comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Na negotium terminari: Nãquicũq:
alienam uel absentis rem crediderit
occupandam : nouerit & iamhere des
suos similiter prohac auctoris praesũ p¬
tione obnaxius esse mansurus IuTT
potest perquamcumq personam. sub
colore autem adipiscendȩ possessionis
obroptitia petitio alteri obesseñ deb&
maxi mecum absq conuentione per¬
sonae legitime initiatum lurgium
uideatur nihi lautem opitul& ur.
conuentio circaminorem habitacũ
id rectius circacuratorem debuerit
infraanni spatium cuius lib& ꝑsona
agerepotest siper obreptionem suerit
facta petitio alterius parte prȩiudi¬
care non poterit. praeterea cũ legi¬
tima persona nonsit ni hilual&
actio contraaetatem minorẽ quae
contra curatorem suum potius debuit
iux tarationem pro poni.

Expanded text:
nec negotium terminari. Nam quicumque nec negotium terminari. Nam quicumque alienam vel absentis rem crediderit occupandam, noverit etiam heredes suos similiter pro hac auctoris praesumptione obnoxios esse mansuros. 414potest per quamcumque personam. Sub colore autem adipiscendae possessionis obrepticia petitio alteri obesse non debet, maxime cum absque conventione personae legitimvideatur. Nihil autem opituletur conventio circa minorem habita, cum id rectius circa curatorem debuerit infra anni spatium cuiuslibet persona agere potest. Si per obreptionem fuerit facta petitio, alterius parti praeiudicare non poterit. Praeterea cum legitima persona non sit, nihil valeat actio contra aetatem minorem, quae contra curatorem suum potius debuit iusta ratione proponi.
Abbreviated transcription (Latin):
ut quicquid fuerit eis aqualib& persona
sublata. totum amicis eorum uł ꝓximis
uel seruiscum uidice interpellauerint
sinedilationereddatur ut res quas
discedens dominus insua propri&ate
dimisit integra ab actoribus domini
quousq redeat uindic&ũr. Quaecũq
aũt inmilitia constitutis uelabsentib
peruas asuerint sinealiqua iubemus
responsum quod iupplicatio litigatoris
obtinuit nec inter locutio cognitoris
interpellare possessionis statum eo
qui rem ten& absente permittitur
quia negotiorum merita partium
adsertione panduntur. litia autẽ
ama ioribus contracta perdurant
& successorem auctoris sui culpa cõmit¬
tatur & cetera. Data v beł iuñ¬
Necperprincipis praeceptionem si aliti¬
gatore fuerit obtenta nec ꝑresponsum
iudicis. si fuerit interpollatus absente
domino possessio ullius auferat᷑ q: prius
conueniri deb& illequi possedit & nisi
inter praesentes iudicium dareñ potest:

Expanded text:
ut, quidquid fuerit eis a qualibet persona ut, quidquid fuerit eis a qualibet persona sublatum, totum amicis eorum vel proximis vel servis, cum iudicem interpellaverint, sine dilatione reddatur: ut res, quas discedens dominus in sua proprietate dimisit, integra ab actoriquocumque sedeat, vindicentur. Quaecumque autem in militia constitutis vel absentibus pervasa fuerint, sine aliqua iubemus responsum, quod supplicatio litigatoris obtinuit, nec interlocutio cognitoris interpellare possessionis statum eo qui rem tenet absente permittitur, quia negotiorum merita partium adsertione panduntur. Vitia autem a maioribus contracta perdurant et successorem auctoris sui culpa comitatur. Et cetera. Dat. XV kal. Ianatio. Nec per principis praeceptionem, si a litigatore fuerit obtenta, nec per responsum iudicis, si fuerit interpellatus, absente domino possessio ullius auferatur, quia prius conveniri debet ille qui possidet et nisi inter praesentes iudicium dari non potest
Abbreviated transcription (Latin):
latam inuaserit & noiuerit expectare
litiseuentum perdat negotium : qui
contempsit expectare iudicium:
illeuero qui hoc praesumpsit inuadere
quod periustitiam apud iudicem Non
poterat obtinere habita ex istimati¬
one talem aliam rem illi domino
restituat qualem noscitur ante ludi
Legis iteranda sunt beneficia quae
tantum absentibus detulerunt ut si
perturbatus possessionis status sit
uel direptum aliquid ad rep&endum
momentum red in tegrationem quȩ
fortunȩ seruis &ĩam praebattur facultas
amicis praeterea parentib: proximis
uellibertis iudicem quoq: absentum
commoda. tueri o port& atq in his
quȩ conꝓbantur ab lata celeri reddi¬
bitione consulere neciudicium dilati¬
one suspendi. sub quocumq: igitur
nomine ueltitulo possidenti repe¬
tenti copia praebeatur quiutendȩ
rei habuit facultatem ut quae in mi¬
licia constitutis uel apsentibu sereptȩ
esse constiterint subcuius lib& per¬
sonae rep&itione reddantur.

Expanded text:
latam invaserit et noluerit expectare latam invaserit et noluerit expectare litis eventum, perdat negotium qui contempsit expectare iudicium. Ille vero, qui hoc praesumpsit invadere, quod per iustitiam apud iudicem non poterat obtinere, habita aestimatione talem rem aliam illi domino restituat, qualem noscitur ante iudicLegis iteranda sunt beneficia, quae tantum absentibus detulerunt, ut, si perturbatus possessionis status sit vel direptum aliquid, ad repetendum momentum redintegrationemque fortunae servis etiam praebeatur facultas, amicis praeterea, parentibus proximis vel libertis. Iudicem quoque absentium commoda tueri oportet atque in his, quae conprobantur ablata, celeri redhibitione consulere, nec iudicium dilatione suspendi. Sub quocumque igitur nomine vel titulo possidenti repetendi copia praebeatur, quia utendae rei habuit facultatem, ut, quae in militia constitutis vel absentibus erepta esse constiterit, sub cuiuslibet personae repetitione reddantur.
Abbreviated transcription (Latin):
sinebat erectus ut quilitem inferrepo¬
tussent nollent ex pectare iudicium ac
spernerent uictoriam quam iustitiae
praescripsiss& euentus. Etam plate¬
rentur quod de diss& audacia. Cedat
igitur litiquis quis opperire noluerit
litis euentum. Et quod recipero lego
potuiss& contemptor examinis uio¬
lentus amittat. illi uero quos in
tantum furo rem prouexit auda¬
cia ut quod urgatori apud ex aminis
fidem sperare non possent ante euen¬
tum iudicialis arbitrii inlicita
prac sumptione temerarent aesti¬
mationem rei dequa litigari conue¬
nerat cogantur ex soluere qđ quidem
&iam in priuatis obseruandum ne¬
gotus generari lege sancimus:
illud autem ab officio magnificenti¬
aetuae cauendum essede cernimus
ut sacratissima domus nr̃a ex pectare
litem non inferre cogatur nequeee¬
pect& sed patiatur exam̃.
aliquos in uasisse sed nose uidenti lego prȩ¬
cepimus ut siquis aut fiscalem rem aut
priuatam antesententiam aiudice pro¬

