comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
relicturis fidem beneficium fuis seconcessum : nehabere inciperent
quod grauiore impi&ãte desererent : satisi dicat non iudicariho¬
minem ex eo quod prenoscitur madefuisse facturus sici quocũq
beneficio utid non faciat consilatur: Consultũ ÷ igitur & illibi
rcptus est nemalitia mutar& intellectũq: sed curnonita con¬
iltum fuerit trrus &sidonus ut crederent & raperentur nema¬
tiamutar& intellectum eceũ forsitan responder& ille cuiplacuit
sto modo hane soluere questionem: Egouero quantum eedhoc quod
ago altine sufficere uideo ut secunđ mistcc̃ quoq sententiam de¬
monstreitur hominer nonuidi cari dehis quac non fccerunt &iã¬
si facturi fuisse precciusi sunt: quec̃ quẽut dixi hancopinionem
quaputasitur inmorientib uel mortuir uindicari quae presciti
sunt facturieẽ siuuerent: &iam refellere pud ecet neuideamur

Expanded text:
relicturis fidem beneficio fuisse concessum, ne habere inciperent relicturis fidem beneficio fuisse concessum, ne habere inciperent quod graviore impietate desererent, satis indicat non judicari hominem ex eo quod praenoscitur male fuisse facturus, si ei quocumque beneficio ut id non faciat consulatur. Consultum est igitur et illi, qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus . Sed cur non ita consultum fuerit Tyriis ac Sidoniis, ut crederent et raperentur, ne malitia mutaret intellectum eorum; forsitan responderet ille, cui placuit isto modo hanc solvere quaestionem: ego vero quantum ad hoc quod ago attinet, sufficere video, ut secundum istam quoque sententiam, demonstrentur homines non judicari de his quae non fecerunt, etiamsi facturi fuisse praevisi sunt. Quanquam, ut dixi, hanc opinionem, qua putantur in morientibus vel mortuis vindicari peccata, quae praesciti sunt facturi esse si viverent, etiam refellere pudeat, ne videamur
Abbreviated transcription (Latin):
inqua sententia docti hominis &a ͦ modum acutiq̃ sint adhacine¬
rita requirdide quid menunc adan& dicere: cumoui psa nobs¬
adid quodagimur suffreg& ur : sienim mis erctione dđns non fecitinis¬
ts uirtuter ꝑquas fieripossent fideles negrauius punirentur cũ pos¬
teafierent in fideles quod eos faturos fuissepresciuit : satis a perte¬
que mons tratur dehis peccatis neminem iudicari mortuorum
qua epracescuit fuisse facturum ssi aliquomodo ei neilla facicet subue¬
nitur sicuttrrus & sidonis sisententia illa ueraest subuenis se dici
dir xps quos maluit non accidere ad fidem quam sclere multo greo¬
diore discedere afide: quod eos sia ccessissent : preceuidercet fuisse fac¬
turos: quamuis sidicatur curnon factum est utcrederent potius:
& hoceis pracestaretur : ut ante quam fidem relinquerent exhac
uitamigrarent: quid responderi possit ignoro: qui enim dicit

Expanded text:
In qua sententia docti hominis et admodum acuti, quae sint adhuc meIn qua sententia docti hominis et admodum acuti, quae sint adhuc merito requirenda, quid me nunc attinet dicere, cum et ipsa nobiad id quod agimus suffragetur? Si enim miseratione Dominus non fecit in istis virtutes, per quas fieri possent fideles, ne gravius punirentur cum postea fierent infideles, quod eos futuros fuisse praescivit; satis aperteque monstratur, de his peccatis neminem judicari mortuorum, quae praescivit fuisse facturum, si aliquo modo ei ne illa faciat subvenitur: sicut Tyriis et Sidoniis, si sententia illa vera est, subvenisse dicitur Christus, quos maluit non accedere ad fidem, quam scelere multo graviore discedere a fide, quod eos, si accessissent, praeviderat fuisse facturos. Quamvis si dicatur, Cur non factum est ut crederent potius, et hoc eis praestaretur, ut antequam fidem relinquerent, ex hac vita migrarent? quid responderi possit, ignoro. Qui enim dicit,
Abbreviated transcription (Latin):
nercctione donccris & eius oculto iusto ta meniudicio : qnm
non ÷ iniquitas apudđm. quosdam &icom post baptis mum
pessimeuiuendo perituros in hactamenuita quousq perecon
d&ineri qui non perirent sieis corporis mors Accpsum eocũ p̃ue¬
nicnr subuenir&: quo nullus mortuur iudicatur exbonir seu
in clis quace fuerat si non morer&ur acturus : Alio quin trri&
sidonii Non secundum ecquacegessorunt poenas lucrent sed
potius secundum ec quaegesturi fuerent: suin cis illacuir tutes
cungeli factae fuissent : ꝑ grandem pabntentiam : & ꝑxp̃i fudẽ
consequerentur scclutẽ : quidam disputtetar catholicus nonis
nobilis hunc eucngelii locum sic exposuit : utdicer prescis sed̃
trrios & srdonior afide fuisseposteco recessuros : Cum facus
apud semiraculis credidirsent: & misericordia potius non ẽmille
is tt fecisso quo grauiori pͦena obnoxui fierent : si fidem qua
tenuerant reliquissent: qua insieam nullo tempore tenuisses

Expanded text:
tione donari; et ejus occulto, justo tamen judicio, quoniam non est iniquitas apud Deum , quosdam etiam post Baptismum pessime vivendo perituros, in hac tamen vita quo usque pereant detineri; qui non perirent, si eis corporis mors, lapsum eorum praeveniens, subveniret. Quoniam nullus mortuus judicatur ex bonis seu malis, quae fuerat si non moreretur acturus: alioquin Tyrii et Sidonii non secundum ea quae gesserunt poenas luerent; sed potius secundum ea quae gesturi fuerant, si in eis illae virtutes evangelicae factae fuissent, per grandem poenitentiam et per Christi fidem conseqnobilis hunc Evangelii locum sic exposuit, ut diceret praescisse Dominum Tyrios et Sidonios a fide fuisse postea recessuros, cum factis apud se miraculis credidissent, et misericordia potius non eum illic ista fecisse: quoniam graviori poenae obnoxii fierent, si fidem quam tenuerant reliquissent, quam si eam nullo tempore tenuissent.
Abbreviated transcription (Latin):
s hocessent deilli eaecumillis sineduabitatione mansisent. uetenim
nondicam quam sit possibileđo auersces e&ciduersas in fide suam
discedant cum pos sitet quoduit apostolus facer e utnoneos ꝓ miteu¬
cos tẽptari supid quod possunt : Utergoid nondicam certepotene
illos ds presiens et̃ lapsuras antequam idfie & auferre dehac
uita: aneo redituri sumus ut cedhuc dis putemus quanta ceb suc¬
ditecte dicatur siudicari hominer mortuor : oicom dehis peccatis
pudert curenim nondicaitur &ipsum etungelium cũturtola¬
bore pas sioniboi scõũ frus tracẽ precediatum uelaediuce u
prrciedicari suudicar potercent homines &icom uonaudito esco¬

