comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
esse completa nemo ad seuerationi nostrȩ fidem commodet nisi os tedendero prophetas
ante multam temporum seriem predicasse fore aliquando utfilius dĩ nasceretur
sicut homo & miralia faceret & cultumdi perto tam terram seminaret & postremo p¬
tbulo figeret & tertiodiere surgeret quȩ omnia cum probauero corum ipsorum lit¬
tens quidm suum mortali corpore utentem uio lauerint quid aliud obstauit quo mi¬
nus ueram sapientiam darum sit in hacsola religione uersari nunc aprinciio
cotius saramenta origo narranda est maiorss nostris qui erant principet heibne¬
orum cumnsteriltate atque in opia laborarent transierunt in ȩgrptum rel frumen
tariȩ gratia ibiq diutius commorantes intolerabile seruitutis iugo premebantur
Tum misertus eorum ds eduxit eos ac liberauit demanuregis egrptiorum. postannos
ostenditur uirtutem maiestatis suae dĩ traieat enim populum mediomarirubro
praecedente angelo & scindente aquam ut populus persiccum gradiposset quemue¬

Expanded text:
esse completa. Nemo asseverationi nostrae fidem commodet; nisi ostendero, Prophetas ante multam temporum seriem praedicasse, fore aliquando ut filius Dei naceretur sicut homo, et mirabilia faceret, et cultum Dei per totam terram seminaret, et postremo patibulo figeretur, et tertia die resurgeret. Quae omnia cum probavero eorum ipsorum litteris, qui Deum suum mortali corpore utentem violaverunt, quid aliud obstabit, quominus veram sapientiam clarum sit in hac sola Religione versari? Nunc a principio totius sacramenti origo narranda est. Majores nostri, qui erant principes Hebraeorum, cum sterilitate atque inopia ltariae gratia ibique diutius commorantes intolerabili seruitutis iugo premebantur. tum misertus eorum deus eduxit eos ac liberauit de manu regis Aegyptiorum post annos ostendit uirtutem maiestatis suae deus. transiecit enim populum medio mari rubro praecedente angelo et scindente aquam, ut populus per siccum gradi posset, quem ue
Abbreviated transcription (Latin):
uobis. conuertatur unus quisque auia sua mala. & ane quissimis ad fectatio¬
nibus uris & habitabitis in terraista quam dediuobis & patribus uestris a saeculo
us que in słm nolite ambulare postdeos alienos ut seruiatis eis ne in cite tis meinope

Expanded text:
uobis: conuertantur unus quisque a uia sua mala et a nequissimis adfectatiouobis: conuertantur unus quisque a uia sua mala et a nequissimis adfectationibus uestris, et habitabitis in terra ista, quam dedi uobis et patribus uestris a saeculo usque in saeculum. nolite ambulare post deos alienos, ut seruiatis eis, et ne incitetis me in ope
Abbreviated transcription (Latin):
Ced prius ostendam quade causa interra uenerit xps̃ ut fundamentum diuinȩ
atq adiuinalege desciscerent aberrantes adimpios. cultus deorum : Tumds̃ iustos
ta ingrata populi uerbis minacibus increpar& Et nihi lominus. ortarenturad
poenitentiam sceleris agendam. Quamnisiegissent. atq: abiectis uanitatibus
ad dm̃ suum redissent . foreuttes tamentum suum mutar& id est here ditatẽ uitȩ
in mortalis ad exteras conuerter& nationes. alium que s bi populum sibipoptrłũ
fideliorem ex alienigenis congregar&. Illi aut̃ aꝓph&is increpiti. non modo
uerba eorum respuerunt. sed quod sibi peccata ex probrarentur offensi eosipsos
exqui sitis cruciatibus negauerunt. qua e omnia diuinȩ litterȩ signata conser¬
uant. Dicitenim ꝓph&ahieremias. Misi ad uosser uos meo sꝓph&as. antelucõ
mittebam & non audi ebatisme neque intendebatis auribus uris cumdicerem

Expanded text:
Sed prius ostendam, qua de causa in terram venerit Christus, ut fundamentum divinae Sed prius ostendam, qua de causa in terram venerit Christus, ut fundamentum divinae atque a divina lege dosciscerent, aberrantes ad impios cultus deorum, tum Deus justosta ingrati populi verbis minacibus increparet, et nihilominus hortaretur ad poenitentiam sceleris agendam, quam nisi egissent, atque abjectis vanitatibus ad Deum suum rediissent, fore, ut testamentum suum mutaret, id est, haereditatem vitae immortalis ad exteras converteret nationes, aliumque sibi populum fideliorem fideliorem ex alienigenis congregaret. illi autem a prophetis increpiti non modo uerba eorum respuerunt, sed quod sibi peccata exprobrarentur offensi eos ipsos exquisitis cruciatibus necauerunt. quae omnia diuinae litterae signata conseruant. dicit enim propheta Hieremias: misi ad uos seruos meos prophetas. ante lucem mittebam, et non audiebatis me neque intendebatis auribus uestris, cum dicerem
Abbreviated transcription (Latin):
rum
iudaserat iudȩi appellati. Et terram quam in coluereiudȩa. Et primo quidem
non dominioregum subiectifuerunt. sed populo aclegiciuiles iudices prȩsidebant.
non tamen in annum constituti. sicut romani consules. sed ꝑp&uaiuiris dictione
subnixi. Tum sublato iudicũ nomine potestas regalis inductaest Verum iudicib:
regimen eorum tenentibus prauas religiones saepe susceperant. atq offensus
abhisds̃ totiens alienigenis subiugabat . donecrursus paenitentia populimiti¬
gatus liberar&eosseruitute. Item subregibus finitimorum bellis obdelicta
uexati postremo capti ad ductiq babrlonem poenas impietatis suȩ grauiserui¬
tiopepender̃. Don eccrrus uenir& in regnum. qui statim iudȩos restituit edicto:
Ex indetethrarcas habuerunt usque ad herodem qui fuit subimperio tibericȩsa¬
cruciad fixerunt. Hicrerumtextus hicordo in arcanis scãrum litterarum continet᷑

