comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid uilius cũ emitur. quid ca¬
rius cum possidetur : Sed fortãse
nec calix aquȩ frigidȩ suppetit.
qui indigenti p̾̃beatur.: tunc etiã
securitatem nobis ꝓmittit sermo
diumnus. Redemptore erenim
nato. cȩli ciues ostensi sunt qui
clamarent. Gła in excelsis dõ. &
in terra pax hominib bonȩ uo¬
luntatis. Ante dĩ namq oculos
nũquã est uacua manus a mu¬
nere. si archa cordis repleta est¬
bona uoluntate. Hinc etenim
psalmista dicit. In me sunt dĩ
uota. quȩ reddam laudationes
tibi. Acsi aꝑte dicat. Et si exteriꝰ
munera offerenda nͣ habeo: intͣ
memet ipsum tamen inuenio
quod in ara tuȩ laudis impono.
Quia qui nr̃a datione ñ pasceris.
oblatione cordis melius placariꝰ.
Nichil quippe offertur dõ ditius
uoluntate bona. Uoluntas enim
bona est. sic aduersa alterius sic̃
nr̃a ꝑtimescere. sic de ꝓsꝑitate
ꝓximi sicut de nr̃o ꝓfectu gratu¬
lari: aliena dampna. nr̃a crede¬

Expanded text:
quid vilius cum emitur, quid chaquid vilius cum emitur, quid charius cum possidetur. Sed fortasse nec calix aquae frigidae suppetit qui indigenti praebeatur, etiam tunc securitatem nobis promittit sermo divinus. Redemptore etenim nato, coeli cives ostensi sunt, qui clamarent: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Ante Dei namque oculos nunquam est vacua manus a munere, si fuerit arca cordis repleta bona voluntate. Hinc etenim Psalmista dicit: In me sunt, Deus, vota tua quae reddam, laudationes tibi . Ac si aperte dicat: Etsi exterius munera offerenda non habeo, intra memetipsum tamen invenio quod in ara tuae laudis impono, quia qui nostra datione non pasceris, oblatione cordis melius placaris. Nihil quippe offertur Deo ditius voluntate bona. Voluntas autem bona est sic adversa alterius sicut nostra pertimescere, sic de prosperitate proximi sicut de nostro profectu gratulari, aliena damna nostra crede
Abbreviated transcription (Latin):
tiam cũ quosdam conspicit
multa reliquisse. apud semetip¬
sum dicat. Imitari huiusmodi
conteptores uolo. sed qđ relin¬
quam nͨ habeo. Multa fr̃s re¬
linquitis. si desideriis terrenis
renuntiatis. Exteriora enim¬
nr̃a. dño quãlibet parua suffici¬
unt. Cor namq & non substan¬
tiam pensat: nec ꝑpendit qͣntũ
in eius sacrificio. sed ex quanto
ꝓferatur. Nam si exteriorem
substantiam ꝑpendamus. ecce
scĩ negociatores nr̃i ꝑpetuam
angłoꝵ uitam datis retibus &
naui mercati sunt. Estimationẽ
quippe pretii ñ habet. sed tamen
regnũ dĩ tanti ualet. quantũ
habes. Ualuit namq z acheo dimi¬
dium substantię. quia dimidiũ
aliud ad hoc qͦd iniuste abstulit.
restituendũ in qua druplum re-¬
seruauit. Ualuit petro & andreȩ
dimissis retibus & naui: ualuit
uiduȩ duob minutis. ualuit alte¬
ri calice aquȩ frigide. Regnum
itaq. dĩ ut diximus tanti ualet.
quantũ habes. Pensate igit᷑ frͣs

Expanded text:
etiam cum quosdam conspicit etiam cum quosdam conspicit multa reliquisse, apud semetipsum dicat: Imitari mundi hujus contemptores volo, sed quod relinquam non habeo. Multa, fratres, relinquitis, si desideriis terrenis renuntiatis. nostra Domino quamlibet parva sufficiunt; cor namque et non substantiam pensat, nec perpendit quantum in ejus sacrificio sed ex quanto proferatur. Nam si exteriorem substantia‹m› perpendamus, ecce sancti negotiatores nostri perpetuam angelorum vitam datis retibus et navi mercati sunt. Aestimationem quippe pretii non habet, sed tamen regnum Dei tantum valet quantum habes. Valuit namque Zacchaeo dimidium substantiae, quia dimidium aliud ad hoc quod injuste abstulit restituendum in quadruplum reservavit . Valuit Petro et Andreae dimissis retibus et navi , valuit viduae duobus minutis , valuit alteri calice aquae frigidae . Regnum itaque Dei, ut diximus, tantum valet quantum habes. 3. Pensate igitur, fratres,
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen uocantẽ sequi contes
nimus: In cȩlo iam sedet quiads
conuersione nos ammonet lad
iugo fidei colla gentiũ subdilt
iam mundi głam strauit. iam¬
ruinis eiꝰ crebrescentib dstriaq
sui iudicii diem ꝓpinquantin
denuntiat: & tam̃ suꝑba mens
nr̃a ñ uult hoc sponte deserus
qͦa cotidie ꝑdit in uita. Qiuias¬
uerberibus emendamur. Sed
bitasse aliquis. tacitis secũ sibi¬
ogtationib dicat. Aduocẽ do¬
hinicim uterq iste piscator qͥd
uit quantũ dimisit. qui pene
nchil habut : Sed hac in re fr̃s
reiquit. qui sibi nichil retinuit.
ultum reliquit. quti qualibet
parum. totũ deseruit. Certe
nos & habita cũ amore posside.¬
mus. & ea quȩ minime habemꝰ.
er desiderio quęrimus. Multũ
c̃ petrus & andreas dimisit.
quando uterq. etiam desideria
nubendi dereliquit. Multum
dimist. qui cũ re possessa. etiã
cincupiscentus renuntiauit.
squentib gͦ tanta dimissa sunt.
quanta a non sequentib concu¬
pisci potuerunt.Nemo igitur

Expanded text:
esuriet; et qui credit in me, non sitiet unquam . Et congruenti satis figurarum ordine primo populus per mare salvatus est, ac sic ad cibum mannae atque ad petram mystici potus pervenit, quia primum quidem aqua nos regenerationis abluit, ac deinde ad participationem sacri altaris, ubi Redemptoris nostri carni ac sanguini communicemus, transverberibus emendamur. Sed fortasse aliquis tacitis secum cogitationibus dicit: Ad vocem Dominicam uterque iste piscator quid aut quantum dimisit, qui pene nihil habuit? Sed hac in re, fratreliquit qui sibi nihil retinuit, multum reliquit qui, quantumlibet parum, totum deseruit. Certe nos et habita cum amore possidemus, et ea quae minime habemus ex desiderio quaerimus. Multum ergo Petrus et Andreas dimisit, quando uterque etiam desideria habendi derelinquit. Multum dimisit, qui cum re possessa etiam concupiscentiis renuntiavit. A sequentibus ergo tanta dimissa sunt, quanta a non sequentibus concupisci potuerunt. Nemo igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
innumerabilis obcertaminũ
etiam clarissima uirginum
dominica seruantes. ad celesti
thesauros terrena patrimoni
transtulerunt. Ad hos dilecti¬
simi auida cupiditate ꝓperests
ut cũ his cito esse. & cito ad q
uenire nos contingat. eumq
huius itineris ducem habean.
salutis auctorẽ. lucis princi
lȩtitiȩ largitorẽ. qui uiuit &

