comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ necesse ẽ io circo tunc intellegatur
cognosse quia loquitur : & deplurimis
quidem quȩ descientia dĩ testamento
uetere continetur. haectantum exempli
causa de monstrata a nobis sunt : uti
quod nescit ds̃ non ignorationis causa
intellegeretur esse sed temporis : in¬
euangeliis uero dnm multa scentem
nescire inuenimus operarios iniqui¬
tatis in uirtutib: multis. & in nomine eius
glori antes non nouit dicens: & tunciu¬
rabo quia non noui uos : Discedite a me
om̃s qui o peramini ini quitatem &iã
cum iure iurando eos non nouit : quos
nescit: nesut ergo non idcrco quia
nesciat. sed cognitione eus permi¬
quitatem operationis indignisint.
fidem dicti&iam iurandi religione
confirmans : & habens innaturȩ uir¬
tute nenescat & retinens ins acra¬
mento uoluntatis ut nesciat: Nescit
quoq: unigenitus dr̃ urgines stultas.
& conparandi sibio leicuriosas.
gloriosi aduentus suithalamum
ingressus ignorat namq: & ad eunt

Expanded text:
 necesse est idcirco tunc intelligatur cognosse, quia loquitur. Et de plurimis quidem, quae de scientia Dei Testamento Veteri continentur, haec tantum exempli causa demonstrata a nobis sunt: ut id, quod nescit Deus, non ignorationis causa intelligeretur esse, sed temporis. Evangeliis vero Dominum multa scientem nescire invenimus. Operarios iniquitatis, in virtutibus multis et in nomine ejus gloriantes, non novit dicens: Et tunc jurabo, quia non novi vos. Discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Etiam cum jurejurando eos non novit, quos nescit. Nescit ergo, non idcirco quia nesciat, sed quia cognitione ejus per iniquitatem operationis indigni sint: fidem dicti etiam jurisjurandi religione confirmans, et habens in naturae virtute ne nesciat, et retinens in sacramento voluntatis ut nesciat. Nescit quoque unigenitus Deus virgines stultas: et comparandi sibi olei incuriosas, gloriosi adventus sui thalamum ingressus, ignorat. Namque et adeunt
Abbreviated transcription (Latin):
nec sicut sabellius quiimionẽ diuiditipsũ
dix̃ filiũ quẽ & patrem ignorateuan¬
gelium atq apostolica sa cram̃ta siccre¬
dens sabellius sed hoc non simplicit̃ abhe
bellio unionis crim̃ ex probrant c̃uius
unionis diuisio nonnatiuitatẽ intulit.
sed eundem diui sit in uirginẽ: nob̵ aut
in confessionenatiuitas ẽ & unionem
detestante sunitatẽ diuinitatis tenemis

Expanded text:
« Nec sicut Sabellius, qui unionem dividit, ipsum « Nec sicut Sabellius, qui unionem dividit, ipsum dixit Filium quem et Patrem. » Ignorat evangelica atque apostolica sacramenta sic credens Sabellius. Sed hoc non simpliciter ab hbellio unionis crimen exprobrant: cujus unionis divisio non nativitatem intulit, sed eumdem divisit in Virgine. Nobis autem in confessione nativitas est: et unionem detestantes, unitatem divinitatis tenemus
Abbreviated transcription (Latin):
de inde nom̃ ac fides unius substantiȩ
tolleret᷑ quia a pud hereticos exportione
competer& & ꝑ id non ex dõ ds̃ eẽt qđ in eo
diumnenatura propri&as non in ess&:
quidue sanassollicitudinesem̃tita reli¬
gionis specie impius furor simulatma¬
nicheũ secđ hereticȩ in saniȩ prȩdicato¬
respiaec desiȩ fidesdamnat nescit enĩ
in filio portionẽ sed scitdm̃ totũ ex dõ
totoscit ex uno unũ non desectũ sed na¬
tũ scitnatiuitatẽ dĩ nec deminutionẽ
essegignentis nec infirmitatem esse
niã temerariȩ u surpatescientiȩ siue¬
ro dedrr̃o suo didicit natiuitatis suȩ
scientiã permitte nascentihȩc enim
ita ei adõ unigenito comperta sunt qđ
pater & filius unum sunt qđ plenitudo
deitatis infilio ẽ perqđ & portionẽ uni¬
us substantiȩ odit ad filiũ & pernatiui¬
tatis ueritatem utrȩ diuinitatis propri¬
etatẽ ueneratur infilio sedreposita pleni¬
ore singularũ responsionũ ab solutione:

Expanded text:
deinde nomen ac fides unius substantiae deinde nomen ac fides unius substantiae tolleretur, quia apud haereticos ex portione competeret; et per id non ex Deo Deus esset, quod in eo divinae naturae proprietas non inesset. Quid vesanas sollicitudines 139 ementita religionis specie impius furor simulat? Manichaeum, secundum haereticae insaniae praedicatores, pia Ecclesiae fides damnat. Nescit enim in Filio portionem: sed scit Deum totum ex Deo toto: scit ex uno unum; non desectum, sed natum: scit nativitatem Dei nec diminutionem esse gignentis, nec infirmitatem esse niam temerarie usurpatae scientiae: si vero de Domino suo didicit, nativitatis suae scientiam permitte nascenti. Haec enim ita ei a Deo unigenito comperta sunt, quod Pater et Filius unum sunt, quod plenitudo deitatis in Filio est: per quod et portionem unius substantiae odit ad Filium, et per nativitatis veritatem, verae divinitatis proprietatem veneratur in Filio. Sed reposita pleniore singularum responsionum absolutione,
Abbreviated transcription (Latin):
dediuin enatiuitatis scđ fidẽ euangelicã
atque a postolicã ueritatẽ suolo cotrac¬
tabimus interim tam̃ hereticȩ artis
ingeniũ hostendi debuit quȩ aduerita¬
tẽ natiuitatis abolendã prolationis
teris eius dẽ artis suȩmalignã fraudu¬
lentiã dicens nec sicut manicheus par¬
tẽ lunius substantiȩ patris natus ex¬
posuit negata superius prolatioẽ ut
natiuititas negaret᷑ nunc quoq sub
maniche i n omine neganda unius substantiȩ
infertur & portione dĩ exdõ eẽcredat᷑
manicheus enĩ abruptiinin probanda
lege acproph&is furoris & diaboliquan¬
tũ in seẽ professusod sertor & solisiunes¬
ciuscultor id qđ in uirgine fuit portionẽ
unius substantiȩ prȩdicauit & id filiũ
intellegiuoluit qđ ex di substantia parte
aliquadeductũ apparueritin carne ut
igit᷑ unigeniti filinatiuitas &unius sub¬
natiuitas adsertaẽ prȩdicat᷑ primum
natiuita sipsa non eẽt quȩ in manicheo
e& exportionis professionedã natatunc

