comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ei curae non est praecepto monere hominẽ quomodo bouisuo consulat quantõ
minus eicura est deferis bestiis praecipere quomodo illis ab hominibus consulat᷑
cumetes ipsepascat diuitiis naturae usq quaq fructiferae quieas &iã ꝑ alios
sex annos pascit cum colliguntur quae seminantur .: XE. Non coques agnũ
in lacte matrissuae: quomodo intellegictur aduerborũ propreetatẽ nescio utrũ
possit reperiri : enim alicuius significationis causa ꝓhibitũ acceperimus agnum
in lacte coqui nullus usus est it: ooquendi: si autem in diebus quibus lactatur
quis hoc habuit umquam iudaeorũ in obseruatione ut agnũ non coqueret nisi
cum desister& sugere : quid est autẽ in lacte matrissuae quas posset &iã si hoc
intelli geretur sine huius praecepi trans gressione coqui. si eonato mortua ma¬
tre eius ab oue alia lactȩ retur xumalicuius ꝓfecto rei significandȩ causa eẽ

Expanded text:
ei curae non est praecepto monere hominem, quomodo boui suo consulat — quanto ei curae non est praecepto monere hominem, quomodo boui suo consulat — quanto minus ei cura est de feris bestiis praecipere, quomodo illis ab hominibus consulatur, cum eas ipse pascat diuitiis naturae usquequaque fructiferae, qui eas etiam per alios sex annos pascit, cum colligunn coques agnum in lacte matris suae. Quomodo intelligatur ad verborum proprietatem nescio utrum possit reperiri. Si enim alicujus significationis causa prohibitum acceperimus agnum in lacte coqui, nullus usus est ita coquendi. Si autequis hoc habuit umquam Iudaeorum in obseruatione, ut agnum non coqueret, nisi cum desisteret sugere? quid est autem "in lacte matris suae?" quasi posset, etiamsi hoc intellegeretur, sine huius praecepti transgressione coqui, si eo nato mortua matre eius ab oue alia lactaretur, cum alicuius profecto rei significandae causa esse
Abbreviated transcription (Latin):
res gentis tuae quiade terra non seminata nihil possunt sumere ubi segetes nas¬
ci non possunt : deuin ea enĩ & oliu&o postea dicit similiter esse faciendum:
ac ꝑ hoc illud dearuis intellegitur quae frumentis seruiunt: ansic accipiendũ
sexannis seminabis terrãtuã & colliges fructũ eius hoc est sex annis seminabis & colliges
septimo uero non colliges. ut intellegatur seminabis &iã sidictum non est ut ad sex annos
seminare & colligere ꝑtineat. ad septimũ uero dimit tere quod fuerit seminatum :
Nam quid inde habebunt pauperes quorũ residuũ &iã feris bestiis dediteis uidelic&
qui illis frugibus uescipossunt sicut sunt a pri& cerui & si quid huius modi qđ tamen
non diceretur. nisi alicuius significationes gratia: nams. quod attin& ad praecepta quȩ
hominibus daia sunt debobus cura non est lq̃ quod nonsic intellegitur tamquã non
ipse pascat ea quaenec seminant nec metunt neque congregant in horreũ. sedqr

Expanded text:
res gentis tuae, quia de terra non seminata nihil possunt sumere, ubi segetes nasci non poac per hoc illud de aruis intellegitur, quae frumentis seruiunt. an sic accipiendum: sex annis seminabis terram tuam et colliges fructum eius, hoc est: sex annis seminabis et colliges; septimo uero non colliges, ut intellegatur "seminabis," etiamsi dictum non est, ut ad sex annos seminare et colligere pertineat, ad septimum uero dimittere quod fuerit seminatum? nam quid inde habebunt pauperes, quorum residuum etiam feris bestiis dedit, eis uidelicet quae illis frugibus uesci possint, sicut sunt apri et cerui et si quid huius modi? quod tamen non diceretur nisi alicuius significationis gratia. nam si, quod adtinet ad praecepta, quae hominibus data sunt, de bubus cura non est deo — quod non sic intellegetur, tamquam non ipse pascat ea quae nec seminant nec metunt neque congregant in horreum, sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
uel ꝓph&ã eẽ a brahã nouerant & ꝓph&ice ad ño dictũ ꝗd ꝑ illũ dictũ fuerat agnos cebant :
aut signũ illud qđ sibidictũ seruus ẽius narrauit locutione dñi appellauer : hoc enĩ ma¬
ps derebetta exp̃s sumẽ: Naqđ ab rabã dixerat non dereberca dixerat sed de aliqua¬
fenina extribu uel cognatione siua : & boc ad utrũ q ilmmunis eã aiuramto seruus si non
impetrasset : qđ utiq nondicit᷑ cũ aliquid ꝓph&atur: cesta enĩ dec& tẽ ꝓph&iã Ixuii.
Quod rebeccȩ dixerunt fratres eius ꝓsiciscentisoror nr̃a es. esto inmiliamiliũ & heredita¬
tem obtineat sementuũ ciuita tes aduersariorũ tuorũ non ꝓphetȩ fuerunt aut uanitate
tam inagna obta uersNł sed eos quȩ ꝓmiserat ds̃ abrabȩ latere non potuit. Ix uIIi¬
Quod scriptũ est ex ut isaac exerteri itam pomeridie : qui uerbũ dehacre grecũ nesciunt

Expanded text:
uel prophetam esse Abraham nouerant et prophetice a domino dictum quod per illum dictum fuerat agnoscebant; uel prophetam esse Abraham nouerant et prophetice a domino dictum quod per illum dictum fuerat agnoscebant; aut signum illud quod sibi datum seruus eius narrauit, locutionem domini appellauerunt; hoc enim magis de Rebecca expressum est. nam quod Abraham dixerat, non de Rebecca dixerat, sed de aliquafemina ex tribu uel cognatione sua; et hoc ad utrumque, ut immunis esset a iuramento seruus, si non impetrasset. quod utique non dicitur, cum aliquid prophetatur. certam enim decet esse prophetiam. Quod Rebeccae dixerunt fratres eius proficiscenti: soror nostra es; esto in milia milium et hereditate obtineat semen tuum ciuitates aduersariorum, non prophetae fuerunt aut uanitate tam magna optauerunt: sed eos quae promiserat deus Abrahae latere non potuit. Quod scriptum est: et exiit Isaac exerceri in campo meridie, qui uerbum de hac re graecum nesciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dit uerba fiunt satis appar& lx iiii. Quod habent latini codices narrante seruo abra
quȩ sibiman dauerat dñs eius . tunc in nocens eris aiuramento meo uel iuratio nemea :
greci habent amaledictomeo : orcos enĩ dr̃ iuratio ara maledictũ : unde & cataros maledictus
uel epicata ratos dr̃: ẜindeoritur quȩstio quomodo illa iuratio maledictũ posiet intellegi.
nisi quia maledictus est qui contra iurationẽ fecerit LXV. Siergo facitis miseri cordiã
& iustitiã ad dñm meũ renuntia temihi : duo illaquȩ assidue ponuntur in aluis scis scrip¬
turis & maxime in psalmis misericordia & iustitia tantundem enĩ uala miseri cordia &
ueritis hinciã apparere coeper̃ IxVI. Eccerebecca inconspectituo accipiens recurre :¬
& sit uxor filudñitui quẽ ed modũ locu te ẽ dns: quȩritur quandolocutus sit dñs nisi quia

