comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
enim uolubilis pedib. & uunqͣm rectis itin̾b
s tortuosis ansfractib currit: fraudulentũ
ammal. insidiisq decipiens. Nam dum ñ
habuerit escam fingit mortem. sicq descenden¬
tes aues quasi ad cadauer: rapit & deuorat. Si¬
iie gͥcum ẽ nomen. id ẽ pressis narib. Unde
& simias dicimus. qͦd pressis narib sint. & facie
feda. rugis curpit̾ follicantib: licet & capellaꝵ
sit pressum hab̾e nasum. Alii sinnas latino ser¬
nioue uocatos arbitrantui. eo qͦd multa meis
similitulo rationis sermone humane sentitur.
s faisum ẽ. Hi elementoꝵ sagaces noua luna exui¬
tant. mecdia & caua tristantur. fetus quos amant
ante se gestant. neglecti cirea matrem herent.
Horum genera quinq sunt: ex quib cireopeties
caudas hr̃t. Simia enim cum cauda ẽ: quam
quidam duram uocant. Sfingie uillose sunt
comis. mamimis ꝓminentib. docues adferita¬
tis obluuuonem. Rmocefali & ipsi simies fimis.

Expanded text:
enim volubilis pedibus, et numquam rectis itineribus, enim volubilis pedibus, et numquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currit, fraudulentum animal insidiisque decipiens. Nam dum non habuerit escam, fingit mortem, sicque descendentes quasi ad cadaver aves rapit et devorat. Simiae Graecum nomen est, id est pressis naribus; unde et simias dicimus, quod suppressis naribus sint et facie foeda, rugis turpiter follicantibus; licet et capellarum sit pressum habere nasum. Alii simias Latino sermone vocatos arbitrantur, eo quod multa in eis similitudo rationis humanae sentitur; sed falsum est. Hi elementorum sagaces nova luna exultant, media et cava tristantur. Fetus, quos amant, ante se gestant; neglecti circa matrem haerent. Horum genera quinque sunt, ex quibus cercopitheci caudas habent; simia enim cum cauda est, quam quidam cluram vocant. Sphingae villosae sunt comis, mammis prominentibus, dociles ad feritatis oblivionem. Cynocephali et ipsi similes simiis,
Abbreviated transcription (Latin):
dicant abesse. Canis nͦm̃ latinum. g̾camethi¬
mologiam habere uidetui. Grece enim cy noᷤᷤ
ar. Licet enim quidam a canore latratus ap¬
peliatum existima̾nt. eo quod iuso nat: unde
& canere. Nichil aut̃ sagacius canib. Piuis
eum sensꝰ cȩt̾is animalib hũt. Namq soli sua
nonnina recoguoscurt. dños suos diligunt. do¬
minoꝵ tecta defendunt: ꝑ tlominif suis se
morci obiernt. uoluntarie cum dũo ad p̃dam
currunt: corpꝰ dñ sui eciam mortuum ñ re¬
linquunt. Quoꝵ postremo natura ẽ: extra
hominẽ esse ñ posse. In canib duo funt: aut
fortitudo. aut uelocitas. Catuli abusiue dm̃
quarumlibet bestiarum filii. Nam ꝓprie
catul canum sunt: ꝑdimmutionem dicti
Lincisci aut̃ dicunt᷑: ut ait plinius. canes naci
alligatas admittere ad tygrides bestias. a
quib insiliri & nasci ex eodẽ setu canes adeo
acerrimos & fortes ut complexu leones pro¬
sternant. Uulpes dicta. quasi uolupes. Est¬

Expanded text:
illis dicant abesse. 25. Canis nomen Latinum Graecam etyillis dicant abesse. 25. Canis nomen Latinum Graecam etymoltur. Licet eum quidam a canore latratus appellatum existiment, eo quod insonat; unde et canere. Nihil autem sagacius canibus; plus enim sensus ceteris animalibus habent. Namque soli sua nomina recognoscunt; dominos suos diligunt; dominorum tecta defendunt; pro dominis suis se morti obiciunt; voluntarie cum domino ad praedam currunt; corpus domini sui etiam mortuum non relinquunt. Quorum postremo naturae est extra homines esse non posse. In canibus duo sunt: aut fortitudo, aut velocitas. Catuli abusive dicuntur quarumlibet bestiarum filii. Nam proprie catuli canum sunt, per diminutionem dicti. Lycisci autem dicuntur, ut ait Pliniuscf. 8, 148, calligatas admitti ad tigres bestias, a quibus insiliri, et nasci ex eodem foetu canes adeo acerrimos et fortes ut in conplexu leones prosternant. Vulpes dicta, quasi volupes. Est
Abbreviated transcription (Latin):
nformes generare partus. & quͣdam carnemi
nasei. qim mat̃ lambendo ininenibra compouit.
unde ẽ unud. Sic format lingua fecuni cum ꝑ¬
culit ursa. S hoc imiuaturitas partiis facit
Demq tricesimo die generat. iiide euenit ut
p̃ciptata fecunditas. inforims ꝓcreet᷑. Ursoꝵ
caput in ualidum. uis maxima iubrachiis.
& sumbis: uude int̾dum erecti insistunt
Pupꝰ greca diriuatione in linguam nt̃am tũs¬
fertur. Lupos enim illi licos licunt. Lycos
aut̃ g̾re amorib appellatus. qͦd rabie rapacita¬
tis quicquid imieni̾t crucidet. Alii luposuo¬
catos dicunt quasi leopos. quod quasi leom ita
ste illis iuirtus. in pedio. Unde & quicqͥd pede
uresserint. ñ uiuit. Rapax aut̃ bestia ẽ. & cruo¬
senserit. deponit feritatis audaciam. Lupi
toto arno ñ amplius qmͣ duodecim dies coeunt.
fãmem dui portant. & pt̾ longa ieiunta mul¬
cum deuorant. Lupos ethiopia mittit cer us¬
ce iubatos. & tanto uarios ut nuuum colorẽ

Expanded text:
informes generare partus, et carnem quandam informes generare partus, et carnem quandam nasci quam mater lambendo in membra conponit. Unde est illud: Sic format lingua fetum cum protulit ursa. Sed hoc inmaturitas partus facit: denique tricesimo die generat. Unde evenit ut praecipitata fecunditas informes procreet. Ursorum caput invalidum; vis maxima in brachiis et lumbis; unde interdum erecti insistunt. Lupus Graeca derivatione in linguam nostram transfertur. Lupos enim illi λύκους dicunt: λύκος autem Graece a moribus appellatur, quod rabie rapacitatis quaequae invenerit trucidet. Alii lupos vocatos aiunt quasi leopos, quod quasi leonis, ita sit illi virtus in pedibus; unde et quidquid pede presserit non vivit. Rapax autem bestia et cruosenserit, deponit feritatitoto anno non amplius quam dies duodecim coeunt, famem diu portant, et post longa jejunia multum devorant. Lupos Aethiopia mittit cervice jubatos, et tantum varios, ut nullum colorem
Abbreviated transcription (Latin):
auimalium ñ ẽ ita ad cont̾isionẽ facitis cor¬
pulentia. Camelco pardꝰ dictus. qͦd duni sit
ut pardꝰ albis maculis suꝑ asꝑsus. collo equo
similis pedib bubalis: capite tam̃ canielos
similis. Hunc ethiopia gignit. Lincis dictas
quia in lupoꝵ genere uumeratur: bestia ma¬
culis t̾ga distincta ut pardꝰ. s similis lupo.
Unde & ille licos: iste lincis. Huius urmnamcomn¬
uerti iuduritiam p̃ciosi lapidis dicunt quili¬
gurius appellatur: quod & luices ipsas sentite
hoc docuinento compbat᷑. Nam egestuml¬
quorem harenis ui qnͣtum potueruit conte¬
gunt in uicdia quadam naturȩ: ne talis ege¬
stio transeat in usum humanum. Liucesdi
Castores a castrando dicti sunt. Nam testicrui
eoꝵ apti sunt medicaminib. ꝓpt̾ quos cum
ꝑsenseruit uenatorẽ ipsi se castrant: & mor¬
sib uirilia sua amputant. Dequib cicero ui
dampna testieras. Ipsi sunc & fibri. quietun

