comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad numerare huic uitx meae : quauiuo in hoc saeculo: Quantum enim adtin&
ad obliuionis meae tenebras: par illi ẽ qua uixi in matris utero: Quod si & in
iniquitate conceptus sum & in peccatis mater mea me inutero aluit. Vbi
oro te ds̃ meus ubi dnẽ ego seruus tuus ubi aut quando in nocens fuiꝰ sed
ecce ommitto illud tempus : et quid mihi umcum eo ẽ. cuius nulla uestigia
recolo Nonne ab in fantia huc pergens ueni in pueritiam uel potius ipsa
inme uenit & successit infantiue nec discessit illa. Quo enim abiit et tam̃
um non erat. Non enĩ eram in fans qui non farer: sediam puer loquenserã.
Nemini hoc : & unde loqui didiceram: postaduerti: Non enim docebant me ma¬
iores homines. praebentes mihi uerba certo aliquo ordine doctrinae : sicut
paulo post litteras: sed ego ipse mentem quam dedistimihi ds̃ meus cumge¬

Expanded text:
adnumerare huic uitae meae, quam uiuo in hoc saeculo. quantum enim adtinet adnumerare huic uitae meae, quam uiuo in hoc saeculo. quantum enim adtinet ad obliuionis meae tenebras, par illi est, quam uixi in matris utero. quod si et in iniquitate conceptus sum et in peccatis mater mea me in utero aluit, ubi, oro te, deus meus, ubi, domine, ego, seruus tuus, ubi aut quando innocens fui? sed ecce omitto illud tempus: et quid mihi iam cum eo est, cuius nulla uestigia recolo? Nonne ab infantia huc pergens ueni in pueritiam? uel potius ipsa in me uenit et successit infantiae? nec discessit illa: quo enim abiit? et tamen iam non erat. non enim eram infans, qui non farer, sed iam puer loquens eram. et memini hoc, et unde loqui didiceram, post aduerti. non enim docebant maiores homines praebentes mihi uerba certo aliquo ordine doctrinae sicut paulo post litteras, sed ego ipse mente, quam dedisti mihi, deus meus, cum ge
Abbreviated transcription (Latin):
tionuministica altitudine uisi tans nolime in quit tange re mon¬
dũ e nima scemdiad patrẽ, Discipulis etiam in sufflando de ditipo
turi nedopatiis eẽ non etiã fili sp̃sputaretur epost tremosuas
ques petrds ea mantueum que amorẽ terconfitenti comenduns
dicit: eundemiohannẽ sic se uellemanere donecueniat iubiet¬
uita que dnẽ ds̃ meus qui dedistiuitam infanti & corpus quodita ut uidemus instru¬
xisti sensib: compegisti membris. figura de corasti. proque eĩ uniuersitate atꝗ
in colomitate omnes conatus animantis in sinuasti iubesme laudare te inistis:
&um si sola ista fecisses quae nemo alius potest facere nisituune : a quo ẽ om̃ĩs
mundus formosis me qui formas om̃a & legetua ordinas omnia : Hanc ergo
adatem dne quame uixisse non memini. dequa aliis credidi. & quam me egis¬
se ex aliis infantib conieci : quam quam ista multũ fida coniectura sit : Pig& me

Expanded text:
tionem mystica altitudine uisitans: noli me, inquit, tangere; nontionem mystica altitudine uisitans: noli me, inquit, tangere; nondum enim ascendi ad patrem. discipulis etiam insuflando dedit spirtum modo patris esse, non etiam filii spiritus putaretur. Postremo suas oues Petro se amanti eumque amorem ter confitenti commendans dicit eundem Iohannem sic se uelle manere, donec ueniat. ubi etu itaque, domine deus meus, qui dedisti uitam infanti et ; corpus, quod ita, ut uidemus, instruxisti sensibus, conpegisti membris, figura decorasti proque eius uniuersitate atque incolumitate omnes conatus animantis insinuasti, iubes me laudare te in istis onus, etiamsi sola ista fecisses, quae nemo alius potest facere nisi tu, une, a quo est omnis modus, formosissime, qui formas omnia et lege tua ordinas omnia. hanc ergo aetatem, domine, qua me uixisse non memini, de qua aliis credidi et quam me egisse ex aliis infantibus conieci, quamquam ista multum fida coniectura sit, piget me
Abbreviated transcription (Latin):
uera eias nuciator aeo predieitor ioba nnesin euans alosuofe
quinor inuins de ceetem tres qui scripserunte uangelium eelesaoti
predita tiume stio fficumunu simpleuerunt : longe tamenhuncim
pramo circaio danem ꝓptentes timoniumiohannis baptistaesꝰ ndt
tguus n areitiberia disquando turbas de quinque panib pauites
tiquas a debulauit: tertio in bethania ũbiungentopierioseftlis
temine de uotionepenfususe : donec inde illis occurret adpissiomi
domis quo d eueis erat neces saro narratunus ubi tame nipsa io
dominea eaenõ ide qua nullus eorum tacuit : multo opulentius tã¬
quam decelanio dominicipectoris ubidiscũbere solebat exiibuit :
aꝓsa deide pilatũ ũ erbis altiorib ꝑcutit dicens fegnũ siu none
de hocmun do regemque senatum etad hoc uenis sein hunc mund
utores tioniũ perhibeat ueritati mariam quoq pon heium en¬

Expanded text:
verax est, annuntiator atque praedicator Joannes in Evangelio suo verax est, annuntiator atque praedicator Joannes in Evangelio suo fuerit, cujus et caeteri tres qui scripserunt Evangelium, et caeterpraedicatione sui officii munus impleverunt: longe tamen hunc iprimo circa Iordanen propter testimonium Iohannis baptistae, inde trans mare Tiberiadis, quando turbas de quinque panibus pauit et super aquas ambulauit, tertio in Bethania, ubi unguento pretioso fidelis feminae deuotione perfusus est, donec inde illis occurreret ad passionis tempus, quod cum eis erat necessario narraturus, ubi tamen ipsam dominicam cenam, de qua nullus eorum tacuit, multo opulentius tamquam de cellario dominici pectoris, ubi discumbere solebat, exhibuit. ipsum deinde Pilatum uerbis altioribus percutit dicens regnum suum non esse de hoc mundo regemque se natum et ad hoc uenisse in hunc mundum, ut testimonium perhibeat ueritati. Mariam quoque post resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
etan dream babuit excelsum sermonem quemaliorũ euangelis tarũ nullus
in seruit : ibi praeclara iterum deluce in luminante educis filios faciente
commemoratĩ deinde impsacena de qua e uan gelis tarũ nullus tacuit
equa ira uibta et qut̃ ex colsa uerbaeius iob annes comemorat quas alii ta¬
cueruntil non solũ decõmendatione humilitatis quando pedes disc ipulor
cumilloun detim in sermone i psius mira biliter scupendo mnanentibus
diutunio ldentuo bannȩ simmoratus ẽ ubidixit : quiuidet me uidet eta
ubimultalo cutus ẽ. despũ scõpara cleto quemmis surusei seratre
onuno non facenos uinse sicut ipseetpater unu sunt : nonutipsee tpatr
cerosunuin sednosunum sicutipsi unumi multa que aliamire que sublim
operebi cidnos suscepisse quis non ad uertat: quod alibi foris lebed den¬
rbus uerbidiei saudiosi sscae uerita tis quamiuis etus atnxpõi quiuerur et

