comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes moueant. ut qͦlibet mͦ fallant qͦs possut. Hoc aũt ꝑmit.¬
tunt᷑ ad pͥmi facti memoriã ꝯm̃dandã. q̃ sit eis quedã cum
hoc gñe familiaritas. Porro ipsũ pͥmũ factũ ad hoc ꝑmissũ
ẽ. ut ꝑ naturã serpentis significaret᷑ gñi humano. cui eru¬
diendo hȩc gesta scͥbi oportebat om̃is diabolicȩ tẽptationis
similitudo. q̃ apparebit cũ inserpent̾e ꝓferri ceꝑit diuina¬
sententia. Pinde prudentissimꝰ omniũ bestiarũ hoc ẽ astu¬
tissimꝰ ita dictꝰ ẽ serpens ꝓpt astutiã diaboli que in illo ⁊ de
illo agebat dolũ. quẽ ad modũ dr̃ prudens ł astuta lingua
quã prudens ł astutꝰ mouet ad aliꝗͥ prudent̃ astuteq suadn.¬
đu. Non eñi hȩc ẽ uis seu uirtus menbri corporalis q uocat᷑
lingua. s utiq m̃tis que utit᷑ ea. ita :̃ dictus ẽ stilus m̃dax
sebarũ. Neq eñ ẽt m̃dacẽ ptinet ñ adiuuentẽ atp

Expanded text:
tes moueant, ut quolibet modo fallant quos possunt. hoc autem permittes moueant, ut quolibet modo fallant quos possunt. hoc autem permittuntur ad primi facti memoriam commendandam, quo sit eis quaedam cum hoc genere familiaritas. porro ipsum primum factum ad hoc permissum est, ut per naturam serpentis significaretur generi hominum, cui erudiendo haec gesta conscribi oportebat, omnis diabolicae temtationis similitudo: quod adparebit, cum in serpenteissimus omnium bestiarum, hoc est astutissimus, ita dictus est serpens propter astutiam diaboli, quae in illo et de illo agebat dolum, quemadmodum dicitur prudens uel astuta lingua, quam prudens uel astutus mouet ad aliquid prudenter astuteque suadendum. non enim est haec uis seu uirtus membri corporalis, quod uocatur lingua, sed utique mentis, quae utitur ea. ita etiam dictus est stilus mendax scribaru
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatẽ habet di abolus. inpotestate aũ nec ut fatiat ha-¬
ciebat. neq sciebat neq uolebat. ⁊eo ipso illudebat᷑ ab-
angelis. Hon itaq serpens uerborũ sonos intelligebat¬
quentẽ ñ intellige̾t si eũ adiabolica passione immunis audi¬
ret: n̾ã⁊ quod putant᷑ audire & intelligere serpentes ũba mar¬
sorũ ut eis incantantibꝰ ꝓsiliant plerũq dlatebris. etiã ilic
di abolica uis oꝑat᷑. ad agnoscenda ubiq ꝓuidentiã. quã ĩt
cui rei nat᷑ali ordine subiciat. & ꝗł ⁊̃ uoluntatibꝰ malis sap.¬
entissima potestate ꝑmittat. ut hoc magis habeat usus. ser.¬
pentes moueri carminibꝰ hominũ. quam ullũ aliud genꝰ ani¬
mantiũ. etiã hȩc enĩ ñ parua testatio ẽ naturã pͥmitus hu¬
manã serpentis seductã ẽẽ colloquio. Gaudent eñĩ demones
hanc sͥ potestatẽ dari. ut ad incantationẽ hominũ serpen¬

Expanded text:
uoluntatem habet diabolus, in potestate autem nec ut faciat hauoluntatem habet diabolus, in potestate autem nec ut faciat haciebat, neque sciebat neque uolebat et eo ipso inludebatur ab angelis. Non itaque serpens uerborum sonos intellegebatquentem non intellegeret, si eum a diabolica passione inmunis audiret! nam et quod putantur audire et intellegere serpentes uerba Marsorum, ut eis incantantibus prosiliant plerumque de latebris, etiam illic diabolica uis operatur, ad agnoscendam ubique prouidentiam quam rem cui rei naturali ordine subiciat et quid etiam uoluntatibus malis sapientissima potestate permittat, ut hoc magis habeat usus serpentes moueri carminibus hominum quam ullum aliud genus animantium. etiam haec enim non parua testatio est naturam primitus humanam serpentis seductam esse conloquio. gaudent enim daemones hanc sibi potestatem dari. ut ad incantationem hominum serpen
Abbreviated transcription (Latin):
test inueniat᷑. Abillo enĩ cutꝰ suꝑ omnia que errauit summa po-¬
testas est ꝑangłos scõs. aquibus illudit᷑ diabolus cũ ⁊ de ipstꝰ ma-¬
luolentia ꝯsulit᷑ ȩccłȩ dei. ñ ẽ ꝑmissus tẽptare feminã nͥ ꝑserpen-¬
tem. nec uirũ nͥ ꝑfeminã. sed inserpente locutus ẽ utens eo uelut
organo. mouensq etꝰ naturã eomͦ quomouere ille ⁊ moueri illa
potuit. adexpͥmendos uerb&ꝵ sonos ⁊ signa corporalia. ꝑque
mulier suadentis intelligeret uoluntatẽ. in ipsa uͦ muliere
qua illa rationalis creatura erat que motu suo posset uti
aduerba fatienla. ñ ipse locutus ẽ s eiꝰ oꝑatio atq ꝑ suasio.
quam uis occulto instinctu adiuuaret int̃tꝰ quod exterius
egerat ꝑ serpentẽ. Ed quidẽ si solo instinctu occulttꝰ ageret
sic̃ egit iniuda ut traderet xłm. posset efficere in anima
suꝑbo amore suȩ potestatis inducta. s sic̃ iã dixi tẽptandi

Expanded text:
test inueniatur. Ab illo ergo, cuius super omnia, quae creauit, summa potest inueniatur. Ab illo ergo, cuius super omnia, quae creauit, summa potestas est, per angelos sanctos, a quibus inluditur diabolus, cum et de ipsius maliuolentia consulitur ecclesiae dei, non est permissus temtare feminam nisi per serpentem nec uirum nisi per feminam. sed in serpente ipse locutus est utens eo uelut organo mouensque eius naturam eo modo, quo mouere ille et moueri illa potuit ad exprimendos uerborum sonos et signa corporalia, per quae mulier suadentis intellegeret uoluntatem. in ipsa uero muliere, quia illa rationalis creatura erat, quae motu suo posset uti ad uerba facienda, non ipse locutus est, sed eius operatio atque persuasio, quamuis occulto instinctu adiuuaret interius, quod exterius egerat per serpentem. quod quidem si solo instinctu occultius ageret, sicut egit in Iuda, ut traderet Christum, posset efficere in anima superbo amore suae potestatis induta. sed, sicut iam dixi, temtandi
Abbreviated transcription (Latin):
entiã ꝑpetuȩ felicitatis suȩ. s eã pꝰcasũ eiꝰ acceꝑint. aut qͦ merito
añ suũ peccatũ diabolꝰ cũ suis socus acet̾is angłis discretis
fuerit. ut ipse sui fut̃i casus eẽt ignarus. illi aut̃ certi ꝑman¬
sionis suȩ. dũ tam̃ & pecratores angłos minime dubitemꝰ detrusos t̃aꝗͣ
incarcerẽ caligiiis huiꝰ aeriȩ cirra terras secundũ apł̃icã fide iniudicio
puniendos seruari. & in illa suꝑna beatitudine sc̃iꝑ angłꝙ ñ esse incert̾a¬
ñe incertam futurã. cũ fuerimus eis post resurrectionẽ ⁊ isto mu-
tarionẽ corꝑix copulati. Adhanc enĩ sp̃e uiuimꝰ. ⁊ et ꝓmissionis gr̃a
recream᷑. Quic qͥd aũt ⁊̃ dediabolo dici potẽ. cur eũ ds̃ creauerit rũ
talem p̾sciret futurum. ⁊ cur omp̃s etꝰ uoluntatẽ non ꝯuertat inbo-¬
num. scãm ea que disseriumus cũ de malis hominibus similiter que¬
reremus. siue intelligat᷑. siue credat᷑. siue qd̾ melius inueniri po¬

