comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
usil corporalib aliud estlum̃ aliud fons. fontẽ
fauces querunolum̃ oculi quandositimus quen¬
mus fantem: quando intenebns sumus quennius
lum̃ &si forae nostesitamur lum̃ accendimui
ut ad fontemueniamur ñ ẽ sicapud dm̃ quodlu
m̃ẽ hoc ẽ fonqui tibiluc& ut uideas iprectibi
re istum solẽ uideamus sin ambulalur intene¬
bns Ecceonundo exitate illetursusuo adocci¬
dentem ꝑgit. tibi farae adonentem ꝓfectio ẽ.
nisi tumeantrana partem ꝑgar ħ̃ quaille
tendit sequendo cum pfecto erabit
& ꝓonente occidentem tenebir Tueũ
interra sisequan serrabir Nauta sicum
inmans equatur errabit postremo uid&uir
tibis equend ẽe solem & tendreiam ipse
ad occidentem quo & illecendit Videamus
cumoccident sin ambulabi sintenebns uide
quemadm ođ & si noluen seu. tudeserered
ips eaedesent. seruitutis fiae necessitate ꝑa
tiae potestatem omniatenebat. Dr tuurubiq

Expanded text:
us corporalibus aliud est lumen, aliud fons: fontem fauces quaerunt, lumen oculi: quando sitimus quaerimus fontem; quando in tenebris sumus, quaerimus lumen; et si forte nocte sitiamus, lumen accendimus ut ad fontem veniamus. Non sic apud Deum: quod lumen est, hoc est fons; qui tibi lucet ut videas, ipse tibi re istum solem, videamus si non ambulabis in tenebris. Ecce oriundo exit ad te: ille cursu suo ad occidentem pergit; tibi forte ad orientem profectio est: nisi tu in contrariam partem pergas, non qua ille tendit, sequendo eum profecto errabis, et pro oriente occidentem tenebis. Tu eum in terra si sequaris, errabis: nauta si eum in mari sequatur, errabit. Postremo videtur tibi sequendum esse solem, et tendis etiam ipse ad occidentem, quo et ille tendit: videamus cum occiderit, si non ambulabis in tenebris. Vide quemadmodum etsi nolueris eum tu deserere, ipse te deseret, servitutis suae necessitate peragtiae potestatem omnia tenebat. Deus tuus ubique
Abbreviated transcription (Latin):
osa duce ipsa aliquan do ue¬
iꝵ & inilla uitauiuamus ut
ilimꝰꝗ omnino monamur Ista
enĩlux ẽ dequaꝓph&uia olim
p̃missa ita inpsalmo cecinit.
homines & ium̃ta saluossa¬
cias dñe sicut multi plicata ẽ mis ericordiatua
d Pr almisci ista uerba sunt: Aduergite quid

Expanded text:
 duce ipsa aliquando veniamus, et in illa ita vivamus, ut nunquam omnino moriamur. Ista enim lux est, de qua prophetia olim praemissa ita in Psalmo cecinit: Homines et jumenta salvos facies, Domine; sicut multiplicata est misericordia tua, Deus. Psalmi sancti ista verba sun
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ est ꝓbaboipsa uentate dicente. Quando in¬
terogauit iuda eos baptismũ iohanni sunde ẽ de¬
cerentur quod ebr serui quibaptizabant. accepła
potestate a dño. sibi tenuit dñs baptiz andipo¬
testate : Seruis ministenũ dedit dic seseruusba¬
& malus & contingat illi habere ministenumi¬
sieam homines ñ nouerunt. & ds̃ eum nouit. ꝑmitsit
rbaptizan ꝑeum quia sibi tenuit potestate. Hocauios

Expanded text:
dictus est. Probabo, ipsa Veritate dicente, quando indictus est. Probabo, ipsa Veritate dicente, quando interrogavit Judaeos: Baptismus Joannis unde cerentur quot essent servi qui baptizarent, sibi potestate a Domino; sibi tenuit Dominus baptizandi potestatem, servis ministerium dedit. Dicit se servus bapet malus, et contingat illi habere ministerium,eum homines non norunt, et Deus cum novit: permittit Deus baptizari per eum, qui sibi tenuit potestatem. 8. Hoc autem
Abbreviated transcription (Latin):
Potuitau dñsi hii xp̃snuell& dare potetatem
alicui seruo suo utdar& baptismũ suũ. tamqu
uice sua transfere as ebapttandi potestatẽ &co¬
stituere in aliquos eruo suo. & tantũ uimbaptir¬
motrans lato inseruũ tamꝰquimhaber& baptismu
datum adño. Hocnoluitideo ut in illo spese&
baptizatorũ aquosebaptizatos agnorcerent.
Noluit ergo seruũ ponere speminseruo. Ideoq
clamata postolus. cu uider& homines uolentes
ponere speminse ipso. Numquid paulus ꝓuobir
crucifixus ẽ. aut in nomine pauli baptizati estis
Babtizauit ergo paulur tamq̃ minister . ñ tamo
ipsapotestas. Baptiz auit au dñs tamq potestas
Intendite & potuit hancpotestate seruis dare.
& noluit. Sicnũ dar& hancpotestatẽ seruis idess
ut & ipsorum e& quod dnierat. Toteor bap̃lis¬
mi. quodeorserui ut quomodo dictũ ẽ baptasmo
iohannis sic dicer& ur baptismũ p& baptis mu
boptis mũ iohannis dictũ ẽi sed farae pliquis existi¬
&dic. Proba nobis quia illudbaptismũ iohannis

Expanded text:
atem alicui servo suo, ut daret baptismum suum tanquam vice sua, et transferre a se baptizandi potestatem, et constituere in aliquo servo suo, et tantam vim dare baptismo translato in servum, quantam vim haberet baptismus datus a Domino. Hoc noluit ideo, ut in illo spes esset baptizatorum, a quo se baptizatos agnoscerent. Noluit ergo servum ponere spem in servo. Ideoque clamabat Apostolus, cum videret homines volentes ponere spem in seipso: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est? aut in nomine Pauli baptizati estis ? Baptizavit ergo Paulus tanquam minister, non tanquam ipsa potepotestas. Et potuit hanc potestatem servo dare, sed noluit. Si enim daret hanc potestatem servis, id est ut ipsorum esset quod Domini erat, tot essent baptismi quod servi, ut quomodo dictum est, baptismus Joannis, sic diceretur, baptismus Petri, baptismus baptismus, Joannis dictus est. Sed forte aliquis dicet: Proba nobis quod ille baptismus Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
qua estio si hodie saluator grauatuos. ñ du¬
bito quia iam multa dictã sunt. Sciatis au¬
talem ẽe ista quaestione ut haecsolaꝑ
imat paratem donati. Ad hoc dixi canłati
urãe utintentos uos facerem similit̃ ut so¬
mereamini: In termhodie dignamini
differo: Sed hoc breuit̃ dicõm tenmdo¬
nec soluatur : Inter ogate pacifice sine
nxa sine contentione sin ealt̃gationib:
sine inimicitus & uobis cum qua onłe . &
soluatur. siue ñ soluatur putate meppo¬
suisre quod memou&. Moueorenĩ mul¬
eum a quo uolebatbaptizan temere
dicebat. ego a tedebeobaptizan. Nouerat ergo
eum. si nouerat eum quid est quoddicit. ñ nouerat
eum. sed quimemis it baptizare in aqua ipse mihi

