comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
num sed in conspectudi quem cclare
nihil potest: Quod ꝙ iungit. quiesci¬
te agere peruerse. illud euan geli¬
cumsonat. Ecce sanus factus es noli
poccare. nequidtibi deteriur fiat:
recedens ergo auitin: dircat bonũ
quaerat ꝙ iudicium: obpresso sub¬
ueniat. pupillum uiduamq sus¬
tent& Et si hoc fecerit tunc pec¬
cata quaepriur inmodum coccini.
sanguin ea fuerant denudentur:
&opera cruoris ac sanguinis
ueste dni mutabuntur. quae de
agni confectaẽ uellere : quemse¬
cuntur Ina pocalrpsi qui uirgi¬
nitatis candore rerplendent: si
uolueritis & audieritis bonaterrȩ
comed&ir. sinolueritis & non dudi¬
seruat arbitrium ut inutraq
parte non ex praeiuditio dĩ. sed
ex meritir singulor uel pecena uł
prccemium sit : Bona autem terrȩ
illa puto dici de quibur inpsalte¬
rio legimus: credo uidere bona
dñi interrauiuentium. & beati
mites q̃m̃ ipsi possidebunt terram:
uelcerte quia iulacis loquebatur

Expanded text:
num, sed in conspectu Dei, quem celare num, sed in conspectu Dei, quem celare nihil potest. Quodque jungit: Quiescite agere perverse, illud Evangelicum sonat: Ecce sanus factus es: jam noli peccare, ne quid tibi deterius fiat . Recedens ergo a vitiis, discat bonum, quaeratque judicium, oppresso subveniat, pupillum viduamque sustentet: et si hoc fecerit, tunc peccata, quae prius in modum coccini sanguinea fuerant, dimittentur: et opera cruoris ac sanguinis, veste Domini mutabuntur, quae de agni confecta est vellere, quem sequuntur in Apocalypsi , qui virginitatis candore resplendent. Si volueritis, et audieritis, bona terrae comedetis: si nolueritis, et non audiservat arbitrium, ut in utramque partem non ex praejudicio Dei, sed ex meritis singulorum, vel poena, vel praemium sit. Bona autem terrae illa puto dici, de quibus in psalmo legimus: Credo videre bona Domini in terra viventium ; et: mites, quoniam ipsi possidebunt terram . Vel certe quia Judaeis loquebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
so iudicate pupillo. defendite uidu¬
ã & uenite & arguiteme dicit dnr̃:
uictimas iudeonim euangelicu
mandata succidunt : Et ideopupil¬
lir acuiduis prouidetur : ut securi
de tutelu coniugũ acliberorũ suo¬
rum martrres adbella ꝓcedunt :
Cũ aũt inquit hȩc feceritis arguite
me sinon red didero pruemiu quȩ
pollicitursum: quando aut̃ dicit quȩ¬
rite iuditium ostendit non eẽ omniũ
recte iudicare. sed eorum qui pru¬
dentersunt : deniq & salaꝰmon inui¬
sione ꝑ somnium hoc a dño postula¬
uit. ut accepta sapientia iustepo¬
pulum iudi car& Si fuerint pec¬
cata uestra ut coccinum. quasinix
de albabuntur : & si fuerint rubra
qua si uermiculur ut lanaalba crunt:
Ordo praccipuus: non enim sufficit
dixisse lauamini nisuungat. mun¬
diestote ut post lauacrum aquȩ
cordis habeant puritatem: Beati
enimmundo corde qm̃ ipsi dm̃ uide¬
bunt: Cumq cordis habuerint
puritatem : debent Auferre malũ
dementib: suir non in conspectuh omi¬

Expanded text:
udicate pupillo, defendite viduam: et venite, et arguite me, dicit Dominus. Victimis Judaeorum evangelica mandata succedunt, et ideo pupillis ac viduis providetur, ut securi de tutela conjugum ac liberorum suorum, martyres ad bella procedant. Cum autem, inquit, haec feceritis, arguite me, si non reddidero praemia quae pollicitus sum. Quando autem dicit: Quaerite judicium, ostendit non esse omnium recte judicare, sed eorum qui prudentes sunt. Denique et Salomon in visione per somnium, hoc a Domino postulavit, ut accepta sapientia, juste populum judicaret. Si fuerint peccata vestra ut coccinum: quasi nix dealbabuntur. Et si fuerint rubra, quasi vermiculus: ut lana alba erunt. Ordo praecipuus: non enim sufficit dixisse, lavamini, nisi jungat, mundi estote: ut post lavacrum aquae cordis habeant puritatem. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Cumque cordis habuerint puritatem, debent auferre malum de mentibus suis, non in conspectu homi
Abbreviated transcription (Latin):
quod ciuitus quae quondũ fidelis fu¬
it uel fideliũ receptuculũ subito fuc¬
ta sit meretrix. quod quidem & inisa¬
iae temporib: intellegi potest sed ple¬
nius refentur ad parsionẽ xp̃i : quun¬
do om̃s decdinauer̃ simulinutiler fuc¬
tisunt : Et quã quã in hebraico ñ hu¬
beatur sion. tum̃ lxx ut manifestio¬
rem facerent ad dider̃: sion uũt mons
.ẽ. in quo hierusalẽ urbs condituẽ
quae post quũ capta .ẽ. ad auid.
uppellata ẽ ciuitas dauid nec ambi

Expanded text:
quod civitas quae quondam fidelis fuit, vel fidelium receptaculum, subito facta sit meretrix. Quod quidem et in Isaiae temporibus intelligi potest: sed plenius refertur ad passionem Christi, quando omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt . Et quamquam in Hebraico non habeatur Sion: tamen LXX, ut sensum manifestiorem facerent, addiderunt. Sion autem mons est, in quo Jerusalem urbs condita est: quae postquam capta est a David, appella
Abbreviated transcription (Latin):
serua quo dp̃ babyloniũ uustitutẽ
rursum atorobubel templũ uedifi¬
citũ sit & permultũ annorũ seriem
intẽplosit᷑ obluta sacrificia: ergo
ultimã subues pasi ano& tito de truc¬
tionẽ templi indicut : Quueusq ad
consummationẽ mundi ꝑ seueratura
festiuitater alius ñ ferã : iniqui sunt
coccus ur̃i. Omnis conuentus qui
ñ offert hostias spiritales nec au
sacrificiũ dõ spr contribulatus cor
contritũ & humiliatũ dr̃ ñs ꝑnit:
Ab ominabilirdõ ẽ: & idcirco iungit

Expanded text:
serva quod post Babyloniam vastitatem, rursum a Zorobabel Templum aedificatum sit: et per multam annorum seriem in Templo sint oblata sacrificia . Ergo ultimam sub Vespasiano et Tito destructionem Templi indicat, quae usque ad consummationem mundi perseveratura festivitates alias non feram: iniqui sunt coetus vestri. Omnis conventus qui non offert hostias spiritales, nec audSacrificium Deo spiritus contribulatus: cor contritum et humiliatum Deus non spernit, abominabilis est Deo. Et idcir
Abbreviated transcription (Latin):
dũ hoc testimonio & contraeos qui
cũ cotidians operib: sanguinis manꝰ
plenus hubeant in oratione dier
nocterq: coniungunt: lauamini
mundi estote: prosuperiorib: uicti¬
mis & holocaustis. & udipepingiui¬
ũ & sangiuine ti urorim & hircorũ
& protbymiumate neo menus sab¬
bato die festo atq: ieiunur. Rulen¬
dir & alus solẽnitatib: euangelii
mihi pluc& religio ut baptizemini
in sanguine meo per lauucrũ rege¬
nerationir: quod solum potest pec¬
cata dimittere: pisi enĩ quisrena¬
tus fuerit ex aqua & sp̃ũ non intra¬
bit regna cȩlorim: ipse quoq dñr

