comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coptimus potuit:. Duxit filium ã dimmolandum: imposuit
na sacrificii. ꝑuenit ad locum. erexit dextera ut ꝑcute
eo ꝓhibentedeposuit: quo iubenteleuauerat. Quioptem¬
euerat ut ferir&. optemperauit ut parcer&. libique
pediens: nus quamtimidus. Vt tamen impler&ur sacri¬
ficium & sinc sanguine non discer&ur: iuuentus ariess
rens inueprecornibi: ipscim molatus c̃. Peractum ẽs
crificium: quaerequid sit᷑ sigui tẽxp̃i in uoluta sacra meut
Deniqueut uideatur discutitur: ut uideatur ꝑtirectatur
Ut quid inuolutum ẽ euoluatur: isaac. tamquã filius un¬
cusdilectus figuram habens filudĩ postans ligna sibi quo
crucifigiꝰ figura ẽ istadexpͥo. Continuo prcedicandi er
ecclesix praenuntiato capite : praenuntiandũ erat &corp

Expanded text:
optimus potuit; duxit filium suum ad immolandum, imposuit optimus potuit; duxit filium suum ad immolandum, imposuit ei ligna sacrificii, pervenit ad locum, erexit dexteram ut percuteret, eo prohibente deposuit, quo jubente levaverat ; qui obtemperaverat ut feriret, obtemperavit ut parceret; ubique obediens, nusquam timidus: ut tamen impleretur sacrificium, et sine sanguine non discederetur, inventus est aries haerens in vepre cornibus, ipse immolatus est, peractum est sacrificium. Quaere quid sit: figura est Christi involuta sacramentis. Denique ut videatur discutitur, ut videatur pertractatur, ut quod involutum est evolvatur. Isaac tanquam filius unicus dilectus figuram habens Filii Dei, portans ligna sibi, quocrucifigi? Figura est ista de Christo. Continuo praedicanda erat Ecclesia, praenuntiato c
Abbreviated transcription (Latin):
as fugis. ut non solum ipsepatiaris. uerũ & aliis facis cecitatẽ
qniuidebantine id est qui nouerent quid sit ecdesia qui cam
nscripturis intuebantur: fones fugerunt ame: Putatis enĩ
ismei quia illiomnes qui fecer̃ hereses ꝑloca & partes : ñ¬
uerant inscripturis dĩ. qui ecdesi a non est praedicata nisi
nauidebunt in sp̃u contra ecclesiã homines facturos eẽ
rticulas : & d exp̃onon tantũ litem habituros decccle siamag¬
scontentiones excitaturos. Id eo illud undemaiores litesfu¬
ualeit quiuiderunt & foras fugerunt : Exemplignatia unũ
nemortbo ab ritham pat̃ ut̃ fuit : Non ꝓpt̃ ꝓpaginem carnis
lipt̃ imitationem fidei: Iustus & placens dõ ꝑfidem suscepit
um. sibi ꝓmissum isaac de sarra stereliuxore sua in sencc¬
resua Iussus ẽ immolaredõ eundem  nec dubitauit. nec dis¬
tiuit: nec deius sodĩ disputauit: Nec malũ putauit: quod iu

Expanded text:
as fugis, ut non solum ipse patiaris, verum et aliis facias caecitatem? Qui videbant me, id est, qui noverant quid sit Ecclesia, qui eam in Scripturis intuebantur, foras fugerunt a me. Putatis enim, fratres mei, quia illi omnes qui fecerunt haereses per loca et partes, non noverant in Scripturis Dei, quia Ecclesia non est praedicta, nisi quia videbant in Spiritu, contra Ecclesiam homines facturos esse particulas, et de Christo non tantam litem habituros, de Ecclesia magnas contentiones excitaturos. Ideo illud unde majores lites fuleat qui viderunt, et foras fugerunt. 9. Exempli gratia unum commemorabo. Abraham pater noster fuit, non propter propaginem carnis, sed propter imitationem fidei: justus et placens Deo, per fidem suscepit filium sibi promissum Isaac de Sara sterili uxore sua in senectute sua : jussus est immolare Deo eumdem filium, nec dubitavit, nec disceptavit, nec de jussu Dei disputavit, nec malum putavit quod jubere
Abbreviated transcription (Latin):
erat non cognosccreuiam iustitia quã cognoscentib
trorsum reflecti atradito sibi scõ mandato Cum dic
melius illis eratnon cognoscereuiã iustitiae nonnen
cauit meliores. eẽ inimicosforis positos: quã in tus in
uiuentes. quibi p̃mitur . & grauatur ecclesix ine
inquit illis fuerat non cognoscere uiã iustitiae quã q¬
noscentib: r&rorsũ reflecti atradito sibi scõmands
Deniq uidequã horribilirei eos conparauit. Contigit
lis eẽ ueriꝓuerbii : canis reuersus ad suũ uomitum
stisitaq talib cum sint pleneecclesiae: Non ne uerreit
illic dicunt pauci immo ex paucorum uoceipsa ecde
supomnes inimicosieos factussũ op ꝓbrium : Et uicinisine
nimium : & timor notis meis uicinis meis : nimiũ oppbriũ
atussum Id est quimihiiam ppin quabant ut crederent
uac est uicinimei nimiũ d&erriti sunt. mala uita malorũ
isalsorũxp̃ianorũ. Quã multos enimputatis fr̃ smei uel
cesse xp̃ianos & offendimalis morib xp̃ianorum

Expanded text:
scentibus retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mandato. Cum dicit, Melius erat illis non cognoscere viam justitiae; nonne judicavit meliores esse inimicos foris positos, quam intus male viventes, quibus premitur et gravatur Ecclesia? Melius, inquit, illis fuerat non cognoscere viam justitiae, quam cognoscentibus retrorsum reflecti a tradito sibi sancto mandato. Denique vide quaillis res veri proverbii, Canis reversus ad suum vomitum . Istis itaque talibus cum sint plenae Ecclesiae, nonne veraciter illic dicunt pauci, imo ex paucorum voce ipsa Ecclesia: Super omnes inimicos meos factus sum opprobrium, et vicinis meis nimium, et timor notis meis? Vicinis meis nimium opprobrium factus sum, id est, qui mihi jam appropinquabant ut crederent: hoc est, vicini mei nimium deterriti sunt, mala vita malorum et falsorum christianorum. Quam multos enim putatis, fratres mei, velle esse christianos, sed offendi malis moribus christianorum
Abbreviated transcription (Latin):
imana deinceps: eẽ non possit sed interim cũ pere¬
grinantur in hoc seculo quia multas patiuntur lingua
contur dicentes quitibi seruiunt quid eis facis : ꝓteg
cos intabernaculo. Quid est tabernaculum ecdeni
huius temporis. Iabernaculum id eodicitur quia adhe
in hacterra peregrinantur. Iabernaculũ enimhabit¬
culum ẽ militũ in expeditione positorũ Ipsadicunti
tabernacula domus non ẽ tabernaculũ. Pugnax pe¬
tione peregrinus. ut saluus factus in tabernaculo glo¬
sus recipiaris in domũ. firit enim ingelo domustua &ꝗ
Contraedicunt lingux multae diuer sachereses : diuer ÷
scismata ꝑsonent linguaemultae: contradicant u¬
licontene aregula ueritatis nolidiscedere & ꝓtegi
intabernaculo a contre dictione linguarũ. BeNI nicł¬

