comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eos ad curas mundi nequaquã iugũ
copłe carnis inclinat. ut qͦs onꝰ uci¬
tũ conuigii non gͣuat. neqͣꝗm pon¬
diis inlicitũ terrẽne sollicctudinis
premat. S tanto cos paratiores
dies ultimꝰ. quanto et expeditiores
in ueniat ¶ He quo meliora age ua¬
cantes possunt. s tam̃ negligun.
eo supplicia deriora mereant᷑. An¬
diant qd̾ paulus cũ quosoam ad
celibatus grãm instrueret. non con¬
iugium spreuit. s curas mundi
nascentes ex coniugio reppulit
dicens. Hoc ad utilitatem uestrã
dico. non ut laqueum uobis initiã.
sed ad id quod honestũ est: et qd̃
facultarem prebeat sine in pedi¬
mento dño seruiendi. Ex con¬
iugiis quippe terrene sollicitu¬
dines ꝓdeunt. et id circo magift᷑
gentiũ auditores suos ad melio¬
ra ꝑsuasit ne solliertudine terre¬
na ligarentur. Quem igit᷑ celibẽ
curarum seculariũ impedimentũ
prepedit: et conugio se nequaqͣm
subdidit. et tamen con ugii one¬

Expanded text:
eos ad curas mundi nequaquam jugum eos ad curas mundi nequaquam jugum copulae carnalis inclinat; ut quos onus licitum conjugii non gravat, nequaquam pondus illicitum terrenae sollicitudinis premat; sed tanto eos paratiores dies ultimus, quanto et expeditiores inveniat; ne quo meliora agere vacantes possunt, sed tamen negligunt, eo supplicia deteriora mereantur. Audiant quod Apostolus cum quosdam ad caelibatus gratiam instrueret, non conjugium sprevit, sed curas mundi nascentes ex conjugio repulit, dicens: Hoc ad utilitatem vestram dico, non ut laqueum vobis injiciam; sed ad id quod honestum est, et quod facultatem praebeat sine impedimento Domino observiendi . Ex conjugiis quippe terrenae sollicitudines prodeunt; et idcirco magister gentium auditores suos ad meliora persuasit, ne sollicitudine terrena ligarentur. Quem igitur caelibem curarum saecularium impedimentum praepedit, et conjugio se nequaquam subdidit, et tamen conjugii one
Abbreviated transcription (Latin):
is dem lech ad angłin dicit. Est ei¬
uitas hec uixta ad quã posset fu¬
gere parua et saluabor in ea: non
quid non modica est et uiuet in
ca anima mea: iuxta igit᷑ ditit᷑
et tamen ad salutem tuta perhi¬
bet᷑ : qͥa conuigalis uita nec amũ¬
do longe diuisa est. nec ⁊ amen
a gaudio salicris aliena. Sed tũc
in actione hac uitã su ⁊ coniunges
quasi in parua eiuitate custodi¬
unt: quando ꝓse assidins depre¬
catiõĩbus in ⁊ercedunt. Unde et
rec̾te ꝑ angłin: ad eundẽ loch di¬
cit᷑. Ecce etiã in hoc suscepi pre¬
ces tuas. ut non subuertẽ urbem
pro qua loquittus est quia ifsde
licet cũ deo deprecatio funditur
ne quaquã talis coniugium uita
dãpnatur. De qua depretatione
iuoq paulus ammouet dicens.
Nolite frai dare minteu. nifi
forte ex consensu ad tempus: iit uace¬
tis orationi. At contͣ am monendi st̃
qui ligati conuigiis nõ sunt: ut pre¬
ceptis celestib eo rectiꝰ seruiant. quo

Expanded text:
idem Loth ad angelum dicit: Est ciidem Loth ad angelum dicit: Est civitas hic juxta, ad quam possum fugere, parva; et salvaboquid non modica est, et vivet in ea anima mea? Juxta igitur dicitur, et tamen ad salutem tuta perhibetur; quia conjugalis vita nec a mundo longe divisa est, nec tamen a gaudio salutis aliena. Sed tunc in actione hac vitam suam conjuges quasi in parva civitate custodiunt, quando pro se assiduis deprecationibus intercedunt. Unde et recte per angelum ad eumdem Lot diit. Ecce etiam in hoc suscepi preces tuas: vt non subuertam vrbem pro qua loquutus es. Hic ee cum deo deprecatio funditur, nequaquam talis coniugum vita damnatur. De qua deprecatione quoque Paulus admonet, dicens: Nolite fraudari invicem, nisi forte ex consensu, ut tis orationi . At contra admonendi sunt qui ligati conjugiis non sunt, ut praeceptis coelestibus eo rectius serviant, quo
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: qui etiã carnalicopule inhe¬
rent. s tamen extra sincipiende
prolis ammixtionem debitam: nul¬
la carnis uoluptate soliuurt᷑. In mon¬
rem qͥipe state est. nisi fructũ ꝓpa¬
giais in carue ñ querere. In monte
tare est: carni carnaliter nõ adhe¬
rete. S quia multi sunt qui scele¬
ra quidẽ carnis deserant. nec ta¬
mea in coniugio positiusus solum¬
medo debiti uira conseruent: Exit
qd  loth sodom̃a s tam̃ mox admon¬
calla non ꝑuenet: quuia iã dampna¬
bilis uita relinqͥt᷑. s ad huc. celsitudo
conuigalis continentie subt iliter
non tenet᷑. Est uero in mediũ segor
ciuitas que fugient̾ẽ saluet infir¬
mũ: Qͥa uidelicet cũ sibi ꝑ inconti¬
nentiam miscet᷑ con uiges et lapsus
scelerũ fugiunt. et tamen uenia
saluant᷑. quasi paruam qͥppe ciui¬
tatem in ueniunt. in qua abignib
defendant᷑. qͥa coniugalis hec utta.
non qͥdem inuntutib mira est. sed
tamen a suppliciis secura. Unde

Expanded text:
sunt qui etiam carnali copulae inhaesunt qui etiam carnali copulae inhaerent, sed tamen extra suscipiendae prolis admistionem debitam, nulla carnis voluptate solvuntur. In monte quippe stare est, nisi fructum propaginis in carne non quaerere. In monte stare, est carni carnaliter non adhaerere. Sed quia multi sunt qui scelera quidem carnis deserunt, nec tamen in conmodo debiti jura conservant; exiit quidem Loth Sodoma, sed tamen mox ad montana non pervenit, quia jam damnabilis vita relinquitur, sed adhuc celsitudo conjugalis continentiae subtiliter non tenetur. Est vero in medio Segor civitas, quae fugientem salvet infirmum, quia videlicet cum sibi per incontinentiam miscentur conjuges, et lapsus scelerum fugiunt, et tamen venia salvantur. Quasi parvam quippe civitatem inveniunt in qua ab ignibus defendantur, quia conjugalis haec vita non quidem in virtutibus mira est, sed tamen a suppliciis secura. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
mulierem non tangere. ꝓpp̃t forni¬
cationes qut̃ unꝰ qͥsq suam uxo ei
Qui erã fornicationis netũ premist:
profecto non stantibus preceptii o¬
tulit: sed ne fortalse in ieriam
uerent. lectũ cadentibus osten¬
dit. Unde ad huc infirmantibus
subdit. Uxori uir debitũ reddat:
Simulit̃ autẽ et ixor niro. Quib
dũ in magna honestate conugii.
aliqͥd de uoluptate largiret᷑: adiu̾e¬
ait. Hoc aut̃ dico secundũ indul¬
gentiam: nõ scd̃m imꝑiũ. Culpa
qͥppe esse innuit᷑. qd̾ indingeri per¬
hibet᷑. s que tanto ciciꝰ relaxetur.
quauto nõ per hanc inlicitũ quid
agat᷑. s hoc quod est licitũ. submo¬
beramine non tenet᷑. Quod bene
leth in semetipso expͥmit qͥ ardeu¬
̃ sod omam fugit. s tamen segor
muetfiens nequaq ĩa mox mon¬
saua conscendit. Arbentem qͥppe
domam fugere est: iulierta car
ncendia decliuare. Altitudo
u est montiũ. mundicia conti¬
neutiũ Hel certe quasi in monte

