comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uor cuncta sacra eloquia domi¬
nicis plena sint prȩceptis. quid ẽ
quod de dilectione quasi desingu¬
Tari mandato dñs dicit. hoc est prȩceptũ
meũ ut diligatis inuicem. nisi quia om̃e
mandatum desola dilectione est. & om̃a
unum prȩceptũ sunt. quia quic quid prȩ¬
cipitur insola caritate solidatur: Ut enĩ¬
multi arboris rami ex una radice ꝓdeunt.
sic multȩ̨ uirtutes ex una caritate genrran¬
tur: nec habet aliquid uiriditatis ramus
boni operis. si non man& in radice carita¬
tis. Prȩcepta ergo dominica & multa sunt¬
& unum. Multa ꝑ diuersitatẽ operis. unũ
in radice dilectionis. Qualiter autem
dilectio sit tenenda ipse insinuat: qui in
plerisq scripturȩ suȩ sententiis & amicos
iubet diligi inse. et inimicos diligi ꝓpter
se. Ille enim ueraciter caritatem habet.
qui et amicum diligit in dõ. & inimicum
diligit ꝓpter dm̃. Nam sunt non nulli
qui diligunt ꝓximos. sed ꝑ affectum cog¬
nationis & carnis. Quibus tamen in hac

Expanded text:
um cuncta sacra eloquia dominicis plena sint praeceptis, quid est quod de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipiturmulti arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo Dominica et multa sunt, et unum. Multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. Qualiter autem ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac
Abbreviated transcription (Latin):
do quispiã di homo tale aliquid fecit.
Potest quippe ipse cuncta ꝑseipsum.
nemo autem potest aliquid sine ipso.
sunt tres dii sed unus ds̃: de quo scrip¬
tum est. Benedictus dñs ds̃ isrł: qui
facit mirabilia solus. Nemo ergo alius
fecit quaecũq in eis opera fecit: qm̃¬
quis quis alius homo aliquid eoꝵ fecit
ipso fecit faciente. hec autẽ ipse non
illis facientibus fecit: IN NATT ELU¬

Expanded text:
do quispiam Dei homo tale aliquid fecit. do quispiam Dei homo tale aliquid fecit. Potest quippe in seipso cuncta per seipsum; nemo autem potest aliquid sine ipso. sunt tres dii, sed unus Deus, de quo scriptum est, Benedictus Dominus Deus Israel, qui facit mirabilia solus . Nemo ergo alius fecit quaecumqniam quisquis homo aliquid eorum fecit, ipso faciente fecit, haec autem ipse non illis facientibus fecit. Cum aute
Abbreviated transcription (Latin):
iudeis. neq coram eis. E hoc nondum fe
cerat. quando dicebat. Si opera non fecissẽ
in eis que nemo alius fecit. Nimirum gͦ
illa sunt quȩ in eoꝵ ualitudinib: tanta
miracula salutis ostendit: quanta illis
antea nemo donauit. Hȩc enim uidert̃.
et hoc eis exprobrans adiungit et dicit.
Nunc autẽ et uiderunt. et oderunt &
me & patrem meũ. Sed ut impleatur
sermo qui in lege coꝵ scriptus ẽ: quia
odio habuerunt me gratis. Corũ legem
dicit non ab ipsis inuentã sed ipsis datã.
sicut dicimus panem nr̃m cotidianum.
Quem tamen adõ prtimꝰ addendo. da
nobis. Gratis autẽ odit: qui nullum
ex odio commodũ quęrit. url in cõmo¬
dum fugit. Sic oderunt đm impii. sic
diligunt iusti. hoc est gratis. ut alia
pręter illum non expectent bona.
qm̃ ipse erit in om̃ib om̃a. Quis quis
uero altius adtenderit xp̃m dicentẽ.
si opera non fecissem in eis quȩ nemo
alius fecit: inueni& ipsum fecisse. si quan¬

Expanded text:
Judaeis, neque coram eis; et nondum hoc Judaeis, neque coram eis; et nondum hoc fecerat, quando dicebat, Si opera non fecissem in eis, quae nemo alilla sunt, quae in eorum valetudinibus tanta miracula salutis ostendit, quanta illis antea nemo donavit; haec enim viderunt, et hoc eis exprobrans adjunxit, et dicit: Nunc autem et viderunt, et oderunt et me, et Patrem meum, sed ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est: Quia odio habuerunt me gratis. Eorum legem dicit, non ab ipsis inventam, sed ipsis datam, sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum , quem tamen a Deo petimus, addendo, da nobis. Gratis autem odit, qui nullum ex odio commodum quaerit, vel incommodum fugit. Sic oderunt Deum impii, sic diligunt justi, hoc est, gratis, ut alia propter illum non exspectent bona, quoniam ipse erit in omnibus omnia . Quisquis vero altius attenderit Christum dicentem: Si opera non fecissem in eis quae nemo alius fecit, inveniet ipsum fecisse, si
Abbreviated transcription (Latin):
deprecabantur eum ut uel fimbriã uesti¬
menti eius tangerent. Et quot quot
tangebant cum. saluifiebant. Hȩc ne¬
mo alius fecit in eis. Sic enim est intelli¬
gendum qđ ait in eis. non inter eos uel
coram eis: sed prorsus in eis quia sanauit
cos. Hȩc quippr intelligi uoluit. quat ñ
solum facerent admirationem: uerũ & ĩa
manifestam conferrent salutẽ ł quib
beneficiis utiq amorẽ non odium retri¬
buere debuerunt. Omã quippe cȩteroꝵ
miracula superat quod est natus ex uir¬
gine. matrisq integritatẽ solus potuit
nec conceptus uiolare nec natus. Sed hoc
nec coram cis factum est nec in eis: Ad cog¬
noscendã quippe huius miraculi uerita¬
tem non communi cum eis aspectu sed
discreto ab eis discipulatu apłi ꝑuenert̃.
Iã uero illud qđ die tertio in carne in qͣ
occisus fuerat de sepulchro se reddidit ui¬
uum. & num quã deinde moriturus cũ
illa ascendit in cęlum : superat &iam cunc¬
ta quae fecit. Sed neq hoc factum est in

