comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gidos colles cedro brõnoq at olea uestitos. et
sub altis rupibꝰ edes marmoreas. nulłi sec̃udas
regie nullis urbibꝰ nõ optandas Quis nõ spet¬
tabat attonitꝰ latibula illa latissiã ubi inter
scopulos atria auratis trabibꝰ scabãt ⁊ equo¬
reis sonãcia fluctibꝰ et tẽpestate rorantia
q̃ specie sua nauĩgãciũ in se ora ꝯuerterẽt
oblitũ q remi nauta spectacłi nouitate suspẽ¬
deret at si terra iter ageres quẽ nõ stupor
cũ maximꝰ habebat augustissimos ⁊ plꝯꝙͣ
liuãnos uiroꝵ mat᷑naꝵ q habitꝰ ternẽtem
Quis nõ uiator medio calle torpebat nũꝙͣ ui-¬
sas in urbibꝰ delicias inter siluaꝵ latebras
⁊ remotirriã rura ꝯspiciẽs Demq cũ ad urbe
uentũ erat uere regũ orbẽ. qd de roma dc̃.
et felicitatis tẽplu. leticieq lumẽ ĩtrasse te cre¬
deris Non mlto ante id tꝑꝯ uictis p̃m magno p̃¬

Expanded text:
gidos colles cedro Bromioque atque olea vestitos, et gidos colles cedro Bromioque atque olea vestitos, et sub altis rupibus edes marmoreas nulli secundas regie, nullis urbibus non optandas? quis non spectabat attonitus latibula illa letissima, ubi inter scopulos atria auratis trabibus stabant et equoreis sonantia fluctibus et tempestate rorantia, que specie sua navigantium in se ora converterent oblitumque remi nautam spectaculi novitate suspenderent? 24 at si terra iter ageres, quem non stupor animi maximus habebat augustissimos et plusquam humanos virorum matronarumque habitus cernentem? quis non viator medio calle torpebat, nunquam visas in urbibus delitias inter silvarum latebras et remotissima rura conspiciens? denique cum ad urbem ventum erat, vere regum urbem, quod de Roma dictum est, et felicitatis templum letitieque limen intrasse te crederes. 25 Non multo ante id tempus, victis primum magno pr
Abbreviated transcription (Latin):
cͣsu noticiã futuroꝵ spondeo. sed ꝯnͣtũ racioe
p̃uia ex p̃teritis futura conicio. ꝑeg̾nis bellis
uos ĩuictos u̾tꝰ ⁊ fortuna p̃stabunt. nullꝯ uob
nisi hostis indigena. nulłꝯ uisi ciuilis formidãdꝰ
ẽ gladius uinci roma nõ poterat. isi ip̃a se um¬
ceret Idem uob̾ accidet nisi equã cuuilitatẽ et
modestos aĩos ĩdueritis. quod si facitis sꝑ felices
⁊ ĩuictieritis Clasẜ ur̃ã si secura sui fuerit. cuctis
ueniet tremẽda litoribꝰ. Possem pliu̾ibꝰ uͥbis
ostende̾ q̃ urbes ab hostibꝰ ĩuicte. latẽti sese odio
ꝑdiderũt. ac ĩ re notisriã ratꝰ sũ pauca quidem
sed om̃i clarissiã exẽpla sufficere sid̾ ad uetus.¬
fit simi omͣ fuistis infans ego tũt erã ut uix
litoris. qui ⁊ soł ortũ respicit sed occasũ non
p̾rena sed celestis habitac̃o uidebat᷑ et quałe
apud elisios campos mẽorãt poete iuga collĩ
mirabatur. at arte ꝑdomitam natura ri¬

Expanded text:
 sed quantum ratione previa ex preteritis futura conicio, peregrinis bellis vos invictos virtus et fortuna prestabunt; nullus vobis nisi hostis indigena, nullus nisi civilis formidandus est gladius. Vinci Roma non poterat nisi ipsa se vinceret; idem vobis accidet nisi equam civilitatem et modestos animos induitis, quod si facitis, semper felices et invicti eritis; classis vestra, si secura sui fuerit, cuntis veniet tremenda litoribus. 21 Possem pluribus verbis ostendere que urbes ab hostibus invicte, latenti se se odio perdiderunt; at in re notissima ratus sum pauca quidem sed omnium clarissima exempla sufficere, quod ad vetussimi omnium fuistis. 22 Infans ego tunc eram, et vix litoris, qui et solis ortum respicit et occasum, non terrena sed celestis habitatio videbatur et qualem apud Elysios campos memorant poete, “iuga” collium mirabatur atque arte perdomitam naturam, ri
Abbreviated transcription (Latin):
titũ Quid em̃ agit. seu quid cogitat Certe si ger¬
mania sua ⁊ mẽbris imperii ꝯtẽtꝰ reꝵ caput lin¬
quit italiam. rex thentonicꝰ poterit ẽẽ. romanꝰ
ẽẽ nõ poterit imꝑator Eperabã demes gemina
exhortacõe quã sibi nulla quidẽ arte. młta ẜ fide.
młtoq ardore ꝯst̾pserã mouisse. ne dicã ĩflam¬
masse aui. ad quẽ nec ĩsignis gła nͨ meritũ ĩgẽs.
nec facił maximaꝵ reꝵ tangit occasio. quid mire
si leuia uerba nõ tangũt Deicerer aĩõ. nisi młta
exꝑiencia didicissem de tnͣsitoriis nõ curandũ
mnes fere nõ roͣ meas sed oi curasq morta

Expanded text:
titum. 7 Quid enim agit, seu quid cogitat? certe si Gertitum. 7 Quid enim agit, seu quid cogitat? certe si Germania sua et membris imperii contentus, rerum caput linquit, Italiam, rex theutonicus poterit esse, romanus esse non poterit imperator. Sperabam demens gemina exhortatione, quam sibi nulla quidem arte multa sed fide multoque ardore conscripseram, movisse ne dicam inflammasse animum. At quem nec insignis gloria nec meritum ingens nec facilis maximarum rerum tangit occasio, quid mirum si levia verba non tangunt? 8 Deicerer animo nisi multa experientia didicissem de transitoriis non curandum; omnes fere non solum meas sed omnium spes cura
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ sibi magnũ aliquid dixisre ⁊ facile sibi
ꝑsuadebut mẽ ĩ respõdendo diu młtĩq desu¬
dasre uentosum ⁊⁊ ĩane genꝰ aĩaliũ ꝓuũq sibi
de se credere opñonesq mirificas de se ipsis cõ¬
ciꝑe ac mut̾re Quid at uere suit qͦtidie uite
ꝑiculo hũana credulitas exꝑitur. Sed suspi¬
tent᷑ ut libet. ꝑuꝰ eĩ eiror fuerit meuoribus
collatꝰ erroĩbꝰ Tu mͥ ꝓ parte ꝯscius es. ueitas in.
cõ. me ĩ illa epła non nisi unũ diem. eũq nõ ĩte¬
grũ. ⁊ unius noctis ꝑtem ĩte ultiam̃ ꝯsupsisse.
ꝙͣͣuis aliqͦt diebꝰ ĩter rescribẽtis maꝰ heserit
cior lr̃is tuis fio. falsam mͥ spem p̃reptã gau¬
deo. sed fuisse falsam doleo Gloriorũ enĩ iter
uidebatur ex labor mũdo utił. sed fata obstant
ut poete u̾bo utar uereorq ne cesari nrõ uiuere
sit satis. ⁊ sacro uertiti debitũ dyadema despiciens
nec imperii curã. nec clarioris fame rẽciat appes¬

