comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sene augusto ianus patefactus. dum
apud extremos terrarum terminos. no¬
ue gentes sepe ex usu. ⁊ aliquando cum
clamno queruntur. usq ad uespasiant
durauit imꝑium. Interea cesar augustꝰ
annos natus septem ⁊ septuaginta. in¬
gressus nolam morbo interiit. Quanqͣm
li in insulam relegauerat reduci comꝑe¬
rat. eo summam rerum adepto penas
daret. Sepultꝰ est rome in campo martio.
Igitur mortuum seu necatum multis no¬
uisꝙ honorib senatus censuit decorandũ
Nam preter io quod antea patrem patrie.
dixerat. templa tam rome quam ꝑurbes
celeberrima ei consecrauit. cunctis iacͥan¬
tib uulgo. utinam aut nõ nasceretur. aut
non moieretur. uir qui non inm̾ito esse¬
or fuit. aut in pace moderatior. Quadragĩ¬
ta ⁊ quatuor annis quibꝰ solus gessit im¬
ꝑium ciuilissime uxit. incunctos libera¬
lissimꝰ. in amicos fidelissimus quos euex̃.
tantis honoribꝰ. ut pene equaret fastigio
suo. Imꝑauit annos quinquaginta ⁊ sex.

Expanded text:
sene Augusto Janus patefactus, dum sene Augusto Janus patefactus, dum apud extremos terrarum terminos novae gentes saepe ex usu, et aliquando cum damno quaeruntur, usque ad Vespasiani duravit imperium. Interea Caesar Augustus annos natus octo et septuaginta, ingressus Nolam, morbo interiit, quanquam li in insulam relegaverat, reduci compererat, eo summam rerum adepto, poenas daret. Sepultus Romae est in campo Martio. Igitur mortuum, seu necatum, multis novisque honoribus senatus censuit decorandum. Nam praeter id quod antea Patrem patriae dixerat, templa tam Romae quam per urbes celeberrimas ei consecravit, cunctis jactantibus vulgo: Utinam, aut non nasceretur, aut non moreretur vir, qui non imor fuit, aut in pace moderatior. Quadraginta et quatuor annis, quibus solus gessit imperium, civilissime vixit, in cunctos liberalissimus, in amicos fidelissimus, quos tantis evexerat honoribus, ut pene aequaret fastigio suo. Imperavit annos quinqua
Abbreviated transcription (Latin):
uicos eiꝰ incertum unde consurgens flã¬
ma consumpsit. nec unquam ut ait li¬
uius maiore incendio uastata est. adeo
ut post aliqͦt annos cesar augustus
ad reꝑationem eoꝵ que tunc uastata e¬
rant. magnam uim pecunie ex erario
publico largitus est. Postqͣm redemp
⁊ cesaris censu ciuis romanꝰ ascriptus
est dum ꝑduodecim ut dixi annos clau¬
se belli porte beatissima pacis tranquil
litate cohiberentur Gaium nepotem su¬
um cesar angustus ad ordinandas egyp¬
ti sirieq ꝓuincias misit. Qui preteriẽs
ab egypco fines palestine apud iheroso¬
limam intemplo d̃i tunc sc̃o ⁊ celebri
adorare contẽpsit. sicut suetonius trã¬
imꝑii cesaris quadragesimo octauo.
adeo cdira romanos fames consecuta ẽ.
ut cesar lanistarum familias. om̃sq ꝑe¬
grmos. seruoꝵ quoq maximas copias ex¬
ceptis medicis ⁊ preceptorib extrudi ur
fensionis. qualitas ultionis ostñdit.
Deinde ut u̾rbis cornelii taciti loquar.

Expanded text:
us, incertum unde consurgens, flamus, incertum unde consurgens, flamma consumpsit. Nec unquam, ut ait Livius, majore incendio vastata est, adeo ut post aliquot annos Caesar Augustus ad reparationem eorum quae tunc exusta erant magnam vim pecuniae ex aerario publico largitus sit. Postquam Redempn terras, et Caesaris censu civis Romanus ascriptus est, cum per duodecim, ut dixi, annos clausae belli portae beatissima pacis tranquilitate cohibentur: Caium, nepotem suum, Caesar Augustus ad ordinandas Aegypti Syriaeque provincias misit, qui praeteriens ab Aegypto fines Palaestinae, apud Hierosolymam 458 in templo Dei tunc sancto et celebri adorare contempsit, sicut Suetonius Tranimperii Caesaris quadragesimo octavo, adeo dira Romanos fames consecuta est, ut Caesar lanistarum familias, omnesque peregrinos, servorum quoque maximas copias, exceptis medicis et praeceptoribus, trudi Urbfensionis Deinde, ut verbis Cornelii Taciti loquar,
Abbreviated transcription (Latin):
odñm equumꝰ ⁊ bonum uniuersiq qͣi de
sp̃o dictum esset exultantes approbanis¬
sent. ⁊ statim manu uubruq in decorans
adulationes repressit. ⁊ insequenti
die grauissimo corripuit edicto. dñmq
se post hac appellari ne a liberis qusdem
ac nepotib sius uel serio uł ioco passus est.
huius temporib rome sapientes insig¬
nes erant uirgilius flaccus. Salustius.
liius. hortensius. terentius. horatius.
athenodorus. tharseus. sitio alexan¬
drinus. Idem uero augustꝰ habitatori¬
bus romane urb̃ ꝑ facies dinumeratis.
inuenit uiroꝵ habitantium ĩea centũ
cringinta ⁊ unum milia. triginta sep¬
tem. Igitur eo temꝑe hoc ẽ quadrage¬
simo scd̃o imꝑii sui anno. quo firmis
Cuius aduentui pax ista famulata ẽ.
Incuius ortu audientib hominibus ex¬
ultantes angłi cecinerunt. Gła in excel
sis deo. et interra pax hominib bone
uoluntatis. Anno aburbe condita sep¬

Expanded text:
dominum aequum et bonum uniuersique, quasi de dominum aequum et bonum uniuersique, quasi de ipso dictum esset, exultantes adprobauissent, et statim quidem manu uultuque indecoras adulationes repressit et inseqdie gravissimo corripuit edicto, dominumque se posthac appellari, ne a liberis quidem, aut nepotibus suis, vel serio, vel joco, passus est. Hujus temporibus Romae sapientes insignes erant, Virgilius, Flaccus, Sallustius, Livius, Hortensius, Terentius, Horatius, Athenodorus Tarsensis, et Sotio Alexandrinus. Idem vero Augustus habitatoribus Romanae urbis, per facies dinumeratis, invenit virorum habitantium in ea centies tricies et semel millia triginta septem. Igitur eo tempore, id est, quadragesimo secundo imperii sui anno, cujus adventui pax ista famulata est, in cujus ortu audientibus hominibus exusis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Anno ab Urbe condita 76
Abbreviated transcription (Latin):
omni genere spectaculoꝵ. p̃cipue fera¬
rum incognita specie ⁊ infinito num̃o.
Nam ⁊ in adipiscendo pͥncipatu opp̃s¬
sor lib̾tatis ẽ habitꝰ ⁊ ingerendo ciues lic
amauit. ut tuidui frumento inhorreis
aduectis felicitate eiꝰ salus patrie actͥbuta
ab oriente in occidentem a septemtrione ĩ
meridiem ac ꝑtotũ occeani circulum
cunctis gentib inpace compositis. iam por¬
tas tercio ip̃e tunc clausit. Quas ex eo iã¬
ꝑ duodecim fere. annos quietissimo seꝑ
obseratas ocio. ip̃a etiam rubigo signauit.
Rec pͥus unqͣm nisi sb̾ extrema senectu
te augusti pulsate atheniensium seditio¬
ne. ⁊ dacoꝵ cõmotione patuerunt. Clau
lo quesierat pace nutrire atq amplifica¬
re studens leges płimas statuit. ꝑ quas¬
humanum genꝰ lib̾a reuerentia discipli¬
ne morem gereret. Somini appellationẽ
ut homo dedinauit. Nam cum esoem
spectante ludos ꝓnunciatum ẽẽt in inimo.

