comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hil nosurgo& sifilidicente & nuncclanfi¬
came pater apud tem &ipsum clantatẽ
qua habui pnusqua mundus e& apudte in¬
tellegamus p̃destinationem clantatis hu¬
mane quae in illo e naturae. exmorgali in¬
moraalis apud patrem futurae & hociam
p̃distinando factum fuisse. ante quanimin
dure& quod in mnundo &tiam suo tempore
fier& Sienimde nobis dapostolus Sicele¬
git nos in ipso ante mundi constitutionem
cur abbirere putatur auero. Si tunc pater
caput nrm glonficauit quando nos
in ipso ut membra eius essemusele¬
git᷑ Sicenim nos elesti. quo modo ipse
clarificatus quia prius quam mun
dure& nec nos eramus. nec ipse me
eius e &iam quae futura sunt feo
& uocat ea quae n sunt. itamquam
sint ꝓfecto secundum idiquod me¬
diatordi & hominum homoest.
Ante mundi constitutionem ꝓ nobir
ds̃ pat̃ g lonsi cauit ipsum si tunc
elegitꝰ &iam nos in ipso. Quidenim
dici tapostolur Scimur au qmdil̧¬

Expanded text:
urget, si Filio dicente: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum claritate quam habui priusquam mundus esset apud te, intelligamus praedestinationem claritatis humanae quae in illo est naturae, ex mortali immortalis apud Patrem futurae; et hoc jam praedestinando factum fuisse antequam mundus esset, quod in mundo etiam, si toto tempore fieret. Si enim de nobis dixit Apostolus: Sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem , cur abhorrere putatur a vero, si tunc Pater caput nostrum glorificavit, quando nos in ipso, ut membra ejus essemus, elegit? Sic enim nos electi, quomodo ipse clarificatus, quia priusquam mundus esset, nec nos eramus, nec ipse Medejus est, etiam quae futura sunt fecit, et vocat ea quae non sunt tanquam sint , profecto secundum id, quod Mediator Dei et hominum homo est, ante mundi constitutionem pro nobis Deus Pater glorificavit ipsum, sicut tunc elegit etiam nos in ipso. Quid enim dicit Apostolus? Scimus autem
Abbreviated transcription (Latin):
quia plorabitis & flebitis uos muns¬
dus augaudebit. uos aucan tnstabimis¬
ni sed tnstitia ura ueraectur ingau¬
dium. E hoc sicaccipi potest quia
contistatisunt discipuli demorae
dñi. & confestim deresumestiane le¬
tati. mundus au quo nomine signisi¬
xp̃o quando sunt discipul conmstati
Mundiquippe nomine malititia
potest mundi huius intellegi idest
hominum mundihuius amicorum
Indeiacob: a postolus in epistosgra
dio quicum ꝙ uoluerit amicur ẽe¬
saeculuinimicurdi constituectun
quib inimicis di factum ẽ ut nec
eius unigenito parcerRur Deinde
subiungit &dic. Muliercum par¬
turit tristitia hab& quiauenit
loraeius. cumaupeperent puerum
iam ñ meminit pressurae ꝑpgaudi¬
um quia natus e homoimnundo &¬

Expanded text:
flebitis vos; mundus autem gaudebit: vos autem contristabimini, sed tristitia vestra in gaudium erit. Et hoc sic accipi potest, quia contristati sunt discipuli de morte Domini, et confestim de resurrectione laetati: mundus autem, quo nomine signifiChristo, quando sunt discipuli contristati. Mundi quippe nomine, malitia potest mundi hujus intelligi, id est hominum mundi hujus amicorum. Unde Jacobus apostolus in Epistola sua dicit, Quicumque voluerit amicus es, inimicus Dei constituetur . Quibus inimicis Dei factum est, ut nec ejus Unigenito parceretur. Deinde subjungit, et dicit: Mulier cum parturit, tristitiam habet, quia venit hora ejus. Cum autem pepererit puerum, jam non meminit pressurae, propter gaudium, quia natus
Abbreviated transcription (Latin):
liur. Modo audix egotrclarificaiu
terra . opus consum̃ maur quos dedi
hiut faciant & nunc elan sica ie ⁊ ana
pnor ipse patremelansi cauemt:&quon
inde ut clarific& ur exposeit engam
legendumẽ utroq uerbo supenur usum
secund id quod futurum erat Coq orum
quod futurum erat clanfica filiumutat
clarific& filius Mod ouero usuni fiur
uerbo p̃tenti tem pons de futur gubiai
ego teclarificaui supergen a opusconso¬
maui quodde distimihi ut faciam. Denu
dicendo & nuncclanifica inecupat᷑ apuo
rat quidostendit Nis supenur ubi ai
ego te clan ficaui suꝑterra. ita locutum
fuisse tamq fecirre quod facturu

Expanded text:
 Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam: et nunc clarifica me; tanquam prior ipse Patrem clarificaverit, a quo deinde ut clarificetur exposcit. Ergo intelligendum est utroque verbo superius usum secundum id quod futurum erat, eoque ordine quo futurum erat, Clarifica Filium, ut te clarificet Filius: modo vero usum fuisse verbo praeteriti temporis de re futura, ubi ait, Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam. Deinde dicendo, Et nunc clarifica me tu, Pater, apud rat; quid ostendit, nisi superius ubi ait, Ego te clarificavi super terram, ita locutum se fuisse, tanquam fecisset quod facturu
Abbreviated transcription (Latin):
Ante ista quae nuno sumus adiu łe
nabeatis: quae non recentiora paulo supe¬
us ab codita s. ed omna debemus acci¬
pere siue quecumq illis lociture exauo
quo postcaenar Sorsut huncadm̃i¬
calpee eplme morauit causam cureus
quiporo ur utadeum finem redissime
reforantur uelomnia quaelocutur est
ois uel ea maxime quaedix iam ꝓois mo¬
oiturus tamqua uerbano uissima : postea¬
qua de conuiuio sco illȩ qui eum suerat
raditurus egressus eꝰ: Hancergo causa
piani sumus: Haec enimpax finemtem¬
onis adianisq finis ipsa entꝰ ꝑphancsa¬
cramentis eius inbuimur. ꝑphanemira¬
ꝑphanc speeiuspignus accipimus ꝑphanc
in eum credimus & speramus & eius a mo¬
re quantum donat accendimurꝰ hac pa
ce in pressun somnib: consolamur. hac p̃s
in hac felicit᷑ sineulla tibulatione req¬
nemuf: Mento ad eam clausit uerba
quae parum intellegentib discipuliseran
ꝓuerbia intellecturs ea quando eis dedis