Expanded text:
ile sibi persuadebunt me in respondendo diu multumque desudasse, ventosum et inane genus animalium pronumque sibi de se credere opinionesque mirificas de se ipsis concipere ac nutrire; quid autem vere sint, quotidie vite periculo humana credulitas experitur. 5 Sed suspicentur utlibet; parvus enim error fuerit, maioribus collatus erroribus; tu michi pro parte conscius es, veritas in totum, me in illa epystola nonnisi unum diem eumque non integrum et unius noctis partem ultimam consumpsisse, quamvis aliquot diebus inter rescribentis manus heserit. tior literis tuis fio, falsam michi spem prereptam gaudeo, sed fuisse falsam doleo. Gloriosum enim iter videbatur et labor mundo utilis, sed «fata obstant», ut poete verbo utar, vereorque ne Cesari nostro vivere sit satis et sacro vertici debitum dyadema despiciens, nec imperii curam nec clarioris fame sentiat appe
Abbreviated transcription (Latin):
Iam letior seq ip̃o formosior ac uiuacior uir/¬
tutibꝰ sius comitantibꝰ astra ascendit illic
mõ ħĩtat ut spero. corpꝰ t̾re creditũ mł
tam feliciter actũ puto ut illiꝰ uicẽ de flere
ĩꝯmodius ut lelius in affricani sui morte ꝯq̃¬
rit᷑. quẽ fuerat equũ ut p̾us introierã sic p̾us
exire deuita meipm̃ tn cũ eodẽ lelio ꝯsolor
uirtutẽ em̃ illius uiri amani q̃ extincta nõ ÷.
lr̃is tuis lectis ut dixi luctũ ĩgẽtẽ oĩ qnͣtu latũq
aderat rõe cohertui. dolorẽ cohertere nõ potui
dolui fateor nec occulte tibi molliciem meai
doli ĩꝙͣ ⁊ doleo plꝰ aliqnͣto ꝙͣ me iam dolituꝵ
aliquid cogitas. hem doleo nõ at illuis ĩmutatã
sortẽ.sed ⁊ patrie raꝵ decꝰ.⁊ uicime nr̃e qd̾dã¬

Expanded text:
iam letior seque ipso formosior ac vivacior viriam letior seque ipso formosior ac vivacior virtutibus suis comitantibus astra conscendit. Illic modo habitat, ut spero, corpus terre creditum multam feliciter “actum” puto ut illius vicem deflere tur; “mecum incommodius”, ut Lelius in Africani sui morte conqueritur, “quem fuerat equum, ut prius introieram sic prius exire de vita”; me ipsum tamen cum eodem Lelio “consolor”, virtutem enim illius viri amavi que extincta non est; mobrem literis tuis lectis, ut dixi, luctum ingentem omni, quantulacunque aderat, ratione coercui; dolorem coercere non potui. Dolui, fateor, nec occulto tibi mollitiem meam; dolui, inquam, et doleo plus aliquanto quam me iam doliturum aliquid cogitassem; doleo autem non illius immutatam sortem sed et patrie rarum decus et vicinie
Abbreviated transcription (Latin):
pelagꝰ ĩgredior uix bene tutꝰ ĩlitore Itaq
nacius ciuitas illa genuerat. talis ibi qualis
rome scipio. qual sparche leoidas. qͣlis athe¬
nis altibiades. cuiꝰ nulli secũdũ indolem mĩ-¬
rari soleo. quẽ colui. quẽ dilexi. et qui mͥ ꝙͣ carꝯ
fuerit. nũꝙͣ clarius ꝙͣ ꝑdendo cognoni Talem
igĩ casũ. tatitꝰ ferre nõ potui.sed nõ ideo lõgis
ĩmo abiit ubi iam snĩ abeundi sollicitudĩe me¬
tuq ꝑmaneat. Abiit. ĩmo pocius rediit unde
discesserat. unde ꝑeg̾nabatur unde exulabat.
rediit ad illu quo in custodiã caduci lic pulcher¬
rimi corꝑis. missꝰ erat. mortuꝰ ẽ. ĩmo nos arrĩꝰ¬
due morientes deserẽs. nũt p ꝰ uiuit Sepul¬
tus est. ĩmo gͣuibꝰ uincłis explicitꝰ suũ t̾re.
çelo suũ reddidit iacz eq̃de corpꝰ exanime
⁊ oculos spectãciũ quos mulcere ꝯsueuerat
nũc f̾ret. aĩꝯ ãt corporeo carcere libeat

Expanded text:
pelagus ingredior, vix bene tutus in litore; itaqupelagus ingredior, vix bene tutus in litore; itaqunatius civitas illa genuerat; talis ibi qualis Rome Scipio, qualis Sparthe Leonidas, qualis Athenis Alcibiades; cuius nulli secundam indolem mirari soleo, quem colui, quem dilexi et qui michi quam carus fuerit nunquam clarius quam perdendo cognovi; talem igitur casum tacitus ferre non potui, sed non ideo longis imo abiit ubi iam sine abeundi solicitudine metuque permaneat; abiit, imo potius rediit unde discesserat, unde peregrinabatur, unde exulabat; rediit ad Illum a quo in custodiam caduci licet pulcerrimi corporis missus erat; mortuus est, imo nos assidue morientes deserens, nunc primum vivit; sepultus est, imo, gravibus vinclis explicitus, suum terre, celo suum reddidit. 7 Iacet equidem corpus exanime et oculos spectantium, quos mulcere consueverat, nunc terret; animus autem corporeo carcere liberatus,
Abbreviated transcription (Latin):
cotidie uerbo dicĩmꝰ. moribꝰ lic ac studiis
nõ ꝓbemꝰ. Nullam ĩ rebꝰ tͣnͣsitoriis spem ha:¬
bendã. et aduersꝰ mortem p̃ter uite meritũ
ac ꝯsciẽ puritatẽ nlłm penitꝰ ẽẽ remedium
Quid ẽĩ mͥ medici pollicentur. quos passim mo-
nescit interitũ Quid ãt queso amico nr̃o deerat
et tñ quid sibi etas ꝓfuit. quid forma quid muidi-¬
cie. quid cultꝰ corꝑis splendorq puipureus.
quid̃ uestiũ scudiosa uarietas. exquisitꝰq hĩtꝰ
quid iocudissiã uox. cantꝰq mellifluis. quid lepos
ini uerbo. quid angelica suauitas in ĩcessu in ac¬
cubitu in iocis. in seriis  an ne his oĩbꝰ uł mo-¬
mẽto tꝑis differre potuit mortis horam.
O res homiambiguas O ĩp̃meditatos exit᷑
io fallaçẽ spem O mobe q fortuna O tenui¬
issimo filo gaudia nr̃a pendencia O nũꝙͣ certe
mortalibꝰ semꝑq suspectũ ac formidabile
fati diem Sed quid ego ecce iam pedetentim

Expanded text:
quotidie verbo dicimus, moribus licet ac studiis quotidie verbo dicimus, moribus licet ac studiis non probemus, nullam in rebus transitoriis spem habendam et adversus mortem, preter vite meritum ac conscientie puritatem, nullum penitus esse remedium. 3 Quid enim michi medici pollicentur, quos passim morinescit interitum. Quid autem, queso, amico nostro deerat et tamen quid sibi etas profuit? quid forma, quid munditie, quid cultus corporis splendorque purpureus, quid vestium studiosa varietas exquisitusque habitus, quid iocundissima vox cantusque mellifluus, quid lepos in verbo, quid angelica suavitas in incessu in gustu in accubitu in iocis in seriis? anne his omnibus vel momento temporis differre potuit mortis horam? 4 O res hominum ambiguas, o impremeditatos exitus, o fallacem spem volubilemque fortunam, o tenuissimo filo gaudia nostra pendentia, o nunquam certum mortalibus semperque suspectum ac formidabilem fati diem! Sed quid ago? ecce iam pedetentim
Abbreviated transcription (Latin):
inisi aut melior discessit aut lecior Uale
Aad fontẽ sorgie.x. kl Octobi als
Ad lucam placentinũ sacerdotem Com¬
miseracio ĩmature mortis florentisfi¬
detersissem oculos. et uiam gemitibus
obstruxissem.firmassemq aiõ. morte
mortaliũ nõ lugere in m̃łtas me lacrimas
traxirret eple tue tenor. quas tñ egre ꝯtinui
quo minꝰ suauissiẽ obrepetens assuetũ ad limẽ
in silencio ꝑuenirẽt Ita iͥ mirabilis ac scupẽ¬
da. si quid õmo scupendũ erret qd nature
oĩ parentis imperio accideret Ita ĩtempes¬
tiua acerba si qua dies tributo mortis esset
opposita Ita demo repẽtina ⁊ p̃ceps amici
nr̃i ruina uisa y tam egregiũ iuuẽte florẽ.
tam nitidũ forme lumẽ. e sumo ut apparebat
firmissiõq uirẽcut ãnoꝵ at optĩe ualitudis
sue statu non toto ut ip̃e ais triũ horaꝵ spacio
concidisse .Quo recẽti scilic ⁊ claro notissioq
michi ꝯmonere fierem exemplo. ueꝵ esre qd

