comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guit principatus. & cęteris t̾ris unde euange¬
lium adipsam affricam uenit ꝑ communicato¬
rias lnteras eẽ coniunctum. ubi paratus esset
causam suam dicere. si aduersarueius ab eo il¬
las ȩecłias alienare conarentur. Quia gͦ uenire
noluit ad hospicium collegarum quos asuis
inimieis contra utritatẽ suȩ cause ꝑuersosẽẽ
sennebat. uł fuspicabatur. uł ut ipsi asseruis
simulabat. tantomagis secundus si uerȩ pacis
custos eẽ uoluisset. cauere debuit ne damna¬
rentur absentes. qui uidicio eoꝵ omnino in¬
terẽe noluerunt. seꝙ enim de prb̃is aut
diaconis aut inferioris ordinis clericus sed de
collegs agebatur. qui possent aliarum colle¬
garum udicio p̃sertim apłicarum ȩccłiarum
causam suam in tegram reseruare. ubi contra
eossententiȩ diete in absentes nullomͦ aliquid
ualerent. quando corum uidicium ñ primo
aditum postea deseruerunt. sed suspectum
semꝑ habitum num quam adire uoluerunt.

Expanded text:
guit principatus, et ceteris tenis, unde euangeguit principatus, et ceteris tenis, unde euangelium ad ipsam Africam uenit, per communicatorias litteras esse coniunctum, ubi paratum esset causam suam dicere, si aduersarii eius ab eo illas ecclesias alienare conarentur. quia ergo uenire noluit ad hospitium collegarum, quos a suis inimicis contra ueritatem suae causae peruersos esse sentiebat uel suspicabatur uel, ut ipsi adserunt, simulabat, tanto magis Secundus, si uerae pacis custos esse uoluisset, cauere debuit, ne damnarentur absentes, qui iudicio eorum omnino interesse noluerunt. neque enim de presbyteris aut diaconis aut inferioris ordinis clericis sed de collegis agebatur, qui possent aliorum collegarum iudicio praesertim apostolicarum ecclesiarum causam suam integram reseruare, ubi contra eos sententiae dictae in absentes nullo modo aliquid ualerent, quando eorum iudicium non primo aditum postea deseruerunt, sed suspectum semper habitum numquam adire uoluerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cepto consilio aminore secundo consangui¬
neo suo. consultisꝙ cȩteris qui cum eo erant
ep̃is. manifestissima crimina dõ udicanda
dimisit. atꝙ ita paci ꝓspeaxisse uisusẽ. qđ fal¬
sum erat. cum sibi ꝓspecerit. Nam suntuis
corde cogitatio pacis habttaret. ñ apud cartha¬
ginem postea cum traditoribus quos p̾sentes
atꝙ confessos dõ dimiserat damnaret crimine
traditionis. quos absentes apudeum nemocon¬
uicerat. Tantomagis enim timere debuit ne
par unitatis uiolaretur. quanto erat carthago
ciuutas ampla & illustris. unde se ꝑtotum af¬
fricȩ corpus malum qđ ibi ee̾t ortum tã quã
a uertice effunderet. Frat etiam transmari¬
nis uicina regionibus. & fama celeberrima no¬
bilis. llnde ñ mediocris utiq auctoritatis ha¬
bebat ep̃m. qui posset ñ curare conspirantẽ
multitudinem immicoꝵ. cum se uideret &
romane ȩccłiȩ in qua semꝑ apłicȩ cathedrȩ ui¬

Expanded text:
cepto consilio a minore Secundo consanguicepto consilio a minore Secundo consanguineo suo consultisque ceteris, qui cum eo erant, episcopis manifestissima crimina deo iudicanda dimisit atque ita paci prospexisse uisus est, quod falsum erat, cum sibi prospexerit. Nam si in eius corde cogitatio pacis habitaret, non apud Carthaginem postea cum traditoribus, quos praesentes atque confessos deo dimiserat, damnaret crimine traditionis, quos absentes apud eum nemo conuicerat. tanto magis enim timere debuit, ne pax unitatis uiolaretur, quanto erat Carthago ciuitas ampla et inlustris, unde se per totum Africae corpus malum, quod ibi esset exortum, tamquam a uertice effunderet. erat etiam transmarinis uicina regionibus et fama celeberrima nobilis. unde non mediocris utique auctoritatis habebat episcopum, qui posset non curare conspirantem multitudinem inimicorum, cum se uideret et Romanae ecclesiae, in qua semper apostolicae cathedrae ui
Abbreviated transcription (Latin):
ruis : Quid cernitur cituis: Dicimus temtra¬
rio concilio quamlibet numerosissimo inno¬
centes absentesꝙ fuisse damnatos. ꝓbamus
hoc ꝓconsularibus gestis. quibus ab omin
traditionis crimine aliemis uidicatus ẽ ille
quem maxune criminosum aur̃is ꝓlata con¬
cilii gesta sonuerunt. Dicimus atraditoribꝰ
confessis ineos qui traditores dicerentur
dictas fuisse sententias. ꝓbamus hoc eccłia¬
sticis gestis. ubi nominatm declarantur.
in quibus secundus tigisitanus ea quȩ cogno¬
uit uelut contuitu pacis ignouit. & cum
quibus postea ñ cognouit. discissa pacedã¬
nauit. uinde apparuit eum etiam primo¬
ñ paci consuluisse. sed sibr timuisse. Obiece¬
rat ei namꝙ purpurus liniatensis qđ etiam
ipse cum detentus erͣt a curatore & ordint ut
seripturas traderet dimissus ẽ. Utiꝙ ñfrustra.
nͥ quia tradidit. aut tradi aliquid iussit. hanc
ille suspicionem satis ꝓbabilem metuens. ac¬

Expanded text:
rius? quid cernitur citius? dicimus temerarius? quid cernitur citius? dicimus temerario concilio quamlibet numerosissimo innocentes absentesque fuisse damnatos. probamus hoc proconsularibus gestis, quibus ab omni traditionis crimine alienus iudicatus est ille, quem maxime criminosum a uestris prolata concilii. gesta sonuerunt. dicimus a traditoribus confessis in eos, qui traditores dicerentur, dictas fuisse sententias. probamus hoc ecclesiasticis gestis, ubi nominatim declarantur, in quibus Secundus Tigisitanus ea, quae cognouit, uelut contuitu pacis ignouit et, cum quibus postea non cognouit, discissa pace damnauit. unde apparuit eum etiam primo non paci consuluisse, sed sibi timuisse. obiecerat ei namque Pufpurius Liniatensis, quod etiam ipse, cum detentus esset a curatore et ordine, ut scripturas traderet, dimissus est utique non frustra, nisi quia tradidit aut tradi aliquid iussit. hanc ille suspicionem satis probabilem metuens ac
Abbreviated transcription (Latin):
cecilianum aliosꝙ suos collegas damnare ausus
ẽ. Deinde gesta ꝓconsularia. ubi felio diligen¬
tissimo examine ꝓbatus ẽ in nocens. Nec ante
meridiem uobis lecta ẽẽ meministis. Post me¬
ridiem uͦ recitauimus p̃ces eorum ad constanti¬
num. datisq ab eo uidicibus gesta ȩccłiastica
in romana urbe habita. quibus illi imꝓbati
sunt. cecilianus autem in episcopali honore
firmatus. Postremo constantini imperatoris
litteras. quibus om̃a multo maxime testan¬
tissima claruerunt. Quid uultis amplius ho¬
mines. quid uultis amplius : Non de auro&
argento ur̃o agitur. ñ terra. ñ predia. ñ demq
salus ur̃i corporis in discrim̃ uocatur. Dead¬
ipiscenda uita ȩt̃na & fugienda morte ȩt̃na
compellamus animas ur̃as. Fooꝑgiscimim
aliquando. Non in aliqua obscura questione
uersamur. ñ recondita sccreta rimanur. qͥbꝰ
penetrandis ut nulla uł rara humana corda
sufficiant. Res in aꝑto ẽ. Quideminet cla¬

