comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
menseparabilis abaustore. quia in quantũ sensus noster intellegentã tẽptabit
natiuitatis ex cedere ĩntantũ necesse ẽ &iam generationis & cedat. solus hicitaq
patrẽ euesse uni genitidi & ereatoris doceinur ultrase itaq infirmitas humana
ñcendat& loquat hoc solũ inquo solo ei salus ẽ anecarnis sacramentũ indñoihu¬
quã stultitiȩ ađq in pi&atis erũpam iominipotentietuȩ sacramentorũ q ar¬
bit hi unc in firmitatis meȩ sensuultra infinitatis tuȩ religosam opinio nõa
significatã mihia & nitatis fidemeri gans ĩ tealiquando sine sapientia &
lentiũ strangul& inopuloquendi Nãq cũ uerbum & sapientia & ur tas in uob
interioris inotus nr̃i. opusur insit: tecũtamen ꝑfestidi qui& uerbũtuũ & sapien¬
tue uirtus ẽabsoluta generatio ẽ iTinsepardelis semꝑatesit̃ qui in his a& narum
ꝓprioatũ tuarũ nominib &tenatus ostenditur: natusaũ itaut nihil aliud quãtesig

Expanded text:
men separabilis ab auctore, quia in quantum sensus noster intelligentiam tentabit nativitatis excedere, in tantum necesse est etiam generationis excedat. Solus itaque hipatrem eum esse unigeniti Dei et creatoris, docemur. Ultra se itaque infirmitas humana non tendat: et loquatur hoc solum, in quo solo ei salus est, ante carnis sacramentum in Doquam stultitiae atque impietatis erumpam, ut omnipotentiae tuae sacramentorumque arbiter, hunc infirmitatis meae sensum ultra infinitatis tuae religiosam opinionem, et significatam mihi aeternitatis fidem erigam: ut te aliquando sine Sapientia et lentium strangulet inopia eloquendi. Namque cum verbum et sapientia et virtus in nobis interioris motus nostri opus nostrum sit, tecum tamen perfecti Dei, qui et Verbum tuum et Sapientia et Virtus est, absoluta generatio est; ut inseparabilis semper a te sit, qui in his aeternarum proprietatum tuarum nominibus ex te natus ostenditur: natus autem ita, ut nihil aliud quam te sibi
Abbreviated transcription (Latin):
infilus natiuitas ꝑfesta conseru& omniũ er gosuorũ quis pat pat ẽ dũ x omib na¬
tiuitas & inomnib man&: & cũ indoñ sint corporalia sed ab soluta neq particulata
sed tota. & uniuersa ñuiuificata seduiua totus inuens& imutotũ dsẽ.

Expanded text:
fecta conservet: omnium ergo suorum quis pater pater est, dum ex omnibus nativitas et in omnibus manet. Et cum in Deo non sint corporalia, sed absoluta; neque particulata, sed tota et universa; non vivificata, sed viva; totus vivens, et unum totus De
Abbreviated transcription (Latin):
ne gauerit & a demerit beatitudinis cognitionẽ. Cui mortis indulserit p̃scien¬
tiam. humanȩ istud conscientiȩ ñ potest ferre trepidatio ut hoc sibi deđõ arbitrium
presumat & eiuitia hamanȩ demutationis ad scribat utaut aliquid filio pat̃

Expanded text:
negaverit, et ademerit beatitudinis cognitionem, cui mortis indulserit praesciennegaverit, et ademerit beatitudinis cognitionem, cui mortis indulserit praescientiam? Humanae istud conscientiae non potest ferre trepidatio, ut hoc sibi de Deo arbitrium praesumat, et ei vitia humanae demutationis adscribat; ut aut aliquid Filio Pater
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑseẽ nescit ꝑ eũ enĩtem pora. & i eo diesequia & ꝑ ipsũ futurorũ constitutio
ẽ & impso aduentus sui dispensatio ẽ &eritinea hebitudine. ut qđ iibi constat sensu
naturȩ torpentis ignor& ferarũ beluarũ q modoq̃ & trarationẽ consilii ꝓuiden¬
tis animatae ipsum qđ a gunt nesciuit: cũ quodam motus cupidȩ uoluntatis agita¬
tȩ fortuito adaliquid & incertoferuntur in gressi quomodo &iamdñs gloriȩ ad¬
uentussui ignorabili dienaturȩ esse in comͣpositȩ inꝑfestȩ qi ered& ur q̃. & necessi¬
ferat cognitionis habere uirtutẽ: Iamuerdꝰ quanta in pi&atis. geminatur occasio
sip̃ter in firmitatẽ xp̃i &iamdõ patri uitiũ deputabitur ut unigenitũ dm̃ & di¬
lestionissuȩ filiũ dieihuis cognitione fraudauer It malignitatisq ad festusci¬
entiam futurȩ consumationis inuiderit: Qcũ ignorabilẽ eiesse passionis &
diem & horã uoluerit diem uirtutis ei: & clarificandi ins. anctissuis horã

Expanded text:
 est nescit? Per eum enim tempora, et in eo dies est; quia et per ipsum futurorum constitutio est, et in ipso adventus sui dispensatio est: et erit in ea hebetudine, ut quod sibi constat, sensu naturae torpentis ignoret, ferarum belluarumque modo, quae extra rationem consilii providentis animatae, ipsum quod agunt nesciunt, cum quodam motu stupidae voluntatis agitatae, fortuito ad aliquid et incerto feruntur ingressu? 60. Patri ventus sui ignorabili die, naturae esse incompositae imperfectaeque credetur, quae et necessiferat cognitionis habere virtutem. Jam vero quanta impietatis geminatur occasio; si praeter infirmitatem Christi etiam Deo patri vitium deputabitur; ut unigenitum Deum, et dilectionis suae filium, diei hujus cognitione fraudaverit, malignitatisque affectu scientiam futurae consummationis inviderit: et cum non ignorabilem ei esse passionis et diem et horam voluerit; diem virtutis ejus, et clarificandi in sanctis suis horam
Abbreviated transcription (Latin):
rarenin sermone sapientiȩ nel nanis fiat crux xp̃is uerbũ enĩ crucis
stultitia ẽ i isquipereunt : iis aũqui saluantur uirtusđiẽ: Seriptũ ẽ
enĩꝑ dam sapientiã sapientiũ & intellestũ intellegentiũ reꝓbabo: ubisa
piens. ubis criba ubi conquisitor s ȩculi huius. nonnestultã fecitđi sapi¬

