comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
riras donio parentib sorore cogatis.
& qđ his disticilius e consu& udine lauo¬
tioris cibi ꝓpĩ cidorũ moregna castras¬
sem & hiero solimim militaturus ꝓgerẽ:
bibliorecha quẽ romae cũ sumostudio ac
luborem confeterã tarere nom poteram:
Itaq miser ego lecturus stulliũ. ieiunaba :
post noctium crebras uigilius. postlu¬
crima quas mihi praetoritorum recor¬
datio perttorum eximis uisceribus eru¬
ebit : plato sumebatur in manibus: siquar
do in memetipso reuersus ꝓpħas legero
coepissem : sermohorrebat inculius quia
lum̃ caecis oculii non uidebam: ne nocu¬
lorum culpã oss putabar seds̃ lis: dũ
me ita antiquus rpenr inlulereo: in
media ferme quadragesima medullis
fusa febrii. corpus inuusit ex austum:
& sine uilu requio. quod dictu quoque
ncredibilint : sic infelicia membr depas
sine : ut tesibur un hererent Interim
iirabantur e equiae. & uitalis animi
tair toto srigescente im corcore. in so
cantun repente pectus tul palpitabat:

Expanded text:
domo, parentibus, sorore, cognatis et, quod his difficilius est, consuetudine lautioris cibi propter caelorum me regna castrassem et Hierosolymam militaturus pergerem, bybliotheca, quam mihi Romae summo studio ac labore confeceram. carere non poteram. itaque miser ego lecturus Tullium ieiunabam. post noctium crebras uigilias, post lacrimas, quas mihi praeteritorum recordatio peccatorum ex imis uisceribus eruebat, Plautus sumebatur in do in memetipsum reversus, Prophetas legere coepissem, sermo horrebat incultus; et quia lumen caecis oculis non videbam, non oclorum culpam putabam, sed solis. Dum me itaque antiquus serpens illuderet, in media ferme Quadragesima medullis infusa febris corpus meum invasit exhaustum; et sine ulla requie quod dictu quoque incredibile sit sic infelicia membra depasta sunt, ut ossibus vix haererent. Interim parabantur exequiae, et vitalis animi calor, toto frigesctantum tepente pectusculo palpitabat,
Abbreviated transcription (Latin):
ieronimus nr̃ in oppido strid nu
quod aigotis uersum. dalmaciae
quondam pannoniȩ que confinium
fuit: prie eusebio natusest: Uestenxp̃
puer rome suscepit: Ibique litteris
grecir actacinis a primeuo cruditunc̃
Inarte quilem grãmaticia donitum
habuit pracceptorem: Inretorica aut̃
uicicrineo oratorem : Postquu uero
omnemmum anorum studis betera¬
iusam adeptus ẽ: probatissimnibꝵ
quoq: monacborum nabitũ factunqͥ
mitatus  cianditatem siguide
animi eatis inceritate calcans italup
pelirss nuo docuit institito

Expanded text:
ieronymus noster in oppido Stridonis, quod a Gothis nunc eversum, Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebio natus est. Vestem Christi puer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. In arte quidem Grammatica Donatum habuit praeceptorem, in Rhetorica autem Victorinum oratorem. Postquam vero omnem mundanorum studiorum litteraturam adeptus est, probatissimorum quoque monachorum habitum factumque imitatus est. Cupiditatem siquidem animi jugi sinceritate calcans, voluptmeliores fore suo docuit instituto
Abbreviated transcription (Latin):
niic̃ uuitiorũ arderẽo niture sirre ñpotiã
quẽcũ crebris ienanus frangerim minstaico
uitionib astuabat: Ad qđem dinda enidara¬
tr i qui ex hebreis crediderat is ircipina
dediꝯut posi quintilium a cumira ciceron flo
uum grauitateq srontoms & lenita terinii

Expanded text:
iua uitiorum ardoremque naturę ferre non poteram. Quę cum crebris ieiunijs frangerem, mens tamen cogitationibus ęstuabat, ad quam edomandam cuidam fratri qui ex Hebreis crediderat me in disciplinam dedi, ut post Quintiliani acumina Ciceronisque fluuios grauitatemque Frontonis et lenita
Abbreviated transcription (Latin):
qui dicer& magos cum singulis draconib
flutus eorum flũ mĩfero ardore mana¬
bat sul phore as&aey spargebunt aures
anaribus : quurum odor homines inter¬
ficiebut: Tunc consignuns se mattheus¬

Expanded text:
qui magos cum singulis draconibusti erant, flatus eorum flammiferum ardorem emanabat; sulphureas naribus auras spargebant, quorum odor homines interficiebat. Tunc sanctus Matthaeus
Abbreviated transcription (Latin):
na percenseut : quidum super stes fuit
in scło : uut seripsit eclesiustico fidei
documenta : aut pugnando: calcauit
heretica crimina: aut petenti tribu¬
it miraculorum suffragui. quo uolen¬
tednõ usq in hodiernum diem eius orati¬
onib perseuerant. Sed mea lingua
non sufficit singulu descõ spũ qui pereũ
& operatus est & loquutus : sicut illi dig¬
num est cuncta proferre det mihi
pius ueniam quia multu prȩterii: quiuix
pauca conscripsi⁊ itubeatissimi h yluru
deprȩ senti scło. uitu cum gloria migra¬
uit adxpm̃. terra plorante. cuelo guu

Expanded text:
na percenseat. Qui dum superstis fuit na percenseat. Qui dum superstis fuit in saeculo aut scripsit ecclesiasticae fidei documenta, aut pugnando calcavit haeretica crimina, aut petenti tribuit miraculorum suffragia: quae volente domino usque in hodiernum diem eius orationibus perseverant. 53 Sed mea lingua non sufficit singula de sancto spiritu qui per eum et operatus est et locutus, sicut illi dignum est, cuncta proferre. Det mihi pius veniam, quia multa praeterii qui vix pauca conscripsi. 54 Ita beatissimus Hilarius de praesentis saeculi vita cum gloria migravit ad Christum terra plorante, caelo gau
Abbreviated transcription (Latin):
filiue affectu contẽpto: Tamen in hoc
mugis illus amasse cognoscitur : cum per
ipsum lumini perp&uo tranr feruntur:
Quis uero in habundantiam rigantis
ingenii contendut. euoluere : aut eius uer¬
bu uerbis uuleat exȩquure : quu liter
ille in diuisȩ trinitatis libros stilo tum̃te
contexuit. aut scripta dauitici carminis
sermone coturnato. ꝑsingulu reserauit
Quum fuit in dissertione ꝓuidus. intractatu
ꝓfundur ꝑlitteraturam eloquens : ꝑ uirtut ẽ
mirabilis: In conplexionibus multiplex
In resolutione subtilis: Astutus iux ta
ꝓph&um ut serpens columbe simplicis
gratiã non amittens: Conditi sul. ingenu
fons loquendi tes aurus scientioce. lux
doctrinȩ defensor eđe hostium propug¬
nator : Cuius dicta quilegerit ñ oncredit
dicere. sed tonure : hoc fuit ultra hominẽ
supere : tum caute deregione censere
Sed quiuult ipsum agnoscere : eius exiliu
memor& merituarespiciut. uolum ma
relegat. dicta perpendut. signa cotidia¬

