comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
le transgressꝯ sum. ue diem illum
qũ malum exꝑtꝰ summi. utinam nĩ
illuxiss mͥ dies. utinam non fuiss¬
exortus suꝑ me. Utinam suꝑme ũ
apparuiss. O dies detestanda. o di¬
es abhominanda : odies penitus
nec clicenta: que me in hoc selo ꝓ
tulit. que nuehi claustra ꝑtꝰ aꝑunt.
que ortus mei hostia reẜauit. dies
illa a luce intenebras ꝑmutetur:
ꝓfunda illam caligo consũtat: et̾¬
na illam cecitas obruat. Amittat
tp̃us statum. omnis memoria eiꝰ¬
extingnatur. millis digna scłis
ortum: meliꝯ non fuisse geuitu.
plorateme onnua el ementa. iuge¬
miscite suꝑ me uniũ sum genus:
lit̾: lapsꝯ sum fortit᷑. cecidi grauit̾:
corrm miserabilit̾. nullũ inue̾it᷑
pcc̃m : cuuis sordib non sun ego¬
quomquinatus. nullus ẽ mor¬
b uiciorum: a quo non contrux¬
erim contagium ⁊ nuilla sordiuz
sentina extitit: que in memusũ
non confluxerit. ꝓbrosꝰ. sceleratꝰ.
flagiciis cimctis obrutus. Inu¬

Expanded text:
do transgressus sum! vae diem illum, quando malum expertus sum! Utinam non illuxisset mihi! utinam non fuisset ortus super me! utinam super me non apparuisset! O dies detestanda! o dies abominanda! o dies penitus nec dicenda! quae me in hoc saeculum protulit, quae mihi claustra partus aperuit, quae ortus mei ostia reseravit. Dies illa a luce in tenebras permutetur, profunda illam caligo confundat, aeterna illam caecitas obruat, amittat temporis statum, omni memoria exstinguatur, nullis digna saeculortum, melius non fuisse genitum, plorate me, omnia elementa; ingemiscite super me, universum genus, fortiter, cecidi graviter, corrui miserabiliter, nullum invenitur peccatum cujus sordibus non sim coinquinatus. Nullus est morbus vitiorum a quo non contraxerim contagium, nulla sordium sentina exstitit quae in me miserum non confluxerit. 66. Probrosus, sceleratus, flagitiis cunctis obrutus, innu
Abbreviated transcription (Latin):
ei equalis patri. inatima hõis fes
mortalis. in nob̾. pro nob̾. de nobis.
Mane̾s ꝙ erat. suscipiens ꝙ ñ erat:
Ut liberaret ꝙ fecerat. hec est ergo
dominice natiuitatis magna sollẽp¬
nitas. Hec ẽ diei huius noua ⁊ glo¬
riosa festiuitas. aduentus dei fr̃s ẽ
ad homines Itaq dies iste in eo qd̾¬

Expanded text:
Dei aequalis Patri, in natura hominis factus Dei aequalis Patri, in natura hominis factus mortalis, in nobis, pro nobis, de nobis, manens quod erat, suscipiens quod non erat, ut liberaret quod fecerat. Haec est ergo Dominicae Nativitatis magna solemnitas. Haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste pro eo q
Abbreviated transcription (Latin):
ea de causa a patrib uotine sol¬
lempnitaͭs institutus ẽ: qr in eo xp̃c
pro redempcione inundi nascicor¬
poralit uoluit. ꝓdiens ex uirginis u¬
tero qui erat in patris imꝑio. Cuiꝯ
spe seductus mani cecidit: confesti
exul ⁊ perditus in omingen̾e suo ra¬
dicem malicie ⁊ peccati tradux. Cr¬
escebatq in malimi uehementiꝯ õe
genus mortalium. disfusis uͥq sce¬
lerib.⁊ qued est uequiꝰ om̃iu cul¬
tib ydolorum nolens ergo deus ter¬
minare peccatiu: consuluit. u̾bo. le¬
ge ꝓpħis. siguis plagis. pligiis. s cũ
nec sic quidem errores ouos ad mõi¬
tuo agnax̾et iutꝰ: misit deuo fi¬
lium suuz ut camem indueret. et
huminib appareret. ⁊ pecores sañret.
Qmideo in homine uenit: qr ꝑ se
ip̃m ab hominib cognogci ñ potuit.
Ut autem uiteretur u̾bu carofc̃o
c̃: assumendo carne. nonmutatũ
in camez. Assumpsit enim huma¬
nitate: nõ amisit diuinita tẽ. Ita
idem deuo.⁊item homo. ii natura

Expanded text:
ea de causa a patribus votiva solemnitate institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex Virginis utero, qui erat in Patris imperio. Cujs seductus vaniter cecidit, confestim exsul et perditus in omni genere suo radicem malitiae et peccati traduxit, crescebatque in malum vehementius omne genus humanum, diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequitibus idolorum. Volens ergo Deus terminare peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis, prodigiis. Sed cum nec sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundus, misit Deus Filium suum, ut carnem indueret, et omnibus appareret, et peccatores sanaret. Qui ideo in homine venit, quia per seipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem; ita idem Deus et idem homo, in natura
Abbreviated transcription (Latin):
ma tempora ieunuorum om̃i .uiͣ.
natur.s ⁊ sabbati dies apłisq pp̾¬
lit moriendo. Die autez dominico
reficiendum semper eẽ. ut resurr¬
ectionez domini ⁊ gaudiũ mĩ:
ca sedos hanc regulam ẜuet. Post
pascha aũt usq ad pent̾ecoste licet
traditio eccłiarum abstinentie rig¬
orem prandiis relaxauerit: tamẽ
si qui monachorum uł cli̾corum
ieuare cupiunt. ñ sunt ꝓhiben¬
di qr et antonius ⁊ paulus ⁊ ceti
patres antiqui. ⁊̃ ⁊ in his diebus
in heremo leguntur abstinuisse:
nõ laudet. ieiuniũ ñ p̃licet: Ieiu¬
nium enimires sc̃a. opꝰ celeste ia¬
nua regni: forma futuri. Qd qui
sceagit: deo iungitur. aliẽatur in¬
into: sꝑpͣlis efficit᷑. ꝑ hoc enim
ꝓst̾uunt᷑ uicia. humiliatur caro
diaboli temptamenta uincũtur.

Expanded text:
ma tempora ieiunorium omnis sexta netur. Sed et sabbati dies a pllit moriendo. Die autem Dominico reficiendum semper esse, ut resurrectionem Christi et gaudium ca fides hanc regulam servet. Post pascha autem usque ad pentecosten, licet traditio Ecclesiarum abstinentiae rigorem prandiis relaxaverit, tamen si quis monachorum vel clericorum jejunare cupiunt, non sunt prohibendi, quia et Antonius et Paulus et caeteri patres antiqui, etiam in his diebus in eremo leguntur abstinuisse, non laudet, jejunium non praedicet? Jejunium enim res sancta, opus coeleste, janua regni, forma futuri. Quod qui sancte agit, Deo jungitur, alienatur mundo, spiritualis efficitur. Per hoc enim prosternuntur vitia, humiliatur caro, diaboli tentamenta vincuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
umilitate domino ẜuẽtes. Ex eo¬
rumordine fuit ille natͥanael. qͥ ĩ
euangelio iohanius diuina pro¬
ditione cõmonitꝰ: saluatorẽ me
uit confiteri. Quiq ⁊̃ ad pͥmũ
duumicatis iudicium fideł enituit. ꝓ¬
cestante dominoae dicente. Eoce
uere isrlita: in quo dolus nõ ẽ. De
miq isti oblationes inmp̃onte dñi
suscipiunt appłis: isti obediunt offi¬
cus leuitarimi. isti quoq uasa cor¬
poris ⁊ sanguiis xp̃i diacombus
aid altarium offerunt. De quib ꝗdẽ
mundicia liberi. iuxtaꝙ illis ꝓp¬
qui fertis uasa domini. higͥ cumi
ordinantur sicut sacerdoteo ⁊ le¬
uite manus impositõem non susci¬
piunt:s patenam tĩ ⁊ calicẽ de
manu ep̃i. et ab archidia cono sci

