comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diũ itineris ꝑuenert̃. allident᷑ in ipsis pͥn¬
cipiis suis: & hostes seuissimi p̃clara queq
rius. socte sibi diuidere festinabt᷑. & opti¬
mates quos pͥncipes & p̃positos intellige¬
re possumꝰ uinctos catenis & grauissimo
cõpedũ pondere p̃peditos. trahent in
captiuitate᷑. Et tu gͦ ninue. homines
uidelicrt inficdeles: hominrs mundo
penitus in herentes. sentres supplicia:
& consopieris calice meo. cũ illi qͦq bi¬
berint qui de mra parte fuerant &
a ne : & queres finẽ int̾ uitia & ꝑt̾¬
bationes quȩ te p̾ment. & nichilomi¬
nus stationẽ & finẽ maloꝵ reperire
non poteris. Sed & om̃s uoluntates
tux &e dulcedines. & potentiȩ fecula¬
res & dogmata quȩ tibi indebaris ha¬
bere firmissima. deuorabunt᷑ a comeden
te. Oe quo ꝑ parabolã dicit samson.
De comedente exiit cibus. & de foeti
rgressũ est dulce. Tunc rnĩ fortia que¬
q tua & qͥ dulces fructus spectantiũ
oculis ꝓmittebant. ad pͥmã arboris

Expanded text:
psis principiis suis: et hostes saevissimi praeclara quaeque ejus sorte sibi dividere festinabunt, et optimates quos principes et praepositos intelligere possumus, vinctos catenis, et gravissimo compedum pondere praepeditos, trahent in captivitatem. Et tu ergo, Ninive, homines videlicet infideles, homines mundo penitus inhaerentes, senties supplicia, et consopieris calice meo, cum illi quoque biberint qui de mea parte  Al. sorta me: quaeres finem inter vitia et perturbationes quae te prement, et nihilominus stationem et finem malorum reperire non poteris; sed et omnes voluntates tuae et dulcedines, et potentiae saeculares, et dogmata quae tibi videbaris habere firmissima, devorabuntur a comedente, 574 de quo per parabolam dicit Samson: De comedente exivit cibus, et de forti egressum est dulce : tunc enim fortia quaeque tua, et quae dulces fructus spectantium oculis promittebant, ad primam arboris
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ bibens aut sanguis cilicii. Ut pͥor
int̾pretatio cruentũ popłm significet.
scda crudelitati eiꝰ penitentiã copulatã.
Quodq sequit᷑ quia dñi ẽ oculus hominis
& om̃iũ tribuũ isrł: sic edisserunt: idcir¬
co tẽplũ dĩ de utroq popło construendũ
idest & de t̾ra adrach &e de damascore¬
quiȩ eius. quia dm̃ ẽ quicũq & de gen¬
tib respicit dñm & sperat in eũ: & de
cunctis tribub isrł: Siue uixtalxx. qͥ a
dñs equalit̃ cunctos homines respicit.
& uniuersas tͥb isrł. Dicamꝰ & alit̾. In

Expanded text:
guinem bibens aut sanguis cilicii, ut prior guinem bibens aut sanguis cilicii, ut prior interpretatio cruentum populum significet; secunda, crudelitati ejus 857 poenitentiam copulatam. Quodque sequitur: Quia Domini est oculus hominis et omnium tribuum Israel, sic edisserunt: Idcirco templum Dei de utroque populo construendum est, id est, et de terra Adrach, et de Damasco requie ejus: quia Domin est, quicumque et de gentibus respicit Deum, et sperat in eum, et de cunctis tribubus Israel: sive, juxta LXX, quia Dominus aequaliter cunctos homines respicit, et universas tribus Israel. Dicamus et aliter: in
Abbreviated transcription (Latin):
m̃is hec uisio sure pondus & onus uerbi
cdñi ut int̾pretatꝰ ẽ aquila ad uocati¬
onẽ gentiũ & exstructionẽ ȩccłie ꝑtinet.
Et est ordo uerboꝵ. Assũptio uerbi dñi acu¬
ti in peccatores. mollis iniustos. Ad rach
quippe hoc resonat rx duob integris nom̃
conpositũ. ad acutũ. Rach. molle tenerũq
significans: & non ut male a quib dã legi¬
tur sedrach. Quidã adrach refert̃ ad popłm
iudroꝵ. damascũ ad uocationẽ gentium.
Unde pondus siue assũptio uerbi dñi fit
in t̾ra adrach: suꝑ quã & austeritatẽ suã
dñs exercuit & clementiã. Austeritatẽ
in eos qͥ credere noluert̃. clementiã in illos
qͥ cũ apłis sunt reuersi. Damascus autẽ
ꝓprie requies dñi ẽ: iuixta illud quod scrip¬
tũ ẽ in isaia. Et erit requies riꝰ honor. siqͥ¬
dẽ anteq sciat puer eligere bonũ aut ma¬
lũ & uocare patrẽ & matrẽ. accipiet uir¬
tutẽ damasci & spolia samariȩ. Unde &
damascus in linguã nr̃am uertit᷑ in san¬

Expanded text:
pondus et onus verbi Domini, ut interpretatus est Aquila, ad vocationem gentium, et exstructionem Ecclesiae pertinet. Et est ordo verborum: Assumptio verbi Domini, acuti in peccatores, mollis in justos: ADRACH   quippe hoc resonat ex duobus integris nomen compositum: AD, acutum, RACH, molle, tenerumque significans: et non ut male a quibusdam legitur, Sedrach. Quidam Adrach referunt ad populum Judaeorum, Damascum ad vocationem gentium. Unde populus, sive assumptio verbi Domini fit in terra Adrach super quam et austeritatem suam Dominus exercuit et clementiam . Austeritatem in eos, qui credere noluerunt: clementiam in illos, qui cum Apostolis sunt reversi. Damascus autem propter requies Domini est, juxta illud quod scriptum est in Isaia: Et erit requeis ejus honor. Siquidem antequam sciret puer eligere bonum aut malum, et vocare patrem et matrem, accepit virtutem Damasci et spolia Samariae . Unde et Damascus in linguam nostram vertitur, san
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ ut lutũ platearũ. Ecce dñs posside¬
bit eã. & ꝑcutiet in mari fortitudinẽ
eius. & hec igne deuorabit᷑.
math in finib eius &e tyrus. & sydon. qm
sapientes furrunt nimis. Et ȩdificanit
tyrus munitionẽ suã. & congregauit ar¬
gentũ ut humũ. & aurũ ut lutũ uarĩ
Propterea dñs possidebit eã & ꝑcutiet in

Expanded text:
 platearum. Ecce Dominus possidebit eam, et percutiet in mari fortitudinem ejus, et haec igne devorabitur. LXX: Emath in finibus ejus Tyrus et Sidon: quoniam sapientes fuerunt nimis, et aedificavit Tyrus munitionem suam, et congregavit argentum ut humum, et aurum ut lutum viarum. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ sũmãq repperies. idest mille non
p̃tam᷑. si olro bonoꝵ operũ suas lãpades p̾pa¬
rarint & quinariũ numerũ duplicauerint
ciuitates qͥ corporis sensus optime gub̾na¬
uerit: numero duplicato accipiet ĩ futuro.
nus uerbi dñi in t̾ra ad rach & damasci
requiri eiꝰ. qͥa dñi ẽ. o cłs hominis oe om

