comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in tuetur qui curuus est: & quo prȩmio
sit redemptus non meminit qui ima que¬
rit. Hinc etiã ꝑ moẏsen dicitur. ut qͥ
gibbo premitur. nequaquã ad sacerdo¬
tium ꝓmoueatur. Et quot quot xp̃i
sanguine redempti sumus. membra eius¬
dem sũmi sacerdotis efficimur. Unde
nobis & ꝑpetrum dicitur. Uos autem
genus electum. regale sacerdotium. Sed
qui gibbum tolerat. ima semꝑ intuet.
Asacerdotio ergo repellitur. quia quis¬
quis solis terrenis intentus est: ipse sibi
testis est quod membrum summi sacer¬
dotis non est. Hinc rursus pisces qui
pennulas non habent ab ȩsu fidelis popu¬
li ꝓhibentur. Pisces quippe qui pennu¬
las squamarum habent. dare saltus aiã
super aquas solent. Quid ergo penna¬
tis piscibus nisi electȩ animȩ figurantur
Quae profecto solȩ in cȩlestis ȩedȩ corp
transeunt. quȩ modo uirtutũ pennulis
fultȩ saltus dare percȩleste desideriũ
sciunt. ut suꝑna ꝑ contemplationem

Expanded text:
intuetur qui curvus est, et quo praemio intuetur qui curvus est, et quo praemio sit redemptus non meminit qui ima quaerit. Hinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehatur . Et quotquot Christi sanguine redempti sumus, membra ejusdem summi sacerdotis 1586 efficimur. Unde et nobis per Petrum dicitur: Vos autem genus electum, regale sacerdotium . Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur. A sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis terrenis intentus est, ipse sibi testis est quod membrum summi sacerdotis non est. Hinc rursus pisces qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pisces quippe qui pennulas squamarum habent, dare etiam saltus super aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem
Abbreviated transcription (Latin):
taret. in curuatus & humiliatus esset:
sed tamen usquaquaq non esset. Quem
ergo a supernis cogitationibus non sołu
necessitas deicit. sed etiam uoluptas inli¬
cita sternit : non solum incuruatus. sed
usquequaq incuruatꝰ est. Hinc alius
propheta de inmundis spiritib dicit.
Qui dixerunt animȩ meȩ. in curuare
ut transeamus. Recta quippe stat an¬
ma: cum superna desiderat. & nequaqũa
flectitur adima. Sed maligni sp̃s cum
hanc insua rectitudine stare conspiciunt.
per eam transire non possunt. Transire
namq eorũ est: in munda illa desideria
spargere. Dicunt ergo. incuruare ut
transeamus : quia si ipsa se adima appe¬
tenda non deicit. contra hanc illorum
peruersitas nullatenus conualescit Et
transire per eam nequeunt. qũa contra
nobis spiritibus damus: cum terrena con¬
cupiscimus. cum ad tẽporalia appetenda
curuamur. Pudeat ergo terrena con¬
cupiscere. & dorsa mentium ascendenti¬
bus aduersaruꝰ prębere. Terram semꝑ

Expanded text:
taret, incurvatus et humiliatus esset, taret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc illorum perversitas nullatenus convalescit; et transire per eam nequeunt, quam contra nobis spiritibus damus, cum terrena concupiscimus, cum ad temporalia appetenda curvamur. Pudeat ergo terrena concupiscere, et dorsa mentium ascendentibus adversariis praebere. Terram semper
Abbreviated transcription (Latin):
ris fortitudo succumbit : quia nimirum
iã depęna peccati est ut exdono quidẽ
possit bonum conspici. sed tamen ab eo
quod aspicitur contingat ꝑ meritũ repel¬
li. Vsitata & enim culpa obligat mentẽ.
ut nequaquam surgere possit ad recti¬
tudinem. Conatur. at labitur : quia ubi
sponte diu ꝑstitit. ibi et cum noluerit
co actus cadit. Bene de hac nr̃a incur¬
uatione ex typo humani generis per
psalmistam dicitur. Incuruatus sum
& humiliatus sum usquequaq Contem¬
platus quippe quod ad supernam lucẽ
intuendam homo conditus fuerat. sed
peccatis exigentibus foras missus mentis
suȩ tenebras portat : suꝑna non appetit.
in infimis intendit. cęlestia nequaquã
desiderat. terrena semꝑ in animo uer¬
sat. & hoc quod de suo genere doluit
in se ipso ex clamauit dicens. Incuruatꝰ
sum & humiliatus sum usq quaque:
Contemplationem namq cȩlestium per¬
dens si sola carnis necessaria homo cogi¬

Expanded text:
ris fortris fortjam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usitata etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Unde bene de hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur: incurvatus sum, et humiliatus sum usquequaque. Contemplatus quippe quod ad supernam lucem intuendam homo conditus fuerat, sed peccatis exigentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, in infimis intendit, coelestia nequaquam desiderat, terrena semper in animo versat. Et hoc, quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit dicens: Incurvatus sum, et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogi
Abbreviated transcription (Latin):
tans. cȩlestia non requirens sursum res¬
picere non ualet: quia dum desideria in¬
feriora sequitur. amentis suȩ rectitudine
curuatur. & hoc semꝑ uidet quod sine
de honoribus. alius de pecuniis. alius
deprȩdiorum ambiui cogitat. Cuncta
hȩc inimo sunt: & quando mens talibus
implicatur. a status sui rectitudine
flectitur. Et quia ad cęleste desideri¬
um non assurgit: quasi mulier inclina¬
ta sursum respicere nequaquã potest.
Sequitur. Hanc cum uideret iłis uoca¬
uit ad se: et ait illi. Mulier. dimissa es
ab infirmitate tua. Et imposuit illima¬
num. & confestim erecta est. Uocauit
et erexit. quia illuminauit & adiuuit
Uocat. sed non erigit. quando quidem
per eius grãm illuminamur. sed exigen¬
tibus nr̃is meritis adiuuari non possum
Plerumq enim uidemus quae agenda
sunt : sed hȩc opere non implemus. Ni¬
timur. & infirmamur. Mentis iudiciũ
rectitudinem conspicit. sed adhanc ope¬

