comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tre eti tribus diebꝰ a. tribꝰ noctibꝰ: sed nos neutram eoꝵ uaeuan tessea¬
triciã. mali fam si placet in bis spualem requiramꝰ ndelleccũ i uoue
filia acbisinagogi in domo. filiũ uiduȩ foris portã & lacarũs quder¬
luanr de sepuscbro  Undc enĩ mors nisi ꝑpeccatũ:. Et quad suutone¬
munoxt qd pueslu mortua in domo iacebat. canquã peceuti nont cnde¬
entun latebat. S cõ dies sub lege. quando dictũ e. homen: non gonci¬
pnscos i perettũ ꝓcessit ad publicũ. Et huie acet noxebla. quodi
filcis dus foris portã tanquã peccatũ anime qd pteu ẜ. catebat. ꝓcest

Expanded text:
rae tribus diebus et tribus noctibus . Sed nos neutram eorum vacuantes sententiam, melius tamen, si placet, in his spiritualem requiramus intellectum, quomodo filiam archisynagogi in domo , filium viduae foris portam , et Lazarum quadriduanum de sepulcro . Unde enim mors, nisi per peccatum? et ququod puella mortua in domo jacebat, tanquam peccatum intra conscientiam latebat. Secundus dies sit sub Lege, quando dictum est homini, Non concupisces ; et peccatum processit ad publicum: et huic accedit nox illa, quod fili
Abbreviated transcription (Latin):
inconscientie iteriora reducens intentionẽ suã dixit. Quanti mercenna¬
rii patris mei babundant panib. Unde hoc scire poterat in qͦ tanta erat
obliuio dĩ sic̾ in omĩb idolatris fuit. nͥ qͥa ista recogitatio iã resipiscentis
ẽ. cũ euangłiũ p̾dicaret᷑: Iã enĩ pot̾at talis animadu̾t̾e multos p̾dicare
ueritatẽ. Inter qͦs qͥdẽ qͥdã. e̾e̾nt. ñ ipsius amore ueritatis ducti s cupi

Expanded text:
cientiae interiora reducem faciens intentionem suam, dixit, Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus? Unde hoc scire poterat, in quo erat tanta oblivio Dei, sicut in omnibus idololatris fuit, nisi quia ista recogitatio jam resipiscentis est, cum Evangelium praedicaretur? Jam enim poterat talis animadvertere multos praedicare veritatem, inter quos quidam essent non ipsius amore veritatis ducti
Abbreviated transcription (Latin):
dr̃. Saca̾os aũ ꝓleuita qͥ eo uiso p̃t̾iert̃ sacerdotiũ & minist̾iũ uet̾is testam̃¬
ci sig̾cant. qͦd ñ pot̾at ꝓdesse adsalutẽ. Samaritanꝰ custos interp̾tat᷑. &. iło
ipse dñs significat᷑ hoc noĩe. Alligatio uulnũ. ẽ. cohibitio pecc̃oꝵ. Oleũ cõso¬
lacio spei bone. ꝓpt̃ ĩdulgentiã datã ad reconciliationẽ pacis. Uinũ exor¬
catio ad oꝑandũ feruentissimo sp̃u. Iumentũ. eiꝰ ẽ caro ĩ qua ad nos uenir
dignatꝰ ẽ. Imponi ium̃to. ẽ. impsã incarnationẽ xͥ credere. Stabulũ ẽ.
eccłia. uͥ reficiunt᷑ uiatores de ꝑegrinatione uiet̾nã patriã. redeuntes.
Alt̃a dies ẽ. post resurr̾onẽ dñi. Nuo denani st̾ uł duo p̾cepta caritatis. qͣm¬

Expanded text:
 Levita qui eo viso praeterierunt, sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti significant, quae non poterant prodesse ad salutem. Samaritanus, Custos interpretatur: et ideo ipse Dominus significatur hoc nomine. Alligatio vulnerum, est cohibitio peccatorum. Oleum, consolatio spei bonae, propter indulgentiam datam ad reconciliationem pacis. Vinum, exhortatdignatus est. Imponi jumento est in ipsam incarnationem Christi credere. Stabulum est Ecclesia ubi reficiuntur viatores de peregrinatione in aeternam patriam redeuntes. Altera dies est post resurrectionem Domini. Duo denarii sunt vel duo praecepta charitatis, q
Abbreviated transcription (Latin):
acqꝰ istã transitoriã que insaus apparuit. quantũ distat int̾ loqlã humanã cũlo¬
quunt hoĩes. ⁊ cũ cadẽ loquela ꝓpt necessariũ ꝓoũ asina loquta ẽ. inqͣ sedebat balaĩ
ꝓpħa. Accepit enĩ hoc ad tẽpꝰ illus iumentũ. ut ds̃ qͦd statuerat monstraret. ñ ut habi¬
tu ꝑpetuo int̃ hoĩes bestia loq̾ret̾. Aut si hoc exẽplũ maiore differentia remotũ ẽ. mu¬
tominꝰ inirandũ ÷. hõi repbo datã fuisse ad moniim̃tũ cẽpis affectu cransitorio ꝓpħũ.
quando ille dederat qͥ asinã cũ uoluit loqͥ fecit. Magis enĩ pecꝰ distat ab hoĩe. quã bõre¬
pbꝰ abelectis: s. tam̃ hoĩb. Nori enĩ si qͥsquã dix̾it aliqͥd qd ad sapĩa ꝑtinet. coritinuo
sapiens exastimandus ẽ. Sic nec qͥsquã si aliquando ꝓpħauerit. iã int̾ ꝓphas nuru̾abit᷑.
cũ  dñs ĩeuangło dicat quosdã cũ gaudio u̾bũ exciꝑe. & radicis alticudinẽ ñ habe

Expanded text:
 loquelam humanam, cum loquuntur homines, et cum eadem loquela propter necessarium prodigiam asina locuta est, in qua sedebat Balaam propheta . Accepit enim hoc ad tempus illud jumentum, ut Deus quod statuerat demonstraret, non ut habitu perpetuo inter homines bestia loqueretur. Aut si hoc exemplum majore differentia remotum est; multo minus mirandum est homini reprobo datam fuisse ad momentum temporis affectu transitorio prophetiam, quando ille dederat, qui et asinam cum voluit loqui fecit. Magis enim distat pecus ab homine, quam homo reprobus ab electis, sed tamen hominibus. Non enim si quisquam dixerit astimandus est. Sic nec quisquam, si aliquando prophetaverit, jam inter prophetas numerabitur: cum et Dominus in Evangelio dicat quosdam cum gaudio verbum excipere, et radicis altitudinem non habe
Abbreviated transcription (Latin):
Quãuis enĩ inde sit qͥsq malignꝰ anĩ spc̃. qͥa mala uoluntate noc̾e appetit: tam̃ no¬
cendi potestatẽ ñ accipit nͥ ab illo sub qͦ st̃ omĩa certis ꝯustis m̾itoꝵ gradib ordina¬
ca. Qa sic̾ ñ ẽ mala uoluntas adõ. sic ñ ẽ pocestas nͥ adõ. Quãuis enĩ sit ĩcuiꝰq po
testate qͥo uelio. ñ ẽ tam̃ incuiꝰq potestate qͥd possit uł fac̾e̾ cuiquã uł aqͦquã pa¬
ci. Nã ⁊ ipse filiꝰ unicꝰ di passurꝰ ad tẽpus humilit̾ suꝑbe loquenti homini ꝙ de¬
centi qđ potestatẽ haberet occidendi eũ uł dimictendi: ñ haberes inquit ĩ me
potestatẽ.nͥ data. ect. tͥ desuꝑ. Uiabolus etiã uolens nocere uiro uisto iob noren¬
di qͥdẽ uoluntas diabolo erat: s tam̃ ad nõ dõ potestatẽ petebat dicens. Met e ocer
quã uolebataccipere. Cui congruit illud in euangłio qđ dñs disciptis ait. hac
noct̾e postulauit sathanas uexare uos sic̃ triticũ. ITEbs In eodeN:¬