Expanded text:
sinebat erectos, ut, qui litem inferre posinebat erectos, ut, qui litem inferre potuissent, nollent expectare iudicium ac spernerent victoriam, quam iustitiae praescripsisset eventus, et amplecterentur, quod dedisset audacia. Cadat igitur lite, quisquis opperiri noluerit litis eventum et quod recipere lege potuisset, contemptor examinis violentus amittat. Illi vero, quos in tantum furorem provexit audacia, ut, quod iurgaturi apud examinis fidem sperare non possent, ante eventum iudicialis arbitrii inlicita praesumptione temerarent, aestimationem rei, de qua litigari convenerat, cogantur exsolvere. Quod quidem etiam in privatis observandum negotiis generali lege sancimus. Illud autem ab officio magnificentiae tuae cavendum esse decernimus, ut sacratissima domus nostra expectare litem, non inferre cogatur, neque expetat, sed patiatur examen.aliquos invasisse. Sed nos evidenti lege praecipimus, ut, si quis aut fiscalem rem aut privatam ante sententiam a iudice pro
Abbreviated transcription (Latin):
patefacta actione conueniat & domi¬
num possessoris aliqua ratione contur¬
bauerit ita negotio ipso careat ut eã
causam num quam ualeat reparare
qui prius rem uoluit auferre quã spera¬
r& aiudice aut deber& audiri similit̃¬
& ille omni causa priu&ur qui iudicis
ordinatione s ub pressa iudicium sehabere
dicens. alienam possessionem sua prae¬
sumptione perua serit. quod situtores
&iam uelcuratores minorum aliquo¬
conludio proeorum negotiis alienam
rem subea quad iximus temeritate
peruaserint ut minorum causadepe¬
reat. Nullum minoribus praeiudiciũ
fieri extutorum uel curatorũ temeri¬
tate permittimus sed propri& atem
suam sine dilatione recipiant. Cura¬
tores aut̃ ueltutoros amis iis rebus siuis
IMT̃EE Valentinianus theodosius & arta¬
dius a a a admessianum crip̃.
nostram quam publicatio celobrataquȩ¬
sierat in uaiisse quamnos a roten tatorib
eroptam sociari iubemus. Erariopuni¬
entes contumacius quam docuspublicũ

Expanded text:
patefacta actione conveniat et domipatefacta actione conveniat et dominium possessoris aliqua ratione conturbaverit, ita negotium ipsum careat, ut eam causam numquam valeat reparare qui prius rem voluit auferre quam sperare a iudice, ut deberet audiri. Similiter et ille omni causa privetur, qui iudicis ordinatione subpressa iudicium se habere dicens alienam possessionem sua praesumptione pervaserit. Quod si tutores etiam vel curatores minorum conludio aliquo pro eorum negotiis alienam rem sub ea, qua diximus, temeritate pervaserint, ut minorum causa depereat, nullum minoribus praeiudicium fieri ex tutorum vel curatorum temeritate permittimus, sed proprietatem suam sine dilatione recipiant, curatores autem vel tutores amissis rebus suisImppp. Valentinianus, Theodosius et Arcadius AAA. ad Messianum comitenostram, quam publicatio celebrata quaesierat, invasisse: quam nos a retentatoribus ereptam sociari iubemus aerario, punientes contumacius quam decus publicum
Abbreviated transcription (Latin):
iusquis neq: uulgato rescriptoneq: aduer¬
Asario sollemniter intimato possessorem
qui&o dominosuo huius modi terrore
turbauerit : ea in perp&uum litemult&
quam prae occu pauerit iuolentia cũ pre¬
cibus poposcis s& audiri quae nonminus
&iam eum nontenebit condicioꝗludicis
interlocutione sub pressa subspecie iudicati
ius alienum in ꝓbatemeritate peruasit.
ltaut neuter reparationem interfecti
hoc pacto semel negotu audeat postulare.
si autem habito plerumq conludio
curatores uel tutores minorum his rem
debitam ea occasione peruadant ut pu¬
pillis uel adultis iurgandi copia & fructꝰ
adimatur. his ea tenus subuenimus ut
eosdem non ad terat damno culpateme¬
ritatis alienȩ sedilico quidem possessio ei
aquoest ab lata reddatur. Curatores aut̃
uel tutores aeterna deportatione punitos
bonorum quoq publicatio persequatur.
Dat̃ priđ iđ octbr treuerunt si agrio
& eucheriocoñs IATERPꝰ.
Quicumque causam suam non itaagere
uoluerit ut aduersarium suũ publice

Expanded text:
isquis neque vulgato rescripto neque adversario sollemniter intimato possessorem quietum dominio suo huiusmodi terrore turbaverit, ea in perpetuum lite multetur, quam praeoccupaverit violentia, cum precibus poposcisset audiri. Quae non minus etiam eum tenebit condicio, qui iudicis interlocutione subpressa sub specie iudicati ius alienum inproba temeritate pervasit, ita ut neuter reparationem interfecti hoc pacto semel negotii audeat postulare. Si autem habito plerumque conludio curatores vel tutores minorum his rem debitam ea occasione pervadant, ut pupillis vel adultis iurgandi copia et fructus adimatur, his eatenus subvenimus, ut eosdem non adterat damno culpa temeritatis alienae, sed ilico quidem possessio ei a quo est ablata reddatur, curatores autem vel tutores aeterna deportatione punitos bonorum quoque publicatio persequatur. Dat. prid. id. Octob. Treviris Syagrio et Eucherio conss. Interpretatio. Quicumque causam suam non ita agere voluerit, ut adversarium suum publice
Abbreviated transcription (Latin):
perit litigariusq dumfiniatur pulsan¬
tibus reddant. Nam & ipsĩꝗͣ alios
possidentes pulsare temptauerint
si ca iniudicio rep&ant quae sua ꝓbare
non posiint. similiter sumptus & ex¬
pensas litis pulsatis possessoribus red¬
dant quantum eostoto litistem pr̃
perdidisse constiterit. Impp̃¬

