comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ui aille uenit utexemplũ uidendi demonstrat & hominibus illere donũ ipsũ quobene
uiuendo ꝑ uenit᷑ significare. apparut : Utũ qi aut iuisibalit factucora erlesõ¬
abhis qoculis corporeis cernunt ad eaqͥmentt intelleguntꝰ sacromentora gredibi
trans ferendos : Nam & uerba sonant & transeunt: Nectam eaqͥ uerbis sigcese¬
cant cũ aliquid dicinũ atq accernũ loquendo exponitꝰ similiter transeunt᷑ ceela¬
cartas ꝓpriae dicit᷑ purgatissima & consũ mata sinibil aliud amat. hane & dilection
est spes adipiscendorũ autr&inendorũ tẽporaliũ nutruntorũ eiꝰ estimminutio
cupiditatis ꝓfectio: Nilla cupiditas signã puectus e. ei miuto timoris sgnẽp fego¬
nis l¬

Expanded text:
uia ille uenit, ut exemplum uiuendi demonstaret hominibus, ille, ut donum ipsum, quo bene uiuendo peruenitur, significaret, apparuit. utrumque autem uisibiliter factum esae oculis corporeis cernunt, ad ea quae mente intelleguntur sacramentorum gradibus transferendos. nam et uerba sonant et transeunt, nec tamen ea quae uerbis significantur, cum aliquid diuinum atque aeternum loquendo exponitur, similiter transeunt. Ccharitas proprie dicitur: purgatissima et consummata, si nihil aliud amatur; hanc et dilectiis autem venenum est, spes adipiscendorum aut retinendorum temporalium; nutrimentum est ejus, imminutio cupiditatis; perfectio, nulla cupiditas. Signum profectus ejus est minutio timoris; signum perfectionis e
Abbreviated transcription (Latin):
citatiaa celera hiominis ad similitudinẽ facta uideriuolunt: qua sintos quidet cuica¬
go simlis e: nonauto om ne quod simile ẽ oriam imago ꝓptie sed forto abusiue dier
potimissal iadis nidũ inta libus ÷ de qud nimis asseuerand õ pitteur illares sare salubrit
custodita neqm corpus quodlib& ꝑ localia spatia porresttieo adi quid taleenrim¬
ditun itae substantiadi Qa res que in parte minor e qua intotonee digenti anum

Expanded text:
creatura. cetera hominis ad similitudinem facta uideri uolunt, quia omnis quidem imago similis est, non autem omne, quod simile est, etiam imago proprie, sed forte abusiue dici potest. sed cauendum in talibus, ne quid nimis asseuerandum putetur, illa re sane salubriter custodita, ne, quoniam corpus quodlibet per localia spatia porrectum est, aliquid tale credatur esse substantia dei. nam res, quae in parte minor est quam in toto, nec indigenti animae
Abbreviated transcription (Latin):
possunt: fiunt octies decies quod ẽ octoginta reginae Ergo sunt animae regnan¬
tesin intelligibilibus & spiritalibus : concubinae quae mercedem accipiunt terre¬
norum & dequibus dictũ ẽ : Acceperunt mercedẽ suam: adolescentule quarũ
non ẽ numerus quarum non ẽ de terminata scientia & diuersis dogmatibus
periclitari possunt : utnumerus quod dictũ ẽ signific& cestã & in dubitatam
uaeri potest quomodo ab apło paulo dictum sit ante tempora a&erna intellegi uo¬
luit quasi dixiss& ante tempora neque ad didiss& acerna possit ancipiente qua¬
extempora aderna tempora aeuum significauit interquod & tempus hoc distat
quod illud stabileẽ tempus autem mutabile. Eccla. DEHOMNTE Fac¬

Expanded text:
possunt, fiunt decies octies, quod est octoginta. Reginae ergo sunt animae, regnanpossunt, fiunt decies octies, quod est octoginta. Reginae ergo sunt animae, regnantes in intelligibilibus et spiritualibus; concubinae, quae mercedem accipiunt terrenorum, de quibus dictum est: Acceperunt mercedem suam adolescentulae, quarum non est numerus, quarum non est determinata scientia, et diversis dogmatibus periclitari possunt, ut numerus, quod dictum est, significet certam et indubitatam is. Quaeri potest quomodo ab apostolo Paulo dictum sit: Ante tempora aeterna. Si luit. Quia si dixisset, ante tempora, neque addidisset, aeterna; posset accipi, ante quaex tempore. An tempora aeterna aevum significavit; inter quod et tempus, hoc distat, quod illud stabile est, tempus autem mutabile ? LXXIII. De
Abbreviated transcription (Latin):
habitum qui ẽ in p̃ceptione sapientiae & disciplinȩ greci NΙTΙΝ uocant: hunc autẽ
secundum quẽ dicimus uestitum uel armatũ. VXNNΩ. potius appellant ex quo
intellegitur deisto genere habitus locutũ apłm quando quidem in grecis exemplari¬
bus EXΝNo scriptum ẽ quod nos inlatinis habitum habemus: quo nomine oposto
intellegi non mutatũ eẽ uerbum susceptione hominis: sicut in hac membra ueste indu¬
ta mutantur ꝗ quã illa susceptio in effabiliter susceptum suscipienti copula uerit
Sedquantum uerba humana rebus in effabilibus coaptari possunt nemutatus in¬
tellegatur ds̃ humanȩ fragilitatis a sumpto relectum ẽ ut grece. CXΝΝΩ & latine
enarius numerus potest significare uniuersitatis scientiam q̃ si ad interiora &
quod ẽ sexaginta : si ad terrena & corruptibilia q̃ octogenario numero signi ficart

Expanded text:
habitum, qui est in perceptione sapientiae et disciplinae, Graeci f;tJl uocant, hunc autem, habitum, qui est in perceptione sapientiae et disciplinae, Graeci f;tJl uocant, hunc autem, secundum quem dicimus uestitum uel armatum, axwa potius appellant. ex quo intellegitur de isto genere habitus locutum apostolum, quando quidem in graecis exemplaribus a%rjfia scriptum est, quod nos in latinis habitum habemus. quo nomine oportet intellegi non mutatum esse uerbum susceptione hominis, sicuti nec membra ueste induta mutantur, quam quam illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copulauerit; sed, quantum uerba humana rebus ineffabilibus coaptari possunt, ne mutatus intellegatur deus humanae fragilitatis assumtor, electum est, ut graece oxfjict et latine Denarius numerus potest significare universitatis scientiam, quae si ad interiora et quod est sexaginta; si ad terrena et corruptibilia, quae octogenario numero significari
Abbreviated transcription (Latin):
E tuerbum apud pattem uidere non poterant. ni siboe suscipiendo quod possa
uidere & per quod ad illud. lumen interius ducerentur: isteaut̃ habitus non ẽ
ex primo genere : Nonenim manens in senatura hominis naturam dĩ cõmutauit
neque ex secundo non enim inmutauit homodm̃ & mutatus ab illo ẽ. Neq ex quar¬
to : Nonenim sic assumptus ẽ homo ut neque ipsemutar& dm̃ nec abillo mutar&ur:
sed potius extertio sic enim assumptus ẽ. ut cõmutar&ur ineffabiliter & excellentius
atque coniunctius quã uestis ab hominecum induitur: hoc ergo nomine habitus
scatis significauit apłs: Quemad modum dixerit insimilitudinẽ hominum factus qui
non trans figurationẽ in homine sed habitu factus ẽ : Cum indutus ẽ. hominẽ que sibi
uniens quodammodo atq: confirmans immostalitati a &ernitatiq: sociar& : sed illum

