comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alug̃. Et scm̃ est in uia ad refer¬
tionem obuiauit ei angłs et
querebat eum occidere ⁊ assũpto
sephora calculo circũcidit p̃pu-¬
cium filii sui et ꝑcidit ad pedes
eius ⁊ dixit. stetit sangus cir-¬
cumcisionis infantis mei et re-¬
cessit ab eo ꝓpter hoc qd̾ dixit. de¬
siit sanguis eiꝰ circũcisionis pri¬
mum queritur quem uolebat
angłs occidere utrum moysen
qr dictum est occurrit ei ange¬
lus et querebat eum occidere
nam cui putatur occurrisse nͥ
rum querebat occidere cui mat̾
curũcidendo subuenit ut intel¬
ligatur occidere uoluisse infã¬
tem qr nõ erat circũcisus ⁊ hac¬

Expanded text:
est: et factum est in uia ad refectionem obuiauit ei angelus et quaerebat eum occidere. et adsumto Sepphora calculo circumcidit praeputium filii sui et procidit ad pedes eius ut dixit: stetit sanguis circumcisionis infantis mei. et recessit ab eo, propter quod dixit: desiit sanguis circumcisionis, primum quaeritur, quem uolebat angelus occidere, utrum Moysen, quia dictum est: occurrit ei angelus et quaerebat eum occidere. nam cui putabitur occurrisse. nirum quaerebat occidere, cui mater circumcidendo subuenit, ut ob hoc intellegatur occidere uoluisse infantem, quia non erat circumcisus, a
Abbreviated transcription (Latin):
quid ergo est qd̃ filii uerenda
patris suꝑiectis dorso paliis au¬
si cõueniendo oꝑiunt nisi qd̃
bonis subditis sic p̃positoꝵ suoꝵ
mala displicent ut aliis nota
occultent: oꝑimentũ auersi de¬
ferunt qr diindicantes factũ
⁊ uenerantes magistrũ nolũt
uidere qd̃ tegunt.

Expanded text:
Quid est ergo quod filii verenda patris superjectis dorso palliis aversi veniendo operuerunt, nisi quia bonis subditis sic praepositorum suorum mala displicent, ut ab aliis nota occultent: operimentum aversi deferunt, quia dijudicantes factum, et venerantes magistrum, nolunt videre quod tegunt.
Abbreviated transcription (Latin):
lug̃. stola prima aut iusticia
est de qua lapsus ẽ łsi corporalẽ
ĩmortaliratẽ signat hanc amisit
cum pes cando ad eam ꝑuenire
nõ potiiit sic ergo adam corpus
in intetiori hoĩe fuerit sp̃ualis¬

Expanded text:
. Stola prima aut justitia est, de qua lapsus est: vel si corporalem immortalitatem signat, hanc amisit, cum peccando ad eam pervenire non potuit. Sic ergo Adam corpin interiore homine fuerit spi
Abbreviated transcription (Latin):
Aug̾. Queri solet utrum si no¬
lit incrrꝑari cõpellatur sed meliꝰ
creditur hec naturaliter uelle .i.
sic creari ut uelit sicut naturale
nob̾ est uelle uiuere male autẽ

Expanded text:
us, quaeri potest, utrum, si noluerit, conpellatur. sed melius creditur hoc naturaliter uelle, id est in ea natura creari, ut uelit, sicut naturale nobis est uelle uiuere; male autem
Abbreviated transcription (Latin):
mulationem bonoꝵ suscipere
a domino uero plenitudinem
lum et ꝓͥducit lacrimam pun-¬
ge cor et ꝓducit censũ puto ergo
qd̃ moyses ad egyptum ueni¬
piat ⁊ emendet uirga qua hec
geruntur et egypciis subigitur
et pharao suꝑatur. crux xp̃i est
ceps mundi suꝑatur .i. diabolus
cum puncipib et potestatibus.
uirga ꝓiecta fit draco uł serpẽs
⁊ deuorat egypcioꝵ magoꝵ. ser¬
pentes serpens uero ꝓ sapiencia
uel prudencia poni solet. unde
pens erat prudencior cunctis a¬
predicatio stulta uidebatur ꝙͣ

Expanded text:
mulationem bonorum suscipere, a Domino vero plenitudinem lum, et producit lacrymam; punge cor, et producit sensum. Puto ergo quod Moses ad Aegyptum venipiat et emendet. Virga qua haec geruntur, et Aegyptus subigitur, et Pharao superatur, crux Christi est, ceps mundi superatur, id est diabolus, cum principibus et potestatibus. Virga projecta fit draco vel serpens, et devorat Aegyptiorum magorum serpentes. Serpens vero pro sapientia vel prudentia poni solet; unde pens erat prudentior cunctis apraedicatio stulta videbatur, quam
Abbreviated transcription (Latin):
in terram piecta est .i. ad fidem
hoĩm uenͣit conuersa est in sa¬
pienciam ⁊ ĩ tantam que om
quomͦ stultam fecit deus sapi¬
entiam hꝰ mundi postqͣm ma¬
est ab eo. qui dixit comprehendã¬

Expanded text:
in terram projecta est, id est ad fidem hominum venit, conversa est in sapientiam, et in tantam quae omnquomodo stultam Deus fecit sapientiam hujus mundi, postquam maest ab eo, qui dixit I Cor
Abbreviated transcription (Latin):
in ysaat uocabitur ubi semen
ab inicio natiuitatis ysaac us¬
ad annũ egressionis exegypto
computantur anni. cccc .u. Cũ
natum ysãac. ño mium .e. si
.ccce .u. annos sũma solida nolu

Expanded text:
in Isaac uocabitur tibi semen, ex anno natiuitatis Isaac usque annum egressionis ex Aegypto computantur anni ccccv. cum ergnatum Isaac, non mirum est, si cccc et v annos summa solida qu
Abbreviated transcription (Latin):
Rab̃. Oupłr sigc̃atio ꝓmuissi se¬
muus datur ostensis scellis drei.
sic faciam semen tuum .i. gentẽ
ne coruscare. ostensa u̾o harena d̾r.
sic erit semen tuum ⁊ c̾ .i. copiosa¬

Expanded text:
. Duplex significatio promissi seis datur. Ostensis stellis dicitur ei: « Sic faciam semen tuum, » id est, ne coruscare. Ostensa vero arena dicitur: « Sic erit semen tuum, » etc., i
Abbreviated transcription (Latin):
exasꝑet. Cumq contͣ aliena
iucia emulator ostenditur q̃¬
sua sunt exequatur. ne tran¬
inuidia maculet aut preceps¬
ira ꝑturbet s dum ꝯsideratur¬
terror eiꝰ qui suꝑ om̃ia presidet

Expanded text:
exasperet. Cumque contra aliena vitia aemulator ostenditur,sua sunt exsequatur, ne traninvidia maculet, aut praecepsrturbet. Sed dum consideratterror ejus qui super omnia praes
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uult qd̾ eundẽ
beniamun rachel
cum pareret uoca-¬
uit filium doloris
mei nisi futurũ ex
ea tribu paulũ qͣ
affligeret filios et¬
clesie temꝑe ꝑsecu¬
tionis sue aliter
est intribu benia¬

Expanded text:
sibi vult quod eumdem Bennoni Rachel, cum pareret, vocavit filium doloris mei? Nisi futurum ex ea tribu Paulum, qui affligeret filios Ecclesiae tempore persecutionis suae? Aliter est in tribu Ben
Abbreviated transcription (Latin):
miama odoris su¬
aiissimi compo¬
nendum. omnes¬
runt donaua ut
fierent opera que
uisserat dñs per
manũ moysi cũc¬