Expanded text:
s essent, et cum illis sine dubitatione mansissent. 22. Ut enim non dicam quam sit possibile Deo, aversas et adversas in fidem suamdiscedant; cum possit et quod ait Apostolus facere, ut non eos permittat tentari super id quod possunt : ut ergo id non dicam, certe poterat illos Deus praesciens esse lapsuros, antequam id fieret, auferre de hac vita. An eo redituri sumus, ut adhuc disputemus, quanta absurditate dicatur, judicari homines mortuos etiam de his peccatispudeat. Cur enim non dicatur, et ipsum Evangelium cum tanto labore passionibusque sanctorum frustra esse praedicatum, vel adhuc etiam praedicari: si judicari poterant homines
Abbreviated transcription (Latin):
sa intellegitur uoluntas bona ⁊ sedbreuissime complexus ÷ omni¬
um genera meritorum: quidicit in nullo gloriandum: quando
nostrum nihilsit: quiuero ait̃ non est in nostra potestate cornos¬
trum & nostrae cogitationes. Necipsa facta & dicta pr&erut: Non
enim estullum factum. dictum uehominis: quod non excorde &
cogitatione procedat: quid autem amplius iagere dehacre cr

Expanded text:
ipsa intelligitur voluntas bona: sed brevissime complexus est omniipsa intelligitur voluntas bona: sed brevissime complexus est omnium genera meritorum, qui dicit, « In nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit. » Qui vero ait, « Non est in nostra potestate cor nostrum, et nostrae cogitationes, » nec ipsa facta et dicta praeteriit: non enim est ullum factum dictumvi hominis, quod non ex corde et cogitatione procedat. Quid autem amplius de hac r
Abbreviated transcription (Latin):
nos trȩcogitationes : nontame hortari & corripere destitrun
Vt fierent prȩcepta diuina : nectimuerunt Nedicer&urbs
quidnos hortamini quid & corripitis. sinhilboni ut haber¬
mus est nostrum & sinon est in potesta tenostracor nostrũ:
haec nedicerentur cis nequaquã illiscĩ eccmententime epotuer us
qua in tellegebant paucissimis ee doncctũ: ut nullo sibi homins
prȩdicante ꝑ ipsum dm̃ uel ꝑ angelos celoru doctrinã sulutis a¬
cipiant ui multis uoo idec̃ donatũ utdõ ꝑ homines credirt
Qquo lib& tamen modo dicatur homins uerumdi: ꝓculdubio quosic
precedunt & ad facienda diuna prexepta in staenter hortatisunt:
quihaberent donum oboedientiae quib iursir oboediendi e&
dirent: sienim graticom merit culla nostrec prȩcedunt ꝓfec
aut factialicuius aut dicti: aut cogitationis ÷ meritum. Vbi&

Expanded text:
nostrae cogitationes » ; non tamen hortari et corripere destiterunt, nostrae cogitationes » ; non tamen hortari et corripere destiterunt, ut fierent praecepta divina. Nec timuerunt ne diceretur eis, Quid nos hortamini? quid et corripitis, si nihil boni ut habeamus est nostrum, et si non est in potestate nostra cor nostrum? Haec ne dicerentur eis, nequaquam illi sancti ea mente timere potuerunt, qua intelligebant paucissimis esse donatum, ut nullo sibi homine praedicante, per ipsum Deum vel per Angelos coelorum doctrinam salutis accipiant; multis vero id esse donatum, ut Deo per homines credant. Quolibet tamen modo dicatur homini verbum Dei, procul dubio, quo sic praecedunt; et ad facienda divina praecepta instanter hortati sunt, ut qui haberent donum obedientiae, quibus jussis obediendum esset, audirent. Si enim gratiam merita ulla nostra praecedunt, profecto aut facti alicujus, aut dicti, aut cogitationis est meritum, ubi et
Abbreviated transcription (Latin):
luerunt hoc uerbo ineare uti quod & faciliur intellegitur
non repugnat immo & congruit ueritati : quae p redestinatio¬
ne gratiae prȩdicatur: hoc scionemine contrccis tecm predos
tinationẽ quam secundum scripturtes scas defendimus Nusicr¬
rando disputare potuisse. puto tamen eis quidehac re so¬
tentias tractãrum requirunt : scos & infide atq doctrina chs¬
tiana laudacbiliter: usqͥuaque diffematos uiros cipria nan
& ambro siumũ quorum ttcm clacra testimonia posuimus deber¬
i sufficere & debere adutrũq. id est ut & graticm dĩ gratuñam
sicut credenda tatq prȩdicanda ÷ ꝑ omnia credant & pe
omnia prȩdicent sin& ecendem prȩdicationẽ prȩdicationi
quahor tecmur pigros ÷uel corripimus malos non oppinentir
raduersam re quia &istiuiri cumsic prȩdicaranit dĩ gractuam
utunus eorum dicer& innullo gloricndũ quando nostrum d¬
hilsit  alter autem non ÷ in potestate nostreo cornostru &

Expanded text:
luerunt hoc verbo in ea re uti, quod et facilius intelligitur, luerunt hoc verbo in ea re uti, quod et facilius intelligitur, et non repugnat, imo et congruit veritati, quae de praedestinatione gratiae praedtinationem, quam secundum Scripturas sanctas defendimus, nisi errando disputare potuisse. Puto tamen eis qui de hac re sententias tractatorum requirunt, sanctos et in fide atque doctrina christiana laudabiliter usquequaque diffamatos viros, Cyprianum et Ambrosium, quorum tam clara testimonia posuimus, debere sufficere, et debere ad utrumque, id est, ut et gratiam Dei gratuitam, sicut credenda atque praedicanda est, per omnia credant et per omnia praedicent, et eamdem praedicationem praedicationi qua hortamur pigros, vel corripimus malos, non opinentur adversam: quia et isti viri, cum sic praedicarent Dei gratiam, ut unus eorum diceret, « In nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit » ; alter autem, « Non est in potestate nostra cor nostrum et
Abbreviated transcription (Latin):
consecutus. electio uitem consecuta est c&eriuero excecatisunt
in hacergo electione & in his reliquuis quac ꝑelectionem gratiae
fuctȩ sunt uoluit intellegi plebemci quam ꝓpterea ds̃ non reppu¬
lit: quia presciuit: haec ÷ illa electio quacos qula suoliuit clegitin
xpo ante constitutio nemmundi Vt essent sciꝰ & in maculat in
coni peeucus in caritate predestinanseor in aid optionem filiog
ullus eetur Quihaec intellogit negcore uel dubitaro ꝑmitatir
bi ait apostolus. Nonreppulit dĩ plebemiuam quam prescuit:
predestinationem significare uoluirse : prescuit enim reliq̃i¬
ai quar secundum dectionem gratiae fuerect ipse facturur
hoc est ergo predestilunt sine dubio enim prescuit si pre¬
destinauit sed oredestinasse ÷ hoc prescirre quod fuerct ipses
tores legimus di prescientia᷑ &agitur deuocatione electoro
eandem prȩdestinationẽ intellegere & mnccgis enim fortersse uo¬

