comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quia res in grȩtia tranquillas etiam profectio et profectio at¬
tali fecerat. et in tempore laborantibus sociis latum a se auxi¬
lium retroin regnum concessit ut dardanis bellum inferre
xtremo estatis eius qua haec in gretia gesta sunt.cum. Q fa¬
bius maximus. P. Legatus.a. . Liuio cons Romam ad se¬
natum missum nuntiasset consulem satis presidu gallie ꝑ¬
uintiae credere.l.portium cum suis legionibus eẽ. dec edere
se. iñ ac deduci exercitum consularem posse: patres non
Liuium tantum redire adurbem. sed collegam quoq cius
C. claudium iusserunt. Id modo in decreto interfuit.ꝙ. M.Li¬
un exercitum reduci neronis legiones hannibali oppositas
manere in prouintiam iusserunt.Inter coñs itaper luteras
conuenit ut quemadmodum uno animo remp.gessissent.ita
quanꝗͣ ex diuersis regionibus conuenirent a uno quoq tp̃re
adurbem accederent preneste: qui prior uenisset: collegã

Expanded text:
quia res in Graecia tranquillas et profectio Atquia res in Graecia tranquillas et profectio Attali fecerat et in tempore laborantibus sociis latum ab se auxilium, retro in regnum concessit ut Dardanis bellum inferret. extremo aestatis eius qua haec in Graecia gesta sunt, cum Q. Fabius Maximus filius legatus ab M. Liuio consule Romam ad senatum nuntiasset consulem satis praesidii Galliae prouinciae credere L. Porcium cum suis legionibus esse, decedere se inde ac deduci exercitum consularem posse, patres non M. Liuium tantum redire ad urbem sed collegam quoque eius C. Claudium iusserunt. id modo in decreto interfuit quod M. Liui exercitum reduci, Neronis legiones Hannibali oppositas manere in prouincia iusserunt. inter consules ita per litteras conuenit ut, quemadmodum uno animo rem publicam gessissent, ita quamquam ex diuersis regionibus conuenirent uno tempore ad urbem accederent; Praeneste qui prior uenisset, collegam
Abbreviated transcription (Latin):
uerant sunt direpta et in naues compulsa.cum his caetera¬
q: preda uitia pretore acheorum egium misso.cum corin¬
thum petisset: pedestres inde copias per boetiam terra duci
iussit ipẽ a cencris preter terram atticam super sinum na¬
uigans inter medias prope hostium classes calchidem ꝑueit
Indẽ conlaudata fide ac uirtute.ꝙ neq timor neq spes flex¬
isset eorum animos hortatusq in posterum ut eadem cõ¬
stantia permanerent in societate:si suam ꝗͣ oretaneorũ
atq opunti eorum fortunam mallent a calchide oreum.
nauigat. principumq his qui fugere capta urbe ꝗ̃se ro¬
manis tradere maluerant summa rerum custodia urb
ꝑmissa ipa de metriadem ab euboca unde primum ad
opem ferendam socus profectus erat traiecit Cassan¬
driae de inde centum nauium longarum carinis põitis contra¬
ctaq ad effectum euis oꝑis multitudine fabrorum naualu

Expanded text:
uierant sunt direpta et in naues compulsa. cum iis ceterauierant sunt direpta et in naues compulsa. cum iis ceteraque praeda Nicia praetore Achaeorum Aegium misso cum Corinthum petisset, pedestres inde copias per Boeotiam terra duci iussit: ipse ab Cenchreis praeter terram Atticam super Sunium nauigans inter medias prope hostium classes, Chalcidem peruenit. inde conlaudata fide ac uirtute quod neque timor nec spes flexisset eorum animos, hortatusque in posterum ut eadem constantia permanerent in societate si suam quam Oritanorum atque Opuntiorum fortunam mallent, ab Chalcide Oreum nauigat, principumque iis qui fugere capta urbe quam se Romanis tradere maluerant summa rerum et custodia urbis permissa ipse Demetriadem ab Euboea, unde primum ad opem ferendam sociis profectus erat, traiecit. Cassandreae deinde centum nauium longarum carinis positis contractaque ad effectum eius operis multitudine fabrorum naualium,
Abbreviated transcription (Latin):
nec pro difficili idbellum habendum: in quo si modo congi¬
sus cum hostibus sis uiceris ꝙ primum eẽt confessionem Ie
hostium hr̃e. Ne quaꝗͣ pares ẽẽ eos sibi breui & uictoriã
haud dubiam habiturum nec meliore euentu eos secum
ꝗͣ se spe pugnaturos. Laeti regem socii audier. redit inde
acheis hercum et triphyllam. Alipheram autẽ megalo politis
ꝙ suorum ius ẽẽ finium satis eẽ probabant restituit. Inde na¬
uibus acceptis ab acheis. erant autem tres quadriremes et bi¬
remes totidem anticyram traiecit.Inde quinq: remibus sep¬
tem et lembis. xx. amplius quos ut adiungerent carthagi¬
nensium classim miserat in chorintium sinum profectus
aderytras etolorum quae prope euphalium sunt descensio
nem haud fefellit etolos nam hominum ꝙ aut in agri au
propinquis castellis potidonie atq apollonic fuit: in siluas
montesq refugit.pecora que inter festinationem abigi neq¬

Expanded text:
nec pro difficili id bellum habendum in quo, si modo congresnec pro difficili id bellum habendum in quo, si modo congressus cum hoste sis, uiceris. quod primum esset, confessionem se hostium habere nequaquam pares esse sibi: breui et uictoriam haud dubiam habiturum, nec meliore euentu eos secum quam spe pugnaturos. laeti regem socii audierunt. reddidit inde Achaeis Heraeam et Triphuliam, Alipheram autem Megalopolitis quod suorum fuisse finium satis probabant restituit. inde nauibus acceptis ab Achaeis—erant autem tres quadriremes et biremes totidem—Anticyram traiecit. inde quinqueremibus septem et lembis uiginti amplius, quos ut adiungeret Carthaginiensium classi miserat in Corinthium sinum, profectus ad Eruthras Aetolorum, quae prope Eupalium sunt, escensionem fecit. haud fefellit Aetolos; nam hominum quod aut in agris aut in propinquis castellis Potidaniae atque Apolloniae fuit in siluas montesque refugit: pecora quae inter festinationem abigi neq
Abbreviated transcription (Latin):
citam ibi ratus se inuenturum. paucisañde diebus inde foce¬
as traiecerant peni.inde portus carnanum petierant.cum
ab horeo profectum attalum romanosq audisset ueriti
ne in se iretur et in tarchium fauces he sunt chorinti si¬
nus opprimerentur.philippus merebat quidem & ange¬
batur cum ad omnia ip̃e raptim isset nulli tamen fe rei
in tempore occurrisse et rapientem omnia exx oculis e¬
lusisse celeĩtatem suam fortunam. In concilio autem¬
autem dissimulans egritudinem clato animo disseruit.testa¬
tus deos hominesq: se nullo loco nec tempori defuisse:quin ubi
hostium arma crepuissent eo quanta maxima posset celeĩta¬
te tenderet sed uix rationem iniri posse utrum a se auda¬
tius an fugatis ab hostibus geratur bellum sic ab opunte at¬
talum sic sulpitium a calchide sic his ip̃e diebus machanidam
e manibus siuis elapsum. Sed non semper felicem eẽ fugam.

