comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se dim̃sũ. Quingentesimꝰ aut̃ numerꝰ
qui uicinus ẽ quinquagenario. qđ
ad remissionẽ ꝑtineat om̃iũ peccatoꝵ:
non solum uetus scriptura. sed &. sal¬
uatoris in ȩuangłio uerba de monstra-¬
nt dicentis. Duo debitores erant fene¬
ratori cuidam: unus debebat dena¬
rios quingentos .&. alius quinqͣginta.
Et murus diuidit inter sc̃uariũ. &.
uulgi locũ. Ex quo intelligimus: om¬
nẽ supra templi descriptionẽ sacerdo¬
tum qui sunt filii sadoch fuisse mi¬
nisteriis delegatam. Hunc autẽ murũ
qui tanto spatio dilatetur. ⁊ uniu̾sa
circũeat : separare sc̃uariũ & uulgi

Expanded text:
se dimensum. Quingentesimus autem numerus, se dimensum. Quingentesimus autem numerus, qui vicinus est quinquagenario, quod ad remissionem pertineat omnium peccatorum, non solum vetus Scriptura, sed et Salvatoris in Evangelio verba demonstrant, dicentis: « Duo debitores erant feneratori cuidam: unus debebat denarios quingentos, et alius quinquaginta . » Et murus dividit inter sanctuarium et vulgi locum. Ex quo intelligimus omnem supra templi descriptionem sacerdotum, qui sunt filii Sadoc, fuisse ministeriis delegatam: hunc autem murum, qui tanto spatio dilatetur, et universa circumeat, separare sanctuarium et vulgi
Abbreviated transcription (Latin):
cingit &. uallat om̃ia. &. habitatores
templi sui prestat tutissimos. Unde
trecentoꝵ cubitoꝵ arca noe habet
longitudinem . &. xxx. cubitoꝵ al¬
titudinem: quę consummat᷑ in uno
cubito. Quod aute ibi adduntur
quinquaginta cubita in latitudine :¬
remissionis ut sȩpe diximus significat
norũ uenit ad baptismũ: &. hic ipse
ꝓpħa in principio uoluminis sui an¬
num ponit tricesimũ. Qui trecente¬
simus &. tricesimus numerus. tribus
additis & tercia parte completur.
Illud autẽ quod ꝑ simplicitatẽ inter¬
p̾tationis. dum parũ attendimus cele¬
cuitum longitudine quingentoꝵ cu¬
bitoꝵ.&. latitudine qͥngentoꝵ cubitoꝵ
hebreus sermo non continet: sed sim
pliciter longitudinẽ quingentoꝵ &
latitudinẽ quingentoꝵ ut sub audia¬
tur calamoꝵ. sicuti quarto supͣdictũ
est. ad orientalem uentũ &. ad aqui¬
lonem &. ad austrũ & ad mare. qͥn¬
gentenis calamis murũ partiũ singu¬
larũ ab eo qui tenebat calamũ fuis¬

Expanded text:
cingit et vallat omnia, et habitatores templi sui praestat tutissimos. Unde trecentorum cubitorum arca Noe habet longitudinem, et triginta cubitorum altitudinem, quae consummatur in uno cubito: quod autem ibi adduntur quinquaginta cubiti in latitudine remissionis, ut saepe diximus, significat norum venit ad baptismum, et hic ipse propheta in principio voluminis sui annum ponit tricesimum: qui trecentesimus, et tricesimus numerus, tribus additis et tertia parte completur. Illud autem quod per simplicitatem interpretationis, dum parum attendimus celecuitum, longitudine quingentorum cubitorum, et latitudine quingentorum cubitorum, Hebrpliciter longitudinem quingentorum et latitudinem quingentorum, ut subaudiatur calamorum, sicuti quarto supra dictum est ad orientalem ventum et ad aquilonem, et ad austrum, et ad mare quingentis calamis murum partium singularum ab eo qui tenebat calamum fuis
Abbreviated transcription (Latin):
N on quia iã accepi. aut quasi iam ꝑ¬
fectus sim: ꝑ sequor autẽ si app̃hen¬
dam. in quo & cõphensus sũ a xp̃o.
Statĩq quasi ꝑfectus loquit᷑. Unũ
autẽ posterioꝵ obliuiscens. ad ea quȩ
in priora sunt me extendens. iuxta
ꝓpositũ ꝑ sequar. ad brauiũ suꝑnȩ
uocationis. Quot qͦt gͦ ꝑfecti: hoc
sapimus. Quomͦ enĩ potest stare sen¬
tentia. ut qui dixerat. non qͥa iã ac¬
cepi. aut quia iam ꝑfectus sũ: au¬
deat dicere. quotqͦt ergo ꝑfecti hoc
sapimus : Ex quo ꝑspicuum ẽ. omñe
hominem & uniuersam creaturam.
quãuis ad ꝑfectionẽ uenerit. tam̃
in digere miscdia di. &. plenã ꝑfecti¬
onem ex g̾ra non ex merito possidere.
Prȩcipitur itaq popło terrȩ. ut si in¬
grediatur ꝑ portã aquilonis ut ad¬
oret : egrediatur ꝑ uiã portȩ meri¬
dianȩ. Quis ẽ iste popłs. cui hoc p̃

Expanded text:
si jam perfectus sim: persequor autem si apprehendam, in quo et comprehensus sum a Christo . » Statimque quasi perfectus loquitur: « Unum autem posteriorum obliviscens, ad ea quae in priora sunt me extendens, juxta propositum persequor ad bravium supernae vocationis: quotquot ergo perfecti hoc sapimus . » Quomodo enim potest stare sententia, ut qui dixerat non quia jam accepi, aut quia jam perfectus sum, audeat dicere Quotquot ergo perfecti hoc sapimus? Ex quo perspicuum est omnem hominem et universam creaturam, quamvis ad perfectionem venerit, tamen indigere misericordia Dei et plenam perfectionem ex gratia, non ex merito possidere. Praecipitur itaque populo terrae, « ut si ingreditur per portam Aquilonis ut adoret, egrediatur per viam portae meridianae. » Quis est iste populus, c
Abbreviated transcription (Latin):
cubitoꝵ diuidentem inter scũariũ
& uulgi locum.
ciendum quod post uentum orien¬
talem & aquilonem. in uento au¬
do p̃posterus sit. Illi enim primum
posuerunt occidentalẽ id ẽ mare.
et postea australem: cũ apud hebreoᷤᷤ
primũ ponatur uentus australis. ⁊
postea occidentalis. Quodq scrip¬
tura nunc dicit. cumq cõplesset
mensuras domus interioris. eduxit
me ꝑ uiam portȩ quȩ respicit ad
uiam orientalem: ostendit cuncta
quȩ supra dicta sunt & forinsecus
& intrinsecus et in interiorib tem
ȩdificium ꝑtinere. & templi in teri¬
oris. nde nunc sequitur. Edux̃
me ꝑ uiam portȩ quȩ respiciebat
ad uiam orientalem. et mensus ẽ eã
undiq ꝑ circuitũ. siue similitudinẽ

