comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
turbatione ł in passionibus pote oboriuntur. Nihiloq: minꝰ quȩ diuinis potestatib:
consulentib: p̃monstrantur. uel &iã poene loco obdelictum aliqđ formata in atrocẽ
& horridam faciem: Consentit huc platonico dogmati hebraica philosophia apellant
uariȩ illi quippe ut sõnium. &itemuisum tumadmonitionẽ. &iã expectaculum. Nihiloq
minus reuelationem.: Sonium quidem quod exreliquus cõmonitionum animȩ diximꝰ
oboriri : Visũuͦ qđ ex diuna uirtute legatur: ad monitionẽ cũ angelicȩ bonitatis c̃silus regi¬
muratq: admonemur : spectaculum ut cumiugilantib: offertse uidendam cȩlestis potestas
cdareiubens quid aut ꝓhibens forma & uocemirabili : Reuelationẽ quotiens ignorantib
sortem futuram ĩminentis exitus sec retapanduntur : De sõnuꝰ satis dictũ : sermo nunc ipse
c̃siderandus : atuͦ simula crorũ ĩ quit que ĩspeculis oboriuntur : doc& nunc illã uisus rationẽ quae

Expanded text:
rbatione uel in passionibus positae - oboriuntur; nihiloque minus quae diuinis potestatibus consulentibus praemonstrantur uel etiam poenae loco ob delictum aliquod formata in atrocem et horridam faciem. Consentit huic Platonico dogmati Hebraica philosophia; appellant quippe illi uarie, ut somnium et item uisum tum admonitionem, etiam spectaculum nihiloque minus reuelationem: somnium quidem quod ex reliquiis commotionum animae diximus oboriri; uisum uero quod ex diuina uirtute legatur; admonitionem cum angelicae bonitatis consiliis regimur atque admonemur; spectaculum ut cum uigilantibus offert se uidendam caelestis potestas clare iubens aliquid aut prohibens forma et uoce mirabili; reuelationem quotiens ignorantibus sortem futuram imminentis exitus secreta panduntur. De somniis satis dictum; sermo nunc ipse considerandus. «At uero simulacrorum, inquit, quae in speculis oboriuntur...» Docet nunc illam uisus rationem, quae
Abbreviated transcription (Latin):
lauerintinmu ner euitȩ secundeus periorem congruamq: morib: &unstitu to uitã futuram:
Si quidem exuirili sȩxa trans eant in feminȩ formam: quȩui tã meliarem temperantẽ q dele¬
geritadmeli erem fortun amreuocabit᷑ : Porro side teriorfactaenti deteriusq uiu& propt̃ nu¬
miã corporis amplexationemuitaedestinabit᷑ in felitiori quo adusq ad ferȩnaturȩ ꝑueniat
immani tatẽ. Empedodes tam̃ pythagoram secutus ait easñ naturammodo a grestem & feram
sortiri sed etiam formasuari a scũita dic̃ Namq ego lã dũ uiaci puer & solida arbo sȩtales & gxun¬
ipse aliis testat᷑ uersib: ꝗb: abstinerioporterecesset animalib:: motatosobolis mactatpat̃ im¬
piusartus disepulũ libansseua p̃cet̃rita mehostialuctifica funesta t᷑ dapeme sanatus

Expanded text:
lauerint in munere uitae secundae asperiorem congruamque moribus et instituto uitam futuram, siquidem ex uirili sexu transeant in feminae formam, non quo ipsa anima gerit, ad meliorem fortunam reuocabitur; porro si deterior facta erit deteriusque uiuet, propter nimiam corporis amplexationem uitae destinabitur infeliciori, quoad usque ad ferae naturae perueniat immanitatem. Empedocles tamen Pythagoram secutus ait eas non naturam modo agrestem et feram sortiri sed etiam formas uarias, cum ita dicit: Namque ego iamdudum uixi puer et solida arbos, ales et ex unipse aliis testatur uersibus quibus abstineri oportere censet animalibus: Mutatos subolis mactat pater impius artus dis epulum libans. Saeua prece territa mente hostia, luctifica funestatur dape mensa. Natus
Abbreviated transcription (Latin):
ropares singulasq: singulis cõparauit : ea sdẽq uehiculis cõpetentib: suꝑ impositas
uniuersȩ reinaturã spectare iussit. legesq ĩ mut abiliꝰ decretidocuit . ostendens ꝓpͥ
ma qͥdẽ generatio uni formis in õnib: eiusdẽq ordinis essec futa. nec ui cõpecens
iustũ aliqua ex parte a seminuer& : Oportebat porro satas ea scertis legitimisq
tẽporũ uicib piȩnationis animaliũ quae qͣ p̃t̃ ceteras aninintes dm̃ suscipiat affer¬

Expanded text:
ro pares singulasque singulis comparauit easdemque uehiculis competentibus superimpositas uniuersae rei naturam spectare iussit legesque immutabilis decreti docuit ostendens, quod prima quidem generatio uniformis in omnibus eiusdemque ordinis esset futura, ne cui competens iustum aliqua ex parte a se minueretur. Oportebat porro satas eas certis legitimisque temporum uicibus piae nationis animalium quaeque praeter caeteras animantes deum suspiciant affer
Abbreviated transcription (Latin):
militudinẽ facta est. Sednimirũ fi& hoc manifestius in aliqua similitudine & conparatio¬
ne consideratũ. Vt enĩ insimulacro capito lini iouis est una species ebous. Estenĩ alia

Expanded text:
militudinem facta est. Sed nimirum fiet hoc manifestius in aliqua similitudine et comparatione consideratum. Vt enim in simulacro Capitolini Iouis est una species eboris, est item alia
Abbreviated transcription (Latin):
utid qđ erit quhi lommino peq uspiã gontiũsit : Vnaigit᷑ hȩcratio ost iuocta quãposse ariscotoles puitat
offactus quȩcunc ta possibilitate donaetoieẽ . Prȩsuptaeoꝵ existentia c̃tomplatione posibilitatis ut cũ

Expanded text:
ut id quod erat nihil omnino neque uspiam gentium sit. Vna igitur haec ratio est iuxta quam posse Aristoteles putat effectus. Quae cuncta possibilitate dicuntur esse praesumpta eorum existentia contemplatione possibilitatis, ut cu
Abbreviated transcription (Latin):
siue orientalis seu occiduaeritilla secessio dieb fere quingentis octoginta
& quattuor a didinquo pridem fuerat ł .e. ł I. remeare : ut sit perspicuũ
totum obirecirculum suũ qͥ ÷ A .e. zN. memoratam stellã memorato m imero
dierum. ita ut maiorem quidem discessionis ambitum qͥ: ab eo is ad occidu a
hoc est I Ae. qua dringentis quadraginta octo ꝑ agretdiebus. minorem
uero dep̃s sioremq: idest e ⁊N. reliquis centum triginta & trib maximȩ