Expanded text:
atur, pulsantibus reddant: nam et ipsi, qui alios possidentes pulsare temptaverint, si ea in iudicio repetant, quae sua probare non possint, similiter sumptus et expensas litis pulsatis possessoribus reddant, quantum eos toto litis tempore perdidisse constiterit.
Abbreviated transcription (Latin):
ipsius duplos ex eotem pore quores ꝑ¬
uasa est cogatur exsoluere. non quales
se ipsedixerit collegisse: sed quales ꝑdili¬
gentem culturam consequi proprii
domini utilitas potuisset. Et illis&ĩam
quirem alienam scientes usurpare
prac sumpserint. adie inuasi locius que
ad consum inatam litem similis ratio exi¬
gatur. Aam quisimpliciter sine prae¬
sumptione aliquarem tenuerit ex eo
similiter soluat. ex quore iniudicium
deducta quodrem male possideat ẽsci

Expanded text:
re, quo res pervasa est, cogatur exsolvere, non quales se ipse dixerit collegisse, sed quales per diligentem culturam consequi proprii domini utilitas potuisset. Ille etiam, qui rem alienam scienter usurpare praesumpserit, a die invasi loci usque ad consummatam litem simili ratione exigatur. Nam qui simpliciter sine praesumptione aliquam rem tenuerit, ex eo similiter solvat, ex quo re in iudicium deducta quod rem male posside
Abbreviated transcription (Latin):
Terminato trans actoq negotiopꝰ hac
nulli actioneque exrescripto suꝑsũptuũ
rep&itione praest&ur. nisi cognitor
quide principale negotio sententiam
promulgauit communis partibus
constitutis Iuridica pronuntiatione
si gnauerit uictori causae restitui debere
expensas. aut super his quȩrelam iure
comp&ere: Post absolutum enim
dimis sumq iudicium nefasest litem alterã
consurgere ex litis primȩ materia.

Expanded text:
minato transactoque negotio posthac nulli actio neque ex rescripto super sumptuum repetitione praestetur, nisi cognitor, qui de principali negotio sententiam promulgavit, cominus partibus constitutis iuridica pronuntiatione signaverit victori causae restitui debere expensas aut super his querellam iure conpetere. Post absolutum enim dimissumque iudicium nefas est litem alteram consurgere ex litis primae materia.
Abbreviated transcription (Latin):
ri iubemus ut manifesti debitores
prouocationis suffragio mini me sub¬
dicit . omnes qui huius modi negotia
discutiunt hoc speci aliter obseruari
debere. ut manifesti debitores appella¬
tionis suffragio non utantur. nec e¬
uidens debitum ulla possit appella¬
tionis dilatione suspendere. Et in¬

Expanded text:
ri iubemus, ut manifesti debitores provocationis suffragio minime subtio. Omnes, qui huiusmodi negotia discutiunt, hoc specialiter observare debere, ut manifesti debitores appellationis suffragio non utantur nec evidens debitum ulla possint appellationis dilatione suspendere.
Abbreviated transcription (Latin):
no luit audita iu dicare. quiait. Clamor
sodomorum & gomorracorum multi¬
plicatus est . & pacatum eorũ ad gra¬
uatum est nimis descendam & uidebo
utrum clamorem quiuenit ad meopere
complouerint annon est itaut sciam.
Omnipotens itaq: dñs & omia sciens.
curante probationem quasi dubitat.
nisiut grauatis nobis exemplum ꝓponat.
nemala hominum ante praesumamus
crederoquam probare : & ecceꝑ angelos
ad cognoscendamaladescendit. Mox¬
que facinorosos percutit. atq illepatiens.
illemitis. illedequo scriptum est tuaũt
dñe cumtran quillitate iudicas. illede
quorursum scriptum est . dñs patiens ẽ
redditor. Intan tocrimino inuolutos
inueniens quasi patienti ã prȩt̃mi sit.
&diem extremi iudicii ex pecta read
uindictam noluit. sed eos igne iudicu
ante iudicudiem praeuenit. Eccemalũ
& quasi difficultate credidit cũ audiuit
& tamen sine tarditate percus sit cum
uerum cognoscendo repperit. Vt nob
uidelic& dar& exem plum qđ maiora

Expanded text:
noluit audita judicare, qui ait: Clamor Sodomorum et Gomorrhaeorum multiplicatus est, et peccatum eorum aggravatum est nimis: Descendam et videbo utrum clamorem qui venit ad me opere compleverint, an non est ita, ut sciam. Omnipotens itaque Dominus et omnia sciens, cur ante probationem quasi dubitat, nisi ut gravitatis nobis exemplum proponat, ne mala hominum ante praesumamus credere quam probare? Ecce per angelos ad cognoscendum mala descendit, moxque facinorosos percutit; atque ille patiens, ille mitis, ille de quo scriptum est: Tu autem, Domine, cum tranquillitate judicas , ille de quo rursum scriptum est: Dominus patiens est redditor ; in tanto crimine involutos inveniens, quasi patientiam praetermisit, et diem extremi judicii exspectare ad vindictam noluit, sed eos igne judicii ante judicii diem praevenit. Ecce malum et quasi cum difficultate credidit, cum audivit, et tamen sine tarditate percussit, cum verum cognoscendo reperit: ut nobis videlicet daret exemplum, quod majora
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos quidem p&itores qui in anes lites
& iurgia non mouenda ingerunt
possidentibus ab istius cautionis merito
segrega mus: Iubemus enim ut si inten¬
tio p&itoris improba iudic&ur praest&
possessori sumptus. praestet impensas.
quas eum totolitis tempore sustinuis sec la¬
ruerit &iam si super hacre ex pressior
cessit sententia iudicantis. Dat̃ uii Icł

Expanded text:
ores, qui inanes lites ores, qui inanes lites et iurgia non movenda ingerunt possidentibus, ab istius cautionis merito segregamus; iubemus enim, ut, si intentio petitoris inproba iudicetur, praestet possessori sumptus, praestet inpensas, quas eum toto litis tempore sustinuisse claruerit, etiamsi super hac re expressior cesset sententia iudicantis. Dat. VII kal.
Abbreviated transcription (Latin):
penesme & stabilis super p&ram.
quis est locus qui non sit dnidũ cuncta
in ipso perquem creata sunt continent᷑.
Sed tamenlo cus apud eum uidelic&
caẽ eccłae unitas est . in qua supra p&rã
statur dum confessionis soliditas
humiliter ten& ur
ETIEODOSIUS INLIB̃ .III. LEGISCAPXUI.¬
Litigator uictus quem inuasorem alienae
rei praedonem ueconstabit. sed & quipost
conuentionem rei incubant alienae
non solarei redibitione teneatur. neo
tantum simplorum fructuum praesta¬
tionem aut eorum quosipse percepit
agnoscat. sed duplos fructus & eosquos
percipi oportuss& ponquos eum
redigis seconstabit ex soluat & prȩdoni¬
quidem ratio adie inuasi lociusq: adexitũ
litis habeatur. Ciuero qui simpliciter ten&
exeo quore in iudicium deductasci entiã
malae possessionis accepit. Circaberedes
quoq: succedentes inuitium parhaben¬
da fortuna est. Addimus &iam ut
impensas sũptus quelitis re adñnem
deducta p&itoribus praestent ac ne