Expanded text:
rum Judas erat, Judaei sunt appellati, et terra, quam incoluere, Judaea. Et primo quidem non dominio regum subjecti fuerunt: sed populo ac legi civiles Judices praesidebant; non tamen in annum constituti sunt, sicut romani consules, sed perpetua jurisdictione, subnixi. Tum sublato Judicum nomine, potestas regalis inducta est. Verum Judicibus regimen eorum tenentibus, pravas religiones saepe susceperant; atque offensus ab his Deus, toties eos alienigenis subjugabat, donec rursus poenitentia populi mitigatus liberaret eos servitute. Item sub regibus finitimorum bellis ob delicta vexati, postremo capti, abductique Babylonem, poenas impietatis suae gravi servitio pependerunt; donec Cyrus veniret in regnum, qui statim Judaeos restituit edicto. Exinde Tetrarchas habuerunt usque ad Herodem, qui fuit sub imperio Tiberii Caesacruci affixerunt. Hic rerum textus, hic ordo in arcanis sanctarum Litterarum continetur.
Abbreviated transcription (Latin):
modo fiunt omnia quae geruntur : Non est in quit prouidentia eopus: sunt¬
enimemin aꝑ in aneuolitantia quibus inter seto mere conglobatisunt¬
uersagignuntur at que concrescunt curigitur illa non sentimus autcernin :
quia nec colorem habent in quit nec calore mullum necodorẽs aporis quoq ac¬
tumoris expertia sunt : & taminutaut secari acdiuidine queant: sic eum
quia falsum in principio susce perat consequentium rerum necessitas ad de¬
lire menta perduxit. Vbienim sunt aut undeista corpusculane moilla
pr&erunum leucippum somniauita quode mocritus eruditus heredita¬
tem stultitia ereli quit epicuro: quaesi sunt corpuscula & qui demsolida¬
ta ut dicunt suboculos certe uenire possunt. Sieademestnaturaꝵ Omni
um in quit malorũm aximumest : quiergo non possum nontimere sud quod
mortem antecedit aut efficit malumest : quid quod totumillum argumentum

Expanded text:
modo fiunt omnia quae geruntur? Non estmodo fiunt omnia quae geruntur? Non estenim semina per inane uolitantia, quibus inter se temere conglobatis uniuersa gignuntur atque concrescunt. cur igitur illa non sentimus aut cernimus? quia nec colorem habent inquit nec calorem ullum nec odorem. saporis quoque et umoris expertia sunt et tam minuta, ut secari ac diuidi nequeant. sic eum, quia falsum in principio susceperat, consequentium rerum necessitas ad deliramenta perduxit. ubi enim sunt aut unde ista corpuscula? cur nemo illa praeter unum Leucippum somniauit, a quo Democritus eruditus hereditatem stultitiae reliquit Epicuro? quae si sunt corpuscula et quidem solida ut dicunt, sub oculos certe uenire possunt. si eadem est natura omnum, inquit, malorum maximum est. Qui ergo non possum non timere, si id, quod mortem antecedit, aut efficit, malum est? Quid, quod totum illud argumentum
Abbreviated transcription (Latin):
dis ponite mundus effectus est: Nullai quit disputatio est : multaenimfac¬
tasunt aliter quam fieridebuerunt : & inuenit homo diuinus quaere prae¬
hender& quae singulasiua car& refeller& facileostonderem nec sapientẽ
hunc fuisse nec sanum Item sinulla prouidentia est quomodo animaliũ
scorporatam prouidenter ornata sunt ut singula quaeq membra mirabili
rationeds posita sua offitia t̃ onseruent : Ni hil in quit in procreandis ani¬
malibus prouidentiaeratiomolita est . nam nequeo culiadui dendum facti
sunt ne que aures ad audiendũ neque lingua adloquendum neq: pedes
adambulandum : qm̃ prius haecnata sunt quames s&lo qui ui dere audi
re ambulare. Itaq non haec adusũ nata sunt: sedusus ex illis natus est
S inulla proui dentia est : cur imbres cadunt. frugesoruntur. arbusta frondes¬
cunt: Non in quit semper anim antium causa istafiunt : qm̃ prouidentiaenihil
prosunt : sed omnia suasponte fierinecesseest. Vndeergo nascuntur aut quo¬

Expanded text:
disposite mundus effectus est? nulla inquit dispositio est: multa enim facta sunt aliter quam fieri debuerunt. et inuenit homo diuinus quae reprehenderet. quae singula si uacaret refellere, facile ostenderem nec sapientem hunc fuisse nec sanum. item si nulla prouidentia est, quomodo animalium corpora tam prouidenter ordinata sunt, ut singula quaeque membra mirabili ratione disposita sua officia conseruent? nihil inquit in procreandis animalibus prouidentiae ratio molita est. nam neque oculi ad uidendum facti sunt neque aures ad audiendum neque lingua ad loquendum neque pedes ad ambulandum, qre, ambulare. Itaque non haec ad usum nata sunt: sed usus ex illis natus est. Si nulla providentia est, cur imbres cadunt, fruges oriuntur, arbusta frondescunt? Non, inquit, semper causa animantium ista fiunt, quoniam providentiae nihil prosunt: sed omnia sua sponte fieri necesse est. Unde ergo nascuntur aut quo
Abbreviated transcription (Latin):
rum litium contulit. Vt nunc malorae copia & facultate dicendicausa ueritatis
peroremus. Quaelic& possit sine eloquentia defendi. ut est a multis saepede¬
fensa tam̃ claritate acnitore sermones inlustranda & quodã modo disserendaẽ
ut potentius in animos influat. & uisua instructa. & luceorationisornata
mioratores professionis sude quas. ue terani decursisoperibus actionũ suarũ
postremo sephilo sophi &e tradiderunt. eamq sibi requiem laborũ iustissi-¬
mã putauerunt . si animos suos in earũ rerũ quaeiueniri non poterant. in qui¬
sione torquerent. Vt nontam otium sibi quã negotium quae sisseui deantur
It quidẽ multo molestius quã in quofuerant anteuersati quanto iustius egome ad
illã piã uerã. diuinã sapientiã. quasiad portũ aliquẽtutis simũ conferam
In qua omnia dictu pronasunt. Auditusuauia. facilia intellectu honestasus¬

Expanded text:
rum litium contulit, ut nunc majore copia et facultate dicendi causam veritatis rum litium contulit, ut nunc majore copia et facultate dicendi causam veritatis peroremus: quae licet possit sine eloquentia defendi, ut est a multis saepe defensa; tamen claritate ac nitore sermonis illustranda, et quodammodo disserenda est, ut potentius in animos influat et vi sua instructa, et luce orationis ornatmi oratores professionis suae quasi veterani, decursis operibus actionum suarum, postremo se philosophiae tradiderunt, eamque sibi requiem laborum justissimam putaverunt; si animos suos in earum rerum, quae inveniri non poterant, inquisitione torquerent, ut non tam otium sibi, quam negotium quaesisse videantur, et quidem multo molestius, quam in quo fuerant ante versati: quanto justius ego me ad illam piam, veram, divinamque sapientiam, quasi ad portum aliquem tutissimum conferam, in qua omnia dictu prona sunt, auditu suavia, facilia intellectu, honesta sus
Abbreviated transcription (Latin):
tudo permixtaest. uitia uero uoluptate condĩta sunt. illa offensi. hac delen¬
ti feruntur in prȩceps. It bonorum specie falsi mala probonis amplectuntur
Iuccurren dumesse hiserroribus credidi. ut & doctiadueram sapientiam diri gan¬
tur & indocti adueram religionẽ Quae professio multo mȩlior utilior glo¬
riosior putandaẽ quã illaoratoria in quadiuuersati non adurtutẽ sed plane
ad argutam malitiã uiuene serudiebamus. Multoq nunc rectius depreceptis
caelestibus disseremus quibus adcultum uerȩ maiestatis mentes hominũ
instituere possimus. Nec tamenderebus humanis bene mer&ur quiscien¬
tiam benedicendi ad fert. quã quipie atq innocenter doc& uiuere: Idcirco a¬
pud grȩcos malore ingloria philosophi quã orator es fuerunt. Illien ĩ recteui¬
uendi doctores sunt existimati. quodestlonge praestabilius. quõ bene dicere ad
paucosꝑtin&. beneaut̃ uiuere adomnes Multũ tam̃ nobis exercitatio illa ficta¬

