comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Decima die aprilis ierosoli¬
mam uenit sequenti u̾o die
exceptus est aturbis cum ra¬
mis palmar. ⁊ diuinis lau¬
dib trib reliquiis custoditꝰ
a uideis usq ad qliartam de¬
tam feriam qua cum discipu¬
us cenauit et post traditus ẽ.¬

Expanded text:
Decima die Aprilis Hierosolymam venit, sequenti vero die exceptus est a turbis cum ramis palmarum et divinis laudibus. Tribus reliquis custoditus est a Judaeis usque ad quartam detam feriam, qua cum apostolis coenavit, et post traditus e
Abbreviated transcription (Latin):
turam sibi bonam pranam uoluntatẽ
¶Non faistra putati potest ab mitio tẽ.¬
ꝑonis diabolũ cecidisse. nec cũ scĩs angłis
peccatũ aligndo uixisse ⁊ beatũ s moꝵ
mus qr ĩ uecitate ño scetit ex quo creatꝰ
est qui staret si uoluisset. quo enum beat¬

Expanded text:
turam suam bonam praua uoluntate Non frustra potest putari ab initio temporis diabolum cecidisse, nec cum sanctis angelis pacatum aliquando vixisse et beatum, sed mox mus quia in veritate non stetit ex quo creatus est, qui staret si stare voluisset. Item
Abbreviated transcription (Latin):
no certi. s quare discernebat᷑ a ceteris
Non enum dampnat innocentes an don
d̾s prescientiam de se ip̃is. Quomodo
aũ beaiti esse possint quib est incerca
fuisse diabłm in illa sublimi natura
discributi. Tales enim fortasse̾ posset a¬
liquid illicitũ delectare qmͣ delectatõem
si pͥeceare noluissent lidero arbitito cohi

Expanded text:
 Sed quare discernebantur illi a caeteris,non enim damnat ipse innocentes. Hic Deus praescientiam de seipsis? Quomodo autem beati esse possint, quibus est incerta fuisse diabolum in illa sublimi natura  officia distributi. tales enim fortasse posset aliquid etiam inlicitum delectare: quam tamen delectationem si peccare nollent, libero arbitrio cohi
Abbreviated transcription (Latin):
deiceretur nisi precessisset in eo
quedam elatio ꝯprimenda ut ꝑ
hũilitatẽ peccati sciret qͣm fał¬
so de se presumpserit ⁊ qd̾ nõ bñ se habes
natum si a faciente necesit. Comm̃dat᷑¬

Expanded text:
dejiceretur, nisi praecessis set in eo quaedam elatio comprimenda; ut per humilitatem peccati sciret quam falso de se praesumpserit, et quod non bene se habet natura si a faciente recesserit. It
Abbreviated transcription (Latin):
eꝵ. die autẽ tectio. Notand̾̃
qr degeranis usq ad montem
moria .i. sedem templi iter tri¬
um dierũ sit ⁊ abraham illuc
de tertio ꝑuenisse dr. m ale gͦ
putant abraham illo temꝑe
hĩtasse aꝑd̃ quertũ manbie
cũ inde ad montem moria.
uix unius diei plenũ iter sit.

Expanded text:
 Die autem tertio. » Notandum quia de Geraris usque ad montem Moria, id est sedem templi, iter trium dierum sit: et Abraham illuc die tertio pervenisse dicitur. Male ergo putant Abraham illo tempore habitasse apud quercum Mambre, cum ad montem Moria vix unius diei plenum iter sit.
Abbreviated transcription (Latin):
der. ⁊ facta sunt celum ⁊ terra. sicut dixit
mine celi ⁊ terre comprehendendũ erat q
fecit deus de inde ꝑ ꝑtes explicandũ qũo
uerbum suum fecit uel quia eum primũ
fiebat informis materia spiritalis ł corpo¬
ralis nõ erat dicendũ: dixit deus fiat. qr for¬
mam uerbi nõ muitatur imꝑfectio nisi
cum generis sui conuersione ad creatorem
sit ꝑfecta creatura. ut cum d̾r dixit deus fi¬
at intelligamus eum ad se imꝑfectio est
creature reuocare. Cum ergo d̾r. in principi
cipium est. s cum d̾r. dixit deus fiat com¬
memoratur qr uerbum : ꝑ principiũ no¬
tat exordium creature existentis ab illo.
ꝑ uerbum: ꝑfectionem creature ab illo:
ad ip̃m reuocate ut formetur imitando
formam uerbi incõmutabilem. Non enim
habet uitam in formem uerbũ d̾i tui est
esse qd̃ uiuere ĩmo idest uiuere qd beate ui¬
uere. Creatura ⁊̃ sp̃italis ht̃ informem u¬
tam cui nõ est. hoc esse qd̃ uiuere nec uni¬
re qd̾ beate uiuiere qr auersa a sapiencia

Expanded text:
Sed dixit: mine coeli et terrae comprehendendum erat quidquid fecit Deus, deinde per partes explicandum quomodo  id est, per verbum suum fecit. Vel quia cum primum fiebat informis materia spiritualis, vel corporalis, non erat dicendum: « Dixit Deus, Fiat; » mam verbi non imitatur imperfectio, nisi cum generis sui conversione ad creatorem sit perfecta creatura; ut cum dicitur: « Dixit Deus, Fiat, » intelligamus eum ad se imperfectionem creaturae revocare. Cum ergo dicitur: « In principicipium est; sed cum dicitur: « Dixit Deus, Fiat, » commemoratur quia Verbum est. Per principium notat exordium creaturae existentis ab illo; per Verbum, perfectionem creaturae ab illo ad ipsum revocatae, ut formetur imitando formam Verbi incommutabilem. Non enim habet vitam informem Verbum Dei, cui est idem esse quod vivere; imo idem vivere quod beate vivere. Creatura vero spiritualis habet informem vitam, cui non est hoc esse quod vivere; nec vivere quod beate vivere: quia, aversa a sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
rem ad humani siłitudinem i¬
antiqua translatio ht̃. caibũ¬
culum ⁊ pͣsium carbunclłs est ig¬
nei coloris ⁊ d̾r illustrare tenebs
noctis. pͣsuis est iuridis. unde

Expanded text:
rem ad humani similitudinem uAntiqua translatio habet « carbunculum et prasium. » Carbunculus est ignei coloris, et dicitur illustrare tenebras noctis. Prasius est viridis, unde
Abbreviated transcription (Latin):
ma. a priou ppło nature le-¬
strauit et predicationẽ am¬
ꝑlo caritatis gremio suscepit.
docton enim spaciosa mansio
est in corde auditoris latitudo
suscipiende doctrine locum m̃¬
tis dilatate ad cegitanda car¬
nalia coartare.
eccłia recipiens sp̃ualia red¬
dit q peccatorib terrena sti¬

