comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rio. Nemo hominum nemo deorum uerecundiam habeat. Non
edicta imperatorum non auspicia obseruentur. Sine commeatu
uagi milites in pacato in hostico errent. Immemores sacramenti li¬
centia sola se ubi uelint exautorent. Infrequentia deserantur sig¬
na. neq conueniatur ad edictum. nec discernatur interdui nocte
equo iniquo loco iniussu imperatoris pugnent. & non signa non
ordines seruent. Latrocinii modo. ceca & fortuita pro solemni &
acrata militia sit. Horum criminum uos reos in omnia offerte tr¬
uni pl. uestra obnoxia capita pro licentia. Q. fabii obicite. Stupẽ¬
tes tribunos & suam iam uicem magis anxios ꝗͣ eius cui auxilium
ab se petebatur liberauit onere consensus populi r. ad preces & ob¬
testationem uersus. ut sibi poenam magistri eꝗtum dictator remit¬
teret. Tribuni quoq inclinatam rem in preces subsecuti orare dic¬
atorem insistunt. ut ueniam errori humano ueniam adolescent

Expanded text:
rio, nemo hominum, nemo deorum uerecundiam habeat, non rio, nemo hominum, nemo deorum uerecundiam habeat, non edicta imperatorum, non auspicia obseruentur, sine commeatu uagi milites in pacato, in hostico errent, immemores sacramenti licentia sua se ubi uelint exauctorent, infrequentia deserantur signa, neque conueniatur ad edictum, nec discernatur interdiu nocte, aequo iniquo loco, <iussu> iniussu imperatoris pugnent, et non signa, non ordines seruent, latrocinii modo caeca et fortuita pro sollemni et sacrata militia sit.—'horum criminum uos reos in omnia saecula offerte, tribuni plebi; uestra obnoxia capita pro licentia Q. Fabi obicite.' stupentes tribunos et suam iam uicem magis anxios quam eius cui auxilium ab se petebatur, liberauit onere consensus populi Romani ad preces et obtestationem uersus ut sibi poenam magistri equitum dictator remitteret. tribuni quoque inclinatam rem in preces subsecuti orare dictatorem insistunt ut ueniam errori humano, ueniam adulescentiae
Abbreviated transcription (Latin):
manae libertatis antea in duobus liberis fecisse. Nunc patres comes
& senes faciles de alieno imperio spreto tamꝗͣ rei parue discipline
militaris euerse uuentuti gratiam facere. Se tamen perstaturum in
incepto. nec ei qui aduersus edictum suum turbatis religionibus as
dubus auspicus pugnasset quicq̃ ex iusta poena remissurum. ulaus¬
tas imperii perpetuane esset non esse in sua potestate.L. papitum
nihil eius diminutum optare. Ne potestas tribunitia inuiolata ipsa
uiolet intercessione sua romanum imperium. Neu populus in se po¬
tissimum dictatorem & ius dictature extinguat. Quod si fecisset
non.L. papirium sed tribunos sed prauum populi iudicium neꝗe¬
uam posteros accusaturos. Cum polluta semel militari disciplina
non miles centurionis non centurio tribuni non tribunus legati
non legatus consulis non magister equitum dictatoris pareat impe¬

Expanded text:
manae libertatis, antea in duobus liberis fecisse; nunc patres comes manae libertatis, antea in duobus liberis fecisse; nunc patres comes et senes faciles de alieno imperio spreto, tamquam rei paruae, disciplinae militaris euersae iuuentuti gratiam facere. se tamen perstaturum in incepto nec ei, qui aduersus edictum suum turbatis religionibus ac dubiis auspiciis pugnasset, quicquam ex iusta poena remissurum. maiestas imperii perpetuane esset non esse in sua potestate: L. Papirium nihil eius deminuturum; optare ne potestas tribunicia, inuiolata ipsa, uiolet intercessione sua Romanum imperium neu populus in se potissimum dictatore uim et ius dictaturae exstinguat. quod si fecisset, non L. Papirium sed tribunos, sed prauum populi iudicium nequiquam posteros accusaturos, cum polluta semel militari disciplina non miles centurionis, non centurio tribuni, non tribunus legati, non legatus consulis, non magister equitum dictatoris pareat impe
Abbreviated transcription (Latin):
um cuitatem in laetitia uictoria supplicationibus ac gratulationibus
esse: Fum propter quem delubra pateant are sacrificus fument ho¬
nore donis cumulentur nudatum uirgis lacerari: in conspectu popu¬
li.r. intuentem capitolium atq arcem deosq ab se duobus proelus ha¬
ud frustra aduocatos. Quo id animo exercitum qui eius ductu auspi¬
cusq uicisset laturum: Quem luctum in castris romanis: quam leti¬
tiam inter hostes fore: Haec simul uirgans quaerens deum hominũq
fidem obtestatus & complexus filium plurimis cum lacrimis aiebat.
Stabat cum eo senatus maiestas. fauor populi. tribunitium auxilium
memoria absentis exercitus. Ex parte altera imperium inuictum po¬
puli .r. & disciplina militaris rei & dictatoris edictum pro numine
semper obseruatum & manliana imperia & posthabita filu caritas
publice utilitati iactabantur. Hoc etiam. L. brutum conditorem ro¬

Expanded text:
um ciuitatem in laetitia uictoria supplicationibus ac gratulationibus um ciuitatem in laetitia uictoria supplicationibus ac gratulationibus esse, eum propter quem deum delubra pateant, arae sacrificiis fument, honore donis cumulentur, nudatum uirgis lacerari in conspectu populi Romani, intuentem Capitolium atque arcem deosque ab se duobus proeliis haud frustra aduocatos. quo id animo exercitum, qui eius ductu auspiciisque uicisset, laturum? quem luctum in castris Romanis, quam laetitiam inter hostes fore. haec simul iurgans, querens, deum hominumque fidem obtestans, et complexus filium plurimis cum lacrimis agebat. stabat cum eo senatus maiestas, fauor populi, tribunicium auxilium, memoria absentis exercitus; ex parte altera imperium inuictum populi Romani et disciplina rei militaris et dictatoris edictum pro numine semper obseruatum et Manliana imperia et posthabita filii caritas publicae utilitati iactabantur: hoc etiam L. Brutum , conditorem Ro
Abbreviated transcription (Latin):
ire esse nequid de collega secus populo ac senatui scriberet sed cum re¬
uertisset potissimum ex tribunis consularibus habuisse quem ex collegis¬
optione ab senatu data socium sibi imperii delegerit. Nam populi quidẽ
penes quem potestas omnium rerum esset ne iram quidem unquam a¬
trociorem fuisse in eos qui temeritate atq ustitia exercitus amisissent
ꝗͣ ut pecunia eos mulctaret. Capite anquisitum ob rem male gestam¬
bello de imperatore nullo ad eam diem esse. Nunc ducibus populi r¬
mani quae non uictis quidem bello fas fuerit uirgas & secures uictori¬
bus & iustissimos meritis triumphos intentari. Quid enim tandem i¬
passurum fuisse filium suum si exercitum amisisset: Si fusus fugatus
castris exutus fuisset: Quo ultra iram uiolentiamq eius excessuram
fuisse ꝗͣ ut uerberaret necaretq. ꝗͣ conueniens esse propter.Q. fabi¬