Expanded text:
umilitate Domino servientes . Ex eorum ordine fuit ille Nathanael qui, in Evangelio Joannis, divina proditione commonitus, Salvatorem Dominum meruit confiteri, quique etiam ad primum divinitatis indicium fidelis enituit, protestante Domino ac dicente: Ecce vere Israelita, in quo dolus non est . 2. Denique isti oblationes in templo Domini suscipiunt a populis, isti obediunt officiis Levitarum, isti quoque vasa corporis et sanguinis Christi diaconibus ad altaria Domini offerunt. De quibus quidem munditia liberi, juxta quod illis, propqui fertis vasa Domini . Hi igitur, cum ordinantur, sicut sacerdotes et Levitae, manus impositionem non suscipiunt, sed patenam tantum, et calicem de manu episcopi, et ab ar
Abbreviated transcription (Latin):
elati. P incipalium septẽ uicioꝵ
natione uingunt̾. ut ex alto alt̾ũ
moriatur. Sic̃ princeps septẽ uicio¬
rum suꝑbia nos eorum potestatib
subelit: ita xp̃e septiformi grã plenꝰ.
a dominatu uiciorũ nos eruit.⁊ q̾s

Expanded text:
est, principalium septem vitiorunatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos vitiorum potestati subdit, ita Christus septiformi gratia plenus a dominatu illor
Abbreviated transcription (Latin):
uicia cum uirtutib ad utilitatẽ cõ¬
figunt. ut ip̃o certamine ułmens
excerceatur: uł ab elatione ocussꝰ
anuꝯ restringatur. A du̾so impe¬
tꝯ uiciorum: contrariis uͥtutib est
pugnandum. Contra luxuriã eĩ:
cordis ẽ adhibenda mundicia. Cõ¬
tra odium dilectio pparanda. Contͣ
iracundiam pacientia p̃ponẽda est.
Uorro contra timorem. fiducie ad¬
hibentae unto. Conti torporẽ z e¬
li plium. tristicie quoq gaudiunt.
ãcite fortitudo anancie largitas suꝑ¬
bie humilitas opponenda ẽ. Sicq
nem: abstinentie᷑ domat. Nam ꝙͣ¬
tum corpo inedia frangitut. tãto
mens ab illicito appetitu reuorat᷑.
Adu̾sꝯ iram colerantia dimicat.
Ira autem semetipãm uecat. susti¬
nendo aũt pacientia uictoriam por¬
tat. Qnsticie in erore spes et̾u ga¬
udii suꝑat. ⁊ quem turbata mens
de extiorib afficit: dulcedo intiorio
cranquillitatis lemit. Aduso ĩui¬
diam p̃parat᷑ caritas.⁊ adu̾sꝯ ire ĩcẽ¬
dia: Mansuetudinis adhibetur

Expanded text:
tibus ad utilitatem confligunt, ut ipso certamine, vel mens exerceatur, vel ab elatione concussus animus restringatur. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium dilectio praeparanda, contra iracundiam patientia proponenda est; porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium. Tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque nem abstinentia domat. Nam quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. Adversus iram tolerantia dimicat. Ira autem semetipsam necat, sustinendo autem patientia victoriam portat. Tristitiae moerorem spes aeterni gaudii superat; et quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquillitatis lenit. Adversus invidiam praeparetur charitas, et adversus irae incendia mansuetudinis adhibeatur
Abbreviated transcription (Latin):
antiqua auctoritate testis
meditabor inte: qr fuisti adutor
m̾s. Et alibi. Preuenerunt cculi
mei ad te cliluculout meditarer
el oquia tua. Cassianus aũt dicit.
Mitutine sollempnitatis officiũ
nouo ad huc tempore institutũ. pri¬
mitus in beth leem monastĩo uͥ dñs¬
ni Iħ s xp̃s pro redemptõe humane
salutis ex uirgine nagci dignatꝰ ẽ.
sicq ex illo per uniu̾summũdum
euisdem celebrationis iuualuit cõ¬
suetudo. Diluculo antem prom̃
oratur: ut resiurectõ xͥ celebretur.
matutina enim luce radiante. dñs
et saluatornr̃ ab infens resurrex̃.
qñ cep̾ oriri fidelib lux que moriẽ¬
te xp̃o ccciderat pecc̃orib. siquide ⁊
eodem tempore cunctis spes future
resurrectionis c̾ditur cuminsti ⁊ õs
ab hac temporali morte qͣi a sopore
somꝑ mresurgentes enigilabũt

Expanded text:
ate et auctoritate testis meditabor in te, quia fuisti adjutor meus : et alibi: Praevenerunt oculi mei ad te diluculo, ut meditarer eloquia tua . Cassianus autem dicit , matutinae solemnitatis officium, novo adhuc tempore institutum, primitus in Bethleem monasterio ubi DChristus pro redemptione humani generis ex virgine nasci dignatus est. Sicque ex illo per universum mundum ejusdem celebrationis invaluit consuetudo. 2. Diluculo autem proinde oratur, ut resurrectio Christi celebretur; matutina enim luce radiante, Dominus et Salvator noster ab inferis resurrexit, quando coepit oriri fidelibus lux quae, moriente Christo, occiderat peccatoribus. Siquidem et eodem tempore cunctis spes futurae resurrectionis creditur, cum justi et omnes ab hac temporali morte, quasi a sopore somni resurgentes, evigilabunt
Abbreviated transcription (Latin):
est atq signatuui. Noua u̾o lex
tolos dedit. Illa lex uetus qͣiradix
est: hec noua ułut fructus rͣadice.
locutus in ꝓpħis: sic̃ scriptum est.
QQui lequebar ecce adsum. legem
quidem preuittens ułut infanti¬
b pecdagogam: euangeliũ uero ꝑ¬
fectum uite magist̾iumiam adultis
oumib prestans. Ideo i illa oꝑãti¬
b bona tetre ꝓmittebantur: hic
uero sub gra. ex fide iuuentibo:
regnum celeste tribuitur. Euãge¬
liumantem dicitur bonum nũciũ.
⁊reuera bonum nũciũ: ut ꝗ sycepe¬
unt. filii dei uaruitur.

