comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
otasianiomnes occidentis gentes uerba indentibus franguno sicut
ttali &pami su ros & caldeus uicinus hebreo est insermonee
con sonans in pleris quo ȩ & litterarum sono quidam autem
agbitrantus linguam ipsam esse caldeam quia abraham decͥaldeis
suit quod sihoc recipitur quo modo in danihelo aebrei puerilinguã
quam nonsouerant doceri iubentur : omnem autem linguam unus¬
quis que hominum siue grecam siue latiram siue c&erarum gen¬
tum aut audiendo potestꝰ tenere aut legendo ex praeceptore accipere
utem omnium linguarum scientia difficilissit cuiquami
mentam desidio sus est ut insuagente positus suaegentis linguam nesci¬
at Nam quidaliud putandumꝰ est nisi animalium d&erior idẽbru¬
torum illa enim propriae uocis clamorem exprimunt. is ted&e¬
lingua locutus est dr̃ in principio mundi dumdicer& fiat lux inue¬
nire difficile est nondum enim erant linguae Item qua lingua

Expanded text:
et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dentibus frangunt, sicut et Asiani. Omnes Occidentis gentes verba in dentibus frangunt, sicut Itali et Hispani. Syrus et Chaldaeus vicinus Hebraeo est in sermone, consonans in plerisque et litterarum sono. Quidam autem arbitrantur linguam ipsam esse Chaldaeam, quia Abraham de Chaldaeis fuit. Quod si hoc recipitur, a quomodo in Danielo Hebraei pueri linguam, quam non noverant, doceri iubentur? Omnem autem linguam unusquisque hominum sive Graecam, sive Latinam, sive ceterarum gentium aut audiendo potest tenere, aut legendo ex praeceptore accipere. Cum autem omnium linguarum scientia difficilis sit cuiquam, nemo tamen tam desidiosus est ut in sua gente positus suae gentis linguam nesciat. Nam quid aliud putandus est nisi animalium brutorum deterior? Illa enim propriae vocis clamorem exprimunt, istelingua locutus est Deus in principio mundi, dum diceret: 'Fiat lux,' inveniri difficile est. Nondum enim erant linguae. Item qua lingua
Abbreviated transcription (Latin):
attica uidelic& atemensis qua usi sunt omnes greciae auctores
ertia dorica quam habent aeguptii & suri Qua
grecȩ linguae eius modi certa discrimina Sermoenim eorum
quam u&ustissimi italiae subiano & saturno sunt
ta ut sehabent carmina saliorum latira quam sublatino & regi¬
bufuscie c&eri in latino sunt locuti ex qua fuerunt duo decimta¬
bulȩ scriptae romana quae post reges ex actos apopulo romano
cepta est qua neuius plautus ennius uirgilius po&e & exorato¬
ribus gracclis & cato &cicero uel c&eri effuderunt: mixta quȩm
post imperium latius promota simul cummoribus sn hominib
in romanton ciuitatem inrupit integritatem uerbi persole cis¬
mos & barbaris mos corrumpens. Omnes autem orientes gentes
ingutture lingiam & uerba conlidunt sicut hebrei &ut
omnes mediterra nȩ acgentes in palato sermones ferureusicut gre

Expanded text:
Attica, uidelicet Atheniensis, quam usi sunt omnes Graeci auctores; Attica, uidelicet Atheniensis, quam usi sunt omnes Graeci auctores; tertia Dorica, quam habent Aegyptii et Syri; quGraecae linguae eiusmodi, certa discrimina; sermo enim eorum est, quam vetustissimi Italiae sub Iano et Saturno sunt usi, incondita, ut se habent carmina Saliorum. Latina, quam sub Latino et regibus Tusci et ceteri in Latio sunt locuti, ex qua fuerunt duodecim tabulae scriptae. Romana, quae post reges exactos a populo Romano coepta est, qua Naevius, Plautus, Ennius, Vergilius poetae, et ex oratoribus Gracchus et Cato et Cicero vel ceteri effuderunt. Mixta, quae post imperium latius promotum simul cum moribus et hominibus in Romanam civitatem inrupit, integritatem verbi per soloecismos et barbarismos corrumpens. Omnes autem Orientis gentes in gutture linguam et verba conlidunt, sicut Hebraei et Syri. Omnes mediterraneae gentes in palato sermones feriunt, sicut Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
gentes tot linguae fuerunt. De in deplures gentes quam linguae : quia
exuna lingua multȩ sunt gentes exhortȩ. linguae autem dicta
in hocloco prouerbis quaeper lingu am fiunt genere locutionis. illoquo is
efficit perid quo defficitur nominatur sicut osdici sol& prouerbis
sicut manus prolitteris. Eres sunt autem linguae sacraehebre
greca latina qua&oto orbe maxime excellunt his enimtribus lin¬
guis super crucem dni apilato fuit causa eius scripta. Unde &
propter obscuritatem scãrum scripturarum harum triumlin¬
guarum cognitione cessaria est ut ad alteram recurratur dum
siquam dubitationem nominis uel interpra &ationis sermounius
linguae adtulerit Creca autem lingua inter c&eras gentiũ¬
clarior hab&ur estenim & latinis & omnibus linguis sonantior cu¬
ius uari&as in quinque partibus discernitur quarum primadicii
coonedo idest mixta siue communis quaomnes utuntur. secunda

Expanded text:
gentes, tot linguae fuerunt, deinde plures gentes quam linguae; quia gentes, tot linguae fuerunt, deinde plures gentes quam linguae; quia ex una lingua multae sunt gentes exortae. Linguae autem dictae in hoc loco pro verbis quae per linefficit per id quod efficitur nominatur; sicut os dici solet pro verbis, sicut manus pro litteris. Tres sunt autem linguae sacrae: Hebraea, Graeca, Latina, quae toto orbe maxime excellunt. His enim tribus linguis super crucem Domini a Pilato fuit causa eius scripta. Unde et propter obscuritatem sanctarum Scripturarum harum trium linguarum cognitio necessaria est, ut ad alteram recurratur dum siquam dubitationem nominis vel interpretationis sermo unius linguae adtulerit. Graeca autem lingua inter cclarior habetur. est enim et Latinis et omnibus linguis sonantior, cuius uarietas in quinque partibus discernitur. quarum, prima dicitur κοινή, id est, mixta, siue communis, quam omnes utuntur; secunda
Abbreviated transcription (Latin):
brosis. Lamias quas fabulȩ tradunt infantes corripere hacla¬
nia resoluitas alaniando specialiter dictas. Pilosi qui grecepa
nite latine in cubi appellantur siue in uii ab ineundo passimcumani¬
malibus unde & in cubi dicuntur. ab incubendo hoc est struprando
sepe enim in probi existunt &iam muheribus & earum peragunt
concubitum quos daemones gallidisios nuncupant quia adsiduae
hanc per agunt in munditiam quem autem uulgo incubonemuocand
hincromani faunum ficarium dicunt adquem oratius dicĩ faunemĩ farũ
ntecuam pharum fugientium amator permeas fines & apricaru¬
ralenis incedas¬
i.
Linguarum diuersitas exhorta est inaerdificatione turris posta
uium nam prius quam superbia turris illius in diuersos signorum son
humanam diuider& soci&atem una omnium nationum lingua futo
quae aebrea uocatur quam patriarcȩ & proph&e usi sunt nion solũ
insermonibus suis uerum &iam in lit teris sacris initio autem quođđ

