comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
credis in eũ quẽ ego p̃dico uerũ deum
ẽẽ. ⁊ filium tuũ in p̃senti recipies. et
tu uitã obtinebis ȩternã. Anastasio
or.⁊ ydolis penitus abrenuntio. Abiit
cũ eo beatissimꝰ pontifex ad domũ in
qua pueri corpꝰ iacebat exanime. Et
cunctis flentib. ⁊ qͥd beatꝰ uir actenus
foret considerantib. ille tenens manũ
um extra portam elatũ multis adstã¬
tib suscitasti.⁊ quatriduanũ lazarũ
iamq fetentẽ uerbo potentiȩ tuȩ a mor-¬
tuis reuocasti. tu p̃cipe ut suscrtetur
puer iste. quatinus isto resuscitato in
corpore. multi ꝑ tuam fidem resurgãt
in anima. p̃sentesq cognoscant qr tu
es xp̃s filiꝰ dei uiui. qui p̃cepto patris
mundũ saluasti. cui ꝑ te condignas gr̃aᷤᷤ
referimꝰ ꝑ infinita scłoꝵ scł̃a. Cumq fi¬
deles respondissent am̃. quasi a sõpno
surrexit puer incolumis. ⁊ cunctis de¬
nuo p̃ gaudio flentib parentib ineffa¬
bile gaudiũ.⁊ ceteris adstantib ad se¬

Expanded text:
credis eum, quem ego praedico, verum Deum esse, et filium tuum in praesenti recipies, et tu vitam obtinebis aeternam. Anastasio confiteor, et idolis penitus abrenuntio; abiit eum eo beatissimus pontifex ad domum, in qua corpus pueri jacebat exanime; et cunctis flentibus, et quid beatus vir acturus foret considerantibus; ille tenens manum um extra portam elatum multis astantibus suscitasti, et quatriduanum Lazarum jamque foetentem verbo potentiae tuae a mortuis revocasti; tu praecipe ut suscitetur puer iste, quatenus isto resuscitato in corpore, multi per tuam fidem resurgant in anima, praesentesque cognoscant, quia tu es Christus filius Dei vivi, qui praecepto Patris mundum salvasti, cui per te condignas gratias referimus per infinita saeculorum saecula. Cumque fideles respondissent, Amen, quasi a somno surrexit puer incolumis, et cunctis prae gaudio flentibus, parentibus ineffabile gaudium, et caeteris astantibus ad se
Abbreviated transcription (Latin):
pb̃rii officio głosus cum sc̃o pauatio
diachono ad reuelandã cenomannen¬
sib xp̃i gr̃am. ut ab antiqͥs suscepimꝰ.
comes et adutor scõ uiliano a roma¬
ne urbis antistite destinatus ẽ. G lo¬
riosissim: xp̃i pastor cõmuni omniũ allect
consensu fr̃s filiosq suos euocat. ⁊ cõ¬
signato successore. oculis ac manibus
in celum eleuatis diutissime gr̃as a¬
gens et collaudãs dñm ouesq quas
xp̃o acqͥsierat. eidem sũmo pastori cõ
reddidit sp̃m. Qͦ celestia regna peten¬
te. ille eiꝰ merito fidei et bonoꝵ actuũ
dilectissimꝰ defensor uir glosus p̃sens
non erat. s eiꝰ scĩssimi obitus tali ordi¬
ne cognouit diem. Sedente eo admen¬
sam: aꝑti sunt intellectuales oculi eiꝰ.
et ecce uidit beatissimũ uilianũ sacer¬
dotali infula comptũ cũ trib diacho¬
nib suis et trib cereis uenientẽ ad se.
qui cereos quos portabant posuerunt

Expanded text:
presbyterii officio gloriosus cum S. Pavatio presbyterii officio gloriosus cum S. Pavatio diacono ad revelandam Cenomanensibus Christi gratiam, ut ab antiquis suscepimus, comes et adjutor S. Juliano a Romanae urbis antistite destinatus est. 30. Gloriosissimus igitur pastor communi omnium allectus consensu, fratres filiosque suos evocat, et consignato successore, oculis ac manibus in coelum elevatis, diutissime gratias agens, et collaudans Dominum, ovesque, quas Christo acquisierat, eidem summo pastori commreddidit spiritum. Quo coelestia regna petente, ille ejus merito fidei et bonorum actuum dilectissimus Defensor, vir gloriosus, praesens non erat, sed ejus sanctissimi obitus tali ordini cognovit diem. Sedente eo ad mensam, aperti sunt intellectuales oculi ejus, et ecce vidit beatissimum Julianum sacerdotali infula comptum cum tribus diaconibus suis et tribus cereis venientem ad se, qui cereos, quos portabant, posuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
piet. Plantata gͥ ulianꝰ in pago ce¬
nemannico diuini cultꝰ uinea. abra¬
sisq: de ea ydoloꝵ erroꝵq omnium
tribulis. tempꝰ ĩminebat quo beatus
ille agricola fructũ pii laboris a do¬
mino suo ꝑcepturꝰ ab istis p̃sentis ui¬
te laqueis ad ȩterna felix deberet cõs¬
cendere regna. Itaq ꝓpinquante uo¬
cationis suȩ die: se cedit ad uicum in
qͦ nũc beati marcialis ȩccła sita ẽ. In
qua cũ plurib degeret dieb.⁊ inces¬
santer cȩlestis uitȩ dulcedinẽ suis ꝓ¬
pinaret auditorib. leui tactꝰ incomo¬
do. letus et alacer p̃stolabat᷑ horam
qua laboꝵ certaminũq suoꝵ reposi¬
tam a iusto uidice reciꝑet coronam.
Et quia nauis sc̃e ȩccłe absq guberna-¬
tore ꝑ pelagus huiꝰ mũdi ñ poterat e¬
nauigare: sedem sibi a deo cõm̃datã
cũ cõmuni cleri plebisq consilio. sc̃o
delegauit turibio. quẽ aduitorẽ et
socium in sc̃e p̃dicationis eatenus
habuerat officio. Idem enĩ turibiꝰ

Expanded text:
. Plantata igitur in pago Cenomanico divini cultus vinea, abrasisque de ea idolorum errorumque omnium tribulis, tempus imminebat quo beatus ille agricola fructum pii laboris a Domino suo percepturus, ab istis praesentis vitae laqueis, ad aeterna felix deberet conscendere regna. Itaque propinquante vocationis suae die, secedit ad vicum, in quo nunc B. Martialis ecclesia sita est. In quo cum pluribus degeret diebus, et instanter coelestis vitae dulcedinem suis propinaret auditoribus, levi tactus incommodo, laetus et alacer praestolabatur horam qua laborum certaminumque suorum repositam a justo judice reciperet coronam. Et quia navis sanctae Ecclesiae absque gubernatore per pelagus hujus mundi non poterat enavigare, sedem sibi a Deo commendatam, cum communi cleri plebisque consilio, sancto delegavit Turibio, quem adjutorem et socium in sanctae praedicationis eatenus habuerat officio. Idem enim Turibius
Abbreviated transcription (Latin):
S si ꝓcessurus ẽ iam nascat᷑ iohãnes:
quia instat natiuitas. xp̃i. Surgat
nob̃ lucifer. quia uibar iam ueri
quod supͣ hominem ẽ. homo re fer¬
re non sufficit: uirtutem nascentis
angłi: angłs iam loquatur. Dixit
inquit angłs ad zachariam. Ne
timeas zacharia. exaudita ẽ enim
obsecratio tua.⁊ elisabech uxor tua
pariet tͥ filium. ⁊ uocab̃ nomen eiꝰ