Expanded text:
mulierem non tangere; propter fornimulierem non tangere; propter fornicationQui enim fornicationis metum praemisit, profecto non stantibus praeceptum contulit; sed ne fortasse in terram ruerent, lectum cadentibus ostendit. Unde adhuc infirmantibus subdidit: Uxori vir debitum reddat, similiter et uxor viro . Quibus dum in magna honestate conjugii aliquid de voluptate largiretur, adjunxit: Hoc autem dico secundum indulgentiam, non secundum imperium . Culpa quippe esse innuitur, quod indulgeri perhibetur; sed quae tanto citius relaxetur, quanto non per hanc illicitum quid agitur, sed hoc quod est licitum, sub moderamine non tenetur. Quod bene Loth in semetipso exprimit, qui ardentem Sodomam fugit; sed tamen Segor inveniens, nequaquam mox montana conscendit . Ardentem quippe Sodomam fugere, est illicita carnis incendia declinare. Altitudo vero montium, est munditia continentium. Vel certe quasi in monte
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i cantas ẽ. que ex illo nobis et latgi¬
ter sua bona conculit: et equanimiter
mala nostra portauit. Tunc etgo le¬
gem xp̃i unicando cõplemis: quan¬
do et nr̃a bona benigne conserimus.
et nostrorũ mala pie sustinemus.
Ammonendi quoq sunt ut eorum
quisq non tam. que ab altero tole¬
rat. quã que ab ipso tolerant᷑ ad cen¬
dat. Si enĩ sua que portant᷑ consid̾.as.
ea que ab alt̃o sustinet lerꝰ portas.
Ammonendi sunt coniuges ut susci¬
piende prolis se meminerint ciusa
coniunctos. et cũ in moderate am¬
netioni seriientes propagationi
articłm in usũ tranfferunt uolup¬
tacis̃ ꝑpendant qd̾ licet extra non
excunt. in ip̃o tamen conuigio con¬
iuigii iura tͣuscendunt. Unde neces¬
se est ut crebris exoratioibus deleat
quod pulcram copule spetiem amix¬
tis uoluptatib fedant. Hinc ẽ etĩ
qd̃ peritꝰ medicine celestis apłs nontĩ
sanos instituit: quã iif̾irmis medi¬
camenta monstuit diceus. De quib:
scripsistis michi. bouũ est homin:

Expanded text:
i charitas est; quia ex illo nobis et largiter sua bona contulit, et aequanimiter mala nostra portavit. Tunc ergo legem Christi imitando complemus, quando et nostra bona benigne conferimus, et nostrorum mala pie sustinemus. Admonendi quoque sunt, ut eorum quisque non tam quae ab altero tolerat, quam quae ab ipso tolerantur attendat. 80 Si enim sua quae portantur considerat, ea quae ab altero sustinet, levius portat. Admonendi sunt conjuges, ut suscipiendae prolis se meminerint causa conjunctos, et cum immoderatae admistioni servientes, propagationis articulum in usum transferunt voluptatis, perpendant quod licet extra non exeant, in ipso tamen conjugio conjugii jura transcendunt. Unde necesse est ut crebris exorationibus deleant quod pulchram copulae speciem admistis voluptatibus foedant. Hinc est enim quod peritus medicinae coelestis Apostolus non tam sanos instituit, quam infirmis medicamenta monstravit, dicens: De quibus scripsistis mihi: Bonum est homini
Abbreviated transcription (Latin):
quippe est. fructus autẽ sp̃s est cari¬
tas. gaudiũpax: Qiergo seruare
pacẽ ñ curat : ferre fructũ sp̃s recu¬
sat: Hine paulus aitz Cũ sit int̾uos
delus q conteneio: nonne carnales
estis: hinc iterũ dieit: Pacẽ sequi¬
mini cũ om̃ib ꝙ sc̃imoniã: sine
qua nemo udebit deuni: huie
rursus aminonens ait: Sollierti

Expanded text:
quippe est: Fructus autem spiritus est chariquippe est: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax . Qui ergo servare pacem non curat, ferre fructum spiritus recusat. Hinc Paulus ait: Cum sit inter vos zelus et contentio, nonne carnales estis ? Hinc iterum quoque dicit: Pacem sequimini cum omnibus, et sanctimoniam, sine qua nemo videbit Deum . Hinc rursum admon
Abbreviated transcription (Latin):
dã sapientẽ dñs de monffrat dicens
Qui offert sacrificiũ ex sustancia
panꝑis: quasi qui uictimat filium
in eonspectu patͥs sui Quid nãq ẽẽ
intolerabiliis porest. quã mors filii
ante ocules uatui hoc itaq sacri¬
fuui quanta i  aspiciatur ostendit᷑.
siderare dissimulant. quasi mereedẽ
numerant: et ꝑpendere eulyas yecu¬
sant: audiant itaq qd̃ ĩeriptũ est:
Qui mercedes congregauit: misit eas
in sc̃sm ꝑtusum In sacło quupe ꝑtuso
uidetur quando pecunia mutitur.
sed qͣndo emittitur ñ uidetur: Qui
ergo qͣnta largiuntur aspieuunt:
sed qͣnta rapiunt ñ ꝑpendunt in
ꝑtuso saceulo mercedes mittunt.
quia ꝓfecto hasin spẽ suȩ fiduciȩ
nituentes cõgerunt. sẽd ñ intuen¬
sunt discordes: atq alit̾ pacati:
Iñ cordes nãq ammonendisunt:
ut certissime serant quia qͣntisliba
urtutib polleant: spiritales fieri
diã qrimis negligunt: Scriptum̃t