Expanded text:
quaestio si hodie solvatur, gravat vos, non dubito, quia jam multa dicta sunt. Sciatis autem talem istam quaestionem esse, ut haec sola perimat partem Donati. Ad hoc dixi Charitati vestrae, ut intentos vos facerem, similiter ut somereamini. Interim hodie dignamini differre. Sed hoc breviter dico interim, donec solvatur: interrogate pacifice, sine rixa, sine contentione, sine altercationibus, sine inimicitiis; et vobiscum quaerite, et solvatur sive non solvatur, putate me proposuisse quod me movet: moveor enim muleum a quo volebat baptizari, temere dicebat, Ego a te debeo baptizari. Noverat ergo eum. Si noverat eum, quid est ergo quod dicit, Non noveram eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi
Abbreviated transcription (Latin):
descendentẽ tamqua colũba & manentem suꝑ eum
ipse ẽ. Sedquid ipse et quid me uoluit ꝑcolũbam
docere qui me misit. quia ipse erat dñs iam noue¬
ra aquanussurus era. Iam nouera eum cuidixit.
luadine uenis baptizan. ego ate debeobaptiz an.s
isq: eo ergo nouera dñm ut ego ab eo uellẽ baptiza
N. ñ ut ame ipsebaptiz ar&ur. & tunc mihix Si¬
ne modo impleatur omnis iustitia. Patiueni
baptiz an ñ debeo impleatur omnis iustitia ait
mihi dñs meus. Impleatur omnisiustita doceã¬
ꝑstã plena humilitate Nouinꝑliientes in fũlu¬
ro populomeo. Nouialiquos in aliqua excellen¬
tiore gratia futuros homines ut couiderentide¬
otas. aliquos baptiz anilli qui ameliores sibi uidei¬
tur. siue continentia siue elemosinis siue dosin¬
a dedignabuntur foritarre accipere. quodilli
infenores accepennt : Opora& ut sanem eor
ut ñ dedignentur uenire adbaptismũ dñi quia
ego ueni a dbaptismũ serui. lamergo hocno¬

Expanded text:
descendentem, tanquam columbam, et manentem super eum, ipse est. Sed quid ipse est? quid me voluit per columbam docere qui me misit? Quia ipse erat Dominus? Jam noveram a quo missus eram: jam noveram eum cui dixi, Tu ad me venis baptizari? ego a te debeo baptizari: usque adeo ergo noveram Dominum, ut ego ab eo vellem baptizari, non ut a me ipse baptizaretur: et tunc mihi dixit, Sine modo; impleatur omnis justitia ; pati veni, baptizari non venio? impleatur omnis justitia, ait mihi Deus meus; impleatur omnis justitia, doceam plenam humilitatem: novi superbientes in futuro populo meo, novi aliquos in aliqua excellentiori gratia futuros homines, ut cum viderint idiotas aliquos baptizari, illi quia meliores sibi videntur, sive continentia, sive eleemosynis, sive doctrina, dedignentur isti fortasse accipere quod illi inferiores acceperunt; oportet ut sanem eos, ut non dedignentur venire ad baptisma Domini, quia ego veni ad baptisma servi. 9. Jam ergo hoc no
Abbreviated transcription (Latin):
xpo & hociam diximus sed comemoram
quia nec essanum est praesenti quaestioni
Non tantũ ualeant spinaecurarum ut suf¬
focent remen quod seminatur iuobis
Quare enim cogimur eadem rep&ere nin
quia dememoria cordis uñ seconñ sumur S
Siergo solur dñr baptizatur e& baptis moio¬
hannis ñ deet qui sic eum haberent ut pu¬
exemplum humilitatis ad percipienda
aiohanne. nͥ eis sufficit. Baptizati sunt
enim baptismoxp̃i. qui a ñbaptis mũ xp̃i
erat baptismnũ iohaunis. quiaccipiuntbap¬
tismũ x p̃rhaptis mũ ioh annis ñ quaorur
qui acceperunt baptismu iohannis: bap¬
tis mũ xp̃i quaesierunt : Ergoxposusficit
baptismũ iohannis quomodo ñ sufficer&
quando nec ipseerat necessanus s sed & ad¬

Expanded text:
 hoc jam diximus; sed commemoramus, quia necessarium est praesenti quaestioni.non tantum focent semen quod seminatur in vobis: quare enim cogimur eadem repetere, nisi quia de memoria cordis vestri securi non sumus? si ergo solus Dominus baptizatus esset baptismo Joannis, non deessent qui sic eum haberent, ut puexemplum humilitatis, ad percipiendam a Joanne, non eis suffecit: baptizati sunt enim baptismo Christi; quia non baptismus Christi erat baptismus Joannis. Qui accipiunt baptismum Christi, baptismum Joannis non quaerunt: qui acceperunt baptismum Joannis, baptismum Christi quaesierunt. Ergo Christo suffecit baptismus Joannis. Quomodo non sufficeret, quando nec ipse erat necessarius? Illi e
Abbreviated transcription (Latin):
& tuuenis adme nouerat ergo quando au colũ¬
badescendit iam baptizato dño & ab aqua ascen¬
dente. atsulle qui eum misit d. Suꝑqueniuiden¬
Sed colũba descendente cognouit eum: Coluba
uero tunc descendit quando dñr ab aqua ascendit
uncau cognouerat ic hannes dñm quando adeum
dñs adaqua ueniebat. Manifestatur nobir quia
ohannes secundũ aliquid nouenat secund aliquid d¬
n̾dum nouerat dñm . nis auhoo intellexemus
mendax erat : Quomodoerituerax agnoscens
quidicit. Tuadn euenis baptizane. eqͥdate debeos
paptizan Veraxꝰ ecũ hocdĩc & quomodorursis
uerax est cumdicit. Ego nꝰ nouera eum sed

Expanded text:
et tu venis ad me ? noverat ergo. Quando autem columet tu venis ad me ? noverat ergo. Quando autem columba descendit? Jam baptizato Domino, et ab aqua ascendente. At si ille qui eum misit, dixised columba descendente cognovit eum; columba vero tunc descendit, quando Dominus ab aqua ascendit; tunc autem cognoverat Joannes Dominum, quando ad eum Dominus ad aquam veniebat: manifestatur nobis quia Joannes secundum aliquid noverat, secundum aliquid nondum noverat Dominum. Nisi autem hoc intellexerimus, mendax erat. Quomodo erat verax agnoscens, qui dicit, Tu ad me venis baptizari, et ego a te debeo baptizari? Verax est cum hoc dicit? Et quomodo rursus verax est
Abbreviated transcription (Latin):
lirpotestar: Secund haec uerba quae ipsepasunt.
ego & pat̃ uñũ suntus Quis ergomisitiohannem
i dicamus pat̃ uerũ dicimus Sidicamus filiuruerũ
dicimu Manifestius au ut dicamus pat& filiur
ebat eum a quomimir est : Denim. ego nesciebam
eum. Sed qui memisit baptizare in aqua ipsemis
hid. in temogo iohanne qui temisi tbaptizare
in aqua : quid tibid. Superquem uidens sp̃mdes¬
cendente Nc̃ colũba & manente suꝑ eum ipseequi
es quia uentate loquens & exuenta teloquers. ñ
temisit pat̃ sine filio & simulte misit pat̃ & filius
uiergo & filius temisit cũ patre quomodo nescie¬
baseum a quominssur es : Quem uideras in uenlate
ipsetemisit utagnosceretur in carne & g. Suꝑ¬
hiudiuit iohannes ut noss& eum quẽ n nouerat.
anutplenius nosr& quẽ iamnouerat. Si enimom¬
ni ex parce ñ nosr& ñ uenientiad fluuium ut
baptizarecur dicer&: Ego atedebeobaptizan s

