comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
largiatur beatꝰ & hylaris. Unusquisq qd p̾ualet tͥbuat: quia¬
nimirum est. unde gaudeat. scilicet qui dat parum. accipie
multum: sicut & dñs ꝓmittit dicens. Centuplũ accipiet: & u¬
tam et̾nam possidebit. Dat in qͣm nũmum: & comparat cele¬
ste regnum. Dat paruam pecuniam: & emit uitam et̾nam
Lenete gͦ uos ad elemosinam: quia sicut scͥptum ẽ. elemosia
de morte liberat. & qui eam fecerit. ñ ibit in tenebras. Unil¬
quisq quantũ p̾ualet: tantũ porrigat. Qui habet aurum
det aurum. Qui habet argentũ: d̃et argentum. Qui ĩ nõs
habet pecuniam: cum bono animo det bucellam pauꝑib:. &e si
non habet integram. ex eo quod habet frangat: ce partem ege¬
no tribuat. Sciat quia qͣmuis parum cum bono animo obtu¬
lerit: acceptabile deo erit. Dñs enim ñ copia largitatis. s beni¬
uolentia & deuotione delectat᷑ & pascit᷑. largientis. Ut autem

Expanded text:
largiatur beatus largiatur beatus nimirum est, unde gaudeat: scilicet, qui dat parum, et accipiet multum, sicut et Dominus promittit, dicens: Centuplum accipiet et vitam aeternam possidebit. Dat, inquam, nummum et conparat caeleste regnum; dat parvam pecuniam et emet vitam aeternam. Tenete ergo vos ad elemosinam, quia, sicut scriptum est, elemosina de morte liberat, et qui eam fecerit, non ibit in tenebras. Unusquisque quantum praevalet, tantum porrigat; qui habet aurum, det aurum, qui habet argentum, det argentum; qui vero non habet pecuniam, cum bono animo det pauperibus bucellam; et si non habet integram, ex eo quod habet frangat et partem egeno tribuat, sciatque, quia quamvis parum cum bono animo obtulerit, acceptabile Deo erit. Dominus enim non copia largitatis, sed benivolentia et devotione delectatur et pascitur largientis. Ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
si murmurauĩt. uel desꝑauit: rerũ parit̾ atq anime dampnun
incurret. S mͥ credite fr̃es: quia  ex toto corde semꝑ in dei tima¬
re ꝑmanseritis. & p̾cepta eiꝰ custodieritis. ita ut nulla ex gentili
consuetudine obseruetis. nichil uob̃ iam inimicꝰ nocere poterit
s omnia u̾ra ꝓsꝑabuntur. Recto enim xp̃iano. nͥ auguria ne
alia quelibet figm̃ta nocere possunt: quia ubi signum crucis
cum fide & timore di p̾cesserit. nichil ibi inmicꝰ nocere poterit.
Tepidis uͦ & negligentib. ideo nocere possunt: quia relinquentes
dei p̾cepta. ꝑ uite sue negligentiam praua exercendo oꝑa. ips
se demonum potestati.spontanea tradunt uoluntate. Quisi
in xp̃i seruitio ꝑseuerarent. & ꝑ eiꝰ solum confiderent auxiliũ
nichil ꝓrsus mali paterent᷑. Hec gͦ scientes. totis uirib uos ad q
sericordiam tenete: oꝑa bona semꝑ agite: & de substantia ur̃a
pauꝑib erogate. Qui plꝰ habet płꝰ tribuat: qui uͦ minꝰ. ex ipd

Expanded text:
urmuraverit, vel desperaverit, rerum pariter atque animae damnum incurret. Sed mihi credite, fratres, quia si ex toto corde semper in Dei timore permanseritis, et praecepta ejus custodieritis, ita ut nulla ex gentili consuetudine observetis, nihil vobis jam inimicus nocere poterit, sed omnia vestra prosperabuntur: recto enim Christiano nec auguria, nec alia quaelibet figmenta nocere possunt, quia ubi signum crucis cum fide et timore Dei praecesserit, nihil ibi inimicus nocere poterit; tepidis vero et negligentibus ideo nocere possunt, quia reliquentes Dei praecepta per vitae suae negligentiam prava exercendo opera, ipsi se daemonum potestati spontanea tradunt voluntate; qui si in Christi servitio perseverarent, et per ejus solum confiderent auxilium, nihil prorsus mali paterentur. Hoc ergo scientes, totis viribus vos ad Dei misericordiam tenete opera bona semper agite, et de substantia vestra pauperibus erogate; qui plus habet, plus tribuat, qui vero minus, ex ipso
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sunt duo uel tres congregati in noĩt meo: ibi sum in m¬
dio eoꝵ. Scancdala etiam fugite: quia dñs grauit᷑ notat
eum qui lites concrtat. dicendo. He homini illi: ꝑ quem scan¬
dalum uenit. Incompassionẽ uͦ proximi. illam sententiam
cenete: qua in eugło dicit᷑. Qui habet duas tunicas. det nõ
habenti: & qui habet escas. similit̾ faciat. Et illud. Date &e cla¬
bitur uobis. Dñicis semꝑ mem̃tote u̾bis: quib dicit᷑. Si manse¬
ritis in me. & u̾ba mea in uobis manserint: quodcũq petie

Expanded text:
Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in mUbi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum . Scandala etiam fugite, quia Dominus graviter notat eum qui lites concitat, dicendo: Vae homini illi per quem scandalum venit . In compassionem vero proximi illam sententiam tenete, qua in Evangelio dicitur: Qui habet duas tunicas det non habenti: et qui habet escas, similiter faciat . Et illud: Date et dabitur vobis . Dominicis semper mementote verbis quibus dicitur: Si manseritis in me, et verba mea in
Abbreviated transcription (Latin):
altat humiliabit᷑ &e qui se humiliat exaltabit᷑. Et itm. N iu
conu̾si fueritis. & efficiamini sicut pariuli: ñ intrabitis in
regnum celoꝵ. Iurandi etiam consuetudinẽ fundit omit¬
te: quia ualde in hac parte di preceptis contraitis. doño in
eugło ꝓhibente. Dico inquit uobis ñ iurare omnino neq¬
sit autem sermo ur̃ est est. ñ non. In iuriantib qͦ uosalm̃ pr
cepta p̾ferte: quib dicit᷑ dico uob̃ ñ resistere malo. s si quis
reꝑcusserit in dextera maxilla tua. p̃be illi & alt̾am: e qus
uult tunicam tuã tollere. remittas ei ae palliũ. Et it̃m. E
petit ate da ei: & qui tollit que tua st̃. ne repetas. Mand
utiq rationem illam necesse ẽ. teneatis: qm dñs p̃cepit al¬
tens. Cum oratis ñ in multiloquio s in secreto cordis orate
e pat̾ ũr qui uidet in absconso. reddet uobis. Scit in quit
uerba recolite. hec iuigit̾ p̃cepta reminiscimini. lbicumq
estis. memoriam xp̃i in colloquio miscete: quia ipse dicit

