comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ labor qͥ uictꝰ alimoniã ñ tribint  n¬
nũ ciꝙͣ aut floccipendi indeatur: abb̃ii. e¬
cdi seri tocus cõgregationis fauore ac uolsit
statutũ ẽ. ut pro comite burchardo qͥ tãta bene¬
ficia huic eccłie contulit ut quisq ex p̃sentis sti¬
li narratu noscere ualet ꝓuisor nobiliaai prohe¬
lisaleth u ernciaa pro ramaido p̾sule seie pro
hugone rege mansioni: ꝓ erm̃fredo aũ eiusꝙ
cõuige licias ⁊ a yurei ꝓ abb̾ib uͦ hiuiꝰ congre¬
gationis ꝓ usor atq thesaiariꝰ hui loci dilige¬
ter absq oĩs neglegetie ĩ crrsu studerẽt ꝑficere
cam aũ hoc de cretũ postruidũ despicere aut xesteu¬
ere conaretur ꝑpetuo ex c̃tmmicatoius anathe¬
mate dapnartur. proposnerã in pio eno isanis
oꝑis post lec de pͣsule ramalco alliqua clisserere

Expanded text:
esse labor qui victus alimoniam non tribuit. esse labor qui victus alimoniam non tribuit. num cuiquam aut floccipendendum videatur, abbatis Giraldi seu totius congregationis favore ac voluntate statutum est ut pro comite Burchardo, qui tanta beneficia nuic ecclesiae contulit, ut quisque ex praesentis styli narratu noscere valet, provisor Nobiliaci, pro Elisabeth vero Cruciaci, pro Rainaldo praesule Seiae, pro Hugone rege Mansionum, pro Ermenfredo autem ejusque conjuge Liciarum et Jurei, pro abbatibus hujus congregationis provisor atque thesaurarius hujus loci diligenter, absque omnis negligentiae incursu, studerent perficere. Qui autem hoc decretum postmodum despicere aut destruere conaretur, perpetuo excommunicationis anathemate damnaretur. Proposueram in prooemio hujus Operis post haec de
Abbreviated transcription (Latin):
Aes m nosmas qͣs pro redemptione criminũ suor huie
loco cõterũt talit̾ aute occłos cõditoris pro ip̃is
suus lonoꝵ iuroꝵ p̾sentis uite cursũ dõ auxili¬
ter paõres ex probãdo ꝑpopham clamat dicẽs
pͥeccata ppłi mei comedũt. Annu̾saria etiã hoꝵ
cõnigũ sollẽpnit aserius d̾i ĩ clieb p̾dictis cele¬
brari debent ut anuab coꝵ ꝓt̾iciat qd̾ hũc pre
cet̾is locum dilexerũt: ⁊ sua corpora ibidẽ tumu¬
lari uoluert. ut a xp̃o dr̃io indie uidicii resusci¬
tari mererent᷑. usq hodie enim id est usq ad p̃¬
sentẽ annũ qui ẽ incarnati u̾bi. sułłs .i. uiii.
ip̃m deuote in ip̃a ꝑactũ est eccłia qd̃ ⁊ ut in po¬
sterum fiat humint̾ fatendũ est. Arectorib qͦͣ
loci sine aministris magnoꝑe ꝓcurandũ ẽ ut
sic̃ in ecełia agi diximͦ sic qͦt refectio ex p̾ciosis
dapidib ⁊ pigiũtis pro ip̃oꝵ sp̃itib sollẽpni p̃pa¬
retur obsequio: qi ut uulgo dicit᷑ ianis uidetur

Expanded text:
emosynas, quas pro redemptione criminum suorum huic loco contulerunt, taliter ante oculos Conditoris pro ipsis synis bonorum virorum praesentis vitae cursum, Deo auxilidicens: Peccata populi mei comederunt . Anniversaria etiam horum conjugum solemniter a servis Dei in diebus praedictis celebrari debent, ut animabus eorum proficiat quod hunc prae caeteris locum dilexerunt, et sua corpora ibidem tumulari voluerunt, ut a Christo Domino in die judicii resuscitari mererentur. Usque hodie enim, id est usque ad praesentem annum, qui est incarnati Verbi 1058, anni ipsum devote in hac peractum est ecclesia. Quod et ut in posterum fiat humiliter fatendum est. A rectoribus quoque loci sive a ministris magnopere procurandum est ut, sicut in ecclesia agi diximus, sic quoque refectio ex pretiosis dapibus et pigmentis pro ipsorum spiritibus solemni praeparetur obsequio, quia, ut vulgo dicitur, inanis videtur
Abbreviated transcription (Latin):
Et poliandra simul ãgere sic uoluit: Hoc qͥcũq
legis ꝑsolue carmina psalmi: Sp̃c ut ualeãt scan¬
dere regna poli. Hec de multis ĩ cliti comitis gestis
sufficia enarrasse. Sũt deuiq i numera bouoꝵ eĩ¬

Expanded text:
Et polyandra simul jungere sic voluit. Hoc quicunque Et polyandra simul jungere sic voluit. Hoc quicunque legis, persolve carmina psalmi, Spiritus ut valeant scandere regna poli Haec de multis comitis gestis sufficiat enarrasse. Sunt denique innumera bono
Abbreviated transcription (Latin):
quo eiꝰ perpetuũ memoriale sine fine manere
iolabile. Hic uir magnꝰ erat. qͦudaan dũ corpore.
iuxit. Noĩe burchardus ꝑ mũdi clunata notꝰ᷑.
Celsus erat merius dictis fc̃ĩsq modestꝰ. pauꝑib
laigus uiduis pertũcta lenignͣ. Ipsius eucorpꝰ tumu¬
lo requiescit ĩ isto. Marciꝰ ostẽdit .uiii. migrasse ka¬
leudas. Illa aut̃ẽ tabula sepulchri ip̃ins ab aute ces¬
sorib uirĩs optune oꝑata ac decorata fuit: atq suꝑ
pectꝰ eiꝰ crux de aurata cũ litteris alfa ⁊o. suꝑ posita
firitꝰ uos quoq puericie nr̃e tẽpore ocłis uris ispexi¬
mͦ: que euricta postiodũ uti hodie patet penitus
destructa existũt. uenerabilis quoq helisabech comi¬
tissa uxor eiꝰ. cundẽ locum scd̃mi sexus sui natu¬
ram magnis munerib ditare studuit: q̃ ascło mi¬
grans ibidem sepinta iacet cuꝰ obit᷑ dies agit᷑.xͦ.
uͦ. kl. febroarias. Cuiꝰ eniã poliandrũ: his decorat᷑
u̾siculis. Hos placuit dño uiuos coniungere binos

