comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tum red derecesari. bicipiti uidelic & complexione insidi ante sutqđ¬
lib& eligenscaperetur. Silicereres ponderet tamquam reus ess& ad¬
uersus populum dĩ Siautem dicer& non licere tamquam cesaris
aduersariuspuniretur. ubullenũ mum sibi poposat ostendie dnt̃rogauit
cuius haberet imaginem et inscriptionem atillicũ respon dissent
cesaris a pertu enim ueritas hoc eosrespondere cogebat continuo
dñs eorumresponsione colligatos ac captos trahens reddite inquit cesa¬
ris quae cesaris sunt & dõquae disunt : obsec rote illine fuerunt dialecti¬
cQui pretentis interrogationis insidus decipiendo superare molitist.
anille potius qui ex hoc ipso quod interro gauerunt ueram e orumres¬
ponsionem prudenti iterrogationis eliciens Illuduerum quod
ab coputa bant pericula sediciipsoscompulit confiteri. Sullos doxeris fu¬
isso dia lecticos quia dolose quia calumniose quia malitios ehiterrogan do

Expanded text:
tum reddere Caesari; bicipiti videlicet complexione insidiantes, ut qutum reddere Caesari; bicipiti videlicet complexione insidiantes, ut quodlibet eligens caperetur? Si licere responderet, tanquam reus esset adversus populum Dei: si autem diceret, non licere, tanquam Caesaris adversarius puniretur. Ubi ille nummum sibi poposcit ostendi, et interrogavit cujus haberet imaginem et inscrCaesaris — aperta enim ueritas hoc eos respondere cogebat —, continuo dominus eorum responsione colligatos ac captos trahens: reddite, inquit, Caesari quae Caesaris sunt et deo quae dei sunt. obsecro te, illine fuerunt dialectici, qui praetentis interrogationis insidiis decipiendo superare moliti sunt, an ille potius, qui ex hoc ipso quod interrogauerunt ueram eorum responsionem prudentia interrogationis eliciens illud uerum. quod ab eo putabant periculose dici, ipsos conpulit confiteri? Si illos dixeris fuisse dialecticos, quia dolose. quia calumniose, quia malitiose interrogando
Abbreviated transcription (Latin):
asmipsa elo quenti ae latitu dino uoritus a falsitate discor ni tur
pedi patatio potestesẽsine dictiono quandoitai que uerbis e lingue hosuens¬
tudio ser monisex primitur siue illoutatur porp&luo siue littetregandoeu
amnquoa gt cogit respondere quoduerumest et erhaocud aliud uerian quod
querebatur adducat ubim aximeregnare dialecti cadiatur Cume nims¬
que suis responsionibus uincitur &si malerespondit non habet quo d in putat
dsputari sedsibi & sibeneres pondit erabescit ulteri Esresistore ponlam
diputatori sed sibi In quo genere dñs cumaduersi siuid ecs crebro a ger&eo s
illo rumres ponsionibus captos condusosque conuincer& non uosau¬
dierantnec auobis conitici ari didicerant pam li bentius et
inuidiosius cumfortasse di alecticum quamsamaritanum appella¬
rent quomodo enimputes eos contor tos atque confusot cumuolentes
eum capere inuerbo priores interrogauerunt utrum licerettribu¬

Expanded text:
et in ipsa eloquentiae latitudine ueritas a falsitate discernitur, et in ipsa eloquentiae latitudine ueritas a falsitate discernitur, nec disputatio potest esse sine dictione. quando utique uerbis et lingua ipsa constrictio sermonis exprimitur, siue illo utatur perpetuo siue interrogando eum cum quo agit cogat respondere quod uerum est et ex hoc ad aliud uerum quod quaerebatur adducat, ubi maxime regnare dialectica dicitur. Cum enim quisque suis responsionibus conuincitur, et si male respondit non habet quod inputet disputatori sed sibi, et si bene respondit erubescit ulterius resistere non iam disputatori sed sibi. in quo genere dominus cum aduersus ludaeos crebro ageret eosque illorum responsionibus captos conclusosque conuinceret, non uos audierant nec a uobis conuiciari didicerant; nam libentius et inuidiosius eum fortasse dialecticum quam Samaritanum appellarent. quoeum capere in verbo, priores interrogaverunt, utrum liceret tribu
Abbreviated transcription (Latin):
hnplagis. in carceribus in seditionibus in laboribus inuigiluis hneiunus
rita te nonficta in uerbo ueritatis. inuirtutedĩ. perarma lustitiȩ dex¬
qra & sinis tra. pergloriam &ignobilitatem ꝑhifamiam& bonã famã ut se¬
ductoros & uera ces ut quiignoramur & cognoscimur. qua simorentes alts
uuimus : ut coerciti & non mortificati ut tristes semper alte mgan¬
dentos si cutegeni multos autem ditantes tam quamnhil habentes &onũa
posidente. Qudenum hocstilo a postolico uberius & ornatius id estelauen¬
tius facle inueneris : Si autempresse atq: constriote magiseum dispo¬
ctdremiquam dictorem appollare consuerunt qualiter agie idem a posto¬
lusdetir cumcsiono & prepatiopatrs habraham uel difant tione legis
& gratiae quad quidam non intelle gentes immo uero calumnuntes
riminatisunt eum: dicore. faciamusmala ut ueniant bona Ni
autemsitdictor siue disputator. pec dictiosine disputationo eis lum

Expanded text:
in plagis. in in plagis. in ritate non ficta, in uerbo ueritatis, in uirtute dei; per arma iustitiae dextra et sinistra, per gloriam et ignobilitatem, per infamiam et bonam famam; ut seductores et ueraces, ut qui ignoramur et cognoscimur, quasi morientes et ecce uiuimus. ut coerciti et non mortificati, ut tristes semper autem gaudentes, sicut egeni multos autem ditantes, tamquam nihil habentes et omnia possidentes. quid enim hoc stilo apostolico uberius et ornatius, id est eloquentius facile inueneris? si autem presse atque constricte, magis eum disputatorem quam dictorem appellare consuerunt, qualiter agit idem apostolus de circumcisione et praeputio patris Abraham uel distinctione legis et gratiae, quod quidam non intellegentes, immo uero calumniantes criminati sunt eum dicere: faciamus mala, ut ueniant bona. siue autem sit dictor siue disputator, nec dictio sine disputatione est, cum
Abbreviated transcription (Latin):
rus disputator e st̃ idest ueritatis a salsitate discretor. primo id apud seipsum
agit ne non recte discernens ipsefallatur. quod nisi diuinitus ad iutusper¬
agerenonpotest de indecum id quod apud seegit ad alios docendos
ꝑfert. intuetur primitus quidiam certino uerint ut ex his eos adducat.
adea quae non nouerant. uel credere nolebant ostendensea consequenti a
se cogantur aliaueraqugnogauerant ad prolure & sicuerũ quod falsũ anter
putubatur disconatur a falso ciom inuenitur consenta neum illiuero quodiã
antea tenebatur hoc ille uerus disputator si latae diffusȩq: faciat elapuem¬
ter faco alioq tunccensetur ageturq uocabulo utdictor potius quan
disputator uocetur: Sicut illum locum a postolus copiosȩ dilatat at
diffundit : In omnibus inquit commendantes nos m& ipssutdi
minis tros in multapatientia. in tribulationibus. in angustiis

