comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pentionis que spcciał inrem actõ locum
ht̃ macti in cñb reb mobilib tã amum¬
alib qmͣͣ ⁊ his queaĩa carent ⁊ in hisque
solo ꝯtinentur ¶ ꝑhant autem actõ¬
nem lib̾e ꝑsone que sunt uiris nr̃uit
putalibi a qui sunt inpotestate nr̃a ñ
nisi forit inquid ad iecta cã quis uendi¬
patestate ex rure romano uidetur michi
⁊ pomponiuis ꝯ sentire recte erncgisse
ait enim adiccta causa ex lege qͥutsi n
ceudiire posse ¶ ꝓcchant autem ac̾tõ¬
nem nõ solum singiae ues uendicibun¬
tur si posse ⁊̃ gregnꝰ uenditar pompo¬
mento ⁊ decquitio ceteris q que greg¬
atim hñtur dicenditm est s enimgre¬
gem sufficiet ip̃m ur̃m eẽ litet singula
capitta ur̃a ñsint grex .i. ñ srngislaca¬
pita urnditabuntur
Pauł Set et sipar nmier᷑ duoꝵ icłłi
it uelit sollidum gregem s nccͣ ptẽm
dumdim tocius cuis quis uẽdicabit¬
NS isimaiorem nuuuierum alter hãt
ut detracto alieno nichilominus

Expanded text:
is in rem actio locum habet in omnibus rebus mobilibus, tam animalibus quam his que anima carent, et in his que solo continentur. Per hanc autem actionem libere persone, que sunt iuris nostri, utputa liberi, qui sunt in potestate nostra non nisi forte, inquit, adiecta causa quis vindipotestate ex iure Romano", videtur mihi et Pomponius consentire recte eum egisse: ait enim adiecta causa ex lege Quiritium vindicare posse. Per hanc autem actionem non solum singulae res vindicabuntur, sed posse mento et de equitio ceterisque, quae gregatim habentur, dicendum est. sed enim gregem sufficiet ipsum nostrum esse, licet singula capita nostra non sint: grex enim, non singula corpora vindicabuntur. Pauluster solidum gregem, sed ne partem dimidiam totius eius uindicabitsed si maiorem numerum alter habeat, ut detracto alieno nihilo minus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinptorium impcauit ab sit dit cognitõis.
is uem adu̾sns ꝙ̃ imporatum estadsit tũcͥtͥ¬
cumdutendum ecit edcm̃ ꝑ emptorium ꝙ¬
n cã cognoscẽretur. n scd̃m p̃sentẽ ꝓ nũ¬
tiabitim tͥ⁊ ducto edto iudeamus. anampie̾
rens ꝯ utum possit anͥuero satua quidemlis
cstuerum instantia tantum edc̃i ꝑrerit.
Limagis est. ut instancia tm̃ ꝑierit eͥi
it groañt litigari possit: ¶ Stĩendumẽ.
si appelbet. nõ cẽ audiendi in simodo pt
matiam defurut siminus audiendium

Expanded text:
ptorium impetrauit absit die cognitionis, is uero aduersus quem impetratum est adsit, tum circumducendum erit edictum peremptorium neque causa cognoscetur nec secundum praesentem pronuntiabitur. Circumducto edicto uideamus an amplius reus conueniri possit, an uero salua quidem lis est, uerum instantia tantum edicti periit: et magis est ut instantia tantum perierit, ex integro autem litigari possit. Sciendum est si appellet non esse audiendum, si modo per contumaciam defuit: si minus, audietur.
Abbreviated transcription (French):
qi sane crteprõnt dolimals tueri scͥ poss¬
ꝑniunciau̾it absentem debert. noniiq
iudex qui deidicato cognoscir debet de
p̃toris sinã cognosccie alioquim illu¬
arcelł notat. si ꝑdoumistiens falso ali¬
existimo debere iudicera quertlã. rel aͥnt¬
i nterespaus notat. siͥauitm morto iupt¬

Expanded text:
qui sane exceptione doli mali tueri se posspronuntiaverit absentem debere, non utique iudex, qui de iudicato cognoscit, debet de praetoris sententia cognoscere: alioquin luMarcellus notat: si per dolum sciens falso aliexistimo debere iudicem querellam rei admittere. Paulus notat: si autem morbo impe
Abbreviated transcription (Latin):
dotile ꝯscriptum est. nec .ir. id ginus ꝯt¬
spectar oportent. in quo instrimientu¬
dotis fcm̃est: ꝙͣ cum intuui comicaium ⁊
ip̃a mulier ꝑꝯditõnem matrimonii erit
rcodictura. ¶dem

Expanded text:
dotale conscriptum est: nec enim id genus contspectari oporteat, in quo instrumentudotis factum est, quam eum, in cuius domicilium et ipsa mulier per condicionem matrimonii erat reditura. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
orem anus inuiditõ defendit ⁊damp¬
natus ẽ excã inditati posse ⁊uenir nec eiꝰ
iqm̃ defendit etatem adrestitutõnem inpe¬
trandam ci ꝓdesse cumcam iuditati retussa¬
rt nõ possit ex quo apparet nec eurm cuiꝰ
noĩe ꝯdampnatus mnixilium restitutõnis

Expanded text:
orem annis in iudicio defendit et condemnatus est, ex causa iudicati posse conueniri nec eius quem defendit aetatem ad restitutionem impetrandam ei prodesse, cum causam iudicati recusare non possit. ex quo apparet nec eum, cuius nomine condemnatus est, auxilium restitutionis
Abbreviated transcription (Latin):
me alcius tollert edifficia tuaꝙ ad stilli¬
cidium meum actinet sit staru debrbit
utsi altius sb̾latis confficus tuis ftali¬

Expanded text:
me altius tollere aedificia tua, quod ad stillicidium meum attinet, sic statui debebit, ut si altius sublatis aedificiis tuis stilli
Abbreviated transcription (Latin):
te pssura qͥdam sumen ut̾eas edesde¬
noluatur. ¶Hec lex teadicionis stilli¬
cidiauti uunt sunt ut ita sunt hit sigͣt
inpositam utinis uccessitatem stillici
illitidia suscipiat cdifficiorum uicino¬
rum ħ gͥ pollicitur uenditor sibi quidã
stillicidioꝵ scruptutem deberi se autam
incc̃rium nichil nõiatim actum est:¬

Expanded text:
essura quadam lumen in eas aedes deuoluatur. Haec lex traditionis 'stillicidia uti nunc sunt, ut ita sint' hoc significat impositam uicinis necessitatem stillicidillicidia suscipiat aedificiorum uicinorum: hoc igitur pollicetur uenditor sibi quidem stillicidiorum seruitutem deberi, se autemin contrarium nihil nominatim actum est
Abbreviated transcription (Latin):
dem Seruitutes que insuꝑficie isistunt
possessiont recmat᷑ nã siforte. exedib
meis inties tuas tignum imnisuri hũo s
hñdi ꝯstetudine idem euciuet ⁊ simenti¬
nimm intuum uimissumm huo aut stillitid¬
altior arta tuaeẽt tuque nuichi ꝑaream