Expanded text:
animalium non est ita ad conversionem facilis coranimalium non est ita ad conversionem facilis corpulentia. Cameleopardus dictus, quod, dum sit, ut pardus, albis maculis aspersus, collo equo similis, pedibus bubulis, capite tamen camelo similis. Hunc Aethiopia gignit. 20. Lynx dictus, quia in luporum genere numeratur: bestia maculis terga distincta, ut pardus, sed similis lupo. Unde et ille λύκος, iste lynx. Hujus urinam converti in duritiam pretiosi lapidis dicunt, qui lincurius appellatur, quod et ipsos lynces sentire hoc documento probatur. Nam egestum liquorem harenis, in quantum potuerint, contegunt, invidia quadam naturae ne talis egestio transeat in usum humanum. Lynces diCastores a castrando dicti sunt. Nam testiculi eorum apti sunt medicaminibus, propter quos cum praesenserint venatorem, ipsi se castrant et morsibus vires suas amputant. De quibus Cicero in damno testiculi. Ipsi sunt et fibri, qui etiam
Abbreviated transcription (Latin):
in reb bellicis aptim ẽ. Ineis enim perse
& indi ligneis turrib collocatis. tanqu
Ae muro iaculis dimicant. Intellectu ait
& memoria multa iugent̃. gregattm in&¬
dunt. motii quo ualent salutant. muren
fugiunt. auerse coeunt. Quando aut̃ paur¬
turuint. inaquis uelin fulis dimittunt s
ꝓpt̃ dracones quia eis umici sunt. Sabes
implicati necantur. Biennio aut̃ portant
fetus. nec amplius qmͣ semel gignunt..¬
So plures. s unum tantum. Uiuuit
aut̃ crecentos aimos. Apud solam affrican
& uidiam elefauti prius nascebantur. nẽ
sola eos india gignit. Grifes uocantur: qͥ
sit anunal pennatum & quadrupes. Ho
genus ferarum in yꝑboreis nascitur mon¬
tibz. Omni parce corꝑis leones sunt. alis
& facie aquilis similes. equis uehement̾ ins¬
sti. Nam & homines uisos discerpunt. Ca
meleon ñ habet unũ colorem. s diu̾sa est
leontis corpusculum ad colores quos uicles
facillima conu̾sione uariatur. quod alior

Expanded text:
in rebus bellicis aptum est; in eis enim Persae in rebus bellicis aptum est; in eis enim Persae et Indi ligneis turribus conlocatis, tamquam de muro iaculis dimicant. Intellectu autem et memoria multa vigent. Gregatim incedunt; motu, quo valent, salutant; murem fugiunt; aversi coeunt; quando autem parturiunt, in aquis vel insulis dimittunt fetus propter dracones, quia inimici sunt et ab eis inplicati necantur; biennio autem portant fetus, nec amplius quam semel gignunt nec plures, sed tantum unum; vivunt autem annos trecentos. Apud solam Africam et Indiam elephanti prius nascebantur; nunc sola eos India gignit. Grypes vocatur, quod sit animal pinnatum et quadrupes. Hoc genus ferarum in Hyperboreis nascitur montibus. Omni parte corporis leones sunt; alis et facie aquilis similes; equis vehementer infesti. Nam et homines visos discerpmeleon non habet unum colorem, sed diversa est leontis corpusculum ad colores, quos videt, facillima conversione variatur, quod aliorum
Abbreviated transcription (Latin):
mis cirtis. apedib dicti. unde & pediculosi di¬
cuntur. quib pedicul incorpore efferuesciuit.
Pulices uͦ uocati sunt: eo quod expuluere ma¬
eo qͦd heret inaurib canum. cinas enim grece
canis ẽ. Usia ẽ u̾iis porci. appellatꝰ quia urit.
Nam ubi momorderit. adeo ardet ut ibi uesice
fiant. Cimex desimilitudine cuiꝰdam herbȩ
uocatus. cuius fetorem habet. Proprie aut̃ uer¬
mis incarne putri nascitur. tinea inuestim̃tis.
eruca in holere. teredo in ligno. tarmus in lar¬
do. Uermis ñ ut serpens apertis passeb uel
squamarum nisib repit. quia ñ ẽ illi spinȩ ri¬
gor ut colubri. s indirectum corpuscul sui par¬
tes gradatim porrigendo contractas. contrahen¬
do porrectas motum explicat. sic q agitatus
ꝑ labitur. De piscibus. ui.¬
isces dicti. unde & pecus. apascendo scilicet.

Expanded text:
peduculosi dicuntur, quibus peduculi in corpore effervescunt. Pulices vero vocati sunt, quod ex pulvere maeo, quod erit in auribus canum. Cenos enim Graece canis est. Usia est vermis porci, appellata, quia urit. Nam ubi momorderit, adeo fiant. Cimex de similitudine cuiusdam herbae vocatus, cuius foetorem habet. Proprie autem vermis in carne putre nascitur; tinea in vestimentis; eruca in holere; teredo in ligno; tarmus in lardo. Vermis non ut serpens apertis passibus vel squamarum nisibus repit, quia non est illi spinae rigor, ut colubri, sed in directum corpusculi sui partes gradatim porrigendo contractas, contrahendo porrectas motum explicat, sicque agitatus perlabitur. § 6 De piscibus. Pisces dicti unde et pecus, a pascendo scilicet.
Abbreviated transcription (Latin):
ue ĩ santur. quo rapiente uifi simi les
generent: Inde ẽ quod quidam grauidas mub¬
eres inbent nullos intueri turpissimos anma¬
seminarum ẽẽ naturam ut quales ꝑspereruit
iue m̃te conceꝑuit inextremo uoluptatis
dum concipiuit: talem & sobolem ꝓereent.
s cenim aninal in usu uenerio formas extrin¬
secus intus transmitit. earumq saciata tipis
rapit species earum inꝓpriam qualitatem.
Inanimantib bigenera dicunt᷑. quȩ exdiũ¬
ssnascuntur. ut mulus exegua & asino. bur¬
ao ex equo & asina. ibride exapris & porcis.
atirus ex oue & hẏrco. musino excapra & arie¬

