comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nauit aũ annis .xui. Nullũ fere amnũ
regnauit. qͦ nõ nouũ monast̾iũ fundau̾¬
it. Reg̃e scotoꝵ kinadiũ cambroꝵ mal¬
colinũ archipiratam mascensiũ om̃sq
reges walensiũ num̃o .u. ad curiã coac¬
tos ꝓpetuo sacramẽto sibi obligauit:
qͦs apd̃ urbem legionũ sibi occurrẽtes
in pompam triũphi ꝑ fluuiũ deduxit.
una naui inpositos. in cuiꝰ ꝓra sedebat
ip̃e ⁊ illi remigabãt. fama eius excitr
uenerũt rũ uidere saxones ⁊ flandrẽ¬
ses ⁊ dani. a cͥib dic̾unt tũc tẽꝑis an¬
gli incõditã animi ferocitatẽ. idest a sax¬
onib. a flandrensib eneruem corpoꝵ
molliciem: a danis potatõnẽ florebat
tũc in anglia dunstanꝰ pͥus abbas glasto¬
tuarie młte in scl̃o potentie: magne ꝙ
apd̃ dñi gr̃e. Post regem elfredũ excita¬
tor mirisicus artiũ lib̾aliũ: ⁊ locoꝵ
iegaliũ reꝑator magnifitus. Qui ut po¬
tatõuẽ cõpatͥotaꝵ refrenaret: clauos
aureos uł argenteos iussit uasis af¬

Expanded text:
ere annum regnavit, quo non novum monasterium fundaverit. Regem Scotorum Kynadium Romptorum Malcholinum archipiratam Malcesium; omnesque reges Valnensium numero 5 ad curiam coactos perpetuo sacramento sibi obligavit: quos apud urbem Legionem sibi occurrentes in pompam triumphi per fluvium deduxit una navi impositos: in cujus prora sedebat ipse, et illi remigabant. Fama ejus exciti venerunt eum videre Saxones et Flandrenses et Dani: a quibus didicerunt tunc temporis Angli inconditam animi ferocitatem a Saxonibus, a Flandrensibus enervem corporum mollitiem, a Danis potationem. Florebat tunc in Anglia Dunstanus, prius abbas Glastotuariae, multae in saeculo potentiae, magnaeque apud Deum gratiae: post regem Elfredum excitator mirificus artium liberalium et locorum regalium reparator magnificus: qui ut potationem compatriotarum refrenaret, clavos aureos vel argenteos jussit vasis af
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scĩa digna sũmo sacerdot̃o
hẽbat᷑. Petrꝰ ã leonis ad hec honoris
apitẽ abiens: a siuis fautorib p̃to
corruptis noĩatꝰ ẽ anacletus. Cong̃¬
gau̾at saue opes in nũas. tam in ex¬
actõib curre ꝙͣ in legatõnũ negotia¬
tõib: quas ad expectatas nũduias
reseruarat. In suꝑ ⁊ p̃rni census ain¬
pla cong̾ĩes eatenꝰ sigillata modo
distͥ buta in ppł̾m ad fas ⁊ ne phas
uenasẽ plebẽ armau̾at. Quib erogatiᷤ.
conaria regũ in ornam̃tis etcͤ. ab ip̃is
euulsit altarib. Et c̾ calices frang̾e ⁊ tru¬
cifixos aureos menbratĩ diuid̾e ip̃i ꝓph̾am¬

Expanded text:
ia digna summo sacerdotio habebatur Petrus autem Leonis ad hunc honoris apicem ambiens, a suis fautoribus pretio corruptis nominatus est Anacletus. Congregaverat sane opes innumeras, tam in exactionibus curiae, quam in legationum negotiationibus, quas ad exspectatas nundinas reservarat: insuper et paterni census ampla congeries eatenus sigillata, modo distributa in populum, ad fas et nefas venalem populum armaverant. Quibus erogatis, donaria regum in ornamentis ecclesiae ab ipsis evulsit altaribus: et cum calices frangere, crucifixos aureos membratim dividere, ipsi p
Abbreviated transcription (Latin):
docet nos ioseph: ne ꝑ pulcritudinem
mulieꝵ ad delecdatõnẽ traham᷑. Uestiũi
uͦ ornatũ ⁊ affectũ qui inde sb̃ minis¬
eno delectat᷑ ornatu. S ⁊ loci oportu¬
uitatẽ ne tẽptatõi sit cõgrua: claust̾
assiduitas excludit. Qui .ii. discurr̃t
ꝑ alienas domos. qͥ societate setulari¬
uii gaudẽt: qui fori spectacła sequnt᷑
qͥ ñ ad necessitatẽ ꝯmuriẽ s ad ꝓpriã

Expanded text:
nem mulierum ad delectationem trahamur. Vestium vero ornatum et affectum qui inde subminiseno delectatur ornatu. Sed et loci opportunitatem, ne tentationi sit congrua, claustri assiduitas excludit. Qui enim discurrunt per alienas domos, qui assiduitate saecularium gaudent hominum, qui foris spectacula sequuntur, qui non ad necessitatem communem, sed ad
Abbreviated transcription (Latin):
nare iuuet. ꝙ ⁊̃ euigilantẽ te excipienᷤ.
in statũ hest̾ne intentõis restituat. Sic
tͥ nox sicut dies illũabit᷑. ⁊ nox illũia¬
faciłis ⁊ agilis eris: ad redeundũ mid
unde nõ totus discessisti. Sobriũ .n. ci¬
bũ. sobriumz sensũ: sequit᷑ sobriul sẽ¬

Expanded text:
 etiam evigilantem te excipiens, in statum hesternae intentionis restituat. Sic tibi nox sicut dies illuminabitur, et nox illuminafacilis et agilis eris ad redeundum in id, unde non totus discessisti. Sobrium enim cibum, sobriumque sensum, sequitur sobri
Abbreviated transcription (Latin):
miente cũ corꝑe dormitante rõne nõ est
qͥ cõtra dicat: qͣnͣtũ ad debitũ cõtumi ꝑ¬
fectꝰ iul temꝑis tam deperit de uita nr̃a
qũãꝙ sõpno deputat᷑. Iturꝰ gͦ ad sõpnũ.
semꝑ aliꝙͥ defer tetũ in memona uł co¬
gitatõe in quo płacide obdorraas. in

Expanded text:
miente, cum corpore dormitante ratione non est qui contradicat, quantum ad debitum continui profectus, nihil temporis tam deperit de vita nostra, quam quod somno deputatur. Iturus ergo ad somnum semper aliquid defer tecum in memoria vel cogit
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ magnis torm̃tis erat. Et dũ abbas uel¬
l tactu ꝓ bare uirũ ĩ corꝑe eẽt au ĩ sp̃u:
mortuꝰ euanuit In tͣstino albeis q̃siuit
a ꝯfessore paupeꝵ si mortuꝰ illi tale cri¬
mẽ ꝯfessus fuiss. Qͥ respondit. Etiam
domo nuꝑ decesserat. Cuiꝰ mĩr p̾tea ui¬
so abb̃e: cepit antie flere de filio suo. Ꝙ
ille ꝯsolans ait. Noli fiere. Certa esto qd̃
faiꝰ tuꝰ ĩ magna głia ẽ. Ego scio qͣłr uỹcit.¬
⁊ ꝙͣ sc̃ẽ. Qͦ audito: mĩr eiꝰ recepit ꝯsolatõ¬
nẽ Nõ mułto p̾t tũ idẽ albas oraret appa¬
ruit ei monachꝰ ille ĩuultu clarissimo:
⁊ salutauit eũ. Ꝙ abbas reꝯgnoscẽs ait

