comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter pacem cummichachele imp̃re confirmandam
constanti no polim misit. Aede inde habito zene¬
redi conuentu euocatum adse apud aquas graenifili¬
um suum hludo uuicum a quitaniae regem coro¬
nam illi in posuit ec imperialis nominis sibi con¬
sortem fecit. bernhardumq: ne potem suum filium
pippini filii sui iteliae pnrefecit & regem appella¬
ri iussit: Concilia quoq iussueius suꝑstactu ecđa¬
rũ corrigendo ꝑtotam gallicm ab ep̃is celebrrtas.
Quorum unum mogontiaci. Aterum remis. Ter¬
cium turonis: Quartum cabillione: Quintum are¬
luto congregictum ẽ : & constitucionum quae in
singulis ficctaẽ sunt collactio corcmimp̃re i nillo
conuentu habita quasqui nosse uoluerit. In suprae¬
dictis quinq ciuitatib: inuenire poterit quam quã
& in archiuo palatii exemplaria illicrum habe¬
ant᷑. Missi sunt dehocconuentu quidam francõr
& scexonum primores transalbim fluuium ad con¬

Expanded text:
ter pacem cum Michahele imperatore confirmandam ter pacem cum Michahele imperatore confirmandam Constantinopolim misit. Ac deinde habito generali conventu, evocatum ad se apud Aquasgrani filium suum Hludowicum Aquitaniae regem, coronam illi inposuit et imperialis nominis sibi consortem fecit; Bernhardumque nepotem suum, filium Pippini filii sui, Italiae praefecit et regem appellari iussit. Concilia quoque iussu eius super statu ecclesiarum corrigendo per totam Galliam ab episcopis celebrata sunt, quorum unum Mogontiaci, alterum Remis, tertium Turonis, quartum Cabillione, quintum Arelati congregatum est; et constitutionum, quae in singulis factae sunt, collatio coram imperatore in illo conventu habita. Quas qui nosse voluerit, in supradictis quinque civitatibus invenire poterit, quamquam et in archivo palatii exemplaria illarum habeantur. Missi sunt de hoc conventu quidam Francorum et Saxonum primores trans Albim fluvium ad con
Abbreviated transcription (Latin):
cumillo ẽẽ iussit quo cdusq rerum euentus securitatẽ
nr̃is adferret. Haec classis partim in corsicam.
partim in scrdiniam uenit. & ea quidem pars quae
adsardiniam ẽ delata penetota del&c ẽ. Classis
&icm nordmannõr hibernicm scottorũ insulcm
ad gressa cõmissoq: cums cottis proelio parte nonmo¬
dica nordmannorum inter fecta turpiter fugien
do domum reuersa ẽ. Pcxcum abulat regescorra¬
cenor facca. Item cumduce beneuentanorũ grimo¬
aldo & tributi nomine XXUmilia solidorũ auri
bene uenł cnis soluta. Expedicio facta aduuilzos
& ab eis obsides accepti. Harioldus & rtginfridus
regesdanorũ missa adimprm legatione pacem
petuN. & fractrem suum hemmingum sibi remit¬
ti rogunt. Noc anno IDMA post meridiem
solis eclypsis fuit.
OccC̃ XIII Imp̃r aquis grarnihiemauit. & incipien¬
ti uerni tem periae amalharium treuerensem ep̃m
& pecrum abbatem monasterii nor. antulas prop¬

Expanded text:
cum illo esse iussit, quoadusque rerum eventus securitatem cum illo esse iussit, quoadusque rerum eventus securitatem nostris adferret. Haec classis partim in Corsicam, partim in Sardiniam venit; et ea quidem pars quae ad Sardiniam est delata, pene tota deleta est. Classis etiam Nortmannorum Hiberniam Scottorum insulam adgressa, commissoque cum Scottis proelio, parte non modica Nordmannorum ido domum reversa est. Pax cum Abulaz rege Sarracenorum facta; item cum duce Beneventanorum Grimoaldo, et tributi nomine XXV milia solidorum auri a Beneventanis soluta. Expeditio facta ad Wilzos, et ab eis obsides accepti. Harioldus et Reginfridus reges Danorum missa ad imperatorem legatione pacem petunt et fratrem suum Hemmingum sibi remitti rogant. Hoc anno Id. Mai. post meridiem solis eclypsis fuit. 813. DCCCXIII. Imperator Aquisgrani hiemavit et incipiente verni temperie Amalharium Treverensem episcopum et Petrum abbatem monasterii Nonantulas prop
Abbreviated transcription (Latin):
rantur. Niciforus imp̃r post multas. & in signes uic¬
torias inimoesic prouincia commisso cumbulgicris
si fuerunt in constantinopoli suscoepit. & cibsoluit
Cum quib edegutos suos direxit. Michahelem sci¬
licet ep̃m. & corsafium Atq theognostum proto¬
spatharios. & ꝑ eos pacem aniciforo INceptam
confirmauit. Nam aquis grani ubi adimp̃rm
uenerunt scriptum pacti ab eo in ecđa suscipientes
more suo id .ẽ. grecalingua laudes ei dixerunt
Imp̃rm eum & basilleum appellantes. & reuer¬
tendo romum uenientes inbcsilica sc̃i pecriaposto¬
li eundem pacti seu foederis libellum aleone peepte
denuo suscoeperunt. Quib: dimissis imorgenera¬
li conuentu a quissollempniter habito bernhar¬
dum filium pippini nepotem suum initcliam mi¬
sit. & propter famam classis quae & de africco &
dehis pania aduastandam itadiam uenturco dice¬
bactur. Vucdanem filium bernhardi patrueli su

Expanded text:
rantur. Niciforus imperator post multas et insignes vicrantur. Niciforus imperator post multas et insignes victorias in Moesia provincia commisso cum Bulgaris si fuerunt, in Constantinopli suscepit et absolvit; cum quibus et suos legatos direxit, Michahelem scilicet episcopum, et Arsafium atque Theognostum protospatharios, et per eos pacem a Niciforo inceptam confirmavit. Nam Aquisgrani, ubi ad imperatorem venerunt, scriptum pacti ab eo in ecclesia suscipientes, more suo, id est Graeca lingua, laudes ei dixerunt, Imperatorem eum et Basileum appellantes, et revertendo Romam venientes, in basilica sancti Petri et apostoli eundem pacti seu foederis libellum a Leone papa denuo susceperunt. Quibus dimissis, imperator generali conventu Aquis solemniter habito, Bernhardum filium Pippini, nepotem suum, in Italiam misit; et propter famam classis, quae et de Africa et de Hispania ad vastandam Italiam ventura dicebatur, Walanem filium Bernhardi patruelis sui
Abbreviated transcription (Latin):
nouemb a quasuenit. Obuicuerunt ei uenienti
legati hemmingi regis aouuin. & hebbi munera
regis. & uerba pacifica deferentes. fuerunt etiam
aquis aduentum eius expectantes quide pannonic
uenerunt canizauci princeps auarum. & tudun.
& cdii primores acduces sclauorum circa da nubiũ
habitantium quia ducib copiarum quȩ in pan¬
niam misse fuerunt ad p̃sentium principis iussi
uenerunt. Inter ea carlus filius domni imp̃ris
CCCXII Non multo post hemmingus dicnorum
rex defunctus nunciatur. Cuicum sigifridus nepus
godo fridi regis. & anolo nepus heriholdi. & ip¬
sius regis succedere uoluissent. Neq intereos uter
regnare deber& conuenire potuiss& . Comparatis
copus & commisso proelio ambo moriuntur. Pars
tamen anulonis ad eptauictoria fr̃s eius herioldũ
& reginfridum regessibi constituit. quam neces¬
sari parsuicte saetutie eosdem sibi regnare non
abnuit. In eo proclio XDCCCC XL uiricecidisse Ncer¬

