comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filius dĩ uiui: Prudens lector adtende qđ
ex ion sequentibus cextuq sermonis
apłi nequaquã homines seddi appellen¬
tur Cum enĩ dixiss& quẽ dicunt ho¬
minos eẽ filium hominis subiecit Vor
autẽ quẽ me eẽ dicitis Illis quia homi¬
ness̃ huma opoi nantib Uos quidi estis
quẽ me ex stamatis petrus exꝑsona õ¬
nium a postolarum ꝓfuctum Tues xpr̃¬

Expanded text:
ivi. Prudens lector attende, quod ex consequentibus textuque sermonis apostoli nequaquam homines, sed dii appellentur. Cum enim dixisset: Quem dicunt homines esse filium hominis, subjecit: Vos autem, quem me esse dicitis? illis quia homines sunt, humana opinantibus, vos qui dii estis, quem me existimatis? Petrus ex persona omnium apostolorum profitetur: Tu es Chr
Abbreviated transcription (Latin):
ba spm̃ scm̃ & gratiadĩ donum signifi¬
c& spirita le Illud quoq qđ ait Quia
caro & sanguis non reue labittibi A pos¬
tolicȩ narratio conparat Inqua ait
continuo ñ ad quieui carni & sangumi
quodei non ꝑ doctrinam pharis eorum
ego dicotibi quia tudixisti Tues xp̃s fi¬
lius dĩ uiui & ego di cotibi nonsornecas¬
so & nullũ habente opus scddicoti¬
bi quiameum dtxisse fecisse ẽ
Quia tues p&rus & suꝑ hane p& ram aedifica¬
bo ecclesiam meam Sicut ipse lumen a¬
postolis donauit ut lum̃ mundiap¬
pellentur Cecera quȩ ex dño sorci
uocabula suntia & symoni quicrede¬
bit pecramx pm̃ petri largitur est
nom̃ hoc secundũ m& aphoram pe¬
troi recce dicitur ei aedificabo ecde¬
sim meam suꝑte Siue suꝑ hanc pe¬
cram idest suꝑ illum quȩ̃ mortuo con¬
fessus os dicons tues xp̃rfilius dĩ uiui
siue suꝑ hanc p&ram suꝑ confessionẽ
octri Et porte in ferni non p̃ualebua
aduersus eam Ego portas inferi uitia

Expanded text:
 sanctum; et gratia Dei, donum significet spirituale. Illud quoque quod ait: Quia caro et sanguis non revelavit tibi, Apostolicae narrationi comparatur, in qua ait: Continuo non acquievi carni et sanguini quod ei non per doctrinam Pharisaeorum,ego dico tibi? Quia tu mihi dixisti: Tu es Christus Filius Dei vivi: et ego dico tibi, non sermone casso, et nullum habente opus, sbi, quia meum dixisse fecisse est. Quia tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam. Sicut ipse lumen apostolis donavit, ut lumen mundi appellentur, caetera quae ex domino sortiti vocabula sunt, ita et Simoni, qui credebat petram Christum, Petri largitus est nomen. At secundum metaphoram petrae, recte dicitur ei, aedificabo Ecclesiam meam super te. Sive super hanc petram, id est, super illum, quem ore tuo confessus es dicens: Tu es Christus filius Dei vivi, sive super hanc petram, super confess Et portae inferni non praevalebunt adversus eam. Ego portas inferni vitia
Abbreviated transcription (Latin):
YRespandens ihĩ dixitei beitus es simonbar lon a¬
I quia caro & sanguis ñ reuelubittibi sed pat̃ mĩ
quies incaelis Quod caro & sanguns re¬
ue lare non potuit idest doctrina hu¬
mana sp̃s scĩ gratia reue latum est ergo
& confessione sortitur uocubulum qđ
reue lationem ex soũ scõ habeat cuuis
& filus appellandussit Si quidem bar¬
iona hi lingua nrã sonat filius columbȩ
Alii sim pliciter accipiunt quod simon
id est p&rus filiussit iohannis Iuxta al¬
terius loci interrogati onem Simon
lo hannis diligis me quires pondit
onẽ tuscis & uolunt seriptorũ uitio de¬
prauatum uit ꝓbar iohanna hoc est fi¬
lis iohannis. Bariona scriptũ sit una
detracta syllaba Iohanna aut̃ hĩ p̃ta¬

Expanded text:
 dixit ei: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui est in coelis. Quod caro et sanguis revelare non potuit, id est, doctrina humana, Spiritus sancti gratia revelatum est. Ergo ex confessione sortitur vocabulum, quod revelationem ex Spiritu sancto habeat, cujus et filius appellandus sit. Siquidem Barjona in lingua nostra sonat, filius columbae. Alii simpliciter accipiunt quod Simon, id est Petrus, filius sit Joannis, juxta alterius loci interrogationem: Simon Joannis, diligis me? qui respondit: Domine, tu scis. Et volunt scriptorum vitio depravatum, ut pro Bar Joanna, hoc est, filius Jodetracta syllaba. Iohanna autem interpr
Abbreviated transcription (Latin):
Miror quosdã int̾p̃tes cau¬
sas orrorũ inquirere singulorum &đ
put ationem longissimã texere Quare
tauerunt aluioliã alii hiere niã aut unũ
exproph&is Cum sic errare potuorint
inhelia & hieremia quo modo herodes

Expanded text:
Miror quosdam interpretes causas errorum inquirere singulorum et disputationem longissimam texere, quare taverunt, alii Eliam, alii Jeremiam, aut unum ex prophetis, cum sic errare potuerint in Elia et Jeremia, quomodo Herodes
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ tertio claudi annosui ueroregnoͥ
septimo ab angelo ꝑcussum narrat his¬
toria. Occidit autem licobũ fratrẽ loannis
gludio & ct̃ De hoc ia cobo cleme ons
alex andrinus historiã quandĩ dignã
memoria refert & is inquit quiob¬
culerat eũ iudici ad martiriũ lacobũ
scilica motus & um ipse confessus ẽ
scesse xp̃ĩanum Ductis unt aut̃ ambo
parit̃ ad supplicium & cum diceren¬
tur inuia pogiuit lacobũ darisibi re¬
missionẽ adiio parumꝑ deliberins
Pxetibi inquit & osculu tusẽ eum &
ita ambo simui cupite plexisunt
Tradensq quotuor quat̃ mionil militũ & rq̃
Sicut centurio centum leiquat᷑ nio
quatuor subse milites habo bat
ocussio latoris cõme mgratio passio¬