Expanded text:
Sed si processurus est, jam nascatur Joannes, Sed si processurus est, jam nascatur Joannes, quia instat nativitas Christi. Surgat novus lucifer, quia jubar jam veri quod supra hominem est, homo referre non sufficit; virtutem nascentis angeli angelus jam loquatur. Dixit, inquit, Angelus ad Zachariam: Ne timeas, Zacharia, exaudita est obsecratio tua, et Elisabeth uxor tua pariet tibi filium, et vocabis nomen e
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ s dilatꝰ. Donec tͣnsiret tempꝰ
carnis. passio corporis. conuigii ne¬
cessitas. uoluptatis c̃ausa cupidita¬
tis sensus: ⁊ totum qd̃ humanam cõ¬
fundit ignauiam. honerat conscien¬
tiam. Mundabatur enim longo tẽ¬
pore sacrificii domus. scitatis ospitiũ
metator. eatoris. xp̃i. angeli do¬
micilium. aula sp̃s scĩ dei templum.
corporis se datur querela: ⁊ in totofac¬
ci sunt sine querela: uox sterilitatis
fugit. reuiuiscit senectus. fides con¬
cipit. parit caritas. Nascitur maior
hominum. par angłis. tuba cęli. p̃co
xp̃i. archanum patris: filii nuntius.
signifer suꝑni regis. peccatoꝵ uenia.
iuideoꝵ correctio. uocatio gentium.
⁊ ut. ꝓprie dicam legis. ⁊ gr̃e fibula.
quȩ diployde summi sacerdotis sc̃os
patres iungebat in corpore. Ciuian¬
głista gͦ uirtutem patris. matrisq
describit. ut generantium meritis
dignitas germinis nosceretur: ⁊ ꝓba¬
retur maior homine: qui ortu suo
excedebat legẽ natiuitatis humanȩ.

Expanded text:
tus est; sed dilatus, donec pertransiret tempus carnis, passio corporis, conjugii necessitas, voluptatis causa, cupiditatis sensus, et totum quod humanam confundit, gravat, onerat conscientiam. Mundabatur enim longo tempore sacrificii domus, sanctitatis hospitium, metatum metatoris Christi, angeli domicilium, aula Spiritus sancti, Dei templum. corporis sedata est querela, et in totum facti sunt sine querela; mox sterilitas fugit, reviviscit senectus, fides concipit, parit castitas, nascitur major homine, par Angelis, tuba coeli, praeco Christi, arcanum Patris, Filii nuntius, signifer superni regis, peccatorum venia, Judaeorum correctio, vocatio Gentium, et ut proprie dicam, Legis et gratiae fibula, quae diploidem summi sacerdotis sancto Patri jungebat in corpore. Evangelista ergo virtutes patris matrisque describit: ut ex generantium meritis dignitas germinis nosceretur; et probaretur major homine, qui ortu suo excedebat legem nativitatis humanae.
Abbreviated transcription (Latin):
baptista. Precellit cunctos. eminet
uniu̾sos. antecedit ꝓpħas. suꝑ gredi¬
tur patriarchas. Et quisquis de mu¬
liere natus ẽ inferior ẽ iohanne. S
debemꝰ diligenter inquirere. cur ista
rum.:⁊ non pociꝰ dixerit inter filios
hoc autẽ ideo dixcit. quia num̃osior
ẽ ꝓgenies mulierum qͣm iurorum.
Est enim mulieris filius. qͥ uiri filiꝰ
non est. Deniq sc̃a maria genuit
filium. qͥ patrem hominẽ nõ hab̾et.
Dñs enim ẽ mulieris filiꝰ. ⁊ uiri filiꝰ
nonẽ. sicut dic̃ apłs. Natũ de muli¬
ere factum sublege. Matrem in t̾ris
habet: patrem habet in cȩlis. Ergo
in laudem iohannis. fecundioris sexꝰ
generatio ponitur. ut nulla ab eo
uirginis. Ioħs enim corruptibilis
uteri sinu effusus ẽ. Iħs dñs impollu¬
te uuluȩ flore ꝓgenitus. Ideo autẽ
cum iohannis natiuitate dñi gn̾a¬
tio deputatur. ne dñs extra ueritatẽ
uidetur ẽe conditionis humanȩ.

Expanded text:
Baptista . Praecellit cunctis, eminet universis, antecedit prophetas, supergreditur patriarchas; et quisquis de muliere nascitur, inferior est Joanne. 6. Sed debemus diligenter inquirere, cur ita rum, et non potius dixerit: Inter filios Hoc autem dixit, quia numerosior est proles mulierum, quam virorum; est enim mulieris filius, qui viri filius non est. Denique sancta Maria genuit filium, qui patrem hominem non haberet; Dominus enim est mulieris filius, et viri filius non est, sicut dicit Apostolus: Factum de muliere, factum sub Lege ; ut qui matrem in terris habet, Patrem haberet in coelis. Ergo in laudem Joannis fecundioris sexus generatio ponitur, ut nullius ab evirginis natus est: ille corruptibilis uteri sinibus effusus est, iste impollutae vulvae flore progenitus. Ideo autem cum Joannis nativitate Domini generatio deputatur, ne Dominus extra veritatem videretur esse conditionis humanae.
Abbreviated transcription (Latin):
ut uocabulum eius ꝓsui cordis ar¬
bitrio ipse describ̾et. ⁊ quod sermone
non pot̾at litteris loqueretur. Tunc
mirum in modũ acceptis pugillaribꝰ
ut stilum figeret: linguã resoluit.
ac litt̃am sermone p̃uenit. ⁊ ioħm
non testatus ẽ: s loquutus. Uid ete
Nocem patri redlidit. ⁊ sacerdoti ȩlo¬
quium p̃parauit. Uidete in quam
meritũ os qd̃ angĩs alligauit: ioħs
absoluit. qd̃ gabriel obstruxerat: par¬
uulus reserauit. quamqͣ. ⁊ ipse sit an¬
głs. Sicut scriptum c̃ de eo. E cce
mito angłm meum ante faciẽ tilã.¬
sit cius uocabuli uiuia nuncupatio.
Redlidit muto uocem. patͥ pietatem.
ppło sacerdotem. Prius cnim erat ta¬
cens lingua. sterilis filio. priuatus
officio. At ubi ioħs nascitur. fit repen¬
te pater ꝓpħa. uł pontifex. loquela
usum recepit. ꝓlem affectio suscepit.
saccrdotem functio recognoscit. Cũ
gͦ tanta uis sit eius uocabuli. dicturi
de co ⁊ si tacere uolumus. silere non

