comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
siẽ seribit ipse salustiꝰ. legibꝰ. moribꝰ. agris aueta.
satis ꝓspera. satisq pollens uidebat᷑. sicuti ple¬
raq mortaliũ habent᷑. inuidia exopulentia
orta ẽ. Igit᷑ reges ppłiq finitimi bello tẽptare.
pauei examicis auxilio ec̃. nã cet̾i mętu ꝑeus¬
si aꝑiculis aberant. At romani domimilitieq
int̾enti. festinare. parare. aliꝰ aliũ hortari.hostibꝰ
obunã nrt. libetatẽ patriã. parentesq armis te¬
gere. Post ubi ꝑieula uirtute ꝓpulerant. sotiis
atq amieis auxilia portabant. magisq dandis
quã accipiendis beneficiis amieitias parabant.¬
Decent᷑ his artibꝰ roma ereuit. S. regnante numa.
ut tã longa pax eẽt. utrũ in ruebant imꝓbi.
belloq tẽptabant: an nihileoꝵ fiebat ut posset
paa. illa ꝑsistere᷑. Si enĩ bellis etiã tũ roma laees¬
ssbat᷑ nec armis arma obuia ferebant᷑. qͥbꝰ modis

Expanded text:
sicut scribit ipse Sallustius, legibus, moribus, agris aucta, sicut scribit ipse Sallustius, legibus, moribus, agris aucta, satis prospera, satisque pollens videbatur, sicuti pleraque mortalium habentur, invidia ex opulentia orta est. Igitur reges populique finitimi bello tentare, pauci ex amicis auxilio esse: nam caeteri metu perculsi a periculis aberant. At Romani domi militiaeque intenti festinare, parare, alius alium hortari, hostibus obviam ire; libertatem, patriam, parentesque armis tegere. Post ubi pericula virtute propulerant, sociis atque amicis auxilia portabant, magisque dandis quam accipiendis beneficiis amiDecenter his artibus Roma creuit. Sed regnante Numa, ut tam longa pax esset, utrum inruebant inprobi belloque tentabant, an nihil eorum fiebat, ut posset pax illa persistere? Si enim bellis etiam tum Roma lacessebatur nec armis arma obuia ferebantur: quibus modis
Abbreviated transcription (Latin):
aliquã gigantta ꝑpetius affuenionibꝰ ꝑuenire. nee
eũ ꝑueneris requiescere .s quantõ grauioribꝰ m̃¬
bris. tanto maioribagitari malis. Qͥd aut̃ mali
eẽt. ac ñ potiꝰ plurimũ boni.si ea tempora ꝑdura¬
rent quę ꝑstrinrit salustiꝰ. ubi ait. igit᷑ initio
reges. nã int̾ris nom̃ imꝑu id pͥmũ fuit. diuetsi
pars ingeniũ. alncorpꝰ crercebant: &iã tũ uita
hominũ sine cupiditate agitabat᷑. sua cuiꝙ sa¬
tis placetunt: Anut tã multũ augerit᷑ imꝑiũ.
debut ficri qd uirgili detestat᷑. dicens. Aeteri¬
or donec paulatĩ ae decolor etas. Et belli rabi¬
es. &. amor suecessit hãbeñdi.S. plane ꝓtantis
bellis susceptis & gestis. iusta defensio romanor
imicis. resistere eogebat: ñ auiditas adipiseen¬
de laudis humane .s nccessitas tuende salutis
& libertatis. Ita sit plane. Nã postquã reseoꝵ

Expanded text:
aliquam giganteam perpetuis adflictionibus peruenire, nec aliquam giganteam perpetuis adflictionibus peruenire, nec cum perueneris requiescere, sed quanto grandioribus membris, tanto maioribus agitari malis? Quid autem mali esset, ac non potius plurimum boni, si ea tempora perdurarent, quae perstrinxit Sallustius, ubi ait: \'Igitur initio reges nam in terris nomen imperii id primum fuit diuersi pars ingenium, alii corpus exercebant; etiamtum uita hominum sine cupiditate agitabatur, sua cuique satis placebantdebuit fieri quod Virgilius detestatur, dicens: Deterior donec paulatim ac decolor aetas, Et belli rabies, et amor successit habendi? . Sed plane pro tantis bellis susceptis et gestis justa defensio Romanorum imicis resistere cogebat, non aviditas adipiscendae laudis humanae, sed necessitas tuendae salutis et libertatis. Ita sit plane. Nam postquam res eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
romano ꝑ ipsa tẽpora laudabilia. id nunqm p̾ci
prestiter᷑ Anutiliora erant sacra cũ instituerent᷑
quã eũ instituta celebrarent᷑. At qͥ tunc ñ du erant.
s: ut eẽnt ad debant᷑: postea uͦ iã erant quȩ ut ꝓdec̃nt
custodiebant᷑. Qdgͦ c̃ qđ illi xl .iii. ł ut alii uolunt
xxx.⁊ uiiii. anni intã longa race t̾sactis̃. regnante
numa. & postea sacris inssititis dusq: ipsis. qui eisdẽ
saeris fuerant inuitati. iã p̃sidibꝰ atq tutoribꝰ uix
post tã multos annos. ur be c̃dita. usꝙ ad augustũ.
ꝓmagno miraculo unꝰ eõmemorat᷑ annꝰ. pꝰ primũ
bellũ punieũ. quo belli portas romani elaudere
tinue suecedentibꝰ bellis. romanũ imꝑiũ tãlon¬
ge lateq. ñ posset augeri: &tã grandi gła diffama¬
ri. Idonea u̾ causa. ut magnũ cẽt imꝑiũ. eut eẽ de¬
beret inquictũ. Nonne incorporibꝰ hominũ satiꝰ ẽ.
modicã staturã cũ sanitate habere. quã ad molem

Expanded text:
Romano per ipsa tempora laudabilia id numquam postea praestiterunt? An utiliora erant sacra, cum instituerentur, quam cum instituta celebrarentur? Atqui tunc nondum erant, sed ut essent addebantur; postea uero iam erant, quae ut prodessent custoduem anni in tam longa pace transacti sunt regnante Numa, et postea sacris institutis disque ipsis, qui eisdem sacris fuerant inuitati, iam praesidibus adque tutoribus uix post tam multos annos ab Urbe condita usque ad Augustum pro magno miraculo unus commemoratur annus post primum bellum Punicum, quo belli portas Romani claudere ntinuo succedentibus bellis Romanum imperium tam longe lateque non posset augeri et tam grandi gloria diffamari? Idonea uero causa! Ut magnum esset imperium, quur esse deberet inquietum? Nonne in corporibus hominum satius est modicam staturam cum sanitate habere quam ad molem
Abbreviated transcription (Latin):
nec romusu martis. Si aut̃ illud. eur ñ ⁊ illud.
deabꝰ misceri nefas. Dura ł potiꝰ ñ credenda
ẽditio: qđ exiure uenens in ẽeubitumartis¬
licuit. hoc iure suo ipsi uentri ñ liccre. At utĩꝙ:
firmatũ c̃ auetontate romana. Neq enĩ minꝰ
credidit recentior eęsar auiã uenerẽ quam
patrẽ antiquior romulus martẽ. Drxerit ali

Expanded text:
nec Romulum Martis. Si autem illud, quur non et illud? nec Romulum Martis. Si autem illud, quur non et illud? deabus misceri nefas? Dura, vel potius non credenda conditio, quod ex jure Veneris in concubitu Martilicuit, hoc in jure suo ipsi Veneri non licere. At utrumque firmatum est auctoritate Romana. Neque enim minus credidit recentior Caesar aviam Venerem, quam patrem antiquior Romulus Martem. CAPUT I
Abbreviated transcription (Latin):
irati. Nec adulterio paridis ut rursus aqͥbđdã
defendunt᷑. ut troiam desererent suc censuer:
Auetores enĩ doetoresq peccatoꝵ ẽẽ assolent.
ñ ultores. Urbe romã inquit Salustiꝰ sicitti ego
accepi ẽ didere atq: habuere initio troramꝰ. qͥ
enea duce ꝓfugi sedibꝰ incertis uagabantur.
Si gͦ adulteriũ paridis uindicandũ numina
censuerunt. aut magis in romanis. aut certe
ctiã in romanis punendũ fuit. qͥa enee mat̃
hoc fecit. S quomͦ in illo illud flagnũ ode¬
rant. qͥ insua socia uenere ñ oderant: ut alia
omittã. qđ eũ anchise cõmiserat. ex qͦ eneam
pepererat: Anquia illud factũ ẽ indignante
menelao. illud aut̃ ẽcedente uulcano. Du enĩ
credo ñ lelant c̃iuges suasusq adeo. ut eas
ctiã eũ hominibꝰ dignent᷑ habere cõmunes.
lrridete fabulas fortassis eristimor. nec grauit᷑
agere tanti ponderis causam. Nongͦ credamꝰ
si placet. eneã eẽ uencris filiũ. Ecce ẽcedo. si