Expanded text:
 Seruitutes, quae in superficie consistunt, possessione retinentur. nam si forte ex aedibus meis in aedes tuas tignum immissum habuero,endi consuetudinem. idem eueniet et si menianum in tuum inmissum habuero aut stillicidaltior area tua esset tuque mihi per aream
Abbreviated transcription (Latin):
liar ¶Si sublatum sit cdifficium exquost¬
ulitidium cidit ut in ead̾sp̃t ⁊ qualitate
rtponamnr muitis exigit ut idem intel¬
ligatur nami anoquim siquisstrictius in¬
terprititur aliud est ꝙ scquenti loto poit᷑¬
rea ꝑs edifficii sit ¶ Sisernitus stillicidi¬
i iupossita sit ñlicet dño sermentis arte ibi
aquissitum sit alcius tolli potest leuior
cium eo fcosit seruitus cumiq ex alto cadat
lemus ⁊ interdum ꝯdircctum net ꝯuemiat
ad iotum seruientam infenus dimiti ñ po¬
dut uero non potest ue alio lco toulat sti¬
llicidum qmͣ in que possita seruitus est
leuius cium factre poterimꝰ acriꝰ ñ ⁊ oĩo
sciendum est intsiorem uicim ⁊ dicien¬
em fĩposse dececiorem ñ posse nisi aliqu

Expanded text:
liar. Si sublatum sit aedificium, ex quo stillicidium cadit, ut eadem specie et qualitate reponatur, utilitas exigit, ut idem intellegatur: nam alioquin si quid strictius interpretetur, aliud est quod sequenti loco ponitrea pars est aedificii. Si seruitus stillicidii imposita sit, non licet domino seruientis areae ibi adquisitum sit, altius tolli potest: leuior enim fit eo facto seruitus, cum quod ex alto, cadet lenius et interdum direptum nec perueniat ad locum seruientem: inferius demitti non poproduci non potest, ne alio loco cadat stillicidium, quam in quo posita seruitus est: lenius facere poterimus, acrius non. et omnino sciendum est meliorem uicini condicionem fieri posse, deteri
Abbreviated transcription (Latin):
rit cc̃ inpossitam serumt in cum fit̾e
Nam iarborofficit quominus celum
ider possit. si tũ id ꝙ ponitur lum̃
quidem nõ impediat sollem autem
anferat siquidem inntoloto quo gratum
rio ditendum crit q unbram faciti
loto cui sol frut intessarius cc̃ serurtu¬

Expanded text:
rit contra impositam seruitutem eum facere: nam et arbor efficit, quo minus caeli uideri possit. Si tamen id quod ponitur lumen quidem nihil impediat, solem autem auferat, si quidem eo loci, quo gratum rio, dicendum erit, quia umbram facit in loco, ‹cui sol› fuit necessarius, contra seruitu
Abbreviated transcription (Latin):
timũ tempns quoseruitutes ꝑemit rur¬
sus cum locum aquisiss habmuruis est sr¬
uitutẽ ꝙͣ uitinus debuisset
tus cẽt ⁊ intra tempus ꝙ ad amitrendam
seruitutem sussiciat ailmiõe fcã restita¬
tus ẽ scruitus quo iupstinũ statum ir¬
stituitur ꝙ sud tempus p̃rtricrit ut se¬
runus anpitatur renciuare eam cogẽ¬
dus est ¶ Cumuia publita ł flumis
impetuułꝰ ruma amissaest uitimis ꝓx¬
uus uiam p̃stare detet

Expanded text:
timum tempus, quo seruitutes pereunt, rursus eum locum adquisisset, habiturus est seruitutem, quam uicinus debuisset.tus esset et intra tempus, quod ad amittendam seruitutem sufficit, alluuione facta restitutus est, seruitus quoque in pristinum statum restituitur: quod si id tempus praeterierit, ut seruitus amittatur, renouare eam cogendus est. Cum uia publica uel fluminis impetu uel ruina amissa est, uicinus proximus uiam praestare debet.
Abbreviated transcription (Latin):
tu t elsus Giufundũ alienũ uona fide
cunt it mere quod ei fudo debetur usus
est: retintuit iouis itineris idanest si p̃ca¬
rioant ni deiecto dño possidet. fudus .n. q̃¬
liter sc hñs iͣ cũ ĩ suo habntu possessus est
ius ñdeꝑit nec refert iuste nec ne posside qͥt

Expanded text:
um. Qui fundum alienum bona fide emit, itinere quod ei fundo debetur usus est: retinetur id ius itineris: atque etiam si precario aut ui deiecto domino possidet: fundus enim qualiter se habens ita, cum in suo habitu possessus est, ius non deperit, neque refert, iuste nec ne possideat
Abbreviated transcription (Latin):
totu A quamque haunebatur in fũ¬
douicim plures ꝑcunidam riuũ iurod¬
ucere solui sinir itaut suo quisq die
acopitte ducet primo ꝑcuindamrii¬
ccude aque amssisse ue ꝑ ceteros quidu¬
xcrunt cuis ius usinpatamce̾ ꝓprium
cium cuiusq coꝵ ius fuit ntꝙͣ ꝑalium
insibrpͥari potun quod si plurium fu
b his inter quos is fundus cõis fuisset n¬
surpari potuiss Irtmsiquis eoꝵ quib
aque ductus seruitus debebatur ⁊ ꝑe
uidrm riuum aqua ducebant iusaq̃
ducende ñ ducendo eam amissit. nnit̾hil
iurisco noĩc ceteris quiriuo utebant᷑
acreuit. id q modueius est ꝑcuiuꝰ
fundum id iter aque est. ꝙꝑ nõ utende
ꝓparte imnis amissum est lib̾tait in

Expanded text:
um. Aquam, quae oriebatur in fundo uicini, plures per eundem riuum iure ducere soliti sunt, ita ut suo quisque die a capite duceret, primo per eundem riucendae aquae amississe nec per ceteros qui duxerunt eius ius usurpatum esse: proprium enim cuiusque eorum ius fuit neque per alium usurpari potuit. quod si plurium funrum omnibus his, inter quos is fundus communis fuisset, usurpari potuisset. item si quis eorum, quibus aquae ductus seruitus debebatur et per eundem riuum aquam ducebant, ius aquae ducendae non ducendo eam amisit, nihil iuris eo nomine ceteris, qui riuo utebantur, adcreuit idque commodum eius est, per cuius fundum id iter aquae, quod non utendo pro parte unius amissum est: libertate en
Abbreviated transcription (Latin):
faciet anucro cogi dcbet oñi restirus¬
re senu p̃tium seriuatcipert ⁊ ue¬
rns est cicctõm dñodari siserum de¬
tinere cupit᷑ dampnum quantidet̃¬
ior seraus fc̃s est induplum acciptre
autem solicitatori ꝑatulo euis dado¬
restirutõe hoĩs dicitur tunc locrn
ht cumde homine uino agitur Q
auitin sidemanumsso edagatur nõ
facille apudiudicem audietur dicca¬
d ideose manuimississe qm̃ hre nolu
i ix ñi seruum dispensatorem man¬
nmissit postea ratres abto actepit eitũ
eisuomꝯ staret ꝯperit apud qnͣdam mu¬
licrtulam ptiamcum⁊ sumpsisse
querebatur poss mcͤ agere scrnccerup¬
ticumti mulicre Re posse s ĩ surn de¬

Expanded text:
 vero cogi debet dominus restituere servum et pretium servi accipere? et verius est electionem domino dari, sive servum detinere cupit et damnum, quanti deterior servus factus est, in duplum accipere, autem sollicitatori periculo eius de dorestitutione hominis dicitur, tunc locum habet, cum homine vivo agitur. quid autem si manumisso eo agatur? non facile apud iudicem audietur dicendo ideo se manumississe, quoniam habere nolueinus seruum dispensatorem manumisit, postea rationes ab eo accepit et cum eis non constaret, conperit apud quandam mulierculam pecuniam eum consumpsisse: quaerebatur, possetne agere serui corrupti cum ea muliere,
Abbreviated transcription (Latin):
sires ad emptorem ꝑuenit
nichilominus ⁊ eruendito pint:¬
omp̃ etisiquid postra accessit pe¬
culio: reddenduest uenditoriuesuti.
que insolo publico sunt. uendidit ñ solũ s iꝰ uendidit
cumip̃e tbne ꝑublice sunt quarum