Expanded text:
numerum summamque reperies, id est, mille nongrpretamur, si oleum bonorum operum suis lampadibus praepararint, et quinarium numerum duplicaverint,civitates, quas qui corporis sensus optime gubernarit, numero duplicato, accipiet in futurum . Onus verbi Domini in terra Adrach, et Damasci requiei ejus: quia Domini est oculus hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ ros. & deprrhendit umis qͥsq manĩ
ꝓximi sui. & adherebit manꝰ eiꝰ in ma¬
nu ꝓrimi sui. Et̃ uidas p̃parabit᷑ in hie¬
rłm : & congregabit robur om̃i ũ popła
ꝑ circuitũ. aurũ & argentũ & uestes
multas nimis.
ũ hrc fuerint expleta miracula ut e¬
ro hostiũ defluat. tabescant oculi lit
igua more blasphemantiũ conputesceat
tunc erit magnus tumultus sure stupor
in eis. Hoc enĩ significat. Entacit. quam

Expanded text:
sque manum proximi sui, et adhaerebit manus ejus in manu proximi sui: et Judas praeparabitur in Jerusalem, et congregabit robur omnium populorum per circuitum: aurum, et argentum, et vestes multas nimis. Cum haec fuerint expleta miracula, ut caro hostium defluat, tabescant oculi, et lingua in ore blasphemantium computrescat: tunc erit magnus tumultus, sive stupor in eis; hoc enim significat ἔκστασις quam
Abbreviated transcription (Latin):
est. &. Melius ẽ confidere in dño. quã
confidere in homine. De qua securitate
& confidentia hieremias ꝓpħa cõmemo¬
rat. Benedictus erit homo qui confidit
t hec erit plaga qua ꝑcutiet dñs om̃s
gentes quȩ pugnauerunt aduersus hie¬
rusabẽ. Tabescet caro unius cuiꝰq stantis¬

Expanded text:
est. Et: Melius est confidere in Domino, quam est. Et: Melius est confidere in Domino, quam confidere in homine : de qua securitate et confidentia Jeremias propheta commemorat: Benedictus erit homo, qui confidit Et haec erit plaga qua percutiet Dominus omnes gentes, quae pugnaverunt adversum Jerusa
Abbreviated transcription (Latin):
Deduxisti me qm̃ factus es spes mea. tris
fortitudinis a facre inimici. De turre ana¬
nehel ꝑuenimꝰ ad regis torcularia. ꝓ qͥb
& tres psalmi titulũ habent. & dñs in isa
ia dicit torcular calcaui solus. ut exube¬
ret in illis Hr̃a uindemia Et expͥmamꝰ
botros & rubentia in xp̃i sanguine mus¬
ta calcemꝰ. & bibamꝰ uinũ quod letificat
cor hominis: & sponsa desiderat sponsi
sodalib loquens. Inducite me in cellã ui¬
ni. pomte suꝑ me caritatẽ. Si istiusmo¬
di inebriant torcularia. habitamꝰ in hir¬
rłm. in qua anathema ultra non erit.
maledictio indelicet & ab hominatio.
anathema. Et in alio loco. Nemo in sp̃u
dĩ loquens dicit anathema iħm. Et pro
frm salute anathema eẽ cupit. imitari
uolens dm̃ suũ qͥ & ipse cũ non eẽt ma¬
ledictio ꝓ nolis factꝰ ẽ maledictio. Ab¬
lato autẽ om̃i anathemate: habitabit
hierłm secura atq confidens. & illud in
se ex pͥmens. Qui confidit in dño. bratꝰ

Expanded text:
Deduxisti me, quoniam factus es spes mea: turris fortitudinis a facie inimici . De turre Ananeel pervenimus ad regis torcularia, pro quibus et tres psalmi titulum habent. Et Dominus dicit in Isaia: Torcular calcavi solus , ut exuberet in illis nostra vindemia, et exprimamus botros, et rubentia in Christi sanguine musta calcemus; ut bibamus vinum quod laetificat cor hominis ; et sponsa desiderat sponsi sodalibus loquens: Inducite me in cellam vini, ponite super me charitatem . Si nos istiusmodi inebriarint torcularia, habitabimus in Jerusalem, in qua anathema ultra non erit, maledictio videlicet et abominatio. ominum, sit anathema . Et in alio loco: Nemo in spiritu Dei loquens, dicit anathema Jesu . Et pro fratrum salute anathema esse cupit, imitari volens Dominum suum, qui et ipse cum non esset maledictio, pro nobis factus est maledictio . Ablato autem omni anathemate, habitabit Jerusalem secura atque confidens, et illud in se exprimens: Qui confidit in Domino, beatus
Abbreviated transcription (Latin):
putrurrint carnes roꝵ. & oculi contabu¬
erint & lingua in frtorẽ & saniẽ disso¬
luta sunt sit.
orro si ex hoc dicto hereticis crudelitas
dĩ uidetur ostendi: aueliant hec uni¬
uersa fieri. ut deficientib malis suc¬
crescant bona. Qui enĩ in dño & cum
dño steterit : defluent eiꝰ carnalia. ut
oriant᷑ spũalia. Et oculi qͥ male uidebant
cacdent de foraminib suis. ut alii reponan¬
tͣ qͥ possint dñm suspicere cũ ꝓpħa di¬
cente. Ad te leuaui oculos meos. qͥ ha¬
bitas in cęlo. & lingua blasphemans
ideo cõputrescet : ut altera lingna nas¬
cat᷑ quȩ głificrt dñm & possit dicere.
Lingua mra meditabit iustitiã tuã. totadie
laudẽ tuã. Unde & symeon suscipiens in ui¬
nis infantẽ &e futura p̾nuntians: ait ex¬
ce hic positus ẽ in rumã & resurrectioneꝰ
multoꝵ. ut mala cadant & optima sus¬
citent᷑. Unde & dñs in iudiciũ inquit
ego ueni in hunc mundũ. ut qͥ non uide¬

Expanded text:
computruerint carnes eorum, et oculi contabucomputruerint carnes eorum, et oculi contabuerint, et lingua in pedorem et saniem dissoluta sit. Porro si ex hoc dicto haereticis crudelitas Dei videtur ostendi, audiat haec universa fieri, ut deficientibus malis succrescant bona. Qui enim in Domino et cum Domino steterit, defluent ejus carnalia, ut oriantur spiritualia, et oculi qui male videbant, cadent de foraminibus suis, ut alii reponantur, qui possint Dominum suscipere cum propheta dicente: Ad te levavi oculos meos, qui habitas in coelis . Et lingua blasphemans ideo computrescet, ut altera lingua nascatur, quae glorificet Deum, et possit dicere: Lingua mea meditabitur justitiam tuam, tota die laudem tuam . Unde et Simeon suscipiens in ulnis Infantem, et futura praenuntians, ait: Ecce hic positus est in ruinam et resurrectionem multorum , ut mala cadant, et optima suscitentur. Unde et Dominus: In judicium, inquit, ego veni in hunc mundum, ut qui non vide
Abbreviated transcription (Latin):
os. & oculi eoꝵ deflurnt de foraminib
eoꝵ . & lingua eox tabescet in ore roꝵ
uȩ passurȩ sint gentes quȩ contra urbr̾
dñi dimicabunt. presens scriptura testa¬
tur. Stabunt inquit super pedes suos. & ca¬
ro eoꝵ tabescet & defluet. & oculi roꝵ con¬
putrescent: & de suis foraminib excident.
Lingua magniloqua quȩ dĩ popłm blas¬
phemabat solurt᷑ in sanguine̾. & intra
uallũ dentiũ conputrescet. Hȩc passos
non eẽ romanos qui hirłm subuerter̃t
cunctis ꝑspicuũ ẽ: nisi fcerte uidei illas
aureã & gẽmatã dimicaturȩ sunt hirłm.
os autẽ dicemꝰ om̃s persecutores qui
afflixerunt eccłam dñi. ut taceamus
de futuris cruciatib. xͣccłam in p̾senti
scło recepisse quȩ fecerint. Legamꝰ eccłas¬
ticas historias. quid ualerianꝰ. qͥd decius.
qͥd cdioelecianꝰ. qͥd maximianꝰ. qͥd seuissi¬
si sint : & tunc reb ꝓbabimꝰ etiã iuxta
literam ꝓphetiȩ ueritatẽ ẽẽ cõpletã. qd̃