Expanded text:
irae esse ne quid de collega secus populo aut senatui scriberet, sed cum reirae esse ne quid de collega secus populo aut senatui scriberet, sed cum reuertisset potissimum ex tribunis consularibus habuisse quem ex collegisoptione ab senatu data socium sibi imperii deligeret. nam populi quidem, penes quem potestas omnium rerum esset, ne iram quidem unquam atrociorem fuisse in eos qui temeritate atque inscitia exercitus amisissent quam ut pecunia eos multaret: capite anquisitum ob rem bello male gestam de imperatore nullo ad eam diem esse. nunc ducibus populi Romani, quae ne uictis quidem bello fas fuerit, uirgas et secures uictoribus et iustissimos meritis triumphos intentari. quid enim tandem passurum fuisse filium suum, si exercitum amisisset, si fusus, fugatus, castris exutus fuisset? quo ultra iram uiolentiamque eius excessuram fuisse quam ut uerberaret necaretque? quam conueniens esse propter Q. Fabi
Abbreviated transcription (Latin):
rius in partem inferiorem uissit. Secutus pater bene agis cum eo nos de¬
duci iussisti unde priuati uocem mittere possemus. Ibi primo non ta
perpetue orationes ꝗͣ altercationes audiebantur. Uicit deinde strepitũ
uox & indignatio fabii senis. increpantis superbiam crudelitatemq
papirii. Se quoq dictatorem romae fuisse. nec abse quemꝗͣ ne plebis
quidem hominem non centurionem non militem uiolatum. Papiriũ
tamquam ex hostium ducibus sic ex romano imperatore uictoriam &
triumphum petere. quantum interesset inter moderationem antiquoꝵ
& nouam superbiam crudelitatemq: Dictatorem quintium cincinna¬
tum in .L. minutium consulem ex obsidione abse ereptum non ultra
seuisse ꝗͣ ut legatum eum ad exercitum proconsule relinqueret.M. fu¬
rium camillum in.L. furio qui contempta senectute sua & auctorita¬
te fedissimo cum euentu pugnasset: non solum in praesentia moderatũ

Expanded text:
rius in partem inferiorem iussit. secutus pater 'bene agis' inquit, 'cum eo nos derius in partem inferiorem iussit. secutus pater 'bene agis' inquit, 'cum eo nos deduci iussisti unde et priuati uocem mittere possemus.' ibi primo non tam perpetuae orationes quam altercatio exaudiebantur; uicit deinde strepitum uox et indignatio Fabi senis increpantis superbiam crudelitatemque Papiri: se quoque dictatorem Romae fuisse nec a se quemquam, ne plebis quidem hominem, non centurionem, non militem, uiolatum; Papirium tamquam ex hostium ducibus, sic ex Romano imperatore uictoriam et triumphum petere. quantum interesse inter moderationem antiquorum et nouam superbiam crudelitatemque. dictatorem Quinctium Cincinnatum in L. Minucium consulem ex obsidione a se ereptum non ultra saeuisse quam ut legatum eum ad exercitum pro consule relinqueret. M. Furium Camillum in L. Furio , qui contempta sua senectute et auctoritate foedissimo cum euentu pugnasset, non solum in praesentia moderatum
Abbreviated transcription (Latin):
sus aderat postꝗ̃ comparit profectum ex castris eum expedito equita¬
tu secutus. Iterata deinde contentione prendi fabium papirius iussit.
Ubi cum deprecantibus primoribus patrum atq uniuerso senatu immitis
animus tum pater.M. fabius quandoquidem apud te inquit nec aucto¬
ritas senatus necaetas mea cui orbitatem paras nec uirtus nobilitasq ma¬
gistri equitũ a te ipso nominati ualet nec preces quae sepe hostem mi¬
tigauere qua deorum iras placant tribunos.pl. appello & prouoco ad
populum. Fumq tibi fugienti exercitus tui fugienti senatus iudicium
udicem fero. qui certe unus plus ꝗͣ tua dictatura potest polletq. Uide¬
ro cessurus ne prouocationi sis. cui rex romanus tullus hostilius cessit.
Ex curia in contionem itur. quo cum paucis dictator cum omni agmine
principum magister equitum ascendisset. deduci eum de rostris papi¬

Expanded text:
sus aderat, postquam comperit profectum ex castris, cum expedito equitasus aderat, postquam comperit profectum ex castris, cum expedito equitatu secutus. iteratur deinde contentio et prendi Fabium Papirius iussit. ubi cum deprecantibus primoribus patrum atque uniuerso senatu perstaret in incepto immitis animus, tum pater M. Fabius 'quando quidem' inquit 'apud te nec auctoritas senatus nec aetas mea, cui orbitatem paras, nec uirtus nobilitasque magistri equitum a te ipso nominati ualet nec preces, quae saepe hostem mitigauere, quae deorum iras placant, tribunos plebis appello et prouoco ad populum eumque tibi, fugienti exercitus tui, fugienti senatus iudicium, iudicem fero, qui certe unus plus quam tua dictatura potest polletque. uidero cessurusne prouocationi sis, cui rex Romanus Tullus Hostilius cessit.' ex curia in contionem itur. quo cum paucis dictator, cum omni agmine principum magister equitum <cum> escendisset, deduci eum de rostris Papi
Abbreviated transcription (Latin):
si obcecatus ira infestam multitudinem in se prauo certamine mouisset.
Postremo ne id se gratiae dare.Q. fabii crederet se uisiurandum dare pa¬
ratos esse non uideri e re p. in fabium eo tempore animaduerti. His uo¬
cibus cum in se magis incitarent dictatorem ꝗͣ magistro equitum placa¬
rent iussi de tribunali descenderc legati. Et silentio nequicquam per
preconem tentato cum pre strepitu ac tumultu nec ipsius dictatoris
nec apparitoꝵ eius uox audiretur nox uelut in proelio certamini finẽ
fecit. Magister equitum uissus postero die adesse cum omnes affirma¬
rent infestius papirium exarsurum agitatum contentione ipsa exacer¬
batumq clam ex castris romam profugit. Et patre auctore.M. fabio
qui ter iam consul dictatorq fuerat uocato extemplo senatu cũ maxi¬
me conquereretur apud patres uim atq inuriam dictatorus. repente
strepitus ante curiam lictorum submouentium auditur. Et ipse infẽ¬