Expanded text:
ille versantur, ut rapientes visu similes ille versantur, ut rapientes visu similes generent. Inde est quod quidam gravidas mulieres iubent nullos intueri turpissimos animafeminarum dicunt esse naturam ut, quales conspexerint sive mente perceperint in extremo voluptatis estu dum concipiunt, talem subolem procreent. Etenim anima in usu veneris formas extrinsecas intro transmittit, earumque satiata tipis rapit species earum etiam per propriam qualitatIn animantibus bigena dicuntur, quae ex diversis nascuntur, ut malus ex equa et asino, burdo ex equo et asina. Ibridae ex apris et porcis, tityrus ex ove et hyrco: musino ex capra et arie
Abbreviated transcription (Latin):
lum habet. Grecum enimẽ hoc: eo qͦd uigo
pistorum subactus. tardas molendo ducit iu
girum molas. Iudei asserunt quod anaa ne¬
pos esau equarum greges ab asinis in deserto
ipse fecerit pͥmus ascendi. ut muloꝵ uide
noua contra naturam animalia nascerent᷑.
Onagros quoq ad hoc admissos esse ad asias
& ipsum istius modi reꝑisse concubitum. ut
uelocisimi ex his asiu nascerentur: In dusta
quipe humana diu̾sum ainial incoitu coegit
suq uaterina conimixtione genus alui rep¬
sonst. sient ce ia cos contra naturain color simi¬
alius ꝓcurauit. Nam tales fȩtus ouesillius con¬
aplebant. quales umbras arietum desuꝑascen¬
dentium in aquarum speculo contemplabãt.
Senq & hoc ipsum inequarũ gregib fieri fer¬
cur at generosos obiciant equos uifio concipi¬
entium. quo eoꝵ similes conciꝑe & creare possut¬
hom & columbarũ diectores depictas ponunit
pulcherrimas columbas hisdem locis quibus

Expanded text:
lum habet. Graece enim hoc vel quod iugo lum habet. Graece enim hoc vel quod iugo pistorum subactus tardas molendo ducat in gyro molas. Iudaei asserunt quod Ana abnepos Esau equarum greges ab asinis in deserto ipse fecerit primus ascendi, ut mulorum inde nova contra naturam animalia nascerentur. Onagros quoque ad hoc admissos esse ad asinas: et ipsum istiusmodi repperisse concubitum, ut velocissimi ex his asini nascerentur. Industria quippe humana diversum animal in coitu coegit, sicque adulterina commixtione genus aliud repperit; sicut et Iacob contra naturam colorum similitudines procuravit. Nam tales foetus oves illius concipiebant, quales umbras arietum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Denique et hoc ipsud in equarum gregibus fieri fertur, ut generosos obiciant equos visibus concipientium, quo eoetiam columbarum dilectores depictas ponunt pulcherrimas columbas in illis locis quibus
Abbreviated transcription (Latin):
habent. petuli appellant᷑. qui frontẽ albam
calidi. Ceruinus ẽ: quẽ uulgo guaranemdi¬
cunt. Eranem idem uulgꝰ uocat. quod in
modii exea sit coloris. Mirteus autẽ est
pressus inpur pura. Dõsinus aut̃ dictus. qͦ
sit color eiꝰ deasino. Idem & cinereus. Siuit
aut̃ hi de agresti genere orti. quos eqͥferos dici¬
mus. & ꝓinde ad urbanam dignitatẽ tran¬
sire non possunt. Mauron niger ẽ. Nigrũ
enim g̾ci mauron uocant. Manus uͭ equus
breuior ẽ: quẽ uulgo primcium uocant.
Uerẽdos antiqui dixerunt quod ueherent riade
io ẽ ducerent. uel quod uias publicas currant
ꝑquas & redas ire solitum erat. Equoꝵ tru
genera sinit. Unum generosum p̃liis & hono¬
rib aptum. alterum uulgare atq gregariũ
ad uehendum ñ ad equitandum aptũ. t̾cuĩ
er ꝑmixtione diu̾si genis ortum. qͦd etiani
dr̃ bigenerum. quia exdiu̾sis nascitur. ut
mulus. Mulus aut̾ erg̾co tractum nocabu¬

Expanded text:
habent, petili appellantur; qui frontem albam, habent, petili appellantur; qui frontem albam, calidi. Cervinus est quem vulgo guaranen dicunt. Aeranen idem vulgus vocat, quod in modum aerei sit coloris. Myrteus autem est pressus in purpura. Dosina autem dictus, quod sit color eius de asino: idem et cinereus. Sunt autem hi de agresti genere orti, quos equiferos dicimus, et proinde ad urbanam dignitatem transire non possunt. Mauron niger est; nigrum enim Graeci μαῦρον vocant. Mannus vero equus brevior est, quem vulgo brunicum vocant. Veredos antiqui dixerunt, quod veherent redas, id est ducerent; vel quod vias publicas currant, per quas et redas ire solitum erat. Equorum tria sunt genera: unum generosum, proeliis et oneribus aptum; alterum vulgare atque gregarium ad vehendum, non ad equitandum aptum; tertium ex permixtione diversi generis ortum, quod etiam dicitur bigenerum quia ex diversis nascitur, ut mulus. Mulus autem a Graeco tractum vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
nurteus. ceruinꝰ gluus. glaucꝰ. scutulatus.
canus. candidꝰ. aib. guitatus. niger: Seqͣmt
arit ordine uarius. er nigro badioq disticis
reliquus uarus color uel cinereus deterrimos
Badium aut̃ antiqui uadium dicebant. quos
int̾ cȩt̾ã aminalia fortius uadat. Ipse ẽ & spi¬
dix. quẽ fenicatum uocant. Ue dictus spadi
a colore palmȩ. qͣm siculi spadicam uocant.
Glaucus uͦ ẽ. ueluti pictos oculos habens. &
quodam splendore ꝑ fusos. Nam glaudicumn
uetẽs dicunt. Giiuus aut̃ melmꝰ color ẽ suba¬
bidus. Gintatus: alb nigris int̾uenientio.
punctis. Candidus aut̃ & alb inuicein sib
differunt. Nam albus cum quodam eolore pnlo¬
ẽ: candidus uͦ uiueus. & pura luce ꝑfusus.
Canus dictus. quia excandido colore & ingriꝰ
Scutulatus uocatꝰ ꝓpt̾ orbesquos habet cami¬
dos nit̾ purpuras. Uarius. quod uias habet
coloꝵ inparium. Qui aut̾ albos tantũ pedes

Expanded text:
myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger. Sequenti autem ordine, varius ex nigro badioque distinctus; reliquus varius color vel cinereus deterrimus. Badium autem antiqui vadium dicebant, quod inter cetera animalia fortius vadat. Ipse est et spadix, quem phoenicatum vocant: et dictus spadix a Glaucus vero est, veluti pictos oculos habens, et quodam splendore perfusos; nam glaucum veteres dixerunt. Gilvus autem melinus color est subalbidus. Guttatus, albus nigris intervenientibus punctis. Candidus autem et albus invicem sibi differunt. Nam albus cum quodam pallore est: candidus vero niveus et pura luce perfusus. Canus dictus, quia ex candido colore et nigro est. Scutulatus vocatus propter orbes, quos habent candidos inter purpuras. Varius, quod vias habeat colorum inparium. Qui autem albos tantum pedes
Abbreviated transcription (Latin):
yspanis. ac uunuidis. & gallicis: frequens
opinio ẽ. Ingeuerosis equis ut auint uet̾es
quatuor expectantur. forma. pulcritudo.
meritum. atq color. forma. ut sit ualidi
corpꝰ. & solidum robore: conuenies altitudo.
latus longum. substrictum. maximi & ro¬
tundi cluues. pectus late patens. corpus
onine mãsculoꝵ densitate nodosum. ꝑsicus
& cornii concauo solidatus. Puicritudo. ut
sit eriguum caput & siccum. pelle ꝓpe ossib
adhereute: aures hreues & argute. oculi mag¬
ni. nares patule. erecta ceruix. come dense &
cauda. uingularum soliditatis fixa rotundi¬
tas. Merituui. ut sit anmo audax pedib
alacer. trementib membris qͦd ẽ fortitudi¬
nis indicium. quiq ex summa quiete facile
concitetur: uel excitata festinatione ñ diffici¬
le teneatur: Motus aut̃ equi maurib intel¬
ligitui: uirtus in membris trementib. Color
hic p̃cipue expectandꝰ. baduis. aureus. roseus.

