comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bahali. E auferam nomina bahalĩ
de ore euis. & non recordabit᷑ ultra
nominis eoꝵ Septuag̃ similit̃ Primũ
om̃i asyȩ regnasse ninum beli filium.
om̃s & grece & barbarȩ narrant histo¬
riae: qui apud assẏrios ninum sui no¬
minis condidit ciuitatem. quã he-¬
brei uocant niniuen. Nuius uxor
semiramis de qua multa & mirancda
referuntur muros babylonis instru¬
xit. de qua in signis poeta testatur
dicens. quã dicitur olim coctilibus
muris cinxisse semiramis urbem.
Hic aduersus ⁊ oroastrem magum
regem bactrianorũ forti certamine
dimicauit: & in tantam peruenit
głam: ut patrem suũ belum refer-¬
ret in dm̃. qui hebraice dicit᷑ bel:
& in multis propħis maximeq danihe¬
le & iuxta theodotionẽ sub ydolo ba-¬
bylonis hoc appellatur nomine. Hunc
sydonii & phenices appellant bahal.
Ladem enim inter beth. & lameth lit.¬
teras consonantes aĩn. uocalis litte¬
ra ponitur: quȩ iuxta lingue illius
proprietatem nunc bel. nunc bahal

Expanded text:
am nomina Baalim de ore ejus, et non recordabitur ultra nominis eorum. LXX similiter. Primum omni Asiae regnasse Ninum, Beli filium, omnes et Graecae et Barbarae narrant historiae: qui apud Assyrios Ninum sui nominis condidit civitatem, quam Hebraei vocant Niniven. Hujus uxor Semiramis, de qua multa et miranda referuntur, muros Babylonis exstruxit: de qua insignis poeta testatur dicens: Quam dicitur olim Coctilibus maris cinxisse Semiramis urbem. Hic adversus Zoroastrem magnum, regem Bactrianorum, forti certamine dimicavit: et in tantam pervenit gloriam, ut patrem suum Belum referret in Deum, qui Hebraice dicitur BEL  , et in multis prophetis, maximeque in Daniele juxta Theodotionem, sub idolo Babylonis, hoc appellatur nomine. Hunc Sidonii et Phoenices appellant BAAL  : eadem enim inter BETH et LAMED litteras consonantes, AIN vocalis littera ponitur, quae juxta linguae illius proprietatem nunc Beel, nunc Baal
Abbreviated transcription (Latin):
de terra ȩgypti sub merso pharaone
in mari rubro arripuit maria tym¬
panum. & prȩcinens cȩteris exultauit¬
& dixit. cantemus dño gloriose enĩ
magnificatus est. ȩquum & ascenso¬
rem deiecit in mare. sic nunc quoq
scđm dies uiuentutis suȩ siue adoles¬
centiȩ suȩ quando egressa est de t̾ra¬
egẏpti canat atq lȩtetur. & regnũ
xp̃i ad suam salutem inter ȩcclesiae
choros concinat. Et animaduerte qđ
quando eximus de ȩgypto & ad
meliora transimus. dicamur ascende¬
re. quia iherłm in montibus sita ẽ.
de qua qui iherico descendere uolu.¬
it uulneratus est. Ad eos autẽ qui
egypti id est scłi huius quęrunt
auxilia: dicitur. Uae qui descendunt
in egyptum. propter auxiliũ. Inter¬
pretatio aquilȩ & theodotionis eqͥb
nobiscum facit: quod prȩcinentibus
aliis. alii respondeant concinentes.
Humiliabitur autẽ & affligetur qđ¬
lerunt. non conuenit tẽporali le¬
titiae nisi forte imitabitur paulum.
qui post quã uocatus est apłs: plangit

Expanded text:
de terra Aegypti, submerso Pharaone in mari Rubro, arripuit Maria tympanum, et praecinens caeteris, exsultavit et dixit: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est: equum et ascensorem dejecit in mare : sic nunc quoque secundum dies juventutis suae, sive adolescentiae suae, quando egressa est de terra Aegypti, canat atque laetetur, et regnum Christi ac suam salutem inter Ecclesiae choros concinat. Et animadverte quia quando eximus de Aegypto, et ad meliora transimus, dicamur ascendere: quia Jerusalem in montibus sita est, de qua qui in Jericho descendere voluerat, vulneratus est . Ad eos autem qui Aegypti, id est, saeculi hujus quaerunt auxilia dicitur: Vae qui descendunt in Aegyptum propter auxilium . Interpretatio Aquilae et Theodotionis, e quinobiscum facit, quod praecinentibus aliis, alii respondeant concinentes. Humiliabitur autem et affligetur, qlerunt, non convenit tempori laetitiae, nisi forte imitabitur Paulum, qui postquam vocatus est apostolus, plangit
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ut intelligatur om̃iũ rłrum
abundantia. atq fertilitas ob dĩ se
dĩ semen seminatur in terra ut
multiplices fructus afferat. cente¬
narium. sexagenariũ & tricenariũ.
& illa meretrir quę dõ fuerat co¬
pulata & tres ediderat liberos duoᷤ
masculos & unã feminã. primum
ierrahel. scđam absq misericordia.
tertium non populus meus. uideat. ꝓpt̾
semen dĩ mutata esse rerũ uocabula
pulum dĩ qui prius non populus dĩ uo¬
cabatur. Ex quo perspicimus posse uni-¬
uersa quȩ dicta sunt referri & ad decẽ
tribus quȩ isrł uocantur. & sub nomi¬
ne mere tricis tres liberos ediderunt.
& ad omnẽ gentẽ iudaici nominis.
De exauditione cęli & terrę & frum̃ti¬
& uini & olei & ierrahel. hoc quidã
sentiunt. quod post quã xp̃c adue¬
nerit omĩa suo currant ordine. &
utilitati hominũ cuncta deseruiat
creatura. ut ab mitio condita est.
Quȩ om̃ia iudȩi & nr̃i iudairantes.

Expanded text:
Dei, ut intelligatur omnium rerum Dei, ut intelligatur omnium rerum abundantia atque fertilitas ob Dei semDei semen seminatur in terra, ut multiplices fructus afferat, centenarium, sexagenarium, et tricenarium . Et illa meretrix, quae Deo fuerat copulata, et tres ediderat liberos, duos masculos, et unam feminam; primum Jezrael, secundam, absque misericordia; tertium, non populus meus, videat propter semen Dei mutata esse rerum vocabula,pulum Dei, qui prius, non populus vocabatur. Ex quo prospicimus posse universa quae dicta sunt referri et ad decem tribus quae Israel vocantur, et sub nomine meretricis tres liberos ediderunt, et ad omnem gentem Judaici nominis. De exauditione coeli et terrae, et frumenti, vini, et olei, et Jezrael, hoc quidam sentiunt, quia postquam Christus advenerit, omnia suo currant ordine, et utilitati hominum cuncta deserviat creatura, ut ab initio condita est. Quae omnia Judaei et nostri Judaizantes
Abbreviated transcription (Latin):
Exaudiam cęlos & illi eraudiaͤmͣ terrã.
& terra exaudiet triticũ & uinum
& oleum. & hȩc eraudient iezrahel.
It seminabo eam mihi in terra. &
miserebor eius quȩ fuit absq mi¬
sericordia: & dicam non popło meo
popłs meus estu. & ipse dicet. dñs
meus estu. Ixͣx. Et erit in die illa¬
dicit dñs exaudiam cęlum & cęlum
exaudiet terrã. & terra eraudiet¬
frumentum & uinum & oleum. &¬
hȩc exaudient ier rahel. Q semina.¬
bo eam mihi super terrã & diligã
non dilectam. & dicã non populo¬
cet. dñs ds̃ meus es tu. Indie illa &
in illo tempore quando te mihi in
fide despondero & cognoueris quod
ego sum dñs. exaudiam cęlos qui enar¬
rant gloriã dĩ. & cęli exaudient
terram ut eam cęlesti pluuia itri¬
gent: & terra de qua orta est ueri¬
tas & in cuius agrum pater familiaᷤᷤ
egreditur ut seminet semen suũ.
exaudiet triticũ & uinũ & oleum.
de quib supra diximus : & hȩc om̃a
exaudient iez rahel id est semen

