comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
misse celebrande sunt.
insid̾a missa kyrieł incipi¬
atur in illo choro inquo est
inuitatorium. In prima uͦ
missa inchoet᷑ in altero. In
natiuitate dm̃ ad missam
de uocte inchoro inuitato¬
rii incipiatur. Quo finito:
conu̾tant se ad al̃tare. Si
sacerdos dixerit gła mex
tus sicut erant. ẜum autẽ
dixerint adoramꝰ te. incur¬
uent se. erigentes se ad glo¬
rificamꝰ de. et sumłr indi¬
ũent ad suscipe deprecati¬
onem ur̃am. Ad cum sco
tantur ad altare. Et cum
etur epła. Et tunc surgen¬
tes stent usq ad enͣuigłm
sicut stabant dũ cantabãt
int᷑itum. Int̾um tñ ad maio¬
rem muissem ꝑ missum est.
sed̾e simul siuoluerint. Ad
nuissam uͦ matutinalem post
pͥmu᷑ dñs uobiscuro usq ad
euugłm sedeat qui uoluerit.
et p᷑ sc̃s usq ad finem misse
p̾ter agnus dĩ. In omibus

Expanded text:
missae celebrandae sunt, missae celebrandae sunt, in secunda missa Kyrie eleison incipiatur in illo choro in quo est Invitatorium: in prima vero missa inchoetur in altero. In Nativitate Domini ad missam de nocte in choro Invitatorii incipiatur. Quo finito, convertant se ad altare. Si sacerdos dixerit Gloria itus sicut erant. Cum autem dixerint Adoramus te, incurvent se, erigentes se ad Glorificamus te, et similiter inclinent ad Suscipe deprecationem nostram. Ad Cum sancto tantur ad altare, et cum etur Epistola. Et tunc surgentes stent usque ad Evangelium sicut stabant dum cantabant Introitum. Interim tamen ad majorem missam permissum est sedere simul si voluerint. Ad missam vero matutinalem post primum Dominus vobiscum usque ad Evangelium, sedeat qui voluerit, et post Sanctus usque ad finem missae, praeter Agnus
Abbreviated transcription (Latin):
choꝵ fuerint. tam monachi
or̃em introitum chori. et per
medium choꝵ reuertantur
De ꝯueasis uero unaqueq
ecclia faciat scd̃m posicionẽ
ip̃iꝰ oratorii. funta antiph̾a
sacerdos intermutens asper¬
sionis offi̾n uersus ad altaie
dicat colłam. Exaudi nos:
iuloco qͦ stat. Et incepta t̾¬
cia pꝰ gła patri ceptam sub¬
sequatur asꝑsionem. Que
intermittat. Qua ꝑacta: ie¬
deat inlocum suum. et sede¬
at cũ ministris. De m̃ secre¬
tariꝰ portet aqmͣ hospitibus
⁊ familie ⁊ ponat dinde in
uas unde semꝑ aqmͣ acciꝑe
solent:deinde inuas quer¬
soꝵ. Dicta autem tertia: tam
diucis diebus quam sollemp¬
nitatib quib non laboramꝰ
om̃i tempore: et festis quib
laboramꝰ inestate. mgx cantor
incipiat introitum eciam t̃c¬
pulsance tabula ꝓmortuo.
Simiłr faciat prinatis die¬
bus mnestate nͥ forte talis fu̾it
missa que ꝓpresenti defuncto
tus se agat ad missas .lui¬
mnnib dieb quib due¬

Expanded text:
chorum fuerint, tam monachi chorum fuerint, tam monachi orem introitum chori, et per medium chorum revertantur. De conversis vero unaquaeque ecclesia faciat secundum positionem ipsius oratorii. Finita Antiphona sacerdos intermittens aspersionis officium, versus ad altare dicat Collectam, Exaudi nos, in loco quo stat. Et incoepta Tertia post Gloria Patri, coeptam subsequatur aspersionem. Quae intermittat: qua peracta, redeat in locum suum et sedeat cum ministris. Deinde secretarius portet aquam hospitibus et familiae, et ponat inde in vas unde semper aquam accipere solent, deinde in vas conversorum. Dicta autem Tertia tam Dominicis diebus, quam solemnitatibus quibus non laboramus omni tempore et festis quibus laboramus in aestate, mox cantor incipiat Introitum, etiam pulsante tunc tabula pro mortuo. Similiter faciat privatis diebus in aestate, nisi forte talis fuerit missa, quae pro praesenti defuncto tus se agat ad missas. Omnibus diebus quibus dua
Abbreviated transcription (Latin):
usq ꝑueniat manteriorẽ
ubi indinans asꝑgat p̾sbi¬
t̾ium huic s indẽ. Interim
uͦ minist̾ recipiat aqm in
quolibet uase deurceolo ĩ
quo est aqua bñdicta. et
hñs sparsorium aliud clan¬
strum ꝑ asꝑgat. et offici¬
nas. scił. capłm. auditoriu.
dormitorium. et dormito¬
rii necessaria. salefactorũ.
refectorium. coquinam.
cellariũ. Rediens autem
de officinis si qͥd suꝑ est ei
de ip̃a infundat inrecep¬
dacłm qd̾ est ad iutͦitum
eccl̃ie ad hoc deputatum.
Nas aũ qd̾ tenet ⁊ asꝑsoriũ
reponat iuuestiario. Sac̃¬
dos uͦ stans suꝑ gradum p̾s¬
bit̾ii asꝑgat prius abb̾em.
pꝰea se ip̃m. deinide ninistroˢ
et ret̾os accedentes asuꝑiori
parte chori initer formas et
sedilia sicut ea hora stant in
choro. Qui reuertentes de¬
orsum ꝑ medium choꝵ: ascen¬
dat unusquisq ad locum
suum. ⁊ nouicũ qui ante
formas coussistunt asꝑsi a¬
qua reuertantur ibidem.
Qui uͦ extra choꝵ. uł in retͦ

Expanded text:
usque perveniat in anteriorem: usque perveniat in anteriorem: ubi inclinans aspergat presbyterium hinc et inde Interim vero minister recipiat aquam in quolibet vase de urceolo in quo est aqua benedicta, et habens sparsorium aliud claustrum aspergat, et officinas scilicet capitulum, auditorium, dormitorium et dormitorii necessaria, calefactorium, refectorium, coquinam, cellarium. Rediens autem de officinis si quid superest ei de ipsa aqua, infundat in receptaculum quod est ad introitum Ecclesiae ad hoc deputatum. Vas autem quod tenet et aspersorium reponat in vestiario. Sacerdos vero stans supra gradum presbyterii aspergat prius abbatem, postea seipsum, deinde ministros et caeteros accedentes a superiori parte chori inter formas et sedilia, sicut ea hora stant in choro. Qui revertentes deorsum per medium chorum ascendat unusquisque ad locum suum: et novitii qui ante formas consistunt aspersi aqua revertentur ibidem. Qui vero extra chorum vel in retro
Abbreviated transcription (Latin):
tm̃ in locis supͣterminatis.
nem candelarumQuo Q
signo an terciam ser¬
uitor eccl̃ie p̾parata formu¬
nat etaqͣm de suꝑ cũ sparso¬
rio ⁊ indutis ministris et
sacerdote pͥparatoq altari.
sicut supͣdiximꝰ. itr̃a pul¬
setur sigñu ad conuocandu᷑
conuentũ. Qui nementes or¬
dinent᷑ sicut ad missam.
Qd̾ semꝑ faciant ad iͦi: cuͦ
nox sub secut᷑a est missa.
Et̃ dimisso signo ad soni¬
tũ prioris: fiat oratio. Qua
conpleta:accedat sacerdos
añ gradñ p̾sbit̾ii tenens
collectaneum. Qui cum iͥ
manũ desuꝑ dum exsor¬
cismũ dixerit. Et misso
in modũ crucis sale in aqͥ
exsorcismoq ꝑdicto: reddat:
lrbrum subdiacono. qui et au¬
ferat saliũ ponens illud seor¬
sumo suꝑ gͣdum p̾soit̾u. Can¬
tore gͥ incipiente antiphonã:
sumat sacerdos sparsorium.
Qd̾ iutingens inaqua: asten¬
dat ad altare inclinans ad
gͣdum ipsius altaris . De iñ
asꝑgat aqm añ ip̃m altare.
et incipiens adext̾a ꝑte cir¬
cueat illud asꝑgendo. quo¬