Expanded text:
Hispanis ac Numidis et Gallicis frequens Hispanis ac Numidis et Gallicis frequens opinio est. In generosis equis, ut aiunt veteres, quattuor spectantur: forma, pulchritudo, meritum atque color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et rotundi clunis, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus et cornu concavo solidatus. Pulchritudo, ut sit exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum soliditatis fixa rotunditas. Meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris, quod est fortitudinis indicium: quique ex summa quiete facile concitetur, vel excitata festinatione non difficile teneatur. Motus autem equi in auribus intellegitur, virtus in membris trementibus. Color hic praecipue spectandus: badius, aureus, roseus,
Abbreviated transcription (Latin):
antea cauo dictus. ꝓpt̾ qͦd gradiens ungula
imp̃sa t̾ram concauet: qͦd reliqua anima¬
lia ñ hũt. Inde & somipes. qͦd pedib sonat.
uiuacitas equoꝵ multa. Exuitant enim in
campis. odorant᷑ bellum: excitantur sono
tubȩ ad p̃lium. uoce accensi ad cursum ꝓuo¬
cantur. dolent cum uicti fuerint. exultant
cum uiceruit. Quidani hostes iubello senti¬
unt. adeo ut adu̾sarios morsu petant. liqui
etiam ꝓpͥos dominos recognoscunt: obliti man¬
suetudiuis simutentur: aliqui p̃ter dnm
dorso nullun recipiunt. Int̾fectis uel morien¬
tib dominis. multi lacͥmas fundunt. Solum
enun equudñt ꝓpt̃ hominẽ lacͥmari. & dolo¬
ris affectum sentire. Uude incentauris equoꝵ
& hominum natura ꝑmixta ẽ. Solent etiam
er equoꝵ uel mesticͥa uel alacritate euentum
futurum dinuicaturi colligere. Etas longe¬
ua equis ꝑsicis. ugnicis. & epyrotis. acsiculis:
manius ultra quinquaginta. B̾reuor autẽ

Expanded text:
antea cabo dictus, propter quod gradiens ungula antea cabo dictus, propter quod gradiens ungula inpressa terram concavet, quod reliqua animalia non habent. Inde et sonipes, quod pedibus sonat. Vivacitas equorum multa: exultant enim in campis; odorantur bellum; excitantur sono tubae ad proelium; voce accensi ad cursum provocantur; dolent cum victi fuerint; exultant cum vicerint. Quidam hostes in bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu petant: aliqui etiam proprios dominos recognoscunt, obliti mansuetudinis si mutentur; aliqui praeter dominum dorso nullum recipiunt: interfectis vel morientibus dominis multi lacrimas fundunt. Solum enim equum propter hominem lacrimare et doloris affectum sentire. Unde et in Centauris equorum et hominum natura permixta est. Solent etiam ex equorum vel maestitia vel alacritate eventum futurum dimicaturi colligere. Aetas longaeva equis Persicis, Hunnicis, Epirotis ac Siculis in annis ultra quinquaginta, brevior autem
Abbreviated transcription (Latin):
& oues & camelus ruminat. Ruiniuatio
aut̃ dicta ẽ a rumine eminente gucturis par¬
S hoc nom̃ quod magis eqis conuemiebat.
id̾o hoc animal sumpsit. quia pͥusqͣm equos
capent homines huic p̃sidere ceꝑunt. Aniual
quippe tardum & nulla racione renitens. stacun
ut uolurc sibi homo substrauit. Onager int̾p̃¬
tatur asinus ferus. On quippe g̾ciasinum no¬
cant. agrian ferum. Hos affrica habet. mag¬
uos & indonitos. & in deserto uagantes. Sui¬
guli aut̃ feminarum gregib p̃sunt. Nascentib
masculis ⁊ elant. & eoꝵ testicuios morsib deciun¬
cant. Quod cauentes matres: eos insecretis lo¬
cis occustart. Asinos archadicos dictos. eo qͦd
ab archadia primum uecti sunt: magni et
alti. Minor aut̃ asellus agro plus necessariꝰẽ
quuia & laborem tolerat. & negligentiã ꝓpe¬
modum ñ recusat. Equi dicti. eo quos qͣndo
quadrigis uiugebantur equabant᷑. paresq for¬
nia & similes cursu copulabant᷑. Caballus

Expanded text:
et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma, eminente gutturis parsed hoc nomen, quod magis equis conveniebat, ideo hoc animal sumpsit quia priusquam equos caperent homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et nulla ratione renitens, statim ut voluit sibi homo substravit. Onager interpretatur asinus ferus. Ὄνον quippe Graeci asinum vocant: ἄγριον ferum. Hos Africa habet magnos et indomitos et in deserto vagantes. Singuli autem feminarum gregibus praesunt. Nascentibus masculis zelant et testiculos eorum morsu detruncant, quod caventes matres eos in secretis locis occultant. Asinos Arcadicos dictos, eo quod ab Arcadia primum vecti sunt magni et alti. Minor autem asellus agro plus necessarius est, quia et laborem tolerat et neglegentiam propemodum non recusat. Equi dicti, eo quod quando quadrigis iungebantur, aequabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus
Abbreviated transcription (Latin):
etate uirid: sicut uirgo. Uitulam gͦ paruã
esse & ũdum enixam. Nam enira: uiuenca ẽ
aut uacca. Bubali uocati ꝑdiriuationem.
qͦd sint similes boum. ad eo indomiti ut p̃feri¬
tate iugum ceruicib ũ recipiant. Hos affri¬
ca ꝓcreat. Uri agrestes boues sunt ingerma¬
uia habentes cornua intantum ꝓtensa. ut
regiis mensis in signi capacitate exeis gerule
tib. Cameł causanom̃ dedit. si ue qͦd qͣndo one¬
rantur rt breuiores & humiles fiant accu¬
bant: quia g̾ci cami humile & breue dicunt.
siue quia curuus ẽ dorso. Camur enum g̾co
ũbo. curuum significat. Hos licet & aliȩ re¬
giones mittant: s arabia plurimos. Differc̃
aut̃ sibi. Ilam ararici bina cubera in dorso
hñt. reliquarum regionum singula. Mut
minoris quidem staturȩ s uelocioris. ninde
& nom̃ habet. Nam dromos g̾ce. cursus oe
uolocitas appellatur: Centum enim & amplꝰ
milia tino die ꝑgere solet. qͦd animal sic̃ bos