Expanded text:
ut vocabulum ejus pro suo arut vocabulum ejus pro suo arbitrio ipse describeret, et quod sermone non poterat, litteris loqueretur: tunc mirum in modum acceptis pugillaribus, ut stylum figeret, linguam resolvit, ac litteras sermone praevenit, et Joannem non testatus est, sed locutus . 3. Videte vocem patri reddidit, sacerdoti eloquentiam reparavit. Videte, inquam, meritum: os quod angelus alligaverat, Joannes absolvit: quod Gabriel obstruxerat, parvulus reseravit; quamquam et ipse sit angelus, sicut scriptum est de eo: Ecce mitto angelum meum ante faciem tuasit ejus vocabuli, cujus nuncupatio reddidit muto vocem, patri pietatem, populo sacerdotem. Prius enim erat tacens lingua, sterilis filio, privatus officio: at ubi Joannes nascitur, fit repente pater, propheta, vel pontifex; loquela usum recipit, prolem affectio suscipit, sacerdotem functio recognoscit. 4. Cum ergo tanta vis sit ejus vocabuli, dicturi de eo, etsi tacere volumus, silere non
Abbreviated transcription (Latin):
se enim sine iuisceribꝰ uiscera pa̾tris
ex suscitat. Et quia tardabat corpꝰ
solo sp̃u implet euuangłiz antis of¬
patris. matris. filii. corda unus atq
idem implet sp̃s sc̃s: ut uno scĩtatis
organo resonet natiuitatis dñicȩ
natalicia hodie ꝓsequuturꝰ
tacere uelim. ⁊ laborem atq imꝑiei¬
am meam silentio cocrcere: s eius
ipsa uis nominis minime silere ꝑ¬
mutit. Nam nuncupatio uocabu¬
li ipsius pectoris nr̃i urget secreta.
silentii nr̃i resoluit archana.⁊ quod
simulatione siletur. admirationẽ
compellitur. Si enim pater zachari¬
as cum eũ nominauit uocem recep̃:
quantomagis cum nos cũ laudamꝰ¬
ora nr̃a fecundat: Cum enim zaca¬
rias pater euis ꝓpt̾ in credulitatem
natiuitatis illius ab angło gabriele
silencii ẽẽt taciturnitate multatiis.
etiam dui mutꝰ uerborum dispendio
subito nato iohanne filio. cum apud
ꝓximos ẽẽt contentio. qͦ nomine uo¬
caretur: offeruntur patri tabule.

Expanded text:
se enim sine visceribus viscera matris se enim sine visceribus viscera matris exsuscitat; et quia tardabat corpus, solo spiritu implet evangelizantis ofPatris, matris, filii corda unus atque idem implet Spiritus sanctus; ut uno sanctitatis organo resonet nativitatis Dominicae natalem hodie prosecuturus tacere vellem, et laborem atque imperitiam meam silentio coercere: sed ipsa vis nominis ejus minime me silere permittit: nam nuncupatio vocabuli ipsius, pectoris nostri urget secreta, silentii nostri resolvit arcana, et quod dissimulatione reticetur, admiratione compellitur. Si enim pater Zacharias cum eum nominavit, vocem recepit ; quanto magis cum laudamora nostra fecundat? 2. Cum enim Zacharias pater ejus propter incredulitatem nativitatis illius ab angelo Gabriele silentii esset taciturnitate multatus, et jam diu mutus verborum dispendio subito nato Joanne filio, cum apud proximos esset contentio quo nomine vocaretur, offeruntur patri tabulae;
Abbreviated transcription (Latin):
conuertat corda patrum ad filios:
⁊ incredulos ad prudentiã iustoꝵ:
parare dño plebem ꝑfectam. Uacat
hic fr̃s magnus sermo. silet tractatio
p̃dicatoris. quando ȩuuangłico p̃co¬
nio iohannis gła p̃dicatur. Uirtus
insonuit: laus collaudatur. Nec ẽ
quod illi adiciat homo: cui d̃s con¬
tulit cotum. Sp̃u inquit scõ reple¬
bitur adhuc inutero matris suȩ. Ui¬
dete fr̃s quemadmodũ ioħs ante p̃
uenit ad celum qͣm tangeret t̾ram.
manum. Ante suscepit diuina mu¬
nera: qͣm corporis membra. Ante ac¬
cepit uiuere deo qͣm sibi. Immo an¬
tea uixit ille dño: qͣm ds̃ uiueret
illi. Iuxta illud apłi. Iam non ego
quit mense sue matris exultat in u¬
tero: et in utero uirginis uenisse nun¬
ciat xp̃m. Fcruens nuntius qui ante
gestiuit nuntiare. qͣm uiuere. Impa¬
ciens dux: qui anteqͣm ꝑueniret ad
corpus: ꝑuenit ad regem. Ante ar¬
ripuit arma qͣm membra. ante aci¬
em petut qͣm lucem.  ut iunceret
mundum: ante uicit. naturam. Ip¬

Expanded text:
patrum in filios, et incredulos ad prudentiam justorum, parare Domino plebem perfectam . Vacat hic, fratres, humanus sermo, silet praedicatio tractatoris, quando angelico praeconio Joannis gloria praedicatur, virtus insonat, laus collaudatur: nec est quod illi jam adjiciat homo, cui Deus contulit totum. Spiritu, inquit, sancto replebitur adhuc ex utero matris suae. Videtis, fratres, quemadmrvenit ad coelum quam tangeret terram, manum, ante suscepit divina munera quam corporis membra, ante coepit vivere Deo quam sibi, immo ante vixit ille Deo, quam Deus viveret illi, juxta illud Apostoli, Jam non ego quit, mense suae matris exsultat in utero , et in uterum Virginis venisse nuntiat Christum. Fervens nuntius, qui ante gestivit nuntiare quam vivere. Impatiens dux, qui antequam perveniret ad corpus, pervenit ad regem, ante rapuit arma quam membra, ante aciem petit quam lucem, et ut vinceret mundum, vicit ante naturam. Ip
Abbreviated transcription (Latin):
rent: subito ꝑangłm reꝓmissio do¬
natur. ⁊ nasciturũ ioħm gabriel
sc̃s annuntiat dicens. Ne timeas za¬
charia. ecce enim exaudita ẽ orati¬
o tua. ⁊ uxor tua elisabeth concipiet
⁊ pariet filium. Exaudita ẽ inqͥt
oratio tua. Unde intelligimꝰ quia
ioħm zachariȩ iusticia magis oran¬
do genuit. qͣm elisabeth senectus
ꝓcreando susceꝑit. Hinc inqͣm in¬
telligimꝰ qd̾ ioħm obsecratio creaue¬
rit non uoluptas. Cum enim mat̾¬
ni ut̃i uiscera etatis senectute friges¬
cerent. ⁊ fessa iam corporis mẽbra
fecunditatis grãm ꝑdidissent: con¬
tra impossibilitatẽ corporis. contra
sterilitatem uscerũ zacharie p̃cibꝰ
helisabeth ut̾us intumescit. ⁊ conce¬
pit ioħ̃m non natura s gr̃a. Minuᷤ¬

Expanded text:
rent, subita per angelum repromissione dorent, subita per angelum repromissione donantur, et nasci Joannem Gabriel sanctus annuntiat dicens: Ne timeascharia, ecce exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elisabeth concipiet et pariet filium . Exaudita est, inquit, oratio tua; unde intelligimus quod Joannem Zachariae justitia magis orando genuerit, quam Elisabeth senectus procreando susceperit. Hinc, inquam, intelligimus, quod Joannem obsecratio creaverit, non voluptas. Cum enim materni uteri viscera aetatis senectute frigescerent, et fessa jam corporis membra fecunditatis gratiam perdidissent, contra impossibilitatem corporis, contra sterilitatem viscerum, Zachariae precibus Elisabeth uterus intumescit, et concepit Joannem non natura, sed grati
Abbreviated transcription (Latin):
N sc̃i ac beatissimi ioħis baptiste lau¬
dibꝰ. cuiꝰ natalem hodie celebramꝰ:
Quid potissimum p̃dicẽ nescio. u¬
trum qd̾ mirabilit̾ natus sit. an qd̃
mirabiliꝰ sit occisus. Natꝰ enim ẽ in
ꝓphetia. in ueritate ꝑemptus est.
Nascendo annuntiauit saluatoris
aduentum. moriendo condẽpnauit
herodis incestum. Uir enim sc̃s ⁊
iustus ⁊ qui p̃ter communẽ oĩum
natiuitatẽ ex ꝓmissione generatꝰ
fuerat: hoc de deo meruit. ne com¬
muni cum cetĩs de scło morte disce¬
cdet: s corpus qd̾ dño donante sus¬
tens deponeret. E rgo iohannes ꝑ
omnia uoluntatẽ dei fecit. quia
ꝓpter opus dei ⁊ natus ẽ ⁊ defunctꝰ.
Igitur natiuitatis eius seriem bre¬
uiter reppetamꝰ. Cum autẽ ẽẽnt
pater eius ⁊acharias : ⁊ mat̾ eius
helisabeth ȩtatis senectute defessi.
⁊ nulla filiorum ꝓle gaudent. ꝓcre.¬
andi etiam illis liberos tempꝰ floren¬
tissimũ p̃terisset: ita ut de suscipien
da sobole ipsa eos ȩtiam uota defice¬