Expanded text:
zare, non in sermone sapientiae, ne inanis fiat crux Christi: verbum enim crucis zare, non in sermone sapientiae, ne inanis fiat crux Christi: verbum enim crucis stultitia est his qui pereunt, iis autem qui salvantur, virtus Dei est. Scriptum est enim: Perdam sapientiam sapientium, et intellectum intelligentpiens, ubi scriba, ubi conquisitor saeculi huius? nonne stultam fecit Deus sapi
Abbreviated transcription (Latin):
non ẽ aũ intantũ confidendum prudentia humana. ut ꝑfestũ seput& sape¬
mone constare nonem̃ concipiunt inꝑfesta ꝑfestum: neq qđ & alio
subsistit. ab solute uel austoris sui potest intellegentiã obtinere. uel ꝓ¬
priã sequidem in eo tantũ qđ ẽ sentiens. c&erũ ulterius sensũ suũ
quã sibi consticuta sit natura nontendens. motũ enĩsuũ nonsibi de
dũ constat aliunde: & necesseẽ ut inquoseꝑ festũ put& sapere:
desipiat: quia naturȩ suȩ non moderans necessita tenr& omni a infir¬
mitatũ suarũ &x istimans t̃mitiis contineri.: falsoiam sapientiȩ nomineglo¬
riatur quia sapere sibi ultra sensussui nonliceat potestatẽ & quã in firmũ
sibsistendi ẽ uirtute: tã sensusit atq obid inꝑfestȩ naturȩ substitutio
ꝑfestisen sus sapientiã obtinere se glorians. stultae sapientiae in rid&ur
obꝓprio: a postolo dicente: Nonenĩ misitmexp̃s baptizare. sed euan geli¬

Expanded text:
Non est in tantum confidendum prudentia humana, ut perfectum putet se sapenione constare. Non enim concipiunt imperfecta perfectum, neque quod ex alio subsistit, absolute vel auctoris sui potest intelligentiam obtinere, vel propriam, se quidem in eo tantum quod est sentiens, caeterum ulterius sensum suum, quam sibi constituta sit natura, non tendens. Motum enim suum non sibi ddum constat aliunde. Et necesse est ut in quo perfectum se putet sapere, desipiat, quia naturae suae non moderans necessitatem, et omnia infirmitatum suarum existimans terminis contineri falso jam sapientiae nomine gloriatur, quia sapere sibi ultra sensus sui non liceat potestatem, et quam infirmum subsistendi est virtute, tam sensus sit. Atque ob id imperfectae naturae substitutio, perfecti sensus sapientiam obtinere se glorians, stultae sapientiae irridetur opprobrio, Apostolo dicente: Non enim misit me Christus baptizare, sed evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
nomina diuinis reb aptata sunt: quid ad fers uim uerborũ ueritati: Au¬
dis patrẽ & filiũ neambigas esse qđ nuncupantur: summa dispensationis
enfilio. ut noueris patrem, quid iñ ritũ facis opus ꝓph&arum. uerbi
in carnationẽ uirginis partũ uirtutẽ operationum crucẽ xp̃i: tibihȩo
omuia ispensatibi prestita sunt ut ꝑhȩc manifestus & patertib¬

Expanded text:
nomina divinis rebus aptata sunt. Quid affers vim verborum veritati? Aunomina divinis rebus aptata sunt. Quid affers vim verborum veritati? Audis patrem et filium: ne ambigas esse quod nuncupantur. Summa dispensationis est Filio, ut noveris Patrem: quid irritum facis opus prophetarum, Verbi incarnationem, virginis partum, virtutem operationum, crucem Christi? Tibi haec omnia impensa, tibi praestita sunt: ut per haec manifestus tib
Abbreviated transcription (Latin):
Nđ quin hoc maximũ opus filifuit ut patrẽ cognos deremꝰ: negas plane. quan¬
do secundum tefilius non& eonatus ẽ: & curfilius dic&ur factus ꝓ
uoluntate q̃uasi c& era: admiraridm̃ possunt. conditorẽmundi xp̃m
creantẽ & dignado uirtus ẽ. Vteffestorẽ archan gelorũ & angelorũ.
uisibiliũ & inuisibiliũ. cȩli atq t̃rȩ & uniuersehuius creationis
effecerit: sed non hic labor dñi ẽ. ut omina increandis reb dm̃ posse tu
sentias. sed ut scias dm̃ patrẽ eius esse filiquilo quatui: urtuter incȩlo
plures sunt & efficientes & a&nȩ. sed unus unigenitus ẽ filius: nonac&e¬
rissola differens potestate quia ꝑeum cuncta sunt. sed quia uerus
unus ẽfilius: nonfiat degener. ut natus & nhilo sit:. Audis filiũ crede
quia filius ẽ Audis patrẽ memento quia pat̃ est. Quidistis nominib:
suspitionẽ malitiã. audatiã int̃seris secundũ naturȩ intellegentiã

Expanded text:
Atquin hoc maximum opus Filii fuit, ut Patrem cognosceremus. Negas plane, quanAtquin hoc maximum opus Filii fuit, ut Patrem cognosceremus. Negas plane, quando secundum te Filius non ex eo natus est. Et cur filius dicetur, factus pro voluntate quasi caetera? Admirari Deum possum conditorem 64 mffectorem archangelorum et angelorum, visibilium et invisibilium, coeli atque terrae, et universae hujus creationis effecerit. Sed non hic labor Domini est, ut omnia in creandis rebus Deum posse tu sentias; sed ut scias Deum patrem ejus esse filii qui loquitur. Virtutes in coelo plures sunt, et efficientes, et aeternae: sed unus unigenitus est filius, non a caeteris sola differens potestate, quia per eum cuncta sunt. Sed quia verus unus est filius, non fiat degener, ut natus ex nihilo sit. Audis Filium: crede quia filius est. Audis Patrem: memento quia pater est. Quid istis nominibus suspicionem, malitiam, audaciam interseris? Secundum naturae intelligentiam
Abbreviated transcription (Latin):
sermonem humanȩ naturȩ uirtus generationis &cedit: Et omNIa
qui dem Ix suꝑ mundi opera adesse nob̾ intestimoniũ possent neambi¬
gere dedireb: atq uirtutib fas crederemꝰ: sedipsam ueritatẽ in fidelitas
nr̃a ꝓcurrit & uiolenti inecidiũ di potestateͥr in rumpimꝰ: silicer&
corpora & manus ad cȩlum eleuaremꝰ: solemastraq c&era annuis cursus sui:
lunitib ꝓturbaremꝰ. ꝑmisceremꝰ decessusocran i & accessus. fluenta & iam
fontiũ in hiberemus & naturas fluminũ refer remus. concuteremꝰ
funda menta t̃rȩ & toto iul ȩc operadi paricidio desȩuiremꝰ: sedbene
qd nos intrahanc molestiȩ necessitatem. natura corporum d& in& cer¬
te non fallimus quod silicer& essemus asturinãq qua possumus ꝓfana
uoluntatis audatia naturam ueritatis conuellimꝰ. & bellũ dictis di conpa¬
hȩc calum niamuꝵ quid ȩg tuamus parrem tunegas