Expanded text:
tans, coelestia non requirens, 1585 sursum restans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine de honoribus, alius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua. Et imposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc ope
Abbreviated transcription (Latin):
fecerit fructum. sin autem. infuturo
succides eam: quia ꝓfecto qui hic non
uult ad fecunditatem pinguescere per
in crepationem. illic cadit unde iam sur
turo succidetur. quamuis hic sine fru¬
ctu uiridis stare uideatur. Erat autẽ
docens in synagoga sabbatis. Et ecce mu¬
lier quae habebat sp̃m infirmitatis anni
decem & octo. Paulo iam antea diximꝰ
quia hoc erat trinus aduentus dñĩ ad
infructuosam ficulneam. quod decem
& octo annorũ numerus adcuruã muli¬
erem signat. Sexto enim die homo factꝰ
est : atq eodem sexto die opera dni cun¬
cta perfecta sunt. Sen arius autem nume¬
rus intrigonum ductus. decem & octo
facit. Quia ergo homo qui sexto die facꝰ¬
tus est perfecta opera habere noluit.
sed ante legem. sublege atꝙ in exordio
in choantis graẽ infirmus extitit: decem
& octo annis mulier curua fuit. Et erat
in clinata. nec omnino poterat sursum
respicere. Omnis peccator terrena cogi¬

Expanded text:
fecerit fructum: sin autem, in futuro fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic non vult ad fecunditatem pinguescere per increpationem, illic cadet unde jam resu futuro succidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare videatur. 6. Erat autem docens in synagoga eorum sabbatis. Et ecce mulier quae habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo. Paulo ante jam diximus, quia hoc erat trinus adventus domini ad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis curva mulier fuit. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogi
Abbreviated transcription (Latin):
reducimus: quasi infructuosȩ arbori cõ¬
finum stercoris uersamus. ut maloꝵ quȩ
egit memoriam recolat. & ad conpun¬
ctionis grãm quasi de fȩtore pinguescat
Mittitur ergo cofinus stercoris ad radi¬
cem arboris. quando prauitatis suae
conscientia tangitur memoria cogitati¬
onis. Cumq se perpęnitentiam ad la¬
menta mens excitat. cumq adbonȩ ope¬
rationis grãm reformat: quasi ꝑ tactũ
stercoris redit ad fȩcunditatem operis
radiax cordis. Plangit quod fecisse se¬
meminit. displicet sibi qualem fuisse
se recolit. Intentionem contra se dirigit.
atq ad meliora animum accendit.
Exfetore igitur ad fructum reuiuiscit
arbor. quia de consideratione peccati
ad bona se opera resuscitat animus. Et
sunt pleriq qui in crepationes audiunt.
& tamen adpęnitentiam redire con¬
tempnunt : et infructuosi đo & in hoc
scło uirides stant. Sed audiamus quid
ficulneae cultor adiungat. Siquidem

Expanded text:
reducunt, quasi infructuosę arbori coreducunt, quasi infructuosę arbori cofinum stercoris versant, ut malorum, quae egit, memoriam recolat et ad conpunctionis gratiam quasi de foetore pinguescat. Mittitur ergo cofinus stercoris ad radicem arboris, quando pravitatis suę conscientia tangitur memoria cogitationis. Cumque se per pęnitentiam ad lamenta mens excitat, cumque ad bonę operationis gratiam reformat, quasi per tactum stercoris redit ad fecunditatem operis radimeminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit: intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum accendit. Ex fetore ergo ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem
Abbreviated transcription (Latin):
nas grauat. Terram occupat. qui locũ
quem tenet in bonis operibus non exercet.
Sed tamen nr̃m est protalibus dep̃cari.
Nam cultor uineȩ quid dicat audiamus
Dñe. dimitte illam & hoc anno: usq du
fodiam circa illam. Quid ẽ circa ficulne¬
am fodere. nisi infructuosas mentes incre¬
pare : Omnis quippe fossa inimo ẽ: Et
nimirum in crepatio dum mentẽ sibi de¬
monstrat: humiliat. Quotiens ergo de
peccato suo aliquem corripimus. quasi
ex culturȩ debito circa in fructuosam
arborem fodimus. Post fossionem uero
quid dicatur audiamus. Et mittam cõ¬
finum stercoris. Quid est cõphinum
stercoris. nisi memoria peccatorum:
Peccata et enim carnis stercora uocant᷑
Unde et ꝑ prophetam dicitur. Conpu¬
truerunt iumenta instercore suo. Ium̃¬
ta quippe instercore suo conputrescere
est : carnales quosq infętore luxuri ae
uitam finire. Nos itaq quotiens carna
quotiens ad eius memoriã uitia ante acta

Expanded text:
nas gravat, terram occupat qui locum nas gravat, terram occupat qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Quoties ergo aliquem de peccato suo corripimus, quasi ex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde et per prophetam dicitur: Computruerunt iumenta in stercore suo. Iumenta quippe in stercore suo computrescere est, / carnales quosque in fętore luxurię vitam finire. Quotiens itaque carnalincrepant, quotiens ad eius memoriam vitia anteacta
Abbreviated transcription (Latin):
occasionem negat. Sed in hoc scło potens
qui libet si fructum non habet bonȩ ope¬
rationis. & iam impedimentũ prestar cęte¬
ris : quia quicumq sub ipso sunt exem¬
plo prauitatis illius quasi umbra ꝑuersi¬
tatis eius premuntur. Stat desuper ar¬
bor infructuosa. et subter terra sterilis
iacet. infructuosȩ arboris de super umbra
densatur. et solis radius ad terrã descen¬
dere nequaquam ꝑmittitur: quia dum
subaiecti quilibet patroni peruersi ꝑuersa
exempla conspiciunt. ipsi quoq infructuo¬
si remanentes ueritatis lumine priuantur
Et pressi umbra calorem solis non accipi¬
unt : quia in de remanent ado frigidi
unde in hoc scło male proteguntur. Seo
de hoc ꝑuerso quolibet & potentt pene
iam requisitio đo non est. Post quã enim
se ꝑdidit. quęrendũ solum modo ẽ. cur et
alios p̃mit. VUnde bene eiusdem uinear
dñs dicit. Ut quid &iam terrã occupat.
Terram quippe occupat. qui mentes alie¬

