comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anilitas. nominata ẽ. Canities aut̃ uocata.
acandore. quasi candities. Unde ẽ illuo. fio¬
rida iuuentꝰ. lactea canities. ꝓrit diceret can¬
dida. Senecꝰtus aut̃. multa secum & bona at¬
fert & mala. Bona. quia nos a potentissimis
dominis liberat. uoluptatib impoiit mo¬
dum. libidinis frangit impecus. auget sapi¬
entiam. dat maturiora confilia. Mala autẽ.
qua seniim miserrimum ẽ. debilitate & debio
sus quto⁊ imniuntur corpors uires senect
a morb. Mhors dicta qͦd sit amara. uela marte
qui ẽ effector mortium. siue amorsu horius
p̃mi. qmi uetitȩ arboris pomum mordens mor¬
tem incurrit:. Tria funt aut̃ gena mortis. acer¬
ba. imnmatura. naturalis. Acerba infantum.
mmatura iuuenum. matura idẽ naturalis
senum. Mortuus aut̃ exqua parte orationis
declinetur incertum est. Nam sic̾ ait cesar ab
es qͥd ẽ morior in participio p̃teriti temporis
intus exire debuit. ꝑ unum scilicet .ii. ñ ꝑduo.

Expanded text:
anilitas nominata est. Canities autem vocata anilitas nominata est. Canities autem vocata a candore, quasi candities. Unde est illud: 'florida iuventus, lactea canities,' prout diceret candida. Senectus autem multa secum et bona adfert et mala. Bona, quia nos ab inpotentissimis dominis liberat, voluptatibus inponit modum, libidinis frangit impetus, auget sapientiam, dat maturiora consilia. Mala autem, quia senium miserrimum est debilitate et osunt quibus minuuntur corporis vires, senectus et morbus. Mors dicta, quod sit amara, vel a Marte, qui est effector mortium sive mors a morsu hominis primi, quod vetitae arboris pomum mordens mortem incurrit. Tria sunt autem genera mortis: acerba, inmatura, naturalis. Acerba infantium, inmatura iuvenum, merita, id est naturalis, senum. Mortuus autem ex qua parte oratiodeclinetur incertum est. Nam, sicut ait Caesar, ab eo quod est morior in participio praeteriti temporis in tus exire debuit, per unum, scilicet, u, non per duo.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad olescentior ñ utiq magis ad olescens s niniꝰ
ut senior nunus senex. ubi comꝑatuius grad̾
minus significat aposituio. Ergo senor ũ
satis. ficut itiuenior intra uiuenem. sic ut pau¬
ꝑior intra pauꝑem. Senecta aut̃: ipsa sors ẽ
siue conditio. senectuti accedens. Senes aut̃¬
quidam dictos putant. a sensus diminutio¬
ue. eoqͦd iam ꝑ uetustatẽ desiprant. Nam
ꝑhisici dicunt stultos eẽ homines frigidioris
sanguinis. prudentes calidi. Unde &senes
inquib iam friget: & pueri inquib necdũ
calet: minus sapiunt. Inde ẽ: qͦd conuenit
S infantiun etas & seirum. Senes enim ꝑ
ninuam ȩtatẽ deliraut. pueri ꝑ infantiam
& lasciuiam ignorant quid agant. Senex aut̾
tantum masculmi generis ẽ: sic̃ anus femi¬
nini. Nani anus dr sola mulier: Anus aut̃
apellata a multis amns quasi annosa. Nam
si cominune eẽt nomen. cur dicẽt therentiꝰ
senem mulierem: Hinc & uetula. quasi ue¬
tusta. Sicut aut̾ a sene senectus. ita ab ami

Expanded text:
Adolescentior non utique magis adolescens, sed minus; ut senior minus senex; ubi comparativus gradus minus significat a positivo. Ergo senior non satis senex, sicut junior intra juvenem, sicut pauperior intra pauperem. siue conditio senectuti accedens. Intquidam dictos putant a sensus diminutione, eo quod jam prae vetustate desipiant. Nam physici dicunt stultos esanguinis, prudentes calidi: unde et senes, in quibus iam friget, et pueri, in quibus necdum calet, minus sapiunt. Inde est quod convenit sibi infantum aetas et senum: senes enim per nimiam aetatem delirant; pueri per lasciviam et infantiam ignorant quid agant. Senex autem tantum masculini generis est, sicut anus feminini; nam anus dicitur sola mulier. Anus autem appellata a multis annis, quasi annosa. Nam si commune esset nomen, cur diceret TerentiusEun. 357: 'senem mulierem'? Hinc et vetula, quia vetusta. Sicut autem a sene senectus, ita ab anu
Abbreviated transcription (Latin):
dictos. quod ritti abhis obsceni humoris nascau¬
tur. Nam uene & medulle tenueni liquorem
desudant in renib. qui liquor rursus a renib
calore uenerio resolutus decurrit. Positi sunt¬
aut̃ in septimo uertebro spinȩ. ubi lumbi funt:¬
& sunt natura musculosi. colore liuidi. foris recti.
intus aut̃ curui & concaui. Higenitale semen
portant. Ea eisdem exeunt uene due uelit
calorem uel semen aiministrant. Positi suit
aut̃ int̾ adipem & carnem. ob longaonem.¬

Expanded text:
dictos, quod rivi ab his obsceni humoris nascandictos, quod rivi ab his obsceni humoris nascantur. Nam venae et medullae tenuem liquorem desudant in renibus, qui liquor rursus a renibus calore venereo resolutus decurrit. 98. Lut in septima vertebra spine, ubi lumbi sunt, natura musculosi, colore livido, deforis recti, interius curvi et concavi, qui genitale semen portant. Ex eodem loco exeunt vene due velut calorem vel semen administrant. Positi sunt autem in alapem, et carnem oblongam
Abbreviated transcription (Latin):
ensem. pharetram. & reliqua onera: ut expe¬
dita sit dext̾a ad agendum. Dorsum ẽ acerui¬
ce usq ad renes. Dictum aut̃ dorsum. qͦd sit
suꝑficies durior corporis in modum saxi fortis.
& ad portandum & ad ꝑcutiendum. Terga. qͥa
inea supini iacemus int̾ra. quod solus homo
potest. Nam uruta aninalia tantum aut in
uentre aut uilatere iacent. Unde ianimalib
quod uit̾ scapulas ẽ unde & nominatum. Pale
sunt dorsi dextra leuaq emmentia m̃bra. die¬
t̃a quod iuluctando eas p̾iminus. qͦd g̾ci paliu
dicunt. Spina ẽ iunctura dorsi. dicta eo quod
habeat radiolos acutos. cuius uincture spon¬
dilia appellant᷑. ꝓpt̾ partẽ cerebri quȩ fert᷑
ꝑeos longo tractu ad cȩt̾os corporis partes. Sa
in uocant. qm̃ primum infante concepto nascit᷑.
idcoq & hostia id primun agentilib diis suis
dabat᷑. unde & sacra spina drr. Renes ait uarro