Expanded text:
istae laudibus, cujus natalem hodie celebramus, quid potissimum praedicem, nescio: utrum quod mirabiliter natus sit, an quod mirabilius sit occisus? Natus enim est in prophetia, in veritate peremptus est: nascendo annuntiavit Salvatoris adventum, moriendo condemnavit Herodis incestum. Vir enim sanctus et justus, et qui praeter communem hominum nativitatem ex repromissione generatus fuerat, hoc de Deo meruit, ne communi cum caeteris de saeculo morte discederet: sed corpus quod, Domino donante, sustendo deponeret. 2. Ergo Joannes per omnia voluntatem Dei fecit; quia propter opus Domini et natus est et defunctus. Nam ut nativitatis ejus seriem breviter repetamus, cum essent pater ejus Zacharias et mater ejus Elizabeth aetatis senectute defessi, et nulla filiorum prole gauderent; procreandi etiam illis liberos tempus florentissimum praeteriisset, ita ut de suscipienda jam sobole ipsa etiam eos vota defice
Abbreviated transcription (Latin):
secum habebat. Domꝰ ecclȩ curam om̃ẽ¬
q substantiã ad uices ualentioribꝰ cleri¬
mus p̃positis cuncta accepta ⁊ erogata
notabantur. que anno completo eodẽ¬
p̃sente recitabant᷑. qͦ sciretur quantũ
acceptum. qͣntumq dispensatũ fuerit.
ut̃ quid dispensandũ remanserit. Do¬
mum uͭ uł agrum. siue uillã. numqͣm
emere uoluit. Uerum si forte eccłȩ aqͦ
qͣm uidetur sponte tale aliquid uł dona¬
retur. uł titulo obligati a quoqͣm dimit¬
tetur. ñ respuebat. s suscipi ubebat. Nã
et aliquas eum hereditates recusasse
a mortuors uł filiis. uł parentibꝰ. uel
affinibꝰ magis possiderentur: quibꝰ ea de¬
ficientes dimitt̾e noluerunt. In his qͦ¬

Expanded text:
e volebat. Domus Ecclesiae curam omnemque substantiam ad vices valentioribus clerimus praepositis cuncta et accepta et erogata notabantur: quae anno completo eidem recitabantur, quo sciretur quantum acceptum, quantumque dispensatum fuisset, vel quid dispensandum remansimum, agrum, seu villam nunquam emere voluit. Verum si forte Ecclesiae a quoquam sponte tale aliquid vel donaretur, vel titulo legati dimitteretur, non respuebat, sed suscipi jubebat. Nam et aliquas eum haereditates recusasse a mortuorum vel filiis vel parentibus vel affinibus magis possiderentur, quibus ea deficientes dimittere noluerunt. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ afficior sapientia tua. et in illis que
dedisti: ⁊ in his que int̾ueniens que sol¬
licitꝰ mittere ñ grauaris. Nam ⁊ illa
tantũ habent acum̃ scientiȩ scĩtatis.
ut nichil sumꝑsit. Et hec tantũ uere¬
cundie. ut nisi faciam qd mandas. cul¬
pam penes me remanere ñ in negocio
uidicem. Sc̃ors concilia sacerdotum
ꝑ diuersas ꝓiuncias celebrata. cũ potu¬
it frequentauit. ñ in eis que sua sunt.
s que iħu xp̃i querens. ut uel fides scẽ
eccd̃ȩ catholicȩ inuiolata maneret. uł
ñ nulli sacerdotes. ⁊ clerici siuie ꝑfas si
ue ꝑnefas ex communicati. uł ligarẽt᷑.
uel absoluerent᷑. In orainandis uͦ sacer¬
dotibꝰ uł clericis maiors consensũ. xp̃i¬

Expanded text:
modo afficior sapientia tua et in illis, quae edidisti, et in his, quae interueniens pro sollicitis mittere non grauaris. nam et illa tantum habent acuminis, scientiae, sanctitatis, ut nihil supra sit, et haec tantum uerecundiae, ut, nisi faciam, quod mandas, culpam penes me remanere. non in negotiouirenda. Sanctorum concilia sacerdotum per diversas provincias celebrata, cum potuit, frequentavit; non in eis quae sua sunt, sed quae Jesu Christi quaerens; ut vel fides sanctae Ecclesiae catholicae inviolata maneret, vel nonnulli sacerdotes et clerici, sive per fas sive per nefas excommunicati, vel absolverentur vel abjicerentur. In ordinandis vero sacerdotibus et clericis consensu
Abbreviated transcription (Latin):
nob̾ inter familiaria colloquia consue¬
uerat. post ꝑceptum baptilir̃ etiã lau¬
datos xỹianos. et sacerdotes absq dig¬
uauiticos qͥsunt paucissimi de peniten¬
tia scrihi. insosq quat̃niones iacens in
lecto contra parietem positos diebꝰ sue in¬
firiitatis intuebatur. et legebat. ⁊ uber¬
m ac iugiter flebat: ne intenuo cius a
qͥquam impediret᷑ ante dies ferme de¬
cem qͣm exiret de corpore nob̾ postua¬
ui p̃sentibꝰ ⁊equis adeũ ingreaeretuir.
nisi his tantu horis qbus medici ad ins¬
prcrendum intrabant. ⁊ cũ eis refertio in¬
fret᷑ Et ita obseruatũ ⁊ factum. ẽet
oĩm illo tõr orat. oni uacabat. erbuis
dei usq ad ipsam suã egritudinem

Expanded text:
nobis inter familiaria colloquia consueverat, post perceptum Baptismum, etiam laudatos Christianos et sacerdotes absque digDavidicos, qui sunt paucissimi de poenitentia, scribi, ipsosque quaterniones jacens in lecto contra parietem positos diebus suae infirmitatis intuebatur, et legebat, et jugiter ac ubertim flebat: et ne intentio ejus a quoquam impediretur, ante dies ferme decem quam exiret de corpore, a nobis postulavit praesentibus, ne quis ad eum ingrederetur, nisi iis tantum horis, quibus medici ad inspiciendum intrarent, vel cum ei refectio inferretur. Et ita observatum ac factum est: et omni illo tempore orationi vacabat. Verbum Dei usque ad ipsam suam extremam aeg
Abbreviated transcription (Latin):
ticiam inter se inuicem
custodire.⁊ pietatẽ in
mũ in unũ coire. hoc enim pacto accep¬
ad abluenda peccata sumat᷑: uerũetiã
ad castimoniã corꝑis atq anime iusti¬
ciam purificationẽq ieruetur: õiumq
⁊ custodia fidelis habeatur. Cumq