Expanded text:
tudo permixta est, vitia vero voluptate condita sunt; illa offensi, hac deliniti feruntur in praeceps, et bonorum specie falsi, mala pro bonis amplectuntur succurrendum esse his erroribus credidi: ut et docti ad veram sapientiam dirigantur et indocti ad veram religionem. Quae professio multo melior, utilior, gloriosior putanda est, quam illa oratoria, in qua diu versati, non ad virtutem, sed plane ad argutam malitiam juvenes erudiebamus. Multo quippe nunc rectius de praeceptis coelestibus disseremus, quibus ad cultum verae majestatis mentes hominum instruere possimus: nec tam de rebus humanis bene meretur, qui scientiam bene dicendi affert, quam qui pie atque innocenter docet vivere: idcirco apud Graecos majore in gloria philosophi, quam oratores fuerunt. Illi enim recte vivendi doctores sunt existimati: quod est longe praestabilius: quoniam bene dicere, ad paucos pertinet, bene autem vivere ad omnes. Multum tamen nobis exercitatio illa ficta
Abbreviated transcription (Latin):
scribtor. De quin decimuiris dicens. ait. Restituto capitolio r&tulisse ad se¬
natum. c. curionem consulem ut legati errthras mitterentur qui carmina
sybillȩ conquisita romam deportarent. itaq missoseẽ . P. gabinium M.
octacilium .L. uarlerium qui describtos a priuatis uersus circam illero mam
deportarunt. idem dixis se uarronem supra ostendimus: in hisergo uersibus

Expanded text:
scriptor de quindecim uiris dicens ait restituto Capitolio rettulisse ad senatum C. Curionem consulem, ut legati Erythras mitterentur, qui carmina Sibyllae conquisita Romam deportarent: itaque missos esse P. Gabinium M. Otacilium L. Valerium, qui descriptos a priuatis uersus circa mille Romam deportarunt. idem dixisse Varronem supra ostendimus. in his ergo uersibus
Abbreviated transcription (Latin):
aduitamlucemq reuocare: Qm̃ ipsi saluti fugrepugnant nostros tamen confir¬
mabimus quorum non est stabilis acsolidisradicibus fundata & fixasententia
nut antenim plurimi acmaxime quilit terarũ aliquid ad tingerunt᷑ : Nam& hoc

Expanded text:
ad uitam lucemque reuocare, quoniam ipsi saluti suae repugnant, nostros tamen confirad uitam lucemque reuocare, quoniam ipsi saluti suae repugnant, nostros tamen confirmabimus, quorum non est stabilis ac solidis radicibus fundata et fixa sententia. nutant enim plurimi ac maxime qui litterarum aliquid attigerunt. nam
Abbreviated transcription (Latin):
utiq: suunt bi nocentes Cumstare de ipsabi nocentia nolunt quiasiuero maior iniquitas
sit probatã i nocentiam dãnasse quã bi auditã : sed ut dixiuerentur nesi audierint dam¬
nare nonpossunt. &ideo cultoros disummi. hocestiustos homines torquent int̃ ficiuant
&xterminant nec causas odiorum reddereipsi possunt quitam uehementer oderunt
quiaipsierant Iras cunturbis quiueram uiam secunt᷑. & cũ corrigere sepossint errores
suos in supercrudelibus faccis coaceruant : imnocentiũ cruore maculantur &dicatas
dõmentes deuisceratis corporibus & torquent: cũ talibus nunc congredi & disputare
contendimus hos adueritatem ab inepta persuasione traducere. quis anguinẽ facilius
hauserint quã uerba iustorum : quid igitur operam neperderem : minime pãsilucra¬
rihos a morte adquam conctatissimetendunt non potuerimus si ab illo itinere deuio

Expanded text:
utique sciunt innocentes, constare de ipsa innocentia nolunt: quasi uero maior iniquitas utique sciunt innocentes, constare de ipsa innocentia nolunt: quasi uero maior iniquitas sit probatam innocentiam damnasse quam inauditam. sed ut dixi uerentur, ne si audierint, damnare non possint, et ideo cultores dei summi hoc est iustos homines torquent interficiunt xterminant. nec causas odiorum reddere ipsi possunt qui tam uehementer oderunt: quia ipsi errant, lrascuntur iis qui ueram uiam secuntur, et cum corrigere se possint, errores suos insuper crudelibus factis coaceruant, innocentium cruore maculantur et dicatas deo mentes euisceratis corporibus extorquent. cum talibus nunc congredi et disputare contendimus, hos ad ueritatem ab inepta persuasione traducere, qui sanguinem facilius hauserint quam uerba iustorum. quid igitur? operamne perdemus? minime. nam si lucrari hos a morte, ad quam concitatissime tendunt, non potuerimus, si ab illo itinere deuio
Abbreviated transcription (Latin):
in epiabili scelere contaminari atque ad stringiput&. sihaec autlegat patient aut audõ¬
at: ab hotamen si fieri potest humanitatis iure postulamus ut non prius dãn& quã
uniuersa cognouerit : namsi sacrilegis & proditoribus & ueneficis potestas defenden¬
disuidatur nec praedãnari quem quã icognita causalic& noniuste p&ere uidemur
ut siquis erit ille quihiciderit inh et : sileg& perlegat si audiat sententiam differat i&
tremum sed nouibominum pertinaciam num quam in p&rabimus timent enĩ nea nobis
reuicti manus dare aliquando damante ipsa ueritate cogantur: ops trepunt igitur &
intercedunt neaudiant : &oculos suos opprimunt : nelumenuideant qđ offerimus : qđ
plane ipsi diffidentiam su&e perditae rationis ostendunt : cũ neque cognoscere neque cone¬
grediaudent qui asciunt sefacle superari & idcirco disceptatione sublata pelliture madi¬
osapientia : Uigeritur res ut aitennius. & qui astudent damnare tam quã nocentes quos