Expanded text:
citam, ibi ratus se inuenturum. paucis ante diebus inde †Oxecitam, ibi ratus se inuenturum. paucis ante diebus inde †Oxeas traiecerant Poeni, inde portus Acarnanum petierant, cum ab Oreo profectum Attalum Romanosque audissent, ueriti ne in se iretur et intra Rhium—fauces eae sunt Corinthii sinus—opprimerentur. Philippus maerebat quidem et angebatur cum ad omnia ipse raptim isset nulli tamen se rei in tempore occurrisse, et rapientem omnia ex oculis elusisse celeritatem suam fortunam; in concilio autem dissimulans aegritudinem elato animo disseruit, testatus deos hominesque se nullo loco nec tempore defuisse quin ubi hostium arma concrepuissent eo quanta maxima posset celeritate tenderet: sed uix rationem iniri posse utrum a se audacius an fugacius ab hostibus geratur bellum. sic ab Opunte Attalum, sic Sulpicium ab Chalcide, sic eis ipsis diebus Machanidam e manibus suis elapsum. sed non semper felicem esse fugam
Abbreviated transcription (Latin):
lo ante dictum est recepta profectus tithronon et drumia¬
storidis paruaatq: ignobilia oppida cepit.Inde clatiam iussis
ibi se oꝑiri ptholomes rodiorum legatis uenit.Ubi cum de fi¬
niendo etholico bello ageretur. Aaffuerant enim legati nuꝑ
eraclec concilio romanorum etolorumq nuntius affertu
machanidem osypiorum solenne ludicrum parantes eleosi
aggredi statuisse. Preuertendum id ratus legatis cum beni¬
gno responso dimissis se neq: causam eius belli fuisse nec mo¬
ram si modo equa et honesta conditione liceat pacem facti¬
rum cum expedito agmine profectus per boetiam megara
atq inde corinthum descendit. Unde commeatibus suptis
pheleum tapheneumq: petiit.et iam cum hereum uenisset
audit machanidam fama aduentus sui territum refugis¬
se lacedemonem aegiumq se ad concilium etolorum rece¬
pit.simul classem punicam ut mari quoq aliquid possit ac¬

Expanded text:
lo ante dictum est, recepta profectus Tithronion et Drumialo ante dictum est, recepta profectus Tithronion et Drumias, Doridis parua atque ignobilia oppida, cepit. inde Elatiam iussis ibi se opperiri Ptolomaei Rhodiorumque legatis uenit. ubi cum de finiendo Aetolico bello ageretur—adfuerant enim legati nuper Heracleae concilio Romanorum Aetolorumque—nuntius adfertur Machanidam Olympiorum sollemne ludicrum parantes Eleos adgredi statuisse. praeuertendum id ratus legatis cum benigno responso dimissis—se neque causam eius belli fuisse nec moram, si modo aequa et honesta condicione liceat, paci facturum—cum expedito agmine profectus per Boeotiam Megara atque inde Corinthum descendit, unde commeatibus sumptis Phliunta Pheneumque petit. et iam cum Heraeam uenisset, audito Machanidam fama aduentus sui territum refugisse Lacedaemonem, Aegium se ad concilium Achaeorum recepit, simul classem Punicam, ut mari quoque aliquid posset ac
Abbreviated transcription (Latin):
phylippus frater uenit tumultumq: etiam ex terra nau¬
ticis prebuit inde opontem rediit deos hominesq accusas
q tante rei fortunam ex oculis prope raptam amisisset
Opontu quoq ab cadem ira increpiti ꝙ contrahere obsi¬
onem in aduentum suum potuissent. uiso statim hos te
prope in uoluntariam deditionem concessissẽt.Compositis
circa opontem rebus coronem est profectus et attalus pri¬
mo horeum se recepit.Inde cum fama accidisset prusiam
bithime regem in fines regni sui transgressum omissis
romanis atq: etholico bello in asiam traiecit. Et sulpitius
eginam classem recepit unde initio ueris profectus erat
haud maiore certamine ꝗͣ opuntem attalus ceperat. Phy¬
lippus coronem. Incolebant eam urbem profugi althebos pthy¬
otici urbe sua capta a phylippo. cum in fide etholorum perfu¬
gissent.sedem eis etholi dederant eam. urbis uastate ac de¬
serte priore eiusdem phylippi bello:tum ab corone sicut pau¬

Expanded text:
Philippus superuenit tumultumque etiam ex terra nauPhilippus superuenit tumultumque etiam ex terra nauticis praebuit. inde Opuntem rediit, deos hominesque accusans quod tantae rei fortunam ex oculis prope raptam amisisset. Opuntii quoque ab eadem ira increpiti quod, cum trahere obsidionem in aduentum suum potuissent, uiso statim hoste prope in uoluntariam deditionem concessissent. compositis circa Opuntem rebus Toronen est profectus. et Attalus primo Oreum se recepit; inde, cum fama accidisset Prusian Bithyniae regem in fines regni sui transgressum, omissis Romanis rebus atque Aetolico bello in Asiam traiecit. et Sulpicius Aeginam classem recipit, unde initio ueris profectus erat. haud maiore certamine quam Opuntem Attalus ceperat, Philippus Toronen cepit. incolebant urbem eam profugi ab Thebis Phthioticis; urbe sua capta a Philippo cum in fidem Aetolorum perfugissent, sedem iis Aetoli eam dederant urbis uastae ac desertae priore eiusdem Philippi bello. tum ab Torone, sicut pau
Abbreviated transcription (Latin):
ilium nisi signum accepit impigre est motus. Nam et ipa
calchis quanꝗ̃ eiusdem insule urbs est tamen adeo arto
interscinditur freto: ut ponte continenti iungatur ter¬
deiecto presidio fusisq etholiis:qui saltum termophylarũ
profectus trepidos hostes heracleam compuliss&. Ip̃e uno
die phocidis elatiam milia amplius.Lx. contendit eodẽ
ferme die ab attalo rege opuntiorum urbs capta diripie¬
batur Concesserat eam predam regi sulpitius quia horeu
paucos ante dies ab romano milite exꝑtibus regus direp¬
tum fuerat romana classis eose se receperat. Et attalus
ignarus aduentus phylippi pecuniis a principibus exigen¬
dis terebat tempus a deoq improuisa res fuit ut nisicre¬
tensium res fuit quidam forte pabulatum ab urbe longi¬
us progressi agmen hostium procul conspexissent: op¬
primi potuerit attalus. Inermis atq in compositus cursu
effusus mare ac naues petit et molientibus ab terra naues.

