comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filii eleazer filii a aron sac̾dotis ab
iutio ipe esoras ascendit de babilo¬
ne. et ipse scriba ue lox in lege moy¬
si. quam de dit dus deus isrl: Hunc¬
astartarxersen. sulquo esoras de ba¬
biloniam iebro so limam ascendit.
Iosephus putat ueries filui darii.
qui post enui regnauit. Porro
chronicorum libri successorem eiꝰ¬
edificatum eit templum annos
ge moysi appellas esdias eo quod¬
legeni que erat consumpta refice¬
ret. Non solum legem s etiauint
comunis in alorum fama est onie
sacre scripture seriem que pariter
igni ad siuupta est ꝓut sibi uide¬
batur legentib susficere rescrip¬
sit. In quo ope fertur quia no nul¬
la uerba que oportuna arbutrare¬
tur adiecerit exquibo est illud. et
non surexit ꝓph̾a misrł sicut moi¬
ses quem nosset dñs facie ad faciẽ
et cetera. Que inde licet uerba
non nisi his qui longe post moisen
tempore uiuere dicere potuit. et
u libro saumue lis o lun misrł sic lo¬
que batur imusquisq consulere dñ¬

Expanded text:
filii Eleazar, filii Aaron sacerdotis ab initio. Ipse Ezdras ascendit de Babilone et ipse scriba velox in lege Moysi, quam dedit dominus Deus IsrArtaxerxem sub quo Esdras de Babylonia Jerosolymam ascendit, Josephus putat esse Xerxem filium Darii, qui post illum regnavit: sed chronicorum libri successorem ejuedificatum est templum, annosge Moysi appellatur Esdlegem quae erat consumpta reficeret; non solum legem, sed etiam, ut communis majorum fama est, omnem sacrae Scripturae seriem, quae pariter igni absumpta est, prout sibi videbatur legentibus sufficere, rescripsit. In quo opere ferunt, quia nonnulla verba, quae opportuna arbitraretur, adjecerit; e quibus est illud: Et non surrexit propheta in Israel sicut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem, et caetera. Quae videlicet verba non nisi is qui longo post Moysen tempore viveret, dicere potuit. Et in libro Samuelis: Olim in Israel sic loquebatur unusquisque vadens consulere
Abbreviated transcription (Latin):
inde habens quod uł filii isrł ineo
ꝑ iumo latonem agni de egiptia ẜ¬
nitute ad gaudia li b̾tatis transie
do ad patrem. Quod et nos imita¬
mur. cum ab infimus uo luptatibꝯ
Uere aute ꝑficunꝯ. cum carus er¬
gastulo so luti ce leste regnum intra¬
mus. Qui sensui conuenit abte ꝙ¬
sequitur. et fecerunt sollempnita¬
cia. hanc nanq sollempnitatem
quomodo sp̾aliter facere de beamꝯ

Expanded text:
inde habens, quod vel filii Israel in eo inde habens, quod vel filii Israel in eo per immolationem agni de Aegyptia servitute ad gaudia libertatis transireex hoc mundo ad Patrem. Quod et nos imitamur, cum ab infimis voluptatibus Vere autem perficimus, cum a carnis ergastulo soluti coeleste regnum intramus. Cui sensui apte convenit quod sequitur: Et fecerunt solemnitac. Hanc namque solemnitatem quomodo spiritualiter
Abbreviated transcription (Latin):
Atq acceptam uite innoticiam
comitante eiuis grã seruare. Bet
multi labores est eam qui accep¬
ta fidem sacramenta peccando cõ¬
tempuit pristinam recipe digni¬
tatem. N.uia non huic facilis
emundatõ ꝑ aquam babtissmi e¬
um fluentis distuctone contitie¬
cie sudore eluendum est. A ui enu¬
datoni ip̃a queque consuetudo i¬
tiorum. quasi minusa samaritane¬
rum turba repugnat. Santo ad
supandum disficilior quanto diuciꝰ
trram cordis uirtute nacuam possi¬
de bat. Idoteit et hec dici quod id̾o
spalit̾ re edificata ac dedicata doniꝰ
din de pascha stõ commemore tur
Num nulli esset dubium quin
homines tante religionis pascha
suo tempore facere uellent ut mi¬
tice insinuaretur. hanc ee sunmã
tocius ꝑfectonis cum transcensis
semꝯ mudi cupiditatib atq ule¬
cebuis unui̾sis. tota semꝑ uitentõ¬
ne mentis alt̾i̾ꝯ uite meditamur
ingressum. Pascha autem enim
tran sitꝰ interp̾tatur. Nomen

Expanded text:
atque acceptam vitae innocentiam atque acceptam vitae innocentiam comitante ejus gratia servare; sed multi laboris est, eum qui accepta fidei sacramenta peccando contemnit, pristinam recipere dignitatem; quia non huic facile emundatio per aquam baptismi deum fluentis, districtiori continentiae sudore eluendum est, cujus emundatione ipsa quoque consuetudo vitiorum, quasi inimica Samaritanorum turba, repugnat; tanto ad superandum difficilior, quanto diutius terram cordis virtute vacuam possidebat. Potest et hoc dici, quod ideo specialiter reaedificata ac dedicata domo Domini, de pascha facto commemoretur, cum nulli esset dubium, quin homines tantae religionis pascha suo tempore facere vellent; ut mystice insinuaretur hanc esse summam totius perfectionis, cum transcensis mundi cupiditatibus atque illecebris universis, tota semper intentione mentis, alterius vitae meditamur ingressum. Pascha enim transitus interpretatur, nomen
Abbreviated transcription (Latin):
reppitur hostibꝰ afligendum tra¬
diti ad flicti aduersitatibꝰ apecc̾is
sunt penitendo auersi. Merito
penitencie et conu̾satonis sunt
lib̾ati ab hostibo et deo meliꝯ ser¬
uituri ꝓpria renocati ad patria
S et hec ac tenus uidemꝯ sepissim̾
illes qui templum sui corporis si¬
runt et ꝑ hoc diabolo sunt capti¬
Et merito maiorem instancia
quani prius consuerant bonisin¬
siduasse opibꝯ quibo mausionez
denno inse ipĩs auctori p̾parent
Notandum enim ꝙ salo mon
priꝯ templum inpace sui regni
ꝑ maximu temp̾r breui nullo oĩ¬
modis contradicente ꝑfecit. N¬
unc autem destruerum hec ꝓpter
pecca filus trans migratõnis in
magna cordis conpunctõne labo¬
re longo insistentis et se pissime ab
iimcis retardati. Tandem duu̾¬
tur aduiti restaurarum. facile nã¬
q est conuersum quamꝙ̃. ad fidẽ
aguitõnem que uenitatis ab renũ¬
uerum sacramenta xp̃i ꝑcipere:
his que mitiatu uiremissionem oĩ¬
um pocorum templuui eiꝯ esfici