Expanded text:
ticiam inter se invicem custodire et in mum in unum coire. Hoc enim pacto bapad abluenda peccata sumatur, verum et ad castimoniam corporis atque ad animae iusticiam purificationemque servetur omniumque t custodia quaedam fidelis habeatur. Qu
Abbreviated transcription (Latin):
one ỹcepta diuiba ase petita. ad uite re¬
gulim ⁊ dnentia excerpsit. ⁊ exhis unũ
Ct icem fecit. ut qͥuellet legere m eum.
ticorum. defensor fideliũ. ⁊ famosors
palma certaminũ in qͥ bufoã libris ni¬
mia difficultate reconditus. in qͥbꝰdam
sic ẽ planissimꝰ ut etiã paruulis ꝓbetur
acceptus. Cuiꝰ aperta. sua uia sunt.
obscura uͦ magnis utilitatibꝰ farcita pin¬
guescunt. Huiꝰ autẽ ingenii uiuacitatẽ
siquis nosse desiderat: libros ipsiꝰ confeᷤ¬
sionũ legat. ubi se refert om̃s mathematicaᷤ
disciplinas sine magistro comp̃nencusse.
quas aliis subdoctis expositoribꝰ uix datͣ
tius uaro apuo latinos innumerabiles

Expanded text:
one praecepta divina seu vetita ad vitae reone praecepta divina seu vetita ad vitae regulam pertinentia excerpsit, atque ex his unum codicem fecit; ut qui vellet legeret, atqueticorum, defensor fidelium et famosorum palma certaminum, in quibusdam libris nimia difficultate reconditus, in quibusdam sic est planissimus, ut etiam paruulis probetur acceptus; cuius aperta suauia sunt, obscura uero magnis utilitatibus farcita pinguescunt. Huius autem ingenii uiuacitatem si quis nosse desiderat, libros ipsius Confessionum legat, ubi se refert omnes mathematicas disciplinas sine magistro comprehendisse, quas aliis sub doctis expositoribus uix datur tius Varro apud Latinos innumerabiles
Abbreviated transcription (Latin):
supra egimꝰ ciuitatis sue ruinã uidẽt.
t̾cio obsidionis eus die migrauit ad
dñm .u. kl̃das septembs. cũ uixisset
ante ꝓximum uͭ diẽ obitus sui a se dicta¬
tos ⁊ editos libros censuit. siue eos qͦs
pmo sue tempore conuersionis adhuc
laicus. siue quos pb̃r. siue quos ep̃s dic¬
tauerat. Et quecumq in his cognouit
aliter qͣm sese hab̾et eccłastica regula fu
isse dictata et scripta. cum adhuc eccłas¬
ticum usum minꝰ sciret. minꝰq sapiuss.
a semetipso rep̃hensa. ⁊ correcta sunt. Un¬
de etiã duo conscͥpsit uolumina. qͦrum
ẽ titulus de retracͥtione libroꝵ. Prerep¬
tos etiam sibi quosdã libros ante dili¬
gentiorẽ cm̃dationem añnullis fr̃ibꝰ
conquerebatur. licet eos post modum
m̃dasset. Imꝑfecta etiã quedã librorũ
suorum p̃uentus morte dereliquit. Qͥq
ndẽe omnibꝰ uolens. ⁊ ualentibꝰ multa li¬
broꝵs legere. ⁊ ñ ualentibꝰ exu iroq diui¬
ro testam̃to ueti et nouo p̃missa p̃fati¬

Expanded text:
 civitatis suae ruinam videret, tertio obsidionis ejus mense migravit ad Dominum, V Kalendas Septembris; cum vixisset Ante proximum vero diem obitus sui a se dictatos et editos recensuit libros, sive eos quos primo tempore conversionis suae adhuc laicus, sive quos presbyter, sive quos episcopus dictaverat: et quaecumque in his recognovit aliter quam sese habet ecclesiastica regula a se fuisse dictata et scripta, cum adhuc ecclesiasticum usum minus sciret, minusque sapuisset, a semetipso et reprehensa et correcta sunt. Unde etiam duo conscripsit volumina, quorum est titulus, De recensione librorum. Praereptos etiam sibi quosdam libros ante diligentiorem emendationem a nonnullis fratribus conquerebatur, licet eos postmodum emendasset. Imperfecta etiam quaedam suorum librorum praeventus morte dereliquit. Quique prodesse omnibus volens, et valentibus multa librorum legere, et non valentibus, ex utroque divino Testamento, Vetere et Novo, praemissa praefati
Abbreviated transcription (Latin):
lo srhribꝰ fatigatus. ⁊ illa ubmena exer¬
cebatur egrituome nec suñ sane chñs
farai. lũ frueni sue p̃cis fraudaurẽ.
Namet sibi ipsi.:⁊ eidẽ ciuitati quod ⁊¬
lacrimosis deposcit p̃cibꝰ in tempore
petentibꝰ. ut oraret rogatũ eumq in
oratione lacrimas fundentẽ dm̃ rogaᷤ¬
se. ⁊ demones ab hominibꝰ recessisse:
Item ad egrotantẽ. ⁊ lecto uacantẽ. quẽ¬
dam cum suo egroto uenisse. ⁊ rogauis

Expanded text:
s, et illa ultima exercebatur aegritudine. Nec suum sane Dominus famulum fructu suae precis fraudavit. Nam et sibi ipsi et eidem civitati, quod lacrymosis depoposcit precibus, in tempore patientibus ut oraret rogatum, eumque in oratione lacrymas fundentem Deum rogasse, et daemones ab hominibus recessisse. Itemque ad aegrotantem et lecto vacantem quemdam c
Abbreviated transcription (Latin):
set. responanse. Si aliquid inhis poss:
sibi hocutiq pͥmnus p̃gc̃t p̃stitisset.
et ille se dixisset uisitatũ fuisse. sibiq ꝑ
somoniũ dictũ ẽẽ. Uade ad augustinũ
ep̃m. ut eidẽ manꝰ imponat. ⁊ salrus
erit. Quod d̾um comꝑisset facere ñ dis¬

Expanded text:
e respondisse, si aliquid in his posset, sibi hoc utique primitus praestitisset: et illum dixisse visitatum se fuisse, sibique per somnium dictum esse: Vade ad Augustinum episcopum, ut eidem manum imponat, et salvus erit. Quod dum comperisset, facere non dis
Abbreviated transcription (Latin):
duicere. Noueritis me hoc tp̃r nr̃e cala¬
mitatis id dñm rogare. ut hanc ciuita¬
tem abhostibꝰ circumdatã liberare dig¬
netur. aut si aliud ei uidetur. suos sen¬
uos ad ꝑferendã suã uoluntatẽ fortẽ
ceps cum eodẽ ⁊ nos ⁊ cumrri õibꝰ.

Expanded text:
diceret: Noveritis me hoc tempore nostrae calamitatis id Deum rogare, ut aut hanc civitatem ab hostibus circumdatam liberare dignetur, aut si aliud ei videtur, suos servos ad perferendam suam voluntatem fortes ceps cum eodem et nos, et nostri omnes,
Abbreviated transcription (Latin):
tionemq diligebat. ⁊ contra pestilentiã
humanȩ consuetudinis in ea scͥptum i¬
ta habebat. Quisquis amat dictis absẽ
tum rode uitam: hanc m̃sã indignam
abstinere deb̾e ammonebat. Nã et qͦs¬
dam suos familiarissimos coep̃os. illi
scripture oblitos.:⁊ contͣ euma loquenteᷤᷤ
tam asꝑe aliquando rep̃hendit cõmo¬
tus ut diceret. aut delendos ẽẽ illos de
mensa uersus. aut se de media refectio¬
ne ad suũ cubidm resurrecturũ. Quod
ego ⁊ alii qui illi mense int̾fuimꝰ ex ꝑti