Expanded text:
oculi illorum defluent de foraminibus eorum, et lingua eorum tabescet in ore eorum. Quae passurae sint gentes quae contra urbem Domini dimicabunt, praesens Scriptura testatur: Stabunt, inquit, super pedes suos, et caro eorum tabescet et defluet, et oculi eorum computrescent, et de suis 926 foraminibus excident; lingua magniloqua, quae Dei populum blasphemabat, solvetur in saniem, et intra vallum dentium computrescet. Haec passos non esse Romanos qui Jerusalem subverterunt, cunctis perspicuum est: nisi forte Judaei illas auream et gemmatam dimicaturae sunt Jerusalem. Nos autem dicemus, omnes persecutores, qui afflixerunt Ecclesiam Domini, ut taceamus de futuris cruciatibus, etiam in praesenti saeculo recepisse quae fecerint. Legamus Ecclesiasticas historias, quid Valerianus, quid Decius, quid Diocletianus, quid Maximianus, quid saevissisi sint: et tunc rebus probabimus etiam juxta litteram, prophetiae veritatem esse completam, quod
Abbreviated transcription (Latin):
dicare captiuis remissionẽ & cecis ut ui¬
deant. & illuminent᷑ sapientia. De qua
scriptũ ẽ. Saprentia hominis illuminat
faciẽ eius. Et in psalmis legimus. Dñs
illuminat cęcos. siue sapientes facit. Hoc
enĩ magis significat cͥo qdi. Uidebant
iudei. & qͥa lumen recipere noluerunt:
xtͣna cecitate cooꝑti sunt.
N die illo rrit tumultꝰ dñi magnus in
ris. & app̾hendet uir manũ ꝓximi sui: e
conseret᷑ manꝰ eiꝰ suꝑ manũ ꝓximi sui.

Expanded text:
is remissionem, et caecis ut videant, 927 et illuminentur sapientia , de qua scriptum est: Sapientia hominis illuminat faciem ejus . Et in Psalmis legimus: Dominus illuminat caecos, sive sapientes facit . Hoc enim magis significat σοφοῖ. Videbant Judaei; et quia lumen recipere noluerunt, aeterna caecitate cooperti sunt. In die illa erit tumultus Domini magnus in eis: et apprehendet vir manum proximi sui, et conferetur manus ejus super manum proximi sui.
Abbreviated transcription (Latin):
heretici qui om̃ia głȩ & lucri causa fa¬
ciunt: orantes in angulis platearũ. rec¬
tã semitã relinquentes. Om̃is enĩ angu¬
lus rectã lineã frangit. Et idcirco mere¬
trix in ꝓuerbiis ut cũq eã accipere uolu¬
erimus. cuiꝰ non quiescunt pedes domi s
aut foris uagat᷑ aut in om̃ib insidiat᷑
angulis platearũ: cũ uiderit iuuenẽ insi¬
pientẽ. non inuitat enĩ quẽ senserit ẽe
prudentẽ & maturũ senectute: de quo
scriptũ ẽ. cani hominis sapientia eiꝰ: sta¬
tĩ apprehendit & osculat᷑ atq blandit᷑.¬
& ducit ad lupanar & inuitat ad coituor.
Relinquamꝰ gͥ simulatos angulos. & ad fir¬
mos atq robustos xp̃i angulos transeamus :
Ad quos cũ ꝑuenerimꝰ statĩ in nobis occurrit
t̾ris ananehel. Quod in t̃pretat᷑ gratissimꝰ
dĩ. Quid enĩ t̾re salomonis gratiꝰ ẽ. de qͦ
ad sponsã dr̃: sicut turris dauid ceruix
le scuta pendent suꝑ illã. ooia iacula
potentiũ: Hanc turrĩ dñs iN euan¬

Expanded text:
haeretici, qui omnia gloriae et lucri causa faciunt, et orant in angulis platearum, rectam semitam relinquentes. Omnis enim angulus rectam lineam frangit: et idcirco meretrix in Proverbiis , utcumque eam accipere voluerimus, cujus non quiescunt pedes domi, sed aut foris vagatur, aut in omnibus insidiatur angulis platearum, cum viderit juvenem insipientem non invitat enim quem senserit esse prudentem et maturum senectute, de quo scriptum est : Cani hominis sapientia ejus , statim apprehendit, et osculatur atque blanditur, et ducit ad lupanar, et invitat ad coitum. Relinquamus igitur simulatos angulos, et ad firmos atque robustos Christi angulos transeamus, ad quos cum pervenerimus, statim nobis occurrit turris Ananeel, quod interpretatur, gratissimus Dei. Quid enim turre Salomonis gratius est? de qua ad sponsam dicitur: Sicut turris David cervix le scuta pendent super illam: omnia jacula potentium . Hanc turrem Dominus in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
uod si uoluerimꝰ uixta utrãq: trans¬
lationẽ tropologiã texere : recte
ad ululatũ & planctũ concitant᷑. qͥ
in extremis peccatoꝵ fecib habitant.¬
& in scelerũ suoꝵ ima dimersi dict̃.
Infixus sũ in limo ꝓfundi & non est
inquit substantia. Unde addit᷑. qͥ
habitatis conscissã. hoc ẽ animã mul¬
tis iniquitatib uulneratã. siue ec¬
cłam quȩ scismatib heresibq: lace¬
rata ẽ & ad singula uulnera plangit
filios int̾fectos. Quod autẽ dicit con¬
ticuit siue assimilatꝰ ẽ om̃is popłs cha¬
naan. blasphemiã eoꝵ in die iudicii
cessare significat. & os qtł in altũ po¬
suerunt linguãq ad t̾rã usq peni¬
trantẽ et̾no silentio conticessere. &

Expanded text:
Quod si voluerimus juxta utramque transQuod si voluerimus juxta utramque translationem, tropologiam texere, recte ad ululatum et planctum concitantur qui in extremis peccatorum faecibus habitant, et in scelerum suorum ima demersi dicunt: Infixus sum in limo profundi, et non est, inquit, substantia . Unde et additur: qui habitatis concissam, hoc est, animam multis iniquitatibus vulneratam, sive Ecclesiam, quae schismatibus, haeresibusque lacerata est, et ad singula vulnera plangit filios interfectos. Quod autem dicit: Conticuit, sive assimilatus est omnis populus Chanaan, blasphemiam eorum in die judicii cessare significat, et os quod in altum posuerunt, linguamque ad terram usque penetrantem, aeterno silentio conticesce
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmã legenda ẽ nec. picpañ. putemꝰ: sed
productam. Ut de pila sciamꝰ dici in qͣ
frum̃ta tundunt᷑ uas concauũ & me¬
dicoꝵ aptũ usui. in quo ꝓprie. Nticati¬
att. fieri solent. Dicat aliquis intellexis¬
se se quid significet pila. sed scire uelle
cur in p̃senti loco assũpta sit. Quia se¬
mel descriptio ẽ captȩ urbis. & dr̃ uox
clamoris a porta pisciũ & ululatꝰ ã
scđa. & contricio magna a collib: nc̃
idẽ descriptionis ordo seruat᷑. & de
qͥ habitatis in ualle qͥ habitatis in
gurgustio : sed qͥ habitatis in pila. quod
scilicet quomͦ frum̃ta feriente de suꝑ
uecte tundunt᷑. ita de porta pisciũ.
& de porta scđa & de collib ꝓruens.
in uos decurret exercitꝰ. Popłm autẽ
chanaan appellauit popłm iudeoꝵ.
iurta illud quod legimꝰ in danihel.
Semen chanaan & non uida. & ad hirru¬
salem. Pat̃ tuus amorreus. & mat̾ tua
chetͥea. & in alio loco. Chanaan. in
manu tua statera miquitatis.