Expanded text:
inexpiabili scelere contaminari atque adstringi putet, si haec aut legat patienter aut audiat. ab hoc tamen si fieri potest humanitatis iure postulamus, ut non prius damnet quam uniuersa cognouerit. nam si sacrilegis et proditoribus et ueneficis potestas defendendi sui datur nec praedamnari quemquam incognita causa licet, non iniuste petere uidemur, ut si quis erit ille qui inciderit in haec, si leget, perlegat, si audiet, sententiam differat in extremum. sed noui hominum pertinaciam: num-quam inpetrabimus. timent enim ne a nobis reuicti manus dare aliquando clamante ipsa ueritate cogantur. obstrepunt igitur et intercedunt, ne audiant, et oculos suos opprimunt, ne lumen uideant quod offerimus: quo plane ipsi diffidentiam suae perditae rationis ostendunt, cum neque cognoscere neque congredi audent, quia sciunt se facile superari. et idcirco disceptatione sublata pellitur e medio sapientia, ui geritur res, ut ait Ennius. et quia student damnare tamquam nocentes quos
Abbreviated transcription (Latin):
tentia quȩ peccata & uulnera qui sub iecta est in becillitas carnis salubrit̃ curat. Eaet
interĩ paucis admonendi gratia r&tuli nequis errorẽ fugere cupiens maiore  ci¬
p& errore dũpenetrale ueritatis ignorat : postea plenius &uerius c̃traoms mendacior
sectas proprio separatoq: opere pugnauimus: sequit ut qm̃ scatis dereligio ne uera
& sapientia locutisumus in proximolibro deiustitia disseramus

Expanded text:
tentia, quae peccata et uulnera quibus subiecta est inbecillitas carnis salubriter curat. haec tentia, quae peccata et uulnera quibus subiecta est inbecillitas carnis salubriter curat. haec interim paucis admonendi gratia rettuli, ne quis errorem fugere cupiens maiore inplicetur errore, dum penetrale ueritatis ignorat: postea plenius et uberius contra omnes mendaciorum sectas proprio separatoque opere pugnabimus. Sequitur ut quoniam satis de religione uera et sapientia locuti sumus, in proximo libro de iustitia disseramus
Abbreviated transcription (Latin):
sed illiom̃s de monicis fraudibus in p&iti quas prospicere & cauere debuerant diuinũ nomen
&cultum perin prudentiam ꝑdiderunt. Cum enim fryges aut nouati autualentiani aut
marcionite aut antro piani seu quilib& alii nominantur ristianiesse desiuerunt qui xp̃i no
men amisso & e ternauocabula induerunt. solaigitur catholica adesiaẽ quaeuerũ cultũrea¬
n& hicest fonsueritatis hocdomicilium fidei hoctemplũ dĩ quosiquis uel in trauerit uela quo
siquis &ierit aspeuitae acs alutis aeterne alienus est. neminẽ sibio port& pertinaci concortatio
neblandiri agiturenim deuita acsalute cuinisi caute aediligenter consolatur amissa & etino¬
taerit. sed tamen quid singuli quoque co&us her&ico rũ sepotisimũ xpianos & sua
esse catholicã ecclesid putant. sciendũ est illã eeuerã in qua est confessio & poeni¬

Expanded text:
sed illi omnes daemonicis fraudibus inretiti, quas prospicere et cauere debuerant, diuinum nomen sed illi omnes daemonicis fraudibus inretiti, quas prospicere et cauere debuerant, diuinum nomen et cultum per inprudentiam perdiderunt. cum enim Phryges aut Nouatiani aut Valentiniani aut Marcionitae aut Anthropiani seu quilibet alii nominantur, Christiani esse desierunt, qui Christi nomine amisso humana et externa uocabula induerunt. sola igitur catholica ecclesia est quae uerum cultum retinet. hic est fons ueritatis, hoc domicilium fidei, hoc templum dsi quis exiverit, a spe vitae ac salutis aeternae alienus est. Neminem sibi oportet pertinaci concertatione blandiri. agitur enim de uita et salute: cui nisi caute ac diligenter consulatur, amissa et extincta erit. sed tamen quia singuli quique coetus haereticorum se potissimum Christianos et suam esse catholicam ecclesiam putant, sciendum est illam esse ueram in qua est confessio et paeni
Abbreviated transcription (Latin):
tos quibus concupierant ipsi ante praeponi quidã uero non satis celestibus luteris eruditi
uirueritatis accusatoribus respondere non possent obicientibus ueli possibile uelbi con¬
gruens esse utds̃ inuterum semulieris induder& necelestẽ illã maiestatẽ ad tantã
infirmitatem potuissededua ut hominibus contemptui derisui contumelie iudibrio esse postre¬
mo&iam cruciamenta ꝑferr&. at que xecrabili patibulo figer&ur quae omnia cũneque ingenio
neque doctrina defendere a crefutare possent necenim uim rationẽ que penitis peruide¬
bant de prauati sunt ab itinere reto & caelestes literas corruperunt ut nouam sibidoctrinã sine
ulla radice acstabilitate componerent. non nulliaut falsorũ ꝓfetarũ uaticinio inlecti dequi¬
bus & ueri ꝓfecae &ipsi praedixerant &ciderunt ado ccrinađi & traditionẽ uerã reliquerunt :

Expanded text:
tos, quibus concupierant ipsi ante praeponi. Quidam vero non satis coelestibus litteris eruditi, tos, quibus concupierant ipsi ante praeponi. Quidam vero non satis coelestibus litteris eruditi, cum veritatis accusatoribus respondere non possent, objicientibus vel impossibile, vel incongruens esse, ut Deus in uterum mulieris includeretur, nec coelestem illam majestatem ad tantam infirmitatem potuisse deduci, ut hominibus contemptui, derisui, contumeliae mo etiam cruciamenta perferret atque exsecrabili patibulo figeretur, quae omnia cum neque ingenio neque doctrina defendere ac refutare possent — nec enim uim rationemque penitus peruidebant —, deprauati sunt ab itinere recto et caelestes litteras corruperunt, ut nouam sibi doctrinam sine ulla. radice ac stabilitate conponerent. nonnulli autem falsorum prophetarum uaticinio inlecti, de quibus et ueri prophetae et ipse praedixerat, exciderunt a doctrina dei et traditionem ueram reliquerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quo inrigatur perenniluce potiatur: ante om̃ascre nos conuenit &ipsum & legatos
nuis se ut sum maprudentia caueremus nequando in laqueos & fraudes illius aduersari
nr̃i cum quonos dĩ luctari uoluit incideremus Tum dedisse certamandata quae in ꝑpecu¬
um custodire debemus quorum plerique immemores deserto itenere celesti
uias sibi deuas peran fractus & precipitia condiderunt ꝑquas partẽ plebis in cautã &
simplicẽ ad denebras mortẽq: deducerent qđ quatenus acciderit & ponã fuerunt
quidam nostrorum ułminus stabilitafide uł minus doca ił minus cauti quidis cidium
facerent unitatis ecdesiã dissiparent sed hi quorum fides fuit iubrica cum dm̃ nosse
& colere similarent augendis opibus & honoristudentes ad fatabant maximũ sacerdotiũ
& a potioribus uicis ecedere cum suffragatoribus suis maluerunt quam eos ferre praeposi¬