Expanded text:
um ejus acceperint; aut quo merito ante suum peccatum diabolus cum sociis suis a caeteris Angelis discretus fuerit, ut ipse sui casus futuri esset ignarus, illi autem certi permansionis suae: dum tamen et peccatores angelos minime dubitemus detrusos tanquam in carcerem caliginis hujus aeriae circa terras, secundum apostolicam fidem, in judicio puniendos servari ; et in illa superna beatitudine sanctorum Angenem incertam futuram, cum fuerimus eis post resurrectionem et istorum mutationem corporum copulati. ad hanc enim spem uiuimus et eius promissionis gratia recreamur. quidquid autem etiam de diabolo dici potest, cur eum deus creauerit, cum talem praesciret futurum, et cur omnipotens eius uoluntatem non conuertat in bonum, secundum ea, quae disseruimus. cum de malis hominibus similiter quaereremus, siue intellegatur siue credatur siue quid melius inueniri po
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis ꝓeis sonare ñ uid eat᷑ qđ dictũ t̾. ueni ad corpꝰ. t̃n inoȩ¬
t̃is ñ inꝯgrue coaptat᷑ ut cũ uirisset. puer aut̃ erã ingeniosis
id ipsũ explicans quibꝰ causis ingeniosus eẽt continuo subiunget.
⁊ sortitus sũ animã bonã. uidelicet expat̃no ingenio ł corpo¬
rali temꝑam̃to. dciñ cũ eẽm inqͥt magis bonꝰ ueni ad eorpꝰ

Expanded text:
quamuis pro eis sonare non uideatur, quod dictum est: ueni ad corpus, tamen in ceteris non incongrue coaptatur, ut, cum dixisset: puer autem eram ingeniosus, id ipsum explicans quibus causis ingeniosus esset, continuo subiungeret: et sortitus sum animam bonam, uidelicet ex paterno ingenio uel corporali temperamento. deinde, cum essem, inquit, magis bonus, ueni ad corpus
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ illos adiuuare hoc testimoniũ qui ñ ex parentibꝰ c̾ari. ẜue
nire ad corpꝰ ł defende do mittente aiãs dict̃. rursus hoc im¬
pedit eoꝵ sententiã qđ ait. sortitꝰ sũ animã bonã. eũ ꝓculdu¬
dunt aĩas fieri ꝗͣs d̾s mittit in corpora. ñ aut̃ alias bonas.
ł minꝰ malas. ⁊ alias ñ bonas ł minꝰ bonas. Unde enĩ bone.
aut magis bonȩ. seu ñ bonȩ aut minꝰ bonȩ aĩe nͥ demoribꝰ
e agqͣuat animã: Sed neq actio erat aliꝗͣ singulanĩ qua¬
tũq animarũ ꝗͣ earũ mores discernent᷑ añ quã uenirẽt
ad corpora. nec excorpore minꝰ gͣuante potuit iste dice am¬
mã suã bonã qui ait. sortitus sũ animã bonã.⁊ cũ magis
cẽm bonus ueni ad corpꝰ incorngͥnatũ. Accessisse enĩ diã bomi¬
tati qua bonꝰ erat. sortitꝰ uidelicet animã bonã. ut ⁊̃ ad corpꝰ
incoinqͥnatũ ueniret. Aliunde gͦ bonꝰ añ quã uenint ad cor¬

Expanded text:
djuvare hoc testimonium, qui non ex parentibus creari, sed venire ad corpus vel descendere Deo mittente animas dicunt; rursus hoc impedit eorum sententiam, quod ait, Sortitus sum animam bonam: cum procul ducredant, quas Deus mittit in corpora; non autem alias bonas vel magis bonas, et alias non bonas vel minus bonas. Unde enim bonae aut magis bonae, seu non bonae aut minus bonae animae, nisi et adgrauat animam? sed neque actio erat aliqua singularum quarumque animarum, qua earum mores discernerentur, antequam uenirent ad corpora, nec ex corpore minus grauante potuit iste dicere animam suam bonam, qui ait: sortitus sum animam bonam. et cum essem magis bonus, ueni ad corpus incoinquinatum. accessisse enim dixit bonitati, qua bonus erat, sortitus uidelicet animam bonam, ut etiam ad corpus incoinquinatum ueniret. aliunde ergo bonus, antequam ueniret ad cor
Abbreviated transcription (Latin):
poris sensibꝰ sic̃ nauigantibꝰ uident᷑ int̾ra moueri que stant. ⁊ intu¬¬
entibꝰ cȩlũ stare sydã que mouent᷑. ⁊ diuaricatis radiis oculox duas
lucernȩ species apparere. ⁊ in aqͣtemꝰ infractꝰ aut multa huiꝰ modi.
aut cũ putat hoc ẽe qͣ similit̃ coloratũ ẽ. ł similit̃ sonat. ł olet.
ł sapit. ł tangit᷑. unc eñi ⁊ medicam̃tũ aliq̃ ceratũ coctũ incacabo
putat᷑ legum̃. ⁊ sonitꝰ tͣnseuntis uehiculi putat᷑ ẽẽ tonitrus. ⁊ si

Expanded text:
poris sensibus — sicut nauigantibus uidentur in terra moueri quae stant et intuentibus caelum stare sidera, quae mouentur, et diuaricatis radiis oculorum duae lucernae species adparere et in aqua remus infractus et multa huius modi — aut cum putavel sapit, vel tangitur; hinc enim et medicamentum aliquod ceratum coctum in cacabo putatur legumen, et sonitus transeuntis vehiculi putatur ex tonitruo, et si
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯusq ad sextũ. qͦ ꝯsũmauit ds̃ oꝑa sua. atq m̃ illiꝰ dici pͥ¬
mitꝰ c̾ati septima repeticio septimi diei nom̃ accepit. in qͦ
reqͥeuit ds̃. ac ꝑ hoc nulla c̾at᷑a ẽ septimꝰ dies ñ eadẽ ipsa
septies rediens que condita ẽ. quando uocauit ds lucẽ dic̃
ytenebras noctẽ. Aursus gͦ ad cã questionẽ relabim᷑. deqͣ
inpͥmo libro exisse uidebam᷑ : ut itẽ queramꝰ qͦmͦ circui¬
re potuerit lux ad exhibendã uiurnã nocturnãq uicis¬
situdint̃. ñ solũ añ quã çȩli luminaria.ẜañ ꝗͣ ipsũ çelũ
qđ firmam̃tũ appellatũ ẽ factũ cẽt. añ quã deniq ulla
spẽs t̃re uł maris que circuitũ lucis ad mitt̾et. sequente no¬
cte uñ illa tͣnsisset Cuiꝰ questionis difficultate ꝯpulsi ausi
sumꝰ disceptationẽ nrãm qͣsi ad hanc t̃minare sententiã.
ut dice̾mꝰ illã lucc̃ que p̾mitus facta ẽ ꝯformationẽ eẽ¬

