comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fuit : quia non solũ caeces uerũ &iã mendicus sed ebat: hinc est ergo
qđ ipsum solum uoluit marcus cõmemorare : cuiꝰ m̾luminatio
tam clarã famam huic miraculo comparauit quã illius nota calamitas
Caeciergo quos dñs ad seclamantes in luminauit. homines sunt
uerȩlucis quex p̃s est in scii : sed ipsodonante ad cognoscendã confiten¬
dam que suam c&itatẽ ac p&cendam ueritatis lucem conpuncti::
Hiericho aut̃ qđ inter pr&aridicit᷑ luna : defectũ nrae mutabilitatis
acmostalitatis significat: qđ exilla maxime euange luparabolu
claruit. ubi homo descendens abhierusalẽ in hericho incidit in
latrones & uulneratus ab eis acdespoliatus perpiã samaritani industri¬
am ad salutẽ reuocatus est : quia nimirũ genꝰ humanũ auisione
sũ mae pacis indesideria scłihuꝰ labe mostifera decidens perdnm̃
saluatorẽ aduitã quã errando ꝑdiderat reducitur : ad ꝓpinquansergo

Expanded text:
fuit, qui non solum caecus, verum etiam mendicus sedebat. Hinc est ergo, fuit, qui non solum caecus, verum etiam mendicus sedebat. Hinc est ergo, quod ipsum solum voluit commemorare Marcus, cujus illuminatio tam claram famam huic miraculo comparavit, quam erat illius nota calamitas. Caeci ergo quos Dominus ad se clamantes illuminavit, homines sunt verae lucis quae Christus est inscii, sed ipso donante ad cognoscendam confitendamque suam caecitatem ac petendam veritatis lucem compuncti. Jericho autem quae interpretari dicitur luna, defectum nostrae mutabilitatis ac mortalitatis significat. Quod ex illa maxime Evangelii parabola claruit, ubi homo descendens a Jerusalem in Jericho incidit in latrones, et vulneratus ab eis ac despoliatus, per piam Samaritani industriam ad salutem revocatus est, quia nimirum genus humanum a visione summae pacis, in desideria saeculi hujus labe mortifera decidens, per Dominum Salvatorem ad vitam quam errando perdiderat, reducitur. Appropinquans ergo
Abbreviated transcription (Latin):
Mathieus hoc in locoduos uexta uiã sedentos & adchnm clamintes caecosdiet
esse mͥluminatos bucas aut̃ cumad pro pinquar& hiericho pari
ordine inluminatum ab eo catũ esse perhib&: Ubinemo sanum¬
sapiens autum& euangelistas sibim& contraria scribere sed
alium scribere plenius qđ alter omisit : quod uero matheo
referente quiadñs duos in lumina uerit caȩcos marcus unũ ponere
maluit inluminatũ cuit amenalterũ afuisse nonnegat : intelle¬
gendũ est unũ eorũ fuisse notissimũ: Qđex hoc &iamsatis appan&
quia & nomeneiꝰ & patris eiꝰ marcus commemorauit : qđ in tot
superius sanatis adnõ non facile occurrit : nisicũ iairũ archisiago¬
gũ &iam nomine expressit. cuꝰ filiam resuscitauit ih̃s: Iriquo&iã
magis iste sensus appar& : quia & ille archi sina gogus utique
in loco illo nobilis fuit ꝓculdubio : Itaque bastimeus ste timei filius
exaliqua magna felicitate deiẽctus notissimȩ & fu mosissimȩ miseriae

Expanded text:
Matthaeus hoc in loco duos juxta viam sedentes, et ad Dominum clamantes caecos dicit esse illuminatos. Lucas autem cum appropinquaret Jericho, pari ordine illuminatum ab eo caecum esse perhibet. Ubi nemo sapiens autumet Evangelistas sibimet contraria scribere, sed alium scribere plenius quod alter omisit. Quod vero Matthaeo referente, quia Dominus duos illuminaverit caecos, Marcus unum maluit ponere illuminatum, cui tamen alterum adfuisse non negat, intelligendum est unum eorum fuisse notissimum. Quod ex hoc etiam satis apparet, quod et nomen ejus et patris ejus Marcus commemoravit, quod in tot superius sanatis a Domino non facile occurrit, nisi cum Jairum archisynagogum etiam nomine expressit, cujus filiam resuscitavit Jesus. In quo etiam magis iste sensus apparet, quia et ille archisynagogus utique in loco illo nobilis fuit. Procul dubio itaque Bartimaeus iste Timaei filius, ex aliqua magna felicitate dejectus, notissimae et famosissimae miseriae
Abbreviated transcription (Latin):
Humilis magister &mitis neccupiditatis in modice duos arguit postulan¬
tes nec decẽreliquos indignationis increpat &liuoris. sedtale ponit exem¬
plum quod oceat eũ maiorẽ esse quiminor fuerit . & illũ dominũ fieri
qui om̃iã seruus sit : frustra igitur aut illi in moderataquȩ sierant
aut istidolent super maiorũ desiderio cũ ad summita tem uistutum
non potentia sedhumilitate ueniat᷑: Denique ꝓponit eemplum:
ut sidicta parui penderent erubescerent ad opera & dicit: nã & filius
hominis nonuenit ut ministrar&ei. sed ut ministrar&
Nota quod erebro diximus eum quiministr & filiũ appellari hominis
& dar& animã suam redemptione ꝑmultis
Quando formã serui accepit ut ꝓmundo sanguinẽ funder&: & non dixit
dare animã suum redeptionẽ ꝓ om̃ibus sed ꝓmultis idest ꝓhis quicre¬

Expanded text:
Humilis magister et mitis nec cupiditatis immodicae duos arguit postulantes, nec decem reliquos indignationis increpat et livoris, sed tale ponit exemplum, quo doceat eum majorem esse qui minor fuerit, et illum Dominum fieri qui omnium servus sit. Frustra igitur aut illi immoderata quaesierant, aut isti dolent super majorum desiderio, cum ad summitatem virtutum non potentia, sed humilitate veniatur. Denique proponit exemplum ut si dicta parvi penderent, erubescerent ad opera, et dicit: Sicut filius hominis non venit ministrari, sed ministrare. Nota quod crebro diximus eum qui ministret filium appelari hominis. Et dare animam suam redemptionem pro multis. Quando formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet. Et non dixit, dare animam suam redemptionem pro omnibus, sed pro multis: pro his qui cre
Abbreviated transcription (Latin):
queritur quomodo calicẽ mastrrii ⁊ ebedei filuiacobus uidelic&
& ioħns biberint. aut quomodo baptismo dñi fuerint baptizati cũs crip¬
tura narr& ia cobũ tantũ a postolũ abberode capite truncatũ. iohannes
aut̃ ꝓpria moste uitam finierit gedsilegamus aeclaesiasticas histo¬
rias inquibus fertur quia &ipse ꝓpt̃ martyriũ sit missus inferuentis
quȩreligatus in pathinos insula sit : uidebimꝰ mastirio animũ nonde¬
fuisse & bibisse iohannẽ calicẽ confessionisquẽ & tres pueri in camino