Expanded text:
ilium, ubi signum accepit, impigre est motus. nam et ipsa ilium, ubi signum accepit, impigre est motus. nam et ipsa Chalcis, quamquam eiusdem insulae urbs est, tamen adeo arto interscinditur freto, ut ponte continenti iungatur terdeiecto praesidio fusisque Aetolis qui saltum Thermopylarum trepidos hostes Heracleam compulisset, ipse uno die Phocidis Elatiam milia amplius sexaginta contendit. eodem ferme die ab Attalo rege Opuntiorum urbs capta diripiebatur— concesserat eam regi praedam Sulpicius, quia Oreum paucos ante dies ab Romano milite, expertibus regiis, direptum fuerat. cum Romana classis Oreum sese recepisset, Attalus ignarus aduentus Philippi pecuniis a principibus exigendis terebat tempus, adeoque improuisa res fuit ut, nisi Cretensium quidam forte pabulatum ab urbe longius progressi agmen hostium procul conspexissent, opprimi potuerit. Attalus inermis atque incompositus cursu effuso mare ac naues petit, et molientibus ab terra naues
Abbreviated transcription (Latin):
bus staturis reciprocat. sed temere in modum uenti.nunc
huc nunc illuc uerso mari uelut monte precipiti de uolu¬
tus torrens rapitur. ita nec nocie nec die quies nauibus datur
cum classem iam infesta statio accepit.tum et oppidum alia
parte clausum mari alia aterra egregie munitum presic¬
q ualido firmatum et prccipue fide prefectorum principũ¬
q que fluxa et uana apud horeum fuerunt stabile atq: in¬
expugnabile fuit. Id prudenter ut in temerc susceptare
romanos fecit quod circumspectis difficultatibus ne fri¬
stra ip̃e terẽt celeriter abstitit incepto classemq inde ad ci¬
num locridis emporium. Idem urbem opontiorum mille
passuum amari sitam traiecit.Phylippum et ignes ab ho¬
reo ediri monuerant sed serius platoris fraude ex specu
clati et in pari maritimis uiribus haud facilis erat in insu¬
lam classi accessus. Ita ꝑcunctatione amissa ad alchidis aux¬

Expanded text:
bus statis reciprocat, sed temere in modum uenti nunc bus statis reciprocat, sed temere in modum uenti nunc huc nunc illuc uerso mari, uelut monte praecipiti deuolutus torrens rapitur. ita nec nocte nec die quies nauibus datur. cum classem tam infesta statio accepit, tum et oppidum, alia parte clausum mari, alia ab terra egregie munitum praesidioque ualido firmatum et praecipue fide praefectorum principumque, quae fluxa et uana apud Oreum fuerat, stabile atque inexpugnabile fuit. id prudenter, ut in temere suscepta re, Romanus fecit quod circumspectis difficultatibus ne frustra tempus tereret celeriter abstitit incepto classemque inde ad Cynum Locridis —emporium id est urbis Opuntiorum mille passuum a mari sitae—traiecit. Philippum et ignes ab Oreo editi monuerant sed serius Platoris fraude ex specula elati; et impari tum maritimis uiribus haud facilis erat in insulam classi accessus; ita re per cunctationem omissa ad Chalcidis aux
Abbreviated transcription (Latin):
porta maritime arcis platore romanos accepit momentoq
arx occupata est Oppidani pulsi inde mediam urbem ad
alteram cendere arcem et ibi positi erant qui fores porte ol¬
icerent.Ita exclusi in medio ceduntur capunturq.Ma¬
cedonum p̃sidium conglobatum sub arcis muro stetit nec fuga
effuse petita nec pertinaciter prelio inito. Cos plator uenia
a sulpitio impetrata in naues impositos ad demetriacum thec¬
tidis exposuit ip̃e ad athalum se se recepit. Sulpitius tam fa¬
cili adhorreum successu elatus calchidem inde protinus ui¬
ctrici classe petit.Obi haud quaꝗͣ ad spem euentus respondit
ex patenti utrimq coactum in angustias mare spetiem intu¬
enti primo gemini portus in horaduo uersi prebuere.sed haud
facile alia infestior classi statio est.nam et uenti ab utriusq
terre pre altis montibus subiti ac procellosi deitiunt & fre¬
tum ip̃m eurypi. non septies die. sicut fama fert tempori¬

Expanded text:
porta maritimae arcis Plator Romanos accepit momentoque porta maritimae arcis Plator Romanos accepit momentoque arx occupata est. oppidani pulsi inde in mediam urbem ad alteram tendere arcem; et ibi positi erant qui fores portae obicerent. ita exclusi in medio caeduntur capiunturque. Macedonum praesidium conglobatum sub arcis muro stetit, nec fuga effuse petita nec pertinaciter proelio inito. eos Plator uenia ab Sulpicio impetrata in naues impositos ad Demetrium Phthiotidis exposuit; ipse ad Attalum se recepit. Sulpicius tam facili ad Oreum successu elatus Chalcidem inde protinus uictrici classe petit, ubi haudquaquam ad spem euentus respondit. ex patenti utrimque coactum in angustias mare speciem intuenti primo gemini portus in ora duos uersi praebuerit; sed haud facile alia infestior classi statio est. nam et uenti ab utriusque terrae praealtis montibus subiti ac procellosi deiciunt, et fretum ipsum Euripi non septiens die, sicut fama fert, tempori
Abbreviated transcription (Latin):
procul sublatis signum ubi quid molirentur hostes. momes¬
to temporis acciper&. Romanus imperator et attalus rex
ape parheto niceam traiecer.Inde classem in euboeam adur¬
bem horeum transmittunt: quae ab demetriaco sinu calchi¬
dem et eurippum petenti ad leuam prima urbium eubras
posita est. Ita inter attalum et sulpitium conuenit ut Ro¬
mani a mari regia terra oppugnarent Quatriduo postqͣ
appulsa classis est. urbem aggressi sunt id ip̃e occultis cum
platore qui a phylippo prepositus urbi erat colloquus ab sump¬
tum est: duas arces urbs habet unam imminentem mari. al¬
tera urbs medio est cuniculo inde uia admare ducit ꝗͣ a ma¬
riturris quinq tabulatorum egreguim propugnaculum
claudebat. Ibi primo atrocissimum contractum est certa¬
men et turre instructa omni genere telorum et tormẽ¬
tis machinisq ad oppugnandam eam ex nauibus expositi
cum omnium animos oculosq id certamen aduertisset

