comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iniquitatem esse iuxta iustitiam
Non potuerunt inquit mihi. idest
dixerunt & male dixerunt. mandu¬
cemus &bibamus crasenim morie¬
mur Non corruperunt sermones
mali mores bonos: In eo quod audiui
ado : non cessi sermonibus hominũ:
Fecerunt mihi peccatores quod posta¬
rem. non cui miscerer. & facta est ini¬
quitas eorum longe ame: Quid enim
tam prope: quam duo homines in
una ecclesia & quid enim tam longe.
quam iniquitas aiustitia & Vbienim
consensio. ibi propinquitas: Ligan¬
tur duo &mittentur adiudicem latro
& colligatus: ille scelemtus. ille in no¬
cens: Una catena ligantur: & longe
sunt a se: Quantum longesunt ase o
quantum longe est scelus ab in nocen¬
tia. Ecce isti longesunt a se ab inuicem
alius latro in ispania facit scelenr.
proximus est ei qui facit in a frica:
Quantum proximus: quantum sibi
iunguntur scelus & scelus: quantum
sibi iunguntur latrocinium & latro¬
cinium : Nemoergo timeat mixtos

Expanded text:
iniquitatem esse juxta justitiam, iniquitatem esse juxta justitiam, «Non potuerunt,» inquit, «mihi;» id est, dixerunt, et male dixerunt, «Manducemus et bibamus; cras enim moriemur.» Non corruperunt sermones mali mores bonos: in eo quod audivi a Deo, non cessi sermonibus hominum. Fecerunt mihi peccatores quod portarem. non cui commiscerer, et facta est iniquitas eorum longe a me. Quid enim tam prope, quam duo homines in una Ecclesia? quid tam longe, quam iniquitas a justitia? Ubi enim consensio, ibi propinquitas. Ligantur duo, et mittuntur ad judicem; latro, et colligatus: ille sceleratus, ille innocens, una catena ligantur, et longe sunt a se. Quantum longe sunt a se? Quantum longe est scelus ab innocentia. Ecce isti longe sunt ab invicem. Alius latro in Hispania facit scelera, proximus ei est qui facit in Africa. Quantum proximus? Quantum sibi junguntur scelus et scelus, quantum sibi junguntur latrocinium et latrocinium. Nemo ergo timeat mixtos
Abbreviated transcription (Latin):
me : non ob presserunt: Ualue¬
runt mihi sicut ignis adaurum.
non sicut ignis ad faenum: Ignis
enim accedens adaurum. sordem
tollit. Accedens ad faenum incine¬
rem uertit: Et enim non potue¬
runt mihi . quia non consensi: quia
non me fecerunt quales sunt ipsi:
Superdor sum meum fabricauerunt
peccatores. longe fecerunt in iustiti¬
am suam: Fecerunt quod tolerem:
& non fecerunt cui consentirem:
Iamergo in iustitia ipsorum longe
est a me: Mali mixti sunt bonis: non
solum in hoc saeculo: sed & in ipsa
intus ecclesia mali mixti sunt bo¬
nis: Nostis & probastis. & magis
probabitis siboni fueritis: Cum
enim creuisset herba & fructum fe¬
cisset: tunc apparuerunt titania:
Uulli apparent mali in ecclesia : nisi
ei qui fuerit bonus: Nosti sergo quia
mixtisunt : & semper & ubique dicit
scriptum quia non se panrbuntur
nisi infinem : Sic quomodo mixti sunt.
longe sunt a se: Nequis ergo exeo qđ
mixti sunt mali in terbonos. putan&

Expanded text:
me, non oppresserunt. Valueme, non oppresserunt. Valuerunt mihi sicut ignis ad aurum, non sicut ignis ad fenum. Ignis enim accedens ad aurum, sordem tollit; accedens ad fenum, in cinerem vertit. «Etenim non potuerunt mihi,» quia non consensi, quia non me fecerunt quales sunt ipsi. «Supra dorsum meum fabricaverunt peccatores, longe fecerunt injustitiam suam.» Fecerunt quod tolerem, et non fecerunt cui consentirem. Jam ergo injustitia ipsorum longe est a me. Mali mixti sunt bonis, non solum in saeculo, sed et in ipsa intus Ecclesia mali mixti sunt bonis. Nostis, et probastis; et magis probabitis, si boni fueritis. «Cum» enim «crevisset herba et fructum fecisset, tunc apparuerunt zizania» . Nulli apparent mali in Ecclesia, nisi ei qui fuerit bonus. Nostis ergo quia mixti sunt, et semper et ubique dicit Scriptura quia non separabuntur, nisi in fine. Sic, quomodo mixti sunt, longe sunt a se. Ne quis ergo ex eo quod mixti sunt mali inter bonos, putaret
Abbreviated transcription (Latin):
ut consentiamus illis ad facta mala: Si
non consenserimus. tolerate nos dicunt:
Ergo quia non potuisti mihi ascende in
dorsum meum: postare te habeo quo¬
usque ueniat finis: Sicenim mihi
pureceptum est ut fructum afferam
cum tolerantia. Nonte corrigo. tole¬
rote. Aut forte cumtolero te. corri¬
giste: sed nontẽ corrigis usque infinẽ:
Iolero te usque infinem. & usque infi¬
nem superdorsum meum eris usque
ad tempus : Sumquid semper super
dorsum meum eris & ueniet enim qui
inde te excutiat: Veniet tempus mes¬
sis. ueniet finis saeculi : mittet ds̃ mes¬
sores: Messores autem angeli sunt.
separant malos demedio iustorum.
sicut zizaniam a tritico: Frumen¬
tum recondent inhorreo : paleam
autem comburent igni in extinguibi¬
li: Portaui usque potui. lam gaudens
turnseo inhorreum dĩ & securus can¬
to. saepe expugnauerunt me aiuuen¬
tute mea: Quid enim mihi facere
potuerunt : quia expugnauerunt
me auiuentute mea: exercuerunt

Expanded text:
ut consentiamus illis ad facta mala: si ut consentiamus illis ad facta mala: si non consenserimus, Tolerate nos, dicunt. Ergo quia non potuisti mihi, ascende in dorsum meum; portare te habeo quousque veniat finis: sic enim mihi praeceptum est, ut fructum afferam cum tolerantia . Non te corrigo, tolero te: aut forte, cum tolero te, corrigis te. Si non te corrigis usque in finem, tolero te usque in finem; et usque in finem super dorsum meum eris, usque ad tempus. Numquid semper super dorsum meum eris? Veniet enim qui inde te excutiat: veniet tempus messis, veniet finis saeculi; immittet Deus messores. Messores autem Angeli sunt: separant malos de medio justorum, sicut zizania a tritico; frumentum recondent in horreo, paleam autem comburent igni inexstinguibili. Portavi quousque potui, jam gaudens transeo in horreum Dei, et securus canto, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» 8. Quid enim mihi facere potuerunt, quia «expugnaverunt me a juventute mea?» Exercuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
hoc & fractor diceret deprehensus circa
parietem alienum: Hoc mihi & leno
diceret: emens puellas ad prostitutio¬
nem. hoc & maleficus incantans mala.
&uendens nequitiam suam: Quicquid
tale prohibere conaremur . respondent
omnes quia non haberent unde uiue¬
rent: quia inde se pascerent quasi non
hocipsum in illis maxime puniendũ
est : quia artem nequitiae diligerent
unde uitam transignant : & inde se
uolunt pascere. uNde offendant eum
a quo omnes pascuntur: Sed cumla¬
maueris hoc & dixeris: illi respondent:
sisic non huc accedimus. sisic non in¬
tramus in ipsam ecclesiam: Ueniant
intrent audiant. saepe expugnaue¬
runt me aiuuentute mea & enim non
potuerunt mihi: Superdor sum
meum fabricauerunt peccatores.
hoc est non potuerunt agere ut con¬
sentiam. fecerunt quod portem: Quam
prreclare dictum est quam optime sig¬
nificauit. & enim non potuerunt mihi.
superdor sum meum fabricauerunt
peccatores: Aiunt nobiscum primo.

