comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obsidionis tempore fumus Vnde nob̃o
sepissime conloquebamur. & dĩ trem̃di
iudicia p̃ oculis nr̃is posita consideraba¬
mus dicentes : Iustusos dnẽ & rectum
iudicium tuum. parit̃q dolentes gemen¬
tes & flentos orabamus miserationem
patrum & dm̃ omĩs consolationis ut in ea¬
dem nos tribulatione sub leuare digna
r&ur & forte prouenit inuna cũ eodem
ad mensam constituti. & inde fabulantes
nobis dicer&ur: Noueritis me hoc tempr
nrae calamitatis id dm̃ rogare ut autem
hanc ciuitatẽ abhostib circum datam libe¬
rare dign&ur. Aut sialiquidei uid&ur
suos seruos ad ꝑferendam sua uoluntatẽ
fortes saciat. Aut certe ut sese de ho scło
ad se accipiat quae ille dicens: Nosque
instruens de in cons cum codom & nob&
nris omnib & ipsis qui meadem fueramt
ciuitate a summođo similit p&eba mus
& ecce tertio i llius obsidionis menso decu¬
buit febi¬

Expanded text:
obsidionis tempore fuimus. Unde nobiscum obsidionis tempore fuimus. Unde nobiscum saepissime colloquebamur, et Dei tremenda judicia prae oculis nostris posita considerabamus, dicentes: Justus es, Domine, et rectum judicium tuum . Pariterque dolentes, gementes et flentes orabamus miserationum Patrem et Deum omnis consolationis , ut in eadem nos tribulatione sublevare digna forte provenit, ut una cum eodem ad mensam constitutis, et inde confabulantibus nobis diceret: Noveritis me hoc tempore nostrae calamitatis id Deum rogare, ut aut hanc civitatem ab hostibus circumdatam liberare dignetur, aut si aliud ei videtur, suos servos ad perferendam suam voluntatem fortes faciat, aut certe ut me de hoc saeculo ad se accipiat. Quae ille dicens, nosque instruens, deinceps cum eodem et nos, et nostri omnes, et ipsi qui in eadem fuerant civitate, a summo Deo similiter petebamus. Et ecce tertio illius obsidionis mense decubuit feb
Abbreviated transcription (Latin):
tissimos mendicare, Nec eis omnib: adõ
omma quibus fulciendi e& sub uonire
posse Uxtros suꝑstitos ex innumera¬
bilibus eccłas. hoc est cartaginẽ ippo¬
niensem Cyhrtensemq di benesicio ex¬
ciso. Nonsunt & earum ꝑmanent
ciuitates & diuino & humano fulte
p̃sidio: lic& post eius obitum urbis i¬
poniensis in colis destituta ab hostibus
cadunt ligna & lapides & moriuntur
mortales: Haec ergo omnia ille ut
erat alte sapions cotidie ubert in plan¬
gebat. accreuitq memorib & lamen¬
tationib eius ut & iam adhuc insuo Nat
consistentẽ ad eandom ipponien siĩ regior
ciuitate abhisdem hostib uenir&ur obsi¬
dendam qm̃ in eius tuncfuerat defensio¬
no constitutus comis quod ambonifacius
cum got thorum sederatorum exercitu
qua murbem ferme quattuor decim m̃s
conclusam obsederunt: Nam &litus
illimarinum inter clusione abstulorum
quod &iam ipsinos deuicino cum alusmn

Expanded text:
tissimos mendicare, nec eis omnibus ad tissimos mendicare, nec eis omnibus ad omnia quibus fulciendi essent subveniri posse: vix tres superstites ex innumerabilibus Ecclesias, hoc est, Carthaginensem, Hipponensem, et Cirtensem, quae Dei beneficio excisae non sunt, et earum permanent civitates, et divino et humano fultae praesidio; licet post ejus obitum urbs Hipponensis incolis destituta ab hostibus cadunt ligna et lapides, et moriuntur mortales. Haec ergo omnia ille, ut erat alte sapiens, quotidie ubertim plangebat. Accrevitque moeroribus et lamentationibus ejus, ut etiam adhuc in suo statu consistentem ad eamdem Hipponensium-Regiorum civitatem ab iisdem hostibus veniretur obsidendam: quoniam in ejus tunc fuerat defensione constitutus comes quondam Bonifacius cum Gothorum foederatorum exercitu, quam urbem ferme quatuordecim mensibus conclusam obsederunt: nam et littus illi marinum interclusione abstulerunt. Quo etiam ipsi nos de vicino cum aliis n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsos eccłas sacordotibus acministris
destitutas : Virginesq: sacras & quosq
continentes ubiq dissipatos & nihil
alios tormentisq defecisse alios gladio
intor emptos eẽ alios in captiuitate per¬
dita animi & corporis integritate
acfide malomore & duro hostibus
deseruire. hymnos dĩ & laudes de
ecđus deperisse aedificia eccdesiarũ
quamplurimis locis ignib concremata
Sollemniaq dõ debentur de proprus
locis desisse sacrificia sacram̃ta
diuina uel conqueri. uł que renti qui
tradat non facile repperiri :In ipsis
montium siluis & cauernis p&rarum
& inspeluncis confugientes uł adquasq
munitiones alios fuisse expugnatos &
interfectos : Alios ita necessarios susten¬
taculos cuo lutos atq priuatos ut fame
conta bescerent ipsosq &ccłarum p̃positos
& clericos qui fortedi beneficio uł cos
non in currerunt uł incurrentes euciser̃
rebus omnib: spoliatos atq nudatos egen¬

Expanded text:
persos; Ecclesias sacerdotibus ac ministris persos; Ecclesias sacerdotibus ac ministris destitutas, virginesque sacras et quosque continentes ubique dissipatos; et in his alios tormentis defecisse, alios gladio interemptos esse, alios in captivitate, perdita animi et corporis integritate ac fidei, malo more ac duro hostibus deservire; hymnos Dei et laudes de ecclesiis deperisse, aedificia ecclesiarum quam plurimis locis ignibus concremata, solemnia quae Deo debentur de propriis locis desiisse sacrificia, sacramenta divina vel non quaeri, vel quaerenti qui tradat non facile reperiri; in ipsas montium silvas et cavernas petrarum et speluncas confugientes, vel ad quasque munitiones, alios fuisse expugnatos et interfectos, alios ita necessariis sustentaculis evolutos atque privatos, ut fame contabescerent; ipsosque Ecclesiarum praepositos et clericos, qui forte Dei beneficio vel eos non incurrerant, vel incurrentes evaserant, rebus omnibus exspoliatos atque nudatos egen
Abbreviated transcription (Latin):
potuit expoliatione cedibus diuersis que
tormentis incendiis aluisq: innumerabil¬
bus & in scindis malis depopulata ẽ: Nullo
sexui nulle parcens a&ati necipsisdi sacerdo¬
tib uł mimstris necipsis eclesiarũ ornam̃tis
scuin strum̃tis uł aedificus & hane fero cissimã
hostium grassationem & uastationẽ illedi
homo & faccam suisse & fieri : Nonut ceteri
hominum sontiebat & cogitabat. seclaltius
& profundius ea considerans & in his ani¬
marum p̃cipue uł pericula uł mortes
p̃uidens solito amplius quam ut scriptũe
qui caponit scientia a ponit dolore & cor
in tollegens tinea ossibus: fuorunt enim
la crime panesdie ac nocte. amarissimãq
& lugubrem pe&eris sue senectutis im
poenam extremam ducebete actolera¬
bat uitam: Uidebatt enim ille homo ciui¬
tates ex cidio ꝑditas pariterq cum ȩdi¬
sicuis uillarumq habitatores alios ostili
nece extinctos alios effugatos atq dis¬