Expanded text:
Novembrium Aquas venit. Obviarunt ei venienti Novembrium Aquas venit. Obviarunt ei venienti legati Hemmingi regis, Aowin et Hebbi, munera regis et verba pacifica deferentes; fuerunt etiam Aquis adventum eius expectantes, qui de Pannonia venerunt, canizauci princeps Avarum et tudun et alii primores ac duces Sclavorum circa Danubium habitantium, qui a ducibus copiarum, quae in Pannoniam missae fuerunt, ad praesentiam principis iussi venerunt. Interea Carlus filius domni imperatoris, DCCCXII. Nec multo post Hemmingus Danorum rex defunctus nuntiatur. Cui cum Sigifridus nepos Godofridi regis et Anulo nepos Herioldi, et ipsius regis, succedere voluissent neque inter eos, uter regnare deberet, convenire potuisset , comparatis copiis et commisso proelio ambo moriuntur. Pars tamen Anulonis adepta victoriam fratres eius Herioldum et Beginfridum reges sibi constituit; quam necessario pars victa secuta eosdem sibi regnare non abnuit. In eo proelio X̅DCCCCXL
Abbreviated transcription (Latin):
heiligen. &os frid desconaoue. & hebbi &ao uuin
Imp̃r uero pace cum hemmingo firmata. & placito
generali secundum consuetudinem aquis habito
intres partes regnisui totidem exercitus misit. Vnũ
trans albicm inlinones. quiet ipsos uastauit. &cas¬
tellum hohbuoΚi superiori cnno auuilzis distructũ
inripa albiȩ fluminis restacurtuit. Alterum inpVN¬
nonias ad contro uersics hunorum & sclauorum fini¬
endas. Tertium inbrictones ad eorum ꝑfidicm
puniendum. quiom̃s reb prospere gestis in columes
regressi sunt. Ipsecutem interea propterdassem
quam anno superiore fieri imperauit uidendam
ad bonoiam ciuitatem maritimam ubi eadem
naues congregatȩ erant accessit. Farumq: ibi
ad nauigantium cursus dirigendos antiquitus
constitutam resticurtuit. &in summitate eius
Nocturnum ignem accendit. Inde cad scaldim flu¬
uium ueniens ix loco qui uocatur gand naues cid
eandem dussem aedificatas aspexit et circamediũ

Expanded text:
Heiligen et Osfrid de Sconaowe et Hebbi et Aowin. Heiligen et Osfrid de Sconaowe et Hebbi et Aowin. Imperator vero pace cum Hemmingo firmata et placito generali secundum consuetudinem Aquis habito in tres partes regni sui totidem exercitus misit, unum trans Albiam in Linones, qui et ipsos vastavit et castellum Hohbuoki superiori anno a Wilzis distructum in ripa Albiae fluminis restauravit, alterum in Pannonias ad controversias Hunorum et Sclavorum finiendas, tertium in Brittones ad eorum perfidiam puniendam. Qui omnes rebus prospere gestis incolomes regressi sunt. Ipse autem interea propter classem, quam anno superiore fieri imperavit, videndam ad Bononiam civitatem maritimam, ubi eaedem naves congregatae erant, accessit farumque ibi ad navigantium cursus dirigendos antiquitus constitutam restauravit et in summitate eius nocturnum ignem accendit. Inde ad Scaldim fluvium veniens in loco, qui Gand vocatur, naves ad eandem classem aedificatas aspexit et circa medium
Abbreviated transcription (Latin):
& cumeis leo quidam spatharius niaccione siculus
& uuille ⁊ dux ueneticorum. quorum alcer ante unnos
X romȩ cdimprem cumibi ess& desicilia profugut.
&redire uolens patricm remittitur. Alcer propter
ꝑfidiam honore spoliatus constantino polim ad dominũ
suum duciiubet᷑. Condicta inter imor̃m & hemmin¬
gum danorum regem pax propterhiemis asperita¬
tem quȩ interpartes commeandi uicm claudebat.
Ixarmis tantum iurata seruatur donec redeunte
ueris temperiae etcꝑtis uiis quȩ in manitate frigoris
dicusae fuerunt. Congredientib exutraq parte
utriusq gentis frnocorum scilicet. & da norum .xii.
datis uicissim secundum ritum acmorem suum sacra¬
mentis pcx confirmatur. Primores cutem departe
francorum hi fuere. Vualach comes filius bernhaer¬
di burchardus comes un rocus com. uodo cõm
hancuuir &scigendeo Deinde c&erihonorabiles¬
iNer suosuiri. osfrid cognomento turdimulo. &
uucr stein. & suomi. &urm. & alius os fridfilius

Expanded text:
 cum eis Leo quidam spatharius, natione Siculus, et Willeri dux Veneticorum, quorum alter ante annos X Romae ad imperatorem, cum ibi esset, de Sicilia profugit et redire volens patriam remittitur, alter propter perfidiam honore spoliatus Constantinopolim ad dominum suum duci iubetur. Condicta inter imperatorem et Hemmingum Danorum regem pax propter hiemis asperitatem, quae inter partes commeandi viam claudebat, in armis tantum iurata servatur, donec redeunte veris temperie et apertis viis, quae inmanitate frigoris clausae fuerunt, congredientibus ex utraque parte utriusque gentis, Francorum scilicet et Danorum, XII patur . . ., datis vicissim secundum ritum ac morem suum sacramentis pax confirmatur. Primores autem de parte Francorum hii fuere: Walach comes filius Bernhardi, Burchardus comes, Unrocus comes, Uodo comes, Hancwin et Angandeo, deinde ceteri honorabilesviri, Osfrid cognomento Turdimulo et Warstein et Suomi et Urm et alius Osfrid filius
Abbreviated transcription (Latin):
atq: enumeratis reb negocio penitus infecto discessũ
ẽ. Thrasco uero dux abodricorum posquam filium su¬
um postolanti godo frido obsidem dederat. Collecta
popularium manu et ccuxilio siconib accepto uicinos
uuilzos ad gressus agros eorum ferro et igni uastat
Regressusq domum cum ingenti p̃dic. accepto iterũ
a scxonib uclidiori auxilio smeldigorum maximã
ciuitatem expugnat atq his successib om̃s quiceb
eo defecerant adsuam sociecatem reuerti coegit
His itagestis imor de crduenna aquis reuersus men¬
se nouembrio concilium habuit de processione sp̃s
sc̃i quam questionem io hannes quidã monachus
hiero solymis primo commodicuit. Cuius difiniende¬