Expanded text:
 dividentem inter sanctuarium et vulgi locum. Sciendum quod post ventum Orientalem et Aquilonem, in vento Aua ordo praeposterus sit. Illi enim primum posuerunt, Occidentalem, id est mare; et postea Australem, cum apud Hebraeos primum ponatur ventus Australis, et postea Occidentalis. Quodque Scriptura nunc dicit: cumque complesset mensuras domus 517 interioris, eduxit me per viam portae quae respicit ad viam Orientalem, ostendit cuncta quae supra dicta sunt, et forinsecus, et intrinsecus et in interioribus tempaedificium pertinere, et templi interioris. Unde nunc sequitur: Eduxit me per viam portae, quae respiciebat ad viam Orientalem, et mensus est eam undique per circuitum, sive
Abbreviated transcription (Latin):
de oculis tuis. & aurib tuis audi oĩa
quȩ ego loquor adte. de uniuersis
cerimoniis domus dñi. & de cunctis
legib eius: & pones cor tuũ in uiis
templi ꝑ om̃s exitus scũarii.
iR qui ductor ꝓphetȩ est. &. quo
cuncta in templo monstrante cogno¬
scit. post quã clausã ei ostenderat
portam numquãq reserandã. &
tamen aꝑtam ei qui clausis in gres¬
sus est ostiis: ducit ꝓpħetam ad uiã
portȩ aquilonis. quȩ tam̃ & ipsa
ess& in conspectu domus. haud du¬
bium quin templũ significet. Cũq
ꝓpheta e regione uidiss&. plenam
tra cernebat: statim cecidit in fa¬
Nciem suã. maiestatẽ głȩ dñi ferre
non sustinens. Unde quia fuerat
humilitate deiectus: dicit ad eum
nequaquã uir sed dñs. fili hominiᷤᷤ
pone cor tuũ. & reliqua. In consũ¬
matione tabernaculi. & ȩdificii tẽ¬
pli qđ a salomone constructũ est.
apparuit gła dñi. quȩ postea euan

Expanded text:
de oculis tuis, et auribus tuis audi omnia de oculis tuis, et auribus tuis audi omnia quae ego loquor ad te de universis ceremoniis domus Domini, et de cunctis legibus ejus, et pones cor tuum in viis templi per omnes exitus sanctuarii. Vir qui ductor prophetae est, et quo cuncta in templo monstrante cognoscit, postquam clausam ei ostenderat portam numquam reserandam, et tamen apertam ei qui clausis ingressus est ostiis, ducit prophetam ad viam portae 539 Aquilonis, quae tamen et ipsa esset in conspectu domus, haud dubium quin templum significet. Cumque propheta e regione vidisset plenam tra cernebat, statim cecidit in faciem suam, majestatem gloriae Domini ferre non sustinens. Unde quia fuerat humilitate dejectus, dicit ad eum, nequaquam vir, sed Dominus: Fili hominis, pone cor tuum, et reliqua. In consummatione tabernaculi et aedificii templi quod a Salomone constructum est, apparuit gloria Domini, quae
Abbreviated transcription (Latin):
nisi filius. et cui uoluerit filius reue
Ulchre quidam portãlare.
clausam. ꝑ quã solus dñs ds isrł ingre¬
ditur . &. dux cui porta clausa est.
Mariam uirginem intelligunt: quȩ
&. ante partum .&. post partũ uirgo
ꝑmansit. Et eo enim tẽpore quo an¬
gelus loquebatur. sp̃s sc̃s ueni&e. suꝑ
te . &. uirtus altissimi ob umbrabit᷑ te.
qđ autẽ nascetur exte scm. uocabit᷑
filius di .&. quando natus ẽ uirgo ꝑ¬
mansit ȩterna: ad confundendos eos
qui arbitrantur eam pꝰ natiuitatẽ
saluatoris habuisse de ioseph filios. ex
occasione fratrũ eius qui uocantur
in ȩuangłio. Suꝑ qua quȩstiuncula
Rome aduersum heluidiũ illiꝰ tẽpo¬
ris hereticum in ad olescentia. non
grandem librũ scripsisse me noui.
Tadduxit me ꝑuiam portȩ aqͥlonis
in conspectu domus: &. uidi. &. ecce
impleuerat gła dñi domũ dñi : &¬
cȩcidi in faciem meã. Et dixit ad me
dñs. fili hominis. pone cor tuũ .&. ui¬

Expanded text:
nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Pulchre quidam portam clausam, per quam solus Dominus Deus Israel ingreditur, et dux cui porta clausa est, Mariam Virginem intelligunt, quae et ante partum, et post partum virgo permansit. Etenim tempore quo angelus loquebatur: Spiritus sanctus veniet super te, et virtus Altissimi obumbrabit te, quod autem nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei , et quando natus est, virgo permansit aeterna; ad confundendos eos, qui arbitrantur eam post nativitatem Salvatoris habuisse de Joseph filios, ex occasione fratrum ejus qui vocantur in Evangelio . Super qua quaestiuncula, Romae adversum Helvidium illius temporis haereticum, in adolescentia non grandem librum scripsisse me novi. Et adduxit me per viam portae Aquilonis in conspectu domus, et vidi, et ecce implececidi in faciem meam. Et dixit ad me Dominus: Fili hominis, pone cor tuum, et vi
Abbreviated transcription (Latin):
habere consortes: & dicat. Ecce ego
& ipse mecum. Solus autẽ panem
comedit coram dño: quia substantia
eius diuinaq natura. a cunctis crea¬
turarũ substantiis separata ẽ. Ipse
ꝑ eandem uestibuli portam ingredit᷑
&. egreditur : quia ⁊ intꝰ & foris est.
hoc est infusus & circũ fusus om̃ib
Ingrediensq ꝑ portam: ut secum intro¬
ducat eos qui absq doctrina eius &
auxilio intrare non possunt. Et
egrediens: ut rursum alios introdu¬
cat.&. loquat᷑ eis qui difficiliora ñ
capiunt. Quod autẽ porta orienta¬
lis ex tra terminos mundi semꝑ clau¬
sa sit .&. humano nequaquã pateat
aspec tui: iohannis euangłium ꝓbat
dicentis. Dm̃ nemo uidit unquam.
Unigenitus filius qui est in sinu patͥs:
ipse enarrauit. Quasi aliis uerbis
dixerit. Eritq clausa principi: pͥn¬
cipi : princeps solus sedebit in ea. ut
comedat panem ꝑfectȩ & consũmatȩ
scientiȩ. Nemo enĩ nouit filium
nisi pater : &. nemo nouit patrem

Expanded text:
habere consortes, et dicat: Ecce ego habere consortes, et dicat: Ecce ego et ipse mecum . Solus autem panem comedit coram Domino, quia substantia ejus divinaque natura a cunctis creaturarum substantiis separata est. Ipse per eamdem vestibuli portam ingreditur 538 et egreditur: quia et intus et foris, hoc est, infusus et circumfusus omnibus; ingrediensque per portam, ut secum introducat eos, qui absque doctrina et ejus auxilio intrare non possunt; et egrediens, ut rursum alios introducat; et loquatur eis qui difcapiunt. Quod autem porta orientalis extra terminos mundi semper clausa sit, et humano nequaquam pateat aspectui, Joannis Evangelium probat, dicentis: « Deum nemo vidit unquam, unigenitus filius qui est in sinu Patris ipse enarravit . » Quasi aliis verbis dixerit: « Eritque clausa principi: princeps solus sedebit in ea ut comedat panem » perfectae et consummatae scientiae: « Nemo enim novit Filium nisi Pater, et nemo novit Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
enim non transibit ꝑ eam : erit clau¬
sa principi siue duci. & illius ad uen¬
Itui reserabitur. Qui sedebit in ea ut
comedat panem coram dño : de quo
ipse in ȩuangłio ꝓfitetur dicens. Meus
cibus est. ut faciam uoluntatẽ eius
qui misit me: & compleam opus eiꝰ.
Ipse ẽ princeps &. pontifex scđm ordi¬
nem melchisedech. &. hostia et sacer¬
dos: qui inconspectu patris nobiscũ¬
I cȩlestem comedit panem: ⁊ uinũ bi¬
bit. de quo loquitur in ȩuangłio. N
bibam de genimine uitis huius: nisi
cũ bibero illud nouũ in regno patris
mei. in illo uidelicet regno de quo
scribit &. apłs. Regnũ di intra uos
est. Clausaq erit porta. Nemo
enim potest passionis dñi. corporiꝰq
eius & sanguinis ꝓmaiestate rei sa¬
cramenta cognoscere. Tantȩq boni¬
tatis est. &. clementiȩ princeps nr̃:
ut cum solus sedeat in porta quȩ clau¬
sa est .x. panem coram dño comedat.
uelit mensȩ suȩ atq conuiuii plures