Expanded text:
bas vellet tactu probare, utrum in corpore esset, an in spiritu, mortuus evanuit. In crastino abbas quaesivit a confessore pauperum, si mortuus illi tale crimen confessus fuisset; cui respondit: « Etiam. domo nuper decesserat: cujus mater postea, viso abbate, coepit anxie flere de filio suo. Quam ille consolans ait: « Noli flere; certa esto quod filius tuus in magna gloria est. Ego scio, qualit sancte. » Quo audito mater ejus recepit consolationem. Non multo post cum idem abbas oraret, apparuit ei monachus ille in vultu clarissimo, et salutavit eum; quem abbas recognoscens, ait
Abbreviated transcription (Latin):
rari. tardi ad in uestigandã culpã pcc̃oriᷤᷤ
ꝑati ad inquirenda uestigra leporis.
uelociores ad cõgregandos canes qmͣ
ad cõuocandos pauꝑes: libentius por¬
rigũt panẽ cani. qͣm pauꝑi. Plures
seruiunt eis ad mensã: ad missã nul¬
lus. famulos aut famulas hr̃e secũ
uolũt: s cl̾i̾cos hr̃e nõ possũt. qr uolũt

Expanded text:
rari, tardi ad investigandam culpam peccatoris, parati ad inquirenda vestigia leporis, velociores ad congregandos canes, quam ad convocandos pauperes; libentius porrigunt panem cani, quam pauperi; plures serviunt eis ad mensam, ad missam nullus; famulas aut famulos habere secum volunt, sed clericos habere non possunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
p̃lati sb̃ditos diligent᷑ custodiant: tb̃¬
diti p̃latis benigne obediant. deuoti
sint senes: laboriosi inuenes. Sit ho¬
nestas in hĩtu: mediocritas in uictu
In claustro assidui: ad curiã rari ut
ñ sĩt curiales s claustrales: sĩt in¬
tenti psalmis nõ caĩs. In claustͦ nõ
sit rumor. s lectio: in capitulo nõ
lites s cõfessio. Sit u choro seuera
simplicitas. ccͣ altare reuerencie
honestas. Ex his obseruantie man¬
datis: pendet sũma totꝰ religionis xlix¬

Expanded text:
lati subditos diligenter custodiant, subditi praelatis benigne obediant, devoti sint senes, laboriosi juvenes, sit honestas in habitu, mediocritas in victu, in claustro assidui, ad curiam rari; ut non sint curiales, sed claustrales; sint intenti psalmis, non causis; in claustro non sit rumor, sed lectio; in capitulo non lites, sed confessio; sit in choro severa simplicitas, circa altare reverentiae honestas. Ex his igitur observantiae mandatis pendet summa totius religionis. LI
Abbreviated transcription (Latin):
ñ administrẽt: nulla mũdi negocia
in qͥb minist᷑ altars se ñ occupent.
nulla rex inꝓbitas qͣ monachitꝰ ordo
se ñ ĩplicet: pene nulla illecebris uite
blandicies. qͣ se castitas sc̃imoĩaliũ

Expanded text:
risti administrent: nulla mundi negotia in quibus ministri altaris se non occupent, nulla rerum improbitas, qua se monasticus ordo non implicet: pene nulla illecebris vitae blandities, qua se castitas sanctimonialium
Abbreviated transcription (Latin):
est. iam ds̃ a se diuisus est Si u̾o aliũ¬
de est: aut treator aut treatura est. Si
creator est: gͦ duo sũt creatores. Si cre¬
atura est. ĩa quedam creat᷑a maior est.
qͣda parte creatoris cid̃ incõueniens est¬
te uł in brachio gestare dicitis. aliqua¬

Expanded text:
a se divisus est; si vero aliunde est, aut Creator, aut creatura est. Si ergo Creator est, ergo duo sunt creatores; si creatura est, jam quaedam creatura major est quadam parte Creatoris, quod inconveniens estte vel brachio gestat,
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. in triũpho uictorie regis xp̃i cõsetra¬
tã: ⁊ ꝓ eiꝰ passione ꝓficuã ẽẽ toti orbi ad
impetͣndũ fructũ pietatis ⁊ adipiscedã
et̾nã beatitudinẽ. Uurtꝰ enĩ est animi ha
odoris suauissimi. ⁊ expansione pulcra¬
rũ frondiũ latissima. Ortꝰ delinaꝵ ĩ cõ¬
ꝑabił. affluens ub̾tate largissima: flo¬
tib uͥtutũ ⁊ foliis u̾boꝵ iocũdissima

Expanded text:
tem, in triumpho victoriae regis Christi consecratam: et per ejus passionem proficuam esse toto orbi, ad impetrandum fructum pietatis, et adipiscendam aeternam beatitudinem. Virtus est animi habodoris suavissimi et expansione pulchrarum frondium latissima, hortus deliciarum incomparabilis affluens, ubertate largissima, floribus virtutum et foliis verborum jucundissima
Abbreviated transcription (Latin):
te obsecro: ut tua uͥtute meũ pectꝰ ins¬
mũ bñdicas ut dignis laudib et̾m
regis in te triũphũ ualeã decantare. uͦ¬
modo scilicet celestia simł ⁊ t̾rena uno
fed̾e cõiungas. Pactũ cõfirmes:. ⁊ mortis

Expanded text:
 obsecro ut tua virtute meum pectus infirmum benedicas, ut dignis laudibus aeterni Regis in te tropaeum valeam decantare, quomodo coelestia simul ac terrena uno foedere conjungas, pactum confirmes et mortis
Abbreviated transcription (Latin):
uer quidẽ noĩe guilsius annoꝵ
xo. dormiens: uidit uix splendidũ
Sicentem sibi Seq̃re me. Et cepit mox
uid̾e umnbrã tetrã a leua: s ex leui uisi¬
one ductoris sui. cõfortatꝰ est. De huic
uallẽ uidit tenebrosã hñtẽ huic ignem
illiuic aqͣm frigidissimã: ubi de uno ĩ
aliud semꝑ tͣnͣsibãt. Post ħ deduxit ille
senior pueꝵ ad alia torm̃ta: ubi uidit
sedilia ignea infinita. ⁊ plebẽ innum̃¬
am eisdem impelli sedilib. Et demoneᷤ
monetã fłameã de sacculis ꝓferebant:¬

Expanded text:
uer quidam nomine Guillelmus, annorum 15, dormiens vidit virum splendidum dicentem sibi: Sequere me; et coepit mox videre umbram tetram a laeva, sed ex leni visione ductoris sui confortatus est. Dehinc vallem vidit tenebrosam, habentem hinc ignem, illinc aquam frigidissimam, ubi animae de uno in aliud semper transibant. Post haec deduxit ille senior puerum ad alia tormenta, ubi vidit sedilia ignea infinita et plebem innumeram eisdem impelli sedilibus; et daemones monetam flammeam de saeculis proferebant
Abbreviated transcription (Latin):
nullam recipiebant. Postea iidit tar¬
taꝵ aꝑtũ: qui uidebat᷑ in descensu ꝓ¬
fundior. tͣm sit longitudo uie a doro¬
b̾nia in lundoniam. Ibi hostis antiqꝰ
ram putei tremens: teter sp̃c qͥ sinistͤͦ
latĩ eiꝰ semꝑ ab egressione domꝰ ad here¬
bat. cepit eũ accusare dicens. Oĩa pͣ¬
ua huic puero semꝑ suggessi. Ea u̾o
qĩ puer confessus fuearat aute pascha
nam post pascha ħ accidit. or̃o tacebat
Tot tñ ⁊ tanta crimina illi obiecit.
ut ad et̾nam dãpnatõnẽ suffic̾e tre¬
terent᷑. Tñc admonitõnẽ ductoris cũ
puer signo trutis se muniret: putens
nõ ꝯparuit. Ductore uͦ illo recedente:
puer du in tenebris stetit tremens