Expanded text:
et Andream, habuit excelsum sermonem, quem aliorum euangelistarum nullus et Andream, habuit excelsum sermonem, quem aliorum euangelistarum nullus inseruit; ibi praeclara iterum de luce inluminante et lucis filios faciente commemorat. deinde in ipsa cena, de qua euangelistarum nullus tacuit. quam multa et quam excelsa uerba eius Iohannes commemorat, quae alii tacuerunt! non solum de commendatione humilitatis, quando pedes discipulorum cum illo undecim, in sermone ipsius mirabiliter stupendo maximeque diuturno idem Iohannes inmoratus est, ubi dixit: qui uidit me, uidit et patrem. ubi multa locutus est de spiritu sancto paracleto, quem missurus eis erat, quod unum nos faceret in se, sicut ipse et pater unum sunt, non ut ipse et pater et nos unum, sed nos unum sicut ipsi unum, multaque alia mireque sublimiac tamen opere non id nos suscepisse quis non aduertat? quod alibi fortasse reddeni qui verus et
Abbreviated transcription (Latin):
palamatque in de sumptam oportunita te sermonis quae etiam sublimia
dxerit narrat: ibi dixit: ego et paterunum sumus indeiam resuscitatũ
ab eolazarũ praedica tũbidixit : Ego sum resurrectio etuita : quicredit
inme : etiamsi mortuus fuerit uiuetȩ tomnis quiuuit etcredicinme :
non morietur in aeternum An quib: uerbis quid nisi alti tudinẽ diuinitatis ei
agnos cimus. cuius in aeternum participatione uiuemus. indeiterũiohan¬
nes occurri tinbe thaniã matheo etmarco ubi factũ ẽ illud deungento
pretio so quo pedes eius a mariacapudque perfusum ẽ : atq hinc deincepsusq
adpassione metresurrectionem dñi cũ tribus euangelistis io hannes gradit᷑ :
sed in locis eis dem narratione uers ante:ceterũ quod ad sermones dñiattinet :
noncessatse adtollere in eaquae ille ab hinc etiam sublimiter diuturne¬
que locutus ẽ inam et quando eũ uoluerunt uidere gentiles perphilippũ

Expanded text:
palam. Atque inde sumpta opportunitate sermonis, quae etiam sublimia palam. Atque inde sumpta opportunitate sermonis, quae etiam sublimia dixerit, narrat. Ibi dixit, Ego et Pater unum sumus. Inde jam resuscitatum ab eo Lazarum praedicat, ubi dixit, Ego sum resurrectio et vita: qui credit in me, etiam si mortuus fuerit, vivet; et omnis qui vivit et credit in menon morietur in aeternum. in quibus uerbis quid nisi altitudinem diuinitatis eius agnoscimus, cuius in aeternum participatione uiuemus? inde iterum Iohannes occurrit in Bethania Mattheo et Marco, ubi factum est illud de unguento pretioso, quo pedes eius a Maria caputque perfusum est, adque hinc deinceps usque ad passionem et resurrectionem domini cum tribus euangelistis Iohannes graditur, sed in locis eisdem narratione uersante. Ceterum quod ad sermones domini adtinet, non cessat se adtollere in ea quae ille abhinc etiam sublimiter diuturneque locutus est. nam et quando eum uoluerunt uidere gentiles per Philippum
Abbreviated transcription (Latin):
loqueretur eis : quo nomine utiq sedistincxit ab illa luce quã fecit itãquã
lux ꝑ quã facta sunt omni autillud quod sedixeratlucẽmundi nonsic acci¬
peretur : quẽ ad modum discipulis ait: uos estis lux mundi illienĩ tam quã
iucerna quae non ẽ ponenda submodio sed super candelabrum sicut etde
io hanne baptista illeerat in quiđlu cerna ardens etlucens sed ipsesicut
principiũ de quo dictum ẽ nosomnes deplenitudine eius accepimus: Ibidixit
sefilium eẽ. ueritatem qua enisilibera ueritnemoeritliber inde post¬
ea quam in lumin auit anatiuitate caecũ exipsa occasione in plixoeius
sermone demoratur iohannes. deo uibi et pastore etianuaetpotestate
ponendianimã suametiterum sumen dieam : In quo excellentissimam
pocestatẽ sua ediuinitatis ostendit : indiecumencenia iniero solimrsfierent:
cõmemoratei dixis seuida eos : Quo usque animã nram̃tollis. situes xp̃s dic nob̵

Expanded text:
loqueretur eis. quo nomine utique se distinxit ab illa luce, quam fecit, tamquam loqueretur eis. quo nomine utique se distinxit ab illa luce, quam fecit, tamquam lux, per quam facta sunt omnia, ut illud, quod se dixerat lucem mundi, non sic acciperetur, quemadmodum discipulis ait: uos estis lux mundi, tamquam lucerna, quae non est ponenda sub modio, sed super candelabrum, sicut et de Iohanne baptista: ille erat, inquit, lucerna ardens et lucens, sed ipse sicut principium, de quo dictum est: nos omnes de plenitudine eius accepimus. ibi dixit se filium esse ueritatem, quae nisi liberauerit, nemo erit liber. Inde posteaquam inluminauit a natiuitate caecum, ex ipsa occasione in prolixo eius sermone demoratur Iohannes, de ouibus et pastore et ianua et de potestate ponendi animam suam et iterum sumendi eam, in quo excellentissimam potestatem suae diuinitatis ostendit. inde cum encenia in Hierosolymis fierent, commemorat ei dixisse I
Abbreviated transcription (Latin):
Ecunde essetscirent ete ẽt uerus quie ũ miserit : quẽ illinescirentta quꝰ
diceret etunde simscitis etunde sinescitis : Quo quid aliud uoluit intelleg
nisi secundũ carnẽ: notũ seillis eẽ potuisse. et gente etpatria secundũ diuinia
altissimũ da repotuis sec: nursus illuc deoliuetimonte regredientẽ quae etei¬
fuerat quandodigito scribebat interra tam quã illos tales in terra
scribendos significaret nos incaelo : ubimonuit discipulos sescriptos
essegauderent: a ut quod se humiliando quod capitis inclinatione mons¬
trabatꝰ signa in terra facer& : aut qđ iam tempus ẽecut interra quae
fruccum dar&. ñ in lapide scerili sic̃ antea lex eius conscribere cur
Ergo pꝰhaec lucemmundi sedixit ẽtquieũ sequeretur. non ambulatur umin
tenebris sed habiturũ iucemui taedixit : etiam se eẽ principium quodet