Expanded text:
filiae affectu contempto? Tarnen in hoc filiae affectu contempto? Tarnen in hoc magis illas amasse cognoscitur, cum per ipsum lumini perpetuo transferuntur. Quis vero abundantiam rigantis ingenii contendat evolvere, aut eius verba verbis valeat exaequare? Qualiter ille indivisae trinitatis libros stilo tumente contexuit, aut scripturam Davitici carminis sermone coturnato per singula reseravit? 51 Quam fuit in dissertione providus, in tractatu profundus, per litteraturam eloquens, per virtutem mirabilis, in complexionibus multiplex, in resolutione subtilis, astutus iuxta prophetam ut serpens, columbae simplicis gratiam non amittens, conditi sal ingenii, fons loquendi, thesaurus scientiae, lux doctrinae, defensor ecclesiae, hostium propugnator. Cuius dicta qui legerit non credit dicere sed tonare. Hoc fuit ultra homines sapere tam caute de religione censere. 52 Sed qui vult ipsum agnoscere eius exilia memoret, merita respiciat, volumina relegat, dicta perpendat, signa cotidia
Abbreviated transcription (Latin):
sente filiu demundi ludibrio migra¬
r& ad xp̃m: quum proprus manibus
ut decuit uenerando tradidit. sepultu
re: O funeris gloria: quȩ melior ha¬
b&ur quum uita. Quiu quod terrae
subripuit incaelo trans misit.: Uere
ut ego considero plus fuit quum re¬
suscitari : sic mori Certaenim sidus ẽ
non contaminuri peccatis. Quunti
cupirent reb cum uita traditis tulẽ
transitum conparare simercato¬
rem forsitan: inuenirent quid distut
interuiui ficati in fantis & filiȩ mortificatȩ
mysterium. Illum resuscitauit adbabtis¬
mum: hanc prȩ distinuuit ad regnum
Nisiquod in illo ad huc spes peccandi res¬
tabat. haec inmaculuta finterat: quod
cum ui disset mater beatȩ aprae . a ponti¬
fice postulut ut & ipsu simeretur erepta
mundi crimine : Cum fluo prosentur&
ad regnum. Cuius uota desiderans assi¬
duu oratione & ipsam antere transmi¬
sit ad gloriam : Quis imitaturus ẽ tule
uirum ita dilexissed nm: coniugis &

Expanded text:
senti filia mundi ludibrio migrasenti filia mundi ludibrio migraret ad Christum: quam propriis manibus, ut decuit, venerandae tradidit sepulturae. 48 O funeris gloria, quae melior habetur quam vita, quia quod terrae subripuit, in caelo transmisit! Vere, ut ego considero, plus fuit quam resuscitari, sic mori. Certa enim salus est non contaminari peccatis. Quanti cuperent, rebus cum vita traditis, talem transitum comparare, si mercatorem forsitan invenirent? Quid distat inter vivificati infantis et filiae mortificatae mysterium? Illum resuscitavit ad baptismum, hanc praedestinavit ad regnum, nisi quod in illo adhuc spes peccandi restabat, haec immaculata finierat. 49 Quod cum vidisset mater beatae Abrae a pontifice postulat, ut et ipsa si mereretur erepta de mundi crimine cum filia praesentaretur ad regnum. Cuius vota considerans assidua oratione et ipsam ante se transmisit ad gloriam. 50 Quis aestimaturus est, talem virum ita dilexisse dominum coniugis et
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ surgerent
sinex deoratione : in fans demorte: Eecc
utu lcudabilis quȩ de alterius corpore
netm prȩcibur effugauit. Spolicuor
tuttarum spem habens i rtxpõ ⁊ Mlors
bi ura non tenuit : ubibylurius uuin
oritionis ingennit : sed tantu rer nom po¬
aet nr̃ĩs uerbis plus ornariquum me¬
riis: Nunc uero memorandumẽ. quod
sipra promisimus. qualiter miraculu
reliquu hoc miraculo cumulituit
Deniq cumbea tissimam apram filium
suum adquum de exilio. distinuuit
epłam in columem inuenirret. Alloquit᷑
quo modo poterat dulcedo patris & fa¬
cundiu oratoris: Quiddicam alloquit᷑
holurius c̃uius eloquentiȩ post ipsum con¬
parare aliquem uix audellmur: nisi
qui fuit spũ diuino. repletus: Temp¬
tans eius animum siuellet sponsum
attingere quem patris gratia prouide&
rex. Tunc libenter desideranterq: ut
caeliterei iunger&ur obrtabut: Quũ
uoluntatem paterpius agnoscens
intentus. orationibus. non cessauit
donec sinedolore sine contagio ⁊eprȩ¬

Expanded text:
er surgerent, senex de oratione infans de morte. Ecce vita laudabilis, quae de alterius corpore necem precibus effugavit, spoliavit tartarum, spem habens de Christo. Mors ibi iura non tenuit ubi Hilarius vim orationis est ingressus. Sed tanta res non potest nostris verbis plus ornari quam meritis. Nunc vero memorandum est quod supra promisimus, qualiter miracula reliqua hoc miraculo cumulavit. 46 Denique cum beatissimam Abram filiam suam, ad quam de exilio destinavit epistolam, incolomem invenisset, alloquitur quomodo poterat dulcedo patris et facundia oratoris. Quid dicam? alloquitur Hilarius, cuius eloquentiae post ipsum comparare aliquem vix audemus nisi qui fuit spiritu divino repletus; temptans eius animum, si velit sponsum attingere. quem patris gratia provideret. 47 Tunc libenter desideranterque ut celeriter ei iungeretur optabat. Quam voluntatem pater pius agnoscens, intentus orationibus non cessavit, donec sine dolore, sine contagio de prae
Abbreviated transcription (Latin):
uina uali prȩlio dimicuturis:
ante in portu. & intranquillo
muri flectunt gubnaculu : remos
trahunt: ferreas manus & huncos p̃¬
paranti dispositumq: pertabulatu mili¬
tem pendente gradu. & lubente uestigio :¬
sture firmiter ad suescunt: ut quod in
simulucro pugnȩ dedicer : inuero certa¬
minae non pertimescnt : Itu & ego
qui diutacuis̃ silere quippe mefecit cui
mr̃ sermo subplitiumẽ : prius exer

Expanded text:
ui navali praelio dimicaturi sunt, ante in portu et in tranquillo mari flectunt gubernacula, remos trahunt, ferreas manus, et uncos praeparant, dispositumque per tabulata militem, pendente gradu, et labente vestigio stare firmiter assuescunt, ut quod in simulacro pugnae didicerint, in vero certamine non pertimescant. Ita et ego qui diu tacui silere quippe me fecit, cui meus sermo supplicium est, prius exer
Abbreviated transcription (Latin):
Martinus adhuc incipiens : caticuminũ
ego uocer obtineas : Sic illu plus lacri¬
mis petente quam uerbir : commotus
uirdi spectante populo : ad consueta
armare currens interrã prostornit᷑
alox paulitim defuncti pallor in robo¬
rem canuertitur: frigida membra:
reuocato spũ inte pescunt : Oculi a per
tis palpebrȩ ianuis: peregrinum lum
agnoscunti. Uox adducto aere depecto¬
ris domicilia conflata profentur Gres¬
sussuis uestigus rediuiuus : extenditur
In anteriore fundumento tota fabrica
renouatur: quid plura : tam diu iacuit
sacerdos in puluere: do noc parit̾ sur gerem
senex d