Expanded text:
m in locis supra determinatis, nem candelarum. CAPUsigno ad Tertiam, servitor ecclesiae praeparata formusal et aquam desuper cum sparsorio, et indutis ministris et sacerdote, praeparatoque altari sicut supra diximus, iterum pulsetur signum ad convocandum conventum. Qui venientes ordinentur sicut ad missam. Quod semper faciant ad Tertiam cum mox secutura est missa. Et dimisso signo ad sonitum prioris fiat oratio. Qua completa, accedat sacerdos ante gradum presbyterii tenens collectaneum. Qui cum ibimanum desuper dum exorcismum dixerit. Et misso in modum crucis sale in aqua exorcismoque perdicto, reddat librum subdiacono, qui et auferat salinum, ponens illud seorsum super gradum presbyterii. Cantore igitur imponente Antiphonam, sumat sacerdos sparsorium, qui intigens in aqua ascendat ad altare inclinans ad gradum ipsius altaris. Deinde aspergat aquam ante ipsum altare, et incipiens a dextra parte circumeat illud aspergendo quo
Abbreviated transcription (Latin):
dionem ad abb̾e. ñtu des¬
cendens de gradualtans.
ꝑlecto euugłio: ibidim
d̾icat creda inunũ dm
sidicendit fuerit. et mgr
seredat ad dexcrum cor¬
nuabaris ididem dictu
possunt uͥ necesse su̾it. ad
missam matutinalem
płes bostie ꝯsecrari. et srͣ
patenam ꝯmimicat᷑is dis¬
tribui. et tunc minister
si fieri potest. diaconꝰ sit.
ille scilic qui p̾cedenti ebd̾a
enuͣ głio fu̾it ascriptus. Nã
cet̾is tam pͥuatis qͣm festiuis
dieb ad om̃s missas una
tr̃ hostia consecietur. cuiꝰ
tertiam ꝑtem sacerdos suꝑ
calicem teneps comunicatis
distribiat. ⁊ pꝰea sangui

Expanded text:
tionem ab abbate, non tamen destionem ab abbate, non tamen descendens de gradu altaris. Perlecto Evangelio ibidem, dicat Credo in unum Deum, si dicendum fuerit. Et mox secedat ad dextrum cornu altaris ibidem dicturpossunt ubi necesse fuerit, ad missam matutinalem plures hostiae consecrari, et super patenam communicaturis distribui, et tunc minister si fieri potest diaconus sit, ille scilicet qui praecedenti hebdomada Evangelio fuerat ascriptus. Nam caeteris tam privatis quam festivis diebus ad omnes missas una tantum hostia consecretur, cujus tertiam partem sacerdos super calicem tenens communicaturis distribuat, e
Abbreviated transcription (Latin):
negrediatur dechoro. s ip̃e¬
met infundat sibi aqm
de ampulla inpesuim. ⁊
t̾gat ad manulam ad qm
t̾git saceidos an secrita.
Qui pꝰqm̃ comminicatus
sanguine decalice sump¬
to ad sinstrum cornu se¬
cesserit. ille qui sacdotem
ad inuit ad induendum.
accedat cũ fistula ante p̾¬
parata ad iuuans eum in
om̃ib sicut sub̾diaconus
facere solet. Siaũsubdi¬
acouꝰ fuerit eundo ad al¬
tare p̾cedens saccrdotem.
diuertat ad dexceram slip¬
plicans sac̾doti. ad ofcĩio¬
nem stet ad deccetam. oris¬
sale indexcto corm altã¬
ris. textum insinistro po¬
pꝰ epłam manꝰ lanet uͥ et di¬
aconꝰ. Panem et uinum
mi nustret. Patenam et ea¬
licem offerat. Casulam tͣ¬
hat. P̃acem et coꝰ munio¬
nem semꝑ accipiat. excep¬
ta missa defunct̾. inqua
nec pacem sumere. nec̃ cõ¬
municare licet. Litutꝰ
epłam ferat epłaie in
eccl̃am. anqm induatur
et pꝰ missam inde referat
Sacerdos uͦ ad legrudũ
enligłm petat denedio¬

Expanded text:
egrediatur de choro, sed ipseegrediatur de choro, sed ipsemet infundat sibi aquam de ampulla in pelvim, et tergat ad mapulam ad quam tergit sacerdos ante Secretas. Quis priusquam communicatus sanguine de calice sumpto ad sinistrum cornu secesserit: ille qui sacerdotem adjuvit ad induendum, accedat cum fistula ante praeparata, adjuvans eum in omnibus sicut subdiaconus facere solet. Si autem subdiaconus fuerit, eundo ad altare praecedens sacerdotem divertat ad dexteram supplicans sacerdoti. Ad confessionem stet ad dexteram. Missale in dextro cornu altaris, Textum in sinistro poPost Epistolam manus lavet, ubi et diaconus. Panem et vinum ministret, et patenam et calicem offerat. Casulam trahat, pacem et communionem semper accipiat, excepta missa defunctorum, in qua nec pacem sumere, nec communicare licet. Lecturus Epistolam ferat Epistolare in ecclesiam antequam induatur, et post missam inde referat. Sacerdos vero ad legendum Evangelium petat benedic
Abbreviated transcription (Latin):
lotis ⁊ det̾sis ad lintheum qͦ
saceidos paulo añ digitos
suos detersit. recondat ea
uͥsolent. ⁊ corporale cũ cali¬
cib. finita missa. sac̾dos in¬
curuot se añ medium alta¬
ris faciens oronem solus smne
diacond̃. Q fcã: erigat seg
osclans altare signet se. Qd̾
si dñicus dies fu̾it: det bñ¬
dictionẽ lectori mense. que
inlibro ꝯtinet᷑. De iñ incli¬
nans recedat casula de missa.
qmͣ añ missam tulit ubra¬
chiis subleuatam ad altare.
Sidiaconꝰ et subdiaconꝰ iam
conpleuerint que cõplenda
erant: p̾cedant eum eo er¬
dine qͦ ad altare uenerunt
ad introitum misse. Sacer¬
dos autem exutꝰ sac̾dotalib
indumentis. ueniat ad gra¬
dum ubi legitur epła et
petat ueniam sicut infes¬
tuus dich. Priatis uero
dieb flectat genua mox
minsster fuerit. fac̾¬
dos indutus stola ⁊ manipu¬
lo. cũ ministͦ eat i̾petare
altare. Qd̾ si minisier dia¬
conꝰ fuerit. offm̾ ałtaris ꝯ¬

