comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utimuicus noster inerinis inuentus nbiciaur Qon¬
tatem cummala uita significat᷑ : Quia uita est cognos
acsi non sit Ipse enim sem& ipsum esse negaꝰ dumsine
parente do esse seputat: Itaque ignoranti &turpisuita
mors est: uit̾a enum ista mortem adq: orunt:
Nonimortem honie que cominoris estom nibios ⁊ sedies qr

Expanded text:
ut inimicus noster inermis inventus subjiciaturut inimicus noster inermis inventus subjiciaturtatem cum mala vita significat; quia vita est cognoscac si non sit: ipse enim semetipsum esse negat, dum sine parente Deo esse se putat. Itaque ignorantia et turpis vita mors est; vitia eum ista mortem acquirunt, non mortem hanc, quae communis
Abbreviated transcription (Latin):
fide autemx p̃. fore creditur in mortale: Vtautemn
redpromissionen hancueniatur : ponobo ediendo dico
percato neregn& in ño mortali corpore Regoedacitelo. dcn
imperato Sicutem nonregnat non uidebitur corpus hoc
esic inostale : quia inspe qeriitaris csł Non propter
dis solutioneni dixi mortale corpus seđd propter poena
grhennȩ : utille mostalis dicatur qui inge pronten pcen¬
dus est: Quia qui peccato oboediunt. m ortem in fernipon
euadunt : a qua saduatoꝵ in secre dentes liberauit: Nor¬
tule ergo dicens corpus totum bominem s gnificiuit. quia
qui oboe diunt peccato mortales dicuntur: Animic eni
inquit qu apatit ipsamori&ur. Idest totus homo ne¬
ino enim sine corpore iud icabitur: Sedue urar &¬
peeceano : Ostendit diabolu ĩ r̃is nos iaculis expugna¬
re: ꝓcgasioenim datugilli ꝓerura peccata: utdẽ sereuee
nos dõ accepta potestatemludit  mortific& o sde om̃e¬
branira ab oreiopere iniquitatis unusere debefacue

Expanded text:
autem Christi fore creditur immortale. Ut autem ad promissionem hanc veniatur, non obediendum dicit peccato, ne regnet in nostro mortali corpore: regnat autem dum imperat. Si autem non regnat, non videbitur corpus hoc esse mortale, quia in spe aeternitatis est. Non propter dissolutionem dixit mortale corpus, sed propter poenam gehennae, ut ille mortalis dicatur, qui in gehennam mittendus est, quia qui peccato obediunt, mortem secundam inferni non evadunt, a qua Salvator in se credentes liberavit. Mortale ergo dicens corpus, totum hominem significavit, quia qui obediunt peccato, mortales dicuntur: Anima enim, inquit, quae peccaverit, ipsa morietur , id est, totus homo. Nemo enim sine corpore judicabitur. Illud tapeccato. Ostendit diabolum nostris jaculis nos expugnare: occasio enim datur illi per nostra peccata, ut deserente nos Deo; accepta potestate illudat et mortificet nos. Ideo membra nostra ab omni opere iniquitatis continere debemus,
Abbreviated transcription (Latin):
pendatur & biorrentur  morbi a quib libernt quaita
laeidatur ⁊silaus & predicatio grntior uti pegrtio sudom¬
poedo est delistorum De monstranda enim fuerat hou
foeditas langous cius cui contra iniquitaren frrat horpirta¬
ceptum scm eebonum profuit quomagis aussaest inquitas
qucen quotuta quando quidem lex sabin traliet uet ab angtas¬
⁊oe delutum uteomodo conuictus tque confusus uidee
nontantum doctorem sibi esse nec arium futis miedea
ced iutorem dm̃ : a quo eius itinera diniguntur ne donanẽ¬

Expanded text:
rentur uulnera et morbi, a quibus liberat quae ita laudatur. sic laus et praedicatio gratiae uituperatio et damnatio est delictorum. demonstranda enim fuerat homini foeditas languoris eius, cui contra iniquitatem suam nec praeceptum sanctum et bonum profuit, quo magis aucta est iniquitas quam minuta, quando quidem lex subintrauit, ut abundaret delictum, ut eo modo conuictus atque confusus uideret non tantum doctorem sibi esse necessarium, uerum etiam adiutorem deum, a quo eius itinera dirigantur, ne domine
Abbreviated transcription (Latin):
icut enim ex hibuistis membra ur̃a crmaini¬
quitatis peccato : & c&era : Hȩc inquam con¬
cupiscentiȩ quȩ solo sacramento regeneratio¬
nis expiat᷑. profecto peccati uinculũ generatione
traicit in posteros nisi cbillo & ipsi re genestetione sol¬
uantur:
csicpestedicat: Sinȩ qua quam amplius potestis:
saltim tales estote infrusti bonorum operum:
quales fuistis dudum in actione uitiorum:
nedebiliores uos habeat scã libertas aeris quos in car¬
ne ueclidos habuit usus tesenȩ uoluptatis:¬

Expanded text:
ue exhibueritis membra uestra arma iniquitatis peccato, haec, inquam, concupiscentia, quae solo sacramento regenerationis expiatur, profecto peccati uinculum generatione traicit in posteros, nisi ab illo et ipsi regeneratione soluantur. iceretur: Si nequaquam amplius potestis, saltem tales estote in fructu bonorum operum, quales fuistis dudum in actione vitiorum, ne debiliores vos habeat sancta libertas aeris, quos in carne validos habuit usus terrenae voluptatis
Abbreviated transcription (Latin):
ad dexteram patris : Siccutem resurrexistis cũ xp̃o
quȩ sur sunt quȩtite &cera us que cum cũ xp̃oini¬
dõ Iamuero quod de xp̃o confite mnut futurum
qñm de calo uetiturus est & uiuos iudi caturus ac mor¬
tuos Non pestin& aduita nostiem quȩ hicgtritur
quia nec inrebus gestis eius est : sed infine seculige¬
rendis: ad hoc pertin& quod apostolus secutus ad¬
iunxit: cum xp̃s apparuerit uita uestra: tunc&nos
appas ebitis cumipso ingloria.¬