Expanded text:
martinus adhuc incipiens caticuminum .|ego uocer obtineas. Sic illa plus lacrimis potenti| quam uerbis commotus uir dei expectante populo ad con| sueta arma recurrens in terra prosternitur. Mox paula| tim defuncti . pallor in rubore conuertitur. Frigida membra| reuocat sptis palpebrarum januis peregrinum lumen agnoscunt, vox adducto aere de pectoris domicilio conflata profertur, gressus suis vestigiis redivivus extenditur, in anterioris fundamenti statum tota fabrica renovatur. Quid plura? Tandiu jacuit sacerdos in pulvere, donec pariter surgerent, senex d
Abbreviated transcription (Latin):
ea maxime securitate fretus quoddo
paterna sollicitudine acprouisioni
non habebatur incertur. sed mox eui¬
dentissima reuelutione ꝑcellitur
nede plenuriu administratione uolu
in aliquo incertur redder&ur amb¬
guus Noote igit᷑ subsecuta subito
raptus in uisione beatissimis quo que
romano & lupicino abbatibus ut im
nicus quondum itu nunc in oratori
secr&uri. a purte dextera pruosen¬
tut᷑. Nec non &ium inter ipses senio¬
res. ac suꝑstiter circum spicit fir̃
cereos aclum padus gesture iucenus
& dictasibi ascis patrib: oratione ud
pace ilico benedictum illum ubbatem
decessorem sibi utiq mox futurum
conspicit intromitei ao suꝑdorsun
ipsius uel scapulus rigentib cluuis
purporeis pulliũ calbum aspicit depe¬
dere: solutonumq beatus roman: scĩ
illius cingulo constringit ilico lũbos
eugendi dehino exousso quod de super
ut diximꝰ gostubut pallio huiur adoq
umeris suꝑ in penens ait hectibi adp̃¬

Expanded text:
ea maxime securitate fretus, quod de ea maxime securitate fretus, quod de paterna sollicitudine ac provisione non habebatur incertus; sed mox evidentissima revelatione percellitur, ne de plenaria administratione, velut in aliquo incertus, redderetur ambiguus. 9. Nocte igitur subsecuta subito raptus in visione, beatissimis quoque Romano ac Lupicino abbatibus, ut in iniciis quondam, ita nunc in oratorii secretario a parte dextera praesentatur necnon etiam inter ipsos seniores ac superstites circumspicit fratres cereos ac lampades gestare lucentes. Et data sibi a sanctis patribus oratione vel pace, ilico benedictum illum abbatem, decessorem sibi utique mox futurum conspicit intromitti ac super dorsum ipsius vel scapulas, rigentibus clavis purporeis, pallium album aspicit dependere. Soluto namque beatus Romanus sancti illius cingulo constringit ilico lumbos Eugendi. Dehinc excusso quod desuper, ut diximus, gestabat pallio, huius adeque umeris superinponens, ait: 'Hec tibi ad prae
Abbreviated transcription (Latin):
scm̃ eugendum uicesuu sollicitudino in¬
nexuit quod sibi tamenius paterne emi¬
nentiue in nullo pęnitus inminuit.
aut subtraxit. Temptuuitnum que
abb ut a ñtedictum scm̃q eugendum cũ
ad ministrationis honore &ium presbite¬
rii dignitate artius indigar& Sed non
solum uolumtati ipsiur in hac parte sȩ¬
pissime immo sanctissimȩ contradixit
Vorum &iam. sacro scor pontifices quiillio
orationis causu. confluxerant reue¬
rentia tanti honoris caute ac diligent̃
aufugit. Mihi tamen crebro secre tissimȩ
testubatur utilius multo esse. abbati ꝓpt̃
iumiorum ambitionem. liberam eesuar¬
docio prȩene fratribus & non inligari dg¬
nitate quum abrenuntiuntes a cremoror
uiur dolutentius superasse & plusse
efferre fratribus. quos exemplo humilin¬
tis conuenerat anteire. Sus cepit
ergo dĩ ses. sicut & iam pat̾ lupicinurs
absq: sacerdotali aeminentia in iuncg
sibi uicissitudinis soti&atisq: laboren

Expanded text:
sanctum Eugendum vice sua sollicitudine insanctum Eugendum vice sua sollicitudine inuexuit, quod sibi tamen ius paternae eminentiae in nullo penitus inminuit aut subtraxit. Temptavit namque idem abba, ut antedictum sanctumque Eugendum cum administrationis onere etiam presbiterii dignitate artius inligaret. Sed non solum voluntati ipsius in hac parte saepissime, immo sanctissime contradixit, verum etiam sacrosanctos pontifices, qui illic orationis causa confluxerant, reverentia tanti honoris caute ac diligenter aufugit. Mihi tamen crebro secretissime testabatur, utilius multo esse abbati propter iuniorum ambitionem liberum a sacerdotio praeesse fratribus et non inligari dignitate, quam abrenuntiantes ac remotos vius ac latentius superbisse et plus se efferre fratribus, quos exemplo humilitatis convenerat anteire'. Suscepit ergo Dei sanctus, sicut etiam pater Lupicinus, absque sacerdotali aeminentia iniunctae sibi vicissitudinis societatisque laborem,
Abbreviated transcription (Latin):
aut diurna. aut in nocturna xinasi
ante expletionem conspexit egredifo¬
ras Nam ipse noctibus certe oratoriũ
que discessum nihil ominus formulȩ suȩ
incum bens oratione diutina pascobatur
inspũ. atq: ita exinde. quod lib& tempr
uultu hiluri aclu&o egrediebatur adss
ut solet exsatiata ambitio uultus homi¬
num lasciua iucunditate dissoluere
Refectio ei omnitepr̃ semel indie fuit.
qu& amen aestiuis diebus nunc insexta
cum dec&eris fatigato nunc uero cum
his qui iterato reficiebantur termina¬
batur inuespera itatamen quod nihilũ¬
quam excepto hisquȩ cunctis ad poneban¬
tur sratribus degustauit. inmonsa igit
ad in quoationem ad ministrationis ipsius
reuertumur. Cum ergo pator ille quem
beatissimus romanus. uł lupicinus condic¬
tes consi coenobio signu uerant suc cessorẽ
prȩter labores solicitudinesq: coenobiules
&ium corporee inequalitatis franger&
in commodis uocatus  ad sefratribus Sio