Expanded text:
enim non transibit peream, erit clauenim non transibit peream, erit clausa principi, sive duci, et illius adventu reserabitur, qui sedebit in ea, ut comedat panem coram Domino: de quo ipse in Evangelio profitetur, dicens: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me, et compleam opus ejus . Ipse est princeps, et pontifex secundum ordinem Melchisedech, et hostia et sacerdos, qui in conspectu Patris nobiscum coelestem comedit panem, et vinum bibit, de quo loquitur in Evangelio: Non bibam de genimine vitis hujus, nisi cum bibero illud novum in regno Patris mei : in illo videlicet regno, de quo alibi ait: Regnum Dei intra vos est . Clausaque erit porta. Nemo enim potest passionis Domini, corporisque ejus et sanguinis pro majestate rei sacramenta cognoscere. Tantaeque bonitatis est, et clementiae princeps noster, ut cum solus sedeat in porta, quae clausa est, et panem coram Domino comedat, velit mensae suae atque convivii plures
Abbreviated transcription (Latin):
parte cognoscere. Quando autẽ
uenerit qđ ꝑfectũ ẽ: tunc quod
ex parte ẽ destruetur. Unde &
in alio loco ipse apłs iniꝑfectũ se esse
loquit᷑ : rursumq ꝑfectũ. Quod si
interp̃tatione caret : uidetur esse
contrariũ. Dicit enĩ. Non quia
iam accepi. aut quia iam ꝑfectus sũ.
fr̃s. ego me non arbitror comp̃hen¬
disse. unũ autẽ posteriora obliuiscenᷤᷤ
&. ad priora me extendens. statutũ
ꝑ sequor ad brauium suꝑnę uocatio¬
nis di. Cumq putaremus eũ scđm
ꝓfessionem suã non e̾ẽ ꝑfectũ. &
magis querere quã in uenisse quod
uerum ẽ : non solum se sed & alios¬
secum dicit esse ꝑfectos. Quot quot
noticiȩ scripturarũ. nec mysterioꝵ
di: ꝑfectum esse me fateor. Quantũ
aute ad scientiam diuinȩ maiestatis:
nunc inenignate uideo & ꝑ nubilũ
&. caliginem: & dico cũ ꝓpheta. Mi¬
rabilis facta est scientia tua ex me:
confortata ẽ. non potero ad eam.
Hȩc gͥ porta quȩ om̃ib clausa ẽ. uir

Expanded text:
arte cognoscere: quando autem venerit quod perfectum est, tunc quod ex parte est destruetur. Unde et in alio loco ipse Apostolus imperfectum se esse loquitur, rursumque perfectum . Quod si interpretatione caret, videtur esse contrarium; dicit enim: « Non quia jam accepi, aut quia jam perfectus suFratres, ego me non arbitror comprehendisse; Unum vero, posteriora obliviscens et ad priora me extendens, statutum persequor ad bravium supernae vocationis Dei . Cumque putaremus eum secundum professionem suam non esse jam perfectum, et magis quaerere quam invenisse quod verum, non solum se, sed et alios dicit esse perfectos: Quotquot enotitiae Scripturarum nec mysteriorum Dei, perfectum esse me fateor; quantum autem ad scientiam divinae majestatis, nunc in aenigmate video et per nubilum et caliginem, et dico cum propheta: Mirabilis facta est scientia tua ex me, confortata est, et non potero ad eam . Haec igitur porta, quae omnibus clausa est vir
Abbreviated transcription (Latin):
filius alienus qui ẽ in medio filioꝵ
ifrł. Sed &. leuitȩ qui longe recesse¬
runt a me in errore filioꝵ isrł . &
errauerunt a me post idola sua. por¬
tabunt in iquitatẽ suã: qui erant
in scũario meo ȩditui & ianitores
portarũ domus &. ministri domus.
ipsiq mactabant holocausta ꝙ.
uictimas popłi.&. ibi stabant ante
eos. ut ministrarent ꝓ illis. Pro eo
gͦ quod ministrauerunt ꝓ eis in
conspectu idoloꝵ suoꝵ &. facti st̃
domui isrł in offendiculũ iniqͥtatis:
id circo leuaui manũ meã suꝑ eos di¬
cit dñs ds̃. &. portauert̃ iniquitatẽ
suã. Et non apꝓpinquabunt ad me
ut sacerdotio fungantur mͥ. neq ac¬
cedant ad om̃e scuariũ meu̾ iuxta
scã sc̃oꝵ : sed portabunt confusionẽ

Expanded text:
est in medio filiorum Israel. Sed et Levitae qui longe recesserunt a me in errore filiorum Israel, et erraverunt a me post idola sua, portabunt iniquitatem suam qui erant in sanctuario meo aeditui et janitores portarum domus et ministri domus. Ipsique mactabant holocausta et victimas populi, et ipsi stabant ante eos ut ministrarent pro illis. Pro eo ergo quod ministraverunt pro eis in conspectu idolorum suorum et facti sunt domui Israhel in offendiculum iniquitatis idcirco levavi manum meam super eos dicit Dominus Deus et portaverunt iniquitatem suam et non adpropinquabunt ad me ut sacerdotio fungantur mihi neque accedent ad omne sanctuarium meum iuxta sancta sanctorum sed portabunt
Abbreviated transcription (Latin):
uat signacula eius. Prius enĩ quã
saluator humanũ corpis assumer&.
& humiliaret se. formam serui acci-¬
piens: clausa erat lex &. ꝓphetȩ &.
om̃is scientia scripturarũ. clausus e¬
rat paradysus. Post quã autẽ ille
pependit incruce. &. locutus ẽ ad
latronem. hodie mecũ eris in para-¬
dẏso: statim uelũ templi scissum est.
&. aꝑta sunt om̃ia. Ablatoq uela¬
mine. dicimus. Nos aute om̃s reue¬
lata facie głam dñi contemplanteᷤ:
in eandem imaginẽ transformam᷑

Expanded text:
vat signacula ejus . » Prius enim quam vat signacula ejus . » Prius enim quam Salvator humanum corpus assumeret et humiliaret se formam servi accipiens , clausa erat lex et prophetae et omnis scientia Scripturarum, clausus erat paradisus. Postquam autem ille pependit in cruce, et locutus est ad latronem: « Hodie mecum eris in paradiso , » statim velum templi scissum est, et aperta sunt omnia; ablatoque velamine dicimus: « Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini contemplantes, in eamdem imaginem transformamur
Abbreviated transcription (Latin):
buli portȩ in gredietur : &. ꝑ ipsam¬
egredietur. Quȩ nã ista porta ẽ. quȩ
semꝑ clausa est .&. solus dñs ds̃ ifrł in¬
gredietur ꝑ eam: Nempe illa de qͣ
saluator loquit᷑ in euangłio. Ue uo¬
bis scribȩ &. pharisei hypocritȩ. &¬
uobis legis doctorib uȩ. qui tolli¬
tis clauem scientiȩ. ipsi non ingredi¬
mini .&. intrantes ꝑhibetis. De hac
sub nomine libri scribit & isaias.
Crunt uerba libri istius sicut u̾ba
signata: quẽ cũ dederis homini ne¬
scienti litteras .&. dixeris ei. lege:
respondebit tibi. Nescio litteras.
t dabunt illũ homini scienti lit¬
teras: dicentes. lege : &. dicet. non
possum legere. quia signatus ẽ. Iste
autẽ liber ẽ. cuiꝰ nemo potest sol¬
uere &. aꝑire signacula. neq in
cȩlo neq in terra neq sub terra: nͥ
ille de quo in apocalipsi ioħis dr̃.¬
Ecce uicit leo de tribu iuda. radix &
genus dauid: ut aꝑiat librũ & sol¬