Expanded text:
brosis. 102. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere, ac labrosis. 102. Lamias, quas fabulae tradunt infantes corripere, ac laniare solitas, a laniando specialitnitae, Latine Incubi appellantur, sive Inui ab ineundo passim cum animalibus. Unde et Incubi dicuntur ab incumbendo, hoc est stuprando. Saepe enim inprobi existunt etiam mulieribus, et earum peragunt concubitum: quos daemones Galli Dusios vocant, quia adsidue hanc peragunt inmunditiam. Quem autem vulgo Incubonem vocant, hunc Romani Faunum ficarium dicunt. Ad quem Horatius dicit C. 3, 18, 1: Faune, Nympharum fugientium amator, per meos fines et aprica rura lenis incedas. Linguarum diversitas exorta est in aedificatione turris post diluvium. Nam priusquam superbia turris illius in diversos signorum sonos humanam divideret societatem, una omnium nationum lingua fuit, quae Hebraea vocatur; quam Patriarchae et Prophetae usi sunt non solum in sermonibus suis, verum etiam in litteris sacris. Initio autem quot
Abbreviated transcription (Latin):
uelut iiꝰsticum significante fabula quodaer iunoni deput&ur
ubi nolunt ero as habitare quo n omine apellant alicuius meriti
animas defunctorum quas ȩro as idẽ uiros ȩrios &caelo dignos
propter sapientiam & fortitudinem. Parates gentiles dice¬
bant omnes deos quos domi colebant & penates dicti quodessent
inpen& rabilibus idem in secr&is hudii quomodo uocabantur uel
quorum potestatem interꝰ iunam & terram adserunt aquibus &
mane dictum exestimant quos putant habere : qui manos idẽ raris
est manes dictus siue quialate manant perauras siue quiami tes
sunt inmanibus contrario nomine hoc appellantur apoleius aut̃
ait eos cata anti frasin dicimanes hoc est mites aut modestas cum
sint terribiles & in manes ut parcas ut eum einidas. Laruas ex
hominibus factos daemones aiunt quimeriti mali fuerint quarum
maturaerse dicitur terrere paruulos &inangulos garrire tene¬

Expanded text:
velut mysticum signvelut mysticum signubi volunt Heroas habitare. Quo nomine appellant alicujus meriti animas defunctorum, quasi ἀηρῶας, id est, viros aerios, et coelo dignos propter sapientiam et fortitudinem. 99. Penates gentiles dicebant omnes deos quos domi colebant. Et penates dicti, quod essent in penetralibus, id est, in secretis. Hi dii qui vocabantur, vel quorum potestatem inter lunam 394 et terram asserunt: a quibus et mane dictum existimant, quos putant ab aere, qui manus, id est rarus est, Manes dictos, sive quia late manant per auras; sive quia mites sunt immanibus, contrario nomine hoc appellantur. Apuleius autem ait eos κατ' ἀντίφρασιν dici Manes hoc est, mites, ac modestos, cum sint terribiles, et immanes, ut Parcas et Eumenides. 101. Larvas ex hominibus factos daemones aiunt, qui meriti mali fuerint. Quarum natura esse dicitur terrere parvulos, et in angulis garrire tene
Abbreviated transcription (Latin):
oroptertres effectos quaȩ in animis hominum multas perturbatio¬
nes gignunt & interdum cogunt ita delinquere ut nec famen& periculi
sui fes pactum habere permittant iraqua e iundictam cupit cupi¬
bitas quaedesiderato perlibido quae app&it uoluptates quaideo
furiae appellantur quodstimulis suis mentem feriant & qui& am
esse nonsinant. Numphas deas a quarum putant dictas anubib
Nam ex nubibus aquae unde diriuatum est nu mphas deas aquarũ
quasi namina limpharum ipsas autem dicunt & musas quas &num¬
ohas nac inmerito : nam aquae motus musicem effici nr mpharũ
apud gentiles uaria sunt uocabula nimohas quippe montium
orea des dicunt siluarum driades fontium ama driades camporũ
moides maris naides. Ero as dicunt aluno n&raxisse nomen
grece enim iunoera appellatur &ideo nescio quis filius eius se¬
cundum grecorum fabulam eros. fuit nuncupatus hoc uidelica

Expanded text:
propter tres affectus, quae in animis hominum multas perturbatiopropter tres affectus, quae in animis hominum multas perturbationes gignunt, et interdum cogunt ita delinquere, ut nec famae nec periculi sui respectum habere permittant. Ira, quae vindictam cupit; cupiditas, quae desiderat opes: libido, quae appetit voluptates. Quae ideo Furiae appellantur, quod stimulis suis mentem feriant et quietam esse non sinant. Nymphas deas aquarum putant, dictas a nubibus. Nam ex nubibus aquae, unde derivatum est. Nymphas deas aquarum, quasi numina lympharum. Ipsas autem dicunt et Musas quas et nymphas, nec inmerito. Nam aquae motus musicen efficit. Nympharum apud gentiles varia sunt vocabula. Nymphas quippe montium Oreades dicunt, silvarum Dryades, fontium Hamadryades, camporum Naides, maris Nereides. Heroas dicunt a Iunone traxisse nomen. Graece enim Iuno Ἥρα appellatur. Et ideo nescio quis filius eius secundum Graecorum fabulam ἥρως fuit nuncupatus; hoc videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
filo exlanator quentibus propter tria tempora pra&eritum quod
in fuso iam n&um atque in uolutum est praesens quodinterdigit
neentis traicitur. Futurum in lana quae colo inplicata est & quodad¬
huc perdigitos neentis ad fusum tam quam praesens ad pra&eritum
traiciendum est. Parca Fanti frasin apellatas quod minime par¬
cant quas tres esse uoluerint unam quȩ uitam hominis ordinatur
altera quae contexat Pertiam quaerum pat. incipimus enim
cum nascimus. sumus cum uiuimus desimus cum interimus
Purtunam a fortuitis nomen habere dicunt quasideam quandam
res humanas uariis casibus & fortuitis in ludentem unde &cecã
appellant eo quod passim inquos lib& incurrens sineullo exami¬
ne meritorum & adbonos & ad malos uenit fatum autem & fur¬
tuna separant & furtuita quasi sit in his quae fortutuuens unto
llã palam causã fatum uero ad positum singulis &
aiunt÷ Asunt & tres furias faeminas crinitũs serpentibus¬