Expanded text:
innumerabilis ob certaminum innumerabilis ob certaminum ic clarissima virginum dominica servantes, ad coelestes thesauros terrena patrimonia transtulerunt. Ad hos, dilectissimi, avida cupiditate properemus; ut cum his cito esse, et cito ad Christum venire contingat, eumque hujus itineris ducem habeamus, salutis auctorem, lucis principem, laetitiae largitorem: qui vivit et
Abbreviated transcription (Latin):
concordiam. modestiam in humi¬
litate. diligentiam in amministra¬
tione. uigilantiam in adiuuandis
laborantibus. miscđiam in fouen¬
dis pauꝑibus. in defendenda ue¬
ritate constantiam. in disciplinȩ
ueritate censuram. ne aliquod
reliquerunt. ut illoꝵ semitis in¬
herentes. sequeremur & gaudia.
Patriam quoq nr̃am. parady sum
cũ illis cõputemus: parentes
patriarchas habere iam cȩpim̾.
Quid non ꝓperamus & currimꝰ.
ut patriam nr̃am uidere. & pa¬
rentes salutare possimus: Magnꝰ
parentũ. frũm. filioꝵ frequens
nos & copiosa turba desiderat.
iam de sua in columitate secura
adhuc de nr̃a salute sollicita.
Ad eoꝵ complexũ & conspectum
uenire. quanta & illis & nobis
incõmune letitia est: Qualis
illic cęlestium uoluntas. conser¬
uoꝵ societatem expectantium.
quã suma & ꝑpetua felicitas:
Illic apłoꝵ gloriosus chorus ale
ꝓphetarũ exultantiũ numeris
insignis. illic martẏrũ popłi

Expanded text:
concordiam, modestiam in humiconcordiam, modestiam in humilitate, diligentiam in administratione, vigilantiam in adjuvandis laborantibus, misericordiam in fovendis pauperibus, in defendenda veritate constantiam, in disciplinae severitate censuram; ne aliquid ad reliquerunt; ut illorum semitis inhaerentes, sequeremur ad gaudia. Patriam quoque nostram paradisum cum illis computemus. Parentes Patriarchas jam habere coepimus: utquid non properamus et currimus, ut patriam nostram videre, et parentes salutare possimus? Magnus parentum, fratrum, filiorum frequens nos et copiosa turba desiderat, jam de sua incolumitate secura, adhuc de nostra salute sollicita. Ad eorum complexum et conspectum venire, quanta illis et nobis in commune laetitia est! Qualis illic coelestium voluptas conservorum societatem exspectantium! quam summa et perpetua felicitas! Illic Apostolorum gloriosus chorus, illic Prophetarum exsultantium numerus insignis. Ibi martyrum populus
Abbreviated transcription (Latin):
corpore. sed sp̃s in adquisitionẽ
uitȩ. Ad hanc igitur oꝑum salu
iustitiȩ dõ & xp̃o spectante cur¬
ramus: & qui scło & mundo ma¬
iores esse iam cȩpimus. cursum
nr̃m nulla scłi & mundi cupi¬
ditate tardemus. Si expeditos.
si celeres in hoc oꝑis agone cur¬
rentes. dies nos ultimus inuene
miũ deerit remunerator. Qui¬
eñi coronam in ꝑsecutione pur¬
puream ꝓ passione donauit. &¬
ipse in pace uincentib ꝓ iustitiȩ
meritis dabit & candidam. Nam
nec abraham nec ẏsaac nec iacob
occisi sunt. & tamen fidei ac
iustitiȩ meritis honorati. inter
patriarchas primi eẽ meruert᷑.
Ad quoꝵ congregatur conuiuiũ.
quisqͥs fidelis & iustus & lauda¬
bilis inuenitur. Memores esse
debemus uoluntatẽ ñ nram sed
luntatẽ maneg in ȩt̃num. quo¬
firma. uirtute robusta. caritate
ꝑfecta. parati ad omnẽ uoluntatẽ
dĩ simus. conseruantes fortiter
dominica mandata. in simplici
tate innocentiam. in caritate

Expanded text:
corpore, sed spiritus in acquisitionem corpore, sed spiritus in acquisitionem vitae. Ad hanc igitur operum salutiustitiae Deo et Christo spectante curramus et qui saeculo et mundo maiores esse iam coepimus cursum nostrum nulla saeculi et mundi cupiditate tardemus. si expeditos, si celeres, si in hoc orentes dies ultimus invener ad praemium deerit remunerator. Qui coronam in persecutione purpuream pro passione donavit, ipse in pace viventibus pro justitiae meritis dabit et candidam. Nam nec Abraham, nec Isaac, nec Jacob occisi sunt; et tamen fidei et justitiae meritis honorati inter Patriarchas primi esse meruerunt: ad quorum congregatur convivium, quisquis fidelis et justus et laudabilis invenitur. Memores esse debemus voluntatem non nostram, sed voluntatem, manet in aeternum, quofirma, virtute robusta, charitate perfecta parati ad omnem voluntatem Dei simus, conservantes fortiter dominica mandata. In simplicitate servate innocentiam, in charitate
Abbreviated transcription (Latin):
rgno patris sui cȩperit recen¬
sire. & meritis atq. oꝑibus sin¬
guloꝵ. pͣmia ꝓmissa restituere.
ꝓterrenis cęlestia. ꝓ temporalib
simpit̾na. ꝓ modicis magna
prestare: adducere scõs inuisio¬
nem paternȩ głȩ. & facere in ce¬
lestibus consedere: ut sit ds̃ om̃ia
quã eos sanguinis sui uiuifica¬
tone reparauit. denuo ad para¬
disum reducere. & regna cȩloꝵ
side & ueritate suȩ pollicitatio¬
nis aperire : Hȩc hereant firmit᷑
sensib nrͣis. hȩc intelligantur
plena fide. hȩc corde toto diligan¬
tur. hȩc indesinentiũ oꝑum
magnanimitate adquirantur.
les eñi posita est in potestate fa¬
cientis. quia regnũ cȩloꝵ uim
patitur. Res ista ohomo id est
regnũ cȩleste. aliud ñ querit
bebis illam. Quid turbaris de pͣtio:
X p̃c semet ipsum tradidit. ut adqui¬
reret te regnũ dõ patri. Ita & tu
teipsum da. ut sis regnũ eiꝰ. ac nͣ
regnet peccatũ in mortali tuo