Expanded text:
potuit, exspoliatione, caedibus, diversisque potuit, exspoliatione, caedibus, diversisque tormentis, incendiis, aliisque innumerabilibus et infandis malis depopulata est; nulli sexui, nulli parcens aetati, nec ipsis Dei sacerdotibus vel ministris, nec ipsis ecclesiarum ornamentis seu instrumentis vel aedificiis. Et hanc ferocissimam hostium grassationem et vastationem, ille Dei homo, et factam fuisse et fieri, non ut caeteri hominum sentiebat et cogitabat: sed altius et profundius ea considerans, et in his animarum praecipue vel pericula vel mortes praevidens, solito amplius quoniam, ut scriptum est, Qui apponit scientiam, apponit dolorem ; et, Cor intelligens, tinea ossibus  fuerunt ei lacrymae panes die ac nocte , amarissimamque et lugubrem prae caeteris suae senectutis jam pene extremam ducebat ac tolerabat vitam. Videbat enim ille homo Dei civitates excidio perditas, pariterque cum aedificiis villarum habitatores, alios hostili nece exstinctos, alios effugatos atque dis
Abbreviated transcription (Latin):
fratribus conqui rebatur. lic& eos post¬
modum emendass&: In ꝑfecta &ia
quedam suorum librorum p̃ uertes
morte dereliquid: Quippe pradosse
omnib: uolens. & ualentib: multa libro¬
rum legere & non ualentib exutroq
diuino testam̃to u&eri. & nouo p̃missa.
p̃fatione p̃cepta diuina. souu&ita ad
uite regulam ꝑtinentiã excorpsit. atque
ex his unum codicem fectet quiuellet
leger&. atq in co. ł quam ohoediensq
c&̃ in oboediens quae ec. agoscere
Et hoc opus uoluit speculum appellare
Uerum breui consequenti temporo diui¬
manus ingens diuersis telis armata &
bellis exercitita. Inmanium hostium
uuandadorum & alcinorum comistam
secum habens gotthorum gentẽ alia¬
rumq diuersarum ꝑsonas ex his panie
partibus trans marinis nauib africe in¬
fluxissec. & in ruisset uniuerseq ꝑloca
mauretani arumꝰ &iam adalics nr̃as
transiens prouintias & regiones om̃is se ui¬
ens a trocitate & crudelitate cuncta quȩ

Expanded text:
fratribus conquerebatur, licet eos postfratribus conquerebatur, licet eos postmodum emendasset. Imperfecta etiam quaedam suorum librorum praeventus morte dereliquit. Quique prodesse omnibus volens, et valentibus multa librorum legere, et non valentibus, ex utroque divino Testamento, Vetere et Novo, praemissa praefatione praecepta divina seu vetita ad vitae regulam pertinentia excerpsit, atque ex his unum codicem fecit; ut qui vellet legeret, atque in eo vel quam obediens Deo inobediensve esset, agnosceret: et hoc opus voluit Speculum appellari. Verum brevi consequenti tempore divimanus ingens diversis telis armata et bellis exercitata, immanium hostium Vandalorum et Alanorum commixtam secum habens Gothorum gentem, aliarumque diversarum personas, ex Hispaniae partibus transmarinis, navibus Africae influxisset et irruisset: universaque per loca Mauritaniarum etiam ad alias nostras transiens provincias et regiones, omni saeviens crudelitate et atrocitate, cuncta quae
Abbreviated transcription (Latin):
titit. clep̃canti & iam pone morienti iuue¬
nis honore & maiestate uenerabilis statu
celsus & clarus aspectu. & quem assistente
sibi uix possit humanus aspectus oculis
carnalib: intueri: Nisi quod iam̃ uidere
icm poterat descłr recessurus. atq: ille non
sine quadam Aniri & uocis indignatione
infremuit & dixie. Pati tim&is exire non
uultis quid faciam uob. Ante proximũ uero¬
die obicus sui a sedictatos. & editos recensuit
libros siue eos quos primo tem̃ pr conuersio¬
nissuȩ adhuclaicus. siuo qđ prb̃t. siue
quos ep̃s dictauerat. & quecumq in his re¬
cognouit alit̃ quamsose hab& ecdesiastica
regula a se fuisso dictata & scripta Cum
ad huc ecclesi csticum usum minus ser&
minusq: sapuisset a sem& ipso & repre¬
hensa & correcta sunt Vnde &iam
duo conscripsie uolumina quorum est
titulus recensione librorum p̃reptos
xiam sibi quosdam libros antedili¬
gentiorem emendationẽ: A non nullis

Expanded text:
titit deprecanti et iam paene morienti iuuetitit deprecanti et iam paene morienti iuuenis honore et maiestate uenerabilis, statu celsus et clarus aspectu et quem adsistentem sibi uix possit humanus aspectus oculis carnalibus intueri, nisi quod talem uidere iam poterat de saeculo recessurus. adque ille non sine quadam animi et uocis indignatione infremuit et dixit: pati timetis, exire non uultis, quid faciam uobdiem obitus sui a se dictatos et editos recensuit libros, sive eos quos primo tempore conversionis suae adhuc laicus, sive quos presbyter, sive quos episcopus dictaverat: et quaecumque in his recognovit aliter quam sese habet ecclesiastica regula a se fuisse dictata et scripta, cum adhuc ecclesiasticum usum minus sciret, minusque sapuisset, a semetipso et reprehensa et correcta sunt. Unde etiam duo conscripsit volumina, quorum est titulus, De recensione librorum. Praereptos etiam sibi quosdam libros ante diligentiorem emendationem a nonnullis
Abbreviated transcription (Latin):
ixerat
ut illud homines de homine nos sepoterant
HNcim scions ex cimen aequitatis diuine
debono sedixit d nõ magis confidere
Cui & iam inoratione cotidicna domi¬
nica dicebat dimitte nob debita nr̃a
Cuius dam quoq coopĩ & familiarissi¬
misui a mici in extremis uitȩ detalib
srequentissime reforebat dictũ adquẽ
cum uisitandum iam morti propinquan¬
tom uentitass&. Etille manus gestude
scło exiturum significaret. Atq cse illi
e& responsum: Ad huc eum ecđȩ neces¬
sarium uiuere posse illum.: Neputar&
huius uitȩ tenere cupiditati ei respon¬
disse: Si numquam bene sialiquando
quare non modo. & tali sententia mira¬
batur & laudabat hominẽ protulisse
dm̃ quidem timentem : Uerum tamen
inuilla natum & nutritum. sed non multa
lectionis eruditum scientia contraillũ
martyr cypricinus ita r&ulit dicons: Cũ
quidum decollegis & consacerdotib nr̃is
infirmitate defessus. & de aad pronquante
morte sollitus comeatum sibi p̃carecur ads