Expanded text:
siue orientalis seu occidua erit illa secessio, diebus fere quingentis octoginta et quattuor ad id in quo pridem fuerat uel Ε uel Η remeare, ut sit perspicuum totum obire circulum suum, qui est ΔΕΖΗ, memoratam stellam memorato numero dierum, ita ut maiorem quidem discessionis ambitum, qui est ab eois ad occidua, hoc est ΗΔΕ, quadringentis quadraginta octo peragret diebus, minorem uero depressioremque, id est ΕΖΗ, reliquis centum triginta et sex, maxim
Abbreviated transcription (Latin):
rentiã rationẽ ñ hab& : Simplexergo ẽ rerũ origonechab& qualitatẽ : Nam sid&urei qualitas
erit opinor compositũ quiddamexmateria & accidenti : Omã quippe huius generis st̃ quȩ
habent qualitatẽ : Igit᷑ si ne qualitate & nũ & quoq in itiũ ẽẽ si çꝓbatur : Namsinon &nũ
ex aliquotempr̃ sit necesse est : Si hocitaerit causa quoq: si c p̃cedat ortũeius necesseefc: I taerit
initio aliquid antiquius sed hoc absurdũ ÷ in itiũ initii suspicari &na. Est igit᷑ origorerũ
ea demq in mortalis : nãsio o ciduaeritei conditio interit᷑ neq enĩ in simplex aliꝗd neq

Expanded text:
rentiam rationem non habet. Simplex ergo est rerum origo nec habet qualitatem; nam si detur ei qualitas, erit, opinor, compositum quiddam ex materia et accidenti — omnia quippe huius generis sunt quae habent qualitatem: igitur sine qualitate. Aeternum quoque initium esse sic probatur. Nam si non aeternum, ex aliquo tempore sit necesse est; si hoc ita erit, causa quoque cur sit praecedat ortum eius necesse est: ita erit initio aliquid antiquius. Sed hoc absurdum est initium initii suspicari: aeterna est igitur origo rerum eademque immortalis. Nam si occidua, deerit ei condicio interitus, neque eni
Abbreviated transcription (Latin):
humorem recipiente. globos complent munitos tegmine palpebrarũ. ex quo appellant᷑ orbes :
Parro quod ex una sede progrediantur luciferȩ semitȩ doc& quidẽ sectio principalitor:
pihil hominus tamen iptellegitur exeoquoq quodutq oculus moueatur una Nec alter
sine altero moueri queat: Oculi porro ipsius continentiã inquattuor membranis seu
tunicis notauerunt: disperili soliditate: quarum differentiã propri& atẽq siquis prose¬
quiuelit maiorem proposita materia suscipi& laborem. : Interim uerbis platonis ex¬
positisi & quasit iphis naturaliũ arcanorũ conprehensio atq expressio consideremus:

Expanded text:
humorem recipiente, globos complent munitos tegmine palpebrarum, ex quo appellantur orbes. humorem recipiente, globos complent munitos tegmine palpebrarum, ex quo appellantur orbes. Porro quod ex una sede progrediantur luciferae semitae, docet quidem sectio principaliter, nihilo minus tamen intellegitur ex eo quoque quod uterque oculus moueatur una nec alter sine altero moueri queat. Oculi porro ipsius continentiam in quattuor membranis seu tunicis notauerunt disparili soliditate; quarum differentiam proprietatemque si quis persequi uelit maiorem proposita materia suscipiet laborem. Interim uerbis Platonis expositis et quae sit in his naturalium arcanorum comprehensio atque expressio consideremus
Abbreviated transcription (Latin):
dendam sanae naturae sollertiã. artus humani corporis facta mẽ bro¬
rum ex sectione rimati sunt quod existimabantaltademũ sesuspitionib:
atq: opinionib: certiores futurossi tã rationiui sus quãui sui ratio conciner& :
Demonstranda igit᷑ oculi natura ẽ : Dequa cũ pleriq alii. tam¬
ł tum
alcmeus crotoniensis inphisios
exercitatus. quiq primus exsactionem ad gredi est ausus & callis tenes aristotelis
auditor & herophilus. multa & preclara inlucẽ ꝓtulerunt. duas essẽ augusttas semitasq
a cerebri sede inquaest sita potestas animȩ suma & principalisi ad oculorũ cauennas meent
Naturalem sp̃m continentes. quȩcũ ex uno ipitio eadẽq radice progresse aliquantis percon¬
iunctȩ sunt in frontis intimis separatȩ biuii specie. perueniant adocularũ concauas sedes.
quasuper ciliorũ obliqui tramites parriguntur. sinuateq illic tunicarũ gremia Naturalẽ

Expanded text:
dendam sanae naturae sollertiam artus humani corporis facta membrorum exectione rimati sunt, quod existimabant ita demum se suspicionibus atque opinionibus certiores futuros, si tam rationi uisus quam uisui ratio concineret. Demonstranda igitur oculi natura est de qua cum plerique alii tum Alcmaeo Crotoniensis, in physicis exercitatus quique primus exectionem aggredi est ausus, et Callisthenes, Aristotelis auditor, et Herophilus multa et praeclara in lucem protulerunt: duas esse angustas semitas quae a cerebri sede, in qua est sita potestas animae summa et principalis, ad oculorum cauernas meent naturalem spiritum continentes; quae cum ex uno initio eademque radice progressae aliquantisper coniunctae sint in frontis intimis; separatae biuii specie perueniant ad oculorum concauas sedes, qua superciliorum obliqui tramites porriguntur, sinuataeque illic, tunicarum gremio naturalem
Abbreviated transcription (Latin):
dore inlufris exẽpli iub& concipere animo &infingene cogitatione opificẽ exuno eodẽq: auro
innumeras sine intermissione formantẽ figuras modo piramidis &exea mox acta hedridictoq
citus i quos a edri &itẽ cibis pecies. C&erasidem trungulorũ quadratorũ. YmRydi. circuli
Iunc siquis electaquilib& figura querat quid illud sit aurũ eẽ responderi oporter&: cens&.
Nesipỹ ramidẽ idẽ eẽ res ponsũst illa in aliã figurã mox &int̃ipsa uerbares ponsionis migran¬
te qui sicres ponderit mentiatur: eodẽ igitur modo necignẽ qui est prramoides ignẽ cẽ
res pondebimus sed uel ignitã siluaẽ patẽ ueligneã qualitatẽ. nec octa hedrũ sed spirabilem siluã
nec i quosa hedrũ nec dbũ sed humectã hanc. ter renã illã siluȩ soliditatẽ: nec uero putandũ ẽ
agere nunc platonẽ de nomine̾ ꝓpri&ate quin potius dareoperã ut as sues camus: sinceram