Expanded text:
usque ad sextum. quo consummauit deus opera sua: atque inde illius diei primitus creati septima repetitio septimi diei nomen accepit, in quo requieuit deus. ac per hoc nulla creatura est septimus dies, nisi eadem ipsa septies rediens, quae condita est, quando uocauit deus lucem diem et tenebras noctem. Rursus ergo ad eam quaestionem relabimur, de qua in primo libro exisse uidebamur, ut item quaeramus, quomodo circuire potuerit lux ad exhibendam diurnam nocturnamque uicissitudinem, non solum antequam caeli luminaria, sed antequam ipsum caelum, qspecies terrae uel maris, quae circuitum lucis admitteret sequente nocte, unde illa transisset. cuius quaestionis diificultate conpulsi ausi sumus disceptationem nostram quasi ad hanc terminare sententiam, ut diceremus illam lucem, quae primitus facta est, conformationem e
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa catura in suo gne fit. Que itẽ cũ in suo gne facta cog¬
nosort᷑. ab ea luce quȩ iã inu̾bo đi facienda cognou̾at.
fit t̾tio uesꝑa. ⁊ iñ hoc mͦ cet̃a usq ad mane pꝰ uesꝑam
serti dier. Uultũ qͥppe int̃ ẽ. int̃ cognitionẽ rer cuiꝰq
inu̾bo dĩ ⁊ cognitionẽ eius innat᷑a eiꝰ: ut illud mito addiẽ
c̃ꝑtineat. hoc ad uesꝑam. In ꝯparatione enĩ lucĩ illius
que inu̾bo di ꝯspicit᷑. om̃is cognitio qua c̾aturã quã lib
inse ipsa nouimꝰ. ñ inmerito nox dici pot̃: quȩ rursus
tantũ differt aberrore ł ignorantia eoꝵ. qͥ nec ipsã cãt᷑a
seunt. ut in eiꝰ cõparationo ñ in ꝯgrue dies dicat᷑. sic̃¬
cit᷑. in ꝯꝑatione uitȩ infidelis atq impie. ñ rrrationa¬
bilit̃ lux ⁊ dies appellat᷑ dicente apło. fuistis enĩ aliqͣn¬
do tenebrt. nc̃ aut̃ luaxc in dño. ⁊ illud. abiciam̾ oꝑa te¬
nebrarũ.⁊ induam arma lucis. sic̃ indie honeste am¬

Expanded text:
ipsa creatura in suo genere fit: quae item, cum in suo genere facta cognoscitur ab ea luce, quae iam in uerbo dei faciendam cognouerat, fit tertio uespera, et inde hoc modo cetera usque ad mane post uesperam sin uerbo dei et cognitionem eius in natura eius, ut illud merito ad diem pertineat, hoc ad uesperam. in conparatione enim lucis illius, quae in uerbo dei conspicitur, omnis cognitio, qua creaturam quamlibet in se ipsa nouimus, non inmerito nox dici potest: quae rursum tantum differt ab errore uel ignorantia eorum, qui nec ipsam creaturam sciunt, ut in eius conparatione non incongrue dicatur diconparatione uitae infidelis atque inpiae non inrationabiliter lux et dies appellatur dicente apostolo: fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino, et illud: abiciamus ergo opera tenebrarum et induamur arma lucis, sic ut in die honeste am
Abbreviated transcription (Latin):
sententie: ut si luax illa quȩ pͥmitus c̾ata ẽ. ñ corporalis ẜ
spũalis ẽ. sicut pꝰ tenebras facta ẽ. ũ intelligit᷑ a sua qͣđã
informitate adc̾atorẽ ꝯu̾sa atq formata. ita er pꝰ uesꝑam
fiat mane. cũ post cognitionẽ suȩ ꝓpͥe nat̾ȩ qua ñ ẽ qđ
se ds ẽ. cuiꝰ contẽplatione format᷑. ⁊ q cer̃e caturȩ quȩ in¬
fra ipsã fiunt. sine cognitione eiꝰ ñ funt. ꝓpt̃ea nimi¬
rũ idẽ dies ubiq repetit᷑. ut eiꝰ repeticione fiant tot dies.
qͦtiens distingunt᷑ ierũ gen̾a cãturarũ ꝑfectione senarũ
numi t̃minanda. ut uesꝑa pͥmi diei sit ⁊̃ sui cognitio.
ñ se eẽ qđ đs ẽ. mane aut̃ pꝰ hanc uesꝑam ꝗͦ concludit᷑¬

Expanded text:
s creata est non corporalis sed spiritalis est, sicut post tenebras facta est, ubi intellegitur a sua quadam informitate ad creatorem conuersa atque formata, ita et post uesperam fiat mane, cum post cognitionem suae propriae naturae, qua non est quod se deus est, cuius contemplatione formatur. et quia ceterae creaturae, quae infra ipsam fiunt, sine cognitione eius non fiunt, propterea nimirum idem dies ubique repetitur, ut eius repetitione fiant tot dies, quotiens distinguntur rerum genera creatarum, perfectione senarii numeri terminanda: ut uespera primi diei sit etiam sui cognitio non se esse, quod deus est, mane autem post hanc uesperam, quo concludit
Abbreviated transcription (Latin):
ticione multi ꝗͥ dicunt᷑ dies p̃t̾irent atq tnscurrerẽt:
nec opus erat ut septimũ dic̃ crearet. ꝗͥa illiꝰ quẽ c̃auat
septima repeticione hunc utiq faciebat: Lucẽ q̃ppe de
qua serptũ ẽ. dir̃ ds̃ fiat lur. ⁊ facta ẽ lur. disereuit att¬
nebris cãq uocauit diẽ. ⁊ tenebras noctẽ. Tunc itaq ds̃ st

Expanded text:
titione multi, qui dicuntur dies, praeterirent atque transcurrerent; nec opus erat ut septimum diem crearet, quia illius quem creaverat, septima repetitio hunc utique faciebat? Lucem quippe de qua scriptum est, Et dixit Deus, Fiat lux; et facta est lux , discrevit a tnebris, eamque voca
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯꝑto itqͥescant. ido non in ꝯgruent̃ a corporalib ad spũa¬
lia u̾bũ tranffert᷑. ut dicat᷑ locus cũ resipsa plurimũ di¬
stit. Initiũ gͦ: cature inqͥete c̾atoris illo mane signifi¬
eatũ arbitͦs: qđ factũ ẽ pꝰ uesꝑam serti dier. Non enĩ
posset ineo ñ ꝑfecta reqͥescẽ : ꝗͦ initto eũ inse ipso reqͥe
scentẽ uͭ⁊ ipsa reqͥesc̾e possit inuenit tanto stabiliꝰ atq
firmiꝰ. qͣnto ipsa illiꝰ. ñ ipse huiꝰ eguit ad qͥetẽ suã.
S qũo qͥcqͥd erit uniu̾sa c̾atura qͥlylibet mutationib suis.
ñ utiq nichil erit. ido catura uniu̾sa in c̾atore suo ꝑ ma
nebit: ac ꝑ hoc pꝰ illud mane nulla derñ uesꝑa fuit: hoc
diximꝰ cur septimus dies in qͦ reqͥcuit ds̃ ab om̃ib oꝑib
suis mane habuerit pꝰ uesꝑam sexcti diei. uesꝑã uͦ ñ ha¬
uesꝑa .i. initiũ sine t̃mino. Si enĩ ita bicet᷑ reqͥeuit ds̃ ĩ
die septimo. nec adderet᷑ ab om̃ib oꝑib suis que fecit:

Expanded text:
to requiescant, ideo non incongruenter a corporalibus ad spiritalia uerbum transfertur, ut dicatur - locus, cum res ipsa plurimum distet. Initium ergo creaturae in quiete creatoris illo mane significatum arbitror, quod factum est post uesperam sexti diei ; non enim posset in eo nisi perfecta requiescere . proinde sexto diescentem ubi et ipsa requiescere posset inuenit, tanto stabilius atque firmius, quanto ipsa illius, non ille huius eguit ad quietem suam. sed quoniam quidquid erit uniuersa creatura quibuslibet mutationibus suis non utique nihil erit, ideo creatura uniuersa in creatore suo semper manebit; ac per hoc post illud mane nulla deinde uespera fuit. . Hoc diximus, cur septimus dies, in quo requieuit deus ab omnibus operibus suis, mane habuerit post uesperam sexti, uesperam uero non hauespera, id est initium sine termino. si enim ita diceretur: requieuit deus in die septimo, nec adderetur: ab omnibus operibus suis, quae fecit,
Abbreviated transcription (Latin):
tione cõmoniti. facilius ẽ ut nos ignorare fattam᷑ qđ re¬
motũ ẽ asensib nr̃is. qͦ nãmͦ lux illa que dies appellata
est ł circuitu suo ł ꝯtͣctatione ⁊ emissione si corporalis ẽ
uices biurnas nocturnasq ꝑeg̾it. uł si spũalis ẽ ꝯden¬
dis caturis omĩb p̃sentata sit. suaq ipsa p̾sentia diem
noctẽ uͦ absentia. uesꝑã ininitio bsentie. mane ininitio
p̃sentiȩ fec̾it: quã ut inre aꝑta ꝯtͣ diumnȩ seripte u̾ba
conemͣ. dicendo aliud eẽ septimũ diẽ. quã illiꝰ diei quẽ