Expanded text:
ensem, 16 pharetram, et reliqua onera, ut expeensem, 16 pharetram, et reliqua onera, ut expedita sit dextera ad agendum. 91. Dorsum est a cervice usque ad renes; dictum autem dorsum, quod sit superficies durior corporis, in modum saxi, fortis, et ad portandum, et ad perpetiendum. 92. Terga, quia in ea supini jacemus interra: quod solus homo potest, nam muta animalia tantum, aut in ventre, aut in latere jacent; unde in animalibquod inter scapulas est, unde et nominatum. 94. Palae, sunt dorsi dextra laevaque eminentia membra, dicta quod in luctando eas premimus, quod Graeci παλαίειν dicunt. 95. Spina, junctura dorsi, dicta eo quod habeat radiolos acutos, cujus juncturae spondilia appellantur, propter partem cerebri, quae fertur per eos longo tractu ad caeteras corporis partes. 96. Sacστοῦν vocant, quoniam primum infante concepto nascitur. Ideoque ex hostia id primum a gentilibus diis suis dabatur, unde et sacra spina dicitur. 97. Renes, ait Varro,
Abbreviated transcription (Latin):
siue ut alii putant abore. eo qͦd ibi pateant. Nam
ubiq cute uisceribq obtecta celantur: Medu¬
la appellata. quod madefaciat ossa. Irrigat einni
& confortat. Uertibula sunt sumine ossuũ par¬
tes. nodis crassiorib conglobate. dicte ita eo quod
ad inflexionem membroꝵ illa uertant᷑. Carcila¬
giues ossa mollia & sine medulla. qͦd genꝰ auri¬
cule & narium discrimen & costarum extremi¬
tates habent: siue oꝑcula ossiũ quȩ mouent᷑.
Udicte cartilagines. qͦd leni attritu carent dolo¬
re dum plectuntur. Costas appellari quidã
putant qͦd abipsis int̾iora custodiant᷑. & tota
mollicies uentris uallata seruet᷑. Latus. quia
iacentib nob̾ latet. Est enin leua pars corꝑis.
Dextro aut̃ lat̾i habilior motꝰ ẽ: leuo fortior. &
oneri ferendo accommodatior. Unde & leua
nuncupata. qͦd aptior sit ad leuandum aliqͥd
& portandum. Ipsa enun gestat clipeum.

Expanded text:
sive, ut alii putant, ab ore, quod ibi pateant, nam sive, ut alii putant, ab ore, quod ibi pateant, nam ubique cute visceribusque obtecta celantur. 87. Medullae appellatae, quod madefaciant ossa, irrigant enim, et confortant. Vertibula sunt summae ossium partes nodis crassioribus conglobatae; dicta ita, eo quod ad inflexionem membrorum illa vertantur. 88. Cartilagines, ossa mollia, et sine medulla, quod genus auriculae, et narium discrimen, et costarum extremitates habent, sive opercula ossium, quae moventur. Et dictae cartilagiues, quod leni attritu carent dolore, dum flectuntur. 89. Costas appellari quidam putant, quod ab ipsis interiora custodiantur, ut tota mollities ventris vallata salvetur. 90. Latus quia jacentibus nobis latet. Est enim laeva pars corporis, dextro autem lateri habilior motus est, laevo fortior, et oneri ferendo accommodatior. Unde et laeva nuncupata, quod aptior sit ad levandum aliquid, et portandum. Ipsa enim gestat clypeum,
Abbreviated transcription (Latin):
palpicet. Resilit enim sepe. Hanc pleriq & uis¬
cum uocant. ꝓpt̾ qͦd glucinosa sit. Membra
sunt partes corporis. Artus quib colligant᷑
membra. ab arctando dicti. Nerui g̾ca diriua¬
tione appellati. quos illi neutra uocant. Alii
latine uocatos neruos putant. eo qͦd arctuũ
conuinc̾tiones inuicem his iuhereant id est
ab uherendo. Maximam autẽ uirium sub¬
stantiam neruos facere certissimum ẽ. Nam
qͣnto fuerint densiores. tanto ꝓpensis auges¬
cere firmitatẽ. Artus dicti. qͦd colligati inuicẽ
neruis arctentur idẽ stringant᷑. quoꝵ dinii¬
nutiua sunt articuli. Nam artus dicimꝰ meni¬
bra maiora. ut brachia. articulos minora. ut
digitos. Compago capita sunt ossuum. dicta
eo qͦd sibi compicta neruis glutino quodã
adhereant. Os sa sunt corporis solidamenta. In
his positio omnis roburq consistit. Ossa aut̃
abusto dicta. ꝓpt̾̃ quod cremarentur abantiqͥs:

Expanded text:
palpitet: resilit enim saepe. Hanc plerique et vispalpitet: resilit enim saepe. Hanc plerique et viscum vocant, propter quod glutinosa sit. Msunt partes corporis. Artus, quibus colligantur membra, ab arctando dicti. 83. Nervi, Graeca derivatione appellati, quos illi νεῦρα vocant. Alii Latine vocatos nervos putant, eo quod artuum conjunctiones invicem his inhaereant; id est, ab inhaerendo. Maximam autem virium substantiam nervos facere certissimum est: nam quanto fuerint densiores, tanto propensius augescere firmitatem. 84. Artus dicti, quod colligati invicem nervis arctentur, id est, stringantur, quorum diminutiva sunt articuli. Nam artus dicimus membra majora, ut brachia; articulos minora membra, ut digitos. 15 85. Compago, capita sunt ossium, dicta, eo quod sibi compacta nervis, velut glutino quodam adhaereant. 86. Ossa sunt corporis solidamenta. In his enim positio omnis roburque subsistit. Ossa autem ab usto dicta, propter quod cremarentur ab antiquis,
Abbreviated transcription (Latin):
N dicte papille. qͦd eas in fantes quasi palpant
dum lac suggunt. Puide maminilla ẽ omĩs
eminentia ub̾is. papilla uͦ breue illud unde
lac crahit᷑. ubera dicta. uel quia lacte ub̾ta.
re uuarum plena. Lac uim nominus a colore
trahit. qͦd sit alb liquor. Leucos enim g̾ci
mutatur. Nam pt partum si qͥd sanguinis
nundum fuerit uteri uutruñto consumtũ.
naturali meatu fluit in mãmas. & earũ uir¬
tute albescens. lacꝰtis accipit qualitatem.
Cutis ẽ quȩ uicorpore pͥma ẽ. appellata. qͦd ipsa
corpori scꝑ posita incisionẽ pͥma patiatur.
uiasq & uentos solisq ardores ꝑferat. Pellis
aut̃ mox detracta. subacta iam corium dicit᷑.¬
eo tegatui: s hoc iubrutis animalib ꝓprium.
Pori corporis g̾co nomine appellant᷑. qui latine
ꝓprie spiram̃ta dicunt᷑. eo qͦd ꝑ eos uiuificꝰ sp̃s
ext̾iuis ministretur. Aruina ẽ pinguedo euti ad¬
herens. Pulpa ẽ caro sine pinguedine. dicta qͦd

