comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Nuntius impii cad& in malum: legatus fidelis sani¬
tas: Aegestas &ignominia ei quideserit disciplinã
qui autem ad quiescit arguenti. glorificabitur:
Desiderium si compleatur. delectat animamd&es¬
tantur stultieos qui fugiunt mala : quicum sapientib
graditur : sapienserit amicus stultorum effici&ur
similis : Deccatores persequitur malum : &iustisr&ri¬
buentur bona: Bonus relinqu& heredes filios & ne¬
potes & custoditur iusto substantia peccatoris
Multicibi in noualibus patrum : & aliis congregant᷑
absque iudicio: quiparcit uirgae: oditfilium suum
qui autem diligitillum: Instanter erudit: Iustus
comed& & repl& animam suam : uenter autem
impiorum insaturabilis:
Sapiens mulier : aedificat domum suam. insipiens
ex tructam quoque destru& manibus: Ambulans Axxi¬
recto iti nere . &timens dm̃. Despicitur ab eo qui in.¬
fami graditur uia: In ore stulti uirga superbiae:
labia sapientium custodiunt eos: Vbi non sunt

Expanded text:
nuntius impii cadet in malum legatus fidelis saninuntius impii cadet in malum legatus fidelis sanitas egestas et ignominia ei qui deserit disciplinam qui autem adquiescit arguenti glorificabitur desiderium si conpleatur delectat animam detestantur stulti eos qui fugiunt mala qui cum sapientibus graditur sapiens erit amicus stultorum efficietur similis peccatores persequetur malum et iustis retribuentur bona bonus relinquet heredes filios et nepotes et custoditur iusto substantia peccatoris multi cibi in novalibus patrum et alii congregantur absque iudicio qui parcit virgae suae odit filium suum qui autem diligit illum instanter erudit iustus comedit et replet animam suam venter autem impiorum insaturabilis sapiens mulier aedificavit domum suam insipiens instructam quoque destrurecto itinere, et timens Deum, despicitur ab eo, qui infami graditur via. In ore stulti virga superbiae: labia autem sapientium custodiunt eos. Ubi non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quicustodit ossuum: custoditanimam suam. qui a ut
in consideratus ẽ ad loquendum senti aet mala
Vult & non uult piger. Anima autem operutuua
inpinguabitur : Verbum mendax iustus decestabit
impius autem confundit & confund&ur: Iustitia
custodit in nocentisu ami impi&as uenbasabto¬
tio animae uiri diuitiae suae. Qui autem pauper
e increpationem non sustin& : Luxiustorum̃ las¬
tificat: lucerna autem impiorum extingueur
Inter superbos semper iurgia sunt. quiauteni
agunt cuncta consilio reguntur sapientia. Sub¬
stantia fostinata minu&cur. qua eautem paulat̃
colligitur manu multiplicabitur: spes quaedif
fertur afflig& animam. lignum uitae desideri¬
um ueniens: quid & rabit aliciui rei. Ipse se infutu¬
rum obligat. Qui autemtim & praeceptum in pa¬
ce uersabitur: Lex sapienti fonsuitae : ut dedlin &
aruina mortis : Doctrinabona dabit gratiam. In ite¬
nere contemptorum uorago: Astutus omnia agit
cum consilio qui autem satuus ẽ : Aperi& stultitiã:

Expanded text:
qui custodit 08 suum, custodit animam suam: qui autem inconsideratus est ad loquendum, sentiet mala. uult et non uult piger: anima autem operantium inpinguabitur. uerbum mendax iustus detestabitur: impius autem confundit et confunditur. iustitia custodit innocentis uiam: impietas uero peccatotio animae uiri diuitiae suae: qui autem pauper est, increpationem non sustinet. lux iustorum laetificat: lucerna autem impiorum extinguetur. inter superbos semper iurgia sunt: qui autem agunt cuncta consilio, reguntur sapientia. substantia festinata minuetur: quae autem paulatim colligitur manu, multiplfertur adfligit animam lignum vitae desiderium veniens qui detrahit alicui rei ipse se in futurum obligat qui autem timet praeceptum in pace versabitur lex sapientis fons vitae ut declinet a ruina mortis doctrina bona dabit gratiam in itinere contemptorum vorago astutus omnia agit cum consilio qui autem fatuus est aperit stultitiam
Abbreviated transcription (Latin):
sua si uolueris mandata conseruare : conseruabt̃
te & in perp&uum fidem placitam facere: appo¬
suittibi aquam & ignem : ad quo duolueris porris
manumtuam : ante hominem uita & mors: bonũ
& malum quod placuerit ei : dabiturilli: Qñmmul¬
ta sapientiadi : & fortis in potentia uidens omẽs
sine in termissione Oculidñi adtimentes eum:
& ipseagnoscit omnem operam hominis: nemi¬
ni mandauit impieagere: & nemuni dedit spati¬
um peccandi: nonenim concupiscit multitudinẽ
filiorum infidelium: & in utilium:

Expanded text:
sua: si uolueris, mandata conseruabunt te, sua: si uolueris, mandata conseruabunt te, et in perpetuum fidem placitam facere. adposuit tibi aquam et ignem: ad quod uoles porrige manum tuam. ante hominem uita et mors, bonum et malum: quod placuerit ei, dabitur illi. quoniam multa sapientia dei et fortis in potentia uidens omnes sine intermissione. oculi dei ad timentes eum, et ipse agnoscet omnem operam hominis. nemini mandauit impie agere et nemini dedit spatium peccandi. non enim concupiscit multitudinem filiorum infidelium et inutilium.
Abbreviated transcription (Latin):
os illius : &implebitillum spũ sapientia e &intel¬
lectus & stola gloriae uesti& illum: Iocunditatẽ
& exultationem thesaurizabit superillum : & nomi¬
ne a&erno hereditabit illum: homines stulti non ađ¬
p̃hendent illam : & homines sensati obuiabuntilli :
homines stulti nonuidebunt illam: Longe enim
ab ẽ a superbia & dolo: uirimendaces nonerunt
illius memores : & uiriueraces inueniuntur milla
& successum habebunt usq ad inspectionem dĩ
Non ẽ speciosa laus inore peccatoris : qnmn ado
profecta ẽ sapientia : sapientiae enimdĩ a stabit
laus : & in ore fideli abundabit . & dominatordabĩ
eam illi : Non dixeris perdm̃ abẽ qua e oditenim
uefeceris: nondicas ille me iplanauit : Nonenira
necessarii sunt illihomines impii : omne execramen¬
tum erroris oditdns & nonerit a mabile timentib
illum:
s ab initio constituithominem : & reliquitillum in
manu consilisui. Adiecit mandata & praecepta