Expanded text:
tione commoniti facilius est, ut nos ignorare fateamur, quod remotum est a sensibus nostris, quonam modo lux illa, quae dies appellata est, uel circuitu suo uel contractione et emissione, si corporalis est, uices diurnas nocturnasque peregerit uel, si spiritalis est, condendis creaturis omnibus praesentata sit suaque ipsa praesentia diem, noctem uero absentia, uesperam initio absentiae, mane initio praesentiae fecerit, quam ut in re aperta contra diuinae scripturae uerba c
Abbreviated transcription (Latin):
dies nominent᷑: N ouimꝰ coꝵ p̃mi qͣndo catis̃. septi¬
mũ aũ bie̾ qui nomine sabb̃i. nuncupat᷑ qͣndo ds cauit
ñ uidcmꝰ. In ipso g̃ppe dic ñ stcit aliqͥd immo ab eis quo
sex dib fecat in codẽ septimo dic reqͥcuit. Quomͦ gͦ re¬
quicuit inbit quẽ ñ cauit .: Aut qͦmͦ cũ pꝰ sea dies con

Expanded text:
dies nominentur, nouimus eorum primi quando creati sint; septidies nominentur, nouimus eorum primi quando creati sint; septimum autem diem, qui nomine sabbati nuncupatur, quando deus creauerit, non uidemus. in ipso quippe die non fecit aliquid, immo ab eis, quae sex diebus fecerat. in eodem septimo requieuit. quomodo ergo requieuit in die, quem non creauit? aut
Abbreviated transcription (Latin):
illa ꝑfecit. Neq enĩ ab oꝑib sius noc egendo reqͥeuisset.
pͥusquã eẽnt. quib nec ꝑfectis eguissit. Et q eis omnino nũ¬
quã egebit. nec ista beatitudo qua ñ eis eget tamꝗͣ ꝓficr
ne quen pot̃ dignaq ꝯsidatione mouet qͦmͦ intelli¬
gat᷑ inse ipso ds̃ reqͥcuisse ab om̃ib oꝑib suis que fcc̃.
oũ scriptũ sit ꝯreqͥeuit ds indie septimo. Non enĩ di
ctũ ẽ insc ipso. ẜ inbre septimo. Quid ẽ gͦ diẽ septimꝰ
U trũ c̾atura ẽ aliqͣ an temporis tantũ mͦ spaciũ. Sctiã
temꝑis spaciũ cature temporali conc̾atũ ẽ. ac ꝑ hoc
⁊ipsũ sine dubio catura ẽ. Neq enĩ ulla temꝑa ł s̃. uł
ẽẽ potuert̃ ł potert̃. quoꝵ d̾s ñ sit c̾ator. ac ꝑ hoc ⁊ istũ
septimũ dic̃ si tempus ẽ qͥs cauit nͥ omniũ temꝑũ
quoꝵ species nota nobis ẽ q̃re quidẽ ꝓpsi p̃t̾eunt. ẜ alu
succebentib nomina sua qͦdãmͦ t̃dunt. ut illi sca

Expanded text:
illa perfecit. neque enim operibus suis non egendo requieuisset, usquam essent, quibus nec perfectis eguisset; et quia eis omnino numquam . eguit nec ista beatitudo, qua non eis eget, tamquam prone quaeri potest dignaque consideratione mouet, quomodo intellegatur in se ipso deus requieuisse ab omnibus operibus suis, quae fecit, cum scriptum sit: et requictum est, In seipso; sed, in die septimo. Quid est ergo dies septimus? utrum creatura est aliqua, an temporis tantummodo spatium? Sed etiam temporis spatium creaturae temporali concreatum est; ac per hoc et ipsum sine dubios non sit creator . ac per hoc et istum septimum diem, si tempus est, quis creauit, nisi omnium temporum quorum species nota nobis est, qui re quidem ipsa praetereunt, sed aliis succedentibus nomina sua quodammodo tradunt, ut illi sex
Abbreviated transcription (Latin):
er qͥes ꝓpͥa stabilitatis ñ sit ñ in illiꝰ qͥete ꝗͥ nichil pt̃ se
appetit qͦ ab cpto reqͥescat.⁊ ido dũ ipse manet inse. qͥeꝗ¬
ex illo ẽ retorquet ad se: ut om̃is cãta in se habeat naturt
sue t̃minũ. ꝗͣ ñ sit qđ ipse ẽ. in illo aut̃ qͥciis locũ. qͦ sg¬
uet qđ ipsa c̃. Seio qđ ñ ꝓpͥe drxerĩ locũ. nã ꝓpͥe dr̃ spa¬

Expanded text:
ei quies propriae stabilitatis non sit, nisi in illius quiete qui nihil praeter se appetit, quo adepto requiescat. Et ideo dum ipse manet in se,ex illo est retorquet ad se; ut omnis creatura in se habeat naturae suae terminum, quo non sit quod ipse est; in illo autem quietis locum, quo servet quod ipsa est. Scio q
Abbreviated transcription (Latin):
sat᷑ conant᷑ asserere aiãs nouas ñ deparentibꝰ t̾ctas corpori¬
bꝰ dari. ñdu me audisse ł uspiã legisse fateor: ñ iđo sane
absentiũ negociũ differendu ẽ. si qͥd m̃ qͦd abiuuari uide¬
at᷑ occurrerit. Possunt enĩ abhuc dice đm p̾serũ qͦmͦ queq¬
aĩa uictura eẽt si d uitiꝰ incarne uiu̾et. ei ꝓcurare saluta¬
ns lauacri ministrationẽ. eii futurã eẽ p̃uidet pietatẽ.
oũ ad annos fidi capaces ueniret. si nc̃ eũ oporteret ꝓpt̾
aliquã occultã causã morte p̃ueniri. Occeultũ itaq ẽ atq
abhumano ł certe meo ingenio remotissimũ eur nascat᷑ in
fans ł continuo ł cito morit᷑us. si hoc ita occultũ ẽ ut neutͦs
aibiuuet ucqͦrũ nẽ sententiis disceptamꝰ. Illa enĩ explosa opr¬
nione ꝗua putant᷑ aĩȩ ꝑante acte uite mitis incorpora de¬
trubi. ut ea cieiꝰ solui merinsse uideant᷑ que ñ multa pec¬
cau̾at. ne contͣdicamꝰ apło nichił ñdu natos boni ł mali

Expanded text:
 conantur adserere animas nouas non de parentibus tractas corporibus dari, nondum me audisse uel uspiam legisse fateor. non ideo sane absentium negotium deserendum est, si quid mihi, quo adiuuari uideatur, occurrerit. possunt enim adhuc dicere deum tura esset, si diutius in corpore uiueret, ei procurare lauacri salutaris ministrationem, cuius futuram fuisse praeuidet pietatem, cum ad annos fidei capaces ueniret, si nunc eum oporteret propter aliquam occultam causam morte praeueniri. occultum itaque est atque ab humano fans, vel continuo vel cito moriturus: sed hoc ita occultum est, ut neutros adjuvet, de quorum nunc sententiis disceptamus. Illa enim explosa opinione qua putantur animae pro anteactae vitae meritis in corpora detrudi, ut ea citius solvi meruisse videatur, quae non multa peccaverat, ne contradicamus Apostolo, nihil nondum natos boni vel mali
Abbreviated transcription (Latin):
s̃ cuꝰ inobedientia peccatores cõstituti s̃ multi. cũ respon¬
dent. peccatores quide om̃s ꝯstituto scđm carnẽ . scđm animã uͦ
ñ ñ cos qui eo tempore male uixert̃. qͦ⁊ bene potuissent. oñs
aũ aĩas hoc ẽ ⁊ infantiũ ido hab̃e necessariũ baptismi sac¬
pꝰmortẽ. ñ cũ abhuc inipsa carne ẽ sacm̃to mediatoris ex