Expanded text:
si occaecatus ira infestam multitudinem in se prauo certamine mouisset. si occaecatus ira infestam multitudinem in se prauo certamine mouisset. postremo, ne id se gratiae dare Q. Fabi crederet, se ius iurandum dare paratos esse non uideri e re publica in Q. Fabium eo tempore animaduerti. his uocibus cum in se magis incitarent dictatorem quam magistro equitum placarent, iussi de tribunali descendere legati; et silentio nequiquam per praeconem temptato, prae strepitu ac tumultu <cum> nec ipsius dictatoris nec apparitorum eius uox audiretur, nox uelut in proelio certamini finem fecit. magister equitum, iussus postero die adesse, cum omnes adfirmarent infestius Papirium exarsurum, agitatum contentione ipsa exacerbatumque, clam ex castris Romam profugit; et patre auctore M. Fabio , qui ter iam consul dictatorque fuerat, uocato extemplo senatu, cum maxime conquereretur apud patres uim atque iniuriam dictatoris, repente strepitus ante curiam lictorum summouentium auditur et ipse infen
Abbreviated transcription (Latin):
mi forte tribunali steterant quia subiecti oculis imperatoris noscitati
poterant orabant ut parceret magistro equitum neu cum eo exere¬
tum damnarent. Extrema contio & circa fabium globus increpabat
inclementem dictatorem. Nec procul seditione aberant. ne tribunal
quidem satis quietum erat. Legati circumstantes sellam orabant ut
rem in posterum diem differret & ire sua spatium & consilio tempus
daret. Satis castigatam adolescentiam fabii esse. satis deformatam uic¬
toriam. ne ad extremum finem supplicu tenderet. Neu unico uueni
neu patri eius clarissimo uiro neu fabie genti eam uingeret ignomi¬
niam. Cum parum precibus causa parum proficerent intueri seuien¬
tem contionem iubebant. Ita irritatis animis militum subdere ignẽ
ac materiam seditioni non esse aetatis non prudentiae eius. Neminẽ
id. Q. fabio poenam deprecanti suam uitio uersurum. sed dictatori

Expanded text:
mi forte tribunali steterant, quia subiecti oculis imperatoris noscitari mi forte tribunali steterant, quia subiecti oculis imperatoris noscitari poterant, orabant ut parceret magistro equitum neu cum eo exercitum damnaret; extrema contio et circa Fabium globus increpabant inclementem dictatorem nec procul seditione aberant. ne tribunal quidem satis quietum erat; legati circumstantes sellam orabant ut rem in posterum diem differret et irae suae spatium et consilio tempus daret: satis castigatam adulescentiam Fabi esse, satis deformatam uictoriam; ne ad extremum finem supplicii tenderet neu unico iuueni neu patri eius, clarissimo uiro, neu Fabiae genti eam iniungeret ignominiam. cum parum precibus, parum causa proficerent, intueri saeuientem contionem iubebant: ita inritatis militum animis subdere ignem ac materiam seditioni non esse aetatis, non prudentiae eius; neminem id Q. Fabio poenam deprecanti suam uitio uersurum sed dictatori,
Abbreviated transcription (Latin):
rit. Quin tu responde: Uetuerim ne te quicꝗͣ rei me absente agere: ue¬
tuerim ne signa cum hostibus conferre: quo tu imperio meo spreto in¬
certis auspicus turbatis religionibus aduersum morem militarem disci
plinamq maiorum ausus es cum hoste confligere: Ad hec quae inter¬
rogatus est respondeat. extra ea caue uocem emittat. Accede lictor.
duersus quae singula cum respondere haud facile esset & nunc quaere¬
retur eundem accusatorem capitis sui ac uidicem esse modo uitam si¬
bi eripi citius ꝗ̃ gloriam rerum gestarum posse uociferaretur purgaretq¬
se inuicem atq ultro accusaret tunc papiriuis redintegrata ira spolar
magistrum equitum ac uirgas & secures expediri iussit. fabius fidem
militum implorans lacerantibus uestem lictoribus ad tribunos tumui¬
tum iam in contione miscentes se se recepit. Inde clamor in totam e¬
tionem est perlatus. Alibi preces alibi mine audiebantur. Qui pro eo¬

Expanded text:
rit? quin tu respondes uetuerimne te quicquam rei me absente agere, uerit? quin tu respondes uetuerimne te quicquam rei me absente agere, uetuerimne signa cum hostibus conferre? quo tu imperio meo spreto, incertis auspiciis, turbatis religionibus, aduersus morem militarem disciplinamque maiorum et numen deorum ausus es cum hoste confligere. ad haec quae interrogatus es responde; at extra ea caue uocem mittas. accede, lictor.' aduersus quae singula cum respondere haud facile esset, et nunc quereretur eundem accusatorem capitis sui ac iudicem esse, modo uitam sibi eripi citius quam gloriam rerum gestarum posse uociferaretur purgaretqse in uicem atque ultro accusaret, tunc Papirius redintegrata ira spoliari magistrum equitum ac uirgas et secures expediri iussit. Fabius fidem militum implorans lacerantibus uestem lictoribus ad triarios tumultum iam in contione miscentes sese recepit. inde clamor in totam contionem est perlatus; alibi preces, alibi minae audiebantur. qui proxi
Abbreviated transcription (Latin):
uim allaturum saluis legionibus romanis. Haud multo post dictator
duenit. Classicoq extemplo ad contionem aduocauit. Tum silentio fa¬
to preco fabium magistrum eꝗtũ citauit. qui simul ex inferiore loco ad
tribunal accessit. Tum dictator quaero inquit dete.Q. fabi cum sum¬
mum imperium dictatoris sit pareantq ei consules regia potestas pre¬
tores usdem auspiciis quibus consules creati equum censeas necne magis¬
rum equitum dicto audientem ee: Itemq illud interrogo cum me i¬
ertis auspicus profectum ab domo scirem utrum mihi turbatis religio¬
nibus res p. in discrimen cõmittenda fuerit an auspicia repetenda neꝗd
dubiis diis agerem: Simul illud quae dictatori impedimento ad rem
gerendam fuerit num ea magister equitum solutus ac liber potuerit
esse: Sed quid ego haec interrogo: cum si ego tacitus abissem tamen
ibi ad uoluntatis mee interpretationem dirigenda tua sententia fue¬