Expanded text:
ixerat ad illud quod homines de homine nosse poterant. Nam sciens examen aequitatis divinae, de bono se dixit Domino magis confidere: cui etiam in oratione quotidiana dominica dicebat, Dimitte nobis debita nostra . Cujusdam quoque coepiscopi, et familiarissimi sui amici, in extremis vitae de talibus frequentissime referebat dictum: ad quem cum visitandum jam morti propinquantem ventitasset, et ille manus gestu se de saeculo exiturum significaret, atque a se illi esset responsum, adhuc eum Ecclesiae necessarium vivere posse; illum, ne putaretur hujus vitae teneri cupiditate, ei respondisse: Si nunquam, bene; si aliquando, quare non modo? Et talem sententiam mirabatur et laudabat hominem protulisse, Deum quidem timentem, verumtamen in villa natum et nutritum, sed non multa lectionis eruditum scientia: contra illumartyr Cyprianus, ita retulit, dicens: Cum quidam de collegis et consacerdotibus nostris infirmitate defessus, et de appropinquante morte sollicitus, commeatum sibi prec
Abbreviated transcription (Latin):
monasteria uirorum hac fominarũ continemib
quantusq: in eccła suerit noscitur & in hissemp
uiuere a fidelib inuenitur iusta quod &iam
scłurium quidam po&a suis uiuens quo d sibi
tumulũ mortuo in aggere publico collo carem
progra matice sixit dicens uiuore postobitũ¬
mutuante uis nos seruiatur quod logis ego
lo cor uortua nempemeae. & in suis quide

Expanded text:
monasteria virorum ac feminarum, continentibus monasteria virorum ac feminarum, continentibus quantusque in Ecclesia fuerit noscitur, et in his semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium quidam poetarum, suis jubens quo sibi tumulum mortuo in aggere publico collocarent, programmate finxit, dicens, Vivere post obitum vatem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor
Abbreviated transcription (Latin):
egritudinem in pt misse a lacrit̃ & fortit̃
sanamente sanaq consilio in ecđa p̃dicauit
membris omnib sui corporis in colomes intego
aspectu atq cuiditu & ut scriptum est. nob̃¬
miuit cumpatribus suis. & nutritus in bona
senectute & nob corã ꝓ eius cõm̃danda corpo¬
ris depositione sacrificiũdo obtũ ẽ & sepul¬
tus est testamitõ nullum fecit qui aundo face¬
r& pauꝑdi non habuit. Ecđe biblio thecã
omsqt codices diligent̃ posteris custo dien¬
dos semꝑ uiuebat Si quid uero ecđȩ uł
in sumptib uł in ornam̃tis habuit sidoi
prbi qui sub eodem domus eccłe cura gerobat
dimisit. Nec suos consanguineos. ł in proposit
uł extra constituto insuauita. & morte uulg
more tractauit. quibus dum ad huc super¬
o& id sio pus fuit quod d& c&eris ero gauit
non ut diuitias haberent seduc auit non aut
minus egerent. Clerum sufficientissimũ &

Expanded text:
aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter, aegritudinem impraetermisse, alacriter et fortiter, sana mente, sanoque consilio in ecclesia praedicavit. Membris omnibus sui corporis incolumis, integro aspectu atque auditu, et, ut scriptum estmivit cum patribus suis, enutritus in bona senectute; et nobis coram pro ejus commendanda corporis depositione sacrificium Deo oblatum est, et sepultus est. Testamentum nullum fecit, quia unde faceret pauper Dei non habuit. Ecclesiae bibliothecam, omnesque codices diligenter posteris custodiendos semper jubebat. Si quid vero Ecclesia, vel in sumptibus, vel in ornamentis habuit, fidei presbyteri, qui sub eodem domus Ecclesiae curam gerebat, dimisit. Nec suos consanguineos, vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent. Clerum sufficientissimum, et
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s inurta sua prolixa proutilitate. hacfeli¬
citatate. scãe eccłȩ catholici diuinitus con¬
donata N amuixit annis sexuaginta sex
inclericatu aut̃ ł episcopatum̃ annisferme
loquia consueuerat post p̃ceptum baptis¬
mum &iam laudatio xpĩanos & sacerdo¬
tes absq digna & conp&enti penitentia
exire de corpore non debere quod & ipse
fecit ultima quade functus est egritudine.
Nam sibi uinxerat psalmos dauiticos quis
paucissimi depenitentia scribi ipsosque
quat̃ niones ia coñs in lecto contrapariaẽ
positos diebus sue in firmitatis intuebat᷑
ne intentio eius a quoquã impedir& ur
Antedies serme docẽ quã exir& decorpore
a nobis postulauit p̃sentib Nequis ad eum
ingreder&ur Nisi istantũ horis quibus me¬
dici ad inspiciendum intrabant uł cum ei
refectio inferr&. & ita obseruatum & fac¬
tumest. & omni illo temp̃r oratio uacabat.
uerbum dĩusq: ad ipsumsuam extremã

Expanded text:
sanctus in vita sua prolixa pro utilitate ac felisanctus in vita sua prolixa pro utilitate ac felicitate sanctae Ecclesiae catholicae divinitus condonata, vixit annis septuaginta et sex, in clericatu autem vel episcopatu annis ferme familiaria colloquia consueverat, post perceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digna et competenti poenitentia exire de corpore non debere. Quod et ipse fecit, ultima qua defunctus est aegritudine: nam sibi jusserat Psalmos Davidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebaturne intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam
Abbreviated transcription (Latin):
ad incerta suffigia. & non adinsinienda
sed & mutanła pericula procul dubio isti
re maluerint. Nec illis manendũ ẽ qui ꝓpt̃
illos manebant. quia ibuam nons. propt̃ quas
manore adhuc debeant. quicumq igitur
istomodo fugit ut eccłłe necossariũ ministe¬
rium illo fugiente nondesit. saciat qđ dñs
p̃copit siue ꝑ misit. qui eut̃ sic fugit ut gro
gemxp̃i ea quibus spĩtalit̃ uiuit alim̃ta
subtrahantur Merconnarius ille ẽ qua
dilectissime quȩ estimaui uoritate & cetera
caritato rescripsi sed meliorem sunueneris
nonse quaris sententia non ꝑscripsi. Melius
tamen quod in hispericulis saciamus in ue¬
nire non possumus quamorationes ad dnm̃¬
dm̃ ur̃m ut misereaturnñ quod ipsũ utscilic&
ecđas non desererent. didono. Non nulli
prudontes & sciuiri & uelle sacere meruer̃
& int̃dentos ob trectantium a siu p̃positi
intentione minimo desocerunt. Saneilli¬