Expanded text:
irati. Nec adulterio Paridis, ut rursus a quibusdam defenduntur, ut Troiam desererent, suscensuerunt. Auctores enim doctoresque peccatorum esse adsolent, non ultores. \'Urbem Romam, inquit Sallustius, sicuti ego accepi, condidere adque habuere initio Troiani, qui Aenea duce profugi sedibus incertis uagabantur\'. Si ergo adulterium Paridis uindicandum numina censuerunt, aut magis in Romanis aut certe etiam in Romanis puniendum fuit, quia Aeneae mater hoc fecit. Sed quo modo in illo illud flagitium oderant, qui in sua socia Venere non oderant ut alia omittam quod cum Anchise commiserat, ex quo Aenean pepererat? An quia illud factum est indignante Menelao, illud autem concedente Vulcano? Di enim, credo, non zelant coniuges suas usque adeo, ut eas etiam cum hominibus dignentur habere communes. Inridere fabulas fortassis existimor nec grauiter agere tanti ponderis causam. Non ergo credamus, si placet, Aenean esse Veneris filium: ecce concedo, si
Abbreviated transcription (Latin):
illud otiũ s cũ minꝰ fortasse decepissent: si
otiũ minime
reperissent. Qnͣ¬
cũ occupatũ
inueneit᷑
tantoma¬
gis ipsi occupauerunt. Nĩ qͥd ille moltt᷑ sit &
quibꝰ artib deos tales sibi. ł illi eiuitati ẽ sociare
potuerit. uarro ꝓdit. Qđ si a̾no placuerit: suo di¬
ligentiꝰ disseret᷑ loco. Modo aut̃ qui a debenefitiis
cos questio ͤ magnũ beneficiũ ẽ parꝰ.s dĩ uctibe¬
nefitiũ ẽ. Plerũq etiã si ẽ sol.si ẽ pluuia. utteq alia¬

Expanded text:
illud otium, sed eum minus fortasse decepissent, si illud otium, sed eum minus fortasse decepissent, si otiosum minime repperissent. Quaeum occupatum inuenerunt, tanto magis ipsi occupauerunt. Nam quid ille molitus sit et quibus artibus deos tales sibi uel illi ciuitati consociare potuerit, Varro prodit, quod, si Domino placuerit, suo diligentius disseretur loco. Modo autem quia de beneficiis eorum quaestio est: magnum beneficium est pax, sed Dei ueri beneficium est, plerumque etiam sicut sol
Abbreviated transcription (Latin):
itaq iliacis post troie ipsi docum̃tũ. quatan¬
de prudentia. roma eustodienda cõmissa ẽ.
Dixerit qͥspiã iam cos rome habitare solitos:
q̃ndo expugnante fimbria eccidit iliũ. Unde
gͦstetit minerue simulachrũ. Deinde si. apud
romã erant ꝗͣndo fimbria delcuit iliũ fortas¬
se ap̃iliũ erant. ꝗ̃ndo agallis ipsa roma capta
& incensa. ẽ. S ut sunt auditu acutissimi. mo¬
tuq celerrimi. ad uoeẽ anseris eito redierunt:
ut saltĩ capitolinũ eolłe qͥremanserat tuerent᷑.
ccrũ ad alia defendenda seriꝰ sunt redire
sorẽ romuli adiuuisse credunt᷑. ut toto regni
sui tẽpore pacc̃ haberet: & iã portasque bellis
pattre assolent clauderet comerito seiliet.
qua romanis multa saera ẽstituit. Illi uͦ ho¬
mini ꝓtanto otio gratulandu fuit. simͦ id
rebꝰ salubribꝰ seisset inpendere. & ꝑnitiosissi¬
ma euriositate negleeta. dm uẽrũ uera pie¬
tate ꝑ quirere. Nune aut̃ ñ ei di ẽtulerunt

Expanded text:
itaque Iliacis post Troiae ipsius documentum qua tandem prudentia Roma custodienda commissa est? Dixerit quispiam iam eos Romae habitare solitos, quando expugnante Fimbria cecidit Ilium. Unde ergo stetit Mineruae simulacrum? Deinde, si aput Romam erant, quando Fimbria deleuit ilium, fortasse aput Ilium erant,. quando a Gallis ipsa Roma capta et incensa est; sed ut sunt auditu acutissimi motuque celerrimi, ad uocem anseris cito redierunt, ut saltem Capitolinum collem, qui remanserat, tuerentur; ceterum ad alia defendenda serius sunt redire sorem Romuli adiuuisse creduntur, ut toto regni sui tempore pacem haberet et Iani portas, quae bellis patere adsolent, clauderet, eo merito scilicet, quia Romanis multa sacra constituit. Illi uero homini pro tanto otio gratulandum fuit, si modo id rebus salubribus scisset inpendere et perniciosissima curiositate neglecta Deum uerum uera pietate perquirere. Nunc autem non ei di contulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
tesq stomachant᷑. & tam̃ numinũ bonor
maloꝵq cultores. dehac qͥstione ẽcordie
discordieq ñ ex eunt. siue p̃t̾miserint
harũ dearỹ cultũ. eisq febrẽ bellonãq
pͣtulerint: ꝗbꝰ antiꝗ̃ fana fecunt. siue. ⁊
istas coluerint. eũ sic cos discedentt ẽeor

Expanded text:
tesque stomachantur, et tamen numinum bonorum tesque stomachantur, et tamen numinum bonorum malorumque cultores de hac quaestione Concordiae Discordiaeque non exeunt, siue praetermiserint harum dearum cultum eisque Febrem Bellonamque praetulerint, quibus antiqua fana fecerunt, siue et istas coluerin
Abbreviated transcription (Latin):
dic fabriear̾ : An ulla ratio redditur.
cur ẽ cordia dea sit. & discordia dea
ñ sit. ut seđm labeonis distinetionem
bona sit ista. illa uͦ mala. Nec ipsea li¬
ud secutꝰ iudet᷑ quã qđ aduertit rome
etiã febri sic̾ saliti ⁊empłu ẽstitutum.
cordie ẽstitui debuit. Periculosũ itaq¬
romãni. tã mala dea irata iuuere uo¬
luer̃: Hec troranũ excidiũ recoluq: origi¬
nẽ ab eiꝰ offensione sũpsisse. Ipsa qͥ ꝓpe qr
int̾ deos ñ fuerat inuttata.triũ dearũ litẽ
aurei mali subpositione cõmͣtata ẽ. Uñ
rixa numinũ. & uenꝰ uictrix. & rapta
helena. & trora deleta ẽ. Qua ꝓpt̾ si forte
indignata qđ int̾ deos in urbe nullum
tẽpłu habere meruit. ido iã t̾babat tanti
tumultibꝰ eiuitate᷑ : qͣnto atrociꝰ potuit ir¬
ritari. cũ in loco illiꝰ cedis. hoc ẽ in loco
sui oꝑis. adu̾sarie sue ẽstitutã s edẽ uiđet.
Hec uana ridentibꝰ nob̃. illi doetisa pien¬

