comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cioparissimi mouen posse non¬
nullos siue pios. utrequirant siue
impios ut rep̃hendant quod postea qua
panemtinctũ suotraditon dñsdedit.
intrauitinillum satanas Sicenĩ
scriptamẽ & cumntin exiss&¬
deditiudae symonis sca nothisc
& pos ͦ Aipanem tunc introiuit iuillũs
satanas ¶ Dicuntenĩ it anehoc meruit pa¬
nisxp̃iporectus de mensa xp̃iat post
illu in trar& in eius cliscipulũ satanas
quib responde mus hincnos potius docen
qua sit cauenđ male acciperebonum.
Multum quippeint̃ e ñ quid accipiat sed
quis accipiat nec qualesit quod datur sed
qualis sit ipsecuidatur. Na & bona obsin
&malapsunt. Sic fuennt quib dantur:
peccatum inquida postolus ut appareatꝰ
peccatum ꝓbonũ mihi operatũ ẽ morłe
Ecceꝑbonũ factum ẽ malum dũ maleacci¬
piturbonũ. Itemq ipse ait. in magnitu¬
dine reuelationum mearum neexiollar
datus ẽ mihi stimulus carnis maae an¬
relus satanae qui me colafi & ꝑꝑquod¬

Expanded text:
charissimi, moveri posse nonnullos, sive pios ut requirant, sive impios ut reprehendant, quod posteaquam panem tinctum traditori suo Dominus dedit, intraverit in illum satanas. Sic enim scriptum est: Et cum tinxissdedit Judae Simonis Iscariotae; et post panem tunc introivit in illum satanas. Dicunt enim: Itane hoc meruit panis Christi porrectus de mensa Christi, ut post illum intraret in ejus discipulum satanas? Quibus respondemus, hinc nos potius doceri quam sit cavendum male accipere bonum. Multum quippe interest, non quid accipiat, sed quis accipiat; nec quale sit quod datur, sed qualis sit ipse cui datur. Nam et bona obsunt, et mala prosunt, sicut fuerint quibus dantur. Peccatum, inquit Apostolus, ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem . Ecce per bonum factum est malum, dum male accipitur bonum. Itemque ipse ait, « In magnitudine revelationum mearum ne extollar, datus est mihi stimulus carnis meae, angelus satanae qui me colaphizet. Prop
Abbreviated transcription (Latin):
iss& illesupra pectus ihũ hic est ut¬
que pectonssinus sapientiae secre
ille ẽ cuuntinctum panem poreero
& cuntinexiss& panem dedit iude
symonis scanothis & post panem
tunc introiur in illu isatanas
Expressus ẽ traditor nudataȩ sua
latebrȩ tenebrarum. Bonũ e quol
accepit. sed malo suo accepit quia
malebonum malus accepiti Uler
deistopane tinsto quipo rrectus ẽ
sicto & dehis quae sequuntur mul¬
tidicenda sunt quib: necessanum
ẽ plustempons quam nunchabe¬
mus iam mistius fine sermonis

Expanded text:
isset ille supra pectus Jesu. Hic est utisset ille supra pectus Jesu. Hic est utique pectorisIlle est, cui intinctum panem porrexero. Et cum intinxisset panem, dedit Judae Simoni Scariothis. Post panem, tunc introivit in illum Satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum: bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. » de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae sequuntur, multa dicenda sunt: quibus necessarium est plus temporis, quam nunc habemus jam in istius fine sermonis.
Abbreviated transcription (Latin):
re: dequib idem pseiohanner̃ su¬
peiusait infinemdilexiteos. &¬
opfechs maioremhanc cartatt:
nemohabe quamut animam
suaoponat ꝓamicis suss &quis
enumer& omnia diuinarum
testmonia paginarum quib
t uncerant eantumis ed &iamꝰ
post futurorum menibsorum
suorum& totius ecclesiae sua eidi¬
ledopostendiiur. Sedyfecto lat&
hicaliquid & ꝑtin& adsinum inquo
recumbebat quiista dicebat. ꝑsinu
quippesignificat quid aliud quam
secrectũ s ed aliud ẽ oporctunior
locus ubi nobis dñs aliquid don&de
hocsecr&o quantum sufficit dicere.
doseotantum modo innuendo. In ni¬
Sieniocogitando aliquid dicitunsi
semptura loquitur. Dixer̃ apud se¬
m&ipsos quanto magis mnuendo
ubuam foras qualibus signis ꝓmit
quod fuerat corde conceptum. Quia
engos innuendo quid nisi quodse¬
quitur quis ẽdequodic haecuerb
Sectrus innuit quia ñ so nouo enasel
motu corpons  Itaq cum recubu¬

Expanded text:
ret, de quibus idem ipse Joannes suret, de quibus idem ipse Joannes superius ait: In finem dilexit eos ominus, Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Et quis enumeret omnia divinarum testimonia paginarum, quibutunc erant tantum, sed etiam post futurorum membrorum suorum, et totius Ecclesiae suae dilector ostenditur? Sed profecto latet hic aliquid, et pertinet ad sinum in quo recumbebat qui ista dicebat. Per sinum quippe quid significatur aliud quam secretum? Sed alius est opportunior locus, ubi nobis Dominus aliquid donet de hoc secreto, quantum sufficiat, dicere. ndo, sed tantummodo innuendo: InnuiSi enim cogitando aliquid dicitur, sicut Scriptura loquitur, Dixerunt apud semetipsos ; quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscumque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuendo? Quid, nisi quod sequitur? Quis est de quo dicit? Haec verba Petrus innuit; quia non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque cum recubu
Abbreviated transcription (Latin):
lopostat ubi dic superpestus
ihũ. Ipse ẽ iohannes cuius eit
hoc euangelium sicut postea
manifestat. Erat enimha ec¬
eorum consu& udo qui sacras¬
litteras nobis ministrauerunt. ut
quando abaliquo eorumdiuina
narrabaturhiftona cũ ad seipsum
uenir& tam̃q de alio loquereaur.
& sicse inserer& ordini narratio¬
nis suae tamqrerum gestarum
scnptor ñ tamq sui ipsius p̃dicator
Nam hoc& sc̃s matheus fec quicũ
in textunarrationissuae ueniss&
adseipsum udit inquid intoloneo
lus paulus ninhr stona ubireru
gestarum suscipitur explicanda
narratio. sedinepistola hoc fecit.
Namutiq deseipso ait. Scio hominẽ
ueatus euangelista ñ ait eram
recumbens in sinuihur sed aiterat
recumbens unus ex discipulisuos¬
tporumaetorum consu&udine
agnoscamus potius quam miremir
lips adicitur & modo quod& dicen¬
duactantia deuitat hoc quippenar¬
rabat quodadeius laudem maxi¬
ina ꝑtinebat. Quid est aũ quem
diligebat ihs̃ quasi alios non dilige¬

