comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quae epõsnum quam habuerunt : non
nisi conuo luntate eius ep̃i a quotenent᷑
proprios accipiant rectores idest epõs
atuero qui a non nulli dominatu quo¬
dam adepto cõmunionem fratrum ab¬
horrent : uel certe cume leuati fueriNT
quasi i quadam arte trrannicã sibi
dominationẽ uindicant. quod pleri¬
que stolidi aduersus epos suosceruices
erigunt prbi. uel cmuiuiis sibi con¬
cili antes plebem ut persua sumaligno
& inlicito eosdem uel intsibi conlocare
rectores. Quod quidem in signae
mentis tuae tenemus uotum fraterre¬
ligiosi aureli: quiahaec sepe oppres¬
sistinon curando tales p&itiones.
Sed proptereorũmalos cogitatus & praue
concinnata concilia. hocdiconondebere
rectorem accipere eam plebẽ quaein
diocesi sempersubi acuit : necumquã
proprium epm̃ habuit. Qua propt̃
hoo quod prosecutus sum confirm&ur
nostriprosecutione non obsisto: sed hoc
me & fecisse et facturum eẽ profiteor:
Circ aeos sane quifuerint concordes non

Expanded text:
quae episcopos nunquam habuerunt, non quae episcopos nunquam habuerunt, non nisi cum voluntate ejus episcopi a quo tenentur proprios accipiant rectores, id est episcopos: at vero quia nonnulli, dominatu quodam adepto, communionem fratrum abhorrent, vequasi in quadam arce tyrannicam sibi dominationem vindicant, quod plerique stolidi adversus episcopos suos cervices erigunt presbyteri, vel conviviis sibi conciliantes plebem ut persuasu maligno et illicito eosdem velint sibi collocare rectores, quod qmentis tuae tenemus votum, frater religiose Aureli, qui haec saepe oppressisti, non curando tales petitores; sed propter eorum malos cogitatus, et prave concinnata consilia hoc dico, non debere rectorem accipere eam plebem, quae in dioecesi semper subjacuit, nec unquam proprium episcopum habuit. Quapropter hoc, quod prosecutus sum, confirmetunostri prosecutioni non obsisto: sed hoc me et fecisse et facturum esse profiteor circa eos sane, qui fuerint concordes, non
Abbreviated transcription (Latin):
purgatus fuerit : sub conspectu publico
it ademum ordinentur si hoccũ urae sc̃ita¬
tis animo concordat robor& ur ur ae digni¬
tatis responsione: Ab uniuersis ep̃is
dictumest. satis plac&:¬
Honoratus & urbanus ep̃i dixerunt
Qm̃ deconcilio quaed amtractata noscunt᷑
adicimus &iam dediepas che nobis esse
mandatũ ut deecđ a sempercarthagmen¬
si sicuti praedictume st instituamur. et
non sub angustotemporis spatio: Au
qm̃nos spopondisseiam superius memi¬
nimus ut singulis quib.q annis ad trac¬
tandũ conueniamus & cũ conuenerimꝰ
inunum tuncdiuulgabitur sc̃s paschȩ
dies perlegatos quiad fuerint concilio.
honoratus &urb anus ep̃idixert. Nunc de
pͣsenti co &u p&imu s ut litteris prouintiã
uram dehacdie in formaredignemini. Aure¬
Epigonius ep̃sdixit. Multis in concilus
hoc statutum est aco & u sacerdotali ut ple¬
bes quae indio cesibus ab epĩs r&mentur

Expanded text:
purgatus fuerit sub conspectu publico, purgatus fuerit sub conspectu publico, ita demum ordinetur. Si hoc cum vestrae sanctitatis animo concordat, roboretur vestrae dignationis responsione. Ab universis episcopis dictum est: Satis placHonoratus et Urbanus episcopi dixerunt: Quoniam de concilio quaedam tractata noscuntur, addimus etiam de die paschae nobis esse mandatum, ut de Ecclesia semper Carthaginensi, sicut praedictum est, instruamur et non sub angusto temporis spatio. Aure videtur, quoniam nos spopondisse jam superius meminimus ut singulis quibusque annis ad tractandum conveniamus, et cum convenerimus in unum, tunc divulgabitur sanctus paschae dies per legatos qui adfuerint concilio. Honoratus et Urbanus episcopi dixerunt: Nunc de praesenti coetu petimus ut litteris provinciam nostram de hac die informare dignemini. AureEpigonius episcopus dixit: Multis conciliis hoc statutum est a coetu sacerdotali, ut plebes quae in dioecesibus ab episcopis retinentur,
Abbreviated transcription (Latin):
intripoli forte & argu reinteri acere uident᷑
barbaregentes . nam intripoli ut asseritur
ep̃i suntquinq tantum modo : & possunt forte
deipsonumero uelduo necessitate aliqua
occupari. Difficileestenim: ut dequolib&
numero om̃s possintoccurrere. Numquid
deb& hocipsum in pedimento cẽacdesi as¬
acpene. perdiem dominicam ordinan¬
dos habemus. Num quid nam frequenter
potero duodecim uel decim uel non multo¬
minus aduocare epos: Sed facile est
mihi duos adiungere meaeparuitati
uicinos. Qua propter cernitinecum
caritas ur̃a : hocipsum obseruari ñ posse:
Et illud est statuendũ utquando adeligen¬
dum ep̃m conuenerimus siqua contradic
tio fuerit aborta quia talia facta sunt
apud nos: non p̃sumant adpurgandũ
eũ qui ordinandus est tresiam. sed postu¬
dus est discutiantur primo personae
contradicentium. postremoilla &iã
qua e obiciuntur pertractentur. Etcũ

Expanded text:
in Tripoli forte et Arguze interjacere videntur in Tripoli forte et Arguze interjacere videntur barbarae gentes. Nam in Tripoli, ut asseritur, episcopi sunt quinque tantummodo et possunt forte de ipso numero vel duo necessitate aliqua occupari, difficile est enim ut de quolibet numero omnes possint occurrere. Nunquid debet hoc ipsum impedimento ecclesiasac pene per diem Dominicam ordinandos habemus. Nunquidnam frequenter potero duodecim vel decem vel multominus advocare episcopos, sed facile est mihi duos adjungere meae parvitati episcopos vicinos, quapropter cernit mecum charitas vestra hoc ipsum observari non posse. XL. Et illud est statuendum, ut quando ad eligendum episcopum convenerimus si qua conttio fuerit oborta, quia talia facta sunt apud nos, non praesumant, ad purgandum eum, qui ordinandus est, tres episcopi jam, sed postudus est, et discutiantur primo personae contradicentium. Postremo etiam illa quae objiciuntur, pertractentur. Et cum
Abbreviated transcription (Latin):
mandatum est. ut dignemini darefiduciã
sit rectorem proumtiȩ scđm statuta
glorio sissimorum principũ aduersus
illum adire: Vt quimiti ad monitioni
scĩtatis urãe ad quiescere noluit. &emen¬
dareii licitum. Auctoritateiudiciaria
protinus excludatur: Aurelius ep̃sdix̃:
Seruata forma disciplinȩ non exȩstima¬
bitur app&itus. siur̃a caritate modeste
conuentus recedere detracta uerit:
cum fuerit suo contemptu & contumacia
faciente. &iam auctoritate iudicia¬
ria conuentus. honoratus & urbanus
ep̃i dixerunt. hocergo omnib plac&:¬
Honoratus & urbanus epĩ dixerunt.
Etillud nobis mandatum est ut quia pro¬
xime fratres nrae num idiae duo ep̃i
ordinare prae sumpserunt pontificẽ:
non uisi ad uodecim censeatis ep̃orum
celebrari ordinationes: Aurelius ep̃s
dixit forma antiqua seruabitur.
ut nonminus quamtres sufficiant.
qui fuerint amaropolitano di recti
adepm̃ ordinandum : propterea quia

