comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ue si exciper̃ digressum in equum poss& occultus obsistebat.
abius per loca alta agmen ducebat modico ab hoste interual
ut neq omitteret eum neq: congrederetur.Castrisnisi quantũ
usus necessario coger& tenebatur miles. Pabulum et ligna nec
pauci tenebant nec passim.Equitum leuisq armatura statio
composita instructaq in subitos ẽẽ tumultus et suo milite
tuta omnia. & infesta effusis hostium populatoribus praebebat
N eq uniuerso periculo summa rerum committebatur et ꝑua
momenta leuium certaminum ex tuto cȩptorum finitimoꝵ
receptu assuefaciebant territum pristinis in cladibus his militẽ
minusiam tandem: aut uirtutis aut fortunae penitere suae.
Sed non hannibalem magis infestum tam sanis consiliis habebat
luis ac lingua in modicus. primo inter paucos. de in propalam in
uulgus procunctatore segnem & cauto timidum affingens ui¬
cina uirtutibus uitia compellebant: premendorum superiorii

Expanded text:
uiae, si excipere degressum in aequum posset, occultus subsistebat. uiae, si excipere degressum in aequum posset, occultus subsistebat. Fabius per loca alta agmen ducebat, modico ab hoste interuallo ut neque omitteret eum neque congrederetur. castris, nisi quantum usus necessarii cogerent, tenebatur miles; pabulum et ligna nec pauci petebant nec passim; equitum leuisque armaturae statio, composita instructaque in subitos tumultus, et suo militi tuta omnia et infesta effusis hostium populatoribus praebebat; neque uniuerso periculo summa rerum committebatur et parua momenta leuium certaminum ex tuto coeptorum, finitimo receptu, adsuefaciebant territum pristinis cladibus militem minus iam tandem aut uirtutis aut fortunae paenitere suae. sed non Hannibalem magis infestum tam sanis consiliis habebat liis ac lingua immodicus, primo inter paucos, dein propalam in uolgus, pro cunctatore segnem, pro cauto timidum, adfingens uicina uirtutibus uitia, compellabat, premendoque superiorem,
Abbreviated transcription (Latin):
est egressus. Unde itineribus summa cum cura explorats ad ho¬
stem ducit: nullo loco nisi quantum necessitas cogeret fortunȩ
se commissurus. Quo primum die haud procul arpis in conspecto
hostium posuit castra nulla mora facta quin penus educere
n aciem copiamq pugnandi facer&. Sed ubi quieta omnia apẽ
hostes nec castra ullo tumultu mota uid& in crepatis quidem.
tandem qui martios animosromanis debellatumq et concessũ.¬
quae propalanda uirtute ac gloria eeñt in castra rediit. Caete¬
cum tacita cura animum incensum quod cum duce haud quaqͣ
flamminio sempronioq simili futura sibi res eẽt: ac tum demũ
edocti malis romani parem hannibali ducem quesissent et pru¬
dentiam quidem non uim dictatoris extemplo timuit constã¬
uam:Haud dum expertus agitare ac temptare animum mo¬
uendo crebro castra populandoq: agros sociorum coepit et modo
cito agmine e conspectu abibat modo repente in aliquo fluxu

Expanded text:
est egressus, unde itineribus summa cum cura exploratis ad hoest egressus, unde itineribus summa cum cura exploratis ad hostem ducit, nullo loco, nisi quantum necessitas cogeret, fortunae se commissurus. quo primum die haud procul Arpis in conspectu hostium posuit castra, nulla mora facta quin Poenus educeret in aciem copiamque pugnandi faceret. sed ubi quieta omnia apud hostes nec castra ullo tumultu mota uidet, increpans quidem uictos tandem illos Martios animos Romanis, debellatumque et concessum propalam de uirtute ac gloria esse, in castra rediit; ceterum tacita cura animum incessit quod cum duce haudquaquam Flamini Sempronique simili futura sibi res esset ac tum demum edocti malis Romani parem Hannibali ducem quaesissent. et prudentiam quidem non uim dictatoris extemplo timuit; constantiam hauddum expertus, agitare ac temptare animum mouendo crebro castra populandoque in oculis eius agros sociorum coepit, et modo citato agmine ex conspectu abibat, modo repente in aliquo flexu
Abbreviated transcription (Latin):
dicto paruisset congressusq ingentem spem dictature apud
ciues sotiosq uetustate iam oblitos eius imperii fecisset.lutere: o
ab urbe allate sunt naues onerarias commeatum ab hostia in his¬
paniam ad exercitum portantes a classe punica circa portui
consanum captas eẽ.Itaq ex templo consul hostiam proficis¬
ci iussus nauibus: nauibus que adurbem ro aut hostiae essẽt
completis milite ac naualibus sociis persequi hostium classem
ic littora italie. Magna uis hominum conseripta romae erat
Libertinictiam quibus liberi essent ita etas militaris in uerba
uirauerant ex hoc urbano exerciti qui minores quinq & xx
annis erant in nauibus imp̃ositis. alii ut urbi ꝑsiderent relicti
Dictator exercitu cons accepto fuliuo flacco legato per agrũ
sabinum tybur quo die ad conueniendum edixerat nouis mi¬
litibus uenit. Inde preneste ac diuersis itineribus inuiam latinã

Expanded text:
dicto paruisset congressusque eorum ingentem speciem dictaturae apud dicto paruisset congressusque eorum ingentem speciem dictaturae apud ciues sociosque uetustate iam prope oblitos eius imperii fecisset, litterae ab urbe allatae sunt naues onerarias commeatum ab Ostia in Hispaniam ad exercitum portantes a classe Punica circa portum Cosanum captas esse. itaque extemplo consul Ostiam proficisci iussus nauibusque quae ad urbem Romanam aut Ostiae essent completis milite ac naualibus sociis persequi hostium classem ac litora Italiae tutari. magna uis hominum conscripta Romae erat; libertini etiam, quibus liberi essent et aetas militaris, in uerba iurauerant. ex hoc urbano exercitu, qui minores quinque et triginta annis erant, in naues impositi, alii ut urbi praesiderent relicti. dictator exercitu consulis accepto a Fuluio Flacco legato per agrum Sabinum Tibur, quo diem ad conueniendum edixerat nouis militibus, uenit. inde Praeneste ac transuersis limitibus in uiam Latinam
Abbreviated transcription (Latin):
ueret cui maximum imperium in ciuitate cẽt.Marti edem acci¬
lius practor uouit.Ita rebus diuinis pactis tum de bello req publi¬
ca dictator retulit quibus quot ue legionibus uictori hosti obuia
undum eẽt patres censerent.Decretum ut:a.en.seruilio consule
exercitum: scriberet practerca ex ciuibus socusq quantum equitũ
ac peditum uideretur:caetera omnia ager& faceretq ut ere.p.
duceret. Fabius duas legiones se adiecturum ad seruilianum e¬
ercitum dixit. his ꝑ magistrum equitum scriptis tibur diem ad
conueniendum edixit: Edictoq proposito ut quibus oppida cas¬
turus hanibal tectis prius incensis ac frigibus corruptis:nc cuius
rei copia cẽt: ip̃e uia flamminia profectus obuiam consuli exer¬
cituiq cum ad tyberim circa ocriculum.prospexiss& agmen cõ¬
iuntiar& ut sine lictoribus ad dictatorem ueniret.Qui cu