Expanded text:
nullam recipiebant. Postea vidit tarnullam recipiebant. Postea vidit tartarum apertum, qui videbatur in descensu profundior quam sit longitudo viae a Dorobernia in Lundoniam. Ibi hostis antiquus ram putei tremens, teter spiritus, qui sinistro lateri ejus semper ab egressione domus adhaerebat, coepit eum accusare dicens: « Omnia prava huic puero semper suggessi. » Ea vero quae puer confessus erat ante Pascha nam post Pascha hoc accidit, omnino tacebat. Tot tamen et tanta crimina illi objecit, ut ad aeternam damnationem sufficere crederentur. Tunc ad admonitionem ductoris cum puer signo crucis se muniret, puteus non comparuit. Ductore vero illo recedente, puer diu in tenebris stetit tremens
Abbreviated transcription (Latin):
iteꝵ uora eoꝵ reuig̾ebãt. Postea iudit
a demonib carnes q̃ formã ꝑfecti hoĩs
hĩe uidebant᷑ in caldarias ꝓiti. ⁊ sub
momiento .q. mox nati infantes appa¬
rebant He fascinulis ignitꝰ a caldari¬
is erecte statu in pͥorẽ etatẽ tnͣsfor¬
man uidebant᷑ ⁊ sic sepuis in calda¬
riis retot̃bant᷑. Ductus iide ad aliũ
ignẽ. iuidit in nũos hoĩes in eũ pro¬
iectos in singulie uĩctuus dissolui:
⁊ it̾m defłama erecte ad lota sua reu̾¬
se sunt uincture. Postea iuidit młtoᷤ
st̃ uotas uolubiles affigi uiros per
uirilia. feminas ꝑ membra genita¬
lia: ⁊ om̃s clatnabant. ue. ue. Post h
uidit multos suꝑ sedes igneas qͣ fu¬
res in campo suspensos. capitib deor¬
sũ. ⁊llũ frigore morientes. uestes sb̃¬
t̃ positas uidebant: s tangere nõ ua¬
lebant. Alii fame cruciati: tibos desi¬
derabiles subt̾ poĩtos tang̾e ñ pot̾ant
Et in quatum netessitate positis aliiᷤ
nõ subuenerant: in eadẽ cõsolatõnem

Expanded text:
in ora eorum regerebant. Postea vidit a daemonibus carnes, quae formam perfecti hominis habere videbantur, in caldarias projici et sub momento quasi mox nati infantis apparebant. Hae fusuinulis ignitis a caldariis ejectae in priorem aetatem transformari videbantur et sic saepius in caldariis recoquebantur. Ductus inde ad alium ignem, vidit innumeros homines in eum projectos in singulis juncturis dissolvi, et iterum de flamma ejectae ad loca sua reversae sunt juncturae. Postea vidit multos super rotas volubiles affigi, viros per virilia, feminas per membra genitalia; et omnes clamabant: Vae, vae! Post haec vidit multos super sedes igneas quasi fures in campo suspensos capitibus deorsum: alii frigore morientes, vestes subter positas videbant, sed tangere non valebant. Alii fame cruciati cibos desiderabiles subter positos tangere non poterant; et in quacunque necessitate positis aliis non subvenerant, in eadem consultationem
Abbreviated transcription (Latin):
gatꝰ captꝰ S̾uabat᷑. lib̾atꝰ ex insꝑato eccł̃i¬
am ingredit᷑. matoe te sua cũ cuub otcuri¬
entib ad altare ꝓgredit᷑ genib er fletiᷤ
corã fe̾tro ⁊ dicẽs se ꝑ beatam mariam
ereptũ. obtulit solidos .xl. It̾uri iubẽte
ploratũ est. Igit᷑ et oblatõib ficeliũ per
franciã collectis toto autũpuali ⁊ hiemali
tꝑe eccl̃ia sc̃e marie lauduẽsis ex magna
parte ꝯstrutta est. xx¬

Expanded text:
gatus captus servabatur, liberatus ex insperato ecclesigatus captus servabatur, liberatus ex insperato ecclesiam ingreditur, materque sua cum civibus occurrentibus ad altare progreditur, genibusque flexis coram feretro, et dicens, se per beatam Mariam ereptum, obtulit solidos XL. Iterum jubente ploratum est. Igitur ex oblationibus fidelium per Franciam collectis toto autumnali et hiemali tempore ecclesia Sanctae Mariae Laudunensis ex magna parte constructa est.
Abbreviated transcription (Latin):
Nnatiuitate sc̃e marie: uenit idẽ fe̾trũ car¬
notũ. Cui occurrit uen̾andꝰ iuo ep̃c cũ tota
ꝑcessione canonicoꝵ usq ad uineas. posi¬
tũq ẽ fe̾trũ in maiori ecclĩa suꝑ altare
scẽ marie. Ioi mulier ꝯtracta erat ĩa ꝑ qͥn
q annos: in domo uͥ toq̃bat᷑ panis ep̃i.
Huic pͥma noctis hora apparuit in sõp¬
nis beata u̾ͥgo mana p̾cipiens ei ut qͣnͣ¬
totiꝰ surg̾et ⁊ ad maiorẽ eccłiam iret. fe̾trũ¬
q luonnẽse q̃reret. Otuiꝰ eiugilãs sana cu¬
cͣcit ad eccl̃iam. ꝑ plateas cũ gaudio uoci¬
ferãs. ⁊ clamãs ⁊ ingeminãs. Dña sc̃a
maria. Statĩ ep̃t oĩa signa p̾cepit sonari
diutius. ⁊ ipsẽ incepit. te dm̃ laudamꝰ.
Qd̃ dũ cantaret᷑. alt̾a ꝯtͣcta sanata intͣ¬
uit duoq scabellula quib reptando se
cutũfc̾e solebat. sr̃ altare posuit Rursuᷤ
ep̃o incipiente. Qd̃ anteꝙͣ finiret᷑ qͥda iuue¬
nis miles tͥ in castello qͦdã catenis reli¬

Expanded text:
venit idem feretrum Carnotum, cui occurrit venerandus Ivo episcopus cum tota processione canonicorum usque ad vineas: positumque est feretrum in majori ecclesia super altare Sanctae Mariae. Ibi mulier contracta erat, jam per 5 annos in domo, ubi coquebatur panis episcopi. Huic prima noctis hora apparuit in somnis beata virgo Maria, praecipiens ei, ut quantocius surgeret, et ad majorem ecclesiam iret, feretrumque Laudunense quaereret. Protinus evigilans sana cucurrit ad ecclesiam, per plateas cum gaudio vociferans, et clamans, et ingeminans: « Domina sancta Maria. » Statim episcopus omnia signa praecepit sonari diutius, et ipsemet incepit: Te Deum laudamus. Quod dum cantaretur, altera contracta sanata intravit; duoque scabellula, quibus reptando se circumferre solebat, super altare posuit. Rursus opo incipiente. Quod antequam finiretur, quidam juvenis miles, qui in castello quodam catenis reli
Abbreviated transcription (Latin):
eccl̃ia eici. d p̃positꝰ castelli tencoriũ spati
idẽ tentoriũ decentissime ornau̾ũt. ⁊ lumi-¬
narib copiosis tota notte spleudidũ red¬
diderũt. p̾fatꝰ aut̃ monatus ad uesꝑas e¬
pilẽpsie morbo gͣuit̾ arceptꝰ. corã om̃i po¬
pło uit̾rã cetidit. magnũq timorẽ uidenti¬
b intussit. Campana ⁊̃ maior de tͣre cac̾enᷤ
ꝯfracta est ⁊ t᷑ris ip̃a in suꝑiori parte fissa
crepuit. Monacꝰ gͦ sero penitẽs nudis pe¬
dib corã fe̾tro t̾re ꝓsiratꝰ. celesti regine
humulit̾ satisfecit. rog̾as ut idẽ fe̾trũ sr̃
maiꝰ altare referret᷑. S laudunenses no¬
luerunt

Expanded text:
ecclesia ejici. Sed praepositus castelli tentorium spatioidem tentorium decentissime ornaverunt, et luminaribus copiosis tota nocte splendidum reddiderunt. Praefatus autem monachus ad vesperam epilepsiae morbo graviter arreptus, coram omni populo in terram cecidit, magnumque terrorem videntibus incussit. Campana etiam major de turre cadens confracta est; et turris ipsa in superiori parte fissa crepuit. Monachus ergo sero poenitens, nudis pedibus coram feretro terrae prostratus, coelesti Reginae humiliter satisfecit, rogans ut idem feretrum super majus altare referretur; sed Laudunenses noluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ma eidẽ moli suꝑsedit eãꝙ tãdiu uostro
suo cõcudit donet foramine maxĩo uixta
qͣntitatẽ capitis eiꝰ ꝑ acto: moles caput
ad huc eã a collo subleuass: nisi ad aucto¬
ꝵ subitodentiũ qͣnticas impediss. Mox
enĩ ut lapis incollũ eiꝰ descendit: ita rep̃ẽ¬
bitis: se suꝑ t̾ram ĩ modũ salientis decẽ
cubitos erexit ut eũ in alitiͣ corꝑis ꝑte¬