Expanded text:
hoc et effractor diceret, deprehensus circa hoc et effractor diceret, deprehensus circa parietem alienum; hoc mihi et leno diceret, emens puellas ad prostitutionem; hoc et maleficus incantans mala, et vendens nequitiam suam; quidquid tale prohibere conaremur, responderent omnes quia non haberent unde viverent, quia inde se pascerent; quasi non hoc ipsum in illis maxime puniendum est, quia artem nequitiae delegerunt, unde vitam transigant, et inde se volunt pascere, unde offendant eum a quo omnes pascuntur. 7. Sed cum clamaveris hoc et dixeris, illi respondent: Si sic, non huc accedimus; si sic, non intramus in ipsam Ecclesiam. Veniant, intrent, audiant: «Saepe expugnaverunt me a juventute mea. Etenim non potuerunt mihi: supra dorsum meum fabricaverunt peccatores:» hoc est, non potuerunt agere ut consentiam; fecerunt quod portem. Quam praeclare dictum est, quam optime significavit, «Etenim non potuerunt mihi: supra dorsum meum fabricaverunt peccatores.» Agunt nobiscum, primo
Abbreviated transcription (Latin):
quid fenerat qui peripsum loquitur &
si facit quod tibi dicit & nontu facis: tu in
ignem ille in regnum: Sin on facit quod
tibi dicit & pariter facit mala quae facis.
& dicit bona quae non facit. pariter in ig¬
nem: Faenum ardebit. uerbum autem
dñi manet in aeternum: Num quid ar¬
det sermo qui tibi perillum locutus est :
Aut morses est quitibi loquitur. idest
bonus & iustus famulu sdĩ: aut pharis eus
est cathedra morsi sedens  audisti & de
ipsis: quaedicunt facite. quaeautem faci¬
unt facere nolite: Non habestu unde
te excuses quando sermo dĩ tibi loquitur.
quia non potes interficere sermonemdĩ:
Criminare quaeris eos: perquos tibiloqui
tur sermodĩ : Quaere quantumuis. dic
quantum uis blasphema quantum uis:
saepe expugnauerunt me diuuentutem ea:
Dicat uero istahel: saepe expugnauerunt me
aiuuentute mea: Audent &iam fenerato¬
resdicere . non habeo aliud unde uiuam. hoc
mihi & latro diceret de prehensus infauce:

Expanded text:
quid fenerat qui per ipsum loquitur? quid fenerat qui per ipsum loquitur? Si facit quod tibi dicit, et non tu facis; tu in ignem, ille in regnum. Si non facit quod tibi dicit, et pariter facit mala quae facis, et dicit bona quae non facit; pariter in ignem. Fenum ardebit, verbum autem Domini manet in aeternum . Numquid ardet sermo qui tibi per illum locutus est? Aut Moyses est qui tibi loquitur, id est, bonus et justus famulus Dei; aut pharisaeus est cathedram Moysi sedens. Audisti et de ipsis: «Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite» . Non habes tu unde te excuses, quando sermo Dei tibi loquitur. Quia non potes interficere sermonem Dei, criminari quaeris eos per quos loquitur tibi sermo Dei. Quaere quantum vis, dic quantum vis, blasphema quantum vis: «Saepe expugnaverunt me a juventute mea, dicat vero Israel, Saepe expugnaverunt me a juventute mea.» Audent etiam feneratores dicere: Non habeo aliud unde vivam. Hoc mihi et latro diceret, deprehensus in fauce;
Abbreviated transcription (Latin):
puerorum : Quid praetermis sum est e
laudant caelum: laudant angeli. lau¬
dant sidera. laudant sol & luna: lau¬
dant dies & noctes. laudat quicquid
germinat deterra. laudat quicquid
natat in mari. laudat quicquid uolitat
inaere . laud ant omnes montes & colles.
laudant frigora & aestas. & cetera om¬
nia quaed s̃ fecit: Audistis quia laudant
dm̃: numquid audistis ibi quia laudat
dm̃ auaritia : quia dm̃ laudat luxuria:
non laudant ista: qui a non ipse illa fecit:
laud ant ibi homines dm̃. hominis crea¬
tor est ds̃: Auaritia opus est malihominis.
homo ipse: opus est dĩ : Et quiduult dses
Occidere inte quod ipse fecisti: & saluare
quem ipse fecis Uoli fenerare : tu accu¬
sas scripturrm dicentem: qui pecuni am
suam non dedit adusunrm. Non ego
illud scripsi. non deore meo primum exi¬
it : dm̃ audi: & ille: clerici non fenerent:
Et forte quitibi loquitur nefenerat: sed
si fenerat fac quia &ipse fenerat: Num¬

Expanded text:
puerorum? quid praetermissum est? puerorum? quid praetermissum est? Laudant coeli, laudant Angeli, laudant sidera, laudant sol et luna, laudant dies ac noctes, laudat quidquid germinat de terra, laudat quidquid natat in mari, laudat quidquid volitat in aere, laudant omnes montes et colles, laudant frigora et aestus; et caetera omnia quae Deus fecit, audistis quia laudant Deum : numquid audistis ibi quia laudat Deum avaritia, quia laudat Deum luxuria? Non laudant ista, quia non ipse illa fecit. Laudant ibi homines Deum; hominis creator est Deus. Avaritia opus est mali hominis; homo ipse opus est Dei. Et quid vult Deus? Occidere in te quod ipse fecisti, et salvare quod ipse fecit. 6. Noli fenerare. Tu accusas Scripturam dicentem, «Qui pecuniam suam non dedit ad usuram» . Non ego illud scripsi, non de ore meo primo exiit: Deum audi. Et ille: Clerici non fenerent. Et forte qui tibi loquitur, non fenerat: sed si fenerat, fac quia et ipse fenerat; num
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ fecisti: noli adtendere quia ille tibi
loquitur: Malus est perquemtibi lo¬
quitur: sed non est malus qui tibi loqui¬
tur sermo dĩ : Accusadm̃. accusa
sipotes: Creditis fr̃s hucusque perue¬
nisse eos dequibus dicitur . saepe expu¬
gnauerunt me aiuuentute mea Vt &iã
ipsum dm̃ accusare non dubitent: Accu¬
sas aurum . & ille accusat dm̃ qui a fe¬
cit aurum: Noli auarus esse : & ñ face¬
ret ds̃ aurum: Iam hoc restat quia ma.¬
latua opera cohibere non potes. accu¬
sas openr bonadĩ. displicettibi creator
& fabricator mundi: Non faceret & solem:
quia multi infenestris contendunt delumi¬
naribus & adiudicia se trahunt: O siuitia
nostnr cohibeamus qui abona sunt omnia:
quiabonusds̃ qui fecit omnia. Et laudant
illum opent sua considerata quiabona
sunt ab eo qui habet spm̃ considenendi:
spm̃ pietatis & sapientiae: undiqueds̃
laudatur ab operibus suis: Quomodo
illum laudant opert sua & peros trium