Expanded text:
suis hostibus affligendi sunt traditi; afflicti adversitatibus, a peccatis sunt poenitendo aversi; merito poenitentiae et conversationis sunt liberati ab hostibus: et Deo melius servituri, propriam revocati ad patriam. Sed et hactenus videmus saepissime illos, qui templum sui corporis srunt, et per hoc diabolo sunt captiEt merito majore instantia quam prius consueverant, bonis insudasse operibus, quibus mansionem denuo in seipsis suo Auctori praeparent. Notandum enim quod Salomon prius templum in pace sui regni permaxima, tempore brevi, nullo omnimode contradicente perfecit; nunc autem destructum hoc propter peccata, filii transmigrationis in magna cordis compunctione labori longo insistentes, et saepissime ab inimicis retardati, tandem divinitus adjuti restaurarunt. Facile namque est, conversum quemque ad fidem agnitionemque veritatis, abrenunverum, sacramenta Christi percipere; hisque initiatum, in remissionem omnium peccatorum, templum ejus effici,
Abbreviated transcription (Latin):
as nsq reditus de babilone ĩ ibrł
tio ac dedicatio templi. Ne le br̃
iosue describunt que cuucta uuiz
eandemq cognos cam humane in
xp̃o saluatonis continent. Aum
uel hi quicum pecc̃o prime puan¬
catõnis iuuiuido uenerant sacramĩ¬
tis fidei purificati saluantur. uelhi
qui peccando fidem acceptam cor
regem ac sacerdotem. quasi pase¬
cha felicissinui ce le brautes de hoc
nundo ad patrem demorte trause¬
uut ad uitam. Uerumq quia te¬
plum incenso atq urbe iheroso li¬
ma subu̾sa scripture quoq sce que
ibidem seruabantur. simul fuerant
ostili clade puste. et has miserante
dño. atq ad suũ ppłm reuerso rep¬
ari oporte bat. ut qui edificia eru¬
ta restaurauerant. hrent unde ipĩ
ad moniti restaurari intus infide et
dilec toue sui creatoris discerent.
Unde bene sequitur. Post hec¬

Expanded text:
cusque reditus de Babylone in Hierustio ac dedicatio templi, quod incenJosue scribitur. Quae cuncta unam eamdemque cognitionem humanae in Christo salvationis continent, cum vel hi qui cum peccato primae praevaricationis in mundum venerant, sacramentis fidei purificati salvantur; vel hi qui peccando fidem acceptam corrregem ac sacerdotem, quasi pascha felicissimum celebrantes, de hoc mundo ad Patrem, de morte transeunt ad vitam. Verum quia templo incenso, atque urbe Hierosolyma subversa, Scripturae quoque sanctae, quae ibidem servabantur, simul fuerant hostili clade perustae, et has, miserante Domino atque ad suum populum reverso, reparari oportebat; ut quia aedificia eruta restauraverant, haberent unde ipsi admoniti, restaurari intus in fide et dilectione sui Creatoris discerent. Unde bene sequitur: C
Abbreviated transcription (Latin):
pa r mcdo qui psentes ad ese po¬
cuerrait. ueriita illorum qui uel
ibabilone uel malus ad huc pre¬
mncus positi extra trani repitasi¬
onis uit heites degebant. Ueogat¬
tes eis queq dmi sier ppicuun.
ees uł int hoites auialis custodire

Expanded text:
tantummodo qui praesentes adesse potuerunt, verum etiam illorum qui vel in Babylone, vel in aliis adhuc provinciis positi, extra terram repromissionis inter hostes degebant; rogantes eis quoque Deum fieri propitium, et eos vel inter hostes a
Abbreviated transcription (Latin):
et hoc non nr̃i lib̾tate arbritrii set
inspiratone suꝑne lucis geritur in
nobis ut auditis euangłus oracu¬
lis sancte eccle menbris incorpo¬
reniir. Pulc herq ac salubris
meccła mes doctrina patrum in¬
o leuit. ut his qui catezizantur :¬
quatuor euangliorum sacrametũ
exp lanet ac recitatur ex ordia.
Item prima die meusis uenit cũ
his qui lib̾ati ab ostib fuerant in
ihrlm̃. Quia dum conꝑletis qͣ¬
tuor sci euaug lii p̾ceptis ce leste
regnum ingredinur. Quasino¬
uĩ mensis mitium ce le bramus

Expanded text:
et hoc non nostri libertate arbitrii, sed inspiratione supernae lucis geritur in nobis, ut, auditis Evangelii oraculis, sanctae Ecclesiae membris incorporemur. Pulcherque ac salubris in Ecclesia mos, doctrina patrum inolevit, ut his qui catechizantur quatuor Evangeliorum sacramentum explanetur, ac recitentur exordia. Item prima die mensis quinti venit cum his qui liberati ab hostibus fuerant, in Hierusalem; quia dum completis quatuor sancti Evangelii praeceptis coeleste regnum ingredimur, quasi novum mensis initium ce
Abbreviated transcription (Latin):
dificato doma post captiuitatem
illorim ut sere dem̾ eit correetõ
designat. quia u̾itatis uia quam
restauiatum huio modi temp lui
dedicatur alacerdotibꝰ et leuitis
et re liquis filiorura tumi singra¬
tonis ingaudio. qr cenrectis bis qui
peccauerumt multũ fir gaudiut
ince lo coram iuglis dei. sit et
m agistris qui petiantuum salu¬
te laboraucrant. Uit et omibe
quia babilone id est aconfussioue
peccor ad uirtutu arcem. tr̾au
utiq repmissionus mentem ⁊ ope
trans ngranenum. ibt sacerdo¬
tes ergo et lemte et omnis populs
medificatõnem restautate domo
diũ gantet. quia onis necesse est
ordines sancte eet le. ixconsi li atis
ꝑperutenciam hisqui peccauerit
congandeant. Dsferunt in hane
dedicatonem hostias. cũ pro erian¬
etu conuersione uota graruin
deo reiferuntiar. Aun multi cõs¬
pocta corura uita deo deuota. et

Expanded text:
atio domus post captivitatem illorum, ut saepe dictum est, correctionem designat, qui a via veritatis, quam restauratum hujusmodi templum dedicatur a sacerdotibus et Levitis, et reliquis filiorum transmigrationis in gaudio; quia correctis his qui peccavere, multum fit gaudium in coelo coram angelis Dei . Fit et magistris qui pro errantium salute laboraverunt; fit et omnibus qui a Babylone, id est, confusione peccatorum ad virtutum arcem, terram utique repromissionis mente et opere transmigraverunt. Et sacerdotes ergo et Levitae, et omnis populus in dedicatione restauratae domus Domini gaudent, quia omnes necesse est ordines sanctae Ecclesiae, reconciliatis per poenitentiam his qui peccaverunt, congaudeant. Offerunt in hanc dedicationem hostias, cum per errantium conversationem vota gratiarum Deo referunt, cum multi conspecta eorum vita Deo
Abbreviated transcription (Latin):
quo cepta domus diũ in aduitori¬
um corde credo etͣ bene iuuendo cõ¬
pleatur. Ad ueniet are hitectus
eudem benedicto frugnm uinee
fici malo granatu et oluie. Idẽ
babuidancia copio sior spuitalui
cansmatuq absq ulla dubitatõe