Expanded text:
 A priore populo naturae lestravit, et praedicationem amplo charitatis gremio suscepit: doctori enim spatiosa mansio est, in corde auditoris latitudo suscipiendae doctrinae locum mentis dilatate, ad cogitanda cnalia coarctate.esia recipiens spiritualia, reddit praedicatoribus terrena sti
Abbreviated transcription (Latin):
di qd̃ quedam peccata ad dampnũ ꝑtinent nõ tñ ad interi¬
tum qr qui dampnũ passus fuerit salnari dr. licet ꝑ igne
Unde iohes dicit quedam peccata esse ad mortẽ. que aũ sũt
ad mortem. que no ad mortem. nõ facile discerni potest.
ꝑdit dampno d̾r ꝑcuti sicut qui cãm scandali infumiori ⁊ mu¬
liebri aĩe prebuit. dabit aũ scõm qd̃ indixerit uir eius. et da¬
bit cũ honore aĩe discentis. uir mag̃r est xp̃c. ł qui ꝓ xp̃o aĩa¬
rum doctorẽ pacietur ergo dampnũ qui ꝯtendit ad subuer¬
sionem audientiũ ꝑ aĩa que nõdũ habuit infaritem for¬
matũ qd̾ potest de scandalo chathecumini accipi. potest ⁊̃
fieri ut qui lesit instruat et reparet aĩe que ꝑdidit. ⁊ cũ ho¬
nore et cum modestia. s. cũ mansuetudine nõ cũ lite sicut ẽ
scandalũ intulit. sed cũ formatus fuerit dabit aĩam ꝓ aĩa for¬
matus infans potest iuderi sermo dei in corde aĩe que suscepit

Expanded text:
nt, non tamen ad interitum, quia qui damnum passus fuerit, salvari dicitur, licet per ignem: unde Joannes dicit quaedam peccata esse ad mortem, quaedam non . Quae autem sint ad mortem, non facile discerni potest, perdit, damno dicitur percuti, sicut qui causam scandali infirmiori et muliebri animae praebuit. Dabit autem secundum quod indixerit vir ejus, et dabit cum honore animae discentis. Vir magister est Christus, vel rum doctor est. Patietur ergo damnum qui contendit ad subversionem audientium, pro anima quae nondum habuit infantem formatum: quod potest de scandalo catechumeni accipi. Potest etiam fieri ut qui laesit, instruat et reparet animae quae perdidit, et cum honore, cum modestia scilicet, cum mansuetudine, non cum lite, sicut cum scandalum intulit. Sed cum formatus infans fuerit, dabit animam pro anima. Formatus infans potest videri sermo Dei in corde animae quae suscep
Abbreviated transcription (Latin):
ab eo. qui pre est ecc̃e .i. indelłs.
si dentem lesit qui suscipiens
cibum uerbum dei ꝯminuere
ł molarib terere solebat ut subtilem ad uentrem aĩe trans¬
mitteret sensũ. si hunc dentem ille nexauerit ⁊ euellit ut cõ¬
tricione eius nõ possit aĩa subtiliter et sp̃ualiter suscipere u̾¬
bum dei auferetur dens eius qui nõ bñ cibos uerbi ꝯminuit
et diuidit. pp̃ hoc enĩ fortasse de deo dr. dentes peccatoꝵ cont¬
ledi aĩa ⁊ ꝑcuti. manũ quoq ꝓ manu etͣ pedem ꝓ pede de¬
poscitur. Manus aĩe untus qua tenere aliquid ⁊ ꝯstringere
potest ut actus eius et fortitudo. ⁊ pes. quo incedit ad bona
ł mala. qr ergo scandalizata aĩa nõ solum in fide s ⁊̃ in ac¬
tib deicitur qui ꝑ manuis significant᷑. Manus auferuntur il¬
luis quib nõ bene oꝑatur et pedes quib ñõ bñ incedit reci-¬
piet  ꝯbusturam qr combussit et gehenne tradidit aĩam

Expanded text:
ab eo qui praeest Ecclesiae, Si dentem laesit, qui suscipiens cibum verbi Dei comminuere vel molaribus terere solebat, ut subtilem ad ventrem animae transmitteret sensum: si hunc dentem ille vexaverit et evulserit, ut contritione ejus non possit anima subtiliter et spiritualiter suscipere verbum Dei, auferetur dens ejus, qui non bene cibos verbi comminuit et dividit. Propter hoc enim fortasse de Domino dicitur: Dentes peccatorum contlaedi anima et percuti. Manum quoque pro manu, et pedem pro pede deposcit. Manus animae, virtus qua tenere aliquid et cor stringere potest, ut actus ejus et fortitudo; et pes quo incedit ad bona vel ad mala. Quia ergo scandalizata anima non solum in fide sed etiam in actibus dejicitur, qui per manus significantur, manus auferuntur illius, quibus non bene operatur, et pedes, quibus non bene incedit. Recipiet etiam combusturam, quia combussit et gehennae tradidit animam
Abbreviated transcription (Latin):
ut ceteri udentes timorem hãnt ⁊ nõ siłr faciant. Ideo apłs
cum doctorem describeret ecc̃e inter cetera precipit nõ ꝑcusso-¬
rem ne ꝑcuciens pregnantes mulieres .i. aĩas incipientes
dalizabuntur si fieri potest ⁊̃ electi sciendũ tñ qr nõ est ꝑ¬
fectoꝵ scandalizari sed mulierũ aud ꝑuuloꝵ. uñ siquis scã¬

Expanded text:
ut caeteri videntes timorem habeant, et non similiter faciant. Ideo Apostolus cum doctorem describit Ecclesiae, inter caetera praecipit, non percussorem : ne percutiens praegnantes mulieres, id est animas insipientes, dalizabuntur, si fieri potest, etiam electi. Sciendum tamen quod non est perfectorum scandalizari, sed mulierum aut parvulorum; unde Ma
Abbreviated transcription (Latin):
osi. p.e. p .e. b. Ne nos ergo uocabuloꝵ siłitudo ꝯturbet. st̃
ergo duo litigantes duo disputantes de dogmatib ł qõnib
rant lites qr ergo isti in qõnib litigant ab subuersionem au¬
dienciũ ꝓcuciunt mulierem pregnantem ⁊ eiciunt infantẽ
formatũ uł adhuc ĩ formem. mulier pregnans d̾r aĩa que nu¬
ꝑ concepit uerbũ dei. Unde a timore tuo dñe in utero ꝯceꝑimus
et peperimus. qui ergo concipuuit et statim pariunt non
terra in una die et nata est gens die una simul. Ista est ergo
generatio ꝑfectoꝵ que in die eadem concipitur et nascitur. pa¬

Expanded text:
ium pacem! Ne nos ergo vocabulorum similitudo conturbet. Sunt ergo duo litigantes, duo disputantes et dogmatibus vel quaesrant lites. Qui ergo istis in quaestionibus litigant ad subversionem audientium, percutiunt mulierem praegnantem, et ejiciunt infantem formatum vel adhuc informem. Mulier praegnans dicitur anima, quae nuper concepit verbum Dei; unde: A timore tuo, Domine, in utero concepimus et peperimus . Qui ergo concipiunt, et statim pariunt, non terra in una die, et nata est gens die una simul . Ista est ergo generatio perfectorum, quae in die eadem concipitur et nascitur. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuincti quoꝵ familiaritate
aliq̃ndo ad audiendũ uerbũ
ꝓdeunt et uidentes dona dei
collata fidelib mirant᷑ ⁊ uer¬
bum corde ꝑcipiunt qd̾ bonis

Expanded text:
uncti, quorum familiaritate aliquando ad audiendum verbum prodeunt, et videntes dona Dei collata fidelibus mirantur, et verbum corde percipiunt, quod bonis
Abbreviated transcription (Latin):
ne interiora tena
clara qͣlibet adu̾¬
sitate turbentur¬
alioqͥn nec abyssꝰ
fulget nec coftus
coruscat nec iacĩt¬
tus ceruleo colore
decoratur nõ debẽt
ergo qui in eccl̃ie
sinu ꝓficiut pre¬
positos despicere si
uacare eos reb ex¬
teriorib uident.

