comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
t .Ille uͦ uidens se puerilis leuitatis friuola spe
eptũ. & a fastigio pͥstinȩ potestatis merito ꝑuer¬
ntis deiectũ. metuensq si magnanimꝰ censor ꝑ
plibet ꝑuicaciã offendet᷑ iterũ. sibi ꝑiculosius
ubet scandalũ : missis fidelib legatis obnixe iussit
prino ꝓcuratori rerũ suarũ. ut sine mora sepe
ꝓmoratũ castellũ triũphatori subigeret scep¬
ogero angligenarũ. unc morinꝰ licet sero
Sa qͥdẽ cõpleuit .s gr̃am regis nullatenꝰ impet᷑re
tuit. Pedagogus .n. adolescentis a retge ordinat᷑
erat. eiq rebellionis nequã consiliũ ultro
ggesserat: amisiti opes qͥb in nor mannia
nis intumuerat. & elatꝰ supͣ se ambiens plus
ia decebat : turbationẽ multis in sontib noci
tionib. Hex itaꝙ̃ totã possessignẽ ditissimi con-¬
li optinus it in neustria: ipsũq cũ duob sorõ¬
i suis arta seruauit custodia. Deinde post aliqͦt

Expanded text:
davit. Ille vero videns se puerilis levitatis frivola spe davit. Ille vero videns se puerilis levitatis frivola spe deceptum, et a fastigio pristinae potestatis merito perversitatis dejectum, metuensque, si magnanimus censor per quamlibet pervicaciam offenderetur, iterum sibi periculosius incumberet scandalum, missis fidelibus legatis, obnixe jussit Morino, procuratori rerum suarum, ut sine mora saepe memoratum castellum triumphatori subigeret sceptrigero Angligenarum. Tunc Morinus, licet sero, jussa quidem complevit, sed gratiam regis nullatenus impetrare potuit. Paedagogus enim adolescentis a rege ordinatus fuerat, eique rebellionis nequam consilium ultro suggesserat. Amisit opes quibus in Normannia nimis intumuerat, et elatus supra se, ambiens plus quam decebat, turbationem, multis insontibus nocitregionibus. Rex itaque totam possessionem ditissimi consulis obtinuit in Neustria, ipsumque cum duobus sororiis suis arcta servavit custodia. Deinde post aliquod
Abbreviated transcription (Latin):
et̃nes in hacuita tenebris c̃dẽpnatũ se cognou
andẽ int̾ manꝰ eoꝵ parietib & saxis ut amenso
facetias nouerant miserabilit anima exeor
ntenea morinꝰ de pino dapifer conitis castel
eiꝰ muniuit. & ipse animosus õs qͦs poterat ꝑti¬
ad resistendũ regi aĩauit. Rex autẽ fortis m
c̃gregato exertitu m̃se apͥli brionña obsedit
duo castella ctinuo ẽstruxit. qͥbs hostes paulo
Addeditionẽ coegit . lllã nimirũ pacẽ temerits
dementiũ fieri sine ingenti dãno in nocentũ
ꝑtulit: qͥa tota cũ eccłiis uilla pͥus cõbusta fuit
Porro illi qͥ erant in arce de guatȩ uilla reccil
disciplina humotenꝰ dirui paulo post p̃ceor
enico rex post quã oĩa comitis municipia p̃t
bellũ montẽ sibi subiugauit. tunc csuliqͥui
ipũ euentꝰ suoꝵ notificauit. atq ꝑ eosdẽ rumi¬
uulos ut sibi bellũ mont̾e in pace rebdi iubet man¬

Expanded text:
ut aeternis in hac vita tenebris condemnatum se cognovit, ut aeternis in hac vita tenebris condemnatum se cognovit, Tandem inter manus eorum parietibus et saxis, ut amens, caput tes ejus atque facetias noverant, miserabiliter animam extorsit. Interea Morinus de Pino, dapifer comitis, castella ejus munivit, et ipse animosus omnes quos poteratad resistendum regi animavit. Rex autem fortis, magno congregato exercitu, mense Aprili, Brionnam obsedit, ibique duo castella continuo construxit, quibus hostes paulo post ad deditionem coegit. Illam nimirum pacem temeritas dementium fieri sine ingenti damno innocentum non pertulit, quia tota cum ecclesiis villa prius combusta fuit. Porro illi qui erant in arce de Guataevilla, reconcidisciplina humotenus dirui paulo post praecepit. Denique rex, postquam omnia comitis municipia, praeter Bellum-Montem, sibi subjugavit, tunc consuli, quium eventus suorum notificavit, atque per eosdem rumigerulos, ut sibi Bellum-Montem in pace reddi juberet, man
Abbreviated transcription (Latin):
ptos in seruitio dñi sũi debilitatione m̃ebror
unis. Cui respondit rex. Rem ustã dñe c̃sul
icio: & hoc manifestã ratione ꝓbabo. Goisfred
ñ &e odardꝰ c̃cessu dñore suors segitimi hõies
iei fuert̃. ꝑiuruq nefas ultro cõmittentes mͥ¬
dẽ suã mentiti sunt : & iccirto nece seu pͥuatione
ebrors punimi meruert̃. ꝓ seruanda quã
i iurauerant fidelitate omnia potiꝰ qͣm mundo
abebant debuissent deserere. quã ulli hõiũ
ius aliqͣtenꝰ inherere. fidẽti suã nequiter
ꝓdendo legalis eri fedus dirũꝑe. Lucas autẽ homa
dimicauit. Ad postremũ pace facta qͥcqͥd forisft
indulsi. & cũ eqͥs rebyꝙ suis libũ abire ꝑmis
Oum & indecentes de me cantilenas facetꝰ condi
ẽoposuit. ad iniuriã mei palã cantauit. maliuol
dux c̃ticuit : dͥa qͥd c̃t᷑ hec rationabilit obicerttn
buit. Garnifices itaꝙ iussa cõpleuert̃ Porrolua

Expanded text:
captos in servitio domini sui debilitatione membrorum captos in servitio domini sui debilitatione membrorum punis. » Cui respondit rex: « Rem justam, domine consul, facio, et hoc manifesta ratione probabo. Goisfredus enim et Odardus consensu dominorum suorum legitimi homines mei fuerunt, perjuriique nefas ultro committentes, mti sunt, et idcirco nece seu privatione membrorum puniri meruerunt. Pro servanda, quam mihi juraverant, fidelitate, omnia potius quae in mundo habebant, debuissent deserere, quam ulli hominum contra jus aliquatenus inhaerere, fidemque suam nequiter dendo, legalis heri foedus disrumpere. Lucas autem homagdimicavit. Ad postremum, pace facta, quidquid foris fecerat indulsi, et cum equis rebusque suis liberum abire permisi. At idit. Quin etiam indecentes de me cantilenas facetus coraula composuit, ad injuriam mei palam cantavit, malevolosque dux conticuit, quia quid contra haec rationabiliter objiceret non habuit. Carnifices itaque jussa compleverunt. Porro Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
edet᷑ Clegit gͦ rege cũ t̾ra sua relicto exulare:
sͥ egregiũ consule in extricabilib nodis nectere.
itaq usq ad bellũ montẽ c̃duxit. & extorris
illo ut ereptor eiꝰ infrancia honorabiliter ꝑ
c.ae ab eo tonsus instar armigeri manu palũt
estans ad setͣnã c̃fũgit. & incognitꝰ ad tͣnsitũ
uminis ꝓ naulo calig̃as suas nauclero imꝑtiuit
udisq p̾edib ꝓpͥos lares reuisit. gaudens qͦd
manu hostilĩ utcũq ꝓlapsus euaserit.
ex autẽ post pascha iudiciũ de reis qͥ capti fuerant
rotomagi tenuit. ibiq goisfredũ de toruilla &
odardũ de pino ꝓꝑiumi reatu ocłis pͥuauit.
cã qͦq de barra ꝑꝰ. derisoriis cantionib & teme
riis nisib orbam luminib imꝑauit. sunc
arolus marchio flandriȩ qui baldumo iuueni
ducatu successit. cũ multis nobilib curiȩ re¬
s interfuit. infaustor qͦq c̃dẽnationi pie
ndoluit. atq ceteris audacior ait. Rem
isritib inusitatã dñe rex facis. qͥ milites bello