Expanded text:
omni genere spectaculorum, praecipue feraomni genere spectaculorum, praecipue ferarum incognita specie et infinito numero. Nam et in adipiscendo principatu oppressor libertatis est habitus, et in gerendo cives sic amavit, ut tridui frumento in horreis Quibus advectis felicitati eius salus patriae ab Oriente in Occidentem, a Septentrione in Meridiem, ac per totum Oceani circulum cunctis gentibus una pace compositis, Jani portas tertio ipse tunc clausit. Quas ex eo per duodecim fere annos quietissimo semper obseratas otio ipsa etiam rubigo signavit; nec prius umquam nisi sub extrema sete Augusti, pulsante Atheniensium seditione et Dacorum commotione patuerunt.  H. lo quesierat, pace nutrire atque amplificare studens, leges phumanum genus libera reuerentia disciplinae morem gereret. domini appellationem ut homo declinauit. nam cum eodem spectante ludos pronuntiatum esset in mimo o
Abbreviated transcription (Latin):
in. at lepidi. corpore pulchre toto s oculis ma¬
gis quoꝵ acies clarissimorũ siderum modo ui¬
brans libenter accipiebat cedi ab intendentibꝰ
tanqͣm solis radiis aspectin sui. Acuiuis acie
dum qusdam miles auerteret oculos ⁊ int̃¬
iogatur ab eo cux ita faceret respondit. Qa
lumen ccłoꝵ tuorum ferre nõ possum. siec
siuir tantꝰ uiciis caruit. fu̾it eñĩ paululum
mari potest cupidissimꝰ studiosus alee lusor.
sumꝙ eẽt cibi ac uini multum. aliqͣtenus
uer somini abstinens seruiebat fñ libidini.
usa ad ꝓbrum uuulgaris fame. slam inter ba
soltus erat. abieta quoq uxore seribonia. a
sus. Cumq eẽt luxurie seruiens. erat
tamen eiusdem uicii seuerissimus ultor.
more hominũ qui mulciscendis uiciis
quib ip̃i uehement̃ seruiunt acres ft̃.
quod tres libros arcis amatorie scͥpserat
irreuocabili dampnauit exilio. Quod¬
q ẽ leci araena uł ameni oblectabatur

Expanded text:
i et lepidi, corpore toto pulcher, sed oculis mai et lepidi, corpore toto pulcher, sed oculis magis, quorum acies clarissimorum siderum modo brans libenter accipiebat cedi ab intendentibus tamquam solis radiis aspectui suo; a cuius facie dum quidam miles averteret oculos et interrogaretur ab eo, cur ita faceret, respondit: quia fulmen oculorum tuorum ferre non possum. nec tamen vir tantus vitiis caruit; fuit enim pmarCumque esset cibi ac vini multum, aliquatenus vero somni abstinens, serviebat tamen libidini usque ad probrum vulgaris famae. Nam inter duosolitus erat. Abiecta quoque uxore Scribonia amsus. Cumque esset luxuriae serviens, erat tamen eiusdem vitii severissimus ultor, more hominum, qui in ulciscendis vitiis, quibus ipsi vehementer indulgent, acres sunt. quod tres libellos artis Amatoriae scripserat, irrevocabili damnavit exsilio. Quodque est laeti animi, vel amoeni, delectabatur
Abbreviated transcription (Latin):
da eẽ. ne comphendio tenii iactura grani
pecita uictoria similis sit hamo aureo piscã¬
tibus. cuius abrupti amissiq detrim̃tum
millo capture lucropensari potest. auuincli
quoq inuentũ uehem̃ter arguebat qui mi¬
sres cõmilitones nouo blandoꝙ more appellãs.
dum affectabat carior fieri auctoritatera yͥn¬
nam potestatẽ ꝑ se exerciit. Deniq erga ciues
elementissime uersatꝰ ẽ. inamicosfidꝰ extitit.
Quorũ p̃cipu obtaciturnitatẽ mecenas ob
potentiam laboris modestiam& agrupa. Et¬
iebatq p̃terea uirgilium flaccum ꝙ poetas.
narus quidem ad recipiendas amiertial ad
retinedas constantissimus. liberalibꝰ presertim
ut nullus ne inꝑcmetu quidem laberetur
dies. qum legeret. scriberet. de clamaret. le¬
ges alias nouas. alias corectas ꝓtuli suo nõĩe.
durit omauitꝙ romam edificus multis. isto
ssans dicto Urbem latericiã reꝑi reliquo
narmoisam. fuit mitis. gratus cuulis aimi¬

Expanded text:
da esse, ne compendio tenui iactura gravi da esse, ne compendio tenui iactura gravi petita victoria similis sit hamo aureo piscantibus, cuius abrupti amissique detrimentum nullo capturae lucro pensari potest. avunculi quoque inventum vehementer arguebat, qui milites commilitones novo blandoque more appellans, dum affectat carior fieri, auctoritatem printiam potestatem per se exercuit. Denique erga cives clementissime versatus, in amicos fidus exstitit: quorum praecipui erant, ob taciturnitatem Moecenas, ob patientiam laboris modestiamque Agrippa. Diligebat praeterea Virgilium, Flaccumque poetas: rarus quidem ad recipiendas amicitias, ad retinendas constantissimus; liberalibus studiis, ut nullus, ne in procinctu quidem, laberetur dies quin legeret, scriberet, declamaret. Leges alias novas, alias correctas protulit suo nomine. Auxit ornavitque Romam aedificiis multis, isto glorians dicto: Urbem latericiam reperi, relinquo marmoream. Fuit mitis, gratus, civilis anim
Abbreviated transcription (Latin):
balacia quoq sub hoc ꝓuincia facta ẽ. cum
antea regnum fuisset. pͥmꝰq eam marcus la¬
lius ꝓp̃tore amministrauit. Tanto autẽ
amore etiam apd̃ barbaros fuit ut reges
ipło romano amici in honorem eiꝰ ciuutates
mauritania a regeiuba. ⁊ inpalestina que
nunc ẽ urbs cdlarissima. Multi autẽ reges ex
regnis suis uenerunt ut ei obsequererentur
habituq romano togati. scilicet ad̃ uehicu¬
lum uł equum eiꝰ concurrerunt. Adeo demꝙ
turbas. bella. simultates execratꝰ ẽ. ut nisi i¬
stis de causis nunqͣm genti cuiqͣm bellum
indixerit. Iactantisꝙ ingenĩ. ⁊ leuissimi ẽ¬
dicebat. ardore triumphandi ⁊ ob lauream
coronam idẽ folia infructuosa indiscrimenꝑ
incertos euentꝰ certaminum securitatẽ cinum
p̃cipitare neq imꝑatori bono quicquam minus
qͣm temeritatem congruere. Satis sceliter fien¬
quicquid commiode gereretur. Armaꝙ nisi
maiorib emolumentis pene nequaq mouẽ¬