Expanded text:
ne interiora tenera clara qualibet adversitate turbenturalioquin nec byssus fulget, nec coccus coruscat, nec hyacinthus caeruleo colore decoratur: non debent ergo qui in Ecclesiae sinu proficiunt praepositos despicere, si vacare eos rebus exterioribus vident.
Abbreviated transcription (Latin):
mensura est ĩ trãs¬
toꝵ et uidebis qr
cortine habebunt
in equalitate q̃ est
inter parietes cu-¬
bitos denos. in as¬
su qui est iuixta pa¬
rietes habebunt
cubitos uouenos.
sic q fit ut sũmi¬
tas cortinar ter¬
ram tangere nõ
possit. s mensu¬
cubiti a terra al¬
cior absit. Item ui¬
debis qd̃ cortine ha-¬
berit in equalitate
ꝑ longitudinem
domus cũbitos .xix.
inascensu aũ uel
descensu qd̃ est in
orientali uel occi¬
dentali latere do¬
mus cubitos qui¬
nos. Ideo qz eadẽ
lateralis sũmitas

Expanded text:
 in transtos, et videbis quia cortinae habebunt in aequalitate quae inter parietes, cubitos denos, in assu qui est juxta parietes, habebunt cubitos novenos: sicque fit ut summitas cortinarum terram tangere non possit, sed mensucubiti a terra altior absit. Item videbis quod cortinae habent in aequalitate per longitudinem domus cubitos triginta, in ascensu autem sive descensu, qui est in orientali et occidentali latere domus, cubitos quinos. Ideoque eadem lateralis summitas
Abbreviated transcription (Latin):
nere dormire est in
los uidit. qr illi di¬
uina ospiciũt qui
ab appetitu temꝑa
ritis apientur ocli

Expanded text:
nere dormire est in los vidit: quia illi divina conspiciunt, qui ab appetitu rerum ritis, aperientur oculi
Abbreviated transcription (Latin):
õs. Enoch septimus ab adam
timam requiem sigc̃at ad quã
formatur. transactis autẽ sex
narius numerus insinuatur
complem̃tũ mandatoꝵ in ecc̃a¬
in oꝑib figurat᷑ cui mum̾o si
lii noe medio repbato duodena¬
rius consumatur quid̃ in par¬

Expanded text:
. Enoch septimus ab Adam,timam requiem significat, ad quam formatur. Transactis enim sex anarius numerus insinuatur, complementum mandatorum in Ecclesiae operibus figuratur. Cui numero si lii Noe, medio reprobato, duodenarius consummatur, qui in pa
Abbreviated transcription (Latin):
nec contempnen¬
dum putes qr nõ
dimittet cum pet¬
caueris et est no¬
men meum ĩ illo.
Qd̾ si audieris uo¬
cem ens et feceris
om̃ia que loquor
inimicus ero ini-¬

Expanded text:
nec contemnendum putes quia non dimittet cum peccaveritis et est nomen meum in illo quod si audieris vocem eius et feceris omnia quae loquor inimicus ero ini
Abbreviated transcription (Latin):
sisteret. quid est aũ in lacte ma¬
tris sue: qͣi posset ⁊̃ si hoc intel¬
ligeretur sine hꝰ precepti trans¬
gressione coqui si eo nato mor¬
tua matre euis ab oue alia
enum aliquid hoc uero quom
obseruetur ad ꝓprietatem u̾boꝵ
aut nõ est aut nõ elucet. In
occidendus a iudeis infans qñ
herodes querens eum occidere ñ
inuenit. ut quoques qd̃ dc̃m
est ꝑtineat ad ignem passio¬
nis .i. tribulationẽ. Ilid̃ quo¬

Expanded text:
sugere? quid est autem "in lacte matris suae?" quasi posset, etiamsi hoc intellegeretur, sine huius praecepti transgressione coqui, si eo nato mortua matre eius ab oue alia ant enim aliquid. hoc uero quomodo obseruetur ad proprietatem uerborum, aut non est aut non elucet. intst non occidendus a Iudaeis infans, quando Herodes quaerens eum, ut occideret, non inuenit, ut "coques" quod dictum est pertineat ad ignem passionis, hoc est tribulationem. unde
Abbreviated transcription (Latin):
⁊c̾. qũo intelligatur ad uerboꝵ
ꝓpuetatem. nescio utrum posꝰ¬
sit reꝑiri. si enĩ alicuiꝰ signifi¬
cationis cã ꝓhibitũ acceꝑimꝰ
agnum in lacte coqui nullus
nsus est ita coq̃ndi. si autẽ in
dieb quib lactatur quis hoc

Expanded text:
o intellegatur ad uerborum proprietatem nescio utrum possit reperiri. si enim alicuius significationis causa prohibitum acceperimus agnum in lacte coqui, nullus usus est ita coquendi; si autem in diebus, quibus lactatur, quis hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tes eiciens ydolaq
et aras eoꝵ destru¬
ens mistite uerus
iħ̾s has gentes cũ
simulacris suis ex¬
terminat cum .uii.
principalia uiciã
et omne ydolum
inmici de cordib
possideamus.

Expanded text:
tes ejiciens, idolaque et aras eorum destruens. Mystice verus Jesus has gentes cum simulacris suis exterminat, cum septem principalia vitia et omne idolum inimici de cordibus possideamus.
Abbreviated transcription (Latin):
unde addit euuangłista. ut
qr quos dedisti mͥ nõ ꝑdidi ex
eis ꝙ̃qͣm. unde apparet eos si¬
tunt paterentur fuisse ꝑccu¬
agni lacte sed arietes ĩ grege.

Expanded text:
ista, ut a quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam; unde apparet, eos, situnc paterentur, fuisse pein lacte, sed arietes in grege.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊po ꝓmitit᷑ heceditas
omniũ genciũ qui¬
eccłiam suam ꝑ totũ
mũdũ diffudit cui¬
pater dicit. postula

Expanded text:
omittitur haereditas omnium gentium, quiesiam suam per totum mundum diffudit, cuPater dicit: « Postula
Abbreviated transcription (Latin):
Aug̃. Non sũt audiendi qui putant ani¬
mam esse ꝑtem d̾i si enim hoc eẽt nec a se
nec ab alio decipi posset nec ad malũ faci

Expanded text:
ergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se, nec ab alio decipi posset, nec ad malum faci
Abbreviated transcription (Latin):
marũ in raciona
li multiplicem ua
corde sacerdotis de¬
bet semꝑ apparere.
singłi autem lapi¬
des singulis pr̃m no¬
minib ĩscribunt᷑
dum scõꝵ uitam
rector inspiciens qͥ
tutum oꝑib floru¬