Expanded text:
etur. Elegit ergo, rege cum terra sua relicto, exsulare, quam egregium consulem inextricabilibus nodis nectere. Illum itaque usque ad Bellum-Montem conduxit, et extorris cum illo, ut ereptor ejus, in Francia honorabiliter pedit, et ab eo tonsus instar armigeri, manu palum gestans, ad Sequanam confugit, et incognitus ad transitum fluminis pro naulo caligas suas nauclero impertivit, nudisque pedibus proprios lares revisit, gaudens quod de manu hostili utcunque prolapsus evaserit. Rex autem, post Pascha 1124, judicium de reis, qui capti fuerant, Rothomagi tenuit, ibique Goisfredum de Torvilla et Odardum de Pino pro perjurii reatu oculis privavit. Lucam quoque de Barra pro derunc Carolus, marchio Flandriae, qui Balduino juveni in ducatu successit, cum multis nobilibus curiae regis interfuit. Infaustorum quoque condemnationi pie condoluit, atque, caeteris audacior, ait: « Rem nostris ritibus inusitatam, domine rex, facis, qui milites bello
Abbreviated transcription (Latin):
Comitũ itaq pars cito c̃trita. oe in fugã c̃uersa:
gualerannꝰ c̃sul &e duo hugones soroiii eiꝰ &
alii fere lxxx. miliges capti st̃ : & in carcer
regis tenaci nexu c̃stricti temeritatis sua
gͣndi corte filiꝰ guilł mi aucens is comitis de
familia regis ꝓb̾ eques in hac pugna fuit. &
amalricũ fugientẽ cõp̃hendit. s uiro tarse
muitatis humana miseratione condoluit. uerissime

Expanded text:
Comitum itaque pars cito contrita et in fugam conversa, Comitum itaque pars cito contrita et in fugam conversa, Gualerannus consul, et duo Hugones, sororii ejus, et alii fere LXXX milites capti sunt, et in carcere regis, tenaci nexu constricti, temeritatis suae elmus de Grandi-Corte, filius Guillelmi Aucensis comitis, de familia regis probus eques, in hac pugna fuit, et Amalricum fugientem comprehendit. Sed viro tantae strenuitatis humana miseratione condoluit, verissim
Abbreviated transcription (Latin):
iurabat amalricꝰ : laudo ut bellũ deuitemꝰ. Naa
si pauci cũ plurib dimicare p̃sũpserimꝰ : timeo
qͦd dedetꝰ &e dãnũ incurremꝰ. Eccẽ odo borlẽugi
cũ suis descendit. scitote qͥa suꝑare ꝑtinacit᷑ cor¬
tendit. Bellicosus eqͣs iã cũ suis pedes factꝰ ñ fug
s. moriȩt᷑ aut uincet. Ceteriuͦ dixert᷑. Nonñ
iã dudũ in planicie anglis obuiare̾ desiðauim
En adst̃. Pugnemꝰ : ne turpis fuga nob imꝓꝑet᷑
de normanniȩ hic c̃sistit. & qͥs obstare nob põt̃
Absit ut hos pagenses & gregarios adeo meti¬
amꝰ. ut ꝓ illis callẽ diuertamꝰ. aut cũ ipsis pre¬
ari dubitemꝰ. Acies gͦ suas ordinauert᷑. In pͥm
gualerannꝰ cõmes cũ xl militib ad eos pꝑare
uoluit .s a sagittariis equus illiꝰ sub eo sauciatus
cecidit. In pͥma .n. fronte xl architenentes caballo
occidunt & ante quã ferire possent deiecti sunt

Expanded text:
! sic enim jurabat Amalricus laudo ut bellum devitemus. Nam ! sic enim jurabat Amalricus laudo ut bellum devitemus. Nam si pauci cum pluribus dimicare praesumpserimus, timeo quod dedecus et damnum incurremus. Ecce Odo Borleugus cum suis descendit; scitote quia superare pertinaciter contendit. Bellicosus eques, jam cum suis pedes factus, non fugiet, sed morietur aut vincet. » Caeteri vero dixerunt: « Nonne jam dudum in planitie Anglis obviare desideravimus? En adsunt. Pugnemus, ne turpis fuga nobis impropet Normanniae hic consistit. Et quis obstare nobis poterit? Absit ut hos pagenses et gregarios adeo metuamus, ut pro illis callem divertamus, aut cum ipsis praeliari dubitemus! » Acies ergo suas ordinaverunt. In primis Gualerannus comes cum XL militibus ad eos properare voluit, sed a sagittariis equus illius sub eo sauciatus cecidit. In prima enim fronte XL architenentes caballos occiderunt, et antequam ferire possent, dejecti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uid faciemꝰ: Nunqͥd illos impune depopulari totã
regionẽ sinemꝰ : Oportet ut pars nr̃m ad pugnã
descendat. & pedes dimicare c̃tendat : & altera pars
pliatura eqͥs insideat. Agmen qͦq sagittarior in
prima fronte c̃sistat : & hostilẽ cuneũ cornipedes
uulnerando retardare cõpellat. In hoc hodie c̃apo
cuiꝰq pugilis audacia uigorq palã apparebit.
n. ignauia torpentes baronẽ regis ab hostib duci
uinctũ sine ictu dimiserimꝰ.qͦ modo ante uultũ
regis astare audebimꝰ Stipendia cũ laude nr̃a
nerito ꝑdemꝰ. nec pane regio uesci ulteriꝰ me iudice
cõmilitones sui descende cũ suis annuerunt.¬
Quod ille ñ recusauit .s cũ suis a qͥb ualde diligebit
pedes in armis cͣflictũ hilarit̃ expectauit. Quale¬
rannꝰ adolescens militiȩ cupidus ubi aduersario
udit. qͣs iã suꝑasset eos puerilit᷑ tripudiauit
s. am alrĩcꝰ euo sensuq mat᷑ior tã ipsi quã aliis