Expanded text:
si res ad emptorem perueninihilo minus et ex uendito put et si quid postea accessit peculio, reddendum est uenditori, ueluti quae in solo publico sunt uendit, non solum, sed ius uendit, cum istae tabernae publicae sunt, quarum
Abbreviated transcription (Latin):
cmptarum sefelit mag̾r eritoris crit damp¬
mum ñ credriteis s si abalio muurtuatur lib¬
auit eumqui inauis refectõnem rediderat
puts ethuit dandam actõnem qĩ inuauem
crediderit gͥsicam p̃posito cͥtamlegemdat
ttͣhentib quart sicum p̃posuit naui adħso
cauerit ui si ad locandum tm̃ non ad exigis¬
endum idemerit dicrudum erit antsiadħ er¬
at utucctorib licet non ut nauem mͥtib¬
p̃stet uł ctͣmo dum egresfus nõ obligauit
spositus ẽ puta legumina canebe abe m¬
armorib uł alia matialocaui ex̾cicorem
ditendum erit nonteneriquidam era enũ.
naues sunt honeraris quattam ut ip̃i dicũt¬
dare scioue nectores recipiant etsicut
certaregione etterto marincgotiantur
utecte sunt naues q̃ brimdutium sattali¬
opa nł ad dirtachio utstores trahitiut ao
orim nabiles itemquedamstu capates
admart non sifficientes ¶ Siplurei st̃
magr̃ nondiuisis officu ꝙ tumq cũ und
gestumerit obligabit excitorem sid itsis

Expanded text:
emptarum fefellit magister, exercitoris erit damnum, non creditoris. Sed si ab alio mutuatus liberauit eum, qui in nauis refectionem crediderat, puto etiam huic dandam actionem, quasi in nauem crediderit. Igitur praepositio certam legem da‹t› contrahentibus. quare si eum praeposuit naui ad hoclocauerit: uel si ad locandum tantum, non ad exigendum, idem erit dicendum: aut si ad hoc, ut uectoribus locet, non ut mercibtra, modum egressus non obligabit praepositus est, puta legumini, cannabae, ille marmoribus vel alia materia locavit, dicendum erit non teneri. quaedam enim naves onerariae, quaedam ut ipsi dicuntdare scio, ne vectores recipiant, et sic, ut certa regione et certo mari negotietur, ut ecce sunt naues, quae Brundisium a Cassiopa uel a Dyrrachio uectores traiciunt ad onera inhabiles, item quaedam fluuii capaces ad mare non sufficientes. Si plures sint magistri non diuisis officiis, quodcumque cum uno gestum erit, obligabit exercitorem: si diuisis,
Abbreviated transcription (Latin):
acausa fint nauis ut refitideberet musto
tr̃ maror pocia credita fu̾it qmͣ̃ ad cam
remãt necessarta non debert insolidumad¬
uersus dim̃i nauis actõnemdariuit dum
etillud estimandum aninco loco pecum

Expanded text:
causa fuerit nauis, ut refici deberet, multo tamen maior pecunia credita fuerit, quam ad eam rem esset ‹ne›cessaria, non debere in solidum aduersus dominum nauis actionem dari. Interdum e
Abbreviated transcription (Latin):
intẽpestare iactu mertium unius merta¬
toris ieuata ẽ inalio loco sb̾mersa et alioꝵ
mercatoꝵ merces ꝑuriatores extracte
sunt orita mercede rarõnem hñ debere
erus cuius mertes innauigatõne leuã¬
oe nonauis cã iac̾te sunt ab his quipo
qui innauigarõnem iactum fecit. ¶Si
quedamexhis meitib ꝑ umatores extͣ̃le
sunt. coꝵ enim mertes non possiũt inde¬
riseruandem nauis cã racte eẽ que ꝑrent
¶cumantem iactus de naue fc̃ssit ⁊ia¬
nduus resque innauireman serint det̾io¬
res fc̃e sunt udendume st anꝯ fecre cogẽ¬
dussit qr ñ deͣt dupliti dampno honerari

Expanded text:
us mercatoris leuata est, in alio loco summersa est et aliquorum mercatorum merces per urinatores extractae sunt data mercede, rationem haberi debere eius, cuius merces in nauigatione leuandae nauis causa iactae sunt, ab his, qui poqui in nauigatione iactum fecit, si quaedam ex his mercibus per urinatores extractae sunt: eorum enim merces non possunt uideri seruandae nauis causa iactae esse, quae perit. Cum autem iactus de naue factus est et alicuius res, quae in naui remanserunt, deteriores factae sunt, uidendum, an conferre cogendus sit, quia non debet duplici damno onerari
Abbreviated transcription (Latin):
suas ernaufragio libauerunt. Nam
huius equtatem tunt ad mittiplatu¬
it ꝯractus remedio cefis incoĩ ꝑuło sal¬
ua nam ꝯsultumẽ ¶arbore cesa ut na¬
uis ⁊ mertib uib̃ari possit equitas ⁊ tri¬
butõnis habebit locumneteit
ictu fulmninis deustistiᷤ arͣmentis ctarbo
nauigauit et homis integrum ꝑtulit

Expanded text:
suas naufragio liberaverunt: nam huius aequitatem tunc admitti placuit, cum iactus remedio ceteris in communi ua naui consultum est. Arbore caesa, ut nauis cum mercibus liberari possit, aequitas contributionis habebit locum. 6 Iulictu fulminis deustis armamentis et arbornauigauit et onus integ
Abbreviated transcription (Latin):
rem dinulotatus sit ant aliquas res eruerit
utles naniganti uel siquid reficiando nau
imi sumpsit aneuis reinoĩe idcturges¬
tumetpegasus cristimat si aditersimicins
ra inquamp̃positus ẽ fu̾it mutuatus da
uemuł uautasexibendos mi. tuatus ełm
de qͦr offilius siadificiandã nauã
mutuatus nmimox insnosusus ⁊acrrit¬

Expanded text:
hendum locatum sit aut aliquas res emerit utiles nauiganti uel si quid reficiendae nauniam sumpserit, an eius rei nomine uideatur gestum? et Pegasus existimat, si ad usum eius rei, in quam praepositus est, fuerit mutuatus, dauem uel nautas exhibendos mutuatus est? Unde quaerit Ofilius, si ad reficiendam nauem mutuatus nummos in suos usus
Abbreviated transcription (Latin):
fierioporteat etom̃ium iusimit nsi siea
ꝯsimmͤandi causa imꝑpssita forent qͣuo mini
mero eeñt cibaria co iaͣgis quod si quando
abstułunt cumꝑdere cuusfĩunt nec
ꝯstrandum eis quitas suas marces rrode¬
merint ¶ portio autempstunatõne re¬
Facienda
p̃cipitau̾nt ¶Siquis exuec̾torib soluĩe¬
: dononfit hdecrimentum magr̃inanis nõ
erit nec emꝑ fortimas cuiusq nauta extu¬
tere debet ¶Sires que iacte sunt apparue¬
runt ex honerattur collatõ ꝙsi iam ꝯ tribu¬
tõ ftã ẽ tunt huquisolutrut agent exloca¬
tocummagistro ut his exoducto exꝑiat᷑
etꝙ eregeritreddat ¶Resaupemoiu iat
aus. Cumautem arbor uł aliudnau¬
isinstrumentum remouendi coĩs ꝑ iculi
cansa deiectumẽ ꝯtributõcebetur

