comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ce tuins sinam ⁊ pdolenus putat᷑ uerã
⁊ ago arbitror. ¶ Cum quis debitori
suo hetes extita ꝯfusione creditor et deãi¬
uidetur emptorem spoitatis iuccr heo¬
isoptincie ⁊ dcito tturri uenditorispois¬
tati sint cum moriatur testator debuit.
ꝙͥnus p̾t mortẽ debere desut adita auend¬
iore heditate. sue ꝙ indicidebrat᷑ su
rat. neforte ⁊̃ exhistaus is exquib cum
hede actõ nõ est cum emptore agatair¬
¶⁊ siscruiturts amisit ħes institistꝰ adita
hrortaie exuendito poterit erꝑiriadu̾su
emptorem ut serunutes ei itstituantus¬
¶si ⁊siquid uenditor non dum pstiterit.
scuuo quonoĩe obuigat sit pp spoitatem¬

Expanded text:
ententiam et Iauolenus putat ueram et ego arbitror.Cum quis debitori suo heres exstitit, confusione creditor esse desinuidetur emptorem hereditatis uicem heredis optinere et idcirco teneri uenditori hereditatis, siue cum moritur testator debuit quamuis post mortem debere desiit adita a uenditore hereditate siue quid in diem debeaturat, ne forte etiam ex his causis, ex quibus cum herede actio non est, cum emptore agatur.Et si seruitutes amisit heres institutus adita hereditate, ex uendito poterit experiri aduersus emptorem, ut seruitutes ei restituantur.Sed et si quid uenditor nondum praestiterit, sed quoquo nomine obligatus sit propte
Abbreviated transcription (Latin):
debeo. an rem. utiq rem ñ emm actc̃em
eisi rem p̃stare debros sini deiectus uł proꝑ¬
tir surti actt̃an duplum ab stulero. iucħ
hoc ad emptorem ꝑtinebit. naisi sun¬
etulpa desut possidere uenditor. achẽes
suas p̃stare debebit non remeis: extimra¬
tr̃em quo nam ⁊ aremitradered. exu¬
sto edifficio: s ceuoł¬

Expanded text:
n rem? utique rem, non enim actiones ei, sed rem praestare debeo: et si vi deiectus vel propter furti actionem duplum abstulero, nihil hoc ad emptorem pertinebit. nam si sine culpa desiit detinere venditor, actiones suas praestare debebit, non rem, et sic aestimationem quoque: nam et aream tradere debet exusto aedificio. Scaevo
Abbreviated transcription (Latin):
itoitas. ocĩe amdi nomine uendit
aliquid aqsuut debet id p̾stte emꝑ¬
tori ħeditatis ꝑauł inuro. semꝑ quer¬
it᷑ uiea ie quid actum fu̾it sautem id
non apparibit. p̃stare camrem debebit
emptori uenditor namid ip̃m exea łt¬
ditat ad cum ꝑucnusse uidebitur non
sccusat si cum fimdum in hedirate uẽ¬
denda nonexcepiss

Expanded text:
i nomine venditor aliquid adquisiit, debet id praestare emptori hereditatis. Paulus: immo semper quaeritur in ea re, quid actum fuerit: si autem id non apparebit, praestare eam rem debebit emptori venditor, nam id ipsum ex ea hereditate ad eum pervenisse videbitur non secus ac si eum fundum in hereditate vendenda non exce
Abbreviated transcription (Latin):
ni nomine. ꝙante uenditõem datum
alterius tanporis. ad hedem ꝑtineit
¶Siticius menisReditatem seiouendid
uenditõe h̾editatis cum titio agipossit.
⁊ ait. iuł quod uenditor ħeditatis peccit
aquolib extranto Rede potuss. ⁊ idab

Expanded text:
onem datum alterius temporis ad heredem pertineat. Si Titius Maevi hereditatem Seio vendidvenditione hereditatis cum Attio agi possit? et ait Iulianus: quod venditor hereditatis petere a quolibe
Abbreviated transcription (Latin):
possessionem adipisccretur ꝙ poss ad¬
ipisciͥs ⁊ sinon colo malos iata culpa.i¬
misserit atiquid utiq tenebit. deꝑdita
autem ⁊ ꝯminutasine doio malo ien¬
ditoris non p̃stabintur. ¶ Ilud que¬
situmest anuenditor ħrortaris ob debatũ
afiuio suo qͥ inpotestate eius frm̃cẽt sir¬
uo nc. ei cuius heditatan utudidiss p̃sta¬
re debeat. empiori nusum est̃ quid quid
dumtixat depetulio fcuiserui ut aut in
suam rer p̾sum inueniatur p̃stare eum

Expanded text:
osset adipisci. sed et si non dolo malo, sed lata culpa admiserit aliquid, utique tenebitur: deperdita autem et deminuta sine dolo malo uenditoris non praestabuntur.Illud quaesitum est, an uenditor hereditatis ob debitum a filio suo qui in potestate eius esset servove ei, cuius hereditatem vendidisset, praestare debeat emptori. et visum est, quidquid dumtaxat de peculio filii servive aut in suam rem versum inveniatur, praestare eum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtoremstqui cebeat aut ꝙ iurem defunc¬
ti uersimest. his eninicasibesalieũ ẽptori
soluit exceteris cñs. suo nomine ⁊ dãp¬
natur quid ergo siseruum cum petistis
exceꝑat uenditor stditatis ꝯuentus ꝙr

Expanded text:
emptorem sequi debeat, aut quod in rem defuncti uersum est: his enim casibus aes alienum emptoris soluit, ex ceteris causis suo nomine condemnetur.Quid ergo si seruum cum peculio exceperit uenditor hereditatis conuentusque
Abbreviated transcription (Latin):
ampnatur. ꝙ heres eẽtset quod uendiderit.
E sipcium iti distracte emptori heretatiᷤ
dedit indeamus amlocus sit exuendito
dederit aliquid ꝓ heditate. suit procurat¬
or eius sine alius quis ꝓcodum negeti
ciusgtut. locusdut exuendite actõr dũ¬

Expanded text:
mnatur quod heres ‹e›sset, sed quod uendiderit. sed si pretium rei distractae emptori hereditatis dedit, uideamus, an locus sit ex uenditodederit aliquid pro hereditate siue procurator eius siue alius quis pro eo, dum negotium eius gerit, locus erit ex uendit
Abbreviated transcription (Latin):
stianm siuenditor p̃ciumpetat le¬
gi ꝯmissorit renimiciatum uidetur
didit ⁊acceptisarre nomine crtispeti¬
mis statirta sunt terpora solutõis
relique pocunie quib sinon parus¬
s emptor pactus est ut arrã ꝑdert
et mempte uille eẽm die st atuto
emptor testatus est sipetimiamoni¬
nẽ resinꝙꝭ paratum fuisse exsolur
hẽ ⁊ sacułu ⁊ pecunia signatũ signi¬
obsignauit de fuisse autem uenditricẽ.
post ĩore autemdie noĩe siscitestato ru¬
entum emptorem ne añ muneri petu¬
iam exsomeret quam sisco sitissaceret q̃¬
situm est anfundi non sint in ea causaut
Auenditrice uendicari debeant exmuentõ¬
ne uenditoris rescd̃m ea que ꝓponerentur:¬
non ꝯ mississe negeuenditois emꝑtore¬
nꝑ S ihereditas uenent e heoił accẽñ

Expanded text:
tum si uenditor pretium petat, legi commissoriae renuntiatum uidetur, didit et acceptis arrae nomine certis pecuniis statuta sunt tempora solutioni reliquae pecuniae: quibus si non paruisset emptor, pactus est, ut arram perderet et inemptae uillae essent. die statuto emptor testatus est se pecuniam omnem reliquam paratum fuisse exsoluere et sacculum cum pecunia signatorum signiobsignauit, defuisse autem uenditricem, poste riore autem die nomine fisci testato entum emptor‹e›m, ne ante mulieri pecuniam exsolueret quam fisco satisfaceret. quaesitum est, an fundi non sint in ea causa, ut a uenditrice uindicari debeant ex conuentione uenditoris. respondientum emptor‹e›m, ne ante mulieri pecuniam exsolueret quam fisco satisfaceret. quaesitum est, an fundi non sint in ea causa, ut
Abbreviated transcription (Latin):
it᷑ actumest recte repetere eum possean
fiuero nichi exp̃ssum intercos ⁊ueuit.
tessare exuenduo actõm ⁊ stat. ¶Si
mine dampmi inficti ꝓmissum fu̾at in¬
terest ꝙ act̃ s. ram suta exteꝑit ũ dam¬
paiquo infedi stipulatõis honus susti¬
neret nichil ab emꝑtore ꝯscquetut siuͦ

Expanded text:
epetere eum posse ait: si uero nihil expressim inter eos conuenit, cessare ex uendito actionem constat.Si uemine damni infecti promissum fuerat, interest quid acti sit: nam si ita excepit, ut damni quoque infecti stipulationis onus sustineret, nihil ab emptore
Abbreviated transcription (Latin):
itaRꝵ sipemptorem scm̃sit quominus
legi pateretur. ⁊ ea lege ur iuenditor ue¬
lit fundos mnemptos fore ⁊ idꝙ ate uł¬
ano nomine datumeẽt ap̾ nẽditorẽ
remansticum: ¶ Idem re siex lege in¬
empti sunt fundi net id quod accessu¬
tum dcm̃ est emptori deberi. ¶post
diem lege⁊ missoria cumplensum ũẽ¬

Expanded text:
i per emptorem factum sit, quo minus legi pareretur, et ea lege uti uenditor uelit, fundos inemptos fore et id, qualio nomine datum esset, apud venditorem remansurum. Idem respondit, si ex lege inempti sint fundi, nec id, quod accessurum dictum est, emptori deberi. Post diem lege commissoria comprehensum ven
Abbreviated transcription (Latin):
dorenditor meuiane ħeditatis noĩe p̃s¬
titiss id exuendito actrẽ ꝯstqui ab eopo¬
tissnam ⁊ siduplam hominis astio
stipulatus fuissem ⁊ eiberes exruissem
emq heraditatem ticto uendidissẽ.
euitto homine rematicio seruarem:¬
¶ Siquid pubuici uectigał nomine
p̾stutrit uenditor heditatisosiquens
erit dicert agnostere emptorem eilxede¬

Expanded text:
d venditor Maevianae hereditatis nomine praestitisset, id ex vendito actione consequi ab eo potuisset: nam et si duplam hominis a Seio stipulatus fuissem et ei heres exstitissem eamque hereditatem Titio vendidissem, evicto homine rem a Titio servarem. Si quid publici vectigalis nomine praestiterit venditor hereditatis, consequens erit dicere agnoscere emptorem e
Abbreviated transcription (Latin):
ati ꝯ sentiant: pretor auttra ignoꝵ ꝯsẽ¬
tire. ⁊ putet suam u᷑sdc̃om ẽe. ã legiuaie
satis fcm̃sit. uidendum eit ⁊ ꝑ uto posse
defendi eius iuris dcõnem ¶ Sietiudꝙ
ad tempus datus. ⁊ om̃is littigatores senci¬
ant ns ispetialiter printipali iussione ꝓ¬
rogns fu̾it inhibuta possunt tpr̃a inͥta
que qͥs isus ẽ lirem dirimere ꝓrogan. ¶ Le

Expanded text:
tor autem ignoret consentire et putet suam iurisdictionem, an legi satisfactum sit, uidendum est: et puto posse defendi eius esse iurisdictionem.Si et iudex ad tempus datus et omnes litigatores consentiant: nisi specialiter principali iussione prorogatio fuerit inhibita, possunt tempora, intra quae iussus est litem dirimere, prorogari.Le
Abbreviated transcription (Latin):
de rome. uł alio loco ubi ꝑ uocatõ ex̾cetur.
alus pulsantib. R dert  Namcessus liten¬
ciam domum reuocradi damdam ait. qm̃
psit. cum qui tutete reodandc cã roue eẽt uõ
tus. nõ debere ꝯpelli iudicium susciꝑe ¶ Idẽ
claudio faauiano rescripsit. minorẽ .xxu.
annis qui desiderat inirdegrum restitin
adu̾sus asianum qͥ alterius negotiieisa
uenerat non cẽ rome audiendum ¶Dẽs¬

Expanded text:
ubi provocatio exercetur aliis pulsantibus respondere: nam Celsus huic etiam domus revocationem dandam ait, quoniam opsit eum, qui tutelae reddendae causa Romam erat tus, non debere compelli iudicium suscipere. idem Claudio Flauiano rescripsit minorem uiginti quinque annis, qui desidera‹ra›t in integrum restitui aduersus Asinianum, qui alterius negotii causa uenerat, non esse Romae audiendum
Abbreviated transcription (Latin):
i quis in leccate ⁊stitugrit. qr m̃ legatõ¬
nem debuccit ncogͥi cum ibi iuditium
pati ubi cõstituerit.
p̾ Insule ytalie pars ytalie sũr sic̃ ⁊

Expanded text:
i quis in legatione constituerit quod ante legationem debuerit, non cogi eum ibi iudicium pati ubi constitueritium pati ubi constituerit.
Abbreviated transcription (Latin):
ssit necne. ip̃e p̃tor debet causa cognita st¬
terit uiencum eẽ cã ut domũ reuocet. dc¬
lebit cauere ininditõ sististatuente
pore p̃tore inꝙͣ diem ꝓmittat s utrum
nuda cautione ansatis datõnẽ. martess
oubiitat mithi unidetur sola ꝓmissione.
ꝙ ⁊ mela scribus alio quin ꝯpelletur iu¬
diciu magisacciꝑt quam in uenire coᷤ
qui satis ꝑ eo dent. Hnom̃ib autem ca

Expanded text:
cognita stea eum esse causa, ut domum reuocet, debebit cauere in iudicio sisti, statuente praetore in quem diem promittat. sed utrum nuda cautione an satisdato, Marcellus dubitat: mihi uidetur sola promissione, quod et Mela scribit: alioquin compelletur iudicium accipere quam inuenire eos qui satis
Abbreviated transcription (Latin):
italia questionis c̃ an xome cõueniri pos¬
sint ⁊ marcelł ineo solo pͥuiltgio cos uti
comum reuotandi ꝙ in ciuitate suaur
certe intra ꝓuinciam ⁊ traurint. ꝙ est u̾¬
uiss et siagant ꝯpelluntur aoũ sus om̃s¬
sẽ defendere. nontament si miutiam su¬
am ꝓsecuntur ⁊ furtumus dampnũ
ꝙ tunt passisunt  alio quim ut ⁊ iuł ele¬
ganter cat aut inpugncꝯtumenis ⁊ da¬
mpnis asficianti aut erit inpotestait
tuiusq pulsando cos sb̃itere ip̃os uͦditõi

Expanded text:
n Romae conueniri possint. et Marcellus in eo solo priuilegio eos uti domum reuocandi, quod in ciuitate sua uel certe intra prouinciam contraxerunt: quod est uerum. sed et si agant, compelluntur se aduersus omnes defendere: non tamen si iniuriam suam persequantur uel furtum uel damnum quod nunc passi sunt: alioquin, ut et Iulianus eleganter ait, aut impune contumeliis et damnis adficientur aut erit in potestate cui
Abbreviated transcription (Latin):
¶Dt idicia quamius ixuaria sũc tñ
us est depetiro nõ dabitur accõ indomi¬
numnet uitͣ annum s si ꝯuolumpta¬
it parris uł dñi seruus uł fuuis ey̾cent
nauem uł cauponem uł st abulumpu¬
to ñ hant actõnem ins olidum eos pa

Expanded text:
 iudicia quamuis honoraria sunt, tamen us est, de peculio non dabitur actio in dominum nec intra annum. sed cum uoluntate patris uel domini seruus uel filius exercent nauem uel cauponam uel stabulum, puto etiam hanc actionem in solidum eos pa
Abbreviated transcription (Latin):
ltimmtu. ꝓbarões ab coquise pro¬
num dicit exiguuntur ⁊ ideou¬
lianus scripsit. licet inp̃̾iuditõ
possessor patronus et̃ iudeturue¬
rum partib acroris ñ lib̾tum fũ¬
gi debere. s cum cuse patronum
cẽ ꝯtendit. ¶Quidoso dicit fcm̃
aliquid licet in exceptõe. Atere do¬
lumet̃ admissum deͥbet. ¶ Intro¬
gatõis fct ꝓbarõem accorumpo¬
nidetere id eͥst aiquiiniure int̾ros¬
atum dicit Didisse sesoium Redẽ
eẽ. uł si tacuisse dicirum interroga¬
positam ꝓbatc̃em ñ ei qui excepit se
nõ respondrsserioportere ipãt¬
ta sipactinenti erxcpite utatur
docere oebet pactum ꝯuentum cẽ¬
isse. uł dlo malo adu̾sarii fcm̃ que
minus sistcret uł ualitudinemsi¬
bi impedimento fuisse uł terpes¬
tatem ꝓbare cum idoporiti  ⁊ si
ꝓturatoria quis exceptte utati
obitiẽcem exteptc̃ar ¶idẽ erit dicen¬
dum ⁊ siea pocunia pctatur q ne ꝑpẽ¬

Expanded text:
tuntur, probationes ab eo qui se patronum dicit exiguntur: et ideo Iulianus scripsit, licet in praeiudicio possessor patronus esse uidetur, uerum partibus actoris non libertum fungi debere, sed eum qui se patronum esse contendit. Qui dolo dicit factum aliquid, licet in exceptione, docere dolum admissum debet. Interrogationis factae probationem actori imponi debere, id est ei, qui in iure interrogatum dixit respondisse se solum heredem esse. uel si tacuisse dicatur interrogaimpositam inprobationem non ei qui excepit se non respondisseta si pacti conuenti exceptione utatur, docere debet pactum conuentum faiminus sisteretur, uel ualetudinem sibi impedimento fuisse uel tempestate‹m›, probare eum id oportet. Sed et si procuratoria quis exceptione utatobicientem exceptionem. Idem erit dicendum et si ea pecunia petatur, quae pen
Abbreviated transcription (Latin):
te fiioꝵ quosinpotestate nd̃ hũit t̾cãsi¬
gentem patrem minimt tis ob ẽẽ plicet:
tõ nonest ĩpositatamẽ sinegetur iu¬
dicatum eẽ uł ignorari pot̃ aniuditatũ
sit qr abhut us subee possit transsactõ
ficri potest
clsus Non est ferẽdus. qi gn̾alit̃ in his
que testamento ei relicta sunt. transege
posterio e legatum sit sitamen postta.
codicilli ꝓ ferimitur nõ inꝓbe mͥdictu¬
rus uicetur. deeo xix dum tarat sqͥcog¬
ritasse ꝙ illarimm tabularu q̾s tunt
nouerat scriptura iõ mti ꝯtinctur¬
mlꝰ ¶ ulli proturatoꝵ primcipis ĩ m su¬
ito principe e transsigere  licet
successionis parte heditatis qm̃ ut̃q in
transsactõne expresserititiiib actõnib

Expanded text:
re filiorum, quos in potestate non habuit, transigentem patrem minime eis obesse placet. 1tio non est interposita, tamen si negetur iudicatum esse uel ignorari potest an iudicatum sit: quia adhuc lis subesse possit, transactio fieri potestorum.Non est ferendus qui generaliter in his, quae testamento ei relicta sunt, transegerposteriore legatum sit. si tamen postea codicilli proferuntur, non improbe mihi dicturus uidetur de eo d‹u›mtaxat se cogitasse, quo‹d› illarum tabularum, quas tunc nouerat, scriptura contim.Nulli procuratorum principis inconsulto principe transigere licet. successionis pro parte hereditatis, quam uterque in transactione expresserit, utilib
Abbreviated transcription (Latin):
re lictum erat ꝯsequerctur ꝑsingłos
peret inincõ amii ꝯscquatur et paito
eam transsactõnemualere qr melior¬
em ⁊ditõnem suam alimentarius tali
transsactõne fc̃s facit Noluit enimpo¬
intertipi ¶ Nichil autem int est it

Expanded text:
relictum erat, consequeretur per singulos peret, initio anni consequatur? et puto eam transactionem ualere, quia meliorem condicionem suam alimentarius tali transactione facit: noluit enim ointercip
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis actõnib cum debit oreͥhe¬
oitario. qui ignorabat uenditam cẽ he¬
ditatem transsegit siemptor ħedrtatis
ħ debittum abeo erigert uelit exceptõ
transsacͥti ⁊go ntgotii debit ori pp̃ig
noranciam suam accomodanda estꝰ Id
respondendum est. ⁊ ineo qui fidei ꝯ mi

Expanded text:
mandatis actionibus cum debitore hereditario, qui ignorabat uenditam esse hereditatem, transegit: si emptor hereditatis hoc debitum ab eo exigere uelit, exceptio transacti negotii debitori propter ignorantiam suam accommodanda est. idem respondendum est et in eo, qui fideicommi
Abbreviated transcription (Latin):
iis dciñ de mͦ tertio ceꝑsonis transsi¬
i gencium Intausa ħ erit requirend¬
ami q̃ cã sit transsigendi sine causair
neminem transsigtutem audiet p̃
garisi alibi comicium hr̃s aubi alupi¬
entarius nãt. aut si destiriet domitiũ
transferre. alt̃ut coꝵ.^aut si cã aliq¬
uaurgeat p̃sentis petunie uit si aꝑ
lurib ei aumenta relicta sunt etmi
mitatira singuios ꝯ uenit difficile
icat itificcre . q̃ p̃tori suadeant transsacto¬
uem admutere. ¶ Modusquo peruniẽ.
qut inranss actõnẽ utuit extimandus
et unt pita quãtitas transadons: Mã
arbitranduscit: malitudine. Nam
transsigi ꝑalamẽ ꝯstat. iralimenta ꝯui¬
ta finiti. ¶ S ⁊ psonarim ⁊ templatõ
limenta reliet A st̃ ut rumfrugi ui¬
it nii sit. qui alia saffictre sͥ possũt
ansequioris qui deͥalim̃tis pende ¶i ꝑ
soma eins abuo alimenta rclicta sunt ħ¬

Expanded text:
nis, dein de modo, tertio de persona transigentium.In causa hoc erit requirendum, quae causa sit transigendi: sine causa enim neminem transigentem audiet pragari: si alibi domicilium heres, alibi alimentarius habeat: aut si destinet domicilium transferre alter‹uter› eorum: aut si causa aliqua urgueat praesentis pecuniae: aut si a pluribus ei alimenta relicta sint et mlent incidere, quae praetori suadeant transactionem admittere.Modus quoque pecuniae, quae in transactionem uenit, aestimandus est: ut puta quantitas transactionis. narbitrandus est et ualetudine: nam uita finiri.Sed et personarum contemplatio limenta relicta sunt: utrum frugi uitae hi sint, qui alias sufficere sibi possint, an sequioris, qui de alimentis pendeant. in persona eius, a quo alimenta relicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
sita creditur. ¶ Quiꝑfallaciam costes.
ignorãus imiuersaque inuero erant
instrimnentũ transsatõnis sint aquilia¬
na stipulatõe intpossuit. nõtam patis¬
citur qmͣdecptur. ¶ Eiqui uon dum
tertus ad se quecelam ccͣ patris testam̃tũ
ꝑtintre dealiis causis cumadisariif p¬
acto transsegit pacdum tm̃ inhis infpossi¬
tum n nocebit. dcqnib int̾eos actũ¬

Expanded text:
sita creditur.Qui per fall‹a›ciam coheredis ignora‹n›s un‹i›uersa, quae in uero erant, instrumentum transactionis sine Aquiliana stipulatione interposuit, non tam paciscitur quam decipitur.Ei qui, nondum certus ad se querellam contra patris testamentum pertinere, de aliis causis cum aduersariis pacto transegit, tantum in his interpositum pactum nocebit, de quibus inter eos actu
Abbreviated transcription (Latin):
mi cequibomi facere tranissactonenu¬
Retaltiantoquos arbitrio ptoris iranssi¬
gendum est ¶ Si umipno ue fious
ad amũta fui̾t relictus nelur qr cumiꝰ
distranere. nece est p̃tortm oe distractõ

Expanded text:
 quibusdam facere transactionem.De calciario quoque arbitrio praetoris transigendum est.Si uni pluribusue fundus ad alimenta fuerit relictus uelintque eum distrahere: necesse est praetorem de di
Abbreviated transcription (Latin):
iper ipͥrudentiam indicis aut exͣcorẽ
emptor reuuctus ẽ negamꝰ atͣtoriso
ampnum eẽ debere atquid refert sor¬
tem suam lib̾m eẽ uisum uetididerit
mortuo deĩco sticus adlib̾tatem ꝑ¬
uenent an stipulatõ deeuictõe int̃po¬
numciari potuiss ¶Sĩquis locum
uendident ⁊ idẽ uenditor ab ħede su¬
ouolumptate emptoris incosepl¬
tus fu̾it actõ deeuictẽe urcͣcidit ħcasu
enĩemptor ꝓ pͥetatẽ admitet ¶Nmi¬
rum aut̃ẽ ut euicto hoĩt deciuctõe
teneatut h̃es quamuis defunttus ñ si¬
defucto ᷤ utũ seruus past moritm
emptoris Res institutus ẽ uissu q̃ ħ¬

Expanded text:
per imprudentiam iudicis aut errorem emptor rei uictus est, negamus auctoris damnum esse debere: aut quid refert, sortem suam liberum esse iussum uendiderit, mortuo deinde eo Stichus ad libertatem peruenerit, an stipulatio de euictione interponuntiari potuisset.Si quis locum uendiderit et idem uenditor ab herede suo uoluntate emptoris in eo sepultus fuerit, actio de euictione intercidit: hoc casu enim emptor proprietatem amittet.Non mirum autem est, ut euicto homine de euictione teneatur heres, quamuis defunctus non sidefuncto: ut cum seruus post mortem emptoris heres institutus est iussuque h
Abbreviated transcription (Latin):
modest᷑ Eciam sipatre eodem qͣue tuto¬
it actore pupiluus caͣptus ꝓbari possit tͤ¬
atorem pestea eidatum mie ip̃ius in inte¬
grimi restititõnem postislate nonphiberi
ectacireatonis ⁊i dompnata ꝑupilla adũsu
iir cap̃stñe restitui uolebat ⁊ q iudetur
⁊uiceteris utis sp̃ẽb releuata fuisse actor
maior etate qui ad quieuit tunc tempo¬
ris sruĩc dicebat totam debere litem restau
grim testirui desiderat ceteris spẽb nõco¬
Srẽt nichil ꝓponi cur atota snã retedi actor
. U Sifcoitate patris etatis bñfitio minteg¬
rum restitutis abstiniuss neme detire

Expanded text:
m Etiamsi patre eodemque tutore auctore pupillus captus probari possit, curatorem postea ei datum nomine ipsius in integrum restitutionem postulare non prohiberi. Ex causa curationis condemnata pupilla adiae restitui uolebat, et quia uidetur in ceteris litis speciebus releuata fuisse, actor maior aetate, qui adquieuit tunc temporis sententiae, dicebat totam debere litem restaurgrum restitui desiderat, ceteris speciebus non cohaeret, nihil proponi, cur a tota sententia recedi actor .Si hereditate patris aetatis beneficio in integrum restitutus abstin
Abbreviated transcription (Latin):
restanda testitatio e ucet filius restitui
noli ⁊ qr partis ꝑititu agitur qui depe¬
cullio tenetur. ex qno apaut ceceros cogna¬
tos ułaffines alt̾ius cẽ ꝯditõnis. nec aliter
auditi oportert. ꝙͣ si⁊ uoluntatt ad oies¬
pauit de s ae ocbet ꝓtiruisia creditori a du̾¬
inor crcdideit ⁊iftns ꝓcedendum nõ est¬
aduetsus cum agtõnepi cui ip̃e credidiss ce¬
dere. creditori suos p̃dum quo siexea pecu¬
cumia pluris ꝙͣ oporteret rmit itatemꝑ¬
enda res enit ut iubratur uenditorredi¬
top̃cio reͣtuꝑare p̾dium ita ut sine arens
dampno ĩ creditor auuiene suum ⁊ stciu¬
atur cyquo scar simił inte sligimus quidob¬
scruarioporitat sisna petimiapluris ꝙͣ ꝯpor¬
tet emerit ut tantum inħ ⁊ suꝑiore casu
uenditeequi p̃drũ uẽdidit ĩ usuras quas
erta petuniapciꝑit aut ꝑciꝑe potuit re¬
ddat it fructus quib locupictior fc̃s ẽ iui¬
nenis recpiat iten ex duieiso siminorep̃ti¬
o qm̃oportet nendiderit ad olescens emp¬

Expanded text:
praestanda restitutio est, licet filius restitui nolit, quia patris periculum agitur qui de peculio tenetur. ex quo apparet ceteros cognatos uel adfines alterius esse condicionis, nec aliter audiri oportere, quam si ex uoluntate adulespauit, denegare debet proconsul creditori aduinor credideritaduersus eum cui ipse credidisset, cedere creditori suo. praedium quoque si ex ea pecunia pluris quam oporteret emit, ita temperanda res erit, ut iubeatur uenditor reddito pretio reciperare praedium, ita ut sine alterius damno etiam creditor a iuuene suum consequatur. ex quo scilicet simul intellegimus, quid obseruari oporteat, si sua pecunia pluris quam oportet emerit, ut tamen hoc e‹t› superiore casu uenditor, qui pretium reddidit, etiam usuras, quas ex ea pecunia percepit aut percipere potuit, reddat, et fructus, quibus locupletior factus est iuuenis, recipiat. item ex diuerso si minore pretio quam oportet uendiderit adulescens, emp
Abbreviated transcription (Latin):
sunt adoles cent petunie debitte: dais¬
ꝙ malt ꝯsup̃sit quero cuius sit ꝑi
rarores quiscicures cum ininoremẽẽ ꝑ¬
seutrau̾int in eodem officio nõ de buer¬
unt eumpan accipre pecimias de britas
to p̃sidis credidecunt .⁊ administrare
cessauerunt uł ⁊̃ tacionem reddidetũt
similes sunt cet̾is debutorib. iõqñ
conueniuntrir

Expanded text:
sunt adulescenti pecuniae debitae easque male consumpsit. quaero cuius sit perratores, qui scientes eum minorem esse perseveraverunt in eodem officio, non debuerunt eum pati accipere pecunias debitas eto praesidis crediderunt et administrare cessaverunt vel etiam rationem reddiderunt, similes sunt ceteris debitoribus, ideoque non conveniuntur
Abbreviated transcription (Latin):
auis ¶Nud nullam ht̃ dubittatõnt̃
quin minor siñ debitum solucrit exea
cã exqͣuiunt cun li repeticio nõ e  oanda
repeticio ¶Sitał unt̃ueniat inueniscui
p̃standa sit restitutõ ip̃o postulante p̃st¬
ari debet aut ꝓcuratori euis cuud ipm̃
noĩatiem mandatimi si qui uero gu̾ale

Expanded text:
llam habet dubitationem, quin minor si non debitum solverit ex ea causa, ex qua iure civili repetitio non est, danda repetitio. Si talis interveniat iuvenis, cui praestanda sit restitutio, ipso postulante praestari debet aut procuratori eius, cui id ipsum nominatim mandatum sit: qui vero
Abbreviated transcription (Latin):
uissores. ⁊ inpignora actõ restitiu delrt ⁊ si
exouob reis alteriacteꝓtotussit iutrsiq
restituenda est actõ. ħ intelligimus sidam
forte siab ydonco cobntore ad mopem
norandicãdnͣstulerit obligatõnemopo¬
tere eum inpriorem debitorem restitui sid¬

Expanded text:
iussores et in pignora actio restitui debet. et si ex duobus reis alteri acceptum tulerit, in utrumque restituenda est actio. Ex hoc intellegimus, si forte si ab idoneo debitore ad inopem novandi causa transtulerit obligationem, oportere eum in priorem debitorem restitui. Ad
Abbreviated transcription (Latin):
ad cum ꝑuenerit restituere ubẽdus
est ꝙ nõ ꝑuenerit. cxpetulio eoꝵ p̃sta¬
re siex ututro satis fiet: ⁊ dolus scru
interuenerit aut uerb̾ib castigandus.
aut noxe dedendus erit. s si filuis famsli¬
as ħfecerit obdolum suum ꝯdampna¬
prtur ¶Restitucio autemita facien¬
da est utimusquisq inintegrumiꝰ
suum recipiat itaq suliuendendo fundo
cutumscriptus restituctur iubeat p̃tor
emptorem fimoum ꝯfricc̾tib reddert ⁊ p̃¬
cium rcciꝑe nisi situnt dederit cumeũ
pͥditurum ñ ignoret licuti fafit mea pec¬
iuua que ei ꝯsimpturo creditur. s par¬
cius inuenditõe qres asienumti solui¬
tur ꝙ facere nicesse ẽ. credere autemũ
ẽ necesse. nam ⁊ siorigo ꝯtractus itasti¬
tit ut infirianda sĩt sitamen neces¬

Expanded text:
ad eum peruenerit restituere iubendus est, quod non peruenerit ex peculio eorum praestare: si ex neutro satisfiet et dolus serui interuenerit, aut uerberibus castigandus aut noxae dedendus erit. sed et si filius familias hoc fecit, ob dolum suum condemnabitur.Restitutio autem ita facienda est, ut unusquisque integrum ius suum recipiat. itaque si in uendendo fundo circumscriptus restituetur, iubeat praetor emptorem fundum cum fructibus reddere et pretium recipere, nisi si tunc dederit, cum eum perditurum non ignoraret: sicuti facit in ea pecunia, quae ei consumpturo creditur, sed parcius in uenditione, quia aes alienum ei soluitur, quod facere necesse est, credere autem non est necesse. nam et si origo contractus ita constitit, ut infirmanda sit, si tamen neces
Abbreviated transcription (Latin):
excepttẽ natũ ad ħedem suum tran¬
smississe ꝑ ap̃¬
monio fulius obiss urdotis porcio¬
nem uxort imnatumo mo defunt¬
ta retinere. inulier naufragio cum
annicuso filio ꝑiit qr uensuule
iuidebimu anit matrem infamte¬
ꝑisse uirum ꝑartem dotis nipte ꝑin¬
puit ¶uir dotem ꝙͣ expacto suie more
ut filiamq patisosa matripro

Expanded text:
exceptionem nanctum ad heredem suum transmississe. e filius obisset, uir dotis portionem uxore in matrimonio defuncta retineret. mulier naufragio cum anniculo filio periit. quia uerisimile uidebatur ante matrem infanteperisse, uirum partem dotis retinere placuit. Uir dotem, quam ex pacto filiae nomine tinuit, filiam, quae patris sola, matri pro
Abbreviated transcription (Latin):
quio lapis dalcore crescere poisit
¶ Siꝑmulitrem moraficrot quoninꝰ
custimartem paitis fundiumt solue¬
net et fundum rcciperet ⁊ cumħ pac¬
tumerait fructus int̾imꝑcepͣtas ad
uinmꝑtincre ait labeo putopoti

Expanded text:
lapis crescere possit. Si per mulierem mora fieret, quo minus aestimationem partis fundi viro solveret et fundum reciperet, cum hoc pactum erat: fructus interim perceptos ad virum pertinere ait Labeo. puto poti
Abbreviated transcription (Latin):
pauł quens si pacta sitmilier ułañ
nipcias uł post nuptias ut ex fundifru¬
ctib ꝙ̃ dodit indortm creditor mulicris
diuntaturanualeat pactimiditosi
antenupcias id ꝯucnit ualert pactũ
coquo modo minorem doitm ꝯstitu¬
tan post nuꝑcias uero t̃ hon̾a matͥmo¬
uii fructus releuaturi sũt iam desuo
manitus pacisciturut dimitant credi¬
torcmnͭ ent incra donatõ¬

Expanded text:
um Quaeris, si pacta sit mulier vel ante nuptias vel post nuptias, ut ex fundi fructibus quem dedit in dotem creditor mulieris dimittatur, an valeat pactum? dico, si ante nuptias id convenerit, valere eoque modo minorem dotem constitutam: post nuptias uero cum onera matrimonii fructus releuaturi sunt, iam de suo maritus paciscitur ut dimittat creditorem, et erit mera donat
Abbreviated transcription (Latin):
coreinded it ⁊istipuatus ẽ incasumino¬
tadotonicius seccssit muslier uolum
situmẽauexstipulatu dotem petcit pos
tasquam exstipllatu ꝯscqui potutrat
ticxeptõe sb̾moueri ¶ Mulicradoit¬

Expanded text:
dotem dedit et stipulatus est in casum mota dote Titius dest, an ex stipulatu dotem petere posstas, quam ex stipulatu consequi potuerat, ti exceptione summoveri
Abbreviated transcription (Latin):
umalteram alicnare ñ possit. sitãm¬
tum alienͣum rursus redimnat. adł¬
ut meiuis patestate estaneumꝙͣ re
tinuiss uelit alicnari
gͦ ĩ uio nõ. dum redempto alt̾rquo
alienarat possit qr pos altemtedi¬
mere anh̾ nonde̾t retipi innullus in
dotem sit cepte exput fconebitam

Expanded text:
um: alterum alienari non posse. si tamen alienum rursus redimat, adhuc in eius potestate est, an eum, quem retinuisset, alienari  illo nondum redempto alterum quoque alienare possit, quia potest alterum redimere? an hoc non debet recipi, ut nullus in dote sit? certe ex post facto videbitur
Abbreviated transcription (Latin):
hũdrm acsitalis stipulatõ interpo¬
ssita fiiss sinauis exasia uenerit mͥ
aut post mortem nicam lutio titi¬
ofilio uito dare Condesuam ⁊ sipost
mortem stipulatoris naius ueniss
ccita pars dotis ułtota obirm̃ uł plu¬
res liberos int̾uementes retineatur ĩ
quam. cos daretur ant ĩpleͣ tur die¬

Expanded text:
um, ac si talis stipulatio interposita fuisset: 'si nauis ex Asia uenerit, mihi aut post mortem meam Lucio Titio dari spondes?' nam et si post mortem stipulatoris nauis uenisset, certa pars dotis vel tota ob unum vel plures liberos intervenientes retineatur, etquam dos daretur aut amplietur
Abbreviated transcription (Latin):
ne dotemdaret pactus cit inmortu
deducta parit terciãresi sibi dosant
post mortem suam illi aut uł filii
quos mpotestate habebat reddatur
deuãhita fĩ: stipulatus est post n¬
ortcm cuus mulier inmattimonit
ditesserit relictis filiis quesitiimẽ.

Expanded text:
actus est, ut mortua deducta parte tertia reliqua dos sibi aut post mortem suam illi aut illi filiis quos in potestate habebat reddatur: deinde haec ita fieri stipulatus est: post mortem eius mulier in matrimonio decesserat relictis fi
Abbreviated transcription (Latin):
tis aut coĩdudiudo iudio ¶Sĩab¬
sentiremimtata socictas sit quoad
id scicrit quodis aquisunt. qui rem̃¬
ciauit incc̃e redugidetrimentum aũt
sens aquisitum uit ad solum eumper
Insotictate autem coeunda nuchilat¬
turer derenumciatõe cauere q ip̃o iu¬
re societatis intempestiua rearnciatõ
mextunatõem uenit

Expanded text:
tis aut communi diuidundo iudicio.Si absenti renuntiata societas sit, quoad is scierit, quod is adquisiuit qui renuntiauit in com mune redigi, detrimentum autem sens adqu‹i›siit, ad solum eum per esse.In societate autem coeunda nihil attinet de renuntiatione ‹cauere›, quia ipso iure societatis intempestiua renuntiatio in aestimationem uenit
Abbreviated transcription (Latin):
madmittitur socuis eitantum sciciui
ẽ quiamissit ⁊ recde cum enimsociets
potest quemego socimmes̃ nolui. Quid
ergo sisocuis incus ennadmisit ei sou
socius est Idem

Expanded text:
admittitur socius, ei tantum socius est qui admisit, ‹e›t recte: cum enim societas potest quem ego socium esse nolu‹i›. quid ergo si socius meus eum admisit? ei soli socius est 20 Idem
Abbreviated transcription (Latin):
cum manoare socus susficit᷑ ut si fat̾e
illes ⁊i possit nichilistr sotus p̾stetã
uero inoampnis eosp̃starẽ debutͥ i
puto om̃imodo eum tencriddrit aꝰ
noĩe quem ip̃c solus amissit qr disfi¬
cile est negare tulpa ip̃ius admisim¬

Expanded text:
 ut, si facere ille non possit, nihil ultra sociis praestet, an uero indemnes eos praestare debeat. et puto omnimodo eum teneri eius nomine, quem ipse solus admisit, quia difficile est negare culpa ipsius admissum
Abbreviated transcription (Latin):
pe antem peti solet utꝑuiam publitam
a ꝙ ꝯucece sũ iamodo publico liteat
¶Sacri ⁊ religiosi lotiinteruentus
⁊̃ uineris seruitutem inpedit᷑ scruitus
ꝑ ci loca nulli celeri potest
Taius quociens net hominuim nec
p̃dioꝵ sernitutes sinit q nichil nitin¬
oꝵ interest nõ ualet ueluti ne ꝑfim¬
dum tuum eas aut ne ibiꝯ sistas n õ si
michi ⁊ codas nis tibi sicẽ fundo tuout
ñ ca natum est utaliquid fatiat quis
ue limniuiridaria tollet aũ ameniorem ꝑ¬
spcctum p̾stet aut un ħ ut insuo pingu¬
at s ut aliquid patratut aut ñ faciat ali
pit ñest ucait iquum utilem pt¬
titionem sertutis dari sicuti ip̃ĩus fũ¬
di utilis petitõ dabitur ide inseruari
omp̃ U ie itineris actus aque ducta
pars inobligatõnem deduci ñ potest qr usus

Expanded text:
pe autem peti solet, ut per uiam publicam aquam ducere sine incommodo publico liceat. sacri et religiosi loci interuentus etiam itineris seruitutem impedit, cum seruitus per ea loca nulli deberi potestSabinum.Quotiens nec hominum nec praediorum seruitutes sunt, quia nihil uicinorum interest, non ualet, ueluti ne per fundum tuum eas aut ibi consistas: et ideo si mihi concedas ius tibi non esse fundo tuo uti non ea natura est, ut aliquid faciat quis, ueluti uiridia tollat aut amoeniorem prospectum praestet, aut in hoc ut in suo pingat, sed ut aliquid patiatur aut non faciat. 16 pit, non est iniquum utilem petitionem seruitutis dari, sicuti ipsius fundi utilis petitio dabitur. idem seruari m: Vie, itineris, actus, aqueductus pars in obligationem deduci non potest, quia usus
Abbreviated transcription (Latin):
s. ⁊ colonum ñ ꝓhibitarums familiam
stilł eam que agri collendi causa islic sit
ceterum siu̾banam familiam illo mut¬
at quaratõnt ip̃e ꝓhibetur ⁊ familiam
ꝓ hibendam cuidam ratõis est idem lalio
ait ⁊ tellauignana ⁊ olcaria dum lic so¬
limiusurum diĩuniuerum inuito co
ñ usurum
aius neo fundo ei hactenus morarilicz
ut neq dño fundi molestus sit neq hisꝑ
hos opera rustica siunt inpedimento sit n
inli aluius ꝙ hant aut uendere aut locare
⁊ ꝑtempora fructuum coligendoꝵ ⁊̃ habi¬
tare illis posse admutandin est sp̃ter hab¬
titatbuem autem ꝙ̃ halit is cui nsus datꝰ
est de ambulandiquo ⁊ gestandi uis habeb¬
it sabius ⁊ casius. aignis adusum cotidiañ
iorto ⁊ pomis ⁊ ołib ⁊ florib ⁊ aqua usurum
ad ab usum idem neruadicit stram̃tis ĩ u¬

Expanded text:
colonum non prohibiturum nec familiam, scilicet eam, quae agri colendi causa illic sit: ceterum si urbanam familiam illo mittat, qua ratione ipse prohibetur, et familiam prohibendam eiusdem rationis est. idem Labeo ait et cella uinaria et olearia eum solum usurum, dominum uero inuito eo n usurumfundo hactenus ei morari licet, ut neque domino fundi molestus sit neque his, per quos opera rustica fiunt, impedimento sit: nec ulli alii ius quod habet aut vendere aut locare et per tempora fructuum colligendorum etiam habitare illic posse admittendum est. Praeter habitationem quam habet, cui usus datus est deambulandi quoque et gestandi ius habebit. Sabinus et Cassius et lignis ad usum cottidianum et horto et pomis et holeribus et floribus et aqua usurum, ad abusum: idem Nerua, et adicit stramentis
Abbreviated transcription (Latin):
siustim̃ta texanda redemerit uł insu¬
iam uł nauem fabricindam potest an
het operis utinsuxarius nec offendet
illa sabirusia ¶antille usr dato ad
lamficium eni ñ adnuiti nec ex operis
inercedam capi s sibi lanam facere uire

Expanded text:
si uestimenta texenda redemerit uel insulam uel nauem fabricandam, poterit ad haec operis uti usuarii: nec offendetur illa Sabini sententia ancillae usu dato ad lanificium eam non mitti nec ex operis mercedem capi, sed sibi lanam facere iure
Abbreviated transcription (Latin):
test ⁊ ut̃ uti debeat idem labeo putat
sifundimi ꝯdux̾it quis usurariumsn¬
uni posse ibi operari quid .ni. uiter est ĩ
qua te opeta eins utatur quare ⁊ sil anã
ꝯduit usurarius expedintem porerit ĩ¬

Expanded text:
e uti debeat? idem tamen Labeo putat, si fundum ‹c›onduxerit quis, usuarium seruum posse ibi operari: quid enim interest, in qua re opera eius utatur? quare et si lanam conduxerit usuarius expediendam, poterit
Abbreviated transcription (Latin):
mus ufusf habiitandi cansa uitum hab¬
titatõnem solam anuero iurum soliin
habtat uidemdum ⁊ priscus ⁊ ueratins
puanit sollam abutatõntm legatã ꝙ ẽ
uerum plane sidixiss testator ufum habi

Expanded text:
mus usus fructus habitandi causa', utrum habitationem solam an uero et usum fructum habeat, uidendum. et pr‹ocul›us et Neratius putant solam habitationem legatam, quod est uerum. pla
Abbreviated transcription (Latin):
uit s meluis est accipere ⁊ uopidum defe¬
randa neq graue honus est hoꝵ si habundẽt
infimdo ¶ S ⁊sipecoris usus ei relictas
est putagretis ouił adstertorandum agrum¬
ustirum dum taxat lalro ait s n lana man

Expanded text:
 oppidum deferenda, neque enim graue onus est horum, si abundent in fundo. Sed si pecoris ei usus relictus est, puta gregis ouilis, ad stercorandum usurum dumtaxat Labeo ait, sed neque lana n
Abbreviated transcription (Latin):
alxłat quis seruum mertiole arie
spositum aͣrcsate tumoumnetinuituis pe¬
cirus accipuendis acceꝑat mutuampetu¬
niam putans creditor admertes eiiatie¬
pisse egit. ꝓpossimactõne ꝓbare nonpo¬
tuit mertis gr̃a cum accepisse licit ꝯsum¬
ptaẽ ac̾it̃ noniampluis agere pot̾it qũa
nis petimris mutius accipiendis eẽt p̃po¬
ssitus tam̃uił utilem eiactõnem pett̃
ait ¶ Maninisst antemo portebit instito¬
riadomunm ĩ deũ teneri si nonnouau̾t
quis ⁊ obligatõnem uł abͥsictore ułabali¬
onouandiannmostipulando ¶Siduo
piures ne tabͥnam ex̾ceant ilł seruum ꝙ̃
tꝓdisparib pat̾io habebant institorem
pposurrint utrum ꝓ dm̃tis partib tenem

Expanded text:
abebat quis seruum merci oleariae praepositum Arelate, eundem et mutuis pecuniis accipiendis: acceperat mutuam pecuniam: putans creditor ad merces eum accepisse egit proposita actione: probare non potuit mercis gratia eum accepisse. licet consumpta est actio nec amplius agis quoque mutuis accipiendis esset praepositus, tamen Iulianus utilem ei actionem competere ait.Meminisse autem oportebit institoria dominum ita demum teneri, si non nouauerit quis eam obligationem uel ab institore uel ab alio nouandi animo stipulando.Si duo pluresue tabernam exerceant et seruum, quem ex disparibus partibus habebant, institorem praeposuerint, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
ci testituatur ¶ Iuł aiteirca qui nuim
ad hibuit debitori suo uteisolutat nͥ
cdt̃o nõ teneri pp̃ naturam metuscã
actõis quo dampnum s crigit quan¬
uis ntgati non possit in uuliamoons re¬

Expanded text:
i restituatur. Iulianus ait eum, qui vim adhibuit debitori suo ut ei solveret, hoc edicto non teneri propter naturam metus causa actionis quae damnum exigit: quamvis negari non possit in Iuliam eum de
Abbreviated transcription (Latin):
u̾it noxał quidam actõ ipõꝵ nõie erit
poitrit autem quis dũn ad qm̃ resꝑ
uentrit ꝯuciure qui ꝯuentus siue rc̃
iterit. ꝓ derit nseruiis si uͦ noxaliuidici¬
oruentus maluerit noxe deeere nisi
nichilomimis et ip̃s poterit ꝯuciuti siad

Expanded text:
uerint, noxalis quidem actio ipsorum nomine erit, poterit autem quis dominum ad quem res peruenerit conuenire: qui conuentus siue rem iterit, proderit et seruis. si uero noxali conuentus maluerit noxae dedere, nihilo minus ipse poterit conueniri, si ad
Abbreviated transcription (Latin):
adeẜ ꝯuenite ñsi alius metũ fecit naruin
Salters praurauti alienum metum
inõ oportit ¶ Labco ait siquis ꝑmetum
ntus sit ꝯstitut. fide inssorem uol eta¬
etemdederit ⁊ ip̃e ⁊ fide iussor lib̾atur.
¶Susoius fide iussor mnetuaccessiti

Expanded text:
eruenit, etiamsi alius metum fecit: nam in alterius praemium uerti alienum metum non oportet. Labeo ait, si quis per metum reus sit constitutus et fideiussorem uolentem dederit, et ipse et fideiussor liberatur: si solus fideiussor metu accessit,
Abbreviated transcription (Latin):
issero stipulatõ accepta ferrnda ettił. si
nsus fruc̾tus uł seruitures ammisse
sunt restitirende erunt. ¶ Cum aũt
fatitͣntis ooh̾ceat s ad u̾sus om̃s riftitui
uslianꝰ a martello notat᷑ est scabent si fi¬
nem resaruat debere inquadruplum
tat ⁊ aduersus reum ⁊ petere hãt act̃t̃¬

Expanded text:
isero, stipulatio accepto facienda erit. sed et si usus fructus uel seruitutes amissae sunt, restituendae erunt. Cum autem facientis coerceat, sed aduersus omnes restitui Iulianus a Marcello notatus est scribens, si finem restituat, debere in quadruplum tat: etiam aduersus reum competere hanc actio
Abbreviated transcription (Latin):
usopere met̾ merredem accepissẽ in¬
ccar ¶dem pomp̃scribit quosdambñ
putare ⁊̃ seruim gniissionem ut
edisfitu depossitõ  qͣuamquis coattꝰ
fccit ad restitutõnem iꝰ cda porigendã
eẽ ¶ S qꝑ p̃cor ait ratum se nõ habit¬
urum quattmis accipiendiest ui¬
deamꝰ ⁊ quidam aut inꝑfecta res cͣ sic
metus int̾̃uenerit ut puta stipuatõ¬
nem nnneratõ nõ eẽ sccta ant ꝑfec¬
ta si post stipulatõne qumeratõs¬
acta ẽ aut ꝑ metum acce p᷑tt̃debintor

Expanded text:
us meae mercedem accepisse videor. Idem Pomponius scribit quosdam bene putare etiam servi manumissionem vel aedificii depositionem, quam quis coactus fecit, ad restitutionem huius edicti porrigendam esse. Sed quod praetor ait ratum se non habiturum, quatenus accipiendum est videamus. et quidem aut imperfecta res est, licet metus intervenerit, ut puta stipulationem numeratio non est secuta, aut perfecta, si post stipulationem et numeratio facta est aut per metum accepto debitor
Abbreviated transcription (Latin):
diximꝰ ad ed ictum ꝑtinete nichuint᷑¬
t aninse cuns uelitus sit minlibis su¬
is cr̃ ꝓasfectu parentes magis mlbistełie
accipt detamis nb suspitõnem inferen¬
sullatꝰ est timor ab anquto deniꝙ rastat
sifundum meumderetiquero audito
cruiꝰ quiꝰ armis ueniret anhuit coit¬
to sotus sit ⁊ pmp̃ refert labeomemet¬
dictum cessare qpi nõ ui deor usdercctis

Expanded text:
diximus ad edictum pertinere, nihil interest in se quis veritus sit an in liberis suis, cum pro affectu parentes magis in liberis accipere debemus, non suspicionem inferensi illatus est timor ab aliquo. denique tractat, si fundum meum dereliquero audito, quod quis cum armis ueniret, an huic edicto locus sit? et refert Labeonem exrdictum cessar
Abbreviated transcription (Latin):
filufar millitis succeisor inmitgrũ
refcrtu potecas ꝓ in ⁊ siminor inseru¬
mut̃ rtddigati uł ancilla fiat dñs
coꝵ dibutur nõ ultra temꝑus stai¬
tum imntegrum restitutio se i si for¬
it hic minor erat oaptus infeditate

Expanded text:
familias militis successor, in integrum restitui poterit. proinde et si minor in seruitutem redigatur uel ancilla fiat, dominis eorum dabitur non ultra tempus statutum in integrum restitutio. sed et si forte hic minor erat captus in hereditate
Abbreviated transcription (Latin):
qus stlntiau᷑ diceret ium nullam
fecictsat dixit tu uimputas et̃ soltũsi
citns quis ud ꝙ deberi sibi putat nõ ꝑ in¬
dictm itposcit. Quisquis gͥ ꝓbatus mit¬
hi fuit t̃e uslam debrtoris ut petuiã

Expanded text:
Cum Martianus diceret: vim nullam feci, Cesar dixit: tu vim putas esse solum, si ties quis id, quod deberi sibi putat, non per iudicem reposcit. Quisquis igitur probatus mihi fuerit, rem ullam debitoris vel pecuniam
Abbreviated transcription (Latin):
aptore mnitt grum restitutionẽ
posstiare. ⁊ p̃tore m me assidane int̃¬
iotutum et̃ ut siue actõnẽuellet ab¬
uersus canpanos experirieẽ ꝓposlitã
sui exceptonem aduersus petentes
nõ de cẽ petitionem exceptonem exq̃
ꝯstituite coligitur ut siũ ꝑ fectasm̃
imꝑfectares sit ⁊ actõ ⁊ exceptõ det᷑
¶uolenti aut̃ datur ⁊ iurem actõ ⁊

Expanded text:
estitutionem postulare, et praetorem me adsidente interlocutum esse, ut siue actione uellet aduersus Campanos experiri, esse propositam, siue exceptione aduersus petentes, non deesse exceptionem. ex qua constitutione colligitur, ut siue perfecta siue imperfecta res sit, et actio et exceptio detur. Uolenti autem datur et in rem actio et
Abbreviated transcription (Latin):
res fcãmetu tradita est nõ sollum
reodere ucrurm ⁊̃ dedolo reꝑmuttir
debereslicet ix tam̃ inrem actõnẽ
dandam existimemus qr res mcon¬
is euisest: qui uimpassus est. um̃ ñ
sine ratõnt dicitur s in quadruplim
quis egerit finiri mrem adtõnem uł ccg¬
officio uidicis ut siꝑiũ res traditar̃ retra¬
datur ⁊ dedolo sicut dtm̃ est reꝑmitatur
num statũ obligatõusq ad eo ut uiłli¬

Expanded text:
dita est, non solum reddere, verum et de dolo repromittere debere. Licet tamen in rem actionem dandam existimemus, quia res in bonis est eius, qui vim passus est, verum non sine ratione dicetur, si in quadruplum quis egerit, finiri in rem actionem vel cofficio iudicis, ut, si per vim res tradita est, retradatur et de dolo sicut dictum est repromittatur,num statum obligatio, usque adeo, ut Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
¶ demłit. et hot ip̃otaptum sedicat ad uer¬
sus exceptõnem iurrisiurandireplitare
debebit. it pomp̃au / ego autem puto
cereantaptus sit et sit inintegrum resti¬
niere. neq eum utiq quiminor est. st atim
quis infrauem creditoꝵ ussurcandũ detu¬
sit debiroriadusus exceꝑtronem iurisii¬
randi replitatõ fraudis creditorib debet
mox bonis eius uenditis experi¬
ri ^ olet aut dentigari eidebet actõsuut
exceprõ oponirur fraudarori creditoꝵ.
¶Iusuirandum det ensorisuł ꝓcirno¬
risrei ad uersario de larumꝑdesse. exte¬
ptõnem q domino parere. iuł scripsit.¬
s idem ergo dicendimerit ei sidatus ad pe¬
tendumprocuratorreo deft̾int uirañ¬
mͥparit. que suĩa ht̃ ratõnen sipetitor

Expanded text:
erit et hoc ipso captum se dicat, aduersus exceptionem iurisiurandi replicari debebit, ut Pomponius ait. ego autem puto re cognoscere, an captus sit, et sic in integrum restituere: nec enim utique qui minor est statim quis in fraudem creditorum iusiurandum detulerit debitori, aduersus exceptionem iurisiurandi replicatio fraudis creditoribus debet mox bonis eius uenditis experiri uolet, aut denegari debet actio aut exceptio opponitur fraudatorum creditorum. Iusiurandum defensoris uel procuratoris ei ab aduersario delatum prodesse exceptionemque domino parere Iulianus scribit. idem ergo dicendum erit et si datus ad petendum procurator reo deferente iurauemihi parit. quae sententia habet rationem. Si petitor
Abbreviated transcription (Latin):
actgs sirtrum in quib ususfructus ꝓp̃ab
usim ꝯ stitui non poͣt irau̾it ifum frut¬
tum se ħre. uł sibi delerieffectũ iuris surãdise¬
quendum arbitroh deoq tunt quo nud¬
eritum rectoirisse puto et exeo uire iurã¬
do posse patre usumfrnctũ cuitione o bla¬
ta. ¶ Sicum de heditare int̃ne ette ⁊icu¬

Expanded text:
si rerum, in quibus usus fructus propter abusum constitui non potest, iurauerit usum fructum se habere uel sibi deberi, effectum iurisiurandi sequendum arbitror ideoque tunc quoque uideri eum recte iurasse puto et ex eo iureiurando posse petere usum fructum caution‹e› oblata. Si, cum de hereditate inter me et te c
Abbreviated transcription (Latin):
tio autsitontrousiaetit dest si ambi¬
gtum aniusiandum datum sir extep¬
cionilotus est ¶ iurare iurando dato.
yeciussoreus quide in acquiret except̃õ¬
nt̃m sibialus qͣ. Factoruero actõiemad¬
quirit. inqͣ ħsoiũqueritm anutrau̾it da¬

Expanded text:
tio: aut, si controuersia erit, id est si ambigitur, an iusiurandum datum sit, exceptioni locus est. Iureiurando dato uel remisso reus quidem adquirit exceptionem sibi aliisque, actor uero actionem adquirit, in