Expanded text:
rus disputator est, id est ueritatis a falsitate discretor, primo id apud se ipsum rus disputator est, id est ueritatis a falsitate discretor, primo id apud se ipsum agit, ne non recte discernens ipse fallatur, quod nisi diuinitus adiutus peragere non potest, deinde cum id quod apud se egit ad alios docendos profert, intuetur primitus quid iam certi nouerint, ut ex his eos adducat ad ea quae non nouerant uel credere nolebant, ostendens ea consequentia t consentire, cogantur alia uera quae negauerant adprobare, et sic uerum quod falsum antea putabatur discernatur a falso, cum inuenitur consentaneum illi uero, quod iam antea tenebatur. Hoc ille uerus disputator si late diffuseque faciat, eloquenter facit alioque tunc censetur augeturque uocabulo, ut dictor potius quam disputator uocetur, sicut illum locum apostolus copiose dilatat atque diffundit: in omnibus, inquit, commendantes nosmet ipsos ut dei ministros, in multa patientia, in tribulationibus, in angustiis,
Abbreviated transcription (Latin):
ui disputante paulo. habes &iã i libropsalmorũ suauis sitei disputame a.
Hlabes et apud isaiam ꝓphetam. Venite dispute musdicitdñs. & multis ali¬
is diuinarum scripturarũ locis. lege ubi in ueneris hoc uerbũ & ispice
codices grecos in eisdẽ testimoniis scãrũ scripturarũ. et uide bi sunde sitap¬
pellata dialectica . ne quod om̃s iusti etiam cumdõ facint ꝗbusdictũ est.
uenite disputemus dicit dñs. Non imiteris sapienti pietate . sed in sulsa teme¬
ritate crimineris qui enim disputauerat . ꝗd sit disputatio discernitafalso
Quod qui nompossunt et tam̃ dia lesticiuideri uolunt ꝑ insidiosas hiterro¬
gationes captant incautorum ad sensiones ut exeorũ responsionibus condudant.
unde illos uel in aꝑta falsitate deceptosredeant ul occultam falsitatem decep¬
tis ꝑsuadent . quã plerumq: & iamipsi existimant ueritatem. Quia utem uo¬

Expanded text:
ui, disputante Paulo; habes etiam in libro Psalmorum: suauis sit ei disputatio mea; ui, disputante Paulo; habes etiam in libro Psalmorum: suauis sit ei disputatio mea; habes et apud Esaiam prophetam: uenite, disputemus, dicit dominus, et multis aliis diuinarum scripturarum locis lege ubi inueneris hoc uerbum et inspice codices Graecos in eisdem testimoniis sanctarum scripturarum, et uidebis unde sit appellata dialectica, ne, quod omnes iusti etiam cum deo faciunt, quibus dictum est: uenite, disputemus, dicit dominus, non imiteris sapienti pietate, sed insulsa temeritate crimineris. Qui enim disputat, uerum quid sit disputando discernit a falso. quod qui non possunt et tamen dialectici uideri uolunt, per insidiosas interrogationes captant incautorum adsensiones, ut ex eorum responsionibus concludant, unde illos uel in aperta falsitate deceptos rideant uel occultam falsitatem deceptis persuadeant, quam plerumque etiam ipsi existimant ueritatem. qui autem ue
Abbreviated transcription (Latin):
ad serentes ueritatẽ conuincentes falsitatẽ negare quod soleat disputare
cum hoc fieri nisi disputando non possit. Quod sihoc abillo factitatum
fateris quia fateri eius litteris cogeris. Nontamen has disputationes
sed ser mones uł epistolas appellandas eẽ. contendis. Quid egotecũ sicdiutius
agam utꝗhaec ignorant quẽ uo lunt nr̃madꝓbent . quẽ uolunt in probent.
delpsis diuinis lit teris quibus necesse est cedas hocdoceo ipsa prorsus uerba ip¬
sarerum uocabula profero. habes in hoc eodem testimonio quod de actibus
a postolorum cõmemoraui delpsopaulo ltapositum. disputabat igitur
iudeis insinagoga. & gentib: & colentibus inforo. habes alio locoquam uis
cũ populox piano agere congregatis in ecclesia fratrib: itascriptũ. Se¬
dens uero quidã ad ulescens nomine euthicus in fenestra deductus somno gra¬

Expanded text:
adserentis ueritatem, conuincentis falsitatem, negare quod soleat disputare, adserentis ueritatem, conuincentis falsitatem, negare quod soleat disputare, cum hoc fieri nisi disputando non possit? Quodsi hoc ab illo factitatum fateris, quia fateri eius litteris cogeris, non tamen has disputationes, sed sermones uel epistulas appellandas esse contendis, quid ego tecum sic diutius agam. ut qui haec ignorant quem uolunt nostrum adprobent, quem uolunt inprobent? de ipsis diuinis litteris, quibus necesse est cedas, hoc doceo, ipsa prorsus uerba, ipsa rerum uocabula profero. habes in hoc eodem testimonio, quod de Actibus apostolorum commemoraui, de ipso Paulo ita positum: disputabat igitur Iudaeis in synagoga et gentibus et colentibus in foro; habes alio loco, quamuis cum populo christiano ageret congregatis in ecclesia fratribus, ita scriptum: sedens uero quidam adulescens nomine Eutychus in fenestra, deductus somno gra
Abbreviated transcription (Latin):
sic adis putatione dialectica nomen accepit. qm̃ disputatio grece dialoge
uel dialexis appellatur. Sicut autẽ grammaticus a ueceribus latinedict᷑. ẽ.
luteratus. Ita qui grece dialecticus dicit᷑. multousitatius & tolerabilius
latine dicitur disputator. Putolam quod apłm disputatoremnon
neges etiam sidialecticũ neges. Improbare ergo inuocabulo greco quod ad¬
probare cogeris inlatino. quid est aliud quam Indoctis pͣtentare fallaciã
doctis facere iniuriã : autsi & disputatorẽ aplm̃ negas quitã assiduȩ tã
egregiae disputabat. nec grece nosti neclatine uł quod ẽ. credibilius &
in uerbo greco fallis eos qui grece nesciunt. & in latino qui neclatine sciuNt
Quid eni ẽ . nondico imperitius. Neq enĩ tuista non nosti. sed omnino falla¬
cius quã cũ dudias & legas tam multos multiplicesq sermones apli