Expanded text:
sermonem humanae naturae virtus generationis excedat. 32. Ex nsermonem humanae naturae virtus generationis excedat. 32. Ex num. 21. Et omnia quidem insuper mundi opera adesse nobis in testimonium possent, ne ambigere de Dei rebus atque virtutibus fas crederemus. Sed in ipsam veritatem infidelitas nostra procurrit, et violenti in excidium Dei potestatis irrumpimus. corpora et manus ad coelum elevaremus, solem astraque caetera annuis cursus sui limitibus proturbaremus, permisceremus decessus Oceani et accessus, fluenta etiam fontium inhiberemus, et naturas fluminum referremus, concuteremus fundamenta terrae, et toto in haec opera Dei parricidio desaeviremus. Sed bene, quod nos intra hanc modestiae necessitatem natura corporum detinet. Certe non fallimus, quid, si liceret, essemus facturi. Namque quia possumus, profanae voluntatis audacia naturam veritatis convellimus, et bellum dictis Dei compahaec calumniamur? quid aestuamus? Patrem tu negas?
Abbreviated transcription (Latin):
us: cuiꝑ uirtutẽ suã uniuersa sunt ꝑuia in uisibilib: calumniaris ego
ate uisibilium &xposco rationẽ nihil cedit &x solido neq ꝓnaturã suã ali¬
quid tã quã lapsu ii sensibili ligna & lapides admittunł corpusdm̃ asese
nondeficit ut se seresumat &x nihilo : & unde quiadiistit in medio ẽ cȩdit
adhȩc & sensus & sermo & &x traratione humanã ẽ ueritas fasti io er
coergo ut denatiuitate fallim᷑. ita & dein gressu dñ mentiamur
dicam fastũ non fuisse quia intellegentiã fasti nonadp̃hendimꝰ: &
cessante sensu nr̃o factiipsius cess& effestus sed mendatiũ nr̃m fasti fi¬
des uincit: Ad stitit dñs lausa domo inmedio discipulorũ. & filius na
tus & patre noli negare qđ st&erit. quia ꝑ intellegentie in firmita¬
tem. consistentis non consequaris introitũ nolinescire qđ ab ingeni¬
to & ꝑfesto dõpatre. unigenitus ꝑ festus filius dĩnatus sit quia sensũ &

Expanded text:
ius, cui per virtutem suam universa sunt pervia. Invisibilibus calumniaris: ego ius, cui per virtutem suam universa sunt pervia. Invisibilibus calumniaris: ego a te visibilium exposco rationem. Nihil cedit ex solido, neque per naturam suam aliquid tamquam lapsu insensibili ligna et lapides admittunt. Corpus Domini a sese non deficit, ut sese resumat ex nihilo: et unde qui assistit in medio est? Cedit ad haec et sensus et sermo, et extra rationem humanam co ergo ut de nativitate fallimus, ita et de ingressu Domini mentiamur. Dicamus factum non fuisse, quia intelligentiam facti non apprehendimus: et cessante sensu nostro, facti ipsius cesset effectus. Sed mendacium nostrum facti fides vincit. Adstitit Dominus clausa domo in medio discipulorum: et Filius est natus ex Patre. Noli negare quod steterit, quia per intelligentiae infirmitatem consistentis non consequaris introitum: noli nescire quod ab ingenito et perfecto Deo patre unigenitus et perfectus filius Deus natus sit, quia sensum et
Abbreviated transcription (Latin):
gentiȩ nr̃ȩ inbicilli tatẽ accõmodat : & dubitationi infideliũ satisfac¬
turus arcanũ inusibilis uirtutis operatui: fact rationẽ quisquis
eris celestium rerum scrutator & pone: Erant discipuli inclauso: & secrao
postpassionedm̃ congregati consederant: dñsthomȩ fidem ꝓpositis
conditionib confirmaturus ad sistit. palpandi corporis & contrestano
uilneris obtulit facultatẽ & utiq qui conpumctus recognoscenduit ne¬
cesseẽ corpus in quo ẽ conpunctus attulerit: q̃ roergo ꝑquas clausedom:
partesse secorporeus intulerit diligent̃ eni euangelista & pressit dicens
Venit ilis ianuis clausis & st&it inmedio: ax cors trueta parie¬
pum pEVETRΑVS ETSOLIDALINORΩM
Naturam eorum inpenetrabilem trans currit st&it nãq corporeus
nonsimulatus autfallax, Sequaꝵ tun ereo oculim eđis ru
PENE TΑNTIS IΛGRES SUM. Et cũeo dausam domũ intellegor¬
tiȩ tuȩ uisus introeat : integra sunt omnia & obserata sed ecce adistit moo¬

Expanded text:
gentiae nostrae imbecillitatem accommodat, et dubitationi infidelium satisfacturus, arcanum invisibilis virtutis operatur: facti rationem, quisquis eris coelestium rerum scrutator, expone. Erant discipuli in clauso, et secreto post passionem Domini congregati consederant. Dominus 62 Thomae fidem propositis conditionibus confirmaturus assistit, palpandi corporis et contrectandi vulneris obtulit facultatem: et utique qui compunctus recognoscendus sit, necesse est corpus in quo est compunctus attulerit. Quaero ergo per quas clausae domus partes sese corporeus intulerit. Diligenter enim Evangelista expressit dicens: Venit Jesus januis clausis, et stetit in medio . An constructa parietum penetrans et solida lignorum, naturam eorum impenetrabilem transcucurrit? Stetit namque corporeus, non simulatus aut fallax. Sequantur ergo oculi mentis tuae penetrantis ingressum, et cum eo clausam domum intelligentiae tuae visus introeat. Integra sunt omnia et obserata: sed esse assistit med
Abbreviated transcription (Latin):
omnipotentiã confitentes insimili tudinẽ eũ di creatũ &x nihilo ut c&e¬
ra ina & millius creatorissui ima ginẽ constitisse. Uerbo uidelic&
denon & stantib iussũ esse subsistere do potente similitudinẽ sui&
trẽ & filiũ ẽsse audiunt ab anteriorib episcopis p̃di catum ut id
subtilit̃ ꝑsprem her&icȩ opinionis infirment: dicentes cos uerbi
huius significationem id ẽunius substantiae qđ grece omo usion
dicitur hoc sensu usurpare ađq eloqui tã quã ipsesit pat̾ qui&
filius: & infinitate uidelic& suaꝓtensus inuirginẽ & qua corpus
ad sumens sibi in eo corpore qđ ad sumpsit fili nomen ad diderit:
Ethȩc quidem de omousio eorũ falsitas prima ẽ sequens illa ẽ qd ad¬
firment id enuntiationẽ omousus ignificare qđ reianterioris at qalite

Expanded text:
omnipotentiam confitentes, in similitudinem eum Dei creatum, et ex nihilo 73 ut caeomnipotentiam confitentes, in similitudinem eum Dei creatum, et ex nihilo 73 ut caetera in aeterni illius Creatoris sui imaginem constitisse: verbo videlicet de non exstantibus jussum esse subsistere, Deo potente similitudinem sui ex trem et Filium esse audiunt ab anterioribus episcopis praedicatum, ut id subtiliter per speciem haereticae opinionis infirment: dicentes eos verbi hujus significationem, id est, unius substantiae, quod graece ὁμοούσιον dicitur, hoc sensu usurpare atque eloqui, tamquam ipse sit pater qui et filius, ex infinitate videlicet sua protensus in Virginem, ex qua corpus assumens, sibi in eo corpore, quod assumpsit, filii nomen addiderit. Et haec quidem de homousio eorum falsitas prima est. Sequens illa est, quod affirment id enuntiationem homousii significare, quod rei anterioris atque
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i inbstillitati necessaria reb scilic& uerbisq nr̃is eaq̃ & sentimnus
& incellegimnus. Locuturi atqihȩc sicut primolibello testatisumur¬
nunc quoq id circo anoł cõmemorata sunt ut cũ aliquid &humanis
cõparationib ꝓferemus non secundum naturas corporales deđo senti¬
re credamur nec passio nib: nr̃isspiritalia conparare: sed potius re¬
rum uisibiliũ speciem ad intellegentiã inuisibiliũ ꝓtulisse arunt nãq¬
tura sed & constitutione esse adoptionẽ scilic& eius in nominequia
sicut plures difilii ita & hic filiussit dehinc liberalitã diguitate :
quia sicut di pluress ant. Ita& hic dĩsit indulgentiorẽ tamen in eo
& ad optionis & nuncupationis ad festum: ut & p̃c&erissit adopta¬
tus & ad optiuis aliis ma ior ipsesttfilius. & & cellentius. cunctis natu¬
ris creatus creaturis ipsec&eris prest& aunt & iam quidã eorũ di