Expanded text:
aut in diurna aut in nocturna sinaxi aut in diurna aut in nocturna sinaxi ante expletionem conspexit egredi foras. Nam cum ipse noctibus certe oratu longque discessum nihilominus formulae suae incumbens oratione diutina pascebatur in spiritu. Atque ita exinde quolibet tempore vultu hilari ac laeto egrediebatur ad fratres, ut solet exsatiata ambitio vultus hominum lasciva iucunditate dissolvere. 7. Refectio ei omni tempore semel in die fuit, quae tamen aestivis diebus nunc in sexta cum ceteris fatigato, nunc vero cum his, qui iterato reficiebantur, terminabatur in vespera, ita tamen quod nihil umquam, excepto his quae cunctis adponebantur fratribus, degustavit in mensa. Igitur ad inquoationem administrationis ipsius revertamur. 8. Cum ergo pater ille, quem beatissimus Romanus vel Lupicinus Condatescensi coenobio signaverant successorem, praeter labores sollicitudinesque coenobiales etiam corporeae inequalitatis frangeretur incommodis, vocatis ad se fratribus, sic
Abbreviated transcription (Latin):
claustro peculiuris cellȩ conclusus ita
ut amplius. quadraginta annis in
utraq ciuitaute. herticus nulli omine
exprimure. Trusione uultu aut cor¬
pore praeter solu sermonis notitiu
noscer&ur monachos iuxta cellulum
laud plurimos regens. Mon achas uero
procul intra urbem monasterioque
conseptas ultra sexa genario numero
udmirabili ordinatione roxit. & aluit
praemisitq maximus magnus interĩ
succiduusq: inspũ non dimisit. Sed sur¬
sum redeo habebat numq eugendus
beitissimus caltiumenta fortia rusti¬
cuq inmodum priscorum patrum
constrictis ocreis cruris fasceolisq plun¬
tis. At uero nocturnis matutinisq
conuenticulis nec infrigi dissimis. pru¬
inis. nec in magnis niuibus quicquũ
nuditati pedum praeter ligneus gul¬
ganasq: gullicus ad diditumquum
Atq in hunc quoq: modum ominus sȩ¬
pissimȩ matutinis oris ad fraternum
cimiterium oraturus gradiebatur in
inniuibus Nemonã queeum um quũ

Expanded text:
claustro peculiaris cellae conclusus, ita claustro peculiaris cellae conclusus, ita ut amplius quadraginta annis in utraque civitate cohercitus, nulli hominum ex prima retrusione vultu aut corpore praeter sola sermonis notitia nosceretur. Monachos iuxta cellulam haud plurimos regens, monachas vero procul intra urbem monasterioque conseptas ultra sexagenario numero admirabili ordinatione rexit et aluit praemisitque maximas, magnas interim succiduasque in spiritu non dimisit. Sed sursum redeo. 6. Habebat namque Eugendus beatissimus calciamenta fortia rusticaque in modum priscorum patrum, constrictis ocreis cruris fasceolisque plantis. At vero nocturnis matutinisque conventiculis nec in frigidissimis pruinis nec in magnis nivibus quicquam nuditati pedum praeter ligneas Gallicanasque caligas addidit umquam atque in hunc quoque modum eminus saepissime matutinis oris ad fraternum cimiterium oraturus gradiebatur in nivibus. Nemo namque eum umquam
Abbreviated transcription (Latin):
sexagesimo uite quo transit anno
nus quam exinde post ingressum ex¬
tulit pedem. Leotione namq: intan¬
tum sedie noctuq expletis consuma¬
tisq omnib: quȩ a proposito uł abbute
iniunctas̃ dedit & inpendit ut p̃ter la¬
tinis uoluminibus &iam greca facun¬
diu redder&ur instructus. Inuestitu
autem duab: tunicis num quã estusus
atq unc̃ ipsum nullitenus in mutauit
nisiuntea fuisset plurima uetustuto¬
consumpta. Simili quoque coculle ipsiur
conditione seruata. Paleis uero lectuli
in euentilatis multo te p̃r. uiliq: sagaello
constrictus pellitioq suꝑ posito con¬
qui euit
Aestiuis namq: tẽporibus
care cellu
uel scupuluri cilicinu ut eba¬
t̃ uetusta
quodei quoq: uir scĩ tate cons¬
picuus
leuniunus uienensis urb
ubbu pignere trans miserat Karitatis
fuit namq scs̃ iste depannonis quonda
ex pargente burbaria & ingalleis
uinculo captiuitatis abductus. & non
solum inuienonsi. sed &ium inaugus¬
tudunensium urbe multo tem pore.

Expanded text:
sexagesimo vite quo transiit anno sexagesimo vite quo transiit anno nusquam exinde post ingressum extulit pedem. Lectione namque in tantum se die noctuque, expletis consummatisque omnibus, quae a proposito vel abbate iniuncta sunt, dedit et inpendit, ut praeter Latinis voluminibus etiam Greca facundia redderetur instructus. 5. In vestitu autem duabus tunicis numquam est usus atque unam ipsam nullatenus inmutavit, nisi antea fuisset plurima vetustatconsumpta, simili quoque coculle ipsius condicione servata. Paleis vero lectuli ineventilatis multo tempore vilique sagello constrictis pellicioque superposito, conquievit. Aestivis namque temporibus carecalla vel scapulari cilicina utebatur vetusta, quod ei quoque vir sanctitate conspicuus Leunianus Viennensis urbis abba pignore transmiserat karitatis. Fuit namque sanctus iste de Pannoniis quondam, expargente barbarie, in Galleis vinculo captivitatis abductus et non solum in Viennensi, sed etiam in Augustudunensium urbe multo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
recitare cognouit. Istud nempe uice
ut iphonę ut bene ipso dignanter
referente cominemini reci procis uocib
muntitudo concinebat angelica. Ego su
in genti multitudine. post contem pla¬
tionem diutinam area quoque sese
duusit astrigera & solum sem& puer
contemplictus in loco excussus esomno
concutitur. acuisionis terrore ꝑcul¬
sus remgestam ilico refert patri.
mum prolis scĩsima. dicuri debor&
agnouit Mox igit᷑ litterarum eum
instituit aelem̃tis & anmex acto cir¬
culo tam quam samuhel. quondum
non intrpico excubuturus templo sed
ipsepotius xp̃i efficiendus tem plum
scõ romano oblutus ẽ patri. in quo uere
iabeatorum abbatũ. qui eum in spũ
de in colatu terrestri eduxerunt
gratiarum gemina conflix̃ ubertas
ut succidua quoq: posteritas utrum.
in cugendo lupitinum potius suspice¬
r& añ romunum iudicio fluctuur&
incerto. Illis uero dumtaxat huc illucq
necessitate miscđiȩ emonasterio sȩpe
pro gressi Isteuero a septimo ultra