Expanded text:
ad incerta suffugia et non ad finienda ad incerta suffugia et non ad finienda sed ad mutanda pericula\', procul dubio isti re maluerint, nec illis manendum, qui propter illos manebant, quia ibi iam non sunt, propter quos manere adhuc debeant. Quicumque igitur isto modo fugit, ut ecclesiae necessarium ministerium illo fugiente non desit, facit, quod dominus praecepit siue permisit. qui autem sic fugit, ut gregi Christi ea, quibus spiritaliter uiuit, alimenta subtrahantur, mercennarius ille est. qudilectissime, qua existimaui ueritate et certa caritate, rescripsi; sed ne meliorem, si inueneris, sequaris sententiam, non praescripsi. Melius tamen quod in his periculis faciamus, invenire non possumus, quam orationes ad Domnostrum, ut misereatur nostri. quod ipsum, ut scilicet ecclesias non desererent, dei dono nonnulli prudentes et sancti uiri et uelle et facere meruerunt et inter dentes obtrectantium a sui propositi intentione minime defecerunt. CCXXI
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sonam suam ut sia liquegratia uid& ur
excolere ideo sedicat uitã & bb hoc fuga
eẽ digniorem. Quis quis enĩ hocputat nimi¬
um. siue plac&. quisquis &iã hocdicit om¬
nibus displic&. Sunt sane qui arbitrantur
epos & dericos. N on fugientib: intalib: peri¬
culis. sed manentes facere ut plebes deci¬
piantur. Cum ideo non fugiunt quia ma¬
nere suos ppositos ternunt. sed sacile est
hanc rep̃hensi onem uł inuidiã douitare
allo quendo ecsdem. plebes dicendo non
uos decipiat. quod deloca ista non fugimus.
Nonenimprapt nos. sed propt̃ uos potius hic
manemus neuobis non ministremus. quic
necosscirium. siergo sugire uoluerits. & nos
abistis quibus tenemur uinculis soluitis. Qd
dito. siuel om̃s uł liqui dixerint in illius
potestate sumus. Cuius ira nullus quo eũq
uadit euadit. & cusus misericordia ubicũq
sit potest inuonire. quinusquã uultiro. siue
certis nocessitatib: impeditus. siue l aborenolens

Expanded text:
sonam suam, ut, si aliqua gratia uidetur excellere, ideo se dicat uita et ob hoc fuga esse digniorem. quisquis enim hoc putat, nimium sibi placet; quisquis autem etiam hoc dicit. omnibus displicet. Sunt sane. qui arbitrantur episcopos et clericos non fugientes in talibus periculis sed manentes facere, ut plebes decipiantur. cum ideo non fugiunt, quia manere suos praepositos ceraunt. sed facile est hanc responsionem uel inuidiam declinare adloquendo easdem plebes atque dicendo: \'Non uos decipiat, quod de loco isto non fugimus; non enim propter nos sed propter uos potius hic manemus, ne uobis non ministremus, quicqnecessarium. si ergo fugere uolueritis, et nos ab istis, quibus tenemur, uinculis soluistis.\' quod dito si uel omnes uel aliqui dixerint: \'In illius potestate sumus. cuius iram nullus, quocumque uadit, euadit, cuius misericordiam. ubicumque sit, potest inuenire, qui nusquam uult ire siue certis necessitatibus impeditus siue laborare nolens
Abbreviated transcription (Latin):
Angeli in conspectudi. & diabolus in me¬
dio corum. & ex euangelio beatimundo
corde qm̃ ipsum dm̃ uidebunt. Contra
epła uincenti donatiste & rogatiste lib .i.
contra p&xilicno ad constantino lib .i. De

Expanded text:
Angeli in conspectu Dei, et diabolus in medio eorum; et ex Evangelio, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. CONTRA epistolam Vincentii Donatistae et Rogatistae, liber unus. contra Petilianum, ad Constantinum, libe
Abbreviated transcription (Latin):
ensibus i. donatt mutugenense. Cresco
sup̃ scripta Ad gaudentium donatistaru
scriptos .II. De his quise cogi adunitaten
comquerunt᷑. De bono unitatis ecłȩ. lt̃
scĩ salui martyris contra sup̃ scrip̃ quia ñ
homines bapiitant sed xp̃s. Debaptis mo
contra sup̃ scripto breuissimus lib .i. con
depeccatore meritis. & remissione despu¬

Expanded text:
173.---Donato Mutugennensi. Cresconsupra scriptos. Ad Gaudentium Donatistarumscriptos, unus de iis qui se cogi ad unitatem conqueruntur. De Bono unitatis Ecclesiae. sancti Salvii martyris. Contra supra scriptos, Quia non homines baptizant, sed Christus. De Baptismo contra supra scriptos, brevissimus liber unde Peccatorum meritis et remissione
Abbreviated transcription (Latin):
ltem deresurrectione de tempore xp̃iane re¬
ligionis. Des acrificiorum distinctione ex
eo quod dñs dicit quia mensura mensi fuoritis
reme ti&ur uob. Defilio dĩ. secundũ salomone
doiona proph&a. dediuinatione demonum

Expanded text:
est, De resurrectione, De tempore christianae religionis, De sacrificiorum distinctione, Ex eo quod Dominus dicit, In qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis, De Filio Dei secundum Salomonem, De Jona pr
Abbreviated transcription (Latin):
to lucente ueritate uidere conceditur rocte
acsine sideispei. & caritatis catholice eccłȩ
uixisse manifestatur. quod agnoscunt qui eũ
dediuinis scribentem legentos proficiunt: Sed
ego arbitror plus exoo proficere potius sequieũ
& loquente in eccła psente tiudire. & uidere
potuerunt & euisꝑsentim intehomines con¬
uersatione non ignorauer. Erat onĩ consolum
oruditus scriba in regna caelorum dethesciuro
suo proforens noua. & ueera. & unus nego¬
tiactorum qui inuenta p̾tiosa margar&a
quẽq habebat uenditis conparauit. Uorun