Expanded text:
Caecilianum aliosque suos collegas damnare ausus Caecilianum aliosque suos collegas damnare ausus est, deinde gesta proconsularia, ubi Felix diligentissimo examine probatus est innocens. haec ante meridiem uobis lecta esse meministis; post meridiem uero recitauimus preces eorum ad Constantinum datisque ab eo iudicibus gesta ecclesiastica in Romana urbe habita, quibus illi inprobati sunt, Caecilianus autem in episcopali honore firmatus, postremo Constantini imperatoris litteras, quibus omnia multo maxime testatissima claruerunt. Quid uultis amplius, homines? quid uultis amplius? non de auro et argento uestro agitur; non terra, non praedia, non denique salus uestri corporis in discrimen uocatur: de adipiscenda uita aeterna et fugienda morte aeterna compellamus animas uestras. expergiscimini aliquando! non in aliqua obscura quaestione uersamur, non recondita secreta rimamur, quibus penetrandis uel nulla uel rara humana corda sufficiant. res in aperto est. quid eminet cla
Abbreviated transcription (Latin):
ab eccłĩastico uidicio ꝓuocasse. ut causam ẽstan¬
tinus audisset. Quo postea quam uentum est.
utraꝙ parte assistente innocentem cecilianũ
fuisse indicatum. atq illos recessisse supera¬
tos. & inradem tam̃ ꝑuersitate mansisse.
Neo de felicis autumnitani causa negligentiã
consecutam. sed adeiuisdem principis uissione
ꝓconsularibus gestis etiam ipsum fuisse pur¬
gatum. Sed quia hȩc om̃a dicebamus tantũ
ñetiam legebamus. minus ꝓfecto uobis age¬
re uidebamur. quam de nr̃a ex pectabatis
instantia. Qd ubi sensimus. ad eaquȩ legen¬
da ꝓmiseramus ñ distulimus mittere. Quȩ
om̃a dumexcurrimus ad ȩccłiam galixita¬
nam inde adurͣm oppidum reuersuri. bidui
ñ pleni int̃missione uenerunt. atꝙ ut nostis
quantum tempus admisit uno die recitata
sunt uobis. primo ubi secundus tigisitanus c̃¬
fessos traditores acollegio suo remouere ñ ausus
ẽ. cum quibus postea ñ confessum & absentem

Expanded text:
ab ecclesiastico judicio provocasse, ut causam Constanab ecclesiastico judicio provocasse, ut causam Constantinus audiret. Quo posteaquam ventum est, utraque parte assistente, innocentem Caecilianum fuisse judicatum, atque illos recessisse superatos, et in eadem tamen perversitate mansisse. Nec de Felicis Aptungitani causa negligentiam consecutam, sed ad ejusdem principis jussionem proconsularibus Gestis etiam ipsum fuisse purgatum . 5. Sed quia haec omnia dicebamus tantum, non etiam legebamus, minus profecto vobis agere videbamur, quam de nostra exspectabatis instantia. Quod ubi sensimus, ad ea quae legenda promiseramus, non distulimus mittere. Quae omnia, dum excurrimus ad Ecclesiam Gelizitanam, inde ad vestrum oppidum reversuri, bidui non pleni intermissione venerunt, atque ut nostis, quantum tempus admisit, uno die recisunt uobis: primo ubi Secundus Tigisitanus confessos traditores a collegio suo remouere non ausus est, cum quibus postea non confessum et absentem
Abbreviated transcription (Latin):
resꝑeorum sententias dam nauit. quibus pre¬
sentibus & confessis ignorauit. Deinde diocimꝰ
aliquanto post maiorini ordinationem quẽ con¬
tra cecilianum nefario scelere leuauerunt. tri¬
gentes altare contra altare. & unitatem xp̃i dis¬
cordus furialibus dissipantes. cos petisse a con¬
stantino tunc imperatore uidices ep̃os qui de
suis questionibus quȩ in affrica exhortȩ pacis
uinculum dirimebant arbitrio medio uidica¬
rent. Qđ postea quam factum ẽ psente cecili¬
ano & illis qui aduersus eum nauigauerant.
udicante militiade tunc romanȩ urbis ep̃o cu
collegis suis. quos ad p̾ces donatistarum miserat
ac ꝑhoc illo inepiscopatu confirmato donatũ
qui aduersus eum tunc aderat imꝓbatum.
Quibus ꝑactis rebus cumilli om̃s inꝑtinacia scele¬
stissimi scismatis ꝑmantrent. post apuad arela
tum unperatorem eandem causam diligentiuis
examinandam t̾minandamq curasse. illos uͦ

Expanded text:
per eorum sententias damnavit, quibus praeper eorum sententias damnavit, quibus praesentibus et confessis ignovit. 4. Deinde diximus, aliquanto post Majorini ordinationem, quem contra Caecilianum nefario scelere levaverunt, erigentes altare contra altare, et unitatem Christi discordiis furialibus dissipantes, eos petiisse a Constantino tunc imperatore judices episcopos, qui de suis quaestionibus quae in Africa exortae pacis vinculum dirimebant, arbitro medio judicarent. Quod posteaquam factum est, praesente Caeciliano et illis qui adversus eum navigaverant, judicante Melchiade tunc Romanae urbis episcopo, cum collegis suis quos ad preces Donatistarum miserat se, ac per hoc, illo in episcopatu confirmato, Donatum qui adversus eum tunc aderat improbatum. Quibus peractis rebus, cum illi omnes in pertinacia scelestissimi schismatis permanerent, post apud Arelatum memoratum imperatorem eamdem causam diligentius examinandam terminandamque curasse. Illos vero
Abbreviated transcription (Latin):
ammo fecerim. & qui dixit. beati pacifici quia
ipsi silu dĩ uocabuntur. Ergo ut meminisse di¬
gnamini cum cẽmus in u̾ra ciuitate. & ĩnulla
uobiseum de communione xp̃ianȩ unitatis age¬
nauerunt. ubi etiam felicis autumnitani cau¬
sa multo pre cȩteris inuidiosius & criminosius
uentlata ẽ. Quȩ cum eẽnt cuncta ꝑlecta. re¬
spondimus nẽe mirandum si homines qui tunc
ulua scisma fecerunt non sine confectione gestoꝵ
eos in quos fuerant ab emulis & ꝑditis concitati
absentes causa incognita temere damnandos
ẽe putauerunt. Nos autẽ habere alia gesta ȩocle¬
siastica in quibus secundus tigisitanus qui tunc
agebat innumidia primatum p̾sentes & c̃fessos
traditores reliquit dõ udicandos. & eos in epi¬
scopalibus sedibus sicuti erant manere ꝑmisit.
quorum nomina int̾ damnatores ceciliam nu
merantur. cum etiam secundus ipse concilu eidẽ
pͥncipatum teneret. ubi absentes quasi tradito