Expanded text:
atum. Nova vero lex tolos dedit. Illa lex vetus velut radix est, haec nova velut fructus ex radice. locutus in prophetis, sicut scriptum est: Qui loquebar, ecce adsum, legem praemittens velut infantibus paedagogum, Evangelium vero, perfectum vitae magisterium, jam adultis omnibus praestans. Ideo in illa operantibus bona terrae promittebantur, hic vero sub gratia ex fide viventibus regnum coeleste tribuitur. Evangelium autem dicitur bonum nuntium, et revera bonum nuntium, ut qui susceperint, filii Dei vocentur.
Abbreviated transcription (Latin):
Nullum circuniscribas u̾bis. null¬
ũ fallendo decipias: nullũ argumĩ
aluid facias. Nõ aliud leqͣris: et ali
uo mente teneas. Prebe affectuz
si ñ simulatione. suĩ fuco. uberẽ exi¬
be bomitatẽ¬

Expanded text:
nullum circumscribas verbis, nullum fallendo decipias, nullum argumentaliud facias; non aliud loquaris, et aliud in animo teneas; praebe affectum sine simulatione, sine fuco exhibe bonitate
Abbreviated transcription (Latin):
quisq luet. Os eĩ qd̾ mentitur oc¬
cidit animã. ⁊ ꝑdet oñs quilcquũt
mendatiũ. ⁊ testis fłiis ñ erit ĩpũitͦ
Refuge ergo fallaciã. declina men¬
daciu. caueflin. Pure loquere. mĩ¬
quam menciaris. Esto inu̾bo ue¬
rax. Neminem mentiẽto fallas.
neminẽ mentiendo in errorẽ ĩducas.¬

Expanded text:
im quod mentitur occidit animam; et: Perdes eos qui loquuntur mendacium ; et: testis falsus non erit impunitus . 55. Refuge ergo fallaciam, declina mendacium; cave falsum, pure loquere, nunquam mentiaris, esto verax, neminem mentiendo fallas, neminem mentiendo in errorem inducas
Abbreviated transcription (Latin):
mendacii sũmopere fuge. ne
tes mentire stuteas: n ec qualibeti
fallacia. uitam alicuius defendas.
Cauemendaciũ in omnib. Mẽda¬
cio eĩ fides tossit᷑: error ĩducitur. u̾i¬
tas abolet᷑. Nullum iustum menda¬
cium. Om̃e mendaciũ. poc̃m ẽ. om̃e
qd̾ au̾itate discordat: iniquitas ẽ.
Leges scłi flarios dampnant: mẽda¬
ces puniunt. fallaces ꝑimunt. Si
inendacium apd homines lege dãpnͣ¬
tur. si fallacia humano nidicio plec¬
titur. ui uitas capitali pena cõs cribr̾.
quanto mag̃ añ deum testez u̾boꝵ¬
et oꝑum. ante quem et de ocioso ũ¬
bo rationem unus quisq reddet e¬

Expanded text:
mendacii summopere fuge; nec tes mentiri studeas; nec qualibet fallacia vitam alicujus defendas. Cave mendacium in omnibus, mendacio enim fides tollitur, error inducitur, veritas aboletur; 511 nullum justum mendacium, omne mendacium peccatum est. Omne quod a veritate discordat iniquitas est. 54. Leges saeculi falsarios damnant, mendaces puniunt, fallaces perimunt. Si mendacia apud homines lege damnantur, si fallacia humano judicio plectitur, si falsitas capitali poena conscribitur, quanto magis ante Deum testem verborum? ante quem et de otioso verbo rationem unusquisque
Abbreviated transcription (Latin):
die pulsar. et fẽorum docum̃ta bon¬
ꝓuecat. ⁊ si prauoruz sepe secuti su¬
mo exempla: cur nõ imitemur sco¬
rum digna et dõ placita fcã.: di ap¬
ti fuimꝯ imitari iniques inmalũ.
cur pigri sumus imitare̾ uistos ĩ
bonumꝰ Oranto ẽ d̾s ut uirtutes
quas scis sparabit ad coronã nb̾
ad ꝓfectu sint posite. ñ ad pena.
ꝓficient aũt ad profectum nrõx si
tot exempla uoluerimꝰ imitare̾
untutũ. Certe si ea pociꝰ auersan
ꝗͣ imitati fuerimꝯ ad tumpnatr̃em
nr̃am erunt. qr ea legento implere
negleximꝰ. Multi uit amscõrum i¬
mitantur: et de morib alt̾iꝯ esficiẽ u̾¬
tutis sumunt. tanꝙ̃ si ymago q̃lib
intentut᷑. ⁊ de eiꝯ similitudme species
picra formetur. Sicq fit ad ymagi¬
nem sumtis. ille qui at sinalitudiez
uiuit ymaguno. Qui sc̃m uirũ iimi¬
tatur: qĩ exemplar aliqued intuet᷑.¬

Expanded text:
die pulsat, et factorum documenta bondie pulsat, et factorum documenta bonnt. 7. Et si pravorum saepe secuti sumus exempla, cur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? et si apti fuimus imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? 8. Orandus est Deus, ut virtutes quas sanctis praeparavit ad coronam, nobis ad profectum sint positae, non ad poenam. Proficient autem ad profectum nostrum, si tot exempla voluerimus imitari virtutum. Certe si ea potius aversati quam imitati fuerimus, ad damnationem nostram erunt, qui ea legendo implere negleximus. 9. Multi vitam sanctorum imitantur, et de moribus alterius effigiem virtutis sumunt, tanquam si imago quaelibet intendatur, et de ejus similitudine species picta formetur; sicque fit ad imaginem similis ille qui ad similitudinem vivit imaginis 10. Qui sanctum virum imitatur, q
Abbreviated transcription (Latin):
Rexbi au tem ñ attendunt docu¬
menta bonorum que mutant᷑ ad
meliꝯ. s ꝓponunt sibi exempla m̃¬
lorum. que ad suorum morũ ꝑu̾si¬
umilitatẽ scribunt᷑ scorum rume
et reꝑatões: ut spem faciant salu¬
tis humane. ne quisꝙ̃ pꝰ lapsum
penitẽdo desꝑet ueniam. dum con¬
spicit sanctorum reparatde suis¬
se ⁊̃ post ruinam. Sciant flagicio
sint quo si mittent᷑ ad reparatõẽ.
aut certe ex eoriun compationei
duriꝯ de incbeclientia pumãtur.
Propt̾ea uitutes sc̃orũ ad exẽ¬
plũ nrm d̾s ꝓposuit. ut quanto de
imitatione eorum conferri post
nob̾ iusticie premia tanto deper¬
seuerãtia mali sint graiuora tor¬
menta. si enim ad boni uicitam̃¬
tum diuina quib admonem̃ pre¬
cepta deeent: P lege nob ocõrũex¬
empla suffic̾e̾nt. At contra dũ et
deus nos p̃ceptis siuo ad moneat.
et uite ocõrum boni oꝑis nb̾ exẽpl
a ꝓpõat. NCulla ẽ iam te reatu ercu¬
satio. qr et lex dei aures nr̃as coti¬

Expanded text:
robi autem non attendunt documenta bonorum, quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla malorum, quibus ad suorum morum perversiutilitatem scribuntur sanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant salutis humanae, ne quisquam post lapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant flagitio sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes sanctorum ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possunt nobis justitiae praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nulla est jam de reatu excusatio, quia et lex Dei aures nostras quoti
Abbreviated transcription (Latin):
deuocionis ex petro. caritatio ex io¬
castimonie de ioseph. mansuetu dis
de moyse: cõstantie de iosue. beuig¬
intaͦs de samuel. misencordie de dd̾:
priorum. quo labore. quo medera¬
mine. quaue intentione. uł cõpũcti¬
one gerantur: uir sc̃us iuitanta cõ¬
sideras.¬