Expanded text:
quo coepta domus Domini in auditorquo coepta domus Domini in auditorum corde credendo ac bene vivendo compleatur. Adveniet architectis eisdem benedictio frugum vineae, fici, malogranati, et olivae, id est, abundantia copiosior spiritualium charismatum, quae absque ulla dubietate
Abbreviated transcription (Latin):
idem ꝓpehete. quia si edificando tẽ¬
plo insisterent. mox donaute dũo.
et opus ip̃m complerent. et bonis
quoq omibꝰ ꝓmercede deuotonis
larguis habundarent. equibo est
illud zachanas manꝯ zoro babelh
fund auerunt domũ istam. et manꝰ
eio ꝑficient ea et scieris quia dñs
exercitiũ misit ad me ad uos hoc
est cum iudicis templum ab ipõ zo¬
ro babe lh aquo est fundatum esse
ꝑ fc̃m̃. Tunc itelligetis missum
adirõ. Atq locutussum ipẽ maudã¬
te dixisse. Item aggeus adie inquid
incessimo et mito noui mensis a
die qua fundamenta iacta sunt tẽ¬
ꝑli domini ponite suꝑ cor ur̃m m̃
huc uinea et ficus et malo grauatũ
et lignum o liue cum nõ floruit
citer fuisse p̃dcm̃ ip̃e extꝰ rerum
decuit. S et om̃s ꝑphe inio onis
sacre auctoris scripture ꝓsꝑa struc¬
toribo saucte ecc le̾ id est doctores
pollicent᷑. Sino ipi aduersitatibꝰ
fatigati a labore saucto quiescaut
Ad erit naniq diuimi auxilium

Expanded text:
iidem prophetae, quia si aedificando templo insisterent, mox donante Domino, et opus ipsum complerent, et bonis quoque omnibus pro mercede devotionis largius abundarent. E quibus est illud Zachariae: Manus Zorobabel fundaverunt domum istam, et manus ejus perficient eam; et scietis, quia Dominus exercituum misit me ad vos . Hoc est, cum videritis templum ab ipso Zorobabel, a quo est fundatum, esse perfectum, tunc intelligetis missum a Domino, et quae locutus sum, ipso mandante, dixisse. Item Aggaeus: A die, inquit, vigesimo et quarto noni mensis, a die qua fundamenta jacta sunt templi Domini, ponite super cor vestrum: huc vinea et ficus et malogranatum, et lignum olivae non floruit citer fuisse praedictum, ipse exitus rerum docuit. Sed et omnes prophetae, imo omnes sacrae auctores Scripturae prospera structoribus sanctae Ecclesiae, id est, doctoribus pollicentur, si non ipsi adversitatibus fatigati, a labore sancto quiescant. Aderit namque divinum auxilium,
Abbreviated transcription (Latin):
sibi. Quid ꝑtiniit ad istoricum
de ce le bratõne pasche. post edifi¬
catam domiu diũ refere. Cũ iam¬
dudum eet pmissum. quod adie
primo ad uentus sui mihrłm in
cunctis sellempnitatibo dĩ legi¬
timis hostias aque ho lccausta os¬
ferent. Niforte ꝓptea depascha
sc̃o sp̾alit̾ resferre uo luit. Ut ad¬
moneret lectorem. qr filii transii¬
gratonis edificatõnem templi ea¬
demq cepant mentis deuotõne cõ¬
pleuerunt. Ibi namq p̾dictu
eit quia congregatus est ppłs in¬
saterdotes et oro babell filio sa
Latiell et fratres: Et hedifica¬
uerunt altare dei isrł ut offer¬
rent mea o locanstomata. Et
mine dedicato templo iustan
purificates siusse sac̾ dotes et le¬
uitas quasi unum om̃s mundes
ad ymmolandũ pascha. Que
enim in hac uita pot̾ eẽ ꝑfecto¬
nis quam mundi mutas multi¬
tudinis. Q ulta namq sacer¬
dotum multa leuitarum erat
milia. Qui tamen om̃s puri¬
ficati et mundi fuerant ad mins¬
landũ pascha. E leq hec dusis

Expanded text:
. Quid pertinuit ad historiam de celebratione paschae post aedificatam domum Domini referre? cum jamdudum esset promissum, quod a die primo adventus sui in Hierusalem, in cunctis solemnitatibus Domini legitimas hostias atque holocausta offerrent; nisi forte propterea de pascha facto specialiter referre voluit, ut admoneret lectorem, quia filii transmigrationis aedificationem templi eadem qua coeperant mentis devotione complerint. Ibi namque praedictum est, quia congregatus est psacerdotes, et Zorobabel filius lathiel, et fratres ejus, et aedificaverunt altare Dei Israel, ut offerrent in eo holocaustomata . Et nunc dedicato templo, instanpurificatos fuisse sacerdotes et Levitas quasi unum, omnes mundos ad immolandum pascha. Quae enim major in hac vita potest esse perfectio, quam mundae unitas multitudinis? Multa namque sacerdotum, multa Levitarum millia erant, qui tamen omnes purificati et mundi fuerant ad immolandum pascha. Neque hoc diversis
Abbreviated transcription (Latin):
regis a quo potestatem ducatus ac¬
cepant uo liuitatem scire et exequi
curabant. I. Inde recte samarite
qui priuum scubentes epłam aĩ¬
mqs regis ad u̾sus structores templi
accenderant hereticis comparant᷑.
Nui eccle̾ sepe intantum fede pe¬
ste conmiatulant. ut etiam gen¬
tilibꝯ et ossam reddant eorum qui
furorem ad uersus illam excitent
Porro dux iste sine qui regende o¬
pere domꝯ dei non acousant do iusti¬
gant. set consulendo introgat.
orum recte ymaginem exprinit
qui ad huc iugentilitatem positi.
fidem et opa nurant᷑ ecc le nec se
credituros ab negant. Si haut ne¬
ram eẽ ac iustam diuinitatis cul¬
cam iutellige possent. Ueniq
andiens asenibo uideorum. cũ ratõ¬
nem sue edificatones redd̾ent: Nos
sumꝯ serui dei ce li et terre. et edi¬
ficamo temp lum ꝙ erat extructũ

Expanded text:
regis, a quo potestatem ducatus acregis, a quo potestatem ducatus acceperunt, voluntatem scire et exsequi curabant. Unde recte Samaritae, qui primam scribentes epistolam, animos regis adversus structores templi accenderunt, haereticis comparantur, qui Ecclesiam saepe in tantum foeda peste commaculant, ut etiam gentilibus exosam reddant, eorumque furorem adversus illam excitent. Porro dux iste Syriae, qui regem de opere domus Dei non accusando instigat, sed consulendo interrogat, eorum recte imaginem exprimit, qui adhuc in gentilitate positi, fidem et opera mirantur Ecclesiae; nec se credituros abnegant, si hanc veram esse ac justam divinitatis culturam intelligere possint. Denique audiens a senibus Judaeorum, cum rationem suae aedificationis redderent: Nos sumus servi Dei coeli et terrae, et aedifica
Abbreviated transcription (Latin):
tectorum industria. Nt Iullo pi¬
etatis cultu deformitate agrestis
ac trrene mentis exuerat. Quod¬
que sequit᷑ meadem epła et luni¬
ga ponuitur in panetili. ligna
que ad monumentu uł ornatum
erat parietum templum ad posita
eiusdem scorum uitam morn atũ
saucte eccle quam et lapides sig¬
nant iuxta quod et sup̃ dociumꝰ
Quorum uide licet lignorum me¬
mo diu edificatur post captiut᷑tẽ
Munc exultabunt. omnia ligna
siluarum aute faciem diũ qui ue¬
qui demonte impio pat̾ne tradi¬
tonis exicidi atq medificatoneui
domo din meruere transferri. Ex
tum nam ninc correcti et is¬
tificate ẜuuc ad se desiderant . Illa
ergo epla nisidiosis hec anutabil¬
E est scupti lutis et mento qr illa
asimanitis hostibꝰ utiq iuideonin
Iec aut missa est aduce regionis
que erat trausf lumen hoc est uife¬
noris siue ac phenites et ascrus eiꝰ
Ui nullas contra uideos inimici¬
cias habuere domesticas. s tantu