Expanded text:
ma legenda est, ne σφαῖραν putemus, sed productam, ut de pila sciamus dici, in qua frumenta tunduntur, vas concavum, et medicorum aptum usui, in quo proprie ptisanae feriri solent. Dicat aliquis intellexisse se quid significat pila, sed scire velle cur in praesenti loco assumpta sit. Quia semel descriptio est captae urbis, et dicitur: Vox clamoris a porta piscium, et ululatus a secunda, et contritio magna a collibus: nunc idem descriptionis ordo servatur, et dqui habitatis in valle, qui habitatis ingurgustio; sed qui habitatis in pila, quod scilicet quomodo frumenta feriente desuper vecte, contunduntur: ita de porta piscium, et de porta secunda, et de collibus proruens in vos decurret exercitus. Populum autem Chanaan appellavit populum Judaeorum, juxta illud quod legimus in Daniele: Semen Chanaan et non Juda ; et ad Jerusalem: Pater tuus Amorrhaeus, et mater tua Cethaea ; et in alio loco: Chanaan, in manu tua, statera iniquitatis .
Abbreviated transcription (Latin):
isperierunt om̃s qui inuoluti sunt¬
isꝑiert̃ om̃s qͥ yrecti sunt argento.
ui sibi inquit in diuitiis confidebant
de tantas habebant opes ut se quasi
inuolutos & septos suis diuitiis esti¬
marent. uel certe sicut.lxͣx. qͥ erec¬
ti erant in suꝑbiã & pauperes despi¬
git ant & seruant eos. ꝑierint atq
corruerint. Quod qͥ intellexerit. p̃uto
eũ non satis curare diuitias. in qͥb ñ
peribt̃ sed iã ꝑiert̃ qͥ erecti st̃. Neq
uͦ estimandũ eos solos ꝑisse qͥ argen¬
to erecti st̃: s iuxta hanc diffiniti¬
onẽ ꝑibit & ille qͥ in generis nobili¬
tate se iactat. ꝑibit qͥ inflat̾ dignita¬
t᷑. ꝑibit qͥ in femineo languore molli¬
tus comã nutrit. uellit pilos. cutẽ
polit. & ad speculũ cõmit̃. Que ꝓpͥȩ
passio & insania feminarũ ẽ. Siqͥs autẽ
unlt erigi & suꝑbire: scã suꝑbia eriga¬
tur ab apłis. quando clignꝰ fuerit ꝑ no

Expanded text:
perierunt omnes involuti ierunt omnes qui erecti sunt argento. Qui sibi, inquit, in divitiis confidebant, et tantas habebant opes, ut se quasi involutos et septos suis divitiis aestimarent. Vel certe secundum LXX, qui erecti erant in superbiam et pauperes despigitent et serviant eis, perierint atque corruerint. Quod qui intellexerit, puto eum non satis cupere divitias, in quibus non peribunt, sed perierunt qui erecti sunt. Neque vero aestimandum est eos solos periisse, qui argento erecti sunt, sed juxta hanc diffinitionem peribit et ille qui in generis nobilitate se jactat. Qui gloriatur in dignitat. peribit qui in femineo languore mollitus comam nutrit, vellit pilos, cutem polit, et ad speculum comitur, quae proprie passio et insania feminarum est. Si quis autem vult erigi et superbire sancta superbia, erigatur cum apostolis, quando dignus fuerit pro
Abbreviated transcription (Latin):
contẽptͥunt custodias suas. & dict̾ in
cordib suis. non faciet bene dñs & ñ
faciet male.
Ntẽpore &e in die captiuitatis hirłem
uel ababylonis. uel ã romanis. qͥa de¬
reliquit legẽ dñi & impie egit in dim
creatorẽ suũ. scrutabit᷑ dñs cũ lucer¬
na om̃ia abscondita hirłem: & nul¬
lũ inultũ patiet᷑ effugere. Legamꝰ
iosephi historias. & ibi reꝑiemꝰ scrip¬
tũ. de cloacis quoq & speluncis &
antris & sepulchris extractos pͥncipes
& reges & potentes & sacerdotes: qͥ
se in eis metu mortis absconderant.
Et iusitabo inquit suꝑ eos qͥ confidt̃
in corporib suis & in uirib suis. quas

Expanded text:
unt custodias suas, et dicunt in cordibus suis, non faciet bene Dominus, et non faciet male. In tempore et in die captivitatis Jerusalem vel a Babyloniis vel a Romanis quia dereliquit legem Domini, et impie egit in Dominum Creatorem suum, scrutabitur Dominus cum lucerna omnia abscondita Jerusalem, et nullum inultum patietur effugere. Legamus Josephi historias, et ibi reperiemus scriptum, de cloacis quoque, et speluncis, et antris, et sepulcris, extractos principes et reges et potentes et sacerdotes, qui se in eis metu mortis absconderant. Et visitabo, inquit, super eos, qui confidunt in corporibus suis, et in viribus suis, quas
Abbreviated transcription (Latin):
qđ intp̃tat᷑ cõmotio. Non enĩ potest
dicere statuit suꝑ petrã pedes meos.
sed incertus & fluctuans semꝑ in mo¬
tu est. Unde & noe uir sc̃s postquã
euigilauit sõno: ex maledictione
nom̃ imposuit chanaan dicens. Ma¬
ledictus chana an puer. famulus
erit frm̃ suoe. Non solũ autẽ chana¬
an assimilant᷑ peccatores. sed proqua¬
litate & diuersitate peccati. alius as¬
similat᷑ pharaoni. alius nemroth gi¬
ganti. Ꝙ econtrario ꝑ bona oꝑa atq
uirtutes. qͥa & uirtutũ itinera st̃
diuersa ille sp̃m assumit abraham.
hic moysi. alius heliȩ. Quã obrẽ ab

Expanded text:
 687 commotio. Non enim potest dicere: Statuit super petram pedes meos ; sed incertus et fluctuans semper in motu est. Unde et Noe vir sanctus, postquam evigilavit e somno, ex maledictione nomen imposuit Chanaan, dicens: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratrum suorum . Non solum autem Chanaan assimilantur peccatores, sed pro qualitate et diversitate peccati, alius assimilatur Pharaoni, alius Nemrod giganti. Et econtrario, per bona opera atque virtutes, quia et virtutum itinera sunt diversa, ille spiritum assumit Abraham, hic Moysi, alius Eliae; quamobrem ab
Abbreviated transcription (Latin):
entiȩ nunc conformati uxta pͥorẽ conuer¬
sationẽ. Et in psalmo legimꝰ Uenite filii
audite me timorẽ dñi docebo uos. Isti gͥ
filii uidebunt & letabunt᷑. & cor roꝵ g au¬
debit in dño.
ibilabo eis & congregabo illos qͥa re¬
demi eos. & multiplicabo ros sicut ante¬
⁊ furrant multiplicati. Et seminabo eos in
popłis. & delonge recordabunt᷑ mei. Q ui¬
uent cñ filiis suis & reuertent᷑. & reducã
eos de t̾ra egipti. & de assyrus congrega¬
bo ros: & ad t̾rã galaad &e libani adducã
eos & non inueniet᷑ eis locus.
Lxx
ignificabo eis & suscipiã illos quia redimã
eos. & multiplicabunt᷑ sicut erant pluri¬
& conuertent᷑ & conuertã ros. de t̾ra rgip¬
ti &e de assy¬
rus suscipiã illos : & in
gala clithin
& in libanũ introducaor
ꝑos & nullus ex eis deerit.
ignũ congregationis suȩ uł sub mace¬
donib uel in siginficatione mũdi ut pͥns