Expanded text:
consecutus; electio autem consecuta est; caeteri vero excaecati sunt consecutus; electio autem consecuta est; caeteri vero excaecati sunt . In hac ergo electione, et in his reliquiis, quae per electionem gratiae factae sunt, voluit intelligi plebem, quam propterea Deus non repulit, quia praescivit. Haec est illa electio, qua eos quos voluit, elegit in Christo ante constitutionem mundi, ut esseconspectu ejus in caritate, praedestinans eos in adoptionem filiorum. Nullus igitur, qui haec intelligit, negare vel dubitare permittitur, ubi ait Apostolus: Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit, praedestinationem significare voluisse. Praescivit enim reliquias, quas secundum electionem gratiae fuerat ipse facturus. Hoc est ergo praedestinavit: sine dubio enim praescivit, si praedestinavit: sed praedestinasse, est hoc praescisse quod fuerat ipse tractatores legimus Dei praescientiam, et agitur de vocatione electorum, eandem praedestinationem intelligere; magis enim fortasse vo
Abbreviated transcription (Latin):
Vibi suntergo factae ꝓmissiones adirł : continuo subiunxit idico
ergo num quid reppulit ds̃ plebemsuam ab sit: Nam& ego is
rechelita sum iex semine a bra hacm : tribu benicmin : tam qucm¬
dicera Nam aego exipsee plebesum Deinde addidit Unde
nuncagimus : nonreppulit dr̃ plebem suam quam presciuit : atq
tostendera dĩ gratia fuisse relictas reliquias. non meritis opcrũ
prum secutus adiunxit apnescitis inelia quid dicit scriptura
uc̃ ad modũ interpellat dĩ aduersus ir ł & c&erce: sed quid di¬
scit illi inquid responsum diuinum. Reli quimibi septem miliaui¬
rocum: qui non cur uuerunt goiu antebahadnionenim ait re¬
licta sunt mihi: aut reliquerunt semihi sed reliquimihi, sicergo
inquid & in hoctem pore reliquia e ꝑ electionm gratiae factȩs unt.¬
gratia: & conectens illa quae suprinterposui: quidergo & huic
iterrogationi respondens quod querebat in quidirł. hoc non est

Expanded text:
Ubi sunt ergo factae promissiones Dei ad Israel? continuo subjunxit, Dico Ubi sunt ergo factae promissiones Dei ad Israel? continuo subjunxit, Dico ergo, Nraelita sum ex semine Abraham, tribuBeniamin. non diceret, Nam et ego ex ipsa plebe sum. Deinde addidit unde nunc agimus, Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Atque ut ostenderet Dei gratia fuisse relictas reliquias, non meritis operum eorum, secutus adjunxit, An nescitis in Elia quid dicit Scriptura; quemadmodum interpellat Deum adversus Israel? et caetera. Sed quid dicit illi, inquit, responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genu ante Baal. Non enim ait, Relicta sunt mihi; aut, Reliquerunt se mihi: sed, reliqui mihi. inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae factae suntgratia. Et connectens illa quae jam supra interposui, Quid ergo? et huic interrogationi respondens, Quod quaerebat, inquit, Israel, hoc non est
Abbreviated transcription (Latin):
quispem hab& in homine. Haecitaq: donadĩ quaedantur elec¬
tis : secundum dĩ ꝓpositũ uocatir inquib: donisest. & inciperecre¬
dere & infide usq aduitae huius terminum ꝑmanere ꝑ seuerare
sicut tanta rationum atq auctoritatum. contestatione ꝓbabimus
haecinquam dĩ dona. sinulla est predestinatio quã defendimus
non presciuntur ado presciuntur autem: haec est. Igitur predes
significatur &iam nomine prȩscientiae: sicut ait apostolus
non reppulit ds̃ plebem suam: quam prescuit: hic quodait presa¬
uit non recteintellegitur : nisi predestinauit.: quod circustan¬
tia ipsius lectionis ostendit : loquebatur enĩ dereliquus iudeous
quae saluȩ facte sunt percuntib: c&eris: Nam superius dixera
a dirł dixirsȩꝓphoam. Totadie extendimanus mecor ad populi
non credentem & contradicentem: & tem quã responder&ur

Expanded text:
qui spem habet in homine . 47. Haec itaque dona Dei, quae dantur elecqui spem habet in homine . 47. Haec itaque dona Dei, quae dantur electis secundum Dei propositum vocatis, in quibus donis est et incipere credere, et in fide usque ad vitae hujus terminum perseverare, sicut tanta rationum atque auctoritatum contestatione probavimus; haec, inquam, Dei dona, si nulla est praedestinatio quam defendimus, non praesciuntur a Deo: praesciuntur autem; haec est igitur praedestsignificatur etiam nomine praescientiae, sicut ait Apostolus, Non repulit Deus plebem suam, quam praescivit. Hic quod ait, praescivit, non recte intelligitur, nisi, praedestinavit: quod circumstantia ipsius lectionis ostendit. Loquebatur enim de reliquiis Judaeorum, quae salvae factae sunt, pereuntibus caeteris. Nam superius dixerat, ad Israel dixisse prophetam, Tota die extendi manus meas ad populum non credentem et contradicentem: et tanquam responderetur,
Abbreviated transcription (Latin):
utiq ostendunt : necea predicatione impediri exhortationer suo
adfidem siue ced ꝑse uertenticm usq infinem : q & ista di donaer
net ascipso cuiquam sed ab illo tribui prȩdicamus: Atenim uitio suo
quisq deserit fidem: cumcedit temptationĩ atq consentit : quaculo
agitur ut desercet fidem. quis negeet sed nonideo dicenda est in
fide ꝑseuerantia non es sedo numdĩ hancenim cotidie posat quidic
nenos inferas in temptationem: & si exauditur. hanc accipit: aꝑ
hoc cotidie ut ꝑseuer& peens : ꝓfacto ꝑscuerantiae suae spem nonun
scipso sedindõ ponit. Ego autem nolo ex aggeraremcis uerbis
sedillis potius cogitaendum relinquo utuideant. qualesit. quo dibi
audientib quã exhortationis afferri: hoc ÷ enim dicere tuncde
sua salute hominẽ desperare: qucndo spem suam non in seipsosed
indo didicerit ponre cum ꝓpheã dam&: maledictus omnis

