comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sisemine abrahȩ. orta ex tribu
Uda uirga de radice iesse: clara
eesyrpe dauid. Filia ierłm. stella
mars. ancila di. Regina gentium.
dña regum: sponsa dñi. mater xp̃i.
conditoris tẽplum: sp̃s scĩ sacrarium.
Uelut columba speciosa. pulchra ut
luna: electa ut sol. Signaculũ fidei.
reparatio euȩ. introitus uite: ianua
cęli. decus mulierũ: caput uirginũ.
Hortus conclusus. fons signatꝰ: puteus
aquarũ uiuentiũ. Multiplicat᷑ ut
cedrus libani: florens ut palma.
uelut oliua fructifera in domo dei.
Uirgo scã. uirgo prudens: & una ex
animo fulgida: fide ꝑspicua. mente:
prȩclara: amore uirginitatis deuota.
Ad obȩdiendũ parata. in misterio sibi
credito cauta: in ꝑsecutione pacifica
in passione xp̃i mente compassa.¬
Aꝓpħis dĩ prȩdicta. ab archangelo
salutata: a sp̃ũ scõ fecundata. atq
ab eodem obumbrata. Seminis ui¬
rilis ignara: prole filii fecunda.
uiro innupta: ex filio leta. Fide
concipiens. gaudio pariens: uirgo

Expanded text:
ex semine Abrahae orta ex tribu Juda, virga de radice Jesse, clara ex stirpe David, filia Jerusalem, stella maris, ancilla Dei, regina gentium, domina regum, sponsa Domini, mater Christi, Conditoris templum, Spiritus sancti sacrarium, velut columba speciosa, pulchra ut luna, electa ut sol , signaculum fidei, reparatio Evae, introitus vitae, janua coeli, decus mulierum, caput virginum, hortus conclusus, fons signatus, puteus aquarum viventium. Multiplicatur ut cedrus Libani, florens ut palma, velut oliva fructifera in domo Dei . Virgo sancta, virgo prudens, et una ex animo fulgida, fide perspicua, mente praeclara, amore virginitatis devota, ad obediendum parata, ministerio sibi credito cauta, in persecutione pacifica, in passione Christi mente compassata, ab archangelo salutata, a Spiritu sancto fecundata, atque ab eodem obumbrata, seminis viri ignara, prole filii fecunda: virgo innupta, ex Filio laeta, fide concipiens, gaudio pariens; virgo
Abbreviated transcription (Latin):
uniti. modico contenti pabulo de¬
morabantur. Bestiis sociati. multi
ab auib sũministrati. Ciborum
sunentes delicias. luxus scłi calcantes.
lauidem tẽporalem ñ amantes.
hominũ fugientes. Anglt a
loquelis. plurimis uirtutũ a¬

Expanded text:
iis modico contenti pabulo deiis modico contenti pabulo demorabantur. Alii bestiis sociati, alii avibus subministrati, ciborum spernentes delicias, luxus saeculi calcantes, laudem temporalem non amantes, visum hominum fugientes, angelorum assueti loquelis, plurimis virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
ut sẽ ficaretur laborare ꝑtormenta
do torib siue confessorib. humd
Fuuitatem diei ñ ignocã te credimꝰ
qui corda fideliiͣ spualiter quasi
imbrib irrigant celestib. ut felicit
ꝓferre immarcescibilem bonorua
oꝑum possino fructum. Qͥ talenta
sibi. credita ñ solũ reddere. uerum
etiã cum usura sine fraude amplifi
nõn sibimet tantũmodo ꝓfuturum
increpando. curamq faciendo insere¬
re nitebantur. Quoꝵ mens lucidis¬
sima. manꝰ uͦ plenȩ sunt mundicia.
eoqͥd imm̃sa altaris sacroscã xpisti
corporis & sanguinis mysteria cele¬
brantes. in sui cordis penetralibus
hostiam uiuam deoq placentem.
id est semetipsos sine macula absq
admixtione praui oꝑif offerre ẽ
destiderunt. Et licet᷑ ꝑsecutorũ ñ
senserint gladiũ: tamen per uitȩ
meritum dõ digni. martyrio non
priuantur: qͥa martyrium ñ sola
sanguinis effusione. s abstinentia
peccatoꝵ: & exercitatione. dĩ p̃ceptoꝵ
cis & exiguis cellularum tugurus¬

Expanded text:
r laborare per tormenta doctoribus, sive confessoribus, hujus festivitatem diei non ignotam esse credimus, qui corda fidelium spiritaliter quasi imbribus irrigant coelestibus, ut feliciter proferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura sine fraude amplificnon sibimet tantummodo profuturuincrepando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei praeceptorum cis et exiguis cellarum tugur
Abbreviated transcription (Latin):
prȩsentis sollenna
diei cum suis uir
expers nullo modo credendaũ
talis naturȩ declinare: carniss
citiam cũ uirginitatis honon
cordis hospitiã ohserciare.

Expanded text:
praesentis solemnitatis diei, cum suis virginibus, expers nullo modo credenda esmortalis naturae declinare, carnis pudicitiam, cum virginitatis honore, intra cordis hospitalia observare,
Abbreviated transcription (Latin):
riam prȩcedentiumq
patrũ qͦs ante legem
& sub lege scriptura
scã demonstrante
cognouimus: ad hoo tantum modo
ꝓferimus: ut facilius intelligere ua¬
leatis quanta uel qualis sit huius
sacratissimȩ: p̃sentia diei. cũ om̃ib
his de quib loqͥmur sine fine c̃stad
honesta. Nunc uͦ reu̾tamur ad eos
quos unda baptismatis & effusio
sanguinis xp̃i ab errore paterni
delicti. absqualore uetuste gentili
oculi beati. qui xpͣm in carne ueni¬
entem uidere meruerunt. In hac
tam p̃clara uisione. ioħs baptista qͥ
eodem angło qͦ xp̃s denunciante con¬
ceptus est in exordio pͣdicationis atq
baptismatis pͥmatum tenebat. Qͥ xp̃m
peccata mundi collentem agnouit u¬
dendo. ao digito demonstrauit: quo
int̾ natos mulierũ non surręx̃ xp̃o

