comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tationem pessimani. et lib̾ari.
apcc̃o maxinio.ne scil cegitati¬
onem oꝑe impleamꝰ qr aluid
ẽ cegitatione. aliud oꝑe peccare.
Nequo grandi pct̃o inpsalmo
scribitur. Simei non fuerint
dominati tunc ĩ maculatꝯ ero.
et emundabor adelicto maxio.¬
Est malũ ꝙ uidi subsole. quaĩ
ignorantia egrediens a facie po¬
tentis. Pari stultum in subli¬
mitatib magnis. et diuites
ini humilitate sedentes. Uidi
seruos mequis. et principes a¬
mbulantes qiͣ seruos suꝑ t̾ra.

Expanded text:
tionem pessimam, et liberare nos a peccato maximo, ne scilicet cogitationem opere compleamus: quia aliud est cogitatione, aliud opere peccare. De quo grandi peccato et in psalmo scribitur: Si mei non fuerint dominati, tunc immaculatus ero, et emundabor a delicto maxiEst malum quod vidi sub sole, quasi ignorantia egrediens a facie potentis: dari stultum in sublimitatibus magnis, et divites in humili sedentes. Vidi servos in equis, et principes ambulantes quasi servos super terram.
Abbreviated transcription (Latin):
quippe ad ult̾antes. qiͣ clibanꝯ cordͣ
re. et cũ ĩ m̃tẽ mẜi amatoris ĩcid̾it.
trahit eũ inp̾ceps. nec aũ pedes su¬
os respic̾e patitur. s qiͣ laqueꝰ ⁊ sa¬
gana cor ad olescẽtis ĩnectit. Uui¬

Expanded text:
quippe adulterantes, quasi clibanus corda da. Et cum in mentem miseri amatoris inciderit, trahit eum in praeceps: nec ante pedes suos respicere patitur, sed quasi laquens, et sagena cor adolescentis innectit. Vin
Abbreviated transcription (Latin):
cum firma sit et robusta. omneᷤ
sapientes scli ⁊ heretici impug¬
et diu̾sas ymagines atq ꝑsonͣs
quas sͥ in uarus degiatib in¬
duxerunt. in urbe sua dñs dissi¬
cens. et principes tui comedunt¬
mane. Beata tu t̾ra ciuꝰ rex tuꝰ
filiꝯ ingenuoꝵ. et principes tui
intempore comedent inforticu¬
diue. et nonin confussione.

Expanded text:
cum firma sit et robusta, omnes et sapientes saeculi et haeretici impug diversas imagines atque personas, quas sibi in variis dogmatibus induerunt, in urbe sua Dominus dissicens, et principes tui mane comedunt. Beata tu, terra, cujus rex tuus filius ingenuorum, et principes tui in tempore comedunt, in fortitudine, et non in confusione
Abbreviated transcription (Latin):
ũ ut om̃e qd̾ subsole geritur ĩtue¬
rer. et hoc uel marime ꝙ homo
acceperit in homines potestatem.
ut quoscumq uult asfligat at¬
q condempnet. Cum itaq mẽ¬
tem meam ad hec intuenda diri¬
gerem. iudi impios cum tali o¬
pͥmione mortuos. et sic sepultos
ut scĩ estimarentur int̾ra sicut

Expanded text:
ole geritur, intue hoc vel maxime, quod homo accepit in hominem potestatem, ut quoscumque vult affligat atque condemnet. Cum itaque mentem meam ad haec intuenda dirigerem, vidi impios cum tali opinione mortuos, et sic sepultos, ut sancti aestimarentur in t
Abbreviated transcription (Latin):
folioꝵ id e u̾borum tm̃ sonãtiũ
sꝑnunt᷑ umbracula. Qñuis
igitur sit prudens ⁊ docto uir qͥ
gladio sermonis sui hec ligna
conscindat. piclitabit᷑ meis.
oris sapientis grã. et labia in¬
sipientis p̾cipitabunt eum.
Stulticia eẽt. si sua rusticitate
contenti minꝰ aliquid habet
mali. Nunc aũt contra sapiaz
bellum gerit. Et quid ꝙͥ pruten¬
cie indeto uiro uiderit. zelo stimł¬
ata non recipit. Icquit᷑ enĩ uir
ntibus. et aures stulti. non ita
audunt. que dicuntur ut deã
sunt. set econtrario uirum pru¬
dentem supplantare conant᷑.
et sui sinulemi face. et reuera p̃¬
cipitatur uir sapiens qnͣdo ĩ au¬
rem lcquitur imprudentis. ⁊ u̾¬

Expanded text:
folio, id est verborum tantum sonantium folio, id est verborum tantum sonantium spernuntur umbracula. Quamvis igitur sit prudens et doctus vir qui gladio sermonis sui haec ligna concidat, periclitabitur in eis, oris sapientis gratia, et labia insipientis praecipitabunt eum. Stultitia, si sua esset rusticitate contenta, minus aliquid haberet mali. Nunc autem contra sapientiam bellum gerit, et quicquid prudentiae in docto viro viderit, zelo stimulata non recipit. Loquitur enim virt praebere audientibus, et aures stulti non ita suscipiunt quae dicuntur, ut dicta sunt; sed e contrario virum prudentem supplantare conantur, et sui similem lacere. Et revera praecipitatur vir sapiens, quando in aurem loquitur imprudentis, et ve
Abbreviated transcription (Latin):
biles sedeant. et imprudens qͥs
nec eos inpplis apparete ꝑmiᷤ¬
tat. Illos uero quos scit imp¬
rutentes eẽ. iueccłus faciat eẽ
maiores ut ceci acecis ducant̾
infoucam inhimo sensu fach
et illud quod sequit᷑. Uidi ser¬
uos suꝑ equos: et principes a¬
diabolo dignitate eleuentur.
udens pauꝑtate qp̾ssus. gradi¬
atur itin̾e osficiorum seruoꝵ.¬
Nonsimꝰ itaq tristes. si in hec
entes afacie diabo li stultos sb¬
leuari. et diuites deici. seruos
insignia habere duoꝵ. et priu¬
cipes seruoꝵ ingredi uilitatez.¬
mandata leuitici. de domo le
ꝓsa lapideni abstulerit. in pu¬
luem. et cuĩem cõt̾endum. do¬
lebit meo ip̃o. qd̾ de eccłia xp̃il¬
apidem auferre cegatur. Uis¬
cens scõm apsun. flere cum fle¬
ntibꝰ lugere cum lugentibus
Et quis infirmatur. et ego ñ
infirmor: quis scandalizatur
et ego nõ uror:. Ligna quoq
et saltus absq utilitate pomo¬
rum. Uonde et intemplo diũ¬
ꝓhibetur nemo plantari.⁊uañ

Expanded text:
biles sedeant, et imprudens quisnec eos in populis apparere permittat. Illos vero quos scit imprudentes esse in Ecclesiis, faciat esse majores, ut caeci a caecis ducantur in foveam. In hunc sensum facit et illud quod sequitur: Vidi servos super equos, et principes adiabolo dignitate perflati viudens paupertate oppressus gradiatur itinere officioque servoNon simus itaque tristes si in hoc entes a facie diaboli et stultos sublevari et divites dejici, servos insignia habere dominorum, et principes servorum ingredi vilitate.mandatum Levitici de leprosa domo lapidem abstulerit, in pulverem et cinerem conterendum , dolebit in eo ipso quod de Ecclesia Christi lapidem auferre conatur, dicens secundum Apostolum: Flere cum flentibus, lugere cum lugenti; et, Quis infirmatur, et ego non infirmor? 473 quis scandalizatur, et ego non uror ? Ligna quoqueet saltus absque utilitate pomorum. Urohibetur plantari , et vana
Abbreviated transcription (Latin):
eos udices et principes qͥ amat
dies mortis aduenint dñt.
Manducemꝰ ⁊ bibamꝰ. cras eĩz
moriemur. At contra beata t̾ra
uorum. de abram et y̾saac ⁊ iacob
stupe descens. quib nõ pecm̃ fu̾
orum. Non comedunt mane.
nec uelocit. Non enum inp̃senti
scło. querunt uoluptatem. set
tempore suo manducabũt cũ
retributionis hora aduenerit.
Et manducabunt infortitudi¬
ne. et non in confussione. Bonũ
quippe p̾sentis scłi confussio est.
futuri uo ꝑpetua fortitudo. In¬
mente tua regi ne male dixeris.
insecreto cubilis tui ne maledi¬
li anferent uocem tua. et qͥ pen¬
uas ht̃ amuunciabit u̾bum.