Expanded text:
Quid faciemus? Nunquid illos impune depopulari totam Quid faciemus? Nunquid illos impune depopulari totam regionem sinemus? Oportet ut pars nostrum ad pugnam descendat, et pedes dimicare contendat, et altera pars praeliatura equis insideat. Agmen quoque sagittariorum in prima fronte consistat, et hostilem cuneum, cornipedes vulnerando, retardare compellat. In hoc hodie campo cujusque pugilis audacia, vigorque palam apparebit. Si enim ignavia torpentes baronem regis ab hostibus duci vinctum sine ictu dimiserimus, quomodo ante vultum regis astare audebimus? Stipendia cum laude nostra merito perdemus, nec pane regio vesci ulterius, me judic sunt, eique commilitones sui descendere cum suis annueruntQuod ille non recusavit, sed cum suis, a quibus valde diligebatur, pedes in armis conflictum hilariter exspectavit. Gualerannus, adolescens militiae cupidus, ubi adversarios vidit, quasi jam superasset eos, pueriliter tripudiavit. Sed Amalricus, aevo sensuque maturior, tam ipsi quam aliis
Abbreviated transcription (Latin):
festiuitatis stẽma temere s ñ impune uiolauit.
ntȩrea rannilltus baiocensis qͥ ebroicȩ t᷑ris munio
erat. & copiosas hostiũ acies guatȩ uillã noctuisse
ƿexploratores didicerat : continuo cõpares suos hen¬
icũ & odonẽ atq guilłmũ impiger adiit. hostilem
fasitũ eis notificauit. ac ut in reditu inimicis dñu
sui regiũ tͣmitẽ ferro caluniarent᷑ sũmoꝑe
ꝓsuasit᷑. Illi autẽ cũ subiectis centuriis gͣtant᷑ adqͥe
militib cuenert̃. ce in cãpo exeuntes de brotona &
uos cũ regii milites uidissent. &e uirtute potentiaq sese
sullimiores censuissent: tante strenuitatis uiros for¬
midare ceꝑunt. ñ nulli tn formidolosos corroborare
ausi st̃. Odo siqͥdẽ borleuguiꝰ dixit. Ecce aduersari regis
ꝑ terrã eiꝰ debachant᷑ & secũri st̃. & unũ de optimatib
nꝰcui defensionẽ regni sui cõmisit captũ abducunt.

Expanded text:
festivitatis stemma temere, sed non impune, violavit. festivitatis stemma temere, sed non impune, violavit. Interea Rannulfus Bajocensis, qui Ebroicae turris munio erat, et copiosas hostium acies Guataevillam noctu isse per exploratores didicerat, continuo compares suos, Henricum et Odonem atque Guillelmum, impiger adiit, hostilem transitum eis notificavit, ac ut in reditu inimicis domini sui regium tramitem ferro calumniarentur, summopere persuasit. Illi autem cum subjectis centuriis gratanter acqumilitibus convenerunt, et in campo exeuntes de Brotona, et um regii milites vidissent, et virtute, potentiaque sese sublimiores censuissent, tantae strenuitatis viros formidare coeperunt. Nonnulli tamen formidolosos corroborare ausi sunt; Odo siquidem Borleugus dixit: « Ecce adversarii regis per terram ejus debacchantur, et securi sunt, et unum de optimatibus ejus, cui defensionem regni sui commisit, captum abducunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cst ton in ebriarũ turri heniicu ugosien
de pomereto filiũ ad ponte altouci & cbor
cso oũito bcerdeugũ ad p̃sidiũ bernico
ostẽ obos athletas in aliis locis ad tutandare¬
one fent incursiones inimici. Guiltmꝰ qe a uo
hes ducib uicualia obsessis c̃duxit munitionẽ qͥ
ro is qꝰ arcẽ coartabat exinsꝑatomane inout¬
nauit Oualteriũ autẽ filiii gnistm ugus¬
licheri uilla quẽ rex pͥncipe custodur ĩstetouia
q castrũ suꝑ aggerẽ loricatꝰ ad sepẽ stans act
pesendebat ingeniosa manꝰ uncis ferreis in¬
cũ uiii elientib rcẽ cõmiserat Iunc runo
i circũttu deuastauit & qͥcqͥd ad cĩbũ ꝑtine¬
bat idi domib & eccłiis rapuit & inturri
sub sidio custodũ introduxit . Eade etiã de com
suribundꝰ ut spumans aꝑ brotonã filuã int᷑uit. & rusticos
ligna in saltu p̃cidebant inuenit. plurimos cõprehendit
captos amputatis pedib loripedes effecit. &e sic alme

Expanded text:
stituit in Ebroarum turri, Henricum vero, Goisleni de Pomereto filium, ad Pontem-Altouci, et Odonem, cognomento Borleugum, ad praesidium Bernaici, aliosque probos athletas in aliis locis ad tutandam regionem contra incursiones inimici. Guillelmus quoquhis ducibus victualia obsessis conduxit, munitionem quoque regis, quae arcem coarctabat, ex insperato mane impugnavit. Gualterium autem, filium Guillelmi de Gualicheri Villa, quem rex principem custodum constituerat, qui castrum super aggerem loricatus ad sepem stans acriter defendebat, ingeniosa manus uncis ferreis imcum VIII clientibus arcem commiserat. Tunc rura in circumitu devastavit, et quidquid ad cibum pertinebat, de domibus et ecclesiis rapuit, et in turrim pro subsidio custodum introduxit. Eadem etiam die, comes furibundus, ut spumans aper, Brotonam silvam intravit, et rusticos qui ligna in saltu praecidebant invenit, plurimos comprehendit, captos amputatis pedibus loripedes effecit, et sic almae
Abbreviated transcription (Latin):
at idẽ tã scłariũ quã diuinarũ eruditione
ccerarũi doctissimꝰ : ac ad uniuensa qͥ ꝓ
pnebant᷑ responde prõptissimꝰ. in malis
tinaci ad modũ erat austerus. s cũ fletu
celus suũ c̃fitenti clem̃tissimꝰ. & more pu
atris erga languentẽ filiũ mitissimus.
ulta de illo bonã possẽ dicere . s dicta mea
netueunt ab ilo mortẽ remouere fatigatꝰ
alia tendo inceptiq seriẽ libri adcalcẽ qu
paratis nunciꝰ affuit qͥ cardinal es romo
petrũ & gragoriũ adesse reculit. Vigni

Expanded text:
Erat idem tam saecularium quam divinarum eruditione Erat idem tam saecularium quam divinarum eruditione litterarum doctissimus, ac ad universa quae proponebantur respondere promptissimus. In malis pertinaci admodum erat austerus, sed cum fletu scelus suum confitenti clementissimus, et more pii patris erga languentem filium mitissimus. Multa de illo bona possem dicere; sed dicta mea nequeunt ab illo mortem removere. Fatigatus ad alia tendo, incoeptique libri ad calcem duparatis nuntius adfuit, qui cardinales Romanos, Petrum et Gregorium, adesse retulit. Vigi
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ uolo legalit̾ distrahere. Sũmoꝑe cupio
nuuante gr̃a dei deuitare. ne pars iniqua
ueniat aliqd suꝑ me: unde it c̃spectu dñi
n iure possit accusare me. Nã sicut nudus
hc̃ mundũ intͣui : sic me decet nudũ egredi
merear agni uestigia liber sectarꝰ. pro
ꝰ amore os̃a ĩa dudũ gaudens mundana
s suꝑnis iã anhelans de p̾sentib nil comedit.
Alios autẽ ñ auide manducantes qͦs nimirũ
nsticia repleuerit. pahulo doccrinȩ pascens
uertĩ instruxit. & sem uerbi dei ut pote
fluens seminiuerbiꝰ larggit᷑ disꝑsit. Nullã
reor elegantiorẽ serione̾ seu facundiorẽ
ormannia plẽ ꝓtulit. Statura enĩ erat
iediocris. qr om̃i decore spectabilis : ꝓ ut hu¬
nana species exigit. t̾rigenȩq qͥ multis
eplet᷑ miseriis cõpetit. In adolescentia u
ufus fuit. in iuuentute cito canuit ꝙ ante
bitũ suũ fere .L. annis niueus effulsit.

