comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quidem si posem. s qr non pos¬
sum facio qd possum. Quit fa¬
cis: Amo ommen. Qũo am¬
as: Cupio inquis bonũ illi.
Qd bomimuilli cuꝑe potes. ꝗ exͣ
illum bonum inuẽux nõ potes
totumb̾t totum posidets bonũ
bono opas. usticie rectũ. sapĩe
sensu. perfectioni iuicrem̃tum.
suꝑuacua pieta te moueris.
Miserere pris tin. Ille sat̃ ht̃.
Cuillum qui optimꝰ ẽ melior¬
em facẽ ius: Cum ergo deuin
diligis. tͥ diligis.⁊ bonũ tuũ ẽ
qd̾ diligis et ad bonũ tuũ dili¬
gis quia bonum tuũ ip̃e ẽ qm
diligis cͦuin diligis usticiam
cͥ diligis: s̾antibi: Cũ sapĩã
diligio. Cum u̾tatẽ ⁊ hoĩtatẽ¬

Expanded text:
quidem si possem, sed quia non posquidem si possem, sed quia non possum, facio quod possum. Quid facis? Amo Deum meum. Quomodo amas? Cupio, inquis, bonum illi. Quod bonum illi cupere potes, qui extra illum bonum invenire non potes?totum habet, totum possidet? Bono bonum optas, justitiae rectum, sapientiae sensum, perfectioni incrementum? Supervacua pietate moveris. Miserere potius tui. Ille satis habet. Tu illum qui optimus est meliorem facere vis? Cum ergo Deum diligis tibi diligis, et bonum tuum est quod diligis, et ad bonum tuum diligis, quia bonum tuum ipse est quem diligis. Cum diligis justitiam cui diligis? Illi an tibi? Cum sapientiam diligis, cum veritate
Abbreviated transcription (Latin):
potes. facis tñ quantũ potes.
Siũo plus potes: minꝰ diligis.
qͣntũ diligis tantũ facis. Qd
gͥ ita putas tͥ iuberi ut dm̃tu¬
um diligas ut facias uł cupi¬
ad bonum suũ.s illũ amas ad
um. Neq enim sie illum amas
ad bonum tuũ ut ab illo sit bo¬
uum tuũ. ⁊ ñ ille sit bonũtuũ.
It. iq amas illum ad honũ tuiz.
ut ip̃e q̃i amas sit bonũ tunz.
Sienm illũ amareius ad hon¬
unsinĩ. quid illi bõi dare potes
qo tubas tipe nonbat. quito¬
cum quod habes ab ip̃o habes:
oblitus e̾ dicere illi. deus m̃s es
Tu rauper es iste diues. In ħ
mundo paupes dant chiuitiba
⁊ qui plo hũt acciꝑe posunt a
minus habentib qd̾ nõ hñt.
ħ eium qui diciores sũt plus
cipe possũt ꝙ ñ hñt. deus tuus
diuicias alias posidet. ꝙ tumin
tare pꝯsum. Cupio ut illi bonũ
eueniat. I Dossiblitas quidẽ m̾a
parua ⁊ exigna ẽ ad illum affcus
aũt et amor diues in illum. Ꝙ
fucẽ ñ posum ulłe posum. facẽ

Expanded text:
potes, facis tamen quantum potes. Si vero plus potes et minus diligis, quantum diligis tantum facis. Quid igitur? Ita putas tibi juberi ut Deum tuum diligas, ut facias vel cupiad bonum suum, sed amas illum ad um. Neque enim sic illum amas ad bonum tuum, ut ab illo sit bonum tuum, et non ille sit bonum tuum. Itaque amas illum ad bonum tuum, ut ipse quem amas sit bonum tuum. Si enim illum amare vis ad bonum suum, quid illi boni dare potes quod tu habeas et ipse non habeat, qui totum quod habes ab ipso habes? Oblitus es illi dicere: Deus meus es Tu pauper es, ille dives est. In hoc mundo pauperes dant divitibus, et qui plus habent accipere possunt a minus habentibus quod non habent, hi enim qui ditiores sunt plus cipere possunt quod non habent. Deus tuus alias divitias possidet. Quod tu minus tare possum. Cupio ut illi bonum eveniat. Possibilitas quidem mea parva et exigua est ad illum, affectus autem et amor dives in illum. Quod facere non possum, velle possum. Facerem
Abbreviated transcription (Latin):
ret ut illd̾ rĩ iute̾tur. ad qd̾ fa¬
ciendum sic homo pronꝰ fũat
fuerat ex se. ut illd̾ aut non po¬
s aut non ulłet dumitte̾ siꝓ
hibetetur. Non gͥ p̾cipiendũ
hominierat ut se dilig̾et. S
tuũdum uł cauend̾ mag̃ erͣt
ne nimis diligẽt. hoc siquidez
in separabilit̃ diligit. ⁊ qd̃ adu̾¬
sum ẽ illi semper detestatur et

Expanded text:
ret ut illud fieri juberetur, ad quod faciendum sic homo pronus fuerat ex se, ut illud aut non posset aut non vellet dimittere etsi prohiberetur. Non igitur praecipiendum homini erat ut se diligeret; sed timendum vel cavendum magis erat ne nimis diligeret. Hoc siquidem inseparabiliter diligit, et quod adversum est illi, semper detestatur et
Abbreviated transcription (Latin):
to puoxando ut illumb et. Scd
amotione poxiꝰ temꝑandꝰ ne nim¬
is haberet. Carnis in quit apłs
hac parte pc̃epto ñ eget. uͥ ꝑse uo¬
luntarioẽ ⁊̃ sinon moueatur.s
prohibitione pociꝰ ⁊ ꝯminͣtde ne
in p̃ceps erat si non teneatur. Sie
ergo dilectio carnis in p̃cepto po¬
nenda ñ fint. de qua constabat qr
mandatũ hõĩ ut diligat aĩam
suam.utrumhec mandatũ alĩ
ad ilłs̃ duob mandatis que supͣ
distincta sunt in diłctõe dei et
ꝓximi intlłigend̾ sit. aut id cũ

Expanded text:
to provocandus, ut illum haberet, sed dmonitione potius temperandus ne nimis haberet, Carnis, inquit Aposthac parte praecepto non eget, ubi per se voluntarius est etiam si non moneatur, sed prohibitione potius et comminatione ne in praeceps eat si non teneatur. Sic ergo dilectio carnis in praecepto ponenda non fuit, de qua constabat quimandatum est homini ut diligat animam suam, utrum hoc mandatum aliud ab illis duobus mandatis quae supra distincta sunt in dilectione Dei et proximi intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
li necent amat. ñ a illã amiat.
Qui diligit inquit inquitͣtẽ.
odit auimam suã. Amas liuio¬
res et percꝯsuras ⁊iuiln̾a. ⁊ di¬
cis amo carnemmeã: Qual am¬
or. tu illam lecłe et afflig̾e̾ ñ ces¬
sas ⁊ am̾re te clicis: Si amas illã.
ama bonim illiꝰ. Si amas illã.
bñ fac illi si potes. opta si nõ po¬
teo. hor ẽ amaie. bñ fac̃e. ⁊ bonii
ulle. Qui ꝑrequitur odit. qui fo¬
uet diligit. Si me dilige̾ uis. sic
me clilige. Alioquin si amicos
prequs inimicos foues. malor
rostem habere qm familiarem.
os amoremuocanius. cũ boñ
diligitur. comodum optatur. Sa¬
lus q̃ritur. Qui hoc facit. diligit.
Si aũt hoc ẽ amare ille ꝓfc̃o aĩa
suam diligit qui bonum eiꝯ dil¬
igit. et qd̾ bomimẽ illi diligit.