Expanded text:
diae fabricarunt? An ulla ratio redditur, diae fabricarunt? An ulla ratio redditur, quur Concordia dea sit, et Discordia dea non sit, ut secundum Labeonis distinctionem bona sit ista, illa uero mala? Nec ipse aliud secutus uidetur quam quod aduertit Romae etiam Febri, sicut Saluti, templum constitutum. cordiaeRomani tam mala dea irata vivere voluerunt, nec Trojanum excidium recoluerunt originem ab ejus offensione sumpsisse. Ipsa quippe quia inter deos non fuerat inuitata, trium dearum litem aurei mali subpositione commenta est; unde rixa numinum et Venus uictrix, et rapta Helena et Troia deleta. Quapropter, si forte indignata, quod inter deos in Urbe nullum templum habere meruit, ideo iam turbabat tantis tumultibus ciuitatem, quanto atrocius potuit inritari, cum in loco illius caedis, hoc est in loco sui operis, aduersariae suae constitutam aedem uideret! Haec uana ridentibus nobis illi docti sapien
Abbreviated transcription (Latin):
occidisse ꝑ hibet᷑. Exqͦ inttellegi pot̾. qñta
multitudinẽ mortiũ hab̾e potuerit t᷑bi¬
dꝰ ẽ flictꝰ armor. qnͣdo tantã habuit iu¬
dicioꝵ uelut examinata eogntio. Per¬
cussor gracei. ipsiꝰ cap̃ ꝗͣntũ gͣue erat. tan¬
to auri pond̾e ẽsuli uendidit. Hec enim
pactio ecdẽ p̃cesserat inq̃ enã oceis ẽ cum
libis suis mareꝰ fuluiꝰ ẽsularis. Elegantisa¬
ne senatꝰ c̃sulto. eo ipso loco. ubiꝰ funereu
tumultꝰ ille cõmisso ẽ.ubi tot ciues or¬
dinis euiꝰq cecider̃. edes ẽ eordie facta ẽ:
ut gͣceoꝵ pene testis c̃cionantiũ oculos
fcriꝰr. memoriãq: conpungeret.S. hoc
qͥd aliud fuit. quã inrisio deor. alli dec
tẽplũ ẽ struere. qͤsi esset inciuitate. ñ tan¬
tis dissensionib dilacata cotrueret.: nisi
forte sccleris huiꝰ rea ẽ cordia. qr descrue¬
rat animos eiuiũ. meruit in illa ede tan¬
quã ineareere includi. Cur enĩsi rebꝰ gest¬
is ẽ gruere uoluer̃i ñ ibi potiꝰ eđe discor¬

Expanded text:
 intellegi potest, quantam multitudinem mortium habere potuerit turbidus conflictus armorum, quando tantam habuit iudiciorum uelut examinata cognitio. Percussor Gracchi ipsius caput, quantum graue erat, tanto auri pondere consuli uendidit; haec enim pactio caedem praecesserat. In qua etiam occisus est cum liberis hi. Fuluius consularis. ne senatus consulto eo ipso loco, ubi funereus tumultus ille commissus est, ubi tot ciues ordinis cuiusque ceciderunt, aedes Concordiae facta est, ut Gracchorum poenae testis contionantium oculos feriret memoriamque conpungeret. Sed hoc quid aliud fuit quam inrisio deorum, illi deae templum construere, quae si esset in ciuitate, non tantis dissensionibus dilacerata conrueret? Nisi forte sceleris huius rea Concordia, quia deseruerat animos ciuium, meruit in illa aede tamquam in carcere includi. Quur enim, si rebus gestis congruere uoluerunt, non ibi potius aedem Discor
Abbreviated transcription (Latin):
ipse pacat᷑ c̃ sic̃ ds nouit. ñ eã nossic possumꝰ nos¬
se. nec ulli angli. Suꝑat itaq omnẽ intellectũ.
purticipes facti. sũmã in nob̾ atq int̾nos. ⁊ cũ ipso
mͦ sciunt etiã scĩ angłi.hoĩes aut̃ nẽ longe infra.
ꝗͣntũ lib ꝓuectu m̃tis excellant. c̃sid̾ andũ ẽ enĩ
qͣntꝰ uir dicebat. exparte scimꝰ.⁊ ex parte ꝓpħamꝰ.

Expanded text:
ipse pacatus est, sicut Deus novit, non eam nos sic possimus nosse, nec ulli Angeli. Superant itaque omnem sensum se, nec ulli Angeli. Superant itaque omnem sensum modo sciunt eam sancti angeli, homines autem nunc longe infra, quantumlibet proventu mentis excellant. Considerandum est enim, quantus vir dicebat: Ex parte scimus, et ex parte prophetamus,
Abbreviated transcription (Latin):
scelꝰ. ñ tpr̃is longitudine.s iniqͥtatis: impactatis
magnitudine metiendũ. Q uͦ paliqͦ grandi crimi¬
ne morte multat᷑. nũ qͥd mora q̃ occidit᷑. qͣ ꝑbrtus¬
ẽ eiꝰ supplienĩ leges existimant: ⁊ ñ qđ eũ inscmpi¬
tͣnũ aufert̃ desocietate uiuentiũ: Qđ ẽ aut̃ deista
ciuitate mortali. hores supplicio pͥmȩ mortis:
hoc ẽ de illa ciuitate inmortali. hoĩes supplicio
scde mortis auferre. Sicut enim non efficiunt
leges huiꝰ ciuitatis. ut incã ꝗͥsq reuocet᷑ occisa sic
nec illiꝰ. ut inuitã reuocet᷑ ȩĩnã scđa morte dĩp

Expanded text:
scelus non temporis longitudine, sed impietatis et iniquitatis magnitudine metiendum. qui uero pro aliquo grandi crimine morte multatur, numquid mora, qua occiditur, quleges aestimant et non quod eum in sempiternum auferunt de societate uiuentium? Quod est autem de ista ciuitate mortali homines supplicio primae mortis, hoc est de illa ciuitate inmortali homines supplicio secundae mortis auferre. Sicut enim non efficiunt leges huius ciuitatis, ut in eam quisque reuocetur occisus: sic nec illius, ut in uitam reuocetur aeternam secunda morte
Abbreviated transcription (Latin):
a qͦ refecta ⁊ grã maiore ꝑfẽcti. uacabimꝰ inet᷑¬
nũ. uidentes ꝗr ipse ẽ ds̃. quo pleni erimꝰ. ꝗnͣ¬
do ipse erit om̃a in om̃ibꝰ. Nã ⁊ ipsa bona oꝑa
int̃me.⁊ int̃ eos. ut scirent qr ego sũ dns. qui
scĩfico eos. Hoc ꝓfecto tẽ soiemꝰ qnͣdo ꝑfecte
uacabimꝰ.⁊ ꝑfecte uidebimꝰ. quia ipse ẽ đs.
Ipse etiã numꝰus etatẽ. ueluti dierũ. si seđm
eosarticulos tp̃ris ẽ putet᷑. ꝗͥ inscripturis ui¬
dent᷑ ex pressi. iste sabbatismꝰ euidentiꝰ appa¬
rebit. qm̃ septimꝰ inlienit᷑. ut pͥma etas tãꝗͣm
dies pͥmꝰ sit. ab adã usq ad diluuiũ. scđã inde

Expanded text:
a quo refecti et gratia maiore perfecti uacabimus in aetea quo refecti et gratia maiore perfecti uacabimus in aeternum uidentes, quia ipse est deus, quo pleni erimus, quando ipse erit omnia in omnibus. nam et ipsa opera bona inter me et inter eos, ut scirent quia ego Dominus qui sanctifico eos. Hoc perfecte tunc sciemus, quando perfecte uacabimus, et perfecte uidebimus quia ipse est Deus. Ipse etiam numerus aetatum, ueluti dierum, si secundum eos articulos temporis conputetur, qui scripturis uidentur expressi, iste sabbatismus euidentius apparebit, quoniam septimus inuenitur, ut prima aetas tamquam primus dies sit ab Adam usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
potentia scientie que magna meiserit. ñ sołu
sua p̃terita.s etiã dap̃natoꝵ eos sempit̃na mise¬
raa ñ latebit. Alioqnͥ sise miseros fuisse nesci
ds̃. Qđ erit uere maximũ sabbatũ. ñ habens
uesperã. Qđ cõm̃dauit dñs in pͥmis oꝑibꝰ mun¬
di. ubi legit᷑. Et reqͥeuit d̾s die septima. ab oĩbꝰ
oꝑibꝰ suis quȩ feẽ. Et benedix̃ dẽ diẽ septimũ.
⁊ scĩficauit eũ .: qr in eo reqͥeuit ab om̃ibꝰ oꝑibꝰ
sius: ꝗͦ inchoauit ds facere. Dies enĩ septimꝰ.
etiã nos ipsi erimꝰ: qnͣdo eiꝰ fuerimꝰ benedic¬
tione ⁊ sc̃ificatiõe pleni. atq refecti. Ibi uacan¬
tes uidebimꝰ. qm̃ ipse ẽ d̾s. qđ nob̾ nos ipsi eẽ
uoluimꝰ. qndo ab illo cecidimꝰ audientes ase¬
ductore exitissic̃ dii: ⁊ recedentes auero đõ. qͦ
faciente dii eẽmꝰ eiꝰ participatione. ñ desectione.
Qͥd enĩ sine illo fecimꝰ: nisi qđ in ira eiꝰ defecimꝰ:

Expanded text:
otentia scientiae, quae magna in eis erit, non solum otentia scientiae, quae magna in eis erit, non solum sua praeterita sed etiam damnatorum eos sempiterna miseria non latebit. alioquin si se fuisse miseros nescitdeus; quod erit uere maxime sabbatum non habens uesperam, quod commendauit dominus in primis operibus mundi, ubi legitur: et requieuit deus die septimo ab omnibus operibus suis, quae fecit. et benedixit deus diem septimum et sanctificauit eum, quia in eo requieuit ab omnibus operibus suis, quae inchoauit deus facere. dies enim septimus etiam nos ipsi erimus, quando eius fuerimus benedictione et sanctificatione pleni atque perfecti. ibi uacantes uidebimus, quoniam ipse est deus; quod nobis nos ipsi esse uoluimus, quando ab illo cecidimus audientes a seductore: eritis sicut di et recedentes a uero deo, quo faciente di essemus eius participatione, non desertione. quid enim sine illo fecimus, nisi quod in ira eius defecimus?
Abbreviated transcription (Latin):
bono. fruens indeficient̃ et̃noꝵ iocunditate gau¬
sue liberationis oblita. ut liberatori suo ñ sit in¬
grata. Quantũ gͦ adtinet ad scientiã rationałẽ.
memor pͣteritoꝵ etiã maloꝵ suoꝵ. qͣntũ aut̃ ad
medicꝰ. sic̃ arte sciunt᷑. om̃s fere morbos corꝑis
nouit. sic̃ aut̃ corpore sentiunt᷑. plurimos
nescit. ꝗͦ ipse ñ passo ẽ. Ut gͦ scientiȩ maloꝵ duȩs̃.
una ꝗͣ potentia m̃tis ñ latent. altera qͣ exꝑientis
sensibꝰ inherent. alit̃ ꝗppe sciunt᷑ uitia omã
ꝑfapentiȩ doetͥnã. alit̾ ꝑ insipientis pessimã ui¬
tã. ita ⁊ obliuiones maloꝵ duȩ s̃. Alit̃ ea nãq
obliuiscit᷑ eruditꝰ ⁊ doctꝰ alit̃ exꝑtꝰ ⁊ passo. Ille
si ꝑitiam neglegat. istesimiseria careat. Scd̾m
hanc obliuionẽ qm̃ posteriore loco posui. ñ er̃
memores scĩ p̃teritoꝵ maloꝵ. Careb̾t enĩ om̃ibꝰ.
ita ut penitꝰ deleant᷑ desensibꝰ eoꝵ. Ea tam̃

Expanded text:
bono, fruens indeficienter aeternorum iucunditate gaubono, fruens indeficienter aeternorum iucunditate gausuae liberationis oblita, ut liberatori suo sit ingrata. Quantum ergo attinet ad scientiam rationalem, memor praeteritorum etiam malorum suorum; quantum autem ad medicus, sicut arte sciuntur, omnes fere morbos corporis nouit; sicut autem corpore sentiuntur, plurimos nescit, quos ipse non passus est. ut ergo scientiae malorum duae sunt, una, qua potentiam mentis non latent, altera, qua experientis sensibus inhaerent — aliter quippe sciuntur uitia omnia per sapientiae doctrinam, aliter per insipientis pessimam uitam — ita et obliuiones malorum duae sunt. aliter ea namque obliuiscitur eruditus et doctus, aliter expertus et passus; ille, si peritiam neglegat, iste, si miseria careat. secundum hanc obliuionem, quam posteriore loco posui, non erunt memores sancti praeteritorum malorum; carebunt enim omnibus, ita ut penitus deleantur de sensibus eorum. ea
Abbreviated transcription (Latin):
ñ poss. atq illud ad cõparandũ meritũ. hoc ad
recipiendũ p̃miũ ꝑtineret. S qr peccauit ista
natura cũ peccare potuit. largiore grã liberat᷑. ut
ad eã ꝑducat᷑ libertatẽ. inꝗͣ peccare ñ possit. Sic̃
enĩ prima in mortalitas fuit qͣmpeccando ađa
ꝑdidit. posse ñ mori. nouissima erit ñ posse mori:
ita pͥmũ lib̾um arbitriũ posse ñ peccare. nouissimũ
ñ posse peccire. sic enĩ erit in amissibilis uolun¬
tas pietatis ⁊ eqͥtatis. quomͦ ẽ felicitatis. Nã utiq
peccando. nec pietatẽ nec felicitatẽ teniumꝰ. uolun¬
tatẽ uͦ felicitatis. nec ꝑdita felicitate ꝑdidimꝰ. Cer¬
te d̾s ipse. nũqͥd qm̃ ñ peccare pot̃. iđo liberum
arbitriũ habere negandꝰ ẽ. Ent gͦ ⁊ illiꝰ ciuitatis
⁊ una in omnibꝰ ⁊ inseparabilis insingłis uolun¬
tas. libera. ab om̃i malo liberata. ⁊ impleta om̃i

Expanded text:
non potest, adque illud ad conparandum meritum, hoc ad non potest, adque illud ad conparandum meritum, hoc ad recipiendum praemium pertineret. Sed quia peccauit ista natura cum peccare potuit, largiore gratia liberatur, ut ad eam perducatur libertatem, in qua peccare non possit. Sicut enim prima inmortalitas fuit, quam peccando Adam perdidit, posse non mori, nouissima erit non posse mori: ita primum liberum arbitrium posse non peccare, nouissimum non posse peccare. Sic enim erit inamissibilis uoluntas pietatis et aequitatis, quo modo felicitatis. Nam utique peccando nec pietatem nec felicitatem tenuimus, uoluntatem uero felicitatis nec perdita felicitate perdidimus. Certe Deus ipse numquid, quoniam peccare non potest, ideo liberum arbitrium habere negandus est? Erit ergo illius ciuitatis et una in omnibus et inseparabilis in singulis uoluntas libera, ab omni malo liberata et inpleta omni
Abbreviated transcription (Latin):
digntꝰ cũ m̃brũ utrũq c̃tineat totiꝰ carnispa¬
cata cõpago. Sic itaq habebit donũ aliꝰ alio
minꝰ. ut hoc qͦq donũ habeat Ne uelit. ampliꝰ.
Nec id̾o liberũ arbitriũ ñ habebunt. qr peccata
eos delectare ñ potert̃. Magis qͥppe erit liberõ
adelectatione peccandi usq ad delectationẽ
ñ peccandi in declinabile. liberatũ. Nã pͥmũ li¬
berũ arbit̾um. qđ hõĩ datũ ẽ.ꝗͣndo pͥmũ creatꝰ
ẽ rectꝰ. potuit ñ peccare.S potuit ⁊ peccare.
Hoc aut̃ nouissimõ eo potentiꝰ erit. qͦ peccare
ñ pot̾it. Uerũ hoc qͦq dĩ mun̾e. ñsue possibili¬
tate nature. Aliud ẽ enĩ eẽ đm. aliud participẽ
dĩ. Dc̃ nat᷑a peccare ñ pot̾. particeps ꝟdĩ ab illo
accip̃ ut peccare ñ possit. Seruandi aut̃ gradꝰ
erant diuini munis. ut pͥmũ daret᷑ liberũ arbi¬
triũ ꝗͦ ñ peccare ħo posset: nouissimũ qͦ peccare