Expanded text:
procul sublatis signum, ubi quid molirentur hostes, momenprocul sublatis signum, ubi quid molirentur hostes, momento temporis acciperet. Romanus imperator et Attalus rex a Peparetho Nicaeam traiecerunt; inde classem in Euboeam ad urbem Oreum tramittunt, quae ab Demetriaco sinu Chalcidem et Euripum petenti ad laeuam prima urbium Euboeae posita est. ita inter Attalum ac Sulpicium conuenit ut Romani a mari, regii a terra oppugnarent. quadriduo postquam adpulsa classis est, urbem adgressi sunt. id tempus occultis cum Platore, qui a Philippo praepositus urbi erat, conloquiis absumptum est. duas arces urbs habet, unam imminentem mari; altera urbis media est. cuniculo inde uia ad mare ducit, quam a mari turris quinque tabulatorum egregium propugnaculum claudebat. ibi primo atrocissimum contractum est certamen, et turre instructa omni genere telorum et tormentis machinisque ad oppugnandam eam ex nauibus expositis. cum omnium animos oculosque id certamen auertisset,
Abbreviated transcription (Latin):
missa omnem circa urbem agrum depopulatum poliphante
um modica manu in boetiam monippum.Item quendam e
regus ducibus cum mille peltatis.pelta cethre haud dissimilis ẽ
sule partes tueri posser. ipe cotussam est profectus eodemq
ablarissa macedonum copias traduci iussit. Eo nuntiatu
est concilium etholis heracleam in dictum: regemq athalu
ad consultandum de summa belli uenturum Nunc conuentũ
ut turbaret subito aduentu magnis itineribus eracleam du¬
xit. Et concilio quidem dimisso iam uenit segetibus tam
iam que prope maturitatem erant. maxime in sinu ae¬
niano euatastis scaussam copias reducit. Ibi exercitu omi
relicto cum cohorte regia demetriadem sese recepit. Inde
it ad omnes hostium motus posset occurrere in phocidẽ
atq cubocam et pepharctum mittit qui loca alta eligeret
unde editi ignes apparerent ip̃c intisseo moni est in altitudi¬
nem ingentem cacuminis editi speculam posuit. ut ignibus

Expanded text:
missa omnem circum urbem agrum depopulatum. Polyphantam missa omnem circum urbem agrum depopulatum. Polyphantam cum modica manu in Boeotiam, Menippum item quendam ex regiis ducibus cum mille peltatis—pelta caetrae haud dissimilis estnsulae partes tueri posset. ipse Scotussam est profectus eodemque ab Larisa Macedonum copias traduci iussit. eo nuntiatum est concilium Aetolis Heracleam indictum regemque Attalum ad consultandum de summa belli uenturum. hunc conuentum ut turbaret subito aduentu, magnis itineribus Heracleam duxit. et concilio quidem dimisso iam uenit; segetibus tamen, quae iam prope maturitatem erant, maxime in sinu Aenianum euastatis Scotussam copias reducit. ibi exercitu omni relicto, cum cohorte regia Demetriadem sese recepit. inde ut ad omnes hostium motus posset occurrere, in Phocidem atque Euboeam et Peparethum mittit qui loca alta eligerent unde editi ignes apparerent: ipse in Tisaeo —mons est in altitudinem ingentem cacuminis editi—speculam posuit ut ignibus
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ etholi cum bellum machanidas etiam lacedemonius ty¬
annus haud procul arguiorum fine positis castris terrebat
hi omnes suis quisq urbibus: quae pericula terra mariq: por¬
tendebantur memorantes auxilia regem orabant nec ex
regno quidem ipius tranquille nuntiabantur res et serdieli¬
dum pleuratumq motos ẽẽ et tracum maxime medos si qu
longinquum. bellum regem occupasse proxima macedonie
incursuros boetii quidem et interiores graetiȩ populi termo¬
phylarum saltus ubi anguste fauces coartant iter fossa ualloq
itercludi ab etolis nuntiabant: nc transitum ad sociorum urbe
tuendas philippo darent uel segnem ducem tot excitare tumul¬
tus circum fusi poterant legationes dimittit pollicitus pro ut tẽ¬
pus ac res se daret omnibus laturum se auxilium in presenti
que maxime urgebant res pararent tum lc̃num p̃sidium
urbi mittit. Uñ allatum erat attalum ab lenino classe trans¬

Expanded text:
super Aetolicum bellum Machanidas etiam Lacedaemonius tyrsuper Aetolicum bellum Machanidas etiam Lacedaemonius tyrannus haud procul Argiuorum fine positis castris terrebat. hi omnes suis quisque urbibus quae pericula terra marique portenderentur memorantes auxilia regem orabant. ne ex regno quidem ipsius tranquillae nuntiabantur res: et Scerdilaedum Pleuratumque motos esse, et Thracum maxime Maedos, si quod longinquum bellum regem occupasset, proxima Macedoniae incursuros. Boeoti quidem et interiores Graeciae populi Thermopylarum saltum, ubi angustae fauces coartant iter, fossa ualloque intercludi ab Aetolis nuntiabant ne transitum ad sociorum urbes tuendas Philippo darent. uel segnem ducem tot excitare tumultus circumfusi poterant. legationes dimittit pollicitus prout tempus ac res sineret omnibus laturum auxilium. in praesentia quae maxime urgebat res, Peparethum praesidium urbi mittit, unde allatum erat Attalum ab Lemno classe trans
Abbreviated transcription (Latin):
acte sunt. Repetentibus siciliam classis punica. Lxx. erantĩ
longe naues.occurrit decemq et septem naues ex his capte sũt
quatuor in alto merse ceteraq fusa ac fugata classis terra ma¬
riq uictor romanus cum magna omnis generispreda lilybe¬
um repetit. Toto inde mari pulsis hostium nauibus magni cõ¬
meatus frumenti romam subuecti. Principio estatis eius qͣ
hec sunt gesta.p.sulpitius procons et attalus rex cum egine
sicut ante dictum est. hybernassent lemnum. inde classe iuc
hosti for&. paratus ad omnes conatus eẽt: ip̃e de metriade
ad mare descendit larisam diem adueniendum exercitui¬
edixit. Undiq a sotiis legationes de metriadem ad famam
regis conuener̃. Substulerant enim animos etholi tum ob
omanam societatem tum post attali aduentum finitimo¬
q depopulabantur:nec acarnanes solum boetuq: et qui eu¬
bocam incolunt.in magno metu erant:sed achei quoq: quos

