comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cubina patris sui concubu erit : prophetia enim futura prenuntiabat non
quȩ fuerunt gesta. ipso patri archa dicente : ad nuntiem uobis quae uentu¬
ra sunt nouissimis diebus : Et ldeo in prȩcerito non est referendum qđ
ille futurũ praedix̃ : Praedicabat enim dñi passionẽ : & primo genitȩ plebis
aud aciã. quiascendit cubi ledĩ patrissui & maculauit sratrũ eius: quan¬
do corpusdñi cum in quo plenitudo diuinitatis requiescebat : raptũ incru¬
cesuspendit & ferro commaculauit : Posthaec conuertitur ad symeon &
leui dicens si meon & leui fratres: uasa iniquitatis bellantia: ꝑ simeon& le¬
ui scribȩ & sacerdo tesiud aicipopuli intellegunt᷑ : Desi meon enim scribȩ sunt
iudaeorum : De cribuuero leui principes sacerdotum: de quibus scriptũ ẽ.
quia consiliũ fecerunt utitim̃ morti traderent : De quo consilio lste pa¬
archa uidere tantorum scelerum̃ quȩ in nouissimis temporibus fac¬

Expanded text:
cubina patris sui concubuerit. Prophetia enim futura praenuntiabat, non cubina patris sui concubuerit. Prophetia enim futura praenuntiabat, non quae fuerant gesta, ipso patriarcha dicente: Annuntiem vobis, quae ventura sunt novissimis diebus. 9. Et ideo in praeteritum non est referendum, quod ille futurum praedixit. Praedicebat enim Domini passionem, et primogenitae plebis audaciam, quia ascendit cubile Dei Patris sui, et maculavit stratum ejus, quando corpus dominicum, in quo plenitudo divinitatis requiescebat, raptum in cruce suspendit, et ferro commaculavit. 10. Post haec convertitur ad Simeon et Levi, dicens: Simeon, et Levi fratres, vasa iniquitatis bellantia. Per Simeon et Levi scribae et sacerdotes Judaici populi intelliguntur. De Simeone enim scribae erant Judaeorum. De tribu vero Levi principes sacerdotum. De quibus scriptum est: Quia consilium fecerunt, ut Jesum morti traderent . De quo consilio iste paarcha videre consilia tantorum scelerum, quae in novissimis temporibus fac
Abbreviated transcription (Latin):
batur Ipsiuserat accipere sacerdotiũ si ueregnũ : Additur tuuirtus mea
utiq quia ex ipsopopulo fundamentũ fide : exipsouirtus diqui es tx ps̃ad
gar& iuiuriã . Dũ conuertit ad eum dorsũ et non faciem : Istepriorin
donis qui a primis ipsisdata sunt eloquiadĩ : Primis ipsis legis latio et
testamentum siue promissio : Istemaior imperio utiq promagnitudine
uirium quia copiosius c&eris in hoc sçło populus idẽ regnauit: Effu¬
sus est aut̃ sicut aqua peccando in xpm̃ : quasi aqua quȩ uasculo non tenetur :
Voluptatis effusus est impetu : et id circo ad didit ultra non crescas. qui a popu¬
lus ipsepostquã in uni uerso orbedispersus est : ualde inminutus atq breuia¬
tus est : Sed quare talia meruit : Ita subiecit : qui a ascendisti cubile patris
tui : Non sicut iudȩ i intellegunt hocpro indedictum esse. eo quod cũ bala con¬

Expanded text:
batur, ipsius erat accipere sacerdotium atque regnum, additur: Tu virtus mea, batur, ipsius erat accipere sacerdotium atque regnum, additur: Tu virtus mea, utique qgat injuriam, dum convertit ad eum dorsum, et non faciem? Iste prior in donis, quia primis ipsis data sunt eloquia Dei: primis ipsis legislatio, et Testamentum, sive promissio. Iste major in imperio, utique pro magnitudine virium, qui copiosius caeteris in hoc saeculo populus idem regnavit. 7. Effusus es autem, sicut aqua, peccando in Christum, quasi aqua, quae vasculo non tenetur, voluptatis effusus est impetu. Et idcirco addidit: Ultra non crescas. Quia populus ipse postquam in universo orbe dispersus est, valde imminutus atque abbreviatus est. 8. Sed quare talia meruit, ita subjecit: Quia ascendisti cubile patris tui. Non sicut Judaei intelligunt, hoc proinde dictum esse, eo quod cum Bala con
Abbreviated transcription (Latin):
quicorpus estx pi : qui fȩcundatus est inlatinemundi : hos quidẽ cum bene¬
dicere uelletia cob: posuitiosepheffremadsinistrã manassenaut̃ addex¬
terã aui constituit: Atillecancellatis manibuscrucis mr̃ steriũ praefi¬
crucis similitũ do super capitaeorum denotata . iuda eis scandalum
xpĩanis futuram gloriam praesignauit .: Senioremq ꝑcrucis mnr̃ste¬
riũ sinistrũ facto dedextero et iuniorem dextrum desinistro quia
iudeis innr̃a deserta labentibus nos illorum gloriã adeptisumꝰ : Taliq
sa cramento maiori populõ iudȩ orũ prȩpositus est minor populus gen¬
tium : Vnde & idẽpatriarchasicait : hic quidemerit inpopulum sed hic
ex altabitur : hiscõpletis uocauitia cobfiliossuos ut bene dicer& eos misti¬
populiuidetur ostendisse ꝑ sonam : Cui&iam ad nõperprophetam
ddicitur isrł primogenitus meus : Etenim iuxta quod primo geniti s debe¬

Expanded text:
qui corpus est Christi, qui fecundatus est in latitudinem mundi: hos quidem cum benequi corpus est Christi, qui fecundatus est in latitudinem mundi: hos quidem cum benedicere vellet Jacob, posuit Jacob Ephraim ad sinistram, Manassen autem ad dexteram illius constituit; at ille cancellatis manibus, crucis mysterium praeficrucis similitudo super capiChristianis futuram gloriam praesignavit, senioremque per crucis mysterium sinistrum factum de dextro, et juniorem dextrum de sinistro, quia Judaeis in nostra deserta labentibus, nos illorum gloriam adepti sumus. 4. Talique sacramento majori populo Judaeorum praepositus est minor populus gentium. Unde et idem patriarcha ait: Hic quidem erit in populum, sed hic exaltabitur. 5. His completis, vocavit Jacob filios suos, ut benediceret eos mystipopuli videtur ostendisse personam. Cui etiam Dominus per prophetam dicit: Israel primogenitus meus. Etenim juxta quod primogenitis debe
Abbreviated transcription (Latin):
inisrł facta est donec plenitudo gentiũ intrar& ec sic omĩs isrł saluus
fier& : Tradidit posthaec ioseph parentibus & fratribus optimam
terram gesen praebens eis cibaria quia fame soppr esserat terrã : Sic&
dñs elegit optimã terrã parentibus id est patri archis et prophetis
ex quibus x ps̃ secundum carnem si ueomnibus scĩs dequibus ineuanglio
dicit hisunt fr̃s mei qui faciunt uolunta tẽ meam : Hi sigicurdat terrã
scilic& repromissionis regniđi. dequadicit ꝓpheta. Credo uiderebonadñi
nem patris : duosfilios obtulit manassen & effraim. in quibus sicut
factum est inesau & ia cobdicentedño maior serui& minori : Ita inistis
duobus filiis ioseph : Nam maior manasses qui interpraetatur obliuio :
tr̃pumges sit iudaeorum : qui oblitus est dm̃suum qui fecit eum : Maioraut̃
xp̃i anorũ qui fecunditatem sonat quod est proprium populi iunioris

