comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uisum recepit. ammirans se subito
detenebris inlucem mutatã. Sed ⁊
usq hodie ꝑsummũ ministrũ suũ
hec eadem dñs cotidie adlaudem ⁊
glam nominis sui ineodem loco oꝑa¬
ri non desinit. Igitur eo die quod. ẽ.
da completa templi dedicatione.
uir dñi autbertus postqͣm sagacit̾
omĩa sub ordine disposuit. officia qͦ
seruientium clericorum constituit.
deputans hos inibi subnumero cõ¬
sistere duodecim qui legitimis ob¬
seruationib ꝑpetualit̾ inbeatissimaͥ
michaelis archangłi. ꝑ sisterent fa¬
mulatu. quamius eiusdem num̃i
ineodem loco asuccessorib beati
uiri. sunt clerici substituti. Dimul
eciam de ep̃o pio suo eidem loco ser¬
uentib uillas contradidit. uide
gelicam reuelationẽ. Int̾ea idem p̾¬
sul cuncta ꝑuidens congruo patrata
ordine. hoc unum qd̃ poterat ualde
uideri difficile. a sc̃o censuit expectã¬
dum archangło. aque scilicet elem̃¬
tum. sine quo constare nequid uita

Expanded text:
um recepit visum, admirans se de um recepit visum, admirans se de tenebris subito in lucem mutatam. Sed et usque hodie per summum ministrum suum haec eadem Dominus quotidie ad laudem et gloriam nominis sui in eo loco operari non desinit. Igitur eo die, quod est da completa templi dedicatione, vir Domini Autbertus postquam sagaciter omnia sub ordine disposuit, officia quoque servientium clericorum constituit, deputans hos inibi sub numero consistere duodecim, qui legitimis observationibus perpetualiter in beatissimi Michaelis archangeli persisterent famulatu, quamvis non ejusdem numeri in eodem loco a successoribus beati viri sint clerici constituti. Simul etiam de episcopio suo eidem loco a servientibus villas contradidit, videlangelicam revelationem. Interea idem praesul cuncta pervidens congruo patrata ordine, hoc unum quod poterat valde videri difficile, a sancto censuit expetendum archangelo, aquae scilicet elementum, sine quo constare nequit vita
Abbreviated transcription (Latin):
locum referendi patrocinia contradi¬
dit. Conditione interposita. uide¬
licet ut quos una anglice reuelati.¬
onis sociauerat casa: una quoq et̾¬
nu inter ea nuntii repedantes post
multa itineris spacia ad locũ quo
cligressi fuerant: ipso die quo fa¬
brica completa. ẽ. inmonte tam dic¬
to inocciduis partib qua nouum
ingressi sunt orbem. quem primũ.¬
uel paium ue prium densitate re¬
liquerant plenum. Quo dum
autbertus occurrens cum multis
laudib cum canticis spiritalib ĩ sa
deuehit ꝓfutura presidia. Oici uero
non potest quanto inaduentu ut
michaelem archangłm celestis mi-¬
licie principem merebantur obtine¬
re signiferum. Cognoscentes etiam
signa q̾ mirabilia: que dñs ꝑminis
firmitatib acti pristine redditi sint¬
sanitati. Et qd̃ his addendum. ẽ mu¬
lier quedam orbata luminibz deuil¬
la que dicitur astericus. dũ ꝑsequit᷑
pretiosissima munera sũmi archan
renamq maris diuinitus factum¬

Expanded text:
locum referenda contradilocum referenda contradidit, conditione interposita, videlicet ut quos una angelicae revelationis sociaverat causa, una quoque aetemi interea nuntii repedantes, post multa itineris spatia, ad locum quo digressi fuerant, ipso die quo fabrica completa est in monte jam dicto in occiduis partibus, quasi novum ingressi sunt orbem, quem primum veprium densitate reliquerant plenum. Quo dum Autbertus occurrens cum multis laudibus, cum canticis spiritalibus, cum devehit profutura praesidia. Dici vero non potest quantum in adventu ut Michaelem archangelum coelestis militiae principem merebantur obtinere signiferum; cognoscentes etiam signa et mirabilia quae Dominus per ministfirmitatibus acti pristinae sunt redditi sanitati. Et quod his addendum est, mulier quaedam orbata luminibus, de villa quae dicitur Asteriacus, dum prosequitur pretiosissima munera summi archangrenae maris divinitus fact
Abbreviated transcription (Latin):
sci archangłi pignorata: beatus
eundem sacerdotem michael ad¬
monuit. uti fratres celerrue usꝙ
ad locum quo memoria uenerabi¬
liter colitur scĩssumni archangeli
dirigeret ingargano cẽ eã quam
angelo patrocinante referrent be
ea missi nuntii adeum locũ. Qui
benignissime ab abbate loci illius
suscepti. uestib ꝙ muratis. ac tan
ti fatigatione itineris sublenati.
cunctaq̃ sue contingerant regioni.
sumiiq ad qd̃ uenerant pandunt.
Que uerba cum ip̃ius abla loci
suo retulisset antstiti uberrimas
omipotenti deo laudes uterq retu¬
lit. qui plapsis nature fragilitate
terrigenis assistentium sibi minis¬
trorum dignatur prebere suffragi¬
um. hinc cum qua decebat uene¬
ratione sumptis a loco pignoribus
bei pallioli qd̃ ip̃e memoratꝰ archan¬
gelus inmonte gargano supͣ altare
qd̾ ipse manu sua construxerat po¬
suit. &e. partem scilicet marmoris
supͣ qd̾ stent cuius ibidem usq nõc
iam dictis fratrib usꝙ adsacrum