Expanded text:
Dei fecisti. Noli attendere quia ille tibi Dei fecisti. Noli attendere quia ille tibi loquitur: malus est per quem tibi loquitur; sed non est malus, qui tibi loquitur, sermo Dei. Accusa Deum, accusa, si potes. 5. Creditis, fratres, huc usque pervenisse eos de quibus dicitur, «Saepe expugnaverunt me a juventute mea,» ut etiam ipsum Deum accusare non dubitent? Accusas avarum, et ille accusat Deum quia fecit aurum. Noli avarus esse. Et non faceret Deus aurum. Jam hoc restat, quia mala tua opera cohibere non potes, accusas opera bona Dei: displicet tibi creator et fabricator mundi. Non faceret et solem; quia multi in fenestris contendunt de luminaribus, et ad judicia se trahunt. O si vitia nostra cohibeamus! quia bona sunt omnia, quia bonus Deus qui fecit omnia; et laudant illum opera sua, considerata quia bona sunt, ab eo qui habet spiritum considerandi, spiritum pietatis et sapientiae. Undique laudatur Deus ab operibus suis. Quomodo illum laudant opera sua per os trium
Abbreviated transcription (Latin):
Dura iubet. leuia iubeo: onus eius gra¬
ue est: sarcina mea leuis est: Iugum
eius asperum est. iugum meumlene
est: Noli uelle auaritia possideri: Iu¬
bet auaritia mare transeas & optem¬
perxs. iubet ut tẽuentis pro cellisque
committas: Iubeo ego ut ante ostium
tuum ex eo quod habes. despauperi:
Piger es ad faciendum ante te opus bo¬
num: & strennuus es ad transeundũ
mare Quia auaritia imperat seruis..
quia ds̃ iubet odisti: Et quid&s cum
odisse coeperit. Incipit uelle crimina.¬
rieos aquibus audit bona prȩcepta:
& uelle persuspitiones suas crimina quȩ¬
rere seruorumdĩ : Quid nobis ista dicunt
ipsi non faciunt ista & ista siue quaefi¬
dicuntur fieri: Et quae fiunt bene. dicun¬
tur malefieri : & quae toleramus: ad cul
spondemus: nolime adtendere sermonẽ
istum ad tende ipse tibi loquitur. per
quem libet huic tu inimicus es. concor¬
da cum aduersario tuo cum es cumeo
inuia. Aduersarium tuum sermonẽ

Expanded text:
Dura jubet, levia jubeo: onus ejus graDura jubet, levia jubeo: onus ejus grave, sarcina mea levis est; jugum ejus asperum est, jugum meum lene est . Noli velle ab avaritia possideri. Jubet avaritia ut mare transeas, et obtemperas: jubet ut te ventis procellisque committas; jubeo ego ut ante ostium tuum ex eo quod habes des pauperi: piger es ad faciendum ante te opus bonum, et strenuus es ad transeundum mare. Quia avaritia imperat, servis; quia Deus jubet, odisti. Et quid? Cum odisse coeperit, incipit velle criminari eos a quibus audit bona praecepta, et velle per suspiciones suas crimina quaerere servorum Dei. Qui nobis ista dicunt, ista non faciunt ipsi? Et ista sive quae fidicuntur fieri; et quae fiunt bene, dicuntur male fieri: et quae toleramus, ad culp. Nos quid respondemus? Noli me attendere; sermonem istum attende: ipse tibi loquitur per quemlibet; huic tu inimicus es. Concorda cum adversario tuo, cum es cum eo in via : adversarium tuum sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
RES. LONCEFECERUNTIN¬
QUITATEM SUAMO Quare expu¬
gnauerunt & quia non potuerunt mihi
Quidest non potuerunt mihi & fabrica¬
re Quid est non potuerunt mihios non
illis consensi ad malum: Omnis enim
malus ideo persequitur bonum: quia
non illi consentit bonus ad malum: Fa¬
ciat aliquid mali. non obiurget episco¬
est ep̃s: Rapiat aliquid: taceat cui
rapit. bonus est: Saltim loquatur &
reprehendat : & si non repetat. malus
est qui reprehendit raptorem : Etbo¬
nus est qui rapit & Ambulet: mandu¬
cemus & bibamus: crasenim moriemur:
Contur a postoloͥs Corrum punt mores
bonos. conloquia mala Sobru estote
iustȩ & nolite peccare: Sonat uerbum:
sonat sermo contrrdictor libidinis.
Atille amicus libidinis suae : & inimicus
sermoni contradicenti: Amice suae in¬
festus &odit sermonem dĩ. facta est
amica auaritia: inimicus ds̃: Contra¬
dicit enim ds̃ auaritiae : & uult nihil
possideri auaritia. ergo possidear cla¬
mat: Quiduis auaritia possideri &

Expanded text:
res; longe fecerunt injustitiam suam.» Quare expugnaverunt? «Quia non potuerunt mihi.» Quid est, «non potuerunt mihi?» Fabricare. Quid est, «non potuerunt mihi?» Non illis consensi ad malum. Omnis enim malus ideo persequitur bonum, quia non illi consentit bonus ad malum. Faciat aliquid mali, non objurget episcoest episcopus. Rapiat aliquid, taceat cui rapit, bonus est: saltem loquatur et reprehendat, etsi non repetat, malus est. Malus est qui reprehendit raptorem, et bonus est qui rapit! Ambulet, «Manducemus et bibamus; cras enim moriemur.» Contra Apostolus: «Corrumpunt bonos mores colloquia mala. Sobrii estote justi,» , «et nolite peccare» . Sonat verbum, sonat sermo contradictor libidinis: at ille amicus libidinis suae, et inimicus sermoni contradicenti amicae suae infestus est, et odit sermonem Dei. Facta est amica avaritia, inimicus Deus. Contradicit enim Deus avaritiae, et vult nihil possideri ab avaritia. Ego possidear, clamat. Quid vis ab avaritia possideri?
Abbreviated transcription (Latin):
angelos indeficiens gaudeas. & fiat
in te quod dictum. ẽ: Beati quihabitant
indomotua: in scła scłorum laud abuntte :
Stantes erant pedes nr̃i in atriis hierusa¬
lem: Cuius hierusalem e sol& enim dici
& istahierusalem: Sed istahierusalem.
umbra ẽ. illius : Et quid magnum. ẽ.
uersa ẽ: hoc ergo promagno sp̃s sc̃s. ex
inflammato corde amantis huius elo¬
quitur: quiadicit: Stantes erant pedes
nr̃i inatriis hierusalem: Nonneilla .ẽ.
hierusalem cuidixit dñs. hierusalem hie¬
rusalem. quae interficis proph&as. & la¬
pidas missos adte quid magnũ. Ergo
iste concupiscebat stare inter illos qui