Expanded text:
regno Patris sui coeperit recenregno Patris sui coeperit recensere, et meritis atque operibus singulorum praemia promissa pro terrenis coelestia, pro temporalibus sempiterna, pro modicis magna praestare; adducere sanctos in visionem paternae gloriae, et facere in coelestibus consedere, ut sit Deus omniaquam eos sanguinis sui vivificatione reparavit; denuo ad paradisum reducere, regnum coelorum fide et veritate suae pollicitationis aperire. Haec haereant firmiter sensibus nostris, haec intelligantur plena fide, haec corde toto diligantur, haec indesinentium operum magnanimitate acquirantur. Res posita est in potestate facientis, quia regnum coelorum vim patitur. Res ista, o homo, id est, regnum coeleste, aliud non quaerit bebis illam. Quid turbaris de pretio? Christus semetipsum tradidit, ut acquireret te regnum Deo Patri, ita et tu teipsum da, ut sis regnum ejus, ac non regnet peccatum in mortali tuo
Abbreviated transcription (Latin):
tibus. om̃iumq. cȩlestiũ. suꝑna¬
rumq uirtutũ contubernus
ꝑfrui. & intueri agmina scõꝵ
splendidis sẏderib micantia.
patriarcharũ fide fulgentia. pri¬
phetarũ spe lȩtantia. apłoꝵ in
duodecim tribus isrł orbem i¬
dicantia. martẏrũ purpureis
uictoriȩ coronis lucentia. uirg¬
num quoq choros candentia
serta gestantes inspicere. De rgi
dicere uox nulla sufficiet. Efige
enĩ omne̾ sermonẽ: atq omnen
sensum humane mentis excedt
decus illud. illa pulchritudo.
illa uirtus. illa gła. illa magnis¬
centia. illa maiestas. Ultra enial
mabilem aspicere conspectun.
& splendore maiestatis eiꝰ irrad¬
ari. Si enĩ cotidie oporteret
nos torm̃ta ꝑferre. si ipsam si¬
hennã paruo tempore tolerars
ut xp̃m uuidere possimus in dl
uenientem. & scõꝵ eiꝰ numero
socuri: nonne erat dignũ pati
oñe quod triste est. ut tanti
fulgebit ut sob. cũ ordinibus
astinctis popłm suũ dnͣs in

Expanded text:
tatibus, omniumque coelestium supernatatibus, omniumque coelestium supernarumque Virtutum contuberniis perfrui, et intueri agmina sanctorum splendidius sideribus micantia, Patriarcharum fide fulgentia, Prophetarum spe laetantia, Apostolorum in duodecim tribubus Israel orbem judicantia, martyrum purpureis victoriae coronis lucentia, virginum quoque choros candentia serta gestantes inspicere. De Rege autem dicere vox nulla sufficit. Effugit enim omnem sermonem, atque omnem sensum humanae mentis excedit decus illud, illa pulchritudo, illa virtus, illa gloria, illa magnificentia, illa majestas. Ultra enim mabilem aspicere conspectum, et splendore majestatis ejus irradiari. Si enim quotidie oporteret nos tormenta perferre, si ipsam gehennam parvo tempore tolerare, ut Christum videre possemus in gloria venientem, et sanctorum ejus numero sociari; nonne erat dignum pati omne quod triste est, ut tanti fulgebit ut sol , cum ordinibus distinctis populum suum Dominus in
Abbreviated transcription (Latin):
discordia. sed cuncta consona.
cuncta conuenientia: quia una
Pax cuncta & letitia. continet. Tran¬
quilla sunt om̃ia & quieta. Iugis
splendor. non ille qui nunc est
sed tanto clarior. quanto felicior:
quia ciuitas illa ut legitur. non
egebit lumine solis. sed ds̃ omps
sicut splendor firmamenti. qui
erudiunt multos. Quaꝓpter
nox ibi nulla. nullȩ tenebrȩ.
concursus nubiu nullus. nec
frigoris ardorisue asperitas
ulla. sed talis quȩdam erit reruͣ
temperies. quã nec oculus uidit.
nec auris audiuit. nec in cor ho¬
minis ascendit. nisi illoꝵ qui ea
nomina scripta sunt in libro
uitȩ. qui & lauerunt stolas suas
in sanguine agni. & sunt ante
sedem dĩ. & seruiunt ei die ac
nocte. Non est senectus ibi. nec
senectutis miseria. dum om̃s
occurrunt in uirũ ꝑfectum.
in mensuram ȩtatis plenitudi¬
nis xp̃i. Ueru suꝑ hec om̃i e&t
consociari angłoꝵ & archangle
cȩtibus. thronis etiã & domini¬
tionibus. principatib & poteb¬

Expanded text:
discordia, sed cuncta consona, discordia, sed cuncta consona, cuncta convenientia, quia omnipax cuncta et laetitia continet. Tranquilla sunt omnia et quieta, jugis splendor, non iste qui nunc est, sed tanto clarior, quanto felicior, quia civitas ut legitur illa non egebit lumine solis, sed Dominus osicut splendor firmamenti qui erudiunt multos. Quapropter nox ibi nulla, nullae tenebrae, concursus nubium nullus, nec frigoris aut ardoris asperitas ulla; sed talis quaedam erit rerum temperies, qualem nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, nisi illorum qui ea nomina scripta sunt in libro vitae, qui et laverunt stolas suas in sanguine Agni, et sunt ante sedem Dei, serviuntque ei die et nocte. Non est senectus ibi, nec senectutis miseria, dum omnes occurrunt in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi. Verum super haec omnia est consociari Angelorum et Archangelorum coetibus, Thronis etiam et Dominationibus, Principatibus et Potes
Abbreviated transcription (Latin):
in concusis p̃ceptoꝵ celestium
disciplinis. unita pace obser¬
fr̃s. aggrediamur iter uitȩ. re¬
uertamur ad ciuitatẽ cȩlestem.
in qua scripti sumus & ciues
decreti. Non sumus hospites &¬
aduenȩ. sed ciues scoꝵ & dome¬
stici dĩ. etiam illius heredes. cohe¬
redes autẽ xp̃i. Huius nobis
urbis ianuas aperiet fortitudo.
& fiducia latum prebebit in gres
urbis illius felicitatẽ. in quantũ
considerare possibile est. Ut enͣi
uere est. cõprehendere nullus
sermo sufficit. Dicitur de ea in
quodã loco sic. quod aufugiet
ibi dolor & tristitia & gemitus.
Quid igitur hac uita beatius. ubi
non est pauꝑtatis metus. non
egritudinis imbecillitas. nemo
leditur. irascitur nemo. inuidet¬
exardescit. nullũ cibi desideriũ.
nulla honoris pulsat aut potesta¬
tis ambicio. Nullus ibi diaboli
metus. insidiç demonũ nullȩ.
terrores gehennȩ ꝓcul. Ibi mors
neq corporis erit neq. animȩ.
sed inmortalitatis munere uita