Expanded text:
Galatia quoque sub hoc provincia facta est, cum Galatia quoque sub hoc provincia facta est, cum antea regnum fuisset, primusque eam Marcus Lollius pro pretore administravit. Tanto autem amore etiam appopuli Romani amici in honorem eius conderentMauritania a rege Iuba et in Palaestina, quae nunc urbs est clarissima. multi autem reges ex regnis suis venerunt, ut ei obsequerentur, et habitu Romano togati scilicet ad vehiculum vel equum ipsius cucurrerunt. || adeo denique turbas bella simultates execratus est, ut nisi iustis de causis numquam genti cuiquam bellum indixerit, iactantisque esse ingenii et levissimi dicebat ardore triumphandi et ob lauream coronam id est folia infructuosa in discrimen per incertos eventus certaminum securitatem civium praecipitare neque imperatori bono quicquam minus quam temeritatem congruere, satis celeriter fiequicquid commode gereretur, armaque nisi maioris emolumenti spe nequaquam moven
Abbreviated transcription (Latin):
Pannonios nouo motu intumescentes ty¬
b̾ius pͥuignus cesaris. cruentissima cede
deleuit. Idemq continuo germanos bel¬
lo arripuit equib quadraginta milia
captiuorũ uictor abduxit. Qd̃ reuera bel¬
lum maximum ⁊ formidolo sissimum qͥn¬
decim legionibus ꝑtriennium gestumẽ.
Nec fere ullum maius bellum sicut sueto¬
nius testatur. post punicum fuit. Sub eod̃
uero temꝑe quintilius uarus ꝓp̃tor cũ trib
legionib transienũ fluuium a germanis re¬
beslantib mira suꝑbia atq auaricia in sub¬
doloris capud parieti collidens clamaret.
Quintili uare redde legiones. Bosphoranos
illi quondam sub mitridate abstulerant
bello suꝑatis uictis ad deditionem coegit.
Armeniã apartis recepit. Parchi qͣi toto s̃¬
crassane cedis conscientia mordebat ultro si¬
gna que crasso interfecto abstulerant acesa¬
rem remiserunt regiisꝙ: obsidib traditis.
firinum fedꝰ fideli supplicatione meruerin

Expanded text:
Pannonios novo motu intumescentes TiPannonios novo motu intumescentes Tiberius privignus Caesaris cruentissima caede delevit. Idemque continuo Germanos bello arripuit, e quibus quadraginta millia captivorum victor abduxit. Quod revera bellum maximum et formidolosissimum quindecim legionibus per triennium gestum est; nec fere ullum majus bellum, sicut Suetonius attestatur, post Punicum fuit. Sub eodem vero tempore Quintilius Varus propraetor cum tribus legionibus trans Rhenum fluvium a Germanis rebellantibus, mira superbia atque avaritia in subdoloris caput parieti collidens clamaret, Quintili Vare, redde legiones. illi quondam sub Metridate sustulerant, bello reparatis, victos ad deditionem coegit, Armeniam a Parthis recepit. Parthi quasi, toto teCrassianae caedis conscientia mordebat, ultro signa quae Crasso interfecto abstulerant ad Caesarem remiserunt, eique obsidibus datis, firmum foedus fideli supplicatione meruerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
insingłis filioꝵ necib bis parricide. ⁊ tunc
etiam iuafrica musolanos ⁊ geculos latu¬
is uagantes cossus dux cesaris artatis fi¬
nib coħ̾cuit. atq a romanis militibus ab¬
stinere metu compulit. Interea cesarem a¬
pud terraconem cẽtioris hispanie urbem le¬
gati indorũ atq citharum toto orbe transmis¬
so tandem ibi inuenerunt. ultra qd̃ iam
querere non possent. refuderunt incesarem
alexand̾ magni głam. quem sicut hispano¬
rum gallorũq legatio in medio oriente apd̃
babilonas contemplatione pacis acdĩt. ita
hunc apud hispaniam in occidentis ultimo
supplex cum gentilicio munere eos undꝰ ⁊ sci¬
taboreus orauit. Cantabrico bello ꝑ quinq
aunos acto. totaq hispania ĩ et̾nam pacẽ
cum quadam respiratione lassitudinis re¬
clinata ac reposita cesar romam recdiit. &¬
⁊ legatos bella gessit. Nlam ⁊ piso inter ce¬
subactis uictor ad cesarem lugdunũ uenit.

Expanded text:
in singulis filiorum necibus bis parricidae. Tnnc in singulis filiorum necibus bis parricidae. Tnnc etiam in Africa. Musolanos et Gaetulos latins uagantes COSSUS dux Caesaris artatis finibus cohercuit atque a Romanis limitibus abstinere metu conpulit. Interea Caesarem apnd Tarraconem citerioris Hispaniae urbem legati Indorum et Scytharum toto Orbe transmisso tandem ibi inuenerunt, ultra quod iam quaerere non possent, refuderuntque in Caesarem Alexandri Magni gloriam: quem cient Hispanorum Gallorumque legatio in medio Oriente apud Babylonam contemplatione pacis adiit, ita hunc apud Hispaniam in Occidentis ultimo supplex cum gentilicio munere eous Indus et Scytha boreus orauit. Cantabrico bello per quinque annos acto totaque Hispania in aeternam pacem cum quadam respiratione lassitudinis reclinata ac reposita, Caesar Romam rediit. Qr duces et legatos bella gessit. nam inter cesubactis victor ad Caesarem Lugdunum venit.
Abbreviated transcription (Latin):
cerent. idẽ. Norici. Illirii. Pannonii. dalmate.
mesii. Graces ⁊ daci. sarmate płmuq ⁊ ma¬
ximi germanie ppłi ꝑ diuersos duces uel
suꝑati uel rep̃ssi uel etiam obiecti maximoꝵ
fluminũ. rodani danibii ꝙ se cdusi sunt.
Orusus ingermania pͥmo susipetes dem̃
thenteros chartosq ꝑdomuit. ip̃os quoꝙ
transaluem fluuium sũmouit qui in
barbarico longe ultra ienum est. Marco¬
mannos pene ad internitionem cecidit
Postea fortissimas nationes ⁊ quib natu¬
ra uires consueusdo exꝑientiam uirium
dabat. idest cheruscos. sueuos. si cambros
parit̾ uno bello s. etiam suis asꝑo suꝑauit.¬
Quoꝵ ex eo considerari uirtus ac feritas
potest. qd̾̃ mulieres quoq eorũ si quando
p̃uentu romanorũ inter plaustra sua conclu¬
debantur deficientib telis uł qualibet re
qua uelut telo uti furor possit. paruos fi¬
lios collissos humi in hostium ora iaciebant

