comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ostendit quem ad modum intellegere
deb eamus quod superius dixerat. Iam
nondico uos seruos secce enim seruos
eos dic̃ : Na quid est aliud non ẽ seruus
maior dño suo. Sime ꝑsecuti sunt & uos
ꝑsequentur Manifestum ẽ igitur il¬
quem foras caritas mitait eis se intelle¬
gendum ubi dictũ ẽ. lamñ dico uosser¬
uos hic au ubi dicitur. Non ẽ seruus ma¬
ior dñosuo. Sime ꝑsecuti sunti & uosper
sequentur Illum significari seruum ꝑ¬
tinentem ad timorem castum quiꝑ
man& insaeculum sae culi Hicerum
seruus ẽ auditurus . Eu gebone serue
intra ingaudium dñitũi. Sedhaee
omni ain quit facient uobis ꝓ̃ꝑ nom̃
meu quia nesciunt eum quimisitme
quae ominia facient nisi quaedix odio
o dissent eos neq ꝑsequerentur uel
&iam sio dissent nec tamen ꝑs eque¬
pentur nonomnia facerent. Haec
odio labebunt. me in uobis ꝑsequentur
& sermonem urm quia meus ẽ ideo n
nomenista faciunt quanto beatio¬
res quipꝑ hoc nomen ista patiuntur

Expanded text:
gere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos servos ? Ecce enim eos servos dicit. Nam quid est aliud, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur? Manifestum est igitur ilquem foras charitas mittit , esse intelligendum, ubi dictum est, Jam non dico vos servos: hic autem ubi dicitur, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, sequentur; illum significari servum pertinentem ad timorem castum, qui permanet in saeculum saeculi. . Hic enim servus est auditurus: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui . Sed haec omnia, inquit, facient vobis propter nomen meum, quia nesciunt eum qui me misit. Quae omnia facient, nisi quae dixit: odio odissent eos, neque persequerentur; vel etiam si odissent, nec tamen persequerentur, non omnia facerent. Haec odio habebunt; me in vobis persequentur; et sermonem vestrum, quia meus est, ideo non nomen ista faciunt, quanto beatiores, qui propter hoc nomen ista patiuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
tens bonis quib homo effi¬
citurbonus. ꝓhac aui dilectione
patient᷑ debemus eliam mun¬
dilodie sustinere  necersee enĩ
intnos odent quos cernit nolle
quod diligit. Sed plunmumnos
deseipso dñt cansolatur. Quicudixir¬
ses haec mando uob ut diligatis inuicẽ:
Adiecitatq ait. Simundũ suosodite
scitote qm mepriorem uob odio
habuit. Curergo se membrum supra
ueraicem extollit. Recus asẽe incor¬
poresinuis odium mundi sustinere
cumt apite. Sidemundo inquit ess&is
mundus quod suumerat diliger&
Vniuersae utiq hocdic eccleniae
qua plerumq eiam ipsãmundi
nomine appellat. Sic ẽ illud. Dr erat

Expanded text:
teris bonis, quibus homo effiteris bonis, quibus homo efficitur bonupatienter debemus etiam mundi odia sustinere. Necesse est enim ut nos oderit, quos cernit nolle quod diligit. Sed plurimum nos de seipso Dominus consolatur, qui cum dixisset, Haec mando vobis, ut diligatis invicem; adjecit, atque ait, Si mundus vos odit, scitote quoniam me priorem vobis odio habuit. Cur ergo se membrum supra verticem extollit? Recusas esse in corpore, si non vis odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo, inquit, essetis, mundus quod suum erat diligeret. Universae utique hoc dicit Ecclesiae, quam plerumque etiam ipsam mundi no
Abbreviated transcription (Latin):
incẽ fructusner. De fructuitaq nobis
mandans haec mando inquituob ut
diligatis inuicem. Vnde & a postolus pau¬
lus cum contra opera carnis cominen¬
dare fructum sp̃s uelle a capitehoc
posuit. fructus inquit sp̃s caritas ẽ Ac
deinde caeteratainq ex isto capite ex¬
oria & religata contexuit. quae sunt
gaudium pax. longanimutas. benigni¬
tas bonitas fides inansu&udo continen¬
tia Quis dubene aud& quibo num ñ
diligit undegdud& quis pacem uera
nisicumillo potesthabere que in uera¬
cit diligit : quise longanimis in bono
ꝑ seueranter tenendo nisi ferueat di¬
ligendo : quis e benignus nisi diliqđt̃ quo
opitulatur quisbonus nisi diligendo ef¬
ficiatur  quis salubnt̃ fidelis nisi ea
r&un quis ab eo contin& unde gurbiat᷑
nisidiligat undehonestaturꝰ Mento
magir¬
terbon
dilectio¬
nem sic se¬
peconmen¬
dat. tamqua
sola p̃cipienda
sit sinequanon
passunt ꝓdee cae¬
tera bona & quae
n̾potest haben sinecae¬

Expanded text:
ic est fructus noster. De fructu itaque nobis mandans, Haec mando, inquit, vobis, ut diligatis invicem. Unde et apostolus Paulus, cum contra opera carnis commendare fructum spiritus vellet, a capite hoc posuit, Fructus, inquit, spiritus charitas est: ac deinde caetera tanquam ex isto capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? Quis pacem veram, nisi cum illo potest habere quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fidelis, nisi ea retur? Quis ab eo continet unde turpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine cae
Abbreviated transcription (Latin):
aufacie ad faciem Nam & ipse aplr
saluos nordic ee factor ꝑlauacrum
regenerationis qui tam̃ alio loco
Spe inquit saliufacti sumus. Spesaũ
quae uid&ur nẽ spes quod enim
uid etquis quid sperat S Si auquod
nui demus speram ꝑ patientia ex¬
pectamus. Vnde&iam eius quo¬
a postolus p&rus inquem modo in¬
quit nꝰ uidentes creditis quem cũ
udentis exultabitis gaudioinen¬
nar abili & honorato ꝑcipientes
mercedem fidei salutem animaru
urarum. Si ergoniinc tempus est
fidei salus au animarum inerces
ẽ fidei quis dubite infide quaeꝑ
dilectionem operatur ꝑ agend die
atq in finedis recipiendã ẽe merce¬
de N solum redemptionem corpons¬