Expanded text:
dum hoc testimonio et contra eos, qui dum hoc testimonio et contra eos, qui cum quotidianis operibus sanguine manus plenas habeant, in oratione dies noctesque conjungunt. Lavamini, mundi estote. Pro superioribus victimis, et holocaustis, et adipe pinguium, et sanguine taurorum et hircorum: et pro thymiamate et neomeniis, sabbato, die festo atque jejuniis, kalendis et aliis solemnitatibus, Evangelii mihi placet religio: ut baptizemini in sanguine meo per lavacrum regenerationis, quod solum potest peccata dimittere. Nisi enim quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum coelorum . Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
pell& sed eorũ qui malehis ab utun¬
tur: quodq Lxx int̾p̃tutis. ieiuniũ
& otiũ possumus dicere Illudieiu¬
niũ recipi adõ. quod otium bononĩ
operum non habet: Odit anima¬
meu. ΛΝΟΡΩ ΠΟΠΑΟΩC ñ quo
animam dr̃ habeats ed nr̃o loquitur
affectu: facti mihi estis in sacietatẽ
nequaquũ dgmittũ peccata ur̃a
proquo int̃p̃tutus ẽ. aquilu : labo¬
ruui sustinens. symmachus Eko¬
de fecimiserans. ut ostendut senequa¬
quã ultra misereri.:quiu aliud sit
seruos ad semissos occidere: aliud
filium: hunc sensũ & in osee ꝓph&a
sedinco tuntũ suluuberis auxilio
manus ur̃ue sanguine plenȩ sunt:
caus ũ manifestut . cur dr̃ auertut
ab eis oculossuos. & multiplicutũ
orationẽ ñ ex audiat : quia fuderint
sanguinẽ iusti ec pessimi coloni
heredem ad semissum int̃fecerint:
Vnde saluutor adeos loquitur: & uos
in pl&e m̃surã patrũ ur̃orũ: illienĩ
int̃ fecer̃ missos adseꝓph&as : uos
iugulate patrisfamiliȩ filium: uten¬

Expanded text:
: sed eorum qui male his abutuntur. Quodque LXX interpretati sunt, jejunium et otium: possumus dicere illud jejunium recipi a Deo, quod otium bonorum operum non habet. Odit animmea. Ἀνθρωποπάθως, non quod animam Deus habeat; sed nostro loquitur affectu. Facti mihi estis in satietatem: nequaquam dimittam peccata vestra. Pro quo interpretatus est Aquila, laboravi sustinens. Symmachus defeci miserans; ut ostendat se nequaquam ultra misereri: quia aliud sit servos ad se missos occidere; aliud Filium. Hunc sensum et in Osee propheta sed meo tantum salvaris auxilio. Manus vestrae sanguine plenae sunt. Causam manifestat cur Deus avertat ab eis oculos suos, et multiplicatam orationem non exaudiat: quia effuderint sanguinem justi; et pessimi coloni haeredem ad se missum interfecerint. Unde et Salvator ad eos loquitur: Et vos implete mensuram patrum vestrorum . Illi enim interfecerunt missos ad se Prophetas: vos jugulate Patrisfamilias Filium. Uten
Abbreviated transcription (Latin):
quod sit mirabilius humanis uerbis &
stilo quo homines scribere consuer.¬
& di sacram̃ta comp̃hendat : Quid ẽ aũt
illud quod scribi tur humanostilo ut
puer natus uelo cit̃ spoliad& rahat &
cito p̃d&ur᷑: hocẽ neultra patiatur
nȩ ꝓph&as sed ad saluandascreaturas
suas ipsedescendat. facitergo ꝓph&a
quo diussumẽ & ad hib& sĩ bi duostes¬
tes fideles uriã sacerdotẽ qui legis
doctorẽ dicente malachilabia sacer¬
dotis custodient scientiã & legẽ re qui¬
rent exoreeius. quia angelus dñiex
ercituũ ẽ. & zachariam filiũ iebara
chiae quemꝓph&a fuisse ñ dubiumẽ :
legimꝰ quo dregante ahar. zachari
assacerdos fuerit templi dñi cuip̃ce¬
pit ahaz ut altare similealtaris da¬
quo de zechias filius ahar quaesierit
dñm in dieb: tachariae erudituntimo¬
redĩ : Exhibuit aũt se isaias dignum
genere feminino Rhua. iuxtaillud
quod scriptum ẽ. Accedite ad dñm̃&
ẽ dñr & lic& humanus sermonatiui¬

Expanded text:
quod sit mirabilius humanis verbis exprimi, quod sit mirabilius humanis verbis exprimi, stylo quo homines scribere consuerunt, Dei sacramenta comprehendat. Quid autem est illud quod scribitur humano stylo? Scilicet ut puer natus velociter spolia detrahat, et cito praedetur, hoc est, ne ultra patiatur nec prophetas, sed ad salvandas creaturas suas ipse descendat. Facit ergo Propheta quod jussum est, et adhibet sibi testes fideles, Uriam sacerdotem, qui legis doctor est, dicente Malachia: « Labia sacerdotis custodiunt scientiam, et legem requirunt ex ore ejus , » quia angelus Domini exercituum  fuisse non dubium est. Legimus quod regnante Achaz sacerdos praefuit templo Domini, cui praecepit Achaz ut altare simile altari Daquod Ezechias filius Achaz quaesierat Dominum in diebus Zachariae, eruditus in timore Dei. Exhibuit autem se Isaias dignum genere feminino ruha, juxta illud quod scriptum est: « Accedite ad eum et est Dominus. Et licet humanus sermo nativi
Abbreviated transcription (Latin):
patrem suam & matrem suã. Aufere¬
t fortitudoda masci & spoliasa mariȩ
corã rege assyriorũ. Lxxꝓlibro gran
& ꝓ eo quod in hebra eo hab&ur. Adhi¬
buimihitestes fideles dixer̃. Adẽ enĩ
& testes fac mihifideles homines & ꝓ
uria sacerdote tantũ uria c&erasimi¬
lit̃: primũ ꝓph& a missus ẽ ada har
ut eip̃ dicer& quaescriptura comme¬
morat. Quo audire nolente : ĩpse
p&at sibi signũin ꝓfundũ siuem excel¬
sum: Quores pondente Ñ p&ã & ñtẽ¬
tabo dñmi Dimissore geimpio. ad
domum dauid dĩ uerbauertuntur:
& promittt᷑ eiuirgo paritura filiũ
samaria subuertat᷑ꝰ & srria : subuer¬
tatur aũt a regea sirriorum. qui
& ipsumiudã postea capturur sit
it aut omnist̃ra iuda eauertatur in
solitu dinem : Rur sumergo suba
lia figura partus describit᷑ uirgina¬
lis & dix̃ dñs adꝑph&issam ut nequã¬
quã inpopulos ꝓferat nouae natiuita¬
tis arcanũ sed scribat eã inisto gran¬
diuolumine quod nunclegimus. &