Expanded text:
dam uerba fiunt, satis adpareat. Quod habent latini codices narrante seruo Abrahae dam uerba fiunt, satis adpareat. Quod habent latini codices narrante seruo Abrahae quae sibi mandauerat dominus eius: tunc innocens eris a iuramento meo, uel: iuratione mea, graeci habent: a maledicto meo; opxo? enim dicitur iuratio, apa maledictum: unde et xatapotto; maledictus uel aixaTapatoc dicitur. proinde oritur quaestio, quomodo illa iuratio maledictum possit intellegi, nisi quia maledictus est qui contra iurationem fecerit. Si ergo facitis misericordiam et iustitiam ad dominum meum, renuntiate mihi. duo illa quae assidue ponuntur in aliis sanctis scripturis, et maxime in Psalmis, misericordia et iustitia — tantundem enim ualet misericordia et ueritas — hinc iam adparere coeperunt. Ecce Rebecca in conspectu tuo, accipiens recurre; et sit uxor filii domini tui, quemadmodum locutusest dominus. quaeritur quando locutus sit dominus. nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
Seruus abrabȩ narrans quȩ sibimandata suerant a dño suodicit eũ sibi dixisse : non sumes
uxorẽ filio meo afiliabus chananeorũ interquos ego habito interraeorũ. sed in domũ patris
mei ibis & in tribum meã & sumes uxorẽ filio meo inde & c&era: silegicittur que ad modũ
illimandata s̃ int. sententia eadem reperitur uerba uero non omnia uel ipsa uel itadicta
suNł : qđ ad monendũ putitui ꝓpt̃ stultos & indoctos homines qui euangelistis hint ca¬
lũ niantur qđ inaliquib: uerbis non omnimodo conueniunt : quã uis reb: atq sententiis
omnino non dis crepent : ceste enĩ istũ librũ unus homo scripsit. qui eaquȩ supradix cũ
mandaret abrabam uielrelesti sic ponere potuit si ad remꝑtinere iudicar& cũ ueritas
narrationis exigitur nisi utrerũ sententiarũ que sit quibus uolunties ꝓpt̃ quã intiman¬

Expanded text:
 Ib. XXIV, 37, 38. Servus Abrahae narrans quae sibi mandata fuerant a domino suo, dicit eum sibi dixisse, Non sumes  Ib. XXIV, 37, 38. Servus Abrahae narrans quae sibi mandata fuerant a domino suo, dicit eum sibi dixisse, Non sumes uxorem filio meo a filiabus Chananaeorum, inter quos ego habito in terra eorum; sed in domum patris mei ibis, et in tribum meam, et sumes uxorem filio meo inde: et caetera si legantur quemadmodum illi mandata sint, sentesunt. quod admonendum putaui propter stultos et indoctos homines, qui euangelistis hinc calumniantur, quod in aliquibus uerbis non omni modo conueniunt, quamuis rebus atque sententiis omnino non discrepent. certe enim istum librum unus homo scripsit, quia ea quae supra dixit cum mandaret Abraham uel relecta sic ponere potuit, si ad rem pertinere iudicaret, cum ueritas narrationis exigitur nisi ut rerum sententiarumque sit, quibus uoluntas, propter quam intiman
Abbreviated transcription (Latin):
nitate int̃ prȩtatur : sed hoc ipsum &iã quomirũ aliquid postulatur quo significetur
quod quisq uulnosse. utrum audendũ sit : non paoruaquȩstio ẽ : Eonamq: ꝑtin& quod di¬
cuntur qui hoc non recte faciunt tẽptaredñm: namipseriñs cũ adicebolo tẽptaretur tes¬
timoniũ descripturis adhiibuit: non tẽptabis dnm dm̃tuũ : suggerebatur enĩ tit̃ quã ho¬
mini ut signo aliquo explorar& ipsequantus ẽ& id est quã multũ apud dm̃ posset: quad
uitio sesit cum fit : ab hoc aut̃ discernitur qđ gedeon fecit pugnȩ imminentẽ perculo:
consultatio quippe illa magis quã tẽptatio dĩ fuit : Vnde & achat apud isauã timet sigũ pe¬
tere nedm̃ tẽptacre uideantur. Cũ hoc eũ dñs asmoneat ꝑ ꝓph&ã : credo existimans quod
ab ipso ꝓph&cc ex plorar&ur. utrum prȩcepti memor eẽt quotẽpitre dm̃ prohibemur lxIIi

Expanded text:
nitate interpretentur. Sed hoc ipsum etiam quod mirum aliquid postulatur, quo significetur nitate interpretentur. Sed hoc ipsum etiam quod mirum aliquid postulatur, quo significetur quod quisque vult nosse, utrum audendum sit, non parva quaestio est. Eo namque pertinet, quod dicuntur qui hoc non recte faciunt, tentare Dominum. Nam ipse Dominus cum a diabolo tentaretur, testimonium de Scripturis adhibuit, Non tentabis Dominum Deum tuum . Suggerebatur enim tanquam homini ut signo aliquo exploraret ipse quantus esset, id est, quam multum apud Deum posset; quod vitiose fit, cum fit. Ab hoc autem discernitur quod Gedeon fecit pugnae imminente periculo : consultatio quippe illa magis quam tentatio Dei fuit. Unde et Achaz apud Isaiam timet signum petere, ne Deum tentare videatur, cum hoc eum Dominus admoneat per prophetam ; credo, existimans quod ab ipso propheta exploraretur utrum praecepti memor esset, quo tentare Deum prohibemur. LXIV.
Abbreviated transcription (Latin):
dñm dm̃ solum adortebis sicut dictum est & illisoli soruies quod est grece aatpoicic : t alis
enim seruitus non nisidõ debetur undedamnantur idolatrȩ idest eius modi seruitutem
exhibentes idolis quȩ debeturdo : nec moueat quod alioloco inquadam scriptura ꝓhi¬
bet angelus hominem adorccrese : & ad monet ut dñs potius adoretur : Telis enim appa¬
ruerat angelus ut ꝓdõ posset adorcri. &ideo fuerat corrigendus adorator. Lxi
illo femore propagata est .IxiI. Quȩ rendum quo differant augurationes in licitȩ
ab illa petitione signi quapetiuit seruus abrabȩ: ut eids̃ ostender& ipsã eẽ futurã uxorẽ
dñ sui isa ac aqua cũ petiuis set ut biberet diceretur ille bibe &tu & ada quebo & camelos
tuos quo adusq bibere desinerent: Aliud est enĩ mirũ aliquid pecere qđ ipsomiraculo signũ
sit: aliud haec obserucre. quȩ ita fiunt qͣđ mira non sint: sed a coniestorib: suꝑstitiosa ua¬