Expanded text:
cabantur eum ut vel fimbriam vestimenti ejus tangerent; et quotquot tangebant eum, salvi fiebant . Haec nemo alius fecit in eis. Sic enim intelligendum est quod ait, in eis, non inter eos vel coram eis; sed prorsus in eis, quia sanavit eos. Haec quippe intelligi voluit quae non solum facerent admirationem, verum etiam manifestam conferrent salutem; pro quibus beneficiis utique amorem, non odium retribuere debuerunt. Omnia quidem caeterorum miracula superat, quod est natus ex virgine, matrisque integritatem solus potuit nec conceptus violare nec natus: sed hoc nec coram eis factum est, nec in eis. Ad cognoscendam quippe hujus miraculi veritatem, non communi cum eis aspectu, sed discreto ab eis discipulatu Apostoli pervenerunt. Jam vero illud quod die tertia in carne in qua occisus fuerat, de sepulcro se reddidit vivum, et nunquam deinde moriturus cum illa ascendit in coelum, superat etiam cuncta quae fecit: sed neque hoc factum est in
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a facient. nisi quȩ dixi odio habebunt
scilicet & ꝑsequent᷑. sermonẽq contẽpnent :
qm̃ si sermonẽ non seruarent eoꝵ. nec tam̃
odissent eos neq ꝑsequerentur. uel &iam¬
si odissent nec tamen ꝑsequerentur: non
om̃a facerent. Hȩc au̾om̃a facient uobis in¬
quit ꝓpter nomen meũ quid est aliud
dicere quã me in uobis odio habebunt.

Expanded text:
habebunt scilicet, et persequentur, sermonemque contemnent? Quoniam si sermonem non servarent eorum, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid est aliud dicere, quam, me in
Abbreviated transcription (Latin):
postea: Lenebrę erunt: sed dolor non
erit. Forte palpabunt. sed non dolebt̃.
Non uidebunt. sed non cruciabuntur:
Absit. Non solȩ tenebrę erunt. Non cis
sola tollitur species qua gaudebant.
sed datur &iam quo in arternum ge¬
mant. Ne contẽpneres enim tenebras
o quis quis es flagitiosus. qui soles ꝓpt̃
tua mala facta & ꝓpter lasciuiam. ad¬
ulteria non solum tenebras non horrere
sed quęrere. qui soles plus gaudere quan¬
do lucerna extinguitur: non tales tene¬
bras habebis ubi gaudeas. ubi lȩteris. ubi
te uoluptatibus carnis oblectes. Non
sicerunt ipse tenebrę: Sed quomodo er̃t :
bierit fletus & stridordentiũ. Tortor ini¬
sine defectu: tortus sine defectu. Nec
qui torquet fatigatur: nec qui torquet᷑
moritur. Erunt ergo ȩternȩ lacrimȩ
illis qui sic uixerunt: erunt ȩterna gau¬
dia scõrũ. quando uenientesuenient in
exultatione portantes manipulo ᷤᷤ suos.
Dicent enim messiᷤ tempore domino suo.

Expanded text:
postea? Tenebrae erunt, et dolor non postea? Tenebrae erunt, et dolor non erit? Forte palpabunt, sed non dolebunt? non videbunt, sed non cruciabuntur? Absit. Non solae tenebrae erunt, non eis sola tollitur species qua gaudebant, sed datur etiam quod in aeternum gemant. Ne contemneres enim tenebras, o quisquis es flagitiosus, qui soles propter tua mala facta, et propter lasciva adulteria non solum tenebras non horrere, sed quaerere, qui soles plus gaudere quando lucerna exstinguitur: non tales tenebras habebis ubi gaudeas, ubi laeteris, ubi te voluptatibus carnis oblectes, non sic erunt ipsae tenebrae. Sed quomodo erunt? Ibi erit fletus et stridor dentium . Tortor sine defectu, tortus sine defectu. Nec qui torquet, fatigatur; nec qui torquetur, moritur. Erunt ergo aeternae lacrymae illis qui sic vixerunt, erunt aeterna gaudia sanctorum, quando venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Dicent enim tempore messis Domino suo,
Abbreviated transcription (Latin):
exigit bonum opus. plorando cõmendat
bonum opus quod fecit. Crebrȩ ergo sunt
lacrimȩ iustoꝵ. sed inista uita. numquid
in patria: Quare non in patria: Quia
uenientes uenient in exultatione. portan¬
tes manipulossuos. felicit as uenit. nũquid
lacrima redit: Porro autem illi qui hic
in aniter plorant. in aniter rident: cupi¬
ditatibus suis dissipati quando fraudantur
gemunt. quando fraudant ex ultant.
Porant & ipsi in uita ista. plorant xipsi:
sed non in exultatione. Uenientes autem
uenient in exultatione. portantes manipũ¬
los suos. Quid colligunt qui nichil semina¬
uerunt: Immo colligunt. sed quod semi¬
nauerunt. Quia spinas seminauerunt:
ignem colligunt. Et eunt non defletu ad
risum: sicut scĩ cuntes ibant & flebant mit¬
tentes semina sua: uenientes autẽ uenient
risu. Quid enim illis fict: Quoibunt.
quando surrexerint: Quo. nisi quo dñs
dixit. ligate illis manus & pedes & ꝓicite¬
illos intenebras ex teriores: Age. Quid

Expanded text:
exigit bonum opus, plorando commendat exigit bonum opus, plorando commendat bonum opus quod fecit. Crebrae ergo sunt lacrymae justorum, sed in ista via: numquid in patria? Quare non in patria? Quia venientes venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Felicitas venit, numquid lacryma redit? Porro autem illi qui hic inaniter plorant, inaniter rident, cupiditatibus suis dissipati, quando fraudantur gemunt, quando fraudant exsultant: plorant et ipsi in via ista, plorant et ipsi; sed non in exsultatione. Venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos. Quid colligunt, qui nihil seminaverunt? Imo colligunt, sed quod seminaverunt: quia spinas seminaverunt, ignem colligunt; et eunt non de fletu ad risum, sicut sancti, Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua, venientes autem venient risu. Quid enim illis fiet? Quo eunt quando resurrexerint? Quo, nisi quo Dominus dixit, Ligate illi manus et pedes, et proillum in tenebras exteriores? Age, quid
Abbreviated transcription (Latin):
turus es đo. factȩ sunt michi lacrimar
meȩ panes die acnocte: Panis michi fa¬
cte sunt: consolatȩ sunt esurientẽ. pauer̃
gementẽ. Factȩ sunt michi lacrime meȩ
panis die acnocte. Unde: Dũ dicitur
michi cotidie. ubi est ds̃ tuus Quisiustus
non habuit istas lacrimas: Qui non ha¬
buit: peregrinũ se eẽ non doluit. Qua
fronte ad patriam uenit. qui non absens
suspirauit: Nonne cotidie nob̾ dicitur.
ubi est ds̃ tuus: Discite fr̃s mei. discite
de paucis esse. Bene uiuite. ambulate uiã
dĩ. & tidete quia auditis ubi ẽ ds̃ tuus.
Felices eritis cum hoc audieritis. infelices si
dixeritis. Quando enim defendimus fidẽ
xpianam & respondetur nob̾ ecce p̃dicat᷑
ubiq nomen xp̃i quare abundant mala.
quid aliud dicitur nisi ubi est ds̃ tuus:
Qui audit gemit. quia qui dicit perit.
quas indicant orationes eoꝵ. Benc operat᷑.
& hilaris est: & plorat ut bene opcretur.
Porat quia bene operatus ẽ: plorando