Expanded text:
patrem suum, et matrem suam, auferetur fortitudo Damasci, et spolia Samariae coram rege Assyriorum. LXX pro libro grandmagnum. Et pro eo quod in Hebraeo habetur, adhibui mihi testes fideles, dixerunt: adest enim, et testes fac mihi fideles homines. Et pro Uria Sacerdote, tantum Uriam, caetera similiter. Primum Propheta missus est ad Achaz , ut ei praediceret quae Scriptura commemorat: quo audire nolente, ipse petat sibi signum in profundum, sive in excelsum. Quo respondente, Non petam, et non tentabo Dominum: dimisso rege impio, ad domum David Dei verba vertuntur, et promittitur ei Virgo paritura filium,Samaria subvertatur et Syria: subvertatur autem a rege Assyriorum, qui et ipsum Judam postea capturus sit; ita ut omnis terra Judaeae vertatur in solitudinem. Rursum ergo sub lia figura partus describitur virginalis. Et dixit Dominus ad Prophetam ut nequaquam in populo proferret novae nativitatis arcanum; sed scribat eam in isto grandi volumine quod nunc legimus, et
Abbreviated transcription (Latin):
& sermot̃ribilis ẽ & feminea sinci
confodiunt : Legis seme noui in his
locis latissimam & in extricabilem
tropologam. quoduniuersa quȩ
iuxta historiam disseruimus spirita¬
lit̃ iudaeis acciderint : uixunamha¬
bentium uaccã & duas oues munda
uidelic& animalianut ne quaquã soli¬
docibo sed lactenutriantur infantiae:
& comedant mella uerborũ quae
distillant delabiis mulieris iere¬
tricis & uinũ ñ habeant qđ l&i ficat
corhominis sed om̃a corũopera re¬
digant᷑ inspinas. Q uulnerentur
ab aduersariis quiꝑcutiunt in obscu¬
rorectos corde : quodi quondam
uoluerint altius quippiamsapere. &
nimio labore sud antes descripturis
nib ebrei. &nequaquam t̃ raeorũ
atq: doctrina ab hominib rationali
animante sed abubus. quorũ ds̃ curã
ñ hab& abrutis animalib c̃culcent᷑ : &¬

Expanded text:
et sermo terribilis est, et femineas inciset sermo terribilis est, et femineas incisconfodiunt. Legisse me novi in his locis latissimam et inextricabilem tropologiam: quod universa, quae juxta historiam disseruimus, spiritualiter Judaeis acciderint, vix unam habentibus vaccam et duas oves, munda videlicet animalia: ut nequaquam solido cibo, sed lacte nutriantur infantiae, et comedant mella verborum, quae distillant de labiis mulieris meretricis; et vinum non habeant, quod laetificat cor hominis: sed omnia eorum opera redigantur in spinas, ut vulnerentur ab adversariis, qui percutiunt in obscuro rectos corde . Quod si quando voluerint altius quippiam sapere, et nimio labore sudantes de Scripturisnibus ebrii. Et nequaquam terra eorum atque doctrina, ab hominibus, rationalibus animantibus: sed a bobus, quorum Deus curam non habet, et a brutis animalibus conculcetur.
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ pecoris. p̃subuersionẽ hierusalem
& captiuitatempopuli. & templim
cendiũ nabur ardan princepsmilitiae
quẽlxx ADCIXΛTIΡΟΝ uocant pau¬
cos depopulo & cospauperes dereliqͥt
int̃raquiuineas & agroscolerent. De¬
niq godolias quieis p̃positus erat de
regio genere relictus hortat᷑ & dic̃no
litetime rechaldeos habitatemt̃ra
& seruite regibaby lonis & bencent
uob. Indieigt᷑ illa hocẽ in illo tempore
cũ fuerint om̃s opes iuda eorũ trans¬
latae inchaldea tanta solitu doeritt̃
ne quaquã arm̃tabouũ habeant. nec gre¬
gesouium sicut prius habere c̃sueueran.
sẽduxrarus habitator unãuaccã nutri¬
repossit & duas oues ñ ad a randũsed
ad cibum atq uestitum lactis acuelle
ris. ꝓpt̃ inopiam quippefrum̃ti &
omnium quae t̃ragignit. ad come¬
dendũ lacte acbutrro & a gresti
melle satiatur. quodq ait p̃uber¬
tate lactis comed& butrrum. hoc
significat. quod t̃racultorũ rarita¬
te fertilior sit & magis aptapascu¬

Expanded text:
erusalem, et captivitatem populi, et Templi incendium, Nabuzardan princeps militiae, quem LXX ἀρχιμάγειρον vocant, paucos de populo, et eos pauperes dereliquit in terra, qui vineas et agros colerent. Denique Godolias, qui eis praeposius erat de regio genere relictus, hortatur et dicit: Nolite timere Chaldaeos: habitate in terra, et servite regi Babylonis, et bene erit vobis . In die igitur illa, hoc est, in illo tempore cum fuerint omnes opes Judaeorum translatae in Chaldaeam, tanta solitudo erit innequaquam armenta boum habeant, nec greges ovium, sicut prius habere consueverant: sed vix rarus habitator unam vaccam nutrire possit, et duas oves; non ad arandum, sed ad cibum, atquris. Propter inopiam frumenti, et omnium quae terra gignit ad comedendum, lacte et butyro et agresti melle vescentur. Quodque ait, prae ubertate lactis comedent butyrum, hoc significat quod terra cultorum raritate fertilior sit, et magis apta pascu
Abbreviated transcription (Latin):
fumo ut iuda eiputant tħimia¬
matis consequent̃ ponunt᷑ & for¬
ciper quas in sacerdotali minis¬
terio legimis & audiui uocem
dñi dicentis quẽ mittã &quis
ibit nobisa et dixi ec ceegomit¬
teme ꝓeo quod & nos om̃s alii int̃¬
p̃tertranstulerunt nobis
quod hebr&ice dicit᷑ Fanũ nescio quid
uolentes lxx posuerunt ad populum
istum quod paenitus in hebraico non
hab&ur. quando autem exdĩ
personadicitur nobis illo sensu acci¬
piendum est. quo & ingenesi legi¬
mus faciamis hominem adimagi¬
nem &similitudinem nostram