Expanded text:
os ejus, et implebit eum Spiritu sapientiae et intelos ejus, et implebit eum Spiritu sapientiae et intellectus, et stola gloriae vestiet illum. Jucunditatem et exultationem thesaurizabit super illum, et nomine aeterno haereditabit illum. Homines stuli non apprehendent illam, et homines sensati obviabunt illi. Homines stulti non videbunt illam: longe enim abest a superbia et dolo. Vir mendaces non erunt illius memores, et viri veraces invenientur in illa, et accessum habebunt usque ad inspectionem Dei. non est speciosa laus in ore peccatoris, quoniam a deo profecta est sapientia. sapientiae enim dei adstabit laus, et in ore fideli abundabit, et dominator dabit eam illi. non dixeris: per deum abest : quae odit enim ne feceris. non dicas: ille me inplanauit: non enim necessarii sunt illi homines impii. omne execramentum erroris odit deus, et non erit amabile timentibus illum. deus ab initio constituit hominem et reliquit illum in manu consilii sui. adiecit mandata et praecepta
Abbreviated transcription (Latin):
spectionem dĩ : qui ex cogitat uiasillius in suo cerde
& in absconsis illius intelligens. uadens postillum
quasi uestigator : & inuiis illius consistens: quires¬
picit perfenestras eius: & in ianuas illius audiens qui
requiescit iuxta domum illius & in pari&ibus illius figes
palum: statu& casulam suam admanus illius. & re¬
quiescunt in casula illius bonaper a euum: statu&
filios subtegmineillius : & subramis illius morabitur
Proteg&ur subtegmine illius a feruore : & inglo¬
ria eius requiesc & : quitim & dm̃. faci& illud &
qui continens ẽ iustitiae: ad praehend& illam: & ob¬
ui abit illi quasimater honorificata : & quasi mulier
a uirginitate suscipi& illum : cibabit illum pane
uitae & intellectus. & aqua sapientiae salutaris pota¬
uitillum: & firmabitur in illo & non flect&ur : & con
tinebit illum & non confund&ur . & in altabitillum
apud proximossuos : Et in medio ecclesiae aperi&

Expanded text:
spectionem Dei. Qui excogitat vias illius in corde suo spectionem Dei. Qui excogitat vias illius in corde suo et in absconsis illius intelligens erit, vadens post illam quasi investigator, et in viis illius consistens. Qui respicit per fenestram ejus, et in januam illius audiens. Qui requiescit juxta domum illius, et in parietibus illius figepalum statuet casulam suam ad manus illius et requiescunt in casula eius bona per aevum statuet filios suos sub tegimen illius et sub ramis illius morabitur protegetur in subtegmine illius a fervore et in gloria eius requiescet qui timet Deum faciet illud et qui continens est iustitiae adprehendet illam et obviabit illi quasi mater honorificata et quasi mulier a virginitate suscipiet illum cibabit illum panem vitae et intellectus et aqua sapientiae salutaris potabit illum et firmabitur in illo tinebit illum, et non confundetur, et exaltabit eum apud proximos suos. Et in medio Ecclesiae aperiet
Abbreviated transcription (Latin):
Filisihabes benefac tecum: & dõ dignas oblatio¬
nes offer: memoresto qnm mors non tardat:
& testamentum inferorum quia demonstratum ẽ
tibi: Testamentum enim huius mundi mortemori¬
&ur : Ante mortem benefac amicotuo : & secundũ
uirestuas exporrigens da pauperi : Nonde frau¬
deris adiebono : & particula bonidoni nonte prae¬
tereat Nonne aliis relinques dolores &labores
tuos : indiuisione sortis da & accipe : & iustifica
animam tuam: ante obitumtuum operare iustitiã.
qnm̃ non ẽ apud inferos inuenire cibum: Omniscaro
sicut faenum u& eresc& : & sicut folium fructificans¬
in arbore uiridi : alia generantur : & aliaderciuntur
sic generatioc arnis & sangunis: alia finitur: & alia
nascitur : Omneo pus corruptibile : infinedefici&
& quiillud operatur. ibit cum ipso &omne opus¬
electum : iustificabitur. & qui operatur illud honora¬
bitur i illo:
Deatus uir qui in sapientia sua morabitur : & quiinius¬
titia sua meditabitur. & in sensu cogitauit cirtum¬

Expanded text:
Fili, si habes, benefac tecum, et Deo dignas oblationes offer. Memor esto, quoniam mors non tardat, et testamentum inferorum, quia demonstratum est tibi. Testamentum hujus mundi morte morietur. Ante mortem benefac amico tuo, et secundum vires tuas exporrigens da pauperi. Non defrauderis a die bona, et particula boni doni non te praetereat. Nonne aliis relinques dolores et labores tuos in divisione sortis? Da, et accipe, et justifica animam tuam. Ante obitum tuum operare justitiam, quia non est apud inferos invenire cibum. Omnis caro sicut fenum veterascet, et sicut folium fructificansin arbore viridi. Alia generantur, et alia dejiciuntur: sic generatio carnis et sanguinis, alia finitur, et alia nascitur. Omne opus corruptibile in fine deficiet: et qui illud operatur, ibit cum illoelectum justificabitur, et qui operatur illud honorabitur in illo. Beatus vir qui in sapientia sua morabitur, et qui in justitia sua meditabitur, et in sensu cogitabit circum
Abbreviated transcription (Latin):
ediderunt : singulis euangeluis ab uno incpiens usque adfinem
librorum disparnumerus increscit : Hic nigro colore perscriptus
subse hab& alium exminio numerum discolorem quiaddecem
usque procedens indicat priornumerus in quo sit canone
requirendus: Cumigitur aperto codice uerbi gratia illud siue
illud capitulum scire uolueris cuius canonissit. statim ex subiec¬
tonumero doceberis: & recurrens ad principia inquibus canonũ
est distincta congeries.
Fodemque statim canone extitulo frontis inuento illum quem
quaerebas numerum eiusdem euangelistae qui & ipse ex inscrip¬
tione signatur inuenies atque euicin.o c&erorum tramitibus
inspectis quos numeros eragione habeant ad notabis : & cum
scieris recurres aduolumina singulorum & sinemora reper¬