Expanded text:
et unde esset scirent, et esset uerus qui eum miserit, quem illi nescirent, tamquam et unde esset scirent, et esset uerus qui eum miserit, quem illi nescirent, tamquam diceret: et unde sim scitis et unde sim nescitis.\' quod quid aliud uoluit intellegi nisi secundum carnem notum se illis esse potuisse et gente et patria, secundum diuinitaltissimum dare potuisset. Rursus illuc de oliueti monte regredientem quae et quanmtatoribus fuerat, quando digito scribebat in terra, tamquam illos tales in terra scribendos significaret et non in caelo, ubi monuit discipulos se scriptos esse gauderent, aut quod se humilando, quod capitis inclinatione monstrabat, signa in terra faceret, aut quod iam tempus esset, ut in terra, quae fructum daret, non in lapide sterili, sicut antea, lex eius conscriberetur! ergo post haec lucem mundi se dixit et qui eum sequeretur non ambulaturum in tenebris, sed habiturum lucem uitae. dixit etiam se esse principium, quod et
Abbreviated transcription (Latin):
der̃ qui poste ũ de in ceps ñ ã bulauerȩ cuis ane in haeser̃ : qui potuer̃ intellege resp̃se
quiuiui ficat caro aut̃mbil ꝓdẽ ÷qui autiq et ꝑcarnẽ sp̃is ꝓdẽ : et solus sp̃s ꝓdẽ caroaut̃sine¬
spũ nibilꝓdẽ : dein desuis fratrib: idẽ cognatis carnis suae sug gerentibi ut a scendit ad
diẽ festũ quopos sit in notescere mulcitudini quanta altitudine res pondit. Tẽpusmeũ
quiauos diẽ istũ c̃cupiscitis de quo ꝓpheta dic̃. Ego aut̃ ñ laboraui subsequens tednẽ
et diẽ hominũ ñ c̃cupiuituscis : Hoc ẽ uolare adlucẽ uerbi e tc̃cupis cereillũ diẽ que
uidere c̃cupiuit abra hãe tuidit et gauisus ẽ  Indeiã addẽ festũ cũ ascendissec
in tẽplũ : quae illũ ohannes locutũ eẽ cõmemorat : quã mirabilia : quã diuina
quã excelsa quod ipsiuere ñ possent quo essa iturus. quodetipsũ nos sent

Expanded text:
iderunt, qui post eum deinceps non ambulauerunt, cui sane inhaeserunt, qui potuerunt intellegere: spiritus est iderunt, qui post eum deinceps non ambulauerunt, cui sane inhaeserunt, qui potuerunt intellegere: spiritus est qui uiuificat, caro autem nihil prodest, quia utique et per carnem spiritus prodest et solus spiritus prou nihil prodest. Deinde suis fratribus, id est cognatis carnis suae, suggeren. tibus, ut ascendat ad diem festum, quo possit innotescere multitudini, quanta altitudine respondit: tempus meum quia uos diem istum concupiscitis, de quo propheta dicit: ego autem non laboraui subsequens te, domine, et diem hominum non concupiui; tu scis. hoc est uolare ad lucem uerbi et concupiscere illum diem, quem uidere concupiuit Abraham et uidit et gauisus est. inde iam ad diem festum cum ascendisset in templum, quae illum Iohannes locutum esse commemorat, quam mirabilia, quam diuina, quam excelsa! quod ipsi uenire non possent, quo esset iturus, quod et ipsum nossent
Abbreviated transcription (Latin):
git in montẽ qui regnũ ei t̃renoanimore quirebant : unde etalibi dicitregnũ meũ n ede hoc
mundo neq: etiã hocnisuo bannes psec õmemorat ũolatu quodã modo aetherio suꝑ emi¬
nens tris et gaudens luce soliiustitiae ÷ ab illo itdemonte pꝰmiraculũ dequinq: panibi factũ
cũ eis dẽ trib: paululũ remoratus. don ecmare transissent . Quando ãbulauit suꝑaquas con¬
tinuorus sus sein uerbũ dñi attollet: quã magnũ quã ꝓlixũ quã diu supnũ et excelsũ exocca¬
sione panis exortũ cũ dixis sec turbis am̃ am̃ dicouobis queritis mem̃quia signaui discis
sed quiae distis depanib: et satia tiestis operamini non cibũ quiperitĩ ed qui ꝑmanet inuta
ea terna ȩtindeiã taliadiutissimae atq excel sissime tunc abista uerbicelsitudin exea¬

Expanded text:
git in montem, qui regnum eius terreno animo requirebant, unde et alibi dicit: regnum meum non est de hoc git in montem, qui regnum eius terreno animo requirebant, unde et alibi dicit: regnum meum non est de hoc mundo. neque etiam hoc nisi Iohannes ipse commemorat uolatu quodammodo aetherio supereminens terris et gaudens luce solis iustitiae. ab illo itidem monte post miraculum de quinque panibus factum, cum isdem tribus paululum remoratus, donec mare transissent, quando ambulauit super aquas, continuo rursus se in uerbum domini attollit, quam magnum, quam prolixum, quam diu supernum et excelsum, ex occasione panis exortum, cum dixisset turbis: amen, amen dico uobis, quaeritis me, non quia signa uidistis, sed quia edistis de panibus et satiati estis; operamini non cibum, qui perit, sed qui permanet in uitam aeternam, et inde iam talia diutissime adque excelsissime. tunc ab ista uerbi celsitudine cec
Abbreviated transcription (Latin):
ibiex arserunt nonquia patrẽ saumdiceret dm̃ sed quod ei aequali s uellet intellegi
dicendo pat̃ ms̃ usq: amodo operatur. ae go o perora consequens eẽ ostenden sũt qn
pat̃ operatur. et filius operatur quia pat sinefilioñ operatur :ibi enĩ etpaulo
ante ait.iamillis obhoc irascentib: qua ecumqi enim ille fecerit haec et filus
similiter facit : Indecandem descenditio hannes ad illos trescum eodem dño
in cerra gradientes utquinq milia p̃anib: quinq: pascantur : ubi tam̃ solus cõme¬
morat : quod cũ uellent eum regem facere : solus fugit in montem : Qua in re
nibilmibi aliuduidet᷑ animã rationalẽ cõmonere uoluis señisi eosenra ẽ m̃tirationique
regnare. quoe in excelsis nullacũ hominibi cõmumione natura esolus qui auncus patrihocaũ
mr̃steriũ deorsũ repentes carnales homines fugit : quia ualde sublime ẽ unde illos etipse fu¬

