comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fuert & istagenore daemnũ sacrates nanba¬
bere nedm̃ : si baberet dm̃ sed firtasse homini ab
ela arte faciendi deo salieno &innocenti illi im¬
portauerint talemdm̃ ꝗ cadẽ arte excellere
uoluer̃: Ꝙ dergo plura: non eẽ sps istos colendos
ꝓpt̃ uitã beatã quae post mortẽ futtira ẽ : nullus
uł mediocriter prudens aniligit:. Sod sortassedit¬
turi sunt deosꝗdẽ eẽ om̃s bonos: daemones ant̃
alios inalos alios bonos : & eos ꝑquos aduitã a ternã¬
quod qualesit iã inuolumine sequenti uidendũ
uero dedus meliora sentientes tantũ eis
honorłs ludis tribuer̃ ut nullũ deoꝵ malũcre¬
dere auderent: Sed illi ꝗd eos quosdã bonosa quos¬
dã malos eẽ dixert̃ : dacmones quoq: appellauert̃
nomine deoꝵ quamquã &deor. sedrarius nomune
demanũ it aut ipsũ iniẽ quẽ uolunt eõ regem
at principem ceteroꝵ abbunuero fateantur dae¬
monem nuncupatũ. hidut̃ ꝗom̃s deos ñ nisibanoy

Expanded text:
non fuerunt. Ex isto genere daemonum Socrates non hanon fuerunt. Ex isto genere daemonum Socrates non haberet deum, si haberet deum; sed fortasse homini ab illa arte faciendi deos alieno et innocenti illi inportauerint talem deum, qui eadem arte excellere uoluerunt. Quid ergo plura? Non esse spiritus istos colendos propter uitam beatam, quae post mortem futura est, nullus uel mediocriter prudens ambigit. Sed fortasse dicturi sunt deos quidem esse omnes bonos, daemones autem alios Quod quale sit, jam in volumine sequenti videndum uero de dis meliora sentientes tantum eis honoris laudisque tribuerunt, ut nullum deorum malum credere auderent. Sed illi, qui deos quosdam bonos, quosdam malos esse dixerunt, daemones quoque appellauerunt nomine deorum, quamquam et deos, sed rarius, nomine daemonum, ita ut ipsum Iouem, quem uolunt esse regem ac principem ceterorum, ab Homero fateantur daemonem nuncupatum. Hi autem, qui omnes deos non nisi bonos
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ ꝗom̃s reges fuisse scribuntꝰ b: parentib suis illa
cum sacris. caret: inuenit ordei segitẽ . arq indespicas
marito mẽritoregi: &ei c̃siliario mercurio de monstrauit:
unde candem aicaererẽ uolunt: quae & quantamala
non a poctis sedmysticis eoꝵ litteris menioriae man¬
data sint si c̃ leone sacerdote ꝓdente a lolimpiadẽ
matrem scribit alexander: logant quolunt uł poss̃.
rint instituta: absit ut eos quã uis deos habeant:
scis martyrib: nr̃is. quos tam nos deos ñ habemus i artam̃¬
iblla exparte audeant comparare: Sic eni n constitiu¬
nus sacerdotes. n ec offerimus sacrificia martyrib:
nris: quia in congruũ. indebitũ. inlicitũ ẽ: & uni
dõ tantũ modo debitũ ut nec criminib: sus taecludis
eos turpissimis oblectemus. ubi ał flagitia isticele¬
nbrant deoꝵ suoꝵ sicũ hamines eẽnt talia cõirisert̃.
uł conficta delec ta m̃ta demoniũ noxioꝵ: Si honunes

Expanded text:
eorum, qui omnes reges fuisse scribuntur quibus parentibus suis illa eorum, qui omnes reges fuisse scribuntur quibus parentibus suis illa cum sacrificaret, inuenit hordei segetem adque inde spicas marito regi et eius consiliario Mercurio demonstrauit, unde eandem et Cererem uolunt, quae et quanta mala non a poetis, sed mysticis eorum litteris memoriae mandata sint, sicut Leone sacerdote prodente ad Olympiadem matrem scribit Alexander, legant qui uolunt uel possunt, rint instituta. Absit ut eos, quamuis deos habeant, sanctis martyribus nostris, quos tamen deos non habemus, ulla ex parte audeant conparare. Sic enim non constituimus sacerdotes nec offerimus sacrificia martyribus nostris, quia incongruum indebitum inlicitum est adque uni Deo tantummodo debitum, ut nec criminibus suis nec ludis eos turpissimis oblectemus, ubi uel flagitia isti celebrant deorum suorum, si, cum homines essent, talia commiserunt, uel conficta delectamenta daemonum noxiorum, si homines
Abbreviated transcription (Latin):
celebritate. rdõ uero de illoꝵ uictoria gr̃a saga¬
mus: ut nos adimitationẽ taliũ coronarũ atq
palmarũ eodẽ irauocato mnauxiliũ exilloꝵ me¬
moriae renouatione adhortemur: quaetũq:
igit᷑ ad hubent᷑ religiosoꝵ obsequis in roartr¬
rum locis ornam̃ta sunt inemoriarũ ñ sacra
uł sacrisic iamnortuoꝵ : tamquã deoꝵ. Qcũq
duam epulas suas eo deserunt : qđ q uidem axpi
talis ẽ consuetudo: tamenuicumq id faciunt
quascumq: apposueruit.: oram : & auferunt ut
uescantur: uł exeis &niã indigettib: largiant᷑.
sc̃ificar i sibi eas uolunt ꝑmerita martr rum:
in nominedñĩ martirũ: non aut eẽ ista saem¬
sicia martirum noũ qui noũ utiũ qđ euam illic
offertur sacrisiciũ xp̃ianoꝵ nositaq martres
nr̃os neediuinis honorib tec humatuis crimi¬
mib: colamꝰ fsicut eolunt illi deossuos erati¬
ficia illis offirimus necem ꝓbra in eo ledilutim
Nam deide uxore ospris egyptiadea. & deparentibis

Expanded text:
celebritate et Deo uero de illorum uictoriis gratias agamus et nos ad imitationem talium coronarum adque palmarum eodem inuocato in auxilium ex illorum memoriae renouatione adhortemur? Quaecumque igitur adhibentur religiosorum obsequia in martyrum locis, ornamenta sunt memoriarum, non sacra uel sacrificia mortuorum tamquam deorum. Quicumque etiam epulas suas eo deferunt quod quidem a Chrtalis est consuetudo — tamen quicumque id faciunt, quas cum adposuerint, orant et auferunt, ut uescantur uel ex eis etiam indigentibus largiantur, sanctificari sibi eas uolunt per merita martyrum in nomine domini martyrum. Non autem esse ista sacrificia martyrum nouit, qui nouit unum, quod etiam ilrificium Christianorum. Nos itaque martyres nostros nec diuinis honoribus nec humanis criminibus colimus, sicut colunt illi deos suos, nec sacrificia illis offerimus, nec eorum probra in eorum Nam de Iside, uxore Osiris, Aegyptia dea, et de parentibus
Abbreviated transcription (Latin):
sime insiliunt exclamantes: qđ siipsa ñ esset
et uetereritunumina colerent̃: lamromana
illa uirtute . quae et adiuuante marte. bellona
tanta celerit̃ bella confecit id quoq celerime
siniretur : fRecolant igit̃ quileger̃ quã diut᷑¬
nabella : quãuariis euentis quãluc tuosis cladib
a ueterib: sint gesta romanis. sic̃ solet orbister¬
rarũ uelut procellosissimũ pelagus uapa taliũ
malorũ tẽpestate iactari: et quod nolunt ali
quando fateant̃ nec insanis aduersus dm̃ lin¬
guis seinterimant et decipiant᷑ imperitos:¬
Quod tam̃ nr̃a memoria recentissimo tẽpore
ds̃ mirabilit̃ & mise corditer fecit : non cũgra¬
narũ actione cõmemorant : sed quantũ in ipsis
est. omniũ sifieri potẽ hominũ obliuione sepe¬
lire conant̃ quod a nob̵ sitacebit᷑ similiter eri¬
mus ingrati: Quurradagaisus rex gothorum
agmine ingenti etimmanilam in urbi suici¬
nia constitutus romanis ceruicib immineret
uno die tanta celeritate siquictus ẽ : uineus¬

