comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
us foris latitudo siquadriforis futuraest altitudo adiciatur. Ad tigurges autem
hisdẽ rationibus perficiuntur quibusdorica piȩterea gorse subcymatis inant pagmen¬
tis circũ danturq ita distribuidebent utiante pagm̃ta prȩtercymatium expastibus uii
habeant duaspastes ipsaq: non fiunt cȩlo strata nequebi fora sedualuata. & aperturas ha¬
bent exteriores pastes. Quasrationes aediũ sacrarũ informationibus oporteat fieri ioni
cis corinthusq operibus quo ad potui ad tingere ueluti legitimis morib: exposui
Nuncdetus canicis dispositionibus quemad modũ institui oporteat dicam slocus inquo
aedis constituetur cũ habuerit in longitudine sex pastes. unaadempta reliquum qđ
erit latitudinid&ur. Longitudo autẽ diuiditur biꝑtito &quae parserit interior
cellarũ spaciis design&ur . quȩ eritꝓxima fronticolũ narũ dispositione relinquatur

Expanded text:
us foris latitudo. si quadriforis futura est, altitudo adiciatur. Atticurge autem us foris latitudo. si quadriforis futura est, altitudo adiciatur. Atticurge autem isdem rationibus perficiuntur, quibus dorica. praeterea corsae sub cymatiis in antepagmentis circumdantur, quae ita distribui debent, uti antepagmenti praeter cymatium ex partibus VII habeant duas partes. ipsaque non fiunt clathrata neque bifora sed valvata, et aperturas habent in exteriores partes. Quas rationes aedium sacrarum in formationibus oporteat fieri doricis, ionicis corinthiisque operibus, quoad potui attingere, veluti legitimis moribus exposui. nunc de tuscanicis dispositionibus, quemadmodum institui oporteat, dicam. Locus, in quo aedis constituetur, cum habuerit in longitudine sex partes, una dempta reliquum quod erit, latitudini detur. longitudo autem dividatur bipertito, et quae pars erit interior, cellarum spatiis designetur, quae erit proxima fronti, columnarum dispositioni relinquatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ilmodis andori tis pedibus incones sueptidles uocuntur exscal peade xtra
ac sinistra praependeant adimi supercilii libramentũ praeterfolium: haehabeant in
fronte crassitudinem ex ante pagmentis trib: pastibus inimo. quasta paste graciliore
quim superiora. Foresita compingantur uti scapi cardinalessint exiltitudine luminis
totius xiia parte interduos scapos tympana exxii partibus habeant ternas partes
in piginibus distributiones itafient utidiuisis altitudinibus inpastes v duȩ superiori
tres inferiori designentur. suꝑ mediũ medii in pagesconlocentur. & reliquis alii in sũ¬
mocalii inimo conpingantur. altitudo in pagisfiat tympani tertia paste cymatiũ
sexta paste in pagis scaphorum latitudines in pagisdimedia paste. Itẽ replũ deinpage
dimedia & sextapaste scapi qui sunt ante secundũ pagmentũ dimediũ in pagis constituan¬
tur. Sinautem ualuatȩeruNt altitudines itamanebunt inlatitudinẽ adiciatur ampli¬

Expanded text:
icis. pro crepidinibus ancones, sive parotides vocantur, excalptae dextra ac sinistra praependeant ad imi supercilii libramentum, praeter folium. eae habeant in fronte crassitudinem ex antepagmenti tribus partibus, imo quarta parte graciliore quam superiora. Fores ita compingantur, uti scapi cardinales sint ex latitudine luminis totius XII parte. inter duos scapos tympana ex XII partibus habeant ternas partes. Inpagibus distributiones ita fient, uti divisis altitudinibus in partes V duae superiori, tres inferiori designentur. super medium medii inpages conlocentur, ex reliquis alii in summo, alii in imo compingantur. altitudo inpagis fiat tympani tertia parte, cymatium sexta parte inpagis. scaporum latitudines inpagis dimidia parte, item replum de inpage dimidia et sexta parte. scapi, qui sunt secundum antepagmentum, dimidium inpagis constituantur. sin autem valvatae erunt, altitudines ita manebunt, in latitudinem adiciatur ampli
Abbreviated transcription (Latin):
& fiunt terrose. itacum instructurã coiciuntur. non possunt continere cementa
sed earunt & labuntur onerque pari&es non possunt sustinere. Recentes
autem fossitiȩ cũ instructuris tantas habeant uirtutes. haintentoriis ideo non st̃
utiles qđ pinguitudini eius cals palea cũ mixta propter uehementiam nonpo¬
test sinerimis in arescere. Fluuatica uero ꝓpter macritatem uti signinũ lia colorũ
subactionib: intectorio recipit soliditatem. Deharene copiis cũ habeatur expli¬
catũ. tum &iã decalce diligentia est adhibenda utidealbo saxo autsilice coquatur
& quae erit ex spisso & duriore. eritutilis instructura. qua eautem exfistu loso¬
⁊ paries patitur. Nisunt᷑ missionib requie scat. Neque concamerationes recipit

Expanded text:
 fiunt terrosae. ita cum in structuram coiciuntur, non possunt continere caementa,  fiunt terrosae. ita cum in structuram coiciuntur, non possunt continere caementa, sed ea ruunt et labuntur oneraque parietes non possunt sustinere. recentes autem fossiciae cum in structuris tantas habeant virtutes, eae in tectoriis ideo non sunt utiles, quod pinguitudini eius calx commixta propter vehementiam non potest sine rimis inarescere. fluviatica vero propter macritatem uti signinum liaculorum subactionibus in tectorio recipit soliditatem. De harenae copiis cum habeatur explicatum, tum etiam de calce diligentia est adhibenda, uti de albo saxo aut silice coquatur; et quae erit ex spisso et duriore, erit utilis in structura, quae autem ex fistuloso paries patitur, nisi intermissionibus requiescat, neque concamerationes recipit
Abbreviated transcription (Latin):
commixtã Generaautem harene fossitiȩ sunt haec nigra cana rubra carbunculũ
exhis quae in manu confricata fecerit stridorẽ eritoptima. Quaeautẽ terrosa
fuerit. non habebit asperitatẽ. Itẽ siinues tim̃tũ candidũ ea contecta fuerit
postea excussa uelicta id noninquinarit. Neq ibi terra subsiderit erit idonea
Sinautem noner̃ harenaria undefodiatur. tũ defluminib auteglareaerit excer¬
nenda : nonminus &iã delitore marino sed ea instructuris haec hab&uitia difficul¬
qđ &iam pari&es cũ in his tentoria facta fuerint. remittentes salsuginẽ eorũ
disstiluuntur fossiciȩ uero celeriter instrusturis siccescunt & tectoria
permanent & concamerationes paciuntur. sedhȩ quasunt deharenarus recen¬
tes sic nĩ exemptȩ diutius iacent absole & luna & pruina concostȩ resoluunt᷑¬