Expanded text:
et dictae papillae quod eas infantes quasi palpant et dictae papillae quod eas infantes quasi palpant dum lac sugunt; perinde mamma est tota eminentia uberis, papilla vero breve illud unde lac trahitur. Ubera dicta, vel quia lacte ubera, dum uvarum plena. Lac vim nominis a colore trahit, quod sit albus liquor, leucos  λευκός mutatur. Nam post partum si quid sanguinis nondum fuerit uteri nutrimento consumptum, naturali meatu fluit in mammas et earum virtute albescit, lactis accipiens qualitatem. Cutis est, quae in corpore prima est, appellata quod ipsa corpori superposita, incisionem primam patiatur. imosque et venti et solis ardores perferat. Pellis autem jam detracta ac subacta corium diciteo tegatur: sed hoc in brutis animalibus proprium. Pori corporis Graeco nomine appellantur, qui Latine proprie spiramenta dicuntur, eo quod per eos vivificus spiritus exterius ministretur. Arvina est pinguedo cuti adhaerens. Pulpa est caro sine pinguedine, dicta quod
Abbreviated transcription (Latin):
demonstramus. Tercius impudicus. qͦd plerũ
q ꝑeum probri uisectatio exprimitur: Quar¬
tus anularis. eo quod impso anulus gerit᷑.
Idem & mediciualis. qͦd eo trita colliria ane¬
dicis colliguntur. Quintus auricularis. ꝓeo
qͦd aurem eo scalpiius. Ungulas exgreco
uocamus. illi enim has onicen dicunt. Triui¬
cus media pars corporis. a collo ad inguinẽ.
Dequo nigiduis. Caput collo uelrit᷑. truncus
stomacum. quam nos dicinus archam. eo qͦd
ibi archanum sit id ẽ secrecum. quo cetera
arcentui: Unde & archa & ara dicta. quasires
secrete. Cuiꝰ emmentes pulpe mannuille. int̾
quas pars illa ossea pect̾us dr dextra aut̃
leuaq coste. Pectus uocatum. qͦd sit pexum
int̾ eminentes mãmillarũ partes. unde &
pectinẽ dici. qͦd pexos capillos faciat. Mani¬
millȩ uocatȩ. quia rotunde sunt. qͣsi male
ꝑdiminitionẽ scilicet. Maminillas aut̃.
marum sunt: quas suggentes comp̾hendunt.

Expanded text:
ostendimus. 71. Tertius impudicus, quod plerumque ostendimus. 71. Tertius impudicus, quod plerumque per eum probari insectatio exprimitur. Quartus annularis, eo quod in ipso annulus geritur; idem et medicinalis, quod eo trita collyria a medicis colliguntur. Quintus auricularis, pro eo quod eo aurem scalpimus. 72. Ungula ex Graeco vocamus; illi enim has ὄνυχας dicunt. Truncus, media pars corporis a collo ad inguina. De quo Nigidius: Caput collo vehitur, truncus stomachum, quam nos dicimus arcam, eo quod ibi arcanum sit, id est, secretum, quo caeteri arcentur. Unde, et arca, et ara dicta, quasi res secretae, cujus eminentes pulpae mamillae. Inter quas pars illa ossea pectus dicitur, dextra autem laevaque costae. 74. Pectus vocatum, quod sit pexum intepectinem dici, quod pexos capillos faciat. Mamillae vocatae, quia rotundae sunt quasi malae, diminutionem scilicet. Papillae capita illarum sunt, quas infantes sugentes comprehendunt,
Abbreviated transcription (Latin):
sat. ꝑ eam accipimus & damus. Abusiueaut̃
manus. etiam artifer uel ars. Unde & manꝰ¬
p̃cium dicimus. Dextra uocatur adando.
Ipsa enim pignus pacis datur: ipsa fidei testis
atq salutis adhibetur. Q hoc ẽ illud apud
tullium. fidem puplicam uissu senatus dedi.
idẽ dextram. Unde & apłs. Dextras ded̾unt
mͥ. & barnabȩ societatis. Leua qͦd aptior sit
ad leuandum. Simistra aut̃ uocata. qͣsi sine¬
dextra. siue qͦd rem fieri siuat. Asmendo
enim simstra ẽ nuncupata. Palma ẽ manꝰ
expansis digitis. sicut contractis pugnus.
Pugnꝰ aut̃ apugillo dictus. sicut palma ab
spansis palme ramis. Digiti nuncupati. uel
quia decem sunt: uel quia decent̾ iuncti exi¬
stunt. Nam hũt inse & nunerum ꝑfectum
c ordinem decentissinium. Primꝰ pollex uo¬
catur. eo qͦd int̾ cet̾os polleat. uirtute & po¬
testate. Scd̾s index. & salutaris. seu de monstra¬
torius. quia eo fere salutamus uel aliquid

Expanded text:
sat, per eam accipimus et damus. Abusive autem sat, per eam accipimus et damus. Abusive autem manus etiam ars, vel artifex, unde et manupretium dicimus. 67. Dextra vocatur a dando, ipsa enim pignus pacis datur, ipsa fidei testis atque salutis adhibetur, et hoc est illud apud Tullium: Fidem publicam jussu senatus dedi, id est, dextram. Unde et Apostolus: Dextras dederunt, mihi et Barnabae, societatis. 68. Laeva, quod aptior sit ad levandum. Sinistra autem vocata, qdextra, sive quod rem fieri sinat. A sinendo enim sinixtra est nuncupata. Palma est manus expansis digitis, sicut contractis pugnus. Pugnus autem a pugillo dictus, sicut palma ab expansis palmae ramis. 70. Digiti nuncupati, vel quod decem sunt, vel quia decenter juncti existunt. Nam habent in se et numerum perfectum, et ordinem decentissimum. Primus pollex vocatus, eo quod inter caeteros polleat virtute et potestate. Secundus salutaris, seu demonstratorius, 13 quia eo fere salutamus, atque
Abbreviated transcription (Latin):
ceruices. Humeri dicti. quasi armi. ad distui¬
ctionem hominis a pecudib mutis. ut hi hu¬
meros. ille armos. habere dicant᷑. Nam ꝓprie
armi quadrupedum sunt. Ola. summi hume¬
ri pars posterior. Brachia a fortitudine no¬
minata. Bari enun g̾ce. graue & forte sign¬
ficat. In brachiis enim thori lacertoꝵ sunt.¬
& insigne musculoꝵ robur existit. Hift̾
thori id ẽ inuscul & dictori: qͦd illic uiscera
torta uideant᷑. Cubitum dictum quod ad
cibos ad sumendos inpso cubamus. Uina
scd̾im quosdam utriusq manꝰ extensio est:
scđ̾m alios cubitus. Quod magis ẽ uerum
quia g̾ce olenos cubitus drr. Alȩ subbra¬
chia sunt appellate. ed qͦd ex eis in modũ
alarum motus brachioꝵ inchoet. quas¬
cosuocant. ꝓpt̾ quod in plerisq hominib
hyrcoꝵ fetdrem reddant. Manꝰ dicta. qͦd sit
tonus corporis munus. Ipsa enim cibum
oriministrat. ipsa oꝑatur omuia atq dispen¬