Expanded text:
ma moli ipsi subsedit, et tam diu rostro suo eam contudit donec foramine magno juxta quantitatem capitis ejusdem regis peracto, moles caput  adhuc a collo sublevasset, nisi adauctorum subito dentium quantitas impedisset. Mox enim ut lapis in collum descendit, dentebitis, se super terram in modum salientis decem cubitos erexit, ut eum in aliquo corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ħ molẽ ip̃am .x. cubitis ꝑforauit. In tͦ
fc̃o: tt suit miranda qͥd ne potiꝰ mirer c̃
cõsidero stupeo. Ubi enĩ uł tantũ lapidẽ¬
pondus portare. Aut quotͦ auis tam
paruula tantũ tam durũ tãq spissum
ganti crescere. Aut qͣ rõne tam inmẽse
⁊ in audite magnitudĩs tredendꝰ ẽ fuis¬
se p̃sertim cum lex dicat lectũ illiꝰ freũ
nõ nisi .x. tubitos habuisse tͦ ne pacto
tantꝰ homo tam facili uuluere corruisse

Expanded text:
 molem ipsam decem cubitis perforavit. In quo facto quot sunt miranda, quidve potius mirer, cum considero, stupeo. Ubi enim vel tantum lapidepondus potuit portare? Aut quomodo tam parvula avis tantum, tam durum, tamque spissum cito crescere? Aut qua ratione tam immensae et inauditae magnitudinis credendus est fuisse, praesertim cum lex dicat lectum ejus ferreum non nisi novem cubitos habuisse , quove pacto tantus homo tam facili vulnere cecidisse
Abbreviated transcription (Latin):
uiꝰ tꝑis sũt quidam casuis mrabi¬
les qͦs itẽ pettus damanus sꝑsĩ
in libris suis narrat qͦs hic inserere dig¬
nũ duxi. Dux uenetie ꝯstantino polita¬
ue urbis habebat uxorẽ. q̃ tam tenere
et delitate uiuebat. ⁊ tã artifitiosa uolup¬
tate se mulcebat. ut se ꝯmunib aqͥs de¬
dignaret᷑ abluere. S eiꝰ serui de rore celi
undit tollecta laboriosũ ei balueũ ppa¬
rabant. Cibos suos nõ tangebat. set
ab eunuchis eiꝰ alimenta q̃ ꝙ minuciũ
ꝯtidebant᷑ infrustula q̃ mox illa qͥb dã
fustimilis aureis ⁊ bidentib ori suo li¬
gurriens ad hibebat. Cubicłm eiꝰ tot
aromatib ⁊ thutuamatib redolebat.
ut s̃ dictu fecidũ sit. ⁊ auditu incredibi¬
le. S dũ ad huc uiueret. iubrato suꝑ
eam o iudicui mucrone torpꝰ eiꝰ om̃e cõ¬
puꝙ truit. ita ut totũ cubicłum itol¬

Expanded text:
us temporis quosdam casus mirabiles, quos idem Petrus Damianus sparsim in libris suis narrat, hic inserere dignum duxi. Dux Venetiae Constantinopolitanae urbis habebat uxorem, quae tam tenere et tam delicate vivebat, et tam artificiosa voluptate se mulcebat, ut se communibus aquis dedignaretur abluere; sed ejus servi de rore coeli undique collecto laboriosum ei balneum praeparabant. Cibos suos non tangebat; sed ab eunuchis ejus alimenta quaeque minutius concidebantur in frustula: quae mox illa quibusdam fuscinulis aureis et bidentibus ori suo liguriens adhibebat. Cubiculum ejus tot aromatibus et thymiamatibus redolebat, ut etiam dictu fetidum sit, et auditu incredibile. Sed dum adhuc viveret, vibrato super eam judicii mucrone corpus ejus omne computruit, ita ut totum cubiculum intol
Abbreviated transcription (Latin):
b suigulis: afferentes in mediũ testi¬
moniũ qiuo dicitis. fortis irascit᷑ coti¬
die. Prima ⁊̃ hora diei eũ irasti asseri¬
hora illa reges iquitatis exurgen¬
tes diadema srbi ĩponũt. ⁊ solẽ adorãt

Expanded text:
irasci, afferentes in medium testimonium David, dicentis: Fortis irascitur quotidie . Prima etiam hora diei eum irasci asseriilla hora reges iniquitatis exsurgentes, diademata sibi imponunt, et solem adorant.
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ciosis portas ex margaritis. plate¬
as ex auro legerit. quis sani sensus
hec iuxta litt̾am acciꝑe uelit Unde
statim ad spiritalẽ intelligentiam
recurrit. ⁊ qͥd ibi mysticum contine¬
mentis maloꝵ scͥpta sunt mystice
plicit̾ intelligenda. Ila autẽ cõside
ratõ meditanti facilius occurrit. q̃
in sola ymaginatõe cõsistit. Nã illa
q̃ cũ intelligentia ꝑmiscet᷑ qͣnto sb̃¬
tilior tanto difficiliꝰ inuenitur. Unde
est. qd̃ dan prior neptalim u̾o post̾ior
nascitur

Expanded text:
iosis, portas ex margaritis, plateas ex auro legerit, quis sani sensus homo haec juxta litteram accipere velit? Unde statim ad spiritualem intelligentiam recurrit, et quid ibi mysticum continementis malorum scripta sunt, mystice pliciter intelligenda. CAPUT XIX. Delius occurrit, quae in sola imaginatione consistit. Nam illa, quae cum sola intelligentia permiscetur, quanto subtilior, tanto difficilius invenitur. Unde est quod Dan prior, Nephtalim vero posterior nascitur
Abbreviated transcription (Latin):
ationalis ymaginiatõ alia est ꝑ
rõnem disposita: alia intelligẽtie
ꝑmixta. Illa utimur qͣndo scd̃m insibi¬
liũ rex cognitam sp̃em uisibile aliud
aliqͥd mente disponimꝰ. nͨ tam̃e ex eo in¬
iusibile aligͥd cogitamus. Ista uera u
iusibiliũ cognitõnẽ ascend̾e nitimur.
In illa ẽ ymaginatõ nõ sine rõne in is¬
ta sunt intelligentia nõ abs ymagi¬
natõne. Ioi sunt duo filii bale quoꝵ
pͥmogenitꝰ dan dr̃ post̾ior neptalim
nõiat᷑ ad dan ita specialit̾ ꝑtinet cõ¬
sideratõ futuroꝵ maloꝵ: ad neptalim
spetulatio futuroꝵ bonoꝵ. Dan nicħ
nouit nisi corporalia s ea tm̃ runat᷑
q̃ longe sunt a sensu corporeo remota.
Neptalim ꝑ reꝵ insibiliũ formã: surgͭ
ad reꝵ inuisibiliũ inteligentiã. In fer¬
nalia tormenta longe a sensu coeporco
remota nõ dubitamꝰ: tͥia ubi uł qͣlia
suit uid̾e nõ possumꝰ s tam̃ẽ hec ticiẽt
uolumꝰ ꝑ mist̾iũ dan pre ocłis cordis¬

Expanded text:
ationalis imaginatio alia est per rationem disposita, alia intelligentiae permista. Illa utimur, quando secundum visibilium rerum cognitam speciem visibile aliud aliquid mente disponimus, nec tamen ex eo invisibile aliquid cogitamus. Ista vero tunc visibilium cognitionem ascendere nitimur. In illa est imaginatio non sine ratione, in ista intelligentia non absque imaginatione. Isti sunt duo filii Balae, quorum primogenitus Dan dicitur, posterior Nephtalim nominatur. Ad Dan itaque specialiter pertinet consideratio fuspeculatio futurorum bonorum. Dan nihil novit nisi corporalia, sed ea tamen rimatur quae longe sunt a sensu corporeo remota. Nephtalim per rerum visibilium formam surgit ad rerum invisibilium intelligentiam. Infernalia tormenta longe a sensu corporeo remota non dubitamus, quia ubi vel qualia sint videre non possumus, sed tamen haec quoties volum
Abbreviated transcription (Latin):
uicio. Eit .ii. bala garcula. ⁊ elpha te¬
mulenta. Hale nãz loquatitatẽ nͨ ip̃a
.uii. sunt uirtutes. Siqͥdẽ nicħ aliud ẽ
u̾tus: qͣm aĩ affectus ordĩatus at mode¬
les gͦ affectꝰ .uii. sunt: qͥ ab una aĩ af¬
fectõe alẽnatĩ surgunt Spes .s. ⁊ ti