Expanded text:
et inde prolatis atque enumeratis rebus negotio penitus infecto discessum et inde prolatis atque enumeratis rebus negotio penitus infecto discessum est. Thrasco vero dux Abodritorum, postquam filium suum postulanti Godofrido obsidem dederat, collecta popularium manu et auxilio a Saxonibus accepto vicinos suos Wilzos adgressus agros eorum ferro et igni vastat ; regressusque domum cum ingenti praeda accepto iterum a Saxonibus validiori auxilio Smeldingorum maximam civitatem expugnat atque his successibus omnes, qui ab eo defecerant, ad suam societatem reverti coegit. His ita gestis imperator de Arduenna Aquas reversus mense Novembrio concilium habuit de processione Spiritus sancti, quam questionem ohannes quidam monachus Hierosolimis primo commovit; cuius definiend
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ. romamq reuersus. Intuscia populonium ciuitas
maritima agrecis qui orobiotȩ uocantur de praredata . ẽ.
Macuri. quoq dehispania corsiccom ingressi inipsoscõ
puschedi sabbato ciuitatem quandam diripuerunt.
& p̃ter ep̃m acpaucossenes atq: in firmos nihil in eco
reliquerunt. Interea godofridus rexdanorum ꝑ negi¬
cictores quosdam mandacuit seaudisse quod imp̃r ei
fuiss& iratus eo quod in abo dritos cexnosuperiore
dixit exeratum & sues ultus ẽ ipiurus addens
uelle se purgare abeo quod ei obiciebat᷑ foederis in¬
ruptionem ab illo primis fuisse inchoctam. P&ebat
&icm ut conuentus comitum imp̃ris cetq suorum iuxta
terminos regnisui transalbim fier&. in quores inuicẽ
gestae proferri &temendatione digna interpurtes
enu merari potuissent. Non abnuit imor conloquiũ¬
q: transcabiam habitum cum primorib: danorum

Expanded text:
tus est Romamque reversus. In Tuscia Populonium civitas tus est Romamque reversus. In Tuscia Populonium civitas maritima a Grecis, qui Orobiotae vocantur, depraedata est. Mauri quoque de Hispania Corsicam ingressi in ipso sancto paschali sabbato civitatem quandam diripuerunt et praeter episcopum ac paucos senes atque infirmos nihil in ea reliquerunt. Interea Godofridus rex Danorum per negotiatores quosdam mandavit, se audisse, quod imperator ei fuisset iratus, eo quod in Abodritos anno superiore duxit exercitum et suas ultus est iniurias, addens velle se purgare ab eo, quod ei obiciebatur; foederis inruptionem ab illis primo fuisse inchoatam. Petebat etiam, ut conventus comitum imperatoris atque suorum iuxta terminos regni sui trans Albim fieret, in quo res invicem gestae proferri et emendatione digna inter partes enumerari potuissent. Non abnuit imperator; colloquiumque trans Albiam habitum cum primoribus Danorum
Abbreviated transcription (Latin):
Duxccutem quidassi p̃erut Nomine paculus cum de
pacce interfrancos & grecos consatuenda quasi sibi
hoc essec Iniunctum apud domnum pippinum itidi¬
e regem agere moliret᷑ uuilhareno & bercto ue¬
netiȩ ducib om̃s irchoactus eius in pedientib cetq
ipsi &icm in sidis parantib cognita illorum frccude
discessit. At inocciduis partib: domnus hludo uuicus
rex cum exercitu hispanium ingressus derto scomciui¬
tactem inripahiberi fluminis sitam obsedit : Consump¬
toq: in expugnatione illius aliquanto tempore post¬
quam eam tmcito capi nonposse uidit dimissi obsi¬
dione cum in colomo exercitu in aquit anium serecepit
Nost quam ardulfus rex nordam hunbrorum reduc¬
tus ẽ. in regnum suum elegati imp̃ris atq pontificis
reuersis. unus ex eis aldulfus dicẽ a piratis captus ẽ.
ceteris sine periculo traicientib: ductusq ab eis inbrit¬
taniam a quodam coenulfiregis homine redemp¬

Expanded text:
Dux antem, qui classi praeerat, nomine Paulus, cum de Dux antem, qui classi praeerat, nomine Paulus, cum de pace inter Francos et Grecos constituenda, quasi sibi hoc esset iniunctum, apud domnum Pippinum Italiae regem agere moliretur, Wilhareno et Beato Venetiae ducibus omnes inchoatus eius impedientibus atque ipsi etiam insidias parantibus, cognita illorum fraude discessit. At in occiduis partibus domnus Hludowicus rex cum exercitu Hispaniam ingressus Dertosam civitatem in ripa Hiberi fluminis sitam obsedit; consumptoque in expugnatione illius aliquanto tempore, postquam eam tam cito capi non posse vidit, dimissa obsidione cum incolomi exercitu in Aquitaniam se recepit. Postquam Ardulfus rex Nordanhumbrorum reductus est in regnum suum et legati imperatoris atque pontificis reversi sunt, unus ex eis, Aldulfus diaconus, a piratis captus est, ceteris sine periculo traicientibus, ductusque ab eis in Brittaniam a quodam Coenulfi regis homine redemp
Abbreviated transcription (Latin):
domur reuersus ẽ. In iterecrex nordan hunbrorũ
iebrittania insuli nomine eardulf regno & patria
culsus adimp̃rm dumadhuc nouiomagi moraret᷑
uenit & pcete facto aduentus lii Negocio romam
proficiscitur romaq rediens perlegato s romani pon¬
uficis & domno impr̃is in regnum suum reducitur
Pnre ercec tunc temporis eccłȩ romanȩ leo tertius
cuius legactus adbrittaniam directus ẽ aldulfus di¬
a conus deipsa brittania nacione sixo & cum eo
ab imp̃re missi abbatesduo hruot fridus notirius
& nantharius descõ otmaro. Im̃or uero aedifica¬
tis ꝑlegatossuos supercabim fluuium duob castellis
p̃sidioq ineis contra sclauorum in cursiones disposito
cCCUIIII Classis de constanti nopoli missa primo
dalmatiam. de inde uenetiam appulit. Cumq b:
hiemaret pars eius comiaclum insulam accessit.
Commissoq: proelio contra p̃sidium quod inea dispo¬
sicumercet uicta atq fugictu uenecium recessit

