comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
non est facta sic ut creatura ut poss& &iam ipsius gemi¬
nari cognitio tam quam prior & maior in uerbodi :
sicut indie & posterior acminor in se ipsa sicut inuespera:
pordinem conexarum causarum sermo distinguit: num¬
quid &iam quae fiebantnuelut ipsum firmamentum. uelut
aquarum congregatio speciesque terrarum: nudata uelut
fruticum & arborum germinatio luminarium &nderum
conformatio aquatilia terrestriaque animantia : simulom¬
na facta sunt: ac non potius perinterualla temporum se¬
cundum praefinitos dies: anforte non sicut ea secundum
motur eorum naturales nunc experimur: ita&iam cum
primitus instituta sunt cogitare debemus : sed secundum
mirabilem atque ineffabilem uirtutem sapientiae di quae
attingit afine usq ad finem fortiter : & disponit omnia sua¬
uiter : Neque enim &ipsa gradibus attingit: aut tam quã
gressibur ꝑuenit: qua propter quam facilis eieffica cissimus

Expanded text:
non est facta sicut creatura, ut posset etiam ipsius geminon est facta sicut creatura, ut posset etiam ipsius geminari cognitio, tanquam prior et major in Verbo Dei sicut in die, et posterior ac minor in seipsa sicut in vespera.per ordinem connexarum causarum sermo distinguit; numquid etiam quae fiebant, velut ipsum firmaaquarum congregatio speciesque nudata terrarum. uelut fruticum et arborum germinatio, luminarium et siderum conformatio, aquatilia terrestriaque animantia, simul omnia facta sunt, ac non potius per interualla temporum secundum praefinitos dies? an forte non, sicut ea secundum motus eorum naturales nunc experimur, ita etiam cum primitus instituta sunt cogitare debemus, sed secundum mirabilem atque ineffabilem uirtutem sapientiae dei, quae adtingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter? neque enim et ipsa gradibus adtingit aut tamquam gressibus peruenit. quapropter quam facilis ei efficacissimus
Abbreviated transcription (Latin):
adhaesit̃ que creantiluci lux creata. uidens illama
seimilla id est rationem quae facta est: uidit &ian
seinse id est distante quod factum est abeo qui feci
&ideocum placuis s&do factum uidenti quia bonumi
&i duina es s&llux atenebris. & uocatalux dies. & tenebs
non facta est & uespera qui necessaria erat &ista cog¬
tuio quadis tinguer&ur acreatore creatur& alitbs
inseipsa cognita quamin illo : atque inde maner
alud praetognoscendum quod fuerit uerbodi fan¬
andum prius incognitione mentis angelicae: dend
innatura i psuis firmamenti. &ideo drxitds fiat fu¬
mentum & sic est factum in cognitione creaturas¬
spiritalis hoc prius quam in eo ipso fier& praenoscen¬
tis: deinde fecitds̃ firmamentum:am utque ipsam
firmamenti naturam cuius minor ess& tam quam ues¬
pestina cognitio: ac sicusque ad omnium operum finẽ
&usque ad requiem dĩ quae non hab& uesperam quia

Expanded text:
adhaesitque creanti luci lux creata, uidens illam et adhaesitque creanti luci lux creata, uidens illam et se in illa, id est rationem, qua facta est. uidit etiam se in se, id est distante, quod factum est, ab eo, qui fecit. et ideo cum placuisset deo factum uidenti, quia bonum est, et diuisa esset lux a tenebris et uocata lux dies et tenebrae nox, facta\' est et uespera, quia necessaria erat et ista cognitio, qua distingueretur a creatore creatura aliter in se ipsa cognita quam in illo; atque inde mane et aliud praenoscendum, quod fuerat uerbo dei faciendum, prius in cognitione mentis angelicae, deinde in natura ipsius firmamenti. et ideo dixit deus: fiat firmamentum. et sic est factum, in cognitione spiritualis, hoc priusquam fieret in eo ipso praenoscentis. Deinde fecit Deus firmamentum; iam utique ipsam firmamenti naturam, cujus minor esset tanquam vespertina cognitio: ac sic usque ad omnium operum finem, et usque ad requiem Dei, quae non habet vesperam, quia
Abbreviated transcription (Latin):
qraeq uebant quaesiebant quia proccda cognitionem
ind quid eognos ci potest: nisenr prius ot odaogncontet
cognosa non potest: post hoc si eo modo sibi placer& ut
amplius seipsa quam creatore suo delectar&ur non fier&
mane id est desua cognitione in laudem creatoris as¬
nuateri : Cum uero facium est faciendum erat ali¬
ud &i cognoscendum dõ dicente fiat. ut prius itiden
fer& in cognitionementis angelicae & poss& rursu
dici & sic estꝰ factumac deinde in natura propria
ubisequente uespera noscer&ur: ac perhoe &iams
nulla ho mora rum temporalium sint interualla
praecers t amenratio condendae creaturae in uerbo
đi tumdixit fiatlux & secuta est ipsa lux. quod ano¬
licamens formata est atque in suanatura facta es
Non autem alibi sequebatur ut fier&: & ideo non prius
dictum est sic̃ est factum sed postea dictum est: Fea
ds lucem sed continuo post uerbum di facra est lux

Expanded text:
praecedebant quae fiebant; quia praecedit cognitionem praecedebant quae fiebant; quia praecedit cognitionem quidquid cognosci potest; nisi enim prius sit, quod cognoscatur, cognosci non potest. post hoc si eo modo sibi placeret, ut amplius se ipsa quam creatore suo delectaretur, non fieret mane, id est non de sua cognitione in laudem creatoris adsurgeret. cum uero factum est, faciendum erat aliud et cognoscendum deo dicente: fiat, ut prius itidem fieret in cognitione mentis angelicae et posset rursus dici: et sic est factum, ac deinde in natura propria, ubi sequente uespera nosceretur. . Ac per hoc etiamsi nulla hic morarum temporalium sint interualla, praecessit tamen ratio condendae creaturae in uerbo dei, cum dixit: fiat lux, et secuta est ipsa lux, qua angelica mens formata est atque in sua natura facta est, non autem alibi sequebatur, ut fieret. et ideo non prius dictum est: et sic est factum, et postea dictum est: et fecit deus lucem, sed continuo post uerbum dei facta est lux
Abbreviated transcription (Latin):
ium decetiue enim cognitio fieri potest nincognoscen¬
dapra endan  quae item priora sunt inuerbo pquod
mens itaque huma naprius haec quae ffactasunt pemor
suncoruernen perit᷑ i eorum que nottiam peo ie¬
froortatis liumanae modulo capit &demde quae¬
cip aorum caua n siquomodo porit adeas peruem de quae¬
apalmus btq in commut abiliter manenter nuerbod
ae se iunbiliaeius ꝑer quae facta sunt intelletta conpice¬
n temuod quanta tarditate ac disti cultate igat er quao
uemporis moripropter corpus corruptibile quoddat¬
sanat aimam. &iam quae feruentirsimo studio apeda ÷
it instanter aeperseueranter haccigit quisgnorta pt¬
ensiero anigolieo pura caritate iherenauerbodi Poster¬
suamillo or dine cre ga est utprae ceteroe c&era prius ca uidit
duer bodi ficienda quan factasunt cse prus meue fieblot
isuo quae d idem facta incir ipns diam cognour minoit