Expanded text:
cervices.' Umeri dicti, quasi armi, ad distincervices.' Umeri dicti, quasi armi, ad distinctionem hominis a pecudibus mutis, ut hi humeros, illi armos habere dicantur. Nam proprie armi quadrupedum sunt. Ola summi humeri pars posterior. Brachia a fortitudine nominata: βαρὺ enim Graece grave et forte significatur. In brachiis enim tori lacertorum sunt, et insigne musculorum robur existit. Hi sunt tori, id est musculi: et dicti tori, quod illic viscera torta videantur. Cubitum dictum, quod ad cibos sumendos in ipso cubamus. Ulna secundum quosdam utriusque manus extensio est, secundum alios cubitus; quod magis verum est, quia Graece ὤλενος cubitus dicitur. Alae subbrachia sunt appellatae, eo quod ex eis in modum alarum motus brachiocos vocant, propter quod in plerisque hominibus hircorum fetorem reddant. 66. Manus dicta, quod sit totius corporis munus. Ipsa enim cibum ori ministrat, ipsa operatur omnia, atque dispen
Abbreviated transcription (Latin):
gantur. Gurgulio. aguiture nom̃ trahit.
cuuis meatus ados & hares ꝑtendit. habens
uiam qua uox ad linguã transmittitrii: ut
possit u̾ba collidẽ. & inde garrire diciius.
Rumen ꝓximum gurgulioni. quo cibusꝙ
potio deuorantur. Hinc & bestie quȩ cibum
reuocant. & remandunt. ruminare dicunt᷑.
Suluinguium ẽ oꝑculum gurgulionis. quasi
parua lingua. quȩ foramen lingue recludit.
operitue. Collum dictum. qͦd sit rigidum &¬
rocundum. ut coluiua. baiulans caput & sub¬
stentans. quasi capitolium: cuius anterior
pars gula uocatur. posterior ceruix. Duȩ st̃ at¬
lio dr̃. Ceruix aut̃ uocata. qͦd ꝑ eam partẽ
cerebrum admedullã spinȩ dirigit᷑. quasi
cerebri uia. Uete̾s aut̾ plurari tantum nume¬
roceruices dicebant. Primus uͦ hortensius cer¬
uicem singularit᷑ dixit. Ceruix aut̃ numemo
singulari membrum ipsum significat. nam
pluralit̾ contumatiam sepe demonstrat. Cice
ro inuerrinis. Pretorem tu accuses. frange

Expanded text:
gantur. Gurgulio a gutture nomen trahit, gantur. Gurgulio a gutture nomen trahit, cuius meatus ad os et nares pertendit: habens viam qua vox ad linguam transmittitur, ut possit verba conlidere. Unde et garrire dicimus. Rumen proximum gurgulioni, quo cibus et potio devoratur. Hinc bestiae, quae cibum revocant ac remandunt, ruminare dicuntur. Sublinguium operculum gurgulionis, quasi parva lingua quae foramen linguae recludit operitve. Collum dictum, quod sit rigidum et teres ut columna, baiulans caput et sustentans quasi capitolium: cuius anterior pars gula vocatur, posterior cervix. Cervix avix. Cervix autem vocata, quod per eam partem cerebrum ad medullam spinae dirigitur, quasi cerebri via. Veteres autem plurali tantum numero cervices dicebant: prius Hortensius cervicem singulariter dixit. Cervix autem numero singulari membrum ipsud significat: nam pluraliter contumaciam saepe demonstrat. Cicero in Verrinis6, 110: 'Praetorem tu accuses? frange
Abbreviated transcription (Latin):
ti sunt. Dentium aut̃ numerum disceruit
qualitas sexus. Nam inuiris plures. infeminiᷤ
ꝑauciores existunt. Gingnie agignendis den¬
tib nominate. Facte sunt aut̃ eciã ad decorẽ
dentium. ne nudi horrori potius qͣm ornam̃¬
to existerent. Palatum nr̃m sicut cȩlum est.
positum. & in de palatum apolo ꝑ diruationẽ
S ae g̾ri similit̾. palatum urauon appellant.
eo qͦd ꝓsui concauitate celi similitudinẽ habe¬
at. fauces a fundendis uocib nominate. uel
qͦd ꝑ eas famur uoces. Arterie uocate. siue qͦd
ꝑ eas apulmone aer hoc ẽ sp̃s fertur. seu qͦd¬
arctis & angustis meatib sp̃m uitalem retine¬
ant. unde uocis sonos emittant: qui soni tino mͦ
sonarent. nisi lingue motus distantias uocis
efficeret. Toles gallica lingua dicuntur. quas
uulgo ꝑ dimimitionẽ turillas uocant: quȩ in
faucib turgescere solent. Mentiun dictum
qͦd inde mandibule oriantur. uel qͦd ibiuumn¬

Expanded text:
ti sunt. Dentium autem numerum discernit ti sunt. Dentium autem numerum discernit qualitas sexus. Nam in viris plures, in feminis pauciores existunt. Gingivae a gignendis dentibus nominatae. Factae sunt autem etiam ad decorem dentium, ne nudi horrori potius quam ornamento existerent. Palatum nostrum sicut caelum est positum, et inde palatum a polo per derivationem. Sed et Graeci similiter palatum οὐρανὸν appellant, eo quod pro sui concavitate caeli similitudinem habeat. Fauces a fundendis vocibus nominatae, vel quod per eas famur voces. Arteriae vocatae, sive quod per eas a pulmone aer, hoc est spiritus fertur, seu qartis et angustis meatibus spiritum vitalem retineant, unde vocis sonos emittunt: qui soni uno modo sonarent, nisi linguae motus distantias vocis efficeret. Toles Gallica lingua dicuntur, quas vulgo per diminutionem tusillas vocant, quae in faucibus turgescere solent. Mentum dictum, quod inde mandibulae oriantur, vel quod ibi iun
Abbreviated transcription (Latin):
medium aut̃ int̾finium. Os dictum. qͦd ꝑ iꝑ¬
sum quasi ꝑ ostium & cibos intꝰ mittimus. &
sputum foris ꝓicimus. uel quia inde ing̾diun¬
tur cibi. inde eg̾̃diuitur sermones. Labia alani¬
labra. mulierum labia dicunt. Linguȩ ali¬
gando cibum putat uarro nom̃ impositum.
Alii qͦd ꝑ articulatos sonos u̾ba ligat. Sicut enĩ
plectrum cordis. ita lingua illidit᷑ dentib. &
uocalẽ efficit sonum. Dentes g̾ci oduntes uo¬
cant. & inde in latinum trahere nom̃ uident᷑.
Hoꝵ pͥmi p̃ci sores dicunt᷑. quia ome quod
accipitur ipsi ꝑrius incidunt. Sequentes¬
canim uocantui. quoꝵ duo indexta maxil¬
la. & duo nisiinstra sunt: & dicti canim. quia
ad similitudinẽ caninoꝵ existunt. & ut caneᷤ¬
ex ipsis ossa fragunt. sic & homo: ut qͦd ñ posst̃
pͥores p̃cidere: illis tradunt ut confringant.
Hos uulgus ꝓ longitudine & rotunditate co¬
molunt. atq immassant. unde &e molares uoca¬

Expanded text:
medium autem interfinium. Os dictum, quod per ipmedium autem interfinium. Os dictum, quod per ipsum quasi per ostium et cibos intus mittimus et sputum foris proicimus; vel quia inde ingrediuntur cibi, inde egrediuntur sermones. Labia a lamlabra, mulierum labia dicunt. Linguae a ligando cibo putat Varro nomen impositum. Alii, quod per articulatos sonos verba ligat. Sicut enim plectrum cordis, ita lingua inliditur dentibus et vocalem efficit sonum. Dentes Graeci ὀδόντες vocant, et inde in Latinum trahere nomen videntur. Horum primi praecisores dicuntur, quia omne, quod accipitur, ipsi canini dicuntur, quorum duo in dextra maxilla et duo in sinistra sunt, dicti sic quia ad similitudinem caninorum existunt et, sicut canis ipsis ossa frangit, sic et homo; quod non possunt priores incidere illis tradunt ut confringant; hii pro longitudine et rotunditate comolent atque inmassant; unde et molares voca
Abbreviated transcription (Latin):
apalo. taxuius a talo. Mandibule sunt maxilla¬
rum parces. ex quo & nom̃ factum. Barbani
uet̾es uocauer̃t. quod uiroꝵ sit ñ mulierum.
Aurium inde dictum nom̃. a uocib hauriendis.
ab auditu. Pimmutationẽ enim litte̾. aures
quasi audes nuncupate sunt. Uox enim reꝑ¬
cussa ꝑ anffractus earum sonum facit. quo
sensum excipiant audiendi. Pinula sũma
pars auris ab acumiue dicta. Penuum enim
antiqui accutum dicebant. Unde & bipennis &
penna. Nares iccirco nominantur. quia ꝑ eas
uel odor uel sp̾s manare ñ desinunt. siue quia
nos odorare aminonent. ut odorenius aliquid
ac sciamus. Unde e contra inscii ac rudes igunari
dicunt᷑. Olfecisse enim: scisse uet̾es dicebant.
sent: qͣn ille quicqͣni ceꝑit. Narium recta pars
ꝓpt̾ quod equalit̾ sit in longitudine & rotundi¬
tate porrecꝰta: columna uocat᷑. Eatremitas
eiꝰ pyrula. a formula poni piri. Quȩ uͦ dextra
leuaq sunt pennule. ab alarum similitudine:

Expanded text:
a palo, taxillus a talo. Mandibulae sunt maxillaa palo, taxillus a talo. Mandibulae sunt maxillarum partes, ex quo et nomen factum. Barbam veteres vocaverunt, quod virorum sit, non mulierum. Aurium inditum nomen a vocibus auriendis, ab auditu; per inmutationem enim litterae aures quasi audes nuncupatae sunt. Vox enim repercussa per anfractus earum sonum facit quo sensum excipiant audiendi. Pinnula summa pars auris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant, unde et bipinnis et pinna. Nares idcirco nominantur quia per eas vel odor vel spiritus nare non desinit, sive quia nos odore admonent ut norimus aliquid ac sciamus. Unde et e contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecisse enim scisse veteres dicebant. sent, quam ille quidquam coeperit. Narium recta pars, propter quod aequaliter sit in longitudine et rotunditate porrecta, columna vocatur; extremitas eius pirula, a formula pomi piri; quae vero dextra laevaque sunt, pinnulae, ab alarum similitudine:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum quoq aerem concidendo initificent. quo
tenuem atq serenum faciant iusum. Lacͥmas
quidani a laceratione m̃tis putant dictas. Alii
existimant io eẽ qͦd g̾ci darsiria uocant. Cilia
sunt tegmina quib cooꝑunt᷑ ocul. & dicta
cilia. quod celent oculos tegantq tuta custodia.
Suꝑcilia dicta. quia suꝑposita sunt.ciliis. Quȩ
iccirco piłis uestita siit: ut oculis munimenta
p̃tendant. & sudorem acapite defluentẽ depel¬
lant. Int̾cilium uͦ ẽ. medium illud int̾ suꝑcilia
quod sine puis ẽ. Gene sunt inferiores oculoꝵ.
partes. uinde barbe incͥoͥant. Nam g̃ce genos.
barbe. Hinc & gene. qͦd inde incipiant gigni
barbȩ. Male sunt eniuentes sub oculis partes
adꝑtectionẽ eoꝵ supposite. Uocate aut̃ male
siue qͦd infra oculos ꝓminent in rotunditatẽ
quȩ g̾ti mela appellant. siue quod sint supꝰ inaxillaꝰ.
Maxillȩ ꝑdiminutionẽ a malis. sic̃ paxillus

Expanded text:
ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo ipsum quoque aerem concidendo mitificent, quo tenuem atque serenum faciant visum. Lacrimas quidam a laceratione mentis putant dictas; alii existimant ideo quod Graeci δάκρυα vocant. Cilia sunt tegmina quibus operiuntur oculi, et dicta cilia quod celent oculos tegantque tuta custodia. Supercilia dicta, quia superposita sunt ciliis; quae idcirco pilis vestita sunt ut oculis munimenta praetendant, et sudorem a capite defluentem depellant. Intercilium vero est medium illud inter supercilia quod sine pilis est. Genae sunt inferiores oculorum partes, unde barbae inchoant. Nam Graece γένειον barbae. Hinc et genae, quod inde incipiant gigni barbae. Malae sunt eminentes sub oculis partes ad protectionem eorum suppositae. Vocatae autem malae sive quod infra oculos prominent in rotunditatem, quam Graeci μῆλα appellant, sive quod sint supra maxillas. Maxillae per diminutionem a malis; sicuti paxillus
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc pleriq parupulam uocant. uocatu.¬
aut̃ puella. qͦd sit pura atq impolluta. ut sunt
puellȩ. Phisici dicunt easdem pupillas quas ui¬
demiis in oculis morituros ante triduum ũ hab̾e.
quib ñ uisis certa ẽ desꝑatio. Circulus uͦ quo
ãpupilia albe partes ocul separant᷑. discreta
nigredine corona dicit᷑. qͦd rotunditate sui ornet
ambitum pupue. Palpebre sunt sius oculoꝵ a
paspitatione dicte. quia semꝑ mouent᷑. Concur¬
runt enim inuicem. ut assiduo motu reficiant.
obtutum. Munite siuit aut̃ uallo capilloꝵ.
ut & aꝑtis oculis si quid inciderit repellatur. &
sonino conuemientius tanqͣm inuoluti qͥ escant
latentes. Insummitate aut̃ palpebrari locis
quib se utraq clausa contingunt. extant an¬
notati ordine seruato capilli tutelam oculis
ministrantes: ne irruentes facile in uirias
excipiant. & exeonoceant᷑: & ut pulueris uel
cuiusqm crassioris materie arceant ꝯtactum. aut

Expanded text:
Hanc plerique pupulam vocant: vocatuHanc plerique pupulam vocant: vocatuautem pupilla quod sit pura atque inpolluta, ut sunt puellae. Physici dicunt easdem pupillas, quas videmus in oculis, morituros ante triduum non habere, quibus non visis certa est desperatio. Circulus vero, quo a pupilla albae partes oculi separantur discreta nigredine, corona dicitur, quod rotunditate sui ornet ambitum pupillae. Palpebrae sunt sinus oculorum, a palpitatione dictae, quia semper moventur. Concurrunt enim invicem, ut assiduo motu reficiant obtutum. Munitae sunt autem vallo capillorum, ut et apertis oculis si quid inciderit repellatur, et somno coniventibus tamquam involuti quiescant latentes. In summitate autem palpebrarum locis, quibus se utraque clausa contingunt, extant adnati ordine servato capilli tutelam oculis ministrantes, ne inruentes facile iniurias excipiant et ex eo noceantur, ut pulveris vel cuiusquam crassioris materiae arceant contactum, aut
Abbreviated transcription (Latin):
tatem eium inuarios motꝰ miutat᷑. unde et dif¬
ferunt sͥ utraq. Namfacies simplicit̾ accipit
de unius cuiꝰq naturali aspectui. uultꝰ autẽ
loꝵ foraminib nuncupata ẽ. Hȩc imago que¬
dam animi. mentis motũ sꝑecie sua expͥmit:
dum uelleta uel tristis ẽ. Oculi uocati. siue qͥa
eos cilioꝵ tegmina occultant. ne qua inciden¬
cis miuriȩ offensione ledant᷑: siue quia occul¬
cumlum̃ hũt idẽ secrecum uel intus positum.
Hyint̾ om̃s sensus uiciuiores animȩ existunt.
Inoculis enim omne mentis indicium ẽ: uude
& anum ꝑturbatio uel hilaritas in oculis appa¬
ret. Oculi aut̃ idem & lumina. & dicta lumina
qͦd ex eis lumen manat. uelquod ex iuitio sui
clausani teneant lucẽ. aut excrinsecꝰ acceptã
uisui p̃ponendo refundant. Pupilla ẽ medius
punctus oculi. inqrio uis ẽ uidendi: ubi quia
paruȩ imagines nobis uident᷑ ꝓpt̾ea pupille
appeslantui: Nam paruinli pupilli dicunt᷑.

