comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
excedẽ.
ut estimes miseros obliuionis magis bibisse po¬
culum non salutis. Ita non semꝑ fallacib uotis
pro futura respondeant. Quando autẽ ẽ ut be¬
neficium inueniat:ͥ qui debitum non reportat:
Non potest fieri ne aliquando suȩ ꝑfidie penas
Iat: qui manib uerbis patientiam iudicis
frequent̃ illuserit. Inde ẽ quod ociosis dĩ aurib
hominum precib euanescunt: nec habet affectum
uit̾cessio lacͥmarum: quia difficile ẽ ut exaudim¬
tur: qui dõ suo frequent̾ uana promissione blan¬
duuitur. Beati apud quos manet fides placiti:
et nullum studium mentiendi. Melius ẽ ꝓfecto
non pinittere: quam promissa fraudare ubi qͣu¬
uis homo in humanitatis notetur culpa: nulla
tamen subdole circumuentionis grauatur inui¬
ria. Recurrite deniq ad actus apłorum: & inue¬
nietis addampnum anime ꝑtinere. promuissis fi¬
dem frangere. L egimus gͥ anamam & saffyrã
urorem suam uendito patrimonio suo partem
dispensande pecunie ad aplos detulisse: partem

Expanded text:
excedere, ut aestimes miseros oblivionis magis bibisse poculum, non salutis. Ita non semper fallacibus votis profutura respondent. Quando autem est ut beneficium inveniat, qui debitum non reportat? Non potest fieri ne aliquando suae perfidiae poenas luat, qui inanibus verbis patientiam judicis frequenter illuserit. Inde est quod otiosis Dei auribus hominum preces evanescunt, nec habet effectum intercessio lacrymarum, quia difficile est ut exaudiantur, qui Deo suo frequenter vana promissione blandiuntur. 4. Beati apud quos manet fides placiti, et nullum studium mentiendi. Melius est profecto non promittere quam promissa fraudare: ubi quamvis homo inhumanitatis notetur culpa, nulla tamen subdolae circumventionis gravatur injuria. Recurrite denique ad Actus Apostolorum, et invenietis ad damnum animae pertinere promissis fidem frangere. Legimus igitur Ananiam et Sapphiram uxorem suam vendito patrimonio suo partem dispensandae pecuniae ad apostolos detulisse, partem
Abbreviated transcription (Latin):
feceritis uni exminimis istis: michi fecistis. Tan¬
ta ẽ enim apud dnm nr̃m cura miseroeum: ut
sibi prestitum p̾ucet. quicquid egentib ero¬
gatio miseranda contulerit. uidenus gͥ ali¬
quotiens int̾ habundantis uim frumentiq
commercia. egentes trdiras quas serus & se¬
nectus decepit. quib nec laborandi nec ꝓuiden¬
di uircus suspetit. Satis ale menius . qͥue uĩ

Expanded text:
feceritis uni ex minimis istis, mihi fecistis . Tanfeceritis uni ex minimis istis, mihi fecistis . Tanta est enim apud Dominum nostrum cura miserorum, ut sibi praestitum putet quidquid egentibus erogatio miseranda contulerit. Videmus igitur aliquoties inter abundantis vini frumentique commercia egentes viduas, quas sexus et senectus decepit, quibus nec laborandi, nec providendi virtus suppetit. Satis ille impius est, quem
Abbreviated transcription (Latin):
uideris nudum uesti eum: & domesticos seminis
tui non despicies. Tunc erumpet temporane¬
um lum̃ tuum: & uestimenta tua cito orien¬
tur : & preibit ante te iusticia: & claritas di cir¬
cum dabit te. Tunc exclamabis. & ds̃ exaudiec
te: & dum adhuc loqueris dicet. eccẽ aqͥsum.
Uidete dilectissimi quantum nob̾ constet ero¬
gatio tenuis expense: ut ad pecitionẽ nostrã
tantę maiestatis dñs dignetur occurrere. Nã
& alibi dicit. Qui dederit um exminimis istis
calicem aquȩ frigide: am̃ dico uobis quia ñ
peribit merces eius. In hoc loco uoluntas re¬
quiritur: non facultas. In maximis emnꝰ affe
ut potest: eroget. largiatur. expeno.t. Ncino
claudum refugiat: nemo sordidum atidisse
se fingat nemo debili manus subtrahat: quia
omma ista inretributione consistunt. Uestire
enim pauperem corporis fui ẽ opernisse midita¬
nuditatem. Querum aut̃ magnum ẽ. refecis¬
se mendicumꝰ sic enm dicit dñs. Quecumq

Expanded text:
uideris nudum, uesti et domesticos seminis uideris nudum, uesti et domesticos seminis tui non despicies. tunc erumpet temporaneum lumen tuum et uestimenta tua cito orientur, et praeibit ante te iustitia et claritas Dei circumdabit te. tunc exclamabis, et Deus exaudiet te. dum adVidete, dilectissimi, quantum nobis constet erogatio tenuis expensae, ut ad petitionem nostram tantae majestatis Dominus dignetur occurrere. Nam et alibi dicit: Qui dederit uni ex minimis istis calicem aquae frigidae, amen dico vobis, quia non peribit merces ejus . In hoc loco voluntas requiritur, non facultas. In maximis enim affecut potest, eroget, largiatur, expendat. Nemo claudum refugiat, nemo surdum non audisse se fingat, nemo debili manus subtrahat, quia omnia ista in retributione consistunt. Vestire enim pauperem, corporis sui est operuisse nuditatem; lucrum autem magnum est refecisse mendicum. Sic enim dicit Dominus: Quaecumque
Abbreviated transcription (Latin):
deat: qui forte te uolente frequent̾ absentat:
Quando ẽ ut ad clamantẽ illa fastidiosa secreto¬
rum tuorum claustra dissiliatit: quȩ dum tuȩ
seruiunt uoluntati. nesciut aperͥri : Dicis.
cum sueris retiersus accipies. Quid si nundum
grauior solito tempestas cedat: Quid si defici¬
entes faine artus exitus uicinȩ mortis excipiat:
Quis non uidicet tuum iudicium deputatũ
mortiͥ quem uidet tuo beneficio potuisse ser¬
uari: Cum fueris reu̾sus accipies. Cuius fide
redit: quem uirtus tota destituit: Aut qua
spe domum tuam repetit: qui pridie confustis
ascessit : Deponamus quod ꝓmissioni tue edun¬
dus satisfaciat. Forte sub hac qua pridie conditio¬
ne uenturus satis iustius plane ẽ eleniosinam
statun negasse: quam esurientẽ spe ꝓmissa de¬
cipere. Audite dñm dicentẽ̾. Frange esurienti
panem tuum. Requiramus si uultis dilectiss¬
mi: qua fracti panis merẽde pensetur Eoce dic̃