Expanded text:
commixtam. genera autem harenae fossiciae sunt haec: nigra, cana, rubra, carbunculus. commixtam. genera autem harenae fossiciae sunt haec: nigra, cana, rubra, carbunculus. ex his quae in manu confricata fecerit stridorem, erit optima; quae autem terrosa fuerit, non habebit asperitatem. item si in vestimentum candidum ea coniecta fuerit, postea excussa vel icta id non inquinarit neque ibi terra subsiderit, erit idonea. Sin autem non erunt harenaria, unde fodiatur, tum de fluminibus aut e glarea erit excernenda, non minus etiam de litore marino. sed ea in structuris haec habet vitia: difficulquod etiam parietes, cum in îs tectoria facta fuerint, remittente se salsugine eorum dissolvuntur. Fossiciae vero celeriter in structuris siccescunt, et tectoria permanent, et concamerationes patiuntur, sed eae, quae sunt de harenariis recentes. si enim exemptae diutius iacent, ab sole et luna et pruina concoctae resolvuntur et
Abbreviated transcription (Latin):
tetradoron dicitur. & qua sunt publica opera penta doros quae priuata tetra doro
struuntur. Fiuntautẽ cũ his laterib semilateria. quȩ cũ struuntur una paste
laterib ordines. altera semi lateres ponuntur. Ergo exutraq: paste ad lincam
construunt᷑ alternischoris pari&es alligantur. & medii lateres supracoagmenta
collocati. & firmitatẽ & spetiem faciunt utraq parte non inuenustã. Estautem in his¬
pania ulteriore ciuitas maxima & ingalliis & inasia. ita neubi lateres cũ sunt ducti &
are facti ꝓiectinatant in aqua. Natare autẽ cos posse id eouidetur qđ terra est
dequaducunt᷑ pumicosa. itacũ ÷ leuisaere solidata non recipit inse nec conbibit
pume& utiabaqua sustineit᷑. Sicautẽ magnis habet utilitates qđ neq in edificationib
primũ ÷ de harenaquȩrendũ. ut ea sit idonea ad materi ẽ miscendã. Neq habeat terrã

Expanded text:
tetradoron dicitur, et quae sunt publica opera, penta/dwrws, quae privata, tetra/dwrws tetradoron dicitur, et quae sunt publica opera, penta/dwrws, quae privata, tetra/dwrws struuntur. Fiunt autem cum his lateribus semilateria. quae cum struuntur, una parte lateribus ordines, altera semilateres ponuntur. ergo ex utraque parte ad lineam cum struuntur, alternis coriis parietes alligantur et medii lateres supra coagmenta conlocati et firmitatem et speciem faciunt utraque parte non invenustam. Est autem in Hispania ulteriore civitas Maxilua et Callet et in Asia Pitane, ubi lateres, cum sunt ducti et arefacti, proiecti natant in aqua. natare autem eos posse ideo videtur, quod terra est, de qua ducuntur, pumicosa. ita cum est levis, aere solidata non recipit in se nec combibit pumex uti ab aqua sustineatur. sic autem magnas habent utilitates, quod neque in aedificationibus primum est de harena quaerendum, ut ea sit idonea ad materiem miscendam neque habeat terram
Abbreviated transcription (Latin):
eandẽ altitudinẽ qua ÷ tectoriũ tenere contractioneq motu non haberentcũ co
sed ab coniunctione eius disparantur. Igitur tectoria abstructura seiuncta prop¬
ter tenuitatẽ ꝑsestare non possunt. sed franguntur ipsiq pari&es fortuitu se¬
dentes uitiantur Ideo &iã uticenses laterũ sisit aridus & antequinquenniũ
ductus cũ arbitrio magistratus fuerit itaꝓbatus. tunc utunt᷑ in pari&ũ struc¬
turis: Fiunt autẽ laterũ genera tria. unũ qđ grecelydiũ appellatur. id est
quonostriutuntur longum ses quipede. latũ pede ceteris duobus grecorũ ȩdifi¬
cia struunt᷑. Ex hisunũ pentadoron alterũ tetradoron dicit᷑. Doronautẽ greci
appellant palmũ qđ munerũ datio grecedoron appellatur. idautẽ semꝑgeritur per
manus palmũ. Ita qđ est quo quo uersus quinq palmorũ penta doron qđ quattuor

Expanded text:
eandem altitudinem, qua est tectorium, tenere contractioneque moti non haerent cum eo, eandem altitudinem, qua est tectorium, tenere contractioneque moti non haerent cum eo, sed ab coniunctione eius disparantur; igitur tectoria ab structura seiuncta propter tenuitatem per se stare non possunt, sed franguntur, ipsique parietes fortuito sidentes vitiantur. ideo etiam Uticenses laterem, si sit aridus et ante quinquennium ductus, cum arbitrio magistratus fuerit ita probatus, tunc utuntur in parietum structuris. Fiunt autem laterum genera tria: unum, quod graece Lydium appellatur, id est quo nostri utuntur, longum sesquipede, latum pede. ceteris duobus Graecorum aedificia struuntur; ex his unum penta/dwron, alterum tetra/dwron dicitur. dw=ron autem Graeci appellant palmum, quod munerum datio graece dw=ron appellatur, id autem semper geritur per manus palmum. ita quod est quoquoversus quinque palmorum, pentadoron, quod quattuor,
Abbreviated transcription (Latin):
in pari&uibus sparguntur dilabunt᷑ & dissoluunt᷑ paleȩq in bis non cbherescunt ꝓpter
asperitatẽ: Faciendiautẽ suNt exterra albidi cretosa siued erubrica aut&iã masculo
sabulone: Hȩc enĩ generi ꝓpt̃ leuitatem habent firmitatẽ & non sunt in opere pon¬
derosa & faciliter aggerantur. Ducendi autẽ sunt ꝑuernũ tempus &auttmnale.
utuno tempore siccessint. Quienĩ ꝑsolstitiũ parantur. ideo intiosi fiunt qđ fum mũ
choriũ solacriter cũ pretoquid effecit utuideat᷑ aridũ. Interiorautẽ sit non siccus
&ctĩ postea sicciscendo secontrahit. ꝑ rũꝑitea quaeerantaridi. Ita rimosi facti
efficiuntur in becilli. Maximeautẽ utiliores erunt. siantebienniũ fuerint
ducti pãq nonante possunt penitus succescere. Itaq: cũ recentis &nonaridis
structi. tectorio inducto rigidoq obsolidati permanent ipsisilentes non possunt