Expanded text:
sime insiliunt, exclamantes, quod, si ipsa non esset et uetere ritu numina colerentur, iam Romana illa uirtute, quae adiuuante Marte et Bellona tanta celeriter bella confecit, id quoque celerrime finiretur. Recolant igitur qui legerunt, quam diuturna bella, quam uariis euentis, quam luctuosis cladibus a ueteribus sint gesta Romanis, sicut solet orbis terrarum uelut procellosissimum pelagus uaria talium malorum tempestate iactari, et quod nolunt alquando fateantur, nec insanis adversus Deum linguis se interimant, et decipiant imperitosQuod tamen nostra memoria recentissimo tempore Deus mirabiliter et misericorditer fecit, non cum gratiarum actione commemorant, sed, quantum in ipsis est, omnium si- fieri potest hominum obliuione sepelire conantur; quod a nobis si tacebitur, similiter erimus ingrati. Cum Radagaisus, rex Gothorum, agmine ingenti et inmani iam in Urbis uicinia constitutus Romanis ceruicibus inmineret, uno die tanta celeritate sic uictus est, ut ne u
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt : qđ tam̃ adrẽ ꝑtiner& & inunũ
eundẽq: sensũ : quãuis sub altera significatione cori¬
currer& ad moneretq: lactorẽ utraq: auctor itate
ñspreta : ab istoria sese attollere ad eare quiren da
ꝓpt̃q: significanda historia ipsa conscripta ẽ
Gesta s̃ ꝗppe illa in niniue ciuitate. sed aliquid &iã
significa uer̃ quod modũ illius ciuitatis &cedat:
Sicut gestum ẽ qđ ipse ꝓph&a inuentre cetitri¬
duo fuit. Et tam̃ aliũ significauit in ꝓfundo
infernitr ÷ duo futurũ ꝗ dns ẽ omniũ ꝓphetarũ
Qua ꝓ pt̃ sipillã ciuitatẽ rate accipitur eđa gen¬
tium
ꝓpheticae figurata. euersa scilic& ꝑ penitentiam.¬
siue ꝑqua draginta dies siue ꝑtriduũ : idẽ ipse
significatus ẽ xp̃s: Perqua draginta scilic& :
ꝗa tot dies ꝑegit cũ discipulis suis postresurr&tio¬
nẽ et astcendit incaelũ. Pertriduũ uero ꝗa diet̃tio

Expanded text:
potuerunt, quod tamen ad rem pertineret et in unum potuerunt, quod tamen ad rem pertineret et in unum eundemque sensum, quamuis sub altera significatione, concurreret, admoneretque lectorem utraque auctoritate non spreta ab historia sese adtollere ad ea requirenda, propter quae significanda historia ipsa conscripta est. Gesta sunt quippe illa in , Nineue ciuitate, sed aliquid etiam significauerunt, quod modum illius ciuitatis excedat; sicut gestum est, quod ipse propheta in uentre ceti triduo fuit, et tamen alium significauit in profundo inferni triduo futurum, qui dominus est omnium prophetarum. Quapropter si per illam ciuitatem recte accipitur ecclesia gentium ophetice figurata, euersa scilicet per paenitentiam,siue per quadraginta dies sine per triduum idem ipse significatus est Christus; per quadraginta scilicet, quia tot dies peregit cum discipulis suis post resurrectionem et adscendit in caelum; per triduum ue
Abbreviated transcription (Latin):
q dicere uoluit. unus atq idẽ spͥs. Sed ita utilli
p̃cederent proph& ando isti sequerent᷑ ꝓpheti¬
cde illos int̃ p̃tando: Quia sic̃ in illis uera et ton¬
dantia dicentib unus pacissp̃s fuit sic & inistis
secũ conferentib: & tam tam quã ore uno cunc¬
ta int̃ p̃ tantib idẽ spͥs unus apparuit. Sed ait
aliquid quo modo sciã quidionas ꝓph&a dixe¬
rit hi niuttis: itrũ tr iduũ & niniuen euertet᷑
anqua draginta dies: Quisenĩ ñ uideat ñ potus
utrũq tunc dici aproph& a ꝗnissus fuerat tre¬
pocõminatione imminentis xit uciuitatem
Cuisittio die fuerat futurus interitus: non utiq¬
quadra gensimodie: Si aut quadragensimo nor
utiq tao: Siergo ame quaeritur quid horũ
ionas dixerit. hoc puto potius qđ legitur in haebreo
quadr aginta dies & ninue sub ũ tetur.: Septuagin bre¬
ta ꝗppe longe posterius int̃ p̃tati aliud dicere

Expanded text:
ue dicere uoluit unus adque idem Spiritus; sed ita ut illi ue dicere uoluit unus adque idem Spiritus; sed ita ut illi praecederent prophetando, isti sequerentur prophetice illos interpretando; quia sicut in illis uera et concordantia dicentibus unus pacis Spiritus fuit, sic et in istis non secum conferentibus et tamen tamquam ore uno cuncta interpretantibus idem Spiritus unus apparualiquis: “Quomodo sciam quid Ionas propheta dixerit Ninivitis, utrum: Triduum Ninive evertetur; an: Quadraginta dies?”. Quis non viderit “non potuisse utrunque” “dici a propheta, qui missus fuerat terrere comminatione imminentis excidii civitatem? Cui siquadragensimo die; si autem quadragensimo, non utique tertio. Si ergo a me quaeritur, quid horum Ionas dixerit, hoc puto potius quod legitur in Hebraeo: Quadraginta dies, et Nineue euertetur. Septuaginta -quinque longe posterius interpretati aliud dicere
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ scribuntur unciae signauer̃: & multi
codices has notas habentes usq: quaq: diffusis
etlatini: Quae aũt non p̃ter missa ł addita
sed alit̃ dictas̃ siue aliũ sensũ faciant : &iã ipsũ
ñ ab orpentẽ siue alio modo eundẽ sensũ xplicare
monstr&ur : nisi utrisq codicib inspatis nequeunt
repperiri: Siergo utoport& nihil aliud intuea¬
mur inscripturisillis nisi quid ꝑ lomines dixerit
đ sp̃s quic quid ẽ in hebraeis codicib & ñ ẽ apud
int̃ p̃tes septuaginta noluit ꝑ istos¬
sed ꝑ illos proph& as di sỹs dicere: Quic quid uero
ẽ apud septuaginta. in haebrȩis aũt codicib: ñ ẽ :
ꝑistos ea maluit quam pillosidẽ sp̃s dicere sic
oftendens utrosq fuisse ꝓph&as. Isto enĩ mo¬
do alia ꝑesaiã : alia ꝑ hieremiã : alia ꝑ aliũ aliũq
ꝓ ph&ã uł alit̃ eadem ꝑ hunc ac ꝑ illũ dix̃ utuoluit:
Quic quid aũt apud utrosq inuenitur : ꝑ utros. por¬