Expanded text:
mandatum est, ut dignemini dare fiduciammandatum est, ut dignemini dare fiduciamsit rectorem provinciae secundum statuta gloriosissimorum principum adversus illum adire, ut qui miti admonitioni sanctitatis vetrae acquiescere noluit et emendare illicitum, auctoritate judiciaria protinus excludatur. Aurelius episcopus dixit: Servata forma disciplinae non aestimabitur appetitus si a vestra charitate modeste conventus recedere detrectaverit, cum fuerit suo contemptu et contumacia, faciente etiam auctoritate judiciaria, conventus. Honoratus et Urbanus episcopi dixerunt: Hoc ergo omnibus placHonoratus et Urbanus episcopi dixerunt, et illud nobis mandatum est, ut quia proximae fratres nostri Numidiae duo episcopi ordinare praesumpserunt pontificem, non nisi a duodecim censeatis episcoporum celebrari ordinationes. Aurelius episcopis dixit, forma antiqua servabitur, ut non minus quam tres sufficiant qui fuerint a metropolitano directi ad episcopum ordinandum, propterea quia
Abbreviated transcription (Latin):
uagantes eccłae led ant opini onem :
XXXIIII
Utegrotantes si pro se respondere non
possunt. cumuoluntatis eorum testi¬
monium siudixerint. baptizantur.
Similiter & depaenitentib agendum
est. Vt scenicis atq histrionib ca&eris¬
que huius modipersonis uel a postaticis
conuersis uel reuersis ad dm̃ gratia uel
reconciliatio non neg&ur:
xXXI
Vt prbt in consulto ep̃o uirgines non conse¬
er&. Crismaueronum quã conficiat :
XXXXII
Utclerici i alienaciuitate non inmoren¬
tur. nisi causas eorum iustas ep̃i loci
Vllud autem suggerimus mandatum nob
quod &iã in capuensi plenari a srnodo
uid &urstatutum: ut non liceat
fienrebaptizationes reordinationes
uel trans lationes ep̃orum. Nam crisconius
monitus scđm quod statum fuerat relm¬
quere eandem quam inuaserat plebem
contempsit aduersus statuta quȩ pro¬
nuntiata fuerant. Confirmata quidẽ
audiuimus sed p&imus scđm quod nobis

Expanded text:
vagantes Ecclesiae laedant opinionem. vagantes Ecclesiae laedant opinionem. XXXIV. Ut aegrotantes, si pro se respondere non possunt cum voluntatis eorum testimonium sui dixerint, baptizentur, similiter et de poenitentibus agendum est. XXXV. Ut scenicis atque histrionibus certisque hujusmodi personis vel apostaticis conversis vel reversis ad Dominum gratia vel reconciliatio non negetur. XXXVI. Ut presbyter inconsulto episcopo virgines non consecret, chrisma vero nunquam conficiat. XXXVII. Ut clerici in aliena civitate non immorentur, nisi causas eorum justas episcopi lIllud autem suggerimus mandatum nobis, quod etiam in Capuensi plenaria synodo videtur statutum, ut non liceat fieri rebaptizationes, reordinationes vel translationes episcoporum: nam Crisconius monitus secundum quod statutum fuerat, relinquere eamdem quam invaserat plebem contempsit. Adversus istum quae pronuntiata fuerant confirmata quidem audivimus; sed petimus, secundum quod nobis
Abbreviated transcription (Latin):
xxriiitem placuit ut ep̃itrans inare non pro¬
ficiscantur : nisi consulto primaesedis
tã uel commendationem:
Ut sacramenta altaris non nisi aieiu¬
nis hominib celebrentur. excepto
unodie anniuers ario quocȩn adñi cele¬
bratur. Namsi aliquorũ promeridia¬
notem porede functorũ siue ep̃orum siue
c& erorum cõmendatio facienda est:
solis orationibus fiat : suilliqui faciunt
iam pransi inueniantur:
necessitate illicreficiant. populi&iã
ab huius modi conuiuiis : quantum fieri
potest prohibe antur:
pora decernantur:
xaxii Vt prbt in consulto ep̃onon reconcili&
paenitentẽ . nisi absente ep̃o necessi tate
cogente. cuiuscumq paenitentis pub¬
licum & uulgatissimum crimenest qđ
uni uers am ecđam cominouerit ante
absidam manus ei in ponatur:
XXXIII
Utungines sacrȩsi aparentibus a quib
inmon asterio uirginũ uel grauioribus
feminis cõmendentur. ut simulhabitan¬
tes inuicẽ secus todiant nepas simua

Expanded text:
XXVIII. Item placuit ut episcopi trans mare non proXXVIII. Item placuit ut episcopi trans mare non proficiscantur, nisi consulto primae sedistam vel commendationem. XXIX. Ut sacramenta altaris non nisi a jejunis hominibus celebrentur, excepto uno die anniversario quo coena Domini celebratur. Nam si aliquorum meridiano tempore defunctorum sive episcoporum sive caeterorum commendatio facienda est, solis orationibus fiat si illi qui faciunt, jam pransi inveniantur. necessitate illic reficiantur. Populi etiam ab hujusmodi convivis quantum fieri potest prohibeantur. Xpora decernantur. XXXII. Ut presbyter inconsulto episcopo non reconciliet poenitentem nisi absente episcopo necessitate cogente cojuscunque poenitentis; publicum et vulgatissimum crimen est quod universam Ecclesiam commoverit, ante absidam manus ei imponatur. XXXIII. Ut virgines sacrae si a parentibus a quibus in monasterio virginum vel gravioribus feminis commendentur, ut simul habitantes, invicem se custodiant, ne passim
Abbreviated transcription (Latin):
uele p̃orum ex amine uel populi testimonio
re adsistitur : semperad patrem dirigat᷑
oratio. Et quascumq sibi preces aliquis
describit noneis utatur nisi prius eas in¬
structiones fratribus contulerit:
Uthis acramentis corporis & sanguinis
dñ inihil amplius offeratur quam ipse
dñstradidit : hoc est panis et uinum aquȩ
mixtum necamplius in sacrificiis offerit᷑
et quaecumq ex familiado mestica necessita
Utnullus ordin&ur dericus nisi probatus
Ut nemo in p̃cibus uel patrem profilio : uel
Utdericiuel continentes ad iuduas ueluir¬
gines nisi exius suuel permis suepõrum
aut presbiterorum non accedant. Et hoc
modi faeminas. sed ubi autelerici prae¬
sentes sunt aut graues aliqui xp̃i ani:
Ut prime sedis ep̃s non appell&ur prin¬
ceps sacerdotũ aut summus sacerdos aut
aliquid huius modi sed tantum primae
sedis episcopus
xxxii
Utoleri ciedendi uelbibendi causataber¬
nas non ingrediantur : Nisi peregrina
tionis necessitate compulsi:

Expanded text:
porum examine vel populi testimonio.re assistitur, semper ad patrem dirigatur oratio, et quascunque sibi preces aliquis describit, non eis utatur, nisi prius eas instructiones fratribus contulerit. XXIV. Ut in sacramentis corporis et sanguinis Domini nihil amplius offeratur quam ipse Dominus tradidit, hoc est, panis et vinum aquae mistum, nec amplius in sacrificiis offeratur et quaecunque ex familia domestica necessitatUt nullus ordinetur, nisi probatus Ut nemo in precibus vel Patrem pro Filio, velerici vel continentes ad viduas vel virgines nisi ex jussu vel permissu episcoporum aut presbyterorum non accedant. Et hoc modi feminas sed ubi aut clerici praesentes sunt, aut graves aliqui Christiani. Ut primae sedis episcopus non appelletur princeps sacerdotum, aut summus sacerdos, aut aliquid hujusmodi; sed tantum primae sedis episcopus. XXVI. Ut clerici edendi vel bibendi causa tabernas non ingrtionis necessitate compulsi.
Abbreviated transcription (Latin):
bunt eius quifrequenter litigat . & ad accusan¬
dumẽ facilis: accusationem nemo absque gran¬
rum constantinus imperator interc aetera
tempus habebunt propriũ. Id estdiem magni
iudicii. iudicemuero illũ quitunc futurus ẽ
omnibus iudicare mihiergo homini c̃stituto
dehuius modireb: nonlic& habere auditoriũ
sacerdotũ scilic& accusantiũ & simulaccusa¬
torum quos mini me conuenit tales debere
monstrare qui iudicentur ab aliis cũ ab ipso
dñõ magis ipsi sintludicandi. de quibus ait
proph&a : Ds̃ stetit ins inago gadeorum
in medio autem deos discernit. ne queposit̃
human ocondem nari examine : quos ds̃

Expanded text:
 Eius, qui frequenter litigat et ad accusandum est facilis, accusationem absque granporum Constantinus imperator inter caetera tiones tempus habebunt proprium, id est, diem magni judicii: judicem vero illum, qui tunc futurus est omnibus judicare. Mihi ergo homini, constituto de hujusmodi rebus non licet habere auditorium, sacerdotum scilicet accusantium simul et accusatorum. Quos minime convenit tales debere monstrari, qui judicentur ab aliis, cum ab ipso Domino magis sint ipsi judicandi, de quibus ait propheta: Deus stetit in synagoga deorum: in medio autem Deus discernit . Neque possunt humano condemnari examine, quos Deus
Abbreviated transcription (Latin):
totastres personas unum dm̃. si in car¬
nationẽ dumam non in patreneq in
spũscõfactam : sed infilio tantũ credat
Vt quierat idiuinitate dĩ patrisfili¬
us : ipsefier& in homine hominis matris
filius. Ds̃uerus expatre: ethomo
uerus exmatre. Carnem ex matris
uis ceribus habens : & animã humanã
rationalem. simullneo utriusq natu¬
rae. ldestds̃ & homo un a persona
omnium quae sunt. & auotordñs et
rector cumpatre & spũ scõomniũ crea¬
turarum. qui passus sit uera carnis pas¬
sione mortuus uera corporis sui morte:
resurrexituera carnis suae receptione
etuera animȩ resumptione. inqua
ueni& iudicare uiuos & mortuos.
Quaerendum &iamabeo : si credat¬
huius quam gestamus & non alterq̃
us resurrectionem : si credatiudiciũ
futurum & recepturos singulos prohis
quae in haccarne gesserunt uel poe¬
nas uel premia : sinuptias non prohi¬
beat si secundamatrimonia nondã¬
n& si carnium perceptionem non

Expanded text:
totas tres personas unum Deum, si incartotas tres personas unum Deum, si incarnationem divinam non in Patre, neque in Spiritu sancto factam, sed in Filio tantum credat, ut, qui erat in divinitate Dei Patris Filius, ipse fieret in homine hominis matris filius, Deus verus ex Patre, homo verus ex matre, carnem ex matris visceribus habens, et animam humanam rationalem, simulrae, id est Deus et homo, una persona,omnium quae sunt et auctor, Dominus et rector cum Patre et Spiritu sancto omnium creaturarum, qui passus sit vera carnis passione, mortuus vera corporis sui morte, resurrexit vera carnis suae receptione, et vera animae resumptione in qua veniet judicare vivos et mortuos. Quaerendum hujus quam gestamus, et non alterius, carnis resurrectionem; si credat judicium futurum, et recepturos singulos pro his quae in hac carne gesserunt, vel poenas, vel gloriam; si nuptias non improbet, si secunda matrimonia non damnet, si carnium perceptionem non
Abbreviated transcription (Latin):
HONORIO AUGUSTO QUARTOETEUTICIA¬
ANO CONSULIBUS UIIDUS NOBRIS
Cum aurelius ep̃s in concilio uni uersa¬
li carthagine insecretario cũ omnib
consacerdotib suis consediss& : placuit
cum eo cunctis qui fuerunt in eadem scã
synodo constituere. haec quae adordi¬
nes ecclesi asticos canonicis sunt necessaria
disciplinis. Vbi in principio constitutũ
est qualis debeat ordinare ep̃s:¬
n&ur. Sinatura sił prudens. sido cibi¬
lis simoribus temperatus. siuita castus
si sobrius si semper siune gotii cauens
sihumilis. si affabilis. simisericors
silit teratus. si i lege dñi instructus
si inscripturarum sensibus cautus. si
indoginatibus ecclesi asticis exercita¬
tus et ante om̃a si fidei documenta
uerbis simplicibus asserat idestpa¬
trem & filium & sp̃m sc̃m unum dm̃ẽe
confirmans: totamq trinitatis dĩ¬
tatem coessentialem et consubstantia¬
lem &co adernalem & coomnipo¬
tentem praedicans. Si singulas quasq
intrinitate personas plenumdm̃. et