Expanded text:
tium Patrum, quos ante legem et sub lege, Scriptura sancta demonstrante, cognovimus, ad hoc tantummodo proferimus, ut facilius intelligere valeatis quanta vel qualis sit hujus sacratissimae praesentia diei, quae cum omnibus his de quibus loquimur sine fine constat honesta. Nunc vero revertamur ad eos quos unda baptismatis, et effusio sanguinis Christi, ab errore paterni delicti, a squalore vetustae gentilioculi beati, qui Christum in carne venientem videre meruerunt. Hujus tam praeclarae visionis Joannes Baptista, qui eodem angelo, quo Christus denuntiante conceptus est, in exordio praedicationis atque baptismatis primatum tenebat, qui Jesum peccata mundi tollentem, videndo agnovit, ac digito demonstravit, quo inter natos mulieru
Abbreviated transcription (Latin):
principis fidei nr̃e ꝑfectionẽ imitatꝰ
qͥ uoce dñi audita exi de terra tua
& de cognatione tua: mox paruit.
Qui sicut ab igne chaldeorũ merito
fidei saluatus ẽ: sic iste ab incentiuis
uitiorũ diuino munere ereptꝰ. atq
a camino babilonici tyranni ꝑquem
diabolus exprimitur rore diuinȩ
gr̃ȩ liberatus: mundũ qͥ in maligno
positus ẽ. quasi sodomam ardentem
fugiens. ñ ut loch segor paruula.
minorũ scilicet p̃ceptoꝵ functione
contentus: ad montem sũmarum
uirtutũ anhelanter ascendit. Quius
uidelicet ꝑfectionis arcem in euangłio
dñs iuueni glorianti qͦd omĩa legis
mosaieȩ pręcepta complesset. ostendit
ita dicens. Adhuc unũ tͥ deest Uade
uende om̃ia quȩ habes & da pauꝑib.
& habebis thesaurũ in cęlot& ueni¬

Expanded text:
principis fidei nostrae perfectionem imitatus, principis fidei nostrae perfectionem imitatus, qui voce Domini audita: Exi de terra tua et de cognatione tua, mox paruit. Qui sicut ab igne Chaldeorum merito fidei salvatus est, sic iste ab incentivis vitiorum divino munere ereptus atque a camino Babylonici tiranni, per quem diabolus exprimitur, rore divinae gratiae liberatus, mundum, qui in maligno positus est, quasi Sodomam ardentem fugiens, non ut Loth Segor parvula, minorum scilicet praeceptorum functione contentus, ad montem summarum virtutum anhelanter ascendit. Cuius videlicet perfectionis arcem in euangelio Dominus iuveni glorianti, quod omnia legis Moysaicae praecepta complesset, ostendit, ita dicens: Adhuc unum tibi deest. Vade, vende omnia quae habes et da pauperibus et habebis thesaurum in caelo, e
Abbreviated transcription (Latin):
nundi oblectam̃ta contẽpsit. Ipłam
nui regionem eũ parentib ac ꝓpinqͥs
ostposuit: qͥa ȩternã patriã uerũqͥ:
irentem iħm cum cognatis cȩlestib
ncupiuit. Hȩreditatem corruptibilẽ
ui unctis redditib spreeit: quia in
urruptibilem conseriam in cęlis
imansuris diuitiis adamauit. Nec
egrũ sibi fore credidit. si in ipsa
qua natus ẽ. patria xpõ militaret:
qm ab ipso natiuitatis inicio tam
sorporis quã & animȩ gressibus
ipsũ quȩrere inchoauit. & qͦsi Mifans in
carcere natus. confestim ut sapd eꝑit
de tenebris horrificis ad lumenindi
egredi concupiscit: sic iste qͣupret
eum interra genitũ. de hac miser
ad cȩlestia ꝓꝑanter regredi festinaua
Pro qua re sollicitus cum dauid conti¬
nua uoce cotidie decantauit. E duc
de cartere animã meã. ad c̃fitendũ
nomini tuo dñe. Qui etia inferiora
ueteris ac noui testam̃ti prȩcepta
suꝑ grediens. in iuuentutis flore id
quod sũmum ẽ. adimpleuit: abrahȩ

Expanded text:
sit. Ipsam etiam regionem cum parentibus ac propinquis postposuit, quia aeternam patriam verumque parentem Christum cum cognatis caelestibus concupivit. Hereditatem corruptibilem cum cunctis redditibus sprevit, quia in corruptibilem conservatam in caelis cum mansuris divitiis adamavit. Nec integrum sibi fore credidit, si in ipsa qua natus est patria Christo militaret, quoniam ab ipso nativitatis initio tam corporis quam et animae gressibus ipsum quaerere inchoavit. Et quasi infans in carcere natus, confestim ut sapere coeperit, de tenebris horrificis ad lumen mundi egredi concupiscit, sic iste, quasi pigeret eum in terra genitum, de hac miseria ad caelestia properanter regredi festinavit. Pro qua re sollicitus cum David continua voce cotidie decantavit: Educ de carcere animam meam ad confitendum nomini tuo, Domine. Sed et verbis aveteris ac novi testamenti praecepta supergrediens, in primo iuventutis flore id quod summum est adimplevit, Abrahae
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ electo concordãt
duodenus apłorum
numerus: qͦs a primis
miraculorũ uirtutib.
ad componendũ nouȩ fidei fundam̃¬
tum. erigendumq ad huc tenerȩ
statum ęccłȩ. diuina ꝓuidentia ex
om̃ib quos capiebat mundꝰ elegit:
ut in omnem t̾ram sonus eoꝵ p̾di¬
cationis exiret. & in fines orbis terrȩ¬

Expanded text:
i electo concordat duodenus apostolorum numerus, quos a primis miraculorum virtutibus, ad componendum novae fidei fundamentum, erigendumque adhuc tenerae statum Ecclesiae divina Providentia, ex omnibus quos capiebat mundus, elegit, ut in omnem terram sonus eorum praedicationis exiret, et in fines orbis terra
Abbreviated transcription (Latin):
ad gaudia peruenire
cȩlestia ad quȩ beatus
taurinus antecessit: at¬
tendamꝰ quib accionũ
gressib uiam illo du¬
antem incesserit. quibusq passibus
llim semitã nimis artam nobis mea¬
lem monstrauerit. Cuius oꝑum
nsignia si intentis animis recolimꝰ.
lurimũ edificationis mentib nris
dnuna se gr̃a p̾ueniente formã uitȩ:
sumpsit honestȩ: atq ut. legitur im¬
modicis desiderus in xp̃i dñi cepit
mmore flagrare. Uere immodicis de

Expanded text:
ad gaudia pervenire caelestia, ad quae beatus Amandus antecessit, attendamus, quibus actionum gressibus viam illo ducentem incesserit, quibusque passibus illam semitam nimis artam nobis meabilem monstraverit. Cuius operum insignia si intentis animis recolimus, plurimum aedificationis mentibus nostris divina se gratia praeveniente, formam vitae sumpsit honestae atque, ut legitur, inmodicis desideriis in Christi domini coepit amore flagrare. Vere inmodicis
Abbreviated transcription (Latin):
muenti suit. Fide p̃clari. hospitali
epixcipui. Astuci in sensu. sapa¬
s in oꝑe. Rebus scłarib locuple
iparatores orbisatq recreatores:¬
diu in signes longanimes in pe
dentes mn p̃ceptis. creduli in ꝓmis¬