Expanded text:
utique ostendunt, nec ea praedicatione impediri exhortationes, sive utique ostendunt, nec ea praedicatione impediri exhortationes, sive ad fidem, sive ad perseverantiam usque in finem, quia et ista Dei dona esse, nec a se ipso cuiquam, sed ab illo tribui praedicamus. 46. At enim, « vitio suo quisque deserit fidem, cum cedit tentationi atque consentit, qua cum illo agitur ut deserat fidem. » Quis negat? Sed non ideo dicenda est in fide perseverantia non esse donum Dei. Hanc enim quotidie poscit, qui dicit, Ne nos inferas in tentationem ; et si exauditur, hanc accipit: ac per hoc, quotidie ut perseveret petens, profecto perseverantiae suae spem non in se ipso, sed in Deo ponit. Ego autem nolo exaggerare meis verbis, sed illis cogitandum potius relinquo, ut videant quale sit quod sibi  quam exhortationis afferri. » Hoc est enim dicere, tunc de sua salute hominem desperare, quando spem suam non in se ipso, sed in Deo didicerit ponere: cum propheta clamet, Maledictus omnis
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo eam non solum augeri habentib: : Nerum &iam non habentib:
poscimus dari: Neq: isti propter quos haec dicmus qui prȩdicatio¬
ne predestinationes & gratiae exhortationem clamitant impediri
adsola illa exortantur dona quaenon ado dari sed a nobis eẽ conten¬
dunt sicut sunt in itium fidei & ineausq infinem ꝑseuerantia: qđ
utiq facere deberent : ut tantum modo infideles hortarentur ut
crederent: & fideles ut credere ꝑmanerent: cauero quae nobis cu
dĩ donaeẽ nonnegant ut nobiscum pelagianum demoliantur er¬
rorem. sicut est. pudictia contineitia pacientia & c&era quib:
recte uiuitur: & exfide imp&rcentor adnõ oraenda monstrcre
& orcere solum uel sibi uelalis debuerunt Non autem quẽ quam:
ut ca caperser& &r&iner& hortari, Cũuero & adhȩc exhortan¬
tur ut possunt atq ex hortandos ee homines confitentor satis

Expanded text:
ab illo eam non solum augeri habentibus, verum etiam non habentibus ab illo eam non solum augeri habentibus, verum etiam non habentibus poscimus dari. 45. Neque isti, propter quos haec dicimus, qui praedicatione praedestinationis et gratiae exhortationem clamitant impediri, ad sola illa exhortantur dona, quae non a Deo dari, sed a nobis esse contendunt, sicut sunt initium fidei, et in ea usque in finem perseverantia: quod utique facere deberent, ut tantummodo infideles hortarentur ut crederent, et fideles ut credere permanerent. Ea vero quae nobiscum Dei dona esse non negant, ut nobiscum Pelagianum demoliantur errorem, sicut est pudicitia, continentia, patientia, et caetera quibus recte vivitur, et ex fide impetrantur a Domino, oranda monstrare et orare solum vel sibi vel aliis debuerunt; non autem quemquam, ut ea capesseret et retineret, hortari. Cum vero et ad haec exhortantur, ut possunt, atque exhortandos esse homines confitentur; satis
Abbreviated transcription (Latin):
sicut ergo corripiendi sunt inqui&i & diuinis aeloquiis testib &ipis
pedit correptionẽ quod sapientiam pacificam : qua contentiosi cor¬
riguntur atq sanantur donum di et̃ prȩdicamursita corripior¬
di sunt in fideles uelinfide non ꝑmanenter. Nonim pediente istam
correpnonem predicatione gractiȩdĩ quaefide quoq ipseom.
Sineco ꝓmansionem di dona cẽ commendat: quia & si exfide im¬
poratur sapientia. sicut ipse ia cobus cum dixissa siquis urin
ndig& sapienticem postol& adõ quidit omnib afluenter a non
r ꝓperct & dabiturei. mox addidit postolas autem infide
nihil aesiteens: Nontamen. quõ fides datur prius quam posto¬
laur ab illo cuidatur. Io eo dicenda est non essedonumdĩ sed
essea nobis quiada ta est nobis. Non paentib: nobis, A postolus enĩ
ihuxpo a quo ergo pax & caritas ab illo est &fider. propter quod

Expanded text:
? Sicut ergo corripiendi sunt inquieti, et divinis eloquiis testibus, et i? Sicut ergo corripiendi sunt inquieti, et divinis eloquiis testibus, et ipedit correptionem, quod sapientiam pacificam, qua contentiosi corriguntur atque sanantur, donum Dei esse praedicamus: ita corripiendi sunt infideles, vel in fide non permanentes, non impediente istam correptionem praedicatione gratiae Dei, quae fidem quoque ipsam et in ea permansionem dona Dei esse commendat. Quia etsi ex fide impetratur sapientia, sicut ipse Jacobus cum dixisset, Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter, et non improperat, et dabitur ei; mox addidit, Postulet autem in fide, nihil haesitans : non tamen quoniam fides datur priusquam postuletur ab illo cui datur, ideo dicenda est non esse donum Dei, sed esse a nobis, quia data est nobis, non petentibus nobis. Apostolus enim  Domino Jesu Christo . A quo ergo pax et charitas, ab illo est et fides, propter quod
Abbreviated transcription (Latin):
datum optimũ sicut idem dicit. & omnedonum ꝑfectum desursu
est descendens a pa treluminum. Curergo ut omittam e& eracaeri¬
pimus impudicos & contentiosas quib: tamon prȩdicamur dĩ donũ
eẽ sapienticm pudicam atq pacificam÷ nectimemus Nec ꝑmo¬
ti diuina euoluntatis incerto plur in hac pȩdicatione desperationis
quã exhortationis inueniant: Nec correptionis stimulis aduerses
scipsos. sed potius caduersus nos excitenter : quia eos corripimus
haec non habentes: quacipsi dicimus non humana uoluntate ꝓferri
sed diuinci largitate doncri:̃ Curdeniq ipsum a postolum iacobũ
huius gratiae prȩdicatio non d& erruit corrlimpere inqui&os
& dicere si t elum amarũ hab&is & contentiones sunt in cordib urs
nolite gloricri & mendacesesse aduersus ueritate. Non estista
sapientia desursum descendens: sed terrena animalis diabolia
bienim zelus & contentio ibi in constantia & omneopus prauum