Expanded text:
lo post ait, ubi dicit, supra pectus Jesu. Ipse est Joannes cujus est hoc Evangelium, sicut postea manifestat . Erat enim eorum haec consuetudo qui sacrasLitteras nobis ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur; et sic se insereret ordini narrationis suae, tanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. Nam et hoc sanctus Matthaeus fecit, qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio lus Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem beatus Evangelista non ait, Eram recumbens in sinu Jesu, sed ait, Erat recumbens unus ex discipulis; nostrorum auctorum consuetudinem agnoscamus potius quam miremur. res ipsa dicitur, et modo quodam dicendi jactantia devitatrabat, quod ad ejus laudem maximam pertinebat. Quid est autem quem diligebat Jesus? quasi alios non dilige
Abbreviated transcription (Latin):
iunctione : nͥ cordis sacius unitate :
Prs inde ñ qui ex uobis ẽ. sed qui ex
uobis exiturus ẽ Namquomodo
dix unus ex uobis siuerum quodait̃
idem ipse in epistola suacuius est
hoc euangelium ex nob exierunt.
sed nerantex nobNa si fuinsent
ex nobis mansissentutiq nobiscũ
Nerat igitur exillisiudan in ansirre
enĩ cũ illis si e& exillis quid estergo
unus ex uob trad& me nisi unus ẽx
uobisiturus est quitrad& me :
qui a & ille quiait. Si fuissentex
nobis mansissent utiq nobiscum
iamdixerat ex nobis exieruntiac
ꝑ hocutrumq uerum esti & ex nob
& ñ exnobis Secunđ aliud ex nob
secunđ aliud nͦ ex nobis Secundũ
comunionem sacramentorum
exnobis. Secundum suorum ppniȩ¬
tatem enminum ñ ex nobir as¬
piciebarit ergo ad iniucein disci¬
puli hesitantes dequo dicer&
Sicquippe in eis eraterga iagis¬
trum suumpia cantar̃ ut ã amen
eos humana alterum dealtero

Expanded text:
junctione, non cordis socius unitate: junctione, non cordis socius unitate: proinde non qui ex vobis est, sed qui ex vobis exiturus est. Nam quomodo dixit: Unus ex vobis, si verum est quod ait idem ipse in epistola sua, cujus est hoc Evangelium: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis; nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Non erat igitur ex illis Judas; mansisset enim cum illis, si esset ex illis. Quid est ergo: Unus ex vobis tradet me? nisi: Unus ex vobis exiturus est, qui tradet me? quia et ille qui ait: Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum: jam dixerat, ex nobis exierunt, ac per hoc utrumque verum est, ex nobis, et non ex nobis. Secundum aliud ex nobis, secundum aliud non ex nobis. Secundum communionem sacramentorum ex nobis, secundum suorum proprietatem criminum non ex nobis. Aspiciebant ergo ad invicem discipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero
Abbreviated transcription (Latin):
nec exeatis: Dat constanciae generalrmandatũ. ut hos¬
spitalis necessitudirus iura custodiant. alienũ. ap̃dicatore
ignicaelestis aedstruens. cursitare ꝑ domos & in uio locbilis
hospicu iura mltatere: necociose secundũ matheũ dom
quas ingrediant᷑ apłi lggenda decernitꝰ: ut mutandi hos¬
picii neces situdinis que uiolandȩ cocusec ñ subp&at:¬
Et quicuque. nre cepenint uos. nec audierint
uos. excuates ude excuri te puluene. depe¬
dipus ues tris. in tes tio niuon il las:
ulius excutitur depedibus in testimo.niũ locboris
sui. quod ingres sisint ciuitatẽ. & p̃dicoccio a postolicoe
cedillos usq uenerit: Siue excutitꝰ puluis. ut nihil aebeis
occipiaent. neaduictum quidẽ necessariũ qui euange¬
liũ spreuerint: Ex excuntes. p̾dicanant. urt peni¬

Expanded text:
ne exeatis. Dat constantiae generale mandatum, ut hospitalis necessitudinis jura custodiant, alienum a praedicatore regni coelestis astruens cursitare per domos, et inviolabilis s auferantur. nec otiose secundum Matthaeum domus quam ingrediantur apostoli legenda decernitur, ut mutandi hospitii necessitudinisque uiolandae causa non suppetEt quicunque non receperint vos, nec audierint vos, exeuntes inde excutite pulverem de pedibus vestris, in testimonium illis. Pulvis excutitur de pedibus in testimonium laboris sui, quod ingressi sint civitatem, et praedicatio apostolica ad illos usque pervenerit. Sive excutitur pulvis, ut nihil ab eis accipiant, ne ad victum quidem necessarium, qui Evangelium spreverint. Et exeuntes praedica
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicer& aquib:dã quia iohans resurrex̃ amortuis : aqui¬
bdã uero. quia heli cesepparuit. & e&era: Intellegendũ est
ergo. aut post haenc hesitacione confirmaesse eũ inanimosuo
qđ̵ cebodus dicebatꝰ cũ ait: quẽ ergo decollarui iohaennẽ: hic a
mor tuis resurex̃: Aut ita ꝓnunciandas haec uerba. ut he¬

Expanded text:
dam: Quia Joannes resurrexit a mortuis, a quibusdam vero Helias apparuit, etc. Intelligendum est ergo, aut post hanc haesitationem confirmasse eum in animo suo, quod ab aliis dicebatur cum ait: Quem ergo decollavi Joannem, hic a mortuis resurrexit . Aut ita pron
Abbreviated transcription (Latin):
debeat. eẽcontentus : Sed quo in tunica. uestim̃tũ intellega¬
in zona: occultacio socpienciae designatꝰ: Quienĩ socpienciae
uerbũ hob&. sed hoc crogare ꝓximo neglegit : quasi pecu¬
niã in gona clausã ten&: Et scriptũẽ: socpiencia abscon¬
officiũ doctoris eccipit. neq onerib sȩculariũ negocioꝵ
deprimi: neꝙ desiderus carnalib resolui: neꝙ cõmissũ sibita¬

Expanded text:
debeat esse contentus; sed quod in tunica vestimentum intelligadebeat esse contentus; sed quod in tunica vestimentum intelligain zona occultatio sapientiae designatur. Qui enim sapientiae verbum habet, sed hoc erogare proximo negligit, quasi pecuniam in zona clausam tenet: et scriptum est: Sapientia absconofficium doctoris accepit, neque oneribus saecularium negotiorum deprimi, neque desider
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo posuit: nec uirgã: ostendens ae fidelib suis omadebe¬
ri ministrissuis nulla suꝑflua requirentib: hac ꝑhoc
coddendo dignẽ eñi operarius cibosuo: Prorsus orperuit.
uirgenomine significaũ cũ dix̃. nequid tollerent inuiani¬
quȩ uirgae nomine significataẽ. &ic̃q nom portant᷑ ñdeer:
exilla potestate poss& aeccipere: Pindemar cus dicendo.
ccelciari eos. si andalis uel solcis. aliquid hoc coelciam̃tũ mysti¬
cȩ significacionis habere admon&. ut pesneq tectussit nec
nuđ ad t̃rã: idest necoccul tur euangeliũ nect̾renis cõmo¬
dis innitatꝰ: Et qđ ñportari. ł haberi duastunicas. sed ex pres¬
sus indui ꝓhib& dicens: & neindue rentꝰ duceb: tunicis: quid
cos cedmon&: nisi ñduplicit̃ sed sim plicit̃ cẽbulare : Nit̃ indu¬
ab tunicis uid&ur mihi duplex ostendere uestim̃tũ non
quo in locis scythiae gloccicliniue regentib: unaquistunica