Expanded text:
tatem enim in varios motus mutatur, unde et diftatem enim in varios motus mutatur, unde et differunt sibi utraque. Nam facies simpliciter accipitur de uniuscuiusque naturali aspectu; vultus autem lorum foraminibus nominata est. Haec imago quaedam animi mentis motum specie sua exprimit, dum vel laeta vel tristis est. Oculi vocati, sive quia eos ciliorum tegmina occulant, ne qua incidentis iniuriae offensione laedantur, sive quia occultum lumen habeant, id est secretum vel intus positum. Hi inter omnes sensus viciniores animae existunt. In oculis enim omne mentis indicium est, unde et animi perturbatio vel hilaritas in oculis apparet. Oculi autem idem et lumina. Et dicta lumina, quod ex eis lumen manat, vel quod ex initio sui clausam teneant lucem, aut extrinsecus acceptam visui proponendo refundant. Pupilla est medius punctus oculi, in quo vis est videndi; ubi quia parvae imagines nobis videntur, propterea pupillae appellantur. Nam parvuli pupilli dicuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
maut atq asole defendant. Pilos aut̃ dictos apel¬
le qua ꝑdeunt. sicut & pilo dr aꝑua ubi pig¬
ĩtum contundit᷑. Cesaries aut̃ acedendo uo¬
cata. ideoq tantũ uiroꝵ est. Uirũ enim tonsũ¬
eẽ decet. mulierem ñ decet. Come funt ꝓpriȩ
ñ cesi capilli. & ẽ g̾cus sermo. Nam comas g̾ci cay¬
mos asecando nominant. unde & eẏriuton¬
dere dñt. Inde & eyrri uocantur. qͦd etiã ide
g̾ri malionẽ uocant. Crines ꝓprie mulierũ
suit. Dicti aut̃ crines eo qͦd uittis discernant᷑.
unde & discriminalia dicunt᷑. a quib diuisi
religantur: Timpora sunt quȩ caluarie dext᷑
leuaq subiacent. quȩ id̾o sic nuncuꝑantur
quia iouent᷑. ipsaq mobilitate qͥͣsi cẽpora
quibdam int̾uallis mutant᷑. fãcies dicta ab
effigie. Ibi ẽ enim toca figura hominis. & uniꝰ¬
cuiusq ꝑsone cognitio. Uultus uͦ dictus. eo qͦd
peum anuni uoluntas ostendit᷑. Scd̾m uolun¬

Expanded text:
niant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelniant atque a sole defendant. Pilos autem dictos a pelle, qua prodeunt; sicut et pilo dicitur a pila, ubi pigmentum contunditur. Caesaries a caedendo vocata, ideoque tantum virorum est. Virum enim tonsum decet, mulierem non decet. Comae sunt proprie non caesi capilli, et est Graecus sermo. Nam comas Graeci caimos a secando nominant, unde et χείρειν tondere dicunt. Inde et cirri vocantur, quod etiam idem Graeci μαλλὸν vocant. Crines proprie mulierum sunt. Dictae autem crines eo quod vittis discernantur. Unde et discriminalia dicuntur, a quibus divisae religantur. Tempora sunt, quae calvariae dextra laevaque subiacent. Quae ideo sic nuncupantur quia moventur, ipsaque mobilitate quasi tempora quibusdam intervallis mutantur. Facies dicta ab effigie. Ibi est enim tota figura hominis et uniuscuiusque personae cognitio. Vultus vero dictus, eo quod per eum animi voluntas ostenditur. Secundum volun
Abbreviated transcription (Latin):
genera tactus st̃. Nam excrinsecus uenit
qͦd feriat. aut intus nupso corpore oritur.
Uincuiq aut̃ sensui ꝓpriã naturã datã ẽẽ eta.
Nam qͦd uidendum ẽ oculis capit᷑. qͦd audi¬
endum ẽ aurib. mollia & dura tac̾tu esti¬
matui. sapor gustu. odor narib ducitur.
Prima pars corporis caput. datumq illi
hoc nonĩ eo qͦd sensus om̃s & nerui inde
inicium capeant: atq ex eo om̃isingendi
causa oriatui: Ibi enim om̃s sensus appa¬
rent. Unde ipsiꝰ animȩ quȩ consulit corpori
quodam modo ꝑsonam gerit. Uerter ẽ ea pars
qua capilii capitis colligunt᷑. & inqua cesaries
u̾titur: uude & nuncupatur: Caluaria ab osfib
cauus dicta ꝑdefectionem. & neutralit̾ ꝓnun¬
ciatur. Obcipicium capitis pars posterior. qͣsi
contra capitium. uel qͦd sit capiti retrorsum.
Capilli uocati. quasi capitis put. facti ut & de¬
corem prestent & celebrum ad u̾sus frigꝰ mu¬

Expanded text:
genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit genera tactus esse; nam aut extrinsecus venit quod feriat, aut intus in ipso corpore oritur. Unicuique autem sensui propriam naturam datam. Nam quod videndum est, oculis capitur, quod audiendum est, auribus: mollia et dura tactu aestimantur, sapor gustu, odor naribus ducitur. Prima pars corporis caput; datumque illi hoc nomen eo quod sensus omnes et nervi inde initium capiant, atque ex eo omnis vigendi causa oriatur. Ibi enim omnes sensus apparent. Unde ipsius animae, quae consulit corpori, quodammodo personam gerit. Vertex est ea pars qua capilli capitis colliguntur, et in qua caesaries vertitur; unde et nuncupatur. Calvaria ab ossibus calvis dicta, per defectionem; et neutraliter pronuntiatur. Obcipitium capitis pars posterior, quasi contra capitium, vel quod sit capiti retrorsum. Capilli vocati quasi capitis pili, facti ut et decorem praestent et cerebrum adversus frigus mu
Abbreviated transcription (Latin):
endi. Unde & p̃sentia nuncupantur. qͦdsite
Uisusẽ qui aphilosophis humor uitreus
spu lucido ꝑ tenues uias a cerebro uenien¬
tes. atq penetratis cunicis in aere exeunt̾¬
& tunc commixtione similis materie insu̾
dantes. uisus aut̃ dictus. qͦd uiuatior sit egͥs
sensib ac p̃stantior. siue uelocior. ampliꝰq
uigeat. qnͣtum memoria int̾ cęt̾a mentis
officia. Hicinior ẽ eninicerebro. unde omma
manant. Ex quo fit. ut ea quȩ ad alios ꝑtuiẽt
sensus uide dicamus. neluti cũ dicimꝰ. uide
quomodo sonat. uide qͦmͦ sapir. sic & cȩt̾a. Au¬
ditus appellatus quod uoces hauriat. Hoc est
aere u̾berato suscipiat sonos. Odoratus.
quasi aeris odor attactus. Tacto einm aere
sentitur. Sic & ol factus. qͦd odorib afficiat᷑.
Gustus aguiture dictus. Tactꝰus. eo qͦd ꝑtra¬
ctet & tangat. & ꝑ omã membra uigorem
sensus asꝑgat. Nam tactu ꝓbamus. quicqͥd
cet̾is sensib iudicare ũ possumus. Duo aut̾

