comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
regionem galilec. E Tprocinus egredientes desyna¬
goga uenerunt indomum symonis:& andreȩ cum iaco¬
be & iohanne: Decumbebat autem socrus symonis:
febricitans : Et statim dicunt doillaadeum: Et acce¬
dens eleuaut eam adpre hensa manu cius: & continuo
dimisit eam febris: & minis troebat eis IIAPIdu¬
VII TPR: Uespere audem facto cum occidiss& sol:
adferebant ad eum omnes malc habentes: Et erxt om
nis ciuicas congregata adianuam: & currit multos.
quiuexabantur uaris languorib: &demonia multa
cicichat: E tnonsinebat ealoqui qm̃ sciebant cum:
Et diluculo ualde surgens: egressus abnit in desertum.
cnent. Edcum in uenissent eum: dixcrunt ei:Quia omnes
querunt te: Et ait illis : Eamus in ꝓacimos uicos. & ciuitates
ut & ibi predicem: Adhoc̃ enimueni: & enrt predicans in
synagogis eorum: & momnigalilea & demonia eiciens: &¬

Expanded text:
nem Galilaeae et protinus egredientes de synagoga venerunt in domum Simonis et Andreae cum Iacobo et Iohanne decumbebat autem socrus Simonis febricitans et statim dicunt ei de illa et accedens elevavit eam adprehensa manu eius et continuo dimisit eam febris et ministrabat eis vespere autem facto cum occidisset sol adferebant ad eum omnes male habentes et daems ciuitas congregata ad ianuam. et curauit multos qui uexabantur uariis languoribus et demonia multa eiciebat et non sinebat ea loqui, quoniam sciebant eum et diluculo ualde surgens egressus abiit in desertum erant. Et cum invenissent eum, dixerunt ei, quia omnes quaerunt te. Et ait illis: Eamus in proximos vicos et civitates, ut et ibi praedicem: ad hoc enim veni. Et erat praedicans in synagogis eorum, et in omni Galilaea, et daemonia ejiciens.
Abbreviated transcription (Latin):
igicuit capharnaum post dies & auditum est quod indo¬
moẽẽt: Et conuenerunt multi: itaut non caperent neq:
ad ianuam: & loquebatur eisuerbum: & uenerunt feren¬
tes adcum parclicicum quia quattuor portabatur: Etcũ
ubieroet ihs: & pate facientes summisserunt grabatum
illorum:ait parclitico: Fili: dimittuntur tibipeccata,
Eroent autem illic quidam describis sedentes & cogitantes
incordibus suis: Quidhicloquitur sic: blasphemiam:
Quis potest dimittere peccata nsisolus ds̃: Quostatim

Expanded text:
it in Capharnaum post dies, et auditum est quod in domo esset et conuenerunt multi, ita ut non caperet neque ad ianuam, et loquebatur eis uerbum. et uenerunt ferentes ad eum paralyticum, qui a quattuor portabatur. et cum ubi erat: et patefacientes submiserunt grabatum em illorum, ait paralytico: Fili, dimittuntur tibi peccata tua. Erant autem illic quidam de scribis, sedentes et cogitantes in cordibus suis. Quid hic sic loquitur? Blasphemat. Quis pote
Abbreviated transcription (Latin):
bular& ꝑsata: & discipuli cius: Et cȩperunt pregredi:
&uellerc spicas: Pharisei autem: dicebant ei: E cce quid
faciunt discipulitui sabbatis: quodnonlic&: & ait illis:
Numquam legistis quid fecerit dauid: quando necessita¬
tem habuit: &esurut ipse: & quicum eo quent quomodo
introiuit indomum dei sub abiathar principemsacer¬
dotum: & panesꝓpositionis manducauit quod nonlice¬
bat ei manducare nisi solissacerdotib & dedit eis quicũ

Expanded text:
li ejus coeperunt praegredi, et vellere spicas. Pharisaei autem dicebant ei: Ecce, quid faciunt discipuli tui sabbatis, quod non licet? Et ait illis: Numquam legistis, quid fecerit David, quando necessitatem habuit, et esuriit ipse, et qui cum eo erant: quomodo introivit in domum Dei sub Abiathar principe sacerdotum, et panes propositionis manducavit, quos non licebat manducare nisi sa
Abbreviated transcription (Latin):
domumtuam: Ecstatm ille surrexit: & sublato grorbato
abuit coram omnib: ita ut amminxrentur omnes & hono¬
rificarent dñmdicentes: quia numquam sic uidimus: &¬
uIT T p̃R: Egressus est ih̃s rursum admare: omnisq
turbauemebat adeum: &docebat eos: Etcum preterir&
udit leum alphei: sedentem anteloneum: Etait illi: Se

Expanded text:
urrexit ille: et sublato grabato, abiit coram omnibus, ita ut mirarentur omnes, et honorificarent Deum, dicentes: Quia numquam sic vidimus XXI, 2. Et egressus est rursus ad mare omnisque turba veniebat ad eum, et docebat eos. Et cum praeteriret, vidit Levi Alphaei sedentem ad telonium, et ait i
Abbreviated transcription (Latin):
enant enimpiscatores: Etdixit eisih̃c. Uenite postme
& faciam uos fieri: piscatores hominum: Et ꝓtinus re¬
lictis retib secuti sunt eum: Et progressus inde. pusil¬
lum uidit iacobum tebedei: & iohannem froxceremeius:
& ipsos uidit innaui conponentes reua &stadmuoca¬
uit eos: Etrelicto patre suo zebedeo innaui:cummer¬
cennaris secutisunt eum: E tingrediuntur caphar¬
naum: & statim sabbatis ingressus est insynagogam do¬
cebat eos: Etstupebant super doctrina cius: ent enĩ
docenseos: quasipotestatem habens: & non sicũt scribe
Et eurt homo insynagoga eorum insp̃u minundo: & ex

Expanded text:
eis Iesus venite post me et faciam vos fieri piscatores hominum et protinus relictis retibus secuti sunt eum et progressus inde pusillum vidit Iacobum Zebedaei et Iohannem fratrem eius et ipsos in navi conponentes retia et statim vocavit illos et relicto patre suo Zebedaeo in navi cum mercennariis secuti sunt eum et ingrediuntur Capharnaum et statim sabbatis ingressus synagogam docebat eos et stupebant super doctrina eius erat enim docens eos quasi potestatem habens et non sicut scribae et erat in synagoga
Abbreviated transcription (Latin):
nesnegatse essexp̃m. sedm¬¬
issum scante illumuocemq¬
esse clamantis indesertose¬
cundumisaiamenuntiat.¬
ipsumuerofatet᷑ agnũtolle¬

Expanded text:
nes negat se esse Christum, sed missum se ante ipsum, vocemque clamantis in deserto secundum Isaiam enuntiatnes negat se esse Christum, sed missum se ante ipsum, vocemq
Abbreviated transcription (Latin):
infinem librorum dispar numerus increscit: Hic nigro colore ꝑ¬
scriptus subse hab& alium exminionumerum discolorem quiad
decemusquȩ ꝓcedensindicat prior numerus in quosit canone
requirendus: Cumigitur aperto codice uerbigrctia illud:
siue illud capitulum scire uolueris cuius canonesit statim ex
subiecto numero doceberis & recurrens adprincipia inquib:
canonum est distinctacongeries: Eodemque statimcanone
extitulo frontisinuento: Illumquemquerebas numerum ei¬
usdem cuuangelistȩ qui& ipse ex inscriptione signatur mue¬
nies atq euicinia cȩterorum gocmitib: inspcctisquosnume¬
roseregione habeant adnotabis . &cumscieris recurris aduo¬
lumina singulorum & sine mora repertisnumeris quosante
dixerunt