Expanded text:
cerent. Norici, Illyrici, Pannonii, Dalmatae, cerent. Norici, Illyrici, Pannonii, Dalmatae, Maesii, Thraces, Daci, Sarmatae, plurimique et maximi Germaniae populi, per diversos duces, vel superati, vel repressi, vel etiam objectu maximorum fluminum Rheni Danubiique seclusi sunt. Drusus in Germania primo Usipetes, deinde Tencteros, et Chattos perdomuit: ipsos quoque trans Albim fluvium submovit, qui in Barbarico longe ultra Rhenum sunt. Marcomannos quoque pene ad internecionem cecidit. Postea fortissimas nationes, et quibus natura vires, consuetudo experientiam virium dabat, Cheruscos, Suevos et Sicambros paritquorum ex eo considerari uirtus ac feritas potest, quod mulieres quoque eorum, siquando praeuentu Romanorum inter plaustra sua concludebantur, deficientibus telis uel qualibet re, qua uelut telo uti furor possit, paruos filios conlisos humi in hostium ora iaciebant,
Abbreviated transcription (Latin):
moliti suoꝵ ꝑdicione dececti sunt. Hos poste¬
a carusius bello exceptos non parua etiam
lancham confugit. Cunq milites circunda¬
tam urbem incendio adoriri pararent. dux
carisis ⁊ a sins cessationem umnꝑauit mẽ¬
dii ⁊ abarbaris uoluntatẽ deditionis exe¬
git. Sstucdiose eñĩ nitebatur integr̃a atꝙ
in coluniẽ ciuitatem uictorie sue testem
relinquere. Cantabrice uictorie cesar hunc
honorẽ detulit ut tunc quoq belli portas
claustͦ cohiberi iuberet. Ita tunc scdo ꝑ ce¬
sarem quarco posturlem conditam clausus
ẽ ianus. Post hoc claudius drus pͥuignus
cesaris galliam retiamq sortitus. maximas
fortissimas q gentes germanie armis sub¬
egit. Nam tunc ueluti ad constitutum diem¬
pacis festinarent. ita om̃s ad exꝑientiam bel¬
li cliscissionẽ ue federis undatim gentes commo¬
uebantur aut suscepture conditiones pacis
siuincerẽtur. ut usura quieta lib̾tate siuin¬

Expanded text:
moliti, suorum proditione detecti sunt. Eos postemoliti, suorum proditione detecti sunt. Eos postea Carusius bello exceptos non parva etiam Lanciam confugit. Cumque milites circumdatam urbem incendio adoriri pararent, dux Carusius, et a suis cessationem impetravit incendii, et a barbaris voluntatem deditionis exegit. Studiose enim nitebatur integram atque incolumem civitatem victoriae suae testem relinquere. Cantabricae victoriae hunc honorem Caesar detulit, ut tunc quoque belli portas claustro cohiberi juberet. Ita tunc secundo per Caesarem, quarto post Urbem conditam clausus est Janus. Post hoc Claudius Drusus, privignus Caesaris Galliam, Rhaetiamque sortitus, maximas fortissimasque gentes Germaniae armis subegit. Nam tunc veluti ad constitutum pacis diem festinarent, ita omnes ad experientiam belli, decisionemve foederis undatim gentes commovebantur, aut suscepturae conditiones pacis, si vincerentur, aut usurae quieta libertate, si vin
Abbreviated transcription (Latin):
ne ad extremum pene consumpti sunt. Tra¬
tilium deinde oppidum magna in ca diu re¬
pugnans postremo captum ac dutum est.
preterea ulteriores galicie partes que monti¬
buis siliusq consite occeano terminantur.
antistius ⁊ firmus legati magnis grauib¬
q bellis ꝑdomuerunt. Nam ⁊ medullum mõ¬
dem minio flumini immmentem in quo se
magna multitudo hominum tuebatur. ꝑ
quindecim milia passuum folsa cireum sep¬
tum obsidione cinxerunt. Itaꝙ ubi se ge¬
nus illud hominum trux ⁊ natura ferox
sufficientem neꝙ suscipiado bello parem
intelligit ad uoluntariam mortem serr¬
tutis timore concurrit. Nam sepene oms
certatim igne ferro acueneno necauerũt.
astures uero positis castris apud asturã
flumen. romanos nisi ꝓditi p̃uentiꝙ eent
magnis consiliis uirib ꝙ opp̃ssissent. Tres
legatos cumlegionib suis ĩtria castra diui¬
sos trib eque agminib obruere repente¬

Expanded text:
me ad extremum paene consumpti sunt. Rame ad extremum paene consumpti sunt. Racilium deinde oppidum magna ui ac diu repugnans, postremo captum ac dirutum est. praeterea ulteriores Gallaeciae partes, quae montibus siluisque consitae Oceano terminantur, Antistius et Firmius legati magnis grauibusque bellis perdomuerunt. nam et Medullium montem Minio flumini inminentem, in quo se magna multitudo hominum tuebatur, per quindecim milia passuum fossa circumsaeptum obsidione cinxerunt. itaque ubi se gens hominum trux natura et ferox sufficientem neque suscipiendo bello parem intellegit, ad uoluntariam mortem seruitutis timore concurrit. nam se paene omnes certatim igne ferro ac ueneno necauerunt. Astures uero positis castris apud Asturam flumen Romanos, nisi proditi praeuentique essent, magnis consiliis uiribusque oppressissent. tres legatos cum legionibus suis in tria castra diuisos tribus aeque agminib
Abbreviated transcription (Latin):
consulib cesar in hispama parum ꝑ ducẽ¬
tos annos actum intelligens si cantabros
atꝙ astures. duas fortissimas gentes hispa
me sins uti legib sineret. aꝑuit iani portas
atꝙ in hispanias ip̃e cum exercitu ꝓ fectus
ẽ. Cantabri ⁊ astures Galecie ꝓuincie por¬
tio sunt. qͥ ꝑ extensum pyrenei iugum haud
ycul sod̃o occeano sub septemtrione deducũ¬
tur. hii nõ solum ꝓpͥam lib̾tat̾e tueri pa¬
rati uerum eciam finitimoꝵ p̃riꝑe ausi:
uacceos ⁊ turmogos ⁊ aurigonas afsidu¬
s eruptionib depopulabantur. Igitur ce¬
sar apud gessinam castra posunit. trib as¬
minib totam pene amplexus cantabriam.
dni fatigato frustra atq in ꝑiculum sepe
deducto exercitu. tandem ab aquitanico sinu
ꝑocceanum in cautis hostib ad moueri clas¬
sem atꝙ exponi copias ibet. Tunc demũ
cantabri sub menib attice maxims cõgres¬
si bello ⁊ uicti inunum montem natura tu¬
tissimum confugerunt. ubi obsidionis fa¬