Expanded text:
buli portae ingredieturbuli portae ingredieturegredietur. » Quaenam ista porta est quae semper clausa est, et solus Dominus Deus Israel ingreditur per eam? nempe illa de qua Salvator loquitur in Evangelio: « Vae vobis, scribae et Pharisaei hypocritae, et vae vobis doctoribus legis, qui tollitis clavem scientiae, ipsi non ingredimini, et intrantes prohibetis . » De hac sub nomine libri scribit et Isaias: « Erunt verba libri istius sicut verba signata. Quem cum dederis homini nescienti litteras, et dixeris ei, Lege, respondebit tibi, Nescio litteras. Et dabunt illum homini scienti litteras dicentes, Lege. Et dicet: Non possum legere quia signatus est . » Iste autem liber est cujus nemo potest solvere et aperire signacula, neque in coelo, neque in terra, neque sub terra: nisi ille de quo in Apocalypsi Joannis do de tribu Juda, radix et genus David, ut aperiat librum et sol
Abbreviated transcription (Latin):
gredietur ꝑ eam. Eritq clausa pͥn¬
cipi. Princeps ipse sedebit in ea: ut
comedat panem coram dño. ꝑ uiam
uestibuli id est ȩlam portȩ ingredie¬
tur : &. ꝑ uiam eius egredietur.
Ro eo quod inhebraico scriptũ est. erit
clausa principi: hex transtulerunt.¬
Et erit clausa: quia dux ipse sedebit
in ea. Multȩ sunt portȩ. quas in de¬
scriptione templi ie zechielis scriptura
cõmemorat. tam intus quã foris. Al¬
taris quoq figuram & consecrationẽ
& sacrificia: sermo preteritꝰ ꝑ cucur¬
rit. Quo finito : ꝑuenit ad portam
scũarii exteriorem quȩ respiciebat ad
orientẽ : &. erat clausa. Statunq uir
ille qui erat ductor ꝓphetȩ. et ei om̃ia
demonstrabat: locutus est adeum. Por¬
ta hȩc quã respicis clausam semꝑ clausa
erit .&. non aperietur: nullusq uiroꝵ
transibit ꝑ eam. Et reddit causas: cur
ducẽ lxx transtulerunt. Qui princeps
et dux id ẽ nãsi sedebat in ea : ut come¬
dat panem corã dño. Et ꝑ uiam uesti¬

Expanded text:
r eam; eritque clausa principi. Princeps ipse sedebit in ea, ut comedat panem coram Domino. Per viam vestibuli id est, Aelam, porta egredietur, et per viam ejus egredietur. Pro eo quod in Hebraico scriptum est: erit clausa principi, LXX transtulerunt, erit clausa: quia dux ipse sedebit in ea. Multae sunt portae quas in descriptione templi Ezechielis Scriptura commemorat, tam intus quam foris. Altaris quoque figuram, et consecrationem et sacrificia sermo praeteritus percurrit. Quo finito, venit ad portam sanctuarii exteriorem, quae respiciebat ad Orientem, et erat clausa: statimque vir ille qui erat ductor prophetae, et ei omnia demonstrabat, locutus est ad eum: Porta haec quam respicis clausam, semper clausa erit, et non aperietur, 536 nullusque virorum transibit per eam. Et reddit causam cur ducem LXX transtulerunt. Qui princeps et dux, id est, NASI , sedebit in ea, ut comedat panem coram Domino: et per viam vesti
Abbreviated transcription (Latin):
bonis oꝑib. hoc enĩ plenȩ significant
manus : transacto sabbato ueniant
ad diem resurrectionis octauã. &.
dicant cũ apło resurreximus cum
xp̃o. &. ultra octauam tendant ad
cȩlestia. &. offerant ꝓ nobis holocau
omĩa quȩ cogitamus. loquimur & fa¬
cimus. inspiritalem substantiam con¬
uertantur. Et huiusce modi dñs de¬
lectatus sacrificiis: nobis placabilis¬
¶ fiat.

Expanded text:
bonis operibus, hoc enim plene significant bonis operibus, hoc enim plene significant manus, transacto sabbato veniant ad diem resurrectionis octavam, et dicant cum Apostolo, « Resurreximus cum Christo, » et ultra octavam tendant ad coelestia, et offerant pro nobis holocausomnia quae cogitamus loquimur et facimus in spiritalem substantiam convertantur, et hujusmodi Dominus delectatus sacrificiis nobis placabilis fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
tationib. aut sermone. aut opere
peccamus. Cogitatio refertur ad
arietem: quȩ prima est om̃iũ pecca¬
toꝵ. &. ex qua alia duo peccata na¬
scuntur. Hedus autẽ siue hircus ad
ȩloquium atq sermonẽ : qui semꝑ
de excelsiorib disputat. Oꝑa uero
ꝓprie uitulo deputantur : qui uo¬
meri et labori et terrenis oꝑib man¬
cipatus est. Hȩc gͥ immaculata ꝑ
septem dies ueri sabbati atq ꝑfecti
dõ offerre debemus &. ex piare alta¬
re: ut oratio nr̃a munda ꝑueniat
ad dñm. Quod autẽ infertur. &
mundabunt illud et implebunt
manũ eius. qđ & hebraicum &. cȩ¬
teri interp̾tes transtulerunt : illud
significat quod ipsius quoq altariᷤᷤ
ꝓcuiꝰ expiatione offertur sacrifici¬
um dona cõplenda sint sicut offer¬
tur ꝓsacerdotibus &. popło atq pon¬
tifice. nequid uacuũ stetisse uideat᷑
in conspectu dñi. Pro quo posuere
bunt manus suas : ut sub audiatur
sacerdotes. Qui cũ pleni fuerint