Expanded text:
ni sunt, fide praeclari, hospitalitate praecipui, astuti in sensu, sapientes in opere, rebus saecularibus locupletes, reparatores orbis terraria insignes, longanimes in spe, obedientes in praeceptis, creduli in promis
Abbreviated transcription (Latin):
seruus nescit qͥd faciat dñs eiꝰ. Uos
aut̃ dixi amicos: quia om̃ia quȩ¬
cunq audiui a patre meo nota feci
uobis. Et quodcunq ligare uolu¬
issent suꝑ t̾ram ligatum ẽẽ incęlis:
& qͦdcunq soluerent super t̾ram
solutũ ẽẽ in cęlis ꝓmisit. Et iterũ
cũ uenturus eẽt ad iudicandũ scłm.
eos suꝑ sedes duodecim es̃ sessuros:
& secum iudicaturos orbem terrȩ p̃¬
dixerat. Talib ut credimꝰ patronis.
hȩc dies subiecta declaratur.
est triumphale
tyrum nomen. qu
ferro ꝑempti. alii flammis exis
Alii flagris uerberati: alii ueccib
Alii cruciati patibulo. alii pelagi
obruti. Alii frigore afflicti. alis
cruciati. A lii uͦ truncatis manibs
cȩteris cesis membris: spectacur
contumeliȩ in popłis nudi ꝓpe
nom̃ dñi portantes. Hi sunt e¬
sceleratorũ iussa principũ: ma
coronant᷑ & accipiunt palmas se
qͥa fundati erant supra firmĩg
ludibria & uerbera exꝑti. insur
uincula & carceres. Lapidaciss

Expanded text:
cit quid faciat dominus ejus; vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis. Et quodcunque ligare voluissent super terram, ligatum esse et in coelis; et quodcunque solverent super terram, solutum esse in coelis promisit. Et iterum, cum venisset ad judicandum saeculum, eos super sedes duodecim esse sessuros, et secum judicaturos orbem terrae praedixerat. Talibus, ut credimus, patronis haec dies subjecta declaratur. est triumphale martyrum nomen, quiAlii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii cruciati patibulo, alii pelagi obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris caesis membris, spectaculum contumeliae in populis nudi propter nomen Domini portantes. Hi sunt tsceleratorum jussa principum, modo coronantur et accipiunt palmas laborum, qui fundati erant supra firmam pludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres. Lapidati sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
filium dĩ appellare consueuit
ut nos admoneret dispensationẽ:¬
carnis quam ꝓ nobis suscepit.
Seil nos necesse est tanto humilius
diuinitatis eius alta uenerari:
quanto illum meminimꝰ ꝓ nr̃a
exaltatione ad humanitatis
nsima descendisse. Inna Sc̃i

Expanded text:
filium Dei appellare consuevit, filium Dei appellare consuevit, ut nos admoneat ejus dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari, quanto illum meminimus pro nostra exaltatione ad humanitatis infima descendisse. Si enim
Abbreviated transcription (Latin):
dixi dii estis. & filii exceisi om̃s. Uiͦ.
espondens symon petrus dixit.
Tu es xp̃s filius dei uiui. Deũ
uiuum appellat: ad distinctio¬
nem falsorum deoꝵ. quos uario
delusa errore gentilitas uel de
mortuis sibi hominib instituit:
uel maiore dementia de insensi¬
bili materiã qͦs adoraret creauit.
De quib canitur in psalmo. Simula¬
cra gentiũ argentum & aurum:
oꝑa manuũ hominũ. Os habent.
& ñ loquent᷑. & cetera. Notet aũt
dilectio ur̃a: quã miranda dis¬
tinçtione sit Accum. ut cũ de
utraq eiuidem dñi & saluatoris
nr̃i natura ab ipso dño & a fideli
eius discipło eẽt ꝓferenda senten¬
tia: dñs ipse humilitatẽ assũptȩ
humanitatis ꝓfitetur. discipulus
excellentiam diuinȩ ȩternitatis
ostendit. Dñs de se quod minus
est: discipłs de dño intimat qͦd
maius est. Dñs de se quod factus
est ꝓpter nos: discipłs declarat
de dño quod ipse est qͥ fecit nos.
Sic & in euangelio dñs multo
crebrius se filium hominis. quã

Expanded text:
filii excelsi omnes . Respondens Simon Petrus, dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi. Deum vivum appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas, vel de mortuis sibi hominibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia quos adoraret, creavit, de qualibus canitur in Psalmo: Simulacra gentium argentum et aurum, opera manuum hominum. Os habent et non loquentur, etc. . Notet autem dilectio vestra quam miranda distinctione sit factum ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatiexcellentiam divinae aeternitatis ostentet. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam
Abbreviated transcription (Latin):
auditu ꝑcipere. ñ segnit̾ oblius
tradere: sed tenaci potius men
cominendare.Hauriebatq ia
sitibundo. doctrinę fluenta pe
quȩ post congruenti tẽpore m
guiture ructuaret. .i¬
nificare : de qͦ scriptum est.
iscendamus ad montem dñi.¬
accendunt lucernam .AIl.
ponunt eam sub modio. sed
undelabrũ: ut luceat. om̃ib
uii domo sunt. Exemplis etiam
similitudinib domesticis docet
us fiduciam habere: prȩdicandi:
abscondantur ob metum. &
ho similes lucernȩ sub modio.
i tota libertate se prodant :
ui quod audier ant in cubiculis.
indicent in tectis. Candelabrum
uilesiam dicit. cui lucernam
perposuit: quia nr̃is in frontib
slem sue utcarnationis affixit.¬
uitur. Sic luceat. lux ur̃a coram
sominibus: ut̃ uideant opera
usma bona. & glorificent patrem
um qui in cęlis est. Si tantum¬
nodo diceret sic luceat lumen
uestrum coram hominibus ut
udeant bona facta ur̃a: finem
instituisse uideretur in laudib

Expanded text:
auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. HiChristum significare. De quo scriptum est: Venite, ascendamus ad montem Domiaccendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Exemplis etiam atque similitudinibus domesticis docet apostolos fiduciam habere praedicandi, ne abscondantur ob metum, et sint similes lucernae sub modio, sed tota libertate se prodant, ut quod audierunt in cubiculis praedicent in tectis. Ponere Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixitSic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est. Si tantummodo diceret: Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona facta vestra, finem constituisse videretur in laudibus
Abbreviated transcription (Latin):
uollatam nobis fidem inuisibilis
atoris: ñ aliqua motione elem̃to¬
uim. Quia enĩ peccanti homini
ditũ est. terra es & in terram ibis.
regͦ quisq est qͦd diligit. econt᷑
u. & cęlestia diligit. Ds̃ quippe
incircunscriptus & illocalis. &
q prȩsens uirtute ñ corbore
localiter tam̃ insuis ambulati
sicut dicit. in habitabo & in¬
inbulabo in illis. Ipsiq taliter
reni homines. efficiunt᷑ cȩlestes
ungl̃i. Talib enĩ dicit dñs. Regnũ
e intra uos est. Et ita demum
ll uocari possunt: qui eũ fide.
retinent. & diligunt caritate: &
quib idem ꝓmitcit filius quod
cum patre & spũ sc̃o ad eos ueniat.¬
& apud eos faciat mansionem.
suscitate: leprosos mundate. dȩmo¬
nes eicite: Oratis accepistis: gratis
date. IciẽUIHᵃ SET¬