Expanded text:
inconcussis praeceptorum coelestium inconcussis praeceptorum coelestium disciplinis unita pace obserfratres aggrediamur iter vitae, revertamur ad civitatem coelestem, in qua scripti sumus et cives decreti. Non sumus hospites, sed cives sanctorum et domestici Dei ; etiam illius haeredes, cohaeredes autem Christi. Hujus nobis urbis januas aperiet fortitudo, et fiducia latum praebebit ingressuurbis illius felicitatem, in quantum considerare possibile est. Ut enim vere est, comprehendere nullus sermo sufficiet. Dicitur de ea in quodam loco sic, quod aufugiet ibi dolor et tristitia et gemitus . Quid hac vita beatius? Ibi non est paupertatis metus, non aegritudinis imbecillitas; nemo laeditur, irascitur nemo, exardescit, nullum cibi desiderium, nulla honoris pulsatio, aut potestatis ambitio. Nullus ibi diaboli metus, insidiae daemonum nullae, terror gehennae procul, mors neque corporis neque animae, sed immortali
Abbreviated transcription (Latin):
uel de uirginitate candidis ua
de passione purpureas. Incled¬
cum faceret aut ȩt̾num sed breue.
our ita dicam momentaneũ.:
it in hac breui & exigua uita
igones essent & labores.: in illa
uero quȩ ȩt̃na est coronȩ & p̾mia
meritoꝵ: ut labores quidẽ cito
finirentur. meritoꝵ uͦ pͥmia
sine fine durarent: ut post
mundi huius tenebras uisuri
essent candidissimã lucẽ. & accep¬
num acerbitatibus beatitudinẽ.
testante hocidem apło. ubi ait:
non sunt condigne passiones
huius temporis adsuꝑuenturã
głam quȩ reuelabitur in nobis.
uã leto sinu de prȩlio reuerten¬
tes ciuitas cȩlestis excipit. de
hoste ꝓstrato trophea ferentib
occurrit. Cum triumphantib
uiris & feminȩ ueniunt. que
cũ scł̃o sexum quoq uicerunt:¬
& geminata gła militiȩ. uirgineᷤ
cũ pueris teneros annos uirtu¬
tbus transierunt. Cȩtera autẽ
sidelũ turba. aulȩ ꝑpetue regnũ
intrauit: qui sinceritatẽ fidei.

Expanded text:
vel de virginitate candidas, vel vel de virginitate candidas, vel de passione purpureas. In coelesgum faceret aut aeternum; sed breve et, ut ita dicam, momentaneum: ut in hac brevi et exigua vita agones essent et labores; in illa vero quae aeterna est, corona et praemia meritorum: ut labores quidem cito finirentur, meritorum vero praemia sine fine durarent: ut post hujus mundi tenebras visuri essent candidissimam lucem, et acceprum acerbitatibus beatitudinem, testante hoc Apostolo, ubi ait, Non sunt condignae passiones hujus temporis ad superventuram gloriam quae revelabitur in nobis . Quam laeto sinu de praelio revertentes civitas coelestis excipit, de hoste prostrato tropaea ferentibus occurrit! Cum triumphantibus viris et feminae veniunt, quae cum saeculo sexum quoque vicerunt, et geminata gloria militiae virgines cum pueris teneros annos virtutibus transeuntes. Sed et caetera fidelium turba aulae perpetuae regiam intravit, qui sinceritatem fidei
Abbreviated transcription (Latin):
sub una sollepͥnitatis leaitia
celebramus festiuitatẽ. quoꝵ so¬
cietate cȩlũ exultat. quoꝵ patroci¬
nus terra lȩtatur. quoꝵ trium¬
phis eccła sc̃a coronatur. Quoꝵ
confessio quanto in passione for¬
tior: tanto est clarior in honore.
Dum eñi creuit pugna. creuit
& pugnantiũ gła. & martyri
triũphus multiplici passionũ
genere adornatur. ꝑq. grauon
tormenta. grandiora fuere ae
pͥmia : dum catholica mater pfͥs
ꝑ totum orbem longe liteqds
fusa. in ipso capite suo xp̃o ihu
edocta est: contumelias. cruces.
& morte̾ non timere: magisq.
clito carcer pęnalis inclusit: pari
& simili calore uirtutis ad gera¬
dum certamen gła triumplils
inspirauit. O uere beata mater
eccła. quã sic honor diuinȩ digi¬
tatis illuminat: quã uincentũ
gloriosus martẏrum sanguis
exornat. quã inuiolate. confesso¬
nis candida induit uirginitas
Floribus eius. nec rose nec lilu
desunt. Certent nunc bnͣi su
mas accipere dignitatis coruis

Expanded text:
tia celebramus festivitatem, quorum societate coelum exsultat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit t pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum genere adornatur, perque graviora tormenta, gratiora fuere et praemia. Dum catholica mater Ecclesia per totum orbem longe lateque diffusa, in ipso capite suo Christo Jesu edocta est contumelias crucis et mortem non timere, magis maclyto carcer poenalis inclusit, pari et simili calore virtutis ad gerendum certamen gloria triumphalis inspiravit. O vere beata mater Ecclesia, quam sic honor divinae dignationis illuminat, quam vincentium gloriosus martyrum sanguis exornat, quam inviolatae confessionis candida induit virginitas! Floribus ejus nec rosae, nec lilia desunt. Certent nunc, charissmas accipere dignitatum coronas,
Abbreviated transcription (Latin):
uidens eos sequentes se. dicit ei.
Quid quęritis: Non potuit igno¬
rare dñs qͥd sequentes se discipl
ioħis quȩrerent. sed in eo quod d
illos se sequentes conuertitr.
qͦd ipse prior quid quȩrerent
innotuit quantũ bonis nr̃is su¬
diis delectetur. quã libenter ita
ueritatis inchoantib ipse aueli
latirus occurrat. Qui dixeruss
ei. Rabbi. qͦd dicitur int̾pretils
magister: ubi habitas: Nolelals
transitoriȩ magisterio ueritas
ꝑfrui. sed mansionẽ potius ins
habitaret inquirebant: quatiss
& tunc liberius in secreto uerd
illius imbui. & exinde sepusã
possent uisitare pleniuis inra¬
endi. Unde & ipse quia illos
henc petentes. querentes. pulsan¬
es uidit. libens eis secretarium
s reserauit archani: eosq intro¬
aicens ueritatis euangelicȩ ru¬
amentis quȩ desiderabant illu

Expanded text:
videns eos sequentes se, dicit eis: videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Non potuit ignorare Dominus, quid sequentes se discipuli Joannis quaererent, sed in eo quod ad illos se sequentes convertitur, quod ipse prior quid quaererent innotuit, quantum bonis nostris studiis delectetur, quam libenter iter veritatis inchoantibus ipse auxilium laturus occurrat. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatatum MAGISTER, ubi habitas? Nolebant transitorie magisterio veritatis perfrui, sed mansionem potius, in qua habitaret, inquirebant; quaetenus et tunc liberius in secreto verbis illius imbui, et exinde saepius eum possent visitare plenius instruendi. Unde et ipse, quia illos bene petentes, quaerentes, pulsantes vidit, libens eis secretarium sui reseravit arcani, eosque introducens veritatis evangelicae rudimentis, quae desiderabant illu
Abbreviated transcription (Latin):
onem generis humani adõ patre
esset missus in mundũ: ille qui
formã innocentiȩ & patientiȩ in
se credentib esset daturus. De qͦ
in carne tienturo p̾cinens ꝓpħa
dicebat. Sicut ouis ad occisionem
ducetur. & sicut agnus coram ton¬
dente se sine uoce. sic obmutescet.
Et iterũ. Ipse autẽ uulneratus est
ꝓpter peccata nr̃a. & liuore eius
sanati sumus. Et audierunt eũ
duo discipłi loquentẽ. & secuti
sunt iħm. Testimoniũ ꝑhibente
ioħe quia iħe esset agnus dĩ. secu¬
ti sunt illũ duo discipłi. magis
desiderantes ab ipso iħu quam
ap̃cursore illius uerbũ grẽ ꝑci¬
pere. quo & ipsi mererentur
in agnoꝵ dĩ sorte cõputari Bea
autẽ duo sunt discipłi inuenti
qui dñm primi sequerentur.
ut etiam mẏstice designarent
om̃s qui illũ ꝑfecte sequerentir
gemina dilectione deuotos es
debere: hoc est & eiusdẽ sui ru¬
toris. & frũm simul amore fu.¬
grantes. Conuersus autẽ iħe a