Expanded text:
Deum tuum solum adorabis, sicut dictum est, Et illi soli servies, quod est graece λατρεύσεις. Talis enim servitus nonnisi Deo debetur. Unde damnantur idololatrae, id est, ejusmodi servitutem exhibentes idolis, quae debetur Deo. Nec moveat quod alio loco in quadam Scriptura prohibet angelus hominem adorare se, et admonet ut Dominus potius adoretur . Talis enim apparuerat angelus ut pro Deo posset adorari; et ideo fuerat corrigendus adorator. LXIIillo femore propagata est. LXIII. Ib. XXIV, 12-14. Quaerendum quo differant augurationes illicitae ab illa petitione signi, qua petivit servus Abrahae ut ei Deus ostenderet ipsam esse futuram uxorem domini sui Isaac, a qua cum petivisset ut biberet, diceretur illi, Bibe et tu, et adaquabo camelos tuos quoadusque bibere desinent. Aliud est enim, mirum aliquid petere quod ipso miraculo signum sit; aliud ea observare, quae ita fiunt ut mira non sint, sed a conjectoribus superstitiosa va
Abbreviated transcription (Latin):
his suꝑ ueniebant uelc capillacia undecim. ex una paste quinque sibim& conexa
& alia sex : inconexione ergo quinque uelorum cubita erant centũ ostoginta¬
x quinquaginta & alia
uero parte in concione
qm uela singulco trignorum fuerant cubitorum sed ut alia pars alteri coaequare tur
duplicatũ unum uelum a facie tabernaculi id est aboriente & subtestum est dimidiũ
uelum a parte posteriore id est ab occidente: at que ita subtracti sunt cubita triginta
quanta erat uellunius longitudo & remanserunt centum quin quaginta qu&& ia
ex preste alterc fuerunt : circuitus itteque uelorũ capillaciorũ quocingebatur amn¬
um tabernaculi trecentis cubitis tendebatur. sicut circuitus decem auleo rum in¬
terioris tabernaculi cubitis ducentis octoginta : aulea quippe singula habebant
cubitt uicena & octena in longitudine : Capillacia uero uelatrigenis cubitis lon

Expanded text:
his superueniebant uela capillacia undecim, ex una parte quinque sibimet conexa, his superueniebant uela capillacia undecim, ex una parte quinque sibimet conexa, ex alia sex. in conexione ergo quinque uelorum cubita erant centum quinquaginta; ex alia uero parte in conexioneoctoginta, quoniam uela singula tricenorum fuerunt cubitorum. sed ut alia pars alteri coaequaretur, duplicatum est unum uelum a facie tabernaculi, id est ab oriente, et subtectum est dimidium uelum a parte posteriore, id est ab occidente. atque ita subtracta sunt cubita triginta, quanta erat ueli unius longitudo, et remanserunt centum quinquaginta, quot etiam ex parte altera fuerunt. circuitus itaque uelorum capillaciorum, quo cingebatur atrium tabernaculi, trecentis cubitis tendebatur, sicut circuitus decem aulaeorum interioris tabernaculi cubitis ducentis octoginta. aulaea quippe singula habebant cubita uicena et octona in longitudinem, capillacia uero uela tricenis cubitis lon
Abbreviated transcription (Latin):
medus autẽ nullis : haec aulea decem. dequattuor coloribus texta: hoc ergo interi¬
us trebernaculum circum dabectur atrio ab austro uiginti columnis & ab aquilone
uiginti : quaedluo atrii latera aequalem habebaent longitudinem cum latiribus
interioris tabernaculi: quia & ipsa uicenis columnis porrigebantur incubitis to¬
tidem id est cotenis a latere autẽ orientes atrium condudebatur columnis decẽ.
cubitis quinqua ginta : qui ordo columnarũ restus erat & incurrebat in illaͦs
ducͦes angulccres interioris tabernaculi quas solis orientis pars habebat: pro¬
inde cum ipsis cõplebantur decem: alatere autem occidentis habebat quidem
atrium detem columnas. non tamenrecto ordine : sed sicut iam ostendimus tã quã
triporticum quattuor aporta & ternis a lateribus: uniuersum autẽ atriũ in circuitu
taber naculi tentoriis bỹssinis cingebactur quae erigebantur cubitis quinque :

Expanded text:
mediis autem nullis; et erant haec aulaea decem de quattuor coloribus texta. hoc ergo interimediis autem nullis; et erant haec aulaea decem de quattuor coloribus texta. hoc ergo interius tabernaculum circumdabatur atrio ab austro uiginti columnis et ab aquilone uiginti. quae duo atrii latera aequalem habebant longitudinem cum lateribus interioris tabernaculi, quia et ipsa uicenis columnis porrigebantur in cubitis totidem, id est centenis. a latere autem orientis atrium concludebatur columnis decem, cubitis quinquaginta: qui ordo columnarum rectus erat et incurrebat in illas duas angulares interioris tabernaculi, quas solas orientis pars habebat; proinde cum ipsis conplebantur decem. a latere autem occidentis habebat quidem atrium decem columnas, non tamen recto ordine, sed, sicut iam ostendimus, tamquam triporticum quattuor a porta et ternas a lateribus. Vniuersum autem atrium in circuitu tabernaculi tentoriis byssinis cingebatur, quae erigebantur cubitis quinque.
Abbreviated transcription (Latin):
tibernaculi & finiebatur in longum lactere orientis ubi erat arcatestimonir decẽ
auleis condudebatur. quorum erant in singula uigintiocto cubitorum quinq:
hinc & quinque inde sibim& conexa ansulis & circulis ex aduerso sibim& consti¬
tuta & columnis uicenis in lateribus longioribus aquilonis atque austri. & colũ¬
nis octo alatere occidentis : a latere autem orientis : nullis columnis sed solis au¬
leis quae aulea decem erigebantur in cubitis quattuor & ꝑ totum circuitum ter¬
deliantur incubitis ducentis octoginta. quorum centena in lateribus erant longiorib
austri & eoquilonis ꝑuicenas columnces qua dragena uero cubita in reliquis duobus
lieteribus breuioribus uno occidentis percolumnas osto altero orientis. ubi colum¬
nae nonerant sed sola tendebantur aulea desolis duobus angularibus columnis