Expanded text:
in Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret, in Israel facta est, donec plenitudo gentium intraret, io. - Tradidit ergo Joseph patri et fratribus suis optimam terram Gosen, praebens eis cibaria, quia fames oppresserat terram: sic et Dominus eligens optimam terram parentibus, id est patriarchis et prophetis, ex quibus Christus secundum carnem, sive omnibus sanctis, de quibus in Evangelio dicit: Hi sunt fratres mei, qui faciunt voluntatem Patris mei . His igitur dat terram, scilicet repromissionis regni Dei, de qua dicit Propheta: Credo videre bona Domnem patris, duos filios suos obtulit, Manassen et Ephraim; in quibus sicut factum est in Esau et Jacob, dicente Domino, Major serviet minori, ita et in istis duobus filiis Joseph. Nam major Manasses qui interpretatur oblivio, typum gessit populi Judaeorum, qui oblitus est Dominum suum qui fecit eum. Minor autem Christianorum qui fecunditatem sonat: quod est proprium populi junioris,
Abbreviated transcription (Latin):
trimunera : filius honorat patrẽ xp̃s populum suum ꝓmissis inuitat
muneribus : portant haecmunera asimiilligentiles inutiles & laboriosi :
Nunc inutiles portant intr poxp̃i munera portant in euangelio mune¬
rum largitorem : Dimi sitiosephfr̃s suos quinuntiauerunt patridi
tur: Vocat᷑ ergo a filiis suis idest ap&ro paulo lohanne populus iudȩorũ
inuitatur ad gratiam: Occurrit illi iudas quod interprȩtatum est
confessio: quia prȩcedit lam confessio : quos ante perfidia possidebat :
Et sic loseph uerus xp̃soccurrit : qui senẽ lam aetate suscipiat ultimis
tem poribus populũ iudȩorũ : non scđm illius merita : sed scđm
electionem suae gratiae : Et in ponit manũ suã suꝑ oculos eius & cȩ¬
citatem aufertꝰ : Cuius ideo distulit cȩcitatẽ : ut postremus creder&
quia ante nonputauit essecredendũ : Vnde & apłsait quia cȩcita s exparte

Expanded text:
tri munera, filius honorat patrem: Christus populum suum promissis invitat tri munera, filius honorat patrem: Christus populum suum promissis invitat muneribus. Portant haec munera asini, illi gentiles inutiles ac laboriosi, nunc autem utiles portant in typo Christi munera. Portant in Evangelio munerum largitorem. Dimisit Joseph fratres suos, qui nuntiaverunt patri ditur. Vocatur ergo a filiis sinvitatur ad gratiam. Occurrit illi Judas quod interpretatum est confessio, quia praecedit jam confessio, quos ante perfidia possidebat; et sic Joseph verus Christus occurrit, qui senem jam aetate suscipiat, ultimis temporibus populum Judaeorum, non secundum illius merita, sed secundum electionem gratiae suae, et imponit manum super oculos ejus, et caecitatem aufert. Cujus idem distulit caecitatem, ut postremus crederet, qui ante non potuit esse credulus. Unde et Apostolus ait: Quia caecitas ex parte
Abbreviated transcription (Latin):
beniaminscifus ioseph. nisiquia incorporepauli iam doctrinȩ caeles¬
erat intra saccũ erat scifus doctrina intralegem lucerna intramodium:
missus tam̃ ananias manũ posuit marsuppiũ soluit : Marsuppio resoluto
argentũ resplendidum decidentib: squamis uelut quibusdam sacciuin¬
culis : soluto sacco idẽ deposito legis uelamine. adeptus est gratiã liber¬
tatis & reuelata facie sermonis euangeliũ prȩdicat : Dati sunt ei xxx
accepit idest sapientia e omniumq sensuum multiplices disciplinas: prȩcel¬
lit igitur paulus et eius exuberat portio meritorum : Sed tam̃ habent & fr̃s
id ẽ alii praedicatores gratiã suã. Binasstolas idest ut tonfite antur xp̃m̃&
dm̃ esse & hominẽ iuxta qđ in pro uerbus legitur : om̃s domesticieius uesti
tisunt duplicibus idẽ mistica uel morali intellegentia: mittuntur & pa¬

Expanded text:
Benjamin scyphus Joseph, nisi quia in corpore Pauli jam doctrinae coelesBenjamin scyphus Joseph, nisi quia in corpore Pauli jam doctrinae coelesrat divinae gratiae, intra saccum erat scyphus, doctrina intra legem, lucerna intra modium. 27. Missus tamen Ananias, manum posuit, marsupium solvit. Marsupio soluto, argentum resplenduit, et decidentibus squammis, velut quibusdam sacci vinculis soluto sacco, id est, deposito legis velamine, adeptus est gratiae libertatem, et revelata facie, sermones Evangelii praedicavit. 28. Dati sunt ei triginta accepit, id est, sapientiae, omniumque sensuum multiplicem in lege disciplinam. Praecellit igitur Paulus, et exuberat ejus portio meritorum: sed tamen habent et fratres, id est, alii praedicatores gratia sua binas stolas, id est, ut confiteantur Christum et Deum esse et hominem, juxta quod in Proverbiis legitur: Omnes domestiti duplicibus, id est, mystica, vel morali intelligentia. Mittuntur et pa
Abbreviated transcription (Latin):
dicit et łspater ex ȩgypto uocaui filium meum : Descendunt igit᷑ decẽ ꝓfec¬
tores id ẽ iudȩi quasi deca logo legis innumero constituti : quos ipsecognos¬
censnonẽ agnitus abeis : Cognoscuntur et hȩbre iaxp̃o : Ipsi aut̃ non agnoscunt
tũ reddidit qui a non pecunia emiturx pr : sed gratia : Vliditlosephbeniamin
paruulũ fremsuũ : mistice quoq uiditdñs iĩs paulũ quando lux circum¬
fulsiteũ: Paruulus dicit᷑ : qui a nondũ maturã incarnefidei ae tatem ge¬
rebat: Vnde &iã et adolescens legit᷑ quando lapidantiũ stephanum
uestim̃ ta seruabat: fleuit loseph etcȩcitas pauli. flecus estax p̃i : Lauat¬
faciem suã : ut iuminea misso uideat : Lauat faciem suã xpr̃ ubibaptira¬
tus est paulus ꝑ quẽ dnrs̃ it ĩs aplurib: uideretur : Dehinc sciphusirgenteus
orisacciiunioris inseritur : Sed qui sibi uult quod inuentus est insacco