Expanded text:
nte veritate videre conceditur, recte ac sane, fidei, spei, et charitatis catholicae Ecclesiae vixisse manifestatur: quod agnoscunt qui eum de divinis scribentem legentes proficiunt. Sed ego arbitror plus ex eo proficere potuisse, qui eum et loquentem in ecclesia praesentem audire et videre potuerunt, et ejus praesertim inter homines conversationem non ignoraverunt. Erat enim non solum eruditus scriba in regno coelorum, de thesauro suo proferens nova et vetera, et unus negotiatorum, qui inventam pretiosam margaritam, quae habebat venditis, co
Abbreviated transcription (Latin):
sortio. & inter potentes definit Melius
enids̃ in huiuscemodi. ambagib quit homi¬
nos iudicat. siue dign&ur ad passionis
fructu uocare melior e& parcere infirmis
siue istos facere ad mala ꝑferenda fortiore
res quidem fi& minus usitata si fiat ista
sortitio sed si sacta fuerit quis eã rep̃hende¬
re audiuit. Quos non eã nisumperitus
aut muidus congrua p̃dicatione liudauit
quod si non plac& facero cuiusfaca ñ oc currit
exemplum nullius fuga faciat ut eccłȩ mi¬
nisterium. maxime intantis periculis neces¬
sarium. acdebitum desit. Nemo accipiat

Expanded text:
sortitio et inter potentes definit; melius sortitio et inter potentes definit; melius enim deus in huiusce modi ambagibus quam homines iudicat, siue dignetur ad passionis fructum uocare meliores et parcere infirmis siue istos facere ad mala perferenda fortioresres quidem fiet minus usitata, si fiat ista sortitio; sed si facta fuerit, quis eam reprehendere audebit? quis non eam nisi inperitus aut inuidus congrua praedicatione laudabit? quod si non placet facere, cuius facti non occurrit exemplum, nullius fuga faciat, ut ecclesiae ministerium maxime in tantis periculis necessarium ac debitum desit. nemo accipiat
Abbreviated transcription (Latin):
simul finetant hanc uitt̃. Cui sunt derici
nẽcessarii. Aut cur non speremur sicutꝰ
lilicos sic &iam dericos remansuros
A quibus eis necessarium ministerium ualeat
exhiberi quam quã sunt̃ dĩ ministros ieide
sit dispectatio quieorum maneant: nefuga
omnium & quieorum fugiant. ne morte
omnium deseratur eccła tale quippe cer¬
tam̃ erit inter eos ubi utriq ferueant
terminari. quantum mibi. iud&ur qui
maneant & qui fugiant sorte eligendis̃
qui enim dixorint̃ sepotius fugere debere
aut timidiui debuntur. quia imminens
malum sustinore noluerunt. Aut arro¬
gantes quia semagis qui seruandie&̃ ne
cessarium eccłe iudicauerunt. Deinde
fortassis hi qui melioressunt eligant pro
fratribus animas ponere. & seruabunt᷑
fugiendo. quorum ẽ minus utilis uita. quia
minor consulendo. & gub nandi peritia
quitam̃ sipie scepiunt contradicent eis
quos uident: & uiuere potius oportere
& magis mori malle quã sugere. Ideo
sicut scriptum est. contra dictiores. sel ab

Expanded text:
simul finiant hanc uitam, cui sunt clerici necessarii? aut cur non speremus sicut aliquos laicos sic etiam clericos remansuros, a quibus eis necessarium ministerium ualeat exhiberi? Quamquam o si inter dei ministros inde sit disceptatio, qui eorum maneant, ne fuga  qui eorum fugiant, ne morte omnium deseratur ecclesia! tale quippe certamen erit inter eos, ubi utrique ferueant terminari, quantum mihi uidetur, qui maneant et qui fugiant, sorte legendi sunt. qui enim dixerint se potius fugere debere, aut timidi uidebuntur, quia imminens malum sustinere noluerunt, aut adrogantes, quia se magis, qui seruandi essent, necessarios ecclesiae iudicarunt. deinde fortassis hi, qui meliores sunt, eligant pro fratribus animas ponere et hi seruabuntur fugiendo, quorum est minus utilis uita, quia minor consulendi et gubernandi peritia; qui tamen, si pie sapiunt, contradicent eis, quos uident et uiuere potius oportere et magis mori malle quam fugere. ideo, sicut scriptum est, contradictiones sedat
Abbreviated transcription (Latin):
scit neq angeli caelorum. neq filius homi¬
id quod scriptum ost in euangł quod bapitta
tio de eoquod scriptũẽ Anignoratis sts scien¬
tib: enim lege loquor quialexdominatur.
homini in quanta tempus uiuit. us ad eu locũ
in quoscriptũ ẽ uiuificabit & mortaliaior¬
pora ur̃a ꝑ in habitantẽ spmeius in nobis

Expanded text:
scit, neque angeli caelorum neque filius homiid quod scriptum est in Evangelio, quod baptta de eo, quod scriptum est: an ignoratis, fratres — scientibus enim legem loquor — quia lex dominatur homini, in quantum tempus uiuit? usque ad eum locum, in quo scriptum est uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uob
Abbreviated transcription (Latin):
orrore decepti uł timore sunt uicti. Cureñ
sibiputant in differenter obtemperandum
cas uerasq sentontias una scilie& ubi fuga
finitur aut iub&ur .Alterã ubi arguitur
atq culpactur sec intellegere student ut int
se repperiantur non oe contrariȩ siciut
non sunt  & hocquamodo repperitur nisi
atencat

Expanded text:
errore decepti uel timore sunt uicti. Cur enim errore decepti uel timore sunt uicti. Cur enim sibi putant indificas verasque sententias, unam scilicet ubi fuga sinitur aut jubetur, alteram ubi arguitur atque culpatur, sic intelligere student, ut inter se non reperiantur esse contrariae, sicut non sunt? Et hoc quomodo reperitur nisi attendat
Abbreviated transcription (Latin):
propt istaque incerta sunt deba eẽ nr̃i ofsia
corte desertio ⁊ Sine quo est plebicerta
pnicos. Noninrebus uite huius. sed alterus
quein conpara biliter diligentius sollicitus¬
quecu rancda est : Namsicerta essent ista
mala quetimentur. Ne in locis in quibus
sumus forte cortingat prius in de fuga¬
rent omnes propt̃ quosibi manendum est¬
& nos amanenti necessitate liberos redde¬
rent: Nononim quis quẽ õ quidictt mins¬
tros manere oportere. ubi ium non fuero
quibus necessesit ministrare. Ita quide
sci epĩ de his pania profugerunt prius ple¬
bibus partim suga lapsis partimꝑ emptis
partom obsidione consumptis partim capti¬
uitatẽ dispsis sed multo plures illic manen¬
tibus propt̃ quos manerent sub eorunde
periculorum densitate manserunt & si
aliqui dosoruerunt plebossuas hoc est qđ
dicimus fieri nondebere : Neque enĩtales
docti auccoritate diuina sed humana ul