Expanded text:
e judices et principes eos habedies mortis adveniet, dicunt: Manducemus et bibamus, cras enim moriemur . Contra beata terra uorum, de Abraham et Isaac et Jacob, stirpe descendens, quibus peccatum um. Nec comedunt mane, nec velociter. Non enim in praesenti saeculo quaerunt voluptatem, sed tempore suo manducabunt, cum retributionis tempus advenerit, et manducabunt in fortitudine, et non in confusione. Omne bonum praesentis saeculi confusio est, futuri perpetua fortitudo. mente tua regi ne maledixeris, et in secreto cubilis tui, ne maledili auferet vocem, et habens pennas, annuntiabit verbum.
Abbreviated transcription (Latin):
Et qud̃ dephilosophis diximniꝰ.
hex idem de hereticis sentiendu¬
est. quõ frustra laborent. et af¬
fligantur instudio scripturaꝵ.
cum ambulent indeserto. et ci¬
uitatem in uenire non ualeãt.
Uequoꝵ errore ⁊ psalnsta com¬
morat dicens. Errauerunt in

Expanded text:
Et quod de philosophis diximus, hoc idem etiam de haereticis sentiendum, quod frustra laborent et affligantur in studio Scripturarum, cum ambulent in deserto, et civitatem invenire non valeant. De quorum errore et Psalmista commemorat, dicens: Erraverunt in
Abbreviated transcription (Latin):
multũ iustus. et nequeras amp¬
lius ne obstupescas.Si quẽ nigi¬
dum et trucẽ ad omnia frm̃ pecã
conspexeris. ut nec insermone p᷑¬
canti. neͤ ppt̾ ualem int̾clum pi¬
griciam moranti det ueniam.
hunc ͤcito plus in iustum eẽ quĩ
uistum. Cum enĩ saluator p̾cipi¬
at dicens nolite iudicare ut uou
uidicemini. et millꝯ sit absq pec¬
cato. nec si uniꝯ quidẽ diei fu̾it
uita eius. irhuiana iusticia ẽ
fragilitati conditionis honuinũ
non ignosce. Noli gͦ eẽ iustꝰ in¬
ultum.qr pondus grande ⁊ pon¬
dus ꝑuũ. abominatio coram d̾o.
Unde ⁊ aput philo sophos uͥtute
in meditullio poĩte sunt. et omĩe
qd̾ ninuium ẽ. siue sursum. siue de¬
orsum. reputatur in uitio. Qud̃
aũt ait no li querere amplis ne
fectam conp̾hend̾e non posse sa¬
pientiam. et mensuram fra gili¬
tatis nr̃e. iubet nos scire debere.

Expanded text:
justus multum, et ne quaeras amplius ne obstupescas. Si quem rigidum et trucem ad omnia fratrum peccata conspexeris, ut nec in sermone peccanti, nec propter naturalem interdum pigritiam moranti, det veniam, hunc scito plus justum esse quam justum est. Cum enim Salvator praecipiat, dicens: Nolite judicare, ut non judicemini ; et nullus sit absque peccato, nec si unius quidem diei fuerit vita ejus, inhumana justitia est fragilitati conditionis hominum non ignoscens. Noli ergo esse justus multum, quia pondus grande, et pondus parvum abominatio coram Domino. Unde et apud philosophos virtutes in meditullio positae sunt, et omne quod nimis est, sive sursum, sive deorsum, reputatur in vitio. Quod autem ait: Noli quaerere amplius, nfectam comprehendere non posse sapientiam, et mensuram fragilitatis nostrae jubet nos scire debere.
Abbreviated transcription (Latin):
tis indomio luctꝰ. et coruisipiẽ¬
tis indomo leticie. Beati inquit
saluator lugentes. qm̃ ipĩ conso¬
la buntur. lugebat ⁊ sa muel re¬
gem saul. om̃ibus diebus uite
sue. Et paulus suꝑ eos qui post
pccã uariat noluerunt age̾ peni¬
tentiam. lug̾e̾ se dicit. Cor gͥ
sapientis uadit ad domũ talis
uiri qui se corripiat de luiqͣntez.
et ad ducat ad lacrimas. qui pro¬
uccet ꝓpria flere pcc̃a. et nõ ad
domu leticie. ubi doctor adula¬
tur et decipit. ubi nõ conu̾sionẽ
audientium. s plauso querit ⁊
sapienteni. et ꝑdit corfortitudi¬
nis eius. Nunc sapientem ni
ꝓfcũ poĩtum accipe. scd̃m illud.
argue sapientem. et diliget te
Sapiens qiuippe ꝑscs̃. nulla ar¬
gutione indiget. nulla ca lump¬
nia conturbatur. Utam᷑ at
teiudicis uec deum statim subue¬

Expanded text:
tium in domo luctus, et cor insipientium in domo laetitiae. Beati, inquit Salvator, lugentes, quoniam ipsi consolabuntur . Lugebat et Samuel regem Saul omnibus diebus vitae suae . Et Paulus super eos, qui post peccata varia noluerant agere poenitentiam, lugere se dicit . Cor igitur sapientis vadat ad domum talis viri, qui se corripiat delinquentem, ut adducat ad lacrymas, qui provocet propria flere peccata, et non eat ad domum laetitiae, ubi doctor adulatur, et decipit, ubi non conversionem audientium, sed et plausus quaerit et sapientem, et perdet cor fortitudinis ejus . Nunc sapientem in profectu positum accipe, secundum illud: Argue sapientem, et diliget te. Sapiens quippe perfectus, nulla argutione indiget, nulla calumnia conturbatur. Utamur hote judicii, nec Deum statim subve
Abbreviated transcription (Latin):
uiuenti facuint. utia malos.
Ne dicas gͦ meliores fuisse dies
sub moyse ⁊ subxp̃o. qũ modo st̃.
Nain et uullo tempore plures
fuerunt increduli et dies eorum
mali fcĩsunt. et nunc credentes
multi repuiitur. Uequibꝰ salua¬
irõ uiderunt. et crediderunt. Oiã¬

Expanded text:
viventi faciunt, vitia, malos. Ne dicas ergo meliores fuisse dies sub Moyse, et sub Christo, quam modo sunt. Nam et illo tempore plures fuerunt increduli, et dies eorum mali facti sunt, et nunc credentes multi reperiuntur, de quibus ait Salvanon viderunt, et crediderunt . A
Abbreviated transcription (Latin):
cum fe̾rciore. Aꝑte de saluatoris
p̾dicatur aduentu. qud̃ qui fu¬
turus fuit anꝙͣ incorpore cerne
hec qud̃ homo ẽ. nonpossit con¬
sit. maior me ẽ. Uonde et uise qñ¬
tibus p̾cipitur. ne uitra qui de es
nob scriptum ẽ. requiramo. Ne
uelit homo plus scire. qmͣ scipta᷑
testara ẽ scire. Cun enum desta¬
umbra transeat. et futura iicer