Expanded text:
tabitur . Et iterum, Nisi conversi fueritis et efficiamini sicut parvuli, non intrabitis in regnum coelorum . Jurandi etiam consuetudinem funditus omittite; quia valde in hac parte Dei praeceptis contraitis, Domino in Evangelio prohibente: Dico, inquit, vobis non jurare omnino, neqsio vobis non resistere malo; sed si quis te percusserit in dextera maxilla tua, praebe illi et alteram. Et qui vult tunicam tuam tollere, remittas ei et pallium . Et iterum: Qui petit a te, da ei; et qui tollit quae tua sunt, ne repetas . Orandi utique rationem illam necesse est teneatis, quam Dominus praecepit, dicens: Cum oratis non multiloquio, sed in secreto cordis orate; et Pater vester, qui videt in absconso, reddet vobis. Scit, inquit, charissimi, verba recolite, haec jugiter praecepta reminiscamini; ubicunque estis, memoriam Christi in colloquio miscete, quia ipse dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
bebis gr̃am: si ñ ledas aqͦ lesus es. Nullũ despicias. ñ egenum.
ĩ seruum: quia forfitañ melior ẽ apud dm qmͣ tu: &e quia
bonum. hoc feret a dño: siue seritus siue liber. Non detrahas fi
tuo. nec facias calumpniam proximo tuo. neq ꝑ uolentiam op¬
primas eum: s sicut ꝑ moysen dicit᷑. si pauꝑtate compulsus
uendid̾it se tibi frat᷑ tuus. ñ affligas eum ꝑ potentiam. more
seruoꝵ: s sicut timore di. age circa illum. Mem̃to qm & tu ser¬
uus es. Non odies fr̃em tuũ in corde tuo. s publice argue eu:
ut non habeas suꝑ illo peccatum. Hinc & dñs in eugło dict
Sipeccauit in te frat̾ tuus: corripe eum inter de &e ip̃m solũ
Et rursus. Si septies inquit in die peccauĩt. &e septies penitu¬
erit: dimitte illi. Et it̾m. Si offers inquit munꝰ tuum adal¬
tare. & ibi recordatꝰ fueris. quia frat̾ tuus habet aliquid ai¬

Expanded text:
bebis gratiam, si non laedas a quo laesus es. Nullum despicias, non servum, bebis gratiam, si non laedas a quo laesus es. Nullum despicias, non servum, non egenum: quia forsitan melior est apud Deum, quam tu; et quia bonum, hoc accipiet a Domino, sive servus, sive liber . Non detrahas fratri tuo, nec facias calumniam proximo tuo, neque per violentiam opprimas eum, sed sicut per Moysem dicitur: Si paupertate compulsus vendiderit se tibi frater tuus, non affligas eum per potentiam more servorum, sed cum timore Dei age circa illum. Memento quoniam et tu servus es. Non oderis fratrem tuum in corde tuo, sed publice argue eum, ut non habeas super illo peccatum . Hinc et Dominus in Evangelio dicit: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum solum . Et rursus: Si septies, inquit, in die peccaverit, et septies poenituerit, dimitte illi . Et iterum: Si offers, inquit, munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quia frater tuus habet aliquid ad
Abbreviated transcription (Latin):
quia xp̃c ꝓ te effudit sangͥnem. Satis te carum habuit: quẽ
tam caro p̾tio comparauit. Terreat te gehenne metꝰ: quo uł
sic possis abstinere aprauis oꝑib. Omn hora mortem ad ẽẽ
sꝑa: &e futura di iudicia suꝑ te uigit̾ formida. ut tͥ quod scͥp¬
tum ẽ. possit aptari. Beatus homo: qui semꝑ ẽ pauidus. Quod
male fecisti. dum potes emenda: dum ẽ licentia penite. Ueni¬
am ñ desꝑes si admeliora conu̾teris: quia deꝑatio peior est
omni peccato. Nullatenus gͦ de di miscd̃ia desꝑes: nec pꝰt cen¬
um peccata. nec pt mille crimina. quia nulla ẽ tam grauis
tulpa: que penitendo ñ habeat ueniam. Qmuis gͦ qͥsq te ir¬
ntet. qmuis conuitiet. qmuis in iuriam tͥ faciat: tu tace. paci¬
ens esto. nec rependas contumeliã: & meliꝰ tacendo uinces
inuriam. Cum maledicit᷑ tibi. tu benedic. & magnam ha¬

Expanded text:
quia Christus pro te effudit sanguinem, satis te charum habuit quem quia Christus pro te effudit sanguinem, satis te charum habuit quem tam charo pretio comparavit. Terreat te gehennae metus, quo vel sic possis abstinere a pravis operibus. Omni hora mortem adesse spera, et futura Dei judicia super te jugiter formida, ut tibi quod scriptum est possit aptari: Beatus homo qui semper est pavidus . Quod male fecisti, dum potes emenda, dum est licentia poenitentiae; veniam non desperes si ad meliora converteris, quia desperatio pejor est omni peccato; nullatenus ergo de Dei misericordia desperes, nec post centum peccata, nec post mille crimina, quia nulla est tam gravis culpa, quae poenitendo non habeat veniam. Quamvis ergo quisque te irritet, quamvis convicietur, quamvis injuriam tibi faciat; tu tace, patiens esto, nec rependas contumeliam; et melius tacendo vinces injuriam. Cum maledicitur tibi, tu benedic: et magnam ha
Abbreviated transcription (Latin):
um cõmittit: & ob hoc dignꝰ est a xp̃ianoꝵ consortio seꝑari
Qui siñ penitu̾it: et̾̃na illum famma sine remedio erucial
Quaꝑpt̾ xp̃iane fuge fornicationem: erubesce iam sub oculis
d̃i & angłoꝵ peccare. Capitalia cͥmina omni nisu detestare:
que sunt. sacrilegium. homicidium. adult̾ium: falsum testi¬
monium. furtum. rapina:suꝑbia.inuidia. auariciairacun¬
dia. & ebrietas. Hec sunt enim cͥmina: que m̃gunt hoĩes
in supplicium et̾num. Ex quib qͥcumq in se uł unum habere
cognoscit: si penitentiam ñ egĩt. sine ullo remedio in gehen¬
na ignis ardebit. Et ideo anima xp̃iana. uigila. ora. caue
semꝑ p̾dicta cͥmina: &e quicqͥd boni p̾uales. age ꝓ uita et̾na.
Aꝑi pauꝑib manũ tuam. ut xp̃c tibi aꝑiat ianuam suam:
& intres in gaudia paradysi. Noli ipse te tradere in ꝑditionẽ:

Expanded text:
erium committit; et ob hoc dignus est a Christianorum consortio separari: erium committit; et ob hoc dignus est a Christianorum consortio separari: qui si non poenituerit, aeterna illum flamma sine remedio cruciabit. Quapropter, Christiane, fuge fornicationem, erubesce jam sub oculis Dei et angelorum peccare. Capitalia crimina omni nisu detestare, quae sunt sacrilegium, homicidium, adulterium, falsum testimonium, furtum, rapina, superbia, invidia, avaritia, iracundia, et ebrietas; haec sunt enim crimina quae mergunt homines in supplicium aeternum: ex quibus quicunque in se vel unum habere cognoscit, si poenitentiam non egerit, sine ullo remedio in gehenna ignis ardebit. Et ideo, anima Christiana, vigila, ora, cave semper praedicta crimina, et quidquid boni praevales, age pro vita aeterna. Aperi pauperibus manum tuam, ut Christus tibi aperiat januam suam, et intres in gaudia paradisi: noli ipse te tradere in perditionem,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃c dilexit eccłiam. Et scdm eundem apłm. mulieres uirissi¬
is subiecte sint: & timeant sicut dm. Nec quisqͣm uir legi¬
timã uxorem quacumq ex occa sione dimittere p̾sumat:
quia sccdm sententiam cdñi. quicumq dimiserit uxorem suã
excepta fornicationis causa:facit eam mechari. Concubinas
etiam siue ante nuptias. siue pt nuptias habere ꝓhibemus
quia omnino illicitum est. Nam qui uxorẽ legitimã ducere
cogitat: dignum ẽ ut uirginitatẽ usq ad nuptias custoti¬
at: &e pt nuptias. nullam alt̾am p̃t̾ unam legitimam coniu
uet. sicut &e illam sibi seruare uult: nec peccet cum alia. sicit
nec suam uult cum alieno uiro peccares timens illud qd̃ iden
apłs terribilit̾ ꝓclamat. dicens. Fornicatores &e ad ulterosiu¬
dicabit ds. Quicquid enĩ de iure conubii mulierib ñ licet
nec uiris omnino licet. Nam qui ante legitimas nuptias
habere concubinam p̾sumit: peius peccat. qmͣ qui adult¬