Expanded text:
fumo, ut Judaei putant, thymiafumo, ut Judaei putant, thymiamatis; consequenter ponuntur et forcipes, quos et in sacerdotali ministerio legimus . Et audivi vocem Domini dicentis: Quem mittam, et quis ibit nobis? Et dixi: Ecce ego, mitte me. Pro eo quod tes transtulerunt, nobis, quod Hebraice dicitur LANU  , nescio quid volentes LXX posuerunt ad populum istum, quod penitus in Hebraeo non habetur. Quando autem ex Dei persona dicitur, nobis, illo sensu accipiendum est, quo, et in Genesi legitur: Faciamus hominem ad imaginem, et sim
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficauite : quia labia non ha
bebat inmunda. sed tantum
dixerat: nescioloqui quiaiuue¬
nissũ: extendit ipse dñsmanũ
suam & tetigitos eiꝰ & dix̃ : ecce
dedi sermones meos in ostuum:
porro adisaiam quidixerat uir
pollutis labus ego sum & in mediopo¬
puli polluta labia habentis ego ha¬
bito non dĩmanus porrig&ur sed
sera phimmittitur ad ño ueluo¬
lat propria uoluntate quia huic
officio mancipatus est. & in manu
sua tenebat calculũ quem iuxta
IxX et thed dotionẽ forcipe iuxta
aquilã & simmachũ qui hebraicũ
sunt secuti forcipib: ad praehendit
id est MATHum ut tanger& oseus
& pristina delicta purgar& ma¬
nus autem & adõ et asarapħ mit¬
titur ut ꝓph&a suicorporis mem¬
brũ uidens actu non terreat᷑ exter¬
no quidã nostrã forcipem qua
calculis conpraehenditur duo
scĩ unionesociantur: quia uero
sedens dñs introducitur & se¬
dens intẽplã & domis impl&aẽ

Expanded text:
sanctificavi te , quia labia non 95 sanctificavi te , quia labia non 95 habebat immunda, sed tantum dixerat: nescio loqui, quia juvenis sum, extendit ipse Dominus manum suam, et tetigit os ejus, et dixit: Ecce dedi sermones meos in os tuum. Porro ad Isaiam qui dixerat: Vir pollutus labiis ego sum, et in medio populi polluta labia habentis ego habito, non Dei manus porrigitur, sed Seraphim mittitur a Deo, vel volat propria voluntate, quia huic officio mancipatus est. Et in manu sua tenet calculum, quem juxta LXX et Theodotionem, forcipe: juxta Aquilam, et Symmachum, qui Hebraicum sunt secuti, forcipibus apprehendit, id est, MALCAIM  , ut tangeret os ejus, et pristina delicta purgaret. Manus autem, et a Deo et Seraphim mittitur, ut Propheta sui corporis membrum videns, tactu non terreatur externo. Quidam nostrorum forcipem, quo calculus comprehenditur, duo piritus sancti unione sociantur. Quia vero sedens Dominus introducitur, et sedens in Templo, et domus impleta est
Abbreviated transcription (Latin):
stabant incircuitu eꝰ: Quod si
deduob: dicer&ur: non in circui¬
tu sed ex utraq: partedixissent
Et hocconuenit angelorũ multitu¬
dini : quae in dĩ ministerio prae¬
parata est : Seraphim aũt plura¬
hannes in apocalipsi loquitur: et
test non carbonem significare ł pru¬
nũ ut pleriq: aestimant : sed
anepara idẽ carbunculum lapidem
quod coleris flammei similitudi¬
ne : igneus appellatur: ex quo intel¬
Slegimis: altaredĩ plenũ eẽ carbun¬
culis hocest ignitis calculis & pru¬
nispeccata purgantib: Unde
scriptum dedolegimis : carbones
accensi s abeo: et deipsodõ dicitur:
quo dignis consumens: & saluator
in euangelio : ignẽ uenimittere
superterrã. ut baptizar & in spũ¬
scõ &igni: unus ciuiusq: opusquale
sit ignis probabit et quis aluan¬
dus est sic saluabitur quasi ꝑ ig¬
nemtransierit: Et hoc notandũ
quod adhieremiã cuidictũ ẽ pri¬
us quã teformarẽ in utero no¬
uite & inuulua matristuae

Expanded text:
stabant in circuitu ejus. Quod si stabant in circuitu ejus. Quod si de duobus diceretur, non in circuitu, sed ex utraque parte dixissent. Et hoc bene convenit angelorum multitudini, quae in Dei ministerium praeparata est. Seraphim autem pluraJoannes in Apocalypsi loquitur : et test non carbonem significare, vel prunam, ut plerique existimant, sed ἄνθρακα, id est, carbunculum lapidem, qui ob coloris flammei similitudinem igneus appellatur. Ex quo intelligimus altare Dei plenum esse carbunculis, hoc est, ignitis calculis et prunis, peccata purgantibus. Unde scriptum de Deo legimus: Carbones succensi sunt ab eo . Et de ipso Domino dicitur, quod ignis consumens sit. Et Salvator in Evangelio: Ignem veni mittere super terram : ut baptizaret in Sp igni. Uniuscujusque enim opus quale sit, ignis probabit . Et qui salvandus est, sic salvabitur, quasi per ignem transierit. Et hoc notandum, quod ad Jeremiam, cui dictum est: Prius quam te formarem in utero novi te, et in vulva matris tuae
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit dignis lauda red ñms aboth:
cũ seraphim angelicas fortitudines
intellegimus: non fuit aũtausus.
lauda redñm: quia labia habebat
inmunda : Et ꝓpterealabi ahabe¬
bat inmunda : quia cũ peccatore
populo uersabatur : Vel certeita
intellegendũ quiatacui. & non
audacter ori.am regemimpiũ
corripui ideo labia mea in mun¬
da sunt & laudes dñicũ angelis
can are ñ audeo: nemihi dicat᷑ : qua¬
retuen arras iustitias meas et ad¬
sumis testamentũ meũ ꝑostuũ
non ẽ enĩpulchra laudatio inore
peccatoris. hoc aũt dicimis non quo
cuin talem fuissed oceamis : sed quo
ipsȩ ꝓhumilitate & in mundis tantũ
labiis indignũ sedi laudefateatur:
lerat de altari. & tetigitos meũ
& dixit ecce tetigit hoclabia tua¬
uel calculo quẽ de alta rȩ tuleratꝰ
excoquer& : Multiaũt putant
singuliclamare ad singulos: et
lxx editio magis signific& plurimos
qui int̃ praetatis untꝰ seraphim

Expanded text:
fuerit dignus laudare Dominum Sabaoth, fuerit dignus laudare Dominum Sabaoth, cum Seraphim, quos Angelicas fortitudines intelligimus. Non fuit autem ausus laudare Dominum: quia labia habebat immunda. Et propterea labia habebat immunda, quia cum peccatore populo versabatur. Vel certe ita intelligendum: Quia tacui, audacter Oziam regem impium corripui, ideo labia mea immunda sunt, et laudes Domini cum angelis cantare non audeo, ne mihi dicatur: « Quare tu enarras justitias meas, et assumis testamentum meum per os tuum ? » Non est enim pulchra laudatio in ore peccatoris. Hoc autem dicimus non quod Isaiam talem fuisse doceamus, sed quod ipse pro humilitate immundis tantum labiis indignum se Dei laude fateatur. « cceperat de altari, et tetigit os meum, et dixit: Ecce tetigit hoc labia tuapruna vel calculo, quem de altari tulerat, excoqueret. Multi autem putant singuli clamare ad singulos, et Septuaginta editio magis significet plurimos, qui interpretati sunt: Seraphim
Abbreviated transcription (Latin):
ligine & fumo: quinoxius estoculis:
uelcerte perfumũ : tẽplimonstrat᷑
incendiũ: prius enime uangeliũ
onis. capta hierusalem tẽplũq: suc¬
censum est: Iuda eiputant tẽplũ
impl&ũ fumo hr̃miam̃a signifi¬
care : Idẽ incensũ & ꝑ hoc aduentũ
diuinaem aiestatis : Et dixi. uaemihi
quiatacui qr uirpollutꝰ labis ego sũ
& in medio populi polluta labia haben¬
tisego habito & regẽ dñm exercituũ
uidi oculis meis: et abrahã p̾quã iudit
ẽẽ sedicit: Etisa ias iuxta lxx int̃prȩ¬
tes : conpunctũ seẽe testat᷑: pon ob
alia crimina : sed quia labia haber&
inmunda. felix conscientia quae
tantũ insermonẽ peccauit : ñ suoui¬
tio s soci& a te populi habentis pollu¬
talabia : cũ quo lo qui sepessime co¬
gebat᷑ ex quo ostendit᷑ : noxiũ
ẽẽ uiuere cũ peccatorib qui enĩ
tangit picẽ in quinabit᷑ : Sed quia
in hebra eo legimis. uaemihi quia
tacui : plangit se proph&a quo d ñ