Expanded text:
dam sapientem Dominus demonstrat, dicens: dam sapientem Dominus demonstrat, dicens: Qui offert sacrificium de substantia pauperis, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui . Quid namque esse intolerabilius potest, quam mors filii ante oculos patris? Hoc itaque sacrificium quanta ira aspiciatur ostenditur,siderare dissimulant. Quasi mercedem numerant, et perpendere culpas recusant. Audiant itaque quod scriptum est: Qui mercedes congregavit, misit eas in sacculum pertusum . In sacculo quippe pertuso videtur, quando pecunia mittitur; sed quando amittitur, non videtur. Qui ergo quanta largiuntur aspiciunt, sed quantum rapiunt non perpendunt, in pertuso sacculo mercedes mittunt, quia profecto has in spem suae fiduciae intuentes congerunt, sed non intuensunt discordes, atque aliter pacati. Discordes namque admonendi sunt ut certissime sciant quia quantislibet virtutibus polleant, spiritales fieri cordiam proximis negligunt. Scriptum
Abbreviated transcription (Latin):
sione ñ exuritur. ñ quã ꝑ ramos erub̾ans
auaritiȩ spina siceatur. Oecasio ergo ra¬
piendi subtͣhitur: si bene pͥus iuis posii.¬
dendi dispon atur lunc uero ammoni¬
ti andiãt quomͦ quȩ habent miscdĩ¬
ter tribuant: qͣndo nmirum didiee¬
rint ut bona misedĩȩ ꝑ interiertũ rapiȩ
nequitiã ñ confundant: Hiolent᷑ enĩ
erquirunt: que miscbł̾it̾ largintur.
Sed aliud est ꝓpeccatis miscdĩam ag̃e:
aliud ꝓ miscđia faeienda peccare Quȩ
ad dulcẽ fructũ ñ ꝓficit. quȩ ꝑ ulrus
pestifere radicis a marescit. Hnic eff ẽni
qd̾ ip̃a etiã saerificia ꝑ ꝓphetã dñs re¬
ꝓbãt dicens Ego dñs diligens uidiciũ:¬
ꝙ odio habens rapinã in holocaustũ.
hinc iterum diett: hostiȩ impiorũ
abhominabiles: quia offerunt᷑ ex
scelere: Quisepe quoq & indigentib
subthunt. quȩ deo larguint᷑. sed qͦi¬
ta eos animaulsione rennuat: yquen¬

Expanded text:
sione non exuritur, nunquam per ramos exuberans sione non exuritur, nunquam per ramos exuberans avaritiae spina siccatur. Occasio ergo rapiendi subtrahitur, si bene prius jus possidendi disponatur. Tunc vero admoniti audiant, quomodo quae habent misericorditer tribuant, quando nimirum didicerunt ut bona misericordiae per interjectam rapinae nequitiam non confundant. Violenter enim exquirunt quae misericorditer largiuntur. Sed aliud est pro peccatis misericordiam facere, aliud pro misericordia facienda peccare: quae ad dulcem fructum non proficit quae per virus pestilerae radicis amarescit. Hinc est enim quod ipsa etiam sacrificia per prophetam Dominus reprobat, dicens: Ego Dominus diligens judiciuio habens rapinam in holocausto . Hinc iterum dixit: Hostiae impiorum abominabiles, quae 68 offeruntur ex scelere . Qui saepe quoque et indigentibus subtrahunt quae Deo largiuntur. Sed quanta eos animadversione renuat per quem
Abbreviated transcription (Latin):
irhoiquȩ ñ facit fructũ bonũ excidetur:
et in ignẽ mittetur: Qui ergo se ingrios
qui aliena ñ rapiuit estimant: ictũ securis
uicinȩ p̃uideant. et torporẽ impuidȩ se¬
curitatis amnittant: ne eũ ferre fructus bo¬
ni opis riegligunt. a p̃senti uita fim̃chitus
quasi a uiriditate radieis exsecentur: At con¬
tira ammonendi funt qui et eaquȩ habẽt
tribuunt: & aliena raꝑe ñ desistunt: ne
ualde munifiei uicleri appetant: q de bom
specie det̾iores fiant: hũ et enĩ ꝓpͥa indiserẽ¬
te cribuentes: ñ solũ ut sup̃ dirimus ad
impatientiȩ murmurationẽ ꝓruunt. sed
ogente se mopia usq ad auaritiã de uolium¬
ii: Quid uero eorũ mente infelienis. quib
Se largitate auaritia uascit᷑. et peccatorũ
N.sqͣi ex uirtute seminatur: prnis itaq
immonendi sunt ut cenẽre sua rationa¬
biliter sciant: q tune demũ ut abena ñ
ambiant: Sienĩ radix eulpȩ imp̃a effu¬

Expanded text:
arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Qui ergo se innoxios, quia aliena non rapiunt aestimant, ictum securis vicinae praevideant, et torporem improvidae securitatis amittant, ne cum ferre fructum boni operis negligunt, a praesenti vita funditus quasi a viriditate radicis exsecentur. At contra admonendi sunt, qui et ea quae habent tribuunt, et aliena rapere non desistunt, ne valde munifici videri appetant, et de boni specie deteriores fiant. Hi etenim propria indiscrete tribuentes, non solum ut supra jam diximus, ad impatientiae murmurationem proruunt; sed cogente se inopia, usque ad avaritiam devolvuntur. Quid ergo eorum mente infelicius, quibus de largitate nascitur avaritia, et peccatorum seges quasi ex virtute seminatur? Prius itaque admonendi sunt ut tenere sua rationabiliter sciant, et tunc demum ut aliena non ambiant. Si enim radix culpae in ipsa effu
Abbreviated transcription (Latin):
dicere ñ nũquã solent: Concessis utim ..
aliena ñ querimus: et si digna miscliȩ re¬
tributione ñ aginus: milla tam̃ ꝑuersa¬
ꝓpet̾mus Qd̃ iecireo sentiunt: quia mlis¬
aurẽ eordis a uerbis celestib elalunt: Heq enĩ
diues in euuanglĩo qui mduebatur purpura
et bisso qui epulabatur eotidie splendide. alie¬
na rapuisse: sed infructuose ꝓ priis usus fuisse
phibetur: eũq post hanc uitã ultrix ge¬
henna suscepit. ñ quia aliquid inlicitũ ges¬
t: sed quia inmodato usu totũ felicitati
tradidit: Amimonendi sunt tenaces: ut no¬
uerint qd̾ hane pͥmã deo iniuiriã faenunt:
quia danti sibi om̃ia. nullã mised̾ie hosti.¬
am reddunt: hine et enĩ psalmista ait
Ion dabit deo ꝓpitiationẽ suã: nec p̃cium
redemiptionis animȩ suȩ: Preciũ nãq re¬
demptionis dare est: opus bonũ p̃uenienti
nos gr̃e reddere. hinc ioħes exelamat dicẽs:
i securis ad radicẽ arborũ pofita est: Onu̾s

Expanded text:
dicere solent: concessis utimur, aliena non quaerimus: etsi digna misericordiae retributione non agimus, nulla tamen perpetramus. Quod idcirco sentiunt, quia viaurem cordis a verbis coelestibus claudunt. Neque enim dives in Evangelio, qui induebatur purpura et bysso, qui epulabatur quotidie splendide , aliena rapuisse, sed infructuose propriis usus fuisse perhibetur, eumque post hanc vitam ultrix gehenna suscepit, non quia aliquid illicitum gessit, sed quia immoderato usu totum se licitis tradidit. Admonendi sunt tenaces, ut noverint quod hanc primam injuriam faciunt Deo, quia danti sibi omnia, nullam misericordiae hostiam reddunt. Hinc enim Psalmista ait: Non dabit Deo propitiationem suam, nec pretium redemptionis animae suae . Pretium namque redemptionis dare, est opus bonum praevenienti nos gratiae reddere. Hinc Joannes exclamat dicens: Jam securis ad radicem arboris posita est. Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
disunt peccata carnis ignorantes.
ne suꝑioris ordinis celsitudine
se ceteris preferant. cum ab in¬
ferioribus quanta se melius
agant᷑ ignorant. In examine
namq recti udicis mutat me¬
rita ordinum: qualitas actionũ.
Quis enĩ consid̾atis ipsis rerũ
imaginib nesciat. qd̾ in nat᷑a