Expanded text:
uto. Est enim Bala, garrula; Zelpha, tumulenta. Bala namque loquacitatem nec ipsa septem sunt virtutes. Siquidem nihil aliud est virtus quam animi affectus ordinatus et modeles ergo affectus septem sunt qui ab una animi affectione alternatim surgunt. Spes vi
Abbreviated transcription (Latin):
mari ad ymaginẽ cõditoris Sui mox
roflorescẽs caro ex uolũtate sua incipit
cõformari reformato sp̃ui. Nã ⁊ cõtra
sensũ suũ incipit eã delectare quitqͥt
mꝰ facillunum qͥppe ⁊ delectabile eẽt:
adiuncto amoris d̃i cõdimẽto ẜ natu-
natura. Eodẽ modo ⁊ de labore. Rustitꝰ
duros h̃t neruos: fortes lacertos. Eẽ¬
citatõ ħ facit. Sine eũ corpore: molle¬
scit. uoluntas facit usũ: usus ex̃citu¬
ũ: ex̾tituũ uires in oĩ labore sbnũsctͣ¬

Expanded text:
mari ad imaginem conditoris sui, mox etiam reflorescens caro ex voluntate sua incipit conformari reformato spiritui. Nam et contra sensum suum incipit eam delectare quidquid Facillimum quippe et delectabile esset adjuncto amoris Dei condimento secundumarridet. Eodem modo et de labore. Rusticus duros habet nervos, fortes lacertos: exercitatio 211 hoc facit. Sine eum torpere; mollescit. Voluntas facit usum, usus exercitium, exercitium vires in omni labore su
Abbreviated transcription (Latin):
ne p̾sint cogitare ⁊ sc̃ifitando eũ in cor¬
dib suis offerre ei amãt uota sua q̃
distinxerũt labia sua. ob secratões. orõ¬
Nosculatõ est qͣm pͥmã posuimꝰ: tirca
obtinenda tꝑalia ⁊ netessaria aliqͣ uite

Expanded text:
ne possint cogitare. Et sanctificando eum in cordibus suis offerre ei amant vota sua quae distinxerunt labia sua; obsecrationes, oratostulatio, quam primam posuimus, est circa obtinenda temporalia, et necessaria aliqua vita
Abbreviated transcription (Latin):
murꝰ. Scdo tm̃ descendet ut uix iude¬
ri possit. Tercio marine belue apper¬
entes suꝑ mare: dabũt rugitꝰ usq
ad celũ. Qrto ardebit mare ⁊ acĩ. Qͥnͥ¬
to herbe ⁊arbores dabũt porẽ sangͥ¬
neũ. Sexto ruent edificia. Septimo
petre ad ĩuicẽ collident᷑. Octauo ge¬
u̾alis fiet t̾re motꝰ sono eqͣbit᷑ t̾ra.
terunt loqͥ Undecĩo surgent ossa
mortuoꝵ: ⁊ stabũt suꝑ sepulchia.
Duod ximo cadent stelle. Grȩtrodecĩo
morient᷑ uiuentes ut cũ mortuis
resurga. Qrtodetimo ardebit celũ¬

Expanded text:
det, ut vix videri possit. Tertio marinae belluae apparentes super mare, dabunt rugitus usque ad coelum. Quarto ardebit mare. Quinto herbae et arbores dabunt rorem sanguineum. Sexto ruent aedificia. Septimo petrae ad invicem collidentur. Octavo generalis fiet terrae motus. Nono aequabitur terra. terunt loqui. Undecimo surgent ossa mortuorum, et stabunt super sepulcra. Duodecimo cadent stellae. Decimo tertio morientur viventes, ut cum mortuis resurgant. Decimo quarto ardebit eoelu
Abbreviated transcription (Latin):
stinuit: ptestãs nõ conuenire regis filie
ut tãto ꝑiculo se cõmittecet. Ed wardꝰ reg¬
nauit anius .xxuii. ⁊ dedit filiã suam
edicham. karolo regi francoꝵ filio ludo¬
uici balbi filias suas instituit pͥmo
litteris eruduri: mox colo ⁊ fust ⁊ atu ex¬
ceri filios ꝙͦ suos pͥmo litteris fecit ii¬
hui deude regni gub̾nacła addic̾e. li¬

Expanded text:
stinuit, protestans non convenire regis filiae, ut tanto periculo se committeret. Eduardus regnavit annis 23, et dedit filiam suam Editham Carolo regi Francorum filio Ludovici Balbi. Filias suas instituit primo litteris erudiri, et mox colo et fuso et acu exerceri: filios quoque suos primo litteris fecit imbui, deinde regni gubernacula addiscere.
Abbreviated transcription (Latin):
nera misit. legatꝰ in ħꝰ missus ẽ sigilmꝰ
scireburmẽsis ep̃t. Qui penetrãd indiã
miłtas gemas ⁊ płima aromata inde re¬
culit: ⁊ partẽ ligni dñiti missã regia
pp marino. monast̾iũ unũ ꝯstͣrit in ate¬
lingia ubi olim captuꝰ latuerat: ibiꝙ
iohẽ abbatẽ instituit ex antiqͣ saxonia
oriundũ Alt̾ũ in wintonia qid̾ dicit᷑ no¬
uũ monacteriũ uͥ gͥbaldũ abbatẽ cõsti¬
tuit. Exi se uocante ⁊ archiep̃o mittente
cognitꝰ. qd̾ se puerũ olim ut fercũt romã¬
entidem benigno cõfou̾at hospicio: cau¬
sa euotatõro fuit: ut litterat᷑e sandiũ pe¬
ne iam tũc in anglia sepultũ sua susci¬
taret industria. Itẽ scestoniense monastĩ¬
ũ: tid̃ scĩmonialib impleuit. ubi ⁊ abba¬
tissã cõstituit filiã suam elsginã. Habe¬
bat autẽ ex sc̃o deri asserionẽ ꝙ̃dã nobi
lit̃ eruditũ qũe scireburne fecit ep̃m. Wi¬
de cõsolatione planiorib u̾b̾ euodauie.

Expanded text:
a misit; legatus in hoc missus est Sigelmus Scireburnensis episcopus, qui penetrans Indiam, multas gemmas et plurima aromata inde retulit; et partem ligni Dominici missam regi a papa Marino. Monasterium unum construxit in Adelingia, ubi olim captivus fuerat, ibique Joannem abbatem instituit ex antiqua Saxonia oriundum: alterum in Wintonia, quod dicitur Novum monasterium, ubi Gribaldum abbatem constituit: qui se vocante et archiepiscopo mittente, cognitus, quod se puerum olim, ut ferunt, transeuntem benigno confoverat hospitio. Causa evocationis fuit, ut litteraturae studium pene jam tunc in Anglia sepultum sua suscitaret industria. Item Sustoniense monasterium, quod sanctimonialibus implevit; ubi, et abbatissam constituit filiam suam Effiginam. Habebat aiter eruditum, quem Sciburnae fecit epiDe Consolatione planioribus verbis enodavit,
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̾ gn̾at ꝯtẽptũ mũdi. In scd̾o simu¬
lacrũ tõnis laudẽ dei. In t̾cio instrum̃¬
tũ dispensatõis. timorẽ ⁊ amorem dei.
In qͣrto. cupiditas incentiuũ libidiniᷤᷤ
Hunc gͥ exitũ caueamꝰ. ne egrediamur
tem̾e. Nlemo de ꝯscĩa sua ꝯfidat. diua
egressa foras. colorẽ parit̾ cũ nõie mu¬
exit ut corrumꝑat᷑: s tñ q tem̾e exiit
pudicitie sue dãpna ⁊̃ ĩ uita sustinuit

Expanded text:
tum mundi, in secundo simulacrum rationis, laudem Dei, in tertio instrumentum dispensationis timorem et amorem Dei, in quarto fomes cupiditatis incentivum libidinis. Hunc igitur exitum caveamus, ne egrediamur temere. Nemo de conscientia sua confidat. Dina egressa foras colorem pariter cum nomine muexit ut corrumpatur, sed tamen quia temere exiit, pudicitiae suae damna etiam invita sustinuit
Abbreviated transcription (Latin):
exeunt similes st̾ toruolur
qui reuersus ñ est. Q dũ foris qd ma¬
le delectat inueniunt ad arch̃a ꝯscien¬
cie ampliꝰ redire nolũt. Reliqͣ uͦ tͥa: ꝯtẽ¬
platõnũ gn̾a. inexitu colũue fig᷑ata
Ramꝰ oliue uirentis. bonũ m̃tis affcm̃
demõstrat. qr sepe sc̃ uiri qͣnto magiꝰ
foris oꝑa diuina aspiciunt. tanto ma¬
gis intꝰ in amore ꝯditoris uirt descũt.