Expanded text:
lis potestas, secundum haec verba quae ipse posuit, lis potestas, secundum haec verba quae ipse posuit, Ego et Pater unum sumus . Quis ergo misit Joannem? Si dicamus, Pater, verum dicimus; si dicamus, Filius, verum dicimus: manifestius autem ut dicamus, Pater et Filius. ebat eum a quo missus est? Dixit enim, Ego nesciebam eum; sed qui me misit baptizare in aqua, ipse mihi dixit. Interrogo Joannem, Qui te misit baptizare in aqua, quid tibi dixit? Super quem videris Spiritum descendentem, sicut columbam, et manentem super eum, ipse est qui es, quia veritatem loqueris, et ex veritate loqueris; non te misit Pater sine Filio, sed simul te misit pater et Filius: si ergo et Filius te misit cum Patre, quomodo nesciebas eum a quo missus es? Quem videras in veritate, ipse te misit ut agnosceretur in carne, et annes, ut nosset eum quem non noverat, an ut plenius nosset quem jam noverat? Si enim omni ex parte non nosset, non venienti ad fluvium ut baptizaretur diceret, Ego a te debeo baptizari,
Abbreviated transcription (Latin):
Aoicutdnis uoluit addiem ꝓmissianis nr̃ae ꝑ¬
Quenimus. Prestabit &ia hocuta dipsius ꝓmis¬
sionis redditione ꝑuenire possumus. Iunceni
eaquae dicimus: & nobir & uobis utilia sunt si
ab ipso sunt: Quae au ab homine sunt mendacia
dacium & peccatũ : Siquid aũ homo hab& uenła tis
atq iustitiae. ab illo fante ẽ quem debemurntiri
in hacheremo ut ex eo quasigutitis quib̵da in roras¬
ti & in hac peregninatiane intenm consolati nede¬
ficiamus inuia uenire ad eius requiẽ sati& atẽq
possimus. Sergo quiloquitur mendacium desu
loquitur : Quilequitꝰuentate dedo loquituiUle
rax iohannes: sed omnes uerax auentate ueraxi
Si ergo uerax iohannes & uerax et homo ñ potest
nisiauentate. a quo erat ueraꝵ nisi ab eo quid er
uentasmisit. & ideo uerax erat qm auentat
missurerat. Siuentariahannẽ miserat. xp̃s¬
sum aliquid paterfacit sine filio nec seor sue¬
aliquid filius sinepatre : In separabilir cantar inse¬
garabilis unitas inseparabils maiestar insẽparab¬

Expanded text:
inus voluit, ad diem promissionis nostrae pervenimus: praestabit etiam hoc, ut ad ipsius promissionis redditionem pervenire possimus. Tunc enim ea quae dicimus, et nobis et vobis si utilia sunt, ab ipso sunt: quae autem ab homine sunt, mendacia dacium et peccatum. Si quid autem homo habet veritatis atque justitiae, ab illo fonte est, quem debemus sitire in hac eremo, ut ex eo quasi guttis quibusdam irrorati, et in hac peregrinatione interim consolati, ne deficiamus in via, venire ad ejus requiem satietatemque possimus. Si ergo qui loquitur mendacium, de suo loquituJoannes, sed omnis verax a veritate verax est: si ergo verax est Joannes, et verax esse homo non potest, nisi a veritate; a quo erat verax, nisi ab eo qui dixiveritas misit; et ideo verax erat, quoniam a veritate missus erat. Si veritas Joannem miseratPater aliquid facit sine Filio; nec seorsaliquid Filius sine Patre: inseparabilis charitas, inseparabilis unitas, inseparabilis majestas, inseparabi
Abbreviated transcription (Latin):
Quid dictun sunt quia ñ scimur quando uenent colũ¬
bane forae ibilateant. leguntur alii euangelistae
quiplamus illud dixerunt & inuenimurã ꝑcissim
tunc descendisse colũbam cũ dñs aba qua ascendis
Suꝑbaptizatum enĩ xp̾m aperai sunt caeli. &uidi
debeobaptizan. Hanc uobiscũ intenm ruminate.
ꝑistius questionis solutiane uocem pars donatide
baptismigratia ubi hebul. rabtendut impenłis

Expanded text:
Quid dicturi sumus? Quia non scimus quando venerit columba? Ne forte ibi lateant, legantur alii evangelistae, qui planius illud dixerunt: et invenimus apertissime tunc descendisse columbam, cum Dominus ab aqua ascendit. Super baptizatum enim aperti sunt coeli, et vidit debeo baptizari? Hanc vobiscum interim ruminate, per istius quaestionis solutionem, vocem pars Donati de Baptismi gratia, ubi nebulas obtendunt imperitis,
Abbreviated transcription (Latin):
Si ꝓ̃fuit aliquid & modo maner& & baptizarer¬
tur homines in baptismoiohannis & sic uenire
accepit mistenum baptismi iohannes in aquu
poenitentiae parare uia dño ñ exsistens dñ
adubi cognitur ẽ dñs desuꝑ fluo eiuia paraba¬
tur quia cognoscentib: se ipse factus ẽ uia
Itaq ñdurauit diubaptis mũ iohannis. Sedquo¬
modo demonstratur ẽ dñs humilis ut ideo ac¬
ceperitbaptis mũ iohannis : in quobaptiz are
dñ on arci : opus eratdño crucisigi opuserat
dño mon. opus erat dno sepellin Siergo tan¬
ta suscepit ꝓnobis humilitato baptis mumñ
erat suscepturur. & quid ꝓfuit quia susce¬
pitbaptismum serui. ut au ñ dedignarens
suscipere baptismũ dñi. Intendat cantas
res gratiae catecumini. Fitenĩ aliquan¬
do ut uideas cate cuminũ abstinentem

Expanded text:
fuit aliquid, et modo maneret, et baptizarentur homines baptismo Joannis; et sic venirent Accepit ministerium baptismatis Joannes, in aqua poenitentiae parare viam Domino, non existens Dominus: at ubi cognitus est Dominus, superfluo ei via parabatur; quia cognoscentibus se ipse factus est via: itaque non duravit diu baptismus Joannis. Sed quomodo demonstratus est Dominus? Humilis; ut ideo acciperet baptisma Joannes, in quo baptizaretuDomino nasci? opus erat Domino crucifigi? opus erat Domino mori? opus erat Domino sepeliri? Si ergo tantam suscepit pro nobis humilitatem, baptismum non erat suscepturus? Et quid profuit quia suscepit baptismum servi? Ut tu non dedignareris suscipere baptismum Domini. Intendat Charitas ris gratiae catechumeni. Fit enim aliquando ut videas catechumenum abstinentem
Abbreviated transcription (Latin):
baptismũ serui sui & cumipse ñ haber& quodei
dimitte retur nec quidin illo lauar&ur : Sus¬
cepit a seruo baptis mum tamqua ad locutur est
filiũ suꝑbientẽ & ex tollentem se. ac dedignantẽ
forae accipere cũ ideotis unde ei possit salus
uenire & quasidicens. Quantum te extendis
quantũ ex tollis quanta est excellentia tua
quanta gratia tua.maior potest eẽ quãmea :
Siego ueni adseruũ tude dignans uenire ad dñm
adipsum iohanne: sicut dicunt alii euangelis¬
tae cum adillũ uenir& dñs baptiz andur aũ s
ipse iohannes tuadme uenis. & ego tedebeo
baptizan. & quidei respondit. Sinemodo

