio nob̃ explicãdo. qđ diuidit᷑ induaᷤᷤ pͥmas partes. nam
atq legem & inutriuꝰq gnis uis indiuinũ & humanũ uis est distribu¬

Expanded text:
verbi sese urgeri queratur. Quo in genere percensere poterit plerosque invenienverbi sese urgeri queratur. Quo in genere percensere poterit plerosque invenien tamen reus, nisi plane erit absurda causa, frequentius. amplificandi autem causa quae aut cum degredientur a causa dicere volent aut cum perorabunt, eaodo animos iudicum movendos ex eis quae sunt ante posita sumentur, si modo rerum magnitudo hominumve aut invidia aut dignitas postulabit. C. Habeo ista; nunc ea quae, cum quale sit quippiam disceptatur, quaeri ex utraque parte deceat velim audire. P. Confitentur in isto genere qui arguuntur, se id fecisse ipsum in quo reprehenduntur; sed quoniam iure se fecisse dicunt, iuris est omnis ratio nobis explicanda. Quod et dividitur in duas primas partis, naturam atque legem, et utriusque generis vis in divinum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑceptionẽ ꝗͣ incohatam hẽbũt in aĩs coꝵ audic̃t magis et propͥuᷤᷤ
accesserit is uincat nec̃ce ẽ. Non ẽim argum̃tãdo tractat᷑ hoc genꝰ.
Sed tamꝗͣ explicãdo excutiendoq ũbo: ut si in reo pecunia abso¬
luto rursusq reuocato p̃uaricatorẽ acc̃ator esse definiat om̃eni
definitio tn accator snĩa legis nitetur. Negat c̃ĩm probari opportẽ
cos qui leges scripserĩt ne ratum hẽret᷑ udiciũ sitotũ corruptũ sit.
Siunus acc̃ator corruptꝰ sit nõ rescindere utit᷑ equitate utilitate¬
equa si scribenda lex sit quaq tũc cõplecteret᷑ inuidicus corrup¬
ita locuti sũt. suã diffinitiõem sñiamq cõfirm&. Atq accator
sit in hoc gn̾e caꝵ locus ille cõis minime eẽ cocedendum ut hus qui
de re cõfiteat᷑ ũbi se int̾petratiõe defendat. Defensor aũt de ea
ꝗͣ proposui eꝗtate nitat᷑ ⁊ ea cũ sccũ fateat᷑ nõ re s& depͥuatiõe

Expanded text:
propius accesserit, is vincat necesse est. Non enim argumentando tractatur hoc genus, sed tamquam explicando excutiendoque verbo, ut, si in reo pecunia absoluto rursusque revocato praevaricationem accusator esse definiat omnem definitio, tamen accusator sententia legis nitetur; negat enim probari oportere eos qui leges scripserint, ne ratum haberetur iudicium, si totum corruptum sit , si unus accusator corruptus sit, non rescindere; nititur aequitate utilitate quasi scribenda lex sit, quaeque tum complecteretur in iudiciis corrupita locuti sint suam definitionem sententiamque confirmet. atque accusatori sit in hoc genere causarum locus ille communis, minime esse concedendum, ut is qui de re confiteatur verbi se interpretatione defendat; defensor autem et ea quam proposui aequitate nitatur et ea cum secum faciat, non re sed depravatione
Abbreviated transcription (Latin):
Ago te tu li de do mo
patris tui dicit domi nus
et posui te pas ce re gre¬
gem po puli me i et fui
te cum in omni bus
ubicunq ambula sti. fre¬
mans regnum tu um ĩ

Expanded text:
Ego te tuli de domo patris tui, dicit Dominus, et posui te facere pascere gregem populi mei, et fui tecum in omnibus ubicunque ambulasti, firmans regnum tuum in
Abbreviated transcription (French):
eus ominum exauditor
est ipsẽ misit angelum su¬
um et tulit me de ouib
patris me ĩ ẽt unxit me
unctione misericor¬
dre sũ eͥu. Dominus
qui eripuit me de ore leonis
et de manu bestie li berauit
me. Et unxit. Eco nͣ¬
thabuit cluas uxores¬
nomen uni anna et
Dominus qui eripuit m̾e de o¬
re le. O nis et de mã¬
nu bestie liberauit. me¬
Pp se me eri piet dema¬
nib inimicoꝵ um me¬
or um. U̾ ¶Misit  deus
miscricordiam suam et ueri¬
tatem suam animam meã
eripuit de medio cauulor ũ
leonum. Ip se me Icii¬