Expanded text:
rum. neque enim cognitio fieri potest, nisi cognoscenrum. neque enim cognitio fieri potest, nisi cognoscenda praecedant: quae item priora sunt in uerbo, per quod mens itaque humana prius haec, quae facta sunt, per sensus corporis experitur eorumque notitiam pro infirmitatis humanae modulo capit et deinde quaerit eorum causas, si quo modo possit ad eas peruenire, principaliter atque incommutabiliter manentes in uerbo dei, ac sic inuisibilia eius per ea, quae facta sunt, intellecta conspicere. quod quanta tarditate ac difficultate agat et quanta temporis mora propter corpus corruptibile, quod adgrauat animam, etiam quae feruentissimo studio rapitur, ut instanter ac perseueranter haec agat. quis ignorat? mens uero angelica pura caritate inhaerens uerbo dei, posteaquam illo ordine creata est, ut praecederet cetera, prius ea uidit in uerbo dei facienda, quam facta sunt; ac sic prius in eius fiebra: quae itidem facta in eis ipsis etiam cognovit, minore
Abbreviated transcription (Latin):
primo haec accipiebat inuerbodĩ: ut in eius noti¬
tia primitus fierent cum dicebatur: & sic est factum
deinde cum facta essent in sua propria natura qua
sunt dõque placuissent quiabona sunt. tunc ta
itidem cognoscebat alĩquadam inferiore cognits¬
ne quae nomine uespere significata est: dein de
facta uespera fiebat mane cum de suods̃ opere laue
retur & alterius creaturae quae deinceps facien¬
da erat ex dĩ uerbo notitia priusquam fier & ace¬
per&ur non ergo tunc simul omnia & dies &uess¬
ra & mane sed singillatim perordinem quȩ
scribtura commemorat: an&liam tunc simulomns
quia non secundum temporum morar sicut fiunt diesisti
cumoritur & occidit sol & in locum suum redi ut rur ir
omature sedsetundum potentiam spiritalem mentir
angelice cuncta quae uoluerit simul notitia facilum
compraehendente necideotamen sin cordine qubap¬
parta conexio praecedentium sequentum que quisa¬

Expanded text:
primo haec accipiebat in uerbo dei, ut in eius notiprimo haec accipiebat in uerbo dei, ut in eius notitia primitus fierent. cum dicebatur: et sic est factum, deinde, cum facta essent in sua propria natura, qua sunt, deoque placuissent, quia bona sunt, tunc ea itidem cognoscebat alia quadam inferiore cognitione, quae nomine uesperae significata est ac deinde facta uespera fiebat mane, cum de suo opere deus laudaretur et alterius creaturae, quae deinceps facienda erat, ex dei uerbo notitia, priusquam fieret, acciperetur? non ergo tunc simul omnia, et dies et uespera et mane, sed singillatim per ordinem, quem scriptura commemorat. An etiam tunc simul omnia, quoniam non secundum temporum moras, sicut fiunt dies isti, cum oritur et occidit sol et in locum suum redit, ut rursus oriatur, sed secundum potentiam spiritalem mentis angelicae cuncta quae uoluerit simul notitia facillima conprehendente? nec ideo tamen sine ordine, quo adparet conexio praecedentium sequentiumque causa
Abbreviated transcription (Latin):
iiconeni platione in commutabiunieriati s esip esedie
bespera in cognitione in se ipra creatura semper mane
fium exhac cognitione inlauide crrarore ⁊ qui nonid¬
ab scessulucis superiotir sed inferioris cognitionis
dis tinctione fit uespera nec mane.⁊amquam noc¬
ti ignorantiae scientia matutina succedat: sed qđ
uespestinam &iam cognitionem ingloriam con¬
ditoris attollat: deniq & illenocte non nomina¬
ta uespere inquit & mane & meridie enarrabo an¬
nuntiabo: & ex audies uocem meam⁊ hic fostasse
per temporum uices. sed tamen quantum puto signi¬
ficans quid sine temporũ uicib a ger&ur in patria
cuicius peregrinatio suspirabat : sed num quid
siiam nuncsimul ista omnia gerit atque hab&
angelica illa soci& as & unitas diei quem primitus
condiditd̃atunc &iam cum haec conderenturi si¬
mul haec habuit: nonne peromnes sex dies cuns ea
quae per singulos dõ condere placuit conderentur

Expanded text:
in contemplatione incommutabilis ueritatis, semper in contemplatione incommutabilis ueritatis, semper uespera in cognitione in se ipsa creaturae, semper mane etiam ex hac cognitione in laudem creatoris, quia non iabscessu lucis superioris, sed inferioris cognitionis distinctione fit uespera, nec mane tamquam nocti ignorantiae scientia matutina succedat, sed quod uespertinam etiam cognitionem in gloriam conditoris adtollat. denique et ille nocte non nominata, uespere, inquit, et mane et meridie enarrabo, adnuntiabo; et exaudies uocem meam, hic fortasse per temporum uices, sed tamen, quantum puto, significans, quid sine temporum uicibus ageretur in patria, cuius peregrinatio suspirabat. Sed numquid, si iam nunc simul ista omnia gerit atque habet angelica illa societas et unitas diei, quem primitus condidit deus, tunc etiam cum haec conderentur simul haec habuit? nonne per omnes sex dies, cum ea, quae per singulos deo condere placuit, conderentur,
Abbreviated transcription (Latin):
rum milib ciuitatem. aut non contemplari creatori ae¬
temitatem. aut mutabilitatem ignorare creaturae. aut ex
cur quo qr inferiore quadam cognitione nonlaudant erea¬
torem simulhoctotum posint simul hoc teum sacianta
pespumt tamen & faciunt simulergo habentr &e diena et
ues perm elmane. Neq enim uerendum est nefoste qui
st idoneur iamilla sentire ideo non puto hocibi porseu
seri nouia inhis debi quis olis huiur circuit peraguntur
feri non poetest s & hoc quidem non potest endem partib
terrae uniuerium autem mundum quis nonudeat Nacdten¬
dore uelle & diemubiolest o noctem ubi nonesea uegtee¬
uom unde dite dio & mane quo accedit simul habere sexi
nos plane interrir haccomnia simul haberea lonpostu¬
mus. Nee ideo tamen istam terrenam conditionem lucis¬
qui cor portae temporalem localemq dronent lucdi
heonae piritali coae quare debemu ubirem ꝑ est dier