Expanded text:
tionemque diligebat. Et contra pestilentiam humanae consuetudinis in ea scriptum ita hatum rodere uitam hanc mensam indignam abstinere debere admonebat. Nam et quosdam suos familiarissimos coepiscopos illius scripturae oblitos, et contra eam loquentes, tam aspere aliquando reprehendit, commotus ut diceret, aut delendos esse illos de mensa versus, aut se de media refectione ad suum cubiculum surrecturum. Quod ego et alii, qui illi mensae interfuimus, experti
Abbreviated transcription (Latin):
audiens ac sequens suis eos legibꝰ dãp¬
natos. int̾ hereticos hab̃i debere cons¬
tituit. Unde nonnulli exeis ad scẽ
matris eccłȩ gremiũ unde resiliuerãt
te fidei ueritate. Cernens itaq beatꝰ¬
augustinꝰ manicheos. donatistas. pela¬
gianistas. et paganos. ex magna par¬
te defecisse ⁊ eccłe dissociatos ẽẽ: congau¬
anis. uł cuius  secte hominibꝰ causas
audiebat diligent̃ ac pie. Cuiꝰdam
tis. Semalleint̃ incognitos qͣm int̾
amicos causas audire eo qͦd de incog¬
nitis ꝓ qualibet arbitra equitate ui¬
dicaretur. amicum posset acquirere.
De amicis uͦ unũ se contra quẽ ꝓferre
eum a suis hearissimis littarum int̃ces¬
su apud scli potestatẽ postulatum nõ
dedisse dicentem cuidã sapientis ser¬
uandã ẽẽ sententiam de qͦ scͥptum ẽ:
Quid multa sue fame contẽplatione
amicis ñ p̃stitisset. Et illud nichilomi¬
nus suũ adlens. q̃m plerumq potes¬

Expanded text:
audiens ac sequens, suis eos legibus damaudiens ac sequens, suis eos legibus damnatos, inter haereticos haberi debere constituit. Unde nonnulli ex eis ad sanctae matris Ecclesiae gremium, unde resilierant, tae fidei veritate. Et eratue Manichaeos, Donatistas, Pelagianistas, et Paganos ex magna parte defecisse, et Ecclesiae Dei sociatos esse congauvel a cujusque sectae hominibus, causas audiebat diligenter ac pie cujusdam tis se malle inter incognitos, quam inter amicos causas audire: eo quod de incognitis, pro quo arbitra aequitate judicaretur, amicum posset acquirere; de amicis vero unum esset, contra quem senteeum a suis charissimis litterarum intercessum apud saeculi potestates postulatum non dedisse, dicentem cujusdam sapientis servandam esse sententiam, de quo scriptum esset, quod multa suae famae contemplatione amicis non praestitisset: et illud nihilominus suum addens, quoniam plerumque potes
Abbreviated transcription (Latin):
illo quid teneret audiuit. Et uera rati¬
one atq auctoritate scͥpturarum ꝓla¬
ta: docuit ostendit nr̃e fidci firmam̃ta.
Illiꝰ aut̃ asserta nulla ueritate nulla scͥp¬
turarum suarũ auctoritate suffulta do¬
cuit. et frustratus ẽ. Aduersus pelagi
anistas quoq nouos nr̃orum tempor
hereticos. ⁊ disputatores callidos arte
magis subtilia.⁊ noxia scribentes. et
ubicumq pot̾ant publice ⁊ ꝑ domoᷤ
loquentes. ꝑannos ferme decẽ elabo¬
rauit. libroꝵs multa condens edidit.
⁊ in eccła ppłis excodẽ errore frequen¬
tissime disputans. Et q̃m idem ꝑuersi
uenerabili innocentio et postea scõ zo¬
simo eius successori ꝑsuaderet᷑ quam
illa secta catholica fide abhominan¬
da ⁊ dampnanda fuisset. Atilli tan¬
tȩ sedis antistites suis diuersis tp̃ribꝰ
eosdẽ notarios atq am̃bris eccłe p̃ci¬
dentes datis litt̃s.⁊ ad affricanas occi¬
eos anathematizandos.⁊ deuitan
etiam piissimꝰ imꝑator honorius

Expanded text:
era ratione atque auctoritate Scripturarum probata docuit, et ostendit nostrae fidei firmamenta: illius autem asserta nulla veritate, nulla Scripturarum sanctarum auctoritate suffulta docuit, et frustravit. Et uanistas quoque novos nostrorum temporum haereticos et disputatores callidos, arte magis subtili et noxia scribentes, et ubicumque poterant publice et per domos loquentes, per annos ferme decem laboravit , librorum multa condens et edens, et in ecclesia populis ex eodem errore frequentissime disputans. Et quoniam iidem peis, et prius venerabili Innocentio, et postea sancto Zosimo ejus successori persuaderetur, quam illa secta a fide catholica et abominanda et damnanda fuisset. At illi tantae sedis antistites, suis diversis temporibus eosdem notantes, atque a membris Ecclesiae praecidentes, datis litteris et ad Africanas Occieos anathemandos et devitandetiam piissimus imperator Honorius
Abbreviated transcription (Latin):
forte ab egrotantibꝰ hoc yeĩetur ut ꝓ
cis in p̃senti dm̃ rogaret. eisq manũ
unponeret. sine mora ꝑgebat. Femi¬
narũ aut̃ monastĩa non nisi urgenti¬
bus necessitatibꝰ uisitabat. Igit᷑ dum

Expanded text:
forte ab aegrotantibus ob hoc peteretur, ut pro eis in praesenti Dominum rogaret, eisque manus imponeret; sine mora pergebat. Feminarum autem monasteria nonnisi urgentibus necessitatibus visitabat. Servandum
Abbreviated transcription (Latin):
uł quolibet clero forte manerent. ex
illis om̃ibꝰ feminarum ꝑsonis post se
una commorantibꝰ. aut aduersantibꝰ
aut temptationibꝰ humanis ꝑire. aut
certe malis hominũ suspicionibꝰ pessi¬
me diffamari. Obhoc gͦ dicebat. nũꝙͣ
deb̾e feminas cum serus di etiã castis¬
simis una manere domo ut dictũ ẽ.¬
ne aliqͦd scandalũ. uł offendicłm. tali
exemplo poneretur infirmis. Et si for¬
de ab aliquibꝰ feminis ut uidetur. uł
salatarerur. rogabat᷑. numq̃m sine de¬
ricis testibꝰ ad eam intrabat. uł solus
cum solis unqͣm ẽ loquutꝰ. nec si se¬
crctum aliquid int̾eẽt. In usitationi

Expanded text:
vel quolibet clerico forte manerent, ex vel quolibet clerico forte manerent, ex illis omnibus feminarum personis posse una commorantibus vel adventantibus, aut tentationibus humanis perire, aut certe malis hominum suspicionibus pessime diffamari. Ob hoc ergo dicebat, nunquam debere feminas cum servis Dei, etiam castissimis, una manere domo, ne, ut dictum est, aliquod scandalum aut offendiculum tali exemplo poneretur infirmioribus: et si forte ab aliquibus feminis ut videretur vel salutaretur, rogabatur; nunquam sine clericis testibus ad eum intrabant, vel solus cum solis unquam est locutus, nec si secretorum aliquid interesset. CAPUT XXVI
Abbreviated transcription (Latin):
niendis diuinis rebꝰ ut cogicaret. uei
de iam inuentis aliquid dictaret. aut
certe exiam dictatis atq transcͥptis
aliquid em̃daret. ⁊ id agebat in die la¬
horans. in nocte luc ubrans. Fabrica
rum ꝗͥdem nouarum numꝗͣ studiũ
habuit. deuitans in eis implicationẽ
sui animi quẽ semꝑ liberũ habe uole¬
bat ab om̃i molestia temporali ñ tam̃
illa uolentes ⁊ edificantes ꝓhibebat
nisi tantũ immodatos. Feminarum¬
aut̃ intra domũ eius nulla umꝗͣ con¬
uersata ẽ. nulla mansit. nec qͥdem ger¬
mana soror que uidua deo seruiebat
multo temp̃r. usq in diẽ obitus sui p̃¬
ceptis posuerunt. Dicebat uͦ. Quia et¬
si de sorore.⁊ de nepotibꝰ. secum moran¬
tibꝰ nulli. nasci posset mala suspicio: ta¬
men qm ille ꝑsonȩ sine aliis necessariis
sccũq manentibꝰ feminis ẽẽ ñ possent.
Et quod ad eas etiã alie aforis int̾rent.
de his posse offendiculũ: aut scandalũ
infirmioribꝰ nasci. Et ille quȩ cum ep̃o

