comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑipatetici. stoici. a chademici. Platonici. apla¬
tone phylosopho dicti. Hi animarũ creato¬
rem ẽẽ dm̃. corporuu angłos asseruut. & ꝑ mul¬
tos annoꝵ circulos indiu̾sa corpora redire
animas dicunt. Stoici a loco dicti. Porticus
pellabant. uuqua picta erant gesta sapientiũ.
atq uiroꝵ fortium hystorie. In hac porticu
sapientes phylosophabant᷑. ex quo & storci di¬
cti sunt. Grece enim porticus stoa cłr. Hanc
sectam pͥmus ⁊ enon instituit. Hi negant
sine uirtute effici quemqͣm beatum. Omne
peccatum uiforme esse asserunt dicentes.
Sic ille nocens erit qui paleas furatus fuerit.
qͣm qui aurum. Qui mergum occidit: qm
qui equum. Non enim anumnal crimen. s
animus fecit. Hi etiã animã ꝑire cũ corpo
re dicunt. Animam quoq uirtutẽ conti¬
nentie e̾e̾ negant. affectant głam ȩt̾̃nam. cuin
se fateant᷑ ñ ẽẽ et̾nos. A cademici appellati
auilla platonis academia athenarum. ubi

Expanded text:
Peripatetici, Stoici, Academici. Platonici a PlaPeripatetici, Stoici, Academici. Platonici a Platone philosopho dicti. Hi animarum creatorem esse Deum, corporum angelos asserunt; per multos annorum circulos in diversa corpora redire animas dicunt. Stoici a loco dicti. Porticus pellabant, in qua picta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex quo et Stoici dicti sunt. Graece enim porticus στοὰ dicitur. Hanc sectam primus Zenon instituit. Hi negant sine virtute effici quemquam beatum. Omne peccatum uniforme esse asserunt, dicentes: 'Sic ille nocens erit qui paleas furaverit quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui equum. Non enim animal crimen, sed animus facit.' Hi etiam animam cum corpore perire dicunt, animam quoque. Virtutem continentiae esse negant. Affectant gloriam aeternam, cum se fateantur non esse aeternos. Academici appellati a villa Platonis Academia Athenarum, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
bene uiuend tramitẽ tenet. Nom̃ phylo¬
sophoꝵ pͥmum a pycagora feyt᷑ ȩxortune.
Nan dum antea g̾ci uet̾es sophystas id ẽ
sapientes aut doctores sapientie semetip¬
sos iactantius nominarent: iste int̾rogatꝰ
quid ꝑficeretur: uerecondo nomine philo¬
sophuꝰm. id ẽ amatorem sapientiȩ se ẽt̾ res¬
pondit. qm̃ sapientẽ ꝓfiteri arrogantissi¬
mum uidebat᷑. Ita deinceps posteris placu¬
it. ut qͣnta libet dereb ad sapientiã ꝑtinenti¬
b doctrina quisq uel sibi uel aliis uidẽtur.
extellere. ñ nͥ phylosophus uocaret᷑. Idem
aut̃ phylosophi triplici gen̾e diuiduntur:
Nam aut physici siuit. aut ethici aut logiei.
Pnysici dicti. quia de natis tractant. Natura
quippe g̾ce: physis uocat᷑. Echici. quia de
morib disputant. Mores enim apud g̾cos.
ethis apellant᷑. Logici aut̃. quia naturis or
morib rationem adiungunt. Ratio enung̾ce.
ut platonici. epycurei. pytagorici. Alii a lo¬
cis conuenticuloꝵ. & stationum suarum. ut

Expanded text:
Nomen Philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id est sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. Idem autem philosophi triplici genere dividuntur: nam aut Physici sunt, aut Ethici, aut Logici. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura quippe Graece φύσις vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim apud Graecos ἤθη appellantur. Logici autem, quia in natura et in moribus rationem adiungunt. Ratio enim Graecut Platonici, Epicurei, Pythagorici: alii a locis conventiculorum et stationum suarum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tate cunias. quȩ ẽ incamꝑania. cuiꝰ sepul¬
chrum insicilia adhuc manet. Octaua el¬
lespontia. in agro troiano uata. quȩ scͥbit᷑
solonis & cyri fuisse temporib. Nona phri¬
gia. quȩ uaticinata ẽ aucyre. Decima ty¬
burtimi nomine abbunea. Quarũ ominiũ
ac nobilior eritrea ꝑhibet᷑. qmͣ eo tempore¬

Expanded text:
tate Cumas, quae est in Campania, cuius sepultate Cumas, quae est in Campania, cuius sepulchrum in Sicilia adhuc manet. Octava Hellespontia in agro Troiano nata, quae scribitur Solonis et Cyri fuisse temporibus; nona Phrygia, quae vaticinata est Ancyrae, decima Tiburtina, nomine Albunea. Quarum omnium ac nobilior Erythraea perhibetur. De m
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ hominib int̾pretari solebant:
sybille nominate sunt. Sicut enim om̃is
feinina ꝓpħans sybilla uocatui: qͦd nomen
ex officio ñ exꝓprictate uocabuli ẽ. Decem
aut̃ sybille adoctissimis auctorib fuisse
traduntur. quarum pͥma de ꝑsis fuit.
Scd̃a libica. Tercia delfica. intemplo delphi
apollinis genita. quȩ ante troiana bella
uaticinata ẽ: cuiꝰ plurimos u̾sus oꝑi suo
omerꝰ in seruit. Quarta cimeria. in italia.
Quinta eritrea nomine erophila in baby¬
lone orta. quȩ g̾cis ilium petentib uatici¬
nata ẽ ꝑiturã ẽẽ troiam. & omerũ m̃dacia
scͥptarũ. Dicta aut̃ eritrea: quia in eadẽ
insula. eius inuenta sunt carmina. Sexta
sanna. quȩ femonothȩ dicta ẽ: a samo in¬
sula. unde fuit cognominata. Seꝑtima
cumana nomine a malthea. quȩ nouẽ
libros atculit tarquimo p̾sco. in quib erant
carminis ȩtas. Dicta aut̃ cumana a ciui¬

Expanded text:
voluntatem hominibus interpretari solebant, voluntatem hominibus interpretari solebant, Sibyllae nominatae sunt; sicut enim omnis femina prophetans Sibylla vocatur. Quod nomen ex officio, non ex proprietate vocabuli est. Decem autem Sibyllae a doctissimis auctoribus fuisse traduntur. Quarum prima de Persis fuit; secunda Libyssa; tertia Delphica in templo Delphii Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia; quinta Erythraea nomine Herophila in Babylone orta, quae Graecis Ilium petentibus vaticinata est perituram esse Troiam, et Homerum mendacia scripturum. Dicta autem Erythraea, quia in eadem insula eius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a Samo insula, unde fuit cognominata. Septima Cumana, nomine Amalthea, quae novem libros adtulit Tarquinio Prisco, in quibus erant carminis aetas. Dicta autem Cumana a civi
Abbreviated transcription (Latin):
templa gentilium solebat deferri. Aut a sa¬
tyris nom̃ tractum. quimulta hñt ea que
ẜumolentiam dicunt᷑. Quidam aut̃ poete
cheo logi dicti sinit. qm̃ de diis carmina faci¬
ebant. Officium aut̃ poete in eo ẽ: ut ea quȩ
uere gesta sunt in alias species obliqͥs figuratio¬
nib cum decore aliquo conu̾sa tnͣsducant.
Unde &lucanus iło inuumero poetarum ñ
ponit᷑. quia uidetur hystorias composuisse
ñ poema. Apud pocetas aut̃ tres caracteres
ẽẽ dicendi. unum in quo tantũ poeta loquit᷑.
ut ẽ in libris uirgilii georgicoꝵ. alium ding¬
maticum. in quo nunquam poeta loquit᷑.
ut ẽ incomediis & tragediis: t̾cium ui¬
tum ut ẽ ineneidis. Nam poeta illic: &
introducte ꝑsone locuntur. De sybillis.
ybille generalit̾ dicunt᷑ om̃s uiii.
femine uates lingua g̾ca. Nam si os
eolico sermone d̾s. belen g̾ci m̃tem nun¬
cupant: qͣsi di mentẽ. Puide gͥ quia diuniã