Expanded text:
li nocent amat, non illam amat. Qui diligit, inquit, iniquitatem, odit animam suam . Amas livores, et percussuras et vulnera, et dicis amo carnem meam, qualis amor? Tu illam laedere et affligere non cessas, et amare te dicis. Si amas illam, ama bonum illius, Si amas illam benefac illi si potes, opta si non potes. Hoc est amare benefacere et bonum velle. Qui persequitur odit, qui fovet diligit. Si me diligere vis, sic me dilige; alioquin si amicos persequeris, inimicos foves, malo te hostem habere quam familiarem. Nos amorem vocamus cum bonum diligitur, commodum optatur, salus quaeritur. Qui hoc facit diligit. Si autem hoc est amare, ille profecto animam suam diligit, qui bonum illius diligit, et quod bonum illi est diligit
Abbreviated transcription (Latin):
caruẽ suam.⁊ tantomelio qͣnto
melior ẽ anima qͣm caio. Itaq
diligit. Corpo quippe diligẽdũ ẽ
ad nec̃citͣt᷑e. Animauͦ diligẽda¬
ẽ ad bonittͣe. Caro diligenda ẽ
ut contra corruptionẽ foueat᷑.
Aĩã diligẽda ẽ ut contra iniꝗtͣtẽ
cꝯtecliatur. Tam̃ si neccͣitas altĩ
incidit. ⁊ altum pati necc̃e sit. me¬
liꝯ ẽ ut caro sustineat corruptõ¬
nẽ. qm aĩa faciat iniquitatẽ. Utr̃¬

Expanded text:
carnem suam; et tanto melius, quanto melior est anima quam caro. Itaque diligit. Corpus quippe diligendum est ad necessitatem, anima vero diligenda ad bonitatem. Caro diligenda est ut contra corruptionem foveatur; anima diligenda est ut contra iniquitatem custodiatur. Tamen si necessitas alterius inciderit; et alterum pati necesse sit, melius est ut caro sustineat corruptionem, quam anima faciat iniquitatem. Utru
Abbreviated transcription (Latin):
Ip̃mlum̃ quod icciuunduĩ et delect᷑¬
blẽ occulis ẽ cum diligist̾. cͥ dilig¬
is sͥ antͥ: Sic ẽ deus tiis. cum
diligis eum. intlłige qr bonum
cuu ip̃e ẽ. Quid est dilig̾e nͥ cõ¬
cupiscẽ. et hab̾e̾ ulłe. ⁊ posid̾e et
frui. Sinon habet᷑ ullehabere.
Si habetur ulle retin̾e. qͣmuis
uerum bonum nunqͣm diligipꝰ¬
sit nͥ cum habetur. u hab̾i nͥ cum
cdiligitur. bona ista que foris st̃
habentur ñnũꝙͣ despiciuntur.
Non tale ẽ bonum qd deus ẽ
Si amatur habetur. si diligit᷑
gotat᷑. presens ẽ diłetiom. Si
potes dilig̾e poteᷤᷤ hab̾e. Si hoc
das ħ recipis. Nonaliud ꝓ illo
qritur. nec pro alio illd̃ dãtur.

Expanded text:
quod jucundum et delectabile oculis est cum diligis, cui diligis? Ipsis an tibi? Sic est Deus tuus. Cum diligis eum, intellige quod bonum tuum ipse est. Quid est diligere nisi concupiscere et habere velle et possidere et frui? Si non habetur, velle habere; si habetur, velle retinere, quamvis verum bonum nunquam diligi possit, nisi cum habetur; nec haberi nisi cum diligitur. Bona ista quae foris sunt habentur nonnunquam despiciuntur. Non tale est bonum quod Deus est. Si amatur, habetur; si diligitur, gustatur: praesens est dilectioni. Si potes diligere, potes habere. Si hoc das, hoc recipis. Non aliud pro illo quaeritur, nec pro alio aliud datur.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uisibliuniman̾a ce̾ntialit̾ c̾ata
fcm̃: cuius in ip̃o primordio aut ma¬
teria ut incorporib. aut smulitu¬
do ut inspnitib non precesserit.
Nam ⁊ si noue cotidie adhuc cre
sit. quia in angłicis sp̃ib. ũ tũc
qũ c̾abantur eius similitudo pre¬
cessit. Duo aũt nob̃ nunc discu¬
cienda occurrunt. primumilla p̾cõ
dicionis forna inforiis qualis fu̾it.
secundum qualit̾ ex illa informitate
adhanc quam nuinchabet formaz
plucta sit

Expanded text:
 visibilium materia essentialiter creata factum cujus in ipso primordio aut materia ut in corporibus aut similitudo ut in spiritibus non praecesserit. Nam etsi novae adhuc quotidie crea non fit; quia in angelicis spiritibus jam tunc quando creabantur ejus similitudo praecessit. Duo autem nunc nobis discutienda occurrunt: primum, illa primae conditionis forma informis qualis fuerit; secundum, qualiter ex illa informitate ad hanc quam nunc habet formam producta sit
Abbreviated transcription (Latin):
et uec illd quantum opinor
ausundum erit. si cͣclim ꝰ un¬
m et idem prorsus momẽtum
temporis fuisse. quo in principio
simul c̾ata sit et retum uisibliũ

Expanded text:
ed nec illud, quantum opinor, absurdum erit, si credimus unum et idem prorsus momentum temporis fuisse quo in principio simul creata sit et rerum visibilium
Abbreviated transcription (Latin):
luntate et oꝑe infaciendo. bõã
gͥ uature et affeccus ordinatist̃
naturam uirtutes sunt natura¬
les. que et si laudabiles sunt
qui a bone sunt et innatura
sunt. non sunt tamen digne¬
ꝯunt merito illo quod ẽ supͣ
conuement̾ dici posse uidetur.
turam condita sunt nicħ mere¬
antur que ex sola natura sũt.
uirtutes autem quas gr̃ã repa¬
t̾e nature suꝑaddita format qr
inũito aliquid supra naturã
accipiunt. inp̃mio etiam supra
naturam remuerari digne st̃.
ut quib amor dei causa ẽ In
opere presentia dei p̃mii ꝯit in
retributione. s unihiis uͥtutibꝰ
que per gr̃am reparatricemsunt.
cati mouentise et opantiocoꝑat᷑
primũ bonam uoluntatez aspi¬
rat ut sit. Deinde bone uolũ¬
tatis inspirat us moueatur ⁊
operetur. ut uacua non sit. prim¬
umopatur eam. Deinde oꝑatur
per eam. bona uoluntas eĩ instr¬

Expanded text:
luntate et opere in faciendo. Bona igitur naturae et affectus ordinati secundum naturam virtutes sunt naturales, quae et si laudabiles sunt quia bonae sunt et a natura sunt, non sunt tamen dignae merito illo quod est suprconvenienter dici posse videtur, turam condita sunt nihil mereantur, quae ex sola sunt natura. Virtutes autem quas gratia reparatrix naturae superaddita format quia in merito aliquid supra naturam accipiunt, in praemio et supra naturam remunerari dignae sunt, ut quibus amor Dei causa est in opere, praesentia Dei praemium sit in retributione. Sed in his virtutibus quae per gratiam reparatricem sunt tati moventi se et operanti cooperatur. Primum bonam voluntatem aspirat ut sit, deinde bonae voluntati inspirat ut moveatur, et operetur ut vacua non sit. Primum operatur eam, deinde operatur per eam. Bona enim voluntas instr
Abbreviated transcription (Latin):
ht̃. tali ergo distinctione fcã.qr
scilicet quedam untutes ex sola
natura sunt. quedam ex gr̃a. Si
queritur utrumprimus hõo ĩ illo
primo statu sue conditionis uir¬
tutes aliquas hũit. millatenus
ambigendo putamꝯ affc̃lis bon¬
os et scdin iusticiam ordinatos
nature illiꝯ a prima sua origine
incertos. per quos ad bonitatem
et iusticiam exeq̃utam uatura¬
li appetitu trahebatur ⁊ nibiis ꝙ¬
dem affectibo bonis naturales
u̾tutes constitisse quib nata
que uoluntate bõa ex amore
diumo mota petficiuntur. ut
tem̾e cͥca ip̃m qnͣtum ad primũ
statum pertinet diffiuire uolumꝰ.
p̃cipue cum de oꝑe caritͣtis illius
uullum ex auctoritate siũ ex
rr̃e argum̃tum certu hãmus.
Et siquidem amare creatorez
suum cepis hoc tũ omnino lau¬
dabile non finit. quia ñ ꝑseu̾a¬
uit. qr mocus incipientis u̾tu¬
tis excuictus ẽ ⁊ alrolutus per
ceporem culpe subreq̃ntis. qͣlis