Expanded text:
miama odoris suavissimi componendum. Omnesrunt donaria, ut fierent opera, quae jusserat Dominus per manum Mosi. Cunc
Abbreviated transcription (Latin):
unde qui nõ. col.in. di .s. hostiũ
eccłiam. nisi ꝑ sacram̃tũ remis¬
sionis peccatõꝵ qd̃ de latere apto
emanauit cenacula ⁊ tristega
.s .i.e.lix. bicamerata ⁊ tricame¬
rata ex om̃ib enĩ gentib uel
biꝑtam multitudinem congre¬
gat ecclia ex cutũcisione ⁊ pre¬
pucio. uł tuꝑtitam extrib fi¬
liis noe quoꝵ ꝓgenie repletur
orbis inferiora autẽ arche discĩt¬
ta sunt qr ĩ hac uita terrena ẽ
diuersitas gentiũ. In summo ã
omĩs consumamur in unũ qr¬
om̃ia et in omnib xp̃c.¬
All. Congnuie archa ĩ sũmo ue¬
lud recto quodã anguste catu¬
minataest ut ubrium minas
diffunderet ⁊ una ĩ aquis stabi¬
litate quadrata osistens nec un¬
pulsu uentoꝵ nec impetu fluc¬
tuum net ĩ quietudine aĩaliũ
queinitus erant inclinari posez
Iaut mergi.

Expanded text:
it. » Ostium in Ecclesiam, nisi per sacramentum remissionis peccatorum, quod de latere aperto emanavit. « Coenacula et tristega, » etc. LXX: « Bicamerata et tricamerata. » Ex omnibus enim gentibus vel bipertitam multitudinem congregat Ecclesia, ex circumcisione et praeputio; vel tripartitam, ex tribus filiis Noe, quorum progenie repletur orbis. Inferiora autem arcae distincta sunt, quia in hac vita terrena est diversitas gentium: in summo autem omnes consummmnia et in omnibus Christus. Congrue arca in summo, velut tecto quodam angusto, cacuminata est, ut imbrium minas diffunderet, et ima in aquis stabilitate quadrata consistens, nec impulsu ventorum, nec impetu fluctuum, nec inquietudine animalium quae intus erant inclinari posset aut mergi.
Abbreviated transcription (Latin):
cõntia ppłm tuũ. Qui ait. u̾acatis ocio. et idcuto dicitis e¬
amus et sacrificemus dño. Ite ergo et operamini. palee ñ
dabuntur uob̃ et reddetis consuetũ numetum laterum.
uidebant q se p̃p̃ositi filioꝵ iscł in malũ eo qd̾ drẽtur eis
ño minuetur quicqͣm de laterib ꝑ singulos dres Qxi¬

Expanded text:
contra populum tuum. Qui ait: Vacatis otio, et idcirco dicitis: Eamus, et sacrificemus Domino. Ite ergo, et operamini: paleae non dabuntur vobis, et reddetis consuetum numerum laterum. Videbantque praepositi filiorum Israel in malo, eo quod diceretur eis: Non minuetur quicquam de lateribus per singulos dies
Abbreviated transcription (Latin):
ducens ad ĩmolandũ deum prem sigcro abiaham niu fiͥ¬
uum suscepit. deus aũ nõ senescit. sed ꝓmissio de xp̃o qułodã¬
modo senuerat qͣnͣdo natus est. Inchoauit ab adam qndo dc̃m
est. Etunt duo in carne una. et cõpleta est .ui. etate secul
senectus sarre in plebe dei. hoc est in multitudine ꝓpharũ
hoc idẽ sigc̃at. qr in fine temꝑm ex plebe sc̃ãrum aĩarum

Expanded text:
ducens ad immolandum, Deum Patrem significat. Abraham senex filium suscepit, Deus autem non senescit, sed promissio de Christo quodammodo senuerat, quando natus est. Inchoavit ab Adam, quando dictum est: « Erunt duo in carne una » ; et completa est sexta aetate saeculi. Senectus Sarae in plebe Dei, hoc est, in multitudine prophetarum, hoc idem significat quia in fine temporum ex plebe sanctarum animarum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ̃ ꝑtum eccłie in fine temꝑm nõ natura sed gc̃a ꝓcreauit.
abraham ergo dm̃i prem significat. ysaac xp̃m. sicut enim
abraham unicum ⁊ dilectũ filium uictimam deo optulit sic
deus pater unigenitũ filium ꝓ nobis tradidit. Et sicut ysaac
ligna portabat quib imponendus erat sicut xp̃c crucem in

Expanded text:
 Al., Ecclesia in fine temporum non natura, sed gratia procreavit. Abraham ergo Deum Patrem significat, Isaac Christum. Sicut enim Abraham unicum et dilectum filium victimam Deo obtulit, sic Deus Pater unigenitum Filium pro nobis tradidit. Et sicut Isaac ligna portabat, quibus imponendus erat, sic Christus crucem, in
Abbreviated transcription (Latin):
sed nõ morituri nisi peccas¬
sent accepturi angłicam for
mam celestem q qualitatẽ.
nimale corpus erat nõdũ
cum qua nati sumus cur¬

Expanded text:
sed non moritura, nisi peccassent, acceptura autem angelicam formam caelestemque qualitatem, nimale corpus erat. nondumcum qua nati sumus. qu
Abbreviated transcription (Latin):
A. uixit q matusalẽ ⁊ c̾. que¬
ritur qũo matusalem scd̃ an-¬
noꝵ computationem post di-¬
lunium uiuere potuent cum
om̃s preter eos qui in archa in¬
gressi sunt ꝑierunt: s hanc q̃s¬
tionem coditum m̃dositas pe¬
perit nõ solum in hebreis autẽ
inuenitur. uerum ⁊̃ in .lxx. in¬
terpretatione paucis coditib .uii.
amus añ diluuiũ matusalam
defunctus repitur.
tusale quos uixit annui nõ gen¬
diligentem subputationem .xiiii.¬

Expanded text:
 Vixit quoque Mathusala, » etc. Quaeritur quomodo Mathusala secundum annorum computationem post diluvium vivere potuerit, cum omnes, praeter eos qui in arcam ingressi sunt, perierunt. Sed hanc quaestionem codicum mendositas peperit: non solum enim in Hebraeis aliter invenitur, verum etiam in LXX interpretatione, paucis codicibus septem annis ante diluvium Mathusala defunctus reperitur. thusalae quos vixit anni nongendiligentem supputationem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ genuit noe. adie aũ natiui¬
tatis eius matusalem usq ad
noe. qr ĩ sexcentesimo uite eus
anno diluuiũ fc̃m̃ est atq ita
sit ut nõ gentessimo sexagesimo
mortuus sit eo anno quo cepit¬
esse diluuium

Expanded text:
 genuit Noe. A die ergo nativitatis Mathusalae usque ad Noe, quia in sexcentesimo vitae ejus anno diluvium factum est, atque ita fit ut nongentesimo sexagesimo mortuus sit, eo anno quo coepitesse diluvium
Abbreviated transcription (Latin):
tintinnabulum
sit aureum ⁊ ma¬
liim punicũ rur¬
sum q tintinna¬
bulum aluid au¬
reum et malun¬
pͣunicum ⁊ uesti¬
etur aaron ea in
officio ministerii
ut audiatur so¬
nitus qnͣdo ingre¬
dietur ⁊ egrediet᷑¬