Expanded text:
templa gentilium solebat deferri, aut a Satempla gentilium solebat deferri, aut a Satyris nomen tractum, qui inulta habent ea quae per vinolentiam dicuntur. 9. Quidam autem poetae theologi dicti sunt, quoniam de diis carmina faciebant. 10. Officium autem poetae in eo est, ut ea quae vere gesta sunt in alias species obliquis figurationibus cum decore aliquo conversa tUnde et Lucanus ideo in numero poetarum non ponitur, quia videtur historias conposuisse, non poema. Apud poetas autem tres characteres esse dicendi: unum, in quo tantum poeta loquitur, ut est in libris Vergilii Georgicorum: alium dramaticum, in quo nusquam poeta loquitur, ut est in comoediis et tragoediis: tertium mixtum, ut est in Aeneide. Nam poeta illic et introductae personae loquuntur. De sibyllis . Sibyllae generaliter dicuntur omnes feminae vates lingua Graeca. Nam σιὸς Aeolico sermone deos, βουλὴν Graeci mcupant, quasi Dei mentem; proinde igitur, quod divinam
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Comedi appellati. suie aloco quia cir¬
cum pagos agebant qͦs g̾ci comas uocant:
siue a comessatione. Solebant enim post
cibum homines ad eos audiendos uenire.
S comic pͥuatoꝵ hominũ p̃dicant acta
tragici uͦ ut dixi respuplicas ac regũ hystoriaᷤ.
Itẽ tͣgicoꝵ argum̃ta exreb luctuosis st̃: comicoꝵ ex
reb letis. Duost̃ gͥ eͥnã comicoꝵ. id est ueteres
& noui. uet̾es qui & ioco ridiculares extite¬
runt. ut plautꝰ. auctius. cherentiꝰ. Noui qͥ
& sacyrici. a quib gn̾alit̾ uicia carpunt᷑.
ut flaccꝰ. ꝑsiꝰ. iuuenalis. uel alii. Hi enim uui¬
u̾soꝵ. delicta corripuuit. nec uitabat᷑ ab eis¬
iꝑsum pessimũ quẽq descͥbere nec cuiꝰlibet
peccata moresq rep̃hendẽ. Unde & nudi
ꝑinguntur. eo qͦd ꝑeos uicia singula denuden¬
cur. Satyrici aut̃ dicti. sie qͦd pleni suit om̃i
facundia. sue a saturitate & copia. Depluri¬
b enim simul reb locunt᷑. seu ab illa lance

Expanded text:
ant. Comedi appellati, sive a loco, quia circum pagos agebant, quos Greci comas vocant; vel a commessatione. Solebant enim post cibos, homines ad eos audiendos venire. Sed comici privatorum hominum predicant acta. Tragici vero respublicas, ac regum historias. Item tragicorum argumenta ex rebus luctuosis sunt. Comicorum ex rebus letis. Duo sunt genera coet novi. 367 Veteres, qui et joco ridiculares exstiterunt, ut Plautus, Actius, Terentius. Novi, qui et Satyrici a quibus generaliter vitia carpuntur, ut Flaccus, Persius, Juvenalis, et alii; hi enim universorum delicta corripiunt; nec vetabatur eis pessimum quemque describere, nec cujuslibet peccata moresque reprehendere. Unde et nudi pinguntur, eo quod per eos vitia singula denudentur. 8. Satyrici autem dicti, sive quod pleni sint omni facundia, sive a saturitate, et copia, de pluribus enim simul rebus loquuntur; seu ab illa lance
Abbreviated transcription (Latin):
sech: dicentes eiuidem eẽ axp̃m. Melchi sede¬
chiani uocati. ꝑ eo qͦd melchi sedech sacerdo¬
tem dĩ ñ hominẽ fuisse s uirtutẽ dĩ ẽẽ ar¬
bitrant᷑. Anglici uocati. qui angłos colunt.¬

Expanded text:
Seth, dicentes eundem esse Christum. MelchisedeSeth, dicentes eundem esse Christum. Melchisedechiani vocati pro eo, quod Melchisedech sacerdotem Dei non hominem fuisse, sed virtutem Dei esse arbitrant
Abbreviated transcription (Latin):
a colubro nominati sunt. Coluber enini g̾ce
ofi d̾r. Colunt enini serpentẽ dicentes ipsũ
inꝑadyso induxisse uircutis cognitionem.
ualentinian a ualentino quodam platonis¬
consectatore uocati. qui eonas id ẽ scła que¬
dam moriginem dĩ creatoris induxit. xp̃m
quoq de uirgine nichil corꝑis assũpsisse. s
ꝑeam quasi ꝑ fistulam transsisse asseruit.
Appellite quoꝵ appelles pͥnceps fuit. qui¬
qui creatorem angłm nescio. quẽ głosum
suꝑioris cłi faciens. dm̃ legis isrł illũ igne¬
um affirmans. dixit apm̃ ñ diũ inuerita¬
te. s hominẽ infantasia appar uisse. Archon¬
tiaci a pͥncipib appellantur. qui uniu̾sita¬
tem quã d̾s condidit oꝑa ẽẽ archangłoꝵ
defendunt. Adamiani uocati. qͦd adȩ imii¬
centur nuditatẽ: unde & nudi orant. nuds¬
femineq conuemunt. Caym. ꝓ inde sic
appellati: qu̾̃i caits ad orant. Sechiani no¬
m̃ acceꝑunt. a filio adam qui uocatus est