Expanded text:
Angelos indeficiens gaudeas, et fiat Angelos indeficiens gaudeas, et fiat in te quod dictum est, «Beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum laudabunt te» . «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Cujus Jerusalem? Solet enim dici et ista Jerusalem; sed ista Jerusalem umbra est illius. Et quid magnum est versa est? Hoc ergo pro magno Spiritus sanctus ex inflammato corde amantis hujus eloquitur, quia dicit, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem?» nonne illa est Jerusalem, cui dixit Dominus, «Jerusalem, Jerusalem, quae interficis Prophetas, et lapidas missos ad te» ? Quid magnum ergo iste concupiscebat, stare inter illos qui
Abbreviated transcription (Latin):
laudatur. qui condidit domum: Ipse
deliciae omnium habitantium indomo:
Ipse sola speshic. & resibi Ergo qui
currunt : quiddebent cogitare : quasi
ibiiam sint: & ibi stent: Magnumenĩ
est ibi stare inter angelos. & non defice¬
re : qui enim inde lapsus ẽ: Inueritate
non ftetit: Quicumq: non sunt lapsi:
inueritate stant : Et ille stat qui dõ
fruitur: Qui autem se frui uoluerit.
cadit: quis autem sefrui uult : qui su¬
perbus.ẽ: Ideo ille qui semperstare
uolebat in atriis hierusalem: In lumine
tuo inquit uidebimus lumen. non in
lumine meo : Et a pud te inquit fons
uitae. non apud me: & quidadiecit:
Nonueniat mihi pes superbiae : & ma¬
nus peccatorum non moueatme: Ibi
tuerunt stare : Siergo illi non potue .Il.¬
runt stare : quia superbi fuerunt :
humiliter ascende. ut dicas: Stantes
erant pedes nr̃i. inatriis hierusalem :
Cogita qualis ibi futurus sis & quam¬
uis adhuc inuia sis. hoc tibi pone ante
oculos quasi ibi stes: quasi iam in ter

Expanded text:
laudatur qui condidit domum: ipse deliciae omnium habitantium in domo; ipse sola spes hic, et res ibi. Ergo qui currunt, quid debent cogitare? Quasi ibi jam sint, et ibi stent. Magnum enim est ibi stare inter Angelos, et non deficere. Qui enim inde lapsus est, in veritate non stetit . Quicumque non sunt lapsi, in veritate stant: et ille stat, qui Deo fruitur; qui autem se frui voluerit, cadit. Quis autem se frui vult? Qui superbus est. Ideo ille qui semper stare volebat in atriis Jerusalem, «In lumine tuo,» inquit, «videbimuss lumen;» non, in lumine meo: et, «Apud te,» inquit, «fon vitae;» non, apud me. Et quid adjecit? non ueniat mihi pes superbiae et manus peccatorum non moueat me. ideo tuerunt stare» . Si ergo illi non potuerunt stare, quia superbi fuerunt; humiliter ascende, ut dicas, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem.» Cogita qualis ibi futurus sis; et quamvis adhuc in via sis, hoc tibi pone ante oculos, quasi ibi stes, quasi jam inter
Abbreviated transcription (Latin):
ergo modo ciuitas aedificatur: Pnce¬
ciduntur demontibus lapides per
manus pracedicantium ueritatem.
conquadrantur ut intrent instruetu¬
ram sempiternam : Ad huc multi
lapides in manibus artificis sunt.
non cadunt demanibus astificis. ut
possint perfecti coaedificari instruc¬
turam templi: Est ergo iftahierusałẽ
quae aedificatur ut ciuitas. funda men¬
tum ipsius xp̃sest: dicit apostolus pau¬
lus : Fundamentum aliud nemopo
quando ponitur in terra. dẽ super
aedificantur parietes: & pondus pa¬
riẽtum adima tendit: quia in imo po¬
situm est fundamentum : Si autem
fundamentum nr̃m in caelo est : ad
caelum aedificemur :Corpora aedi¬
ficauerunt istam in structuram quã
uidetis amplam surrexissȩ huius ba¬
silicae: & quia corpora aedificaue¬
runt. fundamentum in imo posueruã:

Expanded text:
ergo modo civitas aedificatur; praeergo modo civitas aedificatur; praeciduntur de montibus lapides per manus praedicantium veritatem, conquadrantur ut intrent in structuram sempiternam. Adhuc multi lapides in manibus artificis sunt; non cadant de manibus artificis, ut possint perfecti coaedificari in structuram templi. Est ergo ista «Jerusalem quae aedificatur ut civitas:» fundamentum ipsius Christus est. Dicit apostolus Paulusquando ponitur in terra, desuper aedificantur parietes, et pondus parietum ad ima tendit, quia in imo positum est fundamentum. Si autem fundamentum nostrum in coelo est, ad coelum aedificemur. Corpora aedificaverunt istam structuram, quam videtis amplam surrexisse, hujus basilicae; et quia corpora aedificaverunt, fundamentum in imo posuerunt:
Abbreviated transcription (Latin):
interficiebant proph&as. & lapidabant
missos ad se: absit. ut deista hierus alem
si cogitet. qui sic amat: quisic ard&. qui
sic uult peruenire ad illam hierusalem
matrem nram: dequadicit apostolus
noli mihi credere: Audiquid sequatur:
Et quam hierusalem design& mentibus
nr̃is: Cum enim dixiss& stantes erant
pedes nr̃i in atriis hierusalem. quasi
diceretur ill Dequa hierusalem dicis
Dequa hierusalem lõqueris. subiecit
statim. HICRUSALEM QUAC AE¬
DIFICATUR UT CIUITAS:
Rs. quando dicebat ista dauid per¬
fecta erat illa ciuitas. non aedificaba¬
tur: Nescio quam ergo ciuitatemdicit.
quae modo aedificatur . ad quam cur¬
runt infide lapides uiui: De quibus dicit
petruf Et uos tamquam lapides uiui.
co aedificamini indomum spiritalem.
id est templum scm̃dĩ : Quid .ẽ. lapides
uiui coaedificamini: uiuis sicredis:
Si autem credis. efficeris templum dĩ.
quia dicit apostolus paulus: templum
enim dĩ scm̃est: quod estis uos: Ipsa

Expanded text:
interficiebant Prophetas, et lapidabant missos ad se? Absit ut de ista Jerusalem sic cogitet qui sic amat, qui sic ardet, qui sic vult pervenire ad illam Jerusalem matrem nostram , de qua dicit Apostolus,noli mihi credere; audi quid sequatur, et quam Jerusalem designet mentibus nostris. Cum enim dixisset, «Stantes erant pedes nostri in atriis Jerusalem;» quasi diceretur illi, De qua Jerusalem dicis? de qua Jerusalem loqueris? subjecit statim, «Jerusalem quae aedificatur ut civitas.» Fratres, quando dicebat ista David, perfecta erat illa civitas, non aedificabatur. Nescio quam ergo civitatem dicit, quae modo aedificatur, ad quam currunt in fide lapides vivi, de quibus dicit Petrus: «Et vos tanquam lapides vivi coaedificamini in domum spiritualem» , id est, templum sanctum Dei. Quid est, «lapides vivi coaedificamini?» Vivis, si credis: si autem credis, efficeris templum Dei; quia dicit apostolus Paulus, «Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos.» Ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
sis carceris fundumentis.
&ianua sponte aꝑtae.
&omniũ uinculus soluta:
Vndeo post& hishor is psallendi
orandique frequentium
finem quenr̃m uel siudue¬
nerit. subtali actu ex pectare
securi: E stautem quoddã
genus her&icorũ. suꝑfluas
uestimantiũ sacras uigilias.
& spiritali õpere infruc¬
tuosas dicentes: Iurae teme¬
rafidiuina : qui noctem fec̃
ad requiem. si cut diemadla¬
borem : Quihaer&ici greco
et alibi ⁊ Preuener̃ oculi mei
ad tediluculo ut meditarer¬
casianꝰ eloquiatua : Cassiunus autẽ
dicit ⁊ Matutinae sollemni¬
tatis officio: nouo adhuctẽ¬
pore instituto. rimitus
inbehleem monasterio