Expanded text:
dem tertio Claudii anno, sui vero regni septimo, ab angelo percussum, narrat historia. Occidit autem Jacobum fratrem Joannis gladio, etc. De hoc Jacobo Clemens Alexandrinus historiam quamdam dignam memoria refert. « Et is, inquit, qui obtulerat eum judici ad martyrium Jacobum scilicet motus etiam ipse, confessus est se esse Christianum. Ducti sunt autem ambo pariter ad supplicium, et cum ducerentur in via, rogavit Jacobum, dari sibi remissionem; at ille parumper deliberans, Pax tibi, inquit, et osculatus est eum, et ita ambo simul capite plexi sunt. » Tradensque quatuor quaternionibus militum, et reliqua. Sicut centurio centum, ita quaternio quatuor sub se milites habebat. Percussio lateris, commemoratio passio
Abbreviated transcription (Latin):
Sclaues regnicaelorum & qđ cumq ligaueas
S solueris suꝑ t̃ram erit solutum & incaeler
in nocentes uł soluere noxios ar¬
bitrentur Cum apud dm̃ non senten¬
tia sacerdotum sed eorũuita queratꝰ
Legimur ileuitico deloprosis ubi iu¬
bentur ut ostendãt se sacerdotibus
& sile pram habuerint tunc a sacer¬
dote in mundi fiant Nonquos sa¬
habeant notitiam leꝑsi & non lepro¬
si & possunt discernere quimun¬
dus quiue inmundus sit Quomo
do ergo ibile prosum sacerdor i¬
mundũs facit sic & hic alligat ut
cum peccatorũ audiorit uarietatos
scit qui liganđ sit qͥ soluenđ Inũo Scĩ¬

Expanded text:
ue ligaveris e solveris super terram, erit solutum et in coelis. innocentes, vel solvere se noxios arbitrentur, cum apud Deum non sententia sacerdotum, sed eorum vita quaeratur. Legimus in Levitico de leprosis, ubi jubentur, ut ostendant se sacerdotibus, et si lepram habuerint, tunc a sacerdote immundi fiant , non quod saant, sed quod habeant notitiam leprosi et non leprosi, et possint discernere, qui mundus quive immundus sit. Quodo ergo ibi leprosum sacerdos immundum facit, sic et hic alligat velcum peccatorum audierit varietates, scit qui ligandus sit, qui solvendus.
Abbreviated transcription (Latin):
ne adhoc regrossus qđ intellectu cõmu¬
& rq̃ Quodimus quisque nr̃mhabe¬
at angelos & in libro pastoris & in mul¬
tis scaẽ scripturae lous. inueniuntur
Nam & dñs de paruulis Angelim
quit eorũ semꝑ uidont faciem pacris
moi & iacob deselo quitur Angol
qui eruitme de cunctis malis &hic
discipuli angolũ apłi p&ri uenire
philippus iste ẽ frat herod de quosupra
dix imus Tretrarcha iturȩ et tra conitidis
regionum qui ionorem tiberii caesaxis
Cae sarcam quȩ nunc phaneas dicitur Ap¬
pellauit et est in prouintia phenicis Et in¬
t̃ rogabat đcipulus suos dicens quẽ dicunt homines eẽ
filiu᷑ hominis Nondixit quẽ medi cunt eõ
homines sed filium hominis ne iactanter
de se que rore uideretur Et nota qđ ubicũ¬
ꝙ scriptum ẽ inueteritestam̃to filius ho¬
minis inhebreo positũ sit filius adam
Illudq: quoo in osalmo legimus Filuho¬
minum usq que graui corde in hebreo di¬

Expanded text:
ne ad hoc rediit quod in intellectu commune ad hoc rediit quod in intellectu commuiqua. Quod unusquisque nostrum habeat angelos et in Libro Pastoris, et in multis sanctae Scripturae locis invenitur. Nam et Dominus de parvulis: Angeli, inquit, eorum semper vident faciem Patris mei . Et Jacob de se loquitur, Angelus qui eruit me de cunctis malis . Et hi discipuli angelum apostoli Petri venire Philippus iste est frater Herodis, de quo supra diximus. Tetrarcha Ithureae et Trachonitidis regionum, qui in honorem Tiberii Caesaris Caesaream, quae nunc Paneas dicitur appellatum, et est in provincia Phoenicis. Et interrogabat discipulos suos dicens: Quem dicunt homines esse filium hominis. Non dixit, quem me dicunt esse homines, sed filium hominis, ne jactanter de se quaerere videretur. Et nota quod ubicumque scriptum est in Veteri Testamento filius hominis, in Hebraeo positum sit , filius Adam. Illudque quod in Psalmo legimus: Filii hominum, usquequo gravi corde, in Hebraeo di
Abbreviated transcription (Latin):
Iprecingore & calciate calligastuas et fecit sic¬
& prophaas & a postolos eingulis usos
fuisse legimus cuius sibi petrus liga¬
m̃ta pp̃t uigurẽ carceris adoramꝰ
laxiue rat ut tum ca circapedes di¬
missa frigus noctis utcũq tempera¬
r& exemolum õbemus infirmiscũ
uel molestia corporali uł inuiria tẽo¬
temur humana licore nob̶ aliquid
de nostri õpositi rigore latire Etqua
dictum est sint lũ biurĩ p̃cincti & cal¬
ciati pedes inp̃paratione euangelii
picis Spiritulit̃ uirtutũ uerbiq
Uenerunt ad portã ferreã quȩ ducit adci¬
uitatẽ quȩ ultro aꝑtiẽ eis & ec̃. Angusta
hnmo forrea eratporta quȩ ducit
adhierusalem cȩlestẽ sed apostolorũ
uestigiis nob̵ lam facta ẽ mirubilis qui
sanguine ꝓprio ferrũ uicerunt os¬
tium de hoc arator Ferrea quid mirũ
sicedumt ostia p&ro Quemds̃ a&eriȩ
custodem deputai aulae Ecclesiae¬
q: siae ficiens retmere cacumen Infer¬
dicit Id est a contem plationgͥs culmi

Expanded text:
. Praecingere et calcea te caligas tuas. Et prophetas et apostolos cingulis usos fuisse legimus, cujus sibi Petrus ligamenta propter rigorem carceris ad horam laxaverat, ut tunica circa pedes demissa, frigus noctis utcunque temperaret, exemplum praebens infirmis, cum vel molestia corporali, vel injuria tentemur humana, licere nobis aliquid de nostri propositi rigore laxare. Et quia dictum est: Sint lumbi vestri praecincti, et calceati pedes in praeparatione Evangelii pacis, spiritaliter virtutum, verbique Venerunt ad portam ferream, quae ducit ad civitatem, quae ultro aperta est eis, etc. Angusta imo ferrea erat porta, quae ducit ad Jerusalem coelestem, sed apostolorum vestigiis nobis jam facta est meabilis, qui sanguine proprio ferreum vicerunt ostium, de hoc Arator: Ferrea quid mirum si cedunt ostia Petro, Quem Deus aethereae custodem deputat aulae, Ecclesiaeque suae faciens relinere cacumen. Inferdixit. Id est, a contemplationis
Abbreviated transcription (Latin):
nemo illi dubat: Numc desuplicio diuitis
dicitur quia deextromo digito lagari
destillicri aquam inore suo concu piscit
Quiorgo monse suae uel minima dareno¬
luit in inforno positus usque ao anins¬
mea querenda ꝑuenit Sedno tandũ
ual de ost quid sit quod diues inigne positꝰ
linquam rofrigerare petit. Mos quip¬
peest sacri eloquii ut aliquando aliud
dicat sed ex eodem dictualuit hnnuat.
Superius autem hunc suꝑbum diuitẽ
oñs non loquacitate uacantem dixerat.
sed suꝑ flue conuiuantem. Neque hunc
dolo quacitate narrauit sedcum elatio¬
ne & tenacia do e dacitate pescasse
sod quia habundare inconuiuiis loqua¬
citas solet his qui hic male conuiua tus
dicitur apuo inferas gruui usinlm¬
qua ardere ꝑ hib&ursed cigra¬
ui ualde pauo ropensandum qđ seqͦuit᷑