Expanded text:
entiae, non conformati juxta priorem converentiae, non conformati juxta priorem conversationem . Et in Psalmo legimus: Venite, filii, audite me, timorem Domini docebo vos . Isti igitur filii exsultabunt et laetabuntur, et cor eorum gaudebit in Domino. Sibilabo eis, et congregabo illos quia redemi eos, et multiplicabo eos sicut ante fuerant multiplicati. Et seminabo eos in populis, et de longe recordabuntur mei, et vivent cum filiis suis, et revertentur. Et reducam eos de terra Aegypti, de Assyriis congregabo eos, et ad terram Galaad et Libani adducam eos, et non invenietur eis locus. LXX: Significabo eis, et suscipiam illos, quia redimam eos, et multiplicabuntur sicut erant pluriet convertentur, et convertam eos de terra Aegypti, et de Assyriis suscipiam illos, et in Galaaditin et in Libanum introducam 876 eos, et nullus ex eis deerit. Signum congregationis suae, vel sub Macedonibus, vel in consummatione mundi, ut p
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitia deferunt᷑. Alius ẽ auriga de qͦ
loquit᷑ eliseus. Pat̾ pater. currus isrł &
auriga riꝰ. Tunc ds̃ domũ iuda & do¬
mũ ioseph confoctare se dicit. Ut qͥ ie¬
roboã regnante diuisi sunt. xp̃o impe¬
rante socient᷑. & sit unꝰ
pastor &
unus grex. Et uidas
telligentiã conferunt᷑. Quia & ioseph
rauit p̾sentia. Et conuertet ros & mi¬
serebit᷑ eoꝵ. & sic erunt unũ sic̃ fuert᷑
anteq ꝓiceret eos. Hec uniuersa in ꝑ¬
secutionib accipe. qͣndo desperatis om̃i¬
b exaudit seruos suos dñs. Et erunt
quasi factes ephraĩ. Qui pͥmũ debiles &
infirmi. postea foctes ert̃. & suo digni
nomine. Ephraim enĩ int̾pretat᷑ ub̾tas.
Et letabit᷑ cor eorycũ biberint uinũ quod ex¬
p̃ssũ ẽ de uinea sorech. filii quoq roꝵ qͥb
paulus apłs loquit᷑. filioli mei quos iterũ
parturio donec ap̃s foemet᷑ in uobis. Et
petrus pͥnceps apłꝙꝵ. Sicut filii ait obedi¬

Expanded text:
praecipitia deferuntur. Alius est autem auriga, de quo praecipitia deferuntur. Alius est autem auriga, de quo loquitur Elisaeus: Pater, pater, currus Israel, et auriga ejus . Tunc Deus domum Juda et domum Joseph confortare se dicit , ut qui, Jeroboam regnante, divisi sunt, Christo imperante, socientur, et sit unus pastor et unus grex. Et Judastelligentiam, quia et Joseph ravit praesentia. Et convertet eos, et miserebitur eorum: et sic erunt unum sicut fuerunt antequam projiceret eos. Haec universa in persecutionibus accipe, quando, desperatis omnibus, exaudivit servos suos Dominus. Et erunt quasi fortes Ephraim, qui primum debiles et infirmi, postea fortes erant, et suo nomine digni: Ephraim enim interpretatur ubertas. Et laetabitur cor eorum, cum biberint vinum, quod expressum est de vinea Sorec. Filii quoque eorum quibus Paulus apostolus loquitur: Filioli mei, quos rursum parturio donec Christus formetur in vobis . Et Petrus princeps apostolorum: Sicut filii, ait, obedi
Abbreviated transcription (Latin):
& ifrł aduersus grecos parit̃ dimicarint.
uel qͦ tẽpore ephrami de captiuitate as¬
syria sit reuersus. quando uxta hirzechi¬
el duȩ uirgȩ idest uidas & ephraim sibi
iunctę sunt & in unũ baculũ copulatę.
Iuod iuxta tropologiã sic explanari potest.
Quando usitauerit dñs om̃ips gregẽ suum
domũ uida. tunc confundent᷑ ascensores ȩquaꝵ
de quib scriptũ ẽ. Cantemꝰ dño głosȩ enĩ
magnificatꝰ ẽ. equũ & ascensorẽ ꝓrecit in
mare. De quib etiã psalmistȩ uoce canta¬
tur. Ab increpatione tua ds̃ iacob: dormi¬
tauerunt qui ascendert᷑ ȩ quos. & scoꝵ
In hoc equitatu confidebat rex egiptius.
& p̾cipitatꝰ in mare quasi plũbũ submer¬
sus ẽ in ꝓfundũ. & suo exemplo clidicit
uerũ eẽ quod scriptũ ẽ. Fallax equus in
salutẽ. Hos currus & quadrigas supͣ in
quattuor ꝑturbationib in t̾pretati sumꝰ.
Qui nisi frenis bonis regant᷑. aurigȩ ad

Expanded text:
et Israel adversum Graecos pariter dimicarint, et Israel adversum Graecos pariter dimicarint, vel quo tempore Ephraim de captivitate Assyria sit reversus, quando, juxta Ezechielem duae virgae, id est, Judas et Ephraim, sibi junctae sint, et in unum baculum copulatae. Quod juxta tropologiam sic explanari potest. Quando visitaverit Dominus omnipotens gregem suum domum Juda, tunc confundentur ascensores equorum, de quibus scriptum est: Cantemus Domino, gloriose enim magnificatus est, equum et ascensorem projecit in mare . De quibus etiam Psalmistae voce cantatur: Ab increpatione tua, Deus Jacob, dormitaverunt qui ascenderunt equos . Et sanctorum In hoc equitatu confidebat rex Aegyptius; et praecipitatus in mare, quasi plumbum submersus est in profundum , et suo exemplo didicit verum esse, quod scriptum est: Fallax 875 equus ad salutem . Hos currus et quadrigas, supra in quatuor perturbationibus interpretati sumus, qui nisi frenis boni regantur aurigae, ad
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dĩ eoꝵ exaudiã eos. Et erunt quasi bel¬
latores ephraim. & letabit᷑ cor eoꝵ quasi in
uino. & filii eoꝵ uͥdebunt & letabunt᷑. & gau¬
runt. ut aut sub machabeis transacta
iã dicant: aut sub xp̃o in ultimo scło.
gerenda cõmemorent. Et est sensus. Cũ
positus fuerit uidas quasi equus decorus.
in p̾lio. & conculcauerit quasi lutũ aduer¬
sarios & dño secũ bellante superarit: t̃c
om̃is equitatꝰ greciȩ corruet. Et domus
inda. & domꝰ isrł. eam enĩ uocat domũ
ioseph. idest decẽ tribuũ: parit̾ saluabun¬
tur. Q conuertã eos de captiuitate in
qua fuerant. & rrunt sicut eo tẽpore
quando non ꝓiecerã ros. Ego enĩ sũ dñs
ds̃ eoꝵ. qui illos exaucdiã dep̃cantes. Et
ephrai qͥ nunc captiui retinent᷑ postea
laxabunt᷑. & in tantũ uenient gaudii
ut eos umo madidos arbitreris. Filii quoq
roꝵ cernent patrũ triũphos. & in dño
letabunt᷑. qͦ prebente uictoriã consecu¬
ti sunt. Queramꝰ historiã quando iuda