Expanded text:
rum in rationali, multiplicem varposita in sacerdotis debet corde semper apparere. Singuli autem lapides singulis patrum nominibus inscribuntur, dum sanctorum vitam rector inspiciens, quibus tutum operibus floru
Abbreviated transcription (Latin):
debes interiorem¬
cium. motum frenare
si petus es saltem mori time.¬
eus grauaretur ad
contemptũ dei tanꝙͣ
si magi eiꝰ pecora is¬
raelitaꝵ occidissẽt
sed unde debiit ad¬
timendũ uel credẽ
uatum est .i. illa in¬
grauatio ⁊ hucusq
ꝓgressa est.
Rab̾. Sextum pre¬
ceptum nõ occides
sexta plaga pustu¬
le incorpore. uesice
bullientes et scaten¬
tes incendia milne¬
rum ⁊fauille forna¬
cis ardent enĩ homi¬
cide ira insania si
posses uidere aĩas ho¬
micidaiꝵ. plus plã¬
gens eas qͣm putres¬
cencia corpora ulce¬
ratorum.
fauisie defornare ⁊ asꝑgat moyses¬
in celum ⁊c̾. suꝑiora signa uirga
fiebant qͣm nõ moyses sed aaron
extendebat suꝑ aqͣm uel ad terram
ꝑcuciebat ñc uero interpositis du
aliquid manu oꝑantur d̾r ut
moyses fauillam sꝑgat in celum
ambo iubentur sumere sed ille sꝑ-¬
gere nõ interram. s in celum. tã-¬
quam aaron qui datus erat ad
ppłm. terram ꝑcutere deberet. uł
inaqͣm uł in terram manum ex¬

Expanded text:
est interiorem motum frenare si peejus gravaretur ad contemptum Dei, tanquam si magi ejus pecora Israelitarum occidissent; sed unde debtimendum uel credenduatum est; id est: illa ingrauatio etiam huc usque progressa est.. Sextum praeceptum: Non occides; sexta plaga, pustulae in corpore, vesicae bullientes et scatentes, incendia vulnerum et favillae fornacis. Ardent enim homicidae ira, insania. Si posses videre animas homicidarum, plus plangeres eas quam putrescentia corpora ulceratorum.favillae de fornace, et asperget Moyses, etc. Superiora signa virga fiebant, quam non Moyses, sed Aaron extendebat super aquam, vel ad terram percutiebat. Nunc vero interpositis duoaliquid manu operantur, dicitur ut Moyses favillam spargat in coelum; ambo jubentur sumere, sed ille spargere non in terram sed in coelum: tanquam Aaron qui datus erat ad populum terram percutere deberet, vel in aquam sive in terram manum ex
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ dixit dñs ad mo¬
ysen et caron. tol¬
lite plenas manꝰ
cineris de camino
et sꝑgat illũ mo¬
yses in celum co¬
ram pharaone
sit qz puluis suꝑ¬
omnem terram
egypti. Erunt .N.
in hominib ⁊ iu¬
mentis ulcera et¬

Expanded text:
d Moysen et Aaron: Tollite plenas manus cineris de camino: et spargat illum Moyses in coelum coram Pharaone: sitque pulvis super terram Aegypti. Erunt enim in hominibus et jumentis ulcera et
Abbreviated transcription (Latin):
paucoꝵ est sp̃ualem intellec¬
tum rimari qr enim mentes
carnalium sola sepe hystoria pas¬
cuntur loquente deo longe po
ritualiter uerba dei cegnoscãt
moyses accessit ad caliginem ĩ
qua erat deus.

Expanded text:
paucorum est spiritualem intellectum rimari. Quia enim mentes carnalium sola saepe historia pascuntur, loquente Deo, longe popritualiter Dei verba cognoscant, Moyses accessit ad caliginem in qua erat Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
gula fcã sunt plenius in se¬
quentib explicatur rõnale
le est humeroꝵ tunica linea
stricta .i. camisia totum corpͥ
oꝑiunt. ꝙ̃daris caput ornat
baltheus utramq tunicam si¬
mul ⁊ suꝑ humerale arcius ad
corpus apͣtat. quib sex indu¬
m̃us inferius septimũ iungit᷑

Expanded text:
gula facta sint, plenius in sequentibus explicatur. Rationale est humerorum; tunica et linea stricta, id est, camisia, totum corpus operiunt, cidaris caput ornat, baltheus utramque tunicam, simul et superhumerale arctius ad corpus aptat. Quibus sex indumentis inferius septimum jungitur
Abbreviated transcription (Latin):
ad facierdum malum. nec in
iudicio pͥlurimoꝵ adquiesces
sentencie ut a ueritate demes
pauperis quoq nõ misereb̾is¬
in idicio. si occurreris boui mi-¬

Expanded text:
ad faciendum malum, nec in iudicio plurimorum adquiesces sententiae, ut a uero deuies. pauperis quoque non miserebio. si occurreris boui i
Abbreviated transcription (Latin):
precedunt qr cum¬
scĩa scripturarum
president suꝑueni¬
entib egypciis retror-¬
sum abiit qr temꝑe¬
ꝑsecutionis oppont̃
se ꝓ subiectis nubes¬
uero tenebrosa erat
huiꝰ uite qm nox sig¬
de sp̃uali egypto ĩ
terram ꝓmissionis
transeant hostiũ
minans noctem¬
ita ut ad se inui¬
cem toto noctis tẽ¬
pore accedere nõ ualerent. cumq

Expanded text:
praecedunt, quntia Scripturarum praesident. Supeentibus Aegyptiis retrorsum abit, quia temrsecutionis opponent se pro subjectis. Nubeo tenebrosa erat hujus vitae, quam nox side spirituali Aegypto in terram promissionis transeant: hostium minans noctemita ut ad se incem toto noctis tempore accedere non valerent.
Abbreviated transcription (Latin):
tiinitatis .uii. ad dilectionem ꝓximi quib hũana sccietas nõ leditur primũ
ptinet ad deum prẽm. dñs deus tius deus unus est ut ħ audiens unũ diũ colas
piẽm ⁊ in multos fictos deos fornicationem nõ effundas. scd̾m ad filuim. Non
om̃is crtatura uanitati subiecta est. sed equalem pr̃ĩ deum de deo lumen delue¬
mine.

Expanded text:
Trinitatis, septem ad dilectionem proximi, quibus humana societas non laeditur. Primum pertinet ad Deum Patrem: Dominus Deus tuus Deus unus est, ut hoc audiens unum Deum colas Patrem, et in multos fictos deos fornicationem non effundas. Secundum ad Filium: Nomnis creatura vanitati subjecta est, sed aequalem Patri, Deum de Deo, lumen de lumine.
Abbreviated transcription (Latin):
eos sicut preceperat
ad moysen. loque¬
re ad aaron. Exten¬
de iuirgam tuam
et ꝑcute puluerẽ
terre. et sint scint¬
q ita. ⁊ extendit
caron manũ uir¬
gam tenens ꝑcus¬
sit q puluerem¬

Expanded text:
eperat ad Mosen loquere ad Aaron extende virgam tuam et percute pulverem terrae et sint scin ita et extendit Aaron manu virgam tenens percussitque pulverem
Abbreviated transcription (Latin):
Idem egypciis post .x. plagas
dimissos hebreos ꝑsequentib
maris urruit interfitus nos
quoq ꝑegrinantes ꝑsecutõ
geritilium manet doñec mare
duce et iudice transeamus. qͥ
uero xp̃ianos ꝑ secuntur cum
rege suo antrxpisto in stagno
igns eterni submergentur.
ysen quedam ꝑ aaron quedã
uero ꝑ ip̃m dominũ ut cegnos¬
camus in quib dam ꝑ sacrifi¬
cia sacerdotũ et obsecrationes
pontificũ nos ẽẽ purgandos
quos aaron ꝑsona deugnat ĩ
quib dam ꝑ scĩam legis emẽ¬
dandos. qd moysi designat of¬
ficiũ. in difficiliorib aũ ip̃is
domini uurtute egemus.
exibite celitus egypti plage ex¬