Expanded text:
sunt, cuius inoboedientia peccatores constituti sunt multi, cum respondent peccatores quidem omnes constitui secundum carnem, secundum animam uero nonnisi eos, qui eo tempore male uixerunt, quo et bene potuissent, omnes autem animas, hoc est et infantum, ideo habere necessarium baptismi sacpost mortem, nisi cum adhuc in ipsa carne est, Sacramento Mediatoris ex
Abbreviated transcription (Latin):
ab ȩt̾na uita si baptilando infanti nemo subuenĩt: An forte
niehil oberit: Quid gͦ ꝓdest ei cin subuenit᷑. s nichił ob¬
ẽ eui ñ subuenit᷑: llic ꝓsui causa qͥd respondẽ possint ꝗͣ

Expanded text:
ab aeterna uita, si baptizando infanti nemo subuenerit? an forte ab aeterna uita, si baptizando infanti nemo subuenerit? an forte nihil oberit? quid ergo prodest ei, cui subuenitur, si nihil obest, cui non subuenitur? Hic pro sua causa quid respondere poss
Abbreviated transcription (Latin):
tũmͦ sođdm fp̃m aut̃ recte uiuens illud ⁊̃ qđ deadã eulpa¬
bile t̾ctũ ẽ mundatũ a labe peccati. reciꝑe mẽbit᷑ illaꝯ
sac̃m̃to soluit᷑ ⁊̃ etate infantili originalis pena peccati. aqͦ
ea subiugata ȩt̾nę uitȩ mitũ app̃hendet. gtsi eiꝰ dono qͣm
ꝓmereri studet. Iđo uiuus oportet ⁊̃ insans baptilet᷑. ne
obsit aĩȩ societas carnis peccati. ꝗ̃ participata fit ut nicbil
delitate ł negligentia .: Noc qͥdẽ ỹ demaiomibꝰ dici pot̾.
Possunt enĩ ł repente monł apud eos łapud cos eg̾tare
ubi qui eis qui baptilent᷑ nemo subueniat. Silli inꝗͣt ha
fuennt. nemͦ eos recte. dic̃ immito plecti. ꝓhis quȩ insu
uita sua uoluntate ꝯmisert̃. Illi uͦ aiã ͥ queddĩ cͦui ꝯtagio
tcta decarne peccati.si deilla pͥma aĩa peccat᷑ce ñ c̾ata
ẽ nullomͦ imputari pot̃ Neq enĩ ullo peccato ẜ nat᷑a
qua sic facta ẽ⁊ dõ donante carni data ẽ. eur alienabit᷑

Expanded text:
um spiritum autem recte uiuens illud etiam, quod de Adam culpabile tractum est, mandatum a labe peccati recipere merebitur illa sacramento soluitur etiam in aetate infantili originalis poenea subjugata aeternae vitae meritum apprehendet, nisi ejus dono, quem promereri studet. Ideo vivus oportet etiam infans baptizetur, ne obsit animae societas carnis peccati, qua participata fit ut nihil ibus dici potest. possunt enim uel repente emori uel apud eos aegrotare, ubi eis, quo baptizentur, nemo subueniat. sed illi, inquifuerint, nemo eos recte dicet inmerito plecti pro his, quae in sua uita sua uoluntate commiserint; illa uero anima, cui quaedam contagio tracta de . carne peccati, si de illa prima anima peccatrice non creata est, nullo modo inputari potest - neque enim ullo peccato, sed natura, qua sic facta est, et deo dante carni data est — cur alienabitur
Abbreviated transcription (Latin):
hec parentes c̾ant. ac ñ ille qͥ ait p̾usquã teformarẽ inuto
noui te. Quibꝰ respondet᷑. aĩas qͥđe corporibꝰ hominũ dm̃ no¬
uas singillatĩ dare. ad hoc ut incarne peccati deoriginali
eccato uenientes recte uiuenbo carnalesq ꝯcupiscentias sub
di gr̃a subicienbo m̾itũ ꝯparent. qͦ cũ ipso corpore inmelis
uiuant. s. necesse ẽ i cũ m̃bris t̾renis atq mortalibꝰ maxi¬
meq depeccati carne ꝓpagatis miro mͦ coapiant᷑. ut ea pͥmi¬
ns uificare pꝰ ⁊̃ etatis accessu regẽ possint tã quã obluuoẽ
p̃grauent᷑. queq si eẽt qͦdã mͦ inbigestibilis c̾atori tͥbucret᷑. que iͥ
paulatĩ ab huiꝰ obliuiois torpore aĩȩ  resipiscens possit ꝯuiti
seruandi p̃cepti eiꝰ ꝑseuantia ꝓmereri. ꝗͣd er obẽ illo uelut
somno paululũ immergi. uñ paulatĩ eiugilans in lucẽ intel¬
ligentiȩ. ꝓpt̾ quã rationalis aĩa. facta ẽ pot̃ ꝑ uoluntatẽ bo¬

Expanded text:
haec parentes creant, ac non ille, qui ait: priusquam te formarem in utero, noui te. Quibus respondetur animas quidem corporibus hominum deum nonas singillatim dare ad hoc, ut in carne ppeccato veniente recte vivendo, carnalesque concupiscentias sub Dei gratia subigendo meritum comparent, quo cum ipso corpore in melius uiuant; sed necesse esse, ut, cum membris terrenis atque mortalibus maximeque de peccati carne propagatis miro modo coaptantur, ut ea primitus uiuificare, post etiam aetatis accessu regere possint, tamquam obliuione praegrauentur. quae si esset quodammodo indigestibilis, creatori tribueretur; cum uero paulatim ab huius obliuionis torpore anima resipiscens possit conuerseruandi praecepti eius perseuerantia promereri, quid ei obest illo uelut somno paululum inmergi, unde paulatim euigilans in lucem intellegentiae, propter quam rationalis anima facta est, potest per uoluntatem bo
Abbreviated transcription (Latin):
imqͥtas sua. si se addm ꝯuttendo correxerint. qͣntominꝰ filiiᷤ
s recte iuxerint: s. illa etas uehem̃tẽ questionẽ mouet. cuiꝰ
aĩ cũ peccatũ nullũ habeat de ꝓpͥe uoluntatis arbit̾o.
querit᷑ qͦmͦ possit iustificari ꝑ illiꝰ hors obedientiã. si ꝑalt̾iss¬

Expanded text:
iniquitas sua, si se ad deum conuertendo correxerint? quanto minus filiis, iniquitas sua, si se ad deum conuertendo correxerint? quanto minus filiis, si recte uixerint!\' Sed illa aetas uehementem quaestionem monet, cuius anima, cum peccatum nullum habeat de proprio uoluntatis arbitrio, quaeritur q
Abbreviated transcription (Latin):
decorpore. si nec ꝓpͥũ aliqđ peccatũ misit. nec exilla est
que inada pͥma peccauit. Nenĩ depueris gͣnouisculis agmnꝰ
quibꝰ quidẽ peccatũ ꝓpͥũ nolunt attͥbuere qͥdã nͥ ab an¬
na qr̃tidecima articulo cũ pubescẽ ceꝑint. qd mito eredemꝰ.
sinulla eẽnt peecata nͥ que m̃bris genitalibꝰ ad mittunt᷑. Quis uͦ
aubeat affirmare furta. m̃ dacia. ꝑ uiria. ñ ẽẽ peccata. ñ qͥ talia
uult impune ꝯmittẽ: At his plena ẽ puerilis etas. quã us iners
ñ ita ut inmaioribꝰ punienda uideant᷑. ꝗđ sꝑent᷑ annis acceden¬
ubꝰ qͥbꝰ iatio ꝯualescat posse p̃cepta salutaria meliꝰ intelligẽ.
eisq libentiꝰ obedire. ẜ nc̃ depueris ñ agimꝰ. quoꝵ carnałe ac
pueriłẽ uoluptatẽ ł corporis ł auimi  seu̾itas ⁊ eqͥtas obpug
dona culpanda s̃. aut ꝓpt̾ea ñ debuert̃ germinare frum̃ta
qđ ea seruerit furantis manꝰ. aut uͦ ipsis parentibꝰ obfut᷑a sit