Expanded text:
onem generis humani a Deo Patre onem generis humani a Deo Patre missus esset in mundum, ille qui formam innocentiae et patientiae in se credentibus esset daturus, de quo in carne venturo praecinens propheta dicebat: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et sicut agnus coram tondente se sine voce sic obmutescet . Et iterum: Ipse autem vulneratus est propter peccata nostra, et livore ejus sanati sumus. Et audierunt eum duo discipuli loquentem, et secuti sunt Jesum. Testimonium perhibente Joanne, quia Jesus esset Agnus Dei, secuti sunt illum duo discipuli, magis desiderantes ab ipso Jesu, quam a praecursore illius verbum gratiae perpere, quo et ipsi mererentur in agnorum Dei sorte computari. Bene autem duo discipuli sunt inventi, qui Dominum primi sequerentur, ut etiam mystice designarent omnes qui illum perfecte sequerentur, gemina dilectione devotos esse debere, hoc est, et ejusdem sui Redemptoris et fratrum simul amore flagrantes. Conversus autem Jesus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ueniemus cęlestib redundare
mysterus. Stabat enͣi ioħes &
respexit iħm: quia in magno iã
culmine ꝑfectionis. anumi gres¬
sum fixerat: unde iure celsitudi¬
nem diuinȩ maiestatis mereret᷑
intueri. Stabat. quia illam uir¬
tutũ arcem conᷤ cenderat. a qua
nullis tepͣtationũ posset imꝓbi¬
tatibus deici. Stabant cũ illo &
discipłi: quia magisteriũ eiꝰ corde
sequebantur immobili. Et respi¬
ciens inquit iħm ambulantem.
dicit. Ecce agnus dĩ. Ambulatio
iħu dispensationem incarnatio¬
nis qua ad nos uenire. ac nobis
exempla uiuendi pͣbere dignatꝰ ẽ
insinuat: sicut mansio eiꝰ et̾nitatẽ
diuinitatis. in qua semꝑ est patri
ȩqualis aptissime designat. Respi¬
ciens gͦ iħm ambulantẽ ioħes:
dicit. Ecce agnus dĩ. Quia uidens
eũ inter homines conuersantem.
ꝓfectũq illis uitȩ cȩlestis & factis
demonstrantem & uerbis: aꝑte
ꝓnuntiabat quia ñ ipse ut puta¬
bant. sed ille esset qui ad redẽpti¬

Expanded text:
veniemus coelestibus redundare veniemus coelestibus redundare mysteriis. Stabat enim Joannes, et respexit Jesum, quia in magno jam culmine perfectionis animi gressum fixerat, unde jure celsitudinem divinae Majestatis mereretur intueri. Stabat, quia illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationum posset improbitatibus dejici. Stabant cum illo et discipuli, quia magisterium ejus corde sequebantur immobili. Et respiciens, inquit, Jesum ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei. Ambulatio esu dispensationem incarnationis, qua ad nos venire, ac nobis exempla vivendi praebere, dignatus est, insinuat; sicut mansio ejus aeternitatem divinitatis, in qua semper est Patri aequalis, aptissime designat. Respiciens ergo Jesum ambulantem Joannes dicit: Ecce Agnus Dei, quia videns eum inter homines conversantem, profectumque illis vitae coelestis et factis demonstrantem, et verbis aperte pronuntiabat, quia non ipse, ut putabant, sed ille esset, qui ad redempti
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Ecce agnus dĩ. Statimq. cog¬
nouimus. immo iam notũ ad me¬
moriã reuocaumus. qͣͥre iħm
p̃carsor suus agnũ dĩ uocauerit:
qua uidelicet eũ pͣceteris morta¬
libus singulariter innocentẽ. hoc
est ab omͣi peccato mundũ nouit.
quia nos suo sanguine redẽp̾tu¬
rum: quia dona sui uelleris spon¬
tt largiturũ. ex quo uestem nob̾
nuptialem facere possimus. id
os exempla uiuendi nobis relic¬
turũ pͣuidit. quib in dilectio¬
ne calefieri deberemus. Hoc
est gͦ testimoniũ p̾cursoris
dnĩ. quia facile patet fidelibus
citũ amoris intimi fomitem.
audientiũ cordib in fundi. Sed
non est putandũ. quia sine certi
ratione mysterii hoc relaturus
euangłista pͣmiserit stetisse iob̾em
cũ discipłis. iħm uͦ ambulasse:
& illo utiq ambulasse. ubi sequen¬
tibus se discipłis ioħis. mansionẽ
in qua habitabat ostenderet: cȩte¬
raq huiusmodi quȩ sequentra
lectionis euangelicȩ cõmemorans.
si enueleatius discutiantur. in¬

Expanded text:
dicit: Ecce Agnus Dei, statimque cognovimus, imo jam notum ad memoriam revocavimus, quare Jesum praecursor suus Agnum Dei vocaverit; quia, videlicet, eum prae caeteris mortalibus singulariter innocentem, hoc est, ab omni peccato mundum novit, quia nos sanguine suo redempturum quia dona sui velleris sponte largiturum, ex quo vestem nobis nuptialem facere possimus, id est, exempla vivendi nobis relicturum praevidit, quibus in dilectione calefieri deberemus. Hoc est ergo testimonium praecursoris Domini, quia facile patet fidelibus cum amoris intimi fomitem audientium cordibus infundit. Sed non est putandum quia sine certi ratione mysterii hoc relaturus evangelista praemiserit, stetisse Joannem cum discipulis, Jesum vero ambulasse, et illo utique ambulasse, ubi sequentibus se discipulis Joannis mansionem in qua habitabat ostenderet; caeteraque hujusmodi, quae sequentia lectionis evangelicae commemorant, si enucleatius discutiatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
est gr̃a. scdm mensurã donationo¬
in lege & reges. in figuram nimi
in cuius tẏpo etiam materulib
niebantur oleo. Non solum aut̃
illi. sed & nr̃i temporis fideles
sacri chrismatis unctione. abil¬
recte nuncupantur. ꝓpħa testi
qui att. Existi in salutẽ popłid
ut saluos facias xp̃os tuos. Exii
quippe in salutem popłi su u