Expanded text:
uim allaturum saluis legionibus Romanis. haud multo post dictator uim allaturum saluis legionibus Romanis. haud multo post dictator aduenit classicoque extemplo ad contionem aduocauit. tum silentio facto praeco Q. Fabium magistrum equitum citauit; qui simul ex inferiore loco ad tribunal accessit, tum dictator 'quaero' inquit 'de te, Q. Fabi , cum summum imperium dictatoris sit pareantque ei consules, regia potestas, praetores, iisdem auspiciis quibus consules creati, aequum censeas necne magistrum equitum dicto audientem esse; itemque illud interrogo, cum me incertis auspiciis profectum ab domo scirem, utrum mihi turbatis religionibus res publica in discrimen committenda fuerit an auspicia repetenda ne quid dubiis dis agerem; simul illud, quae dictatori religio impedimento ad rem gerendam fuerit, num ea magister equitum solutus ac liber potuerit esse. sed quid ego haec interrogo, cum, si ego tacitus abissem, tamen tibi ad uoluntatis interpretationem meae dirigenda tua sententia fue
Abbreviated transcription (Latin):
facturum fuisse si quod belli casus ferunt marsq communis aduersa
pugna euenisset: qui sibi deuictis hostibus re.p. bene gesta ita ut non
ab illo unico duce melius geri potuerit supplicium magistro equitũ
turionibus ꝗ̃ militibus esse. Si posset in omnes seuiturum fuisse. quia
id nequeat in unum seure. Etiam inuidiam tamquam ignem summa¬
petere in caput consilii in ducem incurrere. Si se simul cum gloria rei ges¬
te extinxisset tunc uictorem uelut in capto exercitu dominantem qu¬
icquid licuerit in magistro equitum in militibus ausurum. Proinde
adessent in sua causa omnium libertati. Si consensum exercitus eundẽ
ui in proelio fuerit in tuenda uictoria uideat & salutem unius omni¬
bus curae esse inclinaturum ad clementiorem sententiam communium.
Postremo se uitam fortunasq suas illorum fidei uirtutiq permittere. Cla¬
mor e tota contione ortus uti bonum animum haberet. Neminem illi

Expanded text:
facturum fuisse, si, quod belli casus ferunt Marsque communis, aduersa facturum fuisse, si, quod belli casus ferunt Marsque communis, aduersa pugna euenisset, qui sibi deuictis hostibus, re publica bene gesta ita ut non ab illo unico duce melius geri potuerit, supplicium magistro equitum turionibus, quam militibus esse. si posset, in omnes saeuiturum fuisse: quia id nequeat, in unum saeuire. etenim inuidiam tamquam ignem summapetere; in caput consilii, in ducem incurrere; si se simul cum gloria rei gestae exstinxisset, tunc uictorem uelut in capto exercitu dominantem quidquid licuerit in magistro equitum in militibus ausurum. proinde adessent in sua causa omnium libertati. si consensum exercitus eundem qui in proelio fuerit in tuenda uictoria uideat et salutem unius omnibus curae esse, inclinaturum ad clementiorem sententiam animum. postremo se uitam fortunasque suas illorum fidei uirtutique permittere. clamor e tota contione ortus, uti bonum animum haberet: neminem illi
Abbreviated transcription (Latin):
rent dictatorem auidum poene uenire. alternis pene uerbis .ĩ. man¬
lu factum laudantem. fabius contione extemplo aduocata obtesta¬
tus milites est ut qua uirtute rem p. ab infestissimis hostibus defendis¬
sent cadem se cuius ductu auspicioq uicissent ab impotenti crudelita¬
te dictatoris tutarentur. Uenire amentem inuidia. lratum uirtuti a¬
lienae felicitatiq. furere quod se absente res p. egregie gesta esset. Mal-¬
le si mutare fortunam posset apud sannites ꝗͣ romanos uictoriam. Im¬
perium dictitare spretum. tamquam non eadem mente pugnari ue¬
tuerit qua pugnatum doleat. Et tunc inuidia impedire uirtutem a¬
lienam uoluisse cupidissimisq arma ablaturum fuisse militibus ne se
absente moueri possent. Et tunc id furere id egre pati quod sine.l. pa¬
pirio non mermes non manci milites fuerint. quod se. Q. fabium ma¬
gistrum equitum dixerit. Animum accensum dictatoris. Quid illũ

Expanded text:
rent dictatorem auidum poenae uenire, alternis paene uerbis T. Manrent dictatorem auidum poenae uenire, alternis paene uerbis T. Manli factum laudantem. Fabius contione extemplo aduocata obtestatus milites est ut, qua uirtute rem publicam ab infestissimis hostibus defendissent, eadem se cuius ductu auspicioque uicissent ab impotenti crudelitate dictatoris tutarentur: uenire amentem inuidia, iratum uirtuti alienae felicitatique; furere quod se absente res publica egregie gesta esset; malle, si mutare fortunam posset, apud Samnites quam Romanos uictoriam esse; imperium dictitare spretum, tamquam non eadem mente pugnari uetuerit qua pugnatum doleat. et tunc inuidia impedire uirtutem alienam uoluisse cupidissimisque arma ablaturum fuisse militibus, ne se absente moueri possent; et nunc id furere, id aegre pati, quod sine L. Papirio non inermes, non manci milites fuerint, quod se Q. Fabius magistrum equitum duxerit ac non accensum dictatoris. quid illum
Abbreviated transcription (Latin):
multis potitus spolus congesta in ingentẽm aceruum hostilia arma
subdito igne concremauit. Seu uotum id deoꝵ cuipiam fuit. seu ut¬
credere libet fabio aucton eo factum ne suae gloriae fructum dicta¬
tor caperet nomen¬
q sibi scriberet. aut spolia in triumpho ferret.
Litterae quoq de re
prospere gesta ad senatum non ad dictato¬
rem misse argumentum fuere minime cum eo cõmunicandas laudes
Ita egre dictator id factum accepit. ut letis alus uictoria parta pre
se ferret iram tristitiamq. Misso itaq repente senatu se ex curia pro¬
ripuit. Tum uero non sannitium magis legiones q̃ maiestatem dictato¬
ram & disciplinam mil. a magistro e. uictam & euersam dictitanss
illi impune spretum imperium fuisset. Itaq plenus minarum ireq
profectus in castra cum maximis itineribus isset non tamen preueni¬
re famam aduentus sui potuit. Precurrerant enim ab urbe qui nuntia¬