Expanded text:
Christus dilexit Ecclesiam . Et secundum eumdem apostolum: Mulieres viris suis subjectae sint, et timeant sicut Deum . Nec quisquam vir legitimam uxorem ex quacunque occasione dimittere praesumat, quia secundum sententiam Domini: Quicunque dimiserit uxorem suam, excepta fornicationis causa, facit eam moechari . Concubinas etiam sive ante nuptias sive post nuptias habere prohibemus, quia omnino illicitum est: nam qui uxorem legitimam ducere cogitat, dignum est ut virginitatem usque ad nuptias custodiat, et post nuptias, nullam alteram praeter unam legitimam conjugvet, sicut et illam sibi servare vult; nec peccet cum alia, sicut nec suam vult cum alieno viro peccare, timens illud quod idem apostolus terribiliter proclamat, dicens: Fornicatores et adulteros judicabit Deus . Quidquid enim de jure connubii mulieribus non licet, nec viris omnino licet: nam qui ante legitimas nuptias habere concubinam praesumit, pejus peccat quam qui adult
Abbreviated transcription (Latin):
qua dñs sinũ pietatis sue assidue patefacit: & om̃s ad se reciꝑe¬
ꝓpenitentiam querit. Nam &e si adult̾ quis. aut meretͥx. aut
fur. aut ebriosus. aut mendax. uł etiã filioꝵ necator fuĩt: tantũ
recet̾o penitens caueat. & indulgebit illi altissimꝰ. Publicanum
de eugło & latronẽ. necñ & meretricẽ. s & paulũ sumite ad exẽ¬
plum: qui de semet ipso dicit. Priꝰ fui blasphemꝰ. & ꝑsequutor. &
contumelios s misccłiam di consecutꝰ sum: quia ignorans feci
mincredulitate. Et uos gͦ si quid forte ignorant̾ admisistis: re¬
parate uos queso dum licet ꝑ penitentiã. Confitemini dño in
totis p̾cordiis ur̃is: qm bonus est. Doleat uos ñ egisse qd̃ bonũ
est: & qui penitet ita peniteat. ut ult̾ius iam lugenda ñ com¬
quia si bene agitis. diciores eritis in celo. Deniq cauete. ne qͥs
urpem sermonẽ ex ore ꝓferat: & scd̃m apłm. fabulis uariis &¬

Expanded text:
quia Dominus sinum suae pietatis quia Dominus sinum suae pietatis per poenitentiam quaerit: nam et si adulter quis, aut meretrix, aut fur, aut ebriosus, aut mendax, vel etiam filiorum necator fuerit, tantum de caetero poenitens caveat, et indulgebit illi Altissimus. Publicanum de Evangelio, et latronem, necnon et meretricem, sed et Paulum sumite ad exemplum, qui de semetipso dicit: Prius fui blasphemus, et persecutor, et contameliosus; sed misericordiam Dei consecutus sum, quia ignorans feci in incredulitate . Et vos ergo, si forte ignoranter admisistis, reparate vos, quaeso, dum licet, per poenitentiam. Confitemini Domino in totis praecordiis vestris, quoniam bonus est: doleat vos non egisse quod bonum est. Et qui poenitet, ita poeniteat, ut ulterius jam lugenda non comquia si bene agitis, ditiores eritis in coelo. 20. Denique cavete ne quis turpem sermonem ex ore proferat: et, secundum Apostolum, Fabulis
Abbreviated transcription (Latin):
conu̾sionẽ ur̃am: ex diuinis oraculis ꝓlata sunt. Uigilate gͦ sal¬
licite: qͥa quanto ꝑximũ finẽ mundi diabolꝰ conspicit. tanto
crudeliꝰ contra xp̃ianos seuit. ut qͥa se cito dampnandũ cognol¬
cit. plꝰ sibi socios in penã multiplicet: cum qͥb utiq sine fine cti¬
cietur. Cauẽte gͦ attentiꝰ. & iugit̾ cum di timore c̃uersami¬
ni.scientes quia unꝰquisq nr̃m angłm dei habet. qͥ obser¬
uet iugit̾ que eg̾it. & si quidẽ beneagit. gaudiũ scõ angło
sibi ad herenti gignit. si uͦ mala oꝑa exercet. angłm sc̃m ase
me loquente introrsus ad uos redite: conscientias ur̃as discune
si dignas m̃tes anglici consortii geritis p̃indete: & si uos bonos
ac dignos deo conspicitis. de meritis ur̃is. ñqm suꝑba m̃te p̾su¬
matis.s magis de cet̾o cum humilitate cauete. Si uͦ peccatis uos
snoxios cernitis: nullatenꝰ desꝑate. Cantũ facite in corde pactũ
cum deo. ut iam ampliꝰ non peccetis. s fiducialit̾ ueniã sꝑate:

Expanded text:
ex divinis oraculis prolata sunt. Vigilate ergo sollicite, quia quanto proximum finem mundi diabolus conspicit, tanto crudelius contra Christianos saevit, ut quia se cito damnandum cognoscit, plus sibi socios in poenam multiplicet, cum quibus utique sine fine crucietur. Cavete ergo attentius, et jugiter cum Dei timore conversamini, scientes quia unusquisque vestrum angelum Dei habet qui observet jugiter quae egerit, et si quidem bene agit, gaudium sancto angelo sibi adhaerenti gignit; si vero mala opera exercet, angelum sanctumme loquente, introrsus ad vos redite, conscientias vestras discutite, si dignas mentes angelici consortii geritis praevidete, et si vos bonos ac dignos Deo conspicitis, de meritis vestris nunquam superba mente praesumatis, sed magis de caetero cum humilitate cavete. Si vero peccatis vos obnoxios cernitis, nullatenus desperate tantum facite in corde pactum cum Deo, ut jam amplius non peccetis; sed fiducialiter veniam sperate,
Abbreviated transcription (Latin):
dilatabitur suꝑ om̃s affines suos. atq magnificabitur:
& obtinebit subditione sua tria hec regna: &e sic uisio ha
comsummabitur. Hucusq eligius. S nosminime diffidere con¬
uenit. qum uerba eiꝰ consequant᷑ effectum: p̃sertim cum hec iã.
aliqua exparte completa cernamus. Cetera uͦ que ñdum im¬
pleta sunt: ex consideratione p̾cedentium. impleri eproximo
ñ dubitamus. Nam scđm eiꝰ sententiam. &e rex clodoneus in¬
fra paucum tempꝰ. hoc ẽ anticipans tͥginta dies. in pace obi¬
it: & eiꝰ demum relicta regina cum paruulis. paucis annis
regnum obtinens. pꝰtmodũ iure regio exempta. filios in pͥncipa¬
tum reliquit. ac non pt multos annos maior natu ex ipsis. qͥ
potissimum ius tenere uidebatur: dum quiete tranquilleq
regnaret. diem obiens. duos suꝑstites fr̾es reliquit. De uisis iã
quid agatur: soliꝰ dei iudicio definiri conuenit. Hec gͥ s &
alia plura his similia. que ꝓsequi longum ẽ: plerumq eligiꝰ¬