Expanded text:
ideo posuit: nec uirgam, ostendens a fidelibus suis omnia debeideo posuit: nec uirgam, ostendens a fidelibus suis omnia deberi ministris suis nulla superflua requirentibus. ac per hoc addendo: dignus est enim operarius cibo suo, prorsus aperuit et iuirgae nomine significauit, cum dixit, ne quid tollerent in uia, niquae virgae nomine significata est, etiam quae non portantur non deerunt. ex illa potestate posset accipere. Proinde Marcus dicendo calceari eos sandaliis vel soleis, aliquid hoc calceamentum mysticae significationis habere admonet, ut pes neque tectus sit, neque nudus ad terram, id est, nec occultetur Evangelium, nec terrenis commodis innitatur. Et quod non portari vel haberi duas tunicas, sed expressius indui prohibet, dicens; et ne induerentur duabus tunicis, quid eos admonet, nisi non dupliciter, sed simpliciter ambulare? Aliter. In duabus tunicis videtur mihi duplex ostendere vestimentum, non quod in locis Scythiae glaciali nive rigentibus, una quis tunica
Abbreviated transcription (Latin):
cibosuo: Vndesatus ostendit. quur eos hec possidere acfenx
noluerit: ñ quo neces socria ñ sint sustentacioni huius uitae :
sed quia siceos mittebat uteis haec deberi monstrar& ceb
illis quib euangeliũ credentib: denunciarent: Clar&aut
haec non ita p̃cepissedim̃. tãquã euangelistȩ uiuere aliun¬
dȩ ñdebeant. quã eisp̾bentib quib odnunciant euange¬
liũ: alioquin contra hoc p̃ceptũ fecit apostolus. quiuictũ
demanuũ sua rũ laeboribus transiebot necui quãgra¬
uiseet. sed potestatẽ dedisse inquascirent sibusta deberi: Cum
aut adnõ aliquid imperatur. nisi fiat in oboedienciae cul¬
pocẽ: Cũaut potestas docolic& cuiq ñuti. & tãquã desuo
iuse cedere: Hocergo ordinans dñs̃ qđ eũ ordinas sedic̃
apostolus hisqui euangeliũ aednunciant deuangelio ui¬
uere: Illoc apłis loqbatꝰ. ut securi ñ possiderent neꝙ por¬
tarent huic uitae necessocria. Pec magna. necminima

Expanded text:
Ibid. Unde satis ostendit, cur eos haec possidere ac ferre noluerit. Non quo necessaria non sint sustentationi hujus vitae, sed quia sic eos mittebat ut eis haec deberi monstraret ab illis quibus Evangelium credentibus annuntiarent. Claret autem haec, non ita praecepisse Dominum, tanquam Evangelistae vivere aliunde non debeant, quam eis praebentibus, quibus annuntiant Evangelium. Alioquin contra hoc praeceptum fecit Apostolus, qui victum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam gravis esset, sed potestatem dedisse, in qua scirent, sibi ista deberi. Cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobedientiae culpa est. Cum autem potestas datur, licet cuique non uti, et tanquam de suo itatem. Hoc ergo ordinans dominus, quod eum ordinasse dicit apostolus, qui euangelium annuntiant de euangelio uiuere, illa apostolis loquebatur, ut securi non possiderent neque portarent huic uitae necessaria nec magna nec minima.
Abbreviated transcription (Latin):
Cuneq ibisolũ. neq ibi primũ fuerit uisus : Uideamus ergo cu¬
ius mysterii gracia secundũ matheũ. & macrcure surgens:
Itamandocuerat: pcedauos ingalileã ibi meuidebres qe
& si cõ plau̾e : tamen post pulta ooꝰ plalie: cusic metid¬

Expanded text:
cum neque ibi solum, neque ibi primum fuerit visus? Videamus ergo cucum neque ibi solum, neque ibi primum fuerit visus? Videamus ergo cujus mysterii gratia secundum Matthaeum et Marcum resurgens ita mandaverit: Praecedam vos in Galilaeam, ibi me videbitis. Quod etsi completum est, tamen post multa completu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiuis dñi: aut p̾cur soriscius: neq deinfeencia. ł puericia utri¬
us lib&eꝵ aliqua cõ memorans: Neq qeiuinitate saluatoris al¬
cius seribens excepto qđeu incapite eu angelii sui filiũdi nomina
ñminima quomodo scrapserit idem cuangelista dixisre ange¬
lũ mulierib : Itedicite discipuliseꝰ & pato. quia pcedit uos in
gedi leaꝰ ibicuꝰ uidebitis sic̃ dixiuobis : netam̃ ubuusũ adis
cipulis dnm in ullo postha& euangelusui locar&ulerit:
ei qui dẽmatdeus abisse discipulos dicit ingalileã inmonte:
Ibiq dñm uidisse & cedorasse. & pceptũ abeo ceccepisse. eundi
docendi. bccpti⁊ andi omsgentes in nomine patris & filii asps̃¬
sepius anłea uisudiscipulis : Maxime ipsodie resurreccionis
eiꝰ in hieru solimis & in castello emmaus quare ergospecia¬
lit̃ se ingolileã p̾cessurũ &ibiadiscipulis uidendũ pͥdixit :

Expanded text:
ipsius Domini aut praecursoris ejus, neque de infantia vel pueritia utriipsius Domini aut praecursoris ejus, neque de infantia vel pueritia utriuslibet eorum aliqua commemorans, neque de nativitate Salvatoris altius scribens, excepto quod eum in capite Evangelii sui filium Dei nominn minima, quomodo scripserit idem evangelista, dixisse angelum mulieribus: Ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedit vos in Galilaeam; ibi eum videbiticipulis Dominum, in ullo post haec Evangelii sui loco retulerit. Et quidem Matthaeus abisse discipulos dicit in Galilaeam , ibique Dominum vidisse et adorasse, et praeceptum ab eo accepisse eundi, docendi, baptizandi omnes gentes in nomine Patris, et Filii, et Ssaepius antea visum discipulis, maxime ipso die resurrectionis ejus in Hierosolymis, et in castello Emmaus. Quare ergo specialiter se in Galilaeam praecessurum, et ibi a discipulis videndum praedixit,
Abbreviated transcription (Latin):
& filũ hominis stente ced dextrisdi: Qiđ est qđ huno mcercus selatus
stepbcenus uero staente seuidere ustrt᷑: Sed scimus quia sedere u¬
dicanitis ẽ : stereuero pugnantis ł cdiuuantise: Quia igitur rades¬
trnr cossũptus inçelũ : & nunc om̃a uidicat & cedextreinũ ui¬
dexomniũ uenit: hunc post co supcionẽ incercus sedere deser¬
bit. quie post ascensionis suae gloria. iuder infine uidebitur:
Ste phcenus uero in ltboris cestamine postus. stantẽ uidit quea
iutorẽ haebuit: quia ut iste in terra ꝑsecutoꝵ in fidlitate uince¬
r& pillo degelo illius gracia pugnauit: Illiaut puorecti prȩ
pitmante. ocquentrous nanis: Quid in his considenan¬
duie. qid memoriae omendaendũ: nisi qdđ prȩceptũ oboedienciar
oboediencia uero signa secutte sunt: Interq notandũ. qđ euan¬
geliũ suũ maercus quanto taerdius c&eris inchoauit: tanto
in longiora scribendo tẽpora porrex̃ : Naneq denatiuitate