Expanded text:
sancti archangeli pignora, beatus sancti archangeli pignora, beatus eumdem sacerdotem Michael admonuit, uti fratres celerrime usque ad locum quo memoria venerabiliter colitur sanctissimi archangeli, dirigeret in Gargano, et eam quam angelo patrocinante referrent benea missi nuntii adeunt locum: qui benignissime ab abbate loci illius suscepti vestibusque mutati, ac tanti itineris fatigatione sublevati, cuncta quae suae contigerant regioni, simulque ad quod venerant pandunt. Quae verba cum ipsius loci abbas suo retulisset antistiti, uberrimas omnipotenti Deo laudes uterque retulit, qui pro lapsis naturae fragilitate terrigenis assistentium sibi ministrorum dignatur praebere suffragium. Hinc cum qua decebat veneratione sumptis a loco pignoribus, bei pallioli quod ipse memorandus archangelus in monte Gargano supra altare quod ipse manu sua construxerat, posuit, et partem scilicet marmoris supra quod stetit, cujus ibidem usque nunc jam dictis fratribus usque ad sacrum
Abbreviated transcription (Latin):
atcentius insistebant oꝑi. Cumq
lam dictus ep̃s demagnitudinis
construende fabrice adhuc dubiꝰ
cogitaret. nocte media si cuti quon¬
dam gedeoni insignum uictorie
ros iacuit supͣ uextitem montis.
Ubi autẽ fundam̃ta locanda erãt.
siccitas fuit. Dictumq. ẽ. episcopo.
Uade & sic̃ signatum uideris.
fundam̃ta iace. Qui statĩ omni¬
potenti dño grãs agens. scĩq ĩplo¬
rans angłi michaelis auxuium. Ex
subtilitatis celsam. sed inmodũ
cripte uotundam. centum ut esti¬
matur hominum capacem. Illius
inmonte gargan uolens exequa¬
angłico apparatu. fat t̾rigenis ad
laudem &e glam dei habitatione.
manifeste docens semꝑ incelestib
diuini muneris opem. ẽẽ poseen¬
dam. altaq contemplationis in¬
tuitu penetrare os heris astra. nõ
t̾renis liosisq paludib yptantia
hominum ponere corda. Quod
cum non post multũ tempus. ẽẽt.
opem ferente deo edificatum. uiro
dei autƀto ep̃o manente ancxio.
proinde quia cernebant sibi de. ẽẽ.

Expanded text:
attentius insistebant operi. Cumque jam dictus episcopus de magnitudine construendae fabricae adhuc dubius cogitaret, nocte media, sicuti quondam Gedeoni in signum victoriae, ros jacuit super verticem montis; ubi autem fundamenta locanda erant, siccitas fuit, dictumque est episcopo: Vade, et sicut signatum videris, fundamenta jace. Qui statim omnipotenti Deo gratias agens, sanctique implorans archangeli Michaelis auxilium, exsublimitatis celsam, sed in modum cryptae rotundam, centum ut aestimatur hominum capacem, illius in monte Gargani volens exaequas angelico apparatu facta terrigenis ad laudem et gloriam Dei habitatione: manifeste docens semper in coelestibus divini muneris opem esse poscendam, altoque contemplationis intuitu penetrare aetheris astra, non terrenis limosisque paludibus rotantia hominum ponere corda. Quod cum post non multum tempus esset opem ferente Deo aedificatum, viro Dei Autberto episcopo manente anxio, proinde quia cernebat sibi deesse
Abbreviated transcription (Latin):
namq utraq ut qͥycimus: uniu¬
salis etcũe figuram premonstrat.
Neq incongruum quis arbitre¬
tur. qd̾ duesunt domus dm̃ in
mysterio facte: cum unam xp̃i
domũ esse eccłam: nullus fidelis
ambigat. Oue & eñ sunt cõ dite
domus. obsignificationẽ utriusq
popłi: mneadem fidem uenturi. iũ¬
dei scilicet oe gentilis. Unde bene
tabernaculum sola plebs hebrea cõ¬
didit inheremo. templi autẽ struc

Expanded text:
namque utraque, ut diximus, Univnamque utraque, ut diximus, Universalis Ecclesiae figuram praemonstrat. Neque incongruum quis arbitretur, quod duae sunt domus Domini in mysterio factae, cum unam Christi domum esse Ecclesiam nullus fidelis ambigat. Duae etenim sunt conditae domus ob significationem utriusque populi in eamdem Fidem venturi, Judaei scilicet atque gentilis. Unde bene Tabernaculum sola plebs Judaea condidit in eremo. Templi autem struc
Abbreviated transcription (Latin):
condidit. Utraq enĩ domus fir¬
miter fundata. ẽc̃. refertur. Taber¬
naculum quidem. qd̃ compactos
detabulis habebat parietes: su
ꝑbases argenteas. Cemplũ au¬
sitos.Ligna quoq erant impu¬
tribilia. Equib es: tabtenaculũ
omne factum. &. templũ intus or¬
natum. ac de suꝑtectum fulgebat.
Aurum etiam dethesauro bono:
optimum ꝓferebatur. De quo &̃
tabernacul parietes intus acfo¬
ris uestiti: os templi nõ tantũ
parietes. uerum etiam laquearia.
trabes. hostia. postes. & pauim̾ta
erant cooꝑta. Sed ar̾ uasa ueluten¬
silia domus utriusq. cuncta pe¬
ne aurea. Neq hec nisi deauro
purissimo ficri licebat. Fructus eti
am arborum qui indomũ dñi
offerebantur: purissimi ceꝰ exqͥsi¬
si. ẽẽ. iubebantur. Hoc est uitis.
oliue. turis. myrre. uel stactis:
&r ceterarum huiusmodi. Que
uidelicet cuncta spiritauter ĩtel¬
lecta: uerã nr̃e fidei oꝑationis
sinceritatẽ denuitiant. Domus

Expanded text:
condidit. Utraque enim domus fircondidit. Utraque enim domus firmiter fundata esse refertur: tabernaculum quidem, quia compactos de tabulis habebat parietes, super bases argenteas, templum ausitos. Ligna quoque erant imputribilia, e quibus et tabernaculum omne factum, et templum intus ornatum, ac desuper tectum fulgebat. Aurum etiam de thesauro bono optimum proferebatur, de quo et tabernaculi parietes intus et foris vestiti, et templi non tantum parietes, verum etiam laquearia, trabes, ostia, postes et pavimenta erant cooperta. Sed et vasa et utensilia domus utriusque cuncta pene aurea, neque haec nisi de auro purissimo fieri licebat. Frucam arborum, qui in domo Domini offerebantur, purissimi et exquisiti esse jubebantur. Hoc est, Vitis, Olivae, Thuris, Myrrhae, vel Stactis, et caeterarum hujusmodi: quae videlicet cuncta spiritaliter intellecta veram nostrae Fidei et operationis sinceritatem denuntiant. Domus
Abbreviated transcription (Latin):
uia propicia diuinitate¬
fratres kmi solempnia de¬
dicationis eccłie celebramꝰ:
debemus congruere sollempnitati
quam colimus. Ut sicut ornatis stu¬
diosius eiusdem eccłie parietibus
płib accensis luminarib amplifi¬
sato numero lectionum. addita psal¬
morum melodia letis noctẽ uigiliis
exmore trans egimus: ita etiã pene
tralia cordium nr̃oꝵ semꝑ necessa¬
riis bonorum oꝑum decoremus
ornatib: semꝑ innobis flamma di¬
uine pariter &e fraterne caritatis au¬
gescat: semꝑ inscũario pectoris nr̃i
celestium memoria preceptorũ: et
euuangłice dnctionis dulcedo scã
resonet. Hi sunt enĩ fructus bone
arboris hic boni thesaurus cordis:
hec fundam̃ta sapientis architectu:
que nobis hodierna sc̃i euuangłu
lectio cõmendat. Non nos formã
solumm᷑. sed uirtutem potius ha¬
bere pietatis. Quod etiam mystica
ueteris instrumanti nobis hystori¬
a diligenter insunat. quando uel
moyses tabernaculum: uel tẽplũ
dño salomon. insc̃e eccłie typum