Expanded text:
exaudiam caelos et illi exaudient terram et terra exaudiet triticum et vinum et oleum et haec exaudient Hiezrahel et seminabo eam mihi in terram et miserebor eius quae fuit absque misericordia et dicam non populo meo populus meus tu et ipse dicet Dominus meus es tu dicit Dominus: Exaudiam coelum, et coelum exaudiet terram, et terra efrumentum et uinum et oleum eaque audiet Israhel. et seminabo eam mihi super terram et diligam Non-dilectam e t dicam Non-populocet, Dominus Deus meus es tu. In die illa et in illo tempore, quando te mihi in fide despondero, et cognoveris quod ego sim Dominus, exaudiam coelos, qui enarrant gloriam Dei , et coeli exaudient terram, ut eam coelesti pluvia 28 irrigent, et terra, de qua orta est veritas , et in cujus agrum paterfamilias egreditur, ut seminet semen suum exaudiet triticum et vinum et oleum, de quibus supra diximus, et haec omnia exaudient Jezrael, id est, semen
Abbreviated transcription (Latin):
complexus. ut numquã a uinculo
recederet maritali: quia recessit
& in egypto fornicata est. rursũ
per legem assumitur. Quam quia
preterut. ꝓphetis quasi sponsi soda¬
libus qui ad se missi fuerant in ter
teͥ desponsatur nequaquã in legis
iustitia sed in fide & gr̃a euangłii.
ut cũ cognouerit unigenitũ. cog¬
noscat & patrem. Dicit enĩ ipse
ad philippũ. Tanto tempore uo¬
biscum sum. & non cognouistis meo
Philippe. qui uidet me: uidet &
patrem. Quo modo tu dicis osten¬

Expanded text:
complexus, ut numquam a vinculo complexus, ut numquam a vinculo recederet maritali, quia recessit et in Aegypto fornicata est, rursum per Legem assumitur: quam quia praeteriit, prophetis quasi sponsi sodalibus, qui ad se missi fuerant, interfte, desponsatur nequaquam in Legis justitia, sed in fide et gratia Evangelii, ut cum cognoverit Unigenitum, cognoscat et Patrem. Dicit enim ipse ad Philippum: Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui videt me, videt et Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
& tertiũ. sponsabo te mihi in fide. &
scies quia ego dñs. Primo despondit eã
in abraham siue in egypto. ut uxo¬
rem habeat sẽpiternam. Dcdo in
monte sẏnai: dans ei insponsalibus
legis iustitiam atq iudicium. &
uinctam legi miscđiam. ut quando
peccauerit tradatur captiuitati.
cum egerit pęnitentiã reuocetur
ad patriam. & miscđiam consequat.
De his sponsalibus in diuersis locis
psalmista decantat. Miscłiam & iudi¬
cium cantabo tibi dñe. et. miscđia & ue¬
ritas obuiauerunt sibi. & iustitia & pax
osculatȩ st̃. Quos duos calices in septu¬
agesimo quarto psalmo legimus.
Calix in manu dñi uini meri plenus
mixto. & in clinauit ex hoc in illũ.
de iustitię calice in calicem miscđiȩ
& rursum de calice miscđie in ca¬
licem iustitię. Si iniquitates in qͥt
obseruaueris dñe. dñe quis sustine¬
bit : Quia a pud te propitiatio est.
Ista igitur meretrix quȩ primum
uoto sponsi in ȩternos fuerat iuncta

Expanded text:
et tertium: Sponsabo te mihi in fide, et et tertium: Sponsabo te mihi in fide, et scies quia ego Dominus. Primo despondit eam in Abraham, sive in Aegypto, ut uxorem habeat sempiternam. Secundo in monte Sinai, dans ei pro sponsalibus Legis justitiam atque judicium, et junctam Legi misericordiam, ut quando peccaverit, tradatur captivitati, cum egerit poenitentiam, revocetur in patriam, et misericordiam consequatur. De his sponsalibus in diversis locis psalmista decantat: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . Et: Misericordia et veritas 27 obviaverunt sibi, et justitia et pax deosculatae sunt se . Quos duos calices in septuagesimo quarto psalmo legimus: Calix in manu Domini vini meri plenus mixto, et inclinavit ex hoc in illum: de justitiae calice in calicem misericordiae, et rursum de calice misericordiae in calicem justitiae. Si iniquitates, inquit, observaveris, Domine, Domine, quis sustinebitIsta igitur meretrix, quae primum voto sponsi in aeternos fuerat juncta
Abbreviated transcription (Latin):
& miserationib: & sponsabo te mihi in
fide. & scies. quia ego dns Septuag̃ similit̾.
quanta clementia dĩ. Meretrix quȩ
cum multis a matorib fornicata est¬
& ob hoc crimen bestus tradita: post.¬
quã reuertitur ad uirum. nequaquã
reconciliari ei dicitur. sed despondi.
t uide quid sit inter dĩ coniunctio¬
nem & hominũ. Homo cũ uxorem
acceperit: de uirgine mulierem facit.
id est non uirginem. Dĩ etiam mere¬
tricib copulatus eas mutat in uir¬
gines. iuxta illud quod ad ulterę dr̃
per iheremiam. Non ut dñm me
in uocasti. aut patrem aut princi-¬
pem uirginitatis tuȩ Unde & apł̃s
post fornicationẽ & ydolorũ cultũ
credentib corinthiis loquitur.
Despondi enĩ uos uni uiro uirginẽ cas¬
tam ex hibere xp̃o. Quȩrimus cur
tertio desponsionis nomen repetie¬
rit. Primum enim ait sponsabo te
mihi in sempiternũ. addit scłm. &
sponsabo te mihi in iustitia & in iu¬
dicio & in misccłia & in miseratio¬
nibus: nec hoc fine contentus. iungit