Expanded text:
devotionem ex Petro, charitatem ex Jocastimoniam de Joseph, mansuetudinem de Moyse, constantiam de Josue, benignitatem de Samuel, misericordiam de David, priorum quo labore, quo moderamine, quave intentione, vel compunctione gerantur, vir sanctus imitando considerat.
Abbreviated transcription (Latin):
terran:. abiit ysaac ad abimelec
regem palestinorumin gerara. exp̃¬
cepto ⁊ benedict̾re domini. Ibiq rebe¬
cam uxorem suama timoris c̾ã finx̃
sorem ꝙͣ rex aligena ysaac coniug¬
em tunc ẽe cognouit: qñ eumcum
ea ludentem uidit. quid aũt oͥ ue
patriarcha cum coniuge luserit ⁊ cõ¬
iugiumq illd̾ inte sit cognitum s In¬
deat profectoquis ꝗs ue aliqͥd errãdo
in eccłiam peccet. Si secretsi uni eiꝰ in
scripturis ods diligent̾ intueatur.
inueiet eum maiestatez suam qͣ in
forma dei equalio ẽ patri paulisꝑ als
condisse in form̃ ẜui : ut eus capaxi
eo q mͦ se cõugi congruenter aptar¬
et. Quid eium ab surdus Inmo qͥd
non conueient̾ futurorũ p̾nũciati¬
oni accomedatum. si ꝓpha dei ali qͥd
carnale luserit ut eum capet a fectꝰ
uxoris: cumip̃m u̾bum carofactu
fisit ut habitaret in nob̾ xxii.¬

Expanded text:
terram, abiit Isaac ad Abimelech terram, abiit Isaac ad Abimelech regem Palaestinorum in Gerara, ex praecepto, et benedictione Domini; ibique Rebeccam uxorem suam timoris causa finxit sororem. Quam rex alienigena Isaac conjugem tunc esse cognovit, quando eum cum ea ludentem vidit. 2. Quid autem d. tantus patriarcha cum coniuge luserit coniugiumque illud inde . sit cognitum, uidet profecto, quisquis, ne aliquid errando in ecclesiam peccet, secretum uiri eius in scripturis sanctis diligenter intuetur, et inuenit eum maiestatem suam, qua in forma dei aequalis est patri, paulisper abscondisse in forma servi , ut ejus capax eoque modo se conjugi congruenter aptaret. Quid enim absurdum, imo quid non convenienter futurorum praenuntiationi accommodatum, si Propheta Dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet affectus uxoris; cum ipsum Verbum Dei caro factum sit, ut habitaret in nobi
Abbreviated transcription (Latin):
aque ubi purificet᷑. sicq de huic co¬
pulatur sponso suo xp̾oadherẽs illi
głia etemitate et regno
uxoreme Nunquid ob in continẽti¬
am ⁊ dum eẽt etate grandeuꝯ: Absit.
d pp̃ filiorum precreatc̃o. dũ illi se¬
men qͣi stelle celi ex ysaac filio ꝓmit¬
teretur. Ergo ꝗd o uult ista cet̾u¬
nificauerunt camales uet̾is testĩ.¬
dic et cetͥura ⁊ filii eiuo significabãt
nr̃tices. qui se ad nouũ testame̾tu
uxor: sicut scuptumẽ. Una est eĩ co¬
lumba mea. ꝑfcã mea. Delit autem
abraham cuntta que possidebat fili¬
o suo ysaac. filiis aũt cccubinarum
largitus ẽ munera ⁊ oe parauit eos
ab ysaac filio suo. Quid hoc signi
non ꝑueniunt ad regnum ꝓmissũ
nechrtici nec intei: qr carnalia lu cuͣ
sectantur. p̾t̾ ysaac enim nuillus ẽ
promissionis deputant̾ in semine.
duplici. in cuius interiore parteadã
ẽe positũ tradicio ebr eorum testat᷑.
kta dehinc fame super x¬

Expanded text:
aquae, ubi purificetur; sicque dehinc coaquae, ubi purificetur; sicque dehinc copulatur sponso suo Christo, adhaerens illi gloria, aeternitate et regno.uxorem? Nunquid ob incontinentiam, dum esset aetate grandaevus? Absit. Sed propter filiorum procreationem, dum illi semen, quasi stellae coeli, ex Isaac filio promitteretur? Ergo quid sibi vult ista Cethunificant carnales Veteris Testamenti; sic Cethura et filii ejus significant haereticos, qui se ad Novum Testamentum  vocatur uxor, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . Dedit autem Abraham cuncta quae possidebat filio suo Isaac, filiis autem concubinarum largitus est munera, et separavit eos ab Isaanon perveniunt ad regnum promissum nec haeretici, nec Judaei, quia carnalia lucra sectantur. Praeter Isaac enim nullus est promissionis deputantur in semine. duplici, in cujus interiori parte Adam esse positum traditio Hebraeorum testatur. ta dehinc fame super
Abbreviated transcription (Latin):
eccłia despondelutur. qui tamẽ ꝓpt̾
antiquitatẽ semor nincupat᷑. abi¬
it itaq puer imesopotaniã in ci¬
uitatem nachor: stetitq cura fõtẽ
querẽs sponsam filio domini sui. &ͦ
et lex que post fidem ẽ: u euit ad fou¬
cem baptism̃tis. ⁊ ibi orans occurrit
elatam fec seculi facundiã. ⁊ adhũi¬
lem ꝓphicum se inclinat ẜmonem.
accepit aureos scupturarũ sensꝰ. ⁊
clarum argenti el equiñ. Sicq secu¬
ta puerum rebecca: uenit ad psaac.
ducitur. qr ad xp̃m ex gentilitate e¬
eccłia ꝓperans: uitortis uidosisq ui¬
te ueteris conuerrationib inuẽit᷑.
Que ysaac uiso descendit: qr d̾o ag¬
uito uicia sua gentilitas deseruit.
data pallio uelatur: qr corã eo de er¬
rorib prioris uite confunditur. &
uero inclinato iai die egressꝯ est ĩ
agro psaac: hoc siguificabat qd̾ extre
foras exiit: qr cum sit inuisibilis
se tm̃ uisibilem in hoc mundo uẽi¬
enti ex gentib eccłie demõstrauit.
percipiat altiorem siue lauacrum

Expanded text:
esia despondebatur: qui tamen propter antiquitatem senior nuncupatur. Abiit itaque puer in Mesopotamiam in civitatem Nachor; stetitque circa fontem, quaerens sponsam filio domini sui. Sic et lex, quae post fidem est, venit ad fontem baptismatis; et ibi adorans, occurritelatam saeculi facundiam, et ad humilem propheticum se inclinat sermonemaccepit aureos Scripturarum sensus, et clarum argenti eloquium. Sicque secuta puerum Rebecca, venit ad Isaac. ducitur, quia, ad Christum ex gentilitate Ecclesia properans, in tortis vitiosisque vitae veteris conversationibus invenitur. Quae, Isaac viso, descendit, quia, Deo agnito, vitia sua gentilitas deseruit, t verecundata pallio velatur, quia coram eo de erroribus prioris vitae confunditur. Quod vero inclinato jam die egressus est in agro Isaac, hoc significabat quod, extremforas exiit, quia, cum sit invisibilis, se tamen visibilem in hoc mundo venienti ex gentibus Ecclesiae demonstravit. 7. percipiat altiorem, sive lavacrum
Abbreviated transcription (Latin):
is a uideis coronatu. Pacto ꝙͥ sacͥ¬
ficio: dicit̾ ad abrahan. in semine
tuo benedicentur om̃s getes. Qñ el
iunt m̃nusineas ⁊ pedes meos. din¬
umerau̾unt ouĩia ossa mea : hxx
enim qũ peraccumẽ illd̾ in palmis
aicnficiũ : timc in ip̃o psalmo demẽ.
cõmemorabũtur et cõuertẽt᷑ ad do
bunt in cq̃pectueiꝯ omnes prĩe gẽt̾i¬
gentiu. imolato igitur abraham
natõem. Dein de morit̾ sarm centesi¬
mo uicesimo anno uite sue: ⁊emp
sepelitur⁊ ĩ qr amma qͥ seculo morit᷑
ut deouiuat. gemuina uite requie sꝯ¬
cipitur: idest mactione boni operis. ⁊
contemplatione diumitatio.xix.
Nit autem abraham senex: di¬
eiumq multorum. Dix̃q ser¬
uo suo semori: qui supra om̃ia eius
erat. Pne manũ tuam sub femur
meũ. ut adiurem ce per dominũ de¬
ũ celi ⁊ terre. ut non accipias uxorẽ
filio meo de filiab cananeorũ: seti