Expanded text:
a colubro nominati sunt. Coluber enim Graecea colubro nominati sunt. Coluber enim Graece ὅφις dicitur. Colunt enim serpentem, dicentes ipsum in paradisum induxisse virtutis cognitionem. 11. Valentiniani a Valentino quodam Platonicae sectatore vocati, qui αἰῶνας, id est, saecula quaedam in originem Dei Creatoris induxit: Christum quoque de Virgine nihil corporis assumpsisse, sed per eam quasi per fistulam transisse asseruit. 12. Apellitae, quorum Apelles princeps fuit, , creatorem angelum nescio quem gloriosum superioris Dei faciens, Deum legis Israhel illum igneum adfirmans, dixit Christum non Deum in veritate, sed hominem in phantasia apparuisse. Archontiaci a principibus appellantur, qui universitatem, quam Deus condidit, opera esse archangelorum defendunt. Adamiani vocati, quod Adae imitentur nuditatem; unde et nudi orant, feminaeque conveniunt. Caiani proinde sic appellati, quoniam Cain adorant. Sethiani nomen acceperunt a filio Adam, qui vocatus est
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemias passum sħm ab negauit. Nicho¬
larte dicti anicholao diacono ecch̾e hieroso¬
limorum. qui cum stephano & cȩteris con¬
stitutus ẽ a petro. qui ꝓpt̾ pulcͥtudinem
relinquens uxorem ut qui uellet eã uteret᷑.
uersa ẽ instuprum talis consuecudo ut in¬
uicem conuigia cominutarentur. quos
ioh̾es in apokalipsin imꝓdat dicens. S
hoc habes. quod odisti facta nicholaitarũ¬
quȩ & ego odi. Gnostici ꝓpt̾ excellentiam
scientiȩ se ita appellari uoluerunt. Ani¬
mam nacuram dĩ ẽẽ dicunt. bonum &
malum deos fuisse dogmatib fingunt.
Carpocratian a carpocrate quodã uocant᷑.¬
to quodam nuncupati. Hi int̾ cȩtera¬
curunicisionẽ obseruant. mille aunos
post resurrechonem inuoluptate carus
futuros p̃dicant. Unde & g̾ce ciliaste. lati¬
ne miliciasti sunt appellat. Natarei dicti.
qui dum xp̃m qui a uico narareth. nazareus
ẽ appellatus filium ħ confiteantur: omĩa

Expanded text:
blasphemias Jesum passum abnegavit. § 4. Nicoblasphemias Jesum passum abnegavit. § 4. Nicolaitae dicti a Nicolao diacono ecclesiae Hierosolymorum, qui cum Stephano et ceteris constitutus est a Petro; qui, propter pulchritudinem relinquens uxorem, dixerat ut qui vellet ea uteretur; versa est in stuprum talis consuetudo, ut invicem conjugia commutarentur. Quos Joannes in Apocalypsi improbat dicens: Sed hoc habes, quod odisti facta Nicolaitarum. § 3. Gnostici propter excellentiam scientiae se ita appellare voluerunt. Animam naturam Dei esse dicunt; bonum et malum Deum suis dogmatibus fingunt. § 6. Carpocratianntho quodam dicti. Hi em observant, mille annos post resurrectionem in voluptate carnis futuros praedicant: unde et Graece Chiliastae, Latine Millenarii sunt appellati. 9. Nazaraei dicti, qui dum Christum, qui a vico Nazaraeus est appellatus, Filium Dei confiteantur, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
mulierib adheserunt. quidam aut̾ isrħtieis
tantum coniuigiis contenti ⁊ uel ex eis geniti¬
dum reu̾si e̾e̾nt debaby lonia. diuiserunt se
ab omni ppło. & assum pserunt sͥ hoc nomen
iactantiȩ. Meriste appellati. eo qͦd separent
scͥpturas. ñ credentes omĩb ꝓpħis. dicentes
aliis & aliis spiritib illos ꝓpħasse. Meris enĩ¬
g̾ce: diuidere. Samarite sunt hi qui ab assiris
translati. ex parte isrłitarum consuetudinẽ.
ex parte gentilium ricum ꝑmixta obserua¬
tione tenuerunt. Samarite aut̃ dicti quod
legem solam custodiant. nam ꝓpħ̾as ñ reci¬
eccłia recesserunt ex nomine suoꝵ ac
torum nuncupantui: quidam uͦ ex causis
quas eligentes instituerunt. Symomiani
set. Hi dicunt creaturam ñ a deo s a uirtute
poꝵ resurrectionẽ futuiram. Hoc & saturnia¬
ni affirmant. Menandrian amenandro¬
mago discipło symonis nuncupati. qui mum
basilidani abasilide appellati. qui int̾ reliqͦs

Expanded text:
mulieribus adhaeserunt. Quidam autem Israeliticis mulieribus adhaeserunt. Quidam autem Israeliticis tantum conjugiis contenti, dum reversi essent de Babylonia, diviserunt se ab omni populo et adsumserunt sibi hoc nomen iactantiae. Meristae appellati eo quod separent Scripturas, non credentes omnibus Prophetis, dicentes aliis et aliis spiritibus illos prophetasse. Meris enietasse. Samarite sunt hii qui, ab Assiriis translati, ex parte Srahelitarum consuetudinem, ex parte gentilem ritum permixta obseruatione tenuerunt. Herodiani, legem solam custodiunt, nam prophetas non reciEcclesia recesserunt, et ex nomine auctorum suorum nuncupantur; quidam vero ex causis quas eligentes instituerunt. 352 2. Simoniani set: hi dicunt creaturam non a Deo, sed a virtute porum resurrectionem futuram. Hoc et Saturniani adfirmant. Menandrianmago, discipulo Simonis nuncupati, qui mundt. § 3. Basilidiani a Basilide appellati, qui inter reliquas
Abbreviated transcription (Latin):
res int̾p̾tantur. Multos enim exhis sequi-¬
tur confessio. qͦs antea ꝑfidia possidebant.
Hebrei transitores dicunt᷑. quo nomine ammo¬
nentur ut dep̾cioribꝰ ad meliora transeant. &
pristinos errores relinqͣnt. Pharisei & saducei
int̾ se contrarii sunt. Nam pharisei ex hebreo
mlatinum in t̾pretantur. diuisi: eo qͦd tradi¬
tionum & obseruationiĩ qͣs illi deut̾esiꝰ uocant¬
iusticiam p̃ferunt. unde & diuisi uocantur
appło: quasi ꝓusticia. Saducei int̾p̾tantur
iusti. Uendicant enim sibi qͦd ñ sunt. Corpo¬
ris resurrectionẽ negant. & ammam int̾ux
cum corpore p̃dicant:. Hi qumq tantum
libros legis recipiunt. ꝓpħarum uaticinio
respuunt. Efnei dicunt ipsum ẽẽ xp̃m.
qui docuit illos omnẽ abstinentiã. Mar¬
bonei dicunt ipsum ẽẽ xp̃m. qui docuit
illos mnomi re. sabbatizare. Geniste dicti.
eo qͦd de genere abrahe eẽ segłentur. Nam
cum in babylonia uenisset. ppłs dĩ. pleriq
relinquentes uxores suas baby lonieis

Expanded text:
res interpretantur. Multos enim ex iis sequitur confessio, quos antea perfidia possidebat. 2. HEBRAEI transitores dicuntur, quo nomine admonentur ut de pejoribus ad meliora transeant, et pristinos errores relinquant. 3. Pharisaei, et Sadducaei inter se contrarii sunt; nam Pharisaei ex Hebraeo in Latinum interpretantur divisi, eo quod traditionum et observationum, quas illi justitiam praeferunt: unde divisi vocantur a populo, quasi per justitiam. Sadducaei interpretantur justi. Vendicant enim sibi quod non sunt; corporum resurrectionem negant, et animam interire cum corpore praedicant. Hi quinque tantum libros legis recipiunt, prophetarum vaticinia respuunt. Efnei dicunt, ipsum esse Christum, qui docuit illos omnem abstinentiam. Marbonei dicunt, ipsum esse Christum, qui docuit illos in omni re sabbatizare. Genistae dicti, eo quod de genere Abrahae se esse glorientur. Nam cum in Babylonia venisset populus Dei, plerique relinquentes uxores suas, Babylonicis
Abbreviated transcription (Latin):
ca disciplinam uel ppositum. quȩ tenendo se¬
cuntur longe alia in religionis cultu opinan¬
tes. qm cȩt̾i. Scisma abscissura animoꝵ uocat᷑.
Godem enim cultu. eodem ritu credit ut cȩt̾i.
solo congregationis delectatur discidio. fit
aut̃ scisma cum dñt homines nos iusti sumus.
nos scĩficamus immundos. & cȩt̾a similia.¬
Suꝑsticio dicta ẽ. eo quod sit suꝑflua. aut suꝑ¬
instituta obseruatio. Alii dicunt a senib. quia
multis annis suꝑstites ꝑ etatem delirant & er¬
rant: suꝑstitione quadam nescientes quȩ uecã
ut facile possint agnosci. causas eoꝵ uel no¬
mina demonstrari oportuit. De heresib ude