Expanded text:
tationibus, aut sermone, aut opere tationibus, aut sermone, aut opere peccamus. Cogitatio refertur ad arietem, quae prima est omnium peccatorum, et ex qua alia duo peccata nascuntur. Haedus autem, sive hircus, ad eloquium sive sermonem, qui semper de excelsioribus disputat. Opera vero proprie vitulo deputantur: quoniam vomeri 535 et labori et terrenis operibus mancipatus est. Haec igitur immaculata per septem dies veri sabbati atque perfecti Deo offerre debemus, et expiare altare, ut oratio nostra munda perveniat ad Deum. Quod autem infertur: Et mundabunt illud, et implebunt manum ejus, qteri interpretes transtulerunt, illud significat quod ipsius quoque altaris, pro cujus expiatione offertur sacrificium, dona complenda sint, sicut offertur pro sacerdotibus et populo atque pontifice, ne quid vacuum stetisse videatur in conspectu Domini. Pro quo posuere  et implebunt manus suas, » ut subaudiatur sacerdotes, qui cum pleni fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
homines qui uersabantur in terra:
alter ardore fidi similis moysi. Un¬
de & audebat dicere. Ego relictus
ferent sacerdotes sacerdotes: nulla sit
quȩstio. Et ipse enĩ iezechiel eui hȩc
dicuntur de numero sacerdotum ẽ.
plenȩ ȩtatis atq ꝑfectȩ : &. sacerdo¬
talem gradum ꝓphetiȩ auxit gr̃a.
Et moyses & helias uidentur in monte
cũ dño. id est lex & ꝓphetȩ: qui an¬
nuntiabant ei quȩ ierusolimis pas¬
surus esset. Ex piato autẽ altare:
septem dieb offertur hircus siue he¬
dus ꝓpeccato cotidie. &. uitulus de
armento. & aries de pecoribus imma¬
culatus: ut ꝑ hȩc sacrificia septẽ dieb
ad ꝑ fectum ex pietur altare. In septẽ
dieb sabbatisinus ostenditur. qui iu¬
xta apłm popło dñi reseruatur: in
quib ȩternã uerãq speramus requiẽ.
ut nequaꝗͣ seruile opus faciamus
& arietei. tria generalia delicta ẽẽ¬
monstrantur : quib om̃e morta¬
lium sub iacet genus. Aut enĩ cogi¬

Expanded text:
homines qui versabantur in terra ; homines qui versabantur in terra ; alter ardore fidei similis Moysi, unde et audebat dicere: « Ego relictus uaginta, offerent sacerdotes, nulla sit quaestio, et ipse enim Ezechiel cui haec dicuntur de numero sacerdotum est, plenae aetatis atque perfectae, et sacerdotalem gradum prophetiae auxit gratia. Et Moyses et Elias videntur in monte cum Domino , id est lex et prophetae qui annuntiabant ei quod Hierosolymis passurus esset. Expiato autem altari septem diebus offertur hircus sive haedus pro peccato quotidie, et vitulus de armento et aries de pecoribus immaculatus, ut per haec sacrificia septem diebus ad perfectum expietur altare. In septem diebus sabbatismus ostenditur qui juxta Apostolum populo Dei reservatur: in quibus aeternam veramque speramus requiem, et nequaquam servile opus faciamus et ariete tria generalia delicta demonstrantur, quibus omne mortalium subjacet genus. Aut enim cogi
Abbreviated transcription (Latin):
strosq retulimus: ne in consecratio¬
ne spiritalis altaris &. ꝓprie ad ȩccłam
ꝑtinentis lex &. ꝓphetȩ uiderentur.
exclusi. ꝓpterea consecrato altari
uitulus immaculatꝰ assumitur. &
aries & offeruntur in conspectu dñi.
&. filii sadoch hoc est iustoꝵ sacerdo¬
tes asꝑgunt suꝑ capita eoꝵ sal: ut
&. lex̾ &. ꝓphetȩ sapore euangłii con¬
diantur. Nec ullum ẽ sacrificium
iuxta legis imperium. &. int̾pretati¬
onem apłi qui ait. sermo ur sit sale
conditus: quod sale careat. Utrũq
autẽ offertur holocaustum dño: ut
corpus pinguius litterȩ qđ significa¬
tur in lege &. ꝓphetiȩ nubilum igne
dñi hoc est sp̃u sc̃o. de quo dicit pau¬
lus sp̃u feruentes. in spiritalem &. te¬
nuem substantiam conuertantur.
Uolumus scire aꝑtius qui sit uitulus
de armento immaculatꝰ: & aries
de ouibus purissimo uellere. Intelli
gamus moẏsen &. heliam. quorũ pri-¬
or mansuetissimus fuit inter omnes

Expanded text:
strosque retulimus, ne in consecratiostrosque retulimus, ne in consecratione spiritalis altaris et proprie ad Ecclesiam pertinentis lex et prophetae viderentur exclusi, propterea consecrato altari vitulus immaculatus assumitur et aries, et offertur in conspectu Domini et filii Sadoc, hoc est justorum sacerdotes aspergunt super capita eorum sal, ut et Lex et Prophetae sapore Evangelii condiantur. Nec ullum est sacrificium juxta legis imperium et interpretationem Apostoli, qui ait : Sermo vester sit sale conditus quod sale careat. Utrumque autem offertur holocaustum Domino, ut corpus pinguis litterae, quod significatur in Lege, et prophetiae nubilum, igne Domini, hoc est, Spiritu sancto, de quo dicit Paulus, Spiritu ferventes , in spiritualem et tenuem substantiam convertantur. Volumus scire apertius qui sit vitulus de armento immaculatus, et aries de ovibus purissimo vellere, integamus Moysen et Eliam, quorum prior mansuetissimus fuit inter omnes
Abbreviated transcription (Latin):
& ultra. facient sacerdotes suꝑ altare
holocausta ur̃a. & quȩ ꝓ pace offert̃:
& placatus ero uobis ait dñs ds̃.Lxx
tcũ cõpleueris ex piationem: offerent
uitulum debobus imiaculatũ. ⁊ ari¬
etem de ouibus immaculatum. &. of¬
feretis coram dño. Et asꝑgent sacer¬
dotes suꝑ ea sal: & offerent ea holocau¬
sta dño. Septem dieb facies hedũ ꝓ
peccato cotidie. Et uitulũ debob &
arietem de ouibus immaculatũ facient
septem dieb Et expiabunt altare.
mundabunt illud. &. implebunt ma¬
nus eorũ:. &. consũmabunt dies. Et
erit adie octauo ⁊ ultra. facient sacer¬
dotes suꝑ altare holocausta ur̃a. &
ꝓ salute ur̃a:.&. suscipiam uos dicit
ost quã altare &. mensurȩdñs ds̃¬
eius in montis uertice de monstratȩ
sunt. rursumq expiatio & consecra¬
tio illius ꝓphetȩ ostensa est ꝑ unũ
uitulũ immaculatũ. & hircum siue
duos hedos. quoꝵ prius ad dñm salua¬
torem. duo sequentia ad apłos mini-¬

Expanded text:
e holocausta vestra, et quae pro pace offerunt, et placatus ero vobis, ait Dominus Deus. LXX: Et cum compleveris expiationem, offerent vitulum de bobus immaculatum, et arietem de ovibus immaculatum, et offeretis coram Domino, et aspergent sacerdotes super ea sal; et offerent ea holocausta Domino. Septem diebus facies haedum pro peccato quotidie, et vitulum ex bobus, et arietem de ovibus immaculatum facient septem diebus. Et expiabunt altare, et mundabunt illud, et implebunt manus eorum, et consummabunt dies. Et erit a die octavo et ultra, facient sacerdotes super altare holocausta vestra, et pro salute vestra, et suscipiamostquam altare et mensurae ejus in montis vertice demonstratae sunt, rursumque expiatio et consecratio illius prophetae ostensa est, per unum vitulum immaculatum, et hircum sive duos haedos, quorum primum ad Dominum Salvatorem duo sequentia ad apostolos mini
Abbreviated transcription (Latin):
ifrł ame: ipsi accedent ad me ut
ministrent mͥ: &. stabunt in conspe¬
ctu meo ut offerant mͥ ad ipẽ &.
sanguinẽ. ait dñs ds̃. Ipsi ingredi¬
entur scũariũ meũ. & ipsi accedent
ad mensam meam ut ministrent
mͥ .&. custodiant cerimonias meas.