Expanded text:
niendis divinis rebus cogitaret, vel de jam inventis aliquid dictaret, aut certe ex jam dictatis atque transcriptis aliquid emendaret. Et id agebat in die laborans, et in nocte lucubrans. rum novarum nunquam studium habuit, devitans in eis implicationem sui animi, quem semper liberum habere volebat ab omni molestia temporali: non tamen illa volentes et aedificantes prohibebat, nisi tantum immoderatos. In intra domum ejus nulla unquam conversata est, nulla mansit, ne quidem germana soror, quae vidua Deo serviens multo tempore usque in diem obitus sui praeceptis posuerunt. Dicebat vero, quia etsi de sorore et neptibus secum commorantibus nulla nasci posset mala suspicio; tamen quoniam illae personae sine aliis necessariis secumque manentibus feminis esse non possent, et quod ad eas aliae etiam a foris intrarent, de his posse offendiculum aut scandalum infirmioribus nasci; et illos qui cum episcopo
Abbreviated transcription (Latin):
mr̃is pectus accenderat. de qͦ dicebat
dñs. ignem ueni mitt̾e in t̾ram.⁊ quid
uolo nui ut accendatur: Uiq ad eo
autẽ uir fortissimus flammas illas¬
⁊ pacienter sustinuit. ⁊ fortiter uicir.
ut insaniente carnifice totisq adusti
membris. nec. xp̃m negauerit. nec ce¬
lestibus sacram̃ta misteriis uasa pro¬
didit. In qua re que m̃tis eius con

Expanded text:
martyris pectus accenderat, de quo dicebat martyris pectus accenderat, de quo dicebat Dominus: Ignem veni mittere in terram, et quid volo nisi ut accendatur ? Usque adeo autem vir fortissimus flammas illas patienter sustinuit et fortiter vicit, ut insaniente carnifice, totusque adustus membris, nec Christum negaverit, nec coelestibus sacrata mysteriis vasa prodiderit. In qua re quae mentis ejus con
Abbreviated transcription (Latin):
ditatione mea exardescet ignis. Quã
sententiam uenerabili laurentio con¬
uenire manifestum ẽ. cuius cor tanta
in fide. xp̃i magnanimitate concalu¬
it. ut despectis ꝓprii corporis cruciati¬
bus. insanissimo tortori suo triumpha¬
tis eius ignibꝰ letus illuderet. Uere
in meditatione eius in suꝑabilis exar¬
sit ignis. qui odio ꝑfidie ⁊ amore ueri¬
tatis accensus. appositam sibi extrinse¬
impiis incendia sustinere.⁊ ipsũ bea¬
tissimũ mr̃em pro flamma qͣm ꝑtulit
apud om̃ipotentẽ dm̃ incorrupte luciᷤᷤ
illuminatione fulgeret. Cum innu¬
gentilis sepe uicta fuisset impietas.
cunctisq penarum generibus exaus¬
tis ppłm dei uideret. ñ solum ñ posse
suꝑari. s suis effici suppliciis fortiorem.
furoris sui facibꝰ accensus. flaminis ag¬
gredicur beatum uexare laurentium.
S inuenit in eo ignem durissimꝰ ꝑse¬
quutor. quẽ mortalis uincere flãma
ñ possit. Ille enim ignis fidelissimi

Expanded text:
ditatione mea exardescet ignis . Quam ditatione mea exardescet ignis . Quam sententiam etiam venerabili Laurentio convenire manifestum est: cujus cor tanta in fide Christi magnanimitate concaluit, ut, despectis proprii corporis cruciatibus, insanissimo tortori suo, triumphatis ejus ignibus, laetus illuderet: vere in meditatione ejus insuperabilis exarsit ignis, qui odio perfidiae et amore veritatis accensus appositam sibi extrinseimpiis incendia sustinere, et ipsum beatissimum martyrem pro flamma quam pertulit, apud omnipotentem Deum incorruptae lucis illuminatione fulgere. HOMIgentilis saepe victa fuisset impietas, cunctisque poenarum generibus exhaustis, populum Dei videret non solum non posse superari, sed suis effici suppliciis fortiores, furoris sui facibus accensa flammis aggreditur beatissimum vexare Laurentium. Sed invenit in eo ignem durissimus persecutor, quem mortalis vincere flamma non possit. Ille enim fidelissimi
Abbreviated transcription (Latin):
excludere. De hoc ualidissimo xpisti
milite illud credendum ẽ dictũ quod
antea multa annors milia p̾nuntia¬
tum ẽ ꝑ ꝓpħam dicentẽ. Et si transeaᷤᷤ
ꝑ ignem: flamma te ñ comburet. Ecce
enim beatus laurentius transiuit ꝑ
ignem quo ñ adustus inhorruit.
s illuminatus effulsit. Transiuit
ꝑ ignem mom̃taneũ. atq t̾renum.
s flamma gehenne ꝑpetue exurentiᷤᷤ
euasit. Quid hoc beatuis iuro qui mi¬
serantis di dispensante gr̃a arsit ne
ardet. ⁊ ne ureretur exustus ẽ: Qͥ si
nullis ẽet ignibꝰ aut suppliciis traditꝰ.
fuerat quidẽ securitas libertatis. sed
nulla extit᷑at uictoria dimicantis.
Ad hoc cnim nos exemplis atq doc¬
trinis in eccla sua. xp̃s erudit. non
ut nichil mali patiantur in mundo:
s: ut mundũ multimoda passione
uincamus. Cecuit qͥndam uariis
tribulationibꝰ coartatus ille clarissi¬
mus ꝓphꝰarum pat̾archa dauid dicẽs.
concaluit cor meum intra me. ⁊ in me¬

Expanded text:
excludere. De hoc validissimo Christi excludere. De hoc validissimo Christi milite illud credendum est dictum, quod ante multa annorum millia praenuntiatum est per prophetam dicentem: Et si transeas per ignem, flamma te non comburet . Ecce enim beatus Laurentius transivit per ignem, quo non adustus inhorruit, sed illuminatus effulsit, transiit per ignem momentaneum atque terrenum, sed flammam gehennae perpetuo exurentis evasit. Quid hoc beatius viro, qui miserantis Dei dispensante gratia arsit ne arderet, ut ne ureretur exustus est? Qui 244 si nullis esset ignibus et suppliciis traditus, fuerat quidem securitas libertatis, sed nulla exstiterat gloria dimicantis; ad hoc enim nos exemplis atque doctrinis in Ecclesia sua Christus erudit, non ut nihil mali patiamur in mundo, sed ut mundum multiplici passione vincamus. Cecinit quondam variis tribulationibus coarctatus ille clarissimus prophetarum patriarcha David, dicens: Concaluit cor meum intra me, et in me
Abbreviated transcription (Latin):
q noua festiuitas: eccłam dei ugit̃
in gaudia leticie sp̃alis accendit:
ammonens unitatẽ credentiũ ut si¬
cut ille ꝑfecte deuotionis ardore fu¬
rentibꝰ non sensit incendii. ita nos di¬
uersarum tribulationũ ignis. et ma¬
iorum scłarium flamma. a xp̃i soci¬
etate non moueat. Ut ait ille miste¬
riorum celestium doctor ac totius
uirtutis exemplũ głosissimus pau¬
potest inclinari ꝑiculis qui semel ꝓ¬
missa omnipotentis dei et̾na largis¬
simi redemptoris p̃mia fide stabili
⁊ in concussa m̃te susceꝑit. Neq enim
potest arduum illud p̃celsumq bono¬
rum immortaliũ iter. debilis animꝰ
et fides clauda conscendere. Ideo et
fortissimũ martyrem incumbentiũ
torm̃ta penarum. ⁊ seuissimi ꝑsecuto¬
ris suꝑare flamma non potuit: quia
longe ardentius ueritatis radiis mẽs
eius accensa feruebat. Unde nec potu¬
it de infatigabili eus pectore calorẽ
duunitus infusum. corporeus ille ⁊
mortalium ministratus: manibꝰ igniᷤᷤ