Expanded text:
de divinae nativitatis, secundum fidem evangelicam atque apostolicam, veritate suo loco tractabimus: interim tamen haereticae artis ingenium ostendi debuit, quae, ad veritatem nativitatis abolendam, prolationis teris ejusdem artis suae malignam fraudulentiam, dicens: « Nec sicut Manichaeus partem unius substantiae Patris Natum exposuit. » Negata superius prolatio est, ut nativitas negaretur: nunc quoque sub Manichaei nomine neganda unius substantiae infertur et portio, ne Deus ex Deo esse credatur. Manichaeus enim abrupti in improbanda lege ac prophetis furoris, et diaboli quantum in se est professus assertor, et solis sui nescius cultor, id quod in Virgine fuit, portionem unius substantiae praedicavit, et id Filium intelligi voluit, quod ex Dei substantia parte aliqua deductum apparuerit in carne. Ut igitur unigeniti filii nativitas, et unius subnativitas asserta est, praedicatur; primum nativitas ipsa non esset, quae in Manichaeo esset ex portionis professione damnata; tum
Abbreviated transcription (Latin):
acne forte dictihuius uirtutẽ heretica
in petas ad patrẽ in nascibilem dm̃ re¬
ferat & ipsadictiratio at a postolus auc¬
toroccurrit qui expersonaunigenitidĩ
sicut superius docuimus intellegendito¬
tius huius sermonis interprȩsẽ. & hac
quod dictum est. lȩtaminigentes cum
plebetius. proprium eiusesse demon¬
strauit subiciens ad fidem dicit.
& erit radixiesse & qui surgit regere
gentes in eo gentes sperabunt :
demonstrata igitur ꝑ mor seneo qui
dixerat non est ds̃ prȩt̃mȩ in eo qđ ait
lȩ tamini gentes simulcum eo
secđ carnẽ exradicȩiessȩ surgente rege
gentiũ spes ẽ ipsanimc dictiratio tractan¬
daẽ ut quia dictũ non ambigit᷑ quatenus
dictũ sit possitintellegiuerũ & absolutũ

Expanded text:
Ac ne forte dicti hujus virtutem haeretica Ac ne forte dicti hujus virtutem haeretica impietas ad patrem innascibilem Deum referat; et ipsa dicti ratio, et Apostolus auctor occurrit, qui ex persona unigeniti Dei, sicut superius docuimus, intelligendi totius hujus sermonis interpres est; et hoc quod dictum est, Laetamini gentes cum plebe ejus , proprium ejus esse demonstravit, subjiciens ad fidem dicti: Et erit radix Iesse, et qui surget regere gentes, in eum gentes sperabunt . Demonstrato igitur per Moysen eo qui dixerat: Non est Deus praeter me, in eo quod ait: Laetamini gentes simul cum eo; secundum carnem ex radice Jesse surgente rege 128 gentium spes est, ipsa nunc dicti ratio tractanda est, ut quia dictum non ambigitur, quatenus dictum sit p
Abbreviated transcription (Latin):
cis dictis perfectȩ huius unitatis fidesẽ
extruenda & hinc euangelicȩ domus
sunt ponenda fundamina ut peandem
natirã diuinitatis unius unus ds̃ perid
intellegatur qđ indm̃ alterũ dĩ unie¬
genitus ñ refertur tenuimus enĩom¬
ni hoc sermonis nr̃i libello eũ ordinẽ
ut in quibus superiore libro dm̃ filiũ
docueramus in ipsis nunc dm̃uerũ hosten¬
deremus &ut spero eadictorũ omniũ
ab solutio fuit ut dsuerus intellegeretur.
quids̃ ẽẽ non negabat᷑ reliquus aũt nunc
om̃is sermo ad id profici& ut quids ue¬
rus ẽẽ intellegitur non in dm̃ alterum
deputetur & qđ ad alterum non ꝓficit
ad unum intellegatur mũ aut̃ illud
non subsistentẽ naturã perimat infili¬
osed indõ & donaturam dĩ conseruet
tiũ intellegentiȩ istius summi ꝑquẽ
manifestari scđo dĩ coeptus ẽ : morse
namq cuius porehaec deseumigenitus
ds̃ professusẽ uidete uidete quoni¬
amego sumds̃ & non ẽ dĩ prȩterme :

Expanded text:
cis dictis perfectae hujus unitatis fides est exstruenda, et hinc evangelicae domus sunt ponenda fundamina; ut per eamdem naturam divinitatis unius unus Deus per id intelligatur, quod in Deum alterum Deus unigenitus non refertur. Tenuimus enim omni hoc sermonis nostri libello eum ordinem, ut in quibus superiore libro Deum filium docueramus, in ipsis nunc Deum verum ostenderemus. Et, ut spero, ea dictorum omnium absolutio fuit, ut Deus verus intelligeretur, qui Deus esse non negabatur. Reliquus autem nunc omnis sermo ad id proficiet, ut qui Deus verus esse intelligitur, non in Deum alterum deputetur; et quod ad alterum non proficit, ad unum intelligatur: unum autem illud non subsistentem naturam perimat in Filio, sed in Deo et Deo naturam Dei conservet tium intelligentiae istius sumi, per quem manifestari saeculo Deus coeptus est, Moyse namque, cujus ore haec de se unigenitus Deus professus est: Videte, videte, quoniam ego sum Deus, et non est Deus praeter me .
Abbreviated transcription (Latin):
intellegetur ẽẽ quid ̃ est aneo uero
subiecit & prȩterte non ẽdis̃ hostendit
prȩt̃ eum dm̃ non eẽ quia insedõ dr̃
in ess& hocuero quod tertium est.
t ues ds̃ & nesciebamus humanae¬
intellegentiȩpiam & fidelẽ testatur
professionẽ quȩ cognitis natiuitatis mis
tiato confiteretur tu enĩ esdi & nes¬
ciebamus dĩ isrłsaluator subsisten¬
tem in eodĩ naturã in tellegentes cum
terius nobis cuius quam dĩ non relinquat
errorem: & hȩc quidem esaias indi¬
uiduam atque inseparabilem patris
uirtute in discretȩ adõ patrȩnaturȩ uni¬
genitũ dm̃ itado cuitdicens. hic ds̃ nr̃ ẽ

Expanded text:
ntelligeretur esse qui Deus est. In eo vero quod subjecit: Et praeter te non est Deus: ostendit praeter eum Deum non esse, quia in se Deo Deus inesset. Hoc vero quod tertium est, Tu es Deus, et nesciebamus, humanaeintelligentiae piam et fidelem testatur professionem, quae cognitis nativitatis mystr Angelum nuntiato confiteretur, Tu enim es Deus, et nesciebamus, Deus Israel salvator: subsistentem in eo Dei naturam intelligentes, cum terius nobis cujusquam Dei non relinquat errorem. Et haec quidem Esaias, individuam atque inseparabilem Patris virtute, indiscretae a Deo patre naturae unigenitum esse Deum ita docuit, dicens: Hic Deus noste
Abbreviated transcription (Latin):
cesse ẽ ut his omnib. filius careat q̃uȩ ad
priuilegium solitarie in patremaiestatis
sitas unũ dm̃ uerũ nosse & confiteri & ex¬
tra inpietatis sensum confessionis huiꝰ
est & fides & intellegentia prius confi¬
tendus. ẽ. pat̃ & filius ut unus uerus ds̃
possit intellegi & cognitis sacramentis
salutis humanȩ quȩ in nobis perregene¬
rationis iurtutẽ in patre & filio consum¬
mantur aduitã legis & proph&arũ sunt
misteria consequenda unũ dm̃ uerum
non ad prȩhendit ignara euangelicȩ
& a postolicȩ predicationis inpietas cu¬
iuis quamuis intellegentiam usq ad ab¬
solutissimã uerȩ pietatis pro fessionem
ex ipsis eorũ doctrinis prȩstabimus ut in¬
diuise atq: inseparabilis non experso¬
na sed exnatura subsistens expatre uni¬
genitus intellegatur & perid imus dssit
quia exnatura dĩ dĩ sit tam̃ exproph&i¬