Expanded text:
egyptiis post decem plagas dimissos Hebraeos persequentibus maris irruit interitus: nos quoque peregrinantes persecutio gentilium manet, donec mare duce et judice transeamus. Qui vero Christianos persequuntur, cum rege suo Antichristo, in stagno ignis aeterni submergentur. sen, quaedam per Aaron, quaedam vero per ipsum Dominum; ut cognoscamus in quibusdam per sacrificia sacerdotum et obsecrationes pontificum nos esse purgandos, quos Aaron persona designat: in quibusdam per scientiam legis emendandos, quod Mosi designat officium. In difficilioribus autem ipsius Domini virtute egemus. elitus Aegypti plagae
Abbreviated transcription (Latin):
terram usq in presentem diem
auertit q se et egressus est a pha-¬
raone. Dixerunt autẽ serui phara-¬
onis ad eum. uiq quo pacienur
hoc scandalum: Simitte homines
ut sacuficent dño deo suo. Nõne
uides qd̃ perient egyptus. Reuo¬
cauerunt qz moysen et a aron
ad pharaonem. qui dixit eis. Ite
sacrificate dño deo ur̃o. qui nam sunt qui ituri sunt
ait moyses cum paniuilis nr̃is et senib ꝑgemus cum
filiis et filiab cũ ouib et armentis est enim sollemp¬
nitas dñi dei nũ et respondit. sic dñs sit uobiscũ. Quo

Expanded text:
terram usque in praesentem diem avertitque se et egressus est a Pharaone dixerunt autem servi Pharaonis ad eum usquequo patiemur hoc scandalum dimitte homines ut sacrificent Domino Deo suo nonne vides quod perierit Aegyptus revocaveruntque Mosen et Aaron ad Pharaonem qui dixit eis ite sacrificate Domino Deo vestro quinam sunt qui ituri sunt ait Moses cum parvulis nostris et senibus pergemus cum filiis et filiabus cum ovibus et armentis est enim sollemnitas Domini nostri et respondit sic Dominus sit vobiscum quo
Abbreviated transcription (Latin):
mundo dampnemur.¬
O. In hoc serone solent
nõs h̾eretici suggillare qd̾ ñ
sit boni dei sermo qui ꝓ pec¬
catis alterius alium iudicat
sed qui dm̃ legis mandantẽ
hec licet nõ bonum iustum
tñ dicunt nec ip̃i quidem
possunt ostendere quomodo
iusticie uideatur ꝯuenire si
alio peccante alius puniat᷑.¬

Expanded text:
mundo damnemur. In hoc sermone solent nos haeretici suggillare, quod non sit boni Dei sermo, qui pro peccatis alterius alium judicat. Sed qui Deum legis mandantem haec dicent non bonum, justum tamen dicunt: nec ipsi quidem possunt ostendere quomodo justitiae videatur convenire si alio peccante alius puniatur
Abbreviated transcription (Latin):
prius lauari iben¬
tur. deuide ornari
sacerdocii officium
assumit unda lacci¬
maiz se abluere de¬
bet ut ad minsteri¬
um diinũ dignus

Expanded text:
Prius lavari jubentur, deinde ornari sacerdotii officium assumit, unda lacrymarum se abluere debet, ut ad ministerium divinum dignus
Abbreviated transcription (Latin):
Moꝵ. ex quo loqui moyses
cepit ad phonem magis affli¬
gitur ppld dei ex quo in aĩa ser¬
mo dei ꝑuenit diabolus acrius
insurgit et maiora uicia ĩnut¬
tit prius qͣm sermo dei ueniret
qui argueret uicia in pace du¬
rabant at ubi uenit turbatio
magna consurgit.

Expanded text:
. Ex quo loqui coepit Moses ad Pharaonem magis affligitur populus Dei: ex quo in animam sermo Dei pervenit, diabolus acrius insurgit, et majora vitia immittit. Prius enim quam sermo Dei veniret, qui argueret vitia, in pace durabant, at ubi venit, turbatio magna consurgit.
Abbreviated transcription (Latin):
rao. Multus est po¬
pulus terre. uidetis
qd̃ turba succreu̾it
qnͣto magis si de-¬
deritis eis requiem
ab oꝑib precepit
ergo indie illo pre¬

Expanded text:
rao: Multus est poulus terrae: videtis quod turba succreverit: quanto magis si dderitis eis requiem ab operibus? Praecepit ergo in die illo pr
Abbreviated transcription (Latin):
pacifici siuit et uõliut habitare nobis¬
cum. Negocientur in terra et excerteant
rib filias eoꝵ accipiemus uxores et nr̃as ilt
dabimus. Unum est qd̾ differtur tm̃ bonũ
si crrtũcidamus masculos nr̃õs ritum gen-

Expanded text:
pacifici sunt, et volunt habitare nobiscum: negotientur in terra, et exerceant get: filias eorum accipiemus uxores, et nostras illis dabimus. Unum est, quo differtur tantum bonum: Si circumcidamus masculos n
Abbreviated transcription (Latin):
rta ꝓcessit. at ĩ tempore dñice ꝑassionis alcioris¬
grã sacram̃ti in quintam sabbati incidit ut
dominus sexta sabbĩ crucifixus sabbato in sepul

Expanded text:
rta processit; at in tempore Dominicae passionis, altiorisa sacramenti, in quintam Sabbati incidit, ut Dominus sexta Sabbati crucifixus, Sabbato ipso in sepul
Abbreviated transcription (Latin):
Mane qͣrte diei regnũ dd̾. hec
etas simił est iuuentuti que int̾
om̃s regnat etates. ⁊ est fir¬
mum om̃ium etatũ ornamẽ¬
tum. Unde comꝑatur quarto
diei quo fc̃a sunt sydera ĩ fir¬
maniento celi splendor siquidẽ
solio regni figurat excellentiam. plebem obtemꝑantẽ regi lu¬
na solendor ostendit. tanqͣm sẏnagogam. stelle principes eiꝰ ⁊¬
les intelligencias oꝑatur atq
distinguit uidet que sic incõ¬
mutabilis u̾itas que sicut sol
fulgeat ĩ aĩa ⁊ quomͦ aĩa ip̃iꝰ
ꝑticeps fiat ⁊ corpori ordinem
⁊ pulcritudinẽ tribuat tanꝙͣ
luna illuminans noctem ⁊ quo¬
modo stelle omnes .i. intelligẽ¬
ritate tanqͣm ĩ ncc̃te fulge

Expanded text:
d. Haec aetas similis est juventuti, quae inter omnes regnat aetates, et firmum est omnium aetatum firmamentum: unde comparatur quarto diei, quo facta sunt sidera in firmamento coeli. Splendor siquidem solis regni figurat excellentiam, plebem obtemperantem regi lunae splendor ostendit, tanquam Synagogam. Stellae vero principes eles intelligentias operatur atque distinguit, videt quae sit incommutabilis veritas, quae sicut sol fulgeat in anima; et quomodo anima ipsius particeps fiat, et corpori ordinem et pulchritudinem tribuat, tanquam luna illuminans noctem. Et quomodo stellae omnes, id est intelligenritate tanquam in nocte fulge
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs respondit om̃ia que locu-¬
tus est nob̃ dñs. facienuis et
audiemus cum uideatur ordo
hoc latet. Nam nisi audiemus
ꝓ eo positum est qd̃ intelligimꝰ
prius oportet uerbis dei reddere
et nõ iuit. gantes enim que de¬
um penitus ꝯtempserunt pꝰea
ꝑ unius õbedĩam iustificate q̃
ñõ sectabantur iustitiam appre