Expanded text:
ad me, ut ministrent mihi: Et stabunt in conspectu meo, ut offerant mihi adipem, et sanguinem, ait Dominus Deus, Ipsi ingredientur Sanctuarium meum, et ipsi accedent ad mensam meam, ut ministrent mihi, et custodiant caeremonias meas.
Abbreviated transcription (Latin):
mo dubitat ad xii. tribus ꝑtinere.
quȩ in ioħis apocalipsi scriptȩ sunt:
& ad apłoꝵ numerum. de cuiꝰ sa¬
cramento supra dixisse me memini.
ꝑ.iiiͬi. autẽ latera mundi duodeni
cubiti simul efficiunt .xl. octo cu¬
bitos sacerdotalium ciuitatũ: ut istiᷤᷤ
quasi fundamentiᷤᷤ in toto orbe di¬
uisis ęccłȩ fortitudo solidetur. Por
tum int̾pretati sunt. xiᵈui. cubitoꝵ
erat longitudinis. ꝑ xiͦiii. latitudiniꝰ.

Expanded text:
mo dubitat ad duodecim tribus pertinere mo dubitat ad duodecim tribus pertinere quae in Joannis Apocalypsi scriptae sunt, et ad apostolorum numerum, de cujus sacramento supra dixisse me memini. Per quatuor autem latera mundi duodeni cubiti simul efficiunt quadraginta octo cubitos sacerdotalium civitatum, ut istis quasi fundamentis in toto orbe diffusis Ecclesiae fortitudo solidetur. Porrtum interpretati sunt, quatuordecim cubitorum erat longitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
Imant. in terp̃tatur lux mea ds̃. De
quo &. in isaia ꝓpheta. ubi scriptũ
est. Uae tibi ciuitas arihel. quã ex¬
pugnauit siue circũdedit dauid:
plenius diximus. Ut autẽ ego ar n¬
bitror: leo uł fortis dĩ. Quod nom̃
refertur ꝓpriȩ ad altare. in quo uł
illuminatio di est : uł leo &. forti¬
tudo eius. dicente iacob ad uidam.
Catulus leonis filimi uda: ad predam
fili ascendisti. requiescens accubuisti
ut leo. &. quasi leena. Quis susçita
cornua habet quatuor. siue suꝑio¬
ra quatuor cornuũ uno cubito fini¬
untur. ut euangłioꝵ mensura ⁊ in
totũ orbem fortitudo discurrens sub
illuminatione dĩ &. leonis fortitu¬
dine de monstretur. ad unũq cubi¬
tum ꝑueniant diuinȩ confessionis.
Et ut paulatim obscuritas presentis
loci manifestior fiat:. sequitur. Et
arihel duodecim cubitoꝵ in longitu¬
dine. ꝑ .xii. cubitos latitudinis qua¬
drangulũ ȩquis laterib Qđ ne-¬

Expanded text:
imant, interpretatur lux mea Deus. De imant, interpretatur lux mea Deus. De quo et in Isaia propheta, ubi scriptum est: Vae tibi, civitas Ariel, quam expugnavit David, sive circumdedit, plenius diximus . Ut autem ego arbitror, leo vel fortis Dei: quod nomen refertur proprie ad altare, in quo vel illuminatio Dei est, vel leo et fortitudo ejus, dicente Jacob ad Judam: Catulus leonis Juda, ad praedam, fili mi, ascendisti: requiescens accubuisti ut leo, et quasi 529 leaena, quis scornua habet quatuor, sive superiora quatuor cornuum, uno cubito finiuntur, ut Evangeliorum mensura et in totum orbem fortitudo discurrens sub illuminatione Dei et leonis fortitudine demonstretur, ad unumque cubitum perveniant divinae confessionis. Et ut paulatim obscuritas praesentis loci manifestior fiat, sequitur: « Et Ariel duodecim cubitorum in longitudine, per duodecim cubitos latitudinis quadrangulum aequis lateribus, » quod ne
Abbreviated transcription (Latin):
gnoscimus: & sic ad diuinitatis eus
altitudinẽ ꝑ uenimus. Et tam̃ utri¬
usq naturȩ ꝓpitiatorium. hoc est
minoris atq maioris: ad unius al¬
taris ꝑtinent sacramentũ. Int̾ duo
autẽ ꝓpitiatoria minus atq maiꝰ
quatuor erant cubita. quatuor mũ¬
di elementa signantia: quȩ & ipsa
ꝑueniunt ad unius cubiti altitudinẽ.
Et hoc animaduertendũ: quod in m̃¬
sura altaris primus cubitus in lati¬
tudine nulli copulatur. sed sua unio¬
ne ꝑfectus est. Scd̾s autẽ latitudinis
cubitus: post duos cubitos crescit ad
summũ. Et tercius cubitꝰ post ꝓpiti¬
atorium minus & maius. ꝑ .iiͤͦiͬi. ele¬
menta ad unius cubiti mysterium
tendit: ut unus &. alter &. tercius cu¬
bitus in altare dñi nequaꝗͣ primus
scds &. t̾cius. sed unus & unus &. unꝰ.
esse dicant᷑. Ipse autẽ arihel. qͦtuor
cubitoꝵ erat. Et ab arihel usq sur¬
&. ab arihel usq ad suꝑiora cornuũ:
cubitus unus. Arihel ut pleriq esti¬

Expanded text:
gnoscimus, et sic ad divinitatis ejus gnoscimus, et sic ad divinitatis ejus altitudinem pervenimus: et tamen utriusque naturae propitiatorium, hoc est, minoris atque majoris ad unius altaris pertinet sacramentum. Inter duo autem propitiatoria minus atque majus quatuor erant cubita, quatuor mundi elementa significantia, quae et ipsa perveniunt ad unius cubiti altitudinem. Et hoc animadvertendum, quod in mensura altaris primus cubitus in latitudine nulli copulatur, sed sua unione perfectus est. Secundus autem latitudinis cubitus, post duos cubitos crescit ad summum. Et tertius cubitus post propitiatorium minus et majus per quatuor elementa, ad unius cubiti mysterium tendit. Ut unus et alter et tertius cubitus in altare Domini nequaquam primos secundus et tertius, sed unus et unus et unus esse dicatur. Ipse autem Ariel quatuor cubitorum erat, et ab Ariel usque sur ab Ariel usque ad superiora cornuum cubitus unus. Ariel, ut plerique aest
Abbreviated transcription (Latin):
dinem siue ꝓpitiatoriũ ꝑ uenientia
quȩ theodotio ipso hebraico nomine
appellauit azara. unius cubiti ha-¬
bent latitudinem: ut dualis numeruᷤᷤ
transeat ad solitarium. ⁊ bonũ nup¬
tiarũ quod inferius ẽ ad unionis
ꝑueniat beatitudinẽ. Quodq sequit᷑.
& acrepidine minori usq ad crepi¬
dinem maiorẽ. uuͬ. cubiti. et latitu¬
do unius cubiti ꝓ quo in .lxx. positum
est.&. aꝓpitiatorio minori usq ad
riũ maius .&. theodotio in utroq
a zara transtulit: illud est intelligen¬
dũ. qđ ꝓpitiatoriũ minꝰ lapissit excisus
de monte sine manib &. ꝓpitiatorium
magnũ. ipse lapiᷤ qͥ creuit in montẽ mag¬
nũ. ⁊ ĩpleuit uniu̾̃sũ orbem. Siue iuxta
alterum sensum. ꝓpitiatoriũ minus est.
quando exinaniuit se formã serui ac¬
cipiens: &. ꝓpitiatoriũ magnũ
quando recepit głam quam habuit
a pud patrem antequã mundus fi¬
eret. Prius enim xp̃i humiliora co¬