Expanded text:
dore illustris exempli, iubet concipere animo et infingere cogitatione opificem «ex uno eodemque auro innumeras sine intermissione formantem figuras», modo pyramidis et ex ea mox octahedri dictoque citius icosahedri et item cubi species, ceteras item triangulorum, quadratorum, hemicycli, circuli: tunc, «si quis electa qualibet figura quaerat», quid illud sit, aurum esse responderi oportere censet ne, si pyramidem esse responsum sit, illa in aliam figuram mox et inter ipsa uerba responsionis migrante qui sic responderit mentiatur. Eodem igitur modo nec ignem, qui est pyramoides, ignem esse respondebimus, sed uel ignitam siluae partem uel igneam qualitatem, nec octahedrum, sed spirabilem siluam, nec icosahedrum nec cubum, sed humectam hanc, terrenam illam siluae soliditatem. Nec uero putandum est agere nunc Platonem de nominum proprietate, quin potius dare operam ut assuescamus sinceram
Abbreviated transcription (Latin):
sed hoc rationem ñ hab& : Opor t&igitur semꝑ malore mẽẽ inlustrantẽ globũ
hisq: inluminantur¬
nens hacum̃ ibidẽq finta ⁊̃ f̃ & õp̃ radus porrectis in altũ & c̃tingentib: sein¬
um bres pecies conoidesert : Quia igitur hi ppartus in eo opere qđ scribit᷑ derecessib:
atq int̃ uallis solis & lunȩ do c& mnagnitudinẽ solismille octingentis oc toginta partib:
potiorẽ eẽ quã terrã demũ iuiginti septẽ partib: potiorẽ eẽ quãlunã : multoq
solẽ altiorẽ eẽ quã luna sit appar& : Vmbrã terre conisimilẽ effici. Qui ppe
radiisolis .z .s÷. &itẽ õp̃. angustantie iuxtadiame trũ terrȩ. Ñ p̃ & dextraleua¬
q: omã inluminant : terra iͦ obiec talum nisolis circumfluente se in lumi¬
ne umbram efficit adiame trisui latitudine in angustiam prouectam
& usq ad finem ultimum angustiarum ad tenuatam : Quãcũ inciderit

Expanded text:
Sed hoc rationem non habet; oportet igitur semper maiorem esse illustrantem globum Sed hoc rationem non habet; oportet igitur semper maiorem esse illustrantem globum quae illuminanturnens in acumen ibidemque finita, ΞΠ et ΟΡ radiis porrectis in altum et contingentibus se inumbrae species conoides erit. Quia igitur Hipparchus, in eo opere quod inscribitur De secessibus atque interuallis solis et lunae, docet magnitudinem solis mille octingentis octoginta partibus potiorem esse quam terram, terram demum uiginti septem partibus potiorem esse quam lunam multoque solem altiorem esse quam luna sit, apparet umbram terrae coni similem effici. Quippe radii solis ΞΠ et item ΟΡ angustant se iuxta diametrum terrae ΠΡ et dextra laeuaque omnia illuminant; terra uero obiecta lumini solis, circumfluente se lumine, umbram efficit a diametri sui latitudine in angustiam prouectam et usque ad finem ultimum angustiarum attenuatam. Quam cum inciderit
Abbreviated transcription (Latin):
li distantia merito : quia circuli ã g̃ diam& rus circuli t̃ã diam&ro aequalis
ẽ : idẽ radii crescant in altumȩrit ã Fẽ radios radio G̃ã zdistans aequa¬
lirigore hoc est sine inclinatione : & t ẽ ergo ad ũ sum A g radium sine
indinatione distabit & ut̃q radius in ĩ mensum lic& auotus aequalicros¬
c& rigore nec eorum cacumina c̃iungenturumquã ł contingent se in¬
uicem : Quodcum ita sit dubium nonest ã sphere umbrã inesfigiẽ crlindri
hano speciẽ mutari &iam sicrescat umbra in bim̃ sum : nã cũ sitmaior k̃ ã diame¬
trus N ẽ diam&ro pro fectotam H̃ UÑ radiusquã ẽ ã tł inm̃sũ porrecti
latiorẽ quo plus crescent effigiunt O patitatẽ ergo siue umbra crlindro eis¬
desseu calathoi deserit c̃tingat necesse ÷ ut multȩ stellȩq: ẽsu pranos immine bt̃
ꝑ noctem nonuideantur a nobis hac autilla alia umbris obiectis & obstantib:

Expanded text:
li distantia. Merito, quia circuli ΑΒ diametrus circuli ΓΔ diametro aequalis li distantia. Merito, quia circuli ΑΒ diametrus circuli ΓΔ diametro aequalis est. Idem radii crescant in altum: erit ΑΓΕ radius radio ΒΔΖ distans aequali rigore, hoc IMG 18 est sine inclinatione; et ΓΕ ergo aduersum ΔΖ radium sine inclinatione distabit et uterque radius in immensum licet auctus aequali crescet rigore nec eorum cacumina coniungentur umquam uel contingent se inuicem. Quod cum ita sit, dubium non est ΓΔ sphaerae umbram in effigiem cylindri hanc speciem mutari, etiamsi crescat umbra IMG 19 in immensum; nam cum sit maior ΚΛ diametrus ΗΘ diametro, profecto tam ΗΚΜ radius quam ΘΛΝ in immensum porrecti latiorem, quo plus crescent, effigiant opacitatem. Ergo siue umbra cylindroides seu calathoides erit, contingat necesse est ut multae stellae quae supra nos imminebunt per noctem non uideantur a nobis, hac aut illa alia umbris obiectis et obstantibus.
Abbreviated transcription (Latin):
Si uͦ non ad perpendiculum co&us eorũ facterit sed prolixitas quidẽ ĩ t̃ual
lierit. latera porro auigore declinabt̃ aliquatenꝰ . Ita ut alt̃ ignium ad
a quilonem alt̃ uͦ ad austrũ uergat obscuratio nulla fi&s
Lunȩ uero siue defectio sic demonstratus quod quidẽ cum incur reritumbram
t̃rȩ deficere uideat᷑ c̃stat apudom̃s : Sed curñ sem ꝑ aut om̃ib: mensibus. hoc dicen¬
dũ : igniũ lucẽ p̃bentiũ radii directi ferunt᷑ umbras obiectoꝵ corporũ forman¬
tes inuarias figuras. Ergo cumignis lucẽ pbens ae qualiserit corpori ex quo
emicant umbrȩ sitamignis quã corporis globosa&erit forma: umbre nascen¬
tur hmodum cylindri ut puta sit lucẽ afferens &luminans. AG
quodi inluminat᷑ t̃ ã haec uero ae qualia st̃ & globosa ut roq: ꝑ spicuũ est
radios unim ã t̃ alterũ G̃ã in directũ ex altatos iuxtase eẽ poritosã equa¬

Expanded text:
Si uero non ad perpendiculum coetus eorum factus erit, sed prolixitas quidem interualli Si uero non ad perpendiculum coetus eorum factus erit, sed prolixitas quidem interualli eadem erit, latera porro a rigore declinabunt aliquatenus ita ut alter ignium ad aquilonem, alter uero ad austrum uergat, obscuratio nulla fiet. uero labor siue defectio sic demonstratur. Quod quidem, cum incurrerit umbram terrae, deficere uideatur, constat apud omnes, sed cur non semper aut omnibus mensibus hoc dicendum. Ignium lucem praebentium radii directi feruntur umbras obiectorum corporum formantes in uarias figuras. Ergo cum ignis lucem praebens aequalis erit corpori ex quo emicant umbrae, si tam ignis quam corporis globosa erit forma, umbrae nascentur in modum cylindri. Vt puta sit lucem afferens et luminans ΑΒ, quod uero illuminatur ΓΔ, haec uero aequalia sint et globosa utraque: perspicuum est radios, unum ΑΓ, alterum ΒΔ, in directum exaltatos iuxta se esse dispositos aequa
Abbreviated transcription (Latin):
Quippe sol subipsã librã medie tatis signiferi omĩs modicodicat᷑ ferrideflexior a d dimidiũ
fere mom̃tũ declinans ł ina ustrũ ł in a qͥlonẽ : atuͦꝰ lunautas seuerat hi ppartꝰ docem
ut rimq mom̃tis deuia repperit᷑ : lgitur siut rosq: orbe sepi pedos idẽ planos & sine
ulla soliditate tã solisquã lunȩ c̃sideremꝰ animoposito sad ũiũse ita direota positione. ut
una ꝑ medios orbes ductal in easpina duob: planis orbib: insigma terit diam & ros
amborum eadem linea & euis summa pars scindens ꝓximum circulum cata¬
bibaton appellatur : imna uero sequens aeque sulsum uersummalorẽ
orbem anabibaton: Quare sicȩtus solis & lunȩ fi&s directus & uelut
ad perpendiculi destinationẽ ut pote proximis sibi factis ex concussu
corporibus. obici& se ante ui sum nr̃m & obstabit angustum uidendi obsi¬
dens tramitem luna. lucẽq: solis a nob̵ arc&minorlic& multomalorẽ obce¬
cȩcans ob directũ. propt̃ eaq. angustũ oculorum nr̃orum tramitem :