Expanded text:
occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens occasionem negat. Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis bonae, etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alie
Abbreviated transcription (Latin):
legem pergrãm: quia pietatiᷤ suȩ presen¬
tiam ex hibendo monstrauit. Sed tamen
intribus annis fructum se non inuenisse
conquęritur: quia quorundam prauorũ
mentes nec inspirata lex naturalis corri¬
git. nec prȩcepta erudiunt nec in carna¬
tionis eius miracula conuertunt. Quid
uero ꝑ cultorem ficulneae. nisi prȩpositoꝵ
ordo exprimitur : Qui dum prȩsunt
ȩccłȩ. nimirum dominicȩ uincȩ curam
gerunt. Huius enim uineȩ primus cul¬
tor petrus apłs extitit. Hunc nos indig¬
ni sequimur. in quantum pro eruditio
ne ur̃a docendo. de precando. in crepan¬
do laboramus. Sed cum magno iam
timore audiendum est. quod cultori ui¬
neȩ de infructuosa arbore dicitur. Succi¬
de eam. ut quid terram occupat. Unus¬
quisq iuxta modum suum in quantum
locum uitȩ pręsentis tenet si fructum
bonȩ operationis non exhibet. uelur in¬
fructuosa arbor terrã oęcupat: quia
in eo loco in quo ipse est & aliis operandi

Expanded text:
legem per gratiam, quia pietatis suae praesenlegem per gratiam, quia pietatis suae praesentiam exhibendo monstravit. Sed tamen in tribus annis fructum se non invenisse conqueritur, quia quorumdam pravorum mentes nec inspirata lex naturalis corrigit, nec praecepta erudiunt, nec incarnationis ejus miracula convertunt. Quid vero per cultorem vineae, nisi praepositorum ordo exprimitur? Qui dum praesunt Ecclesiae, nimirum dominicae vineae curam gerunt. Hujus enim vineae primus cultor Petrus apostolus exstitit. Hunc nos indigni sequimur, in quantum pro eruditione vestra, docendo, deprecando, increpando, laboramus. 4. Sed cum magno jam timore audiendum est quod cultori vineae de infructuosa arbore dicitur: Succide illam; ut quid etiam terram occupat? Unusquisque juxta modum suum, in quantum locum vitae praesentis tenet, si fructum bonae operationis non exhibet, velut infructuosa arbor terram occupat, quia in eo loco in quo ipse est, et aliis operandi
Abbreviated transcription (Latin):
mulier in clinata. nisi eandem naturam
significando denuntiat: Quae & bene
plantata est sicut ficus. & bene creata
sicut mulier. Sed in culpam ꝓpria spon¬
te lapsa neq fructum seruat operatio¬
nis. neq statum rectitudiniᷤ: Ad pecca¬
tum quippe ex uoluntate corruens.
quia fructum obȩdientiȩ ferre noluit.
statum rectitudiniᷤ amisit. Quae ad
dĩ similitudinem condita dum in sua
dignitate non perstitit. quod plantata
uel creata fuerat seruare contempsit.
Tertio dñs uineę adficulneam uenit.
quia naturam generis humani ante
legem sublege. sub gratia expectando. am¬
monendo. uisitando requisiuit. Dixit
ad cultorem uineȩ̨. Ecce anni tres sunt
ex quo ueni fructum quęrens inficulnea
hac : et non inuenio. Uenit ante legem.
quia ꝑ naturalem intellectum quid unꝰ¬
quisq exemplo sui qualiter erga ꝓximõ
agere debuisset in notuit. Uenit inle¬
ge: quia prȩcipiendo docuit. Uenit post

Expanded text:
mulier inclinata nisi eamdem naturam mulier inclinata nisi eamdem naturam significando denuntiat? Quae et bene plantata est sicut ficus, et bene ta sicut mulier; sed in culpam propria sponte lapsa, neque fructum servat operationis, neque statum rectitudinis. Ad peccatum quippe ex voluntate corruens, quia fructum obedientiae ferre noluit, statum rectitudinis amisit. Quae ad Dei similitudinem condita, dum in sua dignitate non perstitit, quod plantata vel creata fuerat, servare contempsit. Tertio dominus vineae ad ficulneam venit, quia naturam generis humani ante legem, sub lege, sub gratia, exspectando, admonendo, visitando, requisivit. 3. Dixit autem ad cultorem vineae: Ecce anni tres sunt ex quo venio fructum quaerens in ficulnea hac, 1583 et non invenio. Venit ante legem, quia per naturalem intellectum quid unusquisque exemplo sui qualiter erga proximum agere debuisset innotuit. Venit in lege, quia praecipiendo docuit. Venit post
Abbreviated transcription (Latin):
Ns̃ & redemptor nr̃
ꝑ euangeliũ suũ aliqͣndo
uerbis loquitur. aliquando rebus. Ali¬
quando aliud uerbis. atq aliud rebus:
aliquando autem hoc uerbis quod reb
Duas et̾ enim res ex euangelio fratres
audistis. ficul neam infructuosam & mu¬
lierem curuã : et utriq rei est pietas
impensa. Iilud autem dixit persimili¬
tudinẽ. istud egit ꝑ ex hibitionem. Ded
hoc significat ficulnea infructuosa. qđ
mulier in clinata: et ficulnea reseruata.
quod mulier erecta. Oñs uineę tertio
uenit ad ficulneam. & fructũ minime in¬
uenit : & mulier quae erecta est decem
& octo annis fuerat curua. Hoc autẽ
decem & octo annorum numero signat᷑.
quod tertio dñs uineę ad infructuosam
ficulneam uenisse ꝑhibetur. Quia igitur
prȩ mittendo summatim totã ꝑstrin¬
ximus. iam ꝑlectionis ordinem singula
disseramus. Arborem fici habebat quidã
plantatam in uinca. & uenit quȩrens fru¬
ctum in illa. & non inuenit. Quid arbor
fici nisi humanã naturam signat: Quid