Expanded text:
tintinnabulis, sit aureum et malum punicum. Rursumque tintinnabulum aliud aureum, et malupunicum, et vestietur ea Aaron in officio ministerii, ut audiatur sonitus quando ingreditur et egredit
Abbreviated transcription (Latin):
B. de factura bal
Cingulum fecerũt
de bysso retorta ia¬
cuicto purpura ac
uermiculo bistincto
opere plumarii hoc
cingulũ sicut iero¬
nimus ex iosepho
scribit ĩ siłitudinẽ
pellis colubri que
exuitur ĩ senectute
sic in rotundo tex¬
tumẽ ut marsupi¬
um longũ ꝑutes.
textũ autẽ sub teg¬
mine cocci purpure
iacincti ⁊ stamine
bissino ob decorem
et pulcritudinem
atq ita poluita
arte distinctũ ut
diuersos flores et
geminas artificis¬
brachia sacerdotis ne qͥd inutile faciat pectus ne quid in ane
ciniendo totam sacerdotał hĩtus pulcritudinem corrũpant ge-¬
nua nec ab or̃onis instancia torpeant. tibias ⁊ pedes: ne ad ma¬
lum currant. Induatur ergo sacerdos primo linea stricta ut cor¬

Expanded text:
 factura baltCingulum vero fecerunt de bysso retorta, hyacintho, purpura, ac vermiculo bis tincto, opere plumario. Hoc cingulum, ut Hieronymus ex Josepho scribit, in similitudinem pellis colubri quam exuit in senectute, sic in rotundo contextum est, ut marsupium longius putes. Textum autem subtemine, cocci, purpurae, hyacinthi, et stamine byssino ob decorem et fortitudinem, atque ita polymita arte distinctum, ut diversos flores et gemmas, non artificiacerdotis, ne quid nisi utile faciant; pectus, ne quid inane civiendo totam sacerdotalis habitus pulchritudinem corrumpant; genua, ne ab orationis instantia torpeant; tibias et pedes, ne ad malum currant. Induatur ergo sacerdos primo linea stricta, ut et cor
Abbreviated transcription (Latin):
pecc̃m lamech qui interptat᷑
hũiliatus significat deiectionẽ
humani generis qd̃ preuaricã¬
te adam corruit. nec ꝑ legemł
sanguinis pecc̃m deleuit. unde ñ¬

Expanded text:
Peccatum Lamech qui interpretatur humiliatus  significat dejectionem humani generis quod praevaricante Adam corruit, nec per legemsanguinis peccatum delevit; unde
Abbreviated transcription (Latin):
ne pasci uolurt. sed illo iccardã¬
te minorem rebecca supposuit
qr dum indaicus ppls bona oꝑa
foris quert gentilem: mater ͭ gͦ¬
cia introduxit ut om̃ipotenti

Expanded text:
ne pasci desideravit, sed illo tardante minorem Rebecca supposuit, quia dum Judaicus populus bona opera foras quaerit, gentilem populum mater gratia introduxit, ut omnipotenti
Abbreviated transcription (Latin):
curtam cito uenetit admira¬
tus. s. uelocem credenciũ fidem
cibi delectabiles offerunt᷑ quia
hostia deo placens salus pecca¬
toꝵ qd̃ post esum seqͣr bñdictõ
⁊ eus odore ꝑfiuitur uirtutẽ
resurrõnis ⁊ regni aꝑte ꝓnun¬
ciat. Etce odor fili mã sicͣut .o.
.a.p. ħ est benedictio odore no¬
minis xp̃i sicut ager m̃dus
impletur. benedictio est de rore
uini. ħ est młtitudo ꝙͣ colligit
de sacram̃to corꝑis ⁊ sanguiuis
sui illi seruiunt ppłi .i. genti¬
les conueisi ip̃m adorant trib¬
dentes.

Expanded text:
cur tam cito venerit, admiratus scilicet velocem credentium fidem. Cibi delectabiles offeruntur, quia hostia Deo placens, salus peccatorum. Quia post esum sequitur benedictio, et ejus odore perfruitur, virtutem resurrectionis et regni aperte pronuntiat. « Ecce odor filii mei Haec est benedictio. Odore nominis Christi, sicut ager, mundus impletur. Benedictio est de rore et vini, haec est multitudo, quam colligit de sacramento corporis et sanguinis sui. Illi serviunt populi, id est gentiles conversi. Ipsum adorant tribudentes.
Abbreviated transcription (Latin):
apparebis in conspectu meo uacu¬
u.ui. dieo operaberis die.uii. ces¬
sabis arare et metere. sollempni-¬
tatem ebdomadarũ facies tͥ in pri¬
miciis fiugũ messis tue triticee et

Expanded text:
apparebis in conspectu meo vacusex diebus operaberis die septimo cessabis arare et metere sollemnitatem ebdomadarum facies tibi in primitiis frugum messis tuae triticeae et
Abbreviated transcription (Latin):
Diꝵ. uideamus qͥs
sit castroꝵ locus ad
quem uenitur de
ramesse uenerũt ĩ
soccoch qd̾ interpre¬
tatur tabernacula
cum ergo relinquẽs
egyptum discusse¬
ris tineas tocus cor¬
citamenta reiece-¬
ris habitabis in
tabernaculis quib
liari sed suꝑuesti¬
ri. habitatio aũ
tabernaculoꝵ ex¬
peditum indicat
esse eum qui festi¬
nad ad dm̃ s nec
in hoc standũ est
mouenda sunt ⁊̃
castra de soccoth et
antecedebat eos ꝑ
diem in colũpna
columpna ignis
nõ hoc in ramesse.
nec in soccoth que
scd̾a sunt castra.
tercia sunt ĩ quib
na hoc errat tridu¬
um ad qd̃ festina¬
bat moyses ⁊ a arõ
⁊ contradicebad pha¬
rao dicens. Non ea¬
tis songius. Nolebat
ad locum signoꝵ
ꝑuenire filios istl̃
ut possent terciidi
nos deus post bidu
um et in die tercia
resurgemus ⁊ui-¬
uemus in conspec¬
tu eius prima dies
nobis passio xp̃i.
Ideo in die tertia añ
cedebad eos ꝑ diem
in columpn̾a nub̃
na ignis. Necessari¬
um est ergo ut qͥ
baptirantur ĩ xp̃o

Expanded text:
etc. Videamus quis sit castrorum locus ad quem venitur. De Ramesse venerunt in Socoth, quod interpretatur tabernacula. Cum ergo, relinquens Aegyptum, discusseris tineas totius corcitamenta rejeceris, habitabis in tabernaculis, quibus liari sed supervestiri. Habitatio autem tabernaculorum expeditum indicat esse eum qui festinat ad Deum. Sed nec in hoc standum est: movenda sunt etiam castra de Socoth, etantecedat eos per diem in columna columna ignis; non hoc in Ramesse, nec in Socoth, quae secunda sunt castra. Tertia sunt in quibus na: hoc erat triduum ad quod festinabant Moses et Aaron, et contradicebat Pharao dicens: Non eatis longius. Nolebat ad locum signorum pervenire filios Israel, ut possent tertii dinos Deus posum, et in die tertia resurgemus, et vivemus in conspectu ejus . Prima dies nobis passio Salvatideo in die tertia Deus antecedebat eos per fidem in columna nubis, na ignis. Necessarium est ergo ut qui baptizantur in Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
.i. sc̃s corꝑe ⁊ sp̃u et lotis uesti¬
b. ingressns est enĩ paulo post
ad cenam nupcialem mandu¬
caturus de carnib agni et po¬
taturus poculũ salutis. Nemo
mũdatus ab omni inquinam̃
dauit tu ne inmũda feceris au¬
di sc̃ĩficationis genus. ne acces¬
seris inquit ad mulierem ho¬
die et crastino ut die tertio au¬
dias uerbum dei. hoc est qd̾ apłs