Expanded text:
sic a disputatione dialectica nomen accepit, quoniam disputatio Graece dialoge sic a disputatione dialectica nomen accepit, quoniam disputatio Graece dialoge uel dialexis appellatur. sicut autem grammaticus a ueteribus Latine dictus est litterator, ita qui Graece dialecticus dicitur multo usitatius et tolerabilius Latine dicitur disputator. puto iam quod apostolum disputatorem non neges, etiamsi dialecticum neges. inprobare ergo in uocabulo Graeco, quod adprobare cogeris in Latino, quid est aliud quam indoctis praetentare fallaciam, doctis facere iniuriam? aut si et disputatorem apostolum negas, qui tam adsidue, tam egregie disputabat, nec Graece nosti nec Latine, uel, quod est credibilius, et in uerbo Graeco fallis eos qui Graece nesciunt et in Latino qui nec Latine sciunt. quid enim est, non dico inperitius — neque enim tu ista non nosti —, sed omnino fallacius quam, cum audias et legas tam multos multiplicesque sermones apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
uel dialectica nominari. Eteloquens es & dialecticus. quia & facunde
dicis uana. & acute disputas falsa. Sed dete uidero stoici certe
maxime dialectici fuerunt. Cur apłs paulus ne conferrent cumillo
noneos cautissime deuitauit. & urõs episcopos laudas quod nobiscum
uelut cum dialecticis Nolint habere sermonem
aut si & paulus dialecticus erat &ideo conferens eẽ. cũ stoicos nontimebat.
quia non solũ acute disputabat sicut & illi. sed etiam ueraciter quod non
illi . lam caue cuiquã dialecticã procrimine obieceris quauscis a postolos
confiteris. Neq enĩ cum hoc mihi obicis imperitia te falliputo. sed
fallere astutia. Nomen quippe grecũ ẽ. dialectica quae siusus admit¬
teret fortasse latine disputatoria uocaretur. sicut grammatti cam lati¬
ne literaturã linguae utriusq doctissimi appellauerunt. Sicut enim
alitteris denominata .ẽ. grammatica. qnm grece grammata litteredicuNT

Expanded text:
uel dialectica nominari, et eloquens es et dialecticus, quia et facunde uel dialectica nominari, et eloquens es et dialecticus, quia et facunde dicis uana et acute disputas falsa. sed de te uidero. Stoici certe maxime dialectici fuerunt. cur apostolus Paulus, ne conferrent cum illo, non eos cautissime deuitauit, et uestros episcopos laudas. quod nobiscum uelut cum dialecticis nolint habere sermonem? aut si et Paulus dialecticus erat et ideo conferre secum Stoicos non timebat, quia non solum acute disputabat sicut et illi, sed etiam ueraciter quod non illi, iam caue cuiquam dialecticam pro crimine obieceris, qua usos apostolos confiteris. neque enim, cum hoc mihi obicis, imperitia te falli puto, sed fallere astutia. nomen quippe Graecum est dialectica, quae si usus admitteret fortasse Latine disputatoria uocaretur, sicut grammaticam Latine litteraturam linguae utriusque doctissimi appellauerunt. sicut enim a litteris denominata est grammatica, quoniam Graece grammata litterae dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
tuum istum ipsum quem adme scripsisti uideote quaedam copiosae or¬
nate explicare hoc est eloquenter. quaedamuero subtiliter arguteq
disserere hoc est dialectice. & tamen eloquentiam dialecticamq
repre henderis. sinoxia sunt quare hoc facis . si non sunt cur arguis.
sed neetiam nos uerbi controuersia tor queat cumres ipsa intellegatur
minus laborandũ ẽ. quid hominibus eamuocare placuerit. Proinde
sieloquens ille appel landus ẽ qui non solũ copiose & ornate sed etiam
ueraciter dicit. itemq sidialecticus ille appellandus ẽ. qui non solum
subtiliter sed etiam ueraciter disserit. nec eloquens es nec dialecticus
Nonquia ieiuna & inordinata ẽ. dictiotua. Necquia obtunsa & crassa
est disputatiotua. sed quia ipsa facundia atque sollertia ad defen¬
sionem abuteris falsitatis. Si autem non insola ueritate sed etiam cum
mala causa disserat. uel neruose agitur. recte potest eloquentia

Expanded text:
tuum, istum ipsum quem ad me scripsisti; uideo te quaedam copiose ortuum, istum ipsum quem ad me scripsisti; uideo te quaedam copiose ornateque explicare, hoc est eloquenter, quaedam uero subtiliter arguteque disserere, hoc est dialectice. et tamen eloquentiam dialecticamque reprehendis. si noxia sunt, quare haec facis: si non sunt, cur arguis? sed ne etiam nos uerbi controuersia torqueat. cum res ipsa intellegatur, minus laborandum est quid hominibus eam uocare placuerit. proinde si eloquens ille appellandus est, qui non solum copiose et ornate, sed etiam ueraciter dicit, itemque si dialecticus ille appellandus est, qui non solum subtiliter, sed etiam ueraciter disserit, nec eloquens es nec dialecticus, non quia ieiuna et inornata est dictio tua nec quia obtunsa et crassa est disputatio tua, sed quia ipsa facundia atque sollertia ad defensionem abuteris falsitatis. si autem non in sola ueritate, sed etiam cum mala causa diserte uel neruose agitur, recte potest eloquentia
Abbreviated transcription (Latin):
& docere i actabant. Quid ẽ. enim aliud dialectica quãperitia dispu¬
tandi quod ideo aperiendũ putaui quieiam ipsã mihi obicere uoluifti
quasi xp̃i ane non congruat ueritati. Ed deo medoctores urĩ uelut
hominẽ dialecticũ merito fugiendũ potius & cauendũ quã refellen
dum reuincendũq censuerint. Quod cumtibi nomper sua serint. nam
te aduersus nos etiam scribendo disputare non piguit. tutamer
inme dialecticã criminatus es quo falleres imperitos illos que
laudares quidis putando mecũ congredi noluerant. Sedtuiudelicet non
dialectica uteris cũ contra nosscribis : ut quidte ergo intantũ disputandi periculũ
proiecisti cũ disputare non noueris aut sinosti. cur dialecticus dialecticam
criminaris.  Ita uel temerarius uel ingratus ut aut lmperitia qua uinceris
non refrenes aut doctrinã qua iuuaris accuses In spicio sermonem