Expanded text:
ata carnis ignorantes, ne superioris ordinis celsitudine se caeteris praeferant, cum ab inferioribus quanta se melius agantur ignorant. In examine namque recti judicis mutat merita ordinum, qualitas actionum. Quis enim consideratis ipsis rerum imaginibus, nesciat quod in n
Abbreviated transcription (Latin):
consentuint quo ꝑ infirmitatem
titubant: eo gressus cordis adius¬
ticiã ꝑhumilitatem ueriꝰ figant.
Balaham quippe ustoꝵ tabernacła
respitiens: ait. Moriat᷑ anima mea
morte iustors: et fiant nouissima
mea horũ similia. Sedcum con¬
punctioĩs tempꝰ abscessit: contra
eors uitam quib se similem fieri
etiã moriendo poposcerat. consili¬
um prebuit. Et cum occasionem
de auaritia repperit: ilico oblitꝰ est
quid qͥd sibi de innocentia optaut.

Expanded text:
consentiunt, quo per infirmitatem consentiunt, quo per infirmitatem titubant, eo gressus cordis ad justitiam per humilitatem verius figant. Balaam quippe, justorum tabernacula respiciens, ait: Moriatur anima mea morte justorum, et fiant novissima mea horum similia . Sed cum compunctionis tempus abscessit, contra eorum vitam, quibus se similem fieri etiam moriendo poposcerat, consilium praebuit; et cum occasionem de avaritia reperit, illico oblitus est quidquid sibi de innocentia optavit
Abbreviated transcription (Latin):
monendi sunt qui ammissa plan¬
gunt nec tamen deserunt: ut¬
aute districti iudicis ocłos. eis
se esse similes agnoscant. qui
uenientes ad fatiem magna sub
na que ualent atrociter infe¬
runt. Quid est enĩ culpamf¬
re. nist humilitatem deo sue
deuotionis oftendere: Et qͥd
est post fletũ praua agere. nisi
superbas in eum quẽ rogaũat
inimicitias exercere: Iacobo
ad testante qui ait. Quicũq
uoluerit amicꝰ esse seculi huiꝰ.
inimicꝰ dei constituit᷑ Ammo¬
nendi sunt qui ad missa plari¬
gunt nec tamen deserunt: ut
sollicite considerent quia ita
plerũq mali in utiliter conpun¬
gunt᷑ ad iusticiam. sicut plerũ¬
q boni in noxxie temptant᷑ ad
culpam. Eit oͥipe mira exigen¬
tibus meritis. dispositionis in¬
terne mensura: ut et illi dũ de
bono aliqͥd agunt qd tamen
non ꝑficiunt suꝑbe inter ir sa
que etiam plenissime ꝑpetratł
mala confieant: et isti dum de
malo temptant᷑ cui nequa qũã

Expanded text:
admonendi sunt, qui admissa deseadmonendi sunt, qui admissa deserunt nec tamen plangunt, ante districti judicis oculos eis se esse similes agnoscant, qui venientes ad faciem quorumdam na quae valent atrociter inferunt. Quid est enim culpam flere, nisi humilitatem Deo suae devotionis ostendere? Et quid est post fletum prava agere, nisi superbas in eum quem rogaverat, inimicitias exercere? Jacobo attestante qui ait: Quicunque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituitur . Admonendi sunt qui admissa plangunt, nec tamen deserunt, ut sollicite considerent quia ita plerumque mali inutiliter compunguntur ad justitiam, sicut plerumque boni innoxie tentantur ad culpam. Fit quippe mira exigentibus meritis dispositionis internae mensura, ut et illi dum de bono aliquid agunt, quod tamen non perficiunt, superbe inter ipsa quae etiam plenissime perpetrant mala confidant; et isti dum de malo tentantur, cui nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
nec tamen deserit. pene grauiori
culpe se subicit.: qui et ipsam
quã flendo in petrare potuit
ueniam contempnit. Et quasi
in lutosa aqua semet ipsum uol¬
uit : quia dum fletibus suis in¬
te munditiam subtrahic. ante
dei ocłos sordidas ipsas etiam
lacrimas fecit. Hinc rursum
scriptũ est. He iteres uerbum
in oratione tua. Uerbum nãq:
inoratione iterare est: post fle¬
tum cõmittere. qd̾ rursum ne¬
cesse sit fiere. Hinc ꝑisaiam
dicit᷑. lauamini mundi estote.
Post lauacrum enĩ mundus es¬
se negligit : quisqͥs post lacri¬
mas uite in nocentiam non
custodit. Et lauantur ergo
et nequaquã mundi sunt: qͥ
cominissa flere non desinunt.
sed rursus flenda committł.
Hinc ꝓ quendam sapientem
dicit᷑. Qui haptizat᷑ amortuo
et tterum tangit illum. quid
ꝓfȩeit lauatio eius: Beptizat᷑
quippe a mortuo qui mundat᷑
fletibus a peccato: sed post bap¬
tisma mortuum tangit. quicul¬
pam post lactimas repetit. Am

Expanded text:
nec tamen deserit, tanto gravior nec tamen deserit, tanto gravior culpae se subjicit, quanto et ipsam quam flendo impetrare potuit veniam contemnit, et quasi in lutosa aqua semetipsum volvit, quoniam dum fletibus suis vitae munditiam subtrahit, ante Dei oculos sordidas etiam ipsas lacrymas facit. Hinc rursus scriptum est: Ne iteres verbum in oratione tua . Verbum namque in oratione iterare est, post fletum committere quod rursus necesse est flere. Hinc per Isaiam dicitur: Lavamini, mundi estote . Post lavacrum enim mundus esse negligit quisquis post lacrymas vitae innocentiam non custodit. Et lavantur ergo et nequaquam mundi sunt, qui commissa flere non dsed rursus flenda committunt. Hinc per quendam sapientem dicitur: Qui baptizatur a mortuo et iterum tangit illum, quid proficit lavatio eius? Baptizatur quippe a mortuo, qui mundatur / fletibus apeccato. Sed post baptisma mortuum tangit, qui culpam post lacrimas repetit. At contra
Abbreviated transcription (Latin):
cogitata affllctio mentem terge¬
ret: quãnimirũ tantum modo
cogitata iniquitas inquinasset:¬
.l.iiii. Aliter ammonendi sunt
qui amissa plarigunt. nec tam̃
deserunt: atq aliter qui deserua
nec tamen plangu
m monendi sunt qui ad mis¬
sa plangunt nec tamen de¬
serunt ut considerare sollicite
sciant quia flendo in aniter mũ¬
dant: qui uiuendo se nequiter
inquinant : cum idcirco se lacri¬
mis lauant ut mundi ad sordes
redeant. Hinc enĩ scriptum est.
Canis reuersus ad suum uomi
tum set sus lota in uolitabro
liti. Canis quippe cũ uomit:
ꝓfecto cibũ qui pectus depri¬
mebat ꝓicit. Sed cum ad uoini¬
tum reuertitur: unde leuigatꝰ
fuerat rursus oneratur. Et qͥ¬
amissa plangunt. profecto ne¬
quitiam de qua male satiati fue¬
rant. et que mentis intima depri¬
mebat. confitendo proitiunt. quã
post confessionem dũ repetunt
resiimunt. Sus uero in uoluta¬
bro luti cũ lauat᷑ sordidior reddi¬
tur. et qui amissum plangit