Expanded text:
penes me, et stabis super petram . penes me, et stabis super petram . Quis est locus qui non sit Domini, dum cuncta in ipso per quem creata sunt continentur? Sed tamen locus apud eum, videlicet sanctae Ecclesiae unitas est, in qua super petram statur, dum confessionis soliditas humiliter teneturdebitoribus nostris, et multa alia Litigator victus, quem invasorem alienae rei praedonemve constabit, sed et qui post conventionem rei incubarit alienae, non in sola rei redhibitione teneatur nec tantum simplorum fructuum praestationem aut eorum quos ipse percepit agnoscat, sed duplos fructus et eos, quos percipi oporfera capitis peste nihil possit, sed segquidem ratio a die invasi loci usque ad exitum litis habeatur; ei vero, qui simpliciter tenet, ex eo, quo re in iudicium deducta scientiam malae possessionis accepit. Heredis quoque succedentis in vitium par habenda fortuna est. Addimus etiam, ut inpeorum admittantur. Similiter
Abbreviated transcription (Latin):
criminis teneatur. Omnis ergo
qui crimen obicit. scribat sȩꝓbaturũ
Reueraibi semper causa agatur. ubi
crimen admittitur. Et qui non ꝓ¬
bauerit quod obiecit. poenam quam
intulerit ipse patiatur. Placuit¬
&ĩam ut si ep̃s accusatus appella¬
uerit apłi cam sẽdem. id statuendũ
quodeiusdem sedis ponti fex censu¬
erit. haec tamen omnino in sacer
dotum causa forma seru&ur. nequaquã
sententi a non a suo iudicedicta constrin¬
gat. Oc currere quoq: quisq: fideliũ
ruinus deb& oppressorum & miserorũ
subsidio. quo ualeant & releuatione
alienae uindictȩ a sedĩ remouere uin¬
dictam. Libatenim dño prospera
qui abafflictis pellit aduersa. Vnde
scriptum est. Erater fratremadiuuans.
ex altabitur. Eccła enim dĩ sina macula
& ruga deb& existere &ideo non
oport& eam a quibusdam conculcare
aut maculare quia scriptum est. Vna ẽ
columba mea. perfecta mea. Hin c
iterum dñs admo sendñ sait. est locus

Expanded text:
criminis teneatur. Omnis ergo criminis teneatur. Omnis ergo qui crimen objicit, scribat se probaturum. Revera ibi semper causa agatur, ubi crimen admittitur: et qui non probaverit quod objecit, poenam quam intulerit ipse patiatur. Placuit etiam ut si episcopus accusatus appellaverit apostolicam sedem, id statuendum quod ejusdem sedis pontifex censuma die viaticum ei non denegetur, propter dotum causa forma servetur, ne quemquam sententia non a suo judice dicta constringat. Occurrere quoque quisque fidelium ruinis debet oppressorum et miserorum subsidio, quo valeant ex relevatione alienae vindictae a se Dei removere vindictam. Libat enim Domino prospera, qui ab afflictis pellit adversa. Unde scriptum est: Frater fratrem adjuvans exaltabitur . Ecclesia enim Dei sine macula et ruga debet existere, et ideo non oportet eam a quibusdam conculcari aut maculari, quia scriptum est: Una est diter circa eum egi, cogitans illud quod iterum Dominus ad Moysem ait: Est locus
Abbreviated transcription (Latin):
latum. Vn deo port& sialiquis
ep̃orum supercertis accus&ur
criminib: ut ab omnib: audiat᷑
qui sunt in prouitia ep̃is. Quia ñ
oport& accusatum aliubi. quam
inforo suo audiri. Si quis uero iudicem
aduersum sibi senserit: uocem appel¬
lationis exhibeat. Appellantẽ aũt
non deb& afflictio ulla aut detenti¬
onis in iuriare custo dia. sed liceat
appellatori uiciatam causam appel¬
lationis redio sub leuare. Lice at
&iam incausis criminalibus appella¬
re nec appellandi uox deneg& urei
quem in supplicio sententia destina¬
rit. Pulsatus ante suum iudicem
causam dicat . & non ante suum
iudicem pulsatus. si uoluerit taceat.¬
& ut pulsatis quotiens appellaue¬
rint induciae dentur. Siquis ergo
iratus crimen ali quod cui lib& te¬
mere obiecerit. conuitium non est
proaccusatione habendum. Sed ꝑ¬
misso tractandi spatio. id qđ iratꝰ
dixit . per scripturam seꝓbaturũ eẽ
fateatur. Vt si fortasie resi picens
quae pro ira cundia dixit lterare
aut scribere noluerit . non ut reus

Expanded text:
us. Unde oportet, si aliquis episcoporum super certis accusetur criminibus, ut ab omnibus audiatur, qui sunt in provincia episcopis, quia non oportet accusatum aliubi quam in foro suo audiri. Si quis vero judicem adversum sibi senserit, vocem appellationis exhibeat. Appellantem autem non debet afflictio ulla, aut detentionis injuriare custodia, sed liceat appellatori vitiatam causam appellationis remedio sublevare. Liceat etiam in causis criminalibus appellare, nec appellandi vox denegetur ei quem supplicio sententia destinarit. Pulsatus ante suum judicem causam dicat, et ante non suum judicem pulsatus, si voluerit taceat: et ut pulsatis quoties voluerint induciae dentur. Si quis ergo iratus crimen aliquod cuilibet temere objecerit, convicium non est pro accusatione habendum, sed permisso tractandi spatio, id quod iratus dixit, per scripturam se probaturum esse fateatur, ut si fortasse resipiscens quae prae iracundia dixit, iterare aut scribere noluerit, non ut reus
Abbreviated transcription (Latin):
uerint. & ltem. Calumniatores
&ĩam sunt qui falsa deferentes contra
cuiuscumq In nocentis personã prin¬
cipum animos ad ira cundi am cõmo¬
uere praesumunt. qui omnes infames
effecti in exilio r&rudentur. Inlibro¬

Expanded text:
ermittunt. Calumniatores etiam sunt, qui falsa deferentes contra cuiuscumque innocentis personam principum animos ad iracundiam commovere praesumunt. Qui omnes infames effecti in exsilio detrudentur. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
Testes cum side fabularum nihildicit᷑.
aduersum scripturani interro gari
aguntur authuin sulam religantur autcuria
Inrepecuni aria tormenta niscum dereb
hereditariis quaeritur non adhibentur.
alias autem iure lurando aut testibus
Deruum defacto inse interrogari posse
ratio aequitatis ostendit nec enĩ ob eẽ
ei deb& quiperseruum aliquid sine cauti¬
one commodatum deponit. INTRP¬

