comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
singłare ⁊ eloa. Cum autẽ dico elohay: tale ÷ ac si
dicerem dĩ mei. płaritatẽ signando dorum: & u¬
nam tantum dicens ꝑsonam. Cum uͦ eloheym di¬
co: quasi dicerẽ dii nr̃i pluraritatẽ utrorumq sig¬
nando. & dorum & ipsorum dicentiũ. Quod s eloy
dicat᷑: tale ÷ ac si diceret᷑ d̾s m̃s. S ħ in nulla he¬
braica inuenit᷑ scͥpt᷑a. qͦd aliquis homo dm̃ un¬
qͣm elohy appellaret: qͣmius scdm ipsius hebra¬
nit᷑ euuangłio. xp̃m in cruce eloy appellasse . l.
Hoc quidem mͥ in nullo cõ noui contͣrium. Xp̃c e
nu dm̃ patrem inuosabat: una scił tantum de
tͥb ꝑsonis. unam tantum aliam. Simili modo in
nomine qͦd ⁊ adoi. idem dñs. Nam cum dicimus
adon: singłaritatẽ demonstrat. Cum enim ado¬
nay. quasi dicam dñi mei : płaritatem signando do¬
minoꝵ. & dicentis unitatẽ. Cum autẽ dico adoneym:
quasi dicam dñi mei. & plures dũos. & plures sig¬
nando dicentes. Cum uͦ dico adony. quasi dicam do¬

Expanded text:
est ac si dicerem Dei mei, pluralitatem deorum, et unam tantum dicentis personam, cum vero Elohemi dico, quasi dicerem Dii nostri, pluralitatem utrorumque signando, et deorum et ipsorum dicentium. Quod etsi Elohi dicatur, tale est ac si diceretur, Deus meus. Sed hoc in nulla Hebraica invenitur scriptura, quod aliquis homo Deum unquam Elohi appellaret, quamvis, secundum ipsius Hebrainitur Evangelio Christum in cruce Elohi appellasse . PETRUS. Hoc quidem mihi nullum esse novi contrariom. Christus enim Deum Patrem invocabat una scilicet tantum de tribus personis, unam tantum alia. Simili modo in nomine quod est Adon, id est Dominus. Nam cum dicimus Adon, singularitatem demonstrat, cum Adonai, quasi dicam Domini mei, pluralitatem signando dominorum, et dicentes unitatem: cum autem dico Adonemi, quasi dicam Domini nostri, et plures Dominos, et plures signando dicentes: cum vero dico Adoni, quasi dicam Do
Abbreviated transcription (Latin):
ysaias ꝓpħa aꝑtissime talib uerb̃ insinuat. Quo
mͥ multitudine uictimarum ur̃arum dicit dñs:
Plenus sum. Holocausta arietum & adipem pin¬
guium. & sanguinẽ uitulorum & agnorum & hyr¬

Expanded text:
Isaias propheta apertissime talibus verbis insinuat: Quo Isaias propheta apertissime talibus verbis insinuat: Quo mihi multitudinem victimarum vestrarum, dicit Dominus? Plenus sum. Holocausta arietum, & adipem pinguium, & sanguinem vitulorum, & agnorum, & hir
Abbreviated transcription (Latin):
uos de terra eiecit. ne sacrificia faceretis. ne neo
coleretis. ne templi limin: tereretis. Grtm enim
ds ꝑ moysen sacͥficia ficri p̃cepit. ideo utiq fecit.
ut in eum recte cͤdentes. & tota eum mente dili¬
geutes. legis suȩ p̾cepta cum qͣnta decebat sallici¬
tudine & mundicia custodirent. n̾ut furta homi¬
cidia. rapinas. & cet̾a exercendo uitia. neo ñ idoł
sacͥficando. dĩ legem indigne tractarent.¬
& multis polluti contagiis. deo uͦ sacͥficat᷑i. sc̃m
eius templum indigni ingrederent᷑: qͣmadmodũ¬
uob̾ in sermonib mendacii qui ñ ꝓderunt uob̾.
furari. occidere. adult̾ari. iuirare mendacit᷑. liba¬
re baali. & ire post deos alienos quos ignorastis:
& uenistis & stetistis coram me in domo hac. inqͦ
inuocatum ⁊ nomen meum. & dixistis. Lib̾ati
sumus: coqͦd fecimus omnes abhominationes istas.
canticis: expulitq uos de templo suo & terra. sic̃

Expanded text:
vos de terra ejecit, ne sacrificia faceretis, neomenivos de terra ejecit, ne sacrificia faceretis, neomenimore, nec templi limina tereretis. Cum enim Deus per Moysen sacrificia fieri praecepit, ideo utique fecit, ut in eum recte credentes, et tota eum mente diligentes, legis suae praecepta cum quanta decebat sollicitudine et munditia custodirent, non quod furta, homicidia, rapinas, et caetera exercendo vitia, nec non idolis sacrificando, Dei legem indigne tractarent, et multis polluti contagiis, Deo vero sacrificaturi, sanctum ejus templum indigni ingrederentur, quemadmoduuobis in sermonibus mendacii, qui non proderunt uobis, furari, occidere, adulterare, iurare mendaciter, libare Bahalim et ire post deos aliistis et stetistis coram me in domo hac, in qua invocatum est nomen meum, et dixistis: Liberati sumus, eo quod fecimus omnes abominationes istas .canticis, expulitque vos de templo suo, et terra sicut
Abbreviated transcription (Latin):
.P. Excusationis causam inualidam ꝓtulisti. Nã
si deo urã sacrificia accepta ẽẽnt: non uos ita de
terra eiecisset: ut hȩc quȩ usserat minime im
plere. possetis. M. Absit ut nos ideo de solo pat̾no
expulisset. ne eius p̃ceptis obsecundari ualeremꝰ:
rationem habeat a nob exigere: s quia deliqui¬
mus in conspectu eius. iratus adũsus nos eiecit
de terra. ubi eius ñpossumus implere p̃cepta.
Hrã itaq impossibilitas ñerit inculpanda. do¬
nec tempꝰ adueniat quo ad t̾ram habitationis
nr̃e reũtamur: & tunc ea quȩ ussit nob̾ dñs
oꝑe complebimus: eiq sacͥfitium nr̃m accepta¬
bile erit. quẽadinodum ꝓpħa testat᷑ inalachias di¬
cens. Et placebit deo sacrificium uida & ierłm
situm. Nam si p̾cedentẽ & sequentẽ discusseris hys¬
toriam: de sacrificiis templi quod ezre tempor¬
b edificatum ÷ dictam ẽẽ inuenies. De exilio aũt
uro quod dixi idem confirmo: scił quod omĩno