Expanded text:
digitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis padigitus, cum membrum utrumque contineat totius carnis pacata compago. sic itaque habebit donum alius alio minus, ut hoc quoque donum habeat, ne uelit amplius. Nec ideo liberum arbitrium non habebunt, quia peccata eos delectare non poterunt; magis quippe erit liberum a delectatione peccandi usque ad delectationem non peccandi indeclinabilem liberatum. nam primum liberum arbitrium, quod homini datum est, quando primum creatus est rectus, poit, quo peccare non poterit; uerum hoc quoque Dei munere, non suae possibilitate naturae. Aliud est enim esse Deum, aliud participem Dei. Deus natura peccare non potest; particeps uero Dei ab illo accipit, ut peccare non possit. Seruandi autem gradus erant diuini muneris, ut primum daretur liberum arbitrium, quo non peccare. homo posset, nouissimum, quo peccare
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ. Uera ibi gła erit: ubi laudantis nec er¬
rore ꝗͥ quã. nec adulatione laudabit᷑. Uerꝰ ho¬
nor: qͥ nulli negabit᷑ digno. nulli deferet᷑ indig
nec ase ipso: nec abaliqͦ ꝗͥsq patiet᷑. Pmiũ uͥ¬
tutis erit ipse qͥ uͥtutẽ dedit: eiq se ipsũ. qͦ nihil
hõibꝰ honeste desid̾ant᷑. ⁊ uita. ⁊ salꝰ. ⁊ uͥtꝰ.
Sic enĩ ⁊ illud recte intelligit᷑. qđ ait apłs. ut
sit d̾s om̃a in om̃ibꝰ. Ipse finis erit desidiorõ
uita et̾na cõmunis. Cetum qͥ futuri sint ꝓmeri¬
eo gitare. qnͣtomagis dicere : qd̾ tam̃ futuri sint.
ñ ẽ ambigenđu. atq id etiã beata illa ciuitas.
magnũ inse bonũ indebit. qđ nulli suꝑiori. ullo
inferior inuidebit: sic̃ nc̃ ñ inuident archan¬
glis angłi ceti: tãq: nolit eẽ unꝰ ꝗͥsq qđ ñ accepit.
qmͣ ius sit pacatissimo ẽcordie uinculo. ei qͥ acce¬
pit obstrictꝰ. quã nec in corꝑe uult oculꝰ ẽẽ qͥ ẽ

Expanded text:
corpus. uera ibi gloria erit, ubi laudantis nec ercorpus. uera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione decipitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indignec a se ipso nec ab aliquo quisque patitur. praemium uirtutis erit ipse qui uirtutem dedit eique se ipsum, quo hominibus honeste desiderantur, et uita et salus et uictus sic enim et illud recte intellegitur quod ait apostolus: ut sit deus omnia in omnibus. ipse finis erit desideriorum erum qui futuri sunt pro mericogitare, quanto magis dicere? quod tamen futuri sint non est ambiguum. atque id etiam beata illa ciuitas magnum in se bonum uidebit, quod nulli superiori ullus inferior inuidebit, sicut nunc non inuident archangelis angeli ceteri; tamque nolet esse unusquisque quod non accepit, quamuis sit pacatissimo concordiae uinculo ei qui accepit obstrictus, quam nec in corpore uult oculus esse qui est
Abbreviated transcription (Latin):
nulłu latebit. bonũ: uacabit᷑ di laudibꝰ. qͥerit
sidia cessabit᷑. nec ulla indigentia laborabit᷑.
nescio. ad moneor etiã sc̃õ cantieo. uͥ lego ł au¬
dio: beati qͥ habitant in domo tua. in seła scłoꝵ
os distributã. qm̃ tc̃ ñ erit ipsa necessitas. s: ple¬
na certa securitas. sempit̾na felicitas. ꝓficient
laudibꝰ dĩ. Om̃s qͥppe illi de qͥbꝰ iã sũ locutꝰ. qͥ
nc̃ latent armonie corporalis num̾i ñ lateb̾t
intrinsecꝰ ⁊ extrinsecꝰ ꝑ corꝑis cuncta m̃bra¬
dispositi: Et cũ cet̾is rebꝰ que ibi magne atq
mirabiles uidebunt᷑. rationales m̃tes intanti
artificis laudẽ. rationabilis pulchritudinis
delectatione suecendent. Qui motꝰ illic tali¬
ũ corꝑũ futuri sint. temere definire ñ audeo:
qđ excogitare ñualeo. Tam̃ ⁊ motꝰ ⁊ statꝰ. sic̃ ip¬
sa species decens erit. qͥcũq erit. uͥ qđ ñ decebit
ñerit. Certe uͥ uolet sp̃s. ibi erit ꝓtinꝰ corpꝰ nec

Expanded text:
nullum latebit bonum, uacabitur dei laudibus, qui erit sidia cessabitur neque ulla indigentia laborabitur, nescio. admoneor etiam sancto cantico, ubi lego uel audio: beati qui habitant in domo tua; in saecula saeculorum os distributa, quoniam tunc non erit ipsa necessitas, sed plena, certa securitas, sempiterna felicitas, proficient laudibus dei. omnes quippe illi de quibus iam sum locutus qui nunc latent harmoniae corporalis numeri non latebunt, intrinsecus et extrinsecus per corporis cuncta dispositi, et cum ceteris rebus, quae ibi magnae atque mirabiles uidebuntur, rationales mentes in tanti artificis laude rationabilis pulchritudinis delectatione succendent. qui motus illic talium corporum sint futuri temere definire non audeo, quod excogitare non ualeo; tamen et motus et status sicut ipsa species decens erit, quicumque erit, ubi quod non decebit non erit. certe ubi uolet spiritus, ibi erit protinus corpus; nec
Abbreviated transcription (Latin):
sui.siue ꝗͦ ñ posui.⁊ tam̃ in eiꝰdẽ littis scripta s̃.
uenient : hȩc siẽ ista uenert̃ ꝗͣ inereduli ñ puta¬
tura eẽ p̃dirit. ꝗͣ ꝑhorrescunt numina pagan&
etiã teste porphẏrio nobilissimo phylosopho pa
ganꝙꝵ. S uidelie hoĩes docti atq sapientes. c̃tͣ
uĩ tante auctoritatis. ꝗͤ om̃a gn̾a hor̃um sicut
tanto ante p̃drr̃. in hoc credendũ sꝑandũq ẽb̾¬
tit. acute sͥ argum̃tari uident᷑ ad u̾so corpone
surrectionẽ ⁊ dicẽ. qđ int̾cio dere publica. dei

Expanded text:
e non posui, et tamen in eisdem litteris scripta sunt. Venient et haec sicut ista venerunt, quae increduli non putatura esse praedixit, quem perhorrescunt numina paganorum, etiam teste Porphyrio nobilissimo philosopho pa. Sed uidelicet homines docti atque sapientes contra uim tantae auctoritatis, quae omnia genera hominum, sicut tanto ante praedixit, in hoc credendum sperandumque conuertit, acute sibi argumentari uidentur aduersus corporum resurrect
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗnͣtũ existimo iã facile nob̾ ẽceđint ambo.
qͥbꝰ mala huiꝰ scłi ꝑtulert̃. in qͥbꝰ đm ut bis malis
carerent. pre fidelit̾q coluert̃. Ñ nulli nr̃i ꝓpt¬