Expanded text:
 miserationibus: et sponsabo te mihi in fide: et scies quia ego Dominus. LXX similiter. O quanta clementia Dei! meretrix quae cum multis amatoribus fornicata est, et ob crimen bestiis tradita, postquam revertitur ad virum, nequaquam reconciliari ei dicitur, sed despondi. Et vide quid sit inter Dei conjunctionem et hominum: homo cum uxorem acceperit, de virgine mulierem facit, id est, non virginem; Deus etiam meretricibus copulatus, eas mutat in virgines, juxta illud quod adulterae dicitur per Jeremiam: Non ut dominum me invocasti, aut patrem, aut principem virginitatis tuae . Unde et apostolus post fornicationem et idolorum cultum credentibus Corinthiis loquitur: Despondi enim vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Quaerimus cur tertio desponsionis nomen repetierit. Primo enim ait: Sponsabo te mihi in sempiternum. Secundo: Sponsabo te mihi in justitia et judicio, et in misericordia et miserationibus. Nec hoc fine contentus jungit
Abbreviated transcription (Latin):
na pastoralis est: & cornu recuruo
efficitur. Unde & ꝓprie hebraie
tinse appellatur. Tuba autẽ de
ere efficitur uel argento. quȩ in
Suꝑ bethauen quȩ quondã uoca¬
batur bethel. & est in tribu ephraĩ
in qua uitulus aureus erat. non
clangore & sonitu. sed ululatu
opus est: q̃uia uicina captiuitas
est. & pulchre dixit. quod betha¬
ben post tergũ sit beniamin. Ubi
enĩ trib finitur beniamin. hauo
procul in tribu ephraim: hȩc urbs
condita est. Id circo autẽ dico atq
p̃cipio. clangite bucina ingabaa
& tuba in rama. & ululate in
bethaben: quia regia ephraim. domus¬
siue ipse ephraim hoc est imperiũ
isrł. iam nunc in desolatione erit.
& in stat uicina captiuitas. In

Expanded text:
na pastoralis est, et cornu recurvo na pastoralis est, et cornu recurvo efficitur: unde et proprie Hebraice ngr;η appellatur. Tuba autem de aere efficitur, vel argento, qua quaSuper Bethaven, quae quondam vocabatur Bethel, et est in tribu Ephraim, in qua vitulus aureus erat, non clangore et sonitu, sed ululatu opus est: quia vicina captivitas est. Et pulchre dixit quod Bethaven post tergum sit Benjamin: ubi enim tribus finitur Benjamin, haud procul in tribu Ephraim, haec urbs condita est. Idcirco autem dico atque praecipio: Clangite buccina in Gabaa, et tuba in Rama, et ululate in 55 Bethaven; quia domus regia Ephraim, sive ipse Ephraim, hoc est imperium Israel, jam in desolatione erit; et instat vicina cap
Abbreviated transcription (Latin):
gũ tuum
beniamin.
Ephraim
in desolatione erit. In die correptio¬
nis in tribub isrł. ostendi fidẽ. Ixx.
langite tuba suꝑ colles. sonate suꝑ
excelsa. p̃dicate in domo õn. Mente
excidit beniamin: ephraim in desola¬
tione factus est. In dieb correptioniᷤ.
in tribub isrł ostendi fidelia. Ephraĩ
& isrł & iudam. menses singuli siue
rubigo cũ suis partib deuorabunt.
Quã obrem p̃cipio uobis qui auditis.
ut non uoce sublimi sed clara buci¬
na concrepetis. Claro enĩ auditu
opus est: ut om̃s audiant qui incircu¬
itu sunt. Ulangite bucina ingabaa.
cuius ethimologiã in colles septuagin.¬
ta transtulerunt. & tuba in rama.
quȩ interp̃tatur excelsa. Istȩ autem
duȩ sunt in tribu beniami iuicinȩ
sibi mutuo ciuitates. id est gaba a
est iuxta gabaa in septimo la pide
ab iherusolimis sita. & quã rex isrł
occupare conatus est. ut ęxitũ &
introitũ clauderet tribui uidȩ
Ingabaa itaq & in rama clara bu-¬
cina & tuba ꝑsonate. Quarũ buci¬

Expanded text:
um Benjamin: Ephraim in desolatione erit in die correptionis, in tribubus Israel ostendi fidem. LXX: Clangite tuba super colles, sonate super excelsa, praedicate in domo ὢν: mente excidit Benjamin, Ephraim in desolatione factus est in diebus correptionis, in tribubus Israel ostendi fidelia. Ephraim et Israel et Juda menses singuli, sive rubigo cum suis partibus devorabunt. Quamobrem praecipio vobis qui auditis, ut non voce sublimi, sed clara buccina concrepetis: claro enim auditu opus est, ut omnes audiant qui in circuitu sunt. Clangite buccina in Gabaa, cujus etymologiam in colles Septuaginta transtulerunt: et tuba in Rama, quae interpretatur excelsa: istae autem duae sunt in tribu Benjamin, vicinae sibi mutuo civitates, id est, Gabaa, est juxta Gabaa, in septimo lapide a Jerosolymis sita; et quam rex Israel occupare conatus est, ut exitum et introitum clauderet tribui Judae. In Gabaa itaque et in Rama clara buccina et tuba personate; quorum bucci
Abbreviated transcription (Latin):
in se fractam esse iudicii ueritatẽ.
Aliter. Uastatur isrł. & om̃s labores
eius assyrio iuncente populant᷑. dm̃q
cio est: qr secutꝰ est idola Et ego
quasi tinea ephraim. & quasi putre¬
do domu iuda Iar. Et ego quasi
conturbatio ephraim: & quasi sti¬
mulus domui iuda. As lingua
hebrea tinea dicit᷑. Rẽcob. putredo
& caries. quorũ alterũ uestes. al¬
terũ ligna consumit. Pro qͥb Ler.

Expanded text:
in se fractam esse judicii veritatem. in se fractam esse judicii veritatem. Taliter vastatur Israel; et omnes labores ejus Assyrio vincente populantur: Deumqcio est; quia secutus est idola. Et ego quasi tinea Ephraim, et quasi putredo domui Juda. LXX: Et ego quasi conturbatio Ephraim, et quasi stimulus domui Juda. AS lingua Hebraica   tinea dicitur: RECOB   putredo et caries; quorum alterum vestes, alterum ligna consumit: pro quibus L
Abbreviated transcription (Latin):
de inde ãteglathfalasar. postea a
salmanasar. non quo illi iusti fue¬
rint qui eũ oppresserunt. & id¬
circo eis traditus sit. sed qm̃ qui
quondã fuerant popłs meus. me
eos deserente traduntur ad pȩnas.
Et in hoc uidetur esse calumnia.
sed his qui torm̃ta sustinent. dũ
peiorib se aduersariis concedunt᷑.
Redditq causas dñs. id circo eos
in hac parte calũpniã sustinere
& tradi peiorib & erga illos ui-¬
diciũ non seruari: quia
cępit ephraim id est
iheroboam ire post
idola. & dm̃ derelin¬
quere. Ipse enĩ aureos
fabricatus est uitulos.
oppressit ephraim id est iheroboã
aduersariũ suũ roboam: ĩd est tri-¬
bum iuidã. Q in eo oppressit. quia
deserta iherłm & tẽplo. ȩgyptiaꝵ
sordiũ simulaera sectatus est.
De hereticis manifestus est sensus.
Sed cũ hoc fecerint. non munditiã
uerȩ fidei sed sordes sequent᷑ men¬
dacii. qui traditi diabolo & angłiᷤᷤ
eiꝰ uidentur sibi calũpniã pati. &