Expanded text:
US. Excusationis causam invalidam protulisti. Nam US. Excusationis causam invalidam protulisti. Nam si Deo vestra sacrificia accepta essent, non vos ita de terra ejecisset, ut haec quae jusserat minime possetis implere. MOYSES. Absit ut nos ideo de solo paterno expullisset, ne ejus praeceptis obsecundari valeremus rationem habeat a nobis exigere, sed quia deliquimus in conspectu ejus, iratus adversus nos, ejecit de terra ubi ejus non possumus implere praecepta. Nostra itaque impossibilitas non erit inculpanda, donec tempus adveniat, quo ad terram habitationis nostrae revertamur, et tunc ea quae jussit nobis Dominus opere complebimus, eique sacrificium nostrum acceptabile erit, quemadmodum propheta testatur Malachias dicens: Et placebit Deo sacrificium Juda et Hierusitum. Nam, si praecedentem et sequentem discusseris historiam, de sacrificiis templi quod Esdrae temporibus aedificatum est, dictum esse invenies . De exilio autem vestro quod dixi idem confirmo, scilicet quod ideo
Abbreviated transcription (Latin):
cipiebant. eisdem sacerdotib ꝑsoluebant. Septi¬
mꝰaũ annus sabbatum erat terrȩ: quinquage¬
simus uͦ iubeleus. Lex etiam omnis leprȩ & ꝑcus
pentium papularum. lucentis maculȩ. & inua¬
rias species colorum mutatoꝵ. ut posset sciri qͦ
tempore mundum qͥd uł inmundũ eẽt: sacerdo¬
tum erat iudicio subdita. Lex qͦ eus qͥ fluxũ
seminis patiebat᷑. & mulieris quȩ menstrius
temporib seꝑabat᷑. sacrificiaq purificationis eo¬
rum sacerdotum constituebant᷑ arbitͥo. Si quis
hominis mortui tentorium intͦiret. aut cadauer
occisi tetigisset. siue os illius aut sepulchrum: tã
ipse qͣm uniuersa uasa tentorii illiꝰ immunda erãt.
donec combustȩ uitule cinerib asꝑsa mundaren¬
tur. Pret̾ea alia qͣm plurima in lege p̾cepta suñ:
que auob̾ iam dudum omĩno p̾termissa sunt. M.
De legis p̾ceptis quȩ minime obseruamus. neqͣ¬
qͣm redarguendi sumus. cum & patͥa nr̃a exules

Expanded text:
cipiebant eisdem sacerdotibus persolvebant. Septicipiebant eisdem sacerdotibus persolvebant. Septimus autem annus Sabbatum erat terrae, quinquagesimus vero jubilaeus . Lex etiam omnis leprae et leprpentium papularum lucentes maculae, et in varias species colorum mutatorum, ut posset sciri quo tempore mundum quid vel immundum esset sacerdotum erat judicio subdita. Lex quoque ejus qui fluxum seminis patiebatur et mulieris quae menstruis temporibus separabatur , sacrificiaque purificationis eorum, sacerdotum constituebantur arbitrio. Si quis hominis mortui tentorium introiret, aut cadaver occisi tetigisset, sive os illius aut sepulcrum tam ipse quam universa vasa tentorii, immunda erant, donec combustae vitulae cineribus aspersa mundarentur . Praeterea alia quamplurima in lege praecepta sunt , quae a vobis jam dudum omnino praetermissa sunt. MOYSES. De legis praeceptis quae minime observamus nequaquam redarguendi sumus, cum et patria nostra exules
Abbreviated transcription (Latin):
consueuerant. Luminaria qͦ matutino tempo
re p̃ꝑata. uesꝑtino accendebant. eisdemiq tempo¬
rib tymiama turibuł imposicũ. in templo cre¬
mari faciebant. Ordinationes etiam atq unctiones
multimodas in sumendis cibis uarietates. miustroꝵ
quoq ꝑsingłas ebdomadas uicissitudines. scđ̾m legis
p̃cepta seruabant. Leuitas etiam scd̃m legem elec¬
tos ordinabant. & musicis instrumentis ꝓut moy¬
ses instituerat psallere faciebant. Primogenitũ
autem hominis atq immundoꝵ animaliũ. p̃cio redi¬
mebant: pͥmitiuosq arborum fructus. in ęsum sac̃
b ꝑmanens. nichil conferebant utilitatis: quarto
anno omnis fructus earum scĩficabat᷑ laudabil do¬
mino. Primitias quoq fructuum sacerdotib offe¬
rebant: & exduab decimis. unam dabant leui¬
tis: alt̾am ierłm in loco sc̃o comedendam deporta¬
bant. Leuitȩ etiam decimam decimȩ quam ac¬

Expanded text:
consueverant . Luminaria quoque matutino tempore consueverant . Luminaria quoque matutino tempore praeparata, vespertino accendebant, eisdemque temporibus thymiama thuribulis impositum in templo cremari faciebant, ordinationes etiam atque unctiones multimodas in sumendis cibis varietates, ministeriorum quoque per singulas hebdomadas vicissitudines, secundum legis praecepta servabant , Levitas etiam secundum legem electos ordinabant , et musicis instrumentis prout Moyses instituerat psallere faciebant . Primogenitum autem hominis atque immundorum animalium pretio redimebant , primitivosque arborum fructus, in esum Dominibus permanens, nihil conferebant utilitatis. Quarto anno omnis fructus earum sanctificabatur laudabili Domino. Primitias quoque fructuum sacerdotibus offerebant , et ex duabus decimis unam dabant Levitis, alteram Hierusalem in loco sancto comedendam deportabant. Levitae etiam decimam decimae quam ac
Abbreviated transcription (Latin):
illuminatori ñ immerito grãs ago: qui
tantȩ cecitatis tenebras. & si sero a nr̃o
depulit animo. Tibi quoq ñ iniuste maximas
grates rependo: qui & aꝑtissimarum & in expug¬
nabilium luce rationum. huius ame infelicita
tis errorem tulisti. Nunc si placet ceptum ex ordi¬
Dixisti enim nos de p̾ceptis legis minimum quid
agere: & idipsum dõ ñ placere. Quod quare uł qͣ
intentione dixeris: inhiant̃ audire desidero. P.
Quod dixi uos de legis mandatis minimũ quid con¬
seruare. nec auctoritatis nec rationis cũ liquido
pateat. indiget probatione. ut in ipsis sacrificus ꝓ¬
bari potest. quȩ nequaqm celebratis. Nã nec ag¬
ni uictimam ꝓut olim matutino & uesꝑtino un¬
molatis tempore. nec ncomeniarũ sabb̃orũ ceri¬
moniarũq holocausta celebratis. nec panis ui¬
ni & olei. que similit̃ post posiustis libamina:
nec cotidianum etiam aparatum mense. inqͣ.uͦii.
semꝑ die panes ꝓpositionis ministrare ur̃i pat̾s

Expanded text:
Illuminatori non immerito gratias ago, qui tantae caecitatis tenebras, etsi sero, a nostro depulit animo. Tibi quoque non injuste maximas grates rependo, qui et apertissimarum et inexpugnabilium luce rationum, hujus a me infidelit tis errorem tulisti. Nunc si placet coeptum ex ordiri partem. Dixisti enim nos de praeceptis legis minimum quid agere, et id ipsum Deo non placere. Quod quare vel qua intentione dixeris, inhianter audire desidero. PETRUS. Quod dixi vos de legis mandatis minimum quid observare, nec auctoritatis, nec rationis, cum liquido pateat, indiget probatione, ut in ipsis sacrificiis probari potest, quae nequaquam celebratis. Nam nec agni victimam prout olim matutino et vespertino immolatis tempore, nec neomeniarum, Sabbatorum, caeremoniarumque holocausta celebratis, nec panis, vini et olei quae similiter postposuistis libamina , aut quotidianum etiam apparatum mensae, in qua septimo semper die panes propositionis ministrare vestri patres
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ẽ positam: uolo ut huius situs descͥptionẽ lucidissi¬
me ostendens. ita me facias intelligere. ut iuidear
mͥ in cadem urbe consistere. Cum enim dicas areii
in medio terrȩ positam: significare uidĩs ipsius t̾re
suꝑficiẽ ẽẽ planam. Ex ratione uͦ orientis & occi¬
dentis p̾missa: significaueras t̾ram rotunditatem
habere sꝑicam. Om̃e autẽ rotundum. pͥncipio caret
ac fine. S uͥcuniq pͥncipium queris uł t̾minum:
ibidẽ ꝓcul dubio inuenies & mediũ. P. Considera gͥ
areii intal loco spere terrestris ẽt̃. ut ab aqͥlonari¬