Expanded text:
Quamvis enim inde sit quisque malignus spiritus, quia mala voluntate nocere appetit; tamen nocendi potestatem non accipit, nisi ab illo sub quo sunt omnia certis et justis meritorum gradibus ordinata. Quia sicut non est mala voluntas a Deo, sic non est ppossit vel facere cuiquam, vel a quoquam pati. Nam et ipse filius unicus Dei passurus ad tempus humiliter, superbe loquenti homini, et dicenti quod potestatem haberet occidendi, vel dimittendi eum: non haberes, inquit, in me potestatem, nisi data esset tibi desuper. Diabolus etiam volens nocere justo Job, nocendi quam volebat accipere. Cui congruit illud in Evangelio, quod Dominus discipulis ait: Hac nocte postulavit Satanas vexare vos sicut triticum. Dictus e
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ filii di. ⁊ accepimꝰ beneficiũ ut fieremꝰ qđ ñ eramꝰ. Sic̃ qͥ adoptat᷑ añquã adopta¬
retͥ nondũ eiꝰ erat filiꝰ aqͦ ad optat᷑. iĩ cam̃ erat qͥ adoptaret᷑. Et ab bac gn̾atione gr̃e dis¬
ẽnit̾ ille fuiꝰ: qͥ cũ e̾ẽt filiꝰ aĩ uenit ut fieret filiꝰ hoĩs. donaretq nobis qͥ eramꝰ
fili hoĩs filios aĩ fieri. factꝰ ÷ qͥppe ille qͦd ñ erat. s tam̃ alius aliqͥo erut. Et hoc ipsũ

Expanded text:
mus filii dei, et accepimus beneficium, ut fieremus, quod non eramus, sicmus filii dei, et accepimus beneficium, ut fieremus, quod non eramus, sic iam tamen erat, qui adoptaretur. et ab hac generatione gratiae discernitur ille filius, qui, cum esset filius dei, uenit, ut fieret filius\' hominis donaretque nobis, qui eramus filii hominis, filios dei fieri. factus est quippe ille, quod non erat, sed tamen aliud aliquid erat et hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
dobene uti. si ñ se dederit creature creatore neglecto: s etiã potiꝰ felicitatẽ fec̾it
seruire creatori. qͥ ⁊ ipsã sue bonitatis abundantissima largitate donauit. Sic̃
eni bona st̃ oĩa q̃creauit dẽ ab ipsa rõnali creat᷑a usq ad ultimũ corpꝰ: ita bene
ĩhis agit aĩa rationalis si ordinẽ seruet. ⁊ distinguendo. eligendo. pendendo. sul¬
dat minora maiorib. corꝑalia spũalib. inferiora suꝑiorib. tẽꝑalia sẽpiteͥius. ne
superior neglectu ⁊ appetitu ĩferioꝵ qm̃ hinc fit ipsa deterior: ꝯ se ꝯcorpꝰ suũ
mittat inpeiꝰ. s potiꝰ ordinata caritate se ⁊ corpꝰ suũ conu̾tat uimelius. Cũ enĩs
om̃s substantie naturalit̾ bone: ordo ineis laudatꝰ honorat᷑. peruersitas culpata
ex uoluntate carnis: s ex dõ. Hec etiã ad optio uocat᷑. Examꝰ enĩ aliqͥd añquã esse¬

Expanded text:
li felicitate bene uti, si non se dedent creaturae creatore neglecto, sed eam potius felicitatem fecerit li felicitate bene uti, si non se dedent creaturae creatore neglecto, sed eam potius felicitatem fecerit seruire creatori, qui et ipsam suae bonitatis abundantissima largitate donauit. sicut enim bona sunt omnia, quae creauit deus, ab ipsa rationali creatura usque ad infimum corpus, ita bene in his agit anima rationalis, si ordinem seruet et distinguendo, eligendo, pendendo subdat minora maioribus, corporalia spiritalibus, inferiora superioribus, temporalia sempiternis, ne superiorum neglectu et appetitu inferiorum, quoniam hinc fit ipsa deterior, et se et corpus suum mittat in peius, sed potius ordinata caritate se et corpus suum conuertat in melius. cum enim sint omnes substantiae naturaliter bonae, ordo in eis laudatus honoratur, peruersitas culpata ex uoluntate carnis sed ex deo. Haec etiam adoptio uocatur. eramus enim aliquid ante, quam esse
Abbreviated transcription (Latin):
t on queda uica homimĩ carnalib sensib implicata. gaudiĩs carnalib dedita.
uirnale fugitans offonsionẽ: uoluptatẽq: consecaus. Huiꝰ uice felicitas tẽꝑalis eit.
ohauita ĩcipe necessitatis ẽ: ĩ ea ꝑsist̾e uoluntatis. In hãc qͥꝑpe erut̾o mateis¬
ĩfuis fundit᷑. huiꝰ offenssiones quantũ pot̃ refugit: hꝰ appetit uoluptates. Nieh̾
aimpliꝰ ualet. S p̾ca quã uen̾it inetatẽ qui ĩeo rõnis usus euigilet: pot̾it ad¬
uita duimitꝰ uoluntate clig̾e alc̾ã uitã cuiꝰ ĩmente gaudiũ ẽ: cuiꝰ ĩterea ac&
aria felieitas. In ẽ qͥore hõi aĩa rõrialis. S inter est eiꝰd rõtis usũ quonã po¬
ts uoluntace conu̾tat. utrũ ad bona ei t̾ioris ⁊ ĩferioris. an adbona ĩterioriᷤᷤ
supiorisq nature. ld ÷ utr̃ ut fruat᷑ corꝑe ⁊ tẽpore. au ut fruat̾ duxinitate
a otnitate. Inquadã qͥppe medictate posita ẽ. infra se hñs corꝑalẽ creaturã.

Expanded text:
t quaedam uita hominis carnalibus sensibus implicata, gaudiis carnalibus dedita, carnalem fugitans offensionem uoluptatemque consectans. huius uitae felicitas temporalis est, ab hac uita incipere necessitatis eum potest, refugit, huius appetit uoluptates, nihil amplius ualet. sed posteaquam uenerit in aetatem, qua in eo rationis usus euigilet, poterit adiuta diuinitus uoluntate eligere alteram uitam, cuius in mente gaudium est, cuius interna atque aeterna felicitas. inest quippe homini anima rationalis, sed interest, eiusdem rationis usum quonam potius uoluntate conuertat, utrum ad bona exterioris et inferioris an ad bona interioris superiorisque naturae, id est, utrum ut fruatur corpore et tempore, an ut fruatur diuinitate atque aeternitate. in quadam quippe medietate posita est infra se habens corporalem creaturam
Abbreviated transcription (Latin):
nichil unde facte st̃. EEx eod Hylen dico quãdã penitꝰ ĩ formẽ. ⁊ sine quali¬
tate materiẽ. unde iste quas sentimꝰ qualitates formant̾: ut antiqͥ dixert̃.
de aliqͥd fiat. Nec ista gͦ hyle malũ dicenda est : q̃ ñ ꝑ aliqͣm speciẽ sentiri.s
ꝑ omĩmodã speciei priuationẽ cogitari uix pot̃. Habet enĩ ⁊ ipsa capacietatẽ
formar. Sã si caꝑe impositã ab artifice formã ñ posset: nec mat̾ies utiq oice¬
t. Porro sibonũ aliqͦd ÷ forma. unde qͥ ea p̾ualent: formosi appellant᷑. siẽ a
specie speciosi. ꝓculdubio bonũ aliqͦs ÷ etiã capacitas forme. sic̃ qͥa bonũ: sapͥu¬