Expanded text:
inis stantem a dextris Dei . Quid est quod Marcus hunc sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur? Sed scimus quia sedere judicantis est, stare vero pugnantis vel adjuvantis: Quia ergo Redeter assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad extremum judex omnium venit, hunc post assumptionem Marcus sedere describit, quia post Ascensionis suae gloriam judex in fine videbitur. Stephanus vero in labore certaminis positus stantem vidit, quem adjutorem habuit, quia ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnavit. 1573 8. Sequitur: firmante, sequentibus signis. Quid in his considerandum est, quid memoriae commendandum, nisi quod praeceptum obedientia, obedientiam vero signa secuta sunt? Inter quae notandum, quod Evangelium suum Marcus quanto tardius caeteris inchoavit, tanto in longiora scribendo tempora porrexit. Nam neque de nativitate
Abbreviated transcription (Latin):
dũ trans migracionis significorcione qiđ aliud occurrit in¬
tellegendũ. p̾cedit uosingalileã. ibieũ uidebitis sicut dixi
uob: nisiquia xp̃igracia. depopulo irł trans migratura
erat codgentes : Quib apħ p̃dicantes eu angeliũ. nullomo¬
do crederentꝰ. nisieis ipsednisuiã in cordib hominũ pͥpara¬
r&: & hoc intellegimꝰ. p̾cedit uosingalilea: Qd aut gaudey¬

Expanded text:
occurrit intellegendum: praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis, nisi quia Christi gratia de populo Israhel transmigratura erat ad gentes? quibus apostoli praedicantes euangelium nullo modo crederentur, nisi eis ipse dominus uiam in cordibus hominum praepararet; et hoc intellegitur: praecedit uos in Galilaeam. quod autem gaude
Abbreviated transcription (Latin):
uero dix̃ẽis eunte s inmundũ uniuersũ. p̃diccetȩ euangeliũ. omni
craturȩ : Nũquid scm euangdiũ. ł in sensactis reb ł brutis animalib
fuerat p̃dcandũ ut deeo discipulis dicatur p̾dicate omnicreaturȩ.
Sedomis creaturȩ nomine potestomis nocciogenciudesignari: Antes
&eni dictufuerat: inuiagenciũ neabieritis. nunc aut qicitꝰ: p̾dicate
omnicitaturȩ : Vt scilic& prius aiudea a postoloꝵ repulsec p̃dica¬
cio: tunc nobis incediutoriũ fier&: Cũhanc illa. ad daenacionis
suce testimoniũ suꝑboc reppulis s&: quicrediderit. & baptiza¬
tus fuerit : saluuserit: qui uero ñ crediderit. condenabitꝰ: fortas¬

Expanded text:
omni creaturae, nunquid sanctum Evangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur, Praedicate omni creaturae? Sed omnis creaturae nomine, potest omnis natio gentium designari. Ante etenim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis: nunc autem dicitur, Praedicate omni creaturae, ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio, tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit
Abbreviated transcription (Latin):
mus : sed haec neces siria in exordio ec desiae fuerꝰ: Vteniad
fidẽ crescen& miraculis fueret nitriendoe: quia & nos cuaerbusta
plae namus taediues a qua fundim.: quousq int̾ra conualiusse
uidea mꝑ: At sisemel radice fi exerint in rigocio cessabit: hincẽ
Auhabemus dehis signis atq uirtutib. quȩ ccdbuc subtilius consi¬
deraredebemꝰ: Sc̃ãquippe ecclesia cotidiȩ spiritalit̃ feccit: qđ tunc¬

Expanded text:
mus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt: ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda. Quia et nos cum arbusta plantamus, tandiu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc esAn habemus de his signis atque virtutibus, quae adhuc subtilius considerare debeamus? Sancta quippe Ecclesia quotidie spirit
Abbreviated transcription (Latin):
ps ineoꝵ m̃te contradicunt: quđ aliud fecciuN nisi dȩmonia eici¬
unt : & fideles quiq quiuiaẽ uitȩ usteris secularia uerbae dere¬
linquunt: Sc̃ã cũ mysteria insonant: conditoris sui laudes
& potenciã quantũ p̾ualent narrant : qiđ aliud fecciunt.
nib: maliciã dealienis cordib auferꝰ. serpentes tollunt: &dũ
pestiferas suasiones ceudiunit. sedtocm eodoperacionẽ prauã
minime ꝑtrahuntur: Mortiferũ quidem ẽ qđ bibunt sed
non eis nocebit: qui quo cies ꝓximossuos in bono opere infirmitri
conspiciun dueis totauir tute concurrunt : &exemplo suae
operacionis illoꝵ uita roborant : qͥ ĩn ꝓpria acccione titubabat:
qiđ aliut facciunt nisi suꝑ egrotos maenꝰ inponunt. ut bene habe¬
a : q nimirũ miracula tantomaioras quanto spiritalia:

Expanded text:
monia ejiciunt? Fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, Conditoris sui laudes, et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt nihus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt; et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahunt, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam roborant, qui in propria actione titubabant, quid aliud faciunt nisi super aegrotos manus imponunt ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia:
Abbreviated transcription (Latin):
do ftclsitestess̃ siea dicuNł quȩdnm pactũ ȩ dipiçauo
dixis se legimus sed falsustestise qui ñ eodem sensudida in¬
tellegit. quodicundur: dñs enidixerat. d&ẽplo corporis sui:
sod &in ipsis. uerbis calũni aNtur. & paucis additis. ł mutatis
quecsi iustã. caluniã fecciuNł: Saluator dixerat. soluite tẽplũ
hoc: isti cõmutant &aiunt : Ego dissoluã tẽplũ. hoc maenus ac¬
tũ: Uos inquit soluite nego: quia inlicitũe. ut ipsi nob̾ infe¬
ram mortẽ: deinde illiuertunt. & ꝑtriduũ aliud ñmanu
fecctũ aedificabo: ut ꝓpriae d&emplo iudicico dixisse ui¬
deatꝰ: dn saut u tostender& animal. uiuũ & spirans tẽplum
dixerat. &ego intriduo. suscitabo illud: Aiudẽ aedificare
aliud suscitare: Exsur cens. sũmus sacendos in
mediue. inen nogaun ihen dicens. inespondes qu¬
qua. adeaquȩ tiniopiciudia aphis. illexut tace¬