Expanded text:
esse positam, volo ut hujus situs descriptionem lucidissiesse positam, volo ut hujus situs descriptionem lucidissime ostendens, ita me facias intelligere, ut videar mihi in eadem urbe consistere. Cum enim dicas Aren in medio terrae positam, significare videris ipsius terrae superficiem esse planam, ex ratione vero orientis et occidentis praemissa significaveras terram rotunditatem habere sphaericam. Omne autem rotundum principio caret ac fine, sed ubicunque principium quaeris vel terminum, ibidem procul dubio invenies et medium. PETRUS. Considera igitur Aren in tali loco sphaerae terrestris esse, ut et a
Abbreviated transcription (Latin):
tudines distantium abinuice ciuitatũ. ut mehius
cognoscamus diu̾sitates horarum. eodem tempore
suꝑ easdem apparentium. P. Constituamꝰ gͦ solem
in pͥmo arietis puncto. & incipiat fieri ecḣpsis soł.
apud aren ciuitatẽ pͥmo puncto septime diei hore:
erit itaq eadem hora pͥmus cancri gͣdus. in ipsuis
arei oriente. Qđ si tunc nosse desid̃as. quota bora
fieri incipiat. eadem ȩclẏpsis apud aliam qͣm p̾dixi¬
mus ciuitatẽ. sidiligent̃ inspicias. pͥmo qͥntȩ hore
puncto inuenies eam ibidem fieri inciꝑe: eodẽq
mom̃to apparebit pͥmum geminoꝵ punctũ in ill
ciuitatis oriente. Unde indubitant̃ patet. tͥguita
longitudinis gͣdus. int̾ utͣniq ẽẽ ciuitatẽ. Et boc
qͥdem mͦ ab astrologis inuenit᷑: quanta int̾̃ duas
rissime infudisti. quare digna ad̃o compensetur
ciuitatẽ in medio cel bemisꝑio sitam. ita ut eqͣlit̃
ab omnib partib distet. & in pͥmo septem clymatũ

Expanded text:
tudines distantium ab invicem civitatum, ut melius tudines distantium ab invicem civitatum, ut melius cognoscamus diversitates horarum eodem tempore super easdem apparentium. PETRUS. Constituamus ergo solem in primo Arietis puncto, et incipiat fieri eclipsis solis apud Aren civitatem, primo puncto septimae diei horae erit utique eadem hora primus Cancri gradus in ipsius Aren oriente. Quod si tunc nosse desideras quota hora fieri incipiat eadem eclipsis, apud aliam quam praediximus civitatem, si diligenter inspicias, primo quintae horae puncto invenies eam ibidem fieri incipere, eodemque momento apparebit primum Geminorum punctum in illius civitatis oriente, unde indubitanter patet triginta longitudinis gradus inter utramque esse civitatem. Et hoc quidem modo ab astrologis invenitur quanta inter duas nam clarissime infudisti, quare digna a Deo compensetur civitatem in medio coeli hemisphaerio sitam, ita ut aequaliter ab omnibus partibus distet, et in primo septem climatum
Abbreviated transcription (Latin):
aliis eadem hora oriri : nec in tota celi spera certus ÷
orientis & occidentis locus. s cotidie uariat᷑ ꝑuarioᷤᷤ
gͣlus: multominus credi debet orientis & occidentis
mutationẽ. celestib accidere cͤaturis. quib nulla
unqͣm int̾uenit obscuritas. s sempit̾na indeficien¬
tis luminis irradiat claritas. sicut dil̃ ꝓpb̾a dicit.
Quia tenebre ñ obscurabunt᷑ ate. En .s. d .i. s. t.i. & lu
m̃ enis. Et daniel. Ipse inquit reuelat ꝓfunda & abs¬
condita. & nouit᷑ intenebris constituta. & lux cum
eo semꝑ erit. Cum etiam nulla in celo ascensus uł des¬
census possit ẽẽ locał mutatio: aꝑtissime cuiuis pa¬
tet. qͦd incelo nec oriens sit nec occidens. Quo ꝓba-¬
to fatuitas eiudens ÷ dicentium. qͦd d̃i locus occi¬
dens ẽ. ubi stellȩ supplicant do. M. Licet manifes¬
tis refragari nequeam rationib. uolo tam̃ mͥ si pla¬
cet ostendi. quomͦ ꝓbari possint uł cognosci longi¬

Expanded text:
aliis eadem hora oriri, nec in tota coeli sphaera certus est aliis eadem hora oriri, nec in tota coeli sphaera certus est orientis et occidentis locus, sed quotidie variatur per varios gradus, multo minus credi debet orientis et occidentis mutationem coelestibus accidere creaturis, quibus nulla unquam intervenit obscuritas, sed sempiterna indeficientis luminis irradiat claritas, sicut David propheta dicit: Quia tenebrae non obscurabuntur a te, et nox sicut dies illumen ejus ; et Daniel: Ipse, inquit, revelat profunda et abscondita, et novit in tenebris constituta, et lux cum eo semper erit . Cum etiam nulla in coelo ascensus, vel descensus possit esse localis mutatio, apertissime igitur cuivis patet, quod in coelo nec oriens sit, nec occidens. Quo probato, fatuitas evidens est dicentium, quod Dei locus occidens est ubi stellae supplicant Deo. MOYSES. Licet manifestis refragari nequeam rationibus, volo tamen mihi, si placet, ostendi quomodo probari possint, vel cognosci longi
Abbreviated transcription (Latin):
dem ccli partes. summitas queq continget : M.
Orientis summitas initium pͥmi gͣdus scorpionis :
occidentis uͦ. mitium pͥmi gͣdus tauri continget.
.P. Nunc cognoscere potes quia gͣdus signi qui ẽ
inoriente. sole aren cuutati apparente. non: idem
cum eo. qui eadem hora alii apparet ciuitati: sicq
omnib continget ciuitatib. ꝓut distat ab alia in
longitudine. M. Cuncta patent̃ intelligo. P. Neo
illa celi particła quȩ hodie in ortu solis. quo ius ter¬
rarum loco in oriente apparet. ẽ cadem quȩ cras ea¬
dem hora. codem terre loco in eodem parebit.M.
Et hoc lucide patet. P. Hec gͣduũ in celo uariatio.
contingit cotidie. sicut ipse sol ꝑeosdem gͣdus ua
.P. Qnͣdo quidem ita cẽ ut diximus necessaria cons¬
tat ratione. &in totus t̾re spacioñsunt loca orien¬
tis & occidentis eqͣlia. nec hore ortus & occasus eedẽ.
unde necessario sequit᷑ stellas dum qͥbusd̾a occidius.