Expanded text:
nemo illi dabat. Nunc de supplicio divitis nemo illi dabat. Nunc de supplicio divitis dicitur, quia de extremo digito Lazari distillari aquam in ore suo concupiscit. Qui ergo mensae suae vel minima dare noluit, in inferno positus, usque ad minima quaerenda pervenit. Sed notandum valde est, quid sit quod dives in igne positus, linguam suam refrigerari petit. Mos quippe est sacri eloquii, ut aliquando aliud dicat, sed ex eodem dicto aliud innuat. Superius autem hunc superbum divitem Dominus non loquacitate vacantem, dixerat, sed superflue convivantem. Neque hunc de loquacitate narravit, sed cum elatione et tenacia de edacitate peccasse. Sed quia abundare in conviviis loquacitas solet, is qui hic male convivatus dicitur, apud inferos gravius in lingua ardere perhibetur. Sed cum gravi valde pavore pensandum
Abbreviated transcription (Latin):
una ergore omps ds̃ duo iudicia ex hibuit
dum lauarum pauperem ante ianuam di¬
uitis lacoro ꝑmisit ut et diues inpius dap¬
nationis sibi auge rot ultionem et temp¬
tatus pauper cresceret ad remune ratioẽ
Faccum õ aut̃ ut moro retur mondicus et portardur
abiangolis in sinu habrahȩ martuus ẽ uuit̃ et diuor
a sepultus est minfernm. Sinus abra haestea¬
quies est beatorum pauperum quorum ostreg¬
num calorum qui post hancuitam recipi¬
untur Sepultura inferni poenarum o¬
funditas : que suꝑbos et misericordes post
hanc uitam uorat Eleuans autem oculorsuos
cum es set hntormentis uidit habraham alonga
et lagarum hnsmnuoius et ipseclamans drxet pa¬
ut intinguat ex tremum dugi tisui inaqul aeblor¬
srigera linguammem euia crucior in haeflama
Q quanta est sublimitas iudiciorũ di
quam distrite agitur bonorum actuũ
malorũq rotributio Certe supe ruisdic¬
tum est quia in hacuita lagarus caden¬
tos micas demensa diuitis quere bat &

Expanded text:
una ergo re omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Factum est autem ut moreretur mendicus, et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuus est autem et dives, et sepultus est in inferno. Sinus Abraham requies est beatorum pauperum, quorum est regnum coelorum, quo post hanc vitam recipiuntur. Sepultura inferni, poenarum profunditas, quae superbos et immisericordes post hanc vitam vorat. Elevans autem oculos suos cum esset in tormentis, videbat Abraham a longe, et Lazarum inut intingat extremum digiti sui in aquam et refrigeret linguam meam, quia crucior in hac flamma. O quanta est sublimitas judiciorum Dei! o quam districte agitur bonorum actuum malorumque retributio! Certe superius dictum est, quia in hac vita Lazarus cadentes micas de mensa divitis quaerebat, et
Abbreviated transcription (Latin):
nam quisic alia deplorat. ut tam̃ alia
cõmittat: ao huc pęnitentiã agoro
aut ignorat aut disimulat: quid enĩ
prodost sipeccata quis luxoriae do¬
fleat. & tam̃ adhuc auaritiae. esti¬
b anelat Aut quio proo est surecul¬
pas iamlugeat & tam̃ adhuc inuidie
facib taboscat Sedminus est uul¬
de quoddicimus ut qui pcecata deplo¬
tandum sum mopere ẽ u quise ilicita me¬
minit cõmisse a quib dim et iã licitis studeat
abstinere Quatenus ꝑ hoc conditoris suosa¬
tis faciat ut qui cõmissit ꝓhibita sibim & ĩpsi
abscidere de beat&iam & ct̃¬

Expanded text:
ut tamen alia committat, adhuc poenitentiam agere, aut dissimulat, aut ignorat. Quid enim prodest si peccata quis luxuriae defleat, et tamen adhuc avaritiae aestibus anhelat? Aut quid prodest, si irae culpas jam lugeat, et tamen adhuc invidiae facibus tabescat? Sed minus est valde quod dicimus, ut qui peccata deplotandum summopere est, ut, qui se inlicita meminit commisisse, a quibusdam etiam licitis studeat abstinere, quatenus per hoc conditori suo satisfaciat, ut, qui commisit prohibita, sibimetipsi abscidere debeat etiam c
Abbreviated transcription (Latin):
plerumque ꝑ mirucula uocat plerum¬
que ꝑ flugellu uocat. Aliquando ꝑmun¬
di huius pros peru uocat aliquan do
perad uersa Nemo contemnat nedã
uocatus excusit : Cum uoluerit intra¬

Expanded text:
plerumque per miracula vocat, plerumque per flagella vocat, aliquando per hujus mundi prospera vocat, aliquando per adversa; nemo contemnat, ne dum vocatus excusat, cum voluerit intra
Abbreviated transcription (Latin):
tat. ut illum uidelic& populum designat.
quitinere legem. subur bana conuer¬
satione nouerat Cum uero conuiuas
suos colligi ex inuiis & sepib p̃cipit ni¬
mirum Agrestem populum colligere
idest gentilem querit Notandum ue¬
ro quodhhac inuitatione tercia non
dicitur inuita sed conpelle intrare
Nam sunt nonnulli quibona facienda
intellegunt sed hiec facere desistunT
hisunt superius diximus plerum que
contingit ut eos incarnalib: desideri¬
issuis mundi huius aduersitas feriat᷑
Sepenam que aut longa egrgͥd tudine
tabescunt aut afflicti iniuriis concidia
ut percussi grauiorib damnis affligunt
seque ipsos insuis desideriis reprehen¬
dentes ad dñm corda conuertunt
quiergo huius mundi aduersitutibus
facti: ad dĩ amorẽ redeunt. At que ap̃¬
sentis uitȩ desideriis corriguntur. Quid
isti Nisi compelluntur ut intrent : sed
uulde ẽ trem̃da sententia: quȩ pratine¬
÷ sub infertur Aitenim Dico autem uobis¬