Expanded text:
eus omnium exauditor est, ipse misit angelum suum, et tulit me de ovibus patris mei, et unxit me unctione misericorae suae. Vers. Dominus qui eripuit me de ore leonis, et de manu bestiae liberavit me. Et unxit. habuit duas uxorNomen uni Anna, etDominus qui eripuit me de ore leonis, et de manu bestiae liberavit meipse me eripiet de manibus inimicorum meorum. Vers. Misit Deus misericordiam suam et veritatem suam, animam meam eripuit de medio catulorum leonum. Ipse. Resp. P
Abbreviated transcription (Latin):
tem unam tristis qr
annam diligebat. Donu¬
nus autem concluserat
uuluam eius. Affligebat
quoq eam emula eius:
et uehementer augebat
u tantum ut exprobra¬
ret quod conclusisset do¬
minus uuluam eius.¬

Expanded text:
tem unam tristis quia Annam diligebat Dominus autem concluserat vulvam eius adfligebat quoque eam aemula eius et vehementer angebat in tantum ut exprobraret quod conclusisset Dominus vulvam eius
Abbreviated transcription (Latin):
Montes gelboe nec
ros nec pluuia ueniant su¬
per uos ubi cecide runt
fortes israhel. U Omnes
montes qui in circuitu eiꝰ
sunt uisitet domi nus agel¬
Ubi ceciderunt. Gloria. In¬

Expanded text:
Montes Gelboe, nec ros, nec pluvia veniat super vos, ubi ceciderunt fortes Israel. Vers. Omnes montes, qui in circuitu ejus sunt, visitet Dominus, a Gelubi ceciderunt. Resp.
Abbreviated transcription (Latin):
clie altero consurgen
u terra coram archa dñ
Caput autem dagon et
due palme manuũ eiꝰ abscise
orro autem dagon
truncus solus remã¬
serat in loco suo. Propter
hanc causam nõ calcanc
sacerdotes dagon ⁊ omnes
qui ingrediunt᷑ templũ
eius super limen dagon

Expanded text:
ie altero consurgentin terra coram arca Domini. Caput autem Dagon, et duae palmae manuum ejus abscissae orro Dagon truncus solus remanserat in loco suo. » Grhanc causam non calcant sacerdotes Dagon, et omnes qui ingrediuntur templum ejus, super limen Dagon
Abbreviated transcription (Latin):
uitate et percussit in secͥ¬
tiori parte natium azo¬
azotii huiuscemo¬
di plagam lixerunt
Non maneat archa dei
israhel aput nos q̃m clu¬
ra est manus eius super
nos et super dagon deum
nostrum.

Expanded text:
 et percussit in secretiori parte natium AzoAzotii hujuscemodi plagam, dixerunt: Non maneat arca Dei Israel apud nos: quoniam dura est manus ejus super nos, et super Dagon deum nostrum.
Abbreviated transcription (Latin):
Uturum est autem
ut quicunq reman¬
serit in domo tua ueni¬
at ut oretur ꝓ eo ⁊ offat
nũmum argenteum et
tortam panis clicatq. Dor¬
mite me obsecro ad unã
partem sacerdotalem ut co¬
medam bucellam panis.
uer autem Eco uiͣ
mo dñi erat preciosus.
In dieb illis non erat ui