Expanded text:
nostri imbecillitati necnostri imbecillitati necet intelligimus locuturi. Atque haec sicut primo libello testati sumununc quoque idcirco a nobis commemorata sunt, ut cum aliquid ex humanis comparationibus proferimus, non secundum naturas corporales de Deo sentire credamur, nec passionibus nostris spiritalia comparare, sed potius rerum visibilium speciem ad intelligentiam invisibilium protulisse. 3. Hatura, sed ex constitutione esse; adoptionem scilicet ejus in nomine, quia sicut plures Deo filii, ita et hic filius sit; dehinc liberalitatem in dignitate, quia sicut dii plures sunt, ita et hic Deus sit: indulgentiore tamen in eo et adoptionis et nuncupationis affectu, ut et prae ca eteris sit adoptatus, et adoptivis aliis major ipse sit filiis, et excellentius cunctis naturis creatus, creaturis ipse caeteris praestet. Aiunt etiam quidam eorum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
afliepi ciex euan gelicis ad q apostolicis institutis obrinere neqi quiequã
nob cũ her& icis posse esse cõmune quippe illis diuinitatem dñi nr̃ iħuxp̃
ne cessario fuerunt cõnp̃hendenda utomnib fallacus eorum & impi&a¬
tib edims ab solutior fier& cognitio ueritatis. Et primũ cognoscendũc
qo destrine eorũ tuueritoussit qđ ue in religiositatis periculũ dehuic quid
dunt postremo qua int pr&ationũ suarũ arte ueritate diuinorũ ditoiũ ur tutẽ.
corrumpant. Nonignoramꝰ aitad resdiuinas &x plicandas. neq hominũ
loquitionem neq nature humane. conparationẽ possesufficere: qđ imenar¬
rabileẽ id nignificantiȩ alicuius finẽ & modũ non hab& & qđ spirtale e.
ididi peciem corporaliũ &xemplũ q diuersũ est tamencũdenaturis cȩ¬
lestib sermo ẽ illa ipsa ꝙ̃ sensumentiũ continentur. usu cõmunis & natu¬
N & sermonis sunt elo quenda ñ ut q dignitatidĩ congrua sedingenis

Expanded text:
ancti ex evangelicis atque apostolicis institutis obtinere, neque quidquam nobis cum haereticis posse esse commune, quippe illis divinitatem Domini nostri Jenecessario fuerunt comprehendenda, ut omnibus fallaciis eorum et impietatibus editis, absolutior fieret cognitio veritatis. Et primum cognoscendum est, quae doctrinae eorum temeritas sit, quodve irreligiositas periculum: dehinc quid dant: pocorrumpant. Non ignoramus autem, ad res divinas explicandas neque hominum elocutionem, neque naturae humanae comparationem posse sufficere. Quod enim inenarrabile est, id significantiae alicuius finem et modum non habet: et quod spirituale est, id a specie corporalium exemploque diversum est. Tamen cum de naturis caelestibus sermo est, illa ipsa quae sensu mentium continentur, usu communi et naturae et sermonis sunt eloquenda: non utique dignitati Dei congrua: sed ingenii
Abbreviated transcription (Latin):
q & uirtutes similitudinẽ & deitati plenitudinẽ confitemur: Ottia
enĩ filius accepit a patre & ediforma & imago substantiaeius : eum
enĩ qui ẽ ab eo quiẽ substantiȩeius ima gotantũ ad subsistendi fidem
non &iam ad aliquã naturȩ dissimilitudinẽ intellegendam discerat
Patrẽ aũ infilio & filiũ in patreesse: plenitudo inutroq diuinitatis ꝑ¬
festaẽ. Nonenĩ deminutio patris Est filiur. nee filius in ꝑfestus a patre
si qd & seerit non potest nonenĩ aliunde ẽ qđ inomnib simileẽ neq
diuersitatẽ duob ad misceri. alterius ad alterũ similitudo ꝑ mitit
Nesimilia ꝑ mutes : neq sibi & ueritate indis cr&adis iungas: Qua
quidixit Faciamꝰ hominẽ adimaginem & ad similitudinẽ nrãm
Iuuicemes se suisimilis Ieoquod simil rrudipe
Nogixiã dica Ostendit necontigeris. ne contrestaueris. ne

Expanded text:
que et virtutis similitudinem et deitatis plenitudinem confitemur. Omnia que et virtutis similitudinem et deitatis plenitudinem confitemur. Omnia enim Filius accepit a Patre, et est Dei forma, et imago substantiae ejus. Eum enim ab eo qui est: imago substantiae tantum ad subsistendi fidem, non etiam ad aliquam naturae dissimilitudinem intelligendam discernit. Patrem autem in Filio, et Filium in Patre esse, plenitudo in utroque divinitatis perfecta est. Non enim diminutio Patris est Filius, nec Filius imperfectus a Patrenisi quod ex se erit, non potest. Non enim aliunde est, quod in omnibus simile est: neque diversitatem duobus admisceri alterius ad alterum similitudo permittit. Ne similia permutes, neque sibi ex veritate indiscreta disjungas: quia qui dixit: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram , invicem esse sui similes, in eo quod similitudinem nostram dicat, ostendit. Ne contigeris, ne contrectaveris, ne
Abbreviated transcription (Latin):
e demilitia &stipendiũ xp̃imnempe ꝓclamat. Pat manifestaui nom̃
tuũ hominib: UON Audis erea orẽ eel es xtũ encas .r.i.
Uonaudis effestorem t̾restrium effecist: sedaudipat᷑ manifestaui non
tuũ hominib utere s aluatoris tui munere: Scito patrẽ esse qui genut
filiũ es sequinatus ẽ matũ &ceo patre. qui ẽ deueritate nature memen¬
to nontibi patrẽ manifestatũ esse qđ đis ẽ s ed dm̃ mani festatũ ense qđi¬
test: Atidis ego & pat̃ unũ sumꝰ: quio dis osrdis e t de  enahis
siliũ a patne. Unũ sunt seilic&is qui ẽnihil habens qđ nonsit &iam
meo qd est : cũ audis filium dicentẽ Ego & pat unũ sumus: peuso nis
sue ꝑmitte sententiã. Sint unũ ut sunt qui genuit & genitus ẽ curau¬
turã & dudis curueritatẽ in imis Audis pat̃in me & ego in patre & hoc
depatre & filio. fili opera testantur: noncorpus ꝑ intelle gentiã nr̃am
corpori ir̃mittimꝰ. Neq utaquã umo in fundimus sed eandem inutro¬