Expanded text:
Quaeritur, quo modo calicem martyrii Zebedaei filii, Jacobus videlicet Quaeritur, quo modo calicem martyrii Zebedaei filii, Jacobus videlicet et Joannes biberint, aut quomodo baptismo Domini fuerint baptizati, cum Scriptura narret, Jacobum tantum apostolum ab Herode capite truncatum; Joannes autrias, in quibus fertur quia et ipse propter martyrium sit missus in ferventis  statimque exsilio relegatus in Pathmos insulam sit, videbimus martyrio animum non defuisse, et bibisse Joannem calicem confessionis, que
Abbreviated transcription (Latin):
quodipsorũ rogatuperma trem nouerat esse postulatũ: deniq dĩsecun¬
dũ utrumq: euangelistam non matri sedipsis respondit :
nescitis inquit quid p&atis: potestis bibere calicam
quemegobibo aut baptismum quoeco baptiror baptitari:
atilli dixerunt espossumus.
Nesciunt quid p&ant : qui sedẽ glociaea dño quã ñ dũ mereban¬
tur inquirunt : iamenĩ delectabateos culmem honoris : sed prus
uia habebat &ercere laboris : Desiderabant regnare sublimt̃ cũ
mi passionẽ designat mastirii : quo& ipsum & illos decebat consũma¬
ri: unde &alibidesua passione loquitur: baptisma aut̃ habeobap¬
tizari & quomodo coastor usq dũ perficiatur: & eidem passioni ad¬
proprians orabat dicens: Pater siuis trans fer calicem istũ a me :
ihs aut̃ ait eis: calicem quidem quem ego bibo bibetis &
baptismũm quo egobaptitor baptirabimiru.

Expanded text:
quod ipsorum rogatu per matrem noverat esse postulatum. Denique Dominus secunquod ipsorum rogatu per matrem noverat esse postulatum. Denique Dominus secundum utrumque Evangelistam, non matri, sed ipsis respondit: Nescitis quid petatis. Potestis bibere calicem quem ego bibo, aut baptismo quo ego baptizor baptizari? At illi dixerunt ei: Possumus. Nesciunt quid petant, qui sedem gloriae a Domino quam nondum merebantur inquirunt. Jam enim delectabat eos culmen honoris, sed prius viam habebant exercere laboris. Desiderabant regnare sublimiter cum mi, passionem designat martyrii, qua et ipsum, et illos decebat consummari. Unde et alibi de sua passione loquitur: Baptismo autem habeo baptizari, et quomodo coarctor usque dum perficiatur ? Et eidem passioni appropians, orabat dicens: Pater, si vis, transfer calicem istum a me . Jesus autem ait eis: Calicem quidem quem ego bibo, bibetis; et baptismo quo ego baptizor baptizabimini.
Abbreviated transcription (Latin):
Redẽtor noster praeuidens & passio nesua discipulorũ animas
perturbandos eis longeante & euis de passionis poenam aresur¬
rectionis suae gloriam praedicit : ut cũ moientem sicut praedictum
ess& cernerent &iã resurrecturũ non dubi tarent :¬
Vbi paga nolũ quoq: dementiã quaeius crucẽ deridere solenTa pestis¬
sime confutat: cum proximae suae passionis & tẽpus quasi futuro¬
rũ prescius ostendit & locũ qua si mostis intrepidus adiit :¬
& acceouns adeum ia cobus & ioħans filii ⁊ebedei dicentes:
magister. uolumus ut quod cũque p&icrimnus pacias
nobis: atille dixit eis: quiduultis ut faciam uebis.¬
danobis ut unus ad dexteram tuam & alius adsinistrã¬
tuam sedeamus inoloria tua¬
inGloria t̃ua
Matheus scribit hacc matrẽ fili&ũ ⁊ ebedei dñm postula ssẽ pillis :
sed marcus ipseũ desideriũ atque consilium uolens aperire legen¬
tibus tacde deinter ueniente matre. &ipsos potius dicit postulare

Expanded text:
Redemptor noster, praevidens ex passione sua discipulorum animos perturbandos, eis longe ante et ejusdem passionis poenam et resurrectionis suae gloriam praedicit, ut cum morientem, sicut praedictum est, cernerent, etiam resurrecturum non dubitarentUbi paganorum quoque dementiam, qua ejus crucem deridere solent, apertissime confutat, cum proximae suae passionis et tempus quasi futurorum praescius ostendit, et locum mortis quasi intrepidus adiit. Et accedunt ad eum Jacobus et Joannes filii Zebedaei dicentes: Magister, volumus ut quodcunque petierimus, facias nobis. At ille dixit eis: Quid vultis ut faciam vobisDa nobis ut unus ad dexteram tuam, et alius ad sinistrtuam sedeamus in gloria tua. Matthaeus scribit, haec matrem filiorum Zebedaei Dominum postulasse pro illis; sed Marcus ipsorum desiderium atque consilium volens aperire legentibus, tacet de interveniente matre, ipsos potius dicit postulare,
Abbreviated transcription (Latin):
ide erim udã dea postolo in a postat am uersum & dicito qđ multi
erunt primino uissimi : Videlatronẽ incrucȩ factũ confessorẽ codẽq
diequopsius crucifixus est peccatis gratia fideicũ xp̃o in paradi so
gaudentem & dicito quia & nouissi mierunt primi. sede cotidie
uidemꝰ multos inlaco habitu constitut os magnisutȩ meritis excellere
d aliosa prima&ate spĩrialistudioferuentes ad atremũ otio torpente
lasescere atq inesti stultitia qua spũ coeperant carne consũmare :¬
et ađ aũt inuia ascendentes in hie rusolicrã & precedebat
llos ihs & stupebaNt a sequentes digebañ
deo hierusolimam tendentes discipuli cũ dño stupebant &timebant᷑:
quia meminerant sermonis eius quose passurũ multa a sũmis sacerdo¬
tibus & scribis &occidendum praedoxerat essẽ. maeuentes ne uelipsicũ
eo occiderent᷑ uel saltim illecuius uita & magisteriogaudebanTinimi¬
corũ manib: occũ berẽ : & aS sumeis iterum xii. cepit ilie