Expanded text:
porteat: et omnium uisum est, nisi si consumendi causa imposita forent, quo in numero essent cibaria: eo magis quod, si quando abstulerint, eum perdere cuius fuerint, nec conferendum ei, qui suas merces redemerit. Portio autem pro aestimatione refacienda praecipitauerint. Si quis ex uectoribus soluendo non sit, hoc detrimentum magistri nauis non erit: nec enim fortunas cuiusque nauta excutere debet. Si res quae iactae sunt apparuerint, exoneratur collatio: quod si iam contributio facta sit, tunc hi qui soluerint agent ex locato cum magistro, ut is ex conducto experiatur et quod exegerit reddat. Res autem iacta um. Cum arbor aut aliud nauis instrumentum remouendi communis periculi causa deiectum est, contributio debetur
Abbreviated transcription (Latin):
becant ¶Sict̃ seruans mercib det̾ror ftã
sit muisant siquid exarmauerit nullafã¬
et fnda ẽtolatõ qr dissimilis carum rerum cã
sit que nauis gr̾aparantur et earum ꝓ qui¬
b mecedemaliquis acceꝑit. Nametsifab̾
incudaͣm uł malleum freg̾it noninputa¬
naueuaria m̾tiumgñacump lures mertato¬
ues cotgisscut ꝑterea quemłti uectores ser¬
iu libiqueinta nanigarent tempestate gra¬
iuora necessario nt̾tura frãerat quesitade
inde sint hanom̃s iacturara p̾stare opor¬
teat et siquidam tales mertess inpossiussent
quib nauisnonhontraretir ue lud genm¬
beis capiitib dariopreteat et quaat̾tõne
eares expedmnpossit platuit om̃s quoꝵ ut̃¬
fuiss i acturam fi ꝯferre oportece ꝙ idtribu¬
tum obseruare ice resdeberant ntiq dusn¬

Expanded text:
berent. Si conseruatis mercibus deterior facta sit nauis aut si quid exarmauerit, nulla facienda est collatio, quia dissimilis earum rerum causa sit, quae nauis gratia parentur et earum, pro quibus mercedem aliquis acceperit: nam et si faber incudem aut malleum fregerit, non imputanaue uaria mercium genera complures mercatores coegissent praetereaque multi uectores serui liberique in ea nauigarent, tempestate graui orta necessario iactura facta erat: quinde sunt haec: an omnes iacturam praestare oporteat et si qui tales merces imposuissent, quibus navis non oneraretur, velut gemmberis capitibus dari oporteat? et qua actione ea res expediri possit? placuit omnes, quorum interfuisset iacturam fieri, conferre oportere, quia id tributum obseruatae res deberent: itaqu
Abbreviated transcription (Latin):
Iuil S icumquinca porestate sit mag¬
ut ac̾tõnes quas co nomine habui tͥ p̃star¬
em qmͣadmodum sitũ libero quida᷑mꝯ trau¬
andati agerep dem siseruis meus nauem
excebit etrum magrõ ehͣst ꝯtrantͥo nichil
ostabit quominus aducrsus magr̃imcx pe¬
rario ppent namertui uis alii nonobstab
it ħ edcm̃ quominis cummagro agere po¬
sit ħcim edc̃õ non transfer ⁊ur actõ s ad¬
icitur ¶ Sumus ex excitorib potitur cum

Expanded text:
qui in mea potestate sit, magut actiones, quas eo nomine habui, tibi praestarem, quemadmodum cum libero, si quidem condumandati ages. Item si seruus meus nauem exercebit et cum magistro eius contraxero, nihil obstabit, quo minus aduersus magistrum experario competit: nam et cuiuis alii non obstat hoc edictum, quo minus cum magistro agere possit: hoc enim edicto non transfertur actio, sed adicitur
Abbreviated transcription (Latin):
tate cuis ex̾ceat. Ideoautem exuolumptate
mus actõiem insolidum. inueto examplo
tributorie actr̃e dabimꝰ ¶ Mr̃e gͥ dubiame¬
neque inpcculiarib nertib uolumptate
extender aħ solidĩoblicatõnem entauide¬
tur ⁊ pomp̃ signifitare sisit ialia uolũ¬
tate siquidam uolumptate gerat insolid¬
uicum eumobligari siminus inpeculm̃
¶Ipotestatemntum actipiemus utriusq
nauemeytuerit pater dñs ue qui uolump¬
tate non attomodauit dumtaxat depetu¬
lio tenebitur s si filus ip̃e insolidump¬
lane siuolumptatt dñi uł patris ex̾ceant
et ip̃esiuolumptatem accamodauit insoli
roracoꝵ actum ẽtum alitro agi nonpõt s si
quid sisolutur siquidam amagrõ ip̃o iurem¬
suit magr̃i nomine soluerit munuetur
coꝵ insolidum agi poterit

Expanded text:
tate mus actionem in solidum an uero exemplo tributoriae dabimus? in re igitur dubia meneque in peculiaribus mercibus uoluntatem extendere ad solidi obligationem. et ita uidetur et Pomponius significare, si sit in aliena potestate, si quidem uoluum eum obligari, si minus, in peculium. In potestate autem accipiemus utriusque nauem exercuit, pater dominusue, qui uoluntatem non accommodauit, dumtaxat de peculio tenebitur, sed filius ipse in solidum. plane si uoluntate domini uel patris exerceant, et ipse uoluntatem accommodauit, in solro eorum actum est, cum altero agi non potest. sed si quid sit solutum, si quidem a magistro, ipso iure mri nomine soluerit, minuetur eorum in solidum agi potest
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ Utilitatẽ hunis edcĩpat̾e nemo
ẽquipĩgnoret nantum int̾dum ignaritu
uissint conditõnis uł quales tum magistris
ꝓt̃ nauigandi necessitatem tͣchamꝰequum f¬
uit tum qui magisitum naui p̾posint tenen
uttenetur qui institurorem tab̾ne iss nego¬
tio p̃possit timisit muor necessitas cthend
cummagr̃o quanicum institore quippe res
patitur indecumditõnt quis instutris dispi¬
caat ⁊ sic ctͣhat. iinaius magro nonita nam
intdimulocus tempus. non patitur plenus
delibandoi ꝯ snumitnagr̃mnnauis attipere debe¬
inus cͥtocuis nauis an toramandataẽ s sitm
quolib nautarimisit ctͣtũ nõdatur actõi

Expanded text:
 Utilitatem huius edicti patere nemo est qui ignoret. nam cum interdum ignari, cuius sint condicionis uel quales, cum magistris propter nauigandi necessitatem contrahamus, aequum fuit eum, qui magistrum naui imposuit, teneri, ut tenetur, qui institorem tabernae uel negotio praeposuit, cum sit maior necessitas contrahendi cum magistro quam institore. quippe res patitur, ut de condicione quis institoris dispiciat et si‹c› contrahat: in nauis magistro non ita, nam interdum locus tempus non patitur plenius deliberandi consilium. Magistrum nauis accipere debemus, cui totius nauis cura mandata est. Sed si cum quoli
Abbreviated transcription (Latin):
uolumptare ebtuit isolidumint tene¬
bitur etido puto erinsuꝑiort casuinso¬
lidum om̃s tentrisiseruus sit quinanem
exeaat uolumptate disi aneuatus fu̾it
Nithilonuins qui eumalienauit teneb¬
itr ꝓ inde sidecesserit scruus tenebitur
namꝰ et magrõ defuntto tenebitur mecat¬