Expanded text:
quantum existimo, iam facile nobis concederent ambo, quantum existimo, iam facile nobis concederent ambo, quibus mala huius saeculi pertulerunt, in quibus Deum, ut his malis carerent, pie fideliterque coluerunt.. CAPUT XXVI
Abbreviated transcription (Latin):
ad corꝑa redituras. Porphyriꝰ aut̃ dix̃. animã pur¬
gatissimã cũ redierit ad patrẽ. adhec mala mun¬
di. nũ qmͣ cẽ rediturã. Ac ꝑhoc qđ uerũ uidit
plato.si dediss porphyrio etiã iustoꝵ atq sapien¬
tiũ purgatissimas aiãs. ad humana corꝑa reditu¬
ras. rursũ qđ uerũ uidit porphyriꝰ. si dedisset
platoni.nũquã redituras admiserias corrupti¬
bilis corꝑis aĩas scãs. ut ñ singłi hȩc singła s
ambo ⁊ singłi utrũq dic̾ent : puto qđ uideren
eẽ iã c̃sequens. ut ⁊ redirent aĩe ad corꝑa.⁊ talia
reciperent corꝑa. in qͥbꝰ beate atq in mortalit̃
cũ platone porphyriꝰ. redibunt ad corꝑa. dicat
plato cũ porphyrio. ñ redibt ad mala. ⁊adea cor¬
ꝑa redire c̃sentiant. in ꝗͥbꝰ nulla patiunt᷑ mali.
Nȩc itaq ñ ert̃ nͥ illa ꝗͣ ꝓmittit ds̃. beatas ani¬
mas inẽt̃nũ cũ sua et̾na carne fut᷑as. Hoc enĩ

Expanded text:
ad corpora redituras. Porphyrius autem dixit animam purad corpora redituras. Porphyrius autem dixit animam purgatissimam, cum redierit ad Patrem, ad haec mala mundi numquam esse redituram. Ac per hoc, quod uerum uidit Plato, si dedisset Porphyrio. etiam iustorum adque sapientum purgatissimas animas ad humana corpora redituras; rursus quod uerum uidit Porphyrius, si dedisset Plato. numquam redituras ad miserias corruptibilis corporis animas sanctas; ut non singuli haec singula, sed ambo et singuli utrumque dicerent: puto quesse jam consequens, ut et redirent animae ad corpora, et talia reciperent corpora, in quibus beate atque immortaliter  Dicat itaque cum Platone Porphyrius, Redibunt ad corpora: dicat Plato cum Porphyrio, Non redibunt ad mala: et ad ea corpora redire consentient, in quibus nulla patiantur mala. haec itaque non erunt nisi illa quae promittit deus, beatas animas in aeternum cum sua aeterna carne iacturas. hoc enim,
Abbreviated transcription (Latin):
ds. qđ do ꝓmittenti credidit mundꝰ ꝗͥ etiã ip¬
se ꝓmisso ẽ crediturꝰ eẽ in possibile clamant.
qñdo qͥdẽ nos dm ꝗͥ etiã scđm platonẽ fac̃ in pos¬
sibilia id facturũ eẽ clamamꝰ Nongͦ ut beatȩ
siit aiẽ. corpꝰ ẽ oẽ fugiendũ .s. corpꝰ incorrupti¬
hile recipiendũ. Et in qͦ c̃uenientiꝰ in eorrupti¬
bili corꝑe letabunt᷑ ꝙͣ inqͦ corruptibili gemuer:
Sic enĩ ñ ineis erit dira cupiditas. ꝙͣ posuit ex
platone uͥgiliꝰ uͥait. Rurso ⁊̃ incipient in cor¬
ꝑa uelle reu̾ti. Sic inꝗm̃ cupiditatẽ reu̾tendi
ad corpa ñ habeb̾t: cũ corꝑa inꝗͦ reu̾ti cupiunt
sccũ habebunt. ⁊ sic habebunt ut nũꝗͣ ñ habe¬
atq porphyriꝰ. qͦ si int̃se cõmunicare potuissen:
facti eẽnt fortasse xp̃iani. Plato dix̃̾. sine cor¬
ꝑoribꝰ animas inet̾nũ eẽ ñ posse. ldo etiã dixit
etiã sapientiũ animas. ptꝰ qm̃lib longũ tẽpꝰ. tam̃

Expanded text:
deus, quod deo promittenti credidit mundus, qui etiam ipse promissus est crediturus, esse impossibile clamant, quando quidem nos deum, qui etiam secundum Platonem facit impossibilia, id facturum esse clamamus P non ergo, ut beatae sint animae, corpus est omne fugiendum, sed corpus incorruptibile recipiendum. et in quo conuenientius incorruptibili corpore laetabuntur, quam in quo corruptibili gemuerunt? sic enim non in eis erit illa dira cupiditas, quam posuit ex Platone Vergilius, ubi ait: rursus et incipiant in corpora uelle reuerti; sic, inquam, cupiditatem reuertendi ad corpora non habebunt, cum corpora, in quae reuerti cupiunt, secum habebunt et sic habebunt, ut numquam non habeatque Porphyrius, quae si inter se communicare potuissent, facti essent fortasse christiani. Plato dixit sine corporibus animas in aeternum esse non posse. ideo enim dixit etiam sapientum animas post quamlibet longum tempus, tamen
Abbreviated transcription (Latin):
pleuit. Utrũ enĩ ñ pot̃ facere ut resurgat caro.
⁊ uiuat in ȩt̃nõ: anꝓptea credenđũ ñ ẽ. id eũ eẽ
facturũ. qr malũ ẽ atq indignũ do . S de om̃ipo

Expanded text:
pleuit. utrum enim non potest facere, ut resurgat caro pleuit. utrum enim non potest facere, ut resurgat caro et uiuat in aeternum, an propterea credendum non est id eum esse facturum, quia malum est atque indignum deo ?
Abbreviated transcription (Latin):
cũ saude credentiẽ. tanto ante p̃nuntiare
õpulso ẽ.Ille ẽ enĩ ds. quẽ sic̃ iam dixi ali¬
qͦtiens nec cõmemorare me piget. c̃fitente por¬
phyrio. atq idoraculis do suoꝵ ꝓbare cupiente.
ipsa numina ꝑhorrescunt. Quẽ sic laudauit
ut cũ⁊ dm patrẽ ⁊ rege̾ uocarit. Absit enĩ ut
sic intelligenda sint qͣ p̃diã. quomͦ uolunt hu
qͥhoc cũ mundo ñ eredidert̃: qđ muirdũ cred¬
tantõ ante p̾dictꝰ ẽ mundꝰ. ñsic̃ paueissimi gar¬
riunt. qͥ hoc eũ mundo qđ creditur p̃dictꝰ ẽ ere¬
dere noluert. Si enĩ ꝓpt̾ea dicunt aliomͦ eẽ ere¬
denda. ne sidixerint uana eẽ c̃seripta iniuriã
faciant illi dõ. curtã magnũ ꝑhibent testimoniõ.
tantã ꝓrso ei ł etiã gͣuiorẽ faciunt iniuriã. si alit̃
dict᷑ eẽ intelligenda. ñ sic̃ mundꝰ aa credidit quẽ
erediturũ ipse laudauit. ipse ꝓmisit. ipse cõ¬

Expanded text:
cum laude credentium tanto ante praenuntiare cum laude credentium tanto ante praenuntiare conpulsus est. Ille est enim Deus, quem sicut iam dixi aliquotiens, nec commonere me piget confitente Porphyrio adque id oraculis deorum suorum probare cupiente ipsa numina perhorrescunt; quem sic laudauit, ut eum et Deum patrem et regem uocaret. Absit enim, ut sic intellegenda sint quae praedixit. quo modo uolunt hi, qui hoc cum mundo non crediderunt. quod mundum creditanto ante praedictus est mundus, non sicut paucissimi garriunt, qui hoc cum mundo, quod crediturus praedictus est, credere noluerunt? si enim propterea dicunt alio modo esse credenda, ne, si dixerint uana esse conscripta, iniuriam faciant illi deo, cui tam magnum perhibent testimonium, tantam prorsus ei uel etiam dicunt esse intellegenda, non sicut mundus ea credidit, quem crediturum ipse laudauit, ipse promisit, ipse com
Abbreviated transcription (Latin):
leserimꝰ. Quȩ bona in illo regno accept᷑i sumꝰ.
qndo qͥdẽ xp̃o moriente ꝓ nob̾.tale iã pignꝰ
accepimꝰ: qualiꝰ erit sp̃s hõis. nulłu om̃ino ha¬
bens uiciũ. nec sub qͦ iaceat. nec cuicedat. nec
c̃t᷑ qd saltĩ laudabilit᷑ dimie. paccatissima uͥ¬
tute ꝑfectꝰ: Rerũ ibi om̃iõ qnͣta qmͣ speciosa
qͣm certa scientia. sine errore aliꝗͣ. ł labore. uͥ
disapientia de ipso suo fonte potabit᷑. cũ sũma
felicitate sine ulla difficultate: quale erit
sspũale erit. habens qͥdẽ carnis sine ulla car¬
bonis qͥbꝰ ptꝰ hanc uitã beatissimꝰ ꝑ fruet᷑. non
a nob̾ dissentiunt phylosophi nobiles. Decar¬
nis resurrectione c̃ tendt̾. hanc qͣntũ possu
negant. S credentes multi. negantes paucis
fideli corde ẽ u̾si s̃ docti⁊ indocti. sapientes
mundi ⁊ insipientes. Noc enĩ eredidit mundꝰ¬
qđ p̃dir̃ ds. qͥ etiã hoc p̃dix̃. qđ hanc rẽ mun¬
dꝰ fuerat crediturus. Neq: enĩ petͥ maleficiis eỹ