Expanded text:
Nempe proclamat: Pater, manifestavi nomen tuum hominibus; non audis, creatorem coelestium creasti; non audis, effectorem terrestrium effecisti; sed audis: Pater, manifestavi nomen tuum hominibus. Utere Salvatoris tui munere: scito patrem esse qui genuit, filium esse qui natus est; natum ex eo patre, qui est, veritate naturae. Memento non tibi patrem manifestatum esse quod Deus est, sed Deum manifestatum esse qis: Ego et Pater unum sumus . Quid discindis et distrahis Filium a Patre? 65 Unum sunt: scilicet is qui est, nihil habens quod non sit etiam in eo a quo est. Cum audis Filium dicentem: Ego et Pater unum sumus; personis suae permitte sententiam. Sint unum, ut sunt qui genuit et qui genitus est. Cur naturam excludis? cur veritatem interimis? Audis: Pater in me, et ego in Patre : et hoc de Patre et Filio Filii opera testantur. Non corpus per intelligentiam nostram corpori immittimus, neque ut aquam vino infundimus: sed eamdem in utro
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlestis misericordiȩ sacramenta sed nec sc̃orũ fideni speciesq̃ ad fidei uisio¬
nẽ coaptantur eludunt sacramenta enĩ legis in ysteriũ dispensationis euan¬
gelicȩ p̃figurant : ut patri archa uideat & credat qđ a postolus coñtẽpl&ur
& p̃dic& nãq cũ lex umbrasit futurorũ ueritatẽ corporis uinbrȩ species &¬
pressit & dis in homine Quid&ur &creditur & adoratur. qui secundũ pleni

Expanded text:
elestis misericordiae sacramenta: sed nec sanctorum fidem species, quae ad fidei visionem coaptantur, eludunt. Sacramenta enim legis mysterium dispensationis evangelicae praefigurant: ut patriarcha videat et credat, quod Apostolus contemplatur et praedicat. Namque cum lex umbra sit futurorum, veritatem corporis umbrae species expressit. Et Deus in homine et videtur et creditur et adoratur, qui s
Abbreviated transcription (Latin):
&iam hoc qđ ẽuisus & natus ẽ adueritatẽ uero nascendi familiaritas ꝓficit
ad sũptȩ ad contẽ plandũ formȩ species illichomo ꝑ dm̃ secundũ naturenrs
infirmitatẽ uidendus ad iumiturhic ꝓnaturȩ urȩ infirmitate nasciturqd
menđs̃ a sedemutatur. cũ in homine nob̵ aut uid&ur aut nascitur. familiari
int̃eꝓprie tate & natiuitatis & uisus: ut qđ natũ ẽ uisũsit & qđ iuisu estnas¬
cer&ur. &quia ñ dũ nob̵ conlationes euangelicȩ ac ꝓf&icȩlocus canstitu
tũ interim & legeordinẽ ꝑsequamur. ꝓbaturi enĩ postea & euangelus
uerũ difiliũ natũ in homine fuisse: Nunc uisũ interim patriarchis in
sũ &xistimandũ ẽ qđ patri archa nescierit quindm̃ uerũ adorar&e que

Expanded text:
etiam hoc, quod est visus, et natus est. Ad veritatem vero nascendi familiaritas proficit assumptae ad contemplandum formam speciei. Illic homo per Deum secundum naturae nostrae infirmitatem videndus assumitur: hic pro naturae nostrae infirmitate nascitur quod men Deus a se demutatur, cum in homine nobis aut videtur, aut nascitur, familiari inter se proprietate et nativitatis et visus: ut quod natum est, visum sit; et quod visum est, nasceretur. Et quitum interim ex lege ordinem persequamur. Probaturi enim postea ex Evangeliis verum Dei filium natum in homine fuisse, nunc visum interim patriarchis in sum existimandum est, quod patriarcha nescierit quin Deum verum adoraret, quem
Abbreviated transcription (Latin):
responsio ẽfides qđ docertur quã in religiosaꝑ uersitas inpi&atissuȩ defenditerrorẽ q̃ ra¬
m:ergo andesabbati operehȩc ꝓpriaresponsiosit : Non potestfilius facere absequie¬
quãnsi qđ uiderit patrẽ facientẽ: Ait eni superius pat̃ meus usq modo operatur &ego
operor: sipat nȩinse naturȩ austoritate qđ gerit. gerente patreagit. Quiusq mnodo ope¬
ratur in sabbato &traerimen operis ẽfilius anquopat nş operationis p̾ferturausto¬
ritas Nonenĩad infirmitatẽ r&ulit ñpotest aultoritatõ ũabse ñ potestnis iuideat¬

Expanded text:
etur, quam irreligiosa perversitas impietatis suae defendit errorem. Quaeramus ergo an ad sabbati opus haec propria responsio sit: Non potest filius ab se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem. Ait enim superius: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Si paternae in se naturae auctoritate quod gerit, gerente Patre agit, qui usque modo operatur in sabbato; extra crimen operis est Filius, in quo paternae operationis praefertur auctoritas. Non enim ad infirmitatem retulit, non potest
Abbreviated transcription (Latin):
mat ñ posse sine uisu sedaustoritatẽ ostendit ex uisuid enĩ qđ ait nisiuideat consei¬
inseoperatur operante. ne uiolasse s abbatũ dñss abbati creder&ur. ait Nonpo¬
test filius absefacere quicquã nisi luderit patrẽ facientẽ: utid qđ opera¬
tur &x conscientia naturȩ inseoperantis ostender& cũ & se sabbato operante
usq modo pat̃ operar&ur insabbato ad alterius uero indignitatis dolorem
consequentis distir&ulit causã q cũq enĩpat̃ facit eadem & filius facit similit̃
& ꝓbra in firmitatẽdi filio ad imequoq naturȩ equalitatẽ siñ q̃ cũ ꝙ facit
pat̃ eadem& filius facit similit̃. Sidiserimen a liqđ pat̃nȩ uirtutis adq
operationis admittitur si qđ ad squalitate uirtutis naturȩ q ppriũeho
noris equalitas non postulatur ipseenĩ in contimu is ait Utomnes hono

Expanded text:
se sine visu, sed auctoritatem ostendit ex visu. Id enim quod ait, nisi videat, consciin se operatur operante, ne violasse sabbatum Dominus sabbati crederetur, ait: Non potest filius ab se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem : ut id quod operaretur, ex conscientia naturae in se operantis ostenderet, cum et se sabbato operante, usque modo Pater operaretur in sabbato. Ad alterius vero indignitatis dolorem, consequentis dicti retulit causam: Quaecumque enim Pater facit, eadem et Filius facit similiter . Exprobra infirmitatPater, eadem et Filius facit similiter, si discrimen aliquod paternae virtutis atque operationis admittitur, si, quod aequalitati virtutis naturaeque proprium est, honoris aequalitas non postulatur. Ipse enim in continuis ait: Ut omnes hono
Abbreviated transcription (Latin):
gendus ẽessequib patest cũ& in se eum glorificauerit & ingloriaen sit confitendus ñ
enibic nunctantũ modo ingloriadiẽ : sed ingloriadipatrisẽ: neq glorificauit. glori¬
am &teriorem sed glorificauit gloria in seseineã eũq̃: suaẽ gloriã resumendo & ineam
gloriã quã apud eum habunit & apudse glorificat &insese adq ita inseparabilis a fidei
hiuius conunstione intellegitur & iam sub hominis humilitate siedicens. Hȩcẽaũ¬