Expanded text:
nisi aut melior discessit aut letior. Vale. nisi aut melior discessit aut letior. Vale. Ad fontem Sorgie, X Kal. Octobris. Ad Lucam Placentinum sacerdotem, commiseratio immature mortis florentisdetersissem oculos et viam gemitibus obstruxissem firmassemque animo mortem mortalium non lugere, in multas me lacrimas traxisset epystole tue tenor, quas tamen egre continui quominus suavissime obrepentes assuetum ad limen in silentio pervenirent; ita michi mirabilis ac stupenda, siquid omnino stupendum esset quod nature omniparentis imperio accideret, ita intempestiva et acerba, siqua dies tributo mortis esset apposita, ita denique repentina et preceps amici nostri ruina visa est: 2 tam egregium iuvente florem, tam nitidum forme lumen e summo, ut apparebat, firmissimoque virentium annorum atque optime valitudinis sue statu, non toto, ut ipse ais, trium horarum spatio concidisse, quo recenti scilicet et claro notissimoque michi commonefierem exemplo, verum esse quod
Abbreviated transcription (Latin):
nõ recuso młtoꝵ uero hͦ ẽ uulgi iudiciũ sic
nullius momẽti feci semꝑ ⁊ facio ut ab his
malim nõ ĩtelligi ꝙͣ laudari uulgi em̃ laus
apud doctos infamia est sepe ĩsuꝑ ciceroni¬
ana illa sentẽcia usꝰ sũ que ĩ tusculano eius
scͥpta ẽ maximũ argumẽtũ esse nõ sbtili
ea dici q̃ facile discũt᷑ et ꝓbantur ab ĩdoctis
Ad extremũ quidẽ auctoritate uiri p̃grauor
luctatꝰq diu succũbo ⁊ sepe roem meã sb¬
iciens bonitati sue ut sibi placeam. mͥ displi¬
tis ceo. sed ne displiceam mltis nouo more
usꝰ. sic illi scribo ut exemplaria nõ reẜuem
Nuc̃ ue̾o̾ loge ac feriude illiꝰ instãcie in eo ꝙ
me claꝵ fieri uoluit. aliqñ sic parui ut uẽ¬
rear ne sibi nimis obtꝑatii dicat ut cunq
ille iudicaturꝰ sit cui ĩgẽtem hãc sibi eplam
dab̾. quã idc̾co ł pͫ dirigẽda credidi ut esset
tibi occasio illũ adeundi. a quo nemo unar᷑

Expanded text:
non recuso; multorum vero, hoc est vulgi, iudicium sic non recuso; multorum vero, hoc est vulgi, iudicium sic nullius momenti feci semper ac facio, ut ab his malim non intelligi quam laudari; vulgi enim laus apud doctos infamia est; sepe insuper ciceroniana illa sententia usus sum que in Tusculano eius scripta est, “maximum argumentum esse non subtiliter ea dici que facile discuntur et probantur ab indoctisAd extremum quidem autoritate viri pregravor luctatusque diu succumbo et sepe rationem meam subiciens voluntati sue, ut sibi placeam michi displiceo; sed ne displiceam multis, novo more usus, sic illi scribo ut exemplaria non reservem. Nunc vero longe ac fervide illius instantie in eo quod me clarum fieri voluit, aliquando sic parui, ut verear ne sibi nimis obtemperatum dicat. Utcunque ille iudicaturus sit, tu ingentem hanc sibi epystolam dabis, quam idcirco tibi primum dirigendam credidi ut esset tibi occasio illum adeundi, a quo nemo unquam
Abbreviated transcription (Latin):
sic rebꝰ ĩtelligẽdis aptisriꝯ̃ at ꝓmptissiꝯ̃ in sol
uerbis ẽ segnior oe inꝙ nõ sĩt hoc ẽ nõ ciui¬
len ceu barbaricũ scilũ horret sepe illud ĩge¬
minas. fac ut te ĩtelliga sicut textũ legis
sed mltis certe difficiliorẽ his q̃ sibi difficilima
uideant᷑. exꝑtis nẽpe facilia oĩa. difficiłia ĩexꝑ¬
tis. fac ĩquit ut te sñ labore oẽs ĩtelligat. Cuĩ
illud obicio uile penitꝰ ⁊ abiectũ esse qd sỹ
ulła mẽtis agitacõe ꝑcipit᷑ addo ⁊ que cle¬
mẽti sexto silit instanti dixi olim młta qͥn ⁊t
alia q̃cũ sese offerũt in rem p̃sentẽ efficacia
Atq illud inter cetera malle me a paucis ĩtel¬
ligi ⁊ ꝓbari. ꝙͣ si ĩtelligar ab oĩbꝰ ꝓbar a
nemine Docti em̃ sꝑ pauci. nr̃a etate paucis¬
simi Cito aut nisi sapia dĩna ꝓuiderit null̃
fuerũt᷑ qñ iã futures spero ut ab ilł iudicer

Expanded text:
telligendis aptissimus atque promptissimus, in solis telligendis aptissimus atque promptissimus, in solis verbis est segnior, omnemque non suum, hoc est non civilem, ceu barbaricum stilum horret, sepe illud ingeminans: ‘Fac ut te intelligam, sicut textum legis sed multis certe difficiliorem his que sibi difficillima videantur; expertis nempe facilia omnia, difficilia inexpertis. 6 ‘Fac’ inquit, ‘ut te sine labore omnes intelligant’; cui illud obicio, vile penitus et abiectum esse quod sine ulla mentis agitatione percipitur; addo et que Clementi sexto similiter instanti dixi olim multa, quin et alia quecunque se se offerunt in rem presentem efficacia, atque illud inter cetera, malle me a paucis intelligi et probari quam si intelligar ab omnibus, prober a nemine. Docti enim semper pauci, nostra etate paucissimi; cito autem, nisi sapientia divina providerit, nulli fuerunt, quandoque iam futuros spero — ut ab illis indicer
Abbreviated transcription (Latin):
illud adiciens ut scribam. clare simulq illud
ꝙ cũ illa quã postulat uix claritate cohabitat
ut aliquid de poetis int̾seram quibꝰ me hor¬
tante delectari cepit. non ut illis inhereat.
sedut eoꝵ ope suis in finibꝰ utat᷑ pyeriisq co-¬
loribꝰ.ciuile facũdiã qua pollet exinne. cõdiat
al exornet. Res hͨ igr᷑ difficultatẽ h nõ exi¬
guam. Sencio em̃ inredit sibi planicies legista
hac capacitate reꝵ om̃i q̃ celo ꝯtinẽtur. quod
cesari maiori plimus secũdꝰ attribuit at hoc
altisrio ⁊ acutissio ĩgenio. quo p̃ter excellentẽ
solerciã agẽdoꝵ ⁊ ꝯsilii acumine unicũ ip̃m qͦ
ius cuuile cui etas lõga ⁊ studiora uix sufficit᷑
quoꝵlibet nr̃i eni uel equet glam̃. uel tñscẽdãt
Idq qͦ mirabilius sit inter tam uarias maximaꝵ
reꝵt curas in hac fortuna fecit in qua de discere
solet hoĩes nõ disc̾e. cũ ad cardinalatũ ueniss