Expanded text:
humana deinceps esse non possit: sed interim cum perehumana deinceps esse non possit: sed interim cum peregrinantur in hoc saeculo, quia multas patiuntur linguas contradicentes qui tibi serviunt, quid eis facis? Proteges eos in tabernaculo tuo. Quod est tabernaculum? Ecclesia hujus temporis; tabernaculum ideo dicitur, quia adhuc in hac terra peregrinatur. Tabernaculum enim habitaculum est militum in expeditione positorum. Ipsa dicuntur tabernacula. Domus non est tabernaculum. Pugna in expeditione peregrinus; ut salvus factus in tabernaculo, gloriosus recipiaris in domum. Erit enim in coelo domus tua aeContradicunt linguae multae; diversae haereses, diversa schismata personant; linguae multae contradicunt atholicam tene, a regula veritatis noli discedere, et protegeris in tabernaculo a contradictione linguarum. 9.
Abbreviated transcription (Latin):
por : ut ipseinlumin& ut inuocatus intr&. estodomus ei
erit domustua. Habit& inte & habitabis in eo: Seum in
x seculo exceperiscord&uo ille posthoc seculũ excipi& te
ltusuo: Abscondes eos inquit ubi in abscondito uultustui
orrurxt ioxe hominũ. Ibienim non conturbantur
absconduntur in abscondito uultustui non contbantur
& incipiat spemhabere in dulcetudineipsius & a con¬
rbatione hominũ qͣuib audit opꝓbria intr& inuultũ dĩ
in conscientia sua : in tr& plane sed si habeat cum quo in¬
& idest si non sit onerosa ipsa conscientia sinon illifa¬
t sarcinam grandem : ad angustã ianuam. Abscondes er
cos in abscondito uultustui a conturbatione hominũ:
OTECISEOS INTABTENACILOTUOACONTRADICTIONELIN¬
arũ Aliquando abscondes eos in abscondito uultustui
on turbatione hominũ ut prorsus in eis conturbatio

Expanded text:
cor, ut ipse illuminet, et quem invocatis intret. Esto domus ejus, et cor, ut ipse illuminet, et quem invocatis intret. Esto domus ejus, et erit domus tua: habitet in te, et tu habitabis in eo. Si eum in hoc saeculo exceperis corde tuo, ille post hoc saeculum excipiet te vultu suo. Abscondes, inquit, eos. Ubi? In abscondito vultus tui. A conturbatione hominum: ibi enim non conturbantur, cum absconduntur; in abscondito vultus tui non conturbantur. et incipiat spem habere in dulcedine ipsius, et a conturbatione hominum, a quibus audit opprobria, intret in vultum Dei cum conscientia sua? Intrat plane, sed si habeat cum quo intret, id est, si non sit onerosa ipsa conscientia, si non illi faciat sarcinam grandem, ad angustam januam. Abscondes ergo eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum. Proteges eos in tabernaculo tuo, a contradictione linguarum. Aliquando abscondes eos in abscondito vultus tui, a conturbatione hominum; ut prorsus in eis conturbatio
Abbreviated transcription (Latin):
hominuĩs pera indm. Id est nolierubescere despecua : qu¬
modo uiue incord&uo sichabit& in or&uo quia non sin
in conspectu homisi si feqeris. sunde coram hominibu
nonerubueris: sun conspectu filiorũ hominũ nec on
nec factis xpͥmnegaueris speratibi. ꝑfice dulcedinẽ di¬
Quid sequitur. ASCONHISOS HATSCODIIOUULIUSQ
Qualis ẽ locus iste Non dix̃ abscondes eos incȩlotuo nop
ccbscondes eos inparaediso. Non dix̃ cobscondes eos
sinu abnrhae. Multisenim fidelib loca future sc̃orũ
cipturis scĩs posita sunt. uilescattotũ quicquid p̃t̃ dm̃ . ẽ. qui
os tuecur in locum uitachuius ipse post istã uitam sit locus nos¬
s quia & istepscelmus hoc ei aitsuperius. Estomihi indin
atorem : Et indomũ refugii. Ergo erimus inuultudĩ abscon¬
.n. Quisinus est in faciedĩ: a meex pectatis audire purga

Expanded text:
hominum spera in Deum, id est, noli erubescere de spe tua. Quhominum spera in Deum, id est, noli erubescere de spe tua. Quomodo vivit in corde tuo, sic habitet in ore tuo: quia non sine in conspectu hominum si feceris, si inde coram hominibus non erubueris, si in conspectu filiorum hominum nec ore nec factis Christum negaveris; spera tibi perfici dulcedinem DQuid sequitur? Abscondes eos in abscondito vultus tui. Qualis est locus iste? Non dixit, Abscondes eos in coelo tuo: non dixit, Abscondes eos in paradiso: non dixit, Abscondes eos in sinu Abrahae. Multis enim fidelibus loca futura sanctorum in Scripturis sanctis posita sunt. Vilescat totum quidquid praeter Deum est. Qui nos tuetur in loco vitae hujus, ipse post istam vitam sit locus noster: quia et iste psalmus hoc ei ait superius: Esto mihi in Deum protectorem, et in domum refugii. Ergo erimus in vultu Dei absconditi. Quis sinus est in facie Dei, a me exspectatis audire? Purgate
Abbreviated transcription (Latin):
puenturos: & atimore incipiunt. Nihil enĩdulcius ẽ
filior u hominum. Id est eis ꝑ fecistidulcedinẽtuam
spenrnt inteincons pectu filior ũhominũ Quomodo
citdns. qui menegiuerat contmhominib:: uegabo&
poillum corã patremeo. Ergo sperafindño conim ho¬
minibi spene: pe fostecebs amdas ipsam spemtuã incor docio
timeas confitericumtibi pcrimine obiciatur quia xp̃ianus es
Cui autẽmodo obicitur quia xp̃ianus est. tam paucinom xp̃rani
manserunt: ut cis magis obifiatur quix pĩani non sunt qr¬
nontibi obicutur & axp̃ianis. sed nomine nonuita ñ mor
Nemo sentit: nisi quiex ꝑtus. ẽ: Ergo intende intuere qđ aue
erubescis & erubescendo dimittis: uiam ꝑdidisti uiden
tibi corde credidis seadiustitiã sed ꝑdidisti ore confessio
ad salutem Siergouis ambulareuiamdi &iam inconspe