Expanded text:
exeunt, similes sunt corvo, qui reversus non est, quia dum foris quod male delectat inveniunt, ad arcam conscientiae amplius redire nolunt. Reliqua vero tria contemplationis genera in exitu columbae figurata Ramus olivae virentis bonum mentis affectum demonstrat, quia saepe sancti viri quanto magis foris opera divina aspiciunt, tanto magis intus in amore Conditoris inardescunt.
Abbreviated transcription (Latin):
eqͥt᷑ t̾cia discretio log̃ndi ut cũ
aliqͥd dic̾e uolumꝰ pͥus ubi illud
⁊ sacͨtis locis ꝯfabulatões ĩduc̾e̾ neq mil
lis locis ubi de disciplina eit agẽdũ q̃sti¬
ones aut ꝯtentões u̾boꝵ uentilare ne¬
q nullis ubi de intelligentia diuinaꝵ
scͥpturaꝵ tͣctandũ est. ext̾iora negocia
ad misc̾e debeniꝰ Nlec ea q̃ sũt płib dicen¬

Expanded text:
ertia discretio loquendi, ut cum aliquid dicere volumus, prius ubi illud et sacratis locis confabulationes inducere, neque in illis locis ubi de disciplina agendum est, quaestiones aut contentiones verborum ventilare, neque in illis ubi de intelligentia divinarum Scripturarum tractandum est, exteriora negotia admiscere debemus, nec ea quae sunt p
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ntis sit gectꝰ modestꝰ ⁊ humilis. sonuᷤͤ
demissus ⁊ suauis significatõ uerax
⁊ dulcis. Modestiam deb hr̃e gestꝰ loq̃n¬
tis. ut nec m ordinate nec ĩpudice. nͨ ĩ
tͣbulente int̾ loq̃ndũ m̃bra moueat.
sleq ocłoꝵ nutib aut aliqͣ indecenti
ꝯformatõe siue tͣnsformatõe uultus.

Expanded text:
quentis sit gestus modestus et humilis, sonus demissus et suavis, significatio verax et dulcis. Modestiam debet habere gestus loquentis, ut nec inordinate, nec impudice, nec turbulenter inter loquendum membra moveat, neque oculorum nutibus, aut indecenti conforma
Abbreviated transcription (Latin):
ne diluuiũ comitari hõĩs eticiũ. Si uͦ
⁊ ꝓfecto ualit᷑am. Cõspicatꝰ est relator m̃s
ꝙ̃ dam eiꝰ modi sautiũ desꝑaret in t̾ra salu¬
tẽ. in altũ iactis anchoris ꝓcessisse. Nec
clusos mirabile dictu s obstͤpentib nau¬
fis dim̾sos. Nichil eñi ille parens reꝵ cͤ¬
ataꝵ destituit: ingenio nichil noxiũ sine

Expanded text:
nae diluvium comitari hominis exitium; sin vero nae diluvium comitari hominis exitium; sin vero profecto valituram. Conspicatus est relator meus quemdam ejusmodi saucium, cum desperaret in terra salutem, in altum jactis anchoris processisse; nec clusos, mirabile dictu, sed obstrepentibus nautis demersos. Nihil 470 enim ille Parens rerum creatum destituit ingenio, nihil porro noxium sine
Abbreviated transcription (Latin):
nuitus ore fecundꝰ fuit acer iugenio: ele¬
mosinis largus. Setagies ⁊ bis acie
collata dimicauit. Plures inimicoꝵ
eius uitam misero exitu finiere. Qdã
ex adu̾sariis eiꝰ homo potẽs ⁊ factiosus:
dũ resupinato t̾uire in quiuio resideret
repente a murib cirtũ tirtũuallatꝰ est.
ut nusꝙͣ poss effug̾e. Tantus erat num̾¬
us bestiolaꝵ: ut in qͣlibet ampla ꝓuin¬
tia tot ẽẽ nõ putarẽt᷑. Eustib ⁊ sb̾ selliis
diu repulse: fugari nõ potuerũt. Nullũ
u̾o nocere tẽptabant nisi illũ solũ ꝙͦ dẽ¬
tib ⁊ t̾ribilis qͦdã occentu ꝑsequeb̾atur
Iste autẽ a famulis ultͣ iactũ sagitte in pe
ie ꝯftͣtũ iurares. Et cũ tabłta nauis cor¬
roderẽt. ⁊ naufragiũ c̾cũ aqͣ ꝑ riuulas
ingrediens minaret᷑. famłi pupp̃ẽ ad
lictus retorquent. Miser ergo ille in t̾¬
rã expositꝰ: mox totus dilat̾atus hor¬
rendã muriũ fam̃e expleuit. S hͦ ideo
re ut uuln̾atũ ꝯmingãt inmũdũ ꝙ uri¬

Expanded text:
icus ore facundus fuit, acer ingenio, eleemosynis largus. Sexagies et bis acie collata dimicavit; plures inimicorum ejus vitam misero exitu finiere. Quidam ex adversariis ejus homo potens et factiosus, dum resupinata cervice in convivio resideret, repente a muribus circumvallatus est, ut nunquam posset effugere; tantus erat numerus bestiolarum, ut in qualibet ampla provincia tot esse non putarentur. Fustibus et subselliis diu repulsae fugari non potuerunt. Nulli vero nocere tentabant, nisi illi soli, quem dentibus, illud terribili quodam occentu persequebantur. Quapropter a famulis ultra jactum sagittae in pelconstratum jurares: et cum jam tabulata navis corroderent, et naufragium certum aqua per rimulas ingrediens minaretur, famuli puppem ad littus retorquent. Miser ergo ille in terram expositus, mox totus dilaceratus horrendam murium famem explevit. Sed hoc ideo re, ut vulneratum commingant, immundum uri
Abbreviated transcription (Latin):
ne dñe te iubes diligi in tota aĩa. Qͦmͦ
gͦ tota aĩa mea te diliget nͥ utͣq eiꝰ me¬
dietas te diligat. Nõ bñ diligeris ad me¬
dietatẽ. ut gͦ te totus diligam. fac oro ut
te diligat fr̃ m̃s. Si uis ut sequar te se
seͥ te potõ. Ut me totũ saluũ fatias sal¬
uũ fac ⁊ frẽm meũ. qͥ totũ hõiẽ saliũ
fecisti in selb̃o. Quippe nichil fatis ad me

Expanded text:
ne, Domine, te jubes diligi in tota anima? Quomodo ergo tota anima te diliget, nisi utraque ejus medietas te diligat? Non enim bene diligeris ad medietatem. Ut ergo te totus diligam, fac oro ut te diligam, et frater meus. Si vis ut sequar te, sesequi te potero. Ut me totum salvum facias, salvum fac et fratrem meum, qui totum hominem salvum fecisti in S
Abbreviated transcription (Latin):
tecũ disputans s tãtx tecũ ꝯputans que
metũ supputo ⁊ frĩ meo inputo. Ad huc e¬
iũ fc̃ m̃s mendicat siliqͣs porcoꝵ ĩ regio¬
ne illa incͣ fames orit᷑. nͭ morit᷑. nͥ egestaᷤ
incipit nec desinit. nͨ rectordat᷑ in felix ꝙͣti.
ñ solũ filii. s ⁊ m̃cẽnarii in domo pr̃is sui
habũdent panib. Ip̃e uͦ nec dolore ꝯuĩcitur.¬
reat ⁊ labore fatiget᷑ ⁊ seruitute p̾matur.
& oqͣm facili tnͣsitu hͥ oĩa tnsiret. Duob
tm̃ passib atam gͣui exilio resairet. qͦꝵ¬

