comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
redit ad uerã uitã. qui ꝑbonã conuersationẽ ex gr̃a dĩ uenien¬
te. sanguine xp̃iscĩficatus ingreditur in regnũ oelorũ. & qͦsi
reuersus in regionẽ suã dño placiturus. de qua peccato fuerat
exulatus. gaudens & exultans morti. dicit animȩ suȩ. Conuer¬
tere anima meain requiẽ tuã. quia dñs bene fecit tibi. qmen
puit animã meã de morte. ocłos meos alacrus. pedes meo
alapsu. Placebo dño. in regione uiuorũ. Placebo. Unde Quia
aduitã. Reditus enĩuitȩ in regno cȩlorũ est. qđ om̃is in pecca
suis uł sine baptismo moriens ñ potest possid̾e. Recipit uͦ uitã in
corpore. iam corpore ñ moriturus. sed ita uicturus in corpor
ut sit mortuus uita uel corpore uiuendo. semꝑ in poena &
uita & corpore cũ diabolo mortis auctore dãpnato. Unde & dñs
in euangłio. his qui asinistra er̃ in die iuditu id est impris & ꝓee¬
catorib. ite mnouit inignẽ ęt̃num: quẽ parauit pat̾ mns dia¬

Expanded text:
redit ad veram vitam, qui per bonam conversationem ex gratia Dei venientem, sanguine Christi sanctificatus ingreditur in regnum coelorum, et quasi reversus in regionem suam Domino placiturus, de qua peccato fuerat exsulatus, gaudens et insultans morti, dicit animae suae, Convertere, anima mea, in requiem tuam, quia Dominus benefecit mihi; quoniam eripuit animam meam de morte, oculos meos a lacrymis, pedes meos a lapsu: placebo Domino in regione vivorum . Placebo unde? Quia t ad vitam. Reditus enim vitae in regno coelorum est; quod omnis in peccatis suis, vel sine Baptismo moriens non potest possidere. Recipit vero vitam in corpore jam corpore non moriturus, sed ita victurus in corpore, ut sit mortuus vita, vel corpore vivendo semper in poena, et vita et corpore cum diabolo mortis auctore damnato. Unde et Dominus in Evangelio, iis qui ad sinistram erunt in die judicii, id est, impiis et peccatoribus: Ite, inquit, in ignem aeternum, quem praeparavit Pater meus dia
Abbreviated transcription (Latin):
ta libertas. homo uoluntatis sanȩ. ꝑ fecto uidelic& libertatis
arbitrio quosibi sufficiat ñ potest exoriri. Namut calcatius
libero arbitrio cũ possibilitatis bono quo ualer& implere quos
uoluiss& adã factũ intelligas. audi quid dicat seriptura scã
in libro ȩccłastico. Dĩ in quit abinitio fecit homine̾. & reliqͥt
illũ inmanu consilii sui. Adiecit mandatũ & p̃cepta. Si uolue.¬
ris mandata conseruare. conseruabunt te: & fidẽ facere in¬
ꝑpetuũ bene placitã. apposuit tibiignẽ & aquã ad qđ uolue

Expanded text:
ta libertas, homo voluntatis sanae, perfecto videlicet libertatis ta libertas, homo voluntatis sanae, perfecto videlicet libertatis arbitrio quo sibi sufficiat, non potest exoriri. CAPUT II. 2. Nam ut calcatius liberum arbitrium cum possibilitatis bono, quo valeret implere quod voluisset, Adam factum intelligas, audi quid dicat Scriptura sancta in libro Ecclesiastico. Deus, inquit, abeum in manu consilii sui. Adiecit mandata et praecepta; si uolueris mandata seruare, conseruabunt te et in perpetuum fidem placitam facere. Apposuit tibi
Abbreviated transcription (Latin):
uELetiã MERITIS OΡERG. ADÕ GRaco oniouia Dari
espondemꝰ. Neminẽ posse ꝑ sesibi idest ꝑ liberũ arbitriũ
Asufficerr implere qđ uelit recte dicimus. nisi ꝓthoplastũ
solũ potuisse cũ uoluntas liberi arbitrii fuiss& et sana eidẽ aritx
culpã. Lex enĩ ei in paradiso constituto non ponerig᷑ seruan¬
da. nisiliber ess& tam uelle eandẽ quã nolle seruare. sicut
scriptũ est. Et locutus. ẽ. dñs ade dicens. De om̃iligno qđ est in
paradrso edecis. de ligno aut̃ scientiȩ boni & mali ũ edetis . &.
cetera. Dicendo gͦ dñs. de om̃iligno qđ est inparadyso edecis. ta¬
utens incautus dũ sponte serpenti p̃b& suadenti consensir̃
dñi prȩterire p̃ceptũ. amisso possibilitatis bono. solũ aduelo
arbitrio nec implere nobis naturalit̾ sufficit posse bonũ: qͥa
iam ut suꝑius disputaui. de natura uitiata peccato. id est de
ꝓthoplastis hominib quorũ sumꝰ & ipsinaturam quib est uitia¬

Expanded text:
el etiam meritis operum a Deo gratiam unicuique dari. » Respondemus: Neminem posse per se sibi, id est, per liberum arbitrium sufficere implere quod velit, recte dicimus, nisi protoplastum solum potuisse, cum voluntas liberi arbitrii fuisset sana eidem ante culpam. Lex enim eidem in paradiso constituto non poneretur servanda, nisi liber esset tam velle eamdem quam nolle servare, sicut scriptum est: Et locutus est Dominus Adae, dicens: De omni ligno quod est in paradiso edetis; de ligno autem scientiae boni et mali non edetis , et caetera. Dicendo ergo Dominus, De omni ligno quod est in paradiso edetis, tautens incautus, dum sponte serpenti praebet suadenti consensum, Domini praeterire praeceptum, amisso possibilitatis bono, solum arbitriarbitrio, nec implere nobis naturaliter sufficit posse bonum: quia jam, ut superius disputavi, de natura vitiata peccato, id est, de protoplastis hominibus, quorum sumus et ipsi natura, in quibus est vitia
Abbreviated transcription (Latin):
uulnus qd̾ eurar& nullã infirmitatẽ in uenisse quã gr̃ȩ sux
gratuitȩ medicam̃to sanar&  In tantũ estis in ftultitiȩ ꝓ fun¬
reformationẽ. redẽptionẽ reconciliationẽ. formã serui suscips
uolusse Quidenĩ opuserat dõ. ut sistatus integrȩ naturem
rie& humane carnẽ susciꝑe nrãm. contumeliat sustinere. & ꝑ
enicẽ a uidȩis ꝑpi timorte que utiq om̃ia pnr̃a salute dignat
E. sustinere Sus bonus & misericors ꝓseruis malis & imp̃ui.