Expanded text:
uoluntate exercuit, in solidum ille tenebitur, et ideo puto et in superiore casu in solidum omnes teneri. Si seruus sit, qui nauem exercuit uoluntate domini, et alienatus fuerit, nihilo minus is qui eum alienauit tenebitur. proinde et si decesserit seruus, tenebitur: nam et magistro defuncto tenebitur. Hae ac
Abbreviated transcription (Latin):
d crgosihit nonhrĩ s alude̾dit cmputabat
so isũ eẽ siquidam pecisliaresdedit nonfet¬
it accipiemas. si autem alus ꝓcodedit aut
ip̃tedent ramub̃ us fc̃sfiunt accipiẽtis.
¶ ꝙͣ ꝙͣ ꝑmissum sit stamlibero ⁊ depecilio
dare inpiende ꝯditõnis causasitasu amłt
hr̃es miminos saluos hoc faters potest eum

Expanded text:
d ergo, si hic non heredi, sed alii dedit, cui putabat se iussum? si quidem peculiares dedit, nec fecit accipientis: si autem alius pro eo dedit aut ipse dedit iam liber factus, fient accipientis. Quamquam permissum sit statulibero etiam de peculio dare implendae condicionis causa, si tamen vult heres nummos salvos facere, potes
Abbreviated transcription (Latin):
petitõnem nerat᷑ ⁊̃ liben membranarimire¬
fert paridem pantoninum adomitide ⁊ ne¬
ronuis filia detem que ei ꝑlib̾tate dederat.
repetisse ꝑ iuditem nec fuisse quesitum:
andomitiat sciens lib̃macepissensiquis
ꝙĩstansliber michidedent de tem cum inssuᷤ
noncẽt. condit̾e eumidetem celsuͥs scribit.
S siscrius qui test amento ħedi iuissus crat
x. dare. aiber ẽẽ codicilł posteꝰ puit lib̾tatẽ
repese eumnonposse emi Sed ip̃e cessuᷤ
maturali equitate metus. putat repetipo.¬
opinione falsadeceptum. ¶ Subtiliꝰ qͦ
illud tractat aiile quise statu lib̾m puta¬
uerit m fecerit nimimos actipiems qm̃ aed¬

Expanded text:
etiam libro membranarum refert Paridem pantomimum a Domitia Neronis filia decem, quae ei pro libertate dederat, repetisse per iudicem nec fuisse quaesitum, an Domitia sciens liberum accepisset. Si quis quasi statuliber mihi decem dederit, cum iussus non esset, condicere eum desi servus, qui testamento heredi iussus erat decem dare et liber esse, codicillis pure libertatem repetere eum non posse: sed ipse Celsus naturali aequitate motus putat repeti poopinione falsa deceptum. Suptilius quoque illud tractat, an ille, qui se statuliberum putaverit, nec fecerit nummos accipientis,
Abbreviated transcription (Latin):
cauebit. ut si potestatẽ suam ꝑucn̾it sec¬
uustestituat id ꝙ accep̃teo minus qͦ uii¬
ior serms fc̃s ẽ ꝓter fugam plane siadhut
cum maͣmiti uelit is quidedit. ille uero ma¬
nimite uolit ꝓt̃ fugamosfensus totum
ꝙ accepit restimere cumoportets sie ligat
isquidecemdedit ipm̃ seruum ⁊ scqui ion¬
posse necesse. ẽ autipm̃ del dariant quod
dedit restitiu ꝙ si distracturus nonerat eũ.
oportet id ꝙ accepit restitur᷑ nsi forit dilig¬
cuttus cmih ibiruus eẽt. si nonaccepiss.
manimites tunc enim nonẽ equue
eum tiseruo eioto p̃cio tarere: ¶ S ubi
accepit. ut mamiitẽt. deinde seriuis decessit.¬
⁊ siquidem moram fecit manuinissionid seq¬
rens est ut dicamꝰ᷑ refundert amꝙ atcepit.

Expanded text:
cauebit, ut, si in potestatem suam peruenerit seruus, restituat id quod accepit eo minus, quo uilior factus est propter fugam. plane si adhuc eum manumitti uelit is qui dedit, ille uero manumittere nolit propter fugam offensus, totum quod accepit restituere eum oportet. sed si eligat is, qui decem dedit, ipsum seruum consequi, necesse est aut ipsum ei dari aut quod dedit restitui. quod si distracturus non erat eum, oportet id quod accepit restitui, nisi forte diligentius eum habiturus esset, si non accepisset ut manumitteret: tunc enim non est aequum eum et servo et toto pretio carere. Sed ubi accepit, ut manumitteret, deinde servus decessit, si quidem moram fecit manumissioni, consequens est, ut dicamus refundere eum quod accepit:
Abbreviated transcription (Latin):
s is qͦm testator accipere uoluit aduersus
h̾dẽ ĩ fc̃m actõne agert põt intestatoripa
reatur.dem
utexpromissorem daret. net isle det. põt diti
ꝯdiciposse eiqui acceptt sit lib̾atus.

Expanded text:
sed is, quem testator accipere voluit, adversus heredem in factum actione agere potest, ut testatori pareatur. Ideut expromissorem daret, nec ille det, potest dici condici posse ei, qui accepto sit liberatus.
Abbreviated transcription (Latin):
sumptus qui necessarii fuerunt᷑ ad ꝑfactõ¬
nem iamfctistrur mani festum uit re
płus forre qmͣ⁊ accepistierogasse. ꝯdicio.
cessabit s siminus eroganmisit iplufforit¬
Srtindampnitas ⁊ͥ p̃stetur eius ꝙ expendisti.¬
¶ Sisẽrium tͣdiderits alicͥ tͣta ab eointͣter¬
tum tempus manumittẽtur. si penituer¬
it eum quitradiderit. ei suꝑħ eum cectiora¬
Netit. et fu̾it maniumissus post puĩam. a
ꝯstitutis ꝯstitutio succedit. facit q. ⁊eũ
ub̃um si nondum penitnerat eiquiin
ħ dedit. ¶ Itẜ si quis dederit ticiox. ut ser¬
iunniemat et manumittat. deur̃ pentreat.
siquidẽ non dum emptus ẽ. pnia dabit
ꝯdit̾ionem si hot ei manifestum fec̃it ne sip¬
caemat. damꝑno afficiatur siucroiansit

Expanded text:
sumptus, qui necessarii fuerunt ad profectionem, iam fecisti, ut manifestum sit te plus forte quam accepisti erogasse, condictio cessabit: sed si minus erogatum situt indemnitas tibi praestetur eius quod expendisti. Si servum quis tradiderit alicui ita, ut ab eo intra certum tempus manumitteretur, si paenituerit eum qui tradiderit et super hoc eum certioraverit et fuerit manumissus post paenitenticonstitutio succedit facitque eum liberum, si nondum paenituerat eum qui in hoc dedit. Item si quis dederit Titio decem, ut servum emat et manumittat, deinde paeniteat, si quidem nondum emptus est, paenitentia dabit condictionem, si hoc ei manifestum fecerit, ne si postea emat, damno adficietur: si vero iam sit
Abbreviated transcription (Latin):
dem ¶tedirore qui de mutua petimia
ccͣpupulum ꝯtendebat. ius iurandimde¬
fcrente. pupisłꝰ iurauit sedare nonopporĩe
eamdem petuniam a fide iussore eiuspit¬
it anexcludendus sit exceptõe iurisui¬
randiqͥa tͥ platet. riscribe michieam rẽ
apertius explicat. ił. nanisi ⁊trouersia¬
int̃treditorem pupillũfu̾it anoninino
ꝯpecimiam mutuamactepiss. etouen¬
iusser isqꝑ uiurauit se dait noncpor¬
tere: naturał obligatõ io pactõe tolet᷑.
nsolura pecuniarepetipo decit sinuero
creditorquides semutuo dedisse ꝯtemde¬
lnt. pupillus autem ẜ solo defendebatur.
ꝙ tutor eius nonint̃ipeniss ⁊ ħtale ius