Expanded text:
ad dexteram Patris: Si autem consurrexistis cum Christo, ad dexteram Patris: Si autem consurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite Jam vero quod de Christo confitemur futurum, quoniam de coelo venturus est, vivos judicaturus ac mortuos, non pertinet ad vitam nostram quae hic geritur; quia nec in rebus gestis ejus est, sed in fine saeculi gerendis. Ad hoc pertinet quod Apostolus secutus adjunxit: Cum Christus apparuerit vita vestra, tunc et vos apparebitis cum illo in gloria
Abbreviated transcription (Latin):
totum istum locum clacusit ut coepit: mortem quippe
xp̃i sic insinuauit : ut &iam ipsum mortuum dicero
eẽ petcato : Cui peccato nisi cannis inquae rat
non peccatum sed s̃ militudo peccati &ideo no¬
mi qne ceppellat peccati baptizatis itaque in
morte xp̃i in qua non soli imaciores uerum &ia
par uuli baptizantur Ait sic & uos: Id est quẽ¬
igitur gestum est incrucexp̃i : insepulturto in resur¬
restione testiadie in a scensione incaelo & sedor
cddexteram pacris: ita gestum est ut his rebus non
młstice tantum distis sed &iam gestis configur&ur
uita xp̃i ana quae hicgeritur : Nam propter enus
crucem dictum est : qui autem iħ uxpĩ sunt carnem
sucm crucifixerunt cum passionibus & concupis cen¬
tus propter se  pulturam: consepulti sumus xp̃o
nem . ut quem codmodum xp̃s resurrexit a mortuis
pergloriam patris Ita &nos in nouitate uite am¬
bulemus : propter ascensionem incaelum sedente

Expanded text:
totum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe totum locum istum clausit, ut coepit. Mortem quippe Christi sic insinuavit, ut etiam ipsum mortuum diceret esse peccato. Cui peccato, nisi carni, in qua erat, non peccatum, sed similitudo peccati, et ideo nomine appellata est peccati? Baptizatis itaque in morte Christi, in qua non solum majores, verum etiam parvuli baptizantur, ait, Sic et vos, id est quemigitur gestum est in cruce Christi, in sepultura, in resurrectione tertia die, in ascensione in coelum, et sede ad dexteram Dei Patris, ita gestum est, ut his rebus non mystice tantum dictis, sed etiam gestis, configuraretur vita Christiana, quae hic geritur. Nam propter ejus crucem dictum est: Qui autem Christi Jesu sunt, carnem suam crucifixerunt cum passionibus, ei concupiscentiis . Propter sepulturam: Consepulti enim estis nem: Ut quemadmodum Christus surrexit a mortuis in gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. Propter ascensionem in coelum, sedemque
Abbreviated transcription (Latin):
similitudinem Iihil autem aliud mortem xp̃i cruci¬
figinisi remissionis peccati similitudinem ut quem¬
ed modum in illo uera mors feasta est sicm nobir ue¬
re temissio peccatorum & quem cedi soduno iVI¬
huncostendimut᷑ mortui esse peccatoq scunio te xp̃i
tur petcato mouunturquia in morte ipsius bar¬
tiramtur:Nulloenim excẽpto distum est qui canbbap¬
tixii suncs inxp̃o iħũ ininorte ipsius bapuitati sumus
&ideo dictum est ut probasur mortuos nosesst pers¬
cato ÷ Eui autem peccato paruuli renasgendo mori¬
untur  nisi quod nascendo traxerunt acperhoc &i¬
amicdipsos pestina quod sequitur dicens : Conse¬
pula enimsumus illi perbaptismum in morten:
ut quem admodum surrexit xp̃s cmortuis perglo¬
ricm patris Ita & nos innouitate uite ambulemus
Hincenim probare coeperat nonesse nobis perma¬
nendo in percato uegratia cibund& & dixerat si
mortui sumtis peccato quomodo uiue mus ineo atq¬
que urostender& mortuos nos esse peccato subicte¬

Expanded text:
imilitudinem; nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem: ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum ihinc ostendimur mortui esse peccato, quia in morte Cuntur, quia in morte ipsius baptizantur. Nullo enim excepto dictum est: Quicunin Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus. Et ideo dictum est, ut probaretur mortuos nos esse peccato. Cui autem peccato parvuli renascendo moriur, nisi quod nascendo traxerunt? Ac per hoc etiam ad ipsos pertinet quod sequitur dicens: Consepulti sumus ergo illi per Baptismum in mortem, ut quemadmodum surrexit Christus a mortuis per gloriam Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemusHinc enim probare coeperat non esse nobis permanendum in peccato, ut gratia abundet; et dixerat, Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? Atque ut ostenderet mortuos nos esse peccato, subjece
Abbreviated transcription (Latin):
nis mort fica ueritis uiu&is non hostantum bonumn
spiritui nr̃o qua siper seipsum possit ista tribuponur
Ncm neistum curnalem sensum spũ mortuo potius
quam mortificante sapesemus ilico ad didit : Quor p
enimspũdi eguntur hi fili sunt dĩ. Itaque ut spu nostio
openit carnis mortificemus spũdi agimur quidat conti¬
nentiã quafrenemus domemus uincamus concupir¬
centiam in hoctam magno proelio in quo uiuit homo
subgnitia & cumbenepugnat adiutus exultat in dño
Qublege quidem bonum iubente nontamendeente sa
sumus subgartia quȩ id quodlex iub & faciens nos
cemare potest liberis imperare.

Expanded text:
rnis mortificaueritis, uiuetis, non hoc tantum bonum spiritui nostro, quasi per se ipsum possit ista, tribuamus. nam ne istum carnalem sensum spiritu mortuo potius quam mortificante saperemus, ilico addidit: quotquot enim spiritu dei aguntur, hi filii sunt dei. itaque ut spiritu nostro opera carnis mortificemus, spiritu dei agimur, qui dat continentiam, qua frenemus, domemus, uincamus concupiscentiam. In hoc tam magno proelio, in quo uiuit homo sub gratia et, cum bene pugnat adiutus, exultat in donum quidem iubente, non tamen dante, sed sumus sub gratia, quae id quod lex iubet faciens nos amare potest liberis imperare.
Abbreviated transcription (Latin):
si peccata concupiscennã mortisicemus in corpore
nr̃o mortali & mopee iustitiȩ laboremus : At qi
omnib membris rr̃is iustitiȩ ministremus effici¬
murtam quam x mortuis uiuentes: peccato pecca¬
to scilic& moru &iustitia uiuentes & consequen¬
ter &ixm nembra nr̃a fiuint arma iustitiȩ dõ¬

Expanded text:
si peccati concupiscentiam mortificemus in corpore nostro mortali, et in opere justitiae laboremus, atque omnibus nostris membris justitiae ministremus, efficimur tanquam ex mortuis viventes, peccato scilicet mortui et justitiae viventes, et consequenter
Abbreviated transcription (Latin):
fi ba nt tun bodo o peceati nomine ⁊ ppellat ne
negn ustenditior ÷ si denderins eres oboedut uon
Estergo in nobis ipeccadi contupis certiae que nob ẽ
permittendaẽ  egnare. sunt eius desideriea quib
bis peccatum non dominabitur
nor nequ& pecca tuar iuuno coortali conporũ
eccatum quippe in mortali corpore nonesse sed
regnaro ꝓ nohibuit quia in carne corruptibili nõ
regnare potest sed non esse non potest:¬