Expanded text:
tabernaculi, et finiebatur in longum latere orientis, ubi erat arca testimonii, decem tabernaculi, et finiebatur in longum latere orientis, ubi erat arca testimonii, decem aulaeis concludebatur, quorum erant singula uiginti octo cubitorum, quinque hinc et quinque inde, sibimet conexa ansulis et circulis et ex aduerso sibimet constituta, et columnis uicenis in lateribus longioribus aquilonis atque austri et columnis octo a latere occidentis, a latere autem orientis nullis columnis, sed solis aulaeis. quae aulaea decem erigebantur in cubitis quattuor et per totum circuitum tendebantur in cubitis ducentis octoginta: quorum centena in lateribus erant longioribus austri et aquilonis per uicenas columnas, quadragena uero cubita in reliquis duobus lateribus breuioribus: uno occidentis per columnas octo, altero orientis, ubi columnae non erant, sed sola tendebantur aulaea de solis duabus angularibus columnis,
Abbreviated transcription (Latin):
&urna aurea cum manna & ꝓpitiatoriũ desuꝑ aureũ ubisitebant duo cherubin alis
obumbrantes ꝓpitiatorium & intuentes inuicem & ipsum : ante artam uero idest int̃
arcam & uelumt positũ erat aliare incensi quod aliquando aureum dicit scriptura
aliquando auratum : aureum utique appellans quod erat in auratũ: adhaec sc̃ã sc̃orũ
nis summo sacer doti non licebat intrire cotidie ꝓpt̃ inferendũ incensum semel
notes in anno cusanguine ad purificandum alttre & si quando forte &i gebat
netes sines propeccato sacerdotis aut uniuersae sinagugae sicut in leuitico
scriptumest : sic intrtebectur tabernaculũ ab occidente id est aporta auftri usq
adlactus orientide urtrorsus ubierat arcatestimonii: hoc auctõ interius ta¬
berna culum quod incipiebat non apostt atrii sed ed ostio quod appellabatur hostiũ

Expanded text:
et urna aurea cum manna et propitiatorium desuper aureum, ubi stabant duo cherubin alis et urna aurea cum manna et propitiatorium desuper aureum, ubi stabant duo cherubin alis obumbrantes propitiatorium et intuentes inuicem et ipsum. ante arcam uero, id est inter arcam et uelum, positum erat altare incensi, quod aliquando aureum dicit scriptura, aliquando deauratum, aureum utique appellans quod erat inauratum. ad haec sancta sanctorum nisi summo sacerdoti non licebat intrare cotidie propter inferendum incensum, semel autem in anno cum sanguine ad purificandum altare et, si quando forte exigebat necessitas pro peccato sacerdotis aut uniuersae synagogae, sicut in Leuitico scriptum est. sic intrabatur tabernaculum ab occidente, id est a porta atrii usque ad latus orientale introrsus ubi erat arca testimonii. Hoc autem interius tabernaculum, quod incipiebat non a porta atrii sed ab ostio, quod appellabatur ostium
Abbreviated transcription (Latin):
oppositũ in quinque columnis extentũ uariatũ illis quat tuor coloribus: qđ ulũ
cũ faci endum praeciper&. adductorium uocauit c̃redo qđ currer& ducendo & redu¬
cendo cũ operir& att aperir& in gressum : transito isto uelo excipiebat pars tabe¬
naculi media interhoc uelum & illud alterum interius quod columnis quattuor fue¬
rat impositum ex illis quat tuor coloribus factũ & sepcerabat inter scã quae forinsecus
erant & scã srorũ interius posita: in hoc itaq: mediospatio inter istre duo uela mensa
erat aurea quae habebat panes propositionis in parte aquilonis: & contra eã cande¬
lccbirũ aureũ septẽ lucernarum in parte austri: huc usque secundis sacerdotibus
licebat intrare : interius autẽ idest in scm scõrũ in trauelũ quattuor columnarum
arcaerat testimonii deaurata. in qua erant trdoulae lcpideae legis & urga a aron

Expanded text:
oppositum, in quinque columnis extentum, extentum illis quattuor coloribus: quod uelum oppositum, in quinque columnis extentum, extentum illis quattuor coloribus: quod uelum cum faciendum praeciperet. adductorium uocauit, credo quod curreret ducendo et reducendo, cum operiret atque aperiret ingressum. transito isto uelo excipiebat pars tabernaculi media inter hoc uelum et illud alterum interius, quod columnis quattuor fuerat inpositum, ex illis quattuor coloribus factum. et separabat inter sancta quae forinsecus erant et sancta sanctorum interius posita. in hoc itaque medio spatio inter ista duo uela mensa erat aurea, quae habebat panes propositionis in parte aquilonis et contra eam candelabrum aureum septem lucernarum in parte austri. huc usque secundis sacerdotibus licebat intrare. Interius autem, id est in sancto sanctorum ultra uelum quattuor columnarum, arca erat testimonii deaurata, in qua erant tabulae lapideae legis et uirga Aaron
Abbreviated transcription (Latin):
denis cubitis erant: Inhor atrioerat altit̾re sacrificiorũ quadratũ quinq scili¬
c& cubitis longum & totidem latum : interportrc̃ & altare spatiũ erat: ubi uer¬
sabantur qui sacrificia in ponebant altari: introrsus uero inter altare & ustium
tibernaculi locus erat cineris &deinde labrũ ãereum ubimanus & pedes sacer¬
dotes lauabant uel altari in atrio seruituri uel teebernaculũ interius in gressuri:
tentoria porro huius atrii in lecteribus ternarum colum narũ byssina erant extenta
cubitis quindenis. eresta cubitis quinis: ab hoc ergo atrio intrabatur ostium taberna¬
culi cũ transiss& aliare & labrum ae neum: Intrabatur autẽ aꝑtis auleis. quib: decẽ
quinque hinc & quinque inde ex aduerso sibim& constitutis totũ ipsum interius taber¬
naculũ cingebactur : quo ostio uero ingresso. occurrebat uelũ quod ad ostiũ fuerat

