comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ dicebat. Dixit quidã senex.
Sic̃ nemo potest ledere eũ qui uixta
imperatorẽ est: ita sathanas non pote¬
rit nobis aliquid nocere. si anima
nrã in heserit deo.

Expanded text:
mundum dicebat . Dixit quidam senex: Sicut nemo audet laedere eum, qui juxta imperatorem est, ita Satanas non poterit nobis aliquid nocere, si anima nostra inhaeserit Deo.
Abbreviated transcription (Latin):
apłs dreit̃. Pacẽ sequimini cum
om̃ib et sc̃imoniamr. sine qua
nems uidebit dm̃. Ipse quoq
dñs in eugłio ait. Beati pacifici:
qm̃ filii dĩ uocabunt᷑. Ham et int̾
sua diuina mandata. et magiste¬
ria salutaria: passioni iã ꝓximus
hoc nob̾ preceptũ. atq mandatũ
cõmendauit saluator custodien¬
dum. Ait enĩ. Pacẽ meã do uob̃̾.
pacẽ meã cõmendo uob̃. Hanc
nob̾ hereclitatẽ ascendens dñs
in celũ reliquid: et sequi eam¬

Expanded text:
Apostolus dicit: Pacem sequimini cum Apostolus dicit: Pacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum . Ipse quoque Dominus in Evangelio ait: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur . Nam inter sua divina mandata et magisteria salutaria, passioni jam proximus, hoc nobis praeceptum atque mandatum commendavit Salvator custodiendum. Ait enim: Pacem meam do vobis, pacem meam commendo vobis . Hanc nobis haereditatem ascendens Dominus in coelu
Abbreviated transcription (Latin):
obedientie. Recte filios obedien¬
tie uult illos existere: quos in pri¬
fa tione in obedientiam et asꝑsi¬
onẽ sanguinis iħu xp̃i dixetat
electos. Debet ergo obedient ia.
et in aduersis ex suo aliquid ha¬
bere: et rursum in ꝓsꝑis ex suo aliqͥd
om̃imodo non habere. quatenꝰ et in
ad uersis tanto sit uerior: quanto a

Expanded text:
obedientiae, etc. Recte filios obedientiae vult illos existere, quos in praefatione in obedientiae et aspersionem sanguinis Jesu Christi dixerat eleet in adversis ex suo aliquid habere, et rursum in prosperis ex suo aliquid omni modo non habere, quatenus et in adversis tanto sit verior, quanto a
Abbreviated transcription (Latin):
cliua amalo et fac bonũ: inqͥre
pacem et sequere eã. Si hanc enĩ
sincero corde sequi uoluerimus:
hedes cupimꝰ esse: in xpi pace de¬
bemus uersari. Srfilii deisumꝰ.
patifici esse debemꝰ. Pacificos enĩ¬
esse oportet dei filios et humiles:
Mente mites. corde simplices. ser¬
mone puros: animo innocentes:
Affecꝰtu concordes. fideliter sibimes
unanimiter coherentes. De obediei

Expanded text:
a malo, et fac bonum: inquire pacem, et persequere eam . Si hanc enim sincero corde sequi voluerimus, haeredes cupimus esse, in Christi pace debemus versari. Si filii Dei sumus, pacifici esse debemus: pacificos enim oportet esse Dei filios et humiles, mente mites, corde simplices, sermone puros, animo innocentes, affectu concordes, fideliter sibimet unanimiter cohaerentes. CAPUT XVI
Abbreviated transcription (Latin):
nientes. egrediam᷑ de t̾ra nra et de
cognatione nr̃a. et ueniamus ad t̾rã
quã nobis daturꝰ est dñs ꝑ istã uitã.
Que est t̾ra nr̃a de qua egredi iube¬
mur. nisi caro nr̃a: Bene ergo de
t̃ra egredit᷑: qui carnales concupis¬
centias contẽpnens et uoliurtates
ꝓpͥas uelud uenenũ diabeli tes¬
puit. et lectioni itł orationi fre¬
quent̃ insistit. Bene de terra sua
teneat caritatem. suꝑbiam sper¬
nit. et secꝰtat᷑ humilitatem. Quid
ergo de t̾ra egredi. nisi omĩa pec¬
cata. et utia carnalia relinque¬
re: Et ueni in quid clicit dñs. in
terrã quã monstrauero tibi.
Ergo si t̾tã nrãm relinquimus:
ad t̾rã quã ostendit dñs ueniamꝰ.
Que tam̃ est ista t̾ra quã dñs
dignat᷑ oftendere. Sine dubio
credamꝰ: quia ipsa ẽ dequa ꝓpħa
dicebat. Credo iude bona dñi in
t̾ra iuuentiũ. Ergo t̾ra corꝑis nr̃i.
quando magnis cruninib fantii¬
cit᷑. Cũ uero uittutibus oꝑ am
dederit: int̾ra uiuentiũ trani¬

Expanded text:
et de cognatione nostra, et veniamus ad terram quam nobis daturus est Dominus post istam vitam. Quae est terra nostra de qua egredi jubemur, nisi caro nostra? Bene ergo de terra egreditur, qui carnales concupiscentias contemnens, et voluntates proprias velut venenum diaboli respuit, et lectioni vel orationi frequenter insistit: bene de terra sua teneat charitatem, superbiam spernit, et sectatur humilitatem. Quid ergo de terra egredi est, nisi omnia peccata et vitia carnalia relinquere? Et veni, inquit Dominus, in terram, quam monstravero tibi . Ergo si terram nostram relinquimus, ad terram quam ostendit Dominus veniemus. Quae tamen est terra ista quam Dominus dignatur ostendere? Sine dubio credamus, quia ipsa est de qua Propheta dicebat: Credo videre bona Domini in terra viventium . Ergo terra corporis nostri quando magnis criminibus famucitur. Cum vero virtutibus operam dederit, in terra viventium trans
Abbreviated transcription (Latin):
abincrepatione ipsuis id curo retice¬
mus. quia contra nos insurgere
odia formidamꝰ: non iam lucra dĩ
s nr̃a ꝓcul dubio querimus. Sei¬
endũ magnoꝑe est: quod nonnũ¬
quã cũ redargiiunt᷑ praui deterio¬
res existunt: nos que magnis
odris in secunt᷑. Ipsis ergõ et non
nobis parcimus si ab eorũ redargi¬
tione ꝓeoꝵ amore cessamus. He
cesse est nobis ut aliquando tole¬
remus tacendo odiosos quod sunt
quatinꝰ in nob discant uiuendo
qd̃ non sunt. Hõ ẽ omnino iusto
timendum: ne dũ quisq corripit᷑
contumelias inferat. s ne tractus
ad odiũ peior fiat. Cauendũ su̾ms¬
pere ẽ: ne in mod̾ate linguã loqu¬
citas ꝑtrahat. eamq ad lascuuia
obPectatioĩs extendat. He odiis
malitia excitet. et usq ad iacła
maledictionis inclinet. Hinc sa¬
lomon ait. Argue sapientẽ. et
a mabit de. Insipientem: et ad¬
tiet odisse te. Qui diligit discipli¬
nam: diligit sensum. Ham qui

