comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ponens nobis apostolus
paulus hunc panem: unꝰ
panis inquit. unum corpꝰ.
multi sũmus: O sacramẽ¬
tum pietatis : o signum
unitatis: o uinculum ca¬
ritãtis: Qui uult uiuere
habet ubi uiuat: habet¬
unde uiuat: Accẽdat:
credat: uiuat in deo: deo
incorporẽtur: ut uiuificet᷑:
Non abhorreat a compa¬
ge membroꝵ : non sit¬
putre membrum quod
resecari mereatur : nõ sit
distortum de quo erube¬
scatur: Sit pulchrum:
sit ap̃tum : sit sanum: He¬
reat corpori: uiuat deo de
deo: Nunc laboret ĩ tr̃a:
ut postea regnet in celo:
Litigabant ergo udei ad
inuicem: dicentes: Quo¬
modo potest hic carnem
suam nobis dare ad mã¬
ducandum: Litigabant
utiq ad inuicem: quo¬
niam panem concordie
non intellige̾bant : nec
sumere uolebant: Nam
qui manducant talem
panem: non litigant ad
inuicem: Quoniam unuᷤ
panis. unũ corpus. multi
sumus: et per hunc facit
deus unius modi habitare
in domo: Quod autem ad
inuicem litigantes q̃runt

Expanded text:
ponens nobis apostolus ponens nobis apostolus Paulus hunc panem, Unus panis, inquit, unum corpus multi sumus . O Sacramentum pietatis! o signum unitatis! o vinculum charitatis! Qui vult vivere, habet ubi viunde vivat. Accedat, credat, vivat in Deo. De Deo incorporetur, ut vivificetur. Non abhorreat a compage membroputre membrum quod resecari mereatur, non sit distortum de quo erubescatur: sit pulchrum, sit aptum, sit sanum; haereat corpori, vivat Deo de Deo: nunc laboret in terra, ut postea regnet in coelo. 14. Litigabant ergo Judaei ad invicem, dicentes: Quomodo potest hic carnem suam nobis dare ad manducandum? Litigabant utique ad invicem, quoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant: nam qui manducant talem panem, non litigant ad invicem; quoniam unus panis, unum corpus multi sumus. Et per hunc facit Deus unius modi habitare in domo . 15. Quod autem ad invicem litigantes quaerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
panem carneme Hocatur
cãro: quod non capit cã¬
ro: Et ideo magis non
capit cãro: quia uocatur.
caro. Hoc enim exhorrue
esse duxxrunt: hoc non ⁊i¬
posse fieri putauerunt:
Caro mea est inquit: pro
mundi uita: Norunt fi
deles corpus xp̃i: si corpꝰ
rp̃i esse non negligãt. Ei¬
rant corpus xp̃i: si uolunt
¶Ntelligite fratres mei
nquid dixerim: Homo
es ret sp̃m habes et corpꝰ
habes: Spiritum dico q̃
anima uocatur: qua cõstat
ꝙ homo es: Constas eĩ
ex anima et corpore: Ha¬
bes itaq spiritum inuisi¬
bilem: corpus uisibile
Dic michi : quid ex quo
uiuat: Spiritus tinis
uiuit ex corpore tuo : an
corpus tuum ex sp̃u tuo:
Respondet oĩs qui uiuit:
Qui aũt hoc non potest
respondere : nescio si niuit:
Quid respondet oĩs qui
uiuit: Corpus itq mẽ¬
um: uiuit de sp̃u mẽo:
Nis ergo et tu uiuere de
spũ xp̃i: In corpore esto
xp̃i : Nunquid enĩ corpꝰ
Meum uiuit de sp̃u meo:
et tuum de tuo: Nõ põt
uiuere corpus xp̃i : nisi

Expanded text:
panem, carnem? Vopanem, carnem? Vocaro, quod non capit caro: et ideo magis non capit caro, quia vocatur caro. Hoc enim exhorrueresse dixerunt, hoc non posse fieri putaverunt. Caro mea est, inquit, pro mundi vita. Norunt fideles corpus Christi si corpus Christi esse non neglegant. Fiant corpus Christi si uolunt telligite, fratres mei, quid dixerim. Homo es, et spiritum habes, et corpus habes. Spiritum dico quae anima vocatur, qua constat quod homo es: constas enim ex anima et corpore. Habes itaque spiritum invisibilem, corpus visibile. Dic mihi quid ex quo vivat: spiritus tuus vivit ex corpore tuo, an corpus tuum ex spiritu tuo? Respondet omnis qui vivit: qui autem hoc non potest respondere, nescio si vivit: quid respondet omnis qui vivit? Corpus utique meum vivit de spiritu meo. Vis ergo et tu vivere de Spiritu Christi? In corpore esto Christi. Numquid enim corpus Meum vivit de spiritu meo, et tuum de tuo. Non potest vivere corpus Christi, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
potum spiritalem biberũt:
Aluid illi aliud nos: secl
specie insibili: Quod tamẽ¬
hoc idem significaret : uir¬
tute spiritali: Quomodo
enim eundem potum spiri¬
autem inquit de spiritali:
sequenti petra: Petra aũt
erat xp̃s: Inde panis ⁊ in¬
de potus: Petra xp̃s in
signo : uerus xp̃s in uer¬
bo et in carne: Et quo¬
modo biberunt: Percus¬
sa est petra de uirga bis:
Gemina pertissio: duo
ligna crucis significat
Hic est ergo panis de ce¬
lo descendens: ut siquis
non moriatur: Sed qd̃
pertinet ad uirtutem sacra¬
menti: non quod perti¬
net ad uisibile sacramen¬
tum: Qui manducat int̾
non foris: qui manducat
corde. non qui premit den
te: Ego sum panis uiuus:
qui de celo descendi: Ideo
uiuus: quia de celo descen¬
di: De celo descendit et
manna: sed manna ui¬
bra erat: iste ueritas est:
Siquis manducauerit
er hoc pane: uuet in eter¬
num: Et panis quẽ ego
dabo. caro mea est: pro
mundi uita. Hoc quando
caperet caro : quod dixit

