comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iam nõ ẽ dñicam cenã manducare. U¬
nusqͥsq enĩ ur̃m ꝓpriã cenã p̾siumt in
manducando. Et aliꝰ quidẽ esurit. aliꝰ
ebriꝰ ẽ. Numqͥd domos ñ haletis ade¬
dendũ ⁊ bibendũ: aut eccłiam dĩ contẽ¬
pnitis ⁊ ꝯfunditis ñ habentes: Hos no¬
tat qui sic in ecclam ꝯueniebant ũ mu¬
nera sua offerentes aduenientibꝰ p̾sbi¬
teris quia ad huc rectores eccłiis ñ om̃ibꝰ
uindicat᷑ scismatis causa. Dissensioneᷤ
enĩ int̾ eos pseudo apłi seminauerũt.
ita ut oblationes suas zelarentur. Cũ
una atq eadem p̾ce om̃iũ oblationes
benedicerent᷑. Ut hi qui ad solet fieri
ñ obtulerant. aut unde offerrẽt nõ ha¬
bebant pudore correpti confunderẽtur.¬
ñ sum̃tes partẽ. Et taicito illud agebat
ut suꝑuementes ñ inuenirent qd̾ ede¬
rent. Idõq sisic inquid conuenitis. ut
unꝰ quisq sumat domi hec agenda nõ
in eccła ubi unitatis ⁊ misterii causa
uenitur ñ dissensionis ⁊ uẽtris. Munꝰ

Expanded text:
jam non est Dominicam coenam manducare. Unusquisque enim vestrum propriam coenam praesumit in manducando: et alius quidem esurit, et alius ebrius est. Numquid domos non habetis ad edendum et bibendum? aut Ecclesiam Dei contemnitis, et confunditis non habentes? Hos notat, qui sic in Ecclesiam conveniebant ut munera sua offerentes, advenientibus presbyteris quia adhuc rectores Ecclesiis non omnivindicarent, schismatis causa. 149 Dissensiones enim inter eos pseudoapostoli seminaverant, ita ut oblationes suas zelarentur: cum una atque eadem prece omnium oblationes benedicerentur, ut ii qui, ut adsolet fieri, non obtulerant, aut unde offerrent, non habebant, pudore correpti confunderentur,n sumentes partem: et tam cito illud agebant, ut supervenientes non invenirent, quod ederent. Ideoque si sic, inquit, convenitis, ut unusquisque suum sumat, domi haec agenda, non in Ecclesia; ubi unitatis et mysterii causa convenitur, non dissensionis et ventris. Munus
Abbreviated transcription (Latin):
buerit dies dñi gła ẽ illi. Qm̃ coma pro
uelamine data ẽ. Naturalit̾ hoc hones¬
tum ⁊ ꝓpe modũ decretũ uult ẽẽ ut uela¬
ta mulier satis faciat ⁊ grãs agat dõ. Co¬
ma ergo indicium uelaminis est. ut nate
uoluntas addatur. Deniq nulla muli
er deuelata addit potestatẽ. Siquis ãt
uidetur contensiosꝰ eẽ. nos talẽ ꝯsuetu¬
dinẽ ñ habemus neq eccła dĩ. Post ra¬
tionẽ redditã ut contensiosos uincat.
auctoritatẽ int̾ponit quia neq uidais¬
mꝰ hoc habuit. Unde dic̾. Neq nos
neq eccłia dĩ. ut neq moyses neq salua¬
tor sic tradiderit. Hoc aũt p̾cio. ñ lau¬
dans qd̾ ñ in meliꝰ s in peius conueni¬
tis. Quomodo particlatim conu̾sationẽ
eoꝵ ꝑ correptionẽ em̃dat: Ita ⁊ tradicio¬
nes coꝵ nõ laudans utiq s uitupans
cos. Primũ enĩ. Primũ dicendo genꝰ
peccati ostendit unde orti sunt errores qͦ
rep̾hendit. Ubi enĩ discensio eiꝰ nich il

Expanded text:
buerit, gloria est illi; quoniam coma pro velamine data est ei. Naturaliter hoc honestum et propemodum decretum vult esse, ut velata mulier satisfaciat, et gratias agat Deo. Coma ergo indicium velaminis est, ut naturae et voluntas addatur. Denique nulla mulier etiam revelata adit potestatem. Si quis autem videtur contentiosus esse, nos talem consuetudinem non habemus, neque Ecclesia Dei. Post rationem redditam, ut contentiosos vincat, auctoritatem interponit; quia neque Judaismus hoc habuit, unde dicit: Neque nos, neque Ecclesia Dei, ut neque Moyses, neque Salvator sic tradiderit. Hoc autem praecipio, non laudans quod non in melius, sed in deterius convenitis. Quomodo particulatim conversationem illorum per correptionem emendat; ita et traditiones illorum, non laudans utique, sed vituperans eos. Primum enim. Primum dicendo, genus peccati ostendit, unde orti sunt errores, quos reprehendit; ubi enim dissensio est, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓditor erat. ut ꝓbati aũt cum dic̃. mani¬
fẽsti fiant int̾uos. Illos significat qui
intradicione accepta durantes exẽplũ
ꝓbationis erãt euanglice discipline ad
dempnationẽ ceteroꝵ. Hi sũt quos ĩ ca¬
pite epłe significat eo qd̃ dicerẽt. nos uͦ

Expanded text:
turus. Ut probati autem cum dicit, manifesti fiant inter vos, illos significat, qui in traditione accepta durantes, exemplum probationis erant evangelicae disciplinae ad condemnationem caeterorum. Ii sunt quos in capite epi
Abbreviated transcription (Latin):
datur. Mulier gͦ idcuro debet uelare ca¬
put qr non ẽ imago dĩ. s ostendat᷑ subiec¬
ta:. ⁊ quia p̾uaricatio ꝑ illã incͥoͥata ẽ. hoc
signi debet habere. ut ineccła propt̾ reue¬
rentiã ep̃alem ñ habeat caput liberũ. s
uelamine tectũ. nec habeat potestatem

Expanded text:
elare caput, quia non est imago Dei. Sed ut ostendatur subjecta, et quia praevaricatio per illam inchoata est, hoc signi debet habere, ut in ecclesia propter reverentiam episcopalem non habeat caput liberum, sed velamine tectum, nec habeat potestatem
Abbreviated transcription (Latin):
credũt hominũ origuiẽ. Nam sic̃ muli¬
er de uiro. ita ⁊ uir pmulierẽ. Hoc firm̃¬
uit qd̾ dixi quia ambo unũ sũt innatura.
qr origo mulieris uir ẽ: sic̃ legitur inge¬
nesi factũ a dño creatore. Om̃ia autẽ cdõ
Postqmͣ gradatim exposuit singła ut om̃i¬
a dõ subiceret. unũ seruãs principiũ ait.
Om̃ia aũt ex dõ. Ut neq mulier subiecti

Expanded text:
credunt hominum originem. Nam sicut mulier de viro; ita et vir per mulierem. Hoc firmavit, quod dixit; quia ambo unum sunt in natura, atque origo mulieris vir est, sicut legitur in Genesi factum a Domino Creatore. Omnia autem ex Deo . Postquam gradatim exposuit singula, ut omnia Deo subjiceret, unum servans principium, ait: Omnia autem ex Deo; ut neque mulier
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i facta sũt: ut ueritatis nr̃e illi habue¬
rnt imaginẽ. Contecti enĩ nube ⁊ ab ad¬
u̾sarus sius ut p̾stiti dũ amorte lib̾ati st̃
baptizati di cuntꝰ. Illis enĩ id ẽ egiptus ĩ
mari mortus dũ hi duce moyse feliciter
transeunt erepti sũt morte qd̾ prãt bap¬
tismũ. Non enĩ illis p̾terita mala in pu¬