Expanded text:
et uerbum apud patrem uidere non poterant nisi hoc suscipiendo quod possent et uerbum apud patrem uidere non poterant nisi hoc suscipiendo quod possent uidere et per quod ad illud lumen interius ducerentur. iste autem habitus non est ex primo genere; non enim manens in se natura hominis naturam dei commutauit. neque ex secundo; non enim immutauit homo deum, ut mutatus ab illo est. neque ex quarto; non enim sic assumtus est homo, ut neque ipse mutaret deum nec ab illo mutaretur. sed potius ex tertio; sic enim assumtus est, ut commutaretur ineffabiliter et excellentius atque coniunctius quam uestis ab homine, cum induitur. hoc ergo nomine habitus satis significauit apostolus, quemadmodum dixerit: in similitudinem hominum factus, quia non transfiguratione in hominem, sed habitu factus est, cum indutus est homine, quem sibi unions quodam modo atque conformans immortalitati aeternitatique sociaret sed illum
Abbreviated transcription (Latin):
lus digito sinonnimis subtiliter adtendatur: Uerum ta men hoc genus aut nul¬
lum ẽ sidiligenter discutias: aut omnino rarissimum: Cumigitur apłs deuni¬
genito dĩ filio loquer&ur quantũ ꝑtines ad diuinitatẽ eius scđm id quod
uerissime ds̃ ẽ : aequalem ee dixit patri quod non ei fuit tamquã rapina idẽ
quasi alienum app&ere sisemper manens in ea aequalitate noll& hominem
induit& hominibus ut homo apparere : sed semetipsum exinaniuit non formã
suam mutans : sed formã serui accipiens : Neque conuersus aut trans mutatus
in hominẽ a missar in commutabili stabilitate. s ed qua quã uerum hominẽ sus ci¬
piendo ipse susceptor insimilitudine hominũ factus. non sibi sedeis quibus in ho¬
mine apparuit & habitu inuensus : ut homo : idẽ habendo hominẽ inuentus ut
homo ẽ : Non enim poterat inuerire ut homo ab his quicor inmundum habebant :

Expanded text:
lus digito, si non nimis subtiliter attendatur. uerum tamen hoc genus aut nullus digito, si non nimis subtiliter attendatur. uerum tamen hoc genus aut nullum est, si diligenter discutias, aut omnino rarissimum. Cum igitur apostolus de unigenito filio loqueretur, quantum pertinet ad diuinitatem eius, secundum id, quod uerissime deus est, aequalem esse dixit patri, quod non ei fuit tamquam rapina, id est quasi alienum appetere, si semper manens in ea aequalitate nollet homine indui et hominibus ut homo apparere; sed semet ipsum exinaniuit, non formam suam mutans, sed formam serui accipiens, neque conuersus aut transmutatus in hominem amissa incommutabili stabilitate, sed tamquam uerum hominem suscipiendo ipse susceptor in similitudine hominum factus, non sibi, sed eis quibus in homine apparuit, et habitu inuentus est ut homo, id est habendo hominem inuentus ut homo est. non enim poterat inueniri ut homo ab his qui cor immundum habebant,
Abbreviated transcription (Latin):
inseipsa integra & in concusa manentia: sicutis apientia cum accidit homini nonip¬
samutatur : sed hominẽ mutat quem destulto sapientem facit: Quaedam uero sic
accidunt : ut & mutđ & mutentur: sicuticibus & ipse amĩtens spetiem suam in cor
pus nrũm uest : & nos refecti cibo ab exilitate atque languore in rober atq ua¬
lentiã cominutaur : Tertium genus ẽ: cum ipsa quae accidunt mutantur & habi¬
tum faciant : & quod ammodo formantur ab eis quibus habitum faciunt
sicuti ẽ uestis: Nam cum proiecta uel propositaẽ: non hab& eam formam quam
summit cum induit᷑ atq in dicit᷑ membris: Induta ergo accipit formam quam
non habebat exuta cum ipsa membra & cum induuntur &cum exuuntur in
suostatu manent: potest eẽ &iam quastum genus : cum eaquae accidunt ad fa¬
ciendum habitum nec mutant quibus accidunt : nec abeis ipsa mutantur. sicut a nu¬

Expanded text:
in se, ipsa integra et inconcussa manentia: sicuti sapientia, cum accidit homini, non ipin se, ipsa integra et inconcussa manentia: sicuti sapientia, cum accidit homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accidunt, ut et mutent et mutentur: sicuti cibus ipse amittens speciem suam, in corpus nostrum vertitur; et nos refecti cibo, ab exilitate atque languore in robur atque valentiam commutamur. Tertium vero genus est, cum ipsa quae accidunt, mutantur ut habitum faciant, et quodam modo formantur ab eis quibus habitum faciunt, sicuti est vestis: nam cum reposita vel projecta est, non habet eam formam, quam sumit cum induitur atque inducitur membris. Ergo induta accipit formam quam non hsuo statu manent. potest esse etiam quartum genus, cum ea quae accidunt ad faciendum habitum nec mutant quibus accidunt nec ab eis ipsa mutantur, sicut anu
Abbreviated transcription (Latin):
dici sol& uel habitus eorũ ꝗͣ membris nr̃is accomodantur extrinsecus. scđm quem
dicimus Vestitũ calciatũ armatum : Et siquid eius modiẽ : in quibus omnibus gene¬
ribus si quidem nomen hoc dictũ ẽ. ab illo uerbo quod ẽ habere manifestumẽ in ea
re dicihabitum quȩ accedit alicui : Itautiam possit &iam non habere: Nam & doc¬
trina accidit animo & sucus acro borcorporis & uestis atque arma non dubiumẽ
quod accidant membris nr̃is : itaut imperitus poss& eẽ animus siei doctrina non accede
r& & exile atslanguidum corpussine suco uiscerũ & robore & nudus sineueste & in¬
ermis sine armis & pedenudo sinecalciamentis eẽ homo potest: habitus ergo in ea
redicitur : quae nobis ut habeatur accedit: Verum tamen hoc interẽ quod q̃dam eorũ
quae accidunt nobis ut habitum faciant non mutatur a nobis : sed ipsa nos mutant