Expanded text:
do falsi testes sunt, si ea dicunt quae Dominum dixisse legimus? Sed falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur. Dominus enim dixerat de templo corporis sui. Sed et in ipsis verbis calumniantur, et paucis additis vel mutatis, quasi justam calumniam faciunt. Salvator dixerat: Solvite templum hoc. Isti commutant et aiunt: Ego dissolvam templum hoc manu factum. Vos, inquit, solvite, non ego. Quia illicitum est ut ipsi nobis inferamus mortem. Deinde illi vertunt: et post triduum aliud non manu factum aedificabo, ut proprie de templo Judaico dixisse videatur. Dominus autem ut ostenderet animal vivum et spirans templum, dixerat: Et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est aedificare, aliud suscitare. Et exsurgens summus sacerdos in medium, interrogavit Jesum dicens: Non respondes quidquam ad ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
tultũẽ inquit eũ cugladis & fustib: quȩrere : quiultro seuris
Otradat manib: : Et in nocte quasi latitane & uõsoculos de
sedideo aduersũme in tenebris congregoomini: quia potesti
ura intenebris ẽ: Iunc discipulaeiꝰ. nelinquenłes eu.¬
Mplaur sermodm̃ quo dixerat qđom̃s omo pucenunt :¬
discipuli scandedizarentꝰ in illo in ipsa nocte : Na& siturba
ꝓmit tene. aed p&icione dñi fuger̃t. ut iohaennes scribit:
pauorẽ tamꝰ actimiditatẽ suaemtis ostendebant qđ ad
fugȩ p̃sidiũ. prociores quã ced fiducia pocciendi cudnio ex
titeraNT: dulescens aut. quida seque hatun eu
amictus sindone. suꝑnudo. eltenuenꝰ cũ. atille
res ec ta sindone. Nudus propugii ab eis
ait amictus sindone. suꝑ nudo subaudit corpore: idest
corpore suꝑnudo: Quia ñ aliud indum̾ti. quãsolam
habebat sindone Quis aut fuerit isteaduliscens. euange¬
lista ñdicit : quisquis uero fuit maciorẽ inse. quã inc&cris

Expanded text:
tultum est, inquit, eum cum gladiis et fustibus quaerere, qui ultro se vestris tradat manibus; et in nocte quasi latitantem, et vestros ocSed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra in tenebris est. Tunc discipuli ejus, relinquenmpletur sermo Domini, quo dixerat, quod omnes discipuli scandalizarentur in illo in ipsa nocte. Nam et si turba permittente ad petitionem Domini fugerunt, ut Joannes scribit, pavorem tamen ac timiditatem suae mentis ostendebant, quo ad fugae praesidium promptiores, quam ad fiduciam pebatur eum, amictus sindone super nudo, et tenuerunt eum. At ille rejecta sindone nudus profugit ab eis. Quod ait amictus sindone super nudo, subauditur corpore, id est, corpore super nudo, quia non aliud indumenti quam solam habebat sindonem. Quis autem fuerit iste adolescens, evangelista non dicit. Quisquis vero fuit, majorem in se quam in caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ cacrititis ꝓ nob̾ mortẽ subiit: Humiliauit eni sem& ipsũ
facctus oboediens paetri usq cedmoꝵtẽ: & mociorem acdilec¬
cionẽ. nemo hab& ut animasua quisponat ꝓamicis suis:

Expanded text:
dinem charitatis pro nobis mortem subiit: Humiliavit enim semetipsum dinem charitatis pro nobis mortem subiit: Humiliavit enim semetipsum factus obediens Patri usque ad mortem . Et majorem hac dilectionem nemo hab
Abbreviated transcription (Latin):
potius humili uoce acm̃te ꝓdocm& : dsppicius estomihi
peccatori: nearidũ ad leccione ꝓximi corgestans ad pla¬
candam sibi conditoris graciã. genufletant iuxtacũ qui
celũ denarios fratri. quos sibi debebat. dimitaerenolens
dercemilia talenta sibicedño frustra p̾cabat᷑ remitti: Ne
ieiunũ ab amore conditoris pectus habens: tẽporaliaquȩ¬
lib& pocius in oracione quã eiꝰ uisionẽ requirat : Adnume¬
randus in eis. dequib: ait ipsequia receperꝰ mercedẽsuã : In
imo quippe. cogitacionẽ ponere. quid estaliud quãquȩ¬
dirm ariditasmtis: quiaut intellatu cadestiũ iac ꝑscce de¬
laergiori alimto pinguescuNt: Hac eni pinguedine sorginari
psalmista concupierat. cũdicebat. sicut adipe. & pinguedine
repleatꝰ anima mea : quantũ uero adipsit᷑ dominice passio¬
nis. dispenseccionis ꝑtin& apte . codꝓpicens mortidns in ual¬
le pinguedines. orauit: Quia ꝑuallẽ . humilitatis & pingue¬

Expanded text:
potius humili voce ac mente proclamet: Deus propitius esto mihi potius humili voce ac mente proclamet: Deus propitius esto mihi peccatori , ne aridum a dilectione proximi cor gestans, ad placandam sibi Conditoris gratiam genu flectat, juxta eum qui centum denarios fratri quos sibi debebat, dimittere nolens, decem millia talenta sibi a Domino frustra precabatur remitti , ne jejunium ab amore Conditoris pectus habens, temporalia quaelibet potius in oratione quam ejus visionem requirat, adnumerandus in eis de quibus ait ipse: Quia receperunt mercedem suam . In imo quippe cogitationem ponere, quid est aliud, quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu coelestium jam per sancta desi largiori alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari psalmisrepleatur anima mea Quantum vero ad ipsam Dominicae passionis dispensationem attinet, apte appropinquans morti Dominus in valle pinguedinis oravit: Quia per vallem humilitatis et pingue
Abbreviated transcription (Latin):
rare : poss&: usq cedter ciceni negacionẽ totatrina nega¬
cioei tẽpore. deputando ẽ. quandoeũ trinȩ negoccioni suf¬
onstratur usque hodiȩ. locus g&li sema ceth semani:¬
ni in quodnis orauit codradices monis oliu&i: nunec lȩ¬
sia desuꝑ credificata: Int̾ p̾tatur aut g&liscemani uallispin
guiũ. siue pinguedinũ: quia uero ñ solũdicta. ł operanri
saluatoris: uerũ &iã loca. & tẽpora in quib operatꝰ. & loquitur
mysticis ut sepedictũẽ splena figuris: Cu in more orat dñs.
quacsi tacitenos amon& sublimia tantuorando inquiri
& ꝓcelestib: bonis supplicare debere: Atcũ in uallcorat. &
hoc inualle pinguiũ. siue pinguedinis: ipsius aequac insi nu¬
at. nobhumilitatẽ. sẽꝑinoracionibus. &int̃ne pinguedi¬
nẽ dileccionisee seruandã : nequi uidelic& oransdm ittc¬
taresua merita. in exẽplũ phacrisei suꝑbientis audict quis