Expanded text:
quo ejus perpetuum memoriale sine fine maneret inviolabile. Hic vir magnus erat quondam dum corpore vixit, Nomine Burchardus, per mundi climata notus. Celsus erat meritis, dictis factisque modestus: Pauperibus largus, viduis per cuncta benignus. Ipsius en corpus tumulo requiescit in isto, Martius ostendit quarto migrasse Kalendas Illa autem tabula sepulcri ipsius ab antecessoribus nostris optime operata ac decorata fuit, super pectus ejus crux deaurata cum litteris α et ω superposita fuit: et nos quoque pueritiae nostrae tempore oculis nostris inspeximus. Quae cuncta postmodum, ut hodie patet, penitus destructa existunt. Venerabilis quoque Elisabet comitissa uxor ejus eumdem locum secundum sexus sui naturam magnis muneribus ditare studuit, quae a saeculo migrans ibidem sepulta jacet. Cujus obitus dies agitur XV Kal. Februarias. Cujus etiam polyandrum his decoratur versiculis: Hos placuit Domino vivos conjungere binos,
Abbreviated transcription (Latin):
peres senes ⁊ iuuenes: udue ⁊urgines cũcti plan¬
gẽtes ⁊ euilãtes repleti dolore ⁊ miserra. Impletur
fossatus luctu ⁊ gemitu: oĩsq coloris plentiudine
amittẽs patronũ ⁊ ad uocatũ quẽ habere meruit
defensorẽ ⁊ subleuatorẽ fidelissimũ. elamat se mi¬
iime ampliꝰ talẽ reperturũ: cuiꝰ nobilitate dite¬
tur cuiꝰ auxilio tã fidelisũme muat᷑ s morsib
patere malignoꝵ ĩuasione diripi hostiũ atq cũc¬
toꝵ ad u̾sanciũ malignitate cutũdari. Qd̾ ita post¬
modũ accidisse: cũctis hodie per orbem de gẽtib cla¬
ret. Sepelit idͥ tã nobilis uiri corporis gleba ante
uultũ nr̃i redẽptoris: in domo ubi fr̃s a

Expanded text:
peres, senes et juvenes, viduae et virgines, cuncti planperes, senes et juvenes, viduae et virgines, cuncti plangentes et ejulantes, repleti dolore et miseria. Impletur Fossatus luctu et gemitu omnisque doloris plenitudine, amittens patronum et advocatum, quem habere meruit defensorem et sublevatorem fidelissimum. Clamat se minime amplius talem reperturum, cujus nobilitate ditetur, cujus auxilio tam fidelissime muniatur; sed morsibus patere malignorum, invasione diripi hostium, atque cunctorum adversantium malignitate circumdari. Quod ita postmodum accidisse, cunctis hodie per orbem degentibus claret. Sepelitur igitur tam nobilis viri corporis gleba ante vultum nostri Redemptoris in domo, ubi fra
Abbreviated transcription (Latin):
at qui tã nobilis uir secuilari dignitate ꝑcelsos¬
⁊ senestits iam lalore: fractus se humiliãdo af¬
fugere dignatur⁊ ille respõdebat. Si iqrro cium
militari honore sublimat᷑ eem̃ atq ut arecti ua¬
litũ sipat᷑ agmine comitat᷑ dignitate fulgerẽ mortali
regi luicue ĩdigẽn cereũ manu ate ferebã qpuãto me¬
gis nc ĩmiortai ĩꝑatori debeo seriure att antẽ
reuerent̾ ferre: Hoc dicẽs ⁊ agens magnum
hx̃militatis exẽplũ cũctis uidentib ⁊ audienti¬
.b pio ponebat. Sic itaq ad̾o ꝓbat̾ ⁊uelut aurũ
p̾ciosum igne examinatꝰ iterũ languoris molestia
didit sub die .iiiͦi. kalendarũ marciarũ. Quo de¬
fũcto cõtinuo ad ẽ p̾sul cũ clericoꝵ numero ab̃bas
quoꝙ cũ monachoꝵ agmine. Corpori per soluunt
obsequia frmebria sanctã d̃ cõmendantes aui¬
mam. Fit repẽte clamor per urbem: per castella
ꝑuicos ⁊ plateas: concurrũt milites cliuites ⁊ pau¬

Expanded text:
tam nobilis vir saeculari dignitate praecelsus, senectutis jam labore fractus, se humiliando affligere dignatur? ille respondebat: « Si, inquit, cum militari honore sublimatus essem, atque, ut dicitis, militum stipatus agmine, comitatus dignitate fulgerem; mortali regi lucerna indigenti cereum manu anteferebam, quanto magis nunc immortali Imperatori debeo servire, atque antereverenter ferre? » Hoc dicens et agens, magnum de se humilitatis exemplum cunctis videntibus et audientibus proponebat. Sic itaque Deo probatus et, velut aurum pretiosum, igne examinatus, iterum languoris molestia didit sub die IV Kalendar. Martiarum. Quo defuncto, continuo adest praesul cum clericorum numero, abbas quoque cum monachorum agmine. Corpori persolvuntur obsequia funebria, sanctam Deo commendantes animam. Fit repente clamor per urbem, per castella, vicos et plateas. Concurrunt milites, divites et pau
Abbreviated transcription (Latin):
ni cella iter ñ erat. quia excelsa de super ruris
eminebat. S ex eadẽ rupe ui longissimo fure
religatum romanus deponere panem consueuerat
Inqua etiam resti paruũ tintinnabulũ inseruit
ut ad sonum tintinnabuli uir dei cognosceret:
quando sibi romanus panẽ p̾beret quẽ exiens
acciperet. S antiquus hostis unius caritati inui¬
dens alterius refectomi: cũ quadã die subinitci
panem cõspicẽt iactauit lapidem: et tintinna¬
bulum fregit. Romanus tam̃: modis congruẽ¬
tib ministrare ñ desiit. Cũ uero iã omp̃s deus
⁊ romanũ uellet alabore quiesc̾e. ⁊ bñdicti uicã
inexemplo hominib de monstrare. ut posita
sr candelabrum lucerna clarescẽt quatinus oĩ¬
b qui indomo dei sunt luceret: cuidã p̾sbitero
longuis mauenti qui refectionẽ sibi in pascha¬
li festiuitate parauerat. per uisũ dñs apparere
dignatus est dicẽs. Iu tibi diuicias pparas: et

Expanded text:
ni cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes ni cella iter non erat, quia excelsa desuper rupes eminebat; sed ex eadem rupe in longissimo fune religatum Romanus deponere panem consueverat; in qua etiam resti parvum tintinnabulum inseruit, ut ad sonum tintinnabuli vir Dei cognosceret quando sibi Romanus panem praeberet, quem exiens acciperet. Sed antiquus hostis unius charitati invidens, et alterius refectioni, cum quadam die submitti panem conspiceret, jactavit lapidem, et tintinnabulum fregit. Romanus tamen modis congruentibus ministrare non desiit. Cum vero jam Deus omnipotens et Romanum vellet a labore quiescere, et Benedicti vitam in exemplum hominibus demonstrare, ut posita supra candelabrum lucerna claresceret, quatenus omnibus qui in domo Dei sunt luceret, cuidam presbytero longius manenti, qui refectionem sibi in Paschali festivitate paraverat, per visum Dominus apparere dignatus est, dicens: Tu tibi delicias praeparas, et
Abbreviated transcription (Latin):
giens deserti loci secessum. pecut: cm sublacus
uocabulum ẽ. Qui aromana urle quadragin
ta fere milib distans frigidas atq ꝑspitias e¬
manat aquas. ¶lue illic uidelicet aqͥnarũ abũ¬
dantia ĩ extenso priꝰ lacr. colligitur ad postremũ
uero maninẽ diriuatur. Quodũ fugiens per¬
geret monachus quidã romanus nomine hñc
enntẽ repperit: quo tẽderet inquisinit. Cmiꝰ cum
desideriim cognouisset et secretum tenuit ⁊ ad¬
iutorium impendit: ciq sc̃e conu̾sationis habi¬
tum tradidit et in quantũ licuit ministranit
irantem dm̃i ad euudẽ locum perueniens i
artissimo specu se tradidit: trib q annis ex¬
cepto romano mouacho hominib ĩcognit᷑ man¬
rio sub regula cro dati prĩs degebat s pie eiusdẽ
pr̃is sui oculi furabatur horas: et quẽ sibi admã¬
ducandũ subripere poterat dieb certis benedic¬
to panem ferebat. Ad euudem uero spetum a roma¬