Expanded text:
dici solet; uel habitus eorum quae membris nostris commodantur extrinsecus, secundum quem dici solet; uel habitus eorum quae membris nostris commodantur extrinsecus, secundum quem dicimus uestitum, calciatum, armatum et si quid eius modi est. in quibus omnibus generibus — si quidem nomen hoc dictum est ab illo uerbo, quod est habere — manifestum est in ea re dici habitum, quae accidit alicui, ita ut iam possit etiam non habere. nam et doctrina accidit animo et sucus ac robur corporis et uestis atque arma non dubium - est quod accidant membris net accideret, et exile atque languidum corpus, sine succo viscerum et robore, et nudus sine veste, et inermis sine armis, et pede nudo sine calceamentis esse homo potest. Habitus ergo in ea re dicitur quae nobis ut hquae accidunt nobis, ut habitum faciant, non mutantur a nobis, sed ipsa nos mutant
Abbreviated transcription (Latin):
nibus solemus operarẽ & pedibus incedere & quo feltaninus peruenire & auri¬
bus atq oculis c&ensque sensibus corporis corporalia ꝑcipere & faciem notes¬
cere. & si quid aliud ad hanc tam quã regulam ꝑtin& hoc modo igitur
qm̃ mutare coeptũ aliquod & aliud trans ferre ponferre solemus nisi peti¬
tendo cAamquã diuna prouidentia serena mente intuentibus appareat
cuncta cerassimo ordine amministrasse ac comodatis sime tamen ad hu¬
milem humanã intellogentiam eaquȩ incipiunt ee neque ꝑ seuerant.
quantum perse ueratura sperata sunt quasi perpenitentiam dĩ dicuntur ab lata:
ultis modis habitum dicimus uel habitum animisicuti ẽ. cuiuscumque discipli¬
ne ꝑceptio usuroborata atq firmata uelhabitum corporis. secundum quem
dicimus aliũ alio eẽ suculentiorẽ & ualidiorem : quae magis propriae habRudo

Expanded text:
nibus solemus operari et pedibus incedere et quo fert animus peruenire et aurinibus solemus operari et pedibus incedere et quo fert animus peruenire et auribus atque oculis ceterisque sensibus corporis corporalia percipere et facie innotescere, et si quid aliud ad hanc tamquam regulam pertinet. hoc modo igitur, quoniam mutare coeptum aliquod et in aliud transferre non fere solemus nisi paenitendo, quamquam diuina prouidentia serena mente intuentibus appareat cuncta certissimo ordine administrare, accommodatissime tamen ad humilem humanam intellegentiam ea quae incipiant esse neque perseuerant, quantum perseueratura sperata sunt, quasi per paenitentiam dei dicuntur ablata. ultis modis habitum dicimus: uel habitum animi, sicuti est cuiusque disciplinae perceptio usu roborata atque firmata; uel habitum corporis, secundum quem dicimus alium alio esse suculentiorem et ualidiorem, quae magis proprie habitudo
Abbreviated transcription (Latin):
usqia deauerba descenderunt quibus interse stultissimoru & iamiuatur consus¬
tudoritaq &iam earũ affectionũ nomina qua s animus nr patit᷑ quas longissime
ado ceisunctas lam quimelius sapit intellegit. Non dubita uerunt illiuiriꝑ quos
uthomo aliquid uindic& sineira : uindictã di. Quac omnino sine ista ꝑturba¬
tio iufic astoꝵtamen uocandam iudicauerunt : Item quia coniugii castitate  clan¬
do uuri custor e consuerunt illa di pro uidentiam ꝑquã p̃cuipitur atq agitur ne
amina corrãpatur. et deos alios atque alios sequens quod ammodo mertaricaur
d elamdi abpellauerunt : sic & manũ diuim qudoperatur & pedes diinm qua
om̃a custodienda & gubernanda ꝑtendit & aures di udo calas dr uim qua
omiia pelpit atq intellegit & faciemdi uimqua semam festat atq dinoscitur
e cotia in bunc modumꝰ ꝓpterea scilic& quia & nos ad quos sermo fit & ma¬

Expanded text:
usque ad ea uerba descenderunt, quibus inter se stultissimorum etiam utitur consueusque ad ea uerba descenderunt, quibus inter se stultissimorum etiam utitur consuetudo. itaque etiam earum affectionum nomina, quas animus noster patitur, quas longissime a deo esse seiunctas iam qui melius sapit intellegit, non dubitauerunt illi uiri, per ut homo aliquid uindicet sine ira, uindictam dei, quae omnino sine ista perturbatione fit, iram tamen uocandam iudicauerunt. item quia coniugii castitatem zelando uiri custodire consueuerunt, illam dei prouidentiam, per quam praecipitur atque agitur, ne anima , zelum Dei appellaverunt. Sic et manum Dei vim operatur, et pedes Dei vim qua omnia custodiendaomnia percipit atque intellegit, et faciem dei uim, qua se manifestat atque dinoscitur, et cetera in hunc modum, propterea scilicet, quia nos, ad quos sermo dei fit, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
siue nescientibus nobis sed pasto offenditur anima peccatrix tamen quia scr mer
re guup enualla suauidoi Atede formait qua m obrem qm̃ non om̃a ncuimas quae di
nobis beneagit eredo diunus in sola bona uoluntato secunclum reg i nagios suarce¬
telis out secandũ legẽ a erm̃ cum lexipsa in commutabilis maneat & omnia mit¬
bilia pulchertima guberhatione moder &ur gloria igitar in excelns do arintena
pax hominibus bone uoluntatis cccxlai ðealimenriss¬
pit anima: Quuidẽ autẽ quod pro seipsam accipit & commutat in seut aliam
animam quam recipiendo in amicitiam suisimilem facit & quidẽ quod pseipsã
accepit & q oncommutat ut ueritatem quare cognoscendu ẽ. & quid sit paro
ditum macta & manduca & quid .ẽ. in euangelio & uita erat lux hominum.
cccxluii. Deo quod dictũ ẽ Peniterme hom inepbcritur
iuinae scrpturae a terho & humano sensu ad diuinũ & caclestẽ nos erigentes

Expanded text:
sive nescientibus nobis. Sed in parte offenditur anima peccatrix: tamen quia pro mersive nescientibus nobis. Sed in parte offenditur anima peccatrix: tamen quia pro merregnum nulla sua foeditate deformat. quam ob rem quoniam non omnia nouimus, quae de nobis bene agit ordo diuinus, in sola bona uoluntate secundum legem agimus, in ceteris autem secundum legem agimur, cum lex ipsa incommutabilis maneat et omnia mutabilia pulcherrima gubernatione moderetur. gloria igitur in excelsis deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. CCCXXV. DE Epit anima: quid est autem quod per se ipsam accipit, et commutat in se? ut aliam animam, quam recaccipit et non commutat, ut ueritatem? quare cognoscendum est et quid sit Petro dictum : macta et manduca, et quid in euangelio: et uita erat lux hominum. CCCXXVI. DE EO QVOD DICTVM EST: PAENITET ME HOMINEM FECISSE. Diuinae scripturae a terreno et humano sensu ad diuinum et caelestem nos erigentes
Abbreviated transcription (Latin):
uina prouidentia ꝑ hominẽ bonum & dampn& & adiuu& sicut ait apłs. Alu su
sumus odor uite inuitã. Alus aut̃ odor mostis in mostẽ sed cum tribulatio aut poena
impiorũ sit aut exercitatio iustorũ quia eadem tribula & paleã concidit & frum̃ta a
paleis exuit: Vnde tribulatio nomen accepit Rursũ cõpax & quies a molestis sȩcularib
& bonas lucr&ur & corrumpat malos om̃a haec diuina ꝓuidentia ꝓmerits modera¬
tus animarum. Sed tamen non sieligunt boniministeriũ tribulationis nec maliamant
pace quare ipse quoq perquos idagitur quod ienorant non iustitiae quae refest᷑
addñm sed maliuolentiae suae mercedem accipiunt quemad modum necbanis
in putatur quod ipsis prodes seuolentibus noco&ur aliqui sed bono animo beneuolegi
penium tribuitur. Ita &diam cetera creatura promeritis animarum rationabilit
uelsentitur uellat& uel modesta uel commodata ẽ. summoenimdo cuncta bene
aministrante quȩ nibil fecit in ordinato uniuerso nihilq in iustume siue scientib