Expanded text:
rare posset usque ad tertiam Domini negationem, tota trina negarare posset usque ad tertiam Domini negationem, tota trina negatio ei tempori deputanda est, quando eum trinae negationi suf Gethsemani. Monstratur usque hodie locus Gethsemani, in quo Dominus oravit, ad radices montis Oliveti, nunc ecclesia desuper aedific Quod vero non solum dicta vel opera nostri Salvatoris, verum etiam loca et tempora, in quibus operatur et loquitur, mysticis ut saepe dictum est sint plena figuris, cum in monte orat Dominus, quasi tacite nos admonet, sublimia tantum orando inquiri, et pro coelestibus bonis supplicari debere. At cum in valle orat, et hoc in valle pinguium sive pinguedinis, ipsius aeque insinuat nobis humilitatem semper in orationibus, et internae pinguedine dilectionis esse servandam, ne quis, videlicet, orans Deum, jactare sua merita in exemplum Pharisaei superbientis audeat, quin
Abbreviated transcription (Latin):
turus: Nursus sito tdem trinã negacionẽ centeꝑegiss&. quã
gallus bisuoce dederit. terme negoeturus es: Sedquia anepri¬
mugalli cocrłũ coeptaẽ : Illoc trina negeccio : adtenderꝰ illi
tres. n quaendo eã cõpl&urus ess& p&rus: sed quaenta foctura
eet. quando coeptura idestquia trina centegellicantum
Quã uiseũ uerb̵ negaNłis apeprimũ coepta : MTe secđ aut gallicantũ
ꝑ actasit tota illoctrina negoccio: Tam̃ coffeccione animi
& timore petri qdẽ primũ tota conceptae: Nec intẽ quan¬
tis morarũ int̃uallis trinauoce enunciatasit cũ coreiꝰ : &iam
ane primũ gcellicantũ tota posreder&. tã magna scilic& soi¬
midine inbibita : ut poss& dñmñ solũ semel &iterũ & ter¬
cio in t̾rogatus negcere: ut reccius diligencius queadtenden
uiderit. ad concupiscendũ: Sic p&rus. quacndo cũq uerbis
eden& timorẽ . quẽ tã uehem tẽ. animoconce perat. aut ꝑdu

Expanded text:
turus. Rursus si totam trinam negationem ante peregisset quam turus. Rursus si totam trinam negationem ante peregisset quam gallus bis vocem dederit ter me negaturus es. Sed quia ante primum galli cantum coepta est illa trina negatio, adtenderunt illi tres, non quando eam conpleturus esset Petrus, sed quanta futura esset et quando quamuis enim uerbis negantis ante primum coepta, ante secundum autem galli cantum racta sit tota illa trina negatio, tamen affectione animi et timore Petri ante primum tota concepta est. nec interest, quantis morarum interuallis trina uoce enuntiata sit, cum cor eius etiam ante primum galli cantum tota possederit, tam magna scilicet formidine inbibita, ut posset dominum non solum semel, sed iterum et tertio interrogatus negare, ut rectius diligentiusque adtendentuiderit ad concupiscendum. sic Petrus quandocumque uerbis ederet timorem, quem tam uehementem animo conceperat,
Abbreviated transcription (Latin):
amdicoribiguatuhodiȩ innocte hacprius quatis
Gallus. uocem dedenit. ten mees. negatunus:
ł p&rus decerdore fidei ꝓmit tebact. & seduator quasi ds̃ futura
nouerat : & notioqđ p&rus in nocte neg& & neg& tercio: post¬
quac aut golluscecinit. & decrescentib: tenebris uicinalux min¬
ciatae: conuersus fleuit amarit̃: negoociones sordes loocrimis
locuans: Ne socne arbitrandũ cecontrariũ. quod moercodi¬
cente : priusquã gallus bis uoce dederit: termees negaturus:
C&eri euangdistȩ simplicit̃ dixerꝰ priusquãgallus cał& ter
me negabis : Totecenĩ p&ri negacio trina negoccio ẽ: in eadem
nãq ꝑ monsit negoccione animi ꝓpositoq medoccii. done¬
cedmonitus. quid ei pdictũ sit amaro fl&u. & cordisdolore sa¬
nocr&ur: haecaut tota idẽ trina negeccio si postprimugal¬
licanłũ inciper& foclsũ dixisse. uiderentꝰ ties: Ouidixerꝰ dixis¬
sedim. quod ante quãgallus coentar& tereũ. p&rusce̾t noga¬

Expanded text:
priusquam bis gallus vocem dederit, ter me es negaturus. Et Petrus de ardore fidei promittebat, et Salvator quasi Deus futura noverat. Et nota quod Petrus in nocte neget, et neget tertio. Postquam autem gallus cecinit, et decrescentibus tenebris, vicina lux nuntiata est, convelavans. Non est sane arbitrandum esse contrarium quod Marco dicente: Priusquam gallus bis vocem dederit, ter me es negaturus, caeteri evangelistae simpliciter dixerunt: Priusquam gallus cantet, ter me negabis. Tota enim Petri negatio trina negatio est. In eadem namque permansit negatione, animo propositoque mendacii, donec, admonitus quid ei praedictum sit, amaro fletu et cordis dolore sanaretur. Haec autem tota, id est, trina negatio, si post primum galli cantum inciperet, falsum dixisse viderentur tres qui dixerunt dixisse Dominum quia antequam gallus cantaret, ter eum Petrus esset nega
Abbreviated transcription (Latin):
gius ip̃o fermã docendi ad ño sumens: itasuos alloquitꝰ audi¬
tores: Accepistis sp̃m ad opcionis filiꝙ in quoclamamꝰ abba
pat̃
Aabbconimirũ illi. quide istahelitieo populo nospater. quo

Expanded text:
gius formam docendi a Domino sumens, ita suos alloquitur audigius formam docendi a Domino sumens, ita suos alloquitur auditores: Accepistis Spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamus: Abba pater . Abba nimirum illi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui misitme: sua uoluntate dixit quãte poraliter sũp¬
sit ex uirgine: uoluntatẽ uero eiꝰ. quieu̾misit eã uidelic& sig¬
nans quã in te poraliter anus hocbuit cũpatre cõmune
Orat transirecalicẽ. ut ostendat uere. quia & homo erat. re¬
moritur mors menꝰ moriente: secunducarne uidelic& tran¬
abbapat̃: utriusq populi illũ. & iudeiscilic& & gentilis dinẽe
hac saluatore ostendit: Idestnãq abba qđ & pat̾ significat : sed
abba hebrȩũ: pat̃grecũ ẽ. & latinũ: Utergo utrũꝙ popu¬
lu in eu crediturũ: aebutroq eũ inuocandu ee docer&. utra¬
q lingua eu piime. ipseinuocat: Ipsee eni bon pcestor qui a¬
nimadando ꝓ ouib: suis: Unũ deduob gregib ouile ꝑficit
Ideoꝗ utriusq uocegregis auxiliũ patris flagitat: ut nos
utriꝙ exeplo illius informati. ubi aduersa inminere sen¬
serimi nospatre dmhebrȩi abba inuocanłesuna fidei & cari¬
tatis deuocione p̃sidiũ caleste quęramus Unde doctor egre¬