Expanded text:
in parietibus sparguntur, dilabuntur et dissolvuntur paleaeque in his non cohaerescunt propter in parietibus sparguntur, dilabuntur et dissolvuntur paleaeque in his non cohaerescunt propter asperitatem. faciendi autem sunt ex terra albida cretosa sive de rubrica aut etiam masculo sabulone; haec enim genera propter levitatem habent firmitatem et non sunt in opere ponde rosa et faciliter aggerantur. Ducendi autem sunt per vernum tempus et autumnale, ut uno tenore siccescant. qui enim per solstitium parantur, ideo vitiosi fiunt, quod, summum corium sol acriter cum praecoquit, efficit, ut videatur aridum, interior autem sit non siccus; et cum postea siccescendo se contrahit, perrumpit ea, quae erant arida. ita rimosi facti efficiuntur inbecilli. maxime autem utiliores erunt, si ante biennium fuerint ducti; namque non ante possunt penitus siccescere. itaque cum recentes et non aridi sunt structi, tectorio inducto rigidoque obsolidate permanente, ipsi sidentes non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
& si non ꝓpriȩ ies nominauit sedtantũ indiuidua corpora ꝓposuit. ideo ea ipsa dixissẽ
uiditur quod eacũ sint disiuncta necleguntur nec interitionem recipiur̃ neescctio¬
nib: diuiduntur . sed sempit̃no euo ꝑp&uo infinitã retiner in sesoliditatem: Exhis
ergo congruentib cũ resomnescoire nasci queuideant᷑. & hein in finitis generibus
rerũ nituriꝰ eeñt disparitȩ. putiuio portere deuri&itib &discrimimibus usus eiruã
quisq haberent in ȩdificiis qtalitites exponere uticũ fuerint notȩ non habeant quiedificare
cogitanterrorẽ. sed aptas adusũ copis edificiis comparent. Itaq primũdelaterib qua
deterraducietos oporteat dicã Nonenĩ dearenoso peq calculoso luto ueq sabulonoso¬
luto suntducendi qđ ex his generib cũ sint ducti. primũ fiunt graues. deinde cũ aibintrib

Expanded text:
etsi non proprie res nominavit sed tantum individua corpora proposuit, ideo ea ipsa dixisse etsi non proprie res nominavit sed tantum individua corpora proposuit, ideo ea ipsa dixisse videtur, quod ea, cum sint disiuncta, nec laeduntur nec interitionem recipiunt nec sectionibus dividuntur, sed sempiterno aevo perpetuo infinitam retinent in se soliditatem. ex his ergo congruentibus cum res omnes coire nascique videantur et hae in infinitis generibus rerum naturae sint disparatae, putavi oportere de varietatibus et discriminibus usus earum quasque haberent in aedificiis qualitates exponere, uti, cum fuerint notae, non habeant qui aedificare cogitant errorem, sed aptas ad usum copias aedificiis comparent. Itaque primum de lateribus, qua de terra duci eos oporteat, dicam. non enim de harenoso neque calculoso luto neque sabulone soluto sunt ducendi, quod, ex his generibus cum sint ducti, primum fiunt graves, deinde, cum ab imbribus
Abbreviated transcription (Latin):
edificiorũ perfectionib quẽad modũ uideatur esse ab natura rerũ procrete. quibi¬
q miactionib principiorũ congressus temperentur. pecobscura sed ꝑspicua legen¬
tib sint ratiocinabor Nãqi nulla maiteruarũ genera neq corpora neque res sinc
principiorum coetuna scineq subici intellectui possunt. peq aliter naturarerum
p̃ceptis phrysicorũ ueras pititur hibere explicationes. pisicause quaein sunt in his
reb quẽ ad modũ & quidita sint subtilib rationibus habeant demonstrationes
ł alesprimũ aquãputauit omniũ rerũ esse principtũ. heraclitus ephesius quiꝓpter
obscuritatẽ scriptorũ agrecisscotinos est appellatus ignẽ demoeritus quiquet
cum setutus epicurus itomos quos nostrinsecibili corpora non nulli indiuidua uocrta¬
uer pthari corũ uero disciplina adiecit adiquĩ &ignẽ aera & terrenũ ergo demoerit

Expanded text:
aedificiorum perfectionibus, quemadmodum videantur esse ab natura rerum procreatae quibuaedificiorum perfectionibus, quemadmodum videantur esse ab natura rerum procreatae quibusque mixtionibus principiorum congressus temperentur, ne obscura sed perspicua legentibus sint, ratiocinabor. namque nulla materiarum genera neque corpora neque res sine principiorum coetu nasci neque subici intellectui possunt, neque aliter natura rerum praeceptis physicorum veras patitur habere explicationes, nisi causae, quae insunt in his rebus quemadmodum et quid ita sint, subtilibus rationibus habeant demonstrationes. Thales primum aquam putavit omnium rerum esse principium; Heraclitus Ephesius, qui propter obscuritatem scriptorum a Graecis skoteino\s est appellatus, ignem; Democritus quique est eum secutus Epicurus atomos, quas nostri insecabilia corpora, nonnulli individua vocitaverunt; Pythagoreorum vero disciplina adiecit ad aquam et ignem aera et terrenum. ergo Democritus,
Abbreviated transcription (Latin):
rebus qua funt inedi ficuis adufũidoncȩ quibq s̃ ꝗculteitibus & quas habeant uirtutes ut potu¬
er dicuim. VSed si qui deor dine huius libri disputare uoluerit qđ patauerit cum
primũ institur o̾portuisse peput&me errauisse. sic reddã rauonẽ. cum corpusarchi¬
tecturȩ scriberẽ primo uolumine putaui quib: eruditionib & disciplinis essecornita
exponere finireq terminitiomb ciusspecies & equibus rebusess& natidicere: itaq
turalib materie reb quc̃ habcantusũ disputabo : Nãq hiliber non profet& und carthi¬
tectura nascatur. sedunde origines ȩdificiorũ sunt institutȩ: & quib rationib enu¬
tritȩ & ꝓgresse sint graditim ad hanc finitionẽ. ergos ita suo ordine. & locohuius
erit uoluminis constitutio. Nuncreuertar ad ꝓpositũ & decopiis queaptesunt

Expanded text:
rebus, quae sunt in aedificiis ad usum idoneae, quibusque sunt qualitatibus et quas habeant virtutes, ut poturebus, quae sunt in aedificiis ad usum idoneae, quibusque sunt qualitatibus et quas habeant virtutes, ut potuero, dicam. Sed si qui de ordine huius libri disputare voluerit, quod putaverit eum primum institui oportuisse, ne putet me erravisse, sic reddam rationem. cum corpus architecturae scriberem, primo volumine putavi, quibus eruditionibus et discipliexponere finireque terminationibus eius species et, e quibus rebus esset nata, dicere. erturalibus materiae rebus, quem habeant usum, disputabo. namque hic liber non profitetur, unde architectura nascatur, sed unde origines aedificiorum sunt institutae et quibus rationibus enutritae et progressae sint gradatim ad hanc finitionem. Ergo ita suo ordine et loco huius erit voluminis constitutio. Nunc revertar ad propositum et de copiis, quae aptae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
fabrosesse sȩꝓfiterentur. Eũ ergohaec itafuerint primo constituta &natu¬
ra non solũ sensibus ornauiss& gentes. que madmodũ reliqua animalia. sed
&iam cogitatiomibus & consiliis armauiss& mentes: & subieciss& cetera anima¬
lia subpotestate. Tuncuero & fabricationibus edificiorũ gradatim ꝓgressi
ad ceteras artes & disciplinas efera a grestiq: uita ad mansu&am ꝑduxer̃ humanitatẽ
Cũ autẽ instruentes animose & ꝓspicientes maiorib: cogitationibus exuari&ate
artiũ natis. non casas sed &iã domos fundatas & latericiis pari&ib autelapidestructas
materiq & tegulatecta ꝑficere coeper̃. Deinde obseruationib studiorũ euagantib¬
itditiis & incertis adcestas symmetriurũ perduxer raitiones: posta quã an uduerterunt
tractando mitrier & auctã ꝑastes ornauerunt uoluptatib: digantumunitȩ: Igitur dehis