Expanded text:
illud adiciens ut scribam clare, simulque illud illud adiciens ut scribam clare, simulque illud quod cum illa quam postulat vix claritate cohabitat, ut aliquid de poetis interseram, quibus me hortante delectari cepit, non ut illis inhereat sed ut eorum ope suis in finibus utatur pyeriisque coloribus civilem facundiam, qua pollet eximie, condiat atque exornet. Res hec igitur difficultatem habet non exiguam. Sentio enim: insedit sibi planities legistarhac “capacitate” rerum “omnium que celo continentur”, quod Cesari maiori Plinius Secundus attribuit, atque hoc altissimo et acutissimo ingenio, quo, preter excellentem solertiam agendorum et consilii acumen unicum, ipsum quoque ius civile, cui etas longa et studiosa vix sufficit, quorumlibet nostri evi vel equet gloriam vel transcendat, idque — quo mirabilius sit — inter tam varias maximarum rerum curas et in hac fortuna fecit, in qua dediscere solent homines non discere, cum ad cardinalatum venisset
Abbreviated transcription (Latin):
nichil uid scatꝰ eccłe mĩlitãtis. ĩmo ñ ille
ĩuidiam. michi adulatoris ĩfamiam q̃sisse ue¬
rear ne hũc cquidẽ aliqnͣto eñ alciuis uidetur
papas facere. ꝙͣ papã esse. tacz ille. fama lo¬
quit᷑ negat ipse. sed affirmãt oẽs. Duos eũ
ex ordine romanos creasse pontifices. quos
si quis tanti bñficii mẽores gratosq iactauei̾t
tota neg ecciã ppse aũt qd in ligua eiꝰ sonat¬
⁊ in fronte legitur ingͣtitudiem alienã alto
aĩo ꝯtẽp̃nit Neu cuiusꝙͣ uiciũ u̾tutibꝰ suis ob¬
sit enitit᷑ hͨ de illiꝰ uiri iͣgnitudĩe dixerim⁊
Idt̾to bñius. ꝙ ⁊ nota res. est ⁊ illi haud sane
ꝯmeoracõem placitã aduerti Affectũ uero eiꝰ
ad me narrare tibi uelle suꝑfluũ fuerit. quo
nõ me roͣ sedte ⁊ meos ões amplectit᷑. hic
uir tantꝰ ⁊ sic nr̃i amãs. cũ possit suo iure p̃ci¬
pere qͣtidie erat ut sibi aliquid st̾bam. semper

Expanded text:
nichil videt status Ecclesie militantis; imo nisi illi nichil videt status Ecclesie militantis; imo nisi illi invidiam, michi adulatoris infamiam quesisse verear, ne hunc quidem; aliquanto enim altius videtur papas facere quam papam esse. Tacet ille, fama loquitur; negat ipse sed affirmant omnes, duos eum ex ordine romanos creasse pontifices, quos siquis tanti benificii memores gratosque iactaverit, tota neget Ecclesia; ipse autem, quod in lingua eius sonat et in fronte legitur, ingratitudinem alienam alto animo contemnit, neu cuiusquam vitium virtutibus suis obsit enititur. 2 Hec de illius viri magnitudine dixerim, idcirco brevius quod et nota res est et illi haud sane commemorationem placitam adverti; affectum vero eius ad me, narrare tibi velle superfluum fuerit, quo non me solum sed te et meos omnes amplectitur. 3 Hic vir tantus et sic nostri amans, cum possit suo iure precipere, quotidie orat ut sibi aliquid scribam, semper
Abbreviated transcription (Latin):
ut arbitror młtũ uiiere cupies nec timebis
mori. siue breuitatẽ eiꝰ aspexeris. ⁊ aspita¬
tibꝰ at blandiciis tam modici tꝑis nõ curas.
tam nigno aĩo spernẽs. amara ꝙͣ dulcia. exiliũ
hoc scies breue quidẽ. sed difficile ubi ꝓspera
fallũt. adu̾sa deicint. difficultates cuctas fa¬
cile suꝑab. si exilii molestiam breuitate ꝯso¬
lans. semꝑ suspires ad pat̾am. cui si plac asscͥp¬
tus es ciuis ubi sic̃̾ optiã sic et̾na sũt oĩa Ha.
bes mi dñe qd mõ scrib̾e uirũ erat.si quid oc¬
curret aliud. occͣret ãt mlta qͦtidie id diei al¬
terius opꝰ erit De stilo uideris. res ꝓcul dubio
clara ẽ Itaq si scilłu nõ ꝓbas. materiã nõ dap̃.¬
nabis. uiue feliciter nrmi decꝰ ad fontenꝰ
sorgie .xͦ brl octos/ Ad Socratem
suũ ut suꝑiorẽ epłam illi det ad quẽ
excelsum illũ uiꝵ plane nosti sup ͥ
que p̃ter unũ romanũ põtificem

Expanded text:
ut arbitror, multum vivere cupies nec timebis ut arbitror, multum vivere cupies nec timebis mori; sive brevitatem eius aspexeris, et de asperitatibus atque blanditiis tam modici temporis non curabis, tam magno animo spernens amara quam dulcia; exilium hoc scies breve quidem sed difficile, ubi prospera fallunt, adversa deiciunt; difficultates cuntas facile superabis, si exilii molestiam brevitate consolans, semper suspires ad patriam cui, si placet, ascriptus es civis, ubi sicut optima sic eterna sunt omnia.bes, mi domine, quod modo scribere visum erat; siquid occurret aliud — occurrent autem multa quotidie — id diei alterius opus erit. De stilo videris; res proculdubio clara est; itaque si stilum non probas, materiam non damnabis. Vive feliciter, nostrum decus. Ad fontem Sorgie, X Kal. Octobris. 2 Ad Socratem suum, ut superiorem epystolam illi det ad quem excelsum illum virum plane nosti, supra quem preter unum Romanum Pontificem
Abbreviated transcription (Latin):
re cõspectũ q aure sperne̾ ꝙͣ p̃c̃auere ne uideas
in quatũq fortuna licz amare uͥtutẽ in qua
rolenda quo plus laboris eo plꝯ laud̃ at p̃mii
e Inuenies qui te blandiciis onerẽt. statũ
tnũ celotenꝰ attolłat uulgatoꝵ dogmatũ
auctores iubeant mirari teipm ⁊ res tuas
dignitatẽ artificio tueri. meminisre sãguinis
numerare diuicias. potẽtiã ꝯtẽplari Demũ
ĩmortalẽ ꝓpe te uerbis efficiant Ego uero
uichil hoꝵ obliuisci proꝙ his oĩbꝰ atz aliis
mltis. deo gͣcias age̾ quibꝰ unu ille te fecit
ex pantis in ułłõ tñ hoꝵ sed in duo gloriari
In illo fidere in illũ spes tuas oesq curas p̃.¬
mittere interim teipsit ⁊ peritura despice
et qd saluberriũ fuerit. finẽ semꝑ cogĩ:¬
tare suadeo. hͦ em ĩmo ad ipsins uite ꝑiter
mortis ꝙ ꝯteptũ nichil efficacius. siue aut
uite huiꝰ miserias diligẽter attenderis nec