Expanded text:
cesse est ut his omnibus careat Filius, quae ad cesse est ut his omnibus careat Filius, quae ad privilegium solitariae in Patre majestatis sitas unum Deum verum nosse et confiteri; et extra impietatis sensum, confessionis hujus est et fides et intelligentia. Prius confitendus est Pater et Filius, ut unus verus Deus possit intelligi: et cognitis sacramentis salutis humanae, quae in nobis per regenerationis virtutem in Patre et Filio consummantur ad vitam, legis et prophetarum sunt mysteria consequenda. Unum Deum verum non apprehendit ignara evangelicae et apostolicae praedicationis impietas. Cujus quamvis intelligentiam, usque ad absolutissimam verae pietatis professionem, ex ipsis eorum doctrinis 127 praestabimus; ut indivisus atque inseparabilis, non ex persona, sed ex natura, subsistens ex Patre unigenitus intelligatur; et per id unus Deus sit, quia ex natura Dei Deus sit: tamen ex proph
Abbreviated transcription (Latin):
unigenitus filius quim sinu patris ẽ
enarrauit: aut dissolue unigenitienar¬
rationem aut dm̃ crede quiui sus est qui
apparuit non intellegentibus se& fac¬
tus ẽ gentiũ non inuocantiũ se & ex pan¬
ditmanus ante populũ contradicentẽ
ita tam̃ ut & seruientib. senouũ nomen
uocetur & interris dĩ uerus benedicat᷑
atq iurenir proph&ia loquit᷑ euangeliũ
testat᷑ apostolus interprȩtat᷑ ecclesia
confitetur. dm̃ uerũ eẽ quiuisussit cũ
tam̃ dm̃ patrẽ ui sum nemofateatur:
& eoheretiu furoris prorupit insani aut
dũ confitems esimulat denegar&:
negat enĩ nouo confessionis in pioq con¬
silio & arte sulidola fidem dummentit᷑
eludit cum enĩ confess ounodõ eodem¬
q: uero & solo iusto solo sapiente solo in de¬
mutabili solo in mortali soloi petente
subicitur & filius indiuersitate substantiȩ
non exdõ natus indm̃ sed percreationẽ sus¬
ceptus infilium non naturȩ habens nom̃
sed adoptionis sortitus appellationẽ ne¬

Expanded text:
unigenitus filius qui in sinu Patris est enarravit. Aut dissolve unigeniti enarrationem, aut crede qui visus est, qui apparuit non intelligentibus se, et factus est gentium non invocantium se, et expandit manus ante populum contradicentem: ita tamen ut et servientibus sibi nomen novum vocetur, et in terris Deus verus benedicatur atque juretur. Prophetia loquitur, Evangelium testatur, Apostolus interpretatur, Ecclesia confitetur, Deum verum esse qui visus sit; cum tamen Deum patrem visum nemo fateatur: et eo haeretici furoris prorupit insania, ut dum confiteri se simulat, denegaret. Negat enim novo confessionis impioque consilio; et arte subdola fidem dum mentitur, eludit. Cum enim confesso uno Deo eodemque vero et solo justo, solo sapiente, solo indemutabili, solo immortali, solo potente, subjicitur et filius in diversitate substantiae, non ex Deo natus in Deum, sed per creationem susceptus in filium, non naturae habens nomen, sed adoptionis sortitus appellationem; ne
Abbreviated transcription (Latin):
furor & haec sipotest dictis atreb: unita
rabido uȩsaniȩ suȩ oreconcerpat in dõ
dĩ ẽ & prȩtereum ds̃ non ẽ dissoluat
eum qui in est abeo in quo in ẽ & sacra¬
m̃ti huius intellegentiã diuidatnam¬

Expanded text:
furor: et haec, si potest, dictis ac rebus unita, furor: et haec, si potest, dictis ac rebus unita, rabido vesaniae suae ore concerpat. In Deo Deus est, et praeter eum Deus non est; dissolvat eum qui inest, ab eo in quo inest: et sacramenti hujus intelligentiam dividat
Abbreviated transcription (Latin):
in demutabilẽ dm̃ gignens necnaturã
suã deserit ex incorporali atq: indemu¬
tabilidõ incorporalis atq indemutabi¬
lisdĩ perfectanatiuitas : perhocitaq
subsistentis ex dõ dĩ sacramentũ hȩcita
nitatis alia ut prȩt̃ sed s̃ ullus sit nam
cumipseds̃ sit tamen &iam pernatu¬
bensin se & quod ipseẽ & exquo ipsesub
ueram & salutarẽ professionẽ idem
atq unus in plurimis sp̃s prophei ae
ꝑsuccessionẽ & int̃ualla temporũ non
demutans religiosȩ doctrinȩ prȩdica¬
tionẽ : ut enĩ permorsen expersonau¬
nigenitidĩ dicta pleniore ad intellegen¬
dũ confirmarent᷑ profecturur sũ sermo¬
ne dĩ patris expersonauirorũ excelsorũ
idem proph&iȩ sp̃s peresaiã loquitur :
quoniã inte ẽ dĩ & non ẽ prȩterte ds̃
tuenim es ds̃ & nesciebamus ds̃ isrł
saluator. exserat sein hanc &
naturȩ & nominis inseparabilem pro¬
fessionem hereticae inpietatis desperatis