Expanded text:
tat, illum videlicet populum designat, tat, illum videlicet populum designat, qui tenere legem sub urbana conversatione noverat; cum vero convivas suos colligi ex viis et sepibus praecipit, nimirum agrestem populum colligere, id est, gentilem quaerit. Notandum vero quod in hac invitatione tertio non dicitur invita, sed compelle intrare. Nam sunt nonnulli qui bona facienda intelligunt, sed haec facere desistunt, his, ut superius diximus, plerumque contingit ut eos in carnalibus desideriis suis mundi hujus adversitas feriat, saepe namque aut longa aegritudine tabescunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravioribus damnis affliguntur, seque ipsos in suis desideriis reprehendentes ad Dominum corda convertunt. Qui ergo hujus mundi adversitatibus fracti ad Dei amorem redeunt, atque a praesentis vitae desideriis corriguntur, quid isti nisi compelluntur ut intrent? sed valde est tremenda sententia, quae protinus subinfertur. Ait enim: Dico autem vobi
Abbreviated transcription (Latin):
runt:ita hi quoque peccutures sunt
qui inuitantur & ueniunt Sedpec¬
catores superbi respuuntur: & peo¬
catatores humilos eliguntur: hos
itaque eligit quos dis picit mundus
quia plerumque ipsađ pectio hominẽ
reuocat ad sem& ipsum pauperes &
debiles ceci & claudi uocantur & ue¬
nunt: quia in firmi quique adque in hoc
mundo dispecti. plerumque tanto cele¬
rius uocem dĩ audiunt. quanto & in hoc
mundo Nonhabent ubide lectentur
Sedductis aocenam: pauperib: quid
Spuer sub iungat audiamus Daẽ factum ẽ
Sut imperasti & adhuc locus est Multitales addo¬
minicam cęnam ex uidea collecti sunt :
sedmultitu do quȩ ex isra helitico populo
credit locum suꝑni conuiui non imple¬
uit Intrauit iamfrequentia iuideorũ
sedadhuc locus uacat inre mo. ubi sus¬
cipidebeat. Numero sitas gentium
Tinde & eidẽ seruodicitur Exihuias&
sepes & compelle intrare. ut impleitur domus mea
Cum deuicis & plateis adcenam dñs in ui

Expanded text:
runt, ita hi quoque peccatores sunt, runt, ita hi quoque peccatores sunt, qui invitantur et veniunt. Sed peccatores superbi respuuntur, et peccatores humiles eliguntur. Hos itaque eligit Dominus, quos despicit mundus. Quia plerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum. Pauperes et debiles, caeci et claudi vocantur et veniunt, quia infirmi quique atque in hoc mundo despecti plerumque tanto celerius vocem Dei audiunt, quanto et in hoc mundo non habent ubi delectentur, sed ductis ad coenam pauperibus, quid puer subjungat audiamus: Domine, factum est ut imperasti, et adhuc locus est. Multi tales ad Dominicam coenam ex Judaea collecti sunt, sed multitudo quae ex Israelitico populo credidit, locum superni convivii non implevit. Intravit jam frequentia Judaeorum, sed adhuc locus est, vacat in regno ubi suscipi debeat numerositas gentium, unde et eidem servo dicitur: Exi in vias et sepes, et compelle intrare, ut impleatur domus mea. Cum de vicis
Abbreviated transcription (Latin):
Snuimnciauit haeo domino suo Time iratus pat̃ fami¬
slias dixit seruosuo Exicito inpluteas & uicos
s ciuitatis & pauperos acdobiles caccos & clau¬
dor intro duc huc. Ecce quit̃ ręnȩ subs¬
santiae plenus iusto incubat. uenire ad
dominicam caenam recusat quilaburi
curio sitatis insudat p̃paritauitae a¬
lim̃ta fastidit Qui carnulib: desideriis
Inher& spĩtulis conuiii epulasres¬
piut. quia ergo uenire suꝑbi rennuumnt
pauperes eliguntur cur hoc nisiq
iusta pauli uocem. Infirmamundi elunit
dr̃ ut confundat fortia. pauperes aut̃¬
& debiles dicuntur qui uidiciosuo a¬
pud sem& ipsos infirmisunt. Nam pau¬
pores & quasi fortessunt: qui& positi
in pauꝑ tate suꝑ biunt Ceciuero sunt
quimillum ingenii lum̃ hubent. Claudi
quoque st̃ qui rectos gressus in opera¬
tione non habent Seddum morum
uitia in mem brorum debilitate signan¬
tur profecto liqu& quia sicut ille pecca¬
tores fuerunt qui uocuti uenire nolue¬

Expanded text:
nuntiavit haec domino suo. Tunc iratus paterfaminuntiavit haec domino suo. Tunc iratus paterfamilias dixit servo suo: Exis civitatis, pauperes ac debiles, caecos et claudos introduc huc. Ecce qui terrenae substantiae plus justo incubat, venire ad Dominicam coenam recusat, qui labore incuriositatis insudat, praeparata vitae alimenta fastidit, qui carnalibus desideriis inhaeret, spiritalis convivii epulas respuit. Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur, cur hoc? nisi quia juxta Pauli vocem, infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia . Pauperes autem et debiles dicuntur, qui judicio suo apud semetipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque, qui rectos gressus in operatione non habent, sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profecto liquet quia sicut illi peccatores fuerunt, qui vocati venire nolue
Abbreviated transcription (Latin):
conuertere. dm̃ sequere mundũ
re linquere ubi hunc uisi ad domi¬
nicam caenam uocamus sed dum
res pondit oru prome quia peccator
sum hoc facere non possum quio
aliud agit nisirogat & ex cusat: di¬
cens Pamque peccutor sum¬
humilitatom insinuat. sub iungen saũt̃
cunuerti nom possum super biam demons¬
Itrat Et alius dixit uxurom duxi & ideoñ ponu
uenire Quio por uxorem. nisiuo luptas
carnis accipitur: Namquam uis bonũ
sit coniugim adque ad oro pagandũ
sobolem prouidentia diuina constitutũ
Non nullitamen non ꝑ hoc fecunditatẽ
prolis sed desidoria expetunt uolupta¬
tis. & ideo ꝑrem iustam significari
potest non in congruȩ ros iniusta ad ce¬
nam &ios ergo ae terni conuiui sumꝑ
pat̃ fimilias Inuitat: seddum hunc t̃¬
rena cura occupat. illum alieniaccep¬
tus sagax cogitutio deuastat. Alterius
&iam mentem uoluptas carnalis in qͥ¬
nat fastidiosus quisque ad aet̃ naeuite¬
÷ epulas non festinat. Et reuersus seruus

