comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
popłi ambulabunt unusquisq in nomine
dĩ sui. ita inter pretari. unã quãq gentẽ
cũ idolo suo torqueri. & mitti in ignẽ
ȩterni supplicii. Sed ex consequentib argu¬
untur non de fine seculoꝵ hoc dici. sed de
pͥmo aduentu xp̃i. in quo colligunt᷑ reliqͥe
claudicant᷑es. & gentes ante saluant᷑. Igitur
isaias huiuscemodi posuit testimonium.
Sermo qui factꝰ ẽ ad isaiã filiũ amos de
iudea & ierłm: quia erit in nouissimis di¬
eb manifestꝰ monᷤᷤ dñi. & domꝰ dĩ sumi¬

Expanded text:
populi ambutabunt, unusquisque in nomine Domini Dei sui, ita interpretari, unamquamque gentem cum idolo suo torqueri, et mitti in ignem aeterni supplicii. 479 Sed ex consequentibus arguuntur, non de fine saeculorum hoc dici, sed de primo adventu Christi, in quo colliguntur reliquiae claudicantis, et gentes ante salvantur. Igitur Isaias hujuscemodi posuit testimonium: Sermo qui factus est ad Isaiam filium Amos de Juda et Jerusalem: quia erit in novissimis diebus manifestus mons Domini, et domus Dei su
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ annuntiat cogitationes hominis.
& eloquiũ eiꝰ siue suũ. ipse ẽ qͥ facit auro¬
rã & diluculũ. & cõpl& nubib omnia &

Expanded text:
autem annuntiat cogitationes hominis, et eloquium ejus, sive suum, ipse est qui facit auroram et 280 diluculum, et complet nubibus omnia
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝓbans renes. Ad & in centesimo trice¬
simo octauo psalmo scriptura testatur.
Imꝑfectũ meũ uiderunt oculi tui. &
ẽ sensus. Antequã conderer. priusquã
formarer in menbra. dũ ad huc in semi¬
ne continerer: uiderunt me oculi tui.
Et ieremias audit a dõ. Priusquã te for¬
marẽ in utero noui te. & antequã exires
de uulua sc̃ificaui te & ꝓphetã in gen

Expanded text:
in centesimo tricesimo octavo psalmo Scriptura testatur: Imperfectum meum viderunt oculi tui. Et est sensus: Antequam conderer, priusquam deformarer in membra, dum adhuc in semine continerer, viderunt me oculi tui. Et Jeremias audit a Domino: Priusquam te formarem in utero, novi te, et antequam exires de vulva, sanctificavi te, et prophetam in
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ tuas cõmendo sp̃m meũ. & hoc dicens
expirauit. Cũq creauerit sp̃m. ad nun-¬
tiat hominib eloquiũ suũ siue adnunti¬
at homini eloqͥũ eiꝰ. qͥ cogitationũ secre¬
ta cognoscit. & qͥd latens animꝰ tacito
sensu tract& intelligit. iuata illud qđ
in ieremia scđm hebraicũ legimꝰ Pra¬
uũ ẽ cor hominis & inscrutabile. quis

Expanded text:
meum, et hoc dicens exspiravit . Cumque creaverit spiritum, annuntiat hominibus eloquium suum, sive annuntiat homini eloquium ejus, qui cogitationum secreta cognoscit, et quid latens animus tacito sermone tractet, intelligit, juxta illud quod in Jeremia secundum Hebraicum legimus: Parvum est cor ho
Abbreviated transcription (Latin):
quod & capite careat & fine. Pierii
quoq legi tractatum longissimum.
quem in exordio huius prophetȩ die
ugiliarum dñicae passionis extempo.¬
rali & diserto sermone profudit. Et
eusebius cȩsariensis in octauo decimo

Expanded text:
quod et capite careat et fine. Pierii quoque legi tractatum longissimum, quem in exordio hujus prophetae die vigilarium Dominicae passionis extemporali et diserto sermone profudit. Et Eusebius Caesariensis in octavo decimo
Abbreviated transcription (Latin):
terreant᷑. Quicquid enĩ in scripturis
sc̃is dicitur tuba cõminans ẽ. & grandi
uoce aures crecdentiũ penstrans. Si
iusti sumꝰ. ꝑ tubã xp̃i ad beatitudinem
ꝓuocam᷑. Si peccatores. audimꝰ quȩ sumꝰ
tormenta passuri. Malũ autẽ qđ dñs
facit in ciuitate non contrariũ ẽ uirtuti.
sed afflictio atq cruciatꝰ de quo legimꝰ.
sufficit diei malitia sua. id est tribula¬
tio & angustiȩ. Ꝙ in ꝓpheta legimus.
Ego ds̃ qui feci lucẽ & tenebras. qͥ facio
pacẽ & condo malũ. Sicut enĩ tenebrȩ
contrariȩ sunt luci & diei. sic & paci bellũ¬
contrariũ ẽ. Qd ñ ꝑ se malũ est. sed malũ
uidet᷑ his esse qͥ sustinent. & ut sciamꝰ
in scripturis scĩs malitiã interdum
non contrariã uirtuti accipi. sed afflic¬
tionẽ penasq & angustiã: unũ adhuc
de iona ponamꝰ exemplũ. Q uidit dñs
oꝑa eoꝵ quia conuersi sunt auiis suis pes

Expanded text:
terreantur. Quidquid enim in Scripturis terreantur. Quidquid enim in Scripturis sanctis dicitur, tuba comminans est, et grandi voce aures credentium penetrans. Si justi sumus, per tubam Christi ad beatitudinem provocamur: si peccatores, audimus quae simus tormenta passuri. Malum autem quod Dominus facit in civitate, non contrarium est virtuti, sed afflictio et cruciatus, de quo legimus: Sufficit diei malitia sua , id est, tribulatio et angustia. Et in Propheta legimus: Ego Deus qui feci lucem et tenebras, qui facio pacem, et condo mala . Sicut enim tenebrae contrariae sunt luci et diei: sic contrarium est, quod non per se malum est, sed malum videtur his esse qui sustinent. Et ut sciamus in Scripturis sanctis malitiam interdum non contrariam virtuti accipi, sed afflictionem poenasque et angustiam: unum adhuc de Jona sumamus exemplum: Et vidit Deus opera eorum, quia conve
Abbreviated transcription (Latin):
herente uisco aues liberas capiat. quȩ
ꝓpria uoluntate ad terrena descendunt.
de qͥb in ꝓuerbis scriptũ ẽ. Non in iuste
tendunt᷑ retia auib. Iusta ruina enĩ ẽ
peccatoꝵ. qui cũ habuerint alas colũbȩ
& ꝑ aerẽ uolitare debuerint pondere
peccatoꝵ ad terrena depressi sunt &
uitio suo adheserunt uisco. de qͦ in apło
legimꝰ. Qui adher& meretrici. unũ cũ
ea corpus efficit᷑. Quarta pena discor¬
nr̃a sicut passer erepta ẽ de laqueo ue¬
nantiũ. laqueus contritꝰ ẽ & nos liberati
loquit᷑ ad credentes. Ds conter& satha¬
nan sub pedib ur̃is uelocit̃. Rursumq
in dauid legimꝰ. Iuxta semitã scandalũ
posuerunt mihi. Non enĩ possunt deci¬
pere simplices quosq credentiũ. nisi no¬
men xp̃i ꝓposuerint. ut dũ putamus
quȩ exsuperat om̃em sensũ. & quã dñs
ꝑgens ad patrẽ apłis dereliquit dicens.
pacẽ meã do uobis. pacẽ relinquo uobis:
ut in ciuitate dñi constituti tubȩ sonitu