Expanded text:
lotis et detersis ad linteum, quo lotis et detersis ad linteum, quo sacerdos paulo ante digitos suos detersit, recondat ea et corporalia cum calicibus. Finita missa sacerdos incurvet se ante medium altaris, faciens orationem solus sine diacono. Qua facta erigat se, et osculans altare signet se. Quod si Dominicus dies fuerit, det benedictionem lectori mensae, quae in libro continetur. Deinde inclinans recedat casula demissa, quam ante missam tulit in brachiis sublevatam ad altare. Si diaconus et subdiaconus jam compleverint quae complenda erant: praecedent eum eo ordine quo ad altare venerunt ad introitum missae. Sacerdos autem exutus sacerdotalibus indumentis veniat ad gradum ubi legitur Epistola, et petat veniam sicut in festis diebus. Privatis vero diebus flectat genua mox minister fuerit, sacerdos indutus stola, et manipulo cum ministro eat praeparare altare. Quod si minister diaconus fuerit, officium altaris
Abbreviated transcription (Latin):
lintheum ad ĩbi p̾paratum:
redeat adaltare sumere ui¬
it̃i. qd̾ dimisit incalice. Quo
sumpto: itm asꝑgat calicẽ
uino. Quo hausto: ponat
illum ñ reclinatum super
altare urta patenam. Si¬
militer nec ad priuatas mis¬
sas reclinetur. Ex hinc sub¬
diaconꝰ tenens fistulam as¬
sistat altari. hñs faciem uil
patenã: usq infinem cosst.
Inteum diaconꝰ conplicet cor¬
porale suꝑ altare. ⁊ uertens
ad pꝰcoͦmunionem. restrat
missale ad dextrum cornu al
hens ei casulam incuruet se
erigens se ⁊ dicto bñdicanꝰ
dño uł. ite missa est. incli¬
net. De iñ iens adastare tnͣs¬
ferat inde calicem ⁊ patenã
suꝑ munsterĩ sumens ibi
linga sua siqͥd de corpore
dni remansserit suꝑ pate¬
nam. Et pꝰea accipiens fistu¬
lam: ab̃luat eam inno. et
pꝰea patenam. Quod bibens:
in fundat aliud uinũ. cir
dat linum eo mͦ circũlim¬
ens qd̾ ꝑcipiat subdiaconus.
Et ad hus etiam alia uice in¬
fundat sinccesse fu̾it. Quib

Expanded text:
linteum ad hoc ipsi praeparatum, linteum ad hoc ipsi praeparatum, redeat ad altare sumere vinum quod dimisit in calice. Quo sumpto, iterum aspergat calicem vino. Quo hausto, ponat illum non reclinatum super altare juxta patenam. Similiter nec ad privatas missas reclinetur. Ex hinc subdiaconus tenens fistulam, assistat altari, habens faciem in patena usque ad finem Collectae. Interim diaconus complicet corporale super altare, et vertens ad post communionem, referat Missale ad dextrum cornu althens ei casulam incurvet se erigens se et dicto Benedicamus Domino, vel Ite missa est, inclinet. Deinde iens ad altare transferat inde calicem et patenam super ministerium, sumens ibi lingua sua si quid de corpore Domini remanserit super patenam. Et postea accipiens fistulam abluat eam vino, et postea patenam; quod bibens infundat aliud vinum circudat vinum eo modo circumliniens, quod percipiat subdiaconus. Et adhuc etiam alia vice infundat si necesse fuerit. Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
subdiacono antea p̾paratã.
Qͥ subdiaconꝰ ꝑcipiat san¬
giem cñ fistula priusqm se
componat adtenendum ca¬
licem eo mͦ qͦ diximꝰ. Dum
aũ fris ꝑcipuntt sanguinem:
infondatur uinũ incalice
adiacono cũ opꝰ fu̾it deam¬
pulla asubdiacono antea
p̾parata. uuta altare. Si
qd aũ residuum fu̾it de ip̃o
sanguine: bibat illud cum
calice pꝰqmͣ fistulam reddid̾it
subdiacono. Quam fistulam
anqmͣ reddat inqnͣtũ po¬
tuerit abutͤq parte suggen¬
do asanguine dr̃n euacuet.
et calicem reddat sacerdoti
non osculans ei manum.
Subdiacoñ uͦi tenens sistulã
ꝯͤ faciem suam intransu̾so
eat ad sacerdotem ꝑretro alta¬
te ministrare ei uinũ incalice
Sac̾dos auan᷑qm recipiat ca¬
licem sique hostie integre su¬
ꝑ fuerint ꝯmunicat̾is reser¬
cepto calice: resꝑgat digitos
suos in ip̃o calice. Quem po¬
nens suꝑ altare: eat ad pisci¬
nam abluere ip̃os digitosa¬
qua. Quib t̾sis ad medium

Expanded text:
subdiacono antea praeparatam. subdiacono antea praeparatam. Qui subdiaconus percipiat sanguinem cum fistula priusquam se componat ad tenendum calicem eo modo quo diximus. Dum autem fratres percipiunt sanguinem, infundatur vinum in calice a diacono cum opus fuerit de ampulla a subdiacono ante praeparata juxta altare. Si quid autem residuum fuerit de ipso sanguine, bibat illud cum calice postquam fistulam reddiderit subdiacono. Quam fistulam antequam reddat inquantum potuerit ab utraque parte sugendo a sanguine Domini evacuet, et calicem reddat sacerdoti: non osculans ei manum. Subdiaconus vero tenens fistulam contra faciem suam in transverso, eat ad sacerdotem per retro altare ministrare ei vinum in calice. Sacerdos autem antequam recipiat calicem, si quae hostiae integrae superfuerint communicatis, repocepto calice, respergat digitos suos in ipso calice: quem ponens super altare eat ad piscinam abluere in ipso digitos aqua. Quibus tersis ad medium
Abbreviated transcription (Latin):
capite sub manu
sacdotis quenienter aꝑto
ore ꝑcipiat corpꝰ dñi. Quo
ꝑcepto surgat: ⁊ supplicet.
similiter et subdiaconꝰ. Qd̾
pꝰqm fec̾it sumens fistulam.
sicunc necessaria est. eat
ad sinstram ꝑtem ꝑ retro
altare. Qd̾ situnc necella¬
ria ñ fu̾it: sequat᷑ diaconẽ
Qui diaconꝰ ueniens ante
salicem inclinet. et ad nu¬
tum sacerdotis accipiat il
ministret eis sanguinem ea¬
dem parte calicis qͣ ip̃e recepͭ.
ita ut. sp̃e deitia manu ca¬
licem  tenens. siustͣm
mento  illoꝵ supponat. Qui
subdiaconi. sinistramanu
pedem calicis tenentes ad
os suũ sicut sͥ ud̾int exp̃e¬
dire coaptent. Quod si płes
fuerit: diaconꝰ ꝑcepto san¬
guine. ibidem ponat calicẽ
super sunstru cornu altaris
teneus illum. subdiacono sͥ
assistente. atq ad uiuante.
boc mͦ scił uͭdextram manũ
teneat expansam uycca la¬
bium calicis deforis: sinist᷑
uͦteneat pedem ip̃iꝰ calicis.
Diaconꝰ autemteneat utq
manu incalice fistulam a

Expanded text:
capite sub manu capite sub manu sacerdotis convenienter aperto ore percipiat corpus Domini. Quo percepto surgat et supplicet: similiter et subdiaconus quod postquam fecerit sumens fistulam, si tunc necessaria est, eat ad sinistram per retro altare. Quod si tunc necessaria non fuerit, sequatur diaconum. Qui diaconus veniens ante calicem inclinet et ad nutum sacerdotis accipiat illturi sunt, ministret eis sanguinem eadem parte calicis qua ipse recepit, ita ut ipse dextera manu calicem tenens, sinistram mento illorum supponat. Qui subdiaconi sinistra manu pedem calicis tenentes, ad os suum sicut sibi viderint expedire coaptent. Quod si plures fuerint, diaconus percepto sanguine, Ibidem ponat calicem super sinistrum cornu altaris, tenens illum, subdiacono sibi assistente, atque adjuvante hoc modo, scilicet ut dextram manum teneat expansam juxta labium calicis deforis: sinistra vero teneat pedem ipsius calicis; diaconus autem teneat utraque manu in calice fistulam a
Abbreviated transcription (Latin):
sudiacorꝰ. similr̾ alium stpo¬
cem quesierit eundo ad gr¬
dum. S acerdos autem daa
pace diacono. eam ꝑtan has¬
tie de qua ministri conpun¬
nicãdi sunt. suꝑ pa¬
tenam ponat. q ua posya
dicat oratiouem dñe ahn
dm̃i cũ calice utq manu
applicet adse. ⁊ sic ꝑcipiat
corpꝰ dm̃ suꝑ calicem. deiñ
sanguinem. Itaq deposito
calice super corporale non
cooꝑto uertat se ad deciiñ
corialtaris. ⁊ posita ibi
patena cũ hostus. simat
hostiam deuascło. sparato¬
ponat suꝑ patenã. et uña
uł płes ubi necesse fu̾it. ex
illis que ibi sunt recondat
sam. Quo facto sacerdos
ꝯmunicet diaconem et sub¬
diaconem detercia parte¬
hostie. deiñ dealiis hostiis
ceteros qui ꝯmunicaturi
sunt. ꝓuideat anͣ qnͣtum
potuerit ne aliqua pars
dñici corporis remaneat.
Diaconꝰ uero accedens ad
ꝯmunionem. ñ oscłans ma¬
nũ sacdotis suleuet asbam
abant̾iori paite flectens ge¬
nua uicta. ałta¬
re. zresum Lpato