Expanded text:
cogitata afflictio mentem tergecogitata afflictio mentem tergeret, quam nimirum tantummodo cogitata iniquitas inquinassetlent. Aliter admonendi sunt qui admissa plangunt , nec tamen deserunt; atque aliter qui deserunt, nec tamen plangunt. Admonendi sunt enim qui admissa plangunt, nec tamen deserunt, ut considerare sollicsciant, quia flendo inaniter se mundant, qui vivendo se nequiter inquinant, cum idcirco se lacrymis lavant, ut mundi ad sordes redeant. Hinc enim scriptum est: Canis reversus ad vomitum suum, et sus lota in volutabro luti . Canis quippe cum vomit, profecto cibum qui pectus deprimebat projicit; sed cum ad vomitum revertitur, unde levigatus fuerat rursus oneratur: qadmissa plangunt, profecto nequitiam, de qua male satiati fuerant, et quae mentis intima deprimebat, confitendo projiciunt, quam post confessionem dum repetunt resumunt. Sus vero in volutabro luti cum lavatur sordidior redditur. Et qui admissum plangit,
Abbreviated transcription (Latin):
insemet ipsis inttorsus sentiunt
etiã mensura lamentatioĩs eri¬
gant᷑: ne si cogitata mala minus
crutiant. usq ad perpetranda
oꝑa perducant. Sed hec inter
tta terrendi sunt: ut tamen mi¬
nime frangint᷑. Sepe enĩ mi¬
sericors ds̃ eo citiꝰ peccata cordis
abluit : quo hec exire ad oꝑa non
permittit: Et cogitata nequitia
tanto citiꝰ soluit᷑. quia affectu ape¬
ris districtiꝰ non ligat᷑. Unde
recte ꝑ psalmistam dicit᷑. Dixi
pronuntiabo ad uersum me
in iusticias meas dño: et tu rem¬
sifti inpie tatẽ cordis mẽi. Qui
enĩ impietatem cordis subdidit.
quia cogitationũ in ursticias proñ¬
tiate uellet indicauit. dũq ait
dixi ꝓnontiabo. atq ilico ad unc¬
xit et tu remisisti. quã suꝑ hec
sit facilis uenia ostendit. qui dũ
se ad huc ꝓmittit petere: hoc
qd̃ se petere ꝓmitebat obtinuit:
quatenꝰ quia usq ad opus non
uenerat culpa. usq ad crutiatum
non ꝑueniret penitentia: Sed

Expanded text:
in semetipsis introrsus sentiunt, in semetipsis introrsus sentiunt, etiam mensura lamentationis erigantur, ne si cogitata mala minus cruciant, usque ad perpetranda opera perducant. Sed inter haec ita terrendi sunt, ut tamen minime frangantur. Saepe enim misericors Deus eo citius peccata cordis abluit, quo haec exire ad opera non permittit; et cogitata nequitia quando citius solvitur, quia effectu operis districtius non ligatur. Unde recte per Psalmistam dicitur: Dixi, pronuntiabo adversum me injustitias meas Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei . Qui enim impietatem cordis subdidit, quia cogitationum injustitias pronuntiare vellet indicavit. Dumque ait: Dixi, pronuntiabo, atque illico adjunxit: Et tu remisisti, quam super haec sit facilis venia ostendit; qui dum se adhuc promittit petere, hoc quod se petere promittebat obtinuit; quatenus quia usque ad opus non venerat culpa, usque ad cruciatum non perveniret poenitentia, sed
Abbreviated transcription (Latin):
licet si iusta animaduersio dis¬
tricti udicis respicit: non est
iam cogitatioĩs culpa sed oꝑis.
Quia et si rerũ tarditas foras
peccatũ distulit: intus hoc coͣ¬
sensionis opere uoluptas in¬
pleuit. In primo autem pa¬
rente didicimus: quia tribus
modis omis culre nequiciã
ꝑpetramust Suggestione scilicet
delectatione consensu. Primũ itaq
perhostem: secundũ uero ꝑ carnem.
tor enĩ praua suggerit: caro se de¬
lectationi subicit. atq ad extre¬
mum sp̃s uictꝰ delectatione con¬
sentit. Unde et illic serpens pra¬
ua suggessit: eua aut̃ quasi caro
se delectationi subdidit. adam ue¬
ro uelud sp̃s suggestione ac delec¬
tatione suꝑatus ad sensit. Sug¬
gestione itaq peccatũ agnoscimꝰ.
delectatione uincimur: consen¬
su etiam ligam᷑. Ammonendi ft̃
igit᷑ qui nequitias cogitationis de¬
flent: ut sollicite consid̾ant in
qua peccati mensura cerid̾unt
quatenꝰ iusta ruine modũ quã

Expanded text:
licet si justa animadversio dislicet si justa animadversio districti judicis respicit, non est jam cogitationis culpa, sed operis; quia etsi rerum tarditas foras peccatum distulit, intus hoc consensionis opere voluntas implevit. In primo autem parente didicimus quia tribus modis omnis culpae nequitiam perpetramus, suggestione scilicet, delectatione et consensu. 86 Primum itaque per hostem, secundum vero per carnemtor enim prava suggerit, caro se delectationi subjicit, atque ad extremum spiritus victus delectatione consentit. Unde et ille serpens prava suggessit, Eva autem quasi caro se delectationi subdidit, Adam vero velut spiritus suggestione ac delectatione superatus assensit. Suggestione itaque peccatum agnoscimus, delectatione vincimur, consensu etiam ligamur. Admonendi sunt igitur qui nequitias cogitationis deflent, ut sollicite considerent in qua peccati mensura ceciderunt, quatenus juxta ruinae modum quam
Abbreviated transcription (Latin):
tratum est. modo misericor¬
dem dm̃ loquit᷑. modo ad¬
huc tẽpis subsequens ad pe¬
nitentiam pollicet᷑. ut dum
per hec decepta mens ducit᷑. ab
in tentione penitentie suspen¬
datur: quatenꝰ tunc bona nulla
ꝑcipiat. quã nc̃ mala nulla con¬
stristant. et tunc pleniꝰ obrua¬
tur supliciis que nc̃ &̃ gaudet
in delictis. At contra ammonen¬
di sunt qui peccata cogitatio¬
nũ deflent: ut sollicite consi¬
derent intra mentis archana
utrum de lectatione tantũ mͦ
an etiã consensu deliquerint.
Plerũq enĩ temptatũ cor et ex̃
caruis neqͥtia delectat᷑: et tam̃
eidem neqͥtie ex ratione reni¬
tit᷑. ut in secreto cogitatioĩs et
contristet quod libet. et libeat
quod contristat. Non numqͣm
uero ita mens baratro temp¬
tationis absorbet᷑ ut nullatenꝰ
renitat᷑: s ex deltb̾atione ĩeqͥt᷑
hoç. unde ex delectatione pul¬
sat᷑. Et si facultas ext̾ior suꝑpe.¬
tat: rerũ mox effectib interi¬
ora uota consuminat. Qd̃ uide¬