Expanded text:
fabros esse se profiterentur. cum ergo haec ita fuerint primo constituta et natufabros esse se profiterentur. cum ergo haec ita fuerint primo constituta et natura non solum sensibus ornavisset gentes quemadmodum reliqua animalia, sed etiam cogitationibus et consiliis armavisset mentes et subiecisset cetera animalia sub potestate, tunc vero ex fabricationibus aedificiorum gradatim progressi ad ceteras artes et disciplinas, e fera agrestique vita ad mansuetam perduxerunt humanitatem. Tum autem struentes animose et aevo prospicientes maioribus cogitationibus ex varietate artium natis, non casas sed etiam domos fundatas et latericiis parietibus aut e lapide structas materiaque et tegula tectas perficere coeperunt, deinde observationibus studiorum e vagantibiudiciis et incertis ad certas symmetriarum perduxerunt rationes. posteaquam animadverterunt tractando nutrierunt et auctam per artes ornaverunt voluptatibus elegantiam vitae. igitur de his
Abbreviated transcription (Latin):
dissimas estatis frigidissimas efficit tectorũ rationes non nulli exulua palustri cõ¬
ponunt tuguriatecta. Apud ceteras quoq gentes & ñ nulla loca parisimiliq ra¬
tione casarũ ꝑficiunt᷑ constitutiones Nonminus &iã massilie anĩ aduertere
possumus sine tegulis subactacũ paleis terratecta athenis areopigi antiquitatis
exemplar adhoc tempus lutotectũ. Itẽ in capitolio cõmunefacere potest
& significare mores uetustates romulicasa & in arce sacrorũ stram̃tis tecta itahis
signis deantiquis inuentionib ȩdificiorũ. sicea fuisse ratiocinantes possumus
iudicare. Cumautẽ cotidie faciendo tritores manus ad edificandam perfecis¬
sent. & sollestia ingenia exercendo ꝑ consuetudinẽ ad artes peruenissent.
Tũ &iã industria in animiscorũ adiecta perfecit: ut qui fuer̃ in hisstudiosiores

Expanded text:
dissimas, aestates frigidissimas efficiunt tectorum rationes. nonnulli ex ulva palustri comdissimas, aestates frigidissimas efficiunt tectorum rationes. nonnulli ex ulva palustri componunt tuguria tecta. apud ceteras quoque gentes ex cannula pari similique ratione casarum perficiuntur constitutiones. non minus etiam Massiliae animadvertere possumus sine tegulis subacta cum paleis terra tecta. Athenis Areopagi antiquitatis exemplar ad hoc tempus luto tectum. item in Capitolio commonefacere potest et significare mores vetustatis Romuli casa et in arce sacrorum stramentis tecta. Ita his signis de antiquis inventionibus aedificiorum, sic ea fuisse ratiocinantes, possumus iudicare. Cum autem cotidie faciendo tritiores manus ad aedificandum perfecissent et sollertia ingenia exercendo per consuetudinem ad artes pervenissent, tum etiam industria in animis eorum adiecta perfecit, ut, qui fuerunt in his studiosiores,
Abbreviated transcription (Latin):
alternis traibibus exquattuor pastib angulos iumentantes. &iti pari&es arboribus sta¬
tuentes ad ꝑpendiculũ imarũ educunt adaltitudinem turres interuallaq quȩ re¬
linquunt᷑ ꝓptercrassitudinẽ materie schidiis & luto obstruunt. Itẽ tecta reciden
tes ad extre mos trans traiciunt graditm contrahentes. &ita exquat tuor pastibus
adaltitudinẽ educunt mediometas quas fronde & luto tegentes efficiunt barba¬
ncomore testudinata turnũ tecta Phrygesuero qui cã pestrib locissurt habitin¬
tes ꝓpterinopuã siluarũ egentes materiȩ eligunt tumulos naturales eosq medios
fossurȩ detinentes. & itinera perfodientes dilatant s patia quantũ natura loci patitur
Insuperautẽ stipites interse religantes metas efficiunt qua a rundinibus & sarm̃tis
tegentes exaggerabant supra habitationis &erramaximos crumos. itahiemes cali¬

Expanded text:
alternis trabibus ex quattuor partibus angulos iugumentantes et ita parietes arboribus staalternis trabibus ex quattuor partibus angulos iugumentantes et ita parietes arboribus statuentes ad perpendiculum imarum educunt ad altitudinem turres, intervallaque, quae relinquuntur propter crassitudinem materiae, schidiis et luto obstruunt. item tecta, recidentes ad extremos angulos transtra, traiciunt gradatim contrahentes, et ita ex quattuor partibus ad altitudinem educunt medio metas, quas fronde et luto tegentes efficiunt barbarico more testudinata turrium tecta. Phryges vero, qui campestribus locis sunt habitantes, propter inopiam silvarum egentes materiae eligunt tumulos naturales eosque medios fossura detegentes et itinera perfodientes dilatant spatia, quantum natura loci patitur. insuper autem stipites inter se religantes metas efficiunt, quas harundinibus et sarmentis tegentes exaggerant supra habitationes e terra maximos grumos. ita hiemes cali
Abbreviated transcription (Latin):
arefacientes struebant pari&es materia eosiugum̃ tantes uitandoq imbres & estu
tegebint harundinibus & fronde postea quã perhibernas tem pestates testa
non potuerꝰ imbtessustin erefastigia facientes luto indueto ꝓclinitis tectis stilli¬
cidia deducebunt : ÷ Haccautẽ exhis quae supra scriptast̃ originibus instituta
essepossum᷑ sicanim aduertere qđ adhuncdiem nationibus exteris ex hisrebi
edificia constitiunt᷑. utigallia his pania. lusitanu aquitanua. scandalis robuste¬
is auestramentis apud nationẽ colchorũ inponto ꝓpter siliurũ abundantiam
arboribi perpetuis planis dextra acsinistra in terrapositis spatio intereas relicto
quanto arborũ longitudines patiuntur. conlocant᷑ in extremis pastib earũ supra
altert transuersȩ que circũ dudut̃ medium spatiũ habititionis. tum in super