Expanded text:
nostri facta sunt; ut veritatis nostrae illi habuenostri facta sunt; ut veritatis nostrae illi habuerint imaginem. Contecti enim nube, et ab adversariis suis tuti praestiti, dum a morte liberati sunt, baptizati dicuntur. Illis enim, id est, Aegyptiis in mari mortuis, dum hi, duce Moyse, feliciter transeunt, erepti sunt a morte: quod praestat baptismum. Non enim illis praeterita mala impu
Abbreviated transcription (Latin):
dare que aduitã ꝓficiant nõ luxũ: serui¬
tuti uͦ subicitur. dũ nõ suã ꝑficit s sp̃s uo
luntatẽ. Ne forta aliis p̾dicans ipse re¬
ꝓbꝰ inueniar. Idõ se refrenare corpꝰ suũ
ostendit. ut remuneratione quã aliis p̾¬
dicat etiã ipse dignus habeatur. ne aliis
curatis ipse remaneret iniuilnere. Natã
gͦ spem p̾dicationis sue ad̾ firmat. quando
gestis id se ꝓsequi qd̾ docet ostendit. Quia
qui alit̾ agit quã p̾dicat. suspectos facit
audientes ut de ꝓmissis dubitent. Suo
itaq exemplo nõ magis uerbis quã oꝑi¬
bꝰ ex̾cendũ hortatur. Plolo enĩ uos igno¬
rare fĩs quia patres nr̃i om̃s subnube fue
runt.⁊ om̃s mare transier ⁊ oins in moy¬
se baptiz ati sũt innube ⁊ in mari. Iudõꝵ
exemplo qui neglegentia sua offenderũt
sollicitos nos nult eẽ. Idoq sub nube dic̃
illos fuisse. qr om̃ia que gesta sũt infig᷑a

Expanded text:
dare, quae ad vitam proficiant, non ad luxum. Servidare, quae ad vitam proficiant, non ad luxum. Servituti vero subjicitur; dum non suam perficit, sed spiritus voluntatem. Ne forte aliis praedicans ipse reprobus inveniar. Ideo se refrenare corpus suum ostendit, ut remuneratione, quam aliis praedicat, etiam ipse dignus habeatur; ne aliis curatis, ipse remaneret in vulnere. Ratam ergo spem praedicationis suae affirmat, quando gestis id se prosequi, quod docet, ostendit; quia qui aliter agit quam praedicat, suspectos facit audientes, ut de promissis dubitent. Suo itaque exemplo non magis verbis, quam operibus exercendum hortatur. CAPUT X. Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patrunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari . Judaeorum exemplo, qui negligentia sua offenderunt , sollicitos nos vult esse; ideoque sub nube dicit illos fuisse, quia omnia quae gesta sunt, in figura
Abbreviated transcription (Latin):
qñta sit utilitas legis nr̃e. In qua nõ u¬
ni s om̃ibꝰ ꝓmissa ẽ palma. Sic curri¬
te ut comp̾hendatis. Sollicite uult q̃i
ad ꝓmissionẽ quia magna ẽ. Om̃is aũt
qui in agone contẽdit. ab om̃ibꝰ se absti¬
nec. Ab his om̃ibꝰ que uitanda cadem
tradit disciplina cũ sciant unũ coronan¬
est quia om̃ibꝰ ꝓmissa ẽ salus. Et illi
quidem incorruptibilẽ coronã accipiãt.
nos aũt incorruptibilẽ. Et in hoc multũ
dispar domĩ ẽ. ac ꝑ hoc diligentiores nõ
cẽ debe quibꝰ ñ terrenis ⁊ marcescẽtibus
renͣis geminis. in modũ regalis diade¬
matis sp̃alis corona seruatur. Ego igit᷑¬
sic curro ñ quasi mincertũ. Magna spe
currere ꝓfitet᷑ certũ habens quid sit ꝓ¬
missũ. Sic pugno ñ quasi aerẽ cedes.
Hoc est ñ uerbismagis s reb contendo.
S castigo corpꝰ meũ ⁊ ẜuituti subicio. Ca¬
stigare corpꝰ ẽ ieuius illũ agere. ⁊ illa ci

Expanded text:
quanta sit utilitas legis nostrae, in qua non uquanta sit utilitas legis nostrae, in qua non uni, sed omnibus promissa est palma. Sic currite, ut comprehendatis. Sollicite vult curri ad promissionem, quia magna est. Omnis autem qui in agone contendit ab omnibus se abstinet: ab his omnibus quae vitanda eadem tradit disciplina, cum sciant unum coronanest, quia omnibus promissa est salus! Et illi quidem ut corruptibilem coronam accipiant: nos autem incorruptam. Et in hoc multum dispar donum est, ac per hoc diligentiores nos esse debere, quibus non terrenis et marcescentibus rta gemmis in modum regalis diadematis spiritalis corona servatur. Sic curro, non quasi in incertum. Magna spe currere se profitetur, certum habens quid sit promissum. Sic pugna, non quasi aerem caedens. Hoc est, non verbis magis, sed de rebus contendo. Sed castigo corpus meum, et servituti subjicio. Castigare corpus est jejuniis illud angere: et illa ei
Abbreviated transcription (Latin):
lege sũt lucri facerẽ. Dum enĩ adͤsentit
illis idẽ gentilibꝰ iuxta fisicã rationem
mundũ factũ adõ.⁊ que in eo sunt. ⁊ a¬
nimã ẽẽ in mortalẽ. ⁊ abipsonos originẽ
habere ita enĩ in actis apłoꝵ ait. Et sicut
quidã ex uob̃ dixerũt ipsiꝰ enĩ ⁊ genꝰ su¬
mus. Sic fiebat quasi sine lege ꝑ quod
infirmꝰ. ut infirmos lucri facerẽ. In fir¬
mꝰ factꝰ ẽ dum ꝓpt̾ fr̃es infirmos alicitiᷤ
abstinet. ne illis scandalũ generet. Oĩbꝰ
factus sũ om̃ia. ut oñis saluos facerem
Hoc fuit uere prudens ⁊ sp̃alis ut om̃ibꝰ
om̃ia factꝰ ꝓpositum tam̃ religionis nõ
exciderit. Iuia ubi cessit ad hoc cessit ut
cio. ut uoluntatis engłice particeps fiã.
quã ht̃ cita salutẽ humanã. Nescitis
qm̃ qui in stadio currunt om̃s quidẽ cur¬
runt. unꝰ aũt acce̾p̃ palnã: Nũc aliud
uult expon̾e. itaq hoc exemplo ostendͤ

Expanded text:
Lege sunt, lucrifacerem . Dum enim assentit Lege sunt, lucrifacerem . Dum enim assentit illis, id est, gentilibus, juxta physicam rationem mundum factum a Deo, et quae in eo sunt, et animam esse immortalem, et ab ipso nos originem habere ita enim Actibus apostolorum ait : Et sicut quidam ex vobis dixerunt: Ipsius enim et genus sumus  sic fiebat quasi sine lege, per quod infirmus, ut infirmos lucrifacerem. Infirmus factus est, dum propter fratres infirmos a licitis abstinet; ne illis scandalum generet. Omnibus factus sum omnia, ut omnes salvos facerem. Hoc fuit viri prudentis et spiritalis, ut omnibus omnia factus, propositum tamen 143 religionis non excederet; quia ubi cescio, ut voluntatis evangelicae particeps efficiar, quam habet circa salutem humanam. Nescitis quoniam qui in stadio currunt, omnes quidem currunt, unus autem accipit palmam? Nunc aliud vult exponere: itaque hoc exemplo ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
dit templũ. ne occasionẽ ꝑ eũ acciꝑent blaꝰ¬
illis legẽ ẽẽ a dõ ⁊ ꝓpħas. ⁊ de illis ostendit
xp̃m hunc ẽẽ qui ꝓmissus ẽ: ut a ssensꝰ
eiꝰ habet effẽctum. Hisqui sub lege sunt
quasi sub lege eem̃ cum ipse nõ sim suble¬
ge ut eos qui lege sunt lucii facerẽ. His qͥ
sub lege sunt samaritani noscunt᷑. Legẽ
enĩ solam accipiunt. idẽ qnq libros moy¬
si. Sunc aũt ex origine ꝑsarũ. ⁊ assirio¬
iii. quos rex assirioꝵ sublatis filiis isrł
in captinitatẽ posuit adincolenda loca
samarie. Idõ ⁊ ignẽ colunt more ꝑsarũ.
fiebat quasi sub lege. s ex ea illis mitti
uerbo xp̃m intellegendũ tradebat. Sic̃
⁊ samaritana illa que dix̃ ad dnm. scio
quia messias uenit docta ꝑ legẽ. His qͥ
sine lege sunt q̃ si sine lege eeñ cũ sine le¬
ge ñ eem dĩ s in lege eem̃ xp̃i. Hoc dic̃
mea tua sũt. ⁊ tua mea. Ut eos qui sine