Expanded text:
propter ista, quae incerta sunt, debet esse nostri officii propter ista, quae incerta sunt, debet esse nostri officii certa desertio, sine quo est plebi certa pernicies non in rebus uitae huius sed alterius incomparabiliter diligentius sollicitiusque curandae. nam si certa essent ista mala, quae timentur ne in locis, in quibus sumus. forte contingant, prius inde fugerent omnes, propter quos ibi manendum est, et nos a manendi necessitate liberos redderent; non enim quisquam est. qui dicat ministros manere oportere, ubi iam non fuerint, quibus necesse sit ministrare. ita quidam sancti episcopi de Hispania profugerunt prius plebibus partim fuga lapsis partim peremptis partim obsidione consumptis partim captiuitate dispersis; sed multo plures illic manentibus, propter quos manerent, sub eorundem periculorum densitate manserunt. et si aliqui deseruerunt plebes suas, hoc est, quod dicimus fieri non debere; neque enim tales docti auctoritate diuina, sed humano uel
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde illud. quod epm quenda dixisse
Audiuimus si nobis dñs imperassee fugã
inois ꝑ secutionib ubi potost cẽ fructus
mureyrun Duanto magis debemus fugi
re sterolis passionos Quando e bar¬
baricus & hostilis in
Uorum est quidem &
acceptabilem sed his quos ecđastici
AEficii nontenen uinculaNm quiclades
hostiles id eo non sugit cum poss& offugore
neserat ministerium xp̃i sine quo non poss
caricatis inuenit fructum qua qui non pnt
Frs sed propt̃ scipsum fugiens atq comp̃¬
hensus non nogat xpm suscipitq margriũ
Quidestergo quod in epłatua priore
quid simus nobis ul pepulo profuturin
uideo : nisi ut ante oculos nr̃os uiricadant
femine construpentur. Incendunt᷑ ecđȩ
nosipsitormentes deficiamus: Cumde
nob queritur quod non habomus potensẽ
quidem ds̃ pcos audire familiȩ suȩ & haei
quo formidantur a uertere: Nec ideotam̃

Expanded text:
Unde illud. quod episcopum quendam dixisse Unde illud. quod episcopum quendam dixisse audiuimus: \'Si dominus nobis imperauit fugam in eis persecutionibus. ubi potest fructus esse martyrii, quanto magisteriles passiones, quando ebaricus et hostilis incursus!" uerum est quidem et acceptabile sed his, quos ecclesiastici officii non tenent uincula. nam qui clades hostiles ideo non fugit. cum posset effugere, ne deserat ministerium Christi, sine quo non possunt caritatis inuenit fructum, quam qui non propter fratres sed propter se ipsum fugiens atque comprehensus non negat Christum suscipitque martyrium. Quid est ergo, quod in epistula tua priore stendum est, quid simus nobis uel populo profuturi, non uideo, nisi ut ante oculos nostros uiri cadant, feminae constuprentur, incendantur ecclesiae. nos ipsi tormentis deficiamus, cum de nobis quaeritur, quod non habemus\'. potens est quidem deus audire preces familiae suae et haec, quae formidantur, auertere; nec ideo tamen
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ secutor ille querebat faciana orgo
seruixpi ministri uerbi & sactanta ot n
quod pceptt. siue ꝑmiste fuguuri ammino
serussuis quos alitor uiuero nom posse
lum hi quialiis indigent non deseratur
abbis quibus indigent. Autigitur ad
locamunita oms transeant. Aut quiha¬
beant remanendi necessitate nrelin¬
quantur ab cis ꝑquos illorum e ecclastica
supplenda necessitas. ut aut parit iuuant
Aut pariter sufferant qđ cospat̃ familias
uol& ppeci quod si contigerit ut siue alii
maius aliiminus siue om̃s aequaliter
pacientur quieorum sint quipro alus
paciuntur. Apparet illi scilic& quicũ
sopossent ttelib modis cripere fugiendo
nocdiorum necessitate deserent manere
malucrunt: Hinc maxime probatur
tribus ponere: Nam qui fugiunt uł suis
deuincti. necessitatib: fugore non possunt
untur quia sr̃s quieis ad cristianam salutẽ¬
indi gobant. Deserere noluerunt sine
dubio sucis animas prostatribus ponuntꝰ:

Expanded text:
persecutor ille quaerebat. faciant ergo persecutor ille quaerebat. faciant ergo serui Christi, ministri uerbi et sacramenti eius. quod praecepit siue permisit. fugiant omnino seruis suis, quos aliter uiuere non posse lum, hi, qui aliis indigent, non deserantur ab his. quibus indigent. aut igitur ad loca munita omnes transeant aut, qui habent remanendi necessitatem, non relinquantur ab eis, per quos illorum est ecclesiastica supplenda necessitas, ut aut pariter uiuant aut pariter sufferant, quod eos pater familias uolet perpeti. Quod si contigerit, ut siue alii maius alii minus siue omnes aequaliter patiantur, qui eorum sint, qui pro aliis patiuntur, apparet, illi scilicet qui cum se possent talibus malis eripere fugiendo, ne aliorum necessitatem desererent, manere maluerunt. hinc maxime probatur tribus ponere » . Nam qui fugiunt vel suis devincti necessitatibus fugere non possunt;untur, quia frindigebant, deserere noluerunt, sine dubio suas animas pro fratribus ponunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Sed hoc consilium tibi propterea ñ sufficit
ut scribis. nec contradm̃ p̃ceptũ uł exẽplũ
faccrenitamur ubi fugiendu eẽ deciuitate
inciuitatẽ mon& recolimus eni uerba di¬
centis  Cum aut̃ ꝑ sequentur uos in cuu¬
tate ista fugite in alia. quis cuit̃ credat
ita hocdnm fieriuoluisse ut necessario
ministerio. sine quo uiuere nequeunt
desorentur greges quo suo sanguine
conparauit : Numquid hoc fecit ipso
quando portantib parentib inaegiptũ
paruulus fugit. qui nondum ecłas
congregauerat quas a habeo desortas
suisse dicamus Numquid quando apłs
paulus neillum conphender& in imicus
ꝑ senestram insporta sumissuse. & ef¬
fugit manus eius. desertaẽ quȩ ibierat
eccła necessario ministerio & non ab
aliis fratribus ibidem constitutis. quod
oportebat impl&um est Eis quippe
uolentib hoc apłs fecerat
ut scipsum seruara
eccło quempropriȩ