Expanded text:
recitari cognovit: istud nempe vice antiphonae, ut bene, ipso dignanter referente, commemini, reciprocis vocibus multitudo concinebat angelica: Ego sumingenti multitudine, post contemplationem diutinam area quoque sese clausit astrigera, et solum semet puer contemplatus in loco, excussus e somno concutitur, ac visionis terrore perculsus, rem gestam ilico refert patri. mum prolis sanctissima dicari deberet, agnovit. 4. Mox igitur litterarum eum instituit' aelementis, et anni exacto circulo, tamquam Samuhel quondam non in typico excubaturus templo, sed ipse potius Christi efficiendus templum, sancto Romano oblatus est patri. In quo vere ita beatorum abbatum, qui eum in spiritu de incolatu terrestri eduxerant, gratiarum gemina confluxit ubertas, ut succidua quoque posteritas, utrum in Eugendo Lupicinum potius suspiceret an Romanum, iudicio fluctuaret incerto. Illis dumtaxat huc illucque necessitate misericordiae e monasterio saepe progressis, iste vero a septimo ultra
Abbreviated transcription (Latin):
imponens subito tam quã dor miens ui¬
sus animam exdrlauit. cuius scm̃ acbe¬
atum corpusculum in ibi interatt̃uus
filiolum ac fratrum. posteritatis quoq
deseruiente famulatum uencrabiliter
est inxp̃i nomine consepultum. his interĩ
fidei feruoris quȩ urĩs sitm. Omnes icis¬
simi exsatiatis tantis ꝑdesideriis refici¬
so phia rusticana. quoq garulitas
exsatiure non quieuerit. instituta quae
de informatione monasterii ur̃i idest
a canensir coenobii scm̃ marino prbo
in sulȩ lirinensis abbate conpollente
digessimus desideri a ur̃a tam pro
institutionis insignia. quã proiuben¬
tis auetoritate xp̃o opitulunte lucu¬

Expanded text:
imponens, subito, tamquam dormiens viimponens, subito, tamquam dormiens visus, animam exalavit. Cuius sanctum ac beatum corpusculum inibi inter catervas filiorum ac fratrum, posteritatis quoque deserviente famulatu, venerabiliter est in Christi nomine consepultum. 26. His interim fidei fervorisque vestri sitim, o sanctissimi, exsatiatis tantisper desideriis, reficisophia, rusticana quoque garrulitas exsatiare non quiverit, instituta, quae de informatione monasterii vestri, id est Acaunensis coenobii, sancto Marino presbitero insulae Lirinensis abbate conpellente, digessimus, desideria vestra tam pro institutionis insignia, quam pro iubentis auctoritate, Christo opitulante, lucu
Abbreviated transcription (Latin):
quimetanta in equulitate constrictum
non ꝑ mittitis. corporeis uinculis iam
resolui. At cum trepidi int̾ plofluus
lu crimus conuulsis quoq: incordo sin¬
gultibus sileremꝰ dnĩ inquit mei abbis
romanus ac lupicinur ꝓpriis humeris
fer&rum antehoc lectulum exhibenter
me quoq: de osculutũ atq: compositum
eleuuntes deferendum. gestaturio in¬
miser. Cumq: eleuatu in oratorium
intro ferent concurrentib uob in hostio
uiolenter ex cussus in hoc sum uob lectulo
reportat᷑. Rideo rogo siqã se nisiquid
uerum pat̾num pi&ati prȩstatis. Neme
isti cretinere diutius sed tamdem tran.¬
sire ꝑmittatis. ad patres. horaergo
om̃s. & obsecro filioli ut accepta ac tra¬
dita patrũ inomnibus inuiolabilit̃
instituta. Ad gaudiũ meũ scõ rumq
omnium. acurm ad palmã uictoriu
p̃ducatis. Igitur cum uerba int̃lumen¬
ta nr̃a complesr&. quinto ad modũ die
huic ipselectulo. Idem in mausurio som&

Expanded text:
qui me tanta inequalitate constrictum qui me tanta inequalitate constrictum non permittitis corporeis vinculis iam resolvi'. At cum trepidi inter profluas lacrimas, convulsis quoque in corde singultibus, sileremus: 'Domini', inquit, 'mei abbates Romanus ac Lupicinus propriis humeris feretrum ante hoc lectulum exhibentes, me quoque deosculatum atque conpositum elevantes, deferendum gestaturio inmiserunt. Cumque elevatum in oratorium introferrent, concurrentibus vobis in hostio, violenter excussus, in hoc sum vobis lectulo reportatus. Et ideo rogo, si quid seni, si quid vero paternae pietati praestatis, ne me istic retinere diutius, sed tandem transire permittatis ad patres. Oro ergo omnes et obsecro, filioli, ut accepta ac tradita patrum in omnibus inviolabiliter instituta ad gaudium meum sanctorumque omnium ac vestrum ad palmam victoriae perducatis'. 25. Igitur cum verba inter lamenta nostra complesset, quinto admodum die huic ipsi lectulo idem in mausurio semet
Abbreviated transcription (Latin):
loci & instantue luboris inuecta.
potius quam orientalium ꝑficero
affectamus quia ꝓcul dubio efficatius
haec fucilius que natura uel infirmi¬
tus exequit᷑ gallisana. Igitur quiorat¬
uincula haec nr̃a instar gubernato¬
ris trepidit dunte institutionis peligus
contem plicta circum spicienr undiq
portum silentu. gaudet ad tingere
paululum circa transitum gesta uiri
beatissimi referã Cũ cniĩ ultra sexagi¬
naria a&ate sex fermom̃sib: p̃dictur
pat̃ inuequalitate corporea luborar&
Sictamen quodnumquum canonico
usque adhoram de fuisset cursu. Nec
bis indie fesso corpusculo quo actus fu¬
it aliquid in pertire. uocato adse uno
efratrib cuicum libertate peculiuri
olim &im perunguendi infirmus
opus in iunxorat. secr&issime quoq
sibi pectusculũ. p&iit. Vt moris est
ꝑ ungueri. Cumq trans acta nocte
denocturna quoq: qui&e. a nobis ꝑ con¬
tar&᷑ diluculo in lacrimis. ac singultũ
erumpens parcat ait uobis omp̃s dr̃

Expanded text:
loci et instantia laboris invicta loci et instantia laboris invicta potius quam Orientalium perficere affectamus, quia procul dubio efficacius haec faciliusque natura vel infirmitas exequitur Gallicana. 24. Igitur quia oratiuncula haec nostra instar gubernatoris trepiditante, institutionis pelagus contemplata, circumspiciens undique, portum silentii gaudet adtingere, paululum circa transitum gesta viri beatissimi referam. Cum enim ultra sexaginaria aetate sex ferme mensibus praedictus pater inaequalitate corporea laboraret, sic tamen quod numquam canonico usque ad horam defuisset cursu, nec bis in die fesso corpusculo quoactus fuit aliquid inpertire, vocato ad se uno e fratribus, cui cum libertate peculiari olim etiam perunguendi infirmus opus iniunxerat, secretissime quoque sibi pectusculum petiit, ut moris est, perungueri. Cumque, transacta nocte, de nocturna quoque quiete a nobis percontaretur, diluculo in lacrimis ac singultum aerumpens: 'Parcat', ait, Vobis omnipotens Deus,
Abbreviated transcription (Latin):
pro pi &ate operandi dubatur occasio¬
e. Nam usque aducum ipselu nasq ni¬
cas &ium suendi consuendiq cunctu
prebebuntur in medio. Dum modo subti¬
lssima. fratribus deuiundi eximer&᷑
occasio. Int̾̃ haec ocutom omniu omnibus
ppietatis aiusa solum legerelicuit aut
rare. C&erum nouit frat̃nitas cuncta
quod dia conum quum in coenobio dedi¬
undi delinquendiq causas de esse maxi¬
et quiu sermo attulit ut de institutione
ꝑitrum ꝑ imitationem beati eugendi
aliquic tangeremur uexta promissũ
quod mem& praedix̃ tertio opusculo
seruicturum prout memoriȩ xp̃o ins¬
pirante sug geritur abrenuntiato ex¬
ordiu primitus intimamus. sicnamq
quod non illu omnino quue quondum
ss ac p̃cipuus basiliur capadociȩ urbis
antister uł ea quȩ scĩ lirinensium patres
Sis quoque pachomius syrorum pris¬
cus abba siue illu quȩ recensor uene¬
rabilis edidit cassiunus. fastidiosa
presumptionem calcamus. sedea coti¬
diȩ leotitantes ista pro quulitate