Expanded text:
et docere iactabant. quid est enim aliud dialectica quam peritia dispuet docere iactabant. quid est enim aliud dialectica quam peritia disputandi? quod ideo aperiendum putaui, quia etiam ipsam mihi obicere uoluisti, quasi christianae non congruat ueritati et ideo me doctores uestri uelut hominem dialecticum merito fugiendum potius et cauendum quam redum revincendumque censuerint. Quod cum tibi non persuaserint; nam te adversus nos etiam scribendo disputare non piguit; tu tamen in me dialecticam criminatus es, quo falleres imlaudares, qui disputando mecum congredi noluerant. sed tu uidelicet non dialectica uteris, cum contra nos scribis. ut quid te ergo in tantum disputandi periculum proiecisti, cum disputare non noueris? aut si nosti, cur dialecticus dialecticam criminaris, ita uel temerarius uel ingratus, ut aut imperitiam qua uinceris non refrenes aut doctrinam qua iuuaris accuses? inspicio sermonem
Abbreviated transcription (Latin):
heroses extiterunt quarum non nullȩ sicut ipsi quimihi commemoratist̃
stoici. magis deuerborũ quã dererum aduersitate confligunt.
Quod apls prohibuit timotheum dicens. adnihil esse utile nisi ad subuersi¬
onem audientium. Nam dehis ut nosti tullius ait. Verbienĩ controuer¬
sia lamdiu torquec homines greculos contentionis cupidiores quam
ueritatis. Hostamen paulus noster ad loquendos corrigendosq suscepit
Necipsius loci nomine ex territus quod exmare inditum resonat
quem deum dicunt esse bellorum. Ibi pacifica credituris INtrepidus
loquebatur. lbispiritalibus accinctus armis perniciosos expugnabat
errores nec contentiosos tamquã mitissimus. nec dialecticos tamquam
simplicissimus formidabat. Nostienim quam maxime apud sitoicos uigu¬
isse dialecticã quãuis & ipsi epicurei quos imperitia liberalium discipli
narũ non solũ non pudebat uerum etiam delectabat. quasdã disputan¬
diregulas quibus quisq usus minime falleretur se potius & tenere

Expanded text:
ereses extiterunt. quarum nonnullae, sicut ipsi qui hic commemorati sunt Stoici, magis de uerborum quam de rerum aduersitate confligunt, quod apostolus prohibuit Timotheum, dicens ad nihil esse utile nisi ad subuersionem audientium. nam de his, ut nosti, Tullius ait: uerbi enim controuersia iam diu torquet homines Graeculos, contentionis cupidiores quam ueritatis. hos tamen Paulus noster adloquendos corrigendosque suscepit nec ipsius loci nomine exterritus, quod ex Marte inditum resonat, quem deum dicunt esse bellorum, ibi pacifica credituris intrepidus loquebatur, ibi spiritalibus adcinctus annis perniciosos expugnabat errores nec contentiosos tamquam mitisimplicissimus formidabat. CAPUT XIII.--16. Nosti enim quam maxime apud Stoicos viguisse dialecticam: quamvis et ipsi Epicurei, quos imnarum non solum non pudebat, uerum etiam delectabat, quasdam disputandi regulas, quibus quisque usus minime falleretur, se potius et tenere
Abbreviated transcription (Latin):
sententiã quadic̃ nã & siuident᷑ eẽ in ecđa xi tama non tam̃ inpodiri deb& fides
quȩ ante tẽpꝰ separare non possent sed quod eos dicimꝰ in hac erroris ur̃i soci &te
quã uerã ecđam õe arbi tramini facere dobuisse hoc maiore sur̃iinilla ꝑfpicuo
uera lncuius upitate fuerunt ne abilla separarent᷑ facere debuerunt sicutoriiqui¬
lib& partis urae homo pcausã prinapui ꝓrs ignorans Tam̃ quãuis accentũ ruxnii¬
anensib: dã natũ simplicit̃ in nocentẽ credit quitanto plurib se ꝓbauit itadiã
in cõmunione tatholica quẽ causa cocilia pulata ñ inmerito sibi lnnocentẽ fusse

Expanded text:
sententiam, qusententiam, ququae ante tempus separare non possent. sed quod eos dicimus in hac erroris uestri societate, quam ueram ecclesiam esse arbitramini, facere debuisse, hoc maiores uestri in illa perspicue uera, in cuius unitate fuerunt, ne ab illa separarentur, facere debuerunt. sicut enim quilibet partis uestrae homo causam Primiani prorsus ignorans tamen. quamuis a centum Maximianensibus damnatum, simpliciter innocentem credit eum, qui tanto pluribus se probauit, ita etiam in communione catholica, quem causa Caeciliani latet, non inmerito sibi innocentem fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
facile ꝓbar&ꝰ Nunc uero dã pnauerunttũ centũ & amplius quã trecentis ab soluendũ
rdiquer̃ apud quos ipsi periculũ dã puationis incurrerent Eis qui ppe& plu¬
rib suã debuer̃ ꝑsua deresentensiã utipsicũ eis intesseñ primian⁊ aũt feris si dãp¬
natꝰ paeniteniã respuisa Si aũt hoc tam̃ maiorinumero collegatũ &tat suȩ com¬
munionis ecclesus ꝑ totã a fricũ diffusis ꝑ suadere non posson
aut sententiã suã c̃silio saniori rescinderent in qua falli sicut homines de lomi¬
ne potuerunt Autsiuera eius crimina sineulla dubitatione didicerunt
quȩ tam̃ ꝑ suadere tanto plurib: c&eris non ualobant nocentẽ scientes Toleraren
prudentius & patientius quã starenc sea tot in nocentib qui ista nescrent impio
schis mate sopararent tenerent enĩ illã beati oypriani plenissimã caritatis piaausq

Expanded text:
facile probaretur. nunc uero damnauerunt eum centum, et amplius quam trecentis absoluendum facile probaretur. nunc uero damnauerunt eum centum, et amplius quam trecentis absoluendum reliquerunt, apud quos ipsi periculum damnationis incurrerent. eis quippe tam pluribus suam debuerunt persuadere sententiam, ut ipsi cum eis intus essent, Primianus autem foris, si damnatus paenitentiam respuisset. si autem hoc tam maiori numero collegarum et tot suae communionis ecclesiis per totam Africam diffusis persuadere non possent, aut sententiam suam consilio saniore rescinderent, in qua falli sicut homines de homine potuerunt, aut, si uera eius crimina sine ulla dubitatione didicerant, quae tamen persuadere tanto pluribus ceteris non ualebant, nocentem scientes tolerarent prudentius et patientius, quam se a tot innocentibus. qui ista nescirent, impio schismate separarent. tenerent enim illam beati Cypriani plenissimam caritatis pietatisque
Abbreviated transcription (Latin):
qđ siluanꝵ sustatacere uoluisse non cecilianofalsã sed inseipsouerã traditionom
salubriem̃ dationedã nasse & adceciliami in nocentiã & ian sinon ep̃s tamon
correcta prauitate transiss& Sic̃ felicians ad primianũ quẽ similiteritille
cecilianũ dã pnauerat in nocentẽ potuit tam̃ sine macula prirnani ł sua cũ
episcopali &iam honoro transire Noc illud quod dixinescio quostraditores quos
ur̃i maiores arguebant si ueracit̃ arguebant debuisse c̃iuncere si acce¬
peris tã quã hoc apud seipsos stare debuerint lege prius diligent̃ contra quod
soribis & aut intellegȩ quȩ dicunt᷑ aut noli quod intellegis uertore inaliud
Ego dixi non apuduros sed apud ec đa ftrans marinas quibi innocente silli uede¬
lunt᷑ qui arguebant᷑ aur̃is eos debuisse conuinci Nã & inaxinnanens es conuictũ
sibi uidentur dã pnasse primnarũ sed ñ apud eos qui longius positi & a gratia
ł inuidia remotiores tale deillo possa ferre iudiciũ qđ uniuerse partidonati

Expanded text:
 Siluanus si facere uoluisset, non in Caeciliano falsam, sed in se ipso ueram traditionem salubri emendatione damnasset et ad Caeciliani innocentiam etiamsi non episcopus, tamen correcta prauitate transisset, si Felicianus ad Primianum, quem similiter, ut ille Caecilianum, damnauerat innocentem, potuit tamen sine macula Primiani uel sua cum episcopali etiam honore transire. Nec illud, quod dixi: nescio quos traditores, quos uestri maiores arguebant, si ueraciter arguebant, debuisse conuincere, sic acceperis, tamquam hoc apud se ipsos facere debuscribis, et aut intellege quae dicuntur aut noli quod intellegis uertere in aliud. ego dixi non apud uestros, sed apud ecclesias transmarinas, quibus innocentes illi uidebantur qui arguebantur a uestris, eos debuisse conuinci. nam et Maximianenses conuictum sibi uidentur damnasse Primianum, sed non apud eos, qui longius positi et a gratia uel inuidia remotiores tale de illo possent ferre iudicium, quod uniuersae parti Donati
Abbreviated transcription (Latin):
conscientiã: tu contra non quid ate homine acuto. sed quid aurĩs dicatur
diu locutuses quod totũ breuiter ita dici potest: Conscientia dantis ad¬
tendi. Ñ scđm eius sinceritatẽ quae in illa uideriñ potest sed scđm famã
que deilla seuuera seu salsa ÷ : quia uidelic& eius est hominis qui &si scele¬
ratus occultus sit : sufficit accipienti quod bonae sit aestimationis.
nondũ cognitus. ñ dũ uidicatꝰ. ñ dũ ab aecđa separatus. Uideo
obsecrote : in quod precipium conpulerit homines angustia.:
Non inueniendi qua exierunt: Ita nedantis maculos a c̃scienti a
conscientiã potest accipientis ab luere si habeat famã bonã & tantũ
ad abluendũ poterit quã tũbona. sibonã famã fallendo contra¬
xerit: adtendisquid dicatur: &uisiam p̃teream hunc locũ.
anhoc idẽ adhuc uersabo ut diligentius cogaris adtendere.

Expanded text:
conscientiam? tu contra non quid a te homine acuto, sed quid a uestris dicatur conscientiam? tu contra non quid a te homine acuto, sed quid a uestris dicatur diu locutus es, quod totum breuiter ita dici potest: conscientiam dantis adtendi non secundum eius sinceritatem. quae in illa uideri non potest, sed secundum famam, quae de illa seu uera seu falsa est, quia uidelicet eius est hominis, qui etsi sceleratus occultus sit, sufficit accipienti quod bonae sit aestimationis, nondum cognitus, nondum iudicatus, nondum ab ecclesia separatus. uide, obsecro te, in quod praecipitium conpulerit homines angustia non inueniendi qua exirent. itane dantis maculosa conscientia conscientiam potest accipientis abluere, si habeat famam bonam, et tantum ad abluendum poterit quantum bona, si bonam famam fallendo contraxerit? adtendis, quid dicatur, et uis iam praetereamus hunc locum, an hoc idem adhuc uersabo, ut diligentius cogaris adtendere
Abbreviated transcription (Latin):
sabilius petunt quae sibi defuerunt. illihumilius repetunt qđ fuert̃
istos honorabili s ubi nondũ steterant aduocams: illos sus pectius unde
lapsifuerant reuocanꝵ: P indeiam ꝑ uides ut opinior ñ frustra
me dixisse donatistarũ ł uttumauis donationoꝵ hereticorum
sacrilegũ errorẽ si & ab aecđa catholica dissentitis & quae una atq
eadẽ fatemini sacramentat rescinditis. Nectam̃ si neueni &¬
ł insanabiles estis. miseri cordiaedĩ : qr discordiosoerrore deposito
sanariq poteritis : ñ ut destruant᷑ in uob a eccłae sacramenta
quae aliena ꝑniciose foris habebatis. sed ut ea intus iã urã
salubrit̃ habeatis: Nunc uideamus quẽ ad modũ ostendas
recte dixisse petilianũ uel quem lib& aliũ : conscientias eẽ dantis ad tendit᷑:
quae abluat accipientis: ubiego dixi. quasi lateat dantis conscientia
& fortasse maculo sasit: quomodo poterit accipientis abluere

Expanded text:
sabilius petunt quae sibi defuerunt, illi humilius repetunt quod fuerunt; sabilius petunt quae sibi defuerunt, illi humilius repetunt quod fuerunt; istos honorabilius ubi nondum steterant aduocamus, illos suspectius unde lapsi fuerant reuocamus. Proinde iam peruides, ut opinor, non frustra me dixisse Donatistarum — uel ut tu mauis \'Donatianorum\' — haereticorum sacrilegum errorem. si et ab ecclesia catholica dissentitis et quae una atque eadem fatemini sacramenta rescinditis, nec tamen sine uenia uel insanabiles estis misericordiae dei, quia discordioso errore deposito sanarique poteritis, non ut destruantur in uobis ecclesiae sacramenta, quae aliena perniciose foris habebatis, sed ut ea ipsa intus iam uestra salubriter habeatis. Nunc uideamus, quemadmodum ostendas recte dixisse Petilianum uel quemlibet alium: conscientia sancte dantis adtenditur quae abluat accipientis. ubi ego dixi: quid si lateat dantis conscientia et fortasse maculosa sit, quomodo poterit accipientis abluere
Abbreviated transcription (Latin):
quã illi reconcilati aeccłȩ fuerint. sicut fieri potest ut &iã cultores
idolox siquos forte xpĩanos adidola seductos a postatas fecerint si priores
seductores factifuerin txp̃iani. & magnũ aliquod meritum in aecđa
consecuti: ꝑ ipsos illiquos deceperant redeant. ꝑ ip sos cõmendentur
& reconcilient᷑ dño. perquos dimiseramt dnm̃. Quod enĩ ual& ad
mundanda sacrilegia gentiliũ recte ꝑceptũ sacram̃tum baptis matis
hoc ual& ad mundanda sa crilegia schismati quoꝵ̃ & hereti coꝵ̃
ueracit̃ ad prehensa caritas unitatis: Quã obrem sicut seductores
fideliũ xpĩ anoꝵ̃ uenientes ad xpm̃ sed uctis redeuntib prae ponunt᷑.
Vndeisti & epĩ fieri possunt. illinon possunt ita mirari nondebent
deceptis ab hereticis. quãndo ad catholicam redeunt uos deceptores
sibi anteponi quando ad cat holicã ueniunt. Istinamq ex cau¬

Expanded text:
quam illi reconciliati ecclesiae fuerint; sicut fieri potest, ut etiam cultores quam illi reconciliati ecclesiae fuerint; sicut fieri potest, ut etiam cultores idolorum, si quos forte christianos ad idola seductos apostatas fecerint. si priores seductores facti fuerint christiani et magnum aliquod meritum in ecclesia consecuti, per ipsos illi quos deceperant redeant. per ipsos commendentur et reconcilientur domino, per quos dimiserant dominum. quod enim ualet ad mundanda sacrilegia gentilium recte perceptum sacramentum baptismatis, hoc ualet ad mundanda sacrilegia schismaticorum et haereticorum ueraciter adprehensa caritas unitatis. quamobrem sicut seductores fidelium christianorum uenientes ad Christum seductis redeuntibus praeponuntur. unde isti et episcopi fieri possunt. illi non possunt, ita mii-ari non debent decepti ab haereticis. quando ad catholicam redeunt, suos deceptores sibi anteponi, quando ad catholicam ueniunt. isti namque excu
Abbreviated transcription (Latin):
fontem undatur : a quo apud uos &iã quisquis ceteris moribus laudabilis
fuerit soloschismatis uel hȩrȩsis crimine separatur:
Cũ ergo ueniunt ad nosur̃ desistentes eẽ uri incipientes esse nostri.
Accipiunt qđ non habebant: & salubn terhabere incipi ant quod
tanto perniciosius quanto indignius habebant. Accipiunt enuim
dubitante interissent: quic quid aliud apud uos quod de eccła¬
foras trahi potuit habuissent: Faciliore autem uenia qđ
nondũ habuert̃ accipiunt. quã si habuissent. tam̃ & deseruissent.
Et hoc discernit᷑ apud nos ut alit̃ recipiant᷑ quicatholicã reliquert̃.
Aliter qui adillã primitus ueniunt: Illo senim aplius grauat crim̃
desertionis. Hos aut̃ nã sedis ruptum sed cognitũ & retentum
uinculũ releuat unitatis: lindefieri potest ut quos seductos rebapti¬
rauerunt ipsi ꝓeis penitentib: dnm̃ de p̃cent᷑ si prius isti c̃ciliati

Expanded text:
fonte inundatur, a quo apud uos etiam, quisquis ceteris moribus laudabilis fonte inundatur, a quo apud uos etiam, quisquis ceteris moribus laudabilis fuerit, solo schismatis uel haeresis crimine separatur. Cum ergo ueniunt ad nos uestri desistentes esse uestri, incipientes esse nostri, accipiunt quod non habebant. ut salubriter habere incipiant, quod tanto perniciosius quanto indignius habebant. accipiunt enim pbus utique nullo dubitante interissent, quidquid aliud apud uos, quod de ecforas trahi potuit, habuissent, faciliore autem uenia quod nondum habuerunt accipiunt, quam si habuissent iam et desenris sent. et hoc discernitur apud nos. ut aliter recipiantur qui catholicam reliquerunt, aliter qui ad illam primitus ueniunt. illos enim amplius grauat crimen desertionis, hos autem non a se disruptum, sed cognitum et retentum uinculum releuat unitatis. unde fieri potest. ut, qui seductos rebaptizauerunt. ipsi pro eis paenitentibus dominum deprecentur. si prius isti conciliati
Abbreviated transcription (Latin):
auari dequib: idẽ ipsetestatur. fundo sinsidiosis fraudib rapientes:
usuris multiplicantib: fenus augentes : Ista quippe in bapti zatis
& baptizantib uisibilia baptismo repperiuntur:
ad illũ tamen fontẽ ꝓpriũ cuinemo cõmunicat aliem. ad illũ fontẽ sig¬
natũ hoc ÷ ad sp̃s̃ scĩdonũ quocaritas dĩ diffunditur incordib pris
Nullus istoꝵ nisimutatus accedit: Ita omnino mundandus
ut non sit alienus. sed sit caelestis particeps pacis. scaẽ socius
unitatis: plenꝰ indiuiduecaritatis cuuis angelicae ciuitatis. ad hanc
itaq ciuitatẽ quis quis heresis uel schis matis deposito errore correctis
morib: piam̃te c̃uertit᷑ : siiam sacram̃tat gestabat quae fora s&iã ad in¬
dignos ꝓfluere potuert̃ : haec honorantꝰ ineo : qr & in alienis ñ uident᷑ aliena:
sediã proprio cui nemo cõmunicat aliem: illo signato sp̃s scĩ

Expanded text:
avari, de quibus idem ipse testatur, Fundos insidiosis fraudibus rapientes, avari, de quibus idem ipse testatur, Fundos insidiosis fraudibus rapientes, usuris multiplicantibus fenus augentes . Ista quippe in baptizatis et baptizantibus visibili Baptismo reperiuntur. Ad illum tamen fontem proprium, cui nemo communicat alienus; ad illum fontem signatum, hoc est ad spiritus sancti donum, quo caritas dei diffunditur in cordibus nostris, nullus istorum nisi mutatus accedit, ita omnino mutandus, ut non sit alienus. sed sit caelestis particeps pacis, sanctae socius unitatis, plenus indiuiduae caritatis. ciuis angelicae ciuitatis. ad hanc itaque ciuitatem quisquis haeresis uel schismatis deposito errore correctis moribus pia mente conuertitur, si iam sacramenta gestabat, quae foras etiam ad indignos profluere potuerunt, haec honorantur io eo, quia et in alienis non uidentur aliena, sed iam illo proprio, cui nemo communicat alienus, illo signato spiritus sancti
Abbreviated transcription (Latin):
accepturam spm̃ scm̃ pisiquieius urutati copula retur. Huius
fontis largo atq in uisibili flumine letificat ds̃ ciuitatem suam.
daqua ꝓpheta predix̃: EFlumini impetus letificat ciuitatem di.
Ad huc enim fontem nullus extraneus. quia riullus nisi uita ae terna
fons aquȩ tuȩ sit tibi proprius: & nemo alienus communic& tibii
dehac enĩ ecđa & de isto fonte dicitur & incantico canticorũ.
Ortus conclusus: fons signatus: puteus a quaeuiuae: hoc uestri deui¬
sibili baptis matis sacramento accipientes. tantũ errant ut res
absurdissimãs fateri cogantur inuiti. Qđ ad illũ scilic& fontẽꝗͥ ꝓprius
unicae colũbaede quodictũ ÷ Nemo alien cõmunic&tibi: ad hortũ c̃dusũ¬
puteũq signatũ potuerit accedere: simon magus. quẽ legimꝰ
a philippo baptiratũ : Potuerint accedere tot fictidequib: gemens
loquit᷑ ciprianus: saeculo uerbis solis & ñ factis renunciantes. Tot epĩ

Expanded text:
accepturum spiritum sanctum, nisi qui eius unitati copularetur. huius accepturum spiritum sanctum, nisi qui eius unitati copularetur. huius fontis largo atque inuisibili flumine laetificat deus ciuitatem suam, de qua propheta praedixit: fluminis impetus laetificant ciuitatem dei. ad hunc enim fontem nullus extraneus, quia nullus nisi uita aeterna fons aquae tuae sit tibi proprius et nemo alienus communicet tibi. de hac enim ecclesia et de isto fonte dicitur et in Cantico canticorum: hortus conclusus, fons signatus, puteus aquae uiuae. Haec uestri de uisibili baptismatis sacramento accipientes tantum errant, ut res absurdissimas fateri cogantur inuiti, quod ad illum scilicet fontem, qui proprius unicae coluputeumque signatum potuerit accedere Simon Magus, quem legimus a Philippo baptizatum ; potuerint accedere tot ficti, de quibus gemens loquitur Cyprianus, Saeculo verbis solis et non factis renuntiantes; tot episcopi
Abbreviated transcription (Latin):
diso quaȩ&iã extra indemanauit. Nonergo hanca quã sed aquȩ nomine
inuisibile dĩdonũ. scm̃ spm̃ cõmendabat dicens: Siquissitit ueniat &¬
bibat. Sicut euidenter euangelista testatur adiungens: Hocautẽ
dicebat despũ quẽ accepturi erant credentes in eũ . Sp̃s enĩ nondũ erat
datus: quia ihs̃ nondũ fuerat clarificatus. & utique quantum adsacra¬
mentum attin& lauacri uisibilis. antequã ess& resur gendo clarificatꝰ
labaptiz auerat plures quã iohannes. sicut ipsũ loquit᷑ euangelium
Vndedicit discipulis suis. Iohannes quidem baptizauit aqua¬
uos aut̃ spũ scõbapti z abimini: quẽ & accepturiestis nonpost multos dies hos
usq ad pente costen: hic scs spus ueniens in eostalem signum primitus
dedit. ut qui eũ acceperant linguis omniũ gentiũ loquerentur.
quia portendebat aeccłam ꝑ om̃s gentes futuram: nec quemquam

Expanded text:
diso, quia etiam extra inde manauit. Non ergo hanc aquam, sed aquae nomine diso, quia etiam extra inde manauit. Non ergo hanc aquam, sed aquae nomine inuisibile dei donum sanctum spiritum commendabat dicens: si quis sitit, ueniat et bibat, sicut euidenter euangelista testatur adiungens: hoc autem dicebat de spiritu quem accepturi erant credentes in eum; spiritus enim nondum erat datus, quia Iesus nondum fuerat clarificatus. et utique, quantum ad sacramentum attinet lauacri uisibilis, antequam esset resurgendo clarificatus, iam baptizauerat plures quam Iohannes, sicut ipsum loquitur euangelium. unde dicit discipulis suis: Iohannes quidem baptizauit aquauos autemspiritu sancto baptizabimini quem et accepturi estis non post multos dies hos usque ad pentecosten. hic sanctus spiritus ueniens in eos tale signum primitus dedit, ut, qui eum acceperant, linguis omnium gentium loquerentur, quia portendebat ecclesiam per omnes gentes futuram nec quemquam
Abbreviated transcription (Latin):
omnino quae sit mundatio spĩtalis ignoras: nonigitur sicut conuiti¬
aris tam quam in a sylum romuli. uros nocentes recipimus: quosci¬
uitas dĩ recipiendo efficit in nocentes: cum ad eandem ueraci corde.
transierint. Dequa eius conditor dicit. Ñ potest ciuitas absc̃di suꝑ
montẽ constituta. Nenĩ eã condidit qui frem̃ suꝑbȩ occidit irat. sed qui
frs humiliter redemit occisus. Hancspũscõ mundante. l&ificat de quo
clamabatdicens: siquis sitit ueniat &bibat. Naquã uisibilẽ commen¬
dans quaedatur in baptis matis sacramento. quã & boni & malihabre pos¬
sunt : quãuis sineilla bonisalui fieri non possint. Quȩ quã uis ecđȩ sit ta¬
men &iã foras profluit . cũ &apudillos inuenitur que ex nobis exierunt sed
nonerant ex nobis. Sicut aqua in aliquo exillis memorabilib: quattuor
fluminib negari non potest qđ sitaqua paradisi. quã uis nonsit insolopara¬

Expanded text:
omnino quae sit mundatio spiritalis ignoras? non igitur, sicut conuiciomnino quae sit mundatio spiritalis ignoras? non igitur, sicut conuiciaris, tamquam in asylum Romuli uestros nocentes recipimus. quos ciuitas dei recipiendo efficit innocentes, cum ad eam ueraci corde transierint, de qua eius conditor dicit: non potest ciuitas abscondi super montem constituta. non enim eam condidit, qui fratrem superbe occidit iratus, sed qui fratres humiliter redemit occisus. hanc spiritu sancto mundante laetificat. de quo clamabat dicens: si quis sitit, ueniat et bibat, non aquam uisibilem commendans, quae datur in baptismatis sacramento, quam et boni et mali habere possunt. quamuis sine illa boni salui fieri non possint. quae quamuis ecclesiae sit, tamen etiam foras profluit, cum et apud illos inuenitur, qui ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis, sicut aqua in aliquo ex illis memorabilibus quattuor fluminibus negari non potest quod sit aqua paradisi, quamuis non sit in solo para
Abbreviated transcription (Latin):
quaeuna sit ad sit : illa omã rectefuint. Si autẽ desit illa om̃a frustra fiuNt
Iam enĩ in locus ÷ ut ostendam qđ in primo libro distuleramus. quid in
potest accipi. Delis enĩ quischismata faciebant idẽ apłs dicit
Animalis autẽ homo non ꝑcipit quaȩ sunt sps̃dĩ. Primã ad corinthios¬
epłam lege & inuenies. Baptis mũ igitur. sac ramentũ ÷ nouaeuite
acsalutis aeternae quẽ multi habent non ad uitã ȩternã sed ad poenã
aeternã nonbene utentes tantobono. Caritatẽ uero scam̃ quaȩ est
uinculũ ꝑfectionis nemo potesthabere nonbonus. nemo. qui hab&
potest eẽ ł schismaticꝰł hereticꝰ. Cũ ergo quisq: ad ceccłȩ uemiens unitatẽ
cũ eius menbris ueraciter cõpulatur. accipiat spm̃ scm̃
perquẽ diffunditur caritas in cordibus nris: cadẽq caritas cooperiat multitudinẽ
peccatorũ ut baptismũ quẽ primum habebat adiuditium. habere. lam