Expanded text:
atem invenisse, quam gratiae suae gratuitae medicamento sanaret. In tantum estis in stultitiae profunreformationem, redemptionem, reconciliationem, formam servi suscipere voluisse? Quid enim opus erat Deo, si status integer naturae maneret humanae, carnem suscipere nostram, contumelias sustinere, et per crucem a Judaeis perpeti mortem? Quae utique omnia pro nostra salute dignatus est sustinere
Abbreviated transcription (Latin):
trib noctib itaerit & filius hominis in corde terre. trib dieb &
trib noctib Morsus gͦ factus ẽ. inferni. cũ seabeo tam quam
escq̃ ia est carnẽ suã suscipi passus. ẽ. quafisaciaret᷑ sicut de pecca¬
torib sed ab sorberet᷑. Propt̃ qđ dictũ est. Absorta ẽ mors in uictori
Sed & illud testimoniũ qđ est in amosꝓph&a puto ꝓpt̃ea dictũ esse¬

Expanded text:
 diebus et tribus noctibus . Morsus ergo factus est inferni, cum se ab eo tanquam escam, id est, carnem suam suscipi passus est, qua non satiaretur, sicut de peccatoribus; sed absorberetur, propter quod dictum est, Absorpta est mors in victoriam. Sed et illud testimonium quod est in Amos p
Abbreviated transcription (Latin):
ambulẽ. Et dñe ad te confugi. doce me sacere uoluntatẽ tuã. qui
ds̃ m̃s estu. Quod siuaristaiãm oredentisnon. ẽ. quo modo inuoca¬
bunt in quẽ non crediderunt: Non gͦ homo uoluntateila ad hu
arbitrii. ut eũ se scire & quȩrere faciat. sicut dicit iołs in epła sua.¬
Scunus qm̃ filius dĩuenit. & dedit nobis sensũ ut cognoscamus ueru
dm̃. & simus in uero filio eius. Hic est uerus ds̃. & uita xtͣna. Et da¬
uificabis nos. Et dñs in euangłio discipłissuis. Non uos me elegistis.
sed ego uos elegi. Itc̃ ions apls. In hoc inquit apparuit caritas dĩ in noł

Expanded text:
bulem: et, Domine, ad te confugi; doce me facere voluntatem tuam, quia tu es Deus meus . Quod si vox ista jam credentis non est, quomodo invocabunt in quem non crediderunt ? Non ergo homo voluntate sua adhuc arbitrii, ut eum se scire et quaerere faciat, sicut dicit Joannes asensum, ut cognoscamus verum Deum, et simus in vero Filio ejus. Hic est verus Deus et vita aeterna . Et Da convertens vivificabis nos . Et Dominus in Evangelio discipulis suis: Non vos me elegistis, sed ego vos elegi . Item Joannes apostolus: I
Abbreviated transcription (Latin):
illũ. Inuidia aut̃ diabolimors introiuit in orbẽ terrarũ. Si uides.
uide mortẽ non dõ auctore sed ꝑerrorẽ uitȩ uenisse hominib in para¬
diso delitiarũ positis. id est cũ ꝑ rationẽ aniyiȩ qua boni & uitales
fuerant instituti. errauer̃ amandato dixino. inuidia scilic& sedudio¬
ne serpentis. Audis testantẽ ꝓ ph&aꝵ dmn mortẽ non fecisse. sed in libro
geneseos ꝓthoplasto futurã si co. tigiss& lignũ uecitũ prȩdixisse. Sic
enĩ seriptũ est. Et dixit dñs adȩ. De om̃iligno qđ est in paradyso edetis.
De ligno aut̃ sciente bom & mali. ñ edetis. Qua die aut̃ in anducaueri¬
tis moriemini. Hȩe audis̃. & auctorẽ mortis dicere dm̃ audese Mors
igit᷑ ex uuidia diaboliueniens introiuit in orbem terrarũ : & dõ
uidice iusto. ꝓpoena in peccatore ꝑmissa. ẽ. dominari. Recte enim
ꝑdidit uitã. quimortẽ noluit neuitã ꝑder& cauere p̃dictam.
Tam̃ uerax & misericors dñs. non lȩtatur in ꝑditione inuorum.

Expanded text:
Si vides, vide mortem non a Deo auctore, sed per errorem vitae venisse hominibus in paradiso deliciarum positis, id est, cum per rationem animae, qua boni et vitales fuerant instituti, erraverunt a mandato divino, invidia scilicet et seductione serpentis. Audis testantem Prophetam, Deum mortem non fecisse, sed in libro Geneseos protoplasto futuram, si contigisset lignum vetitum, praedixisse. Sic enim scriptum est: Et dixit Dominus Adae: De omni ligno quod est in paradiso edetis; de ligno autem scientiae boni et mali non edetis: qua die autem manducaveritis, morte moriemini . Haec audis, et auctorem mortis dicere Deum audes? Et mors igitur ex invidia diaboli veniens introivit in orbem terrarum, et Deo judice justo pro poena in peccatorem permissa est dominari. Recte enim perdidit vitam, qui mortem noluit, ne vitam perderet, cavere praedictam. Tamen verax et misericors Dominus non
Abbreviated transcription (Latin):
haba quietiuã. temmꝑtatu uost baptismũ in deserto.  nom oboe¬
diit concui scentiisubi ait. dic lapidib istis ut panes finer &b
oyterar uel qd̃ ee dauorũ morsu uistia in nocens affigi grissus .ẽ. cra¬
die N oretanoex trar forami. Os aut lanc eȩ dixi. seđm qd dis tũ et
de ueceatorib. Et cadent in ore gladu. & qđ descendens inmferas

Expanded text:
habebat , tentatus post baptismum in deserto, ejus non obedivit concupiscentiis, ubi ait, Dic lapidibus istis ut fiant panes , etc. Vel quod se clavorum morsu justus et innocens affigi passus est cruci, et ore lanceae transforari . Os autem lanceae dixi, secundum quod dictum est de peccator
Abbreviated transcription (Latin):
uaselectionis. magister gentiũ quȩ so cur xp̃s inmundũ uene¬
rit dicas. ut soramus quid herrticis qui aduentũ eius nihil ꝓ¬
fuisse humano generi qđ ꝑsesibi sufficere p̃dicat. responde
debeamꝰ. Fidelis sermoinquit & om̃i acceptione dignus . quia
ocp̃s iħs uenit in mundũ peccatores saluos facere: quorũ prim
ego sũ. Audis heretiec pelagiane. pelago ꝑditionis demense
sicie cȩlestiane cȩlesti uiditio periture. uas electionis. uerita¬

Expanded text:
vas electionis, magister Gentium, quaeso, cur Christus in mundum venevas electionis, magister Gentium, quaeso, cur Christus in mundum venerit, dicas: ut sciamus quid haereticis, qui adventum ejus nihil profuisse humano generi, quod per se sibi sufficere praedicant, respondere debeamus. Fidelis sermo, inquit, et omni acceptione dignustus venit in hunc mundum peccatores salvos facere, quorum primus ego sum . Audis, haeretice Pelagiane, pelago perditionis demerse, sive Coelestiane, coelesti judicio periture, Vas electionis verita
Abbreviated transcription (Latin):
qua primus homo stare potuissꝙ. si seruare mandata dni
uoluiss&. Hȩc gͦ ꝑ in oboedientiã desolatus dõ iudice iusto. factꝰ
dõ. & idec scriptũ est. A quo enĩ quis sliꝑatus.ẽ. huic & seruus
ad dictus. ẽ. Et iterũ. Om̃is qui facit peccatũ. seruus .ẽ. peccati.
Quod confirmat apłspaulus iam baptitatis dicens. Cũ essecis serui
peccati. liberi fuistis iustitiȩ. Uidelic&. alieni eratis aiustitia. Per se
ergo homolapsũ facere potuit quia uoluit. sed ñ sicut ꝑ se lapsus
luit nisi manu dñimisedissima quando eius placuit pictati fui¬
s& erectus. Propt̃ qđ seriptũ est. Alleuat dñs om̃s qui ruunt
& erigit om̃s elisos. Qđ sihomo ꝓpria uoluntatis uirtute & ñ ꝑ¬
dñm sufficit elisus assurgere quo in paradyso de quo in oboedi¬
ens pulsus .ẽ. dõ reconciliandus redeat. ergo xp̃s gratis mortu
us. ẽ & quid ad nos medicus uenire uoluit. uł cur se ad saluandũ
atq quȩ rendũ qđ ꝑuerat uenisse dixit. quia seđm dogina ur̃m