Expanded text:
actae sunt. repetentibus Siciliam classis Punica—septuaginta erant actae sunt. repetentibus Siciliam classis Punica—septuaginta erant longae naues—occurrit; septemdecim naues ex iis captae sunt, quattuor in alto mersae; cetera fusa ac fugata classis. terra marique uictor Romanus cum magna omnis generis praeda Lilybaeum repetit. tuto inde mari pulsis hostium nauibus magni commeatus frumenti Romam subuecti. principio aestatis eius qua haec sunt gesta P. Sulpicius proconsul et Attalus rex cum Aeginae sicut ante dictum est hibernassent, Lemnum inde classe iunchosti foret, paratus ad omnes conatus esset, ipse Demetriadem ad mare descendit, Larisam diem ad conueniendum exercituiedixit. undique ab sociis legationes Demetriadem ad famam regis conuenerunt. sustulerant enim animos Aetoli cum ab Romana societate tum post Attali aduentum finitimosque depopulabantur; nec Acarnanes solum Boeotique et qui Euboeam incolunt in magno metu erant, sed Achaei quoque, quos
Abbreviated transcription (Latin):
urbis eius oppugnatione nostium duo milia ferme roanos
haud amplius. Xxxxxx. leta et ip̃is qui rem gessere urbis
eius expugnatio fuit.etiam imperatori caeteroq exerci¬
tui et spetiosum aduentum suum ingentem turbam captiuo¬
rum prese agentes fecerunt.Scipio collaudato frẽ.Cum qͣto
poterat uerborum honore Carthagini a se capte captam al
eo rorogim equasset quia et hyems iustabat ut nec temtare
gades. nec disiectum passim ꝑ prouintiam exercitum hasdru¬
balis conseptari poss&. in citeriorem hyspaniam omnes suas
copias reduxit dimissisq: in hyberna legionibus. L. Scipione
fr̃ẽ romam misso et hannone hostium imꝑatore ceterisq no¬
bilibus captiuis ip̃e tarraconem concessit. Codem anno classis ro¬
mana cum. Aualerio leuino procons ex sicilia in africam trans¬
missa inuticensi carthaginensiq agro late populationes fecit
Extremis finibus carthaginensium circa ipa moenia utice prede

Expanded text:
urbis eius oppugnatione hostium duo milia ferme, Romanorum urbis eius oppugnatione hostium duo milia ferme, Romanorum haud amplius nonaginta. laeta et ipsis qui rem gessere urbis eius expugnatio fuit et imperatori ceteroque exercitui; et speciosum aduentum suum ingentem turbam captiuorum prae se agentes fecerunt. Scipio conlaudato fratre cum quanto poterat uerborum honore Carthagini ab se captae captam ab eo Orongin aequasset, quia et hiemps instabat ut nec temptare Gades nec disiectum passim per prouinciam exercitum Hasdrubalis consectari posset, in citeriorem Hispaniam omnes suas copias reduxit; dimissisque in hiberna legionibus L. Scipione fratre Romam misso et Hannone hostium imperatore ceterisque nobilibus captiuis ipse Tarraconem concessit. eodem anno classis Romana cum M. Ualerio Laeuino proconsule ex Sicilia in Africam transmissa in Uticensi Carthaginiensique agro late populationes fecit. extremis finibus Carthaginiensium circa ipsa moenia Uticae praedae
Abbreviated transcription (Latin):
discrimine poenus an hyspanus eẽt obiui passim cederent.
taq patefacta repente porta frequentes ex oppido se se eiecer
scuta pre se tenentes ne tela procul coicerentur dextras nudas
ostentantes ut gladios abiccisse apparer&. Idutrum parũ
ex interuallo sit aspectum an dolus aliquis suspectus fuit
in compertum ẽ. Impetus hostilis in transfugas factus nec
secusꝗ aduersa acies caesa cademq porta signa infesta
urbi in lata et alus partibus securibus dolabrisq cedebantur
et refringebantur porte et ut quisq: intrauerat eques ad forꝵ
occupandum: ita enim preceptum erat citato equo perge¬
bat additum erat et triariorum equiti praesidium legionau
cacteras partis peruadunt direptionem & cede obuiorumꝰ nisi
qui armis se tuebantur abstinuere. Carthaginenses omnes
portas ceteris traditum oppidum sue reddite res. Cecidere in

Expanded text:
discrimine Poenus an Hispanus esset obuii passim caederentur; discrimine Poenus an Hispanus esset obuii passim caederentur; itaque patefacta repente porta frequentes ex oppido sese eiecerunt, scuta prae se tenentes ne tela procul conicerentur, dextras nudas ostentantes ut gladios abiecisse appareret. id utrum parum ex interuallo sit conspectum an dolus aliquis suspectus fuerit incompertum est; impetus hostilis in transfugas factus, nec secus quam aduersa acies caesi; eademque porta signa infesta urbi inlata. et aliis partibus securibus dolabrisque caedebantur portae et refringebantur, et ut quisque intrauerat eques, ad forum occupandum—ita enim praeceptum erat—citato equo pergebat. additum erat et triariorum equiti praesidium; legionarii ceteras partes urbis peruadunt. direptione et caede obuiorum, nisi qui armis se tuebantur, abstinuerunt. Carthaginienses omnes portas; ceteris traditum oppidum, suae redditae res. cecidere in
Abbreviated transcription (Latin):
fossa dupliciq uallo circumdata urbe: in tris partis exercitũ
luusit:ut una semper pars quietis interim duabus oppugna¬
ret.prima pars cum adhorta oppugnare ẽ: atrorsa ne et an¬
ceps prelium fuit.non subire non Icalas ferre admuros pre
incidentibus telis facile erat:etiam qui erexerant admuꝵ
scalas: alii furcis ad id ip̃m factis detrudebantur in alios lui
superne ferrei iniecti ut in periculo eẽnt: ne suspensi in mur:
extraherentur. Quod ubi anim aduertit scipio nimia pau¬
citate suorum exequatum certamen ẽẽ et iam eo suꝑare
hostem ꝙ ex muro pugnaret hostem duabus simul partibus
prima recepta urbem est aggressus que res tantum pauorẽ
iniecit fessis iam cum primis pugnando. ut et oppidani moc¬
nia repentina fuga desererent:et punicum presidium me¬
tu: ne prodita urb̾s eẽt relictis stationibus in unum se colliger&
Timor iñ oppidanos incessit: ne si hostis urbem intrasset sine

Expanded text:
fossa duplicique uallo circumdata urbe in tres partes exercitum fossa duplicique uallo circumdata urbe in tres partes exercitum diuidit ut una semper pars quietis interim duabus oppugnaret. prima pars cum adorta †oppugnare est,† atrox sane et anceps proelium fuit; non subire, non scalas ferre ad muros prae incidentibus telis facile erat; etiam qui erexerant ad murum scalas, alii furcis ad id ipsum factis detrudebantur, in alios lupi superne ferrei iniecti ut in periculo essent ne suspensi in murum extraherentur. quod ubi animaduertit Scipio nimia paucitate suorum exaequatum certamen esse et iam eo superare hostem quod ex muro pugnaret, duabus simul partibus prima recepta urbem est adgressus. quae res tantum pauoris iniecit fessis iam cum primis pugnando, ut et oppidani moenia repentina fuga desererent et Punicum praesidium metu ne prodita urbs esset relictis stationibus in unum se conligeret. timor inde oppidanos incessit ne, si hostis urbem intrasset, sine
Abbreviated transcription (Latin):
exercitum propositum bello se fore iatus anteꝗ fretog¬
dis traicer&. exercitum omnem pissim in cĩuitates
dimisit ut et muris se ip̃i et armis muros tutarent̃. Scipio
ubi animaduertit dissipatum passim bellum et circumferre
id singulas urbes arma diutini magis ꝗͣ magis ẽẽ operis re¬
trouertit iter. Ne hostibus tamen eam relinquer& regionẽ
I.Scipionem frẽm cum .x. milibus peditum et mille eꝗtũ
ad oppugnandam opulentissimam in his locis urbem ꝗͣ orogin.
arbari appellabant mittit in maesessum finibus est sita hys¬
niae gentis ager frugifer argentum etiam incole fodiunt ea
arxq fuerat fuit hasdrubali ad excursiones circa mediter¬
raneos populos fatiendas. Scipio castris prope urbem positis pri
uallaret urbem: misit ad portas qui ex propinquo alloꝗo
animos temptarent suaderentq: ut amicitiam potius ꝗͣ uim
experirentur romanorum.ubi nihil pacati respondebatur:

Expanded text:
exercitum, propositum bello se fore ratus, antequam freto Gexercitum, propositum bello se fore ratus, antequam freto Gades traiceret exercitum omnem passim in ciuitates diuisit ut et muris se ipsi et armis muros tutarentur. Scipio ubi animaduertit dissipatum passim bellum, et circumferre ad singulas urbes arma diutini magis quam magni esse operis, retro uertit iter. ne tamen hostibus eam relinqueret regionem, L. Scipionem fratrem cum decem milibus peditum, mille equitum ad oppugnandam opulentissimam in iis locis urbem—Orongin barbari appellabant—mittit. sita in Maesessum finibus est, Hispanae gentis; ager frugifer; argentum etiam incolae fodiunt. ea arx fuerat Hasdrubali ad excursiones circa mediterraneos populos faciendas. Scipio castris prope urbem positis, priusquam circumuallaret urbem misit ad portas qui ex propinquo adloquio animos temptarent suaderentque ut amicitiam potius quam uim experirentur Romanorum. ubi nihil pacati respondebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tus omnis uix inito prelio cum magone effugerunt.Hã¬
no alter imꝑator cum eis. qui postremi iam profligato plio
aduenerant: uiuus capitur: magonemq fugentem equita¬
tus ferme omnis et ꝙ ueterum peditum erat secuti .x. die
in gaditanam prouintiam ad hasdrubalem peruener celti¬
beri nouus miles in proimas dilapsi siluas inde domos dif¬
fugere per oportuna uictoĩa nequaꝗͣ tantim iam conflatũ
belium quanta futuri mateia belli si licuisx iis celnberorũ
gente excita et alios ad arma solicitare pepulos oppressur
erat. Itaq conlaudato benigne silano scinio spem debellan¬
di si nihil eam ip̃e cunctando moratus eit.Nactus ad ia qd
reliquum belli erat: in ultimam hyspaiam aduersus
hasdrubalem ꝑgit penus cum castra tim forte ad socio¬
rum animos inbetica continendos in Ide habere signis
repente sublanis fuge magis ꝗͣ itineri modo poenitus ad
occcanum et gadis ducit. Caeterum quo ad continuisset

Expanded text:
tus omnis uix inito proelio cum Magone effugerunt: Hantus omnis uix inito proelio cum Magone effugerunt: Hanno alter imperator cum eis qui postremi iam profligato proelio aduenerant uiuus capitur. Magonem fugientem equitatus ferme omnis et quod ueterum peditum erat secuti, decimo die in Gaditanam prouinciam ad Hasdrubalem peruenerunt: Celtiberi nouus miles in proximas dilapsi siluas inde domos diffugerunt. peropportuna uictoria nequaquam tantum iam conflatum bellum, quanta futuri materia belli, si licuisset iis Celtiberorum gente excita et alios ad arma sollicitare populos, oppressa erat. itaque conlaudato benigne Silano Scipio spem debellandi si nihil eam ipse cunctando moratus esset nactus, ad id quod reliquum belli erat in ultimam Hispaniam aduersus Hasdrubalem pergit. Poenus cum castra tum forte in Baetica ad sociorum animos continendos in fide haberet, signis repente sublatis fugae magis quam itineris modo penitus ad Oceanum et Gades ducit. ceterum, quoad continuisset
Abbreviated transcription (Latin):
leuem armaturam in subsidus posuit. Cum ita instructos ẽ¬
ducer& e castris uix dum in egrossos uallo romani pila con¬
iecere subsidunt hispani aduersus emissa tela ab hoste.In
admittenda ip̃i consurgunt. Que cum confertĩ romani ut
solent densatis excepissent scutis.Tum pes cum pede conla¬
tus est et gladus geri rescepta est.Caeterum asꝑitas locoꝵ
celtiberis quibus in prelio concursare mos ẽ: uelocitatem
in utilem faciebat. & haud iniqua eadem erat romanis sta¬
bili pugnae adsuetis. Nisi ꝙ angustie. et internata uirgulta
ordines dirimebat. et singuli biniq uelut cum paribus conse¬
rere pugnam cogebantur ꝙ ad fugam impedimento ho¬¬
stibus erat id ad cedem eos uinctos prebebat et iam fermi
omnibus scutatis celtiberorum interfectis leus armatura
& carthaginenses. qui ex alteris castris subsidio ienerant ꝑ¬
culsi cedebantur duo aut amplius milia peditum et equita¬

Expanded text:
leuem armaturam in subsidiis posuit. cum ita instructos eleuem armaturam in subsidiis posuit. cum ita instructos educeret e castris, uixdum in egressos uallo eos Romani pila coniecerunt. subsidunt Hispani aduersus emissa tela ab hoste, inde ad mittenda ipsi consurgunt; quae cum Romani conferti, ut solent, densatis excepissent scutis, tum pes cum pede conlatus et gladiis geri res coepta est. ceterum asperitas locorum et Celtiberis, quibus in proelio concursare mos est, uelocitatem inutilem faciebat, et haud iniqua eadem erat Romanis stabili pugnae adsuetis, nisi quod angustiae et internata uirgulta ordines dirimebant et singuli binique uelut cum paribus conserere pugnam cogebantur. quod ad fugam impedimento hostibus erat, id ad caedem eos uelut uinctos praebebat; et iam ferme omnibus scutatis Celtiberorum interfectis leuis armatura et Carthaginienses, qui ex alteris castris subsidio uenerant, perculsi caedebantur. duo haud amplius milia peditum et equita
Abbreviated transcription (Latin):
dextra punica enere castra. Ea statiomibus uigilus omni ius¬
sta militaĩ cus todia tuta et firma eẽ. illa altera soluta negle¬
ta qͣ ut barberorum et tyronum et minus timentium ꝙ
insua terra eẽn ea prius aggredienda ratus sylanus signa
q̃ maxime ad leuam iubebat ferri. Nec unde abstationibus
punicis conspiceietur. Ip̃e premissis speculatõibus citato agmi¬
ne ad hostem ꝑgi. Tria milia ferme aberat cum haud quil¬
ꝗ̃ hostium senserat confragosa loca et obsita uirgultis tenebant
colles ihi in caua uille atq ob id occulta considere militem et
cibum caꝑe iubet Interim speculatores transfugarum dicta
affirmantes uene unt. Tunc sarcinis in medium cometis
arma romani canunt acieq iusta in pugnam uadunt. mil¬
ie passuum aberar: cum ab hoste conspecti sunt trepidariq
repente ceptum mego ex castris citato equo ad primumt
nem et id ferme ꝙ roboris erat in prima acie locat. caeteros

Expanded text:
dextra Punica tenere castra; ea stationibus uigiliis omni iudextra Punica tenere castra; ea stationibus uigiliis omni iusta militari custodia tuta et firma esse: illa altera soluta neglectaque, ut barbarorum et tironum et minus timentium quod in sua terra essent. ea prius adgredienda ratus Silanus signa quam maxime ad laeuam iubebat ferri, necunde ab stationibus Punicis conspiceretur; ipse praemissis speculatoribus citato agmine ad hostem pergit. tria milia ferme aberat, cum hauddum quisquam hostium senserat; confragosa loca, et obsiti uirgultis tegebant colles. ibi in caua ualle atque ob id occulta considere militem et cibum capere iubet; interim speculatores transfugarum dicta adfirmantes uenerunt; tum sarcinis in medium coniectis arma Romani capiunt acieque iusta in pugnam uadunt. mille passuum aberant, cum ab hoste conspecti sunt trepidarique repente coeptum; et Mago ex castris citato equo ad primum nem—et id ferme roboris erat—in prima acie locat: ceteros
Abbreviated transcription (Latin):
Um transitu hasdiuibalis quantum in iralia
declinauerat. belli tantum leuate hyspamie
uiderentur renatum ibi subito par priori
bellum est. & hyspaniam ea tempestate sic
habebant romani peniq: hasdrubal gisgonis
filius ad occeanum penitus gadesq concesserat
Scipionis ac romane ditionis erat. nouus i¬
perator hanno in locum barchini hasdrubalis nouo cum ex¬
ercitu ex affrica transgressus magoniq uĩctus cum in celtibe¬
ria que media inter duo maĩa est breui magnum hominĩ
numerum armasset. scipio aduersus eum in sylanum cum
tis macimis potuit itineĩbus impediebant autem et asꝑitates
uarum et angustie saltibus crebris ut pleraq: hyspanie sun
incluse:tamen non solum nuntios sed etiam famam aduentus sui
pregressus ducibus indicem ex celtiberia transfugis adhostem
peruenit.Cisdem auctõibus compertum est ꝙ x. circiter mi¬
lia ab hoste abẽent bina castra cirta uiam qua irẽt ẽẽ leu
celtiberos nouam exercitum supra nouem milia hominum

Expanded text:
um transitu Hasdrubalis quantum in Italiam declinauerat belli tantum leuatae Hispaniae uiderentur, renatum ibi subito par priori bellum est. Hispanias ea tempestate sic habebant Romani Poenique: Hasdrubal Gisgonis filius ad Oceanum penitus Gadesque concesserat:  in orientem uergit Scipionis ac Romanae dicionis erat. nouus imperator Hanno in locum Barcini Hasdrubalis nouo cum exercitu ex Africa transgressus Magonique iunctus cum in Celtiberia, quae media inter duo maria est, breui magnum hominum numerum armasset, Scipio aduersus eum M. Silanum cum tis maximis potuit itineribus—impediebant autem et asperitates uiarum et angustiae saltibus crebris, ut pleraque Hispaniae sunt, inclusae—tamen non solum nuntios sed etiam famam aduentus sui praegressus, ducibus indidem ex Celtiberia transfugis ad hostem peruenit. eisdem auctoribus compertum est cum decem circiter milia ab hoste abessent bina castra circa uiam qua irent esse; laeua Celtiberos nouum exercitum, supra nouem milia hominum,
Abbreviated transcription (Latin):
eẽnt: iussit hannibal tanto simul publica familiariq: ictu
luctu agnoscere se fortunam carthaginis fertur dixisse
Castrisq inde motis omnia auxilia quẽ diffusa latuis tue¬
ri non poterat in extremum italie angulum brutios cõ¬
traxit et metapontinos ciuit atem uniuersam excuto
seditionibus suis et Lucanorum qui sue ditionis erant
in brutium agrum traduxit.

Expanded text:
essent iussit. Hannibal tanto simul publico familiarique ictus essent iussit. Hannibal tanto simul publico familiarique ictus luctu, adgnoscere se fortunam Carthaginis fertur dixisse; castrisque inde motis ut omnia auxilia quae diffusa latius tueri non poterat in extremum Italiae angulum Bruttios contraheret, et Metapontinos ciuitatem uniuersam excitos sedibus suis et Lucanorum qui suae dicionis erant in Bruttium agrum traduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
gibus liberisq tum lactum nuntium imꝑtirent senatus ꝙ.n:
liuius. et.C. claudius. coñs in columi exercitu ducem hosti¬
um legionesq occidissent supplicationem. in triduum de¬
creuit. Cam supplicationem.A hostilius pretor pro contiõe
edixit celebrata a uiris feminisq est. Omnia templa ꝑtotũ
triduum equale turbam habuere.Cum matrone ampl¬
sima ueste cum liberis per inde si de bellatum foret omni
solute metu deis immortalibus grates agerent statumq
ciuitatis ea uictoĩa mouit ut iam inde haud secus ꝗͣ in pa¬
ce res inter se contrahere uendendo emendo mutuum
dando argentum creditum soluendo auderent.C.clau¬
dius consiil cum in castra redisset caput hasdrubalis qđ
seruatum cum cura attulerat: proici ante hostium sta¬
tiones captiuosq affros uictos: ut erant: ostendi duos et
ex his solutos irc adhannibalem et expromere quae acta