Expanded text:
denis cubitis erant. in hoc atrio erat altare sacrificiorum quadratum, quinque scilidenis cubitis erant. in hoc atrio erat altare sacrificiorum quadratum, quinque scilicet cubitis longum et totidem latum. inter portam et altare spatium erat, ubi uersabantur qui sacrificia inponebant altari; introrsus uero inter altare et ostium tabernaculi locus erat cineris ante altare et deinde labrum aeneum, ubi manus et pedes sacerdotes lauabant uel altari in atrio seruituri uel tabernaculum interius ingressuri. tentoria porro huius atrii in lateribus ternarum columnarum byssina erant extenta cubitis quindenis, erecta cubitis quinis. Ab hoc ergo atrio intrabatur ostium tabernaculi, cum transisses altare et labrum aeneum. intrabatur autem apertis aulaeis, quibus decem, quinque hinc et quinque inde. ex aduerso sibimet constitutis totum ipsum interius tabernaculum cingebatur. quod ostium ingresso occurrebat uelum, quod ad ostium fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
ab occidente igitur trahebatur & prima erat ingrediendi posta a trii quaepate¬
bat uiginti cubitis. & babebat quattuor columnas: quibus dependebat uelum
uiginti cubitis extentum: erestũ autem cubitis quinqr quattuor illis saepe cõ¬
memoratis coloribus acupicto opere uariato hac porta ingrediens excipieba¬
tur atrio cuiuslectera dextra leuaque quindenis cubitis & ternis columnis porri¬
gebantur introrsus : ut in medio ponerent hostiũ tabernaculi interioris in ea par¬
te quo ꝑ ueniebant. sicut in medio ponebant portã atrii ab eapaste unde incipi¬
ebant: hoc itecq atrium latius erat quã longius : nã longitudo eius erat aporta
ipsius usq ad ostium tabernaculi interioris incubitis ferme quindecim. latitudo
autẽ circa postĩ cubitis uiginti : circa ostium uero incubitis triginta: unde obli¬
qua illa latera fuisse intelleguntur. qua ed extreo leuaq: in columnis ternis & quin¬

Expanded text:
ab occidente igitur intrabatur et prima erat ingrediendi porta atrii, quae pateab occidente igitur intrabatur et prima erat ingrediendi porta atrii, quae patebat uiginti cubitis et habebat quattuor columnas, quibus dependebat uelum uiginti cubitis extentum, erectum autem cubitis quinque, quattuor illis saepe commemoratis coloribus acu picto opere uariato. hac porta ingrediens excipiebatur atrio, cuius latera dextra laeuaque quindenis cubitis et ternis columnis porrigebantur introrsus, ut in medium ponerent ostium tabernaculi interioris in ea parte quo perueniebant, sicut in medio ponebant portam atrii ab ea parte unde incipiebant. hoc itaque atrium latius erat quam longius. nam longitudo eius erat a porta ipsius usque ad ostium tabernaculi interioris in cubitis ferme quindecim: latitudo autem circa portam in cubitis uiginti, circa ostium uero in cubitis triginta. unde obliqua illa latera fuisse intelleguntur, quae dextra laeuaque in columnis ternis et quin
Abbreviated transcription (Latin):
que &hinc quinque: quaesi defuissent: denã cubita tegerentur meisdem lato¬
tibus l quine nuda essent : Iteq quantũ mihi uidetur melius intellat¬
terbuinc essedistum cubitum ex hoc & cubitum ex hoc ex eo quod supereit uelis
don citudine uelorũ ttebernaculi: non qui a erant cum hine & inde quina
essent sed quia ex illa longitudine redundabant in quabinis cubitis erant
auleis capillacia longiori ex quibus duobus cubitis unius cuiusque uelicubitũ
ꝓfecerat pasti orientedi restaebat utique alterum cubitũ parti oc cidenta
hinc at quehine uit operiat quia non operiebat totum. si ẽadem quina cubita
de fuissent: nunc im qm̃ satis disputatum est quomodo illecomnia intelle¬
genda sunt quae initeber naculi constitutione uidebantur obscuraꝰ breui ter
si possumus en itecmur ostendere quid six eãdem disputatione confectum:

Expanded text:
que et hinc quinque. quae si defuissent, dena cubita tegerentur in eisdem lateque et hinc quinque. quae si defuissent, dena cubita tegerentur in eisdem lateribus et quina nuda essent. itaque, quantum mihi uidetur. melius intellegitur hinc esse dictum: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc ex eo quod superat uelis de longitudine uelorum tabernaculi, non quia erant, cum hinc et inde quina essent, sed quia ex illa longitudine redundabant, in qua binis cubitis erant aulaeis capillacia longiora, ex quibus duobus cubitis uniuscuiusque ueli cubitum profecerat parti orientali: restabat utique alterum cubitum parti occidentali, hinc atque hinc ut operiat. quia non operiebat totum, si eadem quina cubita defuissent. Nunc iam quoniam satis disputatum est. quomodo illa omnia intellegenda sint, quae in tabernaculi constitutione uidebantur obscura. breuiter, si possumus, enitamur ostendere quid sit eadem disputatione confectum.
Abbreviated transcription (Latin):
rentur erat hostium tabernaculi : pro inde illa laterc colum necrum & quinde
norum cubitorum si ex illis finibus suis quibus sibi umngebantur postȩ atii patebant
inter se cubitis uiginti. quia tantum hecbebat posti quae illa latera dirimebant
ex eduis autem finibus herebant posteriori illi lineae tebernaculi dequedo cuti
sumus: habebant interse cubita trigintte : procul dubio erant obliqua.
qm̃ plus interse patebant ex hac pceste ubi hebebant mediacubita triginta
quam & illa paeste ubi habebant media cubite uiginti : tt ille detem cubi¬
tit capillatiorum uelorum quod erat dimidium abundantis longitudinis
quae pro ficiebant posteriori pasti taberna culi hocest occiden tali sicut
aluo decem proficiebeent priori pasti idest orientidi quinis cubitis cõ¬
plebant tec turem laterum illorum quae grece plagia dictee sunt: inde quin¬

Expanded text:
rentur, erat ostium tabernaculi. proinde illa latera ternarum columnarum etrentur, erat ostium tabernaculi. proinde illa latera ternarum columnarum et quindenorum cubitorum, si ex illis finibus suis, quibus iungebantur portae atrii, patebant inter se cubitis uiginti, quia tantum habebat porta quae illa latera dirimebat, ex aliis autem finibus, quibus haerebant posteriori illi lineae tabernaculi, de qua locuti sumus, habebant inter se cubita triginta, procul dubio erant obliqua, quoniam plus inter se patebant ex hac parte, ubi habebant media cubita triginta, quam ex illa parte, ubi habebant media cubita uiginti. ita illa decem cubita capillaciorum uelorum, quod erat dimidium abundantis longitudinis, quae proficiebant posteriori parti tabernaculi, hoc est occidentali, sicut alia decem proficiebant priori parti, id est orientali, quinis cubitis conplebant tecturam laterum illorum, quae graece irXaYta dicta sunt, inde quin
Abbreviated transcription (Latin):
ut non frustra quidam interp̃tes nr̃i obliqua int̃ p̃tarentur. quae in greco plagra
repererunt: nonenimuela capillacia quindenis cubitis suis possun tegere¬
e.
quen dena cubitit tentoriorum in illis lateribus nisi posterioribus paestibus tibernatul
antequã ad illa latera deflecttentur non amplius quam dena cubsta mpende¬
rint acsic exlinea resta posterioris tabernaculi idest a parte occidentis:
quatlineacum habuisset osto colũ nas ꝑtinentes ad interius itebernaculum ditem heche¬
re coepit additis lateribus atrii exterioris : & cum habu iss& cubita quecdraginta
ad octo colum nas pertinentia. quinquaginta hebere coepit in columnis decem : ex
hac ergolinea cumtesti fuerint uelis capillaciis denicubiti ab utroq: angulo
uenientes resttebuntꝰ in medio triginta non testa uelis capillaciis sedillis tantũ¬
modo auleis : in quorum triginti cubitorum medio perquo Ilib& cubitac tende¬