Expanded text:
Quia propitia DeitateFratres Charissimi, solemnia dedicationis Ecclesiae celebramus, debemus congruere solemnitati, quam colimus, ut sicut ornatis studiosius ejusdem Ecclesiae parietibus, pluribus accensis luminibus, ampliato numero lectionum, addita Psalmorum melodia, laetis noctem vigiliis ex more trtralia cordium nostrorum semper necessariis bonorum operum decoremus ornatibus. Semper in nobis flamma divinae pariter et fraternae charitatis augescat, semper in sanctuario pectoris nostri coelestium memoria praeceptorum, et angelicae modulationis dulcedo sancta resonet. Hi sunt enim fructus bonae arboris, hic boni thesaurus cordis, haec fundamenta sapientis architecti, quae nobis hodierna sancti Evangelii lectio commendat, nos non formam solummodo, sed virtutem potius habere pietatis. Quod etiam mystica veteris instrumenti nobis historia diligenter insinuat, quando vel Moyses tabernaculum, vel templum Domino Salomon, in sanctae Ecclesiae typum
Abbreviated transcription (Latin):
ma sua corpora millius nrbis arce
reconderent. que totius orbis ob.¬
tinuerat principatum. Quatinꝰ
potentiam urtutis sue xp̃c osten.

Expanded text:
ma sua corpora in illius urbis arce reconderent, quae totius orbis obtinuerat principatum; quatenus potentiam virtutis suae Christ
Abbreviated transcription (Latin):
bita: congregata disꝑgit. inardescit
incelestib animus: nichil interrenis
libet. Deforme conspicitur quicqͥd
de terrene rei placebat specie: quia sola
preciose margarite claritas fulget in
corpus inter imit: sic ab amore rere
corporalium: eterne uite caritas oc¬
cicdit. Nam quem ꝑfecte absorbu¬
erit: adterrena foris desideria:
uelut insensibilem reddit. Neq enĩ
scã hec: cuius hodie natalicia celebra¬
mus: mori ꝓ dño potius sed ĩ corpore:
si prius aterrenis desideriis: mortua
non fuisset inmente. Erectus nãq
inuirtutis culmine animus: torm̃ta
derisit. premia calcauit: ante arma¬
tos reges & presides ducta stecit: fe¬
riente robustior. iudicante sublimi¬
or. Quid inter hec nos barbati ⁊ de¬
biles dicimus: qui ire adregna ce¬
lestia: puellas ꝑferrum uidemus. qͦs
ira suꝑat. suꝑbia inflat: ambitio per¬
durbat. luxuria inquinat: Qui
si adpisci regna celorum ꝑbella. per¬
secutionum non possumus: hoc ip̃m

Expanded text:
bita, congregata dispergit, inardescit bita, congregata dispergit, inardescit in coelestibus animus, nil in terrenis libet, deforme conspicitur quidquid de terrenae rei placebat specie, quia sola pretiosae margaritae claritas fulget in corpus interimit, sic ab amore rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit. 3. Nec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus, quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
publico: quatinus intentio mancat
inocculto. Ut &e debono oꝑe ꝓximiᷤ
prebcamus exemplum: &ꝰ tamen ꝑ
intentionẽ qua deo soliplacere que¬
rimus: semꝑ obte mus secretum.
Thesaurus autẽ: celeste. ẽ. desiderium.
Ager uero inquo thesaurus absc̃õ¬
ditur disciplina studii celestis. Quẽ
ꝓfecto agrum uenditis omnib com¬
parat: qui uoluptatib carnis re¬
nuntians: tuncta sua terrena deside¬
ria: ꝑdiscipline celestis custodiam
salcat. Ut nichil iam qd caroblan¬
ditur libeat: nichil qd farnalem
uitam trucidat: sp̃c ꝑ horrescat.
Rursum celeste regnum negotiato¬
ri homini simile dicrtur: quibonas
margaritas querit: sed unam preti¬
osam inuenit: quam iudelicet ĩuen¬
tam: omnia uendens eruit: quia
qui celestis uite dulcedinẽ inqͣntũ
possibilitas admutit. ꝑfecte cognoue¬
rit: ea que initerris amauerat: liben¬
ter cuncta derelinquit. In compara-¬
tione eius ulescunt omnĩa deserit ha-¬

Expanded text:
publico quatenus intentio maneat publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. Rursum coeleste regnum negotiatori homini simile dicitur, qui bonas margaritas quaerit, sed 1473 unam pretiosam invenit, quam videlicet inventam, omnia vendens emit, quia qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum possibilitas admittit, perfecte cognoverit, ea quae in terris amaverat libenter cuncta derelinquit; in comparatione ejus vilescunt omnia, deserit ha
Abbreviated transcription (Latin):
regnum fratres km̃i id¬
circo terrenis reb simi¬
le dicitur: ut exhis que animus no-¬
uit: surgat adincognita que nõ no¬
uit. Quatinus exemplo iusibilium:
se adinuisibilia rapiat. & ꝑea que u¬
su didicit: quasi cõfricatuis incalescat.
Ut ꝑhoc qđ scit notum diligere:
discat or incognita amare. Ecce enĩ
regnum celorum thesauro abscondito
inagro comparatur: quem qui inue¬
nit homo abscondit: o pregaudio il¬
lius uacdit &r uendidit uniuersa que
habet: &e̾ ennuit agrum illum. Qua ĩ
re hoc quoq notandum. ẽ: qđ ĩ uen¬
tus thesaurus absconditur ut ser¬
uetur. Quia studium celestis de¬
siderii amalignis sptritib custodi¬
re non sufficit: qui hoc abhumanis
laudib non abscondit. In presenti
enĩ uita: quasi iuia sumus. qua
adpatriam ꝑgimus. Maligni autẽ
culi obsident. Depredari ergo deside-¬
rat: qui thesaurum bublice portat
inuia. Soc autem dico: non ut ꝓ¬
hoc qđ agimus. Laudes exterius
non queramus. Dic autẽ sit opus ĩ