Expanded text:
dit in templum, ne occasionem per eum acciperent blasdit in templum, ne occasionem per eum acciperent blasillis Legem esse a Deo et prophetas, et de illis ostendit Christum hunc esse, qui promissus est: ut assensus ejus haberet effectum. Iis qui sub Lege sunt, quasi sub Lege essem cum ipse non sim sub Lege ut eos qui sub Lege sunt, lucrifacerem. Ii qui sub Lege sunt Samaritani noscuntur; Legem enim solam accipiunt, id est, quinque libros Moysi. Sunt autem ex origine Persarum et Assyriorum, quos rex Assyriorum, sublatis filiis Israel in captivitatem, posuit ad incolenda loca Samariae ; ideo et ignem colunt more Persarumfiebat quasi sub Lege: sed ex ea illis miti verbo Christum intelligendum tradebat, sicut et Samaritana illa, quae dixit ad Dominum: Scio quia Messias venit ; docta per Legem. Iis qui sine Lege sunt, quasi sine Lege essem cum sine lege non essem Dei, sed in lege essem Christi ut mea tua sunt, et tua mea. Ut eos qui sine
Abbreviated transcription (Latin):
am licitis ñ utant᷑. Si cominꝰ. de licito
fient rei qd̾ sumunt. ut ad detrim̃tũ ꝓfi¬
ciat. Nam cũ liber sim ex om̃ib om̃ium
me seruũ feci: ut plures lucri faciã. Liber
ex om̃ibꝰ ẽ cum nulli in adult᷑ione tradi
ab aliquo sũptus largiores m̾cede ypocrisiꝰ
accep̃. Seruũ aũ sic se om̃iũ factũ dicit.
dũ se ꝑ humilitatẽ similẽ om̃iũ mente
in becilliũ exhibuit. ut eos ꝑ pacientiam
firmaret ad salutẽ futurã. Confouens a¬
nimos illoꝵ qui aut pecrabant. aut res
diuinas tardiꝰ sequebant᷑. ut nõ aspe fer¬
rent rep̾hendisse. Et factꝰ sum uideis
quasi uidetꝰ simulasse. ut om̃ibꝰ fieret
om̃ia. qd̾ solent adulatores facẽ: s nõ
ita est. uireñ diumo ⁊ medicus sp̃alissci¬
ens om̃i causas ⁊ uuln̾a magna in dustria
quasi uideus: quia ꝓpt̾ scandalũ illoꝵ c̃¬
cumcidit timotheu. Et purificat. ascen¬

Expanded text:
am licitis non utantur: si quominus, de licito am licitis non utantur: si quominus, de licito fient rei: quod sic sumunt, ut ad detrimentum proficiat. Nam cum liber sim ex omnibus, omnium me servum feci, ut plures lucrifaciam. Liber ex omnibus est, cum nulli in adulatione tradidab aliquo sumptus largiores mercede hypocrisis accepit. Servum autem sic se omnium factum dicit, dum se per humilitatem similem omnium mente imbecillium exhibuit; ut eos per patientiam firmaret ad salutem futuram, confovens animos illorum, qui aut peccabant, aut res divinas tardius sequebantur; ut non aspere ferrent reprehendi se. Et factus sum Judaeis quasi simulasse, ut omnibus fieret omnia, quod solent adulatores facere, sed non ita est; vir enim divinus et medicus spiritalis sciens omnium causas et vulnera, magna industria tamquam Judaeus; quia propter scandalum illorum circumcidit Timotheum , et purificatus ascen
Abbreviated transcription (Latin):
nas coactꝰ ẽ p̾dicare nineuitis. Nlam si¬
uolens hoc ago: mercedẽ habeo. Manifeᷤ¬
tum ẽ. quia nemo accip̃ remimerationẽ
eiꝰ rei quã inuitus agit. Si enĩuolunta¬
riꝰ dignꝰ mercede ẽ. quia consentit dño
⁊ qd̾ uoluntate fit. ineliꝰ fit. Si aũt ĩui¬
tus dispensatio m̃ credita ẽ. Nec hoc ob̾cu¬
rum ẽ. quia qui in deuotꝰ aliquid fac̾. nõ
uoluntate fac̾ s necessitate. Quia enim
potestatis sue non ẽ: fac̾ inuitꝰ qd s̃ pre¬
ceptum ẽ. Que gͦ erit mea mercis: ut euã¬
geliũ adnuncians sine suptuefficiã euã¬
gliũ ĩmõ abutar potestate mea meugłio
Rep̾ssa uerboꝵ iactantia głatur. ⁊ uult
intelligi qnͣta dignusm̃cede ᷑ quia potesta¬
te sua ñ utitur meigłio. dũ respuit obla¬
tos sũptꝰ ne ium p̾dicationis humiliet
hoc ẽ licere s ñ expedire ꝓpt̾ salutẽ frum
ut corrigantur. Forma g̃ uult eẽ ceteris.
ut ubiuident ut ubiuidẽt ñ expedire. eti¬

Expanded text:
nas coactus est praedicare Ninivitis . 142 Nam sivolens hoc ago, mercedem habeo. Manifestum est quia nemo accipit remunerationem ejus rei, quam invitus agit. Si enim voluntarius, dignus mercede est; quia consentit domino: et quod voluntate fit, melius fit. Si autem invitus, dispensatio mihi credita est. Nec hoc obscurum est, quia qui indevotus aliquid facit, non voluntate facit, sed necessitate. Quia enim potestatis suae non est, facit invitus, quod sibi praeceptum est. Quae ergo erit mea merces? Ut Evangelium annuntians, sine sumptu efficiam Evangelium; ut non abutar potestate mea in Evangelio, Repressa verborum jactantia gloriatur, et vult intelligi quanta dignus mercede sit, quia potestate sua non utitur in Evangelio, dum respuit oblatos sumptus, ne vim praedicationis humiliet. Hoc est licere, sed non expedire propter salutem fratrum, ut corrigantur. Forma ego vult esse caeteris, ut ubi vident non expedire, eti
Abbreviated transcription (Latin):
Inferior gͦ mulier uiro ẽ. Portio enĩ eiꝰ
ẽ. quia origo mulieris uirẽ. Ex eo enim
ẽ. Ac ꝑ hoc obnixa uidetur mulier uro.
ut imꝑio eiꝰ subiecta sit: honorificenti¬
am & dignitatem uiri obstare dic̃. ne
uelet caput. Imago enĩ dĩ incongruũ
est ut celetꝰ᷑. Abscondi enĩ non debet. dĩ
enĩ gła uidetur inuiro. Mulier autem
gła uiri ẽ. Multũ distat int̾ głam dei.
et głam uiri. Uir eni adimaginẽ dĩfactꝰ
est nõ mulier. Hec ẽ aũt umnago dĩ iniuiro
quia unꝰ ds̃ unũ fecit hominẽ. ut sic̃ ĩmo
aõ sunt om̃ia. ita eeñt ⁊ ab uno homine
oms homines. Ut unꝰ ds̃ inusibilis imnꝰ
homo uisibilis. imaginẽ haberet in terris
Ic unꝰ ds̃ inimo homine udet᷑: auctorita¬
tem uniꝰ p̾ncipii ꝯseruare. ad confusionẽ
nificat. ⁊ apłs idem. Ait enum. Itaut inte¬
plo dĩ sedeat ostendens se quasit ds̃. Non
est uir ex muliere. s mulier ex uiro. Et¬
enĩ non ẽ creatus uir ꝓpt̾ mulierẽ. s mu