Expanded text:
 corpore et spiritu et lotis vestibus: ingressurus est enim paulo post ad coenam nuptialem, manducaturus de carnibus agni, et potaturus poculum salutis. Nemo mundatus ab omni inquinamendavit, tu immunda ne feceris. Audi sanctificationis genus: ne accesseris, inquit, ad mulierem hodie et crastino, ut die tertio audias verbum Dei; hoc est quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
sed expositis premiis q̃ debent᷑
seruantib ⁊ beneficiis p̃teritis
que iam exꝑti sũt ⁊ mirabilib
cum sponte se lege seruante
deuoueant lex petentib datur
ut scd̃m ꝓmissionem suam qĩ
uoti rei qui uiolauint iudi-¬
centur nec de molencia sibi il
cipit dñs. scĩficatus uenire debet
⁊ lotis uestib si enim sordida at¬
tuleris nestim̃ta drẽtur tibi a¬

Expanded text:
sed expositis praemiis quae debentur servantibus, et beneficiis praeteritis quae jam experti sunt, et mirabilibus cum sponte se legi servandae devoveant, lex petentibus datur: ut secundum promissionem suam, quasi voti rei, qui violaverint, judicentur, nec de violentia sibi illcipit Dominus: Sanctificatus venire debet et lotis vestibus. Si enim sordida attuleris vestimenta, dicetur tibi
Abbreviated transcription (Latin):
de hoc fco moysi satis disꝑu¬
taiumus in illo oꝑe qd̾ de ui¬
ta prĩarchar. aduersus fau¬
stum scripsimus uirum in¬
doles in eo laudabilis fu̾it
qua hoc peccatum admisent
sicut uber terma ante utilia
semina quodã herbarum in¬
utilium ferecitate laudatur
an ip̃m fc̃m iustificandum
sit qd̃ ideo nõ uideretur qr.
nullam adhuc legittunam
potestatem gerebat nec diuin
adesse uidisset per¬
cussum egyptum
abscondit sabulo.¬
Egͣressus die altero
conspexit duos bre¬
os rixantes. Sixit¬
qz ei qui faciebat

Expanded text:
De hoc facto Mosi satis disputavimus in illo opere, quod de vita patriarcharum adversus Faustum scripsimus, utrum indoles in eo laudabilis fuerit, qua hoc peccatum admiserit, sicut uber terra ante utilia semina quadam herbarum inutilium ferocitate laudatur: an ipsum factum justificandum sit? Quod ideo non videtur, quia nullam adhuc legitimam potestatem gerebat, nec divinadesse vidisset, percussum Aegyptium abscondit sabulo.egressus die altero, conspexit duos Hebraeos rixantes, dixitque ei qui faciebat
Abbreviated transcription (Latin):
qiͣ apecilis qr tũc aꝑitur terra ꝓ¬
ferendis uirgultis herbis ac flo¬
rib uel apulis auenere qͣi aphro-¬
dis. uenus enim grece aphrodite
d̾r. hunc hebrei primum habent
decimo qͣrta qua sol et luna cõ¬
dita sunt et tunc primum eqͥ-¬
noctium fuit sol enim ĩ oriente.
luna in occidente sꝑam mundi
ex equo diui debantͬ¬
Aug̾. agnus ꝑfectus masculus
anniculus eat uobis ⁊ c̾. mou̾e
potest ista locutio qi agnus pos¬
sit eẽ non mascłs nescientem qͣ
necessitate ita sit translatũ. oms
enim transfecri debuit qr grecus
neutri est ⁊ potuerunt omnia¬

Expanded text:
i aperilis, quia tunc aperitur terra proferendis virgultis herbis ac floribus: vel Aprilis a Venere, quasi Aphroditis; Venus enim Graece Aphrodite dicitur. Hunc Hebraei primum habent,decima, quarta: qua sol et luna condita sunt, et tunc primum aequinoctium fuit; sol enim in oriente, luna in occidente, sphaeram mundi ex aequo dividebant Agnus perfectus, masculus, anniculus erit vobis. Movere potest ista locutio, quasi agnus possit esse non masculus, nescientem qua necessitate ita sit translatum. Ovis enim transferri debuit, quia graeneutri est, et potuerunt qua
Abbreviated transcription (Latin):
fc̃s est mundus cuiꝰ
pleni lunum pꝰ equi¬
noctium ĩ male semꝑ
est attendendũ in quo
ppłs isrł a seruitute
egypti liberatur ⁊ ge
ta decima immolat᷑

Expanded text:
undus, cujus plenilunium post aequinoctium vernale semper est attendendum: in quo populus Israel a servitute Aegypti liberatur, et gto decimo immolat
Abbreviated transcription (Latin):
eligat qd̾ bonum est dd̾ autẽ
de se dicit. Delicta iunentus me-
mi aĩe motus scdm carnem ꝓ¬
batis in pecc̃m cuunt merito ĩ
morali loco primegenita egyp¬
toꝵ primitina ponuntur qr ex¬
tinguntur si relique uite conũ¬
satio emendaciorem dirigat cur-¬
sum. sic gͦ in aĩa qm lex diuina
ab errorib susceptam castigat.
primegenita egypcioꝵ delentur
nisi post hec om̃ia ĩ infidelitate
ꝑdurans nolit iungi iscłitice ple¬
bi ut exeat de ꝓfundo. ⁊ euadat
incolumis sed iniquitate ꝑma-¬
neat et descendat tanqͣm p̃lum-¬
bum in aqͣm ualidissimam. Ini-¬
dum.

Expanded text:
eligat quod bonum est. David autem de se dicit: Delicta juventutis memi animae motus secundum carnem prolati in peccatum ruunt, merito in morali loco primogenita Aegyptiorum primitiva ponuntur, quia exstinguuntur si reliquae vitae conversatio emendatiorem dirigat cursum. Sic ergo in anima, quam lex divina ab erroribus susceptam castigat, primogenita Aegyptiorum delentur, nisi post haec omnia in infidelitate perdurans, nolit jungi Israeliticae plebi, ut exeat de profundo et evadat incolumis, sed in iniquitate permaneat, et descendat tanquam plumbum in aquam validissimam. Inidum.
Abbreviated transcription (Latin):
suphumerali oꝑi
ꝑfectio ita ĩ ronali
ludicii quo pectus
sacerdotis tetigit᷑ ⁊
cogitationũ euis
cascidas exprimitur
et bñ post hume¬
rale racionale ni¬
dicii seqͣr ut cum
ante homines quit
innocens manib
apparuerit młto
magis ĩ conspectu
summi iudicis mũ¬
dus corde assisdere
contendat omnia
agens de ĩdustria
ut quicquid foris
erga ꝓximos agit
aut iudicatur totũ
ex regula interne
raciõnis ꝓbatum

Expanded text:
superhumerali operum perfectio, ita in rationali judicii, quo pectus sacerdotis tegebatur, cogitationem ejus castitas exprimitur. Et bene post superhumerale, rationale judicii sequitur; ut cum ante homines quis innocens manibus apparuerit, multo magis in conspectu summi judicis mundos corde assistere contendat, omni agens industria ut quidquid foris erga proximos agit, aut judicat, totum ex regula internae rationis probatum
Abbreviated transcription (Latin):
tuit abraham .uii. agnas gregis
seorsũ. Cui dixit ab imelech quid
sibi uolunt .uii. agne iste quas
stare fecisti seorsũ. at ille. S eptem
inquit agnas accipies de manu