Expanded text:
tectorum industria, nullo pitectorum industria, nullo pietatis cultu deformitatem agrestis ac terrenae mentis exuerat. Quodque sequitur in eadem epistola: Et ligna ponuntur in parietibus. Ligna quae ad monimentum vel ornatum erant parietum templi apposita, eamdem sanctorum vitam in ornatum sanctae Ecclesiae, quam et lapides signant, juxta quod supra docuimus. Quorum videlicet lignorum memus Domini aedificatur post captivitatem: Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum ante faciem Domini quia ve quoniam de monte impio paternae traditionis excidi, atque in aedificationem domus Domini meruere transferri. Exstimere, jam nunc correcti et justificati, ocius hunc ad se desiderant. Illa ergo epistola insidiosis, haec amicalibus est scripta litteris; et merito, quia illa a Samaritis hostibus ubique Judaeorum; haec autem missa est a duce regionis, qui erat trans flumen, hoc est inferioris Syriae ac Phoenicis, et a sociis ejus, qui nullas contra Judaeos inimicitias habuere domesticas, sed tantum
Abbreviated transcription (Latin):
intelligendum est lapide nouo
quem ip̃i quidem inpo litam te¬
ꝑpreũt. Sec poliendo ap tũ edi¬
ficio domũ dñi fecerunt.Nam
etunt ineupite detau plateariu
aliqui remanserunt. E ulli
tamen dubiũ quim et noui erat
lapides polieudi. ex quibꝰ opus
temp li posset impleni. Cuiꝯ ni¬
mirum rei iupuitum est nust̾iuũ
cum iuderimꝰ eccłam dei edifi¬
care. uõ so lum dehis qui penite¬
do resipiscunt aduitam sc̃ĩtatis
qua temp lum peccando ꝑdidera¬
nt. Uerum etiam de his illis qͥ
imꝑ ad fidem uocati iustitu tõue
inagistrorum qiͣ norma opifi¬
cum o conpositis. Atq medificiĩ
domus dnui congiuo sibi sunt or¬
diue lecati. Quauis et ita rec¬
te possit accipi quod deueteriln
ac nouis lapidibo. dun iam dud¬
um politis hac diuinis in politis
templum sic edificatum. Cũ
utirq populo iuideo scilicet et gẽ¬
iam duduͦ cegnitonem ad que ob¬
seruantiam dei uelud po litus ex¬
patus. nulla spuitalium archi¬

Expanded text:
intelligendum est lapide novo, intelligendum est lapide novo, quem ipsi quidem impolitum repererunt, sed poliendo aptum aedificio domus Domini fecerunt: nam erant in capite omnium platearum, aliqui remanserunt; nulli tamen dubium, quin novi essent lapides poliendi, ex quibus opus templi possit impleri. Cujus nimirum rei in promptu est mysterium, cum viderimus Ecclesiam Dei aedificari, non solum de his qui poenitendo resipiscunt ad vitam sanctitatis, quam olim peccando perdiderant; verum etiam de illis qui nuper ad fidem vocati, institutione magistrorum quasi norma opificum compositi, atque in aedificium domus Domini congruo sibi sunt ordine locati. Quamvis et ita recte possit accipi, quod de veteribus ac novis lapidibus, de jamdudum politis, ac diutius impolitis templum sit aedificatum; cum de utroque populo, Judaeorum scilicet et genjamdudum cognitione atque observantia legis Dei velut politus expatus, nulla spiritualium archi
Abbreviated transcription (Latin):
quo dem̃ est. Nunc ergo si u¬
detur regi bonum recenseat in
blioteca regis que est in babilo¬
ne. Utrum namacyro iussũ
sit ut edificetur domo dei miber¬
salem et uoluntatem regis suꝑ
has remitat ad uos. Multuz
canai scribit dario illi ep le quã
tenui et sainsai scripserunt ar¬
tarsersi. Illam namq accusa¬
tõnem iheroso limitarum. Hec
laude non so lum gentis s et dei
onii potentis plena est deuiq ita
incipit. Uano regi pax omnis
Notum sit regi hisse nos ad in¬
deam ꝓuinciaui ad domn dei ma¬
ligni que edificantur lapide in¬
polito et liugna poniitur iupa¬
rietibo opusq illud diligent̾ extru¬
ut et crescit mmanibꝯ corum.
Int̾rogamino ergo senes illos ⁊
ita diximꝰ eis quiᷤ dedit nobis po¬
cestatem ut domũ hanc edifice¬
tis et cet̾a. Inquibo uerbis. hec
queq notandum quo modo dem
sit lapide inpolito donu dei edifĩ¬
catum cum constet tantũ opus
Non nisi depo litis lapidibo po¬
tiusse fieni. Sed lapide in po lito

Expanded text:
tum est. Nunc ergo, si videtur regi bonum, recenseat in bibliotheca regis, quae est in Babylone, utrumnam a Cyro rege jussum sit ut aedificaretur domus Dei in Jerusalem, et voluntatem regis super hac remittat ad nos. Cap. thannai scribit Dario, illi epistolae quam Rehum et Samsai scripserunt Artaxerxi. Illa namque accusatione Hierosolymitarum, haec laude non solum gentis, sed et Dei omnipotentis plena est. Denique ita incipit: Dario regi pax omnis. Notum sit regi, isse nos ad Judaeam provinciam, ad domum Dei magni, quae aedificatur lapide impolito, et ligna ponuntur in parietibus, opusque illud diligenter exstruitur, et crescit in manibus eorum. Interrogavimus ergo senes illos, et ita diximus eis: Quis dedit vobis potestatem ut domum hanc aedificaretis? etc. In quibus verbis hoc quoque notandum, quomodo dictum sit, lapide impolito domum Dei aedificatam; cum constet tantum opus non nisi de politis lapidibus potuisse fieri. Sed lapide impolito
Abbreviated transcription (Latin):
orde et anma una que uere fide
ac dilectonis uidĩ. Uec dispar
iuppło uiutas dilectonis et casti¬
tatis iuuenitur cum di ad uumo¬
landum pascha unuersis filus
trans iugratonis et fratribꝯ sius
sac̾ dotibo. et sibi statumq sub¬
infertur. Et comederunt filii
se se parauerant ac inqui natõ¬
nibꝰ gencium terre ad ecs. Or
etiam depro selitis recte pot̾ in¬
telligi qui cum natura eisent
gentiles nritu conu̾terentur.
ppłi dei accepta circunicisione
et hostus purificati legalibo ut
digni eent et ipi participatc̃e¬
et sacrificii salutaris. Et notã¬
dum quia gentes terre dicit eos
qui comqui natõmbo seruiuuntt
ut econtrario gentes esse celi do¬
ceret ess qui ab bis separati in
nutate et castitate dno s inucet
eiusq sollempuna sinte uid¬

Expanded text:
orde et anima una, quae vera fidei ac dilectionis in Deum, nec dispar in populo unitas dilectionis et castitatis invenitur. Cum dicitur ad immolandum pascha universis filiis transmigrationis, et fratribus suis sacerdotibus, et sibi, statim subinfertur: Et comederunt filii sese paraverant a coinquinationibus gentium terrae ad eos. Quod etiam de proselytis recte potest intelligi, qui cum natura essent gentiles, irritum converterentur populi Dei, accepta circumcisione, et hostiis purificati legalibus, ut digni essent et ipsi participatione sacrificii salutaris. Et notandum, quia gentes terrae dicit eos qui coinquinantibus serviunt; ut e contrario gentes esse coeli doceret eos, qui ab eis separati, in unitate et castitate Domino servirent, ejusque solemn
Abbreviated transcription (Latin):
oysi. Dido poscebat deuotonis. ut
post e ificatana hac dedicatam do¬
num dui mox sacerdotes et leuitas
qui meam minustrarent ordinaren¬
tur. Mesine causa domo. erecta si¬
fulgere si de eent qui intus do seriu¬
tent. Quo sepio inculcandum eiꝰ
qui monastia magnifico oꝑe cons¬
truentes. S lequaq ubis statiuit
cortores qui ad opa dei populuna
quili cerus omis uttiusq gradus
ꝑ .xx. quatuor partes erat distributo
ta ut uiis quisq orte uicem sue
ol domadis pocto nos dies iuide liex
de uide iugrati tres obdomadas a te¬
pli lib osficus cutam pp̃e demo a¬
geret. ut uerba dierum narrant
Et incirciutu intloris sacrarii iam
fecerunt portices templi inquariu
ianius ꝓ uites seruabant leuite sic
et ibi legitur. Quod uero d sicut
scriptum est inlibro moysi.¶Lo
ad uices leuitarum s opi dei prin¬
e doises naiq scupsit. ⁊ uid sa

Expanded text:
. Ordo poscebat devotionis, ut post aedificatam ac dedicatam domum Domini, mox sacerdotes ac Levitae, qui in ea ministrarent, ordinarentur; ne sine causa domus erecta fulgeret, si deessent qui intus Deo servirent. Quod saepius inculcandum eis qui monasteria magnifico opere construentes, nequaquam in his statuunt doctores, qui ad opera Dei, populum quibus coetus omnis utriusque gradus, per viginti quatuor partes erat distributus, ita ut unusquisque ordo vicem suae hebdomadis per octonos dies, videlicet s hebdomadas templi liber officiis, curam propriae domus ageret, ut Verba dierum narrant. Nam et in circuitu interioris sacrarii jam fecerunt porticus templi, in quarum januis per vices observabant Levitae, sicut et ibi legitur. Quod vero dicitur, Sicut scriptum est in libro Moysi; non ad vices Levitarum, sed ad opera Dei pertinet Moyses
Abbreviated transcription (Latin):
let dauuo its cr ꝓphetis sacerdo¬
tibi et leuitis sui temporis de scrip
tui. Decet sac̾ dotes ac lenitas in
ordinibo et uicibo suis quisuit suꝑ
opa dei. ut nouso lum sacramentis
fidi mitiantur ppli set et exemplis
iustorum ad agenda ea que dei.
sunt instruantur. Et hoc nõ pro
captu humam ingenii s sicut scͥp¬
tum est inlibro moysi cui consont
illud duicum. Euutes ergo docete
omĩs gentes baptizantes es in no¬
mine patris et filii et sp̃u saueti
Pocentes eg seruare onna que cu¬
q mandam uobis. N on ergo nr̃os
auditores nra ꝓpua set ea que legis
et euanglii sunt mandata decere
de bemo. si ad p̾mia que diũs ꝓmisit.
una cum eiscem anditoribo pueni¬
re curamo. Secerunt aut filii tran¬

Expanded text:
sed David rex cum prophetis, sacerdotibus, et Levitis illius temporis descripstui decet sacerdotes ac Levitas in ordinibus et vicibus suis, super opera Dei; et non solum sacramentis fidei initiantur populi, sed exemplis justorum ad agenda ea quae Dei sunt, instituantur; et hoc non pro captu humani ingenii, sed sicut scriptum est in libro Moysi. Cui consonat illud dominicum: Euntes ergo docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti, docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis . Non ergo nostros auditores nostra propria, sed ea quae legis et Evangelii sunt mandata, docere debemus, si ad praemia quae Dominus promisit, una cum eisdem auditoribus pervenire curamus. Fecerunt autem filii tran
Abbreviated transcription (Latin):
ni celestis aulami possumo intrate
Ascendimo nam ꝙ ꝑ ostium latus
medii insnꝑuis cenaculũ. quande
ꝑaquam babtisians et poculum
dinci calicis consegniti ab hac ter¬
restri conuersatone ad ce lestem
ai marum uitam ꝑuenimo. gasu¬
piore queq uittui pene tramo cena¬
culimi cum beatitudine anima

Expanded text:
am possimus intrare. Ascendimus namque per ostium lateris medii in superius coenaculum, quando per aquam baptismatis, et poculum dominici calicis consecrati, ab hac terrestri conversatione ad coelestem animarum vitam pervenimus. A superiore quoque in tertium penetramus coenaculum
Abbreviated transcription (Latin):
sentem sauete eccłe statum desig¬
nec. Uedicatio uiram futuram
que in aimaxum scaꝵ cũ decor¬
pore exieruit exultatõne gerit᷑: Iui¬
molatio pasche głãm insimet
re surrexionis. Cum om̃s electi
carne agni inmaculati id est dei. ⁊
cramento credentes. sec uire ip̃a
ac ueritate uidentes reficuratur.
Donde et uihoc pascha omĩs sac
ad fuisse ꝑ hi bentur. Quia tunc
ueracit̾ agnus dei. tollit pocã mũdi
et sicut iohs apostolꝰ ait. Saug̾s
ih̾n filii dei emundauit nes ab omĩ
pcto. Bunc uera erat uutas cuu
fuit deus om̃ia mom̾bꝯ. Bunc
uera azimorum sollempnitas in
leticia celebrabit᷑. cum uullo me
lectis ꝑmanente fermento malici¬
e et nequicie. om̃s inu̾nitate ac sin¬
centate cordis diuine uisionis ad¬
erebitur. Et hoc non septem die¬
bus scłi labentis. s in una die uite
ꝑ hennis matius domꝯ diĩ que me¬
dat. fecerunt inquid sollempnita¬
tem azimorum septem diebꝯ uile¬

Expanded text:
ignet, dedicatio vitam futuram, quae in animarum sanctarum, cum de corpore exierint, exsultatione geritur. Immolatio paschae gloriam insinuet resurrectionis, cum omnes electi carne Agni immaculati, id est, Dei et cramento credentes, sed in re ipsa ac veritate videntes reficiuntur. Unde et in hoc pascha omnes saceadfuisse perhibentur; quia tunc veraciter Agnus Dei tollit peccata mundi. Et sicut Joannes apostolus ait: Sanguis Jesu Filii Dei mundat nos ab omni peccato . Tunc verit Deus omnia in omnibus . Tunc vera azymorum solemnitas in laetitia celebrabitur, cum nullo in electis permanente fermento malitiae et nequitiae, omnes in veritate ac sinceritate cordis, divinae visioni adhaerebunt; et hoc non in septem diebus saeculi labentis, sed in una die vitae perennis in atriis Domini, quae medat . Fecerunt solemnitatem azymorum septem diebu
Abbreviated transcription (Latin):
tiplices duodecim consumabi.
bna autem. ad fidem merito ꝓpt
confessionem sanc te trinitatis
referuntur. Quatuor ad opus
sapiencie iulaudiln ip̃io sapiencie
ita meniiit dicens. So buetate
enun et prudenciam docet. et ius¬
ticiam et uirtutem. quib utilio
nic hil est in uita hominis. Uecte
et indundue intriuitatis siq leta¬
bunda dedicatonem beate tribula¬
tonis expectari. Et qui hec ipã re¬
tribubõ future nr̃e sollempuitati
et in uisione eiusdem inquain nẽ
credimo triuitatis ꝑficitur. Rec¬
te domꝯ dĩ non so lum duodeci¬
mo mense. s et t̾cia eius die com¬
pleta eẽ memorant᷑. Quia eiz
dominꝯ tertia die resurexit amor¬
tuis. secte queq nra resurexio tri¬
duano pot̾ numero de signari.
epta aut̃ edificatõ templi pͥmo
anuo cyri regis et sexto daui au¬
no consumimata qui sut anui ui¬
nes .uiii. qui in hec uolumine ut
io sepheus autumat arcarxer ses
uocatur. Postquem magi qui
illũ int̾recerunt. anno uno post

Expanded text:
tiplices, duodecim consummabis. tiplices, duodecim consummabis. Tria autem ad fidem merito propter confessionem sanctae Trinitatis referuntur; quatuor ad opus Sapientiae, in laudibus ipsius sapientiae ita meminit, dicens: Sobrietatem enim et prudentiam docet, et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vita hominis . Recte et individuae Trinitatis, sicque laetabunda dedicationem beatae retributionis exspectat. Et quoniam haec ipsa retributio futurae nostrae solemnitatis et in visione ejusdem in quam nunc credimus Trinitatis perficitur, recte domus Domini non solum duodecimo mense, sed et tertia ejus die completa esse memoratur; quia enim Dominus tertia die resurrexit a mortuis, recte nostra resurrectio triduano potest numero designari, est autem aedificatio templi primo anno Cyri regis, et sexto Darii anno consummata, qui sunt anni junos octo, qui in hoc volumine, ut Josephus autumat, Artaxerxes vocatur: post quem Magi qui illum interfecerunt, anno uno post
Abbreviated transcription (Latin):
ut donauerat pecciuua ꝑficeret
Niam et tr̾am illus ꝓpantem scͥp¬
cum est ꝙ idem rex cum pancipi¬
bꝯ et consiliarus iuis plurminz au¬
n et argenti et uasorum p̃ciosoꝵ
misent ad templũ. ubunteralia po
quantumcumq nocẽ est ut ex¬
pensas dabis de thesauro et defisco
regis. Mensis aut adar cuio die
t̾cia comus diu conpleta est ipẽ e
qui apud nos martuis uecatur.
QQuem scnptura duodecunũ an¬
nim iusta cursum lune sol et ap
edinicio altaris concepta est duode¬
cimo est mense ꝑfecta. Concep¬
ta est enim mutio septimi mensis
quia omne ꝙ facimo bonũ p̃uemi¬
ente nos gra spe sancti incipimo
et hauc comitante ad ꝑscõnem te¬
dimꝯ. Compleca est antem duo¬
decimo meuse obsignificanciam
ꝓfectẽnisq hec mimero continet
inquorum fide ad dectrinam eccñ
ꝓficit᷑. Item duo denano mimerus
ideo ꝑfectonem iecte fid̾i et opa¬
tõnis designant. Quia siuetria
ꝑquatuor seu quatuor ꝓtria maus¬

Expanded text:
et donaverat pecunia perficeretur. et donaverat pecunia perficeretur. Nam et Ezra illum principibus et consiliariis suis plurimum auri et argenti, et vasorum pretiosorum, miserit ad templum. Ubi inter alia posquantumcunque necesse est ut expendas, dabis de thesauro et de fisco regis . Mensis autem Adar, cujus die tertia domus Domini completa est, ipse est qui apud nos Martius vocatur, quem Scriptura duodecimum annum juxta cursum lunae solet appeaedificio altaris coepta est, duodecimo est mense perfecta. Coepta est enim initio septimi mensis; quia omne quod facimus bonum, praeveniente nos gratia Spiritus sancti, incipimus, et hac comitante ad perfectionem tendimus. Completa est autem duodecimo mense, ob significantiam perfectionis, quae hoc numero continetur, in quorum fide ac doctrina Ecclesia perficitur. Item duodenarius numerus ideo perfectionem rectae fidei et operationis designat, quia sive tria per quatuor, seu quatuor per tria mul
Abbreviated transcription (Latin):
o ait ubi dccente intemp lo dño mu¬
lierem in adultio dep hensam ad¬
duxere pharisei et scrbe quam nulla¬
tenus uisi inportices temꝑli aliquos
introducere potuerunt. Aliquado
separatur sub nomine gazophi lato¬
tii siue exidrarum sine pornicuz siue
atniorum. Dnde est illud psalmi¬
sto. Quistatis indomo diũ matri
is domꝰ deimĩ. Et edificanerunt
et construexerunt iuibente d̾o isrł.
⁊ uibente cyro et dauo. et artar¬
xer̾se regily ꝑsarum. et compleue¬
niit domũ dei istam usq ad diem¬
terciam uensis adar qui est amte
ciuo tenupore esdras debabilone
ilrio so lim am ascendit. Qiuent̾
aut quomodo dicatur iubente nõ
so lum cỹro et dauo set artar uerse
donn dei ee constructam cũ conti¬
mio subiuingitur eam regnante
ad huc dano fusse conꝑ letam ac
dedicatam. Nisi forte credendum
est etiam artarxersen misso ihero¬
solimam p limu auri et argenti po¬
eio eet̾ conpletum et ipa ꝙ̃ mi sat

Expanded text:
o, ubi docente in templo Domino muo, ubi docente in templo Domino mulierem in adulterio deprehensam adduxere Pharisaei et Scribae , quam nullatenus nisi in porticus templi aliquas introducere potuerunt; aliquando separatim, sub nomine gazophylaciorum, sive exedrarum, sive porticuum, sive atriorum. Unde est illud Psalmistae: Qui statis in domo i Addo: et aedificaverunt et construxerunt, jubente Deo Israel, et jubente Cyro, et Dario, et Artaxerxe, regibus Persarum: et compleverunt domum Dei istam usque ad diemtertium mensis Adar, qui est annus cujus tempore Ezras de Babylone Hierosolymam ascendit. Quaeritur autem quomodo dicatur, jubente non solum Cyro et Dario, sed et Artaxerxe, domum Dei esse constructam; cum continuo subjungitur, eam regnante adhuc Dario fuisse completam ac dedicatam. Nisi forte credendum est etiam Artaxerxen, misso Hierosolymam plurimo auri et argenti poejus esset completum, ex ipsa quam miserat
Abbreviated transcription (Latin):
uimi gle illi siue iunob ip̃is seu
gerimo. Neq aliquis hec quod
id aggens sub dano rege tem pli
eẽ iacta sunidamenta contrariu.
Et tunet huic sacre quam expo¬
nmo istorie inqua scriptum scdo
tarus templum multum gaude¬
tem et conlandantem din ppło
Nanq tunc ip̃iꝯ templi funda¬
cõ erga descripta. Id est domo sanc¬
ce int̾ioris quiꝯ mensuras speciali
et regnum et para lipomeno histo¬
ria referit. Hunc aut cum edi¬
ficatone domꝯ ip̃ĩꝰ etiam porticu
iuidiq uersam igiro aiebant edi¬
ficia fundata narrantur. ¶oram
inlibro paralipomenon ita fit me¬
to. Fecit etiam atrium sac̾ dotum
et basilicam grandem et ostia in
basilicam que texit aere. inqua ba¬
silica templo circum posita. et pp¬
populꝯ adorandum consist̾e̾. et c¬
custodes ac ianitores temp li ꝑui¬
ces suas die notuq sole bant excu¬
bare. sicut idem liber para li pomeno
habundantissime docet: Hec ali¬
quaudo generalit̾ cum ipõ temp¬
lo admimeratur. Uot menuangłi¬

Expanded text:
sive in nobisipsis, seu gerimus. Neque aliquis hoc quod ait Aggaeus, sub Dario rege templi esse jacta fundamenta, contrarium aestimet huic sacrae quam exponimus historiae in qua scriptum est: Secundo mentariis templum, multum gaudente e. Namque tunc ipsius templi fundatio descripta est, id est, domus sanctae interioris, cujus mensuras specialiter et Regum et Paralipomenon historia refert. Nunc autem cum aedificatione domus ipsius etiam porticuum undique versum in gyro ambiebant, aedificia fundata narrantur, quorum in libro Paralipomenon ita fit mentio: Fecit etiam atrium sacerdotum, et basilicam grandem, et ostia in basilica, quae texit aere . In qua basilica templo circumposita, et populus ad orandum consistere, et custodes ac janitores templi per vices suas die noctuque solebant excubare, sicut ibidem liber Paralipomenon abundantissime docet. Haec aliquando generaliter domus cum ipso templo adnumeratur; ut in Evangeli
Abbreviated transcription (Latin):
Iosephus nomen loci. inquo h
cyri litt̾e sunt iiuente. Ita po¬
suit et iuentus est mec bat ha¬
uis constructa turre iuregione
medie codix. Porro alia transla¬
tõ sic habet egbathana medifi¬
cio turissimo regionis me doxuz
Uonde uere simile uidetur ꝙ uo
men uiedana no aliud quã me¬
diam significet. Quod aut se¬
quit et ut ponam sund amenta

Expanded text:
osephus nomen loci in quo hae Cyri litterae sunt inventae, ita posuit: Et inventus est in Ecbatanis constructa turre, in regione Mediae codex. Porro alia translatio sic habet: In Ecbatana, in aedificio tutissimo regionis Medorum. Unde verisimile videtur, quod nomen Medena, non aliud quam Mediam significet. Quod autem sequitur: Et ut ponant fundamenta
Abbreviated transcription (Latin):
tone domo dñi quam renona¬
uerant. s etiam ꝓpecc̃o tocius
isrł oiferebant. Qua nimm
optet sic eorum qui nobis cum
d sunt bonis fanere. sie illoxiia
bona imutando na facere. ut
etiam ꝓstatu tocus ꝙ̃ po bem
est eec le sollerti cura dum pte¬
muir. Iusta ip̃in duice oratoni
exemp lum inqua no sibi sp̃al¬

Expanded text:
quam renovaverant, sed etiam pro peccato totius Israel offerebant; quia nimirum sic oportet eorum qui nobiscum adsunt bonis favere, sic illorum bona imitando, nostra facere, ut etiam pro statu totius quae per orbem est Ecclesiae, solerti cura Dominum precemur juxta ipsum dominicae orationis exemplum; in qua sibi
Abbreviated transcription (Latin):
set ab ip̃o est die tercia resuc itatũ
ad uitam. N uꝯ figure spalit̾ ap¬
tatur illud ꝙ templum quadra¬
guita et sex auuis edificatum eise
dicitur. Narrant uaniq fuu¬
legi quod hec dierum uitno corpꝰ
humanuĩ iuro tempore concepto

Expanded text:
sed ab ipso est die tertia resuscitatum sed ab ipso est die tertia resuscitatum ad vitam. Cujus figurae specialiter aptatur illud, quod templum quadraginta sex annis aedificatum esse dicitur. Narrant namque physiologi, quod hoc numero corpus hu
Abbreviated transcription (Latin):
sex annis edificatum est temp lu
boc. et intribo diebus eritabis il¬
lud. iun non ampliꝯ quaqͥn¬
que et quadraguita repiautur
Aprimo cyu usq ad sextum da¬
tii regis amun s si historiam io¬
sephi legamo regis uiqua post cõ.¬
sũmatonem ac dedicato̾ne tem¬
pli tres ad huc anunos ad dit. i
quibꝰ pibolus id est circumposi¬
ta templo munitionu constru¬
ctõ et quedam alia que reman¬
recte medificatomi templi quadra¬
guita et .ui. aunorumi poruerit
simim a conputari inqui bꝯ emine¬
ciora eius edificia fuere completa
Uerum nos hec enuanglii capi¬
tulo admoniti debemo aninio re¬
tinere. qui a templum quod aia¬
lomone edificatum azo babel et:
ih̃u re hedificatum est. Eulri¬
plicem þabet figuram. Naui et
unam quaꝙ animani de sigirat
te uecatur et eccłam totu hec est
congregatonem omiuz electoruz
et angłorum et homnũ et ip̃i
dui̾ce corpus ꝙ exiirgine natum
ac sine peccarum in mundo cõuer¬
satum. Ab impus morte so lutu

Expanded text:
sex annis aedificatum est templum hoc, et in tribus diebus excitabis illud? cum non amplius quam quinque et quadraginta anni reperiantur a primo Cyri regis usque ad sextum Darii regis annum. Sed si historiam Josephi legamus, in qua post consummationem ac aedificationem templi tres adhuc annos addit, in quibus peribolus, id est, circumposita templo munitionum constructio, et quaedam alia quae remanrecte in aedificatione templi quadraginta et sex annorum potuerit summa computari, in quibus eminentiora ejus aedificia fuere cuncta completa. Verum nos hoc Evangelii capitulo admoniti, debemus animo retinere, quia templum, quod a Salomone aedificatum, a Zorobabel et Jesu reaedificatum est, multiplicem habet figuram. Nam et unamquamque animam designat te vocatur; et Ecclesiam totam, hoc est congregationem omnium electorum, et angelorum et hominum; et ipsum Domini corpus, quod ex virgine natum, ac sine peccato in mundo conversatum, ab impiis morte solutum,
Abbreviated transcription (Latin):
osferenda est deo. nou so lura ob
conlata urtutum doñs. Uerus
etiam obexpurgatas atq ab la¬
tas sordes iutiorum. ecte post
ob lades inde dicatonem templi
uitulos auetes et agnos. Hirci
ip̃a nequam sce lerum oifert.

Expanded text:
offerenda est Deo, non solum ob collata virtutum dona, verum etiam ob expurgatas atque ablatas sordes vitiorum: recte post oblatos in dedicationem templi vitulos, arietes, et agnos, hirci ipsa nequitiam scelerum aufert.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ lignu de domo illiꝯ qui he loca¬
ustis diii contradicere uisus ẽ. et
engitur atque meo ip̃e configit᷑
Qum oꝑa eorum qui paci sanc¬
te uniũsalis eccłe repugnant
omimib manifeste quam suit
mutilia quam pusa patescunt
et ipe meisdem opilo non gaudi¬
um conquisisse ꝓbantur. Domꝰ
quoq talium pub licabit᷑ publi¬
co sensui ꝓ scribitur. Quicorpa
etiam eorum in quibꝰ dicuis ĩ hac
uita mauserunt ad surrexerunt¬
ionem ppetuo pumienda tormta
seuissinis ex actoribo hoc e i mun¬
dis spuitibo inpotestate radiuit᷑
Bene aut̃ ac fide lit̾ danus decretũ
suum auxilio diuine potencie con¬
firmari desid̾at. dumi repente depͥ¬
cando subuingit dicens. Et hac

Expanded text:
mo illius, qui holocaustis Domini contradicere nisus est; et erigitur, atque in eo ipse configitur, cum opera eorum qui paci sanctae universalis Ecclesiae repugnant, omnibus manifeste quam sint inutilia, quam perversa, patescunt; et ipsi in eisdem operibus non gaudieum conquisisse probantur. Domus quoque talium publicatur, id est publico censui perscribitur, cum corpora etiam eorum in quibus diutius in hac vita manserunt, ad resurrectionem perpetuo punienda tormento saevissimis exactoribus, hoc est spiritibus in potestatem traduntur. Bene autem ac fideliter Darius decretum suum auxilio divinae potentiae confirmari desiderat, dum repente deprecando subjungit, dicens: Deus
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i confessione p̃cesserunt magis¬
tris erudiendi ad qr ecclẽ membris
adimandi comrenunt. Qualis
fuit cassiddorus quondai senator
repente ecele doctorum qui uiex¬
positone ꝑ salinorum qua egregi¬
aui fecit diligent̾ iutuito est. ⁊ꝰ
ambrosio quid hy lario. quid aug¬
ustino. quid cyrillus quid ioa humes
quid ceti fres sci dixerunt edretu
eẽ proculdubio asemoribo udeoru
Id est confitencium et licteranciũ
quod sequit. Quod siuecesle fi¬
ent et initules et agnos et egos in
ho lo caustum dei ce li. frumentuz
sal uuni et oleun scd̾m ritimi
sacerdotum. qui sunt iui ħrlm.
Netur eis ꝑ dies singules. uesit
naliquo quenmonia. et osfe

Expanded text:
Christi confessione praecesserunt magisChristi confessione praecesserunt magistris erudiendi, atque Ecclesiae membris adunandi committuntur; qualis fuit Cassiodorus quondam senator, repente Ecclesiae doctor; qui dum in expositione Psalmorum, quam egregiam fecit, diligenter intuitus est quid Ambrosius, quid Hilarius, quid Augustinus, quid Cyrillus, quid Joannes, quid caeteri fratres dixerunt, edoctum se procul dubio a senioribus Judaeorum, id est confitentium et laudantium ur opus. Quod si necesse fuerit, et vitulos, et agnos, et haedos in holocaustum Deo coeli, frumentum, sal, vinum, et oleum, secundum ritum sacerdotum, qui sunt in Jerusalem, detur eis per singulos dies, n
Abbreviated transcription (Latin):
namq uesciat uitulis agnos et
edos que sunt munda animalia.
frumentui quoq sal uinũ et ole¬
um ꝙ et ꝑlegem deo osfere bant
solere intelligi. Que cuucta nẽ
iubente rege inho locaustum dei
osferuntur. Cum fauentibꝰ mũ¬
di huiꝯ potestatib res sancte eccłe
crescuntq sb̾diti que eio ppłi undi¬
q inunam eundemq ficem uen¬
tatis xpo consecrandi ad gregantꝰ
et quid boni naturalis quisq diui
sa lubre didicerit. totum hec mob¬
sequui diuiuiculto iupendit. S¬
equibo apte dicit᷑. Quod sed̾m ri¬
tum sacerdotum quisunt iihe¬
rusalem dari de bent. Quia nimi¬
rum ita solum acceptum fiunt
dño uota offerencium si sed̾m ca¬
tho lice pacis ritum offerantur.
Nam quecumq uel pagana su¬
ꝑstitonem uel contentõnem he¬
retica sunt bona ꝑmixta. Hec bo¬
na estunari nullateno de bent. D¬
sferunt aũt et sac̾dotes id est pro
una regis filiorum eio iuxta illud¬

Expanded text:
namque nesciat vitulos, agnos et haedos, quae sunt munda animalia, frumentum quoque, sal, vinum et oleum, quaeque per legem Deo offerebantur, solere intelligi? Quae cuncta nunc, jubente rege, in holocaustum Deo coeli offeruntur, cum faventibus mundi hujus potestatibus res sanctae Ecclesiae crescunt, subditique eis populi undique in unam eamdemque fidem veritatis Christo consecrandi aggregantur, et quidquid boni naturalis quisque divi Ecclesiarum salubre didicerit, totum hoc in obsequium divini cultus impendit. De quibus apte dicitur, quod secundum ritum sacerdotum qui sunt in Hierusalem, dari deberent; quia nimirum ita solum accepta fiunt Domino vota offerentium, si secundum catholicae pacis situm offerantur. Nam quaecunque vel pagana superstitione vel contentione haeretica sunt bona permixta, haec bona aestimari nullatenus debent. Offerunt autem ea sacerdotes iidem pro vita regis
Abbreviated transcription (Latin):
Pacet litte sensus quia grauusi¬
ma uo luit pena pire. enm siqui
decretum sue re ligionis mutare
temp tasset dampno ude licet et
om̃ium que habere posset. et aui¬
me sue quam etiam confixus iu
ligno cum tormento diutim cru¬
ciatus anuttet. Set et spuital
patet intellectꝰ. quia oꝑa nr̃a li¬
guis omia conpantur. Bona qͥ

Expanded text:
Patet litterae sensus: quia gravissima voluit poena perire eum, si quis decretum suae religionis mutare tentasset; damna videlicet, et omnium quae habere possit, et animae suae, quam etiam confixus in ligno, cum tormento diutini cruciatus, amitteret. Sed et spiritualis patet intellectus, quia opera nostra lignis omnia comparantur: bona q
Abbreviated transcription (Latin):
igiro factum tres ordines ha¬
be bat lapidum politorum. et qͣ¬
quantum lignorum oedri erat¬
q ad stantibꝰ ad pectus usq al¬
tum. aut certe deportico domus¬
dñĩ que erat aute faciem tẽp li
regis salonõnis fabricatetu ita
comemorat. Iecit et atrium ma¬
nis rotundum crium oroi de
lapidibus sectis. et uniuis ordin
dolata cedio. Nec non et inato
donus dn int̾iori et inportico do¬
muis. A et et nasa templi aurea

Expanded text:
in gyro factum, tres ordines hain gyro factum, tres ordines habebat lapidum politorum, et quartum lignorum cedri, eratque astantibus ad pectus usque altum; aut certe domus Domini, quae erat ante faciem templi, regis Salomonis fabricaretor, ita commemorat: Fecit et atrium majus rotundum trium ordinum de lapidibus sectis, et unius ordinis de dolata cedro, necnon et in atrio domus Domini interiori, et in porticu domus . Sed et vasa templi aurea