Expanded text:
dinem, sive propitiatorium pervenientia, dinem, sive propitiatorium pervenientia, quod Theodotio ipso Hebraico nomine appellavit AZARA , unius cubiti habent latitudinem, ut dualis numerus transeat ad solitarium; et bonum nuptiarum, quod inferius est, ad unionis perveniat beatitudinem. 528 Quodque sequitur: Et a crepidine minori usque ad crepidinem majorem, quatuor cubitorum, et latitudo est: « Et a propitiatorio minori usque ad rium majus, » et Theodotio in utroque azara, transtulit, illud est intelligendum, quod propitiatorium minus, lapis sit excisus de monte sine manibus, et propitiatorium majus, ipse lapis, qui crevit in montem magnum et implevit universum orbem. Sive juxta alterum sensum, propitiatorium minus est, quando « exinanivit se, formam servi accipiens . » Et propitiatorium majus, quando recepit gloriam, quam habuit apud Patrem, antequam mundus fieret . Prius enim Christi humiliora co
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad labium eius. ꝓ quo aquila
Sẏmachus et theodotio posuerunt.
dixi non possum scire rationẽ. nec
cuiꝰ linguȩ sit dicere confidenter: nͥ
hoc ad monere lectorem. quod ubi
nunc diffinitionem int̾pretatus sũ. i¬
supra. coronam transtulerim. Illudq
breuiter demonstratur : quod in cir¬
cuitu ipsius altaris. id ẽ in margine
&. circulo repandũ fuerit labium.
&. quasi corona in modũ lilii. habens
in aspectu plurimam uenustatẽ. Quȩ
diffinitio siue gysus. ꝑ circuitũ palmi
unius. siue palaistõi. latitudine ten¬
debatur. fouea autẽ altaris siue pro¬
fundum &. altitudo. ꝓ qua in hebra¬
ico ponitur gader. de sinu terrȩ usq
ad crepidinem nouissimam. uł usq ad
ꝓpitiatoriũ maximũ duob cubitis
erat :. &. latitudo eius cubiti unius.
Inferiora enim &. ꝓfunda & terrȩ co¬
herentia duali numero. qui & in
immundis animalib positus est con-¬
tinentur. Suꝑiora autẽ &. ad crepi¬

Expanded text:
usque ad labium ejus, pro quo Aquila, usque ad labium ejus, pro quo Aquila, Symmachus et Theodotio posuerunt tdixi, non possum scire rationem; nec cujus linguae sit dicere confidenter: nisi hoc admonere lectorem, quod ubi nunc definitionem interpretatus sum supra coronam transtulerim. Illudque breviter demonstratur, quod in circuitu ipsius altaris, id est, in margine, et circulo repandum fuerit labium, et quasi corona in modum lilii, habens in aspectu plurimam venustatem. Quae definitio, sive gisus per circuitum palmi unius, sive παλαιστῆς latitudine tendebatur. Fovea autem altaris, sive profundum et altitudo, pro qua in Hebraico ponitur GAB , de sinu terrae usque ad crepidinem novissimam, vel usque ad propitiatorium maximum, duobus cubitis erat, et latitudo ejus cubiti unius. Inferiora enim et profunda, et terrae cohaerentia, duali numero, qui et in immundis animalibus positus est, continentur : superiora autem et ad crepi
Abbreviated transcription (Latin):
funditas: et quis in uenioꝵ eam: Mul¬
tũ ẽ. si uoluerimus templũ salomontᷤᷤ
huic templo & om̃s partes eius &
tabernacula comparare. Quod qͥa
difficillimũ est : interim in p̾sentia¬
rum altare quod iezechieli ostensum
est altari qđ in exodo legimus. ex par¬
te modica conferamus. Ibi altare qͥnq
cubitoꝵ in longitudine &. quinq
cubitoꝵ in latitudine id est quadran¬
gulum. &. triũ cubitoꝵ in altitudi¬
ne describitur. Hic uero recedens a
sensibus quinq. tendit ad unionem:
in quo cubitus ꝑfectus siue uerissimꝰ
ponitur. Cui ungitur palmꝰ id est
palaistes. sextam ut supra diximus
habens partẽ cubiti. In sinu aut̃ eiꝰ
hoc ẽ altaris: erat cubitus. Qui scili¬
cet ea quȩ igne consumebantur : sus¬
cipiebat. Et in latitudine eius aliꝰ
cubitus. Ut &. in teriora hoc ẽ secre¬
ta.&. spacia altaris quȩ in latitudine
demonstrantur uno cubito finiren¬
tur. Quod autẽ sequit᷑. &. definitio

Expanded text:
rofunditas, et quis inveniet eam? Mulrofunditas, et quis inveniet eam? Multum est si voluerimus templum Salomonis huic templo, 527 et omnes partes ejus et tabernacula comparare. Quod quia difficillimum est, interim in praesentiarum altare, quod Ezechieli ostensum est, altari quod in Exodo legimus, ex parte modica conferamus . Ibi altare quinque cubitorum in longitudine et quinque cubitorum in latitudine, id est, quadrangulum, et trium cubitorum in altitudine describitur: hic vero recedens a sensibus quinque, tendit ad unionem, in qua cubitus perfectus, sive verissimus ponitur, cui jungitur palmus, id est, παλαιστὴ, sextam, ut supra diximus, habens partem cubiti. In sinu autem ejus, hoc est, altaris, erat cubitus, qui scilicet ea quae igne consumebantur suscipiebat, et in latitudine ejus alius cubitus: ut interiora, hoc est, secreta, et spatia altaris quae in latitudine demonstrantur, uno cubito finirentur. Quod autem sequitur: Et definitio
Abbreviated transcription (Latin):
Et arihel .xii. cubitoꝵ in longitudine:
ꝑ duodecĩ cubitos latitudinis. quadran¬
gulum ȩquis laterib Et crepido qua¬
lis eius. Et corona in circuitu illiꝰ
dimidii cubiti: & sinus eiꝰ umiꝰ cubi¬
ti ꝑ circuitum. Gradus autẽ eius:
uersi adorientem. Lxx.
Thec mensura altaris in cubito ꝑ¬
fecto: cubitus &. palaistẽs. Sinus
illius altitudo ꝑ circuitum: &. eu¬
bitus latitudinis. Et gysus ꝑ labiũ
eius in circuitu: palmi unus. Et hec
est altitudo altaris aꝓfundo ex ordii
cubiti. Et arihel: cubitoꝵ .iiiͦiͬ.
Et ab arihel usq ad suꝑiora cornuũ.
cubitus. Ipsũ aut̃ arihel. duodecĩ
cubitos habebat in longitudine.⁊
.xii. cubitos in latitudine : quatuor
angulorũ ꝑ singulas partes eius. Et
sus eius ꝑ circuitũ gyrans illud: di¬
midio cubito. & circuitus eiꝰ cubito
ꝑgirum. Et gradus eius respicientes
ad orientem.
criptũ est. Abyssum & sapientiã
quis inuestigabit: Et. o ꝓfundum
sapientiȩ & scientiȩ di. cuius alta ꝓ¬