Expanded text:
turus es Deo: Factae sunt mihi lacrymae turus es Deo: Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte? Panis mihi factae sunt: consolatae sunt gementem, paverunt esurientem. Factae sunt mihi lacrymae meae panis die ac nocte. Unde? Dum dicitur mihi quotidie, Ubi est Deus tuus ? Quis justus non habuit istas lacrymas? Qui non habuit, peregrinum se esse non doluit. Qua fronte ad patriam venit, qui non absens suspiravit? Nonne quotidie nobis dicitur, Ubi est Deus tuus? Discite, fratres mei, discite de paucis esse. Bene vivite, ambulate viam Dei; et videte quia auditis, Ubi est Deus tuus? Felices eritis, cum hoc audieritis; infelices, si dixeritis. Quando enim defendimus fidem christianam, et respondetur nobis, Ecce praedicatur ubique nomen Christi, quare abundant mala? quid aliud dicitur, nisi, Ubi est Deus tuus? Qui audit, gemit; quia qui dicit, perit.quas indicant orationes eorum. Bene operatur, et hilaris est: et plorat ut bene operetur: plorat quia bene operatus est. Plorando
Abbreviated transcription (Latin):
tes steriliter. Porat plorantes. plorat
ridentes : quia & qui plorant de rebus
uanis in aniter plorant. & qui rident de
rebus uanis malo suorident. Ille ubiq
plorat. Plus ergo ipse plorat. Sed ueni
ent cum exultatione portantes mani¬
pulos suos. Uides ergo hominẽ iustum
cũ facit opus bonum hilarem ẽẽ: Ita
plane hilarescit. Hilarem enĩ datorem
diligit ds̃. Quando ergo plorat: Quan¬
do bona opera sua orando commendat.
Orationes scorũ uoluit cõmendare psal¬
mus: orationes peregrinantiũ. orationes
in hac uia laborantium. orationes aman¬
tium. orationes gementium. orationes ar¬
ternȩ patriȩ suspirantiũ. donec ca uisa sa¬
tientur qui nunc in mexore sunt consti¬
tuti. Q enim fr̃s mei quamdiu sumus in
corpore. peregrinamur adño. Non desi¬
derat patriã peregrinatio sine lacrima.
Si desideras non habes: qđ funde lacrimaᷤ.
Nam unde dicturus es dõ. posuisti lacri¬
mas meaᷤ in conspectu tuo: Unde dic¬

Expanded text:
tes steriliter. Plorat plorantes, plorat tes steriliter. Plorat plorantes, plorat ridentes: quia et qui plorant de rebus vanis, inaniter plorant; et qui rident de rebus vanis, malo suo rident. Ille ubique plorat, plus ergo ipse plorat. CAPUT Ient cum exsultatione, portantes manipulos suos. Vides ergo hominem justum, cum facit opus bonum, hilarem esse? Ita plane hilarescit. Hilarem enim datorem diligit Deus . Quando ergo plorat? Quando bona opera sua orando commendat. Orationes sanctorum voluit commendare Psalmus, orationes peregrinantium, orationes in hac via laborantium, orationes amantium, orationes gementium, orationes aeternae patriae suspirantium, donec ea visa satientur qui nunc in moerore sunt constituti. Etenim, fratres mei, quamdiu sumus in corpore, peregrinamur a Domino . Non desiderat patriam peregrinatio sine lacryma. Si desideras quod non habes, funde lacrymas. Nam unde dicturus es Deo: Posuisti lacrymas meas in conspectu tuo ? Unde dic
Abbreviated transcription (Latin):
& flebant mittentes semina sua: uenien¬
tes autẽ uenient in exultatione tollentes¬
II manipulos suos. Audite si adiuuante
dño explicare potuero. quem ad modũ
cimur. imus. Quis enim stat: Quis non
ex quo uiã intrauit cogitur ambular
Infans natus ẽ : crescendo ambulat. mors
finis est. In dicm iã ueniendũ ẽ: sed cũ
ex ultatione. Quis enim non hic plorat
inuia ista mala. quando ipse infans in¬
de incipit: Utiq infans quando nascit᷑.
de angustiis uteri in huius mundi lati¬
tudinem funditur. De tenebris ꝓcedit ad
lucem: & tamen de tenebris uentens ad
lucem plorare potest. ridere non potest.
Et rident homines. & plorant homines.
& qđ rident homines. plorandum est.
Sed plorat alius damnũ suum. plorat uiii¬
alius pressurã suam: quia in carcere est
constitutꝰ. Porat alius. qđ amiserit mor¬
tuum aliquem carissimorũ suoꝵ . Ille
hinc: ille hinc. Iustus unde: Primo de
his om̃ibus iustus plorat ueraciter ploran¬

Expanded text:
et flebant, mittentes semina sua: venienet flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, tollentes manipulos suos. Audite si, adjuvante Domino, explicare potuero, quemadmodum adcimur, imus. Quis enim stat? Quis non ex quo viam intravit, cogitur ambulare? Infans natus est, crescendo ambulat: mors finis est. Inde jam veniendum est, sed cum exsultatione. Quis enim non hic plorat in via ista mala, quando ipse infans inde incipit? Utique infans quando nascitur, de angustiis uteri in hujus mundi latitudinem funditur, de tenebris procedit ad lucem: et tamen de tenebris veniens ad lucem, plorare potest, videre non potest. Et rident homines, et plorant homines: et quod rident homines, plorandum est. Sed plorat alius damnum suum, plorat alius pressuram suam, quia in carcere est constitutus; plorat alius quod amiserit mortuum aliquem charissimorum suorum: ille hinc, iste hinc. Justus unde? Primo de his omnibus: justus enim plorat veraciter ploran
Abbreviated transcription (Latin):
figurauit ergo in se infir ma membra cor¬
poris sui. &forte de illis dictum ẽ. qui
seminant inlacrimis.ingaudio metent:
id est de inferioribus. Non enim in la¬
crimis seminabat ille ipsius xp̃i magnꝰ
prȩco. quando dicebat. Ego enĩ iam¬
delibor. & tempus meȩ resolutionis in¬
stat. Bonum certamen certaui: cursũ
consummaui. fidem seruaui. De cętero
suꝑest michi corona iustitiȩ. Corona
de manipulis. Duper est in quit mihi
corona iustitiȩ. qua reddet michi dñs
in illa die iustus uidex. Quasi dicer&.
Reddet michi messem. cui me ipsum im¬
pendo sementẽ. Hȩc uerba quantum
intelligimus fr̃s exultantis sunt non
plorantis. Num quid quando ista di¬
cebat inlacrimis erat: Nonne similis
Ad infirmos ergo referamus hȩc uerba.
ut nec ipsi desperent qui inlacrimis
seminauerunt: quia & si seminauert
inlacrimis. transi& dolor & gemitus.
Transit tristitia cum fine. & uenit le¬
crimis ingaudio metent. euntes ibant