Expanded text:
datum optimum, sicut idem dicit, et omne donum perfectum desursum datum optimum, sicut idem dicit, et omne donum perfectum desursum est, descendens a Patre luminum . Cur ergo, ut omittam caetera, corripimus impudicos et contentiosos, quibus tamen praedicamus donum Dei esse sapientiam, pudicam, atque pacificam; nec timemus ne permoti divinae voluntatis incerto, plus in hac praedicatione desperationis quam exhortationis inveniant; nec correptionis stimulis adversus se ipsos, sed potius adversus nos excitentur, quia eos corripimus haec non habentes, quae ipsi dicimus non humana voluntate proferri, sed divina largitate donari? Cur denique ipsum apostolum Jacobum hujus gratiae praedicatio non deterruit corripere inquietos, et dicere, Si zelum amarum habetis, et contentiones sunt in cordibus vestris, nolite gloriarsapientia desursum descendens; sed terrena, animalis, diabolica: ubi enim zelus et contentio, ibi inconstantia, et omne opus pravum
Abbreviated transcription (Latin):
exhortatio uideatur afferri dum cogitant quiaudiunt incer¬
tum esse buman ȩignorantie cui laergiatur dr̃ cuinon largiatur
haecdona
Curergo &ipsi nobis pͣredicant done đ esse sapientiam & continentia
quods̃ hecec cumdi dona erso prȩdicantur : Nonim peditur hortatio
qua homines horteomur esse sapienter & continentes : quad cende
causa est. ut existiment impediri ex hortationẽ qua exhortamur
homines uenire cadfidem & in ea ꝑmanere usq in finem si& hac
donad eẽ dicantur : quod scripturis cius testib: comꝓbatur : ecco
ut de continentia taceamus & desola in hocloco sapientia disputen
uem pe supra memoratus a postolus ia cob: dicit: quecede sursũ :
scepientia: primum quidem pudica est. deinde pacfica modeste
succ dibilis. plena miscricordia &operib bonis inccestiiabilis
sine simulatione: cernitis ueobsecro cepatreluminum sccpiemu
quam multis & mcognis bonis referta descendcct: Omne quippe

Expanded text:
exhortatio videatur afferri, dum cogitant qui audiunt, incertum esse humanae ignorantiae cui largiatur Deus, cui non largiatur haec dona. » Cur ergo et ipsi nobiscum praedicant, dona Dei esse sapientiam et continentiam? Quod si haec cum Dei dona esse praedicantur, non impeditur hortatio qua homines hortamur esse sapientes et continentes; quae tandem causa est ut existiment impediri exhortationem, qua exhortamur homines venire ad fidem, et in ea permanere usque in finem, si et haec dona Dei esse dicantur, quod Scripturis ejus testibus comprobatur? 44. Ecce, ut de continentia taceamus, et de sola in hoc loco sapientia disputemus; nempe supra memoratus apostolus Jacobus dicit, Quae desursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica, modesta, suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, inaestimabilis, sine simulatione . Cernitisne, obsecro, a Patre luminum sapientia quam multis et magnis bonis referta descendat? Omne quippe
Abbreviated transcription (Latin):
quiergo fecit illum hominem sincullis cius prȩcedentib me¬
mirits nullum quodei dimitteretur uel origine
trechere ueluo luntate ꝑ p&recre peccatum ipsenuls cor
precedentib meritis facit credentes in cum quib dimitti
omnepeccatum ÷ quifecit illum teclem ut num quã habuo
habiturus qua osit uoluntatem malam ipse facit in membris

Expanded text:
Qui ergo fecit illum hominem, sine ullis ejus praecedentibus meQui ergo fecit illum hominem, sine ullis ejus praecedentibus meritis, nullum quod ei dimitteretur, vel origine trahere, vel voluntate perpetrare peccatum; ipse nullis eorum praecedentibus meritis facit credentes in eum, quibus dimittat omne peccatum: qui fecit illum talem, ut nunquam habuerit habiturusque sit voluntatem malam; ipse facit in membris
Abbreviated transcription (Latin):
oin bomtine uorutcetẽ: quo nondmñ tantum dicimu xpmi sit
merita hominem ut aliquidminus habeat quodadhumanana
tu e ꝑtinere naturã siucanimam: siue imipsa anima nentera
rationaleno siue carnem non de feminaꝵ sums taum sed faetim
deuerbo incarnem conuerso atq mutato qua comniatria falo
euana her&icotum a pollimnaristarum trespcortes uarias di¬
sasqi fecerunt sed dicimus xpmꝰ dnsꝰ uerum natum deđo pati
sincullo initio temporis eundemq: hominem uerum ruatum a
Nõ minemnatre certec plenitudine temporir: Ncceius human¬
tatem: quamaior est pater minuere aliquid cius diumitati
dum hominem ueris simedixit  pateriaior meest, quieg
hunc fetit ex semine dauid: hominem iustum quinum quan
es as& iniustus sincullo merito prȩcedentis uoluntatiscius
iose ex iniustis facritiustos sineullo merito precedentis uolin¬
tatis ipsorum: Ut ille caput him̃ bra sint qus

Expanded text:
Deo et homine veritatem. Quoniam non Deum tantum dicimus ChristDeo et homine veritatem. Quoniam non Deum tantum dicimus Christtiniani; nec ita hominem, ut aliquid minus habeat quod ad humanam certum est pertinere naturam, sive animam sive in ipsa anima mentem rationalem, sive carnem, non de femina sumptam, sed factam de Verbo in carnem converso atque mutato; quae omnia tria falsa et vana, haereticorum Apollinaristarum tres partes varias diversasque fecerunt: sed dicimus Christum Deum verum, natum de Deo Patre sine ullo initio temporis; eumdemque hominem verum, natum de homine matre certa plenitudine temporis; nec ejus humanitatem, qua minor est Patre, minuere aliquid ejus divinitati, ndum hominem verissime dixit, Pater major me est . Qui ergo hunc fecit ex semine David hominem justum, qui nunquam esset injustus sine ullo merito praecedentis voluntatis ejus; ipse ex injustis facit justos, sine ullo merito praecedentis voluntatis ipsorum, ut ille caput, hi membra sint ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
frcctrib: & dilectorib: nõis intellegere & confiteri post ingentẽ
&ineffecbilem ruinam: qui a in uno omnes cecidimus. Neminem ni¬
si dĩ gratia liberari eamq: non setundum merita accipientum
tamquam debitam reddi sed tam quam uercm gratiam nullis
meritis prȩcedentib: gratis dari: nullum est autẽ in lustrius
prȩdestinationis exemplum quam ipseiħs: unde & in primoli
bro iam disputauit & in huus fine commendare delegi: Nullũ ÷
inquam inlustrius prȩdestinationis exemplum quãc ipse
mediator: quisquis fidelis uult eam bene intellegere : at ten¬
dat ipsum atqi in illo inueniat. & scipsum : fidelis inquã : qui ineo
uercm naturam credit & confit&ur humanã Io÷ nostreom
quã uis singulccriter suscipiente dõ uerbo inunicumdĩ filium subl¬
man enim homine assumpto quaterintas factaesr sedonta
manor adumtioneilla ineffabiliter faciente psonacunus ius