Expanded text:
Convertere, Deum sequere, mundum Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere non possum, quid aliud agit nisi rogat et excusat? Dicens namque, Peccator shumilitatem insinuat, subjungens autem, Converti non possum, superbiam demonstrat. Et alius dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid per uxorem, nisi voluptas carnis accipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem Providentia divina constitutum, nonnulli tamen non per hoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis. Et ideo per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam nos ergo aeterni convivii summus Paterfamilias invitat, sed dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnalis inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. Et reversus servus
Abbreviated transcription (Latin):
recto quoque iuga uocatisunt quia
inutroque sexu geminantur. Quiui¬
delic& corperale sensus quia conp̃¬
hendere nescium int̃na. Sed sola
exteriura cognos cunt: & deserentes
intima eaquę extrasunt tangunt
Recte ꝑ eos curiositas designatur
Ciraue nam que curiositatis est uitiuĩ.
quae dum cuius lib& mentem adi¬
uestigindam uitam proximi exteri¬
us ducit semꝑ ei sua hitima abs con¬
dit propt̃ hoc nam que. & de cisdẽ
quinque uigis boum dicitꝰ eo probare
illa quiaui de lic& aliquando ꝑtine¬
re probatio. Aocurio sitatem solet.
Sed notandũ quod&is qui propt̃ uil¬
lam & his qui propt̃ probanda iugabo¬
um Acena sui iuitatoris excusat:
uerba humilitatis permiscit dicens
IRognte habemno excusitum Dumenim
dicit rogo. et tamen uenire contemnit.
humilitas sonat i uoco suꝑ bia mac¬
tione. Et ecce hoc diuidicat prauus
quis que cum audit Nec tamen eaquȩ
diuidicit. Agore desistat Namdũ
cuilib& poruersȩ agenti dicimus

Expanded text:
recte quoque juga vocati sunt, quia recte quoque juga vocati sunt, quia in utroque sexu geminantur. Qui videlicet corporales sensus, quia comprehendere nesciunt interna, sed sola exteriora cognoscunt, et deserentes intima ea quae extra sunt tangunt, recte per eos curiositas designatur. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit. Propter hoc namque et de eisdem quinque jugis boum dicitur: Eo probare illa, quia videlicet aliquando pertinere probatio ad curiositatem solet. Sed notandum quod et is qui propter villam, et is qui propter probanda juga boum a coena sui invitatoris excusat, verba humilitatis permiscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit rogo, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce hoc dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus:
Abbreviated transcription (Latin):
cusare Offert ds̃ quod rogari debuit
non rogatus dare uult quod ute spe¬
rire poterat: quia dignaretur largi¬
ri postulans contemmꝰtur uero paritas
delicias refectionis aet̃nao denunciat:
& tam̃ simul om̃s ex cusant seddicunt
aliqui e cusare nolumus ad illudem̃
suꝑne refectionis conuiuium & uoca¬
ri & ꝑuenire gratulamur quiuerũ
profecto dicunt sini plus terrȩna
quam caelestia diligunt Siñ am olius
rebus corporulib quam sp̃ituibus
occupantur Unde hic quoque ipsa
ex cusantium causa sub uigitur: cum
protinus sub infertur. Primus dixiter
uillam emi et necesse abeo exire & uidero illã
Irogute habeme excusatum. Quido uillam¬
nisiterrena substantia designatur
Ex ut ergo uidere ullum quisola exte¬
riora cogitatur propter substantiam
Et alit̃ dixit uigabo um emiquinquo. & co
probaro illa rogote habemo excusatum
Quid in quin que iugis bouim nisiquin¬
que corporis sensus accipimus : qui

Expanded text:
cusare. Offert Deus quod rogari debuit, cusare. Offert Deus quod rogari debuit, non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur largiri postulatus. Contemnitur vero, paratas delicias resurrectionis aeternae denuntiat, et tamen simul omnes excusant, sed dicunt aliqui excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium, et vocari et pervenire gratulamur. Qui verum profecto dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occupantur. Unde hic quoque ipsa excusantium causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit ei: Villam emi, et necesse habeo exire et videre illam. Rogo te, habe me excusatum. Quid nisi terrena substantia designatur? Exit ergo videre villam, qui sola exteriora cogitat propter substantiam. Et alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa. Rogo te, habe me excusatum. Quid in quinque jugis boum, nisi quinque corporis sensus accipimus? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
nisi illẽ de quoꝑ proph& dicitur
Et homoẽ & quis cognouiteum quifecit
caenam magnã quia saci&atẽ nob int̃ne
dulcedinis preparauit Quiuocat multos
sed pauciueniunt quianum quam ipsi quiei
ꝑfidem sub iecti sunt ae t̃noeius conuiuio
ma leuiuendo contradicunt Et misit ser¬
sifines mundi inquonimirum nor sumꝵ
sicut iam dudum paulus testatur di¬
cens Nos inquor fine sđorum deue¬
nerunt Siergoiam hara caenȩ ẽ cum
uocamur Tan tominus debemus excu¬
sare conuiuo dĩ quanto propinquas¬
seiam cernimus finẽ scłi. Iocirco aut̃
hoc conuiuium dĩ non prandium cgna
um nob in extremo preparubitur rec¬
tum fuit ut hoc non prandium sedcae
patre familias ad inuitandũ mittitur
nis ip̃ dicatorum ordo signatur: aore¬
pellendũ aut̃ fastidium nrm̃ iam parata
runt omnia quiadabs tergendum m̃¬
tis nriẽ temporẽ incaenadĩ illenobis sim¬
gularis agnus occissus est quocollit
peccata mundi Et coeperunt om̃s simul ex¬

Expanded text:
nisi ille de quo per prophetam dicitur: Et homo est, et quis cognoscit eum? Qui fecit coenam magnam, quia satietatem nobis internae dulcedinis praeparavit. Qui vocat multos, sed pauci veniunt. Quia nonnunquam ipsi qui ei per fidem subjecti sunt, aeterno ejus convivio male vivendo contradicunt. Et misit sersi finis est mundi, in quo nimirum nos sumus, sicut jamdudum Paulus testatur, dicens: Nos in quos fines saeculorum devenerunt. Si ergo jam hora coenae est cum vocamur, tanto minus debemus excusare convivio Dei, quanto propinquasse jam cernimus finem saeculi. Idcirco autem hoc convivium Dei, non prandium, sed m nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium sed coepatrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum ordo signatur. Ad repellendum autem fastidium. nostrum, jam parata sunt omnia, quia ad abstergendum mentis nostrae teporem, in coena Domini ille nobis singularis agnus occisus est, qui tulit peccata mundi. Et coeperunt simul omnes ex
Abbreviated transcription (Latin):
Cui enim amore confuenti suas oues com¬
men darat. eum intestimonium ꝑ fecti
amoris animã suam proisdem ouibus po¬
nero docebat. Et nos debemus profratribus¬
miã ponere Sed dicit aliquis forte¬
& quomodo possum habere istam cari¬
tatem nolicito dete desperare farte
nataẽ sed nondum ꝑ fectaẽ Nutrieam
ne offecetur. Et unde inquis no uinata
inme eẽ caritatem quam nutriam. audise¬
quentiam Quibubuerit substantiam mundi
& uiderit fritrem suum necessitatem habere