Expanded text:
Quippe sol sub ipsam libram medietatis signiferi omnis modico dicatur ferri deflexior ad dimidium fere momentum declinans uel in austrum uel in aquilonem, at uero luna, ut asseuerat Hipparchus, decem utrimque momentis deuia reperitur. Igitur si utrosque orbes epipedos, id est planos et sine ulla soliditate, tam solis quam lunae consideremus animo, positos aduersum se ita directa positione ut una per medios orbes ducta linea spinam duobus planis orbibus insigniat, erit diametrus amborum eadem linea et eius summa pars scindens proximum circulum catabibazon appellatur, ima uero secans aeque sursum uersum maiorem orbem anabibazon. Quare si coetus solis et lunae fiet directus et uelut ad perpendiculi destinationem, utpote proximis sibi factis ex concursu corporibus, obiciet se ante uisum nostrum et obstabit angustum uidendi obsidens tramitem luna, lucemque solis a nobis arcet, minor licet multo maiorem obcaecans ob directum proptereaque angustum oculorum nostrorum tramitem.
Abbreviated transcription (Latin):
uł antiquis simũ fundam̃tũ earũ suaptenatura si neuultu & informẽ ut puta uesuurũ forrũ
oporis cẽ fundam̃tũ. ut mundi fore meritodicat᷑ atq existiment᷑ essentia siluã uero c̃templatione
opificis dictã qđ eã fingat acform& : deinde tenohancipsã essentiã finitã eẽdicit unã q eã com

Expanded text:
uel antiquissimum fundamentum earum, suapte natura sine uultu et informem, ut puta aes, aurum, ferrum, uel antiquissimum fundamentum earum, suapte natura sine uultu et informem, ut puta aes, aurum, ferrum, operis esse fundamentum, ut mundi fore merito dicatur atque existimetur essentia, siluam uero contemplatione opificis dictam, quod eam fingat ac formet. D
Abbreviated transcription (Latin):
alus corpulentiores quarũtam̃ exordiũ fore unã quandã antiquiorẽ communẽ omniũ siluã atq
ut statua quȩ cũ sit formatũ corpus: hab&tam̃ subiectã sibi aeris antiꝗorẽ substantiã sic aos in forme
corpꝰ cõpostam̃ qualitatis haberedicunt subiectã pȩreuntẽ substantiã eãq eẽ corpꝰcoheronssine
qualitate patibile totũ & cõmut abile qđ siluã simul essentiã appellant Acten definiente s essentia
& silua ẽ qđ subiac& corpori cuncto uł ex quo cuncta st̃ corpora uł inquo ꝓueniunt rerũ sensibiliũ
cõmutatione sipsostatu ꝓpriomanente : itẽ qđ subditũ ẽ corporib: qualitates habentibus i psũ
exnatura psa si ne qualitate : pleriq tam̃siluã separant ab essentia ut reno&crisifussiluã quip¬
pedicunt eẽ id qđ ẽ subis omnib: quȩ habent qualitates : essentiã uero primã rerũ omniũ siluã

Expanded text:
aliis corpulentiores, quarum tamen exordium fore unam quandam antiquiorem communem omnium siluam. Atque aliis corpulentiores, quarum tamen exordium fore unam quandam antiquiorem communem omnium siluam. Atque ut statua quae, cum sit formatum corpus, habet tamen subiectam sibi aeris antiquiorem substantiam, sic aes informe corpus, compos tamen qualitatis, habere dicunt subiectam praeeuntem substantiam eamque esse corpus cohaerens sine qualitate, patibile totum et commutabile, quod siluam, simul essentiam appellant hactenus definientes: «Essentia et silua est quod subiacet corpori cuncto, uel ex quo cuncta sunt corpora, uel in quo proueniunt rerum sensibilium commutationes ipso statu proprio manente, item quod subditum est corporibus qualitates habentibus, ipsum ex natura propria sine qualitate». Plerique tamen siluam separant ab essentia, ut Zeno et Chrysippus. Siluam quippe dicunt esse id quod est sub his omnibus quae habent qualitates, essentiam uero primam rerum omnium siluam
Abbreviated transcription (Latin):
corporeeroi spetiẽ dominimũ grande qđ sit silua : p̃orgotria sed duo hȩcerunt initia inqđ speties
&lsilua quã ait exnatura pulla haboro sustantiã aut sinquit gande hecminmũ catentias saties
ortũsiluereiciunt quin potius i psã & dm̃ duo totius reisumunt initia : Dm̃ũt opificõ siluã ut que
operationi subiciat᷑ unaꝗdem essentia p̃ditos facientẽ & qđ sit acpatit᷑ quȩ enĩ corpꝰ eẽ : diuersa uero
uirtute quia faciat dm̃ qr fiat siluã fore : quorũ abrȩ ñerit opinionẽ diligentius e xplicari : Aiuntenĩ
ut aenea quȩq exȩre sint argente aq: ex argento siccorporeas materias exsilua fore cũ isdem
ut aere & argento &iã similib: c&erif eẽ enĩ quasdã magis alias minꝰ siluestros materias aliasq

Expanded text:
corporeae rei, speciem et minimum grande, quod sit silua. «Non ergo tria sed duo haec erunt initia, inquit, species corporeae rei, speciem et minimum grande, quod sit silua. «Non ergo tria sed duo haec erunt initia, inquit, species et silua», quam ait ex natura nullam habere substantiam. «Aut si, inquit, grande hoc minimum carentiam fore» Stoici quoque ortum siluae reiciunt, quin potius ipsam et deum duo totius rei sumunt initia, deum ut opificem, siluam ut quae operationi subiciatur; una quidem essentia praeditos, facientem et quod fit ac patitur corpus esse, diuersa uero uirtute, quia faciat deum, quia fiat siluam fore. Quorum ab re non erit opinionem diligentius explicari. Aiunt enim ut aenea quaeque ex aere sint argenteaque ex argento, sic corporeas materias ex silua fore cum isdem, ut aere et argento, etiam similibus ceteris; esse enim quasdam magis, alias minus siluestres materias, aliasque
Abbreviated transcription (Latin):
mitate : formã atq cultũ simulcupiens perire atq e&x solescere qđ ẽ in sem& exindigentiȩ
uitio : contraria siꝗdem hȩcduo sibi &repugnantia speties &itẽ carentia quorũ qđ obti¬
potest enĩ eiꝰ florere consortio : ergo iuecta aris totelem ꝓprie ꝗdem & principalit̃
rursũ quod minimȩ ẽ ꝓprieꝗdẽ & principalit̃ carentia ex accidenti uerosiluã patitur
a potost aliꝗd ex eafieri utderẽ ñexis tente ñunatam̃ sed diuers a significatione : Consequent᷑
ergodicomꝰ malitiã eẽ atq initiũ maloꝵ ñ siluã sod carentiã : Hȩc ẽ enin formitas ẽnullus
cultꝰ &tur pitudosilue ꝑptere aq &iã maleficentia: &ideosiluãdo finit scupotiusappellater p incn¬
poroũ ut possibilitatẽ ꝗdẽ sit corpꝰ offectuuero atq operatione fullũ ceorp̃  Nec ariftot lisdosilia
sentontia pisi qđ addit platonẽ triailla nominib tantũ adtigisse effccai aut duo posuis selminli:

Expanded text:
mitate, formam atque cultum, simul cupiens perire atque exolescere quod est in semet ex indigentiae uitio, contraria siquidem haec duo sibi et repugnantia, species et item carentia, quorum quod obtipotest enim eius florere consortio. Ergo iuxta Aristotelem proprie quidem et principaliter t formam. Rursum quod minime est proprie quidem et principaliter, carentia. Ex accidenti uero silua, patitur m alio non est, et potest aliquid ex ea fieri ut de re non existente, non una tamen sed diuersa significatione. Consequenter ergo dicemus malitiam esse atque initium malorum non siluam sed carentiam; haec est enim informitas et nullus cultus et turpitudo siluae, proptereaque etiam maleficentia. Et ideo siluam definit seu potius appellat corpus incorporeum, ut possibilitate quidem sit corpus, effectu uero atque operatione nullum corpus. Haec Aristotelis de silua sententia, nisi quod addit Platonem tria illa nominibus tantum attigisse, effectu autem duo posuisse initia
Abbreviated transcription (Latin):
inintellgibili mundo suus. huic similis insensili globus iste ignitus lucifer
Cuius simulacrũ idlumen quo inlustratus uisus apimaliũ id est oculus: fluere porro iuisũ
per oculos consentiunt tamfisici quãdiã medici quiexbetis capitis inenbris dũ scrutapłur
paturȩ prouidam solertiã. Notauerunt ferri biuuo tramite ignis liquorem:
Vt per leues inquit congestosq: & tãquam firmiore soliditate pauidos orbes lumi

Expanded text:
intellegibili mundo suus, huic similis in sensili globus iste ignitus lucifer, cuius simulacrum id lumen quo illustratur uisus animalium, id est oculus. Fluere porro uisum per oculos consentiunt tam physici quam etiam medici, qui exectis capitis membris, dum scrutantur naturae prouidam sollertiam, notauerunt ferri biuio tramite ignis liquorem. «Vt per leues, inquit
Abbreviated transcription (Latin):
uero haec euident̃ solitũ sõniare arbitror. exeo qđ tam corporis quã animȩ puritate
totũ eius animal uiger&.: Deniq &iã uigilanti nondeerat ꝓpitia diunitas quȩ eiusdẽ
moderareturactus. utplato demonstrat in eut hrte modicens ita: Est abineunte

Expanded text:
uero haec euidenter solitum somniare arbitror ex eo quod tam corporis quam animae puritate totum eius animal uigeret. Denique etiam uigilanti non deerat propitia diuinitas quae eiusdem moderaretur actus, ut Plato demonstrat in Euthydemo dicens ita: «Est ab ineunte
Abbreviated transcription (Latin):
nature : Causasq: omniũ que proueniunt uid& & ex his que acadunt quȩ sint
futura m&itur : Motusq eiꝰ rationabilis sine uoce si ne sono cũ quid sensile¬
espectat circulusq: diuersi generissine errore fertur ueridicosensu & certa
nunti ante cuncte animȩ recte opiniones & digne credulitate nascuntur
Porro cũ in diuiduũ genus semꝑq: idem conspexerit : Eaquȩ sunt motuin¬
t mo fide liter nunti ante. intel lectus & scienti ȩ conualescunt. Quȩ quidẽ
omnia in anima fieri eidẽq: insigniri palã t̃ : Quã cũ mouen & uiuere añi¬
aduerter& factũ ase si mula crũ immortalis diuinitatis genitorsuus
hilaratus impendio multo magis ad exemplũ eiuse mule si militudinis
aliud speciem censuit excogitandũ : Vt igitur haec in mortalis & sempi

Expanded text:
naturae causasque omnium quae proueniunt uidet et ex his quae accidunt quae sint futura metitur, motusque eius rationabilis sine uoce, sine sono cum quid sensile spectat circulusque diuersi generis sine errore fertur ueridico sensu et certa nuntiante cunctae animae, rectae opiniones et dignae credulitate nascuntur; porro cum indiuiduum genus semperque idem conspexerit, ea quae sunt motu intimo fideliter nuntiante, intellectus et scientia conualescunt. Quae quidem omnia in anima fieri eidemque insigniri palam est; quam cum moueri et uiuere animaduerteret factum a se simulacrum immortalis diuinitatis genitor suus, hilaratus impendio multo magis ad exemplum eius aemulae similitudinis aliud specimen censuit excogitandum. Ut igitur haec immortalis et sempi
Abbreviated transcription (Latin):
initia species archȩty pȩ siueex ẽpla genuina sint substantia p̃dita: neq enĩ
mutuent᷑ at sorma socratis naturali s existensc̃paratione imaginis uelut arebet ꝑa spe¬
cies est
Imagoait̃ exarte sacta auxta arthȩty pã speciẽeffigiata nisi habeat siluã. siquidẽ eritpic¬

Expanded text:
initia species archetypae siue quod exempla genuina sint substantia praedita; neque enim mutuentur, ut forma Socratis naturalis existens comparatione imaginis uelut archetypa species est. Imago autem ex arte facta et iuxta archetypam speciem effigiata, nisi habeat siluam si quidem erit pic
Abbreviated transcription (Latin):
uero dextreuident᷑: inuicẽ id ipsũ animȩ qqͣ circuitꝰ patiunt᷑ ꝓptereaq¬
quȩerrant in eĩdẽ diuersisq generis c̃templatione : cũ quiꝰd diuersumido
& qͣẽ idem diuer sum inbellicitate dis cornendi autumant : estq ħ earũ

Expanded text:
uero dextrae uidentur inuicem. Id ipsum animae quoque circuitus patiuntur proptereauero dextrae uidentur inuicem. Id ipsum animae quoque circuitus patiuntur proptereaque errant in eiusdem diuersique generis contemplatione, cum quod diuersum idem, et quod est idem diuersum imbecillitate discer nendi autumant estque ha
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusdẽ orbiculata circum uolitatio statuentes & contra quõ illa mouetur
operante simꝑiũq eius respuentes : atuerodiuersi circulidiuersis motibus inceptisq
famulantesusq ad eo utqui limites duplices illius & triplicis quantitatis. &itẽ
int̃ ualla t̃na putrũq latus epitritorũ sescrplorũq &e pocdoorũ medi&atib
confirmata dis solui anullo quã ab eosoloqui uincxerat poterant. omĩ tam̃
lactationis genere diuexerant aduersis sibi inuicẽ motibus anim totã eñ
substantiã diuersedistraentes ut una quidem ferat᷑cũ confirmationis sue
nexibus uer̃ sineratione ut potediscordantibus motib: & deprauante rec¬
tũ iter sensuũ in lecebra: ꝓpterea uarias inclinationes existere obliquas
nutanꝓpedibus solomutans caput figat pedes in altũ ꝓcapite sustellat t̃c opinor
tã eius q̃ patitꝰ ꝗ eorum qui spectant dextere ꝗdẽ partes sinistre sinistrȩ