Expanded text:
filum ex lana torquentibus, propter tria tempora: praeteritum, quod in fuso iam netum atque involutum est: praesens, quod inter digitos neentis traicitur: futurum, in lana quae colo inplicata est, et quod adhuc per digitos neentis ad fusum tamquam praesens ad praeteritum traiciendum est. Parcas κατ ̓ ἀντίφρασιν appellatas, quod minime parcant. Quas tres esse voluerunt: unam, quae vitam hominis ordiatur; alteram, quae contexat; tertiam, quae rumpat. Incipimus enim cum nascimur, sumus cum vivimus, desiimus cum interimus. Fortunam a fortuitis nomen habere dicunt, quasi deam quandam res humanas variis casibus et fortuitis inludentem; unde et caecam appellant, eo quod passim in quoslibet incurrens sine ullo examine meritorum, et ad bonos et ad malos venit. Fatum autem a fortuna separant: et fortuna quasi sit in his quae fortuitu veniunt, nulla palam causa; fatum vero adpositum singulis et statutum aiunt. Aiunt et tres Furias feminas crinitas serpentibus
Abbreviated transcription (Latin):
propterbreues & paruos uolatus neperlonga Aeris spatia fatigati deficiant horum saliuȩ cici¬
tus medula uocata t̃ eoquod modul&. Alii meru lam aiunt : qͣuia sola uolat Ipsam uorattu q̃uob

Expanded text:
propter breves et parvos volatus, ne per longa aeris spatia fatigati deficiant. Horum salivae cicaitus medula vocabatur, eo quod moduletur. Alii meru
Abbreviated transcription (Latin):
eo temperantur cerussa quoq ex eo sicut ex plumbo conficitur
clarius auro argentoq reluceat solisi apo&is elector uocatur¬
defecatids est i hoc m&allum omnibus m& allis huius trꝑa
genera unum quod expim arboribus fluit  sucinum dr̃ alto¬
rum m&allum ꝗ naturaliter inuenitur & in precio hab&ur
tertium ꝗ sit decribus partibus auri& argenti una quas par¬
tes &iam̃ sinaturãse soluas inuenies unde nihil intersse

Expanded text:
eo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumbo, conficitureo temperantur. Cerussa quoque ex eo, sicut ex plumbo, conficiturium solis clarius auro argentoque reluceat; sol enim a poetis Elector vocaturDefaecatius est enim hoc metallum omnibus metallis. Huius tria genera: unum, quod ex pini arboribus fluit, quod sucinum dicitur; alterum metallum, quod naturaliter invenitur et in pretio habetur; tertium, quod fit de tribus partibus auri et argenti una. Quas partes, etiam si naturale solvas, invenies. Unde nihil interesse
Abbreviated transcription (Latin):
in plumbum album resoluuntur : Inde & ecodem grauitas plũ¬
biqr auro : Nigrum plumbum circa cantabrĩa abundat cuius
origo duplex est a i solũs exsuauena prodit ãcumargentonas¬
citur mixtisq: uenis : flatur huius primus infornacibus loquor
stagnumest: secundus argentum ꝗͣ reman& super addita uenco
rursusq conflata fit nigrumplumbum : India neque aes nequ
plumbum hab& gemniis tantum & margaritis haecpermuta
nigroplumbo fistulas laminasq utimur laboriosius inspanio
& gallia eruitur plumbum ꝑ in brit tania summo terrae coreoxat
mixtaui & adulterata interse perignem m& alla dissociat & ab
auro & orgento aes plumbumq secernit alia quoq m&alla abigne
defendit & cumsit natura aesis ferriq durissima siabsq stagno
suerit uritur & crematur stagnum inlitum aercis uasis saporem
foce gratiorem & conpescit uirus enuginis specula exiam ex

Expanded text:
in plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumin plumbum album resolvuntur. Inde et eadem gravitas plumbi quae auro. Nigrum plumbum circa Cantabria abundat. Cuius origo duplex est; aut enim solus ex sua vena prodit, aut cum argento nascitur mixtisque venis conflatur. Huius primus in fornacibus liquor stagnum est, secundus argentum; quod remanet, superaddita vena rursusque conflata, fit nigrum plumbum. India neque aes neque plumbum habet; gemmis tantum et margaritis haec permutat. Nigro plumbo fistulas lamminasque utimur. Laboriosius in Hispania et Gallia eruitur plumbum, nam in Brittania summo terrae corio. DeMixta enim et adulterata inter se per ignem metalla dissociat, et ab auro et argento aes plumbumque secernit; alia quoque metalla ab igne defendit, et quum sit natura aeris ferrique durissima, si absque stagno fuerit, uritur et crematur. Stagnum inlitum aereis vasis saporem facit gratiorem et conpescit virus aeruginis. Specula etiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
ferrum ũ segstes quasi rodigo mutata una litera haec & erugo abero¬
dendo namerugo uitium eͦst ferriab erodendo dieta non aberam̃to
Scoriauero purgamenta & sordes sunt qͣ ignȩ excoquntur &dicta sco¬
ria quiadeferro excutitur : Rubigine at̃ car& ferrum sicerussa
&gipso & liquida pice perunguitur : Itemrubigo ferramenta non
uitiat si eccdem medulla ceruina uelcerussa mixta rosaceo unguitꝰ
pilis factis mnaris altitudo temptato est huius genera sunt nigrũ¬
& candidum sed melius candidim ꝗͣ prius in in sulis atblantici
maris inuentumest siquidem & in lusitania & ingallicia gigni¬
tur sumina terra arenosa & coloris nigri & ponder&egrauis In¬
ter ueniunt & minuti calculi maximeꝰ xorrentibus sic catis labant
etcs ccrenas & quod subdit quoquent in fornacibus inueniuntur
& in auraoiis m& allis a quamissa calculinigri & graues &dum
aurum collpgitur cumeo remanent: postea separati oflantur &¬