Expanded text:
at — nare ostenditur, si desideriis eius oboeditur. est ergo in nobis peccati concupiscentia, quae non est permittenda regnare; sunt eius desideria, quibus bis peccatum non dominabiturn regnet peccatum in vestro mortali corpore . Peccatum quippe in mortali corpore non esse, sed regnare prohibuit, quia in carne corruptibili non regnare potest, sed non esse non potest
Abbreviated transcription (Latin):
cuaet manifestum est quia cum habundu r& peccatum:
super habundiuit gratia : Dumdonumdi uenit ex promis¬
sione & omnium peccata contexit : ut diaboli inuidia nihil
se pro fuisce doceat. Quia enim cumdata erra lex adirtili¬
tatem humanum id egit diabolus intsuadendo ininblata
uesten& ut quod profuturum dactumerit in contrarium
proficen& dummn andata contemta sunt: ut noniucilitas ex
pro ceder& ꝓ tunc iustus at que miseri cors dẽ ut gloriã diaboli
sucm derium phato homine quȩsierat exinani& filiũ
suũ uenturum decreuit qui omnia peccata donan&: utt
paacor fier&e laitia exdonognitiȩ : quaamfuerat luctus ex
percato  Saudiumenim donidi &i ambis proficit: de quib
tius pbr pe nompotuit sutanas. Id circosuperhabati dauit

Expanded text:
gratia. Manifestum est, quia cum abundaret peccatum, gratia. Manifestum est, quia cum abundaret peccatum, superabundavit gratia: dum donum Dei venit ex promissione, et omnium peccata contexit, ut diaboli invidia nihil se profecisse doleat. Quia enim cum data esset lex ad utilitatem humanam, id egit diabolus, ut suadendo illicita, inverteret, ut quod profuturum datum erat, in contrarium proficeret, dum mandata contempta sunt, ut non utilitas ex procederet: tunc justus atque misericors Deus, ut gloriam diaboli, quam de triumphato homine quaesierat, exinaniret, Filium suum venturum decrevit, qui omnia peccata donaret, ut major fieret laetitia ex dono gratiae, quam fuerat luctus ex peccato. Gaudium enim doni Dei etiam his proficit, de quibus triumphare non potuit Satanas; idcirco superabundavit
Abbreviated transcription (Latin):
peccaueret: Et sic fecstum est: utdata lege non minuerentur.
sed habundarent petcata : Apłs enim ostendit quid prouenerit
datalege : non quitlex fecerit : Quo modo autem legis uitioges¬
cebant peccata quȩ comminitur ne pecc&ur ÷ sed sub intrasse
dicitur : ut habundur peccatum : Verum est quia quasi profĩ¬
tun intrauit &cum humilitate : postea autem coepit domi¬
nari eis quibus preceperat nepeccarent & peccabant : Ostende¬
re enim coepitlex habundantiam petcatorum Cumque intra¬
dixerat plus fiebanꝰ quam fccsta erant . Igitur hoci nodo utha¬
bundar& delictum ditalexest Commendans enim apłs fidẽ
perquamutique peccata delentur : legemdixit fecisse ut ha¬
bundarent peccata sicut supradixi: Quia non data est ut ab¬
olcrentur peecita sedut abundarent Dum & intelegem
peccatores ostendit & postlegem reos omnes tenuitꝰ.
Ubi airtem habunduut percatũ quper habundxuit

Expanded text:
peccaverat; et sic factum est, ut data lege non minuerentur, peccaverat; et sic factum est, ut data lege non minuerentur, sed abundarent peccata: Apostolus enim ostendit quid provenerit data lege, non quid lex fecerit. Quomodo autem legis vitio crescebant peccata, quae comminabatur, ne peccetur, sed subintrasse dicitur, ut abundaret peccatum? Verum est, quia quasi profutura intravit, et cum humilitate: postea autem coepit dominari eis quibus praeceperat ne peccarent, et peccabant. Ostendere enim coepit lex abundantiam peccatorum, cum quae interdixerat plus fiebant quam facta erant. Igitur hoc modo, ut abundaret delictum, data lex est: commendans enim Apostolus fidem, per quam utique peccata delentur, legem dixit fecisse, ut abundarent peccata, sicut supra dixi, quia non data est, ut abolerentur peccata, sed ut abundarent; dum et ante legem peccatores ostendit, et post legem reos omnes tenuit. Ubi autem abundavit peccatum, superabundavit et
Abbreviated transcription (Latin):
otest dici econtrr: nonergo opostuit darilegem : nepetca¬
ta increscerent: Sienim antelegem minus peccatum est:
non opus fuit legis: plane necessaria fuit lex: ut ostender&
inputari apuddm̃ peccata quȩ in pune fieri credebantur : ut de
c&ero scirent quod euitare deberent : unde ẽsuas proph&a:
hex inquit in ad iutoriumdata .ẽ. Vt quia ipsinaturȩ quoda mm¬
modo in sesta sunt iustinȩ semina. additalex est cuius austori¬
tate & magisterio ingenium natunele perficea& ad fructum
iustitiȩ faciendum: Sicutenim natiuitas interĩtnisinutrime¬
ta hubeat quibus fota adolescat: ita & natuntle iustitiȩ inge¬
nium: nisi habeat quod respiciat & uener&ur : non facile pro¬
ficit sede grotat & super uenientibus cedit peccatis Consu¬
etudine enim delinquendi prȩmitur. necrescat infrustum
& per hoc extinguitur: Prouidenter ergo data estlex : sicut aesta¬
tur proph&a : Sed populus u&erem consu&udinem sequens mul¬
tiplicauit peccata : Ipso enim usu plus coepit peccare quam antea

Expanded text:
otest dici econtra: non ergo oportuit dari legem, ne peccata increscerent: si enim ante legem minus peccatum est, non opus fuit lege. Plane necessaria fuit lex, ut ostenderet imputari apud Deum peccata, quae impune fieri credebantur, ut de caetero scirent quod evitare deberent. Unde Isaias propheta: Lex, inquit, in adjutorium data est, ut quia ipsi naturae quodammodo inserta sunt justitiae semina, addita lex est, cujus auctoritate et magisterio ingenium naturale proficeret ad fructum justitiae faciendum: sicut enim nativitas interit nisi nutrimenta habeat, quibus fota adolescat, ita et naturale justitiae ingenium, nisi habeat quod respiciat et veneretur, non facile proficit, sed aegrotat, et supervenientibus cedit peccatis: consuetudine enim delinquendi premitur, ne crescat in fructum, et per hoc exstinguitur. Providenter ergo data est lex, sicut testatur propheta: sed populus veterem consuetudinem sequens multiplicavit peccata. Ipso enim usu plus coepit peccare quam antea
Abbreviated transcription (Latin):
Incarneenim diabolus crucifigitur: Ipsegnim est: quisllit
percarnem : Caro ergo aliquando mundus hocest ee¬
menta : diquundo uero corpus hominis intellegitur
uel ipsa anima sequens corporea uitia : Scieded
ui. morniuse. peccato: mopinius egt¬
Secuntatem &ernitatis in resurrestione scduators os¬
tendit: ad quã sicuenire contingit si melioris uitȩ fuerit
xmulatio: quienim bene aegendo uiuit dõ : Incuere ui¬
ut doceat non aliter moriposse peccato &dõuiuere qũ
ut in xp̃o sit omnis spes quei dñm nr̃m appellat : Vt ni¬
hillegis adsalutem proficiat capessendam infuturo
scło quaendo non aliter dõ uiuitur quamper xp̃m:¬
uIS