Expanded text:
Cui enim amorem confitenti suas oves comCui enim amorem confitenti suas oves commendarat, eum in testimonium perfecti amoris animam suam pro eisdem ovibus ponere docebat. Et nos debemus animas pro fratribus ponere. Sed dicet forte aliquis: Et quomodo possum habere istam charitatem? Noli cito de te desperare, forte nata est, sed nondum perfecta est. Nutri eam, ne suffocetur, et unde, inquis, novi, natam in me esse charitatem, quam nutriam? audi sequentia: Qui habuerit substantiam mundi, et viderit fratrem suum necessitatem habere
Abbreviated transcription (Latin):
genere tenetur ut discordet & dissi¬
deat & pacem cum fratribus non ha¬
bet: Notandum erĩt quod non ait
Absolute homicida non hab& uitam
insemanemtem. Sed omnis inquid
homicida scilic& nonsolus ille qui
ferro uerum & illo. quio dio fratrẽ
insequitur In hoc cogno uimus ciritatt̃
dĩ quõ ille pronobis animã suam posuit
qualis ꝑfecta caritas eõ debeat in nob
dominice passionis exemplo didici¬
mus Maioremnãq hacde lectionẽ
ne mobab& ut animã suam ponat
quis pro amicis suis. Unde & paulus
ait Comm̃dat autem auiem ds̃ suam car̃i¬
tatem in nob: qm̃ cumadhuc peccatores es¬
semus x pr pro nob mortuus est: hanc bea
tus petrus habere monobatur. Cum dño
dicente petreamas me pasce oues meas
Res pondit seama re : stamtimq: audiun
cum autem senueris extendes manustuas
& alius tecing& etducet quotuon uis.
hoc autem dixit: ait euangelium signifi¬
cans qua morte clurificaturus e& dm̃.

Expanded text:
genere tenetur , ut discordet et dissigenere tenetur , ut discordet et dissideat, et pacem cum fratribus non habeat. Notandum enim quod non ait absolute, « homicida non habet vitam in se manentem: » sed omnis, inquit, homicida, scilicet non solum ille qui ferro, verum et ille qui odio fratrem insequitur. « In hoc cognovimus charitatem Dei, quoniam ille pro nobis animam suam posuit. » Qualis perfecta charitas esse dDominicae passionis exemplo didicimus. Majorem namque hac dilectionem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Unde et Paulus ait: Commendat autem Deus suam charitatem in nobis, quoniam cum adhuc peccatores essemus, Christus pro nobis mortus Petrus habere monebatur, cum Domino dicente, « Petre, amas me? pasce oves meas, » respondit se amare, statimque audivit: « Cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo tu non vis. Hoc autem dixit ait Evangelium significans, qua morte clarificaturus esset Deum .
Abbreviated transcription (Latin):
qui sinceramente diligum fr̃s At que
ideo notandum quod non ait Quinõ
diligit uenturus ẽ inmortem quasi
depȩna ꝑpetua loqueretur quȩ res¬
tat peccutorib infuturo. Sed qum̃
diligit inquit man& inmorte In illa
utique morte de qua&iam macuita
si frs̃ ꝑfecte amar&: ex surgere pos¬
s& Hinc &enim dicitur mapoca¬
liosi beatus & scs quihab& spem
inre surrectione prima in his secun¬
da mors non habet potestatem Omnis¬
S quiodit fratremsuum homicida est Sicon¬
temne bat quis que odium fraternum.
nũquid & homicidum incordesuõ coh¬
tẽturus ẽ. Non mouet manus ad occi¬
dendum hominem homicida iã tenot
adõ. Uiuit illae & iste iam int̃fector
iudicatur Et scitis: quõ omnis homici¬
I da ñ hab& uitã a &̃ nam hnsemanente
Et si hic ꝑfidem int̃ scõr uiuere cernitꝰ:
Nã ubi r&ributionis tempiis Aduene¬
rit: cuca in quiex maligno eratdã¬
nubitur. Etiam qui hoc homicidii

Expanded text:
qui sincera mente diligunt fratres. Atque qui sincera mente diligunt fratres. Atque ideo notandum, quod non ait: Qui non diligit venturus est in mortem, quasi de poena perpetua loqueretur, quae restat peccatoribus in futuro, sed qui non diligit, inquit, manet in morte, in illa utique morte, de qua etiam in hac vita si fratres perfecte amaret, exsurgere posset. Hinc etenim Deus in Apocalypsi: Beatus et sanctus qui habet spem in resurrectione prima, in his secunda mors non habet potestatem . Omnis qui odit fratrem suum, homicida est . Si contemnebat quisque odium fraternum, nunquid et homicidium in corde suo contempturus est? Non movet manus ad occidendum hominem, et homicida jam tenetur a Domino, vivit ille, et iste jam interfector judicatur. Et scitis quoniam omnis homicida non habet vitam aeternam in se manentem. Et hic per fidem inter sanctos vivere cernNam ubi retributionis tempus advenerit, cum Cain qui ex maligno erat, damnabitur etiam qui hoc homicidii
Abbreviated transcription (Latin):
mundum diloctores mundidici¬
tur. Niec miran dum qi quia¬
mant mundum fratrem amundia¬
more separatum. & caelostib tantũ
desideriis intentum. Amare non
possint Ab ominatioẽ enĩ peccutori
religio: ut scriptura testatur
Nõs cimus quia trans latisumus demorte
aduitam quõ diligimus fr̃s. Ne mose de
urtutib: falso extollat. Nemosuarũ
irium pauꝑ tatem ultra modum me¬
tuat Aꝑ tum dit indicium. quicum¬
que frat̃na dilectione plenus est
quia ad sortem eloctorum ꝑtin&
quia portionem habere interra
uiuentium meruit. Quinon diligit ma¬
na inmorte Mortem animȩ dicit
Animaenim quae peccauerit. ioso
mori & ur. Uitu quippo carnis
anima Uita anime dr̃ est mors
anime amittoro dm̃ unde constat
quod inanima mortui oms hacluce
nascimur Trahentes exadam ori¬
ginale peccatum. Sed cp̃i gratia fide¬
libus regene rando agiair : ut hani¬
mauiuere possint uerbum baptis¬
matis & fidei mysterium illis solũ
prodest illos demorte traicit adiutã

Expanded text:
Mundum, dilectores mundi dicit. Nec mirandum quia qui amant mundum, fratrem a mundi amore separatum et coelestibus tantum desideriis intentum, amare non possint. Abominatio est enim peccatori religio, ut Scriptura testatur. « Nos scimus quia translati sumus de morte ad vitam, quoniam diligimus fratres. Nemo se de virtutibus falso extollat, nemo suarum virium paupertatem ultra modum metiatur: apertum dat judicium, quicunque fraterna dilectione plenus est, quod ad sortem electorum pertinet, quia portionem habere in terra viventium meruit. Qui non diligit, manet in morte. Mortem animae dicit. Anima enim quae peccaverit, ipsa morietur. Vita quippe carnis anima, vita animae Deus est. Morsanimae, amittere Deum. Unde constat, quod in anima mortui omnes in hac luce nascimur, trahentes ex Adam originale peccatum, sed Christi gratia fidelibus regenerando agitur ut in anima vivere possint. Verbum baptismatis, et fidei mysterium, illis solis prodest, illos de morte trajicit ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
curant Contingit᷑ uter que uero mero¬
retur. Diues qui indue batur purpu¬
ra & brsso sepultus ẽ iniferno Insi¬
nuuero abrabȩ lagarus ab angelis dic¬
tus est dequid abrabȩ sinus niss secretã
requiem signficat patris de quaueritas
Multiinquid uenient aboriente & occidon¬
to & recumbent cum abraham ssuac &uc