Expanded text:
aetate viridi, sicut virgo. Vitulam ergo parvam aetate viridi, sicut virgo. Vitulam ergo parvam esse et nondum enixam: nam enixa iuvenca est aut vacca. Bubali vocati per derivationem, quod sint similes boum; adeo indomiti ut prae feritate iugum cervicibus non recipiant. Hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa ut regiis mensis insigni capacitate ex eis gerulae tibus. Camelis causa nomen dedit, sive quod qrantur, ut breviores, et humiles fiant, accubant, quia Graeci χαμαὶ humile, et breve dicunt; sive quia curvus est dorso. Camur enim verbum Graecum curvum significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt autem sibi. Nam Arabici bina tubera in dorso habent, reliquarum regionum singula. 36. minoris quidem staturae, sed velocioris. Unde et nomen habet; nam δρόμος Graece cursus et velocitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos
Abbreviated transcription (Latin):
contrarium u̾sis. caput circui flectunt.
seribilitate qua uolunt. tergi duricra om̃e
telum respuunt. iminiti feritate. fert᷑ aucẽ¬
mini. Bouem g̾ci boeti dicunt. Hunc lacini
trionem uocant. eo qͦd t̾ram terat. quasi t̾ri¬
oueni. Neuius. Trionem hic mod̾ãtur ru¬
sticus. Ciuus latitudo pellium amento ad
crura palearia dicunt᷑. a pelle qͣsi pellearia.¬
qͦd ẽ generositatis inboue signum. Boum in
sociis eximia pietas. Nam alt̾ alcerũ inqͣrit
cum quo ducere collo aratra consueutt. & fre¬
quenti mugitu pium testatur affectum. Ni
pendentem pluuiam ad p̃sepia sentire no¬
runt. & ubi naturali sensu mutationẽ cel
collegerint foras expectant. & ultra p̃sepia
ceruices extendunt suas om̃s una specie: ut
ꝓdire se uelle testentur: Nacca dicta qͥsi boaca.¬
Sit enim exqualitate mobilium nominum.
sicut leo leena. draco dracena. galiꝰ gallina.
Uitulus & uitula. auiriditate uocati sunt idẽ

Expanded text:
contrarium versis. Caput circumflectunt contrarium versis. Caput circumflectunt flexilitate, qua volunt: tergi duritia omne telum respuunt, immiti feritate. Tau. Bovem Graeci boun dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quod terram terat, quasi terionem. Naevius: Trionum hic moderator rusticus. Cujus latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur a pelle quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas. Nam alter alterum inquirit cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum, si pendente pluuia ad praesaepia se tenere nouerunt. idem ubi naturali sensu mutationem caeli collegerint, foras spectant et ultra praesaepia ceruices extendunt suas una omnes specie, ut prodire se uelle testentur. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. 32. itulus et vitula a viriditate vocati sunt, id est
Abbreviated transcription (Latin):
num indagine capiant᷑. uel excludant᷑ abspe¬
uncis. Sus dicta eo qͦd pascua subigat. idẽ¬
t̾ra subacta escas in quirat. Uerris. qͦd gnͣdes
habeat uires. Porcꝰ. quasi spurcꝰ. Ingurgitat
enim se ceno. luto immergit. limo iliunit.
Oratiꝰ. Q amica luto sus. Hinc etiã spurcitiã
ues spurios nuncupamiꝰ. Porcoꝵ pilos setas uo¬
camus. & setas a sue dictas. a quib & sutores¬
uocant᷑. quod ex setis suant. id ẽ consuant pel¬
les. dꝑ. a feritate uocatus. ahlata.f. litta. &
subrogata. p: unde & apud g̾oos siagros. idẽ
serus dr̃. Om̃e enim qd ferum ẽ & niite.
abusiue agreste uocamus. In uencus dictus.¬
quod uitiare incipiat hominũ ii sus merco¬
lenda t̾ra. uel quia apud genciles ioui semꝑ
ubiq tuuenciis inmolabat᷑. nunqͣm taurus.
Nam uiuictimis etiam etas considerabatur.
Tauruis g̾cum nom̃ ẽ: sicut & bos. Indicis cau¬
riscolor futuus ẽ: uolueris ꝑ icitas. pilis in

Expanded text:
num indagine capiantur vel excludantur ab spenum indagine capiantur vel excludantur ab speluncis. Sus dicta, qterra subacta escas inquirat. Verres eo, quod grandes habeat vires. Porcus, quasi spurcus; ingurgitat enim se coeno; luto immergit; limo illinit. Horatius: Et amica luto sus. Hinc etiam spurcitiam vel spurios nuncupamus. Porcorum pilos setas vocamus; vocantur, quod ex setis suant, id est, consuant pelles. 27. Aper, a feritate vocatus, ablata f littera, et subrogata p. Unde, et apud Graecos σύαγρος, id est, ferus dicitur. Omne enim quod ferum est et immite, abusive agreste vocamus. quod juvare incipiat usus hominum in terra colenda, vel quia apud gentiles semper ubique immolabatur, et nunquam taurus; nam in victimis etiam aetas consiTaurus Graecum nomen, sicut et bos. Indicis tauris color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in
Abbreviated transcription (Latin):
ri infirmitate ꝑsenserint. spũ narium
eos extrahunt de cauernis. & suꝑata ꝑnicie
ueneni: eoꝵ pabulo reꝑantur. Dictannỹ
herbam ipsi ꝓdidi̾nit. nam eo pasti: excu¬
tiunt acceptas sagittas. Mirantur autem
sibitum fistularum. Rectis aurib acute
audiunt. submissis nichil. Si qͣndo im¬
mensa flumina uel maria transnatant. ca¬
pita clinib p̾cedentium suꝑponunt.
sinq inuicem succedentes: nullum laborem pon¬
Aers sentiunt. Tragȩlafi agrecis norinati. qui
dimi eadem specie sint ut cerui. nulosos camen
armos hñt ut hẏrci. & menta ꝑ missis hir suta
uarbis: qui ñ aubi sunt qm circa fasydem. Hi¬
aili fili suit ceruoꝵ. ab in nuere dicti. quia ad
ntum matris absconduntur:. Daminula uocata.
ꝙ demanii effugiat. tinidum animal & ibelle.
ae quib martialis. Dente tunetur aper. defeu¬
dint cornua ceruum. inbelles daminȩ. quid nͥ
animalium. dicti quasi canicus. eo quod ca¬