Expanded text:
re, conspectumque aurum spernere quam precavere ne videas. re, conspectumque aurum spernere quam precavere ne videas. In quacunque fortuna licet amare virtutem, in qua colenda quo plus laboris eo plus laudis ac premii est. Invenies qui te blanditiis honerent; statum tuum celotenus attollant; vulgatorum dogmatum auctores, iubeant mirari te ipsum et res tuas, dignitatem artificio tueri, meminisse sanguinis, numerare divitias, potentiam contemplari; demum immortalem prope te verbis efficiant. 42 Ego vero nichil horum oblivisci proque his omnibus atque aliis ultis Deo gratias agere, quibus unum Ille te fecit ex paucis; in nullo tamen horum sed in Domino gloriari, in Illo fidere, in Illum spes tuas omnes curasque premittere; interim te ipsum et peritura despicere et quod saluberrimum fuerit, finem semper cogitare suadeo; hoc enim uno ad ipsius vite pariter mortisque contemptum nichil efficacius. 43 Sive autem vite huius miserias diligenter attenderis, nec,
Abbreviated transcription (Latin):
In leulo autato iacens. xp̃i tnũq sepulcꝵ co¬
gita Deniq ꝙꝙͥ ages ultimũ uite diem añ ocłos
semꝑ habe qͥ an sit hodiernꝰ an crastinꝰ ĩcertũ ÷
et certũ. młtũ abesre nõ pt̃. ea casiu uarietas.
ea duitas uita ẽ Itaq ne ĩopinatꝰ terreat medi
tacõe ꝯtinua secũ iam nũc familiaritas contrar¬
hnda e Magnificentirriã tria u̾tutis oꝑa sper¬
uere uoluptates. amare pauꝑtatẽ. mortem nõ
rimere hoc ultimo scito nichil eẽ felicuss de re
Pauꝑtatẽ inter diuicias amare. ꝙͣ uere paupe¬
rem fieri Pauꝑes ĩnumeri qͥdẽ sut. quibꝰ pau¬
ꝑtas ipsa suppliciũ est nec pauci sũt ꝑo xp̃m de
panꝑtas ẽ Inter diuicias pauꝑem aĩo. quẽ mͥ
repies Magnũ ẽ ꝑ obstancia erumꝑe. głoriꝰ
est p̃sentẽ hostem sternere. ꝙͣ uementẽ decli¬
nare maioris auĩ est uoluptatẽ ꝯtep̃n̾e̾ ꝙͣ uita¬

Expanded text:
in lectulo aurato iacens, Cristi tuumque sepulcrum coin lectulo aurato iacens, Cristi tuumque sepulcrum cogita; denique quicquid ages, ultimum vite diem ante oculos semper habe, qui an sit hodiernus an crastinus incertum est, et certe multum abesse non potest: ea casuum varietas, ea brevitas vite esttinua secum iam nunc familiaritas contrahenda est. 40 Magnificentissima tria virtutis opera: spernere voluptates, amare paupertatem, mortem non timere. Hoc ultimo scito nichil esse felicius; de rpaupertatem inter divitias amare quam vere pauperem fieri; pauperes innumeri quidem sunt quibus paupertas ipsa supplicium est, nec pauci sunt propter Cri Inter divitias pauperem animo quem michi reperies? magnum est per obstantia erumpere; gloriosius est presentem hostem sternere quam venientem declinare; maioris animi est voluptatem contemnere quam vita
Abbreviated transcription (Latin):
am̃i Noni ego ques ut nossẽ uoluisti ardentirios
tui c̃i motꝰ. curasq pulcherrimas. scudiũ lrãꝵ. ex¬
ercciũ ĩgeni medioc̾tatis amorẽ. religionis af
fectũ. solitudis appetitũ. fortuna tua ꝓpositũq
discordant longeq aliud est qd agl̾ oport qut
qd uel expedit uel delectat. quo in statu laborẽ
cũ tui cogito ꝓcellamq tui pectorii ex meorũ
fluctuũ ꝯꝑacõe dimetior Si remediũ q̃ris
esto qd debes. fortuna tua ĩ suꝑficie. pompas
suas explic. tu huilitatẽ tuã intꝯ absconde. tu
in aula sedeas. aĩꝰ in heremo uaget᷑ Int̾ diui¬
cias pauꝑtatẽ int̾ epulas ie uniũ ama. fulge¬
at in meñsa auꝵ. gẽme ĩ digitis. sed clarior hoꝵ
ꝯtẽp̃tꝰ in aĩo. Corpꝰ purpura. mens cilicio uestĩ-
at᷑. momilibꝰ iustrato cormpedi insidens. Asellũ
dm̃cũ ⁊ attritos apłoꝵ pedes. rubentis pilei
decꝰ suꝑimpones capiti spineã dui coronam

Expanded text:
animum. Novi ego quos ut nossem voluisti, ardentissimos animum. Novi ego quos ut nossem voluisti, ardentissimos animi tui motus curasque pulcerrimas: studium literarum, exercitium ingenii, mediocritatis amorem, rortuna tua propositumque discordant, longeque aliud est quod agere oportet quam quod vel expedit vel delectat. 38 Quo in statu, laborem animi tui cogito, procellamque tui pectoris ex meorum fluctuum comparatione dimetior. Si remedium queris, esto quod debes; fortuna tua in superficie pompas suas explicet, tu humilitatem tuam intus absconde; tu in aula sedeas, animus in eremo vagetur; inter divitias paupertatem, inter epulas ieiunium ama; fulgeat in mensa aurum, gemme in digitis, sed clarior horum contemptus in animo; corpus purpura, mens cilicio vestiatur; 39 monilibus instrato cornipedi insidens, asellum dominicum et attritos Apostolorum pedes; rubentis pilei decus superimponens capiti, spineam Domini coronam;
Abbreviated transcription (Latin):
liber es il ꝯͦ te opes. potẽcia. dig̾tas sciã nobilitas
u̾tꝰ ĩmunẽ p̃stant il pͥmis aũt duobꝰ quibꝰte ar¬
tibꝰ expedias. qͦmo enĩ fieri potuit quin sepe ml¬
tos offenderis. cui ꝓpositũ sꝑ fuit patronũ dep̃te
iusticie exhibere necesse ẽ eañ ãt qui iusticiã amat
iusticie hostibꝰ odiosꝰ sit in tanto p̃t̾ea fauore for¬
tune in tanta gla tantis ꝙ fulgoribꝰ honoꝵ qͥbꝰ
fieri pt̃ ut nõ obliquis te liũibꝰ insectetut liuor :
Cũcta p̾us fient.ꝙͣ felicitas declinet ĩuidiam::
Adde his ꝯsciẽ aculeos. ꝑt̾bacoesq aĩ uarias. pu¬
dorẽ penitẽciã. spes.dolores metꝰq abditos tu
omĩ tñ p̃cipue p̾ncipũ familiare tormẽtũ Sas
inter difficultates uiuẽdũ ẽ oĩbꝰ. his p̃ẜtim qui
alto loco siti sũt: quousq uel fortuna uł u̾tus
illustrat q̃ cũ oĩbꝰ moleste tñ p̃cipue tuo ꝓporito
coũrie sũt. retrahut en ad meliora disporitum

Expanded text:
ia nobilitas virtus immunem prestant; a primis autem duobus, quibus te artibus expedias? quomodo enim fieri potuit quin sepe multos offenderis, cui propositum semper fuit patronum te deserte iustitie exhibere? necesse est autem qui iustitiam amat iustitie hostibus odiosus sit. 36 In tanto preterea favore fortune, in tanta gloria tantisque fulgoribus honorum, quomodo fieri potest ut non obliquis te luminibus insectetur livor? cunta prius fient quam felicitas declinet invidiam. Adde his conscientie aculeos perturbationesque animi varias, pudorem penitentiam spes dolores metusque abditos, cum omnium tum precipue principum familiare tormentum. 37 Has inter difficultates vivendum est omnibus, his presertim qui alto loco siti sunt quosque vel fortuna vel virtus illustrat; que cum omnibus moleste tum precipue tuo proposito contrarie sunt; retrahunt enim ad meliora dispositum
Abbreviated transcription (Latin):
deficĩant utait psalmista cõfrĩgite illos ñ poterũt
stare. cadẽt sb̃tꝰ pedes urõs in logĩqua nuꝑ expedi¬
tione ꝓstrati ꝓpriis iteꝵ sternũt᷑ in finibꝰ uiiii
fortune fauẽtis agnoscite Solebã dicere frenate
aĩos. cohibete iram. tꝑate uictoriam. mutata
materia stilũ muto clamo/ urgete ꝑterritos.
fugientibꝰ instate. respirãdi spacĩ pesẜ auferte
supnã huit bello manũ ponite Nolite regiũ noꝵ¬
en horrere Sepe qd fulq exterius. ĩtra obscuꝵp
⁊ maius ẽ regno. regũ suꝑbias castigare no re¬
gem sed regiosam̃mos htẽ habetis. parna fuit
romi dũ regẽ habuit mox ut rege caruit ĩmẽsa.
et q̃ sub uno rege ẜuierat᷑. siĩ rege regibꝰ imꝑa-
uit Inuadite regẽ hũe. nec dãt n ͨ adi̾uuãt cep