Expanded text:
baptismum servi sui; et cum ipse non haberet quod ei baptismum servi sui; et cum ipse non haberet quod ei dimitteretur, nec quod in illo lavaretur, suscepit a servo baptismum; et tanquam allocutus est filium superbientem et extollentem se, ac dedignantem forte accipere cum idiotis unde ei possit salus venire, et quasi dicens: Quantum te extendis? quantum extollis? quanta est excellentia tua? quanta gratia tua? major potest esse quam mea? si ego veni ad servum, tu dedignaris venire ad Dominum? ad ipsum Joannem; sicut dicunt alii evangelistae, cum ad illum veniret baptizandus Dominus, ait ipse Joannes: Tu ad me venis? ego a te debeo baptizari. Et quid ei ip
Abbreviated transcription (Latin):
uantem omnibq possidebat distrbuentẽ poupe¬
ribus & catecuminu ẽ instructus ẽ &ia forcte
doc ⁊nasalutan supramultor fideles. tamendũ
est huicnedicat apud sem & ipsũ debaptis mosco
quo peccata dimitauntur quid plus acceptu¬
qus sũ. Ecce ego meliorsum illo fidel. & illosidel
cogitans fideles aut coniugatos aut idiotas aut
habentes & posredentes ressuas quas ipsedisti¬
buit iampaupenb & meliorẽ se arbitrans eẽ¬
qua ille quiiam baptizatus ẽ dedign&ur uenire
adbaptismũ dicens: Hoc sum accepturus quodha¬
b& ille & ille & ꝓponat sibi illos quos contemp
nit & quasi sordeatille hoc accipere quod ac¬
ceoerunt infenores quia iam uid&ur ipse sibi
melior & tam en omnia peccata supra illum
sunt. & nisi aduenerit salutare baptismum
ubi peccata soluuntu cũ omni excellentia sua
ñ potest. iuo in regnũ caelorum: Sedutilla
excellentia inuitar& dñs adbaptismũ suum
ut peccata illidimitaterentur : Uenit ipse ad

Expanded text:
 pauperibus; et catechumenus est, instructus etiam forte doctrina salutari supra multos fideles. Timendum est huic ne dicat apud semetipsum de Baptismate sancto quo peccata dimittuntur: Quid plus accepturus sum? Ecce ego melior sum illo fideli et illo fideli: cogitans fideles aut conjugatos, aut forte idiotas, aut habentes et possidentes res suas, quas ipse distribuit jam pauperibus, et meliorem se esse arbitrans quam ille qui jam baptizatus est, dedignetur venire ad Baptismum, dicens, Hoc sum accepturus quod habet ille et ille; et proponat sibi illos quos contemnit, et quasi sordeat illi hoc accipere quod acceperunt inferiores, quia jam videtur ipse sibi melior: et tamen omnia peccata super illum sunt, et nisi venerit ad salutarem Baptismum, ubi peccata solvuntur, cum omni excellentia sua non potest intrare in regnum coelorum. Sed ut illam excellentiam invitaret. Dominus ad baptismum suum, ut peccata illi dimitterentur, venit ipse ad
Abbreviated transcription (Latin):
fus mei. Siui distis questionẽ ñ parumiuidistis
suꝑ ẽ ut ipsius solutione dñs d&. tam en illud di¬
co. Siuidstis quaestione s̃ ẽ parum Ecceposi¬
tus e iohannes ante oculos uros stans adfluuiũ
iohannes baptista. ecceuenit dñs ad huebapłi¬
Tandus ñ dumbaptizatus Audiuocemiohan¬
nis iuad meuenis ego atedebeobaptizan.
Ecceiam cognoscit dñm aquo uult baptitan
Habuizatus dñs arcendit ab aquo apenuntur
caeli descendit sp̃r modo illum cognoscitio¬
hannes. Simodo illũ cognoscit: cuid antea
egoate debeobaptizan: Siaũ nꝰ eũ modo coq¬
noscit. quiaia nouerat eum. Quid est quod

Expanded text:
fratres mei. Si vidistis quaestionem, non parum vidistis: superest ut ipsius solutionem Dominus det. Tamen illud dico, si vidistis quaestionem, non est parum. Ecce positus est Joannes ante oculos vestros, stans ad fluvium Joannes Baptista; ecce venit Dominus adhuc baptizandus, nondum baptizatus: audi vocem Joannis, Tu ad me venis? ego a te debeo baptizalt baptizari. Baptizatus Dominus ascendit ab aqua, aperiuntur coeli, descendit Spiritus, modo illum cognoscit Joannes: si modo illum cognoscit, quid dixit antea, Ego a te debeo baptizari? Si autem non eum modo cognoscit, quia jam noverat eum, quid est quod
Abbreviated transcription (Latin):
gia calciamenti. Siergo illexpr tantae
excellentiae homo dĩ solurbaptiz ar& ur
baptismoiohannis. quid dictun erant homi¬
ner qualeb aptismũ habuit iohannes
Magnũ baptismũ habuit in effabile sacra¬
mentum Vide quia solus xp̃s meruitbap¬
tizan iohannis baptismo. atq i tamaior
uider&ur baptismũ serui qua baptis¬
mũ dñc babtiz atisunt & alub aptis moio¬
narentur aliis eruis uscipere baptismũ
tunc cognouit quando uidit colũbade¬
scendentem: Manifestu e quia coluba
ñdescendit suꝑ dnmnisi postea qu& ascen¬
dit ab aqua baptismi. Dñr baptizatus
arcenditabaqua a ꝑtisunt caely & uidit
suꝑ eũ colũbam. Si ergo postbabtis mis
discendit colũba ante qua baptiz ar&ur dñr. &¬

Expanded text:
rigiam calceamenti? Si ergo ille Christus tantae rigiam calceamenti? Si ergo ille Christus tantae excellentiae homo Deus, solus baptizaretur baptismo Joannis, quid dicturi erant homines? Qualem baptismum habuit Joannes? Magnum baptismum habuit, ineffabile sacramentum: vide, quia solus Christus meruit baptizari Joannis baptismo. Atque ita major videretur baptismus servi, quam baptismus Domini. Baptizati sunt et alii baptismo Jnarentur alii servi suscipere baptismum tunc cognovit quando vidit columbam descendentem. Manifestum est quia columba non descendit super Dominum, nisi posteaquam ascendit ab aqua baptismi. Dominus baptizatus ascendit ab aqua, aperti sunt coeli, et vidit super eum columbam. Si ergo post baptismum descendit columba, et antequam baptizaretur D
Abbreviated transcription (Latin):
tur omnis iustitia . Mon ueniꝓhominib bap¬
tizan non debeo ꝓhominib: Qui destim plea¬
tur omnis iustitia impleatur omnis humi¬
litar. Quid ergo ñ ent suscepturus baptir¬
mũ ab onoseruo : qui passionem surcepta ser¬
uis malis. Intendi te ergo baptizatodño si
ptereabaptiz auit ioħannes ut in eiusbap¬
tis modñr ostender& humilitatem Nemo ali¬
usbaptiz ar&urbabtismo iohannis. Multi
aubaptizatisunt baptismo ioh annis bap¬
tizatur ẽ & dnrbaptis moiohannis. & ces¬
sauitbaptismũ iohannis. indeiam missur
ẽ in carcere iohannes. Deinceps ne mobap¬
tizatus inuenitur illobaptisinate. Si
ergo ꝓpterea uenit& iohannes baptizans
ut dñi nob̵ humilitar de monstrar&ur.
utquia ille suscepit a seruo nor nondedig
ñ deeen quiputarent sanctius furre bap¬
tismumiohannis qua xp̃i. Qua sibaptismũ
mus: Non tantũnor sed & uniuersus or¬
bisterarum & baptizaturusq infinem
Quis nr̃m potest ex aliqua parite conparan