Expanded text:
ad finem librorum, dispar numerus increscit  Al. accrescit. Hic nigro colore pad finem librorum, dispar numerus increscit  Al. accrescit. Hic nigro colore praescriptus, sub se habet alium ex minio numerum discolorem, qui ad decem usque procedens, indicat prior numerus, in quo sit Canone requirendus. Cum igitur aperto codice, verbi gratia, illud sive illud capitulum scire volueris, cujus Canonis sit, statim ex subjecto numero doceberis, et recurrens ad principia, in quibus Canonum est distincta congeries, eodemque statim Canone ex titulo frontis invento, illum quem quaerebas numerum ejusdem Evangelistae, qui et ipse ex inscriptione signatur, invenies: atque e vicino caeterorum tramitibus inspectis, quos numeros e regione habeant, annotabis. Et cum scieris, recurres ad volumina singulorum, et sine mora repertis numeris, quos antedixerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
cademrẽ alius cuuangelista plusdixit: inalio quia minuspu¬
cauerint addiderunt: uel dumeundemsensum alius aliter ex¬
presit: Ille quiunum ȩquatuor primum legertet adeius eoem¬
plum: cȩteros quoque ȩstimauerit emendandos: Vnde acci¬
dit ut apudnosinit ta sint omnia. & inmarcoplurc lucȩ atq
qui subiectisunt confusionis errore sublato: & similia omnium
scies & singulis sua quȩque restitues: Incanone primo concordant
quattuor matheus marcus lucas iohannes: Incanone secundo
tres matheus marcus lucas: Incanone tertio tresmatheus lucas¬
& iohannes: In canone quarto tres matheus marcusiohannes:
Incanone quinto duomatheus lucas: Incanone sextoduo ma¬
theus marcus: In canone septimo duo matheusiohannes: Incano¬
ne octauo duo lucas marcus: Incanone nonoduolucas& iohan¬
nes: Incanone decimo propria unusquisq: quae non habent᷑
inalus ediderunt: Singulis euuangeliis abimomcipiensusquȩ

Expanded text:
eadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus pueadem re alius Evangelista plus dixit, in alio quia minus putaverint, addiderunt. Vel dum eumdem sensum alius aliter expressit, ille qui unum e quatuor primum legerat, ad ejus exemplum caeteros quoque aestimaverit emendandos. Unde accidit, ut apud nos mixta sint omnia, et in Marco plura Lucae atque qui subjecti sunt, confusionis errore sublato, et similia omnium scies, et singulis sua quaeque restitues. In Canone primo concordant quatuor, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes. In secundo tres, Matthaeus, Marcus, Lucas. In tertio tres, Matthaeus, Lucas, Joannes. In quarto tres, Matthaeus, Marcus, Joannes. In quinto duo, Matthaeus, Lucas. In sexto duo, Matthaeus, Marcus. In septimo duo, Matthaeus, Joannes. In octavo duo, Lucas, Marcus. In nono duo, Lucas, Joannes. In decimo propria unusquisque, quae non habentur in aliis, ediderunt. Singulis vero Evangeliis, ab uno incipiens usque
Abbreviated transcription (Latin):
utique nec mnueteritestamento post septuaginta interpretes
emendare quidlicuit: nec innouo profuit emendasse cuminul¬
tarum gentium linguis scriptur ante guens lata doccat falsa
esse quȩ additasunt: Igitur hoc presens pracfadiuncula pollice¬
tur quattuor tantum euuangelistas quorumordo iste est:
Matheus. Marcus. lucas. lohannes. codicum grecorum emenda¬
ta con latione: S& &ueterum quae ne multum alectione
latinȩ consuetudine discreparent: itacalamo imperteuimus
ut hustantum quesensum uidebantur mutare conectis reliqua
manere pateremur ut fuerant: Canones quoque quos euse¬
bius cessariensis episcopus alexandrinum secutus ammonium:
in decemnumeros ordinauit sicut in greco habentur expresimꝰ:
Quodsiquis decuriosis uoluerit nosse quȩ in euuangelus uel cadẽ
uel uicina uel sola sint eorum distinctione cognoscat: Magnꝰ
siquidem hic innostriscodicibus error in oleuit dum quod in

Expanded text:
utique nec in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes utique nec in veteri Instrumento post Septuaginta Interpretes emendare quid licuit, nec in Novo profuit emendasse: cum multarum gentium linguis Scriptura ante translata, doceat falsa esse quae addita sunt. Igitur haec praesens praefatiuncula pollicetur quatuor tantum Evangelia, quorum ordo est iste, Matthaeus, Marcus, Lucas, Joannes, codicum Graecorum emendata collatione, sed Veterum. Quae ne multum a lectionis Latinae consuetudine discreparent, ita calamo temperavimus, ut his tantum quae sensum videbantur mutare, correctis, reliqua manere pateremur ut fuerant. Canones quoque, quos Eusebius Caesariensis episcopus Alexandrinum secutus Ammonium, in decem numeros ordinavit, sicut in Graeco habentur, expressimus. Quod si quis de curiosis voluerit nosse, quae in Evangeliis, vel eadem, vel vicina, vel sola sint, eorum distinctione cognoscat. Magnus siquidem hic in nostris codicibus error inolevit, dum quod in
Abbreviated transcription (Latin):
cas est quȩrenda depluribus:cur nonad grecam originem reuer¬
tentes caquȩ uel auitiosis interprȩtibus male edita uel aprȩ¬
sumptoribus imperitis emendata ꝑuersius: uel alibrocris dormi¬
tantibus ad dita sunt aut mutata corrigimus: Neque uero ego
deucteri disputotestamento quod aseptuaginta semoribus in
grecam linguam uersum tertio gradu adnosusque ꝑuenit:
Nonquȩro quid aquila quid symmachus sapiant: quȩre theo¬
dotion inter nouos & ueteres mediusincedat: S& illauero
interpretatio quam apostoli probauerunt: Denouonunc
loquor testamento quod grecum esse non dubium est excepto
apostols matheo qui primus iniudȩam euuangelium xp̃i he¬
breis litterisedidit: hoc certe cuminnostro sermone discor¬
dat & diuersos nuolorum tiemites ducit uno defonte quȩren¬
duscius: Prȩter mitto coscodicesquos aluciano &es:chionunc¬
cupatos paucorum hominum asserit ꝑuersa contentio quibus