Expanded text:
s et Redemptor noster per Evangelium suum aliquando verbis, aliquando rebus loquitur; aliquando aliud verbis, atque aliud rebus; aliquando autem hoc verbis quod rebus. Duas etenim res ex Evangelio, fratres, audistis, ficulneam infructuosam, et mulierem curvam, et utrique rei est pietas impensa. Illud autem dixit per similitudinem, istud egit per exhibitionem. Sed hoc significat ficulnea infructuosa quod mulier inclinata, et hoc ficulnea reservata quod mulier erecta. Dominus vineae tertio venit ad ficulneam, et fructum minime invenit, et mulier quae erecta est decem et octo annis fuerat curva. Hoc autem decem et octo annorum numero signatur, quod tertio dominus vineae ad ficulneam infructuosam venisse perhibetur. Quia ergo praemittendo summatim tota perstrinximus, jam per lectionis ordinem singula disseramus. 2. Arborem fici habebat quidam plantatam in vinea sua; et venit quaerens fructum in illa, et non invenit. Quid arbor fici, nisi humanam naturam designat? Quid
Abbreviated transcription (Latin):
Cominocarissimo et desiderantissimo & honorando inxp̃o. fratri etcum pres bitero hiero¬
pimo augustinus in dño salutem: Au. diuiper uenis se in manustuas lit teras meas.
sed quod adhuc rescripta non merui. nequa quã pͥutauerim dilec tionituae. aliquid pro¬
cul dubio impedimenti fuit: Undeagnosco amednm potius deprecandum. ut tuae uolun¬
tati dec facultatem mit tendi quod rescripseris: nã rescribendi iam dedit: Quia cum uolueris
facillime poteris: &iam hoc ad mesane per latũ utrum quidem crederem dubitaui: sed hinc quo¬
que tibi aliquid utrum scriberem dubitare non debui Hoc autem breue. sugestum essecaritatitue
a nescio quibus fratribus mihi dic tum est. quod librum aduersuste scripserim romãq miserim:
Hoc fal sumesse poueris . dm̃nostrũ testor hoc me non fecisse: Sed si forte aliqua¬
turis meis reperiuntur: in quibus aliter aliquid quãntusensisse reperiar Non contrã dictũ

Expanded text:
omino carissimo et desiderantissimo et honorando in Christo fratri et conpresbytero Hieronymo Augustinus in domino salutem. Audiui peruenisse in manus tuas litteras meas, sed, quod adhuc rescripta non merui, nequaquam inputauerim dilectioni tuae; aliquid procul dubio inpedimenti fuit. unde agnosco a me dominum potius deprecandum, ut tuae uoluntati det facultatem mittendi, quod rescripseris; nam rescribendi iam dedit, quia, cum uolueris, facillime poteris. Etiam hoc ad me sane perlatum utrum quidem crederem,, dubitaui, sed hinc. quoque tibi aliquid utrum scriberem, dubitare non debui. hoc autem breue est: suggestum caritati tuae a nescio quibus fratribus mihi dictum est, quod librum aduersus te scripserim Romamque miserim. hoc falsum esse noueris. deum nostrum testor hoc me non fecisse, sed si forte aliquatis meis reperiuntur, in quibus aliter aliquid quam tu sensisse reperiar, non contra te dictum,
Abbreviated transcription (Latin):
comperi tuȩ beniuolentissimȩ caritatis. & rur sus quedam non nullius a mȩtuȩ offensionis inditia. Itq
ubi mulcebar legens. ibi continuo feriebar : Hoc sane uel maxime ammirans. quod cumte dicas exenpli¬
ribus bẽterarum mearum ideotemere non putas. secredendum: Neforteres pondente lesus. iuste gp¬
tularem quod probare antedebuisses mecum esse sermonem et sic rescribere. postea iubeas si mea est epstli
dis putatione uersemur: Quo pacto enim possumus in hacdis putatione sinerancoreuersari. sindede¬

Expanded text:
comperi tuae benevolentissimae caritatis, et rursus quaedam nonnullius a me tuae offensionis indicia. Itaque comperi tuae benevolentissimae caritatis, et rursus quaedam nonnullius a me tuae offensionis indicia. Itaque ubi mulcebar legens, ibi continuo feriebar: hoc sane vel maxime admirans, quod cum te dicas exemplaribus litterarum mearum ideo non temere putavisse credendum, ne forte, te respondente, laesus juste expostularem, quod probare ante debuisses, meum esse sermonem, et sic rescribere; postea jubeas, si mea est epidisputatione uersemur. quo pacto enim possumus in hac disputatione sine rancore uersari, si me
Abbreviated transcription (Latin):
lȩmeentia facileuideb s. & modum meum quem seruandum putaui. et motum eus
quem non frustra timui: Aut siego quod non debui. uel quomo do non debui aliquid scripsi. ponadillum
deme. sed ad me ipsum potius frater na dilectione iit teser monȩm: Quo correctus petam ut ignos cat simȩ¬
am cul pam ipse cognouero.
omino uenerando et desiderantissimo fratri & conpres bitero herommo. augustinus inchio salitem:
Quamuis exiftimem antequã istas sumeres uenisse in manustuas lit teras meas. quas perdĩ seriun
filium nostrum ciprianum diaconum misi. Quibuscertissime cognosceres meã esse epistolam. cusgen¬
plaria illuc peruenis se com memorasti: Undeiam mearbitror rescriptistuis. uelut entellinis granabis
at que acribus e ceftibus tam quã audacem dar&am cepissepulsari ad queuersari: Nunc ta meneis qs ins¬
pondeo lit teris tuis quas mihi per scm̃ filium nostrum asterium mit tere dignatus es. in quibus multum