Expanded text:
ratiae det nobis intelligere et confiteri, post ingentem ratiae det nobis intelligere et confiteri, post ingentem et ineffabilem ruinam, qua in uno omnes cecidimus, neminem nisi Dei gratia liberari, eamque non secundum merita accipientium tanquam debitam reddi, sed tanquam veram gratiam nullis meritis praecedentibus gratis dari. XXII. Nullum est illustrius praedestinationis exemplum, quam ipse Mediator. Quibro jam disputavi, et in hujus fine commendare delegi: nullum est, inquam, illustrius praedestinationis exemplum quam ipse mediator. Quisque fidelis vult eam bene intelligere, attendat ipsum, atque in eo inveniat et seipsum. Fidelis, inquam, qui in eo veram naturam credit et confitetur humanam, id est nostram, quamvis singulariter suscipiente Deo verbo, in unicumNeque enim homine assumpto quaternitas facta est, sed Trinitas mansit, assumptione illa ineffabiliter faciente personae unius in
Abbreviated transcription (Latin):
oredere & usꝙ infinem indio ꝓmanere: Coeracuero bonam adiui¬
a i piam. quads̃ recte colitur ꝑtinentia &iam ipsi ꝓpto quos
haec agimas di donco eẽ concedunt omnia porro dona sua eeq̃i¬
b cafuerat largiturus dmĩ prescisse negeere Nonpossunt. sicđ̃
ergo cacra prȩdicanda sunt. Ut qui ea predicat obo edienter
audiatur. Ita prȩdestinatio prȩdicandaest. Ut qui oboediento
haecaudit non in homine : ac ꝑ hoc nec in scipso sedindno gloci¬
dur : quic & hocdĩ prȩceptum ÷ & hoc prȩceptũ oboedisi¬
For audire Ioestut quigloriatur indño glori&ur similiter
& cetera di donum est, quod donum qui non hab&: non dubito
dicere alia quȩtũq hab& in aniter hab& hocpelagianioptame
ut habeuntistiautem nostri ut plenius habeant: Nonitaq simus
indisputationib: prampti. &in orationib: pigri, Oemus dilec¬
tissimi oemus ut ds gratiẽ utd& &iam in imicis nõis maximeq:

Expanded text:
credere, et usque in finem in Domino permanere. Caetera vero bona ad vicredere, et usque in finem in Domino permanere. Caetera vero bona ad vitam piam, qua Deus recte colitur, pertinentia, etiam ipsi propter quos haec agimus, Dei dona esse concedunt. Omnia porro dona sua, et quibus ea fuerat largiturus, Deum praescisse negare non possunt. Sicut ergo caetera praedicanda sunt, ut qui ea praedicat, obedienter audiatur; ita praedestinatio praedicanda est, ut qui obedienter haec audit, non in homine, ac per hoc nec in se ipso, sed in Domino glorietur: quia et hoc Dei praeceptum est; et hoc praeceptum obedienter audire, id est, ut qui gloriatur, in Domino glorietur , similiter ut caetera, Dei donum est. Quod donum qui non habet, non dubito dicere, alia quaecumque habet, inaniter habet. Hoc Pelagiani, optamus, ut habeant; isti autem nostri ut plenius habeant. Non itaque simus in disputationibus prompti, et in orationibus pigri. Oremus, dilectissimi, oremus, ut Deus gratiae det etiam inimici
Abbreviated transcription (Latin):
seeẽ prȩscuit utin ipsa predestinatione iam dederit: quod apos¬
tolus sine ambiguitate declarat: scribens quippe cedtimohcum
conlaboreo inquĩd cucengelio secundũ uirtutem di saluos nos fa¬
cientis & uocantis uocationesua sca non secundũ opera nos trec
fide sua non habuisse ueritatem prȩdestinationis huius & gra¬
tiae: quaenunc contra nouos her&icos cura diligentiare defen¬
ditur: illcinquam hoc dicat quidicere aud& aliquando cum
nonoras se uel nan raciter orcesse : siueut crederent in fideles
siue ut ꝑseuerarent fideles quae bona si sem ꝑ orauit sẽpta
dĩ dona eẽ utiq credidit. nec abillo erse prȩcognita umquã
ei negeere fecs fuit: acꝑ hoc prȩdestinationis huius fidem que
contra nouos her&icos noua sollicitudine nunc defenditur
ne exstimo uel potius plus quam satir donadi et̃ & incipereindio

Expanded text:
se esse praescivit, ut in ipsa praedestinatione jam dederit. Quod Aposse esse praescivit, ut in ipsa praedestinatione jam dederit. Quod Apostolus sine ambiguitate declarat. Scribens quippe ad Timotheum, Collabora, inquit, Evangelio secundum virtutem Dei salvos nos facientis, et vocantis vocatione sua sancta; non secundum opera nostra, fide sua non habuisse veritatem praedestinationis hujus et gratiae, quae nunc contra novos haereticos cura diligentiore defenditur: ille, inquam, hoc dicat, qui dicere audet aliquando eam non orasse, vel non veraciter orasse, sive ut crederent infideles, sive ut perseverarent fideles. Quae bona si semper oravit, semper ea Dei dona esse utique credidit; nec ab illo esse praecognita unquam ei negare fas fuit. Ac per hoc praedestinationis hujus fidem, quae contra novos haereticos nova sollicitudine nunc defenditur,me existimo, vel potius plus quam satis, dona Dei esse, et incipere in Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
intimore sed accepistis spm adoptionis filioeũ: in quodama¬
mus abba pater: ibidixit clamante᷑ hicuero in quoda mam: :
aperiens uidelic& quo modo dixerit clamantem Id est sicut
iam ex posui damare faciente Ubuntellegimus & hocipsũ ee
do nundĩ ut ueracieor de & spirita diter damentur ad dn: ata¬
dant ergo quo modo falluntur quiputantc̃e a nobis. nondari
nobis utp&omus qugramus pulsemus: & hoccẽ dicunt quo dgra¬
tia preceditur merito nostro ut sequatur illa cũ accipimus p&entes
&inuenimus quaerentes ceperitur q pulsantib:: uec uoluntintel¬
legere &dcem hoc diuini et̃ muneris ut aeemus. hoc est pacc̃mus
quaeramus atq pulsemus : Accepimus enim spmm̃ adoptiones fili¬
oeum in quod a mamus abba pater: quoduidit &beatus ambro¬
sius. aitenim: & oeccredmꝰ groctiae spiritedis est: sicut scriptũ :
Nemo dicit dñsihe nisinspusco: haecigitur quacposcit adno as