Expanded text:
arefacientes struebant parietes, materia eos iugumentantes, vitandoque imbres et aestus arefacientes struebant parietes, materia eos iugumentantes, vitandoque imbres et aestus tegebant harundinibus et fronde. posteaquam per hibernas tempestates tecta non potuerunt imbres sustinere, fastigia facientes, luto inducto proclinatis tectis, stillicidia deducebant. Haec autem ex îs, quae supra scriptae sunt, originibus instituta esse possumus sic animadvertere, quod ad hunc diem nationibus exteris ex his rebus aedificia constituuntur, uti Gallia, Hispania, Lusitania, Aquitania scandulis robusteis aut stramentis. apud nationem Colchorum in Ponto propter silvarum abundantiam arboribus perpetuis planis dextra ac sinistra in terra positis, spatio inter eas relicto quanto arborum longitudines patiuntur, conlocantur in extremis partibus earum supra alterae transversae, quae circumcludunt medium spatium habitationis. tum insuper
Abbreviated transcription (Latin):
& in unũ locũ plures conuenirent. habentes ab natura premiũ. p̃ter reliqua anima¬
lia ut non pnisederecti ambularent. mundique & astrorũ magnificentiam aspice¬
rent. Itẽminib &articulis quãuellent rem faciliter tractirent. coeper in cocoetu
aliidefronde facere tecta aii spduncas fodenre submontibus Nonnulli hirundinum
nidos &edificationes earum imitantes deluto &uirgulis facereloca quae subirent.
ł unc obseruantes alienatecta & adicientes suis cogitationib res nouasefficiebant in
dies meliora generacasarũ: Cũ essentautem homines imitabili docilique natura
cotidit inuentionib gloriuantes. alius aluostendebaNt edificiorũ effectus &ita
e&erentes ingenia certationibus indiesimlioribus iuditus efficiebantur Pri¬
mũq furcis erectis &uirgulis int̃ positis luto pari&es texerunt. alui luteas glebas

Expanded text:
et in unum locum plures convenirent habentes ab natura praemium praeter reliqua animaet in unum locum plures convenirent habentes ab natura praemium praeter reliqua animalia, ut non proni sed erecti ambularent mundique et astrorum magnificentiam aspicerent, item manibus et articulis quam vellent rem faciliter tractarent, coeperunt in eo coetu alii de fronde facere tecta, alii speluncas fodere sub montibus, nonnulli hirundinum nidos et aedificationes †earum imitantes de luto et virgulis facere loca, quae subirent. tunc observantes aliena tecta et adicientes suis cogitationibus res novas, efficiebant in dies meliora genera casarum. Cum essent autem homines imitabili docilique natura, cotidie inventionibus gloriantes alius alii ostendebant aedificiorum effectus, et ita exercentes ingenia certationibus in dies melioribus iudiciis efficiebantur. primumque furcis erectis et virgulis interpositis luto parietes texerunt. alii luteas glaebas
Abbreviated transcription (Latin):
& nemoribus nascebantur. ciboq agresti uescendo uitam exigebant. Interea quon¬
dam in loco a tempestatib &uentis dense crebritatib arbores agitatȩ. & interse
teientes ramosignẽ excitauer̃ : & cosflamma uchementi perterriti. qui circacum locũ
fuerunt suntfugati. postea requi&a ꝓprius accedentes cumanim aduertissent com¬
moditatem essemagnam corporib adignis teporem ligna adicientes & id conseruantes
alios ad ducebunt. & nutu monstrantes ostendebant quas haberent exeo utilitates:
Ineo hominũ congressu cũ ꝓfundebatur aliter espiritu uoces cotidiana consuetudi¬
ne uocibuli ut optegerent constituer̃: Dcinde significando res saepius inusu exeuen¬
tufari fortuito coeperunt . &ita sermones interseꝓcreauerunt. Ergocũ ꝓpter is
nis inuentionẽ conuentus initio apud homines & concilium & conuictus e& natus

Expanded text:
et nemoribus nascebantur ciboque agresti vescendo vitam exigebant. interea quoet nemoribus nascebantur ciboque agresti vescendo vitam exigebant. interea quodam in loco ab tempestatibus et ventis densae crebritatibus arbores agitatae et inter se terentes ramos ignem excitaverunt, et eius flamma vehementi perterriti, qui circa eum locum fuerunt, sunt fugati. postea re quieta propius accedentes cum animadvertissent commoditatem esse magnam corporibus ignis teporem, ligna adicientes et îs conservantes alios adducebant et nutu monstrantes ostendebant, quas haberent ex eo utilitates. in eo hominum congressu cum profundebantur aliter atque aliter e spiritu voces, cotidiana consuetudine vocabula, ut obtigerant, constituerunt, deinde significando res saepius in usu ex eventu fari fortuito coeperunnis inventionem conventus initio apud homines et concilium et convictus esset natus,
Abbreviated transcription (Latin):
ad cõmenditionẽ. Cũ autemprimo uolumine deofficio architecture terminati¬
onibusq: artis perscripsi. Item demoenibus & intramoenia arearũ diuisionib in se¬
quatur ordo deȩdib sacris & publicis ȩdificus. Itemq priuatis quibus ꝓportionib
& symmetriis debeantesse uti explicentur non putaui ante ponendũ. uisiprius
demateriȩ copiis equib conlatis ȩdificia structuris & materiȩ rationibus ꝑficiunt᷑
quas habeant in usu uirtutes exposuissẽ quibq rerum natura principiis essent
tẽperata dixissem. Sedantequam naturales res incipiã explicare. deȩdificiorum
rationibus unde initia coeperint &uticreuerint. eorũ inuentiones ante ponã.
uentiones ꝑquisitas scriptorũ preceptis dedicauerunt. Itaq: que mad modum
abhissũ institutus exponam. homines ueteremore ut fere in siluis &speluncis

Expanded text:
ad commendationem. Cum autem quae primo volumine de officio architecturae terminatiad commendationem. Cum autem quae primo volumine de officio architecturae terminationibusque artis perscripsi, item de moenibus et intra moenia arearum divisionibus, insequatur ordo de aedibus sacris et publicis aedificiis itemque privatis, quibus proportionibus et symmetriis debeant esse, uti explicentur, non putavi ante ponendum, nisi prius de materiae copiis, e quibus conlatis aedificia structuris et materiationibus perficiuntur, quas habeant in usu virtutes, exposuissem, quibusque rerum natura e principiis essent temperatae, dixissem. sed antequam naturales res incipiam explicare, de aedificiorum rationibus, unde initia ceperint et uti creverint eorum inventiones, ante ponam, t inventiones perquisitas scriptorum praeceptis dedicaverunt. itaque quemadmodum ab his sum institutus, exponam. Homines vetere more ut ferae in silvis et speluncis
Abbreviated transcription (Latin):
perduci. sicciuitas sin eagris &eorũ fructibus in moenib: affluentibus non potest
crescere. nec sine abundantiã cibt frequentiã habere. populũq sinecopia tueri.
Itaq quẽ ad modũ formationẽ puto ꝓbandã. siciudino locũ inꝓbandũ: teq uolo
eẽ mecũ qđ tua operasũ usurus. Ex eodinocrates abregenondis cessit . & inegyp¬
tum est cũ ꝑ secutus. Ibilexander cũ anĩ aduertiss& portũ naturaliter tutũ
emporiũ egregiũ cãposcircatotã egyptũ frum̃ tarios immanis fluminis uilimag¬
na sutilitates. iussiteũ suonomine ciuitatemalexandriã constituere. Itadino¬
crates a facie dignitatoq corporis cõm̃datus ad eam nobilitatẽ ꝑuenit. Mihiautem
imperator staturam nontribuit natura faciem deformauit xtasualetudo de traxituires
Itaqueqnm̃ abhis pixsidiis sũdesertus. perauxilia scientiae scriptaq: ut spero. ꝑueniã