Expanded text:
ab increpatione illius idcirco reticeab increpatione illius idcirco reticemus, quia contra nos insurgere odia formidamus, non jam lucra Dei, sed nostra procul dubio quaerimus. Sciendum magnopere est quod nonnunquam cum redarguuntur pravi, deteriores existunt, nosque magnis odiis insequuntur. Ipsis ergo et non nobis parcimus, si ab eorum redargutione pro eorum amore cessamus. Unde necesse est nobis ut aliquando toleremus tacendo quod sunt, quatenus in nobis discant videndo quod non sunt. Non est omnino justo timendum, ne dum quisque corripitur, contumelias inferat, sed ne tractus ad odium, pejor fiat. Cavendum summopere est ne immoderate linguam loquacitas pertrahat, eamque ad lasciviam obtrectationis extendat, ne odium malitia excitet, et usque ad jacula maledictionis inclinet. Hinc Salomon ait. Argue sapientem, et amabit te, insipientem, et adjiciet odisse te. Qui diligit disciplinam, diligit sensum. Nam qui
Abbreviated transcription (Latin):
linquentibus deridendo insuttał.
.s quantũ in ipsis ẽ eos insanabi¬
les putant. nec declinant cor ad
conpatiendi misericordiam: s suꝑ¬
uenientes detestantur atq blas¬
phemant. Pleriq correctionem
suam. offitiũ caritatis existimarł.
pleriq uero hoc ipsum qd̃ exca¬
ritate corripiunt. ad in iurie con¬
tumeliam trahunt. Unde eue¬
int ut ex eo deteriores efficiant᷑.
ꝑ quod emendari obediendo potu¬
erunt: Salubritet accipiunt uis¬
ti. quotiens cle suis ex cessibus ar¬
guiincur. Iniquis molesta est
ueritas: et amara disciplina us¬
ticie. Hec delectant᷑ nisi placentia
ꝓprie in becillitati. Corda reproborũ
lubrica sunt ad malum consenti¬
endum et fluxi. ad bonum uero cõ¬
sentiendũ durissima. De talibus
salomon ait. Qui erudit derisorẽ:
ipse sibi facit in uiriam. De bono
autẽ. Ooce iustũ in quid: et festista¬
bit acciꝑe. In odium enĩ contracor¬
ripientẽ se uertitur malus: sed si

Expanded text:
linquentibus deridendo insultant. linquentibus deridendo insultant. Et quantum in ipsis est, eos insanabiles putant, nec declinant cor ad compatiendi misericordiam, sed supervenientes detestantur atque blasphemant. Plerique correptionem suam officium charitatis existimant. Plerique vero hoc ipsum quod ex charitate corripiuntur ad injuriae contumeliam trahunt. Unde evenit ut ex eo deteriores efficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. Salubriter accipiunt justi quoties de suis excessibus arguuntur. Iniquis molesta est veritas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur nisi placentia propriae imbecillitatis. Corda reproborum lubrica sunt ad malum consentiendum et fluxa, ad bonum vero consentiendum durissima. De talibus Salomon ait: Qui erudit derisorem, ipse sibi facit injuriam . De bono autem: Doce justum inquit et festinabit accipere. In odium enim contra corripientem se, vertitur malus. . Sed si
Abbreviated transcription (Latin):
ne malum quis inferat: alterũ
ut bonũ impendat. Primu̾ ut
caueat ledere: sequenter ut dis¬
cat prestare. Amicitia est ani¬
moꝵ societas: hec quippe adu¬
obus incipit. Nam minus quã
inter duos dilectio esse non po¬
terit. Tunc uere amicus ama¬
tur: si non prose sed ꝓdeo ame¬
tur. Quri uero ꝓse amicũ dili¬
git: insipienter eũ amplectnt᷑¬
ue. Multũ in terra demersiis ẽ:
qui carnaliter hoĩem. moriturũ
plus diligit. quã oportet. Honde¬
bet uitia aliena corriꝑe: qui ad¬
huc iutioꝵ contagionib seruit.
In probũ est enĩ arguere quẽquã
in alio. qd̃ ad huc reprehen¬
dit᷑  insemet ipso. Qui
ueraciter fraternam uult corri¬
pere. ac sanare infirmitatem: ta¬
lem se prestare fraterne utilitati
studeat. ut cum quẽ corripere
cupit humili corde ammoneat.
et hoc fatiens ex cõpassione qua¬
si cõmunis pericłi. ne forte et ip¬
se subitiatur tẽptationi. Sicut
uiri spiritales alieni peccati emen¬
dationẽ expectant: ita ꝓterui de¬

Expanded text:
ne malum quis inferat, alterum ut bonum impendat. Primum ut caveat laedere, sequens ut discat totum patrare. Amicitia est animorum societas. Haec quippe a duobus incipit. Nam minus quam inter duos dilectio esse non poterit. Tunc vere amicus amatur, si non pro se, sed pro Deo ametur. Qui vero pro se amicum diligit, insipienter eum amplectitur. Multum in terra demersus est, qui carnaliter hominem moriturum plus diligit quam oportet. Non debet vitia aliena corripere, qui adhuc vitiorum contagionibus servit. Improbum est enim arguere quemquam in alio, quod adhuc reprehendit in semetipso. Qui veraciter fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens ex compassione quasi cose subjiciatur tentationi. Sicut viri spirituales alieni peccati emendationem exspectant, ita protervi de
Abbreviated transcription (Latin):
desiderent. Ammonendi sunt egri
ut eose dei filios seutiant. quo illos
discipline flagella castigant. Hisi
enĩ correctis fi liis hereditatẽ
dare disponerae : erudire eos ꝑ
molestias non curatet. Lapi

Expanded text:
s. Admonendi sunt aegri, ut eo se Dei filios sentiant, quod illos disciplinae flagella castigant. Nisi enim correctis filiis haereditatem dare disponeret, erudire eos per molestias non curaret . Di
Abbreviated transcription (Latin):
lio gͥ temꝑe in ead campaniȩ re¬
gione fames magna incubuerat: quȩ
om̃es alim̃torũ indigentia coangusta¬
bat: Iãq iñDenedicti monastio. tri¬
ticum deerat: Panes uͦ pene om̃es cõ

Expanded text:
oque tempore in eadem Campaniae regione fames incubuerat, magnaque omnes alimentorum indigentia coangustabat. Jamque in Benedicti monasterio triticum deerat: panes vero pene omnes co
Abbreviated transcription (Latin):
illic p̃sens ñ eram. quando ab ancillis
di mappulas accepisti. tibiq eał insinũ
misisti: Qui mor eius uestigus ꝓuolu¬
tus: stultȩ se egisse penituit. ⁊ eas quã
in sini abscond̾at mappulas piecit.
Quadã quoq die dũ uen̾abilis
pat̾ uesꝑtina hora iã corporis alim̃ta ꝑci¬
ꝑet: eius monachus cuiꝰdã defensoris
filius erat: qui ei ante m̃sam lucernã
uere: ⁊ ꝑcogitacionẽ dicere: Quis est
hic eui ego manducanti adsisto. lucer¬
nã teneo. seruitium inpendo: Quissũ
ego. ut isti seruiam: Ad quẽ ier di statĩ
conũsus: uehem̃t᷑ eũ cȩpit inerepare
dicens: Signa cor tuũfrat Quid est qd̾
loqueris: Signa cortuum Nocatisq
statim fratͥb p̃cepit ei lucernã de ma¬
nib tolli ipm uͦ uissit aministio rece¬
dere: ⁊ sibi hora eadẽ qͥetĩ sed re: Qiui¬
eũ requisitꝰ a frat̾b fuisset quid hã. ue¬
rit in corde: ꝑ ordinẽ narrauit qͣnto suꝑ¬