Expanded text:
subdiaconus similiter alium, si pasubdiaconus similiter alium, si pacem quaesierit eundo ad gradum. Sacerdos autem, data pace diacono, eam partem hostiae de qua ministri communicandi sunt, super patenam ponat: qua posita dicat orationem Domine JeDomini cum calice utraque manu applicet ad se, et sic percipiat corpus Domini super calicem, deinde sanguinem. Itaque, deposito calice super corporale non cooperto, vertat se ad dextrum cornu altaris, et, posita ibi patena cum hostiis, sumat hostiam de vasculo praponat super patenam: et unam vel plures, ubi necesse fuerit, ex illis quae ibi sunt recondat sam. Quo facto, sacerdos communicet diaconum et subdiaconum de tertia parte. Deinde de aliis hostiis caeteros qui communicaturi sunt. Provideat autem quantum poterit, ne aliqua pars Dominici corporis remaneat. Diaconus vero accedens ad communionem, non osculans manum sacerdotis, sublevet albam ab anteriori parte, flectens genua juxta altare, et resupinato
Abbreviated transcription (Latin):
erpatenam Discoo ꝑtam. os¬
culans ei manum: pꝰea sece¬
dat paululum uersus pan¬
etem indextra parte. Si¬
aconꝰ accepta patena offe¬
rat eam sacerdoti pꝰ sed li¬
bera nos amalo osclans ei
manũ. Qua oblata: ueni¬
at in locum ubi stedit añ
p̾fationem. reddens offer¬
toriũ subdiacono. Subdi¬
aconꝰ uͦ recondat illud
plicatum. Quo recondito:
reu̾tat᷑ pꝰ diaconem. Sa¬
cerdos autem accipiens
patenam ponat eam sub
corporali. Quod si tałꝰ mis¬
sa fu̾it in qua ꝯuentꝰ ad
uadit pacem: ponat eam super
corporale. Et dicto libera
indextra parte calicis. Et
cem iutres partes. et dicto
pax dm intra calicem unam
crucem. aliam: ad sit semꝑ
tertiam: ad uob̃ꝯ. Eit pꝰ qmͣ
ter dixent annus dei. et di¬
miserit calicem illam ꝑtem
dñici corporis qmͣ denet in
dextera mani: dicens. hec
sacro scã ꝯmntio. totam oa¬
cionem sub silencio diucrie
illum. ⁊ diaconꝰ subdifscom
sͥ inuicrm supplicando. et

Expanded text:
ei patenam discoopertam osei patenam discoopertam osculans ei manum. Postea secedat paululum versus parietem in dextera parte. Diaconus autem, accepta patena, offerat eam sacerdoti post Sed libera nos a malo, osculans ei manum. Qua oblata, veniat in locum, ubi stetit ante Praefationem, reddens Offertorium subdiacono. Subdiaconus vero recondat illud plicatum. Quo recondito, revertatur post diaconum. Sacerdos autem accipiens patenam ponat eam sub corporali. Quod si talis missa fuerit, in qua conventus vadit ad pacem, ponat eam super corporale. Et dicto Libera in dextera parte calicis: et cem in tres partes, et dicto,Pax Domini intra calicem unam crucem, aliam ad Sit semper, tertiam ad Vobiscum. Et postquam ter dixerit Agnus Dei, et dimiserit in calicem illam partem Dominici corporis quam tenet in dextera manu dicens Haec sacrosancta commistio, totam orationem sub silentio: divertat illum, et diaconus subdiaconum sibi invicem supplicando, et
Abbreviated transcription (Latin):
dixerit. Sanctificas. uiui¬
fisas. accedat ad decteram
sacerdotis. Et osculans pͥ
altare. conponat se honeste
ad discooꝑiendum calicam.
adertra paite dectra ma¬
uii. sacdote tñ incipiente
asinistra paite sinistra
manu. porro ip̃e diaconꝰ
sinistra manu posita sub
brachio suo ad constringen¬
dam maincam albe ne con¬
tingat corporale. supponat¬
sa digitos dectire
sue digitis sacerdotis ad te¬
liendirm calicem dum sacꝰ¬
dos tres cruces fecexit suꝑ
salicem discoo ꝑtũ dicens.
ꝑ ip̃m. et cũ ip̃o. et in ip̃o.
Et quartam aũ oram ip̃ius
calicis: dum dixerit. Est t̾ͥ
dõ. quͦ autẽ dixerit. om̃is ho¬
nor ⁊ gła: teneat utͣq ma¬
nu corpꝰ dñi suꝑ calicem. Quo
incipiende cunctis audien
deponatur. ⁊ it̾um cooꝑiat᷑
ab utͦq hinc et inde. Et sic
diaconus incliuans añ arã
recedat uͥstabat. Et cum sa¬
cerdos dixerit. Panem nr̃m
cotidianũ. accedens subdi¬
aconus ad diaconũ offerat

Expanded text:
dixerit, Sanctificas, dixerit, Sanctificas, accedat ad dexteram sacerdotis. Et osculans prius altare, componat se honeste ad discooperiendum calicem a dextera parte, dextera manu, sacerdote tamen incipiente a sinistra parte, sinistra manu. Porro ipse diaconus sinistra manu posita sub brachio suo ad constringendam manicam albae ne contingat corporale, supponat digitos dexterae suae digitis Sacerdotis ad tenendum calicem dum sacerdos tres cruces fecerit super calicem discoopertum dicens, Per ipsum, et cum ipso, et in ipso: et quartam ante oram ipsius calicis dum dixerit, Est tibi Deo. Cum autem dixerit, Omnis honor et gloria, teneat utraque manu corpus Domini super calicem. Quo incipiente cunctis audientdeponatur et iterum cooperiatur ab utroque hinc et inde. Et sic diaconus inclinans ante aram, recedat ubi stabat. Et cum sacerdos dixerit, Panem nostrum quotidianum, accedens subdiaconus ad diaconum offerat
Abbreviated transcription (Latin):
sicut habetur inlibro. Qui
cum peruen̾it ad qui pridie.
qmͣ pateretur. sumat bosti¬
am ⁊ eleuans ante calicem
paulo alcius inter illos
digitos quos adhoc conse¬
crauit. bñdicat eam. Si
uͦ płrs fuerint. n᷑ deponens
ipãm qm tenet simul om̃s
eam teneat usqͦ dicat. Hoc
est eñĩ corpꝰ meũ. ⁊ tunc re¬
mittat eam in loco suo. Eñ
auggẽ dixerit. Similimͦ pꝰ ea¬
qm cenatũ est: accipiat ca¬
licem stringens . corpoza¬
le cũ calice inter. utuͣq
manũ. ⁊ sic eleuet cum i¬
paululum. usq ad signũ
faciendũ ⁊ tunc deponat.
faciens signũ crucis de suꝑ
suꝑius. donec dicat. In mei
memoriam facietis. ⁊ tunc
dimatat. Incipiens autem
dicat. Ex hac altaris parti¬
cipatione. ⁊ tunc erigat se
oscłans labium altaris aĩs
calirem signans se pꝰ signa¬
tumo corpus et sanguinem
qnͣ udelic dixerit: omni di¬
nedictione. Et qñ dixerit.
nobis ꝙͦ peccatorib pectus
tondat semel leuiter. Bi