Expanded text:
tatem volo legaliter distrahere. Summopere cupio, tatem volo legaliter distrahere. Summopere cupio, adjuvante gratia Dei, devitare ne pars iniqua inveniat aliquid super me, unde in conspectu Domini mei jure possit accusare me. Nam, sicut nudus in hunc mundum intravi, sic me decet nudum egredi, ut merear Agni vestigia liber sectari, pro cujus amore omnia jam dudum gaudens mundana supernis jam anhelans, de praesentibus nil comedit. Alios autem non avide manducantes, quos nimirum tristitia repleverit, pabulo doctrinae pascens ubertim instruxit, et semen verbi Dei, utpote affluens seminiverbius, largiter dispersit. Nullam, ut reor, elegantiorem Serlone, seu facundiorem Normannia prolem protulit. Statura enim erat mediocris, et omni decore spectabilis, prout humana species exigit, terrigenaeque qui multis repletur miseriis competit. In adolescentia vero rufus fuit, in juventute cito canuit, et ante obitum suum fere L annis niveus effulsit.
Abbreviated transcription (Latin):
debilitate frangor finet: meũ ihia immino
inueor Dño deo qͥ me uobis sui uicariũ pposi
uos cẽmendo ac ut ꝓme dignant᷑ eiꝰ cremet
eroretis obsecro. Locꝰ amodo sepulturȩ mo
pparet : qͥa tepꝰ habitationis mee iã int̾i
nobreuiat᷑. Deinde cũ clero ad arã sc̃e deia
tricis mariȩ ꝑrexit ibiq ante arã pastora
cabuta spaciũ loculi de signauit & orationi
ao dñm fusis cũ asꝑgine aquȩ benedictȩ sepu¬
chuũ scĩficauit. Protinꝰ oꝑarii foueã ligonibi
n crastinũ feria ui. in basilicã uenit. missã qr
freq̃ntauerat celebrare uoluit plus anis
qua corporis uirib uigens amictũ supet
put suũ posuit .s. trem̃tib mebris tã celebre
uitiũ incͥhoare timuit. Capellano gͥ id officiũ
plere guilłmo p̃ceꝑit. missaq cȩlebrata om̃s
onicos arcersiuit. Ante me inqͥt post pͣndiũ
enite. qͥa thesaurũ quẽ ad usus humanos c̃gessi
rebditib eccłȩ : Ad eiꝰdẽ nichilo minꝰ utili¬

Expanded text:
gor, finemque meum mihi jam imminere intueor. Domino Deo, qui me vobis sui vicarium praeposuit, vos commendo, ac ut pro me dignanter ei clementiam exoretis obsecro. Locus amodo sepulturae mihi praeparetur, quia tempus habitationis meae jam inter vos abbreviatur. » Deinde cum clero ad aram Sanctae Dei Genitricis Mariae perrexit, ibique ante aram pastorali cambuta spatium loculi designavit, et, orationibus ad Dominum fusis, cum aspergine aquae benedictae sepulcrum sanctificavit. Protinus operariiIn crastinum, feria VI, in basilicam venit. Missam quam frequentaverat, celebrare voluit; plus animi quam corporis viribus vigens, amictum super caput suum posuit; sed trementibus membris tam celebre servitium inchoare timuit. Capellano igitur id officium explere Guillelmo praecepit, missaque celebrata omnes canonicos accersivit: « Ante me, inquit, post prandium convenite, quia thesaurum, quem ad usus humanos congessi de redditibus Ecclesiae, ad ejusdem nihilominus utili
Abbreviated transcription (Latin):
Utꝰ autẽ ut eos de uilla qͥ munitissima erat. uirib suis
anꝰ posse c̃sidauit: inmisso igne ꝓximas domos
cendit & flãma uorax flante uento totũ bui
&eormpuit. Hostes itaq de septis uillȩ pieciter
ad assultu munitionis fugauit. In tanta rerĩ
fusione libales &e honesti burgenses gisorta
nultũ ꝑdidunt. ce c̃sũptis domib cũ gazis ege¬
fate attenuati st̃ & ccła qͦq sc̃i geruasii quã
inte paucos annos goisfrȩdꝰ archiep̃s dedicaue¬
nt cõbusta ẽ. ħ ex autẽ ut rumores huiꝰ cẽ¬
nodi audiuit: Nde ponte aldemari cum
ecercitu suo gisortis festinauit ibicy contra
poitores suos si repꝑiret eos audacter p̃liari
optauit. Uerũ illi ut triuphatorẽ quẽ adhuc
̃ Deinde iusticiarii regis ebroicensẽ c̃fulatũ
& om̃s fundos ꝓditor inuasert & dñio regio
mancipauert̃.
ugo pagani filiꝰ cũ stẽphano
nudius terciꝰ int̾ reges pepigerat ruptũ ẽ la
rediuiua guerra feralit᷑ in ardescens utrobiq

Expanded text:
us autem ut eos de villa, quae munitissima erat, viribus suis ejici non posse consideravit, immisso igne proximas domos incendit, et flamma vorax, flante vento, totum burgum corripuit. Hostes itaque de septis villae projecit, et ab assultu munitionis fugavit. In tanta rerum confusione liberales et honesti burgenses Gisortis multum perdiderunt, et, consumptis domibus cum gazis, egestate attenuati sunt. Ecclesia quoque Sancti Gervasii, quam ante paucos annos Goisfredus archiepiscopus dedicaverat, combusta est. Rex autem, ut rumores hujuscemodi audivit, de Ponte Aldemari cum exercitu suo Gisortis festinavit, ibique contra proditores suos, si reperiret eos, audacter praeliari optavit. Verum illi, ut triumphatorem, quem adhuc runt. Deinde justitiarii regis Ebroicensem consulatum et omnes fundos proditorum invaserunt, et dominio regis mancipaverunt. Hugo, Pagani filius, cum Stephano,nudius tertius inter reges pepigerat, ruptum est, et rediviva guerra feraliter inardescens utrobique
Abbreviated transcription (Latin):
trenue agente laudando ad maior̾a ciebat.
idẽ machinas erexit. crebris assultib castren
lesit. & usq ad deditionẽ cohercuit. Ludouicus
utẽ & radulfus durandi filiꝰ & cõplices eore
iuictore ꝑacẽ fecert̃. redditaq munitione
cũ rebi suis salui abire ꝑmissi st̃: & qͥdã eore
ellũ nontẽ ubi comes erat cũ francis abier̃t.
ic simon de parrona & simon de nealfa. guido.
ognom̃to malꝰ uicinꝰ. & petrus de manliã ne-¬
os eiꝰ. guilłmꝰ qͦq aculeus aliiq fere ducenti¬
pugiles de francia comiti militabant. ad impi
esꝰ ꝑͥ collimitanea rura discurrebant & ingi
damna rapinis & incendiis fautorib regis
ferebant. Ipsa die qͣ p̾fatũ castrũ redditũ
triste nef las alibi actũ regirelatũ es
ellicis n.dũ idẽ ut dictũ ÷ occupationib circari
detineret᷑: ꝑ iuror fraus circa eptã huiꝰcen¬