Expanded text:
giens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus giens, deserti loci secessum petiit cui Sublacus vocabulum est, qui ab Romana urbe quade millibus distans, frigidas atque perspicuas emanat aquas. Quae illic videlicet aquarum abundantia in extenso prius lacu colligitur, ad postremum vero in amnem derivatur. Quo dum fugiens pergeret, monachus quidam Romanus nomine, hunc euntem reperit, quo tenderet requisivit. Cujus cum desiderium cognovisset, et secretum tenuit, et adjutorium impendit, eique sanctae conversationis habitum tradidit, et in quantum licuit, ministravit. Vir autem Dei ad eumdem locum perveniens, in artissimo specu se tradidit tribusque annis, excepto Romano monacho, hominibus incognitus manrio sub Adeodati patris regula degebat. Sed pie ejusdem Patris sui oculis furabatur horas, et quem sibi ad manducandum subripere poterat, diebus certis Benedicto panem ferebat. Ad eumdem vero specum a Roma
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: sic q ut induab partib in ueniretur diui¬
sum. Qd̾ moꝵ ut rediens nutrix illiꝰ inueuit
religiosus et puis puer cum nutricẽ suam:
flere conspiceret: eus dolori compassus ablatis
secum utrisq fracti capisterii partib se se cum p¬
lacrimis in orationem dedit. Qui aboratione sur¬
trioem suam blande cõsolat᷑ ei sanũ capisteriũ
reddidit: qd̃ fractũ tulerat. Que res in loco eo¬
dem acunctis ẽ agnita atq incanta admniratione
habita ut hoc ip̃m capisteriũ eiꝰ loci in cole in
eccłie ĩgressu suspenderent: quatinus ⁊ p̾sentes ⁊
secuturi om̃s agnoscerent benedictus puer con¬
u̾sationis grãm aquanta ꝑfectione cepiss. Qd̾
annis multis illic aute occulos omniũ fuit: et us¬
q ao hec langobardoꝵ tẽpora sr̃ fores eccłie pepen¬
dit. S benedict᷑ plus appetẽs perpeti mala mundi
quam laudes ⁊ pro deo laborib fatigari quã uite
huius fauorib extolli nutricem suã occulte fu¬

Expanded text:
 sic ut in duabus partibus inveniretur divisum. Quod mox rediens nutrix illius, ut itareligiosus et pius puer cum nutricem suam flere conspiceret, ejus dolori compassus, ablatis secum utrisque fracti capisterii partibus, sese cum lacrymis in orationem dedit: qui ab oratione surtricem suam blande consolatus, et sanum capisterium reddidit, quod fractum tulerat Quae res in eodem loco a cunctis est agnita, ut hoc ipsum capisterium ejus loci incolae in ecclesiae ingressu suspenderent: quatenus praesentes et secuturi omnes agnoscerent, Benedictus puer conversationis gratiam a quanta perfectione coepisset, quod annis multis illic ante omnium oculos fuit, et usque ad haec Langobardorum tempora super fores ecclesiae pependit. Sed Benedictus plus appetens mala mundi perpeti quam laudes, et plus pro Deo laboribus fatigari quam vitae hujus favoribus extolli, nutricem suam occulte fu
Abbreviated transcription (Latin):
itaq exͥmie conu̾sationis: celebre nomen eiꝰhabe¬
batur. Non longe autẽ mouastium fuit cuuis
congregationis pat̾ xfunctꝰ est. Omĩs q ex illo
congregatio ad eunẽ uenerabilẽ benedictũ ue¬
nit:et magnis precb ut eis pre c̃ẽ deberet pe¬
ciit. Quod dui uegando distulit suos illorum¬
tus quando precib assensũ dedit. Cũq ineodẽ
monast̾io regularis ute custodiam teneret nul¬
liq ut prius ꝑactus illicitos indexteram leuam¬
q partem deflectere a conu̾sationis itiuere liceret
suscepti frẽs ĩsane seuentes semet ipõs prius
accusare ceperunt quia hunc sibi pre ẽẽ popos¬
cerant quoꝵ scilicet tortitudo in norma euis iecti¬
tridinis offendebat. Cumq sibi sub eo conspice¬
rent illicita ñlicere ⁊ se colerent assueta relinq̃¬
re cursiq ẽẽt qd̃ ĩmente ueteri cogebautur no¬
ua meclitari: sicut prauis morib semper gra¬

Expanded text:
itaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habeitaque eximiae conversationis celebre nomen ejus habebatur. Non longe autem monasterium fuit, cujus congregationis Pater defunctus est, omnisque ex illo congregatio ad eumdem venerabilem Benedictum venit, et magnis precibus ut eis praeesse deberet, petiit. Qui diu negando distulit, suis illorumctus quandoque precibus assensum dedit. Cumque in eodem monasterio regularis vitae custodiam teneret, nullique ut prius per actus illicitos in dexteram laevamque partem deflectere a conversationis itinere liceret; suscepti fratres insane saevientes semetipsos prius accusare coeperunt, quia hunc sibi praeesse poposcerant: quorum scilicet tortitudo in norma ejus rectitudinis offendebat. Cumque sibi sub eo conspicerent illicita non licere, et se dolerent assueta relinquere, durumque esset quod in mente veteri cogebantur nova meditari, sicut pravis moribus semper gra
Abbreviated transcription (Latin):
um iuxta densa succrescere frutecta conspiciẽs
exutꝰ indumento nudum se in illis spinarum
aculeis ⁊ urticarũ incendiis proiecit.Ibiq diu
uolutatus toto ex eis corpore uulneratꝰ exiit: et
ꝑcutis uulnera edux̃ a corpore uulnus mẽtis qr
uoluptatem trax̃ indolorem. Cumq bene pena
tus. Uicit itaq peccatum: quia mutauit incen¬
dium. Exquo iudelicet tempore sic̃ post discipu¬
lis ip̃e ꝑhibebat ita in illo ẽ temptatio uolupta¬
tis edomita. ut tale in se aliquid minime sen¬
tiret. Ceperunt post modum multi iã mũdũ
relinquere: atꝙy ad eius magisteriũ festinare
Liber quippe a temaptationis uicio: uire iã fc̃s ẽ
ꝑit᷑ut. leuite aninginti quinq anius ⁊ supra
mrnstrare debeant: ab anno uero quinquagesimo
custodes uasoꝵ fiant E ecedente igitur tempta¬
tione. uir d̾i quasi spinis erutis exculta terra de
uirtutum segete feracius fructũ dedit. Preconio