Expanded text:
sis carceris fundamentis, sis carceris fundamentis, et januae sponte apertae, et omnium vincula sunt soluta. Unde oportet his horis, psallendi orandique frequentiam finemque nostrum, vel, si advenerit, sub tali actu exspectare securius. Est autem quoddam genus haereticorum, superfluas existimantium sacras vigilias, et spiritali opere infructuosas, dicentes jura temerari divina, qui noctem fecit ad requiem, sicut diem ad laborem. Qui haeretici Graeco Et alibi: Praevenerunt oculi mei ad te diluculo, ut meditarer eloquia tua . Cassianus autem dicit: Matutinae solemnitatis officium, novo adhuc tempore institutum, primitus in Bethlehem monasterio,
Abbreviated transcription (Latin):
fitendum tibi : suꝑ iudicia
iustitiae tuue: Hocnãq
tẽporeuastator angelus
transiens: primo genita
acgrptiorũ ꝑcus sit: Vnde
& nos uigilu reo post&: ne
periculo aegrptiorũ admis¬
ceamur Isdem &iã horis
uenturũ secẽ in euangelio
saluator asseruit : Vnde ad
uigilandũ auditoressuos ex¬
suscitans dicit Beati seru illi
quoscum uenerit dñs inuene¬
rit uigiluntes ⁊ Et siues ꝑtina
inquit hora uenerit. &si me
dia nocte & sigulli cantui.
& inuenerit eos uigilantes.
beati sunt serui illi ⁊ Itaque
& uos aestote parati. quianes¬
citis quahora filius hominis
uenturus ẽ  Siquidem
nec uerbissolum docuitui¬
gilius. sed &ium confirma¬
uit exemp.o ⁊ Namtestat᷑¬
a euangelium. quia eratihs
ꝑ noctans in oratione dĩs
Paulus quoque & silđis incusto¬
diapublica : circa mediũ noc ui¬
tis horantes. hrmnum audi ꝓebe¬
entibus cunctis. uincti dixis¬
sememorantur : Vbi repen¬
te terremotu facto . & concus¬

Expanded text:
fitendum tibi super judicia fitendum tibi super judicia justitiae tuae . Hoc namque tempore vastator angelus transiens primogenita Aegyptiorum percussit; unde et nos vigilare oportet, ne periculis Aegyptiorum admisceamur. Iisdem etiam horis venturum se esse in Evangelio Salvator asserit, unde ad vigilandum auditores suos exsusquos cum venerit Dominus, invenerit vigilantes . Et si vespertina, inquit, hora veneridia nocte, et si galli cantu, et invenerit eos vigilantes, beati sunt quidem servi illi. Itaque et vos estote parati, quia nescitis qua hora Filius hominis venturus est . Siquidem nec verbis solum docuit vigilias, sed etiam confirmavit exemplo. Nam testatur Evangpernoctans in oratione Dei . Paulus quoque et Silas in custodia publica, circa medium noctis orantes, hymnum, audientibus cunctis, vincti dixisse memorantur. Ubi repente terraemotu facto, et concus
Abbreviated transcription (Latin):
brandis : id &iam in pa¬
trib: ipuenitur exemplis:
dauid ꝓpha&a dicente:Sius cx¬
cendero in lectum stratimei.
side dero somnum oculs meis.
& palpebris meis dormitatio
nem : Et requiem temporib:
meis donec inueniam locũ
dño tabernaculum dõ iacob⁊
quis non stupeat. tanta indi
amore animi deuotione.
ut somnum sibi siquo utiq
corpora humana deficiunt
puenitus inter dixerit
donec locũ actẽplũ dño fabri¬
candum in pectore suo rex
quueres nos deb& fostiter
amonere ut supsilo cus dñi
eẽ uolumus. & tubernacu¬
lũ ei auttem plum cupim:
haberi inquantũ possum:
exempla scorũ imitemur
nedenobis dicat᷑ qđ legitur
Dormierunt sõnũ suũ & nihil
XXXUIII DEUIGILIA RT̃ANTIQUITATE
ntiqua ẽ uigiliarum
deuotio : fumiliure
bonũ omnib: scĩs : Isaias
denique ꝓphu&a exclumat
addnm dicens: De nocte
uigilat sp̃s meus ad teds̃.
quialux p̃ceptatua sunt
suꝑ terram : Itẽ dauid
Media nocte surgebã ad con¬

Expanded text:
brandis idem etiam in Pabrandis idem etiam in Patrum invenimus exemplis, David propheta dicente: Si ascendero in lectum strati mei, si dedero somnum oculis meis, aut palpebris mnem, et requiem temporibus meis, donec inveniam locum Domino, tabernaculum Deo Jacob . Quis non stupeat tantam in Dei amore animi devotionem, ut somnum sibi, sine quo utique corpora humana deficiunt, penitus interdixerit, donec locum ac templum Domino fabricandum in pectore suo rex Quae res nos debet fortiter admonere, ut si ipsi locus Domini esse volumus, et tabernaculum ejus aut templum cupimus haberi, in quantum possumus, exempla sanctorum imitemur, ne de nobis dicatur quod legitur: Dormierunt somnum suum et nihil XXII. De vigiliarum antiquitate. 1. Antiqua est vigiliarum devotio, familiare bonum omnibus sanctis. Isaias denique propheta clamabat ad Dominum, dicens: De nocte vigilat spiritus meus ad te, Deus, quia lux praecepta tua sunt super terram . Item DavidMedia nocte surgebam ad con
Abbreviated transcription (Latin):
finis officium &ul¬
terna elucis occasus est:
cuius exu&eri testum̃to.
sollemnis. ẽ caelebratio.
Denique hoctem pore : u&e¬
rum sacrificia offerri.
adolerique altario aro¬
mata & tura mõs erat.
Testis ẽhrmnidicus ille
regio acsacerdo tali ꝑ func¬
tus officio : dicens diri¬
gatur oratio mea sicut in¬
censũ in conspectutuo :
eleuatiomanuũ mearum
sacrificium uesꝑtinum.
Innouo quoque testum̃to
cuenantib: apłis  myste¬
riũ suicor Aporis
& sanguinis initio tradidit.
ut tempus ipsum sacrificii.
ues perum ostender& scłi:
Prc inde in honore ac me¬
moria tantorum sacra¬
mentorum : his temporib:
ad eẽ nos dec& dĩ conspec¬
tibus & ꝑsonare in eius
cultibus orationum
nostrarum illi sacrificiũ
offerentes. atque in eius
laudibus pariter exul¬
tantes. Vesperum autem
nominatum : asidere
quod uesper uocatur.
& decidente sole exori¬
tur. De quo prophe¬
ta dicit. Etues perum
superfilios hominum ꝓ¬
DECONELETIS
ecompletis autem cuele¬