Expanded text:
adjuvet, sicut ait Apostolus: Aliis sumus odor vitae in vitam, aliis autem odor mortis in mortem . Sed cum omnis tribulatio aut poena impiorum sit, aut exercitatio justorum; quia eadem tribula et paleas concidit, et frumenta paleis exuit, unde tribulatio nomen accepit; rursus, cum pax et quies a molestiis temporalibus et bonos lucretur, et corrumpat malos: omnia haec divina providentia pro meritis moderatur animarum. Sed tamen non sibi eligunt boni ministerium tribulationis, nec mali amant pacem. Quare ipsi quoque, per quos id agitur quod ignorant, non justitiae quae refertur ad Deum, sed malevolentiae suae mercedem accipiunt. Quemadmodum nec bonis imputatur, quod ipsis prodesse volentibus nocetur alicui, sed bono animo benevolentiae praemium tribuitur: ita etiam caetera creatura pro meritis animarum rationalium vel sentitur vel latet, vel molesta vel commoda est. Summo enim Deo cuncta bene administrante quae fecit, nihil inordinatum in universo, nihilque injustum est, sive scientibus
Abbreviated transcription (Latin):
seipsam diuiditur: cõmotoq animo in cõ¬
cõmouendo corpore seipsa ñieꝗtur. Merito
membrc quae suo quodam utita dixesiut ninouo
fuer̃: Namsisic̃ seriptũ ẽ. nudierant : et non
c̃fundebantur. ñ quõ deis sua nuditas m¬
ẽet in cognita sodturpis iladitas ñdum erat.
ꝗa ñdum libido membra illa praeto arbitriu
cominouebat: Nondũ adhiomnns inoboedientia
redarguenda : sua moboe dicuna ceroquodam
modo testimoniũ ꝑhibebat. eq enĩcaeci oreati
et deillalegit. Cudit mulier qui abonulignũ
inesca & qui a placetoculis aduidendum
patebantergo oduli eorũ seaioc nonerant aꝑti
lioo ẽ ñ artenti ut cognoscerent quideis indũinto
grãe praostaret᷑ quando membraeorũ uoluntati

Expanded text:
se ipsam diuiditur commotoque animo in cose ipsam diuiditur commotoque animo in commouendo corpore se ipsa non sequitur. CAPUT membra, quae suo quodam, ut ita dixerim, iure, fuerunt. Nam sicut scriptum est: Nudi erant, et non confundebantur, non quod eis sua nuditas esset incognita, sed turpis nuditas nondum erat, quia nondum libido membra illa praeter arbitrium commouebat, nondum ad hominis inoboedientiam redarguendam sua inoboedientia caro quodam modo testimonium perhibebat. Neque enim caeci creati et de illa legitur: Vidit mulier quia bonum lignum in escam et quia placet oculis ad uidendum. Patebant ergo oculi eorum, sed ad hoc non erant aperti, hoc est non adtenti, ut cognoscegratiae praestaret, quando membra eorum voluntati
Abbreviated transcription (Latin):
agens uitã sic̃ a postolds monuit. scien s suũ
uas possidere in scĩficatione edionore : nonis
morbo desider ii sic̃ etgentes quae ignorint᷑
dm̃ ñ mall& si poss& sine hac libidine filios
ꝓcreare : Vtetiã in hoc serendȩ ꝓlis offidio :¬
sic eius monti eque ad hoc opus creata sunt
quẽ admodũ cetera suis quaeq operib: distribu¬
tamembra seriurent : nutu uoluntatis aeta:
ñ estulibidinis incitata. Seđ neq: ipsadna¬
tores huius uoluptatis: siue ad conculittus con¬
iugales: siue ad immunditias flagitiorũ cũuo¬
luer int cõmouentur. sed aliquando in poie.¬
tunusẽ: ille motus poscente nullo : : Aliquan¬
do aũt destituit inhiantẽ : etcũ in animo concu¬
piscentia ferueat frig& in corpore: Atq:
ita mirũ immodum non solũ generandi
uoluntati uerũ & iam lasciuiuendi libidini.
libido ñ seruit et cũtota plerũq m̃ti co¬
hnbenti aduersetur: ñ numquam etadũ sus

Expanded text:
agens uitam, sed, sicut apostolus monuit, sciens suum agens uitam, sed, sicut apostolus monuit, sciens suum uas possidere in sanctificatione et honore, non in morbo desiderii, sicut et gentes, quae ignorant Deum, non mallet, si posset, sine hac libidine filios procreare, ut etiam in hoc serendae prolis officio sic eius menti ea, quae ad hoc opus creata sunt, quem ad modum cetera suis quaeque operibus distributa membra seruirent, nutu uoluntatis acta, non aestu libidinis incitata? Sed neque ipsi amatores huius uoluptatis siue ad concubitus coniugales siue ad inmunditias flagitiorum cum uoluerint commouentur; sed aliquando inportunus est ille motus poscente nullo, aliquando autem destituit inhiantem, et cum in animo concupiscentia ferueat, friget in corpore; adque ita mirum in modum non solum generandi uoluntati, uerum etiam lasciuiendi libidini libido non seruit, et cum tota plerumque menti cohibenti aduersetur, nonnumquam et aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
Est igitur libido ulciscendiq ira dr̃ est
libido habendi pecuniam: quae auaritia
nuncupetur: Sunt mult& uariaeq libidi¬
nes: quarũ ñ nulle habent &iam uocabula
ꝓpria. quaedam uõ ñ habent.⁊ Quis enĩ
facile dixerit quid uoc&ur libido domi¬
nandi.+. Quã tam̃ plurimũ uarel intr¬
rannoꝵ animis &iã ciuilia bellatestant ::
tam̃ cũ libido dr̃ neq cuius re libidosita di¬
tus ñfesrassol& animo occurrere. nisulla
qua obscenȩ partescorporis & citantur
Hee aũt sibinsolũ totũ corpus. n& solum
xtrinsec usbierũ &iam dͣtr in secus uin¬
dicat totũq: cõmou& hominẽ: animi simul
affactu cũ carnis app&itu coniunto atq
ꝑmixto : ut ea uolumtas sequatur. quamaior¬
in cor in corporir uoluptatib nullaẽ:
ita ut momto ipso tẽporis quo ad eius ꝑ¬
uenitur &tremũ. poene omius acies. ⁊quasi
uigilia cogitationis obruatur: puis aũt ami¬
cus sapientiae scõꝵq gaudiorum coniugalẽ.