Expanded text:
sicut scribuntur unciae, signaverunt. 41 Et multi sicut scribuntur unciae, signaverunt. 41 Et multi codices hac notas habentes usquequaque diffusi sunt et Latini. Que autem non pretermissa nec addita, sed aliter dicta sunt sive alium sensum faciant etiam ipsum non abhorrentem, sive alio modo eundem sensum explicare monstrentur”, sive “utrisque codicibus inspectis nequeunt reperiri. Si ergo, ut oportet, nihil aliud intueamur in ScriptDei Spiritus, quidquid est in Hebraeis codicibus, et non est apud interpretes Septuaginta, noluit ea hosed per illos prophetas Dei Spiritus dicere; quidquid vero est apud Septuaginta, in Hebraeis autem codicibus non est, per istos ea maluit, quam per illos idem Spiritus dicere, sic ostendens utrosque fuisse prophetas. Isto enim modo alia per Esaiam, alia per Jeremiam, alia per alium aliumque prophetam, vel aliter eadem per hunc ac Quidquid porro aput utrosque inuenitur, per utros
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓph&a ille utrũq dixiss& : quia utrũq idem spͥs
dicer&: & hoc ipsũ aliter et si ñ eadem ũba idem
tam̃ sensus bene intellegentib dilucesceret . etali¬
quid p̃mittere & aliquid ad dere Vt& iã hinc
ostender & ur ñ humanã fuisse in illo opere seruititẽ
quã ũbis debebat int̾ pres : sed diuinã potius pores¬
tatẽ : quȩ mentẽ replebat etregebat int̃p̃tis. ñ¬
nulli aũt codices graecos int̃ p̃tatione septuaginta
& hebraeis codicib em̃ dandos putar̃ : Na tamen
ausi s̃ detrahere qđ haebrȩi non habebant. et sep¬
tuaginta posuer̃ : sed tantum modo ad dider̃ quȩ
in hebrȩis inuenta : apud septu aginta ñ erant:
Eaq: signis ꝗbusdã instellarũ modũ factis : ad capita
eorundẽ ũ suũ notauer̃: Quaesigna astericos uocant
Illauõ quae ñ habent hebrȩi. habent autẽ septua¬
ginta similit̃ : ad capita ũ suũ iacentibus uirgulis

Expanded text:
propheta ille utrumque dixisset, quia utrumque idem Spiritus propheta ille utrumque dixisset, quia utrumque idem Spiritus diceret, et hoc ipsum aliter, ut, si non eadem uerba, idem tamen sensus bene intellegentibus dilucesceret, et aliquid praetermittere et aliquid addere, ut etiam hinc ostenderetur non humanam fuisse in illo opere seruitutem, quam uerbis debebat interpres, sed diuinam potius potestatem, quae mentem replebat et regebat interpretis. Nonnulli autem codices Graecos interpretationis Septuaginta ex Hebraeis codicibus emendandos putarunt; nec tamen ausi sunt detrahere, quod Hebraei non habebant et Septuin Hebreis inventa, apud Septuaginta non erant, eaque signis quibusdam in stellarum modum factis ad capita eorundem versuum notaverunt, que signa asteriscos vocant. Illa vero que non habent Hebrei, habent autem Septuaginta, similiter ad capita versuum iacentibus virgulis,
Abbreviated transcription (Latin):
uerterit. Sedei tã litterarũ laborẽ quã uis iudoi fa¬
teantur eẽ ueracẽ : septua ginta uero int̃ prates
in multis errasse contendant : tam̃ ecłae xpͥitot
hominũ auctoritati ab eleataro pontifice ad
hoc tantũ opus electorũ. neminẽ iudicant p̃feren¬
dũ Quia & siñ in eisunus apparuiss& sp̃s sine dubi¬
tatione diuinus sed int̃ uerba int̃p̃tationis suae
septua ginta docti more hominũ cortulissent
ut quod placuis sent om̃ib: hoc maner&: nulluser
unus int̃ praes debuit ante poni: cũ uero tantũ
in eis signũ diuinitatis apparuit ꝓ f&to quisquis
alius illarum scripturar̃ & hebrȩa in quã lib& aliã lin¬
guã int̃pres ẽ uerax : auiton gruit illis septuaginta
inter p̃tib: autsiñ congru&re uidetur : altitudo
quando illa dixer̃. idem ipse erat &iam in soptua¬
ginta uiris. quando illa int̃ p̃tatis: Qui profeto
auctoritate diuina. etaliud dicere potuit. tã quã

Expanded text:
uerterit. Sed eius tam litteratum laborem quamuis Iudaei fauerterit. Sed eius tam litteratum laborem quamuis Iudaei fateantur esse ueracem, septuaginta uero interpretes in multis errasse contendant: tamen ecclesiae Christi tot hominum auctoritati ab Eleazaro tunc pontifice ad hoc tantum opus electorum neminem iudicant praeferendum; quia, etsi non in eis unus apparuisset spiritus sine dubitatione diuinus, sed inter se uerba interpretationis suae septuaginta docti more hominum contulissent, ut, quod placuisset omnibus, hoc maneret, nullus eis unus interpres debuit anteponi; cum uero tantum in eis signum diuinitatis apparuerit, profecto quisquis alius illarum scripturarum ex Hebraea in quamlibet aliam linguam interpres est uerax, aut congruit illis septuaginta interpretibus, aut si non congruere uidetur, altitudo quando illa dixerginta uiris, quando illa interpretati sunt; qui profecto auctoritate diuina et aliud dicere potuit, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
paret. sed taquã unus eẽt int̃prȩs: Ita quod om̃s
rant : ut illar̃ scripturar̃ ñ tãquam humanarũ :
sed sic̃ erant tam quã diuinarũ: &iam istomodo
comm̃ daretur auctoritas creditur is quandoq
gentib ꝓ futura: qđ iam uidemꝰ effatũ Nam
cũ fuerint et alii int̃ pretes qui & brȩa lingua
ingrȩcã sacra illa eloquia transtuler̃ : sic̃ aqui¬
la srmmachus theo dotion sic & iã illa ẽ int̃ p̃tatio
cuius auctor ñ appar&: et ob hoc sine nomine in¬
t̃pretis quinta editio nuncupatur: Nanc tam̃
quae septuaginta ẽ. tam quã sola eẽt. sic recipit
ecła atq utuntur graeci populi xp̃i ani : quõ pleri¬
qrlitrũ aliasit aliqua ignorant. Ex hac septuagin
tẽ porib: nỹs praesbrter hieronimꝰ homo doctissimꝰ
etomniũ triũ linguar̃ peritus. qui ñ & greco sed
& hebra eo in latinũ eloquiũ : easdẽ scripturas con¬