Expanded text:
e mandata Domini voluisset. Hac ergo per inobedientiam desolatus homo, judicio justo factus us. Et ideo scriptum est, A quo enim quis superatus est, huic et servus addictus est : et iterum, Omnis qui facit peccatum, servus est peccati Quod confirmat apostolus Paulus jam baptizatis dicens, Cum essetis servi peccati, liberi fuistis justitiae ; videlicet alieni eratis a justitia. Per se ergo homo lapsum facere potuit, quia voluit: sed non sicut per se lapsus luit, nisi manu Domini misericordissima, quando ejus placuit pietati, fuisset erectus. Propter quod scriptum est: Allevat Dominus omnes qui corruunt, et erigit omnes elisos . Quod si homo propria voluntatis num, sufficit elisus assurgere, quo in paradisum, de quo inobediens pulsus est, Deo reconciliandus redeat: ergo Christus gratis mortuus est . Et utquid ad sanos medicus venire voluit, vel cur se ad salvandum atque quaerendum quod perierat, venisse dixit; qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
S ed absit. ut in scripturis sc̃ĩs auctorẽ mortis dm̃ ualeas repꝑire.
Scriptũ est enĩ. Nolite zelare mortẽ inerrore uite ur̃e: qm̃ ds mor

Expanded text:
Sed absit ut in Scripturis sanctis auctorem mortis Deum valeas reperire. Sed absit ut in Scripturis sanctis auctorem mortis Deum valeas reperire. Scriptum est enim: Nolite zelare mortem in error
Abbreviated transcription (Latin):
tamquã ꝑ se sibi sufficientẽ implere qđ uelit: uel etia meritis oꝑũ a do
grãm unicuiq darisLibidinẽ naturale. eẽ.bonũ. nec in eaesse qđ prdeat
sisine sacram̃to baptismi ex hac uitamigrauerint ¶malũ dogina. qđ¬
nacis in imicus inuenit. O dogma. ꝑ quod scindic matris unitas ex cłe
renatorũ. O dogmi .i. qđ sub nomine xp̃i. euertere xpi& matare nicit᷑
fundamtea. O dogia. cui nefanda sunt nomina mille. mille nocen
diartes. Arma contralegẽ sumit. ex lege inpugnat euangłm. Ex
euangłio pugnans. & in sui ꝑ nitiẽ de ueris mendatia fingens. ꝓuoo
admendatiũ ueritatẽ. Sed hȩc sibi sunt poena. quȩ in ordinate ꝓfe¬
rens putat. eẽ. uictoriã. ut in eis qđ scriptũ est impleat᷑. Per que
enĩ quis peccat. ꝑ hȩc & torquet᷑. Ndam enĩiuquiunt siue pec̾c assce¬
siue ñ peccass&.moriturũ fuisses Respondemus. Falleris heretice.
falleris. Non ita.ẽ. Aut siita.ẽ. & ñ falleris. diuinis astrue docum̃ti

Expanded text:
 implere quod velit, vel etiam meritis operum a Deo gratiam unicuique dari; libidinem naturale esse bonum, nec in ea esse quod pudesi sine sacrampacis inimicus invenit! O dogma, per quod scinditur matris unitas Ecclesiae renatorum! O dogma, quod sub nomine Christi evertere Christi et mutare nititur fundadi artes! arma contra legem sumit ex lege; impugnat Evangelium ex Evangelio pugnans, et in sui perniciem de veris mendacia fingens, provocat ad mendacium veritatem. Sed haec sibi sunt poena, quae inordinate proferens putat esse victoriam; ut in eis quod scriptum est impleatur: Per quae enim quis peccat, per haec et torquetur sive non peccasset, moriturum fuisse. » Respondemus: Falleris, haeretice, falleris, non ita est. Aut si ita est, et non falleris, divinis astrue documentis.
Abbreviated transcription (Latin):
fideirationẽ. & siplac& ad dm̃ qui doc& hominẽ scientiã grãs refera
Si qua uͦsunt mintub nolentes ermuunus: sitam̃ sunt aliqua corrigen¬
da. intuitu carontis dõ udice corrigat. sed is. cuisensus. ẽ. catholicus
corrigendi.Si aut̃ nihil sciens ues inuidiosus. uitiare que sana sin

Expanded text:
fidei rationem: et si placet, ad Deum, qui docet hominem scientiam, gratias referat. fidei rationem: et si placet, ad Deum, qui docet hominem scientiam, gratias referat. Si qua vero sunt in quibus nolentes erravimus, si tamen sunt aliqua corrigenda, intuitu charitatis, Deo judice corrigat; sed is cui sensus est catholicus corrigendi. Si autem nihil sciens vel invidiosus est, vitiare quae sana sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. confusi suntꝰ. quia dĩ spreuit eos. Confidamus & nos resisten ces
ed iam de quib uł contra quos ista p̃dixerim. oport& consequenti
dñs dignatus fuerit instruere respondere. Igit᷑ contra pelagianos
& cȩlestianos hereticos. quos dñs tales futuros suo uitio ante constitu¬
tionẽ mundi p̃sciuit. & exortos inmundo iuditio iusto dan̾nauit: ser¬
cturos dicens. fuerunt uͦ & pseudo ꝓph&e in popło. sicut & in uobis eru
magistri mendaces qui introducent sectas ꝑditionis. & eũ qui emit
eos dñm negant. suꝑ ducentes sibi celerẽ ꝑ ditionẽ. & multisequent
eorũ luxurias. ꝑ quos uia ueritatis blasphemabit᷑. & in auaritia fictis
uerbis de uobis negotiabunt᷑. quib iuditiũ iam olim ñ cessat: & ꝑ ditio
eorũ non dormitat. Igit᷑ de magisterio gr̃ȩ dĩ confidens. his respond¬
dũ tamquã ypomnesticon ad breuiatũ hunc facere libellũ curaui.
Quẽ siquis legere uoluerit: ñ uerborũ mediocritatẽ contẽplet᷑. sed

Expanded text:
tium; confusi sunt, quia Dominus sprevit eos . Confidamus et nos resistentes ed jam de quibus vel contra quos ista praedixerim, oportet consequenti ratia Dominus dignatus fuerit instruere, respondere. Igitur contra Pelagianos et Coelestianos haereticos, quos Dominus tales futuros suo vitio ante constitutionem mundi praescivit, et exortos in mundo judicio justo damnavit, serua secunda futuros, dicens: Fuerunt vero et pseudoprophetae in populo, sicut et in vobis erunt magistri mendaces, qui introducent sectas perditionmulti sequentur eorum luxurias, per quos via veritatis blasphemabitur, et in avaritia fictis verbis de vobis negotiabuntur: quibus judicium jam olim non cessat, et perditio eorum non dormitat . Igitur de magisterio gratiae Dei confidens his respondendum, tanquam hypomnesticon, abbreviatum hunc facere libellum curavi. Quem si quis legere voluerit, non verborum mediocritatem contempletur, sed
Abbreviated transcription (Latin):
in fernus indi aboli ꝑsona dicta in telligunt᷑. quia ꝑ ipsũ delique¬
ribiomut aceedit mors id ẽ. priuatio initȩ xꝑipsũpeccatores con¬
uerstunt᷑ in infernũ. tamquã inescarcerẽ ubi dãpatias ei ipse¬