Expanded text:
curant. Contigit vero ut uterque morecurant. Contigit vero ut uterque moreretur: dives qui induebatur purpura et bysso, sepultus in inferno; in sinu vero Abrahae Lazarus ab angelis ductus est. Quid Abrahae sinus, nisi secretam requiem significat Patris? de qua Veritas: Multi, inquit, venient ab Oriente et Occidente, et recumbent cum Abraham, et
Abbreviated transcription (Latin):
rum raptio: Quia peccati uirus salubriter
aporitur in confessione quod pestifere la¬
tebat inmente Sedlugarus uulne ratus
cupie bat saturari demicis quȩ cadebant
demensa diuitis & nemo illi dabat: Quiagen¬
tilem quemq: ad cognitionem legis ad mit¬
tore suꝑbus ille populus dispiciebat qui
dum doctrinam legis Non ad caritatem
habuit sed ad clationẽ. quasi deacceptis opi¬
lus tumuit. & quiaei uerba deflueban
de scientia quasimice cadebant demensa
ad contra iacentis pauperis uulnera lin¬
gebant canes. Nonnum quam solent in
sacro eloquio ꝑcunes. p̃dicutores incellii
Canum & onim lingua uulnus lingit cu¬
rat Quia et doctores scĩ dum in confessio¬
ne peccati nri nos instruunt. Quasi ul¬
nus mentis ꝑ linguã tangunt. Et quianos
loquendo a peccatis eripiunt quasitan¬
gendo uulnera adsalutem reducunt
unde & bene lagarus aduitus int̃ preta¬
tur. Quia ipsi hunc aderoptionẽ iuua
quieius uulnera ꝑ linguȩ correptionẽ

Expanded text:
rum ruptio? quia peccati virus salubriter rum ruptio? quia peccati virus salubriter aperitur in confessione, quod pestifere latebat in mente. Sed Lazarus vulneratus cupiebat saturari de micis quae cadebant de mensa divitis, et nemo illi dabat, quia gentilem quemque ad cognitionem legis admittere superbus ille populus despiciebat, qui dum doctrhabuit, sed ad elationem, quasi de acceptis opibus tumuit, et quia ei verba defluebant de scientia, quasi micae cadebant de mensa. At contra jacentis pauperis vulnera lingebant canes. Nonnunquam solent in sacro eloquio per canes praedicatores intelligi. Canum etenim lingua vulnus dum lingit, curat, quia et doctores sancti dum in confessione peccati nostri nos instruunt, quasi vulnus mentis per linguam tangunt; et quia nos loquendo a peccatis eripiunt, quasi tangendo vulnera ad salutem reducunt. Unde et bene Lazarus adjutus interpretatur, quia ipsi hunc ad ereptionem juvant, qui ejus vulnera per linguae correptionem
Abbreviated transcription (Latin):
Non pat̃ abraham sedsiquis ex mor¬
tuis ierit ad cos penitentiam agant
Ciumox uera sententia dicitur. simos
sen & proph&as no audiunt noque
siquis ex mortuis resurrexit cre¬
dũnt Quianiinirum qui uer balegisđ
piciunt rodemptoris precepta quiex
mortus surroxit. quanto subtiliora
sunt tanto haco difficilius im plebunt
et nimirum constat quia cuius imple¬
ro dicta rennuunt. ei procul dubio
credore rocusant Quemuero utxta allego¬
riam diues iste qui in duobatur purpura
& brsso & opulubatur cotidie splendide
nisi iuda icum populum significat quicultũ
uitae exterius habuit Quiaccepta legis
deliciis aonitorem usus est Nonadialitatẽ
Quem autem laizarus ulcerib: plenus nisi
gentilem populum figuralit̃ exprimit
Quidum conuersus ad dm̃ peccuta sua con¬
fiteri noner ubuit. huic uulmus incute fun
Incutis quippe uulnere uirus auis cerib
trahitur et foras erumpit quid estergo
peccatorum confessio nisi quedam uulne¬

Expanded text:
Non, pater Abraham, sed si quis ex morNon, pater Abraham, sed si quis ex mortuis ierit ad eos, poenitentiam agent. Cui mox veraci se neque si quis ex mortuis surrexerit, credent. Quia nimirum qui verba legis despiciunt, redemptoris praecepta qui ex mortuis surrexit, quanto subtiliora sunt, tanto haec difficilius implebunt. Et nimirum constat, quia cujus implere dicta renuunt, ei procul dubio credere recusant. Quem vero juxta allegoriam dives iste qui induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide, nisi Judaicum populum significat? qui cultum vitae exterius habuit, qui acceptae legis deliciis ad nitorem usus est, non ad utilitatem. Quem autem Lazarus ulceribus plenus, nisi gentilem populum figuraliter exprimit: qui dum, conversus ad Deum, peccata sua confiteri non erubuit, huic vulnus in cute fuit. In cutis quippe vulnere, virus a visceribus trahitur, et foras erumpit. Quid est ergo peccatorum confessio, nisi quaedam vulne
Abbreviated transcription (Latin):
inre cributione non cognoscer& Et ꝑ¬
fecta poena inigne non ee & sinon hoc
quod ipse patitur etiam suis timor&.
puniantur & eorum uident gloriam
quos contom serunt & de illorum etiã
poena torquentur quos hutiliter a¬
mauerunt Crodendum uero est. Quod
ante r&ributionem extremi iudicii
iniusti hrequiom quos dam iustos
conspiciunt ut eos uidentes ingaudio
Non solum de suo supplicio sed &iam de
illorum bono crucientur Iustiuero in
cormentis semꝑ intuentur Iniustos
ut hinc eorum gaudium croscat Quia
malum conspiciunt quod mi soricordi¬
T̃ euaserunt Tantoque maiores erep¬
torisuo gratias refereant quanto uidea
inalus quidipsi ꝑpeti. siessent negleti
podierunt Quia qui creatoris sui cla¬
ritatem uident Nihil increatura agi¬
tur quod uideri non possint. Et ait illi¬
I abraham habent mor sen & proph&as. Au¬
diant illos Sed qui uorbadi dispexe¬
rat haec audire non posse suose qua¬
ces aestimabat. unde res pondit diues