Expanded text:
or. ibi exarserunt, non quia patrem suum diceret deum, sed quod ei aequalis uellet intellegi dicendo: pater meus usque modo operatur, et ego operor, consequens esse ostendens, ut, quoniam pater operatur, et filius operetur, quia pater sine filio non operatur. ibi enim et paulo ante ait iam illis ob hoc irascentibus: quaecumque enim ille fecerit, haec et filius similiter facit. Inde tandem descendit Iohannes ad illos tres cum eodem domino in terra gradientes, ut quinque milia panibus quinque pascantur, ubi tamen solus commemorat, quod, cum uellent eum regem facere, solus fugit in montem. qua in re nihil mihi aliud uidetur animam rationalem commonere uoluisse, nisi eo se nostrae menti rationique regnare, quo est in excelsis nulla cum hominibus communione naturae solus, quia unicus patri. hoc autem mysterium deorsum repentes carnales homines fugit, quia ualde sublime est, unde illos et ipse fu
Abbreviated transcription (Latin):
Quod facileuidet: qui recolitillu dmira culũ depanib: quinque quõd
tbeuuas e incipit idẽ iohannes posthaec abutĩ trins mare galilee

Expanded text:
dis, quod facile uidet qui recolit illud miraculum de panibus quinque, quod dis, quod facile uidet qui recolit illud miraculum de panibus quinque, quod ita narrare incipit idem Iohannes: post haec abiit Iesus trans mare Galilae
Abbreviated transcription (Latin):
in dencura enim ait postquam ha ec locatus ẽ eis : sed post quam locutus ẽ
eteundẽ a minittit sinecessitas cogeret : ñistã fuisse nouissmna locutios ẽ
suadent hun cno us sinũ diem fuisie quã u tintellaguat supinde cim qlithoma
tsetiã consequenter illis uerbis uel discipulorũ nelipus as quar oren dume¬
scilieet diepo st diemre s urrectionis eius: iohannes aut quãuis fateatur
multa sepra etermisis se quae fectih suoliut tamemetttatis fateatur
enta dionã ddiscipulis postres irectionẽ factã commemorare asmare
quon douus sueius retiamittentes in dextrã partẽ ex tpixar enignos
piscescentũ quinquaginta tres: Quando etiã petruã terinterro gauoit
iosuab illo amaretur etei pascendas cõmen dauit ouerua recderit
denauenia ad hociohannes euangeliũ suũ terminauit lanunc quae¬
uodẽ e :Quando primũ uisus sit  Dis ciplbis ingautatut damun edu

Expanded text:
rtare uideatur. non enim ait \'postquam haec locutus est eis\\ sed: postquam locutus est rtare uideatur. non enim ait \'postquam haec locutus est eis\\ sed: postquam locutus est eis, unde admittit, si necessitas cogeret, non istam fuisse nouissimam locutionem suadent hunc nouissimum diem fuisse, quam ut intellegantur undecim, qui Thoma unctis etiam consequenter illis uerbis uel discipulorum uel ipsius, quae comscilicet die post diem resurrectionis ejus. 78. Joannes autem, quamvis fateatur multa se praetermisisse quae fecit Jesus, voluit tamen etiam terentationem discipulis post resurrectionem factam commemorare ad mare quando iussu eius retia mittentes in dextram partem extraxerunt magnos pisces centum quinquaginta tres, quando etiam Petrum ter interrogauit, utrum ab illo amaretur, et ei pascendas commendauit oues suas et de eius , donec ueniam. ad hoc Iohannes euangelium suum terminauit.- Iam nunc quaerendum est, quando primum uisus sit a discipulis in Galilaea, quia et hoc
Abbreviated transcription (Latin):
condempnabitur. Cũ idutiq: ñ crediderit quod ñ uidit nonneipsi primitus
fuerant obiur gandi quod antequã dnm̃ui dissentñ credider̃ eis quib: prius
apparins set Hanc aut̃ nouissimã fuis secorporalit̃ in terra repraesentatonẽ
dñi a postolis etiã illud ammonet ut credamus q̃uodita sequituridẽ martus :
signa aut̃ eos qui crediderint haec sequentur : in nomine meo dae momiaei
cient linguis loquentur nouis serpentes tollent: et simortiferũ quidbiberint:
ñ eos noceb it : superae grotosmanus imponent : etbenehabebunt : Demde
adextris di: illi a ut̃ ꝓfectĩ prae dicauerunt ubiq d ño. cooperante eter¬
mon ẽ confirmante sequentib signis : Cũergo dicit et dñs quidẽ post qũ
locutus ẽ eis as sumptus ẽ incaclũ satisuidecur ostendere nouis simnꝰ
cũillis in terrabunc eũ habuis se sermonẽ : quã uis ñ omnimodo adidccrur

Expanded text:
condemnabitur, cum id utique non crediderit quod non uidit. nonne ipsi primitus condemnabitur, cum id utique non crediderit quod non uidit. nonne ipsi primitus fuerant obiurgandi, quod, antequam dominum uidissent, non crediderunt eis quibus prius apparuisset? Hanc autem nouissimam fuisse corporaliter in terra praesentationem domini apostolis etiam illud admonet, ut credamus. quod ita sequitur idem Marcus: signa autem eos qui crediderint haec sequentur: in nocient linguis loquentur novis serpentes tollent et si mortiferum quid biberint non eos nocebit super aegrotos manus inponent et bene habebunt et a dextris dei. illi autem profecti praedicauerunt ubique domino cooperante et sermonem confirmante sequentibus signis. cum ergo dicit: et dominus quidem, postquam locutus est eis, adsumtus est in caelum, satis uidetur ostendere nouissimum cum illis in terra hunc eum habuisse sermonem, quamuis non omni modo ad id coa
Abbreviated transcription (Latin):
pabatur ante quã mathias in locũ iudae subro garetur: Autsi hoc durũe
sic accipere : Illud ergo accipiãmus postmultas demonstrationes eius qͥb
ꝑ dies qua draginta. Discipulis praesentatus ẽ : Eũ etiã nouissime recũ¬
bentib illis undecim apparuisse . Idẽ ipso qua dra gesimodie : et qm̃iã erat
ab eis ascensurus incaelũ: hoc eis illo diemaxime exꝓbrare uoluisse
Quiabis quiuiderant eũ resurrexisse ñ crediderant᷑ ante quã ipsi eũ uide¬
rent : Cũutiq post ascensionẽ suã praedicantib: illis euangeliũ : etiam gen¬
tes quod ñ uider̃ fuerant crediturae postillã quippe ex ꝓbrationẽ secutꝰ ait
idẽ marcus et dixit eis: Euntes in mundũ uniuersũ praedicate euangeliũ
ommcreatura e : Qui credideritetbaptizatus fuerit saluuserit : quiuer
ñ crediderit condem pnabitur: hocergo praedicaturi qm̃ qui ñ crediderit