Expanded text:
in carne enim diabolus crucifigitur; ipse enim est, qui fallit in carne enim diabolus crucifigitur; ipse enim est, qui fallit per carnem. Caro ergo aliquando mundus, id est, elementa, aliquando vero corpus hominis intelligitur, vel ipsa anima sequens corporea vitia. Scientes qui mortuus est peccato mortuus estSecuritatem aeternitatis in resurrectione Salvatoris ostendit: ad quam venire contingit, si melioris vitae fuerit aemulatio. Qui enim bene agendo vivit Deo, hic vere viut doceat non aliter mori posse peccato, et Deo vivere, quam ut in Christo sit omnis spes: quem Dominum nostrum appellat, ut nihil Legis ad salutem proficiat capessendam in futuro saeculo, quando non aliter Deo vivitur, quam per Chris
Abbreviated transcription (Latin):
peccato : Nulta in nectit & iterat ut luptiiatos deceat
iam non debere peccare inaxime nerdido lagriãe reuertan¬
tur: Quod gra uissimum crimen & caput totius erroris est:
neperdant gratiam acceptam cedõ perx p̃m: Homine ergo
ueerim : actus preeritos dicit : Quio sicut nouus homo
per fidem & puram uitamdicitur : ita &u&us ho nopen
disfidentiã & melos astus : hosergo astus crucifixosdicit
id est motuos. utcorpus destruatur peccati: quod est cumstia
crimina : omnia enim peccata simulcorpus appellat : quod
destrui dicitur perbonam uitami & fidem catholica in:¬
siairia mortui sumus cugrxpo: credigus
manifestum est hos qui carnem crucisixer int idest mun¬
dum cumuitus & concupiscentus morimundo & cominori
xp̃&.Aerne quoque uitȩ acsalutari coimaeginari : ut
glouiȩ xp̃i similes effici merecntur : Curo uero idest corpus
sic crucifigitur : sidesideria eius calcentur quȩ manent in ea
peccato creantur ex prȩuari catione pritui hominis cȩpta :

Expanded text:
s doceat jam non debere peccare, maxime ne ad idololatriam revertantur; gravissimum enim crimen, et caput totius erroris est: ne perdant gratiam acceptam a Deo per Christum. Hominem ergo veterem actus praeteritos dicit, quia sicut novus homo per fidem et puram vitam dicitur, ita et vetus homo per diffidentiam et malos actus. Hos actus crucifixos dicit, id est mortuos, ut corpus destruatur peccati, quod est cuncta crimina. Omnia enim peccata simul corpus appellat, quod destrui dicit per bonam vitam et fidem catholicaSi autem mortui sumus cum Christo, credimus Manifestum est hos qui carnem crucifixerunt, id est, mundum cum vitiis et concupiscentiis ejus, mori mundo, et commori Christo, aeternae quoque vitae ac salutari coimaginari; ut gloriae Christi similes effici mereantur. Caro vero, id est, corpus sic crucifigitur, si desideria ejus calcentur, quae manente in ea peccato, creantur ex praevaricatione primi hominis coepta:
Abbreviated transcription (Latin):
te antanoss  destiiȩ di proficientes non mundanȩ iastitie
Qaors st ama prȩbeamus illi ed desen dendos nos¬
ptociomus adiuuari eb ex quia iustitiađi indignos despuea
inbecillitatom nram: Si cutenim peccato arma praebe¬
mus cum maleagunus : ita & iustitiȩ cumreste uersamur
membsco nĩte curto dientes cebomnitur pitudine : pecca¬

Expanded text:
t actus nostri justitiae Dei proficientes, non mundanae justitiae mors est, arma praebemus illi ad defendendos nosfacimus adjuvari ab ea, quia justitia Dei indignos despicit. imbecillitatem nostram; sicut enim peccato arma praebemus, cum male agimus: ita et justitiae, cum recte versamur, membra nostra custodientes ab omni turpitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
disciplina xp̃i ana : Nos autem baptigati conse¬
pultisumus xp̃o : ut dec&ero hano uitam sequic¬
mur inque expͥs resurrexit : Baptis mum it aque ne¬
sumestionis pignus est: et imago : utiam in preceptis
xp̃i manentes. cdpra&erita denuo reuoluamur
Qui enim moritur ĩ am non peccat : Mors enim finis
peccati  est: Num &ideo percaquã celebratur.
utsicut aqua sordes corporis abluit: ita & nos per
buptis mum abompi peccato spĩtaliter purgato

Expanded text:
disciplina christiana. Nos autem baptizati consedisciplina christiana. Nos autem baptizati consepulti sumus Christo ut de caetero hanc vitam sequamur, in qua Christus resurrexit. Baptisma itaque resurrectionis pignus est, et imago; ut jam in praeceptis Christi manentes, ad praeterita denuo non revolvamur. Qui enim moritur, jam non peccat: mors enim finis peccati est. Nam ideo per aquam celebratur, ut sicut aqua sordes corporis abluit; ita et nos per baptismum ab omni peccato spiritualiter purgato
Abbreviated transcription (Latin):
Hocdicit u sciamus baptizitos nos iam non deber
peccare quia cumbaptizamur commorimur xp̃o
hocest in morte eius baptizari: Illicenimomnia pec¬
cata nr̃a moriuntur ut innouati deposita morte
resurgere uide amur aduitã renati : Vt quomodo
xp̃s mortuus peccato resurrexit: ita & nos perbaptis¬
mum sp̃emresurrestionis babeamus : Naptis iñu
itaque: mors peccatiest: ut alia sequatur natiuitas
quȩ corporis manente conpugine. hominem mente
innouat : sepulta omnium malorũ actuũ u&ustitt
coneepule erim guenus cuallo peribap¬
suunexrr amortuis peruirutẽ patius
Ita & nos in nouitate uita amhule mrus
Hec dicens &iam istud significat quod primũ est:
qui a xp̃s corpus suum amortuis excitauit : Ipse
enim custus est di patris sicut dicit : soluite templũ
hoc &ego intrib: diebus excitabo illud : Hoc autẽ
dicebatꝰ inquit : d&emplo corporis sui : & qui a re¬
surrexit in nouam uitam quȩ iam mori nesciat:
noua autem dicitur. quia cexp̃odata est quȩ est