Expanded text:
sfiguravit ergo in se infirma membra corsfiguravit ergo in se infirma membra corporis sui. Et forte de illis dictum est, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent: id est, de infirmioribus. Non enim in lacrymis seminabat ille ipsius Christi magnus praeco, quando dicebat: Ego enim immolor, et tempus meae resolutionis instat. Bonum certamen certavi, cursum consummavi, fidem servavi: de caetero superest mihi corona justitiae, corona de manipulis; superest, inquit, mihi corona justitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex : quasi diceret, Reddet mihi messem, cui me ipsum impendo sementem. Haec verba, quantum intelligimus, fratres, exsultantis sunt, non plorantis. Numquid quando ista dicebat, in lacrymis erat? Nonne similis ? CAPUT III. Ad infirmos ergo referamus haec verba, ut nec ipsi desperent qui in lacrymis seminarunt: quia etsi seminarunt in lacrymis, transiet dolor et gemitus: transit tristitia cum fine, et venit laees ibant
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ certauerunt. & in magnis tribula¬
tionibus fuerunt. Nam ut eoꝵ lacri¬
mas xp̃c consolaret᷑. transtulit cos. et tranᷤ¬
figurauit eos. & dixit. Tristis est anima
mea usq ad mortẽ. Uerumtam fr̃s mei
uidetur michi qđ caput nr̃m infirmio¬
ribus suis membris compassus ẽ. ne de se
forte membra infirma desperarent. &
sicut ẽ humana fragilitas morte ꝓpin¬
quante ꝑturbarentur & dicerent non
se ad dm̃ ꝑtinere. nam si ꝑtinerent gauU
derent. Ideo prius xp̃c dixit. Tristis
est anima mea usq ad mortẽ. Pater. si
fieri potest : transeat ame calix iste.
Quis hoc dicit: Quȩ potestas: Quae
infirmitas: Audite qui dicit. Potestatẽ
habro ponendi animã meã. & potestatem
habro iterum sumendi eã. Nemo tollet
eam a me: sed ego pono eam. & iterũ sumo
eam. Hȩc potestas tristis erat: quando
faciebat quod non facer& nisi uoluiss&.
Potestate enim fecit non conditione. q
ipse uoluit: non quia iudȩus potuit. Tran¬

Expanded text:
enim certaverunt, et in magnis tribulaenim certaverunt, et in magnis tribulationibus fuerunt. Nam ut eorum lacrymas Christus consolaretur, transtulit eos et transfiguravit eos in se, et dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem. Verumtamen, fratres mei, videtur mihi quod caput nostrum infirmioribus suis membris compassum est, ne de se forte membra infirma desperarent, et sicut est humana fragilitas, morte propinquante perturbarentur, et dicerent non se ad Deum pertinerdeo prius Christus dixit, Tristis est anima mea usque ad mortem. Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste . Quis hoc dicit? Quae potestas, quae infirmitas? Audite quae dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollet eam a me, sed ego pono eam, et iterum sumo eam . Haec potestas tristis erat, quando faciebat quod non faceret, nisi voluisset. Potestate enim fecit, non conditione; quia ipse voluit, non quia Judaeus potuit. Tran
Abbreviated transcription (Latin):
in eius adiutorio quod dictum ẽ. Nd
mensã magnã sedisti. scito qm̃ talia te
oportet prȩparare. Quȩ est mensa mag¬
na. nisi unde accipimus corpus xp̃i &
sanguinẽ: Quid ẽ scito qm̃ talia te opor¬
tet pręparare nisi qđ beatuᷤ iohannes ex
perierunt. quando securitatẽ adño &ĩã
de capillo acceperunt: Perit manus.
ubi non perit pilus: Perit caput. ubi
non perit capillus: Ubi non perit pal¬
pebra. perit oculus: Hac ergo magna¬
accepta securitate. impendert̃ se ipsos.
Operib ergobonis seminemus cũ tẽpus
est: dicente apło. Qui parce seminiat.
parce & met&. Infatigabibes inquit cũ
tempus habemus operem bonũ ad om̃s
maxime autẽ ad domesticos fidei. Et
iterum bonũ in quit facientes non defici¬
amus. tẽpore enĩ suo metemꝰ: Qui defrce¬
rit in semine. non gaudebit in messe:
opera nr̃a habere debeant hilaritatem:
Et quidem de martyrib dici potest. qr
cum lacrimis seminauerunt. Fortiter