Expanded text:
ca disciplinam vel propositum, quem tenendo seca disciplinam vel propositum, quem tenendo sequuntur, longe alia in religionis cultu opinantes quam ceteri. Schisma ab scissura animorum vocata. Eodem enim cultu, eodem ritu credit ut ceteri; solo congregationis delectatur discidio. Fit autem schisma cum dicunt homines, 'nos iusti sumus,' 'nos sSuperstitio dicta eo, quod sit superflua aut superstituta observatio. Alii dicunt a senibus, qui multis annis superstites per aetatem delirant et errant superstitione quadam, nescientes quae veteres ut facile possint agnosci, causas eorum, vel nomina demonstrari oportet. CAPUT IX. De
Abbreviated transcription (Latin):
Dilectionis aut̃ nom̃: tantum in meliorib
eresis g̾ce. abelectione uocatur. quod sci¬
licet unusquisq id sͥ eligit quod meluis
illi eẽ uidet᷑. ut phylosophi. peripatetici. a¬
chademici. epicurei. & stoici: uel sicut alii qui
ꝑu̾sum dogna cogitantes. arbicrio suo de eccłia
recesserunt. Inde gͦ hereses dicte g̾ca uoce ex
int̾pretatione elec̾tionis. quia quisq arbitrio
suo ad instituenda siue ad suscipienda quelibet
ipse sͥ eligit. Nob̾ uͦ nichil ex nr̃o arbitrio it¬
ducere licet s nec eligere qͦd aliqui de arbitrio
suo induxerint. Aplos cħ habemus actores. qui
nec ipsi quicqͣm ex suo arbitrio quod induc̃̾ent
elegerunt: s acceptam a xp̃o disciplinã fidelit̾
nationib assignauerunt. Itaq etiam si augłs
decelis alit̾ ȩuangłirauerit: a nathema uocabit᷑.
Secta a sequendo & tenendo nominata. Nam
sectas dicimus habitus animoꝵ ac insticuta cir¬

Expanded text:
Dilectionis autem nomen tantum in melioribus Dilectionis autem nomen tantum in melioribus ce, ab electione vocatur, quod scilicet unusquisque id sibi eligat quod melius illi esse videtur, ut philosophi, Peripatetici, Academici, Epicurei, et Stoici, vel sicut alii, qui perversum dogma cogitantes, arbitrio suo de Ecclesia recesserunt. Inde ergo haereses sunt dictae Graeca voce ex interpretatione electionis, quas quisque arbitrio suo, ad instituenda sive ad suscipienda quaelibet, ipse elegit. Nobis vero nihil ex nostro arbitrio inducere licet, sed nec eligere quod aliquis de arbitrio suo induxerit. Apostolos Dei habemus auctores: qui nec ipsi quidquam ex suo arbitrio quod inducerent elegerunt, sed acceptam a Christo disciplinam fideliter nationibus adsignaverunt. Itaque etiamsi angelus de caelis aliter evangelizaverit, anathema vocabitur. Secta a sequendo et tenendo nominata. Nam sectas dicimus habitus animorum, ac instituta cir
Abbreviated transcription (Latin):
in caritate quid sit amandum. fides ẽ qͣuera¬
cit̾ credimꝰ id qͦd nequa qͣm uidẽ ualemꝰ. Nam
crede iam ñ possumus qͦd uidemꝰ. Proprie aut̃
nonĩ fidi inde ẽ dictum. si omnino fiat. qͦd
dictum ẽ. aut ꝓmissum. & inde fides uocata
ab eo qͦd fit illud qͦd int̾ utrosq placitiun ẽ:
qͣsi int̾ dm̃ & hominẽ. Hinc & fedꝰ. Spes ẽ¬
bonoꝵ expectatio futuroꝵ. quȩ exprimit
humilitatis affectum: & sedule seruitutis ob¬
sequium. Spes aut̃ uocata. qͦd sit pes ꝓg̾di¬
endi: quasi ẽ pes. Unde econtrario desꝑatio.¬
Deest enim ibi pes. nullaq ꝓgrediendi facultaᷤ
ẽ: quia dum quisq peccatum amat. futurã
glam ñ sꝑat. Caritas g̾ce. latine dilectio int̾p̃¬
tatur. quod duos inse illiget. Nam dilectio
a duob incipit qͦd ẽ amor dĩ & ꝓximi: dequa
faciat: frustra laborat. Omnis aut̃ dilectio
carnalis. ñ dilectio s magis amor dici solet:

Expanded text:
in charitate quid sit amandum. Fides est, qua verain charitate quid sit amandum. Fides est, qua veraciter credimus quod nequaquam videre valemus. Nam credere iam non possumus quod videmus. Proprie autem nomen fidei inde est dictum, si omnino fiat quod dictum est aut promissum. Et inde fides vocata, ab eo quod fit illud quod inter utrosque placitum est, quasi inter Deum et hominem; hinc et foedus. Spes bonorum exspectatio futurorum, quae exprimit humilitatis affectum, et sedulae servitutis obsequium. Spes autem vocata, quod sit pes progrediendi, quasi edeest enim ibi pes, nullaque progrediendi facultas est, quia dum quisque peccatum amat, futuram gloriam non sperat. 6. Charitas Graece, Latine dilectio interpretatur, quod duos in se illiget. Nam dilectio a duobus incipit, quod est amor Dei et proximi, de qua faciat, frustra laborat. Omnis autem dilectio carnalis, non dilectio, sed magis amor dici solet.
Abbreviated transcription (Latin):
one a ut̃ p̾senti eccłia syon dr eoquod it
huius peregrinationis longitudine posita
ꝓmissionẽ rerum celestium speculetur: et
iccirco sẏon idẽ speculatio nom̃ accepit. Pro
futura uͦ patrie pace: hierłm uocatur.
Nam hierłm pacis uisio int̾pretat᷑. Ibi enuim
eccłiam: siue discernendi causa. siue quod
int̾ congregationẽ unde synagoga. & con¬
uocationẽ unde ȩcclia nom̃ accepit distet¬
aliquid: qͦd scilicet congregari & pecora solent.
quoꝵ & greges ꝓpric dicinus. Conuocari
ogna aputando phylosophi nomina¬
uerunt. id ẽ hoc puto e̾ẽ bonum. hoc
puto ẽẽ uerum. Religio appellata. qͦd ꝑ eã
um dõ religamus aminas nr̃as ad cultum
diuinum uinculo seruiendi. qͦd u̾bum com¬
positum ẽ. a religendo id ẽ eligendo. ut ita la¬
tinum uideat᷑ religio sic̃ eligio. Tria sunt
aut̃ quȩ in religionis cultu ad colendum dm̃
in hominib ꝑquirunt᷑. idẽ. fides. spes. caritas.
Infide quid credendun. in spe qͥd sꝑandum.