Expanded text:
tecum disputans, sed tanquam tecum computans, quae mecum supputo, et fratri meo imputo. Adhuc enim frater meus mendicat siliquas porcorum in regione illa, in qua fames oritur, nec moritur; ubi egestas incipit, nec desinit; nec recordatur infelix, quanti non solum filii, sed et mercenarii in domo patris sui abundent panibus reat, et labore fatigetur, et servitute prematur. O quam facili transitu haec omnia transiret, duobus tantum passibus a tam gravi exsilio resiliret; q
Abbreviated transcription (Latin):
te uade ad colligendũ ea: ⁊ q̃ uideris res¬
plendere ut ign̾e hͣ leua. qr uere ip̃a sc̃
ossa mea. Qoi statĩ uissa compses. re
licto sibi socio suo. Cũꝙ ꝓ exqͥrendiᷤᷤ
sarracenis illuc longo barbarũ irent
uauigia: mittu dei inuentũ ibi mona¬
chũ ⁊ sc̃i a płi corpꝰ tulerũt . ⁊ abierũt.
Suꝑuenientes autẽ sarrateni. cirtũde

Expanded text:
 Nocte vade ad colligendum ea, et quae videris resplendere ut ignem, haec leva, quia vere ipsa sunt ossa mea. Qui statim surgens pelicto ibi socio suo. Cumque pro exquirendis Saracenis illuc Longobardorum irent navigia, nutu Dei inventum ibi monachum et sancti apostoli corpus tulerunt, et abierunt. Su
Abbreviated transcription (Latin):
la int̾ritorio suessionensi. q̃ possessioẽ
chasii. mulier ob partus difficultate
laborans. continuis tͥb ebdomadis
ꝑiclitabat᷑. ꝑsuasa qr a cõuitins nu¬
lierib se nudis pedib iturã ad bãm
s ordĩe stupẽdo. Nani pͥm̃ ex ut̃o suo
emisit tres lapides. Primũ ĩ mag¬
nitudine oui ãseruu: scd̃m fere in
magnitudine omi galline. t̾tiꝰ ñ mi¬
nor alitͣ nute erat. His lapidib ef¬
fusis: statĩ sequit᷑ partꝰ infantis.
qui ⁊ grãm baptismi accepit et
pautos dies sr̃iuxit

Expanded text:
la, in territorio Suessionensi, quae possessio est rotasii mulier ob partus difficultatem laborans, continuis tribus hebdomadibus periclitabatur, persuasaque a convicinis mulieribus, se nudis pedibus ituram ad B. sed ordine stupendo. Nam primum ex utero suo emisit tres lapides, primum in magnitudine ovi anserini, secundum fere in magnitudine ovi gallinae, tertius non minor aliqua nuce erat. His lapidibus effusis statim sequitur partus infantis; qui et gratiam baptismi accepit, et paucos dies supervixit
Abbreviated transcription (Latin):
qr sue genitricis ecc̃ĩam ñ refit̾et. Et qͥdẽ
młtos ex eadẽ urbe: ignis inuasit. Q̾
⁊ qͣlia restent nescimus. Ide pur paulo
post se morͥturũ testatus est: ⁊ sic eue¬
uit. ñ enĩ m̃sem suꝑuixit. Mirũ autẽ
ualde de ħ pu̾o erat: ꝙ ab iuitio mũdi
omnẽ hystoriã retexens: totã narra¬
fõnẽ suam cursim rithunce dig̾ebat.
Textũ euangłii ⁊ actꝰ dm̃ sit ordĩe re¬
ceusebat tãꝙͣ oĩa in libro leg̾et ⁊ dicta¬
ta ab aliis ꝓnũciaret. De ioseph cͦe¬
uiro bẽ uͥgĩs: int̾ cet̾a ait. Qui tenet.
sceptrũ florentis uirge: custos erat gło¬
se puelle Hec narrabat clausis ocłis:
tamꝙͣ lucẽ tͣnsitoriã exosus. laitis ⁊
illitt̃atis uix dignabat᷑ facere u̾bum:
tãꝙͣ ignorantiã eoꝵ ꝑtesus. Eius mor

Expanded text:
 suae Genitricis ecclesiam non reficerent. Et quidem multos ex eadem urbe ignis invasit; quae et qualia restent, nescimus. Idem puer paulo post se moriturum testatus est, et sic evenit; nec enim mensem supervixit. Mirum autem valde de hoc puero erat, quod ab initio mundi omnem historiam recensens, totam narrationem suam cursim rythmice digerebat: textum Evangelii et actus Domini sic ordine recensebat, tanquam omnia in libro legeret, et dictata ab aliis pronuntiaret. De Joseph viro beatae Virginis inter caetera ait: « Qui tenet sceptrum florentis virgae, custos erat gloriosae. » Haec narrabat clausis oculis, tanquam lucem transitoriam exosus: laicis et illitteratis vix dignabatur facere verbum, tanquam ignor
Abbreviated transcription (Latin):
ĩosoluitani. frẽs qͦ de hospitali. sub
religioso hĩtu ꝯtinent̾ iuuentes. uͥq se
młtiplicando diffundebãt. ⁊ q̃ pot̾ant ł
de laborib ꝓpͥis uł de ficeliũ elemosimꝰ
ad opꝰ dõ militantiũ ⁊ uinfirmoꝵ qͦꝵ¬
p̃sules eccłiaꝵ ac pͥncipes scłi ꝓmp¬
tissime anuebant. uł ⁊̃ sporite offerebãt.
t̾ras. prata nemora. ⁊ ceta t̃ monast̾iis
edificandis. ncc̃ia erat. Eccl̃ia sc̃e ma¬
rie in episcopio tota tꝑ pene ciuitas
nouom̃siũ. incerdio conflagͣuit: iusto
ut fert᷑ inforturuo. qr sũmũ pontifi¬
cẽ innotentiũ u̾b̃ itrisoriis młti illoꝵ
ex honorauerũt. Clareuallis duo ceno¬

Expanded text:
Jerosolimitani, fratres quoque de hospitali, sub religioso habitu continenter viventes, ubique se multiplicando diffundebant, et quae poterant, vel de laboribus propriis, vel de fidelium elemosinis, ad opus Deo militantium et infirmopresules ecclesiarum ac principes seculi promptissime annuebant, vel etiam sponte offerebant terras, prata, nemora, et cetera que monasteriis edificandis necessaria erant. Ecclesia sanctae Mariae in episcopio, totaque pene civitas Noviomensis incendio conflagravit, justo ut fertur infortunio, quia summum pontificem Innocentium verbis irrisoriis multi illorum exhonoraverunt. Clare
Abbreviated transcription (Latin):
tia at pauꝑtate sb̾ obedientie uigo re¬
głant̾ iuentes. feruore teligionis in¬
u locis monast̾ia fundarẽt. Cũ his ⁊̃
mouachi cartusienses. ⁊ ip̃i paulatim
pullulabãt: q̃ p̃cet̾is cõtinentes. pesti
auaritie qͣ płunos sb̃ religionis hĩtu
laborare uidemꝰ t̾runos posuerunt:
dũ certũ nũm hõim aĩaliũ. pꝰsessionũ
ꝙ̃ eis p̃t̾gredi uullo mͦ liceat statuerunt.
⁊ ip̃i singulas singłis cellulas hũtes
ac raro uł dei cultũ uł ob mutuũ in ca¬
ritate. solaciũ cõuẽientes: ꝑfectiꝰ mori