Expanded text:
deinde a Teglatphalasar , postea a deinde a Teglatphalasar , postea a Salmanasar; non quod illi justi fuerint, qui eum oppresserunt, et idcirco traditus eis sit; sed quod qui quondam fuerunt populus meus, me eos deserente traduntur ad poenas, et in hoc videtur esse calumnia, sed his qui tormenta sustinent, dum pejoribus se adversariis conceduntur. Redditque causam Dominus, idcirco eos in hac parte calumniam sustinere, et tradi pejoribus, et erga illos judicium non servari: quia coepit Ephraim, id est, Jeroboam abire post idola, et Deum derelinquere: ipse enim aureos fabricatus est vitulos. oppressit Ephraim, id est, Jeroboam adversarium suum Roboam, id est, tribum Juda et in eo oppressit: quia deserta Jerusalem et templo, Aegyptiarum sordium simulacra sectatus sit. De haereticis manifestus est sensus: sed cum hoc fecerint, non munditiam verae fidei, sed sordes sequuntur mendacii, qui traditi diabolo et angelis ejus, videntur sibi calumniam pati, et
Abbreviated transcription (Latin):
transtulerunt. ira accipienda est:
p̃sertim cũ nomen effusionis &
irȩ conueniat. dicente ꝓpħa ad
dñm. Effunde suꝑ eos iram tuã.
& furor irȩ tuȩ app̃hendat eos.
Transferunt principes iuida ter¬
minos quos posuerunt patres eoꝵ.
quando immutant mendacio ue¬
ritatẽ. & aliud p̃dicant quã ab
apłis acceperunt Calũniam pa¬
tiens ephraimi fractus iudicio. qͣm
cȩpit abire post sordẽ. Septuag̾¬
ppressit ephraim aduersarium
suũ. conculcauit iudiciũ:. quia
cepit abire post uana. Si impi
est ephraim & ꝓpter impietatẽ
suã erit in desolationẽ. quomͦ
nunc dicit᷑ calũniã patiens ephraĩ
fractꝰ iudicio. Qui enĩ calũniã
patitur & frangitur iudiciũ eiꝰ.
inique opprimitur. marime cũ
causa iusta ponatur. quare sit
traditus captiuitati. Seqͥt᷑ eñĩ
Qm̃ cępit abire post sordẽ. hoc ẽ
post idola quȩ sordib cõparantur.
Qđ ergo dicit. hoc est. Opprimitꝰ
ephraim ab assyriis. primũ aphul

Expanded text:
transtulerunt ira accipienda est: praesertim cum nomen nomini effusionis et irae conveniat, dicente propheta ad Dominum: Effunde super eos iram tuam, et furor irae tuae comprehendat eos . Transferunt principes Juda terminos quos posuerunt patres eorum, quando immutant mendacio veritatem; et aliud praedicant quam ab apostolis acceperunt. Calumniam patiens est Ephraim, fractus judicio, quoniam coepit abire post sordem. LXX: Oppressit Ephraim adum, conculcavit judicium, quia coepit abire post vana. Si impius est Ephraim, et propter impietatem suam erit in desolationem, quomodo nunc dicitur: calumniam patiens Ephraim fractus judicio? qui enim calumniam patitur, et frangitur, judicium ejus inique opprimitur, maxime cum causa justa ponatur, quare sit traditus captivitati. Sequitur enim: quoniam coepit abire post sordem, hoc est, post idola quae sordibus comparantur. Quod ergo dicit, hoc est: opprimitur Ephraim ab Assyriis, primum a Phul,
Abbreviated transcription (Latin):
pateret sibi terra eoꝵ ad possi¬
dendũ latius. Et facti sunt quasi
assumentes terminos israhelis:
transeuntes fines suos. & in locis qͦn¬
dam eoꝵ regnũ suũ & possessionẽ
dilatare cupientes. Quã obrem
dicit dñs. & suꝑ ipsos principes
iuda uenient babilonii. & ita eos
quasi aquȩ impetus occupabunt.
non suis uirib sed indignatione
mea. Dicit quoq & ad principes
iuda hoc est ȩccłȩ quod ñ debeanT
exultare. & hęreticoꝵ ꝑditionẽ
suã salutẽ ȩstimare. sed potius plan¬
gere quod illi perierint. Unde
& apłs paulus docet ȩccłasticos
uros ne glorientur suꝑ fractione
iudaicoꝵ ramoꝵ. sed potius timeat̃.
ne a ipsi franigant᷑. QꝘ in alio loco.
quis ait scandalizatur. & ego non
uror Alioquin suꝑ tales princi¬
pes qui in alioꝵ miseriis gloriant᷑.
& id circo se stare putant si alii cor¬
ruant. effundet dñs quasi aquam
impetũ transtulerunt. Et putanł
quidã ꝓ benedictione accipiendũ

Expanded text:
pateret sibi terra eorum ad possipateret sibi terra eorum ad possidendum latius: et facti sunt 56 quasi assumentes terminos Israel, transeuntes fines suos; et in locis quondam eorum regnum suum et possessionem dilatare cupientes. Quamobrem dicit Dominus: Et super ipsos principes Juda venient Babylonii; et ita eos quasi aquae impetus occupabunt: non suis viribus, sed indignatione mea. Dicit quoque et ad principes Juda, hoc est, Ecclesiae. quod non debeant exsultare; et haereticorum perditionem suam salutem aestimare: sed potius plangere, quod illi perierint. Unde et apostolus Paulus docet ecclesiasticos viros, ne glorientur super fractione Judaicorum ramorum, sed potius timeant ne et ipsi frangantur . Et in alio loco: Quis, ait, scandalizatur, et ego non uror ? Alioquin super tales principes qui in aliorum miseriis gloriantur, et idcirco se stare putant, si alii corruant, effundet Dominus quasi aquam impetum transtulerunt; et putant quidam pro benedictione accipiendum,
Abbreviated transcription (Latin):
excessũ. beniamin uiro ȩccłastico
coaptantes. Unde & sexagesimo .uii.
psalmo dr̃. Ibi beniamin adoles¬
centulus in mentis excessu. Et in
benedictionib iacob sub ꝑsona
beniamin de qua tribi paulus
apłs fuit. scriptũ legiꝰ. Benia.¬
min lupus rapax. mane comedet
predam: & aduesperũ dabit escam
Qui enĩ in principio persequebatur
ȩccłam. postea in toto orbe euangłii
credentib alim̃ta largitus est. Unde
& saul qui de tribu beniamin fuit.
in mentis excessu tota die usq ad
quasi assumentes terminũ. suꝑ
eos effundã quasi aquã irã meã
Lxa. Facti st̃ principes uida
quasi traus ferentes terminos. suꝑ
eos effundã quasi aquã impetum
meũ. Ductis ephraim & isrł in cap¬
tiuitatẽ & redacta terra eorũ in
solitudinẽ. principes uida qͥ flere
debuerant & suũ ꝑopłm̃ cohorta¬
ri ut recederent abido latria.
ne & ipsi similia sustinerent ce¬
perunt gaudere atq sȩtari quõa