Expanded text:
Inferior ergo mulier viro est, portio enim ejus est; quia origo mulieris vir est: ex eo enim est, ac per hoc obnoxia videtur mulier viro, ut imperio ejus subjecta sit. Honorificentiam et dignitatem viri obstare dicit, ne velet caput; imago enim Dei incongruum est ut celetur: abscondi enim non debet, Dei enim gloria videtur in viro. Mulier autem gloria viri est. Multum distat inter gloriam Dei et gloriam viri; vir enim ad imaginem Dei factus est, non mulier.quia unus Deus unum fecit hominem; ut sicut ab uno Deo sunt omnia, ita essent et ab uno homine omnes homines; ut unius Dei invisibilis, unus homo visibilis imaginem haberet in terris, ut unus Deus in uno homine videretur auctoritatem unius principii conservare, ad confusionem nificat , et Apostolus idem, ait enim: Ita ut in templo Dei sedeat, ostendens se quasi sit Deus . Non est enim vir ex muliere, sed mulier ex viro: etenim non e
Abbreviated transcription (Latin):
magistrũ ⁊ auctorẽ uite: ita ⁊ xp̃s misit
apłos nob magistros. ut eoꝵ imitatores
cẽmus. quia eius eẽ nõ possumꝰ. Ita enĩ
ait dñs ad patre. sic̃ me misisti in hũc
mundũ. ita ⁊ ego misi cos inhunc mũ¬
dũ. ⁊ quia digni ⁊ imitatores eiꝰ erant
subic̾. ⁊ ꝓ eis scĩficabo me ip̃m. Laudo
aũt uos fr̃s quod om̃ia mea memoria re¬
tinetis. ⁊ quomodo ubiq traditione̾ me¬
as tenetis. Postqmͣ mores ⁊ ꝯu̾sationẽ
illoꝵ arguit. nunc tradiciones uult cor¬
rigere. Idõ non hoc confirmat s sucens
erant tradicionũ eiꝰ neq qd̾ adhuc non
didicerant ex aliarũ eccl̃arum tradicioe
scquebant᷑: ac ꝑhoc quasi nouit̾ tradit¬
fit
illis dicens. Uolo uos scire quia om̃is qui¬
uiri caput xp̃s ẽ. Ad auctoritatẽ retulit.
quia homo adõ quidẽ s ꝑ xp̃m. Caput¬

Expanded text:
magistrum et auctorem vitae; ita et Christus misit magistrum et auctorem vitae; ita et Christus misit apostolos nobis magistros, ut eorum imitatores essemus; quia ejus esse non possumus. Ita enim ait Dominus ad Patrem: Sicut me misisti in hunc mundum, ita et ego misi eos in hunc mundum . Et quia digni imitatores ejus erant, subjecit: Et pro eis sanctificabo me ipsum . Laudo autem vos, fratres, quod omnia mea memoria retinetis, et quomodo ubique trado, traditiones meas tenetis. Postquam mores et conversationem illorum arguit, nunc traditiones vult corrigere. Ideo non hoc confirmat, sed succenset erant traditionum ejus: neque quod adhuc non didicerant, ex aliarum Ecclesiarum traditione sequebantur; ac per hoc quasi noviter tradit illis, dicens: Volo vos scire quia omnis viri caput Christus est. Ad auctoritatem retulit; quia homo a Deo quidem, sed per C
Abbreviated transcription (Latin):
uis licet conscientia inimicũ eẽ dõ. Ad
obꝓbrium enĩ uniꝰ dĩ. hec diabolo di¬
cantur. Nam in gła dĩ edẽ ⁊ bibe et
aliquid face̾. hoc ẽ ut sub inuocatione
creatoris cũ modestia ꝯuiuiũ celebre¬
tur. Ingła aũt dĩ aliquid fit. cũ in acti
bꝰ ꝯuersatione xp̃iani ds laudatur.
docet. ut nullus in ea scandalũ patiatur.
Offẽnsio gͦ uideis fit. cum idola que illi h¬
abominantur. Up̃ianũ qui se dic̾ legẽ
⁊ ꝓpħas accipe uident ñ horrere. Grecis
uͦ id est gentilibꝰ hec est offẽnsio. si in eo
inquo sũt ñ solum ñ arguuntꝰ s ⁊ ꝓm¬
inuica dõ sunt adherere. Sic ego oĩbꝰ
ꝑ om̃ia placeo. nõ querens qd̾ mͥ utile ẽ.
s multis ut salui fiant. Om̃ibꝰ ꝑ oia
placere ẽ sine scandalo cuis quã ag̾e. ad
ꝓfectum utilitatis illoꝵ. ut ⁊ illis ⁊ huic
est. Siem̃ hic dĩ imitator ẽ. quare non
nos hominis: quia sic d̃s pat̾ mi sit xp̃m

Expanded text:
vis licet conscientia, inimicum esse Deo; ad vis licet conscientia, inimicum esse Deo; ad opprobrium enim Dei unius haec diabolo dedicantur. Nam in gloriam Dei edere et bibere et aliquid facere, hoc est, ut sub invocatione Creatoris cum modestia convivium celebretur; in gloriam enim Dei aliquid fit, cum in actibus et conversatione christiani Deus laudatur, docet, ut nullus in ea scandalum patiatur. Offensio ergo Judaeis fit, cum idola, quae illi abominantur, christianum, qui se dicit Legem et prophetas accipere, vident non horrere. Graecis vero, id est, 147 gentilibus, haec est offensio, si in eo in quo sunt, non solum non arguantur; sed et prominimica sunt Deo, adhaerere. Sicut ego omnibus per omnia placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salvi fiant. Omnibus per omnia placere est sine scandalo cujusquam agere ad profectum utilitatis illorum, ut et illis et huic est. Si enim hic Dei imitator est, quare non nos hominis? Quia sicut Deus Pater misit Christum
Abbreviated transcription (Latin):
te libent̾ appetere qd idolis immolatũ
ẽ: ut quid enĩ lib̾tas mea uidicat᷑ ab
alia conscia: hoc dic̃ quia cũ abidoli
deuocione conscĩa sit libera: quid opꝰ
ẽ ut putet᷑ quia uen̾ationis causa edat
idolis immolata: Iudicatur enĩ nõ dis¬
tare qͣm colit idola qñdo nõ horret quod ob¬
latum ẽ simulacro. Si ego grẽ particeps
sũ. quid blasphemor ꝓ quo ego gr̃as ago:
Id ẽ siego grẽ dĩ cõmunico quia inipsiꝰ
nomine edo: quid opus ẽ hoc arbitrii a
liquẽ. quia ego idolo deuotꝰ su dũ ñ hor¬
reo que oblata sũt idola: hoc ẽ blasphe¬
mor. Et me ergo blasphemat.⁊ ille in
idolio suo gaudet. dũ me putat partici
datur exemplũ. Nam si p̾ceptũ in lege¬
ẽ. ut luci ⁊ arae ⁊ tituli ⁊ ipsa idola cõ¬
fringantur. uide siñ peccatũ est ñ solũ
hec ñ facere s ⁊ int̾ eẽ epulis huiꝰ mo¬
di. Propte̾a de sacrificatis ñ expedit e¬