Expanded text:
autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus autem facie ad faciem . Nam et ipse Apostolus salvos nos dicit esse factos per lavacrum regenerationis : qui tamen alio loco, Spe, inquit, salvi facti sumus. Spes autem quae videtur, non est spes: quod enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Unde etiam ejus coapostolus Petrus: In quem modo, inquit, non videntes creditis; quem cum videritis, exsultabitis gaudio inenarrabili et honorato, percipientes mercedem fidei, salutem animarum vestrarum . Si ergo nunc tempus est fidei, salus autem animarum merces est fidei; quis dubitet in fide, quae per dilectionem operatur , peragendum diem, atque in fine dici recipiendam esse mercedem, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
dixiamicos quia omnia que¬
Ncumq audiui apatremeo nota
feci uob. Quis auaudeat ad¬
firma reuel credere ullum homine.
scire onima quecũq ad patreau¬
diuit unigenitus filius quandone
hoc quidem quisq capit quomodo audi¬
it a patre ullum uerbum cumipses it¬
patris unicum uerbumꝰ Quidesi quod
aliquando post in hoc ipso tam̃ sermone
quem post caena ante passionem addis¬
cipulorhabuit. Multain quit habeo uob
dicere sed non potestis illa porgaremo¬
do quoigitur pato intellestun sumus
omnia cum nota fecisse discipulis que¬
cumꝗ audiuit apatre. cũ ꝓpea queda
multan dicat quia sciteos modo par¬
tare ii posse. sed nimirum quod fac¬
iurus ẽ fecisse sedso. qui eaquae
&catam̃ fuiura p̃dicensita &hoc
locoart. Omniase nota fecisse dis¬
cipulis quȩ se nouit nota ee fasturũ.
Inilla plenitudine scientia edequa
quppedic. Nuncscio ex parite Iunc
aũ cognoscasic & cognotur sum &
nuncꝑspeculum in enigmate : tunc

Expanded text:
dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecunque a Patre audivit unigenitus Filius, quando nec hoc idem quisquam capit, quomodo audiat a Patre ullum Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quaeet ea tamen futura praedicens: ita et hoc loco ait omnia se nota fecisse discipulis, quae se novit nota esse facturum in illa plenitudine scientiae, de ququippe dicit: Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum; et nunc per speculum in aenigmate, tunc
Abbreviated transcription (Latin):
bonas & fide ñ ficta ac diligimus inuice
ondiligimus dm̃. Meq eniꝰ uera dilectione
dlegere mus inuicem nisi diligentes dim
Dilign enimunus quisq ꝓximũi tamq
seipsum sidiligit dm Namsidintidib

Expanded text:
bona, et fide non ficta . Hac diligimus invicem, hac diligimus Deum. Neque enim vera dilectione diligeremus invicem, nisi diligentes Deum Diligit enim unusquisque proximum tanquam seipsum, si diligit Deum: nam si
Abbreviated transcription (Latin):
rentꝰ odio uentatem : Noluntenim sua
facta damnari & hoc hab& ueriiãtie
ut galia factadampnentur. Tantu
igitur oderunt uentatem. quantũ
oderunt suas poenas quas talib in ro¬
gatueritas. Mesciunt auilla ẽe uenta¬
tem quae tales quales ipsi sunt dam¬
pnat. Oderunt ergo qua nesciunt &
cumilla oder̃: ꝓ fedo & eum dequo
nata ẽ nisi odisse n possunt. Ac plioc
quia uernatem quaiudicante dam¬
pnantur depatre do natam nesciur
mali nolunt. Nolunt eni eam ee qd
e. cumipsis debeant uolle ẽẽ quod
ut ipsa manente mutentur : neipsa
iudi cante dampnenturLiii

Expanded text:
rent odio veritatem? Nolunt enim sua rent odio veritatem? Nolunt enim sua facta damnari, et hoc habet veritas ut talia facta damnentur: tantum igitur oderunt veritatem, quantum oderunt suas poenas, quas talibus irrogat veritas. Nesciunt autem illam esse veritatem, quae tales quales ipsi sunt damnat: oderunt ergo quam nesciunt; et cum illam oderunt, profecto et eum de quo nata est nisi odisse non possunt. Ac per hoc quia veritatem qua judicante damnantur, de Patre Deo natam nesciuntmali! Nolunt enim eam esse quod est, cum seipsos debeant nolle esse quod sunt; ut ipsa manente mutentur, ne ipsa judi
Abbreviated transcription (Latin):
odi non ipsum odi: quianon ẽ quod odi
& tamen dilecto meo cum quo semꝑ in ca¬
ritate pudicitiaeh ab itat anima mea fa¬
cio ignarus iniuriam. Noner ans in
disc̃r&ione uirautum atq uitiorum
sed in cordium tenebiis humanorũ.
ꝑindesic fien potestut homobonus ho¬
minembonum odent nesciens uel potius
diligat nesciens. Ipsum enimdiligit cũ
bonum diligit quia id quod ẽ ille : hociste
diligit. O dentaunesciens n ipsum sed qd
putãt ee ipsumitafien potest ut&ian ho¬
moiniustus hominemoderit iustum
dumestimat se suisimilem iniustum dil¬
gere nesciens diligat iustum. & tamen
dum eum credit iniustum diligat non ip¬
sumis ed quod putatee ipsum. Quem admo¬
dumau hominem sic & dm̃. Deniquesi
intem garentur iudaei utrum diligeren
dm̃. quids ealiud qua diligere respon¬
derent. nec ex animo mentienter sed
er ando potius opinantes quomodo enĩ
diligerent patremuentatis quihabe¬

Expanded text:
odi, non ergo ipsum odi; quia non est quod odi: odi, non ergo ipsum odi; quia non est quod odi: et tamen dilecto meo, cum quo semper in charitate pudicitiae habitat anima mea, facio ignarus injuriam, non errans in discretione virtutum atque vitiorum, sed in cordium tenebris humanorum. Proinde sicut fieri potest ut homo bonus hominem bonum oderit nesciens, vel potius diligat nesciens ipsum enim diligit cum bonum diligit, quia id quod est ille, hoc iste diligit; oderit autem nesciens non ipsum, sed quod putat esse ipsum: ita fieri potest ut etiam homo injustus hominem oderit justum, et dum aestimat se sui similem injustum diligere, nesciens diligat justum; et tamen dum eum credit injustum, diligat non ipsum, sed quod putat esse ipsum. Quemadmodum autem hominem, sic et Deum. Denique si interrogarentur Judaei, utrum diligerent Deum; quid se aliud quam diligere responderent, nec ex animo mentientes, sed errando potius opinantes? Quomodo enim diligerent Patrem veritatis, qui habe
Abbreviated transcription (Latin):
que sententias continere debemus. Neca¬
te cempus quicqua iudicare: donecuenia
dñr & in lumin& ab scandita tenebraruꝰ
& manifesi& cogitationes cordis & tuncla
&erininicuiq ado quando ergo nonera¬
tue in rebus ut resta sit in ꝓbatio uitiorum
uirtutumq ꝓbatio ꝓfectosi erratur inho
tuim iiranda & multum dolenda contin¬
tił ut eum ñ numqu& quem iniustum prta¬
inus et tamen iustufẽ Renslitiantiteo nef¬
uertes diligimus. Deuitemus auersemur.
unro phrbeamus acessu. cominunem cum
illo uita inuictumq habere nolimus: eumq¬
quae &ia sidiscipline inponende necessitas
cogitisiue nealus noceat. siue ut fiat ipse
correptior. aspentate salubri ꝑsequamur
& hominembonum tanꝗ malum adel¬
gamus quẽ nescientes amainus hocfit.
Siquis uerbi gratia cũ sit pudicur a nobiscre¬
ditur inpudicus. Sine dubio enim sipudi¬
cumdiligo hocẽ ipse quod diligo ergo &ia
ipsumdiligo & nescio & si mpudĩ cum