Expanded text:
domum reversus est. Interea rex Nordanhumbrorum domum reversus est. Interea rex Nordanhumbrorum de Brittania insula, nomine Eardulf, regno et patria pulsus, ad impervenit et patefacto adventus sui negotio Romam proficiscitur; Romaque rediens per legatos Romani pontificis et domni imperatoris in regnum suum reducitur. Praeerat tunc temporis ecclesiae Romanae Leo tertius, cuius legatus ad Brittaniam directus est Aldulfus diaconus de ipsa Brittania, natione Saxo, et cum eo ab imperatore missi abbates duo, Hruotfridus notarius et Nantharius de sancto Otmaro. Imperator vero aedificatis per legatos suos super Albim fluvium duobus castellis praesidioque in eis contra Sclavorum incursiones disposito nnorum in 809. DCCCVIIII. Classis de Constantinopoli missa primo Dalmatiam, deinde Venetiam appulit; cumque ibi hiemaret, pars eius Comiaclum insulam accessit commissoque proelio contra praesidium, quod in ea dispositum erat, victa atque fugata Venetiam recessit.
Abbreviated transcription (Latin):
qui pibp̃ter uentiquas inimicitues ques cum ab odritis
habere soleb anł sponte se copiis eius coniunxerunt. Ip¬
soq: in regnum suum reuertente cum proreda quam
INab odritis capere potuerunt. & ipsidomum re¬
gressi sunt. od o fridus uero priusquam reuertere¬
tur distrucco emporio quod inoceunilitore consci¬
tutum lingua denorum rerio dicebatur & mag¬
nam regno illius cõmoditatẽ uectigalium ꝑsolu¬
tione p̃stabat. Trans latisq inde negotiatorib
soluta lasse ad portum quis lies thorp dicitur
cum uni uerso exercitu uenit ibi ꝑcliquot dies mo¬
ratus limite regnisui qui scaoniam respicit ucello
munire consutuit. Eomodo utborientili maris si¬
nu quem lli ostar salt ⁊ dicunt usq ad occidentalem
ocetinum totam aegidorȩ fluminis a qui lonalem ri¬
am munimentum uclli p̃texer&. Vna tantum
portu dimisse ꝑquam carra. & equites emitti & reci¬
pi potuissent. Diuiso itaq opere interduces copiurũ

Expanded text:
qui propter antiquas inimicitias quas cum Abodritis qui propter antiquas inimicitias quas cum Abodritis habere solebant, sponte se copiis eius coniunxerunt, ipsoque in regnum suum revertente, cum praeda quam in Abodritis capere potuerunt, et ipsi domum regressi sunt. Godofridus vero, priusquam reverteretur, destructo emporio, quod in oceani litore constitutum, lingua Danorum Reric dicebatur, et magnam regno illius commoditatem vectigalium persolutione praestabat, translatisque inde negotiatoribus, soluta classe ad portum qui Sliesthorp dicitur cum universo exercitu venit. Ibi per aliquot dies moratus, limitem regni sui qui Saxoniam respicit, vallo munire constituit, eo modo, ut ab orientali maris sinu, quem illi Ostarsalt dicunt, usque ad occidentalem oceanum totam Aegidorae fluminis Aquilonalem ripam munimentum valli praetexeret, una tantum porta dimissa, per quam carra et equites emitti et recipi potuissent: diviso itaque opere inter duces copiarum,
Abbreviated transcription (Latin):
tar&. Sed ille stictiuis peraliquod dies inlitore hac¬
bitis expugnatis &iam et manu captis aliquot scla¬
uorum castellis cum magno copiarum succrum de¬
trimento reuersus ẽ. Nam licet dra soconem ducẽ
abodritorum popularium fidei diffidentem loco
pepulissec godeliibum alium ducem dolo captũ
patibulo suspendissec. ab odricorum ducospartes
sibi uectigales fecisset. Optimos tamen militum suor
& manu promptissimos amisit. &cum eis filium
fractissui nomine reginoldum qui in obpugnatione
cuiusdam oppidi dimplurimis danorum primorib
interfectus ẽ. Filius autem imp̃ris domnus carlus
clbiam ponte iunxit & exercitum cui prreerat iN
linones & smeldingos qui & ipsi adgo defridum
regem defecerant quanta potuit cele ritate trans¬
posuit. Nopulatisq circum quaq eorum agris
transito iterum flumine cum in colomi exercitu
inscexoniam se recepit. Erant cumgodo frido
in expedicione p̃dict sclicui qui dicuntur uuilzi

Expanded text:
taret. Sed ille stativis per aliquot dies in litore hataret. Sed ille stativis per aliquot dies in litore habitis, expugnatis etiam et manu captis aliquot Sclavorum castellis, cum magno copiarum suarum detrimento reversus est. Nam licet Drasconem, ducem Abodritorum, popularium fidei diffidentem loco pepulisset, Godelaibum, alium ducem, dolo captum patibulo suspendisset, Abodritorum duas partes sibi vectigales fecisset, optimos tamen militum suorum et manu promptissimos amisit, et cum eis filium fratris sui, nomine Reginoldum, qui in obpugnatione cuiusdam oppidi cum plurimis Danorum primoribus interfectus est. Filius autem imperatoris Karlus Albiam ponte iunxit, et exercitum cui praeerat in Linones et Smeldingos , qui et ipsi ad Godofridum regem defecerant, quanta potuit celeritate transposuit, populatisque circumquaque eorum agris, transito iterum flumine, cum incolomi exercitu in Saxoniam se recepit. Erant cum Godofrido in expeditione praedicta Sclavi qui dicuntur Wiltzi,
Abbreviated transcription (Latin):
comissis tredecim Nacuib: & plurimis suorum inter fectis
Adeo illo anno inomnib: locis aduersa fortunco fa¬
tigacti sunt ut ipsi sibi hocaccidisse testatisint. Eo
quod anno superiore contra omnem iustitiam de
patalaria insula sexaginta monachos aesportie¬
tem domni imp̃ris. iterum insua loca reuersi sunt.
Nic &a pactricius quicum disse constantinopolita¬
na sedebat inuenetia. pace facta cum pippino
rege & induciis usq ad mensem augustum consti¬
tutis stictione soluta constantino polim regressus
ẽ. Hoc anno imp̃r pascha aquiscelebracuit
Dccc viIi Hiems mollissima acpestilens fuit in
illo tempore uere quae incho ante. impr nouio¬
magum profectus transacto quadra gesimali ie¬
iunio celebrato &iam scõ pascha. Iterum aquis
regressus .ẽ. & quia nunciabatur godo fridum¬
regem danorum in abo dritos cum exercitu traie¬
cisse . Cacrlum filium suum ad albiam cumucclida
francorum & scxonum manumisit iubensouaesc no
regi resistere sis. oniae terminos ad gredi temp¬