Expanded text:
ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque ad finem librorum, dispar numerus increscit  Al. accrescit. Hic nigro colore praescriptus, sub se habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora reper
Abbreviated transcription (Latin):
dixit in alio quiaminus putauerint ad diderunt: uelcum eundem
sensum alius aliter expresserit : Ille quiunum equattuor primũ
legerat ad euis exemplum. Ceteros quoque a estimauerit emen¬
dandos : unde accidit ut apud nos mixta sint omnia : & in mar¬
coplura luceatque matchei : Rursum imattheo lohannis
& marci & inc&eris reliquorum quae aliis propria sunt inue¬
niantur : Cum itaque canones legeris qui subiecti sunt : confusi¬
onis terrore sublato & similia omnium scies : & singulis sua
quaeque restitues:
Incanone primo concordant quattuor : mattheus martus luca sioħ:
Insecundo tres: mattheus marcus : lucas
Intertio tres: mattheus lucas lahannes
In quarto tres: mattheus marcus. Iohannes
In quinto duo: mattheus lucas
Insexto duo : mattheus marcus.
In septimo duo : mattheus lohannes.
I noctauo duo: lucas
Indecimo propria unusquisque quae non habentur i aliis

Expanded text:
dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque Matthaei: rursum in Matthaeo plura Joannis et Marci, et in caeteris reliquorum quae aliis propria sunt, inveniantur. Cum itaque Canones legeris, qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio tres, Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas,In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis,
Abbreviated transcription (Latin):
mento postseptuaginta inter p̃tes emendare quid licuit. nec in nouo
profuit emendasse : Cummultarum gentium linguis scriptura ante
trans lata doceat falsa esse quae addita sunt : Igitur hocp̃sens price fati¬
uncula pollic&ur quattuor tantum euangelia. quorum ordo iste est:
Mattheus Marcus lucas Iohannes. Codicum graecorum emen¬
data conlatione : sed & ueterum quae ne multum alectionis latine
consu&udine discreparent. Ita calamotem perauimus. ut histantũ
quae sensum uidebantur mutare correctis : Reliquamanere pa¬
teremur ut fuerant: Canones quoq quos eusebius caesariensis
ep̃s alexandrinum secutus ammonium indecem numeros ordi¬
nauit sicut in graeco habentur expressimus: quoꝰ ssiquis decurions
uoluerit nosse quac in euangelis uel eadem ueluicina. uolsola sinteoꝵ
distinetione cognoscat: Mlagnus si quidem hicinnostris codicib
error hnolent: Dum quo dincũdem re alius cuangelista plus

Expanded text:
mento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo mento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in eadem re alius Evangelista plus
Abbreviated transcription (Latin):
plaria quod codices: Sin autemueritas ẽ quaerenda depluribus
cur uonadgrȩcam originem reuertentes ea quaelie lauitiosis interpre¬
tibus maleedita. uel a prae sumptoribus imperitis emendata peruer¬
sius uel a librariis dormitantibus autaddita sunt autmutata corrigi¬
mus Ne queuero egodeu& eridisputo testamento : quod alxx seni
Non quaero quid aquila quid srmmachus sapiant : Qua: echeo do¬
tion internouos &u&eres medius incedat: Sitillauera in terp̃¬
tatio quam a postoli probauerunt: De nouo tiuncloquor testa¬
mento quod graecum ẽẽ. nondubium ẽ excepto a postolo mat¬
theo quiprimus iniudaea euangelium xp̃i hebraicis litteris edidit:
ł occerte quod in nr̃o sermone discordat . & in diuersos riuolorũ
tramites ducit : unodefonte quaerendum ẽ: Pra&ermitto eos
codicer quos aluciano &esrchio nuncupatos paucorum hominum
ad serit peruersa contentio : quibus utique necinu&eri instru¬

Expanded text:
plaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: plaria pene quot codices. Sin autem veritas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a SeptuaginNon quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus utique nec in veteri Instru
Abbreviated transcription (Latin):
EATO PAPAEDAMASO:HIERONIMVS:
Nouum opus faceremecogis ex u&ere: Vt post exemplaria scrip¬
turarum toto orbedispersa quasi quidam arbiter sedeam : & quia
interse uariant quae sint illa quae grueca consentiant ueritate
decernam : pius labor sedpericulosa prac sumptio iudicare dec&e¬
ris ipsum abomnibus iudicandum : senis mutare linguam. e canes¬
centem lammundum adiniticre trabere paruulorum : quis enim
doctus pariter uclindoctus cuminima nusua uolumen ad sum psert
& a saliua quam semel inbibit uiderit diserepare quodlectitat. Non
statim erumpat inuocem mofids carium med amitans c̃ẽ sacrilegum:
q uiaudeam aliquid inu&eribus libris addere mutare corrigere
Aduersus quam inuidiam duplex causa me consolatur: quod &tu qui
summus sacerdos es fieri iuber : &uerum nonesse quod uariat &iam
maledicorum testimonio conprobatur: Sienim latinis exemplaribꝰ
fides est adhibenda: Respondeant quibus tot eim sunt pene exem¬

Expanded text:
o papae Damaso Hieronymus. Novum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exem
Abbreviated transcription (Latin):
si comoros quaen ascuntur in campestribus madtitudine iu agna : iii¬
Adducebantur autem ei & equid eaegrpto & diecos̃ anegetiadtorib regis. qui
ibant &emebant p̃tio quadrigam equorum sexcentis argertes &equum
ginta milia qui cȩderent lapides in montibus : Prae positosq corum trca
n milia sexcentos : Mlisit quoq ad irram̃ regemtrri dicens: sicut egisti cumad
patremeo & misi stiei lignacedrina ut aedificar& sibi domum inqua &
habitauit: Sic ficmecum uta edificem domum nominid ñidimei. & con¬
secrem ẽam ad adolendum incensum coram illo & fumiganda a romata:
& ad propositionem panum sempiternam &holo caustomata : manet
&uespere. sabbats quogila & neomeniis & solem nitatibus dñidinostri
in sempiternum quaem andata sut istaheli : Domus enim quam aedificare
iupio magnaest : Magnus ẽ erumdĩ noster superomnes deos:
Quis ergo poterit praeuidere utuedific& ei dignamdomum : Sicaclum
ex caeb culorum caporeeum nonqucunt. quantus egosum ut possim