Expanded text:
ide enim Judam de apostolo in apostatam versum, et dicito, quod multi erunt primi novissimi; vide latronem in cruce factum confessorem, eodemque die quo pro suis crucifixus est peccatis, gratia fidei cum Chrigaudentem, et dicito quod novissimi erunt primi. Sed et quotidie videmus multos in laico habitu constitutos, magnis vitae meritis excellere, et alios a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente lassescere, atque inerti stultitia, quod spiritu coeperant, carne consummarea ascendentes Jerosolymam, et praecedebat illos Jesus, et stupebant, et sequentes timebant. Ideo Jerosolymam tendentes discipuli cum Domino, stupebant et timebant, quia meminerant sermonis ejus quo se passurum multa a summis sacerdotibus et scribis, et occidendum praedixerat esse, metuentes ne vel ipsi cum eo occiderentur, vel saltem ille cujus vita et magisterio gaudebant, inimicorum manibus occumberet. Et assumens iterum duodecim, coepit illis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗglaihuepti lectione deusino in quo chis sedere dignatus est
cadem eu angelica seruare scriptura curauit: catbeus namquie
qusitie sub sxuuide is euangelizabat asinãsimul& pallũ ad ducto s chõ
resfest poito cueritres euangelistȩ quicon gregatȩ denationib eccle
scripserunt asini solũ modo ad dnm adducti faciunt m̃tionẽ de
matre ommnino r&ucent : quia illi simpliciter fidẽ gentiũ figurañ isteaut

Expanded text:
uenti lectione de asino, in quo Dominus sedere dignatus est, eadem Evangelica servare Scriptura curavit. Matthaeus namque qui fidelibus ex Judaeis evangelizabat, asinam simul et pullum adductos Domino refert. Porro caeteri tres Evangelistae qui congregatae de nationibus Ecclesiae scripserunt, asini solummodo ad Dominum adducti faciunt mentionem, de matre omnino reticent. Quia illi simpliciter fidem gentium figurant; iste aut
Abbreviated transcription (Latin):
surã suam in modica cupiditate e arserint. quib &dñs dixerat nescitis
quidp&atis iħs aut uocans eos a it illis: scitis quiahiquiuideaur
principari gentibus dominantur eis . & principes eorũ

Expanded text:
suram suam, immodica cupiditate exarserunt. Quibus et Dominus dixerat: Nescitis suram suam, immodica cupiditate exarserunt. Quibus et Dominus dixerat: Nescitis quid petatis. Jesus autem vocans eos, ait illis: Scitis quia hi qui videntur principari gentibus, dominantur
Abbreviated transcription (Latin):
gedere aut addaterammeam uelad sinistram non est
meum dare. seo quibus paratum estu
Sic intelligendũ est : regnũ caelorũ non est dantis. sediccipientis: Nonest
enĩ personarũ acceptio apud dm̃. sed quicũq talem se praebuerit
utregno caelorũ dignꝰ sit : hicaccipi& qđ non ꝑsonȩ seduitȩ paratũest:
Qita quetales estis qui conse quamini regnũ calorũ quod paterms trium I nII.¬
ohantibus & uictoribus preparauit : uosquoq accipi&is illud:
Item non est meumdare u̾obis: sed quibus paratumest
Vonestm̃mdare suꝑbis: hocem̃ adhuc erant: Sedsiuultis accipreillud:a
nolite esse quodestis: Aliis paratum est: & uos aluestote. & uobis pa¬
ratum est : Quid est aluestote prius bumiliaminiqur amuultis ealtari u¬
& audientes dec̃ẽ coeper̃ indignari deia cobo &iohanne
Decem apłi non indignantur matrifiliorũ ⁊ ȩbȩdei nec ad mulierem
audaciam referunt postulationis : sed ad filios qui ignorantes men¬

Expanded text:
vel ad sinistram, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est, sic intelligendum est: Regnum coelorum non est dantis, sed accipientis. Non est enim personarum acceptio apud Deum , sed quicunque talem se praebuerit, ut regno coelorum dignus sit, hic accipiet quod non personae, sed vitae paratum est. itaque tales estis qui consequamini regnum coelorum, quod Pater meus triumphantibus et victoribus praeparavit, vos quoque accipietis illud. Item: Non est meum dare vobis, sed quibus paratum est. Non est meum dare superbis hoc enim adhuc erant. Sed si vultis accipere illud, nolite esse quod estis. Aliis paratum est, et vos alii estote, et vobis paratum est. Quid est, alii estote? Prius humiliamini, qui jam vultis exaltariaudientes decem, coeperunt indignari de Jacobo et Joanne. Decem apostoli non indignantur matri filiorum Zebedaei, nec ad mulierem audaciam referunt postulationis, sed ad filios, qui, ignorantes men
Abbreviated transcription (Latin):
quinolentes intellegere ut bene agant iniquitatẽ meditant᷑
incubili suo quȩ spes saluandi ultra reman&. cũ hoc quia pro-
Salute animȩ suȩ recte intellegendo ꝑceperunt detestando at¬
que odiis insequendo reicere contendunt : uide enimquid sequit᷑:
scriba quiao hepa solimis decer depit
dicebant qmĩ belzebuo habet. & quia in pri¬
cipa demorũ eicit demona. Nec sine causaqui

Expanded text:
qui nolentes intelligere ut bene agant, et iniquitatem meditantur in cubili suo, quae spes salvandi ultra remanet, cum et hoc quod pro salute animae suae recte intelligendo perceperunt detestando atque odiis insequendo rejicere contendunt? Vide enim quid sequitur. Et scribae qui ab Hierosolymis descenderant, dicebant quoniam Beelzebub habet: et quia in principe daemonu
Abbreviated transcription (Latin):
usq turba uenie batadeũ &cocebatrae. ocens in
capharnaum dñs uistutẽ doctrinȩ suae celȩstem paralitici
curatione commendabat : quo facto ẽgressus estadmare ut
non solum cuulem uitam hominũ inuia ueritatis instit uer& uerũ
&iam habitatoribus maris euangelium regni p̃dicar& eosque
fluctĩ uagos rerum labentiũ motus contẽpnere ac fidei firmita¬
te superare docer& : Deniq: aduenientẽ ad seibi t urbã pluri¬
mãdoc& ⁊ Ibi publicanũ d&eloneo uocatũ a postolũ & euan¬
gelistam facit. ibimultos peccatores perpaenitentiam correc¬
tos suadignos caena suorũ auditu reddit arcanorũ: atq abun-¬
dis tumentib acc&is cupiditatũ fallentiũ sequestratos ad soli¬
ditatẽ qui&eȩ conuersationis quȩ est in spe celȩstium bonorum
pertra hit. Namsequitur