Expanded text:
ipsi confitentur — sed hylen dico quandam penitus informem et sine qualitate materiem, unde istae quas sentimus qualitates formantur, ut antiqui dixerunnde aliquid fiat. nec ista ergo hyle malum dicenda est, quae non per aliquam speciem sentiri, sed per omnimodam speciei priuationem cogitari uix potest. habet enim et ipsa capacitatem formarum; nam si capere impositam ab artifice formam non posset, nec materies utique diceretur. porro si bonum aliquod est forma, unde quia ea praeualent, formosi appellantur, sicut a specie speciosi, procul dubio bonum aliquid est etiam capacitas formae; sicut quia bonum
Abbreviated transcription (Latin):
sedos ad os loquar illi. & subinxit seriptura quȩ sup dixum̃. qͣmn loque¬
baoꝰ moyses eũ do os ados sicut quis loquit᷑ ad amicũ suũ. Si osados
loquebat᷑ eũ eo e. uidebat eũ: quom̃ uerũ ẽ illud apłicũ. qđ adm̃ nemo
uiate anquã nec uidere potest: Si autẽ uidebat eũ moyses. qurdẽ.
tibi son enĩ uiaet quis faciem meam. ꝙ uiuet. Lbi ẽ illud qđ uo
debat i⁊ cesĩ uudebat. cur desiderabat uiderȩ qđ uudebaten Autt qͦ¬
m illi denegabat᷑ id qd iam demonstrabat᷑ Exercet inedes iĩe iuus¬

Expanded text:
sed os ad os loquar illi. Et subjunxit Scriptura quae supra diximus: Quoniam loquesed os ad os loquar illi. Et subjunxit Scriptura quae supra diximus: Quoniam loquebatur Moyses cum Deo os ad os, sicut quis loquitur ad amicum suum. Si os ad os loquebatur cum eo, et videbat eum, quomodo verum est illud avidit unquam, nec videre potest? Si autem videbat eum Moyses, quid est tibi: non enim videbit quis faciem meam et vivet? Ubi est illud quod videbat? Et si videbat, cur desiderabat videre quod videbat? At quomodo illi negabatur id quod jam demonstrabatur? Exercet ingenium qu
Abbreviated transcription (Latin):
sos. a aures eius ad preces eoꝵ: Si autem & pedes eius querisio¬
se. audi quos uoluit eẽ. pedes suos. Quã speciosi pedes inquie eor
qui annuntiant pacẽ. qui annuntiant bona. Conscripsimꝰ membia
sed non hus mbris humanis continet᷑ Ms. qm̃ non ẽ. in loco. sed ubiq ter
est. D iximꝰ seđm modũ intelligentiȩ humane. non seđm ineffabilen
uircutem maiestatis diuinȩ. Uis nosse qualis sit: Uide facturã: eis¬
telligeᷤ factorẽ. Perscrutare quȩ fecit. & intelliges eũ qui omĩa es¬
auit. Ecce ait do ꝓpħa. cęli cȩloꝵ nonte capiunt᷑. Et qͥuẽ non capl¬
unt spatia cęli. capiunt angustiȩ cordis humani. ipso dicente.
ambulabo in illis. & in abitabo. Et añs iħs. qui me diligtt diligedus
apatre meo. & ego diligã eũ: & ueniemus ad eũ ego & pat᷑. & mans
one apuq eum faciemꝰ.I AUT questio non parua. Ait enĩ. n
N on quomꝰ cũ alis ꝑ enigmata ita loguar ad moysen famulũ mã

Expanded text:
justos, et aures ejus ad preces eorum ? Si autem et pedes ejus quaeris nosse, audi quos voluit esse pedes suos: Quam pretiosi pedes, inquit, eorum qui annuntiant pacem, qui annuntiant bona ! Conscripsimus membra: sed non in his membris humanis continetur Deus, quoniam non est in loco, sed ubique totus est. Diximus secundum modum intelligentiae humanae, non secundum ineffabilem virtutem majestatis divinae. Vis nosse qualis sit? Vide facturam, et intelliges factorem; perscrutare quae fecit, et intelliges eum qui omnia creavit. Ecce ait Deo propheta: Coeli coelorum non te capiunt . Et quem non capiunt spatia coeli, capiunt angustiae cordis humani, ipso dicente: Inambulabo in illis, et inhabitabo . Et Dominus Jesus: Qui me diligit, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifesta amicum suum? Irruit quaestio non parva. Ait enim Dominus: Non quomodo cum aliis per aenigmata, ita loquar ad Moysen famulum meum;
Abbreviated transcription (Latin):
gissei qͥa minꝰ egit quã debuit: aut qe̾ ita ogit sic̃ in re cali ñ debuit uł an¬
plius quã oportebat. ł ñ conuenient̃. ut ħ ipsum qđ rep̾hendit᷑: inalomͦ ac¬

Expanded text:
egisse, quia minus egit quam debuit, aut quia ita egit sicut in re tali non debuit, vel amegisse, quia minus egit quam debuit, aut quia ita egit sicut in re tali non debuit, vel amplius quam oportebat, vel non convenienter: ut hoc ipsum q
Abbreviated transcription (Latin):
sura y numo ypondere disposuit. necesse ÷ ut mͦ aliqͦ cohibeant᷑. Dc̃ aũ nec m¬
Dũ habere dicendus est : ne finis eiꝰ dici pucet᷑. Nec idõ tam̃ ĩmoderatus est :a
qͥ modus omib reb cribuit᷑. ut aliqͦ mͦ e̾e̾ possint. Nec rursũ moderatũ opoi¬
tet diei dm̃. canꝗͣ ab aliqͥ modũ acceꝑit. Si aũ dicamꝰ eũ sũmũ modũ. incali¬
pamꝰ sumũ bonũ. Omĩs enĩ modus ĩ quantũ modus ÷⁊ bonus ẽ. Unde om̃
moderita modesta. modificata dici : sine laude ñ posit̾. Quanquã sub alioi¬
eri modus. ut modus ꝓfine dictus ĩ celligeret᷑. Nã qͥ nullo mnͦ tregnate nu
regnat Mnalus gͦ modis. ł mala species. ł malus ordo. aut idõ dicunt᷑. qͥa mino¬
ra st quã ee debuerunt: aut qͥa ñ his reb accõmodent᷑ aͥb accõmeda sẽ. uii¬
oicant᷑ mala qd sint aliena. ⁊ in congrua. Tanquã si dicat᷑ alids ñ bono tͦio

Expanded text:
sura et numero et pondere disposuit, necesse est. ut modo aliquo cohibeantur. Deus autem nec modum habere dicendus est, ne finis eius dici putetur. nec ideo tamen immoderatus est, a quo modus omnibus rebus tribuitur, ut aliquo modo esse possint. nec rursum moderatum oportet dici deum, tamquam ab aliquo modum acceperit. si autem dicamus eum summum modum, egamus summum bonum. omnis enim modus, in quantum modus est. bonus est: unde omnia moderata, modesta, modificata dici sine laude non possunt, quamquam sub alio i"non erit modus," ut modus pro fine dictus intellegeretur; nam qui nullo modo regnat, non utique regnat. Malus ergo modus uel mala species uel malus ordo aut ideo dicuntur, quia minora sunt quam esse debuerunt aut quia non his rebus accomodantur, quibus accommodaicantur mala, quia sunt aliena et incongrua: tanquam si dicatur aliquis non bono modo
Abbreviated transcription (Latin):
fioe sine sperest: si y de siderarȩ sȩ uitã et̃nã ⁊ credere eẽ qͥs dicat oe posse a lesau
as quo uocat ⁊ speret se poste assequi.y ea omnino dilieatI pͦS. Eilos
pliia itres partes diudit᷑. momlẽ. nat̾alẽ. iationalẽ. Monibilis inouas. scientiã ꝯad¬
nimistrationẽ. Scientia ĩduas. hortationẽ ꝙ tractationẽ bonoꝵ ymaloꝵ. eo i¬
mistratio i duas. officiũ ⁊ finẽ. officiũ qd face debemꝰ. finẽ ad qd referimꝰ omĩa
q̃ recte facimꝰ. lpsũ aũ ad nichil aliud refert᷑. Naturabilis distribit᷑ ĩ duas pas¬
tes. corporea y ĩ corporea. Corporeoꝵ diuisio qͥnqueptita est. ĩ causa quȩ aliqͥd
tas. materiã unde fac̃. motũ ꝑ qͥs fac̃. causationẽ quare facit. effectã.  faci.
a corpore i nteruis ⁊ ei tremitaces. & tremitates enĩ corpor ñ st corpas qteaur
habent ci as situdinẽ. indicibilia. Dicibilia enĩ que concipimꝰ aniems aitienan¬