Expanded text:
Est igitur libido ulciscendi, quae ira dicitur; est Est igitur libido ulciscendi, quae ira dicitur; est libido habendi pecuniam, quae auaritia;nuncupatur. Sunt multae uariaeque libidines, quarum nonnullae habent etiam uocabula propria, quaedam uero non habent. Quis enim facile dixerit, quid uocetur libido dominandi, quam tamen plurimum ualere in tyrannorum animis etiam ciuilia bella testantur? tamen cum libido dicitur, neque cujus rei libido sit additur, non fere assolet animo occurrere nisi illa, qua obscenae corporis partes excitantur. Haec autem sibi non solum totum corpus nec solum extrinsecus, uerum etiam intrinsecus uindicat totumque commouet hominem animi simul adfectu cum carnis adpetitu coniuncto adque permixto, ut ea uoluptas sequatur, qua maior in corporis uoluptatibus nulla est; ita ut momento ipso temporis, quo ad eius peruenitur extremum, paene omnis acies et quasi uigilia cogitationis obruatur. Quis autem amicus sapientiae sanctorumque gaudiorum coniugalem
Abbreviated transcription (Latin):
et qua edccm ab eĩ passione dissensio. ⁊ Sicut
animi dolorq tristitia nuncupactura
dissensio ẽ abhis rebusq: nob̵ nolentibus ac¬
cider̃ Sed tristitiã plerũq p̃cedit mecus
qͥctipso in anima ẽ nincarne: Dolorẽ aut¬
ornis ñ p̃cedit ullus quac si &uscarnis. ꝗante
dolorẽ in carnesentiatur: Veluptatẽ uero
p̃coedit app&itus quidã qui sentitur incar¬
ne. quacsi cupiditas eĩ sic̃ fames etsitis: etea
q ingenitalib usitatius libido nominat᷑:
cũ hoc sit generale uocabulũ omnis cupidi¬
tatis: Nametipsco ngifa. nihil aliud ẽẽ quã
ulciscendi libidinẽ ueteres definier̃: Quã¬
uis ñ nũ quã homo ubi uindictȩ nullus ẽ sensus
&iã rebus in animis irascatur: et male seri¬
bentẽ stilũ conlidat: uł calamũ frangat
iratus. Uerũ et istalicet in ration abilior
tim̃ quadã ulciscendi libido ẽ. Etnescio
quac ut ita dixerim qua si umbra tributio¬

Expanded text:
et quaedam ab eius passione. dissensio, sicut et quaedam ab eius passione. dissensio, sicut animi dolor, quae tristitia nuncupatur, dissensio est ab his rebus, quae nobis nolentibus acciderunt. Sed tristitiam plerumque praecedit metus, qui et ipse in anima ecarnis non praecedit ullus quasi metus carnis, qui ante dolorem in carne sentiatur. Voluptatem vero praecedit appetitus quidam, qui sentitur in carne quasi cupiditas ejus, sicut fames et sitis, et ea quae in genitalibus usitatius libido nominatur, cum hoc sit generale vocabulum omnis cupiditatis. Nam et ipsam iram nihil aliud esse, quam ulciscendi libidinem, veteres definierunt: quamvis nonnunquam homo, ubi vindictae nullus est sensus, etiam rebus inanimis irascatur, ut male scribentem stilum collidat, vel calamum frangat iratus. Verum et ista licet irrationabilior, tamen quaedam ulciscendi libido est, et nescio quae, ut ita dixerim, quasi umbra retributio
Abbreviated transcription (Latin):
& quicquid aliud patimur qđ ñ pateremur
inuiti si uoluntati nr̃a nr̃a natura omni
modo atq & omnibus partib: oboedir&
Atenĩ aliquid caro patitur quoseruire ñ
sinitur: Quidint̃ ẽ uridedum tamen ꝑius¬
titiã dominantis dr̃: cui subditi seruire
noluimus: caro nr̃a que subdita fuerat
ñ seruiendo molesta sit : Quã is nosdo ñ
seruiendo molesti nob potuerimus ẽẽ ñ
illi Neq enĩ sicille nr̃o ut nos seruitio cor¬
poris indigemus: &ideo nr̃a ẽ quod reci¬
pimus. non illius poena quod fecimus
Dolores porro qui dicuntur carnis inimae
s̃ in carne & carne: Qud enĩ caro ꝑseipsa
sine anima ł dolet. ł concupiscit  sed
c̃cupiscere carodr̃ ł dolore autipse hõ
ẽ sic̃ disseruimꝰ. aut aliquid animae
qđ afficit passio ł aspera ut faciat dolorẽ.
ł lenis ut uoluptatẽ Seddolor carnis.
tantũ modo offensio ẽ animas &ecarne¬

Expanded text:
et quidquid aliud patimur, quod non pateremur et quidquid aliud patimur, quod non pateremur inuiti, si uoluntati nostrae nostra natura omni modo adque ex omnibus partibus oboediret. At enim aliquid caro patitur, quo seruire non sinitur. Quid interest unde, dum tamen per iustitiam dominantis Dei, cui subditi seruire noluimus, caro nostra nobis, quae subdita fuerat, non seruiendo molesta sit, quamuis nos Deo non seruiendo molesti nobis potuerimus esse, non illi? Neque enim sic ille nostro, ut nos seruitio corporis indigemus, et ideo nostra est quod recipimus, non illius poena quod fecimus. Dolores porro, qui dicuntur carnis, animae sunt in carne et ex carne. Quid enim caro per se ipsam sine anima uel dolet uel concucum concupiscere caro dicitur vel dolere, aut ipse homo est, sicut disseruimus; aut aliquid animae quod carnis afficit passio, vel aspera, ut faciat dolorem; vel lenis, ut voluptatem. Sed dolor carnis tantummodo offensio est animae ex carne
Abbreviated transcription (Latin):
imperata ita in para dỹso tantamaior inoboe¬
dientia fuit : quanto id quod p̃ceptũ ẽ nullius
difficultatis fuit. Et sic̃ oboedientia secundi¬
hominis eop̃dicabilior. quo factus ẽ oboediens
ps ena ꝓ posita. etres a creatore facilis impertra
quisnam satis & plic& quantũ malũ sit non
oboedire in resecsilq. et tantte poteftati simpe¬
rio ettanto terrente supplicio  Beniq
ut breuit̃ dicatura nillius parati poenaqui d
boedientiae: nisi inoboedienti& rotribata
ẽ. ⁊ nãquae hominisẽ alia miseria nisi
qm̃ noluit quod potuit: quod ñ potest uelit
Inpara dyso enim &iã siñ amnia poterat
pecognoscimuset diuina scriptura testatuus.
nomo uecnitatissimilis factusẽ Quis enim
enumerat quã multa quae ñ potest uelit :
dum sibi ipse id est uoluntati eĩ. ipseanimꝰ
eĩ eoque inferior caro eius non obtem perat
Ipsonãquae in uito et animus plerũq turba¬
tur : et tarodolet. et ue terescit & mopituis