Expanded text:
paret; sed tamquam unus esset interpres, ita quod omnesparet; sed tamquam unus esset interpres, ita quod omnesrant, ut illarum scripturarum non tamquam humanarum, sed, sicut erant, tamquam diuinarum etiam isto modo commendaretur auctoritas, credituris quandoque gentibus profutura, quod iam uidemus effectumcum fuerint et alii interpretes, qui ex Hebraea lingua in Graecam sacra illa eloquia transtulerunt, sicut Aquila, Symmachus, Theodotion; sicut etiam illa est interpretatio, cuius auctor non apparet et ob hoc sine nomine interpretis quinta editio nuncupatur: hanc tamen, quae Septuaginta est, tamquam sola esset, sic recepit ecclesia, eaque utuntur Graeci populi Christiani, quorum plerique utrum alia sit aliqua ignorant. Ex hac Septuaginttemporibus nostris presbyter Hieronymus, homo doctissimus et omnium trium linguarum peritus. qui non ex Graeco, sed ex Hebraeo in Latinum eloquium easdem . scripturas con
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ por̃ non inscripturis scirq: appellant᷑ canonicae
sed in aliis inuenit᷑. in quib s̃ & machabeorũ libri
dam martrrũ passiones uehem̃ tes atq mirabiles
Qui ante qua xp̃s ueniss& in carnẽ usq ad mor

Expanded text:
temporum non in scripturis sanctis, quae appellantur canonicae, temporum non in scripturis sanctis, quae appellantur canonicae, sed in aliis inuenitur, in quibus sunt et Macchabaeorum libri,dam martyrum passiones uehementes adque mirabiles, qui, antequam Christus uenisset in carne, usque ad mor
Abbreviated transcription (Latin):
ori&ur uob̵ tim̃tib: nom m̃m soliustitiae & sani¬
tas inpihnis eĩ.: & & ilibitis et &cultabitis sicut
uituli & uinculis resoluti: ł teonculcabitis ini quos
loco sid s̃uoluerit loquemur uberius: Post hostes
tẽpus liberationis populi & babr lonica seruitu¬
te: scripsit &iã het ras ꝗ magis rerum gesta¬
rũ scriptonẽ habitus quã ꝓph&a. Sicum ẽ a
liber ꝗ appellatur hester: Cuius res gesta
in laudẽ dĩ ñ longe ab his tẽporib: inuenitur:
nisi forte hez ras in eo xp̃m ꝓphetasse intelle¬
gendus ẽ  qđ int̃ quosdã iuuenes horta quaestio¬
ne quidã plius ualer& in reb: : cũ reges unus dixissae
alt̃ uinũ tertius mulieres : q plerũq regib: impo¬
rarent Idẽ tam̃ tertius ueritatẽ suꝑ omia de¬
monstrauit ẽe uictricẽ: Consulto aũt ouange¬
lio xp̃m ẽe cognoscimꝰ ueritatẽ : Ab hoctẽ pore
apud iudȩos resttuto tẽplo : ñ regessed princi¬
pes fuor̃ usq ad aristoblum  quo r̃ sup putatio

Expanded text:
orietur uobis timentibus nomen meum sol iustitiae, et sanitas in pinnis eius; et exibitis et exultabitis sicut uituli ex uinculis resoluti; et conculcabitis iniquos, loco, si Deus uoluerit, loquemur uberius. CAPUT XXXVI. tempus liberationis populi ex Babylonica seruitute scripsit etiam Esdras, qui magis rerum gestarum scriptor est habitus quam propheta sicuti est et liber, qui appellatur Esther, cuius res gesta in laudem Dei non longe ab his temporibus inuenitur; nisi forte Esdras in eo Christum prophe tasse intellegendus est, quod inter quosdam iuuenes orta quaestione, quid amplius ualeret in rebus, cum reges unus dixisset, alter uinum, tertius mulieres, quae plerumque regibus imperarent, idem tamen tertius ueritatem super omnia demonstrauit es. e uictricem. Consulto autem euangelio Christum esse cognoscimus ueritatem. Ab hoc tempore aput Iudaeos restituto templo non reges, sed principes fuerunt usque ad Aristobolum: quorum subputatio
Abbreviated transcription (Latin):
desomnũ acita uerint in quadraginta dieb:
ipsũ quȩre : inquo triduũ potueris inuenire
Aluid mascesione hoceius resurratione reppe¬
ries : Propt̃ qiuo dutroq: num ero significari
fugio utñ ha ꝑmulta demonferẽ. Inquib
ab hebreica ueritate putantur septuaginta int̃¬
pͣtescdiscrepare: et bene intellati inueniuntur
ẽe concordes. Vnde ego &iã ꝓmeo modulo ues¬
tigia sequens apłorum quia & ipsi &utr isq id ẽ
& hebreis & & saptuaginta testimonia ꝓph&ica
posuerꝰ utraq auctor itate utendũ putaui. Qm̃
utraq una att : diuina ẽ Sed quȩ iã restant ut
c& tẽpore quo sosporabat instaurato tẽplo post
captiuitatẽ quae fuit inbaby lonia futurã ẽẽ me¬
liorẽ : Sic quippe intellegeb t populus illecar
primaȩ : quod de nouo testam̃to dictũ eẽpaulo
superius de monstr auit ubiait : aꝑte xpͥm ꝓmit

Expanded text:
do dixerint: “In quadraginta diebus”“ Christum “quere, in quo et triduum potueris invenire; illud in ascensione, hoc in eius resurrectione reperies”. Propter quod utroque numero significari fugio, ut non haec per multa demonstrem, in quibus ab hebraica veritate putantur Septuaginta interpretes discrepare, et bene intellecti inveniuntur esse concordes. Unde etiam ego pro meo modulo vestigia sequens Apostolorum, quia et ipsi ex utrisque, id est, ex hebraeis et ex Septuaginta, testimonia prophetica posuerunt, utraque auctoritate utendum putavi, quoniam utraque una atque divina est. Sed jam quae restant, ut cet tempore, quo se sperabat instaurato templo post captiuitatem, quae fuit in Babylonia, futuram esse meliorem. Sic quippe intellegebat populus ille carprimae; quod de nouotestamento dictum esse paulo superius demonstrauit, ubi ait apert
Abbreviated transcription (Latin):
iudi canda est quis in hac controuersia
laborandũ putauerit : egregie quidã
ex hoc ueracit̃q adeclamans ait. mira¬
bile diciũ Duo fuer e adulteriũ unus
admisit: splendide atq uerissime: Intu¬
ens eñ induorũ corporũ cõmiptione
unius inquinatissimã cupiditatẽ alte¬
rius castissimã uoluntatẽ : et nõn quid
coniunctione mẽbrorũ : sed quid animo¬
rũ diũsitate ageret᷑ attendens. duo
inquit fuer : etidulteriũ unus admisit.
Sed quide hoc quodin eã grauius uin¬
dicat᷑ qua ea dulteriũ nonadmisit : ille