Expanded text:
entia facile uidebis et modum meum, quem seruandum putaui, et motum eius, quem non frustra timui. aut si ego, quod non debui, uel, quo modo non debui, aliquid scripsi, non ad illum de me, sed ad me ipsum potius fraterna dilectione. mitte sermonem, quo correctus petam, ut ignoscat, si meam culpam ipse cognouero. Domino uenerando et desiderantissimo fratri et conpresbytero Hieronymo Augustinus in domino salutem. Quamuis existimem, antequam istas sumeres, uenisse in manus tuas litteras meas, quas per dei seruum, filium nostrum 4 Cyprianum diaconum misi quibus certissime agnosceres meam esse epistulam, cuius exemplaria illuc peruenisse commemorasti — unde iam me arbitror rescriptis tuis uelut Entellinis grandibus atque acribus caestibus tamquam audacem Dareta coepisse pulsari atque uersari —, nunc tamen eis ipsis respondeo litteris tuis, quas mihi per sanctum filium nostrum Asterium mittere dig
Abbreviated transcription (Latin):
tuis tantum sed &iam meis ubi delector & reficior. et ipso quam uis pendente. & non adtinell
usq nostrum desiderio non parua ex parte consolor : ubirursus a cerrimis dolorum stimuli
Dum cogito inter uos quibus ds̃ hoc ipsum quod uter que nostrum
cesserat ut coniunctissimi et familiarissimi mella scripturarum scãrum pariter. lamdam¬
sic Tantȩ a maritudinis in repsisse pernitiem: quando non ubi. Non cui non homini fornVineates
cum eotem pore quo abiectis iam sarcinis secularibus. iam ex peditidnm sequȩbam&puꝰ
ra uiuebatis simul in qua dñs humanis pedibus ambulans Pacem meam inqui huobis. pie
ntun i llon quouobis e per res aor ituris ci nelociuo dñ habitintibus uobis dacciderepotũt: Cere tent

Expanded text:
tuis tantum sed etiam meis ubi delector et reficior et ipso quamuis pendente et non adtingente tuis tantum sed etiam meis ubi delector et reficior et ipso quamuis pendente et non adtingente utriusque nostrum desiderio non parua ex parte consolor, ibi rursus acerrimis dolorum stimulis fodior, dum cogito inter uos, quibus deus hoc ipsum, quod uterque nostrum optauit, largum prolixumque concesserat, ut coniunctissimi et familiarissimi mella scripturarum sanctarum pariter lamberetis, tantae amaritudinis inrepsisse perniciem quando non, ubi non, cui non homini formidandam, cum eo tempore, quo abiectis iam sarcinis saecularibus iam expediti dominum sequebamini et in ea terra uiuebatis simul, in qua dominus humanis pedibus ambulans: Pacem meam, inquit, do uobis, pacem meam relinquo uobis, uiris aetate maturis et in eloquio domini habitantibus uobis accider
Abbreviated transcription (Latin):
scientia qualis futurus sit : Siest in scĩs et beatis angelis: quo modo fuerit diabolus beatus ali quindicũ
esset. & sciens futoram iniquitatem suam. & sempiter num suppliciun omi¬
no nonuideo. Dequare sitamen eam nosse opus est. uellemaudire qui dsentias. Uidequidsamat
terrȩ ac maria. quȩ nos corpora liter dirimunt: Si hec epiftola mea quã legis ego essem unmihi di¬
ceres quod quesiui: Nunc uero quando rescribis : quandomitts : quando peruenit᷑ : qunde uci¬
piam Y et tamen utinam quandoᷤ fiat. quod tam cito fieri non posse quam uolumus. quanta possunis¬
tollerantia sustinemus: Uderecurro ad illa uerba epistolȩtuȩ dulcissima. scĩ que desiderii plens¬
sima & ea fatia uicissim mea : Vtinam mereremur conplexustuos et conlatione mutua ueldo cenuis
aliqua: uel disceremus. si tamenesse ullomodo posset quod ego tedocerem: In his autẽ uerbis unu

Expanded text:
praescientia, qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis angelis, quo modo fuerit diabolus beatus aliquando, cumpraescientia, qualis futurus sit, si est in sanctis et beatis angelis, quo modo fuerit diabolus beatus aliquando, cum adhuc angelus bonus esset, sciens futuram iniquitatem suam et sempiternum suppliciuno non uideo. dterrae ac maria, quae nos corporaliter dirimunt. si haec epistula mea, quam legis, ego essem, iam mihi diceres, quod quaesiui; nunc uero quando rescribes ? quando mittes ? quando perueniet ? quando accipiam ? et tamen utinam quandotolerantia sustinemus! unde recurro ad illa uerba epistulae tuae dulcissima sanctique desiderii plenissima et ea facio uicissim mea: \'Utinam mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus, si tamen esse ullo modo posset, quod ego te docerem. In his autem uerbis non iam
Abbreviated transcription (Latin):
timore : quid deme illa facerent que inte scripsit sun manus meas for teuenis sentenui do abser¬
dalis Eccefit ec cepror sus impl&ur quodueritas ait. Quõ abun dauit iniquitas. refriges cet cartas muin¬
rum. Quȩ sibienim ĩam fida pectora tutore fundantur: incuiussensus tdta seproitiat secura dilacas as
etur quasi futurus inimicus. si potuit inter hiero nimũ et rufinum a qud
palangimus exoriri . Omisera et miserandi conditio. Qinfidi in uoluntitibus amicorum sutu
presentium  ubinulla est prescientia futurorum: Sed quid hoc alteri deal tero gemendum pan
quando nec ipse quidẽ sibi homo est: Notus in posterum &. Nouit enim ut cumq uix fortenunꝗlist
qualis autẽ postea futurus sit ignorat: Haec porro nontantum scientu qualis quis quesit uerum alnꝰ

Expanded text:
timore, quid de me illa facerent, quae in te scripsit, si in manus meas forte uenissent. uae mundo ab scantimore, quid de me illa facerent, quae in te scripsit, si in manus meas forte uenissent. uae mundo ab scandalis! ecce fit, ecce prorsus impletur, quod ueritas ait: Quoniam abundabit iniquitas, refrigescet caritas multorum. quae sibi enim iam fida pectora tuto refundantur? in cuius sensus tota se proiciat secura dilectio? quis imicus, si potuit inter Hieronymum et Rufinum hoc, quod plangimus, exoriri ? o misera et miseranda condicio! o infida in uoluntatibus amicorum scientia praesentium, ubi nulla est praescientia futurorum! sed quid hoc alteri de altero gemendum putem, quando ne ipse quidem sibi homo est notus in posterum? nouit enim utcumque uix forte, nunc qualis sit; qualis autem postea futurus sit, ignorat. Haec porro non tantum scientia, qualis quisque sit, uerum etiam
Abbreviated transcription (Latin):
potierunt apparent lit tere. ut nihil studiorum meorũ mallem sipossem qi ua inberere letertuo: Quigo
qua nousonptoa meruero: Namneque in metantum scientiae seripturarum diuinarum est it ese
un potests quantum in essetibiuideo: Et si quid in hacre habeo faculletis :ut cumquȩ in pendn
pulodi : uacartautẽ studiõsis diligentius. quã populi audiunt inftrueo di in ipropter ecdesusics ca¬
pulones omnino non possum: Nescio qua scripta maledicta supertuo⁊ uonens mlifricam peritĩ¬
letto sittormultum dolui: inter tamcaras familia resq per sonas cunctis pene ecclesus notis sins
amicitiae uinculo copulatas: tantum malum extitisse discordiae Etta quidem quintuntib
modereris : quantum que teneas. aculeos in ignationistuae uieredidas imaledie tum promalede¬
to satisintuis uit teris eminet Uerumta men si eas ipsas cum legis sem contabui dolore et obria