Expanded text:
Ante ista quae nunc sumus adjuvantt in me pacem habeatis: quae non recentiora paulo superius ab eo dicta, sed omnia debemus accipere, sive quaecumque illis locutus est ex quo quo post coenam exorsus est hunc admirquippe commemoravit causam, cur eis sit locutus, ut ad eum finem rectissime referantur, vel omnia quae locutus est eis, vel ea maxime quae dixit jam pro eis moriturus, tanquam verba novissima, posteaquam de convivio sancto ille, qui eum fuerat traditurus, egressus est. Hanc enim causam Christiani sumus. Haec enim pax finem temonis actionisque finis ipsa erit. Propter hanc sacramentis ejus imbuimur, propter hanc miraeius pignus accepimus, propter hanc in eum credimus et speramus et eius amore, quace in pressuris omnibus consolamur, hac a prin hac feliciter sine ulla tribulatione regnemus. Merito ad eam clausit verba, quae parum intelligentibus discipulis erant proverbia; intellecturis ea quando eis dedisset
Abbreviated transcription (Latin):
e crediderant. in cauero pressura qua post
deciuitate in ciuitatem : ab ipso non refu
ger. Seduthabentos pressura in mundo
sillo pacem tenerent non ab ipsore fugen
lo nenimuitiss& ille mnundum simembis
enis uiacer& mundus. unde ait apastolus
gratias đo quidat nobis uictoriam contino¬

Expanded text:
crediderant. In ea vero pressura quam postcrediderant. In ea vero pressura quam postde civitate in civitagerunt; sed ut habentes pressuram in mundo, in illo pacem tenerent, non ab ipso refugae lo? Non enim vicisset ille mundum, si ejus membra vinceret mundus. Unde ait Apostolus, Gratias Deo, qui dat nobis victoriam; continuo
Abbreviated transcription (Latin):
ra & iamuenit ut disꝑgaminiunus qun
ꝙ inppria. Ecceinitium pressurae ra
neo modo ꝑseueraturae. quodeniadu¬
exin& inesolum relinquatir n uulte
tales eẽ in consequente p̃rsura quampos
eius ascensionem inmundo fuerant habi¬
ti ut rel inquanteum. sed utinillo pace
habeant ꝑ manentes in eo ñ eni quando con¬
phensuse tantu modo carnesua eius carno
uerum &iammente reliquer̃. fidem ad
hocꝑtin& quodait modo creditr ecceue¬
nithora ut disꝑgamini in ꝓpriae mereb¬
quatis tamꝗ dicere tuncita ꝑturbainin
utesiam quodͥam modo creditis relinqua¬
tis. uener̃ eniꝰ adtanta disperatione ma
suae pnistinȩ fidei utita dixenm in ortten
quanta apparuit in illo eleopa. qui post
eius resurestionem cũ illo relo qui nescien
& quidei contingetuarrant nos inquit spe¬
rabamus quod ipse fuerat redeinpturus
rendo Riam ipsam fidem qua in eum ante¬

Expanded text:
ra, et jam venit, ut dispergamini unusquisque ra, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria. Ecce initium pressurae, sed non eo modo perseveraturae. Quod enim adjunxit, et me solum relinquatis, non vult eos tales esse in consequenti pressura, quam post ejus ascensionem in mundo fuerant habituri, ut relinquant eum; sed ut in illo pacem habeant permanentes in eo. Non enim quando comprehensus est, tantummodo carne sua ejus carnem, verum etiam mente reliquerunt fidem. Ad hoc pertinet quod ait, Modo creditis? Ecce venit hora, ut dispergamini in propria, et me relinquatis: tanquam diceret, Tunc ita perturbabiminut etiam quod modo creditis relinquatis. Venerunt enim ad tantam desperationem, et suae pristinae fidei ut ita dixerim mortem, quanta apparuit in illo Cleopa, qui post ejus resurrectionem cum illo se loqui nesciens, et quid ei contigerit narrans: Nos, inquit, sperabamus quod ipse fuerat redempturus erendo etiam ipsam fidem qua in eum
Abbreviated transcription (Latin):
gloria ẽ di patiis laece glonfi¬
resumectione sumpsit exordi¬
um humilitas ergo eius incipit
in sermone a pastoli ab eo locoubi
aitLem&ipsum exinaniuit
formam serui accipiens : & ꝑue¬
nitusq ad iortem crucis
claritas uero
eius inci¬
pitabeo loco ubi ait: ꝑꝓquode dr eum¬
exaltauit: & ꝑuenit quod ingloria e Q
patiis na & ipsum no iñ si inspiciantin
codices greci ex qualingua episto lae
a postolicae translatȩ sunt in latinan
quod hiclegitur gloria ibilegitur ub¬
xa. Inde uerbum denuatum e ingre
ut dicer&ur coxon : quod inter¬
pres latinurait clarifica : cumpomit&o
glorificadicere : quod tantum demuala
&ideo poss& &iam in a pastoli epistola
ubie gloria claritas poni: quodsifiera
tantumdem ualer&: u taun recedatun
a uerborum sonisquem ad modum acli¬
ritate clarificatio : sic agloria glorifio¬
tio deriuatur tergo niedia tordi & ho¬

Expanded text:
gloria est Dei Patris . Haec est clarifiresurrectione sumpsit exordium. Humilitas autem ejus incipit in sermone Apostoli ab eo loco, ubi ait: Semetipsum exinanivit formam servi accipiens , et pervenit usque ad mortem crucis. Claritas vero ejus incipit ab eo loco ubi ait: Propter quet pervenit usque, in gloria est Dei Patris . Nam et ipsum nomen, si inspiciantur codices graeci, ex qua lingua Epistolae apostolicae translatae sunt in latinam, quod hic legitur gloria, ibi legitur δόξα: unde verbum derivatum est in graeco ut diceretur δόξασον, quod interpres latinus ait clarifica, cum posset etiam glorifica dicere, quod tantumdem valet. Et ideo posset etiam in Apostoli Epistola, ubi est gloria, claritas poni: quod si fieret tantumdem valeret. Ut autem non recedatur a verborum sonis, quemadmodum a claritate clarificatio, sic a gloria glorificatio derivatur. Ut ergo mediator Dei et ho
Abbreviated transcription (Latin):
apud homines ad medarificandũ
simul constituimusUenithora
clarifica filium tuum utfiliustuus
clarific& te: clarificatuma patre
quod ei ñ ꝑ ᷑ percit sed ꝓnobi somni¬
b tradiditeum : Sedsipassione
clarificatur dicitur quanto ma¬
gis resurrectione : Laminpassio¬
ne magis eius humilitar quam
cdaritas commendatur.: Apostolo
testequidio Humiliauit sem & ipsũ:
factus oboediens usq ad moritem:
moriem auerucit. Dem desequit

Expanded text:
apud homines ad me clarificandum apud homines ad me clarificandum simul constituimus, venit hora: clarifica Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te. Clarificatum a Patrequod ei non pepercit, sed pro nobis omnibus tradidit eum . Sed si passione clarificatus dicitur, quanto magis resurrectione? Nam in passione magis ejus humilitas quam claritas commendatur, Apostolo teste, qui dicit, « Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis » : deinde sequit
Abbreviated transcription (Latin):
ee edificatio & si illorum qui haec
dicta aderant auditun: ꝓfecto & nr̃a
qui fueramus conscrptalectun
danfica filiumtuum: ostenditom¬
nectempur & quid quando facer&
futura fuerant ꝑ singulatem pora
indi sapientia causas efficientes
habentinqua nulla sunt gempo¬
ra N ergo credatur haec hora fa¬
to urguente ueninre sed do poti¬
us ordinante nec ei sidereane¬
cessitas xp̃i connexuit passionẽ
Absitenim ut sidera monco gerent
siderum conditorem : Nonitaꝗ
xp̃m tempus ut morgresur
in pegit sed tempu
reregur elegit : Qui &xiam tempus
quod euirgine nature̾ cum patrecon¬
stituit de quosi nettempore natus ẽ:
secund qua ueramn sanam q doctiina
&i ampaulus apostolur : Cum aiue
indiesalutis adiuuite Rrursusa¬
postolus: occe nunc tempus accep¬
tabile occenunc dies salutisꝰ Dicat
ergo pater uenithora qui cum pa¬
tredis posuit omner horas tamqua
dicenr pat̃ quam ꝑphominer &