Expanded text:
excessum, Benjamin, viro ecclesiastico excessum, Benjamin, viro ecclesiastico coaptantes. Unde et in sexagesimo septimo psalmo dicitur: Ibi Benjamin adolescentulus in mentis excessu. Et in benedictionibus Jacob, sub persona Benjamin, de qua tribu Paulus apostolus fuit, scriptum legimus: Benjamin lupus rapax: mane comedet praedam et ad vesperam dabit escam . Qui enim in principio persequebatur Ecclesiam, postea in toto orbe Evangelii credentibus alimenta largitus est. Unde et Saul qui de tribu Benjamin fuit, in mentis excessu, tota die usque adquasi assumentes terminum; super eos effundam quasi aquam iram meam. LXX: Facti sunt principes Juda quasi transferentes terminos: super eos effundam sicut aquam impetum meum. Ductis Ephraim et Israel in captivitatem, et redacta terra eorum in solitudinem, principes Juda qui flere debuerant, et suum populum cohortari ut recederent ab idololatria, ne et ipsi similia sustinerent, coeperunt gaudere atque laetari, quod
Abbreviated transcription (Latin):
die correptionis atq supplicii decẽ
quod sermone p̃direrã. opere cõpro¬
barẽ. Quidã ꝓ bethaben iuxta lrͣa
qui direrunt domus oÑ. ciuitatẽ
solis interp̃tati sunt : & solem iusti¬
tiae xp̃m dicentes. urbẽ illiꝰ eccłã
esse uoluerunt. Qđ mͥ displicet.
Neq enĩ domꝰ idoli quã aquila
interp̃tatur domũ in utilem. iux¬
ta tropologiã ad ȩccłam referri
potest sed hoc dicamꝰ qđ heretici
qui in gabaa & rama ex celsã sibi
scientiam pollicentur. iubeantur
ululare in domo idoli. & non sint
ante faciẽ beniamin. qui interpre¬
tatur filius dexterȩ. sed post tergũ
eius ubi oculos non habet. Omnis
enĩ ephraim iactantia quȩ inter¬
pretatur ubertas. breui indesola¬
tione erit. Et cũ iudicii inquit
dies & tẽpus correptionis ad uene.¬
rit. uerba mea non esse mania
rebus ostendã. Pro eo quod trans¬
tulimus post tergũ tuũ beniamin:
laex uerterunt mente motus est
beniamin. sẽꝑ estasin id est mentis

Expanded text:
die correptionis atque supplicii decem quod sermone praedixeram, opere comprobarem. Quidam Bethaven juxta Septuaginta qui dixerunt domus ὢν, civitatem solis, interpretati sunt: et solem justitiae Christum dicentes, urbem illius Ecclesiam esse voluerunt. Quod mihi displicet: neque enim domus idoli, quam Aquila interpretatus est, domum inutilem, juxta tropologiam ad Ecclesiam referri potest. Sed hoc dicamus, quod Haeretici qui in Gabaa et Rama, excelsam sibi scientiam pollicentur, jubeantur ululare  Al. jubilare in domo idoli; et non sint ante faciem Benjamin, qui interpretatur, filius dexterae: sed post tergum ejus, ubi oculos non habet. Omnis enim Ephraim jactantia, quae interpretatur ubertas, brevi in desolatione erit, et cum judicii, inquit, dies et tempus correptionis advenerit, verba mea non esse inania rebus ostendam. Pro eo quod nos transtulimus post tergum tuum Benjamin, Septuaginta verterunt, mente motus est Benjamin: semper ἔκστασιν, id est, mentis
Abbreviated transcription (Latin):
uersũ est in me cor meũ. parit̃
conturbata ẽ pęnitudo mea.
Non faciã furorẽ irȩ meę. ñ con¬
uertar ut disꝑdã ephraim: qm̃
d̃s ego & ñ homo. In medio tui sc̃s.
& non ingrediar ciuitatẽ. La
uio tibi faciã ephraim: Protegã
te isrł Quio faciã tibi& Sicut
ad ama ponã te. & sicut seboim̃.
Conuersũ est cor meũ. simul con¬
turbata pęnitudo mea. Non faciã
iurta iram furoris mei. ñ derelin¬
quã
ut deleatur effraim: quia ds̃ ego sum

Expanded text:
versum est in me cor meum, pariter versum est in me cor meum, pariter conturbata est poenitudo mea. Non faciam furorem irae meae: non convertar, ut disperdam Ephraim: Quoniam Deus ego, et non homo: In medio tui sanctus, et non ingrediar civitatem. LXX: Quid faciam tibi, Ephraim: protegam te, Israel? Quid faciam tibi? sicut Adama ponam te, et sicut Seboim: conversum est cor meum in ipso: simul conturbata est poenitudo mea. Non faciam juxta iram furoris mei. Non derelinquam ut deleatur Ephraim: quoniam Deus ego sum,
Abbreviated transcription (Latin):
& dĩ sapientia. sẽꝑ in languore
uersatus ẽ & infirmꝰ fuit. cunc¬
tis dȩmonib ac ꝑturbationib
subiacens. Id circo gladiꝰ hoc est sen¬
tentia sp̃ualis uel sermo ȩccłasti ui.¬
ri uastans atq debellans. sẽꝑ uer¬
sabitur in urbib eiꝰ. quas impie ex¬
struxit contra dm. & ipse gladiꝰ
reqͥescet in manib eiꝰ. ut occisus
ab alio. aliũ non possit occidere.
nec contra aduersariũ leuare
manũ. Deniq recipient & uora.¬
bunt scđm consilia sua. Infelix
autẽ popłs & uulgus indoctũ
suspirabit antiquã patriã. & cap¬
tũ se ẽẽ sentiet. siue pendebit in
in colatu suo nesciens quid agat.
& quo uertatur ignorans. Ds̃ uero
suꝑ speciosa eoꝵ aurũ udelicet
&̃ argentũ quȩ acceperant ab eo
de quib sepe dirimꝰ irascetur: &
nequaquã liberabit eũ qui suo ui¬
tio corruit. Noc iurta septua¬
ginta. E undẽ autẽ sensũ & hebra¬
ico coaptauimus.
isrł. Quomͦ dabo te: Sicut
adama ponã te & seboim. Con¬

Expanded text:
i sapientia, semper in languore versatus est, et infirmus fuit, cunctis daemonibus ac perturbationibus subjacens: idcirco gladius, 128 hoc est, scientia spiritualis, vel sermo Ecclesiastici viri, vastans atque debellans semper versabitur in urbibus ejus, quas impie exstruxit contra Dominum, et ipse gladius requiescet in manibus ejus, ut occisus ab alio, alium non possit occidere, nec contra adversarium levare manum. Denique recipient, et vorabunt secundum consilia sua. Infelix autem populus et vulgus indoctum suspirabit antiquam patriam, et captum se esse sentiet, sive pendebit in incolatu suo, nesciens quid agat, et quo vertatur ignorans. Deus vero super pretiosa eorum, aurum videlicet et argentum quae acceperant ab eo, de quibus saepe diximus, irascetur, et nequaquam liberabit eum qui suo vitio corruit. Hoc juxta LXX; eumdem autem sensum et Hebraico coaptabimus. Israel? Quomodo dabo te sicut Adama, ponam te ut Seboim? Con
Abbreviated transcription (Latin):
piee in me & miserere mei. Et ite¬
Respice & exaudi me dñe ds̃ m̃s. Cũq
eos respererit. p̃ualebit siue ꝓderit
eis : id est superabit aduersarios. & de
fugitiuis seruos faciet. Siue dabit
eis uerũ & dulcẽ cibũ. qͥ priꝰ hereti¬
corũ mendacia & cibos amarissi¬
mos deuorabant