Expanded text:
missis tredecim navibus et plurimis suorum interfectis. Adeo illo anno in omnibus locis adversa fortuna fatigati sunt, ut ipsi sibi hoc accidisse testati sint, eo quod anno superiore contra omnem iustitiam de Patalaria insula sexaginta monachos asportaiberalitatem imperatoris iterum in sua loca reversi sunt. Niceta patricius, qui cum classe Constantinopolitana sedebat in Venetia, pace facta cum Pippino rege et indutiis usque ad mensem Augustum constitutis statione soluta Constantinopolim regressus est. Hoc anno imperator pascha Aquis celebravit  numerus in 808. DCCCVIII. Hiemps mollissima ac pestilens fuit in illo tempore; vereque inchoante imperator Noviomagum profectus transacto ibi quadragesimali ieiunio, celebrato etiam sancto pascha iterum Aquas regressus est. regem Danorum in Abodritos cum exercitu traiecisse, Karlum filium suum ad Albiam cum valida Francorum et Saxonum manu misit, iubens vaesano regi resistere, si Saxoniae terminos adgredi temp
Abbreviated transcription (Latin):
lucio non modicũ uillis iuxta reni fluenta con¬
stitutis damnum intulit
CCCXXII Inregione thuringorum quodam
in loco iuxta fluuium cepis longitudine pedũ
quinquagenum lactitudine quãttuordenum.
altitudine ses qui pedali de terra sine manib:
& p̃cisus  & sublactus .ẽ. &abeo loco in quo
sumptus .ẽ. uiginti quinq pedum spatio distans
inuentus ẽ item in purte orientidi scxoniȩ¬

Expanded text:
lutio non modicum villis iuxta Rheni fluenta conlutio non modicum villis iuxta Rheni fluenta constitutis damnum intulit. 822. DCCCXXII. In regione Thuringorum quodam in loco iuxta fluvium cespis longitudine pedum quinquagenum, latitudine quattuordenum, altitudine sesquipedali de terra sine manibus et praecisus et sublatus est et ab eo loco, in quo sumptus est, viginti quinque pedum spatio distans inventus est. Item in parte orientali Saxoni
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a quieta eo anno feerunt & harioldus a
filiis godo fridi in societatẽ regni receptus quae
res tranquillum intereos huius temporis stactũ
fecisse putat᷑ sed quia cecedragus Sab od ritor
princeps ꝑfidiae et cuiusdã cumfiliis godofridi
factȩ societatis notaebat᷑ . sclaco mir e mulus eius
in patric̃ remittit᷑. Quicum in scexoniam uenisset
ȩgritudine decubuit. ꝑceptoq baptis misco cramen¬
to defunctus .ẽ. Autum nalis seccio iugitacte plu¬
uiccrũ inquib dã locis impedita ẽ. Cui hiem six
tntũ plixa successit : et aspera ut non solum mi¬
nores riui ac mediocres fluui: uerũ ipsi mcximi
ac facmosissimi amnes hrenus uidelicet. acdc¬
nubius. albisq: Ac sequana : c&eraq ꝑgallicẽ
atq germaniam oceanum petentia flumina
ad eo solida glacie stringerent᷑ ut tricenis uel
eo amplius dieb: placustra huc atq illuc cõmean¬
tia uelut pontib: iuncta sustinereNT. Cuius reso¬

Expanded text:
omnia quieta eo anno fuerunt, et Harioldus a omnia quieta eo anno fuerunt, et Harioldus a filiis Godofridi in societatem regni receptus, quae res tranquillum inter eos huius temporis statum fecisse putatur. Sed quia Ceadragus, Abodritorum princeps, perfidiae et cuiusdam cum filiis Godofridi factae societatis notabatur, Sclaomir, aemulus eius, in patriam remittitur, qui cum in Saxoniam venisset, aegritudine decubuit, perceptoque baptismi sacramento, defunctus est. Autumnalis satio iugitate pluviarum in quibusdam locis impedita est. Cui hiems in tantum prolixa successit et aspera, ut non solum minores rivi ac mediocres fluvii, verum ipsi maximi ac famosissimi amnes, Rhenus videlicet ac Danubius Albisque ac Sequana caeteraque per Gralliam atque Germaniam oceanum petentia flumina, adeo solida glacie stringerentur, ut tricenis vel eo amplius diebus plaustra huc atque illuc commeantia velut pontibus iuncta sustinerent; cuius reso
Abbreviated transcription (Latin):
ne. Cum nullus eis copiã pugnandi fecissec domũ
regres si st̃. Eminuit in hoc placito piissimi impris
miseri cordic singularis. quã ostendit suꝑ eos qui
cumbernhardo nepotesuo in rulic: contriccaiput
acregnum suum coniuraueruNt quib: ibi ad prȩ¬
sentic̃ uenire iussis. non solũ uitam et mẽb it con¬
cessio : uerum etiam possessione: iudicio legis in
fiscum redactas: magna liberalitate resuituit.
Aded hardũ quoq decquitani⁊ ubi exulabat
euocatum : corbeiae monasterio ut prius fuerico
abbatẽ a crectorem ẽẽ iussit: Cum quo echern¬
harium fritremeius reconcilictũ eidẽmonasterio
reddidit. Completisq: his quȩ obregni uti litatẽ
inchocuerat & sac cramento quod cpud nouio¬
magũ parsoptimatũ iurauerat generaditer con¬
sũ macto . Ipse aquas grani reuertitur. Filium aũt
hlotharium pose nupticis ritu solemni celebratus
adhiemandũ uuormatiã misit. Departe danõr

Expanded text:
ne, cum nullus eis copiam pugnandi fecisset, domum ne, cum nullus eis copiam pugnandi fecisset, domum regressi sunt. Eminuit in hoc placito piissimi imperatoris misericordia singularis, quam ostendit super eos, qui cum Bernhardo nepote suo in Italia contra caput ac regnum suum coniuraverunt, quibus ibi ad praesentiam venire iussis, non solum vitam et membra concessit, verum etiam possessiones iudicio legis in fiscum redactas magna liberalitate restituit. Adalhardum quoque de Aquitania, ubi exulabat, evocatum, Corbeiae monasterio, ut prius fuerat, abbatem ac rectorem esse iussit, cum quo et Bernharium, fratrem eius, reconciliatum eidem monasterio reddidit; completisque his quae ob regni utilitatem inchoaverat, et sacramento quod apud Noviomagum pars optimatum iuraverat generaliter consummato, ipse Aquasgrani revertitur, filium autem Hlotharium post nuptias ritu solemni celebratas ad hiemandum Wormaciam misit. De parte Danorum
Abbreviated transcription (Latin):
arti:ices  muros tende iuuccret. & oo hoc
plitiũ ireiueret᷑. Primo uelut iussionem im¬
plecurus in histriam ꝓfectus ẽ.  esimulato reditu
cdtradũ ciuitatẽ ullo suorũ p̃tereoscum quib: hoc
tric tauerat suspiu mie : Nanctui occasionẽ dam
niccuietuit ueniensq: ia derani dalmatiȩ ciuitatẽ
lo hanni p̃fecto puir:ȩ illius fugȩ suae causcos ape¬
ruit: uier̃ tactim naui in positũ constaninopolĩ
muit I io mense octobrio conuentus genera¬
lis apud theo donis uillã magna populi frencorũ
fi equenti celebrat᷑ I uo domnus hlothariis
primogenitus iomni imp̃ris hludoici : irmingar¬
ac̃ hugonis comitis fiuc̃ solemni more dux̃ uxorẽ
illuc : sic̃ leguti s: ȩ̃ romanȩ ecđȩ theocorus pri¬
micerius a florus suꝑ istu. cum magnis uenere
munerib: A fueruat & comites in eodẽ conuentu
icm: en annonia regressi : quidepopulaca deser¬
torum &. liud euuito adhaerentiũ uniuersa regio¬