Expanded text:
perduci, sic civitas sine agris et eorum fructibus in moenibus affluentibus non potest perduci, sic civitas sine agris et eorum fructibus in moenibus affluentibus non potest crescere nec sine abundantia cibi frequentiam habere populumque sine copia tueri. itaque quemadmodum formationem puto probandam, sic iudico locum inprobandum; teque volo esse mecum, quod tua opera sum usurus'. Ex eo Dinocrates ab rege non discessit et in Aegyptum est eum persecutus. ibi Alexander cum animadvertisset portum naturaliter tutum, emporium egregium, campos circa totam Aegyptum frumentarios, inmanis fluminis Nili magnas utilitates, iussit eum suo nomine civitatem Alexandriam constituere. ita Dinocrates a facie dignitateque corporis commendatus ad eam nobilitatem pervenit. mihi autem, imperator, staturam non tribuit natura, faciem deformavit aetas, valetudo detraxit vires. itaque quoniam ab his praesidiis sum desertus, per auxilia scientiae scriptaque, ut spero, perveniam
Abbreviated transcription (Latin):
tiss& conspexiteũ alexander admiransei iussitlocumdari utacceder&: Interro¬
giuitq quis es̃ atille : Dinocrates inquit architectus micedo quud te cognatio¬
nes &i formus ad ferodignus tuedaritati Namq athon montem formaui instatuȩ
uirilis figura cuius minulcua designaui ciuitatis amplissime moenu. dex terapiterĩ
quitta oiper & omniũ fluminõ que sur̃ incomonte a quĩ itindeimire ꝓfunderetur
Delectatus alex ander netioneforme. statim que siit siessent agri cirtaquipossint
frum̃taru ratione cã ciuitatem tueri. Cũ inueniss& non posse. nisi transmarinis sub¬
uectionibus : dinocrat inquit ad tendo egregiuã formȩ compositionẽ & ea delector.
sed a nĩ aduerto siquideduxerit eoloco coloniã forte utiuditia eius uituperetur.
Vtenĩnatus in fanssine nutricis lacte non potestali. neq aduitȩ crescentis gradus

Expanded text:
tisset, conspexit eum Alexander. admirans ei iussit locum dari, ut accederet, interrotisset, conspexit eum Alexander. admirans ei iussit locum dari, ut accederet, interrogavitque, quis esset. at ille: 'Dinocrates', inquit, 'architectus Macedo, qui ad te cogitationes et formas adfero dignas tuae claritati. namque Athon montem formavi in statuae virilis figuram, cuius manu laeva designavi civitatis amplissimae moenia, dextera pateram, quae exciperet omnium fluminum, quae sunt in eo monte, aquam, ut inde in mare profunderetur'. Delectatus Alexander ratione formae statim quaesiit, si essent agri circa, qui possent frumentaria ratione eam civitatem tueri. cum invenisset non posse nisi transmarinis subvectionibus: 'Dinocrates', inquit, 'attendo egregiam formae compositionem et ea delector, sed animadverto, si qui deduxerit eo loci coloniam, fore ut iudicium eius vituperetur. ut enim natus infans sine nutricis lacte non potest ali neque ad vitae crescentis gradus
Abbreviated transcription (Latin):
conmensus edificiorũ &ordines & genera singula symmetriarũ perigere: &in
UINOCRATES ARCHITECTUS COSITATIONIS ET SOLLERTIA FRETUS CGALEXAN¬
der᷑ serũ potiretur ꝓfeccus: imicedonu adexcreitu regiȩ cupidus com̃diti¬
onisisepatru aꝓpinquis &amicis tulit ad primos ordines & purpuratos litte¬
ris aditus hiber& faciliores ab eisq exceptis huminepetit utiquã primũ adalexcin¬
drum perducertur: Cũ polliciti essent tardiores fuerunt. idoneũ tempus
aepectuntes : Itiq dinocrates ab hisse ex estimins ludũbrepetit pixȩsidium atu
Fueritenim amplissimistatur faciegrata formi dignitateq sum ma hisigitur
naturem uncribus confisus uestimenti posuit in hospitio. &oleo corpus punxit
ciputq coro nauit ꝓopulea fronde leuũ humerũ pelleleonini texit: Dextraque
cauum tenens. incessit contri tribunib regis iusdicentis nouitis populũ cũ auer¬

Expanded text:
commensus aedificiorum et ordines et genera singula symmetriarum peragere et in commensus aedificiorum et ordines et genera singula symmetriarum peragere et in Dinocrates architectus cogitationibus et sollertia fretus, cum Alexander rerum potiretur, profectus est e Macedonia ad exercitum regiae cupidus commendationis. is e patria a propinquis et amicis tulit ad primos ordines et purpuratos litteras, ut aditus haberet faciliores, ab eisque exceptus humane petît, uti quamprimum ad Alexandrum perduceretur. cum polliciti essent, tardiores fuerunt idoneum tempus expectantes. itaque Dinocrates ab his se existimans ludi ab se petît praesidium. fuerat enim amplissima statura, facie grata, forma dignitateque summa. his igitur naturae muneribus confisus vestimenta posuit in hospitio et oleo corpus perunxit caputque coronavit populea fronde, laevum umerum pelle leonina texit, dextraque clavam tenens incessit contra tribunal regis ius dicentis. Novitas populum cum aver
Abbreviated transcription (Latin):
cyminaisia pequomphy theatra ad circũ musti e&xtra urbem. sedidcãpũ itemq ueneri
id portũ. Iduitem &ũ & hruscis harospicib disciplinarũ scripturis ita ÷ dedicatum
extramurũ ueneris uolcani martis fanã ideo collo cari uti non insuescant in urbeadu¬
lescentib: scumitribi fimilurũ ueneria libido uõlcaniq: uise moenib religionib: & sacri¬
ficiis cuocita abtimore incendiorũ aedificia uideantur liberari: Martis uero diuinitas
cũ sit extramoenia dedicata nonerit interciues armigera dissensio sed abhostib ea de¬
tucri cȩterisq diis adsacrificiorum rationes apte templis areȩsuNt distribuendae
Deipsis autem adibus sicrisfaciundis &dearearum symmetriis. Intertio & quirto
uolumine reddimrationes: Quuinsetundo uisũ estm primũ demateriȩ copus
que in edificiis s̃ parandȩ quibus sint uirtutib & quem habeant usum ex ponere