Expanded text:
est, si et desiderare se vitam aeternam, et credere esse quis dicat; sed se posse assequi ad quae vocatur, et speret se ps dividitur; moralem, naturalem, rationalem. Moralis in duas, scientiam et administrationem. Scientia in duas, hortationem et tractationem bonorum et malorum. Administratio in duas, officium et finem: officium quod facere debemus, finem ad quod referimus omnia quae recte faciamus, ipsum autem ad nihil aliud refertur. Naturalis distribuitur in duas partes, corporea et incorporea. Corporeorum divisio quinque partita est: in causam, quae aliquid facit; materiam, unde facit; motum, per quod facit; causatia corpore: in tempus: in extremitates; extremitates enim corporum non sunt corpora, quia non habent crassitudinem: in dicibilia; dicibilia enim quae concipimus animo ut enun
Abbreviated transcription (Latin):
umn suo factũ ex muliere. Mulierẽ hic ponit. consuetudinẽ seruans
locutionis bebree. quȩ om̃s feminas mulieres appellat. Nã seriptã
est. Separate mulieres. quȩ nondũ cognouerunt uirũ. Siuelles¬
securus optinere tuũ regnũ. ipsi supplicares ut ab illo acciperes
semptt̃num. Regnet xp̃c quomodo uenit regnare. suscipiat eriet¬
dentes. irrideat ꝑsequentes. faciat certantes. adiuuet laborantes
coronet uincentes: donet sanecitatẽ. amet castitatẽ. remuneset
unginctatẽ. Gaudete uirgines scȩ. uirgo peperit xpin. Honuos con

Expanded text:
um suum factum ex muliere . Mulierem hic ponit, consuetudinem servans um suum factum ex muliere . Mulierem hic ponit, consuetudinem servans locutionis hebraeae, quae omnes feminas mulieres appellat. Nam scriptum est, Servate mulieres quae nondum cognoverunt virum securus obtinere tuum regnum, ipsi supplicares, ut ab illo acciperes sempiternum Regnet Christus quomodo venit regnare: suscipiat credentes, irrideat persequentes, faciat certantes, adjuvet laborantes, coronet vincentes; donet sanctitatem, amet castitatem, remuneret virginitatem. Gaudete, virgines sanctae, virgo peperit Christu
Abbreviated transcription (Latin):
Saubia& csaritas mea transiet ante te. & posteriora rrea er ideb isi fa¬
cues autẽ mea non uidebit᷑ tibi. Ne forte surrepat peruersus npe¬
scet aut hereticus sensus. ut putet quis dm̃ cẽ corporeũ: uigilee pla
faes ut eatholica doctrina. Mysticis enĩ figuris logutt̃ semptura edi¬
uina. seruans tebꝰ tempora. quibꝰ recognitis mancfesta etercea pueri¬
uare. m dec hoc uacat amiysterio. qđ in monte choreb suꝑ parã
iussus e. ascendere moyses & stare. Ipsa ẽ. illa petra quȩ ꝑcussa pro¬
qurit aquas popło sicienti. De qua dicit sc̃s dauid. Orrupra ꝑecrã
a flixerunt aquę. Apłs autẽ exponens hoc ait. Patres nrĩ esconi
spũdlem manducauerunt. & eundẽ potũ spũalẽ biberant. Sibebatꝰ
eni: de spuali consequenti eos petra. petra aut̾ erat xp̃e. Ipsa sunt
illa posteriora di. xp̃c di. hoc uidit moẏses ꝓpħando. qđ paulus exe¬
ponit dicendo. Cũ uenit inquit plenitudo temporis. mist. as fili¬

Expanded text:
ra mea videbis: facies autem mea non videbitur tibi . Ne forte subrepat perversus intellectus, aut haereticus sensus, et putet quis Deum esse corporeum, vigilet pia fides et catholica doctrina. Mysticis enim figuris loquitur divina Scriptura, servans rebus tempora, quibus recognitis manifesta exerceat veritate: quoniam nec hoc vacat a mysterio, quod in monte Horeb super petram jussus est ascendere Moyses, et stare. Ipsa est illa petra, quae percussa produxit aquas populo sitienti : de qua dicit sanctus David, Disrupit petram, et fluxerunt aquae . Apostolus autem exponens hoc ait: Patres nostri escam spiritualem manducaverunt, et eumdem potum spiritualem biberunt. Bibebant enim de spirituali consequente eos petra: petra autem erat Christus Ipsa sunt illa posteriora Dei, Christus Dei. Hoc vidit Moyses prophetando, quod Paulus exponit dicendo: Cum venit, inquit, plenitudo temporis, misit Deus Fili
Abbreviated transcription (Latin):
des mea ipsa uisione lȩcaret᷑. Si nunc uideres non crederes. Idco
eredus quia non uides. sed ita crede ut uideas. Fides opus ẽ. uesiod
merces ẽ. Prepostere uis accipere mercedem. qui nondũ laborasti in
opere. Nonne omi oꝑanti penes te. recte a te merces non dat᷑. nisiꝙͥ
ꝑ fidẽ ce exereet. Differendo uisionẽ suã commnendat. donũ suũ nn
negat ut ampluuis desideres dilatũ. ne uileseat cito datũ. Hee tañ
te descrit. qui utilit nunc uisionẽ suã subtrahit. Deuli tui eũ con
capiunt. oȩterũ ipsece om̃i dempore attendit. Adhibe ocłos fidei
dis quando prȩcepta eius recitari auertis: Honne manus eius cus¬

Expanded text:
fides mea ipsa visione laetaretur! Si nunc videres, non crederes: ideo fides mea ipsa visione laetaretur! Si nunc videres, non crederes: ideo credis, quia non vides; sed ita crede, ut videas. Fides, opus est: visio Dei, merces est. Praepostere vis accipere mercedem, qui non laborasti in opere. Nonne omni operanti penes te, recte a te merces non datur, nisi oper fidem te exercet: differendo visionem suam, commendat donum suum, non negat; ut amplius desideres dilatum, ne vilescat cito datum. Nec tamen te deserit, qui utiliter nunc visionem suam subtrahit: oculi tui eum non capiunt. Caeterum ipse te omni tempore attendit. Adhibe oculos fidei. dis, quando praecepta ejus recitari advertis? Orationem tu
Abbreviated transcription (Latin):
pixter ula e. nec cũ o e. qui uita ȩterna ẽ. Iđo sacramenti huius
conclusio ꝑ ȩccłiam terminat᷑. quia ipsa ẽ. mat᷑ fŗeunda. itegra et casta
ubiq disfusa. quȩ filios deo spualit̃ parit. quȩ paruulos laste uerborũ
ebis spualiter nittrit. quȩ pueros sapientiã docet. quȩ adolescentes a
siuria atq impudicicia: sua scã castitate custodi. quȩ iuuenes ro¬
bore uurtitis cont̃ diabolũ. armat. quȩ senes prudentiã docet. que
seniores ȩtate ꝓuectos uenerabiles facit. Perhanc iuuenes & uirgues
seniores eũ uunioribꝰ. etas om̃is & uterq sexus: laudent nom̃ dñi. Hȩc
errantes filios reuocat. mortuos grautt̃ dolet. secũ ꝑseuerantes inde¬
ficient᷑ pascit. Hanc dilectissimi amemꝰ om̃s. tali matri sic amanti
sic prospicienti. sic consulenti. inseparabilit̾ inhȩreamꝰ: ut simul eũ
ila & ꝑullã do patri ꝑpecuo conungi mereamꝰ: Psent aliquis¬
ce credo. & de sidero uidere qđ credo. Utinã micbi ostenderet. ul