Expanded text:
cum fortiore se. Aperte de Salvatoris praedicatur adventu, quod qui futurus est, antequam in corpore cernerhoc quod homo est, non possit se consit, major me est . Unde et in consequentibus praecipitur, ne ultra quam de eo nobis scriptum est, requiramus, ne velit homo plus scire, quam Scriptura testata est. Cum enim de staumbra pertranseat, et
Abbreviated transcription (Latin):
diuites
aentis potestaten ascendents
iuꝑte. lccum titum non diuit¬
sens. quia sanitas requiescere
facit pcca magna. Principez
mundi istiꝯ ⁊ tectorem tenebra
uod si incor nrm ascendit.⁊ a
numꝯmale cogitationis uuluꝰ
acceperit. non debemo lceum tͥ¬

Expanded text:
iritus bentis potestatem ascenderit super te, locum tuum ne dimiseris, quia sanitas requiescere facit peccata magna. 470 Principem mundi istius et rectorem tenebraruod si in cor nostrum ascenderit, et animus malae cogitationis vulnus acceperit, non debemus
Abbreviated transcription (Latin):
Omins labor hominis inhore ip¬
sius et quide anuna eiꝯ nõ ii¬
plebitur. Quid enĩ ẽ amplius
sapienti astulto:. Quid pauꝑi.
uͥ scire ut uadat contra uitan¬
suam: Pot̾ hoc intelligi de eccͣ¬
astico uiro. qui inscripturis eru¬
ditus celestibus. omnem la bo
ea conp̾hendenda que uite sũt.
et scit ubi xp̃e qui uita ẽ cõmor¬

Expanded text:
Omnis labor hominis in ore ipsius, et quidem anima non implebitur. Quid enim est amplius sapienti a stulto, quid pauperi, nisi scire, ut vadat contra vitas est hoc intelligere de ecclesiastico viro qui, in Scripturis coelestibus eruditus, omnem laborea comprehendenda, quae vitae sunt, et scit ubi Christus qui vita est, commor
Abbreviated transcription (Latin):
onem darent. Pectator eni uiues
pot̾ melior fieri iusto mortue. si u¬
oluit meius transire mirtutes. uł
certe a beo qui se in malicia poteu¬
cia et ꝓcacitate iactabat.⁊ mortuꝰ
te metu mortis possunt oꝑa bon
ꝑ petrare. Mortui uo nicħ ualent
ad id adicere quod semel secum tu¬
lerint de uita. ⁊ obliuone obuolu¬

Expanded text:
Peccator enim vivens potest melior esse justo mortuo, si voluerit ad ejus transire virtutes. Vel certe eo, qui se in malitia, potentia, procacitate jactabat, et mortuus ntes metu mortis possunt bona opera perpetrare: mortui vero nihil valent ad id adjicere, quod semel secum tulere de vita: et oblivione involu
Abbreviated transcription (Latin):
cui dem̃ ẽ fices tua te saluai fec¬
camꝰ. Leonem uero mortuu.
crumsionis ppsm. sicut bala ani
ꝓpħa dixit. Ecce ppłs ut catulo
leonis consurget. ut leo exultaus.
Canis ergo uiuens. nos sumo ex
nationib. leo aut mortuus. iit̾o¬
rum ppłs ad nõ derelietꝰ. Et me¬
qui ille leo mortuus. Noseni ui
sciunt. neq expectant aliqm̃ rep¬
tio quoq qua aliqnͣdo dñ dilige¬
bant put. et odium de quo audac¬
ter loquebaut. nonne quite ode¬

Expanded text:
Fides tua te salvam fecesse; leonem vero mortuum circumcisionis populum, sicut Balaam propheta dicit: Ecce populus, ut catulus leonis, exsurget, ut leo exsultans . Canis vivens nos sumus ex nationibus, leo vero mortuus Judaeorum populus a Deo dereliam ille leo mortuus. Nos enim vsciunt, neque exspectant aliquam reptio quoque, qua aliquando Deum diligebant, periit, et odium de quo audacter loquebantur: Nonne odiente
Abbreviated transcription (Latin):
bunꝰ. Melior ẽ puer pauꝑ et sa¬
piens: quã rex senex ⁊ stulto. qui
nescit ꝓuidere in posterum. qui de
domo uictorum egreditur inregẽ.
qui etiam inregno eiꝯ nato est pa¬
uper. Undi uniu̾sos iuuentes.
qui ambulant subsole. cum ad o¬
lescente scd̾o. qui consurget ꝓ illo.
Non ẽ finis om̃i ppło eiꝰ. et uni¬
u̾sis qui fuerint aute illos. ⁊ quid̾¬
multum interse diu̾sa senserunt.
Post geueralen enĩ illain sentẽ¬
ciam que oñibz patet. ut melior
sit ad olescentulus paup ⁊ sapĩes
qmͣ rex senex et insipiens. et qd
freq̃nt̾ eueniat. ut ille ꝑsapĩam
suam etiani de carc̾e regis egredi¬
ens. impet ꝓdominatore impio.
Et rex iusipiens ꝑdat impium

Expanded text:
or est puer pauper et sapiens, quam rex senex et stultus, qui nescit providere in posterum. Quoniam de domo vinctorum egreditur in regem, quia etiam in regno ejus natus est pauper. Vidi universos viventes, qui ambulant sub sole cum adolescente secundo, qui consurget pro illo. Non est finis omni populo, universis, qui fuerunt ante illos. Et quidmultum inter se diversa senserunt. Post generalem enim illam sententiam, quae omnibus patet: quod melior sit adolescentulus pauper et sapiens, quam rex senex et insipiens, et quod frequenter evenit, ut ille per sapientiam suam etiam de carcere regis egrediens, imperet pro dominatore perverso, et rex insipiens perdat imperium,
Abbreviated transcription (Latin):
habeat amicorum contub̾num.
et in conuine solacium. qr ⁊ alt̾iꝯ
riuna. alt̾iꝯ auxilio subleuetur.
Et curas domesticas ip̃iꝯ quoq
noctis requiem. meliꝯ exigat ille
qui fidum amicum ht̃. qmͣ qui
solus opibus incubat requisitis.
QQuod si robustior quis. si mimi¬
cus contra unũ surrex̾it. umbe
tentari. et qnͣto duo uni de ferãt
si amore conuincti sunt. tanto ⁊̃
trium contubnium plus ualere.
Et enun uera caritas et nuille
getur numero. tanto crescit et
robore. Hec uterim scd̃m litt̾a.¬
is minuci adu̾santis. Merces qͥ¬
ppe contubiiii. statim ipã socie¬
tatis utilitate monstratur. Si
gentem. Quod si etiam unus¬