Expanded text:
pabatur, antequam Matthias in locum Iudae subrogaretur. aut si hoc durum est pabatur, antequam Matthias in locum Iudae subrogaretur. aut si hoc durum est sic accipere, illud ergo accipiamus, post multas demonstrationes eius, quibus per dies quadraginta discipulis praesentatus est, eum etiam nouissime recumbentibus illis undecim apparuisse, id est ipso quadragensimo die, et quoniam iam erat ab eis ascensurus in caelum. hoc eis illo die maxime exprobrare uoluisse, quia his qui uiderant eum resurrexisse non crediderant, antequam ipsi eum uiderenttes quod non uiderunt fuerant crediturae. post illam quippe exprobrationem secutus ait idem Marcus: et dixit eis: euntes in mundum uniuersum praedicate euangelium omni creaturae. qui crediderit et baptizatus fuerit saluus erit; qui uero non crediderit condemnabitur. hoc ergo praedicaturi. quoniam qui non crediderit
Abbreviated transcription (Latin):
exꝓbratio dequa marcus dic̃ : quod non crediderint eis qui eũ resurrexisa
uiderant: sed hocrursus mouet quomodo discumbentib: undecimdic̃ ap̃pi¬
ruis semarcus suillud tẽpꝰẽ. diei dominiciiam noctis initio qđ lucasiohannes
meminer̃ ÷a ꝑte quippeiohannes dic̃ : Noncum eistunc fuisse a płmthom̃ĩ
quem credimꝰ exisseinde antequã dñs ad eos intrar& : postea quamilliduo
red euntes decastello cumipsi sun decim collocuti sunt : sicut apud lucam
inuenitur : sed lucas in sua narratione datlocum quo possit intellegidũ
haecloquerentur prius inde exisse thomã et postea dñm intrasse imar¬
cus aut̃ quidicit : nouissime recũbentib illis undecim ãpparuit: etiam
thomã illic fuisse cogitfateri : Nisi forte quãuis uno absente aundecimtam̃
uoluit appellare : quia eadẽ tunc a postolica societas. hoc numero nuncu¬

Expanded text:
exprobratio, de qua Marcus dicit, quod non crediderint eis qui eum resurrexisse exprobratio, de qua Marcus dicit, quod non crediderint eis qui eum resurrexisse uiderant. Sed hoc rursus mouet, quomodo discumbentibus undecim dicit apparuisse Marcus, si illud tempus est diei dominici iam noctis initio, quod Lucas Iohannesque meminerunt. aperte quippe Iohannes dicit non cum eis tunc fuisse apostolum Thomam, quem credimus exisse inde. antequam dominus ad eos intraret, posteaquam illi duo redeuntes de castello cum ipsis undecim conlocuti sunt, sicut aput Lucam inuenitur. sed Lucas in sua narratione dat locum, quo possit intellegi, dum haec loquerentur, prius inde exisse Thomam et postea dominum intrasse. Marcus autem, qui dicit: nouissime recumbentibus illis undecim apparuit, etiam Thomam illic fuisse cogit fateri. nisi forte quamuis uno absente undecim tamen uoluit appellare, quia eadem tunc apostolica societas hoc numero nuncu
Abbreviated transcription (Latin):
dxisse n ouissime : quia ipsodie hocnouissimũ fuit iã incipiente nocturno
topere postea quã illi decastello ubieũ infraccione panis agnouerant redierunt
ioberusalẽ ẽtinuener̃ sic̃ dicitlucas illo sundec imetȩos quicũ i ll serantiam
snloquentes Dere surrectioned nĩetquodui sus fuerit petro quib: etipsinar¬
rauer̃ quodimina gestũ erat : et quomodo eũ cognouerint in fractione panisse d
derants abiutique non credentes÷in deuerũ e : quod marcus dicit nec illis credi¬
dor̃ ÷hisengoiã si c̃ marcus dicit discubentibi et adhuc in dess c̃ lucas dicit loquea¬
dbusstaent̃  edio etrũ dñs etatillis ꝓax uobiscũ sicutlucas etiobanne si foresaut̃
claus erint. q̃uum adcos intrauit: Nuediolis iohaunnes comomorat ut bis taqdm̃.¬
quaetunc locutumeẽ discipulis. lucas iobannesq dixer̃ : Int̃ponitur etilla

Expanded text:
dixisse, Novissime, quia ipso die hoc novissimum fuit, jam incipiente nocturno dixisse, Novissime, quia ipso die hoc novissimum fuit, jam incipiente nocturno tempore, posteaquam illi de castello, ubi eum in fractione panis agnoverant, redierunt in Jerusalem, et invenerunt, sicut dicit Lucas, illos undecim, et eos qui cum illis erant, jam colloquentes de resurrectione Domini, et quod visus fuerit Petro: quibus et ipsi narraverunt quod in via gestum erat, et quomodo eum cognoverint in fractione panis. Sed erant ibi utique non credentes: unde verum est quod Marcus dicit, Nec illis crediderunt. His ergo jam, sicut Marcus dicit, discumbentibus, et adhuc inde, sicut Lucas dicit, loquentibus, stetit in medio eorum Dominus, et ait illis, Pax vobis, sicut Lucas et Joannes: fores autem clausaeeum locutum esse discipulis Lucas Iohannesque dixerunt, interponitur et illa
Abbreviated transcription (Latin):
etex ꝓbrauit in credulitatẽ illorũ etduritiã cordis. quiabis quiuiderant
curesurrexis se ñ crediderant : Quo mod oergonouis sime quasiiã ultra eum
ne euprobra turu serat qđ non credidissent eis qui eum uiderant resurrexiss
quan doiamet ipsi pͦre surrectione totiens eũ uiderant et maxime ipsodie
resuret eionis euad ẽ una sabbati. iamcirca noctem sic̃ lucasiohannsq cõme¬
nora remanetigitur ut intellegamus eundem diẽ resurrectioniseie
id ẽ unam sabbati: qͥuando eum pꝰdilu culũ uidit maria: et alia ecumilla
muberes quando etiam pecrus quando et illiduo quorũ erat unus cleophas¬
i uosudetur etiamidemm arcꝰ cõmemorare quando iamcirca noctem illi
undetim p̃t̃ thomam & quicum ei serant : quando eis & isquoduidera NT narra¬
uer inunc etiam marcũmore suobreuiter commemorare uoluisse : etideo