Expanded text:
gymnasia neque amphitheatra, ad circum; Marti extra urbem sed ad campum; itemque Veneri gymnasia neque amphitheatra, ad circum; Marti extra urbem sed ad campum; itemque Veneri ad portum. Id autem etiam Etruscis haruspicibus disciplinarum scripturis ita est dedicatum, extra murum Veneris, Volcani, Martis fana ideo conlocari, uti non insuescat in urbe adulescentibus seu matribus familiarum veneria libido, Volcanique vi e moenibus religionibus et sacrificiis evocata ab timore incendiorum aedificia videantur liberari. Martis vero divinitas cum sit extra moenia dedicata, non erit inter cives armigera dissensio, sed ab hostibus ea detueri. ceterisque diis ad sacrificiorum rationes aptae templis areae sunt distribuendae. De ipsis autem aedibus sacris faciundis et de earum symmetriis in tertio et quarto volumine reddam rationes, quia in secundo visum est mihi primum de materiae copiis, quae in aedificiis sunt parandae, quibus sint virtutibus et quem habeant usum, exponere, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
K Int̃ septẽ trionẽ &iquilonem .i. int̃aquilonẽ &solanũ .l. Inter solanu
&eurũ m. itabis confectis interangulos octogoni gnomonponatur : &ita diri¬
gantur angiportorũ diuisiones xi diuisi s angiportis & plateis constitutis arearũ
dectio adopportunititẽ &isum cõmunemt ciuitatis ÷ explicindi dedibussacris
foro reliquisq locis cõmunibus & sicrunt moenusctundũ secundũ mire area
ubi forũ constituatur digenda ꝓxime portũ Sinutẽ mditerraneo in op¬
pido medio: aedibusucro satris quorũ deorũ maxime intutela ciuitas tuideturesse
&ioui &iu noni & minerue in exelsissimo loco undemoenium maximipurs conspi¬
cutur aree distribuantur . Mercunoautem inforo aut& ddutis idi & seraprinen
porio ÷ Apollimi pitriq libero secundũ theitrũ herculi in quib ciuitatibus non sunt

Expanded text:
K, inter septentrionem et aquilonem I, inter aquilonem et solanum L, inter solanum K, inter septentrionem et aquilonem I, inter aquilonem et solanum L, inter solanum et eurum M. ita his confectis inter angulos octagoni gnomon ponatur, et ita dirigantur angiportorum divisiones. Divisis angiportis et plateis constitutis arearum electio ad opportunitatem et usum communem civitatis est explicanda aedibus sacris, foro reliquisque locis communibus. et si erunt moenia secundum mare, area, ubi forum constituatur, eligenda proxime portum, sin autem mediterraneo, in oppido medio. aedibus vero sacris, quorum deorum maxime in tutela civitas videtur esse, et Iovi et Iunoni et Minervae, in excelsissimo loco, unde moenium maxima pars conspiciatur, areae distribuantur. Mercurio autem in foro aut etiam, ut Isidi et Serapi, in emporio; Apollini Patrique Libero secundum theatrum; Herculi, in quibus civitatibus non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ubi est lit tera ne: & signandũ dex trasinistra ubierunt lit terȩ .g.h Itemin sep¬
tentrionali paste centrũ circini ponendum in retunditionis & septentrionali
& ab .h. adi. percentrũ line ȩ ꝑducende : Ita qđerit spatiũ abg. adh. erit spatium
uenti austri & pastis meridiane: Itẽ qđ erit spatiũ ab i ab.h. erit septentrionis
Rdiq partes dextra ac sinistra. tresdiuidende suntȩ qualiter que sunta dorientem.
inquib litterȩ Em & ab occidente in quibus sunt litterȩ .n . & .o. ab .m. ad .o. & ab .i.
ad .n. perdutnde sunt lineȩ decusatim &itacr̃ equaliter uentorũ octospatu in
circumitionẽ ⁊ quitũ itadeseripta crunt in singulis angulis octigoni cũ meridic in¬
cipiemus intercurũ & iustrũ in ingulo erit lit tera g interaustrũ & ifricũ ħ inter
africũ & fauonium .n. Interfauoniũ &chaiurũ .o. interchiurũ & septentrionẽ

Expanded text:
ubi est littera E, et signandum dextra sinistra, ubi erunt litterae G H. item in sepubi est littera E, et signandum dextra sinistra, ubi erunt litterae G H. item in septentrionali parte centrum circini ponendum in rotundationis et septentrionali b G ad K et ab H ad I per centrum lineae perducendae. ita quod erit spatium ab G ad H, erit spatium venti austri et partis meridianae; item quod erit spatium ab I ad K, erit septentrionis. reliquae partes dextra ter ac sinistra ter dividendae sunt aequaliter, quae sunt ad orientem, in quibus litterae L M, et ab occidente, in quibus sunt litterae N et O. ab M ad O et ab L ad N perducendae sunt lineae decusatim. et ita erunt aequaliter ventorum octo spatia in circumitione. quae cum ita descripta erunt, in singulis angulis octagoni, cum a meridie incipiemus, inter eurum et austrum in angulo erit littera G, inter austrum et africum H, inter africum et favonium N, inter favonium et caurum O, inter caurum et septentrionem
Abbreviated transcription (Latin):
nib uicorũ & platearũ euitentur nocentes flatus. Fritautẽ in exequata pla¬
nitie centrũ ubi ÷ littera .a. gnomonis autẽ ante meridiana umbra. ubi est .b
& .a. centro ubiest .a. & .b. deducto circino adid signũ umbrȩ. ubi ÷ .b. circũagatur lin.
rotunditionis. Repositouitem gnomone ubuntea fuerat expectandiest dũ de¬
cresciti fadatquterũ crescendo partem antemeridianȩ umbrȩ postmeridinã tangat¬
q lineã rotundationis ubierit litterale: Tuncasigno ubi est .b. &asigno ubiest. c
circino decusati describatur ubierit da: IDemde perdecusationẽ & centrũ ubi ÷ .d.
perducatur linea ab ex tremũs inqualina eridittera .e. & .f. haeclinea erit index me¬
ridiane & septentrionilis regionis: Tunc circino totius rotundationis sumenda ÷
pars devi. circiniq centrũ ponendũ ÷ in meridinalinea que tangit rotundationẽ