Expanded text:
pice in me, et miserere mei . Et itepice in me, et miserere mei . Et iteRespice et exaudi me, Domine Deus meus . Cumque eo respexerit, praevalebit, sive proderit eis, id est, superabit adversarios, et de fugitivis servos faciet. Sive dabit eis verum et dulcem cibum, qui prius haereticorum mendacia et cibos amarissimos devorabant
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniis scripturarũ & disputatio¬
ne magistroꝵ ȩccłȩ: ut ligatos ꝑ pę
nitentiã suis brachiis contineret. ñ
intelligentes qdđ patientia dĩ salutiᷤ
eorũ eẽt occasio. Unde in correpti¬
one hominũ uidelicet magistrorũ
qui eos deceperant contractõꝑ ficliȩ
frigore. extendi calorẽ fidei. & qͣsi
repugnantes. uinculis meȩ dilectio¬
nis astrinxi. Et qi ñ sua sponte
currebant. s uincti funib trahe¬
bantur: paululũ maxillas eoꝵ ala¬
pis uerberaui. ñ puniens s corri-¬
gens & emendans. Iudex lacerat
carnes. torquet funiculis. flagellis
atq ignib cruciat. Qui aut pat̾
lapis uerberans. s quasi homo ma¬
xillas manu ꝑcutiens. Percutit
autẽ ds filios aberrantes cõmina¬
tione pęnarũ. euangłica lectio¬
ne & testimoniis ꝓpħarũ. Cũq sic
ꝑcusserit in maxilla ut hereticũ
panẽ atq doctrinã excutiat de
ore polluto: tẽ respicit ad eum
dicente sibi filio uerberato. Res¬

Expanded text:
testimoniis Scripturarum, et disputatione magistrorum Ecclesiae, ut ligatos per patientiam suis brachiis contineret, non intelligentes quod patientia Dei salutis eorum esset occasio. Unde in corruptione hominum, videlicet magistrorum, qui eos deceperant contractos perfidiae frigore, extendi calorem fidei, et quasi repugnantes vinculis meae dilectionis astrinxi. Et quia non sua sponte currebant, sed vincti funibus trahebantur, paululum maxillas eorum alapis verberavi, non puniens; sed corrigens et emendans. Judex lacerat carnes, torquet funiculis, flagellis atque ignibus cruciat. Qui autem patlapis verberans, sed quasi homo maxillas manu percutiens. Percutit autem Deus filios aberrantes comminatione poenarum, Evangelica lectione, et testimoniis prophetarum. Cumque sic percusserit in maxilla, ut haereticorum panem atque doctrinam excutiat de ore polluto: tunc respicit ad eum, dicente sibi filio verberato: Res
Abbreviated transcription (Latin):
sessiones ac rura uastentur. sed me¬
dias ciuitates hostis introeat & con¬
sumat electos eiꝰ siue brachia illiꝰ.
ut interp̃tatꝰ est sẏmmachus qđ
hebraice dr̃ baddau. Cũq con¬
sũpserit gladiꝰ electos & princi¬
pes siue robur exercitꝰ. & de uo-¬
rauerit uel capita uel consilia
eoꝵ ut ñ possut aliqͦd inuenire
p̃sidiũ : tunc plebs miserabilis gͦ
ad me reuerti noluit meũ ad
se reditũ prestolabitur. & sero
aget pęnitentiã hostib cuncta
uastantib. Itaq qr peccata gran-¬
dia grandib sunt punienda sup-¬
pliciis. imponet eis qui relicti
fuerint de popło. rege eoꝵ ac pͥn¬
cipib assyrio mucrone truncatiᷤ.
iugũ grauissimũ seruitutis. & imi¬
ponet pariter qđ ñ auferetur
iuxta litterã. nͥ sp̃ualit̾ tollat᷑ in

Expanded text:
sessiones ac rura vastentur; sed mesessiones ac rura vastentur; sed medias civitates hostis introeat, et consumat electos ejus, sive brachia illius, ut interpretatus est Symmachus, quod Hebraice dicitur BADDAU  . Cumque consumpserit gladius electos, et principes, sive robur exercitus, et devoraverit vel capita vel consilia eorum, ut non possint aliquod invenire praesidium, tunc plebs miserabilis quae ad me reverti noluit, meum ad se reditum praestolabitur. Et sero aget poenitentiam, hostibus cuncta vastantibus. Itaque quia peccata grandia grandibus sunt punienda suppliciis, imponent eis qui derelicti fuerint de populo rege eorum ac principibus Assyrio mucrone truncatis jugum gravissimum servitutis, et imponent pariter quod non auferetur juxta litteram, nisi spiritualiter t
Abbreviated transcription (Latin):
abitabit ephraim in egypto. & as¬
sur ipse rex eiꝰ qr noluit conuerti.
Et infirmatꝰ ẽ. Gladi in ciuitatib
comedent de cogitationib suis.
& popłs eiꝰ suspensus ẽ ex incola¬
tu suo. Et ds̃ suꝑ p̃tͥiosa eiꝰ irasce¬
tur. & non exaltabit eum.
gando dicit ñ reuertet᷑ in terrã
ȩgypti. ostendit qđ reuerti cupi¬
at : sed ire ñ possit. Reuerti autẽ
cupiebat ifrł ab egẏptiis auxiliũ
flagitans : sed possessus ẽ ab assyrio.
qui cȩpit eũ. & dominatꝰ ẽ illius
iure uictoris. Et hoc passus est:
qm̃ conuerti noluit. nec agere
pęnitentiã. Uel certe dicamus
quod reuersus sit in terrã egypti
quando ȩgẏptios in terra scã ad¬
orauit deos. uel illo sensu accipi¬
endũ quo supra dictũ est egyp¬
tũ inuocabant. ad assyrios abiert̃.
Cepit itaq gladiꝰ in ciuitatib eiꝰ.
siue irruet ut interp̃tatꝰ est aquila.
aut uulnerabit ut sẏmmachus
transtulit. Et uide quantũ pond̾
sit miseriarũ ut non agri nec pos¬

Expanded text:
abitabit Ephraim in Aegypto, et Assur ipse rex ejus: quia noluit converti. Et infirmatus est gladius in civitatibus comedent de cogitationibus suis: et populus ejus suspensus est ex incolatu suo, et Deus super pretiosa ejus irascetur, et non exaltabit eum. Quando dicit: non revertetur in terram Aegypti, ostendit quod reverti cupiat, sed ire non possit. Reverti autem cupiebat Israel ab Aegyptiis auxilium efflagitans; sed possessus est ab Assyrio, qui cepit eum, et dominatus est illius jure victoris, et hoc passus est, quia converti noluit, nec agere poenitentiam. Vel certe dicamus, quod reversus sit in terram Aegypti, quando Aegyptios in terra sancta adoravit deos, vel illo sensu accipiendum, quo supra dictum est: Aegyptum invocabant, ad Assyrios abierunt. Coepit itaque gladius in civitatibus ejus, sive irruet, ut interpretatus est Aquila, aut vulnerabit, ut Symmachus transtulit. Et vide quantum pondus sit miseriarum, ut non agri vel pos
Abbreviated transcription (Latin):
tione pessima plagarũ dolorẽ. Quȩ prop¬
terea inferunt᷑. ut sentientes peccata
quȩ fecerant. agant penitentiã. & idoloꝵ
habitatio sit eis bonoꝵ occasio. Siue ȩc¬
cliȩ indicat᷑ dolor qđ plangat quondã filios
suos. & ipsa sit causa salutis eoꝵ si ad lu