Expanded text:
regnum, fratres charissimi, idcirco terrenis rebus simile dicitur, ut ex his quae animus novit surgat ad incognita, quatenus exemplo visibilium se ad invisibilia rapiat, et per ea quae usu didicit, quasi confricatus, incalescat, ut per hoc quod scit notum diligere, discat et incognita amare. Ecce enim coelorum regnum thesauro abscondito in agro comparatur, quem qui invenit homo, abscondit, et prae gaudio illius vadit et vendit universa quae habet, et emit agrum illum. Qua in re hoc quoque notandum est, quod inventus thesaurus absconditur, ut servetur, quia studium coelestis desiderii a malignis spiritibus custodire non sufficit, qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. In praesenti etenim vita quasi in via sumus, qua ad patriam pergimus. Maligni autem culi obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum publice portat in via. Hoc autem dico, non ut phoc quod agimus laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in
Abbreviated transcription (Latin):
acturus. ẽ. quia conspectu uidicis
rapitur: abelectorum societate sẽ¬
paratur: qui tenebrescit aliumine:
cruciatur et̾na combustione: Un¬
de &s hanc eanden comparationẽ
dñs subbreuitate aꝑit. cũ subiun¬
git. Sic erit inconsumatione icli:
Exibunt angłi & separabunt ma¬
los de melio ustorun: e mitat
eos incaminum ignis: ibi erit fles
ce stridor dentium. Hociam fr̃s
ponendum. Aꝑta &e cñ uoce tor¬
menta peccantium dicta sunt: ne
quis a dignorantie sue excusationẽ
recurreret: siquid de eterno suppli¬
cio obscure diceretur. Unde ⁊ sub¬
dditur. Intellexistis hec omĩa: dicũt

Expanded text:
acturus est, qui a conspectu judicis acturus est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit: Sic erit in consummatione saeculi. Exibunt angeli, et separabunt malos de medio justorum, et mittent eos in caminum ignis. Ibi erit fletus et stridor dentium. Hoc jam, fraponendum. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec omnia? Dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
missa: oe ꝑeam quisq adet̾num reg¬
num: presentis seculi fluctib trahit᷑.
ne meterne morai ꝓfunda mergatur:
Comni genere piscium con
iluites a pauꝑes: fortes & ĩ firmos
uocat.Ande oe ꝑsalmmistam deo
dicitur. Ãte omnis caro ueniet.
tunc uniuersalit̾ replebitur: cum
filiesuo humani generis summa con¬
eludetur. Quam educunt &. secus
litus sedent: quia sic̃ mare scrulũ:
ita seculi fuiem: significat litus ma¬
ris.inquosci cet fine: boni pisces
inuasis eliguntur: mali ꝓiciuntur
regni luce ꝑdita. adexteriores tenebͣs
rꝑrõdi ꝑtrahuntur. Bilic enĩ
bonos malosq cominuniter: quasi
ꝑruxtos pisces: fidei sagena nos cõ¬
tinet. Decllitus indicat: sagena
pisces qui capti fuerint: mutari nõ
possunt. Na autẽ mali capimur.
sed inbonitatẽ ꝑmutamur. Cogi¬
temus igitur incaptione: ne di¬
uidamur inlutore. Ecce quã gra¬
tas: ita ut se modicum addicat:
si cut ex hoc conuentu ur̃o de esse
sontĩngat. Quid ergo inilla die

Expanded text:
missa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris. In quo scilicet fine boni pisces in vasis eliguntur, mali autem projregni luce perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter quasi permistos pisces fidei sagena nos continet, sed littus indicat sagena, pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permutamur. Cogitemus igitur in captione, ne dividamur in littore. Ecce quam gratas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat. Quid ergo in die illa
Abbreviated transcription (Latin):
nitas ubi feconditas predicatur:
neq fecunditas ubi uirginitas
integra conseruatur. Ideoq totũ
suꝑ excellunt de illa que dicunt᷑.
quia sunt diuina atq ĩ effabilia.
Unde uirginitas oe fecunditas
ꝓlis suꝑ eminens nouitas. ẽ: quã¬
quam humanum cernat᷑ ex car¬
ne qd̃ nascitur. Uerumptamen
ce si magnificentior multum uir¬
ginitas inmaria propt̾ gr̃e excel¬
lentiam: una tam̃ integritas car¬
nis: & una uirtus: que adinuicẽ
quasi cognata sociantur. Hinc
quoq iohannes quicquid. ẽ qđ
maria genuit euuangłitando suo
cõmendat: eloquio: uerbum quod
in principio erat: &e uerbum eratꝰ
apud dm̃. & deus erat uerbum.
Hoc quippe u̾bum qd erat ĩprin¬
cipio: & apud dm̃ erat. &r d̾s erat¬
uerdum ip̃m dm̃ genuit beata ⁊
gloriosa uirgo maria exse: carnẽ
factum: id cuxo ce iurginitas lõge
sacratior & fecunditas ut ita dicã
multo ineffabilior. quam suo po¬
tuerit ille explicare eloquio. Uerũ¬

Expanded text:
nitas, ubi fecunditas praedicatur: nitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizando, suo commendat eloquio. Verbum, inquit, in principio erat, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Hoc quippe Verbum quod erat in principio, et apud Deum erat, et Deus erat, ipsum genuit beata et gloriosa Virgo Maria ex se carnem factum. Idcirco virginitas longe sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verum
Abbreviated transcription (Latin):
ne beatam uirginem &e siomnes
uenerati sunt discipłi eiq famu¬
labantur officio dilectionis: ioħs
tam̃ amplius acspecialius usq
adfinem uite. qui sibi cõmissam
accepit insuan quasi matrẽ filius:
cui benignus magister de cruce.
Mulier inquit ecce filius tuus:
ad discipłm autẽ : ecce mat̾ tua
ut urgo uirgini cohereret: ce de¬
seriuret officiosissime: cura adoptio¬
nis. Non enĩ pudicissima uirgi¬
nitas: a licui disciplorum rectius
quam uirgini cõmendatur: ut
esset adiniidem grata societas &. flo¬
ridus aspectus nec non ceꝰ uenustꝰ
conuersandi: uernans alternatim
pudicitiarum splendor decoratus.
Una siquidem uirtus uirginĩta¬
tis inambobus: sed altera ꝓpor¬
tio inmaria. Altera quidem qͥa
fecundior: sed ipsa. Ipsa uero sed
altera quia e ipsa eademꝙ incor¬
ruptio: tamen fecunditas integri¬
tatis longe gloriosior quã urgĩni¬
& fecunditas in illa tota difica ẽ:
oe uirginitas. Alioquin: nusꝙͣ
scdm naturam nascendi uirgi¬

Expanded text:
beatam Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecunditas integritatis longe gloriosior quam virginiet fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virgi
Abbreviated transcription (Latin):
uniuersam hereticam prauitatẽ.
sola sit post dm̃ que nos confirint
momini ueritate: suisq cõmendet
meritis: ce precib auxilietur: et
ut ip̃i digni inuieniamur in eius
laudib. Qe̾ si queritur post as¬
censionem dñi quid egerit: unũ
pro certo.ẽ. quia uirgo sc̃a corꝑe
ac mente ꝑmansit. Quam sane
angłs grabrihel ac si celestis para
cruce commisit: ungo uirginem
seruauit: suisꝙ ei deseruiuit
obsequiis: non qd̾ eximius ille
scõrum chorus apłoꝵ eam deserue-
rit: inter quos post resurrectionem
intrans o exiens familiarius con¬
tulit de xp̃i incarnatione. Canto
siquidem uerius. quanto abinitio
rat &̾ ꝑspexerat oculis uniuersa:

Expanded text:
universam haereticam pravitatem: sola post Deum quae nos confirmet in omni veritate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. Quod si quaeritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis parancruce commisit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quod eximius ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio rat, et perspexerat oculis universa:
Abbreviated transcription (Latin):
rant discipłi tatita cogitatione dicere.
Octisionem ce mort̃. inpresenti dicis
esse uenturam. Quod autẽ ꝓmittit se
affitturum ingła patris cumangłoꝵ
inclies erit. ce. intempora longa differ
timorem: presenci compensat gaudio

Expanded text:
rant discipuli in suis cogitationibus dicere: Occisionem et mortem nunc dicis esse venturam; quod autem promittis adfuturum te in gloria Patris cum angelorum icis, hoc in tempora longa differetimorem praesenti compensavit praemio
Abbreviated transcription (Latin):
mitas: audit quiddicit. Potesta¬
tem habeo ponendi animã meame
ce  potestatĩ habeo iterum sum̃di eũ.
Nemo tollet eam ame: sedego po.¬
no eam. se itecum sumo eam. Het
potestas tristis erat: quando facie¬
bat. qđ non faceret nisi uoluisset:
¶otestatem enĩ fecit nõ conditione
qua ip̃e uoluit. non quiauideus
potuit. Trinsfigurauit ergo iuse
infirma memibra corporis sui. Et
forte deullis clictum .s̃. Qui sem¬
nant inlatrimĩs. ingaudio metent:
lad s̃. de infirmiorib. Non eñ iula¬
crumis seminabat ille: ip̃ius xp̃i
magnus preco quando dicebat ego
etã iam immolor ae tempus mẽe
resolutionis instat: bonũ certamen
tertaui. cursũ consumami fidem ser.

Expanded text:
Audite quae dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam. Nemo tollet eam a me, sed ego pono eam, et iterum sumo eam . Haec potestas tristis erat, quando faciebat quod non faceret, nisi voluisset. Potestate enim fecit, non conditione; quia ipse voluit, non quia Judaeus potuit. Transfiguravit ergo in se infirma membra corporis sui. Et forte de illis dictum est, Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent: id est, de infirmioribus. Non enim in lacrymis seminabat ille ipsius Christi magnus praeco, quando dicebat: Ego enim immolor, et tempus meae resolutionis instat. Bonum certamen certavi, cursum cons
Abbreviated transcription (Latin):
rib dici potest quia cum lacrimis
seminauerunt. Fortiter enũ certaue
consolaretur: transtulit eos. ⁊ trãs¬
figurauit eos os dixit. Tristis. ẽ. ani¬
ma mea usq ad mortẽ. Uerump¬
tamen fratres mei: udetur michi
qđ caput nr̃m infirmiorib suis mẽ¬
bris compassum. ẽ: ne de se forte m̃bra
infirma desperarent. Et sic̃ est huma¬
na fragilitas morte ꝓpinquante
ꝑturbarentur a̾ dicerent nõ se adcłm
ꝑtinere. Nam siꝑtinerent gaud̾ent.
d̾o prius xp̃c dixit. Tristis est anĩma

Expanded text:
ribus dici potest, quia cum lacrymis ribus dici potest, quia cum lacrymis seminaverunt. Fortiter enim certaverChristus consolaretur, transtulit eos et transfiguravit eos in se, et dixit: Tristis est anima mea usque ad mortem. Verumtamen, fratres mei, videtur mihi quod caput nostrum infirmioribus suis membris compassum est, ne de se forte membra infirma desperarent, et sicut est humana fragilitas, morte propinquante perturbarentur, et dicerent non se ad Deum pertinere; nam si pertinerent, gauderent. Ideo prius C
Abbreviated transcription (Latin):
ipsos confitendo xp̃m: tr: implendo
ineius ad iuitorio qd̾ dictum est. Ad
mensam magnam sedisti: scito qm̃
talate. oportet preparare. Que est
mensa magna. nisi unde acripimus
corpus xp̃i ⁊ sanguine: Quid est
scito. qm̃ taua te oportet preparare. ni¬
si qł beatus iohannes exponit. sic̃ xp̃c
quia perierunt: quando securitatem
a dũo etiam decapillo acceꝑunt: Perit
manus ubi non ꝑit pylus: Perit ca¬
put ubi non perit capillus: ubi ñ ꝑit
palpebra. perit oculus: Hac ergomat¬
na accepta securitate: impenderunt
se ipos. Oꝑib ergobonis: seminemꝰ
cum tempus. ẽ dicente apło. Quipar.¬
ce seminat: parre qr metet. Infatiga¬
biles inquit: cum tempus habemus
oꝑeniur bonum ad om̃s. maxime au¬
tem addomesticos fidei. Et iterum.
Bonum inquit facientes: nõ deficia¬
mus. Tempore enĩ suo metemus.
Qui defecerit insemine. nõ gaudebit
omĩa bona oꝑa nr̃a habere debeant
hylaritatem: Et quidem demarty¬

Expanded text:
ipsos confitendo Christum, et implendo ipsos confitendo Christum, et implendo in ejus adjutorio quod dictum est, Ad mensam magnam sedisti, scito quoniam talia te oportet praeparare . Quae est magna mensa, nisi unde accipimus corpus Christi et sanguinem? Quid est, Scito quoniam talia te oportet praeparare; nisi quod beatus Joannes exponit, Sicut quid perierunt, quando securitatem a Domino etiam de capillo acceperunt ? Perit manus, ubi non perit pilus? Perit caput, ubi non perit capillus? Ubi non perit palpebra, perit oculus? Hac ergo accepta magna securitate, impenderunt se ipsos. Operibus ergo bonis seminemus, cum tempus est, dicente Apostolo, Qui parce seminat, parce et metet . Infatigabiles, inquit, cum tempus habemus operemur bonum ad omnes, maxime autem ad domesticos fidei. Et iterum: Bonum, inquit, facientes non deficiamus; tempore enim suo metemus . Qui defecerit in semine, non gaudebit omnia bona opera nostra habere debeant hilaritatem? Et quidem de marty
Abbreviated transcription (Latin):
salmus pia¬
qui cantatur domino:
iudetur scĩs martyrib
conuenire. Sed si membra xp̃i sumus
sic̃. eẽ. debemius: adom̃s nos ꝑtinere
intelligamus. Qui seminant inla¬
cruis: ingaudio metent. Funtes
ibant &̃ flebant: mutentes semina
sua. Clenientes autẽ uenient in exul¬
tatione: tollentes manipulos suos.
Quo euntes. &e unde ueni¬
entes: Quid seminantes in lacrimis:
que sunt semina: Qui sunt ma¬
nipuli: Euntes inmortẽ: uenien¬
tes amorte. Euntes nascendo: ue¬
nientes resurgendo. Seminantes
oꝑa bona: mententes mercedem mer¬
cedem et̾nam. Semina ergo sũt nr̃a:
quicquid boni fecerimus. Mani¬
puli nr̃i: quod infine recipiemus.
Si ergo bona sunt. semina bona oꝑa.
quare cum lacrimis. cum hylarem
datorem diligat d̾s : Hic primum¬
iudete km̃i: quomodo maxime. adbe¬
atas martyres uerba ista ꝑtineant.
Nulli eñ tantum impenderũt. qmͣ
illi qui se ipsos impenderunt. Sicut
dicit apłspaulus. Et ip̃e impendar
panimab ur̃is. Impenderunt enĩse