Expanded text:
Dicit et Deus Pater: Ex Aegypto vocavi Filium meum. Descendunt igitur decem perfecDicit et Deus Pater: Ex Aegypto vocavi Filium meum. Descendunt igitur decem perfectiores, id est Judaei, quasi Decalogi legis in numero constituti, quos ipse cognoscens, non est agnitus ab eis: cognoscuntur et Hebraei a Christo, ipsi autem non agnoscunt tum reddidit: quia non pecunia emitur parvulum fratrem suum: mystice quoque vidit Jesus Paulum, quando lux circumfulsit eum. Parvulus dicitur, quia nondum in carne maturam fidei aetatem gerebat. Unde etiam et adolescens legitur, quando lapidantium Stephanum vestimenta servabat. Flevit Joseph: et caecitatem Pauli flet en restituat; lavit faciem suam Christus, ubi baptizatus est Paulus, per quem Dominus Jesus a plurimis videretur. Dehinc scyphus argenteus soli sacculo junioris inseritur. 26. Sed quid sibi vult, quod inventus est in sacco
Abbreviated transcription (Latin):
unius terrȩ aegr̃pti. sed &iam totius mundi : triginta annorumeratloseph
quando in conspectu regis pharaonis stecit : Totidemq annis fuisse legit᷑
xp̃s quando subtr̃popharaonis in conspectumundi apparuit reuelatus :
Accepitergo exgentibus uxorẽ id ẽ ecđam: ex qua genuit duos filios
idẽ duos populos exudȩis & gentibus congregatos : lgitur postuber¬
tatisannos in uniuerso orbe fames praeualuit : Merito quianonerat
et ero gatione frumenti sui omnia subiugauit : Nisi enĩ iosephfr̃s uendi¬
dissent desicer& ȩgỹptus : nis ix pm iudȩicrucifixissent : perir& mundus :
loseph interpraecatur augmentatiosiueampliatio: Sed in illoiosephampli¬
ationẽ non habuit. nisi sola egr̃ptus : in nro uero iosephaugm̃tũ habere me¬
ruit uniuersusmundus : Ille erogauit triticũ nrm̃. erogauit dĩ uerbum
in omnẽ enĩ terrã exiit sonus eorũ : Di ciacobfilussuis : Et frumentũ in ȩgrpto

Expanded text:
unius terrae Aegypti, sed etiam totius mundi. Triginta annorum Joseph, unius terrae Aegypti, sed etiam totius mundi. Triginta annorum Joseph, quando in conspectu regis Pharaonis stetit: totidemque annis fuisse legitur Christus, quando sub typo Pharaonis in conspectu regis apparuit revelatus. Accepit ergo ex gentibus uxorem, id est, Ecclesiam, ex qua genuit duos filios, id est duos populos, ex Judaeis et gentibus congregatos. Igitur post ubertatis annos in universo orbi fames praevaluit merito, quia non erat et erogatione frumenti sui omnia subjugavit. Nisi enim Joseph fratres vendidissent, defecerat Aegyptus; nisi Christum Judaei crucifixissent, perierat mundus. Joseph interpretatur augmentatio, sive ampliatio. Sed in illo Joseph ampliationem non habuit, nisi sola Aegyptus: in nostro vero Joseph augmentum habere meruit universus mundus. Ille erogavit triticum, noster erogavit Dei verbum. In omnem enim terram exivit sonus eorum . Dicit Jacob filiis suis, Est fructus in Aegypto?
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit & salutis : Tunc scĩ pariter & fideles habeant copiosam iustitiae fru-¬
gem nefideseorũ inopia sermonis at tenuata deficiat : Indeio seph
auida ut ioseph afratribus. et de inferorum carcere surrexit :
ascendit currum regni caelestis dequodictumest : Currus dĩ decem
milium : Et accepit potestatem a patre praedicandi & iudicandi :
sicut paulus apostolus ait . et dedit ei nomen quod est su peromne
Nomen ut in nomine itiũ ome genuflectat᷑ caelestiũ et terres trium
et infernorum : Accepit quoq & anulum pontificatum scilic& fidei quo
credentiũ animȩ salutis signosignantur. frontibusq: et cordib nris ꝑsig¬
nũ crucis figura ae cerni regis ex primit᷑ : Induiturq stolabrssina idest
carnẽ s cam̃ br̃ssosplendidiorẽ & stolã immortalitatis : accepit quoq & torquẽ
nifestius dexp̃oquando subfiguralo seph saluator ostenditur. non tantũ

Expanded text:
fuerit et salutis, tunc sancti pariter et fideles habeant copiosam justitiae frufuerit et salutis, tunc sancti pariter et fideles habeant copiosam justitiae frugem, ne fides eorum inopia sermonis attenuata deficiat. NatiJuda, ut Joseph a fratribus et de inferorum carcere surrexit, ascendit currum regni coelestis, de quo dictum est: Currus Dei decem millibus. 18. Et accepit potestatem a Patre praedicandi et judicandi: sicut Paulus apostolus ait: Et dedit ei nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genu flectatur coelestium, terrestrium et infernorum. Accepit quoque et annulum, pontificatum scilicet fidei, quo credentium animae salutis signo signantur, frontibusque et cordibus nostris per signum crucis figura aeterni regis exprimitur. 19. Induiturque stola byssina, id est, carnem sanctam bysso splendidiorem, et stola immortalitatis; accepit quoque torquem nifestius de Christo. Quando sub figura Joseph Salvator ostenditur, non tantum
Abbreviated transcription (Latin):
eos anetempore : quoiã iudea ceperat reges ex tribuiuda non habere necẽ cõ¬
putandus hero desmaior in regibus eius tã quã maritusthamar. erat
enĩ alienigena neceis acramento illomisticȩ unctionis tamquã coniuga¬
lifedere coherebat : Sed tamentam quã ex traneus dominabatur : Quampo¬
testatem aromanis et acȩsare acceperat. sic et eius filii te trarchȩ quo¬
rũ eratunus herodes patris nomine appellatus quicũ pilato in passione
đni concordauit : Istiergo alienigenȩ : usq adeo non deputabantur in regne
illomisti coiuideorũ : ut ipsilud oi publiceda marent frendentesaduer sus pm
Nos non habemus regemnisi cȩsarem : Neq hocuerũ nisi illa uniuersa lidomi¬
natione romanorũ quippe &iam cȩiar rexerat. Non proprie iudȩorũ: sed ut
xpm̃negarent & hunc adorarent. ideo setaliuocedam narunt: illo enim