Expanded text:
te libenter appetere, quod idolis immolatum te libenter appetere, quod idolis immolatum est. Ut quid enim libertas mea judicatur ab alia conscientia? Hoc dicit, quia cum ab idoli devotione conscientia sit libera, quid opus est, ut putetur quia venerationis causa edat idolis immolata? Judicatur enim non distare ab eo, qui colit idola; quando non horret quod oblatum est simulacro. Si ergo gratiae particeps sum, quid blasphemor pro quo ego gratias ago? Id est, si ego gratiae Dei communico; quia in ipsius nomine edo: quid opus est arbitrari hoc aliquem, quia ego idolo devotus sum, dum non horreo, quae oblata sunt idolo, hoc est, blasphemor? Et me ergo blasphemat, et ille in idolio suo gaudet; dum me putat participdatur exemplum. Nam si praeceptum est in Lege, ut luci et arae et tituli et ipsa idola confringantur; vide si non peccatum est non solum haec non facere, sed et interesse epulis hujusmodi; propterea de sacrificatis non expedit e
Abbreviated transcription (Latin):
pedire. Om̃e qd̃ in macello uenit edite.
nichil in t̾rogantes ꝓpt̾ conscienciam.
dñi est enĩ t̾ra ⁊ plenitudo eiꝰ ut om̃a
munda ostend̾et. exemplo psalmi .xx.
om̃ia licent: statim subsecut ꝯ ẽ. Om̃e
qd̃ in macello uenit edite. nichil interro¬
gantes ꝓpt̾ conscientiã. Licet enĩ aliꝙͣ
pollutum sit ꝑ accidentiã. idẽ oblatio¬
nẽ idoli cũ hoc tam̃ nescit qui emit. nul¬
lũ patitur scrupulũ. ⁊ apud dm̃ inmu¬
nis ẽ. Siquis uocat uos ex infidelibuꝰ
ad cenã etͣitis. Om̃e qd ad positũ uob̃ fu¬
erit edite. nicħ disquirentes. Hoc est
simplicit̾ manducate qd ad ponitur.
ñ int̾rogantes unde sit. Si uͦ aliquis
dixit hoc immolaticium ẽ: nolite mã¬
possunt contempnẽtes idolatriã. quia
uichil ẽ manduicare de sacrificio. certi
quia qd̃ sub dĩ creatoris nomine edit᷑
ñ polluere potest. S qui a aliꝰ qui idol
seruit glabitur te edente de sacrificatiꝰ
quasi uenis idola. io nõ debet edi. Apd

Expanded text:
cello venit edite, nihil interrogantes propter conscientiam; Domini est enim terra et plenitudo ejus. Ut omnia munda ostenderet, exemplo psalmi vigesOmnia licent, statim subsecutus est: Omne quod in macello venit, edite, nihil interrogantes propter conspollutum sit per accidentiam, id est, oblationem idoli; cum hoc tamen nescit, qui emit, nullum patitur scrupulum, et apud Deum immunis est. Si quis vocat vos ex infidelibus ad coenam, et itis; omne quod appositum vobis fuerit, edite, nihil disquirentes. Hoc est, simpliciter manducate quod apponitur, non interrogantes unde sit. Si vero aliquis dixerit: Hoc immolatitium est, nolite manpossunt contemnentes idololatriam, quia nihil est manducare de sacrificio, certi quia quod sub Dei Creatoris nomine editur, non potest polluere: sed quia alius, qui idolis servit, gloriabitur, te edente de sacrificatis, quasi venereris idola; ideo non debet edi. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
mꝯ imꝰ: Poropt̾ea ⁊ nos addimus eis
honorificẽtiam: ut puta pedibꝰ quosqͥa
humiles sũt.⁊ sine dignitate calciamẽ¬
tis ornamꝰ. Et que in honesta sũt nr̃a a
bundantiorẽ honestatẽ habent. Mani¬
festũ est. quia pudenda nr̃a que turpia
udentur diĩ aspectus publicos uitat. ho¬
nestate se ꝯtegunt. ne ꝑureu̾entiã hor¬
reant. simili mͦ. ⁊ quidã frm cũ sint egesta¬
te ⁊ habitu in honesti ñ tam̃ sunt sine gr̃a.
noris sunt. quia solent uitã habe mũdi¬
orẽ. Quod enĩ hominibꝰ uidetut despoc¬
tum. solet a deo pulcrũ iudicari. Hones¬

Expanded text:
mus, imus! Propterea et nos addimus eis honorificentiam, ut puta pedibus; quos 153 quia humiles sunt et sine dignitate, calceamentis ornamus. Et quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honorem habent. Manifestum est quia pudenda nostra, quae turpia videntur, dum aspectus publicos vitant, honestate se contegunt, ne per irreverentiam horreant. Simili modo et quidam fratrum, cum sint egestate et habitu inhonesti; non tamen sunt sine gratia, magis honori sunt; quia solent vitam habere mundiorem. Quod enim hominibus videtur despectum, solet a Deo pulchrum judicari. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
hanc gͦ rationẽ ipsi nature ⁊ ꝯu̾sationi
humane decreuit. Hec tam̃ ad cumulũ
adhuc addens grauat causã ut nõ leue fa¬
ciat neq odiosũ qd tantis testimoniis cõ
arguendi humiliet. Ego asinullo horũ
usus sũ. Postqmͣ multis modis ostendit
licere acciꝑe sͥ tam nõ opꝰ eẽ obest enĩ ac¬
ciꝑe apeccantibꝰ sic̃ supͣ memoraui. Non
aũt scripsi hec utita fiat in me. bonum
iura uiolare. sciens hoc magis sibi ꝓficere
ad futurã salutẽ. Debitum enĩ obsequiũ
abnuit abhis sͥmnpendine ꝑ hoc accipi¬
ant fiduciam delinqñdi. Nam si euan¬

Expanded text:
Hanc ergo rationem ipsi naturae et conversationi Hanc ergo rationem ipsi naturae et conversationi humanae decrevit. Haec tamen ad cumulum adhuc addens, gravat causam; ut non leve faciat neque odiosum, quod tantis testimoniis commtatem arguendi humiliet. Ego autem nullo horum usus sum. Postquam multis modis ostendit licere accipere, sibi tamen non opus esse; obest enim accipere a peccantibus, sicut supra memoravi. Non autem scripsi haec, ut ita fiat in me; bonum jura violare, sciens hoc sibi magis proficere ad futuram salutem. Debitum enim obsequium abnuit ab his sibi impendi; ne per hoc accipiant fiduciam delinquendi. Nam si evan
Abbreviated transcription (Latin):
glio xp̃i. Diu occultatũ ꝓdidit sensum.
Ostendit enĩ suptꝰ idõ se nolle cũ lic̾e̾t
accipere. ne uigor euãgłice auctoritatis
torpesceret. Pseudo apli enĩ peccantibuꝰ
blandiebantur uolentes accipe. It a ut
nõ s̾ uid̾entur peccare illi subiecti.S
qmi hec res contͣ euangłicam erat disci¬
plinã. hic ñuult accipe ut libe arguat
ne in illoꝵ mim̾o inueniat᷑. Ut eni re¬
illi ꝑ licenciã offendebant. Nescitis qm̃
qui insacrariis oꝑantur de sacrario uiuũt.
⁊ qui altario seruiunt altari participã¬
tur: In sacrariis legẽ gentiliũ signifi¬
cat. in altari uͦ uideoꝵ. Sicenĩ decreuit
dñs ꝑ moy sen ut de his que oblata erãt
partẽ sumerent sacdotes. Ita ⁊ dñs iħsor
dinauit eos qui eu̾głm adminclant de e¬
uanglio uiuere. Nongͦ ds̃ ꝑ moysen gẽ¬
tiliũ formam secutꝯ ẽ. s ipsa naturał rati¬
o hoc ht̃ ut quis inde uiuar ubi laborat.