Expanded text:
ue turba veniebat ad eum, et docebat eos. Docens in Capharnaum Dominus, virtutem doctrinae suae coelestem paralytici curatione commendabat. Quo facto egressus est ad mare, ut non solum civilem vitam hominum in via veritatis institueret, verum etiam habitatoribus maris Evangelium regni praedicaret, eosque fluctivagos rerum labentium motus contemnere ac fidei firmitate superare doceret. Denique advenientem ad se ibi turbam plurimam docet. Ibi publicanum de teloneo vocatum apostolum et evangelistam facit. Ibi multos peccatores per poenitentiam correctos sua dignos coena, suorum auditu reddit arcanorum, atque ab undis tumentibus, ac cetis cupiditatum fallentium sequestratos ad soliditatem quietae conversationis, quae est in spe coelestium bonorum pertrahit. Nam sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
ne uangelio lucae plemus scriptũ est: & relictis om̃ib surgens secu¬
tus est eum: In tellegens ergomatheus quid sit ueraciter
dnm̃ sequi relictis om̃ib: sequit᷑: Sequieñ imitariest: Ideoq: ut pau¬
peremxpm̃ nontam gressu quam affectu consectari potuiss& :
R eliquit propria. quirapere solebat aliena : perfectamq: nobis
a brenuntiationis scłi formã tribuens non solũ lucra reliquid
uectigalium sed & periculum contempsit qđ euenire poterat
a principib: scłi quia uectigalium rationes in ꝑfectas atq: in con¬
positas reliquerit : Tanta eni cupiditate sequendi dnm̃ductus
est ut innullo prorsus huiꝰuitȩ respectum uel cogitationẽ
sibim& reseruauerit: Siquidem ipsedñs quihunc exterius
humana allocutione ut sequer&᷑ uocauit: in tus diuina in spi¬
ratione ut mox uocantem sequer&ur accendit. ipse inuis ibilit̃
quo modo sequendum ess& edocuit : ꝓpt̃ quod ille merito¬
oboedientiae dum humana contẽpnens negotia deserit.

Expanded text:
n Evangelio Lucae plenius scriptum est: Et relictis omnibus surgens secutus est eum . Intelligens ergo Matthaeus quid sit veraciter Dominum sequi, relictis omnibus sequitur. Sequi enim imitari est. Ideoque ut pauperem Christum non tam gressu quam affectu consectari posset, reliquit propria, qui rapere solebat aliena. Perfectamque nobis abrenuntiationis saeculi formam tribuens, non solum lucra reliquit vectigalium, sed periculum contempsit, quod evenire poterat a principibus saeculi, quia vectigalium rationes imperfectas atque incompositas reliquerit. Tanta enim cupiditate sequendi Dominum ductus est, ut in nullo prorsus hujus vitae respectum vel cogitationem sibimet reservarit. Si quidem ipse Dominus qui hunc exterius humana allocutione ut se sequeretur vocavit, intus divina inspiratione ut mox vocantem sequeretur accendit, ipse invisibiliter quo modo sequendum esset edocuit. Pobedientiae, dum humana contemnens negotia deserit,
Abbreviated transcription (Latin):
oraculis angelorũ tantũ naturari sensudiuinit᷑ꝰ inluminato cog¬
nouit ꝑ miracula dm esse uerũ ꝑque humanȩ fragilitatis.
infirma hominẽ esse uerũ nouerat: ad c̃tra ñminus ad¬
miranda naz are norũ insidelitas qui& doctorib habundan¬
tes & eloquiis diuinis inquib: xp̃i p̃dicabatur aduentus-
ip sũ & iã p̃sentẽ habentes xp̃m agnitionẽ sui illis & uerbis
ingerentẽ & signis nihil ominus increduli durabant: sed
in uno eort̃ iudeocũ miranda notatur caecitas. quinecꝓphetis.
Suis credere dexp̃o nec ipsi int̃se natouo luerunt crede
rexp̃o: in altero fides coronat᷑ gentiũ. qui int̃ iudaeos natũ
Sed expulsũ ipsicũ horaculis sacris mediatorẽ đi & homi¬

Expanded text:
oraculis angelorum, tantum naturali sensu divinitus illuminato cogoraculis angelorum, tantum naturali sensu divinitus illuminato cognovit per miracula Deum esse verum quem per humanae fragilitatis infirma hominem esse verum noverat. At contra, non minus admiranda Nazarenorum infidelitas, qui et doctoribus abundantes, et eloquiis divinis in quibus Christi praedicabatur adventus, ipsum etiam praesentem habentes Christum, agnitionem sui illis et verbis ingerentem et signis, nihilominus increduli durabant. Sed in uno eorum, Judaeorum miranda notatur caecitas, qui nec prophetis suis credere de Christo, nec ipsi inter se nato voluerunt credere Christo. In altero fides coronatur gentium, qui inter Judaeos natum, sed expulsum ipsi cum oraculis sacris mediatorem Dei et homi
Abbreviated transcription (Latin):
illoxũ. Non quo &iã illis incre dulis facere ñ potuerit
uirtutes multas: sedne multas faciens ciues incredulos ẽ¬
dẽp̃nar& : po test aut̃ & alit̃ intellegi qđ iħs dispiciat᷑ inlo¬
mo & inpatria sua hoc est inpopulo iudxorũ: & ideo ibi pauca
signafecerit. nepenitus excusabiles fierent: Maiora autẽ
signacotidie ingentib ꝑ apostłs facit. ñtã insanacione corpoꝵ
quã in animarũ salute: qđ autẽmirari dicit᷑ dñs incredu¬
litatẽ illorũ. ñ quasi in opinata & in ꝓuisa mirat᷑ qui nouit
om̃a antequã fiant. sicut nec fidẽ centurionis quasi nouã
& ante in cognitã miraritunc coepit quando audiens uerbapiae:
c̃fessionis q ait : quia nec inis rahel tantã fidẽ inueni: Sed qui
nouit occulta cordis qđ mirandũ intima reuult hom̃nib.
Mirueri se corã homnib oftendit: Miran daenĩ erat fides cen¬
turionis: quisine homine doctore. sine eloquiis scripturarũ. sine

Expanded text:
illorum. Non quod etiam illis incredulis facere non potuerit illorum. Non quod etiam illis incredulis facere non potuerit virtutes multas, sed ne multas faciens, cives incredulos condemnaret. Potest autem et aliter intelligi, quod Jesus despiciatur in domo et in patria sua, hoc est in populo Judaeorum, et ideo pauca signa ibi fecerit, ne penitus inexcusabiles fierent. Majora autem signa quotidie in gentibus per apostolos facit, non tam in sanatione corporum, quam in animarum salute. Quod autem mirari dicitur Dominus incredulitatem illorum, non quasi inopinata et improvisa miratur, qui novit omnia antequam fiant, sicut nec fidem Centurionis, quasi novam et ante incognitam mirari tunc coepit, quando audiens verba piae confessionis ejus ait: Quia nec in Israel tantam fidem inveni , sed qui novit occulta cordis, quod mirandum intimare vult hominibus, mirari se coram hominibus ostendit. Miranda enim erat fides Centurionis, qui sine homine doctore, sine eloquiis Scripturarum, sine
Abbreviated transcription (Latin):
immo uasa irȩ sui sp̃s igne molliendo in miseri coediȩ
uasa cõmutat: Sed huius sacram̃ti iudai ignari : diuinȩ
uirtutis opera ꝑro sapiae carnalis c̃tẽplatione dispiciunt.¬
Li. et dicebat eis ihs quianon. ẽ prophetasine
houonȩ NISIInΡΑTRIa Sua & cocnacione sua
& IN domo sua. Prophe tã dici ins cripturis dñm xp̃m
⁊& moysestestis est: qui futurã eius incarnationẽ pͣdicens filus
Iisrł ait prophetã uobis suscitabit dñs d̃ uester defratri¬
ꝯb uestris tãquã meĩpsũ audi&is ⁊ ñ solũ autẽ ipse quicaput
quia ꝓpemodũ natura le est: ciues sẽꝑ ciuib inuidere: non
enĩ c̃siderant pͣsentia uiriopera sed fragilẽ recor dantur
infanciã quasi ñ & ipsi ꝑ eosdẽ a&atis gradus ad maturã
a&atem uenerint: Et NON potepant ibiui tutẽ ullã¬
facere NISi paucos iNIRMS IΗΡOSitis MΑΝb:
curauit & Mirasatur propt̾ incre dulita tẽ¬