Expanded text:
erent visco, aves liberas capiat, quae propria voluntate ad terrena descendunt. De quibus in Proverbiis scriptum est: Non injuste tenduntur retia avibus . Justa enim ruina est peccatorum, qui cum habuerint alas columbae, et per aerem volitare debuerint, pondere peccatorum ad terrena depressi sunt, et vitio suo adhaeserunt visco. De quo in Apostolo legimus: Qui adhaeret meretrici, unum cum ea corpus efficitur . Quarta poena est discornostra sicut passer erepta est de laqueo venantium: laqueus contritus est, et nos liberati s conteret satanam sub pedibus vestris velociter . Rursumque in David legimus: Juxta semitam scandalum posuerunt mihi . Non enim possunt decipere simplices quosque credentium, nisi nomen Christi proposuerint, ut dum putamus quae exsuperat omnem sensum , et quam Dominus pergens ad Patrem, Apostolis dereliquit, dicens: Pacem 255 meam do vobis, pacem meam relinquo vobis , ut in civitate Domini constituti, tubae sonitu
Abbreviated transcription (Latin):
Reuelauit abrahã & loth seruis suis.
qđ assurȩ essent sodoma & gomorra ada¬
ma & seboim. Reuelauit ioseph inter p̃¬
tationẽ sõnii septẽ annoꝵ famis in egip¬
to. & ionȩ ꝓphetȩ subuersionẽ niniue.
ut qui audirent uentura supplicia aut
agerent penitentiã & tormenta ui¬
tarent. aut contẽpnentes iustius puni¬
rent᷑. Itaq & nunc dñs reuelat ꝑ amos
seruũ suũ ac ꝓphetã quid facturꝰ sit
decẽ tribub. ut si fuerint ad meliora
conuersȩ & ydola deseruerint. de im¬
minenti periculo liberent᷑. & nota qd̃
clemens & benignꝰ ds̃ semꝑ futura pre-¬
nuntiat. ne cogat᷑ inferre supplicia.
Ꝙ qđ heretici calũpniant᷑ in creat᷑ore

Expanded text:
elavit Abraham et Lot servis suis quod arsurus esset Sodomam et Gomorrham, Adamam et Seboim . Revelavit Joseph interpretationem somnii septem annorum famis in Aegypto , et Jonae prophetae subversionem Ninivae : ut qui audirent ventura supplicia, aut agerent poenitentiam, et tormenta vitarent: aut contemnentes justius punirentur. Ita et nunc Dominus revelat per Amos servum suum et prophetam, quid facturus sit decem tribubus, ut si fuerint ad meliora conversae, et idola deseruerint, de imminenti periculo liberentur. Et nota quod clemens et benignus Deus semper futura praenuntiat, ne cogatur inferre supplicia. Et quod haeretici calumniantur 256 in Creatore
Abbreviated transcription (Latin):
re&tinguere. & p̃cipue bethel quȩ falsum
sibi domus dĩ nomen assumpsit.
ui conuertitis in absintiũ iudiciũ &¬
siustitiã in terra relinquitis. facientem
arcturũ & orionẽ & conuertentẽ mͥane
tenebras. & diẽ nocte mutantẽ. Qui uocat
aquas maris. & effundit eas suꝑ faciem
terrȩ. dñs nomen eiꝰ. Qui subrid& uasti¬
tatẽ suꝑ robustũ. & depopulationẽ super
ui facit in excelso iudiciũ. & iustitiã
in terra posuit. Qui facit omnia & trans¬
format. & conuertit in mane umbrã
mortis. & diẽ nocte contenebrans. Qui
uocat aquã maris. & effundit eã suꝑ
riã suꝑ munitionem adducit.
ultũ in hoc ab hebraica ueritate
editio uulgata discordat. sicut absque
cõmonitione nr̃a ex his quȩ ꝓposuimus
prudens statĩ lector intelligit. Itaq
exponamꝰ pͥmũ iuxta hebreos. & postea
qͥd nob̃ uideatur in translatione laxx
xp̃o si meruerimꝰ pandente dicamꝰ. Domꝰ

Expanded text:
restinguere, et praecipue Bethel, quae falsum restinguere, et praecipue Bethel, quae falsum sibi domus Dei nomen assumit. Qui conjustitiam in terra relinquitis. Facientem Arcturum et Orionem, et convertentem in mane tenebras, et diem in noctem mutantem: qui vocat aquas maris, et effunditterrae: Dominus nomen ejus. Qui subridet vastitatem super robustum, et depopulationem super ui facit in excelso judicium et justitiam in terra posuit: qui facit omnia, et transformat et convertit in mane umbram mortis, et diem nocte contenebrat Al. contenebrans. Qui vocat aquam maris, 288 et effundit eam super riam super munitionem adducit. Multum in hoc loco ab Hebraica veritate editio Vulgata discordat, sicut absque commonitione nostra ex his quae proposuimus, prudens statim lector intelligit. Itaque exponamus primum juxta Hebraeos, et postea quid nobis videatur in translatione LXX, Christo si meruimus pandente, dicamus domus
Abbreviated transcription (Latin):
ant decẽ trib quȩ appellabant᷑ isrł. Iste
ẽ ignis qͥ succendit᷑ siue resplend&. & in flã¬
mat domũ ioseph ut consũmat᷑ bethel.
de qͦ & alibi dr̃. Ambulate in lumine igniᷤᷤ
ur̃i. & in flãma quã succendistis.
t quia crebro domũ ioseph propt̾ iero¬
boa qui ab stirpe clauid dĩ popłm separa¬
uit & uaccas fecit aureas in dan & in be
cora atq formosa & ut ita dicã aurea
simulatra finocerunt. & ad orant opera
manuũ suarũ. & agriculturȩ sub uacca¬
rũ specie sibi imaginẽ reꝓmittunt: dr̃
ad eos. querite dñm & iiuite. eũ qͥ dixit
ego sũ uia & ueritas & uita. ut postquam
ambulauerint in eo & inuenerint ueri¬
tatẽ. tt̃ incipiant uiuere qui prius mortui
erant. Et nisi hoc fecerint diaboli cõburen¬
t᷑ ardorib nullusq poterit inueniri de
principib eoꝵ qͥ & ipsi heretico igne succen¬
si sunt. qui possit uorantẽ cuncta flãmã