Expanded text:
in ejus adjutorio quod dictum est, Ad in ejus adjutorio quod dictum est, Ad mensam magnam sedisti, scito quoniam talia te oportet praeparare . Quae est magna mensa, nisi unde accipimus corpus Christi et sanguinem? Quid est, Scito quoniam talia te oportet praeparare; nisi quod beatus Joannes expperierunt, quando securitatem a Domino etiam de capillo acceperunt ? Perit manus, ubi non perit pilus? Perit caput, ubi non perit capillus? Ubi non perit palpebra, perit oculus? Hac ergo accepta magna securitate, impenderunt se ipsos. Operibus ergo bonis seminemus, cum tempus est, dicenparce et metet . Infatigabiles, inquit, cum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Et iterum: Bonum, inquit, facientes non deficiamus; tempore enim suo metemus . Qui defecerit in semine, non gaudebit in messe. opera nostra habere debeant hilaritatem? Et quidem de martyribus dici potest, quia cum lacrymis seminaverunt. Fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
mus qui cantatur dño uidet᷑
scĩs martẏrib conuenire. Sed si
membra xpi sumus sicut ẽẽ debemꝰ:
ad om̃s nos ꝑtinere in telligamus. Q
seminant in lacrimis. in gaudio metent:
euntes ibant & flebant mittentes se¬
mina su a. uenientes autem uenient
in ex ultatione tollentes manipulos
suos. Quo euntes. & unde uenientes:
Quid seminantes in lacrimis: Quae
sunt semina: Qui manipuli: Cuntes
in mortẽ. uenientes a morte. Euntes
nascendo. uenientes resurgendo. Demi¬
nantes opera bona. metentes merceđe
ȩternam. De mina ergo sunt nr̃a quic¬
quid boni fecerimus. manipuli nr̃i q̃d
infine recipiemus Si ergo bona sunt
semina bona opera. quare cum lacri¬
mis cũ hilarem datorẽ diligit ds̃ : Hic¬
primũ uidete kem̃i quomodo maxi¬
me adbeatos martyres uerba ista ꝑti¬
neant. Nulli enim tantũ impendert̃.
quã illi qui scipsos impenderunt: sicut
dicit apłs paulus. Cipse impendar
ꝓ animab uris. Impenderunt enim¬
se ipsos confitendo xp̃m. & implendo

Expanded text:
mus qui cantatur Domino, videtur sanctis martyribus convenire: sed si membra Christi sumus, sicut esse debemus, ad omnes nos pertinere intelligamus. Qui seminant in lacrymis, in gaudioes ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos. Quo euntes, et unde venientes? Quid seminantes in lacrymis? quae sunt semina? qui manipuli? Euntes in mortem, venientes a morte. Euntes nascendo, venientes resurgendo. Seminantes opera bona, metentes mercedem aeternam. Semina ergo sunt nostra, quidquid boni fecerimus, manipuli nostri, quod in fine recipiemus. Si ergo bona sunt semina, bona opera; quare cum lacrymis, dum hilarem datorem diligat Deus primum videte, charissimi, quomodo maxime ad beatos martyres verba ista pertineant. Nulli enim tantum impenderunt, quam illi qui se ipsos impenderunt: sicut dicit apostolus Paulus, Et ipse impendar pro animabus vestris . Impenderunt enimse ipsos confitendo Christum, et implendo
Abbreviated transcription (Latin):
tres uiros annaniã. azariã. misahelem
inflammis ardentib & non urentibus
de ambulauit illesus: Prętereo cętera.
qm̃ hȩc satis e̾e arbitror quib demonstre¬
tur & alios scõs quedã opera miranda
fecisse quȩ nemo alius fecit: sed qui tam
multa uitia & malas ualitudines uexati.¬
onesq mortaliũ tanta potestatesanar&.
nullus omnino legitur antiquoꝵ. Ut
enim taceantur qđ iubendosicut occurre¬
bant saluos singulos fecit: marcus euan¬
gelista quodam loco ait. Uespere autẽ
facto cum occidiss& sol: afferebant ad¬
eum om̃s male habentes. & demonia ha¬
bentes. E erat omnis ciuitas congregata
adianuam: et curauit multos qui uexabant᷑
uaruᷤꝰ languorib. et demonia multa eicit¬
bat. Id autem cũ commemorass& matheuꝰ.
&iam testimoniũ ꝓpheticũ addidit di¬
cens. Ut adimpleretur quod dictum ẽ
ꝑ isaiam ꝓphetã dicentẽ. Ipse infirmita¬
tes nrãs accepit. & egrotationes porta

Expanded text:
tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, tres viros, Ananiam, Azariam, Misaelem, in flammis ardentibus deambulavit illaesus ? Praetereo caetera, quoniam haec satis esse arbitror, quibus demonstretur et alios sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia, et malas valetudines, vexationesque mortalium tanta potestate sanarit, nullus omnino legitur antiquorum. Ut enim taceantur, quos jubendo sicut occurrebant salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto, cum sol occidisset, afferebant ei omnes male habentes, et daemonia habentes; et erat omnis civitas congregata ad januam; et curavit multos qui vexabantur variis languoribus; et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit, dicens: Ut adimpleatur, quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem: Ipse infirmitates nostras accepit, et aegrotationes
Abbreviated transcription (Latin):
quod quinq milia hominũ de quinq.
& quattuor milia de septem panib pauit.
quod suꝑ aquas ambulauit & petro ut
hoc facer& prestitit. quod aqũã mutauit
in uinum. qđ aperuit oculos cȩcinati: &
alia multa. quȩ commemorare longũ ẽ.
Sed respondetur nobis & alios fecisse quȩ
ipse non fecit. & quȩ nemo alius fecit. Quiꝰ
enim nisi moyses ȩgẏptios plagis tot tantisq
percussit. diuiso mari popłm duxit. et
manna de cęlo esurientib impetrauit.
aquã de petra sitientibus fudit: Quis nͥ¬
hiesus naue populo transituro iordanis
fluenta diuisit. et currentẽ solem emissa
samson ꝓpter suam sitim maxilla mor¬
tui asini ex undante satiatus est: Quis
p̃ter heliam curru igneo in alta subuectꝰ
est: Quis preter heliseum quod paulo
ante cõmemoraui sepulto suo ca dauere
alterius reddidit uitȩ: Quis prȩter da¬
nihelem inter ora inclusoꝵ secũ leonum
esurientiũ uixit in nocuus: Quis pręter

Expanded text:
quod quinque millia hominum de quinque, quod quinque millia hominum de quinque, et quatuor millia de septem panibus pavit ; quod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit ; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati , et alia multa quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa Samson propter suam sitim maxilla mortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante commemoravi, sepulto suo cadavere, cadaver alterius reddidit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter
Abbreviated transcription (Latin):
profecto & eum de quo nata est nisi odisse
non possunt. Ac ꝑ hoc quia ueritatẽ qua
uidicante dampnantur de patre dõ natã
nesciunt: utiq ipsum & nesciunt & odert̃.
Si opera non fecissem in eis quȩ nemo alius
fecit. peccatũ non haberent. Peccatum
illud scilicet magnum de quo & superius
ait. si non uenissem & locutus eis fuissẽ
peccatũ non haberent: hoc est peccatũ
quo in eum loquentẽ & operantẽ non cre¬
diderunt. Sed quid est quod cũ dixiss&
si opera non fecissem in eis mox addidit.
quȩ nemo alius fecit: Nulla quippe
in operibus xp̃i uidentur e̾e maiora.
qua suscitatio mortuoꝵ Quod scimus
&iã antiquos fecisse ꝓphetas. Fecit enĩ
helias. fecit heliseus : & cum in hac carne
uiueret. & cũ in suo monum̃to sepultus ia-¬
ceret. Nam quidã portantes mortuũ cũ
in ruentib hostibus eo refugissent. eumq
ibi posuissent: continuo resurrexit. fecit
tamen aliqua xp̃c quȩ nemo alius fecit.