Expanded text:
eo sane tempore, quo iam Iudaea coeperat reges ex tribu Iuda non habere, non est comeo sane tempore, quo iam Iudaea coeperat reges ex tribu Iuda non habere, non est computandus Herodes maior in regibus eius tamquam maritus Thamar; erat enim alienigena nec ei sacramento illo mysticae unctionis tamquam coniugali foedere cohaerebat, sed tamquam extraneus dominabatur: quam potestatem a Romanis et a Caesare acceperat. sic et eius filii tetrarchae, quorum erat unus Herodes patris nomine appellatus, qui cum Pilato in passione domini concordauit. isti ergo alienigenae usque adeo non deputabantur in regno illo mystico Iudaeorum, ut ipsi Iudaei publice clamarent frendentes aduersus Christum: nos non habemus regem nisi Caesarem. neque hoc uerum nisi illa uniuersali dominatione Romanorum; quippe etiam Caesar rex erat non proprie Iudaeorum; sed ut Christum negarent et hunc adularent, ideo se tali uoce damnarunt. Illo ergo
Abbreviated transcription (Latin):
mȩror eorũ : quorũ nisi quib: nihil prodest cũ habeat unde prodessepossit
atq id prodat interramauis por romalũ est etablatȩ uitȩ quod significat
pellis quã non aduitȩ quod significat memoreorum. Dĩ aut̃ ambos
occidis sedictus est : ubi figuratur regnũ talibus hominibus abstulissȩ Terti¬
usuero filius iudȩ qđ illimulieri noniungit᷑ : significat tempus exquore¬
ges plebiiudȩorum cȩperunt decribuiudȩ nonfieri : & ideo erat quidẽ
filius iudȩ sedeũ thamar filiũ non accipiebat quia erat ea demtribu
iuda sediamin populo inde nemore gnabat unde& nomeneius id est sela
intorpretatur dimis si ceius : Non pertinent saneadhanc significationẽ
uiri sci &iustiquilic& illo tempore fuerunt : ad nouum tamen ꝑtinent
testamentum qui prophecando scienter utiles fuerunt qualis dauid fuit

Expanded text:
"maeror eorum". quorum, nisi quibus nihil prodest, cum habeat unde prodesse possit "maeror eorum". quorum, nisi quibus nihil prodest, cum habeat unde prodesse possit atque id perdat in terra? maius porro malum est ablatae uitae, quod significat pellis, quam non adiutae, quod significat maeror eorum. deus tamen ambo occidisse dictus est: ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. tertius uero filius Iudae quod illi mulieri non iungitur, significat tempus, ex quo reges plebi Iudaeorum coeperunt de tribu Iuda non fieri. et ideo erat quidem filius Iudae, sed eum maritum Thamar non accipiebat, quia erat eadem tribus Iuda, sed iam populo inde nemo regnabat. unde et nomen eius, id est Selo, interpretatur "dimissio eius". non pertinent sane ad hanc signincationem uiri sancti et iusti, qui licet illo tempore fuerint, ad nouum tamen pertinent testamentum, cui prophetando scienter utiles fuerunt, qualis Dauid fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
dinõ faddibebantur meritonomeneius a maritudo inter pretatur ipsienĩ
innõ fodl is paculũ dedit: Duo aut̃ genera principũ quin onrecteoperabant
in plebe Vnũ quioberrabup̃ alterũ eorũ qui nihil proderant ⁊ signafi¬
cant᷑ induob filis ud quorũ unuserat maligiusĩt souus antednm.
alter in terra fundebat nesemen dar& ad fecundandã tamar: Nec sunt
amplius quã duo genera hominum inutilia generihumano: Vnũ nocenti¬
um alterũ praestare nolentiũ : Etsi quid bonihabent in hacterrenauita
ꝑdentiũ tã quã in terra fundentiũ et quiaimalo prior ẽ ille quinoc&¬
quã illequi non prodest : Ideoma iordicit᷑ malignus ille & sequens qui fun¬
debat interra : Nomen quoq maioris quiuocabatur herint̃ pretat᷑ pelli¬
cius qualibus tunicis induti sunt primi homines in poenadãnationis suȩ
dimissi ex para dr̃so : Sequentis autem nomen qui uocatur lonã int̃p̃tat᷑

Expanded text:
riti adhibebantur. Merito nomen ejus amaritudo interpretatur: ipsa enim riti adhibebantur. Merito nomen ejus amaritudo interpretatur: ipsa enim Domino fellis poculum dedit. Duo enim genera principum, qui non recte operabantur in plebe: unum eorum qui oberant, alterum eorum qui nihil proderant, significantur in duobus filiis Judae, quorum unus erat malignus vel saevus ante Dominum, alter in terra fundebat semen, ne daret semen ad fecundandam Thamar. Nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium, et si quid boni habent in hac terrena vita perdentium, tanquam in terram fundentium, et qui a malo prior est, ille qui nocet illi qui non prodest. Ideo major dicitur malignus, ille minor et sequens qui fundebat semen in terram. Nomen quoque majoris, qui vocatur Her, interpretatur pellicius, qualibus tunicis induti sunt primi hodimissi ex paradiso. sequentis autem nomen, qui uocabatur Aunan, interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
&iã in necom xpĩ impus ac lamando uocibus. Sanguis eius su pernos &su ꝑfilios
nros Intere aruben concupis centiamotus libidinis : in concubi na patrissui
p̃cepsesferbuit : qđ incesti crimen non scriberetur Nuisifutura ꝑuersitas po
tiũ inscripturis aut̃ prophetia futurorũ : Nãq ꝑrubenprimogenitũ : po¬
pulus primogenitus isr ł excircũcisi onesignificatur quithorũ concubinȩ
polluit : id ẽ legẽ ueteris testam̃tise prȩuari cando commaculauit : qđaut̃
in concubina lexueteristestamenti ponatur: paulus docuitdicens abra
hamduosfilios habuit unũ de ancilla et inũ delibera haecaut̃ suntiluo
testamenta : in quo agarquȩ concubina fuitinueteris testam̃ti ponit᷑
trpo una ẽ em̃ ꝑfecta colũba gene cricisuȩ quȩ uirgo casta regina sponsa
nuruiuide Intellegitur plebsiudȩa cuidetribu iuda regestã quã ma¬

Expanded text:
etiam in necem Christi impiis acclamando vocibus: Sanguis ejus super nos, et super filios etiam in necem Christi impiis acclamando vocibus: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros . Interea Ruben concupipraeceps efferbuit. Quod incesti crimen non scriberetur, nisi futura perversitas tium, in Scripturis tamen est prophetia futurorum: namque per Ruben primogenitum, populus primogenitus Israel ex circumcisione significatur. Qui thorum concubinae polluit: id est, legem veteris Testamenti saepe praevaricando commaculavit. Quod autem in concubina lex veteris Testamenti ponatur, Paulus apostolus docuit, dicenham duos filios habuit: unum de ancilla, et unum de libera. Haec autem sunt duo Testamenta. In quo Agar, quae concubina fuit, in Veteris Testamenti ponitur typo. Una est enim perfecta columba genitrici suae, quae virgo casta, regina, sponsa nuru Judae intelligitur plebs Judaea, qui de tribu Juda reges tanquam ma
Abbreviated transcription (Latin):
bentur qui pascha faciunt ossa frangere : Non frangunt᷑ in cruceossa
dñi. Attestante euangelista quidicit. ossaeius non cõminuetis : sanguine
agni in linuntur israhelitici postes neuastator angelus audeat inferre
ꝑnitiẽ. Signantur signo dominicȩ passionis ln frontibus fideles
populi ad tutelã salictis. Vt hisoli ab interitu liberentur : quicruore do¬
minicȩpassionis corde & fronte signatisunt qui &iã operelocuntur. sig¬
natum est suꝑnoslumen uultus tui dñe: Vnde et apellatur ipsa
sollem nitas phase quod nos transitum possumus uocare : eo qđ de pe¬
ioribus ad meliora ꝑgentes : tenebro sam aegyptũ dere linquamus:
Quodaut̃ ait de agnullius ȩsu omnis alieni genanon comed& exeo I
unadomocomedetur nec efferetis de carnibus eius foras: hoc dexp̃icor¬
poris sacramento. Cuius agnus illesiguram obtinuit : proprie te