Expanded text:
indemutabilem Deum gignens: nec naturam indemutabilem Deum gignens: nec naturam suam deserit ex incorporali atque indemutabili Deo incorporalis atque indemutabilis Dei perfecta nativitas, per hoc utique subsistentis ex Deo Dei sacramentum. Haec itnitatis alia, ut praeter se Deus ullus sit. Nam cum ipse Deus sit, tamen etiam per natubens in se et quod ipse est, et ex quo ipse subveram et salutarem professionem idem atque unus in plurimis Spiritus prophetiae, per successiones et intervalla temporum non demutans religiosae doctrinae praedicationem. Ut enim per Moysen ex persona unigeniti Dei dicta, pleniore ad intelligendum confirmarentur profectu; rursum sermone Dei patris ex persona virorum excelsorum idem prophetiae Spiritus per Esaiam loquitur: Quoniam in te est Deus, et non est praeter te Deus. Tu enim es Deus, et nesciebamus, Deus, Israel salvator . Exserat se in hanc et naturae et nominis inseparabilem professionem haereticae impietatis desperatus
Abbreviated transcription (Latin):
potestatȩ naturȩ non en ĩ ꝑdesectionẽ ai tensionẽ
aũ deriuationẽ ex dõ d̃ ẽ. sed ex uirtutȩ
naturȩ in naturã ea demnatiuitate
sub sistit resipsas planius consequens
liber euangelicorum atque a pos¬
tolicorum dictorũ interprȩsdo¬
quetur sed interĩ ex lege& proph&is
hoc qđ & loquit᷑ & credimus ẽ docen¬
dum natiuita sigitur dĩ non potest non eã
ex qua pro fecta ẽ tenerenaturã. neq
enĩ aliud quamds̃ subsiftit quod non ali¬
unde quam exdõ substitit: eandem
aut̃ naturam itꝰhon ut natus sit ipse
qui genuit nam quo modo erit ipsecũ
genitus sit sed in his ipsis subsistat ille
qui genitus ẽ quȩ totus ẽ ipse qui genuit
quia non ẽ aliunde qđ geniturẽ & per
hoc non refert᷑ ad aliud qđ in unũ sub¬
sistit exunꝯneq nouũ inseẽ. quod ui¬
uit ex uiuoneq abẽ. a sequoduiuus
genuit inuiuum acsic in generatione
filu& naturã suã sequit᷑ incorporalis atq
indemutabilis ds̃ in corporalem atq

Expanded text:
 protensionem aut derivationem ex Deo Deus est, sed ex virtute naturae in naturam eamdem nativitate subsistit. Res ipsas planius consequens liber evangelicorum atque apostolicorum dictorum interpres loquetur: sed interim ex lege et prophetis hoc, quod et loquimur et credimus, est docendum. Nativitas igitur Dei non potest non eam, ex qua profecta est, tenere naturam. Neque enim aliud quam Deus subsistit, quod non aliunde quam ex Deo subsistit. Eamdem autem naturam ita, non ut natus sit ipse qui genuit nam quomodo erit ipse, cum genitus sit?, sed in his ipsis subsistat ille qui genitus est, quae totus est ipse qui genuit: quia non est aliunde quod genitus est. Et per hoc non refertur ad aliud, quod in unum subsistit ex uno: neque novum in se est, quod vivit ex vivo: neque abest a se, quod vivus genuit in vivum. Ac sic in generatione Filii et naturam suam sequitur incorporalis atque indemutabilis Deus, incorporalem atque
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur esaias. prȩterhuno senemi¬
nẽ dm̃ uidisse:uidit enĩ gloriã dĩtuuis
prȩnuntiauerat misteriũ corporatio¬
nis exiirgine acsituheretice ignoras
qđ in eagloria unigenitũ dm̃uiderit au
autem dixit esaias quando uidit glo¬
riam eius & locitus est deeo. hinca¬
postolicis hinc eu angelicis hinc proph&i¬
uis dictis in piȩ hereticȩ concludere fesaias
enim dm̃ uidit. & cum scriptũ sit.

Expanded text:
hunc se neminem Deum vidisse. Vidit enim gloriam Dei, cujus praenuntiaverat mysterium corporationis ex virgine. Ac si tu haeretice ignoras, quod in ea gloria unigenitum Deum viderit; , 41: Haec autem dixit Esaias, quando vidit honorem ejus, et locutus est de eo . Hinc apostolicis, hinc evangelicis, hinc propheticis dictis, impie haeretice, concluderis. Esaias enim Deum vidit; et cum scriptum sit:
Abbreviated transcription (Latin):
unus i psesubsistat in dñm dñmunũ ita
exlege docens ut sequoq: dnm profeta
teste confirmet: Tendat perceteras
impifuroris propositionis fidei euap¬
gelicae responsio & his ipsis quib: inpug¬
natur repugn& & armis excidusui

Expanded text:
unus ipse subsistat in Dominum: Dominum unum ita unus ipse subsistat in Dominum: Dominum unum ita ex lege docens, ut se quoque Dominum Propheta teste confirmet impii furoris propositiones fidei evangelicae responsio, et his ipsis quibus impugnatur repugnet: et armis excidi
Abbreviated transcription (Latin):
fitendum sed eum quinaturalis sacram̃to
natiuitatis ex incorporalis dĩutero sub¬
stitiss& absq uio latȩ legis fide dñm eẽ
intellegendum cumunus exuno peruni¬
us dñi naturam haber& insenaturale quod
bigendilocus dñsipse praecipuum man¬
datum legis lnumius dñi confessione ac
dilectione docens ẽẽ. non solo adscribã
sed profetȩ testimonio usus est ẽẽ sed nm̃¬
dm̃ setam̃ semper perio quod dĩfilius ẽ.
es sesignificans: perid enim in sacram̃to
dĩ unius pernatiuitatem man& quia
dĩ insenaturam dĩnatiuitas tenens in
dm̃ alterutrum non excidat diuersi¬
tatenaturȩ & ueritas generationis nec
patriadimat nenon dñs sit nec filio
non perficiat nȩnonsit & dñs atq ita
neq auctoritatem pater amittit Nec
naturam filius non ten& per quod pec
ds̃ pater non dñs unusẽ. neq: unigeni
tus dñs separatur ab uno cum ex uno d ño

Expanded text:
fitendum, sed eum, qui naturalis sacramento fitendum, sed eum, qui naturalis sacramento nativitatis ex incorporalis Dei utero substitisset, absque violatae legis fide Dominum esse intelligendum; cum unus ex uno, per unius Domini naturam, haberet in se naturale quod bigendi locus? Dominus ipse praecipuum mandatum legis in unius Domini confessione ac dilectione docens esse, non suo ad 279 Scribam, sed Prophetae testimonio usus est, esse se m se tamen semper per id, quod Dei filius est, esse significans. Per id enim in sacramento Dei unius per nativitatem manet, quia Dei in se naturam Dei nativitas tenens, in Deum alterum non excedat diversitate naturae; et veritas generationis nec Patri adimat ne non Dominus sit, nec Filio non perficiat ne non sit et Dominus. Atque ita neque auctoritatem Pater amittit, nec naturam Filius non tenet: per quod nec Deus pater non Dominus unus est, neque unigenitus Deus Dominus separatur ab uno; cum ex uno Domino
Abbreviated transcription (Latin):
quomo dodicunt scribae xp̃mfiliũeẽ dauid
ipse dauid dicit eum dñm &unde ẽ. fi¬
lius eius: Non longeigitur adiregno ẽ
scribaunum dm̃ confitens qui ultra om̃a
ess& diligendus sed ad monetur sua ip¬
sius professione cursa cramentum legis
pernatiuitatis naturam infide unius dñi
confitendum & quia perunius dñi secun¬
dum legem professionem dĩfilio ut in
unius dñi sacramentomaner&. non relin¬
qui uidebatur scribam admon& quomo
doxp̃m dauid filium ẽẽ . dicer& cum dauid
eum dñm suum ess& professus necnatura
siner& ut quitanto patri arcae ess& filius
ess& & dñs hocideo ut sescriba secundũ
carnem & partum mariae quae exda¬
uid ess& solum eum intellegens dnm̃
us sacramento x p̃m non separ& cũtantus
patriarcha & profetes eũ qui exutero
dñi aptaluciferum genitus fuss& dñm
sibi profiteretur: non utiq lmme morle¬
gis neq ignorans dñm alium noncon¬