Expanded text:
is a Judaeis coronatum. Peracto igitur sacris a Judaeis coronatum. Peracto igitur sacrificio dicitur Abrahae: In semine tuorunt manus meas et pedes meos, et dinumeraverunt omnia ossa mea? Hoc enim quando peractum est illud in psalmis sacrificium, tunc in ipso psalmo dictum est: Commemorabuntur bunt in conspectu ejus omnes patriae gentigentium. 13. Immolato igitur Abraham nationem. Deinde moritur Sara centesimo vigesimo anno vitae suae, et emptsepelitur, nisi quia anima, quae saeculo moritur, ut Deo vivat, gemina vitae requie suscipitur, id est, actione boni operis, et contemplatione Divinitatt autem Abraham senex dierumque multorum. Dixitque servo suo seniori, qui supra omnia ejus erat. Pone manum tuam sub femur meum, ut adjurem te per Deum coeli et terrae, ut non accipias uxorem filio meo de filiabus Chanan
Abbreviated transcription (Latin):
mñta: ⁊ qd̾ ferebat uesciebat. Iamq
lictum est eis. expectate hic cum
nuir aduos: apłsmn audi. Cecitas
adorauerimꝯ. uͥ sacrificiũ dũice cru¬
cio impletu per gentes fu̾it p̾dica
illud in quo uenerũt ad locũ ĩmola¬
tionis: tres mũdi significunt᷑ ettes.
q ad iohanne. Inde iam ad dũm. ⁊
In qua cercia etate: qͣi post triduũ
dacramentum. sacrificunnx com¬
pletum ẽ. Deinde ysaac ligatis pe¬
dib altari ouperponitur: ⁊ du̾s in
ligno suspensꝯ cruci affigitur. Set
qr natus. aries: qr ĩmolatus. Q qͥd
ẽ qd̾ inueprib herebat aries ille:
Crux cornua habet. Sic enun duo
ligua conpinguntur in se: cũ spem
crucis recblunt. Unde scriptũ ẽ de eo.
Cornuainmanibz ei ꝯ ount. Cor¬
qui suspẽderunt dominũ ĩ cruce.
Int̾ spinas itaq pec̾oru suspensꝯ¬
spinis poc̾orum suorũ curudelit.
me ppłs hic alii hunc auetem cormi¬
senserunt: ante qͣm ĩmolaret᷑ spin¬

Expanded text:
menta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod menta, et quod ferebat nesciebat. Jam quod dictum est eis: Exspectate hic cum mur ad vos, Apostolum audi. Caecitas, adoraverimus, ubi sacrificium crucis dominicae impletum, per gentes fuerit praedicatillud, in quo venerunt ad locum immolationis, tres mundi aetates significantur: que ad Joannem: inde jam a Domino et in qua tertia aetate, quasi post triduum sacramentum sacrificii Christi completum est. Deinde dibus altari superponitur: et Dominus in ligno suspensus cruci affigitur. Sed quia natus; aries, quia immolatus. Sed quid est quod in vepribus haerebat aries ille? Crux cornua habet. Sicut enim duo ligna cum compaginantur, in se speciem crucis reddunt. Unde et scriptum est de eo, Cornua in manibus ejus sunt. Corqui suspenderunt Dominum in cruce. Inter spinas itaque peccatorum JudaeSpinis peccatorum suorum circumdedit me populus hic. Alii hunc arietem cornisenserunt, antequam immolaretur, spin
Abbreviated transcription (Latin):
bili dei gr̃a non naturali fecũditt̃e
ꝓc̾auit. Iam deinde sequentis ysto¬
rie sa cramentũ. quid ymagiuirie
p̃tendebat inspiciend̾ est. Quio gͦ
in abrabam ut p̾dictũ ẽ ꝑ illã ĩmol¬
ato̾e figurabatur nͥ pr̃ excelsꝯ: Qͥs
in ylaac nͥ xͦ ͤ Nam sicut abraham
unicum filiu ⁊ clilectũ deo uictim¬
am obtulit: ita dominus iungeni¬
et sic̃ yrac ipẽ sͥ ligna portauit quibꝰ
erat imponẽdus. itã xp̃c gestauit ĩ
humeris lignũ sue crucis in quoi
erat ceucifigendo. Uuo au̾t fiui
illi dimissi ⁊ ñ ꝑductiat locũ sacrifi¬
cii. uidecs significabant. qui au
seruilit̾ uiuerent et carnalit̾ oapẽt:
nonindligebant humilitate xͥ. nõ
uenerunt ad locum sacrificii. Cur
autem duo serui : nisiqr ppłs ip̃e in
duas partes diuidendo erat: Qd̾ fac¬
tum ẽrat sa lomone peccante. qñ di¬
uisꝯ ẽ idei apł ppło loco regni nõ
errore impietatis: quib ⁊̃ sepeper
sata stulticia portabat om̃ia sacra¬

Expanded text:
bili Dei gratia, non naturali fecunditate procreavit. Jam deinde sequentis historiae sacramentum, quid imaginarie portendebat, inspiciendum est. Quis ergo in Abraham, ut praedictum est, per illam immolationem figurabat, nisi Pater excelsus? Quis inunicum filium et dilectum Deo victimam obtulit, ita Dominus unigeniEt sicut Isaac ipse sibi ligna portavit quibus erat imponendus, ita et Christus gestavit in humeris lignum crucis suae, in quo erat crucifigendus. Duo autem servi illi dimissi, et non perducti ad locum sacrificii Judaeos significabant, qui cum serviliter viverent et carnaliter saperent, non intelligebant humilitatem Christi:venerunt ad locum sacrificii. Cur autem duo servi, nisi quia populus ipse in duas partes dividendus erat? quod factum est Salomone peccante quando divisus est idem populus loco regni, non errore impietatis. Quibus etiam saepsata stultitia portabat omnia sacra
Abbreviated transcription (Latin):
loth.s ut ne tanꝙ̃ sale cẽdiret⁊ ut¬
non tanqͣni fatiuneglig̾emꝰ. s pr¬
udẽtes caueremus. ħ enum ⁊ illa
admonuit: cum in statuã salis cõ
nequaqͣm ad montana cg̃cẽdit.
Ardẽtẽ quippe sodomã fug̾e̾ẽ: il¬
licita carius incendia uł mũdi de¬
sideria declinare. Altitudo uero in¬
onciũ: speculatio est pfc̃oru. Set
qr multi sunt iustuimũdi qͥdẽ
illecebras fugiinit. q tñ in actiõe
positi contemplationis apicez su¬
bure ũ qͥunt: hoc ẽ qd̾ exit quide
loth de scdomis⁊ o tũ ad monta
do speculationis subtilit̾ nõ ten¬
etur. Inde idem loth ad angelu
dicit. Est ciuitas iuxta adꝙͣ poc¬
simi fug̾e parua: ⁊ aluabor in ea.
Nunquid ñ medicaẽ e Et uiu¬
et animanĩa in ea. Iuxta igitur
dicitur. ⁊ tamen ad salute uixtͣ¬
tua eẽ ꝑhibetur: qr actualis ui¬
ta nec amundi curis ex toto dis
figuratũ ẽ. Tunc ẽĩ ip̃e loth fut̾ẽ
legis uidebatur gestare pr̃am. ꝙ