Expanded text:
per collatam nobis fidem invisibilis creatoris, non aliqua motione elementorum. Quia enim peccanti homini dictum est: Terra es, et in terram ibis : hoc ergo quisque est quod diligiet coelestia diligit. Deus quippe qui incircumscriptus, et illocalis, et ubique praesens virtute, non corpore est, localiter tamen in suis ambulat sanctis, sicut dicit: Inhabitabo et inambulabo in illis . Ipsique taliter terreni homines efficiuntur coelestes angeli. Talibus enim Dominus dicit: Regnum Dei intra vos est ; et ita demum coeli vocari possunt, qui eum fide retinent et diligunt charitate. Et quibus idem promittit Filius quod cum Patre et Spiritu sancto ad eos venia apud eos faciat mansionem. suscitate, leprosos mundate, daemones ejicite: gratis accepistis, gratis date.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ stare uideretur. Hȩc gͥ uobiscum
agite. hȩc inmente sedula cogitatione.
uersate. Et si adhuc hic cenemur in
infirmitate corꝑoris. tam̃ ad eos de
quib loqͥmur toto corde tendamus.
Dut cum ipsis postmodum in
ȩt̃na scła gaudere mereamur.
ꝑ eum qui uiuit & regnat in
ODLE
dilectifsimi om̃iũ
scõrum sub una
sollennitatis
lȩticia celebramꝰ¬
oꝵ societate
cȩlum exultat. quoꝵ patrocini is
terra lȩtatur: quoꝵ triumphis
eccłascã coronat᷑. quoꝵ confessio qͣnto
in passione fortior: tanto .ẽ. clarior
in honore. Quia dum creuit pugna
creuit & pugnandium gła. & martẏru
triumphus multiplici passionum
grauiora tormenta grandiora fuere
& premia: dum catholica mat̾ eccła
ꝑ totũ orbem longe lateq diffusa
in iꝑso capite suo xp̃o ihu edacta .ẽ.
contumelias. crucẽ & mortem non
timere: magisq roborata. ñ rẽsistendo
sed ꝑferendo. cum uniuersos quos
agimine: inclito carcer penalis

Expanded text:
cum stare videretur. Haec igitur vobiscum cum stare videretur. Haec igitur vobiscum agite, haec in mente sedula cogitatione versate; etsi adhuc hic tenemur in infirmitate corporis, tamen ad eos de quibus loquimur toto corde tendamus, ut cum ipsis postmodum in aeterno saeculo gaudere mereamur, per eum qui vivit et regnat in odie, dilectissimi, omnium Sanctorum sub una solemnitatis laetitia celebramuquorum societate coelum exsultat, quorum patrociniis terra laetatur, quorum triumphis Ecclesia sancta coronatur: quorum confessio quanto in passione fortior, tanto est clarior in honore; quia dum crevit pugna, crevit et pugnantium gloria, et martyrii triumphus multiplici passionum graviora tormenta, gratiora fuere et praemia. Dum catholica mater Ecclesia per totum orbem longe lateque diffusa, in ipso capite suo Christo Jesu edocta est contumtimere, magis magisque roborata, non resistendo, sed perferendo, universos quos agmine inclyto carcer poenalis
Abbreviated transcription (Latin):
URATE OUIHIS
sollennitatib interestis.
ne ab ȩterna sollennitate
separemini. Quid ꝓdest
tresse festis hominũ si deesse con
sare in uobis transitoria quȩ
idecis. sed considerate quid estis.
untem mundũ mentis despectu.
auerunt. Tunc enim erat uita
iua. salus continua: opulentia
ieh. fęcunditas in ꝓpagine: tran¬
litas in diuturna pace. Et tam̃
i scipso floreret:iam in eorum
uib mundus aruerat. Ecce sam
q desolatio. Undiq ꝑcutimur
lq amaritudinib replemur. Et
ceca mente carnalis concupiscen
psas etꝰ amaritudines amamus.
inem seqͥmur. labenti inheremꝰ:
ipso labimͣ. quem cadentẽ tenemꝰ
undo nos mundus retraxit a deo.
iotantis plagis plenus. ẽ: ut ipse.
iam nos mundus mutat ad dm̃. Pensate
gͦ qͥa nulla sunt quȩ tẽporalit̾ currunł.
inis enĩ tẽporalium oscendit. qͥa nichil
sit qͦd transire potest. Casus rerũ indicat.
qͥa res transiensi & tunc nichil ꝓp uit:

Expanded text:
urate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat pensare in vobis transitoria, quae possidetis, sed considerate quid estis. florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Tunc enim erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce jam e desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur, et tamen caeca mente carnales concupiscentias, ipsas ejus amaritudines amamus. Fugientem sequimur, labenti inhaeremus; cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando nos mundus retraxit a Deo, nunc tantis plagis plenus est, ut ipse jam nos mundus mittat ad Dominum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt, finis enim temporalium ostendit quia nihil sit quod transire potest. Casus rerum indicat quia res transiens et tunc prope nihil fuit,
Abbreviated transcription (Latin):
npuut ut rogarent dñm messis.
eciat oꝑarios in messem suam.
sunt oꝑarii. de quib ꝑsalmista
ur. Qui seminant in lacrimis.
suidio metent. Euntes ibant
ebant. spargentes semina sua
uintes aut̃ uenient in exultatio
portantes manipulos suos. Et
ptius loquar: messis multa
is turba credentiũ ẽ: oꝑarii¬
ut pauci apłi & imitatores eorũ
ni mituntur ad messem.XII.¬

Expanded text:
t ut rogent Dominum messis, ut ejiciat operarios in messem suam. Isti sunt operarii de quibus Psalmista loquitur. Qui seminant in lacrymis, in gaudio et metent. Euntes ibant et flebant, spargentes semina sua: venientes autem venient in exsultatione, portantes manipulos suos . Et ut apertius loquar: Messis multa omnis turba credentium est; operarii pauci, apostoli, et imitatores eorum, qui mittuntur ad messem.
Abbreviated transcription (Latin):
OIT NARTINUS
sabbariȩ pannoniarũ oppido
oriundus fuit. s intra italiã
ticini altus est: parentibus
scđm scłi dignitatem non
infimis. gentilib cam̃. Pater
eiꝰ miles p̾rimũ. post tribunꝰ
militũ fuit. Ipse armatam
militiã in adolescentia secutꝰ.
inter scolares alas sub rege
constantio. dein sub iuliano
cesare militauit: non tam̃
sponte. qͥa a pͥmis fere annis
diuinã potius seruitutem
sacra illustris pueri spirauit.
infantia. Nam cũ eẽt annorũ
decem. inuitis parentib ad eccłam
confugit: seq catecuminum fieri
postulauit. Mox mirũ in modum
totus in dĩ oꝑe conu̾sus. cum eẽt
annorũ duodecĩ heremũ concupi¬
uit: fecissetq uotis satis. si ȩtatis
infirmitas ñ obstitisset. Animꝰ carã
aut circa monasteria aut circa
eccłam semꝑ intentus: meditabat᷑
adhuc in etate puerili. qͦd postea
leuotus impleuit
ed cum edictũ eẽt a regib