Expanded text:
deat, qui forte te volente frequenter absentat? deat, qui forte te volente frequenter absentat? quando est, ut ad clamantem illa fastidiosa secretorum tuorum claustra dissiliant, quae dum tuae serviunt voluntati, nesciunt aperiri? Dicis, Cum fueris reversus, accipies. Quid si nudum gravior solito tempestas caedat? quid si deficientes fame artus exitus vicinae mortis excipiat? Quis non judicet tuo judicio deputatum morti, quem videt tuo beneficio potuisse servari? Cum fueris reversus, accipies. Cujus fide redit, quem virtus tota destituit? aut qua spe domum repetit, qui pridie confusus abscessit? 4. Deponamus quod promissioni tuae redeundo satisfaciat, forte sub hac qua pridie conditione venturus. Satis justius plane est, elemosynam statim negasse, quam esurientem spe promissa decipere. Audite Dominum dicentem: Frange esurienti panem tuum . Requiramus si vultis, dilectissimi, qua fractus panis mercede pensetur. Ecce dicit
Abbreviated transcription (Latin):
peri obstrepit uocem postulantium conturbati¬
one sermonum: ille ne audiat altud audisse si¬
mulat. Satis misera ẽ ista uiuendi conditio: ut
homo dum studet auaritie. aurib suis grauita¬
tem conetur imponere. Respice ad illam senten¬
tiam quȩ dicit. Qui pauꝑi miseretur: dõ fenerat.
Quare ergo dubitet aliquis indigentem pascere
cum uideat se ista xp̃o nostro in pauperis refectio¬
ne conferre: Sunt aliqui qui miserabilem men¬
dicitatem spe procrastinate. humanitatis illudt̃:
qui cum excusare postulantib erubescunt. mi¬
seros promittendo decipiunt. Ecce hic dicit.
Clauis deest custos absentat cum primum fue¬
ris reuersus accipies. Non cogitas illam senten¬
tiam salomonis. quȩ dicit. Ne dixeris abi.
& reuertere. gras ego oabo cum possis stati
benefacere. Unde scis quid contingat sequenti
die : Dicus. cum primum fueris reuiersts accipies:
Quando est illud esurienti ut uillicus tuus re¬

Expanded text:
peri, obstrepit vocem postulantium conturbatiperi, obstrepit vocem postulantium conturbatione sermonum: ille, ne audiat, aliud audisse simulat. Satis misera est ista vivendi conditio, ut homo dum studet avaritiae, auribus suis gravitatem conetur imponere. Respice ad illam sententiam quae dicit: Qui pauperi miseretur, Deo fenerat . Quare ergo dubitet 14 aliquis indigentem pascere, cum videat se ista Christo nostro in pauperis refectione conferre? Sunt aliqui, qui miserabilem mendicitatem spe procrastinatae humanitatis illudunt; qui cum excusare postulantibus erubescunt, miseros promittendo decipiunt. Ecce hic dicit, Clavis deest, custos absentat; cum primum fueris reversus, accipies. Non cogitas illam sententiam Salomonis, quae dicit: Ne dixeris, Abi et revertere, cras ego dabo, cum possis statim benefacere . Unde scis quid contingat sequenti die? Dicis, Cum primum fuerit reversus, accipies: quando est illud, esurienti ut villicus tuus re
Abbreviated transcription (Latin):
tis itaq dilectissimi ut dies uite nostre nulla aua¬
ritiȩ culpa contaminet: non claudamus aures no¬
stras ad clamorem infeliciumꝰ nec auertantis
oculos nr̃os anuditate mserorum. Nemo aut̃
sibi putet perire: quod pauꝑib donauerit. Nã
sicut mendicitas in humanitatem sequitur ĩta
opulentia humanitatis studio comparatur: iͥta
ꝓpħa dicente. Qui dat pauꝑib nunquam ege¬
bit: qui uero auertit faciem suam. inmaxima pe¬
nuria erit. Ecce aures ur̃as clamor esurientis in¬
crepat: & icuinis faucib ianuam tuam sonus
uocis deficientis accusat. Quare tibi nͦ occurrit
illa sententia. beatus qui intelligit suꝑ egentim
& pauꝑemꝰ indie mala liberabit eum dñs: Sa¬
tis illum negotiatorem constat stultum: qui recon¬
ditum saculo tenet numinumꝰ dequo inde po¬
test habere commertium. S quod penus ẽ: aua¬
ritiȩ multa corsentiunt. Hic ne misereatur pau¬

Expanded text:
tis itaque, dilectissimi, ut dies vitae nostrae nulla avatis itaque, dilectissimi, ut dies vitae nostrae nulla avaritiae culpa contaminet, non claudamus aures nostras ad clamorem infelicium, nec avertamus oculos nostros a nuditate miserorum. Nemo autem sibi putet perire, quod pauperibus donaverit. Nam sicut mendicitas inhumanitatem sequitur, ita opulentia humanitatis studio comparatur; ita propheta dicente: Qui dat pauperibus, numquam egebit; qui vero avertit faciem suam, in maxima penuria erit . Ecce aures vestras clamor esurientis increpat, et jejunis faucibus januam tuam sonus vocis deficientis accusat. Quare tibi non occurrit illa sententia: Beatus qui intelligit super egenum et pauperem; in die mala liberabit eum Dominus ? Satis illum negotiatorem constat stultum, qui reconditum sacculo tenet nummum, de quo inde potest habere commercium. 3. Sed quod pejus est, avaritiae multa consentiunt. Hic ne misereatur pau
Abbreviated transcription (Latin):
horrea sua plena magnis frugibus uideat: qui nichil
seminis t̾rȩ commnendat: Si uultis ergo ut fructꝰ
letitiȩ colligamus: largius in lacͥinis seminemus
elemosinam dederit: mandatum se ꝑsoluisse credit:
Non gͥ deficientes fame artus. unius diei pastu re¬
fecisse sufficiet. Sine causa aut̃ una die bonus est:
qui altã descendit ingratus. Nam p̃cedentis miscdiȩ
beneficium ꝑdidit: qui putat estrienti semel suffi¬
cere quod donauit. Ille aut̃ ad dnm integros mi¬
sericordic frrictus premittit: a quo pauꝑ nunqͣm
tristis abscedit. Iugi medicamine opus ẽ medico.
ut gemitus aliendoloris excludat: quia infirmi¬
tas quȩ indiem crescit. medicinam indiem requi¬
rit. Sed nec minore cura nobis ꝓuidendum est:
ut habundantib elemosims. curemus siquid in
nobis cruentum. siquid ẽ sordidum. Non enim
statim sanantur uuluera: quȩ semel laueris.
Sepe excisi corporis medicina repetenda ẽ. Si iul¬