Expanded text:
et exprobrauit incredulitatem illorum et duritiam cordis, quia his qu-l uiderant et exprobrauit incredulitatem illorum et duritiam cordis, quia his qu-l uiderant eum resurrexisse non crediderant. quomodo ergo n\'ouissime, quasi iam ultra eum tunc exprobraturus erat quod non credidissent eis qui eum viderant resurrexisse, quando jam et ipsi post resurrectionem toties eum viderant, et maxime ipso die resurrectionis ejus, id est una sabbati jam circa noctem, sicut Lucas Joannesque commemorant? Remanet igitur ut intelligamus eumdem diem resurrectionis ejus, id est unam sabbati, quando eum post diluculum vidit Maria et aliae cum illa mulieres, quando etiam Petrus, quando et illi duo quorum unus erat Cleophas, quos videtur etiam idem Marcus commemorare, quando jam circa noctem illi undecim praeter Thomam et qui cum eis erant, quando eis et isti quod viderant narraverunt, nunc etiam Marcum more suo breviter commemorare voluisse; et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
insionẽ ega discipulos factã idẽ quã scđo loco iohanns commerat : Ap̃ad martũ
possemus agnoscenrt breuiter eam sicuti as solet ꝑstringentem nis moueret
quo dibiait : Noui sime recumbentib illis undecim: ãpparuit qũ id eoquia iobs
tacuit recumbentes potuit enim hoc p̃termittere : sed qui aiste dix. Nouiss me
qua so uleraue iñeis apparuerit cumadhuciohan nestertĩ siteii aoiuissime
denon sra tionẽ adma trberia dis: deinde quod dic̃idem marcꝰ. ex pbrans
ilis incredulitatẽ illoruecluritiã cordis quabis quiuiderant eũ resirrexisi
ner ediderant. illis uidelicet duob quibrinuillã euntibapparuit. postea qũ
ensee ad monum̃tũ apparuit et inde reuntib init inere Occumrit nuatadi
conteuid nanrationẽ idẽ marcus quum cõmemoras set breuit deduobaillis
quibi appuaruit inuillã euntib quod nuntias sent ceteris met deduobrilli¬
llis creditũes set nouissime inquit recũbentib: illis undecim. apparuit

Expanded text:
isionem erga discipulos factam, id est quam secundo loco Joannes commemorat, apud Marcum possemus agnoscere, breviter eam sicuti assolet perstringentem, nisi moveret quod ibi ait, Novissime recumbentibus illis undecim apparuit: non ideo quia Joannes tacuit recumbentes, potuit enim hoc praetermittere; sed quia iste dixit, Novissime, quasi ultra jam non eis apparuerit; cum adhuc Joannes tertiam sit ejus narraturus demonstrationem ad mare Tiberiadis: deinde quod dicit idem Marcus, Exprobrans illis incredulitatem illorum et duritiam cordis, quia his qui uiderant\' eum resurrexisse non crediderant, illis uidelicet duobus, quibus in uillam euntibus apparuit, posteaquam eis et ad monumentum apparuit et\' inde redeuntibus in itinere occurrit. nam ita contexit narrationem idem Marcus, cum commemorasset breuiter de duobus illis, quibus apparuit in uillam euntibus, quod nuntiassent ceteris nec illis creditum esset: nouissime, inquit, recumbentibus illis undecim apparuit
Abbreviated transcription (Latin):
subi ecis set quid de corruptis admentiendũ custodib gestũ sit̃ continuotã quã
nihil aliud sequeretur : quia etreuera siceratdictũ ab angelo: Surrexitet
ecce praecedituos ingalila eã ibi eũ uidebitis : Vt mhilaliud sequi debuisse
uideatur : : undecim aut̃ in quit discipuli abierunt ingalilȩ aminmontẽ
constituerat illis ib s. etuidentes eũ ad ora uerunt. quidã aut̃ dubita uer̃¬

Expanded text:
iendum custodibus gestum sit, continuo, tamquam nihil aliud sequeretur — quia et re uera sic erat dictum ab angelo: surrexit et ecce praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis, ut nihil aliud sequi debuisse uideatur —: undecim autem, inquit, discipuli abierunt in Galilaeam in montem. ubi constituerat illis Iesus. et uidentes eum ad
Abbreviated transcription (Latin):
sint Qua edã qua ecum solo lucadixit : tameniam tractata sunt cum
matbienarrationem continũam teneremus qͥui ainipsimor die
si qncitiue i atute a praetermittenda non arbitrarerordm¬

Expanded text:
sint quaedam, qsint quaedam, qMatthei narrationem continuam teneremus, quia in ipsum ordinem sic incurrerant, ut ea praetermittenda non arbitrarer
Abbreviated transcription (Latin):
omnia omnium quattuorquẽ ad modũ sibi conueniant : usq infinẽ considera¬
ta tractauimus : sicergo incipitm arcusN
nitium euan geli ihũ xp̃i filiidĩ sicut scriptum ẽ inesci
propheta :eccetera usq adilludubiait : et ingrediuntur capharnaum ẽ
statims abbatis ingressus synagogam docebat eos. In hactota contextione
omnia superiora cumma theo considerata sunt: hoc autem marcus quia
ingressus capharnaum in synagoga meorum docebat eos sabbatis:
Cumlucadix sedmbilba bec questionis: FII Sequitur marcus et dic̃
pas copebant superdoctrinameius ȩratenim docenseos quasi potestatem
babens ẽ tñsicut scriba Neteratinsinagoga corum homo in spũimmund
iteclamauit dicens : Quid nobis et tibubimnatare neruenistiperde red
ros ue tceterausq ad eulo cum ubia it :eterat praedicans insina gogis¬
sonuin e tedã agndilaea :̃ et daemoma eciens set in hoctotoloco quauis

Expanded text:
omnia omnium quattuor, quemadmodum sibi conueniant, usque in finem consideraomnia omnium quattuor, quemadmodum sibi conueniant, usque in finem considerata tractauimus. Sic ergo incipit Marcus: xinitium euangelii Iesu Christi filii dei. sicut scriptum est in Esaia propheta, et cetera usque ad illud ubi ait: et ingrediuntur Capharnaum et statim sabbatis ingressus synagogam docebat eos. in hac tota contextione omnia superiora cum Mattheo considerata sunt. hoc autem Marcus, quia ingressus Capharnaum in synagogam eorum docebat eos sabbatis, cum Luca dixit, sed nihil habet quaestionis. II. Sequitur Marcus et dicit: et stupebant super doctrinam eius; erat enim docens eos quasi potestatem habens et non sicut scribae eorum. et erat in synagoga eorum homo in spiritu inmundo et exclamauit dicens: quid nobis et tibi. Iesu Nazarene? uenisti perdere nos, et cetera usqeorum, et in omni Galilaea, et daemonia ejiciens . Et in hoc toto loco quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
etquonos praecedens nondeseruit: illaerit reuelatiotã quã ueraga błdex. cuso¬
leseierimus ibie ũ un de bimus sicutiẽ ypsaerit etiã beatior transiigratio s uirto
saeculo millũ ae ternitatẽ sieius praecepta si campleta tamnur uat a derau sleiue
impu atelletur eñ impius ut non uideat claritatẽ dñiẽtimpuilum̃ ñuidebunt
misistiihm̃ xpm: sicutinilla aeternitate cognoscitur quo seruos perdicet
penforma seruiutliberi contempplentur formã dm̃ EXPĨ LiG ui
onem contextim considerantes . et ei tresalios conferentesiuso¬
infine innullo eos uel sibiuelinterse repugnare. Docuimus in
similiter uideamus ũ cexceptis his quaecummattheo dixit. De quibiã
quod disserendum uidebatur absoluimus cetera ei inspecta atq conlata:
nullieorum repugnare monserentur : usq ad ca enam dñi : Naminde iam