Expanded text:
tos infirmitate persenserint, spiritu narium tos infirmitate persenserint, spiritu narium eos extrahunt de cavernis, et superata pernicie veneni eorum pabulo reparantur. Dictamnum herbam ipsi prodiderunt; nam eo pasti excutiunt acceptas sagittas. Mirantur autem sibilum fistularum. Erectis auribus acute audiunt, summissis nihil. Si quando inmensa flumina vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. Tragelaphi a Graecis nominati, qui quum eadem specie sint ut cervi, villosos tamen habent armos ut hirci, et menta promissis hirta barbis, qui non alibi sunt quam circa Phasidem. Hinnuli filii sunt cervorum ab innuere dicti, quia ad nutum matris absconduntur. Dammula vocata, quod de manu effugiat: timidum animal et inbelle; de quo Martialis 13, 94: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum; inbelles damae quid nisi animalium dicti quasi caniculi, eo quod ca
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluat. Maiores hẏrci cinfii dicuntur. a¬
fiuuio cinife in libia: ubi grandes nascuntir.
Capros &e capras a carpendis uirguitis qͥ dam
dixerunt. alii qͦd captent asꝑa. nonnuui
a crepitu crurium: unde eascap̃as appella¬
tas. quȩ sunt agrestes caprȩ: quas gei ꝓ eoqͥd
tib. & quamuis de longuiquo. uident tam̃
om̃s qui ueniunt. Idem aut̃ & capreȩ. idenrisb
qͣsi abices. eoqͦd ad iustar auium ardua & ex¬
celsa teneant. & in sublime iuhabitent. ita
ut de sublimitate uix humanis obtucib pa¬
teant. Unde & meridiana pars ibices aues uo¬
cant. quȩ uili fluentis iu habitant. Hȩc itaq
animalia ut diximus in petris altissimmis cõ¬
morantur: & si quando ferarum uelhonuinỹ
adu̾sitatem ꝑ senserint. de altissimis saxoꝵ
cacuminib sese p̃cipitantes. in sius se cornib
id ẽ a coruib. Cerasta enim grece: cormua di¬
cunt᷑. Hi serpentium inimici. cum se graua¬

Expanded text:
dissoldissolfluvio Cinyphe in Libya, ubi grandes nascuntur. Capros et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas vocitatas; quae sunt agrestes caprae, quas Graeci pro etibus, et quamvis de longinquo, vident tamen omnes qui veniunt. Idem autem et capreae: idem ibices, quasi avices, eo quod ad instar avium ardua et excelsa teneant et in sublime inhabitent, ita ut de sublimitate vix humanis obtutibus pateant. Unde et meridiana pars ibices aves vocant, qui Nili fluentis inhabitant. Haec itaque animalia, ut diximus, in petris altissimis commorantur, et si quando ferarum vel hominum adversitatem persenserint, de altissimis saxorum cacuminibus sese praecipitantes in suis se cornibus id est a cornibus; κέρατα enim Graece cornua dicuntur. Hi serpentium inimici cum se grava
Abbreviated transcription (Latin):
pite habeat. quoꝵ excitati pruritu inuicem
se concutiunt: & pugnantes cum magno impe¬
tu feriunt. Aries uel apocuareos id ẽ a marte
uocatus. unde apud nos ingregib masculi ma¬
res dicuntur. siue qͦd hoc pecus ãgentilib pri¬
mum aris ẽ inmolatum. aut aries qͦd aris
imponeret᷑. Unde ẽ ilud. Aries mactatur
bere putant. eo quod p̃cȩtis animantib matr̃e
agnoscat. ad eo ut etiam si in magno grege er¬
rauerit: statim balatu recognoscat uocem
parentis. Hedi ab edendo uocati. Parui enim
pingussimi sunt: & saporis iocundi. Inde &
edere. inde & edulium uocatur. Hyrcus las¬
ciuium animal & petulcum. & sẽrꝑ feruens
ad coitum. cuius oculi ob libidinem intrans¬
uersum aspiciunt. unde & nomen traxit.
Nam hyrci sunt oculorum anguli scđłm sue¬
tonium. Enius natura ad eo calidissima ẽ
uit adamantẽ lapidem quẽ nec igniis nec
ferri domare ualet mat̾ia: solus huiꝰ cruor

Expanded text:
pite habeant, quorum excitati pruritu invicem pite habeant, quorum excitati pruritu invicem se concutiunt, et pugnantes cum magno impetu feriunt. Sic et aries vel apo tou areos, id est, a Marte vocatus. Unde apud nos in gregibres dicuntur; sive quod hoc pecus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Unde est illud: Aries mactatur bere putant, eo quod prae caeteris animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiamsi in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocem parentis. 13. Hoedi ab edendo vocati, parvi enim pinguissimi sunt, et saporis jucundi; unde et edere, inde et edulium vocatur. 14. Hircus, lascivum animal, et petulcum, et fervens semper ad coitum, cujus oculi ob libidinem in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam hirqui sunt oculorum anguli secundum Suetonium, cujus natura adeo calidissima est, ut adamantem lapidem, quem nec ignis, nec ferri domare valet materia, solus hujus cruor
Abbreviated transcription (Latin):
aut̾ onnie aiimal. pecus apascendo uocatũ
Iumenta. nomina inde traxeruit. qͦd nr̃m
laborem. uel onus suo adutorio subuectando
uel arando uuent. Nam bos carpenta trahit.
& durissimas t̾rȩ glebas uomere uertit.
Equus. & asiuus portant onera. & hominum
ingradiendo laborẽ temꝑant. uude & iumenta
appellantui: ab eo quod iuuent homines. St̃¬
enim magnarum uirium animalia. Idem qͦq
&arm̃ta. uel qͦd sint apta armis id ẽ belbo. uel
uel quod suit cornib armata. Discretio ẽ autẽ
& boum sunt: greges uͦ caprarũ & ouium.
Ouis molle pecus lanis. corpore in erme. ani¬
mo placidum. ab oblatione dictum. eo qͦd apud
ueteres inicio ñ tauri s oues insacrificio mac¬
tarentur. Ex his quasdam bidentes uocant. eo
quod uit̾ octo dentes. duos altiores hñt. quas
maxime gentiles in sac̾sicium offerebant. Uer¬
uer uel auirib dictus. qͦd cȩc̾is ouib sit fortior:
uel qͦd sit uir id ẽ masculuis. uel qͦd uermes in ca

Expanded text:
autem omne animal pecus a pascendo vocatum. autem omne animal pecus a pascendo vocatum. Iumenta nomina inde traxerunt, quod nostrum laborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et iumenta appellantur ab eo quod iuvent homines: senim magnarum virium animalia. Item dicuntur armenta, vel quod sint armis apta, id est bello, vel vel quod sint cornibus armata. Discretio autem estet boum sunt, greges vero caprarum et ovium. Ovis molle pecus lanis, corpore inerme, animo placidum, ab oblatione dictum; eo quod apud veteres in initio non tauri, sed oves in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam bidentes vocant, eas quae inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentiles in sacrificium offerebant. Vervex vel a viribus dictus, quod ceteris ovibus sit fortior; vel quod sit
Abbreviated transcription (Latin):
lex aut ꝑmittit aliqͥd. ut uir fortis petat
p̃mum. aut uetat. ut sacrarũ uirgnium
nuptias nulli petere liceat. aut punit. ut
qui cedẽ fecerit. capite plectat᷑. facte sunt aut̾
audacia: tutaq sit int̾ imꝓbos innocentia.
& impsis repbis formidato supplicio refre

Expanded text:
lex aut permittit aliquid, ut vir fortis petat premium, aut verat, ut sacrarum virginum nuptias nulli petere liceat, aut punit, ut qui cedem fecerit, capite plectatur. Eius enim premiaudacia, tutaque sit inter improbos innocentia et in ipsis improbis, formidato su
Abbreviated transcription (Latin):
Nam in pariuis causis nichil gͣnͣde. nichil subli¬
me dicendum ẽ. s leni ac pedestrimore loqͤn¬
dum. Incausis uͦ maiorib ubi de dõ uelhomi¬
num salute referimus. plus magnificentie
& fulgoris ẽ exhibendum. Intemꝑatis uͦ causis
ubi uicħ agit᷑ ut agat s tantũmͦ ut delectet᷑
auditor: utrũq mod̾ate dicendũ ẽ. S & qͣm¬