Expanded text:
Hoc dicit, ut sciamus baptizatos nos jam non debere peccare, quia cum baptizamur, commorimur Christo. Hoc est in morte ipsius baptizari; illic enim omnia peccata nostra moriuntur, ut innovati deposita morte, resurgere videamur ad vitam renati, ut quomodo Christus mortuus peccato resurrexit, ita et nos per baptismum spem resurrectionis habeamus. Baptismum itaque mors peccati est, ut alia sequatur nativitas, quae corporis manente compagine, hominem mente innovat, sepulta omnium malorum actuum vetustate. Consepulti enim sumus cum illo per bapsurrexit a mortuis per virtutem Patris, ita et nos in novitate vitae ambulemus. Haec dicens, etiam istud significat, quod primum est; quia Christus corpus suum a mortuis excitavit, ipse enim virtus est Dei Patris, sicut dicit: Solvite templum hoc, et ego tribus diebus excitabo illud. Hoc autem, inquit, dicebat de templo corporis sui ; et quia resurrexit in novam vitam, quae jam mori nesciat. Nova autem dicitur; quia a Christo data est, quae est
Abbreviated transcription (Latin):
qui hic mostem communem hanedicit & mediam qua mor¬
tuus est sicut idem apłs dicit secundum scripturas. & ni¬
hil cbsurdum inderisiis qui formam serui susceperat:
dominatum pestulerit mortis: quȩ sine dubio dominatur
omnibus qui in carnepositi subseruili formacensentur :
figuram habuit co&i illius qui absorbuerat iontem : Inqũa
tor ipse cortenx nominauit: in quotres dies & tresnoc¬
tes exemplo ionȩ. feccturumeẽ filium hominis dicitur
uteos qui ibi amorte tenebantur eximer& : Ita & uos ex¬
istimate uos quidem mortuos esse peccato uiuentes autẽ
moriamur dieni abeo effesti. & dõ uiuamus uingentes
enim modo puto eẽ. quasi dixiss& uiuentes dõ in sapien
inueredo: hocest in xp̃o iħ uuiueredõ : Quodsisine iusti¬
tia sine pace sine sc̃ificatione c&eris que uistutibus nemo
uiuitdo : cestum est quod nemo uiuit dõ nisi in xp̃o ibu:¬

Expanded text:
quia hic mortem communem hanc dicit et mediam, qua mortuus est, sicut idem Apostolus dixit secundum scripturas, et nihil absurdum videri, si is qui formam servi susceperat, dominatum pertulerit mortis, quae sine dubio dominatur omnibus qui in carne positi, sub servili forma censentur. figuram habuit ceti illius, qui absorbuerat Jonam, in quam tor ipse cor terrae nominavit, in quo tres dies et tres noctes exemplo Jonae futurum esse filium hominis dicit , ut eos qui inibi a morte detinebantur, eximeret, undeistimate vos quidem mortuos esse peccato, viventes autemmoriamur, alieni ab eo effecti, et Deo vivamus jungentes enim puto esse, quasi dixisset, viventes Deo in sapientvivere Deo, hoc est, in Christo Jesu vivere Deo. Quod si sine justitia, sine pace, sine sanctificatione caeterisque virtutibus nemo vivit Deo, certum est quod nemo vivat Deo nisi in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
uurdẽ : hocee dicendo quid aliud nos intesleger euult
nuomidm̃ mnortem non fecisse. nec  loadara inper ditiona
unuorum qui abs que peccato ut eam .ii n ccrxe antuone¬
pontat earnus uoluit habere consortiummor tuoi sm :¬
Iotur utmortantes homines poena petanisior tuo rumi¬
tantur ddiutamn : dñi miserantis ey Sedille retipit uel¬
redit cedueramuitam : quiperbonam conudi totipit ex
anttcedĩ ueniente sunguine xp̃ĩ sc̃t ficatus ingre ditur
inregnum caelorum

Expanded text:
it Deo . Haec dicendo quid aliud nos intelligere voluit, quam Deum mortem non fecisse, nec laetari in perditione vivorum, qui absque peccato ut eam vinceret in infirmitate carnis, voluit habere consortium mortuorumitur ut moriantur homines, poena peccati est: ut revertantur ad vitam, Domini miserantis est. Sed ille redit ad veram vitam, qui per bonam conversationem ex gratia Dei venientem, sanguine Christi sanctificatus ingreditur in regnum coelorum
Abbreviated transcription (Latin):
gura eđuset in geinis cendum & inuocant eum inquem rete
⁊ edunt dientes misereremeidẽ secundum inuagnant
iniseri cordiamtuam : & ego dixidñe miserereinei sana
extenderit & sic ingemuerit fi& quod sequitun : ubiaũt
habundauit delictum super habundauit gratu. & di
qittuntur ei peccata multa qm̃ dilexit multum & diffun
ditur in corde caritatisdi undefiat legis plenitudo non
peruures corbitrii quod estinnobis sedper sp̃m scñ quida¬
tus estnobis: Ut quemad modum regnauit peccatum inmo¬
te sic& gratia regna&e periustitiam inuitam eernam per
ibẽm apit dñm nrm modo cumdixis r& ut quem admodũ
reg paun peccadum in more. Nonait perunum hominem
lex sub intirauit ut habunda a delistum quer babundan¬
tia onou pestina ced primi homins propaginemis ed
ad cariuos ationis humane praeuas iecd ionemqu eati
ur delisto quo solo obstristo tenentur in stenter anailli¬

Expanded text:
gunt cui sit ingemiscendum, et invocant eum in quem recte gunt cui sit ingemiscendum, et invocant eum in quem recte credunt, dicentes: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam . Et, Ego dixi, Domine, miserereextenderit, et sic ingemuerit, fiet quod subditur: « Ubi autem abundavit delictum, superabundavit gratia, » et dimittuntur peccata muldibus ejus charitas Dei, unde fiat legis plenitudo, non per vires arbitrii quod est in nobis, sed per Spiritum sanctum qui datur nobis, « ut quemadmodum regnavit peccatum in mortem, sic et gratia regnet per justitiam in vitam aeternam; perinum nostrum. Modo, cum dixisset, ut quemadmodum regnavit peccatum in morte, non ait, per unum hominem, lex subintravit ut abundaret delictum: quae abundantia non pertinet ad primi hominis propaginem, sed ad conversationis humanae praevaricationem, quae illi uni delicto, quo solo obstri
Abbreviated transcription (Latin):
Iam nom pertin& adillud delistum quod trabitur exadam
de quo superius dicebat mors regnauit perunum legõ
quippe siue naturulem intellegamus quȩ ineorum appa &
&atibus quii aminitione utipossunt si ue conscriptam quae
data ꝓpermorsen quia ne potuit ipsa uiiuificare & libe¬
me alegepetcati & mortis qua& roestaie est exadam : sed
magis addidit praeuaricationis cugmenta ubi enimnoꝵ
st lex nec prȩuaricatio: praeuaricata ergo lege quȩ in pa¬
radiso duta est nascitur homo excedam cum lege peccati
nisi mala postea consuaudine robor&ur faccilius uinc it᷑
nonta men si ne gratia dĩ : lege autemalia prxuaricatie
quȩ cst inusurationis animȩ rationalis in &ate bominis
lmratione utentis prȩuaricatoris fiunt om̃s peccato¬
nes tenx: preuaricata uero lege &iam illa quedata est
permoysen multo amplius aebundat delistum. Lexergo¬
mentes adiutorium gratiȩ nonimplorant & addunt in¬
firmitati superbiã : cum a utem uocatione diuina intellȩ¬