Expanded text:
deficiant”, ut ait Psalmista; “confringite illos: non poterunt deficiant”, ut ait Psalmista; “confringite illos: non poterunt stare, cadent subtus pedes vestros” et longinqua nuper expeditione prostrati, propriis iterum sternuntur in finibus; vim fortune faventis agnoscite. 4 Solebam dicere: ‘Frenate animos, cohibete iram, temperate victoriam’. Mutata materia, stilum muto; clamo: ‘Urgete perterritos, fugientibus instate, respirandi spatium fessis auferte, supremam huic bello manum ponite; nolite regium nomen horrere: sepe quod fulget exterius intus obscurum est; maius est regno regum superbias castigare; non regem sed regios animos habetis. Parva fuit Roma dum regem habuit; mox ut rege caruit, immensa; et que sub uno rege servierat, sine regibus imperavit. 5 Invadite regem hunc; nec dant nec a
Abbreviated transcription (Latin):
ad bellũ cũ externis hostibꝰ ep̃ .uiͣ
uod optabã uideo. ab orturad occasũ uict᷑¬
tia signa ꝯuertitis hic p̃cor ĩcumbite uiri
fortes. h ͦ agite. hoc pium hoc iustũ. hoc
sanctu. hoc nimĩe italicũ bellũ est. ħ rei mili¬
caris aytificiũ at aĩos exertete hic uos impetũ
causas belloꝵ legittimas aucupanti cũ as ĩicio bel¬
lum uoł indiceret. respondistis. nestio an cũõsius
an uerius fingi quidẽ causas u̾bis ĩanibꝰ. ueram
ãs furoris causã erse auaritiam sed uendere illũ
p̃cio exigno suũ decꝰ ⁊ suoꝵ sãguinẽ ⁊t ꝓpe diem
quod tut faceret sera penitẽcia dãp̃natuꝵ Ecre iã
pͥmisrũ illi tꝑꝰ adueñt thureno at affrico mari
rependit᷑ qd defuit. hellesponto pontꝰ occiduus
cedibꝰ fumat ⁊ suis ardet intẽdiis quin ⁊ ĩ tram
egressi fero ac flamis mopũ p̃domõ tecta uas¬
tatis insistite oro ⁊ nolite desistere. ꝑsequimu¬
ĩmucos urõs ⁊ ꝯp̃hedite illos ⁊ nolite ꝯu̾ti donec

Expanded text:
ad bellum cum externis hostibus. 1 Quod optabam video; ab ortu ad occasum victrcia signa convertitis. Hic precor incumbite, viri fortes; hoc agite; hoc pium hoc iustum hoc sanctum hoc minime italicum bellum est; hic rei militaris artificium atque animos exercere, hic vos impetum causas bellorum legitimas aucupanti, cum ab initio bellum vobis indiceret, respondistis, nescio an animosius an verius, fingi quidem causas verbis inanibus, veram autem furoris causam esse avaritiam; sed vendere illum precio exiguo suum decus et suorum sanguinem, et propediem quod tunc faceret, sera penitentia damnaturum. 3 Ecce iam promissum illi tempus advenit; Thirreno atque Africo mari rependitur quod defuit Hellesponto; pontus occiduus cedibus fumat et suis ardet incendiis; quin et in terram egressi, ferro ac flammis inopum predonum tecta vastatis. Insistite, oro, et nolite desistere; “persequimos et comprehendite illos” et nolite “converti donec
Abbreviated transcription (Latin):
neduni ¶m sed tulio. ⁊ de p̃teito testis ẽ ꝙ respõ¬
dereneglexeris. nil tibi nisi tempꝰ forte dł
aini defuisse Sciebã ita ẽẽ. sed epła tua ne dissiłare
nũꝙͣ ualeas fecit ueri Ris in p̃sens omisẜ ⁊ i . Cibi
nie ꝑ admonicde illa breuirriã qua me cͥca ꝑtem
nõ exiguã spei mee armas ⁊ munis. uberes gͣtias
ago. et qd mones amplector senserã ⁊ hoc ip̃m pus
tacitꝰq. notaueram sed mlłtũ est dñ ꝯgnitiore
dubie. accedit docẽtis autoritas
odopinabar .t scio eplam̃ quide mea ad
illos nr̃i tꝑis galie̾nos. qͦꝵ ĩgenio ut ip̃i uolunt

Expanded text:
nedum michi sed Tullio; et de preterito testis est, quod respondere neglexeris, nil tibi nisi tempus forte vel animum defuisse. Sciebam ita esse, sed epystola tua ne dissimulare unquam valeas, fecit. 3 Verum his in presens omissis, tibi, ime pro admonitione illa brevissima qua me circa partem non exiguam spei mee armas ac munis, uberes gratias ago et quod mones amplector. Senseram et hoc ipsum prius tacitusque notaveram, sed multum est dum cognitioni dubie accedit docentis autoritas. 4 Quod opinabar scio: epystolam quidem meam ad illos nostri temporis Galienos, quorum ingenio, u
Abbreviated transcription (Latin):
milie. et etremoꝵ hom odiũ sepe latẽs. nõnũꝙͣ
in ipm̃ dominii caput erũpens. dura ꝯdicõ alere
aliquẽ. cogi illos quibꝰ odio ip̃e sit quiq sibi for-¬
samn exicio / tedio certe sint non posse solũ esre.
tũ uelit obsideri ꝑꝑ domesticis ab hostibꝰ norre
cupiditatis se młtiplicis predã fore/ a plu̾bus
spe. ꝙͣ studio coli. extimare plures ꝙͣ diligere.
pluris fortunã sua ꝙͣ se fieri. ml̃tis horribilem.
paucis amabilem. et a qͥbꝰ amet᷑ ambignũ. quia
illud hisꝑam uatis ueꝵ sit felix se nescit amari
Scire p̃te̾a mortẽ suã uotis optari. he reditatem

Expanded text:
milie et extremorum hominum odium, sepe latens, nonnunquam milie et extremorum hominum odium, sepe latens, nonnunquam in ipsum domini caput erumpens? 34 Dura conditio alere aliquem cogi illos quibus odio ipse sit quique sibi forsan exitio, tedio certe sint; non posse solum esse cum velit; obsideri semper domesticis ab hostibus; nosse cupiditatis se multiplicis predam fore; a pluribus spe quam studio coli; extimare plures quam diligere; pluris fortunam suam quam se fieri; multis horribilem paucis amabilem et a quibus ametur ambiguum, quia illud hispani vatis verum sit: felix se nescit amari; scire preterea mortem suam votis optari, hereditatem
Abbreviated transcription (Latin):
nota quidẽ ⁊ ĩter hystoricos trita resencio age
tas aures. dictũ oẽ liberius pungit aut senciat
pudet cred̾e̾ pud unici. qd ipm ⁊ si ĩt̾ oẽs ordi¬
nes uideamꝰ. salustianũ tñ illud ẽ ueꝵ. Cõmune
nobilitatis malũ ẽẽ suꝑbiam illit ergo plꝰ stoma.¬
chi ubi excellencie plus est insitũq animis cesa¬
reũ illud p̾mordiis resistendã. quod difficilius
a p̃ͦ in secũdũ. ꝙͣͣ a secundo ĩ ultimũ loc̃ p̾nci¬
pes derrudantur Age rursꝯ. q̃nã illa pompar
pressio. oꝑosa res est huãna iactãcia. dũ uel quod
nõ es uideri uel qd es dissmiłare interis. duplex
labor bis nã uincẽda. quã semel uicirse difficili-¬
mũ qrid ꝓpagandi cupido noĩs. ⁊ posteritatis
grã studio querẽda ꝑuigili Qmd filioꝵ pietas auit
nepotũ. uetustiq generis anceps euentꝰ Gñoẜ
ĩgens cura pectoribꝰ quid regimẽ effrenate fa¬