Expanded text:
ueret cuius maximum imperium in ciuitate esset; Menti aedem T. Otaciueret cuius maximum imperium in ciuitate esset; Menti aedem T. Otacilius praetor uouit. ita rebus diuinis peractis, tum de bello reque de publica dictator rettulit quibus quotue legionibus uictori hosti obuiam eundum esse patres censerent. decretum ut ab Cn. Seruilio consule exercitum acciperet; scriberet praeterea ex ciuibus sociisque quantum equitum ac peditum uideretur; cetera omnia ageret faceretque ut e re publica duceret. Fabius duas legiones se adiecturum ad Seruilianum exercitum dixit. iis per magistrum equitum scriptis Tibur diem ad conueniendum edixit. edictoque proposito ut, quibus oppida casiturus Hannibal esset tectis prius incensis ac frugibus corruptis ne cuius rei copia esset, ipse uia Flaminia profectus obuiam consuli exercituque, cum ad Tiberim circa Ocriculum prospexisset agmen conmisso qui consuli nuntiaret ut sine lictoribus ad dictatorem ueniret. qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
ens ne fraus esto:si quis depset ne populo scelus esto: neuc cui coep¬
cum erit. si atrodie faxit insciens probe factum esto:si nocte siue
luce si seruus siue liber faxit: probe factum eẽ: si ante id ea sena¬
tus populusq uisserit ficri ac faxitur eo populus solutus liber esto¬
stus. Uotis rite nuncupatis: supplicatio edita: supplicatum qui co
iugibus regum ac liberis non urbana multitudo tantum sed agresti¬
um etiam quos in aliqua sua fortuna publica quoq contingebat
Curatum lectisternium ꝑ triduum habitum decem uiris sacroꝵ
urantibus et puluinaria in conspectu fuerunt ioui et umoni unũ
Alterum neptuno et minerue: tertium marti ac ueneri.quartu
appollini ac diane: quintum uulcano ac ueste. sextum mercurio &
cereri: tum edes uote ueneri euricine. Edemq fabius maximus
lictator uouit quia ita ex fatalibus libris edictum erat. ut is mo¬

Expanded text:
ens, ne fraus esto. si quis clepsit, ne populo scelus esto neue cui clepens, ne fraus esto. si quis clepsit, ne populo scelus esto neue cui cleptum erit. si atro die faxit insciens, probe factum esto. si nocte siue luce, si seruus siue liber faxit, probe factum esto. si antidea senatus populusque iusserit fieri ac faxitur, eo populus solutus liber estostiis. uotis rite nuncupatis supplicatio edicta; supplicatumque iere cum coniugibus ac liberis non urbana multitudo tantum sed agrestium etiam, quos in aliqua sua fortuna publica quoque contingebat cura. tum lectisternium per triduum habitum decemuiris sacrorum curantibus: sex puluinaria in conspectu fuerunt, Ioui ac Iunoni unum, alterum Neptuno ac Mineruae, tertium Marti ac Ueneri, quartum Apollini ac Dianae, quintum Uolcano ac Uestae, sextum Mercurio et Cereri. tum aedes uotae. Ueneri Erycinae aedem Q. Fabius Maximus dictator uouit, quia ita ex fatalibus libris editum erat ut is uo
Abbreviated transcription (Latin):
rite factum de integro atq amplius faciendum c̃c̃ & ioui ludos
magnos & edes uentri euricinae ac unoni nouendas cẽ. et supplica¬
tionem lectisterniumq habendum et ueri sacrum uouendum sio
bellatum prospere cẽt resq publica in eodem quo ante bellum fuis¬
s& statu permansiss&. Senatus quoniam fabium belli cura occup
tulus pontifex maximus consulente collegio pretorum omnium.
primum populum consulendum de uero sacro cens& in iussu po
moueri non posse:Rogatus in haec uerba Populus uelitis iubeatis ne
sic uelim eamq: saluam seruauerit. hisce duellis datum donum duit¬
illo ouillo capri: quaeq: profana erunt ioui fieri: ex qua die: senatus
populusq iusserit:qui faciet quando uol&: quaq lege uol&: facite
quomõ faxi probe factum estote:si id moritur quod fieri oporte¬
bit profanum esto neq scelus esto:si quis rumpet occid&ue insci¬

Expanded text:
rite factum de integro atque amplius faciundum esse, et Ioui ludos rite factum de integro atque amplius faciundum esse, et Ioui ludos magnos et aedes Ueneri Erycinae ac Menti uouendas esse, et supplicationem lectisterniumque habendum, et uer sacrum uouendum si bellatum prospere esset resque publica in eodem quo ante bellum fuisset statu permansisset. senatus, quoniam Fabium belli cura occupatulus pontifex maximus consulente collegium praetore omnium primum populum consulendum de uere sacro censet: iniussu populi uoueri non posse. rogatus in haec uerba populus: 'uelitis iubeatisne sicut uelim <uou>eamque, salua seruata erit hisce duellis, quod duillo ouillo caprino bouillo grege quaeque profana erunt Ioui fieri, ex qua die senatus populusque iusserit. qui faciet, quando uolet quaque lege uolet facito; quo modo faxit probe factum esto. si id moritur quod fieri oportebit, profanum esto, neque scelus esto. si quis rumpet occidetue insci
Abbreviated transcription (Latin):
ac populatiombus magis ꝙ̃ ocio aut requie gaudentibus. Pro¬
fectus post pricianum hadrianum agrum marsos inde marruginos¬
q et pelignos deuastat circaq arpos et luceriam proximam apu¬
uac regionem . seruilius consul leuibus pradus cum gallis actis
et uno oppido ignobili expugnato postꝗͣ de collega et exxecitus ce¬
de audiuit iam moenibus patriae metuens: ne ab eẽt in discrimi¬
ne extremo adurbem intendit. Q Fabius maximus dictator
itcrum quo die magis tistratum iniit uocato senatu adorsus cum
edocuisse& patres plus negligentia cerimoniarum auspitiorum te¬
meritate atq insicia peccatum. a .C.flamminio consule eẽ queq
piacula ux deum ẽent ip̃os deos consulendos eẽ peruicit: ut quod nõ
ferine decernitur nisi cum terra prodigia nuntiata sunt: decem¬
uiri libros sybillinos adire iuberentur: qui inspectis fatalibus libris
retulerunt patribus quod eius belli causa uotum martifor&. Id nõ