Expanded text:
sdem coeli partes summitas quaeque continget? MOYSES. sdem coeli partes summitas quaeque continget? MOYSES. Orientis summitas initium primi gradus Scorpionis, occidentis vero initium primi gradus Tauri continget. PETRUS. Nunc cognoscere potes, quia gradus signi qui est in oriente sole Aren civitati apparente, non est idem cum eo qui eadeomnibus contingit civitatibus, prout una distat ab alia in longitudine. MOYSES. Cuncta patenter intelligo. PETRUS. Nec illa coeli particula, quae hodie in ortu solis quovis terrarum loco in oriente apparet, est eadem quae cras eadem hora eodem terrae loco in eodem apparebit. MOYSES. Et hoc lucide patet. PETRUS. Haec graduum in coelo variatio contingit quotidie sicut ipse sol per eosdem gradus PETRUS. Quandoquidem ita esse, ut diximus necessaria constat ratione, et in totius terrae spatio non sunt loca orientis et occidentis aequalia, nec horae ortus et occasus eaedem. Unde necessario sequitur stellas quae quibusdam occidunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Illa quidem summitas quȩ uergit ad orientẽ. pri¬
mum punctum pͥmi gͣdus piscium obtinebit. illa
uͦ quȩ directa ÷ ad occident̾e. pͥmum punctũ pͥmi
glus uͥginis peutiet. P. Rursus si sole aren cuuta¬
tis occubẽte apud alteram ciuitatis lineam eo quo
diximus modo ad clum usq utͥniq tendamis :
utͦq summitas eius quas cel partes continget:
.M. Que adorientẽ tendit᷑. pͥmo puncto pͥmi gͣaus
uirginis: que uͦ ad occidentẽ. pͥmo puncto p̾mi
oriente. lineam apud aren ciuitatẽ ad eiusdem
ouentẽ & occidentẽ tendentes. usq adipsum celũ
ducanius : utͣq summitas quam cel partẽ contin¬
get: M. Quȩ ouientẽ continget pͥmam particnłã
pͥmi gͣdus tauri ꝑcutiet: quȩ uͦ occidentẽ. pͥmo
puncto pͥmi gͣdus scorpionis occurreo . P. Si autẽ
sole urbi illi octumbente. p̃dictam lineam arey
ciuitatis p̃dicto mͦ ad celi cardines ducamus: quas ciꝰ¬

Expanded text:
Illa quidem summitas quae vergit ad orientem, priIlla quidem summitas quae vergit ad orientem, primum punctum primi gradus Piscium obtinebit, illa vero quae directa est ad occidentem, primum punctum primi gradus Virginis percutiet. PETRUS. Rursus si sole Aren civitati occumbente, apud alteram civitatem lineam eo quo diximus modo ad coelum usque utrinque tendamus, utraque summitas ejus quas coeli partes continget? MOYSES. Quae ad orientem tenditur, primo puncto primi gradus Virginis; quae vero ad occidentem primo puncto primi le urbi illi oriente lineas apud Aren civitatem ad ejusdem orientem, et occidentem tendentes usque ad ipsum coelum ducamus, utcontinget, primam particulam primi gradus Tauri percutiet; quae vero occidentem primo puncto primi gradus Scorpionis occurret. PETRUS. Si autem sole urbi illi occumbente praedictam lineam Aren civitatis praedicto modo ad coeli cardines ducamus, quas eju
Abbreviated transcription (Latin):
tis: tercia inchoat hora .P. Cumq illi urb sol ac¬
cubuerit: quota hora erit aren ciuitati: M. Duc
rectum ab aren ꝓtrahas ciuitate. & ꝑducas sum¬
mitat᷑e unam adorentẽ. & aliam ad occidentẽ ÷¬
& simili modo in alia facias ciuitate. ꝓferens ab
ea rectam lineam. cuiꝰ una summitas ad orientẽ
& alia ꝑtingat adoccidentẽ. num queso utͥusq
lineẽ t̾mini. ab utͣuis parte insimul poterud̃
conuenire: M. Ainime: s qͣnto ab inuic̃ẽ ipse
distant ciuitates. tanto lincarum in utͣq parte¬
cidentis. & horȩ ortus & occasus. non eẽdem suÑ
omnb. s uariant᷑ ꝓuariis terrȩ longitudinib.
.M. Bene tandem intelligo. P. Item cum sol oritur¬
aren ciuitati. si eadem bora apud alteram quam
diximus ciuitatẽ ab cuisdem ciuitatis oriente in
eiusdem occidentẽ lineam ꝓtendas. quȩ celi punc¬
ta utͥusq cuis summitatis cacum̃ continget: M.

Expanded text:
tis, tertia inchoat hora. PETRUS. Cumque illi urbi sol octis, tertia inchoat hora. PETRUS. Cumque illi urbi sol occubuerit, quota hora erit Aren civitati? MOYSES. Duae rectum ab Aren pertrahas civitate, et perducas summitatem unam ad orientem, et aliam ad occidentem, et simili modo in alia facias civitate, proferens ab ea rectam lineam, cujus una summitas ad orientem, et alia pertingat ad occidentem, num, quaeso, utriusque lineae termini ab utravis parte in simul poterunt convenire? MOYSES. Minime, sed quanto ab invicem ipsae distant civitates, tanto linearum in utraque partecidentis, et horae ortus et occasus non eadem sunt omnibus, sed variantur pro variis terrae longitudinibus. MOYSES. Bene tandem intelligo. PETRUS. Item cum sol Aren oritur civitati, sic eadem hora apud alteram quam diximus civitatem ab ejusdem civitatis oriente in ejusdem occidentem lineam protendas, quae coeli puncta utriusque ejus summitatis cacumen continget? MOYSES.
Abbreviated transcription (Latin):
modo occiłit. illa hora apud astrologosuerus ẽ
occasus diei. &mitium noctis. M. Ex ratione tu¬
a tał ꝓcedit conclusio. quod cum pars orientalis
orb̃ eadem sit omnib. locus tamen ouentis ñds̃
ẽ omnib. Itidem qͦq cum occidentalis orbis idem
scłm uarietatem locorum terrȩ in longitudine.
uariat᷑ locus occidentis & orientis: & hora ortus
gͦ solem in pͥmo arietis gradu. & in pͥmo puncdo
gradus & dicamus quia cepit mͦ oriri ciuitati aneii.
gradus ad orientẽ. & totidem ad occidentem: ba
deniq ad australem. Cum huic inqͣm ciuitati sol
ceꝑit oriri. quenam hora erit illi cuuitati. quȩ sexa-¬
ginta gͣdib distat ab occidente ciuitatis aren:
.M. Scłm quod in astrologorum libris reperi scͥptũ.
duȩ adhuc bore de p̾cedenti remanent nocte. P.
hore. de die. E. Cum autem sol oriri ceꝑit urbi :
quota hora erit aren ciuitati: M. Duab transac¬