Expanded text:
s adfines suos atque magnificabitur et obtinebit sub ditione sua tria haec regna. Et sic visio haec consummabitur'. Huc usque Eligius. Sed nos minime diffidere convenit, quin verba eius consequantur effectum, praesertim cum haec iam aliqua ex parte completa cernamus. Cetera vero quae nondum impleta sunt ex consideratione praecedentium impleri e proximo non dubitamus. Nam secundum eius sententiam et rex Hlodoveus infra paucum tempus, hoc est anticipans triginta dies, in pace obiit, et eius demum relicta regina cum parvulis paucis annis regnum obtinens, postmodum iure regio exempta, filios in principatum reliquit, ac non post multos annos maior natu ex ipsis, qui potissimum ius teuere videbatur, dum quiete tranquillaeque regnaret, diem obiens, duos superstites fratres reliquit. De ipsis iam quid agatur, solius Dei iudicio definiri convenit. Haec igitur, sed et alia conplura his similia, quae persequi longum est, plerumque Eligi
Abbreviated transcription (Latin):
tis auxilium: Si inqm neglexeritis mͦ talia dei exhortam̃ta:
ñ effugietis tunc inferni torm̃ta. nec pot̾it uos aurum ce
argentum lib̾are. neq diuitie que nunc in angulis abs¬
uonditis: & ex quib arrogantes effecti. salutem ur̃am obli¬
mala : & quiescere faciam suꝑbiam impioꝵ: & arroganti¬
am fortium humiliabo. Et rursus admonet ditẽs Redite
p̾uaricatores ad cor: quiescite agere ꝑu̾se. disgte benefa¬
ere. succurrite opp̾sso. defendite pauꝑem &e uiduã: & pu¬
pillum & aduenam. nolite calumpniari. Hec gͦ fr̃es. in m̃¬
te retinete: hec magnoꝑe custodire festinate. Pugnate.
ut seꝑati a diabolo: conuingamini deo. qui uos redemit.
etiam & irrideant.xp̃ianitatis uos oꝑa sectari: ne conturbem¬
cogitationib sordidis. ur̃as animas custodite. quia dñs die
ustꝰ iudex: &e de cogitationib malis uidicat. Et hoc moneo

Expanded text:
tis auxilium? Si, inquam, neglexeritis modo talia Dei exhortamenta, tis auxilium? Si, inquam, neglexeritis modo talia Dei exhortamenta, non effugietis tunc inferni tormenta, nec poterit vos aurum et argentum liberare, neque divitiae, quae nunc in angulis absconditis, et ex quibus arrogantes effecti salutem vestram oblimala, et quiescere faciam superbiam impiorum, et arrogantiam fortium humiliabo . Et rursus admonet dicens: Redite, praevaricatores, ad cor ; quiescite agere perverse, discite benefacere; succurrite oppresso, defendite pauperem, et viduam, et pupillum, et advenam nolite calumniari . Haec ergo, fratres, in mente retinete, haec magnopere custodire festinate; pugnate ut, separati a diabolo, conjungamini Deo qui vos redemit: etiam et irrideant Christianitatis vos opera sectari, ne conturbemicogitationibus sordidis vestras animas custodite, quia Dominus Deus justus judex, et de cogitationibus malis judicat. Et hoc moneo,
Abbreviated transcription (Latin):
Odite malum &e diligite bonum: ut misereat᷑ dñs ur̃i. Ccce hoc
uel ipsum audite. Ipse etiam in eugłio peccatores consola¬
tur dicens. Non ueni uocare iustos: s peccatores inpenitentia.
Ipse it̃m monet dicens. Querite pͥmum regnum dei. & iusti¬
tiam eiꝰ: &e hec omnia adicient᷑ uobis. Et itm. Petite & dabit᷑
uobis: querite &e inuenietis. pulsate & aꝑiet᷑ uobis. Modo e¬
nim ꝓ ineffabili pietate sua. dñs ñ solum admonet. s & ro¬
gat. ut conũtamur ad eum. Audiamꝰ gͦ eum dum rogatne
si non facimꝰ. non audiat nos cum iudicabit. Audiamꝰ &e scͥp¬
turam clamantem: fili miserere anime tue: placens deo. Qͥ d
ad hec respondes humana fragilitas: D̾s rogat ut tumise¬
rearis. & ñ uis: Quomͦ te audiet in die necessitatis supplicantẽ.
cum tu eum ꝓ te ipso ñ audis rogantem: Si mͦ hec neglȩx¬
eritis fr̃es. quid facietis in die iudicii. uel ad cuiꝰ confugie¬

Expanded text:
Odite malum, et diligite bonum, ut misereatur Dominus vestri . Ecce hoc Odite malum, et diligite bonum, ut misereatur Dominus vestri . Ecce hoc vel ipsum audite. Ipse etiam in Evangelio peccatores consolatur dicens: Non veni vocare justos sed peccatores in poenitentia . Ipse iterum monet dicens: Quaerite primum regnum Dei et justitiam ejus, et haec omnia adjicientur vobis . Et iterum: Petite, et dabitur vobis; quaerite et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Modo enim pro ineffabili pietate sua Dominus non solum admonet, sed et rogat ut convertamur ad eum: audiamus ergo eum dum rogat, ne si non facimus, non audiat nos cum judicabit; audiamus et Scripturam clamantem: Fili, miserere animae tuae placens Deo . Quid ad haec respondes, humana fragilitas? Deus rogat ut tui miserearis, et non vis; quomodo te audiet in die necessitatis supplicantem, cum tu eum pro teipso non audis rogantem? Si modo haec neglexeritis, fratres, quid facietis in die judicii, vel ad cujus confugie
Abbreviated transcription (Latin):
te xp̃iane p̾cepta reuocent ad concordiam: Hec dulcia xp̃imi
dicam̃ta. curent odii uulnera: que si contempseris. t̾ribilem
in te sententiam retorques. qua dicit᷑. Omnis qui irascitur
fratri suo. reus erit iudicio: uel qui dixerit fr̃i suo racha. ai
fatue: reus erit gehenne ignis. Ecce audisti xp̃iane quid ti¬
meas: quid obserues. Habeto gͦ caritatem: tene pacientiã.
fuge discordiam: impone frenos lingue tue. ne trahat ad
gehennam animã tuã: quia scd̾m scripturã. mors & uitaĩ
manib lingue consistit: & uir linguosus ñ diriget᷑ suꝑ tec¬
moresq componite: sectamini semꝑ iustitiam: amate xp̃iu̾
cepta. Derelinquat impiꝰ uiam suam. &e reu̾tatur ad dñm
sicut ꝓpħa clamat. & miserebit᷑ eius: quia pius est adig¬
noscendum. Ipse enim admonet dicens. Conũtimini ad me
& sanabo adusiones ur̃as. Et rursus. Querite bonũ &e nes
malum. ut uiuatis: ce erit dñs ȩxercituum nob̾cum. Et itm.