Expanded text:
ac populationibus magis quam otio aut requie gaudentibus, proac populationibus magis quam otio aut requie gaudentibus, profectus Praetutianum Hadrianumque agrum, Marsos inde Marrucinosque et Paelignos deuastat circaque Arpos et Luceriam proximam Apuliae regionem. Cn. Seruilius consul leuibus proeliis cum Gallis factis et uno oppido ignobili expugnato, postquam de collegae exercitusque caede audiuit, iam moenibus patriae metuens ne abesset in discrimine extremo, ad urbem iter intendit. Q. Fabius Maximus dictator iterum quo die magistratum iniit uocato senatu, ab dis orsus, cum edocuisset patres plus neglegentia caerimoniarum quam temeritate atque inscitia peccatum a C. Flaminio consule esse quaeque piacula irae deum essent ipsos deos consulendos esse, peruicit ut, quod non ferme decernitur nisi cum taetra prodigia nuntiata sunt, decemuiri libros Sibyllinos adire iuberentur. qui inspectis fatalibus libris rettulerunt patribus, quod eius belli causa uotum Marti foret, id non
Abbreviated transcription (Latin):
diem factum erat. dictatorem populus creauit. Q. fabium maxi¬
mum & magistrum equitum .M. Rufum minutium. Hisq ne¬
gotium ab senatu datum ut muros turresq urbis firmarent e¬
presidia disponerent quibus locis uideretur pontesq rescinderẽt
fluminum. ac cum penatibus pro urbe dimicandum eẽ quando
it aliam tueri nequissent. Hanibal interim pecto itinere pes
umbriam usq ad spoletum uenit. Inde cum populato agro
pulsus. comectans ex unius coloniae haud minime prospere tẽp¬
tate uiribus. quanta moles romanae urbis cẽt. in agrum picenũ
auertit iter. Non copia solum omnis generis frugum habun¬
dantem. sed refertum praeda: quam effuse auideq gentes ya¬
piebant. Ibi ꝑ dies aliquot statiua habita refectusq miles hyber¬
nis itineribus ac palustri uia praclioq magis ad euentum se¬
cundo ꝗ̃ ieui ac facili affectus. Vbi satis quieti datum: pracda

Expanded text:
diem factum erat, dictatorem populus creauit Q. Fabium Maxidiem factum erat, dictatorem populus creauit Q. Fabium Maximum et magistrum equitum M. Minucium Rufum ; iisque negotium ab senatu datum, ut muros turresqpraesidia disponerent, quibus locis videretur, pontesque rescinderent fluminum: pro urbe ac penatibus dimicandum esse, quando Italiam tueri nequissent. Hannibal recto itinere per Umbriam usque ad Spoletium venit. inde cum perpopulato agro pulsus, coniectans ex unius coloniae haud prospere temptatae viribus quanta moles Romanae urbis esset, in agrum Picenum auertit iter, non copia solum omnis generis frugum abundantem sed refertum praeda, quam effuse auidi atque egentes rapiebant. ibi per dies aliquot statiua habita refectusque miles hibernis itineribus ac palustri uia proelioque magis ad euentum secundo quam leui aut facili adfectus. ubi satis quietis datum praeda
Abbreviated transcription (Latin):
Quatuor milia equitum cum.C.Centonio pro pr̃ missa ad col¬
legam a seruilio consule in umbria quo post pugnam adtrasy¬
menum auditam auerterant iter abhanmbale circũuent
eius rei fama uarie homines affecit. Pars occupatis maiore e¬
gritudine animis: leuem ex comparatione priorum ducere
recentem equitum iacturam pars non id quod acciderat
er se estimare. sed ut in affecto corpore ꝗuis leuis causa ma¬
gis ꝗͣ ualitudo grauior sentiretur. Ita cum egre et affecte
ciuitati quodcumq aduersi inciderit non rerum magnitudine
sed uiribus extenuatis quae nihil quod aggrauaret pati possent ex¬
timandum eẽ. Itaq ad remedium iam dui neq desideratum nec
adhibitum dictatorem dicendum ciuitas confugit. Et quia &
consul ab erat a quo uno dici posse uidebatur: nec per occupatam
armis punicis italiam facile erat aut nuntium aut litteras mit
nec dictatorem populus creare poterat quod nunꝗ ante eam &¬

Expanded text:
quattuor milia equitum cum C. Centenio propraetore missa ad colquattuor milia equitum cum C. Centenio propraetore missa ad collegam ab Seruilio consule in Umbria, quo post pugnam ad Trasumennum auditam auerterant iter, ab Hannibale circumuenta. eius rei fama uarie homines adfecit. pars occupatis maiore aegritudine animis leuem ex comparatione priorum ducere recentem equitum iacturam; pars non id quod acciderat per se aestimare sed, ut in adfecto corpore quamuis leuis causa magis quam <in> ualido grauior sentiretur, ita tum aegrae et adfectae ciuitati quodcumque aduersi inciderit, non rerum magnitudine sed uiribus extenuatis, quae nihil quod adgrauaret pati possent, aestimandum esse. itaque ad remedium iam diu neque desideratum nec adhibitum, dictatorem dicendum, ciuitas confugit; et quia et consul aberat, a quo uno dici posse uidebatur, nec per occupatam armis Punicis Italiam facile erat aut nuntium aut litteras mitti nec dictatorem populus creare poterat, quod nunquam ante eam
Abbreviated transcription (Latin):
satis certum hr̃ẽt: quid aut speret aut timeat. Postero die¬
ac deinceps aliquot diebus ad portas maior prope mulierũ
ꝗͣ uirorum multitudo stetit aut suorum aliquem aut nu¬
tium de his opperiens circum fudebanturq obuiis sciscitãtes
neq auelli utiq: anotis priusꝗ ordine omnia inquisissent po¬
terant. Inde uarios uultus digredientium ab nuntiis cerne¬
res ut cuiq letitia aut tristitia nuntiabantur gratulant
aut consolantis redeuntibus domos circumfusos. Fe minaꝵ
praetipue & gaudia insignia erant et luctus.Unam in ip̃a
porta sospite filio repente oblato in conspectu eius expiras¬
se fertur. Alteram cui mors filii falsa nuntiata erat mel
sedentem domi ad primum conspectum redeuntis filii gau¬
dio nimio exanimatam. Senatum practores per dies aliquot
usq: ad occidentem solem in curiam retinent consultantes qu¬
riusꝗ̃ satis certa consilia eeñt repens alia nuntiatur clades. Ø¬