Expanded text:
 Martinus Sabaria Pannoniarum oppido oriundus fuit, sed intra Italiam Ticini altus est, parentibus secundum saeculi dignitatem non infimis, gentilibus tamen. pater eius miles primum, post tribunus militum fuit. ipse armatam militiam m adulescentia secutus inter scolares alas sub rege Constantio, deinde sub Iuliano Caesare militauit: non tamen sponte, quia a - primis fere annis diuinam potius seruitutem sacra inlustris pueri spirauit infantia. nam cum esset annorum decem, inuitis parentibus ad ecclesiam confugit seque catechumenum fieri postulauit. mox mirum in modum totus in Dei opere conuersus, cum esset annorum duodecim, eremum concupiuit, fecissetque uotis satis, si aetatis infirmitas non obstitisset. animus tamen aut circa monasteria aut circa ecclesiam semper intentus meditabatur adhuc in aetate puerili, quod postea deuotus inpleuit. sed cum edictum esset a regib
Abbreviated transcription (Latin):
sententiȩ cunctis mortalibus
antefertur: dicente dño. Non
surrexit int̾ natos mulierum.
maior iohe baptista. Quã pulchre
nascebatur. Hic ẽ. etiam qͥ maluit
i rege ꝓsterni: quã regem non
increpare peccantem. Quib pss
aduertite dilectissimi quantis
huic reuerentiam deuotionis¬

Expanded text:
sententiae cunctis mortalibus antefertur, dicente Domino: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista ; quam pulchre gine nascebatur. Hic est ille etiam, qui maluit a rege prosterni, quam regem non increpare peccantem. Quibus prospectis advertite, dilectissimi; quantam huic reverentiam, 215 quan
Abbreviated transcription (Latin):
me toto hodie orbe xp̃i ecclis
primordia natiuitatis eiꝰ lecisi
festiuitate concelebrat: qͥ etern
mortalib adesse gaudia. stupe
mundo testis fidelissimꝰ reueli¬
beatissimoꝵ apłor Petri & Pauli

Expanded text:
, toto hodie orbe Christi Ecclesia primordia nativitatis ejus laetissima festivitate concelebrat, qui aeterna mortalibus adesse gaudia stupenti mundo testis fidelissimus revelavibeatissimorum Petri et Pauli
Abbreviated transcription (Latin):
Aue gr̃a plena dñs tecum:
benedicta tu in mulierib.
Quȩ salutatio quantum
humane consuetudini in¬
audita : tantum ẽ. beate:
mariȩ dignitati congrua
Uere &enim gra erat pleni
cui diuino munere colla¬
tum ẽ. ut prima inter
feminas gloriosissimũ dõ
uirginicatis munꝰ offerret.
Unde iure angłico aspeccu
simul & affatu meruit ꝑfrua
quȩ angłicã stuq¬

Expanded text:
Ave, gratia plena, Dominus tecum, benedicta tu in mulieribus. Quae salutatio quantum humana consuetudine inaudita, tantum est beatae Mariae dignitati congrua. Vere etenim gratia erat plena, cui divino munere collatum est, ut prima inter feminas gloriosissimum Deo virginitatis munus offerret. Unde jure angelico aspectu simul et affatu meruit perfrui, quae angelicam stu
Abbreviated transcription (Latin):
nobis diuersorum
passio consecrauit.
Multimoda nanq:
ueterum relatione
didicimus nonnullos martyrum
ꝓstratos gladio. igne alios concre¬
matos: quamplures bestiarũ dila¬
ceratos dentibus. innumeros etiã
uariis corm̃toꝵ cruciatib affectos.
spreta sui morte cõrporis xp̃ianȩ

Expanded text:
nobis diversorum passio consecravit. Multimoda namque veterum relatione didicimus nonnullos martyrum prostratos gladio, igni alios concrematos, complures bestiarum dilaceratos dentibus, innumeros et jam variis tormentorum cruciatibus affectos, spreta sui corporis morte
Abbreviated transcription (Latin):
am sicut sacratissimũ euangłiũ
refert: ueniente dño ad baptis.¬
mum eiꝰ. huiꝰmodi. ꝓrupit in uocẽ.
Ecce agnꝰ dĩ. ecce qui tollit peccata
mundi. Propt᷑ hoc nimirũ saluator
ipse de illo dicebat ad turbas. Qd
existis in desertũ uidere: ꝓpħam:
Dico uobis. & plusquã ꝓpħam. Plus
reuera est quã ꝓpħa. qm̃ cęteri¬
p̾cones: hic aut̃ ꝓbatissimꝰ uenit
dñi p̃sentis assertor. Plusquam
ꝓpħa ẽ: cuiꝰ manib qͦd nulli est.
prȩstitũ ꝓpħarum. baptirandum
se dĩ filius inclinauit. Plusquam
ꝓpħa est: cuiꝰ tanta. ẽ. p̾rogatiua
meritoꝵ. ut uno eodemq mom̃to
cȩli terręq arbitru sũmersum
aquis tingueret. in iordane. sp̃m
quoq scm̃ uenientem cerneret
in columba : & attestantis uocem
patris audiret e cęlo. Hic est ille.
quem inspirante dõ ꝓpħa annun¬
ciat isaias dicens. Uox clamantis
in deserto. parate. uiã dñi. IlI.
uam congrue fr̃s beatꝰ ioħs

Expanded text:
am sicut sacratissimum Evangelium refert, veniente Domino ad baptismum ejus, hujusmodi prorupit in vocem: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Propter hoc nimirum Salvator ipse de illo dicebat ad turbas: Quid existis in desertum videre? Prophetam? dico vobis, et plus quam prophetam . Plus revera est quam ppraecones; hic autem probatissimus venit Domini praesentis assertor. Plusquam propheta est, cujus manibus, quod nulli est praestitum prophetam, baptizandum se Dei Filius inclinavit. Plusquam propheta est, cujus tanta praerogativa meritorum, et uno eodemque momento coeli terraeque arbitrum submersum aquis tingeret in Jordane, Spiritum quoque sanctum venientem cerneret in columba, et attestantis vocem Patris audiret e coelo . Hic est ille, quem inspirante Deo praescius annuntiat Isaias, dicens: Vox clamantis in deserto: Parate viam Domini . Quam congrue, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
uidecim solȩ sunt tribus isrł
uabitar: cũ ipse dicat. nescitis
agłos iudicabimus. quanto
as secularia : Sciendũ nanq ẽ.
es qͥ ad exemplũ apłorũ sua
liqueruit am̃ia & secuti sunt
bn iues cũ ed uenturos. sicut
duam ꝯhe uortaliuum geris Ese
bicanau Qua enuim duo denario
u quinei solet in scripturg.
inusitas aigari. ꝑ duodecim
tandum qͦd duo funt ordines
electorũ in iudicio futuri. unus
iudicandus a dño. qui ñ quidem
om̃ia sua pariter reliquerunt.
sed de his tam̃ que habebant coti¬
dianas dare elemosinas pauꝑib
xp̃i curabant. Unde audituri sunt
in iudicio. Uenite benedicti patros
mei. possidete paratum uobis
regnum a constitutione mundi