Expanded text:
finis officium et alfinis officium et alternae lucis occasus est. Cujus ex Veteri Testamento solemnis est celebratio. Denique hoc tempore veterum sacrificia offerri adolerique altario aromata et thura mos erat. Testis est hymnidicus ille, regio ac sacerdotali perfunctus officio, dicens: Dirigatur oratio mea, sicut incensum in conspectu tuo: elevatio manuum mearum sacrificium vespertinum . In Novocoenantibus apostolis mysterium sui corporis et sanguinis initio tradidit, ut tempus ipsum sacrificii vesperum ostenderet saeculi, proinde in honorem ac memoriam tantorum sacramentorum his temporibus adesse nos decet Dei conspectibus, et personare in ejus cultibus, orationum nostrarum illi sacrificium 388 offerentes, atque in ejus laudibus pariter exsultantes, Vesperum autem nominatum a sidere, qui vesper vocatur, et decidente sole exoritur. De quo propheta dicit: Et vesperum super filios hominum pDe completis. 1. De completis autem cele
Abbreviated transcription (Latin):
dani hel &trespuer suppli¬
cationib: deuouerum: Scilic&
ut al ostudie in tempus suppli¬
cationis. treshorae porrectȩ
trinitatis nobis reuerentiã
declararent. pariliterat̃tia
parlicis interua lla ratis
demensicnibus t̃minata :
trinitas terdiei rogataco¬
ler& : Illud &ia moccurrens
ad ꝑbationem uenerabilis
trintatis: quod sp̃s sc̃s hora
t̃tia hoc ẽ suoloco &numero
&temporedescendit ad t̃ras
impleturus gratiã quã xp̃s
Tulienĩ sacram̃to legiumis ao
p̃cẽ tẽporib:: ꝑternas horas
trinitatis ꝑfeccio aut landat᷑
caelebritatibus aut p̃cibus
impetrat᷑ : Lic& & si cõputetur
diurnacuelebritas ꝑquater¬
nariũ usq: inuesꝑtinũ officiũ
hoc ẽ quaternis significatur munđ
quad ri fario diuisus in trinitate saluatus ⁊
Si quidem & in nocte. statio¬
nes uigiliue militares in
quattuor pastes diui rae.
ternis horarum spatiis se¬
cernuntur: ut &impsis
nocturnis mundiulibus¬
quae officiis : trinitatis
misteriũ uener&ur
es ꝑtinum diurni

Expanded text:
Daniel et tres pueri supplicationibus devoverunt , scilicet, ut ab ortu diei in tempus precationis tres horae porrectae Trinitatis nobis reverentiam declararent, pariliter ad terper 387 lucis intervalla, ratis dimensionibus terminata, Trinitas ter die rogata coleretur. Illud etiam occurrit ad probationem venerabilis Trinitatis, quod Spiritus sanctus hora tertia, hoc est, suo loco, et numero, et tempore, descendit ad terras impleturus gratiam quam ChrisTali enim sacramento legitimis ad precem temporibus per ternas horas Trinitatis perfectio aut laudatur celebritatibus, aut precibus impetratur. Licet et computetur diurna celebritas per quaternarium usque ad vespertinum officium, hoc est, quia quaternis significetur mundus quadrifario divisus, in Trinitate salvatus. Siquidem et in nocte stationes et vigiliae militares in quatuor partes divisae, ternis horarum spatiis secernuntur, ut et in ipsis nocturnis mundialibusque omysterium veneretur. Vespertinum diurni
Abbreviated transcription (Latin):
choro sed omnium ultimus
aut ceste ut erubescere discat.
in locohuius cẽmodi negle¬
gentib: ap̃ latis constituto
st& : Foris uero : nullutenus
remanere p̃sumat. neotio
dibus penitus adienu sexistat:
Custodes p̃terea eccłaeharũ
horarũ distinctionesbene
norant : ut scilic& signa cestis
temporibus pulsent :
Luminaria uero : cũ omnidili¬
gentia concinnanda ꝓuideant
Sit qua e eorum studii : ut nihil
desibi cõmissis reb: ecłe pareał :¬

Expanded text:
choro, sed omnium ultimus, choro, sed omnium ultimus, aut certe, ut erubescere discat, in loco hujuscemodi negligentibus a praelatis constituto stet: foris vero nullatenus remanere praesumat, ne otio dibus penitus alienus existat. Custodes praeterea ecclesiae harum horarum distinctiones bene norint, ut scilicet signa certis temporibus pulsent. Luminaria vero cum omni diligentia concinnanda provideant, sitque eorum studii, ut nihil de sibi commissis rebus ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
oblationib: uiuunt delictis
dñi exorent: Debent quoq:
orationes postulationes
gratiarum actiones ꝓom
nib: hominib: ꝓregibus
& omnib: qui in sublimitate
s̃ constituti. ut quia& um
& tranquillam uitam agam:
in omnipiu&ate& castitate.
Hoc enim in quida postolus
bonum ẽ & acceptum corã
saluatore nr̃o dõ ⁊ Cauieant
u&ium : ne ꝓrequie sibi in
locis diuino cultii mancipatis
concessa. otiotor peant sed
magis in ꝑsoluendis diuinis
laudib: promptiores acde¬
uotiores existant. ut ꝑ hanc
qui u&em beneoperantes.
ad eam quae fine car& ꝑue¬
nire ualeant : Qui uero has t¬
horas frequenture & in his
ut dignũ ẽ cueleste neglexerit
officium ꝑ solueres digna
inuectione corripiatur. ut
timorem habentes huius¬
cemodi neglegentiam caue¬
ant: s qm̃ aliud. ẽ extoto
omittere. aliud pigreoccur¬
rere : quis egniter aut carde
ad matutinum. aut aliud
quod lib& diuinũ obsequiũ
ꝑagendum occurrerit ⁊
Dignũ ẽ ut noncum aliis in