Expanded text:
um juxta densa succrescere fruteta conspiciens, um juxta densa succrescere fruteta conspiciens, exutus indumento nudum se in illis spinarum aculeis et urticarum incendiis projecit: ibique diu volutatus, toto ex eis corpore vulneratus exiit, et per cutis vulnera eduxit a corpore vulnus mentis; quia voluptatem traxit in dolorem. Cumque bene poent. Vicit itaque peccatum, quia mutavit incendium. Ex quo videlicet tempore, sicut post discipulis ipse perhibebat, ita in eo est tentatio voluptatis edomita, ut tale aliquid in se minime sentiret. Coeperunt postmodum multi jam mundum relinquere, atque ad ejus magisterium festinare. Liber quippe a tentationis vitio, jure jam factus est pitur , ut levitae a viginti quinque annis et supra ministrare debeant: ab anno vero quinquagesimo custodes vasorum fiant. Petione, vir Dei quasi spinis erutis exculta terra de virtutum segete feracius fructus dedit. Praeconio
Abbreviated transcription (Latin):
famulũ: coꝵ multi ad pietatis grãm abestiali.
mente mutati sunt. Nomen itaq eius. per u
iã tẽpore a multis frequentari cepiss. Qui cum
ei cibos deferrent corporis: ab eiꝰ ore in suo pecto¬
re alimenta referebant uite.
go merula uocatur cura eius faciem uolitare
cepit eĩꝙ uultu importune ĩ sistere: ita ut
capi manu poss si hanc uir sc̃s tenere uoluisset.
S signo crucis edito recessit auis. Tanta autẽ car¬
nis temptatio aui eadẽ recedente secuta est: quã¬
tam uir sc̃s nunquam fuerat ex pertus. Quãdã
namq aliquando feminam iucerat: quam ma¬
ligiius sp̃e aute mentis eius oculos reduxit. Tan¬
toq igne serui dei animũ inspeciẽ illuis ascen¬
dit ut se in eius pectore amoris flãma uix cape¬
ret: et iam pene deserere heremum noluptate uic¬
tus deliberaret. Cũ subito suꝑne gr̃e respectu ad
semet ip̃m̃ reu̾sus est:atq urticarum et ne pri¬

Expanded text:
famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali famulum, eorum multi ad pietatis gratiam a bestiali mente mutati sunt. Nomen itaque ejus per vio jam tempore a multis frequentari coepisset, qui cum ei cibum afferrent corporis, ab ejus ore in suo pectore alimenta referebant vitae. go merula vocatur, circa ejus faciem volitare coepit, ejusque vultui importune insistere, ita ut capi manu posset, si hanc vir sanctus tenere voluisset; sed signo crucis edito recessit avis, tanta autem carnis tentatio avi eadem recedente secuta est, quantam vir sanctus nunquam fuerat expertus. Quamdam namque aliquando feminam viderat, quam malignus spiritus ante ejus mentis oculos reduxit: tantoque igne servi Dei animum in specie illius accendit, ut se in ejus pectore amoris flamma vix caperet, et jam etiam pene deserere eremum voluptate victus deliberaret. Cum subito superna gratia respectus ad semetipsum reversus est, atque urticarum et vepri
Abbreviated transcription (Latin):
lium percefossa t̾rarum q̃siuit eumq latere ĩ
specu repperit. Cumq oratione fc̃a ⁊ benedicẽtes
orampotentẽ dũmi consedissent: post ducia ni¬
te coloquia is qui ad uenerat psbiter dyeit Sur¬
ge ⁊ sumainus cibum: quia lodie pascha est. Cui
uir dñi respondit dicẽs. Scio quia pascha est: qr
udere te merui. Longe quippe ab lominib posit᷑:
qr die eodem pascbalis eẽt sollempnitas ignora¬
bat. Uenerabilis autẽ pb̃r rursus asseruit dicens
ueraciter hodie resurrectionis dominice pascha¬
lis dies est abstinere te minime congruit quia
⁊ ego ad hoc nussus sum: ut dona ommpotẽtis dñi
pariter sumamus. Exuedicentes igitur dnm̃. sũp¬
serunt cibũ. Expleca itaq refectione ⁊ colloquio
ad eccłiam prb̃r recessit. Eodem quoq tẽpore. bñc
iuspecu latitantẽ etiam pastores inuenerunt
Quem dũ uestitũ pellib uit̾ frutecta ceruerẽt:
aliquã bestiam ẽẽ credidert̃. S coguoscentes d̾i

Expanded text:
sivit, eumque latere in specu reperit. Cumque oratione facta, benedicentes Dominum omnipotentem consedissent, post dulcia vitae colloquia, is qui advenerat presbyter dixit: Surge, sumamus cibum, quia hodie Pascha est. Cui vir Dei respondit, dicens: Scio quia Pascha est, quia videre te merui. Longe quippe ab hominibus positus, quia die eodem Paschalis solemnitas esset ignorabat. Venerabilis autem presbyter rursus asseruit, dicens: Veraciter hodie Resurrectionis Dominicae Paschalis dies est; abstinere tibi minime congruit, quia et ego ad hoc missus sum, ut omnipotentis dona Dei pariter sumamus. Benedicentes igitur Dominum sumpserunt cibum. Expleta itaque refectione et colloquio, ad ecclesiam presbyter recessit. Eodem quoque tempore hunc in specu latitantem etiam pastores invenerunt: quem dum vestitum pellibus inter fruteta cernerent, aliquam bestiam esse crediderunt: sed cognoscentes Dei
Abbreviated transcription (Latin):
tis lauguorẽ aecidit. S qũisĩs filiꝰ qui reciptt᷑ a deo
iiscdit᷑ flagellat᷑ desiderã. lieniri uigilans aĩe sue
custos ꝑuigri existere cupibat. Protmꝰ exũ inulicia
sclaris contẽpnit᷑ monachi iuta appent᷑ celeste re¬
guũtoto metis ĩtitu cõciscit᷑. Formidãs & mor¬
tis ꝑiculũ se minime posseuad̾e: accepto auro ⁊
argẽto palliisq ⁊ młtis inpiastialib ornam̃tis in
constructo ⁊ edificato ase mouachiria ĩdum̃ta
requirit ⁊ accipit. Fit luctꝰ igẽs aboib francoꝵ
ꝑcerib amonachis aclericis aindins agĩctis ord¬
uib utusq sex̾ ⁊ etatis: oo qd̃ ip̃oꝵ patronꝰ cos dese¬
reret. qͥͦs affabłi cõsilio dulcissimo aloqͥo cõfortare
solebat p lãgunt cũcti milites: lam̃tant᷑ unͥu̾si
cũctoꝵ militũ spes ⁊ refugiũ ab eoꝵ subtͣhebat᷑ as¬
pectib: et ip̃i p̾sidiũ tocus sue salutis ⁊ cõsolatio¬
nis a mittebant At cont cenobite xp̃i serui lidet
de c comodo tristarẽ¬

Expanded text:
s filius qui recipitur a Deo misericorditer, flagellatur, desiderans inveniri vigilans animae suae, custos pervigil existere cupiebat. Protinus enim militia saecularis contemnitur, monachalis vita appetitur, coeleste regnum toto mentis intuitu concupiscitur. Formidans ergo mortis periculum minime posse evadere, accepto auro et argento, palliisque et multis monasterialibus ornamentis, in constructo et aedificato a se loco monachalia indumenta requirit et accipit. Fit luctus ingens ab omnibus Francorum proceribus, a monachis, a clericis, a viduis, a cunctis ordinibus utriusque sexus et aetatis, eo quod ipsorum patronus eos desereret quos affabili consilio, dulcissimo alloquio confortare solebat. Plangunt cuncti milites, lamentantur univercunctorum militum spes et refugium, ab eorum subtrahebatur aspectibus, et ipsi praesidium totius suae salutis et consolationis amittebant. At contra coenobitae, Christi servi, licet de ejus incommodo tristaren
Abbreviated transcription (Latin):
testãdo ꝓfitẽtur si possibile cẽt ut apud illos corpꝰ
illiꝰ haberet᷑ qd̾̃ fieri ñ ualet: qr hoc uolũtati d̃i pla¬
cere ũ ꝯfidim᷑ tam̃ illiꝰ uenerãdũ corpꝰ penes sc̃iuua