Expanded text:
est aedificatio. Et si illorum qui haec est aedificatio. Et si illorum qui haec dicta aderant audituri, profecto et nostra qui fueramus conscripta lecturi. clarifica Filium tuum, ostendit omne tempus, et quid quando faceretfutura fuerant per singula tempora, in Dei sapientia causas efficientes habent, in qua nulla sunt tempora. Non ergo credatur haec hora fato urgente venisse, sed Deo potius ordinante, nec siderea necessitas Christi connexuit passionem. Absit enim, ut sidera mori cogerent siderum conditorem. Non itaque Christum tempus ut moreretur impegit, sed tempus reretur elegit, qui etiam tempus quo de Virgine natus est cum Patre constituit, de quo sine tempore natus est. Secundum quam veram sanamque doctrinam etiam Paulus apostolus: Cum autem in die salutis adjuvi te ; et rursus Apostolus: Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Dicit ergo: Pater, venit hora, qui cum Patre disposuit omnes horas, tanquam dicens: Pater, quam propter homines et
Abbreviated transcription (Latin):
q: dixerd uob haec nimirum futura fue¬
uerbus locuturum sed pala depatre
adnuntiaturum. eadem quippe illius
uerba reuolante spusc̾o intellegentibus:
iam n erant futura ꝓuerbia Neq enim
loquente in eorum cordib spusc̃o tacitu¬
rus erat unigenitus filius quig. in eaho¬
rapalam se illis ad nuntiaturum ẽe
depatre. quod eis utiqiam intellegenti¬
modo simullo quantur in suorum
tur: ut in illo scilic& pacemhaberen
inmundo habenter pressuram exor¬
taturq fuiss& ut fiderentqm̃ ipseui¬
dit mundum ẽoqui erat ad illo sermo¬
nefinito: Deinde ad patrem uerba
direxit& orare iam coepit. Siceni
euangelista sequitur dicens: haec
locutus ẽ ihs & subleuatir oculis
in caelum&: pat̃ uenithora clanfica
filiumtuum. Poterat dñsner unige¬
nitus e co&ernus patninforma
serui & ex formaserui sihocopus
e& oraresylentio : Sedita sepatii
ex hrben uoluit precatorem̃ut
ipsis ad patrem oratio discipulore

Expanded text:
ue dixero vobis » . Haec nimirum futura fueroverbiis locuturum, sed palam de Patre annuntiaturum. Eadem quippe ipsius verba, revelante Spiritu sancto, intelligentibus jam non erant futura proverbia. Neque enim loquente in eorum cordibus Spiritu sancto, taciturus erat unigenitus Filius, qui dixit in ea hora palam se illis annuntiaturum esse de Patre, quod eis utique jam intelligentimodo simul loquantur in suorum tus, ut in illo scilicet pacem haberent, in mundo habentes pressuram, exhortatusque fuisset ut confiderent, quia ipse vicit mundum; eo qui erat ad illos sermone finito, deinde ad Patrem verba direxit, et orare jam coepit. Sic enim Evangelista sequitur, dicens: Haec locutus est Jesus, et sublevatis oculis in coelum dixit: Pater, venit hora, clarifica Filium tuum. Poterat Dominus Unigenitus et coaeternus Patri in forma servi et ex forma servi, si hoc opus esset, orare silentio; sed ita se Patri exhibere voluit precatorem, utipsis ad Patrem oratio, discipulorum
Abbreviated transcription (Latin):
filium tuum Dic intellegendum ẽ ta¬
quam dixentuenit hor& seminandae
humilitatis fruetum ñ differas clantati
Sed quid sibi uult quod sequitur ut filius
aius clarifice te Num quid&iam dẽ
onis : exquaillũ clarifican oporaer&:
Quomodoigitur eum clarificaturus era
filius cuius claritas sempiterna nec
exforma humana potuit uidennyno
nec indiuina porr& ee amplior. ed¬
ł istam questionem in hunc sermonem
nolo coartare authinceum facere
longiorem

Expanded text:
ndum est, tanquam dixerit, Venit hora seminandae humilitatis, fructum non differas claritatis. Sed quid sibi vult quod sequitur, Ut Filius tuus clarificet te? Numquid etiam Deus onis, ex qua illum clarificari oporteret? Quomodo igitur eum clarificaturus erat Filius, cujus claritas sempiterna nec ex forma humana potuit videri minor, nec in divina posset esse amplior? Sed istam quaestionem in hunc sermonem nolo arctare, aut hinc eum facere longiorem
Abbreviated transcription (Latin):
ei dec eisuitam &ernantꝰ Omnem car¬
nemd omnem hominem a parctetatum e¬
significans que mad modum rursus a par¬
tẽ supenore significatus e homototur Vbi
aitapostolur Omnis anima potestatib
sublimiorib subditasit: Quidenimdix
omtus auim anisi omnis hamo : E hocau
quo potestasxpͥo apatredatae omnis
carnis secundum hominem intellegend
ẽ : Namsetundum dm omnia ꝑ ipsum
facta sunt & in ipso condita sunt omma
incaelo & interra. uisibilia & inuisibilia
Bie ergo dedistiei potestatem inquid om:¬
nis carnisi tate glonfic& filius tuus ia
Dorum tefaciat omuicarni
quit ut cognos cantte solum dm
uerum & quem misisti ih ixpi¬

Expanded text:
ei, det eis vitam aeternam. Omnem carei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem, dixit omnem animam, a parte totum significans, quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit omnis anima, nisi, omnis homo? Hoc autem, quod potestas Christo a Patre data est omnis carnis, secundum hominem intelligendum est; nam secundum Deum omnia per ipsum facta sunt, et in ipso condita sunt omnia in coelo et in terra, visibilia et invisibilia . Sicut ergo dedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te glorificet Filius, id est, notum te faciat omni carni, quit, ut cognoscant te solum verum Deum, et quem misisti
Abbreviated transcription (Latin):
Ydidit &iam̃iit filiustuus clarific&te
entoquentur quo modo patrem clanfi¬
cauent filius cũ sempit̃na claritas patiis
cec diminuta fuent in formahumananee
ugeri potuent in sua ꝑfectionehuina
su inse ipsa claritas patiis nec minuinec
iugen potest : Aipud homines aũ ꝓcul dubio
mnarerat : quando iniudea tantum modo
s notus erat Nondum a solis orctu usque
doccasum laudabant puenno mendñi
fecto patrem clarificauit& filiũs Biau
iantum modo mortuus fiusr& filius nec
resumexisr& ꝓculdubio nec apatreclan¬
ficatus e& nec patrem clarificasr&
func aure sumectione clarificatus a patre :
hesurectionis sua e p̃dicatione clanficat patrẽ
oc quipre apentordo ipse uerborum: olan¬
ficainquit filium tuum ut filiustuurcla¬
fcate Tamqua dicer& resuscitame
utin notes castoto orbe ꝑ me Deindema¬
qis magisque pandens quamado clanfic&
patrem̃ filius: Sie de disti inquid ei potesta¬
temomnis carnis utomne quod dedisti:

Expanded text:
us tuus clarificet te; merito quaeritur quomodo Patrem clarificaverit Filius, cum sempiterna claritas Patris nec diminuta fuerit in forma humana, nec augeri potuerit in sua perfectione divina. Sed in seipsa claritas Patris nec minui nec augeri potest; apud homines autem procul dubio minor erat, quando in Judaea tantummodo Deus notus erat : nondum a solis ortu usque ad occasum laudabant pueri nomen Domprofecto Patrem clarificavit et Filius. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset: nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificat PaHoc quippe aperit ordo ipse verborum. Clarifica, inquit, Filium tuum ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret: Resuscita me, ut innotescas toti orbi per me. Deinde magis magisque pandens, quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti
Abbreviated transcription (Latin):
e dr Siergo eo modo teglonficat
filius sic dẽ distiei pateł tatem om¬
nis carnis & sic dedisti u t omne quod
dedistiei d& eisuitam & ernam &
haec ẽ uita & erna utcognos cantie
Dic teigitur filius glonficat u tomnib:
quor de disti erte cognitum faciat:
pon si cognitiodi ẽꝰ uita &erna
tanta magis iuuere tendimur
quantam agirinhac cognitione
ꝓficimus et au monemur inuita
Uerna. Tunc ergo di cognitio ꝑfecta
ent quando nulla morsenit. Suma
tuncdi clarificatio quia summa
gloria quae grecedicitur doxa
undedistumẽ doxason quod latini
qui damglonfica. Auertenb au
gloria quaglorio si homines dicin¬
turdtae diffinita glona ẽ fre¬
quenr de aliquo fama cũ laude
atsi hamo laudatur cti famaecre¬
ditur quomodo ds laud abitur
quando ipse ui debitur ꝑ ꝑquod
sciptum e. Deati quihabitant in
dam otua in saecula saeculorum

Expanded text:
eus. Si ergo eo modo te glorificat Filius sicut dedisti ei potestatem omnis carnis, et sic dedisti, ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam, et, haec est vita aeterna, ut cognoscant te; sic te igitur Filius glorificat, ut omnibus quos dedisti ei, te cognitum faciat. Porro si cognitio Dei est vita aeterna, tanto magis vivere tendimus, quanto magis in hac cognitione proficimus. Non autem moriemur in vita aeterna: tunc ergo Dei cognitio perfecta erit, quando nulla mors erit. Summa tunc Dei clarificatio; quia summa gloria, quae graece dicitur δόξα. Unde dictum est δόξασον, quod latini quidam, glorifica. A veteribus autem gloria, qua gloriosi homines dicuntur, ita est definita: Gloria est frequens de aliquo fama cum laude. At si homo laudatur cum famae creditur, quomodo Deus laudabitur quando ipse videbitur? Propter quod scriptum est, Beati qui habitant in domo tua; in
Abbreviated transcription (Latin):
apatre & ueni imundum. Iterum
relinquo mundumr& uado ad patrem s
cum ꝑ haec uerba omniadhuc illa ꝓmit¬
horadic eo sinsuo nomine p&ituros
nec se patrem deillis rogaturuma eo
uenent inmund. herum reliturus mun¬
đ & iturus ad patrem. Cu ergo ad huc ꝓmit¬
tatur hora illa inqua sine ꝓ uerbus locu¬
turus ẽ. curistidicunt ecce nunc palam
loquens & ꝓuerbium nullum dicis husi
quia illa quaescitipse n in tellegentibus
eẽ ꝓ uerbia illius. quaeadeo ñ intelle¬
gunt. ut n& psaltim nꝰ se intellegere
indellegant. Paruulienimerant. & ñ¬
đ spnitalit̃ duudicabant. Quaereb non
adcorpus sed ad spm ꝑtinentib audie
bant. Deniq deipsa eors. &ate ad hue
secunđ intenorem hominem parua
& infirma eosammonens. Respondit
eisihr. Modo creditis. Ecce uenithora
&iam uenit undis ꝓgamini unus quisꝗ
in ꝓpria & sesolũm relinquatis &

Expanded text:
Patre, et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem » . Cum per haec omnia verba adhuc illam promithora dicit eos in suo nomine petituros, nec se Patrem de illis rogaturum, eo venerit in mundum, iterum relicturus mundum et iturus ad Patrem: cum ergo adhuc promittatur hora illa in qua sine proverbiis locuturus est, cur isti dicunt, Ecce nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis; nisi quia illa quae scit ipse non intelligentibus esse proverbia, illi usque adeo non intelligunt, ut nec saltem non se intelligere intelligant? Parvuli enim erant, et nondum spiritualiter dijudicabant, quae de rebus non ad corpus, sed ad spiritum pertinentibus abant. Denique de ipsa horum aetate adhuc secundum interiorem hominem parva et infirma eos admonens: Respondit eis Jesus: Modo creditis? Ecce venit hora, et jam venit, ut dispergamini unusquisque in propria, et me solum
Abbreviated transcription (Latin):
nae. quae ibinulla ent. ubi haec
satietar erit. Relinquitur itoꝙ
quantum sapere ualeo ut intel¬
legatur ihr discipulos suas de car¬
nalib ueł animalib se spintales
ꝓmisisse facturum quamuis non¬
dumtaler quales enraus quan¬
dospintale &iam corpus habe¬
bimur sed qualis erat quidice¬
bat Sapientiam loquimur inter

Expanded text:
tiae, quae ibi nulla erit ubi haec tiae, quae ibi nulla erit ubi haec satietas erit. 4. Relinquitur itaque, quantum sapere valeo, ut intelligatur Jesus discipulos suos de carnalibus vel animalibus se spirituales promisisse facturum, quamvis nondum tales quales erimus, quando spirituale etiam corpus habebimus; sed qualis erat qui dicebat, « Sapientiam loquimur inter
Abbreviated transcription (Latin):
umurm plenum sit & accipi&is. Istoeni
bono in pectendo ꝑreuerantes. scos suos ne¬
quaqua misen cordia diuina fraudabit
Haecinquit in ꝑuerbus locutus sum uobis
uenithara cumiamnor in ꝓuerbus lo¬
quar uobis sed pala depatre meo adnuns¬
nabo uobis. possimdicere hanc dequa
loquitur horam futurum o poritere sae¬
culum intelleqi ubiuideinus palam qđ
beatus paulus dic facie ad faciem
Vt quod ait haecin ꝓ uerbus locotur sum
uobis. hoc sit quod ab eodem a posto lo
dic tum e Uidemus nunc ꝑspeculum
in eniꝗmate. Adnuntiabo aũ uobis quia
ꝑ silium pat̾ ui debitur. iuxta illud quod
alibi ait Neq patremquis cognos cet
nisi filius & cui uoluerit filius reuela¬
re. Sedistum sensum uidectur in pedi¬
re quodsequitur. illodie in nomine
meo p&itis in futuro enim saeculo cũ
ꝑ uenenmus adregnũ ubi sinules eien¬
mus qm̃uid ebimus eum sicuti est :
Quid p&itun sumus quando satia
bor cummanifestatur gloriatua
Pectitionamq alicuius ẽ indigen¬