Expanded text:
 praecepta revocent ad concordiam, haec dulcia Christi medicamenta curent odii vulnera: quae si contempseris, terribilem in te sententiam retorques, qua dicitur, Omnis qui irascitur fratri suo, reus erit judicio: vel, qui dixerit fratri suo, Racha, aut Fatue, reus erit gehennae ignis . Ecce audisti, charissime, quid timeas, quid observes. Habe ergo charitatem, tene patientiam, fuge discordiam, impone frenos linguae tuae, ne trahat ad gehennam animam tuam: quia secundum Scripturam, Mors et vita in manibus linguae consistit ; et Vir linguosus non dirigetcomponite; sectamini semper justitiam, amate Christi praecepta. Derelinquat impius viam suam, et revertatur ad Dominum sicut propheta clamat et miserebitur ejus; quia pius est ad ignoscendum . Ipse enim admonet dicens: Convertimini ad me, et sanabo adversiones vestras . Et rursus: Quaerite bonum, et non malum, ut vivatis; et erit Dominus exercituum vobiscum . Et iterum:
Abbreviated transcription (Latin):
tram: ce facta ẽ uelut mortua. Sicq uim maximã patiens de¬
mon. & sanguinẽ ꝑ os mulieris ex int̾nis uiscerib egerens. con¬
fusus exiuit ab ea: & aufugut a facie hominis cl̃i. Tumnc sc̃s eli¬
gius iussit alleuari mulierẽ: & benedicens aqͣm cũ oleo. dedit
spimento cognouerat. Itaq cũ sufficient̃ cuncta ꝓ quib ad¬
uenerat. explesset: omnibq sibi amicis & ep̃is in ꝓuincie par¬
ib uisitatis: nͨnon & domo aspasu sobolis inuini xp̃ianissimi

Expanded text:
terram, et facta est velut mortua; sicque vim maximam patiens daeterram, et facta est velut mortua; sicque vim maximam patiens daemon et sanguinem per os mulieris ex internis visceribus egerens, confusus exiit ab ea et aufugiit a facie hominis Dei. Tunc sanctus Eligius iussit allevari mulierem et benedicens aquam cum oleo dedit experimento cognoverat. Itaque cum sufficienter cuncta pro quibus advenerat explesset, omnibusque sibi amicis et episcopis in Provinciae partibus visitatis, necnon et domo Aspasii sobolis Juvini Chris
Abbreviated transcription (Latin):
set sc̃m uirũ: timore ꝑculsus & spumans ac pallens. dixit ad eũ.
Quid hic tu eligi :. Ad quem conu̾sus sc̃s eligiꝰ. dixit. Et qͥd adit
inmundissime diabole: In nomine iłlu xp̃i obmutesce: & exi
ab illo. Et continuo uehement̾ decerpens hominem: exiit abeo
Quindecĩ uͦ annis obsederat & cruciauerat uirũ: pessimꝰ ille
ampucius: quesita ẽ suꝑ ripam fluminis rodani. ce ꝑl¬
net ad p̃dium erchenb̾ti illustrissimi uiri. Erat autem ibi
semina quedam: infestuĩ diu demonẽ patiens. Quo in loco eligius
uationis gra basilicã ingressus: cum oratione expleta regrederet᷑.
occurrens ei mulier: cepit nom̃ eiꝰ crebriꝰ atq insolentiꝰ inclami¬
tare. Tunc eligiꝰ respiciens eam: mnisertꝰ eiꝰ. fixis in t̾ram genibus
orauit. Deinde conu̾sus ad eam dixit. Adiuro te maligne sp̃e.
obsides captiuũ. Et confestĩ ad eiꝰ uerbũ. collisit sp̃c mulierẽ in

Expanded text:
set sanctum virum, timore perculsus et spumans ac pallens dixit ad eum: set sanctum virum, timore perculsus et spumans ac pallens dixit ad eum: 'Quid hic tu, Eligi?' Ad quem conversus sanctus Eligius dixit: 'Et quid ad te, inmundissime diabole? In nomine Iesu Christi obmutesce et exi ab illo'. Et continuo vehementer decerpens hominem, exiit ab eo; quindecim vero annis obsederat et cruciaverat virum pessimus ille Ampucius, quae sita est super ripam fluminis Rodani et pertinet ad praedium Erchenberti inlustrissimi viri. Erat autem ibi femina quaedam infestum diu daemonium patiens; quo in loco Eligius orationis gratia basilicam ingressus, cum, oratione expleta, regrederetur, occurrens ei mulier, coepit nomen eius crebrius atque insolentius inclamitare. Tunc Eligius respiciens eam, misertus eius, fixis in terram genibus, oravit; deinde conversus ad eam, dixit: 'Adiuro te, maligne spiriobsides captivum'. Et confestim ad eius verbum conlisit spiritus mulierem in
Abbreviated transcription (Latin):
contempnendas: Qͥd fortiꝰ: qui int̾ francoꝵ ꝓt̾uam gentem.
barbarasq nationes. & arrogantiũ ꝓbrosas contumelias: sp̃m
semꝑ seruauit ĩuictum᷑. Quid temꝑantiꝰ. qui nobiliũ felicita¬
te spreta. maluit in humiliorib tuto gͥssu ꝑgere: qͣm pendu¬
lo gradu in sublimib fluctuare: Magnoꝑe ceenĩ concupiun
int̾ homines ẽẽ ingloriꝰ ut corã deo appareret głosus. Mente¬
q in xp̃o fundata. celestia potiꝰ qm terrena desiderans. huma¬
nam studiose. spreuit oblectationẽ: ut posset habere diuinam
in celestib consolationẽ. Int̾ huiꝰmodi itaq institutionis exer¬
citia: uir beatꝰ ex dono sci sp̃c. uirtutũ oꝑabat᷑ insignia.
numcupat᷑iadire debuisset. Cumq die quadã. nobili suo co¬
mitatu iter agens. partes eiꝰdem ꝓuintie ꝑ agraret: occurrit
ei uir quidã in.mundo. & nimis seuo repletꝰ spũ. Is cum uicdis¬

Expanded text:
contemnendas? Quid fortius, qui inter Francorum protervam gentem contemnendas? Quid fortius, qui inter Francorum protervam gentem barbarasque nationes, et arrogantium probrosas contumelias spiritum semper servavit invictum? Quid temperantius qui nobilium felicitate spreta, maluit in humilioribus tuto gressu pergere, quam pendulo gradu in sublimibus fluctuare? Magnopere etenim concupivit inter homines esse inglorius ut coram Deo appareret gloriosus; menteque in Christo fundata, coelestia potius quam terrena desiderans, humanam studiose sprevit oblectationem, ut posset habere divinam in coelestibus consolationem: inter hujusmodi itaque institutionis exercitia vir beatus exvintia nuncupatur, adire debuisset. Cumque die quadam nobili suo comitatu iter agens partes eiusdem Provintiae peragraret, occurrit ei vir quidam inmundo et nimis saevo repletus spiritu. Is cum vidis
Abbreviated transcription (Latin):
or in oratione feruentior. in lectione sollicitior. in sobria etate par¬
dor. in lacͥmarũ largitate ꝓfusior. in corꝑe honestior. in corde
sincerior: in mansuetudine moderatͥor. in compunctione feruen¬
tiorꝰ: in caritate iocundior. potuit umqͣm inueniri:.
recipuas deniq uirtutes. que possent hominẽ ad culmi¬
nis celsitudinẽ libent̾ subleuare: prudentiã scilicet iusti¬
dam. fortitudinẽ & temꝑantiã. ita in se connexas. sibiq mutuo
eoherentes excoluit: ut pene in singulis emineret.Habuit nem¬
pe prudentiã in discernendo: iustitiã in udicando. in arrepto
ꝓposito fortitudinẽ: in qualitate discretionis temꝑatiam. Quid
enĩ eo prudentiꝰ. qui contempta mundi stultitia xp̃m secutꝰ est
dei uirtutẽ. & dĩ sapientiã: Quid iustiꝰ. qui omni substantia
pauꝑib distributa. docuit diuitias ob xp̃i dilectionẽ penitꝰ ẽt