Expanded text:
gendus est esse, quibus Pater est; cum et in se eum glorificaverit, et in gloria ejus sit confitendus. Non enim hic nunc tantummodo in gloria Dei est, sed in gloria Dei patris est. Neque glorificavit gloria exteriore, sed glorificavit in sese. In eam eum quae sua est gloriam resumendo, et eam gloriam quam apud eum habuit, eum et apud se glorificat et in sese. Atque ita inseparabilis a fidei hujus conjunctione intelligitur etiam sub hominis humilitate, sic dicens: Ha
Abbreviated transcription (Latin):
opuspat̃nȩ insenaturȩ & istimar&ur operatio id enĩ qđ usq modo operatur
unũ adq idemdisti tẽporisq momentũ ẽ. u non aliud aliqđ opusesse patris qua
sub eodem tẽpore sermonis operatio acnefides intra cognitionẽ tantũ patris re¬
licta auitea & ne speabess& continuo subiecit & egooperor: Uthocipsũ qđ modo
operatur pat̃ oper&ur & filius acsic ꝑfestã fidem docuit cũid qd iodo ẽ eiusdẽ tẽporis
opussit& id qđ operatur pat̃ operatur & filius & trasigularis sit unio nẽ sed gemina¬
tus ẽ audientiũ dolor. Idenĩsequitur ꝓpt̾hoc magisq rebant eũ iudei int̾ficere qđ
non solũ soluebat sabbatũ sed & qđ patrẽ suũꝓpriũ dicebat dm̃ ȩqualem sefacienido
Ethicrursũ ad monebo & euangelistȩ iudicio & cõmunihumani generis ad sensu

Expanded text:
opus, paternae in se naturae 293 existimaretur operatio. Id enim, quod usque modo operatur, opus, paternae in se naturae 293 existimaretur operatio. Id enim, quod usque modo operatur, unum atque idem dicti temporisque momentum est; ut non aliud aliquod opus esse Patris, quasub eodem tempore sermonis operatio. Ac ne fides, intra cognitionem tantum Patris relicta, a vitae aeternae spe abesset; continuo subjecit: Et ego operor: ut hoc ipsum, quod modo operatur Pater, operetur et Filius. Ac sic perfectam fidem docuit, cum id, quod modo est, ejusdem temporis opus sit; et id, quod operatur Pater operatur et Filius, extra singularis sit unionem. Sed geminatus est audientium dolor: id enim sequitur: Propter hoc magis quaerebant eum Judaei interficere, quoniam non solum solvebat sabbatum, sed et quod patrem suum proprium dicebat Deum, aequalem se faciens Deo . Et hic rursum admonebo, et Evangelistae judicio, et communi humani generis assensu
Abbreviated transcription (Latin):
rit: Pat̃meus usq nodo operatur: & egooperor: Qđ rogo istud opis patris ẽ heretice:
demonstra ꝑ filcuem̃ & infilio omnia sunt᷑ isibilia & in uisibilia & tuqui ultra euan¬
geliapis necesseẽ ut aliis aliquib: archanorũ doctrinis cognitionẽ pat̃nioperis ades¬
tussis ut operantẽ nob patrẽ ostendas. Quod sipat̃ operatur in filio secundũ qđ ipseait
uerbaq̃ ego loquor uob ñ ameloquor sed pat̃quiininȩ man& ipsefacit operastia:¬
Uidq̃ nequid hoc sit pat̃meus usq modo operatur. Hoceni ideo ait ut pat̃nȩ inse
nature intelleger&ur potestas insabbati opere potestatissuȩ usanatura cũeni
in se operante Oper&ur patapsenecesse ẽ patre oper&ur operante ađq ideoait
Pater meus usq modo operatur: ut ipsũ illud hoe p̃sens distorũ adłq gestorũ ꝑse

Expanded text:
rit: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Quod rogo istud opus Patris est, haeretice, rit: Pater meus usque modo operatur, et ego operor . Quod rogo istud opus Patris est, haeretice, demonstra. Per Filium enim et in Filio omnia sunt, et visibilia et invisibilia. Et tu, qui ultra Evangelia sapis, necesse est ut aliis aliquibus arcanorum doctrinis cognitionem paterni operis adeptus sis, ut operantem nobis Patrem ostendas. Quod si Pater operatur in Filio, secundum quod ipse ait: uae ego loquor vobis, non a me loquor: sed Pater, qui in me manet, ipse facit opera suaVidesne quid hoc sit: Pater meus usque modo operatur? Hoc enim ideo ait, ut paternae in se naturae intelligeretur potestas, in sabbati opere potestatis suae usa natura. Cum enim in se operetur operante Pater, ipse necesse est Patre operante operetur: atque ideo ait: Pater meus usque modo operatur , ut ipsum illud hoc praesens dictorum atque gestorum per se
Abbreviated transcription (Latin):
tra solũ uerũ dm̃ xp̃sẽ quiaglorificatũ indm̃ xp̃mi glorific& pater uerus dssolus insese,
& qđ a solo uero glorificatur in sese ñ alienatura solo uero quia in sesolo glorificatura
intellegeati dĩ uerͥsithȩc necessitatis confessio: a men amendico uob̃ ñ potest filius
abse facerequicquã nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ : Nisi duplicẽ responsionẽ du¬
plex iudeorũ indignatio &xigit: sithȩcplane in firmitatis ꝓfessionihilabse facere
filiũ posse nisi qđ uiderit patrẽ facientẽ qđ siuudeis & uiolatis abbatireatũ obicien¬
responsũest putas neꝑ confessionẽ responsionis possedistorũ occuliueritatẽ & quap¬
quã ialio libello trastatus hicanoblocus fuerit: tamen quia ñ modo ñ ob est. sed &iã
ad religionẽ ꝓficit fidem r& rastari eundem ipsũ quia causa postulat reuoluam:¬
ficiendieum accendebatur: ꝓpt̾ opera sabbato. gesta: sedĩudeam quiddñs responde¬

Expanded text:
ristus est: quia glorificatum in Deum Christum, glorificet Pater verus Deus solus in sese. Et quod a solo vero glorificatur in sese, non alienatur a solo vero; quia in se solo glorificatur aintelligentia Dei veri sit haec necessitatis confessio: Amen, amen dico vobis, non potest Filius ab se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Nisi duplicem responsionem duplex Judaeorum indignatio exigit; sit haec plane infirmitatis professio, nihil ab se facere Filium posse, nisi quod viderit Patrem facientem. Quod si Judaeis et violati sabbati reatum objicienresponsum est; putasne per confessionem responsionis posse dictorum oculi veritatem? Et quamquam in alio libello tractatus hic a nobis locus fuerit: tamen quia non modo non obest, sed etiam ad religionem proficit, fidem retractari, eumdem ipsum, quia causa postulat, revolvamrficiendi cum accendebatur, propter opera sabbato gesta. Sed et videamus quid Dominus responde
Abbreviated transcription (Latin):
in se eũds clarificat. cũinnaturȩ pat̃ne gloriã ab ea ꝑdispensationẽ euacuatus ad
sumitur: concluditaũ auda cissimũ inpi&atistuȩ furorẽ apostolica fides nequo¬