Expanded text:
horrea sua plena magnis frugibus videat, qui nihil horrea sua plena magnis frugibus videat, qui nihil seminis terrae commendat? Si vultis ergo, ut fructus laetitiae colligamus, largius in lacrymis seminemus:eleemosynam dederit, mandatum se persolvisse credit. Non igitur deficientes fame artus unius diei pastu refecisse sufficiet: sine causa autem una die bonus est, qui altera descendit ingratus. Nam praecedentis misericordiae beneficium perdidit, qui putat esurienti semel sufficere quod donavit. Ille autem ad Dominum integros misericordiae fructus praemittit, a quo pauper numquam tristis abscedit. Jugi medicamine opus est medico, ut gemitus alieni doloris excludat: quia infirmitas quae in diem crescit, medicinam in diem requirit. Sed nec minore cura nobis providendum est, ut abundantibus eleemosynis curemus, si quid in nobis cruentum, si quid est sordidum. Non enim statim sanantur vulnera quae semel laveris. Saepe excisi corporis medicina repetenda est. Si vul
Abbreviated transcription (Latin):
michi manducare: sitiui & non dedistis mͥ bidere.
Quicumq gͦ dilectissimi ur̃m ad illud celestis regni
consortium uenire defiderat: primo loco pauꝑtati
manum porrigatꝰ. nec alienas lacrimas ociose respici¬
at: quia uuum queniq fiue boni oꝑis siue mali. sen¬
tentia retributionis expectatꝰ. ita dño dicente. Quȩ¬
cumq seminauerit homo: illa & mecet. Int̾ cetera
ergo dilectissimi. quib religiose uitȩ studio oꝑa appo¬
minus. non pretermittamus necessitatem panpum
ne ꝑdamus infelicium cominercia lacrim.rum. in
hoc enim stat apud dnm ratio pecumȩ: ꝑmise ros lis¬
pensata. ut quanto plus homo erogat. canto fenoris
plus reponat. Sic multis seminib mulia parturi¬
uit: ac multis parturientib multiplicata omsur¬
partien serit parum mecet: ita & qui parum ero¬
gauerit. parum recipiet. Qui niduil serit nichil
reponit: ita sic ut qui parum recondit. mintus
sepe ieuinet. Quando aut̃ potest fieri. ut horno

Expanded text:
non dedistis bibere . Quicumque ergo, dilectissimi, vestrum ad illud coelestis regni consortium venire desiderat, primo loco paupertati manum porrigat, nec alienas lacrymas otiose respiciat; quia unumquemque sive boni operis, sive mali sententia retributionis exspectat, ita Domino dicente: Quaecumque seminaverit homo, illa et metet . Inter caetera ergo, dilectissimi, quibus religiosae vitae studio opera apponimus, non praetermittamus necessitatem pauperum, ne perdamus infelicium commercia lacrymarum. In hoc enim stat apud Dominum ratio pecuniae per miseros dispensata, ut quanto plus homo erogat, tanto fenoris plus reponat. Sic multis seminibus multa parturiunt, ac multis parturientibus multiplicata consurs quod qui parum serit parum metet, ita et qui parum erogaverit, parum recipiet; qui nihil serit, nihil reponit; ita fit ut qui parum recondit, invitus saepe jejunet. Quando autem potest fieri ut homo
Abbreviated transcription (Latin):
secretum pectoris pulsat: & fiebiti oratione auxili¬
um celestis miserationis implorat: sensitm q mu¬
nus dõ offerens. S ista succedentib uotis uuide¬
mus aliquotiens unuĩsa subito ammuni exede.¬

Expanded text:
secretum pectoris sui pulsat, et flebili oratione auxilisecretum pectoris sui pulsat, et flebili oratione auxilium coelestis miserationis implorat, se suumque munus Deo offerens. Sed ista succedentibus votis videmus aliquoties universa subito animum excede
Abbreviated transcription (Latin):
mortem ceperit non timere. Et miramur quare
aliquotiens dñs undantib lacrinris tam tarde
respondeat: nec ęxatidiat supplicantium uoces
iustis dolorib seruientib. Miramur quare
non sollicito agricole letior se solito cultore com¬
ponat: quare uon fecundo cespite multi plex spi¬
ca parturrat: quare non pinguis oleȩ exhibeant
presumptuose commertia: quare non plenis tor¬
cularib subdit copiosa uindemia. Nemo hic
terre imputet: nemo intemperiem arris acci set
manus arida nichil colligit: aut si colligerit apr
amittit. Infructuiosi agricolȩ semꝑ uacua a oci¬
osa funt horrea. Nam & inde descendit: quod
Aquotiens non inuenit mediciua quos sanet.
Difficile ẽ ut medicus manun fidelit̾ acco mnino¬
det: quem frequent̾ languentis promissio uana
desticuit. Ecce hic filii sui infirmitate suspirat:
& scõrum ianũas die noctu q precib inquietat:
hȩc mariti. ille uxoris suȩ ualitudine. afftictus