Expanded text:
ibus multitudine magna. Adducebantur autem ei equi de Aegypto, et de Coa, a negotiatoribus regis, qui ibant: et coemebant pretio, quadrigam equorum sexcentis argenteis, et eqginta millia qui caederent lapides in montibus, pr milia sescentos misit quoque ad Hiram regem Tyri dicens sicut egisti cum David patre meo et misisti ei ligna cedrina ut aedificaret sibi domum in qua et habitavit sic fac mecum ut aedificem domum nomini Domini Dei mei et consecrem eam ad adolendum incensum coram illo et fumiganda aromata et ad propositionem panum sempiternam et holocaustomata mane et vespere sabbatis quoque et neomeniis et sollemnitatibus Domini Dei nostri in sempiternum quae mandata sunt Israheli domus autem quam aedificare cupio magna est magnus est enim Deus noster super omnes deos quis ergo poterit praevalere ut aedificet ei dignam domum si caelum et caeli caelorum capere eum non queunt quantus ego sum ut possim
Abbreviated transcription (Latin):
Dilectus meus candidus & rubicundus: electus exmilibus:
caput eius aurum optimum : comae eius sicut elatae
palmarum. Nigrae quasi coruus: oculieius sicut colum¬
bae superriuulos aquarum: quae lact esunt lotae.
& resident iuxta fluenta plenissima: genȩ illius. sicut
areolae aromatum consitae apigmentariis : labia
eius tilia distillantia mirram primam: Manus illus
tornatiles aureae. plenae hracintis: Venter eius ebur¬
neus distinctus sapphrris: Crura illius columnae mar¬
moreae : quae fundatae sunt superba ses aureas: species
eius ut libani : elactus ut caedri: gutturillius suauissimũ:
& totus desiderabilis: Talis ẽ dilectus meus : & iste ẽ
amicus meus. filiae hieru salem:¬

Expanded text:
ilectus meus candidus et rubicundus, electus ex millibus. Caput ejus aurum optimum: Comae ejus sicut elatae palmarum, nigrae quasi corvus. Oculi ejus sicut columbae super rivulos aquarum, quae lacte sunt lotae, et resident juxta fluenta plenissima. Genae illius sicut areolae aromatum consitae a pigmentariis. Labia illius lilia distillantia myrrham primam. Manus illius tornatiles aureae, plenae hyacinthis. Venter ejus eburneus, distinctus sapphiris. Crura illius columnae marmoreae, quae fundatae sunt super bases aureas. Species ejus ut Libani, electus ut cedri. Guttur illius suavissimum, et totus desiderabilis: Talis est dilectus meus, et ipse est amicus meus, filiae
Abbreviated transcription (Latin):
mnis quicredit qm̃ihs̃ ẽ xp̃s : ex dõnatus ẽ : &omis
qui diligit eum quigenuit: diligit & eum quinatus. ẽ
exeo : In hoccognouimus qm̃ diligimus natosdĩ. cũ
dm̃ diligamus &mandata eius faciamus: Haec est
enim caritasdi utmandata eius custodiamus . & man¬
data eius grauia non sunt : Qm̃ omne quod natũ est

Expanded text:
 et omnis qui diligit eum qui genuit diligit eum qui natus est ex eo. in hoc cognouimus quoniam diligimus natos dei, cum deum diligamus et mandata eius faciamus. haec est enim caritas dei, ut mandata eius custodiamus: et mandata eius grauia non sunt quoniam omne quod natum est
Abbreviated transcription (Latin):
audistis qm̃uenit. & nunciam imundo ẽ : Vos ex dõ
estis filioli : &uicistis eum qm̃maior ẽ qui in uobis ẽ :
quam quiin mundo : Ipsi demundo sunt : Ideo demundo
loquuntur. & mundus eos audit: nos ex dõsumus : qui
nouitdm̃ auditnos. quinon e exdo non audit nos
In hoc cognoscimus spm̃ueritatis : & spm̃ erroris:
Carissimi diligamus in inuicem qnm̃ caritas exdõ est
&omnis quidiligit : exdõnatus ẽ & cognoscitdm̃:
In hoc apparuit caritas dĩ innobis q̃m̃ filium suum unige¬
nitum misit ds̃ in hunc mundum. utiuiuamuspereum:
in hoc ẽ caritas. Non quasi nos dilexerimus dm̃ sed qm̃
ipsedilexitnos . & misit filium suum : propitiationẽ
propeccatis nrĩs : Caris simi sicut ds̃ dilexitnos : & nos
debemus alterutrum diligere : ogiu a¬
Dm̃ nemouiditumquam : sidiligamus inuicem ds̃ i nobis
man&. & caritas eius inobis perfecta ẽ : In hoc cognos¬
cimus qnm̃ in eo manemus &ipse in nobis : qm̃ despũ

Expanded text:
audistis quoniam venit, et nunc jam in mundo est. Vos ex Deo estis, filioli, et vicistis eum, quoniam major est qui in vobis est, quam qui in mundo. ipsi de mundo sunt: ideo de mundo locuntur, et mundus eos audit. nos ex deo sumus: qui nouit deum, audit nos: qui non est ex deo, non audit nos. in hoc cognoscimus spiritum ueritatis et spiritum erroris. carissimi, diligamus inuicem, quoniam caritas ex deo est, et omnis qui diligit ex deo natus est et cognoscit In hoc apparuit charitas Dei in nobis, quoniam Filium suum unigenitum misit Deus in mundum, ut vivamus per eum. In hoc est charitas, non quasi nos dilexerimus Deum, sed quoniam ipse dilexit nos, et misit filium suum propitiationem pro peccatis nostris. Charissimi, si sic Deus dilexit nos, et nos debemus alterutrum diligere. Deum nemo vidit umquam. Si diligamus invicem, Deus in nobis manet et charitas ejus in nobis perfecta est. In hoc intelligimus, quoniam in eo
Abbreviated transcription (Latin):
uatus est Concaluit cormeum intrame. & inmeditatione
mea ex ardescitignis. Locutus sum in linguamea notum fac
mihi dñe finem meum. Etnumerum dierum meorum quis
est ut sciam quid desitinihi : Eccemensurabiles posuistidies
meos & substantiamea tam quamnihilum antete. Verum
tamen inimagine pertran sithomo. sed & frustracontur¬
batur. Thes aurigat &ignorat cui congregabitea. & nunc
quae est expectatiomea nonnedñs : & substantia mea apud
tius uerum tamen uanae conturbatur omnis homo
Exaudiorationeineam dñe & deprecationem meam: auri¬
bus percipe lacrimas meas. Nesileas qnmaduena ego sum apud
te. & peregrinus sicutomnes patresmei: Remit temihi ut
refrigerer prius quam ab eam & amplius non ero