Expanded text:
duodecim solae sunt tribus Israeprivabitur cum ipse dicat: Nescitis quia angelos judicabimus, quanto magis saecularia? Sciendum namque est omnes qui ad exemplum apostolorum sua reliquerunt omnia, et secuti suntices cum eo venturos, sicut etiam omne mortalium genus esse judicandum. Quia enim duodenario saepe numero solet in Scripturis universitas designari, per duodecim tandum quod duo sunt ordines electorum in judicio futuri: unus judicandorum a Domino, qui non quidem omnia sua pariter reliquerunt, sed de his tantum quae habebant quotidianas dare eleemosynas pauperibus Christi curabant. Unde audituri sunt in judicio: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum sentiens. dñicum iã senti
aduentum: Uere hic om̃iũ b¬
simus paruuloꝵ: qͥ intra uiscen
adhuc materna conclusus. ades
saluatorem mundi quia necdu
sermone poterat : ꝓphetico ga
reuelauit.
ullus ignorat fr̃s lem̃i omts
paruulum mat̾no ab ues
ꝓdeuntem. int̃ ipsa lucis exor
mestis concrepare uagitib: solis
baptista dñi ultra legem nasie
natiuitatem suã lȩticie exulta
pręuenit. Et quã decuit fr̃s
de matre sterili nasceretur.
fecunditatem uirginis reuelal
quatinꝰ mirabilem partũ miri
natus ostenderet. Iilud etiã qu
stupendũ quamq magnificũ
racharias sacerdos pater fucum¬

Expanded text:
ipsum sentiens, dominicum jam sentiret adventum? Vere hic omnium beatissimus parvulorum, qui intra viscera adhuc materna conclusus, adesse Salvatorem mundi, quia nec tum sermone poterat, prophetico gaudio revelavit. Nullus ignorat, carissimi, omnem parvulum, materno ab utero prodeuntem, intra ipsa lucis exordia moestis concrepare vagitibus; solus Baptista Domini ultra legem nascentium nativitatem suam laetitiae exsultatione praevenit. Et quam decuit, fratres, ut de matre sterili nasceretur, qui fecunditatem virginis revelabat; quatenus mirabilem partum mirabiliter natus ostenderet. Illud etiam quam stupendum, quamque magnificum, quod Zacharias sacerdos, pater futu
Abbreviated transcription (Latin):
festiuicate lȩcamur : cęlestia
mundo gaudia sterili ab ute¬
ro hodie natus inuexit. Et illi
quidem indubitata iam gloria
regnantem confessi st̃ deiꝰ filium:
hic aut̃ & nasciturũ dñm ꝓpħalis¬
sp̃s illuminatione: prȩuidit. &
natũ priuilegio gr̃e singularis
ostendit. In tantum aũt specialis
in eo prȩfulsit electio : ut ante
mereretur annunciare: dñm. quã
nascendi inicium uel linguã que
nunciare posset acciꝑet. L Iii¬
eniq elisabeth illa uetus
mulier & noua mater que
ante partũ suũ de futuri
filii lętabatur officio. uenienu ad
se beatȩ marie in ipso salutationis
occursũ ait. Ecce ex quo facta est

Expanded text:
festivitate laetamur, coelestia mundo gaudia sterili ab utero hodie natus invexit. Et illi quidem indubitata jam gloria regnantem confessi sunt Dei Filium; hic autem et nasciturum Domispiritus illustratione praevidit, et natum privilegio gratiae singularis ostendit. In tantum autem specialis in eo praefulsit electio, ut ante mereretur annuntiare Dominum quam nascendi initium vel linguam, quam enuntiare posset, acciperet. Denique Elisabeth illa vetus mulier, et nova mater, quae ante partum suum de futuri filii laetabatur officio, venienti ad se beatae Mariae in ipso salutationis occursu, ait: Ecce, ex quo facta vox
Abbreviated transcription (Latin):
sumus imꝑator tui. sed tameN
seruitutem libere confitemur dei.
Tibi militiã debemꝰ: illi innocentiã.
Ate stipendiũ laboris accepimus.
ab illo uitȩ exordium sũpsimus.
Offerimꝰ in quenlibet hostem manꝰ¬
nr̃as. quas sanguine innocentum
cruentare nefas ducimꝰ. Dexterȩ
istȩ pugnare adu̾sus impios atq
inimicos sciunt: laniare pios &¬
conciues nesciunt. Meminimꝰ nos
ꝓ ciuib potius. quã aduersus ciues
arma sumpsisse. Nichil nobis de¬
secundis credas necesse est: si pͥma
prȩrumpimꝰ. Ap̃ianos ad penam
ꝑnos requiri iubes.iam tibi ex hoc
alxi requirendi ñ sunt. Habes hic
poteerem: auccorem om̃iũ. & filiũ
ecce arma & non resistimus: quia
mori magis quã occidere parati
sumꝰ. & innocentes interire: quam
noxii uiuere p̾optamus. Siquid in
nos ultra statueris. siquid adhuc
iusseris. si qͥd admoueris. igness
torm̃ta. ferrũ subire paratiꝰ sui

Expanded text:
sumus, imperator, tui, sed tamen serui, quod libere confitemur, dei. tibi militiam debemus, illi innocentiam. a te stipendium laboris accepimus, ab illo uitae exordium sumpsimus.ostras in quemlibet hostem manus, quas sanguine innocentum cruentare nefas ducimus. Dextere iste pugnare adversus impios atque inimicos sciunt; laniare pios et cives nesciunt. Meminimus nos pro civibus potius, quam adversus cives arma sumpsisse. secundis credas necesse est, si prima perrumpimus. Christianos ad poenam per nos requiri iubes. Iam tibi ex hoc alii requirendi non sunt, habes hic patrem auctorem omnium et filium ecce arma et non resistimus, quia mori quam occidere satis malumus et innocentes interire quam noxii uiuere praeoptamus. si quid in nos ultra statueris, si quid adhuc iusseris, si quid admoueris, ignes, tormenta, ferrum, subire parati sumus.
Abbreviated transcription (Latin):
t aduocans iħc paruulũ statuit¬
eum in medio ȩoꝵ. Uel simplicit
quenlibet paruulũ ut ȩcatem.quȩ¬
reret. & similitudinem innocentiȩ
demonstraret: uel certe paruulum
statuit in medio eoꝵ seipsum qͥ ñ
ministrari uenerat. s ministrare.
ut eis humilitatis tribueret exẽplũ.
Ali paruulũ interp̾tantur sp̃m scm̃
quem posuerit in cordib discipłoꝵ
ut suꝑbiam humilitate mutarent.
Q d aũt scdm marcũ cõplectitur iħc
puerũ: significat. humiles suo dignos
esse complexu ac dilectione. Ialesq
cũ impleuerint qͦd p̃cepit discite
a me quia mitis sum & humilis
cordes iure posse głari ac dicere.
Leua esꝰ sub capite meo. & dextera
illius amplexabitur me.