Expanded text:
illic praesens non eram quando ab ancillis illic praesens non eram quando ab ancillis Dei mappulas accepisti, tibique eas in sinum misisti? Qui mox ejus vestigiis provolutus, stulte se egisse poenituit, et eas quas in sinu absconderat, mappulas projecit.am quoque die dum venerabilis Pater vespertina jam hora corporis alimenta perciperet, ejus monachus cujusdam defensoris filius fuerat, qui ei ante mensam lucernam vere, et per cogitationem dicere: Quis est hic cui ego manducanti assisto, lucernam teneo, servitium impendo? Quis sum ego, ut isti serviam? Ad quem vir Dei statim conversus, vehementer coepit eum increpare, dicens: Signa cor tuum, frater, quid est quod loqueris? signa cor tuum. Vocatisque statim fratribus, praecepit ei lucernam de manibus tolli, ipsum vero jussit a ministerio recedere, et sibi hora eadem quietum sedere. Qui requisitus a fratribus quid habuerit in corde, per ordinem narravit quanto sup
Abbreviated transcription (Latin):
caute: & inuenies qͥd int̾ habet: sui
confusus ualde a d̾i homine eriuit: et
eu̾sus uolens adhue ꝓbare qd audiuit.
eũ flasconẽ inclinasset: de es ꝑtinꝰ ser¬
pens egressus est Tune p̃dictus exhila¬
ratꝰ puer ꝑhoc qd̾ in uino reppit: expa¬
dut̃ a monaftilo uicꝰ erat: inquo ñ mi¬
mina multitudo hominũ. ad fidẽ di
ab idolorũ cultu benedicti fuerat eiyi¬
tacione conũsa: Ibi qͦq quedã sc̃imonia¬
li femine inerant: ꝙ erebro alue ꝓex
ortandis animab fratres suos mitt̾e
benedictus di famłs eurabat: Quadã
uͦ die misit ex inore. s: his qͥ missussi e¬
at monachus. post admonitionẽ fae¬
dã a seĩmonialib feminis rogatus
mappulas accepit sibiq eas abscondit
nsiui: Qui mor ut reuersus est: eum
ni d̃i uehem̃tissima amaritudine
pit inerepare dicens: Quom ingresa
est inquitas insinũ tuũ: At ile obsftu¬
puit: et quid egisset oblitꝰ. unde corri¬
piebat᷑ ignorabat: sui ait Nunqͥd ego

Expanded text:
Qui confusus valde a Dei homine exivit. Et reversus volens adhuc probare quod audierat, cum flasconem inclinasset, de eo protinus serpens egressus est. Tunc praedictus Exhilaratus puer, per hoc quod in vino reperit, expaautem a monasterio vicus erat in quo non minima multitudo hominum ad fidem Dei ab idolorum cultu Benedicti fuerat exhortatione conversa. Ibi quoque quaedam sanctimoniales feminae inerant, et crebro illuc pro exhortandis animabus fratres suos mittere Benedictus Dei famulus curabat. Quadam vero die misit ex more; sed is qui missus fuerat monachus, post admonitionem factam, a sanctimonialibus feminis rogatus mappulas accepit. sibique eas abscondit in sinu. Qui mox ut reversus est, eum vir Dei vehementissima amaritudine coepit increpare, dicens: Quomodo ingressa est iniquitas in sinum tuum? At ille obstupuit, et quid egisset oblitus, unde corripiebatur ignorabat. Cui ait: Nunquid ego
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ deus loqͥt᷑ sciunt: Unde: & aud
ꝓpheta cum dixisset inlabi nus ꝓnũ¬
tiaui. om̃ia iudicia: ꝓtinꝰ adulit oris
tui: desi aꝑte dicat: Illa ego ⁊ idicia
nosse ⁊ pnuntiasse potus: quȩ te dirisse
Concordat gͦ ꝓphetica apłicaq senten¬
cia quia & in cõp̃hensibilia sũt di u¬
dicia. & tam̃ quȩ de ore eiꝰ plata fueut
humanis labuis ꝓnuntiant᷑: qm̃ seiri ab
horainib ꝙ plata ꝑ dm̃ possunt.: q oe¬
culta ñpossunt. petnꝰ n obiec¬
tione meȩ questumełȩ: patuit causa
rat onis: Sed quesote: si qua sunt ad¬
huc dehuiꝰ uiri uirtutib subiungas.
Gr̃ Uirquidã nobił theopbus
nomine: eiꝰdẽ benedicti patͥs fuerat
admonitione cõu̾sus: qui ꝓuitȩ suȩ
m̃to magnã apud eũ familiaritatis
sidutiã habebat hic cũ quadã die
enuisdẽ cellã fuisset ingressus: hune
amarissime flentẽ repperit: Cũq diu
subsisteret: eiꝰq ñ finiri lacrimas ui¬

Expanded text:
quae Deus loquitur sciunt. Unde et David quae Deus loquitur sciunt. Unde et David propheta cum dixisset: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia , protinus addidit, oris tui, ac si aperte dicat: Illa ego judicia et nosse et pronuntiasse potui, quae te dixisse Concordat ergo prophetica apostolicaque sententia: quia et incomprehensibilia sunt Dei judicia, et tamen quae de ore iri ab hominibus et prolata per Deum possunt, et occulta non possunt. Petr. In objectione meae quaestiunculae patuit causa rationis. Sed quaeso te, si qua sunt adhuc de hujus viri virtutibus, subjunge.r quidam nobilis Theopropus nomine eiusdem Benedicti patris fuerat admonitione conversus; qui pro vitae suae merito magnam apud eum familiaritatis fiduciam habebat. Hic cum quadam die eius cellulam fuisset ingressus, hunc amarissime flentem repperit. Cumque diu subsisteret eiusque finiri lacrimas non vi
Abbreviated transcription (Latin):
Q̃ altitudo diuitiarũ sapientiȩ et
seientie di. qͣm ĩcomphensibilia suirt
iudecia euis. et inuestigabiles inȩ eius:
Sed rursũ mͥ hec dicenti: alia suborit᷑
questio Nã dauid ꝓpheta: dño loqͥtur
dicens In labiis meis ꝓnuntiaui omĩa
iudicia oris tui Et eũ minus sit nosse
qͣm etiã ꝓnuntiasse: quid est qd̾ pau
deo unũ sunt. s ͤnsũ dñi ñ ignorant:
Om̃s enĩ qui deuott dñm sequnt᷑. etiã
deuotione cũ dño sunt. ꝙ ad huc carniꝰ
corruptibilis pondere grauati. cũ dñosũt:¬
Oeculta itaq d̃i iudicia. inquantũ deo¬
coniuncti sunt sciunt: in qͣntũ disiuncti
sunt nescuint: Quia enĩseereta eꝰ adhue
ꝑfecte ñ penetrant: in cõphensibilia eiue
iudicia esse testant᷑ Quia uͦ eim̃te inherẽt.
atq inherendo ł sacrȩ scripturȩ eloquis.
uel occultis reuelationib in qͣntũ aec pi¬
unt agnoseunt: hec ꝙ norunt & pnunti¬
ant: Iudicia gͥ quȩ ds̃ tacet nisuuunt.:

Expanded text:
tiarum sapientiae et scientiae Dei! quam incomprehensibilia sunt judicia ejus, et investigabiles viae ejus ! Sed rursum mihi haec dicenti alia suboritur quaestio. Nam David propheta Domino loquitur, dicens: In labiis meis pronuntiavi omnia judicia oris tui . Et cum minus sit nosse quam etiam pronuntiare, quid est quod PauluDomino unum sunt, sensum Domini non ignorant. Omnes enim qui devote Dominum sequuntur, etiam devotione cum Deo sunt, et adhuc carnis corruptibilis Occulta itaque Dei judicia, in quantum conjuncti sunt, sciunt, in quantum disjuncti sunt, nesciunt. Qui enim secreta ejus adhuc perfecte non penetrant, incomprehensibilia ejus judicia esse testantur; qui vero ei mente inhaerent, et inhaerendo vel sacrae Scripturae eloquiis vel occultis revelationibus, in quantum accipiunt, agnoscunt, hoc et norunt et pronuntiant. Judicia itaque quae Deus tacet nesciunt,
Abbreviated transcription (Latin):
multa fuerat martirũ loca tͣnsmissus.
ut sanari potuisset: Sed sc̃i dĩ marti¬
res noluerũt ei sanitatẽ donare: ut
quanta esset in benedicto grã demõs¬
trarent: Ductus itaq est. ad om̃ipo¬
tentis dĩ famulũ benedictũ Qui
iħu. rp̃o dño p̃ces fundens: antiquũ
Nostẽ de obsesso homine ꝓtuiꝰ expultt
Cui sanato: p̃cepit dicens Nade et
post hec carnẽ ñ comedas: ad sacrũ¬
itẽ die sacrũ ordinẽ temerare p̃sũpse¬
tis: statim iuri diaboli t̾um mancipa¬
beris Discessit igit᷑ elerieus sanus: et
sieut t̾rere solet animũ pena recens.
Sique uirdi p̃ceꝑat interim eustodiuit
Qun uͤ post annos multos. om̃s pͥores
Alius de hac lucȩ migrassent: ꝙ nu¬
iores suos sibimo suꝑponi insactis or¬
enib conspiceret. uerba uiridi qͣsi
r longuieo temꝑe oblitus post posu
atqͥ ad saerum ordinẽ aeceisit:
Quẽ mor his qͥ teliquerat diabolus te¬
nutt: eumq uexare quousq animã

Expanded text:
multa fuit martyrum loca transmissus, multa fuit martyrum loca transmissus, ut sanari posset. Sed sancti Dei martyres noluerunt ei sanitatis donum tribuere, ut quanta esset in Benedicto gratia demonstrarent. Ductus itaque est ad omnipotentis Dei famulum Benedictum, qui Jesu Christo Domino preces fundens, antiquum hostem de obsesso homine protinus expulit. Cui sanato praecepit dicens: Vade, et post haec carnem non comedas, et ad sacruautem die sacrum ordinem temerare praesumpseris statim juri diaboli iterum mancipaberis. Discessit igitur clericus sanus, et sicut terrere solet animum poena recens, ea quae vir Dei praeceperat, interim custodivit. Cum vero post annos multos omnes priores illius de hac luce migrassent, et minores suos sibimet superponi in sacris ordinibus cerneret, verba viri Dei quasi ex longo tempore oblitus postposuit, atque ad sacrum ordinem accessit: quem mox is qui reliquerat diabolus tenuit, eumque vexare quousque animam
Abbreviated transcription (Latin):
Quib auditis rex uehem̃t᷑ territꝰ. ora¬
tione petita recessit: atq ex illo iã
temꝑe minꝰ crudelis fuit: Qui non
multo post romã adiit : ꝙ ad siciliã
ꝑrexit: Anno aut̃ regnisu decimo
om̃ipotentis dei udicio: regnũ eũ
uenire cõsueuerat: quẽ uir d̾i ꝓ ui¬
tȩ suȩ merito ualde diligebat: Is ita
dũ cũ illo de ingressu regis tocilȩ et
romanȩ urbis ꝑditione colloqͥum
haberet: dixit: ꝑ hũc regẽ ciuitas
ista destruet᷑: ut iam amplius non
in habitet᷑: Cui uir dñi respondit.
Roma ã gentib ñ extminabit᷑. sed
tempestatib co̾ruscis ꝙ t̾binib ae
urbe dissoluta menia. euersas domos:
estructas ȩccłias turbine cernumus.
ciusq edificia longuosenio lassata: qͥa
ruinis crebrescentib ꝓsternant᷑ uide¬
quia hoc dixerit: dictũ sibi a fratͥb
nio uexabat᷑. Qui ã uen̾abiliiuro
constantio ȩccłȩ eiusdẽ antistite. ꝑ

Expanded text:
Quibus auditis rex vehementer territus, oraQuibus auditis rex vehementer territus, oratione petita recessit, atque ex illo jam tempore minus crudelis fuit: et non multo post Romam adiit, ad Siciliam perrexit; anno autem regni sui decimo, omnipotentis Dei judicio regnum cum venire consueverat, quem vir Dei pro vitae suae merito valde diligebat. Is itaque dum cum illo de ingressu regis Totilae et Romanae urbis perditione colloquium haberet, dixit: Per hunc regem civitas ista destruetur, ut jam amplius non inhabitetur. Cui vir Domini respondit: Roma a gentibus non exterminabitur, sed tempestatibus coruscis, et turbinibus, ac urbe dissoluta moenia, eversas domos, destructas ecclesias turbine cernimus, ejusque aedificia longo senio lassata, quia ruinis crebrescentibus prosternantur, videquia hoc dixerit, dictum sibi a fratribus nio vexabatur, qui a venerabili viro Constantio Ecclesiae ejus anstistite per
Abbreviated transcription (Latin):
clamauit dicens: Pone fili: pone:
hoc qd̾ portas ñ est tuum: Qui riggo
ꝓtinus in t̾rã cecidit: ꝙ quia tãto
iuro illudẽ p̃sũpsisset expauit.
Om̃sq qͥ cũ eo ad di hominẽ uenie¬
bant: terre consternatisunt: Sur¬
gentes aut̃ ad eũ aꝓpinquare mini¬
me p̃sumpserunt: sed ad suũ regẽ
reu̾si nuntiauerunt trepidi. inqͣn
Tntate fuerant dep̃hensi.
ae ꝑse isdẽ totila ad di homi¬
nẽ accessit: Quẽ cũ longe sedentẽ cerne¬
ret: ñ ausus accede. sese in t̾ram dedit
sui dũ uir di bist̃ q diceret surge: sed
ip̃m dignatꝰ est accede ad regem ꝓstic¬
tum: Quẽ de t̾ra leuauit: de suis actib
increpauit. atq in paucis sermonib
cuncta quȩ illi erant uentura p̃mĩ¬
tiauit dicens Nulta mala facis. mul¬
ta mala fecisti: iã aliqͣndo ab iniqͥ¬
tate conpescere: Et quidẽ romam
ingressurus es: mare tͣnsiturus. no¬
uẽ annis regnabis: decimo moriens:

Expanded text:
clamavit, dicens: Pone, fili, pone clamavit, dicens: Pone, fili, pone hoc quod portas: non est tuum. Qui Riggo protinus in terram cecidit, et quia tanto viro illudere praesumpsisset, expavit: omnesque qui cum eo ad hominem Dei veniebant, terrae consternati sunt. Surgentes autem, ad eum propinquare minime praesumpserunt, sed ad suum regem reversi, nuntiaverunt trepidi in quanta velocitate fuerant deprehensi. se isdem Totila ad Dei hominem accessit; quem cum longe sedentem cerneret, non ausus accedere, sese in terram dedit. Cui dum vir Dei bis ter diceret: 'Surge', sedipsum dignatus est accedere ad regem prostratum: quem de terra levavit, et de suis actibus increpavit, atque in paucis sermonibus cuncta quae illi erant ventura praenuntiavit, dicens: Multa mala facis, multa mala fecisti, jam aliquando ab iniquitate compescere. Equidem Romam ingressurus es, mare transiturus, novem annis regnabis, decimo morietis.
Abbreviated transcription (Latin):
habere audisset. ad eius mon
ꝑgens paulolonguis substicit: eiq se
uenturum esse nuntiauit: Cuidũ
ꝓtinus mandatũ de monastio fuisset
ut ueniret: ip̃e sicut ꝑfide mentis
fuit. an uir dñi ꝓphetiȩ sp̃m haberet.
explorare conatꝰ est: Quidã uͦ spata¬
rius eius riggo dicebat᷑: eui caltiam̃ta
sua p̃buit. eũq indui regalib uestib
fecit: quẽ quasi in ꝑsona sua ꝑgere
ad dĩ hominẽ p̃cepit: In euius obse¬
quio tres qui sibi p̃cet̾is adherere
consueuerãt comites misit: scilieos
uult. roderinc. ꝙ blidin: ut ante ui¬
ri di oculos ip̃m esse regẽ totilã simu¬
lantes. eius lat̾ obambularent: Cui
alia quoq obsequia atq spatarios
p̃buit: ut tã ex eiusdẽ obsequiis. qͣm
ex purpureis uestib rex esse iudere¬
tur: Cũq isdẽ riggo decoratꝰ uestib
obsequentiũ frequentia comitatus.
monastiũ fuisset ingressus: uir d̾i
eminus sedebat. Quẽ uenientẽ con¬
spiciens: cũ iã ab eo audiri potuissa.