Expanded text:
tuit Abraham septem agnas gregis seorsum. Cui dixit Abimelech: Quid sibi volunt septem agnae istae quas stare fecisti seorsum? At ille: Septem, inquit, agnas accipies de manu
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. qd̃ neminẽ
temptat deus sed u¬
sualiter temptare ꝓ
mus. Iacob autẽ
dicit de ea temptati
cator implicatur.
unde ne forte te tẽp¬

Expanded text:
dicit quod neminem tentat Deus; sed usualiter, tentare, pro mus. Jacobus autem dicit de ea tentationcator implicatur. I: « Ne forte tent
Abbreviated transcription (Latin):
mea st suit in testimoniũ mic-¬
hi quantũ ego fodi puteum istũ
Idcuto uocatus est locus ille berla¬
bee quĩa ibi uterq iurauit ⁊ ini¬
surtexit autẽ abimelech ⁊ phycol
punceps el teitus eus reuersi q
sunt in terra palestimoꝵbia¬

Expanded text:
mea, ut sint in testimonium mihi, quoniam ego fodi puteum istum. Idcirco vocatus est locus ille Berbee: quia ibi uterque juraverunSurrexit autem Abimelech et Phicol, princeps militiae ejus, reversique sunt in terram Philistino
Abbreviated transcription (Latin):
fuit precepto domini obediuit
sciendum tñ qr tales pestes ma¬
li angeli facere solent ꝑmissi¬
one dei.

Expanded text:
fuit, praecepto Domini obedivit. Sciendum tamen quod tales pestes mali angeli facere solent, permissione Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
nali ideoq ad terrã
triginta cubitos lõ¬
gitudinis ille duos
ex bysso purpura
lib ariẽtum post¬
tremũ erat iacine¬
tinaꝵ pellium cor¬
tine au ita oꝑie¬
bant ut ad latera
descenderent. terrã
tñ nõ ꝑtingerent
saga autẽ tectum
et latera oꝑiebant
et ad terram ꝑtin¬
gebant pelles uero
rubricate uel iacinc¬
ebant nec ad latera
declinabant.¬

Expanded text:
nali, ideoque ad terram triginta cubitos longitudinis, illae duos ex bysso, purpura libus arietum; postremum erat hyacinthinarum pellium. Cortinae autem ita operiebant, ut ad latera descenderent, ad terram tamen non pertingerent; saga autem tectum et latera operiebant, et ad terram pertingebant. Pelles vero rubricatae vel iantebant, nec ad altera declinabant
Abbreviated transcription (Latin):
purissimũ cum uasis suis et altaria thimiamatis et
holocausti et om̃ia uasa eoꝵ labiũ cũ basi sua uestes
scãs in ministerio a aron sacerdoti et filiis eis ut fun¬
gantur officio suo in sacus oleum unctionis et thimi-¬
ama aromatũ in scũario om̃ia que precepi tibi faci¬
ent. Et locutus est dñs ad mo
Enistra glantur uidei de legali
signum est future . s. quietis ⁊¬
beatitudinis ł quietis scõꝵ in
presenti qua quiescũt a tuml-

Expanded text:
purissimum cum vasis suis et altaria thymiamatis et holocausti et omnia vasa eorum labium cum basi sua vestes sanctas in ministerio Aaron sacerdoti et filiis eius ut fungantur officio suo in sacris oleum unctionis et thymiama aromatum in sanctuario omnia quae praecepi tibi facient et locutus est Dominus ad Mostra gloriantur Judaei de legali signum est futurae, scilibeatitudinis; vel quietis sanctorum in praes
Abbreviated transcription (Latin):
post bethanen uocata est .i. dom
ꝓmissionis detendit tabernatłm
inter bechel ⁊ ay. q scĩ fonte lap¬
tisini regn̾ati in cuisu huiuss ui¬
te curt̃specti ad taberacłm dei¬

Expanded text:
post Bethaven vocata est, id est promissionis, tetendit tabernaculum inter Bethel et Hai, quia sancti fonte baptismi regenerati, in cursu hujus vitae circumspecti, ad
Abbreviated transcription (Latin):
ueniunt. cum res et siña eadẽ
hunc enim librum unus scuip¬
sit qui supra dixit cum man¬
nere potuit si ad rem ꝑtinere¬
iudicaret cũ ueritas narratio¬
nis nõ exigit nisi ut rerum sẽ¬
tentiarũ q ueritas sit qui uo¬
uerba fuint satis appareat.

Expanded text:
eniunt, cum res et sententia eadem; hunc enim librum unus scripa quae supra dixit, cum mannere potuit, si ad rem perjudicaret: cum veritas narrationis non exigit, nisi ut rerum stentiarumque veritas sit, quibuverba fiunt satis appareat.
Abbreviated transcription (Latin):
de se piesumat ⁊ totam se ĩ di¬
uine spei fiduciam transferat
despicit ⁊ cessante studio ad esse
sibi uite subsidia diffidit. unde
sed ridens corripitur. correcta ꝓ¬
cepit. q cum cura carnis sin
confidenciam hr̃e desistit ctͣ
spem ex diuuina ꝓmissione
accipit qd̃ habit᷑ura se exhu
mana racione dubitauit. Uñ
am concipit. quid mens no¬
stra aliud qm gaudiũ. parit.¬

Expanded text:
me praesumat, sed totam se in divinae spei fiduciam transferat, despicit, et, cessante studio, adesse sibi vitae subsidia posse diffidit. Unde sed ridens corripitur, correpta cepit, quia cum cura carnis, sui confidentiam habere desierit, contra spem ex divina promissione accipit, quod habere a se ex humana ratione dubitavit. Undeam concipit, quid mens nostra aliud quam gaudium parit
Abbreviated transcription (Latin):
uertit in sanguinem eleuat
aaron uirgam ⁊ ꝑcutit aqͣm¬
in scd̃a ꝑcutit aquas ⁊ educco
ranas. in tercia extendit ma¬
num ⁊ ꝑcutit uirga puluerẽ¬

Expanded text:
ertit in sanguinem, elevat Aaron virgam et percutit aqunda percutit aquas et educit ranas. In tertia extendit met percutit virga pulvere
Abbreviated transcription (Latin):
num in celum ⁊ fu̾int uoces ⁊¬
dit manus in celum ⁊ dñs ĩ¬
ducit uentum et adducio lo¬
custas. s ⁊ in nona extendit
manum in celum ⁊ fiunt te¬
nebre et caligo. In decima u̾o
funis ⁊ ꝑfectio tocius oꝑis mi¬
nistratura dño. sic enim d̾r ⁊
dominus ꝑcussit omne primo¬
genitum in terra egyꝑti.

Expanded text:
num in coelum et fiunt voces edit manus in coelum, et Dducit ventum, et adducit lotas. Sed et in nona extendit manum in coelum, et fiunt tenebrae et caligo. In decima vero finis et perfectio totius operis ministratur a Domino. Sicut enim dicitur: Et Dominus percussit omne primogenitum in terra Aegypti.
Abbreviated transcription (Latin):
admttenda sit ꝯpensatio fla-
ciamus mala ne fiant grauio¬
ra an ꝑturbationi loth nõ con
sllio sio tribuendũ merito q̃ri¬
tur ⁊ nimirũ ꝑiculosissime hec
ꝯpensatio adm̾tatur si autẽ ꝑ¬
turbatio m̃tis fuerit ulło modo
Imutanda.