Expanded text:
sicut habetur in libro. Qui sicut habetur in libro. Qui cum pervenerit ad Qui pridie quam pateretur, sumat hostiam, et elevans ante calicem paulo altius inter alios digitos quos ad hoc conservavit benedicat eam. Si vero plures fuerint, non deponens ipsam quam tenet simul omnes eam teneat usquequo dicat, Hoc est enim corpus meum: et tunc remittet eam in loco suo. Cum autem dixerit, Simili modo postquam coenatum est, accipiat calicem stringens corporale cum calice inter utramque manum, et sic elevet eum paululum usque ad signum faciendum, et tunc deponat faciens signum crucis desupert sicut superius donec dicat, In mei memoriam facietis: et tunc dimittat. Incipiens autem,dicat, Ex hac altaris participatione: et tunc erigat se osculans labium altaris ante calicem signans se, post signatum corpus et sanguinem: quando videlicet dixerit, Omni benedictione. Et quando dixerit, Nobis quoque peccatoribus, tundat semel leviter pect
Abbreviated transcription (Latin):
ne disiungat ilos digitos
qͥb debet tranctare corpus
diũ. pꝰ qui eos aqua abluerit.
ndu fecerit cruces suꝑ hosti¬
ani et calicem. uł qũ se sig¬
nauerit. Ut autem si uert
secrctas. iethat se ꝯͣ medum
altaris dicens. ꝑ om̃ia scła se¬
culoꝵ. sed n eleuans manus
usq ad sursum corda. Diaco¬
nus autem audiens ꝑ om̃a
ceidotem supplicans ad altare
⁊ stet hñs faciem ad sacdotem
cadem hera acclpens patenã
offertorio cooꝑtam. ueniat
pꝰ diaconẽ supplicans ꝯ al¬
tare. De iñ erigens se suppo¬
nat sinistram manũ brachio
dexcro. ut leuius ferat ip̃am
patenam. Qui subdiaconus
signet se ad sanctus sẽs de
ip̃a patena. Diaconꝰ si miłr
signet se: mauens cur uus
dum ip̃e dixerit sc̃s sc̃s bre¬
uit̾ sub silencio. Finita nero
p̾facione sac̾dos inclinet se
ante altare dicens. Sc̃s sc̃s
incipiat. De igit᷑ demen¬
tissime p̃r usqquo dicat.
uti accepta habeas ⁊ tuuc
se erigat ꝑ currens canone

Expanded text:
ne disjungat illos digitos ne disjungat illos digitos quibus debet tractare corpus Domini, postquam eos aqua abluerit, nisi dum fecerit cruces super hostiam et calicem vel quando se signaverit. Ut autem finierit Secretas, retrahat se contra medium altaris dicens Per omnia saecula saeculorum, sed non elevans manus usque ad sursum corda. Diaconus autem audiens Per omnia cerdotem supplicans ad altare, et stet habens faciem ad sacerdotem eadem hora accipiat patenam offertorio coopertam, et veniat post diaconum supplicans circa altare. Deinde erigens se, supponat sinistram manum brachio dextro, ut levius ferat ipsam patenam. Qui subdiaconus signet se ad Sanctus de ipsa patena. Diaconus similiter signet se, manens curvus dum ipse dixerit Sanciter sub silentio. Finita vero Praefatione, sacerdos inclinet se ante altare dicens Sanctus, saincipiat Te igitur clementissime Pater usquequo dicat, Uti accepta habeas: et tunc se erigat percurrens Canonem
Abbreviated transcription (Latin):
suam sub assella ip̃iꝰ tenens
ei casulam. ut expedicius pos¬
sit agere. Quo facto: reddat
turibłm dacono. Bem̃ ablu¬
tis digitis aqͣ dͥ asudiacono
de ampulla data. et in pel¬
un ad hoc p̾parata. recepta.
⁊ tersis adlintheum ad hoc
deputatum. incuruus ante
altare faciat orationem. Dia¬
conꝰ autẽ turificet pꝰ dextriã
partem ipsius altanis bis de¬
foris. Dem̃ eleuans manum
turificet bis dexteram ꝑttm
altare ad si uistram ꝑtem cu¬
rificet eam. similiter et cru¬
cem. Deiñ reddat thuribłm
subdiacono qui ponat illud
ubi pomi solet. Ipse retro ie¬
deait sub gradu altaris indei¬
seie dat in locum suũ. abĩ
stet donce sacdos dicat per
om̃ia scla seculoꝵ. Qui sac̃¬
dos dicto orate fr̃es. medis¬
crit̾ ut possit audi. r edn¬
cat uułtum ad altare eadeia
parte qͣ sẽuertit ad choꝵ. pꝰea
turibłm obtulit sacdoti defe¬
tat diacono. ⁊ subdiacono
aqͣ. ad lauandũ manꝰ suas
Sacerdos autem ꝓuideat

Expanded text:
suam sub asella ipsius tenens suam sub asella ipsius tenens ei casulam ut expeditius possit agere. Quo facto, reddat thuribulum diacono. Deinde ablutis digitis aqua, sibi a subdiacono de ampulla data, et in pelvi ad hoc praeparata recepta, et tersis ad linteum ad hoc deputatum, incurvus ante altare faciat orationem. Diaconus autem thurificet prius dexteram partem ipsius altaris bis deforis; deinde elevans manum thurificet bis crucem, et altare ad sinistram partem thurificet eam, similiter et crucem. Deinde reddat thuribulum subdiacono qui ponat illud ubi poni solet. Ipse autem retro redeat sub gradu altaris in dexsecedat in locum suum, ubi stet donec sacerdos dicat Per omnia saecula saeculorum. Qui sacerdos dicto Orate, fratres, mediocriter, ut possit audiri, reducat vultum ad altare eadem parte qua se vertit ad chorum. Posthuribulum obtulit sacerdoti, deferat diacono et subdiacono aquam ad lavandum manus suas. Sacerdos vero provideat
Abbreviated transcription (Latin):
se ad sinistrum cornu ałtaris.
ibidem ꝯsistens donec recipi¬
at turiblilum ad t̾unfican¬
dum calicem. Diaconus uͦ
posito offertorio suꝑ altare.
ponat calicem suꝑ corporale
in scd̾o plicatu anterioris
et sinistre dextreq partis.
.et panem aute calitem re¬
uoluens suꝑ eũ corporale.
Quod siplures hostie fuerit.
uuam separatim. alias in¬
simul mutat. Deiñ repor¬
det patenam ⁊ offertorium.
suꝑ munisterium. Interuu
dũ hec aguntur asacerdote
et diacono. unꝰ ministroꝵ cuiꝰ
offm est. teneat turibłm anͦ
abb̾em ułañ sac̾dotem siab¬
bas deest.subdiacono incen¬
sum tenenter posito itaq
uncenso inturibło qui tu¬
ribulum tenet offerat illud
sacerdoti. osculans ei manũ
Qd̾ sacerdos accipiens: thu¬
rificet calicem isto mͦ. Se¬
mel circonuoluat illud cir¬
ca calicem. semel turificet
dexeram partem altaris de¬
suꝑ. semel ⁊ sinistram. semel
qͦ ⁊ anteriorem. Qd dũ fite¬
rit diaconꝰ pouat manum