Expanded text:
rvulum, statuit in medio eorum. Vel simpliciter quemlibet parvulum, ut aetatem quaereret et similitudinem innocentiae demonstraret, vel certe parvulum statuit in medio illorum seipsum, qui non ministrari venerat, sed ministrare, ut eis humilitatis tribueret exemplum. Alii parvulum interpretantur Spiritum sanctum, quem posuerit in cordibus discipulorum, ut superbiam humilitate mutarent. Quod autem secundum Marcum complectitur Jesus puerum , significat humiles suo dignos esse complexu ac dilectione; talesque cum impleverint quod praecepit: Discite a me quia mitis sum et humilis corde , jure posse gloriari ac dicere: Laeva ejus sub capite meo, et dextera illius amplexabitur me.
Abbreviated transcription (Latin):
audisset: obstinatosq i fide xp̃i
cerneret animos nroru. desperans
głosam eor constantiam p̾osse
fuisset scelus ꝑpetratũ. ire ꝓpere
exercitum iubet. & una sententia
circunfundi imꝑat legionem.
nullumq de tanto scõrũ exercitu.
p̃cepit relinqui. Qui cum missi
ad beatissimã legionem uenissent:
stringunt in sanctos impiũ ferrũ.
mori non recusantes uitȩ amore.
ȩdebantur itaq passim gladiis non
reclamantes saltem aut repugnantes.
sed depositis armis ceruices ꝑsecuto¬
rib prȩbentes: ad iugulũ ꝑsecutorib
uel intectum corpus offerentest
on uel ipsa suorum multitudin&
ñ armorũ multitudine elati sunt:
ut ferro conarentur asserere iusticiȩs
causam. sed hoc solũ reminisgentes
se illum confiteri. qͥ nec reclamano
ad occisionem ductus ẽ: & tanofłã
agnus ñ aperuit os suũ. INuoq
tanquã grex dñicarum ouium.
laniari se: ueluti ab irruentib lupis

Expanded text:
audisset obstinatosque in fide Christi cerneret animos uirorum desperans gloriosam eorum constantiam posse fuisset . scelere perpetratum| ire propere exercitum iubet . et circumfundi imperat| legionem. nullumque de tanto sanctorum exercitu| praecepit derelinque+. ad beatissimam legionem venissent, stringunt in sanctos impii ferrum, mori non recusantes vitae amore. Caedebantur itaque passim gladiis, non reclamantes saltem aut repugnantes; sed depositis armis cervices persecutoribus praebentes, et jugulum persecutoribus vel intectum corpus offerentes. Non vel ipsa suorum multitudine, non armorum munitione elati sunt, ut ferro conarentur asserere justitiae causam; sed hoc solum reminiscentes, se illum confiteri, qui nec reclamando ad occisionem ductus est, et tamquam agnus non aperuit os suum: ipsi quoque tamquam grex Dominicarum ovium, laniari se tamquam ab irruentibus lupis
Abbreviated transcription (Latin):
agnis: hac cireunstantes
ont confirmat. Tenere me cõmi
co. nec ad bȩc bella animos ur̃os
bis eligendum est p̃liorum: non
os gladios potestis ad regna cęle
ꝓperare. Robur nobis opus est
cõmilitonum nr̃orum gła qui

Expanded text:
gnis hac circumstantes oracione confer| mat tenere me commilprouoco . non ad haec bella animos uestros| genus elegendum| est praeliorum non per hos gladios potest . ad regna| caelestia properare. Robor nobis opus est commilitonum nostrorum| glori
Abbreviated transcription (Latin):
unmianus cęsar qui usu quidem
miliiȩ bellis aꝑtus. sed idolorum
xipuus cultor: ferus animo. aua¬
tite polluerat. in galliam ꝓꝑans.
dalpium pinninarũ aditum
Aplanities. Quo in loco oppidõ
icum ẽ: qͦd occodorum nomen
ucepit. Circa quod irrigua flumis
ranscensis gͥ alpibus. maximianus
sar octodorum uenit: ibiq sacri¬
caturus idolis suis conuenire exer¬
tũ iussit. atroci ꝓposica ussione
o ꝑ aras dȩmonib consecratas iu¬
lrent. coequalibus sibi animis
contra bagaudarũ turbas eẽ pugnandũ.
xp̃ianos uero uelut inimicos dussuis
ab om̃ib ꝑsequendos. Quod cuni
primũ ꝑuenit ad noticiã thebaidȩ
legionis: p̃teriens occodorense oppi
spatio ab octodoro separata. necessi¬
minis cursus artatur: ut cõmeandi
facultate subtracta. constratis pontib
uiam fieri itineris necessitas imꝑaret.
Undiq tam̃ immunentib saxis. ꝓaruus
qͥdem sed tam̃ amęnus & irriguus¬

Expanded text:
mianus imperator . usu quidem miliciae bellis| aptus . sed idolorum specialis cultor . ferus animo elitate| polluerat. In galliam properans ad alpium pennina| rum aditum grata planities . quo in loco| oppidum factum est quod octodori nomen accipet| circa quod aut inrigua fluminiranscensis igitur alpibus.| Maximianos caesar octodorum uenit ibique sacri| ficaturus idolis suis conuenire exercitum iussit.| Atroci proposita iussione . ut per aras demonibus| consecratas iurarent aequalibus sibi animis| contra bacaudarum turbas esse pugnandum chris| tianosque uelut inimicos diis suis ab omnibus persequendos| quod ubi primum peruenit ad noticiam thehaide| legionis praeteriens octodorum oppidm| milium spacio ab octodoro seperata necessiminis cursus| ardatur . ut cum eandem facultate subtracta constra| tis pontibus uiam fieri iteneris necessitas imperaret.| Vndique tamen inminentibus saxis . paruus quidem sed “a”| oe
Abbreviated transcription (Latin):
milites legionis thebeȩ post laborẽ
tanti itineris resederant.¬
aximianus cęsar dũ ad sacram̃ta
suꝑius memorata cunctos in
exercitu suo adesse cogeret. agno¬
uit p̃tergressam ut diximꝰ legionẽ¬
Et subito iracundie furore cõpletus
sacellicte fmititr ue segionim ad

Expanded text:
nis tebeae post laborem tanti iteneres resederuntaximianos caesar. Dum ad sacramenta superius| memorata cunctos in exercito suo cogeret . agnouit| pratergressam ut diximus legionem subito iracundie| furorae conpletus satelletes mittet . ut legionem| ad
Abbreviated transcription (Latin):
uiuum appellat: ad distinctio¬
nem falsorum deoꝵ. quos uario
delusa errore gentilitas uel de
mortuis sibi hominib instituit:
uel maiore dementia de insensi¬
bili materiã qͦs adoraret creauit.
De quib canitur in psalmo. Simula¬
cra gentiũ argentum & aurum:
oꝑa manuũ hominũ. Os habent.
tinçtione sit Accum. ut cũ de
utraq eiuidem dñi & saluatoris
nr̃i natura ab ipso dño & a fideli
eius discipło eẽt ꝓferenda senten¬
tia: dñs ipse humilitatẽ assũptȩ
humanitatis ꝓfitetur. discipulus
excellentiam diuinȩ ȩternitatis
ostendit. Dñs de se quod minus
est: discipłs de dño intimat qͦd
maius est. Dñs de se quod factus
est ꝓpter nos: discipłs declarat
de dño quod ipse est qͥ fecit nos.
Sic & in euangelio dñs multo
crebrius se filium hominis. quã
filium dĩ appellare consueuit
ut nos admoneret dispensationẽ:¬
carnis quam ꝓ nobis suscepit.
Seil nos necesse est tanto humilius
diuinitatis eius alta uenerari:

Expanded text:
vivum appellat ad distinctionem falsorum deorum, quos vario delusa errore gentilitas vel de mortuis sibi homiuibus instituit, vel majore dementia de insensibili materia, quos adoraret, creavit. De quibus canitur in psalmo: Simulacra gentium, argentum et aurum, opera manuum hominum, os habent, tinctione sit factum, ut cum de utraque ejusdem Domini et Salvatoris nostri natura ab ipso Domino, et a fideli ejus discipulo esset proferenda sententia, Dominus ipse humilitatem assumptae humanitatis profiteatur, discipulus excellentiam divinae aeternitatis ostentet. Dominus de se quod minus est, discipulus de Domino intimat quod majus est. Dominus de se quod factus est propter nos, discipulus declarat de Domino quia ipse est qui fecit nos. Sic et in Evangelio Dominus multo crebrius se Filium hominis quam filium Dei appellare consuevit, ut nos admoneat ejus dispensationis quam pro nobis suscepit. Sed nos necesse est tanto humilius divinitatis ejus alta venerari,
Abbreviated transcription (Latin):
non sine magno qͦdam p̃sagio
sortitus est nom̃. Gregorius ni
p̃ceptis laudabilit᷑ uixit. Uigile
& fideliũ p̾opulis: dum doccrs
affluentis ingenio eis quo tran
cȩlestia scanderent pacefecit.
isciplinis uͦ liberalib hoc
gramatica. rethorica. dialeus
ita a puero ẽ. institutus: ut que
eo tempore florerent. adhuc ron
studia litterarũ. nulli in urbe

Expanded text:
non sine magno quodam praesagio tale sortitus est nomen. Gregorius namque praeceptis, laudabiliter vixit. Vigilavit et fidelibus populis, dum doctrinae affluentis ingenio eis quo tramite coelestia scanderent patefecit. 2. Disciplinis vero liberalibus, hoc est grammatica, rhetorica, dialectica, ita a puero est institutus, ut quamvis eo tempore florerent adhuc Romae studia litterarum, tamen nulli in urbe
Abbreviated transcription (Latin):
auditu ꝑcipere. ñ segnit̾ oblius
tradere: sed tenaci potius men
cominendare.Hauriebatq ia
sitibundo. doctrinę fluenta pe
quȩ post congruenti tẽpore m
guiture ructuaret. .i¬
nificare : de qͦ scriptum est.
iscendamus ad montem dñi.¬
accendunt lucernam .AIl.
ponunt eam sub modio. sed
undelabrũ: ut luceat. om̃ib
uii domo sunt. Exemplis etiam
similitudinib domesticis docet
us fiduciam habere: prȩdicandi:
abscondantur ob metum. &
ho similes lucernȩ sub modio.
i tota libertate se prodant :
ui quod audier ant in cubiculis.
indicent in tectis. Candelabrum
perposuit: quia nr̃is in frontib
slem sue utcarnationis affixit.
uitur. Sic luceat. lux ur̃a coram
sominibus: ut̃ uideant opera
usma bona. & glorificent patrem
um qui in cęlis est. Si tantum¬
nodo diceret sic luceat lumen
uestrum coram hominibus ut
udeant bona facta ur̃a: finem
instituisse uideretur in laudib
ominum. quas quęruNt

Expanded text:
auditu percipere, non segniter oblivioni tradere, sed tenaci potius memoriae commendare: hauriebatque jam tunc sitibundo doctrinae fluenta pectore, quae post congruenti tempore mellito gutture eructaret. HiChristum significare. De quo scriptum est: Venite, ascendamus ad montem Domiaccendunt lucernam et ponunt eam sub modio, sed super candelabrum, ut luceat omnibus qui in domo sunt. Exemplis etiam atque similitudinibus domesticis docet apostolos fiduciam habere praedicandi, ne abscondantur ob metum, et sint similes lucernae sub modio, sed tota libertate se prodant, ut quod audierunt in cubiculis praedicent in tectis. Ponere superposuit. Quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit.Sic luceat lux vestra coram hominibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est. Si tantummodo diceret: Sic luceat lumen vestrum coram hominibus, ut videant bona facta vestra, finem constituisse videretur in laudibus hominum, quas quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
niestatis suȩ sedebitis & uos
ides duodecim: iudicantes
quippe uita ꝓ suo nomine
nintes. in alia prȩmiũ sꝑare
ni id est in regeneratione: cũ
dlicet in uitamꝰ immortalem
imꝰ resurgendo regenerati. qͥ
qui hic ꝓ xp̃o humanȩ glorie
ditudinem neglexerant: illic a

Expanded text:
ae, sedebitis et vos super sedes duodecim, judicantes quippe vita pro ejus nomine laborantes, in alia praemium sperare docuit, id est in regeneratione, cum videlicet in vitam immortalem fuerimus resurgendo regenerati, quiqui hic pro Christo humanae gloriam celsitudinis neglexerunt, illic a
Abbreviated transcription (Latin):
dedit. S dum in hac terra¬
adhuc ẽẽt. qͦ temporalit̃ libere
uti potuisset: despexit iam
quasi aridum mundũ cum
ex ꝓuincia nursia dexortus:
rome liberasib licierarums
studus traditꝰ fuerit.S cum
in eis multos ire ꝑ abrupta uitioꝵ
cerneret: suũ quem quasi iN
ingressu mundi posuerat. retraxit
pedem. ne: siquid de scientia eius
attingeret : ipse quoq postmodum¬
quasi in immane p̃cipitiũ totus iret.
especcis itaq licterarum studiis.
relicta domo rebusq patris. soli dõ
placeri desiderans: scẽ conu̾sationis
habitum quȩsiuit. Recessit gͥ scient̃

Expanded text:
ius: Dum in hac terra esset, quo temporaliter libere uti potuisset, despexit iam quasi aridum mundum cum ex provincia Nursiae exortus, Romae liberalibus litterarum studiis traditus fuerat. Sed cum in eis multos ire per abrupta vitiorum cerneret, eum quem quasi in ingressu mundi posuerat, retraxit pedem: ne si quid de scientia ejus attingeret, ipse quoque postmodum in immane praecipitium totus iret. Despectis itaque litterarum studiis, relicta domo rebusque patris, soli Deo placere desiderans, sanctae conversationis habitum quaesivit. Rec