comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
st dix mulier serpenti. afructu ligni qd ẽ in paradyso edimꝰ.
de fructu aũt ligni q̃ est in medio paradysi dix̃ ds̃ ñc
datis ex eo. neq tangetis illud nemoriamini: Iđo pͥs¬
int̾rogauit serpens ⁊ respondit hoc mulier: ut p̃uari¬
catio ẽet mexcusabilis. neq ullomͦ dici posset. id qd̃ p̾ce¬
perat ds̃ oblitã fuisse mulierẽ quãꝗͣ ⁊ obliuio p̾cepti maxi-¬
me uniꝰ: tã necessariĩ ad maximã culpã danabilis ne-¬
gligentiȩ ꝑtineret. Ucrũtñ euidentior eiꝰ tͣnsgressio
ẽ cũ memoria retinet᷑. ⁊ tãqͣm in illo ds̃ assistens p̾sensq
ꝯtẽpnit᷑. uñ necessariũ fuit cũ inpsalmo diceret᷑ ⁊ me
moria retinentibꝰ mandata eiꝰ. adderet. ut faciant
ca. Multi enĩ retinent memoria ut ꝯte̾pnant ea p̾ua-¬
ricationis maiore peccato. uͥ obliionis nulla ẽ excusa¬
tio. Dix ergo serpens mulieri. Non morte moriemi¬
ni. sciebat enĩ ds̃ qm̃ quo die manducau̾itis de eo ad

Expanded text:
t dixit mulier serpenti: Ab omni ligno, quod est in paradiso edemus; de fructu autem ligni, quod est in medio paradisi, dixit Deus: Non edetis ex eo neque allingetis eum ne moriamini. interrogauit serpens et respondit hoc mulier, ut praeuaricatio esset inexcusabilis neque ullo modo dici posset id, quod praeceperat deus, oblitam fuisse mulierem, quamquam et obliuio praecepti, maxime unius et tam necessarii, ad maximam culpam damnabilis neglegentiae pertineret. uerum tamen euidentior eius transgressio est, cum memoria retinetur et tamquam in illo deus adsistens praesensque contemnitur. unde necesmoria retinentibus mandata ejus, addere, ut faciant ea . Multi enim retinent memoria, ut contemnant ea, praevricationis maiore peccato, ubi obliuionis nulla est excusatio. Dixit ergo serpens mulieri: non morte moriemini. sciebat enim deus, q
Abbreviated transcription (Latin):
quã erire ab hoĩe. ⁊ cũ aliis septẽ itdirt. ⁊ indomũ quã mino aã
iã inuen̾it int̾rei ut sint nouissima hõis illiꝰ peiora pͥorib. łali eñ
giũ hominũ qđ iã factũ ẽ corpꝰ diaboli possunt hec u̾ba ꝯgri¬
cre. adie qua caitus ẽ eũ cherub.i. cũ sede dĩ que intp̃tat᷑ muli
audiute me demonte scõ suo. fuisti in medio laprdu flãmeoꝵ
bꝰ tiuis ex quo die catus es tu. donec inuenta s̃ inte. Possunt dili
gentiꝰ ista tetar ut fortassis ostendant ñ solũ ⁊ hẽ intellectũ
cẽ in his u̾bis posse. s̃ omnino aliũ cẽ ñ posse. Uerũ ꝗͥi longũ ẽ e
aliũ sermonẽ erigit eidẽ tantũ questiomi deputandũ. nõ
sufficiat ista ꝯplexio. aut ab inicio ꝯditionis sue diabolũ¬
abeattudine quã si uoluisset ꝑcepturus fuerat impia
suꝑbia cecidisse. aut alio ẽẽ angłos inferioris uixerat.¬
ministerii in hoc mundo. int̃ qͦs scdm eoe quandã ñ p̃sciã

Expanded text:
quam exire ab homine et cum aliis septem redire et in domo, quam mundatam iam inuenerat intrare, ut sint nouissima hominis illius peiora prioribus. tali enim generi hominum, quod iam factum est corpus diaboli, possunt haec uerba cexaudivit me de monte sancto suo; fuisti in medio lapidum flammeorbus tuis ex quo die cgentius ista tractari, ut fortassis ostendant non solum et hunc intellectum esse in his uerbis posse, sed omnino alium esse non posse. Uerum quia longum est et alium sermonem exigit eidem tantum quaestioni deputatum, nunc sufficiat ista a beatitudine, quam si voluisset percepturus fuerat, impia superbia cecidisse, aut alios esse angelos inferioris ministerii in hoc mundo, inter quos secundum eorum quamdam non praesciam
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯu̾tit᷑ ad tenebias aimissa luce quã portabat. quẽ ad modũ
qui ꝯu̾tunt᷑ ad dm a tenebris ad lucẽ tͣnseunt .i. qͥ fuert̃ tene¬
ꝯeorona decoris. inuelicus paracħ̾si di fiusti. om̃i lapide p̃ci¬
legit᷑ incantieo canticoꝵ. Ortus cõclusus fons signatus. putẽ¬
us aque uiuȩ paradysus cũ fructu pomoꝵ. Inde eeeidert̃ uł

Expanded text:
 quam portabat, quemadmodum qui conuertuntur ad deum a tenebris ad lucem transeunt, id est qui fuerunt tenecorona decoris; in deliciis paradisi dei fuisti. omni lapide pretilegitur in Cantico canticorum: hortus conclusus, fons signatus, puteus
Abbreviated transcription (Latin):
s omnino concepti. ñ egritudinẽ quandã inchoaiamꝰ. qua su mꝰ n
necessario moritum: Neq enĩ tã necẽt ẽ oũ ipso morbo mori.
qui ydrops ł senteticus ł elefantiosus fadus fu̾it. quã cũ qͥ

Expanded text:
pti, nisi aegritudinem quandam inchoauimus, qua sumus necessario morituri? neque enim tam necesse est eum ipso morbo mori, qui hydrops uel syntecticus uel elephantiosus factus fuerit. quam eum, q
Abbreviated transcription (Latin):
exuno oporteret impleri. ꝓpt̾ ꝗͥd aliud scđm ipsũ c̾atus
ẽ femineus seaus adiutor: nͥ ut serentẽ genꝰ humanũ
natura muliebris tam quã t̾re fecunditas adiuuaret.
pus animale ꝯstitutte in paradyso ñdu mortis lege đa¬
pnatũ. ut ñ haberent appetitũ carnalis uoluptatis quale¬
nunc habent ista corpora quȩ exmortis ꝓpagine bucta sunt.
Neq enĩ nichil ẽ in eis factũ cũ deligno ꝓhibito edissent.
qͣndoqͥđe ds̃ dixat ñ si eđitis morte monemini s qͣ die
eđitis morte moriemimi ut hoc ipsũ ineis fac̾et illa die¬

Expanded text:
inpleri, propter quid aliud secundum ipsum quaesitus est femineus sexus adiutor, nisi ut serentem genus humanum natura muliebris tamquam terrae fecunditas adiuuaret?  in paradiso nondum mortis lege damnatum, ut non haberent adpetitum carnalis uoluptatis, qualenunc habent ista corpora, quae iam ex mortis propagine ducta sunt. neque enim nihil est in eis factum, cum de ligno prohibito edissent, quandoquidem deus dixerat non "ei ederitis, morte moriemini", sed: qua die ederitis, morte moriemini, ut hoc ipsum in
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ mortuũ ẽ. nec ibi ait mortale .ẜ mortuũ. quãuis
utiq ⁊ mortale qͥa mortturũ. Hon itaq c̾dendũ ẽ fuisse
illa corpora ẜ licet animalia ñdu sp̃ualia. ñ tam̃ mortua.
i. quȩ necesse eẽt ut morerent᷑. qđ ea die factũ ẽ qua li¬
morbus iã uiscera depascat᷑. qđ inspecto medici mortem
immin̾e ꝓnuntient: mortale utiq corpꝰ ⁊̃ tẽ đr. s alit̾¬