Expanded text:
vitium rodens ferrum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera; haec et aerugo ab erovitium rodens ferrum, vel segetes, quasi rodigo mutata una littera; haec et aerugo ab erodendo; nam aerugo vitium est ferri ab erodendo dicta, non ab aeramento. Scoria vero purgamenta et sordes sunt quae igne exquoquuntur: et dicta scoria quia de ferro excutitur. Rubigine autem caret ferrum, si cerussa et gypso et liquida pice perunguitur. Item rubigo ferramenta non vitiat, si eadem medulla cervina vel cerussa mixta rosaceo unguiturtis maris altitudo temptata est. Huius et candidum; sed melius candidum, quod prius in insulis Atlantici maris inventum est. Siquidem et in Lusitania et in Gallecia gignitur, summa terra arenosa et coloris nigri et pondere gravis. Interveniunt et minuti calculi, maxime e torrentibus siccatis; lavant eas arenas, et quod subsidit, coquunt in fornacibus. Inveniuntur et in aureis metallis, aqua missa, calculi nigri et graves, et dum aurum coll
Abbreviated transcription (Latin):
cantur hae omnes ꝙͣ non in aluis m&allis ceds tringenda apte uo caba
inposito: Aquacrumuero sumina differentia est quibus ferranno ado
inmergitur quo utilior fiat sicutbir bilis inspaonia & tbrrassona co¬
mus initalia inacuendo ferro oleo delectatior fitacies unde atenuntur
ferra menta oleo restingiumosest. neaqua in fragilitaten ditertur
aferro sangiuis bumanos sese ulciscitur contactum namq eederius
rubiginem trabit : cumferro magnes lapis concordiam hab&¬
solam haec materia uim ab hoc lapide accepit r&in&q: longotem pore
ex eodem lapide arditectus quidam alexandriae templum conca merauit
unde meo simularum ferro inaere pendere iuider&ur ferrum accensũ
igni nisi dur&ur ictibus ꝯrumpitur rubens nonest᷑ abile ad tondendum
neq anteqͣ albiscedere incipiat ac&o ũ alumine ih litum ferrum fit

Expanded text:
cantur hae omnes, quod non in aliis metallis, ab stringendo apte vocabulo cantur hae omnes, quod non in aliis metallis, ab stringendo apte vocabulo inposito. Aquarum vero summa differentia est, quibus ferrum candens inmergitur quo utilior fiat, sicut Bilbilis in Hispania et Tirassona, Comus in Italia. In acuendo ferro oleo delectatior fit acies; unde et tenuiora ferramenta oleo restingui mos est, ne aqua in fragilitatem durentur. A ferro sanguis humanus sese ulciscitur; contactum namque celerius rubiginem trahit. Cum ferro magnes lapis concordiam habsola enim haec materia vim ab hoc lapide accipit retinetque longo tempore. Ex eodem lapide architectus quidam Alexandriae templum concameravit, ut in eo simulacrum ferro in aere pendere videretur. Ferrum accensum igni, nisi duretur ictibus, conrumpitur: rubens non est habile ad tundendum neque antequam albescere incipiat: aceto vel alumine inlitum ferrum fit aeris
Abbreviated transcription (Latin):
ita distillantibus quode exeo cacecidit in ipsom ac&am tertr &
errum dictum ꝗͣ farra Idest semina frugum terrae condga ide
&calips a calibȩ flumincte ubi ferrum optima acie temperatu un
alia m& alla repertus est cuius postea uersa in op probrium spa
Namunde pridem tellus tractabatur. indomodo crlor effundito
nullum autem corpus tam densis interse coberentibus & inets
tallum peneubiq reperitur s exomnibus generibus palm as erico fen¬
rodatur serssit bocum uestibus suis pellibusq mittunt secunda partia
neq alia genera ferri ex mera acie temperatur c&erisiti ad misc&us
mollior oplexus differentia ferriplurima iuxtaterrecegenus ꝑ als¬
udmolle plumboq uicinum rotarum. &clauorum usibus aptum
aliud fragile & ȩrosum cultae terrie oueniens aliud breuitate sola
plac& clauisq caligariis : aliudrubiginem celerius sentit striturae us¬

Expanded text:
ita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum teriturita distillantibus, quod ex eo cecidit in ipsum acetum teritur1 De ferro. Ferrum dictum quod farra, id est semina frugum, terrae condeat. Idem et chalybs a Chalybe flumine, ubi ferrum optima acie temperatur. Ualia metalla repertus est. Cuius postea versa in opprobrium species. Nam unde pridem tellus tractabatur, inde modo cruor effunditur. Nullum autem corpus tam densis inter se cohaerentibus et inpmetallum pene ubique reperitur, sed ex omnibus generibus palma Serico ferro datur. Seres enim hoc cum vestibus suis pellibusque mittunt. Secunda Parthico; neque alia genera ferri ex mera acie temperantur; ceteris enim admiscetur mollior conplexus. Differentia ferri plurima iuxta terrae genus. Nam aliud molle plumboque vicinum, rotarum ut clavorum usibus aptum; aliud fragile et aerosum, culturae terrae conveniens; aliud brevitate sola placet clavisque caligariis; aliud rubiginem celerius sentit. Stricturae
Abbreviated transcription (Latin):
fragile est siquidem omne aes diligentius purgatis ignȩuitiis ex caco¬
q. regulare efficur. Cam panum quoq Inter genera aeris uocatur a ca¬
pania scilic& prouintia : q̃ͣ est initaliae partibus ut ensilibus &uasis omnibi
probatissimum aes omne frigore magno melius funditur aes rubignem
pice tradunt Inter omnia m& alla aes uocalissimum est & maxime patq¬
bat aencs Origo aeris catmia & calateos purgamenta aeris cat¬
mia &origo & aeris floscatmia gignitur In me allorum aeris atq
argenti farnacibus insidente nitore namq: ut ipse lapif ex quo fit
a es catmia uocatur sicrursus infornacibus existit & nominis sui
orignem recepit : Aeris flosfit seugignitur oflationibus resolio
atq reliquato aeresuperfusa frigida repentina i densatione tamq
desputo raparatur flos: Aeruginem quoq aescreat pl aminae¬
aereae superuas ac&i asperimi sarmentis super positoce d atq

Expanded text:
fragile est. Siquidem omne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisfragile est. Siquidem omne aes diligentius purgatis igne vitiis excoctisque regulare efficitur. Campanum quoque inter genera aeris vocatur a Campania scilicet provincia quae est in Italiae partibus, utensilibus et vasis omnibus probatissimum. Aes omne frigore magno melius funditur. Aes rubiginem am in liquida pice tradunt. Inter omnia metalla aes vocalissimum est et maximae potesbat aenis. Origo aeris cadmea et chalcitis. Purgamenta aeris cadmea, et aerugo, et aeris flos. Cadmia gignitur in metallorum aeris atque argenti fornacibus insidente nidore. Namque ut ipse lapis, ex quo fit aes, cadmia vocatur, sic rursus in fornacibus existit et nominis sui originem recipit. Aeris flos fit seu gignitur conflationibus, resoluto atque reliquato aere, superfusa frigida. Repentina enim densatione tamquam de sputo reparatur flos. Aeruginem quoque aes creat. Naaereae super vas aceti asperrimi sarmentis superpositis atque
Abbreviated transcription (Latin):
conmixtio omnium maallorum ꝗͣ casus primum miscuit
corinto cum caper&ur incensa ꝑ dum h anc eiuitatem amibcel
cepiss& omnes statuas aeneas & aureas & argenteas in unũ
rogum ꝯges sit & eccs incendit ita exac commixtione fabri
sus tulerunt & fecerunt parapsides sic corintea nata sunt ex omnib¬
In unum nec hoc nec illud unde &us que in hodiernumdiem si¬
ue exipso siue eximitatione elus aes corinteum ũ corintea
uasa dicuntur huius trea genera candidum unum ad ar¬
genti nitorem accedens alterum inquo ipsius aurifulua na¬
turaest etentium inquo e qualis cimc torum temperier coro¬
apium exduc tileaere tenuatur in lariminas t aurorums qrs
felle tue tum speciem auri in coronisis trionum prȩbet unꝰ
E cappellatum pirropum igneus color uocauit ꝑq in singu¬
as unic as aeris ad ditis auris criulis senis prȩtenui bratea
quitantum funditur hoc & cal decrium qupdtantum funditor ꝑ mls

Expanded text:
commixtio omnium metallorum, quod casus primum miscuit, commixtio omnium metallorum, quod casus primum miscuit, Corintho, cum caperetur, incensa. Nam dum hanc civitatem Hannibal cepisset, omnes statuas aeneas et aureas et argenteas in unum rogum congessit et eas incendit: ita ex hac commixtione fabri sustulerunt et fecerunt parapsides. Sic Corintin unum, nec hoc nec illud. Unde et usque in hodiernum diem sive ex ipso sive ex imitatione eius aes Corintheum vel Corinthea vasa dicuntur. Huius tria genera: candidum unum, ad argenti nitorem accedens; alterum, in quo ipsius auri fulva natura est; tertium, in quo aequalis cunctorum temperies. Coronarium ex ductile aere tenuatur in lamminas, taurorumque felle tinctum speciem auri in coronis histrionum praebet; unde et appellatum. Pyropum igneus color vocavit. Namque in singulas uncias aeris additis auri scripulis senis praetenui brattea ui tantum funditur. Hoc et caldarium quod tantum funditur. Nam malleis
Abbreviated transcription (Latin):
& ar gentum apud antiquos at̃ priora eris ꝗͣ ferri cognitus
usus aere quippe primi pro scindebant terram aer& certamina bel¬
ligerabant erati in precio magis aes: aurum uero & argentum propt̃
inutilitatem reicebantur nunc uersauice lac& aes aurim sũ mo¬
ces sit honore sic uoluenda a&as commutat amporarerum &
quod fuit in precio fit nullo denique honore usus aeris postea
transut insimulacris inuasis inccedificiorum ins tructuris maxime
& adperpeuitatem moniimentorum &iampuplicȩ In eis constitu¬
tiones scriptae sunt : Cipriumaes incipro insula prius repertũ
uride & uocatum factum exlapide aeroso quem cadmiam uocant & est
duc tile huic si ad datur plumbum colore purporeo fit : Aure cal¬
cum dictum qͣ & splendorem auri & duritiam aeris possedeat
est at̃ nomen compositum ex lingua latina & greta aes i ser¬
nioie grecorum calcds uocatur fit at̃ exaere & igne multo ac
medicaminibus per ducitur ad aureum colorem: Cor inteumẽ.

Expanded text:
 argentum. Apud antiquos autem prior aeris quam ferri cognitus usus. Aere quippe primi proscindebant terram, aere certamina belli gerebant, eratque in pretio magis aes; aurum vero et argentum propter inutilitatem reiciebantur. Nunc versa vice Lucr. 5, cessit honorem; sic volvenda aetas commutat tempora rerum. Et quod fuit in pretio, fit nullo denique honore. Usus aeris postea transiit in simulacris, in vasis, in aedificiorum structuris, maxime et ad perpetuitatem monumentorum etiam publicae in eis constitutiones scriptae sunt. Cyprium aes in Cypro insula prius repertum, unde et vocatum, factum ex lapide aeroso, quem cadmiam vocant; et est ductile. Huic si addatur plumbum, colore purpureo fit. Aurichalcum dictum quod et splendorem auri et duritiam aeris possideat. Est autem nomen compositum ex lingua Latina et Graeca; aes enim sermone Graecorum χαλκὸς vocatur. Fit autem ex aere et igne multo, ac medicaminibus perducitur ad aureum colorem. Corintheum est
Abbreviated transcription (Latin):
uideantur Prodigia quod porro dicant id est futura praedicant : e onstra uero
amonitu dicta quod aliquid significando demonstr& siue quod a&atis demonstren

Expanded text:
ideantur. Prodigia, quod porro dicant, id est futura praedicant. Monstra vero a monitu dicta, quod aliquid significando demonstrent, sive quod statim monstren
Abbreviated transcription (Latin):
prolis dequalegitur ingenesis & benedixit eos dicens crescite & mul¬
tiplicamini Secunda causa adiutorii de quaibi ingenesi dicitur
non estbonum es sehominem solum faciamus ei adiutorium simile
tpertia acausa in continentia e undedicit apostolus ut quis en onconti¬
na nubat. Ineligendo marito quat tuor eepectarisolent uirtur
genus pulcritudo sapientia ex his sapientia potentior est ada moris
affectum pefertha a& quattuor uergilius deenea quod his dido inpulsa
est inamoremeius pulcritudine quam seseore ferens uir tutequam
oligenda sacre. quat tuorres inpellunt h sini nend adamorednl etaldorqu¬
do gedus dutide. doores melus dm ensin eameres qucon qrl mromdo qua
do g̃euseuutem ille qua eruntur quas aut diuitiae aut forma nor. curas
probitas merum conmendat. Ideo autem faeminae subuiri gotestare consis¬
cuoa qualeuitate animi plerumq: decipiuntur Mde aequum eratieas

Expanded text:
prolis, de qua legitur in Genesi: Et benedixit eos dicens: Crescite et mulprolis, de qua legitur in Genesi: Et benedixit eos dicens: Crescite et multiplicamini . Secunda causa adjutorii, de qua ibi in Genesi dicitur: Non est bonum esse hominem solum: faciamus ei adjutorium simile sibi . Tertia causa incontinentiae. Unde dicit Apostolus, ut qui se non continet, nubat . In eligendo marito quatuor exspectari solent: virtus, genus, pulchritudo, sapientia. Ex his sapientia potentior est. Ad amoris effectum refert haec quatuor Virgilius de Aenea, quod his Dido impulsa est in amorem ejus: pulchritueligenda uxore quattuor res inpellunt hominem ad amorem: pulchritudo, genus, divitiae, mores. Melius tamen si in ea mores quam pulchritudo quaautem illae quaeruntur, quas aut divitiae aut formae non quas probitas morum commendat. Ideo autem feminae sub viri potestate consistunt, quia levitate animi plerumque decipiuntur. Unde et aequum erat eas
Abbreviated transcription (Latin):
uela lugo quo inuptiis copulantur nere solui autsepđri possint Conubium
autem non anupta sed anubendo formatum. Dicitur autem conubium cum
Aequales innuptias coeunt ut putaciues romani pariutiq: dignitate conubiũ
autem non est cumciues romanus cumlatina iungitur quotiens autem conu¬
uirginitatis est claustrum. Contui bernium est ad tempus coeundi conuentio
unde & tabernaculum quod modo hucmodo illuc ꝑraefigitur Repudium est
quod subtesti monio testium uel oraesenti uel absentimitatur. Diuortiume
quotiens dissoluto matrimonio alter eorum alteras nuptias sequitur
Siuortium autem dictum a flexu uiarum hoc est uias indiuersa
tendentes. Fribo lum est cumeo animo separantur utrum̃ sũ
ad sebnuicem reuertantur. Nam fribolus est uelut qual sementis
esfluxe n& stabilis propriae autem fribola uocantur fictilia
uasa inutilia Tribus autem ob causis dicitur uxor prima est causa

Expanded text:
vel a iugo quo in nuptiis copulantur, ne resolvi aut separari possint. Conubium vel a iugo quo in nuptiis copulantur, ne resolvi aut separari possint. Conubium autem non a nupta, sed a nubendo formatum. Dicitur autem conubium, cum aequales in nuptias coeunt, ut puta cives Romani, pari utique dignitate. Conubium autem non est, cum civis Romanus cum Latina iungitur. Quotiens autem conue membrana virginitatis est claustrum. Contubernium est ad tempus coeundi conventio; unde et tabernaculum, quod modo huc, modo illuc praefigitur. Repudium est quod sub testimonio testium vel praesenti vel absenti mittitur. Divortium est quotienscumque dissoluto matrimonio alter eorum alteras nuptias sequitur. Divortium autem dictum a flexu viarum, hoc est, viae in diversa tendentes. Frivolum est cum eo animo separantur, ut rursum ad se invicem revertantur. Nam frivolus est velut quassae mentis et fluxae, nec stabilis. Proprie autem frivola vocantur fictilia vasa inutilia. Tri
Abbreviated transcription (Latin):
dietuos quia tinius tantum nupsit monoenim apud grecos unum dicrtt
Caamos nuptiae interpra& antur. Digamus autem & trigamus anunero
uxqrum uo catus quasi duabus uel tribus marits. Vidua uocata quo deuriuo¬
rodi fuerint noe circa consortium alterius uiri post mortem cmodgis cor¬
mia deserit Nam quȩ alteri post mortem prioris uiri nupserint uidus tisni¬
dicuntur. Item uidua dicta quod sola sit nec circa consortium uiri coniuga¬
lia iura custodiat P atris uxor fãtrissa uocatur Mariti fraterleuirosct
uorum inter sefratrum uxores lanqrices uocantur quasi eandem lanuam
terentes uel per eadem ianuã iter habentes. Virisoror galos appellatur
Sororis uir speciale nomen non hab& n& uxoris frater. Matrimonium no
bilium iusta conuentio & conditio Coniugiumest legitimarũ personarum
interse coeundi & copulandi nuptiae. Coniugium dictum quia coniunstisug

Expanded text:
dictus, qui uni tantum nupsit. Monos enim apud Graecos unum dicitur: dictus, qui uni tantum nupsit. Monos enim apud Graecos unum dicitur: gamos nuptiae interpretantur. Digamus autem et trigamus a numero uxorum vocatus, quasi duarum vel trium maritus. Vidua vocata, quod cum viro duo fuerint, nec circa consortium alterius viri post mortem conjugis primi adhaeserit. Nam quae alteri post mortem prioris dicuntur. Item vidua dicta, quod sola sit, nec circa consortium viri coniugalia iura custodiat. Fratris uxor fratrissa vocatur. Mariti frater levir dicitur. Duorum inter se fratrum uxores ianetrices vocantur, quasi eandem ianuam terentes, vel per eandem ianuam iter habentes. Viri soror galos appellatur. Sororis vir speciale nomen non habet, nec uxoris frater. Matrimonium est nubilium iusta conventio et condicio. Coniugium est legitimarum personarum inter se coeundi et copulandi nuptiae: coniugium dictum quia coniuncti sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ulla conmixtio Nuptȩ dictae quod uultos suos uelent trans latum¬
nomen a nubibus quibus tegitur caelum. Vnde & nuptiae dicuntur
quo dibi primum nubentum capitauelantur obnubere enim coperireest¬
cuius contraria innuba hoc est in nupta quae adhuc uultum suũ nonu&lat.
Ixores uocatae quasi unxiores moris enim erat antiquitus ut nubentes u¬
puella esimuluenirent adlimen mariti & postes antequam in grederentur
crnarent laneis uittis &oleo unguerent : & in deuxorer dictȩ qua siumores
quacide u&ab antur limina calcare quodillȩ ianuȩ &coeant o sepaurentur
atrona est quae iam nupsit & dicta matrona quasimater nati uel quia la
mater fieri potest unde & matrimonium distum. Dis tinguitur autem i¬
tronam & ma trem & matrem familias. Nam matronȩ quia lam in matru¬
nium conuenerunt. matres quia genuerunt matres familiae quape
que dam iuris sollemnitatẽ in familiam mariti transi erunt & sonogo