Expanded text:
proprietate operandi dabatur occasio. Nam usque ad acum ipsam lanasque nitas etiam suendi consuendique cuncta prebebantur in medio, dummodo subtilissima fratribus deviandi eximeretur occasio. Inter haec autem omnia omnibus proprietatis causa solum legere licuit aut orare. Ceterum novit fraternitas cuncta, quod dico, numquam in coenobio declinandi delinquendique causas deesse maxi. 23. Et quia sermo attulit, ut de institutione patrum per imitationem beati Eugendi aliqua tangeremus iuxta promissum, quod memet praedixi tertio opusculo servaturum, prout memoriae, Christo inspirante, suggeritur, abrenuntiantum exordia primitus intimamus: sic namque, quod non illa omnino quae quondam sanctus ac praecipuus Basilius Capadociae urbis antistes, vel ea quae sancti Lirinensium patres, sanctus quoque Pachomius Syrorum priscus abba, sive illa quae recensior venerabilis edidit Cassianus fastidiosa presumptione calcamus; sed ea cotidie lectitantes, ista pro qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
onem cunctis ab laturis ad mansum
Exparge factus igit᷑ xpi homo tam¬
quũ memoratus fr̃s cunctis in sibilit
ud signar&. itudiem & oram pre¬
dix̃ aduentur. ut ipsa ses dĩ nuntia¬
lic& nũ nullus ambigat beatissimi
martini mirabilib ad plicari
Tamen ignoro. quistam ignurus ac
brutussit ut non illic specialib noue¬
rit. uirtutũ dona clurescere ubi ꝑ
unitatẽ fidei familiurius c̃corduns

Expanded text:
onem cunctis ablaturus, ad mansum'. onem cunctis ablaturus, ad mansum'. Expergefactus igitur Christi homo, tamquam memoratus fratres cunctis visibiliter adsignaret, ita diem et oram praedixit adventus: ut ipse sanctus Dei nuntialicet iam nullus ambigat beatissimi Martini mirabilibus adplicari, tamen ignoro, quis tam ignarus ac brutus sit, ut non illic specialius noverit virtutum dona clarescere, ubi per unitatem fidei familiarius concordans,
Abbreviated transcription (Latin):
tis fratribus exilium quũ mortem pe¬
rogrinam propriu ꝑsuusione dedisst
Ille uero incertus lic& dereatu quiup¬
sos ancipiti abstraxiss& euentu me¬
tuenstamen sultim indebite increpan
gulis exorat ac noctibus. Cũq postlu¬
crimur fossus fuiss& superatus in leo¬
tulo ita cluriate subita uidlutur
ingrabutto ut plus se luco cernerit
circum fusũ quũ si purinsimi solis inlus¬
trar&t᷑ alupsu. Ilico ueta lectulum
beatirrimus martinꝰ adsistens cum su¬
lutatum quoq quulit̃ uuler& int̃gat
Atille bene inquit agerem fide sulu¬
te fratrum. quos increpor. exules
feci non huberer incertus & ille non
meministi ait quia euntes mihi eos
idẽ martino tuo in orationẽ ꝓpriae
commendusti. Ecce in quit inxpĩ nomi¬
ne reddotibi cum effectu in colomes
quos mihi in oratione sos pites com¬
mendusti. hacnãq noote. in poci¬
onensi parrochia manent: Crastina
uero unus exipsis istic ueni& suspiti¬

Expanded text:
tis fratribus exilium, quam mortem petis fratribus exilium, quam mortem peregrinam propria persuasione dedisset. Ille vero incertus licet de reatu, quia ipsos ancipiti abstraxisset eventu, metuens tamen saltim indebite increparigulis exorat ac noctibus. Cumque post lacrimas fessus fuisset soporatus in lectulo, ita claritate subita vallatur in grabatto, ut plus se luce cerneret circumfusum, quam si purissimi solis inlustraretur allapsu. Ilico iuxta lectulum beatissimus Martinus adsistens, cumsalutatum quoque, qualiter valeret, interrogat. At ille: 'Bene', inquit, ' agerem, si de salute fratrum, quos, increpor, exules feci, non haberer incertus'. Et ille: 'Non meministi', ait, 'quia euntes mihi eos, id est Martino tuo, in orationem propriae commendasti?' 'Ecce', inquit, 'in Christi nomine reddo tibi cum effectu incolomes, quos mihi in oratione sospites commendasti. Hac namque nocte in Pontianensi parrochia manent; crastina vero unus ex ipsis istic veniet, suspici
Abbreviated transcription (Latin):
tibus indefessa uirtute quorũ luu¬
des ac merita nequeunt lo caliter
coherceri. Vt enim descõ ac beatissi¬
mo uiro martino dicamus. Cuius mi¬
hi quoq uultũ adq ab itum. cũ supra¬
fatorum socretissime solebut expone¬
ro parũ ꝑ nobis referre non pigeat
Quudum nãq uice dum diros m&uunt
acuicinos alu mannorum incursus qui
in opinatis uiuntib non congressione
in comminus sedritu super uenientuq
solent inruere bestiali ad mortem
aut sus pitionem mortis penitus oui¬
tandum quȩ crebrotimoris uiculoto¬
ties interim. & quoties quȩ timet
elimite trranni maris potius quũ
deuicinis acriensium locis coctile dis¬
cernunt p&ere sul sed hoc totum ut
fier& & consilium & ordinatio beati
uiri ꝑ suuderant. Cumq ęmiso bi menstri
tempr nullum durent proprii aduen¬
tus inditium uertit insem̃ inputatio
fratrum quod alus euitino qđ timuerant
sos pitibus iam reuersis non tam distina¬