Expanded text:
iudicanda est? Quis in hac controuersia iudicanda est? Quis in hac controuersia laborandum putauerit? Egregie quidam ex hoc ueraciterque declamans ait: \'Mirabile dictu, duo fuerunt et adulterium unus admisit.\' Splendide adque uerissime. Intuens enim in duorum corporum commixtione unius inquinatissimam cupiditatem, alterius castissimam uoluntatem, et non quid coniunctione membrorum, sed quid animorum diuersitate ageretur adtendens: Duo., inquit, fuerunt, et adulterium unus admisit.\' Sed quid est hoc, quod in eam grauius uindicatur, quae adulterium non admisit? Nam ille
Abbreviated transcription (Latin):
nasine ulla sua consensione uiolent̃ op¬
presra etalieno conpressa peccato: Quanto
minus ante quã hocfiat neadmittatur
homicidiũ certũ cihipsũ flagitiũ quãuis
ulienũ ad hucpendet incertum. anforce
oppresso ne quaquã ꝓposito castitatis
ulla in malũ cͥonfessione mutato. illius
tantũ eẽ slagitiũ ꝗopprimes combuerit
nom illius qua eoypresra concũbentimulla
uoluntate consenserit: contra dicere
audebunt: hi contra quos femina¬
rũ xp̃iur ũ in captiuitate oppressarũ
non tantũ mentes ueruetã corpora
sc̃ã defendimusucrenã certema
tronã nobilẽ ueterẽq. romana. pudi¬
citiae magnis essorunt laudibus.¬
quini recis filius libidinose potius eẽt
illa scelus impbissimi iuuenis. marito
conlatino etrpinquo bruto uiris daris¬
simis acfortissiinis indicauit. eosq ad uin¬
dicti constrinxit. Deinde feedi inse
comissi aegra atq in patiens seꝑemit.
Quiddicemus adultera haec: an casta

Expanded text:
na sine ulla sua consensione uiolenter obna sine ulla sua consensione uiolenter obpressa et alieno conpressa peccato; quanto minus antequam hoc fiat! ne admittatur homicidium certum, cum ipsum flagitium, quamuis alienum, adhuc pendet incertum. CAPUT XVobpresso nequaquam proposito castitatis ulla in malum consensione mutato illius tantum esse flagitium, qui obprimens concubuerit, non illius, quae obpressa concumbenti nulla uoluntate consenserit, contradicere audebunt hi, contra quos feminarum Christianarum in captiuitate obpressarum non tantum mentes, uerum etiam corpora sancta defendimus? Lucretiam matronam nobilem veteremque Romanam, pudicitiae magnis efferunt laudibus.quinii regis filius libidinose potitus esset, illa scelus improbissimi juvenis marito Collatino, et propinquo Bruto, viris clarissimis et fortissimis, indicavit, eosque ad vindictam constrinxit. Deinde foedi in se coQuid dicemus? Adultera haec an casta
Abbreviated transcription (Latin):
er medici aliq uindo silut opit lanres. haec
ibi faciant quae horretas pectus. obste trix
uirginis cuui di integritatẽ minuuelut
explorans siue ialiuolentia si ue iscitia
siue casu duminspicitꝰ ꝑdidit nonopinor
quẽquam tamstulte sapere. ut huic peris
Quocirca prosito animi ꝑmanente ꝑ qđ
etia corpus scisicari meruit. nec insi
corpori aurert scitite uolentia libi dius
alienae quaser uat ꝑ seuerantia continen¬
tae suae anuero siliqua femina mente
corrupta uiolatoq ꝓpo̾sito qđđo uouerat
ꝑgit uitianda ad deceptorẽ suũ ad huc
timꝑgentẽ scãm uel corpore dicemus
ea sc̃itate animi ꝑ quam corp̾scĩsicabatur.
amissa atq destructa absit hic error
& hinc potius ad moneamur ita nonamitti
corporis sc̃itatẽ manente animiscĩtate.
ctiã corpore oppresso: sic̃ amittit᷑ etcor¬
porisscitas uiolata animiscĩtate . etiã
copore intaeto Quã obrem non habet
quod inse morte spontanea puniat femi¬

Expanded text:
et medici aliquando saluti opitulantes haec ibi faciant, quae horret aspectus. Obstetrix uirginis cuiusdam integritatem manu uelut explorans siue maleuolentia siue inscitia siue casu, dum inspicit, perdidit. Non opinor quemquam tam stulte sapere, ut huic perissQuocirca proposito animi permanente, per quod etiam corpus sanctificari meruit, nec ipsi corpori aufert sanctitatem uiolentia libidinis alienae, quam seruat perseuerantia continentiae suae. An uero si aliqua femina mente corrupta uiolatoque proposito, quod Deo uouerat, pergat uitianda ad deceptorem suum, ad hoc eam pergentem sanctam uel corpore dicimus, ea sanctitate animi, per quam corpus sanctificabatur, amissa adque destructa? Absit hic error et hinc potius admoneamur ita non amitti corporis sanctitatem manente animi sanctitate etiam corpore obpresso, sicut amittitur et corporis sanctitas uiolata animi sanctitate etiam corpore intacto. Quam ob rem non habet quod in se morte spontanea puniat femi
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ quidannuat m̃te ł rennuat : Quis
eadẽ sanam̃te puta uerit ꝑdere sepudici¬
tiã si forterna dp̃hensa etopperssa carne
sua nexerceat᷑ etxpleat᷑ libidom̃sua : Sienĩ hoc
modo pudicitia optoue den
perit. ꝓfecto pudicitia uirturanimi herit
nec ꝑtinebit ad eabona quib bene uiuitur.
sedinbonis corporeis numerabit᷑ Qualias̃
huius modiest : Qua ebona etiã siminuant᷑
bonã iustãq uitã omnino ñ minuunt: Quod
nitale aliquidẽ pudictna : ut quidrllanȩa
inmittar etiã cuppericulo corporis Paboratur
si aũt animibonũ ẽ : etiã oppressocorpore
ñamittit᷑. quin etiã scȩ continentiae
bonũ cũ in munditiae carnaliũ concupis¬
centiarũ ñcedit empsũ corp̃scrficatur
etideo cũ eis ñcedere ipconcussa intentio¬
ne ꝑsistit. nec deipso corpore perit sc̃itas
qui d eo scẽ utendi ꝑseuerat uoluntas. epuantũ¬
in ipso ẽ quod eĩ membra s untegra. aut eo

Expanded text:
tantum quid annuat mente, vel renuat: quis tantum quid annuat mente, vel renuat: quis eadem sana mente putaverit se perdere pudicitiam, si forte in apprehensa et oppressa carne sua exerceatur et expleatur libido non sua? Si enim hoc modo pudicitia perit, profecto pudicitia virtus animi non erit; nec pertinebit ad ea bona, quibus bene vivitur, sed in bonis corporis numerabitur; qualia sunt, hujusmodi est: quae bona, etiam si minuantur, bonam justamque vitam omnino non minuunt. Quod si tale aliquid est pudicitia, utquid pro illa, ne amittatur, etiam cum periculo corporis laboratur? Si autem animi bonum est, etiam oppresso corpore non amittitur. Quin etiam sanctae continentiae bonum cum inmunditiae carnalium concupiscentiarum non cedit, et ipsum corpus sanctificatur, et ideo, cum eis non cedere inconcussa intentione persistit, nec de ipso corpore perit sanctitas, quia eo sancte utendi perseuerat uoluntas et, quantum est, quod eius membra sunt integra, aut eo,
Abbreviated transcription (Latin):
quã expiassȩ cõmissũ : qm̃đi misericordiã
desperando ex itiabilit̃ poenitens nullũ¬
nbisalub: is poenitentiae locu reliquit quanto
magis asuane seabstinere debet quitali
supplicio quid inse puniat morhab t :udas
enĩ cuse occidit sceleratũ hominẽ octidi
etpam̃ nonsolũ xpi. uerũetia suac mortis
reus aniuit hancuita: quialicet propt suũ
scelus alio suo scelere occisus ẽ : cura ut homo
quimali nihil fecit sibͥmalefxiat et seipsũ
int̃ficiendo hominẽ intficiat in nocentem. nuntt¬
ne aliũ patiat᷑ nocentẽ : atq inse ꝑpetret pec¬
catũ ꝓpriũ : nein eo ꝑpetret᷑ alienu : ait enĩ¬
s̃u m polluet si ulienaerit: Si aũt polluet aliena
nerit. Sed cũpudic̃itia uirtus sitanin i comi¬
tẽq habeat fortitudinẽ : quãpotius quae lib
mala tolerare quã mala consentire decernit:
nullus aut magnanimus et pudicus in po¬
tes tate habeat: quiddesuacarne sat sed