Expanded text:
potum spiritualem biberunt. potum spiritualem biberunt. Aliud illi, aliud nos, sed specie visibili: quod tamen idem significaret virtute spirituali. Quomodo enim eumdem potumnquit, de spiritali sequente eos petra, petra autem erat Christus . Inde panis, inde potus. Petra Christus in signo, verus Christus in Verbo et in carne. modo biberunt? Percussa est petra de virga bis : gemina percussio, duo ligna crucis significat. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut si non moriatur. Sed quod pertinet ad virtutem Sacramenti, non quod pertinet ad visibile Sacramentum: qui manducat intus, non foris; qui manducat in corde, non qui premit dente. 13. Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi. Ideo vivus, quia de coelo descendi. De coelo descendit et manna: sed manna umbra erat, iste veritas est. Si quis manducaverit ex hoc pane, vivet in aeternum: et panis quem ego dabo, caro mea est pro mundi vita. Hoc quando caperet caro, quod dixit
Abbreviated transcription (Latin):
nat : iñtus inspicit : ł int̾
iudicat : intus aut dãp¬
nat. aut coronat: Prẽs
aũt istoꝵ. idest mali prẽs
maloꝵ: infideles prẽs in¬
fidelium: murmuratores
patres murmuratorum:
Nam de nulla re magis
deum offendisse ille ppłs
dictus est ÷ ꝙͣ contra dẽa
iur inprando: Ideo ⁊ do¬
dere taliũfilios: hinc ad
ratis inuicem : murmura¬
tores filii murmuratoꝵ:
Patres uestri manna man¬
ducauerunt: et mortui st
Non quia malum erat
manna: sed quia male mã
hunc panem significat
altare dei: Sacramenta il
lo enim uos inquit
ignorare fratres: quoniã
patres nostri omes sb̃ nu¬
be fuerunt: et om̃es mare
transierunt: et om̃es in
moyse baptizati sunt in
nubx et in mari: et om̃es
candem escam spiritalem
manducauerunt: Spiri¬
corporalem alteram: Qͥa
illi manna: nos aliud:
Spiritalem uero quã noᷤ :
sed ꝓatres nostri nõ prẽs
illoꝵ: Quibus nos simi¬
les sumus: non quibus
illi similes fuerunt: Et¬

Expanded text:
nat, intus inspicit, intus nat, intus inspicit, intus judicat, intus aut damnat, aut coronat. Patres autem istorum , id est, mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Dominum offedictus est, quam contra Deum murmurando. Ideo et Dodere talium filios, hinc ad ratis in invicem, murmuratores, filii murmuratorum? Patres vestri manna manducaverunt, et mortui sunt: non quia malum erat manna, sed quia male mandhunc panem significat altare Dei. Sacramenta illlo enim, inquit, vos ignorare fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube nes escam spiritalem manducaverunt: spiricorporalem. Alteram quia illi manna, nos aliud. Spiritalem vero, quam nos: sed patres nostri non patres illorum, quibus nos similes sumus non quibus illi similes fuerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Os hodie acci¬
pimus uisibi¬
lem cibũ: S
aliud est sacra¬
mentum: aliud uirtus sa¬
cramenti: Quam multi
de altari accipiũt et mori¬
uuntur : et accipiendo mo¬
runtur: Unde dicit apłs:
uidicium sibi manducat ⁊¬
bibit: Non enun bucella
dñica uenenũ fuit iude⁊l
et tamen accepit: et cum
accepit. in eum inimicus
intrauit: Non quia ma¬
lum acceꝑit ⁊ sediqui.⁊ bos¬
num male malus accẽpit:
Uidete ergo fraties.⁊ panẽ
celestem spiritaliter man¬
ducate: ĩnocentiam ad al¬
tare portate: Peccata et¬
si sũt cotidiana: uel non
sint mortifera: A Inteꝙͣ ad
altare accedatis: attendite
quid dicatis: Dimitte no¬
bis debita nr̃a ⁊ sic̃ et nos
dimittimus debitoribus
nr̃is: Dimittis: dimittitꝰ
tibi: Securus accede: Pa¬
nis est. non uenenũ: Secd
uide si dimittis: Nam si
non dimittis: mentiris :
Et ei mentiris: quẽ non
fallis: Mentiri deo põte ᷤ:
fallere deum non poteᷤ: No¬
uit ille quid agat᷑: Intꝰ
te uidet : intus te exami¬

Expanded text:
os hodie accipimus visibilem cibum: sed aliud est Sacramentum, aliud virtus Sacramenti. Quam multi de altari accipiunt et moriuntur, et accipiendo moriuntur? Unde dicit Apostolus, Judicium sibi manducat et bibit . Non enim buccella Dominica venenum fuit Judae. Et tamen accepit, et cum accepit, in eum inimicus intravit: non quia malum accepit, sed quia bonum male malus accepit. Videte ergo, fratres, panem coelestem spiritualiter manducate, innocentiam ad altare apportate. Peccata etsi sunt quotidiana, vel non sint mortifera. Antequam ad altare accedatis, attendite quid dicatis: Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Dimittis, dimittetur tibi: securus accede, panis est, non venenum. Sed vide si dimittis: nam si non dimittis, mentiris, et ei mentiris, quem non fallis. Mentiri Deo potes, Deum fallere non potes. Novit ille quid agat. Intus te videt, intus te exami
Abbreviated transcription (Latin):
onis increpat et liuoris:
sed tale ponit exemplum:
quod doceat eum maiorẽ
esse qui minor fuerit: et
illum dñm fieri. qui omni¬
um seruus sit: frustra igi¬
tur aut illi immoderata
quesierant: aut isti dolue¬
rant super maior desiderio:
cum ad summitatẽ uirtutũ.
non potentia sed humilita.¬
te ueniatur: Deniq et sui
proponit exemplũ: ut si
dicta paruipenderent. eru¬
bescerent ad opera: et dicit:
Sicut filius hominis non
uenit ministrari: sed mini¬
strare:. Nota quod crebro
diximus: eum qui ministra¬
ret filium appellari homins̾
Et dare animam suam re¬
demptionẽ pro multis: quã¬
do formam serui accepit ut
pro mundo sanguinẽ fun¬
deret: Et non dixit dare ani¬
mam suam redemptionẽ pro
omnibus. sed pro multis: id
est pro his qui crebere uoꝰ¬

Expanded text:
onis increpat et livoris, onis increpat et livoris, sed tale ponit 157 exemplum, quo doceat eum majorem esse, qui minor fuerit, et illum dominum fieri, qui omnium servus sit. Frustra igitur aut illi immoderata quaesierint: aut isti dolent super majorum desiderio: cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. Denique sui proponit exemplum, ut si dicta parvipenderent, erubescerent ad opera, et dicit: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare. diximus, eum qui ministraret, Filium hominis appellari, et dare animam suam redemptionem pro multis; quando formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet. Et non dixit, dare animam suam redemptionem pro omnibus, sed pro multis, id est, pro eis qui credere vo
Abbreviated transcription (Latin):
qui consequi regnum cȩlo¬
meus triũphantibus et in¬
ctoribus prȩparauit: uos
quoq accipietis illud Alii
de moyse et helia dictum
uolunt: quos paulo ante
in monte cum eo uiderant
loquentes: Sed michi nequa¬
quam uidetur: Ideo enim
sebentiũ in regno cȩlorum
uocabula non dicuntur:
ne paucis nominatis.cȩteri
t audientes decem:
indignati sunt de du.¬
obus frĩbus: Decem apłi
non indignant᷑ matri filio¬
rum zebeder: nec ad muli¬
erem audatiã referunt po¬
stulati. sed ad filios: quod
ignorantes mensurã suam.
immodica cupiditate ex¬
arserint. huibus et dñs
dixerat: nescitis quid pȩ¬
tatis: Sub intelligit᷑ autẽ
uel ex responsione dñi uel
ex indignatione apłorum:
quod filii matrem immise¬
rint ad grandia postulan¬
da: Iħs autem uocauit eos
ad se: et ait: Scitis: quod
principes gentium dñan¬
tur eorum: Et reliqua:hu
milis magister et mitis. nec
cupiditatis immodicȩ duos
decem reliquos indignati¬