Expanded text:
habeat amicorum contubernium, et commune solatium, quia et alterius ruina alterius auxilio sublevatur; et curas domesticas, ipsius quoque noctis requiem melius exigit ille, qui fidum amicum habet quam qui solis opibus incubat acquisitis. Quod si robustior quis inimicus contra unum surrexerit, altetentari dicit. Et quantum duo uno differunt, si amore conjuncti sunt, tanto etiam trium contubernium plus valere. Etenim vera charitas, et nullo getur numero, tanto crescit et robore. Et haec interim simpliis adversantis. Merces quippe contubernii statim in ipsa societatis utilitate monstratur. Si gentem. Quod si etiam dorm
Abbreviated transcription (Latin):
non saciatur diuicus. et cui ego
distentio pessima ẽ. Conu̾sus su
ad alios et uidi eos plusꝙͣ necesse
ẽ laborare. congregare opes. ⁊ nõ
cubare diuicus. seruare alti. ⁊ sus
la bore non ꝑfrui. maxime cuni
nec filunu nec frem habeant. nec
ꝓpiuquũ. ut uideatur pͥus labor
necessarus seruato. Nach̾ itaq
nem qui diuitias congregat. cui
eas reluiquat ignorantem. Me¬
lius ẽ duos eẽ qm̃ unũ. quibꝰ est
mertes bona in laboro suo. qr si
cecid̾it unꝯ. eriget particeps soci¬
um suum. Ue uni cum ceciderit.
et nõ ẽ scd̃s qui engaenu. Et qͥ¬
dem si doruuant duo. calor erit¬

Expanded text:
 satiabitur divitiis: et cui ego distentio pessima est. Conversus sum ad alios, et vidi eos, plus quam necesse est, laborare, congregare per fas et ncubare divitiis, servare alteri, et suo labore non perfrui: maxime cum nec filium, nec fratrem habeant, nec propinquum ut videatur pius labor necessariis reservatus. Nihil itaque nem, qui divitias congregat, cui eas relinquat, ignorans. liores duo, quam unus, quibus est merces bona in labore suo: quia, si ceciderit unus, eriget participem suum. Et vae uni, cum ceciderit, et non est secundus, qui erigat eum. Et quidem, si dormiant Al. dormieri
Abbreviated transcription (Latin):
tandi. Plangendumẽ in presenti.
ut infuturo saltare ualeamꝰ. illa
saltatione qua dauid saltauit añ
archam testamenti. et saulis fi¬
lie displicens. magis placuit deo.
Tempus spargendi lapides. et
tempꝯ colligendi lapides. Tempꝰ¬

Expanded text:
langendum est impraesentiarum, ut postea saltare valeamus illa saltatione, qua David saltavit ante arcam Testamenti: et Saulis filiae displicens, magis placuit Deo . Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi lapides. M
Abbreviated transcription (Latin):
nistri mei certarent ꝓmeut n
tadererer uideis. Nunc aũt nõ
ẽ de mundo regnum meum. In
illiꝯ itaq stulti senis regno qui
ostendit ei om̃ia regna mundi
et głiam eorum. natꝰ obtimus
puer. et de domo iunculatorum
de quib ierenuas in lamentati¬
ombus loquit᷑ dicens. Uot hu¬
miliaret subpedib eiꝯ omnes iu¬
netos t̾re. ꝓcessit ad regnum.⁊ ab¬
ut inregionem logniqmͣ. Et
contra eos qui eum suꝑ se regna¬
re nolebant. Post aliqnͣtulum te¬
q spu udit eccͣastes omnes ii¬
uentes. qui possunt adolescenti
participes ẽẽ dicentis. Ego sum
uita. Ueteri stulto rege dumisso.
xpn sequi. Simulq duo ex isrł
ppłi significantur. Prior qui in
est. qd̾ prior penitus non sit abiͨ¬
tus. Prima quippe eccłia. ex iudis
et aplis congregata ẽ. infine iu¬

Expanded text:
ique mei certarent pro me, ut non traderer Judaeis: Nunc autem non est de hoc mundo regnum meum . In illius itaque stulti senis regno, qui ostendit ei omnia regna 426 mundi; et gloriam ejus, natus est optimus puer, et de domo vinculatorum, de quibus Jeremias in Lamentationibus loquitur, dicens: Ut humiliaret sub pedibus ejus omnes vinctos terrae , processit ad regnum, et abiit in regionem longinquam, et contra eos, qui super se eum regnare nolebant, post aliquantum teque spiritu vidit Ecclesiastes omnes viventes, qui possunt adolescentis participes esse, dicentis: Ego sum vita , et vetere stulto rege dimisso, Christum sequi. Simulque duo ex Israel populi significantur. Prior qui ante est: quod prior non penitus sit abjectus prima quippe Ecclesia ex Judaeis, et Apostolis congregata est et in fine Ju
Abbreviated transcription (Latin):
in calamitatib hñt. rei in uidia
ꝓtestantur. tamẽ consolatorez
nequeunt in uendre. Et quo
maior misia sit et incomꝑabit
dolor. calumpniatores uident m̃
sius miquitatib fortiores. et hec
ẽ causa quo non ualeant conso¬
qui iam mortui sunt. suꝑ uineu¬
tes quicũq ipi uiuñt mic usq.
et melio  suꝑ hos duos qui nõ¬
dun natus est: qui non duui ui¬
dit opus maluni qd̃ fcm̃ ẽ sub
sole. Ad comꝑationem miseriaꝵ
que in hoc selõ mortales p̃munt.¬
feliciores uidicauit mortuos ꝙͣ.
uiuentes. Melior aũt ẽ his du¬
obus uiuente uidelicet ⁊ defucto.
qui nec dumi natꝰ est. Aliꝯ eniz
de naufragio midus euasit. Por¬
ro qui uecdum natꝰ ẽ ineo feli¬
cior ẽ. qd̾ nec dum mundi mala
exꝑtus ẽ. Hoc aũt dicit. nõ qd̾¬
qui necdum nato ẽ. ante sit quͣ
nascatur. Et meo felicior qr nec¬
dum corpore p̃grauatꝰ est. s qd̾
melius sit om̃ino nõ eẽ nec. sensũ¬

Expanded text:
calamitatibus licet, rei invidiam protestantes, consolatorem non queunt reperire. Et quo major miseria sit, et inconsolabilis dolor, calumniatores vident in suis iniquitatibus fortiores. Et haec est causa, quod non valeant consoqui jam mortui sunt, super viventes quicumque ipsi vivunt usque nunc. Et melior super hos duos, qui nondum natus est, qui nondum vidit opus malum, quod factum est sub sole. Ad comparationem miseriarum, quae in hoc saeculo mortales pfeliciores esse mortuos quam viventes. Meliorem autem his duobus, vivente videlicet et defuncto, qui necdum natus est; alius enim de naufragio nudus evasit. Porro qui necdum natus est, in eo felicior est quod necdum mala mundi expertus equi necdum natus est, ante sit quam nascatur, et in eo felicior sit, qui necdum corpore praegravatus est, sed, quod melius est omnino non esse, nec sensu
Abbreviated transcription (Latin):
num. nisi qd̃ letetur homo in oꝑe
sibi thesauros. inregno celorum
ppans. Ueinde hanc solam habe¬
possumꝯ cum hec uita fu̾it disso¬
luta. iursum nr̃is laborib ꝑfrui.
aut scire que futura sunt in mũdo
u̾sas calumpnias que fiunt sub
sole. et ecce lacrime eorum qui ca¬
lumpiuas sustinent. et nõ ẽ qui¬
eos consoletur. et in manibꝰ calu¬
mpniantium eos fortitudo. et ñ

Expanded text:
 nisi quod laetatur homo in opere s sibi thesauros in regno coelorum praeparans. Hanc solam habepossumus, cum haec vita fuerit dissoluta, rursum nostris laboribus perfrui, aut scire, quae futura sint in mundo versas calumnias, quae fiunt sub sole, et ecce lacrymae eorum, qui calumniam sustinent, et non est qui consoletur eos, et in manibus calumniantium eos fortitudo: et non est
Abbreviated transcription (Latin):
repmissionis. ꝓhoĩb pecoribus
et armentis. Qiuis seit utrum
sc̃s quis hominus appellatione
dignus est. ascendat incelum.
et utrum peccator qui iumentu
uecatur descendat int̾ram: Fie
uit. ut rationabilior et eruditus
inscripturis idẽ homo non cͥcum¬
specte agat. neq ut scia sua dignũ
est uiuat. et deducatur ad in feros.
et simplicior quisq atq iusticior.
qui iumentum hominis cõꝑatõ¬
ne dicatur. meliꝯ uiuat.⁊ marti¬
rio coronetur. et paradisi sit colonꝰ
tabitur homo mope suo. qr hec est
pars eius. Quis enunad ducet.