Expanded text:
Testes, cum de fide tabularum nihil dicitur, aduersus scripturam interrogari aguntur aut in insulam relegantur aut curia pecuniaria tormenta, nisi cum de rebus hereditariis quaeem iureiurando aut testibus Seruum de facto in se interrogari posse ratio aequitatis ostendit: nec enim obesse ei debet, qui per seruum aliquid sine cautione commodat uel deponit. I
Abbreviated transcription (Latin):
losti quam inter partesuert domitũ
iudicio intercedente Negotium quȩ cũq
actio propter rep&endos sumptus uł
ex penias lites obtenta fuerit. nullam
habeat firmitatem quam iudicati
forma non contin& : quia quicumq
quod in lu dicio aduersario praesente
non p&iit. postea deeadem relitem
aliam non poterit inchoare IxuII.
DEUSURIS REI IUDICATAE. Ip̃p̃¬

Expanded text:
osteaquam inter partes fuerit definitum iudicio intercedente negotium, quaecumque actio propter repetendos sumptus vel expensas litis obtenta fuerit, nullam habeat firmitatem, quam iudicati forma non continet: quia quicumque, quod in iudicio adversario praesente non petiit, postea de eadem re litem aliam non poterit incoare. DE VSVRIS REI IVDICATAE
Abbreviated transcription (Latin):
Omnes iudices specialiter ad monemus
ut nullus absentibus dominis reseorum
pras iumat inuadere. sed contrainꝓbos
homines omnia ꝑper sonam iudicis uindicnt᷑
saluo principali negotio quodsiquisadũ sus
absentem nogotium habere causatur. & siciu
ille qui perogrinatur rem suam cõmiserit
gubernandam nec actor uel procurator
eorum aut aliquis seruorum addicendã
causam dño aut absente aut non iniungente
cogatur. sedsi quid eis fuerit sub latum mox
his qui domino absente exclusi sunt. Culnt̃¬
pellauerint reform&ur : Ipse uero dominꝰ
si fortepernoglegentiam seruorũ resrecepta
non fuerit cum de peregrinis redierit.
prohib&ur. sed restitutis in integrũ omnib:
quaeeo absente sublata sunt integracausȩ
actio praeponatur inter legitimasdũ taxat
et integra aetate personas quia dignum est
ut contramalitiam eorum qui prȩsentes sunt
taliter absentibus iubeamus eẽ consultum.

Expanded text:
Omnes judices specialiter admonemus, ut nullus, absentibus dominis, res eorum praesumat invadere, sed contra improbos homines omnia per personam judicis vindicentur, salvo principali negotio. Quod si quis se adversus absentem negotium habere caussatur, et si, cui illi, qui peregrinantur, rem suam commiserint gubernandam, nec actor nec procurator eorum aut aliquis servorum ad dicendam caussam domino aut absente aut non jubente cogatur, sed si quid eis fuerit sublatum, mox his qui, domino absente, exclusi sunt, cum interpellaverint, reformetur. Ipse vero dominus, si forte per negligentiam servorum res recepta non fuerit, cum de peregrinis redierit, prohibetur, sed restitutis in integrum omnibus, quae eo absente sublata sunt, integra caussae actio proponatur, inter legitimas duntaxat et integra aetate personas: quia digut contra malitiam eorum qui praesentes sunt taliter absentibus iubeamus esse consultum.
Abbreviated transcription (Latin):
probareuideatur. quia hoc in omnibus
causis statutum est ut scripturã ꝓlator
ad firm&. Namsis qui scripturam
ꝓtulit eius non adstruxerit ueritatẽ :
ut salsitatis reum eẽ r&inen dum.

Expanded text:
atur, quia hoc in omnibus causis statutum est, ut scripturam prolator affirmet. Nam si is, qui scripturam protulit, eius non adstruxerit veritatem, ut falsitatis reum esse retinendum.
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ cronopius ex antistite idem fuit
intuo qui fuerat in lxx episcoporum
ante iudicio & eam sententiam ꝓuo¬
catione suspendit aqua non oportuit
prouocare argentariam multam
quam huius modi facto sanctio generalis
iponit cogatur expendero : ꝑ hoc
autem non fisconr̃o uolumus accedere
sed his qui indigent fideliter erogari:
Quod in hac causa & inc&eris eccłasticis
fiat: Dat̃ xiii id iuñ ualentiniano¬
multis ep̃is fuis sedam pnatũ & studuls¬
seeum ante iudicium sententiam quȩ
proferebatur appellationo suspende¬
re. A qua sententia quia iuste ꝓlata
fuerat appellaremini me debuis sa
In quaeum graui multa idest quinqua¬
ginta libras argenti edictum fuis sedic̃
Quaetamen sum ma ipsius multȩ ñ fisco
prodesse iussa est sed pau peribuserogari.

Expanded text:
m Chronopius ex antistite idem fuit in tuo, qui fuerat in septuaginta episcoporum ante, iudicio et eam sententiam provocatione suspendit, a qua non oportuit provocare, argentariam multam, quam huius modi facto sanctio generalis inponit, cogatur expendere. Hoc autem non fisco nostro volumus accedere, sed his qui indigent fideliter erogari. Quod in hac causa et in ceteris ecclesiasticis fiat. Dat. VIII. id. Iul. Valentinianomultis episcopis fuisse damnatum et studuisse eum ante iudicium sententiam, quae proferebatur, appellatione suspendere: a qua sententia, quia iuste prolata fuerat, appellare minime debuisse. In qua eum gravi multa, id est quinquaginta libras argenti addictum fuisse dicit: quae tamen summa ipsius multae non fisco prodesse iussa est, sed pauperibus erogari.
Abbreviated transcription (Latin):
pellandum est quo defertur tĩ quolurat᷑.
aiudice auditur sacramentum p&entẽ¬
uno ex legatoribus aliter obtulerit liti¬
gator qui iudicibus appellare uoluerit.
tunc appellare deb& quando sacram̃tũ
offertur non postquam iuratur.