Expanded text:
mortem coeperit non timere. Et miramur quare mortem coeperit non timere. Et miramur quare aliquoties Dominus undantibus lacrymis tam tarde respondeat, nec exaudiat supplicantium voces justis doloribus servientes! Miramur quare non sollicito agricolae laetior se solito cultura componat, quare non fecundo cespite multiplex spica parturiat, quare non pingues oleae exhibeant pretiosa commercia, quare non plenis torcularibus sudet copiosa vindemia! Nemo hic terrae imputet, nemo intemperiem aeris accuset: manus arida nihil colligit; aut si collegerit, mox amittit. Infructuosi agricolae semper vacua et otiosa sunt horrea. Nam et inde descendit, quod aliquoties non invenit medicina quos sanet. Difficile est ut medicus manum fideliter accommodet, quem frequenter languentis promissio vana destituit. 3. Ecce hic filii sui infirmitate suspirat, et sanctorum januas die noctuque precibus inquietat. Haec mariti, ille uxoris suae valetudine afflictus,
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit quodlibet impetrat: si feneratori suo celeri
satisfactione respondeat. Ille uͦ qui ꝑfidia arguit.
semꝑ creditoris sui ianam clausam inuentt. Et
quamuis frequenter penset ac supplicet: tristis &
uacuus cum increpatione recedit. Sigͦ homohom¬
ne mentiendo adu̾sum se odia excitat: quanto
magis sideo fatiat. &celestis maiestatis dnm. lu¬
brica pinssione decipiat: Ido hȩc ꝓposuimus di¬
lectissimi: quia solent aliquanti inminentib pe¬
riculis. ita animorum uota componere. ut acco¬
dente tempore obliuiscantur se aliquid dũo ꝓ
misisse. Hic hostiam corporis sui offe t: ille ręni¬
tentie lacrimas reꝑmittic. Alius in amore eccłia¬
rimi: alius in honore scorum uoti reus exstitit.
S ista tam facile est promitere. quam negate.
circa quos tam duu durat spes deuotionis impłen¬
dȩ : quamdui dolor sentitur incapite. Ita paui¬
latim consuescit promissa denegare: postquam

Expanded text:
fuerit quodlibet impetrat, si feneratori suo celeri fuerit quodlibet impetrat, si feneratori suo celeri satisfactione respondeat. Ille vero quem perfidia arguit, semper creditoris sui januam clausam invenit; et quamvis frequenter, pulset ac supplicet, tristis et vacuus cum increpatione recedit. Si ergo homo homini mentiendo adversum se odia excitat; quando magis si Deo fallat, et coelestis majestatis 6 Dominum lubrica promissione decipiat? 2. Ideo haec proposuimus, dilectissimi, quia solent aliquanti imminentibus periculis ita animorum vota componere, ut accedente tempore obliviscantur se aliquid Domino promisisse. Hic hostiam corporis sui offert; ille poenitentiae lacrymas repromittit: alius in amore ecclesiarum, alius in honore sanctorum voti reus exstitit. Sed ista tam facile est promittere quam negare, circa quos tam diu durat spes devotionis implendae quam diu dolor sentitur in capite. Ita paulatim consuescit promissa denegare, postquam
Abbreviated transcription (Latin):
corporando: s etiam nr̃o hoc ut suscitari debeamꝰ
semꝑ in corde mittendo: Doye. xuii. Serino ua¬
lexi an ep̃i de ꝓmissis & ñ redditis.
ihono obnoxius beneficus
dilectissimi. promissionis
suȩ satis faceret. & studio
deuotionis implendę fidẽ
placitis. exhiberet: neminẽ
unquam repetitio debiti
ingrata tonfunderetꝰ. nec
esset auquam imputandi
locus. si mor ꝓmisi munis
uotum sequeretur affectus. S inde ẽ quod int̾dum
amicitiarum. fides lesa suspirat: quia necesse est
aliquotiens homini aut redibitions increpare mo¬
ram: aut debitoris exprobrare ꝑsidiam. Iuimicit¬
as enim dixisse ẽ: promissa deriegasse: quia adlitẽ
ꝑtinet. si quid aut hic inuitus reddit: aut ille ꝑmc
quid beneficia gr̃ȩ capiant: si ante diem creditorẽ
suum debitor solutione preueniat. Quicumq
autem peciniam cominodatam ultro reddidert:
sibi reponit. Non difficile enim homo cum opꝰ

Expanded text:
corporando, sed etiam nostra hoc ut suscitari debeamus, corporando, sed etiam nostra hoc ut suscitari debeamus, semper in corda mittendo. HOMILIA XVI. IN DOLIA IV. De promissis et non redditis. 1. Si homo obnoxius beneficiis, dilectissimi, promissioni suae satisfaceret, et studio devotionis implendae fidem placitis exhiberet; neminem umquam repetitio debiti ingrata confunderet: nec esset cuiquam imputandi locus, si mox promissi muneris votum sequeretur effectus. Sed inde est quod interdum amicitiarum fides laesa suspirat, quia necesse est aliquoties homini aut redhibitionis increpare moram, aut debitoris exprobare perfidiam. Inimicitias enim dixisse est promissa denegasse: quia ad litem pertinet, si quid aut hic invitus reddit, aut ille per quid beneficia gratiae capiant, si ante diem creditorem suum debitor solutione praeveniat. Quicumque autem commodatam pecuniam ultro reddiderit, sibi reponit. Non difficile enim homo cum opus
Abbreviated transcription (Latin):
festina xespondet saluatori. Unde recte sequitur:
& ait. Ad olescens. tibi dico. surge. Et resedit qui
erat mortutis: & cepit loqui. & dedit illum ma¬
tri suȩ. Residet quippe qui erat mortuus: cum
interna compunctione reuiuiscit peccator. Inci¬
pit loqui: cum reducis indicia uitȩ. cunctis qui
peccata luxerunt ostendit. Redditur matri: cũ
ꝑsacerdotalis decreta iudicii cominunioni socia¬
tur ȩccłiȩ. Accepit aut̃ om̃s timor: & magnifica¬
bant dm̃ dicentes. Quia ꝓpħa magnus furrexit
inobis. Quanto desꝑatior anime mors aduitã¬
reuocatur: tanto plures eodem exemplo corrigun
rum quo gradꝰ altior: eo casus grauior. Quo aut̃
grauior casus: eo pietas erigentis gratior. Quo uͦ
gratior in eis pietas dmͣ apparuit: eo certior cune¬
tis penitentib spes salut̾is effulfit: ut iure om̃s
qui audunt dicant. Quia d̾s suscitauit plebẽ
suam: Non tantum modo u̾bum suum semel in¬