Expanded text:
admittenda sit compensatio flagiciamus mala, ne fiant graviora: an perturbationi Lot, non sit consilio tribuendum, merito quaeritur? et nimirum periculosissime haec compensatio admittitur. Si autem perturbatio mentis fuerit, nullo modo est imitanda.
Abbreviated transcription (Latin):
Dix. moꝵ. malis adu̾santib
nitra domũ loth reducitur et
munitur qr quisq iustus p᷑¬
uoꝵ insidias sustinens ad m̃tẽ
reuercitur ⁊ manet inderius.
sodomite ĩ domo loch hostium
inuenire neq̃unt qr corrupto¬
res m̃cium ccͣ uitam iusti nłłm

Expanded text:
d se Lot. » Malis adversantibus intra domum Lot reducitur et munitur: quia quisque justus pravorum insidias sustinens, ad mentem revertitur, et manet interritus. Sodomitae in domo Lot ostium invenire nequeunt: quia corruptores m
Abbreviated transcription (Latin):
gitationes possideant s racio
sola constringat. ne indistre¬
tum uel inutile cogitet qui
antiquoꝵ uitam sñ intremissione cogitare. Nam tũc sacer¬
dos inreprehensibilit̾ graditur cũ precedenciũ pr̃m exempla sẽꝑ¬

Expanded text:
gitationes fluxae possideant, sed ratio sola constringat; nec indiscretum quid vel inutile cogitet, quisine intermissione cogitare. Nam tunc sacerdos irreprehensibiliter graditur, cum exempla
Abbreviated transcription (Latin):
reddes el. Ip̃m .N.¬
est̾ solum quo o¬
peritur indumẽ¬
tum carnus eiꝰ nec ht̃ aliud in¬
quo dormuat. si clamauerit ad

Expanded text:
redde ei: ipsum enest solum quo operitur indumentum carnis eius, nec habet aliud inquo dormiat: si clamauerit ad
Abbreviated transcription (Latin):
hysmael post ab lactationem
eius cum matre expellitur
apud hebreos uaria oppinio
est aliis asserentib .u. anno a¬
blactationis eius tempus sta¬
tutum aliis duo decumo. Nos gͥ
ut breuiorem eligamus etatẽ
post .x. ⁊ .uiii. annos supputa¬
mus hysmaelem eiectum cũ
mr̃e. nec ꝯuenire iam adoles¬
centẽ mũs humeris sedisse. ue
rum est aũ illud hebree lingue
ydiomia qd̃ om̃is filius ad com¬
ꝑationem parentis infans uo-¬
cetur et puulus. Rome quoq
usqz hodie omnes filii infan-¬

Expanded text:
Ismael, et post ablactationem ejus cum matre expellitur. Apud Hebraeos varia opinio est, aliis asserentibus quinto anno ablactationis tempus ejus statutum, aliis duodecimo. Nos igitur, ut breviorem eligamus aetatem, post decem et octo annos supputamus Ismaelem ejectum cum matre, nec convenire jam adolescentem matris sedisse cerum est autem illud Hebraeae linguae idioma, quod omnis filius ad comparationem parentum infans vocetur et parvulus. Romae quoque usque hodie omnes filii infan
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ ante pecc̃m hoĩs terra nich
noxium ꝓtulit. nõ herbam ue-¬
uenatam. nõ actorem sterilẽ
om̃ib enim herba ⁊ ligna da
data sunt hoĩb ⁊ uolatilib
⁊ anumantib terre in escai
uñ patet qd̃ tunc aĩalia ani¬
malium esu nõ uiuebant s
ꝯcorditer herbis ⁊ fructib ues¬
cebant᷑¬
Aug̃. Notandũ qd̃ ubi dat᷑
potestas homini herbas ⁊ fruc¬
tus edendi subinfertur ⁊ fc̃m
est ita in quo sigc̃atur qr hoc
dicente d̾o. ħ sibi in esum eẽ¬
concessa cognouit ħo. ño qd̃
statim edecit. si enim ad oĩa
supͣdicta referimus qd̃ ait. et
fc̃m est ita. ꝯsequens erit ut
dicamus eos iam multiplica¬
tos sexta die qd̃ post młtos fat¬
tum est annos.

Expanded text:
s terra nihil noxium protulit, non herbam venenatam, non arborem sterilem. Omnis enim herba et ligna data sunt hominibus, et volatilibus, et animantibus terrae in escam. Unde patet quod tunc animalia animalium esu non vivebant, sed concorditer herbis et fructibus vescebanta. » Notandum quod ubi datur potestas homini herbas et fructus edendi, subinfertur, « et factum est ita: » in quo significatur quod hoc dicente Deo, haec sibi in esum concessa cognovit homo, non quod statim ederit. Si enim ad omnia supradicta referimus quod ait « et factum est ita, » consequens erit ut dicamus eos jam multiplicatos sexta die, quod post multos factum est annos.
Abbreviated transcription (Latin):
sium illa. dicenute pauar qd̃ ius si dederis mͥ arrabonem
donec mittas qd̃ polliceris ait iudas. quid tibi uis pro
arrabone dau: ꝑedit anuliu. et amillam icuilũ

Expanded text:
sum illa dicente patiar quod vis si dederis mihi arrabonem donec mittas quod polliceris ait Iudas quid vis tibi pro arrabone dari respondit anulum tuum et armillam
Abbreviated transcription (Latin):
apd̃ hebreos de hoc capitulo
iãnum maria appellata. Idẽ
enĩ scribunt᷑ litteris ⁊ uolũt¬
congregationes reperisse que
uenitur. Non nulli putant
bitrantur onagros hunc asi

Expanded text:
apud Hebraeos de hoc capitulo iamim maria appellata; iisdem enim scribuntur litteris congregationes reperisse, quaest. Nonnulli putant bitrantur onagros ab
Abbreviated transcription (Latin):
iurginem nec desponsatam ⁊ dor¬
bebit eam uxorem. si pater uir-¬
ginis dare noluerit reddat pecuni¬
am iuxta modũ dotis qmͣ uirgi

Expanded text:
irginem necdum desponsatam, dorbebit uxorem. si pater uirginis dare noluerit, reddet pecuniam iuxta modum dotis quam uirgi
Abbreviated transcription (Latin):
rit domuno nom presente reddere
compelletur. qd̾ si in presentiaꝵ
fuerit dñs noͣn restituet macime
si cõductum. uenerat ꝓ mercede
operis sui. Si se dixenit quis

Expanded text:
rit domino non praesente, reddere conpelletur. quod si in praesentiarum fuit dominus, non restituet, maxime si conductum uenerat pro mercede operis sui. si seduxerit quis
Abbreviated transcription (Latin):
fecistis fecit ille ut usserat ⁊ app̃¬
hensis ꝑ ordinem locutus est. Qui
responderũt. Quare sic loquitur dñs noster ut serui tui
tantũ flagicii ꝯmiserint pecuniam qͣm inuenimus in
sũmitate sactoꝵ reportauimus ad te:de terra chanaan-
et quomͦ conseq̃ns est ut furati simus de domo dñi tui
aurum uł argentũ apd̃ quancũq fuerit inuentũ ser-¬
uoiũ tuoꝵ qd̃ queris moriatur et nos seriu erimus dñi
xii. Itaq festinato deponentes in terram. sacco aperue-¬
runt singłi suos quos socutatus incipiens a maiore
usq ad minorem inuenit sciphum ĩ sacco beniamin.
at illiscissis uestib honoratis q rusũ asinis reuersi st̃