Expanded text:
satis certum habet quid aut speret aut timeat. postero satis certum habet quid aut speret aut timeat. postero ac deinceps aliquot diebus ad portas maior prope mulierum quam uirorum multitudo stetit, aut suorum aliquem aut nuntios de iis opperiens; circumfundebanturque obuiis sciscitantes neque auelli, utique ab notis, priusquam ordine omnia inquisissent, poterant. inde uarios uoltus digredientium ab nuntiis cerneres, ut cuique laeta aut tristia nuntiabantur, gratulantesque aut consolantes redeuntibus domos circumfusos. feminarum praecipue et gaudia insignia erant et luctus. unam in ipsa porta sospiti filio repente oblatam in complexu eius exspirasse ferunt; alteram, cui mors filii falso nuntiata erat, maestam sedentem domi, ad primum conspectum redeuntis filii gaudio nimio exanimatam. senatum praetores per dies aliquot ab orto usque ad occidentem solem in curia retinent, consultantes quoriusquam satis certa consilia essent, repens alia nuntiatur clades,
Abbreviated transcription (Latin):
hostium coarceruatorum cumulis corpora eorum cum sepe¬
liri iussisset. flamminii quoq corpus funeris causa magna cũ
cura inquisitum non inuenit. Romae ad primum nunꝰtu
cladis eius cum in genti terrore ac tumultu concursus in
foro populi est factus. atronae uage per uias que repens
olades allata quae ue fortuna eẽt exercitus obuios percunctã¬
tur Et cum frequentis contionis modo turba in conmitiui
& curiam uersa magistratus uocaret tandem haud multos
ante solis occasum.N.pomponius praetor pugna inquit o¬
magna uict sumus. Et qͣꝗͣ nihil certius ex eo auditum ẽ.
tamen alius ab alio impleti rumoribus domos teferunt coi
cum magna parte copiarum cȩsum super eẽ paucos: aut fuga
passim per ettruriam sparsos aut captos ab hoste. Quot casus
Rercitus uicti fuerant tot in curas dispertiti animi eorũ
erant quorum propinqui sub.c flamminio cons meruerãt
ignorantium quae cuiusq suorum fortuna eẽt. Nec quisꝗ

Expanded text:
hostium coaceruatorum cumulis corpora suorum cum sepehostium coaceruatorum cumulis corpora suorum cum sepeliri iussisset, Flamini quoque corpus funeris causa magna cum cura inquisitum non inuenit. Romae ad primum nuntium cladis eius cum ingenti terrore ac tumultu concursus in forum populi est factus. matronae uagae per uias, quae repens clades allata quaeue fortuna exercitus esset, obuios percontantur; et cum frequentis contionis modo turba in comitium et curiam uersa magistratus uocaret, tandem haud multo ante solis occasum M. Pomponius praetor 'pugna' inquit 'magna uicti sumus'. et quamquam nihil certius ex eo auditum est, tamen alius ab alio impleti rumoribus domos referunt: consulem cum magna parte copiarum caesum; superesse paucos aut fuga passim per Etruriam sparsos aut captos ab hoste. quot casus exercitus uicti fuerant, tot in curas distracti animi eorum erant quorum propinqui sub C. Flaminio consule meruerant, ignorantium quae cuiusque suorum fortuna esset; nec quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq ne in conspectu procul immitteretur eques sublatis parti
signis quam citatissimo poterant agmine a se se abripuerut
Postero die cum super caetera extrema fames ctiam instaret
fide dante maharbale qui cum omnibus equestribus copiis no¬
cte consccutus erat: si arma tradidissent abire cum singu
nobilis ad transimenum pugna: atq intra paucas memorata
populi Romani clades quindecim milia romanorum in acie
caesa sunt. decem milia sparsa fuga per omnem ettruria
aduersis itineribus urbem petiere. mñ .d. hostium in acie multi
postea utrimq ex uulneribus periere. Multiplex cedesutrin
facta traditur ab alus ego practerq̃ quod nilil haustum ex ua¬
no uelim quo nimis inclin̾ant ferine scribentium animi. fabi¬
um equalem temporibus huiusce belli potissimum auctorem
habui. Hannibal captiuorum qui latin nominis essent i¬
sine praetio dimissis: romanis inuincula datis segregata ex

Expanded text:
itaque ne in conspectos procul immitteretur eques, sublatis raptim itaque ne in conspectos procul immitteretur eques, sublatis raptim signis quam citatissimo poterant agmine sese abripuerunt. postero die cum super cetera extrema fames etiam instaret, fidem dante Maharbale, qui cum omnibus equestribus copiis nocte consecutus erat, si arma tradidissent, abire cum singulnobilis ad Trasumennum pugna atque inter paucas memorata populi Romani clades. quindecim milia Romanorum in acie caesa sunt; decem milia sparsa fuga per omnem Etruriam auersis itineribus urbem petiere; duo milia quingenti hostium in acie, multi postea utrimque ex uolneribus periere. multiplex caedes utrimque facta traditur ab aliis; ego praeterquam quod nihil auctum ex uano uelim, quo nimis inclinant ferme scribentium animi, Fabium, aequalem temporibus huiusce belli, potissimum auctorem habui. Hannibal captiuorum qui Latini nominis essent sine pretio dimissis, Romanis in uincula datis, segregata ex
Abbreviated transcription (Latin):
magna ubi locus fugae de est per primauada paludis in aquam ꝓ¬
gressi quo ad capitibus humeris extare possunt se se inmergunt
uere quos in consultus pauor nando etiam capessere fugam im¬
pulerit: Quae ubi immensa ac sine spe: aut deficientibus an¬
mis. hauriebantur gurgitibus: aut ne quicꝗͣ fostinauerant pe¬
tro egerrime repetebant atq ibi ab ingressis aquam hostiũ
equitibus passim trucidabantur sex milia ferme primi agini¬
nis ꝑ aduersos hostis eruptione impigre facta iguari omnii
que post se agerentur ex saltu euasere. Et cum in tumulo quo¬
dam constitissent clamore modo ac sono armorum audietes
que fortuna pugnae eẽt neq scire nec perspicere: prq caligine
poterant inclinata ad iniquare: conualescente sole. depulsꝰ
nebula aperuiss& diem cum liquida iam luce montes campi¬
q perditas res stratamq ostendere foede romanam aciem