Expanded text:
praesenti Ecclesia Syon dicitur: eo quod ab hujus peregrinationis longitudine posita promissionem rerum coelestium speculetur: et idcirco Syon, id est, speculatio, nomen accepit: pro futurae vero patriae pace Hierusalem vocatur. Nam Hierusalem, pacis visio, interpretatur. Ibi enim ecclesiam: sive discernendi causa: sive quod inter congregationem, unde synagoga, et convocationem, unde Ecclesia nomen accepit, distealiquid: quod scilicet congregari et pecora solent, quorum et greges proprie dicimus congregari: Dogma a putando philosophi nominaverunt: id est, hoc puto esse bonum: hoc puto esse verum. Religio appellata, quod per eam uni Deo religamus animas nostras ad cultum divinum vinculo serviendi. Quod verbum compositum est a religendo, id est, eligendo: ut ita Latinum videatur, religio, sicut eligio. Tria sunt autem, quae in religionis cultu ad colendum Deum in hominibus perquiruntur: id est, Fides, Spes, Charitas. In fide quid credendum: in spe quid sperandum:
Abbreviated transcription (Latin):
Auctores eoꝵ montanus. prisca & maximil
s in se traditum asserunt. Kataro e ꝓpter
mundiciam ita se nominauert̾. Głantes
enim de suis meritis. negant penitentib
ueniam ꝑeccatoꝵ. Uiduas si nupserint. tan¬
qmͣ ad ult̾as dampnant. mundiores se cȩt̾is
p̃dicant. qui nom̃ suum si cognoseere uelleut.
inundanos se potius qͣmͣ muudos uocarent.
Pauliani a paulo samosateno exortisunt:
qui dixit ñ semꝑ fuisse xp̃m. s a maria sũp¬
sisse inicium. Ermogeniani. ab ermoge¬
ne quodã uocati. qui mat̾iam ñ natam in-¬
troducens dõ ñ nato eam comparauit ma¬
trẽq elem̃toꝵ ydeam asseruit. qͦs apłs mni
ꝓbat elementis seruientes. Manichei aquodã
ꝑersa extiterint. qui uocatiis ẽ manes. Hic
quas naturas & substantias introdurit. idẽ
bouã & malã: & animas ex dõ quasi exaliqͦ
fonte manare asseruit. Testamentũ uetus
resp uunt. nouum ex parte recipiunt. Ca

Expanded text:
auctores eorum. Montanus, Prisca et Maximilauctores eorum. Montanus, Prisca et Maximiln apostolos, sed in se traditum asserunt. Cathari propter munditiam ita se nominaverunt; gloriantes enim de suis meritis, negant poenitentibus veniam peccatorum; viduas si nupserint, tanquam adulteras damnant; mundiores se caeteris praedicant; qui nomen suum si cognoscere vellent, mundanos se potius quam mundos vocarent. Pauliani, a Paulo Squi dixit non semper fuisse Christum, sed a Maria sumpsisse initium. Hermogeniani ab Hermogene quodam vocati, qui materiam non natam introducens, Deo non nato eam comparavit, matremque elementorum et deam adseruit; quos Apostolus inprobat, elementis servientes. Manichei a quodam Persa extiterunt, qui vocatus est Manes. Hic duas naturas et substantias introduxit, id est bonam et malam, et animas ex Deo quasi ex aliquo fonte manare adseruit. Testamentum Vetus respuunt: Novum ex parte recipiunt. A
Abbreviated transcription (Latin):
nati. Hi abnegant xp̃m natum passumq
suisse uel mortuum. s simulasse passionẽ
existimant. Idẽ duo pͥncipia contraria dñt.
asserentes dm̃ legis ñ ee̾ patrẽ xp̃i. ñ bonũ
s iustum. pacrẽ uͦ xp̃i bonum. Idẽ & re¬
cioniste. a marciano stolico p hylosopho ap¬
pellati. qui cerdonis dogna secutus. alce¬
rum bonũ. alt̾m iustum. dm̃ asserunt:. &¬
tanqͣm duo pͥncipia creatoris o bonita¬
tis. Artoterite. ab oblatione uocati. ꝑanẽ
enim & caseuim offerunt. dicentes pͥmis¬
hominibi oblationẽ afructib t̾re. & afetib
ouiumi fuisse celebratam. Aquarii appel¬
lati. eo qͦd aquam solam offerunt in calicem
sacramenti. Seuerians a seuero ex orti. uinũ
ñ bibunt. uetus testamentũ & resurrectio¬
nem ñ recipiunt. Catiani atatiano quodã¬
nominati. qui & en cracite dicti. quia car¬
nes abhominantui: Alogii uocant᷑ tanqm
euangłin & apokalipsin. Cata frigiis nom̃
ꝓ unicia frigia dedit. quia ibi exciterunt.

Expanded text:
niani negant Christum natum passumque fuisse uel mortuum, sed simulasse passionem existimant. Idem duo principia contraria dicunt, adserentes Deum legis non esse patrem Christi nec bonum, sed iustum, patrem uero Christi bonum. Idem cionistae a Marcione Stoico philosopho appellati, qui Cerdonis dogma secutus, alterum bonum, alterum iustum Deum adseruit, tamquam duo principia creatoris et bonitatis. Artotyritae ab oblatione vocati. Panem enim et caseum offerunt, dicentes prihominibus oblationem a fructibus terrae et a fructibus ovium fuisse celebratam. Aquarii appellati, eo quod aquam solam offerunt in calice sacramenti. Severiani a Severo exorti vinum non bibunt: Vetus Testamentum et resurrectionem nvocati, qui et Encratitae dicti, quia carnes abominantur. Alogii vocantur tanquam Evangelium et Apocalypsin. Cataphrygis nomen provincia Phrygis dedit, quia ibi exstiterunt
Abbreviated transcription (Latin):
tem effiagito. ut coronam beatitudinis u
ꝓ integritate fidei & statu ȩccłiȩ suȩ longo
tempore p̾cipiat conseruari. meq int̾ obla¬
trantia presentis mundi uaria & inuie¬
rabilia discrimina munitum reddat tuȩ

Expanded text:
tem efflagito, ut coronam beatitudinis vestrae tem efflagito, ut coronam beatitudinis vestrae pro integritate fidei et statu Ecclesiae suae longo tempore praecipiat conservare, meque inter oblatrantia praesentis mundi varia et innumerabilia discrimina munitum reddat tu
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ habuisti susceptum. usq infinem
habere iubeas commendatum. Nam xp̃s
tempore iampliro. uel nunc ur̃m ñ mereor
uidere conspectum. S sꝑo mulum qui ñ
obliuiscitur misereri nec repellit infinẽ
quia eraudiet p̃cem pauꝑis: & ur̃o me mui¬
serum rep̃sentabit aspectui. Suggero
sane & omnimoda supplicatione deposco.
ut libros ethẏmologiar ũ quos iam fauente
dño audiuiinus consuminatos ꝓmissionis
ur̃ȩ memores seruo uĩo dirigere iubeatis.
quia ut mͥ sum conscuis magna ibi ex par¬
te serui tui postulatione sudasti: & ideo pri
mum in me existe munificus. sic in scõrum
cetib & felix habearis et primus. Gesta
etiam synodi in qua fuit arrius eramuus
ur̃i igne. & si ñ purificatus inuenitur tam̃
decoctus: queso ut ur̃o instinc̾tu a filio ur̃o
dño rege nobis dirigantur cito. Nam et
nrã eius sic flagitauit głe suggestio. quia
multũ in concilio ꝓ inuestiganda opus est
ueritate. Decetero creatoris altissimi. pieta¬