Expanded text:
jam non pertinet ad illud delictum quod trahitur ex Adam, de quo superius dicebat, mors regnavit per unum. Legem quippe sive naturalem intelligamus, quae in eorum apparet aetatibus, qui jam ratione uti possunt, sive conscriptam, quae data est per Moysen, quia nec potuit ipsa vivificare et liberare a lege peccati et mortis quae tractata est ex Adam, sed magis addidit praevaricationis augmenta: ubi enim non est lex, nec praevaricatio. Praevaricata ergo lege quae in paradiso data est, nascitur homo ex Adam cum lege peccati nisi mala postea consuetudine roboretur, facilius vincitur, non tamen sine gratia Dei. Lege autem alia praevaricata, quae est in usu rationis animae ratjam ratione utentis, praevaricatores fiunt omnes peccatores terrae. Praevaricata ergo lege etiam illa quae data est per Moysen, multo amplius abundat delimentes adjutorium gratiae non implorant, et addunt infirmitati superbiam. Cum autem vocatione divina intelli
Abbreviated transcription (Latin):
cens quia u&us homo noster concrucifigi debeatx p̃o:¬
V&us autem nr̃ homo intellegendus ẽ uita prior quã
diximus in peccatis. cuius finem & interitum quendam
ficcimus ubi receperimus in nobis fidem crucis xp̃iperquã
ita destruitur corpus peccati ut membra nr̃a que seruieban
peccato ultra ei non seruiant seddõ : Ipsam quidem mortẽ¬
quam iħs mortuus est peccato nos non possumus morut
omnino nesciamus peccatum similitudinem ta menba¬
bere possumus. utimitantes eum & uestigia eius sequen¬
tes. abstineamus cepeccato : hocestergo quod recipere
potest humana natura ut insimilitudiuem mortis eius
fiat : dum ipsum imitando non peccat : Quod autem ina¬

Expanded text:
es, quia vetus homo noster simul crucifixus est. Vetus autem homo noster intelligendus est, vita prior, quam duximus in peccatis, cujus finem et interitum quemdam facimus, ubi receperimus in nobis fidem crucis Christi, per quam ita destruitur corpus peccati, ut membra nostra, quae serviebant peccato, ultra ei non serviant, sed Deo. Ut destum omnino non fecerit. Nos non possumus mori, ut omnino nesciamus peccatum. Similitudinem tamen habere possumus, ut imitantes eum, et vestigia ejus sequentes, abstineamus nos a peccato. Hoc est ergo, quod recipere potest humana natura, ut in similitudinem mortis ejus fiat, dum ipsum imitando non peccat. Nam omnin
Abbreviated transcription (Latin):
stenditnos propterea itabaptizariiitpernii steriũ
consepelicmur xp̃o criminibus morientes & renu̾n¬
ciantes pristinȩ uitȩ : ut quoo modo paterglorificatur
infilii resurrestione. itae & per nr̃ȩ conuersatio¬
nis nouitatem cb omnibur honor&ur ut ne signaqui¬
dem u&eris hominis agnos cantur in nobis: nec enim ali¬
quid uelle cuttupere debemus quoduolunt aut cupiunt¬
qui nondum sunt baptirati & quioum que adhuc u&eris
uitȩ erroribus inplicantur¬
tis eius: Simul & nesur rectiorus ericnus.
Iuncnos feliciter dicit posse resurgere : si similitudini
mortis eius fuerimus complantati: Id est simbaptis no
omnia uitia deponentes in nouamuitam trans lati
dec&ero non peccenius per quodsimul & resurrectio¬
nis illius similes erimus: similitudo enim mortis: sumilẽ
mus hac est i mortalem & gloriosum resurgere : Necenim hȩc
erit similitudo utnihil dista: quȩ i amsimiliserit in corporis glo¬

Expanded text:
stendit nos propterea ita baptizari, ut per mysterium consepeliamur Christo, criminibus morientes, et renuntiantes pristinae vitae: ut quomodo Pater glorificatur in Filii resurrectione, ita et per nostrae conversationis novitatem ab omnibus honoretur: ut ne signa quidem veteris hominis agnoscantur in nobis. Nec enim aliquid velle, aut cupere debemus, quod volunt aut cupiuntqui nondum sunt baptizati, et quicumque adhuc veteris vitae erroribus implicanturtis ejus, simul et resurrectionis erimus. Tunc nos feliciter dicit posse resurgere, si similitudini mortis ejus fuerimus complantati, id est, si in baptismo omnia vitia deponentes, in novam vitam translati, de caetero non peccemus: per quod simul et resurrectionis illius similes erimus; similitudo enim mortis similem pmus , hoc est immortalem et gloriosum resurgere. Nec enim haec erit similitudo, ut nihil distet, quia similis erit in corporis glo
Abbreviated transcription (Latin):
nuci fixio quippe interioris hominis pęnitentiȩ
doloris intelleguntur : & continentiae quidã  salu¬
bris cruciatus: perquam mortem mors impi&atis perimi¬
tur inquanos non re linquit dẽ & ideo pestalem crucem
eua cuatur corpus pecati utiam non exibeamus memibra
nostra arma iniquitatis peccato : quia & interior homo
siutique. renouatur dedie indiem. profecto u&lus estun¬
tequam reno u&ur

Expanded text:
ucifixio quippe interioris hominis poenitentiae dolores intelliguntur, et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua non nos relinquit Deus, et ideo per talem crucem evacuatur corpus penostra arma iniquitatis peccato, quia et interior homo si utique renouatur de die in diem, profecto uetus est antequam renouetur
Abbreviated transcription (Latin):
cumxp̃o ꝑ hȩcque superius ostendimus: credimus quia¬
& conuiuemus ei : Nondixit conuiximus sicut dixit mor¬
tui sumus sed conuiuemius : utostendat quia mors in p̃¬
sentio peratur uita autem in futuro : Tunc scilic& cũ
xp̃s manifestatus fuerit : quiẽ uita nr̃a ebs condita indõ :¬