Expanded text:
et quo nos praecedens non deseruit. illa erit reuelatio tamquam uera Galilaea, cum siet quo nos praecedens non deseruit. illa erit reuelatio tamquam uera Galilaea, cum similes ei erimus; ibi eum uidebimus sicuti est. ipsa erit etiam beatior transmigratio ex isto saeculo in illam aeternitatem, si eius praecepta sic amplectamur, ut ad eius dexteram inpii. tolletur enim inpius, ut non uideat claritatem domini, et inpii lumen non uidebunt. m misisti legum Christum, sicut in illa aeternitate cognoscitur, quo seruos perducet per formam serui, ut liberi contemplentur formam domini. LIBER QVAnem contextim considerantes et ei tres alios conferentes usqin finem in nullo eos uel sibi uel inter se repugnare docuimus, Marcum similiter uideamus, ut exceptis his quae cum Mattheo dixit, de quibus iam quod disserendum uidebatur absoluimus, cetera eius inspecta adque conlata nulli eorum repugnare monstrentur usque ad cenam domini. nam inde iam
Abbreviated transcription (Latin):
pcedituosingalilaea: quod aũt gaudentes mrtrente ridelia to ane le git drtfo¬
custa tibiã periris ibiostiũ in dño perinlumin ationẽ fidelũs bo cintasdore o sr sbe
eu un debitis i de ÷ ibimembraeius ineemetis ibuuuũ corpuserus inb s quie os fosor¬
pemnt aghoscetis ÷ secundũillud autem quod galilaea inte rrtrique trelntio ion
iaminferinã serui in tellegendũ ẽ : sedinilla in qua a equalis e pateno nã ui ouistap
io haine duec torib suis cũ diceret:ȩte godiliga meũ ẽ tostenda meipsu illi nutiquie
setundũ d quo diamuidebant et quod etiã resorgens cũ cicatticibus ion solu arlen do
sedetũ iamgen dupostinodũ ostendit sed secundũ illa ineffabile mlucẽ qua in luoni¬
nat omnẽ bomine uementẽ inbunomundũ :secundũ quã lucetinte ne broseetenie¬
brat eũ non comiprebendunt : Illuc nos praetes sitũnde ad nosueniens non recosio

Expanded text:
praecedit uos in Galilaeam. quod autem gaudentes mirarentur disruptis et euictis diffipraecedit uos in Galilaeam. quod autem gaudentes mirarentur disruptis et euictis difficultatibus aperiri sibi ostium in domino per inluminationem fidelium, hoc intellegitur: ibi eum uidebitis, id est ibi membra eius inuenietis, ibi uiuum corpus eius in his qui uos susceperint agnoscetis\'. secundum illud autem quod Galilaea interpretatur :\'reuelatio\' non iam in forma serui intellegendum est, sed in illa in qua aequalis est patri, quam promisit aput Iohannem dilectoribus suis, cum diceret: et ego diligam eum et ostendam me ipsum illi. non utique secundum id quod iam uidebant et quod etiam resurgens cum cicatricibus non solum uidendum sed etiam tangendum postmodum ostendit, sed secundum illam ineffabilem lucem, qua inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, secundum quam lucet in tenebris et tenebrae eum non conprehendunt illuc nos praecessit, unde ad nos ueniens non recessit
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eis us quea dediemiscensiomissu a ernouis simo autẽ ormmisinquit quasi a uortiuo
apparuit etmihi sed hociam decaelo pͥost nom paruum tẽpꝰascensionis suȩ inunciã
uideamus quoddistuleramus cui mesterii gratia secundũmattheuet mara psesar¬
gen sitam and auerit p̃cedamuosingalileam ibi meuidebitis :uodetsi completũ e
ut aut hoc solum Aaut hocprimũ expectaretur fieridebuisse Vroeuldubaoeo an
e tipsius postea dñ ȩuan gelistae aut narrantisned quodita ab angelo etadnodietusit
propue tiue ditu accipiendũe : galilae anaqi in terp̃tatur ueltra nsnd&lra doc euenr
reuelatio ꝓ rusitaq secundũ trans migrationis significa tione ꝗer dabiudo copuio
intellegendũ praece dituos ingalila eaibie ũuidebitis nisi quia xpĩ gratia depopulo
inł transmigratura erat ad gentes quib a postoli praedicantes euangeliũ nullomo¬
docrederentur nisiei sipse dñ suiã in cordibibominũ pr&pararet s etbocurtellegit

Expanded text:
cum eis usque ad diem ascensionis suae. nouissime autem omnium, inquit, quasi abortiuo apparuit et mihi, sed hoc iam de caelo post non paruum tempus ascensionis suae. Nunc iam uideamus, quod distuleramus, cuius mysterii gratia secundum Matthaeum et Marcum resurgens ita mandauerit: praecedam uos in Galilaeam, ibi me uidebitis. quod etsi completum esut aut hoc solum aut hoc proximum exspectaretur fieri debuisse. procul dubio eret ipsius postea domini, euangelistae autem narrantis, quod ita, sed ab angelo et a domino dictum sit, prophetice dictum accipiendum est. Galilaea namque interpretatur uel transmigratio uel reuelatio. prius itaque secundum transmigrationis significationem quid aliud occuintellegendum praecedit uos in Galilaeam, ibi eum uidebitis, nisi quia Christi gratia de populo Israhel transmigratura erat ad gentes? quibus apostoli praedicantes euangelium nullo modo crederentur, nisi eis ipse dominus uiam in cordibus hominum praepararet; et hoc intellegitur:
Abbreviated transcription (Latin):
tus locus acena ipsiususque ad finem sic a nobis tractatus ẽ u t omnium
conlatis testimoniis nihileos dissentire doceremus : X. Io hannes est
relicus quiiam non res tat cui conferatur : Quid quidenim singuli dixer̃
quae ab aliis non dicta sunt᷑ difficileẽ ut habeant aliquam repugnantiȩ
qua estionem : acperhoc liquido constat. tresistos matheum scilicet maro
cundum quã etrex et sacerdos ẽ :etideo marcus quiin illomyscerio qua¬
tuor animaliũ hominis uidetur de monstrare ꝑsonã uel mathei magis
comes unidetur s quia cũ illo plura dicit propterregi ã personam q̃uaem
palus ia tallẽe nom solet nquodin primo libro cõmemora ur ũesquo a prota¬
bilus in telle giturs cũambobusincedit in ã qua uis mathedin puo alptomen
malus nomnullis lucaemagis congruit uthocipso demonst rirturla dlcorie
e aediutulũ bocẽ eta dregalem qua ma theui etadiacerdota le qua lucas