Expanded text:
semper habuisti susceptum, usque in finem habere jubeas commendatum. Nam et egtempore tam prolixo, vel nunc vestrum non mereor videre conspectum: sed spero in illum qui non obliviscitur misereri, nec repellit in finem, quia exaudiet precem pauperis, et vestro me miserum repraesentabit aspectui. Suggero sane et omnimoda supplicatione deposco, ut librum Etymologiarum, quem jam, favente Domino, audivimus consummatum, promissionis vestrae memores servo vestro dirigere jubeatis: quia, ut mihi sum conscius, magna ibi ex parte servi tui postulatione sudasti. Et ideo in me primum existe munificus, sic in sanctorum coetibus et felix habearis et primus. Gesta etiam synodi in qua Sintharius examinis vestri igni etsi non purificatus, invenitur tamen decoctus quaeso, ut vestro instinctu a filio vestro Domino rege nobis dirigantur cito. Nam et nostra ejus sic flagitavit gloriam suggestio, quia multum in concilio pro investiganda opus est veritate. De caetero Creatoris altissimi pieta
Abbreviated transcription (Latin):
ec consanguinitas qui se paulatim ꝓꝑaE¬
gnium ordinib dirimens usq ad ulti¬
inum gradum subtraxerit. & ꝓpinquitas
esse desierit: eam rursus lex matrimoniꝑ
uinculo repetit. & quodam modo reuocat.
fugientem. Ideo autem usq ad sextum ge¬
ueris gradum consanguinitas constituta e
ut sicut sex etatib mundi generatio & ho¬
nisi adieceris uireus. Maritus uͦ etiã
sine adiectione comugem sonat. Et amarse
maritus. quasi mas. Est enim nom̃ pͥme ẜ
positionis. quȩ facit indiminutione mast¬
culus: & diriuatione maritus. Sponsus
abspondendo uocatus. Nam ante usum
tabellarum matrunonii causationes sibi
uiuicem emittebant. in quib spondebãt
se inuicem consentire inuira matrimonii:

Expanded text:
ec consanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, et quodam modo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio et honisi adieceris vir eius. Maritus vero etiam sine adiectione coniugem sonat; et a mare maritus, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. Sponsus ab spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in iura matrimonii
Abbreviated transcription (Latin):
deniq omnis atq munitio qua nr̃m
ñ satis s paulatin adhibeatur: Nam in
multo contristatur natura. mediocriter
autẽ gaudet. Unde & qui pignenta &
autidota satis uel assidue bib̾yut: uexan¬
tur. Immoderatio enim omnis. non salu¬
tem s ꝑiculum affert.
edicine autẽ artis auctor ac reꝑtor
apud g̾cos ꝑhibetur apollo. Hanc
filius eius esculapuis laude uel opere
ampliauit. S postqͣm sulminis ictu es¬
culapius interiit: int̾dicta fertur meden¬
dicura. & ars simul cum auctore defecit:
latuitq ꝑ anuos pene quingentos usq
ad tempꝰ artarrersis regis ꝑsarum. Tunc
eam reuocauit in lucem ypocrates. as¬
clepio patre genitus in insula choo.

Expanded text:
denique omnis atque munitio, qua sannon satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta et antidota satis tur. Immoderatio enim omnis non salutem, sed periculum affert. Medicinae autem artis auctor ac repertor apud Graecos perhibetur Apollo: hanc filius ejus Aesculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur medendi cura, et ars simul cum auctore defecit, latuitque per annos pene quingentos usque ad tempus Artaxerxis regis Persarum: tunc eam revocavit in lucem Ypocras Asclepio patre genitus in insula Choo.
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem se tanginit & faciunt sonum.
Dicta aut̾ cymbala. quia cum ballemacia
trice uocatum. Ysis enim regnia egyp¬
tiorum id genus ĩnuenisse ꝓbatur. Iuue¬
nalis. ysis & irato feriat mea lumina
sistro. Inde & hoc mulieres ꝑcutunt.
quia inuentrix huius generis mulier
Unde & apud amaronas sistro ad bellum
feminarũ exercitus uocabat᷑. Uirgilius.¬
na sistro. Tintinnabulũ desono uocis
nom̃ habet. sicut plausus manuum. stri¬
dor ualuarum. Symphonia uulgo ap¬
pellatur lignum cauum. exutraq parte
pelle extenta. qm uirgulis hinc & inde
musici ferrunt. fitq inea ex concordia sia¬
uis & acuti suauissimꝰ cantus.

Expanded text:
invicem se tangunt et faciunt sonum. invicem se tangunt et faciunt sonum. Dicta autem cymbala, quia cum ballematia trice vocatum. Isis enim regina Aegyptiorum id genus invenisse probatur. Iuvenalis13, 93: Isis et irato feriat mea lumina sistro. Inde et hoc mulieres percutiunt, quia inventrix huius generis mulier. Unde et apud Amazonas sistro ad bellum feminarum exercitus vocabatur. Tibatur. Tintinnabulum de sono vocis nomen habet, sicut plausus manuum, stridor valuarum. Symphonia vulgo appellatur lignum canum, ex utraque parte pelle extenta, quam virgulis hinc et inde musici feriunt, fitque in ea ex concordia gravis et acuti, suavissimus cantus.
Abbreviated transcription (Latin):
ligii inferius ht̃. P salterium nͦ hebrei
de cacordon usi sunt: ꝓpt̾ numerum deca¬
logum legis. Lyra dicta apotu lyrm.
ciat. L yram pͥmum a mercurio inuentã
fuisse dicunt hoc modo. Cum regrediens
nylus in suos meatus uaria in cam̃pis reliqͥs¬
set anuialia. relicta etiam testido ẽ: quȩ
cum putrefacta ẽẽt. & nerui eius reman¬
sissent extenti intra corium. ꝑcussa a mer¬
curio sonitum dedit. Ad cuuis speciem
mercurius lyram fecit. & orpheo tradidit.
qui eius rei maxime erat studiosus. Unde¬
& existimatur eadem arte ñ feras tantũ.
s & saxa atq siluas cantus modulatione
rum fabularum commentis collocatam
esse finxerunt. Typanum ẽ pelis uel cor¬
um ligno ex una parte extensum. Est
enim pars media symphoniȩ insimilitu
dinem cribri. Typanum autẽ dictum
qͦd medium ẽ. Unde & margaritum me¬
dium tympanum dr & ipsum ut sym¬
phonia ad uirgulam ꝑcutitur. Cymba¬
la acytabula quedam sunt: quȩ ꝑcussa