Expanded text:
se ad sinistrum cornu altaris, se ad sinistrum cornu altaris, ibidem consistens donec recipiat thuribulum ad thurificandum calicem. Diaconus vero posito offertorio super altare ponat calicem super corporale in secundo plicatu anterioris, et sinistrae dextraeque partis, et panem ante calicem, revolvens super eum corporale. Quod si plures hostiae fuerint, unam separatim, alias insimul mittat: deinde reportet patenam et offertorium super ministerium. Interim dum haec aguntur a sacerdote et diacono, unus ministrorum cujus officium est, teneat thuribulum ante abbatem vel ante sacerdotem si abbas deest, subdiacono incensum tenente. Posito itaque incenso in thuribulo, qui thuribulum tenet offerat illud sacerdoti osculans ei manum. Quod sacerdos accipiens, thurificet calicem isto modo. Semel volvat illud circa calicem, semel thurificet dexteram partem altaris desuper, semel et sinistram, semel quoque anteriorem. Quod dum fecerit, diaconus ponat manum
Abbreviated transcription (Latin):
tat seadoriemtem. satiffa¬
ciens e eo modo qͦ subdiaco¬
nꝰ. Demꝰ ulinet se uersus
oriemtẽ. pꝰea ferat librum
aꝑtu᷑ sac̾doti ad osculand̾.
ostendens ei dignio iicĩ
euugłii qd̾ legit quem et ip̃e
osculet᷑ pꝰ sacdotem. ⁊ clausũ
suꝑ analoguiĩ sub palla re¬
ponat. S acerdos uero pꝰ
finem euugłu referens nul¬
tñ ad altare. ibidem incipi¬
at dñs uobisꝙ uł credo uni
nũ deum. Intͤi uͦ dum
tu. stet in eodem loco donec
illo cantato. dicat dñs uo¬
bisꝙ: et oremꝰ. dem̃ sumenꝰ
librum ponat ad simistrũ
rale hus tres plicatus in
latum. ⁊ iiiͦ. in longum
mediũ latitudinis ponens
in medio altaris. Et statim
pꝰ oremꝰ oꝑtis manib deo¬
fertorio tenens sinistra ma¬
nu pedem calicis.dextra au¬
tem patenam. offerat sac¬
doti simul utrumq. manũ
eiꝰ semel osculans. sacerdos
simł utrũq assumens. de¬
ponat uixͣ corporale ad dex¬
teram ꝑtem relinquens ea di¬
acono pparanda. ⁊ pꝰeathat

Expanded text:
tat se ad orientem satisfatat se ad orientem satisfaciens eo modo quo subdiaconus. Deinde inclinet se versus orientem. Postea ferat librum apertum sacerdoti ad osculandum, ostendens ei digito initium Evangelii quod legit: quem et ipsum osculetur post sacerdotem, et clausum super analogium sub palla reponat. Sacerdos vero post finem Evangelii referens vultum ad altare, ibidem incipiat Dominus vobiscum, vel Credo in unum Deum. Interim vero dum tu, stet in eodem loco donec illo cantato dicat Dominus vobiscum, et Oremus. Deinde sumens librum ponat ad sinistrum rale habens tres plicatus in latum et quatuor in longum, medium latitudinis ponens in medio altaris. Et statim post Oremus, opertis manibus de offertorio tenens sinistra manu pedem calicis, dextra autem patenam offerat sacerdoti simul utrumque, manum ejus semel osculans. Sacerdos simul utrumque assumens, deponat juxta corporale ad dexteram partem, relinquens ea diacono praeparanda, et postea trahat
Abbreviated transcription (Latin):
sali leg̾e pot̾. et diaconus
ad mitũ eiꝰ sed̾e. ⁊ intextũ
leg̾e si uoluerit. Perlecta
epłã: subdiaconus sedeat
iuxta diaconem aut eat
inchoꝵ santare cũ a luis si
necesse fu̾it. Qd̾ si sacerdos¬
ñ segerit. ⁊ diacouꝰ p̾usde e
redeat ad deitrum cornu
altaris suꝑ poueus in issale.
Diacouꝰ uͦ ponens textum suꝑ
analogii᷑. uertat sead abb̃em
humilit̾ petens bñdictionem
sub silentio dicens. Domne in¬
be bũdicere. sine ad sãcerdoten
si abbas defu̾it. ad quem sac¬
dos ꝯuersus disat hanc bñdic¬
tionem. Dñs sit incorde ⁊ in
ore tno lt digne annunci
uultum suũ suꝑ altare sieut
erat pͥus. ita se bñs usq pꝰ¬
gła tͥdñe. Quod dũ dicitur
signet se: gͦuertat faciem su¬
am ad euugłm stans cũtre¬
more. Diaconꝰ uͦ accepta bn¬
dictione: u̾tat se ad librum.¬
euuglu. signet se. sicut ahi
se signant. quꝰ dicit᷑ sła tibi
dñe. ꝑlecto alitem enuglio
si forte errauerit in ip̃o. uͭ¬

Expanded text:
sali legere potest, et diaconus sali legere potest, et diaconus ad nutum ejus sedere, et in textu legere si voluerit. Perlecta Epistola, subdiaconus sedeat juxta diaconum, aut eat in chorum cantare cum aliis si necesse fuerit: quod si sacerdos sederit, et diaconus praevidere redeat ad dextrum cornu altaris superponens Missale. Diaconus vero ponens textum super analogium vertat se ad abbatem, humiliter petens benedictionem sub silentio dicens, Domne jube benedicere, sive ad sacerdotem si abbas defuerit; ad quem sacerdos conversus, dicat hanc benedictionem: Dominus sit in corde et in ore tuo, ut digne annuntievultum suum ad altare sicut erat prius, ita se habens usque pne. Quod dum dicitur signet, et convertat faciem suam ad Evangelium stans cum tremore. Diaconus vero, accepta benedictione, vertat se ad librum.Evangelii, signet se sicut alii se signant quando dicitur Gloria tibi, Domine. Perlecto autem Evangelio, si forte erraverit in ipso, ver
Abbreviated transcription (Latin):
tent oblationem. Quod si sa¬
cdos dñ diaconꝰ ministraue¬
rit. dixerit gła in excelsis dd̾.
uel dũs uobisꝙ intermitens
ministrare. eat pꝰ sac̾dotem
Qd̾ sigła in excelsis dicitur.
dicto illo breuit̾ inlinet.
et reuertatur ministrare
post dñs nobiscum trahat
ei reuerent̾ deorsum mediũ
casule. ⁊ tunc diuertens in¬
subdꝰ pꝰ euͦ. Qd̾ sirestant alie
colłe: redeant ad iinistran¬
dũ qd̾ restat. Quo conpleto:
reuertant᷑ ubi pꝰ stet̾ant.
colłam. Si añt nulla colła
suꝑfuerit: subdiaconꝰ des¬
cendat leg̾e epistolam
ante gradum p̾sbit̾ii. con¬
tra medium altaris u̾sa fa¬
cie ad ip̃m altare inclinans
priusqmͣ incipiat leg̾e. ⁊
post qͣm legerit. Quisi fotte
in p̃a epła errauerit ꝑlec¬
ta epła satiffaciat ibidem.
prius tñ posito libro fuper
formam. ponens manus
ad t̾ram sub gradu. suꝑ
albam sine flexione genu¬
um tam festis dieb qmͣ pͥ¬
uatis. Int̾im sacerdos usq
ad enͣngłium sed̾e ⁊ in mis¬