Expanded text:
HONORIO AUGUSTO QUARTO ET EUTYCHIANO CONSULIBUS, VI IDUS NOVEMBRIS. Cum Aurelius episcopus in concilio universali Carthagine in secretario cum omnibus consacerdotibus suis consedisset, placuit cum eo cunctis qui fuerunt in eadem sancta synodo constituere haec quae ad ordines ecclesiasticos canonicis sunt necessaria disciplinis: ubi in principio constitutum est. I. Quales debeant ordinari episitur si natura prudens est, si docibilis, si moribus tesi sobrius, si semper suis negotiis cavens, si humilis, si affabilis, si misericors, si litteratus, si in lege Domini instructus, si in scripturarum sensibus cautus, si in dogmatibus ecclesiasticis exercitatus; et ante omnia, si fidei documenta verbis simplicibus asserat, id est Patrem et Filium et Spiritum sanctum unum Deum esse confirmans, totamque trinitatis deitatem coessentialem et consubstantialem et coaeternalem et coomnipotentem praedicans; si singulas quasque in trinitate personas plenum Deum, et
Abbreviated transcription (Latin):
nos oport&. Si quis uero statuta super¬
gressus corruperit uel pronihilo habenda
putauerit : si laicus est communione
cita omnium n r̃orum quae ad consensũ¬
nr̃m sunt scripta : ur̃a quoq subscrip¬
tione firm &is. Vniuersi dixerunt
Etconsensis senos concilii huius scripta
testantur & subscriptionenra consensus
declarabiturnr̃t̃. Et subscripserunt
INCIPIUNT GESTA CONCILII CAR¬
TAGINENSIS SECUNDIFABITA¬
Vt trinitas & credatur & praedic&ur
Vltdiocesis quae e p̃mnum quã habuit non habeat.
Vlt qui criminibus inplicatis sunt dences ñ accusꝗT
i Vtquiex cõmunicatũ alterius susceperit ex com¬
municetur.

Expanded text:
nos oportet. Si quis vero statuta supernos oportet. Si quis vero statuta supergressus corruperit vel pro nihilo habenda putaverit, si laicus est, communione; cita omnium nvestrum sunt scripta, vestra quoque subscriptione firmetis. Universi dixerunt, et consensisse nos concilii hujus scripta testantur, et subscriptione nostra consensus declarabitur noster; et subscripserunt. INCIPIUNT CAPITULA CONCILII CARTHAGINENSIS SECUNDIUt Trinitas et credatur, et praedicetur. 2. 5. Ut dioecesis quae episcopum nunquam habuit, non habeat. 6. Ut qui criminibus implicati sunt, clericos non accusent. 7. Ut qui excommunicatum alterius susceperit, excommunicetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Gratus ep̃sdixit. Nouelle suggestiones
qua e uel obscure sunt uel sub genere lateNt.
inspecte a nobis formam accipient. C&e¬
rum de quibus apertissimedium a scrip¬
tura sanxit : non differenda sententia
est sed potius ex sequenda: proin de quod
inlaicis rep̃henditur : id multomagis in
dericis oport& praedampnari. Vniuer¬
sidixerunt. Ne mocontra proph& as
nemocontrae uangelia facit : sineperi¬
culo:¬
Gratus ep̃s dixit. Iux tastatuta concilii
& meae mediooritatis sententiam:
plac& facerererum omnium condusio¬
nem. Vn iuersititulide s ignati & digesti:
teneant sententias suas. Saneoredo uos
tenere multis conciliis a patribus nr̃is
& traditionem temerari ameẽ dãpnatã
et rebaptizationis i pi&atemẽ ẽpunien¬
dam. Quas res&iam nr̃o concilio credo
iam terminum accepisse. Reliquauero
quaeuel facta ueldicta superius conpre¬
hensa sunt uel aliis conciliis conscripta:
quae scđm legem inueniuntur custodire

Expanded text:
Gratus episcopus dixit: Novella suggestio: Gratus episcopus dixit: Novella suggestio: quae vel obscura sunt vel sub genere latent, inspecta a nobis formam accipient: caeterum de quibus apertissime divina Scriptura sanxit non ferenda sententia est, sed potius exsequenda. Proinde quod in laicis deprehenditur, id multo magis debet in clericis praedamnari. Universi dixerunt: Nemo contra prophetas, nemo contra Evangelia facit sine periculoGratus episcopus dixit, juxta statuta concilii et meae mediocritatis sententiam, placet facere rerum omnium conclusionem, universi tituli designati et digesti teneant sententias suas. Sane credo vos retinere multis conciliis a patribus nostris, et traditionem temerariam esse damnatam, et rebaptizationis impietatem esse puniendam, quas res etiam nostro concilio credo jam terminum accequae vel facta vel dicta superius comprehensa sunt, vel aliis conciliis conscripta secundum legem inveniuntur, custodire
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃i dixerunt. Contemptus deb& con¬
tumatiae & superbiae i n omnib: frangi
caus auero propersonis : abstatutonu¬
mero audiatur:
Antigonus ep̃s matirensisdixit. Gra¬
uem iniuriam patior : & credo dolore
scĩtatem urãm contumeli ã meam et
computare communẽ iniuriam. Ob¬
tantius cum sere present ar& pactum
meum habuit : et diuisumest quod ad¬
se in liceat populorum imperitorũ animos
contradisciplinam contraeu angelicam
traditionem. contrapacem placitam.
Namsi sibi posse contingere arbitraren¬
tur : numquam profecto infratrẽ aliquis
deliquiss&. Vnde aut inita pacta su obti¬
neant firmitatem : aut conuentus si se
non cohibuerit. ec desi asticam senti &
disciplinam. Vniuersi dixerunt. Pax
seru&ur pactacustodiantur:¬
Abundantius ep̃s adrumentinus dixit
in nr̃o concilio statutum est : ut non liceat
clericis fenerare. quod si &iam sc̃ĩtati
tuae & huio concilio uideatur praesenti
placito designetur.

Expanded text:
i dixerunt episcopi, contemptus debet coni dixerunt episcopi, contemptus debet contumaciae et superbiae in omnibus frangi, causa vero pro personis ab statuto numero audiatur. XII. Antigonus episcopus Matirensis dixit, gravem injuriam patior, et credo dolere sanctitatem vestram contumeliam meam, et computare communem injuriam. Optantius cum se repraesentaret, pactum meum habuit, et divisum est, ut illiciat populorum imperitorum animas contra disciplinam, contra 77 evangelicam traditionem, contra pacem placitam. Nam si sibi posse contingere arbitrarentur nunquam profecto in fratrem aliquis deliquisset, unde aut initam pacti sui obtineat firmitatem, aut conventus si se non cohibuerit, ecclesiasticam sentiat disciplinam. Universi dixerunt, pax servetur, pacta custodianturAbundantius episcopus Adrumentinus dixit: In nostro concilio statutum est ut non liceat clericis fenerari: quid etiam sanctitati 120 tuae et huic concilio videtur, praesenti placito designetur.
Abbreviated transcription (Latin):
derid&. pudor publicus umdicabitur.
Vniuersi dixerunt. Saluberrime
professiones debuerunt tanto concedi
concilio:
collegesuo facere iniuriam. Multienĩ
et transcendunt suas. & u surpant alienos
ipsis iiuitis. Gratus e p̃sdixit. duaritiȩ
cupiditatem : radicem omniummalorũ
essenemoquis dubit &. prohidehi hiben¬
dum est nequis alienosfines usurp& aut
transcendat ep̃m collegamsuam aut usur¬
p& alterius plebes sine eius petitu. quia
inde c& eramala om̃ a generantur. Vni¬
uersi dixerunt plac& plac&.¬
Elphideforus ciuculitanus ep̃s dixit
Statu atscĩtas ur̃a utolericiqui superbi
uel contum aces sunt coerceantur. Vt
illum nones sedĩ qui humilitatẽ contẽp¬
nit : sed di aboliqui s uperbi ae hiuentor
& princeps est. Vndesiquistumidus :¬
uel contumeliosus extiterit in maiorẽ
natu. uel aliquam causam habuerit :
a tribus uicinis ep̃is sidia conus estargu
consacerdotibus audiatur. Vniuersi¬