Expanded text:
modo occiderit, illa hora apud astrologos verus est modo occiderit, illa hora apud astrologos verus est occasus diei, et initium noctis. MOYSES. Ex ratione tua talis procedit conclusio, quod cum pars orientalis orbis eadem sit omnibus, locus tamen orientis non idem est omnibus. Itidem quoque, cum occidentalis non idem secundum varietatem locorum terrae in longitudine, variatur locus orientis et occidentis, et hora ortus ergo solem in primo arietis gradu et in primo puncto gradus, et dicamus quia coepit modo oriri civitati Aren, gradus ad orientem, et totidem ad occidentem, habdemque ad australem. Cum huic, inquam, civitati sol coeperit oriri, quaenam hora erit illi civitati quae sexaginta gradibus distat ab occidente civitatis Aren? MOYSES. Secundum quod in astrologorum libris reperi scriptum, duae adhuc horae de praecedenti remanent nocte. PEThorae de die. PETRUS. Cum autem sol illi oriri coeperit urbi, quota jam hora est Aren civitati? MOYSES. Duabus transac
Abbreviated transcription (Latin):
In qͦcunq uis loco consiste. & ab eodem lineam
rectam ad orientis dirige partẽ. Quȩ cum ꝑuene¬
rit ad locum. ultͣ qu̾e uisum tendere nequis :
locum ipsum tͥ orientẽ c̃ẽ cognosce. Codem mͦ
si ab eo in qͦ subsistis. lineam rectam in occidentẽ
direxeris. cum ad talem ꝑuenĩs locum qui uisui
tuo t̾minum ponat: tͥ ipsum occidentis consti
tam lineam usq adipsum stellȩ locum ꝓtende. & in
centro ipsius stelle lineam fige. ita ut meilia suꝑ ter¬
ram appareat. & media adhuolateat.ipsamq ho¬
ram ipsus stelle ortum dices. Cum gͦ sol tali modo ori¬
ri ceꝑit suꝑ terram. illa hora apud astrologos ẽ ut¬
rus ortus diei. Sodem modo si occidente stella p̃fa¬
tam lineam usq ad eam ad occidentis partẽ diri¬
gens. summitatẽ linee. in stellȩ fixeris centro. ita
ut media suꝑ t̾ram. & media sub terra consistat:
illam horam eiꝰ dices occasum ẽe. Cunq sol. tali

Expanded text:
In quocunque vis loco consiste, et ab eodem lineam In quocunque vis loco consiste, et ab eodem lineam rectam ad orientis dirige partem. Quae cum pervenerit ad locum ultra quem visum tendere nequis, locum ipsum tibi orientem esse cognosce. Eodem modo si ab eo in quo consistis loco lineam rectam in occidentem direxeris, cum ad talem pervenerit locum, qui visui tuo terminum ponat, tibi ipsum occidentis constittam lineam usque ad ipsum stellae locum protende, et in centro ipsius stellae lineam fige, ita ut media super terram appareat, et media adhuc lateat ipsamque horam ipsius stellae ortum dices. Cum ergo sol tali modo oriri coeperit super terram, illa hora apud astrologos est verus ortus diei. Eodem modo si occidente stella praefatam lineam usque ad eam occidentis partem dirigens summitatem lineae in stellae fixeris centro, ita ut media super terram, et media sub terra consistat, illam horam esse occasum dices. Cumque sol tali
Abbreviated transcription (Latin):
s hor ẽ inconueniens. Nunc itaq aꝑte potes cog
qͥa de corrigia cͦditis. quam sit uile. M. Peneo.
runt qͦd ds in occidente ẽ tanꝑin: auctoritate
erre. confirmantes illud dicentis. Exercitus cel
supplicat tͥ. exponentes hoo ita. Cum omnes stelle
in occidentem decidunt. tunc exercitus celi sup¬
plicat do. Et qm̃ hec stellarum supplicatio fit in
occidente. id̃o deum in occidente asserunt ẽe. Hec
quam dico. ẽ eorum sententia. Qui quamqͣm adi
sint cognitione alieni : si mundi saltem figuram
agnoscerent. ñ de d̃o tam indigna sentirent. M.
uolo mͥ ostendi si placet quomͦ ex hoc uerbo possit
ubi pͥus stella apparet. nec occidentẽ. nͥ ubi nr̃o
subtrabit᷑ aspectu. M. Nunc obsecro ut orientis
& occidentis. mͥ certum locum ostendas. & huius
rei noticiam subtilit̾ discutias . P. Qm̃ rem istam
tͥ subtilit̾ demonstrari rogasti. te quoq illud sub¬
tili decet oculo intueri. Quod hoc mͦ considera.

Expanded text:
st inconveniens. Nunc itaque aperte potes cognquod de corrigia creditis, quam sit vile. MOYSES. Terunt quod Deus in occidente est tantum, auctoritate Esdrae illud confirmantes, dicentis: Exercitus coeli supplicat tibi . Exponentes hoc quod, cum omnes stella in occidentem decidunt, tunc exercitus coeli supplicat Deo, et quoniam haec stellarum supplicatio fit in occidente, ideo Deum in occidente asserunt esse. Haec quam dico est eorum sententia. Qui quanquam a Dei sunt cognomine alieni, si mundi saltem figuram agnoscerent, non de Deo tam indigna sentirent. MOYSES. Volo mihi ostendi, si placet, quomodo ex hoc verbo possit ubi prius stella apparet, nec occidentem, nisi ubi nostro subtrahitur aspectui. MOYSES. Nunc obsecro ut orientis et occidentis mihi certum locum ostendas, et hujus rei notitiam subtiliter discutias. PETRUS. Quemadmodum rem istam tibi subtiliter monstrari rogasti, te quoque illud subtili decet oculo intueri. Quod hoc modo considera.
Abbreviated transcription (Latin):
corrigie iudit. Nodum autem ipsius alicuius pẋxidiᷤ
ẽe necessarium ẽ. De ea autem quam gestat in bra¬
chio: auctoritatem ꝓferunt ab ysaia dicente. Iu¬
rauit dominus indext̃a sua: & in brachio fortitu¬
dinis suȩ. Pbrachium enim fortitudinis uult in¬
telligi sinistram: in quã illa pẋxidis uirtꝰ continet᷑.
.P. Ad memoriam me reduxisti. Reminiscor enum me
iam hunc ꝑlegisse locum. s auctoritas hec nullum
tͥ confert patrocinum. Sum enim lex ꝑhibeat
deum moysi dixisse. posteriora mea uidebis. & qͥa
dm̃ mentiri non posse constat. ita postea factum
licet scͥptura tacente n̾dubitemus. nusqͣm tamen
lex meminit qͦd moyses in eius posteriorib aliqͥd
uidĩt. Qualit̃ gͥ cum corrigie nodum qͦd sine ri¬
su uix dici potest uidisse dicitis: Item cum ꝑ
posteriora ñ solum ceriux. s etiam quelibet cor¬
ꝑis pars conuenientius intelligi possit. hoc qͦd¬