Expanded text:
tione pessima plagarum dolorem. Quae proptione pessima plagarum dolorem. Quae propterea inferuntur, ut sentientes peccata quae fecerant, agant poenitentiam, et dolorum habitatio sit eis bonorum occasio. Sive Ecclesiae indicatur dolor, quod plangat quondam filios suos, et ipsa sit causa salutis ha
Abbreviated transcription (Latin):
phetarũ. euangelii & apł̃oꝵ: ñ ẽ egressa¬
de finib suis id ẽ. de scripturis sc̃is. sed
ceptã retin& possessionẽ quȩ habitat in
sennan qđ interp̃tatꝰ ẽ ut supra dixinꝰ
simmachus abundantiã. hab& enĩ patrẽ
fiat pax in uirtute tua. & abundantia
in turrib tuis. Uos uͦ qͥ habitatis iuxta
sennaã id est iuxcta abundantẽ eccłam.
o heretici. õ contraria dognata plangite
uos: quia ȩdificastis uob̾ domũ in derisũ:
& pressistis torcular in suꝑbiã nec in scrip¬
turis scĩs sed in uicinia scripturarũ domũ
ur̃am iã non risu sed planctu dignã. & la¬
crimis construcistis. Unde & subiun¬
git᷑. Plangite domũ quȩ ẽ iuxta eã id est iuata
sennaan. Sed & hoc qđ addit᷑ accipioe
ex uob̾ plagã doloris. ad eosdẽ hereticos
dr̃. qͥb imperat᷑ ut plangant domũ uici¬
nã ȩccłȩ qđ inimicus & ultor diabolus
cui tradendi sunt in suppliciũ ipse eis
inferat plagas. & extorqueat ꝓ ȩdifica¬

Expanded text:
 egressde finibus suis, id est, de Scripturis sanctis; sed coeptam retinet possessionem; quia habitat in Sennan, quod interpretatus est, ut supra diximus, Symmachus abundantiam; habet enim Patrem,  abundantia in turribus tuis . Vos vero, qui habitatis juxta Sennan, id est, juxta abundantem Ecclesiam, o haeretici, o contraria dogmata, plangite vos, quia aedificastis vobis domum in derisum, et pressistis torcular in superbiam, nec in Scripturis, sed in vicinia Scripturarum domum vestram, jam non risu, sed planctu dignam, et lacrymis construxistis. Unde subjungitur, plangite domum quae est juxta eam, id est, juxta Sennan. Sed et hoc quod additur, accipiet ex vobis plagam doloris, ad eosdem haereticos dicitur, quibus imperatur ut plangant domum vicinam Ecclesiae, quod inimicus et ultor diabolus, cui tradendi sunt in supplicium, ipse eis inferat plagas, et extorqueat pro aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
deꝰ adducã tibi quȩ habitas in maresa:
pulcre allusit ad nomen. Quia enĩ ma-¬
resa hereditas dr̃. aduentũ in ea hostiũ
ꝓ heredib appellauit. & usq odollã urbẽ¬
iudeȩ maresa id .ẽ. hereditas. quȩ odollã.

Expanded text:
dem adducam tibi, quae habitas in Maresa, dem adducam tibi, quae habitas in Maresa, pulchre allusit ad nomen: quia enim MARESA, haereditas dicitur, adventum in eam hostium pro haeredibus appellavit, et usque Odollam urbeiet MARESA  , id est, haereditas: quae Odolla gl
Abbreviated transcription (Latin):
maruth. ꝓpt̃ captiuitatẽ uicinarũ tribuũ.
qͥa descendit malũ a dño in portã ierłm.
Assirius quippe uastata samaria uenit etiã
ad ierłm. eo tẽpore qͦ rabsaces ẽ missus in¬
sultans. de qͦ & regnoꝵ quartꝰ liber & isa¬
ias plenius scribunt. ubi dr̃ qd̃ rex assirius
de lachis miserit ierłm. & postea capta
lachis ad oppugnandã transierit lobnam.
Ueni& gͥ olachis urbs idolis dedita. & ad te
quadriga & eqͥtatꝰ assirioꝵ. qͥa & inte in¬
uenta sunt scelera isrł: & tu fuisti pͥnci¬
piũ idolatriȩ in iuda. ꝑte enĩ quasi ꝑ
portã impietas decẽ tribuũ migrauit in
ierłm̃. Non solũ autẽ suꝑ lachis tumultꝰ
ueni& qua drigȩ. sed & suꝑ geth metro¬
polĩ palestinȩ.de qua supra dixerã. in
geth nolite annuntiare. Mitt& enĩ assi¬
rius latrunculos suos quos uocat emissa¬
rios. & possidebit domũ idolatriȩ urbẽq
mendacii. quȩ in subplantatione fuit
regib isrł. Qđ autẽ sequit᷑. ad huc here¬

Expanded text:
MAROTH  , propter captivitatem vicinarum tribuum, quia descendit malum a Domino in portam Jerusalem, Assyrius quippe, vastata Samaria, venit etiam ad Jerusalem, eo tempore quo Rabsaces est missus insultans, de quo et Regnorum quartus liber et Isaias plenius scribunt. Ubi dicitur quod rex Assyrius de Lachis miserit Jerusalem, et postea, capta Lachis, ad oppugnandam transierit Lobnam. Veniet igitur, o Lachis urbs idolis dedita, et ad te quadriga et equites Assyriorum, quia et in te inventa sunt scelera Israel, et tu fuisti principium idololatriae in Juda: per te enim quasi per portam impietas decem tribuum migravit in Jerusalem. Non solum autem super Lachis tumultus veniet et quadrigae, sed et super Geth metropolim Palaestinae, de qua supra dixeram: In Geth nolite annuntiare: mittet enim Assyrius latrunculos suos, quos vocat emissarios, et possidebit domum idololatriae urbemque mendacii, quae in supplantatione fuit regibus Israel. Quod autem 443 sequitur: Adhuc haere
Abbreviated transcription (Latin):
suis . ñ .ẽ. egressa habitans in sennaam.
Qđ mͥ uidet᷑ hanc habere sententiã. Uos
qͥ suꝑbitis in geth & in bachim. frustra
domũ risu dignã edificare conamini. as¬
ꝑgite uos puluere & agite penitentiam.
quia uinũ detestabile p̾mere. & edificati¬
onẽ dõ contrariã construere uolustis.

Expanded text:
suis, non est egressa habitans in Sennam. suis, non est egressa habitans in Sennam. Quod mihi videtur hanc habere sententiam: Vos, qui superbitis in Geth, et in Bachim, frustra domum risu dignam aedificare conamini: aspergite vos pulvere, et agite poenitentiam, quia vinum detestabile premere, et aedificationem Deo contra
Abbreviated transcription (Latin):
hab&e allophiloꝵ ꝓuintia. qui ꝑ mala oꝑa
& sensus dõ cont̾rarios loqunt᷑. destruc¬
ti sumꝰ. sed reuertentes edificemꝰ quȩ de¬
structa sunt unde & uocant᷑ termini
eos. Qui in bachim. nolite edificare de
domo derisũ. Bachim. in lingua nr̃a plancꝰ¬
tũ uł fletũ sonat. Deniq exceptis laxx.¬
om̃s calimon id .ẽ. fletũ transtulerunt.
Qui estis gͥ in huiuscemodi oꝑib atq sen¬
tentus quȩ fletu dignȩ sunt. nolite ȩdifi¬
cationẽ pessimã instaurare. nec sensum
ur̃m extructionẽ dĩ arbitremini. neq
edificetis suꝑ arenã. ne cũ tẽpestas uene¬
rit domusq ur̃a conciderit. cassus labor
risũ uidentib prebeat. Quin potius in¬
telligentes edificationẽ ur̃am dignã e̾ẽ
derisu. ruinis eius & puluere consꝑgite
capita ur̃a. & agite penitentiã. qđ absq
consilio casurã domũ ȩdificare uoluistis.
Seq̃r. Quȩ habitat bene in ciuitatib