Expanded text:
ut non frustra quidam interpretes nostri "obliqua" interpretarentur, quae in graeco rcXcqua ut non frustra quidam interpretes nostri "obliqua" interpretarentur, quae in graeco rcXcqua repererunt. non enim uela capillacia quindenis cubitis suis possunt tegere quindena cubita tentoriorum in illis lateribus, nisi posterioribus partibus tabernaculi, antequam ad illa latera deflectantur, non amplius quam dena cubita inpenderint. ac sic ex linea recta posterioris tabernaculi, id est a parte occidentis — quae linea cum habuisset octo columnas pertinentes ad interius tabernaculum, decem habere coepit additis lateribus atrii exterioris, et cum habuisset cubita quadraginta ad octo columnas pertinentia. quinquaginta habere coepit in columnis decem — ex hac ergo linea cum tecta fuerint uelis capillaciis dena cubita ab utroque angulo uenientia, restabunt in medio triginta non tecta uelis capillaciis, sed illis tantummodo aulaeis, in quorum triginta cubitorum medio, per quotlibet cubita tende
Abbreviated transcription (Latin):
lccteribus tegendis proficere potuisse diximus supertentẽ longitudinẽ capillaciorũ
uelorum quomodo erit uerum cubitum ex hoc & cubitum exhoc ex eo quod superat uelis
delongitudine uelorum ibernaculierit cantegens suꝑlaterio tecbernaculi: sed nimi¬
rũ deillis lateribus tegendis loquitur quae &ictm dorsec appellat quindenorum cubito¬
rum columnarũq ternccrũ : quae cũ porte airii habente cubita iuginti & columnces
quattuor quinquagintec conplent cubitte & columnaes detem: haec latera existis suis
finibus in medium posuerunt atrii porttm ex illis autẽ ostium irdernaculi : inter posttõ
atii & ostium teebernatuli spatium iacet quantum cubita illac condudunt uignti
bcem : diligenter autẽ mensuris ex aminctis. fortasse inistis lecteribus terncerum
colum nctrum quae plaagrto grece dista sunt nom nulli &ic̃ obliquitaes inueo itluura

Expanded text:
lateribus tegendis proficere potuisse diximus superantem longitudinem capillaciorum lateribus tegendis proficere potuisse diximus superantem longitudinem capillaciorum uelorum, quomodo erit uerum: cubitum ex hoc et cubitum ex hoc ex eo quod superat uelis de longitudine uelorum tabernaculi erit contegens super latera tabernaculi? sed nimirum de illis lateribus tegendis loquitur, quae etiam dorsa appellat quindenorum cubitorum columnarumque ternarum, quae cum porta atrii habente cubita uiginti et columnas quattuor quinquaginta conplent cubita et columnas decem. haec latera ex istis suis finibus in medium posuerunt atrii portam, ex illis autem ostium tabernaculi; inter portam atrii et ostium tabernaculi spatium iacet, quantum cubita illa concludunt uiginti bant. diligenter autem mensuris examinatis fortasse in istis lateribus ternarum columnarum, quae icXayia graece dicta sunt, nonnulla etiam obliquitas inuenitur,
Abbreviated transcription (Latin):
potuit capillaciorum uelorum longitudo amplior quam auleorum ut non anbo
cubite quib binis longiorto sunt ȩx una paeste impenderentur. sed cubitũ ex hoc &̃
cubitum ex hoc: ac sic hetber& ex ipscc suꝑ habundantia latus orientde cubitec decẽ.
& occidentle alicdetemruigintienim fiunt binadecem. quiauel undecim cubita tri¬
interp̃tactum est cubitum ex hoc & cubitũ exhoc exeoquod supercet uelis delongitudine
uelorum tibernaculi erit contegens sup latra treberna culi. grecus heb& plagia
quaelictini non nulli non latera sed obliqua interp̃tati sunt: meritomoue quia
& sinihil hcuideatur obliquum ubiomnes anguli quattuor laterum resti sunt
placgice tiemen dicilatereo illa non possunt. quorum unum est in facier alterũ r&ro id
est orientele & occidentide sed plagia dici possunt adex̧tro & sinis tro idest aquiloni¬
um & ccustrede : cumergononsint eaplcegia quae habent cubita quinquaginta quib

Expanded text:
potuit capillaciorum velorum longitudo amplior quam aulaeorum; ut non ambo cubita, quibus binis longiora sunt, ex una parte impenderentur, sed cubitum ex hoc, cubitum ex hoc; ac sic haberet ex ipsa superabundantia latus orientale cubita decem, et occidentale alia decem. Viginti enim fiunt bina decem: quia veli undecimi cubita triinterpretatum est, Cubitum ex hoc, et cubitum ex hoc, ex eo quod superat velis de longitudine uelorum tabernaculi erit contegens super latera tabernaculi, graecus habet TrXcqua, quae latini nonnulli non "latera" sed "obliqua" interpretati sunt, merito mouet, quia etsi nihil hic uideatur obliquum, ubi omnes anguli quattuor laterum recti sunt, rcXcqua tamen dici latera illa non possunt, quorum unum est in facie, alterum retro, id est orientale et occidentale, sed TrXafia dici possunt a dextro et sinistro, id est aquilonium et australe: cum ergo non sint ea ttXafia, quae habent cubita quinquagena, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
omnemendaciũ : ne forte non sit hoc praeceptũ aduersus eos quidicunt tunc eȩ
mentiendum quando idmendacium prodestalicur &nihil ob est ei cuimen¬
tiristalequippe nonest aduersus ꝓximũ tuũ : ut ideo uideatur hoc addidisse
scriptura qua e possas breuiter dicere falsum testimoniũ non dices sicut non
occides non moetbaberis non furaberis: sed hinc magna quaestio est: pec afestinantibus
commode explicari potest quomodo accipiendum sit ꝑdes om̃s quilo quuntur menda¬
ciũ & noli uelle mentiri omne mendacium & ceera huius medi lXXII. Et omnis¬
populus uidebat uocẽ & lam padas & uocẽ tubae & montẽ fum antẽ : solet quaeri quo¬
modo populus udebat uocem cumuox non aduisum sed potius ad auditum ꝑtinere
uideatur: sed sicut modo dixiuideatur deomnibus quae amedista sunt sic uidore sul&
ꝓgenerali sensuponinon solũ corporis uerũ &iã animi unde est illud: cũ uidisset iacob