Expanded text:
or, in oratione ferventior, in lectione sollicitior, in sobrietate paror, in oratione ferventior, in lectione sollicitior, in sobrietate parcior, in lacrymarum largitate profusior, in corpore honestior, in corde sincerior, in mansuetudine moderatior, in compunctione ferventior, in charitate jocundior potuit unquam inveniri? Praecipuas denique virtutes quae possent hominem ad culminis celsitudinem libenter sublevare, prudentiam scilicet, justitiam, fortitudinem et temperantiam, ita in se connexas, sibique mutuo cohaerentes excoluit, ut pene in singulis emineret: habuit nempe prudentiam in discernendo, justitiam in judicando, in arrepto proposito fortitudinem, in qualitate discretionis temperantiam. Quid enim eo prudentius, qui contempta mundi stultitia Christum secutus est, Dei virtutem et Dei sapientiam Quid justius, qui omni substantia pauperibus distributa, docuit divitias ob Christi dilectionem penitus esse
Abbreviated transcription (Latin):
bat. Cuiq ut uocabulũ nominis. ita & uirtꝰ animi: &e celestium
gr̃arum magnificentia concordabat..¬
am qͥs eiꝰ habundantiã rigantis ingenii. contendat euol¬
uere: aut quis eiꝰ bona u̾bis ualeat explicare: qm fuit in
gmore dei fundatꝰ. in dissertione ꝓuidus. in consilio ꝓfundus.
in causa scl̃i eloquens. in uirtute humilitatis mirabilis: Astutꝰ
uixta ꝓpħam ce prudens: columbe simplicitatẽ ñ amittens. Que¬
nerabilem xp̃i sacerdotẽ.o imitabilem uirũ: pietate. misccłia &
caritate: que cotidie etiam inꝑfectis frigescit: in eo tamen usq
ad finẽ. aucta in dies ꝑseuerauit. Quis namq eiꝰ mansuetudinẽ.
quis puritatẽ. quis sp̃c feruorem. quis discretionẽ. quis benigni¬
tatem: quis postremo iugẽ meditationẽ. die noctuq in p̾ceptis
diuinis. u̾bis poterit explicare: Quis inqͣm eo ĩoꝑe dei prompti¬

Expanded text:
bat; cuique ut vocabulum nominis, ita et virtus animi et coelestium bat; cuique ut vocabulum nominis, ita et virtus animi et coelestium gratiarum magnificentia concordabat.am quis ejus abundantiam rigantis ingenii contendat evolvere; aut quis ejus bona verbis valeat explicare? Quam fuit in timore Dei fundatus, in dissertione providus, in consilio profundus, in causa saeculi eloquens, in virtute humilitatis mirabilis, astutus juxta Prophetam, et prudens, columbae simplicitatem non amittens? O venerabilem Christi sacerdotem! o imitabilem virum pietate, misericordia et charitate, quae quotidie etiam in perfectis frigescit, in eo tamen usque ad finem aucta in dies perseveraverit! Quis namque ejus mansuetudinem, quis puritatem, quis spiritus fervorem, quis discretionem, quis benignitatem, quis postremo jugem meditationem die noctuque in praeceptis divinis, verbis poterit explicare? Quis, inquam, eo in opere Dei prompti
Abbreviated transcription (Latin):
renouari. Nideres & ñnullos ad confessionẽ piaminum
concurrentes. & sagntis mnimici sauciosita ab eligio ueluti a
ꝑitissimo medico. redire sanos: ut nulla iam in eis cycatricũ
uulnera remanerent: nullaq pͥoris culpe eos delectatio comi¬
taret᷑. S quid diutiꝰ immoror: manifeste enim & euident̾. ad¬
erat ei diuina gr̃a: qua innumeros ad imitationẽ sui ꝓuo¬
cabat. Porro resplendebant in eũ uirtutes eximie: modestia
cum uerecundia. sapientia cum simplicitate. seueritas cum man¬
suetudine: doctrina cum humilitate. humilitas cum rigore: e cum
ẽẽt aliis misericors. sibi ipsi erat durissimꝰ: cet̾is qͦ piꝰ. sibi abstinendo
seuerꝰ: omnib largꝰ. sibi soli restrictꝰ. Int̾ cuiꝰ colloquia. sacra semꝑ re¬
sonabant u̾ba: qui de pace sollicitꝰ. de salute patrie curiosus. die
noctuq ꝓ quiete eccl̃iaꝵ que ubiq st̃: ac ꝓ pace pͥncipũ supplica¬

Expanded text:
renovari. Videres et nonnullos ad confessionem piaminum renovari. Videres et nonnullos ad confessionem piaminum concurrentes, et sagittis inimici saucios, ita ab Eligio veluti a peritissimo medico redire sanos, ut nulla jam in eis cicatricum vulnera remanerent, nullaque prioris culpae eos delectatio comitaretur. Sed quid diutius immoror? manifeste enim et evidenter aderat ei divina gratia, qua innumeros ad imitationem sui provocabat. Porro resplendebant in eo virtutes eximiae: modestia cum verecundia, sapientia cum simplicitate, severitas cum mansuetudine, doctrina cum humilitate, humilitas cum rigore; et cum esset aliis misericors, sibi ipsi erat durissimus; caeteris quoque pius, sibi abstinendo severus; omnibus largus, sibi soli restrictus: inter cujus colloquia sacra semper resonabant verba; qui de pace sollicitus, de salute patriae curiosus, die noctuque pro quiete Ecclesiarum quae ubique sunt, ac pro pace principum supplica
Abbreviated transcription (Latin):
currere: opes pauꝑib erogare. lib̾tates familie dare: aliaq
qm plurima bonoꝵ oꝑm p̾cepta sectari. O quanti eligii in¬
dustria. ab errore gentiliũ retracti. uenerabili xp̃i iuncti sum
gregi: Quanti exemplũ eiꝰ secuti. om̃s scłi illecebras respuents
beatam monachoꝵ uitã st̃ adepti: Quante nuelle eo suadẽ¬
usq sexus. annis singlis in paschali sollempnitate. qd ꝑ totũ
annum adquirere pot̾at: manib ꝓpͥis baptizans. sacro fon¬
te abluebat. Extrahebat enĩ tam dulcit̾. quam uirilit̾.a fau¬
cib inimici: uiros cũ mulierib. senes cum iunenib. salubria
q monita assidue tradens: innumeros conu̾tebat ad uian
salutis. Uideres plerũq int̾ multas infantiũ turbas. anus
decrepita ualde etate. cuncta tͥmula m̃bra. canescente ca¬
pite.rugata fronte:necnon uiros eiꝰdem senectatis. sub manis¬
b eiꝰ in fonte sacro renasci qͦdam mͦ. ac subito albis indutos