Expanded text:
strenue agentes laudando ad majora ciebat. strenue agentes laudando ad majora ciebat. Tandem machinas erexit, crebris assultibus castrenses laesit, et usque ad deditionem coercuit. Ludovicus autem et Radulfus Durandpacem fecerunt, redditaque munitione, omnes cum rebus suis salvi abire permissi sunt, et quidam eorum Bellum-Montem, ubi comes erat, cum Francis abierunt. Illic Simon de Parrona et Simon de Nealpha, Guido cognomento Malus-Vicinus et Petrus de Manlia nepos ejus, Guillelmus quoque Aculeus, aliique fere Cpugiles de Francia, comiti militabant, ad imperium ejus per collimitanea rura discurrebant, et ingentia damna rapinis et incendiis fautoribus regis inferebant. Ipsa die qua praefatum castrum redditum est, triste nefas alibi actum regi relatum est. Bellicis enim dum idem, ut dictum est, occupationibus circa Rizelam detineretur, perjurorum fraus eirca Eptam hu
Abbreviated transcription (Latin):
aldꝰ nobilis & antiquus cenobita ex ꝓcuratione
fideliũq: largitionib ȩdificauit᷑. Negii sa¬
htes ut subitã morte ꝑfata ut dictũ ẽ
minis audiert : de munitioe quã serua¬
nt ceu corui adcadauer statĩ accurrerunt
upib nichil erogantes in fiscũ regis oĩa tͣnstu¬
unt Porro ipse castrũ hostile tunc obsidebat.
lures eorꝑ qui sibi ut familiares asseclȩ blandi¬
int suspectos habebat. & cognitis illore fraudib occult
ibos reuera censebat. Ludo uicꝰ siluaneccensis :
harcheriꝰ regis franciȩ cocꝰ & miles insignis. simoit
ei de pexeio & lucas de barra. aluq seui pug¬
tores intꝰ erant.multisq modis obsidentib nẽ¬
cebant. Rex autẽ totã uilsa qͦ maxima & ditis¬
naerat concremauit & castrũ acrit᷑ impue¬
uit. ipse ꝓfecto sollert᷑ oĩa ꝓuidebat ut uiue¬
stiro uhiq discurrebat &e uiuacit̃ agendis
eb insistens cunctos animabat. Carpenta¬
os berfredũ facientes docebat. in oꝑib defe

Expanded text:
aldus, nobilis et antiquus coenobita, ex procuratione sua, fideliumque largitionibus aedificavit. Regii satellites, ut subitam mortem praefati, ut dictum est, flaminis audierunt, de munitione quam servabant, ceu corvi ad cadaver, statim accurreruntpauperibus nihil erogantes, in fiscum regis omnia transtulerunt. Porro ipse castrum hostile tunc obsidebat, et plures eorum qui sibi ut familiares asseclae blandiebantur, suspectos habebat, et cognitis illorum fraudibus occultis, infidos revera censebat. Ludovicus Silvanectensis et Harcherius, regis Franciae coquus et miles insignis, Simon Trenel de Pexeio, et Lucas de Barra, aliique saevi pugnatores intus erant, multisque modis obsidentibus resistebant. Rex autem totam villam, quae maxima et ditissima erat, concremavit, et castrum acriter impuit. Ipse profecto solerter omnia providebat, ut juvenis tiro ubique discurrebat, et vivaciter agendis rebus insistens cunctos animabat. Carpentarios berfredum facientes docebat, in operibus de
Abbreviated transcription (Latin):
lstis iutosener in occursũ eoꝵ cliences tuo
dest inauit e ipie sine dolore scu manifestes luo¬
dine ut solebat in cathedra sedens solus remans
eos honornifice suscepunt &e omnimodis ut decum
iurta pontificis mandatũ honorauent Qetur

Expanded text:
s itaque senex in occursum eorum clientes suos destinavit, et ipse sine dolore seu manifesta aegritudine, ut solebat, in cathedra sedens solus remansieos honorifice susceperunt, et omnimodis, ut decuit, juxta pontificis mandatum honoraverunt. Interea,
Abbreviated transcription (Latin):
mercatꝰ agit᷑ statutũ fuit in domo pagar
de gisortis. ad qͥͦd inuitatꝰ fuit rodbtꝰ de
dos ĩnunio regii dangionis: ut asicariis ibide
fraudulent̾ ar̃matis repente inermis obti¬
caneit᷑. oppidũq ꝓtinꝰ a latentib cuneis totũ un
inuadetꝰ: Ipsa uͦ diȩ milites turbis rusticor a
minarũ de circũiacentib uiculis ad fors
domib simplicit᷑ hospitio suscepti st̃. si
multitudine uilla magna ex parte implo¬
andẽ hora ꝓditionis crebri nuncii rodbt
cõmonebant ut festinaret. s religiosa isabe
uxor eiꝰ diu detinuit ut de domesticis res
t̾ractaret. Hoc nimirũ nutu dei factũ ẽ.
odbto itaq demorante baldricꝰ ad placitũ ulti
agite. Protinꝰ oppidanis ꝓditio dececta ẽ &
clamoco tumultu exor̾to sibi ꝑpior ab hõib
pagani porta uiolent᷑ obtent᷑a ẽ. Cũq rob
equũ ascendisset. & ꝓditionis ignarus ad for
uenisset: armatos p̃dones uillã depͣdante

Expanded text:
mercatus agitur, statutum fuit in domo Pagani de Gisortis, ad quod invitatus fuit Rodbertus de Candos, munio regii dangionis, ut a siccariis ibidem fraudulenter armatis repente inermis obtruncaretur, oppidumque protinus a latentibus cuneis totum undique invaderetur. Ipsa vero die, milites, turbis rusticorum et feminarum de circumjacentibus viculis ad forumeorum domibus simpliciter hospitio suscepti sunt, suique multitudine villam magna ex parte implandem, hora proditionis, crebri nuntii Rodbertum commonebant ut festinaret; sed religiosa Isabel, uxor ejus, diu detinuit, ut de domesticis rebus tractaret. Hoc nimirum nutu Dei factum est. Rodberto itaque demorante, Baldricus ad placitum ultimus agite! » Protinus oppidanis proditio detecta est, et clamoso tumultu exorto, sibi propior ab hominibus Pagani porta violenter obtenta est. Cumque Rodbertus equum ascendisset, et proditionis ignarus ad forum venisset, armatos praedones villam depraedantes
Abbreviated transcription (Latin):
delinȩ uͦ qͥa rodbti de mellento comitie
filia fuit & filio eiꝰ gualannoplana teui¬
rẽ tali tenore rexc̃cessit si hugo pacn
ad ipsũ repdaret̃ sibiq amodo fide lis
miliaris amicꝰ existeret. Quod audiens huo
sprtureitomere & exherebatꝰ maluit

Expanded text:
Adelinae vero, quia Rodberti, de Mellento comitis, Adelinae vero, quia Rodberti, de Mellento comitis, filia fuit, et filio ejus Gualeranno planam tellurem tali tenore rex concessit: si Hugo pacifice ad ipsum repedaret, sibique amodo fidelis et familiaris amicus existeret. Quod audiens, Hugo sprevit temere, et exhaeredatus maluit
Abbreviated transcription (Latin):
iect mintetitu siluȩ socios reliqͥt. Deinde
pcopendiũ qd meliꝰ nouerat illos p̃uenit. nec
peetuo descendit : s fr̃n suo & uxori aliisq clu¬
entib castrũ diligent̃ seruare p̃cepit. Rux
inqͥt huc uenit cũ sua uirtute . ct᷑ quẽ muniti¬
one hanc fortit cenete. inde festinꝰ brionnã
ouolaunt : &e relatis casib gualerannũ comit̃ẽ
udaptũ certam̃ armauitꝰ. Redeuntib auce
amicis qͥ se dolebant fraudib hugonis delusos
diosus rexcito iussit armari milites suos o
aggredi castrenses imparatos. in duob pͥmis
dieb tota uilla cõbusta ẽ: & munitio usc ad
arcẽ capta ẽ. Rodbtꝰ filiꝰ regis & nigeliꝰ de al¬
crebnis assultib acrit᷑ intꝰ molestati st̃. Deniq
ut se om̃i ẽuiracor auxilio desticutos uidunt:
nt mensurnã obsidionẽ saniori c̃silio potiti po
red didunt inde rex pontẽ aldemari adut
sex septimanis castrũ uirilit̃ obsedit