Expanded text:
infernus in diaboli persona dicta intelliguntur, quia per ipsum delinqueinfernus in diaboli persona dicta intelliguntur, quia per ipsum delinquenti homini accidit mors, id est, privatio vitae; et per ipsum peccatores convertuntur in infernum, tanquam in ejus carcerem, ubi damnat
Abbreviated transcription (Latin):
qđ dictũ est in exodo in ora. Dices eis. id est popło. qui. ẽ misit
me aduos. Tam̃ & de ceteris creatur is dici potest quod habeant
essentiã. sed ñ sicut de dõ quiiniriũ nonhab&. qđ̾ est. sed ex quo
accipientes adõ uritiũ qđ ilint ex̃. coeper̃. Mors gͦ nihil ẽ. nisi
nom̃ recedente uita. sicuti fames ȩscarũ defectu: sitis. egentia potꝰ
tenebre absentia lucis. sterilitas. defectus foctus silentiũ. uo¬
eis absentii. in opia priuatio facultatũ & siqua sunt alia. quȩ
rerũ priuatione. nihil. eẽ. nisi nom̃ inueniunt᷑ Opinor namq
qquodideornors hec uocabulũ accepit: eo qđ morsu quodã mͦ
uene nosi serperxis id est diaboli. in paradrso adã fuerit int̃emp¬
tus. Ttnc enim serpens morsudecepit adã: quando eũ ꝑ coneu¬
piseentũ mordore hoc est edere suasit inlicita. & ideo ut dix ꝓptei
mors quasi amorsu nom̃ accepit. Unde & dñs in osce ꝓphaamortummn¬
tatis dicit. Eno mors tuao utors ero morsus tuus inferne. Mors &

Expanded text:
iptum est in Exodo Moysi, Dices eis, id est, populo, Qui est, misit me ad vos . Tamen et de caeteris creaturis dici potest, quod habeant essentiam; sed non sicut de Deo, qui initium non habet quod est; sed ex quo accipientes a Deo initium, quod sunt esse coeperunt. Mors ergo nihil est nisi nomen recedente vita: sicuti fames, escarum defectus; sitis, egentia potus; tenebrae, absentia lucis; sterilitas, defectus fructus; silentium, vocis absentia; inopia, privatio facultatum; et si qua sunt alia quae rerum privatione nihil esse nisi nomen inveniuntur. Opinor namque quod ideo mors hoc vocabulum accepit, eo quod morsu quodammodo venenosi serpentis, id est diaboli, in paradiso Adam fuerit interemptus. Tunc enim serpens morsu decepit Adam, quando eum per concupiscentiam mordere, hoc est, edere suasit illicita: et, ut dixi, propterea mors quasi a morsu nomen accepit. Unde et Dominus in Osee propheta morti minitans dicit: Ero mors tua, o mors; ero morsus tuus, inferne . Mors et
Abbreviated transcription (Latin):
facile poterit dinosci. Diximus gͦ elem̃ta om̃ia carnẽ appella¬
ri: idest uisibiliũ substantias quorũ ritio talis .ẽ. ut nihil
estiment posse fieri sie cõmixtione spũali & simplici. potentie
raationẽ horrentes. ac fatuã iudicantes. Hui enĩ qui de spĩalib dis¬
fidentes carnala seetnit᷑. nihil aliud sapunt ac putant ueric.
quã ratio contancr elem̃torũ ut req uirginẽ pepisse. neq carm
eredant relirectionẽ. quia hoc ratiocirnis iaest elemntu
s̃ recipit. Om̃iarnĩ quȩ gignuit᷑ in tempore. ꝑmixtione opatit
genenant᷑. & emortuaa̾ resoluta corpora ñ posse rursus redi
aduitã. quiaunũ qđq elem̃tũ ꝑmixtione disereta reuertit᷑ in
ꝓpriã riadurã. His inodis in flati negant futurũ uł factũ qđ eredi¬
mus. ac ꝑ hoc asseueratio illorũ. ininica est dõ dũstultũ & inan
pitat qd fecit. & qđ facturũ se ꝓmisit ds̃. Quid est quod sr¬

Expanded text:
facile poterit dinosci. diximus ergo elementa omnia carnem appellafacile poterit dinosci. diximus ergo elementa omnia carnem appellari, id est uisibilium substantias, quorum ratio talis est, ut nihil aestiment posse fieri sine commixtione spiritali et simplici potentiae rationem horrentes ac fatuam iudicantes. hi enim, qui de spiritalibus diffidentes carnalia secuntur, nihil aliud sapiunt ac putant uerum, quam ratio continet elementorum, ut neque uirginem peperisse neque carnis credant resurrectionem, quia hoc ratio carnis, id est elementorum. non recipit — omnia enim, quae gignuntur in tempore, permixtione operante generantur —, et emortua et resoluta corpora non posse rursus reddi ad uitam, quia unum quodque elementum permixtione discreta reuertitur in propriam naturam. his . modis inflati negant futurum uel factum quod credimus, ac per hoc adseueratio illorum inimica est deo, dum stultum et inane putat quod fecit et quod facturum se promisit deus
Abbreviated transcription (Latin):
sathane caro aut̃ quȩ est lex aduersa. iecirco sollicitat &
spui legis resistit. ut ꝑ fallaciã decipiat. Ideo gͦ hec apłs publ.¬
cat: ut ostendat arbitrio humano eui rei uoluntatẽ suã com¬
mittat. ñ ut arbitriũ libertatis ex inaniat: sed doc& arbitrtũ.
cui rei se coniungat. Si aut̃ non . ẽ. uoluntatis arbitriũ. neq
diaboli quȩ .ẽ. caro. neq lexdĩ quȩ ẽ. sp̃s. inuicẽ sibi aduersan¬
do. hominẽ consilus sollicitarent. Qui ei ĩ sollicitat. suada.
Qui aut̃ suad&. ñuim infert. sed circũuenit. Qui circũuenit᷑.
fallacus quib dã uoluntas illimutatur. Si aut̃ non ess&r li¬
berũ arbitriũ. nolens homo traheret᷑ ad eaque ñuult.
ipsa sapientia quȩ legidi uonest subiecta.
Ton discrepat sensu questio hec a suꝑiore. Nam carnẽ dicen¬
do. qͥd signific& declaratũ est. Unde que sit eiꝰsapientia.

Expanded text:
satanae, caro autem, quae est lex aduersa, idcirco sollicitat et satanae, caro autem, quae est lex aduersa, idcirco sollicitat et spiritui legis resistit, ut per fallaciam decipiat.- Ideo ergo haec apostolus publicat, ut ostendat arbitrio humano cui rei uoluntatem suam committat, non ut arbitrium libertatis inaniat, sed docet arbitrium cui rei se coniungat. si autem non est uoluntatis arbitrium, neque lex diaboli, quae est caro, neque lex dei, quae est spiritus, inuicem sibi aduersando hominem consiliis sollicitarent. qui enim sollicitat, suadet; qui autem suadet, non uim infert, sed circumuenit; qui circumuenitur, fallaciis quibusdam uoluntas illi mutatur. si autem non esset liberum arbitrium, nolens homo traheretur ad ea, quae non IPSA SAPIENTIA, QVAE LEGI DEI NON EST SUBIECTA? Non discrepat sensu quaestio haec a superiore. nam carnem . dicendo quid significet declaratum est; unde quae sit eius sapientia,
Abbreviated transcription (Latin):
agentes spuales sunt cũ ipsa carne sic male uiuentescar¬
uales sunt cũipsa anima. Foc enĩ nuncupat᷑ qđ dicit. Hic itaq
error quẽ carnẽ appellat. concupiscit aduersus sp̃m. idest
suggerit mala contra eundẽ sp̃m qui est lexdĩ. Buas enĩ leges
iudueit. dĩ & diaboli. Unde sp̃m dicit ꝓpt̾ea qđ ler dĩ spuali
ẽ eonrera carnẽ. hoc est contrauitia repugnari: ut hominẽ
conserus dõ. Lex aut̃ diaboli qui est error. contradicit poble¬
& am̃ta luxurue & mundana dulcedine. his gͦ repugnantib
medius homo est qui cũ consentit sp̃u ñ uult caro cũ aut̃ ina¬
nũ dat carni. sꝑuit sp̃m. idest legẽ dĩ contẽpnit. Consentiencẽ
gͦ carni sp̃s reuocat ne faciat qđ uult. assentientẽ aut̃ spiu
caro sollicitat. ne faciat qđ putat utile. Sed sp̃s recte & ꝓui¬
dent contradicit. & reuocat. ut eripiat hominẽ a consilus