Expanded text:
artifices et murarios mittendo iuvaret et ob hoc artifices et murarios mittendo iuvaret et ob hoc ad palatium ire iuberetur, primo velut iussionem impleturus in Histriam profectus est, inde simulato reditu ad Gradum civitatem nullo suorum praeter eos, cum quibus hoc tractav rat, suspicante nanctus occasionem clam navigavit, veniensque Iaderam Dalmatiae ce suae causas aperuit, qui eum statim navi impositum Constantinopolim misit. Medio mense Octobrio conventus generalis apud Theodonis villam magna populi Francorum frequentia celebratur, in quo domnus Hlotharius, primogenitus domni imperatoris Hludovici, Irmingardam, Hugonis comitis filiam, solemni more duxit uxorem. Illuc etiam legati sanctae Romanae ecclesiae, Theodorus primicerius ac Florus superista , cum magnis venere muneribus. Adfuerunt et comites in eodem conventu iam de Pannonia regressi, qui, depopulata desertorum et Liudewito adhaerentium universa regio
Abbreviated transcription (Latin):
aquas grani reuersus ẽ. Et post pacucos dies ꝑ arduen¬
nã iter faciens. treueros ac mectis uenit: Indeq:
rumerici castellũ petens. reliquum aestiui caloris.
&ccutum ni dimidiũ exercitatione uenctoria inuo¬
segi sidtu : atq secretis exegit: Iner ea bornadux
did matiae atq liburniȩ defunctus ẽ. & petente po¬
pulo atq imp̃re consentiente. nepos illius nomine
ladaslao. successorei constitutus ẽ. Ad latũ ẽ. &
demorte leonis constaninopolitani impris. quod
conspiratione quorundã optimatũ suorũ. & p̃ci¬
pue michahelis comitis domesticorũ: in ipso pelactio
sit interemptus. Qui suffracgio ciuium. & p̃torianoꝵ
militũ studio infulas imperii suscepis sedr̃. Fortu¬
natus patri archa gradensis cũ aquodã pbro suo
nomine tiberio apud imp̃rem fuissec accusactus.
quod liudeuuitũ ad ꝑseuerandũ in ꝑfidia quacoe¬
perat hortaret᷑ . Eumq ad castella sua munienda

Expanded text:
Aquasgrani reversus est. Et post paucos dies per ArduenAquasgrani reversus est. Et post paucos dies per Arduennam iter faciens Treveros ac Mettis venit; indeque Rumerici castellum petens reliquum aestivi caloris et autumni dimidium exercitatione venatoria in Vosegi saltu atque secretis exegit. Interea Borna dux Dalmatiae atque Liburniae defunctus est, et petente populo atque imperatore consentiente nepos illius nomine Ladasclavus successor ei constitutus est. Adlatum est et de morte Leonis Constantinopolitani imperatoris, quod conspiratione quorundam optimatum suorum et praecipue Michahelis comitis domesticorum in ipso palatio sit interemptus; qui suffragio civium et praetorianorum militum studio infulas imperii suscepisse dicitur. Fortunatus patriarcha Gradensis, cum a quodam presbitero suo nomine Tiberio apud imperatorem fuisset accusatus, quod Liudewitum ad perseverandum in perfidia, qua coeperat, hortaretur eumque ad castella sua munienda
Abbreviated transcription (Latin):
conuenum ccutum nademq uenationem exmore
completam a quas grani reuersus . ẽ.
ICCCXXI Conuentus mense febr aquis habitus
& ineo debello liudeuuiti co tractatum Actres ex¬
ercitus ordinati qui futura aestacte ꝑfidorum uices
agros uastarent. Simili modo demaerca his panco
constitutũ & hoc illius limitis p̃feccis imperatũ ẽ.
iterũq conuentus mense macio nouio magi haben¬
dus comdictus ẽ. Comitesq qui illuc uenirent deputa¬
ti ło domnus imp̃r post festi paschadis expletionẽ
ꝑmosã ncui gauit. Ibiq consttutũ annis superiori¬
b: atq conscriptam inT̃ filiossuos regni parcitionẽ
recensuit. Aciuramentis optimatũ quitunc ad ẽẽ
poteranđ confirmauit. Susceptisq: ibidem paschalis
romani pontificis legactis. petro uidelicet centum cel¬
lensi ep̃o. & leone nõmen datore eisdemq: celeriter
ab solutis. Comitib: etic̃ quicederaNt ad expedicionem
pannonicã destinctis: ipse pccululum ibi remoratus

Expanded text:
conventum autumnalemque venationem ex more conventum autumnalemque venationem ex more completam Aquasgrani reversus est. 821. DCCCXXI. Conventus mense Febr. Aquis habitus et in eo de bello Liudewitico tractatum ac tres exercitus ordinati, qui futura aestate perfidorum agros per vices vastarent. Simili modo de marca Hispana constitutum et hoc illius limitis praefectis imperatum est. Iterumque conventns mense Maio Noviomagi habendus condictus est comitesqne, qui illuc venirent, deputati. Eo domnus imperator post festi paschalis expletionem per Mosam navigavit; ibique constitutam annis superioribus atque conscriptam inter filios suos regni partitionem recensuit ac iuramentis optimatum, qui tunc adesse potuerant, confirmavit. Susceptisque ibidem Paschalis Romani pontificis legatis, Petro videlicet Centumcellensi episcopo et Leone nomenclatore, eisdemque celeriter absolutis, comitibus etiam, qui aderant, ad expeditionem Pannonicam destinatis ipse paululum ibi remoratus
Abbreviated transcription (Latin):
tes. resistentib sibi litoris custodib quinq: suorum
iNerfectis inritȩ recesserunt. Tundem inaquita¬
nico litore prosperis usae successib: uico quodcm
qui uocat᷑ buyn ad integrũ depopulato cũ ingeNTi
p̃dac adꝓpric reuerse sunt. Hoc anno ꝓpt̃ iuges
pluuias etcerem nimio humore resolutum. magna
in cõmoda contigerunT : Nam ethominũ & boum
pestilentia tam in mane longe lateq grassccta ẽ.
ut uixulla pars totius regni francorum ab hecc pes¬
te inmunis acq inacta possec inueniri: Frumenta
quoq & legumina imbrium ad siduitate corrupta
uel colligi non poteraNt uel collect conprutres ceba
Vinum &ium cuius pcruus prouentus eodemanno
fuit ꝓptercaloris in opiam. Aceruum et insuccue
fiebat: In quib: damuero locis de inundatione flu¬
minum aquis inplino stagnantib: Autum nalis
satio itec impeditee ẽ. ut penitus nihil frugũ ante uer¬
ni temperiom semincr&᷑ . Luna defecit VIII ΚDẼC