Expanded text:
gibus liberisque tam laetum nuntium impertirent. senatus quod gibus liberisque tam laetum nuntium impertirent. senatus quod M. Liuius et C. Claudius consules incolumi exercitu ducem hostium legionesque occidissent supplicationem in triduum decreuit. eam supplicationem C. Hostilius praetor pro contione edixit, celebrataque a uiris feminisque est. omnia templa per totum triduum aequalem turbam habuere, cum matronae amplissima ueste cum liberis perinde ac si debellatum foret omni solutae metu deis immortalibus grates agerent. statum quoque ciuitatis ea uictoria mouit, ut iam inde haud secus quam in pace res inter se contrahere uendendo, emendo, mutuum dando argentum creditumque soluendo auderent. C. Claudius consul cum in castra redisset, caput Hasdrubalis quod seruatum cum cura attulerat proici ante hostium stationes, captiuosque Afros uinctos ut erant ostendi, duos etiam ex iis solutos ire ad Hannibalem et expromere quae acta
Abbreviated transcription (Latin):
tas currere obi primusquisq oculis auribusq hauri¬
re tantum gaudium cupientes ad moluium usq pontẽ
continens agmen ꝑuenit.Legati erant.L. ueturius
phylus . P. Licinius uarrosq &. Q. metellus. Circumfu¬
si omnis generis hominum frequentia inforum peruenere
Cum alii ipsos alu comites eorum: que acta eẽnt ꝑcunctarent᷑
et ut quisq audierat exercitum hostium imꝑatoremq oc¬
cisum Legiones romanas incolumes. saluos consules eẽ ex¬
templo alus porro impartiebant gaudum suum Sume¬
gre in curiam prouentum eẽt multo egruis sumora tur¬
ba ne patribus misceret᷑ lutere in senatu recitate sunt inde tra¬
ducti in contionem legati. L. ueturius litteris recitatis ipẽ pla¬
nius omnia quac ad̾ta erant. exposuit cum ingenti assen¬
su. Postremo ctiam clamore uniuerse contionis: cum uix
gaudium animis caperent. discursum inde ab aluis circa
templum domini ut grates agerent ab alus domos ut coniu¬

Expanded text:
aetas currere obuii, primus quisque oculis auribusque hauriaetas currere obuii, primus quisque oculis auribusque haurire tantum gaudium cupientes. ad Muluium usque pontem continens agmen peruenit. legati —erant L. Ueturius Philo P. Licinius Uarus Q. Caecilius Metellus —circumfusi omnis generis hominum frequentia in forum peruenerunt, cum alii ipsos, alii comites eorum quae acta essent percontarentur; et ut quisque audierat exercitum hostium imperatoremque occisum, legiones Romanas incolumes, saluos consules esse, extemplo aliis porro impertiebant gaudium suum. cum aegre in curiam peruentum esset, multo aegrius summota turba ne patribus misceretur, litterae in senatu recitatae sunt. inde traducti in contionem legati. L. Ueturius litteris recitatis, ipse planius omnia quae acta erant exposuit cum ingenti adsensu, postremo etiam clamore uniuersae contionis cum uix gaudium animis caperent. discursum inde ab aliis circa templa deum ut grates agerent, ab aliis domos ut coniu
Abbreviated transcription (Latin):
it maius letiusq ꝗ quod mente caꝑe aut satis credere pos¬
sent et ip̃a celeĩtas idem impediebat ꝙ biduo ante pugna¬
tum dicebatur. Litere de inde ab.L manlio acidino mis¬
se ex castris afferuntur de narmensium equitum aduẽ
u. He per forum ad tribunal perlate senatum in curia
exciuere tantoq certamine ac tumultu populi ad fores
curie concorsum ẽ: ut adire nuntius non posset turberet᷑
q a ꝑcunctantibus uociferantibusq ut in rostris prius
insenatu luterȩ̨ recitarentur. Tandem summoti et co¬
herciti a magistratibus dispensariq letitia inter ponentis
eius animos potuit insenatum primum de inde in con¬
tione littere recitate sunt. Et pro cuiusq ingenio aliis
iam certum gaudium aluis nulla ante fututa fides erat
ꝗ legatos consulum uel luteras audissent. Ip̃os de iñ appro¬
pinquare legatos allatum est.Tunc enim uero omnis

Expanded text:
ut maius laetiusque quam quod mente capere aut satis credere posut maius laetiusque quam quod mente capere aut satis credere possent; et ipsa celeritas fidem impediebat quod biduo ante pugnatum dicebatur. litterae deinde ab L. Manlio Acidino missae ex castris adferuntur de Narniensium equitum aduentu. hae litterae per forum ad tribunal praetoris latae senatum curia exciuerunt; tantoque certamine ac tumultu populi ad fores curiae concursum est ut adire nuntius non posset, sed traheretur a percontantibus uociferantibusque ut in rostris prius quam in senatu litterae recitarentur. tandem summoti et coerciti a magistratibus, dispensarique laetitia inter impotentes eius animos potuit. in senatu primum, deinde in contione litterae recitatae sunt; et pro cuiusque ingenio aliis iam certum gaudium, aliis nulla ante futura fides erat quam legatos consulumue litteras audissent. ipsos deinde adpropinquare legatos allatum est. tunc enimuero omnis
Abbreviated transcription (Latin):
agmine die sexto ad stariua sua atq ad hostem perueĩt
Iter eius frequentia minore quia nemo precesseyat nun¬
tius letitia uero tanta uix ut compotes mentium pre gau¬
dio eẽnt celebratum est. Nam rome neuter animi satis
dici en arrariq potest. nec quo in certa expectatione
euentus ciuitas fuerit nec quo uictoriae famam accepit. Nuq̃
per omnis dies ex quo claudium cons profectum fama attulit
bortosole ad occidentem aut senator quisꝗͣ a curiax
atq a magistratibus abscessit aut populus e foro. Aatro¬
neq nihis in ip̃is opus erat in preces obstentationesq uerse
per omnia delubra uage supplitiis uotisq fatigare deosi
am solicite ac suspense ciuitati fama incerta primo a¬
dit duos narnienses equites in castra que in faucibus um.¬
brie opposita erant uenisse ex prelio nuntiantes cesos ho¬
stes. Et primo magis auribus ꝗͣ animis id acceptum erat

Expanded text:
agmine, die sexto ad statiua sua atque ad hostem peruenit. agmine, die sexto ad statiua sua atque ad hostem peruenit. iter eius frequentia minore—nemo enim praecesserat nuntius— laetitia uero tanta uix ut compotes mentium prae gaudio essent celebratum est. nam Romae neuter animi habitus satis dici enarrarique potest, nec quo incerta exspectatione euentus ciuitas fuerat nec quo uictoriae famam accepit. nunquam per omnes dies ex quo Claudium consulem profectum fama attulit ab orto sole ad occidentem aut senator quisquam a curia atque ab magistratibus abscessit aut populus e foro; matronae quia nihil in ipsis opis erat in preces obtestationesque uersae per omnia delubra uagae suppliciis uotisque fatigare deos. tam sollicitae ac suspensae ciuitati fama incerta primo accidit duos Narnienses equites in castra quae in faucibus Umbriae opposita erant uenisse ex proelio nuntiantes caesos hostes. et primo magis auribus quam animis id acceptum erat,