Expanded text:
vectus, in introitu silvae socios reliquit. Deinde vectus, in introitu silvae socios reliquit. Deinde per compendium quod melius noverat, illos praevenit, nec de equo descendit, sed fratri suo et uxori, aliisque clientibus castrum diligenter servare praecepit. « Rex, inquit, huc venit cum sua virtute; contra quem munitionem hanc fortiter tenete. » Inde festinus Brionnam convolavit, et relatis casibus Gualerannum comitem ad apertum certamen armavit. Redeuntibus autem amicis, qui se dolebant fraudibus Hugonis delusos, animosus rex cito jussit armari milites suos, et aggredi castrenses imparatos. In duobus primis diebus tota villa combusta est, et munitio usque ad arcem capta est. Rodbertus filius regis, et Nigellus de Alcrebris assultibus acriter intus molestati sunt. Denique, ut se omni conjuratorum auxilio destitutos viderunt, intra mensurnam obsidionem, saniori consilio potiti, pareddiderunt. Inde rex Pontem-Aldemari adiit, et sex septimanis castrum viriliter obsedit.
Abbreviated transcription (Latin):
aliã q possesuonẽ coruia nuncupaita inanguu
retisuta s postulanti rexn ad geuit amito
deneuo merrato guerro normanno saeo¬
pone exercuit Biennio utiq egiannos asui
cõpetent satisfecit o magna parte uii
qͦd poposcerat restituit.
ingreneralẽ coniurationẽ pariter lecee io
Niandestinȩ fraudes rege ñ latuert. Mense igit᷑
cctoomer ingente militia rotomagiasi
ee de urbe ꝓgressus dñico postqua comedit :¬
norantib cunctis qͦ ire uellet uel qͥd iedita
pugonẽ de monte forti uocauit. sibitꝰ
or assistenti ut munitione castri montas¬
potis sibi reddet imꝑauit. At illeqͥa doli erãt
mnsciꝰ detecta fraude subito fit anxiuse o
nuit tande ussis regalib simebat eni qͦd
mnuiisset ÷ ꝓtinꝰ uinculis subiacuisset. Rex
putẽ amicos cũ illo p̃misit fideles qͥ recipent
munitionũ claues. Ile uͦ ut ac̃spectu nregis
ponggatꝰ euanuit celeri dextrario curiente

Expanded text:
aliamque possessionem, Corviam nuncupatam, in Anglia requisivit. Sed postulanti rex non acquievit; imo de Novo-Mercato guerram in Normannos acerrime exercuit. Biennio utique praedis et incompetenter satisfecit, et magnam partem juris quod poposcerat restituit. ibique generalem conjurationem pariter fecerunt. Clandestinae fraudes regem non latuerunt. Mense igitur Octobri rex ingentem militiam Rothomagi ascivit, et de urbe progressus Dominico, postquagnorantibus cunctis quo ire vellet, vel quid meditaretur, Hugonem de Monte-Forti vocavit, sibique mox assistenti, ut munitionem castri Montis-Fortis sibi redderet, imperavit. At ille, quia doli erat conscius, detecta fraude subito fit anxius, etannuit tandem jussis regalibus. Timebat enim quod, si renuisset, protinus vinculis subjacuisset. Rex autem amicos cum illo praemisit fideles, qui reciperent munitionum claves. Ille vero ut a conspectu regis elongatus evanuit, celeri dextrario currente
Abbreviated transcription (Latin):
oretust pluco etioueis filio sibilla filao
uiam canunereret cuꝰ ꝓbitas &e pulchritudo
lesma ngentas imꝑiodigna ex isteret
delrunculo suo facile adquienit oe accere¬
ita iuueno cũ pedagogs & pedissetis sur natam
suapepigu necũ eadẽ donec heredstaruuo
iusnanciscoret cinomannicũ consulatuon
c̃cesst. Deinde amalricꝰ õs qͦscũq potuit : ad c̃sordu
suȩ partis c̃erit. multosq adhoc ut se leuitas ha
normannoꝵ faciles & pnosinuenit  ⁊ualero
itaq comes mellenti & guilłmꝰ de Orolin
huggo de monte forti & hugo de nouo castelion
lelmꝰ lupellꝰ & baldricꝰ debraio paganꝰ degiso
& plures alii fraudulent musitantes clã pniusses¬
siliati st̃. s paulo post in manifestã rebellione
aedetrimentũ sui ꝓruꝑunt. Gualerannꝰ com
spet im tirpcinꝰ sui ardenter ostentare optauee n
sine dubio insipient᷑ inchoauit : dũ ctꝰ oñm nutridu¬

Expanded text:
rti ducis filio, Sibyllam, filiam suam, conjungeret, cujus probitas et pulchritudo ac summa ingenuitas imperio digna existeret. At ille avunculo suo facile acquievit, et accersito juvene cum paedagogis et pedisequis suis, natam ei suam pepigit, et cum eadem, donec haereditarium jus nancisceretur, Cenomannicum consulatum concessit. Deinde Amalricus omnes quoscunque potuit, ad consortium suae partis contraxit, multosque ad hoc, ut se levitas habet Nomannorum, faciles et pronos invenit. Gualerannus itaque, comes Mellenti, et Guillelmus de Rolmara, Hugo de Monte-Forti et Hugo de Novo-Castello, Guillelmus Lupellus et Baldricus de Braio, Paganus de Gisortis, et plures alii fraudulenter mussitantes, clam prius consiliati sunt; sed paulo post in manifestam rebellionem, ad detrimentum sui, proruperunt. Gualerannus comes specimen tirocinii sui ardenter ostentare optavit; sed hoc sine dubio insipienter inchoavit, dum contra dominum nutri
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ȩ moðationis nobili regimine uticensis &t
aduersa &e ꝓsꝑa incubui. modo senio fessus. cor
debilitatꝰ. metuens eccłȩ magis obesse quã ꝓdes
eccłiastici ordinis uirors. ur̃am supplex dep
clementiã. qͣtinꝰ mei miserendo quẽ hacte
qͣntulũ cũq licet uos dilexisse ꝓbastis. me an
inutilẽ & minꝰ idoneũ atanto onere lib̾ũ
datis. & iuxta uobis a deo donatã sapientiã
gruũ & idoneũ pastorẽ domui dei ꝓuide
erũ ne p̃textu taliũ uidear qͣsi indomitoꝵ
& obȩdientiȩ & simplicitati testimoniũ
det ꝑhibeo. quippe qui &e lacte & solido cil
undant᷑ uħib matris eccłȩ educati. ad oĩ
betillitatis & senectutis mee miseriã & in¬
bilitatẽ opponens supplico. ne id efficeri
ratis. orans obnixe qͣntũ libet peccatorr
senis audita condoluit & directis apicib u
uit. Hegatis itaq reuersis lxui. monachi in dei
cgregati st̃: & lectionẽ sc̃i patris benedicti
dinando abbe diligent᷑ audiert̃. Deniq uene¬