Expanded text:
odo misericordem Deum loquitur, modo adhuc tempus subsequens ad poenitentiam pollicetur; ut dum per haec decepta mens ducitur, ab intentione poenitentiae suspendatur; quatenus tunc bona nulla percipiat, quam nunc mala nulla contristant: et tunc plenius obruatur suppliciis, quae nunc etiam gaudet in delictis. At contra admonendi sunt qui peccata cogitationum deflent, ut sollicite considerent intra mentis arcana utrum delectatione tantummodo, an etiam consensu deliquerint. Plerumque enim tentatur cor, et ex carnis nequitia delectatur, et tamen eidem nequitiae ex ratione renititur, ut in secreto cogitationis et contristet quod libet, et libeat quod contristat. Nonnunquam vero ita mens baratro tentationis absorbetur, ut nullatenus renitatur, sed ex deliberatione sequitur hoc, unde ex delectatione pulsatur; et si facultas exterior suppetat, rerum mox effectibus interiora vota consummat. Quod vide
Abbreviated transcription (Latin):
dñe custodiã ori meo: et hostium
circũstantie labiis in eis. Hon eni
poni orisuo parietẽ. sed hostium
petit: qd̾ uidelicet aꝑitur et clau¬
ditur. Unde et nobis caute dicen¬
dũ est : quatinꝰ os discrete. et con¬
gruo tẽꝑe uox aꝑiat. et rursum
congruo taciturnitas claudat.
Ammonendi enĩ sunt: ut si pcci¬
mos sicut se diligunt. minume
illis taceant: unde eos iuste repre¬
hẽ diunit. Uocis medicamine ut roꝵ¬
q saluti concurrit᷑ dũ et ab illo
qui infert auctio praua conpes¬
citur. et ab hoc qui sustinet doło¬
ris feruor uulnere aꝑto tẽꝑatur.
Qui ꝓximorũ mala respitiunt
et tamen insilentio linguã pre¬
munt. quasi conspectis uulneri¬
bus usum medicaminis subtra¬
hunt: et eo mortis auctores fuitł:
quo uirus qd̾ poterant. curare
noluert̃. Fr̾ quidã: in terroga¬
uit pariiulum monachũ dicers.
Bonũ ẽ loqui an tacere: Dicit
ei puer ille. Si sunt uerba otiosa.
dimite ea. Si autẽ bona sunt

Expanded text:
Domine, custodiam ori meo, et ostium Domine, custodiam ori meo, et ostium circumstantiae labiis meis . Non enim poni ori suo parietem, sed ostium petit, quod videlicet aperitur et clauditur. Unde et nobis caute dicendum est, quatenus os discrete et congruo tempore vox aperiat, et rursum congruo taciturnitas claudat. Admonendi sunt enim singuli ut si proximos sicut se diligunt, minime illis taceant unde eos juste reprehendunt. Vocis medicamine utrorumque saluti concurritur, dum ab illo qui infert actio prava compescitur, et ab hoc qui sustinet doloris fervor vulnere aperto temperatur. Qui proximorum mala respiciunt, et tamen in silentio linguam premunt, quasi conspectis vulneribus usum medicamini subtrahunt, et eo mortis auctores fiunt, quo virus quod poterant curare noluerunt. Frater quidam interrogavit parvulum monachum dicens: Bonum est loqui, an tacere? Dicit ei puer ille: Si sunt verba otiosa, dimitte ea: si autem bona sunt
Abbreviated transcription (Latin):
me deforis sermones. uis abba dicã
ei ut nõ eos afferat adme. Et res¬
pondit ei senex. Holi. Et clicit fr̃.
Quare. Respõdit senex. Quia
nec nos potuimus id custodite. Et
dixit fr̃. Quid ergo debet fieri:
Et respondit ei senex. Si uołu¬
mus taciturnitatem seruare: suf¬
ficit ꝓximo modus ipse.xxxuii
Iõua discrete frenanda ẽ:
non in solubiliter obliganda. Scrip¬
tũ nãq ẽ. Sapiens tacebit usq
ad tempus.Ut nimirũ cũ oportu¬
nũ considerat: post posita censu¬
ra silentii loquendo que congru¬
unt. in usũ se ut ilitatis impen¬
dat. De tacendi atq loquendi
censura: ꝑsalomonẽ dicit᷑. Tẽpus
loquendi: et tẽpus tacendi. Discrete
quippe uicissitudinũ pensandasutł
tẽꝑa: ne aut cũ restringi lingua
debet. ꝑ uerba in utiliter defluat
aut cũ loqui ut iliter potest. semet¬
ipsã pigre restringat. Quanta
ũit utilitas taciturnitatis silentiũ:¬
psalmista cõsiderans ait. Pone

Expanded text:
me de foris sermones, vis, abba, dicam me de foris sermones, vis, abba, dicam ei ut non eos afferat ad me? Et respondit ei senex: Noli. Et dicit frater: Quare? Respondit senex: Quia nec nos potuimus id custodire. Et dixit frater: Quid ergo debet fieri? Et respondit ei senex. Si volumus taciturnitatem servare, sufficit proximo modus ipse. CAPUT . Lingua discrete frenanda est, non insolubiliter obliganda. Scriptum namque est: Sapiens tacebit usque ad tempus , ut nimirum cum opportunum considerat, postposita censura silentii, loquendo quae congruunt in usum se utilitatis impendat. De tacendi atque loquendi censura per Salomonem dicitur: Tempus tacendi, et tempus loquendi . Discrete quippe vicissitudinum pensanda sunt tempora, ne aut cum restringi lingua debet, per verba inutiliter defluat, aut cum loqui utiliter potest, semetipsam pigre restringat. Quanta sit utilitas taciturnitatis Psalmista considerans ait: Pone,
Abbreviated transcription (Latin):
sermonẽ de edificatioibus. etat in ter
cos unus ꝓuidus et uidit angłos ma¬
nus agitantes. et leuantes eos. Ut
autẽ uenisset locutio secularis: dis¬
sedebant angłi. et uolutabantur
porci in medio eoꝵ pleni fetoribus
it polluebant eos. Cũ aut̃ rursus
loquerent᷑ de edificatione: uenien¬
tes iterũ angłi lauabant eos. Ue¬
nerunt ergo aliquando senes ad
abbatẽ antonium: et erat cũ eis eti¬
am abba ioseph. Uolens autẽ abba
antoniꝰ ꝓbare eos: mouit sermonẽ
de scripturis scĩs. et cepit in terro¬
gare a uinioribus. quid esset hoc
aut illud uerbum. Et singłi eoꝵ
dicebant: prout poterant. Ille aut̃
dicebat: nec dũ in uenistis. Post
om̃s uero: dixit abb̃i ioseph. Tu quo¬
modo dicis uerbum hoc: Et ille
respondit. Hescio. Et dixit abba
antonius. Uere abba ioseph solus
in uenit uiã: qui nescire se respõ¬
dit. frͣ quidã in terrogariit sene̾:
dicens. Si quis frm̃ attulerit ad