Expanded text:
ligine, et fumo, qui noxius est oculis. ligine, et fumo, qui noxius est oculis. Vel certe per fumum Templi monstratur incendium. Prius enim Evangelium onis, capta Jerusalem, Templumque succensum est. Judaei putant Templum impletum fumo, thymiama significare, id est, incensum, et per hoc adventum divinae majestatis. Et dixi: Vae mihi quia tacui, quia vir pollet in medio populi polluta labia habentis ego habitabo, et regem Dominum exercituum vidi oculis meis. Et Abraham postquam vidit esse se dicit et Isaias juxta LXX Interpretes compunctum se esse testatur, non ob alia crimina, sed quia labia haberet immunda. Felix conscientia, quae tantum in sermone peccavit, non suo vitio, sed societate populi habentis polluta labia, cum quo loqui saepissime cogebatur. Ex quo ostenditur noxium esse, vivere cum peccatoribus: Qui enim tangit picem, inquinabitur ab ea . Sed quia in Hebraeo legimus: Vae mihi, quia tacui, plangit se Propheta, quia non
Abbreviated transcription (Latin):
latinorũ duo seraphim : & u&us
& nouũ instrumentumintelle:¬
gunt quod tantum de praesenti
sȩculo loquitur: unde & sexa¬
las haberedicitur et faciem dĩ
pedesq: uelare accertatim ꝓfer¬
r& testimonium ueritatis &
omne qđ clamat trinitatis
sacramenta : monstrare: & mi¬
rariadinuicem quod dñs saba oth
Informa dĩpatrispositꝰ formã ser¬
Et nequaquam ut prius caelestia eum
tantũ sed & terrena cognoscant :
Et cõmota sunt suꝑ liminaria car¬
dinũ a uoceclamantis & domus
impl&a est fumo clamantibis
seraphim & in tota terra trini¬
tatis misterium praedicantib:
quando passionem dñi saluato¬
ris terra uni uers a cognouit : sta¬
tim cõmotũ est siue sublatũ limi¬
na tẽpli & om̃s illius cardines con¬
ciderunt: Tmpl&a saluatoris
cõminatione dicentis: Relin¬
qu&ur uobis domus uestra deser¬
ta: Et quã pulchrȩ ordo uerboꝵ
postquã terra repleta est gloria
dñi saba hot : iuda eoꝵ̃ tẽplũ im¬
pl&ũ est ignorantiae tenebris & ca¬

Expanded text:
Latinorum duos seraphim, vetus et novum Instrumentum intelligunt, quod tantum de praesenti saeculo loquitur. Unde et sex alas habere dicuntur, et faciem Dei pedesque velare, et certatim proferre testimonium veritatis, et omne quod clamant Trinitatis sacramenta monstrare. Et mirari adinvicem quod Dominus Sabaoth in forma Dei Patris positus formam ser, et nequaquam ut prius coelestia eum tantum, sed et terrena cognoscant. Et commota sunt superliminaria cardinum a voce clamantis, et domus impleta est fumo. Clamantibus Seraphim, et in tota terra Trinitatis mysterium praedicantibus, quando passionem Domini Salvatoris terra universa cognovit, statim commotum est, sive sublatum liminare Templi, et omnes illius cardines conciderunt, impleta Salvatoris comminatione, dicentis: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Et quam pulcher ordo verborum. Postquam terra repleta est gloria Domini Sabaoth, Judaeorum Templum impletum est ignorantiae tenebris, et ca
Abbreviated transcription (Latin):
rusalem annis quinquaginta
duobus. Cuius extremo iamtẽ¬
pore uidit isaias quae praete¬
ritus sermo disseruit. quomor¬
tuo & regnante proeo io athã
filio eius regeiustissimo uidit
statim proph&a dñm saluato¬
rem in sua maiestate regnantem
sub ues pasiano & hadriano &
quomodo in a postolis reliquiae
sint saluandȩ : Tertius rex fi¬
lius ioatham succedit. ahar
impiis simus quiclausit ianuas
tẽpli et in ualle. GeheN Nõm.
adorauit bahalim & filios suos
idolir consecrauit. ita ut auserret
altare a eneum quod salo monfece¬
rat : & poner& intẽplodĩ altare
idolorũ cuius exemplar deda¬
masco acciperat : Iuste igitur
dñi auxilio derelictus est &
consurrexerunt aduersum eũ
rasinrex seriae id est aram
&cee filius romeliae rex inł¬

Expanded text:
rusalem annis quinquaginta rusalem annis quinquaginta duobus . Cujus extremo jam tempore vidit Isaias quae praeteritus sermo disseruit. Quo mortuo, et regnante pro eo Joatham filio ejus, rege justissimo, vidit statim propheta Dominum Salvatorem in sua majestate regnantem,sub Vespasiano, et Adriano: et quomodo in Apostolis reliquiae sint salvandae. Tertius rex filius Joatham succedit Achaz impiissimus , qui clausit januas templi, et in valle Benbannom adoravit Baalim, et filium suum idolis consecravit. Ita ut auferret altare aeneum, quod Salomon fecerat, et poneret in Templo Dei altare idolorum, cujus exemplar de Damasco acceperat. Juste igitur a Domini auxilio derelictus est, et consurrexerunt adversus eum Rasin rex Syriae, id est, Aram, et Phacee filius Romeliae, rex I
Abbreviated transcription (Latin):
.ma essemus & similes gomorrae
fuissemus quando iuxta a posto
lum reliquiae saluabuntur. hoc
semen sc̃merit. &deapostolorũ
germine cunetae ecclesiae pullu¬
labunt: quod diximus semen scm̃
erit quod stecerit ueliuxta a qui¬
lam semen scmerit germeneius
in lxx int̃p̃tibus non habetur sedhe
braeico. et de theodotionis editione
aborigene additum in ecclesi a efer¬
tus &emplaribus. ut postquã intra¬
uerit plenitudo gentium : tunc
omnisisrhł saluusfiat eimpleat᷑
&iam in hoc sermone dñi dicentis
Ego occidã. et ego uiuificabo ꝑcutiã
et egosanabo : Et factumest indi¬
ebus ahar filii loathã filuioriae
regis iuda ascendit rasin rexsr¬
riae et facee filius romeliae rex
isrhł inhierus alem ad proelian¬
dum contra eam & non potuer̃
debellare eam : & nuntiauer̃
domuidauid dicentes: Consen¬
motum est coreius & corpopululli¬
us sic̃ mouentur ligna siluarũ
a facieuente: Otias qui &
azarias rexiuda regnauit in hie¬