Expanded text:
omne mendacium; ne forte non sit hoc praeceptum aduersus eos qui dicunt tunc esse omne mendacium; ne forte non sit hoc praeceptum aduersus eos qui dicunt tunc esse mentiendum, quando id mendacium prodest alicui et nihil obest ei cui mentiris; tale quippe non est aduersus proximum tuum; ut ideo uideatur hoc addidisse scrioccides, Non moechaberis, Non furaberis. Sed hinc magna quaestio est, nec a festinantibus commode explicari potest, quomodo accipiendum sit, Perdes omnes qui loquuntur mendacium ; et, Noli velle mentiri omne mendacium ; et caetera hujusmodi. LXXII. Ipopulus uidebat uocem et lampadas et uocem tubae et montem fumantem. solet quaeri quomodo populus uidebat uocem, cum uox non ad uisum, sed potius ad auditum pertinere uideatur. sed sicut modo dixi "uideatur" de omnibus quae a me dicta sunt, sic "uidere" solet pro generali sensu poni non solum corporis uerum etiam animi. unde et illud est: cum uidisset Iacob
Abbreviated transcription (Latin):
&icc̃ omnis fornicatio moechia dicipotest ubi sit indetalogo proibita illa formca
tio quã faciunt uiri quiuxores non habent cum feminis quae maritos non
habent utrũ inueniri possit ignoro : sedsi furti nom ine bene intellegitur om¬
nis inlicita usurpatio reialienȩ non enim rapinam ꝑmisit qui furtũ ꝓhibuit.
sedutiq a parte totum intelligiuoluit quicquid inlicite rerũ ꝓximi aufertur:
ꝓfesto & nomine moechiȩ omnis imlicitus concubitus atq: illorũ membrorum
non legitimus usus ꝓlubitus deb& intellegi: & qđ dictũ ẽ non occides : non pu¬
tandũ est fieri contrahoc praeceptũ quandolex occidit uel occidi aliquẽ ds̃iu¬
b&: ille enĩ facit qui iub& quandoministeriũ negare non lic& : In eo &iã qđ dictũ
ẽ. falsũ testimoniũ nondices aduersus ꝓximũ tuũ. quaeri sol& utrũ ꝓhibitũ sit

Expanded text:
etiam omnis fornicatio moecetiam omnis fornicatio moectio, quam faciunt uiri, qui uxores non habent, cum feminis, quae maritos non habent, utrum inueniri possit ignoro. sed si furti nomine bene intellegitur omnis inlicita usurpatio rei alienae — non enim rapinam permisit qui furtum prohibuit; sed utique a parte totum intellegi uoluit, quidquid inlicite rerum proximi aufertur: — profecto et nomine moechiae omnis inlicitus concubitus atque illorum membrorum non legitimus usus prohibitus debet intellegi. Et quod dictum est: non occides, non putandum est fieri contra hoc praeceptum, quando lex occidit uel occidi aliquem deus iubet. ille enim facit qui iubet, quando ministerium negare non licet. In eo etiam quod dictum est: falsum testimonium non dices aduersus proximum tuum, quaeri solet utrum prohibitum sit
Abbreviated transcription (Latin):
so uno sexu utriq uidentur sonare communiter: tamen ubiunus exprimitur
honoratior ubiq: ex primitur id est masculinus ut ex hoc intellegat & iam¬
femina quid sibi praeceptũ sit: ac ꝑlioc femina oorenhdisse  sabens iirin concũ¬
uxoreius non est &iã si illa nonbabeat uirũ: sedutrũ si faciat quiuxorẽ non ba¬
b& uel femina quae uirum non hab & praeceptihuius trans gressione teneantur :
merito quaeritur : sienim non tenentur non est ꝓhibita in de calogo fornicatio¬
sed sola moechia id est adulterium : quã uos bmnis moechia &iã fornicatio¬
eẽ intellegitur. sicut loquuntur scripturae : dñs enimdicit in eu an gelio: qui¬
cũq dimiserit uxorẽ suã excepto causa fornicationis. facit eã moechari: hoc uti¬
q fornicationem appellauit sicũ alio peccet qua euirum bab& : qđ est ioechia
id est ad ulterium : omnis ergo moechiae &iã fornicatio inscripturis dicitur : sed utrũ

Expanded text:
so uno sexu utrique uidentur sonare communiter! tamen ubi unus exprimitur, so uno sexu utrique uidentur sonare communiter! tamen ubi unus exprimitur, honoratior utique exprimitur, id est masculinus, ut ex hoc intellegat etiamfemina quid sibi praeceptum sit. ac per hoc si femina moecha est habens uirum concumuxor eius non est, etiam si illa non habeat uirum. sed utrum, si faciat qui uxorem non habeat uel femina quae uirum non habet, praecepti huius transgressione teneantur, mento quaeritur. si enim non tenentur, non est sed sola moechia, id est, adulterium: quamvis omnis moechia etiam fornicatioe intelligitur, sicut loquuntur Scripturae. Dominus enim dicit in Evangelio: Quicumque dimiserit uxorem suam, excepta causa fornicationis, facit eam moechari . Hic utique fornicationem appellauit, si cum alio peccet quae uirum habet, quod est moechia, id est adulterium. omnis ergo moechia etiam fornicatio in scripturis dicitur. sed utrum
Abbreviated transcription (Latin):
cit uxorem ꝑximi aliqua alia causa cum illimiscetur. aliquando autẽ concu¬
piscat nec ei misceatur poenam timens & hoc fortasselex ostedere uoluit
quod utraq: peccata sint: Item quaeri sol& utrum moechiȩ nomine &iam forni¬
catio teneatur: hoc enĩ graecũ uerbum ẽ. quodiã scriptura utitur ꝓlatino:
moerhos tamen graete non nisi adulteros dicit: sed utiq: isticlex non solis uiris
inpopulouerum &iam feminis dataest: neq: enim quia dictum est non concu¬
pisces uxorẽ ꝓximituo nihilhic sibi praeceptum deb& puttre femina tãquã
licite concupiscere uirum ꝓximȩ suȩ : sierohic ex illo quod uiro dictũ ẽ intelle¬
nitur quã uis non dictum sit qđ &iã ad feminã ꝑtineat. quanto magis eo quod
dictũ est non moeh cberis uter que sexus astringitur. cũ & ipsum p̃ceptũ potest
referri adutrũq: sicut non occides non furaberis & quae alia similiter non ex p̃s¬