Expanded text:
ant decem tribus, quae appellantur Israel. Iste ant decem tribus, quae appellantur Israel. Iste est ignis qui succenditur, sive resplendet et inflammatde quo alibi dicitur: Ambulate in lumine ignis vestri, et in flamma quam succendistis . Et quia crebro domum Joseph propter Jeroboam, qui a stirpe David populum Dei separavit, et vaccas fecit aureas in Dan et in Becora atque formosa, et ut ita dicam, aurea simulacra finxerunt, et adorant opera manuum suarum, et agriculturae sub vaccarum specie sibi imaginem repromittunt, dicitur ad eos: Quaerite Dominum, et vivite, eum qui dicit: Ego sum via, veritas et vita : ut postquam ambulaverint in eo et invenerint veritatem, tunc incipiant vivere qui prius mortui erant. Et nisi hoc fecerint, diaboli comburentur ardoribus: nullusque poterit inveniri de principibus eorum qui et ipsi haeretico igni succensi sunt, qui possit vorantem cuncta flammam
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ erit qͥ extinquat bethel. Lxx.
uerite dnm̃ & uiurte. neforte succen¬
dat᷑ ut ignis domꝰ ioseph & deuor& eã.
& ñ qͣui extinguat domui isrł.
uiuere incipiunt. Sin autẽ non quesierint
eũ & idcirco ñ uixerint. statĩ succendet᷑
ut ignis domus ioseph: quã ꝓpt̾ ieroboã
qui de tribu ephraim & de domo ioseph
fuit decẽ trib sentire debemꝰ quȩ appel¬
labant᷑ nsrł. & ex maiore popłi parte
nomen pristinũ possidebant. Duȩ autẽ
trib que regnabant᷑ ab stirpe clauid qͥ
de tribu iuda fuit uocatȩ sunt iudas. &
possidebant ierłm in qua erat tẽplũ dĩ.
Cũq succensa fuerit domꝰ ioseph. deuorab̾
atq consum& bethel. de qua supͣdixi. no¬
lite querere bethel. Ꝙ ñ erit qͥeatin-¬
guat. cũ a regib suis fuerit succensa ꝓ
bethel in locx legit᷑ domus isrł: sensũ ma¬
gis quã uerbũ interp̾tantib. ut succen¬
dente rege ieroboam & cunctis deincep̾
regib qui ei in imꝑiũ successerunt. arde¬

Expanded text:
 erit qui exstinguat Bethel. LXX: Quaerite Dominum, et vivite: ne forte succendatur ut ignis domus Joseph: et devoret eam, et non sit qui exstinguat domum Israelvivere incipiunt: sin autem non quaesierint eum, et idcirco non vixerint, statim succendetur ut ignis domus Joseph, quam propter Jeroboam, qui de tribu Ephraim et de domo Joseph fuit, decem tribus sentire debemus, quae appellabantur Israel, et ex majore populi parte nomen pristinum possidebant. Duae autem tribus quae regebantur a stirpe David, qui de tribu Juda 287 fuit, vocatae sunt Judas, et possidebant Jerusalem, in qua erat templum Dei. Cumque succensa fuerit domus Joseph, devorabit atque consumet Bethel, de qua superius dixi: Nolite quaerere Bethel, et non erit qui exstinguat, cum a regibus suis fuerit incensa. Pro Bethel in LXX legitur domus Israel, sensum magis quam verbum interpretantibus, ut, succedente rege Jeroboam, et cunctis deinceps regibus qui ei imperio successerunt, arde
Abbreviated transcription (Latin):
qͦmͦ in doctrinis demonioꝵ cauteriatã
habentes conscientiã applaudant sibi.
& simplices animas quasi quibdã diuiniꝰ
misteriis initiantes cõposito sermone
decipiant. Sed cũ t̾ͥginta aeonas & qua¬
drigas & ogdoadas & duodetadas & du¬
plicẽ deũ & portentuosũ abraxas in me¬
diũ sermo ꝓtulerit. tunc prudentia esau
stultitia de monstrabit ar.
It inuestigabuntur secreta eiꝰ. usq
ad terminos emiserunt te. Om̃s uiri
federis tui illuserunt tibi. inualuert̃
aduersũ te uiri pacis tuȩ. Qui comedunt
tecũ. ponent insidias subter te. Non est
prudentia in eo.xx.¬
xx.
sq ad terminos dimisert̃ te. om̃s ui¬
ri testamenti tui restitert̃ tͥ. pręua¬
luert̃ aduersũ te uiri pacifici tui. posuert̃
insilias subt̃ te. Non ẽ sapientia in eo.
uidã id qđ supra eacposuimꝰ quomͦ

Expanded text:
 in doctrinis daemoniorum, cauteriatam habentes conscientiam, applaudant sibi, et simplices animas quasi quibusdam divinis mysteriis initiantes, composito sermone decipiant. Sed cum triginta aeonas, et quadradas, et octoadas et duodecadas, et duplicem deum, et portentosum Abraxas in medium sermo protulerit: tunc prudentia Esau stultitia demonstrabitur, et investigabuntur secreta ejus. Usque ad terminos emiserunt te omnes viri foederis tui, illuserunt tibi, invaluerunt adversum te viri pacis tuae, qui comedunt tecum, ponent insidias subter te: non est prudentia in eo. LXX: Usque ad terminos dimiserunt te: omnes viri testamenti tui ti restiterunt tibi, praevaluerunt adversum te viri pacifici tui: posuerunt insidias subter te: non est sapientia in eo. Quidam id quod supra exposuimus, Quom
Abbreviated transcription (Latin):
& plantat suꝑ aquas multas ut in uineã
plantaria pullulent: int̾ sidera ȩccłȩ
de qͥb & in alio loco dicit᷑ iusti autẽ sicut
stellȩ fulgebunt. ponere nidũ suũ.
ixi supra. hoc ipsũ & aduersũ carnẽ
posse intelligi. qđ ĩmincutȩ sint uires
eiꝰ in aduentu xp̃i & contẽptibilis sit
animȩq subiecta imperio. & frustra
erigat᷑ cũ habit& in cauernis petrȩ uł
sensib uł cogitationib. & uelit domi¬
nari animȩ exaltans soliũ suũ. nec oꝑa
quã uis se erigat & aqͥlȩ imitet᷑ excel¬
sa. multosq scõꝵ deceꝑit. tam̃ a dño
separata sit atq deiecta. Qđ in hereticis
& carue intelleximꝰ. cont᷑ iudeos qͦq intel

Expanded text:
et plantat super aquas multas, ut in vineam et plantat super aquas multas, ut in vineam plantaria pullulent, inter sidera Ecclesiae, de quibus et in alio loco dicitur: Justi autem sicut stellae fulgebunt , ponere nidum suum. Dixi supra, hoc ipsum et adversum carnem posse intelligi quod imminutae sint vires ejus in adventu Christi, et contemptibilis sit, animaeque subjecta imperio, et frustra erigatur, cum habitet in cavernis petrae, vel sensibus, vel cogitationibus, et velit dominari animae, exaltans solium suum, nec opera quod quamvis se erigat, et aquilae imitetur excelsa, multosque sanctorum deceperit: tamen a Domino superata sit atque dejecta. Quod in haereticis et in carne intelleximus, contra Judaeos quoque intel
Abbreviated transcription (Latin):
in qͥt cor lapideũ. & dabo eis cor tarneũ.
&. potens ẽ dñs de lapidib istis suscitare¬
ubi non diait habitatẽ suꝑ petrã in qua
prudens edificator domũ suã extruit.
sed in scissuris petrȩ ut hereseon a petra
Porro qđ sequit᷑ exaltantẽ soliũ suũ. &.
qͥ dicit in corde suo qͥs detrah& me in
terrã. tumorẽ hereticȩ mentis osten¬
dit. confidentiũ sibi in misterus & in
secretis suis. & quantũ in ipsis ẽ. hỹꝑbo¬
lice autẽ hoc accipere debemꝰ reꝓmit¬
fuerint ut aquila nã & ipsi aqͥlarum
sibi similitudinẽ pollicent᷑ quȩ solent
ad cadauer dñicũ congregari. & inter
media sidera posuerint nidũ suũ: in¬
de detrahã eos dicit dñs. Sicut enĩ dor¬
miente patrefamilias int̾ bonã sementẽ
inimicus homo zizania suꝑ seminauit.
ita sol&e aquila illa grandis magnarũ
a larũ. longo menbroꝵ ductu. plena plu¬
mis & uarietate. quȩ ha&e ductũ intran¬
di in libanũ & tollit de cacumine cedri