Expanded text:
t nos tanquam sale condiret, unon tanquam fatui negligeremus, sed prudentes caveremus. Hoc enim et illa admonuit, cum in statuam salis convnequaquam ad montana conscendit. 7. Ardentem quippe Sodomam fugere est illicita carnis incendia, vel mundi desideria declinare. Altitudo vero montium speculatio est perfectorum; sed quia multi sunt justi, qui mundi quidem illecebras fugiunt, sed tamen in actione positi, contemplationis apicem subire nequeunt, hoc est, quod exiit quidem Lot de Sodomis, sed tamen ad montando speculationis subtiliter non tenecura. Unde idem Loth ad angelum dicit: Est civitas hic juxta, ad quam possum fugere, parva; et salvabor in ea. Nunquid non modica est, et vivet anima mea in ea ? Juxta ergo dicitur, et tamen ad salutem tuta perhibetur, quia conjugalis ta nec a mundi curis ex toto discfiguratum est. Tunc enim ipse Lot futurae legis videbatur gestare personam, quam
Abbreviated transcription (Latin):
hec indicabant. qͦd uetus sac̾dociũ
panes ꝓpositionis sic̃ scͥptũ ẽ porta¬
ret secum ⁊ uecrẽtur. Utre u̾o aq̃ qui
deficit. iudaica pinificatõ signifi¬
cabatur defectura siũ doctrina eoru
carnalis. in pelle mortua clausa .i.
prestat. nec saciat sitim: s estu cepi¬
da nomtum facit. Qd̾ uero insolitu¬
dine errat agar cum filio suo: oigͥ¬
cat oinagogã cumppło ouo expul¬
sam de terra sua. siñ sacdocio ⁊ sacͥfi¬
cio in inuio toto orbe errare: ⁊ uian¬

Expanded text:
hoc indicabant quod vetus sacerdotium hoc indicabant quod vetus sacerdotium panes propositionis, sicut scriptum est, portaret secum, et vesceretur. Utre vero aquae, quae defecit, Judaica purificatio significabatur defectura: sive doctrina eorum carnalis in pelle mortua clausa, id praestat, nec sado vomitum facit. Quod vero in solitudine errat Agar cum filio suo, significat Synagogam cum populo suo expulsam de terra sua, sine sacerdotio et sacrificio in toto orbe errare, et via
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit maritum de ancilla socipere
filumrant cur nunc cum mr̃e iu¬
bet expelli de domo. Qd̾ fecit ñ zelo
accensa: oz misti̾o ꝓphecie compłsa.i
Agar quippe secunt qd̾ ait apło: ĩ ser¬
uitute genuit carnalẽ ppłm. Sarra¬
ueto uero li bera ppłm genuit qui ñ
ẽ sołm carne. O in libertate uocatꝰ
ẽ: qua libertate liberauit eum xp̃c.¬
inseruitute poc̾orum generatu. in
pulo: regnu celestis głie possessuril.
Cunugitur eic̾et abr.a ham a garde
domoiccepit panes ⁊ utremaq̃. ⁊ de¬
dit agarr. et imposuit onperhum̾os
eiꝯ infantez. ⁊ diuisit eam. Exiẽs
aũt agar: errabat in solitudi̾e. Et
cummorientem siti filium proieciss
sub arbore: apparuit ei angelꝯ dñi.
⁊ demõstrauit fontem aque. ⁊ potaũ
filiũ suũ. Qdergo significat ꝙ exi¬
ens agar infantẽ in humeros suos
ceruicem mr̃s eue dynagogee gra¬
uauit dunidicit. sangus huius sc̃
uos et suꝑ filios nr̃es ̾ Paues aũt

Expanded text:
voluit maritum de ancilla suscipere voluit maritum de ancilla suscipere filium, aut cur nunc cum matre jubet expelli domo, quod fecit non zelo accensa, sed mysterio prophetiae compulsa. Agar quippe, secundum quod ait Apostolus, in servitute genuit carnalem populum. 2. Sara vero libera populum genuit qui non est secundum carnem, sed in libertatem vocatus est, qua libertate liberavit eum Cin servitutem peccatorum generatum in pulo, regnum coelestis gloriae possessurum. Cum igitur ejiceret Abraham Agar de domo, accepit panes et utrem aquae, et dedit Agar, et imposuit super humeros ejus infantem, et dimisit eam. Exiens autem Agar, errabat in solitudine, et cum morientem siti filium projecisset sub arbore, apparuit ei angelus Domini, et demonstravit fontem aquae, et potavit filium suum. Quid ergo significat quod exiens Agar infantem in humeros suos cem matris suae Synagogae gravabat, dum dicit: Sanguis hujus super nos et super filios nostros . Panes autem
Abbreviated transcription (Latin):
ce. Moraliter autem ysaac apud alie¬
nam gẽtem puteos fedisse deccrib̾r:
quo uidelicet exemplo discinuis ut
in hac peregͥnatõenis erumpna posi¬
ti: cogitationũ nr̃aru profunda pe¬
cordis terra corpescat. Quos puteos
mirum ĩmũdi sp̃c cũ nos stucdiose cõfo¬
de conspiciunt. molestas ub tẽptati¬
onu cogitatc̃eo inmergũt.

Expanded text:
ce. Moraliter autem Isaac apud alienigenam gentem puteos fodisse describitur, quo videlicet exemplo discimus, ut in hac peregrinationis aerumna positi, cogitationum nostrarum profunda pecordis terra torpescat. Quos tamen puteos mirum immundi spiritus, cum nos studiosius cor fodere conspiciunt, molestas nobis tentationum cogitat
Abbreviated transcription (Latin):
latatus ẽ ysaac. ⁊ impleuit omnẽ ter¬
ramscientia trinitatio: ⁊ in toto orbe
latitudinem eccłie collecauit. Priꝰ
tãnĩe iniudea notus erat deuo. ⁊ in
isrł nominabatur: nunc autem in
omnẽ terram scientia exiit sonus eo¬
tum : ⁊ infines orb̾ terre u̾ba eorum.
Exeuntes autem pueri rstiac ꝑ ui¬
u̾sum orbem terre foderunt puteos:
⁊ aqͣm omnib ostendert. Uaptizãtes

Expanded text:
latatus est Isaac, et implevit omnem terlatatus est Isaac, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit. Prius tantum in Judaea notus erat Deus, et in Israel nominabatur ; nunc autem in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eorum . Exeuntes enim pueri Isaac per universum orbem terrae, foderunt puteos, et aquam omnibus ostenderunt, baptizantes
Abbreviated transcription (Latin):
inticatus ẽ ualde: agressꝰe̾ opo ⁊ cep̃
fodere puteos quos foderant puerii
pris eius abralx. o inuidẽtes ei pales¬
ra. primo õium illos puteos fod̾e uol¬
nit. quos federant pueri prĩs eiue
Itẽmmoyses puteum legis fot̾at: Al
teris testamenti: quos tamẽ terrena
⁊ sordida repleuerat intlligentia iu¬
deorum. Et eorumos cum ulłet pur¬
cum eo palestim ⁊ iuidei a regno dei ali¬
eni : o discedit ab eis. Non eĩ pot̾ ẽẽ
cum eis qui in puteis aꝙͣ bib̾e nolu¬
nit. s tr̾am. Et dicit eis. E cce relinq̃t᷑
uob̾ domus ur̃a deserta. fodit ergo y¬
saac nouum puteũ: ĩmo pueri ysa¬
paulus. qui noui testam̃ti puteum
federunt. ⁊ iuuenerunt aquã uiua:
q̃ sit fons aque salientis niuitã eter¬
nam. Siͦ prohio adhuc alt̾cat᷑ illi qui
terrena eapiunt: nec noua condipa
teis contraclicũt apłis adu̾santur.
cistis grẽ dei. ex hoc iam ad gentes i¬
ibimus. Postħ fodit t̾cium puteũ
titudo dicens. Nunc dilatauit uos