Expanded text:
tera parte. Quod si sacerdos dum diaconus ministraverit dixerit Gloria in excelsis Deo, vel Dominus vobiscum, intermittens ministrare eat post sacerdotem: quod si Gloria in excelsis Deo dicitur, dicto illo breviter inclinet et sic revertatur ministrare. Post Dominus vobiscum, trahat ei reverenter deorsum medium casulae: et tunc divertens nus post eum. Quod si restant aliae Collectae, redeant ad ministrandum quod restat. Quo completo, revertantur ubi prius steterant, Collectam: si autem nulla Collecta superfuerit, subdiaconus descendat legere Epistolam ante gradum presbyterii contra medium altaris, versa facie ad ipsum altare, inclinans priusquam incipiat legere, et postquam legerit. Qui si forte in ipsa Epistola erraverit, perlecta Epistola satisfaciat ibidem: prius tamen posito libro super formam, ponens manus ad terram sub gradu super albam sine flexione genuum, tam festis diebus quam privatis. Interim sacerdos usque ad Evangelium sedere et in Mis
Abbreviated transcription (Latin):
Qñ debeant fr̃s ad pacem
Ndie natiuitatis dñi
cene. pasche. pentecost̾. de¬
bent fres pacem sumere. ⁊ co¬
municare om̃i occasione re¬
mota. nͥ forte abbas aliquem
ꝓhibuerit. Om̃ib uero dñitis
dieb cõmunicet qui uotuerit
Sacerdotes tñ qui ꝑseptimã¬
nam cantant. si die dñico ñ
deant tres lampades. et
quib habeant᷑ sermones
ampades sĩ habeant᷑
ĩn oratoriis ultra .u̾. Equib
una ponat᷑ ad gradum p̾sbi¬
t̾ii. altera inmedio chori. der¬
cia in retro cboro. Que tres
accendi debent ad uigilias.
ad missam et ad nesꝑas nati¬
uitatis dñi. apparicionis. pas¬

Expanded text:
tres ad pacem die Nativitatis Domini, Coenae, Paschae, Pentecostes, debent fratres pacem sumere et communicare, omni occasione remota, nisi forte abbas aliquem prohibuerit. Omnibus vero Dominicis diebus communicet qui potuerit. Sacerdotes tamen, qui per septimanam cantant, si die Dominico non deant tres lampades, et quibus habeantur sermones ampades non habeantur in oratoriis ultra quinque, ex quibus una ponatur ad gradum presbyterii, altera in medio chori, tertia in retro choro. Quae tres accendi debent ad Vigilias, ad missam, et ad Vesperas Natalis Domini: Apparitionis:
Abbreviated transcription (Latin):
nͭ uestimenta excucuntur.
Do sacerdos et ministu de¬
beant asitud̾e ad altaie. h¬
d missam ꝓdefunctis
et ad matutinalem
missam qũ due missi
anende sunt ad mnicuim
t̾itꝰ sac̾ͥdos ⁊ ministri ingrdi¬
ant᷑ ad altare. Qd reliquas
qñ due misse canunt᷑. Et hoc
alt̾natim noiies. ita ut choriiᷤ
inqͦ incipit᷑. qͣter dicat kynełꝰ¬

Expanded text:
untur. do sacerdos et ministri debeant ascendere ad altare. Ad missam pro defunctis, et ad matutinalem missam quando duae missae canendae sunt, ad initium introitus sacerdos et ministri ingrediantur ad altare. Ad reliquas ndo duae missae canuntur, et hoc alternatim novies: ita ut chorus in quo incipitur, quater dicat Kyrie e
Abbreviated transcription (Latin):
palmaꝵ. In cͦomemoratione
omium fidelium defunctoꝵ
ad uigilias eordem itad mis¬
sam tm̃ modo actendiuintur
In his etiam died exceptis festiᷤ
transpositis. et excepta cõme¬
moratio de functoꝵ hñtur ser¬
mones ia capło. ⁊ p̾ter hoc
indñica prima aduentus

Expanded text:
iae: in commemoratione omnium fidelium defunctorum: ad Vigilias eorumdem et ad missam tantummodo accenduntur. In his etiam diebus exceptis festis transpositis, et excepta commemoratione defunctorum, habentur sermones in capitulo. Et praeter hoc in Dominica prima Adventus
Abbreviated transcription (Latin):
numerum tͥum collaꝵ ñ
excedat. nͥ iussu abd̃is quar¬
tam adiunxerit. colle uero
teras missas exceptis missis¬
dieb quib ñ licet cautare
pdefunctis. int̾poni possẽ¬
nͥforte p̾sentes fuerint illi
muisse hospites. uł srater coꝰ¬
municaturus. Decet̾o sea¬
gat ut sacerdos inconuentu.

Expanded text:
numerum trium Collectarum non numerum trium Collectarum non excedat, nisi jussu abbatis quartam adjunxerit. Collectae vteras missas, exceptis diebus quibus non licet cantare pro defunctis, interponi possnisi forte praesentes fuerint illi missae hospites vel frater communicaturus. De caetero se agat ut sacerdos in conventu.
Abbreviated transcription (Latin):
deus cui ꝓpͥum. Adutmq uͦ mis¬
sam inconuentu quam diu p̃re¬
sens fu̾it: dicat᷑ cołła ꝓeo. Qui
cantant priuatim: colłam tm̃
dicant ꝓes tam añ sepułturã
qͣm pꝰea. pocerit tñ cantare pro
ed qui uoluerit. Qui autem
cantant pͥuatas missas: mode¬
rent᷑ ita uoces suas. tam ip̃i qm
auditores eoꝵ nealii inpedimen¬
tum paciantur. Si quis uͦ uid̾it
tersorium ałtari suꝑ positum.
s̃ p̾sumat suꝑ illud cantare.
nͥad nutũ illuis qui ip̃m ter¬
sorium ibi posuit. neq faciat
apparatum circa al̃tare inqͦ
deb cantare. pꝰ qmͣ missa gñal
incepta fu̾it. donec offerenda
sit cantata: nisi ad missam ma¬
tutinalem qñ sac̾dotes possunt
cantair pꝰ pͥmam. Sacerdos au¬
tem udutus. ⁊ asꝑsis digitis
aqua. dicat ꝯfessionem ante
gradum altaris miduis inder
ad iutores suos ita qd̾ cłicus
sit ad dext̾am. laicus ad sinistm
Quicantauerit ꝓ defunctis
pot̾ int̾mniscere alias colłas ꝓ
qlib necessitate ita tñ ut

Expanded text:
Deus cui proprium. Ad utramque vero missam in conventu quandiu praesens fuerit, dicatur Collecta pro eo. Qui cantant privatim, Collectam tantum dicant pro eo tam ante sepulturam quam postea: poterit tamen cantare pro eo qui voluerit. Qui autem cantant privatas missas, moderentur ita voces suas tam ipsi quam adjutores eorum, ut alii impedimentum non patiantur. Si quis vero viderit tersorium altari superpositum, non praesumat super illud cantare, nisi ad nutum illius qui ipsum tersorium ibi posuit, neque faciat apparatum circa altare in quo debet cantare, postquam missa generalis incoepta fuerit donec Offerenda sit cantata: nisi ad missam matutinalem quando sacerdotes possunt cantare post Primam. Sacerdos autem indutus et aspersis digitis aqua, dicat confessionem ante gradum altaris, medius inter adjutores suos, ita quod clericus sit ad dexteram, laicus ad sinistram. Qui cantaverit pro defunctis, potest intermiscere alias Collectas pro qualibet necessitate, ita tamen ut
Abbreviated transcription (Latin):
ouem. cet̾i sequantur ꝑor¬
dinem eo modo quo descͥp¬
tum est. de primis. pacem
ad̾ inuicem accipiente e.
ordinatim pꝰ priorem sese
collocantes. bini et bini al¬
terutrum confitentes. uultꝰ
suos pꝰ confessionem ad al¬
tare uertentes. nec ad sua
stalla usq pꝰ ꝑceptam comu¬
monem reuertentes. Porro
nouissimꝰ nouicio dabit
pacem ocrurrenti sibi iume¬
dio chori. portabit et con¬
uerso. cum sead hostium
dit. deiĩ ordinant se uł¬
timũ: cũ penultim̃ tolũ¬