Expanded text:
potuerunt, apparent litterae, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. qpotuerunt, apparent litterae, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. qre tua rescripta meruero. nam neque in me tantum scientiae scripturarum diuinarum est aut esse iam poterit, quantum inesse tibi uideo, et, si quid in hac re habeo facultatis, utcumque inpendo populo dei. uacare autem studiosis diligentius, quam populi audiunt, instruendis propter ecclesiasticas occupationes omnino non possum. Nescio qua scripta maledica super tuo nomine ad Africam perperlecto, fateor, multum dolui inter tam caras familiaresque personas cunctis paene ecclesiis notissimo amicitiae uinculo copulatas tantum malum extitisse discordiae. et tu quidem quantum tibi modereris quantumque teneas aculeos indignationis tuae, ne reddas maledictum pro maledicto, satis in tuis litteris eminet. uerum tamen si, eas ipsas cum legissem, contabui dolore, et obrigui
Abbreviated transcription (Latin):
sideriu sus palea culpẽmeae Proin deillud quod in extremo episto letuȩ posuisti cum magni de¬
fideri suspio nue lego uelrecolo  ⁊etinim in quis mereremur conplexus uiosiusti: oni mostenie
Tocis uebtoreremus aliqua ueldisceremus e segoutem dico utinam setimuos pn consatio meni
ocus h abero remtos o ortisinon postent misermostra conloquiat lit tereposi prepi qres morer
unec uero taetelo corum inter sallo ab sumus a sensibus nostris: Aideilos uerbis a poscobiat
Galat has iuuenem ne alta am sc̃etatem serpssse memi nerim & eccciam senex non auos rescri¬
pnueruerim facibus quae oct enecem plariu e pistolemeae per uene rortan enseio qon esicns ione
bi ueniente qui ioe t episcola mecurantin :ł omoenim qui euntune ac ce pestio quaec casto pe¬
tulent Necadme retulerit: Tantẽmi hui autem in lt teristius quem manus nontras uenire

Expanded text:
nteratur palea culpae meae. Proinde illud, quod in extremo epistulae tuae posuisti, cum magni denteratur palea culpae meae. Proinde illud, quod in extremo epistulae tuae posuisti, cum magni desiderii suspirio uel lego uel recolo. utinam, inquis, mereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus! ego autem dico: utinam saltem propinquis terrarum locis habitaremus, ut, si non possunt misceri nostra conloquia, litterae possent esse crebriores! nunc uero tanto locorum mterualio absumus a sensibus nostris, ut de illis uerbis apostoli ad Galatas iuuenem me ad tuam sanctitatem scripsisse meminerim et ecce iam senex nondum rescripta meruerim faciliusque ad te exemplaria epistulae meae peruenerint nescio qua occasione praeueniente quam ipsa epistula me curante. homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulit nec ad me retulit. tantae mihi autem in litteris tuis, quae in manus nostras uenire
Abbreviated transcription (Latin):
nenituam  tranquillus accepero. Non dolebo. Si uero infirmitas uelud humana uel mea. &ũ
cum ueraciter arguor. non potest nisi ali quantulum contristari
cum uerasitm drgneiparpompotest nisi aliquantulum contristari : MEliustumor capitis dolet dũ
cusattor qnam dum ei parcitur non sanatur  Hoc est enim quod acute uidit qui dixitp utiligrdi
esseplerum. inimicos iurgantes. quã amicos obiurgare m&uentes: Illi enim dumrixantur di¬
cunt aliquando uera quecor rigamus : Istiautem minorem quã oportet exibent iusticiae libertatẽ
dum amicitiae timent ex asperare dulcedinem: Qua propter & sibos ut tibi uideris lassus senec¬
tute foree corporis nonuigore animi. tamen inarea dominica fructuos o labore desudans : Eccesum
su quid per perandn s fontius figepedem : Non mi hi essedebet molestum pondus a& atistuae : dũ mo¬

Expanded text:
nem tuam tranquillus accepero, non dolebo. Si autem infirmitas velut humana, vel mea, etiam nem tuam tranquillus accepero, non dolebo. Si autem infirmitas velut humana, vel mea, etiam cum veraciter arguor, non potest nisi aliquantulum contristaricum ueraciter arguor, non potest nisi aliquantulum contristari, melius tumor capitis dolet, cum curatur, quam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc est enim, quod acute uidit, qui dixit utiliores esse plerumque inimicos iurgantes quam amicos obiurgare metuentes. illi enim, dum rixantur, dicunt aliquando 20 uera, quae corrigamus; isti autem minorem, quam oportet, exhibent iustitiae libertatem, dum amicitiae timent exasperare dulcedinem. 1 quapropter etsi bos, ut tibi uideris, lassus senectute forte corporis, non uigore animi tamen, in area dominica fructuoso labore desudans, ecce sum: si quid perperam dixi, fortius fige pedem. non mihi esse debet molestum pondus aetatis tuae, dum co
Abbreviated transcription (Latin):
deisautemmie esiminitacueris erro remmeum. quem forte in ueneris infactis uebdictis meis: Nam siea
in mepey rebenderes quȩ reprehendenda uonsunt. teledis magis quamme : Quodab sit amonbus
en scõ propositotuo ut hoc ficias uo luntate ledendi culpans in me Aliquid gent muledico: quoa
mente ueridicascis  Nonessecul pandum : Acper hoc ut beniuolo corde argues &iamscant deduo¬
abstre aliud non fiat quam caritas habet Nego amicis simã reprehensionem gratissime accipim
uo lam sire prebendendi nonmeruit quod recte defendi non potest : Aut agnoscam siml etbem
uolentiantuam & cul pam meam & quantum dñs donat in aliogratus in alio emenditis mue atben
Qudergo fortas sedura. sed certesalubria uerbatua tam quã cestus entelli pertimes el mueri deba¬
tur ille non curabatur: &ideo uincebatur nonsanabatur  Ego autem si medicinalem correptio¬