Expanded text:
rum milibus ciuitatem aut non contemplari creatoris aerum milibus ciuitatem aut non contemplari creatoris aeternitatem aut mutabilitatem ignorare creaturae aut ex eius quoque inferiore quadam cognitione non laudare creatorem? simul hoc totum possint, simul hoc totum faciant; possunt tamen et faciunt. simul ergo habent et diem et uesperam et mane. Neque enim uerendum est. ne forte qui est idoneus iam illa sentire ideo non putet hoc ibi posse fieri, quia in his diebus, qui solis huius circuitu peraguntur, fieri non potest. et hoc quidem non potest eisdem partibus terrae; uniuersum autem mundum quis non uideat, si adtendere uelit, et diem, ubi sol est, et noctem, ubi non est, et uesperam, unde discedit, et mane, quo accedit, simul habere? sed nos plane in terris haec omnia simul habere non possumus; nec ideo tamen istam terrenam conditionem lucisque corporeae temporalem localemque circuitum illi patriae spiritali coaequare debemus, ubi semper est dies
Abbreviated transcription (Latin):
inilorum dierum enumeratione sententiam quae us
in prophoia figuratae sedinhac creaturarum cond¬
uonem propriȩ meluis que possit intellegi. quaerats
diuinitus adutus inueniat: fierienim potest ut oluan
eualiam hisdiuinae scrib turae uerbis congruentior
fostassm inueniam: Neque enim hanc ita confirmo
aliam quae praeponenda sit inueniri non porreone¬
dam sicut constrmor quiem di scribturam sc̃am no
quasi pontlassi tudinem uel curae molestiam nobis
sinuare uoluisse : quam obrem potest aliquis fostass:
mecum disputandocestare utdicat sublimium caclo¬
rum angelos non alternatim contueri primorationes
creaturarum in commutabiliter inuerbi dt̃ In cominu¬
tabiliueritate. acdemde ipsas creaturas : & testio earũ
&iam inse ipsis cognitionem ad laudem referre creato¬
ris Sedeorum mentem mirabili facilitate Haec om¬
nia simul posse: num quid tamen dic&: aut siquir¬
quam diperut audiendus est illam cadestem in angelo¬

Expanded text:
in illorum dierum enumeratione sententiam, quae non in illorum dierum enumeratione sententiam, quae non in prophetia figurate, sed in hac creaturarum conditione proprie meliusque possit intellegi, quaerat et diuinitus adiutus inueniat. fieri enim potest, ut etiam ego aliam his diuinae scripturae uerbis congruentiorem fortassis inueniam. neque enim hanc ita confirmo, ut aliam, quae praeponenda sit, inueniri non posse contendam, sicut confirmo requiem dei scripturam sanctam non\' quasi post lassitudinem uel curae molestiam nobis insinuare uoluisse. Quamobrem potest aliquis fortasse mecum disputando certare, ut dicat sublimium caelorum angelos non alternatim contueri primo rationes creaturarum incommutabiliter in uerbi dei incommutabili ueritate ac deinde ipsas creaturas et tertio earum etiam in se ipsis cognitionem ad laudem referre creatoris, sed eorum mentem mirabili facilitate haec omnia simul posse. numquid tamen dicet aut, si quisquam dixerit, audiendus est illam caelestem in angelo
Abbreviated transcription (Latin):
adlaudem in commutabilis ueritatis ubi priusratio
uidebatur rei faciendae quae cognita est facta. non
uam pro priae sed quasi figuratae atque allegori cat¬
conuenir adintellegendum diem & uesperam &
mane redaliter quidem quamin hac consu&ludine
coandianae lucis huius & corporalit non tamen tam¬
quam huic propriae ibi fuguratae: ubienim melior a
cestiorlux: ibi uerior &iam dies: curergo non & uerio
uespera & uerius maner nam si inistuis diebus haba
quandam declinationem suam lux in occasum quam
uespere nomine nuncupamus : &ad ostum iterum i¬
deuim quodmane dicimus cur & illic uesperam nond¬
camuss cum a contemplatione creatoris creatura
desipitur & mane cum a cognitione creaturae in laudẽ
cieatoris assurgitur: neque enim & xp̃i sic dicrturlu
quomo diciur lapis. sed illud propriae. hoc unque figu¬
rate: quis quis ergo non ea quam pronostro mouo¬
uel indagare uel putare potuimus sedaliam requint

Expanded text:
ad laudem incommutabilis ueritatis, ubi prius ratio ad laudem incommutabilis ueritatis, ubi prius ratio uidebatur rei faciendae, quae cognita est facta, non iam proprie, sed quasi figuratconvenire ad intelligendum diem et vesperam et mane: sed aliter quidem quam in hac consuetudine quotidianae lucis hujus et corporalis; non tamen tanquam hic proprie, ibi figurate. Ubi enim melior et certior lux, ibi verior etiam dies: cur ergo non et verior vespera et verius mane? Nam si in istis diebus habet quamdam declinationem suam lux in occasum, quam vespere nomine nuncupamus, et ad ortum iterum reditum, quod mane dicimus; cur et illic vesperam non dicamus, cum a contemplatione Creatoris creatura despicitur, et mane cum a cognitione creaturae in laudem Creatoris assurgitur? Neque enim et Christus sic dicitur lux , quomodo dicitur lapis ; sed illud proprie, hoc utique figurate. Quisquis ergo non eam quam pro nostro mouel indagare uel putare potuimus, sed aliam requirit
Abbreviated transcription (Latin):
tus conditus iam triduum peregerat: cum haeclumi¬
naria illius diei quasta rep&itione creata sunt: quã¬
propter quod illum diem uel illos dies quieiur repati¬
none numerati sunt In hac nostra mostalitate terre¬
na ex periri acsentire non possumus. & siquid ad eo sin¬
tellegendos conaripossumus non debemus temerariã
praecipitare sententiã . tam quam dehis aliud sentiri
comgruentius probabilius que non possit istos septem
des qui pro illis agunt ebdomadam cuius cursũ & re¬
sunsu tempora rapiuntur inqua dies unus est a solis
astius que in ostum cirtuitus. sic illorum uicem quan¬
um ex hibere credamus : ut non eos illis similes sed
multum impares minime dubitemus: necquis quam
arbi tr&lur illud quod dixi deluce spiritali & decon¬
uo die spiritali & angelica creatura & de contem¬
blatone quam hab& in uerbo dĩ & decognitione
qda inse ipsa creatura cognoscitur. eiusque relatione