Expanded text:
profecto profecto non possunt. Ac per hoc, quia Veritatem, qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciunt, utique etiam ipsum nesciunt, et oderunt. Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud, scilicet magnum, de quo et superius ait: Si non venissem, et locutus fuissem eis, peccatum non haberent, hoc est peccatum, quod in eum loquentem et operantem non cretera. 2. Sed quid est hoc quod cum dixisset, Si opera non fecissem in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes mortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit:
Abbreviated transcription (Latin):
tu potest uidere quod sapit. uidere qđ¬
fieri potest ut homo bonus hominem
bonũ oderit nesciens uel potius diligat
nesciens. ipsum enim diligit cũ bonũ
diligit. quia id quod est ille hoc iste di¬
ligit. oderit autẽ nesciens non ipsum
sed quod putat cẽ ipsum: ita fieri potest
ut &iam homo iniustus hominẽ oderit
diligat non ipsum sed qđ putat ẽẽ ipsum.
Quem admodũ autem hominẽ. sic & dm̃.
Deniq si interrogarentur uidȩi utrum
diligerent dm̃. quid se aliud qũa diligere
responderent. nec ex animo mentientes
sed errando potius opinantes: Quomodo
enim diligerent patrem ueritatis. qui ha¬
berent odio ueritatẽ: Nolunt enim sua
facta dãpnari: et hoc habet ueritas. ut
talia facta damnentur. Tantum igitur
oderunt ueritatẽ. quantũ oderunt suas
poenas: quas talibus irrogat ueritas. Nes¬
ciunt autem illam esse ueritatẽ. quȩ tales
ut ipsi sunt dampnat. Oderunt ergo.
quia nesciunt. Ꝙ cum illam oderunt.

Expanded text:
tu potest tu potest fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem oderit diligat non ipsum, sed quod putat esse ipsum. Quemadmodum autem hominem, sic et Deum. Denique si interrogarentur Judaei, utrum diligerent Deum; quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent Patrem veritatis, qui haberent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari, et hoc habet veritas ut talia facta damnentur: tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat: oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sed qđ sua mendaci suspitione uel uana
credulitate concipiunt. Si autẽ quod est
hoc de illo sentiunt. quomodo eũ nescire
dicuntur: Q de hominib quidẽ fieri
potest. ut eos sepr quos num quã uidimus
diligamus: ac ꝑ hoc nec illud a contrario
impossibile est. ut eos quos numquã uidi¬
mus oderimus. Fama quippe de aliquo
sermocinante seu bene seu male. fit non
in merito ut amemus uel od erimꝰ ignotũ.
Sed si fama sit uerax. quomodo est de quo
uera didicimus dicendus ignotus. An
quia eius faciem non uidimus. quã cum
& ipse non uideat nulli tamen potest no¬
tior esse quã sibi: Non igitur in ciꝰ facir
corporali nobis intimatur cuiusq notitia:
sed tunc nobis ad cognitionẽ patet. quan¬
do eius mores & uita non latet. Alioqͥn:
nec se ipsum nosse quisquã potest. qui
uidere faciem suã non potest. Sed utiq
tanto certius qũã notus est aliis ipse se
nouit: quanto certius interiore consprc¬

Expanded text:
sed quod sua mendaci suspicione vel vana sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia. Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspec
Abbreviated transcription (Latin):
et locutus est eis: Si autem habent. utrũ
ad hoc habeant ut poenis alienentur.
an ut mitius puniantur. Adhȩc in quisi¬
ta ꝓ meo captu dño donante respondeo
habere illos excusationẽ non de omni pec¬
cato suo. sed hoc peccato quo in xp̃m ñ
crediderunt. ad quos non uenit & quib
non est locutus. Sed non in eo sunt nu¬
mero ad quos in discipulis uenit: & qͥb
ꝑ discipulos est locutus. Qđ & nunc facit.. lxxxix
Nã ꝑ ȩccłam suã uenit ad gentes. et ꝑ
ȩccłam suam loquit᷑ gentibus. Ad hoc enĩ
ꝑtinet quod ait. Qui uos recipit. me re¬
cipit. Et qui uos spernit. me spernit. Qui¬
dñm dicentẽ qui me odit & patrẽ mrũ
odit. qui superius dixerat hȩc facient uo¬
bis quia nesciunt cum qui misit me. Non
itaq dissimulanda nascitur quȩstio. quo¬
modo possint odisse quem nesciunt. Si
enim dm̃ non quod t̃ ipse sed nescio quid
aliud eum suspicantur aut credunt. &¬
hoc oderunt: utiq non ipsum oderunt.

Expanded text:
et locutus est eis? Si autem habent, utrum et locutus est eis? Si autem habent, utrum ad hoc habeant, ut a poenis alienentur, an ut minus puniantur? Ad haec inquisita pro meo captu Domino dante respondeo habere illos excusationem, non de omni peccato suo, sed de hoc peccato, quia in Christum non crediderunt, ad quos non venit, et quibus non est locutus; sed non in eo sunt numero, ad quos in discipulis venit, et quibus per discipulos est locutus: quod et tunc facit, nam per Ecclesiam suam venit ad gentes, et per Ecclesiam suam loquitur gentibus. Ad hoc enim pertinet quod ait: Qui vos recipit, me recipit; et qui vos spernit, me spernit Dominum dicentem, Qui me odit, et Patrem meum odit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dem mundũ ꝑtinere monstrauit. Quid
est ergo si non uenissẽ peccatũ ñ haberent:
Num quid sine peccato erant iudęi ante¬
quam xp̃c ad eos incarne uenisset: Quis
hoc uel stultissimus dixerit: Ded magnũ
quoddã peccatũ non omẽ peccatũ quasi
sub generali nomine uult intelligi. Hoc
est enim prccatũ quo tenent᷑ cuncta pecca¬
ta : qđ unusquisq si non habeat. dimittun¬
tur ei cuncta pecoata. Noc est autem.
quod non crediderunt in xp̃m: qui prop¬
terea uenit ut credatur in eũ. Hoc pec¬
catũ si non uenisset non utiq haberent.
Aduentus quippe eius quantũ creden¬
tibus salutaris. tantũ non credentibus
exitialis factus ẽ. Sed qđ adiunxit atq
ait. nunc autem excusationẽ ñ habent
de peccato suo: potest mouere quȩrentes
utrum hi ad quos non uenit xp̃c nec lo¬
cutus ẽ eis habeant excusationẽ de pec¬
cato suo. Si enim non habent. cur id dictũ
est ꝓpterea istos non habere quia uenit