Expanded text:
animo fecerim, et qui dixit: Beati pacifici, quia animo fecerim, et qui dixit: Beati pacifici, quia ipsi filii dei uocabuntur. Ergo, ut meminisse dignamini, cum essemus in uestra ciuitate et nonnulla uobiscum de communione Christianae unitatis agenauerunt. ubi etiam Felicis Aptungitani causa multo prae ceteris inuidiosius et criminosius uentilata est. quae cum essent cuncta perlecta, respondimus non esse mirandum, si homines, qui tunc illud schisma fecerunt, non sine confectione gestorum eos, in quos fuerant ab aemulis et perditis concitati, absentes causa incognita temere damnandos esse putauerunt; nos autem habere alia gesta ecclesiastica, in quibus Secundus Tigisitanus, qui tunc agebat in Numidia primatum, praesentes et confessos traditores reliquit deo iudicandos et eos in episcopalibus sedibus, sicuti erant, manere permisit, quorum nomina inter dmerantur; cum etiam Secundus ipse concilii ejusdem principatum teneret, ubi absentes quasi traditores
Abbreviated transcription (Latin):
suam ꝑuersitatẽ ab unitate catholica quȩ to¬
to orbe diffusa ẽ ñaccipiunt. sed tales priua¬
tas qualibus nobis im etiam ad paganos licet.
Quasilli & si aliquando legerunt. respondere
tam̃ eis siue noluerunt. sie ut magis eredi¬
tur nequiuerunt. Ubi nobis satis rasum est
impleuisse nos officium caritatis. quã ñ solum
in om̃s. Monet etiam alio loco in modestia corri¬
prendos diuersa sentientes. ne forto inquit det
illis as̃ penitentiam ad cognoscendam ueritatẽ
&e resipiscant de diaboli laqueis. captiuati ab
ipso inipsius uoluntatẽ. stec p̃locutus sum. neqͥs
me eocistimet impridentius uobis quam pru¬
dentus seripta misisse. & hoc mͦ nobiscum de
negocio ammȩ ur̃ȩ aliquid agere uoluisse. qr
nr̃e communionis ñestis. cum tam̃ si de negocio
fundi aut alicuis pecuniariȩ litis dirimdȩ uo¬
bis aliquid seriberem. nemo fortasse rep̃hen¬
deret. lisꝙ adeo caruisẽ hic mundus hominibꝰ.

Expanded text:
suam peruersitatem ab unitate catholica, quae tosuam peruersitatem ab unitate catholica, quae toto orbe diffusa est, non accipiunt, sed tales priuatas, qualibus nobis uti etiam ad paganos licet. quas illi etsi aliquando legerunt, respondere tamen eis siue noluerunt siue, ut magis creditur, nequiuerunt. ubi nobis satis uisum est impleuisse nos officium caritatis, quam non solum in omnes. monet etiam alio loco in modestia corripiendos diuersa sentientes: Ne forte, inquit, det illis deus paenitentiam ad cognoscendam ueritatem et resipiscant de c praelocutus sum, ne quis me existimet inpudentius uobis quam prudentius scripta misisse et hoc modo uobiscum de negotio animae uestrae aliquid agere uoluisse, quia nostrae communionis non estis, cum tamen. si de negotio fundi aut alicuius pecuniariae litis dirimendae uobis aliquid scriberem, nemo fortasse reprehenderet. usque adeo carus est hic mundus hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
ominis dilcctissimis & merito p̾dican¬
dis fr̃ibus glorio & eleusio. felicibus
grammatico &s cȩieris quibus hoc gratum
ẽ. augustinus. Diccit quidem apłs hereticum
hominem post unam correptionem deuita. sei¬
ens quia subuersus ẽ ciusmodi & peccat. & est
asemetipso damnatus. Sea qui sententiam suã
quamuis falsam atꝙ ꝑuersam nulla ꝑtina ei
animositate defendunt. p̾sertm quam ñ au¬
dacia p̃sumptionis suȩ pepererunt. sed asedu¬
etis atꝙ inerrorem lapsis parentibus acce pe¬
runt. querunt autẽ cauta sollicitudine. ue¬
ritatem parati corrigi cum inuenerint. nequa¬
quam sunt int̾ hereticos deputandi. Tales gͦ
uos nsi eẽ crederem. nullasfortasse uobis lit¬
tentionis insanum. sicut uitandum mone¬
mus ne infirmos & paruulos fallat. ita nͣ ab¬
mumus quibuscumꝙ modis possumus corri¬
gendum. Und̾e factamẽ ut eniam adñnullos
donatistarum primarios scriberemus non
communicatorias litteras quasi iam olim ꝓpt̾

Expanded text:
OMINIS DILECTISSIMIS ET MERITO PRAEDICANDIS FRATRIBUS GLORIO, ELEUSIO, FELICIBUS, GRAMMATICO ET CETERIS, QVIBUS HOC GRATUM EST, AUGUSTINUS. Dixit quidem apostolus Paulus: Haereticum hominem post unam correptionem deuita sciens, quia subuersus est eius modi et peccat et est a semet ipso damnatus. sed qui sententiam suam quamuis falsam atque peruersam nulla pertinaci animositate defendunt, praesertim quam non audacia praesumptionis suae pepererunt, sed a seductis atque in errorem lapsis parentibus acceperunt, quaerunt autem cauta sollicitudine ueritatem corrigi parati, cum inuenerint, nequaquam sunt inter haereticos deputandi. tales ergo uos nisi esse crederem, nullas fortasse uobis litntentionis insanum sicut uitandum monemus, ne infirmos et paruulos fallat, ita non abnuimus, quibuscumque modis possumus, corrigendum. unde factum est, ut etiam adDonatistarum primarios scriberemus, non communicatorias literas, quas jam olim, propter
Abbreviated transcription (Latin):
iam factis catholicis. quibus illorum nicinitas
sie infesta ẽ. ut contenini a nobis nullomͦ pos¬
sit. Et hoc quidem breuit᷑ scribere poterã.
sea uolui te habere aliquiã litterarum nr̃arñ.
quorationem curȩ mee ñsolum ipse cognosce¬
res. sca̾ etiã cuicumq disuadenti ne tuoꝵ cor¬
rectioni operam instant impendas. nobis ꝙ
detrabenti qđ talia uelimus habras qđ responde¬
as. Qđ si suꝑfluo feci. qđ iamista uł didiceras
uł ipse cogitaueras. aut ontrosus fui qđ curis pu¬
blicis õccupato ꝓlicam epsãm ingessi. peto desue¬
niam. dimm tam̃ qđ suggessi & rogaui non spernas.