Expanded text:
um sit plenum, et accipietis. Iste enim bene in petendo perseverantes sanctos suos nequaquam misericordia divina fraudabit. Haec, inquit, in proverbiis locutus sum vobis. Venit hora, cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre annuntiabo vobis. Possem dicere hanc, de qua loquitur horam, futurum oportere saeculum intelligi, ubi videbimus palam, quod beatus Paulus dicit, facie ad faciem , ut quod ait: Haec in proverbiis locutus sum vobis, hoc sit, quod ab eodem Apostolo dictum est: Videmus nunc per speculum in aenigmate . Annuntiabo autem vobis, quia per Filium Pater videbitur, juxta illud quod alibi ait: Neque Patrem quis cognoscit, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Sed istum sensum videtur impedire quod semeo petetis. In futuro enim saeculo cum pervenerimus ad regnum, ubi similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est , quid petituri sumus, quando satiabbor cum manifestabitur gloria tua . Petitio namque alicujus est indigen
Abbreviated transcription (Latin):
non quod lib& intellegatur. sed aliquid
quo dinbeatae uitae comparationesit
ubil & quod sequitur usq modo nonpe¬
astis quicquam in namine meo duobus
nodis intellegipo test. uel quia nonin no¬
niine meo peastis quod nomenn sicut
nqnoscendume cognouistis uel non peur¬
tis quicqua ꝗin incomparationem rei
quam p&ere debuistis : ꝓnihilo habendum
÷ quod p&cistis. Vt igitur in cius nomine
non nihil sed gaudium plenum p&ant
qons aliquid aliud p&unt idemaliquid
niluil est exoraa turdicens P&ite& ac

Expanded text:
non quodlibet intelligatur, sed aliquid non quodlibet intelligatur, sed aliquid quod non in beatae vitae comparatione sit nihil. Et quod sequitur, Usque modo non petistis quidquam in nomine meo, duobus modis intelligi potest: vel quia non in nomine meo petistis, quod nomen non sicut cognoscendum est cognovistis; vel non petistis quidquam, quoniam in comparatione rei quam petere debuistis, pro nihilo habendum est quod petistis. Ut igitur in ejus nomine non nihil, sed gaudium plenum petant quoniam si aliquid aliud petunt, idem aliquid nihil est, exhortatur dicens, Petite, et
Abbreviated transcription (Latin):
quit ñ p&istis quic quam innomine¬
s meo. pesite & accipielis ut gaudium
urm sitplenum hoc quod dicitga¬
dium plenum ꝓfecto non carnalȩ
sed spiritalegaudium e & quand
tantument ũtaliqui dei iamnonsit
addenđ ꝓ culdubio tunc ent plenu
quicquid ergo p&itur quod ꝑtineo
adhocgaudium : consequendum ho
e in nominexp̃i p&endum. Sidiui¬
nam intellegius gratia. siuere
beatam poscimus uitam. quiqu
aũ aliud p&itur nihil peitor No
quia nulla omnino res ẽ sed quia
inslantir ei comparatione qui¬
quia aliud concupiscitur nihile
qeq: enimprorsus nulla res est homo de
qud ait a postolus. qui seputataliqui drẽe
quonihul situncomparatiane qui ppe
cum talis hominis quiscit gratiadi sece
quod equis quimiana presunt᷑ nibilest&ua
Siuergo reste intellegipotestr Amenam
dier hos Siquiꝰ p&uientis patremin nomine
due dabit gobis Vt hoc quodait Siquid

Expanded text:
quit, non petistis quidquam in nominequit, non petistis quidquam in nomine meo. Petite, et accipietis, ut gaudium vestrum sit plenum. Hoc quod dicit gaudium plenum, profecto non carnale, sed spirituale gaudium est: et quando tantum erit, ut aliquid ei jam non sit addendum, procul dubio tunc erit plenum. Quidquid ergo petitur quod pertineat ad hoc gaudium consequendum, hoc est in nomine Christi petendum, si divinam intelligimus gratiam, si vere beatam poscimus vitam. Quidquid autem aliud petitur, nihil petitur: non quia nulla omnino res est, sed quia in tantae rei comparatione quidquid aliud concupiscitur, nihil est. Neque enim prorsus nulla res est homo, de quo ait Apostolus: Qui se putat aliquid esse, cum nihil sit . In comparatione quippe spiritualis hominis, qui scit gratia Dei se esse quod est, quisquis vana praesumit, nihil est. Etiam sic ergo recte intelligi potest, Amen, amen dico vobis, si quid petieritis Patrem in nomine meo, dabit vobis; ut hoc quod ait, si quid,
Abbreviated transcription (Latin):
erat ui non eum uiderent. hac
ꝑhoc nonideo dictũ ẽ quia fuerat
moriturus &donec resurger&
ab eorum conspecub reccssurus
sed quod e& iturus ad patrem
quod fecit postea quamresure¬
xit. & cumeis ꝑ qua drinta dies
conuersatus ascenditincaeluma
illis ergo ait. Modi cum&iam non
uidebitis me: qui cum corporalit᷑̃
tuncuidebant quiaiturus erat
ad patrem &t cum de inceps mor¬
talemuisur inerant qualencum
ista loquer&ur uidebant. quodue¬
ro addiditie i terum modicum
& uidebitis me. uniuorsae ꝓmifit
Et clesiae fic̵ uniuerse ꝓmisitec¬

Expanded text:
erat ut eum non viderent. Ac erat ut eum non viderent. Ac per hoc non ideo dictum est, quia fuerat moriturus, et donec resurgeret, ab eorum aspectibus recessurus; sed quod esset iturus ad Patrem, quod fecit posteaquam resurrexit, et cum eis per quadraginta dies conversatus ascendit in coelum . Illis ergo ait, Modicum et jam non videbitis me, qui eum corporaliter tunc videbant, quia iturus erant ad Patrem, et eum deinceps mortalem visuri non erant, qualem cum ista loqueretur videbant. Quod vero addidit, et iterum modicum et videbitis me, universae promisit Ecclesiae: sicut universae promisit
Abbreviated transcription (Latin):
istum frueum contemplatianis
cunstao fficia referuntur actionis
& non refertur ad aliud hiuc fer
iuractio. Adhunc enim refertur
quicquidbeneagitur. quia ꝑphunc
finis qui sufficit nobis eternu sigi¬
tur erit. neq enim nab sufficit fĩ¬
nis nisi cuius ẽ nullus finis. hocins¬
piratum erat phrlippo quandodix¬
dñe ostende nobis patrem & suf¬
ficit nobis in qua ostensione se
pinisit & filius dicens. noncredis
quia ego in patre & pater in me
ẽ. Ddiocitaꝙ quod sufficit nobis
rectissime audiuimus gaudium
existimo intellegi Modicum &ua
nonuidebitis ine & iterium mo¬
dicum & ui debitisme : Modicũ
ẽ enim hoc tatum spatium. quo p̃¬
sens ꝑuolat sacculum. Vndedicit
idem ipse euangel ista mepistol
sua nouissima hora eit. id eo
namq ad didit: quia uado ad pa¬
trem quod ad priorenis ententia
re ferendum est. ubi ait modicũ
&uam non iudebitis me nonad
postenorem ubiait. & uterum
modicum & uid ebitis me. eun¬
do quippe ad patrem facturur