Expanded text:
deerit et pudor publicus vindicabitur. deerit et pudor publicus vindicabitur. Universi dixerunt: Saluberrimae provisiones debuerunt tanto condi concilio. collegae facere injuriam, multi enim et transcendunt suas et usurpant alienas plebes, ipsis invitis. Gratus episcopus dixit: Avaritiae cupiditatem radicem omnium malorum esse nemo est qui dubitet: proinde inhibendum est ne quis alienos fines usurpet aut transcendat episcopum collegam suum et usurpet alterius plebes sine ejus petitu, quia inde caetera mala omnia generantur. Universi dixerunt: Placet, placElipidephorus Cuiculitanus episcopus dixit: Statuat sanctitas vestra, ut clerici qui superbi vel contumaces sunt coerceantur: quiillum non esse Dei qui humilitatem condemnat, sed 119 diaboli qui superbiae inventor et princeps est: unde si quis tumidus vel contumeliosus exstiterit in majorem natu vel aliquam causam ha tribus vicinis episcopis, si diaconus est arguaconsacerdotibus audiatur. Univers
Abbreviated transcription (Latin):
Cratus ep̃s dixit. Si postdeposita uniuer¬
sae tredditaratio cinia siactus uitae ipso¬
rum fuerint conprobati : in ommib debent
cum laudedericisi postulati fuerint ho¬
nore munerari. Si enim ante liberta¬
tem negotiorum uel officiorum ab aliquo
sine consideratione fuerit ordinatus:
ecđa i famatur. Vniuersi dixerunt
Recte om̃a statuit sc̃itastua id eoq ita¬
est & nr̃a est quoq sententia
M&us canonensis ep̃s dixit. Rectesta¬
tutum est : ut ob noxii negotiis alienis
non ordinentur. Tamen sidimis si
& gratias referre debent : & adderi¬
corum iniuria tem perare. Etipsis
thecarios uel rationatores:
Cratus ep̃s dixit. nullidubium estquod
om̃s uel domini uel procuratores uel qui¬
cumq praesunt cum audierint saluber¬
rima instituta consilii. & sibies se consul¬
tum necipeditum: propriam debe¬
nr̃s. quod siiniun a constitutionisim¬
peratoriae dericos inquie tandosputa¬
uerint : si de fensio ecdesi asticanos non

Expanded text:
Gratus episcopus dixit: Si post deposita univerGratus episcopus dixit: Si post deposita universa et reddita 118 ratiocinia actus vitae ipsorum fuerint comprobati in omnibus, debeant et cum laude cleri si postulatus fuerit honore munerari; si enim ante libertatem negotiorum vel officiorum ab aliquo sine consideratione fuerit ordinatus, Ecclesia infamatur. Universi dixerunt: Recte omnia statuit sest et nostra est quoque sententia. IX. Metus Canonensis eptutum est ut obnoxii negotiis alienis non ordinentur; tamen si dimissi, et gratias referre debent et a clericorum injuria temperare: et ipsis thecarios vel ratiocinatores. Gratus episcopus dixit: Nulli dubium est quod omnes vel domini vel procuratores vel quicunque praesunt, cum audierint saluberrima instituta concilii et sibi esse consultum nec impeditum, propriam inhibenostris; quod si in injuriam constitutionis imperatoriae clericos inquietandos putaverint, et defensio ecclesiastica non
Abbreviated transcription (Latin):
placere suggessi onemineam scĩtatiurȩ
et displicere uobis ut qui seruiunt dõ et
adnixi sunt cdero : non accedant ad actus
seu administrationem uel procurationẽ
domorum
Cratus ep̃s dixit. Et apłorum statuta s:
quaedicunt Nemomilitansdõ ingerit
senegotiis saecularibus. Pro inde autderi¬
cisint sine actionib domorum: aut auc¬
tores sineofficiodencorum. Vniuersi
dixerunt hoc obseruamus
Casianus usulensis ep̃s dixit. Statuat
grauitas ur̃autunus quisq dericus uel
laicus non cõmunic& in alia plebe sine
litteris ep̃i sui:
Eratus ep̃sdixit Nisi hoc obseruatũ
fuerit : commnuniofiet passiua. Nã
sicum litteris receptus fuerit & concor¬
dia interepos seruatur : et nemo subtilis
alterius fugiens communionẽ ad aliaũ
latenter accedit. Vniuersi dixerunt
Omnibus prouides : & dero & laicis
consulis¬
Magnus ep̃s astuagensis dixit. Quid
dilectioniurãe uideturprocuratores

Expanded text:
placere suggestionem meam sanctitati vestrae, placere suggestionem meam sanctitati vestrae, et displicere vobis ut qui serviunt Deo et annixi sunt clero accedant ad actus et administrationem vel procurationem domorum. Gratus episcopus dixit: Et apostolorum statuta sunt quae dicunt: Nemo militans Deo ingerit se negotiis saecularibus: proinde aut clerici sint sine actionibus domorum, aut actores sine officio clericorum. Universi dixerunt: Hoc observemusCassianus Usulensis episcopus dixit: Statuat gravitas vestra, ut unusquisque clericus vel laicus non communicent in alia plebe sine litteris episcopi sui. Gratus episcopus dixit: Nisi hoc observatum fuerit communio fiet passiva; nam si cum litteris receptus fuerit, et concordia inter episcopos servatur ut nemo subtilis alterius fugiens communionem ad alium latenter accedat. Universi dixerunt: Omnibus provides et clero et laicis consulMagnus episcopus Astuagensis dixit: Quid dilectioni vestrae videtur, procuratores
Abbreviated transcription (Latin):
quae lege praescripta sunt proficien¬
tia disciplinae et unus quisq nr̃m
tractatũ assiduo & commonitione fre¬
quenti per singulas quasq species pro¬
ficientes ad disciplinam poterit popu¬
los inuitare. Tamen aliqua ex eis prop¬
terblas phemias suggerenda sunt a
nobis e dnconcilio statuenda siuide¬
tur uobis pari sententia teneantur &iã
hiquicum uiduis commorantur : et nul¬
la secum germanitate coniuncti sunt.
Vniuersi dixerunt. lux tauiduos et ui¬
duas : eadem lex maneat & sententia.
Primatus ep̃s begesditanus dixit sug¬
gero scitatiurã e ut statuatis non licere
dericum alienum ab aliquo suscipisine
laicum usur̾pare sibide plebe aliena ut
eum ordin& : sine conscientia eius ep̃ide
cuius plebeest:
Cratis e p̃s dixit haec obseruantia pacẽ
custodit Na metinemini in sc̃ĩs simoati¬
cilio serdi censi similiter statutum ut nemo
alterius plebis hominem usurp&: sed si
Nicasius ep̃sculustiti anus dixit. Credo