Expanded text:
i sumus, quando quidem Christo moriente pro nobis tale iam pignus accepimus! Qualis erit spiritus hominis nullum omnino habens uitium, nec sub quo iaceat, nec cui cedat, nec contra quod saltem laudabiliter dimicet, pacatissima uirtute perfectus! Rerum ibi omnium quanta, qquam certa scientia, sine errore aliquo vel labore, ubi Dei sapientia de ipso suo fonte potabitur, cum summa felicitate, sine ulla difficultate? Quale erit sed spirituale erit, habens quidem carnis, sed sine ulla carbonis, quibus post hanc uitam beatissimus perfruetur, non a nobis dissentiunt philosophi nobiles; de carnis resurrectione contendunt, hanc quantum possunt negant. sed credentes multi negantes paucissfideli corde conuersi sunt, docti et indocti, sapientes mundi et insipientes. hoc enim credidit mund Deus, qui etiam hoc praedixit, quod hanc rem mundus fuerat crediturus; neque enim Petri maleficiis eam
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. hec sũma c̃ficit᷑ ut inresurrectione carnis.
inet̃nũ eas m̃suraᷤᷤ habeat corpoꝵ magnitudo.
ꝗsͣ habebat ꝑficiende siue ꝑfectȩ ciuꝰq indita
lis ogruo decore seruato. Qđ decꝰ ut seruit᷑ si
ali qͥd dep̃tũ fuerit. indecenti alicui gnͣditati
inparte aliꝗͣ c̃stitute. qđ ꝑ totũ spargat᷑ ut noq
id ꝑeat. ⁊ c̃ gruentia parciũ uͥq teneat᷑. ñ ẽ ab
surdũ. ut aliqͥd añ etiã staturȩ corꝑis addi posse
credamꝰ cũ oĩbꝰ partibꝰ. ut decorẽ custodiant.
id distbuit᷑. qđ si enormit̃ in una eẽt utiq ñ
deceret. Aut si c̃tendit᷑ in ea qmq stata corꝑis
resurrect᷑um ec̃ inꝗ̃ defunetꝰ ẽ. ñ pugnacit̃ resistta¬
du ẽ: tantp̃ absit oĩs deformitas. or̃s infirmiti.¬

Expanded text:
tatis haec summa conficitur, ut in resurrectione carnis in aeternum eas mensuras habeat corporum magnitudo, quas habebat pei-ficiendae siue perfectae cuiusque indita um modulis congruo decore seruato. Quod decus ut seruetur, si aliquid demtum fuerit indecenti alicui granditati in parte aliqua constitutae, quod per totum spargatur, ut neque id pereat et congruentia partium ubique teneatur: non est absurdum, ut aliquid inde etiam staturae corporis addi posse credamus, cum omnibus partibus, ut decorem custodiant, id distribuitur, quod si enormiter in una esset, utique non deceret. aut si contenditur in ea quemque statura corporis resurrecturum esse, in qua defunctus est, non pugnaciter resistendum e
Abbreviated transcription (Latin):
cep̃. ut libelli eoꝵ qͥ beneficia ꝑcipiunt recitent᷑
inppło. semel hoc audiunt qͥ ad suñ. pluresq ñ
assuntꝰ. ut nec illi ꝗͥ eis tp̃ibꝰ affuert̃ ptꝰ aliqͦt dies
qđ audieit̃ m̃te retineant. ⁊ uir ꝗͥsq reppiat᷑
illoꝵ. qͥ ei quẽ ñ ad fuisse ognou̾it indre qd̾ au¬
diuit. Unũ ẽ ap̃ nos factũ ñ maiꝰ ꝙͣ. illa qͦdiri.
s tã clarũ atq in lustre miracułũ. ut nullł arb¬
trer c̃ẽ ypponensiũ qͥ hoc ł ñ uid̾it ł didic̾it. nul¬
tu qͥ obliuisei ulla rõne potuerit. Decẽ qͥda fr̃s
cie suoꝵ ciuiõ ñ ignobiles. maledicto ma aui¬
ts. recenti patͥs eoꝵ obitu destitutę. ꝗͦ in iuriam
S abeis factã acerbissime tulit. tali pena s̃ di¬
uinitꝰ coerciti. ut horribilit̾ ꝗͣterent᷑ om̃s tre¬
more m̃bra. Inꝗͣ fȩdissima specie oculoᷤᷤ su& ei
uiũ ñ ferentes. q̃ qua u̾sũ cuiq ire iusũ ẽ toto

Expanded text:
coepit, ut libelli eorum, qui beneficia percipiunt, recitentur coepit, ut libelli eorum, qui beneficia percipiunt, recitentur in populo, semel hoc audiunt qui adsunt pluresque non adsunt, ut nec illi, qui adfuerunt, post aliquot dies quod audierunt mente retineant et uix quisque reperiatur illorum, qui ei, quem non adfuisse cognouerit, indicet quod audiuit. Unum est aput nos factum, non maius quam illa quae dixi, sed tam clarum adque inlustre miraculum, ut nullum arbitrer esse Hipponiensium, qui hoc non uel uiderit uel didicerit, nullum qui obliuisci ulla ratione potuerit. Decem quidam fraciae, suorum ciuium non ignobiles, maledicto matris recenti patris eorum obitu destitutae, quae iniuriam sibi ab eis factam acerbissime tulit, tali poena sunt diuinitus coherciti, ut horribiliter quaterentur omnes tremore membrorum; in qua foedissima specie oculos suorum ciuium non ferentes, quaqua uersum cuique ire uisum est, toto
Abbreviated transcription (Latin):
lutis ꝗͦdamͦ pignꝰ de tanto miraculo se accepisse
p̃sũpsit. atq illud uinculũ soluit. simulq cũ eo¬
suas ostiis clausis ingͤssũ fuisse ñ eređt. Si hoc
certe qͤrant:⁊ si uerũ inuen̾int. illa credant. Cla¬
rissima femina ẽ nobilit̾ nata. nobilit᷑ nupta.
carthagine habitat. ampla ciuitas. ampla ꝑsona
rẽ qͦrentes late̾re ñ sinit. Martyr certe ipse quo
impetnte illa sanata ẽ. infiliõ ꝑmanentis uir¬
ginis ẽdidit. in eũ qͥ ostus clausis ad discpłos in¬
gsso ẽ credidit. Postremo ꝓpt̾ qd om̃a ista dicunt᷑
a nob̾. incũ qͥ ascendit incȩłũ cũ carne inqͣresur¬
rex̾at credidit. ⁊ ido tanta ꝑ eũ fiunt. ꝙ ꝓista
fide aiãm posuit. Fiunt gͦ etiã nc̃ multa miracu¬
la eode dõ faciente. ꝑ ꝗsͦ uult.⁊ ꝗͣ ad mođu uult. ꝙ
ñ excidant aĩo. qͣsi glarea memorię crebralectio¬
ne tundunt᷑. Nã ⁊ u̾ diligentia ẽ ꝗͦ nc̃ ap̃ noseẽ