Expanded text:
aeterna est. Ideo sacramenti hujus conclusio per Ecclesiam terminatur, quia ipsa est mater fecunda, integra et casta, ubique diffusa, quae filios Deo spiritualiter parit, quae parvulos lacte verborum ejus spiritualiter nutrit, quae pueros sapientiam docet, quae adolescentes a luxuria atque impudicitia sua sancta castitate custodit, quae juvenes robore virtutis contra diabolum armat, quae senes prudentiam docet, quae seniores aetate provectos venerabiles facit. Per hanc juvenes et virgines, seniores cum junioribus, aetas omnis et uterque sexus laudant nomen Domini . Haec errantes filios revocat, mortuos graviter dolet, secum perseverantes indeficienter pascit. Hanc, dilectissimi, amemus omnes: tali matri sic amanti, sic prospicienti, sic consulenti inseparabiliter inhaereamus; ut simul cum illa et per illam Deo Patri perpetuo conjungi mereamuEcce credo et desidero videre quod credo; utinam mihi ostenderetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cos pascebat secłares doctrine sterili suauitate resonantes. de quib laudes
idoloꝵ fabularũq que ad dõs gentiũ ꝑtinent uario sermone atq cri¬
minib ꝑcrepant. quib demonia delectant᷑. Unde cũ iste saturari cu¬
piebat aliqͥd solidũ & rectũ qđ ad beatã uicã ꝑtin̾e̾t ĩuenire uolebat
intalib. ꝙ ñ pot̾at. Hoc ẽ enĩ qđ ait & nemo illi dabat. In se aũ reuer

Expanded text:
cos pascebat, saeculares doctrinae, sterili vanitate resonantes; de quibus laudes cos pascebat, saeculares doctrinae, sterili vanitate resonantes; de quibus laudes idolorum fabularumque ad deos Gentium pertinentium vario sermone atque carminibus percrepant, quibus daemonia delectantur: unde cum iste saturari cupiebat, aliquid solidum et rectum quod ad beatam vitam pertineret, invenire volebat in talibus, et non poterat. Hoc est enim quod ait, Et nemo illi dabat. In se autem rever
Abbreviated transcription (Latin):
so creatore. qđ ñ post multos dies dixit factũ. ut congregatis omib pere¬
gre ꝓfifiscet᷑ in regionẽ longinquã. qͥa ñ post multũ institutionẽ humani
gen̾is placuit aĩe ꝑlib̾m arbitriũ ferre secũ quandã uelut potentiã nat᷑e
sue ꝯdeser̾e eũ a qͦ condita. ẽ. p̾fidens uiribus suis. qͣs uires canto consumut
citius : quanto eũ deserit a quo date st̃. Itaq hanc uitã ꝓdigã uocat. a¬
mantẽ funde. atq spaciari pompis ext̾iorib intꝰ in anescere. cũ ea qͥsq
seqͥt᷑ que ab illa ꝓcedunt & relinqͥt eũ qͥ sibi.ẽ. interior regio. leaq lon
ginqua regio: obliuio dĩ ẽ. Fames aũ in illa regione ẽ. ĩ digentia uerbi u̾ri¬
tatis. unꝰ ciuiũ regionis illiꝰ aliqͥs aereus pͥnceps ad militiã diaboli ꝑtiñs.
Uilla eiꝰ modꝰ potestatis eiꝰ. porci ĩmundi sp̃s. qͥ sub ipso essent. silique qͥbꝰ por¬

Expanded text:
so Creatore. Quod non post multos dies dixit factum, ut congregatis omnibus pereso Creatore. Quod non post multos dies dixit factum, ut congregatis omnibus peregre proficisceretur in regionem longinquam: quia non multo post institutionem humani generis placuit animae per liberum arbitrium ferre secum quamdam velut potentiam naturae suae, et deserere eum a quo condita est, praefidens viribus suis; quas vires tanto consumit citius, quanto eum deserit a quo datae sunt. Itaque hanc vitam prodigam vocat, amantem fundere atque spatiari pompis exterioribus, intus inanescentem, cum ea quisque sequitur quae ab illa procedunt, et relinquit eum qui sibi est intermes autem in illa regione, est indigentia verbi veritatis. Unus civium regionis illius, aliquis aerius princeps ad militiam diaboli pertinens. Villa ejus, modus potestatis ejus. Porci, immundi spiritus qui sub ipso essent. Siliquae quibus por
Abbreviated transcription (Latin):
siliũ ẽ. qd ait. Ne uirginib aũ p̃ceptũ añi ñ habeo. consiliũ au do ÷ aut qđ
etiã manib suis oꝑitꝰ ẽ. ne ĩ sirmoꝵ aliquẽ in nouitate euangłiĩ grauaret:
cũ ei liceret pasci exeuangelio.
duas genĩs humani. unã eoꝵ qͥ ꝑmansert ĩumius dĩ cultu. alc̾ã eoꝵ qui
usq ad colenda idola deseruert̾ dm̃. Ab ipso aũ exordio ereature mo¬
caliũ consid̾atio debet incendi. Maior gͦ filiꝰ ad cultũ uniꝰ dĩ ꝑtinet.
minorẽ in regionẽ longinquã ꝑfectũ ẽe̾ dic̃. Petit enĩ ut sibi pars sub̾e
que eũ cangeret daret᷑ apatre. tanquã aĩa potestate sua delectata id qđ illi
ẽ.uiu̾e. intellig̾e. meminisse. ingenio alaeri excellere. omĩa ista diuina s t̃
munera. que ĩpotestate accipiens ꝑliberũ arbitriũ qͥa diuisit pat̾ filiis
substantiã. minor filiꝰ inregionẽ longinquã ꝓfectꝰ male utendo naturali¬
b bonis eo ipso qd̾ patrẽ deseruit. cupiditate fruendi creatura. relicto ip¬

Expanded text:
ceptum domini non habeo, consilium autem do; aut quod etiam manibus suis operatus est, ne infirmorum aliquem in nouitate euangelii grauaret, cum ei liceret pasci ex euangelio. duas generis humani: unam eorum qui permanserunt in unius Dei cultu, alteram eorum qui usque ad colenda idola deseruerunt Deum. Ab ipso autem exordio creaturae mortalium consideratio debet intendi. Major ergo filius ad cultum unius Dei pertinet. Minorem in regionem longinquam profectum esse dicit. Petiit enim ut sibi pars substantiae quae eum tangeret, daretur a patre, tanquam anima potestate sua delectata, id quod illi est vivere, intelligere, meminisse, ingenio alacri excellere: omnia ista divina sunt munera, quae in potestatem accipiens per liberum arbitrium, quia divisit pater liberis substantiam, minor filius in regionem longinquam profectus est, male utendo naturalibus bonis, eo ipso quod patrem deseruit cupiditate fruendi creatura, relicto ip
Abbreviated transcription (Latin):
oser aiiquis forte peritiã admiret̃. uidere paruuiloss us aeta luadn¬
tes. diuersas historias exibentes. Sed iudece nr̃oꝵ lusus infartum
nuteuersoeco uo cestant infantes. Procedente maiorer euino ris
manu emissa ex itero: planta maioris apprehensa .e. an queoNeta
ramine magna sacramt̃ti figura monstrata ẽ: ut minor supplaita¬
ret maiore. eiq postmodũ primatũ atꝙ benedictionẽ auferrete phͥi
apparent xp̃ran. Iue enĩ iacob iuntis pariulus sie garmiens matos in