Expanded text:
endi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint endi. Unde et praesentia nuncupantur, quod sint est qui a philosophis humor vitreus spiritu lucido per tenues vias a cerebro venientes, atque penetratis tunicis in aerem exeuntes, et tunc commdantes. Visus dictus, quod vivacior sit ceteris sensibus ac praestantior sive velocior, ampliusque vigeat, quantum memoria inter cetera mentis officia. Vicinior est enim cerebro, unde omnia manant; ex quo fit ut ea quae ad alios pertinent sensus, 'vide' dicamus; veluti cum dicimus: 'Vide quomodo sonat,' 'vide quomodo sapit,' sic et cetera. Auditus appellatus, quod voces auriat; hoc est aere verberato suscipiat sonos. Odoratus quasi aeris odoris adtactus. Tacto enim aere sentitur. Sic et olfactus, quod odoribus adficiatur. Gustus a gutture dictus. Tactus, eo quod pertractet et tangat et per omnia membra vigorem sensus aspergat. Nam tactu probamus quidquid ceteris sensibus iudicare non possumus. Duo autem
Abbreviated transcription (Latin):
eiũ señ ẽ masculi. iũi aĩaliũ & hominũ corꝑa conci¬
piunt᷑. hinc & parentes creatores uocant᷑. Caro aut̾.
ex qͣtuor elem̃tis cõpacta ẽ. Nã t̾ra incarne ẽ: aer ui
hanelitu. humor insanguine. ignis in calore uitali.
Habent enun in nobis elementa suam queq
partem cui quid debeat᷑ ostendit compago
resoluta. Caro aut̃ & corpꝰ diu̾sa significant
Incarne semꝑ corpꝰ. est: ñ semꝑ incorpore ca
Nam caro ẽ quȩ uiuit. idem & corpꝰ. Corpꝰ
qͦd ñ uiuit. idem ñ caro. Nam corpꝰ ̾r aut
quod ptꝰ uitam ẽ mortuum. aut sine uita
ẽ conditum. Int̾dum & cum uita corpꝰ ꝙ
ñ caro. ut herba & lignum. Sensus cor¬
poris quinq sunt. uisus. auditꝰ. odoratus
gustus. & tactus. Exquib duo aꝑiunt᷑¬
& clauduntui. quia semꝑ patentes sunt.
Sensus aut̃ dicti. quia ꝑ eos amma
subtilissime totum corpꝰ agitat uigore senti¬

Expanded text:
enim semen est masculi, unde animalium et hominum corpora concienim semen est masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc et parentes creatores vocantur. Caro autem ex quattuor elementis conpacta est. Nam terra in carne est, aer in halitu, humor in sanguine, ignis in calore vitali. Habent enim in nobis elementa suam quaeque partem, cuius quid debetur conpage resoluta. Caro autem et corpus diversa significant. In carne semper corpus est, non semper in corpore caro. Nam caro est quae vivit, idem et corpus. Corpus, quod non vivit, idem non caro. Nam corpus dici aut quod post vitam est mortuum, aut sine vita est conditum. Interdum et cum vita corpus, et non caro, ut herba et lignum. Sensus corporis quinque sunt: visus, auditus, odoratus, gustus et tactus. Ex quibus duo aperiuntur et clauduntur, duo semper patentes sunt. Sensus dicti, quia per eos anima subtilissime totum corpus agitat vigore senti
Abbreviated transcription (Latin):
id̾e ẽẽ qͦd animam. s anima uitȩ ẽ. aminus
consilii. Unde dñt philosophi etrã sine ani¬
ma uitã manere. & sine mente auimiam du¬
rare. Unde & amentes. Nam mentẽ uocari ut
sciat: animã ut uelit. Mens aut̃ uocata qͦd
emineat in animã. uel quod memunt. Unde
& unmemores amentes. Quappt̾ ñ anuna s qͦd
excellit manima mens uocat᷑. tanqͣm caput eiꝰ uł
ocłs. Unde & ipse homo scd̃in m̃tẽ unago dĩdñ. Ita
aut̾ hȩc om̃a adiuncta st̃ anunȩ: ut una ressit.
Pefficientiis enun cansaꝵ: diu̾sa nomina sortita ẽ
anuna. Nã & meinoria mens ẽ: unde & ĩmemores
am̃tes. Dum gͦ uiuificat corpꝰ: anima ẽ. Dũ uult:
animꝰ ẽ. Dũ scit: mens ẽ. Dũ recolit: memoria ẽ. Dũ
rectũ uidicat: ratio ẽ. Dũspirat: sp̃s ẽ. Dũ aliqͥd sen
unde & sententia uom̃ accepit. Corpꝰ dictũ. eo qͦd cor¬
ruptũ ꝑit. Solubile eñi atq mortale ẽ: & alqͣndo
soluendũ. Caroaut̃ acreaudo ẽ appellata. Crem̃tũ

Expanded text:
idem esse quod animam: sed anima vitae est, animus consilii. Unde dicunt philosophi etiam sine animo vitam manere, et sine mente animam durare. Unde et amentes. Nam mentem vocari, ut sciat: animum, ut velit. Mens autem vocata, ut emineat in anima, vel quod meminit. Unde et immemores amentes. Quapropter non anima, sed quod excellit in anima, mens vocatur, tanquam caput ejus, vel oculus. Unde et ipse homo secunautem haec omnia adiuncta sunt animae ut una res sit. Pro efficientiis enim causarum diversa nomina sortita est anima. Nam et memoria mens est, unde et inmemores amentes. Dum ergo vivificat corpus, anima est: dum vult, animus est: dum scit, mens est: dum recolit, memoria est: dum rectum iudicat, ratio est: dum spirat, spiritus est: dum aliquid sentunde et sententia nomen accepit. Corpus dictum eo quod corruptum perit. Solubile enim atque mortale est, et aliquando solvendum. Caro autem a creando est appellata. Crementum
Abbreviated transcription (Latin):
etas ẽ: qͦͣm g̾ci p̃sbiten uocant. Nam senex apud
gͥcos ñ presb̾r s geron ar. Que etas a quinqͦ¬
gesimo annio incipiens. septuagesimo septimo¬
t̾minatu. Sexta ȩtas senectus. quȩ uullo anuoꝵ
numero t̾minatus. s post quuiq illas etates qͣn¬
tumeumq uitȩ ẽ: senectuti deputatur. Senũ
aut pars utima ẽ senectutis. dicta qͦd sit t̾nui
serxte ecatis. Inhis gͦ sex spaciis philosophi uitã
descripserunt humanam in quib mutat᷑ & cui¬
rit. & admortis c̃mium ꝑuenit. ꝑgamus g̾ bre¬
uit̾ ꝑ p̾dictos gradꝰ etatum. echimologias earũ
ihomine demonstrantes. Infans dicit᷑ horno
pͥmȩ etatis. Dictus aut̾ inifans quia adhuc fari
nescit: idẽ loqui ñ pocest. Nonchumn enim beue
ordinatis dentib. minus ẽ sermonis ex pressio.
Duer apuritate uocatus. quia purꝰ ẽ & peedũ
lanuginiem floremꝙ genarum habens. Hist