Expanded text:
consulibus Caesar parum in Hispania. per ducentos annos actum intellegens, si Cantabros atque Astures, duas fortissimas Hispa suis uti legibus sineret, aperuit Iani portas atque in Hispanias ipse cum exercitu profectus est. Cantabri et Astures Gallaeciae prouinciae portio sunt, qua extentum Pyrenaei iugum haud procul secundo Oceano sub septentrione deducitur. hi non solum propriam libertatem tueri parati uerum etiam finitimorum praeripere ausi, Vaccaeos et Turmogos et Autrigonas adsiduis eruptionibus populabantur. igitur Caesar apud Segisamam castra posuit, tribus agminibus totam paene amplexus Cantabriam. diu fatigato frustra atque in periculum saepe deducto exercitu, tandem ab Aquitanico sinu per Oceanum incautis hostibus admoneri classem atque exponi copias iubet. tunc demum Cantabri sub moenibus Atticae maximo congressi bello et uicti in Vinnium montem natura tutissimum confugerunt, ubi obsidionis fa
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃uis in noĩe eiꝰ fiebant. ⁊ de eo quod cer¬
tatim crescente płimorum fide deus cre¬
ueretur. Tib̾ius cum suffragio magni
fauoris retulit ad senatum ut xp̃o d̾s
haberetur. Senatus indignatione mo¬
tus cur non sibi scd̃m mortem pͥus dela¬
tum esset ut de suscipiendo cultu priꝰ
ip̃e decerneret. consecrationẽ xp̃i recu¬
sauit. edicto q constituit. exterminan
uos esse urbe xp̃ianos. precipue cum ⁊
seianus p̃fectus tyb̃iĩ. suscipiende reli¬
gioni obstinatissime contradiceret.
Gyb̃ius tñ edicto accusatorib xp̃ianoꝵ
mortẽ comininatꝰ :. Nam płimos sena¬
torum proscripsit ⁊ ad moitem coegit.
Uiginti sibi patricios uiros consilii cau¬
sa legerat. hoꝵ uix duos incolumes reli¬
quit. ceteros diu̾sis causis necauit. Sera¬
num p̃fectum suum res nouas molien¬
tem interfecit. filios suos drusum ⁊
germanicum qui adoptimi erant ma-¬
nifestis ueneni signis ꝑdidit. filios ger¬

Expanded text:
ipsius in nomine eius fiebant, et de eo, quod ceripsius in nomine eius fiebant, et de eo, quod certatim crescente plurimorum fide deus crederetur. Tiberius cum suffragio magni fauoris rettulit ad senatum, ut Christus deus haberetur. senatus indignatione motus, cur non sibi prius secundum morem delatum esset, ut de suscipiendo cultu prius ipse decerneret consecrationem Christi recusauit edictoque constituit, exterminandos esse Urbe Christianos: praecipue cum et Sejanus praefectus Tiberii suscipiendae religioni obstinatissime contradiceret. Tiberius tamen edicto accusatoribus Christianorum mortem comminatus est. Nam et plurimos senatorum proscripsit, et in mortem coegit. Viginti sibi patritios viros consilii causa legerat, horum vix duos incolumes reliquit, caeteros diversis causis necavit. Sejanum praefectum suum res novas molientem interfecit: filios suos Drusum, et Germanicum, qui adoptivi erant, manifestis veneni signis perdidit. Filios Ger
Abbreviated transcription (Latin):
declinare. cum sent̾̃ntias ad eiꝰ uoluntatẽ
ymunt incid̾e exitia postrema. Nusquã
ip̃x pugnauit. sed ne ꝑ legatos quidem a¬
liqua grauia bella gessit. nisi quod tãtũ
aliquantis in locis p̃cogniti cito gentium
motus compͥmebantur. Sane quarto imꝑ¬
ii enus anno sermanicus orusi filius calli¬
gule pater. degermanis ad quos ab augu¬
sto sene missus fuerat triumphauit. Eͦt¬
dam reges ad se ꝑblandicias euocatos nun¬
quam remisit. in quib archelaum cappa¬
docem: cuius etiam regnum inpuinciẽ for
dicitur. cum maraca antea diceretur.
Getuloꝵ latrocinia repressit. maro¬
bodum sueuoꝵ regem callide circum¬
uenit. Plurima sui parte imꝑii cum
magna ⁊ graui molestia reipublice p̃¬
fuit. adeo ut quibdam presidibus au¬
genda ꝓuinciis tributa suadentibus scri¬
pserit boni pastoris eẽ. tondere pecus. nõ
tulit de passione xp̃i ac resurrectione
palam facte fuerant. uł ꝑ discipulos

Expanded text:
declinare, cum sententias ad ejus voluntatem declinare, cum sententias ad ejus voluntatem promunt, incidere exitia suprema. Nusquam ipse pugnavit, sed ne per legatos quidem aliqua gravia bella gessit: nisi quod tantum aliquantis in locis praecogniti cito gentium rumores comprimebantur. Sane quarto imperii ejus anno Germanicus Drusi filius, Caligulae pater, de Germanis, ad quos ab Augusto sene missus fuerat, triumphavit. Quosdam reges per blanditias ad se evocatos, nunquam remisit, in quibus Archelaum Cappadocem, cujus etiam regnum in provinciae fdicitur, cum antea Mazaca diceretur. Getulorum latrocinia repressit. Marobodum Suevorum regem callide circumvenit. Plurima sui parte imperii, cum magna et gravi moaefuit, adeo ut quibusdam praesidibus augenda provinciis tributa suadentibus scripserit, Boni pastoris esse tondere pecus, non tulit de passione et resurrectione palam factae fuerant uel per discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
qua
aut tam du ea potiretur. nisi magnis na¬
ture ⁊ studioꝵ bonis habundass. siem pu¬
blicam beatissimam tyb̃io successori reliqͥt.
xagesimo septimo. Tib̾ius cesar libie filius
sccds imꝑium adeptus ẽ. qui pͥuignꝰ cesaris
mox gener. postremo adoptatione filius
fuerat. Iste quia claudius tib̾ius tiero dice¬
S̾atis prudens in armis. satisꝙ fortunatus
ante sumptum imꝑium. sub augusto fuit
Inerat ei scientia literarum multa eloqͥo
clarior. sed ingenio pessimo. truci. auaro.
insidioso simulans ea se uelle que nollet
his quasi infensus quib consultum cu¬
piebat. his uero quos oderat beniuolus
apparens. Repentinis responsionib aut
consiliis melior quam p̾meditatis. Deniq
delatum apatrib pͥncipatum quem qui¬
dem astu ꝑceꝑat finxit. se abnuere quod
singłi dicerent uel sentirent. atrotiter ex¬
ploians. Que res bonos quosꝙ pessumdedit.
Estimantes enim eum ex animo longa oia¬
tione imꝑialis molestie magnitudinem

Expanded text:
quam aut tam diu ea potiretur, nisi magnis naturae et studiorum bonis abundasset. || rem publicam beatissimam Tiberio successori reliquit, a 767, Tiberius Caesar Liviae filius secundus imperium adeptus est: qui privignus Caesaris, mox gener, postremo adoptione filius fuerat. Iste, quia Claudius Tiberius Nero diceSatis prudens in armis, satisque fortunatus ante sumptum imperium sub Augusto fuit, Inerat ei scientia litterarum multa: eloquio clarior, sed ingenio pessimo, truci, avaro, insidioso, simulans ea se velle, quae nollet, his quasi infensus, quibus consultum cupiebat: his vero, quos oderat, quasi benevolus apparens. Repentinis responsionibus aut consiliis melior, quam quaesitis. Denique delatum a patribus principatum, quod quidem astu perfecerat, finxit se abnuere, quod singuli dicerent, vel sentirent atrociter explorans, quae res bonos quosque pessumdedit. Aestimantes enim ex animo eum longa oratione imperialis molestiae magnitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
reipublice magis fuit quam augm̃tum. Bũc
duo iuuenes locupletes didimus. ⁊ uiridia¬
nus assumptis ꝓpͥis seruulis ac uernacłis. se¬
se patriamq abarbaris inhispanias misit.¬
Constans barbarorum fultus auxilio eos pͥ¬
mo p̃lio ꝑemit. Quib barbaris dum clau¬
stra pyrenei montis commissa fuissent. ab
eis tota illa que ꝑ gallias bachabatur feroci¬
tas gentium. Hispaniarum prouintiis in¬
tromissa est. Itaq post multas strages incendia