Expanded text:
tur omnis justitia? Mori veni pro hominibus, baptizari non habeo pro hominibus? Quid est, impleatur omnis justitia? Impleatur omnis humilitas. Quid ergo? non erat suscepturus baptismum a bono servo, qui passionem suscepit a servis malis? Intendite ergo. Baptizato Domino, si propterea baptizavit Joannes, ut in ejus baptismo Dominus ostenderet humilitatem, nemo alius baptizaretur baptismo Joannis? Multi autem baptizati sunt baptismo Joannis; baptizatus est Dominus baptismo Joannis, et cessavit baptismum Joannis: inde jam missus est in carcerem Joannes; deinceps nemo baptizatus invenitur illo baptismate. Si ergo propterea venit et Joannes baptizans, ut Domini humilitas nobis demonstraretur, ut quia ille suscepit a servo, nos non dedinon deessent qui putarent sanctius fuisse baptisma Joannis quam Christi: quasi baptismatemus, non tantum nos, sed et universus orbis terrarum, et baptizatur usque in finem. Quis nostrum potest ex aliqua parte comparari
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quitollitñ pecctum Eoccagnus dr̃ ec¬
cequitolli peccatũ mundi. Nostir quia
quidã homines dicunt aliquando
cũntipichomo plenut peccito con¬
traitas dirputationer ueba nr̃a non di¬
cmus hunc legamus. ecce agnur dĩ
ecce quitollitpecatũ mundi Non
sit p̃rũptio hominib: in homines ñtrans¬
migr& parr& in montes in dño considati
& nleuat oculos suor in monteo undeue¬
nio auxiliũci. Intellegat qui auxiliũ

Expanded text:
it nostrum peccatum. Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. 11. Nostis quia quidam homines dicunt aliquando: cum sit homo ipse plenus peccato? Contra istas disputationes verba nostra non dicamus, hunc legamus: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccatum mundi. Non sit praesumptio hominibus in homines: non transmigret passer in montes, in Domino confidat ; et si levat oculos in montes, unde veniet auxilium ei, intelligat quia auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
iohannes. baptis muĩohannis dictur ẽ so¬
lus taledonã accepit. Nullus ante illum
iustorum nullus postillum ut acceperꝵ
baptismũ Quibaptis mũ ipsius dicer&ur
Accepit quidem ñ enĩ a sepossitaliquid Si
enim a seloquitur mendaciõ de suo loquit᷑
utbaptirar& ponet accepit quẽ postea
baptizaut. Nolite miran sic enim hoc
fecitxp̃s in cohannei quomnodo quidem sẽc
inmatre Dexp̃o enĩ dictaẽ omnia ꝑipsu :
facta sunt. Si omnia ꝑipsum & manaꝑ
ipsum facta est De quapostea natur est¬
deditbaptis m& iohanni & baptizatus
ẽ aiohantie: Ad hoc ergo accepit bap¬
tirmũ a iohanne iu taccipiens quod insen¬
urerat ab infenore adid quod iupenir
erat horaaretar infenores: Sed quare
ñsolur iprebaptizatur e aiohanne: Siad ł¬
hocminur erat ioh annes ꝑquemba sfata¬

Expanded text:
Joannes, baptismus Joannis dictus est: soJoannes, baptismus Joannis dictus est: solus tale donum accepit: nullus ante illum justorum, nullus post illum, ut acciperet baptismum, qui baptismus illius diceretur. Accepit quidem; non enim a se posset aliquid: si enim a se quis loquitur, mendacium de suo loquitur. ut baptizare posset accepit, quem postea baptizavit. Nolite mirari: sic enim hoc fecit Christus in Joanne, quomodo quiddam fecit in matre. De Christo enim dictum est, Omnia per ipsum faipsum facta est, de qua postea natus estdedit baptismum Joanni, et baptizatus est a Joanne. 5. Ad hoc ergo accepit baptismum a Joanne, ut accipiens quod inferius erat ab inferiore, ad id quod superius erat hortaretur inferiores. Sed quare non solus ipse baptizatus est a Joanne, si ad hoc missus erat Joannes, per quem ba
Abbreviated transcription (Latin):
inpusc̃o in notuit ꝑ colũba ch̃s ñ eiquire
nꝰ nouerat. sedeiquiin eo aliqud nouerat
aliquid non nouerat. Nrm ẽ ergo querere
quidinediohanner ñ dumꝰ nouerat . & ꝑ co¬
luba didicit quareminis ẽ io han nerbap¬
tizansi ammememni quantũ potui dixisre
cantatiorae : Si enim baptisimĩ iohannir
neceanum erat. salutinrae & modo debint
exercen. Non enĩmodo ñ saluã tur hamines
aut modon plurer saluantur. aut aliatunc
ẽ iohannes bapuzans : quia o poritebat bapłi¬
humilem uentatis dẽ monstraturus ad¬
uenerat & scipsum facturus ipsa humili¬
tatis uia mominib ab eo implenda erat.
Humilitas auctontate darebaptis mosbo
hinc dignatus ẽ ut eognoscerent serui. quan¬
ta alaentate deberent curere adbapłis¬
mumebĩi quando ipre non dedignatur est
rsdipere baptismum serui: Donatu enĩ
erathociohannutipsius Baptosmũ dice¬
retur. Hoc ad endat & distinguat & no¬
uent cantas ura baptismum quõ accepit

Expanded text:
ncto? Innotuit per columbam Dominus, non ei qui se non noverat, sed ei qui in eo aliquid noverat, aliquid non noverat. Nostrum est ergo quaerere quid in eo Joannes nondum noverat, et per columbam didicit. 3. Quare missus est Joannes baptizans? Jam memini me quantum potui dixisse Charitati vestrae. Si enim baptismus Joannis necessarius erat saluti nostrae; et modo debuit exerceri. Non enim modo non salvantur homines, aut non modo plures salvantur, aut alia tunc est Joannes baptizans? Quia oportebat baptihumilitatis demonstraturus advenerat, et seipsum facturus ipsam humilitatis viam; in omnibus ab eo implenda erat humilitas. Auctoritatem dare baptismo suo hinc dignatus est, ut cognoscerent servi quanta alacritate deberent currere ad baptismum Domini, quando ipse non dedignatus est suscipere baptismum servi. Donatum enim erat hoc Joanni, ut ipsius baptismus diceretur. 4. Hoc attendat, et distinguat, et noverit Charitas vestra. Baptismus quem accepit
Abbreviated transcription (Latin):
& indurati sunt. Or p̃s ciuitatq in eius
& conueraantur & sanemeos utrum
sub audiend sit. Nid est N conuerian¬
tur conexade suꝑ sententia ubidictũ
ẽ ut nuidean to culis & in tellegant
corde: Quia &hicutiq dictum est ut
nꝰ intellegant. & ipsa eni conuersio
deillius gratia ẽ cuidiciturdr̃ uiriu¬
tum conuertenos. Anforae& hac de
suꝑnae medicinae mis encordia factũ
iustitia constituere uolebant. ad hoc
desererentur ut excaecarentur. Ad
hoc excaecarentur ut offenderent
in lapidem offensionis & impler&ur
facies eorum ignominia atq: itahu¬
qua in flatur suꝑbus. Sediustitiam
di quaiustificatur impius. hoc enĩ
multis eorum ꝓficit inbonum qui
desuo scelere canpunci inxpͥmpostea¬