Expanded text:
tibus indefessa virtute, quorum lautibus indefessa virtute, quorum laudes ac merita nequeunt localiter coherceri. 17. Ut enim de sancto ac beatissimo viro Martino dicamus, cuius mihi quoque vultum atque abitum cum suprafatorum secretissime solebat exponere, parumper nobis referre non pigeat. Quadam namque vice, dum diros metuunt ac vicinos Alamannorum incursus, qui inopinatis viantibus non congressione in comminus, sed ritu superventuque solent inruere bestiali, ad mortem aut suspicionem mortis penitus evitandam, quae crebro timoris iaculo totiens interimit, quotiens timetur, e limite Tyrreni maris potius, quam de vicinis Aeriensium locis coctile decernunt petere sal. Sed hoc totum ut fieret, et consilium et ordinatio beati viri persuaderant. Cumque emenso bimenstri tempore, nullum darent proprii adventus indicium, vertitur in sanctum inputatio fratrum, quod, aliis e vicino quod timuerant sospitibus iam reversis, non tam distina
Abbreviated transcription (Latin):
finiunt & somnus. Cũq confricata faci¬
e torporom somni pullisr& ex uultu
conspicat᷑ eminus duos quicntebi enni¬
um circit̃ decesserant frs eo aduentare
rat aduenisse: & prosiliens ilico in
occursu consolutos. quoq exmore con¬
sullit. unde dulcissimi fr̃ postam diu¬
tinum comineatũ. ad coȩnobium repe¬
durent nos in quiunt interaliu adurbẽ
usq progessi Obtentis quoq scõꝵ pa¬
trocinus subtrina martyrum sera
quidem sedfidu int̾cessione reuerti¬
mur. Dominorũ numq apostolorũ
p&ri & pauli. atq andreae ditatire¬
liquius ad caulus repedamꝰ antiquas
In loco igitur ut morisẽ sub sistenter
currens eugendis ses ad monasteriũ
ipsi patri ac fratrib aduentantium
scorũ efficit᷑ nuntius qui fuerat pau¬
le ante contemplator in uisione
Prosiliunt confestim obuium & consa¬
lutis fratribus deosculuntisq reli¬
quiurum uusculis cum trepudio atq
subulturi patrocinant̃ nunc ex oran¬

Expanded text:
finivit et somnus. 16. Cumque, confricata facifinivit et somnus. 16. Cumque, confricata facie, torporem somni depulisset ex vultu, conspicatur eminus duos qui ante biennium circiter discesserant fratres eo adventare rat advenisse. Et prosiliens ilico in occursu, consalutatos quoque ex more, consulit, unde dulcissimi fratres pos tam diutinum commeatum ad coenobium repedarent. 'Nos', inquiunt, 'inter alia ad Urbem usque progressi, obtentis quoque sanctorum patrociniis, sub trina martyrum sera quidem, sed fida intercessione revertimur. Dominorum namque apostolorum Petri et Pauli atque Andreae ditati reliquias, ad caulas repedamus antiquas'. In loco igitur, ut moris est, subsistentes, currens Eugendus sanctus ad monasterium, ipse patri ac fratribus adventantium sanctorum efficitur nuntius, qui fuerat paulo ante contemplator in visione. Prosiliunt confestim obviam, et consalutatis fratribus deosculatisque reliquiarum vasculis, cum trepudio et exsub altari, patrocinantur nunc exoran
Abbreviated transcription (Latin):
polluit mali loqui oris ferale contagiũ
Tantum numq testubat᷑ hoc uitiut̃ im¬
mo flugitiũ quuntum quis lo&uferi
anguis non solu uononum metuit.
uerum &iũ occursus ipsius unat aticons¬
pectus intantũ mens ipsius abstrus is
uncus pura pollobut. ut &iũ beatis¬
simos xp̃i a postolos p&rum ao paulũ
scm̃q andream adeq a postolicum conspi¬
cuumq: uirũ martinũ epm̃ & conloquio
antequũ ipsi administrationis onur in¬
cumber& dieb: ⁊ ȩstiuis ultra monuste¬
rium uexta semitam quugeniu usq
transcendit᷑ sub urbore solito quiescen¬
te subito tresesse ꝑ soporem aduentan
tusq: contem plut᷑ adtonitus introgat
quoq: quinũ ipsi uenerabiles essent quo¬
rum benedici meruisset aduentu tũ
unus ergo ait p&rus. ast hic germanꝰ
ms andreus. & iste frat̃ nr̃ est paulus
rura certio siluestria quos in magnis urbib
romȩ hac patras post scm̃ martyriũ legim:
dem ut asseris sumus. & inc quoq: nunc
abituri uenimus. & in haec uerba uisio

Expanded text:
polluit maliloqui oris ferale contagium. Tantum namque detestabatur hoc vitium, immo flagitium, quantum quis letiferi anguis non solum venenum metuit, verum etiam occursus ipsius vitat atque conspectus. In tantum mens ipsius, abstrusis viciis, pura pollebat, ut etiam beatissimos Christi apostolos Petrum ac Paulum sanctumque Andream, adaeque apostolicum conspicuumque virum Martinum episcopum et conloquio antequam ipsi administrationis onus incumberet, diebus aestivis ultra monasterium iuxta semitam, qua Genua usque transcenditur, sub arbore solito quiescenti subito tres sese per soporem adventanttusque contemplatur adtonitus, interrogat quoque, quinam ipsi venerabiles essent, quorum benedici meruisset adventu. Tum unus: 'Ego', ait, 'Petrus, ast hic germanus meus Andreas et iste frater noster est Paulus'. rura cerno silvestria, quos in magnis urbibus Romae hac Patras post sanctum martyrium legimus dem, ut asseris, sumus et hic quoque nunc abituri venimus'. Et in haec verba visio
Abbreviated transcription (Latin):
adiciens quoq: ut ipsi illis efratribus
in necessitate. seruirent. quos egroti
potissimũ p̃legissent & non solum fa¬
ci ebat alimenta conuenientia mi¬
nistrari uerũ &ic̃ ꝓpt̃ lubor ẽ infir¬
mitutis donec sunitus supp&er& pros¬
titit. sequestratim. reficere ł manere
tione sep̃ buit pauperib Uerũ ad eq
ut diuitib osculum conuictũq prestitu
atq: consessum. Omnicałe cautolu
uexta patrũ regulum seruuns nese
conspectui aduentantũ luicorum
uł pro pinquorũ sultim in iussus mona¬
chus p̃sentur&. siquit uero cuiq fuit
i proximis fortassis. oblatim confostĩ
hoc abbati. aut oconomo. deferens
nihil ex inde absq pat̃no p̃supsit insꝰ¬
rio. Cellũ armarium arcollum uenil¬
lus illic omnino hubuit umquum. Nul¬
lum cuiq denecossitate exiguu
ꝓpietat