Expanded text:
atus est concaluit cor meum intra me et in meditatione mea exardescet ignis locutus sum in lingua mea notum fac mihi Domine finem meum et numerum dierum meorum quis est ut sciam quid desit mihi ecce mensurabiles posuisti dies meos et substantia mea tamquam nihilum ante te verumttamen in imagine pertransit homo sed et frustra conturbatur thesaurizat et ignorat cui congregabit ea et nunc quae est expectatio mea nonne Dominus et substantia mea apuejus, verumtamen vane conturbatur omnis homo. Exaudi orationem meam, Domine, et deprecationem meam; auribus percipe lacrymas meas. Ne sileas, quoniam advena ego sum apud te et peregrinus, sicut omnes patres mei. refrigerer priusquam abeam, et amplius non ero.
Abbreviated transcription (Latin):
Adiuro uos filia e hierusalem percapreas ceruosque
camporum : nesuscit&is. neque euigilare faciatis
dilectam : quoadusque ipsa uelit:

Expanded text:
Adjuro vos, filiae Jerusalem, per capreas, cervosque camporum, ne suscitetis, nec evigilare faciatis dilectam, quoadusque ipsa velit.
Abbreviated transcription (Latin):
xaudiat te dñs in die tribulationis. protegatte nomendĩ iacob:
cortuum & omne consilumtuum confirm&. La&abimur i saluta¬
rituo. & in nominedĩ nostri magnificabimur. Impleatans omnes
Ex audi & illum decaelos cõsuo. inpotentatibus salusdexteraceius
Huncurribus & hiinequis nosautem in nominednĩdĩ nostri inuocabimus
Ipsiobligati sunt & ceciderunt nos autem surreximus & erecti sumus
Dñe saluum facregem . & exaudinos indiequa in uocauerimuste

Expanded text:
xaudiat te Dominus in die tribulationis protegat te nomen Dei Iacob cor tuum et omne consilium tuum confirmet laetabimur in salutari tuo et in nomine Dei nostri magniExaudiet illum de coelo sancto suo in potentatibus salus dexterae ejus. Hi in curribus, et hi in equis: nos autem in nomine Domini Dei nostri invocabimus. Ipsi obligati sunt et ceciderunt: nos autem surreximus et erecti sumus. Domine, salvum fac regem: et exaudi nos in die
Abbreviated transcription (Latin):
nerecedas a uerbis oris mei: longefac ab ea uiã
uam: & nea łpropinques foribus domus eius:
uedes alienis honorem tuum: & annostuos crude¬
b neforte impleantur extranei uir.bustuis & la¬
borestui sint indomualiena. & gemas innouissi

Expanded text:
ne recedas a verbis oris mei longe fac ab ea viam ne recedas a verbis oris mei longe fac ab ea viam tuam et ne adpropinques foribus domus eius ne des alienis honorem tuum et annos tuos crudeli ne forte impleantur extranei viribus tuis et lab
Abbreviated transcription (Latin):
Insscodiea in medio cordistui: uita enim sunt
inuenientibus ea & uniuersae carni sanitas
Omnicustodia serua cortuum : ꝙ uia exipiou
proudit Remoue ate osprauum: & letrue¬
tia labia sint proculate oculit rectauicdam
& palpebra quae praecedant gremunes uia
Dirige semitam pedibuitius &omines uae
tuae stabilientur: Nedeclines addexteram
& ad sinistram: a uerte pedem tuum amalo
uias enim quae adextrissunt nouitdns
peruersa euero sunt qua e a sinistrissunt: Ipseaũt rato
faci&cur sustuos iti nera aũt tua inpace producst
cogitationes & disciplinam labiatua conseruȩnNt:
fauus enimstillans labia meretricis: &nitidi¬
ur oleo guttureius: Nouissima autem illius
amara quasi absinthium : & acuta quasigladi
os biceps: Pedes eius descendunt in mortem.
ecad inferos gressus illius penetrant: Persemi¬
tam uitae non ambulant. uagi sunt gressus eius
& inuestigabiles : Nuncergo filiaudi me &

Expanded text:
custodi ea in medio cordis tui: Vita enim sunt custodi ea in medio cordis tui: Vita enim sunt invenientibus ea, et universae carni sanitas. Omni custodia serva cor tuum, quia ex ipso vita procedit: Remove a te os pravum et detrahentia labia sint procul a te, Oculi tui recta videant, et palpebrae tuae praecedant gressus tuos. Dirige semitam pedibus tuis. et omnes viae tuae stabilientur. Ne declines ad dexteram, et ad sinistram: averte pedem tuum a malo. Vias enim, quae a dextris sunt, novit Dominus: perversae vero sunt quae a sinistris sunt. Ipse autem rectos faciet cursus tuos, itinera autem tua in pace producet.cogitationes, et disciplinam labia tua conservent. ÷ Favus enim distillans labia meretricis, et nitidius oleo guttur ejus: Novissima autem illius amara quus biceps pedes eius descendunt in mortem et ad inferos gressus illius penetrant per semitam vitae non ambulat vagi sunt gressus eius et investigabiles nunc ergo fili audi me et
Abbreviated transcription (Latin):
ficaberis ab ea : cum eam fueris amplexatus labit
capitituo augmenta gratiarum: &corona indrti
proteg& te:
udifilimi & susci pe uerba mea : utmulti plicentur
tibi anniuitae: Viam sapientiae monstrabotibi
ducamte persemitas aequitatis. quascum ingressus
fueris non artabuntur gressustui. &currens no
habebis offendiculum : Tene disciplinam: nedimit¬
tas eam. custodullam: qui a ipsa est uiatua: Nede¬
lecteris semitis impiorum: nectibi placeat malorũ
uia : Fuge ab ea nectranseas perillam dedina
& desere eam : Non enim dormiunt nisimalestie¬
rint: & rapitur somnus ab eis nisisupplantauerint
Comedunt panem impiecatis: &uinum hnqui¬
tatis bibunt: Iustorum autem semita quasi luex
splendens procedit & crescit usque ad perfectã
diem : Viaim piorum tenebrosa : nesciunt ubi
corruunt :¬
ilimi ausculta sermones meos & adeloquiamea
inclina aurem tuam: Nerecedant ab oculistius