Expanded text:
tas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertas est quaerenda de pluribus: cur non ad Graecam originem revertentes, ea quae vel a vitiosis interpretibus male edita, vel a praesumptoribus imperitis emendata perversius, vel a librariis dormitantibus addita sunt, aut mutata, corrigimus? Neque vero ego de veteri disputo Testamento, quod a Septuaginta senioribus in Graecam linguam versum, tertio gradu ad nos usque pervenit. Non quaero quid Aquila, quid Symmachus sapiant, quare Theodotion inter novos et veteres medius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam Apostoli probaverunt. De novo nunc loquor Testamento: quod Graecum esse non dubium est, excepto apostolo Matthaeo, qui primus in Judaea Evangelium Christi Hebraicis litteris edidit. Hoc certe cum in nostro sermone discordat, et diversos rivulorum tramites ducit: uno de fonte quaerendum est. Praetermitto eos codices, quos a Luciano et Hesychio nuncupatos, paucorum hominum asserit perversa contentio: quibus
Abbreviated transcription (Latin):
CATISST NOPAPASDANASOIGRO¬
niaius SalUTEMINDNO: Nouum opus facere mecogis
ex ueten: ut post. exemplaria scriptuntrum coto obe
dispersa quasi quidam arbiter sedeam: Et quia interse
uariant quȩ sint illa quȩ greca consentiant ueritatem decer¬
nam: Pius labor s& periculosa presumptio iudicare deceteris:
ipsum ab omnibus iudicandum senisinutare. linguam &caniscen
tem mundum adinitia retichere paruulorum: Quis enim doc¬
tus pariter uel indoctuscumimanus uolumen adsumserit: &
asaliua quamsemꝑibibit uiderit discrepart quodlectitat:
Nonstatim crumpat inuocem mefalsarum: meclamans essc
sacrilegum: Quiaudeam aliquid inueteribus libris addere mu¬
tare corrigere: aduersum quam inuidiam dupplex causa mecon¬
solatur: quod & tuqui summus sacerdos es fieriiubes: & uerumnon
esse quod uariat ȩtiam maledicorumtes timonio comprobatur:
Sienim latinis exemplaribus fidesest exhibenda respondeant:
quibus tot sunt exemplaria poene quot codices:Sinautemueri¬

Expanded text:
atissimo papae Damaso Hieronymus. Novum opus facere me cogis ex veteri, ut post exemplaria Scripturarum toto orbe dispersa, quasi quidam arbiter sedeam: et quia inter se variant, quae sint illa quae cum Graeca consentiant veritate, decernam. Plus labor, sed periculosa praesumptio, judicare de caeteris, ipsum ab omnibus judicandum: senis mutare linguam, et canescentem jam mundum ad initia retrahere parvulorum. Quis enim doctus pariter vel indoctus, cum in manus volumen assumpserit, et a saliva, quam semel imbibit, viderit discrepare quod lectitat, non statim erumpat in vocem, me falsarium, me clamans esse sacrilegum, qui audeam aliquid in veteribus libris addere, mutare, corrigere? Adversus quam invidiam duplex causa me consolatur: quod et tu, qui summus Sacerdos es, fieri jubes: et verum non esse quod variat, etiam maledicorum testimonio comprobatur. Si enim Latinis exemplaribus fides est adhibenda, respondeant, quibus: tot enim sunt exemplaria pene quot codices. Sin autem veri
Abbreviated transcription (Latin):
barnbas: Congregatis ergo illis dixit pilatus: Quemuultis
dimittam uobis barnxhan: anihm quidicitur cristus:
Sciebat enim quod ꝑiuidiam tracdidissent eum: S¬
dente autemilloprotribunali: misit ad illum uxoreius di¬
cens: Nichil tibi &iusto illi: multa enimpassasum hodic
ꝑuisum ꝓpter cum: Principes autemsacerdotum & senio

Expanded text:
abbas congregatis ergo illis dixit Pilatus quem vultis dimittam vobis Barabban an Iesum qui dicitur Christus sciebat enim quod per invidiam tradidissent eum sedente autem illo pro tribunali misit ad illum uxor eius dicens nihil tibi et iusto illi multa enim passa sum hodie per visum propter eum princeps autem sacer
Abbreviated transcription (Latin):
fiad uoluntas tua: Et uenit iterum : &muenit eosdormi¬
entes: Eraent enim: oculieorum grocuati: Etrelictis illis:
iterum abiit &orauit tertio eundem sermonem dicens:
Tuncuenit ad discipulos suos. & dicit illis: Dormite iam
& requiescite: Ecce adꝓpinquabit hora: &filius homi¬
nis quedetur inmanus peccatorum: Surgite eamus: ecce
adppinquabit quime tud&. Adhuc ipsoloquente:
ecce iudas unus deduodecim uenit: &cum eo turbamulta
cumgladiis & fustib: missi aprincipib:sacerdotum & se

Expanded text:
um et invenit eos dormientes erant enim oculi eorum gravati et relictis illis iterum abiit et oravit tertio eundem sermonem dicens tunc venit ad discipulos suos et dicit illis dormite iam et requiescite ecce adpropinquavit hora et Filius hominis traditur in manus peccatorum surgite eamus ecce adpropinquavit qui me tradit adhuc ipso loquente ecce Iudas unus de duodecim venit et cum eo turba multa cu
Abbreviated transcription (Latin):
quidestruit templum: & intriduo reedificat: Salua te¬
m& ipsum: sifilius deies: descende decruce: S imiliter &
principes sacerdotum:mnludentes cum scribis & semorib:
dicebant: Alios saluos fecit: se ipsum non potest saluum
facere:Sirex ispochel est:descendat nunc decruce: &cre¬
demus ei: Confidit indm̃: liber& nunc cum siuult: Dix̃
cni: quia filius deisum:Adipsum autem &latrones qͥ¬

Expanded text:
reaedificat salva temet ipsum si Filius Dei es descende de cruce similiter et principes sacerdotum inludentes cum scribis et senioribus dicentes alios salvos fecit se ipsum non potest salvum facere si rex Israhel est descendat nunc de cruce et credemus ei confidet in Deo liberet nunc eum si vult dixit enim quia Dei Filius sum id ipsum autem et latrones q
Abbreviated transcription (Latin):
Et respicientes uiderunt rexolutum lapidem. Erat
quippe magnus ualde. Et introeuntes in monumẽ.¬
tum. uiderunt iuvenem sedentem in dextris.cooper.¬
tum stola candida. & obstupuerunt.Qui dicit illis:
Nolite expauescere: Iesum quaeritis Naz arenum cru¬
cifixum: surrexit. non est hic: ecce locus ubi posuerũt
cum. Sed ite. dicite discipulis eius: & Petro. quia

Expanded text:
respicientes vident revolutum lapidem erat quippe magnus valde et introeuntes in monumento viderunt iuvenem sedentem in dextris coopertum stola candida et obstipuerunt qui dicit illis nolite expavescere Iesum quaeritis Nazarenum crucifixum surrexit non est hic ecce locus ubi posuerunt eum sed ite et dicite discipuli
Abbreviated transcription (Latin):
dalenȩ petro&&e iohanninuntiat
sublatũcorpꝰ demonumento qui¬
busoccurrentib: acreuersis ipsa
postangelicãuisionẽ uisum ase
dñin aestimans hortulanũ quo

Expanded text:
dalene Petro et Joanni nuntiat sublatum corpus de monumento. Quibus occurrentibus ac reversis, ipsa post angelicam visionem visum a se Dominum aestimans hortulanum, pro
Abbreviated transcription (Latin):
ergo adillumsomaritam:rogauerunt cumutibimaner&:
Et mansit ibiduosdies: & multoplurescrediderunt ꝓpter
sermonẽ cius: &mulieridicebant: quiaiam nonproptes
tuamloquelam credimꝰ: ipsienim audiuimus &scimus: quia
uerc hic est:saluatormundi: Post duos autemdieseant
inde: & abutingalileam: Iꝑsc enimihstestimoniumꝑhi¬
biit: quiapphetamsua patiahonorẽnonhab&:Cum
ergoueniss& ingalileã: exceperunt eumgalileae cũgaudio
Uidissent que facer&mhierosolimisindiefesto:ipsienm
uencrunt indiemfestum: Uenit crgoiteruminchanan
galilec: ubi fecit aquamuinum: &.¬
UIH TPR Erctquidamregulus: cuius filius infirma¬
batur capharnaum: hiccumaudiss& quiaih̃suenr& aiu

Expanded text:
ibi maneret et mansit ibi duos dies et multo plures crediderunt propter sermonem eius et mulieri dicebant quia iam non propter tuam loquellam credimus ipsi enim audivimus et scimus quia hic est vere salvator mundi post duos autem dies exiit inde et abiit in Galilaeam ipse enim Iesus testimonium perhibuit quia propheta in sua patria honorem non habet cum ergo venisset in Galilaeam exceperunt eum Galilaei cum omnia vidissent quae fecerat Hierosolymis in die festo et ipsi enim venerant in diem festum venit ergo iterum in Cana Galilaeae ubi fecit aquam vinum et erat quidam regulus cuius filius infirmabatur Caphar
Abbreviated transcription (Latin):
ergo gaudiummeumimplecũest:Illumoport& crescere:
meautemininui:Quide sursumuenit: suꝑomnes est: Quide
tereest deterr est: & deterrocloquitur: ouidecȩlouenit:
supracomnesest: Etquoduidit: &audiuit hoc testatur: &
testimonium ciusnemo accipit: quiaccipit ciuscestimoniũ
signauit quiadcusugraxest:quemenimmisitdeus: uerba
deiloquitur: Uoncnimadmensurm: datdĩsp̃m: Pater
diligit filium: &omma dedit inmanueius: quicredit infiliũ:
hab& uitã acternam: quiautem incredulusest filio non
uidebit uicam: s& iredeiman& supeum. Utergo cogno¬
uit ih̃squia audicrunt ph arisçiquia ihsplures discipulos
facit: & bapczat quamiohannes:Quanquam ih̃snonbap¬

Expanded text:
ergo gaudium meum impletum est illum oportet crescere me autem minui qui desursum venit supra omnes est qui est de terra de terra est et de terra loquitur qui de caelo venit supra omnes est et quod vidit et audivit hoc testatur et testimonium eius nemo accipit qui accipit eius testimonium signavit quia Deus verax est quem enim misit Deus verba Dei loquitur non enim ad mensuram dat Deus Spiritum Pater diligit Filium et omnia dedit in manu eiushabet vitam aeternam. Qui autem incredulus est Filio, non videbit vitam, sed ira Dei manet super eum. Ut ergo cognovit Jesus quia audierunt pharisaei, quia Jesus plures discipulos facit et baptizat, quam Joannes quanquam Jesus non bap
Abbreviated transcription (Latin):
scentes inducit quos&apadt
amarisignificanscorsoborat
serelicturosdicensinmundo
pressunmhabebitssocon¬
fidite egouicimundum:
sualoquens discipulosplixa
& multimoda ꝓsecutione
commendat passione ꝓtinꝰ

Expanded text:
scentis inducit. Et quos a Patre amari significat, corroborat relicturus dicens: In mundo pressuram habebitis, sed confidite, ego vici mundum sua loquens, discipulos prolixa et multimoda prosecutione commendat, passione protinus
Abbreviated transcription (Latin):
dicens discipłosque palmitessi
nesenchil eos facerc possetestͣ¬
tur & multis locutionũmodis
peterint inpeqtere:¬
Eandemdilectionẽ instantiũ
commendanscontẽpnendũ
suri &arguendũ mundũapa¬
dito depeccato deiustitia &
de iudiciomanisl¬

Expanded text:
dicens, discipulosque palmites, ac sine se nihil eos facere posse testatur. Et multis locutionum modispetierint, impetrEamdem dilectionem instantius commendans, contemnendum suri, et arguendum mundum a Paraclito de peccato, et de justitia, et de judicio mani
Abbreviated transcription (Latin):
Iudcisinter ficerc cum quert᷑¬
tib: ascendit occulte addiem
festũ scȩnophegiȩ ubidiuer¬
sadeco & abcodicuntur &
querenteseum apprebende¬
reneq:unt quianondũ fuera

Expanded text:
udaeis interficere eum quaerentibus, ascendit occulte ad diem festum Scenopegiae, ubi diversa de eo et ab eo dicuntur. Et quaerentes eum apprehendere, nequiverunt, quia nondum venera
Abbreviated transcription (Latin):
Animamsuam turbatã esse
dicent & clarificare sẽ apatre
inter quȩse nonadiudicandũ
s&& adsaluandum mundũuenis¬
sedestatur:¬

Expanded text:
Animam suam turbatam esse dicenti, et clarificari se a Patre inter quae se non ad judicandum, sed ad salvandum mundum venisse testatur
Abbreviated transcription (Latin):
Cumforesessent clause ueniens
addiscipulospaceminfert manib
uiderunt &crediderunt:¬
Manfestat se itcrũ admare
Tyberiadis septẽ discipulis incap¬
turx pisciũcentũquinqͣginta
tiumcũresurrexiss&amortuis:
squȩtertio dicit petrdamͣs
me quiates eumnegauenxt &¬
pascendasoues aequeterto
commendansextensione¬
ianuũ significat ci qđ crucistorte for& martinocoronandus:¬

Expanded text:
Cum fores essent clausae, veniens ad discipulos pacem infert, manibus viderunt, et credideruntManifestat se iterum ad mare Tiberiadis septem discipulis in captura piscium centum quinquaginta trium, cum resurrexisset a mortuis. sque tertio dicit Petro, Amas me? quia ter eum negaverat; et pascendas oves aeque tertio commendans, extensione manuum significat ei, quod crucis morte foret martyrio coronandus
Abbreviated transcription (Latin):
Potestatem habere sedicit
ponendi acresumendi amimam
suamfactaquoq: encema hic
rosolimis inter multaque fa¬
risçis scisscitantib: dixenxt.
ait ego&pater unũ sumuis &¬
Lazarum quadrianum mortu¬
quẽ magna uoce clamando
re plurimiscredentib ex
Pontifices aduersuscum consili¬
um colligunt in quocaphas
shȩ unguentopedesdm̃per

Expanded text:
Potestatem habere se dicit ponendi ac resumendi animam suam. Facta quoque encaenia in Hierosolymis, et inter multa Pharisaeis sciscitantibus ait: Ego et Pater unum sumusjam quatriduanum mortuQuem magna voce clamando re, plurimis credentibus ex Pontifices adversus eum concilium colligunt, in quo Caiphas, schae de unguenti super
Abbreviated transcription (Latin):
Egopalamlocutussummundo: egosemꝑdocuimsynago¬
goga & intemplo: quooinnesiudeiconueniunt: Et moc¬
culto: locutussumnihil: Quidme interrogas: interroga
cosquiaudicrunt: quidlocutussumipsis: Eccehusciunt: quȩ
dixerimego: Haec autẽ cũdixissor: unusadsistensminis¬
ꝙorumdedit alapamihũdicens:Sic: respondespontifici:
Respondit cih̃s: Simalclocutussum testimonium phibe

Expanded text:
lam locutus sum mundo, ego semper docui in synagoga et in templo, quo omnes Iudaei conueniunt, et in occulto locutus sum nihil. quid me interrogas? interroga eos qui audierunt quid locutus sum ipsis. ecce hi sciunt quae dixerim ego. haec autem cum dixisset, unus adsistens ministrorum dedit alapam Iesu dicens: sic respondes pontifici? respondit ei Iesus: si male locutus sum, testimoni
Abbreviated transcription (Latin):
uocauit ih̃sn: & dixit ei: Tuesrex iudeorum: Etrespondit
ih̃s: atem& ipsohocdicis:analiitibidixeruntdeme: Respon¬
dit pilatus: Num quidegoiudcussum: genstua: & pontfices.
quediderunt cemihi: Quidfecisti: Responditihs: Regnum
meumnonest dchocmundo: Siexhoc mundo esseregnũ
meum: ministrimeidecertarent:ucnonquderer iudȩis¬
Nunc autẽ regnũmeũnonest hic: Du¬

Expanded text:
es rex Iudaeorum et respondit Iesus a temet ipso hoc dicis an alii tibi dixerunt de me respondit Pilatus numquid ego Iudaeus sum gens tua et pontifices tradiderunt te mihi quid fecisti respondit Iesus regnum meum non est de mundo hoc si ex hoc mundo esset regnum meum ministri mei decertarent ut non traderer Iudaeis nunc autem meum regnum non est hinc d
Abbreviated transcription (Latin):
cius duo: Dicit eis symonpetrus:uadopiscan: Dicunt ei:
Uenimus & noscecum: Ecexierunt: &ascenderunt inna¬
uem: & illa nocte nihil prendiderunt:Manc autemfacto:
facto: stecit ihsmlitore: Nontamencognouerunt discipuli
quia ih̃s est: Dicit ergocisihs: Ducri: numquid pulmentariũ
habetis: Responderunt ei:non: Dicit cis:Mitate mdexte

Expanded text:
t eis Simon Petrus vado piscari dicunt ei venimus et nos tecum et exierunt et ascenderunt in navem et illa nocte nihil prendiderunt mane autem iam facto stetit Iesus in litore non tamen cognoverunt discipuli quia Iesus est dicit ergo eis Iesus pueri numquid pulmentarium habetis res
Abbreviated transcription (Latin):
Eccenunc palamloqueris: & prouerbium nullũdicis Nc̃
scimus quia scisomnia: & nonopusest tbiut quiste inter¬
rog&: Inhoccredimus:quia adeoexisti: Respondit eis
ih̃s. Modocreditis: ecceuenit hora: etiamuenit: utdisꝑ¬
gaminiunusquisque inppria: & mesolũrelinquitis: Et
nonsumsolus: quiapater mecũ est: hacclocutussumuo¬
bis: ut inme pact̃ habeatis: Inmundo autemprȩssurocha¬

Expanded text:
nullum dicis nunc scimus quia scis omnia et non opus est tibi ut quis te interroget in hoc credimus quia a Deo existi respondit eis Iesus modo creditis ecce venit hora et iam venit ut dispergamini unusquisque in propria et me solum relinquatis et non sum solus quia Pater mecum est haec locutus sum vobis ut in me pacem habeatis in mundo pressur
Abbreviated transcription (Latin):
paterapudtem& ipsum:Claritatequã habui: priusquã
mundus ess&& apucte: Manifestaui nomentuũ hominib
quosde distimihidemundo:tuicroctit: Etinihicosdedisti
& sermonemtuum seruauerunt: Nunccognouerunt quia
omnia quededistimihi: abste sunt: quia uerba quededisti
mihi: dedicis: Et ipsi acceperunt. & cognouerunt uere quia
ate eaciui: & crediderunt. quia tumemisisti: Egopeis rogo:

Expanded text:
 ipsum claritatem quam habui priusquam mundus esset apud te manifestavi nomen tuum hominibus quos dedisti mihi de mundo tui erant et mihi eos dedisti et sermonem tuum servaverunt nunc cognoverunt quia omnia quae dedisti mihi abs te sunt quia verba quae dedisti mihi dedi eis et ipsi acceperunt et cognoverunt vere quia a te exivi
Abbreviated transcription (Latin):
atille respondens: ait eis: Facto uespere dicitis serenum ert.
crcesrubicundum est enim cȩlum. & mane hodie tempes¬
tas rutcilat enim triste cȩlum. faciemergo cęlidiudicare
nostis. signa autem temporũ scire nonpotestis: Genenx¬
do mala & adulten signum querit: & signa nondabitur
ei:nisisignum ione prophete: Etrelictis illis: abit: Et cũ

Expanded text:
citis serenum erit rubicundum est enim caelum et mane hodie tempestas rutilat enim triste caelum faciem ergo caeli diiudicare nostis signa autem temporum non potestis generatio mala et adultera signum quaerit et signum non dabitur ei nisi signum Ionae et relictis ill
Abbreviated transcription (Latin):
dixit: Quid cogitatis inter uos modice fidei:quia panes
non habetis: nondumincelligitis. neq recordamini.quinq
panum & quinq: milia hominum: & quod cophinos sump¬
sistis: Neque septem panum: & quactuor milia hominum:
& quod sportas sumpsistis: Quare nonintelligitis quianon
depane dixiuobis: cauete afermento phariseorũ & sadu¬

Expanded text:
ogitatis inter vos modicae fidei quia panes non habetis nondum intellegitis neque recordamini quinque panum quinque milium hominum et quot cofinos sumpsistis neque septem panum quattuor milium hominum et quot sportas sumpsistis quare non intellegitis quia non de pane dixi vobis
Abbreviated transcription (Latin):
mens mpatriam suam docebat eosinsynagogis eorum:
ita ut minxrentur & dicerent: Unde est huic sapientia
hȩc: & uirtutes: Nonne hic est fabrifilius ioseph: nonne
mater eius & dicitur maria: & fraetres eius iacobus & iosep.
& simon &iudas: & sorores eius: Nonne omnes apud nos
sunt: Unde sunt autem huic omnia ista: & scandaliza¬

Expanded text:
in patriam suam, docebat eos in synagogis eorum, ita ut mirarentur et dicerent: Unde est huic sapientia haec et virtutes? Nonne hic est filius fabri? noMater eius dicitur Maria, et Fratres eius Jacobus et Joseph et Simon et Judas. Et sorores eius nonne omnes apud nos sunt? Vnde ergo huic omnia ista? Et scandaliza
Abbreviated transcription (Latin):
dissui:Deposuit potentes desede: & exaltauit humiles:
esurientes impleuit bonis: &diuitesdimisit inanes. Suscepit
isschel puerumsuum: recordatus miscdĩȩ suȩ: Sicut locutꝰ
est adpatresnros: abnham: & seminieius insecula: Mansit
autemmaria cumilla quasimensib trib: etreuersaest indo
tempuspariendi: & pepcrit filium: Et audierunt uicimi&
cognatieius: quia magnificauit dñsmiscericordiam suat

Expanded text:
tentes de sede et exaltavit humiles esurientes implevit bonis et divites dimisit inanes suscepit Israhel puerum suum memorari misericordiae sicut locutus est ad patres nostros Abraham et semini eius in saecula mansit autem Maria cum illa quasi mensibus tribus et reversa est in tempus pariendi et peperit filium et audierunt vicini et cognati eius quia magnif
Abbreviated transcription (Latin):
de: Nolite possidere aurum: neque argentum: nequȩ
pecumã inzonis ur̃is: Nonpenrminuia: neque duastu¬
nicas: neque calciamenta: neque uirgam: dignus est e¬¬
nim oꝑarius cybosuo: Inquamcumq cuitatẽ aut
castellum intocueritis: interrogate quis in ea dignus
sit: & ibi manete donec exeatis Intraentes autẽ
siquidem fuerit domus digna: ueniat. pax ur̃ae super
mones uestros: exeuntes forasde domouel ciuitate ex¬
eunte puluerem depedibus ur̃is: Amendico uobis: tol¬
lenrbilius erit terrȩ sodomorum &gomorreorũ indie

Expanded text:
te. nolite possidere aurum, neque argentum, neque pecuniam in zonis uestris, non peram in uia, neque duas tunicas, neque calciamenta, neque uirgam: dignus enim est operarius cibo BUO. in quamcumque ciuitatem aut castellum intraueritis, interrogate, quis in ea dignus sit, et ibi manete, donec exeatis. intrantes autem quidem fuerit domus digna, ueniat pax uestra super mones uestros, exeuntes foras de domo uel de ciuitate excutite puluerem de pedibus uestris. amen dico uobis, tolerabilius erit
Abbreviated transcription (Latin):
uobis: ut nonscatidalizeminiabsq: synagogis facient uos:
Seduenithora: ut omiis quiinter ficit uos: arbicretur obsc¬
quiuise prestaredeo: Ethaec facient uobis: quia nonnoue¬
runt patremnequȩ mc: Sedhacclocutussum uobis: utcum
uenerithoracoꝵ reminiscaminiquiaego dixiuobis: Haec
autemuobis abinitionondixi: quiauobiscumerom: & nunc
misit: & nemoexuobis interrogat mequouadis: Sedquiahacc

Expanded text:
bsque synagogis facient vos. Sed venit hora, ut omnis qui interficit vos, arbitretur obsequium se praestare Deo. Et haec facient vobis, quia non noverunt Patrem, neque me. Sed haec locutus sum vobis, ut cum venerit hora, eorum reminiscamini, quia ego dixi vobis. Haec autem vobis ab initio non dixi, quia vobiscum eram.  At nunc sit: et nemo ex vobis int
Abbreviated transcription (Latin):
non saturtentur: Saturrti enim sunt.
&abundant in superbia sua: De talib¬
enim dicitur: obproprium eis quia¬
bundant: & despectio superbis: Isti
abundant. &ideo manducant : sed
non saturaentur: Et quid deillis dic¬
sapientia &iustitia ipsius: Quare: quia
non sunt pauperes: Pauperes autem
id .ẽ. humiles corde : quanto plus esuri¬
unt. tanto plus manducant: Tanto
autem plus esurunt: quanto a sae¬
culo in anes sunt quiplenus est: quic¬
quid illi daturus es respuit : quia ple¬
nus ẽ.+. Da mihi esurientem : dami¬
hi dequibus dictum est. beati quie su¬
riunt &sitiunt iustitiam qnm̃ ipsi
saturtebuntur. Et erunt hi pauperes

Expanded text:
non saturantur: saturati enim sunt, non saturantur: saturati enim sunt, et abundant in superbia sua. De talibus dicitur, «Opprobrium eis qui abundant, et despectio superbis» : isti abundant; et ideo manducant, sed non saturantur. Et quid de illis dicsapientia et justitia ipsius. Quare? Quia non sunt pauperes. Pauperes autem, id est humiles corde, quanto plus esuriunt, tanto plus manducant; tanto autem plus esuriunt, quanto a saeculo inanes sunt. Qui plenus est, quidquid illi daturus es, respuit; quia plenus est. Da mihi esurientem, da mihi de quibus dictum est, «Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur» ; et erunt hi pauperes
Abbreviated transcription (Latin):
uidua est: Des esta in hoc saeculo.
si sentit illud. si nouit uiduitatẽ suam.
eñ tunc auxilium prcesto . ẽ. illi Non¬
ne agnoscitis istamuiduã in euangelio
fr̃smei : cumdicer& dñs. opostere
semꝑ oitere & non de ficere. Eret
quidẽ uidex inciuitate dixit Nec dm̃
timebat nec homines uerebatur & in¬
terpellabat eum quaedam uidua co¬
tidie Dicebat uindica me deaduer¬
sariomeo Et in terpellando cotidie
uidua fregit illum. Ait enimipse iu¬
dex apud se. quinec dm̃timeat Nec
homines reuerebatur. Et sidm̃non
timeo nec hominib: erubesco. uel ꝓp¬
ter taedium quod mihi facit ista uidua
uindicabo eam: Si audiuit iudex ma¬
lus uiduam netaedium pater&ur. dr̃
non audit ecclesiam quamhostatur
ut deprecetur. Item pauperes eius
satunebo panibus. Quid .ẽ. fratres.
simus pauperes. & tunc saturabimut
Multi p̃sumentes desaeculo. & suꝑ
christiani sunt: Ad onent xp̃m. sed

Expanded text:
vidua est, deserta in hoc saeculo, vidua est, deserta in hoc saeculo, si sentit illud, si novit viduitatem suam; tunc enim auxilium praesto est illi. Nonne agnoscitis istam viduam in Evangelio, fratres mei, cum diceret Dominus oportere semper orare, et non deficere? «Erat quidam judex in civitate,» dixit, «qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur; et interpellabat eum quaedam vidua quotidie, et dicebat, Vindica me de adversario meo.» Et interpellando quotidie vidua, fregit illum. «Ait enim ipse judex apud se, qui nec Deum timebat, nec hominem reverebatur: Etsi Deum, non timeo, nec hominem erubesco, vel propter taedium quod mihi facit ista vidua, vindicabo eam.» Si audivit judex malus viduam, ne taedium pateretur; Deus non audit Ecclesiam, quam hortatur ut deprecetur ? 24. Item, «Pauperes ejus saturabo panibus:» quid est, fratres? Simus pauperes, et tunc saturabimur. Multi praesumentes de saeculo et superbi, christiani sunt; adorant Christum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis anima quae intellegit se
desestam omni auxilio nisi solius dĩ.
uidua est Quomodo enim describit
apostolus uiduam: Quae autem uere
uidua . ẽ. & desolata. spereuit in dñm
ANgebat autem deistis uiduis quas om¬
nes dicimus in ecclesia. Dixertet autẽ
quae indelitus agit. uiuens mostua.ẽ.
& non illam numerauit inter uiduas
Describens autem uiduas & scãs quid
ait. Quae autem uere uidua est & de¬
solata spenxuit indño. & persistit in pre¬
cibus & obsecrationibus Nocte ac die
Ibi subiecit: Quae autem indelitus
agit : uiuens mostua est : Vride ergo
uidua : quia non hab& auxilium ali¬
unde : Nisi folius dĩ Illae quaehabeNł
uiros: quasi superbiunt de auxilio ui¬
rorum. De serte uidentur uiduae.
& robustius. ẽ. auxilium earum :
Ergo tota ecclesia una uidua est.
siue inuiris. siue infeminis : siue in con¬
iugatis : siue in maritatis feminis:
siue in adulescentibus : siue in senibus :
siue in uirginibus. Omnis ecdesia una

Expanded text:
Omnis anima quae intelligit se desertam omni auxilio, nisi solius Dei, vidua est. Quomodo enim Apostolus describit viduam? «Quae autem vere vidua est et desolata, speravit» «in Dominum.» Agebat autem de istis viduis quas omnes dicimus in Ecclesia. Dixerat autem, «Quae in deliciis agit; vivens mortua est;» et non illam numeravit inter viduas. Describens autem viduas sanctas, quid ait? «Quae autem vere vidua est et desolata, speravit in Dominum,» «et persistit in precibus et obsecrationibus nocte ac die.» Ibi subjecit, «Quae autem in deliciis agit, vivens mortua est» . Unde ergo vidua est? Quia non habet auxilium aliunde, nisi solius Dei. Illae quae habent viros, quasi superbiunt de auxilio virorum: desertae videntur viduae, et robustius est auxilium earum. Ergo tota Ecclesia una vidua est, sive in viris, sive in feminis, sive in conjugatis, sive in maritatis feminis, sive in adolescentibus, sive in senibus, sive in virginibus: omnis Ecclesia una
Abbreviated transcription (Latin):
tributint communicent. & uide quia
hic pauperes sunt. Thesauritent in¬
quit sibi fundamentum bonum infutu¬
rum: ut ad prehendant uerem uitam:
Cum ad prehenderint: tunc erunt diui¬
tes: Quando autem non eam adhuc ha¬
bent. Nouerunt se pauperes. Ita fit
utomnes humiles corde. & in caritate
germana constitutos. Quic quid habu¬
erunt in hoc saeculo. interpauperes
suos numen& dr̃. quos satunet panibus:¬

Expanded text:
tribuant, communicent.» Et vide quia tribuant, communicent.» Et vide quia hic pauperes sunt: «Thesaurizent,» inquit, «sibi fundamentum bonum in futurum, ut apprehendant veram vitam» . Cum apprehenderint, tunc erunt divites; quando autem non eam adhuc habent, noverint se pauperes. Ita fit ut omnes humiles corde, et in charitate gemina constitutos, quidquid habuerint in hoc saeculo, inter pauperes suos numeret Deus, quos saturat panibus
Abbreviated transcription (Latin):
sed tunc superbum unde uides Quis eẽt.
si aliquid haben& ergo pauperdĩ in
animo ẽ. non in saeculo: Procedit ali¬
quando homo habens plenam domum:
uberes tesstes : multa p̃dia: multũ auri
& argenti Nouit quia in ipsis ñ .ẽ. pre¬
sumendũ: humiliat sedõ : facit indebe¬
ne: Ita coripsius erigatur ad dm̃. ut no¬
uerit quia nonsolum nihil illi prosunt
diuitiae ipsae. sed &impediunt pedes
ipsius. Nisi ille regat &ille subueniat:
Et numerantur inter pauperes: qui
satunentur panibus: Inuenis alium
medicum in flatum. aut ideo non in¬
flatum quia nihilhab&: quaerentem
tamen unde inflecur: Non ad tendit
ds̃ facultatem. sed cupiditatẽ: &iudi¬
cat eum secundum cupiditatem quam
inhiat rebus temposorlibus: Non secun¬
dũ facultatẽ quamnonei contigit adi¬
pisci: Vnde diuitibus dicit apostolus:
Diuitibus huius saeculi precipe. Nonsuꝑ
abundanter ad fruendum: Quid ergo
Diuites sint in operibus bonis. facile

Expanded text:
sed et tunc superbum; unde vides quis esset, sed et tunc superbum; unde vides quis esset, si aliquid haberet. Ergo pauper Dei in animo est, non in sacculo. Procedit aliquande homo habens plenam domum, uberes terras, multa praedia, multum auri et argenti, novit quia in ipsis non est praesumendum, humiliat se Deo, facit inde bene; ita cor ipsius erigitur ad Deum, ut noverit quia non solum nihil illi prosunt divitiae ipsae, sed et impediunt pedes ipsius, nisi ille regat et ille subveniat: et numeratur inter pauperes qui saturantur panibus. Invenis alium mendicum inflatum, aut ideo non inflatum, quia nihil habet, quaerentem tamen unde infletur. Non attendit Deus facultatem, sed cupiditatem: et judicat eum secundum cupiditatem qua inhiat rebus temporalibus, non secundum facultatem, quam non ei contingit adipisci. Unde de divitibus dicit Apostolus: «Divitibus hujus saabundanter ad fruendum, bene «Divites sint in operibus bonis; facile
Abbreviated transcription (Latin):
quibus procesum serunt. & in uoluert̃
eos quide se procesum serunt : Res¬
picite exempla generis humani. quid
magnum . ẽ. quiduobis dicitur. Non
solum dehis scripturis ea loquimur.
legite ea in orbe terocrum. adtendi¬
te non p̃sumere depecunia. deamico
homine. dehonore &ictantia scłi:
Tolle ista om̃a. sed habes illa: Age dõ¬
dõ guxtias si contemnis illa: siautẽ in¬
flaris inde. Noli ad tendere: quando
eris preceda hominum. iam diabolo
pyoceda es: Si autem dehis rebus non
pucesumseris. eris in membris illius
uiduae quae . ẽ. ecclesia: dequa dictum
.ẽ.: Viduam eius. benenedicens. bene¬
dicam: Eris & pauper dequalibus dic¬
tum est. & pauperes eius saturabo pa¬
nibus: Aliquando autem quod non. ẽ.
p̃t̃ mit tendum dicere. inuenis paupe¬
rem superbum. &diuitem humilem:
Cottidie . patimur tales : Audis pau¬
perem. quasi gementem subdiuite:
Et quando potentior p̃mit diues: tunc
illum humilem uides : Aliquando ñ tẽ

Expanded text:
quibus praesumpserunt et involverunt quibus praesumpserunt et involverunt eos qui de se praesumpserunt. Respicite exempla generis humani. Quid magnum est quod vobis dicitur? Non solum de his Scripturis ea loquimur; legite ea in orbe terrarum. Attendite non praesumere de pecunia, de amico homine, de honore et jactantia saeculi. Tolle ista omnia: sed si habes illa, age Deo gratias si contemnis illa. Si autem inflaris inde, noli attendere quando eris praeda hominum; jam diabolo praeda es. Si autem de his rebus non praesumpseris, eris in membris illius viduae, quae est Ecclesia, de qua dictum est, «Viduam ejus benedicens benedicam:» eris et pauper, de qualibus dictum est, «Et pauperes ejus saturabo panibus.» 26. Aliquando autem, quod non est praetermittendum dicere, invenis pauperem superbum, et divitem humilem: quotidie patimur tales. Audis pauperem quasi gementem sub divite, et quando potentior premit dives, tunc illum humilem vides: aliquando nec tunc,
Abbreviated transcription (Latin):
bunt dñm qui requirunt eum: Vbidic¬
tum . ẽ. manducauer̃ & adortuerunt
omnes diuites teroce: Ibi dictum est
edent pauperes & satunebuntar: Qua¬
re quando diuites dictisunt adorasse sa¬
tureti non dictisunt. Quando autem
pauperes dictisunt: satuicti dicti sunt:
Et unde satuitati : Haec saturitas
fuctres qualis est: Ds̃ ipse .ẽ. panis.
ut lac fier& descendit ad tenlem. & ait
suis: Ego sum panis uiuus quidecae¬
lo descendi: Ideo illic inpsalmo. edent
pauperes & saturebuntur : De quosa¬
turebuntur. Audi quod sequitur. &
laudabunt dnm̃ quirequirunt eum:
Estote ergo pauperes. estote inmem¬
bris illius uiduae. Nonsit auxilium
ur̃m. Nisi in uno dõ: Pecunia nihil
.ẽ: Noninde auxilium habebitis: Mul¬
ti propter pecuniam p̃cipitati sunt.
multi propt̃ pecuniam perierunt: mul
ta quae sitisunt aseptoribus: Tuti
essent sinon haberent quare quaere¬
rentur.C multi deamicis potentiorib
paresum serunt: Ceciderunt illi de

Expanded text:
bunt Dominum qui requirunt eum» . Ubi dictum est, «Manducaverunt et adoraverunt omnes divites terrae;» ibi dictum est, «Edent pauperes, et saturabuntur.» Quare quando divites dicti sunt adorasse, saturati non dicti sunt; quando autem pauperes dicti sunt, saturati dicti sunt? Et unde saturati? haec saturitas, fratres, qualis est? Deus ipse est panis. Panis, ut lac nobis fieret, descendit ad terram; et ait suis: «Ego sum panis vivus, qui de coelo descendi» . Ideo illic in psalmo, «Edent pauperes, et saturabuntur.» De quo satiabuntur? Audi quod sequitur: «Et laudabunt Dominum qui requirunt eum.» 25. Estote ergo pauperes, estote in membris illius viduae, non sit auxilium vestrum nisi in uno Deo. Pecunia nihil est; non inde auxilium habebitis. Multi propter pecuniam praecipitati sunt, multi propter pecuniam perierunt: multam quaesiti sunt a raptoribus; tuti essent, si non haberent quare quaererentur. Multi de amicis potentioribus praesumpserunt: ceciderunt illi de
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s noster : Quid ẽ ergo sacerdotes
eius induam salutari: quot quot in xp̃o
Noninse lux enim facti. sed indno: Nã
enent ante tenebrore. &ideo subiecit
IDI SUSCITABO CORNU

Expanded text:
stus noster? Quid est ergo, «Sacerdotes ejus induam salutari? Quotquot in Christo non in se. Lux enim facti, sed in Domino; nam erant ante tenebrae . Et ideo subjecit, «Ibi suscitabo cornu
Abbreviated transcription (Latin):
& tu in ipsis membris & cantabis ista :
Cur ergo ista cantant exultando : quia
euaserunt: Ergospes. ẽ. inqua cantant :
Cumenimhic sumus & peregrinamur :
nondum euasimus Prcecesserunt qui¬
dem membra quaedam decorpore illo:
de quo & nos sumus. quae possunt esse inue
ritate: Et hoc cantarunt mastyres scĩ.
iam enim euaserunt. & in exultatione cũ
xp̃o sunt . recepturi corpora iam incor¬
rupta. eadem ipsa quae primo erant
corruptibilia . inquib passi sunt poenas:
Inde illis fient ornamenta iustitiae: Er¬
go siue illi iam inre: siue nos inspe. con¬
iungentes affectum coronis eorum. & de¬
siderantes talem uitam qualem hic non ha¬
bemus. sed habere non poterimus. nisi
eam hic desiderauerimus: Cantemus
simul omnes. & dicamus: NISI quia
DÑS ERAT IN NOBIS

Expanded text:
et tu in ipsis membris, et cantabis ista. et tu in ipsis membris, et cantabis ista. Cur ergo isti cantant ista exsultando? Quia evaserunt. Ergo spes est in qua cantant. Cum enim hic sumus et peregrinamur, nondum evasimus. Praecesserunt quidem membra quaedam de corpore illo de quo et nos sumus, quae possunt in veritate cantare. Et hoc cantarunt martyres sancti: jam enim evaserunt, et in exsultatione cum Christo sunt, recepturi corpora jam incorrupta, eadem ipsa quae primo erant corruptibilia, in quibus passi sunt poenas; inde illis fient ornamenta justitiae. Ergo, sive illi jam in re, sive nos in spe conjungentes affectum coronis eorum, et desiderantes talem vitam qualem hic non habemus, sed habere non poterimus nisi eam hic desideraverimus, cantemus simul omnes, et dicamus: «Nisi quia Dominus erat in nobis
Abbreviated transcription (Latin):
apuddin. &dserat uerbum : Et quis
hoc uidet nisi corde mundato : Vnde
mundantur corda : Et uerbum caro
factum . ẽ. & habitauit in nobis: Quoder¬
gomanet uerbum inse: ueritas est ad
quam uenimus. & quae nos liberat:
Quod autem priredicatur uerbum fidei.
in quo nos uult d̃s permanere ut cog¬
noscamus ueritatem. hoc est uerbum
caro factum . ẽ. & habitauit in nobis:
Credis in xpm natum in carne : & per
mus membra ista xp̃i exultantia can¬
tant istum psalmum: Et quis hic exul¬
tat nisi ipse sicut dixi: & nobis cesta sit
ipsa spes. & exultando cantemus : Non
enim qui cantant alieni sunt a nobis. Aut
non in hoc psalmo uox nra est: sic audite.
tamqua uos ipsos audiatis. Sic audite:
tam quam inspeculo scriptunrrum uos
ipsos adtendatis: Cumenim tamquam. I.¬
speculum adtendis scripturas. exhilarc¬
tur facies tua. cum similemte inuenies
exultatione spei membris quibusdam
xp̃i. quae membrac ista cantarunt. eris

Expanded text:
apud Deum, et Deus erat Verbum.» Et quis apud Deum, et Deus erat Verbum.» Et quis hoc videt, nisi corde mundato? Unde mundantur corda? «Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis» . Quod ergo manet Verbum in se, veritas est ad quam venimus, et quae nos liberat: quod autem praedicatur verbum fidei, in quo nos vult Dominus permanere, ut cognoscamus veritatem; hoc est, «Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.» Credis in Christum natum in carne, et pervmus; membra ista Christi exsultantia cantant psalmum istum. Et quis hic exsultat, nisi in spe, sicut dixi? Et nobis certa sit ipsa spes, et exsultando cantemus. Non enim qui cantant alieni sunt a nobis, aut non in hoc psalmo vox nostra est. Sic audite, tanquam vos ipsos audiatis; sic audite, tanquam in speculo Scripturarum vos ipsos attendatis. Cum enim tanquam speculum attendis Scripturas, exhilaratur facies tua: cum similem te invenies exsultatione spei, membris quibusdam Christi, quae membra ista cantarunt; eris