Expanded text:
lutis quodam modo pignus de tanto miraculo se accepisse lutis quodam modo pignus de tanto miraculo se accepisse praesumsit adque illud uinculum soluens simul cum eo ad discipulos ostiis clausis ingressum fuisse non credunt; sed hoc certe quaerant et, si uerum inuenerint, illa credant. Clarissima femina est, nobiliter nata, nobiliter nupta, Carthagini habitat; ampla ciuitas, ampla persona rem quaerentes latere non sinit. Martyr certe ipse, quo inpetrante illa sanata est, in filium permanentis uirginis credidit: in eum, qui ostiis clausis ad discipulos ingressus est, credidit; postremo. propter quod omnia ista dicuntur a nobis, in eum, qui adscendit in caelum cum carne, in qua resurrexerat, credidfide animam posuit. Fiunt ergo etiam nunc multa miracula eodem Deo faciente per quos uult et quem ad modum uult, qui ue, ut non excidant animo, quasi glarea memoriae, crebra lectione tunduntur. Nam et ubi diligentia est, quae nunc aput nos esse
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. hortatiq sumꝰ uolente supͣdicti loci ep̃o. ut
libelłũ daret qͥ reritaret᷑ inppło. ⁊ obedientissi¬
me paruit: in ꝗͦ posuit eniã qđ hic reticere ñ
possũ.ꝗͣ. uis ad ea ꝗͥ hoc opꝰ urgent festinare com¬
pellar. A qͥdã uideo dir̃ sͥ fuisse ꝑsuasũ. ut ano¬
łũ capillatio uinculo insereret. q subom̃e uestes
ad nuda corꝑis cingeret᷑. ꝗͥ anuł hiberet subgẽ¬
ma lapidẽ in renibꝰ inuentũ bouis. Hoc alligita
qͣsi remedio. ad scĩ mrĩs limina uemietut .s. ꝓste¬
ta a cartagine. cũ inẽfinio fluminis bragade in
sua possessione mansiss. siurgenꝰ ut it̃ ꝑaget ante
pedes suos ilłũ iacentẽ anulu uidit. ⁊ capillanã
lonã ꝗͣ fuerat alligatꝰ. mirata tẽptauit. Quã eũ
omĩno sius nodis firmissimis sic̃ erat cõpissad¬
strictã. eruisse atq ex iluisse anułi suspicata ẽ.
qͥ etiã ipse cũ integerrim fuiss inuentꝰ. futͣe sa¬

Expanded text:
est, hortati sumus, uolente supradicto loci episcopo, ut est, hortati sumus, uolente supradicto loci episcopo, ut libellum daret, qui recitaretur in populo, et oboedientissime paruit. In quo. posuit etiam, quod hic reticere non possum, quamuis ad ea, quae hoc opus urgent, festinare conpellar. A quodam ludaeo dixit sibi fuisse persuasum, ut anulum capillacio uinculo insereret, quo sub omni ueste ad nuda corporis cingeretur; qui anulus haberet sub gemma lapidem in renibus inuentum bouis. Hoc adligata quasi remedio ad sancti martyris limina ueniebat. Sed profecta a Carthagine, cum in confinio fluminis Bagradae in sua possessione mansisset, surgens ut iter perageret ante pedes suos illum iacentem anulum uidit et capillaciam zonam, qua fuerat adligatus, mirata tentauit. Quam cum omnino suis nodis firmissimis, sicut erat, conperisset adstrictam, crepuisse adque exsiluisse anulum suspicata est; qui etiam ipse cum integerrimus fuisset inuentus, futurae sa
Abbreviated transcription (Latin):
ficiendi s̃ libri. Iec tam̃ om̃a colligi potert̃.s tan¬
tũ hȩc de qͥbꝰ libellidati s̃ gͦretitarent᷑ inppłis. Id
nãq fieri uoluimꝰ cũ uid̾emꝰ antiqͥs similia diui¬
narũ signa uͥtutũ etiã nr̃is tꝑibꝰ freqñtari.⁊ ea ñ
debere multoꝵ noticiȩ de ꝑire. Ndu ẽ aut̃ biennũ.
ex qͦ ap̃ ẏpponẽ regiũ cep̃ ẽẽ ista memoria. Et mul¬
signis tis qͥd nob̾ certissimũ ẽ ñ datis libellis. dehisꝗͣ mi¬
rabilit̃ facta s̃ alli ipsi ꝗͥdati s̃. ad septuaginta fer¬
me numum ꝑuenant. qnͣdo ista c̃scripsi. Chale
purabili multitudine suꝑant. Izali etiã qͦ colonia
nos ab ep̃o euodio c̃stituta ẽ.S libelloꝵ dandoꝵ
ẽẽ cȩp̃. Cũ enĩ nuꝑ illic eẽmꝰ. petͦnia mat᷑ familiaᷤ
ꝗͣ ibi mirabilit̾ ex magno atq diutno inꝗͦ medicꝙꝵ
adiutoria cuncta defecerant languore sanata

Expanded text:
nficiendi sunt libri, nec tamen omnia colligi poterunt, sed tannficiendi sunt libri, nec tamen omnia colligi poterunt, sed tantum de quibus libelli dati sunt, qui recitarentur in populis. Id namque fieri uoluimus, cum uideremus antiquis similia diuinarum signa uii-tutum etiam nostris temporibus frequentari et ea non debere multorum notitiae deperire. Nondum est autem biennium, ex quo aput Hipponem Regium coepit esse ista memoria, et multis, quod nobis certissimum est, non datis libellis de his, quae mirabiliter facta sunt, illi ipsi qui dati sunt ad septuaginta ferme numerum peruenerant, quando ista conscripsi. Calamae parabili multitudine superant. Uzali etiam, quae colonia nos ab episcopo Evodio constituta est. Sed libellorum dandorum se jam coepit. Cum enim nuper illic essemus, Petronia materfamilias, quae ibi mirabiliter ex magno atque diuturno, in quo medicorum adjutoria cuncta defecerant, languore sanata
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonantẽ ⁊ uestẽ filie qmͣ ferebat suꝑ eã ꝓrecisset:
reddita ẽ uite rurso. Ibidẽ ap̃nos hirenei cuiꝰdã
collectarii filiꝰ egͥtudine extinetꝰ ẽ. Cũq corpꝰ ia¬
ceret ex anime.atq alugentibꝰ : lam̃tantibꝰ ereqͥe
suggessit. ut eiꝰ dẽ mr̃is oleo corpꝰ ꝑung̾et᷑. Factũ¬
animatũ posuit infantułu filiũ suũ.⁊ pꝰoratio¬
nẽ ꝙͣ multis cũ lacͥmis ibi fudit. uiuentẽ leuauit.
Qd faciã Urget huiꝰ oꝑis inplenda ꝓmissio. ut ñ
hnc om̃a possim cõmemorare ꝗͦscio. Et ꝓcul dubio
pleriq nrõꝵ cũ hec legent. doleb̾t me p̃t̃ misisse
tã multa. ꝗͣ utiq mecũ sciunt. Qͦ iã nc̃ ut ignos¬
cant rogo: ⁊ cogitent qmͣ ꝓliri laboris sit. facere
qđ me hic ñ face suscepti oꝑis necessitas cogit. Si
enĩ miracula sanitatũ. ut alia taceã. ea tantũ mͦ
facta s̃ incolonia chalanensi. ⁊ in nr̃a. plurimi ẽ¬

Expanded text:
personantem et uestem filiae, quam ferebat, super eam prpersonantem et uestem filiae, quam ferebat, super eam prreddita est vitae. 18. Rursus ibidem apud nos Irenaei, cujusdam collectarii filius, aegritudine exstinctus est. Cumque corpus jaceret exanime, atque a lugentibus et lamentantibus exsequiae suggessitanimatum posuit infantulum filium, et post orationem, quam multis cum lacrimis ibi fudit, uiuentem leuauit. Quid faciam? Urget huius operis inplenda promissio, ut non hic possim omnia commemorare quae scio; et procul dubio plerique nostrorum, cum haec legent, dolebunt me praetermisisse tam multa, quae utique mecum sciunt. Quos iam nunc, ut ignoscant, rogo, et cogitent quam prolixi laboris sit facere. quod me hic non facere suscepti operis necessitas cogit. Si enim miracula sanitatum, ut alia taceam, ea tantummodo si et in nostra, plurimi co