Expanded text:
salmus qui cantatur Domino, videtur sanctis martyribus convenire: sed si membra Christi sumus, sicut esse debemus, ad omnes nos pertinere intelligamus. Qui seminant in lacrymis, in gaudio metent. Euntes ibant et flebant, mittentes semina sua: venientes autem venient cum exsultatione, portantes manipulos suos. Quo euntes, et unde venientes? Quid seminantes in lacrymis? quae sunt semina? qui manipuli? Euntes in mortem, venientes a morte. Euntes nascendo, venientes resurgendo. Seminantes opera bona, metentes mercedem aeternam. Semina ergo sunt nostra, quidquid boni fecerimus, manipuli nostri, quod in fine recipiemus. Si ergo bona sunt semina, bona opera; quare cum lacrymis, dum hilarem datorem diligat Deus ? 2. Mvidete, charissimi, quomodo maxime ad beatos martyres verba ista pertineant. Nulli enim tantum impenderunt, quam illi qui se ipsos impenderunt: sicut dicit apostolus Paulus, Et ipse impendar pro animabus vestris . Impenderunt enim se
Abbreviated transcription (Latin):
est inquit michi corona iusticie. quã
relaet michi dñs uulla die iustus
uidex. Quasi aliceret. E eddet m̾
mestm: cuime ip̃m impendo seũttẽ
Nes uerba quantũ intelligimus
fratres: exiatantis sunt. nõ ploran.¬
tis. Numquid quando ista dice¬
bat inlatrimis erat: Nonnesimi¬
ba. ut nec ipsi desperent qui ilacͥ¬
nus seminarunt: quia ciꝰ si semi¬
narunt inlacrimis. transiet dolor
& gemitis. Transit fristicia cũsi.¬
ne: ⁊ uenit letitia sine fine. Herũp¬

Expanded text:
ustitiae, quam reddet mihi Dominus in illa die justus judex : quasi diceret, Reddet mihi messem, cui me ipsum impendo sementem. Haec verba, quantum intelligimus, fratres, exsultantis sunt, non plorantis. Numquid quando ista dicebat, in lacrymis erat? Nonne simiba, ut nec ipsi desperent qui in lacrymis seminarunt: quia etsi seminarunt in lacrymis, transiet dolor et gemitus: transit tristitia cum fine, et venit laetitia sine fine.
Abbreviated transcription (Latin):
iram: ce tamen nusericordit̾ expeo¬
tat. Sic autẽ nos & miscłia eius
refoueat: ut nullo modo negligẽ¬
tes redlat: sic pecata nr̃a pertur¬
bent: ut mens indesperatione non
proruat. Quia & si presumentes
metuimus: et metuentes speramꝰ:
et̾num regnum citius adempturi
sumus: ꝑ eum qui uiuit & regnat¬
deus cum patre inunitate sp̃c sc̃i

Expanded text:
iram, et tamen misericorditer exspeciram, et tamen misericorditer exspectat. Sic autem nos et misericordia ejus refoveat, ut nullo modo negligentes reddat. Sic peccata nostra perturbent, ut mens in desperationem non prorant, quia etsi praesumentes metuimus, et metuentes speramus, aeternum regnum citius adepturi sumus, per eum qui vivit et regnat cum Patre in unitate Spi
Abbreviated transcription (Latin):
recipit: apud se uiuere nobis etiã
uisibiliter ostendit. Hos gͦ fr̃s
kiñi incausa ur̃i exaniiis: quã
cum districto uiditt habeas. patro¬
nos facite: hos indic intanti t̾roris
illius: defensores adhibete. Certe
si apud quendam magnũ iudicẽ
causa. quelibet ur̃a. eẽt. die crasti¬
na uentilanda: totus hodiernus
dies incogitatione duceretur: patro¬
num ur̃a fraternitas quereret: mag¬
nuq pretib ageret: ut apud tantũ
uditem sibi defensor ueniret. Eire
districtus iudex iħo uenturus. ẽ. tan¬
ti illius angłorum: aut archange¬
lorum q concilii terror adhibetur.
In illo conuenin causa nr̃a discutit᷑.
ce tamen nos patronos modo non
querimus: quos tunc defensores
atq ut ita dixcrim querunt ut que¬
rantur. Hos ergo auditores: ur̃e
orationis querite. hos ꝓtectores
ur̃i reatus inuenite. Quia neꝰ
puniri peccatores debeat: rogari
uult ct ip̃e qui iudicat. Unde et
tam longo temporum cominatur

Expanded text:
recipit, apud se vivere nobis etiam recipit, apud se vivere nobis etiam visibiliter ostendit. 8. Hosin causa vestri examinis, quam cum districto judice habetis, patronos facite, hos in die tanti terroris illius defensores adhibete. Certe si apud quemdam magnum judicem causa quaelibet vestra esset die crastino ventilanda, totus hodiernus dies in cogitatione duceretur, patronum vestra fraternitas quaereret, magnis precibus ageret ut apud tantum judicem sibi defensor veniret. Ecce districtus judex Jesus venturus est, tanti illius angelorum archangelorumque concilii terror adhibetur. In illo conventu causa nostra discutitur, et tamen nos patronos modo non quaerimus, quos tunc defensores atque, ut ita dixerim, quaerunt, ut quaerantur. Hos ergo adjutores vestrae orationis quaerite, hos protectores vestri reatus invenite, quia ne punire peccatores debeat, rogari vult et ipse qui judicat. Unde et tam longo tempore comminatur
Abbreviated transcription (Latin):
cłi exmore adorandum ueniss.
egrediens dnos stantis sub perigri¬
no habitu monachos inuenit. ꝑegri¬
nos credidit: Dari eis aliquid elemo-¬
sine precepit. Eed priusquam eiꝰ ero-¬
gator. eis acllargendam elemosinã
ꝓpinquansde asstiterunt illi uicimꝰ.¬
sẽ dycerunt. En nos modouisitas:
noste indie indicũ requiremꝰ: ⁊ qͥe¬
quid possumus prestamust᷑. Quo
dicto aboculis eius ablatisunt. Ter¬
rita illa adorandum rediit: se se qͤ
inlacrumis ꝓlixius effudit: er facta
est posthoc tanto instantior ĩprece:
quanto certior deꝑmissione. Si au¬
tem uixta pauui uoce: est fides spe¬
randum substantia recum: argu¬
mentum non apparentũ. nequa¬
quam iamdicimus: ut uenturã
uitam credatis̃: quia etce ip̃i quĩ
illa uiuunt humanis obtutib uisi¬
biliter presentantur. Quod enim
uidexi potest: mlius dicitur scrri:
quam credi. Uenturam ergo uitã
nos dñs magis uoluit scire quam
credere: qui eos quos inusibilit̾