Expanded text:
peccatum; nec ibi ait mortale, sed mortuum, quamuis utique et mortale, quia moriturum. non ita credendum est fuisse illa corpora, sed licet animalia, nondum spiritalia, non tamen mortua, id est quae necesse esset ut morerentur: quod ea die factum est, qua limorbus iam uiscera depascatur, quo inspecto medici mortem inminere pronuntient, mortale utique corpus etiam t
Abbreviated transcription (Latin):
bitũ detestant᷑. Qđ qͥ ñ faciunt. ẜ̃ tam̃ fecunditatẽ
carnis ꝓpt̃ successionẽ mortalitatis diuinitꝰ datã sen¬
rent successores: nec attendunt si recte potuert̃ suecesso¬
res queri morituris. iulto rectꝰ socios quer potuisso ui¬
cturis. Impleta enĩ t̾ra gn̾e̾ humano recte ꝓles ñ nͥ quȩ
morientibꝰ suecedẽt quereret᷑. ut aut̃ ꝑ duo homines t̃ra
impleret᷑. qͦmͦ ipsi ñ gignenbo officiũ societatas implerẽt.¬
An uͦ ita quis cecus ẽ m̃te ut ñ cernat qͣnto t̾ris ornam̃to
sit genꝰ humanũ ⁊̃ cũ apancis recte laudabilit̾q uiuat᷑.
quantũq ualeat ordo rei publicȩ ineuiꝰdã pacis t̾renȩ uin¬
oulũ coercens ⁊̃ peccatores. Neq enĩ tantũ dep̃uati s̃ hoĩes
ut ñ ⁊̃ tales pecoribꝰ ⁊ uolatilibꝰ ante cellant. quoꝵ tam̃ om¬
eã ornari potuasse si iustis ñ morientibꝰ impleret᷑  Nam
qͥa numosissima ẽ suꝑna ciuitas angłoꝵ. iđo ñ recte co¬

Expanded text:
 qui non faciunt, sed tamen fecunditatem carnis propter successionem mortalitatis divinitus datam senrent successores: nec attendunt, si recte potuerunt successores quaeri morituris, multo rectius socios quaeri potuisse victuris. Impleta enim terra genere humano, recte proles nonnisi quae morientibus succederet, quaereretur: ut autem per duos homines terra impleretur, quomodo ipsi, nan uero ita quis caecus est mente, ut non cernat, quanto terris ornamento sit genus humanum, etiam cum a paucis recte laudabiliterque uiuatur, quantumque ualeat ordo reipublicae in cuiusdam pacis terrenae uinculum coercens etiam peccatores? neque enim tantum deprauati sunt homines, ut non etiam tales pecoribus et uolatilibus antecellant; quorum tamen omeam ornari potuisse, si iustis non morientibus inpleretur? Nam quia numerosissima est superna ciuitas angelorum, ideo non recte co
Abbreviated transcription (Latin):
Fñ moritura ñ peccissent. accept᷑a aut̃ angłicã formã
çel estẽq qualitatẽ.: mox ũ p̃ceptũ tns gressi s̃ eoꝵ m̃bris
uelut aliꝗͣ egritubo lȩtalis mors ipsi ꝯcepta ẽ. mutaũq
ilła qͣlitatẽ qua corport sic dñabant᷑ ut ñ dic̾ent. uideo
aliã legẽ inm̃bris meis repugnantẽ legi m̃tis meȩ qa
⁊ si ñ du spũale.s animale corpꝰ erat. ñ dũ tam̃l erat mortis

Expanded text:
ccassent, acceptura autem angelicam formam caelestemque qualitatem, mox ubi praeceptum transgressi sunt, eorum membris uelut aliqua aegritudo letalis mors ipsa concepta est mutauitque illam qualitatem, qua corpori sic dominabantur, ut non dicerent: uideo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, quia, etsi nondum spiritale, sed animale corpus erat. n
Abbreviated transcription (Latin):
runt. Nec arbit᷑r eoscogitasse aliꝗͥ in illis foliis qd̃ talibꝰ ꝯgrur.
rit ꝯtegi m̃bra prurienda s occulto instinctu adhoc illa c̃tur

Expanded text:
runt. Nec arbitror eos cogitasse aliquid in illis foliis, quod talibus congrueret contegi jam membra prurientia; sed occulto instinctu ad hoc illa contur
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. Int̾sticus paries filios. ⁊ aduirũ tuũ ꝯu̾sio tua. ⁊ ipse tui
dñabit᷑. Nȩx qͦq inmulierẽ dĩ u̾ba figurate ac ꝓpħice multo ꝯmodius
intelligunt᷑. Herũtam̃ qr ñ dii peꝑerat femina nec dolor ⁊gemitus
parturientis nͥ exc̃corꝑe mortis ẽ que illa p̾cepti tͣnsgressione ꝯcep¬
ta ẽ. animalibꝰ quidẽ ⁊̃ t̃r m̃bris. s si ħo ñ peccasset ñutiq morituris.¬
alio quodã statu feliciori uicturis. donec pꝰuitã bene gestã in meltꝰ
mutari mererent᷑ sic̃ ĩa supͣ pluribꝰ locis insiniauimꝰ. refert᷑ hec pla¬
se dñabit᷑ tͥ uidendũ ẽ quẽ ad modũ ꝓpͥe possit accipi Neq eñ ⁊añ
peccatũ alit̃ factã fuisse decet c̾dẽ mulierẽ. nͥ ut uir ei dnaretur
⁊ ad eũ ipsa seruiendo ꝯu̾teret᷑. S recte arcipi pot̃ hanc seruitutẽ
significatã que cuiꝰ dã ꝯditionis ẽ potiꝰ quã dilectionis. ut ñ ipsa talis

Expanded text:
is paries filios, et ad virum tuum conversio tua, et ipse tui minabitur. Haec quoque in mulierem Dei verba, figurate ac prophetice multo commodius intelliguntur: verumtamen quia nondum pepererat femina, nec dolor et gemitus parientis nisi ex corpore mortis est, quae illa praecepti transgressione concepta est, animalibalio quodam statu feliciore victuris, donec post vitam bene gestam in melius mutari mererentur, sicut jam supra pluribus locis insinuavimus. Refertur haec poenabitur, uidendum est, quemadmodum proprie possit accipi. neque enim et ante peccatum aliter factam fuisse decet credere mulierem, nisi ut uir ei dominaretur et ad eum ipsa seruiendo conuerteretur. sed recte accipi potest hanc seruitutem significatam, quae cuiusdam condicionis est potius quam dilectionis, ut etiam ipsa talis
Abbreviated transcription (Latin):
eos. ⁊ hoc significationis gr̃a factũ ẽ. s tñ factũ. sic̃ illa quȩ signifi-¬
cationis gr̃a dicta s̃. s tñ dicta s̃: Hoc enĩ qđ sepe dixi nec me septꝰ
piget dice̾. anarratore rerũ ꝓpͥe gestarũ exigendũ ẽ. ut ea narret
facta ẽe quȩ facta s̃. ca dicta ẽẽ que dicta s̃: Sic aũ infactis querit᷑
qͥ factũ sit.⁊ ꝗ significet᷑. ita inu̾bis ⁊ ꝗͥ dictũ sit. ⁊ ꝗͥ significet. siue
enĩ figurate siue ꝓpͥe dictũ sit qͣ dictũ ẽẽ narrat᷑. dicdtũ tñ eẽ ñ
debet putari figuratũ. Et dix̃ ds̃. Ecre ada factus ẽ quasi unꝰ ex nob̃
inꝯgnoscendo bonũ ⁊ malũ. qm̃ hoc ꝑq̃libet ⁊ qͦmͦlibet dictũ sit.¬