Expanded text:
currere, opes pauperibus erogare, libertates familiae dare aliaque currere, opes pauperibus erogare, libertates familiae dare aliaque quam plurima bonorum operum praecepta sectari. O quanti Eligii industria ab errore gentilium retracti, venerabili Christi iuncti sunt gregi! Quanti exemplo eius secuti, omnes saeculi inlecebras respuentes, beatam monachorum vitam sunt adepti! Quantae puellae, eo suadenusque sexus annis singulis in paschali sollemnitate, quod per totum annum adquirere poterat, manibus propriis baptizans sacro fonte abluebat! Extrahebat enim tam dulciter quam viriliter a faucibus inimici viros cum mulieribus, senes cum iuvenibus, salubraque monita assidue tradens, innumeros convertebat ad viam salutis. Videres plerumque inter multas infantium turbas anus decrepita valde aetate, cuncta tremulas membra, canescente capite, rugata fronte, necnon viros ejusdem senectutis sub manibus ejus in fonte sacro renasci quodammodo, ac subito albis indutos
Abbreviated transcription (Latin):
tib teneret disciplinam: frequent̾ ab ingrato ce ꝑfido ppło
lacessitꝰ. & pene usq ad contumeliã ꝓuocatꝰ. nullatenus a
cepta doctrina arcebat᷑. s magis ipse linis. patiens. humilis.
emitis: ꝓ eis dñm dep̾cabat᷑. Nam cum circum quaq rura
lustraret: in enarrabili subtilitate. blande atq composite de¬
sides barbaroꝵ animos. & minꝰ despe fut᷑a sollicitos. sollerti sa¬
tis studio.ũbis blandis nitebatur stimulare. atq ad amo¬
rem suꝑne patrie accendere: p redicans infestis pacẽ. uiolen¬
tis quietem. ferocib lenitatẽ: docens om̃s in unũ ad eccł̃iam coire.
monasteria construere: atq in bonis actib deo sedule seruire.
Ad cuiꝰ uidelicet hortatum. ita ñnulla ꝑmutata ẽ barbaries: it
subito inarido & squalenti campo. uideret᷑ fecunda seges: e
ubrima messis surrexisse. Hideres complures ad penitentiam

Expanded text:
tibus teneret disciplinam, frequenter ab ingrato et perfido populo tibus teneret disciplinam, frequenter ab ingrato et perfido populo lacessitus et paene usque ad contumeliam provocatus, nullatenus a coepta doctrina arcebatur, sed magis ipse lenis,- patiens, humilis et mitis pro eis Dominum depraecabatur. Nam cum circum quaque rura lustraret, inenarrabili subtilitate blande atque conposite desides barbarorum animos et minus de spe futura sollicitos sollerti satis studio verbis blandis nitebatur stimulare atque ad amorem supernae patriae accendere; praedicans infestis pacem, violentis quietem, ferocientibus lenitatem; docens omnes in unum ad ecclesiam coire, monasteria construere atque in bonis actibus Deo sedule servire. Ad cuius videlicet ortatum ita nonnulla permutata est barbaries, ut subito in arido et squalenti campo videretur faecunda seges et uberrima messis surrexisse. Videres conplures ad penitentiam
Abbreviated transcription (Latin):
pulis in argum̃tum monstrauit. Corpꝰ deniq sicut martyrẽ
decuit. elegant̾ composuit: atq mausolẽũ urbane desuꝑ fa¬
bricauit. Suessionis qͦ ciuitate. scõs mr̃es & germanos. crispi¬
num ce crispinianũ: ex quadã cripta ꝓlatos. mirifice compo¬
suit: eoꝵq memoriam. insigni ornam̃to decorauit. Necnon ⁊
beluacus municipio. beatũ martyrẽ lucianũ. collegã qͦndam
sc̃i quintini inuentũ: similit̾ fabricauit atq composuit. S &
alias qͣm multas. memoriis sc̃oꝵ impendit diligentias: q̃ nunc
ñ sufficit narrantis euoluere lingua
ultum p̾terea in flandris laborauit: iugi instantia an¬
dou̾pis pugnauit. multosq erroneos sueuos conũtit.
fanañ nulla xp̃i clipeo ꝓtectꝰ. cum apłica auctoritate destru¬
xit. ido latriam qͦ diu̾si gen̾is. ubicumq inuenit funditus
subruit. Int̾ hec autem. cum semꝑ sobriã religiosis uirtu¬

Expanded text:
pulis in argumentum monstravit. Corpus denique, sicut martyrem pulis in argumentum monstravit. Corpus denique, sicut martyrem decuit, eleganter composuit; atque mausoleum urbane desuper fabricavit. Suessionis quoque civitate, sanctos martyres et germanos Crispinum et Crispinianum ex quadam crypta prolatos mirifice composuit, eorumque memoriam insigni ornamento decoravit. Necnon et Belvacus municipio, beatum martyrem Lucianum, collegam quondam sancti Quintini, inventum similiter fabricavit atque conposuit; sed et alias quam multas memoriis sanctorum inpendit diligentias, quae nunc non sufficit narrantis evolvere lingua. 8. Multum praeterea in Flandris laboravit, iugi instantia Andoverpis pugnavit multosque erroneos Suevos convertit ; fana nonnulla Christi clipeo protectus cum apostolica auctoritate destruxit; idolatria quoque diversi generis, ubicumque invenit, funditus subruit. Inter haec autem cum semper sobriam religiosis virtu
Abbreviated transcription (Latin):
stulit: atq in radice dentis. guita sanguinis exiuit. Clauos
quoq mire magnitudinis. quos temꝑe passionis eiꝰ ꝑsecu¬
tores corꝑi infixerant: ex cerebro cet̾isq artub abstractos.
sibi ꝓ reliquiis sequestrauit. Capillos etiam pulcherrimos. e¬
liquiis separatos delegauit. Deinde oloserico p̃tiosissimo ob¬
uolutũ. compositũq honestissime corpꝰ: sũma cum diligen¬
tia citra altare transposuit. Tumbã deniq ex auro argent¬
q & gẽmis. miro oꝑe desuꝑ fabricauit: eccłiam q q̃ exigis¬
conuentib popłi uidebat᷑. exinio opificio ampliatã decora¬
uit. Ipse demũ ex reliquiis quas a scõ corꝑe sequestrauerat. mul¬
ta loca condiuit: multimodãq medelã diu̾sis egritudinum
incõmodis. easdem inpartiendo p̾buit.
nit in t̾ritorio medenantẽ se uico sacilinio: sc̃m mar¬
tyrem piatonẽ. Cui similit̾ clauos ꝓlixos ex corꝑe ablatos: po¬