Expanded text:
ligni inferius habet. Psalterium autem Hebraei ligni inferius habet. Psalterium autem Hebraei decachordon usi sunt propter numerum Decalogi legis. Lyra dicta ἀπὸ τοῦ ληρεciat. Lyram primum a Mercurio inventam fuisse dicunt, hoc modo. Cum regrediens Nilus in suos meatus varia in campis reliquisset animalia, relicta etiam testudo est. Quae cum putrefacta esset, et nervi eius remansissent extenti intra corium, percussa a Mercurio sonitum dedit; ad cuius speciem Mercurius lyram fecit et Orpheo tradidit, qui eius rei maxime erat studiosus. Unde exised et saxa atque silvas cantus modulatione rum fabularum commentis colesse finxerunt. Tympanum est pellis vel corium ligno ex una parte extentum. Est enim pars media symphoniae in similitdinem cribri. Tympanum autem dictum quod medium est; unde et margaritum medium tympanum dicitur et ipsum ut symphonia ad virgulam la acitabula quaedam sunt, quae percussa
Abbreviated transcription (Latin):
exquadrata forma uel trigonal. Cordaꝵ
etiam numerus si multiplicatꝰ ẽ: ñ muta¬
tum genus. Ueteres aut̃ citharani fidicu¬
lam uel fidicem nominauerunt. quia tã
concinnunt int̾ se corde eius: quã bene
conueniat int̾ quos fides sit. Apud anti
Discrimina aut̃ ideo quod nulla corda nici¬
ne corde similem sonum reddat. S ideo
septem corde uel quod totam uocẽ impleis.
uel quia septẽ motib sonat celum.
Cordas autẽ dictas a corde. quia sic̃ pulsus
ẽ cordis inpectore. ita pulsis corde incithara.
Has pͥmtim mercurius excogitauit. id̾e q
prior inneruos sonum extruxit. Ssalt̾ium
Qd uulꝙo canticuni dr. ã psallendo nomina¬
tum. quod ad euis uocẽ chorus consonando
respondeat. Est aut̾ similitudo cithare bar¬
barice. in modum delte litte̾. S psalterii
&e cithare hec differentia ẽ: qͦd psalt̾ium
lignum illud concauum. unde soms redch
desuꝑ sonant: cithara uͦ concauitatem

Expanded text:
et quadrata forma vel trigonali. Chordarum et quadrata forma vel trigonali. Chordarum etiam numerus multiplicatus, et conmutatum genus. Veteres autem citharam fidiculam vel fidicem nominaverunt, quia tam concinunt inter se chordae eius, quam bene conveniat inter quos fides sit. Antiqua auDiscrimina autem ideo, quod nulla chorda vicinae chordae similem sonum reddat. Sed ideo septem chordae, vel quia totam vocem implent, vel quia septem motibus sonat caelum. Chordas autem dictas a corde, quia sicut pulsus est cordis in pectore, ita pulsus chordae in cithara. Has primus Mercurius excogitavit, idemque prior in nervos sonum strinxit. Psalterium, quod vulgo canticum dicitur, a psallendo nominatum, quod ad eius vocem chorus consonando respondeat. Est autem similitudo citharae barbaricae in modum Δ literae; sed psalterii et citharae haec differentia est, quod psalterium lignum illud concavum, unde sonus reddidesuper sonant. Cithara vero concavitatem
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmus calamos cera conuingere plures insticu¬
it pan curat oues. ouiumq magist̾. Fuit
enun apuagentiles d̾s pastoralis q̃ primuni
dispares calamos ad cantum aptauit & studio¬
sa arte composuit. De t̾cia diuisione quȩ¬
uos & puisus: cui dant᷑ species cithara¬
rum diu̾sarum. tympanum quoq cym¬
balum sistrum. acetabtila. enea. argentea. uel
alia quȩ metallico rigore ꝑcussa reddunt¬
cum suauitate truitum. & cet̾a huiꝰnodi.
Cithare ac psalt̾ii reꝑtor tubai ut p̃dicꝰtum
cithare usus reꝑtus fuisse ab apolline credit᷑.
Forma cithare micio similis fuisse traditur
pectors humano. quia uti uox epectore. ita
ex ipsa cantus ederet᷑. appellataq eadem
decausa. Nam pectus dorica liugna citharã
uocari asseruit. Paulatim aut̃ plures eius
species extiter iuit. ut psalt̾ia. lyre. barbite
fenices. & pectides. quȩ dicuntur indice: &
feruintrir a duob simul. Item aliȩ. atq alie

Expanded text:
primus calamos cera coniungere plures Instituprimus calamos cera coniungere plures Instituit, Pan curat oves omniumque magister. Fuit enim apud gentiles deus pastoralis qui primum dispares calamos ad cantum aptavit et studiosa arte composuit. DE TERTIA QUvos et pulsus, cui dantur species cithararum diversarum. Tympanum quoque cymbalum, sistrum, acitabula aerea et argentea, et alia, quae metallico rigore cum suavitate tinnitum et cetera huiusmodi. Cithare ac psalterii repertor Tubal, ut predictum citharae usus repertus fuisse ab Apolline creditur. Forma citharae initio similis fuisse traditur pectori humano, quo uti vox a pectore, ita ex ipsa cantus ederetur, appellatamque eadem de causa. Nam pectus Dorica lingua κιθάρα vocari. Paulatim autem plures eius species extiterunt, ut psalteria, lyrae, barbitae, phoenices et pectides, et quae dicuntur Indicae, et feriuntur a duobus simul. Item aliae atque aliae,
Abbreviated transcription (Latin):
ceptum enim fuerat iudeis ut inicui nouȩ
lunȩ tuba clangerent. quod etiam adhuc
hucusq faciunt. Tibias excogitatas in fri¬
gia ferunt. Hasdui quidẽ funerib tantũ
ad hibitas: mox et sacris gentilium. Tibias
aut̃ appellatas putant. qͦd pͥmum decer¬
uinis tibiis cruribq hynnuloꝵ fierent.
deinde ꝑ abrisionẽ ita ceptas uocari etiã
quȩ ñ decrurib ossib ue essent. Hinc & tibi¬
cen: quasi tibiarum cautus. Calamus nom̃
ẽ ꝓpͥum arboris. a calendo idẽ fundendo uo¬
ces uocatus. Fistulam quidam putam a mer¬
curio iuentã. alii a fauno quẽ greci pan
uocant: non nulli eam abyda pastore agrygen¬
tino exsicilia. Fistula aut̃ dicta. quod uocẽ
emittit. Nam g̾ce fos. latiue uox. Stolra
missa appellat᷑. Sambuca iinusicis species ẽ
symphomarum. Est enun genꝰ ligni fra¬
gilis. unde & tibie componunt᷑. Pandoriꝰ
abinuentore uocatus de quo uirgilius. Pan