Expanded text:
cit uxorem proximi, aliqua alia causa cum illi miscetur, aliquando autem concucit uxorem proximi, aliqua alia causa cum illi miscetur, aliquando autem concupiscat nec ei misceatur poenam timens. et hoc fortasse lex ostendere uoluit, quod utrumque peccata sint. Item quaeri solet utrum moechiae nomine etiam fornicatio teneatur. hoc enim graecum uerbum est, quod iam scriptura utitur pro latino; moechos tamen graece nonnisi adulteros dicit. sed utique ista lex non solis uiris in populo uerum etiam feminis data est. neque enim quia dictum est: non concupisces uxorem proximi tui, nihil hic sibi praeceptum debet putare femina et tamquam licite concupiscere uirum proximae suae. si ergo hic ex illo quod uiro dictum est intellegitur. quamuis non dictum sit, quod etiam ad feminam pertineat, quanto magis eo quod dictum est: non moechaberis, uterque sexus adstringitur, cum et ipsum praeceptum potest referri ad utrumque, sicut: non occides, non furaberis et quae alia similiter non expres
Abbreviated transcription (Latin):
tibidii alii praeterme : quod fursum quaeritur: quodifferat non furtum facies
ab eo quod paulo post dicitur non concupisces uxorem proximitui : in eo quippe¬
quod dictum est non methaberis. proximi rebus praecipitur: non quidem omnis
quirem proximi sui concupiscit furatur sed siomnis qui furatur rem proximi
concupiscit poterat in illa generali tate ubi nonde concupiscenda reproximi
p̃cipitur &iam illud quod ad furtum pertin& contineri : similiter &icm quae¬
ritur uo differat quod dictum est non mec haberis ab eo quod paulo post
dicitur. non concupis cesuxorem proximitui In eo quippe quod dictum est
non moechaberis. poterat illud intellegi nisi forte in illis duobus pecca¬
tis non mechandi & furandi ipsa opera notata sunt : in his uero extemis ipsa con¬
cupiscentia : quae tantum differunt. ut aliquando moechetur qui non con cupis¬

Expanded text:
tibi di alii praeter me?. Sed rursus quaeritur quo differat: non furtum facies, tibi di alii praeter me?. Sed rursus quaeritur quo differat: non furtum facies, ab eo quod paulo post de non concupiscendis proximi rebus p de non concupiscendis proximi rebus praecipitur. non quidem omnis qui rem proximi sui concupiscit furatur; sed si omnis qui furatur rem proximi concupiscit. poterat in illa generalitate, ubi de non concupiscenda re proximi praecipitur, etiam illud quod ad furtum pertinet contineri. similiter etiam quaeritur, quo differat quod dictum est: non moechaberis, ab eo quod paulo post dicitur: non concupisces uxorem proximi tui. in eo quippe, quod dictum est: non moechaberis, poterat et illud intellegi. nisi forte in illis duobus peccatis moechandi et furandi ipsa opera notata sunt, in his uero extremis ipsa concupiscentia: quae tantum differunt, ut aliquando moechetur qui non concupis
Abbreviated transcription (Latin):
adiunsta sint & aliascriptura neque agrumeius nequeseruum eius neque ancillam
eius neque boues eius. neque subiugides eius neque om ne pecus erus. net quȩtumq ꝓxi¬
mitui sunt : dis creuisse autem uidetur concupiscentiam uxoris alienae a concupis¬
centia cuius lib& reialienae. quando utrum que sic coepit. non concupis ces uxo¬
rem ꝓximitui non concupisces domum proximitui : & huic coepit cetera adiuno¬
gere: non autem cumdixisset non concupisces uxorem proximiturhuic conbe¬
xt talia dicens nequed omum eius neque agrum eius. neque seruum eius. & c&era
sed omnino apparent haec eẽ coniunsti quae uno praecepto uidentur contineri.
& discreta ab illo ubi uxor nominata est: illud autem ubi dictum est non erunt
tibi dii alii praeterme: appar& huius rei diligentiorem executionem ẽe ain his quȩ
sub iunctasunt : quo enim pertin& non facies tibi idolum neque ullum simula crum
qua subterra non ad orabis eis neque seruies illis. nisi adid quod dictũ est non er̃

Expanded text:
alia dicente scriptura: neque agrum eius, neque seruum eius, neque ancillam eius, neque bouem eius neque subiugalem eius, nec omne pecus eius, nec quaecumque proximi sui sunt. discreuisse autem uidetur concupiscentiam uxoris alienae a concupiscentia cuiuslibet rei alienae, quando utrumque sic coepit: non concupisces uxorem proximi tui; non concupisces domum proximi tui, et huic coepit cetera adiungere. non autem cum dixisset: non concupisces uxorem proximi tui, huic conexuit alia dicens: "neque domum eius neque agrum eius neque seruum eius" et cetera: sed omnino apparent haec esse coniuncta quae uno praecepto uidentur contineri, et discreta ab illo ubi uxor nominata est. illud autem ubi dictum est: non erunt tibi di alii praeter me, apparet huius rei diligentiorem exsecutionem esse in his quae subiuncta sunt. quo enim pertinet: non facies tibi idolum neque ullum simulacrum, sub terra in aqua; non adorabis eis neque seruies illis, nisi ad id quod dictum est: non erunt
Abbreviated transcription (Latin):
estenim quo ddicitur in durcotum. quia non flexibiliter consentiebat sedinflex¬
bilitor resistebat : dispensationis fuit diuinae quattclicordi non solumiusta sel
euidenter iusta poena parbatur. quatimentes dm̃ corrigerentur: proposito
quippelucro uerbi gratia propter quod homicidium commitͥetur : aliter auarus
aliter pecuniae contemptor mouetur: ille scilic& et ad facinus ꝑpetrandũ. ille
ad cauendum ipsius tamenlucri propositio indicuius illorum non fuit potes¬
tate : Itec causae ueniunt hominibus mcclis. quaenam sunt quidem in eorum potes¬
ticte sed hoc deillis facciunt quecles eus inuenerint iamfactos proprus uitus
ex praeterite uoluntate: uidendum sane est utrum &icm sic accipi possit.¬

Expanded text:
est enim quod dicitur induratum, quia non flexibiliter consentiebat, sed inflexest enim quod dicitur induratum, quia non flexibiliter consentiebat, sed inflexibiliter resistebat — dispensationis fuit diuinae, qua tali cordi non solum non iniusta, sed euidenter iusta poena parabatur, qua timentes deum corrigerentur. proposito quippe lucro uerbi gratia, propter quod homicidium committatur, aliter auarus, aliter pecuniae contemtor mouetur: ille scilicet ad facinus perpetrandum, ille ad cauendum; ipsius tamen lucri propositio in alicuius illorum non fuit potestate. ita causae ueniunt hominibus malis. quae non sunt quidem in eorum potestate, sed hoc de illis faciunt, quales eos inuenerint iam factos propriis uitiis ex praeterita uoluntate. uidendum sane est, utrum etiam sic accipi possit