Expanded text:
ulla commixtio. Nuptae dictae, quod vultus suos ulla commixtio. Nuptae dictae, quod vultus suos nomen a nubibus quibus tegitur coelum. Unde, et nuptiae dicuntur, quod ibi primum nubentium capitaCuius contraria innuba, hoc est innupta, quae adhuc vultum suum non velat. Uxores vocatae, quasi unxiores. Moris enim erat antiquitus ut nubentes puellae simul venirent ad limen mariti, et postes, antequam ingrederentur, ornarent laneis vittis et oleo unguerent. Et inde uxores dictae, quasi unxiores: quae ideo vetabantur limina calcare, quod illic ianuae et coeant et separentur. Matrona est quae iam nupsit, et dicta matrona, quasi mater nati, vel quia iamater fieri potest. Unde et matrimonium dictum. Distinguitur autem inter matronam et matremfamilias. Nam matronae, quae jam in matrimonium convenerunt: matres, quae genuerunt: matresfamiliae, quae per quamdam juris solemnitatem in familiam mariti transierunt. Monogamus
Abbreviated transcription (Latin):
quasi arrobona quod enimdatur pro coniugio benedatur quia coniugiũ
bonum est quod enͦim causa fornicationis acit adulteri malum est
Idcirco arrabo non est dicta autem arra are proquatraditur est aute
arra non solum sponsio coniugalis sed &iam & pro qualib& repromissalut
aut reddatur aut conpleatur Proci nuptiarum p&itores a praecando
& p&endo dicti. Pronuba dicta eo quod nubentibus praeest quaeq: nu
bentem uiro coniugit ipsa est & paranimpha. Namniro pha sponsa innus¬
tus & nimpba prolabationis officio quod & ad nomen nubentis adluditur
oniuges appellati propter iugum quod in ponitur matrimonio conlun¬
gendis iugo enim nubentes subicisolent propter futuram concordiam
nes eparentur coniuges autem uerius appellantur a prima dis ponsatio¬
nis fide quamuis adhuc inter eos ignor&ur coniugalis concubitus sicut
maria ioseph coniux uocatur interquos nec fuerat n& futura erat carnis

Expanded text:
quasi arra bona. Quod enim datur pro coniugio, bene datur, quia coniugium quasi arra bona. Quod enim datur pro coniugio, bene datur, quia coniugium bonum est. Quod vero causa fornicationis aut adulterii, malum est, idcirco arrabo non est. Dicta autem arra a re, pro qua traditur. Est autem arra non solum sponsio coniugalis, sed etiam pro qualibet promissa re, ut aut reddatur aut conpleatur. Proci nuptiarum petitores, a procando et petendo dicti. bentem viro conjungit: ipsa est et paranympha, nam nympha sponsa in nuptiis, et nympha pro lavationis officio, quod ad nomen nubentis alludit. 9. Conjuges appellati propter jugum quod imponitur matrimonio gendis. Iugo enim nubentes subici solent, propter futuram concordiam, ne separentur. Coniuges autem verius appellantur a prima desponsationis fide, quamvis adhuc inter eos ignoretur coniugalis concubitus; sicut Maria Ioseph coniux vocatur, inter quos nec fuerat nec futura erat carnis
Abbreviated transcription (Latin):
AEC consapauinitas dumo sepaulatio propa cuinum ordi¬
Abus diricoersue qua e adultimum gradum subtraxerit & pro¬
oin quitas esse desierit eam rursus lex matrimonii uinculo rep&& & quo¬
dum modo reuocat fugientem. ideo autem usque ad sextum generis gradũ
minis stans finctur Ita propinquitas generis tot gradibus terminareur
nir sexum significat non coniugium nisi adieceris uir eius maritus uero
am sine adiectione coniugem sonat & amarte maritus o
estenim nomen primȩ positionis quod facit indiminutionemasculus indi¬
riuatione maritus. Sponsus alspondendo uocatus namante husum
tabellarum matrimonii cautionss sibi inuicem emittebant in quibus
debant seinui cem consentire iniura matrimonii & fid
dabant Vnde admis sum est utsponsum dicamus uirum adspondendo &
sponsum similiter c&erum propriae spondere uelleest. ergosponsus
non quia promittit᷑ sed quia spond& &sponsoresdat Arrabo dicta

Expanded text:
Haec consanguinitas dum se paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, et quodam modo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum ominis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminareturmaginis: zzz De coniugiis . Vir sexum significat, non coniugium, nisi adieceris vir eius. Maritus vero etiam sine adiectione coniugem sonat; et a mare maritus, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. Sponsus ab spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in iura matrimonii, et fideiussores dabant. Unde admissum est ut sponsum dicamus virum, ab spondendo, et sponsam similiter. Ceterum proprie spondere velle est. Ergo sponsus non quia promittitur, sed quia spondet et sponsores dat. Arrabo dicta,
Abbreviated transcription (Latin):
ditus abeundo dictus perquem ingredimur & ad mittimur
uestibulumẽ ũ aditum domus priuatere ũ spatium adia sens
edibus puplicis & uestibulum dictum eoq eouestiuntur fores
ãq aditum. tecto uesti oet ã abstando Porticus q transi¬
tus sic magis q ubistandum sit qua si porta & porticus eoq sit
apertus. Ianua aiano quodam appelladar cuigentiles õmne
ni compescat limina ianini est at̃ primus domus ingressus

Expanded text:
ditus ab eundo dictus, per quem ingredimur et admittimur. Vestibulum est vel aditus domus privatae, vel spatium adiacens aedibus publicis. Et vestibulum dictum eo quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut ab stando. Porticus, quod transit magis quam ubi standum sit, quasi porta; et porticus, eo quod sit apertus. Ianua a Iano quodam appellatur, cui gentiles omne ri conpescat limina Iani. Est autem primus domus ingressus
Abbreviated transcription (Latin):
modo solem accipit depre henditq defectus ẽ sub euntem luna
ostendens magnorum inpudentie manifestissimõ in hoc quaq
exemplumest ꝙͣ ad mixta herba elictropio quib: qã additis
precationibus gerentem conspicinegent: gignitur incipro &
affricas melior in&hiopia : Sac da genima prasmi: coloris
apud chaldeos cuius tantauis est ut permeantes naues eprofunda
pecat &carinis ita tenaciter adhereat ut nisi abrasa parte lignesi
uix separ&ur : Mirretes dicta est q in eo mirrae color est conpressus
autem usquead adorem nardispirat succuitatem: Aro matidis
reppitur in arabia ũ aegrpto murrae coloris &odoris¬
unde & nomen hab& Nelecros bicolor exuna parte uiridir ex al¬
iuore mellisimilis : Coaspitis a flumine persarum dicta est ex uiridi
fulgoris aurei
derusris cem mis