Expanded text:
se perventuros, et a timore incipiunt. Nihil enim dulcius est se perventuros, et a timore incipiunt. Nihil enim dulcius est filiorum hominum: id est, eis perfecisti dulcedinem tuam, qui sperant in te in conspectu filiorum hominum. Quomodo dicit Dominus: Qui me negaverit coram hominibus, negabo et ego illum coram Patre meo . Ergo si speras in Domino, coram hominibus spera: ne forte abscondas ipsam spem tuam in corde tuo, et timeas confiteri, cum tibi pro crimine objiciatur quia christianus es. Cui autem modo objicitur quia christianus est? Tam pauci non christiani remanserunt, ut eis magis objiciatur quia christiani non sunt,si non tibi objiciatur et a christianis, sed nomine, non vita, non moribus. Nemo sentit nisi qui expertus est. Ergo intende, intuere quod aerubescis, et erubescendo dimittis. Viam perdidisti. Videris tibi corde credidisse ad justitiam, sed perdidisti; ore confessio fit ad salutem . Si ergo vis ambulare viam Domini, etiam in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
muta efficiũntur labia dolosa quaeloquuntꝰ aduersi
iustũiniquitatem: in suꝑbia & contemptu. Adtendit ist
qui sic gemit: uiditbonadi intus in sp̃u uid& hacboni
eos ꝓpt̃ ealoqui aduersus iustũ iniquitatẽ in suꝑbia&
temptu quia bona huius sȩculi uiderenorunt: boni
tẽ suturi seculi neccogitare sciunt. Sed ut comendara
mna futuri saculi hominib quos iub& quos iub& tollerare
aimultitudodulcedinis. Respondebo. Quomodotibios¬
inda multitudinẽ huius dulcedinis qui palatũ de febre
nquitatis ꝑdidisti mel sinon nosses quãbene saper&
nlam ares nisigustas ses: Palatũ cordis non habes ad hȩcbona
standa quid tibi faciã quomodo ostendim non ẽ cui
pere gustate & uid&e quã suauis ẽ dñs Qilĩenubia inul¬
uid est abscondisti illis. ser uasti illis non negasti ut so
ad eam ꝑueniant bonum ẽ enim qđ iustis &impus non
test. eẽ commune ut timendo ꝑueniant : quã diuenĩ
ihuctiment nondum & ipsi ꝑuenerunt sederedunt

Expanded text:
ficientur labia dolosa, quae loquuntur adversus justum iniquitatem, in superbia et contemptu. Attendit iste qui sic gemit, vidit bona Dei intus in spiritu, vidit haeeos propterea loqui adversus justum iniquitatem in superbia et contemptu, quia bona hujus saeculi videre norunt, bona autem futuri saeculi nec cogitare sciunt. Sed ut commendaret ipsa bona futuri saeculi hominibus, quos jubet tolerare, ista multitudo dulcedinis? Respondebo: Quomodo tibi ostendam multitudinem hujus dulcedinis, qui palatum de febre iniquitatis perdidisti? Mel si non nosses, quam bene saperet non clamares, nisi gustasses. Palatum cordis non habes ad haec bona gustanda; quid tibi faciam? Quomodo ostendam? Non est cui dicere: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . QuQuid est abscondisti illis? Servasti illis, non negasti, ut soli ad eam perveniant bonum est enim quod justis et impiis non potest esse commune; ut timendo perveniant. Quamdiu enim adhuc timent, nondum et ipsi pervenerunt: sed credunt
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde quia abundauit iniquitas. refrigescit carita sin¬
um. In gemitib nonͣ claris uocib. Quando uid& eeclesi a
multos inꝑuersũ ire gemitus suos deuorat apud se ut dicat
do gemitus meus non ẽ ab sconditus ate. In aliops al modici¬
ur sed congruithuic: Fthoc ẽ diceregemitus meus & s
ibsconditus ẽ ab ominib: atenon ẽ absconditus. In firma¬
us ẽ inegestateuigormeus : & ossamea conturbata sunt
chac egestate supre diximus : ossa uero fostes intellegun
ccle siae qui&i am non conturbantur ꝑsecutionib: alieno¬
um conturbantur tamen iniquitatib fratrũ: Supom

Expanded text:
sunt. Unde? Quia abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorsunt. Unde? Quia abundavit iniquitas, refrigescit charitas multorum. In gemitibus, non in claris vocibus: quando videt Ecclesia multos in perversum ire, gemitus suos devorat apud se, ut dicat Deo, Gemitus meus non est absconditus a te : in alio psalmo dicitur, sed congruit huic; et hoc est dicere, Gemitus meus, etsi absconditus est ab hominibus, a te non est absconditus. Infirmatus est in egestate vigor meus, et ossa mea conturbata sunt: de hac egestate supra diximus: ossa vero fortes intelliguntur Ecclesiae, qui etiam si non conturbantur persecutionibus alienorum, conturbantur t
Abbreviated transcription (Latin):
onesua ex labonib suis & p̃dicatione sua non ꝓficerehomin
infirmaturs in egestate uita hominis: ueremis eraebilis e¬
tas & fames quando quidem eos quos dno lucramur quo¬
modo manducat ecclesia. Quid est manducat incorpuss¬
um tracicit: Quic quid enĩ manducamus in corpus nr̃ me
icimus: Hoc agit ecclesia ꝑscõs esurit quos lucreriuuls
& quos lucrata fuerit aliquomodo manducat quod imos
Cuius ꝑsonam gerebat p&rus quando ei decȩlo sum missi
ẽ. discus plenus omnib: animalib: omnib: qua drupedi¬
bi serpentib & uolatilib quib generib: omnes gen
significantur. Praefigurabat dñs ecclesiã qđ omnesp
teserat trans uoratur & incorpus suũ conuer surr
aitp&ro macta & manduca: Ecclesia hoc est p&re quio¬
quod es. Cumergo praedicatur euangeliũ & uid&q
pricedicat non ꝓficer ehomines. quare nonclam& q
defecit indolor euitamea. & annimei ingemitib In¬
BATISIT Anninostriisti quos hic dicimus. ingemitib:

Expanded text:
praedicatione sua, non proficere homines, infirmatur in egestate vita hominis. Vere miserabilis egestas et fames: quandoquidem eos quos Domino lucramur, quodammodo manducat Ecclesia. Quid est manducat? In corpus suum trajicit: quidquid enim manducamus, in corpus nostrum trajicimus. Hoc agit Ecclesia per sanctos: esurit quos lucrari vult, et quos lucrata fuerit aliquo modo, manducat quodammodo. Cujus personam gerebat Petrus, quando ei de coelo submissus est discus plenus omnibus animalibus quadrupedibus, serpentibus, et volatilibus: quibus generibus omnes gentes significantur. Praefigurabat Dominus Ecclesiam, quod omnes gentes erat transvoratura, et in corpus suum conversura; et ait Petro, Macta, et manduca . O Ecclesia, , quod es. Cum ergo praedicatur Evangelium, et videt qui praedicat non proficere homines, quare non clamet: Quoniam defecit in dolore vita mea, et anni mei in gemitibus: Inurbata sunt? Anni nostri isti, quos hic ducimus, in gemitibus
Abbreviated transcription (Latin):
tasi mea piectus sũ a facicoculor ũtuorũ: hoc ẽ mnillops
si dic ebanmotus ẽ pesincus: At quod est in illo miser
uocem orationis mea : Ađtendeillud in paro uid& dis¬
ambulantẽ inaquis putat fantasinata exclamat dñs. cos
nolitimere. Confidit parus & dic̃ situes iube meuer
ad te suꝑaquas hinc ꝓbo situes siin uerbotuo irtuero
tupotes. Ait ill&dieni & uerbum iubentis.: facta ẽ potes
audientis. Ueniinquit : & descenditeoepit ire. Ibat is¬
pidus. tamquã millo sperans. Uidens autẽ uentũualis
timuit Ego dixi in ata simeai ꝓiectussum a facie cus
astr dixiego inpauoren ꝓiectus sum a facie oculorũtuo¬
m. Bt tamquã iam perire incipientis inmari : & & audis
ne uocem orationis mex . Ex audistiautẽ cum clamarem
te, Clamor addin : non ẽ. uoce sed corde. Multi silentes
bil inp&rt repotuerunt. siergoclamas clama intus