Expanded text:
eos. et hoc significationis graeos. et hoc significationis gracationis gratia dicta sunt, sed tamen dicta sunt. Hoc enim, quod saepe dixi, nec me saepius piget dicere, a narratore rerum proprie gestarum exigendum est, ut ea narret facta esse quae facta sunt, et dicta esse quae dicta sunt. Sicut autem in factis quaeritur quid factum sit et quid significet, ita in uerbis, et quid dictum sit et quid significet. siue enim figurate siue proprie dictum sit, quod dictum esse narratur, dictum tamen esse non debet putari figuratum. Et dixit deus: ecce Adam factus est tamquam unus ex nobis in cognoscendo bonum et malum. quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ Quia audisti uoce mulieris tuȩ ⁊ edisti de ligno de quo p̾cepã
tͥ de eo solo ñ edere. maledicta t̃ra inoꝑibꝰ tuis. intͥsticiis eos illam
om̃s diesuitȩ tuȩ. Spinas ⁊ tͥbulos edet tͥ. ⁊ edes fenũ agri insudo¬
re faciei tuȩ. Edes panẽ tuũ donec reu̾taris int̾rã ex qͣ sũptus es q
t̾ra es ⁊ interrã ibis. Hos eẽ int̾ra labores humanogñi quis ignorat:
Et qͥa ñ eẽnt sifelicitas que in paradyso fuerat teneret᷑ ñ ẽ utiq
da tñ ẽ ⁊ expectanda significatio ꝓphetiȩ qͣm maxime hicituet᷑
dĩ loquentis intentio. Neq enĩ frustra ⁊ ipse adã miro qͦda instine¬
tu ñc uocauit nom̃ mulieris suȩ uitã. subiciens ⁊̃ q̃m ista ẽ mat̾
omniũ uiuentiũ. nã ⁊ hȩc scͥptoris narrantis ł affirmantis. sed:
uiuentiũ. tãꝗͣ nominis ase impositi causã inferens cur eã uocaue¬
rit uit̾a. Et fecit dñs ds̃ ade ⁊mulieri eiꝰ pellicias tunicas ⁊ induit

Expanded text:
 Quia audisti vocem mulieris tuae, et edisti de ligno, de quo praeceperam tibi, de eo solo non edere, maledicta terra in operibus tuis. In tristitiis edes illam omnes dies vitae tuae: spinas vel tribulos edet tibi. Et edes foenum agri, in sudore faciei tuae edes panem tuum, donec convertaris in terram, ex qua sumptus est: quia terra es, et in terram ibis. hos esse in terra labores humani generis quis ignorat? et quia non essent, si felicitas quae in paradiso fuerat teneretur, non est utda . tamen est et expectanda significatio prophetiae, quam maxime hic intuetur dei loquentis intentio. neque enim frustra et ipse Adam miro quodam instinctu tunc uocauit nomen mulieris suae "Uitam", subiciens etiam: quoniam ista est mater omnium uiuentium. nam et haec non scriptoris naruiuentium, tamquam nominis a se inpositi causam inferens, cur eam uocauerit "Uitam". Et fecit dominus deus Adae et mulieri eius tunicas pelliceas et induit
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ discernat utrũ corpora sint ansimilitudines corp& aliqͣndo
aliqͣ mala ualitudine sensibꝰ ꝑturbatis. ut cũ afreneticis simul⁊

Expanded text:
ut non discernat utrum corpora sint an similitudines corporum, aliquando aliqua mala valetudine sensibus perturbatis, ut cum a phreneticis simul et
Abbreviated transcription (Latin):
cente.⁊ facta ẽ lux. ⁊ uidit ds lucẽ quia bona ẽ. ut quẽ¬
ta est. trinitas insinuat᷑ creatoris. nã dicente serpt᷑a
in pͥncipio fecit ds̃ celũ ⁊ terrã: intelligimꝰ patrẽ in dĩ
dicente aut̃ seriptura. & sp̃s d̃ĩ ferebat᷑ suꝑ aqͣs. comple¬
tã commemorationẽ trinitatis agnoscit. ita & in ꝯu̾si oẽ
atq ꝑfectione c̾aturȩ ut rerũ spccies digerant᷑. eađẽ tͥ¬
nitas insinuat᷑. u̾bũ dđi scilicet ⁊ uerbi generator cũ dr̃.
modulo ꝑfectũ placet. cũ dr̃. uidit ds̃ qͥa bonũ est.
memorat᷑ sp̃s dĩ. pͥus dicente seriptura. terra aut̃ erat
inuisibilis: in cõposita. ⁊ tenebrȩ erant suꝑ abyssum.
ridictus ẽ. ne facienda oꝑa sua ꝑ indigentiȩ neces¬
sitatẽ potius quã ꝑ habundantiã benificientie đs
amare putaret᷑: Cuiꝰ rei memor apłs dicturus de

Expanded text:
cente :- et facta est lux; et uidit deus lucem quia bona est: ut quemcente :- et facta est lux; et uidit deus lucem quia bona est: ut quemta est trinitas insinuatur creatoris- nam- ; di,.. cente. scriptura, in principio fecit deus caelum et terram, intellegimus patrem in dei pletam commemorationem trinitatis agnoscimus —, ita et in conuersione atque perfectione creaturae, ut rerum species digerantur, eadem trinitas insinuetur, uerbum dei scilicet et uerbi generator, cum dicimodulo perfectum placet, cum dicitur: uidit deus quia bonum est. commemoratur Spiritus Dei, prius dicente Scriptura, Terra autem erat invisibilis et incomposita, et tenebrae erant super abyssum; ri dictus est, ne facienda opera sua, per indigentiae necessitatem potius quam per abundantiam beneficentiae Deus ama
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ quida ñ exindigentia. ẜ ex beneficientia ueniens amce
in oꝑa sua. Propt̾ea pͥusquã scriberet᷑ dix̃ ds fiat lux. p̃¬
cessit scriptura diẽs.⁊ sp̃s dĩ ferebat᷑ suꝑ aquas: qͥa siue
aquarũ nomine appellare uoluit totã corporałe mate¬
riã. ut eo mͦ insinuaret unde facta ⁊ formata sint om̃a
quȩ insius generib iam dinoscere possumꝰ. appellans
aquã sex humida natura uidemꝰ om̃a int̾ra ꝑspecies ua¬
rias formari atq conerescere. siue sp̃uałe uitã qndam
ante formã ꝯuersionis quasi fluitantẽ. suꝑ ferebat᷑ utiq
sp̃s der. quia subiacebat serlicet bonȩ uoluntati c̾ato¬
ris. qͥc qͥđ illud erat qđ formandũ ꝑficiendũq incho
auerat: ut dicente dõ in uerbo suo fiat lux. inbona uo¬
luntate hoc ẽ beneplacito eiꝰ ꝓmͦ sui generis maneret
qđ factũ est. ⁊ido rectũ ẽ qđ placuerit do scriptura di¬

Expanded text:
et quidam non ex indigentia, sed ex beneficientia ueniens amor et quidam non ex indigentia, sed ex beneficientia ueniens amor in opera sua. propterea priusquam scriberetur: dixit deus: fiat lux, prcens: et spiritus dei superferebatur super aquam, quia, siue aquae nomine appellare uoluit totam corporalem materiam, ut eo modo insinuaret, unde facta et formata sunt omnia, quae in suis generibus iam dinoscere possumus, appellans aquam, quia ex humida natura uidemus omnia in terra per species uarias formari atque concrescere, siue spiritalem uitam quandam ante formam conuersionis quasi fluitantem, superferebatur utique spiritus dei, quia subiacebat scilicet bonae uoluntati creatoris quidquid illud eauerat; ut dicente deo in. r uerbe suo fiat lux, in bona uoluntate hoc eat in beneplacito eius pro modo sui generis maneret quod factum est et ideo dictum est quod placuerit scriptura di
Abbreviated transcription (Latin):
diei potuit temporalit̃. fiat lua. inuenire difficile
c̃. sono cnĩ uoci ñ intelligimꝰ dictũ. Nã qͥcqͥđ ẽ tale
corporeũ ẽ. An exilla imꝑfectione subȩ corporalis ftc̃
ali ꝗͣ uoct̃ corporeã. ꝑ ꝗͣ sonaret fiat lux Ergo aliqđ
uocale corpus ante lucẽ catũ atq formatũ ẽ. Usi ita