Expanded text:
cor carneum . Et: Potens est Deus de lapidibus istis suscitareubi non dixit, habitantem super petram, in qua prudens aedificator domum suam exstruit; sed in scissuris petrae, ut haereseon a petra Porro quod sequitur: Exaltantem solium tuum: Et, qui dicit in corde suo: Quis detrahet me in terram? tumorem haereticae mentis ostendit, confidentium sibi in mysteriis et in secretis suis, et quantum in ipsis est hyperbolice autem hoc accipere debemus, repromitfuerint, ut aquila nam et ipsi aquilarum sibi similitudinem pollicentur, quae solent ad cadaver Dominicum congregari, et si inter media sidera posuerint nidum suum, inde detraham eos, dicit Dominus. Sicut enim dormiente patrefamilias, inter bonam sementem inimicus homo zizania superseminat : ita solet aquila illa grandis , magnarum alarum, longo membrorum ductu, plena plumis et varietate, quae habet ductum intrandi in Libanum, et tollit de cacumine cedri,
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ solũ contẽptibilis. sed & cũ enitaci
ualde contẽptibilis. Suꝑbia cordis tui
extulit te. Quis enĩ hereticoꝵ ñ in suꝑbiã
extollit᷑ eccłȩ simplicitatẽ par uipendenᷤᷤ.
& fidẽ imperitiã reputans. habitan

Expanded text:
n solum contemptibilis, sed cum ἐπιτάσει valde contemptibilis. « Superbia cordis tui extulit te. » Quis enim haereticorum non in superbiam extollitur, Ecclesiae simplicitatem parvipendens, et fidem imperitiam repu
Abbreviated transcription (Latin):
ut dicamꝰ aliquid & de natura loci. om̃is
australis regio idumeoꝵ de eleuthero¬
poli usq ad petrã ethallã hec ẽ enĩ pos¬
sessio esau in specub habitatiunculas
habent. & ꝓpt̾ nunios calores solis qͥa
meridiana ꝓuintia ẽ subterraneis tu¬
guriis utit᷑. Discooperui in qͥt esau id
est qđ terra premebat᷑ in mediũ ꝓtuli.
& aꝑta sunt omĩa quȩ claudebas. subs¬
tantiãq tuã me pariter cũ hostibus
ꝑqͥrente nulla potuert secreta celare.
liter. Fures & latrones qͥ ingrediun¬
tur nocte qͥa filii st̃ noctis & tenebra¬
rũ hereticos puto. contraria ueritati
dogmata p̾dicantes. Qui furant᷑ suffici¬
entia sibi. & cotidie de ȩccłȩ gregibus
rapere festinant. Isti ingredientes ui¬
neã dñi nr̃i. quã de egipto huiꝰ seculi
transtulit & de cuius genimine uinũ
se bibiturũ in regno patris pollicetur.
ita cupiunt uniuersa populari. ut uixx
racemi relinquant᷑ in ea. Sed e contrario

Expanded text:
ut dicamus aliquid et de natura loci, omnis ut dicamus aliquid et de natura loci, omnis australis regio Idumaeorum de Eleutheropoli usque Petram, et Ailam haec est enim possessio Esau, in specubus habitatiunculas habet. Et propter nimios calores solis, quia meridiana provincia est, subterraneis tuguriis utitur. Discooperui, inquit, Esau, id est, quod terra premebatur in medium protuli, et aperta sunt omnia quae claudebas, substantiamque tuam me pariter cum hostibus perquirente, nulla potuerunt secreta celare. Aliter, Fures et latrones, qui ingrediuntur nocte, quia filii sunt noctis et tenebrarum, haereticos puto, contraria veritati dogmata praedicantes, qui furantur sufficientia sibi, et quotidie de Ecclesiae gregibus rapere festinant. Isti ingredientes vineam Domini nostri , quam de Aegypto hujus saeculi transtulit, et de cujus genimine vinum se esse bibiturum in regno Patris pollicetur, ita cupiunt universa populari, ut vix racemum relinquant in ea. Sed econtrario
Abbreviated transcription (Latin):
reli quissent racemũ: Si fures in nocte.
rapuissent utiq quod sufficer& sibi.
Ego uero discooperui esau. reuelaui
abscondita eius. & celariñ possunt.
uod dicit hoc ẽ. Si fures & latrones
& qͥ nocte domos suffodere consueuert̃
& rapere quȩ in domib st̃ introissent
ad te. & absconditi tenebris circuissent
domꝰ tuȩ angulos. utiq hoc tulissent qd̵
sibi putabant posse sufficere. & aliquid
in edib tuis uł ꝑ satietatẽ uł ꝑ ignoran¬
tiã reliqͥssent᷑. Sed omĩa hostes qͥ ad¬
te dño iubente uenerunt. significat
autẽ babilonios & exercitũ nabugodo¬
nosor inuestigauert̃. & omĩa secreta
tua & cauernas ac foramina speluncarũ¬
Si uindemiatoreᷤᷤ intͦissent uineã tuã. & eã uł
hostilit̾ uastare uł a te conducti demetere cupe¬
rent. quãuis diligens eoꝵ fuiss& uindemia. ta¬
men racemos uitib foliisq celatoᷤᷤ int̾ palnnte¬
¶ reliquissent
in quib habitas lustrauerunt. & reuera

Expanded text:
reliquissent racemum? si fures in nocte, rapuissent utique quod sufficeret sibi. Ego vero discooperui Esau, revelavi abscondita ejus, et celare non possunt . Quod dicit, hoc est: 370 Si fures et latrones qui de nocte domos suffodere consueverunt, et rapere quae in domibus sunt, introissent ad te, et absconditi tenebris, circuissent domus tuae angulos, utique hoc tulissent quod sibi putabant posse sufficere, et aliquid in aedibus tuis, vel per satietatem, vel per ignorantiam reliqte, Domino jubente, venerunt significat autem Babylonios, et exercitum Nabuchodonosor, investigaverunt omnia secreta tua, et cavernas, ac foramina speluncaruSi vindemiatores introissent vineam tuam, et eam vel hostiliter vastare, vel a te conducti demetere cuperent, quamvis diligens eorum fuisset vindemia, tamen racemos vitibus foliisque celatos, inter palmites reliquissentin quibus habitas, lustraverunt. Et revera,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ mͥ. sed & om̃ib qui diligunt aduentũ
eius. Si gradu concito fugerimꝰ. peccatũ nos
app̃hendere ñ ualebit. Sin autẽ ligaue¬
rit malitia pedes nr̃os. loquamur
cũ ꝓpheta ad dm̃. Quo ibo a sp̃u tuo. &
a facie tua quo fugiã : De malis cursorib
apłs loquit᷑. Non uolentis neq currentis.
sed miserentis ẽ dĩ. Sequit᷑. Q fortis
non optinebit uirtutẽ suã. non quo fortis