Expanded text:
bentur qui Pascha faciunt ossa frangere; non franguntur in cruce ossa bentur qui Pascha faciunt ossa frangere; non franguntur in cruce ossa Domini, attestante evangelista qui dicit: Os ejus non comminuetis . Sanguine agni illinuntur Israelitarum postes, ne vastator Angelus audeat inferre perniciem: signantur signo passionis Dominicae in frontibus fideles populi, ad tutelam salutis, ut hi soli ab interitu liberentur, qui cruore Dominicae passionis corde et fronte signati sunt, qui etiam opere loquuntur: Signatum est super nos lumen vultus tui, Domine . Unde et appellatur ipsa solemnitas Paschae, quod nos transitum possumus vocare, eo quod, de pejoribus ad meliora pergentes, tenebrosam Aegyptum derelinquimus. Quod autem ait: De agni illius esu omnis alienigena non comedit ex eo, et in una domo comedatur, nec efferetis de carnibus ejus foras; hoc de Christi corporis sacramento, cujus agnus ille figuram obtinuit, proprie te
Abbreviated transcription (Latin):
ex aliis ad serentes Incrassas et palbiles ignorantiȩ tenebras de uolu¬
tisunt: Adultimum delentur primo genita aegyptiorũ. siue princi¬
patus & potestates et mundirectorũ tenebrarũ. siue auctores & in¬
uentores falsarũ qui in hoc mundo fuerunt religionum : quas xps̃
ueritas cum suis extinxit & deleuit auctoribus: porro quod seꝗt̃
indiis eorũ fecit iudiciũ: illud hebrȩi autum ant qđ in nocte qua
egressus est populus: omã inaegypto templa destructa sunt si ue motu
terrae siue tactu fluminum : Spiritalit̃ aut̃ dicimus qđ egredienti¬
bus nobis exaegypto : errorum idola corruant & omis ꝑuersarũ dog¬
matũ cultura quatiatur: Interea fit pascha inoccisioneagni. Occiditur
xpr̃ dequo in euangelio dicit᷑. ecceagnusdĩ. eccequi tollitpeccata mundi:
Vespere immolatur agnus in uesperamundi passus est dñs: Prohi¬

Expanded text:
ex aliis asserentes in crassas et palpabiles ignorantiae tenebras devoluex aliis asserentes in crassas et palpabiles ignorantiae tenebras devoluti sunt. Ad ultimum delentur primogenita Aegyptiorum, sive principatus, et potestates, et mundi rectores harum tenebrarum, sive auctores et inventores falsarum quae in hoc mundo fuerunt religionum, quam Christi veritas cum suis exstinxit et delevit auctoribus. Porro quod sequitur: In diis eorum fecit judicium , illud Hebraei autumant, quod nocte qua egressus est populus, omnia in Aegypto templa destructa sunt, sive motu terrae, sive tactu fulminum. Spiritaliter autem dicimus quod egredientibus nobis ex Aegypto, errorum idola corruant, et omnis perversorum dogmatum cultura quatiatur. CAPUT XVI. De Pascha. Interea fit Pascha in occisione agni; occiditur Christus, de quo in Evangelio dicitur: Ecce agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Vespere immolatur agnus; in vespere mundi passus est Dominus; prohi
Abbreviated transcription (Latin):
tus mittit perquã possit culpamsuam castigatus agnoscere
mundus : Dat grandinem perquam & tenera adhuc uastantur
nascentia uidiorũ : Dat& ignem sciens essespinas & tribulos quosignis
debeat illedepasci. dequodicitdns Ignem uenimictere interrã :
Per huncenim incentiua uoluptatis & libi dinis consumantur :
Quod aut̃ locustarum octa uo inilo co fitmentio : putatur a
quibus dam ꝑ hocgenus plagȩ dissidentis a se & discordantis
humanigeneris in constantiam confutari : Alio quo que sensu locustȩ
promohi litate leuitatis accipiendȩ sunt tamquã uagȩ et salientes
animae inscłm uoluptates : Non a plagatene brae factȩ sunt siueut
mentis eorum cȩcitas arguatur : siueut itellegant diuine dispensatio¬
nis & prouidentiȩ obscurissimas esserationes : posuitenim dr̃ tenebras la¬
tibulũ suũ: quasi illi audacter & temere perscrutare cupientes & alia

Expanded text:
tus mittit, per quam potest culpam suam castigatus agnoscere tus mittit, per quam potest culpam suam castigatus agnoscere mundus. Dat et grandinem, per quam tenera adhuc vastentur nascentia vitiorum. Dat et ignem, sciens esse spinas et tribulos, quos debeat ignis ille depasci. De quo dicit Dominus: Ignem veni mittere in terram . Per hunc enim incentiva voluptatis et libidinis consumuntur. Quod autem locustarum octavo in loco fit mentio, putatur a quibusdam per hoc genus plagae dissidentes a se et discordantes humani generis inconstantia confutari. Alio quoque sensu locustae pro mobilitate levitatis accipiendae sunt, tanquam vagae et salientis animae in saeculi voluptates. Nona plaga tenebrae factae sunt, sive ut mentis eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et providentiae obscurissimas esse rationes. Posuit enim Deus tenebras latibulum suum , quas illi audacter et temere pervertere cupientes, et alia
Abbreviated transcription (Latin):
tidq mortalium quaetam quam inrationabilia pecoracultũ & uo¬
cabulũ dĩ in posuerunt figuris: Nonsolum hominum sed et pecudũ
ligno et lapidibus inpressis. amonem iouem inarietem uenerant᷑.
et anubem incane a prnquoq colentes intauro. Cȩtera quoq quȩ
aegyptus deorũ portent amiratur : Et in quibus cultum credebant
inesse diuinum: in hisuiderunt miseranda supplicia: Vlcera
posthaec & uisicȩ cum feruoris sexto in uerbere producuntur.
Inulceribus arguitur do losa huius scłi & purulenta malitia : Inue¬
sicis tumens et inflata suꝑbia : Inferuoris. ira ac furoris in sa¬
nia : Hucusque enuimtalia pererrorum suorum figuras mundi
supplicia temperantur : Post haec uero uerbera ueniunt desuꝑnis
uoces scilic& et tonitrua & grando &ignis discurrens : Intonitru¬
is enim increpationes ac diuinȩ correptiones intelleguntur :
Quia noncum silentio uerberat: sed datuoces et doctrinã caeli¬