Expanded text:
habet. Tali igitur distinctione facta quod quaedam virtutes ex sola natura sunt, quaedam ex gratia si quaeritur utrum primus homo in illo primo suae conditionis statu virtutes aliquas habuerit, nullatenus ambigendo putamus affectus bonos et secundum justitiam ordinatos naturae illius a prima sua origine insertos per quos ad bonitatem et justitiam exsequendam naturali appetitu trahebatur. Et in his quidem affectibus bonis naturales virtutes constitisse quibus a prquae voluntate bona ex amore divino mota perficiuntur, nihil temere circa ipsum quantum ad primum illum statum pertinet definire volumus, praecipue cum de opere charitatis illius nullum sive ex auctoritate sive ex ratione argumentum certum habeamus. Etsi quidem amare creatorem suum coepit, hoc tamen omnino laudabile non fuit, quia non perseveravit; quia motus incipientis virtutis exstinctus est et abolitus per teporem culpae subsequentis.
Abbreviated transcription (Latin):
que perierant. Grã cieatrrx pri¬
inum nͣture colite quedambo¬
na useruit. gr̃a saluiatͥe et bõa
que natura primũ corrupta ꝑ¬
di dit restaurat. et que inꝑfeã
nõdum accepit aspirat. per pri
homine oꝑatur. In sccłis boiis
deus homini cooꝑat᷑. Pdrim bor̃a
doñ deisunt. non meritũ bonis.
Secunda bõa et dei sunt per don¬
um ⁊ homiinis ꝑm̾itum. pͥma
bona grãsunt. sccła bona gra

Expanded text:
rix primum naturae conditae quaedam bona inseruit, gratia salvatrix et bona quae natura primum corrupta perdidit restaurat, et quae imperfecta nondum accepit aspirat. Per primhomine operatur; in secundis bonis, Deus homini cooperatur. Prima bona donum Dei sunt non meritum hominis; secunda bona et Dei sunt per donum, et hominis per meritum. Prima dona gratia sunt; secunda dona gra
Abbreviated transcription (Latin):
namq nich̾ aluid est qm affectꝰ
mentis sełin r̾em ordinatus.
qui scłin uarias eiꝯdemmen¬
tis applicationes plurimm ẽe dũr.
unam tñ iu dicemet origineui
hũtes uoluntͣce. Una emmuo¬
lunitas secundũ qd̃ se aduaria
uł appetendo uł fugiendo meli¬
nat. uarios format affectus. et
diuersa secundũ eosdem affec¬
om̃ia ħ in una sĩt uoluntate.
et una uoluntas. Uoluntasat̃

Expanded text:
namque nihil aliud est quam affectus mentis secundum rationem ordinatus, qui secundum varias ejusdem mentis applicationes plurimi esse dicuntur, unam tamen radicem et originem habentes, voluntatem. Una enim voluntas secundum quod se ad varia vel appetendo vel fugiendo inclinat varios format affectus, et diversa secundum eosdem affecomnia haec in una sint voluntate, et una voluntas. Voluntas autem
Abbreviated transcription (Latin):
cui pc̃epit. si ꝓpt̾ se p̃cipit. ad bo¬
numeiꝰ ẽ quod p̃cipit. et bonũ
illi est pcepti sui impletio. Sed
quomo p̃cipit ꝓpt̾ se qui profeu
non indiget in se: neq hꝰ alieuo
umari pot̾. qui melior eẽ non pot̃.
Clamat ħ scriptura ⁊ ꝑfrõr man¬
dati inscriptura. deus m̾s estu
qm̃ bonorum meorumũ eges. g¬

Expanded text:
cui praecipit. Si propter se praecipit ad bonum ejus est quod praecipit, et bonum illi est praecepti sui impletio. Sed quomodo praecipit propter se qui profectu non indiget in se, neque bono alieno adjuvari potest, qui melior esse non potest? Clamat hoc Scriptura, et perfector mandati in Scriptura: Deus meus es tu, quoniam bonorum meorum non eges
Abbreviated transcription (Latin):
erat omnemuiolentiam re¬
pllere ꝓpt̾ea ro̾nihumanead¬
uincta est ꝓuidentia diuina.
quatinus ro humana inꝑ
te una ugilaret contra neg¬
ligentiam prouidentia duni¬
na in parte alt̾a staret contrͣ
molentiam hacitaq geini¬
na custoclia munita cuntas
uite humane nullis adũsis
ledẽtur. quia sirorumana nõ
cepuisset adu̾sus negligenti¬
am.pridentia diuinanim ꝙͣ
in homine locumiuolentie
ꝑ negligentiam locum siuu
deseruit. diuiͣ pꝰmedum ꝓui¬
dentia iuste se acustcclia sua¬
subtraxit. ut rõ inuita hõis
ñnũquaminolẽtia p̃ualeat.

Expanded text:
olentiam repellere. Propterea rationi humanae adjuncta est providentia divina, quatenus ratio humana in parte una vigilaret contra negligentiam, providentia divina in parte altera staret contra violentiam. Hac itaque gemina custodia munita civitas vitae humanae, nullis adversis laederetur, quia si ratio humana non tepuisset adversus negligentiam, providentia divina nunquam in homine violentiae per negligentiam locum suum deseruit, divina postmodum providentia juste se a custodia subtraxit, ut jam in vita hominis nonnunquam violentia praevaleat,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝓuitentia.per qͣm hãc
uitam suam infiorem custo¬
diret. eademprouidentia nͣ¬
turali fugiendo noxia. ailu¬
bria appetendo. medusm ad
utrimil utens. hacgͦ custo¬
dia munitus negligentia
uitare potuit. s uolentiã
replłere non potuit. In prou¬
identia enum hominis erat
om̃em negligentiam cau̾e.

Expanded text:
ovidentia per quam hanc vitam suam inferiorem custodiret; eadem providentia naturali fugiendo noxia, salubria expetendo, mediis ad utrumlibet utens. Hac ergo custodia munitus negligentiam vitare potuit, violentiam repellere non potuit. In providentia enim hominis erat omnem ne
Abbreviated transcription (Latin):
conũsi a bono in quo erant ad bo¬
niminquo nondũ erant ip̃ea ĩ
motu rõnał uolunttͣis omne in¬
eritum constabat quouł boniul
mali erant. llic ergo ⁊ bonuz¬
⁊ malum querẽdum est ubi iusti¬
cia ⁊ culpaẽ. quĩ iusticia bonũ ẽ.
⁊culpa malum. Et ip̃a culpa nͨ
uoluitas erat quĩ uoluntas ma¬
lumnõ erat. qm̃ adeo data erat.
nec motuᷤ uolunt̾tis malum eẽt.
quĩ ex uoluntate erat et uolun¬
tatis erat. ⁊ momi uoluntas ado̾
acceꝑat. nec id ad qd̾ motus uo¬
luntatis erat malumerat. qm̃
aliquid erat. ⁊om̃e qd̾ aliqͥd er¬
at a deo erat. et bonumerat.