Expanded text:
m Creditore, qui de mutua pecunia contra pupillum contendebat, iusiurandum deferente pupillus iuravit se dare non oportere: eandem pecuniam a fideiussore eius petit: an excludendus sit exceptione iurisiurandi? quid tibi placet, rescribe mihi. eam rem apertius explicat Iulianus. nam siinter creditorem et pupillum fuerit, an omnino pecuniam mutuam accepisset, et conueniurasset, isque iurauerit se dare non oportere, naturalis obligatio hac pactione tolletur et soluta pecunia repeti poterit. sin uero creditor quidem se mutuam dedisse contendebat, pupillus autem hoc solo defendebatur, quod tutor eius non interuenisset et hoc tale ius
Abbreviated transcription (Latin):
de iussorib exceptõnem daridebert exis¬
timamꝰ: ¶ Sifi de iussor iurauit se dare
nonoportere exceptõe iiris iurandire
andum reo ꝓmtẽdi ꝓ deise. ¶ S usi acto¬
re defe̾nte. defensor ab sentisuł p̃sen¬
ts iurauerit eũ ꝙ̃ defendit dare none
oportere: exteptõ intisiurandi eicuius n¬
nomint uiratum filit. dari de bebit cabẽ¬
ratõesteisifide uissoris defensor iurauerit.
reo datur exceptõ. It̃sireus uirauit fideiu¬

Expanded text:
 exceptionem dari debere existimavimus. Si fideiussor iuraverit se dare non oportere, exceptione iurisiurandi reandum reo promittendi prodesse. Sed et si actore deferente defensor absentis vel praesentis iuravit eum quem defendit dare non oportere, exceptio iurisiurandi ei cuius nomine iurandum fratio est et si fideiussoris defensor iurauerit: reo enim detur exceptio: Item si reus iurauit, fideiu
Abbreviated transcription (Latin):
trmog̾ eteisifalsum testameutum siñ
scelire eius quidedit uł inofficiosum ꝓnum¬
tret ueluti causa non setuta.x reperecẽtur
q̃ deaidianpossim ⁊ dit̾e.sim̾ non caueatur
ad indicem nonitetest uerũ multum in¬
t̃cẽutrum oł hoc solum dedine eatimanet
mutatur siut ne eatumꝰ ditõ cessat. quam¬
diu non itur i demerit. ⁊ sitͥ dedo .x. ut stichũ¬
t admutenda erit repetitio: aut inhibenda.
¶S ⁊ sitͥ dedero insticum manimmittas.
Sinon fatis possum ꝯditẽ aut sune peniie¬
ar ꝯdit̾e possumi tsiita dedi utit᷑ tertũ¬
ĩm tempꝰ manuimittas. si nondum temp
repeti ꝙ datuest possit ꝓcuł aitsipostidiẽ¬
pus decesserit quo maniimti potuit: repe¬
utdarem ultro tͥ ꝯpete actõnemque ex ħ etͣ¬

Expanded text:
 et si falsum testamentum sine scelere eius qui dedit vel inofficiosum pronuntietur, veluti causa non secuta decem repetentuquasi decidi. an possim condicere, si mihi non caveatur ad iudicem non iri? et est verum multum interesse, utrum ob hoc solum dedi, ne eatur, an ut mittatur: si ut ne eatur, condictio cessat quamdiu non itur. Idem erit et si tibi dedero, ne Sticht admittenda erit repetitio aut inhibenda. Sed si tibi dedero, ut Stichum manumittas: si non facis, possum condicere, aut si me paeniteat, condicere possum. Quid si ita dedi, ut intra certum tempus manumittas? si nondum tempus repeti quod datum est possit? Proculus ait, si post id temporis decesserit, quo manumitti potuit, repeut darem, ultro tibi competere actionem, quae ex
Abbreviated transcription (Latin):
la erit teligio net ullum insiurandum.
nr̃iet diui patris eius: ¶ Iurare autẽ
ininfinitum licet s an udex modum
uir ⁊ lurando statuere possit. utititra cͥ¬
tam quaititatem iuretur. ne accepta¬
hat occasione iinfinitum iuretur q̃¬
roetquidem marburiocẽiuditis deff¬
erre iusuirandum ht ꝯstatꝰ anigit᷑

Expanded text:
la erit religio nec ullum iusiurandum: nostri et divi patris eius. Iurare autem in infinitum licet. sed an iudex modum iuriiurando statuere possit, ut intra certam quantitatem iuretur, ne arrepta occasione in immensum iuretur, quaero. et quidem in arbitrio esse iudicis deferre ius
Abbreviated transcription (Latin):
nersus⁊ quempossit. et quidem ip̃e puꝑ¬
illus siinpubes estnon potest. hoc enim.
Sãpissunt rescriptumẽ s nec turorem
cogendumuł marrem pupilti amt¬
tẽdemretsiꝑata eet iurare diui frẽsres¬
cripscrunt graut enim uditatur. i⁊igno
xnites. et inuitos tutores subalitnio ꝑeu¬
du cmotumento. ĩ ꝑiurium anͣctps sb̃ue
curatores quo pupilliur ado lescentis ñ
arcris nr̃iadiipatris cius ꝯrinetui sitam̃
cautam affectõnem pupillofuo issadoles¬
centintores uł curatores p̃stare uolirat
actoritas iuris non rifragabitur xi. qͥnĩ¬
possit ad iberinonenm ad suam utllita¬
tem iuiris nrrandixe ferenda exstimatõ

Expanded text:
t. et quidem ipse pupillus, si impubes est, non potest: hoc enim saepissime rescriptum est. sed nec tutorem cogendum uel matrem pupilli admittendam, etsi parata esset iurare, diui fratres rescripserunt: graue enim uidebatur et igno rantes et inuitos tutores sub alieni compendii emolumento etiam periurium anceps subire. curatores quoque pupilli uel adulescentis non inetur. si tamen tantam affectionem pupillo suo vel adulescenti tutores vel curatores praestare volunt, auctoritas iuris non refragabitur, quin iudicpossit adhiberi. non enim ad suam utilitatem iurisiurandi referenda aestimatio
Abbreviated transcription (Latin):
tonemrccipiunt ꝑ solutoner ⁊ migisce¬
ꝑspenislam intcceris reb udo intcditim
ire non possimus q alud ꝓ alio inuito cre¬
ditors solui non pot̾ sappellat a ẽ auteninui¬
tudatõaib eod dcinco tuum fit. etideo sinõ
frat tuũ: nonnascitur obligato treditim
gͦ amutuo eodiffeit. quogenus aspẽ. am
creditum consistit extratasresq̃ pondere

Expanded text:
em recipiunt per solutionem quam specie: nam in ceteris rebus ideo in creditum ire non possumus, quia aliud pro alio inuito creditori solui non potest. Appellata est autem mutui datio ab eo, quod de meo tuum fit: et ideo, si non fiat tuum, non nascitur obligatio. Creditum ergo a mutuo differt qua genus a specie: nam creditum
Abbreviated transcription (Latin):
ipctemis ergo ꝯstitutum ualebit si
ꝙ ꝯstituitur debinum sit. ⁊̃ sinlłs apparet
quiinterim debeat. ut puta siañ adstam
ħ editatem debit orisuł capto eo ab hostib
ꝯstituat quis sesolutarum Ilamri põpsca¬
ꝯstituat intennum tantum modo tenetur
qr ea pecunia: debita ẽ Sergoris quisortẽ.
nisuras que nondebebantur ⁊stituit. te¬