Expanded text:
Nam in parvis causis nihil grande, nihil subliNam in parvis causis nihil grande, nihil sublime dicendum est, sed leni ac pedestri more loquendum. In causis autem maioribus, ubi de Deo vel hominum salute referimus, plus magnificentiae et fulgoris est exhibendum. In temperatis vero causis, ubi nihil agitur ut agat, sed tantummodo ut delectetur auditor, inter utrumque moderate dicendu
Abbreviated transcription (Latin):
certã. nec in est aliqtia certa circumstantia. Idẽ
nec locus. nec tempꝰ. Incausa uͦ: certa om̃a sunt.
res. locꝰ. tempꝰ. ꝑsona audientis efflagitat. ne ꝓ-¬
phana religiosis. ne inuereconda castis. ne leuia
grauib ne lasciua senib. ne ridicula cristib
nusccant᷑. Latine aut̃. & ꝑspicue loquendum.
Latine aut̃ loquit᷑. qui u̾ba rerũ uera & nat᷑alia
ꝓsequit᷑. nec a sermione atq cultu p̃sentis t̾ꝑis
discrepat. Huic ñ sit satis uidẽ quid dicat. nͥ
id quoq aꝑte & suauit̾ dice̾. ne id qͥd ẽ tantũ.
nisi id qͦd dicit & fac̾e̾. De trimodo gene̾ dicendi .xuiii.¬
icenda sunt qͦq sũmissa benit̾. incitata
grauit̾. inflexa mod̾ate. Hoc ẽ eiũ illud tri¬
modũ genꝰ dicendi. huiile. mediũ. gͣndiloqͥũ.
Cum eium magna dicimꝰ grandit̾ ꝓferenda sunt.
cum parua dicnuiꝰ subtilit̾. cũ mediocraͥ tẽꝑate.

Expanded text:
certam, nec inest in aliqua certa circumstantia, id est, certam, nec inest in aliqua certa circumstantia, id est, nec locus, nec tempus. In causa vero certa omnia sunt, res, locus, tempus, persona audientis efflagitat, ne profana religiosis, ne inverecunda castis, ne levia gravibus, ne lasciva seriis, ne ridicula tristibus misceantur. Latine autem et perspicue loquendum. Latine autem loquitur, qui verba rerum vera et naturalia persequitur, nec a sermone atque cultu praesentis temporis discrepat. Huic non sit satis videre quid dicat, nisi id quoque aperte et suaviter dicere; ne id quidem tantum, nisi id quod dicat et facere. De trimodo dicendi geenda sunt quoque summissa leniter, incitata graviter, inflexa moderate. Hoc est enim illud trimodum genus dicendi: humile, medium, grandiloquum. Cum enim magna dicimus, granditer proferenda sunt; cum parva dicimus, subtiliter; cum mediocria, temperate.
Abbreviated transcription (Latin):
& flumina uel arbores loquentes inducimus.
ꝑsonã imꝑonentes rei quȩ ñ habet nat᷑am lo¬
quendi. qͦd & tragedis usitatũ ẽ: & in orationib
frequentissime inuenit᷑.
thopeiani uͦ illam uocanius. in qͣ homines
ꝑsonam finginius. ꝓ expͥmendis affectib
etatis studii. fortune. letitie. sexus. meroris.
audacie. Nam cum pyrate ꝑsona suscipit᷑: au¬
dax. abrupta. temeraria erit oratio. Cũ femine
sermo simulat᷑: sexiii ⁊uenire debet or̃o. Iã uͦ adolescen¬
pornata. Diu̾sa or̃o dicenda ẽ. Alit̃ enim loquit᷑
gandio affectus. alit̾ uulu̾atus. Inquo genere
dictionis illa sunt maxime cogitanda. quis lo¬
quat᷑. & apud quẽ. & de quo. & ubi. & qͦ tpre
quid egerit. quid acturꝰ sit. aut quid patipos¬
sit si hex consulta neglexerit. De gi
unum ẽ finitũ. alt̾m infinitum. finitum
ẏpothesis g̾ce. latine causa dr. ubi cum certa
ꝑsona controu̾sia ẽ. Infinitum qͦd g̾ce thesis:
latine ꝓpostum nominat᷑. Hoc ꝑsonã ñ habet

Expanded text:
arbores loquentes inducimus, personam imponentes rei, que non habet naturam loquendi; quod et tragedis usitatum est et in orationibus frequentissime invenitur. Ethopeiam vero illam vocamus, in qua hominis personam fingimus, pro exprimendis affectibus etatis, studii, fortune, sexus, letitie, meroris, audacie. Nam cum pirate persona suscipitur, audax, abrupta, temeraria erit oratio: cum femine sermo simulatur, sexui convenire debet oratio. Iam vero adolescen diversa oratio dicenda est. Aliter enim loquitur gaudio affectus, aliter vulneratus. In quo genere dictionis illa sunt maxime cogitanda, quis loquatur et apud quem, de quo et ubi et quo tempore: quid egerit, quid acturus sit, aut quid pati possit, si haec consulta neclexerit. § 15 Dunum est finitum, alterum infinitum. Finitum ὑπόθεσις Graece, Latine causa dicitur, ubi cum certa persona controversia est. Infinitum, quod Graece θέσις, Latine propositum nominatur. Hoc personam non habet
Abbreviated transcription (Latin):
Epanados. qͣm regressionẽ nr̃i uocant. Prmei¬
pum dignitas qrat pene par ñ par fortasse cor
quȩ sequebant᷑. Antapodosis. quotiens me¬
dia pͥmis & ultimꝗs conueniunt. Urm̃ iam
hoc factum rep̃ hendo patres conscͥpti ñ eũ
ac pulcherrimum quidẽ factum: uerum
Scire tuũ nichil ẽ. nͥ scire tuũ sciat alter.
Paradiastole ẽ. quotiens id qͦd dicimꝰ int̾p̃ta¬
tione discerniius: cum te ꝑ astuto sapientẽ
appellas. ꝓ inconsid̾ato fortẽ ꝑ illib̾al diligen¬
pͥmit sensũ. Querebat᷑ quidã defilio eur mor¬
tem suã expectaret. respondente ñ expecto:
immo ꝑeto inquit ut expectes. Antimetabole
ẽ conu̾sio u̾boꝵ quȩ ordine mutato contra¬
Appiꝰ. Quis ꝓduxit: Appiꝰ. Nunc figuras
sententiarum quas oꝑe p̃cium sit cognos¬
cere exequemur. Sententia dictum est¬
odium parit. Huic si ꝑsona fuerit adie
cta: crian erit. ita. Offendit achylles aga¬
mennouẽ uera dicendo. metrofanes ꝓmeru¬