Expanded text:
 audisset, ad eius monasterium pergens, paulo longius substetit, eique se venturum esse nuntiavit. Cui dum protinus mandatum de monasterio fuisset, ut veniret, ipse, sicut perfidae mentis fuit, an vir Domini prophetiae spiritum haberet, explorare conatus est. Quidam vero eius spatharius Riggo dicebatur, cui calciamenta sua praebuit eumque indui fecit, quem quasi in persona sua pergere ad Dei hominem praecepit. In cujus obsequio tres qui sibi prae caeteris adhaerere consueverant, comites misit, scilicet, Vult, Ruderic, et Blidin, ut ante servi Dei oculos ipsum regem Totilam esse simulantes, ejus lateribus obambularent; cui alia quoque obsequia atque spatharios praebuit, ut tam ex eisdem obsequiis quam ex purpureis vestibus rex esse putaretur. Cumque idem Riggo decoratus vestibus, obsequentum frequentia comitatus monasterium fuisset ingressus, vir Dei eminus sedebat. Quem venientem conspiciens, cum jam ab eo audiri potuisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tͥb muiꝑ illic langobardi ingressi sunt
qui diripientes om̃ia. ne unũ qͥdẽ ho¬
minẽ tenere potuerunt. sed implens
opĩns deus qd̾ fideli famulo benediet
ꝓmniserat. ut si res gentib daret: ani¬
mas custodiret: Qua in re pauli u¬
cem uideo tenuisse benedictũ: cuꝰ
dũ nauis rerũ om̃iũ iacturã ꝑtulit.
p̃e in consolatione uitã om̃iũ qui eũ
comitabant᷑ accepit. Quodam
quoq temꝑe ȩxilaratus nr̃ quẽ ip̃e
conu̾sum nosti: tͣnsmissus a dño suo
fuerat. ut di uiro in monastio duo
plena lignea uascula quȩ uulgo flas.¬
cones uocant᷑ deferret: Qui unũ decu¬
lit.: alt̾um uͦ ꝑgens in itinere abseonidit:
Hir aut̃ dñi quẽ facta absentia latere
ñ pot̾ant.: unum eũ grarũ actione sus¬
cepit: ꝙ discedentẽ puerũ monint di¬
cens Nide fili de illo flaseone quẽ abs¬

Expanded text:
 nuper illic Langobardi ingressi sunt; qui diripientes omnia, ne unum quidem hominem illic tenere potuerunt: sed implevit omnipotens Deus quod fideli famulo Benedicto promiserat, ut si res gentibus traderet, animas custodiret. Qua in re Pauli vicem video tenuisse Benedictum, cujus dum navis rerum omnium jacturam pertulit, ipse in consolatione vitam omnium qui eum comitabquoque tempore Exhilaratus noster, quem ipse conversum nosti, tranmissus a domino suo fuerat, ut Dei viro in monasterium vino plena duo lignea vascula quae vulgo flascones vocantur, deferret: qui unum detulit, alterum vero pergens in itinere abscondit. Vir autem Domini, quem facta absentia latere non poterant, unum cum gratiarum actione suscepit, et discedentem puerum monuit, dicens: Vide, fili, ne
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti finbriã foras tͥhebat: Tũc eid̾ patͥ
monastĩi pompeians nomine: et
mauro dei famulo: dreit: Nunqͥd non
aspicitis quis est qͥistũ monachũ foras
tͣhit: Qui respondentes: dixerunt:
monachus uidit. ponpeianꝰ aut̃ eiꝰd̃
monastĩi pat̾ uidere ñ potuit: Die
gͥ alia expleta oratione: uir dĩ ora¬
toriũ egressus. stantẽ monachũ fors¬
repperit: quẽ ꝓcȩcitate cordissuz
uirgua ꝑeussit: Qui ex illo die nichil¬
ꝑsuasionis ułtnis ã nigro iã puerulo
ꝓtulit : set ad orationis studiũ in mo¬
bilis ꝑmansit: S q antiqus hostis

Expanded text:
menti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri menti fimbriam foras traheret. Tunc eidem Patri monasterii Pompeiano nomine, et Mauro Dei famulo secreto dixit: Nunquid non aspicitis quis est qui istum monachum foras trahit? Qui respondentes dixerunt: monachus vidit; Pompeianus vero ejusdem monasterii Pater videre non potuit. Die igitur alia, expleta oratione vir Dei oratorium egressus, stantem foris monachum reperit, quem pro caecitate cordis sui virga percussit: qui ex illo die nil persuasionis ulterius a nigro jam puerulo pertulit, sed ad orationis studium immobilis permansit
Abbreviated transcription (Latin):
cȩ̨pit existere. Placidus uero
puerilis ad huc indolis annos gere.¬
is quȩ circũquaq construrerat: qui¬
dã monahus erat. qui ad orationem
stare ñ pot̾at: Sed mox ut se fr̃es adstu¬
diũ orationis inclinassent: ip̃e egre¬
diebat᷑ foras. et m̃te uaga. trena ali¬
qͣ. & tͣnfitoria agebat: Cũq ab abbate
suo sepus fuisset admonitꝰ: ad uirũ
d̃ĩ deductus est: Qui ip̃e quoq eius
stulticiã : uehem̃t᷑ increpauit: Et ad
monastiũ reu̾sus: uixduob dieb ui¬
ridĩ admonitionẽ tenuit: Namdie
t̾cio ad usũ ꝓpͥũ reu̾sus: uagari tempo¬
re oiacionis cȩpit: Qd̃ eũ seruo d̾i ab
eodẽ monastĩi patre quẽ constituerat
nunciatũ fuisset: dixit: Ego uenio: et
ꝑ mema ip̃m eũ emendo: Cũq uir dei
uenisset in eoð monastio: q constituta
hora expleta psalmodia sese fr̃es in
oiatione dedissent. asperit qdđ eundẽ
pot̾at: quidã niger puerulus ꝑ uesti¬