Expanded text:
festina respondet Salvatori. Unde recte sequitur: festina respondet Salvatori. Unde recte sequitur: Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. Residet quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator. Incipit loqui, cum reducis indicia vitae cunctis, qui peccatum luxerant, ostendit. Redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communioni sociatur Ecclesiae. Accepit autem omnes timor, et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit inrevocatur, tanto plures eodem corriguntur exemprum quo gradus altior, eo casus gravior; quo autem gravior casus, eo pietas erigentis gratior: quo vero gratior in eis Domini pietas apparuit, eo certior cunctis poenitentibus spes salutis apparuit, ut jure omnes qui audiunt, dicant: Quia Deus visitavit plebem suam. Non tantummodo verbum suum semel in
Abbreviated transcription (Latin):
suscitasse testatur: ut uno nobis exemplum imu¬
tande pietatis ostenderet in alt̾o fidem mirande
potestatis astrueret. & accessit & tetigit loculum.
Hi aut̃ qui portabant steterunt. Loculus in quo
mortiuuis effertur: male secura desperati ꝑ eccatoris
conscientia ẽ. Qui uͦ sepeliendum portant: uel
immuida desiderra quȩ hominem rapiunt. in
interitum. uel lenocinia blandientium sunt ue¬
nenata saciorum: quȩ peccata nimirum dum
alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortu¬
os suos. Mortuos quippe mortui sepeliunt. cum
peccatores quiq sui similes. alios nociuo fauore
demulcent: congestaq pussime adulationis mole
nequa aliquando spe resurgendi potiantur op¬
primunt. Dño gͦ loculum tangente. funeris ba¬
uili steterunt: quia suꝑni formidine uidicii. at¬
tacta conscientia. & carnalium sepe affiuentium
uoluptatum. et inuiste laudantium turbam co¬
hercens ad seipsam reuertitur: uocantiq ad uitã

Expanded text:
suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imisuscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet; in altero, fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant steterunt. Loculus, in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dum alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congestaque pessimae adulationis mole, ne qua aliquando spe resurgendi potiantur, opprimunt. Domino ergo loculum tangenti funeris bajuli steterunt, quia formidine superni judicii attacta conscientia et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad se ipsam revertitur, vocantique ad vitam
Abbreviated transcription (Latin):
reserat aditus. Obsecro dne̾ ui̾u. cunctas mee
ciuitatis portas. portas iusticie facia: ut inges¬
sus ineas confiteat. nomini tuo q magresta¬
ti: cum ministris celestib eam crebius in mui
non fetor elati cadaueris occurrat. sed occupet
salus muros illuis. & portas eius laudatio. Et hec
nidua erat: & turba ciuitatis multa cum illa
Uiduam esse eccłiam: omiis anima que sponsi de¬
miniq sui se morte redemptam menunit agi¬
cit. Diumo aut̃ nittu multa dnñi tutya. mult
uiduam comitabatur: ut uiso tanto miractilo
multi testes. multi fierent dei la datores. Qui
Noli flere. Desiste inquit quasi i or duum fleri
quem mox uiuum resurgere uidebis. Ubi
stice nonati dogia confunditur:. qui de sua
dicia suꝑbe głatus. huunlem pen. itentium ⁊¬
dationem euac̾are conaun: neramo matie
desiam de natorum suorum spiritali excir
plorantem. spem uitȩ redonandȩ negat consola¬
ri debere. & pulchre enuangłista dñm prius

Expanded text:
reddit aditus. Obsecro, Domine Jesu, cunctas meae civitatis portas justitiae facias, ut ingressus in eas confitear nomini tuo, tuaeque majestati cum ministris coelestibus eam crebrius invisenti, non fetor elati cadaveris occurrat, sed occupet salus muros illius, et portas ejus laudatio. Et haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu multa Dominum turba, multa viduam comitabatur, ut viso tanto miraculo multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quamr eam, dixit illi: Noli flere. Desiste, inquit, quasi mortuum flere quem mox resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentum mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam de natorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evangelista Dominum prius
Abbreviated transcription (Latin):
cto indicat aliud e̾ẽ quod pͥncipalit̾ datus. Aliuid
quod supra additur.Q Quia nobis in intentione
ȩteruitᷤ mrsu uero temporalitas esse debetꝰ. et
illud datui. & hoc imnirum exhabundanti suꝑ ad¬
de misericordia.
notienscumq dilectissinis.
caritatem ur̃am ꝓstudio
religionis ammonere
opus ẽ: totiens nobis illa
sententia enuangłice lec¬
tionis occurritꝰ quȩ fu¬
turo uidicio int̾ bonos
malosq discernit. Quã
iquis neglexerit: lacͥmas
metet. si quis excoluerit habundantissimos letitię
fructus acquiret: ita euuangłista dicente. Cuniue¬
nerit dñs in maiestate sua. & segregauerit malos a
bonis: dicet ad illos qui adextris funt. uenite pos¬
fidete mecum regnum celorum: esurnui & dedistis
michi manducare. sitiui & dedistis michi bibere:

Expanded text:
cto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud cto indicat aliud esse quod principaliter datur, aliud quod superadditur. Quia enim nobis in intentione aeternitas, in usu vero temporalitas esse debet; et illud datur, et hoc nimirum ex abundanti superaddem misericordia. Quotiescumque, dilectissimi, charitatem vestram pro studio religionis admonere opus est, toties nobis illa sententia evangelicae lectionis occurrit, quae futuro judicio inter bonos malosque discernit: quam si quis neglexerit, lacrymas metet; si quis excoluerit, abundantissimos laetitiae fructus acquiret, ita evangelista dicente: Cum venerit Dominus in majestate sua, et segregaverit malos a bonis, dicet ad illos qui a dextris sunt: Venite, possidete mecum regnum coelorum. Esurivi, et dedistis mihi manducar
Abbreviated transcription (Latin):
nolite insublime tolii Prohibita sollicitudine
de alimentis: conse.nt̾ ut ñ excollantur am¬
nuit. Orimo eium hoc ad necessitatem implendã
iomo querit. Cum aut̃ hȩc habundauerint: in¬
cipit et suꝑbire detalib. Tale ẽ hoc: ac si se uul¬
neratus quis iactet. quod habeat multa empla¬
sla domo: cum hoc illi bonum ẽẽt. ut ulnera
lon haberet: & ne uno quidẽ indigeret em plastro.
Hec eium omnia gentes inquirunt. Pater enim
uester scic: qm̃i his indigetis. Ueruntamen que¬
lite regnum di: ꝙ hȩc omina adicientur uabis.
sumendum ẽ: hac sententia dẽclarauit cum aie.
dum: & ibi finis censtituendꝰ. ꝓpt̾ quod omnia
faciamus. quec̃q facimus. S quia in hac uita
militamus: ut ad illuñ. regnum ꝑuenire possimꝰ.
quȩ uita sine his necessariis agi non potestꝰ: adicien¬
tur hȩc uobis inquit: s uos regnum di querite.
Qui enim non ait dabuntui: s adicientur: ꝓfe¬