Expanded text:
ficaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus. dabit ficaberis ab ea, cum eam fueris amplexatus. dabit capiti tuo augmenta gratiarum, et corona inclyta proteget te. Audi, fili mi, et suscipe verba mea, ut multiplicentur tibi anni vitae. Viam sapientiae monstrabo tibi, ducam te per semitas aequitatis: Quas cum ingressus fueris, non arctabuntur gressus tui, et currens non habebis offendiculum. Tene disciplinam, ne dimittas eam: custodi illam, quia ipsa est vita tua. Ne delecteris semitis impiorum, nec tibi placeat malorum via. Fuge ab ea, nec transeas per illam: declina, et desere eam. Non enim dormiunt nisi malefecerint: et rapitur somnus ab eis nisi supplantaverint. Comedunt panem impietatis, et vinum iniquitatis bibunt. Justorum autem semita quasi lux splendens procedit, et crescit usque ad perfectam diem. Via impiorum tenebrosa: nesciunt ubi corruant. Fili mi, ausculta sermones meos, et ad eloquia mea inclina aurem tuam. Ne recedant ab oculis tuis,
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus hominem frustra : Cumipse nihiltibi
mali fecerit: Neaemuleris hominem iniustum nec
imiteris uias eius quia ab hominatio dñi estomnis
inlusor : &cum simplicibus sermocinatio eius:
Aegestas adño indomu impii: habitacula autemxu
iustorum benedicentur: Inlusores ipsedelud&.¬
& mansu&s dabit gratiam Gloriam sapientes
possidebunt stultorum exultatio ignominia:
Audite filii disciplinam patris: & adtendite ut sciatis
prudentiam: Donum bonum tribuam uobis. legem
meam nederelinquatis : Nam & ego filius fui patris
mei: tenellus &unigenitus corammatremea &doce¬
bat me atquedicebat: Suscipiat uerba mea cortuum
Custodipraeceptamea &uiues: Possidesapientiam
posside prudentiam. Neobliuis caris neque ded ines
a uerbis orismei: nedimittaseam &custo di&te:
dilige eam & seruabitte: Principium sapientiae¬
posside sapientiam : & inomin possesitonoua adqua¬
reprudentiam: arripe illam: & ex altabitte .giori¬

Expanded text:
adversus hominem frustra cum ipse tibi nihil adversus hominem frustra cum ipse tibi nihil mali fecerit ne aemuleris hominem iniustum nec imiteris vias eius quia abominatio Domini est omnis inlusor et cum simplicibus sermocinatio eius egestas a Domino in domo impii habitacula autem iustorum benedicentur inlusores ipse deludt mansuetis dabit gratiam gloriam sapientes ltorum exaltatio ignominia audite filii disciplinam patris et adtendite ut sciatis prudentiam donum bonum tribuam vobis legem meam ne derelinquatis nam et ego filius fui patris mei tenellus et unigenitus coram matre mea et docebat me atque dicebat suscipiat verba mea cor tuum custodi praecepta mea et vives posside sapientiam posside prudentiam ne obliviscaris neque declines a verbis oris mei ne dimittas eam et custodiet te dilige eam et servabit teposside sapientiam, et in omni possessione tua acquire prudentiam: Arripe illam, et exaltabit te: glori
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia cortuum. &scientia animae cuae pla¬
cuerit: Consilium custodi&te & prudentia
seruabitte : uteruaris deuia mala ab homine
qui peruersa loquitur: Quirelinquunt iter
rectum : &ambulant peruias tenebros as. qui
laciantur cummale fecerint: & exultantꝰ in re¬
bus pessimis. quorum uiae peruersac : snfa¬
mes gressus eorum : ut eruaris amuliere aliena :¬
& abextranea quae mollit sermonessuos. et
relinquit ducem pubertatissuae : & pacti dĩsui
oblita est: Inclinata ẽ enim. admortem
domus eius : & adinferos semitae eius Omnes
quuingrediuntur ad eam non reuertentur.
uec adp̃hendent semitas uitae. ut ambules
inuia bona: & calles iustorum custodias: quienĩ
recti sunt habitabunt in terra: & simplices
permanebunt in ea: Impii uero d&erra
todiat cortuum : longitudinemenim dierum & annos
uitae : & pacem a pponent tibũ miseri cordia & ueri¬
tas nonte deserant : Circumda eas gutturituo. &
des cribe intabulis cordistui : & inuenies gratiam