Expanded text:
cet quae superius ostendimus credimus et quia convivemus ei. Non dixit: et conviximus, sicut dixit: mortui sumus, sed: convivemus, ut ostendat, quia mors in praesenti operatur, vita autem in futuro, tunc scilicet cum Christus manifestatus fuerit, qui est vita nostra abscondita in
Abbreviated transcription (Latin):
UInde autem habundauit peccatum : qui alex sub in¬
trcuit : ut habundar& peccatum : quurlege sub in¬
trante habunda uit peccatum quia nolebanTie
confiteri homines peccatores addita lege fecst
sunt & prȩuaricatores : prȩ uaricatorenim non est
quisque nisicum legemtrans gressus fuerit : Habun¬

Expanded text:
Unde autem abundavit peccatum? «Lex autem subintravit, ut abundaret peccatum» . Quare Lege subintrante abundavit peccatum? Quia nolebant se confiteri homines peccatores, addita Lege facti sunt et praevaricatores. Praevaricator enim non est quisque, nisi cum legem transgressus fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
sequendã in peccata sit permanendum sedrespondi
absiti at que subiecit : si mortui sumus peccato quomo¬
douiuemus in eo
Vi hildici potuit breuius & melius quid enim nobis
gratiadĩ utilius confest in hoc prȩsenti sȩculo mi¬
ligno nisi ut moriamur peccato ac perhoc ipsigratiȩ
inueni &ur ingatus qui propter illum uult uiuere
in peccato perquam morimur peccato¬
HAN

Expanded text:
sequendam, in peccato sit permanendum. Sed respondit, sequendam, in peccato sit permanendum. Sed respondit, absit, atque subjecit: Si mortui sumus peccato, quomodo vivemus in eo? nihil dici potuit brevius et melius; quid enim nobis gratia Dei utilius confert in hoc praesenti saeculo maligno nisi ut moriamur peccato, ac per hoc ipsi gratiae invenietur ingratus, qui propter illam vult vivere in peccato, per quam morimur peccatoAn
Abbreviated transcription (Latin):
Di costendit deprxeritis peccatis festum esse ut
donarentur utin eo super ab undora gatie
querit cugmenta peccata ut augmnentũ gratiȩ sen¬
tiat : non intellegit secundum idagere ut nihil in
eo gratia opereeur Opus enim granae est ut mori¬
amur peccato
equaperunum hominem poenam & perunum
hominemgratiã cumlocutus fuiss& deinde
sacri buptismatis incruce xp̃i grande misterium
commendauit eo modo ut intellegtemus nihil ali¬
ud essexp̃i baptismum nisi mortis xp̃i similitudinẽ
nihil autem cliud mortem xp̃i crucifixi nisiremis¬
sionis peccati ĩmilitudinẽ ut quẽ ad modum in illo
ueramors fasta est sic in nobis uera remissio peccato¬
rum & quem admodum in illo uertere sur rectioita
in nobis ueraiustificatio : Aitergo : Quidergo di¬
cemus permanebimus in peccato utgratia abund&
dixerat enim superius ubi enim habundauit peccatũ
super abundauit geatia : &ideo questionẽ sibi ipse
proposuit utrum propter habundantiã gatia con¬

Expanded text:
Hic ostendit de praeteritis peccatis factum esse, ut donarentur, et in eo superabundasse gratiamquaerit augmenta peccati, ut augmentum gratiae sentiat, non intelligit id se agere, ut nihil in eo gratia operetur. Opus enim gratiae est, ut moriamur peccatoqua per unum hominem poenae, et per unum hominem gratiae cum locutus fuisset, deinde sacri baptismatis in cruce Christi grande mysterium commendavit, eo modo, ut intelligamus nihil aliud esse Christi baptismum nisi mortis Christi similitudinem. Nihil autem aliud mortem Christi crucifixi, nisi remissionis peccati similitudinem, ut quemadmodum in illo vera mors facta est, sic in nobis vera remissio peccatorum; et quemadmodum in illo vera resurrectio, ita in nobis vera justificatio. Ait ergo: Quid ergo dicemus? permanebimus in peccato, ut gratia abundet? Dixerat enim superius, ubi enim abundavit peccatum, superabundavit gratia; et ideo quaestionem sibi ipse proposuit, utrum propter abundantiam gratiae con
Abbreviated transcription (Latin):
bapti zati sumus : consepulti ergo illi sumus perbaptis inum
in mortem : Quid est in morteipsius buptirati sumus ut &ip¬
si moriamur sicut & ille : cr uxenim est baptismna: quod ego
crux xp̃o & sepulchrum hoc nobis baptisina factumẽ Tin&¬
si non in eisdem ipsis: Ipsenam que carne & mortuus est & sepul¬
tus : Nos autem peccato in utroque : Nihil est diud in morte
xp̃i baptis ma quam peccatomorisicut ille mortuus est carne:
Vnde necesse est ut paruuli autin xp̃o non baptitentur  aut
si baptizantur in morte ipsius baptizentur. Ac sic pecexto
ipsi quoque moriantur : & quia non habent proprium ab ali¬
eni illius idefforsenalis quod omnium commune fastum est
contaminatione mundentur

Expanded text:
baptizati sumus? Consepulti ergo sumus illi per Baptismum in morte. Quid est, in morte illius baptizati sumus? Ut et ipsi moriamur sicut et ille. Crux enim est Baptisma. Quod ergo crux Christo et sepulcrum, hoc nobis Baptisma factum est; tametsi non in eisdem ipsis. Ipse namque carne et mortuus est et sepultus: nos autem peccato in utroque. QuapropteChristi baptizari, quam peccato mori, sicut ille mortuus est carne. Unde necesse est ut parvuli aut in Christo non baptizentur, aut si baptizantur, in morte ejus baptizentur; ac sic peccato ipsi quoque moriantur, et quia non habent proprium, ab alieni illius, id est, originalis, quod omnium commune factum est, contaminatione mundentur
Abbreviated transcription (Latin):
regnar gaiti periustitiam si ac cepta remis sone pet¬
catorum iusticiam sequimur : utudens gaetss fruptet
schabere inbonis quos redemit : regn& inuita & finictũ
sciens nos futiiros Mernos : Su per habundauit ergognitia
quia peccatum cd tempur regnauit : gratia cutem in &eir¬
num. Dĩ enumr egnium est gratia regnante sicut diabol