Expanded text:
agentes spiritales sunt cum ipsa carne, sic male uiuentes caragentes spiritales sunt cum ipsa carne, sic male uiuentes carnales sunt cum ipsa anima. hoc enim nuncupatur quod dicit Hic itaque error, quem carnem appellat, concupiscit aduersus spiritum, id est suggerit mala contra eundem spiritum, qui est lex dei. duas enim leges inducit, dei et diaboli. unde spiritum dicit, propterea quod lex dei spiritalis est, contra carnem, hoc est contra uitia, repugnare, ut hominem conseruet deo; lex autem diaboli, qui est error, contradicit per oblectamenta luxuriae et mundana dulcedine. his ergo repugnantibus medius homo est, qui cum conseutit spiritui, non uult caro; cum autem manum dat carni, spernit spiritum, id est legem dei contemnit. consentientem ergo carni spiritus reuocat, ne faciat quod uult; adsentientem autem spiritui caro sollicitat, ne faciat -quod putat utile. sed spiritus recte et prouidenter contradicit et reuocat, ut eripiat hominem a consiliis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dicunt. adõ & hominib fabricatũ. Hoc semꝑstat. Sigͦ in his
consentiens illis factus.ẽ. sicut & illi. hortat᷑ illos ut simili mod
& hufiant seut & ille ẽ. consentientes doctrinx eius. Iuomꝰ
cupiseit aduersus sp̃m. sp̃s uͦ aduersus carnem ut ñ que
uultis ea faciatis. & si caro aduersus sp̃m concupis¬
cognata eorũ est. Ex elem̃tis enĩ constat. Omem errorẽ carnẽ
appellat: ñ solũ adulteria. & formcationes. & luxurias. oꝑa
dieit earnis: sed & ulolatriã. ꝙ maleficia. & blasphemiai. &
talia. nũquid caro blasphemiã cogit. aut idolatriã.: Non¬
ne hec anime uitia sunt dũ consentit errori: Recte aut̃
agentib dicit qđ non sint in cirne sed in spu & utiq adhuc
in corpore sunt. Quigͦ bene ambulat nec diffidit de spe
fideliũ. in carne positus. non. eẽ dicitur in carne. Male aut̃
agens & blasphemus. in carne dicit᷑ esse. Quia quomͦ bene

Expanded text:
enim dicunt a deo et hominibus fabricatum — hoc semper stat —: si ergo in his enim dicunt a deo et hominibus fabricatum — hoc semper stat —: si ergo in his consentiens illis factus est, sicut et illi, hortatur illos ut simili modo et hi fiant, sicut et ille est, consentientes doctrinae eius.. SPIRITUM, SPIRITUS UERO ADUERSUS CARNEM, UT NON, QVAE UULTIS, EA FACIATIS\'? ET SI CARO ADUERSUS SPIcognata eorum est — ex elementis enim constat —, omnem errorem carnem appellat. non solum adulteria et fornicationes et luxurias opera dicit carnis, sed et idolatriam et maleficia et blasphemias et talia. numquid caro blasphemiam cogit aut idolatriam? nonne haec animae uitia sunt, dum consentit errori? recte autem agentibus dicit quod non sint in carne, sed in spiritu, et utique adhuc in corpore sunt. qui ergo bene ambulat nec diffidit de spe fidelium, in carne positus non esse dicitur in carne; male autem agens et blasphemus in carne dicitur esse, quia, quo modo bene
Abbreviated transcription (Latin):
locutus.ẽ. apłs. Aliud est enĩ semine admixto sanguine ooagulare
& generare. & aliud ũ diuꝑmictione. sed uirtute pereare. ldeo fa¬
ego. quia ego sic̾ut uos. Si gͦ talemse prestitit quales illi
erant suꝑfluũ fuit dieere estote sicut & ego. aut forte
in quib dam imitator illorũ esse coeꝑat. & in aliqͥb uuli¬
eiꝰ sinit. Q qm̃ non. ẽ. inpossibile. sic reꝓbat cũ dicit: qͥa hoc sũ qđ
uos. Homines enĩ estis sicut & ego. ideo facite qđ facio ego. Pote
& ad illud referri. ut qm̃ om̃ib se om̃ia factũ dicitꝑ al̃sensli.
in quib auero ñ diserepabant maxiie gentiles. nec enĩ fuit ali¬
quid eorũ. qđ iam fieri ininime oportebat. Prusaut̃ factũertt
rrete. ut cireu̾eisio sabbatorũ obseruatio. neomeniarũ. ese arũ
sed squid gentiũ ꝓbauit. ñ cossare iã debere ostendit. Mundu

Expanded text:
locutus est apostolus. aliud est enim semine admixto sanguinem coagulare locutus est apostolus. aliud est enim semine admixto sanguinem coagulare et generare, et aliud non permixtione, sed uirtute procreare. ideo fa, \'SICUT ET EGO, QVIA EGO SICUT UOS\'? SI ERGO TALEM SE PRAESTITIT, QVALES ILLI ERANT, SUPERFLUUM FUIT DICERE: \'ESTOTE SICUT ET EGO\'; AUT FORTE IN QVIBUSDAM IMITATOR ILLORUM ESSE COEPERAT ET IN ALIQVIeius sint, et quoniam non est inpossibile, sic reprobat, cum dicit: \'quia hoc sum quod uos. homines enim estis, sicut et ego; ideo facite quod facio ego\\ potest et ad illud referri, ut quoniam omnibus se omnia factum dicit per adsensum, in quibus a uero non discrepabant, maxime gentiles. nec enim fuit aliquid eorum, quod iam fieri minime oportebat, prius autem factum erat recte, ut circumcisio, sabbatorum obseruatio, neomeniarum, escarum. sed si quid gentium probauit, non cessare iam debere ostendit. mundum
Abbreviated transcription (Latin):
& deuorar& illud. & dulce ess& in ore eiꝰ uentrẽ autẽ eiꝰ reple¬
r&. Hoc dictum. ẽ. ꝓphae. cũmissus. ẽ. arguere popłm ꝑfidũ
& in disciplinatũ. qui similit̾ in uentre significati sunt qͥa erant
carnales. Ex his sunt quos seriptura in esaia ꝓph&a lica malisint.
fr̃s appellat. Dicit enĩ. Uos qui timetis dm̃. dicite illis qͥ uos oder̃
nec audier̃ prȩcepta mea. fr̃s nr̃i estis. Cum saluatorem
natum ꝓfitcamur. quid est ut apłs factũ eum
dicat ex semine dauid. eũ aliud sit fieri. aliud naser
uanquã hoc loco possit factura natiuitatis intelligi factura enĩ
Lageneratione distat quidẽ. sed in aluis causis. ñ ubi carnis & xor¬
quia & in alio loco. factũ inqͥt ex muliere. Aliqͥd gͦ significauit hoc
dicto. Qi enuñ humano semine conereta caro dñi est ui utero
uirginis & corpus effecta. sedeffectu & uirtute sc̃i sp̃s. ideo sic