Expanded text:
Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, Sed hoc consilium tibi propterea non sufficit, ut scribis, ne contra domini praeceptum uel exemplum facere nitamur, ubi fugiendum esse de ciuitate in ciuitatem monet; recolimus enim uerba dicentis: Cum autem persequentur uos in ciuitate ista, fugite in aliam. quis autem credat ita hoc dominum fieri uoluisse, ut necessario ministerio, sine quo uiuere nequeunt, desererentur greges, quos suo sanguine comparauit? numquid hoc fecit ipse, quando portantibus parentibus in Aegyptum paruulus fugit, qui nondum ecclesias congregauerat, quas ab eo desertas fuisse dicamus? numquid, quando apostolus Paulus, ne illum comprehenderet inimicus, per fenestram in sporta submissus est et effugit manus eius, deserta est, quae ibi erat, ecclesia necessario ministerio et non ab aliis fratribus ibidem constitutis, quod oportebat, impletum est? eis quippe uolentibus hoc apostolus fecerat, ut se ipsum seruaret ecclesiae, quem proprie
Abbreviated transcription (Latin):
enim sacerdotum dĩ & ministrarũ moribus
ualde utilis. & necessara isto modo rescrip¬
honorato agustino indño sadutẽ. caritattuȩ
ruisse quod mihimn posuisti. querendo consiliũ
quid in his periculis quo tempora nr̃a inuener̃
sacore debeatis. quamuis enim epła illam
breuiter scripsorim. nihilme tamen p̃termi¬
sisse arbitror. quod & respondidi dicere:
& queronti audire sufficer&. quandoqui¬
dem dixi nec eos eẽ prohibendos quiad loca
si possunt munita migrare desiderant &
ministerii nr̃i uincula quib: nos xp̃icari¬
its alligauit. nec deseramus ecđas quib:
seruire debemus non eẽ rumpenda ista
quippe uerba sunt que in illã epłam
posuit : Restat ergo inquam in nos quorũ
mysterium quantu lum cuq plebidĩ ubi sum
manenti. lta necessariumẽ ut sine hoc eam
non oporteat remanere : Dicamus dñõ
esto nobis indm̃ protectorẽ. & in locũmntũ :

Expanded text:
enim sacerdotum Dei et ministrorum moribus enim sacerdotum Dei et ministrorum moribus valde utilis et necessaria. Isto modo rescripHonorato, Augustinus, in Domino salutem. Charitati tuae ruisse, quod mihi inposuisti quaerendo consilium, quid in his periculis, quae tempora nostra inuenerunt, facere debeatis. quamuis enim epistulam illam breuiter scripserim, nihil me tamen praetermisisse arbitror, quod et respondenti dicere et quaerenti audire sufficeret, quando quidem dixi nec eos esse prohibendos, qui ad loca, si possunt, munita migrare desiderant, et ministerii nostri uincula, quibus nos Christi caritas alligauit, ne deseramus ecclesias, quibus seruire debemus, non esse rumpenda. ista quippe uerba sunt, quae in illa epistula posui: \'Restat ergo\', inquam, ut nos, quorum ministerium quantulaecumque plebi dei, ubi sumus, manenti ita necessarium est, ut sine hoc eam non oporteat remanere, dicamus domino: Esto nobis in deum protectorem et in locum munitum\'.
Abbreviated transcription (Latin):
buit febribus & illaultima exercebatur
egritudine nec suum sane dñs famulum
fructus suȩ p̃ces fraudauit : Nam& sibi
ipsum &idem cuitati quod lacrimosis de¬
fundentẽ dm̃ rogasse & de mones ab homi¬
nibus recessisse. Itemq: ad aegro tantem
& lecto uacantẽ quendam cum suo egroto
uenisse & roga uteidem manum in pone¬
rot quo sanus eẽ poss&. eumq: rospondisse
sialiquid in hisposset sibi hocutiq primitus
praestitiss&. & illum dixisse uisitatum se
suisse sibiq ꝑsomniũ diccũ eẽ: Uade ad
agustinum ep̃m ut eidem manum inponat
& saluus ent : Quoddum conperiss& face¬
re ñ distulit. & illũ infirmũ. continuo dñs
sanum ab eodem discedere fecit interea
r&icendũminimo ẽ: Cum merati inpende¬
eccłȩ honorato litteris fuisse consultum:
u trumnam illis aduentantib ex ecłis epĩs
tis insinucasse. quid magis ablllis romanie
euersoribus esset m&uendum quã eius
epłam huic scripture inserereuolui. Est

Expanded text:
buit febribus fatigatus, et illa ultima exercebatur aegritudine. Nec suum sane Dominus famulum fructu suae precis fraudavit. Nam et sibi ipsi et eidem civitati, quod lacrymosis defundentem Deum rogasse, et daemones ab hominibus recessisse. Itemque ad aegrotantem et lecto vacantem quemdam cum suo aegroto venisse, et rogavisse ut eidem manum imponeret, quo sanus esse posset: eumque respondisse, si aliquid in his posset, sibi hoc utique primitus praestitisset: et illum dixisse visitatum se fuisse, sibique per somnium dictum esse: Vade ad Augustinum episcopum, ut eidem manum imponat, et salvus erit. Quod dum comperisset, facere non distulit, et illum infirmum continuo Dominus sanum ab eodem discedere fecit. CAreticendum minime est, cum memorati impendeEcclesiae Honorato, litteris fuisse consultum, utrumnam illis adventantibus, ex Ecclesiis tis insinuasse quid magis ab illis Romaniae eversoribus esset metuendum. Quam ejus epistolam huic scripturae inserere volui: est
Abbreviated transcription (Latin):
docuorte sic hominos hic magnus uocabius
in regno caelorum.  &o ctut̃ inpendio urãca
caritate qui haec serptura logitis. ut mecũ omin¬
potenti. do gratics agitis dnm̃ q ui benedica¬
tis quimihi tribuit intollectũ. Ut hacc in notiuo
& p̃sentium & ab sentium p̃sentis tomporis & fa¬
turis hominum & uellom doforro. & ualius

Expanded text:
mines, hic magnus vocabitur in regno coelorum . Peto autem impendio vestram charitatem, qui haec scripta legitis, ut mecum omnipotenti Deo gratias agatis, Dominumque benedicatis, qui tribuit mihi intellectum, ut haec in notitiam et praesentium et absentium praesentis temporis et futuri
Abbreviated transcription (Latin):
minici. corporis de fuit. & peribit infirmus
in tua non scientia. sed ignorantia fr̃s ꝓpt̃
in hancre non sallunt᷑ errore. sed formidine
superantur. Quare non potius contra suum
timorom dño miserante: atq cdiuuante fortit̃
dimicant nemala sine conparatione grauiora
que multo amplius s̃ tremenda contingant
sit hocubidĩ caritas flagrat non mundi cupi¬
ditas fumat. Caritasenim dicit. Quis infir¬
matur & ego non infirmor. Quis candaditat᷑
& ego nonuror sed caritas exdõ est. Oremus
ergo ut ab illo d&ur. a quo iub& ur & ꝑhanc
gladio in corde quam ne ferro incorpore truci¬
dentur. Vbi quando cumq: quocumq: mortis
genere moriturisunt. Magis timeamus nesen¬
sui interiori corrupto pereat castitas fidei.
quam nefemine uiblentur constupent᷑ in carne