Expanded text:
 respondet: omnia uerba quae locutus est dominus faciemus et audiemus, cum uideatur ordo hic latet. nam si audiemus pro eo positum est quod est intellegemus, prius oportet uerbis dei reddere et non ivit . Gentes enim quae Deum penitus contempserunt, postea per unius obedientiam justificatae, quae non sectabantur justitiam, appre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝵ. alia littera. Situnt inqͥt
ppłs aqͣm et murmurabant
aduersus moysen sufficit drẽ
qr sitiit quid opus fuerit bibe¬
re aqͣm nõ est suꝑflua adiectio
sunt ergo diueriẽ sites ⁊ quisq
ht̃ ꝓpriam. qui boni sunt esuri¬
unt et siciunt iusticiam alii qͦ
qui u̾o sunt peccatores paciuint᷑
nõ situn aque. nõ famem pa¬
nis. sed audiendi uerbum dei.
sitiit ergo ꝓpter aqͣm qui debu¬
it sitire iusticiam. s deus erudi¬
tor infanciũ magister insipiẽ¬
cium corrigit culpas ⁊ emen¬
dat errores dicens ad moysen
ut sumat uirgam ꝑcuciat pe¬
tram et educat aqͣs. uult enim
eos iam de petra bibere ⁊ ꝑficere
⁊ ad interiora misteria uenire.
miumurauerunt aum aduer¬
ĩs ut ostendat eis petram. de qua bi

Expanded text:
. Alia littera: Sitivit, inquit, populus aquam, et murmurabat adversus Moysen. Suffecit dicere quia sitivit, quid opus fuit addere aquam? Non est superflua adjectio. Sunt ergo diversae sites, et quisque habet propriam. Qui boni sunt, esuriunt et sitiunt justitiam . Alii quoque Qui vero sunt peccatores patiuntur non sitim aquae, non famem panis, sed audiendi verbum Dei. Sitivit ergo populus aquam, qui debuit sitire justitiam. Sed Deus eruditor infantium, magister insipientium, corrigit culpas et emendat errores, dicens ad Moysen ut sumat virgam, et percutiat petram, et educat aquas. Vult enim eos jam de petra bibere et proficere, et ad interiora mysteria venire. Murmuraverunt enim advers ut ostendat ei petram de qua bib
Abbreviated transcription (Latin):
primam linguam hũa¬
no generi fuisse hebreã
qr noĩa que usq ad di¬
usionem linguarũ ĩ
genesi legunus cõstat
esse illuis.

Expanded text:
primam linguam humano generi fuisse Hebraeam, quia nomina quae usque ad divisionem linguarum in Genesi legimus, constat esse illius.
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝑunenda. Deniq
nõ ꝯtenta suasione
serpentis aspexio lig¬
posse mor forte ꝓu¬
tauit dm̃ alicuiꝰ cã
sigt̃ationis hec dixisse¬
cauit ⁊ dedit uiro
suo. fortassis cũ aliqͣ
suasione ꝙ scriptura
intelligendam reliqͥt
ł fortasse nõ futo su¬
aderi necesse cum eo¬

Expanded text:
aut perimenda. Denique non contenta suasione serpentis aspexit ligposse mori, forte putavit Deum alicujus causa significationis illa dixissecavit, et dedit viro suo fortassis cum aliqua suasione, quam Scriptura intelligendam reliquit. Vel forte non fuit suaderi necesse, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
tat. or.a. occidente tm̃ fecit a
nobis iniquitates enim salui
esse nõ possumus. oremus ergo
terra egypti de potestade tenẽbra¬
rum et pharaonem cũ exercitu
suo. tanquam plunibum de¬
mergat in aqua ueh ementis¬
sima. Nos aũ liberati cum gau-¬
dio ⁊ exultatione ymnum can-¬
temus dño. gloriose enim ho¬
Inorificatꝰ ẽ.
Iss. plage inegypto corpora

Expanded text:
istat ortus ab occidente, tantum fecit a nobis iniquitates nostras, salvi esse non possumus. Oremus ergo terra Aegypti, de potestate tenebrarum, et Pharaonem cum exercitu suo tanquam plumbum demergat in aqua vehementissima. Nos autem liberati cum gaudio et exsultatione hymnum cantemus Domino. Gloriose enim honorificatus est, illa in Aegypto corporal
Abbreviated transcription (Latin):
Oiꝵ. primo quidẽ non urtͣt
moyses ad ph̾onem s occur¬
rit ei exeunti ad aquas postea
uero intrat post hec nec intrat¬
nobis in uerbo dei ⁊ assertione
religionis certamen est cũ pha¬
raone siue obsessas ab eo aĩas¬
eripere conamur et est nobis
in disputatione luctamen
nõ prima fronte ingredi debe¬
mus adultima questionum
loca sed occurrendũ est nobis
aduersario et ad aquas suas
raoꝵ ut ip̃os primo arguamus
et ec̾rasse doccamus. deinde ing̾¬
diendum ad interiora certami¬
nis dicit enum dñs. Nisi quis
prius alligauerit fortem nõ
potest intrare in domum eiꝰ ⁊
uasa eius deriꝑe prius ergo li¬
gandus est fortis ⁊ qõnum uin¬
culis constringendus et ita introcund̾ ad diripienda uasa
et̃ liberandas aĩas quas deceptione et fraude possederat. qd̃ cũ
sepius fecerimus et steterimus contͣ ip̃m suctincti .s. lumbos
inueritate et stantes in dño et uiciliter agentes artifex ar¬
tiquus et caludus iuctum se simulabit eõ cedere uo negli

Expanded text:
. Primo quidem non intrat Moses ad Pharaonem, sed occurrit ei exeunti ad aquas; postea vero intrat; post haec nec intratnobis in verbo Dei et assertione religionis certamen est cum Phaone, sive obsessas ab eo eripere conamur, et est in nobis in disputatione luctamen, non prima fronte ingredi debemus ad ultima quaestionum loca, sed occurrendum est nobis adversario, et ad aquas suas, rum, ut ipsos primo arguamus et errasse doceamus; deinde ingrediendum ad interiora certaminis. Dicit enim Dominus: Nisi quis prius alligaverit fortem, non potest intrare in domum ejus et vasa ejus diripere . Prius ergo ligandus est fortis et quaestionum vinculis constringendus, et ita introeundum ad diripienda vasa. et liberandas animas quas deceptione et fraude possederat. Quod cum saepius fecerimus, et steterimus contra ipsum, succincti scilicet lumbos in veritate, et stantes in Domino, et viriliter agentes, artifex antiquus et callidus victum se simulabit et cedere, ut negli
Abbreviated transcription (Latin):
cii bibentes aquam fluminis. Dixit quoq dñs adͥ¬
moysen. dic aaron tolle iurgam tuam et ec
at paludes et omnes lacus aquarũ ut uertantur in
sanguinem et sit cruor in omni terra egypti tam in
ligneis uasis ꝙͣ in saxeis. fecerunt q ita moyses ⁊ aarõ
sicut preceperat dñs. et eleuans ꝑtussit ulrgam aquam
elementa mũdi
quedam occulte se¬
minarie rõnes qui¬
b cum data fuerit
oportunitas tem
in sp̃es debitas sins
modis ⁊ finibz nec
nimaliũ creatores
ant qͣsdam uisibi
sibiliter ħ angłi in¬
uisibiliter deus u̾o
solus creator est ue¬
rus qui causas ip¬
sas ⁊ rõnes semina-¬
rias reb ĩseruit.
¶S. aquam flumi¬
nis ⁊ c̾. aqua in san¬
guinem uessa mũ-¬
danam sapĩam sig¬
nificat in qua om¬
nis qui manserit
necatur sicut ĩ san¬
guine piscis mũ¬
dana enum sap̃ia
stultũ putat deũ
ergo quicũq adhe¬
serit iuuere nõ po