Expanded text:
imo vasa irae sui spiritus igne molliendo, in misericordiae imo vasa irae sui spiritus igne molliendo, in misericordiae vasa commutat: sed hujus sacramenti Judaei ignari: divinae virtutis opera prosapiae carnalis contemplatione despiciunt. Et dicebat eis Jesus, quia non est propheta sine honore, nisi in patria t in domo sua. Prophetam dici in Scripturis Dominum Christum, et Moyses testis est, qui futuram ejus incarnationem praedicens filiis Israel ait: Prophetam vobis suscitabit Dominus Deus vester de fratribus vestris, quem tanquam meipsum audietis . Non solum vero ipse qui caputquia propemodum naturale est cives semper civibus invidere. Non enim considerant praesentia viri opera, sed fragilem recordantur infantiam, quasi non et ipsi per eosdem aetatis gradus ad maturam aetatem venerint. Et non poterat ibi virtutem ullfacere, nisi paucos infirmos impositis manibus curavit.
Abbreviated transcription (Latin):
dalitabantur in illo. Scandalũ & error iudaeo¬
rũ. salus nr̃a est : & ereticorũ ẽ dẽnacio hitantũ enĩ cerne¬
bant hominẽ ihm xp̃m: ut hunc fabrũ & iuxta aliũ euan¬
gelistã frabri clamarent filiũ fratres quoq & sorores
ei secũ esse taestarent᷑. quitam̃ ñ liberi io seph aut mariȩ
iuxta hereti cos putan di. sẽpotius iux tamorem sacrȩ
Seripturȩ cognati ipsorũ s̃ intellegendi: quo modo abra¬
hã & loth fr̃s appellant᷑ cũ esset loth filius fratris abrahȩ:
& multa habes huius modi ñ autẽ sine certi ꝓuisione
sacram̃ti dñs incarne aparens faber & fabri filius aesti¬
mari acdici uoluit: quin potius &iã ꝑ hoc se eius
ante scła filiũ esse docuit. qui fabri cator omnum
inprinc ipiocre auit dr̃ celũ & t̾rã: Nã & sihuma na
nons̃ conparanda diuinis typus tam̃ integerẽ q̃uia
pat̃ xp̃i igni operatur & spũ: unde & deipsotãquã defabri
quundomomagna huius mundi diuersi generis uasa fabricat

Expanded text:
dalizabantur in illo. Scandalum et error Judaeorum, salus nostra est, et haereticorum condemnatio. In tantum enim cernebant hominem Jesum Christum, ut hunc fabrum, et juxta alium Evangelistam, fabri clamarent filium; fratres quoque et sorores ejus secum esse testarentur. Qui tamen non liberi Joseph aut Mariae, juxta haereticos, putandi sunt, sed potius juxta morem sacrae Scripturae, cognati ipsorum sunt intelligendi, quo modo Abraham et Lot fratres appellantur, cum esset Lot filius fratris Abrahae. Et multa habes hujusmodi. Non autem sine certi provisione sacramenti Dominus in carne apparens, faber et fabri filius aestimari ac dici voluit: quin potius etiam per hoc se ejus ante saecula filium esse docuit, qui fabricator omnium in principio creavit coelum et terram . Nam etsi humana non sunt comparanda divinis, typus tamen integer est, quia pater Christi igni operatur et spiritu. Unde et de ipso tanquam de fabri o et igni . Qui in domo magna hujus mundi diversi generis vasa fabricat,
Abbreviated transcription (Latin):
Dat constantiae generalimandatũ. ut hospitalis necessitudi¬
Nis iura custodiant : Alienũ aprȩdicatore regni caelestis
ads tuens cursitare per domos. & in uio labilis hospitii iurae
Mstteres nec hotiose Secundũ matheũ domus quã ingrediant᷑
aposto li legenda decernitur: ut mutandi hos picii necessitu¬
pexint uos uec audiexint uos exeuntes in¬
de excutite pul uerem oepedi s ux̃is intes¬
dioniu illis. Puluis excutitur depedib intestimoniũ labor¬
s suiqđ ingres sisuͥnt ciuitatẽ & p̃dicatio apostolica adillos
usq ꝑ uenerit. Siue ex cutitur puluis: ut nihil abeis accipiant
neaduictã quidẽ neces sariũ qui euangeliũ spreuerint:
exeuntes iN

Expanded text:
Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens cursitare per domos, et inviolabilis hospitii jura mutare. Nec otiose secundum Matthaeum domus quam ingredientur apostoli, eligenda decernitur, ut mutandi hospitii necessituos, nec audierint vos, exeuntes inde excutite pulverem de pedibus vestris, in testimonium illis. Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sint civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, ne ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverint. Et exeuntes
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ spirituũ inmnun dopũ. Benignus & clemens dñi
ac magister ñ inuid& seruis atq discipulis uirtutes suas.
s& sicut᷑ ipse curoc uerat omnẽ langorẽ & omnẽ in firmi¬
aẽ. in t̃ habere & retribuere donare &accipere: iste qđ¬
cũq agit potestate dñi agit: illi siquid faciunt inbecilli¬
tatẽ suã &uirtutẽ dñi c̃sitentur dicentẽin nomineihũ
surge a ãbul a

Expanded text:
m. Benignus et clemens Dominus ac magister, non invidet servis atque discipulis virtutes suas. Et sicut ipse curaverat omnem languorem et omnem infirmia est inter habere et tribuere, donare et accipere. Iste quodcumque agit, potestate Domini agit: illi, si quid faciunt, imbecillitatem suam et virtutem Domini confitentur, dicentes: In nomine Jesu surge, et ambula
Abbreviated transcription (Latin):
habere ad mon&: ut pes neq tectus sit nec nudus adt̾nõ: Id est nec
occult&ur euangeliũ necterrenis cõmodis innitatur: & qđ ñ por¬
tari uł haberi duas tunicas sed & pressius indui ꝓhib& dicens
& ne induerent᷑ duab: tunicis. quid eos admon& nisi ñ duplicit̃
Sed simplicit᷑ ãbulare : alit̃ induab: tunicis udet᷑ mihidu¬
ꝑloc ostendere uestim̃tũ ñ quo inlocis serthiae glacialiniue
Nigentib unaquis tunica debeat esse c̃tentus : Sed quo intuni¬
cauestimentũ intellȩgamus nealiuduestiti aliud nobis futu¬
de signatur.¬
Qui enim sapientiȩ uerbũ hab&. sed hoc erogare ꝓximoneglegit :
quasi pecuniã in zona clausa ten& :as criptũ est Sapiencia abs¬
condita & tesaurus occultus. quaȩ utilitas inutriq  Nergo pera
apostolis. non panis. ñ aes inzona ferendũ est : Quia quisq offi¬
ciũ doctoris accepit: neque onerib: scłariũ negociorum dẽ¬