Expanded text:
iam factis catholicis, quibus illorum uicinitas iam factis catholicis, quibus illorum uicinitas sic infesta est, ut contemni a nobis nullo modo possit. et hoc quidem breuiter scribere poteram; sed uolui te habere aliquid litterarum nostrarum, quo rationem curae meae non solum ipse cognosceres, sed etiam cuicumque dissuadenti, ne tuorum correctioni operam instanter inpendas, nobisque detrahenti, quod talia uelimus, habeas, quod respondeas. quod si superfluo feci, quod iam ista uel didiceras uel ipse cogitaueras, aut onerosus fui, quod curis publicis tam occupato prolixam epistulam ingessi, peto des ueniam, dum tamen, quod suggessi et rogaui, non spernas.
Abbreviated transcription (Latin):
sionis adnos t̾rore transierunt. tales posterius
inñnullis temptationibus inuenti sunt. ut qui¬
busdam ueteribus catholicis p̃ferrentur. Non
gͦ nehil agitur. cum instant̃ agitur. Nseꝙ enĩ
sõlis humanis t̾roribus murus durȩ consuetu
dinis expugnatur. sed etiã diuinis auctoritati¬
bus atq rationibus fides & intelligentia m̃tis
instruitur. Que enm ita suit. nouerit benigni¬
tas tua homines ur̃os quimn regione hipponi¬
ensi sunt adhuc ẽẽ donatistas. nec apud eos
quicquam ualusse literas tuas. n fi. Curaut
ñualutrint. ñ opus e scribere.re iñ sed
mitte aliqur̃ tuoꝵ ut domesticoꝵ a uel
amicoꝵ. cuuis hoc fidei possis inuingere. qͥ
ñ adea loca sed adnos primitus ueniat. illis
omnibus nescientibus. & nobiscum primitus
consilio ꝑtractato. qđ agendum dño adiuuan¬
te uisum fuerit agat. Neꝙ enim tantum pro
eis agimus cum hoc agimus. sedetiam ꝓñris

Expanded text:
iussionis ad nos terrore transierunt, tales posterius iussionis ad nos terrore transierunt, tales posterius in nonnullis temptationibus inuenti sunt, ut quibusdam ueteribus catholicis praeferrentur. non ergo nihil agitur, cum instanter agitur: neque enim solis humanis terroribus murus durae consuetu. dinis expugnatur, sed etiam diuinis auctoritatibus atque rationibus fides et intellegentia mentis instruitur. Quae cum ita sint, nonerit benignitas tua homines uestros. qui in regione Hipponiensi sunt, adhuc esse Donatistas nec apud eos quicquam ualuisse litteras tuas. cur autem non ualuerint, non opus est scribere; sed mitte aliquem tuorum uel domesticorum uel amicorum, cuius hoc fidei possis iniungere, qui non ad ea loca sed ad nos primitus ueniat illis omnino nescientibus et nobiscum primitus consilio pertractato, quod agendum domino adiuuante uisum fuerit, agat. neque enim tantum pro eis agimus, cum hoc agimus, sed etiam pro nostris
Abbreviated transcription (Latin):
neticum castigart. lethargicum stimulare. am¬
bos amare. Ambo offenduntur. sed ambo dili¬
guntur. ambo molestati quandiu egri sunt
indigiantur. sed ambo sanati gratulantur.
Deniq ñsicut putant & sicut iactant tales eos
suscipimus quales fuerunt. sed omnino muta¬
tos quia et̃ catholiei ñincipiunt. nͥ heretici ẽẽ
destiterint: sleꝙ enim sacram̃ta corum nobis
iimica sunt. quȩ uuillis sunt nobis communia.
quia ñ humana sunt sea diuana. cħpruseoꝵ er¬
ror auferendusẽ quem male imbiberunt. non sa¬
eram̃ta quȩ similit̃ acceperunt. quȩ ad penam
suam portant ot habent quanto indignuis ha¬
bent. sedtam̃ habent. Frrore itaq derelicto.
separationis prauitate correcta. ab heresi ad exłiȩ
pacem transeunt quam ñ habebant. sine quaillis
pniciosum fuerat ꝗd habebant. Seasicum tran¬
seunt ficti sfunt. ñ ẽ iam hoc nr̃m sea di iudici¬
um. Et tam̃ quidã cum ficti putarentur qmuis

Expanded text:
neticum castigare, lethargicum stimulare, amneticum castigare, lethargicum stimulare, ambos amare. ambo offenduntur, sed ambo diliguntur; ambo molestati, quam diu aegri sunt, indignantur. sed ambo sanati gratulantur. Denique non, sicut putant et sicut iactant, tales eos suscipimus, quales fuerunt, sed omnino mutatos, quia esse catholici non incipiunt, nisi haeretici esse destiterint. neque enim sacramenta eorum nobis inimica sunt, quae in illis sunt nobis communia, quia non humana sunt sed diuina. proprius eorum error auferendus est, quem male inbiberunt, non sacramenta, quae similiter acceperunt, quae ad poenam suam portant et habent, quanto indignius habent, sed tamen habent. errore itaque derelicto, separationis prauitate correcta ab haeresi ad ecclesiae pacem transeunt, quam non habebant. sine qua illis perniciosum fuerat, quod habebant. sed si, cum transeunt, ficti sunt, non est iam hoc nostrum sed dei iudicium; et tamen quidam cum ficti putarentur, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
Aultum enim eos meluis as̃. quãquilibet homo
instus scificat. Qd si absurdum ẽ ut quisꝙ
baptizandus optet ab occulto adultero potius
bapti⁊ari quam amanifesto casto. restat utiq
ut quilibet ministroꝵ hominum accesserit.
ideo ratussit baptismus. quia suꝑ quẽ colum¬
ba descendit ipse baptizat. Et tam cum tã
ꝑspitua ueritas aures & corda hominum feri¬
at. tanta quosdam malȩ consuetudinis uora¬
go summerserit. ut omnibus auctoritatibus
rationibus ꝙ resistere quam consentire malits.
Resistunt autẽ duobus modis. aut seuiendo aut
pigrescendo. Quid gͥ hic faciat ȩccłiȩ medici¬
na. salutem omnium mat̾na caritate conqui¬
rens. tamquamint̃ freneticos & lethargicos
estuans Num quid contemnere. numquid
ae sistere ut debet uł potest: Iltrisq sit neces¬
se ẽ molesta quia neutris ẽ inimica Nam &
frenetei nolunt ligari. & lethargici nolunt
excitari. Sed ꝑscutrat diligentia caritatis. fre¬

Expanded text:
multum enim eos melius deus quam quilibet homo multum enim eos melius deus quam quilibet homo iustus sanctificat. quod si absurdum est, ut quisque baptizandus optet ab occulto adultero potius baptizari quam a manifesto casto, restat utique, ut, quilibet ministrorum hominum accesserit, ideo ratus sit baptismus, quia, super quem columba descendit, ipse baptizat. Et tamen cum tam perspicua ueritas aures et corda hominum feriat, tanta quosdam malae consuetudinis uorago submersit, ut omnibus auctoritatibus rationibusque resistere quam consentire malint. resistunt autem duobus modis: aut saeuiendo aut pigrescendo. quid igitur hic faciat ecclesiae medicina salutem omnium materna caritate conquirens tamquam inter phreneticos et lethargicos aestuans? numquid contemnere, numquid desistere uel debet uel potest? utrisque sit necesse est molesta, quia neutris est inimica. nam et phrenetici nolunt ligari et lethargici nolunt excitari; sed perseuerat diligentia caritatis phre
Abbreviated transcription (Latin):
maledictus omnis qui spem suam ponit
in homine. sed spem suam ponit in ccp̃o.
qui sic accepit formam serui ut namit¬
teret formam di. de quo dictum ẽ. ipseẽ
qui baptizat. dinde homo quilibet mim¬
ster baptismi euis qualẽcumꝙ sarcinã
portet. ñiste sea suꝑ quem columba de¬
scendit ipse ẽ qui baptizat. Illos autẽ
uana sentientes tanta absurditas sequit᷑
ut quo abea fugiant ñinueniant Cum
enim fateantur ratum & uerum ẽe ba¬
prismum quando baptizat apudeos ali¬
quis criminosus. cuiis crimina latent. dicimus
eis quis tunc baptizat. nec habent quia respon¬
deant nisi ds̾. Neq enim possunt dicere qđ ho¬
mo adulter quẽqua scĩficat. Quibus responde¬
mus. Sigͦ cum baptizat homo iustus manifestꝰ.
ipse sc̃ificat. cum autẽ bapti⁊at homo iniquus
occultus tunc ñ ipse sed ds̃ scificat. optare de¬
bent qui baptizantur ab occultis malis homini¬
bus potius baptizari. quam amanifestis bonis.