Expanded text:
lux, invenire difficile est. Sono enim vocis non intelligimus dictum: nam quidquid tale est, corporeum est. An ex illa imperfectione substantiae corporalis fecit aliquam vocem corpoream, per quam sonaret, Fiat lux? Ergo aliquod vocale corpus ante lucem creatum atque formatum est. Sed si ita
Abbreviated transcription (Latin):
hoc corpus habẽ ceꝑit in qͦ om̃s homines nat᷑a s̃ fiba trȩ.
qͥa hoc ñ fecit ñ pena peccati. Quȩ cũ ita sint cur ñ c̾da¬
mꝰ illos homines ante peccatũ. ita genitalibꝰ m̃bris ad ꝓc̾an¬
dos filios imꝑare potuisse sic̃ cet̾is. quȩ inqͣlibet oꝑa aĩa
sine ulla molestia ⁊ qͣsi pruritu uoluptatis mouet: Si enĩ
c̃ator om̃ps ineffabilit̾q laudandus qui ⁊ in minimis sus
oꝑibꝰ magnꝰ c̃. apibꝰ donauit ut sic oꝑent᷑ gn̾ationẽ filioꝵ
quẽ ad modũ ȩere speciẽ liqͦrẽq mellis. cur in edibile uide¬
at᷑ pͥmis hominibꝰ talia fecisse corpora. ut si ñ peccassent
⁊ morbũ quendã quo morerent᷑ continuo ꝯccpissent. co nu¬
nu imꝑassent m̃bris quibꝰ fetꝰ erorit᷑ quo pedibꝰ cũ ambu¬
lat᷑. ut neq cũ ardore seminaret᷑. neq cũ dolore pareret᷑.
Nc̃ uͦ tns grediendo p̃ceptũ motũ legis illiꝰ quȩ repugnat
legi m̃tis in m̃bris concepte mortis hab̾e meruert̃. quẽ

Expanded text:
orpus habere coeperit, in quo omnes homines natura sunt filii irae, quia hoc non fecit nisi poena peccati. Quae cum ita sint, cur non credamus illos homines ante peccatum ita genitalibus membris ad procreandos filios imperare potuisse sicut ceteris, quae in quolibet opere anima sine ulla molestia et quasi pruritu uoluptatis mouet? si enim creator omnipotens ineffabiliterque laudandus, qui et in minimis suis operibus magnus est, apibus donauit, ut sic operentur generationem filiorum quemadmodum cerae speciem liquoremque mellis, cur incredibile uideatur primis hominibus talia fecisse corpora, ut, si non peccassent et morbum quendam, quo morerentur, continuo concepissent, eo nutu inperarent membris, quibus fetus exoritur, quo pedibus, cum ambulatur. ut neNunc vero transgrediendo praeceptum, motum legis illius, quae repugnat legi mentis, in membris conceptae mortis habere meruerunt; quem
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ex quibꝰ ⁊ peꝑit seth ꝑquẽ uentũ ẽ ad abrahã. ⁊ ad ppłm
isrł. gentẽq om̃ibꝰ iã notissimã gentibꝰ. ⁊ ꝑ noe filios om̃s
gentes qͥsqͥs dubitauit. om̃a cogit nutare quę c̾dimꝰ. lon¬
geq afibeliũ m̃tibꝰ repellendus ẽ. Cũ gͦ querit᷑ ad qđ ad¬
utoriũ factus sit ille sexus uiro. diligent᷑ quałe ualco cun

Expanded text:
per quem ventum est ad Abraham et ad populum Israel, gentemque omnibus jam notissimam gentibus, et per Noe filios omnes gentes; quisquis dubitaverit, omnia cogit nutare quae credimus, longeque a fidelium mentibus repellendus est. Cum ergo quaeritur ad quod adjutorium factus sit ille sexus viro, diligenter, quantum valeo, cun
Abbreviated transcription (Latin):
uelimꝰ diẽ noctẽq intellig̾e. nec causã uidem uñ
łeur fieret. N enĩ iã crãt aĩalia qͥb hec uicissitudo
istã emissionẽ ꝯtͣctionẽq luciꝰ ut diei noctis uiciss¬
tudines fierẽt ꝓbare possimꝰ. Lactus .it. radio erocu¬
ẽ oculis nr̃is ꝓarmꝰ intuemͣ. ⁊ emitti cũ ad eandẽ re¬
ctitudinẽ quȩ s̃ longe posita attendimꝰ. Nec sane
cũ ꝯtͣhit᷑ omnino c̾nere quȩ longe s̃ desinit ẜ cer¬
te obscuriꝰ ꝗͣ cũ in ea obtutus emittit᷑.ẜ tam̃ ea lux
quȩ insensũ iudentis ẽ tã exigua docet᷑. ut nͥ ad¬
iuuet᷑ extraria luce nil uiđe possimꝰ. Et qũo discna
abea ñ pot̃ quo exemplo demonstrari possit emis

Expanded text:
 diem noctemque intellegere, nec causam uidemus, cur ita fieret — non enim iam erant animalia, quibus haec uicissitudo istam emissionem contractionemque lucis, ut diei noctisque uicissitudines fierent, probare possimus. iactus enim radiorum ex ocuest oculis nostris proximus, intuemur, et emitti, cum ad eandem rectitudinem quae sunt longe posita adtendimus. nec sane, cum contrahitur, omnino cernere, quae longe sunt, desinit, sed certe obscurius, quam cum in ea obtutus emittitur. sed tamen ea lux, quae in sensu uidentis est, tam exigua docetur, ut, nisi adiuuetur extraria luce, nihil uidere possimus; et quia discerni ab ea non potest, quo exemplo demonstrari possit emis
Abbreviated transcription (Latin):
enuntiare possumꝰ. Sicut aut̃ inbreuitate temporis
ꝯtingit. cũ duo ista u̾ba ꝓferimꝰ. ut alt̾ũ añ alt̾ũ ꝓfe¬
ramꝰ. ita inꝓlixitate narrationis alt̾ũ pͥusquã alt̾um
qđ sola origine prius ẽ infaciendo. etiã tempore pͥus
sit innarrando ꝗͥa duȩ res ꝗuarũ ⁊̃ alt̾a nullomͦ pͥor ẽ.
nominari simul ñ possunt. ꝗͣnto minus simul narra¬
ri : Non itaq dubitandũ ẽ ita e̾e ut cũq istã informẽ
mat̾iã ꝓpe nichil. ut ñ sit facta nͥ ađo.⁊ reb quȩ deul¬
la formate s̃ simuł ꝯc̾ata sit. S si credibilit̃ dr̃ eã signa¬
ficari illis u̾bis. t̾ra aut̃ erat inusib̃: in ꝯposita. ⁊t . e.

Expanded text:
autem in breuitate temporis contingit, cum duo ista uerba proferimus, ut alterum ante alterum proferamus, ita in prolixitate narrationis alterum prius quam alterum erit deus, ut, quod sola origine prius est in faciendo, etiam tempore prius sit in narrando, quia duae res, quarum etiam altera nullo modo prior est, nominari simul non possunt, quanto minus simul narrari! non itaque dubitandum est ita esse utcumque istam informem materiam prope nihil, ut non sit facta nisi a deo et rebus, quae de illa formatae sunt, simul concreata sit. Sed si credibiliter dicitur eam significari ill
Abbreviated transcription (Latin):
max cãta muliere pͥusquã coirent facta ẽ illa tnsg̃ssio
cuꝰ merito in mortẽ destinati ⁊ deloco illiꝰ felicitatis exi

Expanded text:
mox creata muliere, priusquam coirent, facta est illa transgressio, cujus merito in mortem destinati, etiam de loco illius felicitatis exie
Abbreviated transcription (Latin):
ł opinant᷑. Dequoꝵ ratione ł opinatione ñc̃ disserere longũ ẽ:
Potest aũ fieri ut iã inspũalibꝰ ł intellectualibꝰ multos quosdã
gͣdus quisqͣm ẽẽ c̃tendat. aut si possit ostendat. eosq distinctos