Expanded text:
oluntatem dixit, quam temporaliter sumpsit ex virgine; voluntatem vero ejus qui eum misit, eam, videlicet, signans, quam intemporaliter aeternus habuit cum Patre communem. Orat transire calicem, ut ostendat vere, quod et homo erat. Remoritur mors, me non moriente, secundum carnem videlicet, tranAbba Pater, utriusque populi illum, et Judaei, scilicet, et gentilis, Deum esse ac Salvatorem ostendit. Item namque abba quod et pater significat. Sed abba Hebraeum, pater Graecum est et Latinum. Ut ergo utrumque populum in eum crediturum, ab utroque eum invocandum esse doceret, utraque lingua eum primus ipse invocat. Ipse est enim bonus pastor, qui, animam dando pro ovibus suis, unum de duobus gregibus ovile perficit. Ideoque utriusque voce gregis auxilium Patris flagitat, ut nos utrique exemplo illius informati, ubi adversa imminere senserimus, nos, Patrem Deum, Hebraei, Abba, invocantes, una fidei et charitatis devotione praesidium coeleste quaeramus. Unde doctor egre
Abbreviated transcription (Latin):
ebriantꝰ sic & qui scandoclũ pcociuntur in nocte. & intenebris sus¬
tinent: Nos uero diccemus nox p̃teriit dies aut. cod propinquab
Hoc aliis uerbis in tacharia ꝓpħa scriptũe : & infellor ex ꝑsona¬
ꝓpħie coddmdicit᷑: ꝑcute paestorẽ. & dispacrgentꝰ oues: Sexagesi¬
moquoq oc tauo psedmo quo totus adño canitꝰ huic sensui. con¬
& unꝰ pasto petuuo auit aitei. el noms oçandalizatrue¬
niNT
cednon ecio: Nonẽ temeritas. n& mendocciũ fidest̃ apłi¬

Expanded text:
inebriantur, sic et qui scandalum patiuntur, in nocte et in tenebris susinebriantur, sic et qui scandalum patiuntur, in nocte et in tenebris sustinent. Nos vero dicamus: Nox praeteriit, dies autem appropinquavit Hoc aliis verbis in Zacharia propheta scriptum est, et n dicitur: Percute pastorem, et dispergentur oves . Sexagesimo quoque octavo psalmo, qui totus a Domino canitur, huic sensui conet unus pastor. Petrus autem ait ei: Et si omnes scandalizati fuerint, sed non ego. Non
Abbreviated transcription (Latin):
Nultra ecer nalib: synaegoge çȩrimoniis delec tabor inquibus
&iã istec pceschalis cogniscccra locũ tenuere p̾cipiũ. Aderitenĩ
fontegraciae spiritalis regenerati nouo uobis cũ gaudio ꝑfundar
et hymuodicto. exienunt ixmontem oliua tui
Hocest qđ in psalimolegimus. Edent pauperos. & saturabuntur
& laudabunt dñm quiraquir eũ: potest aut hymnus &idile
intellegi. quedĩis socundũ iohannẽ. patisgracias ogeus decanta¬
dituri erant: deuatis rursũ oculis p̃cabatur. & pulchredis¬
cipulos scceram̃tis siu corporis. acsangiuinis imbutos : & hym¬
nopiae int̃cessionis patri cõmdatos in moNe ȩducit oliuaꝵ
Vt typice design& nos ꝑ cxccepcionẽ. scoeram̃ toꝵ suoꝵ ꝑque ope
eiho omnes sçatidalizabimini in nocte ista
redicit quod poessuri sunt. ut cũ pcessi fuerint. ñ desperent sccdutoꝰ
&agentos ꝑȩuitenciã liberentur: Et signanter coddidit In nocte
istec scundali ⁊ abimini: quia quomodo qui in ebriantꝰ. noctem

Expanded text:
s etiam ista paschalis agni sacra locum tenuere praecipuum. Aderit enim fonte gratiae spiritalis regenerati novo vobiscum gaudio perfundar. Et hymno dicto, exierunt in montem olivarum. Hoc est quod in psalmo legimus: Edent pauperes et saturabuntur, et laudabunt Dominum qui requirunt eum . Potest autem hymnus etiam ille intelligi, quedituri erant, elevatis sursum oculis precabatur. Et pulchre discipulos sacramentis sui corporis ac sanguinis imbutos, et hymno piae intercessionis Patri commendatos, in montem educit Olivarum, ut typice designet nos per acceptionem sacramentorum suorum, perque opem eis Jesus: Omnes scandalizabimini in nocte ista. Praedicit quod passuri sunt, ut cum passi fuerint, non desperent salutem, sed agentes poenitentiam liberentur. Et signanter addista scandalizabimini, quia quomodo qui inebriatur, nocte
Abbreviated transcription (Latin):
pauperũ cura: Iohanne aut desolo illo id comemorare uolu¬
isse : cuius ex hac occasione furandi consu&udine credidit
in timanda: qđ uero subditur: el puene anT in eam:
sed deillo pocius subnumero plurali. quinedno acdiscipu¬
lus e fideliter adhesisse neq pau perũ cura babuisse: ꝓbatuse

Expanded text:
pauperum curam. Joannem autem de solo illo ideo commemorasse volupauperum curam. Joannem autem de solo illo ideo commemorasse voluisse, cujus ex hac occasione furandi consuetudinem credidit intimandam. Quod vero subditur: « Et fremebant in eam, » crediderim, sed de illo potius sub numero plurali, qui nec Domino et discipulis ejus fideliter adhaesisse, neque pauperum curam habere probatus
Abbreviated transcription (Latin):
fit&ur. laudat & pdicat : Capud ꝓfecto illius unguento
ꝑ fundit p̾cioso: cũ uero ad sũpte mysteria humanitatis
aeq digna reuerencia. suscipit inpedes utiq dñi ungen¬
tũ nardipisti cũ. id est fidele acuerũ ꝓfundit: quia il¬
lãqs. natura quat̃ rã contingere. hocẽ int̃ homines conuer¬
sceri dignatusẽ: piap̃dicoccione cõm̃dot ac deuotis uene¬
ratur obsequus: Enutaut quida indicine penem¬
theus synado chicos loquitur pluralem uidelica
numerũ. ꝓsingulari ponens: Na iohannes distinctius
loquens : iudã haecloquutũ eẽ. testatꝰ: & hoc gracia cu¬
piditatis eo qđ fur fuirs& & loculos hobens ateq: mitte¬
banłur. portar& potest &ia intellegi qđ & alii discipuli
aut senseriN hoc. autdixerint. auteis iudadicente ꝑsuasũ si
atqomniũ uoluntatẽ. Matheus & marcus. &ia uerb̵ expres¬
serint: sediudas pptea dixerit. qui afur erat. c&eri ueroppt