Expanded text:
ia animae tuae placuerit, consilium custodiet te et prudentia seruabit te, ut eruaris de uia mala et ab homine qui peruersa loquitur, qui relinquunt iter rectum et ambulant per uias teneblaetantur cum malefecerint, et exsultant in rebus pessimis: Quorum viae perversae, et infames gressus eorum. Ut eruaris a muliere aliena, et ab extranea, quae mollit sermones suos: Et relinquit ducem pubertatis suae, et pacti Dei sui oblita est. Inclinata est enim ad mortem domus ejus, et ad inferos semitae ipsius. Omnes, qui ingrediuntur ad eam, non revertentur, nec apprehendent semitas vitae. Ut ambules in via bona: et calles justorum custodias. Qui enim recti sunt, habitabunt in terra, et simplices permanebunt in ea. Impii vero de todiat cor tuum. Longitudinem enim dierum, et annos vitae, et pacem apponent tibi. Misericordia et veritas non te deserant, circumda eas gutturi tuo, et describe in tabulis cordis tui: Et invenies gratiam,
Abbreviated transcription (Latin):
septem Immolauit uictimassuias miscuit ur
o preo posutt merisam suam ist ancillaa
ut uocarent ad arcem. & admoenia ciuitatis:
Siquis est paruulus ueniat adme : & insipientibus
locuta ẽ: Venite comedite panem meum: & bibite
uinum quodmiscui uobis : Relinquite infantiam
dit derisorem: ipsesibi in iuri am facit. Et qui arguit
impium: generat maculam sibi: Noli arguere
derisorem : neo deritte: Argue sapientem & dili¬
g&te : Da sapienti occasionem : &ad d&ur ei sapien¬
tia: Doce iustum : & festinabit accipere :¬
Principium sapientiae timor dñ &scientia scõrum
prudentia: Perme enim multiplicabuntur diestui.
& addentur tibi anniuitae: Sisapiens fueris tibi¬
m& ipsi eris siautem inlusor solus portabis malũ:
Mulier stulta &clamosa plenaq: ilecebris &
nihil ommino sciens: sedit inforibus domussuae :¬
super sillam in excelso urbis loco. Vt uocar& tran¬
scuntes uiam : & pergentes inere suo: Quis est
paruulus declin& adme : & ue cordi locuta est:

Expanded text:
immolavit victimas suas miscuit vinum et proposuit mensam suam misit ancillas suas ut vocarent ad arcem et ad moenia civitatis si quis est parvulus veniat ad me et insipientibus locuta est venite comedite panem meum et bibite vinum quod miscui vobis relinquite infantiam dit derisorem, ipse sibi facit iniuriam: et qui arguit impium, generat maculam sibi. noli arguere derisorem ne oderit te argue sapientem et diliget te da sapienti et addetur ei sapientia doce iustum et festinabit accipere principium sapientiae timor Domini et scientia sanctorum prudentia per me enim multiplicabuntur dies tui et addentur tibi anni vitae si sapiens fueris tibimet ipsi eris si inlusor solus portabis malum mulier stulta et clamosa plenaque inlecebris et nihil omnino sciens sedit in foribus domus suae super sellam in excelso urbis loco ut vocaret transeuntes viam et pergentes itinere suo quis est parvulus declinet ad me et vecordi locuta est
Abbreviated transcription (Latin):
prudentia &uae : In omnibus uiistus cogita illum : &
ipsedirig& gressustuos : Nesissapiens apud tem&ipsũ
timedñm : & recedeamalo: Sanitas quippeerit umbili¬
cotuo: & inrigatio ossuum tuorum: Honora dnm̃
d&ua substantia & de primitiis omnium frugumtua¬
rum : etimplebuntur horreatua saturitate. & uino
torcularia redundabunt:
Disciplinam dñi filimi neabi cias necdeficias cumabeo¬
corriperis quemenim diligitdñs corripit: & quasi pater
infilio conplac& sibi: Beatus homo quiinuenit sapien¬
tiam : & qui affluit prudentia: Melior ẽ adquisi¬
tioeius negotiatione argenti &auri primi & puris

Expanded text:
illum et ipse diriget gressus tuos ne sis sapiens apud temet ipsum time Dominum et recede a malo sanitas quippe erit umbilico tuo et inrigatio ossuum tuorum honora Dominum de tua substantia et de primitiis omnium frugum tuarum et implebuntur horrea tua saturitate et vino torcularia redundabunt disciplinam Domini fili mi ne abicias neccorriperis. quem enim diligit dominus, corripit: et quasi pater in filio conplacet sibi. beatus homo, qui inuenit sapientiam et qui affluit prudentia. melior est adquisitio eius negotiatione argen
Abbreviated transcription (Latin):
& dicas: Curditestutus sum disciplinam & incre¬
pationibus uar aulquieuit cormeum: Necaudi¬
ui uotm docentium me: & magistris non in di¬
naus auremmeam pene fui iomnimalo: in me¬
uio ecdesiae & synagogat: Sibeaquam decis¬

Expanded text:
 dicas: Cur detestatus sum disciplinam, et increpationibus non acquievit cor meum; nec audivi vocem docentium me, et magistris non inclinavi aurem meam? Pene fui in omni malo, in medio ecclesiae, et synagogae . Quod eni
Abbreviated transcription (Latin):
& non exaudiamꝰ. mane consurgent & non in¬
uenient me : eo quod exosam habuerint disci¬
plinam &timorem dñi non susceperint : necad¬
qui euerint consiliomeo & decraxerint uniuer¬
sae correptionimeae : Comedent igitur fruc¬
tus uiae suae : suis que consilis saturabuntur:
A uersio paruulorum interficieceos : Et prosperi¬
tas stultorum perd& illos: quiautem meaudi¬
erit: absque terrore requiesc&. et abundantia
perfru&ur : malorum timore sublato:
pilimi si susceperis sermones ineos & mandata
mea absconderis peneste. ut audiat sapientiam
auristua : Indlina cortuum ad agnoscendam pri¬
dentiam: si enim sapientiam inuocaueris. & in¬
dinaueris cortuum prudentiae. Siquaesieris eã
quasi pecuniam. & sicut thesauros effoderis eam :
tuncintelloges timorem dñi. & scientiam dĩ hiue¬

Expanded text:
et non exaudiam: mane consurgent et non inuenient me: eo quod exosam habuerint disciplinam et timorem domini non susceperint nec adquieuerint consilio meo et detraxerint uniuersae correptioni meae. comedent igitur fructus uiae suae suisque consiliis saturabuntur. auersio paruulorum interficiet eos et prosperitas stultorum perdet illos qui autem me audierit absque terrore requiescet et abundantia perfruetur malorum timore sublato fili mi si susceperis sermones meos et mandata mea absconderis penes te ut audiat sapientiam auris tua inclina cor tuum ad noscendam prudentiam si enim sapientiam invocaveris et inclinaveris cor tuum prudentiae si ququasi pecuniam, et quasi thesauros investigaveris eam: tunc intelliges timorem Domini, et scientiam Dei repe
Abbreviated transcription (Latin):
matũ confirmandã: Sicui sane septu aginta intͣ¬
prȩtũ magis aeditio placet: habet eã a nobis olim
emendatã: Neq enĩ sic noua condimus: ut uetera
destruamus: & tamen cũ diligentissime legeri
sciat magis nr̃a intellegi. quȩ non interciũ uas