Expanded text:
multis potitus spoliis congesta in ingentem aceruum hostilia arma multis potitus spoliis congesta in ingentem aceruum hostilia arma subdito igne concremauit, seu uotum id deorum cuipiam fuit seu credere libet Fabio auctori eo factum ne suae gloriae fructum dictator caperet nomenque ibi scriberet aut spolia in triumpho ferret. litterae quoque de re prospere gesta ad senatum non ad dictatorem missae argumentum fuere minime cum eo communicantis laudes. ita certe dictator id factum accepit, ut laetis aliis uictoria parta prae se ferret iram tristitiamque. misso itaque repente senatu se ex curia proripuit, tum uero non Samnitium magis legiones quam maiestatem dictatoriam et disciplinam militarem a magistro equitum uictam et euersam dictitans, si illi impune spretum imperium fuisset. itaque plenus minarum iraeque profectus in castra, cum maximis itineribus isset, non tamen praeuenire famam aduentus sui potuit; praecucurrerant enim ab urbe qui nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
tur reposita esse seu occasione bene gerenda& rei inductus exercitu
structo paratoq profectus ad imbrium ita uocant locum. acie cum
sannitibus conflixit. Ea fortuna pugnae fuit ut nihil relictum sit quo
si affuisset dictator melius res geri potuerit. non dux militi. non mi¬
les duci defuit. Eques etiam auctore. L. cominio tri. mil. qui aliq¬
uotiens impetu capto perrumpere non poterat hostium agmen de¬
traxit frenos equis. Atq ita concitatos calcaribus permisit ut sust¬
nere eos nullai uis posset. perarma per uiros late stragem dedere. Se¬
cutus pedes impetum equitum turbatis hostibus intulit signa. Uiginti
milia hostium caesa eo die traduntur. Auctores habeo bis cum hoste
signa collata dictatore absente. Bis rem egregie gestam. Apud an¬
tiquissimos scriptores una haec pugna inuenitur. In quibusdam anr¬
libus tota res praetermissa est. Magister equitum ut ex tanta cede

Expanded text:
tur reposita esse seu occasione bene gerendae rei inductus, exercitu tur reposita esse seu occasione bene gerendae rei inductus, exercitu instructo paratoque profectus ad Imbrinium—ita uocant locum—acie cum Samnitibus conflixit. ea fortuna pugnae fuit ut nihil relictum sit quo, si adfuisset dictator, res melius geri potuerit; non dux militi, non miles duci defuit. eques etiam auctore L. Cominio tribuno militum, qui aliquotiens impetu capto perrumpere non poterat hostium agmen, detraxit frenos equis atque ita concitatos calcaribus permisit ut sustinere eos nulla uis posset; per arma, per uiros late stragem dedere; secutus pedes impetum equitum turbatis hostibus intulit signa. uiginti milia hostium caesa eo die traduntur. auctores habeo bis cum hoste signa conlata dictatore absente, bis rem egregie gestam; apud antiquissimos scriptores una haec pugna inuenitur; in quibusdam annalibus tota res praetermissa est. magister equitum ut ex tanta caede
Abbreviated transcription (Latin):
oppida. situ urbium moenibusq se defensu¬
ri. Postremo oppida
quoq ui expugnare adortus primo cutinã
ingenti ardore mili¬
um aut uulnerum ira quod haud fere quisꝗͣ integer proelio excesse¬
rat scalis coepit. Deinde cingiliam. Utriusq urbis praedam militibus
quod eos neq porte neq muri hostium arcuerant concessit. In sanniũ
incertis itum auspicuis est. Cuius rei uitium non in belli euentum qđ
prospere gestum est sed in rabiem atq iras imperatorum uertit. Nam¬
que papirius dictator a pullario monitus cum ad auspicium repeten¬
dum romam proficisceretur magistro equitum denuntiat ut se se le
teneret neu absente se cum hoste manum consereret.Q. fabius cum
post profectionem dictatoris per exploratores comperisset perinde
omnia soluta apud hostem ac si nemo romanus in sannio esset seu fe¬
rox adolescens indignitate accensus quod omnia in dictatore uiderẽ¬

Expanded text:
oppida, situ urbium moenibusque se defensuoppida, situ urbium moenibusque se defensuri. postremo oppida quoque ui expugnare adortus, primo Cutinam ingenti ardore militum a uolnerum ira quod haud fere quisquam integer proelio excesserat, scalis cepit, deinde Cingiliam. utriusque urbis praedam militibus, quod eos neque portae nec muri hostium arcuerant, concessit. in Samnium incertis itum auspiciis est; cuius rei uitium non in belli euentum, quod prospere gestum est, sed in rabiem atque iras imperatorum uertit. namque Papirius dictator a pullario monitus cum ad auspicium repetendum Romam proficisceretur, magistro equitum denuntiauit ut sese loco teneret neu absente se cum hoste manum consereret. Q. Fabius cum post profectionem dictatoris per exploratores comperisset perinde omnia soluta apud hostes ac si nemo Romanus in Samnio esset, seu ferox adulescens indignitate accensus quod omnia in dictatore uideren
Abbreviated transcription (Latin):
Exercitus utroq ductus & cura tuendorum finium hostes prohibiti cõ¬
uingere arma. Ceterum alterum consulum. L. furium camillum ciui
maior rerum moles imposita erat morbo graui implicitum fortuna
bello ea tempestate subtraxit. Iussusq dictatorem dicere rei gerende
causa longe clarissimum bello ea tempestate. L. papirium cursorẽ.
Ab eo quoq fabius maximus rutilianus magister equitum est dictus.
par nobile rebus in eo magistratu gestis. discordia tamen qua prope
id ultimum dimicationis uentum est nobilius. Ab altero consule in
uestinis multiplex bellum nec usquam uario euentu gestum est. Nã
& peruastauit agros & populando atq urendo tecta hostium sataq
in aciem inuitos extraxit. & ita proelio uno accidit uestinoꝵ res h¬
audquaꝗ̃ tamen incruento milite suo ut non in castra solum refu¬
gerent hostes sed iam ne uallo quidem ac fossis freti dilaberentur in¬

Expanded text:
exercitus utroque ducti et cura tuendorum finium hostes prohibiti conexercitus utroque ducti et cura tuendorum finium hostes prohibiti coniungere arma. ceterum alterum consulem L. Furium , cui maior moles rerum imposita erat, morbo graui implicitum fortuna bello subtraxit; iussusque dictatorem dicere rei gerendae causa longe clarissimum bello ea tempestate dixit, L. Papirium Cursorem , a quo Q. Fabius Maximus Rullianus magister equitum est dictus, par nobile rebus in eo magistratu gestis, discordia tamen, qua prope ad ultimum dimicationis uentum est, nobilius. ab altero consule in Uestinis multiplex bellum nec usquam uario euentu gestum est. nam et peruastauit agros et populando atque urendo tecta hostium sataque in aciem inuitos extraxit; et ita proelio uno accidit Uestinorum res, haudquaquam tamen incruento milite suo, ut non in castra solum refugerent hostes sed iam ne uallo quidem ac fossis freti dilaberentur in
Abbreviated transcription (Latin):
cessit ut & uestinus populus sannitibus se conungeret. Que ressic¬
ut eo anno sermonibus magis passim hominum iactata q̃ in pubai¬
co ullo concilio est ita insequentis anni consulibus. L. furio camulo
iterum unio bruto sceue nulla prior potiorq uisa est de qua ad se¬
natum referrent. Et quamꝗͣ noua res erat tamen tanta cura patres
incessit ut pariter eam susceptam neglectamq timerent. ne aut im¬
punitas eorum lascuua superbiaq aut bello pene expetite metu pro¬
pinquo atq ira concirent finitimos populos. Et erat genus omne a¬
bunde bello sannitibus par. Marsi peligniq & aurunci. quos si ues¬
tinus attingeretur omnes habendos hostes. Uicit tamen pars quae in
praesentia uideri potuit maioris animi ꝗ consilu. Sed euentus docuit
fortes fortunam ure. Bellum ex autoritate patrum. populus aduer¬
sus uestinos uissit. Prouincia ea bruto sannium camillo sorte euenit