Expanded text:
ificatus est valde, aggressus est opus, et coepit fodere puteos quos foderant pueri patris ejus Abrahae. Sed invidentes ei Palaesra, primo ot, quos foderant pueri patris sui? Idem Moyses puteum legis foderat Davteris Testamenti, quos tamen terrena et sordida repleverat intelligentia Judaeorum; et eorum os cum vellet purni, id est, Judaei, a regno Dei alieni, sed discedit ab eis. Non enim potest esse cum eis, qui in puteis aquam habere nolunt, sed terram. Et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta . Fodit ergo Isaac novum puteum, immo Isas novi Testamenti puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae sit fons aquae salientis in vitam aeternam . Sed pro his adhuc altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova adhuc coteis contradicunt, apostolis adversantur; cistis gratia Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus . Post haec fodit tertium puteum titudo, dicens: Nunc dilatavit nos
Abbreviated transcription (Latin):
uideamus quid sub huius sacramẽ¬
ti lateat misterio. Iste enim abrahã
andum: habelut ꝑõam dei prĩs. S
quid ẽ qd eum senex socepit: Nõ
euim senescit deno: o ip̃a p̾mĩci at̾o
de xp̾o iam quolamͦ senuerat qũ na

Expanded text:
deamus quid sub hujus sacramenti lateat mysterio. Iste enim Abraham andum, habebat personam Dei Patris. Sed quid est quod eum senex suscepit. Non enim senescit Deus; sed ipsa pronuntiatio de Christo jam quodammodo senuerat, qua
Abbreviated transcription (Latin):
ubetur deinde abraham ĩmolare
uuicũ filium suum. ille autem
obtemꝑans deo soluit uotum. stra¬
uit a inũ imposuit ligna. ẜues lẽge
dimisit. solus cum filio ascendit: ⁊ rid¬
uo ad lecum ꝑuẽit. Ante qͣm ueiret fi¬
liꝯ xdlocum sacrificii: ip̃e sͥ inmolãdꝰ
ham gladio aruiat᷑. ⁊ cum iam pene fe¬
tͥret. admonet᷑ ut parc̾et. ⁊ ñ tñ sine
eacrificio. siñ sanguine fuso reced¬
it. Apparet namqz arles in uepre in¬
herens cornib. in molat᷑: pagiturq
sacrificiuz. Qs aliꝯ aries inmolãdo
inuepͭ cornib adherebat: nͥ qui cru¬
cis patibulo pronob affligebatur:¬

Expanded text:
ubetur deinde Abraham immolare unicum filium suum. Ille autem obtemperans Deo solvit votum, stravit asinum, imposuit ligna, servos longe dimisit, solus cum filio ascendit, triduo ad locum pervenit. Antequam veniret filius ad locum sacrificii, ipse sibi immolandus ham gladio armatur, et cum jam pene feriret, admonetur ut parceret; et non tamen sine sacrificio, sine sanguine fervori cedit. Apparet namque aries in vepre, inhaerens cornibus; immolatur, peragiturque auit? quis alius aries inmolandus in uepre cornibus adhaerebat, nisi qui crucis patibulo pro nobis offer
Abbreviated transcription (Latin):
umana inheret u̾bo dei: ut sut duo
in came una. Qo magni coniugi
sacramentũ: in xͦ. ⁊ in eccłia com̃tat a
pło. Puite regnum terrenũ scłi huiꝰ
cuiꝰ figuram g̾ebant reges. qui sarã
are temptauit. Diuino ei testimõio ꝑ
ficem inr̾m cessit. correpta q in pos¬
t̾ĩorib regib honorauit mun̾e ꝙͣ cor¬
iupcioni sue subde in priorib ñ ualuit.
Nam ꝙ cunc in eodem rege pͥo ⁊ post̾iꝰ
figuratum est. hoc in isto regno pͥoribꝰ
et posti̾orib regabꝰ adimpletũ ẽ. Cu
autem dicitur de pr̃e ẽe soro xͥ ñ ecclia

Expanded text:
umana inhaeret Verbo Dei, ut sint duo umana inhaeret Verbo Dei, ut sint duo in carne una : quo magni conjugii sacramentum in Christo et in Ecclesia commendat AProinde regnum terrenum saeculi hujus, cujus figuram gerebant reges, qui Saram are temptauit et diuino testimonio per fidem martyrum cessit correptumque in posterioribus regibus honorauit munere, quam correptioni suae subdere in prioribus non eualuit. nam quod tunc in eodem rege prius et posterius figuratum est, hoc in isto regno prioribus et posterioribus regibus adinpletum. Cum autem dicitur de patre esse sororem C
Abbreviated transcription (Latin):
s sulxequenti hoc libro qͥ
multa u̾ba in unam sigro¬
ificationem coeuntia: sc̃e
recordationis ysidorus⁊
erumpnis p̾cẽtis seculi se¬
se deflentis. pene usq ad
despationis defluxũ. Cui
mrabili concursu rõnis
obiuans: leni huue mo¬
deramine consolatur at¬
qr a lapsu desꝑationis ad
spem uenie reformat.⁊ ꝙ̃
ad modum t̾giu̾santis mũ¬
formulamq uite spiritalis
ampiat: nurabilit̾ docet. De
inde usq ad contemplation¬
is ascensum summoꝑe eum
ꝓuehens: usq in arcem ꝑfec¬
tionis adclucit. deniq inꝑfec¬
uit. In quo deniq oꝑe quisqs
intenta mẽre lector uititur ꝑg̾e.
ꝯme dubio reperiet quo pac¬
to caueat uicia. quom̾o defle¬
at poca comissa ⁊ qualit̾q per la¬
menta penitentie reparatus: ad
fructum sc̃ẽ oꝑationis acceclat. ut
non cum mundi concupiscentiis
peat: S et̾i̾us p̃miis remin̾atus
iuuat cum xp̃o domino nr̃o: qui

Expanded text:
 subsequenti hoc libro, qui multa verba in unam significationem coeuntia, sanctae recordationis Isidorus, aerumnis praesentis saeculi, seque deflentis pene usque ad desperationis defluxum, cui mirabili concursu ratio obvians, leni hunc moderamine consolatur, atque a lapsu desperationis ad spem 473 veniae reformat, et quemadmodum tergiversantis munformulamque vitae spiritualis arripiat, mirabiliter docet. 2. Deinde usque ad contemplationis ascensum summopere eum provehens, usque in arcem perfectiouis adducit. Is denique in perfecvit. In quo quidem opere quisquis intenta mente lector nititur pergere, sine dubio reperiet quo pacto caveat vitia, quomodo defleat peccata commissa, et qualiter per lamenta poenitentiae reparatus, ad fructum sanctae operationis accedat, ut non cum mundi concupiscentiis pereat, sed aeternis praemiis remuneratus vivat cum Christo Domino nostro, qui
Abbreviated transcription (Latin):
Gros idem moyses post transi¬
tum mano uubri primus in¬
stituit: utrunq sexum di stinctis
classib se ac sorore preeunte: can̾e
domino inchoris carmen triũpha¬
le ꝑ docuit. Coͥrus autez ab ymͣgi¬
ne factum corone: ⁊ exeo ita ucca¬
tum. Unde et eccłiasticꝰ liber scrib̾.¬
stantem sacerdotem ante aram: ⁊
incuruitu eius coronamfratru. Coͥ¬
m enim ꝓprie młtitudo canentiũ
est: quiq ap̃ iudeos non minꝯ ade¬
cem cõstat canentib. ap̃ nos autẽ
mceito nuo ⁊ pauciorib plimisue
Anticum idem tunc moyti¬
ses primũ inuexit: qñ ꝑcis¬
cussa egypto decem plagis. ⁊ phara¬
oue subinerso cumppło: ꝑ insueta
maris itinera ad desertum gratu¬
labuntidus egresso ẽ dicens. Can¬
tennus clño: gloriose enim houorifi¬
catus est. De inde de non bora ignob¬
ilis femina inlibro iudicum. hoci
niisterio functa reperit᷑. postea
multos ũ solum uiros s ⁊̃ feminͣs
sp̃u diuino completas: dei cecuns¬
se nustĩa. Canticum autem uox