Expanded text:
 opinantur — de quorum ratione atque opinione nunc disserere longum est; potest autem fieri, ut. etiam in spiritalibus uel intellectualibus multos quosdam gradus quisquam esse contendat aut, si possit, ostendat eosque distinctos
Abbreviated transcription (Latin):
nullis aliis sensibꝰ exploret᷑ s soli adiacrat olfactui citriũ putat᷑
berba quȩ uocat᷑ apiaria. ⁊ cibꝰ aliqͦ dulricolo suco affectus putat᷑
melle c̃ditus. ⁊ ignotus a nulus ꝯtretatus intenebris putat᷑ aureus.
cũ sit ereus ł argenteus. aut cũ repentinis inopinatisq corpora¬¬
libus uisis anima turbata. ł insomnis uidĩ se putat. ł aliqͣ huiꝰ mͦi
spũali uisione afficiend̾. ĩ omibꝰ corꝑalibꝰ uisis. ⁊ alie sensuũ ꝯtestatio

Expanded text:
nullis aliis sensibus exploretur, sed soli adiaceat olfactui, citrium putatur herba, quae uocatur apiaria, et cibus aliquo dulciculo suco adfectus putatur melle conditus et ignotus anulus contrectatus in tenebris putatur aureus, cum sit aereus uel argenteus — aut cum repentinis inopinatisque corporalibus uisis anima turbata uel in somnis uidere se putat uel aliquo eius modi spiritali uiso adfici: unde in omnibus corporalibus ui
Abbreviated transcription (Latin):
catiuas similituidines inspũ ita discernunt. ⁊ tanta porentia
nant ominbꝰ ⁊ scdm cã uidicent d̾ omnibꝰ. ⁊ intã dirigant᷑ ut agant᷑.¬
sensibꝰ ut̃ciũ cȩłũ ⁊ paradysũ hoc ipsũ certũ defuit adplenã per¬
fcctãq c̃gnitionẽ rerũ quȩ angłis inẽ. q siue incorpore siue ext᷑
corpꝰ cẽt nesciebat. Noc utiq ñ deerit cũ receptis corporibꝰ inre
surrectione mortu corruptibile hoc induet᷑ in corruptione.
÷ mortale hoc induet᷑ immortalitate. Omĩa enĩ euidentia cr̃.
sine ulla falsitate. sine ulla ignorantia suis ordinibꝰ distributa.
⁊ corporalia ⁊ spũalia ⁊ intellectualia. innatura in tegra ⁊ beati-¬
tate ꝑfecta. Scio qͥdẽ ñ nullos ete qͥ scͥpturas scãs añ nos infide
katholira tͣctasse laudant᷑ ⁊̃ sic exposuisse qͥ ait apłs t̃tiũ cȩłu.

Expanded text:
catiuas similitudines in spiritu ita discernunt et tanta potentia nant omnibus et secundum eam iudicent de omnibus et in eam dirigantur, ut agantsensibus in tertium coelum et paradisum, hoc ipsum certe defuit ad plenam perfectamque cognitionem rerum, quae Angelis inest, quod sive in corpore sive extra corpus esset, nesciebat.ptibile hoc induetur incorruptione, et mortale hoc induetur immortalitate . Omnia enim evidentia erunt sine ulla falsitate, sine ulla ignorantia, suis ordinibus distributa et corporalia et spiritualia et intellectualia, in natura integra et beatitate perfecta. Scio quidem nonnullos eorum, qui scripturas sanctas ante nos in fide catholica tractasse laudantur, etiam sic exposuisse, quod ait apostolus te
Abbreviated transcription (Latin):
abscederet : Nam ⁊ in libro qui appellat᷑ eccłastes ita seri¬
ptũ ẽ. Et orit᷑ sol y oecidet sol.⁊ in locũ suũ ducit. hoc ẽ
in eũ locũ unde ortus ẽ. Sequit᷑ enĩ ⁊dicit ipse. Oriens il¬
luc uadit ad austrũ. ⁊ cireuit adaqͥlonẽ. Australis enĩ pars
cũ habet sołe nobis dies ẽ. cũ aut̃ partẽ aqͥ lonis circur¬
ens ꝑ uehit᷑ nobisẽ. ñ tam̃ in alia parte ñ ẽ dies ubi p̃sen

Expanded text:
esiastes, ita scriptum est: et oritur sol, et occidit sol, et in locum suum ducit, hoc est, in eum locum, unde ortus est. sequitur enim et dicit: ipse oriens illuc uadit ad austrum et circuit ad aquilonem. australis ergo pars cum habet solem, nobis dies est, cum autem ad partem aquilonis circumiens peruenit, nobis nox est; non tamen in alia parte non est dies, ubi prae
Abbreviated transcription (Latin):
suũ Sentiebat gͦ qd uidebat.⁊ ꝗd ñ uidebat desiderat. nã ⁊ pau-¬
lo post cũ dixisset ei ds̃ inuenisti grãm in ꝯspectu meo ⁊ scio te¬
p̃ominibꝰ respondit ei. Ostende mͥ claritatẽ tuã. Et t̃e qͥdẽ respo-¬
nsũ accepit adño figuratũ. de quo nẽ longũ ẽ disputare. quan-
faciẽ meã ⁊ uiuet. de inde subiecit ⁊ ait illi. Ecce locꝰ penes me ⁊
stabis supͣ petrã. statĩ ut transiet mea maiestas ponã te ĩspecula
petrȩ.⁊ tegã manũ meã suꝑte. donec transeiã ⁊ auftrã manũ.
⁊tunc uidebis posterioa mea. nã facies mea ñ apparebit tibi.
tñ secuta scriptura hoc ⁊̃ corporalit̃ factũ ẽẽ narrauit. satisq
ꝑhoc demonstratũ ẽ figuratũ dictũ eẽ in eccłȩ significatione Ipsa

Expanded text:
suum. Sentiebat ergo quid videbat, et quod non videbat desiderabat. Nam et paulo post, cum dixisset ei Deus, Invenisti enim gratiam in e mihi claritatem tuam. et tunc quidem responsum accepit a domino figuratum, de quo nunc longum est disputare, quando homo faciem meam et uiuet. deinde subiecit et ait illi: ecce locus penes me, et stabis supra petram; statim ut transiet mea maiestas, et ponam te in specula petrae et tegam manu mea super te, donec transeam; et auferam manum et tunc uidebis posteriora mea; nam facies mea non adparebit tibi. nec tamen secuta scriptura hoc etiam corporaliter factum esse narrauit satisque per hoc demonstratum est figurate dictum esse in
Abbreviated transcription (Latin):
disent aliqua que alũ ñ possunt. sic eñi ⁊ somnia quida obliuusc unt᷑
quidã meminer̃. Quando aũ penitus au̾tit᷑ atq abripit᷑ auimȩ in¬
tentio absensibꝰ corporis. tc̃ magis dici extasys solet. tc omnino qut¬
cũq sint p̃sentia corpora ⁊̃ patientibꝰ oculis ñ uid̾nt᷑ nec ullȩ uores
lectuałe uisionẽ. s cũ spũ alis uisio alienato penitus a sensibus
corporis animo imaginibꝰ corporaliũ dtinent᷑. siue in somniis siue
inextasy. si nichil significant que uid̾nt᷑. ipstꝰ aĩȩ s̃ imaginationes.¬