Expanded text:
tes resistentibus sibi litoris custodibus, quinque suorum tes resistentibus sibi litoris custodibus, quinque suorum interfectis inritae recesserunt. Tandem in Aquitanico litore prosperis usae successibus vico quodam, qni vocatur Buyn, ad integrum depopulato cum ingenti praeda ad propria reversae sunt. Hoc anno propter iuges pluvias et aerem nimio humore resolutum magna incommoda contigerunt. Nam et hominum et boum pestilentia tam inmane longe lateque grassata est, ut vix ulla pars totius regni Francorum ab hac peste inmunis atque intacta posset inveniri. Frumenta quoque et legumina imbrium adsiduitate corrupta vel colligi non poterant vel collecta conputrescebant. Vinum etiam, cuius parvus proventus eodem anno fuit, propter caloris inopiam acerbum et insuave fiebat. In quibusdam vero locis de inundatione fluminum aquis in plano stagnantibus autumnalis satio ita impedita est, ut penitus nihil frugnm ante verni temperiem seminaretur. Luna defecit VIII. Kal.
Abbreviated transcription (Latin):
citus descxaniu. &orientidi frencico et clamax¬
nice baiocoria quoq atq italici congregati suNt
Quib: domum reuersis. Carniolenses quicirca sco¬
uum fluuium habitaN &foro iulensib pene
contiguisunt baldrico se dedider̃ Idem et paers
ccran conorum quȩ ad liude uuiti paertes a nobis de¬
feceriat. facere curauit. Foedus iNernos et cebular
re:ẽhis paniae conscitutum. & neutrae parti satis
ꝓficuum consulto ruptum hellumq: aduersus eum
susceptũ .ẽ. In itcelico muri octo niaues negociatorũ
descordinia aditciliã reuertentium. a piratis cap¬
tȩ acdimersesunt. Denord mannia uero tredecĩ
prraticȩ naues egressȩ primo inflandrensi lito¬
re p̃dari molientes ab his qui in pracesidio eraNTt re¬
pulsȩ sunt : ubi tamen abeis: ꝓptercustodũ incuric̃
Aliquot casae uiles incensȩ & paruus pecoris nu¬
merus abactus ẽ. In ostio sequanȩ similia temptani¬

Expanded text:
citus de Saxonia et orientali Francia et Alamancitus de Saxonia et orientali Francia et Alamannia, Baioaria quoque atque Italia congregati sunt. Quibus domum reversis Carniolenses, qui circa Savum fluvium habitant et Foroiuliensibus pene contigui sunt, Baldrico se dediderunt; idem et pars Carantanorum, quae ad Liudewiti partes a nobis defecerat, facere curavit. Foedus inter nos et Abulaz regem Hispaniae constitutum et neutrae parti satis proficuum consulto ruptum bellumque adversus eum susceptum est. In Italico mari octo naves negotiatorum de Sardinia ad Italiam revertentium a piratis captae ac dimersae sunt: de Nordmannia vero tredecim piraticae naves egressae primo in Flandrensi litore praedari molientes ab his, qui in praesidio erant, repulsae sunt; ubi tamen ab eis propter custodum incuriam aliquot casae viles incensae et parvus pecoris numerus abactus est. In ostio Sequanae similia temptan
Abbreviated transcription (Latin):
hostium manu resistente ꝓhibebat᷑. Alter et longi¬
tudine itineris et drauo flumine quod traiciendũ
erat impediebat᷑ medius aũt quiꝑ caranta nos in¬
trabat quã quã intrib: locis ei resisteret᷑. feliciore
usus sortuna terhoste suncricto drauo eti cmtrans¬
misso colerius uo testinati loct ꝑuenit. Contrahȩc
liudeuuitus nihil molitus muniti: ne tantum cccstel¬
li quod incrduo monte construxerat. se suosq conti
nuit. et Necbelli nec pacis uel ꝑsemet ipsum ł ꝑlo
gactos ullum cum eis sermonẽ habuissedr̃. Exercitus
uero post quam inunũ conuener̃ totam poene re¬
gio rinem ferro et igni deuas tnes. haud ullo gra¬
ui damno accepto domum reuersi st̃. Is tamen qui
ꝑpcnnonic̃ superiorẽ iterfecerat. iNrtensitu draui
fluminis ex locorũ. & a quarum in sc dubritate solu¬
ti uentris n cõmoro griuit̃ ud fectus ẽ &pcorseius
non modic: hoc morbo consumpta ẽ. Hitres exer¬

Expanded text:
hostium manu resistente, prohibebatur, alter et longihostium manu resistente, prohibebatur, alter et longitudine itineris et Dravo flumine quod traiciendum erat inpediebatur; medius autem, qui per Carantanos intrabat, quamquam in tribus locis ei resisteretur, feliciore usus fortuna, ter hoste superato, Dravo etiam transmisso, celerius ad destinata loca pervenit. Contra haec Liudewitus nihil molitus, munitione tantum castelli quod in arduo monte constnuit et nec belli nec pacis vel per semet ipsum vel per legatos ullum cum eis sermonem habuisse dicitur. Exercitus vero, postquam in unum convenerunt, totam pene regionem ferro et igni devastantes haud ullo gravi damno accepto domum reversi sunt. Is tamen, qui per Pannoniam superiorem iter fecerat, in transitu Dravi fluminis ex locorum et aquarum insalubritate soluti ventris incommodo graviter adfectus est, et pars eius non modica hoc morbo consumpta est. Hi tres exer
Abbreviated transcription (Latin):
dem habitus in quo deleud euuiti defectione
deliberatum ẽ ut tres exercitus simul extrib partib
ad deuastandã eius regionem atq: ipsius ciudatiam
coercendã mitterentur. Sorna quoq primo ꝑlegio¬
tos deinde ipseueniens. quid sibi facto opus. eẽ. uide¬
ret᷑ suggessit: In eo conuentu bera comes burcino¬
nȩ quiiam diu frcudis et infidelitatis auicinis suis
insimulabat᷑. Cum accusatore suo eques tripugna
confligere conatus uincit᷑. Cumq ut re es us
maies tatis capitadi sententia damnaret᷑. Pcer sũ
ẽ ei misericordia imp̃ris. et ratumagum exilio de¬
portatus .ẽ. Trans acta hieme ut primum erba
pabulum iumentis p̃bere potuit. Tres illi exercitis
contraliudeuuitum mittunt᷑. Quorum unus deitc¬
lic ꝑ alpes noricas. Alter ꝑcaranta norum ꝓuinti¬
am. Tercius ꝑbaio ariam et pannoniã superiorem
iNracuit. E duo quidem id ẽ dexter acsinister
tardius ingressi suNt eo quod unus clpium transitu