Expanded text:
fitetur, laudat et praedicat, caput profecto illius unguento fitetur, laudat et praedicat, caput profecto illius unguento perfundit pretioso. Cum vero assumptae mysteria humanitatis aeque digna reverentia suscipit, in pedes utique Domini unguentum nardi pisticum, id est, fidele verbum perfundit, quia illam ejus naturam, qua terram contingere, hoc est, inter homines conversari dignatus est, pia praedicatione commendat ac devotis veneratur obsequiis. us synecdochicos loquitur, pluralem videlicet numerum pro singulari ponens. Nam Joannes distinctius loquens, Judam haec locutum esse testatur, et hoc gratia cupiditatis, eo quod fur esset, et loculos habens, ea quae mittebantur portaret. Potest autem intelligi quod et alii discipuli, aut senserint hoc, aut dixerint, aut eis Juda dicente persuasum sit, atque omnium voluntatem Matthaeus, Marcus etiam verbis expresserint, sed Judas propterea dixerit, quia furerat, caeteri vero propter
Abbreviated transcription (Latin):
nardi spicati p̾ciosi: quia udelic& ungentũ illut. qđ cedtu¬
lit moeria dño: ñ solum deradice confestũ. nardi ueru&ia
quo p̾ciosius eẽt. spicaruiquoq & folio eiꝰ adieccionẽ odoris
ac uirtutis illiuserat accumulata gracia: fer aut denar¬
do physio logi : quia principidis sit. inungentis : Vnde me¬
rito unccione cocpitis. & pedudñi oblatae̾: Sunt quidemꝰ
Mysticcaut deuocio haee mariadño ministrantis : fidem ao
pixate designat ecclesi ae. scequȩ loquitur in amoris cantico
diq̃ Ducet rex in acccubitu suo: nardus meadedit. odorẽ
suũ: Quenimirũ uerba. & semeliuxta lit terã mocnibus
macriae cõpleuit: & cotidiȩ in omnib: suis mebris spirita¬
liter implere. ñ desinit : qu&&oto diffusao orbegloriant᷑
&dicunt: do aut gracias quiseꝑ triũ phat nos uxp̃o iliu¬
tutis eiꝰ que illi unacũ patre ẽ. dignare uerencia . con¬

Expanded text:
nardi spicati pretiosi. Quia videlicet unguentum illud quod attunardi spicati pretiosi. Quia videlicet unguentum illud quod attulit Maria Domino, non solum de radice confectum nardi, verum etiam, quo pretiosius esset, spicarum quoque et foliorum ejus adjectione odoris ac virtutis illius erat accumulata gratia. Ferunt autem de nardo physiologi, quod principalis sit in unguentis. Unde merito unctioni capitis et pedum Domini oblata est. Sunt quidem Mystice autem devotio haec Mariae Domino ministrantis fidem ac pietatem designat Ecclesiae sanctae, quae loquitur in amoris cantico dicens: Dum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum . Quae nimirum verba, et semel juxta litteram manibus Mariae complevit, et quotidie in omnibus suis membris spiritaliter implere non desinit, quae toto diffusa orbe gloriantur, et dicunt: Deo autem gratias qui semper triumphat nos, itutis ejus, quae illi una cum Patre est, digna reverentia con
Abbreviated transcription (Latin):
peecatrix. ad huc ueniens pedes dñi leccrimis penitenciae ri¬
gauit. & ungento piȩ confessionis liniuit: & quĩmultũ. dilexꝰ
multoꝵ ueniã peccatoꝵ apio uidicȩ promeruit: Nunc uerauis¬
tificceta astemiliaris effacta : dño ñ tantũ pedes eiꝰ. ut idem
iohanes narrat: ueru &iã etput ut maetheus marchus ꝙ¬
ꝑhibent. oleo sco ꝑfudit: est aut a labcestrũ genusmcermo¬
ris candidi uarus coloribus int̃tincti: qđ ceduasa ungenta¬
ria cauare solent : eo qđ optime seruare eat in corrupta
dicatur: Nascitur circathebas egyptias. & dec mascu syriş
caeris candidius: probaetissimũ uero in india: Nardus uero
ẽ frutex ceromatica graui ut aiunt: & crassacradice sedbre¬
ui acnuigra fragiliq quec iuspingui sitũ redolente. autco¬
pressũ cespero sccporefilio paeruodensoq: cuiuscacumi noe ini
ristaes sespargunt: Ideoꝙ gemina dote pigm̃ tarii nardispi¬
cas ceefolico caelebrant: & hoc eqđ acit maercus lingenti.¬

Expanded text:
peccatrix adhuc, veniens pedes Domini lacrymis poenitentiae rigavit, et unguento piae confessionis linivit, et quia multum dilexit, multorum veniam peccatorum a pio judice promeruit. Nunc vero justificata et familiaris effecta Domino, non tantum pedes ejus ut idem Joannes narratperhibent oleo sancto perfudit. Est autem alabastrum genus marmoris candidi, variis coloribus intertincti, quod ad vasa unguentaria cavare solent, eo quod optime servari ea incorrupta dicantur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae caeteris candidius, probatissimum vero in India. Nardus vero est frutex aromatica, gravi ut aiunt et crassa radice, sed brevi ac nigra fragilique, quamvis pingui, sinum redolente, aut cypressum, aspero sapore, folio parvo densoque, cujus cacumina in aristas se spargunt. Ideoque gemina dote pigmentarii nardi spicas ac folia celebrant. Et hoc est quod ait Marcus: Unguent
Abbreviated transcription (Latin):
tas: cusoci&ate frat̃nitatis aliqua discordiȩ pestecoma¬
culant. dnmꝓdunt : quia dscaritase : quia ergo caritatis
& ueritatis iura spernunt : dm̃ utiq: quia ẽ caritas. & ue¬
ritas produnt: maxime cũñ infirmitate. ł ignorancia
peccant : sed insimili tudine iudȩquȩrꝰ oportuni tatẽ
qualiter cerbitris aebsentib mendacia ueritate uirtute
crimine mut&: et prmodie azimonũ. quatidopas¬
cha un mohaizant. dicunłei discipula quouis ea¬
mus. et pane mus troi co me dere pascha
rimudiem agimoꝵ quartũdecimũ primimensis appel¬
lat quando fermento eebiecto immolare idestagnum
occidere solebant ccduesperã: qđ exponens a postolus ait:
e tenĩ poeschanrum. immolatus est xp̃s: quilic& die fequens
hocẽ quinta decima siduna crucifixus: hactam̃ nocte qu
agr immolabatur. & carnis sanguinisꝙ sus discipulis tra¬
didit mysteria caelebranda: & aiudȩistentus acligatus
ipsius immolacionis. hocẽ passionissuae soccrauit exordiũ

Expanded text:
s aliqua discordiae peste commaculant, Deum produnt, quia Deus charitas est. Qui ergo charitatis et veritatis jura spernunt, Deum utique, qui est charitas et veritas, produnt: maxime cum non infirmitate vel ignorantia peccant, sed in similitudine Judae quaerunt oportunitatem qualiter arbitris absentibus, mendacio veritatem, virtutem crimine mutent. Et primo die azymorum quando pascha immolabant, dicunt ei discipuli: Quo vis eamus, et paremus tibi comedere pascha? Primum diem azymorum quartumdecimum primum mensis appellat, quando fermento abjecto pascha immolare, id est agnum occidere solebant ad vesperam. Quod exponens Apostolus, ait: Etenim Pascha nostrum immolatus est Christus . Qui licet die sequenti, hoc est quintadecima sit luna crucifixus, hac tamen nocte qua agnus immolabatur, et carnis sanguinisque sui discipulis tradidit mysteria celebranda, et a Judaeis tentus ac ligatus ipsius immolationis, hoc est passionis suae sacravit exordium.