Expanded text:
et devoraret illud, et dulce esset in ore ejus, ventrem autem ejus repleet devoraret illud, et dulce esset in ore ejus, ventrem autem ejus repleret. Hoc dictum est prophetae, cum missus est arguere populum perfidum et indisciplinatum, qui similiter in ventre significati sunt, quia erant carnales. Ex his sunt quos Scriptura in Isaia propheta, licet mali sint, fratres appellat. Dicit enim: Vos qui timetis Deum, dicite illis qui vos oderunt, nec audierunt praecepta mea, Fratres nostri estis . LNATUM PROFITEAMUR, QVID EST UT APOSTOLUS FACTUM EUM DICAT EX SEMINE DAUID, CUM ALIUD SIT FIERI, ALIUD NASCI? Quamquam hoc loco possit factura natiuitatis intellegi — factura enim a generatione distat quidem, sed in aliis causis, non ubi carnis et corquia et in alio loco: factum, inquit, ex muliere. aliquid ergo significauit hoc dicto. quoniam enim non humano semine concreta caro domini est in utero uirginis et corpus effecta, sed effectu et uirtute sancti spiritus, ideo sic
Abbreviated transcription (Latin):
gat. ꝓbat de cȩlis descendisse saluatorẽ. Contrꝰ ͫ aut ostendit.
xp̃m scilic& initiũ non habere: qͥa in initio erat dĩ xp̃s filius dĩapud
dm̃ patrẽ. & quia nihil sine illo factumest. ipsũ non posse diei fa¬
cturã. Si enĩ facturaerat. factum ess& aliqͥd sine illo. Sed qͥa sine
ut unus singularis duob nominib nuncupet᷑. sic confutat ut
dicat. Sime diligeretis gauderetis. quia uado ad patrẽ. qͥa pat̃
maior me. ẽ: manifestauit duorũ ꝑsonas. quando filius patrem
maiorẽ appellat. Nec enĩ singularis ipse sibi maior est. Nee non
conuineit & martionẽ. qui carnẽ xp̃i denegat. Dicit enĩ. Et uer¬
bũ caro factum est. & habitauit in nobis. Hoc sensu etã manichei
arguit. qui xp̃m in carne uenisse nescit: & nuptiarũ adituł int̃¬
cludit. ignarus saluatorẽ nuptiarũ conuiuiũ remunerasse.
Similimꝰ & ꝓphae etechid dictum est ab angło. ut acciꝑa& uolum̃

Expanded text:
gat, probat de coelis descendisse Salvatorem. Contra Arium autem, ostendit Christum initium non habere: quia in initio erat Deus Christus Filius Dei apud Deum Patrem, et quia nihil sine illo factum est, ipsum non posse dici facturam. Si enim factura erat, factum esset aliquid sine illo: sed quia ut unus singularis duobus nominibus nuncupetur, sic confutat ut dicat, Si me diligeretis, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater major me est : ubi manifestavit duorum personas, quando Filius Patrem majorem appellat. Nec enim singularis ipse sibi major est. Necnon convincit et Marcionem qui carnem Christi denegat. Dixit enim, Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis Hoc sensu etiam Manichaeum arguit, qui Christum in carne venisse nescit, et nuptiarum aditus intercludit, ignarus Salvatorem nuptiarum convivium remunerasse. Similimodo et prophetae Ezechieli dietum est ab angelo ut acciperet volumen ,
Abbreviated transcription (Latin):
luiiiC ũ multa peccata incorpus admittiuidemtur. om̃is enaim
quisibi ei quaeũq. parte corporis tmintulerit in corpus utio
suũ peccat. Est enĩ qi s abseidit. est quil aqueo uit ã fiuuut.
est qui serrũ iu so in iecit. Quare apłs. om̃einquit peccatũ qđ¬
puq fecer thomo. extra corpus est. Iui autẽ fornicatur. in or¬
pus suum peccat.

Expanded text:
a peccata in corpus admitti videantur: omnis enim qui sibi ex quacumque parte corporis vim intulerit, in corpus utique suum peccat; est enim qui se abscidit, est qui laqueo vitam finivit, est qui ferrum in se injecit: quare Apostolus, Omne, inquit, peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus su
Abbreviated transcription (Latin):
torũi quanquã ꝑ baptismũ xp̃i etiã paruulorũ fierĩ redẽptionẽ
libello suo cęlestius in barth aginensi ȩccłaiam confessus . ẽ. sta¬

Expanded text:
torum. quamquam per baptismum Christi etiam paruulorum fieri redemptionem torum. quamquam per baptismum Christi etiam paruulorum fieri redemptionem libello suo Caelestius in Carthaginensi ecclesia iam confessus est
Abbreviated transcription (Latin):
nib nr̃is. ut i cassũ suꝑ popłm dicere ualeamus. quicquiã
eis adño precam᷑ ut recte ac pie uiuendo illi placeant.. uł illa
quȩ ꝓ ficelib p̃catur apłi dicens. flecto genua mea ad patrem
sp̃msuũ. istorũ nobis disputatio contradicit. affirmans negari
liberũ arbitriũ sihoc adõ poseitur. quod innr̃a est potestate.
Uir tute enim corroborari siuolumus in quiut possumus. ea
dos negant. ac sie eos mortifera ista doctrina in et̾nũnecant.
ꝓ mit t̾entes etiã si ñ baptirent᷑ habituros uitã gt̃nam. nec ad¬
eos ꝑtinere de quib dñs ait. Uenit enĩ filius hominis quere¬
re & saluũ facere qđ perierat.: quiaistimquiunt ñ perierais.
nec est qđ in eis saluetur uł tanto p̃cioredimantur. quianibil¬
est in eis uitiatũ nihil tenecur subdiaboli potestate captiuũ.
nec ꝙ eis fusus . ẽ. sanguis. qui fusus in remissione legit᷑ pecca¬

Expanded text:
nibus nostris, ut incassum super populum dicere uideamur, quicquid nibus nostris, ut incassum super populum dicere uideamur, quicquid eis a domino precamur, ut recte ac pie uiuendo illi placeant, uelilla, quae pro fidelibus precatur apostolus dicens: Flecto genua mea ad patrem Spiritum tuum; istorum nobis disputatio contradicit, affirmans negari liberum arbitrium, si hoc a Deo poscitur quod in nostra est potestate: Virtute enim corroborari si volumus, inquiunt, pdos negant ac sic eos mortifera ista doctrina in aeternum necant promittentes, etiamsi non baptizentur, habituros uitam aeternam nec pertinere, de quibus dominus ait: Venit enim filius hominis quaerere et saluare, quod perierat, quia isti, inquiunt, non perierant nec est, quod in eis saluetur uel tanto pest in eis vitiatum vel tenetur sub diaboli potenec pro eis fusus est sanguis qui fusus in remissionem legitur pecca
Abbreviated transcription (Latin):
cas. in conuenient̃ facere uideamͣ. Sedideo facimus. quiaeo
quo infirmiores sunnus. quaquauersum quisq nr̃m uerbũ
dĩ predicando putatur attentior. crebrius eos patintir &
audatius insurgentes. Si ergo pelagius episcopalib gestis
iuste uisus fuerit absolatus error: tamen & ipse & impietas
scĩtas tua. & pastoratib nobis cõpatiatur uisceribus. quãm
in tẽptationẽ. qđ añs & disciplos monut. & posuit in oratione
quã decuit. Aut ne deficiat fides nr̃a qđ ꝓ apło p&ro se rogasse
ipse ustatus .ẽ. si hec possibilitate naturȩ & arbitrio uolunta¬
tis in pocestate sunt constituta. quis ñ ea uideat adño in aniter
peti & fallacit̃ orari. cũ orando poscunt᷑ quȩ nature nr̃e ia
ita conditȩ sufficientib uirib optinentur. nec debuisse dnm̃
tis in temptationem. nec debeatissimo primo apostolorũ. ro¬
gaui ꝓte. sed moneo te. uel imꝑo. ac precipio. ne deficiat fi¬
des cua. Contradicitur etiã istorũ coñtentione benedictio¬