Expanded text:
Epanodos, quam regressionem nostri vocant: Principum dignitas erat pene par, non par fortasse eorum qui sequebantur. 10. Antapodosis, quoties media primis et ultimis conveniunt, ut: Vestrum hic factum reprehenditur, patres conscripti, non meum, ac pulcherrimum quidem factum; verum, Scire tuum nihil est, nisi scire tuum sciat alter. Paradiastole est, quoties id quod dicimus interpretatione discernimus; ut cum te pro astuto sapientem appellas, pro inconsiderate fortem, pro illiberali diligenprimit sensum. Querebatur quidam de filio, cum mortem suam expectaret, respondente: 'non expecto, immo peto, inquit, ut expectes'. Antimetabole est conversio verborum, quae ordine mutato contraAppius. Quis produxit? Appius'. Nunc figuras sententiarum, quas operae pretium sit cognoscere, persequamur. Sententia est dictum inOcta crian erit; ita, offendit Achilles, Agamemnonem, vera dicendo; Metrofanes promeru
Abbreviated transcription (Latin):
cula ẽ sententie. colon. m̃brũ. ꝑiͦdos ambitꝰ
uel circuitꝰ. fit aut̃ exconumotione u̾boꝵ
cõma. excõmate colon. ex colon ꝑ iodꝰ. Cõma ẽ
ecce unũ cõma. Sequit᷑ & aliud cõma. ne
turpe sit ꝓfortissimo inro dic̾e: & factũ ẽ
colon. id ẽ m̃brum qͦd intellectum sensui p̃stat.
S adhuc pendet oratio. Sicq deinde ex plu¬
rib m̃bris fit ꝑiodꝰ. id ẽ extrema sententie
clausula ita. Ueterẽ iudicioꝵ morẽ reqͥrunt.
Piodꝰ aut̃ longior ẽẽ ñ debet. qͣm ut uno spũ¬
cauendis
ret̾ea purum &honestũ oratoris eloqͥum. xi¬
carere debet omnib uiciis: tam in lict̾is qͣm
iu̾bis. qm etiam insententiis. In litt̾is ut
unctura apta & conueniens sit: & sic obser¬
uandũ ne p̃cedentis u̾bi extrema uocalis in
candẽ uocalẽ primã ucidat u̾bi subsequentis.¬
ut femine egẏptie: quȩ instructura melior
fit si consonantes uocalib applicent᷑. Trium¬
qͦq consonantium quȩ inse incidentes stride¬

Expanded text:
a est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, ex colo periodos. Comma est ecce unum comma; sequitur et aliud comma: 'ne turpe sit pro fortissimo viro dicere,' et factum est colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum morem requirunt.' Periodos autem longior esse non debet quam ut uno spcavendis . Praeterea purum et honestum oratoris eloqucarere debet omnibus vitiis tam in litteris, quam in verbis, quam etiam in sententiis. In litteris, ut iunctura apta et conveniens sit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam ut feminae Aegyptiae; quae structura melior fit, si consonantes vocalibus applicantur; triumque consonantium, quae in se incidentes stride
Abbreviated transcription (Latin):
gͣndit̾ docere debet: s sũmisse cũ docet & tẽꝑate
cum aliquid laudat uel uituꝑat: gͣndit̾ cũ ad
conu̾sionẽ au̾sos animos ꝓuocat. utenda tam̃
u̾ba in sit̃misso gene̾ sufficientia. intẽperato
splendentia: ingͣndi uehementia.

Expanded text:
isse, cum docet; temperate, cum aliquid laudat vel vituperat; granditer, cum ad conversionem aversos animos provocat. Utenda tamen verba in summisso genere sufficientia, in temperato splendentia, in grandi vehementia.
Abbreviated transcription (Latin):
& assumptio dr̃. quaẽ rẽ de qua contendit᷑ & cuiꝰ
cause simlitudines habite sunt introducit. Con
dusio iuductionis ẽ: quȩ aut concessionẽ illa¬
tionis confirmat. aut quid ex ea conficiat᷑ de¬
clarat. Ratiocinatio ẽ: oratio qua id de qͦ ẽ qͥstio.
comꝑbat᷑. Enthimema gͥ latine int̾p̃tat᷑ m̃tis
conceptio. quẽ imꝑfectũ syllogisinum solent ar¬
tigrasi uuncupare. Nam induab partib eius¬
argum̃ti forma consistit. qͣndo id quod ad fidẽ
ꝑtinet. faciendam utit᷑ syllogismoꝵ lege p̾t̾ita
ut ẽ illud. Si tempestas uitanda ẽ: ñ ẽ gͥ naui¬
gandum. Ex sola enim ꝓpositione constat eẽ & ꝯclusione¬
ꝑfectum. Uude magis rethorib qm dialecticis
conuenire iudicatum ẽ. Ratiocinationis mods
sunt duo. Primus enthimena qͥ ẽ imꝑfectus
sẏllogismus atq rethoricꝰ. sed̾s epycherena q
ẽ irrethoricꝰ. & latior sẏllogisinus. Enchimena¬

Expanded text:
et adsumptio dicitur, quae rem, de qua contenditur, et cuius et adsumptio dicitur, quae rem, de qua contenditur, et cuius causa similitclusio inductionis est quae aut concessionem illationis 83 confirmat, aut quid ex ea conficiatur declarat. Ratiocinatio est oratio qua id de quo est quaestio comprobatur. 7. Euthymema igitur Latine interpretatur mentis conceptio, quem imperfectum syllogismum solent artigraphi argumenti forma consistit, quando id quod ad fidem pertinet faut est illud: Si tempestas vitanda est, non est igitur navigandum. Ex sola enim propositione constat esse perfectum; unde magis rhetoribus quam dialecticis convenire judicatum est. 8. Ratiocinationis duo sunt modi. Primus enthymema, qui est imperfectus syllogismus, atque rhetoricus. Secundus epicherema, qui est in rhetoricis latior syllogismus. 9. Enthymema
Abbreviated transcription (Latin):
martis & ueneris. Mendaciũ tres ht̃ spẽs
classes udit. Impossibile ẽ: ut clodiꝰ insidias
miloni fec̾it. & idẽ occisus sit a milone. Contͣri¬
ũ ẽ ã siinsidias fec̃: occidit. Qoccisꝰ ẽ. ñ fec̃ insidias.
ħdistributio ĩ tͣriũ. ut clodiꝰ insidia̾ mniloni fec̃. &¬
tam̃ pͥncipia sic ordinari. ut aut credendũ
c̃ẽ ueterũ auctoritati. aut fabulis fidem ñ
habendã ẽẽ dicamus. Wid ad postremũ in a¬
nasceua requiramꝰ. nequid aluid significare
uoluerint qui ista finxerunt. ut scyllã ñ ma¬
rinã s maritimã feminam. nec succiictam
canib s rapaicẽ aliqͣm & in hospitalẽ uenien¬
tib extitisse.

Expanded text:
Martis et Veneris. Mendacium autem tres habeMartis et Veneris. Mendacium autem tres habeclasses videre. 5. Impossibile est: « ut Clodius insidias Miloni fecerit, et idem occisus sit a Milone. » Contrarium est: « Nam si insidias fecit, occidit. Occisus est, non fecit insidias. » Haec distributio in tamen principia sic ordinare, ut aut credendum esse veterum auctoritati, aut fabulis fidem non habendam esse dicamus. Et ad id postremum in anasceua requiramus, ne quid aliud significare voluerint, qui ista finxerunt: ut Scyllam non marinam, sed maritimam feminam, nec succinctam canibus, sed rapacem aliquam et inhospitalem venientibus extitisse.