Expanded text:
dissent, aliqui non possunt; sic enim et somnia quidam obliuiscuntur, dissent, aliqui non possunt; sic enim et somnia quidam obliuiscuntur, quidam meminer solet. Tunc omnino quaecumque sint praesentia corpora, etiam patentibus oculis non videntur, nec ullae voces llectualem visionem. 26. Sed cum spiritualis visio, penitus alienato a sensibus corporis animo, imaginibus corporalium detinetur, sive in somnis sive in ecstasi, si nihil significant quae videntur, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
mali fallunt Intellertualis aũ uisio ñ fallit̾. aut eni qͥ ñ intel¬
ligit qͥ aliud opinat᷑ quã ẽ aut si intelligit ꝯtinuo uerũ ẽ Ea
enĩ faciant ocłi ñ habent. eũ simile corpꝰ ñ uidi̾nt. q ab alio dis¬
cernere ñ possunt: aut ꝗͥ faciat animi intentio cũ in sp̃u facta
fuerit corporis similitudo quã ñ ualeat distinguere a corꝑe.
s adhibet᷑ intellectus querens ꝗ illa significet uelud ille doce¬
at. ⁊ aut inueniens ad fructũ suũ ꝑuenit aut ñ inueniens in.
disceptatione se tenet. ne aliqͣ ꝑnitiosa temi̾tate ꝓlabat᷑ i
eritiabiłe errorẽ. Iudicat aũ sobriꝰ intellectus diuinitus adiu
tus quȩ ł quanta sint. inqͥbꝰ ⁊̃ aliud putare ꝗͣ ẽ ñ sit anumt
ꝑnitiosũ. Neq enĩ putantiũ ꝑiculo ⁊ ñ potiꝰ exitiosuo qͥsq abo¬
nis putat᷑ bonꝰ ĩ si occultꝰ sit malus. si in rebꝰ ipsis .i. ipsobono

Expanded text:
mali fallunt. intellectualis autem uisio non fallitur; aut enim non intelmali fallunt. intellectualis autem uisio non fallitur; aut enim non intellegit, qui aliud opinatur quam est, aut, si intellegit, continuo uerum est. quid enim faciant oculi non habent, cum simile corpus uiderint, quod ab alio discernere non possint, aut quid faciat animi intentio, cum in spiritu facta fuerit corporis similitudo, quam non ualeat distinguere a corpore. sed adhibetur intellectus quaerens, quid illa significent uel utile doceant, et aut inueniens ad fructum suum peruenit aut non inueniens in disceptatione se tenet, ne aliqua perniciosa temeritate prolabatur in exitiabilem errorem. Iudicat autem sobrius intellectus diuinitus adiuta sint, in quibus etiam aliud putare quam est, non sit animae perniciosum. Nec enim putantium periculo, et non potius exitio suo, quisque a bonis putatur bonus, etiamsi occultus sit malus, si in rebus ipsis, id est in ipso bono
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃. Uidit rex balthasar articulos manꝰ scribentis in pariete.
ꝯtinuoq ꝑcorporis senfũ unago rei corporalit̃ fache sp̃u eiꝰ in¬
p̃ssa ẽ. atq ipso uiso facto ac p̃t̾ito illa incogitatione ꝑmansit.
uid̾bat᷑ in sp̃u ⁊ ñ intelligebat᷑. nec t̃c intellectũ erat hoc signũ:¬

Expanded text:
potest. 23. Vidit rex Balthasar articulos manus scribentis in pariete, potest. 23. Vidit rex Balthasar articulos manus scribentis in pariete, continuoque per corporis sensum imago rei corporaliter factae spiritui eius inpressa est atque ipso uiso facto ac praeterito illa in cogitatione permansit. uidebatur in spiritu et non intellegebatur, nec tunc intellectum erat hoc signu
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidt᷑ nͥ m̃te. Quia gͦ uidi̾ pot̃ intelligibilis. ⁊ qr uidẽ intellectualis
ẽ scd̃m ilła distinctionẽ: Quaꝓpt̃ sequestrata illa difficilissima
questione utrũ sit aliꝗͥ q tantũ intelligat᷑ nec intelligat. nunc
ꝯsideranda s̃. ut ab inferioribus ratio ad suꝑiora conscendat: Iaqͥde
suꝑiꝰ eremplũ ꝓposuimꝰ quo inuna sententia omĩa tͥa grnera ui.¬
dent᷑. Cũ em̃ legit᷑ diliges ꝓrimũ tuũ sic̃te ipsũ. corporalit᷑ lit
ris cerni. nec ꝑ imaginẽ corpori similẽ sp̃u cogitari. s solam̃te
.÷ intellictu ꝯgnosci. ⁊ ꝑripi Corporalis fane uisio nulli horũ
ta nͥ cũ ablatis oculis ab eoq ꝑ oculos uid̾bamꝰ imaginẽ eiꝰ inanimo
inuenĩmꝰ ⁊ si quidẽ sp̃c irrationalis ẽ uelut pecoris hicusq ocu-¬
fieret nuntiauerũt alicuiꝰ rei signũ ẽ ut intelligat᷑ ꝯtinuo qͥd
significet aut querat᷑. quõ nec intelligi nec reqͥri nͥ officio m̃tis

Expanded text:
uia ergo uideri potest, intellegibilis, quia et uidere, intellectualis est secundum illam distinctionem. quapropter sequestrata illa difficillima quaestione, utrum sit aliquid, quod tantum intellegatur nec intellegat, nunc consideranda sunt, ut ab inferioribus ratio ad superiora conscendat. iam quidem superius exemplum proposuimus, quo in una sententia omnia tria genera uideantur. cum enim legitur: diliges proximum tuum tamquam te ipsum, corporaliter litris cerni nec per imaginem corpori similem spiritu cogitari, sed sola mente, id est intellectu, cognosci et percipi. corporalis sane uisio nulli horum tur facta, nisi cum ablatis oculis ab eo, quod per oculos uidebamus, imaginem eius in animo inuenerimus. et siquidem spiritus inrationalis est, ueluti pecoris, hoc usqfieret, nuntiaverunt, alicujus rei signum est, aut intelligatur continuo quid significet, aut quaeratur; quoniam nec intelligi nec requiri nisi officio mentis
Abbreviated transcription (Latin):
adiunuat᷑ ut possit : Cũ gͦ adiuuat᷑. nũꝗͥ anullo aut acorpore ad hoc
adiuuari pot̃ : IP iñ restat ut absp̃u adiuuet᷑. Deiñ qͦ mͦ adiuuat᷑:
Ntrũ incorpore fit aliꝗͥ ut m̃ quasi relaxet᷑ ⁊ emicet eiꝰ intencu
quo in id ueniat uͥ inse ipsa ue ͤat significantes si militudines
que ibi iã erãt nec uidbant᷑. sic̃ multa habemꝰ ⁊ in memoria quȩ
ñ sẽꝑ intuem᷑ : An fiunt illic que añ ñ fuerant. ł in aliqͦ sp̃u s̃ quo
illa erũpens ⁊ emergens ibi eas uid̾at. S si ĩa in illa erant quasi
apͥȩ cur cas ñ ⁊̃ ꝯsequent̃ intelligit : aliquando eñĩ immo plerũq

Expanded text:
adjuvatur ut possit? Cum ergo adjuvatur, numquid a nullo, aut a corpore ad hoc adjuvari potest? Proinde restat ut a spiritu adjuvetur. Deinde quomodo adjuvatur? Utrum in corpore fit aliquid, ut inde quasi relaxetur et emicet ejus intentio, quo in id veniat, ubi in seipsa videat significantes similitudines, quae ibi jam erant, nec videbantur, sicut multa habemus et in memoria, quae non semper intuemur? An fiunt illic, quae ante non fuerant, vel in aliquo spiritu sunt, quo illa erumpens et emergens ibi eas videat? Sed si jam in illa erant quasi proprie, cur eas non etiam consequenter intelligit? Aliquando enim, imo plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
dicamꝰ siue intelligibile hoc idẽ significamꝰ. quãqͣm ñ nichil int̃¬
ẽẽ ñ nulli uolueruit. ut intelligibilis sit res ipsa que solo intel¬
lectu ꝑcipi põt. intellectualis aũ mensque intelligit. s ẽẽ aliꝗͣ
rem que solo intellectu cerni possit ac ñ ⁊̃ intelligat. magna¬