Expanded text:
s illic forte peritiam admiretur, videre parvulos in area ludentes, diversas historias exhibentes. Sed videte nostrorum lusus infantum. In utero Rebeccae duo certant infantes: procedente majore, minoris manu emissa ex utero, planta majoris apprehensa est . In quorum certamine magni sacramenti figura monstrata est, ut minor supplantaret majorem, eique postmodum primatum atque benedictionem auferret. In apparent Christiani. Ille enim Jacob unus parvulus sic garriens, multos in
Abbreviated transcription (Latin):
ibi erit negotiatio. nulla seruitꝰ. nullũ opus. Et quid illic accurisis¬
mus : Fortasse illud qđ sciptũ ẽ. Uacate & uidete. qm̃ ego sũ deus.
acuitas ipsa contemplationis erit oꝑa nĩx actionis. ut contẽplaiu¬
tes deleetem̃. ꝙ delectabilit̃ contẽplem᷑ uidere. Neostolus pecrul¬

Expanded text:
ibi erit negotiatio, nulla servitus, nullum opus. Et quid illic acturi suibi erit negotiatio, nulla servitus, nullum opus. Et quid illic acturi sumus? Fortasse illud quod Scriptum est: Vacate, et videte, quoniam ego sum Deus . Vacuitas ista contemplationis, erit opus nostrae actionis; ut contemplantes delectemur, et delectabiliter contemplemur videre. Quid vider
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc sequit᷑ in isto sc̃o simbolo. qđ post resurrectionẽ carnis eredamꝰ &
in uttã ȩcernam. Non nr̃i iam dominabit᷑ corruptio um mortalit̃ iu¬
uentibus. & cũ ipsa ecerna uita manentibꝰ. Neq enĩ indigebimꝰ illic
uestimento. ubi eximꝰ immortalitate uestiti. Nec cibꝰ nobis deertt.
quando ipse panis uiuus qui ꝑꝑ nos de cȩlo ad terras usq descendt:
sui prȩsentia nras animas satiabit. Nec potus nob̾ deerit: prȩsentefa¬
qui nos sub umbra alarũ suarũ ꝓtexit ⁊ ꝓtegit. Frigus illie nom pa¬
tiem᷑. Est enĩ ibi sol uisticiȩ. qui suo amore calefaciens corda nr̃a. ia¬
dĩs diuanttatis suȩ illuminat ocłos nr̃os. ut uideant diuinitatẽ ȩqͥb¬
tatẽq patris & filii & sp̃s scĩ. Non ibi fatigabim᷑. Nobiscũ enĩ eritui¬
tus nr̃a. cui nunc dicimꝰ. diligã te dñẽ uirtꝰ mea. Non ibi dormiemꝰ
Non enĩ sunt ibi tenebrx. que excludere possint ꝑmanentẽ diẽ. Hulla

Expanded text:
etiam in isto sancto Symbolo, quod post resurrectionem carnis credamus. Et in vitam aeternam. Non nostri jam dominabitur corruptio, immortaliter viventibus, et cum ipsa aeterna vita manentibus. Neque enim indigebimus illic vestimento, ubi erimus immortalitate vestiti: nec cibus nobis deerit, quando ipse panis vivus, qui propter nos de coelo ad terras usque descendit, sui praesentia nostras animas satiabit: nec potus nobis deerit, praesente foqui nos sub umbra alarum suarum protexit et protegit . Frigus illic non patiemur: est enim ibi sol justitiae; qui suo amore calefaciens corda nostra, radiis divinitatis suae illuminat oculos nostros, ut videant divinitatem aequalitatemque Patris et Filii et Spiritus sancti. Non ibi fatigabimur: nobiscum enim erit virtus nostra, cui nunc dicimus, Diligam te, Domine, virtus mea . Non ibi dormiemus: non enim sunt ibi tenebrae, quae excludere possint permanentem diem. Nulla
Abbreviated transcription (Latin):
Sine ista fide siquis ad baptismũ accedit: ipse cont̾ se ianuã indulgen¬
tiȩ claudit. Nec ꝓpt̃ aliud dilectissimi factũ ẽ. ut & pater initteret
filiũ & ipse filius susciperet hominẽ sanandũ. ꝙ sp̃s sc̃s boc effun¬
deret donũ: nisi ut nostre animȩ eruerent᷑ a sarcinis peccatoꝵ. Io¬
tũ quideꝰ hominẽ suscepit ille curandũ. sed ampliorẽ curã demonstra¬

Expanded text:
Sine ista fide si quis ad Baptismum accedit, ipse contra se januam indulgentiae claudit. Nec propter aliud, dilectissimi, factum est ut et Pater mitteret Filium, et ipse Filius susciperet hominem sanandum, et Spiritus sanctus hoc effunderet donum, nisi ut nostrae animae eruerentur a sarcinis peccatorum. Totum quidem hominem suscepit ille curandum; sed ampliorem curam demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
la liono peouton sessorni nt ꝑ eũ impioꝵ restameret ruinã. Lisdẽs¬
erons Reatmꝓtif eqoei hiuabolus posselerat homicidã. Uidece dñt
uirtutũ. & in ipsa morte miracula facientẽ. Tunc latro conficet᷑. quando
petrus turbabat᷑. Tunc iste agnouit: quando ille negauit. S numqͥd
quia dñs ad quisiuit latronẽ. petrũ ꝑdidit negatore Nostt. absutise
Agebat iiͣ steriũ. qui fundebat preciũ. In pecro demonstraris sersise
quenqua iustũ debere presumere. in latrone nullũ unpiũ conuersum
posse perire. Tumeat bonꝰ ne pereat ꝑ suꝑbiã. non desperet malus de
multa malitia. Colligant᷑ presumentes. colligant᷑ desperardes. Ma¬
gnũ preciũ nobis datũ ẽc̃. cognoscimꝰ. quia sanguine xp̃i redempos
sumus. Agamiꝰ quom̃ tali dño non displiccamꝰ. Ecce amauit seruose
a quos redemit seruos liberos fecit. Eoce parũ est quia donat liber¬
tatu sua. erhibet frat̃nitatẽ. ꝓmittit etiã hȩreditatẽ. Habes ampl

Expanded text:
latronem fecit confessorem , ut per eum impiorum restauraret ruinam. Videte redemptum quem diabolus possederat homicidam: videte Dominum virtutum et in morte miracula facientem. Tunc latro confitebatur, quando Petrus turbabatur; tunc iste agnovit, quando ille negavit. Sed numquid quia Dominus acquisivit latronem, Petrum perdidit negatorem? Absit, absit. Agebat mysterium qui fundebat pretium, in Petro demonstrans non in se quemquam justum debere praesumere; in latrone, nullum impium conversum posse perire. Timeat bonus, ne pereat per superbiam: non desperet malus de multa malitia. Colligantur praesumentes, colligantur desperantes. Magnum pretium pro nobis datum esse cognoscimus, quia sanguine Christi redempti sumus. Agamus quomodo tali Domino non displiceamus. Ecce amavit servos, et quos redemit servos, fecit liberos. Ecce parum est, quia donat libertatem suam; exhibet fraternitatem, promittit etiam haereditatem. Habes amplius
Abbreviated transcription (Latin):
quos ei uera iurtes ureit. ꝙ quos ille uolando transro. acqr ersplor
uicbra pulmã suꝑnȩ celestis accipit. uidere desideras: catyus pba¬
raoa om em int sate eiuis ꝓiecit in mare. Alus fortassis cerolui ama¬
tar ⁊iomonendus sit quio fugiat & quid deleetee no sĩc uolapratẽ
Tpettamsi non perlat sed mutet. In teteris. labesmnortiũ. discorea e¬
ne habeat sorore a coniuge. hic prȩdicata scam pomaoo infune a¬