Expanded text:
rei publicae magis fuit quam augmento. tunc rei publicae magis fuit quam augmento. tunc duo iuvenes locupletes Didymus et Viridianus, adsumptis propriis servulis ac vernaculis sese patriamque aConstans barbarorum fultus auxilio eos primo proelio peremit. quibus barbaris dum claustra Pyrinaei montis commissa fuissent, ab eis tota illa, quae per Gallias bacchabatur, ferocitas gentium Hispaniarum provinciis intromissa est. itaque post multas strages incendia
Abbreviated transcription (Latin):
cum his alias gentes ultro in arma suscitauit.
Et renum fluuium transeunt. francosq
pulsare gallia uolunt. Oirectoq impetu pi¬
reneum usq ꝑueniũt. ut sub hac necessi
tate agenero infilium extorquere imꝑiũ
possit. Tandem ubi imꝑatori honorio exc̃itui¬
q romano ħ tam ingentia damna patefac¬
ta sunt. commoto iustissime ex̃citu occisus
est stilico. Qui ut unum puerum purpu¬
ram indueret totius gen̾is sui humanũ san¬
guinem dedit. Occisus eucherius filius eiꝰ.
pauciq cum hisdem satellites tantarum
molitionũ puniti sũt. Eodem temꝑe claris¬
sima urbis loca fluminib diruta sunt. que¬
ab hostib in flammari nequiuerunt. Inter
ħ apd britannias Gratianus municeps eiꝰ¬
dem in sule tyrannus creatꝰ mox occiditur.
Hiuꝰ ĩ loco constantinus ex infima militia
proper solam spem nominis sine m̃ito uir¬
tutis eligitur. Qui ad gallias transiens sepe
barbaris incerto federe illusus detrimentũ

Expanded text:
cum his alias gentes, ultro in arma suscitavit, cum his alias gentes, ultro in arma suscitavit, et mox Rhenum fluvium transeunt, Francosque fugare Gallia volunt, directoque impetu Pyrenaeum usque perveniunt, ut sub hac necetate a genero in filium extorquere imperium possit. tandem ubi imperatori Honorio exercituique Romano haec tam ingentia damna patefacta sunt, commoto iustissime exercitu occisus est Stilico, qui ut unum puerum purpuram indueret, totius generis humani sanguinem dedidit. occisus Eucherius eius filius paucique cum isdem satellites tantarum molitionum puniti sunt. || eodem tempore clarissima urbis loca fulminibab hostibus inflammari nequiverunt. Inter haec apud Britannias Gratianus, municeps ejusdem insulae, tyrannus mox creatus occiditur. In hujus locum Constantinus ex infima militia propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur. qui ad Gallias transiens saepe a barbaris incerto foedere inlusus detrimento
Abbreviated transcription (Latin):
radunt auferentes ex inde gallam placidiam
theodosii pͥncipis filiam sororem honorii. Quã
sibi ataulfus apd̃ forũ cornelii coniugio sociauit.
que multo post reipublice commodo fuit.Nam
ad hoc mariti animum acerrimo ingenio sub¬
tilibus blandimentis inflex̃. ut ultro aromanis
pacem expeteret. Qui ad gallias ꝓficiscens. dem
apd barcinonem fraude suorum occisus ẽ. Post
quem segericus regnum capiens dum pacem
romanis seruare disponit ⁊ ip̃e a suis ꝑemptus
ẽ. Demde ualli a regnandi iura suscepit. ad hoc
electus a gotis ut pacem infringeret ad hoc ad̾o
ordinatus ut confirmaret. Interea stilico pałciꝰ
Wandalorũ ꝑfide ⁊ dolose gentis genere editus
eucherium ut dictum est filium iam apuero xp̃i¬
anoꝵ ꝑ secutionem meditantem ut in imꝑio sub¬
stitueret ante biennium rome irruptionis g̃s
uirib copiisq intollerabiles. Hoc est halanoꝵ.
sueuoꝵ Wandalorũ burgũdionum multasq¬

Expanded text:
radunt auferentes exinde Gallam || Placidiam radunt auferentes exinde Gallam || Placidiam Theodosii principis filiam, sororem Honorii, quam sibi Athaulfus apud Forum Cornelii coniugio sociavit. quae multo post rei publicae commodo fuit. || nam ad hoc mariti animum acerrimo ingenio subtilibus blandimentis inflexit, ut ultro a Romanis pacem expeteret. || qui ad Gallias proficiscens dein || apud Barcilonem fraude suorum occisus est. post quem Segericus regnum capiens, dum pacem Romanis servare disponit, et ipse a suis peremptus est. deinde Wallia regnandi iura suscepit ad hoc electus a Gothis, ut pacem infringeret, ad hoc a deo ordinatus, ut confVandalorum perfidae et dolosae gentis genere editus, Eucherium, ut dictum est, filium jam a puero Christianorum persecutionem meditantem, ut in imperium substitueret, ante biennium Romanae irruptionis, gentes copiis viribusque intolerabiles, hoc est, Alanorum, Suevorum, Vandalorum, Burgundionum, multasq
Abbreviated transcription (Latin):
cum alaricus ꝑ geret romam uir quidam̃¬
uenerabilis conuersatione monachica eum
monuisse ut mala talia facere non auderet
neq necib gauderet aut sanguine. at ille.
Non inquit ego uolens romam ꝓficiscor.
s quidam cotidie mͥ molestꝰ ẽ. torquens ⁊
dicens. ꝑ ge ⁊ romanam uestrue ciuitatem
Dende ꝑcampaniam. lucaniam. brutiam¬
q simili strage gothi bachantes regium ꝑ¬
uenere in siciliam transsretare cupientes.
Quo cum transmeare ascensis nauibus uel¬
lent ꝑpessi naufragium plures suorum ami¬
sere. Alaricus inter ħ dum quid ageret de¬
liberaret apd̃ consentiam subita morte defunc¬
tus est. Gothi bassentum amnẽ de alueo suo
captiuoꝵ labore deriuantes. alaricum in me¬
dio eiꝰ alueo. cum multis opib sepeliunt. am¬
nemq ꝓpͥo meatui reddentes. nequis locum
scire possit captius qui inter fuerant extingu¬
unt. Regem deinceps athaulfum alarici af¬
finem. gothi constituentes romam redeunt.
Siquid residuum fuit more locustarum e¬