Expanded text:
qui consequamini regnum coeloqui consequamini regnum coelomeus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. Alii de Moyse et Elia dictum volunt: quos paulo ante in monte cum eo viderant loquentes: sed mihi nequaquam videtur. Ideo enim sedentium in regno coelorum vocabula non dicuntur; ne paucis nominatis, caeteri t audientes decem, indignati sunt de duobus fratribus. Decem apostoli non indignantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulieris audaciam referunt postulantis; sed ad filios, quod ignorantes mensuram suam, immodica cupiditate exarserent, quibus et Dominus dixerat: Nescitis quid petatis. Subintelligitur autem vel ex responsione Domini, vel ex indignatione apostolorum, quod filii matrem immiserint ad grandia postulanda. Jesus autem vocavit eos ad se, et ait: Scitis quia principes gentium dominantur eorum; et quimilis magister et mitis, nec cupiditatis immodicae duos decem reliquos indignati
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur quomodo ca-¬
licem martyrii filii ze
bed ei. iacobus indelicet et
tura narret iacobũ tantum
apłm. ab herode capite trũ¬
catum: ioħes autem propri¬
a morte uitam finierit: Sed
si legamus ȩccłasticas hy¬
storias: in quibus fertur
quod et ipse propter mar¬
tyrium sit missus in feruen¬
tis olei dolium. et inde ad
suscipiendã coronam xp̃i
athleta processerit: statimq
sit relegatus in pathmos
insulam: sic uidemus ani¬
mo martyriũ non defuisse.
et bibisse calicem confessio¬
nis iohem: quem et tres
pueri in camino ignis bibe
runt : licet persecutor san¬
gumem non fuderit. Quod
autem dicit sedere ad dexte¬
ram meam et sinistram nos
est meum dare uobis: sed
quibus paratum est a pa¬
tre meo: sic intelligendum
est: Regnum celorum non
est dantis: sed accipientis:
Non est enim personarũ
quicumq se talem prebue¬
rit. ut regno cȩlorum dig¬
nus fiat: hic accipiet. qͦd
non personȩ sed uite para¬
tum est: Si itaq tales estis.

Expanded text:
eritur, quo modo calicem martyrii Zebedaei filii, Jacobus videlicet et tura narret, Jacobum tantum apostolum ab Herode capite truncatum; Joannes autem propria morte vitam finierit. Sed si legamus ecclesiasticas historias, in quibus fertur quia et ipse propter martyrium sit missus in ferventis olei dolium, et inde ad suscipiendam coronam Christi athleta processerit, statimque exsilio relegatus in Pathmos insulam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis, quem et tres pueri in camino ignis runt, licet persecutor sanguinem non fuderit. Quod autem dicit: sedere ad dextram meam et sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo, sic intelligendum est: Regnum coelorum non est dantis, sed accipientis. Non est enim acceptio personarum quicumque talem se praebuerit ut regno coelorum dignus fiat, hic accipiet, quod non personae, sed vitae paratum est. Si itaque tales estis
Abbreviated transcription (Latin):
S̾in autẽ non est: ut sciam:
autem mater filiorũ
debedei errore muliebri. et
pietatis affectu: nesciens
quid peteret: Nec mirum
si ista arguatur imperitiȩ:
cum de petro dicatur quan¬
do tria uult facere taber¬
nacula: nesciens quid dice¬
ret: Respondens autẽ iħs:
dixit eis: Nescitis quid pe¬
tatis: Mater postulat: sed
dñs discipulis loquitur: in¬
telligens preces eius ex fili
passionẽ intelligimus: ut¬
ter: si possibile est: transe.¬
uat a me calix iste: Et in psal¬
mo: Quid retribuã dño: pro
omnibus quȩ retribuit mi¬
chi: Calicem salutaris acci¬
piam: et nomen dñi inuo¬
cabo: Statimq infert: quis
iste sit calix: Preciosa in cos¬
spectu dñi: mors sc̃oꝵ euls.
Ait illis: Calicem quidem
meum bibetis: sedere autẽ
ad dexteram meam et sini

Expanded text:
sin autem non est, ut sciam . sin autem non est, ut sciam . autem mater filiorum Zebedaei errore muliebri et pietatis affectu, nesciens quid peteret. Nec mirum si ista arguatur imperitiae; cum de Petro dicatur, quando tria vult facere tabernacula, nesciens quid diceret . Respondens autem Jesus, dixit: Nescitis quid petatis. Mater postulat, et Dominus discipulis loquitur, intelligens preces ejus ex filiopassionem intelligimus, juter, si possibile est, transeat a me calix iste . Et in psalmo: Quid retribuam Domino pro omnibus quae retribuit mihi? Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo ; statimque infert quis iste sit calix: Pretiosa in conspectu Domini mors Sanctorum ejus. Ait illis: Calicem quidem meum bibetis: sedere autem a
Abbreviated transcription (Latin):
nem habebat
regni mater
filiorum zebe¬
der:ut cum
dñs dixerit filius hominis
tradetur principibus sacer¬
dotum et scribis. et con¬
demnabunt eum morte:
et tradent eum gentibus
ad illudendũ. et fla gellan¬
dum. et crucifigendũ: et ig¬
nominiã passionis timen¬
tibus discipulis nuntiaue¬
orit: illa głam postulet tri
umphantis: Hac ut reor
ex causa: Quia post om̃ia
dixerat dñs et die tertia
resurget: putauit eum mu¬
lier post resurrectionẽ ilico
regnaturũ: et quod in scđo
aduentu promittitur. pri¬
mo esse cõplendum: et aui¬
ditate feminea prȩsentra
cupit: immemor futurorũ:
Quod autem interrogat
dñs: et illa petente respon¬
det quid uis: nonuenit de
ignorantia: sed ex eius per¬
sona dicitur: qui flagellan¬
dus et crucifigendus erat:
Quomodo et in emorosa
quis me tetigit: et delaza¬
ro ubi posuistis eum: In ue¬
teri quoq: testamento adã
ubi es: et descendens uide.¬
bo. si iuxta clamorẽ suum
Qui uenit ad me perficiunt:

Expanded text:
nem haberet regni mater filiorum Zebedaei, ut cum Dominus dixerit, Filius hominis tradetur principibus sacerdotum, et scribis, et condemnabunt eum morte, et tradent gentibus ad illudendum, et flagellandum, et crucifigendum; et ignominiam 155 passionis timentibus discipulis annuntiaret, illa postulet gloriam triumphantis? hac, ut reor, ex causa, quia post omnia dixerat Dominus: et tertia die resurget, putavit eum mulier post resurrectionem illico regnaturum; et hoc quod in secundo adventu promittitur, in primo esse complendum, et aviditate feminea praesentia cupit, immemor futurorum. Quod autem interrogat Dominus, et, illa petente, respondit: Quid vis? non venit de ignorantia: sed ex ejus persona dicitur, qui flagellandus et crucifigendus erat: quomodo et in Hemorrhousa: Quis me tetigit ? Et de Lazaro: Ubi posuistis eum ? In veteri quoque Testamento: Adam, ubi es ? Et: Descendens videbo si juxta clamorem, qui venit ad me, perficiant:
Abbreviated transcription (Latin):
iscite uirgines nõ
circũ cursare per lali-¬
cnas edes: non demorari
in platris: non aliquos ĩ
publico miscere sermones.
Maria in domo seria : fe¬
stina in pũblico: mansit
apud cognatam suam tri¬
bus mensibus: Et enum
quȩ propter officium ue¬
nerat: inherebat officio:
Mansit tribus mensibꝰ:
non qͦ domus cam delec-¬
taret aliena: sed quia fre¬
quentius uideri in publi¬
co displicebat: Didicistis
pudorem mariȩ: discite
humilitatem: Uenit pro-¬
pinqua ad proximam: iu¬
mor ad semorem: nec so¬
lum uenit: sed etiam pri-¬
or salutauit: Decet enĩ:
ut quanto castior uirgõ:
tanto humilior sit: No¬
uerit deferre semoribꝰ :
sit magistra humilitatiᷤ:
in qua est professio casti¬
tatis: Est et causa pieta¬
tis: est etiam norma dec-¬
trine: Contuendum est
enun: quia superior ueĩt
ad inferiorem: ut inferi-¬
or adiuuctur: Maria ad
helisabeth: xp̃s ad ioh̾em
Deniq etiam postea. ut
sanctificaret baptismum
ioh̾is: dominus uenit

Expanded text:
iscite, uirgines, non iscite, uirgines, non circumcursare per alienas aedes, non demorari in plateis, non aliquos in publico miscere sermones. Maria in domo sera, festina in publico mansit aput cognatam suam tribus mensibus; etenim quae propter officium uenerat inhaerebat officio. mansit tribus mensibus, non quod domus eam delectaret aliena, sed quia frequentius uideri in publico displicebat. didicistis, uirgines, pudorem Mariae: discite humilitatem. uenit propinqua ad proximam, iunior ad seniorem nec solum uenit, sed etiam prior salutauit; decet enim ut quanto castior uirgo tanto humilior sit. nouerit deferre senioribus, sit magistra humilitatis, in qua est professio castitatis. est et causa pietatis, est etiam norma doctrinae. contuendum est enim quia superior uenit ad inferiorem, ut inferior adiuuetur, Maria ad Elisabet, Christus ad Iohannem, denique etiam postea, ut sanctificaret baptismum Iohannis, dominus uenit
Abbreviated transcription (Latin):
Orale est oĩ¬
bus: ut qͥ
fidem exigũt:
fidem astru¬
ant: Et ideo
angelus cum abscondita
nũtiaret: ut fides astrue¬
retur exemplo: senioris
feminȩ et sterilis concep¬
ntum uirgini mariȩ nũtia-¬
uit: ut possibile deo om̃e
quod ei placuerit asseyeret:
Ubi audiuit hoc maria:
non quasi incredula de ora¬
culo: nec quasi in certa de
nũtio: nec quasi dubitãs
de exemplo: sed quasi lȩta
pro uoto: religiosa pro of¬
fitio: festina pro gaudio:
in montana perrexit: Qo
enim iam deo plẽna: nisi
ad superiora cum festina-¬
tione contenderet: Ne-¬
scit tarda molimina: sctĩ
sp̃s gr̃a: Discite et uos
sanctȩ mulieres sedulita¬
tem: quam pregnantib
debeatis exhibere cognatis:
Mariam quȩ ante sola in
intimis penetralibus uer¬
sabatur: non a publico
uirginitatis pudor: non
a studio asperitas mõtiu:
non ab offitio prolixitas
itineris retardauit: In mõ¬
tana uirgo cum festinatio¬
ne: uirgo officii memor.
iniuriȩ inmemor. affectu
uigente non sexu: relicta

Expanded text:
orale est omnibus, ut qui fidem exigunt fidem adstruant. et ideo angelus cum abscondita nuntiaret, ut fides adstrueretur exemplo, senioris feminae sterilisque conceptum uirgini Mariae nuntiauit, ut possibile deo omne quod ei placuerit adsereret. ubi audiuit hoc Maria, non quasi incredula de oraculo nec quasi incerta de nuntio nec quasi dubitans de exemplo, sed quasi laeta pro uoto, religiosa pro officio, festina pro gaudio in montana perrexit. quo enim iam deo plena nisi ad superiora cum festinatione contenderet? nescit tarda molimina sancti spiritus gratia. discite et uos, sanctae mulieres, sedulitatem quam praegnatibus debeatis exhibere cognatis. Mariam, quae ante sola in intimis penetralibus uersabatur, non a publico uirginitatis pudor, non ab studio asperitas montium, non ab officio prolixitas itineris retardauit in montana uirgo cum festinatione, uirgo officii memor, iniuriae inmemor, adfectu uigente, non sexu relicta
Abbreviated transcription (Latin):
uentris tui: Et unde hoc
michi : ut ueniat mater
dñi mei ad mes Nouit ser¬
monem suũ sp̃s sanctus:
nec unꝙ̃ obliuiscitur: et
prophetia non solũ reru
completur miraculis. sed
c̃tiam proprictate uerboꝵ:
Quis est uentris iste fruc¬
tus: nisi ille de quo dictũ
est. ecte hereditas dñi: fi¬
lii merces fructus uentri s⁊
Hoc est. hereditas dñi filii
sunt: qui merces sunt fru-¬
ctus illius. qui de marigp
uentre procẽssit: Ip̃e fructꝰ
uentris est flos radicis: de
quo bene prophauit ysaias
dicens: Exiet uirga de ra¬
dice iesse: et flos ex radice¬
eius ascendet: Radix enĩ
est familia uideorum: uir¬
ga maria: flos mariȩ xp̃s:
qui ueluti bonȩ arboris fru¬
tus. pro m̃e uirtutis pro¬
cessu nunc floret : nunc
fructificat in nobis: nunc
rediuiua corporis resurre