Expanded text:
quos et vera virtus vicit, et quos ille volando transiit, atque ex quorum quos et vera virtus vicit, et quos ille volando transiit, atque ex quorum victoria palmam supernae celsitudinis accepit, videre desideras: Currus Pharaonis et omnem virtutem ejus projecit in mare . 4. Alius fortassis theatri amator admonendus sit, quid fugiat, et quo delectetur; ac sic voluntatem spectandi non perdat, sed mutet. In theatris labes morum, discere tunem habeat sororem et conjugem: hic praedicamus sanctam Maria
Abbreviated transcription (Latin):
qui. dubosus uieat: exultare & insultare. qđ adueesa pari ꝑdiderie
equa .u iquitali spectaeulo delectat᷑ uanũ ꝑdiderit animũ: Uide
matris nunquã ambulantẽ. quẽ petrus fecit eurrentẽ. Uide subite
sanu. qi antea inituebaris infirmũ. Et si ẽ inte santtas mereis
siut. fuĩ git ratio equitatis. ac delectio salutis: uide quid debeas
spectare. uide ubi debeas clamare. Iilic ubi sani equi frangurtẽ. do
he ubi homines fracti saluant᷑. Sed si te pomꝑa illa figurȩ. equor
oopositio curruũ ornatus. & aurigȩ suꝑstantis. equol regentib
uincere cupientis. si hȩc te ut dixi pompa delectar. nec hone tibi
denegauet qui pompis aiaboli renuntiare prȩcepit: habemnꝰae eo¬
spualẽ nr̃m aurigã ÷ scđm heliam ꝓpbam. qui quadtise agnes supes¬
un posta tartu eucurrit: ut metas prenderte cebi nsrsi aduersarios

Expanded text:
quem diabolus vicit; exsultare et insultare, quod adversa pars perdiderit quem diabolus vicit; exsultare et insultare, quod adversa pars perdiderit equum, cum is qui tali spectaculo delectatur, vanum perdiderit animum. Vide matris nunquam ambulantem quem Petrus fecit currentem; vide subito sanum, quem antea intuebaris infirmum : et si est in te sanitas mentis, si in te fulget ratio aequitatis ac delectatio salutis, vide quid debeas exspectare, vide ubi debeas exclamare; illic ubi equi sani franguntur, an hic ubi homines fracti salvantur? Sed si te pompa illa, figura ea equorum, compositio curruum, ornatus et aurigae superstantis, equos regentis, vincere cupientis; si haec te, ut dixi, pompa delectat: nec hanc tibi denegavit, qui pompis diaboli renuntiare praecepit. Habemus eualem nostrum aurigam sanctum prophetam Eliam, qui quadrigae igneae superimpositus, tantum cucurrit, ut metas prenderet coeli . Et si adversarios,
Abbreviated transcription (Latin):
des orationuis  E quid metuat ep̃ianiis quando ad monẽ socsorore. ste
pe sumeresic fidere. ut dicat. dñs micbi adiucor p̃ece ead uessarum
in nucos meose Elures tam̃ noueritis dilectissimi capere a suersarulemn
muluos aticoqͥuã ꝑtimorẽ. Nam quare ootidie muscipula speetacusois
insanuo studioꝵ ac turpiũ uoluptatũ ꝓponit. nasi rte hilseleei deionibꝰ¬
cus nobis os cipmlita. Greutter admonendi estis. quid spernere debe
tus pissimas diaboli. ne uos uincula teneant maligra maet se dbil eienar¬
dus pi amimnus ab spectare delectat: exhibet nobis scã mat ȩccła uene¬
randa bamus a subria spectacula. quȩ & mentes ur̃as oblecteidẽ Pr¬
aed a ione sal n uobis non corrumpant sed custadiasui didẽ dma¬
dole esquns an cire q uios selerriat in cireos: Aurigas uidere ceran¬
ces. popłos in sana furia anhelantes. que libet cab re precedent ̃ aduer¬
saru sucequũ frangentẽ. ssta ẽ. om̃is delectatio elamare geua iueer

Expanded text:
des orationis. Et quid metuat christianus, quando admonetur sic orare, sic praesumere, sic fidere, ut dicat: Dominus mihi adjutor est, et ego despiciam inimicos meos . Plures tamen noveritis, dilectissimi, capere adversarium per voluptatem, quam per timorem. Nam quare quotidie muscipulam spectaculorum, insaniam studioQuid nobis ire per multa? Breviter admonendi estis quid spernere, et turpissimas diaboli, ne vos vincula teneant maligni. Sed si oblectandus est animus, et spectare delectat; exhibet vobis sancta mater Ecclesia veneranda ac salubria spectacula, quae et mentes vestras oblectent sua delectatione, et in vobis non corrumpant, sed custodiant fidem. Amator est quispiam circi? Quid delectat in circo? Aurigas videre certantes, populos insana furia anhelantes, quemlibet celerem praecedentem, adversarii sui equum frangentem. Ista est omnis delectatio, clamare, quia vicit
Abbreviated transcription (Latin):
In paradyso cũ adã diabolus decertauit: in deserto cũ xp̃o diabolꝰ dimicauit. Ui
insidiat᷑ hõi. ubiq congredit᷑. S ubi mulierẽ inuenit uineit: ubi muliere non
muen̾it uictꝰ ab scedit. Formã gͥ dedit nob̾ qͥs in hoc facto. ut ieninioꝵ tẽpor
tanꝗ̃ in deserto habicantes : abstineamꝰ ab epularũ uoluptate. mulier ne conumȩ
ꝗ̃ abstinentia marcessit carnis species. colore negleg̾e dicit᷑. & contẽptu rerum:
tatiꝰ hõis species inculta sordescit. Tunc xp̃c diis babitat defertũ peccoris ñ¬

Expanded text:
eserto cum Christo diabolus dimicat, ubique insidiatur homini, ubique congreditur. Sed ubi mulierem invenit, vincit: ubi mulierem non invenit, victus abscedit. Formam igitur dedit nobis Deus in hoc facto, ut jejuniorum tempore tanquam desertum habitantes abstineamus epulis, voluptate, muliere, ne conjungatur um abstinentia marcescit calor, siti pallor obducitur, et contemptu rerum totius hominis species inculta sordescit. Tunc Christus Domin
Abbreviated transcription (Latin):
di. exereitũ dm̃ tͥũ dierũ sacͣm̃ta cognosc̾ẽ. Illa utiq sac̾m̃ta de qͥbꝰ ꝓpħa dixit.¬

Expanded text:
di exercitum Domini trium dierum sacramenta cognoscere; illa utique sacramenta, de quibus prophetdi exercitum Domini trium dierum sacramenta cognoscere; illa utique sacramenta, de quibus prophet
Abbreviated transcription (Latin):
intos t pmogenita e. fides. Quic̃q rẽ alienã oceułte concupiseit : int̾nã fidẽ ꝑdi¬
ł Ete enĩ piũ sine aubio simnlator. obsequens ñ caricate s fraude. ueluti ia a¬
securi res nr̃as in pͣceptis di. Res inꝗͣ. nras uit̾iores. in archa conscientiȩ nr̃e
repositas. Ipsi st̃ besauri nr̃i. qͦs nob̾ nec fur nec latͦ nec uicinꝰ malꝰ pot̾it ali¬
qͦndo auferre. uͥ nec tinea nec rubigo ẽ. metuenda. Istȩ enĩ st̃ diuitiȩ uerȩ.
id ẽ. bona conscientia. iusticia. miscd̾ia. castitas atq sobriecas. Qͥ de talib
rebꝰ plenꝰ ẽ: diues erit. etiã si de naufragio nudꝰ exierit. Dł UIAT NUM¬
IorIMys qͥd sit illud qđ dixit moỹses. uiã criũ dierũ di⁊RUM.
ibimꝰ in desertũ. & ĩmolabimꝰ dño do nr̃o. Hȩc qͥdẽ uolebat moyses. s cont᷑¬
dicebat pharao: & nolebat filios isrł a se longe discede. Nolebat pͥnceps mun¬