Expanded text:
et indurati sunt, Deus praescivit, atque in ejus et indurati sunt, Deus praescivit, atque in ejus Et convertantur et sanem eos: utrum subaudiendum sit, non, id est, non convertantur, connexa desuper sententia, ubi dictum est, ut non videant oculis et intelligant corde; quia et hic utique dictum est, ut non intelligant? et ipsa enim conversio de illius gratia est, cui dicitur, Deus virtutum, converte nos . An forte et hoc de supernae medicinae misericordia factum justitiam constituere volebant, ad hoc desererentur, ut excaecarentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; atque ita hun suam qua inflatur superbus, sed justitiam Dei qua justificatur impius? Hoc enim multis eorum profecit in bonum, qui de suo scelere compuncti, in Christ
Abbreviated transcription (Latin):
test. laus e uoluntatir diuinae ita quod
illin poterant credere culpae uoluntatis
humanae: Eccedico & ego quodaam suꝑbae
sapiunt ut suae uoluntatis uiribus tantum
exislimentee tribuendum. ut negent sibi
ẽe necessarium diuinũ adiutonum adbe¬
neuiuendum Npos sunt credere inxpio¬
menta e̾ credere in eum quiiustificat im¬
pium credere in mediatorem sinequaint¬
posito si reconciliamur do crederein salua¬
cone ia quiuenit quod penerat. que rereat¬
quesaluare. credere ineum quid sinenie
nibuil potestir sacere. Quiergo ignorans
diiustitia quaiustificatur impius sua
uult constituere qua conuincatur sup¬
brinhuneñ potest credere. huinc& .ilii
n poterant credere n qui amutan ho
mines in meliur nꝰ possunt. Sed quam¬
diutalia sapiunt ñ possunt credere:
Hinc excaecantur. & indurantur quia
negando diuinum adiutonum nad
iubantur. hoc deiuda eis qui excaecati

Expanded text:
test, laus est voluntatis divinae; ita quod test, laus est voluntatis divinae; ita quod illi non poterant credere, culpa est voluntatis humanae. 10. Ecce dico et ego, quod qui tam superbe sapiunt, ut suae voluntatis viribus tantum existiment esse tribuendum, ut negent sibi esse necessarium divinum adjutorium ad bene vivendum, non possunt credere inest, credere in eum qui justificat impium ; credere in Mediatorem, sine quo interposito non reconciliamur Deo; credere in Salvatorem, qui venit quod perierat quaerere atque salvare ; credere in eum qui dixit, Sine me nihil potestis facere . Quia ergo ignorans Dei justitiam qua justificatur impius, suam vult constituere qua convincatur superbus, in hunc non potest credere. Hinc et illi non poterant credere: non quia mutari in melius homines non possunt; sed quamdiu talia sapiunt, non possunt credere. Hinc excaecantur, et indurantur; quia negando divinum adjutorium, non adjuvantur. Hoc de Judaeis qui excaecati
Abbreviated transcription (Latin):
diamus dnidicentem. Rogauiꝓte p&re
medeficiat fidestua nesi cexistimemus fidem
nramee in libero arbitrio ut diuinonegeat
adiutorio. Audiamus euangel ista dicente.
dediteis potestatem filios dĩfier Neo mnino
&ustimenius innr̃a potestate ñi ẽe quodere
dimus Uerũ tamen in utroq illiur beneficia
cognoscamus. Nam & agendae sunt gratiat
quia data ẽ potestas & orand ne sub cumbat
infirmitas. ipsa ẽ fides quae ꝓdilectianem
operatur. sicuteius mensuram dñs cuiq: par¬
ri&ur. Nitaq miru e quia ñ poterant crede¬
re. quorum uoluntas sic suꝑba eratutigno¬
rantes diiustitia sua uellent constituẽre:
ic deillis dic apostolus. iustitia edin sunt subiec
. Quieni n exside sed aamqua exoperib tu¬
muer̃. ipso suo tumore caecatioffenderon
in lapidem offensionis. Sic audictũ ẽ ñpo¬
terant ubi intellegendume quod noleban
sicutergo quod dñs negare seipsum n po¬

Expanded text:
diamus Dominum dicentem, Rogavi pro te, Petre, diamus Dominum dicentem, Rogavi pro te, Petre, ne deficiat fides tua ; ne sic existimemus fidem nostram esse in libero arbitrio, ut divino non egeat adjutorio. Audiamus et Evangelistam dicentem, Dedit eis potestatem filios Dei fieri ; ne omnino existimemus in nostra potestatedimus. Verumtamen in utroque illius beneficia cognoscamus. Nam et agendae sunt gratiae, quia data est potestas, et orandum, ne succumbat infirmitas. Ipsa est fides, quae per dilectionem operatur, sicut ejus mensuram Dominus cuique parn itaque mirum est quia non poterant credere, quorum voluntas sic superba erat, ut ignorantes Dei justitiam, suam vellent constituere: sicut dicit de illis Apostolus, Justitiae Dei non sunt subjecti . Quia enim non ex fide, sed tanquam ex operibus tumuerunt; ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionis. Sic autem dictum est non poterant, ubi intelligendum est quod nolebantSicut ergo quod Dominus negare seipsum non po
Abbreviated transcription (Latin):
quando uiditglona eius & locutus ẽ
legendũ & intellegendum est. Vidit
enĩ nͥ sicuti ẽ sed modo quoda sig¬
nificatiuo sic ꝓph&cae uisi ofuetit in¬
formanda Nam uidit& morses &
tam̃ei quem uidebat dicebat. Siinue¬
nigratia ante ceostende mihi teme¬
ipsum manifeste utideamte quian
uidebat sicimn ẽ. quando aid oc nobis
futorun siti demiste scs iohannes eu¬
angelista mnepistola suadic. Dilectissi¬
mĩ filudĩ sumus & nͥduapparuit quid
cutiẽ. poterat dicereqm̃ uid ebimus eũ
& n addere sicutie. Sed quia sciebat
a quibus dae patob & ꝓph&is uisum sed
nͥsicuti ẽ. Id eo cudixiss& uidebinius
eu addidit sicutiẽ Nemo enĩuos fallat
frs eorum quidicant inuisibilem patrẽ
& uisibilem filium Hi eni hocad serur
quiputanteũ eẽ creatura. nec intelle¬
gunt secundũ quod dictũ sit ego& pa¬
teruniũ sumus Prorsus in formadi¬