Expanded text:
uturum est autem, ut quicumque remanserit in domo tua, veniet ut oretur pro eo, et offerat nummum argenteum, et tortam panis, dicatque: Dimitte me obsecro ad unam partem sacerdotalem, ut comedam bucellam panis. Puer autem Samuel Domini erat pretiosus; in
Abbreviated transcription (Latin):
retortis brachiis furta emi¬
nus romanus actus inge¬
cio inquit ille nõ fu¬
turum ut nũc cremer
nec passionis hoc genus da¬
tum est michi. et restat ĩ¬
gens quod fiat miraculũ.
Hec eiꝰ orsa. seqͦ ĩm̃sus fragor.
nubis ruẽtis. nymbꝰ undatĩ.
nigͦ p̃ceps. aqͣrũ flũie. ignes
obruit. alunt oliuo. semicõ¬
bustas faces. s iũcit. ymb̃iã

Expanded text:
retortis bracchiis furca eminus Romanus actus ingecio, inquit ille, ‘non futurum ut concremer, nec passionis hoc genus datum est mihi, et restat ingens quod fiat miraculum.’ haec eius orsa sequitur inmensus fragor nubis ruentis, nimbus undatim nigro praeceps aquarum flumine ignes obruit. aiunt olivo semicobustas faces, sed vincit imber iam
Abbreviated transcription (Latin):
nficat. A Qlu celorum coͥn¬
tines tħronos et abyssos in¬
tuieris domine rex regim mõ¬
tes ponderas terram palmo
concludis exaudi nos domi¬
neͥ in gemitib nõstris.

Expanded text:
nt. Qui coelorum contines thronos, et abyssos intueris, Domine Rex regum; montes ponderas, terram palmo concludis. Exaudi nos, Domine, in gemitibus nostris.
Abbreviated transcription (Latin):
ris meis. Decius iracundia
plenus iussit eum nudũ
fustib cecli. Beatꝰ laurentiꝰ
cum cederetur clamabat di¬
uel modo cognosco quia t¬
et non sentio tormenta tua.
Decus cesar clixit. Fustib
augete et date ad lat̾a eius
laminas ferreas ardentes

Expanded text:
s; Decius iracundia plenus . iussit eum nudum| fustibus cedi; Beatus laurentius cum cederetur clamabat| diuel modo cognosce . quia| tri. et non sentio tormenta tua;| Decius cesar dixit; Fustes augete et date ad latera eius . lami| nas ferreas ardentes
Abbreviated transcription (Latin):
go commissa est. plurimi
assueuerant quia in sepul¬
chro eius ut fertur nõ nisi
magna inuenitur qd̃ et
Dolem iusti cie regem
paritu rasupre mum stella
maria maris hodie pro¬
ad or tum. U. Cer̃nere diu¬
num lumen gaude. te
fide les. Stella. Gloua pa¬

Expanded text:
go commissa est plurimi asseverant, quia in sepulcro ejus ut fertur nonnisi manna invenitur, quod et lem justitiae, Regem paritura supremum, Stella, Maria, maris, hodie proad orium. Versus: Cernere divnum lumen gaudete fideles. Stella ma
Abbreviated transcription (Latin):
fertur. Ponite ergo in cor¬
dib ur̃is non premeclitari
quemadmodũ respondeatis.
fici et nbi constitui sci
lucidissimas mansio nes
bi requiel cunt sanctorum.¬
Ani me .U̾. Magnus do¬

Expanded text:
fertur: Ponite ergo in cordibus vestris non praemeditari quemadmodum respondeatis. ficiet, ubi constituisti lucidissimas mansiones, bi requiescunt sanctorumanimae. Vers. Magnus Do
Abbreviated transcription (Latin):
go enim dabo uobis os
et sapientiam cui nõ
poterunt resistere et contra¬
clicere omnes aclũsarii ur̃i
Ac si aperte membris siuis ĩ¬
firmantib dicat. Nolite t̾¬
reri nolite pertimescere. uos
ad cercamen acceclistis set
ego prelior uos uerba credi¬
tis set ego sum qͥloquor.

Expanded text:
go enim dabo vobis os et sapientiam cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversarii vestri. Ac si aperte membris suis infirmitatibus dicat: Nolite terreri, nolite pertimescere. Vos ad certamen acceditis, sed ego praelior; vos verba editis, sed ego sum qui loquor.