Expanded text:
tiaque mortalium, quae tanquam irrationabilia pecora cultum et votiaque mortalium, quae tanquam irrationabilia pecora cultum et vocabulum Dei imposuerunt figuris, non solum hominum, sed et pecudum ligno et lapidibus impressis, Ammonem Jovem in ariete venerantur, et Anubim in cane, Apim quoque colentes in tauro, et caetera quoque quae Aegyptus Deum suum portenta miratur, et in quibus cultum credebant inesse divinum, in his viderunt miseranda supplicia. Ulcera post haec et vesicae turgentes sexto in verbere producuntur. In ulceribus arguitur dolosa hujus saeculi, et purulenta malitia; in vesicis, tumens et inflata superbia. In fervore irae ac furoris insania. Hucusque enim talia per errorum suorum figuras mundo supplicia temperantur. Post haec vero verbera veniunt de supernis voces, scilicet tonitrua et grando, et ignis discurrens. In tonitruis enim increpationes ac divinae correptiones intelliguntur, quia non cum silentio verberat, sed dat voces, sed et doctrinam coeli
Abbreviated transcription (Latin):
dixerunt. Digitus di est hic: sicut autẽ conciliatus et placatus ips̃ sc̃s re
inmites acsuperbos inquietudine exagitat : Quam in quie tudinem
muscae illebreuissimȩ significauerunt sub quibus magifaraonis defe¬
cerunt dicentes digitus dĩ est hic :
Quarto loco a egrptus muscis percutitur : Musea enim nimis insolens
& inquietum animalest : In quaquid aliud inisi insolentes curae
desi deriorum carnalium designantur : aegyptus ergo muscis per¬
cutitur : qui a eorum corda quihunc saeculum diligunt : desiderio¬
cinomiam idest caniam mus cam posuerunt. perquam canini mores
significantur. in quibus humanȩ mentis uoiuptas & libido carnis
arguitur: Potest euidenter hic locus significare &iam permus cã
caninam: forensem hominum eloquentiam. quaueluti canes alte¬
rutro selacerant : lamuero quinto in loco animalium nece uel pe¬
cudum aegyptus uerberatur : Vae cordia in hoc arguitur. stulti¬

Expanded text:
dixerunt: Digitus Dei est hic. Sicut autem conciliatus et placatus Spiritus sancdixerunt: Digitus Dei est hic. Sicut autem conciliatus et placatus Spiritus sancimmites ac superbos inquietudinem exagitat, quam inquietudinem muscae illae brevissimae significaverunt, sub quibus magi Pharaonis defecerunt, dicentes: Digitus Dei est hic. 8. Quarto loco muscis Aegyptus percutitur. Musca enim nimis insolens et inquietum animal est, in qua quid aliud quam insolentes curae desideriorum carnalium designantur? Aegyptus ergo muscis percutitur, quia eorum corda qui hoc seculum diligunt desideriocynomyiam, id est, caninam muscam posuerusignificantur, in quibus humanae mentes, voluntas et libido carnis arguitur. Potest quidem hic locus significare etiam per muscam caninam forensem hominum eloquentiam, qua velut canes alterutrum se lacerant. Jam vero quinto in loco animalium nece, vel pecudum Aegyptus verberatur. Vecordia in hoc arguitur, stulti
Abbreviated transcription (Latin):
pera era uolitans : sed ita subtile est &minutũ ut oculorum uisum nisi
acute cernentis effugiat : Corpus tamen cum insederit aceruissimo
terebrat stimulo . t aut quem uoli tantem uidere quis non uol&
sentiat statem uolatem : Hocergo animalis genus subtilitati
hȩreticae comparatur : Quae subtilibus uerborumstimulis
animas terebrat: Tantaque calliditate circum uenit : ut de¬
ceptus quis que nec uideat nec intellegat unde decipiatur: Quod
uero intertio signo magices sauerunt dicentes hic digitus diest : magi
illitypumhȩreti corum atque animositatem habuerunt t
Declarat hoc a posto lus dicens sicuti iamnes et mambres restite¬
runt mor̃si: sic & hiresistunt ueritati. hominesmente corrupti.
& reprobi circafidem sed ultrã non proficient : Dementia eorũ mani
festaerit omnibus si cut et illorum fuit: hiautem quiperipsam cor¬
ruptionem mentis inquietissimifuerunt : insignotertio defecerunt

Expanded text:
per aera volitans, sed ita subtile est et minutum, ut oculi visum nisi per aera volitans, sed ita subtile est et minutum, ut oculi visum nisi acute cernentis effugiat; corpus autem cum insederit, acerbissimo terebrat stimulo, ita ut quem volantem videre quis non valeat, sentiat statim a volantem. Hoc ergo animalis genus subtilitati haereticae comparatur, quae subtilibus verborum stimulis animas terebrat, tantaque calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat nec intelligat unde decipiatur. Quod vero in tertio signo magi cessarunt dicentes: Hic digitus Dei est , magi illi typum haereticorum, atque animositatem habuerunt. Declarat hoc Apostolus dicens: Sicut Jamnes et Mambres restiterunt Moysi, sic et hi resistunt veritati, homines mente corrupti, et reprobi circa fidem, sesfesta erit omnibus, sicut et illorum fuit . Hi autem, qui per ipsam corruptionem mentis inquietissimi fuerunt, in signo tertio defecerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Dehinc inferuntur plage in aegyptum : Lic&illa inegrpto corporalit̃¬
gesta sint spiritaliter tamen Nuncgeruntur in nobis: Aegyptus
Aquȩ egẏptiae erratica & lubricaphilo serũ sunt dogmata quȩ meritol n
sanguinẽ uertuntur : quia in rerũ causis carnaliter sentiunt: Sedubi
crux xp̃imundo huic ueritatis lumen ostendit : huius modicum
correptionibus argu& : ut ex qualitate poenarum proprios agnoscat
errores : in secunda uero plagaranȩ producuntur : Quibus indicare
figuraliter arbi trantun armina poetarũ quilnani quadã & inflata
modulatione uelut ranarũ sonis et cantibus mundo huic deceptionis
fabulas intulert̃ : Rana ẽ enĩ loquacis sima uanitas : ad nihilenĩ aliud
animalipsũ utile ẽ nisi qđ sopũ uocis improbis et inportunis damorib: reddat :¬
xiui Posthaec sciniphes producuntur : hoc animalpennis quidẽ suspenditur