Expanded text:
ant ad bonum in quo nondum erant, propterea in motu rationis voluntatis omne meritum constabat quo vel boni vel mali erant. Illic ergo et malum bonum quaerendum est ubi justitia et culpa est, quoniam justitia bonum et culpa malum est. Et ipsa culpa nec voluntas erat, quoniam voluntas malum non erat; quoniam a Deo data erat; nec motus voluntatis malum erat quoniam ex voluntate erat, et voluntatis erat, et moveri voluntas a Deo acceperat; nec id ad quod motus voluntatis erat malum erat, quoniam aliquid erat, et omne quod aliquid erat a Deo erat, et bonum erat.
Abbreviated transcription (Latin):
rum. non solum sus que boã
fecit. sz alieuis quaq que mͣla
n om pe fecit. s ꝑmisit. quol debi¬
tum ẽ dispensat. ut nicħ in regi¬
no suo iustam ordinationẽ eu¬
adat. Nam ⁊ip̃a im quitas ex hac
pr ouidentia stipemh̾t. et non pot¬
uit ur im ip̃a malicia in obliuio¬
nem uenire apd̾ prouisorem oĩ¬
ui. Uis scire que sunt iniquit᷑

Expanded text:
non solum suis quae bona fecit, sed alienis quoque quae ipse mala non fecit sed permisit; quod debitum est, dispensat, ut nihil in regno suo justam ordinationem evadat. Nam et ipsa iniquitas ex hac providentia stipem habet, et non potuit vel ipsa malitia in oblivionem venire apud provisorem omnium. Vis scire quae s
Abbreviated transcription (Latin):
fdem s cumi dic̾ez inquit uice
raptisim pose hr̃e passionẽ qͣm¬
iis utrumq ini̾ma eẽ sẽtẽcia
posuiss. Siergo ad id qd̾ dic̃ ui¬
cembaptisim pꝯse hr̃e passiõez
ex positum ẽ. cum ip̃m siñ ambi¬
confitearis uicem baptĩ in arti¬
culo necc̃itatis fidem ueram
et comu̾sionẽ cordis impłe pꝰse.
ant ostendas qualr̃ fides uera
et caritas ũ sicta hr̃i pꝯsit uͥ sa¬
lus ñ sit. uͥ forte dicẽs ur nemin
signoro.s nos interim non cõ¬
tendimꝯ utrum aliquis qui ba¬
ptism sacram̃tũ ꝑcepturꝰ ñ ẽ
ista habe̾ posit. hoc solo dunitar¬
at cõstante. quia siquis eẽt q
hoc har̾e̾t. etiam sine uisibłi Sa¬
crm̃to aque perire nõ posit.
Ml̾ta sunt alia que suꝑ hoc ad¬
ꝓband̾ a deluci potuissent .s n¬
os que superiꝯ intractatu sacͣ¬
m̃torum ad id ip̃mꝓband̾ põu¬
uus. neqͣꝙͣ itum replicanda.
putauimo¬

Expanded text:
um dicerem, inquit, vicem baptismi posse habere passionem, quamvis utrumque in ipsa una sententia posuisset. Si ergo ad id quod dixit vicem baptismi posse habere passionem exemplum positum est cum ipsum sine ambiconfitearis vicem baptismi, in articulo necessitatis fidem veram et confessionem cordis implere posse, aut ostendas qualiter fides vera et charitas non ficta haberi possit, ubi salus non sit. Nisi forte dicere velis nemineignoro. Sed nos interim non contendimus utrum aliquis qui baptismi sacramentum percepturus non est; ista habere possit, hoc solo duntaxat constante, quod si quis esset qui haec haberet etiam sine visibili sacramento aquae perire non posset. Multa sunt alia quae super hoc approbandum adduci potuissent, sed nos quae superius in tractatu sacramentorum ad idipsum probandum posuimus: nequaquam iterum replicanda putam
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntati ad salutem pose suf¬
fic̾e̾ ubiuisibłe sacramẽtum
aque ex necessitate cõtigit ba¬
berx non posse. sz ne forte con¬
trarietas aliqua tibi ẽẽ indea¬
tur meo ꝙ postea in libro retr¬
actat̾oniꝰ exemplum de latrõe
ꝙ ad hanc sentẽtiã in qua dixe¬
rat effussõez sanguinis siuefi¬
dem et cordis conuersionem
uicem baptĩ impłi posse cump¬
bauidam assumpperat ĩpbauit
dicens. in quarto libro cũ dice
uicem baptĩ posse habe̾ passioẽ
nõ satis ydoneum posui illiꝰ
latroins exemplum. qui utrũ¬
non fu̾it baptizatus incertũc.
S considerare debeo qr in horlo¬
co exemplũ tm̃ qd̾ ad probati¬
onem sĩne adluxerat correx̃.
bandam qr exemplum correctũ
ẽ. ergo słm ẽ quod dix̾at effusio¬
nem sanguinis uicembtĩ pose
habere. qm̃ ad illud ꝓband̾ exͣ

Expanded text:
sufficere, ubi visibile sacramentum aquae ex necessitate contigit haberi non posse. Sed ne forte contrarietas aliqua tibi esse videatur, in eo quod postea in libro retractationum exemplum de latrone quod ad hanc sententiam in qua dixerat effusionem sanguinis, sive fidem et cordis conversionem, vicem baptismi implere posse, comparandam assumpserat, improbavit dicens: In quarto libro cum dicerem vicem baptismi posse habere passionem, non satis idoneum posui illius latronis exemplum, qui utrum fuerit baptizatus incertum est. Sed considerare debes quod in hoc loco exemplum tantum quod ad probationem sententiae adduxerat correxit improbandam quia exemplum correctum est, ergo falsum est quod dixerat effusionem sanguinis vicem baptismi posse habere, quoniam ad illud probandum ex
Abbreviated transcription (Latin):
Et itc̾co in eo qui non cclit
demꝑ pranamuoluntas argui¬
tur. ubi necẽitas nulla ẽẽ pot̾
quead excusationem preten¬
datur. baptizari aũt in uolun¬
tate ẽẽ pot eriam qñ nõ ẽ ĩ pos¬
siblitate. ⁊idcco iuste bona
uoluntas cum deuotione fid̾i
sue non despicitur. qͣmus
ab eo ꝙ foris ẽ sacramento.
a que rcipiendo articulo ne¬
cc̃itatis p̃pecliatur. uis nosse i¬
alicubi auctoritate manifesti¬
ori se probet. qͣmuis ⁊ ille qͣs
supra commemorauimus
auccoritates tam manifeste
uideant᷑. ut de u̾itate ip̃aꝵ du¬
bitari ñ posit. Auditũ ad huc
aliud si forte euidentiꝯ demos¬
trare posim de quo dubitareñ
debes. beatus angustintis in
libro de unico baptismo sie

Expanded text:
Et idcirco in eo qui non credit semper prava voluntas arguitur ubi necessitas nulla esse potest, quae ad excusationem praetendatur. Baptizari autem in voluntate esse potest, etiam quando non est in possibilitate; et idcirco juste bona voluntas cum devotione fidei suae non despicitur, quamvis ab eo quod foris est sacramento aquae percipiendo articulo necessitatis praepediatur. Vis nosse alicubi auctoritate manifestiori se probet, quamvis et illae quas supra commemoravimus auctoritates tam manifestae videantur, ut de veritate ipsarum dubitari non possit? Audi tamen adhuc aliud si forte evidentius tibi demonstrari possit, de quo dubitari non debes. Beatus Augustinus in libro De unico baptismo sic
Abbreviated transcription (Latin):
crelit mme ñ morietur ĩ et̾uũ.
Aut ergo negafidez. aut cccede
saluationẽ. Quid tibi indetur.
u̾ fides ẽ u̾ spes ẽ. uͥ caritas est
deniq ubi plena ⁊ perfeã uirtꝰ
sacramẽti ẽ salus ñ ẽ: qr solu