Expanded text:
uentris tui. et unde hoc uentris tui. et unde hoc mihi ut ueniat mater domini mei ad me? nouit sermonem suum spiritus sanctus nec umquam obliuiscitur, et prophetia non solum rerum conpletur miraculis, sed etiam proprietate uerborum. quis est iste fructus nisi ille de quo dictum est: ecce hereditas domini fili, mercis fructus uentris? hoc est: hereditas domini fili sunt, qui mercis sunt fructus illius, qui de Mariae uentre processit. ipse fructus uentris est, flos radicis, de quo bene prophetauit Esaias dicens: exiet uirga ex radice Iessae et flos ex radice ascendet; radix enim est familia Iudaeorum, uirga Maria, flos Mariae Christus, qui ueluti bonae arboris fructus pro nostrae uirtutis processu nunc floret, nunc fructificat in nobis, nunc rediuiua corporis resurre
Abbreviated transcription (Latin):
uit infans in utero cius.
et repleta est sp̃u scõ. Ni¬
de distintionem. singulo¬
rumq uerboꝵ propricta¬
tes: Uocem prior helisabeth
audiuit: sed iohes prior
grãm sensit: Illa nature or¬
dinem audiit: iste exul¬
tauit ratione misterii: Il¬
la mariȩ: iste dñi sensit
aduentum: Femina mu¬
lieri: et pignus pigneri:
Iste grãm locuntur: illi in¬
tus operantur: Pietatisq
misterium maternis ado¬
riuntur profectibus: du¬
pliciq miraculo prophe
tant matres sp̃u paruuloꝵ:
Exultauit infans in utero:
repleta mater est: non pri¬
us mater repleta ꝙ̃ filiuᷤ.
sed cum filius esset repletꝰ
sp̃u scõ: repleuit et matrẽ:
Exultauit iohes: cxultauit
et marie sp̃s: Exultante
iołx. iepletur helisabeth :¬
mariam tamen non ĩpleri
sp̃u. sed sp̃m cius cxultare
cognouimus: In compirbẽ¬
sibilis enim: incõprehensi¬
biliter operabatur in matre:
Et illa post conceptum re-¬
pletur: ista ãte cõceptum:
dicta tu inter mu-¬
lieres: et benedictus fructꝰ

Expanded text:
uit infans in utero eius, et repleta est spiritu sancto. uide distinctionem singulorumque uerborum proprietates. uocem prior Elisabet audiuit, sed Iohannes prior gratiam sensit: illa naturae ordine audiuit, iste exsultauit ratione mysterii, illa Mariae iste domini sensit aduentum, femina mulieris et pignus pignoris, istae gratiam loquuntur, illi intus operantur pietatisque mysterium maternis adoriuntur profectibus duplicique mtant matres spiritu parvulorum. Exsultavit infans, et repleta mater est. Non prius mater repleta quam filius, sed cum filius esset repletus spiritu sancto, repleuit et matrem. exsultauit Iohannes, exsultauit et Mariae spiritus. exsultante Iohanne repletur Elisabet, Mariam tamen non repleri spiritu, sed spiritum eius exsultare cognouimus — inconprehensibilis enim inconprehensibiliter operabatur in matre — et illa post conceptum repletur, ista ante conceptum. dicta tu inter mulieres et benedictus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
as corpus meum et rece¬
ddat inde anima mea: ego
feriam animam meam et
recedat inde deus meus:
Non ergo timeas martyr
gladium percussoris: lin¬
guam tuam time. ne tu te
percutias et occidas: non
carnem sed animam: an¬
ma time ne moriatur in

Expanded text:
as corpus meum, et recedat inde anima mea, ego feriam animam meam, et recedat inde Deus meus? Non ergo timeas, martyr, gladium percussoris: linguam tuam time, ne tu te percutias, et occidas non carnem, sed animam. Animam time, ne moriatur in
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit: ꝓrecisa nullis agri¬
colarum usibus prosunt:
nullis fabrilibus operibus
deputantur: Ulnum de duo¬
bus palmiti congruit: aut
uitis aut ignis: Si in uite nos
est: in igne erit: Ut ergo
in igne non sit: in uite sit:
Si manseritis in me inquit.
et uerba mea in uobis man¬
serint: quodcũq uolueritis
petetis. et fiet uobis: Manen.¬
do quippe in xp̃o: quid uelle
possunt nisi quod conuenit
xp̃o: Quid uelle possunt
manendo in saluatore: nisi
lute: Aliud quippe uolumuᷤ
quia sumus in xp̃o: et aliud
uolumus. quia sumus adhuc
in hoc scło: De mansione
namq huius scłi. nobis all¬
quando subrepit: ut hos
petamus quod nobis non
expedire nescimus. Seb ab.¬
sit ut fiat nobis si manemꝰ
in xp̃o: qui non facit quod

Expanded text:
Dominus dicit, praecisa nullis agriDominus dicit, praecisa nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum de duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis; si in vite non est, in igne erit: ut ergo in igne non sit, in vite sit. 4. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint, quodcumque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi lute? Aliud quippe volumus quia sumus in Christo, et aliud volumus quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus. Sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit qu
Abbreviated transcription (Latin):
fructũ posse asemet ipso pal¬
mitem ferre: cum dixisset
hic fert fructũ multũ. non
ait quia sine me parum po¬
testis facere: sed nichil pote¬
stis facere: Siue ergo parum
siue multũ. sine illo fieri nox
potest. sine quo fieri nichil
potest: quia et si parum at¬
tulerit palmes: purgat eũ¬
agricola. ut plus afferat: Ta¬
men nisi in uite manserit. et
uixerit de radice: quantum¬
libet fructum a semet ipso
non potest ferre: Quamuis
autẽ xp̃s uitis non esset ni¬
si homo esset: tamen istam
grãm palmitibus non pre.¬
beret: nisi etiam deus esset:
Uerum quia ita sine ista grã
non potest uiur: ut et mors
in potestate sit liberi arbitrii:
siquis in me inquit non mã¬
serit: mittetur foras sicut
palmes et arescet: et colli.¬
gent eis. et in ignẽ mittent
et ardent: Ligna itaq uttis
tanto sunt contẽptibiliora
si in uite non manserint:
quanto gloriosiora si manse¬
rint: Deniq sicut de his etta
per iherechielẽ propham