Expanded text:
testando profitentur, si possibile esset, ut apud illos corpus testando profitentur, si possibile esset, ut apud illos corpus illius haberetur, quod fieri non valet, quia hoc voluntati Dei placere non confidimus; tamen illius venerand
Abbreviated transcription (Latin):
tia tue bonitatis diuidere ⁊ main huiꝰ ttiueris
demẽtia tua nob̃ pandere ñ dedignet᷑: quatmꝰ hec
plebs tuo nomũ smc̃s ad laudẽ gl̾e tue ⁊ ad ho¬
uorẽ huiꝰ sc̃i tru corde deuoto iunia laudũ leta cor¬
dis exuitatione ꝑsolue ualeat. Ad hãc nocẽ serui d̃i
⁊ p̾cib sc̃i sui exoratꝰ dñs: subito equoreũ mare ita
diuisumẽ: ut bauili sc̃i corporis ⁊ cũctꝰ ppłs laudã¬
do ⁊ bũdicẽdo dnm̃ dm̃ eĩ sũma laudis deuotione il¬
lud eqͦreum maris ꝑiem siccis uestigiisabsq ullo
maris ꝑicło ꝑtrãsurt. Ex quo fc̃o illd̃ dñs reiterare
dignatus est miracłim: qd̃ ꝑ moysẽ famulũ suũ fu¬
gientib filiis isrł ꝑ nedium iuare oꝑari dignatꝰ
est. Illud quoq cenobiũ młtis p̾dioꝵ suoꝵ posses¬
sionib ditatũ reddere cupiẽs: multa ĩtriusec ⁊ ex
trinsec᷑ ob sũ ꝑpetuũ memoriale largiẽdo cõtulit
Uude etiã ibidẽ dies anniũsarii ip̃ius sollempiit̾

Expanded text:
tia tuae bonitatis dividere, et viam hujus itineris clementia tua nobis pandere non dedignetur, quatenus haec plebs, tuo nomini serviens, ad laudem gloriae tuae et ad honorem hujus sancti tui corde devoto munera laudum laeta cordis exsultatione persolvere valeat. » Ad hanc vocem servi Dei et precibus sancti sui exoratus Dominus, subito aequoreum mare ita divisum est ut bajuli sancti corporis, et cunctus populus laudando et benedicendo Dominum Deum, cum summa laudis devotione, illud aequoreum maris periculum, siccis vestigiis, absque ullo maris periculo, pertransiret. Ex quo facto illud Dominus reiterare dignatus est miraculum quod per Moysen famulum suum, fugientibus filiis Israel, per medium mare operari dignatus est. Illud quoque coenobium multis praediorum suorum possessionibus ditatum reddere cupiens, multa intrinsecus et extrinsecus ob suum perpetuum memoriale largiendo contulit. Unde etiam ibidem dies anniversarii ipsius solemniter
Abbreviated transcription (Latin):
pore lũ francoꝵ regnum obtima pace a rob̾to
głoso rege guberuaretur: et eccłia dei pacis concor¬
dia repleretur. subito idem regnum maligna cõ¬
turbaturadũsitate. Unde accidit: ut quidã
huius scli uentosa nobilitate p̾diues. Arnulfus
uocitatus. comitatus officio insiguitus contra
dni. Rob̾tũ ĩ suigeret: et contra q̃ eiꝰ ditiont suh¬
iecta fore nidebantur ĩcẽdio cõcremaiet et ea ma¬
la q̃ inferre potat ĩ omnib adhiberet. Qua disor¬
dia pͥualente et cdialoli serncia p̃ eunte cenobiũ
didit. Qua de re teisticia magna ixpleti monachi
tãto carentes patrono: celen gressi regẽ srãcoꝵ
adeũt poscẽtes ut eis succurrere dignaret eiui
eis pͥsentiã sui exhibrit ñ rales. omiũ brrehar¬
clu exorando de p̾catur utcis sua uice sucerarre

Expanded text:
pore, dum Francorum regnum optima pace a Roberto pore, dum Francorum regnum optima pace a Roberto glorioso rege gubernaretur et Ecclesia Dei pacis concordia repleretur, subito idem regnum maligna conturbatur adversitate. Unde accidit ut quidam hujus saeculi, ventosa nobilitate praedives, Arnulfus vocitatus, comitatus officio insignitus, contra domnum Robertum insurgeret, cuncta quae ejus ditioni subjecta fore videbantur incendio concremaret, et ea mala quae inferre poterat in omnibus adhiberet. Qua discordia praevalente et diaboli saevitia praeeunte, coenobium rio dominio subdidit. Qua de re tristitia magna repleti monachi, tanto carentes patrono, celeri gressu regem Francorum adeunt, poscentes ut eis succurrere dignaretur. Qui eis praesentiam sui exhibere non valens, domnum Burchardum exorando deprecatur, ut eis sua vice s
Abbreviated transcription (Latin):
posliderent. S ian dieto uo ebelente steus
ppsius curaunꝰ noĩe qtũ paraus ieres extiterat
¶aber altare sc̃e marie candem posuit carculam:
cuncta q̃ in ea descripta erant abb̃i ac mouachis
tradidit. Sunt autẽ ip̃e res ñ magne s ad moclũ par¬
ue site in parisiacensi pago ñ longe acastello cor¬
lotlo s in circiitu eiusdẽ castri hoc est inuilla que
uocatur licias uillulam que dicitur biuguuuara
eo qd̃ in ibi burgundiones habitauerũt ubi habet᷑
silua cũ t̾ra arabii. Itẽ ꝓpe castrum farmarium
qd̃ nocatur toluia: cũ dimidio aripenno terre
ad edificandũ si fuerit opus. In ip̃o quoq loco:
aliquantulũ de t̾ra sc̃istepħi. Cetera uͦ sunt id
est contra castellũ sc̃ĩ exuperii: ⁊ in unon⁊ inue¬
teri corboilo ⁊ in ateias ⁊ in sẽsiaco. atq insintrio
que qui cuncta noscere cupit: in cartula siue
intestamento. Rob̾ti regis quod anno incarnati
mo fcm̃ est: aꝑte repperire ualebit. Eo igiturtẽ¬

Expanded text:
 dicto viro obeunte, filius ipsius, Alrannus nomine, qui primus haeres exstiterat, super altare sanctae Mariae eamdem posuit chartulam, atque cuncta quae in ea descripta erant abbati ac monachis tradidit. Sunt autem ipsae res non magnae, sed admodum parvae, sitae in Parisiacensi pago non longe a castello Corboilo, sed in circuitu ejusdem castri. Hoc est in villa quae vocatur Licias, villulam quae dicitur Burgunnaria, eo quod ibi Burgundiones habitaverunt, ubi habetur silva cum terra arabili. Item prope castrum farinarium, quod vocatur Tolvia, cum dimidio aripenno terrae, ad aedificandum, si fuerit opus. In ipso quoque loco aliquantulum de terra Sancti Stephani. Caetera vero sunt, id est contra castellum sancti Exuperii, et in juniori et in veteri Corboilo, et in Ateias, et in Sosiaco, atque in Sintrio. Quae qui cuncta noscere cupit, in chartula, sive in testamento Roberti regis, quod anno incarnati factum est, aperte reperire valebit. Eo igitur tem
Abbreviated transcription (Latin):
tai aureñ ꝓprio retinebat am̃o. ex cepts auyi dr
nomina nuchi innota eristũt ⁊ã mitior mĩ¬
te ueneficii ⁊ fidelitatis gra abip̃o posfidebant
Sstatutt deniq de tretum ut qui cũo fideliim
suoruim ex sins castris uellet aliquam partem
tuarum ecclic fosdatensi tribuiere ⁊ lecxra hare¬
ret licrutam dandi absꝑ iussione suor suis¬
desiorum quicquid animo libuss n nod a
quib dã sernatũ postea muta noo lar gore
sũt Seaerat autẽ cuidam suo ꝑreposi to moie