Expanded text:
pellandum est, quo defertur, non quo iuratur. pellandum est, quo defertur, non quo iuratur. a judice auditur, sacramentum petente ex litigatoribus uno, alter obtulerit litigator, qui judicibus appellare voluerit, tunc appellare debet, quando sacramentum offertur, non postquam juratur.
Abbreviated transcription (Latin):
requiratur. quia omnem ꝓbationẽ
abeo quaeri deberedicit qui p&itam
rem desiderat obtinere non abillo
quise iuste tenere contendit. pra&er
illum tantum casum ubi interrogare
necesse est possidentem utrum ex sua
persona anex suc cessione coeperit
Quoniam in genuitestes ad causas
postulantur alienas si socii & parti¬
cipes criminis nondicantur. Sed sides
abhis notitiae postul&ur. In ex hibi¬
tione necessariarum personarum
hoc est testium talis deb& eõ cautio
iudicantis ut hisuenturis adiudicium
peraccu satorem aut ab his perquos
fuerint postulati sumptus conp&en¬
tes dari procipiat. & c&era. Dãt
xII Rł febr raueñ honorio . uiii.
& theo dosio .iii. aa coñs INTERE
Quicumq: testes necessarios hab&
dum modo idoneos qui non sint causȩ
autculpae participes studeat qualit̃
eos suo sumptu ubi causa dicenda est
debeat exhibere. xxxiiil. quando¬
appellandum sit Señđ Quotiens
iusiurandum postu latur. eotem pore ap¬

Expanded text:
requiratur, quia omnem probationem requiratur, quia omnem probationem ab eo quaeri debere dicit, qui petitam rem desiderat obtinere, non ab illo qui se juste tenere contendit, praeter illum tantum casum, ubi interrogare necesse est possidentem, utrum ex sua persona, an ex successione coeperit Quoniam ingenui testes ad causas postulantur alienas, si socii et participes criminis non dicantur, sed fides ab his notitiae postuletur, in exhibitione necessariarum personarum, hoc est testium, talis debet esse cautio iudicantis, ut his venturis ad iudicium, per accusatorem aut ab his, per quos fuerint postulati, sumptus conpetentes dari praecipiat. Et cetera. Dat. XII kal. Feb. Ravennae Honorio VIII et Theodosio III AA. conss. Interpretatio. Quicumque testes necessarios habet, dummodo idoneos, qui non sint causae aut culpae participes, studeat, qualiter eos suo sumptu, ubi causa dicenda est, debeat exhibere. LIBER Dappellandum sit Quotiens iusiurandum postulatur, eo tempore ap
Abbreviated transcription (Latin):
citra in iuriam quȩstionis idestsine
supplicio corporali posse testi moniũ
dicere. Alii uero clerici qui eorum
ordinem subsecuntur. si ad testimo¬
nium dicendum adhibiti fuerint:
sicut leges praecipiunt audi antur.
Itaut saluasit contra praesbiteros
falsi actio sin aliquo docobuntur
fuisse mentiti. quia magis paena
dignisunt quibus cum lex reueren¬
tiam praest& sisuae professionis
in memores inmendacii crimine
norius a a aernali ꝓ consulia siae
Cogi possessorem ab eo quiex p&it
titulum suae possessionis edicere
quae tantaerit amentia ut ratione
p̃postera p&itor ab eoquem pulsat
informarisuas postul& actiones.
cum omnem probationem exigio¬
porteat ab eo qui uindicarenitit᷑
non ab eo qui seiuste tenere contendit.
intentantinam que non suscipienti
probationum necessitas in ponendaẽ
pra&ẽr eum quie dicere cogitur utrum
propossessore an prohere de possideat
a possessore sed a p&itoris partibus

Expanded text:
citra iniuriam quaestionis, id est sine citra iniuriam quaestionis, id est sine supplicio corporali posse testimonium dicere. Alii vero clerici, qui eorum ordinem subsecuuntur, si ad testimonium dicendum adhibiti fuerint, sicut leges praecipiunt, audiantur: ita ut salva sit contra presbyteros falsi actio, si in aliquo docebuntur fuisse mentiti; quia magis poena digni sunt, quibus cum lex reverentiam praestet, suae professionis inmemores in mendacii crimine norius AA. aeternali proconsuli Asiae. Cogi possessorem ab eo qui expetit titulum suae possessionis edicere, quae tanta erit amentia, ut ratione praepostera petitor ab eo quem pulsat informari suas postulet actiones, cum omnem probationem exigi oporteat ab eo, qui vindicare nititur, non ab eo, qui se iuste tenere contendit? Intentanti namque, non suscipienti probationum necessitas inponenda est, praeter eum, qui edicere cogitur, utrum pro possessore an pro herede possideat. a possessore, sed a petitoris partibus
Abbreviated transcription (Latin):
Non oport& In absentem quasi in prȩ¬
sentem atq conuictum uerum statĩ
putari quicquid ab eo solo dicitur
qui accusat Dat̃ xiui bł ia p̃ri comore
Quotiens quilib& accusator aliquid
deaduersario suo eo absente suggesserit
eiante discussionem utriusq: partis
penitus non credatur. Io a a a
paulinopf᷑ augustali. Presbiteri
citra in iuriam questionis testimoniũ
dicant : Ita tamen : ut falsa psimulet :
C&eriuero clerici quieorum gradrũ
uel ordinem subsecuntur: si ad testimo¬
nium dicendum p&iti suerint.
prout leges praecipiunt audiantur.
salua tamen sit litigatorib salsiactio
Si forte praes biteri qui sub nomine
superioris locitestimonium dicerecitra
aliquam corporalem in iuriam sunt
prae cepti hoc ipso quo d nihil m&u ant
uera sup presserint. multomagis &enĩ
paena sunt digni quibus cõplurimũ
pernrãm iussionem delatum fuit¬
si occulto inueniunt᷑ incrimine.
Dat̃ uiii keł aug̃ arcadio .i. & bauto¬
ne consuł. INT ẼRE Prȩsbiteri

Expanded text:
Non oportet in absentem, quasi in praesentem atque convictum, verum statim putari, quicquid ab eo solo dicitur, qui accusat. Dat. XIII kal. Ianuar. Richomere Quoties quilibet accusator aliquit de adversario suo eo absente suggesserit, ei ante discussionem utriusque partis penitus non credatur. Paulino praefecto Augustali. Presbyteri citra iniuriam quaestionis testimonium dicant, ita tamen, ut falsa non simulent. ceteri vero clerici, qui eorum gradum vel ordinem sequuntur, si ad testimonium dicendum petiti fuerint, prout leges praecipiunt, audiantur. Salva tamen sit litigatoribus falsi actio, si forte presbyteri, qui sub nomine sualiquam corporalem iniuriam sunt praecepti, hoc ipso, quod nihil metuant, vera suppresserint. Multo magis etenim poena sunt digni, quibus cum plurimum per nostram iussionem delatum fuerit, occulto inveniuntur in crimine. Dat. VIII kal. Aug. Arcadio A. I et Bautone conss. Interpretatio. Presbyteri
Abbreviated transcription (Latin):
&illis &ĩam quirem alienam scientes
usurpare prae sumpserint. adieinuasi loci
usq ad consum matam litem similisratio
exigatur. Nam qui simpliciter sineprȩ¬
sumptione aliquarem tenuerit ex eo
similiter soluat exquore iniudicium
deducta quodrem male possideat c̃sci
entiam ipsius coeperit non latere. here¬
des quoque eorum In his damnis siuicti
fuerint quibus auctor ipsorum simili
modo subcumbant. Ad dimus quoq eĩ¬
modi personis. ut & sũptus & expensas
litis exeo die a quo d&ali receperit liti¬
garius quedum finiaturpulsantibus red¬
dant. Nam & ipsi quialios possidentes
pulsare temptauerint siea iniudiciorep&at
quae sua probare non possint. similit̃ sũptus
& expensas litis pulsatis posies sorib reddant
quantum eos toto litistem pore ꝑdidissẽ