Expanded text:
imperata: ita in paradiso tanto maior inboeimperata: ita in paradiso tanto maior inboedientia fuit, quanto id, quod prae- . ceptum est, nullius difficultatis fuit. Et sicut oboedientia secundihominis eo praedicabilior, quo factus est oboediens poena proposita et res a Creatore facilis imperata, quisnam satis explicet, quantum malum sit non oboedire in re facili et tantae potestatis imperio et tanto terrente supplicio? Denique, ut breuiter dicatur, in illius peccati poena quid inoboedientiae nisi inoboedientia retributa est? Nam quae hominis est alia miseria nisi ut, quoniam noluit quod potuit, quod non potest uelit? In paradiso enim etiamsi non omnia poterat pe cognoscimus et diurna scriptura testatur: Homo uanitati similis factus est. Quis enim enumerat, quam multa quae non potest uelit, dum sibi ipse, id est uoluntati eius ipse animus eius eoque inferior caro eius, non obtemperat? Ipso namque inuito et animus plerumque turbatur et caro dolet et ueterescit et moritur,
Abbreviated transcription (Latin):
tiae salubritatẽ adminiculauerat. quo eam
creceturã cuilibera seruitus & pediret : se ẽẽ dñm
commonebat: Iusta damnatio subsecuta est :
Teclisq: damnatio ut hõ ꝗcustodiendo mandcctũ
futur us fuerat etuã carne spãlis. fieret &iã
m̃te carnalis. Et ꝗsucc suꝑbia sibi placuerat:
dĩ iustitia sibidonar&ur. N& sicut insua eẽt
omni modis potestate sed ase ipsequoq: dissensiens
sub illo cui p&ccando consensit : ꝓ lib̾tate quã concu¬
piuit duram miserãq: ageret seruitutẽ : mor¬
tuus spũ uolens: ettorpore moritur us inuitus.
Desertor aet̃ne uitae: &iã et̃na nisigrã liberar&.
mortedamnatus: Quisquis huius modidã na¬
tionẽ ł nimiã ł iniustam putat m&iri : pro¬
fecto nescit. quanta fuerit iniquitas inpecan¬
do ubitanta erait ñ pacandi facilitas: Sic enĩ
abrahȩ ñ inmerito maegna oboedientia p̃dica¬
tur : qui ut ocuider & filiũ res difficillima est

Expanded text:
tiae salubritatem adminiculauerat, quo eam tiae salubritatem adminiculauerat, quo eam creaturam, cui libera seruitus expediret, se esse Dominum commonebat: iusta damnatio subsecuta est, talisque damnatio, ut homo, qui custodiendo mandatum futurus fuerat etiam carne spiritalis, fieret etiam mente carnalis et, qui sua superbia sibi placuerat, Dei iustitia sibi donaretur; nec sic, ut in sua esset omnimodis potestate, sed a se ipse quoque dissentiens sub illo, cui peccando consensit, pro libertate, quam concupiuit, duram miseramque ageret seruitutem, mortuus spiritu uolens et corpore moriturus inuitus, desertor aeternae uitae etiam aeterna, nisi gratia liberaret, morte damnatus. Quisquis huius modi damnationem uel nimiam uel iniustam putat, metiri profecto nescit, quanta fuerit iniquitas in peccando, ubi tanta erat non peccandi facilitas. Sicut enim Abrahae non inmerito magna oboedientia praedicatur, quia, ut occideret filium, res difficillima est
Abbreviated transcription (Latin):
illedix̃. Mulier quã dedifti mecũ: ha&x mihi
dedit eligno ettõmedi. Nusquãe hic sonat p&ci¬
tio ueniae : nusquã imploratio medicina
Nã lic& isti ñ sic̃ ea in qđ cõmiser̃ negent ad hue
tam̃ suꝑbia in aliũ quaerit referre qđ ꝑperana
fic̃ Suꝑbia mulieri s inserpentẽ suꝑbia uiri ine
mulierẽ: Sed accusatio potius quã &cusctio
uera ẽ ubimandati duuni ẽ aꝑta trans gres¬
sio Neq enĩ hoc ꝓpt̃ ea ñ fecerunt : quia id
mulier sepente succdente. iuir muliere in ꝑtien¬
te cõmissit: quacsi quic quã dõ cuiuł credere¬
tur ł ceder&ur ante ponendũ fuit. Quia ergo¬
contemptus ẽ ds̃ iubens qui creauerat. ꝗ al suã
immaginẽ fecerat : ꝗceteris animalib p̃posue¬
rat ꝗ inpanadrso constituerat. ꝗrerũ omni¬
um copiã seclutisq p̃stiterat : qui p̃ceptis. n&
plurib n& grandib: n& difficilibus onerauerat
sed unobreuissimo. atq leuissimo: ad oboedien¬

Expanded text:
ille dixit: « Mulier quam dedisti sociam, ipsa mihi ille dixit: « Mulier quam dedisti sociam, ipsa mihi dedit de ligno et comedi. » Nusquam hic sonat ptio ueniae, nusquam inploratio medicinae. Nam licet isti non sicut Cain quod commiserunt negent, adhuc tamen superbia in aliud quaerit referre quod perperam fecit: superbia mulieris in serpentem, superbia uiri in mulierem. Sed accusatio potius quam excusatio uera est, ubi mandati diuini est aperta transgressio. Neque enim hoc propterea non fecerunt, quia id mulier serpente suadente, uir muliere inpertiente commisit, quasi quidquam Deo, cui uel crederetur uel cederetur, anteponendam fuit. CArat, qui ad suam imaginem fecerat, qui ceteris animalibus praeposuerat, qui in paradiso constituerat, qui rerum omnium copiam salutisque praestiterat, qui praeceptis nec pluribus nec grandibus nec difficilibus onerauerat, sed uno breuissimo adque leuissimo ad oboedien
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsusruinco quaesit in occulto p̃cedit ruinã q
sit inmcnifesto dũ illcoruna eẽ ñ putatur.
Quis enĩ exceltationẽ riunã putat. cũ iamibi sit
defectus quo ẽ Relictus excelsus: Quis autẽ
ruinã ẽẽ ñ uideat. quando fit mandecti eiu¬
dens atq: indubitata trans gressio: Propt̃ hoc
ds̃ illud ꝓhibuit: qđ cũ eẽt admissumm ulla
defendi poss& immaginatione possi iustitiae
et audeo dicere : suꝑbis eẽ utile cadere in aliqđ
aꝑtũ manifestũq paccatũ : unde sibi displiciant
ꝗiam sibi placendo ceciderant: Scclubrius eni
p&rus sibi displicuit quando fleuit: quẽ sibi
pleccuit quando p̃sumpsit: hocdic̃ et sacer
psalmus: Imple facies c& ignomnuait
quer̃ nom̃ tuũ dñe Idest uttueis placceas
querentib nomituũ : ꝗ sibi placuerant
querendo suũ sed est pecor dampnabilior
ixcusctionis inꝗritur. Sĩc illi primi homines quo¬
rũ et illa dix̃ serpens sed ux̃ me et manducaui: et