Expanded text:
habere admonet, ut pes neque tectus sit, neque nudus ad terram, id est, nec habere admonet, ut pes neque tectus sit, neque nudus ad terram, id est, nec occultetur Evangelium, nec terrenis commodis innitatur. Et quod non portari vel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens; et ne induerentur duabus tunicis, quid eos admonet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter. In duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum, non quod in locis Scythiae glaciali nive rigentibus, una quis tunica debeat esse contentus; sed quod in tunica vestimentum intelligamus, ne aliud vestiti, aliud nobis futudesignatur.Qui enim sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in zona clausam tenet: et scriptum est: Sapientia abscondita, et thesaurus occultus, quae utilitas in utrisque ? Non ergo apostolis pera, non panis, non aes in zona ferendum est, quia quisquis officium doctoris accepit, neque oneribus saecularium negotiorum dep
Abbreviated transcription (Latin):
gelici uiuere : illa a postolis loquebat᷑ ut securi ñ possiderent
Neq poctarent huic uitȩ neces saria: Nec magna neminima: iđo pesuit
Nec uirgam: ostendens a sidelib suis omnia deberiministris suis-
nulla suꝑ flua requirentib:: ac ꝑ hoc addendo dignus est enĩ
operarius cibo suo: prorsus aperuit & inlustrauit unde haec
om̃a loq r&ur: hanc ergo po testatẽ uir gȩnomine significauit
cũ dixit nequid tollerent inuia niuir gã tantũ: Vt intellȩgat᷑
quia ꝑ potestatẽ ad ñõ acceptã quae uirge nomin esigni¬
ficada est. &iãq̃ ñ portantur ñde erunt: hoc & deduab tunicis
Intellegendũ est : nequis quã eocũ p̃t̃ eã quã ess& indutus aliã
portandã putar& sollicitus. ne copus ess& cũ exilla potesta¬
te possit accipere : ꝓinde marcus dicendo calciarieos san¬
cdalus uł soleis aliquitł hoc calciam̃ tommssticȩ sigificationis

Expanded text:
gelio vivere, illa apostolis loquebatur: ut securi non possiderent, gelio vivere, illa apostolis loquebatur: ut securi non possiderent, neque portarent huic vitae necessaria nec magna nec minima, ideo posuit, nec virgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus, ac per hoc addendo: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit, et illustravit unde haec omnia loqueretur. Hanc ergo potestatem virgae nomine significavit, cum dixit, nequid tollerent in via nisi virgam tantum, ut intelligatur quia potestate a Domino accepta, quae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. Hoc et de duabus tunicis intelligendum est, ne quisquam eorum praeter eam quam esset indutus, aliam portandam putaret, sollicitus ne opus esset, cum ex illa potestate posset accipere. Proinde Marcus dicendo calceari eos sandaliis vel soleis, aliquid hoc calceamentum mysticae significationis
Abbreviated transcription (Latin):
ne eis nolite possidere aurũ neq argentũ &e cetera :¬
Cqͣtinuo subaecit dignus ẽ enĩ operarius cibo suo un¬
de satis ostendit cur eos haec possidere ac ferrenolu¬
erit: ñ quo neces saria ñ sint sustentationi huius uite
sed quia sic eos mittebat. ut eis haȩc deberi monstrar&
ab illis quib: euangeliũ credentib: adndntiarix: clar&e
autẽ haȩe ñ ita p̃cepisse dnm̃ tãquã euangeliftȩ uiue¬
re aliunde ñ debeant quã eis p̃bentib quib ad nuntiant
euangium: Alio quin contrax hoc pͣceptũ fecit apstłs
qui uictum demanuũ suarũ laborib troensiȩbat ne cui¬
quam grauis ess& : sed potestatem dedisse inquas cirent sibi
ista deberi : Cũ autȩ̃ a dño aliquid imperatur nisifiat i noboe¬
dientiȩ culpaest : Cũ autẽ potestas datur. lic& unicuiq ñ ati
& tã quã desco iurecedere: hoc ergo oadinans dñs qđ eũ or¬
dinas sedicit a postolus his qui euangeliũ adnunciant de euan¬

Expanded text:
: « Nolite possidere aurum et argentum, » etc., continuo subjecit: « Dignus est enim operarius cibo suo. » Unde satis ostendit cur eos haec possidere ac ferre noluerit, non quod necessaria non sunt sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat, ut eis haec deberi monstraret ab illis, quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret aret haec non ita praecepisse dominum, tamquam euangelistae uiuere aliunde non debeant quam eis praebentibus quibus adnuntiant euangelium — alicquin contra hoc praeceptum fecit idem apostolus, qui uictum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam grauis esset —, sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobaudientiae culpa est. cum autem poteet tanquam de suo jure cedere. Hoc ergo ordinans Dominus, qui eum ordinasse dicit Apostolus, his qui Evangelium annuntiant de Evan
Abbreviated transcription (Latin):
d ded calciatos sandaliis & nent u¬
TUR DUAB: TUNICIS P¬
anta predicatori deb& indo
essẽ siducia ut p̃ sentis uitȩ sumptus quã uis ñ p̃uideat tam̃
sibi hos ñde esse certissime sciat: Ne dũ mens eius occupatur
adtẽ pora uamimus aliis ꝓuideat axerna : Sol& al̃
queri quo modo matheus & lũc cõmemora uerint dixisse
dnm̃ discipulis ut nec uirgã ferrent : cũ dicat marcus & p̃¬
cepit eis nequid dollest inuia nisi uirgã tantũ: quod ita
Soluitur ut intelle gamus sub alia signi ficatione dicta urg̃a
quae secđ marcũ ferenda ẽ & sub alia illã qua scđ marb¬