Expanded text:
cessit ut et Uestinus populus Samnitibus sese coniungeret. quae res siccessit ut et Uestinus populus Samnitibus sese coniungeret. quae res sicut eo anno sermonibus magis passim hominum iactata quam in publico ullo concilio est, ita insequentis anni consulibus, L. Furio Camillo iterum Iunio Bruto Scaeuae, nulla prior potiorque uisa est de qua ad senatum referrent. et quamquam <non> noua res erat, tamen tanta cura patres incessit ut pariter eam susceptam neglectamque timerent, ne aut impunitas eorum lasciuia superbiaque aut bello poenae expetitae metu propinquo atque ira concirent finitimos populos; et erat genus omne abunde bello Samnitibus par, Marsi Paelignique et Marrucini, quos, si Uestinus attingeretur, omnes habendos hostes. uicit tamen pars quae in praesentia uideri potuit maioris animi quam consilii; sed euentus docuit fortes fortunam iuuare. bellum ex auctoritate patrum populus aduersus Uestinos iussit. prouincia ea Bruto, Samnium Camillo sorte euenit.
Abbreviated transcription (Latin):
uenis cum se in publicum proripuisset libidinem crudelitatemq cõ¬
querens fenerationis ingens uis hominum eum aetatis miseratione at¬
que indignitate in iuriae accensa tum suae conditionis liberumq suo¬
rum respectu in forum atq inde agnune facto ad curiam concurrit.
Et cum consules tumultu repentino coacti senatum uocarent introe¬
untibus in curiam patribus laceratum iuuenis tergum procumbẽte
ad singulorum pedes ostentabant. Uictum eo die ob impotentem in¬
uriam unius ingens uinculum fidei. lussiq consules ferre ad populũ
nequis nisi qui noxam meruisset donec poenam lueret in compedibus
aut in neruo teneretur. Pecuniae credite bona debitoris non corpus
obnoxium esset. Ita nexi soluti. cautumꝙ in posterum ne necterent
Fodem anno cum satis per scipsum sannitium bellum & defectio recens
lucanoꝵ auctoresq defectionis tarentini sollicitos haberent patres os¬

Expanded text:
iuuenis cum se in publicum proripuisset, libidinem crudelitatemque coniuuenis cum se in publicum proripuisset, libidinem crudelitatemque conquerens feneratoris, ingens uis hominum cum aetatis miseratione atque indignitate iniuriae accensa, tum suae condicionis liberumque suorum respectu, in forum atque inde agmine facto ad curiam concurrit; et cum consules tumultu repentino coacti senatum uocarent, introeuntibus in curiam patribus laceratum iuuenis tergum procumbentes ad singulorum pedes ostentabant. uictum eo die ob impotentem iniuriam unius ingens uinculum fidei iussique consules ferre ad populum ne quis, nisi qui noxam meruisset, donec poenam lueret in compedibus aut in neruo teneretur; pecuniae creditae bona debitoris, non corpus obnoxium esset. ita nexi soluti, cautumque in posterum ne necterentur. eodem anno cum satis per se ipsum Samnitium bellum et defectio repens Lucanorum auctoresque defectionis Tarentini sollicitos haberent patres, ac
Abbreviated transcription (Latin):
Dilucere deinde breui fraus coepit. postquam criminum falsoꝵ aucto¬
res tarentum cõmigrauere. Sed amissa omni de se potestate nihil
ultra quam ut peniteret frustra restabat. Eo anno plebi romane
uelut alud initium libertatis factum est. quod necti desierunt. Mu¬
tatum autem uis ob unius feneratoris simul libidinem simul crudeli¬
tatem insignem. Papirius is fuit. cui cum se .c. publius ob es alienũ
paternum nexum dedisset quem aetas formaq ad misericordiam eli¬
cere poterant ad libidinem contumeliamq animum accenderunt
Et florem aetatis eius fructum aduentitium crediti ratus primo perlice¬
re adolescentem sermone incesto est conatus. Dein postquam asperne¬
bantur flagitium aures minis territare. atq identidem ad monere for¬
tunae. Postremo cum ingenuitatis magis ꝗͣ presentis conditionis me¬
morem uideret nudari iubet. uerberaq afferri. Quibus laceratus

Expanded text:
dilucere deinde breui fraus coepit postquam criminum falsorum auctodilucere deinde breui fraus coepit postquam criminum falsorum auctores Tarentum commigrauere; sed amissa omni de se potestate nihil ultra quam ut paeniteret frustra restabat. eo anno plebi Romanae uelut aliud initium libertatis factum est quod necti desierunt; mutatum autem ius ob unius feneratoris simul libidinem, simul crudelitatem insignem. L. Papirius is fuit, cui cum se C. Publilius ob aes alienum paternum nexum dedisset, quae aetas formaque misericordiam elicere poterant, ad libidinem et contumeliam animum accenderunt. ut florem aetatis eius fructum aduenticium crediti ratus, primo perlicere adulescentem sermone incesto est conatus; dein, postquam aspernabantur flagitium aures, minis territare atque identidem admonere fortunae; postremo, cum ingenuitatis magis quam praesentis condicionis memorem uideret, nudari iubet uerberaque adferri. quibus laceratus
Abbreviated transcription (Latin):
ud cupidos rerum nouandarum ualuissent ex iuuentute quidam
lucanoꝵ pretio asciti clari magis inter populares ꝗͣ honesti interse
mulctati ipsi uirgis cum corpora nuda intulissent in ciuium cetum
uociferati sunt se quod castra romana ingredi ausi essent a consuli¬
bus uirgis caesos ac prope securi percussos esse. Deformis suapte na¬
tura cum speciem iniuriae magis quam doli pre se ferret concitati ho¬
mines cogunt clamore suo magistratus senatum uocare. & alu cir¬
cumstantes concilium bellum in romanos poscunt. Alii ad concitandũ
in arma multitudinem agrestium discurrunt. Tumultuq etiam sanos
onsternante animos. decernitur ut societas cum sannitibus renoua¬
retur. Legatiq ad eam rem mittuntur. Repentina res quia ꝗͣ causã
nullam tam ne fidem habebat coacti a sannitibus & obsides dare &
praesidia in loca munita accipere. Ceci fraude & ira nihil recusarunt.