Expanded text:
magna, ubi locus fugae deest, per prima uada paludis in aquam promagna, ubi locus fugae deest, per prima uada paludis in aquam progressi, quoad capitibus umeris exstare possunt, sese immergunt; fuere quos inconsultus pauor nando etiam capessere fugam impulerit; quae ubi immensa ac sine spe erat, aut deficientibus animis hauriebantur gurgitibus aut nequiquam fessi uada retro aegerrime repetebant atque ibi ab ingressis aquam hostium equitibus passim trucidabantur. sex milia ferme primi agminis per aduersos hostes eruptione impigre facta, ignari omnium quae post se agerentur, ex saltu euasere et, cum in tumulo quodam constitissent, clamorem modo ac sonum armorum audientes, quae fortuna pugnae esset neque scire nec perspicere prae caligine poterant. inclinata denique re, cum incalescente sole dispulsa nebula aperuisset diem, tum liquida iam luce montes campique perditas res stratamque ostendere foede Romanam aciem.
Abbreviated transcription (Latin):
circa consulem tamen acrior infestiorq pugna est: eum et
robora uirorum sequebantur: et ip̃e quacumq in parte pre¬
mi ad laborem senserat suos impigre ferebat opem insignesq¬
armis: et hostium summa ui petebant et tuebantur suos ciues do¬
nec insuper eques ducarionomen erat facie quoq: noscitans cosul
inquit hic est popularibus suis qui legiones nr̃as cecidit agrosq
et urbem est depopulatus.Iam ego hanc uictimam manibus
pemptorum. foede ciuium dabo: Subditisq calcaribus aequo ꝑ
confertissimam hostium turbam impetum facit.Obtrunca¬
coq prius armigero qui se in festo uenienti obiuam obiecerat
consul lancca tranfixit.Spoliare cupientem triarii obiectis so¬
tis arcuere. Magnae partis fuga inde primum coepit. Etiam
nec lacus nec montes obstabant: per omnia arta perruptaq: ue¬
lud ceci euadunt armaq ut utri super alium precipitantur.Pars

Expanded text:
circa consulem tamen acrior infestiorque pugna est. eum et circa consulem tamen acrior infestiorque pugna est. eum et robora uirorum sequebantur et ipse, quacumque in parte premi ac laborare senserat suos, impigre ferebat opem, insignemqarmis et hostes summa ui petebant et tuebantur ciues, donec Insuber eques—Ducario nomen erat—facie quoque noscitans consulem, '<en>' inquit 'hic est' popularibus suis, 'qui legiones nostras cecidit agrosque et urbem est depopulatus; iam ego hanc uictimam manibus peremptorum foede ciuium dabo'. subditisque calcaribus equo per confertissimam hostium turbam impetum facit obtruncatoque prius armigero, qui se infesto uenienti obuiam obiecerat, consulem lancea transfixit; spoliare cupientem triarii obiectis scutis arcuere. magnae partis fuga inde primum coepit; et iam nec lacus nec montes pauori obstabant; per omnia arta praeruptaque uelut caeci euadunt, armaque et uiri super alium alii praecipitantur. pars
Abbreviated transcription (Latin):
globo illati: herebant Alios redeuntes in pugnam auertebat
fugientium agmen.Deinde ubi in omnis partisnec quicꝗͣ .Ø
impetus facti et ab lateribus montes ac lacus a fronte et ater¬
go hostium acies claudebat apparuitq: nullam nisi in dex
Ferroq salutis spem ẽẽ tum sibi unusquisq: dux adhortatorq
factus ad rem gerendam et noua de integro pugna exorta
Non illa ordinata per principes hastatosq ac triarios nec ut pro
signis ante signarus: post signa alia pugnar& acies nec ut in
sua legione miles aut cohorte aut manipulos eẽ sors conglobat¬
& animus suus cuiq ante aut post pugnandi ordinemꝰ dabat
Tantusq fuit ardor anunorum adeo intentus pugnae animus
ut cum motus terrae qui multarum urbium it aliae magna
partes prostrauit auertitq cursu rapido amnis mare fłumi¬
nibus inuexit.Montes lapsu ingenti proruit: nemo pugnã¬
tium sensit. Tres ferme horas pugnatum ẽ. & ubiq atrociter

Expanded text:
globo inlati haerebant; alios redeuntes in pugnam auertebat globo inlati haerebant; alios redeuntes in pugnam auertebat fugientium agmen. deinde, ubi in omnes partes nequiquam impetus capti et ab lateribus montes ac lacus, a fronte et ab tergo hostium acies claudebat apparuitque nullam nisi in dextera ferroque salutis spem esse, tum sibi quisque dux adhortatorque factus ad rem gerendam, et noua de integro exorta pugna est, non illa ordinata per principes hastatosque ac triarios nec ut pro signis antesignani, post signa alia pugnaret acies nec ut in sua legione miles aut cohorte aut manipulo esset; fors conglobat et animus suus cuique ante aut post pugnandi ordinem dabat tantusque fuit ardor animorum, adeo intentus pugnae animus, ut eum motum terrae qui multarum urbium Italiae magnas partes prostrauit auertitque cursu rapidos amnes, mare fluminibus inuexit, montes lapsu ingenti proruit, nemo pugnantium senserit. tres ferme horas pugnatum est et ubique atrociter;
Abbreviated transcription (Latin):
tum ee sensit. Et ante in fronte lateraq pugnari cocprum e
ꝗsatis instrueretur aties aut expediri armastringice gladu
poslent Consul ꝑcuisis omnibus ip̃e satis ut intrepidare impaui¬
Qus turbatos ordines uertentes se quoq ad dissonos clamores
tatur ac stare ac pugnare iub&. Nec enum inde uotis aut ĩ¬
ploratione deum sedui ac uirtute euadendum ẽe per medias
ocies ferro uiam fieri et quo timoris minus sit eo minus ferme
periculi ẽẽ. Ceterum praestrepitu ac tumultu nec consilium nec
imperium accipi poterat tantumq aberat ut sua signa ato
ordinem secundum locum noscer& ut uix ad arma cãpienda
aptandaq pugnae competer& animus opprimerenturq ꝗ¬
dam onerati magis hisꝗ tecti. Eterat in tanta caligine ma¬
ior usus aurium ꝗͣ oculorum ad gemitus uulnerum ictusq cor¬
porum aut armorum. et mixto strepentium pauentiumq cla¬
more circumferebant ora oculosq Alu fugientes pugnantiũ