Expanded text:
quando vidit gloriam ejus, et locutus est legendum et intelligendum est. Vidit enim non sicuti est, sed modo quodam significativo, sicut Prophetae visio fuerat informanda. Nam vidit et Moyses, et tamen ei quem videbat dicebat, Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum, manifeste ut videam te ; quia non videbat sicuti est. Quando autem nobis hoc futurum sit, idem iste sanctus Joannes evangelista in Epistola sua dicit: Dilectissimi, Filii Dei sumus, et nondum apparuit quid cuti est . Poterat dicere, quoniam videbimus eum, et non addere, sicuti est: sed quia sciebat a quibusdam patribus et prophetis visum, sed non sicuti est; ideo cum dixisset, videbimus eum, addidit, sicuti est. Nemo enim vos fallat, fratres, eorum qui dicunt invisibilem Patrem, et visibilem Filium. Hi enim hoc asserunt qui putant eum esse creaturam; nec intelligunt secundum quid dictum sit, Ego et Pater unu
Abbreviated transcription (Latin):
ergo se&uia antequa suscepent carnẽ
oculis hominunsĩc uoluitin subiecta
sibicreatura nsicuti ẽ. Mundemus
corda ꝑfidem urtlli ineffabil & utita
dica in uisibiliuisi onipparemus. Be¬
atiensi mundo corde quid ipsi dinuide¬

Expanded text:
ergo se etiam, antequam susciperet carnem, oculis hominum, sicut voluit in subjecta sibi creatura, non sicuti est. Mundemus corda per fidem, ut illi ineffabili, et, ut ita dicam, invisibili visioni praeparemur. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum vide
Abbreviated transcription (Latin):
fes adhancpenetranda altitudinem adhar
abyssum discutienda ad inscrutabilia ꝑ sen¬
tanda expectatio ur̃ae cantatis inpingat.
Agnos comodolũ meũ sentire mihiui deor
&iam modulũ urm. Altius ẽ hoc increm̃tir
simulergo audi amus admonentem scpt¬
ram atq dicentem. Altiorate nequesienn &
foraiorate nescrutatur fuens. N quia istane¬
gata sunt nobis cũ drmagisterdicat nihilest
occultũ quodñ reuelabitur. Sed si in quo ꝑue¬
nimus in eo ambulemus sic dĩcapostolus. N
solum quod nescimus & sciredebemus. Sed
&ia si quidalit̃ sapimus id ꝗꝗ nob dr reuelant¬

Expanded text:
es, ad hanc penetrandam altitudinem, ad hanc abyssum discutiendam, ad inscrutabilia perscrutanda, expectatio vestrae Charitatis impingat. Agnosco modulum meum, sentire mihi videor etiam modulum vestrum. Altius est hoc incrementis Simul ergo audiamus admonentem Scripturam atque dicentem, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne scrutatus fueris . Non quia ista negata sunt nobis, cum Deus magister dicat, Nihil est occultum quod non revelabitur : sed si in quod pervenimus, in eo ambulemus, sicut dicit Apostolus, non solum quod nescimus et scire debemus, sed etiam si quid aliter sapimus, id quoque n
Abbreviated transcription (Latin):
ergo saluus factus ẽ nemoenim saluus fi& inis
qui xp̃m susceperitueni entẽ: sed addit. Quot¬
quot au reciperunt eum quideis prestitit: mas¬
nabeniuolentia magnamise cordia unicũs
natus est. & noluit remanere unus. multiho¬
mines cum filior ñ habuerint ꝑ acta a&ate
adoptant sibi & uoluntate faciunt. quodna¬
tura n potuerunt: hoe faciunt hominesis¬

Expanded text:
ergo salvus factus est? Nemo enim salvus fiet, nisi ergo salvus factus est? Nemo enim salvus fiet, nisi qui Christum receperit venientem. 13. Sed addidit: Quotquot autem receperunt eum. Quid eis praestitit? Magna benevolentia! Magna misericordia! Unicus natus est, et noluit manere unus. Multi homines cum filios non habuerint, peracta aetate adoptant sibi; et voluntate faciunt quod natura non potuerunt: hoc faciunt homines
Abbreviated transcription (Latin):
mundus. Amando enimi habitamur conde
Amando aũ hoc appellan meruerant. quodille
ubi habitabant. quomodo dicimus mala esti¬
la domus autbonaẽ illa domur Nonin illo
qua dicimus malã pan &os accusamuraut
illa qua dicimur bon ãpan& es laudamur
Sed malã domĩ in habi tantesmalor & bona
domum in habitantesbonos. Sic& mnundun
quiin habitant amando mundum: quisunt
qui diligunt mundũ ipsi enim corꝰde habitar
inmundo Nam qui nꝰ diligunt mundum carni
uersantur inmundo sed corde habitant celũ
Sĩc a postolus dic nra enim conuersatio in cadis ẽ
Ergomundus ꝑ eum facturẽ & mundus eum ñ
s cognouit. In sua ꝓpnauenit quia ista amnia pi
sum facta sunt & sui cum nꝰ reciperunt quis uiho¬
mines quos fẽc iudei quos pnimitus fecit suꝑom
nes gentes ẽe. Quia alia egentes idola adora¬
bant & dȩ monibur seruiebant : Ille aũ popo¬
lus natus erat desemine habraam & ip̃sima¬

Expanded text:
mundus. Amando enim habitamus corde: mundus. Amando enim habitamus corde: amando autem, hoc appellari meruerunt quod ille ubi habitabant. Quomodo dicimus, Mala est illa domus; aut, Bona est illa domus: non in illa quam dicimus malam, parietes accusamus; aut in illa quam dicimus bonam, parietes laudamus: sed malam domum, inhabitantes malos; et bonam domum, inhabitantes bonos. Sic et mundum, qui inhabitant amando mundum. Qui sunt? Qui diligunt mundum: ipsi enim corde habitant in mundo. Nam qui non diligunt mundum, carne versantur in mundo; sed corde inhabitant coelum, sicut Apostolus dicit: Nostra autem conversatio in coelis est . Ergo mundus per eum factun cognovit. 12. In sua propria venit: quia omnia ista per eum facta sunt. Et sui eum non receperunt. Qui sui? Homines quos fecit. Judaei quos primitus fecit super omnes gentes esse. Quia aliae gentes idola adorabant, et daemonibus serviebant; ille autem populus natus erat de semine Abrahae: et ipsi ma
Abbreviated transcription (Latin):
e terra. Inmundo e caelum inmundo e
sol.luna & stellas inmundo arbores. peco¬
ra homines ñ sic iste inmundo erat. Sed
quomodo erat. quomodo arcifex regens
quod fecit. Non enimsi cł quomodo facitfa¬
ber. fonnsecus e arca qua foo & illa in aho
lo coposita e cũ fabrcatur. & qua uis iux¬
ta sit ipse alio loco sed&e qui fabni cat ex
tinsecus e addilladd quodsabn cat : ds aũ
uersat molem ciua sabncatipresentia maier¬
tis facit quod facitipresentia nia gubeinatesta
fẽc. Sicergo eratinmundo quo modop uat n
mundur factur eꝰ spipsumenim mundus factur
& mundus eum n cognouit. Qnidis mundu ta¬
est ꝑipsum caelũ terra mare omnia quae in cur
mundus dicitur. Iterum alia significietione
dilectores mundi mundus dicuntur. mundun
ipsum factus ẽ & mundur eum n cognõ un No
enim caeli ñ cognouerunt creatorem sui aut
angeli. aut sidera quem confitentur laemon¬
omniaundiq testimoniũ ꝑhybuerunt. Sed qui
cognouerunt: quia amando mundũ dicti sunt