Expanded text:
quam expiasse commissum, quoniam Dei misericordiam quam expiasse commissum, quoniam Dei misericordiam desperando exitiabiliter paenitens nullusalubris paenitentiae locum reliquit: quanto magis a sua nece se abstinere debet, qui tali supplicio quod in se puniat non habet. Iudas enim cum se occidit, sceleratum hominem occidit, et tamen non solum Christi., uerum etiam suae mortis reus finiuit hanc uitam, quia licet propter suum scelus alio suo scelere occisus est. Quur autem homo, qui mali nihil fecit, sibi malefaciat et se ipsum interficiendo hominem interficiat innocentem, ne alium patiatur nocentem, adque in se perpetret peccatum proprium, ne in eo perpetretur alienum? CAPUT XVIINon polluet, si aliena erit: si autem polluet, aliena non erit. Sed cum pudicitia virtus sit animi, comitemque habeat fortitudinem, qua potius quaelibet mala tolerare, quam malo consentire decernit; nullus autem magnanimus et pudicus in potestate habeat, quid de sua carne fiat, sed
Abbreviated transcription (Latin):
entis: Sedquia non solũ quodaddolorẽ uerũ
etiã quodadlibi dinẽ ꝑtinet in corpore alieno
ꝑ petrari potẽ : quicquidtale factũ fuerit:
ets iretentã constantissimo animopudicitiã
non excutit : tam̃ pudorẽ incutit. nec redat᷑
factũ cũ mentis etiã uoluntate qđ neri
fortasse sine carnis aliqua uoluptate ñ po
quã huius modi paterent᷑ quis humanus
affectus eis nolit ignosci: et quae seo ccidere
noluer nesuo facinore alienũ flagitium nus intes¬
deuitarent quis quis eis hoc crim dederit po
ipse criminqͥnsi pientiȩ ñ carebit : Nã utique u
siñ licet priuata potestate hominẽ occideno i to¬
ł nocentẽ cuius occidendilicentiã legnulla
concedit profecto etiã ꝗ senpsũ occidit
homicidae : et tinto sit nocentiomnea
nã siuidae factũ merito detestamur. eũq¬
ueritas iudicat cũ se laqueo suspendit:
scȩlerate illius traditionis auxis se potius

Expanded text:
entis. Sed quia non solum quod ad dolorem, uerum entis. Sed quia non solum quod ad dolorem, uerum etiam quod ad libidinem pertinet, in corpore alieno perpetrari potest: quidquid tale factum fuerit, etsi retentam constantissimo animo pudici. tiam non excutit, tamen pudorem incutit, ne credatur factum cum mentis etiam uoluntate, quod fieri fortasse sine carnis aliqua uoluptate non poquam huius modi paterentur, quis humanus adfectus eis nolit ignosci  et quae se occidere noluerunt, ne suo facinore alienum flagitium deuitarent, quisquis eis hoc crimini dederit, ipse crimen insipientiae non cauebit. Nam utique si non licet priuata potestate hominem occidel nocentem, cuius occidendi licentiam lex nulla concedit, profecto etiam qui se ipsum occidit homicida est, et tanto fit nocentior cumNam si Iudae factum merito detestamur eumqueritas iudicat, cum se laqueo suspendit, sceleratae illius traditionis auxisse potius
Abbreviated transcription (Latin):
nandũẽ xp̃ianũ incaptiuitate sacrater
suorũ qui suꝑnã patriã ueracisidesexpectan¬
tes: etiã in suis sedib peregrinos secẽ nouer
Alagnũ sane crim seputant obicere xp̃ianis
cũeorũ exagger antes caltiuitatẽ. addunt
etiã stupra cõmissa ñ solũ inaliena matri¬
monia uirginesq: nupturass sed etiã inquas¬
dã sc̃ĩ moniales: hic uero ñ fides ñ pietas.
ñĩpsa uirtꝰ quae castitas dicit᷑ sed nr̃a potius
disputatio int̃pudorẽ atq rationẽ quib: dã
coartat᷑ agustiis Nec tantũ hic curamus
alienis responsionẽ reddere : quantũ ipsis
nr̃is consolationẽ. Sit igit᷑ in primis po¬
sitũ atq sirmatũ: uirtutẽ quarecte uiuit᷑
ab animi sede membris corporis imperare:
Scmq corp̃us ũsieri scãe uoluntatis qua in¬
concussa acstabili ꝑmanente. quicquid alius
de corpores in corpore fecerit qđ sine peccato
ꝓprioñualeat euitari p̃t̃culpã esse pati¬

Expanded text:
nandum est Christianum in captiuitate sacratorum nandum est Christianum in captiuitate sacratorum suorum, qui supernam patriam ueraci fide expectantesMagnum sane crimen se putant obicere Christianis, cum eorum exaggerantes captiuitatem addunt etiam stupra commissa, non solum in aliena matrimonia uirginesque nupturas, sed etiam in quasdam sanctimoniales. Hic uero non fides, non pietas, non ipsa uirtus, quae castitas dicitur, sed nostra potius disputatio inter pudorem adque rationem quibusdam coartatur angustiis. Nec tantum hic curamus alienis responsionem reddere, quantum ipsis nostris consolationem. Sit igitur in primis positum adque firmatum uirtutem, qua recte uiuitur, ab animi sede membris corporis imperare sanctumque corpus usu fieri sanctae uoluntatis, qua inconcussa ac stabili permanente, quidquid alius de corpore uel in corpore fecerit, quod sine peccato proprio non ualeat euitari, praeter culpam esse pati
Abbreviated transcription (Latin):
qualisinregulo uirtus fuerit: Suffic̃ nuncꝰ
qđ isto nobilissimo exemplo cogunt̃ fateris
ñ ꝓpt̃ corporis bona uel earum rerum
qua e extrinsecus homini accidit᷑ colendos
deos : quando quidẽ ille carere his omnib:
maluit quã deos ꝑquos iurauit offendere
Sed quid faciamus hominib: quigloriantur
setalẽ habuisse ciuẽ : qualẽ timent habere
ciuitate : Quodsi ñ timent taleergo aliquid
qualeaccidit regulo. etiã ciuitatitã dibgent̃
quã ille deoscolenti accidere poruisse fate¬
ant᷑ eixp̃ianis tẽporib: ñ calumnient̃ : uerũ
quia deillis xp̃ianis orta quaestioẽ : quie¬
tiã captiuat iss̃ hoc intueant᷑ eꝯtaceant.
quis aluberrimȩ religioni hinc in prudent̃
quodadtentissimus cultor illorũ dũ eis
iuris iurandi sidẽ seruaret patra caruit
cũ aliã ñ haberet captiuusq apud hostes
ꝑlongã mortẽ supplicio nouae crudal¬
tatis occisusẽ : multo minus nom̃ crini¬