Expanded text:
Ille etiam, qui rem alienam scienter usurpare praesumpserit, a die invasi loci usque ad consummatam litem simili ratione exigatur. Nam qui simpliciter sine praesumptione aliquam rem tenuerit, ex eo similiter solvat, ex quo re in iudicium deducta qulatere. Heredes quoque eorum in his damnis, si victi fuerint, quibus auctor ipsorum, simili modo succumbant. Addimus quoque, eiusmodi personis ut et sumptus et expensas litis ex eo die, a quo de tali re coeperit litigari, usque dum finiatur, pulsantibus reddant: nam et ipsi, qui alios possidentes pulsare temptaverint, si ea in iudicio repetant, quae sua probare non possint, similiter sumptus et expensas litis pulsatis possessoribus reddant, quantum eos toto litis
Abbreviated transcription (Latin):
ad prob&ur. Neq accusator ꝑ aliũ
accusare neq reus peralium defendi potest
nisi ingratum libertum patronus accus&
aut rei absentia defendatur. INTERP
Incriminalibus causis nec accusator nisi
perse aliquem accusarepotest. nec accu¬
sede fensarepermit titur. nisi forte¬
Si pecuniadata ludicireus ab solutus ẽẽ
dicatur idq in eum fuerit conꝓbatum
ea poena damnatur quareusdã nari
In conuictum reum siuetor queri possit
siue non possit ꝓmodo ad mis sisceleris
statuendumest. INTERÕ¬
Reis suis edere crimina accusatores
cogendisunt scire enim oport& quib sint
criminibus responsuri. It̃ int̃ non inđ¬
XUIIII. DEABOLITIOMIBUS. Postab¬
olitionem publicam adelatore suoreus
intratricesimum diem rep&ĩ potest
Summas supplicia sunt. cruxcroma¬
tio decollatio. mediocrium autom
dełectorum pȩnesunt. m& allum
ludus deportatio. minsme. religatio
exilium. opus publicum. uincula sane
qui ad gladium dantur intra annum

Expanded text:
doceatur. Neque accusator per alium accusare neque reus per alium defendi potest, nisi ingratum libertum patronus accuset aut rei absentia defendatur. alii pcriminalibus causis nec accusator nisi per se aliquem accusare potest, nec accuse defensare permittitur. XXXISi pecunia data iudici reus absolutus esse dicatur idque in eum fuerit comprobatum, ea poena damnatur, qua reus damnari In conuictum reum, suiue torqueri possit siue non possit, pro modo admissi sceleris statuendum est. RReis suis edere crimina accusatores cogendi sunt: scire enim oportet, quibus sint criminibus responsuri. Cogniturum ita. De abolitionibus Post abolitionem publicam a delatore suo reus intra tricensimum diem repeti potest, Summa supplicia sunt crux crematio decollatio: mediocrium autem delictorum poenae sunt metallum ludus deportatio: minimae relegatio exilium opus publicum uincula. Sane qui ad gladium dantur, intra annum
Abbreviated transcription (Latin):
interrogantem. PIII. Interrogatio
augustini obseoro quid pati debeat
expersona furis pensare potest quali ter
ualeat corrigi. Sunt enim quidam quiha¬
bentes subsidia : furtumperp&rant
Et sunt aliqui hac inre ex in opia delinquup
Vnde nocesse est ut quidam dampnis ꝗdã
quidam autem leuius corrigantur.
Et cum paulo districtius agitur ex carita¬
to agendum est & non ex furore quia lpsi
hoc prestatur qui corrigitur nege henne
ignibus tradatur. Sic enim nos fi delibus
tenere disciplinam debemus s̃cut boni
patres carnalibus filus solent. quos
& proculpis uerberibus feriunt & tam̃
ipsos quosdo loribus ad fligunt habere
here des quaerunt. & quae possident
ipsisseruant. quos irati in sequi uident᷑
Haec ergocaritas in mente tenenda ẽ
& ipsa modium correctionis dictat.
Itaut mens extrarectionis regulam
omninonihil faciat. Ad dis &iam
abstulerint reddere debeant. sed absit
ut eccła cum augmento recipiat
quodd&errenis rebus uid& ur amit¬

Expanded text:
epone. III. Interrogatio Augustini. Obsecro quid pati debeat,ex persona furis pensare potest, qualiter valeat corrigi. Sunt enim quidam qui habentes subsidia furtum perpetrant; et sunt alii qui hac in re ex inopia delinquunt: unde necesse est ut quidam damnis, quidam quidam autem levius corrigantur. Et cum paulo districtius agitur, ex caritate agendum est, et non ex furore: quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fidelibus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis solent, quos et pro culpis verberibus feriunt, et tamen ipsos quos doloribus adfligunt habere heredes quaerunt; et quae possident ipsis servant quos irati insequi videntur. Haec ergo caritas in mente tenenda est, et ipsa modum correptionis dictat  Al., dictet, ita ut mens extra rationis regulam omnino nihil faciat. Addes  Al.,abstulerint reddere debeant. Sed absit ut Ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtur amit
Abbreviated transcription (Latin):
dilationes frustratoriasq non tamap¬
pellationos quam ludificationes ad mitti
non conuenit. Aamsicut beneap¬
pellatibus negari auxilium p̃oport&.
lta his contraquos merito iudicatũ est
in anitor prouocantibus diffẽri bene
causis uelle uioribus criminibus quae
legibus non tenentur in serta appollati¬
onibus constituta legib: dilatio praes
udicantis. At uero homicidis adulteris
& reliquis quos lex ista comp̃hendit
si conuicti confessiq fuerint & appel¬
lare uoluerint dilatio deneg& ur.
sed statim in manifestis criminibus
conuictus iu dicis est sententia profe¬