Expanded text:
coepit existere; Placidus vero coepit existere; Placidus vero puerilis adhuc indolis gereis quae circumquaque construxerat, quidam monachus erat qui ad orationem stare non poterat: sed mox ut se fratres ad studium orationis inclinassent, ipse egrediebatur foras, et mente vaga terrena aliqua et transitoria agebat. Cumque ab abbate suo saepius fuisset admonitus, ad virum Dei deductus est, qui ipse quoque stultitiam ejus vehementer increpavit, et ad monasterium reversus, vix duobus diebus viri Dei admonitionem tenuit: nam die tertia ad usum proprium reversus, vagari tempore orationis coepit. Quod cum servo Dei ab eodem monasterii Patre quem constituerat, nuntiatum fuisset, dixit: Ego venio, eumque per memetipsum emendo. Cumque vir Dei venisset ad idem monasterium, et constituta hora, expleta psalmodia sese fratres in orationem dedissent, aspexit quod eumdem poterat, quidam niger puerulus per vesti
Abbreviated transcription (Latin):
de isdẽ quoq uen̾abilis benedictus :
si libent̾ audis. citius agnoscis qͥa non
tot uiuos indocibiles ip̃e deseruit:
qͣntos in locis aliis ab animȩ morte
suscitauit: Petuꝰ. Ita esse ut doceᷤᷤ
& manifesta ratio: ꝙ platũ cõgru¬
ũ cestimoniũ declarat: Sed queso¬
te: ut de uita tanti patris ad narratio
suliiulitis ad om̃ipotentis dĩ sũt ser¬
uitiũ congregati: ita ut illie.xii. mo¬
nastia cũ om̃ipotentis ihu. xp̃i dñi opi¬
tulatione cõstrueret: In qͥb statutis pa¬
tͥb duodenos monachos deputauit:
paucos uͦ secũ retinuit. quos adhuc in
sua p̃sentia aptius erudiri iudicauit:
Ceꝑunt etiã tũc ad eũ romanȩ ur̃bis
nobiles et religiosi eõeurrere. suosq
ei filios om̃ipotenti do nutͥendos dare.
Tũc quoq bone spei suas soboles. euitius
maurũ: t̃tullus uͦ patͥcius placidum
tͣdidit. Eqͥb maurus iunior cũ bo¬
nis pollẽret morib magistri aduitor

Expanded text:
de idem quoque venerabilis Benedictus, de idem quoque venerabilis Benedictus, si libenter audis, citius agnoscis, quia non tantos ipse indociles deseruit, quantos in locis aliis a morte animae suscitavit. Petr. Ita esse ut doces, et manifesta ratio, et prolatum congruum testimonium declarat. Sed quaeso ut de vita tanti Patris ad narrationem loco ad omnipotentis Dei sunt servitium congregati: ita ut illic duodecim monasteria cum omnipotentis Jesu Christi Domini opitulatione construeret, in quibus statutis Patribus duodenos monachos deputavit; paucos vero secum retinuit, quos adhuc in sua praesentia aptius erudiri judicavit. Coepere etiam tunc ad eum Romanae urbis nobiles et religiosi concurrere suosque ei filios omnipotenti Deo nutriendos dare. Tunc quoque bonae spei suas soboles, Equitius Maurus, Tertullus vero patricius Placidum tradidit; e quibus Maurus junior cum bonis polleret moribus, magistri adjutor
Abbreviated transcription (Latin):
t gopetre existimo. ibi adu
nis deest: fit aliqͣndo de malis labor
suꝑuacuus. maxime si e uicino causȩ
suppetant: quȩ fructũ deo ualeant¬
ferre meliorem: Nir itaq sẽs ꝓpt̾ quẽ
custodiendũ staret. qui om̃es unani¬
mit̾ se ꝑsequentes cerneret: Et sepe
fructu esse cõsid̾ant: in locũ aliũ ad
laborẽ cũ fructu migrant: Inde qͦq
ille egregius p̃dicator qui dissolui eu¬
nũ ñ solũ ip̃e appetit. sed ad toleranda
hec ꝙ alios accendit: damasci ꝑsecu¬
tionẽ passus. ut potuisset euadere
murũ: funẽ. sportãq quesiuit: seq
latent̾ deponi uoluit: Nunqͥd nã pau¬
lũ mortẽ dicimꝰ timuisse. quã se ip̃e¬
ꝓ iħu amore testat᷑ appet̾e: Sed cũ in
eodẽ loco minorẽ sibi fructũ adesse
conspiceret. q gͣuẽ laborẽ: se ad laborẽ
alibi eũ fructu feruauit. fortis etenĩ
p̃liator di: teneri intͣ elaustra nolu¬
it. certaminis campũ quȩ siuit: Ibn¬

Expanded text:
Ut ego, Petre, existimo, ibi adunUt ego, Petre, existimo, ibi adun fructus deest, fit aliquando de malis labor supervacuus; maxime si e vicino causae suppetant, quae fructum Deo ferre valeant meliorem. Vir itaque sanctus propter quem custodiendum staret, qui omnes unanimiter se persequentes cerneret? Et saepefructu esse considerant, in locum alium ad laborem cum fructu migrant. Unde ille quoque egregius praedicator qui dissolvi cunum non solum ipse appetiit, sed ad toleranda haec et alios adhortatur, Damasci persecutionem passus, ut potuisset evadere, murum, funem, sportamque quaesivit , seque latenter deponi voluit. Nunquidnam Paulum mortem dicimus timuisse, quam se ipse pro amore Jesu testatur appetere ? Sed cum in eodem loco minorem sibi fructum adesse conspiceret et gravem laborem, ad laborem se alibi cum fructu servavit. Fortis etenim praeliator Dei teneri intra claustra noluit, certaminis campum quaesivit. Un
Abbreviated transcription (Latin):
angłm suũ q eripuit me de manu he¬
rodis. et de om̃i expectacione plebis
iudeorum: Guegorius: Huob
modis petre extͣ nos ducim᷑: qñ per
cogitacionis lapsũ sub nosmꝙ iplos re¬
cidimus. aut ꝑ contẽplationis grãm.
suꝑnosina ipsos leuaniut: Ille itaq qͥ
porcospauit: uagatione mͣtis  inmũ¬
diciȩ subsema ip̃o cecidit. iste uͦ quẽ
angłs soluit: eiꝰq m̃tem in extasi ra¬
puit. extͣ se quidẽ sed supͣsemet ip̃m
fuit: Nt̃q gͦ ad se rediit: qͣndo &. ille
ab errore oꝑ̃is se collegit ad correptio
nẽ. & iste a contemplatione culmi¬
nis ad hoc rediit: qd̾ in intellec̾tu cõ¬
muni q pͥus fuit: Hen̾abilis gͥ bene¬
dictus in illa solitudine habitauit
secũ: inqͣntũ se int̾ eogitacionis clau¬
stra eustodiuit: Nam quotienscũq
hunc cõtemplationis ardor in altum
rapuit: se ꝓculdubio subse reliqͥd
Petuꝰ: Placet qd̾ dicis: Sedque¬
so te respondeas: si deserere fratres
debuit. quos semel suscepit: Gnꝰ

Expanded text:
m suum, et eripuit me de manu Herodis, et de omni exspectatione plebis Judaeorum . Gregor. Duobus modis, Petre, extra nos ducimur: quia aut per cogitationis lapsum sub nosmetipsos recidimus, aut per contemplationis gratiam super nosmetipsos levamur. Ille itaque qui porcos pavit, vagatione mentis quem angelus solvit, ejusque mentem in exstasim rapuit, extra se quidem, sed super semetipsum fuit. Uterque ergo ad se rediit, quando et ille ab errore operis se collegit ad cor, et iste a contemplationis culmine ad hoc rediit, quod in intellectu communi et prius fuit. Venerabilis igitur Benedictus in illa solitudine habitavit secum, in quantum se intra cogitationis claustra custodivit: nam quotiescunque hunc contemplationis ardor in altum rapuit, se procul dubio sub se reliquit. Petr. Placet quod dicis: sed quaeso respondeas, si deserere fratres debuit, quos semel suscepit. Gregor.
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt pͣtũ q fontẽ: ꝙ queq pot̾ant
ad reficiendũ corpus delectabilia uideri:
Lunc conuiator ait: Eece p̃tũ ecce aqua.
ecce amenus locus inquo posumꝰ refici
et parũ quiescere: ut ualeamus it̃ nr̃m
post modũ in eolumes explere: Cumgͥ
tur: hac t̾cia admonitione ꝑeussus.
consensit ꝙ comedit: Nesꝑtina uͭ hora
pueñit ad cellam: Presentatꝰ aut̃ ue S¬
nerabili pat benedicto: sibi orationẽ
petũt: Sed mox ei uir sc̃s hoc qd inuĩa
egerat. impperauit dicens: Quid est
it. seđ̾o ñ potuit: ad tͥciũ ꝑsuasit. et
te adhoc qd uoluit suꝑauit. Tunc ille
reatũ infirmȩ suȩ mentis agnosceus.
eius pedib ꝓuolutus: tantomagis ee¬
pit culpã deflere ꝙ erubescere. qͣntose
cognouit etiã absentẽ in benedicti pa¬
tris oeulis deliquisse: Petuꝰ.E go.
sẽĩ uiri p̃cordus: helisei sp̃m uidẽo in¬
esse. qui absenti discipło p̃iensfiuit:¬