Expanded text:
in se eum Deus clin se eum Deus clsumitur. Concludit autem audacissimum furorem impietatis tuae fides aposto
Abbreviated transcription (Latin):
tendo dm̃ & iam inuitus loq ris aut patrẽdm̃ intellegendo natura dipatris ñ te¬
gabis in xp̃o ađq hȩc deglorificato filio hominis & glorificato in eodemđo dic¬
ta sint: Dceo uero qđ glorificatũ infiliohominis dm̃ds glorificat in sese in quo
tandem tibi relictã facultatẽ&x erendȩ inpi&atis &x istimas nesecundũ naturȩ
& traseẽ qđ eclarifi eat insese reddiditeñ in sexp̃o gloriã quã apud sehabuit &
cũin formãdia dsũptio formȩ seruilis ad sumitur in seglorificatur: Clorifica¬
tus in homineds̃ qui ante uacuitatis dispensationẽ inseseerat & ꝑ formã serui
& ꝑ naturãnatiuitatis unitus natiuitasenĩ ñ nouȩ neq alienȩ naturȩ dm̃ fece¬
rat sed naturalis filius patrinaturali generatione substiterat: Ecũ postna¬
tiuitatẽ hominis glorificat᷑ in homine innaturȩ suȩrursũ gloriã darescit:

Expanded text:
tendo, Deum etiam invitus loqueris: aut Patrem Deum intelligendo, naturam Dei patris non netendo, Deum etiam invitus loqueris: aut Patrem Deum intelligendo, naturam Dei patris non negabis in Christo. Atque haec de glorificato filio hominis, et glorificato in eodem Deo dicta sint. De eo vero, quod glorificatum in filio hominis Deum Deus glorificat in sese, in quo tandem tibi relictam facultatem exserendae impietatis existimas, ne secundum naturaextra se est, quod glorificat in sese? Reddit enim in se Christo gloriam, quam apud se habuit: et cum in formam Dei assumptio formae servilis assumitur, in se glorificatur glorificatus in homine Deus, qui ante vacuitatis dispensationem in sese erat, et per formam servi et per naturam nativitatis unitus. Nativitas enim non novae neque alienae naturae Deum fecerat, sed naturalis filius patri naturali generatione 291 substiterat. Et cum post nativitatem hominis glorificatus in homine, in naturae suae rursum gloriam clarescit;
Abbreviated transcription (Latin):
ds glorificatinsese. Inuenionaturȩ gloriã ingloriã naturȩ naturã l orificantis ad¬
sumi Noneni s edĩ glorificat sed glorificatũ in hioinine dm̃ glorificat in sese: Quod
inesedemonstrat cũ eũglorificat in sese adfer nuncquis quis es her&ie flexuose
dostrinȩ tuȩ ineuolubilesquestionesq̃ cũ seno dissins inligeat in nullo tamenag¬
minehȩrendi molestiã continebunt filius eni hominis glorificatur& glorific¬
turineod̃s &dis glori ficatũeũ in homine glori fiauit insese: Nonenĩ dipsũẽ glori¬
ficare filiũ hominis qđ & glorificari in fliohominis dm̃ uelglorificari insese glori¬
ficatu in hominedm̃loq rehoc secundũ ñpi&atistuȩ sensũ uerbistuis quiduelis
carne: sipat̃est sacramentũ unitatis ẽ cũpat̃ glorificatur infilio autx p̃m confi¬

Expanded text:
Deus glorificet in sese; invenio naturae gloriam in gloriam naturae naturam glorificantis asDeus glorificet in sese; invenio naturae gloriam in gloriam naturae naturam glorificantis assumi. Non enim se Deus glorificat: sed glorificatum in homine Deum glorificat in sese. Quod inesse demonstrat, cum eum glorificet in sese. Affer nunc quisquis es, haeretice, flexuosae 290 doctrinae tuae inevolubiles quaestiones: quae cum se nodis suis illigent, in nullo tamen agmine haerendi molestiam continebunt. Filius enim hominis glorificatur, et glorificatur in eo Deus: et Deus glorificatum eum in homine glorificavit in sese. Non enim idipsum est glorificari filium hominis, quod et glorificari in filio hominis Deum, vel glorificare in sese glorificatum in homine Deum. Loquere hoc secundum impietatis tuae sensum verbis tuis, quid velis carne. Si Pater est, sacramentum unitatis est, cum Pater glorificetur in Filio. Aut Christum confi
Abbreviated transcription (Latin):
uero qđ isequitur quid signific& introgo & ds honorificatus ẽ ineghonorificatũ enii neo
dm̃ audio & quid istud sit secundũ intellegentiã tuã herede ignoro Ds̃ineo honorifi¬
catus ẽinfilio iłiq hominis & q̃ roan filius hominis idemsit& filius đi & cũnonali¬
ussitfilius hominis neq alius sit filiusdi. Verbũenĩ caro factuẽ & cũ qui filius dic̃ip
tus sit dđs̃ quia infilio hominis qui & filiusdiẽ glorificatus ecđr̃ & qui a in filiohomi¬
glorificatus ẽ ineo & ds̃ glorificatuiteũ in se. qđ istud rogo sacrameutimysteriũ est
ds̃ infilio hominis glorificato glorificatũ dm̃glorificat insese: Infilio hominis¬
di gloria ẽ& gloriã diin gloria filihominis dĩglorificat in sese homo utiq ñ ꝑ
seglorificatur ñeqrursũ qui ln homine glorificatur Dslic& gloriã accipiat.
n tamen aliud ipsequã d se: ad uero cũ glorificato filio hominis glorificans dĩ

Expanded text:
ro quod sequitur, quid significet interrogo, Et Deus honorificatus est in eo. Honorificatum enim in eo Deum audio: et quid istud sit secundum intelligentiam tuam, haeretice, ignoro. Deus in eo honorificatus est, in filio utique hominis: et quaero an filius hominis idem sit et filius Dei. Et cum non alius sit filius hominis, neque alius filius Dei Verbum enim caro factum est; et cum qui Filius Dei tus sit Deus? Et quia in Filio hominis, qui et Filius Dei est, glorificatus est Deus; videamglorificatus est in eo, et Deus glorificavit eum in se. Quod istud, rogo, sacramenti mysterium est? Deus in Filio hominis glorificato glorificatum Deum glorificat in sese. In Filio hominis gloria Dei est, et gloria Dei gloria Filii hominis. Deus glorificat in sese, homo utique non per se glorificatur. Neque rursum in homine glorificatur Deus, licet gloriam accipiat, non tamen aliud ipse, quam Deus est. At vero cum, glorificato Filio hominis, glorificans Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui rigat unũ sint nũ quid ñ ꝑhoc unũ sunt quia ipsi in uno baptis morenati
una unius regenerantis baptis midis pensatio sit Nũquid non& idemagui
nũquid Non inuno unũ sunt. itaq qui ꝑ rem eandem unũ sunt natura &i
unũ sunt ñ tantũ uoluntate. quia & ipsi reseadem effestisunt & eiusdem pe¬
adq efficienties int ministri ꝓ ficit autẽ semꝑ contradictio stultorũ ad stul¬
titiȩ demonstrationẽ quiaq̃ in genio insipientis autꝑuersȩ intellegen¬
tiȩ aduersus ueritatẽ coaptantur dũ & in concussa & in mobilis ẽ ne¬
cesseẽ utq̃: ediuersosunt & falsa intellegantur & stultalaeborantes enĩ her&ici
fallere ꝑ idqđ distũ ẽ Ego & pat̾ unũ sum̃ Nenaturȩ in hisunitas & in diffe¬
rens diuinitatis substantia creder&ur sed& dilestione mutua & & uolim¬
tatem concordia unũessent &emplũ unitatis istius ut superius demonstra¬
uimꝰ &iã exdictis dominicis ꝓtulerunt. ut om̃s unũ sint sicut tupat̃ inme &