Expanded text:
quomodo dicunt scribae Christum Filium esse quomodo dicunt scribae Christum Filium esse . Ipse David dicit eum Dominum; et unde est filius ejus ? Non longe igitur a Dei regno est Scriba unum Deum confitens, qui ultra omnia esset diligendus. Sed admonetur sua ipsius professione, cur sacramentum legis per nativitatis naturam in fide unius Domini confitendum. Et quia per unius Domini secundum legem professionem, Dei filio, ut in unius Domini sacramento maneret, non relinqui videbatur; Scribam admonet, quomodo Christum David filium esse diceret, cum David eum Dominum suum esset professus; nec natura sineret, ut qui tanto patriarchae esset filius, esset et Dominus. Hoc ideo, ut se Scriba, secundum carnem et partum Mariae quae ex David esset solum eum intelligens, Domius sacramento Christum non separaret, cum tantus patriarcha et prophetes eum, qui ex utero Domini ante luciferum genitus fuisset, Dominum sibi profiteretur: non utique immemor legis, neque ignorans Dominum alium non con
Abbreviated transcription (Latin):
none gerat interdum enim indulgentẽ
officiosumq ẽẽ ponperfectȩ ẽ cari¬
tatis: perfectaaũt caritas omnecuiusq
modi indulgentiae impleuit officiũ
cumnon reliquerit quod alter debeat.
quitantum alteri quantum sibi reddat:
se dignoratione consumatisa cramenti
detentum scribam professionem fidei
dñs conlaudans & non longe eum adĩ
regno ẽe. respondens. ñontameneum
in ipsa iambeatȩ spei possessionem cons¬
tituit: tendebat enim felicicursu & si
ignorati & prȩlat aomnibus dilectione
dĩ e caritate proximisuae ipsum dilecti¬
oni exaequata cum tamenei ipsi proxi¬
mi caritatem amorem dĩ praetullisset
lam non holocautomatum & sacrifici¬
orum prȩscribtis continebatur. nonerat
longe istud ab euangelicosa cramento
turus magis indiregno sit ẽxipsis dictis
dñi intellegendum ẽ : sequiturem̃. &
nemoiam audebateum interrogare:
& respondens ihs̃ dixit docens intemplo

Expanded text:
non egerat? Interdum enim indulgentem non egerat? Interdum enim indulgentem officiosumque esse, non perfectae est charitatis: perfecta autem charitas omne cujusque modi indulgentiae implevit officium, cum non reliquerit quod alteri debeat, qui tantum alteri quantum sibi reddat. Sed ignoratione consummati sacramenti detentum Scribam, professionem fidei Dominus collaudans, et non longe eum a Dei regno esse respondens, non tamen eum in ipsa jam beatae spei possessione constituit. Tendebat enim felici cursu, etsi ignoranti, et praelata omnibus dilectione Dei, et charitate proximi suae ipsius dilectioni exaequata. Cum tamen ei ipsi proximi charitati amorem Dei praetulisset, jam 278 non holocaustomatum et sacrificiorum praescriptis continebatur. Non erat longe istud ab evangelico sacramento.turus magis in Dei regno sit, ex ipsis dictis Domini intelligendum est. Sequitur enim: Et nemo iam audebat eum interrogare et respondens Iesus dicebat docens in templo
Abbreviated transcription (Latin):
mi secundum propriae dilectionis ue¬
ritatem pollicentis & supra sacrificio¬
rum holocaus tomata caritatem Ind m̃
atq hominem eẽ Intellegentis sed quid
illi nones longe a regnodĩ : Quidsibi
uult ita moderatȩ responsionis professio
fides ista consum & unum dm̃ crodere
& eum tota anima & totis uirtutibus
& toto corde diligere proximum quoq
it aut seipsum amare: scriba hicnon lam
in regnodĩ sit sed nonlonge a regnodĩ
sit alia istut significatione nudum uesti
frequentantib: datur . Vonite benedic¬
tipatris mei possidete preparatum uob
regnum a constitutione mundi. Vel
illis quibus haec operis sp̃s merces ẽ
beatipauperes spũ quo ipsorum est
regnum caelorum. perfectus hicfruc¬
tus ẽ & absoluta possessio ẽ & prȩpa¬
ratiregni nonincerta traditio aut
numquid adulescens minus horum
aliquid confitebatur nam exȩquata
ad amorem suum dilectione proximi
quid deboni operis consum matione

Expanded text:
mi secundum propriae dilectionis vemi secundum propriae dilectionis veritatem pollicentis, et supra sacrificiorum holocaustomata charitatem in Deum atque in hominem esse intelligentis. Sed quid illi: Non es longe a regno Dei . Quid sibi vult tam moderatae responsionis professio fides ista consummet, unum Deum credere, et eum tota anima et totis viribus et toto corde diligere, proximum quoque ita ut se ipsum amare, Scriba hic non jam in regno Dei sit, sed non longe a regno Dei sit? Alia istud significatione nudum vestiefrequentantibus datur: Venite, benedicti patris mei, possidete praeparatum vobis regnum a constitutione mundi . Vel illis quibus haec pauperis spiritus merces est: Beati pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Perfectus hic fructus est, et absoluta possessio est, et praeparati regni non incerta traditio . Aut numquid adolescens minus aliquid horum confitebatur? Nam exaequata ad amorem suum dilectione proximi, quid de boni operis consummatione
Abbreviated transcription (Latin):
inunitate setamen paternaenaturȩ
unius dĩ fidem non conuellens locauit
Interro gatus enim abscriba quo dip
lege ess& principalemandatum. res¬
ceribustuis & extotauir tute tua hoc
est primum mandatum secundum
simileilli. Diliges proximum tuum
tam quam teipsum. maius aũt horũ
mandatum non est. alienas sose
anatura & religione unius dĩ existi¬
matur cum principalis mandatihaec
e quidem mandati religione constitu¬
at cum ad proximinos dilectionem lex
sicut ad unius dñi fidem uocar&. &
quidem responsio scribȩ ponest neg¬
legenda dicentis: bene dixistima¬
gister inueritate quod unus sit dr̃
nec est alius praeter illum itadiligen¬
dus extato corde ex totis uirib: & ex
totaanima & diligere proximum tã¬
quam seipsum hocmauis ẽ. omnib:
holo caustomatis. & sacrificus. respon¬
si oscribae iudetur cum dictis dñi
conuenire unusdi caritatẽ intimam inter¬
namq profitentis sed dilectionẽ proxi¬