Expanded text:
sermonem de aedificationibus, erat inter sermonem de aedificationibus, erat inter eos unus providus, et vidit angelos manus agitantes et lavantes eos. Ut autem locutio venisset saecularis, discedebant angeli, et volutabantur porci in medio eorum pleni fetoribus, et polluerunt eos. Cum autem rursus loquerentur de aedificatione, venientes iterum angeli lavabant eos. Venerunt ergo aliquando senes ad abbatem Antonium, et erat cum eis etiam abbas Joseph. Volens autem abbas Antonius probare eos, movit sermonem de Scripturis sanctis, et coepit interrogare a junioribus quid esset hoc aut illud verbum? Et singuli eorum dicebant, prout poterant. Ille autem dicebat: Necdum invenistis. Post omnes vero dixit abbati Joseph: Tu quomodo dicis verbum hoc? Et ille respondit: Nescio. Et dixit abbas Antonius: Vere abbas Joseph solus invenit viam, qui nescire se respondit. Frater quidam interrogavit senem dicens: Si quis fratrum attulit ad
Abbreviated transcription (Latin):
ori ponitur: dũ quisq nõse nistũ sed
qd̃ magis uerũ ẽ peccatorẽ fatetur.
Manũ suꝑ os ponit: qui donis oꝑi¬
bri lingue excessum operit. Ma¬
nũ suꝑos ponit: qui male locutio¬
nis culpas bone actionis uelami¬
ne tegit. Quatrimoda est dicen¬
di ratio qua preuidendũ ẽ quid
quando eut itł quomͦ aliquid pro¬
ferat᷑. Bonũ quupe bene loquit᷑.
qui ea gite recta sunt humiliter
annuntiare uicdetur. Corde bene
loquit᷑. qui caritatẽ nõ simulat. Dre
bene loquitur: qui ueritatẽ annũti¬
at. Factis bene loquit᷑. qui alios bo¬
nis exemplis edificat. Mali mala
respondent ꝓbonis: et aduersa pro
obtimis. Doni bona respondent
ꝓmalis: et ꝓsꝑa pto ad uersis. Nlo¬
uersus conuitiũ lingue fortitudo
adhibenda ẽ patientie: ut tẽptatio
uerbi que forus in pugnat. toleran¬
de uirtute de uicta discedat. Dice¬
bat quidã patrũ: Quia dũ sederent
aliquando seniores. et loquerentur

Expanded text:
ori ponitur , dum quisque non se justum, sed ori ponitur , dum quisque non se justum, sed quod magis verum est peccatorem fatetur. Manum super os ponit , qui bonis operibus linguae excessum operit. Manum super os ponit, qui malae locutionis culpas bonae actionis velamine tegit. Quadrimoda est dicendi ratio, qua praevidendum est, quid, quando, cui vel quomodo, aliquid proferatur. Bonum quippe bene loquitur, qui ea quae recta sunt humiliter annuntiat. Corde bene loquitur, qui charitatem non simulat. Ore bene loquitur, qui veritatem annuntiat. Factis bene loquitur, qui alios bonis exemplis aedificat. Mali mala respondent pro bonis, et adversa pro prosperis. Boni bona respondent pro malis, et prospera pro adversis. Adversus convicium linguae fortitudo adhibenda est patientiae, ut tentatio verbi quae foris impugnat, tolerantiae virtute devicta discedat. Dicebat quidam Patrum quia dum sederent aliquando seniores, et loquerentur
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ hominis tumultus cogitationũ
deprunit: ira ꝑturbat᷑ et cũ recedit
ita: succedit in epta leticia. frater
aliquis interrogauit quosdam pa¬
trum. si polluitur homo quando
res sordidas cogitat. et alii dicebant
etiã polluitur: alii dicebant non.
quia si polluitur. non possumus
saluari nos qui idiote sumus. S
hoc ꝑtinet ad salutẽ: si ea que cogi¬
tamus. corꝑaliter nonfecerimus.¬
Dixit quidã senex. Non quia in¬
ttant cogitationes male in nos cõ¬
dẽpnamur exeo: s si male utimͦ
et id̾o cogitatioĩb coronemur
Um euedam parua uitiorũ
uerba non euitamus in mag¬
no lingue ꝓlabimur crimine: et
dũ facta quedã nõ grauia libere
ac sine metu cõmittimus: ad poti¬
ora scelera et horrenda peccandi cõ¬
suetudine labimur. Uant sermo
nes inore xpĩam esse nondebetł.
Nã sicut malos mores bona collo¬
quia corrigunt: Ita praua conloquls¬
bonos mores corrũpunt. Custodis¬

Expanded text:
tem hominis tumultus cogitationum tem hominis tumultus cogitationum deprimit, ira perturbat, et cum recedit ira, succedit inepta laetitia. Frater quidam interrogavit quosdam Patrum utrum polluitur homo quando res sordidas cogitat? Et alii dicebant: Etiam polluitur; alii dicebant: Non; quia si polluitur, non possumus salvari nos, qui idiotae sumus; sed hoc pertinet ad salutem, si ea quae cogitamus, corDixit quidam senex: Non quia intrant cogitationes malae in nos, condemnamur ex eo: sed si male utimuret pro cogitationibus coronemurum quaedam parva vitiorum verba non evitamus, in magnum linguae prolabimur crimen; et dum facta quaedam non gravia libere ac sine metu committimus, ad potiora scelera et horrenda peccandi consuenes in ore Christiani esse non debent. Nam sicut malos mores bona colloquia corrigunt, ita prava colloqubonos mores corrumpunt . Custodi
Abbreviated transcription (Latin):
post modũ uersetur inmente:
cũ nichil foris oꝑe agitur. sedso¬
la intus cogitatione peccatur. Dñ¬
tricto se reatu mens obligat: ui¬
si hoc sollicitis lamentis tergat.
Plerũq aurẽ cordis t̾renarũ co¬
gitationũ turba dũ ꝑstrepit
claudit: atq insecretariũ mentis
quantominꝰ curarũ tumustuan¬
tium sonus cõpescitur. tanto am¬
plius uox p̾sidentis idicis non
aulitur. Non nũquã in ipso
orationis nr̃e sacrifitio: in por¬
tune se cogitationes ingerunt.
que hoc raꝑe uel macłare uale¬
ant: qd̾ in nobis deo flentes iu¬
appetunt: itł in hoc mundo ui¬
deri aliquid uolunt. detisis cogi¬
tationum tumultibus in corde
conprimuntur: Mare signifi¬
cat mentẽ hominis: et quasi
fluctus maris sunt cogitati¬
ones mentis. que aliquando
ꝑ iram tumescuint: ꝑ grãm tran¬
quillifunt. ꝑ od̾ium cũ amaritu¬
dine defluunt. Mens quippe hu¬
mana qͦt tẽptationes patitur. qua¬
si tot flatib mouetur. Pierũ qzmen¬