Expanded text:
qualis in Regulo uirtus fuerit: sufficit nunc, qualis in Regulo uirtus fuerit: sufficit nunc, quod isto nobilissimo exemplo coguntur fateri non propter corporis bona uel earum rerum, quae extrinsecus homini accidunt, colendos deos, quando quidem ille carere his omnibus maluit quam deos per quos iurauit offendere. Sed quid faciamus hominibus, qui gloriantur se talem habuisse ciuem, qualem timent habere ciuitatem? Quod si non timent, tale ergo aliquid, quale accidit Regulo, etiam ciuitati tam diligenter quam ille deos colenti accidere potuisse fateantur et Christianis temporibus non calumnientur. Verum quia de illis Christianis orta quaestio est, qui etiam captiuati sunt, hoc intueantur et taceant, qui saluberrimae religioni hinc inpudenter aquod adtentissimus cultor illorum, dum eis iuris iurandi fidem seruaret, patria caruit, cum aliam non haberet, captiuusque aput hostes per longam mortem supplicio nouae crudelitatis occisus est, multo minus nomen crimi
Abbreviated transcription (Latin):
mercedẽ reddit felicitatẽ quur calumnantur
tẽporib xp̃ianis. ideodicentes urbi accidisse
illã calamitatẽ : ꝗa deos suos colore destitit.
cũ potuerit etiã illos diligentissime colens tam
infelix fieri quãille regulus fuit : nisi forte
contra clarissimã ueritatẽ tanta quisquãde.¬
m̃tia mirae cȩcitatis obnitt̃ ui sc̃tendere au¬
deat uniũsã ciuitatẽ: deescolentẽ infelicẽ
eẽ ñ posse : Vnũ uero hominẽ posse: Quodui¬
delicet potentia deorũ suorũ: multos potius
sit idonea conseruare quã singulos cũ mul¬
titudo constet ex singulis Siaũt dicunt mar¬
cũ regulũ etiã imilla captiuitate illisq crucia¬
tib: corporis : animi uirtute beatũ ẽẽpotu¬
isse : uirtus potius uera quaerat᷑ quabeata
ẽẽ possit et ciuitas: neq enĩ aliunde beata
ciuitas: aliunde homo Cũ aliud ciuitas
ñsit : quã concors hominũ multitudo
NQuam obrem nondum interim disputo:

Expanded text:
mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur mercedem reddit felicitatem, quur calumniantur temporibus Christianis, ideo dicentes Urbi accidisse illam calamitatem, quia deos suos colere destitit, cum potuerit etiam illos diligentissime colens tam infelix fieri, quam ille Regulus fuit? Nisi forte contra clarissimam ueritatem tanta quisquam dementia mirae caecitatis obnititur, ut contendere audeat uniuersam ciuitatem deos colentem infelicem esse non posse, unum uero hominem posse, quod uidelicet potentia deorum suorum multos potius sit idonea conseruare quam singulos, cum multitudo constet ex singulis. Si autem dicunt M. Regulum etiam in illa captiuitate illisque cruciatibus corporis animi uirtute beatum esse potuisse, uirtus potius uera quaeratur, qua beata esse possit et ciuitas. Neque enim aliunde beata ciuitas, aliunde homo, cum aliud ciuitas non sit quam concors hominum multitudo. Quam ob rem nondum interim disputo,
Abbreviated transcription (Latin):
has generi humano clade sists opinant᷑ infligi:
Quiergo ꝓpterea colebant᷑ instã uitã ꝓsperã
redderent siusro uiranti has in rogari poenas
seu uoluer̃ seu ꝑ miser̃ : Quid ꝑ iuro grãuius
irati facere potuer : Sedcurnonratiocina¬
tionẽ meã potius adutrũq concludam:
Deos certe ille siccoluit ut ꝓpt̃ iuris iurandi
sidẽ nec in anere in patria nec indeq ͦ libet
ire sedadsuos a cerrimos inimicos redire
minsie dubitaret Hoc si huciuitȩ unle
existimabat cusus tã horrendũ exitũ meruit
ꝓcul dubio fallebat̃: Seo quippe docuit exẽ¬
plo nih  deos adistã tẽporalẽ felicitatem
suis ꝓciesse cultorib Quando quidẽ ille
eorum deditus cultui : et uictus excaptiuus
abductus Etquianoluit alit̃ quã ꝑeos iuraue¬
rat facere nouola cpraus in audito. nimi ũq
horribili supplicii genere eruciatus extinctus ẽ
Sia ũt deorũ cultus post hanc uitã uelut

Expanded text:
has generi humano clades isti opinantur infligi. has generi humano clades isti opinantur infligi. Qui ergo propterea colebantur, ut istam uitam prosperam redderent, si uerum iuranti has inrogari poenas seu uoluerunt seu permiserunt, quid periuro grauius irati facere potuerunt? Sed quur non ratiocinationem meam potius ad utrumque concludam? Deos certe ille sic coluit, ut propter iuris iurandi fidem nec maneret in patria, nec inde quolibet ire, sed ad suos acerrimos inimicos redire minime dubitaret. Hoc si huic uitae utile existimabat, cuius tam horrendum exitum meruit, procul dubio fallebatur. Suo quippe docuit exemplo nihil deos ad istam temporalem felicitatem suis prodesse cultoribus, quando quidem ille eorum deditus cultui et uictus et captiuus abductus et, quia noluit aliter quam per eos iurauerat facere, nouo ac prius inaudito nimiumque hon\'ibili supplicii genere cruciatus extinctus est. Si autem deorum cultus post hanc uitam uelut
Abbreviated transcription (Latin):
potentius Habent tam̃ istidec aptiuitater eli¬
gionis causa etã sponte tolerandȩ: et insius
p̃claris uiris nobilissimũ exẽplũ: Marcus regu
lusimperator populiro ani captiuus apud
carthigmnenses fuit. Quicũsibimallenta roma¬
nos suos reddi quã eorũ tenere captiuos ad hoc
impetrandũ etiã istũ p̃cipue regulũ cũlegatis
suis romã miser̃ prius iuratione constrictum:
si quoduolebant minime ꝑ egisset rediturũ
esse carta gmẽ Ferrex̃ ille atq insenatu con
hanc ꝑsuasionẽ asuis adhostes redire compulsus ẽ
Sed ꝗaiurauerat idsponte cõpleuit : atlli eũ
ex cogitatis atq horrendis cruciatib necauer̃.
inclusus quippe angusto ligno ubi stare coge ⁊qquid¬
ret᷑ clauisq acutissimis ulliq: consixo : ut se in
nullã eĩ partẽ sine poenis a trocissimis inclinara
etiã uigilando peremert̃ Merito certe lau¬
dant uirtutẽ tã magna infelicitate maiorẽ :
et ꝑdeos ille iurauerat quorũ cultu prohibito.