Expanded text:
tus conditus iam triduum peregerat, cum haec lumitus conditus iam triduum peregerat, cum haec luminaria illius diei quarta repetitione creata sunt. Quapropter, quoniam illum diem uel illos dies, qui eius repetitione numerati sunt, in hac nostra mortalitate terrena experiri ac sentire non possumus et, si quid ad eos intellegendos conari possumus, non debemus temerariam praecipitare sententiam, tamquam de his aliud sentiri congruentius probabiliusque non possit, istos septem dies, qui pro illis agunt hebdomada, cuius cursu et recursu tempora rapiuntur, in qua dies unus est a solis ortu usque in ortum circuitus, sic illorum uicem quandam exhibere credamus, ut non eos illis similes, sed multum inpares minime dubitemus. Nec quisquam arbitretur illud, quod dixi de luce spiritali et condito die in spiritali et angelica creatura et de contemplatione, quam habet in uerbo dei, et de cognitione, qua in se ipsa creatura cognoscitur, eiusque relatione
Abbreviated transcription (Latin):
remipsam factam in ea ipsa cognoscit: quod significa
factauespera : & eam deinde cognitionem rei factae a
illius uerttatis laudem refest ubi rationem uiderati se¬
ciendaes quod significatur factomane: acsic peromnes
illos dies unus est dies: Nonistorum dierum consue¬
dine intellegendus quos uidemus solis circuitu da et¬
minar atque numerari: sed alio quodam modo e
quo & illi tresdies quiante conditionem istorũ luminas
commemorati sunt aliem esse non possunt: Tsenim
modus nonusque addiem quastum ut inde iam istos
usitatos cogitaremus sed usque ad sextum septimũ¬
que perduc tus est : ut longe aliter accipiendus sit dies
& nox interquae duo diuisit d̃. & aliter istedier & nox
inter quaedixit utdiuidant luminaria. quaecreauit
cumait. & diuidant interhem & noctem: tunc eni
huncdiem condidit cum condidit solem cuius prae¬
senua eundem ex hib& diem. ille autem dies primi¬

Expanded text:
rem ipsam factam in ea ipsa- cognoscit — quod significatur rem ipsam factam in ea ipsa- cognoscit — quod significatur facta uespera — et eam deinde cognitionem rei factae ad illius ueritatis laudem refert, ubi rationem uiderat faciendae, quod significatur facto mane. ac sic per omnes illos dies unus est dies non istorum dierum consuetudine intellegendus, quos uidemus solis circuitu determinari atque numerari; sed alio quodam modo, a quo et illi tres dies, qui ante conditionem istorum luminarium commemorati sunt, alieni esse non possunt. is enim modus non usque ad diem quartum, ut inde iam istos usitatos cogitaremus, sed usque ad sextum septimumque perductus est, ut longe aliter accipiendus sit dies et nox, inter quae duo diuisit deus, et aliter iste dies et nox, inter quae dixit, ut diuidant luminaria, quae creauit, cum ait: et diuidant inter diem et noctem. tunc enim diem hunc condidit, cum condidit solem, cuius praesentia eundem exhibet diem; ille autem dies primi
Abbreviated transcription (Latin):
factum que est mane quofinir&ur sextus dies & unde ir¬
ciper& sepiimus uesperam non habiturus. quiadĩ requi¬
es non est creatura : quaecum perdies c&leros conderi¬
tur aliter in seipsa facta cognoscebatur quam in illo in
cuius ueritate facienda uidebatur. cuius cognitionis
quas decolor species uesperam faciebat: nonitaque
iam forama ipsius operis dies & terminus uespera & al¬
terius operis initium mane in hac rerum conditarum
narratione deb & intellegi nec ogamur contraoe scribtu¬
ram dicene pra&er sexdies conditam diei septimi crea¬
turam aut ipsum diem septimum nullam esse ereatu¬
ram: sed dies ille quem fecit ds pero pera eius ipse reps¬
titur non circuitu corporali sed cognitione spiritali cum
illarbeata soci&las angelorum & primitus contempla¬
tur inuerbodi quoddicit dĩ fiat. atque ideo prius ineis
cognitione fit cumdicttur & sic est factum & posten

Expanded text:
factumque est mane, quo finiretur sextus dies, et unde infactumque est mane, quo finiretur sextus dies, et unde inciperet septimus uesperam non habiturus, quia dei requies non est creatura: quae. cum per dies ceteros conderetur. aliter in se ipsa facta cognoscebatur, quam in illo, in cuius ueritate facienda uidebatur, cuius cognitionis quasi decolor species uesperam faciebat. non itaque iam forma ipsius operis dies et terminus uespera et alterius operis initium mane in hac rerum conditarum narratione debet intellegi, ne cogamur contra scripturam dicere praeter sex dies conditam diei septimi creaturam, aut ipsum diem septimum nullam esse creaturam; sed dies ille, quem fecit deus, per opera eius ipse repetitur non circuitu corporali, sed cognitione spiritali. cum illa beata societas angelorum et primitus contemplatur in uerbo dei, quo dicit deus: fiat, atque ideo prius in eius cognitione fit, cum dicitur: et sic est factum, et postea
Abbreviated transcription (Latin):
lectione acdilectione praeponant quodeam sciunt in
ueritate perquam facta sunt omnia pasticipes eiur
effecti: id eo peromnes sex dies non nominatur noꝵr seđ
post uesperam & manediesunus. Item post uesperam
& mane dies secundus. deinde post uesperã & manedies
testius. ac sicusque in mane sextidiei. unde incipit sep¬
timus qui &is dĩ. quamuis cum suis noctibus diestamen
non noctes narrantur: tunc enim nor addiem pestin&
non dies ad noctem: cum sublimes & sc̃ĩ angeli id quod cyea¬
uram in ipsa creatura nouerunt referunt ad illius ho¬
norem & amorem in quo adernas rationes quibus crea¬
taest contemplantur eaque concordissima contem¬
patione sunt unus dies quem fecit dñs. cui coniung&ur
eedesia ex hac peregrinatione liberata: ut & nor ex ul¬
temus &iucundemur in eo : huius ergo dieicuius & uespera
& mane secundum supra dictam rationem accipi potest
senta rep&litone consummata est uniuersa creatura:

Expanded text:
lectione ac dilectione praeponant, quod eam sciunt in lectione ac dilectione praeponant, quod eam sciunt in ueritate, per quam facta sunt omnia, participes eius effecti, ideo per omnes sex dies non nominatur nox, sed post uesperam et mane dies unus, item post uesperam et mane dies secundus, deinde post uesperam et mane dies tertius ac sic usque in mane sexti diei, unde incipit septimus quietis dei, quamuis cum suis noctibus dies tamen non noctes narrantur. tunc enim nox ad diem pertinet, non dies ad noctem, cum sublimes et sancti angeli id, quod creaturam in ipsa creatura nouerunt, referunt ad illius honorem et amorem, in quo aeternas rationes, quibus creata est, contemplantur eaque concordissima contemplatione sunt unus dies, quem fecit dominus, cui coniungetur et ecclesia ex hac peregrinatione liberata, ut et nos exultemus et iucundemur in ea. Huius ergo diei, cuius et uespera et mane secundum supra dictam rationem accipi potest, sexta repetitione consummata est uniuersa creatura
Abbreviated transcription (Latin):
sic nouerunt tam quam in fra despicientef eamque
referentes adillius laudem In cuius in commutabili
ueritate rationes secundum quas facta est principalites
uident ibiergo tam quã perdiem: unde & concordis¬
sima unitas eorum eiusdem ueritatis pastici patione dies
est primitus creatus : Hic autem tam quam peruesperã
sed continuo fit mane . quod in omnibus sexdiebus animad¬
uesti potest. quia non reman & angelica scientia in eo qđ
creatum est. quin in hoc continuo referat ad eius laudem
atque caritatẽ in quoid non factum esse sed faciendum
fuisse cognoscitur. in qua ueritatestando diesest. Nam
siuel ad seipsam natura angelica conueste r&lur seque
amplius delect ar&ur quamillum cuius pasticipatione
beata est intum escens superbia cader& sicut diabolus
dequosuo loco loquendum est: cum de serpente hominis
seductore sermo debitus flagitabitur: Quia ergo angeli
creaturam in ea ipsa creatura sic sciunt ut eiscientiae e¬

Expanded text:
sic nouerunt, tamquam infra despicientes eamque sic nouerunt, tamquam infra despicientes eamque referentes ad illius laudem, in cuius incommutabili ueritate rationes, secundum quas facta est, principaliter uident. ibi ergo tamquam per diem, unde et concordissima unitas eorum eiusdem ueritatis participatione dies est primitus creatus, hic autem tamquam per uesperam; sed continuo fit mane — quod in omnibus sex diebus animaduerti potest — quia non remanet angelica scientia in eo, quod creatum est, quin hoc continuo referat ad eius laudem atque caritatem, in quo id non factum esse, sed faciendum fuisse cognoscitur: in qua ueritate stando dies est. nam si uel ad se ipsam natura angelica conuerteretur seque amplius delectaretur quam illo, cuius participatione beata est, intumescens superbia caderet, sicut diabolus : de quo suo loco loquendum est, cum de serpente hominis seductore sermo debitus flagitabitur. Quia ergo angeli creaturam in ea ipsa creatura sic sciunt, ut ei scientiae e
Abbreviated transcription (Latin):
lemue quitamen dies nisi rursus in comparatione
illius diei quo a equales angelis facti uidebimus dm̃ sicu¬
tiest. Ipsequoque nox ess& non hic proph&iae lucer¬
na indigeremus: unde apostolus p&rus dicit: Habe¬
mus certiorem proph&icum sermonem cuibene fa¬
citis intendentes sicut lucernae in obscuro loco donec
dies lucescat. & lucifer oriatur in cordib uestris: qua¬
proptercum sc̃i angeli quibus post re surrectionem
coae quabimur siuiam quod nobis ⁊ p̃r factus est
usque in finem tenuerimus semꝑ uideant faciemdĩ
uerboque eius unigenito filio sicut patri aequali sest
ꝑfruantur in quibus prima omnium creata est sap¬
entia procul dubio uniuersam creaturam inqua ip
sunt principaliter conditi in ipso uerbodĩ prius noui¬
runt inquosunt omnium &iam quae temporaliter
factaesunt a &ernae rationef tam quam in eo perqđ
facta sunt omniaacdeinde in ipsa creatura quam

Expanded text:
lemus: qui tamen dies nisi rursus in conparatione lemus: qui tamen dies nisi rursus in conparatione illius diei, quo aequales angelis facti uidebimus deum, sicuti est, ipse quoque nox esset, non hic prophetiae lucerna indigeremus. unde apostolus Petrus dicit: habemus certiorem propheticum sermonem, cui bene facitis intendentes sicut lucernae lucenti in obscuro loco, donec dies lucescat, et lucifer oriatur in\' cordibus uestris. Quapropter, cum sancti angeli, quibus post resurrectionem coaequabimur, si uiam — quod nobis Christus factus est usque in finem tenuerimus, semper uideant faciem dei uerboque eius unigenito filio, sicut patri aequalis est, perfruantur, in quibus prima omnium creata est sapientia. procul dubio uniuersam creaturam, in qua ipsi sunt principaliter conditi, in ipso uerbo dei prius nouerunt, in quo sunt omnium, etiam quae temporaliter facta sunt, aeternae rationes, tamquam in eo, per quod facta sunt omnia, ac deinde in ipsa creatura, quam
Abbreviated transcription (Latin):
ta luce quaeiam in uerbodĩ faciendam cognouerat
su testio uespera & inde hoc modo c&era usque ad mane:
post uesperam sexti diei: multum quippe inter est intercog¬
nitonem reicuiusque in uerbodĩ & cognitionem eius inna¬
taraeius ut illud merito addiem pertineat hoc aduespe¬
caminconparatione enim lucis illius quae in uerbo đn
conspicitun omnis cognitio quae creaturam quam¬
ub& in seipsa nouimus ñ on merito nor dici potea
unerursus tantum diffest aberror uelignorantio
torum quinec ipsam creaturã sciunt: ut inetus con¬
paratione non in congruedicaturdies sicur ipsa uita
fidelium quae in haccarne atque in hoc saeculo dici¬
tur in comparatione uitae infidelis atque impiae
non in rationabiliter lux & dies appellatur. dicen¬
te apostolo fuistis aliquando tenebrae. nunc autẽ
lux in dño ut illud abiciamus opera tenebrarum &
induamus nos arma lucis sicut in die honeste ambu¬