Expanded text:
dem mundum per tinere monstravit. Quidem mundum per tinere monstravit. Quiest ergo, Si non venissem, peccatum non haberent? Nunquid sine peccato erant Judaei, antequam Christus ad eos in carne venhoc vel stultissimus dixerit? Sed magnum quoddam peccatum, non omne peccatum, quasi sub generali nomine vult intelligi. Hoc est enim peccatum quo tenentur cuncta peccata: quod unusquisque si non habeat, dimittuntur ei cuncta peccata. Hoc est autem, quia non crediderunt in Christum, qui propterea venit, ut credatur in eum: hoc peccatum, si non venisset, non utique haberent. Adventus quippe ejus, quantum credentibus salutaris, tantum non credentibus exitiabilis factus est. Sed adjunxit atque ait: Nunc autem excusationem non habent de peccato suo. Potest movere quaerentes utrum hi ad quos non venit Christus, nec locutus est eis, habeant excusationem de peccato suo. Si enim non habent, cur dictum est propterea istos non habere, quia venit,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi faciunt: quia hoc in uobis dum ꝑsequun¬
tur oderunt. Et addit. quia nesciunt
eum qui me misit. Hoc scđm eam scientiã
dictum in telligendum est: de qua & ali¬
bi scriptum est. Scire autem te: sensuᷤ est
consummatꝰ. Hac quippe scientia qui
ipsi cũ eis colliguntur axp̃o. Si non ue¬
nissem & locutus eis fuissem: peccatũ non
haberent. Iudeos ostendit expressius.
tus fuissem eis peccatũ non haberent.
de quib dicebat. Si me ꝑsecuti sunt. &
uos ꝑsequent᷑. Si sermonẽ mcũ seruauert̃.
& urm seruabunt. Sed hȩc om̃ã facient
uobis propter nomen itũ. quia nesciunt
cũ qui memisit. His enim uerbis et ista
sub iungit. Si non uenissẽ & locutus fuissẽ¬
eis. peccatũ non haberent. Iudȩi ergo per¬
sccuti sunt xp̃m. Qđ euidentissime indi¬
aliis gentibus. In cis ergo uoluit in telligi
mundũ qͥ odit xp̃m & discipłos eiꝰ immo
uero non in eissolis : sed hos quoq ad eun¬

Expanded text:
ipsi faciunt, quia hoc in vobis dum persequunipsi faciunt, quia hoc in vobis dum persequuntur, oderunt; et addidit: Quia nesciunt eum qui me misit. Hoc secundum eam scientiam dictum intelligendum est, de qua et alibi scriptum est: Scire autem te, sensus est consummatus . Hac quippe scientia, qui ipsi cum eis colliguntur a Christo. Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent, Judaeos ostendit expressius. eis fuissem, peccatum non haberent, de quibus dicebat, Si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt: sed haec omnia facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui misit me: his enim verbis et ista subjungit, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Judaei ergo persecuti sunt Christum, quod evidentissime indialiis gentibus: in eis ergo voluit intelligi mundum, qui odit Christum et discipulos ejus; imo vero non in eis solis, sed hos quoque ad eum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter iustitiã sed ꝓpter iniquitatẽ suam:
Hec questio ita soluitur. si eo modo intel¬
ligamus dictũ hȩc om̃a facient uob̾ ꝓpt̃
nomen meũ. ut totum referatur adiustoᷤ
tamquã dictum sit. hȩc omnia patiemini ab
eis ꝓpter nomen meũ: ut hoc sit facient uob̃.¬
UIit. quod est patiemini ab eis. Item quęri potest
si etiam mali faciunt ꝑsecutionem malis
sicut impii reges & iudices cum c̾e̾nt ꝑsecu¬
tores piorũ utiq & homicidas & ad ulteros
& quoscumq maleficos quos contra leges
publicas fecisse cognoscerent puniebant.
quomodo intelligendũ est quod ait dñs
si de mundo eẽtis mundus quod suũ erat
diligeret. neq quos punit diligit mundus
a quo uidemus supra dicta scelerũ genera
plerumq puniri : nisi quia mundus est
Mundus itaq ille qui intelligitur in ma¬
lis atq impiis. odit quod suum est ex ea
ratis fauet. Ergo hȩc om̃a facient uobis
ꝓpter nomen meũ. uel ita dictũ est ꝓpt̃
quod uos patimini. uel ita propt̃ quod &

Expanded text:
pter justitiam, sed propter iniquitatem suam? Haec quaestio ita solvitur, si eo modo intelligamus dictum, Haec omnia facient vobis propter nomen meum, ut totum referatur ad justos; tanquam dictum sit, Haec omnia patiemini ab eis propter nomen meum: ut hoc sit, facient vobis, quod est, patiemini ab eis. Si autem si etiam mali faciunt persecutionem malis, sicut impii reges et judices, cum essent persecutores piorum, et utique homicidas, et adulteros, et quosque maleficos, quos contra leges publicas fecisse cognoscerent, puniebant, quomodo intelligendum est quod ait Dominus: Si de mundo essetis, mundus quod suum est diligeret? neque enim quos punit diligit mundus, a quo videmus supra dicta scelerum genera plerumque puniri; nisi quia mundus est Mundus itaque ille, qui intelligitur in malis atque impiis, et odit quod suum est, ex earatis favet. Ergo haec omnia facient vobis propter nomen meum, vel ita dictum est, propter quod vos patimini; vel ita, propter quod et
Abbreviated transcription (Latin):
fructus in quit ur̃ maneat: ut quod cumq
petieritis patrẽ in nomine meo det uobis:
Maneat ergo dilectio. Ipse est ergo fructus
nr̃. Uue dilectio nunc est in desiderio:
nondum insaturitate. & ipso desiderio
quod cumq petierimus in nomine unigeni¬
ti filii dat nob̾ pater. Qđ autem accipere
saluandis non expedit nobis. non insista¬