Expanded text:
Nota quidem et inter historicos trita recenseo. 32Nota quidem et inter historicos trita recenseo. 32tas aures dictum omne liberius pungit ac sautiat! Pudet cedere, pudet vinci; quod ipsum etsi inter omnes ordines videamus, salustianum tamen illud est verum, «comune nobilitatis malum» esse superbiam. Illic ergo plus stomaci ubi excellentie plus est, insitumque animis cesareum illud primordiis resistendum quod “difficilius a primo in secundum quam a secundo” in ultimum locum “principes detrudantur”. 33 Age rursus, quenam illa pomparum pressio! operosa res est humana iactantia, dum vel quod non es videri vel quod es dissimulare niteris: duplex labor, bis natura vincenda quam semel vicisse difficillimum. Quid propagandi cupido nominis et posteritatis gratia studio querenda pervigili; quid filiorum pietas aut nepotum vetustique generis anceps eventus, generosis ingens cura pectoribus; quid regimen effrenate fa
Abbreviated transcription (Latin):
uude uil tale timebatur exortis. nõmodo ab ĩferi¬
oribꝰ attep̃tatos qd suspicari ante id tꝑꝯ nemo
poterat. sed deiectos semel at iteꝵ regniq fi¬
nes egerrime defendentes. ad postremũ bello uic.¬
tos. et hostilem actos in carterẽ audiuimꝰ uidimꝰ q
Quid hac fortune uarietate molestius. q̃ lic in
dĩ statu locũ habeat In alto tñ seuit aꝑtiꝰ ato
ferotius. eo ꝙ ut docti uolut cõmunis ex p̃cipiti des:
Clara illa duo nõĩa repetenda sũt. Idẽ ip̃e Iului
cesar. quo ut senece uerbis utar nemo rnqͣ libe¬
ralius uictoria usꝰ ẽ. suoꝵ gladios. c̾ca soluẽ sitũ
strictos micantes ꝙ ꝯppexit at illis manibꝰ quas
uictoriis auroq ꝯpleuerat. aut quibꝰ insita pie¬
tate peꝑcerat᷑ c̾tũuentꝰ occubuit Angustus
ille p̾ncipũ mitissiꝯ ⁊ totiꝰ hũai gñ̾is amore
dignisiꝯ̃ ĩquietã suoꝵ ꝯspiracõibꝰ uitã egit

Expanded text:
unde nil tale timebatur exortis, non modo ab inferiunde nil tale timebatur exortis, non modo ab inferioribus attentatos — quod suspicari ante id tempus nemo poterat —, sed deiectos semel atque iterum regnique fines egerrime defendentes, ad postremum bello victos et hostilem actos in carcerem audivimus vidimusque. Quid hac fortune varietate molestius, que licet in omni statu locum habeat, in alto tamen sevit apertius atque ferocius eo quod, ut docti volunt, comunis ex precipiti desceClara illa duo nomina repetenda sunt; idem ipse Iulius Cesar, quo ut Senece verbis utar, nemo unquam «liberalius victoria usus est», suorum gladios circa solium suum strictos micantesque conspexit, atque illis manibus quas victoriis auroque compleverat aut quibus insita pietate pepercerat, circumventus occubuit. Augustus, ille principum mitissimus et totius humani generis amore dignissimus, inquietam suorum conspirationibus vitam egit.
Abbreviated transcription (Latin):
surgere. cuii nõ ruine p̃cipitis timor eẽt. uel si is
abesset. eo ꝑiculi płꝰ ĩefret quo cautele minꝰ. si
de magne fortune casibꝰ dubitas. ante oĩa respice
ad imꝑiũ romanũ. qñ illud̃ fastigiũ ad hãc̃ hũlitate
descensuꝵ aliqͥs cogitasset Descendit tñ. qr lic ĩmẽ/¬
sum. hũãnũ tñ erat imꝑiũ Ideo etñ ẽẽ nõ poterat
Nulli unꝙͣ gẽti tanta rebellio intꝰ ac foris ita semꝑ
domi milicieꝙ. cũ felicitate creuit labor. creuere
ꝑicla. donec eo ꝑuentũ ẽ. ut fere iam ĩferius caden¬
di ꝑicl̃m nõ sit Et hͦ quidẽ imꝑĩ ab õĩbꝰ gẽtibus
ĩuictũ in seipso uinci potuit atq ꝯsumi Cetea oĩa
ab aliis uicta sut Bed ne te nũc longis ac retuseis
implicẽ hystoriis. ad id qd ipi uidimꝰ reuertamur
Habuit nr̃ã etas eximios reges qui sibi ⁊ aliis uer¬
tite celu tangere uiderẽtur. quos repente bellis

Expanded text:
surgere, cui non ruine precipitis timor esset, vel si is surgere, cui non ruine precipitis timor esset, vel si is abesset, eo periculi plus inesset quo cautele minus? 28 Si de magne fortune casibus dubitas, ante omnia respice ad imperium romanum. Quando illud fastigium ad hanc humilitatem descensurum aliquis cogitasset? descendit tamen, quia licet immensum, humanum tamen erat imperium; ideo eternum esse non poterat; nulli unquam genti tanta rebellio intus ac foris. 29 Ita semper domi militieque cum felicitate crevit labor, crevere pericula, donec eo perventum est ut fere iam inferius cadendi periculum non sit. Et hoc quidem imperium, ab omnibus gentibus invictum, in se ipso vinci potuit atque consumi, cetera omnia ab aliis victa sunt. Sed ne te nunc longis ac vetustis implicem historiis, ad id quod ipsi vidimus revertamur. 30 Habuit nostra etas eximios reges qui sibi et aliis vertice celum tangere viderentur; quos repente, bellis
Abbreviated transcription (Latin):
gis enituit. sic eĩ ⁊ de illo scpͫ .. ⁊ res ip̃a testat᷑
extremo tꝑe bellũ parthis inferre ⁊ rebellan.¬
tes effusos q ĩ trachiam datos cohercere armis
destinauerat. fecissetq nisi mors illũ p̃ueniens
hos alios q ingnificos cogitatꝰ ĩ expletos liquẽ
mania ꝑdomita. galliis britaniisꝙ sbactis. caltatis
hyrpaniis atz affrica ⁊ egipto ponte syria ⁊ arme¬
niis totoq paulominꝰ orbe t̾raꝵ postremo ĩ quarit/¬
toriaꝵ oĩ sũma erat. uicta ⁊ occupata re .p. ipsaq
romana urbe reꝵ dñã sui cuiꝰ imperio sbiecta ĩue¬
uit ⁊̃ parthia atz in dacia qd timeret Ce sar augatꝰ
fortune gͣdu audiuit delectas in germania leg̃iones
uarrũq quitilĩ belli ducẽ que in rei p. casio. qm̃
gens aut quis p̃ncipũ tam solide ꝓsperitatis ĩuẽtꝰ
est. cuii nõ facile possunt insperata c̾cũ bella con-¬