Expanded text:
de corpore, si nec proprium aliquod peccatum commisit nec ex illa est, quae in Adam prima peccauit? Non enim de pueris grandiusculis agimus, quibus quidem peccatum proprium nolunt adtribuere quidam nisi ab anni si nulla essent peccata, nisi quae membris genitalibus admittuntur. quis uero audeat adfirmare furta, mendacia, periuria non esse peccata, nisi qui -talia uult inpune committere? at his plena est puerilis aetas, quamuis in eis non ita ut in maioribus punienda uideantur, quod sperentur annis accedentibus, quibus ratio conualescat, posse praecepta salutaria Melius intellegere eisque libentius oboedire. sed nunc de pueris non agimus, quorum carnalem ac puerilem uoluntatem uel corporis uel animi si ueritas et aequitas obpugndona culpanda sunt, aut propterea non debuerunt germinare frumenta, quod ea seuit furantis manus. aut uero ipsis parentibus obfutura sit
Abbreviated transcription (Latin):
eristẽt. si hoc indĩ oꝑe intima nate ratio ñ hab̾et. Quib eñ
murũ si hominẽ exosse homonis factũ ñ nouimꝰ q̃nbo canti
dõ quẽ ad modũ angłi seruiant ignonamꝰ. qui nec arborẽ
erarboris surculo in robore alieno factã nosse possemꝰ. si:
ista do c̾anti quẽ ad modũ ag̾colȩ seruiant similit̾ nescirtmꝰ

Expanded text:
et. quid ergo mirum, si hominem ex osse hominis factam non nouimus, quando creanti deo quemadmodum angeli seruiant ignoramus? qui nec arborem ex arboris surculo in robore alieno factam nosse possemus, si et ista deo creanti quemadmodum agricolae seruiant, similiter nesciremus.
Abbreviated transcription (Latin):
stcit ads. utrũ iã illa r̾o quã munbi pͥmis oꝑibꝰ ꝯc̃auit atq
c̾auit ds id habebat. ut scd̾m cã iam necesse ẽẽt eriuiri late
feminã ficn. an hoc tantũ habebat ut fieri posset. ut aut̃
ita ficri necesse eẽt ñ ib iam conditũ. ẜ indeo gat abscon¬
ditũ. si hoc gͥ querit᷑ dicã qͥd mͥ uidet᷑ sine affirmandi
temeritate. qđ tñ cũ dixero fortasse prudent̃ ista ꝯsidan¬
tes quosiã dͥana fides imbuit :̃ si nẽ pͥmitꝰ ista cognoscunt
dubitandũ ñ c̃ẽ ruidicabt. Um̃is iste nature usitatissimꝰ cur¬
sus habet quasdã naturales leges sua. seđm: qͣs sp̃s uite

Expanded text:
fecit eos — utrum iam illa ratio,. ua m mundi primis operibus concreauit atque fecit eos — utrum iam illa ratio,. ua m mundi primis operibus concreauit atque concreuit deus, id habebat, ut secundum eam iam necesse esset ex uiri latere feminam fieri, an hoc tantum habebat, ut fieri posset, ut autem ita fieri necesse esset, non ibi iam conditum, sed in deo erat absconditum: si hoc ergo quaeritur, dicam quid mihi uideatur sine adfirmandi temeritate; quod tamen cum dixero, fortasse prudenter ista considerantes, quos iam christiana fides inbuit, etiam si nunc primitus ista cognoscunt, dubitandum non esse iudicabunt. Omnis iste naturae usitatissimus cursus habet quasdam naturales leges suas, secundum quas et
Abbreviated transcription (Latin):
nistrata s ꝑangłos in oꝑe c̾atoris. sic̃ fidelit c̾dimꝰ ⁊̃ uirũ fa¬
ũ exfemina nullo int̾ueniente ꝯcubitu. cũ sem̃ abrahã
dispositũ ẽ ꝑ angłos inmanu mediatoris. Utrũq infideli¬
b inc̾dibile ẽ. fidelib aut̃ cur ab rei geste ꝓp̾ciatẽ qđ deaͦ
factũ ẽ. ⁊ tantũ adfiguratã significationẽ qđ deeua sc̃ptũ
ẽ c̃dibile uideat᷑. An uͦ si sine cuiꝰquã ꝯcubitu uir exrfe¬
mina fieri potuit. femina ex uro ñ potuit: ⁊ uirginalis
cruor uñ uir fieret habebat. uirile aut̃ latus uñ femina
fieret ñ habebat: cũ hic dñs defamula nascet᷑. ibi deseruo
se ierũ fecisse qd factũ ẽ: utilius inmatͥs corpore ostendit
nichil putendũ cẽ ꝗd̃ castũ c̃. Qđ si querit᷑ qͦm̾ so habeat
uusalis illa ꝯditio inꝗͣ pͥmũ ds hominẽ fecit ad imaginẽ⁊
similitudint̃ suã abi quippe ⁊ hoc dictũ t̃ mascułu ⁊seminã

Expanded text:
nistrata sit per Angelos in opere Creatoris: sicut fideliter credimus etiam virum factum ex femina nullo interveniente concubitu, cum semen Abrahae dispositum est per Angelos in manu mediatoris . Utrumque infidelibus incredibile est; fidelibus autem cur ad rei gestae proprietatem quod de factum est et tantum ad figuratam significationem quod de Eua scriptum est credibile uideatur? an uero sine cuiusquam concubitu uir ex femina fieri potuit, femina ex uiro non potuit? et uirginalis uterus unde uir fieret habebat, uirile autem latus unde femina fieret non habebat, cum hic dominus de famula nasceretur, ibi de seruo se iterum fecisse quod factum est, utilius in matris corpore ostendit nihil pudendum esse quod castum est. Quodsi quaeritur, quomodo se habeat causalis illa conditio, in qua primum deus hominem fecit ad imaginem ac similitudinem suam — ibi quippe et hoc dictum est: masculum et feminam
Abbreviated transcription (Latin):
minũ industria frutieũ genus naturȩ cursus oꝑet᷑. nichil aliuto
nossem̃ quã ertra nasci arbores : herbas exearũ seminib abes
itdẽ int̾iã cadentib nũ qͥd in notescet nob̾ q̃d ualere ut
altius insicio gnas ut lignũ radies ꝓp̾a poma portaret. alieni
& coalescente unitate iã sua hec ꝑ agͥcolarũ oꝑa didiermꝰ. cum

Expanded text:
minum industria fruticum genus naturae cursus operaretur, nihil aliud nossemus quam ex terra nasci arbores et herbas, et ex earum seminibus, ab eis itidem in terram cadentibus: numquid innotesceret nobis quid valeret alterius generis lignum radice propria poma portaret aliena et coalescente unitate iam sua? haec per agricolarum opera didicimus, cum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc tantomagis timent ⁊̃ dedõ credẽ qđ ocepꝰ ñ sit. qͣntomagis
timent dm eredẽ nichil et̃. Ita enĩ stslint᷑ inphantasias ł fan¬
tasmata imaginũ quȩ cogitatio simaginũ decorporibꝰ u̾sat.
ẽ ut iusticiã ł sapiãm pingant qͦdam incorporibꝰ suis. cum
forns & coloribꝰ qͣs ñ possunt incorporeas cogitare. nec tñ
dicunt. qͣndo iusticia ł sapĩa mouent᷑ ut ł laudent cis ł sob¬

Expanded text:
credere quod corpus non sit, quanto magis timent Deum credere nihil esse. Ita enim feruntur in phantasias vel phantasmata imaginum, quae cogitatio de corporibus versat, est ut et justitiam et sapientiam pingant quodammodo in cordibus suis cum formis et coloribus, quas non possunt incorporeas cogitare: nec tamen dicunt, quando justitia vel sapientia moventur, ut vel laudent eas,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rullianus qͥa corpꝰ eẽ animã eredidit. ñ ob aliud nͥ qd̃ eã
incorporeã cogitare ñ potuit. ⁊iđo timuit ne nichił eẽt
si corpꝰ ñ ẽẽt. nec dedo ualuit alit̃ saꝑe. Qui sane quo ẽ
acutus. int̾dũ cont᷑ opinionẽ suã uisi uitate suꝑat᷑. Ed enĩ
uenꝰ dicẽ potuit. quã id qđ ait qͦdã loco. om̃e corporale¬
passibile ẽ: Debuit gͦ mutare sententiã suã qua paulo su¬
ꝑius direrat ⁊̃ dm corpꝰ ẽẽ. Neq enã arbitr eũ ita desipus¬
se ut ⁊̃ di naturã passibiłe credẽt. ut iã ñ ap̃s tantũ in car