Expanded text:
ea luce, quae iam in uerbo dei faciendam cognouerat, ea luce, quae iam in uerbo dei faciendam cognouerat, fit tertio uespera, et inde hoc modo cetera usque ad mane post uesperam sexti diei. Multum quippe interest inter cognitionem rei cuiusque in uerbo dei et cognitionem eius in natura eius, ut illud merito ad diem pertineat, hoc ad uesperam. in conparatione enim lucis illius, quae in uerbo dei conspicitur, omnis cognitio, qua creaturam quamlibet in se ipsa nouimus, non inmerito nox dici potest: quae rursum tantum differt ab errore uel ignorantia eorum, qui nec ipsam creaturam sciunt, ut in eius conparatione non incongrue dicatur dies. sicut ipsa uita fidelium, quae in hac carne atque in hoc saeculo ducitur, in conparatione uitae infidelis atque inpiae non inrationabiliter lux et dies appellatur dicente apostolo: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, et illud: abiciamus ergo opera tenebrarum et induamur arma lucis, sic ut in die honeste ambu
Abbreviated transcription (Latin):
cumadditur &iam postea iam dicto & sic est factum eas
cutids firmamentumst lem de fit uespera illius luciscuss
ipsum firma mentum non in uerbodĩ sicut ante. sed inips
cius natura cognoscit : quae cognitio quoniam minor est
rectae uespere nomine significatur: post quam fit mane
quo concluditur secundus dies & incipit testius inquonne
nenidem conuersio est lucis huius idest dici huius aduau¬
dandum dm̃ quod operatus sit firmamentum Si perci¬
piendam deuerbo eius cognitionem creaturae quae
condenda est post firma mentum: Ac perhoc cum
dicir ds̃ Congrȩg&ur aqua quae est subcaelo incol¬
lectionem unam & appareat aridam. cognoscit hoo
illa lux inuerbodĩ quo id dicitur: &ideo sequitur & sic est
factum Hoc est in eius cognitione ex uerbodĩ deinde
cum additur & congregata est aqua & c&era cumiam
fit: quae item cumin suo genere facta cognoscitur ab

Expanded text:
cum additur etiam postea iam dicto "et sic est factum": et cum additur etiam postea iam dicto "et sic est factum": et fecit deus firmamentum. deinde fit uespera illius lucis, cum ipsum firmamentum non in uerbo dei sicut ante, sed in ipsa eius natura cognoscit: quae cognitio quoniam minor est, recte nomine uesperae significatur. postquam fit mane, quo concluditur secundus dies et incipit tertius : in quo mane itidem conuersio est lucis huius. id est diei huius ad laudandum deum, quod operatus sit firmamentum, et percipiendam de uerbo eius cognitionem creaturae, quae condenda est post firmamentum. ac per hoc, cum dicit deus: congregetur aqua, quae est sub caelo, in collectionem unam et adpareat arida, cognoscit hoc illa lux in uerbo dei, quo id dicitur, et ideo sequitur: et sic est factum, hoc est in eius cognitione ex uerbo dei; deinde cum additur: et congregata est aqua et cetera, cum iaenere fit: quae item, cum in suo genere facta cognoscitur ab
Abbreviated transcription (Latin):
ores rabiintellegitur a sua quadam in formriatie an
creatorem conuersa atque formata. itadpostuespe¬
tam fiatmane cum post cognitionem suae eroprn
naturae qua non est quod ds̃ refertsexdlaudandam luccio
quo dipst dreste cuius contemplatione formaturgeuquia ede¬
rao creaturae quaem fra ipsam fiunt sine cognitione etus
non fiunt propterea nimirum idem dies ubique repioutur
uotius repdlitione fiant totdies quotiens distinglenti nd̃
ge nera ercatarum ꝓfectione senari numeru terminandu
ut uespera primidici sit &iam sui cognitio non se esse quodids
est: mane autem post hanc uesperam quo concluditur dies
unus &inchoatur secundus conuersio sitcius. quaid quod
ureataest ad laudem referat ercatoris. & ꝑcipiat deuerbo &
cognitionem creaturae quae post ipsam fit. hoc est firmane¬
tii quodineuis cognitione fit prius cum dicitur. &ncesi sas¬
tumo dmende innatura ipiius firmamenti quo d conditui

Expanded text:
ta est ubi intelligitur a sua quadam informitate ad ta est ubi intelligitur a sua quadam informitate ad Creatorem conversa atque formata; ita et post vesperam fiat mane, cum post cognitionem suae propriae naturae, qua non est quod Deus, refert se ad laudandam lucem, quod ipse Deus est, cujus contemplatione formatur. Et quia caeterae creaturae, quae infra ipsam fiunt, sine cognitione ejus non fiunt, propterea nimirum idem dies ubique repetitur, ut ejus repetitione fiant tot dies, quoties distinguuntur rerum genera creatarum, perfectione senarii numeri terminanda: ut vespera primi diei sit etiam sui cognitio, non se esse quod Dest, mane autem post hanc uesperam, quo concluditur dies unus et inchoatur secundus, conuersio sit eius, qua id, quod creata est, ad laudem referat creatoris et percipiat de uerbo dei cognitionem creaturae, quae post ipsam fit, hoc est firmamenti: quod in eius cognitione fit prius, cum dicitur: et sic est factum, deinde in natura ipsius firmamenti, quod conditur.
Abbreviated transcription (Latin):
dicendo aliud esse diem septimum quam illius dies quemtu¬
citdr̃ septimam rep&itionem: alioquin aut nonereauit
as diẽ septimum aut aliquid creauit post illos sex dies id est
insum diem septimum: falsumque erit quod scribtũ est
insentodie consummas se omnia opera sua & in sepumo
stdiueuis se ab omnibus operib sius: quodutique quonia
fal sumesse non potest: restat ut prae sentia lucis ullur
quemi diem dr̃ fecit peromnia ciur opera repaitassit
quotiens dies nominatus est & in ipso septimo in quo
requicuit ab operibus suis: sed quoniam lux corporalis
antequam fier & caclum quod fir mamentum uocatur
anquoaiam luminaria factasunt quocex piber pd
quo prolami oneces uuicer diei & noemnem nibieneuo¬
duorit non inuenimus istam quaestionem pelinquen
non de bemus sincaliqua nostrae prolatione seon¬
temao asilunilla quae primitus creataes non
corporalis sed spirit alis est : sicut postten ebras fac¬