Expanded text:
prio retinebat dominio, exceptis aliis, quorum nomina mihi ignota existunt, et quae multi milites beneficii et fidelitatis gratia ab ipso possidebant. Statuit denique decretum ut quicunque fidelium suorum ex suis castris vellet aliquam partem terrarum ecclesiae Fossatensi tribuere, liberam haberet licentiam dandi, absque jussione suorum successorum, quidquid animo libuisset. Quod a quibusdam servatum, postea multa nobis largiti sunt. Dederat autem cuidam suo praeposito, no
Abbreviated transcription (Latin):
one hoc tantũ nefas perpẽtrat̃ iumon¬
te quod eidem p̾minet cum sua coniuge
laqueo suspensus ẽ. Alio quoq tempore
unico pacis itisq adu̾sario ad hortante. hii
duo comites ucodem pago milidunensi de¬
nominato sibi loco beslũ int̾ se condixerũt
Cumq ibidem aduenissent ꝓugnaq ab ut̾sq
partib acerrime preparat. p̃dictis nules
ex ñifredus soluis tunc regis dñio subdit᷑:
siuis manib ac euis potestati humiliter. se
submisit. Non eñi mos erat nec est francis:
u bello aliquo mͦ introire absq p̃sentia aut
uissu ꝓprii semoris. Humiliato engo brurehar¬
co uaid in conspectu d̃i: quatinus contra lo¬
stem suꝑbũ cermõe cordis ⁊ corporis rigide exi¬
genti metoria sibi cdaretur: in camprim ii
ri ꝯuenuit. Illis itaq in acie decertantib. di
uidicio exercitus oconis intra semet ipm cdi¬
micans magna cede ꝓst̾mtur Burchardus nͦ
ĩctũo ficincialit confidens suꝑ hostes ireuitre

Expanded text:
one hoc tantum nefas perpetratum est, in monone hoc tantum nefas perpetratum est, in monte, qui eidem praeeminet, cum sua conjuge laqueo suspensus est. Alio quoque tempore, inimico pacis lucisque adversario adhortante, hi duo comites in eodem pago Milidunensi denominato sibi loco bellum inter se condixerunt. Cumque ibidem advenissent, pugnaque ab utrisque partibus acerrime praepararetur, praedictus miles Ermenfredus, solius tunc regis dominio subditus, suis manibus ac ejus potestati humiliter se submisit. Non enim mos erat, nec est Francis, in bello aliquo modo introire absque praesentia aut jussu proprii senioris. Humiliato ergo Burchardo valde in conspectu Dei, quatenus contra hostem superbum, cervicem corporis et cordis rigide erigentem, victoria sibi daretur, in campum villconveniunt. Illis itaque in acie decertantibus, Dei judicio exercitus Odonis intra semetipsum dimicans, magna caede prosternitur. Burchardus vero, in Domino fiducialiter confidens, super hostes irrui
Abbreviated transcription (Latin):
parisii fc̃s imaginiẽ regis imposuit. scm̃ ẽ autẽ
hoc in predita urbe anno incarnationis xp̃i.
slło indictone .xii. anno uͦ regni incliti regis
Roberti. xͦii. feliciter. his ita narratis: ad nr̃m
burchardũ reflectatur scilus. Huic ergo uene¬
rando comiti instigante humani generis ini¬
mico infestus atq mimicus existebat ualde o¬
do comes: eiusq bons inuidebat actib quia
illum in aula regis sibi p̃poni atq honorari
⁊ diligi a cunctis conspiciebat. Qua de re seduc¬
tione quadam atq traditione: castrũ milidu¬
uum ei furatus est. Quod cũ didiciss: auxi¬
liante sibi rege coadunato fraucoꝵ exercitir.
muitis milib militũ cireuuauauit. Cer¬
nens itaq odo non se posse ibidẽ quietũ ma¬
uere: nec eundem castrum ꝓprio retiuere
diũo elam cum suis abiens fugiit. Bur¬
chardus uero intro gressus: propriũ rece¬
pit castrum. Galterius itaq crrus traditi¬

Expanded text:
Parisii factus, imaginem regis imposuit. Factum est autem Parisii factus, imaginem regis imposuit. Factum est autem hoc in praedicta urbe anno incarnationis Christi 1000, indictione XII, anno vero regni inclyti regis Roberti XII feliciter. His ita narratis, ad nostrum Burchardum reflectatur stylus. Huic ergo venerando comiti, instigante humani generis inimico, infestus atque inimicus existebat valde Odo comes, ejusque bonis invidebat actibus, quia illum in aula regis sibi praeponi, atque honorari, et diligi a cunctis conspiciebat. Qua de re seductione quadam atque traditione Castrum Milidunum ei furatus est. Quod cum didicisset, auxiliante sibi rege, coadunato Francorum exercitu, multis millibus militum circumvallavit. Cernens itaque Odo non se posse ibidem quietum manere, nec idem castrum proprio retinere dominio, clam cum suis abiens fugit. Burchardus vero introgressus proprium recepit castrum. Galterius vero, cujus traditi
Abbreviated transcription (Latin):
iuli etiam mͦ donationẽ fecerrnt de uilla iã
cdicta q̃ nocatur licias in predicto pago sitã
distantem a castro miliario ⁊ dimidio: quã
ce beneficio burchardi comitis ⁊ filii eius hono¬
re pontificali precduentiramaldi tenebant
quoꝵ consensu ⁊ uolantite hoc donũ fecerũt
pro et̾ne uite remuneratione ⁊ pro animaꝵ
suaum siue gelonis cui successores existebãt
atꝙ parentũ eoꝵ absolutione: cũ aduocatio¬
ne ⁊ uicarioꝵ potestate ⁊ cum cunctis que ad
ipãm aspicrunt. Donum ergo harum rerũ
super altare sc̃e marie scĩq petri apłi posuert
tenore tali ut annuatim recognitionẽ ex ip¬
sis haberent denominatã ambob nͦ ab hac
luice migrantio perpetuo haberidas possicerẽt
post hec etiam regis ad erintes p̃sentiaur. deỹ¬
cati sunt ut hec doua p̃ cepti sui auctoritate
Re Mggestionib uti p̾catus fuerat ꝑ egit. Cons¬
cripto itaꝙ testamento ac mono gramate regis
manufcõ: franco tunc cancellariꝰ. postea uͦ ep̃c

Expanded text:
etiam modo donationem fecerunt de villa jam dicta, quae vocatur Licias, in praedicto pago sita, distante a castro milliario et dimidio; quam de beneficio Burchardi comitis et filii ejus honore pontificali praecluentis Rainaldi tenebant. Quorum consensu et voluntate hoc donum fecerunt pro aeternae vitae remuneratione, et pro animarum suarum, sive G parentum eorum, absolutione, cum advocatione et vicariorum potestate, et cum cunctis quae ad ipsam aspiciunt. Donum ergo harum rerum super altare Sanctae Mariae Sanctique Petri apostoli posuerunt tenore tali ut annuatim recognitionem ex ipsis haberent denominatam, ambobus vero ab hac luce migrantibus, perpetuo habendas possiderent. Post haec etiam regis adeuntes praesentiam, deprecati sunt ut haec dona praecepti sui auctoritate rthae suggestionibus, uti precatus fuerat, peregit. Conscripto itaque testamento, ac monogrammate regis manu facto, Franco tunc cancellarius, postea vero episcopus
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ erm̃sendis dicebatur: in notuit ueligioso ten¬
toni abb̃i ac ceteris fr̃ib sui cordis secretum.
Qui grãs deo agentes in suis orationib pre¬
dictos coninges suscipiunt: sicq familiares
dei seruorum effecti sunt: attr loca sue tumĩ¬
lationis post resolittionẽ corporum accepe¬
runt. Oederunt ergo ibidem p̃diũ superias
nommatũ ayureum super flumũ sequane
situm distantẽ a castro corboilo muliario ⁊ di¬
nudio eccł̃iam quoq ⁊ uicariam ⁊ ad uocatio