Expanded text:
quae lege perscripta proficienquae lege perscripta proficientia disciplinae, et unus quisque nostrum tractatu assiduo et commonitione frequenti per singulas quasque species proficientes ad disciplinam poterit populos invitare, tamen aliqua ex eis propter blasphemias suggerenda sunt a nobis et in concilio statuenda, si videtur vobis pari sententia teneantur etiam hi qui cum viduis commorantur, et nulla secum germanitate conjuncti sunt. Universi dixerunt, juxta viduos et viduas eadem lex maneat et sententia. Primatus episcopus Vegeselitanus dixit: Suggero sanctitati vestrae, ut statuatis, non licere clericum alienum ab aliqre, sed neque laicum usurpare sibi de plebe aliena, ut eum ordinet sine conscientia ejus episcopi de cujus plebe est. Gratus episcopus dixit: Haec observata res pacem custodit, nam et memini sanctissimi concilii Sardicensis similiter statutum, ut nemo alterius plebis hominem sibi usurpet, sed si Nicasius episcopus Culusitanus dixit: Credo
Abbreviated transcription (Latin):
d&ur urãe dilectionicauendum est
ut pastoris cura quantum deb& et post
regularis prouidentia promimiat : ut
ri. Occasi ones enim ãputandae sunt
peccatorum : & tollende om̃s suspitiones
quib subtilitas di ab oli sub p̃textu carita¬
tis & dilectionis in cautas animas uelig̃¬
naras retinere consueuitti
Nullu sigitur & nulla scĩmoniae & uir¬
ginitati deseruiens : propterblasphe¬
mia mecđae. si uobis plac& iunadomo
paenitus cõmorar debent. Vniuersi
dixerunt : quinolunt nubere & pudi¬
citiam meliore meligunt : partẽ hanc¬
uit aredebent: Et non solum habitare
simul : sed nec habere ad sealiquẽ acces sũ
hoc ergo & lex iub& et sc̃ita surã cõmen¬
dat : hoc etii singulis concilus a nobis
statutum est.
Eratus ep̃sdixit. Ergo persuas sio hter¬
dũ prudenter sol& arcere a peccatis
dum in prudentes deb&m&us huius¬
modi constringere. sis anũ consilium
respuunt & salutaremandatum siergo
laici sunt postcomm unionem si contẽ pꝰ

Expanded text:
detur vestrae dilectioni, cavendum est detur vestrae dilectioni, cavendum est ut pastoris curam quantum debet et potest regalis providentia tota praemuniat, ut ri; occasiones enim amputandae sunt peccatorum, et tollendae omnes suspiciones, quibus subtilitas diaboli sub praetextu charitatis et dilectionis incautas animas vel ignaras irretire consuevit. Nullus igitur et nulla sanctimoniae et virginitati deserviens propter blasphemiam Ecclesiae, si vobis placet, in una domo penitus commorari non debet. Universi dixerunt: Qui nolunt nubere et pudicitiae meliorem eligunt partem vitare debent non solum habitare simul, sed nec habere ad se aliquem accessum: hoc ergo et lex jubet et sanctitas vestra commendat, hoc et in singulis conciliis a nobis statutum est. Gratus episcopus dixit: Ergo persuasio interdum prudentes solet arcere a peccatis, cum imprudentes debet metus hujusmodi constringere, si sanum corespuunt, et salutare mandatum. Si ergo laici sunt, post commonitionem si contempser
Abbreviated transcription (Latin):
titulus neces sarius rebaptizationis in
quoplus schis matis rabies sedelictis cela
bat : & habitamoderatione. legis iugore
et auctoritate fidescustodita est. illud
sane sapientis simis ur̃is sensibus in sinu¬
ego unus ex uobis & qui parens uobi scũ sollici¬
tudinẽ gero propter ecdesi asticũ ordinẽ
illud insinuare curabo: mu hirru
Uartrrum dignitatẽ nemo profanus
in famet neq passiua corpora quae se¬
pulturae tantũ proptermiseri cordiam̃
ecdesi asticam cõmendarimandatum est
redigant : ut aut hsaniam prȩcipitatos.
ne uel tempore competente quomartrnia
celebrentur. Martrrum nomine appel¬
lent autsi quis iniuriam martrrum uel
claritatieorum ad iungat in sanus: plac&
eos silaici sunt ad pȩnitentiam redigi. Si
autem derici : post communionẽ & post
cognitionẽ honoro priuan. Vni uersi
dixerunt. Recte stabiliit sc̃itas ur̃a:
hoc & singulis conciliis statutum est
Cratus ep̃sdixit. Etillud p̃cipue siui¬

Expanded text:
titulus necessarius rebaptizationis, in titulus necessarius rebaptizationis, in quo plus schismatis rabies delitescebat, et habita moderatione, legis vigor et auctoritas fidei custodita est. Illud sane sapientissimis vestris sensibus insinuego unus ex vobis, et qui parem vobiscum sollicitudinem gero, propter Ecclesiasticum ordinem illud insinuare curabo. II. Martyrum dignitatem nemo profanus infamet, neque ad passiva corpora, quae sepulturae tantum propter misericordiam ecclesiasticam, commendari mandatum est, redigat, ut aut insania praecipitatos, ne vel tempore competenti, quo martyria celebrentur, martyrum nomine appellet. At si quis ad injuriam martyrum, claritati eorum adjungat infamiam, placet eos, si laici sint, ad poenitentiam redigi: si autem sunt clerici, post commonitionem, et post cognitionem, honore privari. Universi dixerunt: Recte statuit sanctitas vestra. Hoc et singulis conciliis statutum estpiscopus dixit: Et illud praecipue, si vi
Abbreviated transcription (Latin):
necesse est nos memores praeceptorum
contemplantes unitatis tempus id desin¬
gulis definire : quod nec carthago uigorẽ
legis infringat. nec tamentem poreuni¬
tatis aliquid duris simum statuamus.
Ergo si uobis plac& : consideremus primũ
titulum rebaptitationis. Vnde sc̃itatẽ
urãmpostulo ut mentis urãe placita pro¬
ducatis ad descendentem inaquam & inter¬
rogatum hitrinitate scđm euangelii fidẽ
et apłorum doctrinam & confessumbonã
conscientiam indm̃ dere surrectioneihũ xp̃i
siliceat itorum in terrogariie adem fide
ed naquam iterum tingi. Vniuersi ep̃i
dixerunt : Ab sit absit : Inlicitas esse
sancimus rebaptizationes : & satis esse
alienum a sincera fide & catholica disciplina:
bus in sinuare eclesi asticam disciplinã
ut auditores percipientes regulam rectã
etdõplacentem premi ameritorum bo¬
norum percipiant ut i ipsisds̃ in omnib:
& proomnibus honor&ur. Discus susẽ