Expanded text:
tum esse sensit, et ante in frontem lateraque pugnari coeptum est tum esse sensit, et ante in frontem lateraque pugnari coeptum est quam satis instrueretur acies aut expediri arma stringique gladii possent. consul perculsis omnibus ipse satis ut in re trepida impauidus, turbatos ordines, uertente se quoque ad dissonos clamores, tatur ac stare ac pugnare iubet: nec enim inde uotis aut imploratione deum sed ui ac uirtute euadendum esse; per medias acies ferro uiam fieri et quo timoris minus sit, eo minus ferme periculi esse. ceterum prae strepitu ac tumultu nec consilium nec imperium accipi poterat, tantumque aberat ut sua signa atque ordines et locum noscerent, ut uix ad arma capienda aptandaque pugnae competeret animus, opprimerenturque quidam onerati magis iis quam tecti. et erat in tanta caligine maior usus aurium quam oculorum. ad gemitus uolnerum ictusque corporum aut armorum et mixtos strepentium pauentiumque clamores circumferebant ora oculosque. alii fugientes pugnantium
Abbreviated transcription (Latin):
postmontis circumducit: equites ad ipsas faiaces saltus apta
te gentibus locat: ut ubi intrassent romani obiecto equitatu
clausa omnia lacu ac montibus eent. Flamminius cum pridie
solis occasu ac lacum perueniss& in explorato postero die
uix dum satis certa luce angustiis superatis: postꝗ̃ in paten¬
tiorem campum pandi agmen coepit:id tantum hostiuit
quod ex aduerso erat aspexit atergo ac super caput decep¬
tȩ insidiae. Penus ubi id quod petierat clausum lacu mon¬
tibus et circumfusum suis copiis habuit hostem: signum o¬
omnibus dat inuadendi. Qui ubi quoq proximum fui
decurrerunt. Eomagis romanus subita atq: improuisa o¬
res fuit: quod orta ex lacu nebula campo ꝗͣ montibus de¬
cisor sederat: agminaq hostium ex pluribus uallibus ip̃ã
inter se satis com̾pecta eoq magis pariter decurrerent
Rom anus clamor prius undiq orto q̃ satis cernere se circuinũe¬

Expanded text:
post montes circumducit; equites ad ipsas fauces saltus tumulis apte post montes circumducit; equites ad ipsas fauces saltus tumulis apte tegentibus locat, ut, ubi intrassent Romani, obiecto equitatu clausa omnia lacu ac montibus essent. Flaminius cum pridie solis occasu ad lacum peruenisset, inexplorato postero die uixdum satis certa luce angustiis superatis, postquam in patentiorem campum pandi agmen coepit, id tantum hostium quod ex aduerso erat conspexit: ab tergo ac super caput deceptae insidiae. Poenus ubi, id quod petierat, clausum lacu ac montibus et circumfusum suis copiis habuit hostem, signum omnibus dat simul inuadendi. qui ubi, qua cuique proximum fuit, decucurrerunt, eo magis Romanis subita atque improuisa res fuit, quod orta ex lacu nebula campo quam montibus densior sederat agminaque hostium ex pluribus collibus ipsa inter se satis conspecta eoque magis pariter decucurrerant. Romanus clamore prius undique orto quam satis cerneret se circumuen
Abbreviated transcription (Latin):
rei. Insuper nuntiatur:signum omnrui moliente signifero
conuelli nequire conuersus adnuntium.Num litteras qͦ:
gnum effodiant si ad conuelsendum manus prȩ metu obtor¬
puerit: incedere inde agmen coepit.Primoribus suꝑ ꝗͣ ꝗͣ
dissenserant ab consilio territis etiam duplici prodigio mil¬
tes inuulgus lȩto ferocia ducis cum spem magis ipsam ꝗͣ
causam spei intueretur. Hannibal quod agri est intercor¬
tonam urbem transymenumq lacum omni clade belli per¬
uastat qua magis iram hosti aduindicandas sociorum iniu¬
rias acuat & iam peruenerant ad loca insidiis nota: ubi max¬
ime montes cortonenses intransimenum subeunt uia tan¬
tum interest perangusta uel ad ipsum de industria relicto
spatio: de iñ paulo latior patescit campus inde colles assur¬
gunt. Ibi castra in aperto locat ubi ipse cum afris modo hys¬
panisq consider&. Baleares caeteramq leuem armaturã

Expanded text:
rei, insuper nuntiatur signum omni ui moliente signifero rei, insuper nuntiatur signum omni ui moliente signifero conuelli nequire. conuersus ad nuntium 'num litteras quo effodiant signum, si ad conuellendum manus prae metu obtorpuerit'. incedere inde agmen coepit primoribus, superquam quod dissenserant ab consilio, territis etiam duplici prodigio, milite in uolgus laeto ferocia ducis, cum spem magis ipsam quam causam spei intueretur. Hannibal quod agri est inter Cortonam urbem Trasumennumque lacum omni clade belli peruastat, quo magis iram hosti ad uindicandas sociorum iniurias acuat; et iam peruenerant ad loca nata insidiis, ubi maxime montes Cortonenses in Trasumennum sidunt. uia tantum interest perangusta, uelut ad <id> ipsum de industria relicto spatio; deinde paulo latior patescit campus; inde colles adsurgunt. ibi castra in aperto locat, ubi ipse cum Afris modo Hispanisque consideret; Baliares ceteramque leuem armaturam
Abbreviated transcription (Latin):
suum id dedecus ratus per mediam iam ytaliam uagari poe¬
am atq: obsistente nullo ad ip̃a romana moenia ire op¬
pugnanda. Caeteris omnibus in consilio salutaria ma¬
gis ꝗͣ spetiosa suadentibus collegam expectandum ut con¬
iunctis exercitibus communi animo consilioq rem gere¬
rent. Interim equitatu auxilusq leuium armorumꝰ ab
effusa praedandi licentia hostem cohibendum ratus se
ex consilio proripuit signumq simul itineris pugnaeq cũ
enim patria et penates sunt: hannibal emissus e man¬
bus perpopuletur italiam uastandoq &urendo omnia
ad romana moenia perueniat: nec ante nos hinc moue¬
rimus ꝗ̃ sicut olim camillum obueis .C. flaminium ab are¬
tio arciuerint.Haec simul increpans cum ociussigna cõ¬
uelli iuberet et ip̃e inequum insiluissex equus repente
corruit: consulemq lapsum suꝑ caper caput effudit. terri¬
tis omnibus qui circa erãt uelud foedo omine incipiendae