Expanded text:
 et exaudiam eos: et erunt quasi bellatores Ephraim, et laetabitur cor eorum quasi in vino, et filii eorum videbunt et laetabuntur, et gaurunt, ut aut sub Machabaeis transacta jam dicant, aut sub Christo in ultimo saeculo transigenda commemorent: Et est sensus: Cum positus fuerit Judas quasi equus decorus in praelio, et conculcaverit quasi lutum adversarios, et Domino secum bellante, superarit: tunc omnis equitatus Graeciae corruet, et domus Juda et domus Israel eam enim vocat domum Joseph, id est, decem tribuum pariter salvabuntur, et convertam eos de captivitate in qua fuerant, et erunt sicut eo tempore, quando non projeceram eos: ego enim sum Dominus Deus eorum, qui illos exaudiam deprecantes. Et Ephraim qui nunc captivi detinentur, postea laxabuntur, et in tantum venient gaudii, ut eos vino madidos arbitreris. Filii quoque eorum cernent patrum triumphos, et in Domino laetabuntur, quo praebente, victoriam consecuti sunt. Quaeramus historiam quando Judas
Abbreviated transcription (Latin):
t confundent᷑ ascensores equaꝵ & con¬
fortabo domũ uida. & domũ ioseph sel¬
uabo. Et conuertã eos quia miserebor ea
& erunt sicut fuerunt quando non ꝓ¬
iecerã eos. Ego enĩ dñs ds eorũ exaudi¬
am eos. et erunt quasi fortes ephram:
& lrtabit᷑ cor eoꝵ quasi a uino. & filii roꝵ ii¬
debunt & letabunt᷑. & exultabit c& rorũ
in dño. Se p ⁊ ua G 1 N 2 a.

Expanded text:
t confundentur ascensores equorum. Et confortabo domum Juda, et domum Joseph salvabo, et convertam eos, quia miserebor eorum: Et erunt sicut fuerunt quando non projeceram eos: ego enim Dominus Deus eorum, et exaudiam eos. Et erunt quasi fortes Ephraim, et laetabitur cor eorum quasi a vino: Et filii eorum videbunt, et laetabuntur, et exsultabit cor eorum in Do
Abbreviated transcription (Latin):
etiã popłs tradat᷑ aduersariis. & tamen
dñs om̃ĩps insitet pꝰ ea gregẽ suũ domũ
uida. qui dñm & sermone & animo con¬
fitet᷑. Et ponat eos quasi equũ głẽ suȩ
in bello de quo scĩ dict̃. Ascende suꝑ eqͦs
tuos. & equitatio tua salus. Ipse erit¬
& arcus furoris dñi. de quo ait. Inebria¬
bo sagittas meas sanguine. Et rursũ.
Sagittȩ meȩ consument ros. De hoc ar¬
cu & de his sagittis in .uiiͦ. psalmo legimꝰ
Arcũ suũ tetendit & parauit illũ. & in
eo parauit uasa mortis. sagittas suas
ardentib effecit. Et conculcabt᷑ ait ad¬
uersarios suos in martirio coronati. &
dicent. Dñs illuminatio mea & salus
mea. quẽ timebo. Oñs ꝓtector uitȩ mrȩ
a quo trepidabo. Dũ apypiant suꝑ me

Expanded text:
adatur adversariis: et tamen Dominus omnipotens visitet postea gregem suum domum Juda, qui Deum et sermone et animo confitetur: et ponat eos quasi equum gloriae suae in bello, de quo sancti dicunt: Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus . Ipse erit et arcus furoris Domini, de quo ait: Inebriabo sagittas meas sanguine . Et rursum: Sagittae meae consument eos. De hoc arcu, et de his sagittis in septimo Psalmo legimus: Arcum suum tetendit, et paravit illum; et in ipso paravit vasa mortis, sagittas suas ardentibus effecit. Et conculcabunt, ait, adversarios suos in martyrio coronati, et dicent: Dominus illuminatio mea, et salus mea, quem timebo? Dominus protector vitae meae, a
Abbreviated transcription (Latin):
ni.sed aln ex eis fuerint indigni gene¬
re suo. ludas enĩ machabeus & om̃s qͥ
de genere ipsius pͥncipes fuere in popło.
& angulus erant qͥa regia potestate
popłm continebant: & paxillus. ipsi enĩ
erant sacerdotes. & arcus p̃lii. quia uiri
exstitere foctissimi. ut non salũ exerci¬
tũ aciemq disponerent. s pͥmi ad p̾liũ
psilirent. Possumꝰ hoc quod seqͥt᷑ ex ipso
egrediet᷑ om̃is exactoe simul ꝓqͦ lxx tͣn¬
stulert᷑ ex ipso egrediet᷑ om̃is qͥ educit
simul: & hoc dicere. Nulla erit digni¬
tas in exercitu. quȩ non illiꝰ arbitrio
disponat᷑. Et erunt uiri fortissimi concul¬
caltes macedonas quasi lutũ uiarũ in plio
Crunt autẽ foctissimi atq bellabt̃: quia
dñs cum eis est.

Expanded text:
ni, sed alii ex eis fuerint indigni genere suo. Judas enim Machabaeus et omnes qui de genere ipsius principes fuere in populo, et angulus erant; quia regia potestate populum continebant, et paxillus, ipsi enim erant sacerdotes, et arcus praelii, quia viri exstitere fortissimi, ut non solum 873 exercitum aciemque disponerent; sed primi ad praelium prosilirent. Possumus de hoc quod sequitur: Ex ipso egredietur omnis exactor simul, pro quo LXX transtulerunt: Ex ipso egredietur omnis qui educit simul, et hoc dicere: Nulla erit dignitas in exercitu, quae non illius arbitrio disponatur. Et erunt viri fortissimi, conculcantes Macedonas quasi lutum viarum in praelio: erunt autem fortissimi, atque bellabunt, quia Dominus cum eis est.
Abbreviated transcription (Latin):
niniuen & assirios qui uastauerunt de¬
cẽ trib quȩ uocant̾ israhel: ita abacuc
prophetiã habeat aduersus babilonẽ &
nabuchodonosor. a quib uidas & ihrłem
templũq subuersa sunt. Ꝙ ut scias eo
tẽpore fuisse ab aeuc quo iã duȩ trib qͦ
uocabant᷑ iuda ducte erant in captiui¬
tatẽ: daniel docere te poterit. ad quẽ
in lacũ leonũ abacue cũ prandio mit¬
titur. quãquã apud hebreos hȩc ipsa
non legat᷑ historia. Igitur siue quis
recipit scripturã illã. sue non recipit.
utrũq pro nobis est. Aut enĩ recipit.
& iã post factã rẽ liber abacuc texitur:
aut non recipit. & quasi propħa scri¬
bit que uentura cognoscit.