Expanded text:
obedientiae jugo regulariter viventes, fervore religionis inin locis monasteria fundarent. Cum his etiam monachi Cartugienses et ipsi paulatim pullulabant; qui pre ceteris continentes, pesti avaritiae, qua plurimos sub religionis habitu laborare videmus, terminos posuerunt, dum certum numerum hominum, animalium, possessionum, quem eis pretergredi nullo modo liceat, statuerunt; et ipsi singulas singuli cellas habentes, ac raro vel ob Dei cultum, vel ob mutuum in caritate solaci
Abbreviated transcription (Latin):
canonitus p̃mõstratensiũ ⁊ mo¬
nasticus tist̾nensiũ. q. due oliue inꝯspͤ¬
tu drũ pietatis lum̃ ⁊ deuotõis pingue¬
dinẽ mũdo ministrabãt: ⁊ ꝙ uites ftͥ¬
tifere religionis palmites cͥcũꝙͣ ꝓpaga¬

Expanded text:
canonicus Premonstratensium, et monasticus Cisterciensium, quasi duae olivae in conspectu Domini, pietatis lumen et devotionis pinguedinem mundo ministrabant, et quasi vites fructiferae, religionis palmites circumqua
Abbreviated transcription (Latin):
sci ioħ̃is cõsilio regis ⁊ pͥnci¬
pum monialib q̃ male infames
erãt eiectis: ⁊ monachis in eaꝵ lo¬
cũ substitutis. drogo religione ⁊ fa¬
cundia uen̾abilis a bartholomeo
ep̃o pͥmꝰ abbas ordinat᷑: qui pꝰmodũ a
ppͣ in nocentio rome hostiensis ep̃t car¬

Expanded text:
i Johannis, consilio regis et principum, monialibus, quae male infames erant, ejectis, et monachis in earum locum substitutis, Drogo, religione et facundia venerabilis, a Bartholomeo episcopo primus abbas ordinatur; qui postmodum a papa Innocentio Romae Ostiensis episcopus car
Abbreviated transcription (Latin):
a claraualle sc̃s b̾nardꝰ młtũ labora¬
urbe nouiomo in domo symonis ep̃t
er ad modũ gͣciosus orͥt᷑ ex regio sangͥ¬
ne:⁊ ip̃ius nepos. de qͦ seꝙͣti nocte
famulo suo xͦ ostendit: ꝙ erat pꝰ tẽ¬
pora longa futurũ. Si quidẽ iudeba¬
t᷑ sͥ tamqͣ in missaꝵ celebratõe an¬
gło cuidam pacis osculũ dare: ꝙ ad
pueꝵ de ferret᷑. Nec dubius de reuela¬
tõe eumdem hueũ renũtiaturũ scło

Expanded text:
a Claravalle S. Bernardus multum laboraurbe Noviomo in domo Simonis episcer admodum gratiosus, ortus ex regio sanguine, et ipsius nepos; de quo sequenti nocte famulo suo Christus ostendit, quod erat post tempora longa futurum. Siquidem videbatur sibi in missarum celebratione angelo cuidam pacis osculum dare, quod ad puerum deferretur. Nec dubius de revelatione, eumdem Hervaeum renuntiaturum saeculo,
Abbreviated transcription (Latin):
bulat᷑. Qͥd gͦ facitis. qͥd pigͥ. qͥd timi¬
di estis: forte qr ñ statis situt finees:
id cito iram platare ñ potestis. ut
cess qͣssatio. forte qr discubuistis ad
ollas pharaonis. ⁊ saginã diligitis:
pigrũ uob̃ ẽ surg̾e ad bellũ. forte ꝙ la
nã diligitis ⁊ lac ñ oues: idtirco paᷤ
citis uosin ip̃os ũ oues ⁊ fugitis ue¬
niente lupo: qr de ouib ñ curatis.
Saltẽ sit lac ouiũ comeditis: carne̾
comed̾e nolite. Si fructũ ꝓ custodia
ouiũ q̃ritis: ip̃ãs uiuas seruate
Donꝰ pastor ⁊̃ carnẽ suã ouib suis
edendam dedit. ut eas refic̾et: ⁊ uos ñ

Expanded text:
go facitis? Quid pigri, quid timidi estis? Forte quia non statis sicut Phinees, idcirco iram placare non potestis, ut cesset quassatio . Forte quia discubuistis ad ollas Pharaonis et saginam diligitis, pigrum vobis est surgere ad bellum. Forte quia lanam diligitis et lac, non oveoves, et fugitis veniente lupo, quia de ovibus non curatis. Saltem si lac ovium comeditis, carnes comedere nolite. Si fructum pro custodia ovium quaeritis, ipsas vivas servate. Bonus pastor etiam carnem suam ovibus suis edendam dedit, ut eas reficeret, sed vos non
Abbreviated transcription (Latin):
.ii. menti uł spũi aggregandi sũt ftuc¬
tus sui ut exuide uł in hũndantia bñ¬
dictõis d̾i in quietẽ noctis relaxenuto
uł surgentib nobis ⁊ laudes d̾i om̃is
etinde tenor nũ oꝑ̃is. in ip̃is laudib¬
d̾i formet᷑ at mninficet᷑. Id cirto ĩ p̃iẽi¬
endis nocturius uigilũe. nõ expedit
młtitudĩe psalmoꝵ obruere intellectum
sobriꝰ inuẽit᷑ ꝑietati afficiendꝰ ẽ ⁊ suo itin̾e
dirigẽdꝰ ad dñm donec dilatato corde uici¬

Expanded text:
im menti et spiritui aggregandi sunt fructus sui, ut exinde vel in abundantia benedictionis Dei in in quietem noctis relaxemur: vel surgentibus nobis ad laudes Dei, omnis exinde tenor operis nostri in ipsius laudibus formetur ac vivificetur. Idcirco in praeveniendis nocturnis vigiliis non expedit multitudine psalmorum obruere intellectum, sobrius invenitur, pietati afficiendus est, et suo itinere dirigendus ad Deum: donec dilatato corde c
Abbreviated transcription (Latin):
ficatois ꝑabola. Alia cella tua ext̾ior:
alia int̾ior. Ext̾ior ẽ domꝰ in qͣ hĩtat a
sic̃ sensus corꝑis ꝑ ext̾iorẽ clausuram
foris uagari nõ ꝑmttunt᷑. sic int̾iores
sensus ad suũ semꝑ int̾us cohibeant᷑.
dilige gͦ int̾iorẽ cellã tuã: dilige ⁊ exti¬
orẽ ⁊ unitiuq suũ impende cultũ. Te¬
gat te ext̾ior nõ abscondat: nõ ut petceᷤ
ocultꝰ s ut tutius uiuas. s̃õ .ii. scis o

Expanded text:
ficationis. Alia cella tua exterior, alia interior. Exterior est domus, in qua habitat ansicut sensus corporis per exteriorem clausuram foris vagari non permittuntur, sic interiores sensus ad suum semper interius cohibeantur. Dilige ergo interiorem cellam tuam, dilige exteriorem; et unicuique suum impende cultum. Tegat te exterior, non abscondat: non ut pecces occultius, sed ut tutius vivas. Non enim scis, o
Abbreviated transcription (Latin):
Uniq moram fac̾ẽt aps seuas.
qͣi mense sexto ante obitũ suũ to¬
bi dũ stetiss ꝑ modicũ atͥus ĩualescẽte
morbo deduti se rogauit assisĩ. Qꝰ ꝑtꝰ¬
ꝙͣ ꝑuenit: tam atrocit̾ ꝑ singła mẽbra
torq̃ri cepit. ut int̾rogatus an potius
martirũ a carnifice sustiñet. qͣmꝙͣ tͥ¬
duanã huiꝰmodi passionẽ. ⁊ si ꝓ uolun¬
tate diuina sͥ placitã ⁊ acceptã. gͣuiorẽ

Expanded text:
ue moram faceret apud Senas, quasi mense sexto ante obitum suum, tobi dum stetisset per modicum, acrius invalescente morbo, deduci se rogavit Assisium. Q et tam atrociter per singula membra torqueri, ut interrogatus an potius martyrium a carnifice sustineret, triduanam huiusmodi passionem, etsi pro voluntate divina sibi placitam et acceptam, graviorem