Expanded text:
est gratia secundum mensuram donationest gratia secundum mensuram donationin lege et reges, in figuram nimirin cujus typo etiam materiali liniebantur oleo. Non solum autem illi, sed et nostri temporis fideles,sacri chrismatis unctione, recte nuncupantur, propheta teste qui ait: Existi in salutem populi tui, ut salvos facias christos tuos . Exiit quippe in salutem populi tui, ut
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd est int̾pretatũ xp̃c. Et ad dux̃
eũ ad iħm. Andreas dñm quẽ
inuenit etiã sẏmoni fr̃i sequen¬
dum euangelizat: quia hoc est
ꝑfecte conditoris sui ducatum
sequitur: qui etiã ꝓximi qͣntũ
ualet habere comitatũ nititur.
Inuenimus inquit messyam.
qđ est int̾pretatũ xp̃c. Messyas.
idem qͦd xp̃c est. Sed messyas he¬
breo sermone. xpͣc dicitur greco.
latine autẽ unctus int̾pretatur.
Unde & chrisma grece: latine
unctio dicitur. X pͣc autẽ id est
unctus appellatur dñs. quia
sicut petrus ait. unxit eum ds̃
psalmista in eiꝰ laude loquitur.
Unxit te ds ds tuus oleo letitiȩ prȩ
consortibus tuis. Consortes autẽ
eiꝰ nos uocat. qui ad accipiendam
spͣs seiꝰ grãm in baptismo etam
chrismate uisibili ꝑungimur.
S ed ille pꝰconsortibus unctus est.
cui sicut ioħes baptista destacur
non admensuram dͥat ds sp̃m sid
om̃ia dedit in manu eiꝰ. Namde
consortib eiꝰdem unctionis dicc
apłs. unicuiq autẽ nrͣm data

Expanded text:
interpretatum CHRISTUS. Et adduxit eum ad Jesum. Andreas Dominum quem invenit, etiam fratri Simoni sequendum evangelizat, quia hoc est perfecte Conditoris sui ducatum sequitur, qui etiam proximi, quantum valet, habere comitatum nititur. Invenimus, inquit, Messiam, quod est interpretatum CHRISTUS. Messias idem est quod Christus; sed Messias Hebraeo sermone, Christus dicitur Graeco, Latine autem unctus interpretatur. Unde et chrisma Graece, Latine unctio dicitur. Christus autem, id est, unctus, appellatur Dominus, quia, sicut Petrus ait, Unxit eum DeusPsalmista in ejus laude loquitur: Unxit te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . Consortes autem ejus nos vocat, qui ad accipiendam sancti gratiam in baptismo etiam chrismate visibili perungimur, Sed ille prae consortibus unctus est, cui, sicut Joannes Baptista testatur, non ad mensuram dat Deus spiritum, sed omnia dedit in manu ejus Nam de consortibus ejusdem unctionis dicit Apostolus: Unicuique autem nostrum data
Abbreviated transcription (Latin):
celsitudinis quȩrebant. ad uam
illos ueritas reuocat. ꝑ quã ad
celsitudinẽ ꝑuenirent. Ac si dietꝰ.
Iam uos lociis delectat celsitudima
sed prius uia exerceat laboris. Pir
calice̾. ꝑtingitur ad maiestatem.
Si mens urã appetit qͦd demulat
prius bibite qͦd dolet. Sic sie ꝑ
amarũ poculũ confectionis. ꝑue¬
nitur ad gaudiũ salutis. Iam nes
dicam uos seruos. quia seruus

Expanded text:
celsitudinis quaerebant, ad viam illos Veritas revocat, per quam ad celsitudinem venirent. Ac si dicatur: Jam vos locus delectat celsitudinis, sed prius via exerceat laboris. Per calicem pertingitur ad majestatem. Si mens vestra appetit quod demulcet, prius bibite quod dolet. Sic sic per amarum poculum confectionis pervenitur ad gaudium salutis. Jam non dicam vos servos, quia ser
Abbreviated transcription (Latin):
asertum: in quo ꝑannos quatra¬
gnta donec ad terram repmissio¬
as ueniret iter agebat. Qui quo¬
uin tempore fame ac siti fatigat᷑
iheremo.: clamauit ad moysen.
i dis orante moyse sicut scriptũ
a plut illis manna manducare:
pne celi dedit eis Rursus quoq.
pepit moysi. ut ꝑeuteret uirga
etram. Quod dũ faceret. exuir
inua ae bibit popłs. Unde dicit᷑¬

Expanded text:
sertum, in quo per annos XL, donec ad terram repromissionis veniret, iter agebat. Quid quodam tempore fame ac siti fatigatus, in eremo clamavit ad Moysen. At Dominus, orante Moyse, sicut scriptum est, pluit illis manna, manducare panem coeli dedit eis. Rursus quoque praecepit Moysi, ut percuteret virga petram. Quod dum faceret, exiit aqua, et bibit populus. Unde dicit
Abbreviated transcription (Latin):
data est: solet in denario nume¬
ro ꝑfectio legis indicari. Bene
ergo decima hora uenerunt
discipłi ut mansionem iħu ui¬
derent: quia nimiruͣ necesse
dĩ se mandatis humiliter subdat:
quiq luce diuine contẽplationis
post modũ frui appetit: prius
adiuuante dño decalogũ legis
ꝑ oꝑa lucis quasi decem horas
diei sole illustrante compleat.
Et illi quidẽ die illo manentes
apud dnm̃ felicissima ueritatis
speculatione uesꝑam expectabant:
at uͦ om̃s electi post oꝑum bonoꝵ
ꝑfectionem. post impleta legis
dĩ pͣcepta ꝑpetuũ & nullo fine
obnoxium diem sunt cum illo
acturi: illum uidelicet quẽ uide
desiderans ꝓpheta cantabat. qͥa
melior est dies una in atrus tuis
suꝑ milia. Erat autẽ andreas
fr̃ symonis petri unus ex duo¬
bus qui audierant ab iohanne.
& secuti fuerant eũ. Inuenit

Expanded text:
data est, solet in denario numedata est, solet in denario numero perfectio legis indicari. Bene ergo decima hora venerunt discipuli, ut mansionem Jesu viderent, quia nimirum necesse Dei se mandatis humiliter subdat; quique luce divinae contemplationis postmodum frui appetit, prius, adjuvante Domino, decalogum legis per opera lucis, quasi decem horas diei sole illustrante, compleat. Et illi quidem die illo manentes apud Dominum, felicissima veritatis speculatione vesperam exspectabant. At vero omnes electi post operum bonorum perfectionem, post impleta legis Dei praecepta, perpetuum et nulli fini obnoxium diem sunt cum illo acturi, illum, videlicet, quem videre desiderans propheta cantabat: Quia melior est dies una in atriis tuis super millia. Erat autem Andreas, frater Simonis Petri, unus ex duobus qui audierant a Joanne, et secuti fuerant eum. Inve
Abbreviated transcription (Latin):
ubi maneret. & apud eũ manserͣ
dis illo. Quod si altiori sensu
libit inspicere. qͥd nobis agendũ
insinuent discipłi. in eo qͦd
ad dñm quidẽ ambulantẽ uene¬
rant. sed locũ continuo ubi ha-¬
bitaret inquirebant: ammonent
utiq nos ut quotiens incarnati¬
onis eiꝰ transitũ admentẽ redu¬
cimus. sollicito semꝑ euͣ corde
rogemus. ut habitationẽ nobis
gernȩ suȩ mansionis quȩ est
apud patrẽ ostendere dignetur:
dicentes cũ moyse. Dne. ostende
nobis głam tuam. Quod autẽ
ipse discipłos uenire & ubi ma¬
neret uidere pͣcipit: uirtutũ
ꝓfecto studiũ quib ad eterna
gaudia ꝑueniamus sub eundũ
nobis ostendit. Uenire etenim
post ĩm est. ut mansionẽ eius
uidere possimus. bonis oꝑib
quȩ ipse pͣmonstrauit insistere.
horũq cotidianis ꝓfectib ad cel¬
situdinem diuinȩ uisionis attin¬
gere. Uenerunt inquit & uider̃
ubi maneret: & apud eũ manser̃
die illo. Hora autẽ erat quasi de¬
cima. Quia lex in decẽ p̃ceptis