Expanded text:
asque sententias continere debemus, nec aasque sententias continere debemus, nec ante tempus quidquam judicare, donec veniat Dominus, et illuminet abscondita tenebrarum, et manifestet cogitationes cordis; et tunc laus erit unicuique a Deo . Quando ergo non erratur in rebus, ut recta sit improbatio vitiorum virtutumque probatio; profecto si erratur in hotum miranda et multum dolenda contingit, ut eum nonnunquam quem injustum putamus, et tamen justus est et justitiam in eo nescientes diligimus, devitemus, aversemur, a nostro prohibeamus accessu, communem cum illo vitam victumque habere nolimus; eumque etiam, si disciplinae imponendae necessitas cogit, sive ne aliis noceat, sive ut fiat ipse correctior, asperitate salubri persequamur; et hominem bonum tanquam malum affligamus, quem nescientes amamus. Hoc fit, si quis, verbi gratia, cum sit pudicus, a nobis creditur impudicus. Sine dubio enim si pudicum diligo, hoc est ipse quod diligo: ergo etiam ipsum diligo, et nescio. Et si impudicum
Abbreviated transcription (Latin):
mus: od enmus tamen in pudicitiam & pi¬
dicitiam diligamus. & sullum uel illum in¬
iustum ẽe ⁊̃ustumue nescimus Amemus
tameniustitia & in iustitiam decestem in
Nas quas no ipsis errando confingimus sed
quas fidelit hancapp&endam illamꝗ ui¬
tanda indiuentate conspicimus. Vt cũide
ipsisreb: quodad peendum ẽ ad p&imus
quo ddeuitanđẽ deuitamus. Ignos catur nob
quoddeoccultis hominum aliquando immo
ad sidue nonuerasentimus. Hocenim ad hõ¬
manam temptationem ꝑtinere arbitren
sine quaduciista non potestuita. uta postolis
dicer& Temptatio uos non ad p̃hendat nsu
humana. Quid enimtam humana quam
non posse inspicere corhumanum. &ideo n
eius latebras ꝑscrutan: Sed plerumꝗ alius
qua id quod ibi agitur suspican quam que
&inhis rerum tenebnshumanarum ho
ẽ cogitationum alienarum. & sisuspicio¬
nos intellegere non possunus quia homuo
sumus iudicia tamen id est definitas firr¬

Expanded text:
imus, oderimus tamen impudicitiam, et puimus, oderimus tamen impudicitiam, et pudicitiam diligamus: et si illum vel illum injustum esse justumve nescimus, amemus tamen justitiam, et injustitiam detestemur; non quas nobis ipsi errando confingimus, sed quas fideliter, hanc appetendam, illamque vitandam in Dei veritate conspicimus: ut cum de ipsis rebus quod appetendum est appetimus, quod devitandum est devitamus, ignoscatur nobis quod de occultis hominum aliquando, imo assidue non vera sentimus. Hoc enim ad humanam tentationem pertinere arbitror, sine qua duci ista non potest vita, ita ut Apostolus diceret, Tentatio vos non apprehendat nisi humana . Quid enim tam humanum quam non posse inspicere cor humanum; et ideo non ejus latebras perscrutari, sed plerumque aliud quam id quod ibi agitur suspicari? Quanquam et in his rerum tenebris humanarum, hoc est cogitationum alienarum, etsi suspiciones intelligere non possumus, quia homines sumus; judicia tamen, id est, definitas firm
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tunc nobis ad cognitionem pateꝰ
quando eius mores & uita nꝰ lat&. alioqu
nec ipsum nosse quisqua potestquiuidere
faciem sua ñpotest Sedutiq tanto cerctus
qua notus ealus ipse se nouit : quan tocen¬
tius intenare conspectu potestuidere qđͥ
sapit uidere quod cupit iudere: quod uiust
quaecum apenuntur & nob̵ tunc uerefit
cognitus nab̵ haec itaq qm plerum quȩ
adnos de absentib: uel &iam morituis siue
fama siue litteris ꝑ fruuntur. Hinc fit ut
sepe quos numquã facie corporissuidem
Non tamen quos omnino nescimus uel ode¬
rimus homines uel amemus. Sed plerumq
ineis nr̃a credulitas fallitur. quia nonnum qua
& historia & multo magis fama mentitur
Ntin& au ad nos neꝑniciosaopinione fala¬
ꝓmur ut quia nꝰ pos sumus hominum titsiꝗnan
conscientiã. Deipsis rebus habeamus ueram
ceriamq sententia. Hocẽ ut si ille ul ille
homo utrum sit inpudicus pudicus uȩ neso¬

Expanded text:
Sed tunc nobis ad cognitionem patet, Sed tunc nobis ad cognitionem patet, quando ejus mores et vita non latet. Alioquin nec seipsum nosse quisquam potest, qui videre faciem suam non potest. Sed utique tanto certius quam notus est aliis ipse se novit, quanto certius interiore conspectu potest videre quod sapit, videre quod cupit, videre quod vivit: quae cum aperiuntur et nobis, tunc vere fit cognitus nobis. Haec itaque quoniam plerumque ad nos de absentibus vel etiam mortuis, sive fama, sive litteris perferuntur; hinc fit ut saepe quos nunquam facie corporis vidimus non tamen quos omnino nescimus, vel oderimus homines, vel amemus. 2. Sed plerumque in eis nostra credulitas fallitur; quia nonnunquam et historia, et multo magis fama mentitur. Pertinet autem ad nos ne perniciosa opinione fallamur, ut quia non possumus hominum indagare conscientiam, de ipsis rebus habeamus veram certamque sententiam. Hoc est, ut si ille vel ille homo utrum sit impudicus pudicusve nesc
Abbreviated transcription (Latin):
Audistis dni dicentem qui m eodit
A& patremineumodit qui supe¬
rius ddixerat. Haec facient uobis
quianesciunt eum quimisitine
Nonitaq dissimulanda nasci¬
tur  questio quomodo possintodisse
que mnesciunt. Sieni dm̃nꝰ quod est
ipse sed nescio quid aliud eum suspican¬
tur autoredunt. &hocoderunt utique
nipsumoder. Sed quod suamendaciisus¬
picione uel uana credulitate concipi¬
unt. Siauquod est ꝑõc̃ deillosentiunt.
quo modo eum nescire dicuntur. & de
hominib quidem fien potest ut eossage
quosnumquam uidimus diligamus : Ac
ꝑhoc nec illud a contrario im possibile ẽ
Quitos quos numqua uidimus odirem
famaqui ppeꝰ aliquo sermocinanteseu
bone seum ale. fit noninmnerto. ut
amemus uel odermus ignatum sedsi
sꝑnasit uerax. quomodoe dequo uera
didicimus : dicendus ignotus : Anquia
eius faciem n indimus. quã cũ &ipse
nuideat nulli tam̃ potest notior ẽe
quam sibi. Nonigitur in eius facie cor¬
porali nobis intimatur cuusq natitia:

Expanded text:
Audistis Dominum dicentem, Qui me odit, et Patrem meum odit; qui superius dixerat, Haec facient vobis, quia nesciunt eum qui misit me. Non itaque dissimulanda nascitur quaestio, quomodo possint odisse quem nesciunt. Si enim Deum non quod est ipse, sed nescio quid aliud eum suspicantur aut credunt, et hoc oderunt; utique non ipsum oderunt, sed quod sua mendaci suspicione vel vana credulitate concipiunt: si autem quod est, hoc de illo sentiunt, quomodo eum nescire dicuntur? Et de hominibus quidem fieri potest ut eos saepe quos nunquam vidimus, diligamus; ac per hoc nec illud a contrario impossibile est, ut eos quos nunquam vidimus, oderimus. Fama quippe de aliquo sermocinante seu bene seu male, fit non immerito ut amemus vel oderimus ignotum. Sed si fama sit verax, quomodo est de quo vera didicimus, dicendus ignotus? An quia ejus faciem non vidimus? Quam cum et ipse non videat, nulli tamen potest potior esse quam sibi. Non igitur in ejus facie corporali nobis intimatur cujusque notitia.
Abbreviated transcription (Latin):
memoraui sepulto suo cadauere
cadauer altenus reddidit uitae:
Suis p̃cer danihelem inter ora in¬
ddusorum secum leonũ esunenti¬
umuixit in nocuur. Quis preaer
tres uiros a naniam azariam
quib: demonstretur & alior scorquao¬
damopera miranda fecisse quaene
alius fee. Sed quitam multa uitia & mas
ualitudines uexationesq: morialium
tanta potestate sanar& : Mullus omn
no legitur antiquorum. ut enim tacean¬
tur quo siubendo sic occunebãt saluo
singulos feo Marcus euangelista quo¬
damlocoait. Uespere &u fdcto cum
habentes & daemoniahabentes. &eni¬
omnis ciuitas adianua congregata &
curauit multos qui uex abañtur uanis
lanquorib: & dae monia multa ei cie¬
bat : Id aũ commemnorass& matheus
&iam testimonium ꝓpheticum addi¬
ditdicens. Vt adimplerectur quod didi
ẽ ꝑ esaiam ꝓpham dicenteni Ipse in fir¬
mitates nrar accepio & egntudines¬

Expanded text:
memoravi, sepulto suo cadavere, memoravi, sepulto suo cadavere, cadaver alterius reddidit vitae? Quis praeter Danielem inter ora inclusorum secum leonum esurientium vixit innocuus ? Quis praeter tres viros, Ananiam, Azariam,quibus demonstretur et aliquos sanctos quaedam opera miranda fecisse, quae nemo alius fecit. Sed qui tam multa vitia et malas valetudines vexationesque mortalium tanta poteino legitur antiquorum. Ut enim taceantur, quos jubendo sicut occurrebant salvos singulos fecit; Marcus evangelista quodam loco ait: Vespere autem facto, cum habentes, et daemonia habentes; eomnis civitas ad januam congregata: et curavit multos qui vexabantur variis languoribus, et daemonia multa ejiciebat . Id autem cum commemorasset Matthaeus, etiam testimonium propheticum addidit dicens: Ut adimpleretur quod dictum est per Isaiam prophetam dicentem, Ipse infirmitates nostras accepi
Abbreviated transcription (Latin):
morauam cuminruentib hostib eo re¬
fuogissent eumq ibi posuissent conti¬
nuo resurexit .F. ecitaamen aliqua
xp̃s quae nemoalius fec. quod quin¬
q. milia hominum dequinq: & quat¬
tuor milia deseptempanib pauit.
quod suꝑ aquas ambulauit & p&ro
ut hoc facer& prestitit: quod aquo
mutauitinuinum. quod a peruitocu¬
los caecinati & alia multa quae com¬
memorare longum ẽ. Sedres podide¬
tur nobis & alius fecisse quacipsenꝰ
fecit & quae nemo alius secit. Quis
eniꝰ nisi morses egyptios plagis tot
ianusq ꝑcussit diuisomaripopul
duxit Manna decaelo esurientib
impearauit. Aqua de p&ra sitien¬
tib fudit quisnisi iesus nauepopu¬
lo transituro iordanis fluenta di¬
uisit & cuirentem s oleni enussa
ad dm̃ orationem frenauit & fixit
Quis p̃aer sam son propter sua sitĩ
max illa moraui a sini exundante
satiatur e: Quis preaer heliam cur¬
ruigneo in alta subueture: Quis pre¬
ter heliscum quod paulo ante com¬

Expanded text:
mortuum, cum irruentibus hostibus eo remortuum, cum irruentibus hostibus eo refugissent, eumque ibi posuissent, continuo resurrexit . Fecit tamen aliqua Christus, quae nemo alius fecit: quod quinque millia hominum de quinque, et quatuoquod super aquas ambulavit, et Petro ut hoc faceret praestitit; quod aquam mutavit in vinum ; quod aperuit oculos caeci nati ; et alia multa, quae commemorare longum est. Sed respondetur nobis, et alios fecisse quae ipse non fecit, et quae nemo alius fecit. Quis enim nisi Moyses Aegyptios plagis tot tantisque percussit , diviso mari populum duxit , manna de coelo esurientibus impetravit aquam de Petra sitientibus fudit ? Quis nisi Jesus Nave populo transituro Jordanis fluenta divisit , et currentem solem emissa ad Deum oratione frenavit et fixit ? Quis praeter Samson propter suam sitim maxilla mortui asini exundante satiatus est ? Quis praeter Eliam curru igneo in alta subvectus est ? Quis praeter Elisaeum, quod paulo ante com
Abbreviated transcription (Latin):
uioditueritaten neces se ẽ
Hoderit & aquo uerirarnata
loquutisumus Deindead¬
didit unde nobis nune loquen
đẽ. Sio peran fecis semineis
qua e nemo alius fec peccatum ñ habe¬
rent. Peccatum illum scilic& magnũ
de quo & superius ait. Sinuenis sem
& locirtus eis fuissem peccatũ ñ habe¬
rent. hocẽ peccatum quo in eumlo¬
quentem &t operantem u credider̃
Neq eni nullũ habebant peccatũ ante¬
qua loqueretur eis & operaretur
in eis Sedhoc peccatum quo in eum
ñ credider. ideosic comemoratur
quia ipso peocato tenentur & ceaera
Hocenĩ si non haberent & meumcre¬
derent di nucterentur &c& era Sed
quidest hoc quod cũ dixisre Siope¬
rañ fecissem in eis moxaddidit quae
nemoalius fẽo. Nulla quippe in open
b xp̃i uidentur eẽ masora qua suscita¬
tiomoratuorum Quod scimus eiiam
anti quos fecis se ꝓph&as pecitenim
heliar fecheliseus & cũ in hac carne
uiuereat & cũ in suomoniumento se¬
pultus iacer& Namquida poritantes

Expanded text:
odit veritatem, necesse est oderit et a quo veritas nata locuti sumus. Deinde addidit unde nobis nunc loquendum est: Si opera non fecissem in eis, quae nemo alius fecit, peccatum non haberent. Peccatum illud scilicet magnum, de quo et superius ait, Si non venissem, et locutus eis fuissem, peccatum non haberent. Hoc est peccatum quo in eum loquentem et operantem non crediderunt. Neque enim nullum habebant peccatum, antequam loqueretur eis et opernt. Hoc peccatum, quo in eum non crediderunt, ideo sic commemoratur,  F. illo peccato tenentur et caetera; hoc enim si non haberent, et in eum crederent, dimitterentur et caetera. Sed quidra non fecissem in eis, mox addidit, quae nemo alius fecit? Nulla quippe in operibus Christi videntur esse majora quam suscitatio mortuorum; quod scimus etiam antiquos fecisse Prophetas. Fecit enim Elias , fecit Elisaeus et cum in hac carne viveret , et cum in suo monumento sepultus jaceret. Nam quidam portantes
Abbreviated transcription (Latin):
illa quaectunc quando illis loque¬
batur fuit parua: & cũmoreretur
Deindequid dic.iamn in ultaloquar
uobiscum. Uenit enimpiincepr
mundi huius quis nisi diaboluso
in inen hab& quicqua nullum sci¬
lic& omnino pecatum. Siceni
ostendit nͥ creaturamised pecca¬
corum principem diabalum. quos
nunc nomine mundiliuius appel¬
lat & quouens cumq mundino¬
meninmali significatione poni¬
tur. ñ ostenditꝰ nisi inundustiur
amatores. De quib: alibis ciiptã
ẽ: quicumq uoluent anucur ee
saeculihiur in imĩcus di constitue¬
tur. Absitergo ut sic intellegatur
diabolus princeps mundi tamq
gerat uniuersi mundi Idestca¬
li&s terrae atq: omnium quae
in eis sunt pincipatum. Dequali
sermo ee & mundur ꝑeum
factus e& unuuersusitaꝗ inunt¬
dur asũinisẽael: usꝙ ad insima
ceiram creaton ẽ subditur tide
empton Liberito  ñ capti¬
Quem adinod au sitintel¬
legendus princeps mun¬
de diabolur euidentus
aperuit apostolus pau¬

Expanded text:
illa quae tunc quando illis loqueilla quae tunc quando illis loquebatur fuit parva, et cum moreretur Deinde quid dicit? Jam non multa loquar vobiscum: venit enim princeps mundi hujus: quis, nisi diabolus? Et in me non habet quidquam: nullum scilicet omnino peccatum. Sic enim ostendit non creaturarum, sed peccatorum, principem diabolum, quos nunc nomine mundi hujus appellat. Et quotiescumque mundi nomen in mali significatione ponitur, non ostendit nisi mundi istius amatores; de quibus alibi scriptum est, Quicumque voluerit amicus esse saeculi hujus, inimicus Dei constituetur . Absit ergo ut sic intelligatur diabolus princeps mundi, tanquam gerat universi mundi, id est, coeli et terrae, atque omnium quae in eis sunt principatum: de quali sermo esset, Et mundus per eum factus est . Universus itaque mundus a summis coelis usque ad infimam terram creatori esemptori; liberatori, non captiQuemadmodum autem sit intelligendus princeps mundi diabolus, evidentius aperuit apostolus Pau
Abbreviated transcription (Latin):
cademꝙ fides carum rerum e quae ti ui¬
denturꝰ. Ouidsibiuult quod dñsart &
nuncdixi uobis ꝑnusqua fiat ut cũ factũ
fuerit credatis.Nonne potius dicend fuit.
& nunc dixi uob prius quã siat ut creda¬
tis. quod cum fadum fuent uideatiss
Vam& ille cuidictum ẽ qui auidisti cre¬
disti. Nonhoc credidit quod uidit. Sedali¬
ud uidit. aliud credidit. Uiditenimho¬
minenu crediditdm̃ cernebatquippe
atq tangebat carnen uiuentem. quam
uiderat morientem &credebat dñ
in carneipsa latentem. Credebatergo
mente quod ñ uidebat. ꝑhoc quod usen¬
sib corporis apparebat Sede si dicun¬
tur. crediquae uidentur. sicut dicri
unus quisq: oculis suis credidisse : Non
iamenipsa ẽ : quae in nobis aedisicatur
fides. Sed exreb: qua euidentur agriur
nnobis ut eacredantur quae ñ uiðenturs
fide noua. sȩdaucta. autceriecum
morauus e& defecta : cure surex ir¬
s& refecta Ncq eni eũ filium di
nd autecredebant. Sed cuminillo
sactum c& quodante p̃dix. ẜides

Expanded text:
quae non videntur; quid sibi vult quod Dominus ait, Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis? Nonne potius dicendum fuit, Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut credatis, quod cum factum fuerit, videatis? Nam et ille cui dictum est, Quia vidisti, credidisti, non hoc credidit quod vidit; sed aliud vidit, aliud credidit: vidit enim hominem, credidit Deum. Cernebat quippe atque tangebat carnem viventem, quam viderat morientem; et credebat Deum in carne ipsa latentem. Credebat ergo mente quod non videbat, per hoc quod sensibus corporis apparebat. Sed etsi dicuntur credi quae videntur, sicut dicit unusquisque oculis suis se credidisse: non tamen ipsa est quae in nobis aedificatur fides; sed ex rebus quae videntur, agitur in nobis ut ea credantur quae non videntur. fide nova, sed aucta; aut certe cum mortuus esset defecta, cum resurrexisset refecta Neque enim eum Dei Filium non et ante credebant; sed cum in illo factum esset quod ante praedixit, fides
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s dixerat discipi¬
Alissuis Si diliger&
me gauder&is uti
quia uado ad patrer
quia pat̃ maiormee
quod exforma seruier
dixisse ñ exforma dĩ inqu¬
a equalis ẽpatri. Nauit
sides quae religiosis ẽ
mentibi fixa. ñ caluniniosis & dementibur
ficta. Deinde subiuncxit. & nunc dixiuobis
prius quamfiat ut cun fadum fuent ere¬
datis. Quidesthoc cummnagis hamo crede¬
redebeat ante quaͦ fi osdquoderedendum
e: Hlaece eniml auf fideisi quod creditur :¬
ui ind&cur Uam quidinagnumẽ sic reditꝰ :
quod ui d&ur: Secund illa eiurddñi sen¬

Expanded text:
tus dixerat discipulis suis: Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem; quia Pater major me est. Quod ex forma servi eum dixisse, non ex forma Dei in qua aequalis est Patri, novit fides quae religiosis est mentibus fixa, non calumniosis et dementibus ficta. Deinde subjunxit: Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis. Quid est hoc, cum magis homo credere debeat antequam fiat id quod credendum est? Haec est enim laus fidei, si quod creditur non videtur. Nam quid magnum est si creditur quod videtur, secundum illam ejusdem Domini sen
Abbreviated transcription (Latin):
sic facio. Surgite eamus
scumbens enim discum
is. Sed habebat ut mo¬
r&ur mandatum patiis
amquamille dequo p¬
dictum erat quae ñ rapu¬
it tunc ex soluebam Mor¬
temsine debito soluturus.
& nos a morite debita
red empturus . Rapue¬
rat aũadam peccatũ
quando manuminar¬
borem p̃sumptione deceptus extendit
ut in cominunirabile nomen in conce¬
sediuinitatis inuader& quam filiodi
natura contulerat. n rapina: LxXUIii¬

Expanded text:
sic facio, surgite, eamus hinc. Discumbens enim discumbmortis, sed habebat ut moreretur, mandatum Patris, tanquam ille de quo praedictum erat, Quae non rapui, tunc exsolvebam : mortem sine debito soluturus, et nos a morte debita redempturus. Rapuerat autem Adam peccatum, quando manum in arborem praesumptione deceptus extendit, ut incommunicabile nomen inconcessae divinitatis invaderet, quam Filio Dei natura contulerat, non rapina.
Abbreviated transcription (Latin):
buit cumiuda eis itamode¬
rans loquella sua ut &caeci
ñuiderent & fideles oculos
apenrent quaehodie desco

Expanded text:
buit cum Judaeis, ita moderans loquelam suam, ut caeci non viderent, et fideles oculos aperirent, quae hodie de
Abbreviated transcription (Latin):
eminimi peccatis uñs Quid est sincredidenłis
quia ego sum: ego suni qui mibi laddidit : &
quia nihil ad didit. multis e quod comenda¬
uit. expectabatur enĩ ut dicer & quid e&:
n&c tamend quio expestabatur ut dicer&
foritenis: credidentis qua ego sum xp̃s nisi
credidentis qui a ego sum dĩfilius nisicredi¬
dentis quia ego sum uerba patiis. nusi credi¬
dentis quia ego sum conditormundi nise
credidentis quia ego sum hominis formagor
& reformator: creator & secreator fador:
& resactor. Nisi hoceredidertis quia ego sa
monemini in peccatisuns Multum est qd
acipse ego sum quia sic dixerut. & di moy¬
s Ego sumquisum. Quis digne eloqua¬
tur quid sit sum: mitaebat dr ꝑ angelum
suũ seruum suũ moysen adliberandum
ex egypto populũ suum. legistis quod au¬
distis & nostis. cõmemoro t̾am̃ mitaebat
trementem. excusantem. sedoboedieniẽ:

Expanded text:
iemini in peccatis vestris. Quid est, Si non credideritis iemini in peccatis vestris. Quid est, Si non credideritis quia ego sum? Ego sum, quid? Nihil addidit; et quia nihil addidit, multum est quod commendavit. Exspectabatur enim ut diceret quid esset, nec tamen dixit. Quid exspectabatur ut diceret? Forte, Nisi credideritis quia ego sum Christus; nisi credideritis quia ego sum Dei Filius; nisi credideritis quia ego sum Verbum Patris; nisi credideritis quia ego sum conditor mundi; nisi credideritis quia ego sum hominis formator et reformator, creator et recreator, factor et refactor: nisi hoc credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Multum est quod ait ipsum, Ego sum: quia sic dixerat et Deus Moysi, Ego sum qui sum. Quis digne eloquatur quid sit, sum? Mittebat Deus per angelum suum, servum suum Moysen ad liberandum ex Aegypto populum suum legistis quod audistis, et nostis; commemoro tamen; mittebat trementem; excusantem, sed obedientem.
Abbreviated transcription (Latin):
ntis quia egasũ a mon emini in p&o catir
uñ s. Reddita ẽ sperdaperantib excitatio
facta ẽ darmientib. cordib: euigilauerun
indeplunmi crediderunt. Sĩc euangelii
ipsiur consequentia testatur Franteni
illic membraxp̃i quae nꝰ d adheserant
noscitur Equis hamicida disperea si inspe
redditus ẽ. a quo &ia xp̃s occisus eꝰ. Cre¬
diderunt indemulti donatus ẽ eir sanquis
xp̃i ut magis cumbiberent quoliberarent᷑
qua rtideillo effuso tener&ur. Quis dispe¬
ret & sincruc datro saluatus ẽ ante pau¬
lulu homieda post paululũ ac cusatus con¬
uitus damnatur suspensus liberatus Noli
miran ub iconuistus ubidampnatur sed
ub iliberatus ÷̃ ubimutatus. In hocergo popu¬
lo cuid loquebator erant qui inpeccato suo
fuerant montun. Grant&ia quiin ipsoqui
loquebatur fuerant creditun & ab omni pec¬
actodiberandi : T̃ am̃ hocadtende quod ait
dit xp̃s sin credidentis quia ego sum mon¬

Expanded text:
ritis quia ego sum, non moriemini in peccatis ritis quia ego sum, non moriemini in peccatis vestris. Reddita est spes desperantibus, excitatio facta est dormientibus, cordibus evigilaverunt: inde plurimi crediderunt, sicut Evangelii ipsius consequentia testantur. Erant enim illic membra Christi, quae nondum adhaeserant noscitur? Quis homicida desperet, si in spem redditus est a quo etiam Christus occisus est? Crediderunt inde multi; donatus est eis sanguis Christi, ut magis eum biberent quo liberarentur, quam rei de illo effuso tenerentur: quis desperet? Et si in cruce latro salvatus est, ante paululum homicida, post paululum accusatus, convictus, damnatus, suspensus, liberatus; noli mirari. Ubi convictus, ibi damnatus: sed ibi liberatus, ubi mutatus . In hoc ergo populo cui Dominus loquebatur, erant qui in pefuerant morituri, erant etiam qui in ipsum qui loquebatur, fuerant credituri, et ab omni peccato liberandi. Tamen hoc attendite quod ait i non credideritis quia ego sum, mor
Abbreviated transcription (Latin):
catum ut soluer& omne peceatum inque
iuda ei quian credebant mento audierinꝰ
Morieminiin p&ccatis uñr quianꝰ habere
p& catum nullam modo potiustis quicum
p&ccata nati estis: Sedtam̃ sim me inquid
credidentir cum pecato quidem nati estis.
sed in peccato uro montun n estis. Totaergo
infelicitar iuda eorumipsa erat nꝰ peccatum
habere: sed in peccatismon hoce quod deb&
exeat & inpeccato quonatus ẽmonat᷑
Infelicissima conditio misera sorsistorum
exponit. Si enin credi dentis mon emini¬
inpeccatisurs. Credo fa in illa multi tudi¬
ne qua edñmaudi ebanti & gos fuisse quiore¬
ditun erant. quasi in omnes auꝓcesserat ⁊¬
Seuenssima illa sententia inpec catouro
monemini. AC ꝑhoc& ilhr quicreditun
eran sper eratablata. ulss euiebant illi
timebant immonꝰ timebant sediam
desperabant reuocauiteos in spemi ad¬
iunexit eniꝰ Sin credidintis quia ega sum
moneminiin pecatis unsr. Ergoss credide¬

Expanded text:
catum, ut solveret omne peccatum? In quem catum, ut solveret omne peccatum? In quem Judaei quia non credebant, merito audierunt, Moriemini in peccatis vestris: quia non habere peccatum nullo modo potuistis, qui eum peccato nati estis, sed tamen si in me, inquit, credideritis, cum peccato quidem nati estis, sed in peccato vestro morituri non estis. Tota ergo infelicitas Judaeorum ipsa erat, non, peccatum habere, sed in peccatis mori. Hoc est quod debet exeat, et in peccato quo natus est moriatur. Infelicissima conditio, misera sors istorum, exponit: Si enim non credideritis quititudine quae Dominum audiebat, et eos fuisse qui credituri erant. Quasi autem in omnes processerat severissima illa sententia, In peccato vestro moriemini; ac per hoc et illis qui credituri erant, spes erat ablata: illi saeviebant, illi timebant; imo non timebant, sed jam desperabant. Revocavit eos in spem; adjunxit enim, Si non credideritis quia ego sum, moriemini in peccatis vestris. Ergo si credide
Abbreviated transcription (Latin):
quantum int̃ fidem & infidelitatem quantumin¬
t̃ pi& atem & impi& atem: quantum int̃spem&
dispeꝑatianẽ : quantum in t̃cantateme cupidita¬
tem Uultumergo int̾ erat. quidergo quia tantũ
int̃erat a postolidemundon erant : Si cogites quomo¬
donatisint & undeuenennt quia omnes exadam
uenerant dehocmundoerant. Sed quideis ait ipse
dñr . Egouos dehiocmundo elegi. quiergo demundo
erant facti sunt ñ demundo & ꝓtinere cocperun
adeum ꝑ quem factus e mundus. Istiauremanserin
quis es homo de hocmundo es sed uenitaq tequier
tam̃ siꝑ aliqua infirmitatem adlius tedelec¬
tatmundus habit& inte quimundat &
ensmund. Siali fuensmundun nremane¬
bis ininundo nec audies quoda udier̃ iudaes.
mon emini in peccatis unir. omneseni
cũ p& catonatisumus: omnesuiuendo
adid quod natieramur addidimur magiso
demundo factisumus quã tua e: quando

Expanded text:
quantum inter fidem et infidelitatem, quantum inquantum inter fidem et infidelitatem, quantum inter pietatem et impietatem, quantum inter spem et desperationem, quantum inter charitatem et cupiditatem: multum ergo intererat. Quid ergo? quia tantum intererat, Apostoli de mundo non erant? Si cogites quomodo nati sint, et unde venerint; quia omnes ex Adam venerant, de hoc mundo erant. Sed quid eis ait ipse Dominus? Ego vos de mundo elegi . Qui ergo de mundo erant, facti sunt non de mundo, et pertinere coeperunt ad eum per quem factus est mundus. Isti autem remanserunt quis es homo, de hoc mundo es: sed venit ad te qui fecit tamen si per aliquam infirmitatem adhuc te delectat mundus, habitet in te qui mundat, et eris mundus. Si autem fueris mundus, non remanebis in mundo; nec audies quod audierunt Judaei, Moriemini in peccatis vestris. Omnes enim cum peccato nati sumus; omnes vivendo ad id quod nati eramus addidimus, magisque de mundo facti sumus, quam tunc quando
Abbreviated transcription (Latin):
hoc intellegatis ꝑillum & angeli factisunt ꝑquem
omnia fada sunt. Dequib ergo suꝑnis xp̃s abipso patre¬
coa &ernum sibi unigenitũ sibi unigenitum sin egem¬
pore ꝑ quem conder& tempora. Sicergo accip expͥm
desuꝑnis ut excedas cogitation eaua Omne quod fac¬
tum ẽ uniuersamom̃nino creaturam omne corpus
omnem canditum spmomnem rem quo modo
mutabilem totum excede sic excessitiohannes
ut continger& :. Rpiincipio erat uerbum & uerbũ
erata puddm̃ & dr eratuerbum. Ego ergo in quĩdeis
suꝑnissum uos dehocmundo estis: egd ñ sum de hoc
mundo. Dixierqd uob quia morieminun peccati:s
uiis. Ex posuit nob fr̃s quĩin tellogi uoluent uosde
hõc mundo estis. Ideo quipped. uos de hocniundo
estis quia peccatores erant quia iniqui erant quia
infideles erant quia terrena sapiebant. Naquit
uob uid&ur de scĩ a pastolir quantum int̃erat int̃
iuda eos & a postolos. Quantu int̃ aenebrar & lucẽ : d¬

Expanded text:
hoc intelligatis: per illum et Angeli facti sunt, per quem hoc intelligatis: per illum et Angeli facti sunt, per quem omnia facta sunt. De quibus ergo supernis coaeternum sibi, unigenitum sibipore, per quem conderet tempora. Sic ergo accipe Christum de supernis, ut excedas cogitatione tua omne quod factum est; universam omnino creaturam, omne corpus, omnem conditum spiritum, omnem rem quoquo modo mutabilem: totum excede, sicut excessit Joannes, ut contingeret, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. 5. Ego ergo, inquit, de supernis sum. Vos de hoc mundo estis: ego non sum de hoc mundo. Dixi ergo vobis quia moriemini in peccatis vestris. Exposuit nobis, fratres, quid intelhoc mundo estis; ideo quippe dixit, Vos de hoc mundo estis, quia peccatores erant, quia iniqui erant, quia infideles erant, quia tervobis videtur de sanctis Apostolis? Quantum intererat inter Judaeos et Apostolos? Quantum inter tenebras et lucem,
Abbreviated transcription (Latin):
plena quid enin potefant illo uenire quo ille ꝑre¬
xisr& Sunt ficer& sem&ipsumꝰ Num qui dĩpsi
erant moritur : Quidẽ ergo numquit interfici&
sem& ipsum quia ð quo ego uado uos ñ potestis de¬
nire. Sidȩ morite hominis dicer& quis homon
montur : Ergo quo ego uado d nꝰ quoitur ad moł¬
tem sed quõibat ipse postmoraem Illiitaq n in¬
teram s apiebant quidait & dicebater Vos¬
s deorsum estisudeo teram sapitis. quia sic serpentꝰ
teram manducatis: quid estaeram manduca
terenis pascimini. temenis delecta minr terer
inhiatis sursum corsihab& is. Vos dede orsuimes
ego desupnis sum. Vos demundo hocestis ego ñ sum
hil. quiam principio erat uerbũ. omnia pipsum faea
s. Si ergo eratille desupnis : quib: suꝑnis : deaere absit¬
ibi& aues uolitant decado quoduidemus & hocabsit :
ibi& stellao & sol& luna circum cunt. Deangelisneq

Expanded text:
plena. Quid enim? Non poterant illo venire quo ille perreplena. Quid enim? Non poterant illo venire quo ille perrexisset, si interficeret semetipsum? Nunquid ipsi erant morituri? Quid est ergo, Nunquid interficiet semetipsum, quia dixit, Quo ego vado, vos nos potestis venire? Si de morte hominis diceret, quis hominum non moritur? Ergo quo ego vado dixit, non cum itur ad mortem, sed quo ibat ipse post mortem. Illis itaque non interram sapiebant. Quid ait? Dicebat eis, Vos deorsum estis. Ideo terram sapitis, quia sicut serpens terram manducatis. Quid est, Terram manducatis? terrenis pascimini, terrenis delectamini, terrenis inhiatis, sursum cor non habetis. Vos deorsum estis: Ego de supernis sum. Vos de mundo estis, ego non sum hil, quia in principio erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt. Sic enim erat ille de supernis. De quibus suibi et aves volitant. De coelo quod videmus? Et hoc absit; ibi et stellae et sol et luna circumeunt. De Angelis? Neque
Abbreviated transcription (Latin):
Iculpauit quin requirerent. Damnauit: qui nenrequ¬
erent Malum eͥ eni nꝰ querere anim& xp̃i. Sed quo¬
modo eam quesierunt discipulꝰ & malibe querere
anima xpi. Sed quomodoiamiuda ei quesi erur
illienimuthaberent: illiut ꝑderent. Deniq isti
quiasicquerebant moremalo corde ꝑuerso quid
secutur adiunexit Quentis me& neput&is quia
sbene qͣ uentis. in peccata uro monemini. hoc exp̃n¬
malequerere inpe catosuomon. Hoc e illumodis
se ꝑquemposs& solum saluus ẽe Cu menim hon¬
nes quorum spes indõ ẽ n debeant mala reddere
cato monrentur. Deinde a diungit. quo eqoi uado¬
S uosnꝰ potestis uenire. hoc& discipulis alio lo cod
abstulit spem sed p̃dixitdilationem Quandon¬
hoc discipulis dñs loquebatur. tuncnꝰ poterant ue¬
tes & secund carnenudicantes & totum carna¬
lit̃ audiente satꝗ sapientes dixerunt. Numqus
potestisuenire. Stulta uerba omnino & insipient

Expanded text:
. Culpavit qui non requirerent, damnavit qui requ. Culpavit qui non requirerent, damnavit qui requirerent. Malum est enim non quaerere animam Christi, sed quomodo eam quaesierunt discipuli; et malum est quaerere animam Christi, sed quomodo eam Judaei quaesierunt: illi enim ut haberent, isti ut perderent. Denique isti quia sic quaerebant more malo, corde perverso, quid secutus adjunxit? Quaeretis me, et, ne putetis quia bene me quaeretis, in peccato vestro moriemini. Hoc emale quaerere, in peccato suo mori: hoc est illum odisse, per quem posset solum salvus esse. Cum enim homines quorum spes in Deo est, non debeant mala reddere nec cato morerentur. Deinde adjungit: Quo ego vado, vos non potestis venire. Hoc et discipulis alio loco diabstulit spem, sed phoc discipulis Dominus loquebatur, tunc non poterant vetes, et secundum carnem judicantes, et totum carnaliter audientes et sapientes dixerunt: « Nunquid potestis venire? Stulta verba et omnino insipientiae
Abbreviated transcription (Latin):
d& uid& & patrem Na quid hab& nu
sententia uerbũ dibitationis: n&quid s¬
quare quia fidehs audiebatm̃ sidspse¬
cutar. Ideo nerat das incrẽpators ed
doctor. quine uidet. uid& e patrem
& hicsime scir& ir & patre
tollamus
uerbum

Expanded text:
 Patrem . Numquid habet ista sententia verbum dubitationis? numquid dQuare? Quia fidelis audiebat, non fidei persecutor: ideo non erat Dominus increpator, sed doctor. Qui me vidit, vidit et Patrem; et hic, Si me sciretis, et Patrem tollamus verbum
Abbreviated transcription (Latin):
uod in sco euangelio breuit̃
dicitur nbrem teropora&&¬
exponrut quod auditur
intellegatur. Verba enĩ
dñi pauca sed magna sunt nꝰ numero esi¬
manda sed pondere: neci deo contemp nen¬
da qui a pauca. Sed ideo querenda quia
magna quiad fuistis hesternodie audistis
ut potuimur dispotauimus exeoquod andnȩ
uos secundcarnemiudi catis eqo ñ iudicoque¬
qua. Sed& si iudico ego iudiciũ meumuerũ ẽ¬

Expanded text:
uod in sancto Evangelio breviter dicitur, non breviter oporteexponi, ut quod auditur, intelligatur. Verba enim Domini pauca, sed magna sunt; non numero aestimanda, sed pondere: nec ideo contemnenda, quia pauca; sed ideo quaerenda, quia magna. Qui adfuistis hesterno die, audistis, ut potuimus disputavimus ex eo quod ait Dominus, Vos secundum carnem judicatis; ego non judico quemquam. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cum uidebatur adid quod didum ẽ. tuquir
es respondere debuis seuentas. Ideftuentas
sumo Sedaltius respond cum uider& cosita
dixisse tuquis es. Ac si dicerent qm̃ ab fet audiui¬
mus nisi credidentis quia ega sum: quid te ẽẽ
credimus adhocrespandit p̃yncipium tam̃q
dicer& pincipium mecredite. & addidit qui
ẽ itamaner& apud patrem ut nꝰ acciper&
forma serui & homaloquer&ur hominibus
quo inodo eicrederent cum infirma corda
intellegibile uerbum. Sineuocesensibi bau¬
direnꝰ possent: Ergo in qui dcredite me: ẽẽ
piincipium quia ut credatis ñ salum sum sed
&loquoruob. Sed deacre iam multum est
loqui uob̵ Placeatitaq cantatiurae: ut
quod restatillo adiubante seruemus crastino
redditur

Expanded text:
cum videatur ad id quod dictum est, Tu quis cum videatur ad id quod dictum est, Tu quis es? respondere debuisse, Veritas; id est, Veritas sum. Sed altius respondit, cum videret eos ita dixisse, Tu quis es? ac si dicerent, Quoniam abs te audivimus, Nisi credideritis quia ego sum, quid te esse credemus? ad hoc respondit, Principium: tanquam diceret, Principium me credite. Et addidit, quia est, ita maneret apud Patrem, ut non acciperet formam servi et homo loqueretur hominibus; quomodo ei crederent, cum infirma corda intelligibile Verbum sine voce sensibili audire non possent? Ergo, inquit, credite me esse principium; quia, ut credatis, non solum sum, sed et loquor vobis. Sed de hac re jam multum est loqui vobis: placeat itaque Charitati vestrae ut quod restat, illo adjuvante servemus, crastino redditur