Expanded text:
corrigiae vidit. Nodum autem ipsum alicujus pixidis corrigiae vidit. Nodum autem ipsum alicujus pixidis esse necessarium est. De ea autem quam gestat in brachio auctoritatem, profertur ab Isaia dicente: Juravit Dominus in dextra sua, et in brachio fortitudinis suae . Per brachium enim fortitudinis vult intelligi sinistram, in qua illa pixidis virtus continetur. PETRUS. Ad memoriam me reduxisti. Reminiscor enim me jam hunc perlegisse locum, sed auctoritas haec nullum tibi confert patrocinium. Cum enim lex perhibeat Deum Moysi dixisse: Posteriora mea videbis, et quoniam Deum mentiri non posse constat, ita postea factum, licet Scriptura tacente, non dubitemus, nusquam tamen lex meminit quod Moyses in ejus posterioribus aliquid viderit. Qualiter igitur eum corrigiae nodum, quod sine risu vix dici potest vidisse dicitis? Item, cum per posteriora non solum cervix, sed etiam quaelibet corporis pars convenientius intelligi possit, hoc q
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ suꝑ hac re locuti fuerunt. P. Si nosse cupis ub
scͥptum sit. inpͥma parte ur̃e doctrine ẽ. cuius uo¬
cabulum bñdictiones. Si gͥ uis scire quomͦ dixert
dm̃ habere caput & brachia. & in cesarie pixidem
gestare ligatam corrigia. ipsiusq corrigie nodum
apostera capitis parte firmatum. sub cerebro:
des continentes. in summo autem sinistri brachii
gestare aliam pyxidem simili modo corrigia liga¬
tam ÷ cartaniq ibi ẽẽ continentẽ omnes laudes
que in p̾dictis .uͦiͦi. scͥpte dicunt᷑. Concedis hec
omnia in eo quem dixi loco hoc modo scͥpta habe¬
ri: M. Negare quod ÷ euidens nequeo. P. Quam
suꝑ hac re queso habent auctoritatẽ : M. De py¬
ride quam gestat cesarie. & de nodo corrigie.
auctoritatem sibi attrahunt. ab eoloco uͥ dñs
ait ad moysen. Uidebis posteriora mea: facies
cnuim mea ñ uidebit᷑. lunc enim moyses nodũ

Expanded text:
omodo super hac re locuti fuerunt. PETRUS. Si nosse cupis ubi omodo super hac re locuti fuerunt. PETRUS. Si nosse cupis ubi scriptum sit, in prima parte vestrae doctrinae, cujus vocabulum est benedictiones. Si igitur vis scire quomodo dixerunt Deum habere caput et brachia, et in caesarie pixidem gestare ligatam corrigia, ipsiusque corrigiae nodum a postera capitis parte sub cerebro fdes continentes, in summo autem sinistri brachii gestare aliam pixidem, simili modo corrigia ligatam, chartamque ibi esse continentem omnes laudes quae in praedictis quatuor scriptae dicuntur. Concedis haec omnia in eo quem dixi loco hoc modo scripta haberi? MOYSES. Negare quod est evidens nequeo. PETRUS. Quam super hac re, quaeso, habent auctoritatem? MOYSES. De pixide quam gestat in caesarie, et de nodo corrigiae, auctoritatem sibi attrahunt, ab eo loco ubi Dominus ait ad Moysen: Videbis posteriora mea, facies enim mea non videbitur . Tunc enim Moyses nodum
Abbreviated transcription (Latin):
pauca & leuia: s ẽ in eis multa & grauis sententia.
Et si sub uno totam uelimus concludere rationẽ.
iudicio: multaq subuno comp̃hendere titulo: cũ
singła elucidare debeamus. omnib indisc̾te com¬
mixtis obscuritatẽ inferimus. Unde si bonum tͥ
los. ut uno qͦq alt̾na sermonis ratione dimenso.
dictum ÷ ꝑficiat᷑. & qͦd digne consulis compleat᷑.
Singulis itaq sententiis titulis suis appositis. de qͦ
Rimum sio insti Titulus primus.
tuamus titulum. ut contineat rationes:
quib in nos & innrõs inucheris doctores. qͦd do scilicet
corpus & formam ascͥbimus. & cius nature talia an¬
notamus. que rationis ueritas abhorret. Hanc igit᷑
rem diligent̃ discutiamus : donec ad eius indagi¬
nem ratione & argumento ꝑueniamus. P. Dictum
collaudo. M. In pͥmis itaq mͥ uolo ostendas uͥ docto¬
res nr̃i dm̃ corpus & formam babere dixerunt: & qͦ¬

Expanded text:
pauca et levia, sed est in eis multa et gravis sententia. pauca et levia, sed est in eis multa et gravis sententia. Et si sub uno totam velimus concludere rationem judicio, multaque sub uno comprehendere titulo, cum singula elucidare debeamus, omnibus indiscrete commistis, obscuritatem inferimus. Unde si bonum tiblos, ut, unoquoque alterna sermonis ratione discusso, dictum est perficiatur, et quod digne consulis compleatur. Singulis itaque sententiis titulis suis appositis, de quo sum respondere. TITULUS PRIMUS. tuamus titulum, qui contineat rationes, quibus in nos et in nostros inveheris doctores, quod Deo scilicet corpus et formam ascribimus, et ejus naturae talia adnotamus, quae rationis veritas abhorret. Hanc igitur rem diligenter discutiamus, donec ad ejus indaginem ratione et argumento perveniamus. PETRUS. Dictum collaudo. MOYSES. In primis itaque mihi volo ostendas, ubi doctores nostri Deum corpus et formam habere dixerunt, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
lere sententias. que ñ aliud nisi u̾ba uidentur io¬
cantium in scolis puerorum. uł nentium in pla-¬
teis mulierum. Iterum scđm urĩ intellectus capa¬
citat̾e legem explanantes: uos captiuitat᷑ẽ sꝑatis
euasuros eomodo quo fieri nequit. Idem in capti¬
uitatis cuasione sꝑatis uos ado musitatum fieri
miraculum. ut ur̃os suscitet mortuos. qui terras de¬
nuo ut pͥus incipiant inhabitare. Item uos in capti¬
uitate existentes. de omnib legis p̃ceptis etiam sođ̾m
urãm explanation̾e nicħ nisi minimũ qͥa contueor
agere. Idipsum autem qͦd agitis. do placere & accep¬
tabile creditis: de couͦ quod p̃termititis eum neqͣ¬
qͣm uos culpaturum confiditis. omĩaq complesse
uob̾ uidemin: qͦd ciudent̾ optinet maximum lo¬
cum erroris. Sunt item alii ꝑplures errores. quos
confecerunt ñ sane legis explanationes. M. Nimis
ꝓfunde in nr̃ãm mucheris unfamiam. & uis post¬
ponere gentem iud aicam. Et uerba quidem sun

Expanded text:
sententias, quae non aliud nisi verba videntur jocantium in scholis puerorum, vel nentium in plateis mulierum. Item, secundum vestri intellectus capacitatem legem explanantes, vos captivitatem speratis evasuros eo modo quo fieri nequit. Item in captivitatis evasione speratis vos adeo inusitatum fieri miraculum, ut vestros suscitet mortuos, qui terras denuo ut prius incipiant inhabitare. Item vos in captivitate existentes, de omnibus legis praeceptis, etiam secundum vestram explanationem, nihil nisi minimum quid contueor agere. Idipsum autem quod agitis Deo placere, et acceptabile creditis, de eo quod praetermittitis, eum nequaquam vos culpaturum confiditis, omniaque complesse vobis videmini, quod evidenter obtinet maximum locum erroris. Sunt enim alii perplures errores, in quos vos conjecerunt non sanae legis explanationes. MOYSES. Nimis profunde in nostram inveheris infamiam, et vis opprimere gentem Judaicam. Et verba quidem sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ratione: p̃ter hoc etiam qͦdiam dudum nulla constat
auctoritate : M. Uideo quidem inutͦq auctorita¬
tis destructionẽ. Nunc autẽ ate exigo: ut id osten¬
das. ꝑnature rationem . P. Uos deum caput bra¬
chia. & totam corꝑis formam habere contenditis.
Qͦd si hoc ẽ: igitur dm̃ longitudinis. latitudimꝰ.¬
& altitudinis. dimensionib. constare necẽe est fa
ostendet᷑ in loco. De corrigia autem quam eum
incapite habere dicitis: duotͥ ꝓpono. Illa enim
corrigia. aut ẽ de ipso. aut aliunde. Si de ipso ẽ.
iam s ase diuuisus ẽ. Si uͦ aliunde ẽ: aut creator
aut cͤatura ẽ. Si cͤator est: gͦ sunt duo cͤatores.
Si ereatura est: iam quedam cͤatura maior est qͣ¬
dam parte catoris. quod ÷ inconueniens. Item qͦ¬
rohoc qͦd incapite uł brachio gestat. utrum ne¬
cessitate aliqua. aut sine necessitate illud ges¬
tet. Si necessitate gestet. iam cͤator indiget crea¬