Expanded text:
fructum posse a semetipso palfructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint: denique, sicut de his etiam per Ezechielem prophetam
Abbreviated transcription (Latin):
citis. quid uos ipsos decipitis:
non assertores sed prȩcipita¬
tores liberi arbitrii: ex alto
elationis per mania presũp.¬
tionis. in profunda submer¬
sionis:
empe uox ur̃a est: quod
homo ex semet ipso fa.¬
cit iusticiã: Hoc est altum
elationis ur̃ȩ: Sed ueritas
contradicit: et dicit: Palmes
non potest ferre fructum a
semet ipso: nisi manserit in
uite: Ite nunc per abrupta:
et non habentes ubi figami¬
ni: uentosa loquacitate iac¬
tamini: Hȩc sunt mania pre.¬
sumptionis ur̃e: Sed quid
uos sequatur uidete: et si
est in uobis ullus sensus hor¬
rete: Qui enim a semet ipso
se fructũ existimat ferre: in
uite non est: Qui in uite noi
est: in xp̃o non est: Qui in
est: Hȩc sunt profunda sub¬
mersionis ur̃ȩ: Etiam atq
etiam considerate: quid ad¬
huc ueritas adiungat. et di¬
cat: Ego sum inquit uitis: uoᷤ
palmites: Qui manet in me
et ego in eo: hic fert fructũ
multũ: quia sine me nichil
potestis facere: Ne quisquã
putaret saltem paruũ aliquẽ

Expanded text:
citis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, ventosa loquacitate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae. Sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in vite non est, in Christo non est; qui in est. Haec sunt profunda submersionis vestrae. 3. Etiam atque etiam considerate quid adhuc veritas adjungat et dicat: Ego sum, inquit, vitis, vos palmites. Qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem
Abbreviated transcription (Latin):
quibus potueritis prebican¬
do: ut unusquisq etiam pa-¬
terfamilias agnoscat hoc no¬
mine paternũ affectum suȩ
familiȩ se debere pro.xp̃o:
et pro uita ȩterna suos om̃s
moneat: doceat: hortetur:
corripiat: impendat benuo¬
lentiam: exerceat disciplinã
Ita in domo sua eccłasticum
et quodam modo episcopale
implebit officiũ ministrans
xp̃o: ut in eternũ sit cum ip¬
so: Nam et illam maximam
passionis ministrationẽ: mul¬
ti ex ur̃o numero ministrart̃:
Multi non ep̃i. non cderici: iu¬
uenes et uirgines: semores
cum iunioribus: multi comu¬
gati et coniugatȩ: multi pa¬
tres matresq familias mini¬
strantes xp̃o: etiam animas
suas in eius martyrio posis¬
erunt: et honorificante pa-¬
tre. coronas gloriosissimas
receperunt

Expanded text:
quibus potueritis praedicanquibus potueritis praedicando; ut unusquisque etiam paterfamilias hoc nomine agnoscat paternum affectum suae familiae se debere. Pro Christo et pro vita aeterna, suos omnes admoneat, doceat, hortetur, corripiat; impendat benevolentiam, exerceat disciplinam: ita in domo sua ecclesiasticum et quodammodo episcopale implebit officium, ministrans Christo ut in aeternum sit cum ipso. Nam et illam maximam passionis ministrationem multi ex vestro numero ministrarunt: multi non episcopi neque clerici, juvenes et virgines, seniores cum junioribus, multi conjugati et conjugatae, multi patres matresque familias Christo ministrantes, etiam animas suas in ejus martyrio posuerunt, et honorificante Patre coronas gloriosissimas receperunt
Abbreviated transcription (Latin):
na propter. xp̃m faciens:
tunc enim erunt bona. qm̃
finis legis xp̃s ad iusticiã
omni credentr: minister est
xp̃i usq ad illud opus ma¬
gnȩ caritatis. quod est ani¬
mam suam pro frĩbus po¬
nere: hoc est enim et pro
xp̃o ponere: Quia et hoc pro¬
pter sua membra dicturus
est. cum pro istis fecisti: pro
me fecisti: De tali quippe ope¬
re etiam se ministrũ facere
et appellare dignatus est u¬
bi ait: sicut filius hominis
non uenit ministrari. seb mi-¬
nistrare: et animam suam
ponere pro multis: Hinc en¬
go est unusquisq minister
xp̃i: unde est minister et
honorificabit pater eius ho.¬
nore illo magno. ut sit cũ
filio eius: nec un quã defici¬
at felicitas eius: Cum ergꝰ
auditis frẽs dñm dicentẽ.
ubi ego sum illic et minister
meus erit: nolite tantum.¬
modo bonos epõs et clericos
cogitare: Etiam uos pro mo¬
do ur̃o ministrate. xp̃o bene
uiuendo: elemosinas facien¬
do: nomen doctrinãq eius

Expanded text:
na propter Christum faciens. na propter Christum faciens. Tunc enim erunt bona; quoniam finis Legis Christus, ad justitiam omni credenti , minister est Christi usque ad illud opus magnae charitatis, quod est animam suam pro fratribus ponere: hoc est enim et pro Christo ponere. Quia et hoc propter sua membra dicturus est: Cum pro istis fecisti, pro me fecisti. De tali quippe opere etiam se ministrum facere et appellare dignatus est, ubi ait: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et animam suam ponere pro multis . Hinc ego est unusquisque minister Christi unde est minister et honorificabit Pater ejus honore illo magno, ut sit cum Filio ejus, nec unquam deficiat felicitas ejus. Cum ergo audistis, fratres, Dominum dicentem: Ubi ego sum, illic et minister meus erit, nolite tantummodo bonos ecogitare. Etiam vos pro modo vestro ministrate Christo, bene vivendo, eleemosynas faciendo, nomen doctrinamque ejus
Abbreviated transcription (Latin):
michi ministrauerit hono¬
rificabit eum pater meus.
qm̃ iudam talia ministrati¬
tem. reprobatũ potius quã
honoratũ uidemus: Vtquid
ergo alibi querimus quid
sit ministrare xp̃o: et non
potius in istis ipsis uerbis
agnoscimus: Cum enim di¬
xit siquis michi ministrat
me sequatur: hoc intelligi
uoluit: Acsi diceret: Siquis
me non sequitur: non mi¬
chi ministrat: Ministrant
hoc est enim me sequatur:
uias ambulet meas. non
suas: Sicut alibi scriptum
est: Qui se dicit in xp̃o ma¬
nere: debet sicut ille ambu¬
lauit. et ipse ambulãre:
ebet etiam si porrigit
esurienti panem: de
misccłia facere: non de iac¬
tantia:Non aliud ibi que¬
rere quam opus bonum:
nesciente sinistra qͥd faciat
dextera: id est ut alienetur
intentio cupiditatis. ab ope¬
re caritatis: Qui sic minis¬
trat. xp̃o ministrat. recteq
illi dicetur: cum uni ex mi¬
nimis meis fecisti: michi fe¬
cisti: Nec ea tantum quȩ
ad miscłiam pertinent cor¬
poralem. sed omĩa opera bo