Expanded text:
cas, inconvenienter facere videamur. Sed ideo facimus, quia eo, quo infirmiores sumus, quaquaversus quisque nostrum verbo Dei praedicando putatur attentior, crebrius eos patimur et audacius insurgentes. 4. Si ergo Pelagius episcopalibus gestisjuste visus fuerit absolutus; error tamen ipse et impietas, sanctitas tua, et pastoralibus nobis compatiatur visceribus, quam in tentationem; quod Dominus et discipulos monuit et posuit in oratione quam docuit : aut ne deficiat fides nostra, quod pro apostolo Petro se rogasse ipse testatus est . Si enim haec possibilitate naturae et arbitrio voluntatis in potestate sunt constituta, quis peti et fallaciter orari, cum orando poscuntur, quae naturae iam ita conditae sufficientibus uiribus obtinentur, nec debuisse dicertis in temptationem, nec beatissimo primo apostolorum: Rogaui pro te, sed \'moneo te\' uel \'impero ac praecipio\', ne deficiat fides tua? Contradicitur etiam istorum contentione benedictio
Abbreviated transcription (Latin):
Euangłm testatur quia nemo uidit dm̃. coneraiacob &
moy ses & esaias asser̃ dm̃ se uidisse. Sed dicit qͥs. patrẽ
nemo uidit. Quid ad rem.: si filiusuisus. ẽ. uisiis .e. & pater.
Quippe cũ pat̾ & filius ut̃q unussit ds̃. & in substantia &
in imagine. qͥa duorũ unannago . ẽ. & sicut ipse dicit. qͥ me

Expanded text:
EUANGELIUM TESTATUR QVIA NEMO UIDIT DEUM\': CONTRA IACOB ET MOVSES ET ESAIAS ASSERUNT DEUM SE UIDISSE. SED DICIT QVIS: «PATREM NEMO UIDIT. QVID AD REM? SI FILIUS UISUS EST. UISUS EST ET PATER., QVIPPE CUM PATER ET FILIUS UTERQVE UNUS SIT DEUS ET IN SUBSTANTIA ET IN IMAGIN
Abbreviated transcription (Latin):
nori etite potentiã suã euacuans. hoc est a potestate sua dis
uidens hoc factũ sibi obesse. Intellexit enĩ ordinatione baptu¬
matis ad salitẽ hominũ ꝓcuratã. ideoq accedit ad saluator
uersionẽ. Arbitratus. ẽ. enĩ. quasi saluatori elicuissꝙ scđm do
Cur saluator temptanti se diabolo. non aliter quã¬
aluator ñ solũdiabolo exempłis legis restitit.
impieta tẽ egit in saluatorẽ. Prꝑscius eni iudeor se inmiculeg
dicturos. patres eorũ & in prudentũ diaboli testirotuis legis
cumpreslit: ue patrẽ in filios. & silios in patrẽ condẽpnatqa¬

Expanded text:
nori aetate potentiam suam euacuans, hoc est a potestate sua dissuidens hoc factum sibi obesse; intellexit enim ordinationem baptismatis ad salutem hominum procuratam. ideoque accedit ad saluatorebuersienem. arbitratus est enim quasi saluatori elicuisset secundut. XXVIIII. CUR SALUATOR TEMPTANTI SE DIABOLO NON ALITER QVAALITER QVAM EXEMPLIS LEGIS RESTITIT? impietatem egit in saluatorem. praescius enim Iudaeos se inimicum legis dicturos patris eorum inpudentiam diaboli testimoniis legis conpressit, ut patrem in filios et filios in patrem condemna
Abbreviated transcription (Latin):
uantũ ad euanglistam ꝑtin&. de patre dõhoc dix̃. qͥanemo
uidit dm̃ nisi filius uigenitus. qui est insinupatris. ipse
enarrauit. Credamus silio. ipse enarmuit enĩ. quia nemo nisi
ipse uidit dm̃. Hoc aut ideo dixit ut docer& se semꝑ apparu¬
isse patriarchas & ꝓpharis. Non xͦ hoc adunũ dm̃ ꝑtin&. sed ad
ꝑsonã pacris.. Ae quoñ petest alit dici quã ds pater. Filius aut̃
sic se uisũ dicit ut inuisibilis sit tam̃ meo ipsocũ uideri putatur.
isus enĩ hic intellectus ẽ. quia ñ utiq ocłisuisus. ẽ: sed mente in¬
tellectus. & hoc fuit uidisse intellexisse. in eo qđ apparut ibi
mess dm̃. Cũ aut̃ dicit saluator. qͥme uidet uid& et patrem.
ñutiq ad ocłorũ uisũ hoc retulit. sed ad mentis & ut nihil
int patrẽ & filiũ diuersũ esse putareter. Neuter gͦ eorũ uisus
nixta substantiã. Circũ appareritia autẽ. solus filius uisus est
miscdiam denegaro. eũ & centurioni alienigene & lepso quẽ ipse

Expanded text:
tinet, de patre deo hoc dixit, quia nemo uidit d.e.uw, nisi. filius unigenitus, qui est in sinu patris, ipse enarrauit. credamus filio; ipse enarrauit enim quia nemo, nisi ipse, uidit deum. hoc autem ideo dixit, ut doceret se semper. apparuisse patriarchis et prophetis. non ergo hoc ad unum deum pertinet, sed ad personam patris, de quo non potest aliter dici quam deus pater. filius autem sic se uisum dicit, ut inuisibilis sit tamen, in eo ipso, cum uideri putatur. uisus enim hic intellectus est, quia non utique oculis uisus est, sed mente intellectus, et hoc fuit uidisse intellexisse, in eo quod apparuit ibi inesse deum. cum autem dicit saluator: qui me uidet, uidet et patrem, non utique ad oculorum uisum hoc retulit, sed ad mentis, et ut nihil inter patrem et filium diuersum esse putaretur. neuter ergo eorum uisus est iuxta substantiam; circumapparentia autem solus filius uisus est MISERICORDIAM DENEGARET. CUM ET CENTURIONI ALIENIGENAE ET LEPROSO, QVEM IPSE
Abbreviated transcription (Latin):
diuerse sunt. Fecit enĩ & ñ fecit. contrariũ est. Sea quia non ab
hoe factũ intelligitur. qui fecisse negatus. ẽ. contrarui dici ñ potest
Ds enĩ pat rexonciliant sibimundũ ꝑ xp̃m. et ita fetu est
ut eũ id est xp̃m facer& peccatũ. Noc est eni fecisse eũ percatũ
dacillũ inutero uirginaliut nasceretur homo. ex parte car¬
nis factus peccatũ quia caro peccati est: hicutiq quẽ sora
& conditio ũ tangebit hominẽ ꝓereare. Ad hocigiturnatus est
Suilisꝰ locus ẽ. alius apłi ad galathas dicentis de saluatore. factus