Expanded text:
gis “enituit” — sic enim de illo scriptum est et res ipsa testatur — gis “enituit” — sic enim de illo scriptum est et res ipsa testatur — extremo tempore bellum Parthis inferre et rebellantes effusosque in Trachiam Dacos coercere armis destinaverat; fecissetque nisi mors illum preveniens hos aliosque magnificos cogitatus inexpletos linquermania perdomita, Galliis Britanniisque subactis, calcatis Hispaniis atque Africa et Egipto Ponto Syria et Armeniis totoque paulominus orbe terrarum, postremo, in qua victoriarum omnium summa erat, victa et occupata republica ipsaque romana urbe rerum domina sui civis imperio subiecta, invenit in Parthia atque in Dacia quod timeret seu, fortune gradu audivit deletas in Germania legiones Varumque Quintilium belli ducem; quem reipublice casum quam gens aut quis principum tam solide prosperitatis inventus est, cui non facile possent insperata circum bella con
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ m melius notal tecũ nͥ respuis Nlũe eciã col¬
loqni mes ẽ. Dicã puto q̃ tu uera fateberis
et tam̃ de medio sup̾to ut ñ me nosses porres
potẽtem opinari primũ igit᷑ gñtũ ĩdigna¬
cois ac stomaci q̃so habet excelsior statꝰ. dũ
potentes impotẽtiã suã deflent. ⁊ sepe uel
mimaꝵ reꝵ dura pncipia difficiles ꝓcessꝰ. ĩopi¬
nos exitꝰ. spes caducas. dũ se nõ posre ꝙͣ creditur.
nõ timeri qnͣtũ ueluit ⁊ hũiliores contͣ se aliqd
ĩdigñat᷑. q̃ quotidiana illis indignato ẽ Quis em̃
ẽ tam potens. aut quis unꝙͣ fuit. cui nõ sepe gra¬
ues ĩuirie ab ĩfimis inferẽtur. a ẜuis. a sbditis.
ab amicis. his loquor qui falsũ amicicie nomẽ
habent Ueri eĩ amici rari. eoꝵq ĩurie nulle
qut Sed qr nõ uacat minuciora ꝯplecti. maiora
abundat Iulius cesar. quo nemo unꝙͣ bellis ma-¬

Expanded text:
quam michi melius nota, tecum, nisi respuis, nunc etiam colquam michi melius nota, tecum, nisi respuis, nunc etiam colloqui mens est. Dicam, puto, que tu vera fateberis et tam de medio sumpta ut nisi me nosses, possis potentem opinari. Primum igitur, quantum indignationis ac stomaci, queso, habet excelsior status, dum potentes impotentiam suam deflent et sepe vel minimarum rerum dura principia difficiles processus inopinos exitus spes caducas; dum se non posse quod creditur, non timeri quantum velint, et humiliores audere contra se aliquid indignantur, que quotidiana illis indignatio est! 24 Quis est enim tam potens aut quis unquam fuit cui non sepe graves iniurie ab infimis inferrentur, a servis a subditis ab amicis? his loquor qui falsum amicitie nomen habent; veri enim amici rari eorumque iniurie nulle sunt. Sed quia non vacat minutiora complecti, maiora abundat! Iulius Cesar, quo nemo unquam bellis ma
Abbreviated transcription (Latin):
etiã uertiti. mors insultat Nulli parcit
nulli ferie maloꝵ sunt. habet quisq domi
ꝓcellis exposita habet ⁊ suas molestias sta¬
tus huilior: ⁊ urticis urentibꝰ pauꝑtas p̃mit.
̃ueꝵ diuicie spinis acrioribꝰ abundant
Et potẽcia tꝑalis. uepres habet asprimos.
Nouit ita ẽẽ quisquis utranꝙ fortunã sensit
Tu pater. iisi quãtũ exꝑienclam ĩgenio
supples. hoꝵ iudex eẽ non potes  In amplisrima
eñ suuul clariginaꝙ domo genitꝰ inter nig¬
nas dinicias ac delicias educatꝰ preesse sollicitꝰ
dus ad sũmo ꝓximũ huc u̾tute hĩc celesti sbłe¬
uante clemẽtia felicissime ꝯstendisti non es
ydoneus fortune sbmissioris arbiter altioris
aũt nemo mͣgꝭ siue exꝑiencia ingr̃a reꝵ optĩa.
siue obẜnacio diliges ac studiũ. siue uis ĩgeni q̃¬
ritur ac celeritas intellectꝰ. De hac g ͦ ⁊ similta
dixerim adhuc tñ nõ panca dice̾ ⁊ de te tibi mlto

Expanded text:
etiam vertici mors insultat. Nulli parcitur, etiam vertici mors insultat. Nulli parcitur, nulli ferie malorum sunt; habet quisque domiprocellis exposita. Habet et suas molestias status humilior et urticis urentibus paupertas premit; verum divitie spinis acrioribus abundant et potentia temporalis vepres habet asperrimos. Novit ita esse quisquis utranque fortunam sensit. 22 Tu, pater, nisi quantum inexperientiam ingenio supples, horum iudex esse non potes. In amplissima enim simul clarissimaque domo genitus, inter magnas divitias ac delitias educatus, preesse solitus seadus ad summo proximum, hinc virtute hinc celesti sublevante clementia, felicissime conscendisti. Non es ydoneus fortune submissioris arbiter; altioris autem nemo magis, sive experientia magistra rerum optima, sive observatio diligens ac studium, sive vis ingenii queritur ac celeritas intellectus. 23 De hac ergo etsi multa dixerim adhuc, tamen non pauca dicere et de re tibi multo
Abbreviated transcription (Latin):
Et metꝰ ⁊ male suada. famis ⁊ turpis egestas
Terribiles uisu forme. letũq laborq.
Tu ꝯrãguineus leti sopor ⁊ mala mẽtis
Gaudia mortifeꝵ ꝙ adu̾so in limine bellu
Sentis pr ĩclite ꝙͣ duꝵ. qnͣtisq mal obsessũ
iter ĩgressi sumꝰ. Et ꝙͣ ĩexorabile difficilĩ
reꝵ turbam obuiã habemꝰ in limine Nichil-
diuitem natũ eẽ ꝓfuerit. Nichil ꝓfuerit
regẽ nasci. eciam diuiciis ingẽtibꝰ pauꝑtas
ultima succedit ⁊ sepe. Qd a psalmista
diuites eguerut ⁊ esurierũt. eciã purpu-¬
reos thalamos luctꝰ ĩgredit᷑. eciã in arces
munitissimas. cura. metꝰ morbꝰ. labor as/¬
cendũt Etiã opulentissios reges bella ꝯcu-¬
cuit. Eciã uigilantissis animis ĩ medio fer¬
uore actĩũ. torpens sopor ĩteruenit. et mo¬
destirrimi uelint nolint leticia gestiente
turbant᷑ Postremo eciã in deliciis actos
dies. senectꝰ ĩprouisa seqͥtur.et geminato

Expanded text:
Et Metus et malesuada Fames et turpis Egestas Et Metus et malesuada Fames et turpis Egestas Terribiles visu forme, Lethumque Laborque Tum consanguineus Lethi Sopor et mala mentis Gaudia mortiferumque adverso in limine Belluuantisque malis obsessum iter ingressi sumus et quam inexorabilem difficilium rerum turbam obviam habemus in limine. Nichil divitem natum esse profuerit, nichil profuerit regem nasci; etiam divitiis ingentibus paupertas ultima succedit et sepe, quod ait Psalmista, «divites eguerunt et esurierunt». 20 Etiam purpureos thalamos luctus ingreditur; etiam in arces munitissimas cura metus morbus labor ascendunt; etiam opulentissimos reges bella concutiunt; etiam vigilantissimis animis in medio fervore actuum torpens sopor intervenit et modestissimi, velint nolint, letitia gestiente turbantur; postremo etiam in delitiis actos dies senectus improvisa consequitur et gemmato