Expanded text:
in unitate se tamen paternae naturae, in unitate se tamen paternae naturae, unius Dei fidem non convellens, locavit. Interrogatus enim ab Scriba, quod in lege esset principale mandatum, resceribus tuis, et ex tota virtute tua. Hoc est primum mandatum. Secundum simile illi: Diliges proximum tuum tamquam te ipsum. Majus autem horum mandatum non est . Alienasse se a natura et religione unius Dei existimatur, cum principalis mandati haec se quidem mandati religione constituat, cum ad proximi nos dilectionem lex, sicut ad unius Domini fidem, vocaret. Et quidem responsio Scribae non est negligenda, dicentis: Bene dixisti, magister in veritate, quod unus sit Deus, nec est alius praeter illum: ita diligendus ex toto corde et ex totis 277 viribus et ex tota anima: et diligere proximum tamquam se ipsum. Hoc majus est omnibus holocaustomatis et sacrificiis . Responsio Scribae videtur cum dictis Domini convenire, unius Dei charitatem intimam internamque profitentis, sed dilectionem proxi
Abbreviated transcription (Latin):
non estusq ad mortem sed progloriadĩ
est ut honorificetur filius dĩ pereum:
proglori adĩ lazarus moritur ut filius
dĩ glorificetur perlatarum : num quid
ãbigitur ingloria filidĩ eẽ gloriam dĩ
cummors ladari quȩ dõ sit gloriosa glo¬
riam sitdĩ filio paratura atq ita
& naturalis pernatiuitatem unitas di
patris inxp̃o doc&ur cum in firmitas
larari prodĩgloria est & uesa cramen¬
tum fidei retmetur cumperlazarum
glorificandus est dĩfilius dõ & peridin
dĩfilio intellegendo neq ita dõmtelle¬
gendo ut non&iam dĩfilio confitendo cũ
glori ficando perlararum dõdĩ sit filius
gloriosus. In separabilis sacramento¬
diuinaenaturȩ estuiuentis auiuente
natiuit as nec demutationem generis
accipit filius dĩ. nenon in eo paternȩ
naturae uerit as maneat: nam & his
ipsis significationib: quib confesso
uno tantum dõ ab negas se insenaturã¬
dĩ uidecur subsolius demonstratione

Expanded text:
non est usque ad mortem, sed pro gloria Dei non est usque ad mortem, sed pro gloria Dei est, ut honorificetur filius Dei per eum . Pro gloria Dei Lazarus moritur, ut filius Dei glorificetur per Lazarum. Numquid ambigitur, in gloria filii Dei esse gloriam Dei; cum mors Lazari, quae Deo sit gloriosa, gloriam sit Dei filio paritura? Atque ita et naturalis per nativitatem unitas Dei patris in Christo docetur, cum infirmitas Lazari pro Dei gloria est; et sacramentum fidei retinetur, cum per Lazarum glorificandus est Dei filius: Deo per id Dei filio intelligendo, neque ita Deo intelligendo, ut non etiam Dei filio confitendo; cum glorificando per Lazarum Deo, Dei sit filius gloriosus. divinae naturae est viventis a vivente nativitas, nec demutationem generis accipit filius Dei, ne non in eo paternae naturae veritas maneat. Nam et his ipsis significationibus, quibus confesso uno tantum Deo, abnegasse in se Dei naturam videtur sub solius demonstratione,
Abbreviated transcription (Latin):
sio estiuhiuus hanore necesse est honorẽ
solius dĩ eẽ incuuis si susceptione mansis¬
sent honorem soliusdĩ quȩ sissent& si hic
idemipse sormotestis ẽ. nobis incuius ex¬
ordio continetur. ut om̃s honorificent
filium sicut honorificant patrem qui
non honõ ficat filium non honorificat
patrem quimisit illum: Nlum quam
nisinaturalia exequantur in honore
neq: exequatus honor separathonoran¬
doscum s acramento tamennatiuitatis
poscitur honoris aequalitas cũ filius ita
honoranorandus ut patersit & cum eius
qui solus estds̃ honor nonqueritur. nonẽ.
extrasolius dĩ honorem cuius honor idẽ
atq unus et dĩ est: quiaut non honorifi¬
cansfilium non honori ficat & patrem
it a & soliusdi honorem Nonquȩrens nonquȩ¬
rit& cxp̃i ipseparabilis itaq: estadĩ honore
honor xp̃i & quam unus atq idem utrisq
sit &iam ex eodoc& cum ait nuntiata
sibilazari infermitate: In firmitas ista

Expanded text:
sio est; in hujus honore necesse est honorem sio est; in hujus honore necesse est honorem solius Dei esse, in cujus si susceptione mansissent, honorem solius Dei quaesissent. Et hic idem ipse sermo testis est nobis, in cujus exordio continetur: Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant patrem. Qui non honorificat filium non honorificat Patrem qui misit illum . Numquam nisi naturalia exaequantur in honore: neque exaequatus honor separat honorandos. Cum sacramento tamen nativitatis poscitur honoris aequalitas. Cum Filius ita honorandus ut Pater sit, et cum ejus, qui solus est Deus, honor non quaeritur; non est extra solius Dei honorem, cujus honor idem atque unus et Dei est: quia ut non honorificans Filium, non honorificat et Patrem ita et solius Dei honorem non quaerens, non quaerit et Christi. Inseparabilis itaque est a Dei honore honor Christi. Et quam unus, atque 276 idem utriusque sit, etiam ex eo docet, cum ait nuntiata sibi Lazari infirmitate: Infirmitas ista
Abbreviated transcription (Latin):
in eaẽ diunitatis natura quapater est
quia & filio & dõ proprium est in nomi¬
nedĩ patris uenire deinde accipiendusẽ
alius in nomine eodem uenions sedhicho¬
moẽ a quo sibi honorẽ homines spera¬
bunt & cui honorem reddent uicis sim
cum tamenseidem in nomine patrisue¬
nisse fall& & hic quidem ante xp̃m
significari iam obscurum ẽ mendatio
paterni nominis gloriantem. & cum
hunc honorabunt atq ab eohonorabunt᷑¬
hunc enim spm̃ erroris excipient ho norẽ
hoc dilectionem dĩ non habeant quiaueni¬
entemn seli nomine patris non acceperint
& rur sum uenientem alium in eodem no¬
mine recipientes. & honorem ab alterutro
accipientes honorem quisolus ds̃ est non
requirant separare sexp̃s ab honore uni¬
usdĩ poterit intellegi cumid cononquȩ¬
ratur honor solius dĩ quia aptexp̃o sus¬
cipiendo nonsitille susceptus nam ciuus
repudiatiohonoris solius dĩ prae termis¬