Expanded text:
Niniven et Assyrios, qui vastaverunt deNiniven et Assyrios, qui vastaverunt decem tribus, quae vocabantur Israel: ita Abacuc prophetiam habeat adversus Babylonem et Nabuchodonosor, a quibus Juda et Jerusalem templumque subversa sunt. Et ut scias eo tempore fuisse Abacuc, quo jam duae tribus quae vocabantur Judas, ductae erant in captivitatem, Daniel docere te poterit, ad quem in lacum leonum Abacuc cum prandio mittitur : quamquam apud Hebraeos haec ipsa non legatur historia. Igitur sive quis recipit Scripturam illam, sive non recipit, utrumque pro nobis est: aut enim recipit, et jam post factam rem liber Abacuc texitur: aut non recipit, et quasi propheta scribit quae ventura cognoscit.
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ prouocare. & uas fragile aduer¬
sũ figulũ cur tale uel tale factũ sit
disputare. Nec non & hoc animaduer¬
tendũ. quod assũptio uel pondus quȩ
grauia ẽẽ iã diximꝰ : propħȩ uisio est.
& aduersũ montani dogma peruer¬
sũ intelligit quod uidet. nec amens
loquit᷑ nec more insamentiũ femina¬
rũ dat sine mente sonũ. Unde &e apłs
iubet ut si ꝓphetantib aliis alii fuerit
sed pacis. Ex quo intelligit᷑ cũ quis uo¬
luntate reticet & alteri locũ dat ad
loquendũ. posse & loqui & tacere cũ
uelit. Qui autẽ in extasi idest inuitꝰ
loquitur. nec tacere nec loqui in sua po¬
testate habet. Illud quoq disce quia se¬
mel a me uiolent̃ exigis ut quasi gradus
quosdã & scalas ad altiora tendenTi his¬
toriã tibi interp̃ter. propħiam ẽẽ contͣ
babilonẽ & nabuchodonosor regẽ chal¬
deorũ. ut quomͦ prior propħa naũ. quẽ
ab acuc sequit᷑. uaticiniũ habuit contͣ

Expanded text:
judicium provocare; et vas fragile adverjudicium provocare; et vas fragile adversum figulum , cur tale vel tale factum sit, disputare? Necnon et hoc animadvertendum, quod assumptio vel pondus, quae gravia esse jam diximus, prophetae visio est, et adversum Montani dogma perversum intelligit quod videt: nec ut amens loquitur, nec in morem insanientium feminarum dat sine mente sonum. Unde et apostolus jubet, ut si prophetantibus aliis, alii fuerit sed pacis. Ex quo intelligitur, cum quis voluntate reticet, et alteri locum dat ad loquendum, posse et loqui et tacere cum velit. Qui autem in ecstasi, id est invitus loquitur, nec tacere nec loqui in sua potestate habet. Illud quoque disce quia semel a me violenter exigis, ut quasi gradus quosdam, et scalas ad altiora nitenti, historiam tibi interpreter, prophetiam esse contra Babylonem, et Nabuchodonosor regem Chaldaeorum: ut quomodo prior propheta Naum, quem Abacuc sequitur, vaticinium habuit contra
Abbreviated transcription (Latin):
pondus titulũ habent. naum. ab acuc. &
malachias. Porro ⁊ acharias in medio &
circa finẽ duos huiuscemodi ponit titu
naum: orationib tuis iã liber editus ẽ.
De ⁊acharia & malachia si uita comes
fuerit disseret᷑. Nunc ab acuc habemꝰ
in manib qui uel ex eo quod amabilis
dni est uocatur amplexatio. uel quod
in certamen & luctã & ut ita dicã
amplexũ cũ dõ congredit᷑ amplexan¬
tis id est luctantis sortitus est nomen.
Nullus enĩ tã audaci uoce ausus ẽ dm̃
ad disceptationẽ iusticiȩ prouocare. &
dicere ei cur in reb humanis & in mun¬
di istius pompa. tanta rerũ uersatur
iniquitas. uociferabor ad te uim pati¬
ens. & non saluabis. Quare ostendisti mͥ
imquitatẽ & laborẽ uidere: Lacera¬
ta est lex & non ꝑuenit ad finẽ usq
nidiciũ. quia impius preualet aduersus
iustũ: ideo egredit᷑ iudiciũ ꝑuersũ. ui¬
des quod temeraria uox sit. & quodã¬
modo blasphemantis. creatorẽ suũ ad

Expanded text:
pondus, titulum habent: Naum, Abacuc, et Malachias. Porro Zacharias in medio et circa finem duos hujuscemodi ponit titulNaum, orationibus tuis jam liber editus est: de Zacharia et Malachia, si vita comes fuerit, disseretur. Nunc Abacuc habemus in manibus, qui vel ex eo quod amabilis Domini est, vocatur amplexatio: vel quod in certamen et luctam, et ut ita dicam amplexum cum Deo congreditur, amplexantis, id est, luctantis sortitus est nomen. Nullus enim tam audaci voce ausus est Deum ad disceptationem justitiae provocare et dicere ei: Cur in rebus humanis, et in mundi istius πολιτείᾳ tanta rerum versatur iniquitas? Vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? Quare ostendisti mihi iniquitatem et laborem videre? Lacerata est lex, et non pervenit ad finem usque judicium: quia impius praevalet adversus justum: ideo egreditur judicium perversum . Vides quod temeraria vox sit et quodammodo blasphemantis, sic Creatorem suum ad
Abbreviated transcription (Latin):
uirgã suã in manu retinens p̾multitu¬
dne dierũ. & plateę ciuitatis replebun¬
tur pueris & puellis ludentib in plate¬
anta inquit erit reuerso me insyon
& habitante in mecdio hirłm rerum
om̃iũ ꝓsperitas & belloꝵ quies atq tran¬
quillitas: ut nullo hoste remanente usq
ad senilẽ etatẽ in utroq sexii seuilis etas
ꝑuenat. & trem̃tes artus baeulo regen¬
te sustentent. Plateȩ quoq ciuitatis in¬
plebunt᷑ pueris & puellis ludentib Hac
autẽ fieri solet quando securitas & ꝓ¬
funda pax urbiũ ẽ: ut gaudiũ ciuita¬

Expanded text:
tudine dierum: et plateae civitatis replebuntur pueris et puellis, ludentibus in plateTanta, inquit, erit, reverso me in Sion, et habitante in medio Jerusalem, rerum omnium prosperitas, et bellorum quies atque tranquillitas, ut nullo hoste remanente, usque ad ultimam aetatem in utroque sexu senilis aetas perveniat, et trementes artus baculo regente sustentent. Plateae quoque civitatis impleantur pueris puellisque ludentibus. Hoc autem fieri solet, quando securitas et profunda pax urbium est, ut gaudium civita
Abbreviated transcription (Latin):
m̃. siue rationabiles qͥ appellant᷑ homi¬
nes. suit simplices qͥ ium̃ta dicunt᷑. ho¬
mines enĩ & ium̃ta inqͥt saluos facies
dñe. mercedẽ non habet apud dñm. ꝙ
sunt in nobis bella atq discoediȩ. Et ubs¬
q tribulatio&e sine pace xpͣ̃i quã adpa¬
trẽ uadens apłis dereliquit. implet᷑ q.
in nobis. dñi sententia. inimici hominis
domestici rius. Om̃is enĩ frẽm subplan¬
tatione subplatat. & om̃is amicꝰ frau¬
dulent̃ incedit. ueritatẽ non loqͥt᷑. di

Expanded text:
mines, sive simplices, qui jumenta dicuntur  homines enim et jumenta, inquit, salvos facies, Domine , mercedem non habet apud Deum, et sunt in nobis bella atque discordiae, et ubique tribulatio et sine pace Christi, quam ad Patrem vadens, apostolis dereliquit , impleturque in nobis Domini sententia: Inimici hominis, domestici ejus . Omnis enim frater supplantatione supplantat; et omnis amicus fraudulenter inc
Abbreviated transcription (Latin):
iquidẽ ante dies illos merces hominũ
non erat. nec merces ium̃toꝵ erat.
neq introrunti & exeunti erat pax
p̃tribulatione. Et dimisi om̃s homines.
unũ quẽq contra ꝓximũ suũ. Lxx.
uia ante dies illos merces hominũ ñ
erit in lucrũ. & merces ium̃toꝵ non
subsistet: & egredienti & ingredienti
non erit pax p̃ tribulatione. Et emit¬
tã om̃s homines unum quemq ad ꝓxi¬
mumSuuor.
eptuaginta ad futurũ tẽpus om̃ia
retulert̃: Sed melius ad p̾teritum
ut in hebraico habet & expositionis
ueritas apꝓbabit. Antequã fundaret᷑
iumenta in agri cultura in mercimoni¬
is oꝑibq diuersis. cassis conatib frustra¬
bant᷑. Foris aduersarũ. domi sediti o tͣ¬
babant pacẽ. Et erat uibiq uastitas ob
belloꝵ frequentiã & insiclias domesticas.
dũ nec fr᷑ fr̃i exhibet fidẽ. & om̃is ẽ ini¬
mica ꝓpinqͥtas. Hunc sensũ alis uerb̾
aggeus ꝓpħa conprehendens ait. Et nc̃