Expanded text:
cum Alaricus pergeret Romam, vir quidamvenerabilis, conversatione monachus, cum monuisset ut mala talia facere non auderet, neque necibus gaudere, aut sanguine; at ille: Non, inquit, ego volens Romam proficiscor, sed quidam quotidie molestus est, torquens et dicens: Perge, et Romam destrue civitatem. Deinde per Campaniam, Lucaniam, Brutiamque, simili strage Gothi bacchantes, Rhegium pervenerunt, in Siciliam transfretare cupiequo cum transmeare ascensis navibus vellent, perpessi naufragium plures suorum amisere. Alaricus inter haec dum, quid ageret, deliberaret, apud Consentiam subita morte defunctus est. Gothi Basentum amnem de alveo suo captivorum labore derivantes Alaricum in medio eius alveo cum multis opibus sepeliunt amnemque meatui proprio reddentes, ne quis locum scire possit, captivos, qui interfuerant, extingunt. Regem deinceps Athaulfum Alarici adfinem Gothi constituentes Romam redeunt: siquid residui fuit, more locustarum e
Abbreviated transcription (Latin):
inꝑniciem rei publice gothos ꝑtemptans.
dum eos insidiis agredicuꝑet belli summam
saulo duci pagano commnisit. Qui ip̃o sacra¬
tissimo die pasche gothis supplicanti nichilq
tale sꝑantibus suꝑ eosirruit magnamq eoꝵ
ac ꝓptet religionem cedentes. demum arma
corripiunt. more solito se cohortantur uicto¬
remq uirtute potiori ꝓsternunt exercitũ.¬
Hinc in rabiem furoris excitati. ceptum int
deserentes. romam contendunt petere cuncta
ꝑ que ierant igne ferroq uastantes. Nec mo¬
ra uenientes urbem capiunt. deuastant. płi¬
ma quidem miracłoꝵ eius incendunt. mul¬
tosꝙ senatorii ordinis diu̾sis subdidere sup¬
tos securosq ẽẽ sinerẽt deinde in qͣntum
possent p̃de inhiantes a sanguine temꝑarẽt.
Romanum tamen imꝑium deridentes. im¬
ꝑatorem fecerunt quendam nomine atta¬
lum. Quem una die tanqͣm imꝑatorem fe¬
cerunt ꝓcedere altera uero serui scemate

Expanded text:
perniciem rei publicae Gothos pertemptans, perniciem rei publicae Gothos pertemptans, dum eos insidiis adgredi cuperet, || belli summam Sauli pagano duci commisit. qui ipso sacratissimo die Paschae || Gothis nil tale suspicantibus super eos inruit magnamque eorac || propter religionem || cedentes demum arma corripiunt; more se solito cohortantur victoremque virtute potiori Hinc in rabiem furoris excitati, coeptum iter deserentes, Romam contendunt petere, cuncta per quae ierant igne ferroque vastantes. Nec mora, venientes Urbem capiunt ac devastant, plurima miraculorum ejus incendunt, multosque senatorii ordinis diversis subdidere suptos securosque esse sinerent: deinde, in quantum possent, praedae inhiantes a sanguine temperarent. Romanum tamen imperium deridentes, imperatorem fecerunt quemdam nomine Athalum. Quem una die tanquam imperatorem fecerunt procedere, altera vero servi schemate
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ac paulisꝑ retentus uita pͥuatur. Ganta
uero multitudo captiuoꝵ Gothoꝵ fuisse fer¬
tur. ut uilissimarum pecudum modo singłis
aureis passim greges hominũ uenderent᷑.
Ea tempestate alaricus rex gothoꝵ. qui dici¬
oni romanoꝵ ⁊ theodosio imꝑatori subiectus
atq contra eugentum tyrannum solatia pre¬
bens. ⁊ ꝓpterea romanis dignitatib honorat᷑.
non elegit sed discedens ab urbe constantino¬
politana uenit ad partes occidentis. Cumq
uenisset illiricũ omĩa subu̾tebat. ⁊ transi¬
ens thessaliam habita congressiõe cuca flu¬
unum pinum apud nicopolim epiri pene
ta milia uiroꝵ eius thessali ꝑemerunt. Post
ħ autẽ italiã ingressus. cum ab ho¬
norio sedes quo cum suo exercitu consistere
posset expeceret honorius deliberato consilio
gallias ei concessit. Qui dum ad galliam ꝑ¬
gens ob recuꝑationẽ ium̃toꝵ apd̃ pollenti¬
am aliquamulum resedisset. stilico patͥciꝰ

Expanded text:
tur, ac paulisper retentus vita privatur. Tanta tur, ac paulisper retentus vita privatur. Tanta vero multitudo captivorum Gothorum fuisse fertur, ut vilissimarum pecudum modo singulis aureis passim greges hominum venderentur. Ea tempestate Alaricus rex Gothorum, qui ditioni Romanae et Theodosio imperatori subjectus, atque contra Eugenium tyrannum solatia praebens, propterea Romanis dignitatibus fuerat honon elegit, sed discedens ab Urbe Constantinopolitana, venit ad partes Occidentis. Cumque venisset in Illyricum omnia subvertebat, et transiens Thessaliam, habita congressione circa fluvium Pinum, apud Nicopolim Epiri, pene tria millia virorum ejus Thessali peremerunt. Post haec autem Italiam ingressus, cum ab Honorio sedes, quo cum suo exercitu consistere posset, expeteret, Honorius deliberato consilio Gallias eisdem concessit. Qui dum ad Gallias gens ob recuperationem iumentorum apud Pollentiam aliquantulum resedisset, Stilico comes in
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm ducenta milia gothoꝵ ferunt. Hic su¬
pra hanc incredibilem multitudinẽ in do¬
mitamq uirtutem. barbarus erat ⁊ scitha.
qui omnẽ romani generis sanguinem diis
suis ꝓpinare deuouerat. Inuadit ilico romã
pauoi infinitus fit omnium paganoꝵ in¬
urbe concursus. acclamatur a cunctis. ideo
ħ se ꝑpeti. quod neglegta fuerint magnoꝵ
sacra deoꝵ. Magnis querelis ubiq agitur. ⁊
continuo de repͣendis sacris nactatur. feruẽt
tota urbe blasphemie. uulgo nomen xp̃i tan¬
quam lues aliqͣ probris in grauatur. Con¬
noꝵ. S non sunt deus rem sue potñtie infi¬
delium uirtutem uideri. Conterrit᷑ namq
diumitus radagaisus in asꝑso peculani mon¬
tis iugo urgente undiq timore concutit᷑itur
agminaq quib angustiari dudum uideba¬
tur. italia latendi spe inunum ac ꝑrauum
uerticem truduntur. Quo cum fame ac siti
conficerentur. rex radagaisus solus spem fu¬
ge sumens. captus aromanis inuincla comci¬