Expanded text:
rae moderationis nobili regimine, Uticensis ecadversa et prospera incubui, modo senio fessus, corpore debilitatus, metuens ecclesiae magis obesse quam prodeecclesiastici ordinis virorum, vestram supplex deposco clementiam quatenus, mei miserendo quem hactenus, quantulumcunque licet, vos dilexisse probastis, me amodo inutilem et minus idoneum a tanto onere liberum reddatis, et juxta vobis a Deo donatam sapientiam congruum et idoneum pastorem domui Dei provideerum, ne praetextu talium videar quasi indomitoruet obedientiae et simplicitati testimonium coram Deo perhibeo; quippe qui, et lacte et solido cibo abundanter uberibus matris Ecclesiae educati, ad omniimbecillitatis et senectutis meae miseriam et impossibilitatem opponens, supplico ne id efficere differatis, orans obnixe, quantumlibet peccator, senis audita, condoluiimperavit. Legatis itaque reversis, LXVI monachi in Deicongregati sunt, et lectionem sancti Patris Benedicti de ordinando abbate diligenter audierunt. Denique vene
Abbreviated transcription (Latin):
Uersib ex ametris epilogũ hreuẽ suꝑ ilio ed
in qͦ plus ueritati quã c̃cinne sonoritati¬
t intende malui. benigno qͦq saluatori pil
sic orando &e bona diuinitꝰ illi inserta recolẽnde
Salua.nam ꝓ te tolerauit multa benigne.
omos &e uelle suum dimisit egenus :
sequi studuit ꝑ iter uirtutis anhelus.
asiusq pater illi fuit enmaq mater

Expanded text:
ersibus hexametris epilogum brevem super illo edidi, in quo plus veritati quam concinnae sonoritati intendere malui. Benigno quoque Salvatori pro illo sic orando, et bona divinitus illi inserta recolendo, Salva, nam pro te toleravit multa benigne. Rura, domos et velle suum dimisit egenus, Teque sequi studuit per iter virtutis anhelus. Gervasiusque pater illi fuit, Emmaque mater
Abbreviated transcription (Latin):
luxoun benedictionẽ recepit. & ex inde labor
dolores pastoralis curȩ ꝑpeti edidicit. In pͥmi
laudandus ÷ qͦd uenerabili rogerio seni benis
in cunctis ut patri filiꝰ & magistro discĩpi
obsecundauit. Mansuetꝰ .n . senex in camera sus
uacabat. Idontũ sacerdotẽ sibi capellanũ
confabulatorẽ habebat. a qͦ missã officiũ
canonicũ in oratorio sc̃i martini duidiebat a
importabilẽ iudicauerat : nc̃ salubriter o
norifice lib deo gr̃as agebat. &e qͣnto libior ta
securior supp̃mȩ diei mȩtã gaudens expectal
andẽ anno dñice incarnationis mc xxui. indi¬
one iiii: p̃fatꝰ senior gͣuiꝰ solito egrotauit ol
sacro ꝑunctꝰ aliisq reb q̃ seruo dei cõpetum
plenit᷑ expletis idus ranuarii migͣuit. Discipl
successor didascali animã deo cũ suis consodali
com̃dauit. & solennes exeqͥas nite cel ebral
Sequenti uͦ die corpꝰ eñis in capitulũ delati¬

Expanded text:
Lexovii, benedictionem recepit, et exinde labores et dolores pastoralis curae perpeti edidicit. In primis pie laudandus est quod venerabili Rogerio seni benigniter in cunctis, ut patri filius et magistro discipulus, obsecundavit. Mansuetus enim senex in camera sua, ut loquiis vacabat. Idoneum sacerdotem sibi capellanum et confabulatorem habebat, a quo missam, officiumque canonicum in oratorio Sancti Martini audiebat, et cum importabile judicaverat, nunc salubriter et honorifice liber Deo gratias agebat, et quanto liberior, tanto securior, supremae diei metam gaudens exspectabat. Tandem anno Dominicae Incarnationis 1126, indictione IV, praefatus senior gravius solito aegrotavit, oleoque sacro perunctus, aliisque rebus quae servo Dei competunt, pleniter expletis, Idus Januarii migravit. Discipulus et successor didascali animam Deo cum suis consodalibus commendavit, et solemnes exsequias rite celebravit. Sequenti vero die corpus ejus in capitulum delat
Abbreviated transcription (Latin):
cessores sui hactenꝰ habuerant ei c̃cessit. & cartã
nodi sigillo regali signatã c̃t᷑ emulos erogauit.
& t̃ris. & nemore & plano. & oĩb reb suis. sic̃
nã aliqͥs antecessor suore meliꝰ & qͥetiꝰ &¬
rificentiꝰ tenuit. testib turstino archiep̃o
ehorachensi. & guilłmo de tancardi uilla. & guilła
trigeri corrobo
in normanniã remeauit: qͣdragesimalẽ obserua

Expanded text:
, quae praedecessores sui hactenus habuerant, ei concessit, et chartam hujusmodi, sigillo regali signatam, contra aemulos erogavit: et terris et nemore et plano et omnibus rebus suis, sicut unquam aliquis antecessorum suorrificentius tenuit. Testibus Turstino, archiepiscopo Eboracensi, et Guillelmo de Tancardivilla, et Guillelmo eptrigeri corroboratus, in Normanniam remeavit, Quadragesimalem observa
Abbreviated transcription (Latin):
apulor ad ulciscendũ cruorẽ xp̃ianorm c̃t᷑ ttos armauo
nimis in de t̃̾ritꝰ cheuetotẽ reliqͥt & agmina sua ad felun¬
dũ tͣrã suã cito reduxit. Precipites itaq galli auxitie
buamundi alior ꝓq fideliũ expectare sp̃uert̃. s i

Expanded text:
Apulorum, ad ulciscendum cruorem ChristianorApulorum, ad ulciscendum cruorem Christianornimis inde territus, Chevetotem reliquit, et agmina sua ad muniendum terram suam cito reduxit. Praecipites itaque Galli auxilium Buamundi, aliorumque fidelium exspectare spreverunt; sed in
Abbreviated transcription (Latin):
uciu castellũ ut se defendent tenuert: multos
obsidentiũ ꝑemert̃. Turci ligna quã plurima unde
animosiores audacter ignẽ in ligna st̃ iaculati. Sic
g euasert᷑ incendiũ. Exutrisq ꝑient̃ plurimi: &e
hoc c̃tigit m̃sȩ octobri  lures ex ꝑegrinis ꝑfu
rediert᷑ & seqͣcib: qͥ adhuc citrã bizant᷑um
cast᷑ metati fuerant cãsus suos retulert᷑. Imꝑr
emniũ emit arma : ut inermes incolis minꝰ nõcere
possent in regione alieno. Alii alios expectabant
ut consilio cõmunicato: auxiliarib freti ducib
& copus stipati militarib : dm̃ p̃cib &e confessionib
sibi cõplacarent . & sic terrã inimicor intrarent.
solimannꝰ postquã francos suꝑauit &e qͦsdã in
bello trucidauit. quã plures incaptiuitate
tnsmisit : paucos in urbe acernime resistentes
ob sedit. Porro incͣstinũ ut a certis indicib audiuit :¬
qd huamundꝰ dux macedoniã suꝑ imꝑatorẽ
inuaserit. & ingentẽ exercitũ normannor &