Expanded text:
quae una si adsit, illa omnia recte fiunt; si autem desit, illa omnia frustra fiunt. quae una si adsit, illa omnia recte fiunt; si autem desit, illa omnia frustra fiunt. Iam enim locus est ut ostendam, quod in primo libro distuleramus, quid in potest accipi. de his enim, qui schismata faciebant, idem apostolus dicit: animalis autem homo non percipit quae sunt spiEpistolam lege, et invenies. Baptismus igitur Sacramentum est novae vitae ac salutis aeaeternam, non bene utentes tanto bono: caritatem uero sanctam. quae est uinculum perfectionis, nemo potest habere non bonus. nemo qui habet potest esse uel schismaticus uel haereticus. cum ergo quisque ad ecclesiae ueniens unitatem, cum eius membris ueraciter copulatur, accipiat spiritum sanctum. per quem diffunditur caritas in cordibus nostris, eademque caritas cooperiat multitudinem peccatorum, ut et baptismum. quem primum habebat ad iudicium, habere iam
Abbreviated transcription (Latin):
censes qđ in ex piabiledixeris. & qđ ÷ monstruosius ideo expiandũ
qr in expiabile Non est autẽ cat holicũ eos hortari ut error oorrecto
saluifiant quos in ex piabi literatq: in sanabilit̃ ad seremus errare
Sedideo uob̵ non uident᷑ mundaricum ad nos a uobis transeunt:
quia non denuo bapti zantur. quasi solo baptismoquem repeti
non oport& cũ idem atq: unus ÷ homines ab eriore mundentur. Mundant᷑ &¬
uerbo ueritatis ab illo quiait Iã uos mundi estis ꝓpter uerbum qđ locutus sic
uob mundantur & sa crificio contriti cordis ab illo quod dictum est.
Sacrificiũ dõ spr̃ contribulatus cor contritũ & humiliatũ ds̃ non spernit.
Mundant᷑ & elȩmosinis ab illo quia it. Date elemos in as & ecce omã munda
sunt uob̵. Mundant᷑ ipsa que su ꝑ emin& omnib: caritate. ab illo
quiꝑ apłm petrũ dixit. Caritas cooperit multitudin ẽ peccatox̃

Expanded text:
censes quod inexpiabile dixeris et, quod est monstruosius, ideo expiandum, censes quod inexpiabile dixeris et, quod est monstruosius, ideo expiandum, quia inexpiabile. non est autem catholicum eos hortari, ut errore correcto salui fiant, quos.inexpiabiliter atque insanabiliter adsereremus errare. sed ideo uobis non uidentur mundari, cum ad nos a uobis transeunt, quia non denuo baptizantur, quasi solo baptismo, quem repeti non oportet, cum idem atque unus est. homines ab errore mundentur. mundantur et uerbo ueritatis ab illo qui ait: iam uos mundi estis propter uerbum quod locutus sum uobis. mundantur et sacrificio contriti cordis ab illo de quo dictum est: sacrificium deo spiritus contribulatus; cor contritum et humiliatum deus non spernit. mundantur et elemosynis ab illo qui ait: date elemosynas, et ecce omnia munda sunt uobis. mundantur ipsa quae supereminet omnibus caritate ab illo, qui per apostolum Petrum dixit: caritas cooperit multitudinem peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
consendo expiand&̃ quod in expiabile dixeris : nos autẽ ita urm̃ diciny
heriticũ & sacrilegũ errorẽ . uttam̃ in ex piabile nondicam
Alioquin frustia uob̵ cum ut eorelicto correcti ad caeccłam catholicam
transeatis. quib: modis possum agendum eẽ consensũim
Nec nr̃o sicut scribis uerbo teuti arbitreris : quasi hoc malũ sineuenia & sine
medico eẽ dicamꝵ qđ omni noͣ dicimus : quia & ueniam merentur
si conuersus fueris & ingemueris tunc saluus eris. Qua ꝓpter
sinaliquẽ forte incidisti. ł minus in his reb: instructum uel minus
quid loqueretur intuentẽ. quãuis eẽ cõmunioniscatholicaeuderetur.
qui hoctibi dicer& : ipse potius hiuꝰ in considerati uerbi ueniã mereatur.
sicut tu quicũ sis tã liberaliter eruditus. & in arte uerbox
non medicriter doctus minustamen quid loquaris adtendens expiandum

Expanded text:
censendo expiandum quod inexpiabile dixeris? nos autem ita uestrum dicimus censendo expiandum quod inexpiabile dixeris? nos autem ita uestrum dicimus haereticum et sacrilegum errorem, ut tamen inexpiabilem non dicamus; alioquin frustra uobiscum, ut eo relicto correcti ad ecclesiam catholicam transeatis, quibus modis possumus agendum esse censuimus. nec nostro, sicut scribis, uerbo te uti arbitreris, quasi hoc malum sine uenia et sine medico esse dicamus; quod omnino non dicimus, quia et ueniam merentur, si conuersus fueris et ingemueris, tunc saluus eris. quapropter si in aliquem forte incidisti uel minus in his rebus instructum uel minus quid loqueretur intuentem, quamuis esse communionis catholicae uideretur qui hoc tibi diceret, ipse potius huius inconsiderati uerbi ueniam mereatur, sicut tu, qui cum sis tam liberaliter eruditus et in arte uerborum non mediocriter doctus, minus tamen quid loquaris adtendens expiandum
Abbreviated transcription (Latin):
quae contra ȩccłam pepererunt. ꝑ sequam &iã bona quae de aeccła discedendo
traxerunt. Nã & iã ram fractꝰ si rursus sicut ait apłs inserendus sit
radixei redditur. non forma mutatur. Atenĩ quia nros
in quis hereticos & sacrilegos uocas quod ne pharium & in expiabiletrimen ÷
Nũ quid talib: sine aliqua expiatione ignosci deb& aut potest:
curego inquis none maculas uenientẽ : cur non primo ablus &emundas
& sictibi cõmunicat : quid qđ ex his uerbistuis multo conuenientius aliu sdye¬
nt talib tã ignosci nec debere nec posse : teq tibi ipsi coptraria
locum eẽ mostrauerit: utideo diceres cum aliqua ex piationeta libus
ignoscendum quia id quod obiaitur in expiabile est. Q uomodo ergo ex¬
piatur quod in ex piale est : quomodo speremte : auditurũ eẽ qđ dico quitam
i ꝑrimo ponaudis ipseqđ dicis: cũ tibi conitinuo contradicis

Expanded text:
quae contra ecclesiam pepererunt, persequamur etiam bona, quae de ecclesia discedendo quae contra ecclesiam pepererunt, persequamur etiam bona, quae de ecclesia discedendo traxerunt. nam etiam ramus fractus si rursus, sicut ait apostolus, inserendus sit, radix ei redditur, non forma mutatur. At enim quia nostros, inquis, haereticos et sacrilegos uocas, quod nefarium et inexpiabile crimen est, numquid talibus sine aliqua expiatione ignosci debet aut potest? cur ergo, inquis, non emaculas uenientem, cur non primo abluis et emundas et sic tibi communicat? quid, quod ex his tuis uerbis multo conuenientius alius dixerit talibus iam ignosci nec debere nec posse teque tibi ipsi contraria locutum esse monstrauerit, ut ideo diceres cum aliqua expiatione talibus ignoscendum. quia id quod obicitur inexpiabile est? quomodo ergo expiatur quod inexpiabile est? quomodo sperem te auditurum esse quod dico, qui tam in proximo non audis ipse quod dicis, cum tibi continuo contradicis