Expanded text:
quo inrigatus perenni luce potiatur. ante omnia scire nos conuenit et ipsum et legatos quo inrigatus perenni luce potiatur. ante omnia scire nos conuenit et ipsum et legatos nuisse ut summa prudentia caueremus, ne quando in laqueos et fraudes illius aduersarii nostri cum quo nos luctari deus uoluit incideremus; tum dedisse certa mandata, quae in perpetuum custodire debemus: quorum plerique immemores deserto itinere caelesti uias sibi deusimplicem, ad tenebras mortemque deducerent: quod quatenus acciderit, exponam. Fuerunt quidam nostrorum vel minus stabilita fide, vel minus docti, vel minus cauti, qui discidium facerent unitatis, et Ecclesiam dissiparent. Sed ii, quorum fides fuit lubrica, cum Deum nosse se et colere simularent, augendis opibus et honori studentes, affectabant maximum sacerdotium, et a potioribus victi, secedere cum suffragatoribus suis maluerunt, quam eos ferre praeposi
Abbreviated transcription (Latin):
& uoluntas alterius in altero sit uel potius una in utroq merito unusds̃ utq:
apellatur quia quicquidẽ in patre afiliũ trans fluit. & quicquid est infilio
a patre descendit. No potest igit᷑ sũmus ille ac singularis ds̃ nisi ꝑfiliũ coli
qui solũ patrẽ secolere putat : sicut filiũ noncolit. Itanepatrẽ quidẽ colie
Quiaut̃ filiũ suscipit & nom̃ eius gerit : Is uero cũ filio simul & patre colit
qm̃ legatus & nuntius & sacerdos sũmipatris ẽfilius : hio tẽpli maximi ianu¬
a est hic lucis uia hicdux salutis hic ostiũ uitae: sed qm multae hereses ex¬
titer & in fancuibus dȩmonũ populus dĩ scis susẽ det̃minanda ẽ nobis ueritas¬
breuiter & in suo proprio domicilio conlocandaut siquis a quamuitae cupi& haurire
non add&ritos lacus deferatur qui non habentuenam seduberrimũ dĩ nouerit fontẽ

Expanded text:
et uoluntas alterius in altero sit uel potius una in utroque, merito unus deus uterque et uoluntas alterius in altero sit uel potius una in utroque, merito unus deus uterque appellatur, quia quidquid est in patre, ad filium transfluit et quidquid est m filio, a patre descendit. non potest igitur summus ille ac singularis deus nisi per filium coli. qui solum patrem se colere putat, sicut filium non colit ita ne patrem quidem. qui autem filium suscipit et nomen eius gerit, is uero cum filio simul et patrem colit, quoniam legatus et nuntius et sacerdos summi patris est filius. hic templi maximi ianua est, hic lucis uia, hic dux salutis, hic ostium uitae. Sed quoniam multae haereses extiterunt et instinctibus daemonum populus dei scissus est, determinanda est nobis ueritasbreuiter et in suo proprio domicilio conlocanda, ut si quis aquam uitae cupiet haurire, non ad detritos lacus deferatur qui non habent uenam, sed uberrimum dei nouerit fontem
Abbreviated transcription (Latin):
filium & pater hifilio quiauo luntati patris fide liter par& neumquam faciat aut fe¬
cerit nisi quod pater aut uoluit autiussit. Deniq: unum dm̃ esse tã patrẽ quãfilum
Esaias h illo &emplo quod superius posuimus ostendit cum dicer&. Adorabuntte qͥm¬
inteds̃ est & non est alius ds̃ pr&erte: Sed & alio loco simpliater ait. sic dicid srex
isrł & quieruit eum ds̃ aeternus ego primus &ego nouissimus & praeterme non est ds
Cumduas personas proposuiss& diregis id estxpĩ & dĩpatris quieum postpassionem¬
ab inferis exutauit sicut ostendis sediximus osee pro f&am quiait Et dedo mo
inferorum eruam eum tamen adutraq personam referens. intulio & pra&er
tantȩ necessitudinis fieri Vnus estenĩ solus liberds̃ sumus carens originẽ quia
ipseest origorerũ & in eo simul & filius & omnia continentur. qua ꝓpt̃ cũ mens

Expanded text:
Filium, et Pater in Filio, quia voluntati Patris fideliter paret, nec unquam, faciat aut feFilium, et Pater in Filio, quia voluntati Patris fideliter paret, nec unquam, faciat aut fecerit, nisi quod Pater aut voluit, aut jussit. Denique unum Deum esse tam patrem, quam filium, Esaias in illo exemplo, quod superius posuimus, ostendit, cum diceret: Adorabunt eus est, et non est deus alius praeter te. sed et alio loco similiter ait: sic dicit deus rex Israhel et qui eruit eum deus aeternus: ego primus et ego nouissimus et praeter me non est deus. cum duas personas proposuisset, dei regis, id est Christi, et dei patris, qui eum post passionemab inferis excitauit, sicut ostendisse diximus Osee prophetam qui ait: et de manu inferorum eruam eum, tamen ad utramque personam referens intulit: et praetetantae necessitudinis fieri. unus est enim, solus, liber, deus summus, carens origine, quia ipse est origo rerum et in eo simul et filius et omnia continentur. quapropter cum mens
Abbreviated transcription (Latin):
si & uberans fons est hictam quam defluens e eoriuus ille tamquã sol. hictam quã
radius a sole porretus quiqm̃ sũ mopatri & fidelis & carus ẽ non separat᷑ necriuus
a fonte necradius asole quia & aqua fontis inriuo est & solis lumen in radio aeq
necuox ab ore seiungi nec uirtus aut manus a corpore diuelli potest: Cumigitur
& lingua sermonis minis traest & manus inquauirtus est indiuiduȩ sunt corporis
portiones propiore ut exemplo lib& cumquis hab&s filiumq: munice diligat:
quitamen sit indomo & i manupatris lic& & nomendñi potestatem que concedat ciui¬
litatem iur&e &domouna & unus dominus nominatur sichic domus unadĩ domus est
aut filius aut pater quiuni animes incolunt mundũ ds unus quia & unus est tamquam
duo & duo tãquãunus neque idmirum cum & filius sit in patrem qui a pater dilig&