Expanded text:
ceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae ceptum enim fuerat Iudaeis ut in initio novae lunae tuba clangerent, quod etiam et hucusque faciunt. Tibias excogitatas in gia ferunt: has diu quidem funeribus tantum adhibitas, mox et sacris gentilium. Tibias autem appellatas putant, quod primum de cervinis tibiis, cruribusque hinnulorum fierent; deinde per abusionem ita ceptas vocari, etiam que non de cruribus ossibusve essent: hinc et tibicem, quasi tibiarum cantor. Calamus est proprium nomen arboris, a calendo, id est fundendo voces vocatus. Fistulam quidam putant a Mercurio inventam; alii a Fauno, quem Greci Pan vocant. Nonnulli eque ab Ida pastore aggrigentino ex Sicilia: fistula autem dicta quod vocem emittat. Nam grece fos latine vox, stolia missa vocatur. Sambuca in musicis species est symphoniarum. Est enim ligni fragilis, unde et tibie componuntur. Pandorius ab inventore vocatus, de quo Virgilius. Pan
Abbreviated transcription (Latin):
uequaquam longuis ꝓducit᷑: sic̃ ẽ infictilib
Uinuola ẽ uox mollis atq flexibilis. & unnola
dicta a uimo idẽ cincinino mobiliter flexo.
Pfecta aut̃ uox ẽ: alta suauis. & clara. Alta
ut subinius efficiatui: Clara. ut aures adim
pleat. Suaus. ut aunnos audientium blau¬
diat. Si exhis aliquid defuerit: uox ꝑfecta
uon erit.
cdã ẽ diuisio organica. in his quȩ sp̃u re¬
flante completa in sonum uocis animant᷑.
ut siuit tube. calami. fistule. organa. paudo¬
ria. & his similia instrumenta. Organinu
uocabulum ẽ generale. omnium uasoꝵ mu¬
sicorum. Hoc aut̃ cuii folles adhibentur: alio
g̾ci nomine appellant. Ut aut̃ organũ dicat᷑
magis ea uulgaris ẽ. grecoꝵ consuetudo. Tuba
Adhibebatur aut̃ ñ solum mp̃liis s iom̃ib
festis dieb. ꝓpt̾ la udis & gaudii claritatem
Unde & inpsalt̾io dicit᷑. Cauite iͥmcio meusis
tuba. indie insignis sollempnitatis ur̃e. Pre¬

Expanded text:
nequaquam longius perducitur, sicut est in fictilibus. nequaquam longius perducitur, sicut est in fictilibus. Vinnolata est vox mollis atque flexibilis. Et vinnolata dicta a vinno, id est cincinno mobiliter flexo. Perfecta autem vox est alta, suavis et clara. Alta ut sublimis efficiatur. pleat; suavis, ut animis audientium blandiatur. Si ex his aliquid defuerit, vox perfecta non fuerit. Secunda divisio organica est in his, quae spflante completa, in sonum vocis animantur, ut sunt tube, calami, fistule, organa, pandoria et his similia instrumenta. Organum vocabulum est generale omnium vasorum musicorum; hoc autem cui folles adhiGraeci nomine appellant. Ut autem organum dicatur, magis ea vulgaris est Graecorum consuetudo. Tuba Adhibebatur autem non solum in proeliis, sed in omnibus festis diebus propter laudis vel gaudii claritatem. Unde et in Psaltuba, in die insignis sollemnitatis vestrae.' Prae
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ in uocis accentu uel tenore consistit:
cuius genera inquindecim partib musici
diuiserunt. Ex quib yꝑliricꝰ nouissimus
& acutissimus. ypodoricꝰ omnium gratiss¬
mus. Cantus ẽ inflexio uocis. Nam sonus:¬
directus ẽ. Precedit aut̃ sonus cantũ. Arsis
ẽ uocis eleuatio. hoc ẽ mnicium. Thesis ẽ. po¬
sitio uocis. hoc ẽ finis. Suaues uoces sunt.
subtiles & spisse. clare atq acute. ꝑspicue
uocessunt. quȩ longuis ꝓtrah untur. ita
ut omnẽ impleant continuo locum. sicut
clangor tubarum. Subtiles uoces sunt qͥb
egrotantium sicut inneruis. Quȩ eni sub¬
tilissime corde sunt: subtiles actenues so¬
nos emittiit. Pingues sunt uoces. qndo
sp̃s multus simul egredit᷑: sicut iuroꝵ.
Acuta uox ẽ: tenuis. & alta. sicut incordis
uidemus. Dura uox ẽ. quȩ uolent̾ enut
sonos sicut tonitruum. sicut incudis
mox ut emissa fuerit conticescit atq suffocata

Expanded text:
que in vocis accentu vel tenore consique in vocis accentu vel tenore consicuius genera in quindecim partibus musici dividerunt, ex quibus hyperlydius novissimus et acutissimus, hypodorius omnium gravissimus. Cantus est inflexio directus est, precedit autem sonus cantum. Arsis est vocis elevatio hoc est initium: thesis est positio vocis, hoc est finis. Suaves voces sunt subtiles et spisse, clare atque acute. Perspicue voces sunt, que longius protrahuntur, ita ut omnem impleant continuo locum, sicut clangor tubarum. Subtiles voces sunt, quibus egrotantium sicut in nervis: que enim subtilissime chorde sunt, subtiles ac tenues sonos emittunt. Pingues sunt voces, quando spiritus multus simul egreditur, sicut virorum. Acuta vox est tenuis et alta, sicut in chordis videmus. Dura vox est, que violenter emittit sonos, sicut tonitruum, sicut in incudis mox ut emissa fuerit conticescit, atque suffocata
Abbreviated transcription (Latin):
appellat᷑. Uox ẽ aer spũ uerberatus. iide
& u̾ba sunt nuncupata. Proprie aut̃ uox
hominum ẽ: seu irrationalium animã¬
tium. Nam in aliis: abusiue ñ ꝓpͥe ẽ som¬
tum uocẽ uocari. ut uox tube infremuit.
fractasq ad littora uoces. Nam ꝓpͥum est:
ut litororei sonent scopull. &. at tuba t̾ri¬
ẽ modulatio uocis. & concordatio plurimoꝵ
sonoꝵ uel coaptatio. Simphonia ẽ modula¬
tionis tẽꝑamentum ergraui & acuto concor
uioresq concordant. ita ut quisqͥs ab ea dis¬
sonuerit. sensum auditus offendat. Cuii con¬
traria ẽ diaphonia. id ẽ uoces discrepantes
uel dissone. Euphonia ẽ suauitaᷤ uocis. Hec
& melos a suauitate & melle dicta. Diaste¬
ma ẽ uocis spacium. ex duob uel plurib
sonis aptatum. Diesis ẽ spacia quedam & de¬
ductiones modulandi. atq u̾gentes de uno
inalt̾o sono. Tonus ẽ acuta enunciatio uociᷤ.
Est enim armoniȩ differentia & qͣntitas.

Expanded text:
appellatur. 2. Vox est aer spiritu verberatus, unde appellatur. 2. Vox est aer spiritu verberatus, unde et verba sunt nuncupata. Proprie autem vox hominum est, seu irrationabilium animantium. Nam in aliis abusive non proprie sonitus vox vocatur, ut: Vox tubae infremuit, fractasque ad littora voces. Nam proprium est ut littorei resonent scopuli, et: At tuba terriest modulatio vocis et concordatio plurimorum sonorum vel coaptatio. Symphonia est modulationis temperamentum ex gravi et acuto concordvioresque concordant, ita ut quisquis ab ea dissonuerit, sensum auditus offendat; cuius contraria est diaphonia id est voces discrepantes vel dissone. Euphonia est suavitas vocis: hec et melos, a suavitate et melle dicta. Diastema est vocis spatium, ex duobus vel pluribus sonis aptatum. Diesis est spatia quedam et deductiones modulandi atque vergentes de uno in alterum sonum. Tonus est acuta enunciatio vocis: est enim harmonie differentia et quantitas,