Expanded text:
quae Ermensendis dicebatur, innotuit religioso abbquae Ermensendis dicebatur, innotuit religioso abbati Teutoni ac caeteris fratribus sui cordis secretum. Qui, gratias Deo agentes, in suis orationibus praedictos conjuges suscipiunt, sicque familiares Dei servorum effecti sunt, atque locum suae tumulationis post resolutionem corporum acceperunt. Dederunt ergo ibidem praedium, superius nominatum Jureum, super flumen Sequanae situm, distantem a castro Corboilo milliario et dimidio, ecclesiam quoque et vicariam, et
Abbreviated transcription (Latin):
uis cancellarius deuote ꝑ egit qui postea cõ
concedente adionorem pontificatuis mux re
urlmacensi subinatus est. Acta sũt aute rec
x sub die. xͦiii. kalendarum maiaꝵ.
Fuit etiam ip̃is dieb niles quidã egregius
potencus ⁊ diuitiis scłi ualde sublimis uene¬
randoq comiti fidis nomine ermenfredus
fideliter dõ complaere desiderans. Hic itaq
pauore et̾n supplrii ꝑt̾ritus ⁊ exemplis iã
dicti iiri religiose Inimatus: retulit ei mul¬
tum locum sibi cõnissũ diligere ac de propͥis
possessionib seuelli in eo largiri. Dep̾catus
est itaq eum: quatinus uillam quam de eius
satensi daret ita ut etiam p̾diũ sue possessi¬
onis quod auireum clicitur spontanea uolũ¬
tate simul tribueret. Ille uero qui obtabat
ut cuncti milites francoꝵ similia ꝑ agerent:
liberam illi dedit facultatẽ dandi quicquid
eius animo placitum fuiss. bemiẽs itaq: ad
sibi dilectũ pre ceteris locum cũ sua coniuge

Expanded text:
us cancellarius devote peregit, qui postea, Deo us cancellarius devote peregit, qui postea, Deo concedente, ad honorem pontificatus in urbe Belvacensi sublimatus est. Acta sunt autem haeX, sub die XIII Kal. Maiarum. Fuit etiam ipsis diebus miles quidam egregius, potentiis et divitiis saeculi valde sublimis, venerandoque comiti fidelis, nomine Ermenfredus, fideliter Deo complacere desiderans. Hic itaque, pavore aeterni supplicii perterritus et exemplis jam dicti viri religiose animatus, retulit ei multum locum sibi commissum diligere, ac de propriis possessionibus se velle in eo largiri. Deprecatus est itaque eum, quatenus villam, quam de ejus satensi daret, ita ut etiam praedium suae possessionis, quod Jureum  Jury  dicitur, spontanea voluntate simul tribueret. Ille vero, qui optabat ut cuncti milites Francorum similia peragerent, liberam dedit illi facultatem dandi quidquid ejus animo placitum fuisset. Veniens itaque ad sibi dilectum prae caeteris locum, cum sua conjuge,
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ gaudio repletus: et hoc ip̃m lilẽti aio con¬
çessit. Ip̃e quoq ince comes cingulũ militie ꝓre
xͦ ceponẽs: ⁊neocẽ cenobis monachus postmod̾
ẽ effectus atq digne finem sue complens uite:
ibidẽ obiit. sub ̃ie. xͦiiii. palendarrim apͥliũ.
seu reliquis monachis ec̃ ⁊ p̃fate eccłie mum¬
ficencie sue p̃cepto confrmauit: ꝑ qd p̃cepit
uibens ut usq in finẽ sĩi cenobite illis loci
hec oña tenerent atq plenit possicerent. nul¬
lusq rex nullus ep̃s nissis comes. aut ulla
mortaris potestas ilas res clisponere. aut ĩsus
potestate quic quã hor decernere aut delegare
psumeret s ꝑpetua soliditate in ip̃oꝵ inre cõ¬
bisterent. disponendi atꝙ faciendi ad utilrta¬
tem loci quicquid elegissent. Ut uͦ ip̃ius p̃ceꝑti¬
onis acq rolorationis edictũ ꝑcunicta cm tẽ¬
pora inmolabslẽ obtineret firmitatis iugorẽ
more regali mariu ꝓpria confirmauit: et anu¬
lisr ĩpressione ĩsigniri iussit. Quod rogeri¬

Expanded text:
 gaudio repletus, et hoc ipsum libenti animo concessit. Ipse quoque vicecomes, cingulum militiae pro Christo deponens, in eodem coenobio monachus postmodum est effectus, atque digne finem suae complens vitae, ibidem obiit sub die XIV Kalend. Aprilium. seu reliquis monachis, fecit, et praefatae ecclesiae munificentiae suae praecepto confirmavit; per quod praecepit jubens ut, usque in finem saeculi, coenobitae illius loci haec omnia tenerent atque pleniter possiderent, nullusque rex, nullus episcopus, nullus comes, aut ulla mortalis potestas illas res disponere aut in sua potestate quidquam horum decernere aut delegare praesumeret; sed perpetua soliditate in ipsorum jure consisterent, disponendi atque faciendi ad utilitatem loci quidquid elegissent. Ut vero ipsius praeceptionis atque roborationis edictum per cuncta aevi tempora inviolabilem obtineret firmitatis vigorem, more regali manu propria confirmavit, et annuli sui impressione insigniri jussit. Quod Rogeri
Abbreviated transcription (Latin):
re: subiungam. Quadam die cum fr̃ib adagri
opera fuerat egressus. Quidã uero rusticus de fũc¬
ti filii corpus inulnis ferens orbitatis luctu estu¬
ãs ad monast̾iũ uenit: benedictũ patrẽ q̃siuit. eu
cũ dictũ eẽt quia idem pat̾ cũ fr̃ib mnagro mora¬
retur: protinus aute monastii ianuam corpus ex¬
tincti filii proiecit: et dolore turbatus ad inuenien¬
dum uenerabilem patre se se concitus incursum
dedit. Cadem uero hora: uir dei ab agri opere iã cũ
fr̃ib reu̾tebatur. Quẽ mox ut orbatus rusticus as¬
pexit clamare cepit. Redde filiũ meũ: redde filiũ
meũ . uir autẽ dñi inhac uoce substitit dicẽs. Nun¬
quid ego tibi filium tuũ abstulr:. Cui ille respon¬
dit Mortuus est ueni ⁊ resuscita eũ. Qd̃ mox ut d̾i
famuius audiuit ualde contristatus ẽ dicẽs. Recedi¬
mus portarẽ: At ille quẽ minius cogebat color ĩ
sua peticione ꝑstitit: uirans qd̃ non recederet ni¬