Expanded text:
ratione, praeter hoc etiam quod jam dudum nulla constat ratione, praeter hoc etiam quod jam dudum nulla constat auctoritate? MOYSES. Video quidem in utroque auctoritatis destructionem. Nunc autem a te exigo ut id ostendas per naturae rationem. PETRUS. Vos Deum caput, brachia et totam corporis formam habere contenditis. Quod si hoc est, igitur Deum longitudinis et altitudinis dimensionibus constare necesse est fatostendetur in loco. De corrigia autem quam eum in capite habere dicitis, duo tibi propono. Tua enim corrigia, aut est de ipso, aut aliunde. Si de ipso est, jam Deus a se divisus est; si vero aliunde est, aut Creator, aut creatura est. Si ergo Creator est, ergo duo sunt creatores; si creatura est, jam quaedam creatura major est quadam parte Creatoris, quod inconveniens est. Item, quaero: Hoc quod in capite vel brachio gestat, utrum necessitate aliqua, an sine necessitate illud gestet? Si necessitate gestat, jam Creator indiget crea
Abbreviated transcription (Latin):
De cartarum autem scͥpturis nulla fateor ẽ mͥ ratio.
si concedamus moysen horum quedam uidisse. que-¬
dam sc̃õ reuelante sp̃u cognouisse. cum nec ipse
moyses usqͣm scͥptum reliquerit. nec ullus post
eum ꝓpħa ꝓdidĩt. unde urĩs doctorib tam secrete
rei archanum patuit: M. Pueterum successio¬
nes. ad nr̃orum tandem doctorum ꝑuenit noticiã.
.P. Cum adtam irrõnabilis conclusionis argum¬
diffugium. ur̃m deuiet argumentũ: ꝑ antiquoꝵ
successiones. om̃e tͥ licebit sirmare m̃datium. Est
tam̃ ualde indigne ferendum. quia urĩs doctorib
apponitis qͦd ipsi forsitan nolunt. cum ipsi hoc se ñ
aueterum relatione ꝑ moysen habuisse testentur:
s ipsi inuersuum explanatione talia commñtent᷑.
.M. Respondi ũratione recti: s occasione diffugii.
.P. Ueritatẽ itaq tenentes. uanitatẽ utemus: qm
in rationis exordio sic ut̃q statuimus. M. Dignum

Expanded text:
De chartarum autem scripturis nulla, fateor, est mihi raDe chartarum autem scripturis nulla, fateor, est mihi rasi concedamus Moysen horum quaedam vidisse, quaedam sancto revelante Spiritu cognovisse, cum nec ipse Moyses usquam scriptum reliquerit, nec ullus post eum propheta prodidit, unde vestris doctoribus tam secretae rei arcanum patuit? MOYSES. Per veterum successores, ad nostrorum tandem doctorum pervenit notitiam. PETRUS. Cum ad tam irrationabilis conclusionis diffugium vestrum deviet argumentum, per antiquorum successiones omne tibi licebit firmare mendacium. Est tamen valde indigne ferendum, quia vestris doctoribus apponitis quod ipsi forsitan nolunt, cum ipsi hoc se non a veterum relatione per Moysen habuisse testentur, sed ipsi in versuum explanatione talia commententur. MOYSES. Respondi non ratione recti, sed occasione diffugii. PETRUS. Veritatem itaque tenentes vanitatem vitemus, quoniam in rationis exordio sic uterque statuimus. MOYSES. Di
Abbreviated transcription (Latin):
tellexerunt. E. Non omĩno sanus ÷ hic intellectꝰ:¬
qm̃ ut dm̃ aliqͥd gestare dicamus. potuit tamen
illa corrigia ligari cymbalum. aut tintinnabu¬
lum aliquod. aut gemina que uis p̃ciosa: aut ali¬
quid huiꝰmodi. Uerũptam̃ ut omĩa tͥ fatuitatis
tollam responsa. hoc ut uis & dicis ẽẽ concedam.
S hoc concesso: unde queso moyses intelligere
potuit cartas intus contineri. ne dum eum scisse
dicas. quid in eis scͥptum haberet᷑ : S & qͦd suꝑ
hec omĩa admiratione dignissimum ẽ. qͦd in
illa carta ut cͤditis nichil aliud scͥptum ẽ. nisi
uersus qͦs moyses longe post moriens. ifrłiticũ
populum docendo ex semetipso eum laudans edidit:
&post multa annorum curricła salomon dm̃ ado¬
rans composuit de corum laude: nulla ÷ ratio qͣre
indi capite scͥptum cẽ debeat cͦdi. M. Qͦa oculis car¬
neis moyses ñuidit. ex sc̃i sp̃c reuelatione cognduit.

Expanded text:
tellexerunt. PETRUS. Non omnino sanus est hic intellecttellexerunt. PETRUS. Non omnino sanus est hic intellectus, ut Deum aliquid gestare dicamus; potuit tamen illa corrigia ligari cymbalum, aut tintinnabulum aliquod, aut gemma quaevis pretiosa, aut aliquid hujusmodi. Verumtamen ut omnia tibi fatuitatis tollam responsa, hoc ut vis et dicis esse concedam. Sed hoc concesso, unde, quaeso, Moyses intelligere chartas potuit intus contineri, nedum scisse eum dicas quid in eis scriptum haberetur? Sed et quod super haec omnia admiratione dignissimum est, quod in illa charta, ut creditis, nihil aliud scriptum est, nisi versus quos Moyses longe post moriens Israeliticum populum, docendo, ex semetipso eum laudans edidit, et post multa annorum curricula, Salomon Deum adorans composuit de eorum laude; nulla est ratio quare in Dei capite scriptum esse debeat credi. MOYSES. Quod oculis carneis Moyses non vidit, ex sancti Spiritus revelatione cognovit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt. P. Scđ̾m ur̃e stulte explanationis seriẽ.
que & scͥpture ⁊ rõnis uiuamine caret. ꝓgredili¬
bet. Nam ut dm̃ ceruicem qͦd sane sapienti nefas
& uidet᷑ & ẽ habere concedam : potuit tam̃ fieri
ut moyses nichil ineo p̃ter ceruicem uidĩt. Aut
si quid aliud cum uidisse fingamus: potuit uidere
pilleum siue corrigie nodum. illius scił corone qu̾a
uos dicitis angelum nomine mitraton singulis diebꝰ
capiti dĩ imponere. M. Doctores itaq nr̃i illud qͦd
uidit moyses. corrigie nodum contendunt fuisse:
id̃oq deum moysi ceruicem astruunt ostendisse:
ut illum uideret nodum corrigiȩ. P. Ita ẽẽ ut asse¬
ris ad tu destructionẽ concedamus. Nam ut moy¬
sem illum corrigiȩ nodum uidisse mentiamur:
cum eius faciem nullatenus uidĩt: unde deum
pẋridem in ant̾iori capitis parte gestare ꝓbauit :
.M. Qm moyses nodatam corrigiam uidit: pxxidẽ
que illa ligaret᷑. in capite di fuisse doctores nr̃i in¬