Expanded text:
rsus ruina, quae fit in occulto, praecedit ruinam quae est in manifesto, dum illa ruina esse non putatur. Quis enim exaltationem ruinam putat, cum jam ibi sit defectus, quo relictus est excelsus? quis autem ruinam esse non videat, quando fit mandati evidens atque indubitata transgressio? Propter hoc Deus illud prohibuit, quod cum esset admissum, nulla defendi posset imaginatione justitiae: et ideo audeo dicere, superbis esse utile cadere in aliquod apertum manifestumque peccatum, unde sibi displiceant, qui jam sibi placendo ceciderant. Salubrius enim Petrus sibi displicuit quando flevit, quam sibi placuit quando praesumpsit. Hoc dicit et sacer psalmus: Imple facies eorum ignominia, et quaerent nomen tuum, Domine; id est, ut tu eis placeas quaerentibus nomen tuum qui sibi placuerant quaerendo suum. Sed est pejor damnabiliorxcusationis, inquirentes sicut illi primi homines, quorum et illa dixit: « Serpens seduxit me, et manducavi , » et
Abbreviated transcription (Latin):
et occulte inserunt cogitatib: impiorũ : eta¬
ꝑte aliquando inger̃ sensib: & qua possunt
fallaci attestatione confirmant: Iste ipse
uarro propterea seprius dereb: humanis
de diuinis aut̃ postea scripsisse testat᷑ quods
prius extiter int ciuitates : de inde ab eis haec
instituta sint : uera aũt̃ religio non aterreno
aliqua ciuitate instituta ẽ sed plane celestẽ
ipsa instituit ciuitatẽ : Eam uero in spirat :¬
et docet uerus đs̃ dator uitae aet̃nȩ
ueris cultorib: sius: Varroni sigit᷑ confitentis
ideo seprius dereb: humanis scripsisse. pastea
dediuinis qui adiuinae ista eabhominibus
institutaes̃ haecratio ẽ: Sicut priore inquit
pictor quã tabula picta : prior faberquã ae¬
dificiũ : Ita priores sunt u ciuitates : quã eaquȩ
aciuitabus instituta sunt. Dicit aũt prius se
scripturũ fuisse dedis: postea de hominibus
sid e omninatura deorũ scriberet. Quasi

Expanded text:
et occulte inserunt cogitationibus inpiorum et apeet occulte inserunt cogitationibus inpiorum et aperte aliquando ingerunt sensibus et qua possunt fallaci adtestatione confirmant. Iste ipse Varro propterea se prius de rebus humanis, de diuinis autem postea scripsisse testatur, quod prius extiterint ciuitates, deinde ab eis haec instituta sint. Vera autem religio non a terrena aliqua ciuitate instituta est, sed plane caelestem ipsa instituit ciuitatem. Eam uero inspirat et docet uerus Deus, dator uitae aeternae, ueris cultoribus suis. Varronis igitur confitentis ideo se prius de rebus humanis scripsisse, postea de diuinis, quia diuinae istae ab hominibus institutae sunt, haec ratio est: \'Sicut prior est, inquit, pictor quam tabula picta, prior faber quam aedificium: ita priores sunt ciuitates quam ea, quae a ciuitatibus instituta sunt. Dicit autem prius se scripturum fuisse de dis, postea de hominibus, si de omni natura deorum scriberet, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ deludis circensib dscenicis tertium
quartor ũ triũ adsacra ꝑtinentiũ : unidedit conse¬
cratio alteri sacra priuata ultimo publica. Hanc
ueliit pompã obsequiorũ : In trib: quirestant dii
ipsi sequunt̃ extremi: Quib: iste uniũ sus cultus
impensusẽ : in primo diicerti: in secundo in certi
intertio cunctorũ nouissimo dii p̃cipuiatq: selecti:
in hac tota serie pulcherrimȩ acsubtilissi mȩ dis¬
tributionis et distinctionis: uitã aeternã frustra
quaeri &sperari impudentissime uel optariex
his qua eiã diximus et qua e deinceps dicenda s̃
cuius hominũ ꝗcorde obstinato sibi ñfuerit
inimicus: facillime apparet: Uel hominũ enĩ
sunt ista instituta ł daemonũ: Non quales
uocant illi daemones bonos. sed utloquar
aꝑtius inmundorũ spirituũ. & sine contro¬
uersia malignorũ : quinoxias opiniones
ꝗb: anima humana magis magisq uanescat
et in cõmutabili aeternȩq: ueritati coaptari
atq: inhȩrere ñ possit. Inuidentia mirabili

Expanded text:
alterum de ludis circensibus, de scenicis tertium. Quartorum trium ad sacra pertinentium uni dedit consecrationes, alteri sacra privata, ultimo publica. Hanc velut pompam obsequiorum in tribus, qui restant, dii ipsi sequuntur extremi, quibus iste universus cultus impensus est: in primo dii certi, in secundo incerti, in tertio cunctorum novissimo dii praecipui atque selecti. In hac tota serie pulcherrimae ac subtilissimae distributionis et distinctionis uitam aeternam frustra quaeri et sperari inpudentissime uel optari, ex his, quae iam diximus et quae deinceps dicenda sunt, cuiuis hominum, qui corde obstinato sibi non fuerit inimicus, facillime apparet. Vel hominum enim sunt ista instituta uel daemonum, non quales uocant illi daemones bonos, sed, ut loquar apertius, inmundorum spirituum et sine controuersia malignorum, qui noxias opiniones, quibus anima humana magis magisque uanescat et incommutabili aeternaeque ueritati coaptari adque inhaerere non possit, inuidentia mirabili
Abbreviated transcription (Latin):
sedipsos ȩxaere ortos credidit: anaxagoras uero
eius auditor harum rerum omniũ qua sudem
esfectorem diuinũ animum sensit. &dixit :¬
exinfinita materiaquae c̃staret similibus intse
Dogenes quoq anaxiuienis alt̃ auditor: aerem
quidem dix̃ rerum ẽẽ materiã dequa om̃a sie¬
rent. sedẽẽ compotẽ diuinae rationissine qua

Expanded text:
sed ipsos ex aere ortos credidit. Anaxagoras uero êius auditor harum rerum omnium, quas uidemus, effectorem diuinum animum sensit et dixit ex infinita materia, quae constaret dissimilibus inter se Diogenes quoque Anaximenis alter auditor, aerem quidem dixit rerum esse materiam, de qua omnia fierent; sed eum esse compotem diuinae rationis, sine qua
Abbreviated transcription (Latin):
norũ : cũ uideas eos nullideorũ ꝑ pecisse
uestrorũ : Ita nepluris tibi habenda uisa¬
est existimatio curiae urae quã capito¬
lii: immo romȩ unius quã caelitotius
ut linguã maledicã inciues tuos eeserere