Expanded text:
gelio Christi. Diu occultatum prodidit sensum; gelio Christi. Diu occultatum prodidit sensum; ostendit enim sumptus ideo se nolle, cum liceret, accipere, ne vigor evangelicae auctoritatis torpesceret. Pseudoapostoli enim peccantibus blandiebantur, volentes accipere; ita ut non sibi viderentur peccare illis subjecti: sed quoniam haec res contra evangelicam erat disciplinam, hic non vult accipere; ut libere arguat, ne in illorum numero inveniatur. Ut enim reilli per licentiam offendebant. Nescitis quoniam qui in sacrariis operantur, de sacrario vivunt: et qui altario deserviunt, de altario participantur? In sacrariis legem gentilium significat, in altario vero Judaeorum. Sic enim decrevit Dominus per Moysen , ut de iis quae oblata erant, partem sumerent sacerdotes. Ita et Dominus Jesus ordinavit eos, qui Evangelium annuntiant, de Evangelio vivere. Non ergo Deus per Moysen gentilium formam secutus est: sed ipsa naturalis ratio hoc habet, ut quis inde vivat, ubi laborat.
Abbreviated transcription (Latin):
ibꝰ: s nõ curat debu̾bꝰ ⁊ peccoribꝰ ꝓpt̾
hec ipsa s ꝓpt̾ nos quoꝵ causa sũt facta
idõ nob curat. ñ de illis. Aut potiꝰ inqͥt
ꝓpt̾ nos dicit. Proptͥ eͣm scriptũ ẽ. Per
figurã enĩ om̃ia dicta ad nos transeunt.
Qm̃ qui spe arat ⁊ triturat. debet spei sue
fructũ ꝑcipe. Uerum ẽ. quia hac spe labo¬
ratur ut fructus capiatꝰ. Si nos uob̾ sꝑaͣ¬
lia seminauimꝰ: magnũ ẽ si nos ur̃a car¬
nalia metamꝰ: Non dicit magnũ neque
par eẽ si euãglizantes regnũ dĩ ⁊ celesti
cibo ecclã saginantes alim̃ta corporis su¬
merent ut tradentes et̾na ꝯsequerentꝰ tẽ¬
poralia. Si alii potestate ur̃a utuntur.
ĩe magis nos: Sienĩ hi qui ꝑ eungłin
patres ures ur̃i non sunt. nec eundẽ affẽc¬
tum habent erga uos. facultatẽ hñt acci¬
piendi. qnͣto magis nos: &. sub auditur
ur̃i apłi quia barnabas apłs erat. Sed
non sumus usi. aic potestate. s om̃ia tolera¬
mꝰ. ne quod impedim̃tum demꝰ euan¬

Expanded text:
 non curat de bobus et pecoribus propter haec ipsa, sed propter nos, quorum causa sunt facta; ideo de nobis curat, non de illis. Aut potius, inquit, propter nos dicit: propter nos enim scriptum est. Per figuram enim omnia dicta ad nos transeunt. Quoniam qui in spe arat et triturat, debet spei suae fructum percipere. Verum est, quia hac spe laboratur, ut fructus capiatur. Si nos vobis spiritalia seminavimus, magnum est, si nos vestra carnalia metamus? Non dicit magnum, neque par esse, si evangelizantes regnum Dei, et coelesti cibo Ecclesiam saginantes, alimenta corporis sumerent; ut tradentes aeterna, consequerentur temporalia. Si alii potestate vestra utuntur, nonne magis nos? Si enim ii qui per Evangelium patres vestri non sunt, nec eumdem affectum habent erga vos, facultatem habent accipiendi, quanto magis nos? Et subaudituruia et Barnabas apostolus erat. Sed non sumus usi hac potestate; omnia vero toleramus, ne quod impedimentum demus Evan
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m scõ sp̃u. Idem autẽ d̃s̃ qui oꝑatur
om̃ia in om̃ibꝰ. In tantum ñ hoc homi¬
nibꝰ dandũ quasi ꝓpriũ. nõ s soli dõ as¬
indiscrete unitatis ⁊ nature triũ unum
opꝰ intellegatur. Tt ad unũ omnẽ glo¬
riam redigat ⁊ diuinitatẽ. Diuisiones
aũt gr̃arũ sunt. officiis ecde ñ humanis
meritis deputate. Siem sp̃s sõs idẽ dñs

Expanded text:
 sancto. Idem autem Deus, qui operatur omnia in omnibus. In tantum non hoc hominibus dandum, quasi proprium sit, sed soli Deo asindiscretae unitatis et naturae trium unum opus intelligatur, ut ad unum omnem gloriam redigat et divinitatem. Divisiones autem gratiarum sunt officiis Ecclesiae, non humanis meritis deputatae. Si enim Spiritus s
Abbreviated transcription (Latin):
m̃se demonioꝵ. sic̃ ⁊ dñs ait. Non potes¬
tis dõ ẜuire ⁊ mãmone. Quia cũ calicẽ
demonioꝵ bibit calicẽ dñi insultat. ⁊ cũ
m̃se demonioꝵ cõmunicat m̃sã dñi
Id est altari obstrepit.⁊ dñi corpꝰ cruci¬
figit. Id cuto enĩ xp̃s crucifixꝰ ẽ. quia dis¬
soluit oꝑa diaboli. Qui gͦ facit oꝑa diabo¬
humilis zeletur potentem. Scit enm
nõ sͥ competere. in quo illi põt inuiden.
S aut mnequali inuidetur. aut ꝓpe eq̃li.
Idõ apłs nõ posse dix̃ homines emulan
dnm̃n iħm. Prept̾ea qui illũ sciunt do¬
minũ. Si cõminꝰ non uidebit᷑ eis dig
lo enim sathanas idolatriã inueĩt. ut
homines negando diĩm din idolis seriuat᷑
quasi diis &e dñis. Om̃ia licent. s nõ om̃ia
expediunt. Om̃ia dic̃ licere scđm legem
nature. Dinia enĩ munda sũt. De escis

Expanded text:
oniorum. Sicut et Dominus ait: Non potestis Deo servire, et mammonae : quia qui calicem daemoniorum bibit, calici Domini insultat: et cum mensae daemoniorum communicat, mensae Domini, id est, altari obstrepit, et Domini corpus crucifigit. Idcirco enim Christus crucifixus est, ut dissolveret opera diaboli. Qui ergo facit opera diabohumilis zeletur potentem; scit enim non sibi competere, in quo illi potest invideri: sed aut aequali invidetur, aut prope aequali. Ideo Apostolus non posse dixit homines aemulari Dominum Jesum, propterea quia illum sciunt Dominum: si quominus, non videbitur eis dignlo enim Satanas idololatriam invenit, ut homines negando Deum Dominum, idolis serviant quasi diis et dominis. Omnia mihi licent, sed non omnia expediunt. Omnia dicit licere secundum legem naturae; omnia enim mun
Abbreviated transcription (Latin):
Nam que ꝓhibita ⁊ int̾dicta sunt quo¬
modo dici possũt licere cũ hic etiã ipsa q̃
concessa sũt significet aliqñ ñ expedire
sic̃ dic̃ petius apłs. Si hec est causa uiri
cũ uxore. nõ expedit nubere. Omĩa licẽt
s nõ om̃ia edi ficant. Idem sensõ ẽ quia li¬
cet om̃ia ede. s qd̾ idolis immolat᷑ non
edificat. qui scandalũ fac̾ fri sic̃ supͣdic