Expanded text:
adiciens quoque, ut ipsi illis e fratribus adiciens quoque, ut ipsi illis e fratribus in necessitate servirent, quos egroti potissimum praelegissent; et non solum faciebat alimenta convenientia ministrari, verum etiam propter laborem infirmitatis, donec sanitas suppeteret, prestitit sequestratim reficere vel maneretione se praebuit; pauperibus vero adaeque ut divitibus osculum convictumque praestitit atque consessum, omni cautela iuxta patrum regulam servans, ne se conspectui adventantum laicorum vel propinquorum saltim iniussus monachus praesentaret. Si quid vero cuique fuit a proximis fortassis oblatum, confestim hoc abbati aut economo deferens, nihil exinde absque paterno praesumpsit imperio. Cellam, armarium arcellamve nullus illic omnino habuit umquam; nulla cuique de necessitate exigua prietate
Abbreviated transcription (Latin):
ud : tensum sepissime fucurorum
ui:tus affectu uelut in exta si
positus obliuis cebut̃ ud positis. Nũ
p̃go dio attonitus poregrinutionẽ
p̃sentis uite dispicienr municipatũ
sus pirabat in cuelestibus p̃paratũ
iste numq illic priscis patribus legend
proprie inuexit industrium ista&iu
refutato archi mandritarum orientaliã
instari utilius om̃s uniuit in medium
Districtis nũq mansionum ediculis uno
cunctos secum xenohochio qui escero
fecit ut quos causa unitȩ refectioni.
una claudebut aediculu descretis quo¬
q: lectulis unu ambir& & mansio cui
tumen lumen olei sicut. in oratoriũ in¬
deficiens noctibus probebat᷑ Iste inquã
ubbu scr noc mensulum suum ut quosdi
facore nuꝑ audiui. nec uictum umquã
excepta uita fratrib omnium. omnin
omnia erant. Non ille umquũ imperio
docuitq: quod exemplo antea aut opore
non com pleuit. Infirmis seꝑ aut uuldo
senib dementissime obsequi fecit.

Expanded text:
ad mensam, sepissime futurorum ad mensam, sepissime futurorum victus affectu, vel utin extasi positus, obliviscebatur adpositis; nam prae gaudio attonitus, peregrinationem praesentis vite dispiciens, municipatum suspirabat in caelestibus praeparatum. Iste namque illic post priscis patribus legendi proprie invexit industriam. 21. Iste etiam, refutato archimandritarum orientalium instari, utilius omnes univit in medium. Distructis namque mansionum ediculis, uno cunctos secum xenodochio quiescere fecit, ut quos causa unitae refectionis una claudebat aedicula, discretis quoque lectulis una ambiret et mansio, cui tamen lumen olei, sicut in oratorium , indeficiens noctibus prebebatur. Iste, inquam, abba sanctus nec mensulam suam, ut quosdam facere nuper audivi, nec victum umquam exceptavit a fratribus; omnium omnino omnia erant. Non ille umquam imperio docuit, quod exemplo antea aut opere non complevit. Infirmis semper aut valde senibus clementissime obsequi fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
but ut p̃scir& ilico cuiquis uirtuti
uł uitio. subiucer&. Nam & uduon¬
tus fratrum. & seculurium. expe¬
tentium fidem prius sȩpe p̃dix̃
quum ulla fratrib aduentuns p̃sen¬
tiu nos cer&ur. Ita tumen mugnis
eximusq bonis exuberans quod nũ¬
quam semeliorem. eminentiorũq
alteri uel leuiter iudiciuit Sed
pi&ate refertus non quid interi
e& sed quum longe. aꝑ fectione ad¬
huc & quasicunctir ab iectior in
fimus ꝑ pensubat habebat. aut̃ nimi¬
rum hubitatore in lustrante mag¬
num & inuultu lu&itium. Num
sicut illum tristem nemo umquũ
uidit ituridentem nullus aspexit
Noli illo beatorum antoni atq mar¬
tini gestu ut moresumquum labe¬
buntur exanimo. Numquam iste
ut decentonio refertur aut iru
subita patientiam rupit. aut hu¬
militatem. erex̃ inglorium. Num¬
quũ luudutus ao beatificatus influ¬
tus ẽ Num uituperatus factus est
aut tristat᷑. Tantũ nũq lectiono
reficiebatur ut cum lectitar&ur

Expanded text:
bat, ut praesciret ilico, cui quis virtuti bat, ut praesciret ilico, cui quis virtuti vel vitio subiaceret. Nam et adventus fratrum et secularium expetentium fidem prius saepe praedixit, quam ulla fratribus adventans praesentia nosceretur: ita tamen magnis eximiisque bonis exuberans, quod numquam se meliorem eminentioremque alteri vel leviter iudicavit; sed pietate refertus, non quid interim esset, sed quam longe a perfectione adhuc esset, quasi cunctis abiectior et infimus perpensabat. Habebat autem, nimirum habitatore inlustrante, magnam et in vultu laetitiam; nam sicut illum tristem nemo unquam vidit, ita ridentem nullus aspexit. Non illi beatorum Antoni atque Martini gesta aut mores umquam labebantur ex animo. Numquam iste, ut de Antonio refertur, aut ira subito, patientiam rupit, aut humilitatem erexit in gloriam. Numquam laudatus ac beatificatus inflatus est; numquam vituperatus fractus est aut tristatus. Tantum namque lectione reficiebatur, ut cum lectitaretur
Abbreviated transcription (Latin):
tur& Ad eo ut uice quudũ uene¬
rabilem uirum ualentinum eiusdẽ
moncsteriũ. diuconu commonor&
ad prȩparata premia migraturũ
& ideo quã lib&. exutus peccatorũ
nexib paratus addum eas moneo
tamen ut tetui circa clausulum
uitȩ dũ tem pus supp&it ꝓfectuum
conlatione ditificer quo possis dig¬
na ut uidi. accoptabiliorq: hostua
exara xp̃i ad sumi. hanonamq noc¬
te uestituq: niueis linteis ascis
patribur uidi cum psulmi sono
in alture oratorii huius imponi
Igitꝰ lic& meritum qualitato¬
quȩ tuȩ ad sumtiono agnoscas.
suu deo tum̃ ut tib interim addus
quod poscis illic felicitate ꝑ p&uu
possidere cum sormocinationem
cum alucritatis lucrimis & orati¬
one complersent. post decõ circit᷑
dies febricula loui correptus pau¬
latimq in equalitate uexatus cur¬
sũ uite prȩsentis explicuit. C&xerũ
excuius lib& superuentu ꝑsone itu
ꝑodoris flugrantium fetorisq ad¬
flictum meritorum insigna dinosce¬

Expanded text:
taretur, adeo ut vice quadam venetaretur, adeo ut vice quadam venerabilem virum Valentinum eiusdem monasterii diaconum commoneret, ad praeparata premia migraturum. Et ideo quamlibet exutus peccatorum nexibus, paratus ad Dominum eas, moneo tamen, ut te ita circa clausulam vitae, dum tempus suppetit, profectuum conlatione ditifices, quo possis digna, ut vidi, acceptabiliorque hostia ex ara Christi adsumi. Hac namque nocte vestitum te niveis linteis a sanctis patribus vidi cum psalmi sono in altare oratorii huius imponi. Igitur licet meritum qualitatemque tuae adsumptionis agnoscas, suadeo tamen, ut tibi interim addas, quod possis illic felicitate perpetua possidere'. Cumque sermocinationem cum alacritatis lacrimis et oratione complessent, post decem circiter dies febricula levi correptus paulatimque inequalitate vexatus, cursum vite praesentis explicuit. 20. Ceterum ex cuiuslibet superventu persone ita per odoris flagrantiam fetorisque adflatum meritorum insignia dinosce