Expanded text:
dum ex more ad orandum venisset, dum ex more ad orandum venisset, egrediens, duos stantes sub peregrino habitu monachos invenit, peregrinos credidit, dari eis aliquid eleemosynae praecepit. Sed priusquam ejus erogator eis ad largiendam eleemosynam propinquasset, astiterunt illi vicinius, et dixerunt: Tu nos modo visitas, nos te in die judicii requiremus, et quidquid possumus, praestabimus tibi. Quo dicto, ab oculis ejus ablati sunt. Territa illa ad orandum rediit, seseque in lacrymis prolixius effudit. Et facta est post hoc tanto instantior in prece, quanto certior de promissione. Si autem, juxta Pauli vocem, Fides est sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium , nequaquam jam dicimus ut venturam vitam credatis, quia ecce ipsi qui in illa vivunt, humanis obtutibus visibiliter praesentantur. Quod enim videri potest, melius dicitur sciri, quam credi. Venturam ergo vitam nos Dominus 1592 magis voluit scire, quam credere, qui eos quos invisibiliter
Abbreviated transcription (Latin):
mundo. c̃. sublimatum: speremꝰ reg.¬
num qd̾ ucelo credimus ꝑcipiendũ.
Nam sunt non nulli qui xp̃ranita¬
tis nomine censentur: sed xp̃ianita¬
ti non habent ficdam. Sola esse ui-¬
sibilia stimant: inuisibilia non ap¬
petunt. quia nec esse suspitantur.
Ad sc̃orum martyꝵe corpora con.¬
sistimus fratres met. Numquid is¬
ti carnẽ suam inmorte darent: nisi
eis certissime constetissit. ẽt̃. iutam
ꝓqua mori debuissent: Et ecte qui
ita crediderunt miraculis coruscãt.
Ad extincta namq eoꝵ corpora: iu¬
uentes egri ueniunt ce sanantur.
Per uiri ueniunt: ae demonia uex.¬
antur. Demonici ueniunt: et li¬
berantur. Quomodo ergo uiuunt
ullic ubi uiuunt. si in dot miracłis
uiuunt. hic niui morti sũt: Rem
fratres dico breuem uerbo: sed non
paruam merito. quam religiosis
quibꝰdam seniorsb enarrantib
agnoui. Cothorum tempore ma¬
throna. quedam fuit ualde religi¬
crebro ueniebat. Quada nero die:

Expanded text:
mundo esse sublimatum speremus regmundo esse sublimatum speremus regnum quod in coelo credimus percipiendum. Nam sunt nonnulli qui Christianitatis nomine censentur, sed Christianitatis non habent fidem. Sola esse visibilia aestimant, invisibilia non appetunt, quia nec esse suspicantur. Ad sanctorum martyrum corpora consistimus, fratres mei. Nunquid isti carnem suam in mortem darent, nisi eis certissime constitisset esse vitam pro qua mori debuissent? Et ecce qui ita crediderunt, miraculis coruscant. Ad exstincta namque eorum corpora viventes aegri veniunt et sanantur, perjuri veniunt et a daemonio vexantur, daemoniaci veniunt et liberantur. Quomodo ergo vivunt illic ubi vivunt, si in tot miraculis vivunt hic ubi mortui sunt? 7. Rem, fratres, dico brevem verbo, sed non parvam merito, quam religiosis quibusdam senioribus narrantibus agnovi. Gothorum tempore matrona quaedam fuit valde religicrebro veniebat. Quadam die
Abbreviated transcription (Latin):
solidari. Sio israhelitito populo exegyp¬
ti terraliberando: repmissionis terra
prontititur. ꝙ cum uocandus esset
acd dona celestia terrenis ꝓmissionib
suadetur Cur hoo: Ut dum cẽt. ali¬
quid qd̾ deuicino ꝑciperet: illud iã
fideluis crederet. qd̾ delonguiquo au¬
dire potuisset. Carnalis cẽ enĩ popłs
siparua non acciꝑet: magna nõ cre¬
dertt. Ommperens q̃ de laugienos¬
decrena: suadet adcelestia. Tt ꝑcipiss
quod iuderet. sperare disteret qd̃ mini¬
me uidebat. Et tanto solidior demui.¬
sibilib fieret. quanto eum ad spei cer¬
titudinem uisibilia ꝓmissa fulcirent.
Undo recte quo ꝑsalmistam dicitur.
Dedit eis regiones gentium ⁊ laborgs
populoꝵ possiderunt. UIt custodrãt
iustisicationes eiuis: ce legen eius ex¬
quirant. Sic ergo hoc loco rudib dis¬
cipłis: ueritas loquens. uidendũ
regnum de ꝓmittit uit̾ra: uthocab
eis ficielius incelo presumatur. Ex
ip̃o itaq regno qd iam iudemus in