Expanded text:
re, subjungam. CAre, subjungam. CAopera fuerat egressus. Quidam vero rusticus defuncti filii corpus in ulnis ferens, orbitatis luctu aestuans, ad monasterium venit, Benedictum patrem quaesivit. Cui cum dictum esset quia idem Pater cum fratribus in agro moraretur, protinus ante monasterii januam corpus exstincti filii projecit, et dolore turbatus, ad inveniendum venerabilem Patrem sese in cursum concitus dedit. Eadem vero hora vir Dei ab agri opere jam cum fratribus revertebatur. Quem mox ut orbatus rusticus aspexit, clamare coepit: Redde filium meum, redde filium meum. Vir autem Dei in hac voce substitit, dicens: Nunquid ego filium tuum tibi abstuli? Cui ille respondit: Mortuus est, veni, resuscita eum. Quod ut mox Dei famulus audivit, valde contristatus est, dicens: Recedimus portare? At ille, quem nimius cogebat dolor, in sua petitione perstitit, jurans quod non recederet, ni
Abbreviated transcription (Latin):
la lpminũ festinatione potuissent. Cũq is qui
ligatus uenerat cepiss subito astare solutus ad
tante potestatis ium tremefẽs zalla adterram
corruit ⁊ cernic̃e crudelitatis rigide ad eius uesti¬
gia in cliuans orationib se illiis cõmendauit
Nir aut̃e sõs alectione minime surrexit: s uoca¬
tic fr̃ib eñ introrsus tolli ut benedictonẽ accipe¬
ret p̾cepit. Quẽ ad se reductũ: ut atante cruceli¬
tatis insama quiescere deberet admonuit. Qui
fractus recedẽs nichil ulterius petere arustico p̃¬
deo familiarius seruiunt aliquãdo mira face¬
re etiam ex potestate possũt. Qui em̃i ferocitatẽ
gothi t̾ribilis sedẽs repressit. lora uero nodosq
ligature q̃ innocentis brachia astrinxerant ocłis
dissoluit: ip̃a miracłi celeritate indicat qr ex po¬
testate acceperat habere qd̃ fecit. Rursũ quoꝙ
quale quantumq miracłm orando ualuit obtine¬

Expanded text:
la hominum festinatione potuissent. Cumque is qui la hominum festinatione potuissent. Cumque is qui ligatus venerat, coepisset subito adstare solutus, ad tantae potestatis vim tremefactus Zalla ad terram corruit, et cervicem crudelitatis rigidae ad ejus vestigia inclinans, se orationibus illius commendavit. Vir autem sanctus a lectione minime surrexit, sed vocatis fratribus, eum introrsus tolli, ut benedictionem acciperet, praecepit. Quem ad se reductum, ut a tantae crudelitatis insania quiescere deberet, admonuit. Qui fractus recedens, nil ulterius petere a rustico prDeo familiarius serviunt, aliquando mira facere etiam ex potestate possunt. Qui enim ferocitatem Gothi terribilis sedens repressit, lora vero nodosque ligaturae quae innocentis brachia astrinxerant, oculis dissolvit, ipsa miraculi celeritate indicat, quia ex potestate acceperat habere quod fecit. Rursum quoque quale quantumque miraculum orando voluit obtine
Abbreviated transcription (Latin):
suas benedicto dei famulo cõmendasse pro fes¬
sus ẽ ut clum hoc atorquente creditur suspen¬
sa interim crudelitate aduitã hore raperentur
Tunc idem zalla cessaint rusticũ affligere s
euis brachia loris fortibz astringens ante equũ
suũ cepit impellere: ut quis eẽt benedictus qͥ
euis res susceperat demonstraret. Quẽ ligatis
brachiis rusticus antecedẽs dux̃ ad sc̃i uiri mo¬
nast̾ium eũq ante ingressum celle solum sedẽ¬
tem repperit ⁊ legentẽ. sicem autẽ subsequenti
⁊ seuienti ⁊ alle: rusticus dixit. Ccre iste est de qͦ
ge: ⁊ res istuis rustici redde quas accepisn. Ad
cuius uocem uir dei protinus ocłos Leuaint alectio¬
ne eumq utuitꝰ mox etiam rusticũ qui ligat᷑ tene¬
batur atrendit. Ad cuiꝰ brachia dũ ocłos de flexiss
nuro mͦ tanta se celeritate ceperũt iuligata bra¬
chiis lora deuoluere ut dissolii tã concite nul¬

Expanded text:
suas Benedicto Dei famulo commendasse professuas Benedicto Dei famulo commendasse professus est, ut dum hoc a torquente creditur, suspensa interim crudelitate ad vitam horae raperentur. Tunc idem Zalla cessavit rusticum tormentis affligere, sed ejus brachia loris fortibus astringens, ante equum suum coepit impellere, ut quis esset Benedictus qui ejus res susceperat demonstraret. Quem ligatis brachiis rusticus antecedens, duxit ad sancti viri monasterium, eumque ante ingressum cellae solum sedentem reperit et legentem. Eidem autem subsequenti et saevienti Zallae rusticus dixit: Ecce iste est de quosurge, et res istius rustici redde quas accepisti. Ad cujus vocem vir Dei protinus oculos levavit a lectione, eumque intuitus, mox etiam rusticum qui ligatus tenebatur, attendit: ad cujus brachia dum oculos deflexisset, miro modo tanta se celeritate coeperunt illigata brachiis lora devolvere, ut dissolvi tam concite nul
Abbreviated transcription (Latin):
obiuã fc̃s est cornui ⁊ trepedicam ferẽs. Quẽ cum
requisiss dicẽs ubi uadis ille respondit. Eoe ad
frẽs uado: pocionẽ eis dare. Itaq ꝑrexit uenera¬
bilis benecdictus adorationem. Qua completa cõ¬
citus rediit. Malignus uero sp̃s unũ semorẽ
monachum iuenit aquã harientẽ in quo sta¬
tun ingressus ẽ. eũq int̾ram proiecit ⁊ uehemẽ¬
tissime uexauit. Quẽ cũ iuir di ab oratione redi¬
ens tam crudeliter uexari conspiceret: ei solum¬
modo alapã dedit & malignum ab eo spm̃ pro¬
tinus excussit ita ut redire ad eũ ulterius non
fuit arriane: qui totile regis coꝵ tẽporib cõtra
catholice ecclie religiosos uiros arcore immanis¬
sĩme crudelitatis exarsit ita ut quisquis clericus¬
ul mouachus aute faciem eius aduenissz ab
eius manib uinus nullo modo exiret. Qua¬
dam uero clie auaricie sue estu succensus in
rapinam rerum iuhians: dũ quendã rusticũ

Expanded text:
obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum obviam factus est, cornu et tripedicam ferens. Quem cum requisisset, dicens: Quo vadis? ille respondit: Ecce ad fratres vado potionem eis dare. Itaque perrexit venerabilis Pater Benedictus ad orationem; qua completa concitus rediit. Malignus vero spiritus unum seniorem monachum invenit aquam haurientem, in quem statim ingressus est, eumque in terram projecit, et vehementissime vexavit. Quem cum vir Dei ab oratione rediens tam crudeliter vexari conspiceret, ei solummodo alapam dedit, et malignum ab eo spiritum protinus excussit, ita ut ad eum redire ulterius non fuit Arianae, qui Totilae regis eorum temporibus, contra catholicae Ecclesiae religiosos viros ardore immanissimae crudelitatis exarsit; ita ut quisquis ei clericus monachusve ante faciem venisset, ab ejus manibus vivus nullo modo exiret. Quadam vero die avaritiae suae aestu succensus, in rapinam rerum inhians, dum quemdam rusticum