Expanded text:
quam ducenta milia Gothorum ferunt. hic suquam ducenta milia Gothorum ferunt. hic supra hanc incredibilem multitudinem indomitamque virtutem barbarus erat et Scytha, qui omnem Romani generis sanguinem diis suis propinare devoverat. invadit ilico Romam pavor infinitus, fit omnium paganourbe concursus, acclamatur a cunctis, se ideo haec perpeti, quod neglecta fuerint magnorum sacra deorum, magnis querelis ubique agitur, ac continuo de repetendis sacris agitur. Fervent tota Urbe blasphemiae. Vulgo nomen Christi, tanquam lues aliqua, probris ingravatur. Connnorum. Sed non sinit Deus rem suae potentiae infidelium virtutem videri. Contritus namque divinitus Radagaisus in aspero Fesulani montis jugo, urgente undique timore, concluditur, agminaque, quibus angusta dudum videbatur Italia, latendi spe, in unum ac parvum verticem truduntur. Ubi cum fame et siti conficerentur, rex Radagaisus solus spem fugae sumens, captus a Romanis in vincula conjici
Abbreviated transcription (Latin):
atq pedagogum mittens. ħ romano: senatui
scribit. Archadio dormiente meq curatorem
filii constuente. qui suppleat locum meum di¬
rexi. Nequis ergo in insidias pueri conetur.
uero cum constantinopolim uenisset ab hono¬
rio imꝑatore libenter susceptus est. Et erat pax
inter romanos ⁊ ꝑsas ip̃o antiocho maxime
lł. maii consulatu bassi ⁊ philippi anno uite
decim. solus quatuordecim. Interea stilico oc
cidentalis tutor imꝑii immemor collatoꝵ be¬
neficioꝵ. immemor affinitatis. nam socer ex
tabat honorii. regnum ⁊ ip̃e eucherio filio
affectans ingentia reipublice intulit mala
Nlam cum sepe delere posset barbaros fort.
Sepe alaricum cum gothis suis uicit. sepe
conclusit. sepe dimisit. Cui quis fu̾it exitꝰ.
suo melius in loco dicetur. Inter ħ omniũ
antiquoꝵ presentiumq hostium longe
immanissimus radagaisus rex gothoꝵ to¬
tam repentino inundauit impe¬
tu italiam. Nam fuisse ineius popło. plus

Expanded text:
et paedagogum mittens, haec Romano senatui et paedagogum mittens, haec Romano senatui scribit: Arcadio dormiente, meque curatorem filii constituente, qui suppleat locum meum direxi. Ne quis ergo insidias puero conetur, gat. Antiochus vero cum Constantinopolim venisset, ab Honorio imperatore libenter susceptus est, et erat pax inter Romanos et Persas, ipso Antiocho maxime dis Maii mensis, consulatu Bassi et Philippi, anno vitae decim, solus quatuordecim. Interea Stilico Patricius Occidentis tutor Imperii, immemor collatorum beneficiorum, immemor affinittabat Honorii regnum et ipse Eucherio filio affectans ingentia rei publicae intulit mala: nam cum saepe delere posset barbaros, fovit, saepe Alaricum cum Gothis suis vicit, saepe conclusit, semperque dimisit. || cui quis fuerit exitus, suo melius in loco dicetur. Inter haec || omnium antiquorum praesentiumque hostium longe inmanissimus Radagaisus rex Gothorum totam repentino inundavit Italiam impetu. nam fuisse in eius populo plus
Abbreviated transcription (Latin):
africam redisset. post aliquot di es¬
strangulatus interiit.Sane idem mascelzer¬
elatus ⁊ rerum scdarum in solentia tumẽs
do militans uicerat. etiam eccłiam dei teme¬
rare ausus atq ex ea quosdam non dubita¬
uit extrahere. Secuta mox pena est sacrilegi
um. Nam hisdem suꝑstitib atq insultantib
quos ab eccl̃ia ad penam ꝓtraxerat. post ali¬
quantum tempꝰ solus ip̃e punitꝰ ẽ. probauitq
se uno ad utrumq diuinum semꝑ uigilare
iudicium qͣndo ⁊ cum sꝑauit adiutus. ⁊ cũ
contempsit occisus ẽ. Archadius itaq cum se
paruulum eẽ. erat enim octo annoꝵ conside¬
ransq ne aquoqͣm insidiis appeteretur. hũc
imꝑatorem appellauit. ⁊ ei curatorẽ ꝑ testam̃¬
tum fore statuit hisdigerdẽ ꝑ sarum regem. His¬
digerdes autem archadii testamento suscepto.
pacet sine in uidia erga romanos usus thecdosio
imꝑium conseruauit. Et antiochum quendã
mirabilem atq rationabilem uirum ei tutorẽ

Expanded text:
Africam redisset, post aliquot diesAfricam redisset, post aliquot diesstrangulatus interiit. sane idem Mascelzer rerum secundarum insolentia tumens Deo militans vicerat, etiam Ecclesiam Dei temerare ausus est, atque ex ea quosdam non dubitavit extrahere. Secuta mox poena sacrilegum est. Nam iisdem superstitibus atque insultantibus, quos ab Ecclesia ad poenam protraxerat, post aliquantium tempus solus ipse punitus est. Probavitque in se uno ad utrumque semper divinum vigilare judicium, quando, et cum speravit, adjutus est, et cum contempsit, occisus est. Arcadius itaque cum se parvulum esse erat enim annorum octo, consideransque ne a quoquam insidiis appeteretur, hunc imperat. appellavit, et ei curatorem per testamentum fore statuit Hisdigerdem regem Persarum. Hisdigerdes autem Arcadii testamento suscepto, paceque sine invidia erga Romanos usus, Theodosio imperium conservavit, et Antiochum quemdam mirabilem, atque rationabilem virum ei tutorem
Abbreviated transcription (Latin):
alio flumini nom̃ est. qd̵ fluit inter tebe¬
restem ⁊ amme cheram ciuitates. ubi eum
parua manu hoc est cum quinq ut aiunt¬
milibus militum contra septuaginta mibia
hostium castra metatus eum interiecta
mora exced̾e loco appositas p̃iacentis uall̃
angustias trangredi uellet. incurrente
nocte beatum ambrosium ep̃m mediolani
pauloante defunctum ꝑ somniũ sibi indere
uisus est significantem manu ⁊ impacto
ad humum ter baculo dicentem. hic. hic. hie.
Quod ut prudenti comiectura intellexit.
merito annũciantis fidem uictorie. uerbo
locum. numero diem significari substitit.
Ac tercio demum die post noctem oiationi¬
bus himnisq ꝑuigilem ab ip̃is sacramento
cum ad eos qui pͥmũs occurrerant. pia pacis
uerba iactaret. signiferum quendam in so¬
eum q manu debilem ip̃o uulnere coegit.
ꝓnũ inclinate uexillum. Quo uiso auxilii
Gildonis barbari ilico terga dedere. Gildo ⁊
ip̃e fugam arripiens. ascens naui cum in

Expanded text:
alio fluminis nomen est, quod fluit inter Thealio fluminis nomen est, quod fluit inter Theuesten et Ammederam ciuitates; ubi cum parua manu, hoc est cum quinque milibus ut aiunt militum, contra septuaginta milia hostium castra metatus, cum interiecta mora excedere loco oppositasque praeiacentis uallis angustias transgredi uellet: incurrente nocte beatum Ambrosium episcopum Mediolani paulo ante defunctum per somnium sibi uidere uisus est significantem manu et inpacto ad humum ter baculo dicentem: hic, hic, hic. quod ille prudenti coniectura intellexit merito adnuntiantis fidem uictoriae, uerbo locum, numero diem significare. snbstitit ac tertio demum die post noctem orationibus hymnisque peruigilem ab ipsis caelestium cum ad eoe, qui primi occurrerant, pia pacis uerba iactaret, signiferum quendam insoeumque manu debilem ipso uulnere coegit pronum inclinare uexillum. quo uiso relGildonis barbari ilico terga dedere; Gildo et ipse fugam arripiens ascensa navi, cum in