Expanded text:
ud cupidos rerum nouandarum ualuissent, ex iuuentute quidam ud cupidos rerum nouandarum ualuissent, ex iuuentute quidam Lucanorum pretio adsciti, clari magis inter populares quam honesti, inter se mulcati ipsi uirgis, cum corpora nuda intulissent in ciuium coetum, uociferati sunt se, quod castra Romana ingredi ausi essent, a consulibus uirgis caesos ac prope securi percussos esse. deformis suapte natura res cum speciem iniuriae magis quam doli prae se ferret, concitati homines cogunt clamore suo magistratus senatum uocare; et alii circumstantes concilium bellum in Romanos poscunt, alii ad concitandam in arma multitudinem agrestium discurrunt, tumultuque etiam sanos consternante animos decernitur ut societas cum Samnitibus renouaretur, legatique ad eam rem mittuntur. repentina res quia quam causam nullam tam ne fidem quidem habebat, coacti a Samnitibus et obsides dare et praesidia in loca munita accipere, caeci fraude et ira nihil recusarunt.
Abbreviated transcription (Latin):
peru non ante in ullo facta. & exactio honore triumphus. aliud sub¬
inde bellum cum alterius ore graecis exortum. Namq tarentin eũ
rem palepolitanam uana spe auxilii aliquamdu sustinuissent. post¬
quam romanos urbe potitos accepere uelut destituti ac non qui ip¬
si destituissent increpare palepolitanos. Ira atq inuidia in romanos
furere. Eo etiam quod lucanos & apulos nam utraq eo anno socie¬
tas cepta est in fidem populi romani uenisse allatum est. Quippe pro¬
pe modum peruentum ad se esse. lamq in eo rem fore ut romani
aut hostes aut domini habendi sint. Discrimen profecto rerum sua¬
rum in bello sannitium euentumq eius uerti. Eam solam gentem
restare. nec eam ipsam satis ualidam. quando lucanus defecerit. quẽ
reuocari adhuc impelliq ad abolendam societatem romanam pos¬
se. si qua ars serendis discordus adhibeatur. haec consilia cum ap¬

Expanded text:
perii non ante in ullo facta et acto honore triumphus. aliud subperii non ante in ullo facta et acto honore triumphus. aliud subinde bellum cum alterius orae Graecis exortum. namque Tarentini cum rem Palaepolitanam uana spe auxilii aliquamdiu sustinuissent, postquam Romanos urbe potitos accepere, uelut destituti ac non qui ipsi destituissent, increpare Palaepolitanos, ira atque inuidia in Romanos furere, eo etiam quod Lucanos et Apulos—nam utraque eo anno societas coepta est—in fidem populi Romani uenisse allatum est: quippe propemodum peruentum ad se esse iamque in eo rem fore ut Romani aut hostes aut domini habendi sint. discrimen profecto rerum suarum in bello Samnitium euentuque eius uerti; eam solam gentem restare nec eam ipsam satis ualidam, quando Lucanus defecerit; quem reuocari adhuc impellique ad abolendam societatem Romanam posse, si qua ars serendis discordiis adhibeatur. haec consilia cum ap
Abbreviated transcription (Latin):
is in urbem receptus cum summa urbis romano milite implesset tol¬
li clamorem iussit. Ad quem graci signo accepto a principibus qui¬
euere. Nolani per auersam partem urbis uiã nolam ferente effu¬
gunt. Sannitibus exclusis ab urbe ut expeditior in presentia fuga¬
iti sedior postquam periculo euaserunt uisa. Quippe qui inermes
nulla rerum suarum non relicta inter hostes ludibrium non extei¬
nis modo sed etiam popularibus spoliati atq egentes domos redie¬
re. Haud ignarus opinionis alterius qua haec proditio ab samntbis
facta traditur cum auctoribus haec deditio quibus dignius eredi et
tum fedus neapolitanum eo enim deinde summa rei grecor uent
similius uero facit ipsos in amicitiam redisse. fublio triumphus de¬
cretus. quod satis credebatur obsidione domitos hostes in fidem ue¬
nisse. Duo singularia haec primum ei uiro contigere. Prorogatio im¬

Expanded text:
is in urbem receptus, cum summa urbis Romano milite implesset, tolis in urbem receptus, cum summa urbis Romano milite implesset, tolli clamorem iussit; ad quem Graeci signo accepto a principibus quieuere, Nolani per auersam partem urbis uia Nolam ferente effugiunt. Samnitibus exclusis ab urbe ut expeditior in praesentia fugaita foedior postquam periculo euaserunt uisa, quippe qui inermes nulla rerum suarum non relicta inter hostes, ludibrium non externis modo sed etiam popularibus, spoliati atque egentes domos rediere. haud ignarus opinionis alterius, qua haec proditio ab Samnitibus facta traditur, cum auctoribus hoc dedi, quibus dignius credi est, tum foedus Neapolitanum—eo enim deinde summa rei Graecorum uenit —similius uero facit ipsos in amicitiam redisse. Publilio triumphus decretus, quod satis credebatur obsidione domitos hostes in fidem uenisse. duo singularia haec ei uiro primum contigere, prorogatio im
Abbreviated transcription (Latin):
cogitaret.p.r. potius cum quanto studio periculoq reditum in amici¬
am suam esset ꝗͣ qua stultitia & temeritate de officio decessum. Co¬
laudatus ab imperatore tria milia militum ad occupandam eam partẽ
urbis quam sannites insidebant accepit. Praesidio ei. L. quintius tri.
mil. prepositus. Fodem tempore & nimphius praetorem sannitium
arte aggressus perpulerat ut quoniam omnis romanus exercitus aut
irca palepolim aut in sannio esset sineret se classe circumuehi ad ro¬
ianum agrum. Non oram modo maris sed ipsi urbi propinqua loca
depopulaturum. Sed ut falleret nocte proficiscendum esse. extem¬
ploq naues deducendas. quod quo maturius fieret omnis uiuentus
sannitium preter necessarium urbis presidium ad litus missa. Ubi
dum nimphius in tenebris & multitudine semet ipsam impediente
sedulo alia aliis imperans terit tempus charilaus ex composito a so¬