Expanded text:
ubi maneret, et apud eum manserunt die illo. Quod si altiore sensu libet inspicere, quid nobis agendum insinuent discipuli in eo quod ad Dominum quidem ambulantem venerunt; sed locum continuo ubi habitaret inquirebant, admonent utique nos, ut quoties incarnationis ejus transitum ad mentem reducimus, sollicito semper eum corde rogemus, ut habitationem nobis aeternae suae mansionis, quae est apud Patrem, ostendere dignetur, dicentes cum Moyse: Domine, ostende nobis gloriam tuam . Quia autem ipse discipulos venire, et ubi maneret videre praecipit, virtutum profecto studium, quibus ad aeterna gaudia perveniamus, subeundum nobis ostendit. Venire etenim post Jesum est, ut mansionem ejus videre possimus, bonis operibus quae ipse praemonstravit insistere, horumque quotidianis profectibus ad celsitudinem divinae visionis attingere. Venerunt, inquit, et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo: hora autem erat quasi decima. Quia lex in decem praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
add edificiũ eccłȩ meȩ ñ ꝑtinet.Patris
gͥ afirma petra uidelicet xp̃o. queꝰ
ardenter amauit. nomen accept.
x pc etenim uocatur petra. quan
expugnabile ad se confugiantdo
presidium tribuit: quia sꝑanti
in se ab antiqui hostis insidus mi¬
nitos reddit & tutos. Nec pͥtere¬
undũ qđ ob hoc quoq dñs petn
uocatur: quia spiritaliũ nobis
charismatũ fluenta minisra
quia sacrosca nos sui sanguns
cõmunione purificat. Quod fiea¬
lius intelligitur & iocundus
forte retinebitur: si ad menor es
reuocetur. que sit uxta hysor
petra. de qua apłs mystice qui
xõm significaret expont int̃¬

Expanded text:
pertinet. Petrus igitur a firma petra, videlicet Christo, quem ardenter amavit, nomen accepit. Christus etenim vocatur petra, quia inexpugnabile ad se confugientibus praesidium tribuit, quoniam sperantes in se ab antiqui hostis insidiis munitos reddit et tutos. Nec praetereundum est quod ob hoc quoque Dominus petra vocatur, quia spiritualium nobis charismatum fluenta ministrat, quia sacrosancta nos sui sanguinis communione purificat. Quod facilius intelligitur, et jucundius forte retinebitur, si ad memoriam revocetur, quae sit juxta historiam petra de qua Apostolus mystice quia Christum significaret exponit . Li
Abbreviated transcription (Latin):
agnus dĩ. Et audierunt eum¬
ne sublimitas. ut non solũ uerba
quȩ asc̃ĩs uel ab ipso dño dicta
referuntur: sed etiam circũstan¬
tia rerum quȩ simpliciter posi¬
ta uidetur. spiritalib sit plena
mysteriis. Ecce enim narrante

Expanded text:
erunt eae sublimitas, ut non solum verba, quae a sanctis vel ab ipso Domino dicta referuntur, sed etiam circumstantia rerum, quae simpliciter posita videntur, spiritualibus sint plena mysteriis. Ecce enim, narrante
Abbreviated transcription (Latin):
apłi. Lc̃ scĩ eus̃. Scdo Matheum.
Niłł: Ambulans iħc iuxta mares
galileȩ. uidit duos fr̃s. symonẽ
qui uocatur petrus. & andrean¬
frẽm eiꝰ. & rł. Ocł Sĩ GReSORI
Rm̃t quia ad unius iussionss
uocem. petrus & andreas relidiss
retibus secuti sunt redep̾torem
N ulla uͦ hunc facere adhuc miti¬
cula uiderant. nichil abeo de
prȩmio ȩternȩ retributionis
audierant: & tamen ad unum
añi pͣceptũ hoc qđ possidere iu¬
debantur obliti sunt. Quanti
nos eiꝰ miracula uidemus. quor
flagellis affligimur. quantis

Expanded text:
nos premebant, accepimus, nos qui inter aerumnas vitae praesentis, quasi in siccitate eremi, promissum nobis patriae coelestis exspectamus ingressum, in qua, videlicet, eremo siti imi, quia ad unius jussionis vocem Petrus et Andreas, relictis retibus, secuti sunt Redemptorem. Nulla vero hunc facere adhuc miracula viderant, nihil ab eo de praemio aeternae retributionis audierant; et tamen ad unum Domini praeceptum hoc quod possidere videbantur obliti sunt. Quanta nos ejus miracula videmus, quot fla
Abbreviated transcription (Latin):
aiscipłor numero. ad apłatus gra¬
dum ꝓmouit. Nec solum p̃dican¬
di uerũ etiã seribendi euangłm
illi ministeriũ cõmisit: ut qui ter
obid utiq ꝓuidentia suꝑna fieri
disposuit. ut nullũ enormitas
asperanda uenia reuocaret: cum
hunc tantis mundi nexib abso¬
litũ. tam celestem factũ conspi¬
certt: ut cõmunicato cũ angelicis
spiritibus uocabulo. euangłista

Expanded text:
discipulorum numero ad apostolatus gradum promovit, nec solum praedicandi, verum etiam scribendi Evangelium illi ministerium commisit, ut qui curaob id utique providentia superna fieri disposuit, ut nullum enormitas a speranda venia revocaret, cum hunc tantis mundi nexibus absolutum, tam coelestem factum conspiceret, ut, communicato cum angelicis spiritibus vocabulo, e
Abbreviated transcription (Latin):
uinũ prius in uinea quadã ntare
arte suspenditur: ita & xpͣc edturᷤ
uinũ spiritale martẏru. in crucai
quadã ꝓuidentia diuinitatis aptã.
Ipse plane botrus. quẽ duo explon¬
tores illi. hoc est hiesunaue & aleꝓ
filius iephone in falanga ad filios
isrł ꝓprus humeris deculerust.
Quod̃ quidẽ factũ. iam tunc pͣfigla¬
rbat aduentũ dñi saluatoris. Nil
nbot̾rus in falanga suspensus ino ͤ¬
ꝙ̃ appensus ostenditur. Duo autẽ
afplinga portantes uuã. duo po¬
Nli demonstrantur. xpͥianus utio.
ad udeus. Et ficut mos est portan¬
aim unus p̃cedens alter subsequens.
la prior iudęoꝵ designabatur po