Expanded text:
t terra, in mundo est coelum, in mundo est sol, luna et stellae, in mundo arbores, pecora, homines. Non sic iste in mundo erat. Sed quomodo erat? Quomodo artifex, regens quod fecit. Non enim sic fecit, quomodo facit faber. Forinsecus est arca quam facit, et illa in alio loco posita est, cum fabricatur; et quamvis juxta sit, ipse alio loco sedet qui fabricat, et extrinsecus est ad illud quod fabricat: Deus autem versat molem quam fabricat. Praesentia majestatis facit quod facit; praesentia sua gubernat quod fecit. Sic ergo erat in mundo, quomodo per quem mundus factus est. Per ipsum enim mundus factus est, et mundus eum non cognovit. 11. Quider ipsum? Coelum, terra, mare et omnia quae in eis sunt, mundus dicitur. Iterum alia significatione, dilectores mundi mundus dicuntur. Mundus per ipsum factus est, et mundus eum non cognovit. Num enim coeli non cognoverunt Creatorem suum, aut AngeliOmnia undique testimonium perhibuerunt. Sed qui non cognoverunt? Qui amando mundum dicti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
innocens : sedquis iinocenr quantũ mno¬
cens om̃t ex illatraduce ueniunt  & illap̃¬
genie dequi cantat gemem duid

Expanded text:
innocens? Sed quis innocens? quantum innocens? Omnes ex illa traduce veniunt et ex illa propagine, de qua cantat gemens David:
Abbreviated transcription (Latin):
si auento mober&ur. Qui enim uento moudur.
circumflatur omni sp̃useductono. Sed quid
existir uidere : hominẽ mollibueftitum  lestie¬
batur enim iohannes aspenx id est ad nica facta
sunt. Nonergo existis uidere hominem molls¬
b uestitum. Sed quid existis uidere ꝓph&a
ita chcouob̾ maiorqua ꝓph&a hic quia ꝓph&ae

Expanded text:
qui a vento moveretur: qui enim a vento movetur, qui a vento moveretur: qui enim a vento movetur, circumflatur omni spiritu seductorio. Sed quid existis videre? Hominem mollibus vestitum? Vestiebatur enim Joannes asperis, id est, tunica facta  in domibus regum sunt. Non ergo existis videre hominem mollibus vestitum. Sed quid existis videre? Prophetam? Ita dico vobis, major quam propheta hic : quia prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
serito : Esaias illude in iohanne ꝓph&ua ista esaiȩ¬
impl&a ẽ : Ego uox olamantis in desercto. Quid
lamantis. Pingite uia dñi rectas facite semitas:¬
&dĩc auidice repellit p̃co adiudicem : Uocatiohannes
immo uocatiohannes adhumile. neuid ex sentiatur
sumheliar ego sum ꝓph&a Set quidd. hocuocor
Ioxclamantis in deserat. dingite uia dño. Ego sum
prncipib: iudaeorum : & interrogauerunt& dixo¬
rintei. Quidergobaptizas si tuñ es xp̃n neq helias
neq ꝓph&a : quasi audaciȩ uidebatur ẽẽ baptizareo
Quasiinqua ꝑsona quȩnimꝵ utrum tusis xp̃s tudicis
te ñ eẽ. quaenm te ne forae p̃cursor illius sis
quia nouimus ante aduentum xp̃iuenturum ee
helia. negas te ẽe. Quaenmus ne forae aliquir
multu p̃ueniens p̃co es. idest ꝓph&a. & accepisti
deillo taletestimoniũ dedit. Quidexistis uidere s
indeserao. harundine uento agitan : utiq n̾ uens¬
to agitan. Subaudisquia ñ hoc̃ erat iohannes qua

Expanded text:
serto. Isaias illud dixit In Joanne prophetia ista serto. Isaias illud dixit In Joanne prophetia ista impleta est, Ego vox clamantis in deserto. Quid clamantis? Dirigite e. A judice repellit praeco, ad judicem vocat Joannes. Imo vocat Joannes ad humilem, ne judex sentiatur sum Elias, Ego sum propheta. Sed quid dixit? Hoc vocor, Vox clamantis in deserto, Dirigite viam Domino: ego sum principibus Judaeorum. Et interrogaverunt, et dixerunt ei: Quid ergo baptizas, si tu non es Chrisneque propheta? Quasi audaciae videbatur esse baptizare, quasi, In qua persona? Quaerimus utrum tu sis Christus; tu dicis te non esse: quaerimus ne forte praecursor illius sis, quia novimus ante Christi adventum venturum esse Eliam; negas te esse: quaerimus ne forte aliquis multum praevende illo tale testimonium dedit: Quid existis in desertum videre? Arundinem vento agitari. Utique, Non vento agitari, subaudis; quia non hoc erat Joannes, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sũ ego xp̃s. Nũ quid auhelias es amnidicera
helias sum ergo iam in secundo aduentu ueniens
xp̃s iudicar&. Nadhucinprimo iudicar&ur
taniq dicens. Venturur ẽ helias ñ sum in quid he¬
lias. Sed obseruatehumile ante quem uenit
iohannes nesentiatis excelnsante quem uenturus
eheliar. Na& dnsita conplebit: Ipsee iohianne
bapasta qui uenturus e. ipsa p̃figuratiane ueni¬
iste qua ꝓpri&ate uenturus e helias Tuno
helias ꝑ propri&ate heliarent. nuncosimiuio¬
dnem io hannes erat. Modo iohannes ꝓpro pri& aiẽ:
iohanne: psimilitudinem heliar est: Ambo p̃cones
sibi dederunt sinulitudines suas. & tenuerunt ꝓpnȩ¬
tates suar. Vnus au dñs iudex. Siue illo p̃cone p̃ce¬
dente. siue illo & interrogauerunt eum. Quider¬
go: heluar estus & dicit : non : & dixeruntei : Pro¬
ph& a estu: & responditnon: Dixeruntergo ei :
Iuis estu ut responsũ damus quĩ miserunt nosꝰ Quid
dicis d&em& ipso  ait : Ego sumuoxclamantis inde¬

Expanded text:
n sum ego Christus. Numquid tu Elias es? Jam si diceret, Elias sum; ergo jam in secundo adventu adveniens Christus judicaret, non adhuc in primo judicaretur. Tanquam dicens, Venturus est et Elias; Non sum, inquit, Elias. Sed observate humilem, ante quem venit Joannes, ne sentiatis excelsum ante quem venturus est Elias. Nam et Dominus ita complevit: Ipse est Joannes Baptista qui venturus est. Ipsa piste, qua proprietate venturus est Elias. Tunc Elias per proprietatem Elias erit, nunc per similitudinem Joannes erat. Modo Joannes per proprietatem Joannes, per similitudinem Elias est. Ambo praecones sibi dederunt similitudines suas, et tenuerunt proprietates suas: unus autem Dominus judex, sive illo praecone praecedente, sive illo. 7. Et interrogaverunt eum: Quid ergo? Elias es tu? Et dixit: Non. Et dixerunt ei: Propheta es tu? Et respondit? Non. Dixerunt ergo ei: Quis es tu? ut responsum demus his qui miseruut nos. Quid dicis de teipso? Ait: Ego vox clamantis in de