Expanded text:
si exuberans fons est, hic tamquam defluens ex eo rivus; ille tamquam sol, hic quasi si exuberans fons est, hic tamquam defluens ex eo rivus; ille tamquam sol, hic quasi radius a sole porrectus. Qui quoniam summo Patri et fidelis, et carus est, non separatur: sicut nec rivus a fonte, nec radius a sole; quia et aqua fontis in rivo est, et solis lumen in radio: aeque nec vox ab ore sejungi, nec virtus, aut manus a corpore divelli potest. Cum igituret lingua sermonis ministra, et manus in qua est virtus, individuae sunt corporis portiones. Propiore uti exemplo libet. Cum quis habet filium, quem unice diligit; qui tamen sit in domo, et in manu patris, licet ei nomen domini potestatemque concedat, civili tamen jure et domus una, et unus dominus nominatur. Sic hic mundus una Dei domus est; et Filius ac Pater, qui unanimes incolunt mundum, Deus unus, quia et unus est tamquam duo, et duo tamquam unus. Neque id mirum, cum et Filius sit in Patre, quia Pater diligit
Abbreviated transcription (Latin):
nomen neces seest interpretatuse quiait religionum senodos soluere superstitio si
aut̃ uocantur nonqui filios superstitesoptant. Omnes enĩoptamus sed aut hiqui super¬
stitem memoriam de funatorũ colunt aut qui parentibus suis suꝑ stites colebant imnagi¬
nes eorum domitam quã deos penates nam qui nouos sibiritus adsumebat ut deorum
uice mortuos honorarent quos e hominibus incaelum receptos putabant hossuper¬
stito sos uocabant. eos uero qui publicos ut antiquos deos colerent religiosos nominabant
unde uirgilius uana suꝑstitio ueerumque ignara deorum sed cũ u&eres quoque deos
inueniamus eodẽ modo consecratos esse postobitum superstitiosiergo qui multos ac
falsos deos colunt. nos aut religiosi quiuni &ueridõ supplicamus cumigitur pater
filium faciat & filius fiat unautris que mens unus sp̃s una substantia est sed ille qua¬

Expanded text:
nomen Lucretius interpretatus est, qui ait religionum se nodos soluere. superstitiosi nomen Lucretius interpretatus est, qui ait religionum se nodos soluere. superstitiosi autem uocantur non qui filios superstites optant — omnes enim optamus —, sed aut ii qui superstitem memoriam defunctorum colunt aut qui parentibus suis superstites colebant imagines eorum domi tamquam deos penates. nam qui nonos sibi ritus adsumebant, ut deorum uice mortuos honorarent quos ex hominibus in caelum receptos putabant, hos superstitiosos uocabant, eos uero qui publicos et antiquos deos colerent, religiosos nominabant. unde Vergilius: uana superstitio ueterumque ignara deorum. sed cum ueteres quoque deos inueniamus eodem modo consecratos esse post obitum, superstitiosi ergo qui multos ac falsos deos colunt, nos autem religiosi qui uni et uero deo supplicamus. FortaFilium faciat, et Filius Patrem, una utrique mens, unus spiritus, una substantia est: sed ille qua
Abbreviated transcription (Latin):
aut curuitii nomensit ex eotractũ. quod nihil honestius nihil iustius optaripotest.
Nã quod ait religiosos arelegendo appellatos. quire tractentea diligent̃ quȩ
adcultũ deorũ pertineant. Curergo & illi hoc sepae indiefaciant religiosorũ
nom̃ admittant. Cũ multo utiq: diligentius ex adsiduitate ipsa relegant eaꝗ
bus diicoluntur. Quidergo est mimirũ religio uericultus est. suꝑstitio falsi & õ¬
nino quod colas intest non que ad modũ colas dut quid prȩcare. sed quia deoru
cultores religiosus seputant cũ sint superstites in haeo religionẽ possunt
ad supersttione discernere nec significantia bominum & primere diximus nomen re¬
lgionis ab icola pi&atis essed eductum. quod hominẽ sibi ds̃ relegauerit & pi&ate cons¬
trinxerit quia nosser uire ei ut domino & obsequi ut patrinecesse est. Melius ergo id

Expanded text:
aut cur uitii nomen sit ex eo tractum quo nihil honestius, nihil iustius optari potest? aut cur uitii nomen sit ex eo tractum quo nihil honestius, nihil iustius optari potest? nam quod ait religiosos a relegendo appellatos qui retractent ea diligenter quae ad cultum deorum pertineant, cur ergo illi qui hoc saepe in die faciant religiosorum nomen amittant, cum multo utique diligentius ex adsiduitate ipsa relegant ea quibus dii coluntur? quid ergo est? nimirum religio ueri cultus est, superstitio falsi. et omnino quid colas interest, non quemadmodum colas aut quid precere. sed quia deorum cultores religiosos se putant, cum sint superstitiosi, nec religionem possunt a superstitione discernere nec significantiam nominum exprimere. diximus nomen religionis a uinculo pietatis esse deductum, quod hominem sibi deus religauerit et pietate constrinxerit, quia seruire nos ei ut domino et obsequi ut patri necesse est. eo melius ergo id
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa lic& noscere. Nã susdẽ diis colendis & suꝑfttio & religioso uersatur exigua
uel potius nulla distantia ẽ. Quiden ĩ mihi adfer& causae curprȩcari ꝓsalite
filiorũ semel religiosi &idẽ decies facere suꝑstitiosi esse hominis arbi tretur
si enĩ semel facere optimũẽ quanto magis saepius sihora prima ẽ ergo &to¬
tadie si un a ostia placabilis placabiliores utiq: hostiae plurimȩ . qui a multi¬
plicata obsequii demerentur potius quam offendunt non enĩ nobis odiosiuidentur
hifamuli qui ad sidui & frequentes ad obsequium fuerint sed magiscari cur igitur sit
culpae nomen reprehensibile suscipiat. qui a ut filios suos magisdiligit aut deos
magis honorat. Laud&ur autem quiminus. quod argum̃tũ &iã ex contrario
ual&. Iotus enĩ dies precari & immolari criminis ẽ ergo & semel si suꝑstites
filios sub inde optare uiti osuẽ. Suꝑ stitio susigitur & ille qui&iã raro idoptauerit

Expanded text:
ipsa licet noscere. nam si in isdem diis colendis et superstitio et religio uersatur, exigua uel potius nulla distantia est. quid enim mihi adferet causae cur precari pro salute filiorum semel religiosi et idem decies facere superstitiosi esse hominis arbitretur? si enim semel facere optimum est, quanto magis saepius? si hora prima, ergo et toto die, si una hostia placabilis, placabiliores utique hostiae plures, quia multiplicata obsequia demerentur potius quam offendunt. non enim nobis odiosi uidentur ii famuli qui adsidui et frequentes ad obsequium fuerint, sed magis cari. cur igitur sit in culpa et nomen reprehensibile suscipiat qui aut filios suos magis diligit aut deos magis honorat, laudetur autem qui minus? quod argumentam etiam ex contrario ualet. si enim totos dies precari et immolare criminis est, ergo et semel; si superstites filios subinde optare uitiosum est, superstitiosus igitur et ille qui etiam raro id optauerit.
Abbreviated transcription (Latin):
dent deuate suo apollo quam & homine spiritus illedȩmonicus & adiurato fugatoq:
dõ suouates in perp&uo uatesct. Ergo idem sunt demones quos fatentur &ecrandos
esse idemdii quibus supplicant : sinobis credendum esse nomputant : credant homero
qui sumũ illũ iouem de monibus ad gregauit: sed & aliis po&is ac filo fofis qui eo sdẽ
spiritus ubi adiurantur. ibi sed ae monaes esse confitentur: ubi colunt᷑ ibi sedeos m̃tium
tur : uterrores hominibus inmittant & auocent adĩ ueri notione perquã solã potest
mors xerna uitari¬
s xernauitari. Idem sunt quideiciendi hominis causauarios sibi cultus ꝑuersa¬