Expanded text:
credit in me, non morietur in aeternum . Aut ergo nega fidem, aut concede salvationem. Quid tibi videtur? Ubi fides est, ubi spes est, ubi charitas est; denique ubi plena et perfecta virtus sacramenti est, salus non est; quia solum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ ẽ. Nam si saliuis ẽ quuppt̃
deum a quam suscipit. quare
deum sanguinez fundit. plus
accipere. Illd̾ enim ꝙ quidam di¬
cunt pp̃ea saluos eẽ qui sang¬
uinemfundunt. quia cum am¬
guie ⁊̃ aquam fundunt.⁊ ĩ ip̃a
aqua qͣm fundunt baptisina
ꝑcipiunt.qm sit friuolum pz.
Si eĩ pp̃ humorez aque qui cu
same cruoris de uulueribꝰ mͣnat.
baptizari duñtur qui intficiũt᷑
ergo qui suffocantur uł subin̾¬
guntur. ul alio quolz gen̾e mor¬
cis s ubi sanguis non funditur
occidunt᷑. baptizati non sunt in
sangume suo. ⁊ frustra mortui
sunt pro xp̃o. quia humorẽ aq̃
quem intra corpo huerũt nõ ef¬
fuderunt. Quis ħ dicatur. Ig
in sanguine baptizatͦ quip rp̃o
moritur qui ⁊ si sanguinez nõ
fundat ex iuilu̾e̾. dat uitam q̃
p̃ciosiorẽ sanguine. Nam ꝯan

Expanded text:
non est. Nam si salvus est qui propter Deum aquam suscepit, quare Deum sanguinem fudit? Plus accipere. Illud enim quod quidam dicunt: propterea salvos esse qui sanguinem fundunt, quia cum sanguine etiam aquam, fundunt, et in ipsa aqua quam fundunt baptisma percipiunt, quam sit frivolum patet. Si enim propter humorem aquae, qui cum sanie cruoris de vulneribus manat baptizati dicuntur, qui interficiuntur, ergo qui suffocantur vel submerguntur, vel alio quolibet genere mortis ubi sanguis non funditur occiduntur, baptizati non sunt in sanguine suo, et frustra mortui sunt pro Christo, quia humorem aquae quem intra corpus habuerunt non effuderunt. Quis hoc dicat? Ergo in sanguine baptizatur, qui pro Christo moritur; qui et si sanguinem non effundit ex vulnere, dat vitam quae pretiosior est san
Abbreviated transcription (Latin):
derit et b. f. s .e. Et sunt aliamul¬
ta talia quib qĩ astrui uidetur..
nullo modo saluari posseũ qui ħ
sacramentumñ hũit quicꝗd p̃¬
ter hoc sacram̃tũ hũit. si fidem ꝑ¬
si cor contritũ ⁊ humiliatũ ha¬
buerit qued deus ñ despicit. ue¬
ram penitentiam de p̃ceritis. fir¬
mũ ppõĩtum de futuris. quieꝙͣ
rabuerit. aaliiis ẽẽ nõ pot̾it si
lxc ñ hũit. ⁊ hoc totum impo it¬

Expanded text:
erit salvus erit . Et sunt alia multa talia, quibus quasi astrui videtur nullo modo salvari posse eum qui hoc sacramentum non habuerit; quidquid praeter hoc sacramentum habuerit. Si fidem puerit, etiamsi cor contritum et humiliatum habuerit quod Deus non despicit; veram poenitentiam de praeteritis, firmum propositum de futuris, quidquid habuerit salvus esse non poterit si hoc non habuerit. Et hoc totum ita i
Abbreviated transcription (Latin):
diuina prouidẽtia
ui loco deliciarum
qͣi inparte peciori
constituto et ad cõ¬
seruanda boã que habebat
eadem prouidentia ro̾m buma¬
ne adiuncta mumco. atq ad il¬
la boã que habitum erat querẽ¬
da et obtiuenda p̃cepto o becliẽ

Expanded text:
mine providentia divina in loco deliciarum quasi in parte potiori constituto, et ad conservanda bona quae habebat eadem Dei providentia rationi humanae adjuncta munito, atque ad illa bona quae habiturus erat quaerenda et obtinend
Abbreviated transcription (Latin):
ad testimonium erit deducta.
pnc om̃is aute ceulos culpa
Reducatur.⁊ mens suꝑ gehẽ¬
ne incenduz suo grauius igne
cruciatur.

Expanded text:
ad testimonium erit deducta. Tunc omnis ante oculos culpa reducitur, et mens super gehennae incendia suo gravius igne cruciatur.
Abbreviated transcription (Latin):
aut ꝓutilitate cũ .s. is cui uirat᷑
aut ccłe non pot̾ pro ignoranti¬
a. aut c̃cde recusat pro malicia
illi qui uirat quia ex necc̃ita te cõ¬
testatur u̾itati. ⁊ tñ amalo ẽ illiꝯ
ciuiiurat. hoc ẽ uł ex insirinitate
tempint ex pusitate. Qui autẽ
siñ cansa uirat etiam siu̾ũ iurͣt
ñ sin culpa ẽ. quia aut pro leui¬
tate arguitur. aut pro contuma¬
tia condempnatur. Qui male se
se fcurum uirat peocat. In quo
tamen meliꝯ ẽ uiramentũ frãg̾e̾
qͣm adimplẽ. Ita quidemut qd̾
malum caueat qd̃ iurauit. ⁊ nich̾¬

Expanded text:
 utilitate, cum scilicet is cui juraratur aut credere non potest propter ignorantiam, aut credere recusat propter malitiam; illi qui jurat, quia ex necessitate contestatur veritati; et tamen a malo est illius cui jurat, hoc est, vel ex infirmitate perversitate. Qui autem sine causa jurat, etiam si verum jurat, non sine culpa est; aut quia pro levitate arguitur, aut pro contumacia condemnatur. Qui malum se facturum jurat peccat. In quo tamen melius esset juramentum frangere, quam adimplere, ita quidem ut et malum caveat quod juravit, et nih
Abbreviated transcription (Latin):
separata ẽ sola in pena uł głia
renuni̾atur. ⁊ si eut incorpore po¬
sita quedam sola coguitione ⁊
uoluntate facit sine corpore
quedamu̾o pꝰ uolutatẽ ⁊ẜm
uoluntate in oꝑatc̃e per corpꝰ
Itaquoq ꝓ m̾itis primũ ꝑcipit
primũ seꝑata a corpore si ne cor¬
pore postea nincta corpori ĩ cor¬
pore. Ecce ergo dicamus hõe
homine ab anima sensificatũ¬

Expanded text:
separata est, sola in poena vel gloria separata est, sola in poena vel gloria remuneratur. Et sicut in corpore posita quaedam sola cogitatione et voluntate facit sine corpore quaedam post voluntatemoluntatem in operatione per corpus, ita quoque pro meritis praemium percipit primum, separata a corpore sine corpore: postea unita corpori in corpore. Ecce ergo dicamus. Homo est quod in homine sensificatu
Abbreviated transcription (Latin):
aia. Hunqͣm sumuitur ab aĩa.
ab illa quippe parte hom̃is hu¬
mana locutio homini potissim̃
urabla formauit quam primͣ
⁊ principalit in amma sensus
humanus agnouit. ⁊ debuiss
quidem hõ a meliori parte sua
mo alit̾ ad iutlłigentia hoĩ
famulari ñ potuiss nsi priꝯ
cum q̾i sensus humanus ĩ
rcipiendohũit meluz in dicen¬
do tenuiss. itaq quia id quod
ab humo ert euidentiꝯ in hõĩe
uidebatur ab illo pociꝰ ho̾ dice¬
batur. Sic quidem ex infirim¬
tate sentiendi confusio dice̾di
orta ẽ et debemus pp̃ usum ĩ lo¬
quendo mecdum dicendi serua¬
re. nec tu pp̃ consuetud in ẽ loq̃n¬
di aueritate c̾elendi reced̾e̾. ꝓpt̾¬
ea qppe scriptura sacra neuer¬
ba hominum inueritate deines
errare faciant ꝑscãm ip̃um ꝓp̾e¬
ip̃m sp̃m rõnalem ẽẽ testatur
que ꝑ soã licet pp̃ id qd de humo
dicumẽ hõ dicatur. tamenuer¬
issime et qũ illi sociata ẽ sola be¬
ne uł male opatur. ⁊̃ qñ ab illo

Expanded text:
quam autem sumitur ab anima, ab illa quippe parte hominis humana locutio homini potissima vocabula formavit, quam primum et principaliter in homine sensus humanus agnovit. Et debuisset homo quidem a meliori parte sua mo aliter ad intelligentiam homini famulari non potuisset, nisi prius eum quem sensus humanus in percipiendo habuit, modum in dicendo tenuisset. Itaque quia id quod ab humo erat evidentius in homine videbatur; ab illo potius homo dicebatur. Sic quidem ex infirmitate sentiendi, confusio dicendi orta est; et debemus propter usum in loquendo, modum dicendi servare, nec tamen propter consuetudinem loquendi, a veritate credendi recedere. Propterea quippe Scriptura sacra, ne verba hominum in veritate Dei errare nos faciant, personam ipsam pitum rationalem esse testatur. Quae persona licet propter id quod de humo sumptum est, homo dicatur: tamen verissime et quando illi sociata est; sola bene vel male operatur, et quando ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
dicã. Ecce cc̃ceto secundum uss̃
gari non debet. Usꝰ loquendi ab
hominib inuẽtus ẽ et ꝓpt̾ hõies
inuentus ẽ. ⁊ ideo ea pociꝰ moi¬
cendo hominib forma ẽẽ debet
qͣm sensus humanus iurebo ꝑe¬
piendis et cognoscen dis ht. acl¬
mus quippe qm̃ u̾e unum nͥ ẽ nͥ
io solum quod unttͣe unũ est.
Io enim solum rõ u̾e inium die¬
cerut in quo totum quod est
unum ẽẽ inuẽit. Quecumq
ergo num̾o plura siur et si ali¬
qũ uniantur uere tũ unũ eẽ ni

Expanded text:
dicatur. Ecce concedo secundum usum gari non debet. Usus loquendi ab hominibus inventus est, et propter homines inventus est, et ideo ea potius in dicendo hominibus forma esse debet, quam sensus humanus in rebus percipiendis et cognoscendis habet. Scimus quippe quod vere unum nihil est nisi id solum quod unitate unum est; id enim solum ratio vere unum discernit, in quo totum quod est unum esse invenit. Quaecunque ergo numero plura sunt, etsi aliquando uniantur, vere tamen unum esse n
Abbreviated transcription (Latin):
quia se nec ĩmorte carnis ab as
quia inuera deitate i̾ortalis
u̾bum fuit. nec ho eẽ desiit. qr
diuinitas eiꝯ ab humanitate ñ
recessit. Sola ammna a carne ad
tempo diuisa ẽ. S cliuinitas
nec ab anima nec a carue reces
et u̾e uiuus ꝑmansit pp̃ ĩmor¬
talemi diumitater ⁊ uere ds
simul ⁊uero homo suit pp̃ĩse¬
parablem diuinitatis ⁊ huma¬

Expanded text:
quia se nec in morte carnis suae ab assquia in vera Deitate immortalis verbum fuit; nec homo esse desiit, quia divinitas ejus ab humanitate sua non recessit. Sola anima a carne ad tempus divisa est, sed divinitas nec ab anima nec a carne separaet vere vivus permansit propter immortalem divinitatem; et verus Deus simul et verus homo fuit propter inseparab
Abbreviated transcription (Latin):
et corpꝯ unno fuit nichominus
quippe .i. corpy ⁊ amina simul
alia qͣi uerbum. quia una ẽ¬
facit. caro uainq et anima si¬
mul uncta pͦ fuissent si una
cumu̾bo ꝑsõa non fuissent. et¬

Expanded text:
uit, nihilominus quippe, id est corpus et anima simul alia quam verbum, quia una perfacit. Caro namque et anima simul juncta persona fuissent, si una cum verbo persona non fuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ꝑxõa ⁊ it̾umreete ꝑ se dicimus hͦ
ẽ proã. ⁊ recte dicimus quia sił
homo ⁊ ũbum non due sunt
et ante assumptum hominez
persõã fuit ⁊ post assumptum
hominem ꝑ soa̾ ẽẽ ñ desiit. ido¬
uero recce ꝑse dicimus uerbũ¬

Expanded text:
se dicimus, homo est persona. Et recte dicimus, quod simul homo et verbum non duae sunt et ante assumptum hominem persona fuit; et post assumptum hominem persona esse non desinit, ideo recte per se dicimus verbu
Abbreviated transcription (Latin):
ab humo sumptumẽ: aninie
iunctumẽ. in ꝑsõa. hoc totũ usꝰ
dicendi h̾t et secuudumeum
modũ quo u̾e dicitur siñ in¬
cõuẽĩentia pro u̾ittͣe recipi pot.
Item cli camus. homo ẽ amma
non hoc usus loquendi recipit.
qui formatus est secundu
incelu sẽtiendi. Solum eĩ cor¬
po in homine uidetinz ⁊ ĩ solo
pore homini nomen sumit᷑ qm̃¬

Expanded text:
ab humo sumptum est animae junctum est in persona. Hoc totum usus dicendi habet, et secundum eum modum quo vere dicitur, sine inconvenientia pro veritate recipi potest. Iterum dicamus homo est animal. Non hoc usus loquendi recipit, qui formatus est secundum modum sentiendi. Solum enim corpus in homine videtur, et in solo pore homini nomen sumitur q
Abbreviated transcription (Latin):
sibi unitumhũit et pp̃ ip̃am
unionem una cum ip̃o ꝑsõa:
fuit. Sic̃ ergo corpus rõ nalii
sit ꝑscã. s unnctũ illi accipiat
abillo ut ip̃m sit una ꝑsona cũ
illo. Sichumanitas ĩcta u̾¬
bo nonquidem illi de dit ut
eẽt ꝑxona s unita illi accessit
ab illo ut eẽt una perscã cũ
illo. Consideran dumuero ẽ
qd̾ cum u̾bum ⁊ hõ unaꝑsõa sit

Expanded text:
sibi unitum habuit; et propter ipsam unionem una cum illo persona fuit. Sicut ergo corpus rationali sit persona, sed junctum illi accipit ab illo ut ipsum sit una persona cum illo; sic humanitas juncta verbo non quidem illi dedit ut esset persona, sed unita illi accepit ab illo ut una esset persona cum illo. Considerandum vero est quod cum verbum et homo una sit
Abbreviated transcription (Latin):
adincclum illic rõ in eo qd unũ
ẽ totum ñ diuidit eẽntiam itͣ qͦ
sensus hic in eo qd̃ unitum est
torum non diuidit formam Ii
sensus simul peipit ꝙ unituz ẽ
quia non ẽ in eo alibi et alibi.
Tam̃ que unita sunt plura ñ
uere unũ sunt qͣmius simul ꝯ¬
ent ad uitatem. nec tñ illa
u̾e. aut ista ꝓpe Quid enim pri
unum dicuntur plura ꝓpt̾ea
ꝙ unira sunt non ꝓprie dicunt᷑
quia non u̾e sunt id quoel dũr.
s secundũ quenda moclu tm̃
similia uerumptũ sciend̃ ẽ qd̾
aliter uniũtur ea que ad umo¬
nem faciendam parit̾ com enĩ¬
tur. ut ex eo ꝙ simul eẽ incipi¬
unt. unum quodamm̾o eẽ ĩ ci¬
piant. Alit̾ uero illa uͥ añ iuino¬

Expanded text:
admodum illic ratio in eo quod unum est totum, non dividit essentiam, ita quoque sensus hic in eo quod unitum est totum non dividit formam. Ilsensus simul percipit quod unitum est, quia non est in eo alibi et alibi. Tamen quae unita sunt plura, non vere unum sunt, quamvis simul cent ad unitatem, nec tamen ita vere aut ita proprie. Quid enim proprius unum dicuntur plura propterea quia unita sunt, non proprie dicuntur, quia non vere sunt id quod dicuntur, sed secundum quemdam modum tantum similia. Verumtamen sciendum est quod aliter uniuntur ea quae ad unionem faciendam pariter conveniunt, ut ex eo quod simul esse incipiunt unum quodammodo esse incipiant; aliter vero illa u
Abbreviated transcription (Latin):
iii. Qñ enim aliquaper unio¬
nem ad uuitate componũt᷑
nͦ tociꝯ partis comincare ñ post̾
quia non hiit singula seꝑatim
in se unionem qͣm faciunt si¬
mul ex se. Qñuero aliqͣ alicͥ
unitate suam hñtiper unio¬
nez uniuntur ⁊ partͥcipatc̃ẽ illiꝰ
trauseunt cui apponuntur. ut
nomẽ quoq illiꝯ cumillo partici¬
pare incipiant. sicut ꝑ uinonẽ
suam unitatẽ illiꝯ participare
inclpiunt. U̾bi gr̃a. paries ⁊ tec¬
tum ⁊ fundamẽtum tria quetũ
sunt et nulluz horum per se domꝰ
ẽ. Qñ ergo conueiunt ut hoc
untur. Nonaut sicut iuncta
sunt corpꝰ ⁊ anima. Amina ꝙp¬
qnͣtum in pyõam apponitur. ut
in eo qd̾ per unone quodãmͦ
unum sit cum illa eademque
ip̃a ẽ ꝑsõa ẽe incipiat: cũ illa ꝯ̃
quantũ ergo corpo cum anima
unitum ẽ. Una ꝑsdã cum aĩa ẽ.
S tamen ꝑuã eẽ anima ex se
ht inquantũ ẽ roalio. Corpo¬

Expanded text:
iqua per unionem ad unitatem componuntur, nomen totius partis communicare non possunt; quia non habent singula separatim in se unionem quam faciunt simul ex se. Quando vero aliqua alicui unitatem suam habenti per unionem apponuntur; in participationem illius transeunt cui apponuntur, ut nomen quoque cum illo participare incipiant, sicut per unionem suam unitatem illius participare incipiunt. Verbi gratia: Paries, tectum et fundamentum, tria quaedam sunt, et nullum horum per se domus est. Quando ergo conveniunt ut haec untur. Non autem sic juncta sunt corpus et anima. Anima quipquantum in personam apponitur. Ut in eo quod per unionem quodammodo unum sit cum illa, eadem quae ipsa est persona esse incipiat, cum illa. In quantum ergo corpus cum anima unitum est, una persona cum anima est, sed tamen personam esse anima ex se habet, in quantum est ratio
Abbreviated transcription (Latin):
hominis in homine uiuente
corpi ⁊ anima simł pcipit nõ
ammaz per se aut corpo ꝑse s
aĩam simł ⁊ corpo ꝑscãm dicere
humauꝯ ẜino consueuit. l at
ꝑsona que inanima quidem
ꝓpͥe una ẽ ꝑ unitate. Int̾ corpꝰ
uero et animã una ꝑ unionẽ
sclm usum loquendi diu̾sis no¬
mnib applłatur. quoru qu¬
edam apr̃e sumpta sunt. que¬
dam uero abhiis que costant
quia in homine solum corpus
hom̃is corp ẽẽ et ab humo sup¬
tumeẽ et ex comunctione anime
seusifica tum ẽẽ inueĩtur. ħ erg¬
o uocabla a parte hominis sũp¬
tasunt. Qñ autem albo dr̃ ẽẽ
uocabula sumũtur ab hiis que
in parte costant. quia in solo cor¬
pore hominis ⁊ nouin amma
huiusincdi ꝓpͥettes inuẽiuntur.

Expanded text:
hominis in homine vivente corpus et animam simul percipit; non animam per se aut corpus per se, sed animam simul et corpus personam dicere humanus sermo consuevit. Haec persona quae in animam quidem proprie una est per unitatem; inter corpus vero et asum loquendi diversis nominibus appellatur. Quorum quaedam a parte sumpta sunt, quaedam vero ab iis quae constant quia in homine solum corpus hominis esse corpus et ab humo sumptum esse, et ex conjunctione animae sensificatum esse invenitur. Haec ergo vocabula a parte hominis sumpta sunt. Quando autem albus dicitur esse vocabula sumuntur ab iis quae in parte constant, quia in solo corpore hominis et non in anima ejusmodi proprietates inveniuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
carne separatur diu̾sis partibꝰ
totum ip̃m ꝙ exeis compõitũ
su̾at iam nieħ eẽ ac phoc ip̃m ho¬
minem qui hoc totuz erat siłr
nich̾ e̾ẽ nec alicubi eẽ. ⁊ m̾o int̾¬
ticiam eius remunerari aiam
cautum iniudicio eẽ ut modo
secũdum meritũ suum uł peu¬
am et głiam recipiat donect ã¬
dem in nouissimo aninia ad cor¬
po reu̾tente tursũ honio ẽẽ in¬
cipiat. ⁊ tune secundũ m̾tum
suum ip̃e quoq remuneratd̃e:
accipiat. Tales medos loque¬
di homines sibi confingunt

Expanded text:
carne separatur, divisis partibus, carne separatur, divisis partibus, totum ipsum quod ex eis compositum fuerat, jam nihil esse, ac per hoc ipsum hominem, qui hoc totum erat, similiter nihil esse, nec alicubi esse. Et modo inteustitiam remunerari, animam tantum in judicio esse, ut homo secundum meritum suum, vel poenam vel gloriam recipiat, donec tandem in novissimo anima ad corpus revertente, rursum homo esse incipiat; et tunc secundum meritum suum, ipse quoque remunerationem accipiat. Tales modos loquendi homines confingunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ee ea rõnablitate que in ip̃o to¬
om̃ia que intoto sunt diu̾sa eẽ
oĩo ab hiis que in partib costãt
sic̃ ip̃m totum a partibꝰ diuer¬
alia ẽ quam rõnablitas anime
quia alia tecio ẽ et intoto est.
alia partis ẽ et in parte ẽ ita ⁊ bo¬
intatem teciꝰ que in toto ẽ aliã
ẽẽ dicunt et bouta tem partis
aliam quia partis est et in ꝑte
cantum. Similr ⁊ inaliciam hõis
aliam quia intoto est. ⁊ inalici¬
am amine aliam quia in parte ẽ.
Sostremo quocien scumq to¬
tum facit et pars facit qͣmuis
simul oꝑentur aliam tñ eẽ acci¬
onem partis que in parte est.
et aliam eẽ actõem tecio que ĩ
toto ẽ. Sicut ip̃m totu aliud ẽ
et aluid pars eiꝯ. Ad hunc gͥ mo¬
dum quocies hõpeccat uł bene
facit poc̃muł iusticiam in hõie
eõ que toti accidunt ad ꝓpͥetr̃em.
⁊ iterum peccatum sui e iusticia
in anima ẽẽ que parti accidũt
ad ꝓpͥetatem contendunt. Qua¬
ꝓpt̾ qñ homomoritur et aĩa a

Expanded text:
e, rationalitate quae in ipso toomnia quae in toto sunt diversa esse omnino ab his quae in partibus constant, sicut ipsum totum partibus diveralia est quam rationalitas animae; quia una totius est, et in toto est; altera partis est et in parte est; ita et bonitatem totius quae in toto est, aliam esse dicunt, et bonitatem partis aliam, quia partis est et in parte tantum. Similiter et malitiam hominis aliam, quia in toto est; et malitiam animae aliam, quia in parte est Postremo quotiescunque totum facit, et pars facit, quamvis simul operentur; aliam tamen esse actionem partis, quae in parte est, et aliam esse actionem totius quae in toto est, sicut totum ipsum aliud est, et aliud pars ejus. Ad hunc modum iam in homine esse, quae toti accidunt ad proprietatem, et iterum peccatum sive justitiam in anima esse, quae parti accidunt ad proprietatem contendunt. Quapropter quando homo moritur, et anima a
Abbreviated transcription (Latin):
intlłigend̃ ẽ. Qd̃ tunc quid sit
ꝑsõa ⁊ adducunt demĩ diffintõe
prone sicut a qui busdain fc̃a ẽ et
probata. quia ꝑsõa ẽ indiuidu¬
finitum est secundumnos quid
Indicibłe ẽ. quia incomprehensi¬
ble ẽ secund̃ nos. ergo dicamus

Expanded text:
intelligendum eum. Quaerunt quid sit intelligendum eum. Quaerunt quid sit persona, et adducunt deinde definitionem personae, sicut a quibusdam facta est et probata, quia persona est individufinitum est secundum nos quid Indicibile est, quia incomprehensibile est. Secundum nos ergo dicamus:
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur sicut earo ⁊ amina sumul
ẽ h̾o. ita etiam sola caro perse h
aut sola anima per se hõ. uel siẽ
in homine anima quidem ⁊ ca¬
ro simul d ho dr̃ . nͨ anima ꝑ se
nec homo solꝯ ꝑse. nec deus so¬
lus ꝑ se xp̃e dicitur. Magna in¬
uolutio dicendiẽ ccͥa hoc et labo¬
ratat hono in suo qui pene nͥ
inellig̾e nouit nisi hoc. ⁊ secũ d̾ ħ
qd̾ dice̾ nouit. Querunt hec
cotidie homines quid dicend̾
sit et quid c̾clendi raro. Qrt
si locutio illa bõa ẽ. ⁊ si locutio il¬
la recipienda ẽ. ⁊ si probanda ẽ lo¬
cutio illa. Inmoneta u̾borum po¬
siti sunt et cocurrit mulcitudo
magua ẜmonum. ⁊ infinita per¬
plexio. quia uidicium spẽ alict̾a
trah̾e uolunt. ñ iudicium litte̾
a sp̃u. Nesciint enummqr sp̃c lit¬
teram iudicare debet. nõlittera
dicat omnia ⁊ ip̃e anemine uidi¬
catur. La borant ergo in uidicio
uiclicare non pꝯsunt. ꝓpterea la¬
borant in dicendo et ueniunt.
alia et alia dicenda de illo ꝙ unui

Expanded text:
dicitur, sicut caro et anima simul homo, ita etiam sola caro per se homo, aut sola anima per se homo; vel sicut in homine anima quidem et caro simul homo dicitur, nec anima per se nec homo solus per se, nec Deus solus per se Christus dicatur? Magna involutio dicendi est circa haec; et laborat homo in suo, qui pene nihil intelligere novit, nisi hoc et secundum hoc quod dicere novit. Quaerunt hi quotidie homines quid dicendum sit, et quid credendum raro. Quaerunt an locutio illa bona est, et an locutio illa recipienda est, et an probanda est locutio illa. In moneta verborum positi sunt, et concurrit multitudo magna sermonum, et infinita perplexio; quia judicium spiritus a littera trahere volunt, non judicium litterae a spiritu. Nesciunt enim quia spiritus litteram judicare debet, non littera dicat omnia, et ipse a nemine judicatur . Laborant ergo in judicio judicare non possunt. Propterea laborant in dicendo, et veniunt alia et alia dicenda de illo quod unum
Abbreviated transcription (Latin):
sit. quia totum ꝙ hominis e¬
erat assumpsit. auimam .s. ⁊¬
carnem. In sepulero aũt non
iacuisse dice̾tur ꝓfcõ a carne
mortua animarecessisse ne¬
garetur. Similit̾ si totꝰ hoõ
ad infernũ descendisse dr̃et᷑
se affirmaretur. Itaq pars hõis
tantum in sepulcro iacuit et ñ
totus homo. ⁊ dum xp̃c ui sepul¬
cro ia cuissedicitur pp̃ solamcar¬
nem que ibi iacuit to uerumẽẽ

Expanded text:
sit; quia totum quod hominis sit; quia totum quod hominis erat assumpsit, animam et carnem. In sepulcro autem nonjacuisse diceretur, profecto a carne mortua anima recessisse negaretur. Similiter si totus homo ad infernum descendisse diceretur, se affirmaretur. Itaque pars hominis tantum in sepulcro jacuit, et non totus homo; et dum Christus in sepulcro jacuisse dicitur, propter solam carnem quae ibi ja
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum est et clunidia paro hõ.
S totus xp̃c uerbum et totus
xpe homo. quia i demipe deus
⁊ homo. Intlłigitis que dico si
non intlligitis c̾elite tñ quia
fuit. nec tercia pars xͥ u̾bum
fuit. Nec aliquid ex carne et
auima ⁊ ũbo. quasi ex partibꝯ
composi tum totum fuit. quia
totum u̾bum ip̃m fuit. Ubi gͦ
totum fuit compositum ex ꝑti¬
bo. uͥ partes fu̾nt in toto totũ
fuit ex partib. Diuinitas ãt
pais non fuit ut ex ea ip̃a to¬
it uec imp̃a pars fuit. ut u p¬
sa aliquid esset minus ip̃a.
In humanitate sola partes ĩ¬
uenimo ⁊ totum ex partibꝰ cõ¬
stat. hõ quoddam totũ ẽ dua¬
b partibo costans auima ⁊ ca¬
rue. Iste sunt due partes ho¬
minis et in hiis duabꝯ parti¬
bo ꝯstat totus homo. Natur
diuina simpłx ẽ. Natura hũa¬
ua duplex. ꝓpt̾ea partes hoĩs
due sunt. quia in natura hõis
duo sunt anima ⁊ caro. Ubi h
homo ẽ. ubi altĩn horum est
pars hominis ẽ. i Opt̃ hoe g̾ u̾
bum totum hominez assummp¬

Expanded text:
erbum, et dimidia pars homo, sed totus Christus Verbum, et totus Christus homo, quia idem ipse Deus et homo. Intelligis quod dico? si non intelligis, crede tantum. fuit; nec tertia pars Christi Verbum fuit, nec aliquid ex carne, et anima, et verbo, quasi ex partibus compositum totum fuit, quia totum ipsum Verbum fuit. Ubi ergo totum fuit, compositum ex partibus? Ubi partes fuerunt in toto et totum fuit ex partibus. Divinitas autem pars non fuit, ut ex ipsa toec in ipsa pars fuit, ut in ipsa aliquid esset minus ipsa. In humanitate sola partes invenimus, et totum ex partibus constat. Homo quoddam totum est duabus partibus constans, anima et carne. Istae sunt duae partes hominis, et in his duabus partibus constat totus homo. Natura divina simplex est, natura humana duplex; propterea partes hominis duae sunt. Quia in natura hominis duo sunt: anima et caro. Ubi haec homo est. Ubi alterum horum est, pars hominis est. Propter hoc igitur Verbum totum hominem assump