Expanded text:
nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis, consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Haec enim omnia gentes mundi quaerunt. Pater autem vester scit quoniam his indigetis. Verumtamen quaerite rsumendum est, hac sententia declaravit, cum ait: dum, et ibi finis constituendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profe
Abbreviated transcription (Latin):
uestiebatur sicut unum existis. & reuera quȩ re¬
tricum: potest florib comparari: Quidita ru¬
bet ut rosaͥ quid ita candet ut lilium : Uiole
uͦ purpuram. nullo superari murice: oculorum
magis quam sermonum indicium ẽ. Si autem
fenim quod hodie inagro. & cras inclibanum inte¬
titur ds̃ sic uestitꝰ quantomagis uos pufillȩ fidi:
Cras inscͥpturis. futurum tempiis intelligitur: qi¬
cente iacob. & exaudiet me cras iusticia mea. Et
insamuhelis phantasinate. phytonissa loquitur
adsaulem. Cras eris mnecum. Ꝙ uos nolite quere¬
re quid manducetis: aut quid bibatis. Notandum
quod non an olite querere uel solliciti ee̾ de cibo
aut podi: aut indumento: s expressius quid in¬
quit manducetis. aut quid bibatis. & supra: neq
corpori quid uestiamini. Ubi tͥ uidentur argui:
qui spreto uictu. uel uestitu cominun. lautiora
sibi uel austeriora pre his cum quib uitam du¬
cunt. alimenta uel indumenta requirunt. Et

Expanded text:
vestiebatur sicut unum ex istis. Et revestiebatur sicut unum ex istis. Et rea, quae pictura textricum, potest floribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum indicium est. Si autem fenum quod hodie in agro est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, pusillae fidei? Cras in Scripturis futurum tempus intelligitur, dicente Jacob: Et exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate, Pythonissa loquitur ad Saulem: Cras eris mecum . Et vos, nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis. Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Et
Abbreviated transcription (Latin):
idinatũ
est in rerum natura ł quam irrationabilia ficuti
suut aues. Quis aut̃ ur̃m cogitando potest adi¬
cere adstaturam suam cubitum unum: Si ergo
neq qͦd minimum ẽ potestis. quid decetõ solliciti
estis: Idẽ cuius potestate atq dominatu factũ ẽ
ut adhanc staturam corpus ur̃m ꝑduceretur:
eus prouidentia etiam uestiri porest Non autẽ
ura cura factum ẽ: ut adhanc staturam ueniret
corpꝰ urͣ̃m. Ex hoc intelligi potest. quod sicuretis &
uelicis adicere cubitum unum huic stature: non
potestis. Illi gͦ etiam regendi corporis criram relii¬
quite: euius uidetis cura factum e̾e̾ ut tante sta¬
ture corpus habeatis. Si ergo inquit neq quod
tum. ꝓpt̾ uestimentum: sicut datum ẽ ꝓpt̾ alimen¬
tum. Itaq sequitur & dicit. Considerate libia qͦ¬
modo crescunt: non laborant. non nent. S ista
docinuenta non sic allegorice discutienda sunt:
nt queramus quid significent corui. aut lilia. Po¬
sita iunt enim ut dereb minorib maiora ꝑsuade¬

Expanded text:
dinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? Id est, cujus potestate atque dominatu factum est, ut ad hanc staturam corpus vestrum perduceretur, ejus providentia etiam vestiri potest. Non autem vestra cura factum esse, ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod tum propter vestitum, sicut datum est propter alimentum. Itaque sequitur, et dicit: Considerate lilia quomodo crescunt, non laborant, non nent. Sed ista docuut quaeramus quid significaverit avis aut lilia, posita sunt enim ut de rebus minoribus majora persuade
Abbreviated transcription (Latin):
maculata uirgo mat̾ eccłia: singuli quiq tanͣ
fidelium uniuersalis se ęccłiȩ filios rectissime fa¬
tentur. Nam et electus quilibet quando ad fidẽ
imbuitur̾ filius ẽ: quando alios mibuit mat̾ ẽ
Annon mat̾no erga paruulos agebat affectu qui
ait. Filioli mei quos iterum parturio donec for¬
metur xp̃s inuobis: Portam eiuitatis quai de¬
functus efferebatur: puto aliquem desensibus
esse corporeis. Qui enim seminat int̾ fiũs discor¬
dias: qui iniquitatẽ mexcelsum loquitur ꝑoris
portam extrahitur mortuus. Qui uiderit mul¬
erem ad concupiscendum eam: ꝑ oculorũ po:¬
tam sue mortis indicia ꝓfert. Qui fabulis or¬
sis obscenis ue carminib uel detractionib aurẽ

Expanded text:
maculata virgo, mater Ecclesia, singuli quique tamen fidelium universalis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est. Quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis? Portam civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis. Qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelsum loquitur, per oris portam extrahitur mortuus. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis indicia profert. Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem
Abbreviated transcription (Latin):
Nescio si tu aliquando dato magno precio capti¬
uum redimas: qui de retam parua suspiras.
Qui pauꝑi miseretur: do feneratur. Unde di¬
lectissimmi moneo. ut nemo partem diiitum do
sudtrahat: qui iustis ladorib non difficile boni
oꝑis fructum reportatꝰ:. hac cum misedie mer¬
cedem multiplici miseratione compensat. Non
dtibitenus itaq erogare: non dissimilemus
expendere: marima enim semꝑ fuit apud cul¬
tores terrȩ spes alende uitȩ. exhabundantia se¬