Expanded text:
 interdicta sunt, quomodo dici possunt licere, cum hic etiam ipsa, quae concessa sunt, significet 146 aliquando non expedire? sicut dicit apostolus Petrus: Si haec est causa viri cum uxore, non expedit nubere . Omnia mihi licent, sed non omnia aedificant. Idem sensus est, quia licet omnia edere: sed quod idolis immolatur, non aedificat; quia scandalum facit fratri, sicut sup
Abbreviated transcription (Latin):
sum luxurie idolu incidamꝰ. Neq fornice¬
mur sic̃ quidã illoꝵ fornicati sũt: ⁊ cecide¬
iunt una die .xx. triamilia hominũ. hcc
illis retributũ ẽ. quando cũ madianitis
mulieribꝰ se cõmaclarunt. Ira enĩ dĩ exti¬
tit ꝯtra illos que emulatione finees sacer¬
dons habentis zelũ dĩ sopita ẽ ne plures
quia xp̃s erat qui ad moy sen loquebatur
demq ne nos meadem causa inueniam᷑.
ꝯmonet ne diabolo tradamur. cuiꝰ serpen¬
tes hñt figuram. Neq murmurau̾itis.
sic̃ quidam exipsis murmurauer. Mur¬
murari ẽ falso adinuicẽ de p̾positis ⁊ rec¬
toribꝰ queri. quantũ ad mencẽ loci ꝑtinz.
quia solet murmur fieri ⁊ iusta ex causa.
Et ꝑierũt ab ext̾minatore. Hoc est in locũ
iude ꝯcesserũt anticipantes illũ. quia tra
nos uitã ꝓuocat. ut monitis eiꝰ aut p̾mi¬
um si obedientes fuerimꝰ. aut ꝓpensiorem
penam meream᷑ mobedientes. Non est
eñ ambiguum illos peccantes plus subici¬

Expanded text:
Neque fornicemur, sicut quidam illorum fornicati sunt, et ceciderunt una die viginti tria millia hominum . Hoc illis retributum est, quando cum Madianitis mulieribus se commacularunt; ira enim Dei exstitit contra illos, quae aemulatione Phinees sacerdotis habentis zelum Dei, sopita est, ne plures quia Christus erat, qui ad Moysen loquebatur. Denique ne nos in eadem causa inveniamur, commonet ne diabolo tradamur, cujus serpentes habent figuram. Neque murmuraveritis, sicut quidam ex ipsis murmuraverunt . Murmurare est falso ad invicem de praepositis et rectoribus queri, quantum ad mentem loci pertinet; quia solet murmur fieri et justa ex causa. Et perierunt ab exterminatore. Hoc est, in locum Judae concesserunt, anticipantes illum; quia tradnos vitam provocat; ut monitis ejus aut praemium, si obedientes fuerimus, aut propensiorem poenam mereamur inobedientes. Non est enim ambiguum illos peccantes plus subjici
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑata a karitate. In tua scientia idẽ tua
ꝑicia illum occidit quando ate fieri ui¬
det qd̾ ille alit̾ intellegit. Et tueris oc¬
casio mortis frĩs quẽ xp̃s ut redimeret
crucifigi se ꝑmisit. Ac ꝑ hoc aliqñ absci¬
entia dissimulandũ docet karitatis
causa: quia sine dubio plus ẽ.salꝰ frĩs
quã cibꝰ. Quia licet quidẽ s ñ expedit.
Hoc erir cognouisse sic̃ oportet scire. Sic
aũt peccantes in fr̃s ⁊ ꝑcucientes cõsciẽ¬
tiam illoꝵ infirmã in xp̃o peccatis. Qñ¬
do enĩ karitatis nõ emuli sunt qua xp̃s

Expanded text:
perata a charitate. In tua scientia: id est, tua perata a charitate. In tua scientia: id est, tua peritia illum occidit; quando a te fieri videt, quod ille aliter intelligit. Et tu eris occasio mortis fratri, quem Christus ut redimeret, crucifigi se permisit. Ac per hoc aliquando ab scientia dissimulandum docet charitatis causa; quia sine dubio plus est salus fratris, quam cibus: quia licet quidem, sed non expedit. Hoc erit cognovisse, sicut oportet scire. Sic autem peccantes in fratres, et percutientes conscientiam illorum infirmam, in Christo peccatis. Quando enim charit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ hoc abicienda quia neq sine illa non
uiuitur: ⁊ scandalũ frĩbꝰ ẽ. Nidete ta¬
men ne forte licentia ur̃a offẽnsio fiac.
in firmis. Hoc ẽ qͣuia licere uob ede car¬
nẽ de sacrificio dicitis ꝑ id qd̾ nicħ ẽẽ ido¬
lum scitis: offensionẽ generetis frĩbꝰ qͥ
nesciunt adhuc quia nich ẽ idolũ. Si eĩ
quis uid̾it eum qui ht scĩam inidolio re¬
cumbentẽ. nõne conscientia erꝰ cũ sit ĩ¬
firma edificabit᷑ꝰ ad manducandũ de si¬
mulacris: hoc idõ dix̃ quia uidẽs quiᷤ
fr̃m ꝑitum idolio nouitatũ recũbentẽ
edere carnes sacrificioꝵ: putat eẽ illic a
liquid gr̃e ⁊ incipiet ⁊ ipse ede carne ᷤᷤ sa¬
crificiorũ. non illa conscĩa qua ille picie
causa sciens nichil eẽ idolũ: s eẽ putat il
fidem de sacrificatis. Quod quidẽ q̃si iraᷤ¬
centis uerba sunt ⁊ ostendentis qͥd ma¬
li possit queͬrere scientia si ñ fuerit tem¬

Expanded text:
per hoc abjicienda; quia neque sine illa non per hoc abjicienda; quia neque sine illa non vivitur et scandalum fratribus est. Videte tamen ne forte licentia vestra offensio fiat infirmis. Hoc est, ne quia licere vobis edere carnem de sacrificio dicitis, per id quod nihil esse idolum scitis, offensionem generetis fratribus, qui nesciunt adhuc quia nihil est idolum. Si enim quis viderit eum, qui habet scientiam in idolio recumbentem, nonne conscientia ejus, cum sit infirma, aedificabitur ad manducandum de simulacris? Hoc ideo dixit, quia videns quis fratrem peritum in idolio invitatum, recumbentem edere carnes sacrificiorum, putat illic esse aliquid gratiae, et incipit etiam ipse edere carnes sacrificiorum, non illa conscientia, qua ille peritiae causa sciens nihil esse idolum, sed qua esse putat illfidem de sacrificatis: quod quidem quasi irascentis verba sunt, et ostendentis quid mali possit parere scientia, si non fuerit tem
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ non potest nõ eẽ dñs. similiter ⁊ do¬
minus intellegatur eẽ ⁊ ds̃: unũ esse
din ⁊ dñm demõstraret. modũ unius
principii. ꝯseruando. S ñ in om̃ibꝰ
ẽ scientia. Id est ñ om̃s norunt credẽtes
misteriũ dĩ uniꝰ idõ quidã putant ex
his qui credunt aliquid numinis in si¬
mulacris. Alii qui aut adhuc scientia
simulacri quasi simulacro immolatũ
manducant. De plebe enĩ aliqui cũ ue
nen̾atione adhuc simulacii manduca¬
bant de sacrificatis quasi aliqua eẽt
illic diuinitas. Et conscientia illoꝵ
cum sit infirma coinquinatur. Ma¬
culatur conscientia: si infirma ẽ cca
dm. Esca aũt nosñ comiñdat dõ. Ue¬
rum ẽ quia ñ idõ dõ placebimꝰ. si oĩa
ederiis: aut offendimꝰ si aliqͣ contẽ
pserimꝰ. Nleq enĩ si ederimꝰ abũdabimꝰ¬
neꝙͣ si ñ ederimꝰ deerit nob. Contemp¬
ta enĩ sacrificioꝵ esca: nõ utiq deerit
qd̾ edatur. Si aũt sumpta fuerit: non
abundabit. Ita ut nichil requirat᷑. Ac