Expanded text:
det de uate suo Apollo quam ex homine spiritus ille daemonicus et adiurato fugatoque det de uate suo Apollo quam ex homine spiritus ille daemonicus et adiurato fugatoque deo suo uates in perpetuum conticescet. ergo idem sunt daemones quos fatentur execrandos esse, idem dii, quibus supplicant. si nobis credendum esse non putant, credant Homero, qui summum illum Iouem daemonibus adgregauit, sed et aliis poetis ac philosophis, qui eosdem spiritus ubi adiurantur, ibi se daemonas contur, ut errores hominibus immittant, et avocent a veri Dei notione, per quam solam potest mors aeterna vitari. Iidem sunt, qui dejiciendi hominis causa, varios sibi cultus per
Abbreviated transcription (Latin):
aut quo modo utriusque generis honorem cultum que miscebimus Si aut̃ sunt inimici
curaut de mones deos nontiment. aut diidȩ monaes fugare non possunt. Eccealiquis
insignum dȩ monis percitus dementit & fertur in sanit. ducamus hunc in iouis optimi
maximitem plum uel quia sanare homines iuppiternescit in esculapi uel a pollinis
templum iubeatutriusq: lib& sacerdos deisui nomineut nocens illes p̃s excedat ex homine
nullo id pacto fieri potest : Qua eigitur uis eorum esł subiectus sibi dȩ mon&s non habent
aduero idem dȩ mones adiu ratiper nomendĩ ueri protinus fugiunt quaeratio est ut
xpm̃timeant : Iouem aut̃ non timeant nisi quodidem sunt dȩmones quosuulgusde os eẽ
opinatur deniquesi consttuantur in medio . & isquem constat incursum demonis
perp&i & delfiti apollonis uates eodẽmodo nomendĩ horrebunt. & tamen celeriter & ce¬

Expanded text:
aut quomodo utriusque generis honorem cultumque miscebimus? Si autem sunt inimici, aut quomodo utriusque generis honorem cultumque miscebimus? Si autem sunt inimici, cur aut daemones deos non timent, aut dii daemones fugare non poinstinctu daemonis percitus dementit effertur insanit: ducamus hunc in Iouis Optimi Maximi templum uel, quia sanare homines Iuppiter nescit, in Aesculapi uel Apollinis fanum. iubeat utriuslibet sacerdos dei sui nomine ut nocens ille spiritus excedat ex homine: nullo id pacto fieri potest. quae igitur uis deorum est, si subiectos sibi daemonas non habent? at uero idem daemones adiurati per nomen dei ueri protinus. fugiunt. quae ratio est ut Christum timeant, Iouem non timeant, nisi quod idem sunt daemones quos uulgus deos esse opinatur? denique si constituantur in medio et is quem constat incursum daemonis perpeti et Delphici Apollinis uates, eodem modo dei nomen horrebunt et tam celeriter exce
Abbreviated transcription (Latin):
maiestati fuit uteos quosoderant prȩsentibus poenis ad ficerent potius quam fugerent
Sed qm̃ neque accedere adeos possunt in quibus ca e lestem notam uiderint. nechis nocere
quos signum in mortalem unierit tam quam in expugnabilis murus laces sunteos per ho
mines & manibus persecuntur alienis quos profectosesse confitentur. Vicimus necesse :
uerameẽ hanc religionem quaȩ & rationem de monũ nouit & astutiã intellegit &uim re¬
tundit & eos sp̃italibus armis domitos ac sub actos cedere sibi nouit sinegant testimoniis
po&arum acfiloso forum refelluntur. quos siesse & malos esse infitias noneunt quid suꝑ est
nisi alios essedicant deosalios dȩ monas exponant. Igitur nobis differentiam generi sutri¬
usq: utscamus quid colendum quidex ecrandumsit. habeant nein terse aliquod consortium
anuero in imicisint. si sunt aliqua necessitudine copulati. quatinus eos discerneremus

Expanded text:
maiestati fuit ut eos quos oderant, praesentibus poenis adficerent potius quam fugerent. maiestati fuit ut eos quos oderant, praesentibus poenis adficerent potius quam fugerent. sed quoniam neque accedere ad eos possunt in quibus caelestem notam uiderint nec iis nocere quos signum immortale munierit tamquam inexpugmines, et manibus persequuntur alienis: quos profecto si esse confitentur, vicimus. Necesse est enim veram esse hanc religionem, quae et rationem daemonum novit, et astuciam intelligit, et vim retundit, et eos spiritalibus armis domitos ac subactos cedere sibi cogit. Si negant, testimoniis poetarum ac philosophorum refellentur. Quod si esse, et malos esse, inficias non eunt, quid superest, nisi ut alios dicant esse deos, alios daemones? Exponant igitur nobis differentiam generis utriusque, ut sciamus quid colendum, quid execrandum sit; habeantne inter se aliquod consortium, an vero inimici sint. Si sunt aliqua necessitudine copulati, quatenus eos discernemus?
Abbreviated transcription (Latin):
& hac sepe causa praecipia iustitiã persequendi malis regibus fuit cũ quidã ministrorũ
nostrisacrificantibus dominis adsisterent in posito frontibus signo deosillorũ fugaue
runt ne possent inuisceribus hostiarum futura depingere quod cum intellegerent
haruspices instigantibus isdem daemonibus quibus ꝓsequant conquȩrentes profanos homines
sacris inter esse adegerunt principes ipsos infurorem ut &xpugnarent ditemplũ seque uero sacri¬
legio contaminarent quod grauissimis persequentium poenis expiar&ur netamen & hoc ipo& in fol
cihomines htellegere possunt authancesse ueram religionẽ cui aduincendũ tantauis in ẽ autullã
falsam quae subsistere aut congredi non potest sed aiunt hocdes non m&uere &iã uerum &iam
facere quasiquis quã possit odisse nisi eum qui aut noceat. aut possit nocere. immo uero conguens¬