Expanded text:
in retributione non cognosceret, et perin retributione non cognosceret, et perfecta poena in igne non esset, si non hoc quod ipse patitur, etiam suis timeret. puniantur, et eorum vident gloriam quos contempserunt, et de illorum etiam poena torquentur, quos inutiliter amaverunt. Credendum vero est, quod ante retributionem extremi judicii, injusti in requie quosdam justos conspiciunt, ut eos videntes in gaudio, non solum de suo supplicio, sed etiam de illorum bono crucientur. Justi vero in tormentis semper intuentur injustos, ut hinc eorum gaudium crescat, quia malum conspiciunt quod misericorditer evaserunt, tantoque majores redemptori suo gratias referant, quanto vident in aliis, quid ipsi perpeti si essent neglecti potuerunt, quia qui creatoris sui claritatem vident, nihil in creatura agitur, quod videre non possint. Et ait illi Abraham: Habent Mosen et prophetas, audiant illos. Sed qui verba Dei despexerat, haec audire non posse suos sequaces aestimabat; unde respondit dives:
Abbreviated transcription (Latin):
positos transire nmpossunt quia nuis¬
torum animae quam uis in sue natu¬
rȩ bonitate misericordiam habeant.
lamtunc Auctorisui iusticiae cimiuncta
Tanta roctitudine constringuntur
ut nullu adro probar conpassione mo¬
ueantur Sed post quam ardenti di¬
uiti dose spes tollitur eius animus
ad propinquos quorroliquerat re¬
currit. Quia reproborum mentem
pȩna sua quandoque inutilit̃ erudit
adciritatem: ut iam tunc etiã suos spr̃¬
tulit̃ diligant. Quihic dumpeccata di¬
ligorent nec seamabant undenunc
sequitur Et ait ragore ergor auiun que ss
Scum indomũ patrismei. habeo eni quia que ens
Sut testotur illis ne et ipsiueniant in locũ torm̃ toruĩ.
Qua. inre notandum ẽ ardenti diuiti.
quanta ad supplicium cumulantur ao
pocnam Nam que suam ei & cognitioser¬
uatur & memoria Conmoscit enim la¬
garum quem dis pexit: fratrum quoq:
suorum minit quos reliquit. ꝑfecta quip¬
pe eiultio depaupere non ee&̃: si huno

Expanded text:
positos transire non possunt, quia juspositos transire non possunt, quia justorum animae quamvis in suae naturae bonitate misericordiam habeant, jam tunc auctoris sui justitiae conjunctae tanta rectitudine constringuntur, ut nulla ad reprobos compassione moveantur. Sed postquam ardenti diviti de se spes tollitur, ejus animus ad propinquos quos reliquerat recurrit, quia reproborum mentem poena sua quandoque inutiliter erudit ad charitatem, ut jam tunc etiam suos spiritaliter diligant, qui hic dum peccata diligerent, nec se amabant, unde nunc sequitur: Et ait: Rogo te ergo, Pater, ut mittas eum in domum patris mei: habeo enim quinque fratres, ut testetur illis, ne et Qua in re notandum est, ardenti diviti quanta ad supplicium cumulantur. Ad poenam namque suam ei et cognitio servatur et memoria. Cognoscit enim Lazarum quem despexit, fratrum quoque suorum meminit, quos reliquit; perfecta quippe ei ultio de paupere non esset, si hunc
Abbreviated transcription (Latin):
S copistibona inuitutuu ec lagarus similit̃ mala¬
S Numnc aut̃ hic consolatur tui uero cruciar̃
Ecce enĩ dicitur rocepistibona inuitatua
indicatur et oiuos ille bona aliquid
habuisse ex quo i hac uita bona rocipe¬
r& rursumq: dum de lagaro dicitur
quia recepit mala profecto monst:atͦ
et lagarum habuisse malum aliqđ
quoo purgaretur sed mala lagari
purgauit ignis iopie. et bona diuitis
remune rauit felicitas transeuntis uitae
Et in his omnibus intoruor & nos chaos magnũ
firmatum est ut hiquiuo lunt hinc transire
aduos nom possunt nequa indie huc transinearo
Quaire ualde querendum ẽ quomodo
dicatur hi quiuolunt aduos transire
no porsint Quia enim hiqu. in infer¬
nosunt ao beatorũ sortem transire cupi¬
unt dubium ñ est. quiuero iam i be¬
atitudinis sorte suscepti sunt. quo pacto
dicitur quia transireadeos qui in infer¬
nocruciantur uoluit Sed sicut tran¬
sire reprobi adelector cupiunt. idest
supliciurum suorum afflictione migra¬
re. itaao flictos at que in cormentis

Expanded text:
arus similiter mala; nunc autem hic consolatur, tu vero cruciaris. Ecce enim dum dicitur: Recepisti bona in vita tua, indicatur et dives iste boni aliquid habuisse, ex quo in hac vita bona reciperet. Rursumque dum de Lazaro dicitur quia recepit mala, profecto monstratur et Lazarum habuisse malum aliquod quod purgaretur. Sed mala Lazari purgavit ignis inopiae, et bona divitis remuneravit felicitas transeuntis vitae. Et in his omnibus inter vos et nos chaos magnum firmatum est, ut hi qui volunt hinc transire ad vos, non possint, nQua in re valde quaerendum est, quomodo dicatur, hi qui volunt ad vos transire non possunt, quia enim hi qui in inferno sunt, ad beatorum sortem transire cupiunt, dubium non est: qui vero jam in beatitudinis sorte suscepti sunt, quo pacto dicitur, quia transire ad eos qui in inferno cruciantur, volunt. Sed sicut transire reprobi ad electos cupiunt, id est a suppliciorum suorum afflictione migrare, ita ad afflictos atque in tormentis
Abbreviated transcription (Latin):
& meminisse oport&. quod & supradic¬
tum ẽ quia non semꝑ adequalitatom
dicitur. sicut seddicitur adquandam
similitudinem. Quomodo enĩdiorsur sicut
aures habeo. ita bab& et imago Num¬
quid omninosic sedtam̃ dicissicut̃ sier¬
go facti sumus adimaginem dĩ quare non
sicut dr̃ sumus numad ae qualitatem sed
promodo nro Indeergo nob̵ datur fidu¬
cia indie udicii quia sicut ille est & nos
sumus in hoc mundo. Inmitando uidelica
ꝑfectionem dilectionis inmundo : cuius ille
exemplum nobis cotidie prob& decȩlo
dequa saluator ineuangelio. diligite in¬
quit inimicos uror & orate propor se¬

Expanded text:
 meminisse oportet quod et supra dic meminisse oportet quod et supra dictum est, quia non semper ad aequalitatem dicitur Sicut, sed dicitur ad quamdam similitudinem. Quando enim dicis: Sicut aures habeo, ita habet et imago, nunquid omnino sic? Sed tamen dicis sicut. Si ergo facti sumus ad imaginem Dei, quare non sicut Deus sumus? non ad aequalitatem, sed pro modo nostro. Inde ergo nobis datur fiducia in die judicii, quia sicut ille est, et nos sumus in hoc mundo, imitando videlicet perfectionem dilectionis in mundo, cujus ille exemplum nobis quotidie praebet de coelo. De qua Salvator in Evangelio, Diligite, inquit, inimicos vestros, et orate pro perse