Expanded text:
diversae sunt. Fecit enim, et non fecit, contrarium est. Sed quia non ab hoc factum intelligitur, qui fecisse negatus est, contrarium dici non potest. ta factum est, ut eum, id est, Christum, faceret peccatum. Hoc est enim fecisse eum peccatum, dare illum in utero virginali, ut nasceretur homo, ex parte carnis factus peccatum, quia caro peccati est, hic utique quem sors et conditio non tangebat hominem procreare. Ad hoc igitur natus est,Similis locus est alius Apostoli ad Galatas dicentis de Salvatore, Factus
Abbreviated transcription (Latin):
nisi tibi dataesso desuꝑ. Non gͦ inmittens sed ꝑmittens dare dici¬
tur potestatẽ ut dũ malamens uoluntatis sue accipitꝰ poreti
sit rea sicut idei. qui oecidentes saluatorẽ. fecer illũ malemi¬
dũ suũ. diuditio. Cruxenĩ saluatoris. maledictum est iud
Non enĩ sierte hostia que ꝓpeecati offerebat abluetarE¬

Expanded text:
 tibi desuper . Non ergo immittens, sed permittens dare dicitur potestatem, ut dum mala mens voluntatis suae accipit potestatem, sit rea: sicut Judaei qui occidentes Salvatorem, fecerunt illum maledictum suum, Dei judicio. Crux enim Salvatoris maledictum est Judaeorum. Non enim sicut hostia quae pro peccatis offerebatur, ablueba
Abbreviated transcription (Latin):
etto traus ferimmi abeo qui uocauit uos in grãm in abiud ei a¬
gelũ qđ noniẽ. aliud. Si aliuud certe .ẽ. ipsum non est Si
ipsum non est. quomodo aliud est.
det aliud dix euangłm ad qđ uocati fuerant. quia ñ hoc est qt
postea sequi coeꝑant galathe. Ab euangłio enim ap̃i adduc
in iudassmũ fuerant ad cuati subtiomtne xp̃i. quasi hoc esse uqui
bamo sicuit continetur in actib apłorũ quianisicrruciã ini
sionus illorũ eõmotus. seribit adeos dicens. Miroi qađ ue tm

Expanded text:
cito transferimini ab eo qui vocavit vos in gratiam, in aliud Evangelium, quod non est aliud ? Si aliud certe est, ipsum non est: si ipsum non est, quomodo non aliud est? xit \'euangelium\', ad quod uocati fuerant, quia non hoc est quod postea sequi coeperant Galatae. ab euangelio enim Christi abducti in ludaismum fuerant adtracti sub nomine Christi, quasi hoc esset sequebant, sicut continetur in Actibus Apostolorum: quia nisi circumcidamini sionis ill
Abbreviated transcription (Latin):
on om̃is ignorans. inmtiinis apoena ẽ. Hic enĩqui potuit disce
& ñ dedit oꝑam. reũ sefecit. Erat enĩ ut discer&. et a qͦ discm
sea neglegentior luxuria aut maltuolentia. factuł in excusab¬
lis . ẽ. acrimine. Unde dieit saluator. Si ñ uenissẽ & lociitus eiss¬
sem. peccatũ non haberent. Iue aut̃ qui ñ suo uitio ignorat. ide
enĩ ignorat. quia ñ fuit a qͦ discer&. Nec humore cõꝑit ddoctrine
opinionẽ. om̃igenere immunis a condẽpnatione .e. lideo hissi con
eam ad discerent oꝑam ñ deder̃. sed ꝑ ignorantiã auctor ẽ enis
occider̃. Unde petrus apłsi actisait. Conuertimini. ut delumt᷑¬
peccata um̃. Apłs dicit de principib & potestatib huius
nib ait. sciebant enim ipsum esse.
Si demones sciebant. quo modo potestati
ignorabant

Expanded text:
on omnis ignorans immunis a poena est. Hic enim qui potuit discere, et non dedit operam, reum se fecit. Erat enim ut disceret, et a quo disceret: sed negligentior luxuria aut malevolentia factus inexcusabilis est a crimine. Unde dicit Salvator, Si non venissem et locutus eis fuissem, peccatum non haberent . Ille autem qui non suo vitio ignorat, ideo enim ignorat quia non fuit a quo disceret, nec rumore comperit doctrinae opinionem, omni genere immunis a condemnatione est. Ideo his, si co veritas, ut eam addiscerent operam non dederunt, sed per ignorantiam auctorem ejus occiderunt. Unde Petrus apostolupostolus dicit de principibus et potestatibus hujus nibus ait, Sciebant enim ipsum esse. Si daemones sciebant, quomodo potestates ignorabant
Abbreviated transcription (Latin):
dñici gregis infirma deuastent. uos quoq fideli & plane pasto¬
rali dilectione disseritis. nota facite nobis. Hereticorũ quippe
inquietudinẽ & scripturas igilantius ꝑscrutem᷑ unde ne
uilixp̃i noceant eis possit occurri & tamquã de somno igna¬
uie nr̃i excitetur industria. lta ꝑ multiplicẽ gr̃am saluatoris
etiã qđ iunicus in ꝑuiciẽ machinat᷑. ds conuercit in adiutoriũ.

Expanded text:
dominici gregis infirma deuastent, uos quoque fideli et plane pastodominici gregis infirma deuastent, uos quoque fideli et plane pastorali dilectione disseritis, nota facite nobis. haereticorum quippe inquietudine. ut scripturas uigilantius perscrutemur, unde, ne ouili Christi noceant, eis possit occurri, tamquam de somno ignauiae nostra excitatur industria. ita per multiplicem gratiam saluatoris. etiam quod inimicus in perniciem machina
Abbreviated transcription (Latin):
saltem cũ argum̃tant᷑ contraremissionẽ peccatorũ ne fieri
credat᷑ in paruulis. iam tam̃ quãuis ꝑ cord̾a & oramaiorũ crede
paruulos confitent᷑. Sicut gͦ audiuut dñm dicentẽ. qui ñ renatꝰ
fuerit ex aqua & spũ sc̃o. ñ introibit in regnũ cęlorũ. ꝓpt̃ qđ
eos baptirandos.eẽ.concedunt. sic audiant eundẽ dñm dicentẽ.
Qui ñ credid̾ĩt. condẽpnabitur. Quia sicut eos renasci ꝑ ministe¬
confitentur. Audeant gͦ dicere quod aiusto dõ mnnocens con¬
dẽpnabit᷑. si nullo uincło peccati originalis in nectitur.¶Si ser¬
mo iste ꝓlixus .ẽ. & onerosus occupationib tuis. daueniã. quia
ut hȩc ad tescriberẽ. occupatus literis tiuis indicib erganos
beniuolentiȩ tuȩ. tecũ ista colloquerer: etiã ego uim feci in¬
terrũpendis occupationib meis. Si qua illos alia ex cogitare
aduersus fidẽ catholicã scieritis. & quȩcũq aduersus eos ne

Expanded text:
saltem, cum argumentantur contra remissionem peccatorum, ne fieri saltem, cum argumentantur contra remissionem peccatorum, ne fieri credatur in paruulis. iam tamen quamuis per corda et ora maiorum credere paruulos confitentur. sicut ergo audiunt dominum dicentem: Qui non renatus fuerit ex aqua et spiritu. non intrabit in regnum caelorum. propter quod eos baptizandos esse concedunt, sic audiant eundem dominum dicentem: Qui non crediderit. condemnabitur, quia sicut eos renasci per ministeium confitentur. audeant ergo dicere, quod a iusto deo innocens condemnabitur, si nullo uinculo peccati originalis innectitur. Si sermo iste prolixus est et onerosus occupationibus tuis. da ueniam, quia, ut haec ad te scriberem et prouocatus litteris tuis indicibus erga nos beniuolentiae tuae tecum ista conloquerer, etiam ego uim feci interrumpendis occupationibus meis. si qua illos alia excogitare aduersus fidem catholicam scieritis et quaecumque aduersus eos. ne