Expanded text:
regnat gratia per justitiam, si accepta remissione peccatorum justitiam sequimur, ut videns gratia fructum se habere in bonis quos redemit, regnet in vitam aeternam, sciens nos futuros aeternos. Superabundavit ergo gratia, quia peccatum regnavit ad tempus, gratia autem in aeternum. Dei enim regnum est, gratia regnante, sicut diaboli
Abbreviated transcription (Latin):
regnum erat peccato regnante. eriotum tamen ad xp̃m.
refes : utomnis gnatiadĩ axp̃odis catur : Ad superiorem
habund& tegens nr̃a percata ut semper remissionem pa
regnare faciamus: Ausestenim regnum gnctiae dĩ &tra¬
ditꝰ peccato : qui rursus redit cedu&erem hominem hoc est
adritum piaeritȩ uitȩ : Duobus enim ex causis miscricor¬
diam accepimus: ut & diaboli regnum excluder&ur: &
dĩ imperium ignor antibus predicar&ur per hoc ipsum dig¬
nitate nobis quȩ sita. Quieruimaio ptusucius pecꝰ¬
cato quomodo adhuc uiuetnius in illo: Hocdi¬
cit qnm̃m uiuentes peccato : mortui enemus apuddm̃: quipec¬
cat enimi : uiuit pexcato sicut qui non peccat uiuit dõ: Suꝑ¬
ero spitali regenerornte : coepimus uiueredo Mortui aut̃
essepeccato: qui est dicbolus: hoc est tamen mou peccato libo¬
iteri apetcato fieri autem seruumdĩ: Itaque mortui i am
peccato: non redea muscdmala pristina neiterumui¬
uanius peccato & morentes dõ amissa dignitate : poe¬

Expanded text:
regnum erat, peccato regnante. Totum tamen ad Christum refert, ut omnis gratia Dei a Christo discatur. Ad superiorem abundet, tegens nostra peccata; ut semper remissionem pecregnare faciamus. Aufert enim regnum gratiae Dei, et tradit peccato, qui rursus redit ad veterem hominem, id est, ad ritum praeteritae vitae. Duabus enim ex causis misericordiam accepimus; ut et diaboli regnum excluderetur, et Dei imperium ignorantibus praedicaretur, per hoc ipsum dignitate nobis quaesita. Qui enim mortui sumus peccato, quomodo adhuc vivemus in illo? Hoc dicit, quoniam viventes peccato, mortui eramus apud Deum; qui peccat enim, vivit peccato, sicut qui non peccat, vivit Deo. Supcro spiritali regenerante, coepimus vivere Deo, mortui autem esse peccato, qui est diabolus; hoc est tamen mori peccato, liberari a peccato, fieri autem servum Dei. Itaque mortui jam peccato, non redeamus ad mala pristina; ne iterum vivamus peccato, et morientes Deo, amissa dignitate, poe
Abbreviated transcription (Latin):
entes xp̃ia nos dicit alio loco Uobis enimdico gentibus
Qui incircumoisi Nequen comenias. neques abbatũ.
scruccre dñm legis ignoscere. Primaenim scc pientice pars
iucec estꝰ timeredm̃ patrem &x quo sunt omniu : & d ñmilim filiũ¬
eius perquem sunt omnia : Ipsu ergonatunt proprioia dicio
creatorem suum agnoscit÷ Nonper legem: sed pernationemnatu¬
nre. Opus enim opificem cernitinse : Hilecentoi
hibeares ipsisibisuurlex. ouios tenduã
opus legis ocniptum in cordibuosuis. Idem sen¬
sus est: Quiadumnatunducacredunt opus logis ostendunt:
nomper littenrm sed perconscientiam: Opus auutem legis ist fͥ¬
des ÷ quamcumdictis exhibadõ ÷ Natuntli iudicio ostendit sep&¬
ipsum logem sibi esse it quia quod mandut l&x. ultro facit ut credit
inxp̃m Ieet icnonium ned dene illis conociet¬
+÷ puotium Teste interiore conscientia suacredunt it quic
cons i sibi sunt conuenire sibi quod credunt Congruum est

Expanded text:
Gentes christianos dicit alio loco: Vobis enim dico gentibus Gentes christianos dicit alio loco: Vobis enim dico gentibus ; quia incircumcisi neque neomenias, neque sabbatum, servare, Deum Legis agnoscere. Prima enim sapientiae pars haec est, timere Deum Patremejus per quem sunt omnia: ipsa enim natura proprio judicio Creatorem suum agnoscit non per legem, sed per rationem naturae: opus enim opificem cernit in se. Hi legem non habentes, ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis. Idem sensus est; quia dum natura duce credunt, opus legis ostendunt non per litteram, sed per conscientiam. Opus autem legis est fides, quam cum dictis exhibet Deo, naturali judicio ostendit semetipsum legem sibi esse; quia quod mandat lex, ultro facit, ut credat in Christum. Testimonium reddente ipsis conscientia ipsorum. Teste interiore conscientia sua credunt, quia conscii sibi sunt convenire sibi, quod credunt; congruum est
Abbreviated transcription (Latin):
ognomeniuda ciest. quicc e  prt erogatiua pa¬
rentur utdiccentur is reebccelit: & tamonsi
totum mundum uelimus quod ad causampestin&
conprehendere : cognomen iudacis tripestitogenere
significactum debemus ad uestere : Primum quia fili sũn
abrtche: qui fidei succemeritum pater positus est cuncta¬
rumgentium De inde propteriacob: quia augmentan¬
dice fideignrtiam i syooheda ppollatus est: Cuepta enim pa¬
tris dignitas nobilitatur infiliis: Tertio non magis prop¬
ter iudiem sed propter xp̃m. quia &x iudic ortus est secui¬
dumecer neni iudeti cognomincentur: quica iniuda hoc sig¬
nu fiecctum est quod fictur um entt in xp̃o: Dietum eenim
Sn cecluusr digtuuidi non probatur sed ap̃o qutmom¬
uos cotidis ludon ud hi quo firores suos dignatus est ueppl¬
liesc oiꝑsaenun dixit mulieribus : Ite adicite furtrbus mes
posterior numeno sed penfeetior meripo est  penumt uoluit
uscredat ÷ quippecum sit instructus pem legoni: Periculosũ

Expanded text:
omen Judaei est, quia ex praerogativa parentum est, ut dicantur Israelitae. Et tamen si totum velimus quod ad causam pertinet, comprehendere, cognomen Judaeis tripartito genere significatum debemus advertere. Primum quia filii sunt Abrahae, qui per fidei suae meritum pater positus est cunctarum gentium. Deinde propter Jacob, qui augmentandae fidei gratia Israel appellatus est; coepta enim patris dignitas nobilitatur in filiis. Tertio non magis propter Judam, sed propter Christum; quia ex Juda ortus est secundum carnem, Judaei cognominantur; quia in Juda hoc significatum est, quod futurum erat in Christo. Dictum est enim:  laus data Judae non probatur, sed Christo, quem omnes quotidie laudant hi quos fratres suos dignatus est appellare; ipse enim dixit mulieribus: Ite et dicite fratribus meis, posterior numero, sed perfectior merito est, totum voluit us credat; quippe cum sit instructus per legem: periculosum