Expanded text:
des autem me, si mihi tacueris errorem meum, quem forte inueneris in factis uel dictis meis. nam si ea des autem me, si mihi tacueris errorem meum, quem forte inueneris in factis uel dictis meis. nam si ea in me reprehenderis, quae reprehendenda non sunt, te laedis magis quam me, quod absit a moribus et sancto proposito tuo, ut hoc facias uoluntate laedendi culpans in me aliquid dente maledico; quod mente ueridica scis non esse culpandum. ac per hoc aut beniuolo corde argues, etiam si caret delicabs te aliud non fiat, quam caritas habet. et ego amicissimam reprehensionem gratissime accipiam, etiam si reprehendi non meruit, quod recte defendi non pevolentiam tuam et culpam meam, et quantum Dominus donat, in alio gratus, in alio emendatus inveniar. Quid ergo, fortasse dura, sed certe salubria verba tua, tanquam caestus Entelli, pertimescam? Caedebatur ille, non curabatur: et ideo vincebatur, non sanabatur. Ego autem, si medicinalem correptio
Abbreviated transcription (Latin):
ipso lesistiplane quod deme ita sensisti. Sed nullo modotume: quem num quã tilem exs e noluis ꝙ
talem crederes. qui lit tera rum mearum exem plaribus: &ũcũ stilum meũ nossestemer eder enolus¬
stem̃ nonimn mne urte uestitun ie uoste lerposiadaturua fise sitemere crederes esselit teras meas quȩ non es¬
sent mese iq uunto iustius ex postrbire in meipsume temere putatum talem qualem me non nos set Su poticus¬
se idequaqũ ergoirta pro laberens ut te nonreseribente. quo liȩcerer maa menexisomar is nipuinis¬
pientem. & iamtalituo rescripto ledi potuis se
pienten a uentabituo reseripto ledipotuisse Restatigitur ut ledere merescribendo lu posuns ins
certo documento meas esse illas lit teras nosses¬
nonposium ine urta que conor contra fluminis tractum ac non potius ueniam petos asederȩgct

Expanded text:
ipso laesisti plane, quod de me ita sensisti. sed nullo modo tu me, quem numquam talem expertus es, temere ipso laesisti plane, quod de me ita sensisti. sed nullo modo tu me, quem numquam talem expertus es, temere talem crederes, qui litterarum mearum exemplaribus, etiam cum stilum meum nosses, temere credere noluisti. si enim non inmerito uidisti me iuste expostulaturum fuisse, si temere crederes esse litteras meas, quae non essent meae, quanto iustius expostularem\' me ipsum temere putatum talem, qualem me non nosset, qui putauisset? nequaquam ergo ita prolabereris, ut te non rescribente, quo laederer, me tamen existimares nimis insipientem etiam tali tuo rescripto laedi potuissepientem etiam tali tuo rescripto laedi potuisse. Restat igitur, ut laedere me rescribendo disponeres, si cerato documento meas esse illas litteras nossesnon possum. cur itaque conor contra fluminis tractum ac non potius ueniam peto? obsecro ergo
Abbreviated transcription (Latin):
re paras: Aut si non paras quo modo egote nonledente abstelesus iuste expostularẽ quod probare ant de¬
buis ses meumesse sermanem et sic rescribere. hoc est et sic ledere: Nisienim rescribendo lesisses. gnus¬
te expostulare nom possem. Pro inde cumita rescribis ut ledas quis locus nobis relinquitur indis putationis¬
turarum. sineullo ranchore uersandi x. ego quidem ab sit ut ledar. simihi certaratione uolueris et potuesls
monstrare illud ex epifcola apostoli uelquid aliud scripturarum scã rum teuerius intellexis se quam me.
uero ab sit. ut non cumgratiarum actionelucris meis deputem. si fuerote docente instructus. autem
correctus. Uerumta men tumihi frater carissime. nisiteputares lesum scriptis meis non mepscri
posse rescriptistuis. Nullo modo id d&eoppinatus fuero: quod nonte arbitrans lȩsum Sit hoc
bis ut ledas aut site non rescribente. ego propter nimiam stulticiam meam lediposse putt es temert

Expanded text:
re paras? aut, si non paras, quomodo ego te non laedente abs te laesus iuste expostularem, quod probare ante debuisses meum esse sermonem et sic rescribere, hoc est et sic laedere? nisi enim rescribendo laesisses, ego iuste expostulare non possem. proinde, cum ita rescribis, ut laedas, quis locus nobis relinquitur in disputatione scripturarum sine ullo rancore uersandi? ego quidem absit ut laedar, si mihi certa ratione uolueris et potueris demonstrare illud ex epistula apostoli uel quid aliud scripturarum sanctarum te uerius intellexisse quam me; immo uero absit, ut non cum gratiarucorrectus. Verum tamen tu, mi frater carissime, nisi te putares laesum scriptis meis, non me putares laedi posse rescriptis tuis. nullo enim modo id de te opinatus fuero, quod non te arbitrans laesum sic tamen rescribis, ut laedas. aut si te non sic rescribente ego propter nimiam stultitiam meam laedi posse putatus sum, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
re considerandũ ẽ. quomodo iustus & omp̃s ds̃ cũ prȩcȩdentib pecca¬
tis irascitur ꝑmittit ut caecata mens &iã in aliis labatur. Vndemo¬
yses ait. Nondũ cõpleta sunt peccata amorreorũ. Dauid quoq dicit
Appone imquitatẽ suꝑ iniquitatẽ ipsor̃. ut ñ intrent iniustitiã tuam.¬
ꝓpheta &iã alius dicit᷑. Maledictũ &em̃daciũ & homicidiũ & furtũ &
adulteriũ inundauerunt. & sanguis sanguinẽ tetgit. Sangius enĩ san¬
guinẽ tetigit. quando peccato peccatũ additur. ut ante dĩ oculos ad¬
iunctis iniquitatib anima cruentet᷑. Paulus quoq ait. Ut impleant