Expanded text:
onem, caeteri sequantur per oronem, caeteri sequantur per ordinem eo modo quo descriptum est de primis, pacem ab invicem accipientes, ordinatim post priorem sese collocantes bini et bini alterutrum confitentes, vultus suos post confessionem ad altare vertentes, nec ad sua stalla usque post perceptam communionem revertentes. Porro novissimus novitio dabit pacem occurrenti sibi in medio chori, qui portabit et converso cum se ad ostium Deinde ordinans se ultimus cum penultimo con
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ primũ agnus dei. et tunc
petant ueuiam mius quisq
inloco suo. flectentes genua
p̾ter mirustros altaris. et fcã
fu̾it ꝓsternendi: dicto sc̃s¬
Sõs inconbant suꝑ formas
qͦusq respondeant et cũ sp̃u
et drinide faciant sicut modo
nemo accipia ͭ. nisi forte
cipiat ut hospitib porrigat
aut supprior absente priore.
aut qui superior tunc eut
ex osñib inchoro. siutͥq de¬
fuerit. Diebus uero duicis
et festis quib solent fr̃s ire
ad coꝰmunionep: prior illoꝵ
quicomumcare uoluerint
ueniens ad gradum accipi¬
at asubdatono pacem. quo
redeunte ad altare. quicoꝰ¬
inuicat᷑i sunt. ordine suo
ascedant ad priorem. ita ut
prior stet ad gradũ ubi pa¬
cem accepit. quousq qui pꝰ
abeo acceꝑit. Quã data: ce¬
dat indextrum choꝵ noui¬
cioꝵ. relicto ad gradum cui
dedit. Qui et ip̃e ubi sequeti
pacrm dedit. mauente ibi
simiłr cuidedit. cedat pꝰ
pͥorem. Et istis init̾im faci¬
entib ad inuirem confessi¬

Expanded text:
post primum Agnus Dei. Et tunc post primum Agnus Dei. Et tunc petant veniam unusquisque in loco suo flectentes genua, praeter ministros altaris: et factafuerit prosternendi, dicto Sanctus, incumbant super formas quousque respondeant, Et cum spiritu i. Deinde faciant sicut modo nemo accipiat, nisi forte erit ut hospitibus porrigat, aut subprior absente priore, aut qui superior tunc fuerit ex omnibus in choro, si uterque defuerit. Diebus vero Dominicis et festis quibus solent ire fratres ad communionem, prior illorum qui communicare voluerit, veniens ad gradum accipiat a subdiacono pacem: quo redeunte ad altare, qui communicaturi sunt ordine suo accedant ad priorem, ita ut prior stet ad gradum ubi pacem accepit, quousque qui post ab eo acceperit. Qua data, secedat in dextrum chorum novitiorum, relicto ad gradum cui dedit. Qui et ipse ubi sequenti pacem dederit, manente ibi similiter cui dedit, cedat post priorem. Et istis interim facientibus ad invicem confessi
Abbreviated transcription (Latin):
cantꝰ añ eungłm reducant
st̃s̃ faries suas ad altare.¬
itsignent se cũ dixerint gła
tibi dñe. Quod sicredo mu
nũ dm̃ dicendum fu̾it can¬
tore subiungente patrem
om̃ipotentem. uertat se cho¬
uus tontͣ choꝵ. et cũ uen̾int
ad homo fc̃s est: petant ue¬
niam sicut infestis diebus. Et
cũ dicerint adoratur. inicli¬
uent se. erigentes se ad con¬
glorificatur. et cum dixerint
⁊ uitam futi seculi amen:
reducant facies ad altare.
eantore autem incipiente
offeremdam: quertant se
stantes sicut erant ante. Qͣ
cautata. u̾tant se iterum ad
altare. donec dicat sacerdos
orate fr̃c. et sic resideant
om̃ia secula scł̃oꝵ. Tunc
autem surgant. ⁊ u̾sis uul¬
tib ad altare. stent uersif¬
ita usq ad sc̃s sc̃s. pꝰea
conuertantur et indiuent
sunt celi. erigant se et sig¬
nent se cuni dixeruit in no-¬
mine dñi. et dicto excremo
nec respondeanit et rumspũ
duo pꝰ pax dũi sit semꝑ uo¬
biscum. Moxq surgentes
stent facie ad faciem usque

Expanded text:
um, reducant fratres facies suas ad altare,signent se cum dixerint Gloria tibi, Domine: quod si Credo in unum Deum dicendum est, cantore subjungente, Patrem omnipotentem, vertat se chorus contra chorum. Et cum venerint ad Homo factus est, petant veniam sicut in festis diebus. Et cum dixerint Adoratur, inclinent se, erigentes se ad Et conglorificatur. Et cum dixerint Et vitam futuri saeculi, reducant facies ad altare. Cantore autem incipiente Offerendam, convertant se stantes sicut ante erant. Qua cantata, vertant se iterum ad altare, donec dicat sacerdos Orate, fratres, et sic redeant omnia saecula saeculorum. Tunc autem surgant et versis vultibus ad altare, stent ita usque ad Sanctus. Postea convertantur et inclinentsunt coeli, erigant se, et signent se cum dixerint in nomine Domini: et dicto extremo nec respondeant, Et cum spiritu tuo post Pax Domini sit semper. Moxque surgentes, stent facie ad faciem usque
Abbreviated transcription (Latin):
alter uero sr̃ si laicus est.¬
re debet. nisiaqm d eferre ⁊
sacerdoti infund̾e añqmͣ in¬
duatur sacerdotalib uestib
candelam uł lampa demacren¬
d̾e. Presbit̾ ium pot̾ ascend̾e.
tam ip̃i qmͣ cet̾i laici. non so¬
lum ad missam sed quociens
neresse hñt. gradum tñ al¬
taris ñ ascendunt nͥ ꝓpt̾ ali¬
qm necessitatem eis p̾cipiat᷑.
dĩcis dieb. ssollem̃nitatib
quib sermo fieri solet incapi¬
tulo. nͥ p̾sens defunctus fu̾it.
gꝯissa uero cotidiana que so¬
let dici pro fr̃ib nr̃is defunctĩ.
tm̃ iunt̾mittenda est. die paras¬
cheue et sequenti sabb̃o et die
pasche. et pentet̾. et natalis dñi.¬
cantet defesto adaltare ubi
nussa eadem cantari solet. et
loco. sitͥcenarium fũit: subiũn¬
gat deꝰ cui ꝓprium est. Quod
sihis trib dieb presens defunctꝰ
dimittat missam de festo. et
agat missam ꝓeo. et dicat pri¬

Expanded text:
Alter vero frater, si laicus est,re debet, nisi aquam afferre et sacerdoti infundere antequam induatur sacerdotalibus vestibus, candelam vel lampadem accendere. Presbyterium potest ascendere tam ipse quam caeteri laici, non solum ad missam, sed quoties necesse fuerit: gradum tamen altaris non ascendunt, nisi propter aliquam necessitatem eis praecipiatuDominicis diebus et solemnitatibus, quibus sermo fieri solet in capitulo, nisi praesens defunctus fuerit. Missa vero quotidiana quae solet dici pro fratribus nostris defunctis, tantum intermittenda est die Parasceve et sequenti Sabbato, et die Paschae et Pentecostes, et Natalis Domicantet de festo ad altare, ubi missa eadem cantari solet, et loco: si Tricenarium fuerit, subjungat Deus cui proprium. Quod si his tribus diebus praesens defunctus dimittat missam de festo et agat missam pro eo, et dicat pri