Expanded text:
repromissionis pecoribus et armentis; quis scit, utrum sanctus, qui hominis appellatione dignus est, ascendat in coelum, et utrum peccator, qui jumentum vocatur, descendat in terram? Fiernit, ut rationabilior, et eruditus in Scripturis, id est, homo, non circumspecte, et ut scientia sua dignum est, vivat, et deducatur ad inferos, et simplicior quisque atque rusticior, qui jumentum hominis comparatione dicatur, melius vivat, et martyrio coronetur, ac paradisi sit colonus. laetetur homo in opere suo, quia haec est pars ejus. Quis enim adducet
Abbreviated transcription (Latin):
tantum sermone disferamꝰ abe¬
stus. tamen ostenditus nob ꝙ uieͣ
corporis fragilitatem peccora su¬
mꝰ. Sicut uimentũ morit᷑. ita
moritur ⁊ homo. et unꝯ om̃ibꝰ fla¬
tus e. et aer iste quo alimͣ᷑. Hoc eĩ
ne putaremꝯ dicietiam de animͣ.
intulit. Omnia fcã sunt de t̾ra. ⁊
et ren̾tunt᷑ int̾ram. De t̾ra aũt.
nicħ aliud nisi corporus fcm̃ est.
Et signant̾ de corpore dr. Gerra
esiet int̾rani ren̾teris. Quodat
ui detur eẽ blasphemũ. qui ergno¬
scit sp̃m filioꝵ hominum si ascẽ

Expanded text:
tantum sermone differamus a betantum sermone differamus a bestiis, tamen ostenditur nobis, quod juxta corporis fragilitatem pecora sumus. Sicut jumentum moritur, ita moritur et homo, et unus omnibus flatus est, et aer iste quo alimur. Hoc enimne putaremus dici etiam de anima, intulit: Omnia facta sunt de terra, et revertentur in terram. De terra autem nihil aliud nisi corpus factum est. Et signanter de corpore dicitur: Terra es, et in terram reverteris . Quod autem videtur esse blasphemum: Quis cognos
Abbreviated transcription (Latin):
auctore cognouimꝰ quis pot̾ noᷤ¬
se utrum uerum an falsum sit.
quod spatur. Hoc aut sit dic non
qd̾ auimani putet pire cum corpe.
uel unũ bestus et homunib p̃pa¬
suruu se dicit. et impios ⁊ pios ni
inferno querit᷑ retantari. Et ui¬
engłio chaos mauente intpoito a¬
put iferos. et habraam cum la¬
zaro. et diuitem eẽ insupplicus te¬
statur. Et reu̾a auteqͣm flameã
rotam illam. et igneam rumpheã.
et paradisi fores xp̃e cuuilatroue
reseraret. clausa erant celestia. ⁊
spm̃n peccoris honuinusq equalis
uilitas coartabat. et licet aliud.
uideantur dissolui. aliud reẜuari.
tamen non multum int̾eat ꝑire
cum corpore. an in iferuo tenebͥs
detineri. Recurrauiꝯ ad suigła.
et comatico gen̾e dicendi. uux ta
ordinem suũ breuit disseramo.¬
Pixiego de lequela filioꝵ homi¬
Hec solum in quid int̾ homines
et iuiuenta deus eẽ uoluit. qr noᷤ
loquimur. illa sunt muta. Nos
uoliuitarem serione ꝓferuuo.
illa torpescunt silentio. Et cu

Expanded text:
auctore cognovimus? Quis potest nosse, utrum verum an falsum sit quod speratur? Hoc autem dicit, non quod animam putet perire cum corpore, vel unum bestiis et homini praepasurum se dicit . Et Job pios et impios in inferno queritur retentari . Et Evangelium, chaos magnum interpositum apud inferos, et Abraham cum Lazaro, et divitem in suppliciis esse testatur . Et revera, antequam flammeam illam rotam, et igneam romphaeam, et paradisi fores Christus cum latrone reseraret, clausa erant coelestia, et spiritum pecoris hominisque aequalis vilitas coarctabat. Et licet aliud videretur dissolvi, aliud reservari; tamen non multum intererat perire cum corpore, vel inferni tenebris detineri. Recurramus ad singula, et commatico genere dicendi, juxta ordinem suum breviter disserammeo de eloquio filiorum homiHoc solum, inquit, inter homines et jumenta Deus esse voluit, quia nos loquimur, illa sunt muta, nos voluntatem sermone proferimus, illa torpent silentio. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
istou̾itatem. et udicium exqui¬
siui. Et uidi int̾ uidicum ip̃a
iusticie inp̃senti scło geri. et uel
pium ꝓsuo nunc merito recipere.
uel impium ꝓsuo scele. Postea¬
u̾o cum corde meo colloquens ⁊
reputans intelleyi non ꝑ partes de
ciuurut omnes parit̾ iudicentur.
et scd̃m uoluntatem et oꝑa sua
ubi recipiant. hec est enimi ꝙ. ait.
Et tempus om̃i uoluntati. suꝑ
omine qd̾ fcm̃ est ibi. Id ẽ in iudicio.
qnͣdo dñs ceperit iudicare. tunc
futura ẽ u̾itas. nuc in iusticia do¬
minatur in mundo. Uixi ego ĩ
num. qua separat illos deus. ut o
tend̾et qr ip̃i iumenta sunt .sͥ. qr
euentus filioꝵ hominũ et euentꝰ
pccõris. unꝯ eis ẽ. Sicut mors huiꝰ.
bus. et ampliꝯ honuini apecore ni¬
chil ẽ. qr omnia uanitas. Omnia
uadunt in locum unũ. omuia fcã
sunt de humo. et omnia reu̾tunt
spẽ pectoris si descendat ip̃e deorsum
int̾ra: Non mirandum ẽ inp̃sen
ti uita iustum et impium nulla
ditio. sors una moriendi. Similr¬