Expanded text:
Et haec saepe causa praecipua justitiam persequendi malis regibus fuit. Cum enim quidam ministrorum Et haec saepe causa praecipua justitiam persequendi malis regibus fuit. Cum enim quidam ministrorum nostri sacrifirunt, ne possent in uisceribus hostiarum futura depingere. quod cum intellegerent haruspices, instigantibus isdem daemonibus quibus prosecant conquerentes profanos homines sacris interesse egerunt principes suos in furorem, ut expugnarent dei templum seque uero sacrilegio contaminarent, quod grauissimis persequentium poenis expiaretur. nec tamen ex hoc ipso caeci homines intellegere possunt aut hanc esse ueram religionem cui ad uincendum tanta uis inest aut illam falsam quae subsistere aut congredi non potest. sed aiunt hoc deos non metu, uerum odio facere: quasi quisquam possit odisse nisi eum qui aut noceat aut possit nocere. immo uero cong
Abbreviated transcription (Latin):
caele brandam sed cum figura in presenti ad debellandũ periculũ ut apparer& quantũ
ueritas ipsa ualitura sit ad plebemdi ꝓtegendã in &trematotius orbis necessitate quo¬
insũmo corporis sui nonnotauerint. in nouissimo libro docebo. Nunc satis est huius signi
potentiam quantũ ualeat &ponere quanto terrore sit dae monibus hoc sci& signũ qui
uiderit quatenus adiurati perxp̃m de orporibus quae obsederint fugiunt. Nam sicut
ipse cũ inter homines ager& uniuersos daemonas uerbo fugabat hominũq: mentes emu¬
tass& malis incursibus furiatas insensu sp̃s reponebat. It anunc sectatores eius cosdem
sp̃s inquanatos de bominibus & nomine magistrisui & signo passionis &dudunt: cuius
rei non dificilis est probatio namcumdiis suis immolant si ad sistat aliquis signatam
frontem gerens sacra nullo modo litant nec responsa potesł consultus red dereuoces

Expanded text:
celebrandam. sed tum figura ualuit in praesenti ad depellendum periculum, ut appareret quantum celebrandam. sed tum figura ualuit in praesenti ad depellendum periculum, ut appareret quantum ueritas ipsa ualitura sit ad plebem dei protegendam in extrema totius orbis necessitate. quoin summo corporis sui notauerint, in nouissimo libro docebo. Nunc satis est huius signi potentiam quantum ualeat exponere. quanto terrori sit daemonibus hoc signum, sciet qui uiderit quatenus adiurati per Christum de corporibus quae obsederint fugiant. nam sicut ipse cum inter homines ageret, uniuersos daemonas uerbo fugabat hominumque mentes emotas et malis incursibus furiatas in sensus pristinos reponebat, ita nunc sectatores eius eosdem spiritus inquinatos de hominibus et nomine magistri sui et signo passionis excludunt. cuius rei non difficilis est probatio. nam cum diis suis immolant, si adsistat alfrontem gerens, sacra nullo modo litant. Nec responsa potest consultus reddere vates.
Abbreviated transcription (Latin):
la bnmolarent. ac signum liminibus suis desanguine eius imponerent
candidũ sine
maculaim¬
olare acsig¬
nũliminib: suis
desangiune
Ita que cum aegyptiorum primogenita un a nocte interissent. hȩbreisoli signo sangu¬
nis tutifuerunt non qui acruor pecudis tantã hiseium gerebatur ab hominibus sa¬
lica ess & sed imago fuerat rerum futurarum. Agnus enim candidus sinemacula xp̃s
fuit id est innocens &iustus & sc̃s qui abisdem iudaeis immaculatus salutiẽ omnib:
qui signũ s anguinis idẽ crucis quia sanguinẽ fudit insua fronte conscripserint frons
autam sumũ lim̃ẽ hominis & signũ sanguine delibutũ crucs significatiõe denique
immolatio pecudis ab ipsis qui faciunt pasca nominatur AΠΟΤΟΥΤΛCΧΕ ΙΝ
qui a passionis figura est quamds̃ praescius futurorum tradidit permoy senpopulo suo

Expanded text:
la immolarent, ac signum liminibus suis de sanguine ejus imponerentla immolarent, ac signum liminibus suis de sanguine ejus imponerentcandidum sine macula immolarent ac signum liminibus suis de sanguine itaque cum Aegyptiorum primogenita una nocte interissent, Hebraei soli signo sanguinis tuti fuerunt, non quia cruor pecudis tantam in se uim gerebat, ut hominibus saluti esset, sed Imago fuerat rerum futurarum. agnus enim candidus sine macula Christus fuit, id est innocens et iustus et sanctus, qui ab isdem Iudaeis immolatus saluti est omnibus, qui signum sanguinis, id est crucis qua sanguinem fudit, in sua fronte con-i scripserint. frons enim summum limen est hominis et lignum sanguine delibutum crucis significatio est. denique immolatio pecudis ab iis ipsis qui faciunt pascha nominatur ἀπὸ τοῦ πάσχειν, quia passionis figura est, quam deus praescius futurorum tradidit per Moysen populo suo
Abbreviated transcription (Latin):
nẽdĩ notescere Nãqm̃ ꝓhis quipatibulo suspenditur. & conspicuus est omnib: & cele¬
ris altior crux potius electa est quae significaret illũ ta conspicuũ tãquã sublimẽ
futurũ ut ad eũ cognoscendũ parit̃ & colendũ cuno tenationes ex ommi orbe c̃curre
rent : deniq: nullagens tã ĩn huma naẽ nulla regio ta remota cui aut passio eius
aut sublimitas maiestatis ignotasit. Extendit ergo in passione manus suas
orbẽq dimensusest ut iãtun costender& abortusolis usq ad occasũ magnũ popu¬
lũ exomnibus lingus & tribubu congregatũ subalassuas esseuenturũ. signũ¬
q: illud maximũ atquesublime frontibus suis suscepturũ cuius rei figurã iudei &iã¬
nuncexhibent cũ liminasua decruore agninotant . dsenimpercussurus aegyptos
ut ab eaplaga immunes facer& hebreos praeceperat his ut agnũ candidũ sine macu¬

Expanded text:
nem dei notescere. nam quoniam is qui patibulo suspenditur, et conspicuus est omnibus et cetenem dei notescere. nam quoniam is qui patibulo suspenditur, et conspicuus est omnibus et ceteris altior, crux potius electa est, quae significaret illum tam conspicuum tamque sublimem futurum, ut ad eum cognoscendum pariter et colendum cunrent. Denique nulla gens tam inhumana est, nulla regio tam remota, cui aut passio ejus, aut sublimitas majestatis ignota sit. Extendit ergo in passione manus suas, orbemque dimensus est, ut jam tunc ostenderet, ab ortu solis usque ad occasum, magnum populum ex omnibus linguis et tribubus congregatum, sub alas suas esse venturum, signumque illud maximnm, atque sublime, frontibus suis suscepturum. Cujus rei figuram Judaei etiamnunc exhibent, cum limina sua de, cruore agni notant. Deus enim percussurus Aegyptios, ut ab ea plaga immunes faceret Hebraeos, praeceperat his, ut agnum candidum sine macu