Expanded text:
ullianus, quia corpus esse animam credidit non ob aliud, nisi quod eam incorpoream cogitare non potuit et ideo timuit, ne nihil esset, si corpus non esset, nec de deo ualuit aliter sapere: qui sane quoniam est acutus interdum contra opinionem suam uisa ueritate superatur. quid enim uerius dicere potuit quam id, qpassibile est ? Debuit ergo mutare sententiam, qua paulo superius dixerat etiam Deum corpus esse. Neque enim arbitror eum ita desipuisse, ut etiam Dei naturam passibilem cre
Abbreviated transcription (Latin):
ae tale ingeniũ sit qđ possit. Ioquentis p̃uolare conatũ. nec totũ
expectare: asermone: Breuit̃ itaq colligamꝰ si potuit ⁊ de aĩa
fieri. qđ cũ decarne dicẽmꝰ forsitan intellectũ sit.ita ẽ detͣduce
aĩa xp̃i. ut ñ secũ lab̾e p̃uaricatiõĩs attͣxerit.Si añ sine istore
atu ñ posset inbe eẽ. ñ ẽ in de.iã decet̾arũ ammarũ aduento
utrũ exparentibꝰ an desuꝑ sint iuncant qui p̃otuerint. ego ad¬
huc int̾ut᷑sq ambigo ⁊ moueor: aliqͣ̃nbosic. aliꝗͣndo aut̃ sie sal¬
uo eo dũtarat ut ył eorpꝰ ẽẽ animã ł aliꝗͣ corporcã qͣlitatẽ¬

Expanded text:
ae tale ingenium sit, quod possit loquentis praeuolare conatum nec totum ae tale ingenium sit, quod possit loquentis praeuolare conatum nec totum exspectare a sermone? breuiter itaque colligam: si potuit et de anima fieri quod cum de carne diceremus, forsitan intellectum sit, ita est de traduce anima Christi, ut non secum labem praeuaricationis attraxerittu non posset inde esse, non est inde. iam de ceterarum animarum aduentu, utrum ex parentibus an desuper sint, uincant qui potuerint. ego adhuc inter utrosque ambigo et moueor aliquando sic, aliquando autem sic, saluo eo dumtaxat, ut uel corpus esse animam uel aliquam corpoream qualitate
Abbreviated transcription (Latin):
tura testat᷑. que hinc qͦq si ẽdotiũ eiꝰ aleuitieo sac̾dotio distingint.
simplicẽ aĩȩ sub̾am in c̃m̃tis augeri corporalibꝰ nec illi putauest᷑
qui eã corpꝰ caistimant. quoꝵ inparte s̃ maxime qͥ eã exparenti¬
bꝰ cari opmant᷑. dinð in corꝑas semine pot̃ eẽ ius innisibiliꝰ quȩ
in corporalit̃ numios agit ñ oeulis ẜ intellectu discernenda ab ei
corpulentia quȩ uisu tactuq sentit᷑. ⁊ ipsa qͣnittas corporis huma¬
ni qua utiq modulũ seminis in ꝯparabilit̃ ercedit. satis ostendit
posse inbe aliqͥd sumi qđ ñ habeat illa uĩ seminalẽ ẜ tantũ corpo¬
rałe sub̾am.que uiuinitꝰ ñ beꝓpagine ꝯcũbentiũ in camẽ aͥ astĩ
pta atq formata ẽ. Hoc aut̃ deaĩ qͥs ualeat affirmare qđ uatus
habcat ⁊ mat̾iã seminis manifestã. yrationẽ seminis occultã. Sed
qͥd laborã inre que ꝑsuaberĩ u̾bis nemini forsitan pot̃. nͥ tantõ

Expanded text:
tura testatur, quae hinc quoque sacerdotium eius a leuitico sacerdotio distinguit. simplicem animae substantiam incrementis augeri corporalibus nec illi putauerunt qui eam corpus existimant, quorum in parte sunt maxime qui eam ex parentibus creari opinantur. proinde in corporis semine potest esse uis inuisibilis, quae incorporaliter numeros agit, non oculis, sed intellectu discernenda ab ea corpulentia, quae uisu tactuque sentitur. et ipsa quantitas corporis humani, quae utique modulum seminis incomparabiliter excedit, satis ostendit posse inde aliquid sumi quod non habeat illam uim seminalem, sed tantum corporalem substantiam, quae diuinitus non de propagine concumbentium in carnem Christi assumta atque formata est. hoc autem de anima quis ualeat affirmare, quod utrumque habeat, et materiem seminis manifestam et rationem seminis occultam? sed quid laborem in re, quae persuaderi uerbis nemini forsitan potest, nisi tantum
Abbreviated transcription (Latin):
postea bedit si ⁊̃ soribendr ꝯcesserit facultatẽ studiosis taliũ
uuloꝵ. ne quasi refelli si u̾itas cont̃ ẽ negligat᷑ ante benumio
Aut enĩ dehaere nichil querendũ ẽ ut sufficiat sidi nr̃ȩ sere noꝰ
quo prie uiuendo uenturi sumꝰ ⁊ si nesciamꝰ uñ uen̾imꝰ aut si ñ ĩ¬
pudent̃ estuat aĩa rationalis ⁊ hoc nosse. dese ipsi. ab sit ꝑu¬
catiã ꝯtendendi. assit diligentia reqͥrendi. humilitã peiendi
ꝑseu̾antia pulsandi. ut si hoc nob̃ expedire nouit qͥmeliꝰ quã
nũ testimorii pondus. quȩ pͥmo ꝓ xp̃o meruit sanguinc̃ sin¬
dẽ. Ad moneo sane quantũ ualeo si quõ ista p̃oceupat opinio
ut aĩas edant exparentibꝰ ꝓpagari. quantũ possunt se q̃sos
ꝯsid̾ent. ⁊ interĩ sipiant corꝑa ñ eẽ aĩas suas. Nulla eni ꝓͥa
natua ẽ qua uiligent̃ inspecta possit ⁊̃ ds qͥ suꝑ omnẽ catu

Expanded text:
quam etiam scribendi concesserit facultatem studiosis talium,ulorum, ut quasi refelli, si ueritas contra est, neglegatur, ante denuntio. aut enim de hac re nihil quaerendum est, ut sufficiat fidei nostrae scire nos, quo pie uiuendo - uenturi sumus, etsi nesciamus, unde uenerimus; aut, si non inpudenter aestuat anima rationalis etiam hoc nosse de se ipsa, absit peruicacia contendendi, adsit diligentia requirendi, humilitas petendi, perseuerantia pulsandi, ut, si nobis hoc expedire nouit, qui melius qnum testimonii pondus, quae prima pro Christo meruit sanguinem fundere. Admoneo sane, quantum ualeam, si quos ista praeoccupauit opinio, ut animas credant ex parentibus propagari, quantum possunt se ipsos considerent et interim sapiant corpora non esse animas suas. nulla enim propior natura est, qua diligenter inspecta possit etiam deus, qui su
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tus que ꝑomnẽ inbe ꝓpagatã carnẽ semmali ratone qͣsi tns¬
seribit᷑ medicam̃tũ aut̃ uuln̾is in eo qđ inde sine oꝑe ꝯcupis¬
centiali insola mat̾ie corporali ꝑdiuinã ꝯceptiõrs formatiõisq
rationẽ deuirgine assumptus. ẽ ꝓpt̾ mortis sine iniqͥtate ssor¬
tiũ. ⁊ sine falsitate resurrectiõis exemplũ. Qua ꝓpt̾ qđ aĩa xͥ ñ sit