Expanded text:
minici corporis defuit, et peribit infirmus minici corporis defuit, et peribit infirmus in tua non scientia sed ignorantia frater, prin bac re non falluntur errore, sed formidine superantur, quare non potius contra suum timorem domino miserante atque adiuuante fortiter dimicant, ne mala sine comparatione grauiora, quae multo amplius sunt tremenda, contingant? fit hoc, ubi dei caritas flagrat. non mundi cupiditas fumat. caritas enim dicit: Quis infirmatur et non ego infirmor? quis scandalizatur et non ego uror? sed caritas ex deo est oremus ergo, ut ab illo detur, a quo iubetur. et per hanc gladio in corde, quam ne ferro in corpore trucidentur. ubi quandocumque quocumque mortis genere morituri sunt; magis timeamus, ne sensu interiore corrupto pereat castitas fidei, quam ne feminae uiolenter constuprentur in carne
Abbreviated transcription (Latin):
atenutur quodiam superius disputaui
Tunc dolocis in quib sumus p̃mente ꝑsecu¬
tiones fugiondum eẽ xp̃i ministris quan¬
do ibi aut plebs xp̃ĩ non fuerit cuiministre¬
tur. Aut potest impleri ꝑalios: Necessariũ
minifterium quibus eadem non est causa
fugiendi sicut insporta sumissus quod suꝑ
momoraui fugat apłs cum aꝑ secutore ipse
propnȩ quorer&ur aliis utiq necessitatẽ
similem non habentib aquibus illic minis¬
terium absit unde deser&ur eccła Sicut
fugut sc̃s a tanasius alex andrinus ep̃s
cum eum spocilialiter adphendere cons¬
tantius cuper& imp̃r. Nequa quamace¬
toris ministris. deserta plebecatholica quae
in alexandria comonebat. Cum aũt plebs
manet. & ministrifugiunt ministeriumq
subtrahit. Quiderit nisi in mer connariorũ
illa suga clamnabilis quibus non est cura de
ouibus Venc& enim lupus non homo. sed
diabolus quiplerumq fideles a postatas osse
ꝑ suasit quibus cotidianum ministerium do¬

Expanded text:
adtendatur. quod iam superius disputaui, tunc de locis, in quibus sumus, premente persecutione fugiendum esse Christi ministris, quando ibi aut plebs Christi non fuerit. cui ministretur, aut potest impleri per alios necessarium ministerium, quibus eadem non est causa fugiendi, sicut in sporta submissus. quod supra memoraui, fugit apostolus, cum a persecutore ipse proprie quaereretur, aliis utique necessitatem similem non habentibus, a quibus illic ministerium absit ut desereretur ecclesiae, sicut fugit sanctus Athanasius, Alexandrinus episcopus, cum eum specialiter adprehendere Constantius cuperet imperator, nequaquam a ceteris ministris deserta plebe catholica, quae in Alexandria commanebat? cum autem plebs manet et ministri fugiunt ministeriumque subtrahitur, quid erit, nisi mercennariorum illa fuga damnabilis, quibus non est cura de ouibus? ueniet enim lupus. non homo sed diabolus, qui plerumque fideles apostatas esse persuasit, quibus cotidianum ministerium do
Abbreviated transcription (Latin):
elimata. Amirabatur & laudabat uerb
ldeo enim eum dixisse intellegondum esso
nec moritimeo quia bonum dum habemus
Necreder& p̃fidens dosuis purgatissimis
moribus p̃sumpsisse. Nonsicuixi ut me
pudeat int uos uiuere: hoc enim dixerat
ut illus¬

Expanded text:
librata admirabatur et laudabat verba. Ideo enim eum dixisse intelligendum esse, Nec mori timeo, quia bonum Dominum habemus; ne crederetur praefidens de suis purgatissimis moribus praesumpsisse, Non sic vixi, ut me pudeat inter vos vivere. Hoc enim dixerat ad illu
Abbreviated transcription (Latin):
superat inqua homines bestias ante cellunt: Accinge¬
reigitur a mihiqͣ subiectas disere seriuns ut rabiq¬
q sub iectus : fateor quippe tibi quia libror quos mihido
pde lactantii dederas ideo ñ libent᷑ lego quia & plurime
imr̃o dogmate disputat quo fit &ut legenti fastidiũ ge¬
aret longitudo & siqua breuius scolusticis magis sint
dta quã nab̵ Demetris & regionum situ & philo saphus
de putans qđ sibi uult que ingenesi scriptũc omnis
occiderit cain. septẽ uindictas solu& Seda siorũ
inimalib mandat. cũ inmundũ nihilbonũ er̃ possit
ino uotestam̃to post uisionẽ q paro fug oserusa

Expanded text:
superat, in qua homines bestias antecellunt? Accingere igitur, et mihi quae subjecta sunt dissere, servans utrobiq brevitatem. Fateor quippe tibi, quia libros quos mihi de fiae Lactantii dederas, ideo non libenter lego, quia plurimae aro de nostro dogmate disputat: quo fit, ut et legenti fastidium generet longitudo; et si qua brevia sunt, scholasticis magis sunt apta quam nobis. De metris, et regionum situ et Philosophis disputans. Quid sibi vult quod in Genesi scriptum est: Omnis qui occiderit Cain, septem vindictas solvet. Sed et si animalibus mandat, cum immundum nihil bonum esse possit? Et in novo Testamento post
Abbreviated transcription (Latin):
uunsubito aptus in spũ atribural
iudicis pertiahor ibitantum lumi¬
nis & tantũ erat excircum stantiũ cla¬
ritate fulguris ut proiectur interrã
sursum ospiceren auderem Inter¬
rogatus conditionen unĩ anũ meere res¬
ponde & il. qui prosidebat: mentiris
tuq & inter derbere nã codime iusstrat
consuertiae nuge iene torquebur illum
mecu uersiculum roputes. in inferno
aut̃ quis confitebii irtibi Clamare tam̃
mepi & ho uilans dicere : Misereremit
dne miscreremei : hec uox int̃ flu gellu
resonabit : tindẽ ad p̃sidentis geniui ꝓuo¬
luti qui udstiti rant: p̃cabunt᷑ ut uenia
tribueret adolescentiae. ut rrori locuni

Expanded text:
cum subito raptus in spiritu ad tribunal cum subito raptus in spiritu ad tribunal iudicis pertrahor, ubi tantum luminis et tantum erat ex circumstantium claritate fulgoris, ut proiectus in terra sursum aspicere non auderem. Interrogatus conditionem Christianum me esse respondi. Et ille qui pręsidebat, 'Mentiris'tui, et inter uerbera nam cędi me iusserat conscientię magis igne torquebar, illum mecum uersiculum replicans, 'In inferno autem quis confitebitur tibi?' Clamare tamen coepi et eiulans dicere: 'Miserere mei, Domine, miserere mei.' Hęc uox cum inter flagella resonaret, tandem ad pręsidentis genua prouoluti qui astiterant precabantur ut ueniam tribueret adolescentię, ut errori locum