Expanded text:
tasi mea: Projectus sum a facie oculorum tuorum; hoc est in illo psalmo, Si dicebam, Motus est pes meus. Et quod est in illo, Miservocem orationis meae. Attende illud in Petro videt Domambulantem in aquis, putat phantasma. Exclamat Dominus, Ego sum, noli timere. Confidit Petrus, et dicit, Si tu es, jube me venire ad te super aquas: hinc probo si tu es, si in verbo tuo potuero quod tu potes. Ait ille, Veni, Et verbum jubentis facta est potestas audientis. Veni, inquit. Et descendit: coepit ire, ibat intrepidus, tanquam in illo sperans: videns autem ventum validum, timuit. Ego dixi in ecstasi mea: Projectus sum a facie oculorum bitasti ? Dixi ergo in pavore meo, Projectus sum a facie oculorum tuorum: et tanquam jam perire incipientis in mari, exaudisti, Domine, vocem orationis meae. Exaudisti autem, cum clamarem ad te. Clamor ad Deum non est voce, sed corde. Multi silentes nihil impetrare potuerunt. Si ergo clamas, clama intus,
Abbreviated transcription (Latin):
smeas in luminauit trepitationem ea firmauit Diligite
in ommnes sci cius. Id est illi diligite dñm qui nondiligitis
indum: Hoc ẽ omnes scicius Nam cuidicoutdiliga dĩm
d adhuc diligit amphitheatrũ. Cuidico ut diligat dñm. qd
bucdiligit mimumi quid cdhuc diligit pantomimum
udhuc tiligit uinolentiam: qui adhuc diligit pompas
culi & uanitates omnes & insanias mendices. Cuidico
sce nondiligere ut discas diligere: auestere utconuer¬
ris funde ut inplearis: DITICITEDNM OMNPS SC̃ITIVS¬

Expanded text:
 Diligite Dominum, omnes sancti ejus: id est, vos diligite Dominum, qui non diligitis mundum, hoc est, omnes sancti ejus. Nam cui dico ut diligat Dominum, qui adhuc diligit amphitheatrum? Cui dico ut diligat Dominum, qui adhuc diligit mimum, qui adhuc diligit pantomimum, qui adhuc diligit vinolentiam, qui adhuc diligit pompas saeculi, et vanitates omnes, et insanias mendaces? Cui dico: Disce non diligere, ut discas diligere; avertere, ut convertaris; funde, ut implearis. Diligite Dominum, omnes sancti
Abbreviated transcription (Latin):
insi ereator. sedquem dicit mundum: amator esnundi
onque adilit &exponit. Quod di comundi tenebmꝯ imnhua¬
tum. Quarum utiq tencbrarum. Nisiin fideliã &mpio
Nam eximpus & in fidelibicumessent factipu & side¬
s sic eos alloquitur idem a postolus .T uistis em̃ aliquaoi
meneba nauncautẽ lux in dño. Aduer sus spiritalia in

Expanded text:
est nisi Creator. Sed quem dicit mundum? Amatores mundi. est nisi Creator. Sed quem dicit mundum? Amatores mundi. Denique addit, et exponit, Quod dico mundi, tenebrarum harum. Quarum utique tenebrarum, nisi infidelium et impiorum? Nam ex impiis et infidelibus cum essent facti pii et fideles, sic eos alloquitur idem apostolus, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Adversus spirituali
Abbreviated transcription (Latin):
caͣmus hoc bonumẽ enim & ortredebemus: ut ds̃ nos eruat do
manib: inimicorum nr̃orum. Sed intellegendi sunt inimicips
quib: orendum sit & contra quos orandum sit. Inimicihomis
qualescumq fuerint non sunt hodio habendi: Necum odit m
quem patitur malum sint duo mali. Diligatbonus & cũp
o turmalũ: ut uel unus sitmalus: illiinimici sunt contraquo
orandum est. Diabolus & angelicius ipsinob inuident regn
caclorum ipsi nolunt ut ascendamus : undeilli eiecti sunt
Ibhis oremus eruganimã nr̃on : Nam & quando aduersusn
homines incitantur : uisa ipsorum fiunt proind ea post
puulus a dimonens nos quam ciuticẽ contramimi cos debea¬
ous. Ait ser uisdi quitribulationes patiebantur utiq sediti¬
ob: in pbitatib: inimicicus hominũ Nonẽ iiobconluctatio
uluer sus carnẽ &e sangiunem id est uon aduer sas homines
daduer sus principes & potestates & rectoresimun di
uus mundi eaelit̃errae: ab sit. Huius mund rator non

Expanded text:
at hoc; bonum est enim, et orare debemus ut nos Deus eruat de manibus inimicorum nostrorum. Sed intelligendi sunt inimici, pro quibus orandum sit, et contra quos orandum sit. Inimici homines, qualescumque fuerint, non sunt odio habendi; ne cum odit malus quem patitur malum, sint duo mali. Diligat bonus et quem patitur malum, ut vel unus sit malus. Illi inimici sunt contra quos orandum est, diabolus et angeli ejus: ipsi nobis invident regnum coelorum, ipsi nolunt ut ascendamus unde illi dejecti sunt: ab his oremus erui animam nostram. Nam et quando adversum nos homines incitantur, vasa ipsorum fiunt. Proinde Paulus apostolus admonens nos quam cauti esse contra inimicos debeamus, ait servis Dei qui tribulationes patiebantur, utique seditionibus, improbitatibus, inimicitiis hominum: Non est vobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, id est, non adversus homines, sed adversus principes et potestates et rectores mundi . Cujus mundi? coeli et terrae? Absit. Hujus mundi rector non
Abbreviated transcription (Latin):
mixtione malorum: quiccueni& tempus ut inde segre¬
g&ur. Adhuc enim hodiecantaimus neꝑdas cũimpi¬
is ceuimã mea et cum uiris sanguinũ uitem meccm
Quid enim est necum impiis ꝑdas: nesimul perdas.
Quaretim& nesimul ꝑdat: uideo enim dictũ dõ quia
modo simul nos pateris. quos pateris simul. Noli ꝑde¬
re simul. s: thoc hab& totus psclmus. quã uolobreui¬
orat sibi ut iudic&ur. Quid est iudicari qđ optat.
dis cernisc optat amalis: Alio loco euidenter dicit.
deipsoiudicio discr&ionis : Iudicamed ñe & discer ne
causimineã degentenon scã. Ostendit quid dixerit