Expanded text:
mihi ministraverit, honomihi ministraverit, honorificabit eum Pater meus: quoniam Judam talia ministrantem, reprobatum potius quam honoratum videmus. Utquid ergo alibi quaerimus quid sit ministrare Christo, et non potius in istis ipsis verbis agnoscimus? Cum enim dixit, Si quis mihi ministrat, me sequatur; hoc intelligi voluit, ac si diceret, Si quis me non sequitur, non mihi ministrat. Ministrant . Hoc est enim, me sequatur, vias ambulet meas, non suas: sicut alibi scriptum est, Qui se dicit in Christo manere, debet sicut ambulavit ille, et ipse ambulare . Debet etiam, si porrigit esurienti panem, de misericordia facere, non de jactantia; non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera , id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitatis. Qui sic ministrat, Christo ministrat; recteque illi dicetur, Cum uni ex minimis meis fecisti, mihi fecisti . Nec tantum ea quae ad misericordiam pertinent corp
Abbreviated transcription (Latin):
tati sed consociatus ȩterm
uid sit autem minis¬
trare xp̃o.cui operi
merces tanta propontur.¬
hoc potius debemus inqui¬
rere: Si enim hoc putaue.¬
rimus esse. xp̃o ministrare.
ea quȩ sunt corpori necessa¬
ria prȩparare: aut cenanti
cibum coquere uel appõne¬
re: uel poculũ dare potũq
miscere: fecerunt hoc illi qͥ
potuerunt eum in corpore
habere prȩsentẽ: sicut mar¬
tha et maria: quando et la¬
tarus unuis erat ex recum¬
bentibus: Sed eo modo . xp̃o
etiam iudas perditus mini¬
strauit: Nam et loculos ipse
habebat.: et quamuis ex eis
quȩ mittebantur sceleratissi¬
me furaretur: per illum ta.¬
men etiam necessaria para.¬
bantur: Hinc est illud: qͦd
cum ei diceret dñs quod
facis fac citius: arbitrati
sunt quidam quod eumius¬
serit propter diem festum
necessaria prȩparare: uelin¬
digentibus aliquid dare
Nullo modo igitur de hu¬
iuscemodi ministris diceret
dñs. ubi sum ego ibi erit et
minister meus: et siquis

Expanded text:
tati, sed consociatus  Ms., tati, sed consociatus  Ms., Quid sit autem ministrare Christo, cui operi merces tanta prohoc potius debemus inquirere. Si enim hoc putaverimus esse Christo ministrare, ea quae sunt corpori necessaria praeparare, aut coenanti cibum coquere vel apponere, vel poculum dare potumque miscere; fecerunt hoc illi qui potuerunt eum in corpore habere praesentem, sicut Martha et Maria, quando et Lazarus unus erat ex recumbentibus. Sed eo modo Christo etiam Judas perditus ministravit; nam et loculos ipse habebat: et quamvis ex eis quae mittebantur sceleratissime furaretur, per illum tamen etiam necessaria parabantur . Hinc est illud quod cum ei diceret Dominus, Quod facis, fac celeriter; arbitrati sunt quidam, quod eum jusserit propter diem festum necessaria praeparare, vel indigentibus aliquid dare . Nullo modo igitur de hujuscemodi ministris diceret Dominus, Ubi sum ego, ibi erit et minister meus; et, Si quis
Abbreviated transcription (Latin):
secutore: ibi eligat deo dile¬
cto emori: quam offenso ii.¬
uere: Ibi oderit in hoc mun.¬
do animã suam: ut in uitã
eternam custodiat eam: Si
quis michi ministrat: me
sequatur. Quid est me se¬
quatur: nisi me imitetur.
Ap̃s enim pro nobis passus
quens exemplũ. ut sequa¬
mur uestigia eius: Ecce quod
dictum est: siquis michi mi¬
nistrat. me sequatur: Quo
fructu: qua mercede: quo
premio: Et ubi sum ego: illic
et minister meus erit: Gra¬
tis ametur: ẽt operis quo
ministratur illi: preciũ sit
esse cum illo: Ulbi enim bene
erit sine illo: Aut quando
male esse poterit cum illoe
chi ministrauerit: honorifi¬
cabit eum pater meus qui
est in celis: Quo honore: n¬
sut sit cum filio enis:
Quod enim superius at. ubi
ego sum illic et minister me¬
us erit: hoc intelligitur ex
posuisse cum dicit: honori¬
ficabit eum pater meus: Nã
quem maiorem honorẽ acci¬
pere poterit ad optatus:
quam ut sit ubi est unicis
non equalis factus diuini¬

Expanded text:
secutore; ibi eligat Deo dilesecutore; ibi eligat Deo dilecto emori, quam offenso vivere: ibi oderit in hoc mundo animam suam, ut in vitam aeternam custodiat eam. 11. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quid est, me sequatur; nisi, me imitetur? Christus enim pro nobis passus quens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Ecce quod dictum est, Si quis mihi ministrat, me sequatur. Quo fructu? qua mercede? quo pret minister meus erit. Gratis ametur, ut operis quo ministratur illi pretium sit esse cum illo. Ubi enim bene erit sine illo, aut quando male esse poterit cum illo? hi ministraverit, honorificabit eum pater meus, qui est in coelis. Quo honore, nisi ut sit cum filio ejus? quod enim superius ait: Ubi ego sum, illic et minister meus erit, hoc intelligposuisse, cum dicit: Honorificabit eum Pater meus. Nam quem majorem honorem accipere poterit adoptatus, quam ut sit ubi est unicus; non aequalis factus divini
Abbreviated transcription (Latin):
felices qui oderunt custodi
endo: ne perdant amando:
Sed uide ne tibi subrepat.
ut te ipsum uelis interime¬
re: sic intelligendo quod de¬
bes odisse in hoc mundo a-¬
nimam tuam: Hinc enim
leratiores homicide. fãmis
se donant.: aquis prefocant:
precipitio collidunt et pe-¬
reunt: hoc xp̃s non docu¬
it: immo etiam diabolo
prȩcipitiũ suggerenti respos¬
dit: Redi retro sathana:Scri¬
ptum est: Non temptabis
dnm̃ deum tuum: Petro au¬
tem dixit: significans qua
morte clarificaturus esset
deum: Cum esses iunior cin
gebas te: et ambulabas qͦ
uolebas: Cum autem senue¬
ris extendes manus tuas:
et alter te cinget: et feret
quo tu non uis: Ubi satis ex¬
pressit: non a se ipso sed ab
alio debere occidi: qui ue¬
um ergo causȩ articu¬
Slus uenerit. ut hec coi¬
ditio proponatur: aut fa¬
ciendum esse contra dei prȩ¬
ceptum. aut ex hac uitami¬
grandum: quorum duorum
homo cogatur alterum eli¬
gere: cõminante mortẽ per¬