Expanded text:
solidari. Sic Israelitico populo ex Aegypsolidari. Sic Israelitico populo ex Aegypti terra liberando repromissionis terra promittitur, et cum vocandus esset ad dona coelestia, terrenis promissionibus suadetur. Cur hoc? Ut dum esset aliquid quod de vicino perciperet, illud jam fidelius crederet quod de longinquo audire potuisset? Carnalis etenim populus si parva non acciperet, magna non crederet. Omnipotens ergo Deus largienterrena, suadet ad coelestia, ut percipiens quod videret, sperare disceret quod minime videbat; et tanto solidior de invisibilibus fieret, quanto eum ad spei certitudinem visibilia promissa fulcirent. Unde recte quoque per Psalmistam dicitur: Dedit eis regiones gentium, et labores populorum possederunt, ut custodiant justificationes ejus, et legem ejus requirant . Sic ergo hoc loco rudibus discipulis Veritas loquens, videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelius in coelo praesumatur. Ex ipso itaque regno quod jam videmus in
Abbreviated transcription (Latin):
ant regnum dei. Regnum dei fratres
kmĩ : non semꝑ insacro eloquio uentu¬
rum regnum dicitur: sednonnũquã
presens eccłia uocatur: unde scriptũ
est. Mucet filius hominis angelos
suos: & colligent de regno eꝰ omnia
scandala non erunt: ubi ꝓfecto reprobi
non admutuntur. Quouidelicet ex¬
emplo colligitur: qđ hoc loco regnũ
dei presens eccłia uocatur. Et quia nõ¬
nulli exdiscipłis usq adeo incorpore
uicduri erant: ut eccliam dei construc¬
tam conspicerent. ce contra mundi
huius głam erectam: consolatoria ꝓ¬
missione nunc dicitur Sunt quidã
dehicstantib qui non gustabuntmor¬
tem donec iuideant regnum d̃i. Sed
cum tanta dñs subeundo mortis pee¬
cepta ederet: quid necessarium fuit:
lt aclhanc subito ꝓ missionẽ ueniritͦ
Quod si subtiliter attendamꝰ. quan¬
ta dispensatione pietatis agatur ag.¬
noscimus. Discipulis enĩ rudib etiã
adpresenti uita aliquid ꝓmittendũ
fuit: utpossent robustius infutura

Expanded text:
ant regnum Dei. Regnum Dei, fratres charissimi, non semper in sacro eloquio venturum regnum dicitur, sed nonnunquam praesens Ecclesia vocatur. Unde scriptum est: Mittet Filius hominis angelos suos, et colligent descandala non erunt, ubi profecto reprobi non admittuntur. Quo videlicet exemplo colligitur quod hoc loco regnum Dei praesens Ecclesia vocatur. Et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem donec videant regnum Dei. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito 1591 promissionem veniret? Quod si subtiliter attendamus, quanta dispensatione pietatis agatur agnoscimus. Discipulis enim rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura
Abbreviated transcription (Latin):
sudici nb̃o accusemus atꝙ em̃dati¬
onem urãm non adextremũ uite
cdifferamus. sed quotiens inpeteats
labimur ꝑpenitentiam resurgemꝰ
Ac totis uirib uoluntates pessimaᷤ
carnisq illecebras uincentes. illud
omuimodis precaueamus. qm̃
cotdie admortem ꝓperamus. Et
dum nescimus securiq consistimꝰ.
repente mors ueniat. Ibi ergo festi¬
nenus ubi mors iam non timebit᷑.
Et ubinos sci omnes suscipere uel
nidere desiderant. Ubi nos rex cele¬
stis xp̃c aeꝰ suꝑni cũies angli expan¬
sis caritatis brachiis expectãt. Ibi in¬
quam festinemus. ubi sine fiue ui.¬
uamus. & ubi angłicis agminib
consortes esse possimus. Ita postreᷤ
mo mȩcilio mundi istius agamuᷤ:
ut ad fuurũ iudicium cũ secura
conscientia bonis oꝑib ornati ue¬
niamus. Ibiq gratissimum d̾o mu¬
nus nr̃as animas offeramꝰ: uit pro
hoc abeo cõmertio et̾nitatis beatitu¬
cdinem acciꝑe. o inseculum seculi

Expanded text:
Judici nostro accusemus, atque emendatiJudici nostro accusemus, atque emendationem nostram non ad extremum vitae differamus, sed quoties in peccatis labimur, per poenitentiam resurgamus, ac totis viribus voluntates pessimas carnisque illecebras vincentes, illud omnimodis praecaveamus, quoniam quotidie ad mortem properamus, et dum nescimus securique consistimus repente mors veniet. Ibi ergo festinemus, ubi mors jam non timebitur, et ubi nos sancti omnes suscipere vel videre desiderant, ubi nos Rex coelestis Christus et superni cives angeli, expansis charitatis brachiis, exspectant; ibi, inquam, festinemus, ubi sine fine vivamus, et ubi angelicis agminibus consortes esse possimus. Ita postremo in exsilio mundi istius agamus, ut ad futurum judicium cum secura conscientia bonis operibus ornati veniamus, ibique gratissimum Deo munus nostras animas offeramus, ut pro hoc ab eo commercio aeternitatis beatitudinem accipere, et in saeculum saeculi
Abbreviated transcription (Latin):
bono: ce rursum mundanis desideri.¬
ñ obligari. Deniq abspeuenie nulla
nos malorum quantuas renocet: q̃a
quãuis sit grauis culpa humana:
largior nichil homiñ est misccłma di¬
uinai. Unde ꝑ psalmistam dicitur.
Multa est apud dñm misccłia et co¬
piosa apud eum redemptio. Et iteꝵ.
Corcontritum & humiliatum deus
non spernit. het nos fratres diebus
atnocti memorea refoueat: hec
nos precepta frequenter sollicitent
debitum iuite fuse iam namq acd¬
futurum putemus uicinumq
speremus mortis diem quẽ lon¬
ginquũ essenescimus. Modo e̾¬
mendemus qđ delinquimus: ne
tunc penitere incipiamus quando
lam non ualemus. Erit quidem
ce mninferno penitentia: sed omĩno
infrualuosa. Erit ibi penitentia do¬
lorem habens sed iam meditinam ñ
habens. Ibiq nullatenꝰ poteritadeo
promereri qd petit: qui hic noluerit
neris capiamus. Ip̃i dum licet hic
nos castigemus ipsi nobistũ deasti¬
b nrĩs rationem faciamꝰ ipsi nos

Expanded text:
bono, et rursum mundanis desideribono, et rursum mundanis desideriis obligari. Denique a spe veniae nulla nos malorum quantitas revocet, quia quamvis sit gravis humana culpa, largior nihilominus est misericordia divina; unde per Psalmistam dicitur: Multa est apud Dominum misericordia, et copiosa apud eum redemptio . Et iterum: Cor contritum et humiliatum Deus non despicit . Haec nos, fratres, diebus ac noctibus memoria refoveat, haec nos praecepta frequenter sollicitent; debitum vitae finem jam jamque affuturum putemus, vicinumque speremus mortis diem, quem longinquum esse nescimus; modo emendemus quod delinquimus, ne tunc poenitere incipiamus quando jam non valebimus: erit quidem et in inferno poenitentia, sed omnino infructuosa; erit ibi poenitentia dolorem habens, sed jam medicinam non habens; ibique nullatenus poterit a Deo promereri quod petit, qui hic noluerit neris capiamus; ipsi dum licet hic nos castigemus, ipsi nobiscum de actibus nostris rationem faciamus, ipsi nos