Expanded text:
dicendo aliud esse diem septimum quam illius diei, quem fdicendo aliud esse diem septimum quam illius diei, quem fecit deus, septimam repetitionem. alioquin aut non creauit deus diem septimum aut aliquid creauit post illos sex dies, id et ipsum diem septimum; falsumque erit, quod scriptum est, in sexto die consummasse omnia opera sua et in septimo requieuisse ab omnibus operibus suis. quod utique quoniam falsum esse non potest, restat, ut praesentia lucis illius, quem diem deus fecit, per omnia eius opera repetita sit, quotiens dies nominatus est, et in ipso septimo, in quo requieuit ab operibus suis. Sed quoniam lux corporalis, antequam fieret caelum, quod firmamentum uocatur, in quo etiam luminaria facta sunt. quo circuitu uel quo protuerit, non invenimus; istam quaestionem relinquere non debemus sine aliqua nostrae prolatione sententiae: ut si lux illa quae primitus creata est, non corporalis sed spiritualis est, sicut post tenebras fac
Abbreviated transcription (Latin):
aminittera. sequente nocte undeilla transiss&: cuius
quaestionis difficultate compulsi ausi sumus discepta¬
nonem no lram quasi ad hanc terminare sententia
undice eius illam lucem quae primitus facta est confor¬
mationem esse creaturae spiritalis. noc tem uero ad huo
formandam in reliquis operibus rerum materiem quȩ
fuerat instituta. Cum in principio fecit dr̃ caclum⁊ as
erram antequam uerbo facer &diem : sed nunc diei
septimi consideratione commoniti facilius et ut nos
ignorare fateamur quod remotum est a sensibus nono
quonam modo lux illa quaedies appellata est uelar¬
cuitu suo uel contractione &emissione sicorporalis est
uices diurnas noc turnasque peregerit. uel sispiritalis
est condendis creaturis omnib praesentatasti fuaque
ipsa praesentia diem noctem uero absentia uesperam
intio absentiae. mane initio praesentiae fecerit: quam
utinie a pesta contra diuinae scribturae uerba conemur

Expanded text:
admitteret sequente nocte, unde illa transisset. cuius admitteret sequente nocte, unde illa transisset. cuius quaestionis diificultate conpulsi ausi sumus disceptationem nostram quasi ad hanc terminare sententiam, ut diceremus illam lucem, quae primitus facta est, conformationem esse creaturae spiritalis, noctem uero adhuc formandam in reliquis operibus rerum materiem, quae fuerat instituta, cum in principio fecit deus caelum et terram, antequam uerbo faceret diem. sed nunc diei septimi consideratione commoniti facilius est, ut nos ignorare fateamur, quod remotum est a sensibus nostris, quonam modo lux illa, quae dies appellata est, uel circuitu suo uel contractione et emissione, si corporalis est, uices diurnas nocturnasque peregerit uel, si spiritalis est, condendis creaturis omnibus praesentata sit suaque ipsa praesentia diem, noctem uero absentia, uesperam initio absentiae, mane initio praesentiae fecerit, quam ut in re aperta contra diuinae scripturae uerba conemur
Abbreviated transcription (Latin):
tima repecitio hunc utiq faciebat. lucem quippe dequa
scribtum est Et dixit dr̃ fiatluxi & facta est lux Discre
uit a tenebris eam que uocauit diem & tenebras uocauit
noctem Tunc itaq ds̃ diemfecit. cuius repoitionem
Nribtura appellat secundum diem. Deinde tertium
or usq ad sextum quo consumm auit ds̃ operasua. atq in¬
de illiur diei primitur creatiseptima reporitio septim
dici nomen accepit in quo requieuit ds̃. Ac perhoc nul
creatura est septimus dies . nisi eadem ipra septies redis
quae condita est. quando uocauit ds̃ lucem diem & tene¬
bras noctem : Rursus ergo adeam quaestionem relabi¬
mur dequa in primo libro ex inse uidebamur : ut item qua¬
ramur. Quomodo circuire potuerit lux ad exhibendam
diurnam noctur namq uicissitudinem. non solum anđ¬
quam caculuminaria sedante quam ipsum calum quod
firmamentum appella tum est factumers& s ante quan
deniq ulla species terrae uelmarir quaecir cuitum lueis

Expanded text:
tima repetitio hunc utique faciebat? Lucem quippe de qua tima repetitio hunc utique faciebat? Lucem quippe de qua scriptum est, Et dixit Deus, Fiat lux; et facuit a tenebris eamque uocauit diem et tenebras uocauit noctem. tunc itaque deus diem fecit, cuius repetitionem scriptura appellat secundum diem, deinde tertium et usque ad sextum. quo consummauit deus opera sua: atque inde illius diei primitus creati septima repetitio septimi diei nomen accepit, in quo requieuit deus. ac per hoc nulla creatura est septimus dies, nisi eadem ipsa septies rediens, quae condita est, quando uocauit deus lucem diem et tenebras noctem. Rursus ergo ad eam quaestionem relabimur, de qua in primo libro exisse uidebamur, ut item quaeramus, quomodo circuire potuerit lux ad exhibendam diurnam nocturnamque uicissitudinem, non solum antequam caeli luminaria, sed antequam ipsum caelum, quod firmamentum appellatum est, factum esset, antequam denique ulla species terrae uel maris, quae circuitum lucis
Abbreviated transcription (Latin):
uel in quib creaturis creatisint: superior scribturae
sane tae sermo indicat: quo circa in his diebus septem quo
sum species nota nobis est quirequidem ipsa pra&iereunt
sed aliis succedentib: nomina sua quodam modo tradun
ut illi sendies nominentur nouimus eorum primi quando
ruati sunt: septimum autem diem qui nomine sabbati
nuncupatur quando ds̃ creaueret non uidemurinips
quippe die non fecnt: aliquidimmo abeis quaesex dieb fece
tt incodem septimo requicuit: Quomodo ergo requieuit
induquem noncre auit: aut quomodo cum post sexdien
continuo creauit Cum sextodie consumm auert oni.eo
qquacrreauit nec aliquid septimodie creauerit. sed meo po¬
tius abomnib: quactreauerat requieuerit sAnunum tantũ¬
modo diem creauit dr̃ ut eius rep&citionem multi quidicun¬
tur dies pra&erirent atq transcurrerent necopuserat
uise puimumdiem crear& quia illius quemert auerat sep¬