Expanded text:
in timore; sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamain timore; sed accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater . Ibi dixit, clamantem; hic vero, in quo clamamus: aperiens videlicet quomodo dixerit, clamantem, id est, sicut jam exposui, clamare facientem. Ubi intelligimus, et hoc ipsum esse donum Dei, ut veraci corde et spiritualiter clamemus ad Deum. Attendant ergo quomodo falluntur, qui putant esse a nobis, non dari nobis, ut petamus, quaeramus, pulsemus: et hoc esse dicunt, quod gratia praeceditur merito nostro, ut sequatur illa, cum accipimus petentes, et invenimus quaerentes, aperiturque pulsantibus: nec volunt intelligere etiam hoc divini muneris esse, ut oremus, hoc est, petamus, quaeramus, atque pulsemus. Accepimus enim Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus, Abba, Pater. Quod vidit et beatus Ambrosius. Ait enim : « Et orare Deum, gratiae spiritualis est: sicut scriptum est, Nemo dic
Abbreviated transcription (Latin):
scuerar& infide xpi Non decepta ueluicta temptationib: mundi tu¬
i creder& dmꝰ sic inpotestate habere cornostrũ : ut bonum quod
non tenemus nisi ꝓpriauo luntate nontencamus nisupse in nobis
oper&ur & uelle Nam sihaec ab ipso quidem poscit ecclesia
sed a scipsa sibi dariputat non uerar. sedper functo rios orationer
hab& quod absit a nobis, quis enim ueraciter gemat desiderans ac¬
cipere quodoratcodno si hoc ascipsos e sumere existim& non abillor
prȩsertim. quo quidoemus sicut o port& nescimus sedipse sp̃s ait
a postolus in terpellat gemitib: in encrrabilib:: quienim scrutatur
corde scit quid spr sapiat quia secundum dmꝰ interpellat proscis:
quid est ipse spi interpellat : nisi inter pellare facit gemitibus in
in alio loco dicit misit dr̃ spm filii sui in corda nostra damantem
lo quodicimus la&um diem qui la&os facit: quodalibi mani¬
festat ubidicit. Nonenim accepistis spm̃ scruitutis iteruꝰ

Expanded text:
erseveraret in fide Christi non decepta vel victa tentationibus mundi, nierseveraret in fide Christi non decepta vel victa tentationibus mundi, nisi crederet Dominum sic in potestate habere cor nostrum, ut bonum quod non tenemus nisi propria voluntate, non tamen teneamus nisi ipse in nobis operetur et velle. Nam si haec ab ipso quidem poscit Ecclesia, sed a seipsa sibi dari putat, non veras, sed perfunctorias orationes habet, quod absit a nobis. Quis enim veraciter gemat desiderans accipere quod orat a Domino, si hoc a seipso se sumere existimet, non ab illo? XVIII. « Quid oremus sicut oportet nescimus, sed ipse Spiritus, ait Apostocorda, scit quid sapiat spiritus, quia secundum Deum interpellat pro sanctis . Quid est ipse spiritus interpellat, nisi interpellare facit gemitibus inein alio loco dicit, Misit Deus Spiritum Filii sui in corda nostra clamantem: lo quo dicimus laetum diem, qui laetos facit. Quod alibi manifestat, ubi dicit, Non enim accepistis spiritum servitutis iterum
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis eius utcrederent: quando fidelis quis quã amicum
pximum coniugem habuit in fidelem & non ei p&iit ad nõ men¬
tem oboediente inxp̃iana fide: quis aute sibium quã nonoraui
utindño ꝑmaner& aut quis sacerdo tẽ suꝑ fideles dnmꝰ inuocante
si quando dixit da illis dñe inte ꝑseuerare usq in finem non solu
uoce auxus ÷ sed saltm cogitationẽ reprehendere ac non poti¬
us sup eius talem benedictionẽ & corde credente & ore confitentt
respondit amen. Cumaliud in ipsa oratione dominica nonorent fi¬
deles dicentes maximeilludinenos inferas in temptationẽ : tusiut in
scã oboedientia ꝑ seuerent : sicut ergombis orationib ita & in hac
fide nata est. & creuit & crescit ecdesia qua fid ecreditur grcetiã
dĩ non secundum merita accipientium dari, quando quidem non
sas hominum ad seconuertere uoluntatis: Nec oraret ecdesia ut ꝑ¬

Expanded text:
inimicis ejus ut crederent? Quando fidelis quisquam amicum, inimicis ejus ut crederent? Quando fidelis quisquam amicum, proximum, conjugem habuit infidelem, et non ei petivit a Domino mentem obedientem in christianam fidem? Quis autem sibi unquam non oravit, ut in Domino permaneret? Aut quis sacerdotem super fideles Dominum invocantem, si quando dixit, Da illis, Domine, in te perseverare usque in finem; non solum voce ausus est, sed saltem cogitatione reprehendere; ac non potius super ejus talem benedictionem, et corde credente et ore confitente respondit, Amen: cum aliud in ipsa oratione dominica non orent fideles, dicentes maxime illud, Ne nos inferas in tentationem; nisi ut in sancta obedientia perseverent? Sicut ergo in his orationifide nata est et crevit et crescit Ecclesia, qua fide creditur, gratiam Dei non secundum merita accipientium dari. Quandoquidem non sas hominum ad se convertere voluntates, nec oraret Ecclesia ut p
Abbreviated transcription (Latin):
cis xp̃ianis si ue multitudine ecdesiae curin&uimus scorũ prȩdes¬
tinationẽ & uercm di grcetiam Idest qus non secundum merita nos¬
tra datur sicut cam scã scriptura prȩdicat prȩdicare : Anuero timen¬
dum est necunc deschomo desper& quando spescius ponenda de¬
monstratur indõ ÷ non autẽ despercr& sic ccmin scipso suꝑbis si
& infilecissimus poner& : atq utinam tardi corde & infirmi qui
nom possunt uel nondum possunt scripturas uel carum expositio¬
nes intellegere si caudirentuel non audirent uel non audirent
in hacquestione disputationes nostraes ut magis in tuerentur
orationes suas quar semꝑ habuit & habebit eodesia ab exhordi¬
issiur donecfiniatur hoc sȩculum: De hac enim requam nunc ad¬
uersus nouos her&icos non commemorcr& antum. sed planetue¬
ri & defensare compellimur Nnum quã tacuit in precib suis:
&si aliquando in sermonib: exserendã nullo urguente ad uersaro
non pdtauit : quando enimnon oratũ ÷ in ecdesia ꝓ in fidelib: ati