Expanded text:
Maledictus omnis, qui spem suam ponit Maledictus omnis, qui spem suam ponit in homine, sed spem suam ponit in Christo, qui sic accepit formam serui; ut non amitteret formam dei. de quo dictum est: Ipse est, qui baptizat. proinde homo quilibet minister baptismi eius qualemcumque sarcinam portet, non iste sed, super quem columba descendit, ipse est; qui baptizat. illos autem uana sentientes tanta absurditas sequitur, ut, quo ab ea fugiant, non inueniant. cum enim fateantur ratum et uerum esse baptismum, quando baptizat apud eos aliquis criminosus, cuius crimina latent, dicimus eis: Quis tunc baptizat?\' nec habent, quid respondeant, nisi: \'Deus\', neque enim possunt dicere, quod homo adulter quemquam sanctificat. quibus respondemus: \'Si ergo, cum baptizat homo iustus manifestus, ipse sanctificat, cum autem baptizat homo iniquus occultus, tunc non ipse sed deus sanctificat, optare debent, qui baptizantur, ab occultis malis hominibus potius baptizari quam a manifestis bonis;
Abbreviated transcription (Latin):
cor habetis. stȩc ẽ heretica iustitia: ut quia or¬
bis trarum ñdamnat crimen incognitum pars
donati damnet orbem tͣrarum inauditum.
S ed sane sufficit orbi t̾rarum tenere ꝓmissio¬
nes di. & inse uidere compleri qđ ꝓphetae
tanto ante cecinerunt. ineisdẽ scripturis agno¬
scere ꝑccłiam. ubi & rex eius xpͣc agnoscitur.
lbienim de xxp̃o talia p̃dicta sunt qualia cõ¬
pleta in euangłio legimus. illic p̃dicta sunt
de ȩccłia. qualia compleri toto orbe iã cerni¬
mus nisi forte quem quã prudentium ꝑmo¬
uebit. qđ debaptismo solent dicere. tunc ee̾
uerum baptismum xp̃i eum ab homine ui¬
sto datur. cum & hinc teneat orbis tͣrarum
euidentissimam & euangelicam ueritatẽ
ubi ioħ̃o ait. Quime misit baptizare in
aqua. ipse mͥ diocit. Suꝑ quem uideris
ipse ẽ qui bapti ⁊at in sp̃u sco̾. Unde secu¬
ra eccłsa spemñ ponit in homine. ne inei¬
dat in illam sententiam in qua scriptumẽ.

Expanded text:
cor habetis. haec est haeretica iustitia, ut, quia orcor habetis. haec est haeretica iustitia, ut, quia orbis terrarum non damnat crimen incognitum, pars Donati damnet orbem terrarum inauditum? sed sane sufficit orbi terrarum tenere promissiones dei et in se uidere compleri, quod prophetae tanto ante cecinerunt, in eisdem scripturis agnoscere ecclesiam, ubi et rex eius Christus agnoscitur. ubi enim de Christo talia praedicta sunt, qualia completa in euangelio legimus, illic praedicta sunt de ecclesia, qualia compleri toto orbe iam cernimus. Nisi forte quemquam prudentium permouebit, quod de baptismo solent dicere, tunc esse uerum baptismum Christi. cum ab homine iusto datur, cum et hinc teneat orbis terrarum euidentissimam et euangelicam ueritatem, ubi Iohannes ait: Qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi dixit: \'Super quem uideris ipse est. qui baptizat in spiritu sancto\'. unde secura ecclesia spem non ponit in homine, ne incidat in illam sententiam, in qua scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
Etis uidicibus potius quam uictis litgato¬
ribus eredere: Nabent apud dm̃ illi uidi¬
cescausam suam. siue bonam siue malam.
Quia fecit ꝑccłia toto orbe diffusa: Quȩ ñ
ob aliuã abistis rebapti ⁊ anda censetur. nͥq
inea causa in qua quid ueri eẽt udicare ñ
potuit. eis potuis qui udicare potuerunt
quam eis qui nec superati cesserunt. creden¬
dum putauit. Omagnum crim̃ omnium
gentum. quas in semine abrahȩ benedicen¬
das ꝓmisit ds̃. & sicut ꝓmisit exchibuit.
Que cum uoce una dixerint quare nos uul¬
tis rebaptizare. respondenir eis. quia ne¬
seitis qui fuerint in affrica sc̃oꝵ codicum
traditores. & ineo qđ nesciebatis iudicibus
magis quam accusatoribus credere uolui¬
stis. Si crim alitnum ñ grauat quem quã
quia ꝑtinit ad orbem t̾rarum qđ in affrica
quisꝙ commisit: Si crim̃ cognitum nͣ grauat
qur̃quam. unde potuit orbis t̾rarum cognosee¬
re uł erim̃ uidicum uł reorum: Iudicate qui

Expanded text:
ctis iudicibus potius quam uictis litigatoctis iudicibus potius quam uictis litigatoribus credere? habent apud deum illi iudices causam suam siue bonam siue malam; quid fecit ecclesia toto orbe diffusa, quae non ob aliud ab istis rebaptizanda censetur, nisi quia in ea causa, in qua, quid ueri esset, iudicare non potuit, eis potius, qui iudicare potuerunt, quam eis, qui nec superati cesserunt, credendum putauit? o magnum crimen omnium gentium, quas in semine Abrahae benedicendas promisit deus et, sicut promisit, exhibuit! quae cum uoce una dixerunt: \'Quare nos uultis rebaptizare\', respondetur eis: \'Quia nescitis, qui fuerint in Africa sanctorum codicum traditores, et in eo, quod nesciebatis, iudicibus magis quam accusatoribus credere uoluistis\'. si crimen alienum non grauat quemquam, quid pertinet ad orbem terrarum, quod in Africa quisque commisit? si crimen incognitum non grauat quemquam, unde potuit orbis terrarum cognoscere uel crimen iudicum uel reorum? iudicate, qui
Abbreviated transcription (Latin):
uocant. nec tantum furorẽ ꝑditum minime
reprimunt. uerum etiam honorem marti
ini quitatẽ aluid sequantur quam constanti¬
ni uidicium. apud quem ultro ecciliani ac¬
cusatores fuerunt. cuius auctoritatẽ om̃ibus
transmarinis ep̃is p̃tulerunt. ut nͥad illos
sed adillum eccłiȩ causam deferrent. ut ab
eo datum murbe roma episcopale iudiciũ
in quo primum uicti sunt rursus apud illũ
accusarent. ut ab altare adarelatum dato
episcopali uidicio ad illum appellarent.
apud quẽ tam̃ nouissime superati in sua ꝑ¬
uersitate manserunt. Puto qđ ipse diabo¬
lus si auctoritate uidicis quem ultro elege¬
rat tociens iuinceretur. ñcẽt tam impudens
ut inea causa ꝑsisteret. Sedhec humana
uidicia deputentur. & circumueniri ac fal¬
li ut etiam corrumpi potuisse dicantur. Cur
ꝗͦ adhuc accusatur xcp̃ianus orbis t̾rarum.
& nescio quibus traditoꝵ criminibus infama¬
tur. qui utiq nec potuit nec debuit nͥ ele¬