Expanded text:
dicamus siue intellegibile, hoc idem significamus. quamquam nonnihil intedicamus siue intellegibile, hoc idem significamus. quamquam nonnihil interesse nonnulli uoluerint, ut intellegibilis sit res ipsa, quae solo intellectu percipi potest. intellectualis autem mens, quae intellegit; sed esse aliquam rem qu
Abbreviated transcription (Latin):
agat᷑ qͣ agit᷑ ꝓm̃ qͥbꝰ signa ꝑaliquas rerũ corporaliũ similitudines
d̾monstrabant᷑ in sp̃u. nͥ accesserit m̃tis officiũ ut ⁊̃ intelligentur
ñdu erat ꝓphetia. magisq ꝓpħa erat qui int̃p̾tabat᷑ qͥ aliꝰ uidisser
intellex̃ quid significarent septẽ spicȩ. ⁊ septenȩ boues. qͣm pharao
qui cas uidit in somnis: Illtꝰ enĩ sp̃c informatꝰ ẽ ut uid̾e̾t. huiꝰ mens
illuminata ut intelligeret. ac ꝑ hoc inillo erat lingua. in isto ꝓphe-¬
prerũ corporaliũ imaginationes uidit. ⁊ magis ꝓpħa qͥ utͦq p̃cel¬
lit. ut ⁊ uid̾at in sp̃u corporaliũ rerũ significatiuas similitudines
eas uiuacitate m̃tis intelligat. sic̃ da melis excellentia tẽpta.
ta ẽ ⁊ꝓbata. qui regi ⁊ somniũ qd uiderat dix̃ ⁊ ꝗ significaret ape-¬
ruit.⁊ ipsȩ quippe unagines corporales inetꝰ sp̃u exp̾ssȩ s̃. ⁊ earum¬
distinctionẽ spũale ñc appellauimꝰ tale genꝰ uisix. quali ⁊̃ corpoꝵ

Expanded text:
 similitudines demonstrabantur in spiritu, nisi accesserat mentis officium, ut etiam intellegerentur, nondum erat prophetia; magisque propheta erat, qui interpretabatur, quod alius uidisset, intellexit, quid significarent septenae spicae et septenae boues, quam Pharao, qui eas uidit in somnis; illius enim spiritus informatus est, ut uideret, huius mens inluminata, ut intellegeret. ac per hoc in illo erat lingua, in isto propheper rerum corporalium imagines uidet, et magis prophelit, ut et uideat in spiritu corporalium rerum significatiuas similitudines et eas uiuacitate mentis intellegat, sicut Danihelis excellentia temtata est et probata qui regi et somnium, quod uiderat, dixit et, quid significaret, aperuit. et ipsae quippe imagines corporales in spiritu eius expressae sudistinctionem spiritale nunc appellauimus tale genus uisorum, quali etiam corporum
Abbreviated transcription (Latin):
ass̃ sensibꝰ corporis cogitatione imagines u̾sant. uerũ hoc int̃ ẽ qͥb
eas ap̃sentibꝰ uerisq corporibꝰ ꝯstanti affectione discernunt. Si aũ
aliꝗͥ significant suie dormientibꝰ ex hybeant᷑ siue ugilantibꝰ cumꝵ
oculis uident p̃sentia corpora ⁊ absentiũ imagines cerñt spũ tãqͣ
oculis p̃sto sint. siue illa quȩ extasis dr̃ alienato ꝓrsus animo asen.¬
sibꝰ corporis mirus modꝰ ẽ si cõmixtione alt̾iꝰ sp̃c fieri pot̃. ut ea
quȩ ipsa scit ꝑ huiꝰ modi unagines ei rui miscet᷑ ostendat siue
intelligenti. sue ut abalio intellecta pandant᷑. Si enĩ d̾monstrant᷑¬
cũ hec ñ utiq acorpore d̾monstrari poss ĩt. ꝗ restat nͥ ut ab aliqͦ spũ¬

Expanded text:
atione imagines uersant. uerum hoc interest, quod eas a praesentibus uerisque corporibus constanti adfectione discernunt. si autem aliquid significant, siue dormientibus exhibeantur siue uigilantibus, cum et oculis uident praesentia corpora et absentium imagines cernunt spiritu, tamquam oculis praesto sint, siue illa quae extasis dicitur alienato prorsus animo a sensibus corporis, mirus modus est, si conmixtione alterius spiritus fieri potest, ut ea, quae ipse scit, per huius modi imagines ei, cui miscetur, ostendat, siue intellegenti siue ut ab alio intellecta pandantur. si enim demonstrantur haec nec utique a corpore demonstrari possunt, quid restat, nisi ut ab aliq
Abbreviated transcription (Latin):
nuerunt in cogitationibꝰ suis. ⁊ obscuratũ ẽ insipiens cor eiꝵ : de
qͥppe dixer̃ ẽt̃ sapientes in habuntia sua.⁊ illo au̾tente fatiẽ suam
ria fecerant. multo uehementiꝰ ab illo sic succincti uidĩ uerehan¬
tur. qui taꝗͣ familiari tẽꝑamento ad eos uidendos ꝑc̾aturã uisibi¬
lem ł humanos ocłos afferebat. Si enĩ ꝓpt̾a sic apparebat ut homines
tãꝙͣ cũ homine loquerent᷑. quẽ ad modũ abrahã ad quercũ mãbre.
illa ipsa ꝓpe amiciria pudore onerabat pꝰpeccatũ que fidutiã da¬
bat ante peccatũ. nec ulła iã nuditatẽ audebant ostendẽ talibus
oculis que displicaebat ⁊ suis. Dñs gͦ ĩa uolens peccatores more
iusticiȩ int̾rogatos punire. ampliꝰ quã erat illa pęna de qua ĩã
qͣ p̾ceꝑã tͥ tantũ ne ex eo manducares ab eo edisti: Hinc eñi mors
c̃cepta ꝓpt̃ dĩ sententiã qui sic fuerat ꝯminatꝰ fecit adu̾ti. ꝯcupis¬

Expanded text:
tum est insipiens cor eorum? Se quippe dixerunt esse sapientes in abundantia sua, et, illo avertente faciem,ria fecerant, multo vehementius ab illo etiam sic succincti videri videbantur, qui, tanquam familiari temperamento, ad eos videndos per creaturam visibilem velut humanos oculos afferebat. Si enim propterea sic apparebat ut homines tanquam cum homine loquerentur, quemadmodum Abraham ad quercum Mambre , illa ipsa prope amicitia pudore onerabat post peccatum, quae fiduciam dabat ante peccatum; nec jam illam nuditatem audebant ostendere talibus oculis, quae displicebat et suis. Dominus ergo volens jam peccatores, more justitiae interrogatos, punire amplius quam erat illa poena de qua jam peram tibi tantum ne ex eo manducares, ab eo edisti? Hinc enim mors concepta propter Dei sententiam qui sic fuerat comminatus, fecit adverti concupis
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ ł infid̾litas dura ł opinatio uana siue sacͥlega. Qua ꝓp̃t
⁊ cũ uisis corporalibꝰ diabolus fallit. nichil obẽ q ludifi-¬
cant᷑ ocłi si ñ errat᷑ inueritate fidi. ⁊ intelligentię sanitate. quȩ
docet ds̃ subditoss. aut si ludificet animã spũali uisione unagi-¬
sioni ñ ꝯsentiat. Nñ aliqͣndo fit qͤstio d̾ consensionibꝰ somniantiũ
tingit nͥ cũ ea que uigilantes ⁊̃ cogitamꝰ ñ cũ placito ꝯsensionis.
s sic̃ ⁊̃ talia ꝓpt̃ aliꝗͥ loquim᷑. sic admouent᷑ inisomnis ⁊ expͥmunt᷑.
ut eis caro naturalit moueat᷑.⁊ qͥ nat᷑alit̃ colligit ꝑ genitales uias
tanta exp̃ssione p̃sentarent᷑ in somis qͣnta p̃sentant᷑ corpora ui-¬
gilantibꝰ. fieret illud qd sine peccato fieri auigilantibꝰ ñ posset:
Quis eñĩ ł cũ loqͥt᷑ ⁊ postulante necessitate sermonis dͤ suo ꝯcubi