Expanded text:
cuius est orbiculata circumuolutatio, statuentes et contra quam illa mouetur cuius est orbiculata circumuolutatio, statuentes et contra quam illa mouetur operantes imperiumque eius respuentes, at uero diuersi circuli diuersis motibus incertisque famulantes usque adeo ut -- quia limites duplicis illius et triplicis quantitatis et item interualla terna per utrumque latus epitritorum sescuplorumque et epogdoorum medietatibus confirmata dissolui a nullo quam ab eo solo qui iunxerat poterant omni tamen iactationis genere diuexarent aduersis sibi inuicem motibus animam, totem eius substantiam diuerse distrahentes, ut una quidem feratur cum confirmationis suae nexibus, uerum sine ratione utpote discordantibus motibus et deprauante rectum iter sensuum illecebra. Propterea uarias inclinationes existere obliquae, onem mutans caput pro pedibus solo figat, pedes in altum pro capite sustollat; tune, opinor, tam eius qui patitur quam eorum qui spectant dextrae quidem parses sinistrae, sinistrae
Abbreviated transcription (Latin):
bant & inuicẽ ferebant᷑ ut totũ qͥdẽ animlmoueret. prȩcipititñ & in ordinata
iactatione . quippe cũ sex sineratione raptareꝰ motib: ultra citro dextrorsum
sinistrorsũ & itẽ susũ deorsũq pergens atq oberrans : immenso quippe irri¬
gante & ĩ moderate effluente gurgite ex qͥꝗͥb: & alim̃ta cõparabant᷑ multo
mior ex trinsecꝰ t̃bac̃ flictioq uexabat. cũ corpꝰ aliqđ in raptatu in curriss&r
ignis offensionẽ ł &iã t̃renã cõplosionẽ similit̃ aqͣ lubricas uiolentasq uentorũꝓ
cellas. hisq ⁊̃ t̃pellationib: õnib ꝑcorpͥ adanimã cõmeantib: stimulatams aestua¬
r& : qui qdẽ aestus ꝓpt̃a & initio & nc̃ usq sens cognominant inacimos uiolentosq mot usci¬
ente scũ naturali diriuatione iugit̃ & sine ĩt̃ missione effluente circuitꝰanimȩ. quasi ꝗ bdõ
tbinib simul quatiunt : illũ qͥdẽ ꝓuidũ ei c̃sultũq motũ scilic& eiusdem eireuli

Expanded text:
bant et inuicem ferebantur, ut totum quidem animal moueretur, praecipiti tamen et inordinata iactatione, quippe cum sex sine ratione raptaretur motibus, ultro citro, dextrorsum sinistrorsum et item sursum deorsumque pergens atque oberrans. Immenso quippe inrigante et immoderate effluente gurgite, ex quo cibus et alimenta comparabantur, multo maior extrinsecus turba conflictatioque uexabat, cum corpus aliquod in raptatu incurrisset ignis offensionem uel etiam terrenam complosionem, similiter aquae lubricas uiolentasque uentorum , hisque interpellationibus omnibus per corpus ad animam commeantibus stimulata mens aestuaret; qui quidem aestus propterea et initio et nunc usque sensus cognominantur. Maximos uiolentosqentes cum naturali deriuatione iugiter et sine intermissione effluente circuitus animae quasi quibusdam turbinibus simul quatiunt, ilium quidem prouidum eius consultumque motum, scilicet eiusdem circuli,
Abbreviated transcription (Latin):
inimalium corda. suꝑstites &iamtunc motus agant : ideo que solem
cordis optinere rationem. &uitalia munditotius in hocigniposita esse
dicant ipsamuero animũm insem& conuertere. Non uti que
corporali conuersione facta intellegendum. sed cogitationis recor datio¬
nisque grris & anfractbus parente sibi corpore. sicut quoq nostrae
animae motibus
dem indefessa
& sine inter missione uita. tempori curriculisque eius

Expanded text:
nimalium corda superstites etiam tunc motus agant. Ideoque solem cordis obtinere rationem et uitalia mundi totius in hoc igni posita esse dicunt. «Ipsam» uero «animam in semet conuertere» non utique corporali conuersione facta intellegendum, sed cogitationis recordationisque gyris et anfractibus parente sibi corpore, sicut quoque nostrae animae motibus dem indefessa et sine intermissione uita tempori curriculisque eius
Abbreviated transcription (Latin):
putabit᷑ uelociorq intuentib: : quod demum fit iuxta
quantam semis partem sagittarii : medie uero tam statur&quã
ueloctatis cũ aut dut uirginem transi&
Et qm̃ solis motꝰ intempenẽ falso puta ride monstrauimꝰ in Eentris circulis. nẽ si
ut quudã putant ꝑ epi crclos globus fert᷑ nihilominus moderatis eum
gressib tẽperatisq conficere annaoscursoͣ sex posita epierdoꝵ forma
docebimꝰ : Epicrlus dr̃ globus qiiꝑ aliquẽ circulũ fert᷑ sitigit᷑ &iã nunc
Sodiacꝰ circulus quẽ milit᷑unt note A .̃ ĩ .A. solstitia bs uero exdudens ⁊ odiaci

Expanded text:
putabitur uelociorque intuentibus, quod demum fit iuxta putabitur uelociorque intuentibus, quod demum fit iuxta quintam semis partem Sagittarii; mediae uero tam staturae quam uelocitatis, cum aut Pisces aut Virginem transiet. Et quoniam solis motus intemperiem falso putari demonstrauimus in eccentris circulis, nunc si, ut quidam putant, per epicyclos globos fertur, nihilo minus moderatis eum gressibus temperatisque conficere annuos cursus exposita epicyclorum forma docebimus. Epicyclus dicitur globus qui per aliquem circulum fertur. Sit igitur etiam nunc zodiacus circulus quem limit
Abbreviated transcription (Latin):
obiss: similiq erroris ꝑ seuerentia .R.Ẽ. ambitue menso non aguita dieb
& ostaua paite iuxta numerũ porticionũrep̃sentatus q demũ in .e. finito an¬
niuersanio aifiactu A. A. abitũ putat᷑ emensae qualẽ c&eris iniquo
& in parigressu nec inẽ exordiũ sui arculi rep̃sentat᷑ sed in a alien id:
todiaci circuli sũ mitate : qđ siduũ circulg ida maioris zodiaci &mino¬
ris solsticialis & centriduo punsta coniungant᷑ & fiat M.O
deinde ꝑhancducta ꝑ exeat azlinea quia .e. RNi.R circuli
punctũ & medietas ÷ M aequale sert̃ linee .N .V ME :maior¬
igit᷑ ÷ Ñ ał linea quã ꝑ .O: multo ergomaior NOquã O+
Cũ ergo sol ꝑ Ñ inferetur. longius a terta remotꝰ id÷ E minor nob
uidebit᷑ e longinquo &iã tardior qđ fit iuxta quint am semis fere
partẽ gemi nog̃ : cũ uero per ꝵ feretur. ꝓximus terre : maior