Expanded text:
agatam carnem seminali ratione quasi transcribitur; medicamentum autem uulneris in eo quod inde sine opere concupiscentiali in sola materie corporali per diuinam conceptionis formationisque rationem de uirgine assumtum est propter mortis sine iniquitate consortium et sine falsitate resurrectionis exemplum. quapropter quod anima Christ
Abbreviated transcription (Latin):
corpulentia: inuifibilis rõ. utrũq cucurrit ex abrahã ł ⁊̃ ex
ipso adã usq ad corpꝰ aiaxie qr ⁊ ipsũ eomͦ ꝯceptũ ⁊ exortũ ẽ.¬
aps aut̃ uisibiłe carnis subam de carne uginis sumꝓsit.
Latio uͦ ꝯceptioĩs eiꝰ ñ a scmine uiri. ẜ longe alit̾ ac de suꝑ
uenit d ins̃ scd̃m hoc qđ dematre accepit. ⁊̃ in lũbis abra hȩ

Expanded text:
corpulentia, et insensibilis ratio utrumque cucurrit ex Abraham, vel etiam ex ipso Adam usque ad corpus Mariae, quia et ipsum eo modo conceptum est eumpsit. Ratio vero conceptionis ejus non a semine virili, sed longe aliter ac desuper venit. Proinde secundum hoc quod de matre accepit, etiam in lumbis Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ abrahã. ꝑ legẽ scił inm̃bris repugnantẽ legi m̃tis: inumei¬
biłe ꝯeupiscentiã. quãuis eã casta ⁊ bona iura nuptiarũ ñ finãt¬
ualere nͥ quantũ exea possunt gni substituenbo ꝓspiẽe. ñ aũ
⁊ ille ibi decimatus ẽ euiꝰ earo in de ñ feruorẽ uuln̾is. ẜ mat̾iẽ
medieaminis tͣrit. nã eũ ipsa decimatio ad p̃siguranda meber¬
nã ꝑtinuerit. illud in abrahe came decimabat᷑ qđ curabat᷑. ñ
aũ illud uñ eurabat᷑. Cadẽ nãq earo ñ abrahe tantũ .s. ipsius
pͥ̃mi t̾reniq hõis simul habebat : uulnꝰ p̃uarieatiõrs : medieĩ

Expanded text:
raham, per legem scilicet in membris repugnantem legi mentis et inuisibilem concupiscentiam, quamuis eam casta et bona iura nuptiarum non sinaualere, nisi quantum ex ea possunt generi substituendo prospicere. non autem et ille ibi decimatus est cuius caro inde non fernorem uulneris, sed materiem medicaminis traxit. nam cum ipsa decimatio ad praefigurandam medicinam pertinuerit, illud in Abrahae carne decimabatur quod curabatur, non illud unde curabatur. eadem namque caro non Abrahae tantum, sed ipsius primi terreni
Abbreviated transcription (Latin):
in qͦ eũ becimauit melchi sedech. ut possit ab eo xp̃s inista
decimatione biseni. Qui qũo decimatꝰ ñ ẽ ⁊ tñ in lũbrs abra¬
hȩ scdm carnẽ fuit. restat ut scđm ammã ib ñ fuerit. ⁊ iõ
sit ꝯsequens ut ibi leui scđm animã fuerit. Hoc ad me ñ
multũ attinet. ꝗͥ utͦrũq collationẽ ad huc audire sũ para¬
tior. quã utroꝵlibet iã ꝯfirmare sententiã. Interĩ &ͥ ar̃am
aborigine tͣducis huiꝰ ꝑ hoc testimoniũ secerne uolui. Inue¬

Expanded text:
in quo eum decimauit Melchisedech, ut possit ab eo Christus in ista decimatione discerni: qui quoniam decimatus non est et tamen in lumbis Abrahae secundum carnem fuit, restat, ut secundum animam ibi non fuerit, et ideo sit consequens, ut ibi Leui secundum animam fuerit. hoc ad me non multum adtinet, qui utrorumque conlationem adhuc audire sum paratior quam utrorumlibet iam confirmare sententiam. interim Christi animam ab origine huius traducis per hoc testimonium secernere uolui. inue
Abbreviated transcription (Latin):
illo animarũ fonte si ullus ẽ. aliȩ sint anime bonȩ aliȩ ñ
bone. quȩ sorte qͣd̃a exeant. quȩ nã euiq hõr tͥbuat᷑. aut al
as ds̃ ab hoꝵ ꝯceptoꝵ uł nascentiũ faciat bonas. alias ñ bo¬
nas. quarũ quisq habeat sortẽ que accedet. Alirũ si hoc
saltẽ eos abuiuat qui credunt aĩas alibi factas. singilla¬
tĩ muti abõ singulis quibꝰq corporibꝰ hominũ. ac ñ illos
potiꝰ qui ꝓmitis opũ que añ corpꝰ gessert̃ in corpora mit¬
ti aĩas diet̃. Scd̾n enĩ qͥd alie bonȩ alie ñ bone uenire

Expanded text:
illo animarum fonte, si ullus est, aliae sint animae bonae, aliae non illo animarum fonte, si ullus est, aliae sint animae bonae, aliae non bonae, quae sorte quadam exeunt, quaenam cui homini tribuatur, auias Deus ad horam conceptorum vel nascentium faciat bonas, alias non bonas, quarum quisque habeat sorte, quae acciderit. Mirum si hoc eos saltem adjuvat, qui credunt animas alibi factas, singillatim mitti a Deo singulis quibusque corporibus hominum, ac non illos potius, qui pro meritis operum, quae ante corpus egerunt, in corpora mitti animas dicunt. Secundum quid enim aliae bonae, aliae non bonae venire
Abbreviated transcription (Latin):
grãm fidĩ corpora nr̃a cata ł ficta possumꝰ intellige̾. ẜsicut
in psalmo dictũ ẽ. cor mundũ ca in me ũs. Rinc ẽẽỹ illud pu¬
to. qui finr̃ sp̃m hõis inipso. tãquã aliud sit factã animã mit¬
tere. aliud in ipso homine face .i. refic̾e ae renouare. ẜ ⁊ hoc si ñ
degr̃a inqͣ renouam᷑.s denatura inꝙ̃ nascim᷑ intelligamꝰ. ad ut̃mq
sententiã duci pot̃. qͥa uł exuna illa pͥmi hõis tamquã sem̃ aĩe
attctũ. ipse fingit in homine ut uiuificet corpꝰ. siue sp̃m uitȩ
ñ ex illa ꝓpagine s aliunde corpori infusũ. ipse itidẽ fingit
ꝑ mortales sensus carnis ut fiat ho in animã uiuã. Illud sine de
libro sapientiȩ uͥ ait. sortitus sum animã bonã ycũ cẽm magiꝰ
bonus ueni ad corpꝰ incoinqͥnatũ. diligentiorẽ osidationẽ
flagitat. Magis enĩ uidet᷑ attestari opinioni qua ñ eruna
ꝓpagari .ẜ. desuꝑ animȩ uenire ẽdunt᷑ ad corpora. Uerũtñ qͥd ẽ

Expanded text:
gratiam fidei corpora nostra creata uel ficta possumus intellegere, . sed sicut in psalmo dictum est: cor mundum crea in me, deus. Hinc esse etiam illud puto: qui finxit spiritum hominis in ipso; tamquam aliud sit factam animam mittere, aliud in ipso homine facere, id est reficere ac renouare. sed etiam hoc si non de gratia, in qua renouamur, sed de natura, in qua nascimur, intellegamus, ad utramque sententiam duci potest, quia uel ex una illa primi hominis tamquam semen animae adtractum ipse fingit in homine, ut uiuificet corpus, siue spiritum uitae non ex illa propagine, sed aliunde corpori infusum ipse itidem fingit per mortales sensus carnis, ut fiat homo in animam uiuam. Illud sane de libro Sapientiae, ubi ait: sortitus sum animam bonam et, cum essem magis bonus, ueni ad corpus incoinquinatum, diligentiorem considerationem flagitat. magis enim uidetur adtestari opinioni, qua non ex una propagari, sed desuper animae uenire creduntur ad corpora. uerum tamen quid est: