comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gentiam ꝗ̃ ad horum luxuriam dirigas aedifica¬
tionem. Illi i. faciebant ad fructum rationem
hi faciunt ad libidines indomitas. itaq illoꝵ uil
st pleraq contraria. illic laudabat᷑ uilla si habe.¬
bat culinam rusticam bona praesepiis laxas cellam
uinariam et oleariam ad modum agri aptam
et pauimento proeliui in lacum qđ saepe ubi con¬
dicini nouum orca in hispaniam feruore mu.¬
sti cuptae noq non dolia in italia. ltem caetera
ut esseat in uilla huiuscemodi qua cultura quȩ¬
ret prouidebit. Nunc contra uillam urbana
q̃ maximam ac politissimam habeant dant ope¬
ram ac cum Aletelli ac luculli uillis peximopͦ
cedificatis certant quo ibi laborent at spectet᷑
sua destiua triclinaria ad frigus orientis hyberna
ad solem octidentem potius ꝗ̃ ut antiqui in qua
partem cella uiaria aut olearia fenestras ha¬
beret quum fructus in eo uinatius quatat.
ad dolia acra frigidiotem. Item olcaria calidio¬

Expanded text:
gentiam quam ad horum luxuriam derigas aedificagentiam quam ad horum luxuriam derigas aedificationem. Illi enim faciebant ad fructum rationem, hi faciunt ad libidines indomitas. Itaque illorum vsunt pleraque contra. Illic laudabatur villa, si habebat culinam rusticam bonam, praesepis laxas, cellam vinariam et oleariam ad modum agri aptam et pavimento proclivi in lacum, quod saepe, ubi conditum novum vinum, orcae in Hispania fervore musti ruptae neque non dolea in Italia. Item cetera ut essent in villa huiusce modi, quae cultura quaereret, providebant. Nunc contra villam urbanam quam maximam ac politissimam habeant dant operam ac cum Metelli ac Luculli villis pessimo publico aedificatis certant. Quo hi laborant ut spectent sua aestiva triclinaria ad frigus orientis, hiberna ad solem occidentem, potius quam, ut antiqui, in quam partem cella vinaria aut olearia fenestras haberet, cum fructus in ea vinarius quaerat ad dolia aera frigidiorem, item olearia calidio
Abbreviated transcription (Latin):
aut unum bifariam diuisum. Alteram.n parte
fieri oportet uillam nouam. alteram ueterem tol¬
non stercilinium melius illud cuius latera et sum¬
mum uiegis ac fronde uindicatum a sole Non .ii
suctum quem quarit terra solem anti exugere
oportet. ltaq periti qui possint ut eõ aqua influ.¬
at eo nomine faciunt.Sic ii. maxime retinetur
suctus in eo qua quidam sellas familiaricas oppo.¬
nunt. & dificium facere oportet. sub qđ tectum to¬
tum fandi subiicere oportet q possis messem qđ
uocant quida nubilarium. id secundum arcam
faciendum ubi triturus sis frumentum magnitu¬
dine pro modo fundi ex una parte aꝑti et id ab arca
quo et intritura proruere facile possis. et si nubi¬
lare corꝑit: inde et rursus celeriter reucere fenc¬
stras habere oportet ex ea parte unde cõmodissime
ꝑflari possit. Sundanius fructuosior inquit est ce¬
ete fundus ꝑꝑ aedificia si potius ad antiquoꝵ dili¬

Expanded text:
aut unum bifariam divisum. Alteram enim partem aut unum bifariam divisum. Alteram enim partem fieri oportet novam, alteram veterem tolnon stercilinum melius illud, cuius latera et summum virgis ac fronde vindicatum a sole. Non enim sucum, quem quaerit terra, solem ante exugere oportet. Itaque periti, qui possunt, ut eo aqua influat eo nomine faciunt sic enim maxime retinetur sucus in eoque quidam sellas familiaricas ponunt. Aedificium facere oportet, sub quod tectum totam fundi subicere possis messem, quod vocant quidam nubilarium. Id secundum aream faciendum, ubi triturus sis frumentum, magnitudine pro modo fundi, ex una parti apertum, et id ab area, quo et in tritura proruere facile possis et, si nubilare coepit, inde ut rursus celeriter reicere. Fenestras habere oportet ex ea parti, unde commodissime perflari possit. Fundanius, Fructuosior, inquit, est certe fundus propter aedificia, si potius ad anticorum dili
Abbreviated transcription (Latin):
re qui aut introeat: aut exeat noctu quid ue
ferat. praesextim si hostiatius est nemo. Impri¬
mis culina uidenda. ut sit admota q. ibi hyeme
antelucanis temporibus aliquot res efficum.¬
tur. cibus paratus accipit᷑. faciendum ẽt̃ plau.¬
stris ac catero instrumento om̃i in cohorte.
et sub dio furem modo non metiut. aduorsum
tempestatem nocentem non resistunt. Cohortes
in fundo magno dua aptiores una. bna ut inter¬
dius compluuium habeat locum ubi aqua saliat
qui intra salobatas quum uelit sit semipiscina. bo¬
ues n. ex aruo aestate reducti hic bidunt. hic ꝑfun¬
dimtur. nec minus pabulo locum redietunt an.¬
seres. sues porci. In corte exteriore lacum esse opor¬
tet ubi maceret᷑ lupinum. ⁊ temalia quae detais.¬
sa in aquam ad usum aptiora st Cohors exterior
crebro oꝑta stramentis ac palea occultata pedibus
pecudum fit mirustta fundo ex eo qd inuchat̃. Se.¬
cundum uillam duo oportet habere sterquilinia

Expanded text:
re, qui introeat aut exeat noctu quidve re, qui introeat aut exeat noctu quidve ferat, praesertim si ostiarius est nemo. In primis culina videnda ut sit admota, quod ibi hieme antelucanis temporibus aliquot res conficiuntur, cibus paratur ac capitur. Faciundum etiam plaustris ac cetero instrumento omni in cohorte et sub dio, furem modo non metuunt, adversus tempestatem nocentem non resistunt. Cohortes in fundo magno duae aptiores: una ut interdius compluvium habeat lacum, ubi aqua saliat, qui intra stylobatas, cum velit, sit semipiscina. Boves enim ex arvo aestate reducti hic bibunt, hic perfunduntur, nec minus e pabulo cum redierunt anseres, sues, porci. In cohorte exteriore lacum esse oportet, ubi maceretur lupinum, item alia quae demissa in aquam ad usum aptiora fiunt. Cohors exterior crebro operta stramentis ac palea occulcata pedibus pecudum fit ministra fundo, ex ea quod evehatur. Secundum villam duo habere oportet stercilina
Abbreviated transcription (Latin):
inquit lgtius. Uendas quot assibus possis aue
si noqueas relinquas. At Scrofa uitandum in¬
quit. ne in eampartem spectet uilla e quibus
uentus grauior ex iis partibus afflare soleat
neue inconualli caur. et ut potius in sublimi
loco adifices. qui ꝙ ꝑflatur siqd est qd aduet¬
sarium inferat᷑ facilius discutit᷑. Praterca
aut aritudine cito pereunt. Nimbi et repenti¬
ni ac torrentes fluuii periculosi illis qui inhu¬
milibus ac cauis locis adificia habent et re.¬
pentina pra donum manus ꝙ improuisos
facilius opprimere possũt ab hac utraq suꝑio.¬
ra loca turiora
N uilla facienda stabula. ita ut bubilia sint ibi
hyeme qua possunt esse calidiora. fructus ut est
uitium et olcum loco plano in cellis. Item ut ua.¬
sa uuinaria et olearia potius faciendum. Aridu
ut est faba et foeriumin tabulatis familia ubi
se cõmodissime possint quiete recuperarẽ Uilli¬
ci proximum ianuam esse oportet eumq sci¬

Expanded text:
inquit Agrius; vendas, quot assibus possis, aut inquit Agrius; vendas, quot assibus possis, aut si nequeas, relinquas. At Scrofa, Vitandum, inquit, ne in eas partes spectet villa, e quibus ventus gravior afflare soleat, neve in convalli cava et ut potius in sublimi loco aedifices, qui quod perflatur, siquid est quod adversarium inferatur, facilius discutitur. Praeterea aut aritudine cito pereunt. Nimbi repentini ac torrentes fluvii periculosi illis, qui in humilibus ac cavis locis aedificia habent, et repentinae praedonum manus quod improvisos facilius opprimere possunt, ab hac utraque re superiora loca tutiora. In villa facienda stabula ita, ut bubilia sint ibi, hieme quae possint esse caldiora. Fructus, ut est vinum et oleum, loco plano in cellis, item vasa vinaria et olearia potius faciendum; aridus, ut est faba et faenum, in tabulatis. Familia ubi ut calore, ubi commodissime possint se quiete reciperare. Vilici proximum ianuam cellam esse oportet eumque sci
Abbreviated transcription (Latin):
lllam adificandam potissimum. ut intra septa ullȩ
habent aquam: si non ꝗͣ proxime primu qua ibi
sit nata. Secundum que influat perennis: si om¬
nino aqua non est uiua: cisterna sub tectis et lacus
sub dio et altero loco ut hoĩes ex altero ut pocus uti
possit.
Anda oꝑa ut potissimum sub radice montis silue¬
stris uillam ponat. ubi pastiones sint laxe. ita ut
contra uentos qui saluberrimi in agro flabunt. q̃
posita est ad exortus a qui noctiales aptissima qđ
ad uorsum eum ponas hyeme .n.fiet uehement
frigida: et cestate non salubris. Aduertendu
ctiam siqua erunt loca palusctia et ꝑꝑ casdem
causas et ꝙ arescunt erescunt aramalia quala
minuta. qua non possunt oculi consequi et ꝑ
aera intus incorpas peros et nares perueni¬
unt. atq efficiunt difficiles morbos. fundani¬
us ꝗd potero inquit facere si istuis modi mihi
fandus hereditat obuenerit. quominus pesti¬
lentia noceat. Istuc uel ego possum respondere

Expanded text:
lla aedificanda potissimum ut intra saepta villae habeat aquam, si non, quam proxime; primum quae ibi sit nata, secundum quae influat perennis. Si omnino aqua non est viva, cisternae faciendae sub tectis et lacus sub dio, ex altero loco ut homines, ex altero ut pecus uti possit. Danda opera ut potissimum sub radicibus montis silvestris villam ponat, ubi pastiones sint laxae, item ut contra ventos, qui saluberrimi in agro flabunt. Quae posita est ad exortos aequinoctiales, aptissima, quadversum eam ponas; hieme enim fiet vehementer frigida et aestate non salubris. Advertendum etiam, siqua erunt loca palustria, et propter easdem causas, et quod crescunt animalia quaedam minuta, quae non possunt oculi consequi, et per aera intus in corpus per os ac nares perveniunt atque efficiunt difficilis morbos. Fundanius, Quid potero, inquit, facere, si istius modi mi fundus hereditati obvenerit, quo minus pestilentia noceat? Istuc vel ego possum respondere,
Abbreviated transcription (Latin):
partes sũmce. e quibus prima cognitio fundi
solum. partesq cius quales sint. Secunda quȩ
in eo fundo opus st. ac debeant esse culturȩ
causa. Tertia qua in eo praedio colendi causa
sunt facienda. Quart quo qđ tempore in
eo fundo fieri conueniat. De his quatuor ge
speties ꝙ habet prima ca q̃ ad solumptinent
terro. et alterum qua ad uillas et stabula. Se¬
cunda pars ea quae mouent᷑ atq in fundo debe¬
ant esse culturae causa. Est item bipartita de
hominibus ꝑ quos colendum et de reliqͦ ĩstrumẽto
T extia pars qua de rebus diuidit̃ qua ad quariq
łem sint praeparanda et ubi quaque facienda.
Quarta pars de temporibus qua ad solit circuitu
annuum sint referenda et qua ad lunae men¬
steuu cursu. De primis quatuor partibus prius¬
dica deinde subtilius de octosecundis.
Git̃ primum de solo fundi uidendum haec quatu¬

Expanded text:
partes summae: e quis prima cognitio fundi, partes summae: e quis prima cognitio fundi, solum partesque eius quales sint; secunda, quae in eo fundo opus sint ac debeant esse culturae causa; tertia, quae in eo praedio colendi causa sint facienda; quarta, quo quicque tempore in eo fundo fieri conveniat. De his quattuor gespecies, quod habet prima ea quae ad solum pertinent terrae et iterum quae ad villas et stabula. Secunda pars, quae moventur atqnt esse culturae causa, est item bipertita, de hominibus, per quos colendum, et de reliquo instrumento. Tertia pars quae de rebus dividitur, quae ad quamque rem sint praeparanda et ubi quaeque facienda. Quarta pars de temporibus, quae ad solis circumitum annuum sint referenda et quae ad lunae menstruum cursum. De primis quattuor partibus pdeinde subtilius de octo secundis. Igitur primum de solo fundi videndum haec quat
Abbreviated transcription (Latin):
tae sint. quospectãt porticibus ostiis ac fenest.¬
ris. An non ille hipoctates medicus in mag.¬
na pestilentia. non unum agtum sed multa
ad testimonium. non hic batro noster quu
Corcirat esset exercitus ac classis et om̃es do¬
mus repletae essent egrotis ac funeribus ad¬
missis fenestris nouis aquilonie et obstructis
pestilentibus ianuaq ꝑmutata cateraq cius
generis diligentia suos comites ac familia
incolumes reduxit.
Ed qm̃ agriculturae qđ esset initium ac finis
dici relinquit᷑ quot partes ea disciplina ha¬
beat ut sit uidendum Equidem innumera.¬
biles mihi uident᷑ inquit Aerius quin lego
libros iheophrasti complures physicon histo
quit libri non tara idonei ne ꝗ agrum colepe
uolunt ꝗͣ qui scholas philosophoꝵ. Neq eo di
co ꝙ habeant et utilia et cõmunia quaedaro.
Quaꝑꝑ tu potius agricultura partes nobis ex¬
pone. Sciofa agriculturae inquit quatuor st̃

Expanded text:
tae sint, quo spectent porticibus, ostiis ac fenesttae sint, quo spectent porticibus, ostiis ac fenestris. An non ille Hippocrates medicus in magna pestilentia non unum agrum, sed multa ad testimonium? Non hic Varro noster, cum Corcyrae esset exercitus ac classis et omnes domus repletae essent aegrotis ac funeribus, immisso fenestris novis aquilone et obstructis pestilentibus ianuaque permutata ceteraque eius generis diligentia suos comites ac familiam incolumes reduxit? V. Sed quoniam agri culturae quod esset initium et finis dixi, relinquitur quot partes ea disciplina habeat ut sit videndum. Equidem innumerabiles mihi videntur, inquit Agrius, cum lego libros Theophrasti complures, qui inscribuntquit, libri non tam idonei iis qui agrum colere volunt, quam qui scholas philosophorum; neque eo dico, quo non habeant et utilia et communia quaedam. Quapropter tu potius agri culturae partes nobis expone. Scrofa, Agri culturae, inquit, quattuor sunt
Abbreviated transcription (Latin):
U cilissimus aũt est is ager qui salubrior est ꝗͣ alii
ꝙ ibi fructus cextus contra qd in pestilentia cala.¬
mitas. ꝗͣius inferaci agio colonum ad fructus
ꝑuenire non patif᷑. Et .n. ubi ratio cum morbo ha.¬
betur ibi non modo fructus est incertus. sed ẽt
colentium uita. Quare ubi salubritas non est.
cultura non aliud est atq alea domini uita ac
rei familiatis. Nec haec non diminuunt᷑ sci¬
entia. ita n. salubritas quae ducit᷑ et coelo ac
terra non est in nostra potestate sed in natu¬
roc ut tñ multum sit in nobis. quo grauiora
quec st̃. ea diligentia leuiora facere possumus
Et ti. si ꝑꝑ teriam aut aquam odorem quem ali.¬
quo loco eruetat pestilentior est fundus. aut
proptet coeli regionem aer calidiot sit. aut
uentus noti bonus siet.Hloec uitia emenda¬
ri solent domini scientia ac sumptu.ꝙ ꝑma¬
ꝯni interest ut bene sint positae uillot quan.¬

Expanded text:
Utilissimus autem is ager qui salubrior est quam alii, Utilissimus autem is ager qui salubrior est quam alii, quod ibi fructus certus; contra quod in pestilenti calamitas, quamvis in feraci agro, colonum ad fructus pervenire non patitur. Etenim ubi ratio cum orco habetur, ibi non modo fructus est incertus, sed etiam colentium vita. Quare ubi salubritas non est, cultura non aliud est atque alea domini vitae ac rei familiaris. Nec haec non deminuitur scientia. Ita enim salubritas, quae ducitur e caelo ac terra, non est in nostra potestate, sed in naturae, ut tamen multum sit in nobis, quo graviora quae sunt ea diligentia leviora facere possimus. Etenim si propter terram aut aquam odore, quem aliquo loco eructat, pestilentior est fundus, aut propter caeli regionem ager calidior sit, aut ventus non bonus flet, haec vitia emendari solent domini scientia ac sumptu, quod permagni interest, ube sint positae villae, quan
Abbreviated transcription (Latin):
docet ars sit an ꝗd aliud et a quibus carceribus
decurrat ad metas. primum inꝗt nõ modo est
ars. sed etiam necessaria ac magna eaq est scien¬
tia quor sint in quoq agro serenda ac facienda
ꝗ terra maximos perpetuo reddat fructus:
Elus principia st̃ eadem quae mundi sccibit esse
Ennius. aqua terra anima et sol. Haec ti. cogno¬
scenda priusꝗ̃ iacias semina. qđ initium fructu.¬
um orit᷑. hinc profecti agricola ad duas metas
dicigexe debent ad utilitatem et uoluptatem.
Icilitas quaerit fructum. loluptas delectationem
P riores partes aꝯit qđ utile est. q̃ qđ delectat. nec
non ea quae faciunt cultura honestiorem agrum
pleraq non solum fructuosiora cadem faciunt ut
quu in ordinem st̃ consita arbusta atq olucta
sed ẽt uendibiliorem atq adiiciunt ad fundi p̃¬
tium. nemo.n. cadem utilitate non formosius qđ
est emere mauult pluris q̃ si est fructuosius turpis

Expanded text:
docete, ars id an quid aliud, et a quibus carceribus docete, ars id an quid aliud, et a quibus carceribus decurrat ad metas. Stolo ars, sed etiam necessaria ac magna; eaque est scientia, quae sint in quoque agro serenda ac facienda, quo terra maximos perpetuo reddat fructus. IV. Eius principia sunt eadem, quae mundi esse Ennius scribit, aqua, terra, anima et sol. Haec enim cognoscenda, priusquam iacias semina, quod initium fructuum oritur. Hinc profecti agricolae ad duas metas dirigere debent, ad utilitatem et voluptatem. Utilitas quaerit fructum, voluptas delectationem: priores partes agit quod utile est, quam quod delectat. Nec non ea, quae faciunt cultura honestiorem agrum, pleraque non solum fructuosiorem eadem faciunt, ut cum in ordinem sunt consita arbusta atque oliveta, sed etiam vendibiliorem atque adiciunt ad fundi pretium. Nemo enim eadem utilitati non formosius quod est emere mavult pluris, quam si est fructuosus turpis.
Abbreviated transcription (Latin):
in meis pedibus haec tibi noiuos cantare iubet
terram tangexe despuere iciunum cantare.
Multa inꝗͣitem alia miracula apud Sasernas in¬
uenies qua omĩa stͥ diuersa ab agricultura et
ideo repudianda quasi uero inꝗͣ non apud cae¬
teros quoq scciptores talia reperiant᷑. An non
in magni illius Eatoras libro qui de agricultu¬
ra est editus scripta st̃ ꝑmulta similia ut hac
quẽ admodum placenta facere oporteat. quo
pacto libum qua tatione pernas salire. Illud nõ
dicis inquit Aorius qđ scribit. si uelit in conui¬
uio multum bibere coenareq libenter: ante esse
oportet brassicam ccudam ex aceto aliqͣ folia ꝗnq
Gitur inꝗt Agrasius qua diuidunda essent a cul¬
tura eiusmodi sint qm̃ discretum Stolo quum a.¬
spexisset Scrofam tumꝗt et cetate et honore et
scientia qđ praestas dicere debes. ille non graua¬
tus de iis rebus qua inscientia in colendo nos

Expanded text:
in meis pedibus". Hoc ter noviens cantare iubet, in meis pedibus". Hoc ter noviens cantare iubet, terram tangere, despuere, ieiunum cantare. Multa, inquam, item alia miracula apud Sasernas invenies, quae omnia sunt diversa ab agri cultura et ideo repudianda. Quasi vero, inquit, non apud ceteros quoque scriptores talia reperiantur. An non in magni illius Catonis libro, qui de agri cultura est editus, scripta sunt permulta similia, ut haec, quem ad modum placentam facere oporteat, quo pacto libum, qua ratione pernas sallere? Illud non dicis, inquit Agrius, quod scribit, "si velis in convivio multum bibere cenareque libenter, ante esse oportet brassicam crudam ex aceto aliqua folia quinque". Igitur, inquit Agrasius, quae diiungenda essent a cultura cuius modi sint, quoniam discretum, spexisset Scrofam, Tu, inquit, et aetate et honore et scientia quod praestas, dicere debes. Ille non gravatum, de iis rebus quae scientia sit in colendo nos
Abbreviated transcription (Latin):
rogasset ut diceret. coepit cimices quẽ ad mo¬
dum interfici oporteat his uerbis cucume¬
rem arguinum condito in aqua eamq infu¬
ndito quouoles. nulli accedent. uel fel bubu¬
lum cum aceto mixtum. ungito lectum. fim¬
danius aspicit ad Scrofam et tñ uerum dicit
inꝗt: ut hac scripserit in aꝗricultita. Ille tam̃
hecele ꝗ̃ hac si ꝗs ꝯ labram facere uelit ꝙ iubet
ranam luridara coniicere in aqua usq quo ad
tertiam partem decoxeris eꝗ ungere corpus
Ego qđ magis inq̃ pertincat ad fundanii uali.¬
tudinem et in eo libro et satius dicas. Nam hu¬
uisce pedes solent dolere in fronte contrahere
tugas dic sodes inquit fundanius. Nam ma.¬
lo de meis pedibus audire q̃ que madmodu
ns dicam inquit eisder quibus ille uersibus
scripsit uel tot quẽnam audiui quu homini
pedes dolere cepissent qui tui meminisset.: ei
mederiposse. Ego tui memini medere meispe¬
dibus.terra pestem teneto salus hic maneto

Expanded text:
rogasset ut diceret, coepit: Scribit cimices quem ad morogasset ut diceret, coepit: Scribit cimices quem ad modum interfici oporteat his verbis: "cucumerem anguinum condito in aquam eamque infundito quo voles, nulli accedent; vel fel bubulum cum aceto mixtum, unguito lectum." Fundanius aspicit ad Scrofam, Et tamen verum dicit, inquit, hic, ut hoc scripserit in agri cultura. Ille, Tam hercle quam hoc, siquem glabrum facere velis, quod iubet ranam luridam coicere in aquam, usque qua ad tertiam partem decoxeris, eoque unguere corpus. Ego, Quod magis, inquam, pertineat ad Fundani valetudinem in eo libro, est satius dicas; nam huiusce pedes solent dolere, in fronte contrahere rugas. Dic sodes, inquit Fundanius; nam malo de meis pedibus audire, quam quem ad mons, Dicam, inquit, eisdem quibus ille verbis scripsit vel Tarquennam audivi, cum homini pedes dolere coepissent, qui tui meminisset, ei mederi posse: "ego tui memini, medere meis pedibus, terra pestem teneto, salus hic maneto
Abbreviated transcription (Latin):
at q̃ argenti fodinas q̃ut alia et aliam et alia
qua sine dubio in aliquo agro fiunt. Sed ut ne¬
q lapicidinae: neq harenariae ad agriculturam
ꝑtinent: sic figilina. neq ideo non iñ quo agro
idoneae possunt esse non exercendae atq ex hic
capiendi fructus ut etiam ager secundum ui
am oportimus uiatoribus locus adificanda
cabernae diuersoriae quar tñ quãuis sint fruc¬
tuosa tuhilomagis sunt agriculturee partes
N on .ii. si quid propter agrum aut etian in agro
profectus dño agricultura acceptu referre
debet. Sed id non modo qđ nec satione terra
sit natu ad fruendum suscipit. Stolo tu inꝗt
inuides tanto scriptori et obstrigilandi cau¬
sa figulinam reprehendis cum praclara quae¬
dam ne laudes pratermittas qua ad agricu¬
lturam uchementer ꝑtineant. Cum subrisiss
Scrosa q non ignorabat libros et despiciebat
et Agrasius se scire modo putaret ac s tolonez

Expanded text:
at, quam argentifodinas aut alia metalla, at, quam argentifodinas aut alia metalla, quae sine dubio in aliquo agro fiunt? Sed ut neque lapidicinae neque harenariae ad agri culturam pertinent, sic figilinae. Neque ideo non in quo agro idoneae possunt esse non exercendae, atque ex iis capiendi fructus: ut etiam, si ager secundum viam et opportunus viatoribus locus, aedificandae tabernae devorsoriae, quae tamen, quamvis sint fructuosae, nihilo magis sunt agri culturae partes. Non enim, siquid propter agrum aut etiam in agro profectus domino, agri culturae acceptum referre debet, sed id modo quod ex satione terra sit natum ad fruendum. Suscipit Stolo, Tu, inquit, invides tanto scriptori et obstrigillandi causa figlinas reprehendis, cum praeclara quaedam, ne laudes, praetermittas, quae ad agri culturam vehementer pertineant. Cum subrisisset Scrofa, quod non ignorabat libros et despiciebat, et Agrasius se scire modo putaret ac Stolonem
Abbreviated transcription (Latin):
ter ꝗͣ semel ad necessarium sacrificium ne ar¬
bor olea quae primum dicit ibi nata a capra
tangi possit: nec nullȩ unq̃ pecudes agricultu
sunt propriae: nisi qua agrum opere quo culti¬
or sit adiuuare ut ece quae iunctae arare poss¬
unt. Agrasius istuc ita est inquit. quo modo
petus temoueri potest ab agro cum stercus qđ
plurimum prodest ꝯreges pecoꝵ ministrent.⁊
Sic inquit Agrius uenalium greges dicemus a¬
griculturam̃ esse si proptec istam habendam sta¬
tuerimus. Sed exror hinc ꝙ petus in agro esse
potest et fructus in eo agro ferre quod ñon seq̃ndu
N am sic alice res diuersã ab agto erũt assumen.¬
do ut si habet plures in agro textores atq insti¬
tutos histonas sic alio artifices. Scropha dis¬
iungamus igitur inquit pastionem a cultura
et siq̃uis ꝗđ u̾ult aliud. Anne ego inq̃ sequar
sascenarium patris et filii libros ac magis pute
ꝑtinere figilinas quẽ admedum exercerĩ oporte¬

Expanded text:
inigi, praeterquam semel ad necessarium sacrificium, ne arinigi, praeterquam semel ad necessarium sacrificium, ne arbor olea, quae primum dicitur ibi nata, a capra tangi possit. Nec ullae, inquam, pecudes agri culturae sunt propriae, nisi quae agrum opere, quo cultior sit, adiuvare, ut eae quae iunctae arare possunt. Agrasius, Si istuc ita est, inquit, quo modo pecus removeri potest ab agro, cum stercus, quod plurimum prodest, greges pecorum ministrent? Sic, inquit Agriusgri culturam esse, si propter istam rem habendum statuerimus. Sed error hinc, quod pecus in agro esse potest et fructus in eo agro ferre, quod non sequendum. Nam sic etiam res aliae diversae ab agro erunt adsumendae, ut si habet plures in fundo textores atque institutos histonas, sic alios artifices. Scrofa, Diiungamus igitur, inquit, pastionem a cultura, et siquis quid vult aliud. Anne ego, inquam, sequar Sasernarum patris et filii libros ac magis putem pertinere, figilinas quem ad modum exerceri oporte
Abbreviated transcription (Latin):
aut putare ab his inferiore ꝯradu atatis su¬
raminibus. Agrius tu inquit tibice non so¬
lum adimis domino petus: sed etiam seruis
petuliu. quibus domini dant ut pascant
atq etiam leꝯes colonicas tollis in quibus
scribimus Color us in agro surculario ne ca¬
pratum pascat. quas etiam asteolozia in coe¬
lum recepit non longe ab tauro. Ciũ funda¬
nius uide inꝗt ne agri istuc sit ab hoc cum
in legibus etiam scribã t̃ petus quoddam quoc¬
dam .ii. pecudes cultura sunt inimicae ac ue
ta carpendo corrumpunt. non minimu uites
atq oleas. llco propterea institutum diuet¬
sa de causa. ut ex caprino genere ad alii dei
aram hostia lidluceretur. ad alii non sacrifica¬
retur. cum ab codem odio alter uidere nollet
alter etiam uidere percuntem uellet. ac factu
ter oleam ꝙ eam quam locserit fieri dicune ste.¬
cilem. eius .ii. saluiam esse fructuͥs uenenum
.L hoc nec ẽt athenis in arce prae

Expanded text:
aut putare; ab iis inferiore gradu aetatis suaut putare; ab iis inferiore gradu aetatis suraminibus. Agrius, Tu, inquit, tibicen non solum adimis domino pecus, sed etiam servis peculium, quibus domini dant ut pascant, atque etiam leges colonicas tollis, in quibus scribimus, colonus in agro surculario ne capra natum pascat; quas etiam astrologia in caelum recepit, non longe ab tauro. Cui Fundanius, Vide, inquit, ne, Agri, istuc sit ab hoc, cum in legibus etiam scribatur "pecus quoddam". Quaedam enim pecudes culturae sunt inimicae ac venta carpendo corrumpunt, non minimum vites atque oleas. Itaque propterea institutum diversa de causa ut ex caprino genere ad alii dei aram hostia adduceretur, ad alii non sacrificaretur, cum ab eodem odio alter videre nollet, alter etiam videre pereuntem vellet. Sic factum ter oleam, quod eam quam laeserit fieri dicunt sterilem; eius enim salivam esse fructuis venenum; hoc nomine etiam Athenis in arcem non
Abbreviated transcription (Latin):
ad agticolam ꝑtinere uidet᷑. Quocirca pt̾in.¬
cipes qui utriq tei praeponunt᷑ uocabulis
magisterpẽtoris. Uillicus agri colendi consti¬
tutus atq appellauuis a uilla q ab eo in eam
conuchunt᷑ sructus et euchunt᷑ quu ue.¬
am appellant proptec uecturas et lellam
nam iulla qͦ uehunt. et unde uehit̾. Item
dicunt᷑ qui uecturas uehunt uellaturam
facere. Certe inquit fundanius aliud pastio
aliud agricultura. sed affinis. et ut dextrati¬
bia aliud est ꝗ̃ sinistra ita cit sit tñ quodam
modo coniuncta q est altera euisdem car¬
minis modoꝵ incentiua: altera suctentiua.
Et quidem licet adiicias inꝗ̃ pastoꝵ uitam es.¬
se incentiua agricolarum suctentiua aucto¬
re doctissimo homine dicearcho qui gracia
uita qualis fuerit ab initio nobis ita ostendit
ut superioribus temporibus fuisse doceat qu¬
um homines pastoricam uitam agerent neq
scirent eniam arare terram: aut serere arbores

Expanded text:
ad agricolam pertinere videtur. Quocirca prinad agricolam pertinere videtur. Quocirca principes qui utrique rei praeponuntur vocabulismagister pecoris. Vilicus agri colendi causa constitutus atque appellatus a villa, quod ab eo in eam convehuntur fructus et evehuntur, cum ve veham appellant propter vecturas et vellam, non villam, quo vehunt et unde vehunt. Item dicuntur qui vecturis vivunt velaturam facere. Certe, inquit Fundanius, aliut pastio et aliut agri cultura, sed adfinis et ut dextra tibia alia quam sinistra, ita ut tamen sit quodam modo coniuncta, quod est altera eiusdem carminis modorum incentiva, altera succentiva. Et quidem licet adicias, inquam, pastorum vitam esse incentivam, agricolarum succentivam auctore doctissimo homine Dicaearcho, qui Graeciae vita qualis fuerit ab initio nobis ita ostendit, ut superioribus temporibus fuisse doceat, cum homines pastoriciam vitam agerent neque scirent etiam arare terram aut serere arbores
Abbreviated transcription (Latin):
dilium qui nos aduocauit: bono animo estis in¬
quit Agrius. nam non modo etiam illud sublatu
est ꝗ ludis circensibus nouissimi curriculi finem
facit quadrigis sed ne illud quidem ouoni uidi¬
mus q in coenali pompa solet esse primum itaꝙ
dum id nobistum una uideatis aduenit aditu¬
us docere nos agriculturam ꝗͣ sumina habeat
utilitatem an uoluptatem an utrunq fd̾ te
sc dicũt. scropha inquit discernendum utrum
qua serant᷑ in ageo ea sola sint in cultura an
etiom qua inducant᷑ iti rura ut oues et ar¬
menta. Uideo ti qui de agricultura scripserũt
et poenice et grate et latinc latius uagatos
ꝗꝙ̃ oportuerit. Ego uõ inquit stolo eos non
monũ te imitandos arbitror. et eo meliue
fecisse quosdam qui minore pomerio finietũt
exclusis partibus qua non ꝑtinent ad hanc
tem. Quare tota pastio qua coniumgit᷑ a ple.¬
risq cum aoticultura maris ad pastorem ꝗ̃

Expanded text:
ndilium, qui nos advocavit. Bono animo este, inndilium, qui nos advocavit. Bono animo este, inquit Agrius. Nam non modo ovom illut sublatum est, quod ludis circensibus novissimi curriculi finem facit quadrigis, sed ne illud quidem ovom vidimus, quod in cenali pompa solet esse primum. Itaque dum id nobiscum una videatis ac venit aeditumus, docete nos, agri cultura quam summam habeat, utilitatemne an voluptatem an utrumque. Ad te se dicunt. Scrofa, Prius, inquit, discernendum, utrum quae serantur in agro, ea sola sint in cultura, an etiam quae inducantur in rura, ut oves et armenta. Video enim, qui de agri cultura scripserunt et Poenice et Graece et Latine, latius vagatos, quam oportuerit. Ego vero, inquit Stolo, eos non in omni re imitandos arbitror et eo melius fecisse quosdam, qui minore pomerio finierunt exclusis partibus quae non pertinent ad hanc rem. Quare tota pastio, quae coniungitur a plerisque cum agri cultura, magis ad pastorem quam
Abbreviated transcription (Latin):
confirmauit cognomen qdđ nullus in eius fundo
reperiri poterat stolo q effodiebat circum arbores
et radicibus quoe nascerent᷑ e solo quos stolones
appellabant. Eiusdem gentis .C. licmius sri. pl.
cum esset reges exactos annis ccclxi. primum
ppłum ad leges accipiendas inseptem iugera fo¬
rensia et comitia eduxit. Alterum collegam tu.
um xxuirum qui fuit ad agcos diuidundos ca-¬
mpanos uideo huc uenire Cn. trebellium scro¬
pham uitum omibus uictutibus politum ꝗ de
agricultura romanus peritissimus existimatur
an non iure inq̃: fandi. nieius proptet culturã
uocem dicere spectaculo sunt multis q̃ regie po.¬
lita adificia alioꝵ cum huius spectatum ueniãt
uillas non ut apud lucllium ut uideãt pinaco¬
thecas. sed opotothetas. huiusce inq̃ pomatii sum¬
ma sacra uia ubi poma ueneunt contra aurum
imago. illi interea ad nos et stolonum coena co¬
mesa inquit ueniunt. nam non.L. uidemus fu¬

Expanded text:
confirmavit cognomen, quod nullus in eius fundo confirmavit cognomen, quod nullus in eius fundo reperiri poterat stolo, quod effodiebat circum arbores e radicibus quae nascerentur e solo, quos stolones appellabant. Eiusdem gentis C. Licinius, tr. pl. cum esset, post reges exactos annis CCCLXV primus populum ad leges accipiendas in septem iugera forensia e comitio eduxit. Alterum collegam tuum, viginti virum qui fuit ad agros dividendos Campanos, video huc venire, Cn. Tremelium Scrofam, virum omnibus virtutibus politum, qui de agri cultura Romanus peritissimus existimatur. An non iure? inquam. Fundi enim eius propter culturam iucundiore spectaculo sunt multis, quam regie polita aedificia aliorum, cum huius spectatum veniant villas, non, ut apud Lucullum, ut videant pinacothecas, sed oporothecas. Huiusce, inquam, pomarii summa sacra via, ubi poma veneunt contra aurum, imago. Illi interea ad nos, et Stolo, Num cena comessa, inquit, venimus? Nam non L. videmus Fu
Abbreviated transcription (Latin):
quo tibi tricenaria appellant᷑ uites ꝙ uigerum
tricenas amphoras reddat. simul aspicit me cer¬
te inꝗt libo Mlartius praefectus fabruta tuos
infundo fauentia hanc multitudinem dicebat
suas ieddere uites duo imprimis spectasse uide¬
ntur italici colendo possent fructus pro impensa
ac labore reddere et uirum salubei locus esset.
annon. quoꝵ si alteꝵ detollat. et nihilominus
ꝗ uult colere mente est captus atq adagnq
et gentiles est deducendus. Nemo .n. sanus de¬
bet uelle impensam ac sumptum facere in cultu¬
ta. si uidet non posse refici. nec si potest reficere
feuctus si uidet eos fore ut pestilentia dispereãt
sed opinor qui haec cõmodius ostendere possint
ad sunt nam .C. licinium scalonem. et Cn. Trebel¬
lium scropham uideo uenire. unum cuius maio¬
res de modo agri legem tulerunt. nam Stolonis
illa lex quae uetat plus .d. iugera habere aiuem
ro. et qui propter diligentiam culturae stoloriu

Expanded text:
quo ibi trecenariae appellantur vites, quod iugerum quo ibi trecenariae appellantur vites, quod iugerum trecenas amphoras reddat? Simul aspicit me, Certe, inquit, Libo Marcius, praefectus fabrum tuos, in fundo suo Faventiae hanc multitudinem dicebat suas reddere vites. Duo in primis spectasse videntur Italici homines colendo, possentne fructus pro impensa ac labore redire et utrum saluber locus esset an non. Quorum si alterutrum decolat et nihilo minus quis vult colere, mente est captus adque adgnatos et gentiles est deducendus. Nemo enim sanus debet velle impensam ac sumptum facere in cultura, si videt non posse refici, nec si potest reficere fructus, si videt eos fore ut pestilentia dispereant. Sed, opinor, qui haec commodius ostendere possint adsunt. Nam C. Licinium Stolonem et Cn. Tremelium Scrofam video venire; unum, cuius maiores de modo agri legem tulerunt nam Stolonis illa lex, quae vetat plus D iugera habere civem R., et qui propter diligentiam culturae Stolonum
Abbreviated transcription (Latin):
pioptemate congelatum.Sundanius ne in
obitu ꝗtꝙ nastĩ putes posse. aut coli natum. ue¬
tum est .ii. illua paciuii. sol si perpetuo sit aut
nox flãmeo uapore. aue suicore terra fruetꝰ
omẽs interite. Ego hic uln nor et dies modi¬
ce redit et abit tñ aestiuodie sinon diffidemꝰ¬
i eo insitiosum muneti diu uiuere non possum
Iillic inscmestri die aut nocto quemadmodum
quicq̃ seri aut alescere aut meti Contia qđ in
utalia utensile non modo non nascit᷑ sed etiam
non egregium fit. quod fac conferam campano
quod triticum appulo. quod uinium falertio qđ
oleum uenafto nam arboribus consita italia ẽ
cooꝑta quam homerus appellat.
leos fect uiti qd quadam ia italia regiones an
non. . cato scribit in libii otiginum sic aget
gallicus tomanus uocet᷑ qui urritim a Cccsa
te uenundatũs est ultia agcum picenum. in eo
agro aliquot fariam in singula iuga deria uini
calca fiunt. nonne item in agco simulauo a

Expanded text:
propter mare congelatum. Fundanius, Em propter mare congelatum. Fundanius, Em ubi tu quicquam nasci putes posse aut coli natum. Verum enim est illud Pacuvi sol si perpetuo sit aut nox, flammeo vapore aut frigore terrae fructos omnis interire. Ego hic, ubi nox et dies modice redit et abit, tamen aestivo die, si non diffinderem meo insiticio somno meridie, vivere non possum. Illic in semenstri die aut nocte quem ad modum quicquam seri aut alescere aut meti possit? Contra quid in Italia utensile non modo non nascitur, sed etiam non egregium fit? Quod far conferam Campano? Quod triticum Apulo? Quod vinum Falerno? Quod oleum Venafro? Non arboribus consita Italia, uttibus cooperta, quam Homerus appellat ἀculleos fert vini, quot quaedam in Italia regiones? An non M. Cato scribit in libro Originum sic: "ager Gallicus Romanus vocatur, qui viritim cis Ariminum datus est ultra agrum Picentium. In eo agro aliquotfariam in singula iugera dena cullea vini fiunt"? Nonne item in agro Faventino, a
Abbreviated transcription (Latin):
ille uenit: sane inquit Agxius et simul coortãs
portam itineri dici lonģissima esse. ad subsellia
sequentibus nobis procedit. Cum consedissemus
Agrasius uos qui multas ꝑambulastis terras exqͣm
cultioremitalia uidistis inquit. Eog uo Agrius
nullam opinor esse quae tam tota sit culta primu
cura orbis terra diuisus sit induas partes ab Fia.¬
tosthene. mag . setundum naturam ad meridi.¬
em uorsus septeritrionem et sine dubio quonia
salubrior pars septentrionalis est q̃ meridiana
et qua salubriora. illa fructuosiora dicendum
ibiq italiam magisq cam fuisse oportuam
adeolendum ꝗ̃ asiam primum q est Europa
Secundoꝗ hactemperatiot pars ꝗ interior. na
intus pene sempitrena hyemos neq mirum
ꝗ seregione intec crculum septentrionale
et inter catdiem eceli abi soletiam sex men¬
sibus contraiur non uuidet᷑. leaq in oceano in
ea pacte ne nauigari quidemposse dicunt

Expanded text:
ille venit? Sane, inquit Agrius, et simul cogitans ille venit? Sane, inquit Agrius, et simul cogitans portam itineri dici longissimam esse ad subsellia sequentibus nobis procedit. Cum consedissemus, Agrasius, Vos, qui multas perambulastis terras, ecquam cultiorem Italia vidistis? inquit. Ego vero, Agrius, nullam arbitror esse quae tam tota sit culta. Primum cum orbis terrae divisus sit in duas partes ab Eratosthene maxume secundum naturam, ad meridiem versus et ad septemtriones, et sine dubio quoniam salubrior pars septemtrionalis est quam meridiana, et quae salubriora illa fructuosiora, dicendum utique Italiam magis etiam fuisse opportunam ad colendum quam Asiam, primum quod est in Europa, secundo quod haec temperatior pars quam interior. Nam intus paene sempiternae hiemes, neque mirum, quod sunt regiones inter circulum septemtrionalem et inter cardinem caeli, ubi sol etiam sex mensibus continuis non videtur. Itaque in oceano in ea parte ne navigari quidem posse dicunt
Abbreviated transcription (Latin):
teat ab ea Ium de is rebus dicam sequens natu¬
tales diuisiones. Ea ccunt ex radicibus trinis et
qua ip̃e in meis fundis colendo animaduorti: et
quae legi. et qua a peritissimis audiui.
Ementinis ferus in aedem telluris uenera
patribus nostris. ut corrigimur arecentibus ur¬
banis ab aedituno. offendi ibi . c. fundanium soceꝵ
meu et C Aguum equitem Ro. socraticũm. et .p.
Agrasium publicanum spectantes in paniete picta
italiam. Quid uos hic inꝗ̃ numfeciat sementinae¬
ociosos huc adduxerunt. ut patres et auos sole.¬
bant nostros. Nos ueto inquit Agcius ut arbi¬
tror et eadem de causa qua te rogatio aeditu.¬
um. itaq si ita est ut Annius morari oportet
nobiscum dum ille reuortat᷑. Nam actersitus ab
aeclile cuius procuratio huius templa est. non¬
dum reduit. ut nos expectaremus se teliquit. ꝗ
rogaret. uultis igit᷑ interea. Uetus prouerbium
qđ est romanis sedendo uincit usurpemus dum

Expanded text:
teat ab ea, tum de his rebus dicam sequens natuteat ab ea, tum de his rebus dicam sequens naturales divisiones. Ea erunt ex radicibus trinis, et quae ipse in meis fundis colendo animadverti, et quae legi, et quae a peritis audii. II. Sementivis feriis in aedem Telluris veneram patribus nostris, ut corrigimur a recentibus urbanis, ab aedituo. Offendi ibi C. Fundanium, socerum meum, et C. Agrium equitem R. Socraticum et P. Agrasium publicanum spectantes in pariete pictam Italiam. Quid vos hic? inquam, num feriae sementiosos huc adduxerunt, ut patres et avos solebant nostros? Nos vero, inquit Agrius, ut arbitror, eadem causa quae te, rogatio aeditumi. Itaque si ita est, ut annuis, morere oportet nobiscum, dum ille revertatur. Nam accersitus ab aedile, cuius procuratio huius templi est, nondum rediit et nos uti expectaremus se reliquit qui rogaret. Voltis igitur interea vetus proverbium, quod est "Romanus sedendo vincit", usurpemus, dum
Abbreviated transcription (Latin):
Pythion thodius de reliquis quoꝵ qua fuerit
patria non accepi sunt. Andotion. Neschirion
Aristomenes Athenagotas. Crates. dadis. Dio¬
nisios. Euphiton. Euphorion. Eubolus Lysima.¬
chus. Uinaseas Menestratus. plentiphanes psis
Ieophilus hi quos dixi omes soluta oratione
scripserunt. Easo̾em res etiam quidam uersibus
ut łlesiodus Ascreus. Menetrates Ephesius hos
nobilitatos Ilagon Karthaginansis prateriit
poenica lingua ꝗ̃ res disꝑsas comp̃hendit xxiix
quos Cassius dionysus uticensis uertit libris
x graca lingua ac Sextilio practori misit. in
quãc uolumina de gratis libris eorum quos di
os redegit diophanes in bythinia. et misit deio¬
taro regi. qdđ breuius ea de re conot tribus libris
exponere. uno de agricultura. Altero de re pecu¬
aria. lectio de uillaticis pastionibus hoc libro cir.¬
cuncisis rebus quas non arbitror ꝑtinere ad agri.
culturam. itaq prius ostendam quoe secerni opor¬

Expanded text:
Pythion Rhodius. De reliquis, quorum quae fuerit Pythion Rhodius. De reliquis, quorum quae fuerit patria non accepi, sunt Androtion, Aeschrion, Aristomenes, Athenagoras, Crates, Dadis, Dionysios, Euphiton, Euphorion, Eubulus, Lysimachus, Mnaseas, Menestratus, Plentiphanes, Persis, Theophilus. Hi quos dixi omnes soluta oratione scripserunt; easdem res etiam quidam versibus, ut Hesiodus Ascraeus, Menecrates Ephesius. Hos nobilitate Mago Carthaginiensis praeteriit, poenica lingua qui res dispersas comprendit libris XXIIX, quos Cassius Dionysius Uticensis vertit libris XX ac Graeca lingua Sextilio praetori misit: in quae volumina de Graecis libris eorum quos dixos redegit Diophanes in Bithynia et misit Deiotaro regi. Quo brevius de ea re conor tribus libris exponere, uno de agri cultura, altero de re pecuaria, tertio de villaticis pastionibus, hoc libro circumcisis rebus, quae non arbitror pertinere ad agri culturam. Itaque prius ostendam, quae secerni opor
Abbreviated transcription (Latin):
atio est non cultura. ł lis igitur deis adue.¬
nerationem aduocatis Ego referam sermo.¬
nes cos quos de agricultura habuimus nuꝑ
teris inquisq non inerunt et qua res indi¬
cabo. a quibus scriptoribus reꝑias et oraecis
et nostris. Qui igit᷑ ca seripserunt disꝑsum
alius de aliare sunt plus quinquaginta. hi
st̾ quos tu habere in consilio poteris qͥuu ꝗd
consulere uoles. Hicton siculus et Atalus phi¬
lometor. De philosophis Democritus physicus
enophon socraticus. Aristoteles et Theophia¬
stus petipatetici. Aichitas pythagoreus. ltem
arnphilocus atheniensis. Anaxipolis thaxius
Apollodorus Lennius. Ar istophanes Malctes
Antigonus Cynicus Agathoeleus chius. Apollo¬
nius pergamenus. Aristandeos atheruensis Bac¬
chius milesius. Bion soleus. Cherestrus et che¬
reas athenienses Diodorus prienneus. Dionco¬
lophonius Diophanes niceensis. Epigenes tho¬
dius Euagon Casus. Euphranii duo. unus ache¬

Expanded text:
atio est, non cultura. Iis igitur deis ad veatio est, non cultura. Iis igitur deis ad venerationem advocatis ego referam sermones eos quos de agri cultura habuimus nupevertere poteris. in quis quae non inerunt et quaeres, indicabo a quibus scriptoribus repetas et Graecis et nostris. Qui Graece scripserunt dispersim alius de alia re, sunt plus quinquaginta. Hi sunt, quos tu habere in consilio poteris, cum quid consulere voles, Hieron Siculus et Attalus Philometor: de philosophis Democritus physicus, Xenophon Socraticus, Aristoteles et Theophrastus peripatetici, Archytas Pythagoreus: item Amphilochus Atheniensis, Anaxipolis Thasius, Apollodorus Lemnius, Aristophanes Mallotes, Antigonus Cymaeus, Agathocles Chius, Apollonius Pergamenus, Aristandros Atheniensis, Bacchius Milesius, Bion Soleus, Chaeresteus et Chaereas Athenienses, Diodorus Prieneus, Dion Colophonius, Diophanes Nicaeensis, Epigenes Rhodios, Euagon Thasius, Euphronii duo, unus Athe
Abbreviated transcription (Latin):
tidem. sed illos ducdecim deos qui maxime agci¬
colatum duces st. primum qui omẽs fructuu agri
culturae coelo et teria continent. Iouem et Tellũt¬
em. itaq hi parentes magni dicunt᷑. luppitet pa.¬
ter appellatur. Tellus terra mater. Secundo soles
et lunam quoꝵ tempora obseruant᷑ et queedlam
setuntur et condunt᷑. Tertio Ceretem et libq
ꝗ hoꝵ feuetus maxime necessarui aduictum ab
iis.n. cibus et potiouenit .c fundo. Quarto Rio.¬
bigum et floram. quibus propitus neq cobizo
fcumenta atq arbore corrumpit ne non tem.¬
pestiue florent. itaq p ͤ Robigo fecia Robiga¬
lia. flora ludi floralia sunt constituti. Item ađ¬
uenerot Minecuam et lecierem. quaꝵ unuis pro¬
curatio oliucti. Altetius hortorum quo nomi¬
ne tustica l inalia instituta. Nec non etiam
prctor lympham ac bonum euentum. quo¬
niam sine aqua orĩs arida et misera agri
cultura. sine successu ac bono euentu frustt¬

Expanded text:
tidem, sed illos XII deos, qui maxime agritidem, sed illos XII deos, qui maxime agricolarum duces sunt. Primum, qui omnis fructos agri culturae caelo et terra continent, Iovem et Tellurem; itaque, quod ii parentes magni dicuntur, Iuppiter pater appellatur, Tellus terra mater. Secundo Solem et Lunam, quorum tempora observantur, cum quaedam serum, quod horum fructus maxime necessari ad victum: ab his enim cibus et potio venit e fundo. Quarto Robigum ac Floram, quibus propitiis neque robigo frumenta atque arbores corrumpit, neque non tempestive florent. Itaque publice Robigo feriae Robigalia, Florae ludi Floralia instituti. Item adveneror Minervam et Venerem, quarum unius procuratio oliveti, alterius hortorum; quo nomine rustica Vinalia instituta. Nec non etiam precor Lympham ac Bonum Eventum, quoniam sine aqua omnis arida ac misera agri cultura, sine successu ac bono eventu frustr
Abbreviated transcription (Latin):
I ociu̾m essem consetatus fũnda¬
nia commodius cibi hed̾ scribere
qua nũc ut potero exponam co¬
gitans esse properandum qđ ut
dicitur si est hom̃o bulla co magis senex Ann¬
us .n. octogesimus admonet me ut sarcinas col¬
ligam ante ꝗͣ proficiscar e uita. Quare quonũ¬
am̃ emusti fundum quem bene colendo fructuo¬
sum cum facere uelis meq ut id mihi habeam
curare roges experiar et non solum ut ip̃e quo ad
uiuam quid fieri oportet ut te moneam. sed
etiam post mortem neq patiar sibyllam non so¬
lum cecinisse qua dum uiuere prodessent homi¬
nibus. sed etiam quae quum perisset ipã et co ẽt
ignotissimis quoq hominibus. Ad cuius libros
tot ann post publice solemus redire quum
desyderamus quid faciendu sit nobis ex aliquo
portento Me ne dum uiuo quidem necessariis
meis qd prosit facere. Et quoniam ut aiunt dei
fauentes adiuuant. prius inuocabo eos. nec ut
N ometus et Ennius musas. sed ut deiodetim de
ad forum aurata sunt. sex mares: et foeminerto¬

Expanded text:
 si essem consecutus, Fundania, commodius tibi haec scriberem, quae nunc, ut potero, exponam cogitans esse properandum, quod, ut dicitur, si est homo bulla, eo magis senex. Annus enim octogesimus admonet me ut sarcinas conligam, antequam proficiscar e vita. Quare, quoniam emisti fundum, quem bene colendo fructuosum cum facere velis, meque ut id mihi habeam curare roges, experiar; et non solum, ut ipse quoad vivam, quid fieri oporteat ut te moneam, sed etiam post mortem. Neque patiar Sibyllam non solum cecinisse quae, dum viveret, prodessent hominibus, sed etiam quae cum perisset ipsa, et id etiam ignotissimis quoque hominibus; ad cuius libros tot annis post publice solemus redire, cum desideramus, quid faciendum sit nobis ex aliquo portento; me, ne dum vivo quidem, necessariis meis quod prosit facere. Qufacientes adiuvant, prius invocabo eos, nec, ut Homerus et Ennius, Musas, sed duodecim deoad forum auratae stant, sex mares et feminae to
Abbreviated transcription (Latin):
pulum idest .x pedes. et longitudine et latitu.¬
dinc quadratum. Ab hoc principio mensores nun
quam dicunt insubsiciuum esse unciam agti aut
sex tantem siꝗdͥ aliud quum aduigetum ꝑuene¬
runt. Quot habet iugerum scrupula celxxxuiii.
Quantum ad antiquos nostros ante bellumpuni.¬
cum pendebat. bina uigera qđ a Romulo primum
qualrata in omẽs quatuor partes. ut habeat
latera longa pedum oo oo .c. ha quatuor port to¬
centurioe coniuncta ut sint in utranq partez
alii uillam minaus magnam fecerũt ꝗͣ modus
postulauit. alii maiorem cum utrumq sit contra
rem familiarem ac fructum: maiora .N. tecta et
&dificamus pluris: et tuerur sumptu maiore
ior sit facienda in eo agco ubi iuncta sint ampho¬
ra ut hocea si ager frumenitarius est.¬

Expanded text:
pulum, id est decem pedes et longitudine et latitupulum, id est decem pedes et longitudine et latitudine quadratum. Ab hoc principio mensores non numquam dicunt in subsicivum esse unciam agri aut sextantem, sic quid aliud, cum ad iugerum pervenerunt, quod quantum as antiquos noster ante bellum punicum pendebat. Bina iugera quod a Romulo primum quadrata, in omnes quattuor partes ut habeat latera longa pedum CD. Hae porro quattuor, centuriae coniunctae ut sint in utramque partemalii villam minus magnam fecerunt, quam modus postulavit, alii maiorem, cum utrumque sit contra rem familiarem ac fructum. Maiora enim tecta et aedificamus pluris et tuemur sumptu maiore.ior sit facienda in eo agro, ubi vineta sint, ampliora ut horrea, si frumentarius