Expanded text:
mixtione malorum, quia veniet tempus ut inde segremixtione malorum, quia veniet tempus ut inde segregetur. Ad hoc enim hodie cantavimus, Ne perdas cum impiis animam meam, et cum viris sanguinum vitam meam. Quid enim est, Ne cum impiis perdas? Ne simul perdas. Quare timet ne simul perdat? Video enim dictum Deo, quia modo simul nos pateris, quos pateris simul, noli perdere simul. Et hoc habet totus psalmus, quem volo brevioptat sibi, ut judicetur. Quid est judicari quod optat? Discerni se optat a malis. Alio loco evidenter dicit de ipso judicio discretionis: Judica me, Domine, et discerne causam meam de gente non s
Abbreviated transcription (Latin):
Idest flatupurgante discernat: difficileꝑuenit ad dis¬
cr&ionem granorũ: Ergo aliquando & ipsa grcenatt
sunt: quasi seiuneta cebinuicem & non setangentia
ut put& unus quis quecum proximo fecerit: quod so¬
lus sit: Hȩc cogitatio fr̃s heliaem temptauit tantũ u¬
rum: & dix̃ cedđm sicut &iam a postolus cõmemoa
Proph&as tuos occiderunt. altariatua suffoderum
Sed quiddicit illi responsum diuinum. Reliqui mib
septemmilia uirorum: qui non curuauerunt geniu
antebaal: Non dix̃ eihabes aliosduos. auttres. sim¬
lestibi Nolunquit putare te solum: aliiinquit. un
mus ut dicere coeperam. intendat mecum fraterna scĩ¬
tas uestra: Et ad sit misericordia dĩ incordib nostris
peo uid &e quiccdico: Quisquis madus est int̃rogans
conscientiã suam & mcle sibi renuntians: non arbitre¬
tur neminembonum esse. Quisquis bonus est. non ar¬
bitr&ur se solum bonũ esse & nontimeatbonus in cõ¬

Expanded text:
id est, flatu purgante discernat, difficile pervenit ad disid est, flatu purgante discernat, difficile pervenit ad discretionem granorum. Ergo aliquando et ipsa grana ita sunt, quasi sejuncta ab invicem, et non se tangentia, ut putet unusquisque cum profecerit, quod solus sit. Haec cogitatio, fratres, Eliam tentavit, tantum virum ; et dixit ad Deum, sicut etiam Apostolus commemorat: Prophetas tuos occideSed quid dicit illi responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal . Non dixit ei: Habes alios duos aut tres similes tibi. Noli, inquit, putare te solum. Alia, inquit, smus, ut dicere coeperam. Intendat mecum fraterna Sanctitas Vestra, et adsit misericordia Dei in cordibus nostris, peto, videte quia dico: Quisquis malus est, interrogans conscientiam suam, et male sibi renuntians, non arbitretur neminem bonum esse: quisquis bonus est, non arbitretur se solum bonum esse; et non timeat bonus in com
Abbreviated transcription (Latin):
paulo diligentius: Quicum quisquȩ ꝓfecerit inecele¬
sia necesseest patiatur maclos in ecclesia sednoneos
cognoscit quitalis est: Quã quã multimceli murmu¬
rent coduersus malos quomodo facilius unus sa¬
nus fest duos egrotos quã duo ȩgroti se in uicem sin¬
gulos. Itcc que hoc precipimus fris area est ecdesia
hunus temporis. sepe diximus sepedicimus & pa¬
leam hab& & frumentum : nemoquȩrat exire totam pco¬
leam: nisi temporeuentilationis. Nemo ante tempus uen¬
tilationis deserat areamꝰ qua sidum non uult patipecca¬
tores non pr&er aream inuentus prius ab auibus
colligactur : quã ingrediatur in horreum: Quomodo
autem hoc fr̃s dicamus. adtendite : Ercnacum coepe¬
rinttriturar e inter pedeas: lam senontangunt ita qui
si non senouerunt: quia intercedit poclea Et quicũq
longius codtendit aream pacleam solam putat: nisi dili¬
gentius intueatur : nisimanum porrigat: nisi sp̃u oris

Expanded text:
paulo diligentius, quia cum quisque profecerit in Ecclepaulo diligentius, quia cum quisque profecerit in Ecclesia, necesse est patiatur malos in Ecclesia. Sed non eos cognoscit qui talis est; quanquam multi mali murmurent adversus malos, quomodo facilius unus sanus fert duos aegrotos, quam duo aegroti se invicem singulos. Itaque hoc praecipimus, fratres, Area est Ecclesia hujus temporis: saepe diximus, saepe dicimus, Et paleam habet et frumentum. Nemo quaerat exire totam paleam, nisi tempore ventilationis. Nemo ante tempus ventilationis deserat aream, quasi dum non vult pati peccatores: ne praeter aream inventus, prius ab avibus colligatur, quam ingrediatur in horreum. Quomodo autem hoc, fratres, dicamus attendite. Grana cum coeperint triturari, inter paleas jam se non tangunt; ita quasi se non noverunt, quia intercedit palea. Et quicumque longius attendit aream, paleam solam putat: nisi diligentius intueatur, nisi manum porrigat, nisi spiritu oris,
Abbreviated transcription (Latin):
amorientib deseruntur: tibi autẽ qđ ꝓmittitus
manebit in &ernum: illi quod tempor aliter concedi¬
tur cito tollitur: floruit enim. ut flos feni: Omnis
autemcaro fenum Aruit fenum flos decidit: uerbum
autẽ dñi maen& in&eruum, Poneergodor sum ced id qđ
cadit & faciem cdillud qđ man&. Euigilantexpͥoiam
tem pestas illa non quati& cortuum non opplebunt
fluctus nauemtuã: quicc fidestua imperat uentis &
fluctibus & transi& periculum: ad hoc enim ꝑtin&
fr̃s totum quicquid dicit ac postolus deexuendo u&e¬
rem hominem: Irascimini & nolite peccare : solnon
occidat suꝑiracundiã uestrã Neque locum d&is dicc¬
bolo V&us ergodabat locum. nouus nondedit :
Qui furabatur iamnon fur&ur : V&us ergo fura¬
bectur : nouus non furiur. Ipschomo est unus ho¬
moest. Adam erat xp̃s sit: Uetus erat nouus sit
& cesera qua eibitam secuntur : Sed ꝓscelmũ uideam:

Expanded text:
a morientibus deseruntur; tibi autem quod promittitur, a morientibus deseruntur; tibi autem quod promittitur, manebit in aeternum. Illis quod temporaliter conceditur, cito tollitur. Floruit enim ut flos feni. Omnis enim caro fenum: aruit fenum, et flos decidit: verbum autem Domini manet in aeternum . Pone ergo dorsum ad id quod cadit, et faciem ad illud quod manet. Evigilante Christo jam tempestas illa non quatiet cor tuum, non opplebunt fluctus navim tuam: quia fides tua imperat ventis et fluctibus, et transiet periculum. Ad hoc enim pertinet, fratres, totum id quod dicit Apostolus, de exuendo veterem hominem. Irascimini, et nolite peccare: sol non occidat super iracundiam vestram: neque locum detis diabolo: vetus ergo dabat locum, novus non det. Qui furabatur, jam non furetur : vetus ergo furabatur, novus non furetur. Ipse homo est, unus homo est: Adam erat, Christus sit: vetus erat, novus sit; et caetera quae ibi sequuntur. 5. Sed Psalmum videamus
Abbreviated transcription (Latin):
uigilat tecum iħs quidem: aut dormit iħs. fides tuce
que est deihu obdormiuit: surgunt procelle stag¬
nihuius: Vides malos flerere bonos laborare :
Temptatio est fluctus est. Et dubitat anima tua
Odr̃ ipsaest iustitiatua utmali floreant. bonilabo¬
renti dicis dõ. ipsa est iustitiatua &ds tibi ipsa est
fidestua : Hec enim tibi promisi : adhocxp̃ianus
factuses ut in seculoisto floreres torqueris .
quiahic mali florent: qui cum diabolo postator¬
quebuntur : Sed unde hoc dicis unde fluctib
stacgni & tem pestats turbaris: quicodoriit iħs:
idest. quia fidestuce quacest deihu. sopitec est in
cordetuo. Quid facis ut libereris: excita ihm&
dic: magister perimus: Mouent enim incertao
stagniꝰ perimus: euigilabit illr idest redit ad tefides
tua et cdiuuante illo considerabis ianimatua.
quia ea quaedantur modomalis: noncum illis ꝑse¬
uerabunt: Aut enim uiuentes eos de serunt aut

Expanded text:
vigilante tecum Jesu. Quid est autem, dormit Jesus? Fides tua vigilante tecum Jesu. Quid est autem, dormit Jesus? Fides tua quae est de Jesu, obdormivit. Surgunt procellae stagni hujus, vides malos florere, bonos laborare; tentatio est, fructus est. Et dicit anima tua: O Deus, ipsa est justitia tua, ut mali floreant, boni laborent? Dicis Deo: Ipsa est justitia tua? Et Deus tibi: Ipsa est fides tua? Haec enim tibi promisi? ad hoc christianus factus es, ut in saeculo isto floreres? torqueris, quia hic mali florent, qui cum diabolo postea torquebuntur? Sed unde hoc dicis? unde fluctibus stagni et tempestate turbaris? Quia dormit Jesus, id est, quia fides tua quae est de Jesu, sopita est in corde tuo. Quid facis ut libereris? Excita Jesum, et dic, Magister, perimus . Movent enim incerta stagni: perimus. Evigilabit ille, id est, rediet ad te fides tua; et adjuvante illo, considerabis in anima tua, quia quae dantur modo malis, non cum illis perseverabunt: aut enim viventes eos deserunt, aut
Abbreviated transcription (Latin):
dem nontantũ in teualeat iracundia quaeintena sci¬
tur ut occidat suꝑiracundiãtuam. Id est deserat xp̃s
mentemtuã quia non uult xp̃s hecbitare cũ iracundia
tua. Uiditur enim quecsiipseate occidere : cutu abipso
occidees: Quia ira cum in u&erauerit fit odium cũ
factũ fuerit odium: iam homicid es. Omnis enim qui
odit fratrem homici da est : sicut dicit iohcennes apos¬
tolus Item ipsedicit : qui aomnes quio dit fratrẽ suĩ
itenebris man&. Et non mirum sulle in tenebris
meen& a quo occidit sol. Ad hoc fosteꝑtin& qđ au
difis &uiam in euangelio. Pereclitabatur naugium
instrgno Et dormiebat iħ s. N auigamus enim ꝑ qđ¬
dim staguum & uentus & ꝓcellȩ non de sunt temp¬
tationibus cotidianis huius scculi: ꝓpeobplet̾ m non¬
trũnauigium: Unde autẽ fit ĩ nisiquia dormit ihs:
Smon dormir& in teihs. tempestates istaes non pate¬
reris sed tranquillitatem haberes interius: Cum¬

Expanded text:
fidem, non tantum in te valeat iracundia quae in te nascifidem, non tantum in te valeat iracundia quae in te nascitur, ut occidat super iracundiam tuam, id est, deserat Christus mentem tuam; quia non vult habitare Christus cum iracundia tua. Videtur enim quasi ipse a te occidere, cum tu ab ipso occidas: quia ira cum inveteraverit, odium fit; cum factum fuerit odium, jam homicida es. Omnis enim qui odit fratrem suum, homicida est , sicut dicit Joannes apostolus. Item ipse dicit, quia omnis qui odit fratrem suum, in tenebris manet : et non mirum si ille in tenebris manet, a quo ocdistis in Evangelio: Periclitabatur navigium in stagno, et dormiebat Jesus . Navigamus enim per quoddam stagnum, et ventus et procellae non desunt: tentationibus quotidianis hujus saeculi prope oppletur nostrum navigium. Unde autem fit, nisi quia dormit Jesus? Si non dormiret in te Jesus, tempestates istas non patereris; sed tranquillitatem haberes interius, con
Abbreviated transcription (Latin):
ni ueritatem unus quisq cũ ꝓximosuo: quia summus
inuicem menbra: Ira scimini & nolite peccare: Si ꝓp¬
terea irasceris seruotuo quia peccat: netuipse pec¬
ces irascer&ibi Sol non occidat suꝑ iracundiã ues¬
tram. Intellegitur quidem secundũ tempus fr̃s qrs
ex ipsa humana conditione & in firmitate mostelitas
quã postomus subrepit iraxp̃iceno. Non deb& dius¬
tencebre & fieri pridiane: Eiceillam decorde ante¬
quã occidat lux istec uisibilis Netedeserat lux illac in
uisibilis. Sed & aliter beneintellegitur: quia est nos
ter sol iustitiȩ ueritas xp̃s: non istesol quiadora¬
tur apaganis & manicheis. Et uidetur &iam apec¬
catoribus: Sed &ille alius: cuius ueritate naturahu
mena in lustratur cedquam gaudent angeli hominum
autẽm firmate acies cordis. & sitrepidant subraduir
eiuscedcum tamen contempleendum ꝑmandate pur¬
geentur. Cũ coeperit istesol in hominem habitare ꝑsi