Expanded text:
Dehinc inferuntur plagae in Aegyptum, licet illa in Aegyptum corporalitDehinc inferuntur plagae in Aegyptum, licet illa in Aegyptum corporalitgesta sint, spiritaliter tamen nunc geruntur in nobis. Aegyptus Aquae Aegyptiae erratica et lubrica philosophorum sunt dogmata, quae merito in sanguinem vertuntur, quia in rerum causis carnaliter sentiunt, sed ubi crux Christi mundo huic lumen veritatis ostendit, hujusmodi eum correptionibus arguet, ut ex qualitate poenarum proprios agnoscat errores. In secunda vero plaga ranae producuntur, quibus indicari figuraliter arbitrantur carmina poetarum, qui inani quadam et inflata modulatione velut ranarum sonitus et cantibus mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Rana est enim loquacissima vanitas; nihil enim aliud animal ipsum utile est, nisi quod sonum vocis improbis et importunis clamoribus reddit. Post haec ciniphes producuntur: hoc animal pennis quidem suspenditur
Abbreviated transcription (Latin):
aegyptiorum significans qđ uerbũ carofier& qui serpentis diriuene¬
na euacuer& ꝑremissionẽ & indulgentiã peccatorũ: Virgaes tenim
uerbũ directũ regale. plenũ potestatis. in signe imperii : Virga ser¬
pensfacta est quõ quierat filius dĩ ex dõpatrenatus filius hominis
factus est natus ex uirgine quiquasi serpens exaltatus incruceme¬
dicinã uul neribus in fudit humanis : Vnde & ipsed ñsait. Sicut
mor ses exaltauit serpentem in deserto. Ita ex altari o port& fili¬
um hominis : Virga enĩ moy si indraconem conuersa magorum
absorbuit uirgas: Etxps post gloriȩ suae dignitatẽ : factus ese
oboediens us que ad mortem : Et peripsam mortem carnis consũp¬
sit aculeum mortis. attestante propheta. ero morstua . omors¬
ero morsũs tuus inferne¬
Indurauit ds̃ corfaraonis: scilic& quia diabolum ita indurauit post
peccatũ. Ut penitentiae cõnpunctione num quam emalliatur:

Expanded text:
Aegyptiorum, significans quod Verbum caro fieret, qui serpentis diri veneAegyptiorum, significans quod Verbum caro fieret, qui serpentis diri venena evacuaret, per remissionem et indulgentiam peccatorum. Virga est enim verbum directum, regale, plenum potestatis, quod est insigne imperii. Virga serpens facta est, quoniam qui erat Filius Dei, ex Deo Patre natus, Filius hominis factus est, natus ex Virgine, qui quasi serpens exaltatus in cruce medicinam vulneribus infudit humanis. Unde et ipse Dominus ait: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium hominis . Virga enim Moysi in draconem conversa, magorum absorbuit virgas; et Christus post gloriobediens Patri usque ad mortem, et per ipsam mortem carnis consumpsit aculeum mortis, attestante propheta: Ero mors tua, o mors, morsus tuus erInduravit Dominus cor Pharaonis, scilicet quia diabolum ita sic induravit post peccatum, ut poenitentiae compunctione nunquam emolliatur s
Abbreviated transcription (Latin):
est ergotriduo uia perquã uenitur in locũ in quo dño immoletur
et reddatur sacrificium laudis. ab ominationes inquiunt aegr̃p¬
tiorum immolabimus dñodo nr̃o. Oues quippe aegrptii edere
dedignantur. sed quod ab ominantur aegr̃ptii : hoc israhelitȩ
do insacrificio offerunt. quia simplicitatem conscientiae : magisquã
sapientes huius sȩłi. hoc eseciues aegyptii quasi fatui tatem
deputant. Hanc iustidõ insacrificium inmolant et ꝑ id dõ
placere procurant. quod saeculo & mundo abiectũ & contẽptibile
git ds̃ ut confundatsapientes : Ex quo autem loqui coepitmoyses
ad faraonem : magis affligitur populusdĩ : Ex quoin animã hominis
sermodĩ ꝑ latus fuerit. acrius callidus hostis consurgit & maiora
uicia quibus uincat inmittit : Prius uero quã uenerit sermoquiar¬
guerit uicia in pacedurabant. Sed ubi sermodi facere coeperit unius¬

Expanded text:
est ergo tridui via, per quam pervenitur ad locum in quo Domino immoletur est ergo tridui via, per quam pervenitur ad locum in quo Domino immoletur et reddatur sacrificium laudis. Abominationes, inquiunt, Aegyptiorum immolabimus Domino Deo nostro. 3. Oves quippe Aegyptii edere dedignantur; sed quod abominantur Aegyptii, hoc Israelitae Deo offerunt, quia simplicitatem conscientiae, quam sapientes hujus saeculi, hoc est, cives Aegyptii, quasi fatuitatem deputant, hanc justi Deo in sacrificium immolant, et per id Deo placere procurant, quod saeculo et mundo abjectum et contemptibile git Deus, ut confundat sapientes . Ex quo autem loqui coepit Moyses ad Pharaonem, affligitur populus Dei, id est, ex quo in animam hominis sermo Dei perlatus fuerit, acrius callidus hostis consurgit, et majora vitia quibus vincatur immittit. Prius vero quam veniret sermo qui argueret vitia, in pace durabant; sed ubi sermo Dei facere ceperit unius
Abbreviated transcription (Latin):
ditas dĩ idẽ populus eius foras ab eomissus inmundus factus est sicut
scriptũ est deea ut quid a uertis faciemtuam &dexteram tuam demedio
sinutuo : sed quid illiait : reuoca eam insinumtuum : reuo cauit & reuer¬
saẽ ad colorem suũ : sic et plebsiudȩa : Nuncaliena est asinudi : & foris
inmunda remansit: Sed reuocateam & redit ad pristinũ colorem¬
dum agnoueritd̃m saluatorem: Nunc enim caecitas ex parte contigit
inisrł. donec plenitudo gentium introeat. et si c omis isrł saluus fiat :
proficisci in deserco populũ isrł et ibi sacrificared ñodõ: Quae est uiatriũ
dierum quae nobis incedenda est. ut exeuntes deaegrpto perueni re
possimus ad locum in quo immolare debeamus: Vlia ista xp̃s est. quidixit
e gosumuia uerita secuita: Quae ui atriduo nobis incedenda est
desuo quod dr̃ illum suscitauit a mortus tertia die : saluus erit: haec