Expanded text:
potuit. Habent tamen isti de captiuitate religionis causa etiam sponte toleranda et in suis praeclaris uiris nobilissimum exemplum. lus, imperator populi romani, captivus apud Cartaginienses fuit. Qui cum sibi mallent a Romanis suos reddi quam eorum tenere captivos, ad hoc impetrandum etiam precipue istum Regulum cum legatis suis Romam miserunt, prius iuratione constrictum, si quod volebant minime peregisset, rediturum esse Cartaginem. Perrexit ille atque in senatu conthanc persuasionem a suis ad hostes redire compulsus est; sed quia iuraverat, id sponte complevit. At illi eum excogitatis atque horrendis cruciatibus necaverunt. Inclusum quippe angusto ligno, ubi stare cogeretur, clavisque acutissimis undique confixo, ut se in nullam eius partem sine penis atrocietiam uigilando peremerunt. Merito certe laudant uirtutem tam magna infelicitate maiorem. Et per deos ille iurauerat, quorum cultu prohibito
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ humanȩ quiꝓphetã non deseruit : nec
insuis litteris credunt arionẽ metrmneum
nobilissimũ citharistã cũeet deiec tusehaui
exceptũ delsinidorio ep adterras ẽe ꝑuectũ
Gerũ illud nr̃m deiona ꝓpheta inc pectedi

Expanded text:
tamen humanae, qui prophetam non deseruit nec in suis litteris credunt Arionem Methymnaeum, nobilissimum citharistam, cum esset deiectus e naui, exceptum delphini dorso et ad terras esse peruectum. Verum illud nostrum de Iona propheta incredi
Abbreviated transcription (Latin):
buit : sed eos ciuitas obeĩ uirtutẽ ñ petentidare
Sedeũ illa memoria duoromaniȩssentuirtute
magni caesar et cato longe uirtus catonis ue¬
ritati uidet̃ ꝓpinquior fuisse quãcaesaris:
sEroinde qualis eẽt illo tẽpore ciuitas. et antea
qualis fuisset uideamꝰ in ipsa sententia catonis:
nolite inquit existimare maiores nr̃os armis
rẽ publicã eeparua magnã fecise : Suieta esret
iuleo pulherrimã eã nos haberemus ꝗppe
sociorũ atq ciuiũ p̃terea armorũ etȩ quorũ
maior copia noħ quã illis ẽ Sedalia quatudos

Expanded text:
buit, sed eos ciuitas ob eius uirtutem non petenti dare. Sed cum illa memoria duo Romani essent uirtute magni, Caesar et Cato, longe uirtus Catonis ueritati uidetur propinquior fuisse quam Caesaris. Proinde qualis esset illo tempore ciuitas et antea qualis fuisset, uideamus in ipsa sententia Catonis: \'Nolite, inquit, existimare maiores nostros armis rem publicam ex parua magnam fecisse. Si ita esset, multo pulcherrimam eam nos haberemus. Quippe sociorum adque ciuium, praeterea armorum et equorum maior copia nobis quam illis est. Sed alia fu
Abbreviated transcription (Latin):
mus ut ñ uere factũ: sed ꝓpter merita
uirtutis eius beniuole iactatũ diffamatũ¬
q: monstraret .: In hortensio uero dialogo
cũ de solis canonicis defectionib: loqueret᷑
ut easdẽ in quit tenebras essiciat. quas effese¬

Expanded text:
mus\', ut non uere factum, sed propter merita mus\', ut non uere factum, sed propter merita uirtutis eius beniuole iactatum diffamatumque monstraret. In Hortensio uero dialogo cum de solis canonicis defectionibus loqueretur: Ut easdem, inquit, tenebras efficiat, quas effe
Abbreviated transcription (Latin):
subito sole obscurato ñ cõparuisset. deorĩ
innumero conlocatus putaret̃: Quã opi¬
nionẽ nemoumquã mortalis assequi porit
sine eximia uirtutis gła. Quodaũt dicit
eũ subito ñ cõparuisse: ꝓfecto ibi intelle¬
git᷑. aut uolentia tẽpestatis: aut cędis
facinorisq sec retum nam a alii scrip¬
tores eorũ defectione solis addunt etiam
subitã tẽpestatẽ quae ꝓfecto a ut occasione
sceleri praebuit. aut ronulũ ipsa consupsis
detullo quippe etiã hostilio. qui tertius
a romulo rexfuit: quia etipse fulmine
absũptꝰẽ dicitineis de libris idẽ cicero : ꝓpte¬
rea enstũ ñ creditũ in deos receptũ tali
morte quia fortasse quoderat in romulo
ꝓbatũ idẽ ꝑsuasũ: romani uulgare nolu¬
erunt idẽ uile facere si hoc et alteri facile id¬
tribueretur: Dicit enã aꝑte in in uectiuis
lllũ qui hanc urbẽ condidit romulũ: adeos
in mortales beuolentia famaq sustuli¬

Expanded text:
subito sole obscurato non conparuisset, deorum subito sole obscurato non conparuisset, deorum in numero conlocatus putaretur, quam opinionem nemo umquam mortalis assequi potuit sine eximia uirtutis gloria\'. Quod autem dicit eum subito non conparuisse, profecto ibi intellegitur aut uiolentia tempestatis aut caedis facinorisque secretum; nam et alii scriptores eorum defectioni solis addunt etiam subitam tempestatem, quae profecto aut occasionem sceleri praebuit aut Romulum ipsa consumsit. De Tullo quippe etiam Hostilio, qui tertius a Romulo rex fuit, quia et ipse fulmine absumtus est, dicit in eisdem libris idem Cicero, propterea et istum non creditum in deos receptum tali morte, quia fortasse quod erat in Romulo probatum, id est persuasum, Romani uulgare noluerunt, id est uile facere, si hoc et alteri facile tribueretur. Dicit etiam aperte in inuectiuis: <Illum, qui hanc urbem condidit, Romulum ad deos inmortales beniuolentia famaque sustuli
Abbreviated transcription (Latin):
diceret eũq ꝑsepopulo iandasse romano
sutint̃ numina coleret᷑ : Eoq modo populũ
qui contra senatũ intumescere coeperat
repressũ atq sedatũ : accideratenĩ enolis
defectio : quã certaratione suicursuseffectĩ
Imperita nesciens multitudo meritis romuli
tribuebat: Quasi uero siluctus ille solisfu¬
isset : non magis ideo credi deberet occisus
ipsũq scȩlus a uersione enã diurniluminis¬
si indicatũ. Sicut reuera factũ ẽ: cũ dñs
crucisixus ẽ. crudelitate atq impietate
iudeorũ: quã solis obscurationẽ non exca¬
noni cosiderũ cursu accidisse satis ostendit
Quod tuncerat pasdia iudȩorũ nã plena
luna sollnit̃ agit̃ Regularis aũt solis defe¬
tio: non nisilunȩ fine contingit:. Satis exi¬
cero illã interdeos romuli receptionẽ pura¬
tam magis signisicat eẽ quãfactã quando
laudans eũ in libris derepublica. scipionis¬
q: sermone. Tantũ ẽ inquit consecutus uttũ

Expanded text:
diceret eumque per se populo mandasse Romano, diceret eumque per se populo mandasse Romano, ut inter numina coleretur, eoque modo populum, qui contra senatum intumescere coeperat, repressum adque sedatum. Acciderat enim et solis defectio, quam certa ratione sui cursus effectam inperita nesciens multitudo meritis Romuli tribuebat. Quasi uero si luctus ille solis fuisset, non magis ideo credi deberet occisus ipsumque scelus auersione etiam diurni luminis indicatum; sicut re uera factum est, cum Dominus crucifixus est crudelitate adque inpietate Iudaeorum. Quam solis obscurationem non ex canonico sideruin cursu accidisse satis ostendit, quod tunc erat pascha Iudaeorum; nam plena luna sollemniter agitur, regularis autem solis defectio non nisi lunae fine contingit. Satis et Cicero illam inter deos Romuli receptionem putatam magis significat esse quam factam, quando et laudans eum in libris de re publica Scipionisque sermone: \'Tantum est, inquit, consecutus, ut, cum