Expanded text:
siquidem ante dies illos merces hominum siquidem ante dies illos merces hominum non erat nec merces iumentorum erat neque introeunti et exeunti erat pax prae tribulatione et dimisi omnes homines unumquemque contra proximum suum nunc Quia ante dies illos merces hominum non erit in lucrum, et merces jumentorum non subsistet, et egredienti, et ingredienti non erit pax prae tribulatione: et emittam omnes homines unumquemque ad proximum suum. Septuaginta ad futurum tempus omnia retulerunt, sed melius ad praeteritum, ut in Hebraico habetur, et expositionis veritas approbabit. Antequam fundareturjumenta in agricultura, in mercimoniis, operibusque diversis, cassis conatibus frustrabantur: foris adversarii, domi seditio turbabant pacem, et erat ubique justitium ob bellorum frequentiam, et insidias domesticas, dum nec frater fratri exhibet fidem, et omnis est inimica propinquitas. Hunc sensum aliis verbis Aggaeus propheta comprehendens ait: Et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
dñi edificẽt᷑.
eptuaginta ꝓ dño exercituũ. dñm om̃i¬
potentẽ. cȩtera similit transtulerunt.
Nedificato templo sub zorobabel & iħu.
in quarto enĩ anno darii regis. quarta
die mensis noni qͥ appellat᷑ chasleu hec
uniuersa dñr quando iã tẽplũ furrat
extructũ: idȩ ꝓpħe aggeus & ⁊acha¬
rias qͥ ut edificaret᷑ & duces & popłm
fuerant cohortati. nunc cohortant᷑ eos
ut ex pͥoꝵ ueritate his ainfuturũ ꝓmit¬
tunt᷑ accõmodent ficlẽ & confortent
manus suas. ne quaq medoꝵ impetũ &
impedire cupientiũ ꝑ circuitũ natio¬
nũ insidias formidantes. & confortent᷑
ꝑ os ꝓpħarũ ex die quo templi funda¬
menta sunt iacta usq ad diẽ quo
ȩ dificatũ ẽ templũ. & audiant que se¬
quunt
Reuit̃ explanamꝰ historiã. quicqͥd de
referentes. In qua confortant᷑ manus
ꝑ bona oꝑa. & fundat᷑ domꝰ quando fi¬
dei fundamenta iaciunt᷑ tẽplũq ex¬
truit᷑ quando multitudo credentiũ
mereatur

Expanded text:
edificaretur. Septuaginta pro Domino exercituum, Dominum omnipotentem, caetera similiter transtulerunt. Aedificato templo sub Zorobabel et Jesu in quarto enim anno Darii regis, quarta die mensis noni, qui appellatur CASLEU, haec universa dicuntur, quando jam templum fuerat exstructum iidem prophetae Aggaeus et Zacharias, qui ut aedificaretur, et duces et populum fuerant cohortati, nunc cohortantur eos, ut ex priorum veritate his quae in futurum promittuntur, accommodent fidem, et confortent manus suas, nequaquam Medorum impetum et impedire cupientium per circuitum nationum insidias formidantes: et confortentur per os prophetarum ex die quo templi fundamenta sunt jacta, usque ad diem quo superaedificatum est templum, et audiant quae sequuntur. Breviter explanreferentes, in qua confortantur manus per bona opera, et fundantur domus, quando fidei fundamenta jaciuntur, templumque exstruitur, quando multitudo credentium caretur
Abbreviated transcription (Latin):
popłm. & ego ero eis in dm̃ in ueritate
ec iucleoꝵ alii dicunt. post zorobabel.
ce uremiã. eclificato tẽplo & muris ci¬
uitatis exstructis. & iudaico statu resti¬
tuto a machabeis &e cdiuersis pͥncipib
qͥ usq ad herodẽ rexere iudeã ẽẽ con¬
plrta. alii in cõsũmatione mundi sub
xp̃o quẽ frustra p̃stolant᷑ explenda c̃ome¬
morant. Nos autẽ & illo tẽpore idest
post ⁊ orobabel & neemiã dicunꝰ expar¬
te conpleta. & quasi in tipis & imagi¬
nib p̃cessisse quando popłs reductis eͥ
de captiuitate & habitauit in hirłm.
& dĩ popłs appellatꝰ ẽ. & rursũ dñsuo
catꝰ ẽ ds roꝵ. nequaꝗ in mendacio &
iniqͥtate. sed in ueritate & iustitia.
& nunc plenissime sub dño saluatore in ec¬
cłia. idest in uera hirłm ꝓmissionẽ reb ex¬
pleri. maxime quia dr̃ ecce ego saluabo
popłm meũ de t̾ra orientis & de t̾ra occi¬
dentis. De qͥb & dñs in euangło loquebat᷑.
Multi de occidente & oriente uenient. &

Expanded text:
populum, et ego ero eis in Deum, in veritate Haec Judaeorum alii dicunt, post Zorobabel et Nehemiam, aedificato templo, et muris civitatis exstructis, et statu Judaico restituto, a Machabaeis et diversis principibus, qui usque ad Herodem rexere Judaeam, esse completa. Alii in consummatione mundi sub Christo, quem frustra praestolantur, explenda commemorant. Nos autem et illo tempore, id est, post Zorobabel et Nehemiam, dicimus ex parte completa, et quasi in typis et imaginibus praecessisse, quando populus reductus est de captivitate, et habitavit in Jerusalem, et Dei populus appellatus est, et rursum Docatus est Deus eorum: nequaquam in mendacio et iniquitate, sed in veritate et justitia. Et nunc plenissime sub Domino Salvatore in Ecclesia, id est, in vera Jerusalem promissionem rebus expleri, maxime quia dicitur: Ecce ego salvabo populum meum de terra Orientis, et de terra Occidentis, de quibus et Dominus in Evangello loquebatur: Multi de Oriente et Occidente venient, et
Abbreviated transcription (Latin):
ignorauerunt. & terra desolata ẽ post eos
a ꝑambulante & reuertente: & posuert᷑
terrã electã in solitudinẽ.
ec magis uolui. ista quesiui. quȩ nonsa¬
cientes : captiuitati estis traditi. & ñ
ne audiatis inpsalmis. Ułsque qͦ iudicatis
mniqͥtates & ꝑsonas peccatoꝵ sumitis.
iudicate pupillo & uiduȩ. humile & pau¬
perẽ iustificate. Ne deuob̃ qͦq loquat᷑
isaias. Ue qͥ iustificat impiũ ꝓpt̾ mune¬
ra. & qđ iustũ ẽ iustis auferunt. Et ꝓp¬

Expanded text:
desolata est post eos a perambulante et revertente, et posuerunt terram electam in solitudinem. Haec magis volui, ista quaesivi, quae noncientes, captivitati estis traditi; et none audiatis in Psalmis: Usquequo judicatis iniquitatem, et personas peccatorum sumitis? Judicate pupillo et viduae: humilem et pauperem justificate , ne vobis quoque loquatur Isaias: Qui justificant impium propter munera: et quod justum est justo auferunt