Expanded text:
norum, cum uideas eos nulli deorum pepercisse norum, cum uideas eos nulli deorum pepercisse uestrorum? Itane pluris tibi habenda est existimatio curiae uestrae quam Capitolii, immo Romae unius quam caeli totius, ut linguam maledicam in ciues tuos exercere
Abbreviated transcription (Latin):
conpeteniissi me graeci utrosq honori ducunt:
et sacer dotes ꝑ quos uictimȩ ministrantur & scenicos
perquos ludiechibentur. Neuel omnib diis
suis. s eddudi omnib gratisunt: uel qđ est
indignius his quos bonos putant : siludi ab eis¬
solis amantur. facere confingantur inturiã¬
scipio gloriatur. probris etiniuriis poetarũ.
subiectã uitã famã que habere noluer̃: capite
etiã sancientes. tale carmen condere siquis
auder et: Quoderga se quidẽ satis hones¬
te constituerunt: sederga deos suos suꝑ¬
be etinreligiose: quoscũscirent non so¬
lum patient̃: uerũ etiã libent̃ poetarum
probri smaledictisq lacerari sepotius quã
illos huiusce modi iniurus indignos eẽduxe¬
runt: sȩque abeis etiam legemunierunt.
illorũ aũt ista etiã sacris sollemptatibus
miscuerunt: Itanetandẽ scipio laudas
hanc poetis romanis negatã eẽ licentiã
ut cui quã obprobriũ infligerent roma¬

Expanded text:
conpetentissime Graeci utrosque honori ducunt, conpetentissime Graeci utrosque honori ducunt, et sacerdotes, per quos uictimae ministrantur, et scaenicos, per quos ludi exhibentur, ne uel omnibus dis suis, si et ludi omnibus grati sunt, uel, quod indignius, his, quos bonos putant, si ludi ab eissolis amantur, facere conuincantur iniuriamScipio gloriatur, probris et iniuriis poetarum subiectam uitam famamque habere noluerunt, capite etiam sancientes, tale carmen condere si quis auderet. Quod erga se quidem satis honeste constituerunt, sed erga deos suos superbe et inreligiose; quos cum scirent non solum patienter, uerum etiam libenter poetarum probris maledictisque lacerari, se potius quam illos huiusce modi iniuriis indignos esse duxerunt seque ab eis etiam lege munierunt, illorum autem ista etiam sacris sollemnitatibus miscuerunt. Itane tandem, Scipio, laudas hanc poetis Romanis negatam esse licentiam, ut cuiquam obprobrium infligerent Roma
Abbreviated transcription (Latin):
perire possent : cursacerdotes honorarent
qui a ꝑ eos uictimas diis acceptabiles offe¬
rebant & scaenicos ꝓbõsos haberent: ꝑ quos
illã uoluptatẽ : siuo honorł disexiberi
petentib et nisi sieret irascentib eorum
ad monitionib didicer̃: Quum p̃sertim
labeo quem hiuiuscemodi rerũ peritissimũ ma
predicant: numina bona anuminib: malis
ista etiã cultus diuersitate distinguat.
malos deos ꝓpitiari caedib et tristib suppli¬
cationib asserat: bonos aũt obsequiis letis
atq uicundis: Qualia sunt utipse anludi
conuiua lectisterna: quod totũ quale
sit postea sidr̃ iuuerit diligentius disse
remus: Nunc adrem p̃sentẽ quodattiner
siue omnib om̃a: tãquã bonis ꝑ mixte
tribuantur Neq enĩ eẽ decet deosmalos
cũ potius isti quia mnmundit̃ sp̃s omnes
sint mali: siue certa discretione : sicut lala
uisumẽ : illis illa: istis ista distribuant᷑ obsega

Expanded text:
perire possent, cur sacerdotes honorarent, perire possent, cur sacerdotes honorarent, quia per eos victimas diis acceptabiles offerebant; et scenicos probrosos haberent, per quos illam voluptatem sive honorem diis exhiberi, petentibus, et, nisi fieret, irascentibus, eorum admonitione didicerant? Cum praesertim. Labeo, quem hujuscemodi rerum peritissimum praedicant, numina bona a numinibus malis ista etiam cultus diversitate distinguat, ut malos deos propitiari caedibus et tristibus supplicationibus asserat; bonos autem obsequiis laetis atque jucundis: qualia sunt, ut ipse ait, ludi, convivia, lectisternia. Quod totum quale sit, postea, si remus. Nunc ad rem praesentem quod adtinet, siue omnibus omnia tamquam bonis permixte tribuantur neque enim esse decet deos malos, cum potius isti, quia inmundi sunt spiritus, omnes sint mali, siue certa discretione, sicut Labeoni uisum est, illis illa, istis ista distribuantur obsequia,
Abbreviated transcription (Latin):
quodineo quoq: derepublica libro cõmemo¬
ratur : etaescines atheniensis uir eloquen
tissimus. cũ aduilescens trago edas actitauisset
rẽpublicã capessiuit: etaristo demũtra¬
gicũ: itaem actorẽ maximis dereb pacis.¬
acbellilegatũ ad philippũ athenienses sepe
miserunt: Non enĩ consentaneũ putabatur
cũ easdẽ artes eosdẽq: scaenicos ludos: etiã
diis suis acceptos uiderent: illos ꝑquos age¬
rent᷑ infamiũ loco acnumero deputare:
qhaec grȩciturpit̃ quidẽ : sed sane diis suis
omnino congruent̃: quinec untã ciuium
lacerandã linguis poeta edustrionum
sub trahere ausis : a quib cernebant deorũ
uitã : eisdẽ ipsis diis uolentib etlibentibus
carpi: etipsos homines ꝑquos ista inthieatris
agebantur: quaenuminib quib sub diti
erant grata eẽ cognouerant: ñsolũminime
spernendos in ciuitate: uerũ enã maxime
honorandos p̾utarunt. Quid enĩ causȩ rep x¬

Expanded text:
quod in eo quoque de Republica libro commemoquod in eo quoque de Republica libro commemoratur, et Aesctissimus, cum adulescens tragoedias actitavisset, rem publicam capessivit, et Aristodemum, tragicum item actorem, maximis de rebac belli legatum ad Philippum Athenienses saepe miserunt. Non enim consentaneum putabatur, cum easdem artes eosdemque scenicos ludos etiam diis suis acceptos viderent, illos, per quos agerentur, infamium loco ac numero deputare. XI. Haec Graeci turpiter quidem, sed sane diis suis omnino congruenter, qui nec vitam civium lacerandam linguis poetarum et histrionum subtrahere ausi sunt, a quibus cernebant deorum vitam eisdem ipsis diis volentibus et libentibus carpi; et ipsos homines, per quos ista in theatris agebantur, quae numinibus, quibus subditi erant, grata esse cognoverant, non solum minime spernendos in civitate, verum etiam maxime honorandos putarunt. Quid enim causae re