Expanded text:
cundum vestrae stultae explanationis seriem, quae et Scripturae et rationis juvamine caret, progredi libet. Nam ut Deum cervicem, quod sapienti nefas et videtur, et est, habere concedam, potuit tamen fieri ut Moyses nihil in eo praeter cervicem viderit. Aut si quid aliud vidisse fingamus, potuit videre pileum sive corrigiae nodum, illius scilicet coronae quam vos dicitis angelum, nomine Mitraton, singulis diebus capiti Dei imponere. MOYSES. Doctores utique nostri, illud quod vidit corrigiae nodum contendunt fuisse: ideoque Deum Moysi cervicem astruunt ostendisse, ut illum videret nodum corrigiae. PETRUS. Ita esse ut asseris ad tui destructionem concedamus. Nam ut Moysen illum coronae nodum vidisse mentiamur, cum ejus faciem nullatenus viderit, unde Deum pixidem in anteriori capitis parte gestare probavit? MOYSES. Quomodo Moyses nodatam corrigiam vidit, pixidem quae illa ligaretur, in capite Dei fuisse doctores in
Abbreviated transcription (Latin):
cͤtione decora. Temporum qͦq tempies hominũ corꝑa
sibi consona reddlit & pectora. quia ineffabil pollc̃t
sapĩa. & mat̾iali iusticia. Quomͦ gͥ quisqͣm diccre
p̾sumat. locum suꝑ qu̾e sol recta p̾teriit linea in ha¬
bitabilem ẽẽ : Potius totum t̾rȩ habitabile spatium
existit continuũ. ap̃dicto loco usq ad septemtͥonale
globum : qͦd antiqui in septẽ diuiserunt partes: qͣs
scptẽ clymata uocauerunt. scłm numerũ sept̾e pla¬
netarum. Primum exbibet media linca. uͥ aneii ci¬
uitas ⁊ condita: septimum autẽ. septẽtͥonał orb te¬
net extͤmum: teliqͣ uͦ. mediũ continent spaciũ: nul¬
lusq ẽ inbabitabilis locus. nͥ ubi uł multarum harenarũ
siccitas cum aqua modica. uł montium asꝑitas aratͥ

Expanded text:
cretione decora. Temporis quoque temperies hominum corpora cretione decora. Temporis quoque temperies hominum corpora sibi consona reddit, et pecora, quia ineffabili pollent sapientia et naturali justitia. Quomodo igitur quisquam dicere praesumat locum super quem sol recta praeterit linea inhabitabilem esse? Potius totum terrae habitabile spatium existit continuum a praedicto loco usque ad septentrionalem globum, quod antiqui in septem diviserunt partes, quas septem climata vocaverunt, secundum numerum septem planetarum. Primum ex illis est in media linea, ubi Aren civitas est condita, septimum autem septentrionalis orbis tenet extremum, reliqua vero medium continent spacium. Nullus est inhabitabilis locus, nisi ubi vel multarum arenarum siccitas cum aqua modica, vel montium asperitas arat
Abbreviated transcription (Latin):
tum ad longitudin̾e. M. Coũbis tuis colligitur.
qͦd tota pars terre. habitabilis.inuna tantum par¬
te consistat. Uolo itaq nosse quenam sit illa. P. A
medio t̾rȩ. ad partẽ scͥͣptͥonis. M. beͥometrũ figura
boc mͥ mosistrari uisibilit̾ cupio: qm de hac re di¬
ũsas gentes ex libroꝵ scͥptis diũsa sensissenon dubito.
Quinq & enim ronarũ particione diuidunt terram:
quarum mediam solis calore ꝑustam. & uło inbabita¬
duas aũ medias illiuis calore & illarũ frigore tempe¬
ratas. solas habitabiles ꝑhibent eẽ. P. Opinio ista.
uisus obstat effectui. Uisu enim ꝓbamus ancii in me-¬
dio t̾rȩ sitam : & mitium arietis & librȩ. suꝑ eam rec¬
ta ꝓgredi linea: aerẽq ibi temꝑatissimum cẽ adeo ut
uiͥs. estatis. autunni & hiemis semꝑibi fere tempus sit
equale. Ibi aromatirȩ species. pulchri coloris & mell¬
flui nascunt᷑ saporis. Corꝑa quoq hominũ ñmacilen¬
ta ibi sunt niis aut pinguia: s mediocris succ dis¬

Expanded text:
tum ad longitudinem. MOYSES. Ex verbis tuis colligitur quod tota pars terrae habitabilis in una tantum parte consistat. Volo itaque nosse quaenam sit illa. PETRUS. A medio terrae ad partem septentrionis. MOYSES. Geometrica figura hoc mihi monstrari visibiliter cupio quoniam de hac re diversas gentes ex librorum scriptis diversa sensisse non dubito. Quinque etiam zonarum partitione dividunt terram, quarum mediam solis calore perustam, et ideo inhabitaedias illius calore et illarum frigore temperatas, solas habitabiles perhibent esse. PETRUS. Opinio ista visus obstat effectui. Visu enim probamus Aren in medio terrae sitam, et initium Arietis et Librae super eam recta progredi linea, aeremque ibi temperatissimum esse, adeo ut veris, aestatis, autumni, et hiemis, semper ibi fere tempus sit aequale, ibi aromaticae species pulchri coloris et melliflui nascuntur saporis. Corpora quoque hominum non macilenta ibi sunt nimis aut pinguia, sed mediocris succi dis
Abbreviated transcription (Latin):
&ut cam uolo recipias. & qͦd uerum agnoueris.
nullatenus contͣdicas . P. Et hoc ego certe ñ ab nego:
tuo namq ipsius gladio. occidere te multum cu¬
pio. M. Preterea si quid int̾cidĩt aliqndo qͦd alegũ
alienum uideat᷑ ꝓposito. ñ te pigeat queso: s de
cet̾is artib cum oportunus exegerit locus. inter¬
roganti respondere studeto. concedasq uolo. ut
mutua ratione mͥ aliqͣndo int̃rogare. aliqͣndoli¬
ceat respondere. aliqͣndo etiam adũsari. ꝓut ser¬

Expanded text:
et ut eam volo recipias, et quod verum agnoveris, et ut eam volo recipias, et quod verum agnoveris, nullatenus contradicas. PETRUS. Et hoc ego certe non abnego, tuo namque ipsius gladio occidere te multum cupio. MOYSES. Praeterea si quid interciderit aliquando, quod a legum alienum videatur proposito, non te pigeat quaeso, sed de caeteris artibus cum opportunus exigerit locus, interroganti respondere studeto, concedasque volo ut mutua ratione mihi aliquando interrogare, aliquando liceat respondere, aliquando etiam adversari, prout ser