Expanded text:
 fontem, et quaeque poterant ad reficiendum corpus delectabilia videri. Tunc conviator ait: Ecce aqua, ecce pratum, ecce amoenus locus, in quo possumus refici et parum quiescere, ut valeamus iter nostrum postmodum incolumes explere. Cum igtur, tertia admonitione persuasus, consensit et comedit: vespertina vero hora pervenit ad cellam. Praesentatus autem venerabili Benedicto Patri, sibi orationem dari petiit: sed mox ei vir sanctus hoc quod in via egerat improperavit, dicens: Quid est,it, secundo non potuit, at tertio suasit, et te ad hoc quod voluit superavit? Tunc ille reatum infirmae suae mentis agnoscens, ejus pedibus provolutus, tanto magis coepit culpam deflere et erubescere, quanto se cognovit etiam absentem in Benedicti Patris oculis deliquisse. Petr. Ego sancti viri praecordiis Elisaei spiritum video inesse, qui absenti discipulo praes
Abbreviated transcription (Latin):
ciuus suꝑius memoriã feci: uir
erat laieus sed religiosus: Qui ut serui
dei orationẽ ꝑciꝑet & germanũ frẽm
uideret. annis singulis de loco suo ad
cellã ieuinus uenire consueuerat. Aux¬
Nã gͥ die dũ it̃ ad monastiũ faceret.
sese illic alt̾ uiator adiuxit. qui sumen.
dos in itinere portabat eibos Cumq iã
hora sardior excreuisset: comuator dixit.
Heni it̃. sumamus cibum. ue lassem̃ in
qua: siu ille respondit: absit fr̃. ñ facio.¬
tĩost hȩc aliqͣntulũ itineris spaciũ ꝑe¬
pissent: russus admonuit ut mancu
puenire consueuerat. Tacuit quidẽ qui
ad manducandũ inuitau̾at. q eũ eoie¬
Cumq &r it̃ longiuis agerent & eostar

Expanded text:
cujus superius memoriam feci, vir cujus superius memoriam feci, vir erat laicus, sed religiosus. Qui ut servi Dei orationem perciperet, et germanum fratrem videret, annis singulis de loco suo ad cellam ejus jejunus venire consueverat. Quadam igitur die dum iter ad monasterium faceret, sese illi alter viator adjunxit, qui sumendos cibos in itinere portabat. Cumque jam hora tardior excrevisset, dixit: Veni frater, sumamus cibum, ne lassemur in via. Cui ille respondit: Absit, frater, hocum post hoc aliquantulum itineris spatium egissent, rursus admonuit ut manducervenire decreverat. Tacuit quidem qui ad manducandum invitaverat, et cum eo jeCumque iter longius agerent,
Abbreviated transcription (Latin):
absentia nuntiareoset eñ
cellȩ fuit: ut quotiens ad responsum
extͣ cellã minime sumerent: Cũq
hoc de usu regule sollicite seruatet᷑.
quadã die ad responsũ fr̃es egt essi sũt
inquo tardiori compulsi sunt hora
demorari: Qui manere uxta religio¬
sã feminã nouerant: cuius ingresii
habitacsm sumpserunt cibũ: Cũq ui
tardius ad cellam uenissent: benedicto¬
nẽ pat̾ ex more petierunt: Quos ille ꝓ¬
tinus ꝑcunctatus est dicens Nbi come¬
distis: Aui responderunt dicent e: Nus¬
quam: Quib ille ait: Quare ita menti¬
mini: Nunqͥd illius talis feminȩ habi¬
taculũ ñ intrastis: hunqͥd hos et illos
cibos ñ accepistis: Nũquid tot calices
ñ bibistis: Cumq eis uenerabilis pater
ꝙ hospicium mulieris. ꝙ genera eiborũ.
ẜ numerũ potionũ diceret. recognos.¬
centes cuncta qulȩ egerant: ad eiꝰ pedẽ
tremefacti ceciderunt. se deliquisse
rent. quẽ plentẽ sibi esse in spu seirent
Iñ quoq ualentiuian monachr

Expanded text:
absentia nuntiare. Mos etenim cellae fuit, ut quoties ad responsum extra cellam minime sumerent. Cumque hoc de usu regulae sollicite servaretur, quadam die ad responsum fratres egressi sunt, et in eo tardiori compulsi sunt hora demorari. Qui manere juxta religiosam feminam noverant, cujus ingressi habitaculum sumpserunt cibum. Cumque jam tardius ad cellam rediissent, benedictionem Patris ex more petierunt. Quos ille protinus percontatus est, dicens: Ubi comedistis? Qui responderunt: Nusquam. Quibus ille ait: Quare ita mentimini? Nunquid illius talis feminae habitaculum non intrastis? nunquid hos atque illos cibos non accepistis? nunquid tot calices non bibistis? Cumque eis venerabilis Pater et hospitium mulieris, et genera ciborum, et numerum potionum diceret, recognoscentes cuncta quae egerant, ad ejus pedes tremefacti ceciderunt, et se deliquisrent, quem praesentem sibi esse in spiritu scirent quoque Valentiniani ejus monachi,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s hominis qͥ in ip̃o est : Ita et quȩd̃i
sunt nemo cognouit: isisp̃s dñ Qui
ut se ostenderet nosse quȩ cłi sunt:
it̃ m dieit: Qd̾ oeulus ñ uidit. nec au¬
ris audiuit: nec in corhominis ascen¬
dit. quȩ p̃parauit ds̃ diligentib se.

Expanded text:
s hominis qui est in ipso? Ita et quae Dei sunt, nemo cognovit, nisi Spiritus Dei . Qui, ut se ostenderet nosse quae Dei sunt, iterum dicit: Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praeparavit
Abbreviated transcription (Latin):
quas antiquus hostis fiuxerat. ñ ui¬
tem quia res ita exigebat paulo altiꝰ
edificassent: uir dĩ in orationis stu¬
dio intͣ cellulȩ sue claustra morabat᷑.
agite: quia ad uos hac hora malig¬
nus sp̃s uenit: Is qui mandatum
detulit uix uerba compleuerat: & ma¬
liguus sp̃s eundẽ parietem qͥ edificaba¬
tur euertit. atq unũ puerulũ mona¬
cũ. cuiusdã curialis filiũ oppͥmens rui¬
na contͥuit: Cont̾stati omnes ac uehe¬
m̃ter afflicti: ñ dampuo parietis. sed
contͥcione fratͥs Qd̾̃ uen̾abili pat bene¬
dicto: studuerunt celerit᷑ cũ gͣui luctu
nuntiare Tunc isdẽ pat̾ adse dilacera¬
tũ puerũ deferii iubet: quẽ portare
ñ nisi in sacco potuerunt. quia collap¬
si saxa parietis eiꝰ ñ solũ m̃bra: sed etiã
foras fratͥb: cellã clausit: Qui orationi
instancius: qͣm solebat incubuit: Mi¬
ra res: hora eadẽ hunc incolumẽ atq
ut pͥus ualentẽ ad eundẽ iterũ laborẽ