Expanded text:
modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est quod in ea myrrhae color est. Conpressus autem usque ad calorem nardi spirat suavitatem. Aromatitis reperitur in Arabia vel Aegypto, myrrhae coloris et odorisunde et nomen habet. Melichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli similis. Choaspitis a flumine Persarum dicta est, ex viridi fulgoris aurei. De rubris gemmis
Abbreviated transcription (Latin):
iste & grece dionisius amonte indig ni so ubidicitur esse nudritus
Exerum est & nisa ciuitas in qua coliturum idem liber unde nisis dietusẽ
Iercurium sermonem inter pra&antur nam ideo mercurius quasi
medius currens dicitur appellatus quod sermo currat interhomnes
medius Ideo & hermes grece quod sermo uel interpra&atio quae
adsermonem utique pertin& ermenia dicitr. Ideo & mercibus
prae esse quia interuendentes &ementes sermofit medius. quildeo
fingitur habere pinnas quia citius uerba discurrunt unde & uelox
& er̃ans inducitur alas elus incapite & in pedibus significare uoluere
fieri peraera. sermonem nuntium dictum qm̃ per sermonem omna
cogitat&e nuntiatur ⁊ deo autem furti magistrum dicunt quia sermi
animos audientium fallit. uirgamten& quia serpentes diuidit idẽ
uenena Nam bellantes acdissidentes interpra&um orationes edin¬
tui  nde secundum libium legatipacis caduce atores dicuntur
sicut enimperfetiales bella inducebantur itapax perca duceato¬

Expanded text:
Iste et Graece Διόνυσος a monte Indiae Nysa, ubi dicitur esse nutritus. Ceterum est et Nysa civitas, in qua colitur idem Liber, unde Nysaeus dictus est. Mercurium sermonem interpretantur. Nam ideo Mercurius quasi medius currens dicitur appellatus, quod sermo currat inter homines medius. Ideo et Ἑρμῆς Graece, quod sermo, vel interpretatio, quae ad sermonem utique pertinet, ἑρμηνεία dicitur. Ideo et mercibus praeesse, quia inter vendentes et ementes sermo fit medius. Qui ideo fingitur habere piet errans inducitur. Alas ejus in capite et in pedibus significare volucrem fieri per aera sermonem. Nuntium dictum, quoniam per sermonem omnia cogitata enuntiantur. Ideo autem furti magistrum dicunt, quia sermo animos audientium fallit. Virgam tenet, qua serpentes dividit, id est, venena: nam bellantes ac dissidentes interpretum oratione sedantur. Unde secundum Livium legati pacis caduceatores dicuntur. Sicut enim per faeciales bella indicebantur, ita pax per caduceato
Abbreviated transcription (Latin):
tionibussuis dicentes enim seesse sapientes stulti factisunt Item plato
nici quidem dm̃ curatorem & arbitrum &iudicem adserunt . epicurei
otiosum & in exercitatum demundo autem platonici ad firmant incor¬
poralem Stoicicorporalem eraclitus exigni epicurus athonis
inde quod inmundo ignis omnia gubernat sicut animus in nobis quam
uanissime quicum que est in quid in nobis ipsisumus cum exit & mo¬
rimur ergo &ignis cumdemundo perfulgora proficiscitur mundus
emoritur hii philo soforum errores &iam &apud ȩcelesiã indu¬
xerunt hereses Inde eonẽs & formȩnescioq: inde apud arrium
trinitas nominis & apud ualentinum platonicus furor. Indemar¬
cionis dr̃ melior d&ranquillitate: abstoicis enim uenerant &ut anima
interire dicatur epicurus obseruatur &ut carnis restitutio negođ
deuana omnium philosoforum scola sumitur : &ubima teria cumdõ

Expanded text:
tionibus suis. Dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt. Item Plationibus suis. Dicentes enim se esse sapientes stulti facti sunt. Item Planici quidem Deum curatorem, et arbitrum, et judicem asserunt. Epicurei otiosum et inexercitatum. De mundo autem Platonici affirmant incorporalem, Stoici corporalem, Epicurus ex inde quod in mundo ignis omnia gubernet, sicut animus in nobis. Quam vanissime: 'Qui cum est,' inquit, 'in nobis, ipsi sumus: cum exit, emorimur.' Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam et apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde αἰῶνες et formae nescio quae, inde apud Arium Trinitas nominis, et apud Valentinum Platonicus furor. Inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab Stoicis enim venerat; et ut anima interire dicatur, Epicurus observatur; et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur; et ubi materia cum Deo
Abbreviated transcription (Latin):
it autem dm̃ nicilagere omnia constare corporibus animam
nihil aliud esse quam corpus. V nde & dixit Non eropostea¬
quam mor tuus fuero Cemno sofiste nudi pero pacas indiae
sdlitudines peribentur philo sofari adibentes tantum genitalibus tegmina
dimncenim exeodictum est quod iuuenes nudi exercentur in campa
ubipudenda sola tantum operiunt hui & a generando secohibent
rihe logi autem idem sunt qui & fisici dicti autem theologi quõ inscriptis
suisdedo dixerunt quorum uaria constat opinio quidds̃ ess& dumque
udam enim corporeo sensu hunc mundum uisibilem exo
tuor elementis dm̃ esse dixerunt uit dionisius stoicus aliiuero spiri¬
taliter intellexerunt mentem es sedm̃ ut tales milesius qui dam ani¬
mum in omnibus commanentem & lucidum ut pitagoras quidam
dm̃ sine tempore in commutabilem ut plato. quidam mentem solutã

Expanded text:
nt autem Deum nihil agere; omnia constare corporibus: animam nt autem Deum nihil agere; omnia constare corporibus: animam nihil aliud esse quam corpus. Unde et dixit: 'Non ero, posteaquam mortuus fuero.' Gymnosophistae nudi per opacas Indiae solitudines perhibentur philosophari, adhibentes tantum genitalibus tegmina. Gymnasium enim ex eo dictum est, quod iuvenes nudi exercerentur in campo, ubi pudenda sola tantum operiunt. Hi et a generando se cohibent. Theologi autem idem sunt qui et Physici. Dicti autem Theologi, quoniam in scriptis suis de Deo dixerunt. Quorum varia constat opinio, quid Deus esset dum quaererent. Quidam enim corporeo sensu hunc mundum visibilem ex quattuor elementis Deum esse dixerunt, ut Dionysius Stoicus. Alii vero spiritaliter intellexerunt mentem esse Deum, ut Thales Milesius. Quidam animum in omnibus commanentem et lucidum, ut Pythagoras. Quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato. Quidam mentem solutam,