Expanded text:
uocant; nec tantum furorem perditum minime uocant; nec tantum furorem perditum minime reprimunt, uerum etiam honorem martyriniquitatem aliud sequantur quam Constantini iudicium, apud quem ultro Caeciliani accusatores fuerunt, cuius auctoritatem omnibus transmarinis episcopis praetulerunt, ut non ad illos sed ad illum ecclesiae causam deferrent, ut ab eo datum in urbe Roma . episcopale iudicium, in quo primum uicti sunt, rursus apud illum accusarent, ut ab altero ad Arelatum dato episcopali iudicio ad illum appellarent, apud quem tamen nouissime superati in sua peruersitate manserunt. puto, quod ipse diabolus, si auctoritate iudicis, quem ultro elegerat, totiens uinceretur, non esset tam inpudens, ut in ea causa persisteret. Sed haec humana iudicia deputentur et circumueniri ac falli uel etiam corrumpi potuisse dicantur. cur ergo adhuc accusatur Christianus orbis terrarum et nescio quibus traditorum criminibus infamatur, qui utique nec potuit nec debuit nisi ele
Abbreviated transcription (Latin):
ulla dissimiilatione compellunt. Fortant pu¬
blicorum monumtoꝵ firmissima documenta.
quȩ potes legere siuolueris. immopeto & hortor
ut legas. quibus ꝓbatur qđ maiores eoꝵ qui pͥ¬
mi se ab ȩccłiȩ pace diuiserunt ultro ꝑanulinum
tunc ꝓconsulem apud constantinum imperato¬
rem accusare ausi sunt cecilianum. In quo utiq
udicio si uicissent. quid erat cecilianus abim¬
peratore passurus nisi qđ in istos postea quã
uicti sunt ꝓnuntiauit.: Seduidelicet si cis
accusantibus atq superantibus cecilianus eisꝙ
college pellerentur sedibus quas tenebant. uł
etiam insua conspiratione durantes grauius
punirentur. neq enim poterat uictos & resi¬
stentes regia censura contemnere. tunc isti
ꝓuisionẽ suam & ꝓeccłĩa sollicitam curam pͣ¬
dicandam laudibus uentilarent. Nẽ autẽ
quia ipsi superati sunt qui ea quȩ intende¬
bant ꝓbare minime potuerunt. si quid
ꝓsua iniquitate patiuntur & ꝑsecutionẽ

Expanded text:
ulla dissimulatione compellunt. Extant puulla dissimulatione compellunt. Extant publicorum monumentorum firmissima documenta, quae potes legere, si uolueris, immo peto et hortor, ut legas. quibus probatur, quod maiores eorum, qui primi se ab ecclesiae pace diuiserunt, ultro per Anulinum tunc proconsulem apud Constantinum imperatorem accusare ausi sunt Caecilianum. in quo utique iudicio si uicissent, quid erat Caecilianus ab imperatore passurus, nisi quod in istos, posteaquam uicti sunt, pronuntiauit? sed uidelicet si eis accusantibus atque superantibus Caecilianus eiusque collegae pellerentur sedibus, quas tenebant, uel etiam in sua conspiratione durantes grauius punirentur — neque enim poterat uictos et resistentes regia censura contemnere —, tunc isti prouisionem suam et pro ecclesia sollicitam curam praedicandam laudibus uentilarent. nunc autem quia ipsi superati sunt, qui ea, quae intendebant, probare minime potuerunt, si quid pro sua iniquitate patiuntur, persecutionem
Abbreviated transcription (Latin):
ignorantes cęcitate mirabili uł animositate dam¬
nabili se scire dissimulantes qđ martires ueros
ñfaciat pena sea causa : Et hoc quidẽ aduersus
eos dicerem quos sola caligo hereti erroris inuol¬
ueret ꝓ quosacrilexio ptnas diguissimas luertãs.
nec tam̃ ulla quẽquam uolenta insania ledtre
auderent. Aduersus istos qͣuia dicam: Quorum
tam ꝑnitiosa ꝑuersitas ut damnatoꝵ t̾rore coer¬
ceiur uł docetur exilio quam ubiq diffusa sit
eccłia sicut futura p̃dicta ẽ. quam malunt oppu¬
gnare quam agnoscere. Et siea quȩ ꝑmiseri¬
cordissimam disciplinam patiuntur comparen¬
tur eis factis quȩ furiosa temeritate commit¬
tunt. quis ñuideat qui magis ꝑsecutores uocan¬
disunt: Quam quã filu mali to tantum quoꝑ
dite uiuunt etiam sinullas iuolent̃ inferant
manus parentum pretatẽ grauuis ꝑsequuntur.
quã cum illos pat̾ aut mat᷑ quanto amplius di¬
ligunt tanto amplius ad bonam uitam sine

Expanded text:
ignorantes caecitate mirabili uel animositate damignorantes caecitate mirabili uel animositate damnabili se scire dissimulantes, quod martyres ueros non faciat poena sed causa? et hoc quidem aduersus eos dicerem, quos sola caligo haeretici erroris inuolueret, pro quo sacrilegio poenas dignissimas luerent, nec tamen ulla quemquam uiolenta insania laedere auderent. aduersus istos autem quid dicam, quorum tam perniciosa peruersitas uel damnorum terrore cohercetur uel docetur exilio, quam ubique diffusa sit ecclesia, sicut futura praedicta est, quam malunt oppugnare quam agnoscere? et si ea, quae per misericordissimam disciplinam patiuntur, comparentur eis factis, quae furiosa temeritate committunt, quis non uideat, qui magis persecutores uocandi sunt? quamquam filii mali eo tantum, quo perdite uiuunt, etiam si nullas uiolenter inferant manus, parentum pietatem grauius persequuntur, quam cum illos pater aut mater, quanto amplius diligunt, tanto amplius ad bonam uitam sine
Abbreviated transcription (Latin):
omino dilectissimo & honorabili ac
suspicirndo filio festo. augustinus in
dño salutem. Si ꝓerrore homines
&e damnabili dissensione & conucta mo¬
dis omnibus falsitate tanta p̃sumunt. ut eoꝵ sa
insidiari minariq ncessent. quantomagis ȩquũ
ẽ & oportet eos qui pacis & unitatis ap̃iane
asserunt ueritatẽ. omnibus autẽ dissimulan¬
tibus & cohibentibus manifestam satagere in¬
stanter atq impigre ñsolum ꝓeorum munimi¬
ne quiiam catholici sunt. uerum etiã ꝓeoꝵ cor¬
rectione quinͣdum sunt: Nam si ꝑtinatia in supe¬
rabiles iures habere conatur. quantã decet ha¬
bere constantiã quȩ in eo bono qđ ꝑseueranter
atꝙ infatigabilit᷑ agit. & do̾ se placere nouit &
ꝓculdubio ñ potest hominibus prudentibꝰ dis¬
plicere : Quid autẽ infelicius atꝙ ꝑuersius. si¬
eut donatistę facunt qui se ꝑsecutionẽ ꝑpeti
gloriantur. quã decoercitione iniquitatis suȩ
nsolum nescire confundi sed etiam uelle laudari