Expanded text:
fructus, inquit, vester maneat. Ut quodcunque fructus, inquit, vester maneat. Ut quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Maneat ergo dilectio, ipse est ergo fructus noster, quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate; et ipso desiderio quodcunque petierimus in nomine unigeniti Filii, dabit nobis Pater. Quod autem accipere salvandis non expedit nobis, non existi
Abbreviated transcription (Latin):
ea nos elegisset quia bonos futuros esse
pręscierat: simul &iam pręsciss& qđ cum
elrgit in non bonis: Non enim electi st̃
quia bonifurrunt. qui boni non eent nͥ
electi e̾ent. Alioquin: gr̃a iam non ẽ gr̃a.
si prȩcessisse contendimus merita:udi
in grate. Non uos me elegistis. sed ego
uos elegi. Non est ut dicas ideo electus
sum: quia iam credebam. Si enĩ credebas
in eum. iam eligeras eum. Ded audi. Non
uos me elegistis. Quid ergo dicturi su¬
mus audiendo non uos me elegistis. nisi
tis essemus: Et uidete km̃i quẽ ad modũ
non eligat bonos. sed quos eligit faciat bo¬
nos. Ego in quit elegi uos: & posui uos ut eatis
et fructum afferatis. & fructus ur̃ maneat.
Nonne iste est fructus de quo iam dixerat.
sine me nichil potestis facere: Clegit ergo
nos: & posuit ut eamus. et fructum affera¬
mus. Nullum itaq fructum unde nos eli¬
nibus misericordia eius prȩuenit nos. Et

Expanded text:
m si propterea nos elegisset, quia bonos futuros esse m si propterea nos elegisset, quia bonos futuros esse praesciverat, simul etiam praescisset quod eum eligit in non bonis; non enim electi sunt, quia boni fuerunt, qui boni non essent nisi electi essent: « Alioquin gratia jam non est gratia , » si praecessisse contendimus meritingrate, audi: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . » Non est ut dicas, ideo electus sum, quia jam credebam. Si enim credebas in eum, jam elegeras eum. Sed audi: « Non e sunt. Quid ergo dicturi sumus audiendo: Non vos me elegistis, nisi tis essemus? Et videte quemadmodum non eligat bonos, sed quos elegit faciat bonos. Ego, inquit, elegi vos, et posui vos ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Nonne iste est fructus de quo jam dixerat: Sine me nihil potestis facere? Elegit ergo nos et posuit ut eamus, et fructum afferamus. Nullum itaque fructum unde nos elinibus misericordia ejus praevenit nos. Et
Abbreviated transcription (Latin):
ad timorẽ quẽ foras caritas mittit esse in¬
telligendũ. ubi dictum ẽ. iam non dico
uos seruos: hic autem ubi dicit᷑ non est ser¬
uus maior domino suo si me ꝑsecuti sunt
& uos ꝑsequentur. illum significari serũu
ꝑtinentẽ ad timorẽ castum qui ꝑmanet
in scłm scłi. Hic enimseruus est auditurꝰ.¬

Expanded text:
ad timorem quem foras charitas mittit , esse intelligendum, ubi dictum est, Jam non dico vos servos: hic autem ubi dicitur, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur, illum significari servum pertinentem ad timorem castum, qui permanet in saeculum saeculi . Hic enim servus est auditur
Abbreviated transcription (Latin):
in ipsa radice uitiata: sed gratuita hoc est
uera gr̃a. Qui enim de mundo mundũ
elegit. fecit quod eliger&. non inuenit.
ego dixi uobis. non est seruus maior domi¬
no suo. Si me ꝑsecuti sunt: et uosꝑsequen¬
tur. Di sermonẽ meũ seruauer̃t. & urm̃
seruabunt. Dicendo autem non ẽ seruus
maior domino suo. nonne euidenter os¬
tendit quẽ ad modũ intelligere debramus
quod superius dixerat iã non dico uos ser

Expanded text:
in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Dicendo autem, Non est servus major domino suo, nonne evidenter ostendit quemadmodum intelligere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos ser
Abbreviated transcription (Latin):
ramus. hoc est inuicem diligamus
definit apłs de corde puro & conscientia
nisi diligentes dm̃: Diligit enĩ unusqͥsq
ꝓximũ tamquã se ipsum. si diligit dm̃.
nr̃. De fructu itaq nobis mandans. hȩc
mando uobis in quit ut diligatiᷤ inuicẽ¬
Adiccitq atq ait. Si mundus uos odit.
scitote quia me priorẽ uobis odio habu¬
it. Cur ergo se membrũ supra uerticẽ
ex tollit: Recusas ee̾ in corpore. si non
uis odium mundi sustinere cũ capite
Si de mundo inquit essetis. munduᷤ qđ
suum erat diligeret. Uniuersȩ hoc utiq
dicit ȩccłe. quã plerũq &iam ipso mun¬
di nomine appellat. sicut illud ẽ. Ds̃
erat in xp̃o mundũ reconcilians sibi.
suum erat diliger&: continuo subiecit.
Quia uero de mundo non estis. sed ego
elegi uos de mundo: ꝓpterea odit uosmun¬
dus. Ergo & ipsi inde erant unde ut non
eent electi sunt inde non meritis suis
quoꝵ nulla bona prȩcesserant opera. non
natura que tota fuerat ꝑliberũ arbitriũ

Expanded text:
ramus, hoc est, invicem diligamus:definit Apostolus, de corde puro et conscientia nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seipsum, si diligit Deum:noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis inviceadjecit atque ait: Si mundus vos odit, scitote quia me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae itaque hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi nomine appellat, sicut illud est: Deus erat in Christo mundum reconcilians sibiligeret; continuo subjecit, Quia vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium
Abbreviated transcription (Latin):
ȩc mando uob̃. ut diligatis
inuicẽ. Per hoc in telligere
debemus hunc ẽẽ fructum
nrm̃ de quo ait. Ego uos ele¬
gi ut eatis & fructũ afferatis.
et fructus ur̃ maneat. Q qđ adiunx̃
ut quod cũq petieritis patrẽ in nomine
meo det uobis: tunc utiq dabit nobis
si diligamꝰ inuicẽ. cum & hoc ipsum
ipse dederit nob̾ qui nos elegit non ha¬
bentes fructum. quia non rum nos ele¬
geramus. E posuit nos ut fructũ affe

Expanded text:
ec mando vobis, ut diligatis invicem. Ac per hoc intelligere debemus hunc esse fructum nostrum de quo ait, Ego vos elegi ut eatis, et fructum afferatis, et fructus vester maneat. Et quod adjunxit, Ut quodcumque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis: tunc utique dabit nobis, si diligamus invicem; cum et hoc ipsum ipse dederit nobis, qui nos elegit non habentes fructum, quia non eum nos elegeramus; et posuit nos ut fructum affe