Expanded text:
isto veritatem et judicium requisivi, et vidi etiam inter judicum ipsa justitiae in praesenti saeculo geri, et vel pium pro suo nunc merito recipere, vel impium pro suo scelerevero cum corde meo colloquens et reputans, intellexi, non per partes Deuudicium ut omnes pariter judicentur, et secundum voluntatem et opera sua ibi recipiant. Hoc est enim quod ait: Et tempus omni voluntati, et super omne factum ibi, id est, in judicio, quando Dominus coeperit judicare, tunc futura est veritas, nunc injustitia dominatur in mundo. Tale quid nis, quia separat illos Deus, et ut ostenderet, quia ipsi jumenta sunt sibi, quia eventus filiorum hominum, et eventus pecoris, eventus unus eis. Sicut mors hujus, bus, et amplius homini a pecore nihil est, quia omnia vavadunt in unum locum. Omnia facta sunt de humo, et omnia revertent et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? Non est mirandum si in hac vita inter justum et impium nulla ditio, sors una moriendi: simil
Abbreviated transcription (Latin):
do qd̾ nouũ sit. solis cursus ⁊ lu¬
ne uices. et t̾re arborunq siccitaᷤ
uel uiror. cum ipo mundo nata st̾.
atq concreta. Et id cͥco deus cer¬
ta ratione cuncta mod̾ato est.
et iussit humans usib elem̃ta
seruire. ut homines hec uiden
ꝓuidentiam. et timeant a facie
dei. dum ex rerum qualitate. cur¬
su ordine. atq constantia. in telli¬
gant ceatoren. Iniusibilia eium
dei pea que ftã sunt intellecta cõ¬
spicintur. sempit̾ra quoq u̾tꝯ
Ipm qd̾ ẽ. Et que futura sunt iã
fuerunt. et deus querit eum qui
ꝑsecutionem patitur. Uel pre¬
t̾ita. uel p̾sentia. uel futura. Et
fuerunt. et sunt. et erunt uni
fuit. et postqmͣ mortui fuumꝯ.
oriturus ẽ. Solem enim. Solem
telligamꝰ.et cet̾a eẽ eadem que
et fuerunt. Que si uidentur per
conditionem mortis pire. non ꝑ¬
eunt. quia rursum rediuina suc
crescunt. et nicħ iuppetinum uite¬
rit. s renascitur. et quaiͣ cum quo¬
dam fenore reuiscescit. hoc ẽ enun
quod ait. Et deus querit eum qͥ

Expanded text:
do quod novum sit. Solis cursus, et lunae vices, et terrae, arborumque siccitas, vel viror, cum ipso mundo nata sunt atque concreta. Et idcirco Deus certa ratione cuncta moderatus est, et jussit humanis usibus elementa servire, ut homines haec viden  Al. prudentiam, et timeant a facie Dei, dum ex rerum aequalitate, cursu, ordine, atque constantia intelligunt creatorem. 414 Invisibilia enim Dei per ea quae facta sunt, intellecta conspiciipsum quod est et quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus quaeret eum qui persecutionem patitur. Vel praeterita, vel praesentia, vel futura ipsa et fuerunt, et sunt, et erunt univfuit, et postquam mortui fuerimus, oriturus est. Solem autem telligamus et caetera e fuerunt. Quod si videntur per conditionem mortis perire, non pereunt, quia rursum rediviva sucrescunt, et nihil in perpetuum interit, sed renascitur, et quasi cum quodam fenore reviviscit. Hoc est enim quod ait: Et Deus quaeret eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ppetuos. nec contenti sumꝯ scd̾i
englium maliciam diei. nicħqr
incrastinũ cegitemꝯ: Quid eui¬
laborando.inquo id tantu a d̾o¬
hominib datum ẽ. ut aliꝯ ali¬
a sectando habet inquib erudire
et ex̾cere se possit: Ueus euiz
iuxta dispoĩtõnem dei bonũ est
minib. ut fruant᷑ uarietatibus
tempor. et non querant de caĩs
rerum naͣlium quomͦ creata sint
omnia. quare hec uel illud ab ĩ¬
itio mundi usq usq ad consum¬
mationem fecerit cresce̾. man̾e.
mutari. Cognoui qm̃ nõ bonuz
nisi letari. et fac̾e̾ bonum in uita
sua. Et quidem omnis homo qͥ
comedit et bibit. ⁊ ostendit bonũ¬
monini labore suo. exdono dei est
ta que possidet quai̾ ad alia ꝓfec¬
opes cogitationibus torqueatur.
neq se putet plus desuo labore
lucrari posse. qmͣ cibuui ⁊ potum.
et siquid de opibus sius in bonis
oꝑib expenderit. hoc solum donur
dei ẽ. Ex quib non ut quidam e¬
stimant ad luxuriam et delicias

Expanded text:
perpetuos? Nec contenti sumus secundum perpetuos? Nec contenti sumus secundum Evangelium, malitia diei: nihilque in crastinum cogitemus . Quid enilaborando, in quo id tantum hominibus a Deo datum est, ut alius alia sectando haberet, in quibus erudiri, et exercere se posset? Deus enim juxta dispositionem Dei bonum est minibus, ut fruantur varietatibus temporum, et non quaerant de causis rerum naturalium quomodo creata sint omnia: quare hoc vel illud ab initio mundi usque ad consummationem fecerit crescere, manere, mutari. Cognovi quia non est bonum, nisi laetari, et facere bonum in vita sua. Et quidem omnis homo qui comedit, et bibit, et ostendit bonomni labore suo, ex dono Dei est.ta quae possidet, quasi ad alia profecopes, cogitationibus torqueatur. Neque se putet plus de suo labore lucrari posse, quam cibum et potum, et si quid de opibus suis in bonis operibus expenderit, hoc solum donum 413 Dei est. Ex quibus, non, ut quidam aestimant, ad luxuriam et delicias,
Abbreviated transcription (Latin):
eloquia. Nicħ nob̾ udeatur rͨtu
ee. nisi qd̾ discamo. ut post mult̾
silentium dediscipulis esfĩciam᷑
pus odiendi. Tempus amandi
sabb̃m. neomenias. Tempus
odiendi eas eũgłii gra succeden¬
te. Tempus belli. et tempꝰ pacis.
tempo et belli. Cum nugraue
est uocabulum. Nemo ergo ñt
se putet eẽ securum intempore be¬
lli. ubi certandum ẽ. et arma a
aplica tractanda. ut uctores qnͣ¬
doq requi escanꝯ in pace. Que h
abundantia est facienti. inquib
ipẽ laborat: Uidi cocupationẽ
qmͣ de dit deus filus hominum
ut eccupentur mea. unu̾sa fecit
bona intempore suo. Equidem
scd̃m dedit incorda eorum. ut ñ
inueniat homo opus qd̃ fecit.
ab itio usq infinem. Michi ãt
ad hebreo qui me inscripturis er¬
udiuit. ita eypoitum. Cum oĩa
suo labantur tempe. et sit tempꝰ
destruendi. uel edificandi. plan¬
gendi atq udendi. tacendi atqi
loquendi. et cet̾a que dcã sunt de
temꝑe. quid frustra conami᷑ exten¬
di. et breus uite labores putamꝰ

Expanded text:
us. Nihil nobis videatur rectum esse, nisi quod discimus, ut post multum silentium, de discipulis efficiamur i. Tempus amandi sabbata, neomenias; et tempus odiendi ea, Evangelii gratia succedente. Tempus belli, et tempus pacis. tempus est belli: cum migrave vocabulum est. Nemo ergo nunc se putet esse securum in tempore belli, ubi certandum est, et apostolica a tractanda, ut victores quondam requiescamus in pace. Quae abundantia est facienti, in quibus ipse laborat. Vidi occupationem, quam dedit Deus filiis hominum, ut occupentur in ea. Universa fecit bona in tempore suo et quidem saeculum dedit in corda eorum, ut non inveniat homo opus quod fecit Deus ab initio usab Hebraeo, qui me in Scripturis erudivit, ita expositum est: Cum omnia suo labantur tempore, et sit tempus destruendi et aedificandi, flendi, atque ridendi, tacendi, atque loquendi, et caetera quae dicta de tempore sunt, quid frustra conamur et tendimus, et brevis vitae labores putamus esse
Abbreviated transcription (Latin):
Quid euini ut aute iam dixi ad
unitus. inquib se laborasse testatꝰ
ẽ. cum sapientie et scĩe. atq uirtu
labore suo. Et quidem hoc uidi
ego qr de manu dei ẽ. Quis enĩ
comedit et pascit sine illo: Qͥa
onii bono coram se dedit sapi
augeat et congreget. que dent
bono ante faciemdei. S et hoc
uauitas. et p̾sumptio spe. Quid¬
boni ẽ aut quale dei donũ. uł suis
opibus inhiare. et quasi sicientẽ
ꝑ cipere uoluntatem. uel alienu
laborem inꝓprias delicias u̾tere.
et hoc putare eẽ donum dei si alie¬
nis miserus ⁊ la borib ꝑfiuam᷑
Bonũ ẽ itaq ueros cibos ⁊ uerã
siunere potionem. quos de agni
sangͥne ⁊ carne. in diuinis uolu¬
minib in uenuꝰ. Quis enun
uel comed̾e uel cum opꝰ ẽ pasc̾e