Expanded text:
Nescio, si tu aliquando dato magno pretio captiNescio, si tu aliquando dato magno pretio captivum redimas, qui de re tam parva suspiras. Qui pauperi miseretur, Deo feneratur . Unde, dilectissimi, moneo ut nemo partem divitiarum Deo subtrahat, qui justis laboribus non difficilem boni operis fructum reportat, cum misericordiae mercedem multiplici miseratione compensat. Non dubitemus itaque erogare, non dissimulemus expendere. Maxima enim semper fuit apud cultores terrae spes alendae vitae, ex abundantia se
Abbreviated transcription (Latin):
facile plane & sinc difficultate potest implere
mandatum: cui ultra possibilitatẽ nichil constat
impositum. Scio quidem census tenues frequent̾
bone uoluntati obsistere: ita ut nonsit in quo
se oꝑa preciose erogationis extendant. S si uia
quȩ maiora sunt implere non possumus: uel
hȩc quȩ parua & facilia sunt non preter miitamꝰ.
frange esurienti panem: Adhȩc quis non deuota
mente respondeat Quamius pauꝑtate opp̾s¬
sus sit. & tota uictus mendicitate suspiret: ali¬
oquin aut mnnium mendicus. aut satis uauꝰ
est: qui in facienda elemosina non ẽ fracti panis
erogatione contentus. S dicis. Multa mi¬
nutatun dispensata. massam faciunt. Uerũ
ẽ. Sed quantum ẽ isttid. ad illud quod dicit
diĩs: Ego uobis reddam centuplumꝰ insuꝑ &
uitam ȩternam : Tutamen qui tam inuitꝰ
fracti panis portuinculam porrigisꝰ qui face¬
res si ate auri pondus. si argenti preciosum
talentum. aut aliquid integrum peteretur:

Expanded text:
Facile sane et sine difficultate potest implere Facile sane et sine difficultate potest implere mandatum, cui ultra possibilitatem nihil constat impositum. Scio quidem census tenues frequenter bonae voluntati obsistere, ita ut non sit in quo se opera pretiosae cogitationis extendant. Sed si illa quae majora sunt implere non possumus, vel haec quae parva et facilia sunt non praetermittamus. Frange esurienti panem. Ad haec quis non devota mente respondeat, quamvis paupertate oppressus sit, et tota victus mendicitate suspiret? Alioquin aut nimium mendicus, aut satis vanus est, qui in facienda eleemosyna non est fracti panis erogatione contentus. Sed dicis: Multa minutatim dispensata massam faciunt. Verum est: sed quantum est istud ad illud quod dicit Dominus: Ego vobis reddam in centuplum, insuper et vitam aeternam ? Tu tamen, qui tam invitus fracti panis portiunculam porrigis, quid faceres, si a te auri pondus, si argenti pretiosum talentum, aut aliquid integrum peteretur?
Abbreviated transcription (Latin):
adimscdiam prouocat. aut infelicitas desolati¬
onis: aut infirnntas senectutis.. Uidemus & qͦd
peius ẽ frequent̾ multitudinẽ captiuorum nudis
errare corporib. Quid tͥ prodest habundantia
diuitiarum tuarum. si in conspectu tuo unus al¬
geat. alt̃ esuriat: Ecce imininet tempus dilec¬
tissiumi uste recributionis & ꝓmissȩ in celestibus
uiunus hereditatis. Frogenns ergo & expendamꝰ
in hoc scło: si uultis partem diuitiarum. obtinea¬
mus in celo. Audite dñm dicentem. Thesauriza¬
te uobis thesauros incelo. Q alibi. Facite uobis
saculos qui non ueterescant. B̾ene dilectissimi
qualitate disposuit: ut infaciendis elemosinis.
nec diues nec pauper excusare se possit. ita ut htue
qui plurimum possidebat thesauros iuberet ero¬
gare: illuui quem nouerat pauꝑtatis squalore sor¬
dere: esurienti panem iuberet frangere. Quȩ
aut̃ tam nacua horrea. quȩ sustinere non posfint.
tamtenitis erogationis expensam: aut qui tam
iniseri census quos possit conturbare mendieus:

Expanded text:
icordiam provocat aut infelicitas desolationis, aut infirmitas senectutis. Videmus, et quod pejus est, frequenter multitudinem captivorum nudis errare corporibus. Quid tibi prodest abundantia divitiarum tuarum, si in conspectu tuo unus algeat, alter esuriat? 5. Ecce imminet tempus, dilectissimi, justae retributionis et promissae in coelestibus munus haereditatis. Erogemus ergo et expendamus in hoc saeculo, si vultis partem divitiarum obtineamus in coelo. Audite Dominum dicentem: Thesaurizate vobis thesauros in coelo ; et alibi: Facite vobis sacculos, qui non veterascunt . Bene, dilectissimi,qualitate disposuit; ut in faciendis eleemosynis nec dives, nec pauper excusare se possit: ita ut huic qui plurimum possidebat, thesauros juberet erogare; illum quem noverat paupertatis squalore sordere, esurienti panem juberet frangere. Quae autem tam vacua horrea, quae sustinere non possint tam tenuem erogationis expensam? aut qui tam miseri census, quos possit conturbare mendicus?
Abbreviated transcription (Latin):
Qua non ualet simul
transitorra & ȩterna di¬
ligere. Si emui eterni¬
tatem diligemus. cime¬
ta temporalia musu nͣ
inaffectu possidemus
Aut enim unum odiet.
& alterum diliget. aut
uni adherebit. & alt̾m
contempnet. Hec tierba diligent conliderandã
sunt. Namqui si nt duo dñi. consequent̾ ex
ponit dicens. Non potestis dõ seruire & mani¬
mone. Audiat hoc auaruis: audiat qui censet᷑.
nocabulo &p̃iano. non posse fimul mammone. Lioe
habet diuitias: s qui seruit diuitus. Qui eniidi¬
uitiarum seruus est: diuitias custodit ut serius
Qui aut̃ seruitutis excussit uigum: distribitt
eis ut dñs. S qui seruit manimone: illi utiq
frgo ant unum odiet: & alt̾m diligetꝰ. ut fieri
debet diet scilicet diabolum. diliget dm̃. Alte
rebit scilicet diabolo: cum quasi eius p̃mia de̾¬
ditatib suis. qui debonitate eius ad impum¬
tatem sroi blandiuntur Quib ꝑ salomonem
dicitur: Fili ne adicias peccatum siꝑ peccatum:

Expanded text:
a non valet simul transitoria et aeterna diligere. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu, non in affectu possidemus. Aut enim unum odiet, et alterum diliget; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Haec verba diligenter consideranda suntt dicens: Non potestis Deo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano, non posse simul mammonae, hoc habet divitias, sed qui servit divitiis; qui enim divitiarum servus est, divitias custodit, ut servus; qui autem servitutis excussit jugum, distribuit eas, ut dominus: sed qui servit mammonae, illi utique dicitur. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet: odiet scilicet diabolum, diliget Deum. Quodrebit scilicet diabolo, cum quasi ejus praemia temditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
dñc. uiuifica me scđ̾m u̾bum tuum: manifeste
significaus ita sc a dño posse itiuificari: si de suis
ipse utirtutib humilia sentiret. Ut cum ne¬
nerit qui te muitauit: dicat tibi. Amice ascen¬
de suꝑius. Ueniens dñs. quem humilem in¬
uenerit: amici nomine beatificans. suꝑnis ascen¬
dere p̃cipiet. Quicumq enim humiliauerit
sesicit parunlus: hic maior ẽ in regno celoꝵ.
Tunc erit tibi gła. coram simul discumbentib
Puichre dicitur tunc tibi erit głã: ne tunc que¬
rere incipias. quod tibi seruatur infine: Quia
salomon ait. hereditas ad quam festinatur inpͥn¬
cipio. iu nouissnis benedictione carebit. Pocest
aut̃ & inhac uita intelligi: qui in nouissimo lo¬
co recumbens inuenitur:. dño iubente sublimat᷑.
quia cotidie dñs suas nuptias intrat: cotidie mo¬
res. sedes. habitusq conuiuantium diuidicat.ͥ et
suꝑbos despiciens. humilib sepe tanta sui sp̃s
mimera prestat: ut eos merito simul discumben¬

Expanded text:
Domine, vivifica me secundum verbum tuum . Manifeste significans ita se a Domino posse vivificari, si de suis ipse virtutibus humilia sentiret. Ut cum venerit qui te invitavit, dicat tibi: Amice, ascende superius. Veniens Dominus quem humilem invenerit, amici nomine beatificans, superius ascendere praecipiet. Quicunque enim humiliaverit se sicut parvulus, hic est major in regno coelorum. Tunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus. Pulchre dicitur: Tunc erit tibi gloria, ne nunc quaerere incipias quod tibi servatur in fine; quia, sicut Salomon ait, haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit. Potest autem et in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus, quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despicimunera praestat, ut eos merito simul discumben
Abbreviated transcription (Latin):
tione soluebat: comparauit umento quod sol¬
uitur ut ad aquam ducatur: & bene utroq
loco bouem posrit et a sinum: quia siue sapien¬
tes quosq & hebetes. suie ut supradictum ẽ utrũgs
ppłm eos significare sentiannis: eum uidelicet cuꝰ
ceruicem ugum legis attriuit: atq erim quẽtibee
seductor repperit. quasi brutum aninial & milla
ratione utentem. penitus quo uoluit errore sub¬
traxit: om̃s saluator ad teniens sathane uiuctilis
astrictos. omnes inimio concupiscentie puteo
dimersos inuenit. Non ẽ enim distinctio. Om̃s
enum peccauerunt: & egent gła diꝰ itistificati

Expanded text:
tione solvebat, comparavit jumento quod soltione solvebat, comparavit jumento quod solvitur ut ad aquam ducatur . Et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive, ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, eum videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor reperit, quasi brutum animal, et nulla ratione renitens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens, Satanae vinculum adstrictos, omnes in imo concupiscentiae puteo demersos invenit. Non est enim distinctio, omnes enim peccaverunt, et egen
Abbreviated transcription (Latin):
auaritiam disputat: ut uidelicet ꝑ huuis egritu¬
dinem corporis: in illis exprimeretur egritudo
cordis. Deniq pt multa disputationis eius horta¬
menta. stipiunctum ẽ. Audiebant aut̃ hȩc om̃i
pharisei qui erant auari: & deridebant illim.
Ydropicus quippe. quo amplius biberit: amplius
sitit. Et omnis auarus sitim muttiplicat: qui cin
ea quȩ appetit ad eptus fuerit: ad appetenda am¬
plius anhelat. Respondensiũs. dixit adillos.
tores suos phariseos conuincit: ut eosdem etiam
auaritiȩ condempnet. Si uos inquit insabbato
asinum aut bouem aut aliud quodlibet ammai
imputerim decidens eripere festinatis: non anima¬
li s urȩ auaritie consulentese quanto magis ego
hominem qui multo melior est pecore de beolibe¬
rare: Congruent̾q ydropicum aminali quod
cecidit in puteum. comparauit. Humore enim
laborabat: sicut illani intilierem quam decem a
octo annis alligatam dixerit: & ab eadem allega¬

Expanded text:
avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegrituavaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Et respondens ad illos, tores sui Pharisaeos convincit, ut eosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum, aut bovem, aut aliud quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum animali quod cecidit in puteum comparavit: humore enim laborabat. Sicut illam mulierem quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alliga
Abbreviated transcription (Latin):
humor sub cutancris: de uicio ue¬
sicȩ natus: cum inflatione curgen¬
te. & anbelitu fetido ꝓpriumq ẽ
ydropici. quantomagis habundat humore inordi¬
nato: tanto amplius sitire. Et idõ recte comparat᷑
ei: quem fluxus carualium uoluptatum exube¬
rans aggrauat. Comparatur diuiti auaro: qui
quanto ẽ copiosior diuitiis. quib ũbene utitur
tanto ardentius talia concupiscit. Et respondit
iũs dixit ad legis peritos & phariseos. Licet sabbo
curare: Atilli tacuerunt. Quoa dicit᷑ respondisse
iͣs. adhoc respicit quod p̃missum ẽ. S ipsi obseria¬
bant eum. Dominus enim nouit cogitationes ho¬
minitm. S merito interrogati tacent: quii contͦ
se dictum quicquid dixeruit uident. Namsi liat
sabb̾o curare. quare saluatorem ancuret obser¬
uant: Si non licet: quare ipsi sabbato pecora
curant : Ipse uͦ app̃hensum sanauit eum: acch¬
misit. Pro uida dispensatione dñs ante legis pen¬
tos & phariseos ẏdropicum curat: os mor contra

Expanded text:
r subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente et anhelitu fetido: propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat; comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum. Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra
Abbreviated transcription (Latin):
enim tercio negauerat. tercio confitet᷑: & quo¬
tiens culpam delinquendo contraxerat. to¬
tiens gr̃am diligendo conquirit. Uidete gͦ qͣn¬
tum fletus ꝓfuerit petro. Anteqͣm fleret lap¬
fus eͣ: pr̾ea quam fleuit electus ẽ: & qui ant la¬
crimas p̃uaricator exticitꝰ post lacrimas pastor

Expanded text:
num tertio negaverat, tertio confitetur; et quoties culpam delinquendo contraxerat, toties gratiam diligendo conquirit. Videte ergo, quantum fletus profuerit Petro: antequam fleret, lapsus est: posteaquam flevit, electus est; et qui ante lacrymas praevaricator exstitit, post lacrymas past