Expanded text:
OMINO DILECTISSIMO ET HONORABILI AC SUSCIPIENDO FILIO FESTO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Si pro errore homines et damnabili dissensione et conuicta modis omnibus falsitate tanta praesumunt, ut eorum sciter insidiari minarique non cessent, quanto magis aequum est et oportet eos, qui pacis et unitatis Christianae adserunt ueritatem omnibus etiam dissimulantibus et cohibentibus manifestam, satagere instanter atque inpigre non solum pro eorum munimine, qui iam catholici sunt, uerum etiam pro eorum correctione, qui nondum sunt! nam si pertinacia insuperabiles uires habere conatur, quantas decet habere constantiam, quae in eo bono, quod perseueranter atque infatigabiliter agit, et deo se placere nouit et procul dubio non potest hominibus prudentibus displicere! Quid autem infelicius atque peruersius, sicut Donatistae faciunt, qui se persecutionem perpeti gloriantur, quam de cohercitione iniquitatis suae non solum nescire confundi, sed etiam uelle laudari
Abbreviated transcription (Latin):
uis ur̃os maiores ñ exeeratores maloꝵ. sed
accusatores innocentium fuisse siuelitis
possimus ostendere. Sed quicumꝙ illi &
qualescumq fuerint. portent sarcinas su¬
as. Ecce seripturȩ communes. eoce ubino¬
uimus xp̃m. ecce ubi nouimus ȩccłiam.
Si cxp̃m ipsum tenetis. ipsam ȩccłiam qua
renͣtentts:: Sun ipsum xp̃m quẽ legitis
aoñ udetis tam̃ ꝓpł ueritatẽ scripturarũ
facti sumus. & mandatis quia occiditis nos. qr
ueritatem uobis dicimus. & inerrore uos peri¬
re quantum possumus ñ ꝑmittimus. Ilindicet
nos ds̾ de uobis. ut ipsum errorem nr̃m inuo¬
bis occidat. & nobiscum de ueritate gaudea¬
tis amen. Explicit epła sc̃i augustini

Expanded text:
uis uestros maiores non execratores malorum sed uis uestros maiores non execratores malorum sed accusatores innocentium fuisse, si uelitis, possimus ostendere. sed quicumque illi et qualescumque fuerint, portent sarcinas suas. ecce scripturae communes, ecce ubi nouimus Christum, ecce ubi nouimus ecclesiam. si Christum ipsum tenetis, ipsam ecclesiam quare non tenetis? si in ipsum Christum, quem legitis et non uidetis, tamen propter ueritatem scripfacti sumus; et mandatis quia occidetis nos qui veritatem vobis dicimus, et in errore vos perire quantum possumus non permittimus. Vindicet nos Deus de vobis, ut ipsum errorem vestrum in vobis occidat, et nobiscum de veritate gaudeatis. Amen. EPISTOLA CVI. Augusti
Abbreviated transcription (Latin):
dum quasi malos pisces cauemus. inmare
ꝑnitiosȩ libertatis eoc eamus. ꝓptͣ hoc enim
ins atq aliis similitadinibus dñs seruoꝵ suoꝵ
tolerantiam confirmauit. ne dum se boni
putant mnaloꝵ ꝑmiatione culpari. ꝑ huma¬
nas od temerarias dissensiones aut paruu¬
losꝑdant. aut paruuli pereant. Qđ usq
adeo cęlestis magister cauendum p̃monuit.
ut etiam de ꝓpositis malis plebem securã
faceret. ne ꝓpt̃ illos doctrinȩ salutaris
cathedra desereretur. in qua coguntur
etiam mali bona dicere. sieq enim sua st̃
que dicunt seddĩ. qui in cathedara unita¬
tis doctrinam posuit ueritatis.  inde il¬
le uerax & ipsa ueritas. de p̃positis sua
mala facientibus & dĩ bona dicentibus ait.
Quȩ dicunt facite. quȩ autẽ faciunt facere
nolite. Dicunt enim & ñ facuint. Nonutiq
diceret quȩ facuint facere nolite. nͥ mani¬
festa ecñt mala que faciunt. Nongͦ ꝓpt̃
malos inmala dissensione pereamus. quã¬

Expanded text:
dum quasi malos pisces cauemus, in mare dum quasi malos pisces cauemus, in mare perniciosae libertatis exeamus. propter hoc enim his atque aliis similitudinibus dominus seruorum suorum tolerantiam confirmauit, ne, dum se boni putant malorum permixtione culpari, per humanas et temerarias dissensiones aut paruulos perdant aut paruuli pereant. quod usque adeo caelestis magister cauendum praemonuit, ut etiam de praepositis malis plebem securam faceret, ne propter illos doctrinae salutaris cathedra desereretur, in qua coguntur etiam mali bona dicere. neque enim sua sunt, quae dicunt, sed dei, qui in cathedra unitatis doctrinam posuit ueritatis. proinde ille uerax et ipsa ueritas de praepositis sua mala facientibus et dei bona dicentibus ait: Quae dicunt, facite; quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. non utique diceret: Quae faciunt, facere nolite, nisi manifesta essent mala, quae faciunt. Non ergo propter malos in mala dissensione pereamus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nouimus quid de traditoribus dicatis. quos
numquam conuincere. numquã ostendere po¬
tiustis. Non dico quia ur̃i potius intali crimine
detecli & confessi manifestantur. Quid ad nos
ptinet de sarcinis alienis. nisi ut quosboftriga¬
in spu mansuetudinis & diligentia caritatis.
quos autẽ corrigere ñualemus etiã sinecessi¬
tas cogit ꝓ salute cȩteroꝵ ut dĩ sacram̃ta nobi¬
scum communicent. peccatis tam̃ eorum ñ
cominunicemus. qđ ñ fit nͥ consentiendo &
fauendo: Sic enim eos inisto mundo in quo
eccłia catholica ꝑomines gentes diffunditur.
quẽ agrum suum dñs dicit tamquã ⁊ izania
int᷑ tetticum. ut in hac unitatis area tãquã
&e sacram̃ti tam quã malos pisces cum bonis
inclasosusꝙ ad tempus messis aut uentilati¬
dicemus & triticum aut grana nuda ante
tempis de area separata ñm horreum mitten¬
da purgemus. seduolatilibus colligenda ꝓ¬
ieiamus. aut disruptis ꝑscismata retibus