Expanded text:
in ea est divinitatis natura qua Pater est: in ea est divinitatis natura qua Pater est: quia et Filio et Deo proprium est in nomine Dei patris venire. Deinde accipiendus est alius in nomine eodem veniens. Sed hic homo est, a quo sibi honorem homines sperabunt, et cui honorem reddent vicissim; cum tamen se idem in nomine Patris venisse fallet. Et hic quidem antichristum significari non obscurum est, mendacio paterni nominis gloriantem. Et cum hunc honorabunt, atque ab eo honorabunthunc enim spiritum erroris excipient; honoremhoc dilectionem Dei non habeant, quia venientem se in nomine Patris non acceperint, et rursum venientem alium in eodem nomine recipientes, et honorem ab alterutro accipientes, honorem ejus qui solus Deus est non requirant, separare se Christus ab honore unius Dei poterit intelligi; cum idcirco non quaeratur honor solius Dei, quia antichristum suscipiendo non sit ille susceptus? Nam cujus repudiatio, honoris solius Dei praetermis
Abbreviated transcription (Latin):
rem ab hominibus accipitis. & honorẽ
eius quiest solus dr̃ nonquȩritis: honorem
improbat hominum quia honor po¬
tius quȩrendus adõ est & in fideliumẽ
honorem ab alterutro accipere : quidenĩ
homo homini honoris in perci& cognitũ
itaq: sibi ait dilectionem dĩ inhis non es se
& non manentis in his dilectionisdĩ hancdo¬
c& causam quia seuenientem in nomine
patrissui Non accipiunt . quid rogo est
in nomine patris eumuenire num quid
aliud quam in nomine dĩ autnum quid
noni durco in hisdilectionon est quia ñ
susceptus sit in nomine dĩueniens aut
num quidinse non & naturamdĩ signifi¬
cauerat dicens non uultis uenire adme
utuitam habeatis nam & ineodem ipse
sermoneiam dixerat. amen amendi¬
couobis quõ uenithora & nunc ẽ. in qua
audient mortui uocem filuidĩ & quiau¬
dierintuiuent. Cum in nomine patris
uenit neq: ipsepater ẽ nec tamen non

Expanded text:
rem ab hominibus accipitis, et honorem rem ab hominibus accipitis, et honorem ejus, qui est solus Deus, non quaeritis ? Honorem improbat hominum: quia honor potius quaerendus a Deo est, et infidelium est honorem ab alterutro accipere. Quid enim homo homini honoris impertiet? Cognitum itaque sibi ait, dilectionem Dei in his non esse: et non manentis in his dilectionis Dei hanc docet causam, quia se venientem in nomine patris sui non accipiunt. Quid rogo est, in nomine Patris cum venire? Numquid aliud, quam in nomine Dei? Aut numquid non idcirco in his dilectio Dei non est, quia non susceptus sit in nomine Dei veniens? Aut numquid in se non et naturam Dei significaverat, dicens: Non vultis venire ad me, ut vitam habeatis? Nam et in eodem ipse sermone jam dixerat: Amen, amen dico vobis, quoniam venit hora, et nunc est, in qua audient mortui vocem filii 275 Dei; et qui audierint, vivent . Cum in nomine Patris venit; neque ipse Pater est, nec tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
que retur & uideretur num quid ñ & pa¬
trẽ significat cummissus ab eoẽ . nũ quid
seperaliquam naturȩ differentiam
a patre discernit cumhinc patertestans
deeo neq auditus. necuisus sit Nechi¬
tellectus sit quiamisso sibi patrenon
creditum sit . Non seergo unigenitus
ds̃ adõ separat patrem dm̃ confitens sed
persignificationem patris dõpatre de¬
mons trato sequoq: indĩ honore consti¬
in quo operib: suis testari scipsum a pa¬
treeẽ missum. doc& & patrem testan¬
tem qđ ab eomissus sit significat cum
dixiss& & honorẽ eius quiest solus dr̃
non quȩritis Non tamen dictum hoc
nudum & non antea adunitatis fidem
prȩparatum reli quit : superius enim
itaait. non uultis uenire adme ut uitã
habeatis honorem ab hominib: non acci¬
pio sed cognouiuos quõ dilectionem dĩ
non habetis in uobis egoueni in nomine
patris mei & non accepistis me si alius
uenerit in nomine suo illum recipietis
quomodo potestis uoscredere quihono¬

Expanded text:
eretur, et haberetur. Numquid non et Patrem significat, cum missus ab eo est? Numquid se per aliquam naturae differentiam a Patre discernit, cum hinc Pater testans de eo, neque auditus, neque visus sit, nec intellectus sit, quia misso a Patre sibi non creditum sit? Non se ergo unigenitus Deus a Deo separat, patrem Deum confitens: sed per significationem patris Deo patre demonstrato, se quoque in Dei honore constiin quo operibus suis testari se ipsum a Patre missum esse docet, et Patrem testantem quod ab eo missus sit significat, cum dixisset: Et honorem ejus, qui est solus Deus, non quaeritis , non tamen dictum hoc nudum, et non antea ad unitatis fidem praeparatum reliquit. Superius enim ita ait: Non vultis venire ad me, ut vitam habeatis. Honorem ab hominibus non accipio; sed cognovi vos, quoniam dilectionem Dei non habetis in vobis. Ego veni in nomine patris mei, et non accepistis me: si alius venerit in nomine suo, illum recipietis. Quomodo potestis vos credere, qui hono
Abbreviated transcription (Latin):
cemeius audistis neq figuram uidistis
& uerbum eĩ non habetis in uobis ma¬
nentem : & cum testatus de eopater
fuiss& causatamen neq uocis auditȩ
neq: uisȩ figurȩ & uerbi inhis nonma¬
nentis possit intellegi continuo subie¬
cit quõ quemmisitille huicuos noncre¬
ditis sedredite & uocem dĩ audiendã
& siguram dĩ uidendam & uerbum eiꝰ

Expanded text:
cem ejus audistis, neque figuram ejus vidistis, et verbum ejus non habetis in vobis manens ; ut cum testatus de eo Pater fuisset, causa tamen neque vocis auditae, neque visae figurae, et verbi in his non manentis posset intelligi, continuo subjecit, 274 Quoniam quem misit ille, huic vos non creditis : se credito, et vocem Dei audiendam, et figuram Dei vi
Abbreviated transcription (Latin):
tis professionib: responsionis nr̃ȩ sermo
discendant ut pergradus demonstratȩ
fidei iaminipso apice ueridĩ xp̃ilibertatis
nr̃ȩ fiducia conquiescat: postsacramen¬
tum itaq sermonis eius quod dixerat
tis mihi quõ egompatre & paterin meẽ
uerba quȩ egoloquor uobis non ame
loquor sed paterquiinmeman& ipse
facit opera sua: cre ditemihi quõ ego
in patre & paterinme : sinaũt uel ꝓpt̃¬
opera ipsacredite: post multiplicẽ¬
ergo hunc ingentium mysteriorum
sermonem sequitur respondentiũ
discipulorum sermo iste : Nunc ergo
scimus quia nosti om̃a & non habes
necesse ut aliquis te in terrog& In hoc
credimus quõ adõ existi : Virtutib
in eo dĩnaturam quo q: intellexerunt :
neq: enimnosse om̃a & cordium cogi¬
tationes screnꝰ ipsi potius adõ potest ẽẽ
quamnati in hoc ergo secredere profi