Expanded text:
istum fructum contemplationis, istum fructum contemplationis, cuncta officia referuntur actionis.; non refertvit actio: ad hunc enim refertur quidquid bene agitur, quia propter hunc finis qui sufficit nobis. Aeternus igitur erit: neque enim nobis sufficit finis, nisi cujus nullus est finis. Hoc inspiratum erat Philippo quando dixit: Ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. In qua ostensione se promisit et Filius dicens: Non credis quia ego in Patre, et Pater in me est ? De hoc itaque quod sufficit nobis, rectissime audimus, Gaudiumexistimo intelligi, Modicum et jam non videbitis me, et iterum modicum et videbitis me. Modicum est enim hoc totum spatium quo praesens pervolat saeculum: unde dicit idem ipse evangelista in Epistola sua, Novissima hora est . Ideo namque addidit, quia vado ad Patrem: quod ad priorem sententiam referendum est, ubi ait, Modicum et jam non videbitis me; non ad posteriorem ubi ait, et iterum modicum et videbitis me. Eundo quippe ad Patrem, facturus
Abbreviated transcription (Latin):
ł quo resurexit eisꝙ sue carnem cer¬
nienbam tangendamq monstrauit. Sed
potius adillud unde iam dixerat quidi
resinrexerat. iam se illis in carne mons¬
trauerat. lamsedebat ad dexteram
patis. quando dicebat idem ipse a pos¬
tolus iohannes cuius & hoc euangel¬
umẽ in epistol sua. Dilectis siminunc
filudĩ sumus & nondum manifestatu
e quod enmus. Scimus quia cumma¬
nifestatum fuent si miles ei enmus.
qm ui debimus ẽumsicutie ista uisio
nonuitaehinus ẽ. sed futurae : non
temporalis. sed &erne hacc e auuita
& erna dicente ipsa uita ut cognos¬
caniite inquit uaum uerum dm̃. &
nunc ꝑspeculum inenigmate ⁊ tunc
aucognos coe facicad facieni nunc
scio exparae: t uno aucognosca
sicut & cognitus sum. hunc totius
laboris sufructum ecclesia nunc
parunt desiderando tunce pan¬
tunra cernendo. parauntgignen¬
do q e mendo paritura lectando
parturitorando paritura lau¬
dando & ideo iasculum qm̃ ad

Expanded text:
dum quo resurrexit, eisque suam carnem cerdum quo resurrexit, eisque suam carnem cernendam tangendamque monstravit : sed potius ad illud unde jam dixerat, Qui dresurrexerat, jam se illis in carne monstraverat, jam sedebat ad dexteram Patris, quando dicebat idem ipse apostolus Joannes, cujus est hoc Evangelium, in Epistola sua: Dilectissimi, nunc filii Dei sumus, et nondum manifestatum est quid erimus: scimus quia cum manifestatum fuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Ista visio non vitae hujus est, sed futurae; non temporalis, sed aeterna. Haec est autem vita aeterna, dicente ipsa vita, ut cognoscant te, inquit, unum verum Deum, et eculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam, sicut et cognitus sum . Hunc totius laboris sui fructum Ecclesia nunc parturit desiderando, tunc est paritura cernendo. Parturit gemendo, paritura laetando. Parturit orando, paritura laudando; et ideo masculum, quoniam ad
Abbreviated transcription (Latin):
quia depatre ee inmundum uenit quia¬
e mundo suum corpus ostendit. quod de
uirgine as sumpsit. Reliquid mundũ
corporal discessione. Prexitad patre
hominis ascensione nec inundum dese¬
ruit p̃sentiae gubernatione : .xcuiiii.
Deeo quop dicituꝵ dicuntdis¬
puli eius ecce palaco loqueris
docum eis ante passioneni loqui¬
batur magna cumparius. Sed
si cuto porctebat ut magnadice¬
rentor & paruis quia nondu
accepto spusco que mad modum eus
post Peius resunectionom uel ipsu
s ufflante uelde suꝑ acc eperunt h¬
o a magis quam diuina sapiebant
multis in dicus ꝑtotum euanger inni
aeclaratur. Vnde & hoce quod inistalec¬
deolerdixerunt Aitenim euangelis due

Expanded text:
quia de Patre est: in mundum venit, quiaquia de Patre est: in mundum venit, quia mundo suum corpus ostendit quod de Virgine assumpsit. Reliquit mundum corporali discessione, perrexit ad Patrem hominis ascensione, nec mundum deseruit praesentiae gubernatione. TRACTATUS CIII. De eo quod sequitur, Dicunt ei discipuli ejus: Ecce nunc palam loqueris;do cum eis ante passionem loquebatur magna cum parvis, sed sicut oportebat ut magna dicerentur et parvis, quia nondum accepto Spiritu sancto, quemadmodum eum post ejus resurrectionem vel ipso insufflante, vel desuper acceperunt, humana magis quam divina sapiebant, multis judiciis per totum Evangelium declaratur: unde et hoc est quod in ista lectione dixerunt. Ait enim Evangelista:
Abbreviated transcription (Latin):
te ideamatille quianos ama¬
mus. an potius quiaille amat.
ldeo nos amamus: Exepisto lasua
euangelistaidem ipse responde¬
at. nõs diligimus in quid quia
quia ipse pnor dilexit nos. hinc erg
factumẽ ut diligemius quia dileq
sumus. pror susdonum đi ẽ diligera
dũi⁊ ĩipse ut diliger&ur deditquin
dulectus dilexit. Displicentes amatisum
utẽar in nobis undeplaceremus neni
oinaremus filiumnis amaremus &
patrem. amiat nos pater quia nos
amannus filium ou apatre & filio a¬
cipimus ut& patrem amemus & fil¬
um Di funditenĩ caritatem in cardit
facer& quod amar& nisi ante quam
id facer& nos amar& & credidistir in¬
quia qui a ego ado exi. exi apatre &
ueniinmundum. iterum relinquo mun¬
dum. & uado ad patrem. Plane credi¬
mus neq eniꝰ oꝑꝑterea deb& in credibil
uiden. quiasic admundum ueniens
exiit a patre ut nꝰ deserer& patrero &
sicuadit ad patrem relicto mundo ut
ñ deserat mundum. Exut enim a patie