Expanded text:
postmodum versetur in mente. postmodum versetur in mente. Cum nihil foris opere agitur, sed sola intus cogitatione peccatur, districto se reatu mens obligat, nisi hoc sollicitis lamentis tergat. Plerumque aurem cordis terrenarum cogitationum turba dum perstrepit, claudit; atque intra secretarium mentis quanto minus curarum tumultuantium sonus compescitur, tanto amplius vox praesidentis judicis non at . Nonnunquam in ipso orationis nostrae sacrificio importune se cogitationes ingerunt, quae hoc rapere vel maculare valeant quod in nobis Deo flentes imappetunt, vel in hoc mundo videri aliquid volunt, densis cogitationum tumultibus in corde comprimuntur . Mare significat mentem hominis, et quasi fluctus maris sunt cogitatioper iram tumescunt, per Dei gratiam tranquillae fiunt, per odium cum amaritudine defluunt. Mens quippe humana quot tentationes patitur, quasi tot flatibus movetur. Plerumque men
Abbreviated transcription (Latin):
in currimus. Plerũq ex bonis
operib discimuis: quantã uite
munditiam in cogitatione cons¬
truamus. Pene cunta bona oꝑa
ex cogitatione ꝓdeunt: sed sutł
non nulla cogitatioĩs a cumina
que exoꝑatione nascuntur. Nã
sic̃ al anima opꝰ sumitur: ita
rursus ab oꝑe animus erudit᷑.
Ualde necesse ẽ ut cũ cogitatio
extra usum ducitur: ꝓtinus
mentis ocłs ad oꝑa transacta
reuocetur. In sola non nũquã
cogitatione delinquitur: et
quia usq ad opus non ꝑuenit
culpa. neq ad crutiatum ꝑue¬
nit penitentia. S cogitata
affuctio mentẽ cicuis erigit:
quia nemirũ tantũ modo co¬
gitata iniquitas polluit. Sepe nã¬
q hoc qd̾ a conspectu iudicis iã fle¬
tu int̾ueniente delatũ ẽ: ad animũ
ꝑ cogitationẽ redit. et de uicta
culpa ad delectationẽ rursus inser¬
pere nititur. atq in antiquo cer¬
tamine duitina pulsatione repa-¬
ratur: ita ut qd̾ prius egit incor¬
pore. hoc in portuna cogitatione

Expanded text:
incurrimus. Plerumque ex bonis incurrimus. Plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam in cogitatione construamus. Pene cuncta bona opera ex cogitatione prodeunt, sed sunt nonnulla cogitationis acumina, quae ex operatione nascuntur. Nam sicut ab animo opus sumitur, ita rursus ab opere animus eruditur. Valde necesse est ut cum cogitatio extra usum ducitur, protinus mentis oculus ad opera transacta revocetur. In sola nonnunquam cogitatione delinquitur, et quia usque ad opus non pervenit culpa, neque ad cruciatum pervenit poenitentia. Sed cogitata afflictio mentem citius erigit, quia nimirum tantummodo cogitata iniquitas polluit. Saepe namque hoc quod a conspectu judicis jam fletu interveniente deletum est, ad animum per cogitationem redit, et devicta culpa ad delectationem rursus inserpere nititur, atque in antiquo certamine diutina pulsatione reparatur, ita ut quod prius erat in corpore, hoc importuna cogitatione
Abbreviated transcription (Latin):
uacet. ꝓsolus tamen praue cogita¬
tionis malitia. non erit in nocens.
Unde et dñs ꝑ esayam. Auferte
in quid malũ cogitationũ ur̃arũ:
ab ocłis meis. Hon enĩ solum fac¬
tis sed et cogitationib delinqui¬
mus: si eis in licite occurtentib
delectamur. Sicut iuꝑa a filiis
in utero positis lacerata ꝑimit᷑.
ita nos cogͥitationes nr̃e intra noᷤ
enutrite oceidunt: et concepte
interius iupeo ueneno consumut.
animaniq nrãm crudeli uulnere
ꝑimunt. Dũ unus quisq diuina
ifluminatione p̃uenitur: statim
molestiis turpium cogitationũ
pulsatur. S dei sermiis iuditio.
tumoris dei tẽptamenta a semet¬
ipo reicit: bonisq contra abiec¬
tis cogitatioib turpes a se repel¬
lit. Magna obseruantia circa
cordis ẽ custodia adhibenda: qͥa
aut bone aut male rei. ibi con¬
sistit origo. Hã sic̃ scͥptũ est. ex
corle exeuut cogitationes male
idẽq si pͥus praue cogitationi
resistimuf: in lapsum oꝑis nõ

Expanded text:
vacet, pro solius tamen pravae cogitavacet, pro solius tamen pravae cogitationis malitia non erit innocens. Unde et Dominus per Isaiam: Auferte, inquit, malum cogitationum vestrarum ab oculis meis . Non enim solum factis, sed et cogitationibus delinquimus, si eis illicite occurrentibus delectemur. Sicut vipera a filiis in utero positis lacerata perimitur, ita nos cogitationes nostrae intra nos enutritae occidunt, et conceptae interius vipereo veneno consumunt, animamque nostram crudeli vulnere perimunt. Dum unusquisque divina illuminatione pervenitur, statim molestiis turpium cogitationum pulsatur. Sed Dei servus judicio timoris Dei tentamenta a semetipso rejicit, bonisque introjectis cogitationibus turpes a se repellit. Magna observatio circa cordis est custodiam adhibenda, quia aut bonae aut malae rei ibi consistit origo. Nam, sicut scriptum est. ex corde exeunt cogitationes malae , unde si prius pravae cogitationi resistimus, in lapsum operis non
Abbreviated transcription (Latin):
borat donec resurgat. Respon¬
dens senex dixit. Monachus i¬
tẽptationẽ in currens. sic ẽ tãꝰ
domus que cecidit. E. si sobrius fue¬
rit in cogitatione sua reedificat eã.
in ueniens materias ad edifitiũ ꝓfu¬
turas. habens posita fundamenta. et
lapides et arenã et cetã. que sunt edi¬
ficationi necessaria: et ita uelociter eiꝰ
fabrica ꝓficit. Ita ẽ monachus si intẽp¬
tationem cecid̾it. et conuersus fuenit
ad dnm̃ habet plurimũ apparatũ:
meditationẽ diuine legis: psalmodi¬
am opus manuum que sunt funda¬
menta edificii spiritalis. xxxxi. De¬
peccandi: id ẽ oꝑis et cogitatioĩs.
Quorũ unũ iniquitas dicitur: qd̃
oꝑe gerit᷑. aliud in iusticia qd̾ cogi¬
tatione a mittitur. Prius aut̃ actio
resecanda ẽ: postea cogitatio. Priꝰ
praua oꝑa: post modum desideria.
Uicissim autẽ et acogitatione oꝑa
ꝓcedunt. et ab oꝑe cogitatio nascit᷑.
Quã uis et si ab oꝑe malo quisq

Expanded text:
boret donec resurgat? Responboret donec resurgat? Respondens tentationem incurrens, sic est tanquam domus quae cecidit. Et si sobrius fuerit in cogitatione sua, reaedificat eam inveniens materias ad aedificium profuturas, habens posita fundamenta, et lapides et arenam, et caetera quae sunt aedificationi necessaria, et ita velociter ejus fabrica proficit. Ita est monachus, si in tentationem ceciderit, et conversus fuerit ad Dominum, habet plurimum apparatum, meditationem divinae legis, psalmodiam, opus manuum, quae sunt fundamenta aedificii spiritualis. CAPUT cogitatione, quorum unum iniquitas dicitur, quod opere geritur; aliud injustitia, quod cogitatione admittitur. Prius autem actio resecanda est, postea cogitatio; prius prava opera, postmodum desideria. Vicissim autem a cogitatione opera procedunt, et ab opere cogitatio nascitur. Quamvis et si ab opero malo quisque