Expanded text:
autem mihi, sed et omnibus qui diligunt adventum ejus . Si gradu concito fugerimus, peccatum nos apprehendere non valebit; sin autem ligaverit malitia pedes nostros, 250 loquemur cum propheta ad Deum: Quo ibo a spiritu tuo, et quo a facie tua fugiam ? De malis cursoribus Apostolus loquitur: Non volentis, neque currentis, sed miserentis est Dei . Sequitur: Et fortis non obtinebi
Abbreviated transcription (Latin):
oluere se suꝑ eos plaustrũ cõminat᷑
frumentũ ñ habent qđ inax ea recondat᷑.
fenũ eoꝵ & stipula incendio concremet᷑.
Hoc ẽ fenũ de quo ꝓpħa dicit. fiant sicut
fenũ edificioꝵ. qđ priusquã euellatur
arescit. Et. Om̃is caro fenũ. Stipula autẽ
est illa. suꝑ cuiꝰ incendio flebilit̾ ꝓpheta
deplorat dicens. Heu mͥ quia factus sũ
sicut qui colligit stipulã in messe. & sicut
racemos in uindemia. cũ non sit botrus
ad manducandũ primitiua. Heu mihi
pula. de qua & apłs loquitur. Ligna. fenũ
qđ uoluitur illud ẽ. de quo in isaia legimꝰ.
Conculcabit᷑ moabitis sicut conculcatur
area in plaustris. & in alio loco. Ponã in¬
quit te sicut rotas plaustri nouas cum
serrarũ dentib. & conteres montes &
cõminues colles. ut postquã montes colleqͥ
contriueris pereat fuga a ueloce. dicen¬
te paulo. Hescitis quia quiin stadio cur¬
runt om̃s quidẽ currunt unus autem
brauiũ accipit. & in alio loco currebatis

Expanded text:
olvere se subter eos plaustrum  Al. sicufrumentum non habent quod in horrea condatur, fenum eorum et stipula incendio concremetur. Hoc est fenum de quo propheta dicit: Fiant sicut fenum aedificiorum, quod priusquam evellatur, exaruit . Et: Omnis caro fenum . Stipula autem illa est, super cujus incendio flebiliter propheta complorat, dicens: Heu mihi! quia factus sum sicut qui colligit stipulam in messe, et sicut racemos in vindemia, cum non sit botrus ad manducandum primitiva. Heu mihi!pula, de qua et Apostolus loquitur: Ligna, fenum, quod volvitur, illud est, de quo in Isaia legimus: Conculcabitur Moabitis, sicut conculcatur area in plaustris . Et in alio loco: Ponam, inquit, te sicut rotas plaustri novas cum serrarum dentibus, et conteres montes, et comminues colles : et postquam montes collesque contriveris, periet fuga a veloce, dicente Paulo: Nescitis quia hi, qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, unus autem accipit bravium . Et in alio loco: Currebatis
Abbreviated transcription (Latin):
tione magna & iratꝰ ẽ. & orauit ad dñm
de diocit. L xxxx
t contristatꝰ ẽ ionas tristitia grandi.
& confusus ẽ : orauitq ad dñm & ait
idens subintrare gentiũ plenitudinẽ
& illud impleri qđ in deuteromio dr̃
ipsi me irritauerunt in his qͥ ñ sunt di.
& ego eos irritabo suꝑ gente quȩ ñ est.
suꝑ natione stulta eos ad iracundiam
concitabo: desperat de salute israhe¬
lis. & magno dolore concutit᷑. Qui
eũmpit in uocẽ. & causas meroris ex¬
ponit. & qͦdãmͦ loquit᷑. Ego solus electꝰ
sũ de tanto numero ꝓphetarũ. qͥ ꝑ ali¬
oꝵ salutẽ ruinã meo populo nuntiarẽ.
Non gͥ contristat᷑ ut qͥdã putant quod
gentiũ multitudo saluet᷑. sed qd̾ pereat
qͥ sunt israhelitȩ. quoꝵ adoptio & gła
& testamentũ & reꝓmissiones & legis latio

Expanded text:
tione magna, et iratus est: et oravit ad Dominum et dixit. LXX: t contristatus est Jonas tristitia grandi, et confusus est: oravitque ad Dominum, et ait. Videns subintrare gentium plenitudinem, et illud impleri quod in Deuteronomio dicitur: Ipsi me irritaverunt in his, qui non sunt dii, et ego eos irritabo super gente, quae non est: super natione stulta eis ad iracundiam concitabo , desperat de salute Israelis, et magno dolore concutitur, qui erumpit in vocem, et causas moeroris exponit, et quodammodo loquitur: Ego solus electus sum de tanto numero prophetarum, qui per aliorum salutem ruinam meo populo nuntiarem. Non igitur contristatur, ut quidam putant, quod gentium multitudo salvetur; sed quod pereat Iqui sunt Israelitae, et quorum adoptio et gloria, et Testamentum, et repromissiones,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ caput ionȩ. ut ess&& umbraculũ
Letatꝰq ẽ ionas suꝑ cucurbita gaudio magno.
N hoc loco qͥdã canterius de antiqͥssimo
genere cornelioꝵ siue ut ipse iactat de
stirpe a sinii pollionis dudũ romȩ dr̃
me accusasse sacrilegii. qđ ꝓcucurbita
hederã transtuleri. Timuit uidelic&
ne si ꝓ cucurbitis hederȩ nascerent᷑.
unde occulte & tenebrose biber& ñ ha¬
ber&. & reuera in ipsis cucurbitis ua¬
sculoꝵ quas uulgo saccomarias uocant
solent apłoꝵ imagines adumbrari.
equib & ille ñ suũ sibi nom̃ assũpsit.
Qđ si tã facile uocabula cõmutant᷑.
ut ꝓ corneliis seditiosis tribunis. emi¬
lii consules appellent᷑: nuror cur mͥ
ñ liceat hederã transferre ꝓcucur¬
bita. Sed ueniamꝰ ad seria. ꝓ cucur¬
bita siue hecdera in hebreo legimus
Siseioñ. quȩ etiã lingua siriaca & punica
siseia dr̃. Est autẽ genꝰ uirgulti uł ar

Expanded text:
 caput Jonae, ut esset umbraculum laetatusque est Jonas super cucurbita gaudio magno. In hoc loco quidam Cantherius de antiquissimo genere Corneliorum, sive ut ipse jactat de stirpe Asinii Pollionis, dudum Romae dicitur me accusasse sacrilegii, quod pro cucurbita, hederam transtulerim: timuit videlicet, ne si pro cucurbitis hederae nascerentur, unde occulte et tenebrose biberet, non haberet. Et revera in ipsis cucurbitis vasculorum, quas vulgo Saucomarias vocant, solent apostolorum imagines adumbrare: e quibus et ille sibi non suum nomen assumpsit. Quod si tam facile vocabula commutantur, ut pro Corneliis seditiosis tribunis, Aemilii consules appellentur, miror cur mihi non liceat hederam transferre pro cucurbita. Sed veniamus ad seria. Pro cucurbita, sive hedera in Hebraeo legimus CICEION  , quae etiam lingua Syra et Punica CICEIA dicitur. Est autem genus virgulti, vel ar
Abbreviated transcription (Latin):
iunasse describit᷑. Ipse quoq dñs uerꝰ ionaᷤ
linquens. ad esũ corporis sui sub hoc nu¬
mero nr̃as animas p̃parat. Qđ̃ autem
clamauit. euangłicũ illud expletͣ. Stans
clamabat in tẽplo dicens. qͥ sitit ueniat
& bibit. Om̃is enĩ sermo saluatoris. quia
de magnis p̃dicat: clamor appellatur.
t crediderunt uiri niniuitȩ in dño. &
predicauert̃ ieiuniũ. & uestitiᷤ saccis ã
maiore usq ad minorẽ. Lax similit̃