Expanded text:
ros idem Moyses post transitum Rubri maris primus instituit, 367 et utrumque sexum, distinctis classibus, se ac sorore praeeunte, canere Domino in choris carmen triumphale perdocuit. Chorus autem ab imagine factus coronae, et ex eo ita vocatus. 2. Unde et Ecclesiasticstantem sacerdotem ante aram, et in circuitu ejus coronam fratrum . Chorus enim proprie multitudo canentium est. Quique apud Judaeos non minus a decem constat canentibus; apud nos autem incerto numero a paucioribus, plurimisve, anticum idem tunc Moyses primus invexit, quando, percussa Aegypto decem plagis, et Pharaone submerso cum populis, per insueta maris itinera ad desertum gratulabundus egressus est, dicens: Cantemus Domino, gloriose enim honorificatus est . 2. Deinde Debora, non ignobilis femina, in libro Judicum hoc ministerio functa reperitur . Postea multos non solum viros, sed etiam feminas spiritu divino completas Dei cecinisse mysterio. Canticum autem est vox
Abbreviated transcription (Latin):
ut uideat iunu̾sa et abmicio figĩs
antecedentib p̃cucurrisse:⁊ perad¬
uentum domini manifestata et ad¬
impleta sic ẽẽ. ⁊ que suꝑsint sũt hoc
quo est illi honor et głia inscła scło¬

Expanded text:
ideat universa et ab initio figuris antecedentibus praecucurrisse, et per adventum Domini manifeste adimpleta sic esse; et quae supersunt, hoc quo est illi honor et gloria in saecula saeculo
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s: ⁊ cłs tiuuis deus ms. Que te
morientem tr̾a suscepit: in ea mo¬
nar. Que uox siñ dubio cipum ĩ
illa fuisse eccłie manifestat. Siceĩ
eccłia exgentib ad dominũ con¬
uocata: relicta patria sua qd̾ est
ydolatria.⁊ omissa uniuersa conũ¬
satre terrena. profitetur dñm de¬
um siumi ẽe in queni sicut cdide¬
runt et illuc se itura ubi caro xͥ pꝰ
passionem ascendit ⁊ ⁊ ob eiꝯ nom̃
in hec seculo patiusq ad mortem:
sccietate quodl scĩs ex stirpe abra¬
he imminentib consociaretur: mo¬
yses in cantioo ostendit dicẽs. Let¬
aminigentes cum plebe eius .i. ꝗ
ex gentib estis credicini: cum illis
qui primi ełeci sunt et̾na leticia exul¬
tate Ingressa aũt ruch cum sceru
sua int̾ram isrł: ob menta obseꝗo¬
tum suorum ꝓuidet᷑ ut homini ꝯ¬
uingẽtur ex abrahe stupe ueĩẽti.
et primum quidez hiuc q̃m ip̃a ꝓ¬
pinquum magis ẽẽ c̃clebat. qui
negat se pꝰse illi mib̾e. ⁊ recedẽte il¬

Expanded text:
 Deus tuus, Deus meus; quae te morientem terra susceperit, in ea moriar. 2. Quae vox sine dubio typum in illa fuisse Ecclesiae manifestat. Sic enim Ecclesia ex gentibus ad Dominum convocata, relicta patria sua, quod est idololatria, et omissa universa conversatione terrena, profitetur Dominum Deum suum esse, in quem sancti crediderunt, et illuc se ituram, ubi caro Christi post passionem ascendit, et ob ejus nomen in hoc saeculo pati usque ad mortem, societate, quod sanctis ex stirpe Abrahae venientibus consociaretur, Moyses in Cantico ostendit, dicens: Laetamini, gentes, cum plebe ejus, id est, qui ex gentibus istis credituri, cum ilqui primi electi sunt aeterna laetitia exsultate. Ingressa autem Ruth cum socru sua in terram Israel, ob merita obsequiorum suorum providetur, ut homini conjungeretur ex Abrahae stirpe venienti. Et primum quidem huic quem ipsa propinquum magis esse credebat, qui negat se posse illi nubere. Et, recedente il
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum uox clamantio in deserto.
et nouissime confitetur ip̃e de dño
clicc̃s. Qui ht sponsam: sponsꝯ ẽ.
Se autem amicum sponsumani fest¬
at: cum ãbiec̃. Amicꝯ aũt sponsi est
qui stat et audit eum: ⁊ letatur ꝓpt̾
Arcem sponsi. hunergo xͣ existunab¬
ant. qr xp̃m in die insitationis sue
uenisse ñ uligebant ẽẽ eccłie sp¬
onsum: qui ꝓpħicis ee̾t uocib aute
ꝓmissus. S sicut ille ꝓpinquus ne¬
gauit. ⁊ p̾ea ruth uingitur boozh.
ita xp̃c qui u̾e sponsꝯ ecclie est. quẽ
omnnũ ꝓpħ̾arum ora cula cecinetãt.
dignatus ẽ ccc̃am assume. ⁊ ex om̃i¬
b gentib per totum dbenitiam
deo patrimuumeres ppłos offerre.¬
Quod uero excalciat se crgnato il¬
le: uet̾um consuetudo enat ut si sp¬
onsa sponsinnrepudiare ulłet. dis¬
calciaret᷑ ille. ut hoceet si gnum re
sponsus erat. Decem aũt maiorũ
natu benedictio hoc ostendit ĩ no¬
mine dm̃ ihu om̃s eẽ gentes salu¬
andas ac benedicendas. Iota einz

Expanded text:
vox clamantis in deserto . Novissime etiam confitetur de Domino ipse dicens: Qui habet sponsam, sponsus est . Se autem amicum sponsi manifestat, cum adjecit: Amicus autem sponsi est qui stat, et audit eum, et laetatur propter vocem sponsi . Hunc ergo Christusuae venisse non intelligebant esse Ecclesiae sponsum, qui propheticis esset vocibus ante promissus. Sed sicut ille propinquus negavit, et postea Ruth jungitur Booz, ita Christus, qui vere sponsus Ecclesiae est, quem omnium prophetarum oracula cecinerant, dignatus est Ecclesiam assumere, et ex omnibus gentibus per totum orbem terrarum Deo Patri innumeros pQuod vero excalceat se cognatus ille, veterum consuetudo erat, ut si sponsam sponsus repudiare vellet, discalcearetur ille, et hoc esset signum repsponsus erat. Decem autem majorum natu benedictio: hoc ostendit in nomine Jesu omnes esse gentes salvandas ac benedicendas. Iota enim