Expanded text:
itur constitutum ualebit, si quod constituitur debitum sit, etiamsi nullus apparet, qui interim debeat: ut puta si ante aditam hereditatem debitoris uel capto eo ab hostibus constituat quis se soluturum: nam et Pompconstituat, in centum tantummodo tenetur, quia e‹a› pecunia debita est: ergo et is, qui sortem et usuras quae non debebantur
Abbreviated transcription (Latin):
ructus nõ modo ꝑtepti. I⁊ qui
tuerunt extimandr sunt ⁊ õ si dolo aut
culpa possessoris petira res ꝑierit utrio¬
remputat pomp̃ trebatii opimonemp¬
utantis cousq fructuum ratõnem hñd¬
am quousque habcretur s non periss id
est adrti nenditande tempus ꝙ nuli¬
ano piacet ¶ bat rat̃oe sinude sinm ꝑ¬
prietatis dñs pecient ⁊ inter moras u¬
sus fructus amissus sit exeo rempore
qͦͣraprctadem usus f. reuersus est rar̃õ
fractuum habetur ¶uł

Expanded text:
ructus non modo percepti, sed tuerunt aestimandi sunt: et ideo si dolo aut culpa possessoris res petita perierit, ueriorem putat Pomponius Trebatii opinionem putantis eo usque fructuum rationem habendam, quo usque haberetur, si non perisset, id est ad rei iudicandae tempus: quod et Iuliano placet. hac ratione si nudae proprietatis dominus petierit et inter moras usus fructus amissus sit, ex eo tempore, quo ad proprietatem usus fructus reuersus est, ratio fructuum habetur. 34
Abbreviated transcription (Latin):
qui serumi a se petitum marena eẽ
ꝯcessit iis mortuus siͥs ⁊ qui fugnta¬
uum sexuum a se petitam ñ custodit
siis fugit ⁊ qui nauem a se petitam
adu̾so tempore nauigatũ misit sica
naufragio ꝑempta est̃

Expanded text:
i seruum a se petitum in harena esse concessit, et is mortuus sit: sed et qui fugitiuum a se petitum non custodit, si is fugit, et qui nauem a se petitam aduerso tempore nauigatum misit, si ea naufragio perempta est
Abbreviated transcription (Latin):
aiusnõ est cnim ꝯ senciendum parenti
b iniuriam adu̾sus libes suos testamtir¬
to inducere. qd̾ płmq faciunt malig¬
ne cirta sangninemluum infe̾ntes iudi¬
cium noũtalib delitum̃tis ĩstigatõib ue
corrupti ¶ arcelł¬
itas cstagendrꝰ ⁊ demartis testamento agat:
⁊ opiinere assidue solleant ¶ ħ autem
ubi de incifficroso uis illa ut dixi est dotͥe
inmerenttm se. ⁊ õ indigne p̃terit̃.¬

Expanded text:
am.Non est enim consentiendum parentibus, qui iniuriam aduersus liberos suos testamento inducunt: quod plerumque faciunt, maligne circa sanguinem suum inferentes iudicium, nouercalibus delenimentis instigationibusue corrupti. 5 Marcelltas est agendi, cum et de matris testamento agant et optinere adsidue soleant. huius autem uerbi 'de inofficioso' uis illa ut dixi est docere immerentem se et ideo indigne praeterit
Abbreviated transcription (Latin):
enilas facitudo nõ obhec admitumus
ipm̃ inꝑuberẽ ad inofficiosiquere¬
lim ¶ qm̃aũt quarta debitre portois
susficit ad exchidendam querelant in¬
dindum erit alexhedatus parten fa¬
ara hoditatem cetro s d̾ midiam pe¬
tere ¶ x tñsisint ex duob tiis nepoteᷤ
scł deducto eit aligno fimeris in ponsa
dre inoffcõsumq hãt falcidiam Esscid.¬
ia autemubtates non iinuit põt di¬
scum igitur placet quartem minui ꝑ
libtates cucuit utqui seruos tm̃h̃t:
inpatrimonio suo dando  eͣis tib tatem
ĩ offcõ si quepo łam n excludit nisi forte
ħͥ filius nõ fu̾it iupotestate ꝓparre
hes insntuis merito omittit hedier

Expanded text:
bulas faciendo, non ob hoc admittemus ipsum impuberem ad inofficiosi querellam.Quoniam autem quarta debitae portionis sufficit ad excludendam querellam, uidendum erit an exheredatus partem faam hereditatem debeo, sed dimidiam petere. proinde si sint ex duobus filiis nepotes, scilicet deducto aere alieno et funeris impensa: dicere inofficiosum, quia habet Falcidiam, Falcidia autem libertates non minuit: potest dicum igitur placet quartam minui per libertates, eueniet ut, qui seruos tantum habet in patrimonio suo, dando eis libertatem inofficiosi querellam excludat: nisi forte hic filius, si non fuit in potestate, a patre h
Abbreviated transcription (Latin):
filius ucro. innodum ccͣ ditõis quecelã
inducat. ꝙͣ ad modum ageret si nõ pos¬
sideret. s peteret: ¶ Meminisse autem¬
eum oportebit trti qui testam̃tum
inosaiciosum inple dixit: iñ obtinut id̾ ꝙ
intestam̃to accepit. id ꝑdere. ⁊ ĩ fisco uen¬
dicari qi indigno allatini s eidemum auf¬
ertur. ꝙ intestamento datum est quiuf¬
q ad siuãm iniuditium litt inpeoba:
pit: ¶ eo autem solo carere quis debet.
cuius tmosinsitum ad eum ꝑtinet cet¬
um sud rogatus fu̾it restitutre. iniutia¬

Expanded text:
filius uero in modum contradictionis querellam inducat, quemadmodum ageret, si non possideret, sed peteret.Meminisse autem oportebit eum, qui testamentum inofficiosum improbe dixit et non optinuit, id quod in testamento accepit perdere et id fisco uindicari quasi indigno ablatum. sed ei demum aufertur quod testamento datum est, qui usque ad sententiam iudicum lite improba pit. eo autem solo carere quis debet, cuius emolumentum ad eum pertinet: ceterum si id rogatus fuit restituere, no
Abbreviated transcription (Latin):
est secumꝰ respond. si expuentõne itig¬
arorum is iudex aditus tẽt eñ ẽẽ iudite nnr
de quo iigatores sensissent
petestait aligita pditꝰ est. n au eo qui
ius dandoꝵiudicur nñdatus est n ex
ꝯpromisso sumptuu uł oxaliqua lege ⁊f¬
irmatis est iudext̃e ñ potuit

Expanded text:
est, Seruius respondit, si ex conuentione litigatorum is iudex addictus esset, eum esse iudicem, de quo litigatores sensissentpotestate aliqua preditus neque ab eo qui ius dandorum iudicum habet datus est nec ex compromisso sumptus vel ex aliqua lege confirmatus est, iudex esse non potuit
Abbreviated transcription (Latin):
intestani nõ dtcesserant. s ħ nemo apud
iuditem porest inpitire nõ eniu in¬
are põt cͦreũ ħedeiti ñscripserunt. po¬
tuit au̾ scripius hr̃es inpassessionẽ
mitir ex clausula deuentre in possessio¬
nem bono ꝵ mitrendo. idcm natus se¬
cumdum tibulas hrẽsimili modo et
eum qui post restaintum mr̃is fcm̃rex¬
secbo uentir extractus ẽ posse queri dico:¬
Siquis exhis ꝑsonis que ad suctẽ¬
ssionem ab intestato nõ admituntur
deinosfictosoeg̾it. nano eum. ir repeslit.
⁊ easu ob tinuerit nõ ei ꝓsit uictoria s
nis qui hñt ab testato successionemm̃ ĩ