Expanded text:
qui rigat, unum sint; numquid non per hoc unum sunt, quia ipsi in uno baptismo renati una unius regenerantis baptismi dispensatio sint? numquid non idem agunt? numquid non in uno unum sunt? Itaque qui per rem eamdem unum sunt, natura etiam unum sunt, non tantum voluntate: quia et ipsi resa. Simplicis meritum. --Proficit autem semper contradictio stultorum ad stultitiae demonstrationem: quia quae ingenio insipientis aut perversae intelligentiae adversus veritatem coaptantur, dum et inconcussa et immobilis est, necesse est ut quae e diverso sunt, et falsa intelligantur et stulta. Laborantes enim haeretici fallere per id quod dictum est: Ego et pater uuum sumus , ne naturae in his unitas et indifferens divinitatis substantia crederetur, sed ex dilectione mutua et ex voluntatum concordia unum essent, exemplum unitatis istius, ut superius demonstravimus, etiam ex dictis dominicis protulerunt: Ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitas prȩstar& & natura ineo uniusdi &x dõ eũ indm̃ alterũ non separa¬
r& & qu& quã adid nos cõmunis intellegentiȩ sensus iñpeller& neinnatu¬
readem naturarũ nomina conuenirent & umnũ essent quib id qđ sunt ñ dif¬
fer& ingenere: tamen ipiis hoc dñinr̃i ꝓfessionib placuit ostendi uicum
frequent̃ fidei acspeinrȩ dm̃unũ intimass&. Vt sacramentũ uniusđise

Expanded text:
nativitas praestaret, et natura in eo unius Dei ex Deo, eum in Deum alterum non separaret. Et quamquam ad id nos communis intelligentiae sensus impelleret; ne in natura eadem naturarum nomina convenirent, et non unum essent, quibus id quod sunt non differret in genere: tamen ipsis hoc Domini nostri professionibus placuit ostendi, qui cum frequenter fidei ac spei nostrae Deum unum intimasset, ut sacramentum unius De
Abbreviated transcription (Latin):
unũsuit tũ deinde unitatis ꝓfestus exemplo unitatis ostenditurcũait. Sicuttupat̃ in
me &egointe ut&ipsi sint in nob. Atsieut pat̃ in filio & filius in patre ẽ ut ꝑ huius uni

Expanded text:
unum sint: tum deinde unitatis profectus exemplo unitatis ostenditur, cum ait: Sicut tu, Pater, in unum sint: tum deinde unitatis profectus exemplo unitatis ostenditur, cum ait: Sicut tu, Pater, in me, et ego in te, ut et ipsi sint in nobis: ut sicut Pater in Filio et Filius in Patre est, ita per
Abbreviated transcription (Latin):
tamen porestintellegentia ñ gt̃ edistoꝵ diñspatrẽ orat utquin se erditur
sint unũ sint qͣicut ipsem patre ẽ& pat ineo &ita om̃s in hisunũ sint quid hic ȩqua ani¬
mitatẽ quidꝑ uoluntates adensũ animȩ & cordis unitotẽ introducis fuerat nãꝙ in
uerborũ copia & ꝓpri&ite ut siuoluntas unũ ese cosfacer& dñs ita p̃car&ur: pat̃
sicut nos unũ uolumꝰ. ita&illi unũ uellent ut unũꝑ concordiũ simꝰ om̃s aut forte qui
uerbũ ẽ significationẽ uerbii gnorauit & qui ueritasẽ loqui uera nesciuit: & qui sapi¬
entia ẽ instultiloquio errauit &l quiuir tus ẽmnea fuit infirmitate nepossit eloqui q̃ uel¬
l& intellegi locutus planeilleẽ uera & sincera fideri euangelic& sacramentã neq solũ
locutus ẽ ad significationẽ sed eciã ad fidem docuit. ita dicens Utom̃s unũ sint sicut tupa¬
terinme &ego inte ut & ipsi sint in nob̃ ꝓhis primũ p̃catioẽ dequib dicitur ut om̃s

Expanded text:
Patrem orat, ut qui in se credituri sint, unum sint, et sicut ipse in Patre, et Pater in eo est, ita omnes in his unum sint. Quid hic aequanimitatem, quid per voluntatis assensum animae et cordis unitatem introducis? Fuerat namque in verborum copia et proprietate, ut si voluntas unum esse eos faceret, Dominus ita precaretur: Pater, sicut nos unum volumus, ita et illi unum velint, ut unum per concordiam simus omnes. Aut forte qui verbum est, significationem verbi ignoravit? et qui veritas est, loqui vera nescivit? et qui sapientia est, in stultiloquio erravit? et qui virtus est, in ea fuit infirmitate, ne posset eloqui quae vellet intelligi? Locutus plane ille est vera et sincera fidei evangelicae sacramenta. Neque solum locutus est ad significationem, sed etiam ad fidem docuit, ita dicens: Ut omnes unum sint, sicut tu Pater in me, et ego in te, ut et ipsi sint in nobis. Pro his primum precatio est, de quibus dicitur, Ut omnes
Abbreviated transcription (Latin):
intellegsmꝰ utrũ acceptũ autdimissũ aut genitũ pã horũ necesse ẽ unũ aliquid
signi fic& qđ apatre missuras ẽ & missurus a patre ẽeum spmueritatis quia patre ꝓ¬
cedit. Iamergo ñ ẽ acceptio ubi demonstrata ꝓcessio ẽ suꝑ ẽ ut confirmem̃ ineosen¬
tentiã nr̃amꝰ utrũ mhoᷤ consistentis egressionẽ angeniti ꝓ cessionẽ existimem̾: neq
in hoc nunc calumnior lib̾tati intellegentiȩ utrũ & patre an&x filio sp̃mpara¬
clitũ pd̾tentesse Nenĩ in incerto dñs reliquið nã subhisdem distis hȩc italocu

Expanded text:
intelligimus? Utrum acceptum, aut dimissum, aut genitum? Nam horum necesse est unum aliquid intelligimus? Utrum acceptum, aut dimissum, aut genitum? Nam horum necesse est unum aliquid significet, quod a Patre missurus est, et missurus a Patre est eum Spiritum veritatis qui a Patre procedit. Jam vero non est acceptio, ubi demonstrata processio est. Superest ut confirmemus in eum sententiam nostram, utrum in hoc consistentis egressionem, an geniti processionem existimemus. Neque in hoc mundo nunc calumnior libertati intelligentiae, utrum ex Patre an ex Filio Spiritum paraciitum putent esse. Non enim in incerto Dominus rel