Expanded text:
stulit, atque in radice dentis gutta sanguinis exivit. Clavos stulit, atque in radice dentis gutta sanguinis exivit. Clavos quoque mirae magnitudinis, quos tempore passionis eius persecutores corpori infixerant, ex cerebro ceterisque artubus abstractos, sibi pro reliquiis sequestravit. Capillos etiam pulcherrimos reliquiis separatos delegavit. Deinde olosirico praetiosissimo obvolutum conpositumque honestissime corpus summa cum diligentia citra altare transposuit ; tumbam denique ex auro argentoque et gemmis miro opere desuper fabricavit. Ecclesiam quoqueconventibus populi videbatur, eximio opificio ampliatam decoravit. Ipse demum ex reliquiis, quas a sancto corpore sequestraverat, multa loca condivit, multimodamque medelam diversis aegritu linum incommodis easdem impartiendo praebuitnit in territorio Medenantense, vico Sacilinio, sanctum martyrem Piatonem, cui similiter clavos prolixos ex corpore ablatos po
Abbreviated transcription (Latin):
odoris fraglantia cum inmenso lumine ex eo manauit. ut
etiã ipse sc̃s eligiꝰ. fulgore luminis odoreq inenarrabili ꝑcul¬
sus: iux subsistere potuisset. Nam & globꝰ splendoris. qui ex
tumulo adictũ ferientis ꝓcessit: tantã uim sue claritatis sp̃a¬
sit: ut cunctoꝵ astantium optutib ocłoꝵ retonsis: partem
maximã regionis illiꝰ in diei claritatẽ mutaret. Unde om̃s
quos eadem hora uigilare contigerat. quiq rei causã igno¬
rabant: magnũ qͦddam datum celitꝰ signũ estimabant. Erat
enĩ transacta media nox: & nox quidẽ obscura ualde &e ca¬
ligosa. S ꝓcedente fulgore. quasi lux diei ad tempꝰ resplen¬
duit: & in temꝑe claritas recessit. Tunc gͦ sacrũ inuentum
corpꝰ. eligiꝰ cum gaudio lacͥmabili exosculat᷑: ac de ꝓfunda
tellure eleuato. reliquias sibi undecumq concupiuit. segͤga¬
uit. Dentes etiam ꝓ languentiũ medela. ex maxilla sc̃a ab¬

Expanded text:
odoris flagrantia cum inmenso lumine ex eo manavit, ut odoris flagrantia cum inmenso lumine ex eo manavit, ut etiam ipse sanctus Eligius fulgore luminis odoreque inenarrabili perculsus vix subsistere potuisset. Nam et globus splendoris, qui ex tumulo ad ictum ferientis processit, tantam vim suae claritatis sparsit, ut, cunctorum adstantium obtutibus oculorum retunsis, partem maximam regionis illius in diei claritatem mutaret. Unde omnes, quos eadem hora vigilare contigerat, quique rei causam ignorabant, magnum quoddam datum caelitus signum aestimabant. Erat enim transacta media nox et nox quidem obscura valde et caligosa, sed procedente fulgore quasi lux diei ad tempus resplenduit et in tempore claritas recessit. Tunc ergo sacrum inventum corpus Eligius cum gaudio lacrimabili exosculatur, ac de profunda tellure elevato, reliquias sibi undecumque concupivit segregavit, dentes etiam pro languentium medella ex maxilla sancta ab
Abbreviated transcription (Latin):
to oꝑi ꝑsistens. cũ aditores eiꝰ ꝑ diu̾sa eccłie loca temptando
dscurrerent: nullãq inueniendi spem caꝑent. lenit̾ ille om̃s
compescens. unũ eis locũ quo nulla ẽẽ suspitio pot̾at: in poste¬
nore eccłie parte. effodiendũ designat. Tunc omniũ labore
ibi conu̾so: libent̾ uissis obtemꝑant: Defossaq iam in altum
ultra pedes decẽ. seu ampliꝰ terra: ab spe it̾m inueniendi cor¬
bis destituunt᷑. Et cum tercia iam nox media fluxisset: arre¬
bd eligiꝰ tam sarculo. reiecto q amfibalo: cepit totis uirib.
cum cereis & cum lampadib. t̾ram scĩs effõdere manib. Cũq pau¬
lulũ ima fosse declinans. in latꝰ caũne scabare humũ cepisset:
mox reppit cũbum sane uet̾rimũ: tegentẽ corpꝰ sacratũ. Tunc
gaudio magno repletꝰ. cum sartulo quẽ manu gestabat aui¬
dissime latꝰ ferisset sepulchri: confestim forato tumulo. tanta

Expanded text:
to opere persistens, cum adiutores eius per diversa ecclesiae loca temptando to opere persistens, cum adiutores eius per diversa ecclesiae loca temptando discurrerent nullamque inveniendi spem caperent, leniter ille omnes conpescens, unum eis locum, quo nulla esse suspicio poterat, in posteriora ecclesiae parte effodiendum designat. Tunc omnium labore ibi converso libenter iussis obtemperant, defossaquae iam in altum ultra pedes decem seu amplius terram, ab spe iterum inveniendi corporis destituuntur, et cum tertia iam nox media fluxisset, arrepto Eligius sarculo reiectoque amfibalo coepit totis viribus cum cereis et cum lampadibus terram sanctis effodere manibus. Cumque paulolum ima fossae declinans, in latus cabernae scabare humum coepisset, mox repperit cumbum sanae veterrimum, tegentem corpus sacratum. Tunc gaudio magno repletus, cum sarculo quem manu gestabat avidissime latus ferisset sepulchri, confestim forato tumulo, tanta
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ñ me dignabit᷑ tanto thesauro. tantũq mͥ desiderato frau¬
dare. Cunc gͦ attentiꝰ ꝑsistens. leuauit triduanũ ieiunium: atq
prius quicqͣm alimonie accepturũ: qm mereret᷑ desideratum
ꝑciꝑe uotum. Tanta namq erat ei fides. tantaq constantia:
ut plerumq sic facienda p̾ueniret. tanqͣm iam facta crederet.
Et ñ numqͣm ita cum deo. quemadmodũ cum terreno suo lo¬
quebat᷑ dño: ac ꝓpositum quod ipse statueret. id deo complere
indubitant̾ crederet. Unde etiam cũ a multis dehortaretur.
dicebat. Tu inquit dñe iħu. qui omnia nosti pͥusqm fiant: tu
sas quod nisi manifestatũ ostenderis mͥ corpꝰ huiꝰ testis tui. qͥ
ꝓpt̾ nomen sc̃m̃ tuum passus ẽ. qͣmqͣm sim indignꝰ. ñqm tam̃
plebis huiꝰ ep̃atum geram: s exul potiꝰ ab hac ꝓuintia ꝓ cul se¬
cedam. ubi ut dignum ẽ. int̾ bestias moriar. Quid multa: cep¬

Expanded text:
quod non me dignabitur tanto thesauro tantumque mihi desiderato frauquod non me dignabitur tanto thesauro tantumque mihi desiderato fraudare'. Tunc ergo adtentius persistens levavit triduanum ieiunium, atqueprius quicquam alimoniae accepturum, quam mereretur desideratum percipere votum. Tanta namque erat ei fides tantaque constantia, ut plerumque sic facienda praeveniret, tamquam iam facta crederet, et nonnumquam ita cum Deo quemadmodum cum terreno suo loqueretur domino ac propositum, quod ipse statueret, id Deo complere indubitanter crederet. Unde etiam cum a multis deortaretur, dicebat: 'Tu', inquid, 'domine Iesu, qui omnia nosti, priusquam fiant, tu scis, quod nisi manifestatum ostenderis mihi corpus huius testis tui, qui propter nomen sanctum tuum passus est, quamquam sim indignus, numquam tamen plebis huius episcopatum geram, sed exul potius ab hac provintia procul secedam, ubi ut dignum est inter bestias moriar'. Quid multa? Coep