Expanded text:
Quid enim, ut ante jam dixi, ad virtus, in quibus se laborasse testatus est, cum sapientiae, scientiae atque virtut 406 in labore suo. Et quidem hoc vidi ego, quia de manu Dei est. Quis enim comedet, et quis parcet sine illo? quia homini bono coram se dedit sapieaugeat et congreget quae dantur bono ante faciem Dei. Sed et hoc vanitas, et praesumptio spiboni est aut quale Dei munus, et suis opibus inhiare, et quasi fugientem praeterire voluptatem: et alienum laborem in proprias delicias vertere, et hoc putare donum esse Dei, si alienis miseriis et laboribus perfruamur? Bonum est igitur veros cibos et veram sumere potionem, quos de agni carne et sanguine in divinis voluminibus invenimus. Quis enim et comedere, et, cum opus est, parce
Abbreviated transcription (Latin):
tendi et de diuinis exaltationibꝰ
cogitare.nec iugit eẽ incontem¬
platione rerum ce lestium. s in¬
terdum necessitatib corporis in¬
dulg̾e. Ppt̾ea tempꝰ ẽ amplex¬
andi sapientientiam. et eam stri¬
ctius continendi. Tempꝰ relaxã¬
di mentem abintuitu cõplexiq
sapientie. ut cure corporis. et his
quib uita nrã absq pccõ uidig.
seruauimꝰ. Tempo acquirendi:
et tempꝰ pdendi. Tempꝰ custodi¬
endi. et tempꝯ ꝓiciendi. Id ẽ tem¬
et tempꝰ ꝑdendi ppłui uideoru
Tempus custodiendi credentes
exnationib. et tempus abiei¬
endi incredulos exisrt. Tempus
scidendi. et tempꝰ consuendi.

Expanded text:
tendi, et de divinis et altioribus cogitare, nec jugiter esse in contemplatione rerum coelestium, sed interdum necessitatibus corporis indulgere; propterea tempus est amplexandi sapientiam, et eam strictius continendi, et tempus relaxandi mentem ab intuitu complexuque sapientiae, ut curae corporis, et his quibus vita nostra absque peccato indiget, serviamus. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus custodiendi, et tempus projiciendi. Sub diveret tempus perdendi populum Judaeorum. Tempus custodiendi credentes ex nationibus, et tempus abjiciendi incredulos ex Israel. Tempus tacendi, et tempus loquendi.
Abbreviated transcription (Latin):
Ut gͦ bouo coram se de dit deus
ceriuealia. Que cum uir sc̃s
et tempꝰ om̃irei sub celo. Incert̾
i fluctuantem statum conditio
mundo eẽ contraria. et nicħ stare
ppetuo eorum dum taxat que
sub celo sunt et iutra tempꝰ. qr
cet̾e sunt substantie spͥaͣles. nec
celo nec tempore contitient᷑. Tẽ¬
pus pariendi. et tempꝰ moriendi.
Bempus plantandi. et tempus
euellendi. qr plantatum ẽ. Nul¬
li dubium ꝙ ortus et interitus
hominũ d̾o notꝰ sit. et p̃finitus.
et id ip̃m d̾o eẽ parere qd̾ plantare.
mori qd̾ plantatum est et euel¬
lere. S qr in ysaya legumo atim¬
ore tuo duẽ concepimꝯ et partu¬

Expanded text:
Ut ergo bono coram se dedit Deus cervicalia. Quae cum vir sanctus et tempus omni rei sub coelo. Incertum et fluctuantem statum conditionmundo esse contraria, et nihil stare perpetuum, eorum dumtaxat, quae sub coelo sunt, et intra tempus, quia caeterae substantiae spirituales, nec coelo, nec tempore continentur. Tempus pariendi, et tempus moriendi. Tempus plantandi, et tempus evellendi quod plantatum est. Nulli dubium quod et ortus et interitus hominum, Deo notus sit et praefinitus, et idipsum esse parere, quod plantare: mori, et quod plantatum est evellere. Sed quia in Isaia legimus: A timore tuo, Domine, concepimus, et partu
Abbreviated transcription (Latin):
sub sole qr uanitas ⁊ pastio uenti.
Si mundꝰ in maligno poĩtus est.
et intabnaculo isto apłꝯ ingenus¬
cit dicens. nuser ego homo quis
me lib̾abit de corpore mortis huiꝯ.
recte hodio habet omne qud̃ sub
celo fc̃m̃ ẽ. Ad comꝑationem qui¬
ppe ꝑadisi ⁊ illiꝯ uite bet̾itudiue.
inqua spͣalib pomis ⁊ uirtutum
delicus fruemur. nnc quidem
qiͣ inergastulo et carcere sumus.
et in ualle lacrimaium. in sudo¬
re uultꝰ nĩ comedentes panen.
Et odiui ego uniu̾sum laboren
meun que ego laboro sub sole.
quia dinutto eum honum qui fu¬
turus ẽ post me. ⁊ quis si̾t utrum
sapiens sit anstultꝰ et dñabitur
nii omni labore meo quo labora¬
ui. et inquo sapiens fcus sum sb̾
sole: Set ⁊ hoc uauitas. Uidet᷑¬

Expanded text:
 omnia vanitas et pastio venti. Si mundus in maligno positus est, et in tabernaculo isto Apostolus ingemiscit dicens: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus ? recte odio habet omne quod sub sole factum est. Ad comparationem quippe paradisi et illius vitae beatitudinem, in qua spiritualibus pomis et virtutum deliciis fruebamur: nunc quasi in ergastulo et carcere sumus et valle lacrymarum, in sudore vultus nostri comedentes panem. Et odivi ego omnem laborem meum, quem ego laboro sub sole, quia dimitto illum homini, qui futurus est post me. Et quis scit utrum sapiens sit, an stultus? et dominabitur in omni labore meo, quo laboravi, et in quo sapiens factus sum sub sole: sed et hoc va
Abbreviated transcription (Latin):
qui freqnt̾ scd̃m pu̾sitatem sui¬
capiant. et alieuos labores calũp¬
inqͣnt᷑. Si enun de corporalibus
et quid ne cesse fuit de la bore ⁊ oꝑibꝰ
dicere: Et dominabit᷑ in omni
gare: Et conu̾sus sum ego ut re¬
mĩciarem cordi meo in onũ labo¬
re meo quo laboraui sub sole.qr
ẽ homo cui labor eio in iustitia. ⁊¬
insapientia. et scientia. ⁊ uirtute.
et onini qui nõ laborauit illi:
dabit ptem suam. Et quidẽ hoc
uanitas. et uequitia magna.
Quid enim fit honiui in omui
labore et in uoluntate cordis sui.
qua ip̃e labora sub sole: Quia
onmes dies eius doloꝵ ⁊ iracun¬
die curaꝵq. et quidez in nocte nõ
dormt cor eiꝯ. s et hoc uanitas.
Supͣ de incerto lequit᷑ herede. qͥ
utrum stulto. an sapiens laboꝵ
altenus futurus sit dñs ignore¬
tur. Nunc eadem quidez repetit.
s ni illo loco diu̾sus ẽ seusus. qd̾
etiam si filio. si nato. si ꝓpiquo
alicui suam sustantiam. laboreᷤᷤ¬
q dinuttat. nicħonuinꝯ tamen