Expanded text:
dilationes, frustratoriasque non tam appellationes quam ludificationes admitti non convenit. Nam sicut bene appellantibus negari auxilium non oportet; ita his contra quos merito judicatum est, inaniter provocantibus differri bene caussis vel levioribus criminibus, quae legibus non tenentur inserta, appellationi constituta legibus dilatio praestjudicantis. At vero homicidis, adulteris et reliquis, quos lex ista comprehendit, si convicti confessique fuerint, et appellare voluerint, dilatio denegetur, sed statim in manifestis criminibus convicti judicis sententia profe
Abbreviated transcription (Latin):
Moratorias appellationes & cas quae ab
executoribus & confessis fiunt recipi
tia pro feratur appellauerit. uł si de facco
suo confessus ne addicatur appellare
uoluerit: huius modi appellationes
non recipiuntur. Cum qui appellat
cum conuitio ipsius iudicis appellari ñ
oport&. Ideoq: ita factum arbitrio
principis uindicatur. Ista in tp̃ non in dig̃
QUID OBSER UANOUMEST
Quotiens possessor appellat fructus
medus temporis de poni conuenit: qđ si
p&itor prouoc& fructus in causa de¬
positieẽ non possunt nec recte eorum
nomine satisdatio postu latur. IN T̃P¬
posses sorappellat fructus possessionis de
qua agitur dum secundȩ audientiae
euentus in dubium est merito sequestrant᷑
Vamsi p&itor appellauert hoc abeo
non potest postulari quia non potest
seques trari quod non hab&. praedia
urbana uelmancipia appellatur. pensio¬
nes eorum uel mercedes uicturȩ & ĩ am
DEMERITIS AE EEIATIOMIS
Amnimodo puniendum est quotiens
iniusta appellatio pronuntiatur. ut sũptus

Expanded text:
Moratorias appellationes et eas, quae ab exsecutoribus et confessis fiunt, recipi tentia proferatur, appellaverit, vel si de facto suo confessus, ne abiiciatur, appellare voluerit, huiusmodi appellationes non placuit. Eum qui appellat cum conuicio ipsius iudicis appellare non oportet: ideoque ita factum arbitrio principis uindicatur. Post prouocationem d obseruandum est Quotiens possessor appellat, fructus medii temporis deponi conuenit. Quod si petitor prouocet, fructus in causa depositi esse non possunt nec recte eorum nomine satisdatio postulatur. Si ppossessor appellat, fructus possessionis de qua agitur, dum secundae audientiae eventus dubius est, merito sequestrantur. Nam, si petitor appellaverit, hoc ab eo non potest postulari, quia non potest sequestrari quod non habet. Si propraedia urbana, vel mancipia appellatur, pensiones eorum, vel mercedes vecturarum vectuDe meritis appellationum Omnimodo ponendum est, ut, quotiens iniusta appellatio pronuntiatur, sumptus,
Abbreviated transcription (Latin):
partibus sunt agere & aduersariorum
intentionibus acobiectis ualeat ꝑomĩa
respondere ut ueritate cognita salubrem
hicsinem causa suscipiat. Quatenus
ratio nabiliter omnibus capitulis q̃ in
alter cationem uenerant terminatis.
Nullas in hac contentio ne ingrauidoiures
accipiat. sed sola interte & filiostuos pax
sicut dec& & caritas per seuer&. Qui aergo
exortae contentiones nulla illic possunt
ratione discingi. quippe ubi tantai habi¬
tatoribus est natadiscissio. ut nullus qui
possit iniudicio residere. siue defenden¬
dae alternȩ partis studio remanere.
lta fraternitastua agat ut in transmit¬
tenda. sicut diximus persona nullam
tarditatem : qualib& excusatione

Expanded text:
adversariorum intentionibus ac objectis per omnia valeat respondere; ut, veritate cognita, salubrem hic finem causa suscipiat; quatenus, rationabiliter omnibus capitulis quae in altercationem venerant terminatis, nulla in hac contentione ingravedo vires accipiat, sed sola inter te et filios pax, sicut decet, et charitas perseveret. Quia ergo exortae contentiones nulla illic possunt ratione distingui, quippe ubi tanta in habitatoribus est nata dissensio, 1006 ut nullus sit qui possit in judicio respondere, sive detendendae alternae partis studio remanere, ita fraternitas tua agat, ut in transmittenda persona, sicut diximus, nullam tarditatem qualibet excusatione
Abbreviated transcription (Latin):
Quia & nobis triste & tibi graueest inter
habitatores nea polis ciuitatis prodisse
discordiam. quorum unitati ac concor
tatem tuam his hortamur affatibus.
ut cessanto omni excusatione ꝑsonã huc
instructam subfestinatione transmittas

Expanded text:
quia nobis triste, et tibi grave est inter habitatores memoratae civitatis prodisse discordiam, quorum unitati studere deatem tuam his hortamur affatibus, ut, cessante omni excusatione, personam huc instructam sub festinationem transmittas
Abbreviated transcription (Latin):
cõminus partibus constitutis uiridica
pronuntiatione signauerit uictori cau¬
sȩ restitui debere expensas. aut suꝑ his
quacrelam iure conp&ere. Postabsolu¬
tum enim dimis sum que iudiciũ nefas est
litem alteram consurgere exlitis primȩ
tum iudicio intercedente negotium.
quȩcumq: actio propterre p&endos sup¬
tus uel ex pensas lites obtenta fuerit .
nullam habeat firmitatem quam ludi¬
cati forma non contin&. quia quicũque
quod in ludicio aduersario presente

Expanded text:
utis iuridica pronuntiatione signaverit victori causae restitui debere expensas aut super his querellam iure conpetere. Post absolutum enim dimissumque iudicium nefas est litem alteram consurgere ex litis primae tum iudicio intercedente negotium, quaecumque actio propter repetendos sumptus vel expensas litis obtenta fuerit, nullam habeat firmitatem, quam iudicati forma non continet: quia quicumque, q
Abbreviated transcription (Latin):
quodquidam clericorum te illic posito
alaicis toneantur. Quod si lta et tuȩ hoc
culpae noueris reputari. quia hoc fieri si
homo esses non habuit & ideo dec&ero
sollicitudinem te habere necesse ẽ. & hoc
fieri non permittas. Sedsiquis contra
clericum causam habuerit ep̃m ipsius
ad eat quisi forte sus pectus fuerit : exe¬
cutor uel ab ipso. aut si & hoc actorrefu¬
gerit atuaẽ experientia deputandus
qui partes sibi mutuo consensu iudicescom¬
pellateligere. A quibus quicquid fuerit
definitum. Itauł tua uel ep̃i sollicitudine
seruata lege modis omnibus compleatur.
ut non sit unde possint litigiis fatigare.

Expanded text:
quod quidam clericorum, te illic posito, a laicis teneantur. Quod si ita est, tuae hoc culpae noveris reputari, quia hoc fieri si homo esses, non habuit. Et ideo de caetero sollicitudinem te habere necesse est, ut hoc fieri non permittas; sed si quis contra clericum causam habuerit, episcopum ipsius adeat. Qui si forte suspectus fuerit, exsecutor gerit, a tua est experientia deputandus, qui partes sibi mutuo consensu judices compellat eligere. A quibus quidqudefinitum, ita vel tua, vel episcopi sollicitudine, servata lege, modis omnibus compleatur, ut non sit unde possint litigiis fatigari.