Expanded text:
ini veritatem unusquisque cum proximo suo: quia sumus ini veritatem unusquisque cum proximo suo: quia sumus invicem membra. Irascimini; et nolite peccare. Si propterea irasceris servo tuo quia peccavit: ne et tu ipse pecces, irascere tibi. Sol non occidat super iracundiam vestram : intelligitur quidem secundum tempus, fratres; quia etsi ex ipsa humana conditione et infirmitate mortalitatis, quam portamus, subrepit ira christiano, non debteneri et fieri pridiana. Ejice illam de corde antequam occidat lux ista vivisibilis. Sed ater sol justitiae veritas Christus, non iste sol qui adoratur a Paganis et Manichaeis, et videtur etiam a peccatoribus; sed ille alius cujus veritate humana natura illustratur, ad quem gaudent Angeli, hominum autem infirmatae acies cordis etsi trepidant sub radiis ejus, ad eum tamen contemplandum per mandata purgantur. Cum coeperit iste sol in homine habitare per
Abbreviated transcription (Latin):
Proximustuus illeest: qui tecum natus est exccdam & eua
Omnes ꝓximisumus conditione terrene natiuitatis: & ali¬
ter fr̃s illa spe cȩlestis hereditatis: Proximũtuũ deber
putcreominẽ Et antequã sitxp̃ianus Nonenim nostiqd
sit apuddm̃. quomodo illum prȩscierit ds ignorans:
Aliquando quẽ in rides ador antelcpides: conuestitur &
cedorat dm̃ fostasse religiosius quamtu: quieum paulo
ante inͣ ridebas Sunt ergo ꝓximinostrilactentes in
his hominibus qui nondum sunt inecclesia: & sunt longe
a nobis latentes in ecclesia. Ideoq qui nonscimus futus¬
ra unum quemq: ꝓximũ habemus: non solum conditio¬
ne mostaclitatis humanae qua in hanc t̃rã eadem soste
deuenimus sed &iam speillius hereditatis : quu non
scimus quid futurum sit: quimodonihil est: Ergoat¬
tendite c&era: In induendo nouum hominem &gu¬
endo u&erem deponentes in quitmendaciũ. loquim¬

Expanded text:
Proximus tuus ille est, qui tecum natus est ex Adam et Eva. Proximus tuus ille est, qui tecum natus est ex Adam et Eva. Omnes proximi sumus conditione terrenae nativitatis: sed aliter fratres illa spe coelestis haereditatis. Proximum tuum debes putarsit apud Deum, quomodo illum praesciverit Deus ignoras. Aliquando quem irrides adorantem lapides, convertitur, et adorat Deum, fortasse religiosius quam tu, qui eum paulo ante irridebas. Sunt ergo proximi nostri latentes in his hominibus, qui nondum sunt in Ecclesia; et sunt longe a nobis latentes in Ecclesia. Ideoque qui non scimus futura, unumquemque proximum habeamus, non solum conditione mortalitatis humanae, qua in hanc terram eadem sorte devenimus; sed etiam spe illius haereditatis, quia non scimus quid futurus sit qui modo nihil est. 3. Ergo attendite caetera in induendo novum hominem et exuendo veterem. Deponentes, inquit, mendacium, loquim
Abbreviated transcription (Latin):
in se intus spiritaliter quod precipiebat a postolus
secutus est & ex posuit quidess& exuite u&erem ho¬
minẽ & mdiute nouum  &era enimlectionis ipnus
ad cundem intellectũ ꝑtinent : Aitquippe quas di¬
centi et quomod ome exuturus sum u&erem. aut
quomodo induturus nouo: An ipse testius homosum
depositurus u&erem hominẽ quẽ hecbui Et acceptu¬
rus nouum quẽ non hecbur ut treshomines intelle¬
guntui & sit in medio quideponit u&cremhomine
udecepit nouum neergo quis quã teclicar nalicogi¬
utione impeditus minus facer& quod iub&ur &
ponfaciens excusar& sed eobscuritatelectionis dic̃
neon sequentibus. Qua ꝓpt̃ deponentes mendaciũ
oquimini ueritatem: Et excehoc est deponereuae¬
reonbominẽ &m ducre nouum Qua ꝓpter deponen¬
esmendiciũ loquimini ueritatem unusquisq cunti¬
resuo quia sumus inuicem membra Neautẽquis quã
m &eum pagaenomendiciũ cum pximotuolociro

Expanded text:
in se intus spiritualiter quod praecipiebat Apostolus: in se intus spiritualiter quod praecipiebat Apostolus: secutus est, et exposuit quid esset exui veterem hominem, et indui novum. Caetera enim lectionis ipsius ad eumdem intellectum pertinent. Ait quippe quasi dicenti: Et quomodo me exuturus sum veterem, aut quomodo induturus novum? An ipse tertius homo sum depositurus veterem hominem, quem habui, et accepturus novum, quem non habui; ut tres homines intelligantur, et sit in medio qui deponit veterem hominem, et accipit novum? ne ergo quisquam tali carnali cogitatione impeditus, minus faceret quod jubetur, et non faciens excusaret se de obscuritate lectionis, dicit in consequentibus: Quapropter deponentes mendacium, loquimini veritatem. Et ecce hoc est deponere veterem hominem, et induere novum: Quapropter, deponentes mendacium, loquimini veritatem, unusquisque cum pret cum pagano mendacium. Cum proximo tuo loquere.
Abbreviated transcription (Latin):
cum impus &cum uiris sanguinũ: quorum opera ini¬
quac sunt: DIXLERAEORŨ PLEXUISEMUNERIBUS
Et quod eis. ad optinendam salutem aeruã datum ess
ad accipienda huius sȩculimunera conuesterunt:
Existimantes questum essepi&cetem : ECUΛTCΙ
rcuici. Valcatmihicdꝑfectionem liberatimis tantã¬
meũ p̃tium sanguis dñimei: Et inpericulis huius ute¬
cũ mi seri cordiatua non deserat me: PESVO VSBIA
scĩtas ur̃a sicut est inquit ueritaes iniħu: deponere
uos secundum priorem conuersationẽ u&erem hon¬
nem: eum qui corrumpitur secundũ concupiscem
ccs deceptionis Renouamini autẽ spumentis ur̃e
Et induite nouum hominẽ. eum qui secundudm̃ crei¬
tus est: iniustitia & sc̃itate ueritatis Et nealiquis
arbitrar&ur deponendam esse aliquã sub stas¬
tiam. quem eedmodum se expoliattonicam aut aliqud
forinsecus accipiendam. quomodo accepit aliquod uest¬
mentu quasi ponens unã tonicam & sumens alterat &
carnalis iste intellectus non ꝑmitter& homines agere

Expanded text:
cum impiis et cum viris sanguinum, quorum opera iniqua sunt. Dextera eorum repleta est muneribus: et quod eis ad obtinendam salutem aeternam datum est, ad accipienda hujus saeculi munera converterunt, existimantes quaestum esse pietatem . 11. re mei: valeat mihi ad perfectionem liberationis, tantum pretium sanguinis Domini mei; et in periculis hujus vitae, misericordia tua non deserat me. 12. vers. Sanctitas Vestra: Sicut est, inquit, veritas in Jesu, deponere vos secundum priorem conversationem veterem hominem, eum qui corrtias deceptionis; renouamini autem spiritu mentis uestrae et induite noum hominem, eum qui secundum deum creatus est in iustitia et sarbitraretur deponendam esse aliquam substantiam, quemadmodum se exspoliat tunica; aut aliquid forinsecus accipiendum, quomodo accipit aliquod vestimentum, quasi ponens unam tunicam et sumens alteram; et carnalis iste intellectus non permitteret homines agere
Abbreviated transcription (Latin):
aterrasus pensi dm̃postantes preceptistonantes. supienticcorus¬
cantes: Illã ut dixi gloriã di : quis .dui ficcti sumus indigni.: Hancia¬
dignitatem id ÷ quia digni non fuimus : Agnos c& filius minor
egestate constrictus : ag nosc& in quã hanc in dignita temfilius mi¬
nor a patrelonge peregrinuf daemonũ cultor : tũquã porcorum
Pistor: Agnos cit gloriũ di sed egestate constrictus : Et quic illa
ploricidi fiactisumus quod digni non fuimus dicit adpatrẽsuũ
Non sum dignus uocari filiustuus : Infelix ꝑ humili tatem imp&rat
felicitatẽ : & eose cõmendat dignum quod consiterur indignum:
Hancdĩ gloriam caclie narrant : & opera manuũ eius cd nuntiat