Expanded text:
tos sandaliis, et ne induerentur duabus tunicis. Tanta praedicatori debet in Deo esse fiducia, ut praesentis vitae sumptus quamvis non provideat, tamen sibi hos non deesse certissime sciat. Ne dum mens ejus occupatur ad temporalia, minus aliis provideat aeterna. Solet autem quaeri, quomodo Matthaeus et Lucas commemoraverint, dixisse Dominum discipulis, ut nec virgam ferrent, cum dicat Marcus, et praecepit eis, ne quid tollerent in via, nisi virgam tantum. Quod ita solvitur, ut intelligamus sub alia significatione dictam virgam, quae secundum Marcum ferenda est, et sub alia illam, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Mare: Stationes & uigiliae militapes int̃na horarũ spa¬
tia diuiduntur: quando ergo dicit quartauigilia noctis
uenis se ad eos dnm: ostendit tota note periclitates. & extre¬
monoctis tẽpore eis auxiliũ pͣbitũ: lab orabat ergo toto
noctis opacae tẽpore. sed dilu culo ad pro pinquante & luci¬
fero solis dieiq exortũ ꝓmit tenteuenit dñs & suꝑ ambu¬
Lans tumida fr&i terga cõprimit: quia cũ pressuris ob¬
sita fragilitas hanana pusillitatẽ uiriũ suarũ c̃siderat.
nil erga se aliud quã tenebras angustiarũ & xtus cernit
hostiĩ c̃ fligentiũ: cũ uero m̃tẽ ad suꝑni lum̃ pͣsidii &ꝑ
p&uȩ dona re tributionis erexerit: quasi int̾ ũbraes noctis
repente exortũ luci feri conspicit: qui diẽ ꝓximũ nun¬
ci& : lucifernãq cũ plurimũ tres horas noctis id est totã
uigiliã matutinã in lumi nare ꝑ hib&ur. ad eritq dñs
qui sopitis tẽptacionũ periculis plenã liberatis fiduciã

Expanded text:
mare. Stationes et vigiliae militares in terna horarum spatia dividuntur. Quando ergo dicit quarta vigilia noctis venisse ad eos Dominum, ostendit tota nocte periclitatos et extremo noctis tempore eis auxilium praebitum. Laborabant ergo toto noctis opacae tempore, sed diluculo appropinquante, et lucifero solis dieique exortum promittente, venit Dominus, et superambulans tumida freti terga comprimit: quia cum pressuris obsita fragilitas humana pusillitatem virium suarum considerat, nil erga se aliud quam tenebras angustiarum et aestus cernit hostium confligentium. Cum vero mentem ad superni lumen praesidii, et perpetuae dona retributionis erexerit, quasi inter umbras noctis repente exortum luciferi conspicit, qui diem proximum nuntiat. Lucifer namque cum plurimum tres horas noctis, id est, totam vigiliam matutinam illuminare perhibetur; aderitque Dominus qui, sopitis tentationum periculis, plenam liberatis fiduciam
Abbreviated transcription (Latin):
manus arida ub& extendi: quia in fructuosȩ debilitas anima
nello melius ordine quam e lrmosinarum largitate curatur
unde iohnis baptista turbis sciscitantib quic facerent ut non uelut
arbores aridȩ mitterentur inignẽ : hocsolum p̃cȩpit : qui hab&
duas tunicas d&ñ habenti & qui hab& escas similit̃ faciat : & mec clȩsi¬
astico dicit᷑ silin sit manustua adaccipiendũ porrecta : & addanducollesta¬

Expanded text:
manus arida jubetur extendi, quia infructuosae debilitas animae nullo melius ordine quam eleemosynarum largitate curatur. Unde Joannes Baptista turbis sciscitantibus quid facerent, ut non velut arbores aridae mitterentur in ignem, hoc solum praecepit: Qui habet duas tunicas, det non habenti, et qui habet escas, similiter faciat . Et in Ecclesiastico dicitur: Fili
Abbreviated transcription (Latin):
certatim post terga iactantib tempus subito dominicȩ passio¬
nis aduẽnit: undebene hocsero facto gestum fuis se ꝑhibetur:
utucrisolis occubitum ñ soladñi dormitio sed& ipsa decocdentis
lucis horoe signi fic&: as cendente autem illo puppim erucis.
qua som nũ mortis carper& : fluctus blas phemantiũ ꝑsecutorũ
demonicis ex citati ꝓcellis adsurgunt: Quib tamen ñipsius
patientia turbat̃ sed dis cipulorũ in becillitas concutitur tre¬
pidant periclitant᷑
et excitan ecun: & dicune na

Expanded text:
certatim post terga jactantibus, tempus subito dominicae passionis advenit. Unde bene hoc sero facto gestum fuisse perhibetur, ut veri solis occubitum non sola Domini dormitio, sed et ipsa decedentis lucis hora significet. Ascendente autem illo puppim crucis, qua somnum mortis caperet, fluctus blasphemantium persecutorum daemoniacis excitati procellis, assurgunt. Quibus tamen non ipsius patientia turbatur, sed discipulorum imbecillitas concutitur, trepidat, periclitatur. Et excitant eum, et dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
ilis in quit uestitus non lana: aliud austerȩ uestis indicium est
aliud luxdue mollioris : Zona autẽ pellicia qua a ceinctis
fut &belias mos tificationis indiciumest porro quod sequtur
alcrutas & melsilestire adebat
abitateri solitudinis congruum est : ut nondelicias ciborum
sednecos sitatem humanȩ carnis explerdi  potest habitus &uic¬
tus eius per signi ficationem &iam qualitatem internȩ conuer¬
sacionis eꝰ nonineon uenenter exprimere: Namq ÷ austeriorib

Expanded text:
ilis, inquit, vestitus, non lana. Alterum austerae vestis indicium est: alterum luxuriae mollioris. Zona autem pellicea qua accinctus fuit et Elias, mortificationis indicium est. Porro quod sequitur: Et locustas et mel silvestre edebat, habitatori solitudinis congruum est, ut non delicias ciborum, sed necessitatem humanae carnis expleret. Potest habitus et victus ejus per significationem, etiam qualitatem internae conversationis e
Abbreviated transcription (Latin):
gonitrruil apte filu tonitrui sunt cognominati
quorũ unus ecȩlestib: intonans uocẽ illã theo logicam
quã nemoprius ederenouerat emisit : in principioerat uerbum
& uerbũ erat apud dm̃ : &dserat uerbũ & c&era qu& anto
uistutis pondere grauida reliquid ut sia liquando plus inti¬
nare uoluiss& nec ipse capere mundis poss& : Sed& ambo
sxepe seorsum & in montem adnõ duci & aliquando sonũ denu¬
be terrisico percipere meruerunt : hic est filius msdilectus
ipsum audite : prisca quoquae nomina meritis aptissima
gestabant: la cobus enĩ subplantatorio hannes inquo est:
gratia uel dni gratia dicitur : nam̃que ille & carniscuram
einõ uocante supplantare & ipsam carnẽ hero de trucidante
gauisus est contẽpnere : iste ab amoris p̃cipui gratiã quã uirgi¬
naligloria meruerat suꝑredemptoris sui pectus incenaretp¬
buit.