Expanded text:
ui castellum, ut se defenderent, tenuerunt, multos obsidentium peremerunt. Turci ligna quamplurima undecanimosiores audacter ignem in ligna sunt jaculati. Sic igitur evaserunt incendium. Ex utrisque perierunt plurimi, et hoc contigit mense Octobri. Plures ex peregrinis profugi redierunt, et sequacibus, qui adhuc citra Byzantum castra metati fuerant, casus suos retulerunt. Imperator omnium emit arma, ut inermes incolis minus nocere possent in regione aliena. Alii alios exspectabant, ut consilio communicato, auxiliaribus freti ducibus, et copiis stipati militaribus, Deum precibus et confessionibus sibi complacarent, et sic terram inimicorum intrarent. Solimannus, postquam Francos superavit, et quosdam in bello trucidavit, quamplures etiam in captivitatem transmisit, paucos, in urbe acerrime resistentes, obsedit. Porro, in crastinum, ut a certis indicibus audivit quod Buamundus dux Macedoniam super imperatorem invaserit, et ingentem exercitum Normannorum et
Abbreviated transcription (Latin):
cognitis imꝑr ualde iratus ẽ : quipꝑe qͥña cos
nehcus suis inꝗͣtos ex ꝑtꝰẽ. Coegit itaq eosex¬
lli ab urbe & tnsfretare Transfrecati multa
erũ illicita in xp̃ianos patrauert̃ Nã t̃raebr
stilit̃ dep̃dati st̃: & domos eor eccłasq crema¬
rt̃. Tandẽ nichomediã uenerunt. ligurese
aliȩt gs illic separant᷑ a francis. Franci siqͥdem
ferociõres erant & intͣctabiliores : & ob id ad om̃i
malũ ocliuiores. Alii gͦ qͣndã ramaldũ sibi
fecerunt : & sub eiꝰ ducatu romaniã ingressi
hospitandi demorat᷑i st̃. Ulud omniũ uicti¬
aliũ erat plenũ: s incertũ ÷ an timore ui
industria uacuũ incolis sit dimissũ. Ibi alem¬
niaturcis circũ uallati st̃ : oe usq ad int᷑necior
ut in setͥ ntib elucidabitur pene deleti sunt.

Expanded text:
alde iratus est, quippe qui jam eos beneficiis suis ingratos expertus est. Coegit itaque eos expelli ab urbe, et transfretare. Transfretati, multa iterum illicita in Christianos patraverunt. Nam terstiliter depraedati sunt, et domos eorum ecclesiasque cremaverunt. Tandem Nicomediam venerunt; Ligures, eque gentes illic separantur a Francis. Franci siquidem ferociores erant et intractabiliores et ob id ad omne malum procliviores. Alii ergo quemdam Rainaldum sibi praefecerunt, et sub ejus ducatu Romaniam ingressi hospitandi demorati sunt. Illud omnium victualium erat plenum, sed incertum est an timore vel industria vacuum incolis sit dimissum. Ibi Alemanni a Turcis circumvallati sunt, et usque ad internecionem, ut in sequentibus elucidabitur, pene deleti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aungio Tancredꝰ interi cũ exercitu siba
soaduenorat. Audiens itaco qͦd alexius a¬
oribsnatu iuram̃tũ exegerat: ura¬
So de pͥncipatu int̾ plebeios delituit. &e
pib acceleratis ꝓꝑus ꝑtͣnsiit. Boamundꝰ &
sanꝰ cemes remansert̃: donec eis de m̃ca
iisfieret. Godefrȩdꝰ uͦ dux cũ alus nicho¬
nã uenit: ibiq cũ tancredo trib diebus
idulis aliisq multimodis ferram̃tis ad
fecta & frucecta stirpanda. ad p̃rupta
ntiĩ coctͣnda. uiã exertitui p̃parauert̃¬

Expanded text:
avigio. Tancredus interim cum exercitu sibi commisso advenerat. Audiens itaque majoribus natu juramentum exegerat, cum Richardo de principatu inter plebeios delituit, et puppibus acceleratis properus pertransiit. Boamundus et Tolosanus comes remanserunt, donec eis de mercato satisfieret. Godefredus vero dux cum aliis Nicomediam venit, ibique cum Tancredo tribus diebus vidulis, aliisque multimodis ferramentis, ad carecta et frutecta stirpanda, ad praerupta montium coaequanda, viam exercitui praeparaver
Abbreviated transcription (Latin):
frisituq pridie nonis mai mecatis. ten¬
nisq occidentaliũ locatis: obsessa. est
a totꝰ romaniȩ caput urbs munitissima
i latere cingensin pͥmis ibi tã calamito sa
t inopia panis. ante quã m̃catꝰ ab imꝑatore
igeretꝰ: ut si qͣndo unꝰ panis inueniebat᷑.
inti ł triginta denariis emeret᷑. Sed deo de
s ꝓcurante confestim buamundꝰ uenit : &
iosũ tra mariq exertitũ deduxit. Inopina
ꝙ uictualiũ ub̾tas repente facta ÷ in tota
militia. In die autẽ dñice ascensionis aggressi
turbem expugnare. & ligneas c̃t᷑ muralẽ
itudinẽ machinas exigere. ꝑduos gͥ dies acrit̃
e stantes ciuitatẽ. conati sunt effodere
murũ. Gentiles qͥ intꝰ erant eõt᷑ uirilit᷑ u¬
re. muros penatesq: suos magna ui defena¬
quȩ adhuc ab om̃i uacat obsidione. Pormo
rant : eisq ab aliis pͥncipib australis son
cõmissa fuit. Comes itaq sanracenis secun
accurnentib ex imꝓuiso anmnatꝰ obuias

Expanded text:
ris itaque pridie Nonas Maii metatis, tentoriisque occidentalium locatis, obsessa est Nicaea, totius Romaniae caput, urbs munitissima, a latere cingens. In primis ibi tam calamitosa fuit inopia panis, antequam mercatus ab imperatore dirigeretur, ut si quando unus panis inveniebatur, viginti vel triginta denariis emeretur. Sed Deo de suis procurante, confestim Buamundus venit, et copiosum terra marique exercitum deduxit. Inopina itaque victualium ubertas repente facta est in tota Christi militia. In die autem Dominicae Ascensionis aggressi sunt urbem expugnare, et ligneas contra muralem altitudinem machinas erigere. Per duos igitur dies acriter infestantes civitatem, conati sunt effodere murum. Gentiles, qui intus erant, econtra viriliter instare, muros penatesque suos magna vi defenquae adhuc ab omni vacat obsidione! Porro,enerant, eisque ab aliis principibus australis porta commissa fuit. Comes itaque Saracenis secure accurrentibus ex improviso armatus obviavit,
Abbreviated transcription (Latin):
cõpbae Iã ueadẽ adhic gente nat᷑ alis ferito
cõal escit. & genuinꝰ andor pliandi se tur ici
nuricolus &r pacatos officiales suis in edibi
qete drnorari ñ ꝑmittit. Irollone ualia
duces p̃fuere nor mannis pusgnacib guillo
seilicet longa spata e rica r o uetu rio¬

Expanded text:
 eadem adhuc gente naturalis feritas coalescit, et genuinus ardor praeliandi saevit, qui ruricolas et pacatos officiales suis in aedibus quiete commorari non permittit. A Rollone, validi duces praefuere Normannis pugnacibus, Guillelmus scilicet Longa Spata et Richardus vetulu
Abbreviated transcription (Latin):
as ehmoiam malib suis stabula egert suas
nunt᷑. Multo sinlonginquã barbarnẽ capi¬
hentibi aria pscindt alisq beluinis oꝑib inhũ¬
ane subdunt. que feris ñ hõib cõpetunt. int̾
onssioue desudantes flagris uerbant. aculeis
smuilant ce inumeris infestationib fr̃snr̃os
t̃ moxut urbanꝰ papa huiꝰ modi planctũ aurib

Expanded text:
animalibus suis stabula egerunt, suabutuntur. Multos jam in longinquam barbariem captipertrahentibus, arva proscindunt, aliisque belluinis operibus inhumane subdunt, quae feris non hominibus competunt. Inter haec assidue desudantes flagris verberant, aculeis stimulant, et innumeris infestationibus fratres nIgitur, mox ut Urbanus papa hujusmodi planctum auribus