Expanded text:
quas antiquus hostis finxerat, non viquas antiquus hostis finxerat, non vitem, quia res ita exigebat, paulo altius aedificarent, vir Dei in orationis studio intra cellae suae claustra morabatur.agite, quia ad vos hac hora malignus spiritus venit. Is qui mandatum detulit, vix verba compleverat, et malignus spiritus eumdem parietem qui aedificabatur evertit, atque unum puerulum monachum cujusdam curialis filium opprimens, ruina contrivit. Contristati omnes ac vehementer afflicti non damno parietis, sed contritione fratris, venerabili Patri Benedicto studuerunt celeriter cum gravi luctu nuntiare. Tunc idem Pater Benedictus dilaceratum puerum ad se deferri jubet. Quem portare non nisi in sago potuerunt: quia collapsi saxa parietis, non solum ejus membra, sed etiam foras fratribus cellam clausit: qui orationi instantius quam solebat incubuit. Mira res, eadem hora hunc incolumem, atque ut prius valentem ad eumdem iterum laborem
Abbreviated transcription (Latin):
ñ possent. Uifficultate qͥ facła. ad
uirũ dĩ missũ est: ut ueniret q orando
hostẽ repelleret: ut lapidẽ leuare potu¬
issent: Quimor uenit: orationẽ facien᷑
benedictionẽ dedit. ꝙ. tanta lapis celeri¬
fate leuatꝰ est: ac si nullũ pͥus pondus
ridei placuit. ut in loco eod̾ t̾rã foderẽt.
Quã dũ fodiendo altius penet̾ssent:
su in coqͥnã ꝓiecto. exire ignis repente
uisus est: atq in eunctorũ monachorũ
oculis qd̾ om̃e enisdẽ coquinȩ edifieiũ
cõsumeret᷑. ostendit: Cũq iaciendo
aquã q iͥgͦnẽ qͣli extinguendo ꝑstre¬
ꝑent. pulsatus eodẽ tumuttu uir dñi
aduenit: Qui eundẽ ignẽ in ocłis fr̃m
esse. insius uͦ ñ esse consid̾ans: capud
ꝓtinus in orationẽ flexit: et eos quos
fantastico repperit igne deludi rero¬
cauit fratres: ut ocłos suos signarent
monuit. & sanũ illud eoqͥne edifici¬
ũ assistere cernerent: ꝙ flamina ÷

Expanded text:
non possent. Difficultate igitur facta, ad non possent. Difficultate igitur facta, ad virum Dei missum est ut veniret, et orando hostem repelleret ut lapidem levare possent. Qui mox venit, et orationem faciens benedictionem dedit, et tanta lapis celeritate levatus est, ac si nullum prius pondus ri Dei placuit ut in eodem loco terram foderent. Quam dum fodiendo altius penetrarent, su in coquinam projecto, exire ignis repente visus est, atque in cunctorum monachorum oculis quia omne ejusdem coquinae aedificium consumeretur ostendit. Cumque jaciendo aquam, et ignem quasi exstinguendo perstreperent, pulsatus eodem tumultu vir Dei advenit. Qui eumdem ignem in oculis fratrum esse, in suis vero non esse considerans, caput protinus in orationem flexit, et eos quos phantastico reperit igne deludi, revocavit fratres, ut oculos suos signarent monuit, ut et sanum illud coquinae aedificium assistere cernerent, et flammas
Abbreviated transcription (Latin):
audirent: qͣmuis imaginẽ minime
ceruerent: It enĩ discipłis suis uene¬
rabilis pat̾ dicebat: corporalib eius
qui in eũ ore. ocłisq flãmantib seui¬
re uidebat᷑:. Iam uͦ quid diceret au¬
diebant omnes: Prius enĩ hunc uoca¬
dat ex nomine: Cui eũ uir d̃i mini¬
me respondẽret: ad eiꝰ mox cõtume¬
lias erumpebat: Nam eũ clamaret
dicens benedicte. benenicte. ꝙ eum
nullomͦ sibi respondere cõspieeret:
ꝓtinꝰ ad iungebat: Maledicte. et ñ
benedicłe. quid mecũ habes: Quid
me ꝑsequeris: Sed iã nunc spectan¬
da sunt contͣ di famulũ antiqui
hostis noua certamina: Cui pugnã
quidẽ uolens intulit: sed occalio¬
nẽ uictoriȩ ministrauit inuitus:¬
Quadã die dum frẽs habitacła
etusdẽ cellȩ cõstruerent: lapis in
medio iacebat. quẽ in edificium
diuncdi sunt: Set ita itimobilis
mausit: acsi radicitus antra tenere¬
tur. uit palã daret᷑ intelligr. qd suꝑ
eũ ip̃e pse antiquus hostis sederet.

Expanded text:
 quamvis imaginem minime cernerent. Ut enim discipulis suis venerabilis Pater dicebat, corporalibus ejus qui in eum ore oculisque flammantibus saevire videbatur. Jam vero quae diceret audiebant omnes: prius enim hunc vocabat ex nomine. Cui cum vir Dei minime responderet, ad ejus mox contumelias erumpebat. Nam cum clamaret, dicens: Benedicte, Benedicte, et eum sibi nullo modo respondere conspiceret, protinus adjungebat: Maledicte, non Benedicte, quid mecum habes? quid me persequeris? Sed jam nunc spectanda sunt contra Dei famulum antiqui hostis nova certamina, cui pugnam quidem volens intulit, sed occasiones victoriae ministravit invitusQuadam die dum fratres habitacula ejusdem cellae construerent, lapis in medio jacebat quem in aedificium adjuncti sunt, sed ita immobilis mansit, ac si radicitus in terra teneretur: ut palam daretur intelligi, quod super eum ipse per se antiquus hostis sederet,
Abbreviated transcription (Latin):
hunc mundũ: Et de quo russus
scriptũ est: De plenitudine eiꝰ uos
om̃es accepimꝰ: Nã scĩ dĩ homines
potuerunt a dño uir tutes haben
ñ etiã aluis traderȩ: Ille autẽ signa uirtu¬
tũ dedit subditis: qͥ se daturũ signũ ionȩ
qd̾ cõtempnerent: ꝙ isti qd̾ ueneranter
amare debuissent: Ex quo mistlo actũ
est: ut dũ suꝑbi aspieuint despectum
mortis. humiles contͣ mortẽ acciꝑent
głam potestatis: Petuꝰ: Quesote
post hȩc ad que loca uir sc̃s migrau̾it
deniigraus loca locũ ñ hostẽ mutautt
Nã tanto post gͣuiora p̃lia ꝑtulit: qͣn¬
to contͣ se aꝑte pugnantẽ ip̃m magistrũ
tur cassinũ in excelsi montis lat̾e sitũ
est: Qui udelies mons distenso sinu
hoc idẽ castrũ recipit: sed ꝑtͥa milia
iualtũ se subrigens uelut ad ȩthera
racum̃ tendit: Ubi uetustisimũ fanũ

Expanded text:
hunc mundum . De quo rursus scriptum est: De plenitudine ejus nos omnes accepimus . Nam sancti Dei homines potuerunt a Domino virtutes habere, non etiam aliis tradere. Ille autem signa virtutis dedit subditis, qui se daturum signum Jonae quod contemnerent, et isti quod venerantes amare debuissent. Ex quo mysterio actum est, ut dum superbi aspiciunt despectum mortis, humiles contra mortem acciperent gloriam potestatis. Petr. Quaeso te post haec, ad quae loca vir sanctus migraverit, demigrans loca non hostem mutavit. Nam tanto post graviora praelia pertulit, quantum contra se aperte pugnantem ipsum malitiae num dicitur, in excelsi montis latere situm est, qui videlicet mons distenso sinu hoc idem castrum recepit, sed per tria millia in altum se subrigens, velut ad aera cacumen tendit: ubi vetusti