Expanded text:
tus locus a cena ipsius usque ad finem sic a nobis tractatus est, ut omnium tus locus a cena ipsius usque ad finem sic a nobis tractatus est, ut omnium conlatis testimoniis nihil eos dissentire doceremus. X. Iohannes est reliquus, qui iam non restat cui conferatur. quidquid enim singuli dixerunt, quae ab aliis non dicta sunt, difficile est, ut habeant aliquam repugnantiae quaestionem. ac per hoc liquido constat tres istos, Mattheum scilicet. Marcum cundum quam et rex et sacerdos est. et ideo Marcus, qui in illo mysterio quattuor animalium hominis uidetur demonstrare personam, uel Matthei magis comes uidetur, quia cum illo plura dicit propter regiam personam, quae incomitata esse non solet, quod in primo libro commemoraui, uel, quod probabilius intellegitur, cum ambobus incedit. nam quamuis Mattheo in pluribus, tamen in aliis nonnullis Lucae magis congruit, ut hoc ipso demonstretur ad leonem et ad uitulum, hoc est et ad regalem, quam Mattheus, et ad sacerdotalem, quam Lucas
Abbreviated transcription (Latin):
et uxor illi defiliabus a aronet nomeneius elis sabeth: etceteraus que
adeum locum ubi ait : utcessauit autemloqui dixit adsimonem : duc
inaltum et laxat ȩretia uestra in capturama hoc totum non habet
ullã repugnantiae quaestionemuohannes quidemuidetur simile ali¬
quid dicere sed illud longe aliudẽ : quod factum ẽ postresurrectionem dñ
admare tiberi adiszibi enim non solum ipsum tempus ualdediuersumẽ : sed
etiam resipsa plurimum distat :namretia illic indextram partemmissa
centum quinquaginta trespisces coeperunt . magnos quidem : sed ꝑ¬
tinuit ad euangelistam dicere quod cum tammagniessent : retia nons̃
dirrupta respicientem scilicet adhoc factum : quod lucas commemorat
ubi praemultitudine piscium reti arum pebantur :iam cetera simili a
io hannilucas nondixit : nisi circa dnĩ passione metresurrectionem qui to¬

Expanded text:
et uxor illi de filiabus Aaron et nomen eius Elisabeth, et cetera usque et uxor illi de filiabus Aaron et nomen eius Elisabeth, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: ut cessauit autem loqui, dixit ad Simonem: duc in altum et laxate retia uestra in capturam. hoc totum non habet ullam repugnantiae quaestionem. Iohannes quidem uidetur simile aliquid dicere, sed illud longe aliud est, quod factum est post resurrectionem domini ad mare Tiberiadis. ibi enim non solum ipsum tempus ualde diuersum est, sed etiam res ipsa plurimum distat. nam retia illic in dextram partem missa centum quinquaginta tres pisces ceperunt, magnos quidem, sed pertinuit ad euangelistam dicere, quod, cum tam magni essent, retia non sunt disrupta, respicientem scilicet ad hoc factum, quod Lucas commemorat, ubi prae multitudine piscium retia rumpebantur. iam cetera similia Iohanni Lucas non dixit nisi circa domini passionem et resurrectionem. qui to
Abbreviated transcription (Latin):
rerum uidetur significare nonnullos qui non potuerunt hoc susceptum
munus implere :deo autem dic̃ sibiui sũ eẽ exordine diligenter scribere : qm̃
multiconatis: sed eos debemꝰ accipereqi oruminecłanulla extat aucto¬
auctoribus euangelicae scriptura e dignum suo labore haberetlocũ
uerum etiam de inceps. quaeper a postolos gesta sunt: quae sufficere
credidit ad aedificandam fidem legentium uel audientiumi ta scripsit
ut solus eius liber fide dignus haberetur in ecclesia : dea postolorum
actibus narrantis : reprobatis omnibus q̃ uinon ea fide quao portuit
facta dicta que a postolorum ausi sunt scribere : eoquippe tempore
scripserunt marcus etlucas : quo non solum abecclesiaxpi uerum etiã
abipsis adhuc in carne manentibus a postolis probari potuerunt:
sic ergo narrare luca incipit e uangelium .XIIII. Fuit in diebus he¬
rodis regis iud&ȩ sacerdos quidamnomine tacharias. deuiceabia

Expanded text:
rerum. uidetur significare nonnullos, qui non potuerunt hoc susceptum rerum. uidetur significare nonnullos, qui non potuerunt hoc susceptum munus implere; ideo autem dicit sibi uisum esse ex ordine diligenter scribere, quoniam multi conati sunt; sed eos debemus accipere, quorum in ecclesia nulla extat auctoauctoribus euangelicae scripturae dignum suo labore haberet locum, uerum etiam deinceps quae per apostolos gesta sunt, quae sufficere credidit ad aedificandam fidem legentium uel audientium, ita scripsit, ut solus eius liber fide dignus haberetur in ecclesia de apostolorum actibus narrantis reprobatis omnibus qui non ea fide, qua oportuit, facta dictaque apostolorum ausi sunt scribere. eo quippe tempore scripserunt Marcus et Lucas, quo non solum ab ecclesia Christi, uerum etiam ab ipsis adhuc in carne manentibus apostolis probari potuerunt. Sic ergo narrare Lucas incipit euangelium: 6 fuit in die- bus Herodis, regis Iudae, sacerdos quidam nomine Zacharias de uice Abia
Abbreviated transcription (Latin):
spm̃ scm̃ mandans ius sit praedicareeuangelium : deditincellegi quodiam
scripserit euangelii librumunum exquattuor quorũe in ecclesia sublimis
auctoritas mec ideo quia dixit deomnibus sefecisse sermonem quae cepitibs
facere etdocere usque in diem quomandauit a postolis. putari debetomnia serp¬
ss se in euangeliosuo qua eibs cum a postolis interrauersatus fecicetdixit
ne siteontrariumiohanni qui ait multa alia fecis seibm qua esi scriberentur
mundũ totũ nom potuissecapere illos libros : cumetiam constetabaliis
emangelistis nom pauca narrata : quae lucas ipsenarrando non attigit: de
omnibus ergo fecit sermonẽ elegendode omnibus unde faceret sermonẽ
qua c iudicauit aptae t congrua sufficere officio dispensationis suae: et
quoddicit multos conatos ordinare narrationem quacin nobis cõpletȩ sunt

Expanded text:
spiritum sanctum mandans iussit praedicare euangelium, dedit intellegi, quod iam spiritum sanctum mandans iussit praedicare euangelium, dedit intellegi, quod iam scripserit euangelii librum unum ex quattuor, quorum est in ecclesia sublimis auctoritas. nec ideo, quia dixit de omnibus se fecisse sermonem quae coepit Iesus facere et docere usque in diem, quo mandauit apostolis, putari debet omnia scripsisse in euangelio suo quae Iesus cum apostolis in terra uersatus fecit et dixit, ne sit contrarium Iohanni, qui ait multa alia fecisse Iesum, quae si scriberentur, mundum totum non potuisse capere illos libros, cum etiam constet ab aliis euangelistis non pauca narrata, quae Lucas ipse narrando non adtigit. de omnibus ergo fecit sermonem eligendo de omnibus, unde faceret sermonem, quae iudicauit apta et congrua sufficere officio dispensationis suae. et quod dicit multos conatos ordinare narrationem, quae in nobis conpletae sunt.