Expanded text:
fecistis fecit ille ut iusserat hensis per ordinem locutus est qui responderunt quare sic loquitur dominus noster ut servi tui tantum flagitii commiserint pecuniam quam invenimus in summitate saccorum reportavimus ad te de terra Chanaan et quomodo consequens est ut furati simus de domo domini tui aurum vel argentum apud quemcumque fuerit inventum servorum tuorum quod quaeris moriatur et nos servi erimus dominxii itaque festinato deponentes in terram saccos aperuerunt singuli quos scrutatus incipiens a maiore usque ad minimum invenit scyphum in sacco Beniamin at illi scissis vestibus oneratisque rursum asinis reversi s
Abbreviated transcription (Latin):
Ra. Notandũ qd̃
seorsum ingredit᷑
in aicha noe cum
filiis suis ⁊ uxores
eoꝵ seorsum. Ideo dis¬
tincte d̾r. Ingressus
est noe ⁊ filii eius ⁊
distincte d̾r additur
uxor eius ⁊ uxores fi¬
uiricum mulierib
egressi sunt sic enim
scriptum est. egres¬
sus est noe ⁊ uxor eiꝰ
tempus enim am-¬
plectendi ⁊ tempus
abstinendi.

Expanded text:
c. Notandum quod seorsum ingreditur in arcam Noe cum filiis suis, et uxores eorum seorsum. Ideo distincte dicitur: « Ingressus est Noe et filii ejus, » et distincte additur, « uxor ejus et uxores fiviri cum mulieribus egressi sunt, sic enim scriptum est: « Egressus est Noe et uxor ejus. Tempus enim amplectendi et tempus abstinendi
Abbreviated transcription (Latin):
ecc̃a docentur. aut pecc̃a nutri¬
untur qd̃ uult ph̾o cũ uiuifi¬
cari feminas iubet sed sola uir-¬
tus colitur et nutritur. uerũ¬
hocadunum quemq refera¬

Expanded text:
esia docentur, aut peccata nutriuntur, quod vult Pharao cum vivifcari feminas jubet, sed sola virtus excolitur et nutritur. Veruc ad unumquemque refer
Abbreviated transcription (Latin):
eut ⁊c̾. Iubet pha¬
rao masfłos occidi.
feminas uiuere. sic
⁊ abulus ne possit ro¬
bur fidei preualere
interfectis uirtutib
uult uicia uiuere
fortes qz et uriles
animi sensus quibz
diuina sapimus .i.
titur occidere ⁊ qui
femineũ imbecillũ
fragile et pronum
nem iracũdiam et
his similia que femi¬
nar figura sunt.
talia mendacia opp¬
bata sint auc̃torita
dacio an ⁊̃ mendaciũ
dignum premio iu¬
dicabat deus incertũ
est aliud enim facie.
aliud phoni menci

Expanded text:
egorice. Jubet Pharao masculos occidi, feminas vivere: sic diabolus, ne possit robur fidei praevalere, interfectis virtutibus, vult vitia vivere, fortesque et viriles animi sensus, quibus divina sapimus, id titur occidere; et quod femineum, imbecillum, fragile et pronum nem, iracundiam, et his similia, quae feminarum figura sunt.talia mendacia approbata sint auctoritatedacio; an et ipsum mendacium dignum praemio judicabat, incertum est. Aliud enim faciebaaliud Pharaoni menti
Abbreviated transcription (Latin):
celestia capere dm̃i
intelligere que sur¬
sum sunt querere.
hunc o dit princeps
egypti et necare cu¬
pit. Cupit autem q̃
carnis sunt uiuere.
⁊ que ad materiam
ꝑtinent corporalem.
hec nõ solum uiu̾e
s augeri et extoli
uult enim ut om̃s
carnalia sapiant tẽ¬
poralia ⁊ que super
rant nemo leuet
ad celum ocłos: ne¬
mo requirat unde
huc uenerit nemo
prĩam ꝑadysum re-¬
cordetur. cum ergo
uideris hoĩes in uo¬
luptatib uitam
ducere: luxu fluita¬
re ꝯuiuiis ⁊ ĩ pudi¬
ciis oꝑam dare. scito
qr in his rex egypti:
masculos necat et
uinificat fem̃. si u̾o
unum de mille ad
dm conuerti: ocłos
sursum erigere eter¬
na querere. odisse de¬
licias ⁊ luxuriam
amare continenciã.
huus opougnat.
odit tales in egyp
inde est qd̾ in hoc
mundo serii dei ha-¬
bentur ꝯtemptui
expositi contume¬
liis. Inde in eos odia
et ꝑsecutiones con¬
citai¬

Expanded text:
coelestia capere, Deum intelligere, quae sursum sunt quaerere. Hunc odit princeps Aegypti et necari cupit; cupit autem quae carnis sunt, vivere, et quae ad materiam pertinent corporalem, hae non solum vivere, sed augeri et excoli: vult enim ut omnes carnalia sapiant, temporalia et quae sunt super rant; nemo levet ad coelum oculos; nemo requirat unde huc venerit; nemo patriam paradisum recordetur. Cum ergo videris homines in voluptatibus vitam ducere, luxu fluitare, conviviis et impudicitiis operam dare, scito quia in his rex Aegypti masculos necat, et vivificat feminas. Si vero unum de mille ad Deum converti, oculos sursum erigere, aeterna quaerere, odisse delicias et luxuriam, amare continentiam: hinis oppugnat; odit tales, vivere Inde est quod in hoc mundo servi Dei habentur contemptui, expositi contumeliis; inde in eos odia et persecutiones concita
Abbreviated transcription (Latin):
pti: iudentur utriusq tes¬
tamenti figuram seruare
et sephora que passer inter-¬
pretat᷑ legi que sp̃ualis est conuaure phua uero que rubẽs
uel uerecuñda indicare euuanglia que xp̃i sanguine rubent ⁊
ꝑ uniuersum mundũ passionis cruore rutilant ab his ergo
anue que nascuntur in eccl̃ia uelut obscetricib medicant᷑
qr de scripturis cuncta eruditionis medicamina ꝯferuntur.
temptat tñ pharao ꝑ has necare masculos cum studiosis in
diuinis scripturis hereses ⁊ praua degiata suggert s stat
iminobile fundam̃tum dei timent enim obscetrices dm̃ .i. ti
morem dei decent qui est inicium sap̃ie. sic ꝯpetencius apta
qd̃ scd̃m litteram nullam h̃t consequenciam. Non enim pp̃ea
domus fit. qr tuetur deus. si autẽ udeas quomodo scripture
orbem or̃onis domib repleant. rõnabiliter scciptũ uidebit᷑.
sic ergo iste obstetrices qr tunent dm̃ .i. dei tuorem docent. ñ