Expanded text:
oblationibus vivunt, delictis oblationibus vivunt, delictis Dominum exorent. Debent quoqueorationes, postulationes, gratiarum actiones pro omnibus hominibus, pro regibus et omnibus qui in sublimitate sunt constituti, ut quietam et tranquillam vitam agamus in omni pietate et castitate. Hoc enim, inquit Apostolus, bonum est et acceptum coram salvatore nostro Deo. Caveant etiam, ne pro requie sibi in locis divino cultui mancipatis concessa, otio torpeant: sed magis in persolvendis divinis laudibus promptiores ac devotiores existant: ut per hanc quietem bene operantes, ad eam quae fine caret, pervenire valeant. Qui vero has horas frequentare, et in his, ut dignum est, coeleste neglexerit officium persolvere, digna invectione corripiatur, ut timorem habentes hujuscemodi negligentiam caveant. Sed quoniam aliud est ex toto omittere, aliud pigre occurrere; qui segniter aut tarde ad matutinum, aut aliud quodlibet divinum obsequium peragendum occurrerit, dignum, ut non cum aliis in
Abbreviated transcription (Latin):
quidam clericorũ qui in se¬
cularibus negotiis. & discep¬
tationibus : pene totum
in fatigubiliter deducunt
diem E mox uteccłum
ad diuinum officium ꝑ agen¬
dum intrauerint: itu fa¬
tigati uidentur. ut nec
orationiuucare nec ad
ꝯsallendum stareque aNT
s potius sedentes ñ diuinis
s uanissolent instareloque -lis
et saecularia uerba & qđ dictu
nefus ẽ turpia & obscena
inuicem proferunt ⁊
Opost& nam que ut abhis
qui id faciunt & ab illis qui
eos foste imitari uolunt.
iste execrabilis usus radici¬
tus a euellatur : Quia secun
dum dñi sententiam dom:
eius domus orationis uo¬
canda ẽ : Omnesigiturab
otioris sermocinationib: :
auditum pariter castigent
& linguam. Et inecdesi acũ
timore & ueneratione stan
tes : aut orent. aut cantent.
autlegant. aut audiant. ⁊¬
Verba uerotur pia & liuida.
ac secularia : nec ipsi ꝓferant.
nec alios ꝓferresinant ⁊
Quinimmo laudes dõ in cõ¬
mune ꝑsoluentes ꝓsuis
populorumq: quorum

Expanded text:
quidam clericorum, qui in saequidam clericorum, qui in saecularibus negotiis et disceptationibus pene totum infatigabiliter deducunt diem, et mox ut ecclesiam ad divinum officium peragendum intraverint, ita fatigati videntur, ut nec orationi vacare, nec ad psallendum stare queant: sed potius sedentes, non divinis, sed vanis solent instare loquelis, ac saecularia verba, et quod dictu nefas est turpia et obscena invicem proferunt. Oportet itaque ut ab his qui faciunt, et ab illis qui eos forte imitari volunt, iste exsecrabilis usus radicitus evellatur: quia secun dum Domini sententiam, domus ejus domus orationis vocanda est . Omnes igitur ab otiosis sermocinationibus auditum pariter castigent, et lin guam, et in ecclesia cum timore et veneratione stan tes, aut orent, aut cantent, aut legant, aut audiant. Verba vero turpia, et livida, ac saecularia nec ipsi proferant, nec alios proferre sinant. Quinimo laudes Deo in commune persolventes, pro suis populorumque, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
uirgine nasci dignatus. ẽ
sic quae exllo ꝑ uniuersũ
mundum eiusdem caelebra¬
tionis inualuit consuu&udo
Diluculo autem ꝓindeoratur:
qđ resurrectio xpĩ caelebr&:
Matutina autẽ luce radiante.
dñs & suluator ñ riabin feris
resurrexit : quando cuepit
oriri fidelibus lux quae mo¬
riente xp̃o occiderat pecca¬
torib  Si quidẽ & eodem
tempore. cunctisspes futurȩ
re surrectionis creditur :
cumiusti & omnes ab hactẽ¬
poraria moste quasi a sopore
sõni resurgentes euigilabun ⁊¬
CXXXI. UTHORAS CANONICAS
tudeant sum mo pere cano¬
nici p̃dictus horas uigilan¬
tissima cura custodire.
& in his diuinum officium
humilit̃ acdeuote ꝑ soluere⁊
Mox enim ut datum fuerit
signum : festinato omnes ad
ecclesium conueniaNT⁊
Quam non ponpatice autin¬
honeste uel in conpositue :
s cumre uerentia. &dĩtimore
ingrediantur ⁊ Nec cumba¬
culis inchoro exceptis debibb
s religiosissime illis standũ
& nscillendũ ẽ ⁊ sunt & enĩ

Expanded text:
irgine nasci dignatus est: sicque ex illo per universum mundum ejusdem celebrationis invaluit consuetudo. Diluculo autem proinde oratur, ut resurrectio Christi celebretur. Matutina enim luce radiante, Dominus et Salvator ab inferis resurrexit, quando coepit oriri fidelibus lux, quae moriente Christo, occiderat peccatoribus. Siquidem et eodem tempore cunctis spes futurae resurrectionis creditur, cum justi, et omnes ab hac temporali morte, quasi a sopore somni resurgentes evigilabun horas canonicas re debent. Studeant summopere canonici praedictas horas vigilantissima cura custodire, et in his divinum officium humiliter ac devote persolvere; mox enim ut auditum fuerisignum, festinato omnes ad ecclesiam conveniant, quam non pompatice, aut inhoneste, vel incomposite, sed cum reverentia et Dei timore ingrediantur. Nec cum baculis in choro, exceptis debilibus, sed religiosissime illis standum et psallendum est. Sunt etenim
Abbreviated transcription (Latin):
illorum habitum paenitus
usurpare non debeant : aquoꝵ
ꝓposito quodam modo distant :
Quia sicut indecens ẽ ut arma
militaria morelaicorũ gestent.
itanimirũ inhonestum & ual¬
de inde cõrum ẽ ut alterius ꝓ¬
positi indumenta sibi in poꝵant
Habitus namq: singulorũ ordi¬
nũ. idcirco in ecła ab inucem
discr&i sunt : ut hisuisis cuiꝰ
ꝓpositi sit gestans. uelinquu
ꝓfessione dño milit&. liquido
cognoscatur Nam & dnĩ lege
uir muliebrem & mulieruiri¬
lem ꝓhib&ur induere uestẽ ⁊
Salic& : utut̃ q sexus sibi conuem eł̃i
ueste indutus incaedat. sicut
enimtur peẽ uirum uestẽ
muliebrem: & mulierẽ
uestẽ Quirilem induere :
ita ualde indecorum. ẽ
ca nonicum uestem monas¬
ticam induere. nisi tamen
cum ueste u&iam ꝓpositũ
uolucrit ad sumore ⁊
et qui abiius cemodiusus
nulla auctoritace ad ꝓbat᷑.
sed potius abhis quisanũ
supiunt mericore p̃henditur
& repudiatur opost& ut
ab hinc nefiat penitus in¬

Expanded text:
illorum habitum penitus illorum habitum penitus usurpare non debent, a quorum proposito quodammodo distant, quia sicut indecens est ut arma militaria more laicorum gestent, ita nimirum inhonestum et valde indecorosum est ut alterius propositi indumenta sibi imponant. Habitus namque singulorum ordinum idcirco in Ecclesia ab invicem discreti sunt, ut his visis cujus propositi sit gestans, vel in qua professione Domino militet, liquide cognoscatur; nam et Domini lege vir muliebrem, et mulier virilem, prohibetur induere vestem, scilicet ut uterque sexus sibi conveniente veste indutus incedat; sicut enim turpe est virum vestem muliebrem, et mulierem vestem virilem induere, ita valde indecorum est canonicum vestem monasticam induere, nisi tamen cum veste etiam propositum voluerit assumere. Et quia hujuscemodi usus nulla autoritate approbatur, sed potius ab his qui sanum sapiunt merito reprehenditur et repudiatur, oportet ut ab hinc, ne fiat, penitus in
Abbreviated transcription (Latin):
beat : Non enim specialiter
pruesumi deb& abaliquo.
quod non generali tertene¬
atur ab omnibus : Id est :
neplus iusto cultior uestis.
nec in solita atque de formis :
Quia in utro illorũ aut elationis
aut cestesimulationis noxa
patesc& ⁊ Int̃utrũq enim
uistus discr&ionis modera¬
tissime tenenda ẽ : quaeple¬
nissime inuita beati augustini
in laudẽ illius ꝓlata : italegit᷑:
Vestis eius & calciamenta uel
lectualia : exmoderato & con¬
petenti habituerant ⁊
Necnĩtidanimiũ : necabiecta
plurimum: quia hispleriq
ueliacturae sẽin solenter ho¬
minessolent uel abicere:
Exutroque non quae iħuxp̃i :
sedquae sua sunt quuerentes :
Atiste ut dixi mediũ tenebat.
neque addexteram neq ad
sinistrã declinans:cxxv
UICANONICI CUCUILASTIO¬
NACTIORŨ NINDUANT
apud plerosq canonicos inole¬
uis se conperimus usum:
eo quod contra morẽ ecclesiasticũ.
cocullas quib: solis monachis
utendũ ẽ induant xumutiq