Expanded text:
quenter secundum perversitatem capiant, et alienos labores calumnientur. Si enim de corporalibus t, quid necesse fuit de labore et opibus dicere: Et dominabitur in omnigare? Et conversus sum ego, ut renuntiarem cordi meo in omni labore meo, quo laboravi sub sole, quia est homo, cui labor ejus est in sapientia, et scientia, et virtute, et homini qui non laboravit, illi dabit partem suam. Et quidem hoc vanitas et nequitia multa. Quid enim fit homini in omni labore suo, et in voluntate cordis sui, qua ipse laborat sub sole? Quia omnes dies ejus dolorum et iracundiae curarumque, et quidem in nocte non dormit cor ejus; sed et hoc vanitas. Supra de incerto loquitur haerede, quia utrum stultus, an sapiens laborum alterius futurus sit dominus, ignoretur. Nunc eadem quidem repetit, sed in illo diversus est sensus, quod etiam si filio, si propinquo, si noto alicui substantiam laboresque dimittat; nihilominus tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uenient suꝑ unui̾sa obluuo coo¬
piet. et quomͦ mouet᷑ sapiens cũ
stulto. Uixi. Sapiens ⁊ stultus.
iustꝰ ⁊ impius. simili sorte mori¬
untur. Et omnia in hoc sclo ma¬
la. euentu simili sustinebunt.
sum cogitaui. et diligent̾ pscruta¬
uniu̾sitate̾s. et nequa qmͣ pari ex¬
itu tenebunt᷑. qr hic ad refrigeriũ.
ille ꝑget ad penam et odiui uitã¬

Expanded text:
a oblivio cooperiet: et quomodo morietur sapiens cum stulto? Dixi, sapiens et stultus, justus et impius, aequali sorte morientur, et omnia in hoc saeculo mala eventu simili sustinebunt; sum cogitans et diligenter mecuuniversitatis: et nequaquam pari exitu tenebuntur, quia hic ad refrigeria, ille perget ad poenam. Apertius i
Abbreviated transcription (Latin):
Tandem ui me reu̾sus et qiͣ degra¬
ui sompno eingilans. aspexi ad
titu erroris intuitꝰ sum. Nichil
enim qud̃ in iundo putabatur
que eent sapientie bona. et que
stulticie mala. conse qͣnt̾ in lau¬
dem illiꝯ hominis erupi. qui post
uitia se refrenans. uͥtutum ẽẽ poᷤᷤ¬
sit sectator. Magna quippe dis¬
tantia ẽ. int̾ sapĩam ⁊ stulticia.
et qnͣtũ dies distat anocte. tãtũ
iitutes auicus sepant᷑. Uoidet

Expanded text:
Tandem in memet reversus, et quasi de graTandem in memet reversus, et quasi de gravi somno evigilans, aspexi ad ritu erroris intuitus sum. Nihil enim, quod in mundo putabatur quae essent sapientiae bona, et quae stultitiae mala, consequenter in laudem illius hominis erupi, qui post vitia se refrenans, virtutum possit esse sectator. Magna quippe distantia est inter sapientiam et stultitiam, et quantum dies distat a nocte, tantum virtutes a vitiis separantur. Videt
Abbreviated transcription (Latin):
na qĩ tex erpotens habii. edifica
ui minexelsum palacia.doitibus
colles montesq ꝯ seui. et nequid
de eẽt luxuͥ ortos mͥ pomieriaq p¬
lantaui. diũsas arbores institues
quas collecte inpiscinas aque de¬
su purigarent. ut ⁊ longus uror
humore ꝓpeti mitriretur. Seruo¬
ptorum. siue u̾naculoꝵ. mͥ fuit
inmimerabilis multitudo. et qͣ¬
drupedum greges multi. bonũ
scilicet et ouium qnͣtũ nullꝰ alt̾
ante me rex habuit mihrsin. s
et thesauri auri et argenti ĩ nu¬
merabiles condebantur. quos di
u̾sorum regum mun̾a. et genti¬
um tributa contulerunt. Noud̾
et accidit. ut ex nimus opibꝰ ad
maiores delicias ꝓuocarer. et mu¬
sicaꝵ arcium chori mͥ tibiali ucce
conciñent. et ut̾q sexus in cõui¬
uiis muustraret. S qnͣto ista
crescebant. tanto sapientia derat.
Nam inqmͣcumq uoluntatez
me cupido traxerat. inferius fere¬
bar et ꝑ p̾ceps. putabaniq hunc
eẽ fructum laborum meoꝵ. si ipe
inlibidine luxuriaq ꝯsumerer.

Expanded text:
asi rex et potens habui. Aedificavi mihi in excelsum palatia, vitibus montes collesque consevi. Et ne quid deesset ad luxum, hortos mihi pomariaque plantavi, diversas arbores instituens, quas collectae in piscinas aquae desuper irrigarent, ut longius viror humore perpeti nutriretur. Servoptorum, sive vernaculorum, mihi fuit innumerabilis multitudo, et quadrupedum greges multi, boum scilicet et ovium, quantum nullus ante me rex habuit in Jerusalem. Sed et thesauri argenti et auri innumerabiles condebantur, quos mihi diversorum regum munera et gentium tributa contulerant. Unde et accidit, ut nimiis opibus ad majores delicias provocarer, et musicarum artium chori, mihi tibia, lyra, voce concinerent, et uterque sexus in conviviis ministraret: sed quanto ista crescebant, tanto sapientia deerat. Nam in quamcumque voluptatem me cupido traxisset, infrenis ferebar et praeceps, 398 putabamque hunc esse fructum laborum meorum, si ipse in libidine luxuriaque consumerer.
Abbreviated transcription (Latin):
corde meo. sicut euentus stultiita
mͥ eueniet. et ut quid sapiens fc̃s
ego: Et locutꝰ sum incorde meo.
quia hoc quoq uanitas. Non eñi
memoria sapientis cum stulto ĩ

Expanded text:
corde meo, sicut eventus stulti, ita et mihi eveniet, et ut quid sapiens factus sum? Et locutus sum in corde meo, quoniam hoc quoque vanitas. Non enim erit memoria sapientis
Abbreviated transcription (Latin):
facto cicio reui uiscit. Et si adu̾¬
sus homiuem robustior mexp¬
nguando diabolus extiterit. sea¬
bit homo. stabit et xp̃c ꝓ honune
adu̾sus diabolum urtꝰ infirma
sit. s qd̾ lib̾um homin reluiqͣtur
arbitrium. et anuitentib nob. ip̃e
ip̃e inp̃liando fortior fiat. Qud̃

Expanded text:
atus citius reviviscit. Et si adversus hominem robustior in expugnando diabolus astiterit, stabit homo, stabit et Christus pro homine adversus diabolum virtus infirma sit, 423 sed quod liberum homini relinquatur arbitrium, et annitentibus nobis, ipse in praeliando fortior fiat. Quod