Expanded text:
 fides. quisquis rem alienam occulte concupisces, interius fidem perdes. eris enim primo sine dubio simulator, obsequens non caritate, sed fraude, ueluti asecuri res nostras in praeceptis Dei: res, inquam, nostras interiores, et in arca conscientiae nostrae repositas. Ipsi sunt thesauri nostri, quos nobis nec fur, nec latro, nec vicinus malus poterit aliquando auferre, ubi nec tinea nec rubigo est metuenda. Istae sunt enim verae divitiae, id est, bona conscientia, justitia, misericordia, castitas atque sobrietas. Qui talibus rebus plenus est, dives erit, etiamsi de naufragio nudus exierit. Sed dixit Moyses, Viam trium dierum ibimus in desertum, et immolabimus Domino Deo nostro. Haec quidem volebat Moyses; sed contradicebat Pharao, et nolebat filios Israel a se longe discedere. Nolebat princeps hujus mun
Abbreviated transcription (Latin):
conti iuosplendore gignit. Nȩc ignes ante solendorẽ. Nec splendor
post nio sul cta onintterrogemꝰ quis quẽ generate ⁊atus splendorem.
ust spleuidor igne: conttinuo uob oceurrte sensu matural prtuidentia
insita inentibus ur̃is. Om̃s clamatis. ignis splendorẽ. non splendor
uane. Fore pater incipiens. ecce filiꝰ simul: nec antecedenᷤ nẽe seque si
eo s pat incipiens. ecce filiꝰ simul incipiens. Si ostendiniob pãtr̃ auei¬
pien te a filiu siul incipientẽ: credite patrẽ nomincipientieias. epm
ilo filiũ nec ipsũ incipientẽ. Illũ ecernũ. illũ coetertũ. Si ꝓfide.s. aretel

Expanded text:
continuo splendorem gignit: nec ignis ante splendorem, nec splendor post ignem. Et si interrogemus, quis quem generat, ignis splendorem, aut splendor ignem; continuo vobis occurrit sensu naturali, prudentia insita mentibus vestris, omnes clamatis: Ignis splendorem, non splendor ignem. Ecce pater incipiens, ecce filius simul, nec antecedens, nec sequens. Ecce ergo pater incipiens, ecce filius simul incipiens. Si ostendi vobis patrem incipientem, et filium simul incipientem; credite Patrem non incipientem, et cum illo Fili
Abbreviated transcription (Latin):
dicens ab lingit uitulus herbã cãpi: Ob hoc sine dubio. qͥa uitulus ore abrũpt
ort e labiis pugnat. & arina ht̃ in uerb̃ & p̾cibꝰ. Hȩc gͥ sciens rex: mittit ad
balaam ut ꝙ ipse deferat u̾ba ũbis cont̾ria. p̃eibꝰ preoes. Ex illo fert̃ mago
phauerat balaam. etiã hoc habuert̃ scriptũ. qd̾ oriret᷑ stella ex iacob & exar¬
grart homo de isrł. Hec scͥpta habebant magi apnd semet ipsos. Ꝙ ido ꝗ̃b¬

Expanded text:
icut ablinget vitulus herbam campi. Ob hoc sine dubio, quia vitulus ore abrumpitore et labiis pugnat, et arma habet in verbis ac precibus. Haec igitur sciens mittit ad Balaam, ut et ipse deferat verba contraria, et precibus preces. Nec mireris, si  quae prophetaverat Balaam, etiam habuerunt hoc scriptum, quod orietur stella ex Jacob et exsurget homo de Israel . Haec scripta habebant magi apud semetipsos; et ideo
Abbreviated transcription (Latin):
scõs de eoꝵ faucibꝰ lib̾auit. Deniq audi ꝓpħam exꝑsona dñi supplicantẽ. Erue
a framea animã meã. & de manu canis unicã mẽa. Lib̾a me ex ore leonis. Et
qͥa ursus in manu ht̃ fortitudinẽ. & leo in ore: inistis duabꝰ bestiis. unꝰ id̃
diabolꝰ figuratꝰ ẽ. Hoc gͦ ex ꝑsona xp̃i dictũ ẽ: ut tunica eiꝰ ȩccła. de manu ibs¬
ut de conualle peccatoꝵ sine lacͥmarũ humanũ genꝰ erig̾et. Stabant enĩ in
ualle. cont᷑ allophilos. In ualle erant: qͥa eos peccatoꝵ pondꝰ opp̃sserat. Stabar

Expanded text:
s liberavit. Denique audi prophetam ex persona Domini supplicantem: Erue a framea animam meam, et de manu canis unicam meam: libera me ex ore leonis . Et quia ursus in manu fortitudinem habet, et leo in ore: in istis duabus bestiis idem diabolus figuratus est. Hoc ergo ex persona Christi dictum est, ut unica ejus EccChristus, ut de convalle peccatorum sive lacrymarum humanum genus erigeret. Stabant autem in valle contra Allophylos. In valle erant; quia eos peccatorum pondus oppresserat. Stabant
Abbreviated transcription (Latin):
isti. Aliqͥd dicã qd̃ nꝗͣ. dixi caritati urȩ. in hoc populo qd̾ contigit. In hac eccła fu¬
it hic hõ qͥdã sĩplex. innocens. bene fidelis. amultis ur̃is id ẽ. ipponiensibꝰ. imo
ab om̃ibꝰ cognitꝰ. cutꝰ liminis uocabat᷑. Tutũ liminis qͥs urm̃ ñ nouit. qͥ ciues
estis: Ab illo audiui qd̃ dico. Nescio qͥs negauit ei qd cõmendaũat uł qd̾ ei dibe¬
bat᷑. & hõĩ fidei se cõmisit. Cõmotꝰ. ꝓuocauit eũ ad iusiurandũ. Ille iurait. isti
ex hibitũ se fuisse ad iudicẽ cũ magno impetu atq terrore ꝑuenisse ad pͣsidenti
excelsũ quendã admirabilẽ uirũ cui parebat officiũ similit̾ excelsoꝵ. tutum
fusse ꝑturbatũ. retͦ reuocari. & int̾rogatũ fuisse his uerbis. Quare puocasti
hominẽ ad iurationẽ. que sciebas e. falsũ nuraturũ: Respondit ille. Negaus

Expanded text:
s. Aliquid dicam, quod nunquam dixi Charitati vestrae, in hoc populo, quod contigit in hac ecclesia. Fuit hic homo quidam simplex, innocens, bene fidelis, a multis vestris, id est, Hipponensibus, imo ab omnibus cognitus, Tutuslymeni vocatus. Tutumlymeni quis vestrum non novit, qui cives estis? Ab illo audivi quod dico. Nescio quis negavit ei, vel quod commendaverat, vel quod ei debebatur; et hominis fidei se commisit. Commotus provocavit eum ad jusjurandum. Juravit ille, iste exhibitum se fuisse ad judicem, et cum magno impetu atque terrore se pervenisse ad praesidentem excelsum quemdam et admirabilem virum, cui parebat officium similiter excelsorum, jussum fuisse perturbatum retro revocari, et interrogatum fuisse his verbis: Quare provocasti hominem ad jurationem, quem sciebas falsum esse juraturum? Respondit ille: Negavit