Expanded text:
nibus vicorum et platearum evitentur nocentes flatus. erit autem in exaequata planibus vicorum et platearum evitentur nocentes flatus. erit autem in exaequata planitie centrum, ubi est littera A, gnomonis autem antemeridiana umbra, ubi est b, et a centro, ubi est A, diducto circino ad id signum umbrae, ubi est B, circumagatur linea rotundationis. reposito autem gnomone ubi antea fuerat, expectanda est, dum decrescat faciatque iterum crescendo parem antemeridianae umbrae postmeridianam tangatque lineam rotundationis, ubi erit littera C. tunc a signo, ubi est B, et a signo, ubi est C, circino decusatim describatur, ubi erit D; deinde per decusationem et centrum, ubi est A, perducatur linea ad extremum, in qua linea erunt litterae E et F. haec linea erit index meridianae et septentrionalis regionis. Tunc circino totius rotundationis sumenda est pars XVI, circinique centrum ponendum est in meridiana linea, qua tangit rotundationem,
Abbreviated transcription (Latin):
tracta preterea aurematutinȩ quassolcũ emergit desubter ranea paste uersandopul¬
sit ueris bumorẽ. &impetu scindendo pͥrudens exprimit aurarũ antelucino spiritufla¬
fertur cẽ uocitatus. Suntautẽ non nulli quinegant eratos tenẽ potuisse ueram
mensurã orbis terrae colligere. quacsiue ÷ cesta siue non uera non potest nostra
scriptura nonueris habere terminationes regionũ undespiritus uentorũ oriun¬
tur. Ergo suta est tantũ erit ut inoncertam m̃sure rationẽ. sed aut maiores
impetus autminores habeant singuliuenti. Qm̃hiec a nobis sunt breuiter
exposita ut facilius intellegatur. uisũ ÷mͥ in extremouolumine formã siue
utigrȩci schemata dicunt duo explicare. Vnũ itadeformatũ utappareat unde
cestiuentorũ spiritus oriantur. alterũ quẽ ad modũ ab impetueorũ auersis directio¬

Expanded text:
tracta. Praeterea aurae matutinae, qua sol, cum emergit, de subterranea parte versando pultracta. Praeterea aurae matutinae, qua sol, cum emergit, de subterranea parte versando pulsat aeris umorem et impetu scandendo praeurens exprimit aurarum antelucano impetu flafertur esse vocitatus. sunt autem nonnulli, qui negant Eratosthenem potuisse veram mensuram orbis terrae colligere. quae sive est certa sive non vera, non potest nostra scriptura non veras habere terminationes regionum, unde spiritus ventorum oriuntur. Ergo si ita est, tantum erit, uti non certam mensurae rationem sed aut maiores impetus aut minores habeant singuli venti. Quoniam haec a nobis sunt breviter exposita, ut facilius intellegatur, visum est mihi in extremo volumine formas sive, uti Graeci dicunt, sxh/mata duo explicare, unum ita deformatum, ut appareat, unde certi ventorum spiritus oriantur, alterum, quemadmodum ab impetu eorum aversis directio
Abbreviated transcription (Latin):
cis methodiisesse inuentã ducentorũ quinquaginta duũmiliũ stadiũq fiunt passus
trecenties & decies quinquaginta milia. Huius autẽ octauapirs quĩuentus tenere
uidetur ẽ triciens nongenta triginta septẽmilia & passus quingenti. Non debe¬
bunt mirari suntã mignospatio unusuentus uagando inclinationib: & recessionibus
uari&ites mutitione flatus facut. Itaq dextra & sinistra austrũ leuconotus & alta¬
nus flaresol& a fricũ libonotus & subuesperos circa fauoniũ ergastes. & cestis tem¬
poribus a& thestȩ adlatera chauri cirelas &chorus circa septẽ trionẽ thracias & gal¬
licus dextra acsinistra aquilonẽ suꝑnis & catias circasolanũ carbas & certotẽpore ornitie
Euriuero medis pistes tenentes in extremis euricercias & uolturnus. Suntautem
& iluplura nomini flatus queuentorũ docis aut fluminib: aut montiũ procellis

Expanded text:
cis methodis esse inventam ducentorum quinquaginta duûm milium stadiûm, quae fiunt passus cis methodis esse inventam ducentorum quinquaginta duûm milium stadiûm, quae fiunt passus trecenties et decies quinquies centena milia, huius autem octava pars, quam ventus tenere videtur, est triciens nongenta triginta septem milia et passus quingenti, non debebunt mirari, si in tam magno spatio unus ventus vagando inclinationibus et recessionibus varietates mutatione flatus faciat. Itaque dextra et sinistra austrum leuconotus et altanus flare solet, circa africum libonotus et subvesperus, circa favonium argestes et certis temporibus etesiae, ad latera cauri circius et corus, circa septentrionem thracias et gallicus, dextra ac sinistra aquilonem supernas et caecias, circa solanum carbas et certo tempore ornithiae, euri vero medias partes tenentis in extremis euricircias et volturnus. sunt autem et alia plura nomina flatusque ventorum e locis aut fluminibus aut montium procellis
Abbreviated transcription (Latin):
designate sint indescriptione. Tũ ꝑangulos int̃du suentorũ regiones & platearum
& ingiportorũ uidentur deberi dirigidescriptiones. hisenimrationib & cidiuisione
excluserit ex habitationibus & ciuisuentorũ uis molesta Cũ enĩpliteȩ contra
directos uentus er̃ confirmatȩ exapertocaeli spatioimpetus acflatus frequens con¬
clusus infaucib angiportorũ uehem̃tiorib uiribus ꝑuagabit᷑. Quas obres conuer¬
tendȩ suNt ad regionibus uentorum direstiones uicorũ utiaduenientes ad ingulos
insularũ frangant᷑ repulsiq dissipentur. Fortas se mirabunt᷑ hiquimultauentorũ
nomina nouer̃. qđ in obis expositi sut tintum octoesse uentos. Siutemanim¬
aduerterint orbis terrae circumitionẽ ꝑsoliscursũ & umbris gnominis cqui noctu¬
lis & inclinatione celi aberato sthenin cyrenco rationibus mithematicis & geometri¬

Expanded text:
designatae sint in descriptione. tum per angulos inter duas ventorum regiones et platearum designatae sint in descriptione. tum per angulos inter duas ventorum regiones et platearum et angiportorum videntur deberi dirigi descriptiones. His enim rationibus et ea divisione exclusa erit ex habitationibus et vicis ventorum vis molesta. cum enim plateae contra directos ventos erunt conformatae, ex aperto caeli spatio impetus ac flatus frequens conclusus in faucibus angiportorum vehementioribus viribus pervagabitur. quas ob res convertendae sunt ab regionibus ventorum directiones vicorum, uti advenientes ad angulos insularum frangantur repulsique dissipentur. Fortasse mirabuntur î, qui multa ventorum nomina noverunt, quod a nobis expositi sunt tantum octo esse venti. si autem animadverterint orbis terrae circumitionem per solis cursum et umbras gnomonis aequinoctialis ex inclinatione caeli ab Eratosthene Cyrenaeo rationibus mathematicis et geometri