Expanded text:
uel in quibus creaturis creati sint, superior scripturae uel in quibus creaturis creati sint, superior scripturae sanctae sermo indicat. quocirca in his dierum species nota nobis est, qui re quidem ipsa praetereunt, sed aliis succedentibus nomina sua quodammodo tradunt, ut illi sex dies nominentur; novimus eorum primi quando creati sunt: septimum autem diem, qui nomine sabbati nuncupatur, quando Deus creaverit, non videmus. In ipso quippe die non fecit alrat. in eodem septimo requieuit. quomodo ergo requieuit in die, quem non creauit? aut quomodo eum post sex dies continuo creauit, cum sexto die consummauerit omnia, quae creauit, nec aliquid septimo die creauerit, sed tius ab omnibus quae creaverat, requieverit? An unum tantummodo diem creavit Deus, ut ejus repetitione multi, qui dicuntur dies, praeterirent atque transcurrerent; nec opus erat ut septimum diem crearet, quia illius quem creaverat, sep
Abbreviated transcription (Latin):
neque enuno perib sus nonegendo requietduisa prius qua
enent quibus nec perfecti seguis sole& quia eis omnimo
numquam eguita nec ista beatituido quanon area ar
tamquam pro ficiendo perfici&ur : Ideo septimo dicinul¬
la uespera accessit: sed plane quaeri potest dignaque con¬
sde iatone moua quomodo intellegatur in scipio don
quieiuisse abomnib: operibus suis quae fecit : cum scribtã
sii &re quietiut ds̃ indie septimo: nonenim dictum est inse
ipso sedindie septimo: Quid estergo diesseptimus. utrum
creatura est aliqua antemporis tantum moto spatiumt
sed &iam temporis spatium creaturae temporali con¬
oreatum est: ac perhoc & ipsum sinedubio creatura est
Neque enim ulla tempora uel sunt uelesse potuerunt
uel poterunt quorum ds̃ non sit creator: ac perhoc
Aistum septimum diem si tempus est quis creauit: nisi
omnium temporum creator sed illis exdies cum quibus

Expanded text:
neque enim operibus suis non egendo requieuisset, priusquam neque enim operibus suis non egendo requieuisset, priusquam essent, quibus nec perfectis eguisset; et quia eis omnino numquam . eguit nec ista beatitudo, qua non eis eget, tamquam pro- ficiendo perficietur, ideo septimo diei nulla uespera accessit. Sed plane quaeri potest dignaque consideratione mouet, quomodo intellegatur in se ipso deus requieuisse ab omnibus operibus suis, quae fecit, cum scriptum sit: et requieuit deus in die septimo. non enim dictum est: in se ipso. sed: in die septimo. quid est ergo dies septimus? utrum creatura est aliqua, an temporis tantummodo spatium ? sed etiam temporis spatium creaturae temporali concreatum est. ac per hoc et ipsum sine dubio creatura est. neque enim ulla tempora uel sunt uel esse potuerunt uel poterunt, quorum deus non sit creator . ac per hoc et istum septimum diem, si tempus est, quis creauit, nisi omnium temporum creator? sed illi sex dies cum quibus
Abbreviated transcription (Latin):
nulla deinde uespera fuit: hoc diximus cur septimus dies
in quorequieuit ds̃ ab omnibus operibus suis mane habue¬
rit post uesperam sexti. uesperam uero non habuerit
est aliud quod dehacremagis proprie meliusq possit
quantum ex istimo intellegi. sedaliquanto difficilius es¬
plicari ut non creaturae. sed &iam sibi requiesdĩ septimo
diei mane habuerit sine uespera. id est initium fineter¬
mino : Sienim it a dicer&ur. requieuit dr̃ in die septimo
nec adder&ur ab omnibus operibus suis quae fecit. frus¬
tra huius qui &isinitium quaereremus: Nonenim mei¬
pit dr̃ requiescere cuius requies sine initio sine termino
sempiterna est sed quod ab omnibus operibus suis quas
fecit ens non egendo requieuit: intellegitur requies quidem dei
nec coepta nec terminata : Requies autem eius ab omnib
operibur suis quae fecit ex eo coepta est ex quo illa penfecit:

Expanded text:
nulla deinde uespera fuit. . Hoc diximus, cur septimus dies, nulla deinde uespera fuit. . Hoc diximus, cur septimus dies, in quo requieuit deus ab omnibus operibus suis, mane habuerit post uesperam sexti, uesperam uero non habuerit. Est aliud, quod de hac re magis proprie meliusque possit, quantum existimo, intellegi, sed aliquanto difficilius explicari, ut non creaturae, sed etiam sibi requies dei septimo die mane habuerit sine uespera, id est initium sine termino. si enim ita diceretur: requieuit deus in die septimo, nec adderetur: ab omnibus operibus suis, quae fecit, frustra huius quietis initium quaereremus. non enim incipit deus requiescere, cuius requies sine initio, sine termino sempiterna est. sed quoniam ab omnibus operibus suis, quae fecit, eis non egendo requieuit, intellegitur requies quidem dei nec coepta nec terminata; requies autem eius ab omnibus operibus suis. quae fecit, ex eo coepta est, ex quo illa perfecit.
Abbreviated transcription (Latin):
nonmanent in loconisi quosui ponderis tamquam app&itu
perueniunt ut eo conpertorequiescant. id eo non in congruen¬
ter acorporalibus ad spiritalia uerbum trans fertur. ut dica¬
tur locus cumres ipsa plurimum dist&: initium ergo creatu
rae illomane significatum arbitror. quod factum est postues¬
peram sexti diei Nonenim posset in eo nisi ꝑfecta requiescere:
proinde sexto die consummatis omnibus factaq uespera factũ
est &mane quo inciper& consummata creatura in illo a quo fac¬
tacst requiescere : quoinitio cum inse ipso requiescentem ubi &
ipsarequiescere poss& inuenit : tantostabiliur atq firmius
quanto ipsa illius. non ille huius eguit ad quietem suam: sed
quoniam quicquid erit uniuersa creatura. quibus lib& mu¬
tationibus suis non utiq nihilerit Ideo creatura uni uersa
increatoresuo semper manebit. acperhoc post illud mane

Expanded text:
non manent in loco, nisi quo sui ponderis tamquam adpetitu non manent in loco, nisi quo sui ponderis tamquam adpetitu perueniunt, ut eo conperto requiescant, ideo non incongruenter a corporalibus ad spiritalia uerbum transfertur, ut dicatur - locus, cum res ipsa plurimum distet. Initium ergo creaturae in quiete creatoris illo mane significatum arbitror, quod factum est post uesperam sexti diei ; non enim posset in eo nisi perfecta requiescere . proinde sexto die consummatis omnibus factaque uespera factum est et mane, quo inciperet consummata creatura in illo, a quo facta est requiescere. quo initio eum in se ipso requiescentem ubi et ipsa requiescere posset inuenit, tanto stabilius atque firmius, quanto ipsa illius, non ille huius eguit ad quietem suam. sed quoniam quidquid erit uniuersa creatura quibuslibet mutationibus suis non utique nihil erit, ideo creatura uniuersa in creatore suo semper manebit; ac per hoc post illud mane