Expanded text:
re considerandum est quomodo justus et omnipotens Deus, cum praecedentibus peccare considerandum est quomodo justus et omnipotens Deus, cum praecedentibus peccatis irasciturses ait: Nundum completa peccata sunt Amorrhaeorum . David quoque dicit: Appone iniquitatem super iniquitatem eorum, ut non intrent in tua justitia . Propheta etiam aliis dicit: Maledictum, et mendacium, et homicidium, et furtum, et adulterium inundaverunt, et sanguis sanguinem tetigit . Sanguis enim sanguinem tangit, quando peccato peccatum additur, ut ante Dei oculos adjunctis iniquitatibus anima cruentetur. Paulus apostolus ait: Ut impleant
Abbreviated transcription (Latin):
mutauerunt głam in corruptibilis dĩ insimilitudinẽ imaginis cor¬
ruptibilis hominis. & uolucrũ & quadrupedũ & serpentiũ. Ecce ẽ
peccatũ & poena peccati Sed peccatũ solũ modo & poena peccati
e̾&e. siñ adhuc eachoc peccato & aliud sequeretur. Nã post infideli¬
tatẽ eor̃ subdit᷑. Propt̃ qđ tradidit illos ds̃ indesideria cordis eor
ininmunditiã.ut contum elis afficiant corpora sua insemaipsis
Qui igit᷑ cognoscentes dm ñ sic̃ dm̃ glorificauer. exeo peccato & cau¬
sapeccati ad hoc quoq ꝑducti sunt. ut ad cultũ serpentiũ & uolucrũ
labcrentur. Seci quia ꝑhanc oiã careitate usq ad Pignunditiã & carnis
contumelias cȩciderunt: ipsa infidelitatis eor̃ caecitas prȩcȩdenti in tel¬
lectui & peccatũ ẽ & porna peccat. Subsequenti uero inmunditre pec¬
catũ facta ẽ & causa prccati. Sed quia dehis in libris moralib diutractatũ
ẽ: nobis nunc in eis duitius immorandũ non ẽ. Hoc aut̃ nobis cũ tremo¬

Expanded text:
 imaginis corruptibilis hominis, et volucrum, et quadrupedum, et serpentium . Ecce est peccatum et poena peccati; sed peccatum solummodo et poena peccati esset, si non adhuc ex peccato et aliud sequeretur; nam post infidelitatem eorum subditur: Propter quod tradidit illos Deus in desideria cordis eorum in immunditiam, ut contumeliis afficiant corpora sua in semetipsis . Qui igitur cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, ex eo peccato et causa peccati ad hoc quoque perducti sunt, ut ad cultum serpentium et volucrum laberentur. Sed quia per hanc etiam caecitatem usque ad immunditiam et carniscontumelias ceciderunt, ipsa infidelitatis eorum caecitas praecedenti intellectui et peccatum est, et poena peccati, subsequenti vero immunditiae peccatum facta est et causa peccati. Sed quia de his in libris Moralibus diu tractatum est , nobis nunc in eis diutius immorandum non est. 25. Hoc autem nobis cum tremo
Abbreviated transcription (Latin):
& ꝑ iuriũ ꝓtulit peccatũ &porna peccati factũ ẽ culpe prȩcȩdeni.
peccatũ & causa peccati culpe subsequenti: quia deilla natũ hanc ge¬
nuit: Qđ bene paulus apłus dequib dã dm̃ intelligentib sed ñ ho¬
norantib insinuat dicens. Cũ cognouissent dm̃. ñ sicut dm̃glorifica

Expanded text:
et perjurium protulit, peccatum e poena peccati factum est, culpae praecedenti et perjurium protulit, peccatum e poena peccati factum est, culpae praecedenti peccatum, et causa peccati culpae subsequenti, quia de illa natum hanc genuit. Quod bene Paulus apostolus de quibusdam Deum intelligentibus, sed non honorantibus, insinuat dicens: Cum cognovissent Deum, non s
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatũ uero qđ exprccato sequit᷑. peccatũ simul
ẽ & poenapee¬
cati: quia excrescente caecitate exretributio¬
ne prioris
culpe generatur. ut quasi iã quȩdã sint in
peccatore
supplicia ipsa increm̃ta uitior. Fit uero
ñ nũquã
ut unũ idẽq peccatũ & precatũ sit & poena pec¬
cati si¬
mul & causa peccati. Ponam enĩ ante oculos quẽ piã rem ꝓocimi
concupiscere quã quia aꝑte ñ ualuit. furto diripuit. Sed infurti ac¬
cusatione positus sehanc diripuisse iure urando denegauit. Huic
ergo concupiseentia peccatũ fuit & causa peccati. quia ꝑeã ꝑuenit
adrapinã: Ipsũ uero furtũ quorem concupitã diripuit & peccatũ ei
factũ ẽ & poena peccati. quia exretributione iã ñ represse concupis¬
centiȩ factũ ẽ ut uenir& ad furtũ. & culpa cordis excrescer& in oꝑ e
catorursũ precatũ genuit. Furtũ ergo qđ eoconcupiscentia ꝓcessit

Expanded text:
Peccatum vero quod ex peccato sequitur, peccatum simul Peccatum vero quod ex peccato sequitur, peccatum simul est et poena peccati, quia, excrescente caecitate, ex retributione prioris culpae generatur, ut quasi jam quaedam sint in peccatore supplicia ipsa incrementa vitiorum. Fit vero nonnunquam ut unum idemque peccatum et peccatum sit et poena peccati, simul et caconcupisse, quam quia aperte non valuit, furto diripuit; sed in furti accusatione positus se hanc diripuisse jurejurando denegavit. Huic ergo concupiscentia peccatum fuit et causa peccati, quia per eam pervenit ad rapinam; ipsum vero furtum quo rem concupitam diripuit, et peccatum ei factum est et poena peccati, quia ex retributione jam non repressae concupiscentiae factum est ut veniret ad furtum, et culpa cordis excresceret in operccato rursum peccatum genuit. Furtum ergo quod ex concupiscentia processit,