Expanded text:
intestati non decesserant? sed hoc nemo apud iudicem potest impetrare: non enim inare potest, cur cum heredem non scripserit: potuit enim scriptus heres in possessionem mitti ex clausula de uentre in possessionem mittendo: item natus secundum tabulas haberet. simili modo et eum, qui post testamentum matris factum exsecto uentre extractus est, posse queri dico.Si quis ex his personis, quae ad successionem ab intestato non admittuntur, de inofficioso egerit nemo enim eum repellit et casu optinuerit, non ei prosit uictoria, sed his qui habe
Abbreviated transcription (Latin):
id siuãm dederit ꝙ intdum ficͭi sosiet
humanius erit sequi cuis partis siuãm¬
que scd̾m testam̃tum spectanit nͥ aperte
iudicem inique scd̾m scriptum hedcmp¬
miniciasse apparebrt¶ illud nouiss imũt᷑
eum qui legatum ꝑceꝑit nõrecte demosfi¬
cioso test amento dicfurum nisi forte id¬

Expanded text:
iam dederit, quod interdum fieri solet, humanius erit sequi eius partis sedum testamentum spectauit: nisi si aperte iudices inique secundum scriptum heredem pronuntiasse apparebit.Illud notissimum est eum qui legatum perceperit non recte de inofficioso testamento dicturum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
sctie ndum inhac ĩc utͥ si forte anteo
iudicium iouertur oblatio ei fiat eiꝰ
q rel ftimest cs̃enuoluntate testeto¬
tił obiato eo satis scm̃ uideatr e¶Un si
quis fu̾it instinitus forre ex semisse ⁊ ei
sextans epsustantia testatoris debert᷑.
u rogatus eẽc post tertum temporis rt¬
stituere ẜ̾coitatem. merito ditendũ
est. nuslũ tuditiũmoncres debstam por¬
tõnem. ⁊⁊ tius fructus hr̃e pssit fructis
tare. non est incognitimm ergeisi ab
iuitio exsemisse Neiꝰ institutur ger
post deccunium restituere ħedifriẽ:¬

Expanded text:
sequendum in hac re, ut, si forte antequam iudicium moueatur oblatio ei fiat eius quod relictum est, quasi ex uoluntate testatoris oblato eo satis ei factum uideatur.Unde si quis fuit institutus forte ex semisse, cum ei sextans ex substantia testatoris deberetur, et rogatus esset post certum temporis restituere hereditatem, merito dicendum est nullum iudicium mouere, cum debitam portionem et eius fructus habere possit: fructus tari non est incognitum. ergo et si ab initio ex semisse heres institutus rogetur post decennium restituere here
Abbreviated transcription (Latin):
cione tenebitur. si depħsa nonfu̾it adomino
possessio eiuscet̃m nemo furum ditõne
tenetur post ⁊. quamdñs possessionemad¬
surem dep̃hensu. aut octidisse aui frrgisse
euteffudisse: id ꝙ iñceperat.  ⁊quo aui
ui bonoꝵ raptoꝵ tenctur ꝯdiciposse. nẜ ł¬

Expanded text:
tione tenebitur, si depraehensa non fuerit a domino possessio eius: ceterum nemo furum condictione tenetur, posteaquam dominus possessionem adfurem deprehensum aut occidisse aut fregisse aut effudisse id quod interceperat. Ei quoque, qui vi bonorum raptorum tenetur, condici posse
Abbreviated transcription (Latin):
iis p̃cio daro pactus estinon notatur:
Ised et si sure iurando delato nira¬
u̾it quis se nõ deliquisse. nõ erit  not¬
Satus: Nam quodammodo innocenti¬
lara suam iure iurando aprobauit:
¶M andam ⁊ dẽpnans u̾bis edcĩ notatur
non solũ qui mͣdatũ suscepit. s nͥis
qui fidem suamꝙͣ ad u̾saruis secut᷑
est nõ p̃stat ut pote sifide iussi ꝑͥte: isol

Expanded text:
ris pretio dato pactus est, non notatur. sed et si iureiurando delato iurauerit quis ‹se› non deliquisse, non erit notatus: nam quodammodo innocentiam suam iureiurando adprobauit. 'Mandati condemnatus': uerbis edict‹i› notatur non solum qui mandatum suscepit, sed et is, qui fidem, quam aduersarius secutus est, non praestat. ut puta fi
Abbreviated transcription (Latin):
uttiaccipe siu magnifesti
famosis actõnib qͥs codempnatus ꝓu¬
ocauit. pendant iuditõ. nõ dum int
famosos hetur si autem omĩa tempo¬
de inpuatus fũit nõ laborat infarit¬
ia. ¶ Et iõ nec ꝓturator mepis uł de fẽ¬
soruł tutorut᷑ tͤator uł hĩs furti. ł ex
ania siñ cã ꝯ drmpnatus infamia nota¬
bitirs nic ego si ab inicio ꝓproturator¬
emtausa agit ara est ¶ ꝑactusue
si cum ꝑcio quãtocilꝙ pagus est alio qii tr
zeiqui p̃tib inpetrau̾it. neͣ setum agͥc

Expanded text:
urti' accipe si‹ue› manifesti famosis actionibus quis condemnatus prouoca‹u›it, pendente iudicio nondum inter famosos habetur: si autem omnia tempocondemnatus fuerit, non laborat infamia: et ideo nec procurator meus vel desor uel tutor uel curator uel heres furti uel ex alia simili specie condemnatus infamia notabuntur, nec ego, si ab initio per procuratorem causa agitata est. 'Pactus‹ue›' si cum pretio quantocumque pactus est: alioquin et qui precibus inpetraui
Abbreviated transcription (Latin):
iibitorumes ¶ inpłarib actõnib u̾quis
qĩimus expopłoagit destasionem utꝓ
curator p̾stare cogendus ñẽ Asquitu.¬
ratorem alicui p̃senti petat᷑ nałiter aii¬
dietur: nisi adutto ꝯ sentienttꝰ ꝙ sĩ ab sẽ¬
ẜeis pena nõ defentis ꝓturrtõris hesitut
denegetur ei actõssipcinatoragat. ⁊ p̾se¬
us sit absentis seriis acisliciꝰ ant. seruo
defendert absentẽ. tam̃ siiudicatum soiꝰ

Expanded text:
aribus actionibus, ubi quis quasi unus ex populo agit, defensionem ut procurator praestare cogendus non est. Is, qui curatorem alicui praesenti petat, non aliter audietur nisi adulto consentiente: quod si absenre. Poena non defendentis procuratoris haec est, ut denegetur ei actio. Si procurator agat et praesens sit absentis servus, Atilicinus ait servo defendere absentem, tamen si iudica
Abbreviated transcription (Latin):
anis ¶ upprio nomine iuditiumat¬
cepiss siuellet ꝓcinatorem dare. inqm̃
actor transferat᷑ iudiciĩtandiri debet. so¬
llenpnit᷑ q ꝑ iuditatũ somissarif datiẽ
¶Iemo ciũ aliene litis ꝓ doncus aefẽior
sñ satis datc̃e intelligitur. ¶ It quecitur

Expanded text:
i proprio nomine iudicium accepisset, si vellet procuratorem dare, in quem actor transferat iudicium, audiri debet sollemniterque pro iudicatum solvi satisdatione nemo enim alienae litis idoneus defensor ne satisdatione intellegitur. Item quaeritur