Expanded text:
deo amat ille, quia nos amadeo amat ille, quia nos amamus? An potius quia ille amat, ideo nos amamus? Ex Epistola sua evangelista idem ipse respondeat. Nos diligimus, inquit, quia ipse prior dilexit nos . Hinc ergo factum est ut diligeremus, quia dilecti sumus. Prorsus donum Dei est, diligere Deum. Ipse ut diligeretur dedit, qui non dilectus dilexit. Displicentes amati sumus, ut esset in nobis unde placeremus. Non enim amaremus Filium, nisi amaremus et Patrem. Amat nos Pater, quia nos amamus Filium, cum a Patre et Filio acceperimus, ut Patrem amemus et Filium. Diffundit enim charitatem in cordibus faceret quod amaret, nisi antequam id faceret nos amaret. Et credidistis, inquit, quia a Deo exivi. Exivi a Patre et veni in mundum: iterum relinquo mundum, et vado ad Patrem. Plane credidimus. Neque enim propterea debet incredibile videri, quia sic ad mundum veniens exiit a Patre, ut non desereret Patrem; et sic vadit ad Patrem relicto mundo, ut non deserat mundum. Exiit enim a Patre,
Abbreviated transcription (Latin):
in alio filium ante patrem stante
& ꝓ nobis rogantem spatia sua quae¬
q: amborum occupantib mobibb
& uerbum adetaꝵ cuius ẽ uerbum :¬
facere uerba ꝓnobis interuallo po¬
sito interos loquentis & auriculas
audientis & aliatalia qua e sibi ani¬
males. Idemq carnales in cordib
fabricantur quicquid enĩ tale spin¬
talib dedo cogitantib: excorporũ
consu& udine occumt. negando
atq respuendo tamqua in porau¬
nas muscas ab interiorib: oculis
ambigunt & sinceratieius lucis
ad quiescunt: quateste aciudice
hasipsas imagines corporum suis
internis as pectib uiruentes falsas.
omnino ee conuincunt. Hi posr̃
e nos exaudire cum patre. quod eum
significasse arbitror ubi ait & non
dico uobis quia egoro gobo patrem de
uobis Ad hocquippe intuenđ quo¬
modo non rogat patremfihus sedsi¬
mulexaudiunt rogantes pat̃ & fili¬
us nnisi spintalis ocules mentir
ascendit. Ips e enimpat̃ in quidamat
uos. quia me amatis. NEDIANRA¬

Expanded text:
in alio Filium ante Patrem stantem, in alio Filium ante Patrem stantem, et pro nobis rogantem, spatia sua quaeque amborum occupantibus molibus, et Verbum ad eum cujus est Verbum facere verba pro nobis, intervallo interposito inter os loquentis et auriculas audientis; et alia talia quae sibi animales, iidemque carnales in cordibus fabricantur. Quidquid enim tale spiritualibus de Deo cogitantibus ex corporum consuetudine occurrit, negando atque respuendo, tanquam importunas muscas, ab interioribus oculis abigunt; et sinceritati ejus lucis acquiescunt, qua teste ac judice has ipsas imagines corporum suis internis aspectibus irruentes, falsas omnino esse convincunt. Hi possunest, nos exaudire cum Patre. Quod eum significasse arbitror ubi ait, Et non dico vobis quia ego rogabo Patrem de vobis. Ad hoc quippe intuendum quomodo non rogat Patrem Fimul exaudiunt rogantes Pater et Filius, non nisi spiritalis oculus mentis ascendit. Ipse enim Pater, inquit, amat vos, quia vos me amastis. I
Abbreviated transcription (Latin):
prdi homoanimalir sic audit
quecumq audit dedinatura.
ut aliud qua corpus cogitare non
porrit. quam lib& amplissimũ
uel ininensum quamlib& luci¬
dum acspecio sum corpustameri
id eo ꝓuerbia illi sunt quecumq
dicto sapientiae. De incorparea
inmutabilq substantia Non
quod ea tamq ꝓ uerbia deputat
sed quia sio cogitat. quomodoqui
ꝓuerbia solent audire . neqi in¬
tellegere: cuinueros pintalis
coepentamnia duudicare ipse
au a nemineduudican. &iam¬
si in hac uita adhuc u̾elud ꝑspe¬
culum exparcte ꝑspicit eam̃
nonnullo corponssensu non¬
nulla im aginaria cogitatione
quae capitaut fingit. qualium¬
cumꝙ similitudin es corporũ.
sed mentis ceraissima intellegentia
patreadnuntiate filio ut eiusdem sub¬
stantiae conspiciatur. &ipse quiad
nuntiat. tuncin eius nomine peun
qui p&unt quia in sono eius nominis
n aliud quam res ipsa est quae hoc
nomine uocatur intellegunti nec
animi uanitate uel infirmitate
confingunt: Tamꝗinalio locopatrẽ:

Expanded text:
Dei, homo animalis, sic audit quaecunque audit de Dei natura, ut aliud quam corpus cogitare non possit, quamlibet amplissimum vel immensum, quamlibet lucidum ac speciosum corpus. Tamen ideo proverbia illi sunt quaecunque dicta sapientiae de incorporea immutabilique substantia: non quod ea tanquam proverbia deputat, sed quia sic cogitat, quomodo qui proverbia solent audire, neque intelligere. Cum vero spiritalis coeperit omnia dijudicare, ipse autem a nemine dijudicari etiamsi in hac vita adhuc velut per speculum ex parte perspicit, tamen non ullo corporis sensu, non ulla imaginaria cogitatione, qua capit aut fingit qualescunque similitudines corporum, sed mentis certissima intelligentia,Patre annuntiante Filio, ut ejusdem substantiae conspiciatur et ipse, qui nuntiat. Tunc in ejus nomine petunt qui petunt; quia in sono ejus nominis non aliud quam res ipsa est quae hoc nomine vocatur, intelligunt, nec animi vanitate vel infirmitate confingunt tanquam in alio loco Patrem,
Abbreviated transcription (Latin):
ifadicunt. Ecce nunc pala loquens. & ꝓ¬
uerbium nullum dicis. Num quit hora
miserat locuturum Prorsus quod ndũ
illa hora uenis re continuatio uerborũ
eius ostendit quae ita sesehab&. Haec ins¬
quit in ꝓuerbiis locutus sum uob Venit
horacumiam ninpuerbus loquarfsed¬

Expanded text:
e nunc palam loqueris, et proverbium nullum dicis? Numquid hora miserat locuturum? Prorsus quod nondum illa hora venisset, continuatio verborum ejus ostendit, quae ita sese habet: « Haec, inquit, in proverbiis locutus sum vobis: venit hora cum jam non in proverbiis loquar
Abbreviated transcription (Latin):
Uera ergo eiur gloria in ecclesia catho¬
lica sica ꝓph&a cantatur. Exaltare
suꝑ caelos dr̃ & superomnemierra
dloria tua quia itaq posteius ex al¬
tationem uenturus erat sp̃s sc̃r. &
mus hocipse uingenitus ꝓmisit fu¬
turum. quod uidemus implecum
Quod au ait demeo accipi& & adnun¬
bit uobis catholicis audite aunb.
catholicis ꝑ cipite mentib Nenĩ
propterea si cut quidamher&icipu¬
tauerunt minor est filios prscr
afilio quib: damgradib: naturarum
Absithoc credere. absit hocdicere.
absit axpianis cordib cogitare. De¬
niq continuo soluit ipseque sionem.
& curhoc dixent explanaun. omnias
inquid quecumq hab& pat̃ mea sur.
Propterea dixi quia demeo accipia.s
& adnuntiabit uobir Quiduultis
denullo ꝓcedit pat̃ solus ẽ. Quomodo
audixerit filius unigenitus omnia
quaehab& pater mea sunt. Quiautiq
ñsic quemad modum dictumẽ illifiho
nꝰ unigenito s ed ex duob maiori tume