Expanded text:
obisse. Similique erroris perseuerantia ΚΕ ambitu emenso nonaginta diebus obisse. Similique erroris perseuerantia ΚΕ ambitu emenso nonaginta diebus et octaua parte iuxta numerum portionum repraesentatusque demum in Ε, finito anniuersario anfractu, ΔΑ ambitum putatur emensus aequalem ceteris iniquo et impari gressu nec in Ε exordium sui circuli repraesentatus sed in Α alieni, id est zodiaci, circuli summitatem. Quod si duum circulorum, id est maioris zodiaci et minoris solstitialis eccentri, duo puncta coniungantur et fiat ΜΘ. Deinde per hanc ducta perexeat ΝΞ linea, quia ΕΖΗΚ circuli punctum et medietas eigitur est ΝΜ linea quam ΞΘ multo ergo maior ΝΘ quam ΘΞ. Cum ergo sol per Ν feretur longius a terra remotus, id est a Θ, minor nobis uidebitur e longinquo, etiam tardior, quod fit iuxta quintam semis fere partem Geminorum; cum uero per Ξ feretur proximus terrae, maior
Abbreviated transcription (Latin):
non potest ꝑuenire: Atq ita ꝑ .ẽ. S. am bitũ meansae quabiliter.
Qui ambitꝰ trib: ceteris maior : plurib: ut necesse ÷ diebus maiorem ambitũ
conficiens ubi ad .x. ꝑuenent ad .s. ꝑ uenis se uidebitur: & tam quam¬
a .ħ. ꝑ agrato ambitu aequalẽ quartã partẽ zodiacũ arculi pluribus quã ratio
ae quabilitatis exigit dieb: obisse creditur : Rursũq .℥. Ñ ambitu sui
cir culise cunde maginitudims ꝑ agrito e quabilit dieb nonaginta duob semis
aotem̃ partũ : idem ambit᷑ ubi i. ꝑ uenerit uidebit nob ad ÷ ꝑuenisse¬
u sse anbitũ uelidaequalẽ prior pauciorib dib cmensigȩun deh. medo¬
N ñ mininũ ambitũ lustransitpote quisit in octogintaoctopautib &ostaua ubi
totidẽ dieb obient ꝑ ueneritq ad Nẽ regone G̃ spectantibuis uidebit ur q uidem
fern supͣ a putabit᷑ aut .s. & ambitũ &equale ceteris paucioribus dieb

Expanded text:
non potest peruenire. Atque ita per ΕΖ ambitum means aequabiliter, non potest peruenire. Atque ita per ΕΖ ambitum means aequabiliter, qui ambitus tribus ceteris maior est, pluribus ut necesse est diebus maiorem ambitum conficiens, ubi ad Ζ peruenerit, ad Β peruenisse uidebitur, et tamquam ΑΒ peragrato ambitu aequalem quartam partem zodiaci circuli, pluribus quam ratio aequabilitatis exigit diebus, obisse creditur rursumque ΖΗ ambitu sui circuli secundae magnitudinis peragrato aequabiliter diebus nonaginta duobus semis — tot enim partium est idem ambitus ΒΓ ambitum uelut aequalem priori paucioribus diebus emensus, eodemque modo ΗΚ minimum ambitum lustrans, utpote qui sit in octoginta octo partibus et octaua, ubi totidem diebus obierit perueneritque ad Κ, e regione Θ spectantibus uidebitur quidem ferri supra Δ, putabitur autem ΓΔ ambitum aequalem ceteris paucioribus diebus
Abbreviated transcription (Latin):
contineant quidem sed ñ ut punctũ suũ. uehi planecas ad serant. ali epicyclis
potius hoc ÷ at̃ra separatiuis. nec inminentib: ei globi : sit igit᷑ solstici alis &centris
circulus ẽ.̃ Ñ .R. & habeat punctũ sub. ẽ.÷. ambitum in medietate scilic&
ubiẽ .X: hoc igit᷑ circulo in trecentas sex agintaquinq partes & parte
quarta unius portionis diuiso: ad earumdẽ partium dexequationẽ :÷: quidem
abitꝰ non aginta quattuor semis porti onib: continebit᷑  . Ñ uero ñ aginita
duũ semiserit partiũ. Itẽ .N R octoginta & octo partes habebit & unius partis
octauã. Residuus ambitꝰ .R.Ẽ. ex non aginta c̃stabit partib: & octaua
unius partis: necesse ÷ itaq: ut cum sol accedat ad eam partem inqua est
E nob̵ in puncto agentib: munditotius .o. id est terra & inde quo¬
ad possumꝰ intuentib: suꝑ . a. tunc ferri uideatur. Cum illa regio
non solstitialis circuli sed sodiacisit multo altioris sũ mitafad quã uisus nr̃

Expanded text:
contineant quidem sed non ut punctum suum, uehi planetas asserunt, alii epicyclis potius, hoc est a terra separatiuis nec imminentibus ei globis. Sit igitur solstitialis eccentrus circulus ΕΖΗΚ et habeat punctum sub ΕΖ ambitu in medietate, scilicet ubi est Μ. Hoc igitur circulo in trecentas sexaginta quinque partes et partem quartam unius portionis diuiso, ad earundem partium exaequationem ΕΖ quidem ambitus nonaginta quattuor semis portionibus continebitur, ΖΗ uero nonaginta duum semis erit partium, item ΗΚ octoginta et octo partes habebit et unius partis octauam, residuus ambitus IMG 14 ΚΕ ex nonaginta constabit partibus et octaua unius partis. Necesse est itaque ut, cum sol accedat ad eam partem in qua est Ε, nobis in puncto agentibus mundi totius Θ, id est terra, et inde quoad possumus intuentibus super Α tunc ferri uideatur, cum illa regio non solstitialis circuli sed zodiaci sit multo altioris summitas, ad quam uisus noster
Abbreviated transcription (Latin):
ratar̃ cũ unaq̃q earũ diuinũ animalee utens corporemixto exsincoris¬
simis mat̃iis .iuͦiͦ. ⁊ exmnaiore parte ignis sereni cor:cũ ꝙꝓdã animl ⁊ formantũ
ĩ nodũ sperȩinfixȩ sum mocũ modelamine a plani globo . eũq: omnẽ hnrmodilumi

Expanded text:
ratarum, cum unaquaeque earum diuinum animal esset utens corpore mixto ex sincerissimis materiis quattuor et ex maiore parte ignis sereni, coruscum quoddam animal et formatum in modum sphaerae infixisse summo cum modulamine aplani globo eumque omnem huius modi lumi
Abbreviated transcription (Latin):
e fuerat abstinere ñ ex horruit ad persoluendam mortem corporis polens quando que
peruenit mostuum sane hominẽ statim ut p̃ sumpsit non mirabitur qui ferali uulnere