Expanded text:
arihel duodecim cubitorum in longitudine per duodecim cubitos latitudinis quadrangulatum aequis lateribus et crepido qualis eius et corona in circuitu eius dimidii cubitus et sinus eius unius cubiti per circuitum gradus autem eius versi adEt haec mensura altaris in cubito perfecto cubitus et παλαιστῆς, sinus illius altitudo per circuitum et cubitus latitudinis: et gisus per labium ejus in circuitu palmi unius. Et haec est altaris altitudo a profundo exordii cubiti et ariel cubitorum quatuor: et ab ariel usque ad superiora cornuum cubitus. Ipsum autem ariel duodecim cubitos habebat in longitudine: et duodecim cubitos in latitudine quatuor angulorum per singulas partes ejus: et jus per circuitum gyrans illud dimidio cubito: et circuitus ejus cubito: per gyrum et gradus ejus respicientes ad Orientem. Scriptum est: Abyssum et sapientiam quis investigabit ? Et: O profundum sapientiae et scientiae Dei : » cujus alta p
Abbreviated transcription (Latin):
philatia siue exedras uł thalamos de¬
ambulatio decẽ cubitoꝵ latitudinis:
ad interiora respiciens uiȩ cubiti uniꝰ.
tos longitudinis centũ. suꝑfluum est :
quia in hebraico non habetur. Quod
ponentes tulerunt id quod habet᷑ in
hebreo. ad interiora respiciens uiȩ cu¬
biti unius: quod nos de hebraica ue¬
ritate transtulimꝰ. Significat autẽ
quod ante fores gazophilatioꝵ om̃iũ
siue exedrarũ &. thalamorũ fuerit
de ambulatio. latitudinẽ habens cu¬
bitoꝵ decem qui et ipse ꝑfectus ẽ
numerus. uł ꝓpter decalogum uł
ꝓpter euangłii sacramentũ. Si enĩ
ab uno ꝑ duos &. tres ad quartũ nu
numerus efficitur. In cuiꝰ latitudine
de ambulabant sacerdotes ante sin¬
gula garophilatia gradientes: ita
dũ taxat ut semꝑ ad interiora res¬
piciant uiȩ eiꝰ quȩ ducit ad cubitũ
Nunũ. ad cultũ uidelicet uniꝰ diuini¬
tatis : dicente filio ad patrẽ. Reue¬
laui nomen tuũ hominib Ipsa ẽ enĩ

Expanded text:
phylacia, sive exedras, vel thalamos, dephylacia, sive exedras, vel thalamos, deambulatio decem cubitorum latitudinis, ad interiora respiciens viae cubiti unius. tos longitudinis centum, superfluum est: quia in Hebraico non habetur, quod ponentes, tulerunt id quod habetur in Hebraeo, ad interiora respiciens viae cubiti unius, quod nos de Hebraica veritate transtulimus. Significat autem, quod ante fores gazophylaciorum omnium, sive exedrarum, et thalamorum fuerit deambulatio, latitudinem habens cubitorum decem, 512 qui et ipse perfectus est numerus, vel propter Decalogum, vel propter Evangelii sacramentum. Si enim ab uno per duos et tres ad quartum numius Evangeliorum numerus efficitur: in cujus latitudine deambulant sacerdotes, ante singula gazophylacia gradientes: ita dumtaxat ut semper ad interiora respiciant viae ejus, quae ducit ad cubitum unum, ad cultum videlicet unius divinitatis, dicente Filio ad Patrem: Revelavi nomen tuum hominibus . Ipsa est enim
Abbreviated transcription (Latin):
porticui triplici. Pro quo lex tran¬
stulerunt. & sicut columne atrii
ex terioris ꝑ ordinẽ positȩ contra fa¬
ciem porticuũ triplicium. Significat
aut̃ qđ pauimentũ atrii exterioris
uiuo fuerit stratũ lapide : ut nec
ȩstatis puluere nec luto hiemis sacer¬
dotũ uestigia polluant᷑. Unde &.
dñs ascensurus ad patrẽ apłoꝵ la¬
uat pedes: ut mundis purgatisq
uestigiis scandant regna cȩloꝵ. Et
imꝑat apłis: ut in quamcũq ingres¬
si fuerint ciuitatem et non susceꝑint
eos. excutiant pedum suoꝵ puluerem.
quo scilicet nichil munerũ t̾renorũ
ab eis apud se remanere patiantur.
on solum autẽ pauimentum stratũ erat
lapide: sed & porticus erat iuncta
porticui triplici. Una porticus ab
imbre et ȩstu ꝓtegens sacerdotes. &.
iuncta porticui triplici : demonstrat
mysteriũ trinitatis. quod cũ in pa
nib: tamen una sibi diuinitate con¬
iungitur. Erat quoq ante garo¬

Expanded text:
porticuli triplici; pro quo LXX tranporticuli triplici; pro quo LXX transtulerunt: Et sicut columnae atrii exterioris per ordinem positae, contra faciem porticuum triplicium. Significat autem, quod pavimentum atrii exterioris, vivo fuerit stratum lapide: ut nec aestatis pulvere, nec luto hyemis, sacerdotum vestigia polluantur. Unde et Dominus ascensurus ad Patrem, Apostolorum lavat pedes , ut mundatis purgatisque vestigiis scandant regna coelorum: et imperat apostolis, ut in quamcumque ingressi fuerint civitatem, et non susceperint eos, excutiant pedum suorum pulverem : quo scilicet nihil munerum terrenorum ab eis apud se remanere patiantur. Non solum autem pavimentum stratum erat lapide: sed et porticus erat juncta porticui triplici. Una Porticus ab imbre et aestu protegens sacerdotes, et juncta porticui triplici demonstrat mysterium Trinitatis, quod cum Patrisnibus, tamen una sibi divinitate conjungitur. Erat quoque ante gazo
Abbreviated transcription (Latin):
decem decadis quadrangulus numerꝰ
atq ꝑ fectus. et ex septem ebdoma¬
dib qui remissionis ẽ numerus.n
in principiũ unionis id ẽ ogdo adis
erũpit : sacerdotalia in templo dei
spacia monstrarentur.
lludq quod iuxta hebraicũ iungit᷑
contra .xx. cubitos atrii interioris.
ꝓ quo lxx transtulerunt. descripta
erant sicut portȩ atrii interioris:
hunc habet sensum. qđ ex terioris
atrii centenarius & quinqͥgenariꝰ
numerus eandẽ uim habeat. quã
uicenarius atrii interioris. Si enĩ
quatuor qͥnquies supputes. in nume¬
ro uicenario utrũq repperies te¬
stamentũ: ut & lex teneatur in ȩ̨¬
uangłio. & ȩuangłium de legis radi¬
ce nascatur. Pro quo numero. lxx.
similitudinẽ atrii interioris inter¬
p̾tati sunt : forsitan formidantes
uicenariũ numerũ in quo offerunt᷑
esau munera in atrio interiori po¬
Tcontra pauim̃tũ stratũ lapide atrii
ex terioris. ubi erat porticus iuncta

Expanded text:
decem decadis, quadrangulus numerus decem decadis, quadrangulus numerus atque perfectus, et ex septem hebdomadibus, qui remissionis est numerus, et in principium unionis, id est, ogdoadis erumpit, sacerdotalia in templo Dei spatia monstrarentur. Illudque quod 511 juxta Hebraicum jungitur, contra viginti cubitos atrii interioris, pro quo LXX transtulerunt, descripta erant sicuti portae atrii interioris, hunc habet sensum: quod exterioris atrii centenarius et quinquagenarius numerus, eamdem vim habeat, quam vicenarius atrii interioris. Si enim quatuor quinquies supputes, in numero vicenario, utrumque reperies Testamentum: ut et Lex teneatur in Evangelio et Evangelium de Legis radice nascatur. Pro quo numero LXX, simulitudinem atrii interioris, interpretati sunt, forsitan formidantes vicenarium numerum, in quo offeruntur Esau munera, in atrio interiori pocontra pavimentum stratum lapide atrii exterioris: ubi erat porticus, juncta