Expanded text:
suum id dedecus ratus per mediam iam Italiam uagari Poesuum id dedecus ratus per mediam iam Italiam uagari Poenum atque obsistente nullo ad ipsa Romana moenia ire oppugnanda, ceteris omnibus in consilio salutaria magis quam speciosa suadentibus: collegam exspectandum, ut coniunctis exercitibus communi animo consilioque rem gererent, interim equitatu auxiliisque leuium armorum ab effusa praedandi licentia hostem cohibendum,—iratus se ex consilio proripuit, signumque simul itineris pugnaeque cumenim patria et penates sunt. Hannibal emissus e manibus perpopuletur Italiam uastandoque et urendo omnia ad Romana moenia perueniat, nec ante nos hinc mouerimus quam, sicut olim Camillum ab Ueiis, C. Flaminium ab Arretio patres acciuerint'. haec simul increpans cum ocius signa conuelli iuberet et ipse in equum insiluisset, equus repente corruit consulemque lapsum super caput effudit. territis omnibus qui circa erant uelut foedo omine incipiendae
Abbreviated transcription (Latin):
ueraq et copias atq comineatus expediendos et caetera q̃
cognoscere in re erant:summa omina cum cura inquirendo
exequebatur. Regio erat in primis italiȩ fertilis etrusci cã¬
pi qui fesulas inter aretiumq iacent frumenti ac pecoris
et omni copia rerum opulenti. Consul ferox ab consulatu
priore. et non modo legum aut patrum maiestatis sed ne Ø¬
deorum quidem saris metuens: Hanc insitam ingenio eius
temeritatem fortuna prospero ciuilibus bellicisq rebus
successi aluerat.: Itaq satis apparebat: nec deos nec homines
consulentem ferociter omnia ac prepopere acturum.
Quiq pronior eẽt inuitia sua agitare eum atq irritare pe¬
gros prȩdatum profectus quantam maximam uastitatẽ
potest: cedibus incendiis consuli procul ostendit. Flamin¬
us quinec quieto quidem hoste ip̃e quieturus erat: tum uõ
postꝗ̃ res sociorum: ante oculos prope suos ferri agiq uidit

Expanded text:
neraque et copias ad commeatus expediendos et cetera quae neraque et copias ad commeatus expediendos et cetera quae cognosse in rem erat summa omnia cum cura inquirendo exsequebatur. regio erat in primis Italiae fertilis, Etrusci campi, qui Faesulas inter Arretiumque iacent, frumenti ac pecoris et omnium copia rerum opulenti; consul ferox ab consulatu priore et non modo legum aut patrum maiestatis sed ne deorum quidem satis metuens; hanc insitam ingenio eius temeritatem fortuna prospero ciuilibus bellicisque rebus successu aluerat. itaque satis apparebat nec deos nec homines consulentem ferociter omnia ac praepropere acturum; quoque pronior esset in uitia sua, agitare eum atque inritare Poe Etruriae agro praedatum profectus, quantam maximam uastitatem potest caedibus incendiisque consuli procul ostendit. Flaminius, qui ne quieto quidem hoste ipse quieturus erat, tum uero, postquam res sociorum ante oculos prope suos ferri agique uidit,
Abbreviated transcription (Latin):
lie confitiebant per quatriduum iam et tres noc tes tollerate
cum omnia obtinentibus aquis nihil ubi in sicco fessa sternerẽt
corpora inueniri poss& cumulatis in aquas sarcinis insuper ir¬
cumbebant: iumentorum itinere toto pros tratorum passim a¬
ceruitantum quod extar& aqua quaerentibus adquietem
parui temporis necessarium cubili dabant. Ip̃e haunibal eger
oculis exuerna primum intemperie: uariantes calores frigor.¬
q clefanto qui unus superfuerat quod altius ab aqua extare
uectus uigiliis tamen et nocturno humore palustriq caelo
rrauante caput et quia medendi nec locus nec tempus erat
Altero oculo capitur. ultis hominibus iumentisq foede
amissis cum tandem de paludibus emersiss&: ubi primum ĩ
sicco potuit castra locat. Cęrtumq per praemissos explora¬
tores habuit exercitum. romanum circa arretii moenia eẽ
Consulis de in de consilia atq animum et situm regionum iti¬

Expanded text:
liae conficiebant per quadriduum iam et tres noctes toleratae. liae conficiebant per quadriduum iam et tres noctes toleratae. cum omnia obtinentibus aquis nihil ubi in sicco fessa sternerent corpora inueniri posset, cumulatis in aqua sarcinis insuper incumbebant, <aut> iumentorum itinere toto prostratorum passim acerui tantum quod exstaret aqua quaerentibus ad quietem parui temporis necessarium cubile dabant. ipse Hannibal aeger oculis ex uerna primum intemperie uariante calores frigoraque, elephanto, qui unus superfuerat, quo altius ab aqua exstaret, uectus, uigiliis tamen et nocturno umore palustrique caelo grauante caput et quia medendi nec locus nec tempus erat altero oculo capitur. multis hominibus iumentisque foede amissis cum tandem e paludibus emersisset, ubi primum in sicco potuit, castra locat, certumque per praemissos exploratores habuit exercitum Romanum circa Arreti moenia esse. consulis deinde consilia atque animum et situm regionum iti
Abbreviated transcription (Latin):
us Arnus solito magis inundauerat. Ad hyspanos et affros et omẽ
ueterani robur. erat exercitus: admixtus iporum impedimen¬
tis. Nec ubi consistere coactis necessaria adususde ceñt primos ire¬
iussit:sequi gallos ut i agminis medium eẽt:nouissimosire eꝗt
Magonem inde cum expeditis numidis cõgerei agmen maximegal¬
los si tedio laboris longeq uie:ut est mollis ad talia gens dilaberet᷑.
aut substiterent cohabentem primi qua modo preirent duces per
pre altas fluuii ac profundas uoragines:haud stipe ne limo ĩmer¬
gentes que setamen signa sequebantur galli neq sustinere se pro¬
sapsis. neq assurgere ex uoraginibus poterant: aut corpora ani¬
mis: aut animos spe sustinebant. Alu fessa egre trahentes me¬
bra: alii ubi semel uictis tedio animis procubuissent inter iumẽ¬
ta et ip̃a iacentia passim morientes: maximeq omnium uigi¬