Expanded text:
a terra suspensi. Deum portantes, praeceptis tonantes, sapientia corusa terra suspensi. Deum portantes, praeceptis tonantes, sapientia coruscantes; illam, ut dixi, gloriam Dei, qua salvi facti sumus indigni. Hanc indignitatem, id est, qua digni non fuimus, agnoscit filius minor egestate constrictus: agnoscit, inquam, hanc indignitatem filius minor a patre longe peregrinus, daemonum cultor, tanquam porcorum pastor; agnoscit gloriam Dei, sed egestate constrictus. Et quia illa gloria Dei facti sumus quod digni non fuimus, dicit ad Patrem suum: Non sum dignus vocari filius tuus : infelix, per humilitatem impetrat felicitatem; et eo se ostendit dignum, quo confitetur indignum. Hanc g
Abbreviated transcription (Latin):
enim uerbo fecit : Nam lic& opera diuersa
Tamen omnia ꝑ ipsum facta sunt & sine ipso factũ est
nihil, Quodautem ad manusdĩ ađđtin& & decaelis
dictumest &operc manuum tuarum sunt caeli. Et
neputes &ium ibi caelos scõs dictos subiecit Ipsi peribunt tuautem
pmanes. Er gonon solum homines sed &iim cielos qui peribunt
Dimanib sius fecit cuidictum ÷ operamanuũ tuurũ sunt caely
ex ridũ manus eiis fundauert : Ergosi & caelos mcnib: & terrã
manib: Non solum hominẽ manib: Et si caelos uerbo & terrã uer¬
bo ergo& hominẽ uerbo: Quod uerbo hocmanu & quod manu:
hoc uerbo : Non enim humanis membris staturu dĩ distinctu
qui ubi que totus est : & nullo continetur loco quod ergo uerbo fecit: scipi
tus & disapientia: Omnia autem peripsum ficta sunt: & sine
ipso factum est Nihil : E narrarunt: enarrant: enarrabunt.
caeligloriam di : Enarrabunt inquã caeli hocest sci gloriã dĩ:

Expanded text:
enim verbo fecit. Nam licet opera Dei diversa enim verbo fecit. Nam licet opera Dei diversa ; tamen omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quod autem ad manus Dei attinet, et de coelis dictum est, Et opera manuum tuarum sunt coeli ; et ne putes etiam ibi coelos sanctos dictos subjecit: Ipsi peribunt, tu autem permanes . Ergo non solum homines, sed etiam coelos qui peribunt, Deus manibus suis fecit, cui dictum est, Opera manuum tuarum sunt coeli; erram manibus, non solum hominem fecit manibus: et si coelos verbo, et terram verbo, ergo et hominem verbo. Quod verbo, hoc manu; et quod manu, hoc verbo: non enim humanis membris statura Dei distincta est, qui ubique totus est, et nullo continetur loco; quod ergo verbo fecit, sapienm Dei Virtus et Dei Sapientia : Omnia autem per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Enarrarunt, enarrant, enarrabunt coeli gloriam Dei: enarrabunt, inquam, coeli, hoc est sancti, gloriam Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
ueni& me : Praeuenit enimte : utique praeuenit
quia nihil inte boni inuenit: Praeuenisti suppli¬
cium eius suꝑbisendo ille praeuenit supplicium
tuum peccata delendo. Tainquam enim expectato¬
re iustificatus. Eximpio factus: pius exdun¬
nato regnõ ad sumptus: Dic dño dõtuo Non nobis
dñe non nobis sed nominituo dagloriam : Dicam
non nobis : Quib: enimsi quasi nobis dicamus inquã
pon nobis: Quia siita facer& sicut nobis : Nonnisi
poenas infliger& nobis : Non nobis sed nominifuo
d& gloriam Quia non secundum iniquitatem nram
fecit nobis : Nonergo nobis dñe ponnobis Rep&¬
tio confirmatecest: pon nobis dñe. sed nominituo
dagloricom Hoc illo nouerant caeli quie narrarut᷑
Et quod dictũ est gloriam dĩ hoc rep&itũ est in enum
oper manuum eius: Quae opera manuum eiusi
Non sicut quidam sentiunt ds̃ uerbo fecit omnia.
& tam quã praestantiorem c&eris hominem suis
manib fecit. Nonita sentiendum est: infirma
est ista & non satis elimata sententia: omnia

Expanded text:
eniet me : praevenit enim te; utique praevenit, quia nihil in te boni invenit. Praevenisti supplicium ejus superbiendo: ille praevenit supplicium tuum peccata delendo. Tanquam enim ex peccatore justificatus, ex impio pius factus, ex damnato in regnum assumptus, dic Domino Deo tuo: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Dicamus, Non nobis: quibus enim si quasi nobis? Dicamus, inquam, Non nobis, quia si ita faceret sicut nobis, nonnisi poenas infligeret nobis. Non nobis, sed nomini suo det gloriam: quia non secundum iniquitates nostras fecit nobis . Non ergo nobis, Domine, non nobis: repetitio confirmatio est. Non nobis, Domine, sed nomini tuo da gloriam: hoc illi noverant coeli, qui enarraverunt Eopera manuum ejus. Quae opera manuum ejus? Non sicut quidam sentiunt, Deus verbo fecit omnia, et tanquam praestantiorem caeteris hominem suis manibus fecit. Non ita sentiendum est: infirma est ista, et non satis elimata sententia; omnia
Abbreviated transcription (Latin):
feruntur: Manifestũ est ergo id eo deor sũ acei¬
pere fundamentũ . quia pondere suo deor sũ uen¬
sus fenuntur. Et nisisit qđ sustineat totũ eadit qͥ
totum eed trã uergit: Rebus ergo adimatendent¬
bus inimoponitur fundamentũ ecclesi a uerod
inimoposita tendit incelum: s unda mentũ ergom̃

Expanded text:
feruntur. Manifestum est ergo ideo deorsum acciferuntur. Manifestum est ergo ideo deorsum accipere fundamentum, quia pondere suo deorsum versus feruntur; et nisi sit quod sustineat, totum cadit, quia totum ad terram vergit. Rebus ergo ad ima tendentibus in imo ponitur fundamentum: Ecclesia vero Dei in imo posita tendit in coelum. Fundamentum ergo nostrum