Expanded text:
beat. Non enim specialiter beat. Non enim specialiter praesumi debet ab aliquo, quod non generaliter teneatur ab omnibus, id est, nec plus justo cultior vestis, nec insolita atque deformis: quia in utroque illorum, aut elationis, aut certe simulationis noxa patescet. Inter utrumque enim virtus discretionis moderatissime tenenda est. Quae plenissime in Vita beati Augustini , in laudem illius prolata, ita legitur: Vestis ejus et calceamenta, vel lectualia, ex moderato et competenti habitu erant, nec nitida nimium, nec abjecta plurimum: quia his plerique vel jactare sese insolenter homines solent, vel abjicere, ex utroque non quae Jesu Christi, sed quae sua sunt, quaerentes. At iste, ut dixi, medium tenebat, neque ad dexteram, neque ad sinistram declinans. canonici cucullas monachorum non induant. apud plerosque canonicos inolevisse comperimus usum, eo quod contra morem ecclesiasticum cucullas, quibus solis monachis utendum est, induant, cum utique
Abbreviated transcription (Latin):
feminas ap̃tiosarum uestiũ
app&itu conpescer& dicens
non in ueste p̃tiosa : Pensandũ
nobis sum mõpere. est. decultu
uestium quaeculpasit hoc &iã
uiro sappetere : a quocurauit
pastor ecclesiae & feminasꝓhi¬
bere ⁊ Quaꝓpt̃ opost& cano¬
nicos scarũ scripturarum
auctoritati parere: scõrũq:
patrum documenta uigi¬
lanter ꝑpendere ut humi¬
litatem quam corde gestant.
actu habitu incersu ipsa
u&iũ aequitationereligio¬
sissime de monstrent
Plus quae uelint scã conuersa¬
tione eximusq moribus ꝙ
ornatuuestiũ fulgere ⁊
Si enimmore coniugatoꝵ inse
ornandis nitore uestium
faleris. ae quorum cu&erisq
humanae uanitatis rebus
abusi fuerint. scilic& ut se
similibus uti debere conten¬
dant. in quo eorũ conuersatio
alaicorum distare uidebit᷑
dec& porro ut eorũ talis sit
uestium cultus. quio ccasione
uanitatis careat. & ni hil
nouitatis. nihil suꝑ fluitatis
redo leat nihilquerep̃hen¬
sionis aut detractionis ha¬

Expanded text:
feminas a pretiosarum vestium feminas a pretiosarum vestium appetitu compesceret, dicens: Non in veste pretiosa . Pensandum nobis summopere est de cultu vestium, quae culpa sit, hoc etiam viros appetere, a quo curavit pastor ecclesiae et feminas prohibere. Quapropter oportet canonicos sanctarum Scripturarum auctoritati parere, sanctorumque Patrum documenta vigilanter perpendere, ut humilitate, quam corde gestant, actu, habitu, incessu, ipsa etiam equitatione, religiosissime demonstrent, plusque velint sancta conversatione, eximiisque moribus, quam ornatu vestium fulgere. Si enim more conjugatorum in se ordinandis, nitore vestium, phaleris equorum, caeterisque humanae vanitatis rebus abusi fuerint, scilicet ut se similibus uti debere contendant, in quo eorum conversatio a laicorum distare videbitur? Decet porro ut eorum talis sit vestium cultus, qui occasione vanitatis careat, et nihil novitatis, nihil superfluitatis redoleat, nihilque reprehensionis, aut detractionis ha
Abbreviated transcription (Latin):
TENEANTDIS CRETIONIS.
uaerere potius dm̃ cultu
cordis quam corporis
euidentibus scripturae.
scãe pat& indi¬
Proinde canoni¬
cis
totis uirbus elaborandũ ẽ.
ut & indumenta uistutum
habeant interius & ꝑ inmo¬
deratum cultum caueant
dehonestarereligionis digni¬
tatem exterius : Quan tum
u&ium a suꝑ fluo &imnoderato
cultu uestiũ se conpescerede¬
beant : multis scõrũ putrum
documentis ꝑdoceri potest:
Dicit enimbeatus hieronimus
inepistolu ad eustochium ⁊
Sunt quidẽ meiordinis : quib:
omniscura est de uestibus sibe¬
neoleant si peslax a pelle non
fulleat. crines calu mistri
uestigio rotantur ⁊ Digiti
deanulis radiant ⁊ Et neplan¬
tas humidior uia spargat.
uix imprimunt summa
uestigia ⁊ Tales inquit cũ
uideris: sponsos mugis aesti¬
mato quam lericos ⁊
Etbeatus gregorius : Nemo
Quia si hoc culpunon ess& nul¬
lomodo iohannem dñs deuesti¬
mentis suis us piritate lau¬
dass& ⁊ Sicultus uestium
culpanon ess& : nequuquã
p&rus a postolus ꝑuepistolũ

Expanded text:
teneant discretionis. Quaerere potius Deum cultum cordis quam corporis, evidentibus Scripturae sanctae patet indiProinde canonicis totis viribus elaborandum est, ut et indumenta virtutum habeant interius, et per immoderatum cultum caveant debonestare religionis dignitatem exterius. Quantum etiam a superfluo et immoderato cultu vestium se compescere debeant, multis sanctorum Patrum documentis perdoceri potest. Dicit enim beatus Hieronymus in epistola ad Eustochium: Sunt quidam mei ordinis quibus omnis cura est de vestibus, si bene oleant, si pes laxa pelle non folleat: crines calamistri vestigio rotantur, digiti de annulis radiant, et ne plantas humidior via spargat, vix imprimunt summa vestigia: tales, inquit, cum ideris, sponsos magis aestimato, quam clericos. Et beatus Gregorius : Nemo, quia si hoc culpa non esset, nullo modo Joannem Dominus de vestimenti sui asperitate laudasset. Si cultus vestium culpa non esset, nequaquam Paulus apostolus per epistolam
Abbreviated transcription (Latin):
iquis dederit uel acceperit
qui constitus ẽ. ab eo addis¬
pensandam miseri cordiã
pauperib : & quidat & qui
accipit. anathemasit

Expanded text:
quis dederit vel acceperit qui constitutus est ab eo ad dispensandam misericordiam pauperibus, et qui dat et qui accipit, anathema sit