Expanded text:
nouimus, quid de traditoribus dicatis, quos nouimus, quid de traditoribus dicatis, quos numquam conuincere, numquam ostendere potuistis. non dico, quia uestri potius in tali crimine detecti et confessi manifestantur; quid ad nos pertinet de sarcinis alienis, nisi ut, quos possuin spiritu mansuetudinis et diligentia charitatis; quos autem corrigere non valemus, etiamsi necessitas cogit pro salute caeterorum ut Dei Sacramenta nobiscum communicent, peccatis tamen eorum non communicemus, quod non fit nisi consentiendo et favendo. Sic enim eos in isto mundo, in quo Ecclesia catholica per omnes gentes diffunditur, quem agrum suum Dominus dicit, tanquam zizania inter triticum, vel in hac unitatis area tanquam et Sacramenti tanquam malos pisces cum bonis inclusos, usque ad tempus messis , aut ventilatidicemus et triticum aut grana nuda ante tempus de area separata non in horreum mittenda purgemus, sed uolatilibus colligenda proiciamus aut disruptis per schismata retibus,
Abbreviated transcription (Latin):
frico enim posita ẽ iherłm. sicut legitur in
ẽ. & ibi mons umbrosus. mons oliueti. unde
a scendit incęlum. ut cooperiret cȩlos uirtus
ruit ossuum. & cȩtera quȩ illic de eius passione
dicuntur. ibi agnouimus eccłiam in eo qđ illic dr̃
litare sterilis quȩ ñ paris. crumpe & clamaque
ñ parturis. qm̃ multi filii desertȩ magis quam¬
eus quȩ habet uirum. Dixit enim dñs. dilata
locum tabernaculi tui. & aulas tuas consige.
ñt̃ qđ parcas. porrige longius funiculos. & pa¬
losualidos confirma. Etiam atq etiam indeac¬
teram atq sinistram extende. Sem̃ enim tuu
hereditabit gentes. & ciuitates quȩ desertȩ
erant in habitabis. Nonẽ qđ metuas. p̃ualebis
enim. nec erubescas qđ detestabilis fueris. Con¬
fusionẽ enim inꝑpetuum obliuisceris. igno¬
miȩ uiduitatis tuȩ ñeris memor. qm̃ ego
sum añs qui feci te. añs nomen ei. & qui eruit
te ipse ds̃ isrł uniuersȩ terrȩ uocabitur. Non

Expanded text:
frico enim posita est Hierusalem, sicut legitur in frico enim posita est Hierusalem, sicut legitur in sum est; et ibi est mons umbrosus, mons oliueti, unde ascendit in caelum, ut cooperiret caelos uirtus ruit os suum et cetera, quae illic de eius passione dicuntur, ibi agnouimus et ecclesiam in eo, quod illic dicitur: Laetare sterilis, quae non paris, erumpe et exclama, quae non parturis, qeius quae habet uirum. dixit enim dominus: dilata locum tabernaculi tui et aulas tuas confige — non est quod parcas —, porrige longius funiculos, palos ualidos confirma, etiam atque etiam in dextram atque sinistram extende. semen enim tuum hereditabit gentes et ciuitates quae desertae erant inhabitabis. non est quod metuas — praeualebis enim — nec erubescas quod detestabilis fueris. confusionem enim in perpetuum obliuisceris, ignominiae uiduitatis tuae non eris memor. quoniam ego sum dominus qui facio te, dominus nomen ei, et qui eruit te ipse deus Israhel uniuersae terrae uoca
Abbreviated transcription (Latin):
omnem t̾ram gła tua. Ulbi agnouimus xp̃m
ineo qđ seriptum t̃. ds̃ uidicium tuum regi
dͥa. & iustitiam tuam filio regis ibi agnouimꝰ
& eccłiam meo qđ de illo inpsalmo ipso dr̃
Et dominabitur amari usꝙ admare. & a flumi¬
dent ethiopes. & inimici eius t̾ram lingent.
Reges tharsis & insulȩ munera offerent. reges
arabum & saba dona adducent. & ad orabt᷑
eum omnes reges. omnes gentes seruient illi.
llbi agnouimus copm in eo qđ scriptum ẽ. la¬
pidem de monte sine manibus p̾cisum fregis¬
se omnia regna t᷑rarum. utiq illa quȩ de
culturis demonum p̾sumebant. ibi agnouimꝰ
& eccłiam in eo qđ dictum ẽ lapidem illum
creuisse & factum montem magnum. & re¬
pleuisse omnem t̾ram. Libi agnouimus axp̃m
in eo qđ scriptum ẽ. p̃ualebit dñs aduersuseos.
&e eat̾minabit omnes deos gentium t̾re. ibi
ueniet. & sc̃s de monte umbroso. operiet eȩ¬
los uirtus euis. ibi agnouimus eccłam in eo qd
sequitur. & laudis eus plena est t̾ra. Ab af¬

Expanded text:
am gloria tua . Ubi agnovimus Christum in eo quod scriptum est, Deus, judicium tuum regi da, et justitiam tuam filio regis; ibi agnovimus et Ecclesiam in eo quod de illo in psalmo ipso dicitur, Et dominabitur a mari usque ad mare, et a flumident Aethiopes et inimici eius terram lingent reges Tharsis et insulae munera offerent, reges Arabum et Saba dona adducent. et adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi. ubi agnouimus Christum in eo, quod scriptum est lapidem de monte sine manibus praecisum fregisse omnia regna terrarum utique illa, quae de culturis daemonum praesumebant, ibi agnouimus et ecclesiam in eo, quod dictum est lapidem ipsum creuisse et factum montem magnum et repleuisse omnem terram. ubi agnouimus Christum in eo, quod scriptum est: Praeualebit dominus aduersus eos et exterminabit omnes deos gentium terrae, ibueniet et sanctus de monte umbroso; operiet caelos uirtus eius, ibi agnouimus ecclesiam in eo, quod sequitur: Et laudis eius plena est terra. ab A
Abbreviated transcription (Latin):
bulentas turbas & impedũtum potuis quam
adium̃tum afferentes omnino deuitemus.
&e uere eranimo amico atꝙ tranquillo susce¬
ptum tam magnum nego cium dño opitulan¬
te pagamus. ad aliquam uillam nos conueni¬
re debere. ñ magnam ubinullius nr̃m esset
ȩccłia. quam tam̃ uillam cominunit᷑ possidens
homines ce nr̃e communionis & ipsuis sicuti
t̃ uilla ticiana. Sure gͦ turbusi censi siue in
tagastensi talis locus ut ille quem cominemo¬
raui uł aliquis alius inuentus fuerit. facia¬
mus codices canonicos p̃sto ee̾. & si qua ꝓfer¬
ri potuerint ex utraq parte docum̃ta. ut
postpositis cȩteris nulla si dño placuerit in¬
terpellante molestia quotquot diebus po¬
tuerimus adhoc uacantes. & unusquis ꝙ no¬
stroꝵ apud suum hospitem dñm dep̃cantes
adiuuante ipso cui pax xp̃iana gratissi¬
ma e̾. rem tantam & bono animo ceptam
adinquisitionis t̃minum ꝑducamus. Rescri¬

Expanded text:
bulentas turbas et impedimentum potius quam bulentas turbas et impedimentum potius quam adiumentum adferentes omnino deuitemus et uere ei animo amico atque tranquillo susceptum tam. magnum negotium domino opitulante peragamus, ad aliquam uillam nos conuenire debere non magnam, ubi nullius nostrum esset ecclesia, quam tamen uillam communiter possident homines et nostrae communionis et ipsius, sicuti est uilla Titiana. siue ergo in Tubursicensi siue in Tagastensi talis locus uel ille, quem commemoraui, uel aliquis alius inuentus fuerit, faciamus codices canonicos praesto esse et, si qua proferri potuerint, ex utraque parte documenta, ut postpositis ceteris nulla, si domino placuerit, interpellante molestia, quotquot diebus potuerimus, ad hoc uacantes et unusquisque nostrum apud suum hospitem dominum deprecantes adiuuante ipso, cui pax Christiana gratissima est, rem tantam et bono animo coeptam ad inquisitionis terminum perducamus. rescri