Expanded text:
ius Arnus per eos dies solito magis inundauerat. Hispanos et Afros—id omne ius Arnus per eos dies solito magis inundauerat. Hispanos et Afros—id omne ueterani erat robur exercitus—admixtis ipsorum impedimentis necubi consistere coactis necessaria ad usus deessent, primos ire iussit; sequi Gallos, ut id agminis medium esset; nouissimos ire equites; Magonem inde cum expeditis Numidis cogere agmen, maxime Gallos, si taedio laboris longaeque uiae—ut est mollis ad talia gens—dilaberentur aut subsisterent, cohibentem. primi, qua modo praeirent duces, per praealtas fluuii ac profundas uoragines, hausti paene limo immergentesque se, tamen signa sequebantur. Galli neque sustinere se prolapsi neque adsurgere ex uoraginibus poterant, neque aut corpora animis aut animos spe sustinebant, alii fessa aegre trahentes membra, alii, ubi semel uictis taedio animis procubuissent, inter iumenta et ipsa iacentia passim morientes; maximeque omnium uigi
Abbreviated transcription (Latin):
rentur: Et iundni regine in auentino. iunoniq sospite lanuuii¬
laumu maioribus hostiis sacrificaretur matronacq pecunia conlata
quantum conferre cuiq commodum cẽt donum iunoni reginae i
auentinum ferrent: lectisterniumq fierex: quae et ut libertinȩ
et ip̃e inde feronie donum darctur: pecuniam pro facultatibusi
suis conferrent.Haecubi facta decem uiri ardec in foro maiori¬
bus hostus sacrificarunt.Postremo libri decem iam mense ad
edem saturni romae immolatum.lectisterniumq: imperatũ¬
et cum lectum senatores statuerunt et conuiuium publicum
ac per urbem saturnalia die ac nocte clamatum.populusq eũ
diem festum hr̃e ac seruare imperpetuum iussus. Dum consu
placandis rome distrahendoq dilectu dat operam.Hannibal
profectus ex hybernis quia iam flamminium consulem aretium
preuenisse fama erat:cum aliud longius caeterum commodius
ostenderetur iter propiorem uiam per paludem petit qua flui

Expanded text:
darentur et Iunoni reginae in Auentino Iunonique Sospitae Lanuuidarentur et Iunoni reginae in Auentino Iunonique Sospitae Lanuui maioribus hostiis sacrificaretur, matronaeque pecunia conlata quantum conferre cuique commodum esset donum Iunoni reginae in Auentinum ferrent lectisterniumque fieret, et ut libertinae et ipsae unde Feroniae donum daretur pecuniam pro facultatibus suis conferrent. haec ubi facta, decemuiri Ardeae in foro maioribus hostiis sacrificarunt. postremo Decembri iam mense ad aedem Saturni Romae immolatum est, lectisterniumque imperatum—et eum lectum senatores strauerunt—et conuiuium publicum, ac per urbem Saturnalia diem ac noctem clamata, populusque eum diem festum habere ac seruare in perpetuum iussus. dum consul placandis Romae dis habendoque dilectu dat operam, Hannibal profectus ex hibernis, quia iam Flaminium consulem Arretium peruenisse fama erat, cum aliud longius, ceterum commodius ostenderetur iter, propiorem uiam per paludes petit, qua fluu
Abbreviated transcription (Latin):
disse: et falernis caclum findi uelud magno hyatu uisum quaq
patuerit:ingens lumen effulsisse sortes sua sponte attenuatas.
unamq excidisse ita scriptam. Mauors telum suum concutit i
et ꝑ idem tempus romae signum martis appia uia ad simulacra
luporum sudasse: et capuae spem cacli ardentis fuisse luneq
inter imbrem cadentis.Inde minoribus etiam dictu prodigiis
fides habita: capras lanatas quibusdam factas: et gallinam in o¬
marem& gallum in feminam se se uertisse. His sicut erant
nuntiata expositis: auctoribus in curiam introductis. consul
patres consuluit.Decretum ut ea prodigia partim maioribus
hostiis partim minoribus litantibus procurarentur: & uti. suppli¬
catio per triduum adomnia puluinaria haberetur. Caetera
cum decem uiri libros inspexissent ut ita fierent quemadmo
monitu.Decretum est ioui primum donum fulmen aureũ
pondo quinquaginta fier&. uinoni minerueq ex argento da

Expanded text:
disse, et Faleriis caelum findi uelut magno hiatu uisum quaque disse, et Faleriis caelum findi uelut magno hiatu uisum quaque patuerit ingens lumen effulsisse; sortes sua sponte attenuatas unamque excidisse ita scriptam: 'Mauors telum suum concutit', et per idem tempus Romae signum Martis Appia uia ac simulacra luporum sudasse, et Capuae speciem caeli ardentis fuisse lunaeque inter imbrem cadentis. inde minoribus etiam dictu prodigiis fides habita: capras lanatas quibusdam factas, et gallinam in marem, gallum in feminam sese uertisse. his, sicut erant nuntiata, expositis auctoribusque in curiam introductis consul de religione patres consuluit. decretum ut ea prodigia partim maioribus hostiis, partim lactentibus procurarentur et uti supplicatio per triduum ad omnia puluinaria haberetur; cetera, cum decemuiri libros inspexissent, ut ita fierent quemadmodmonitu decretum est Ioui primum donum fulmen aureum pondo quinquaginta fieret, Iunoni Mineruaeque ex argento dona
Abbreviated transcription (Latin):
auspitium ẽe magistratus id a domo publicis priuatisq penatibus
latinis ferus actis: sacrifitio in monte perfecto uotis rite in capito¬
lio nuncupatis secum ferre nec priuatim auspicia sequi: nec sinc
auspitis profectum in externo ea solonoua atq integra conciꝑe
posse. Augebant metum prodigia ex pluribus simuł locis nur¬
tiata. In sicilia militibus aliquot spicula. In sardinia audes in
muro circumeunti uigilias equites Scipionem quem manu tenue¬
rat arsisse et lictora crebris ignibus fulsisse: et scuta duo sangui¬
nem sudasse: et milites quosdam ictos fulminibus: et solis orbe
minui uisum. et preneste ardentes lapides caedo cccidisse: et arpii
palinas in caelo uisas pugnantemq cum luna solem: & capene
duas interdiu lunas ortas. et aquas cerere sanguine mixtas o¬
fluxisso fontemq iporum hercul cruentis manasse sparsum.
maculis : et in antu merentibus cruentas in orbem spicas ceci¬

Expanded text:
auspicium esse? magistratus id a domo, publicis priuatisque penatibus, auspicium esse? magistratus id a domo, publicis priuatisque penatibus, Latinis feriis actis, sacrificio in monte perfecto, uotis rite in Capitolio nuncupatis, secum ferre; nec priuatum auspicia sequi nec sine auspiciis profectum in externo ea solo noua atque integra concipere posse. augebant metum prodigia ex pluribus simul locis nuntiata: in Sicilia militibus aliquot spicula, in Sardinia autem in muro circumeunti uigilias equiti scipionem quem manu tenuerit arsisse et litora crebris ignibus fulsisse et scuta duo sanguine sudasse, et milites quosdam ictos fulminibus et solis orbem minui uisum, et Praeneste ardentes lapides caelo cecidisse, et Arpis parmas in caelo uisas pugnantemque cum luna solem, et Capenae duas interdiu lunas ortas, et aquas Caeretes sanguine mixtas fluxisse fontemque ipsum Herculis cruentis manasse respersum maculis, et in Antiati metentibus cruentas in corbem spicas ceci