Expanded text:
onitrui. Apte filii tonitrui sunt cognominati, quorum unus e coelestibus intonans vocem illam theologicam, quam nemo prius edere noverat, emisit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, etc. . Quae tantae virtutis pondere gravida reliquit, ut si aliquando plus intonare voluisset, nec ipse capere mundus posset. Sed et ambo saepe seorsum et in montem a Domino duci, et aliquando sonum de nube terrificum percipere meruerunt: Hic est filius meus dilectus, ipsum audite Prisca quoque nomina meritis aptissima gestabant. Jacobus enim supplantator. Joannes in quo et gratia, vel Domini gratia, dicitur. Namque ille et carnis curam, Domino vocante, supplantare, et ipsam carnem, Herode trucidante, gavisus est contemnere; iste ob amoris praecipui gratiam quam virginali gloria meruerat, super Redemptoris sui pectus in coena recubuit.
Abbreviated transcription (Latin):
os apud ueteres fuit ut siquis eam quȩ sibi conpeter&
accipere uxorem noll&: illȩ calciamentũ soluer&e. qui¬
equo & idẽ iohannes dicit : qui hab& sponsam sponsus eft
Sedquia iohantiẽ homines xp̃messeputauerunt. qd idẽ
iohaunes negat: Rectese indignũ esse ad soluendã corrigia es
calciament: denuntiat: Ac̃si a pertedicat: Egore demtoris
uestigia denudare non ualeo quia sponsꝗ nomen mihut
merctus ñusurpo: Quod tamen intellegi & alit̃ poceft qus
enimnesciat qł calcia m̃ta ex mor tuis animalib fiunt :ͣ¬
ncar natus uero dñs ueniens quasi calciatus apparuit qui indiuio¬
nitate sua mesticn nostrȩ corruptionis ad supsit: Sed huius
in carnationis insterium hunus oculus pen&rare non sufficit:
nuestigari enĩ nullate nus potest quomodo corporatur uerbum
quomodo summus & uiui ficator sp̃s intrauterum matris
animatur: Quomodo isquiiitium non hab& & existit & con¬
cipitur. Corrigia ergo calciamentiest ligatura mis teru

Expanded text:
os apud veteres fuit ut si quis eam quae sibi competeret accipere uxorem nollet, ille ei calceamentum solveret, quines dicit: Qui habet sponsam sponsus est . Sed quia Joannem homines Christum esse putaverunt, quod idem Joannes negat, recte se indignum esse ad solvendum corrigiam ejus calceamenti denuntiat. Ac si aperte dicat: Ego Redemptoris vestigia denudare non valeo, quia sponsi nomen mihi immeritus non usurpo, quod tamen intelligi et aliter potest. Quis enim nesciat, quod calceamenta ex mortuis animalibus fiant? Incarnatus vero Dominus veniens quasi calceatus apparuit, qui in divinitate sua morticina nostrae corruptionis assumpsit. Sed hujus incarnationis mysterium humanus oculus penetrare non sufficit. Investigari enim nullatenus potest, quomodo corporatur Verbum, quomodo summus vivificator Spiritus intra uterum matris animatur, quomodo is qui initium non habet, et existit et concipitur. Corrigia ergo calceamenti, est ligatura mysterii.
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo falsitestes sunt siea dicunt quaed nm̃ dixisse legimꝰ : sed falsustes¬
tisest q̃ui ñ eodẽ sensudicta intellegit quodicunt᷑ : Dñs enĩ dixerat d&ẽplo
corporissui: sed& ipsis uerbis calũniant᷑ & paucis additis uel mutatis
qua siustã calumniã faciunt: saluator dixerat soluite tẽplũboo: isti
cõmutant & aiuint: Ego dissoluã tẽplũ hoc manu factũ : uos inquit sol¬
uite ñego quia inlicitũ est ut ipsi nob̵ inferamꝰ mortẽ : Demn de illi uer¬
tunt & ꝑtriduũ aliud nonmanu factũ aedificabo ut ꝓpriaȩ d&̧ ẽploiu¬
daico dixisse uideat᷑: dñsaut̃ ut ostender& animaluiuũ & spirans tẽplũ
dixerat & ego intriduo suscitaboillud: Aliudẽ edificare aliud suscitare:
Ira praecepris & inpihsiens ninueniens calũ niaelocũ excutit desoliopon

Expanded text:
Quomodo falsi testes sunt, si ea dicunt quae Dominum dixisse legimus? Sed falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur. Dominus enim dixerat de templo corporis sui. Sed et in ipsis verbis calumniantur, et paucis additis vel mutatis, quasi justam calumniam faciunt. Salvator dixerat: Solvite templum hoc. Isti commutant et aiunt: Ego dissolvam templum hoc manu factum. Vos, inquit, solvite, non ego. Quia illicitum est ut ipsi nobis inferamus mortem. Deinde illi vertunt: et post triduum aliud non manu factum aedificabo, ut proprie de templo Judaico dixisse videatur. Dominus autem ut ostenderet animal vivum et spirans templum, dixerat: Et ego in triduo susciIra praeceps et impatiens non inveniens calumniae locum, excutit de solio pon
Abbreviated transcription (Latin):
Intus uerbũ. intus estlum̃: undeali¬
Sbi ut intraentes inquit uide añlum̃ Siergo foris stantes nec
ipsi agnoscunt᷑ parentes & propter nr̃m foctasse ñ agnos¬
cunt᷑ exẽplũ quẽ ad modũ nos agnoscemus sed focis stemus e
foris enĩ stantes uolunt dñm uidere cognati ipsius. cũ iuades
Spiritalem in lege sensum ñ quȩrentes sese ad custodiã litterȩ ftris

Expanded text:
intus verbum, intus est lumen. Unde alibi: Ut intrantes, inquit, videant lumen. Sic ergo foris stantes nec ipsi agnoscuntur parentes, et propter nostrum fortasse non agnoscuntur exemplum, quemadmodum nos agnoscemur, si foris stamus. Foris enim stantes volunt Dominum videre cognati ipsius, cum Judaei spiritalem in lege sensum non quaerentes sese ad custodiam litterae foris
Abbreviated transcription (Latin):
m̃a peccata
&blasphemiȩ non passim dimittuntur nomnib: hominib::
Sed his qui dignam ꝓerratib: suis in hac uita paenitentiam
egerint: Nequllũ hab& locum pracuȩ adsercionis uel
nouatio anus ut penitentib eis qui in martyrio lapsis̃ ue¬
niã neg& esse tribuendã. uel origenss ut asseroet pꝰ iudiciũ
uniuersale transactis lic& seculorum uo luminib innu¬
meris cunctos peccatores acblas phe mos ueniã peccatorũ ẽẽ.
consequuturos atq ad regnũ celeste ꝑducendos : cuius errorẽ
Sequentia quoq dñi uerba red arguunt : cũ sub dit᷑
quieute¬

Expanded text:
a peccata et blasphemiae non passim dimittuntur omnibus hominibus, sed iis qui dignam pro erratibus suis in hac vita poenitentiam egerint. Neque ullum habet locum pravae assertionis vel Novatianus ut poenitentibus eis qui in martyrio lapsi sunt veniam neget esse tribuendam; vel Origenes, ut asserat post judicium universale, transactis licet saeculorum voluminibus innumeris, cunctos peccatores ac blasphemos veniam peccatorum esse consecuturos, atque ad regnum coeleste perducendos. Cujus errorem sequentia quoque Domini verba redarguunt, cum subditur: Qui aute