Expanded text:
 cogitaret populus Romanus potius cum quanto studio periculoque reditum in amiciti cogitaret populus Romanus potius cum quanto studio periculoque reditum in amicitiam suam esset quam qua stultitia et temeritate de officio decessum. conlaudatus ab imperatore tria milia militum ad occupandam eam partem urbis quam Samnites insidebant accepit; praesidio ei L. Quinctius tribunus militum praepositus. eodem tempore et Nymphius praetorem Samnitium arte adgressus perpulerat, ut, quoniam omnis Romanus exercitus aut circa Palaepolim aut in Samnio esset, sineret se classe circumuehi ad Romanum agrum, non oram modo maris sed ipsi urbi propinqua loca depopulaturum; sed ut falleret, nocte proficiscendum esse extemploque naues deducendas. quod quo maturius fieret, omnis iuuentus Samnitium praeter necessarium urbis praesidium ad litus missa. ubi dum Nymphius in tenebris et multitudine semet ipsa impediente, sedulo aliis alia imperia turbans, terit tempus, Charilaus ex composito ab soci
Abbreviated transcription (Latin):
sunt patiebantur. Itaq cum & a tarento & a sannitibus fama esset no¬
ua auxilia uentura. sannitium plus ꝗͣ uellent intra moenia esse rebant᷑.
Greci. graecos haud minus per quos sanniti nolanoq ꝗͣ ut romanis hos¬
bus resisterent expectabant. Postremo leuissimum maloꝵ deditio ad
romanos uisa. Charilaus & nimphius principes ciuitatis cõmunicato
inter se consilio partes ad rem agendam diuisere. ut alter ad impera¬
torem romanoꝵ transfugeret. alter subsisteret ad prebendam oportu¬
nam consilio urbem. Charilaus fuit qui ad .P. philonem uenit. Et
quod bonum faustum felixq palepolitanis populoq r. esset tradere
se ait moenia statuisse. eo facto utrum ab se prodita an seruata patria
uideatur in fide romana positum esse. Sibi priuatim nec pacisci quic¬
ꝗͣ nec petere. Publice petere ꝗͣ pacisci magis ut si successet inceptum

Expanded text:
sunt patiebantur. itaque cum et a Tarento et a Samnitibus fama esset nosunt patiebantur. itaque cum et a Tarento et a Samnitibus fama esset noua auxilia uentura, Samnitium plus quam uellent intra moenia esse rebantur, Tarentinorum iuuentutem, Graeci Graecos, haud minus per quos Samniti Nolanoque quam ut Romanis hostibus resisterent, exspectabant. postremo leuissimum malorum deditio ad Romanos uisa: Charilaus et Nymphius principes ciuitatis communicato inter se consilio partes ad rem agendam diuisere, ut alter ad imperatorem Romanorum transfugeret, alter subsisteret ad praebendam opportunam consilio urbem. Charilaus fuit qui ad Publilium Philonem uenit et, quod bonum faustum felix Palaepolitanis populoque Romano esset, tradere se ait moenia statuisse. eo facto utrum ab se prodita an seruata patria uideatur, in fide Romana positum esse. sibi priuatim nec pacisci quicquam nec petere; publice petere quam pacisci magis ut, si successisset inceptum,
Abbreviated transcription (Latin):
deinde consules uissu populi cum misissent qui indicerent sannitibus
bellum ipsi maiore conatu ꝗͣ aduersus graecos cuncta parabant. Et alia
noua nihil tum animo tale agitantibus accesserunt auxilia. Lucani at¬
que apuli quibus gentibus nihil ad eam diem cum romano populo fue¬
rat in fidem uenerunt. Arma uirosq ad bellum pollicentes. federe ergo
in amicitiam accoepti. Fodem tempore etiam in sannio res prospere ges¬
ta. Tria oppida in potestatem uenerunt. Aliphe. Capriphe. Rufriũ.
Aliusq ager primo aduentu consulis longe lateq est peruastatus. hoc
bello tam prospere commisso alteri quoq bello quo graeci obsidebant
iam finis aderat. Nam praeterꝗͣ quod interseptis munimentis hostium
pars parti abscisa erat fediora aliquanto intra muros his quibus hos¬
tis territabat patiebantur & uel capti a sinis met ipsis praesidus indigna
iam liberis quoq ac coniugibus & quae captarum urbium extrema¬

Expanded text:
deinde consules iussu populi cum misissent qui indicerent Samnitibus deinde consules iussu populi cum misissent qui indicerent Samnitibus bellum, ipsi maiore conatu quam aduersus Graecos cuncta parabant; et alia noua nihil tum animo tale agitantibus accesserunt auxilia. Lucani atque Apuli, quibus gentibus nihil ad eam diem cum Romano populo fuerat, in fidem uenerunt, arma uirosque ad bellum pollicentes; foedere ergo in amicitiam accepti. eodem tempore etiam in Samnio res prospere gesta. tria oppida in potestatem uenerunt, Allifae, Callifae, Rufrium, aliusque ager primo aduentu consulum longe lateque est peruastatus. hoc bello tam prospere commisso, alteri quoque bello quo Graeci obsidebantur iam finis aderat. nam praeterquam quod intersaeptis munimentis hostium pars parti abscisa erat, foediora aliquanto intra muros iis quibus hostis territabat patiebantur et uelut capti a suismet ipsis praesidiis indigna iam liberis quoque ac coniugibus et quae captarum urbium extrema
Abbreviated transcription (Latin):
nis in hostium praesidia. Ibi feda laceratio corporis facta. Namq pres¬
so medio partem consentiam misere. pars ipsis retenta ad ludibrum.
Qua cum iaculis saxisq procul incesseretur mulier una ultra humanaru
irarum fidem seuienti turbe immixta ut parumper sustinerent preca¬
ta flens ait uirum sibi liberosq captos apud hostes esse. Sperare corpore
regio utcumq mulctato se suos redempturam. Is finis lacerationi fuit.
Sepultumq consentie quod membrum reliqui fuit cura mulieris unius.
ossaq methapontum ad hostes remissa. Inde epirum reuecta ad cleopa¬
tram uxorem. sororem olimpiadem. quaꝵ mater magni alexandri al¬
tera soror altera fuit. Haec de alexandri epyrensis tristi euentu quam¬
quam romano bello fortuna eum abstinuit tamen quia in italia bella
gessit paucis dixisse sufficiat. Eodem anno lectisternium romae quin¬
to post con .ur. usdem quibus ante placandis habitum est deis. Noui

Expanded text:
nis in hostium praesidia. ibi foeda laceratio corporis facta. namque praecinis in hostium praesidia. ibi foeda laceratio corporis facta. namque praeciso medio partem Consentiam misere, pars ipsis retenta ad ludibrium; quae cum iaculis saxisque procul incesseretur, mulier una ultra humanarum irarum fidem saeuienti turbae immixta, ut parumper sustinerent precata, flens ait uirum sibi liberosque captos apud hostes esse; sperare corpore regio utcumque mulcato se suos redempturam. is finis laceratione fuit, sepultumque Consentiae quod membrorum reliquum fuit cura mulieris unius, ossaque Metapontum ad hostes remissa, inde Epirum deuecta ad Cleopatram uxorem sororemque Olympiadem, quarum mater magni Alexandri altera, soror altera fuit. haec de Alexandri Epirensis tristi euentu, quamquam Romano bello fortuna eum abstinuit, tamen, quia in Italia bella gessit, paucis dixisse satis sit. eodem anno lectisternium Romae quinto post conditam urbem iisdem quibus ante placandis habitum est dies. noui