Expanded text:
 Allophylorum provincia qui per mala opera  Allophylorum provincia qui per mala opera et sensus contrarios Deo loquuntur: Destructi sumus, sed revertentes aedificemus quae destructa sunt. Unde et vocantur termini eos: Qui in Bachim nolite aedificare de domo derisum. Bachim   in nostra lingua planctum et fletum sonat. Denique exceptis omnes κλαυθμὸν, id est fletum transtulerunt. Qui estis igitur in hujuscemodi operibus atque sententiis, quae fletu digna sunt, nolite aedificationem pessimam instaurare, nec sensum vestrum exstructionem Dei arbitremini, neque aedificetis super arenam , ne cum tempestas venerit, domusque vestra conciderit, cassus labor risum videntibus praebeat. Quin potius intelligentes aedificationem vestram dignam esse derisu, ruinis ejus et pulvere conspergite capita vestra, et agite poenitentiam, quod absque consilio casuram domum aedificare voluistis. Sequitur: Quae habitat bene in civitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
ñ reperiat᷑. Nolite inqͥt extolli qͥ estis in
ur̃a amaritudinis. & botrus fellis uob̃.
& furor draconũ uinũ ur̃m. furor as¬
pidũ insanabilis. Nã si etiã feceritiᷤᷤ fruc¬
tũ. qm̃ uindemia ur̃a ñ solũ de sodoma
& gomorra. sed de egipto quoq ẽ & cete
ris in imicis gentib. dabit dñs erugini
fructũ ur̃m. & labores ur̃os locustę. &
occid&ꝵ in grandine uineas ur̃as. & mo¬
ros ur̃as in pruina. Non uos decipiat si¬
militudo uini. nec dicatis amarum
dulce. Gustate diligentius uinũ ur̃m.
& inuenietis ꝓ uino sorech. furorẽ dra¬
conũ & uenenũ aspidũ. Unde nolite
suꝑbire. sed magis humiliamini sub po¬
tenti manu dĩ. & ad illud transite tor¬
cular de quo ascendens ex edom & rubi¬
cundus ex bosor loquit᷑ in isaia ꝓpħa. Tor¬
cular calcaui solus. & de gentib non est
uir mecũ. Rursũ quia sunt de alienige¬
nis & alii. multas enĩ regiones & urbes¬

Expanded text:
non reperiatur. Nolite, inquit, extolli qui estis in non reperiatur. Nolite, inquit, extolli qui estis in vestra amaritudinis, et botrus fellis vobis, et furor draconum vinum vestrum, furor aspidum insanabilis. Nam si etiam feceritis fructum quoniam vindemia vestra non solum de Sodoma 444 et Gomorrha, sed de Aegypto quoqs aerugini fructum vestrum, et labores vestros locustae, et occidet in grandine vineas vestras, et moros vestros in pruina. Non vos decipiat similitudo vini, nec dicatis amarum dulce: gustate diligenter vinum vestrum, et invenietis pro vino Sorec, furorem draconum et venenum aspidum. Unde nolite superbire, sed magis humiliamini sub potenti manu Domini, et ad illud transite torcular de quo ascendens ex Edom, et rubicundus ex Bosra  Al. Bosor, loquitur in Isaia propheta: Torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum. Rursum quia sunt de alienigenis et alii multas enim habet regiones et urbes
Abbreviated transcription (Latin):
cã & tͥ habitatio maresa usq odollã ue¬
ni&e głȩ isrł. hoc ẽ quȩ głosa ẽ in urbibus
pluralis hae głȩ. Uel certe ita intelligamꝰ.
Captiuitas isrł quȩ uenit lachis & gethae
maresa.usq odollã quoq ueni&e. & pres¬
qd supra urbẽ ꝓpħȩ morasthi hereditatẽ
intẽpretati sumꝰ. sciat lector in eodẽ uer¬
siculo quẽ posuimꝰ ꝓpterea dabit emissa¬
rios suꝑ hereditatẽ geth. in hebreo pro
saxa & acutissimos scopulos nauiculam
nr̃am reximꝰ. Quȩ utrũ intrauerit
portũ. an ad huc in salo fluctu&. lec¬
toris erit prudentię agnoscere.
unc orationib ur̃is ꝑgamꝰ ad alios flucdꝰ.
& iminente expositionis hinc inde nau¬
fragio si possumꝰ euadamꝰ. Geth qͥdem int̾¬
pretat᷑ torcular. Qui gͦ in getꝰ id est in
torculari sunt putantesse uindemiasse
fructũ uitȩ & calcasse botrũ de uinea
sorech: exctollunt᷑ in suꝑbiã ignorantes
qđ botrus terrȩ iudeȩ in allophiloꝵ finb

Expanded text:
cam et tibi habitatio Maresa, usque Odollam veniet gloriae Israel, hoc est, quae gloriosa es in urbibus pluralis, hae gloriaeCaptivitas Israel quae evenit Lachis et Geth, et Maresa, usque Odollam quoque veniet. Et preso quod supra urbem prophetae Morasthi haereditatem interpretati sumus, sciat lector in eodem versiculo quem posuimus: Propterea dabit emissarios super haereditatem Geth, in Hebraeo pro saxa et acutissimos scopulos naviculam nostram reximus, quae utrum intraverit portum, an adhuc in salo fluctuet, lectoris erit prudentiae judicare. Nunc orationibus vestris pergamus ad alios fluctus, et imminente expositionis hinc inde naufragio, si possumus, evadamus. GETH   interpretatur torcular, qui ergo in Geth, id est, in torculari sunt, putantes se vindemiasse fructum vitae, et calcasse botrum de vinea Sorec, extolluntur in superbiam, ignorantes quod botrus terrae Judaeae in Allophylorum finibus
Abbreviated transcription (Latin):
api. & in luco eius quẽ consecraue¬
rat. subuertitq specũ eiꝰ & confre¬
git simulachrum turpissimũ. et
cõbussit intorrente cedron. Excel¬
sa autẽ non abstulit. Uerũ tamen
cor asa perfectũ erat cum dõ cunc¬
tis dieb suis. Sciendũ autem quos
in p̃senti cãderotħ meretrices ĩ epẽȩ.
id est sacerdotes priapo mancipatas
uocet. In aliis autẽ locis uiros ex sectoᷤ
libidine cãdesim̃ legimus. isaia di¬

Expanded text:
api, et in luco ejus quem consecraveapi, et in luco ejus quem consecraverat: subvertitque specum ejus, et confregit simulacrum turpissimum, et combussit in torrente Cedron. Excelsa autem non abstulit: verumtamen cor Asa perfectum erat coram Deo cunctis diebus suis . Sciendum autem quod in praesenti CADESOTH, meretrices, ἱερείας, id est, sacerdotes, Priapo mancipatas vocet. In aliis autem locis viros exsectos libidine, CADESIM   legimus, Isaia di