Expanded text:
ditas Dei, id est, populus, ab eo foras missus, immundus factus est. Sicut ditas Dei, id est, populus, ab eo foras missus, immundus factus est. Sicut scriptum est de ea: Ut quid avertis faciem tuam, et dexteram tuam de medio sinu tuo ? Sed quid illi ait? Revoca eam in sinum tuum. Revocavit, et reversa est ad colorem suum. 2. Sic et plebs Judaea nunc aliena est a sinu Dei, et foris immunda remansit; sed revocabit eam, et redibit ad pristinum coloremdum agnoverit Dominum Salvatorem. Nunc enim caecitas ex parte contigit in Israel, donec plenitudo gentium introeat, et sic omnis Israel salvus fiat.profiscisci in deserto populum Israel, et ibi sacrificare Domino Deo. Quae est via trium dierum, quae nobis incedenda est, ut exeuntes de Aegypto pervenire possimus ad locum in quo immolare debeamus? Via ista Christus est, qui dixit: Ego sum via, veritas, et vita . 2. Quae via triduo nobis incedenda est. de suo quod Deus suscitavit eum a mortuis tertia die, salvus erit. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ ab illo serpente fugis semor̃ sen. nisi qđ legitur in euangelio
factum mortuus estx p̃s & ex pauerunt discipuli et ab illa spe
inqua fuerant : recesserunt : Sed quicdictum est : ad p̃hende cauđã
eius : quid est cauda nisi posteriora : hoc significauit posteriora mea
uidebis : primoenĩ factus ẽ serpens s ed cauda ad p̃hensã facta ẽ uirga. qr
primo occisus est. postea ꝑ actis omnib: adid qđ fueratre surgendo reuersuse
Vbi ꝑuitaereparationẽ morte consũpta : nihil in eo serpentis apparuit
estenim incauda serpentis scłi finisqui a sic mortalitas eccłȩ per lubrica
temporũ uoluitur aliieunt: aliiueniunt ꝑ mortem : Tam quam perser
admanũdi : atq ad p̃hensi reparabimur. & nouissima in imica morte
produc inquiteam : & produxit & inuenta est alba ldẽ Ini¬
munda : Alborenim incute lepra est. non candor : Ipsa enim hȩre¬

Expanded text:
Quid est ab illo 364 serpente fugisse Moysen, nisi quod legitur in Evangelio Quid est ab illo 364 serpente fugisse Moysen, nisi quod legitur in Evangelio factum? mortuus est Christus, expaverunt discipuli, et ab illa spe in qua fuerant recesserunt. 3. Sed quod dictum est: Apprehende caudam ejus, quid est cauda, nisi posteriora? hoc significavit: Posteriora mea videbis. Primo enim factus est serpens sed, cauda apprehensa, facta est virga, quia primo occisus est, postea, peractis omnibus, ad id, quod fuerat, resurgendo reversus est, ubi per vitae reparationem, morte consumpta, nihil in eo serpentis apparuit. 4. Est etiam in cauda serpentis saeculi finis, quia sic mortalitas Ecclesiae per lubrica temporum volvitur; alii eunt, alii veniunt per mortem, tanquam per serad manum Dei, atque apprehensi reparabimur, et, novissima inimica morte Produc, inquit, eam. Et produxit, et inventa est alba, id est, immunda; albor enim in cute lepra est, non candor. Ipsa enim haere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓinde mor̃sesdiscalciari iubet᷑ nead eccłam quȩ in rubo significabatur.
quasi sponsus calciatus acceder&: hoc enĩ xpo seruabatur quiue¬
russponsuserat : De quodicit iohannes. cuius non sumdignus solue¬
re corrigiã calciam̃ti. utiq sicut dictũ ẽ. iosue & moysi : hebrei aut̃
dicunt propterea in rubo apparuis sed nm̃ morsi et nonin alioligno:
ue forte ex sculperẽ in eodẽ iudeiidolũ sẽꝑeni ds abstulit illis occasionẽ idolatriȩ:
signũ habebo utcredant mihi quiatu memisisti : et dñs ad illum ꝓice
inquit uirgam quam in manutua gestas interrã : Et proiecit &
ie facb÷ facta est serpens & ex pauitmoyses & fugit et ait illid ñs ad p̃hende
caudameius & ad p̃hendit & factaẽ iterũ uirga : quidenim hoc signi¬
ficat : serpens enimꝑ sua sit homini mortem ergomors a serpente :
Virga itaq inserpente : xpr̃ inmorte et tam̃ ex pauit & fugit mor̃ ses :

Expanded text:
Proinde Moyses excalceari jubetur, ne ad Ecclesiam, quae in rubo significabatur, Proinde Moyses excalceari jubetur, ne ad Ecclesiam, quae in rubo significabatur, quasi sponsus calceatus accederet. Hoc enim Christo servabatur, qui verus sponsus erat, de quo dicit Joannes: Cujus non sum dignus solvere corrigiam calceamenti . Utique sicut dictum est Josue et Moysi. Hebraei autem dicunt propterea in rubo apparuisse Deum Moysi, et non in alio ligno, ne forte sculperent in eodem Judaei idolum. Semper enim Deus abstulit illis occasionem idololatriaesignum habebo, ut credant mihi, quia tu me misisti? et Dominus ad illum: Projice, inquit, virgam, quam in manu gestas, in terram. Et projecit, et facta est serpens. Et expavit Moyses, et fugit. Et ait illi Dominus: Apprehende caudam ejus, et apprehendit, et facta est iterum virga. 2. Quid hoc significat? serpens quippe persuasit homini mortem. Ergo mors a serpente. Virga itaque in serpente, Christus in morte. Et tamen expavit, et fugit Moyses.
Abbreviated transcription (Latin):
in rubo idẽ inspinis & rub: noncremabatur: rub: spinȩ peccatorũ iudaico¬
rũ : flãma inrubo : uerbũdĩ : qđ ergo illis lexdata ẽ flã maerat in rubo
qđ legedata non sunt consũptapeccata : rub: nec subignecremabat:
alii in rubo flãmante & ñ urente eccłam intellegunt : Dũ pascer& morses¬
eccłam ꝑsecutionib: et eã loquente inilla d nõ non perire : qđ uero dñ morsi¬
In eodẽrubo apparuis selegit᷑ : ostenditnonalibi quã in eccła eũ creden¬
tibus apparere . In quanullus digne consistere uł dnm̃ uidere potest : nisi
qui cuncta t̃rena& mortalia deposuerituitia. qđ significabant illa
mor si calciam̃ tadeposita : haba quippe & aliã figurã id qđ morsesdis¬
calciari iubet᷑. Veterũ nãq consuecudo erat utsisponsa sponsũ
repudia reuell& discalciaret᷑ ille & hocess& signum repudu:

Expanded text:
in rubo, id est in spinis, et rubus non cremabatur. Rubus spinae sunt peccatorum Judaicoin rubo, id est in spinis, et rubus non cremabatur. Rubus spinae sunt peccatorum Judaicorum, flamma in rubo verbum Dei. Quod ergo illis lex data est, flamma erat in rubo; quod lege data non sunt consumpta peccata, nec rubus sub igne cremabatur. Alii in rubo flammante, et non urente, Ecclesiam intelligunt inflammari perselesiam persecutionibus, et eam, loquente in illa Din eodem rubo apparuisse legitur, ostendit non alibi quam in Ecclesia eum credentibus apparere, quia nullus digne consistere, vel Deum videre potest, nisi qui cuncta terrena et mortalia deposuerit vitia. Quid significabant illa Moysi calceamenta depositi, habet quippe et aliam figuram, id quocalceari jubetur. Veterum namque consuetudo erat ut si sponsum sponsa repudiare vellet, discalcearetur ille, et hoc esset signum repudii.