Expanded text:
 infidelitas dura uel opinatio uana siue sacrilega. quapropter et cum uisis corporalibus diabolus fallit, nihil obest, quod ludificantur oculi, si non erratur in ueritate fidei et intellegentiae sanitate, quae docet deus subditos sibi. aut si ludificet animam spiritali uisione imagisioni non consentiat. Unde aliquando fit quaestio de consensionibus somniantiumcontingit, nisi cum ea, quae uigilantes etiam cogitamus, non cum placito consensionis, sed, sicut etiam talia propter aliquid loquimur, sic admonentur in somnis et exprimuntur, ut eis caro naturaliter moueatur et, quod naturaliter conligit, per genitales uias tanta expressione praesentarentur in somnis, quanta praesentantur corpora uigilantibus, fieret illud, quod sine peccato fieri a uigilante non posset. quis enim uel cum loquitur et postulante necessitate sermonis de suo concubi
Abbreviated transcription (Latin):
rei amorẽ cui sapient̃ nom̃ latina lingua indidit eũ
appellauit p̾uatũ. qđ potiꝰ ad etͥm̃to quã inẽm̃to dictũ
elucet. Om̃is enĩ pͥuacio minuit. Unbe itaq uult eni¬
nere suꝑbia. ind̾ in angustias egestatẽq retrubit᷑. cum

Expanded text:
ua indidit, cum appellavit privatum, quod potius a detrimento quam ab incremento dictum elucet. Omnis enim privatio minuit. Unde itaque vult eminere superbia, inde in angustias egestatemque contruditur, c
Abbreviated transcription (Latin):
obhoc mulier ñ deuro s. similit̾ ut ille adõ factã animã
asserit᷑ accepisse. qͥa singulis singulas ds̃ fecit. ñ erat facta inilli
pͥmis oꝑibꝰ anima feminȩ. aut si generalis omniũ animarũ ro
facta fuerat sic̃ in hoĩb rõ gignendr. redit᷑ ad illud durũ ac
ac ꝑ hoc uibendũ ẽ ⁊si latet qͥd uerũ sit. ꝗͥd saltẽ tolerabr¬
lius dici posset. utrũ hoc qđ mͦ diri.an in illis pͥmis dĩ oꝑr

Expanded text:
 de uiro, sed similiter ut ille a deo factam animam adseritur accepisse, quia singulas singulis deus facit, non erat facta in illis primis operibus anima feminae; aut si generalis omnium animarum ratio facta fuerat, sicut in hominibus ratio gignendi, reditur ad illud durum ac ac per hoc uidendum est, etsi latet, quid uerum sit, quid saltem tolerabilius dici pos
Abbreviated transcription (Latin):
triũ duo pͥora ñ repugnant pͥmis illis ꝯditionibꝰ u̾ simul oĩa
c̾ara s̃. Siue enĩ aliꝗͣ c̾atura tãquã in parente ratio aĩe fa¬
cta sit ut om̃s aiȩ ab illa gn̾e̾nt᷑ ado aut̃ ercent᷑. qͣndo sin¬
gulis hominibꝰ dant᷑ sic̃ a parentibꝰ hoĩbꝰ corpora. siue ñ ro
anime uelut inparente rõ ꝓlis. ẜ ipsa omnino eũ factus est
dies. facta sit aĩa sic̃ ipse dies. sic̃ cełu ⁊ t̾ra. ⁊ celi lumina cõ¬
gruent̃ dictũ ẽ fec̃ ds̃ horẽm ad imaginẽ suã. Noc uͦ t̾eiũ
quomͦ ñ repugnet ei sententie qua ⁊ serto die factus ac¬
cipit᷑ hõ ad imaginẽ dĩ.⁊ pꝰ diẽ septimũ uisibilit c̾atus ñ
carũ tãquã in parente ꝓlis seaxto illo die facta sit. cũ his
ssũmasse dm om̃a oꝑa sua. que fecit bona ualde. si aliꝗ̃s na¬
iuras adhuc fuerat c̾aturus. quas nec ipsas nec earũ ibr ratio¬
nes causalit̃ fecit. ñ intelligat᷑ rationẽ quidẽ singillatim

Expanded text:
a non repugnant primis illis conditionibus, ubi simul omnia creata sunt. siue enim in aliqua creatura tamquam in parente ratio animae facta sit, ut omnes animae ab illa generentur, a deo autem creentur, quando singulis hominibus dantur, sicut a parentibus hominibus corpora, siue non ratio animae uelut in parente ratio prolis, sed ipsa omnino, cum factus est dies, facta sit anima, sicut ipse dies, sicut caelum et terra et caeli lumina, congruenter dictum est: fecit deus hominem ad imaginem suam. Hoc uero tertium quomodo non repugnet ei sententiae, qua et sexto die factus accipitur homo ad imaginem dei et post diem septimum uisibiliter creatus, non earum, tanquam in parente prolis, sexto illo die facta sit cum his consummasse Deum omnia opera sua, quae fecit bona valde, si aliquas adhuc naturas fuerat creaturus, quas nec ipsas nec earum ibi rationes causaliter fecerit: nisi intelligatur, rationem quidem singillatim
Abbreviated transcription (Latin):
llud aũ qđ dictũ ẽ ⁊sint insigna ⁊ tempora. ⁊ indi¬
es. ⁊ in annos: quis ñ uideat ꝗͣ obscure positũ sit. ꝙͣr¬
to die cepisse tempora. ꝗͣsi suꝑiꝰ tͥduũ sine temꝑe
p̃tire potuerit : Quis gͥ animo penetrat : qͦmͦ illi ges
dies illi. an circa spc̃m facte rei dies appellatus ẽ. ⁊ c̾ca
specie formata mat̾ia noa dicta sit: uñ formanda

Expanded text:
d dictum est: et sint in signa et in tempora et in did dictum est: et sint in signa et in tempora et in dies et in annos, quis non uideat, quam obscure positum sit quarto die coepisse tempora, quasi superius triduum sine tempore praeterire potuerit? quis igitur animo penetrat. quomodo illi tres dies illi? an circa speciem factae rei dies appellatus sit et circa specie formata materia nox dicta sit, unde formanda
Abbreviated transcription (Latin):
t̃n ꝓpͥis ñ mouent᷑. nisib suis.ẜ uͥ fixa si alui nt᷑ rescuito
ꝓppt̾ta magis ꝑtinent ad trã. quã adgna rerũ quȩ
inaqͥs : t̃ris mouent᷑. Quia gͦ uisibili mundo con¬
stituendo hoc ẽ cȩlo ⁊ t̃rȩ duo s̃ attbuti dies restat it
bis mobilib ⁊ uisibilib partib quȩ cant᷑ int̃ ulũ
Q uarto die siunt syđã quib suꝑ t̾am lucentib. ha¬
bitatio qͦꝙ illustret᷑ instrior: ne habitatores cius
in habitationẽ tenebrosã inducan t. Ndo q infir
a corpora inferioꝵ habitatoꝵ suecedente motib qͥ¬
arant᷑. factũ ẽ ut circuente sole. dici noctisq uiciss¬
tudines. ꝓpt̾ uicissitudinẽ dormiendi ⁊ uigilandi po-¬
tirent᷑. nax yͦ illa ñ in secora remaneret: ẜ lunȩ ac sy¬
derũ luce ⁊ ipsos ꝯsolaret᷑ homines. quib plerũq oꝑ¬
andi ẽ ⁊̃ nocturna necessitas. ⁊ qͥb dã animalib que
lucẽ solis ferre ñ possunt ad sufficientiã tẽꝑ aret᷑.¬

Expanded text:
et crescunt: propterea magis pertinent ad terram, quam ad genera rerum quae in aquis et terris moventur. Quia ergo visibili mundo constituendo, hoc est coelo et terrae, duo sunt attributi dies, restat ut his mobilibus et visibilibus partibus, quae creantur intra illum, quarto die fiunt sidera, quibus super terram lucentibus habitatio quoque illustretur inferior, ne habitatores ejus in habitationem tenebrosam inducantur. Et ideo, quia infirma corpora inferiorum habitatorum, succedente motibus qarantur, factum est ut circumeunte sole, diei noctisque vicissitudine, propter vicissitudinem dormiendi et vigilandi potirentur: nox vero illa non indecora remaneret, sed lunae ac siderum luce, et ipsos consolaretur homines, quibus plerumque operandi est etiam nocturna necessitas; et quibusdam animalibus, quae lucem solis ferre non possunt, ad sufficientiam temperaret