Expanded text:
etas est, quam Greci presbitem vocant: nam senex apud etas est, quam Greci presbitem vocant: nam senex apud Grecos non presbiter sed geron dicitur, que etas a quinquagesimo anno incipiens septuagesimo terminatur; sexta etas est senectus, que nullo annorum numero finitur, sed post V illas etates quantumcumque est vite senectuti deautem pars est ultima senectutis, dicta quod sit terminus sextae aetatis. In his igitur sex spatiis philosophi vitam discripserunt humanam, in quibus mutatur et currit, et ad mortis terminum pervenit. Pergamus ergo breviter per praedictos gradus aetatum etymologias earum in homine demonstrantes. 9. Infans dicitur homo primae aetatis; dictus autem infans quia adhuc fari nescit, id est, loqui non potest; nondum enim bene ordinatis dentibus, minor est sermonis expressio. 10. Puer, a puritate vocatus, quia purus est, et necdum lanuginem floremque genarum habens. Hi sunt
Abbreviated transcription (Latin):
decoris ut manimille inuiris. Q ntroq sex u
umbilicus: quędam diseretionis. ut inuirisge¬
nitalia barba ꝓmissa. pec̾tus amplum. in mu¬
uerib leuesgene. & angustum pectus. ad conci¬
piendos aut̃ & portandos fȩcus renes & latera
dilatata. Q uod adhominem & ad partes atci¬
net corporis exparte dictum ẽ: nunc etates eius
subiũgamꝰ. De etatib hominis. N.¬
radus etatis sex sunit. Infantia. ꝓueritia.
adolescentia. uiuentus. grauitas. atq se¬
nectus. Prima ȩtas infantia ẽ. ꝓueri uasceritis
ad luceui. quȩ porrigit᷑ in septẽ annis. Scda
ctas pueritia. idẽ pura & necdum ad generan¬
dum apta: tendens usq ad quartum decimũ
amum. Tercia adolescentia. adgignandum¬
firmissiuna ȩcatum omnium. finiens in quinq̃¬
ciunt. Quinta ȩtas senioris idẽ grauitas. quȩ
ẽdeclinatio a iuuentute. in senectutẽ. nondum
senectus. s iam ñdum uiuentus. quia senioris

Expanded text:
decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus; ad concipiendos autem et portandos foetus renes et latera dilatata. Quod ad hominem et ad partes attinet corporis ex parte dictum est, nunc aetates eius subiungam. § 2 De aetatibus hominum. Gradus aetatis sex sunt: infantia, pueritia, adolescentia, iuventus, gravitas atque senectus. Prima aetas infantia est pueri nascentis ad lucem, quae porrigitur in septem annis. Secunda aetas pueritia, id est pura et necdum ad generandum apta, tendens usque ad quartumdecimum annum. Tertia adolescentia ad gignendumfirmissima omnium etatum, finiens in quinqust etas senioris, idest gravitas, que est declinatio a iuventute in senectutem, nondum senectus, sed iam non iuventus, quia senioris
Abbreviated transcription (Latin):
a capite sumere dicunt exordium. Uude & in
Annum fetus pͥmum oculos fingi iouis uide¬
mis. ẜ ecus aut̃ nominatumi qͦd adhuc ĩ ut̾o foue¬
atui cnius scaẽ dicunt᷑ folliculus qui simail eũ
infante nascrtui. continetq eum dictus qua c̃
eitur sequitur: Naici aut̾ patrib similes aiunt
si pat̾num sem̃ ualidius sic: matrib simateis.
Hac ratione similes exprimi uultus. Quiait̃
utriusq parentis figuram redount. equalicer
mlta semina occulta. sic & in nob̾ semina ce.¬
rant᷑. signras parentum reoditura. Eapat̾no
ait semine ꝑuellas nasci. & snat̾no ꝑueros. qͥd
omins partus constat dupplici semine. ciuus
parsmaior cum inualu̾t: occupat similitudi¬
nem sȩrus. In corpore nr̃o quedam tantũ utiꝰ¬
tatis causa facta sunt. ut iuscera quedã suti¬
litatis & decoris. ut sensus infacie. ꝙ in corpore
manꝰ ac pedes. quoꝵ membroꝵ & utilitas mag̾¬
na ẽ & species decentissima: quȩ dam tautum

Expanded text:
a capite sumere dicunt exordium. Unde et in a capite sumere dicunt exordium. Unde et in avium foetus primum oculos fingi in ovis videmus. Foetus autem nominatus, quod adhuc in utero foveatur. Cuius secundae dicuntur folliculus, qui simul cum infante nascitur continetque eum; dictus, quia et cum editur sequitur. Nasci autem patribus similes aiunt, si paternum semen validius sit; matribus, si matris; hac ratione similes exprimi vultus: qui autem utriusque parentis figuram reddunt, aequalitermulta semina occulta, sic et in nobis semina celantur figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, cuius pars maior cum invaluit occupat similitudinem sexus. In corpore nostro quaedam tantum utilitatis causa facta sunt, ut viscera: quaedam et utilitatis et decoris, ut sensus in facie, et in corpore manus ac pedes: quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. Quaedam tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ale est. cuius cruoris contactu fruges ũ germi¬
nant. a cescunt musta. moruntur herbe.
amittunt arbores fetus. ferrum rubigo cor¬
rumpit. nigrescunt era. si qui canes inde
ederuit. in rabiem efferuntur: glutinum
affalti qͦd nec ferro nec aquis dissoluitui: cru¬
ore ipso pollutum sponte disꝑgit᷑. Post pluri¬
mos aut̃ dies menstruos ideo sem̃ ñ esse gene¬
rabue. quia lam ñ ẽ menstrualis sanguis
iquo ꝑ fusum irrgetur Tenue semen locls
um ad herendi. Smmulit̾ & crassum ñ habet uim¬
auguendi. qitia mmuliebrisangun mmicere se
ñ potest ꝓpt̾ niniam spisituchinẽ. Hnic &e steri¬
lesmares uel feminas fieri. uel ꝑmmianisern.¬
nis uel sangrimnis crassitudinẽ. uel ꝓot̾ nun iam
raritatẽ. Primum aitt̃ arunt cor homiinis fingi
qͦs meo sit & uita hominis & sapientia. deinde
quadragesimo die totum opꝰ expleri. quod er ab¬
ortionib ut ferunt collecta suut. Alii fetus

Expanded text:
ale est. Cuius cruoris contactu fruges non germiale est. Cuius cruoris contactu fruges non germinant, acescunt musta, moriuntur herbae, amittunt arbores fetus, ferrum rubigo corripit, nigrescunt aera. Si qui canes inde ederint, in rabiem efferuntur. Glutinum asphalti, quod nec ferro nec aquis dissolvitur, cruore ipso pollutum sponte dispergitur. Post plurimos autem dies menstruos ideo semen non esse germinabile, quia iam non est menstrualis sanguis, a quo perfusum inrigetur. Tenue semen locis vim adhaerendi. Similiter et crassum vim non habet gignendi, quia muliebri sanguini miscere se non potest propter nimiam sui spissitudinem. Hinc et steriles mares vel feminas fieri; vel per nimiam seminis vel sanguinis crassitudinem, vel propter nimiam raritatem. Primum autem aiunt cor hominis fingi, quod in eo sit et vita omnis et sapientia; deinde quadragesimo die totum opus expleri; quod ex abortionibus, ut ferunt, collecta sunt. Alii foetus