Expanded text:
tis, professionibus responsionis nostrae sermo tis, professionibus responsionis nostrae sermo descendat: ut per gradus demonstratae fidei, jam in ipso apice veri Dei Christi libertatis nostrae fiducia conquiescat. Post 280 sacramentum itaque sermonis ejus, quo dixerat: is mihi, quoniam ego in patre et pater in me est? uerba, quse ego loquor uobis, non ame loquor; sed pater, qui in me manet, ipse facit opera sua. credite mihi, quoniam ego in patre et pater in me. sin autem, uel propter opergo hunc ingentium mysteriorum sermonem, sequitur respondentium discipulorum sermo iste: Nunc ergo scimus quia nosti omnia, et non habes necesse ut aliquis te interroget; in hoc credimus quoniam a Deo existi . Virtutibus in eo Dei, naturam quoque Dei intellexerunt: neque enim nosse omnia, et cordium cogitationes scire, missi potius a Deo posset esse, quam nati. In hoc ergo se credere profi
Abbreviated transcription (Latin):
uincens unus sp̃s dictaunius quoq fidei
demonstr& eẽ doctrinam: neq enim
alius xp̃s quam qui est prȩdicatus dĩ
scilic& uerus & in dĩunius uerigloria
manens & sicut sed ñm exlege dum
negare uideretur profossus it a& in
euangeliis uerum sedm̃ dum non coni¬
fiteri existimatur ostendens enim hoc
sedicto eius neeum uerum dm̃ eẽ. he¬
separare se aueritate di perexceptio¬
nem solitarii existimatur cum solus
uerus dĩ nusi setantum solitarium dm̃
non patiatur intellegi & uere istud
fides a postolica non patitur. Duos
ueros deoscrediquia naturȩ unius dĩ
nihil alienum naturȩ eiusdem exequan¬
dum situeritati noneritenim in dĩ uni¬
us ueritate ds̃ unus si extranaturam
unius dĩ ueri alterius generis & non
secundum natiuitatem naturalis
sibi ds̃ uerus ex istat: sedut hocipso eo
dem dicto non ambigue ipse selnuni¬
us dĩ uerinatura dm̃ uerum profes¬
sus ẽe intellegatur a superioribus.
huictamen dicto continuatis atq iunc¬

Expanded text:
incens, unius Spiritus dicta, unius quoque fidei demonstret esse doctrinam. Neque enim alius Christus, quam qui est praedicatus, Deus scilicet verus, et in Dei unius veri gloria manens: et sicut se Dominum ex lege, dum negare videretur, professus; ita et in Evangeliis verum se Deum, dum non confiteri existimatur ostendens. Hoc enim se dicto ejus, ne eum verum Deum esse haeseparare se a veritate Dei per exceptionem solitarii existimatur; cum solus verus Deus nisi se tantum solitarium Deum non patiatur intelligi. Et vere istud fides apostolica non patitur, duos veros deos credi; quia naturae unius Dei nihil alienum naturae ejusdem exaequandum sit veritati. Non erit enim in Dei unius veritate Deus unus, si extra naturam unius Dei veri, alterius generis et non secundum nativitatem naturalis sibi Deus verus exsistat. dem dicto non ambigue ipse se in unius Dei veri natura Deum verum professus esse intelligatur, a superioribus, huic tamen dicto continuatis atque junc
Abbreviated transcription (Latin):
sit cogitatũ tum postea terrȩ curã &
tractatus dm̃ inierit cogitatũq ꝑ singula
sit ut primũ in planiciẽ diffunderetur
dein depostea meliore consilio montib:
eleuaretur rursum aũt &iã collib:
uariaretur quarto deinde habit abiles
&iã in ipsis cacuminib: redderetur prȩ¬
paratũq caelũ ac sedis dĩ segre garetur
uentorũq exhalationes nubes in summo
ualide continerent. tum deudecerti
sub caelo fontes mearent ac post trema
fundamentis terra fontib: confirmaret᷑ :
singulis enĩ his omnib: anteriorẽ sesapi¬
entia ẽe profitetur sed cũ om̃a ꝑdm̃

Expanded text:
sit cogitatum, tum postea terrae cura et sit cogitatum, tum postea terrae cura et tractatus Deum inierit, cogitatumque per singula sit, ut 432 primum in planitiem diffunderetur, deinde postea meliore consilio montibus elevaretur, rursum autem etiam collibus variaretur, quarto deinde habitabilis etiam in ipsis cacuminibus redderetur, praeparatumque coelum ac sedes Dei segregaretur, ventorumque exhalationes nubes in summo validae continerent; tunc deinde certi sub coelo fontes mearent, ac postremo fundamentis terra fortibus confirmaretur. Singulis enim his omnibus anteriorem se Sapientia esse profitetur. Sed cum omnia
Abbreviated transcription (Latin):
ineo quod creanda sunt adhucfient
dõ tamen ciu increandis nihil nouũ
acrepens ẽ. facta sunt lamdum & tem¬
porum. dispensatio ẽ. ut creentur
&iam in diuinȩ uirtutis praesciente
efficientia sint creata. & idcirco nunc
sapientia natamse antes aecula docens
nonenĩ tum discreta sedis ẽ cũ effecta ẽ
quia aliut .ẽ. discernisedem aliut com¬
poni neq tum paratũ caelũ ẽ cũ prȩ¬
paratũ ẽ nam eratapud prȩparatũ
& discernentem poste auero conponebat
conparantẽ a & nitatẽ suã cũ preparanti
ad ẽ & ministeriũ quando comparante
componit. ostendens. Idcirco nunc &iã apte
terram & montes & colles genitã eẽ sed ix̃
quia & preparationi caeliad fiusse sedoce¬
r& ut haeciã tũ cum prȩpararetur caelũ
paenes dm̃ facta ẽẽ perid quo d nihildõno
rerum creandarũ ẽ. praeparatio neq:
partib: cogitationũ uniuersitatis huius
corpus effectũ ẽ ut primum decaelam

Expanded text:
in eo quod creanda sunt adhuc fient, in eo quod creanda sunt adhuc fient, Deo tamen, cui in creandis rebus nihil novum ac repens est, jam facta sunt: dum et temporum dispensatio est ut creentur, et jam in divinae virtutis praesciente efficientia sint creata. Et idcirco nunc Sapientia natam se ante saecula docens,Non enim tum discreta sedes est, cum effecta est: quia aliud est discerni sedem, aliud componi. Neque tum paratum coelum est, cum praeparatum est: nam erat apud praeparantem et discernentem. Postea vero componebat cum parante: aeternitatem suam cum praeparanti adest, et ministerium quando cum parante componit ostendens. Idcirco nunc etiam ante terram et montes et colles genitam esse se dixit, quia et praeparationi coeli adfuisse se doceret: ut haec jam tunc, cum praepararetur coelum, penes Deum facta esse per id, quod nihil Deo nrerum creandarum est praeparatio: neque partibus cogitationum universitatis hujus corpus effectum est, ut primum de coelo