Expanded text:
era ergo ejus gloria in Ecclesia cathoera ergo ejus gloria in Ecclesia catholica sic a propheta cantatur: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua . Quia itaque post ejus exaltationem venturus erat Spiritus sancmus, hoc ipse Unigenitus promisit futurum, quod videmus impletum. 4. Quod autem ait, De meo accipiet, et annuntiabit vobis, cacatholicis percipite mentibus. Non enim propterea, sicut quidam haeretici putaverunt, minor est Filio Spirituus sanctus a Filio, quibusdam gradibus naturarum: absit hoc credere, absit hoc dicere, absit a Christianis cordibus cogitare. Denique continuo solvit ipse quaestionem, et cur hoc dixerit, explanavit. Omnia, inquit, quaecunque habet Pater, mea sunt; propterea dixi, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis. Quid vultis de nullo procedat, Pater est solus. Quomodo autem dixerit unigenitus Filius: Omnia quae habet Pater, mea sunt, quia utique non sic quemadmodum dictum est illi filio non unigenito, sed ex duobus majori: Tu mec
Abbreviated transcription (Latin):
nauit dñr disputauimus. Nuncea quae
Nihil enimhab& questionis cinus a nobis
expositio flagitetur. S ed quod ad iungił.
Ille meclarificabit quia dem ea accipĩd
& adnuntiabit uobis non neglegenter
ẽ transeund qd enimait. ille mecla¬
rifi cabit. potest intellegi quia diffunden
do incredentium cordib caritatem spi¬
ritalesq faciendo declarabiteis quo
cundum caritatem priustantum modo
nouerant & hominemsio homines co¬
gitabant. uelcerate quia ꝑ ipsam cari¬
tatem fiducia repl&i & timore depul¬
so. ad nuntiaberunt haminib xp̃m. ac
sic eius fama diffusa ẽ in toto orbe
teirarum ut sicdixerit. ille meclan fi¬
cabit. aamq dicor& ille uobis aufer&
timorem & dabit amarem: Quome
ardentius p̃diceta gloriae meae ꝑ
totum munđ dabitis odorem comen¬
dabitis honorem. quod enim facturi
quippe grecum quode doxan aliur
clarificabit: alius głorisi cabit Latini
interp̃tes in suaquisq tranrlatione
posuerunt qm ipsa quae grecidici¬
xaci. & cdlaritas int̃p̃tatur & ꝗloria

Expanded text:
uae nihil enim habet quaestionis, cujus a nobis expositio flagitetur. Sed quod adjungit, Ille me clarificabit, quia de meo accipiet, et annuntiabit vobis, non negligenter est transeundum. Quod enim ait, Ille me clarido in credentium cordibus charitatem, spiritalesque faciendo, declarabit eis quocundum carnem prius tantummodo noverant, et hominem sicut homines cogitabant; vel certe, quia per ipsam charitatem fiducia repleti, et timore depulso, annuntiaverunt hominibus Christum, ac sic ejus fama diffusa est toto orbe terrarum, ut sic dixerit: Ille me clarificabit, tanquam diceret: Ille vobis auferet timorem, et dabit amorem, quo me ardentius praedicantes, gloriae meae per totum mundum dabitis odorem, commendabitis honorem. Quod enim facturi quippe Graecum, quod est δοξάσει, alius clarificabit, alius glorificabit, Latini interpretes in sua quisque translatione posuerunt, quoniam ipsa, quae Graece diciet claritas interpretatur, et gloria
Abbreviated transcription (Latin):
quianihil inters gandđ remane¬
bit & nihilquerendlatebit. hoc
modi cum longum nobi suidectur
qm adhuc agitur cum finitum
fuent aunc sentiemus quam mo¬
dicum fuent. Nergo sit gaudiũ
nrm qualehab& mundus de
quodictum ẽ mundus aũgaude¬
bit. Nec tamen in huius desiden
parcuritione si negaudio instes
sumus. Sed sicapostolus. Spega¬
udentes in tribulatione patien¬
tes quia & ipsa parturiens cui
conparatisunius plus gaudet
demox fatura ꝓlequa tristis e
depresenti labore Sed huius ser¬
monis iste sit finis. habent enim
questionem molest issimam se
quentia necbreuitate conraanda
sunt ut possint commodius sidñs

Expanded text:
quia nihil desiderandum remanebit, nihil quaerendum latebit. Hoc modicum longum nobis videtur, quoniam adhuc agitur: cum finitum fuerit, tunc sentiemus quam modicum fuerit. Non ergo sit gaudium nostrum quale habet mundus, de quo dictum est, Mundus autem gaudebit: nec tamen in hujus desiderii parturitione sine gaudio tristes simus, sed sicut ait Apostolus, Spe gaudentes, in tribulatione patientes ; quia et ipsa parturiens, cui comparati sumus, plus gaudet de mox futura prole, quam tristis est de praesenti dolore. Sed hujus sermonis iste sit finis: habent enim quaestionem molestissimam quae sequuntur, nec brevitate coarctanda sunt, ut possint commodius, si Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
turum eẽ certissime nouit. Sicuit
longeante in ꝓph&ia p̃tenti tem po¬
ris usus e uerba quando pot
annos plunmos futurum fuerat
quod dicebat Foder̃ in quid in anur
meas & peder dinuinerauerunt
omnia ossamea. Nait fodient & di¬
iuumerabunt & in hoc ipso eu angelio
om̃nia in quid qua eaudiui a patre
meo: nota uobis feci. quib: ait pastea
ad huc multa habeo uabis dicere :
sed non potestis illa poraare modo
Quienim certir & in mutabilibus ca¬
usis omnia futura p̃distinauit quidqͥd
facturur e fẽc : Na & ꝑ proph&am
dictum deillo ẽ qui feo quae futu¬
ra sunt secundum hoc &iam quod
sequi turdic. & nunc clanficame
pat̃ apud tem& ipsum clantate¬

Expanded text:
 certissime novit? Sicut longe ante in prophetia praeteriti temporis usus est verbis, quando post annos plurimos futurum fuerat quod dicebat: Foderunt, inquit, manus meas et pedes, dinumeraverunt omnia ossa mea ; non ait, Fodient et dinumerabunt. Et in hoc ipso Evangelio, Omnia, inquit, quae audivi a Patre meo, nota feci vobis : quibus ait postea, Adhuc multa habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo . Qui enim certis et immutabilibus causis omnia futura praedestinavit, quidquid facturus est fecit: nam et per prophetam dictum de illo est, Qui fecit quae futura sunt . 5. Secundum hoc etiam quod sequitur dicit: Et nunc clarifica me tu, Pater, apud tem