Expanded text:
dies jejunasse describitur . Ipse quoque Dominus verus Jona mdies jejunasse describitur . Ipse quoque Dominus verus Jona m jejunii derelinquens, ad esum corporis sui sub hoc numero nostras animas praeparat. Quod autem clamavit, Evangelicum illud expletur: Stans clamabat in templo, dicens: Qui sitit, veniat ad me et bibat. Omnis enim sermo Salvatoris, quia de magnis praedicabat, clamor appellatur. Et crediderunt viri Ninivitae in Deum, 417 et praedicaverunt jejunium, et vestiti sunt saccis a majore u
Abbreviated transcription (Latin):
sine ipso factũ ẽ nihil. Notandũ quoq
qđ ñ dixerit trib dieb & tribus noctib
uł uno die & nocte. sed absolute diebus
& die. ut ostender& in misterio trinita¬
tis & in uniꝰ dĩ confessione nihil ẽẽ tenebro
It clamauit & dix̃. Adhuc qua Isũ.¬
draginta dies. & niniue subuertet᷑ Lax
t p̾dicauit & dix̃. Ad huc tres dies. & ni¬
& satis miror cur ita trans latũ sit. cum
in hebreo nec litterarũ nec sillabarũ
nec accentuũ nec uerbi sit ulla cõmuni¬
tas. Tres enĩ dicunt᷑ salos. & qͥdraginta.
arbaim̃. Alioquin. & de iudea tanto iti¬
nere missus ꝓpħa in assirios. dignã suȩ
predicationis penitentiã flagitabat. ut
antiqua & putrida uulnera di apposito
curarent᷑ emplastro. Porro quadragena¬
rius numerꝰ conuenit peccatorib & ieiunio
& orationi. & sacco & lacrimis. & ꝑseue¬
rantiȩ dep̃candi. Ob qđ & morses quadra¬
ginta dieb ieiunauit in monte sina. &
helias fugiens iez abel indicta fame t̾rȩ

Expanded text:
sine ipso factum est nihil . Notandum quoque quod non dixerit, tribus diebus et noctibus, vel, uno die et nocte, sed absolute, diebus et die, ut ostenderet in mysterio Trinitatis, et unius Dei confessione nihil esse tenebrosum. Et clamavit et dixit: adhuc quadraginta dies, et Ninive subvertetur. LXX: Et praedicaet satis miror cur ita translatum sit, cum in Hebraeo nec litterarum, nec syllabarum, nec accentuum, nec verbi sit ulla communitas. Tres enim dicuntur SALOS  , et quadraginta ARBAIM  . Alioquin et de Judaea tanto itinere missus propheta in Assyrios, dignam suae praedicationis poenitentiam flagitabat, ut antiqua et putrida vulnera diu apposito curarentur emplastro. Porro quadragenarius numerus convenit peccatoribus et jejunio, et orationi, et sacco, et lacrymis, et perseverantiae deprecandi: ob quod et Moyses quadraginta diebus jejunavit in monte Sina , et Elias fugiens Jezabel, indicta fame terrae
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ palestinȩ creberrime nascit᷑. &
maxime in harenosis locis. Mirumq
immodũ si sementẽ in terra ieceris. cito
confota surgit in arborẽ: & intra pau¬
cos dies quã herbã uideras. arbusculã
conspicis. Unde & nos eo tẽpore quo
sed timuimꝰ grãmaticos. ne inueni¬
rent licentiã cõmentandi & uel
bestias indiȩ uł montes boetiȩ aut
istiusmodi quedã portenta confin¬
gerent. secutiq sumꝰ ueteres transla.¬
tores. qͥ & ipsi hederã interp̾tati st̃.
quȩ grece appellat᷑ uicioc. Aliud enĩ
quid dicerent ñ habebant. Discutiamꝰ ͦ
historiã. & ante misticos intellectꝰ solã
litterã uentilemꝰ. Cucurbita & hedera
huiꝰ naturȩ sunt: ut ꝑ terrã reptent &
absq furtis & adminiculis quib innitant᷑
altiora ñ appetant. Quomͦ gͥ ignorante
ꝓpħa cucurbita in una nocte consur¬

Expanded text:
quae in Palaestina creberrime 426 nascitur, et maxime in arenosis locis: mirumque in modum, si sementem in terram jeceris, cito confota consurgit in arborem, et intra paucos dies quam herbam videras, arbusculam suspicis. Unde et nos eodem tempore quo sed timuimus grammaticos, ne invenirent licentiam commentandi: et vel bestias Indiae, vel montes Boeotiae, aut istius modi quaedam portenta confingerent, secutique sumus veteres translatores, qui et ipsi hederam interpretati sunt, quae Graece appellatur κισσὸς, aliud enim quod dicerent, non habebant. Discutiamus ergo historiam, et ante mysticos intellectus, solam litteram ventilemus. Cucurbita et hedera hujus naturae sunt, ut per terram reptent, et absque furcis vel adminiculis, quibus innituntur, altiora non appetant. Quomodo igitur, ignorante propheta, cucurbita in una nocte consur
Abbreviated transcription (Latin):
sunt exitꝰ mortis. Ꝙ recte quicũq fu¬
gitiuus ẽ & ꝓpt̾ peccata ñ meret᷑ habi¬
tare ierłm: habitat in urbe mortis. & ẽ
trans fluenta iordanis qͥ descensus expri¬
mit᷑. Egredit᷑ gͦ colũba uł dolens de isti¬
usmodi ciuitate. & habitat contra
orientẽ. unde sol orit᷑. & ẽ ibi in taberna
expectat quid supradictȩ eueniat ciui
scar& & cõpleret᷑ zachariȩ ꝓphetia.
ecce uir oriens nomen eiꝰ : ionas sub um¬
braculo erat. Necdũ quippe ueritas
uenerat. de qua idem euangłista &
apłs loquit᷑. ds ueritas ẽ. & elegant᷑
addit̾. fecit sibim& ibi umbraculum.
Ibi iuxta niniuen sibim& fetit. Nullus
enĩ de niniuitis tc̃ tẽporis habitare
poterat cũ ꝓpħa. Ꝙ sedebat sub um¬
bra. uł iudicis habitu. uł de sua maiesta¬
te contractꝰ. & accinctꝰ lũbos in forti¬
tudine. ñ ut tota ad pedes & ad nos
qͥ deorsũ sumꝰ uestimenta defluerent.

Expanded text:
sio mortis. Et recte quicumque fugitivus est, et propter peccata non meretur habitare Jerusalem, habitat in urbe mortis, et est trans fluentas Jordanis, qui descensus exprimitur. Egreditur ergo columba, vel dolens, de istiusmodi civitate, et habitat contra Orientem, unde sol oritur: et est ibi in tabernacmplatus, exspectat quid supradictae eveniat civitscaret; et compleretur Zachariae prophetia: Ecce vir 425 Oriens nomen ejus , Jonas sub umbraculo erat. Nec dum quippe veritas venerat, de qua idem evangelista et apostolus loquitur. Deus veritas est. Et eleganter additur Et fecit sibimet umbraculum ibi , juxta Niniven. Sibimet fecit, nullus enim de Ninivitis tunc temporis habitare poterat cum propheta: et sedebat sub umbra, vel judicis habitu, vel de sua majestate contractus, et accinctus lumbos in fortitudine, ut non tota ad pedes, et ad nos, qui deorsum sumus, vestimenta defluerent,
Abbreviated transcription (Latin):
egressus sũ de sinu tuo & ueni. Simiseri¬
cordẽ dicerẽ atq clementẽ. & ignoscen¬
tẽ malitiȩ. nullus ager& penitentiam.
sciebã hoc tuȩ ñ ẽẽ naturę. In hoc gͦ am¬
biguo positꝰ. malui fugere potius quam
aut penitentes lȩtate decipere. aut de
te p̾dicare qd̃ ñ eras. Tolle gͥ dne animã
meã. qͥa melior ẽ mͥ mors quã uita. Tolle
animã meã. quȩ tristis fuit usq ad mortẽ.