Expanded text:
ma fuissemus et similes Gomorrhae ma fuissemus et similes Gomorrhae essemus: quando juxta Aplum , reliquiae salvabuntur; hoc semen sanctum erit, et de Apostolorum germine cunctae Ecclesiae pullulabunt. Quod diximus, semen sanctum erit quod steterit in ea, vel juxta Aquilam, semen sanctum erit germen ejus, in LXX Interpretibus non habetur, sed de Hebraico et Theodotionis editione ab Origene additum; in Ecclesiae 101 fertur exemplaribus, ut postquam intraverit plenitudo gentium, tunc omnis Israel salvus fiat; et impleatur etiam in hoc sermo Domini, dicentis: Ego occidam, et ego vivificabo, et percutiam,  ea et factum est in diebus Ahaz filii Ioatham filii Oziae regis Iuda ascendit Rasin rex Syriae et Phacee filius Romeliae rex Israhel in Hierusalem ad proeliandum contra eam et non potuerunt debellare eam et nuntiaverunt domui David dicentes requiemotum est cor ejus, et cor populi illius, sicut moventur ligna silvarum a facie venti. Ozias qui et Azarias, rex Juda, regnavit in Je
Abbreviated transcription (Latin):
modo aliis uerbis dicit. o dñe
p̃cipismihi loquipopulo iu¬
daeorum ut audiant & intelle¬
gant saluatorem et uideant
eũ & non cognoscat: Siuis im¬
plereiussi onem tuam & totũ
saluarimundũ quod & ego
fieri desidero: tuex caecacor
populi huius & aures ad graua
& oculos claude ne intellegant
tem: ex quo anim aduertimꝰ
quã uis grauesit peccatum siquis
simulq: hoc intellegendũ quod ꝓ¬

Expanded text:
modo aliis verbis dicit: O Domine, modo aliis verbis dicit: O Domine, praecipis mihi loqui populo Judaeorum, ut audiant, et non intelligant Salvatorem, et videant eum, et non cognoscant. Si vis impleri jussionem tuam, et totum salvari mundum, quod et ego fieri desidero, tu excaeca cor populi hujus et aures aggrava, et oculos claude, ne intelligant, tem. Ex quo animadvertimus, quamvis grave sit peccatum, si quis Simulque et hoc intell
Abbreviated transcription (Latin):
tium introeat. & tunc omnis isrłħ
saluus fi&. Et post paulum :
iuxta euangelium qui dem ini¬
mici propteruos. iuxta electio¬
nem autem dilecti. propter
patres : absq: paenitentia enĩ
sunt donationes & uocatiodĩ : si¬
cut enim inquid uos aliquando
non credidistisdõ. nunc autem
estis misericordiam consecuti.
propter horum incredulita¬
tem sic & istinunc non credide¬
runt in uestram misericor diã
ut᷑ipsi misericordiam conse¬
quantur. Conclusit enim ds̃
omnia sub peccato ut omni¬
bus misereat᷑. ergo non ẽ cru
delitas dĩ sed misericordia
unam perire gentem ut om¬
nessaluaefiant : Iudȩorum
partem non uidere ut omnis
mundus aspiciat. unde & ipse
dñs in eu angelio sacramen¬
tum caeci. anatiuitate qui
reciperat oculos uertit adtro
ant: Et in alio loco simeon lo¬
quit᷑ , eccehic positus est in ruinã¬
& in resurrectionẽ multoꝵ Illis
illis cadentib: nosresurgemꝰ qđ
intellegens proph&a quodã¬

Expanded text:
tium introeat, et tunc omnis Israel tium introeat, et tunc omnis Israel salvus fiat. Et post paululum : Juxta Evangelium quidem inimici propter vos, juxta electionem autem dilecti propter patres: absque poenitentia enim sunt donationes, et vocatio Dei. Sicut enim vos, inquit, aliquando non credidistis Deo, nunc autem estis misericordiam consecuti, propter eorum incredulitatem: sic et isti nunc non crediderunt in vestram misericordiam, ut et ipsi misericordiam consequantur. Conclusit enim Deus omnia sub peccato, ut omnibus midelitas Dei, sed misericordia, unam perire gentem, ut omnes salvae fiant: Judaeorum partem non videre, ut omnis mundus aspiciat. Unde et ipse Dominus in Evangelio, sacramentum caeci a nativitate, qui receperat oculos, vertit ad troant . » Et in alio loco Simeon loquitur: « Ecce positus est hic in ruinam et resurrectionem multorum . » illis cadentibus, nos resurgimus. Quod intelligens Propheta quodam
Abbreviated transcription (Latin):
Non sunt illi inculpa qui non
uident sed ille quidedit ocu¬
los ad nonuidendum. Ergo
& absq: hoc testimonio quod nunc
conamur exponere man& ea¬
dem quȩstio in ecclesiis & aut ista
soluentur & ceterae aut cum ce¬
teris & haec indissolubilis erit:
Locum istum beatus a postolus
paulus plenius explicat ad ro¬
manos. et quodille paene tota
epistola prosecutus est. nos
superfluũ facimus si uolueri¬
mus breue sermone conprae¬
hendere. Dicit enim post
multa: condusit ds̃ omni ai
incredulitate ut omnibus
misereatur: Admiransq: dñi
sacramenta intulit. Opro
fundum diuitiarum & sa
quid sic peccauerunt ut cade¬
rent: absit sed illorum delic¬
tum salus gentium adaem u¬
landum eos. et post mo¬
dicum: sienim abiectio
eorum re conciliatio mun¬
di. quae ad sumptio eo¬
rum non ne uita ex mor¬
tuis et rursum nolo enim uos
ignora refratres misterium hoc.
ut nonsitis uobis m& ipsis pru¬
dentes quia cȩcitas ex parte fac¬
ta est isrhł donec plenitudogen¬