Expanded text:
pti  videntur utriusqtamenti figuram servare, et Sephora, quae passer interpretatur, legi, quae spiritualis est, convenire: Phua vero, quae rubens vel verecunda, indicare Evangelia, quae Christi sanguine rubent, et per universum mundum passionis cruore rutilant. Ab his ergo animae quae nascuntur in Ecclesia, velut obstetricibus medicantur, quia de Scripturis cuncta eruditionis medicamina conferuntur. Tentat tamen Pharao per has necare masculos, cum studiosis in divinis Scripturis haereses et prava dogmata suggerit. Sed stat immobile fundamentum Dei. Timent enim obstetrices Deum, id est, timorem Dei docent, qui est initium sapientiae. Sic competentius aptatQuod secundum litteram, nullam consequentiam habet: non enim propterea domus fit, quia timetur Deus. Si autem videas quomodo Scripturaeorbem domibus orationis impleant, rationabiliter scriptum videbitur. Sic ergo istae obstetrices, quia timent Deum, id est, timorem Dei docent, non
Abbreviated transcription (Latin):
cie quos prefecit pharao qui¬
imꝑant exigunt extorquent¬
oꝑa terrena ideo xp̃o ueniente
fecit alios doctores contͣ illos
uirtutes defendant a uiolencia
filios istl. ⁊ doceant isrłitita oꝑa
⁊ mente uidere dm̃. relinquere
oꝑa pħ̾onis exire de tecra egypti
or ueniet. est enim una ue-
bens uel uerecunda: morał̃

Expanded text:
e, quos praefecit Pharao, quirant, exigunt, extorquentopera: ideo Christo veniente fecit alios doctores contra illos virtutes, defendant a violentia filios Israel, et doceant Israelitica opera, et mente videre Deum; relinquere opera Pharaonis, exire de terra Aegyptior veniret. Est enim una, velbens vel verecunda, moralis
Abbreviated transcription (Latin):
accidit .n .b. et consenciant hii
cum aduersariis nrĩs ex ꝓpħ̾icis
uocib preuidet sibi bellum uen-¬
turum et derelinquendũ se a fi¬
liis iscl̾. ⁊ qr consenciant aduer¬
sario eius et adiciantur ad dñm.
hoc est qd̃ ierenias ait. clamauit
ꝑdix. congregauit q nõ peꝑit

Expanded text:
is bellum, et consentiant hi cum adversariis nostris, ex propheticis vocibus praevidet sibi venturum bellum, et derelinquendum se a filiis Israel, et quod consentiant adversario ejus, et adjiciantur ad Dominum. Hoc est quod Jeremias ait . Clamavit perdix, congregavit quae non peperit,
Abbreviated transcription (Latin):
OR̾. all̃. diabolus conuocata
gente sua opprimere cupit raci-¬
onalem sensum qui nc̃ figura¬
liter d̾r iscł preficit magistros
oꝑum qui cogant eos dicere o¬
ficare ciuitates pharaoni phy¬
ton que sigc̃at os defectionis
dacium loqͣr a ueritate ⁊ ꝓbati¬
onib ille ad inicio mendax fuit
et ideo tales ciuitates uult sibi
edificare os abyssi qr abyssus
ꝑditionis eius est locus. alia eiꝰ
ciuitas cõmocio tinee est qui
falso nomine qr transsigurant
se in angelum lucis. in his ce-¬
cupat meites que fc̃ẽ sunt ut
uideant deum ꝓspicit tñ sibi
imminere bella ⁊ maturum
gentis suc exicium ideo dicit.
uens isrł ualet suꝑ nos utinam
et nos senciat ualere suꝑ se ut .s.¬
cegitationes malas ⁊ ꝯcupisten
cias quas ĩmitcit nõ suscipiam
s iacula ignita scuto fidei repel¬
lam et in om̃ib que suggesserit
dicam. uade retro sathanas scrip¬
tum est enim dñm deum .t. ado.¬

Expanded text:
 etc. Diabolus, convocata gente sua, opprimere cupit rationabilem sensum, qui nunc figuraliter dicitur Israel: praeficit magistros operum, qui cogant eos discere oficare civitates Pharaoni. Phitom, quae significat os defectionis, dacium loquitur a veritate et probationibus. Ille ab initio mendax fuit, et ideo tales civitates vult sibi aedificari: os abyssi, quia abyssus perditionis ejus est locus; alia ejus civitas est commotio tineae: qui falso nomine transfigurans se in angelum lucis. In his occupat mentes, quae factae sunt ut videant Deum. Prospicit tamen imminere sibi bella et maturum gentis suae exitium; ideo dicit, Gens Israel valet super nos, utinam et nos sentiat valere super se: ut scogitationes, et concupiscentias malas, quas immittit, non suscipiam sed jacula ignita scuto fidei repellam, et in omnibus quae suggesserit, dicam: Vade retro, Satana: scriptum est enim: Dominum Deum tuum ado
Abbreviated transcription (Latin):
qua inchoat. Ille enim ad ꝯtemplatiuam bene transit qui in actiua intentionis
ad contemplatiuam urtam transire. actiuam tñ uitam nõ deserere. unde subditur.
si hñs uxorem. et uxor egrediatur simul cũ eo enĩ ad libertatẽ uxor egreditur. qͣndo
lios et filias mulier et liberi eus erunt dñi sui. Ip̃e uero exibit cum ueste sua. ser¬
uo empto dñs dat uxorem cum predicator eum quẽ mancipauerit do bone actio-¬
minus tuus tollatur a te. uxor serui empticii filios et filias parit qͣndo ei bona ac¬
tio fortes et teneros fructus generat. sed mulier cũ filiis dño remanet ⁊ seruus e

Expanded text:
quippe bene ad contemplativam transit, qui in activa vita intentionis ad contemplativam vitam transire, et tamen activam non deserere. Unde et illic subditur: Si habens uxorem, et uxor egrediatur simul. Cum eo enim ad libertatem et uxor egreditur, quandolios et filias, mulier et liberi ejus erunt domini sui: ipse vero exiet cum vestitu suo. Servo empto dominus dat uxorem, cum praedicator quisque, eum quem jure ominus tuus tollatur a te ? Uxor vero servi emptitii filios et filias parit, quando ei bona actio fortes vel tenuiores fructus generat. Sed mulier quae a Domino data est, e
Abbreviated transcription (Latin):
a. uidetur tamꝙͣ diffidenti ñ
dedisse plenissimam facultatẽ
qm daturus erat et ꝑ duos agi
uoluisse qd̃ ꝑ unum posset si
dicit. Nonne ecce a aron frater
tuus leuites: scio qr loquens lo-¬
quetur ip̃e. quib uerbis ostẽ¬
ditur pocius increpasse qr tune-
haberet fremen ꝑ quem posset
ris qͣmuis de deo totum sꝑare de
Nunc autẽ dicit aꝑiam os tuũ
et os eiuis et instruam uos que
faciatis. sed qr addidit ⁊ loquet᷑
ip̃e tibi ad ppłm uidetur oris aꝑcio

Expanded text:
 uidetur enim tamquam diffidenti non dedisse plenissimam facultatem, quam daturus erat. et per duos agi uoluisse, quod et per unum posset. sidicit: nonne ecce Aaron frater tuus Leuites? scio quia loquens loquetur ipse. quibus uerbis ostenditur deus increpasse potius haberet fratrem, per quem posset ris; quamquam de deo totum sperare dnunc autem dicit: aperiam os tuum et os eius et instruam uos quae faciatis. sed quoniam addidit: et loquetur ipse tibi ad populum, uidetur oris aperti
Abbreviated transcription (Latin):
res drẽt. deinde qd̃ post ait.⁊ lo¬
quetur ip̃e tͥ ad ppłm et ip̃e erit
cipatum in aaron. ministeriũ.
qd̾ autem ait. tu autẽ illi eris¬
in hiis que ad dm̃ magnum

Expanded text:
post ait, et loquetur ipse tibi ad populum, et ipse erit cipatum, in Aaron ministerium. Deinde quod ait: Tu autem illi eris quae ad Deum, magnum