Expanded text:
Felices qui oderunt custFelices qui oderunt custendo, ne perdant amando. Sed vide ne tibi subrepat ut teipsum velis interimere, sic intelligendo quod debes odisse in hoc mundo animam tuam. Hinc enim leratiores homicidae, flammis se donant, aquis praefocant, praecipitio collidunt, et pereunt. Hoc Christus non docuit, imo etiam diabolo praecipitium suggerenti respondit: Redi retro, satanas; scriptum est, Non tentabis Dominum Deum tuum . Petro autem dixit, significans qua morte glorificaturus erat Deugebas te, et ibas quo volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alter te cinget, et feret quo tu non vis . Ubi satis expressit, non a seipso, sed ab alio debere occidi, qui veum ergo causae articulus venerit, ut haec conditio proponatur, aut faciendum esse contra Dei praeceptum, aut ex hac vita emigrandum, quorum duorum homo cogatur alterum eligere, comminante mortem per
Abbreviated transcription (Latin):
erat granum
mortificandũ:
et multiplicã¬
dum: Mortificandũ infide¬
litate iudeorũ: multiplican¬
dum fide ppłorum: Iã uero
exortans ad passionis suȩ se¬
ctanda uestigia: qui amat
inquit anmam suam: per¬
det eam: Quod duobus mo¬
dis intelligi potest: Qui a¬
mat perdet: id est si amas
perde: Si cupis uitam tene¬
re in xp̃o: noli mortemtime¬
re pro xp̃o: Item alio mo¬
do: Qui amat animã suã:
perdet eam: Noli amare:
ne perdas: Noli amare in
hac uita: ne perdas in ȩter¬
na uita: Hoc autem quod
posterius dixi: magis ha¬
bere uidetur euangelicus
sensus: Sequitur enim: Et
qui odit animam suam in
hoc mundo: in uitam ȩter¬
nam custodit eam: Ergo qͦd
supradictũ est. qui amat
sub intelligit᷑ in hoc mundo:
ipse utiq perdet: Qui autẽ
odit utiq: in hoc mundo:
in uitam ȩternã ipse custodit:¬
agna et
mira sententia: quem¬
admodũ sit hominis in ani¬
mam suam amor ut pereat:
odium ne pereat: Si male
amaueris: tunc odisti: Si
bene oderis: tunc amasti:

Expanded text:
erat granum mortificandum et multiplicandum: mortificandum infidelitate Judaeorum, multiplicandum fide populorum. 10. Jamvero exhortans ad passionis suae sectanda vestigia: Qui amat, inquit, animam suam, perdet eam. Quod duobus modis intelligi potest: Qui amat, perdet, id est, Si amas, perde; si cupis vitam tenere in Christo, noli mortem timere pro Christo. Item alio modo: Qui amat animam suam, perdet eam. Noli amare, ne perdas; noli amare in hac vita, ne perdas in aeterna vita. Hoc autem quod posterius dixi, magis habere videtur evangelicus sensus: sequiqui odit animam suam in hoc mundo, in vitam aeternam custodit eam. Ergo quod supra dictum est, qui amat, subintelligitur, in hoc mundo, ipse utique perdet; qui autem odit, utique in hoc mundo, in vitam aeternam ipse custoditagna et mira sententia, quemadmodum sit hominis in animam suam amor ut pereat, odium ne pereat. Si male amaveris, tunc odisti, si bene oderis, tunc amasti.
Abbreviated transcription (Latin):
tentis dei oculis eorum mala
preterita ab scondunt: Ouȩ
itaq ut dictum est pennȩ ibn.¬
guntur sursum: quando a¬
mor et spes electorum corda
ad superiora eleirant: et ad
celestra suspendunt: Duȩ au¬
tem pennȩ tegunt corpora:
quando eorum mala preteri¬
ta a conspectu eterni tudicis
timor et penitentia abscon¬

Expanded text:
tentis Dei oculis eorum mala tentis Dei oculis eorum mala praeterita abscondunt. Duae itaque, ut dictum est, pennae junguntur sursum, quando amor et spes electorum corda ad superiora elevant, ad coelestia suspendunt. Duae autem pennae tegunt corpora, quando eorum mala praeterita a conspectu aeterni Judicis timor et poenitentia abscon
Abbreviated transcription (Latin):
extentȩ desuper: atq mox sub¬
iunctum est hoc quod protu¬
limus: quia due pennȩ sin-¬
gulorum iun gebantur: Ubi
apte intelligitur:⁊ qura et
extendebantur desuper: et
iungebantur: Duȩ uero tege¬
uid autem peninis am¬
malium: insi alȩ nomi¬
nantur. Qua in re nobis
diligenti p erscrutatione que.¬
rendum est. quȩ sint quãtu¬
or pennȩ scõrum: ex quibuᷤ
due superius extense iungũ¬
tur: duȩ uero eorum corpora
contegitnt: Si entm uigilan¬
ter aspicimus: quatuor esse
uirtutes inuenimus: quȩ a
terrenis actibus omne pen¬
natum antmal leirant: In fu-¬
turis indelicet amor et spes:
de preteritis autem timor
et pemtentia: Pennȩ ergo si¬
bimet iunctȩ superius exten¬
diintur: qura scõrum mentẽ
amor et spes ad supernaele.
iunctȩ nominantur: quia
electi procul dubio et amant
celestra quȩ sperant: et spe¬
rant quȩ amant: Duȩ uero
corpora contegunt: quia ti¬
mor et penitentia ab ommipo¬

Expanded text:
extentas desuper atque mox subextentas desuper atque mox subjunctum est hoc, quod protulimus, quia duae pennae singulorum jungebantur, ubi apte intelligitur quia et extendebantur desuper et jungebantur, duae vero tegeQuid autem pennae anmalium nisi alae nominantur? Qua in re nobis diligenti perscrutatione quaerendum est quae sint quatuor pennae sanctorum, ex quibus duae superius extentae junguntur, duae vero eorum corpora contegunt. Si enim vigilanter aspicimus, quatuor esse virtutes invenimus, quae a terrenis actibus omne pennatum animal levant, in futuris videlicet amor et spes; de praeteritis autem timor et poenitentia. Pennae autem sibimet junctae superius extenduntur, quia sanctorum mentem amor et spes ad superiora junctae nominantur, quia electi procul dubio et amant coelestia quae sperant, et sperant quae amant. Duae vero corpora contegunt, quia timor et poenitentia ab omnipo