Expanded text:
ii bibentes aquas fluminis. Dixit quoque DMoysen: Dic ad Aaron, Tolle virgam tuam, et exac paludes, et omnes lacus aquarum, et vertantur in sanguinem: et sit cruor in universa terra Aegypti, tam in ligneis vasis quam in saxeis. Fecerunt itaque Moyses et Aaron sicut praeceperat Dominus: et elevans virgam, percussit aquam elementa mundi quaedam occultae seminariae rationes, quibus cum data fuerit oportunitas tempin species debitas suis modis et finibus. et ntium creatores re quasdam uisibilsibiliter, hoc angeli inuisibiliter; deus uero solus unus creator est, qui causas ipsas et rationes seminarias rebus inseuit. Aquam fluminis, etc. Aqua in sanguinem versa mundanam sapientiam significat, in qua omnis qui manserit necatur, sicut in sanguine piscis. Mundana enim sapientia stultum putat Deum ergo quicunque adhaeserit vivere non po
Abbreviated transcription (Latin):
fluminis et uerte¬
cidali cede maculauerant por-¬
tando sentirent. all̃. quoqz aq̃¬
pisces quoq qui
egypti erratita et lubrica phi¬
paruulos sensu et intelligen-¬
cia decepunt. at ubi crux xp̃i¬
lumen ueritatis ostendit neci
suoꝵ in penas et reatum san

Expanded text:
uinis: et cruorecidali caede maculaverant, potando sentirent. Allegorice quoque aquae Aegypti erratica et lubrica phiparvulos sensu et intelligentia deceperunt: at ubi crux Chlumen veritatis ostendit, necis suorum in poenas et reatum san
Abbreviated transcription (Latin):
dũ arthum teto do agã quaq̃m inteifitiet om̃is caro aqͥs
diliuiii nec ent deinceps diluinũ
discipans omnem terram ixit q
deus hoc est signũ federis qd̃ do in¬
ter me et uos et ad om̃em aĩam
uiuentem que est nobiscũ in ge¬
nerationes sempiternas. archum
meũ ponam ĩ nubib et erit signũ
federis inter me et terram. cumq
obduxero nubib celum appare

Expanded text:
aquis diluvii neque erit deinceps diluvium dissipans terram dixitque Deus hoc signum foederis quod do inter me et vos et ad omnem animam viventem quae est vobiscum in generationes sempiternas arcum meum ponam in nubibus et erit signum foederis inter me et inter terram cumque obduxero nubibus caelum ap
Abbreviated transcription (Latin):
ebrietatem saturitatem sig¬
nificare. Nam ita inebriari
ut inebriant᷑ ebriosi nec ip̃i
terre utile est qͣnͣdo maiore¬
humore ꝙͣ sufficit corrum¬
pitur sicut uita ebriosi qui
nõ sacietate se replet sed mer

Expanded text:
ebrietatem saturitatem sificare: nam ita inebriari ut inebriantur ebriosi, nec ipsiterrae utile est; quoniam majorem sufficit, corrum; sicut vita ebriosi, qui non satietate se replet, sed mer
Abbreviated transcription (Latin):
qñ lux cucũ fulsit eũ qui par¬
uulus qr ño dũ maturam fi-¬
dei etatem gerebat. Unde ⁊̃ ado-¬
lescens legitur dũ lapidanciũ
stephanum uestim̃ta seruabat
fleuit ioseph cecitas pauli flet
baptidatur paulus ꝑ quem xp̃c¬
appositi sunt cibi ioseph qł ad-
uene ⁊ scorsum fracrib quasi
exterritis nacione egypchs quoq
seorsum qͣi indigenis qui puta¬
bant ꝓhanum esse cum pegri¬
sunt ⁊ c̃. solent hebriosi hoc
tescimoniũ adhibere sibi in
patrocinũ ꝓpter ioseph qui
ualde sapiens cõm̃datur sed
hoc uerbum ꝓ saturitate po-¬
nitur in scripturis. Unde ui¬

Expanded text:
quasi lux circumfulsit, qui parvulus, quia nondum maturam fidei aetatem gerebat. Unde etiam adolescens legitur, dum lapidantium Stephanum vestimenta servabat. Flevit Joseph; caecitas Pauli fletus baptizatur Paulus, per appositi sunt cibi Joseph quasi advenae, et scorsum fratribus, quasi exteris natione: Aegyptiis quoque seorsum, quasi indigenis, qui putabant profanum esse cum persunt, » etc. Solent ebriosi hoc testimonium adhibere sibi in patrocinium propter Joseph, qui valde sapiens commendatur. Sed hoc verbum pro saturitate ponitur in Scripturis, unde p
Abbreviated transcription (Latin):
pulcritudinẽ tabernaculi
uincte complebant ita tem¬
pore congruo disiungebant᷑
tuentes ministri scoꝵ cum
bis in duab tabulis ꝯprs

Expanded text:
pulchritudinem tabernaculi junctae complebant, ita tempore congruo disjungebanturtuentes ministri sanctorumbis in duabus tabulis es
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ c̃. dilatatus ysaac ⁊ repleuit
om̃em terram scĩa trinitatis ⁊
intoto orbe latitudinem. eccłie
collocauit prius tm̃ in uidea
notus et in istł nominatus pꝰ¬
ea in omnem terram exi . so. e¬
fodecunt puteos ⁊ aqͣm omnib
ostenderunt baptizantes om̃s
teos abraham quos aꝑuit sic uo¬
cauit sicut pater eius. moyses
enim et ꝓphete apd̾ nos suis no¬
minib appellantur nec hoꝵ
mutantur uocabula ꝑuteoꝵ.¬

Expanded text:
etc. Dilatatus est Isaac, et replevit omnem terram scientia Trinitatis: et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit, prius tamen in Judaea notus, et in Israel nominatus: postea « in omnem terram exivit sofoderunt puteos, et aqua omnibus ostenderunt baptizantes omnesteos Abraham, quos aperuit, sic vocavit sicut pater ejus: Moses enim et prophetae apud nos suis nominibus appellantur, nec horum mutantur vocabula puteo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊t. hoc est primũ .uii. man¬
datoꝵ que ꝑtinent ad ꝓximũ.
Bene aũ sepͣtem sund. seꝑte¬
nario ⁊ quaternario. terna¬
riuis u̾o anime congruit q̃
est irascibilis concupiscibił
racional. quatemariꝰ corꝑi.¬