Expanded text:
esiae, cur metuimus sanctorum praedestinationem et veram Dei gratiam, id est, quae non secundum merita nostra datur, sicut eam sancta Scriptura praedicat, praedicare? An vero timendum est, ne tunc de se homo desperet, quando spes ejus ponenda demonstratur in Deo, non autem desperaret, si eam in se ipso superbissimus et infelicissimus poneret? CAPUT XXIII. 63. Atque utinam tardi corde et infirmi, qui non possunt, vel nondum possunt Scripturas vel earum expositiones intelligere, sic audirent vel non audirent in hac quaestione disputationes nostras, ut magis intuerentur orationes suas, quas semper habuit et habebit Ecclesia ab exordiis suis, donec finiatur hoc saeculum. De hac enim re, quam nunc adversus novos haereticos, non commemorare tantum, sed plane tueri et defensare compellimur, nunquam tacuit in precibus suis, etsi aliquando in sermonibus exserendam nullo urgente adversario non putavit. Quando enim non oratum est in Ecclesia pro infidelibus atque
Abbreviated transcription (Latin):
Ita languescit Itaualitudinis in aequalitate corumpitur:
Itagauritur uirihuritalas situdine debilitatur & frangi¬
tur ut si aliquomodo ꝑdur& inuita iuxpossit adeum cibure¬
uocari unde abstinendo uiciata ÷ sisic non ÷ substantia peccatũ
sed substantia ÷ dr̃ summaque substantia & solus uerus ratio¬
nalis creature cibus a quo ꝑ in hoboedientiã recedendo & ꝑ
infismitaterr ñ ualendo capere quo debuit & gaudere :
Audis quem ad modum dicat ꝑcussum ÷ sicut fanum & aruit cor
meũ quo oblitus sum manducare panem meũ adtendite autim
quo modo sead huc urgeat ueri similibus rationibus contra
soripturae scuĩe ueritatem : dñs ilisdicit. Quiꝓpterea ilis uoca¬
tur quia ipse saluum facit populum suum apercatis eocũ:

Expanded text:
ita languescit, ita ualitudinis inaequalitate corrumpitur, ita languescit, ita ualitudinis inaequalitate corrumpitur, ita exhauritur uiribus, ita lassitudine debilitatur et frangitur, ut, si aliquo modo perduret uita, uix possit ad eum cibum reuocari, unde abstinendo uitiata est. sic non est substantia peccatum, sed substantia est deus summaque substantia et solus uerus rationalis creaturae cibus. a quo per inoboedientiam recedendo et per infirmitatem non ualendo capere, quo debuit et gaudere, audis quemadmodum dicat: percussum est sicut faenum et aruit cor meu m, quoniam oblitus sum manducare panem meum? Adtendite autem quomodo se adhuc urgueat uerisimilibus rationibus contra scripturae sanctae ueritatem. dominus Iesus dicit, qui propterea Iesus uocatur, quia ipse saluum facit populum suum a peccatis eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
sed peccatores ¶ Vbiiustas utique sanos peccatores autem a pella¬
uit egrotos: cernitis ne quotendat & quomanus porrigat hiaeeds¬
putatio ut omnino frustra dictum put&us uocabis nom̃ eius ilim
Ipseeñ saluum faci& populum suum apeccatis eorum. Quomodom̃
saluum faci& ubinulla ÷ egritudõ peccata quippe aquibus dicri
euangelium saluum faciendũ populum xp̃i. Substantiaeñ sioi
&secundũ istum uitiare non porr̃. Ofrates bonum ÷ ut inenie¬
riste ẽẽ xpianum credere ista futasse sufficere tSeluo
quia dis putareuir: nec ob est immo &iam prodest si firm is sines
cedat fider: Nec eistimemus peccato naturã humanã non soss
uitiari Sed diuinis qredentes scripturis peccato eancẽe uti
&iam non manducare ñ esses ubstantiã : a substantio qos
receditur: Quocibus substantia ÷ sed abstinere acibo ñ ÷ sub¬
stantia & tam̃ substantia corporis: siomnino abstin& uracibo

Expanded text:
sed p c catores, ubi iustos utique sanos, peccatores autem appellased p c catores, ubi iustos utique sanos, peccatores autem appellauit aegrotos. Cernitisne quo tendat ot quo manus porrigat haec disputatio ? ut omnino frustra dictum putetur: uocabis nomen eius Iesum; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis corum. quomodo enim saluum faeuangelium saluum faciendum populum Christi, substantiae non sunt et secundum istum uitiare non possunt.s o frater, bonum est, ut memineris te esse christianum. credere ista fortasse suffecerit; sed quia disputare uis nec obest, immo etiam prodest, si firmissima praecedat fides nec existimemus peccato humanam naturam non posse uitiari, sed diuinis credentes scretiam non manducare non esse substantiam ? a substantia quippe receditur, quoniam cibus substantia est. sed abstinere a cibo non est substantia et tamen substantia corporis, si omnino abstinetur a cibo,
Abbreviated transcription (Latin):
misereremer sana animã mea quo peccauitibi. quid fonatur
nilil÷ uulneratum ni hid sauciatũ nihil debilitatũ atq uitia
uade sideras dsputantem sanamqut animã meã. Abillo que¬
e undeuti atũ sit qd sanari pogat &audi qd sequitur quo recca¬
otuquidamas sana animã meã quo peccauitibi. Quid ÷ perca¬
tum substantia aliqua : a nomni substantia carens nom̃ quo non
res nbn existentia non corpus aliquod sedtantũ ꝑperã factiac¬
qua substantia sedtantum hoc nomine ꝑperã facti actus &¬
primitur & contraistae quid ergo clamas sana animã meã
quo pet cauitibi quomodo potuit iutiare animãtuã quod subs¬
tantia car& nNon neille merore confectus uulneris sui Nedis¬
putatione ab oratione uerteretur breuiter res ponder& & di¬
cer& recede ame obsecro cum illo potius disputasi potes quid ip
ñ ÷opus sanis medicus sed egro tantibus. Nonueni uocare usas

Expanded text:
miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi. quid sanaturmiserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi. quid sanaturnihil est vulneratum, nihil sauciatum, nihil debilitatum atque vitiaquid desideras disputantem? Sana, inquit, animam meam. Ab illo quaere, unde vitiatum sit, quod sanari tu qui clamas: sana animam meam, q u oniam peccaui tibi. quid est pcccatum? substantia aliqua an omni substantia carens nomen, quo non res, non existentia, non corpus aliquod, sed tantum perperam facti ac peccatum aliqua substantia, sed tantum hoc nomine perperam facti actus exprimitur\'. ot contra iste: \'quid ergo clamas: sana animam meam, quoniam peccaui tibi? quomodo potuit uitiare animam tuam quod substantia caret?\' nonne ille maerore confectus uulneris sui. ne disputatione ab oratione auerteretur, breuiter responderet et diceret: \'recede a me, obsecro? cum illo potius disputa, si potes, qui dixit: non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. non ueni uocare iustos,