Expanded text:
: non sunt illi in culpa qui non : non sunt illi in culpa qui non vident; sed ille qui dedit oculos ad non videndum. Ergo et absque hoc testimonio, quod nunc conamur exponere, manet eadem quaestio in Ecclesiis, et aut cum ista solventur et caeterae, aut cum caeteris et haec indissolubilis erit. Locum istum beatus apostolus Paulus plenius explicat ad Romanos, et quod ille pene tota epistola prosecutus est, nos superfluum facimus, si voluerimus brevi sermone comprehendere. Dicit enim post multa: Conclusit Deus omnia in incredulitate, ut omnibus misereatur . Admiransque Domini sacramenta intulit: O profundum divitiarum sapiequid sic peccaverunt, ut caderent? absit; sed illorum delicto salus gentium fieret ad aemulandum eos . Et post modicum: Si enim abjectio eorum reconciliatio mundi, quae assumptio eorum? nonne vita ex mortuis? Et iterum: Nolo enim vos ignorare, fratres, mysterium hoc, ut non sitis vobismetipsis prudentes, quia caecitas ex parte facta est in Israel, donec plenitudo gen
Abbreviated transcription (Latin):
saluatoris & praedicationẽ
a portolorum libros hebrae¬
or fuisse falsatos cachinnum
tenere non potero ut saluator
euangelistae & a postoli ita testi¬
monia protulerint ut iuda ei
postea falsaturi erant. De prae¬
senti autem loco hocdicendur
est frustranos adlxxtransla¬
ti onem confugere: neblasphe¬
mum uideatur eẽ quod iuxta he¬
braicumdicitur. audite audite
& nolite intellegere. &uid&eui¬
sionem & nolite cognoscere : cum
huiuscemodi testimonia. & iam
inlxx inter pretibus repperia mis
utẽ illud in exhodo quod ad phara¬
onemdicitur. Propterea suscita¬
uite ut ostendaminte uirtitem
meam. si autemipse suscitauit
& indurauit corpharaonis ne
creder&. et dealiis dicitur :
ded it illis ds̃ sp̃m conpunctionis
oculos ut non uideant & aurer
ut non audiant: Et in psalmis
fiat mensa eoꝵ in laqueum &
captionem & inscandalũ & in re¬
tributionem. Obscurenturo¬
culieorum neuideane. &
dorsa eorum semper incurua

Expanded text:
Salvatoris, et praedicationem Salvatoris, et praedicationem Apostolorum libros Hebraeos fuisse falsatos, cachinnum tenere 98 non potero, ut Salvator, et Evangelistae, et Apostoli ita testimonia protulerint, ut Judaei postea falsaturi erant. De praesenti autem loco hoc dicendum est, frustra nos ad LXX translationem confugere, ne blasphemum videatur esse quod juxta Hebraicum dicitur: Auditu audite, et nolite intelligere: et videte visionem, et nolite cognoscere, cum hujusmodi testimonia, etiam in LXX Interpretibus reperiamus, ut est illud in Exodo quod ad Pharaonem dicitur: Propterea suscitavi te, ut ostendam in te virtutem meam . Si autem ipse suscitavit, et induravit cor Pharaonis ne crederet: et de aliis dicitur: Dedit eis Deus spiritum compunctionis, oculos, ut non videant, et aures, ut non audiant ; et in Psalmis: Fiat mensa eorum in laqueum, et in captionem, et in scandalum, et in retributionem: obscurentur oculi eorum ne videant, et dorsa eorum semper incurva
Abbreviated transcription (Latin):
lio quam in actibus a postoloꝵ
idest in utroq uolumine
compor est & secularem re¬
dol& eloquentiam magisq
testimoniis grecis utitur
quamhebrȩis : Mat theus autem
& iohannes quarũ alter hebraco.
alter greco sermone euangelia.
toxuerunt testimonia de he¬
braeo proferunt : Vtẽ illud
ex aegrpto uocaui filium meum
& qm̃nazareus uocabitur &
flumina deuentreeius fluent
aquae uiuae & uidebunt inquem
conpunxerunt & ceterahis similia :
pauli quo quae id circo adhebraeos
epistolae contra dicitur quod ad
hebraeos scribitur quia utatur
testimonus quae inhebraeis
uoluminibus non habentur
quod sialiquis dixerit hebraeos
libros postea aiudaeis es se
falsatos audiat origenemquid
intauo uolumine explanati¬
onum isaiae huic respon de¬
at quaes tiunculae. quodnũ¬
quam dñs & apostoli qui
cetera crimena arguunt
inscribis & pharis aeis de hoc
crimine quod erat maximũ
reticuis sent. sin autem
dixerint post aduentum

Expanded text:
lio, quam in Actibus Apostolorum, lio, quam in Actibus Apostolorum, id est, in utroque volumine comptior est, et saecularem redolet eloquentiam, magisque testimoniis Graecis utitur quam Hebraeis. Matthaeus autem et Joannes, quorum alter Hebraeo, alter Graeco sermone Evangelia texuerunt, testimonia de Hebraico proferunt, ut est illud: Ex Egypto vocavi filium meumreus vocabitur . Et: Flumina de ventre ejus fluent aquae vivae . Et: Videbunt in quem compunxerunt , et caetera his similia. Pauli quoque idcirco ad Hebraeos Epistolae contradicitur, quod ad Hebraeos scribens utatur testimoniis quae in Hebraeis voluminibus non habentur. Quod si aliquis dixerit, Hebraeos libros postea a Judaeis esse falsatos, audiat Origenem quid in octavo volumine Explanationum Isaiae huic respoudeat quaestiunculae, quod numquam Dominus, et Apostoli, qui caetera crimina arguunt in Scribis et Pharisaeis, de hoc crimine, quod erat maximum, reticuissent. Sin autem dixerint post adventum Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ad gentes sicenĩ prȩcipit nob̵ dñ s posui
te in lumengentib: ut sisinsalutẽ us¬
q: ad extremum terrae
ergo secundũ Ixx facilis iñ praetatio
ẽ quodisaias proph&a dño imperan¬
te praedicat quid populis sit factu¬
rus. In hebraico difficulta sest quo¬
modo ipsed s̃ praecipiat populo ut
auditu audiat & non intellegat
& uidens uideat & non agnoscat:
& postea proph&a inducatur
loquens & dñm de praec&ur acdicat
Excaecacorpopuli hiis & aures eiꝰ
ad graua & oculos eiꝰ claude nefor¬
te uideat oculissuis & aurib: au¬
diat &corde intellegat & con¬
uertatur acsanetur : Ac primũ¬
illa soluenda est quaestio quae nob
obici potest quare a postolus pau¬
lus cum hebreis disputans non iux¬
ta hebracicum quod rectum essecog¬
nouerat sed secundũ Ixx sitloquu¬
pͣ tis euangelistam lucã tradunt
u&eres ecclesiae tractator es
medicinae artis fuisse scientis¬
simum & magis grecas litte¬
ras scisse quamhebrȩas : un¬
de & sermo eis tam in euange¬

Expanded text:
pit nobis Dominus: Posui te in lucem gentibus, ut sis in salutem usque ad extremum terrae Ergo secundum LXX facilis interpretatio est, quod Isaias propheta Domino imperante praedicat, quid populus sit facturus. In Hebraico difficultas est, quomodo ipse Deus praecipiat populo, ut auditu audiat, et non intelligat, et videns videat, et non agnoscat, et postea propheta inducatur loquens, et Dominum precetur et dicat: Excaeca cor populi hujus, et aures ejus aggrava, et oculos ejus claude, ne forte videat oculis suis, et auribus audiat, et corde intelligat, et convertatur, et sanetur . Ac primum solvenda est illa quaestio, quae nobis objici potest: quare apostolus Paulus cum Hebraeis disputans, non juxta Hebraicum, quod rectum esse cognoverat; sed juxta LXX sit locutus? Evangelistam Lucam tradunt veteres Ecclesiae tractatores medicinae artis fuisse scientissimum, et magis Graecas litteras scisse quam Hebraeas. Unde et sermo ejus tam in Evange
Abbreviated transcription (Latin):
grauit̃ audierunt & oculossuor
conpresser̃ neforte uideant ocu¬
lis & aurib: audiant & corde intel¬
legant & conuertant se & sanem
illos÷ quo autem haec prophe¬
tia impl&a sit tempore ipse
a postolis paulus in consequentib:
loquitur : notũ ergo sit uobis qm̃
gentib: missum est hocsaluta redĩ
ipsi & audient unde &isdẽ in apostolaꝵ
actib: legimꝰ qđ paulus & barnabas
iudȩ is nolentib: credere dexer̃ uob¬