Expanded text:
s non potest non esse Dominus, similiter et Dominus intelligatur esse et Deus, unum esse Deum et Dominum demonstraret, modum unius principii conservando. Sed non in omnibus est scientia. Id est, non omnes norunt credentes mysterium Dei unius; ideo quidam putant ex iis qui credunt aliquid numinis in simulacris. Nam aliqui adhuc conscientia idoli quasi simulacro immolatum manducant. De plebe enim aliqui adhuc cum veneratione simulacri manducabant de sacrificatis, quasi aliqua esset illic divinitas. Et conscientia aliorum cum sit infirma, coinquinatur. Maculatur conscientia, si infirma est circa Deum. Esca autem nos non commendat Deo. Verum est, quia non ideo Deo placebimus, si omnia ederpserimus. Neque enim si ederimus, abundabimuneque si non ederimus, deerit nobis. Contempta enim sacrificiorum esca, non utique deerit quod edatur; si autem sumpta fuerit, non abundabit, ita ut nihil requiratur: ac
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ aplos ñ refutabat sũptus oblatos. Ce¬
phas ipse ẽ simon petrꝰ. Mulieres eni de¬
sid̾io doctrine anĩce ⁊ cupide uirtutũ seq̃¬
bantur aplos ministrantes eis ⁊ sumptꝰ
tes ei de facultatibꝰ sius. Aut solꝰ ego et
barnabas ñ habemus potestatẽ hoc oꝑan¬
di: Hoc est. halemus potestatẽ oꝑandi.
s nolumꝰ. Pro accipiendi tam̃ oꝑ audi.i¬
it. ut honestius loqueret᷑. ⁊ut hoc firmet
exempla subicit dices̃. Quismilitat sus¬
⁊ de fructu n edit: quis pascit gregẽ oui¬
ii. ⁊ delectare carũ non ꝑcip̃: Nñquid se¬
cundũ hominẽ hec loquor: Id est nũqͥd
humanam sententiã sequor: An ⁊ lex
ta testinonia docum̃tis diuinis: ut ostẽ¬
dat nõ sine causa utiq nolle se abillis sũ¬
ptus accipe. qñ tot exemplis ostendit. et
dandũ ⁊ accipiendiĩ eẽ. In lege em̃ scrip¬
tum ẽ: non alligabis os boui tricurãti
Numqͥd debu̾b cura ẽ dõ: interĩ paucis
hoc absoluamus in iona eni ꝓpħa scrip¬

Expanded text:
inter apostolos, non refutabat sumptus oblatos. Cephas ipse est Simon Petrus. Mulieres enim desiderio doctrinae Dominicae, et cupidae virtutum sequebantur apostolos, ministrantes eis et sumptus tes ei de facultatibus suis. Aut solus ego et Barnabas non habemus potestatem haec operandi? Hoc est, habemus potestatem operandi, sed nolumus. Pro accipiendi tamen operandi ait, ut honestius loqueretur. Et ut hoc firmet, exempla subjicit, dicens: Quis militat ascit gregem ovium, et de lacte earum non percipit? Numquid secundum hominem haec loquor? 141 Id est, numquid humanam sententiam sequor? Numquid eta testimonia documentis divinis; ut ostendat non sine causa utique nolle se ab illis sumptus accipere, quando tot exemplis ostendit et dandum et accipiendum esse. In Lege enim scriptum est: Non alligabis os bovis triturantis. Numquid de bobus cura est Deo? Interim paucis hoc absolvamus; in Jona enim propheta scrip
Abbreviated transcription (Latin):
hec que sunt xp̃i. Sic̃ ⁊ hic qui sub lege
ẽ in lege dr̃ peccare. Ita ⁊ hi qui sub xp̃o
ne frem scandalize. Intantũ karitati
studendũ docet ut licita ꝓmlicitis habeã¬
tur ne obsint frĩ. Quantu enĩ mali est
puilicita ñ relinquere ⁊ ꝑ ea que cõcessa
licitis nõ custodiatur dũ in considate cedũ¬
tur lexem̃ sic ꝑmisic que ꝯcessit: ut mo¬
dus tam̃ sit quẽ custodiant. Uxorẽ certe
licet habe. S si formeata fuerit abiciẽda
est. Ita ⁊ carnẽ licet edere: s si idolis obla¬
tur. Aplin enĩ sẽ ꝓbat. quia missꝰ ẽ ad gen¬
tes. Dicente dño ad eum. Ego ad genteᷤᷤ
mittamte. Liberũ aũt se ostendit quia
nulliꝰ aliquid ꝯcuput neq in adulatio¬

Expanded text:
ec quae sunt Christi. Sicut et hic, qui sub Lege est, in Lege dicitur peccare; ita et ii qui sub Christo ne fratrem scandalizem. In tantum charitati studendum docet, ut licita pro illicitis habeantur, ne obsint fratri. Quantum enim mali est per illicita non delinquere, et per ea quae concessa licitis non custodiatur, dum inconsiderate eduntur? Lex enim sic permisit quae concessit, ut modus tamen sit, quem custodiant. Uxorem certe licet habere, sed si fornicata fuerit, abjicienda est: ita et carnem licet edere, sed si idolis oblaitur. Apostolum enim se probat, quia missus est ad gentes, dicente Domino ad eum: Ego ad gentes mittam te . Liberum autem se ostendit, quia nullius aliquid concupivit, neque in adulatio
Abbreviated transcription (Latin):
ẜuantibꝰ. apłs eẽ negabatur. Iam enim
circũcidi nõ debe docebat: neq salbatum
ab hac re dissimulantibꝰ hic alit̾ uideba¬
tur docere. idõ apłs abhis negabat᷑ his
enim erat apłs quia uderant ineo uͥtutis
insignia. Nam signadin aplatus mei uos
estis in dño. Hoc enĩ p̾dicante conu̾si sũt
abidolis ad fidem dĩumiꝰ Mea defensio ad
cos qui me int̾rogant hec est. Nunc incip̃

Expanded text:
us esse negabatur. Jam enim circumcidi non debere docebat, neque sabbatum candalum ab hac re dissimulantibus, hic aliter videbatur docere; ideo apostolus ab his negabatur; his enim erat apostolus, qui viderant in eo virtutis insignia. Nam signaculum apostolatus mei vos estis in Domino; hoc enim praedicante, conversi sunt ab idolis ad fidem Dei unius. Mea defensio apud eos, qui me interrogant, haec est. Nunc incipit
Abbreviated transcription (Latin):
scientia fructũ habere possit: karitati
Decibis igitur simuacris immolatoꝵ
nũc causã ipsã ꝑtraetat: ut ostendat ꝑ
rationẽ scientiã non solũ nõ ꝓficere ka¬
ritate contẽpta. s ⁊ obeẽ. Scimꝰ quia
nichil ẽ simulacrũ: ⁊ quia nulluᷤᷤ deus
nisiunꝰ. Uerum ẽ. Apd̾ xp̃ianos enĩ
unꝰ est ds̃. Licet sint qui dicant᷑ dii et
dñi siue incelo siue int̾ra. A paganis eĩ
⁊ sol ⁊luna ⁊ cet̾a syd̾a dii celestes dicũ¬
tur. In t̾r̾a appollinẽ scolapiũ herculẽ
mineruam dõs dicunt & dños. Nobi
tam̃ unꝰ ds̃ pat̾ ex quo om̃ia ⁊ nos in il
nos aceteris qui cũ ex illo sint ñ tamẽ
ramꝰ significat indĩ cognitione: quia
facti ꝑ ipsũ cum cet̾is ꝑstuporẽ mentis
⁊ignorantie: nos ꝑipsũ agnouimus
misteriũ uniꝰ dĩ. Unũ gͦ dm̃ patrem¬

Expanded text:
scientia fructum habere possit, charitati scientia fructum habere possit, charitati rtuus est. De cibis igitur simulacris immolatorum. Nunc causam ipsam pertractat, ut ostendat per rationem scientiam non solum non proficere, charitate conihil est simulacrum, et quia nemo Deus, nisi unus. Verum est; apud christianos enim unus est Deus. Licet sint qui dicantur dii et domini, sive in coelo, sive in terra. A paganis enim et sol et luna et caetera sidera dii coelestes dicuntur: in terra Apollinem, Aesculapium, Herculem, Minervam deos dicunt et dominos. Nobis tamen unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in illnos a caeteris, qui cum ex illo sint; non tameramus, significat in Dei cognitione; quia facti per ipsum cum caeteris, post stuporem mentis et ignorantiae nos per ipsum agnovimus mysterium unius Dei. Unum