Expanded text:
egressus sum de sinu tuo, et veni. Si miseriegressus sum de sinu tuo, et veni. Si misericordem dicerem atque clementem et ignoscentem malitiae, nullus ageret poenitentiam: sciebam hoc tuae non esse naturae. In hoc ergo ambiguo positus, malui fugere potius, quam aut poenitentes lenitate decipere, aut de te praedicare quod non eras. Tolle igitur, Domine, animam meam: quia melior mihi est mors, quam vita. Tolle animam meam, quae tristis fuit usque ad mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ adhuc essem in terra mea : ꝓpterea oc¬
cupaui fugere in tharsis. Scio enĩ qđ tu
misericors & miserator. patiens & mul¬
tȩ miserationis. & agens penitentiam
suꝑ malitus. & nunc dominator dñe
tolle animã meã ame. quia melius ẽ
michi mori quam uiuere.
Noc qđ nos int̾pretati sumꝰ obsecro &
lax transtulert̃ ũae. in hebraico legit᷑
anna. quȩ mͥ uidet᷑ int̾iectio dep̃cantis.
significare blandientis affectũ. Quia gͥ
oratio eiꝰ dũ se dicit iuste fugere uoluis¬
se. quodãmͦ in iustitiȩ arguit dm̃. quere¬
las suas obsecrationis exordio tẽperat.
Nũquid ait ñ hoc ẽ uerbũ meũ cũ adhuc
essẽ in terra mea : Sciui te hoc esse fac¬
turũ. non ignorabã misericordẽ. ꝓpte.¬
rea seuerũ & truculentũ nuntiare nole¬
bã. Ideo uolui fugere in tharsis. uacare
contẽplationi rerũ. & in mare istius se¬
culi quete potius & otio ꝑfrui. Dimisi
domũ meã. reliqui hereditatẽ meã.

Expanded text:
cum adhuc essem in terra mea? propterea praeoccupavi fugere in Tharsis. Scio enim quod tu misericors et miserator, patiens et multae miserationis, et agens poenitentiam super malitiis, et nunc, dominator Domine, tolle animam meam a me, quia melius est mihi mori, quam vivere. Hoc quod nos interpretati sumus, oba transtulerunt ὦ δὴ, in Hebraico legitur ANNA  , quae mihi videtur interjectio deprecantis significare blandientis affectum. Quia igitur oratio ejus, dum se dicit juste fugere voluisse, quodammodo injustitiae arguit Dominum, querelas suas obsecrationis exordio temperat. Numquid, ait, non hoc est verbum meum, cum adhuc essem in terra mea? Scivi te hoc esse facturum: non ignorabam misericordem, propterea severum et truculentum nuntiare nolebam: ideo fugere volui in Tharsis, vacare contemplationi rerum, et in mari istius saeculi quiete potius et otio perfrui. Dimisi domum meam, reliqui haereditatem meam,
Abbreviated transcription (Latin):
t egressus ẽ ionas de ciuitate & sedit
contra orientẽ ciuitatis. & fecit sibim&¬
ibi umbraculũ & sedebat subter illud in
cida & homicida cruentũ mundũ ger¬
mani sanguine dedicans. ȩdificauit ciui¬
tatẽ. & uocauit eã ex nomine filui sui¬
enoc. Vnde & osee ꝓpħa dicit. Ds ego

Expanded text:
egressus est Jonas de civitate, et sedit contra orientem civitatis, et fecit sibimet umbraculum ibi, et sedebat subter illud in tricida, et homicida cruentum mundum germani sanguine dedicans, aedificavit civitatem, et vocavit eam ex nomine filii suiEnoch . Unde et Osee
Abbreviated transcription (Latin):
Uerbũ hebraicũ adralac & iratꝰ es tu.
& contristatꝰ es tu. transferri potest.
niniuitas fuisse mentitꝰ. uł contristatꝰ
intelligens isrł eẽ ꝑiturũ. & rationa¬
bilit̃ ñ ei dic̃ male iratꝰ es. uł contristatꝰ
es. ne uideret᷑ rep̃hendere contristatũ.

Expanded text:
erbum Hebraicum ARA LAC  , et iratus es tu, et contristatus es tu, transferri potest: Ninivitas fuisse mentitus, vel contristatus, intelligens Israel esse periturum. Et rationabiliter non ei dicit, male iratus es, vel contristatus es, ne videretur reprehender
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã ds̃ suꝑ malitia quã locutꝰ
fuerat ut facer& eis & non fecit.
ecdm utrãq intelligentiã siue tunc
urbis assiriȩ siue cotidie mundi. ds̃ po¬
płis cõminat᷑ ut agant penitentiam.
Qui si conuersi fuerint ip̃se quoq con
manifestius explicant. nec bona uideli¬
c& im̃plere dm̃ quȩ ꝓmiserit si boni
conuertant᷑ ad uitia. nec mala quȩ pes¬
simis cõminat᷑. si illi reuersi fuerint ad
salutẽ. Ita igit᷑ & nunc uidit ds̃ oꝑa eoꝵ.
quia conuersi sunt a uia sua pessima.
Non uerba audiuit quȩ solebat isrł sepe
ꝓmittere. omĩa quecũq dixerit dñs faci¬
emꝰ : sed oꝑa conspexit quia mauult peni¬
tentiã peccatoris quã mortẽ. Libenter
cõmutauit sententiã. qͥa uidit oꝑa cõmu¬
tata: Quin potius ds̃ ꝑseuerauit in ꝓposi¬
to suo. misereri uolens ab initio. Nemo enĩ
punire desiderans. qđ facturꝰ ẽ cõminat᷑.
Malitiã autẽ ut supͣdixximꝰ ꝓ supplicus &

Expanded text:
locutus fuerat, ut faceret eis, et non fecit. Secundum utramque intelligentiam sive tunc urbi Assyriae, sive quotidie mundi Deus populis comminatur ut agant poenitentiam: qui si conversi fuerint, ipse quoque vermanifestius explicant, nec bona videlicet implere Dominum quae promiserit, si boni vertantur ad vitia; nec mala quae pessimis comminatur, si illi reversi fuerint ad salutem. Ita igitur et nunc vidit Deus opera, quia conversi sunt a via sua pessima: non verba audivit quae solebat Israel saepe promittere: Omnia quaecumque dixerit Dominus, faciemus ; 422 sed opera conspexit: et quia mavult poenitentiam peccatoris, quam mortem , libenter mutavit sententiam, quia vidit opera commutata. Quin potius Deus perseveravit in proposito suo misereri volens ab initio: nemo enim punire desiderans, quod facturus est comminatur. Malitiam autem, ut supra diximus, pro suppliciis et
Abbreviated transcription (Latin):
tari. de his maxime testimoniis in qͥb le¬
gimꝰ sol & luna induent̾ cilicio. & in alio
loco induã celũ sacco. ꝓlugubri scilic&¬
habitu & merore atq tristitia. quȩ mes¬
ponit᷑ & incertuꝰ. ut dũ homines dubii
sunt de salute. fortius agant penitentiã.
& magis ad miscdi̾am ꝓuocent dm̃.
t uidit ds̃ oꝑa eoꝵ quia conuersi sunt
de uia sua mala. & misertꝰ ẽ dĩ suꝑ mali¬