Expanded text:
os suos compresserunt, ne forte videant oculis, et auribus audiant, et corde intelligant, et convertant se, et sanem illos . Quo autem haec prophetia impleta sit tempore, ipse Apostolus Paulus in consequentibus loquitur: Notum ergo sit vobis, quoniam gentibus missum est hoc salutare Dei, et ipsi audient . Unde et in eisdem Apostolorum Actis legimus, quod Paulus, et Barnabas Judaeis nolentibus credere,
Abbreviated transcription (Latin):
in una diuinitate de monstrent:
Etnequaquam templumiuda eoꝵ
sicut priur : sed omnem terrã illus.
gloria plenã eẽ testentur qui
ꝓnostra salute dignatus est:
humanum corpus ad sumere
ad terrasq: descendere : deniq &
morsi cum ꝓadorato uitulo dñm
praecar &ur pͣarcer& populo
peccatori : respondit dñs: propi¬
ciisero illis. uerum tamen uiuo ego
& uiuit nomen meũ quiaim ple¬
gloria eius omnis terra: Unde
& angeliclamant pastorib:: gloria
in excelsis dõ & superterrã : paxin
hominib: bonae uoluntatir im¬
pieergo quidã duosseraphim fi

Expanded text:
in una divinitate demonstrent, in una divinitate demonstrent, et nequaquam templum Judaeorum, sicut prius, sed omnem terram illius gloria plenam esse testentur, qui pro nostra salute dignatus est humanum corpus assumere , ad terrasque desMosi, cum pro adorato vitulo Dominum precaretur, ut parceret populo peccatori, respondit Dominus: Propitius ero illis. Verumtamen vivo ego, et vivit nomen meum: quia implegloria ejus omnis terra . Unde, et Angeli clamabant pastoribus: Gloria in excelsis Deo, et super terra, pax hominibus bonae voluntatis . Impie ergo quidam duo Seraphim, Fi
Abbreviated transcription (Latin):
bantei: Incherubi mergo ostendit᷑
dñs: Inseraphim exparte ostendit᷑
&x parte caelatur : Faciẽ enim
& pedeseius operiunt quia & prae¬
terita antemundũ & futura
post mundum scre non possumꝰ
sed media tantum qua einuidie¬
bis facta sunt contemplamur
nec mirũ hoc deseraphim crede¬
recum & apostoli saluatorem
credentib: aperiant : infidelibus¬
q abscondant: et uelũ ante arcam
fuerit testamenti. alas quoq: ha
beredicuntur : ꝓpt̃ uelocitatem¬
& incuncta discursum: siue quia
semꝑ in altiarib: commorantur
Neq enimillud quod deuentis legiinis
qui ambulat suꝑ pennas uentorũ
uereuentur iuxta fabulas po&arũ
etpictorũ licentiam : pitinas ha¬
bere testatur:
Sed celerem in
cuncta discursum: et singuli senas¬
et singuli senas
alas. qui defabrcatione tantum
mundi & praesentis sacculino¬
uimus: Quod autem clamat
alt̃ ad alterũ ueliuxta hebrȩos
iste adistũ idẽ unus adunũ : in ui¬
cemsead laudes dñi cohortantur
tuum: ut misterium trinitatis

Expanded text:
bant ei. . In Cherubim ergo ostenditur Dominus: in Seraphim ex parte ostenditur, ex parte celatur. Faciem enim et pedes ejus operiunt, quia et praeterita ante mundum, et futura post mundum scire non possumus; sed media tantum quae in sex diebus facta sunt, contemplamur. Nec mirum hoc de Seraphim credere, cum, et apostoli Salvatorem credentibus aperiant, infidelibus abscondant: et velum ante Arcam fuerit Tesbere dicuntur propter velocitatem in cuncto suo discursu, sive quia semper in altioribus commorantur. Neque enim illud quod de ventis dicitur, Qui ambulat super pennas ventorum , vere ventos, juxta fabulas poetarum et pictorum licentiam, pennas habere testatur; sed celerem in cuncta discursum. Et singuli senas alas; quia de fabricatione tantum mundi et praesentis saeculi novimus. Quod autem clamant, alter ad alterum, vel, juxta Hebraeos, iste ad istum, id est, unus ad unum, invicem se ad laudes Dtuum, ut mysterium Trinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
locũ ita int̃praetati sunt ut euange¬
listalucts in apostolorũ actib: posuit
cũq: inuicẽ nonessent consentientes
haud dubiũ quiniuda ei discede¬
bant dicente paulo unũ uerbũ quia
benes p̃s sc̃s locutus est ꝑ isaiam ꝓ¬
ph&ã ad patres nostros dicens : uade
ad populũ istum & dicaure audi&is

Expanded text:
a interpretati sunt, ut evangelista Lucas in Apostolorum Actibus posuit: Cumque invicem non essent consentientes, haud dubium quin Judaei, discedebant, dicente Paulo unum verbum: Quia bene Spiritus sanctus locutus est per Isaiam prophetam ad patres nostros, dicens: vade ad populum istum, et dic: Aure au
Abbreviated transcription (Latin):
quod respondebimis non solũ patris
diuinitatẽ sed nefilii quidẽ & sp̃s
scĩ quiauna intrinitate natura ẽ
posseoculos carnis aspicere sed oculos
mentis de quib: ipsesaluator ait¬
ꝑ eatimundo corde qñmipsi dm̃ ui¬
debunc Tegimis quod abraha mui¬
sussit dñs in hominis figura &cũia¬
cobquasi homoluctatꝰ sit quids̃ erat
unde & appellatusẽ locus ipsefanu¬
hel hoc est facies dĩ uidi enĩ ait dm̃
faciead faciem et salua facta ẽ
anima mea. hiezethiel quoq:
uidit dñm in forma hominis se¬
dentem supercherubim a lumbis eiꝰ.
& deorsũ erat quasi ignis & superio¬
ra habebant specie me lectri: Ergo
stant suꝑ illud sex alȩuni & sexalȩ
alteri: Duab: uelabat facie meiꝰ
& duab: uel ab at pedes eiꝰ & duab:¬

Expanded text:
quod respondebimus, non solum Patris divinitatem, sed ne Filii quidem et Spiritus sancti, quia una in Trinitate natura est, posse oculos carnis aspicere; sed oculos mentis, de quibus ipse Salvator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Legimus quod Abraham visus sit Dominus in hominis figura: et cum Jacob quasi homo luctatus sit, qui Deus erat. Unde et appellatus est locus ipse Phanuel, hoc est, facies Dei: Vidi enim, ait, Dominum facie ad faciem, et salva facta est anima mea . Ezechiel quoque vidit Dominum in forma hominis sedentem super Cherubim, a lumbis ejus et deorsum erat quasi ignis, et superiora habebant speciem electri . Ergo stabant super illud, sex alae uni, et sex alae alteri. Duabus velabant faciem ejus, et duabus velabant pedes e