Expanded text:
vinum, prius in vinea quadam naturae vinum, prius in vinea quadam naturae arte suspenditur, ita Christus editurus vinum spirituale martyrii in cruce, quadam providentia Divinitatis, aptatur. Ipse est plane botrus, quem duo exploratores illi, hoc est Jesu Nave, et Calef filius Jephone in phalanga ad filios Israel propriis humeris detulerunt ; quod quidem factum jam tunc praefigurabat adventum Domini Salvatoris. Nam botrus in phalanga suspensus in crtus appensus ostenditur; duo autem in phalanga portantes uvam, duo populi demonstrabantur: Christianus utique, et Judaeus; et sicut mos est portantium, unus praecedens, alter subsequens; ita prior Judaeorum designatur po
Abbreviated transcription (Latin):
uindemi is cõꝑanda est. Sicut enͣi
uuarũ expressione uinũ fundit᷑:
ita & scõꝵ martyrio. uini uice san¬
gus effunditur. nisi qͦd
uua
temporales fructus pre
passio sempit̾nos. Recte.
ergo
martẏriũ uindemiis cõparatur.
Habet em̃ĩ &e ebrietatẽ suã. habct e
calice̾ suii: de qͦ dicit ꝓpła diuid¬
& calix tuus inebrians. quã p̃clrꝰ
est. & ipse dñs in passionis suȩ emti
constitutus ait. Pater. si possibile e
transeat calix iste ame. Et iterum
ꝓpħa. Calicẽ salutaris accipum.e
nomen dñi inuocabo. Recte inqũ
calix martyrio cõꝑatur: quia siut
calix cũ bibitur. om̃is humor
noxius uini calore decoquitur.
ita & martẏrii poculũ cũ haurit᷑
om̃s peccatoris feces passionis gli
temperant᷑. Uinũ gͦ qͦddam salitat
martyrii est. qͦd cordi letituã prestt
calorẽ fidei. & animȩ puritatem.
Uinũ plane est spiritale. de illa uu
quȩ ꝓsalute omĩum pẽpendit in
ligno. Sicut eni botrus redditarus

Expanded text:
anda est; sicut enim uvarum expressione vinum funditur, ita et sanctorum martyrio vini vice sanguis effunditur; nisi quod uva temporales fructus praestat, passio sempiternos. Recte ergo martyrium vindemiis comparatur, habet enim et ebrietatem suam, habet et calicem suum; de quo dicit propheta David. Calix tuus inebrians, quam praeclarus est . Et ipse Dominus in passionis suae exitu constitutus ait: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me . Et iterum propheta: Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini invocabo . Recte, inquam, calix martyrio comparatur; quia sic ut calix cum bibitur, omnis humor noxius vini calore decoquitur; ita et martyrii poculum cum hauritur omnes peccatoris faeces passionis gloria temperantur. Vinum ergo quoddam salutare martyrii est, quod cordi laetitiam praestat, calorem fidei, animae puritatem. Vinum plane est spiritualis illa uva, quae pro salute omnium pependit in ligno. Sicut enim botrus redditurus
Abbreviated transcription (Latin):
eccłe mebra effulse¬
rit.
dũ sub figura quat¬
tuor
animaliũ ammirabi le
om̃ium euangelistarũ uirtutes.
quas cȩlesti uisione didicerat. ple¬
nissimo sermone describit. Sed
&e ipse uisione doctus spiritali
inter prima ȩccłe sacram̃ta eo¬
rsidem euangłistarũ facit men¬
tionẽ. Tantȩ quippe erant digni¬
tatis illi qui redemptoris nr̃i
facta & dicta scribendo memoriȩ
tradiderunt. ut non solũ ꝓphetico
sed & apłico essent testimonio cõ¬
mendandi. Tantȩ erant dignita¬
tis. ut utriusq testamenti scrip¬
tura eis merito testimoniũ daret
eorq. głam cęli ciues non ante
exortũ tantũmodo eoꝵ. uerum
etiã post inchoatũ uel expletum
scĩssimi munus oꝑis hominib
ad memoriã referrent. & quanti
apud dm̃ habeantur oftenderent.
Multa gͦ de illis hierecbiel. multa¬
eximius ipsoꝵ cõmemorauit io¬
hannes. Sed nos in pͣsenti quia

Expanded text:
Ecclesiae membra effulseEcclesiae membra effulserit, dum sub figura quatuor animalium admirabiles omnium Evangelistarum virtutes, quas coelesti visione didicerat, plenissimo sermone describit. Sed et ipse visione doctus spirituali, inter prima ecclesiae sacramenta eorumdem evangelistarum facit mentionem. Tantae quippe erant dignitatis illi qui Redemptoris nostri facta et dicta scribendo memoriae tradiderunt, ut non solum prophetico, sed et apostolico essent testimonio commendandi. Tantae erant dignitatis, ut utriusque Testamenti Scriptura eis merito testimonium daret, eorumque gloriam coeli cives non ante exortum tantummodo eorum, verum etiam post inchoatum vel expletum sanctissimi munus operis, hominibus ad memoriam referret, et quanti apud Deum habeantur ostenderent. Multa ergo de illis Ezechiel, multaeximius ipsorum commemoravit Joannes; sed nos in praesenti, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ant exuit. ac uirtutũ decorauit
oratu: docet ipsũ euangłm in
quo seribendo noui testamenti
onserauit exordiũ. cui speciali
priulegio donatũ est. ut dñicȩ
mcarnationis mẏsteria quȩ
cunet ascło ꝓphetȩ futura p̃cine¬
batt. ipse primus om̃iũ iam facta
descripserit. & credentib legenda
ransmiserit. Quod uidelicet euã¬
glũ. ad edificandam fidẽ ȩcclesie
rrimitiuȩ. quȩ ex hebreoꝵ maxi¬
me popło collecta est. hebreo
ser mone cõposuit. Dilatata
autẽ ꝑ orbem eccła. & grecis
ac barbaris in eiusdẽ fidei uni¬
tatem confluentibus. curauer̃
prȩsules fideliũ ut idem etiam
ingrecũ latinu̾q transferret᷑
eloquiũ. quomͦ etiã marci. luce
& ioħis euangelia quȩ deinceps
greca lingua ediderunt. mox in
litinũ trans fudere sermonem:
quatinus hȩc om̃s ꝑ orbem na¬
tiones legere & intelligere pos¬
sent. Testatur & hierechiel pro¬
pheta. quantũ idem
mat¬
heus inter p̃cipua

Expanded text:
dinem exuit, ac virtutum decoravit dinem exuit, ac virtutum decoravit ornatu: docet ipsum Evangelium, in quo scribendo Novi Testamenti consecravit exordium, cui speciali privilegio donatum est ut dominicae incarnationis mysteria, quae cuncti a saeculo prophetae futura praecinebant, ipse primus omnium jam facta descripserit, et credentibus legenda transmiserit. Quod, videlicet, Evangelium ad aedificandam fidem Ecclesiae primitivae, quae ex Hebraeorum maxime populo collecta est, Hebraeo sermone composuit. Dilatata autem per orbem Ecclesia, et Graecis ac Barbaris in ejusdem fidei unitatem confluentibus, curaverunt praesules fidelium, ut idem etiamGraecum, Latinumque transferretur eloquium: quomodo etiam Marci, Lucae et Joannis Evangelia, quae deinceps Graeca lingua ediderunt, mox in Latinum transfudere sermonem, quatenus haec omnes per orbem nationes legere et intelligere possent. Testatur et Ezechiel propheta, quantum idem Matthaeus inter praecipua