Expanded text:
tari, de his maxime testimoniis, in quibus letari, de his maxime testimoniis, in quibus legimus: Sol et lunainduentur sacco . Et in alio loco: Induam coelum sacco , pro lugubri scilicehabitu, et moerore atque moestitia, quae μponitur et incertum: ut dum homines dubii sunt de salute, fortius agant poenitentiam, et magis ad misericordiam provocent Deum. Et vidit Deus opera eorum; quia conversi sunt de via sua mala, et misertus est Deus
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius ñ animos cõpositione uerboꝵ &
disertitudinis suȩ fulgore ꝑstrinacit :
Difficile homines potentes & nobiles &
diuites. & multo his difficilius eloquen¬
tes credunt dõ. Obcecat᷑ enĩ mens eoꝵ
diuitus & opib atq luxuria. & circũ¬
dati uitus. ñ possunt uidere uirtutes.
simplicitatẽq scripturȩ sc̃ȩ ñ ex maie¬
state sensuũ. sed ex uerboꝵ iudicant
uilitate. Cũ autẽ ipsi qͥ prius mala do¬
cuerant uersi ad penitentiã docere
cȩperint bona. tunc uidebimꝰ niniuiti¬
cos populos una p̃dicatione conuerti.
& fieri illud qd in isaia legimꝰ. sinata ẽ
gens semel. Homines qͦq & iumenta oꝑta
saccis & clamantia ad dnm̃. eodẽ sensu
intellige. qđ & rationabiles & irratio¬
nabiles & prudentes ac simplices. ad
predicationẽ ionȩ agant penitentiã.
iuxta illud qđ & alibi dr̃. Homines
& iumenta saluos facies dñe. Possumus
autẽ iumenta oꝑta saccis & alit̾ int̾pre¬

Expanded text:
cujus non animos compositione verborum et cujus non animos compositione verborum et disDifficile potentes, et nobiles, et divites, et multo his difficilius eloquentes credunt Deo. Obcaecatur namque mens eorum divitiis, opibus atque luxuria, circumdati 421 vitiis, non possunt videre virtutes simplicitatemque Scripturae sanctae, non ex majestate sensuum, sed ex verborum judicant vilitate. Cum autem ipsi qui prius mala docuerant, versi ad poenitentiam, docere coeperint bona, tunc videbimus Niniviticos populos una praedicatione converti, et fieri illud quod in Isaia legimus: Si nata est gens semel. Homines quoque et jumenta operta saccis, et clamantia ad Dominum, eodem sensu intellige: quod et rationabiles, et irrationabiles, et prudentes ac simplices ad praedicationem Jonae agant poenitentiam juxta illud, quod et alibi dicitur: Homines et jumenta salvabis, Domine . Possumus autem jumenta operta saccis et aliter interpre
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabo. Ꝙ uidete nequis uos spoli& ꝑ
philosophiã & in anẽ seductionẽ. Ex qͦ
ꝑspicuũ ẽ p̃dicationẽ xp̃i reges mundi
audire nouissimos. & deposito fulgore
eloquentiȩ & ornamentis ac decore uer¬
boꝵ. totos se simplicitati ac rusticitati
tradere. & in plebeiũ cultũ redactos se¬
dere in sordib. & destruere qđ ante p̃di¬
carant. Proponamꝰ nob̾ beatũ cipria¬
nũ. qͥ pͥus idolatriȩ assertor fuit. & in
tantã głãm uenit eloquentię. ut oratoriã
quoq docer& cartagini. audisse tandẽ
sermonẽ ionȩ & ad penitentiã conuersũ.
in tantã uenisse uirtutẽ. ut xp̃m publi¬
ce predicar&. & ꝓ illo ceruicẽ gladio flec¬
ter&. ꝓfecto intelliginꝰ regẽ niniue de¬
scendisse de solio & purpurã sacco. un¬
genta luto. munditias sordib cõmutas¬
se : non sordib sensuũ sed uerboꝵ. Un¬
de & de babilone in ieremia dr̃. Calix
aureus babilon inebrians omnẽ terrã.
Quẽ ñ in ebriauit eloquentia secularis.:

Expanded text:
Videte, ne quis vos spoliet per philosophiam et inanem seductionem . Ex quo perspicuum est, praedicationem Christi reges mundi audire novissimos, et deposito fulgore eloquentiae et ornamentis ac decore verborum, totos se simplicitati et rusticitati tradere, et in plebeium cultum redactos sedere in sordibus, et destruere quod ante praedicaverant. Proponamus nobis beatum Cyprianum qui prius idololatriae assertor fuit, et in tantam gloriam venit eloquentiae, ut oratoriam quoque doceret Carthagini audisse tandem sermonem Jonae, et ad poenitentiam conversum, in tantam venisse virtutem, ut Christum publice praedicaret, et pro illo cervicem gladio flecteret. Profecto intelligimus regem Ninive descendisse de solio suo, et purpuram sacco, unguenta luto, munditias sordibus commutasse: non sordibus sensuum, sed verborum. Unde et de Babylone in Jeremia dicitur: Calix aureus Babylon inebrians omnem terram . Quem non inebriavit eloquentia saecularis?
Abbreviated transcription (Latin):
& quasi in cõmentariis breuit̾ intima¬
re quis sit rex niniue. adquẽ extremũ
dĩ sermo ꝑueniat. Quid ualeat apud
homines secłi eloquentia & sapientia
secularis: testes sunt de mostenes. tulliꝰ
plato. xenofon. theophrastꝰ. aristoti¬
les & ceteri oratores ac philosophi: qͥ
uelut reges habent᷑ hominũ. & p̾cepta
eoꝵ. non ut precepta mortaliũ. sed qͣsi
oracula accipiunt᷑ deoꝵ. Unde & plato
dicit felices fore res publicas. si aut phi¬
losophi regnent. aut reges phlosophent᷑.
Quã autẽ difficile istiusmodi homines
credant in dm̃. ut cotidiana exempla
p̃tereã. & sileã de ueterib historuis
ethnicoꝵ : sufficit nob̾ apłi testimoniũ.
qͥ ad corinthios scribens ait. Uidete

Expanded text:
et quasi in commentariis breviter intimaet quasi in commentariis breviter intimare, quis sit rex Ninive, ad quem extremum Dei sermo perveniat. Quid valeat apud homines saeculi eloquentia et sapientia saecularis, testes sunt Demosthenes, Tullius, Plato, Xenophon, Theophrastus, Aristoteles, et caeteri oratores ac philosophi, qui velut reges habentur hominum, et praecepta eorum non ut praecepta mortalium, sed quasi oracula accipiuntur deorum. Unde et Plato dicit: Felices fore respublicas, si aut philosophi regnent, aut reges philosophentur. 420 Quam autem difficile istiusmodi homines credant in Deum, ut quotidiana exempla praeteream, et sileam de veteribus historiis ethnicorum, sufficit nobis Apostoli testimonium, qui ad Corinthio