Expanded text:
dem habitus, in quo de Liudewiti defectione dem habitus, in quo de Liudewiti defectione deliberatum est, ut tres exercitus simul ex tribus partibus ad devastandam eius regionem atque ipsius audaciam coercendam mitterentur. Borna quoque primo per legatos, deinde ipse veniens, quid sibi facto opus esse videretur, suggessit. In eo conventu Bera, comes Barcinonae, qui iam diu fraudis et infidelitatis a vicinis suis insimulabatur, cum accusatore suo equestri pugna confligere conatus, vincitur. Cumque ut reus maiestatis capitali sententia damnaretur, parsum est ei misericordia imperatoris, et Ratumagum exilio deportatus est. Transacta hieme, ut primum herba pabulum iumentis praebere potuit, tres illi exercitus contra Liudewitum mittuntur. Quorum unus de Italia per Alpes Noricas, alter per Carantanorum provinciam, tercius per Baioariam et Pannoniam superiorem intravit: et duo quidem, id est dexter ac sinister, tardius ingressi sunt, eo quod unus Alpium transitu,
Abbreviated transcription (Latin):
scrcincos et spolico diuersi generis direpta quȩ quia¬
liter gestu fuerint perlegatos suos imperator
nuncicere curauit at ĩn partib occiduis pippi¬
nus imperctoris filius iussu patris uucsconiom
cum exercitu ingressus sublactis exeac seditiosisto¬
tameam prouinciam itapaccuit ut nullus ineco
rebellis aut in oboediens remansisse uideretur
Hlacrioldus quoq iussu imp̃ris aod nccuessucs ꝑ
abodricos reductus in patriam quasi regnum
ibi accepturus nauigauit. Cui seduo exfiliis
godo fridi quasi unac̃ cumeo regnumhabituri
sociaesse dicuntur. Aliis duob: paetria expul¬
sis sed hoc dolo factum putactur u Imp̃r conuen¬
tu dimisso. primo cruciniacum de indebingiã
ueniens. secunda aqua confluentem usq ꝑhre¬
num Nauigauit inde arduennam uenandi
grã proficiscitur uenatorio quoq excitiomo¬
re solemni ibidem excecto uquas grani ad
hiemandum reuertiturQ
DcCCXX Mense icc nucrio conantus ibi¬

Expanded text:
sarcinas et spolia diversi generis direpta; quae quasarcinas et spolia diversi generis direpta; quae qualiter gesta fuerint, per legatos suos imperatori nuntiare curavit. At in partibus occiduis Pippinus, imperatoris filius, iussu patris Wasconiam cum exercitu ingressus, sublatis ex ea seditiosis, totam eam provinciam ita pacavit, ut nullus in ea rebellis aut inoboediens remansisse videretur. Harioldus quoque iussu imperatoris ad naves suas per Abodritos reductus, in patriam, quasi regnum ibi accepturus, navigavit, cui se duo ex filiis Godofridi, quasi una cum eo regnum habituri, sociasse dicuntur, aliis duobus patria expulsis. Sed hoc dolo factum putatur. Imperator, conventu dimisso, primo Cruciniacum , deinde Bingiam veniens, secunda aqua Confluentem usque per Rhenum navigavit, inde Arduennam venandi gratia proficiscitur; venatorio quoque exercitio more solemni ibidem exacto, Aquasgrani ad hiemandum revertitur. DCCCXX. Mense Ianuario conventus ibi
Abbreviated transcription (Latin):
magnis copiis cdcolapium fluuium liudeuuito
cid seuenienti occurrens. In prima congressione
agudus cacnis deseritur. Auxilio tamen p̃toria¬
norum suorũ ꝓtectus euacsit Periit ineo proelio
draga mosus socer liudeuuito qui in exordio defec¬
tionis relicto genero borne se coniunxerat. Gu¬
dus canidomum regressi iterum aborna subigun¬
tur. Ac liud euuitus occasionem Nanctus cum
uclida manu decembrio mense dalmaticm ir¬
gressus ferro et igni cuncta deuastat Cui cũ
bornao se penitus in parem conspiceret. Om̃asua
castellis inclusit : &ipse cum delecta manu. Nunc¬
atergo : Nunc alatere insistens liudeuuiti copi¬
cs & noctu. & interdiu quacumq poterat
la cerccuit. Neq eum insua prouincia in pune
uersari ꝑmisit. Ad extremum graui damno ad¬
fectum regione sua coegit excedere: Trib: homi¬
num milib: de exercitũ illius inter fectis: &tre¬
centis ueleo amplius caballis captis. pnreter¬

Expanded text:
magnis copiis ad Colapium fluvium Liudewito magnis copiis ad Colapium fluvium Liudewito ad se venienti occurrens in prima congressione a Guduscanis deseritur; auxilio tamen praetorianorum suorum protectus evasit. Periit in eo proelio Dragamosus socer Liudewiti, qui in exordio defectionis relicto genero Bornae se coniunxerat. Guduscani domum regressi iterum a Borna subiguntur. At Liudewitus occasionem nanctus cum valida manu Decembrio mense Dalmatiam ingressus, ferro et igni cuncta devastat. Cui cum Borna se penitus inparem conspiceret, omnia sua castellis inclusit a tergo, nunc a latere insistens, Liudewiti copias et noctu et interdiu quacumque poterat laceravit, neque eum in sua provincia inpune versari permisit; ad extremum gravi damno adfectum regione sua coegit excedere, tribus hominum milibus de exercitu illius interfectis, et trecentis vel eo amplius caballis captis, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
ferentes eumq: denece grimoldi ducis antecessori
sui excuscntes. EraNT ibi et alicrum nationum le¬
gecti ab odritorũ uidelicet. Acborne ducis gudus¬
ecenorum &timotianorũ quinuꝑ abulgacrorũ
sociecuete desciueracũ et cd nr̃os fines se contuleran
Simul ediude uuiti ducis pannoniȩ inferioris qui
res nouies moliens. cadolcium comitem & marcȩ
foro iuliensis p̃fectum crudelitatis atq in solentiae
ac cuscore concebat᷑. Quib ibi ccuditis ctq dimis¬
sis Impraquas erani ad hiemandum ꝓfectus ẽ.
DeCCXVIIII Slacomir abo dritorum rex ob
cuius ꝑfidicm ulciscendã exercitus scgxonum &
orientidiũ fruncorũ Codem anno traonscilbicm
missus fuerat ꝑ p̃feccos scoonicilimitis et legitos
impris qui exercitui p̃eranT a quas grani ad ductus
.ẽ. Quem cum primores populi sui quisi mul iussi uene
ad gressus. plurib: iNTerfectis. &ccuertit. & de illa
puincia fugauit. Horna uero dux dalmatiae cũ

Expanded text:
deferentes, eumque de nece Grimoldi ducis antecessoris deferentes, eumque de nece Grimoldi ducis antecessoris sui excusantes. Erant ibi et aliarum nationum legati. Abodritorum videlicet ac Bornae, ducis Guduscanorum et Timocianorum, qui nuper a Bulgarorum societate desciverant et ad nostros fines se contulerant, simul et Liudewiti, ducis Pannoniae inferioris, qui res novas moliens, Cadolaum comitem et marcae Foroiuliensis praefectum crudelitatis atque insolentiae accusare conabatur. Quibus ibi auditis atque dimissis, imperator Aquasgrani ad hiemandum profectus est. DCCCXIexercitus Saxonum et orientalium Francorum eodem anno trans Albiam missus fuerat, per praefectos Saxonici limitis et legatos imperatoris, qui exercitui praeerant, Aquasgrani adductus est. Quem cum primores populi sui, qui simul iussi veneadgressus pluribus interfectis et avertit et de illa provincia fugavit. Borna vero dux Dalmatiae cum