Expanded text:
necesse est nos memores praeceptorum necesse est nos memores praeceptorum ripturarum contemplantes unitatis tempus, id de singulis definire quod nec Carthago vigorem legis infringat, nec tamen tempore unitatis aliquid durissimum statuamus. CAP. I. Ergo si vobis placet, consideremus primum titulum rebaptizationis, unde sanctitatem vestram postulo ut mentis ducatis ad descendentem in aquam, et interrogatum in Trinitate secundum Evangelii fidem et Apostolorum doctrinam, et confessum bonam conscientiam in Deum, de resurrectione Jesu Christi, si liceat iterum interrogari in eadem fide, et in aqua iterum intingi. Universi episcopi dixerunt. Absit, absit. Illicitas esse sancimus rebaptizationes, et satis esse alienum a sincera fide et catholica disciplina. bus insinuare ecclesiasticam disciplinam, ut auditores percipientes regulam rectam et Deo placentem, praemia meritorum bonorum percipiant, ut in ipsis Deus in omnibus et pro omnibus honoretur. Discussus est
Abbreviated transcription (Latin):
Cum gratus ep̃s carthaginensi in concilio
unacum collegis suis consediss& et quiex
diuersis prouintiis africanis ad carthagi¬
nem conuenerunt felicebai anensi: for¬
tunati a noca pritano crescente baiense
uinditio lacuba zense abundantio adrume¬
tino. priuato begeiselitano. gaudentio
turre taliense patricio sincensi: qui&o
uticensi rumulo tebastiano & ca&ens
quorum manus continetur. Idem gratus
ep̃sdixit. Gratias dõ omni potenti & xp̃o
ihũ quideditm alis scsmatib finem et
respexit eccłam suam ut ineius gremium
enger& uniuers amembra dispersa . qui
imperauit religiosissimo constanti oim¬
perateri ut uotum gereret unitatis. et
mitter& ministros operis scĩ famulos dĩ
paulum & macharium. Dĩ ergonutu con¬
gregati ad unitatem ut perdiuers as pro¬
uintias conciliacele bremus : & uniuersȩ
prouintiae a fricae hodiernadiae concili¬
um gratia dĩ carthaginer uenin&. Vnde
considerantib: uobiscum meamedio critate
tractenturtituli necessarii . De quibus

Expanded text:
Cum Gratus episcopus Carthaginensi in concilio una cum collegis suis consedisset, et qui ex diversis provinciis Africanis ad Carthaginem convenerunt, Felice Baianensi, Fortunatiano Ramptano, Crescente Baiensi, Vindiciano Lacubaiensi, Abundantio Adrumetino, Priato Begesilitano, Gaudentio Turretaliensi, Patricio Sincensi, Quieto Uticensi, Rumulo Tebestiano, et caeteris quorum manus continentur, idem Gratus episcopus dixit: Gratias Deo omnipotenti et Christo Jesu, qui dedit malis schismatibus finem, et respexit Ecclesiam suam, ut in ejus gremium erigeret universa membra dispersa, qui imperavit religiosissimo Constantio imperatori, ut votum gereret unitatis, et mitteret ministros sancti operis famulos Dei, Paulum et Macharium. Dei ergo nutu congregati ad unitatem, ut per diversas provincias concilia celebremus, et universae provinciae Africae hodierna die concilium gratia Dei Carthaginem veniret, unde considerantibus vobis cum mea mediocritate tractentur tituli necessarii, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
repertus scripta non probauent: flagell&
& qui e a prius inuenent rumpat. si non
uult auctoris facti causa incurrere:¬
Siquisiratus crimen aliquod cuilib& te¬
mere obieterit : conuiciũ non ẽ pro accusa¬
tionehabendũ sed permisso tractandi
spatio ld quodiratus dixit perscripturã
seprobaturũ essefateatur. Vt si fortasse
resipiscens post lracundiam quaed ixit
iterare ad scribere noluerit non utreus cri
baturũ reuera utlbi causa agatur ubi crim̃
admittit᷑: ut qui non probauerit qđ obiecit:
poenã quam irtulerit ipsepatiat᷑ : Caue ant¬

Expanded text:
repertus scripta non probaverit, flagelletur: repertus scripta non probaverit, flagelletur: et qui ea prius invenerit, rumpat, si non vult auctori facti causam incurrereiratus crimen aliquod cuilibet temere objecerit, convicium non est pro accusatione habendum, sed permisso tractandi spatio, id quod iratus dixit, per scripturam se probaturum esse fateatur, ut si fortasse resipiscens quae prae iracundia dixit, iterare aut scribere noluerit, non ut reus cribaturum. Revera ibi semper causa agatur, ubi crimen admittitur: et qui non probaverit quod objecit, poenam quam intulerit ipse patiatur. Pla
Abbreviated transcription (Latin):
accusare : siquando incausa capitaliuł
incausastatus interpellatũ fuerit non
ꝑ procuratores sed peripsos est agendũ
politanus ep̃s nisi qđ ad suam solũ modo
propri ã pertin& parrochiã s ineconsilio
& uoluntate omnium comprouintialiũ
ep̃orum extra aliquid agere tẽptauerit : gra¬
dus siupericulo subi acebit. & quodegerit :¬
irritũ habeatur &uacuũ. sed quicquid de
prouintialiũ coeporũ causis suarumq eccle¬
siarũ & dericorũ atq saetulariũ necessita¬
tibus agere aut disponere necesse fuerit. hoc
cumomniũ consensu prouintialiũ agatur
pontificũ non aliquo dominationis fastu :
sed humilima & concordi adminis tratione
sicut dñs ait : Nonueniministrari sed ministra
priaspertin& parrochias agant. iuxtas cõrũ
constitut a patrũ. ut uno animo unoore concor¬
diter scã glorific& trinitas in scła : quod in¬
laicis reprehendit᷑ : idmulto magis deb&
aut conuicto caput amput&. delatores
aut uerba contumeliosa confi xerit. &¬

Expanded text:
sit. Si quando in causa capitali, vel in causa status interpellatum fuerit, non per procuratores, sed per ipsos est agendum politanus episcopus nisi quod ad suam solummodo propriam pertinet parochiam sine consilio et voluntate omnium comprovincialium episcoporum, aliquid agere tentaverit , gradus sui periculo subjacebit, et quod egerit irritum habeatur et vacuum. Sed quidquid de comprovincialium episcoporum causis, suarumque ecclesiarum et clericorum atque saecularium necessitatibus agere aut disponere necesse fuerit, hoc cum omni consensu comprovincialium agatur pontificum, non aliquo dominationis fastu, sed humillima et concordi adminstratione, sicut Dominus ait: Non veni ministrari, sed ministprias pertinet parochias, agant, juxta sanctorum constituta Patrum, ut uno animo, uno ore concorditer sancta glorificetur Trinitas in IV. Silaicis reprehenditur, id multo magis debet aut convicto caput amputetur. Delatores aut verba contumeliosa confinxerit, et
Abbreviated transcription (Latin):
& non dampnabit᷑ praesulnisi lexduob¬
Neq praesul summꝰ aquoquã iudicabit᷑
qm̃ scriptumẽ Non est discipulus super
magistrum: presbiterautẽ in cardine¬
tibus damnabit᷑ : Dia conus cardinarius c̃sti¬
tut urbis romae. nisi in axui non condẽpna¬
aliqua sint infamia uxores & filios ha¬
bentes & omnino x pm̃ pra edicantes:
Testimoniũ derici ad uersus laicũ ne¬
mo suscipiat. nemo enĩ dericũ quẽ lib&
in publico examinare praesumat nisi
crari probantur : prȩuidiiũ inferre
nullũ possunt. Quod si prae sumptum
fuerit uiribus carere non dubi umest neo
posse inter ecdesi astica ullo modo statu¬