Expanded text:
Dei jugiter in gaudia laetitiae spiritualis accendit, admonens universitatem credentium, ut sicut ille perfectae devotionis ardore furentibus non cessit incendiis; ita nos diversarum tribulationum ignis, et malorum saecularium flamma a Christi societate non moveat, ut ait ille mysteriorum coelestium doctor, ac totius virtutis exemplum gloriosissimus Paupotest inclinari periculis qui semel promissa omnipotentis Dei, et aeterna largissimi Redemptoris praemia, fide stabili et inconcussa mente concepit. Neque enim potest arduum illud praecelsumque bonorum immortalium iter debilis animus, et fides clauda conscendere. Ideo et fortissimum martyrem incumbentium tormenta poenarum, et saevissimi persecutoris superare flamma non potuit; quia longe ardentius veritatis radiis mens ejus accensa fervebat; unde nec potuit de infatigabili ejus pectore calorem divinitus infusum corporeus ille et mortalium ministratus manibus ignis
Abbreviated transcription (Latin):
ma terreret. Hinc celestis irrigui
uitalis unda ꝑfunderet. Transibat
ꝑignem et aquã: cum ium furentis
incendii: duuni fontis clemtia tem¬
ꝑaret. Ardebat gͦ laurentiꝰ. s uince¬
bat ignis ille de quo ait saluator. Ig¬
nem ueni mitt̾e in t̾ram: ⁊ quid uolo¬
nisi ut ardeat: O nouũ mirandũq¬
certamen unius eiꝰdemq uiri ⁊ flam¬
mis corpus urebatur. ⁊ ardentis fid̃i
calore mens ignita feruebat. Sicut
loquebantur ad inuicem euuangłici¬
illi uiri dicentes. nonne cornr̃m e
det flamma membra ñ sentiunt. ubi
xp̃i ignis oꝑatur. diaboli necesse est
uincatur incendium. ⁊ ubi dĩ sp̃s fer¬
uet. frigida sit flamina mortalium.
Et hinc ẽ hem̃i quod tͥumphum beati
laurentii totus ubiq mundus cõ¬
sonat hodie: deuotione concelebrat.
Hinc qd in seꝑabilem fidem eiꝰ letior
roma minatur. quia radiis eterni
solis accensus: ignem scł̃i pacienter
sustinuit.⁊ confidenter euasit. Bea¬

Expanded text:
ma torreret, hinc coelestis irrigui ma torreret, hinc coelestis irrigui vitalis unda perfunderet. Transibat per ignem et aquam, cum vim furentis incendii divini fontis clementia temperaret. Ardebat ergo Laurentius, sed vincebat ignis ille de quo ait Salvator: Ignem veni mittere in terram, et quam volo, ut ardeat . O novum mirandumque! unius ejusdemque viri et flammis corpus urebatur, et ardentis fidei calore mens ignita fervebat; sicut loquebantur ad invicem evangelici viri dicentes: Nonne cor nostrudet, flammam membra non sentiunt; ubi Christi ignis operatur, diaboli necesse est vincatur incendium: et ubi Dei spiritus fervet, frigida fit flamma mortalium. Et hinc est, carissimi, quod triumphum beati Laurentii totus ubique mundus consona hodie devotione concelebrat, hinc quod inseparabilem fidem ejus laetior Roma miratur, qui radiis aeterni solis accensus ignem saeculi patienter sustinuit, et confidenter evasit, e
Abbreviated transcription (Latin):
nolite. timere eos qui occidunt corpꝰ.
animã autẽ ñ possunt occidẽ. Ex co¬
gitatur itaq in laurentiũ ferale tor¬
mentum. ut qui metu mortis non mo¬
uebatur acerbitate supplicii frange¬
rentur. S quẽ suarum confortabat.
multitudo uirtutum: ñ pot̾at uince¬
re magnitudo penarũ. Paratur gͦ cra¬
ticula igne succensa. que triumphał
mr̃is ⁊ animũ fatigaret. ⁊ corpus ex
⁊ diabolicis obcecata tenebris. ñ uide¬
bat quod adustio illa m̃brorum. fi¬
deł animi ẽet et̾na purgatio. ⁊ corpꝰ
qd̃ corrumpentibꝰ flaminis p̃sens uita
desereret ad incorruptionẽ uiuendi.
dampnata morte transiret. Uere in¬
comparabilis saluatoris huuis dici
sacram̃tum. quo ꝑtorm̃ta beatitudo
queritur. ⁊ flammis refrigeriũ p̃pa¬
ratur. Ut ait patͥarcha dauid uerbis
mr̃m dicens. transuumꝰ ꝑ ignẽ ⁊ aꝗͣ¬
⁊ induxisti nos in refrigeriũ. Transie¬
bat ꝑ ignẽ ⁊ aquam beatus laurentiᷤᷤ.
cum hinc e um mortifera mundi flã¬

Expanded text:
Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere . Excogitatur itaque in Laurentium ferale tormentum, ut, qui metu mortis non movebatur, acerbitate supplicii frangeretur; sed quem suarum confortabat multitudo virtutum non poterat vincere magnitudo poenarum. Paratur ergo craticula igne succensa, quae triumphalis martyris et animum fatigaret, et corpus exu, et diabolicis obcaecata tenebris, non videbat quod adustio illa membrorum fidelis animi esset aeterna purgatio; et corpus quod corrumpentibus flammis praesens vita desereret ad incorruptionem vivendi damnata morte transiret. Vere incomparabile salutaris fidei hujus sacramentum, quo per tormenta beatitudo quaeritur, et flammis refrigerium praeparatur, 242 ut ait patriarcha David verbis martyrum dicens: Transivimus per ignem et a induxisti nos in refrigerium . Transibat per ignem et aquam beatus Laurentius, cum hinc eum mortifera mundi flam
Abbreviated transcription (Latin):
bꝰ italie. Statim relictis om̃ib: ale¬
xandriam peciit. Et ibi uinctus ẽ
Post etiam sccessit in heremum. Ibi¬
q a rautiano comite temploꝵ. cũ
fecit: atq ita ꝑrexit ad dñm gau¬
dens cum triumpho. C ui statim
inqua exub̾ant beneficia mr̃is. ex

Expanded text:
bus Italiae. Qui statim relictis omnibus Alebus Italiae. Qui statim relictis omnibus Alexandriam petiit, et ibi junctus est Post etiam secessit in eremum, ibique a Rauciano comite templorum vi factus, atque ita perrexit ad Dominum, gaudens cum triumpho. Cui statim in qua exuberant beneficia martyris, ex