Expanded text:
ei fuerat abstinere, non exhorruit, ad persolvendam mortem corporis nolens quandoque ei fuerat abstinere, non exhorruit, ad persolvendam mortem corporis nolens quandoque pervenit. Mortuum sane hominem statim ut vetitum praesumpsit non mirabitur qui ferali vulnere
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ causa scrutanda sit sed executio maturanda. quod se quaerere simulat rudes
quaereremstigat. Curuidelic&eis omnium pomorum ds̃ usum nũ permisiss& ꝓmiscuum. responden¬
temuliere quam faciliorem falli callidus explorator dep̃henderat ne foste morerentur incautã
auera sententia deduxit & in falsam quod ñ essent morituri ꝓtinus induxit. Adiecto eo scire
dm̃ quod sico medissenT unde prohibitiessent mox a perirentur oculi eorum similesq diis existe¬
rent. scilic& ut numerositate deorum saltem eorum fidem corrumper& si ad in oboedi¬
entiam temptati gulae uitio non cessissenT Capta mulier cum hostis male dulcoratis
alloquiis tum &iam interdicti pomi immodica uenustate prior comedit. & uiro
ut comeder& persua sit mox uterq non anima solum sed & corpore occidit
quando ineuitabilem moriendi necessitatẽ contraxit : & quia peccati mostem unde liberum

Expanded text:
non causa scrutanda sit, sed exsecutio maturanda, quod se quaerere simulat, rudes non causa scrutanda sit, sed exsecutio maturanda, quod se quaerere simulat, rudes quaerere instigat, cur videlicet eis omnium pomorum Deus usum non permisisset promiscuum. Respondente muliere, quam faciliorem falli callidus explorator deprehenderat, ne forte morerentur, incautam a vera 211 sententia deduxit, et in falsam quod non essent morituri protinus induxit: adjecto eo, scire Deum quod si comedissent unde prohibiti essent, mox aperirentur oculi eorum, similesque diis existerent. Scilicet ut numerositate deorum saltem eorum fidem corrumperet, si ad inobedientiam tentati gulae vitio non cessissent. Capta mulier, cum hostis male dulcoratis alloquiis, tum etiam interdicti pomi immodica venustate, prior comedit, et viro ut comederet persuasit. Mox uterque non anima solum, sed et corpore occidit, quando inevitabilem moriendi necessitatem contraxit. Et quia peccati mortem, unde liberum
Abbreviated transcription (Latin):
subiectionis & oboedientiae uicem a quo & eẽ acceperat. & bene eẽ nullis contra
uotum relustantibus animae corporisue motibus felicit̃ capiebat. concessis ei ds̃ ad aes¬
cam uniuersis pomorũ paradisi generibus uno ꝓhibuit ligno quod scientiae boni & mali¬
nominauit ⁊ & qm̃ spes impunitatis magna ẽ peccandi illecebra. p̃cepto in terminationẽ
poenae addidit meriendum eis confirmans quadie exligno quod u&uerat comedisseNt
Summa erat obseruandi iussum facilitas. quando ad id uiolandum nec ulla necessitas in ui¬
tabat. nec hostis qui solus diabolus erat uimullam inferendo impellere poterat
lam ipse superbiendo ceciderat iam quod ipse merito ꝑdiderat. hominibus posse
contingere in uidebat. Quid facer& qui nec semel conceptam malitiã deponere
Nec hominẽ nisi adquiescentẽ Nisi consentientem nisi uolentẽ poss& deicere :
austor mali proprii repestor alieni serpente induitur. & cum diuinȩ iussionis

Expanded text:
subjectionis et obedientiae vicem, a quo et esse acceperat, et bene esse nullis contra votum reluctantibus animae corporisve motibus feliciter capiebat, concessis ei Deus ad escam universis pomorum paradisi generibus, uno prohibuit ligno, quod scientiae boni et malinominavit. Et quoniam spes impunitatis magna est peccandi illecebra, praecepto interminationem poenae addidit, moriendum eis confirmans qua die ex ligno quod vetuerat comedissent. Summa erat observandi jussum facilitas, quando ad id violandum nec ulla necessitas invitabat, nec hostis, qui solus diabolus erat, vim ullam inferendo impellere poterat. Jam ipse superbiendo ceciderat, jam quod ipse merito perdiderat hominibus posse contingere invidebat. Quid faceret qui nec semel conceptam malitiam deponere nec hominem nisi acquiescentem, nisi consentientem, nisi volentem posset dejicere? Auctor mali proprii, repertor alieni, serpente induitur, et cum divinae jussionis
Abbreviated transcription (Latin):
in isto aspicerent quid liberatoris gratia euasis seNt Haec assestio uoluntatis ne in retens
quidem ostis nutat in fantibus Nam aut ꝑcepta baptismatis gratia si decedant uolunta¬
te dĩ saluant᷑. aut eadẽ gratia eiusdem dĩ iudicio fraudati hereditarii peccati merito
paterna com̃inissi uoluntate damnantur. Igo quod sentio simplit uobis aperui uosuicis

Expanded text:
in isto aspicerent quod liberatoris gratia evasissent. Haec assertio voluntatis ne in recens in isto aspicerent quod liberatoris gratia evasissent. Haec assertio voluntatis ne in recens quidem natis locum non habet. Nam aut percepta baptismatis gratia si decedunt, voluntate Dei salvantur, aut eadem gratia ejusdem Dei judicio fraudati, haereditarii peccati merito paterna commissi voluntate damnantur. Ego quod sentio simpliciter vobis aperui. Vos vicis
Abbreviated transcription (Latin):
libertas uoluntatis excludat. Si quidẽ elesti accipientef adõ & uelle & ꝑficere : libent̃ agur
unde sempiternũ p̃miũ consequant᷑ peruersi autẽ desesti ab eodẽ dõ ñ inuiti sed & ipsi libent̃
agunt unde in a&ernũ merito puniant᷑ Quis uero nisi ut mitius loquar tardissimus ibi asse¬
rat necessitatẽ ubi uideat regnare uoluntatẽ ł ad iutã miseri cordia uel desestã diuino iudicio
bonorũ uoluntatẽ sic diuina commendant eloquia beat uir qui tim& dñm inmandatis e: uole
Inimis
porro malorũ uoluntatẽ talem in sinuant Noluit intellegere utbene ager&. iniquitatẽ
bene operante dõ clarescer& quid ess& inter seruientẽ ei & ñ seruientẽ & saluati quantas habe¬
re & agere deberent ipsi dõ gratias a gnoscerent dum eandẽ habentes damnationis causam

Expanded text:
libertas excludat voluntatis. Siquidem electi accipientes a Deo et velle et perficere libenter agunt libertas excludat voluntatis. Siquidem electi accipientes a Deo et velle et perficere libenter agunt unde sempiternum praemium consequantur; perversi autem deserti ab eodem Deo, non inviti, sed et ipsi libenter agunt unde in aeternum merito puniantur. 193 Quis vero nisi, ut mitius loquar, tardus sit, ibi asserat necessitatem ubi videat regnare voluntatem vel adjutam misericordia vel desertam divino judicio? Bonorum ergo voluntatem sic divina commendant eloquia: Beatus vir qui timet Dominum, in mandatis ejus volet nimis . Porro malorum voluntatem talem insinuant: Noluit intelligere ut bene ageret, iniquitatem bene operante Deo claresceret quid esset inter servientem ei et non servientem, et salvati quantas habere et agere deberent ipsi Deo gratias agnoscerent, dum eamdem habentes damnationis causam,