Expanded text:
matum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Intematum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat
Abbreviated transcription (Latin):
interpretationẽ uidelicet triũ salomonis uolu¬
minũ: Masloth quas hebrei parabolas. uulgata
aeditio ꝓuerbia uocat: coeleth. qđ grece ȩcele¬
siasten. latine conciꝰ natorẽ possumus dicere.
canticorum: Fertur & panaretos iesu fili sirach
Oliber. & alius psendografus. qui sapientia
salomonis inseribitur: Quorũ priorẽ. & he¬
hraicũ repperi. non ecclesi asticum ut apud
latinos. sed parabolas p̃notatũ: Coniuneti erant
ȩedesiastes & canticũ canticorũ: ut simditudinẽ
salomonis ñ solũ librorum numero: sed etiã
materiarũ genere coequaret Sẽcundus apud
hebreos nusquã ẽ: quia & ipse stilus grecã elo¬
quentiã redolet. Et ñnulli seriptoꝵ ueterã:
hunc esse uidei filonis affirmant: Sieut ergo ui¬
dith. & tobi. & machabeorũ libros legit quidẽ¬
eos ȩeclesia. sed int̾ canonicas scripturas non re¬
cipit. sic & hȩc duo uolumina legat ad aedificatio¬
nẽ plebis. ñ ad auctoritatẽ aecclesiasticorũ dog¬

Expanded text:
interpretationem videlicet trium Salomonis voluminum, MASLOTH  , quas Hebraei Parabolas, Vulgata autem editio Proverbia vocat: COELETH  , quem Graece Ecclesiasten, Latine Concionatorem possumus dicere: Canticum Canticorum. Fertur et πανάρετος Jesu filii Sirach liber, et alius ψευδεπίγραφος qui Sapientia Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machabaeorum libros legit quidem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dog
Abbreviated transcription (Latin):
& librarios sustentatis: ut uobis potissimum nr̃m desudet in¬
geniũ: Et eece ex latere frequens turba diuersa poscentiy.
quasi aut ęquũ sit uobis esurientib aliis laborare: aut in
ratione dati & accepti. cui quã pret̃ uos olmnaxius sim Itaq
longa ȩgrotatione fractus: ne penitas hoc anno reticerem: &
apud uos mutus essem: trdui opus urõ nomini consecraui.

Expanded text:
rarios sustentatis, ut vobis potissimum nostrum desudet ingenium. Et ecce ex latere frequens turba, diversa poscentium: quasi aut aequum sit, me, vobis esurientibus, aliis laborare: aut in ratione dati et accepti, cuiquam, praeter vos, obnoxius sim. Itaque longa aegrotatione LXXIV fractus, ne penitus hoc anno reticerem, et apu
Abbreviated transcription (Latin):
uum a semitis eorum pede senim illorũ
admalum currunt : et festinant uteffun¬
dant sanguinem: frustra enim iacitur:
tneante oculos pennatorum: Ipsiquoq
tas omnis iniqui animas possidentium
rapiunt:
pientia foris praedicat : in plateisdatuo cẽ
suam incapite turbarum clamerita In fõ¬
noes portar m urbis profertue basuso
ccns: usciue quo paruu lidiligts in fantiã
dsculti eaquaesibi sunt noata supsent
omprudentes odibunt oent anpi
&ineitumini ad correptionemm eam er

Expanded text:
tuum a semitis eorum. Pedes enim illorum tuum a semitis eorum. Pedes enim illorum ad malum currunt, et festinant, ut effundant sanguinem. Frustra autem jacitur rete ante oculos pennatorum. Ipsi quoqtae omnis avari, animas possidentium rapiunt. Sapientia foris praedicat, in plateis dat vocem suam: In capite turbarum clamitat, in foribus portarum urbis profert verba sua, dicens: Usquequo, parvuli, diligitis infantiam, et stulti ea, quae sibi sunt noxia, cupient, et imprudentes odibunt scientiam? Convertimini ad correptionem meam: en
Abbreviated transcription (Latin):
DARABOLAESALOMONIS
fili dauid regis i srahel : ad sciendam sapientiam
& disciplinam. ad intelle genda uerba pruden¬
tae : & suscipiendam eruditionem doctrinae
Iustitiam &iudicium & aequitatem utd&ur
paruulis astutia. adolscenti scientia & intellec¬
tus : Audiens sapiens sapientior erit : & intelle :¬
gens gubernacula possidebit: Animaduertit
parabolam & interp̃tationem uerba sapienti¬
um. &eniiata eorum: Timor dñĩ principium
sapiennae: Sapientiam atqued octrinam stulti
despicunt : Audifilimi disciplinam patristui.
& nedimittas legem matristuae : ut addatur
ga capitituo. & torques collotuo.
Filimi site lactauerint peccatores. neadquiescas
ni : Abscondamus tendiculas contra in sontem
frustra. degluctiamus eum sicut infernu suiuen¬
tem & integrum quasidescendentem in lacum
omnem p̃tiosam substantiam repperiemus. Imple¬
bimus domus nr̃as spolus sortem mitte nobi scum
marsuppium unum sit omnium nostrum
eilimi neambules cumeis: prohibe pedem

Expanded text:
arabolae Salomonis filii David regis Israhel ad sciendam sapientiam et disciplinam ad intellegenda verba prudentiae et suscipiendam eruditionem doctrinae iustitiam et iudicium et aequitatem ut detur parvulis astutia adulescenti scientia et intellectus audiens sapiens sapientior erit et intellegens gubernacula possidebit animadvertet parabolam et interpretationem verba sapientium et enigmata eorum timor Domini principium scientiae sapientiam atque doctrinam stulti despiciunt audi fili mi disciplinam patris tui et ne dimittas legem matris tuae ut addatur gratia capiti tuo et torques collo tuo fili mi si te lactaverint peccatores ne adquiescas ni, abscondamus tendiculas contra insontem frustra: Deglutiamus eum sicut infernus viventem, et integrum quasi descendentem in lacum. Omnem pretiosam substantiam reperiemus. implebimus domos nostras spoliis. Sortem mitte nobiscum, marsupium unum sit omnium nostrum. Fili mi, ne ambules cum eis, prohibe pedem