Expanded text:
Et non dampnabitur praesul sineEt non dampnabitur praesul sineNeque praesul summus a quoquam judicabitur, quoniam scriptum est: Non est discipulus super magistrum. Presbyter autem cardintibus non damnabitur. Diaconus cardinarius constitutus urbis Romae, nisi in 26 imo 37 non damnaaccusatores sine aliqua sint infamia, uxores et filios habentes, et omnino Christum praedicantes. Testimonium laici adversus clericum nemo recipiat. Nemo enim clericum quemlibet in publico examinare praesumat, nisi crati probantur, praejudicium inferre nullum possunt. Quod si praesumptum fuerit, viribus carere non dubium est, nec posse inter ecclesiastica ullo modo statu
Abbreviated transcription (Latin):
hi quiinuentifuerint librosfamosos legere
iudicare praesumat : Vtsiquis potentũ¬
quem lib& expoliauert & ad monente
malefici fures sacrilegrraptores uene¬
fici adulteri & quiraptum fecerint
uel falsum testimonium dixerint seu qui
ad sortilegosmagosq cucurrerint : nulla
tenus ad accusationẽ uel ad testimoniũ
ert̃ admittendi : Quicrimen intendit :
agnoscendũ : est supse ante a non fuiteri¬
minosus quia periculosumẽ & ad mitti
non deb&rei aduersus quemcum que
professio. Occurrerequisq fidelium
riunis miserorum deb& subsidio: quoua¬
le antex releuatione aliena e iuindicta e
dñõ prospera : qui ab afflictis pellit ad
uersa : Mauis periculumẽ iudicantis
quameius qui ludicat᷑. Vndeuni cuique
prouidendumẽ ne aliquem in iuste ludic&
autpuniat : Accusationes aduersus do¬
ctorem nemosuscipiat. quia non potest
huma nocondempnari ex amine quemds̃
ex orcista aduersus accolitũ non lector
aduersus ex orcistã nonostiarius aduer¬
suslectorẽ d& accusationem aliquam

Expanded text:
i qui inventi fuerint libros famosos legere judicare praesumat. quemlibet exspoliaverit, et admonente malefici, fures, sacrilegi, raptores, venefici, adulteri, et qui raptum fecerint, vel falsum testimonium dixerint, seu qui ad sortilegos magosque cucurrerint, nulltenus ad accusationem vel ad testimonium erunt admittendi. Qui crimen intendit, agnoscendum est si ipse ante non fuit criminosus, quia periculosum est, et admitti non debet rei adversus quemcumque . Occurrere quisque fidelium ruinis miserorum debet subsidio quo valet, et ex relevatione alienae vindictae aDomino prospera, qui ab afflictis pellit adum. Maius periculum est iudicantis, quam eius qui iudicatur. Unde unicuique providendum est ne aliquem iniuste iudicet nda. . Accusationes adversus doctorem nemo suscipiat, quia non potest humano condemnari examine, quem Deus exorcista adversus acolitum, nec lector adversus exorcistam, non ostiarius adversus lectorem det accusationem aliquam.
Abbreviated transcription (Latin):
Vt dericus hereticorũ conuiuia uel consortia fugiat
Q uodhereticorũ co&us non ecđa sed conciliabulũ sit
Quodcum her&icis nonorandum sit nec psallendũ
Vtcũ ex cõmunicatis communi cans uelorans ex cõmunic&
Deneglegentioribus paenitentibus
Deposcentib paenitentiã si postea obmutescaont
Depanitentib ut inmorte uiaticũ accipiant
Depaenitentib si postuiaticũ superuiuant
Depęnitentib: si casu aliquomori antur
Denanus in positione superpȩnitentes
Vt paenitentes mortuosefferant & sepeliant᷑
Vt pȩnitentes semꝑ genua fleotant
Desenib honorandis
Vt fideles pro audienda ratione i nec dausq ad missastent
Vt quib aptit andisunt nomendent : & auino
et a carne abstineant:
Vinuperbaptizati caste & continent̃ uiuant
Decatholicis quacausas apud in fideles proponant¬
Dehis quie đa p̃termissa ad spectacula pergunt

Expanded text:
el consortia fugiat. 71. Quod haereticorum coetus, non ecclesia, sed conciliabulum sit. 72. Quod cum haereticis nec orandum sit, nec psallendum. 73. Ut cum excommunicatis communicans, vel orans, excommunicetDe negligentioribus poenitentibus. 76. De poscentibus poenitentiam si postea obmutescant. 77. De poenitentibus, ut in morte viaticum accipiant. 78. De poenitentibus, si post viaticum supervivant. 79. De poenitentibus, si casu aliquo moriantur. 80. De manus impositione super poenitentes. 81. Ut poenitentes mortuos efferant et sepeliant. 82. Ut poenitentes semper genua flectant. 83. De senibus honorandis. 84. Ut fideles pro audienda ratione in ecclesia usque ad missam stent. 85. Ut qui baptizandi sunt nomen dent, et a vino et a carne abstineant. nuper baptizati caste et continenter vivant. De catholicis qui causam apud infideles proponuntDe his qui
Abbreviated transcription (Latin):
tinere peccata:
ci non sint conductores aut procuratores
quaerant: qui arespiceredebent scrip
tum esse. nemomilitans dõ inplicat se
negotiis saecularibus:
Vt nullus clericorum amplius recipiat
quam aocomod auerit. Si pecuniam:
pecuniam accipiat. Sispeciem: eandẽ
speciem quantam dederit accipiat. Et
quicquid aliud: tantum quantum de¬
Utcum omnibus omnino dericis extra¬
neae feminȩ non cohabitent. sed sole
matres. auiae & materterae. amite
sorores & filiae fratrum autsororum

Expanded text:
tinere peccata. XV. tinere peccata. XV. ci non sint conductores aut procuratores quaerant, quia respicere debent scrtum esse: nemo militans Deo, implicat se negotiis saecularibus. XVI. Ut nullus clericorum amplius recipiat quam accommodaverit; si pecuniam, pecuniam suscipiat, si speciem, eamdem speciem quantum dederit accipiat, et quidquid aliud tantum quantum deUt cum omnibus omnino clericis extraneae feminae non cohabitent, sed solae matres, aviae, materterae, amitae, sorores, et filiae fratrum aut sororum