Expanded text:
st primum septem mandatorum quae pertinent ad proximum. Bene autem septem sunt. Septenario constat et quaternario. Ternarius vero animae congruit, quae est irascibilis, concupiscibilis et rationalis. Quaternarius cor
Abbreviated transcription (Latin):
tis tenet: uiuit an nõ. si uiuit quid agit: Quid ĩ
uniueratate agit ł efficit beatam iutam agit an
miseram an neutram. uiuificat aliquid an nõ.
s iuiuebat nec beate nec misere qũo rõnalis erat si
tunt rõnalis fcã est. cũ ex illa materia natura hu¬

Expanded text:
tis tenet? uiuit, an non? si uiuit, quid agit? quid confert uniuersitatis effectibus? beatamne uitam gerit, an miseram, an neutram? uiuificat aliquid? an ab si autem iam uiuebat nec beate nec misere, quomodo rationalis erat? quodsi tunc rationalis facta est, cum ex illa materie natura hu
Abbreviated transcription (Latin):
patiuelem suam que peperit ei aaron
et ⁊echri. filii quoq oriel misa¬
el et elẏsaphan et sechcri Ecce¬
pit aaron aũ uxorem elysabeth
filiam aminadab sororem naasõ
que peperit et nadab ⁊ abui et e
leazar et ythamar filiz quoqz chore. haser. ⁊ hel¬
chana et abiasab. hec sunt cognationes chbrtarũ at
uero eleazar filius aaton accepit uxorem de filiab pha-¬
ciel que peperit ei fincel. Hi sunt principes familiarx¬
Sii autẽ commemorant᷑ qͥ
iam memorati fuerant in ssł
nec secundam sed tectiam tri¬
bum .i. leuiticam uoluit d̾s
esse sacerdotalem.

Expanded text:
patruelem suam quae peperit ei Aaron et Zechri filii quoque Ozihel Misahel et Elsaphan et Sethri accepit autem Aaron uxorem Elisabe filiam Aminadab sororem Naasson quae peperit ei Nadab et Ableazar, et Ithamar. Filii quoque Core: Asir, et Elcana, et Abiasaph. Hae sunt cognationes Coritarum. At vero Eleazar filius Aaron accepit uxorem de filiabus Phutiel; quae peperit ei Phinees. Hi sunt principes familiari autem commemorantur, qui jam memorati fuerant in illivel secundam, sed tertiam tribum, id est Leviticam, voluit Deus esse sacerdotalem.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊quomodo exaudiet me pha¬
rao nõ uidetur tm̃ ꝓpter multi¬
tudinem ppłi se excusare de uocis
gracilitate s ⁊̃ ꝓpter unum ho¬
minem. mirum si tam gracił
uocis fuit ut nec ab uno posset
audiri. an forte regius factus
mi.hee cognationes ruben filii sy¬
meon. iamuel. et iamin. ⁊ aod.
iachum. et soer et saul filus cha¬
nauitidis hee ꝓgenies symeon
et hec noĩa filioꝵ leui ꝑ cognati¬
ones suas gerson et chaach ⁊ me-¬
rari. anni aũ uite leui fuerũt cen¬
tum triginta et .uii. filii gerson
lobni. et semei ꝑ cognationes suas

Expanded text:
quomodo exaudiet me Pharao. Non videtur tamen propter multitudinem populi excusare se de vocis gracilitate, sed etiam propter unum hominem: mirum si tam gracilis vocis fuit, ut nec ab uno posset audiri. An forte regius fastus mi hae cognationes Ruben filii Symeon Iamuhel et Iamin et Aod Iachin et Soer et Saul filius Chananitidis hae progenies Symeon et haec nomina filiorum Levi per cognationes suas Gerson et Caath et Merari anni autem vitae Levi fuerunt centum triginta septem filii Gerson Lobeni et Sem
Abbreviated transcription (Latin):
durum ad filios isrl̃. et pharao-¬
nem regem egypti ut educerent
filios isrł̃ de terra egͣypti. Isti sũt
principes domoꝵ ꝑ familias su¬
as filii ruben primogeniti israelis
enoch et phallu. ephron: ⁊car¬

Expanded text:
datum ad filios Israhel et ad Pharao regem Aegypti ut educerent filios Israhel de terra Aegypti isti sunt principes domorum per familias suas filii Ruben primogeniti Israhelis Enoch et Phallu Aesrom
Abbreviated transcription (Latin):
ra nutrix rebecte et sepulta ad radices bechel subter quer¬
cum. uocatũ q est nomen loci quertus fletus apparuit
autẽ iterum deus iacob post qͣm reuersus est de mesopo-

Expanded text:
ra nutrix Rebeccae et sepulta ad radices Bethel subter quercum vocatumque est nomen loci quercus Fletus apparuit autem iterum Deus Iacob postquam reversus est de Mesopo
Abbreviated transcription (Latin):
opus tu et filius tuus ⁊ filia¬
tua et seruus tuus ⁊ ancilla
tua iumentum tuum ⁊ ad-¬
uena qui estͣ mntra portas tu¬
as. sex enĩ dieb fecit deul celũ¬
et terram et mare et omĩia q̃

Expanded text:
opus tu et filius tuus et filiaservus tuus et ancilla tua iumentum tuum et advena qui est intra portas tuas sex enim diebus fecit Dominuet terram et mare et omnia q
Abbreviated transcription (Latin):
bilib mediã pene habitatores
extingit hic sub domitiano sa¬
tillites effrenati iussu cruenti
principis et inopia pene om̃s
romanos cuies dispecsit.¬
¶ d̾. Poi tertia plaga scyniphes

Expanded text:
inedia pene habitatores exstinxit: hic sub Domitiano satellites effrenati, jussu cruenti principis, et inopia pene omnes Romanos cives dispersit. Ibi tertia plaga sciniphes
Abbreviated transcription (Latin):
.d .b. ⁊ c. In itinere dormire eso
in presentis uite transitu ar̃r
temꝑaliũ amore quiescere ⁊ ĩ
dierum labenciũ cursu ab aꝑ
seductor aꝑuit. culpa enĩ ocũ¬

Expanded text:
m. In itinere autem dormire est, in praesentis vitae transitu, a rerum temporalium amore quiescere, et in dierum labentium cursu, ab apseductor aperuit. Culpa enim c
Abbreviated transcription (Latin):
a ntło potest integre ꝯprehendi pax .ii. dei ex¬
nos uero nĩe memores fragilitatis et inhercie
ngressus q mo

Expanded text:
atura ad integrum comprehendi. Pax enim Dei exnos nostrae memores fragilitatis et inertiae,ngressusque Mo
Abbreviated transcription (Latin):
d. ⁊ c̾. primicias bonoꝵ deo
offerimus cum bonum qd̃
agimus totum diuine gr̃e
tribuentes et toto cordẽ ꝓfi¬
tentes qd nec initium boͣne
actionis aut cegitationis nͥ
a domino possumus habere
mala uero semꝑ a nob̾ diabo¬
io instigante et cepta ⁊ con¬
sunm ãta. uet isi domino
donante laxanda.

Expanded text:
 etc. Primitias bonorum Deo offerimus, cum bonum quod agimus, totum divinae gratiae tribuentes, et toto corde profitentes quod nec initium bonae actionis vel cogitationis nisi a Domino possumus habere; mala vero semper a nobis diabolo instigante et coepta et consummata, nec nisi Domino donante laxanda.