comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accessisset. multo maior qm lima conspiceret᷑.
Sicut autẽ sol fortior ẽ t̾ra. ita t̾ra fortior
luua ꝑ aliquam quantitatem. De nai
motu conu̾sionis sue amplus incalescit:
cuius ignem dicunt philosophi aqua uutriri
& excontrario elemento uirtutem lummus
& caloris acciꝑe. Unde uidemus eum se¬
pus madidumi atq rorantem. Decur su sꝑ
cum mundo u̾ti. Nam si fixus celo ma¬
neret. om̃s dies & uoc̾tes equales existerent.
S qm̃ alio loco cras occasurum. alio occidis¬
se hesterno iudemus: apparet eum ꝑscipsũ
moueri. ñ cum mundo uerti. Spaciis enim
inequalib orbes annuos conficit. ꝓꝑter
tempoꝵ mnutationes. Oriens diem facit. oc¬
cidens noctem inducit. Nam uadens lon¬
gius ad meridiem hyemem facit. ut & hy¬
bernis humorib ac priuius t̾ra pingnescat.
accedens ꝓpius ad septemtr ionẽ estatẽ reddit.¬
ut fruges maturitate durentur. & quȩ
sunt in humidis incoc̾ta feruefacta
ol oriens diem facit. occidens nocꝰtem.

Expanded text:
accessisset, multo maior quam luna conspiceretur. Sicut autem sol fortior est terrae, ita terra fortior est lunae per aliquam quantitatem. De natumotu conversionis suae amplius incalescit. Cuius ignem dicunt philosophi aqua nutriri, et e contrario elemento virtutem luminis et caloris accipere. Unde videmus eum saepius madidum atque rorantem. De cursu solm mundo verti. Nam si fixus caelo maneret, omnes dies et noctes aequales existerent; sed quoniam alio loco cras occasurum, alio occidisse hesterno videmus, apparet eum per se ipsum moveri, non cum mundo verti. Spatiis enim inaequalibus orbes annuos conficit propter temporum mutationes. Oriens diem facit, occidens noctem inducit. Nam vadens longius ad meridiem hiemem facit, ut hibernis humoribus ac pruinis terra pinguescat. Accedens ut fruges maturitate durentur, et quae sunt in humidis incocta, fervefacta ol oriens diem facit, occidens noctem inducit;
Abbreviated transcription (Latin):
Ego illi neptis filius aut filia.
atris mee fr̾. michi auunculus est:
Ego illi sons filius aut filia.
Auuncul mei pat̾ mͥ auunculus magnꝰ es:
Ego illi sororis filii filuis aut filia.
Auunculi mei auus. mͥ ꝓ auunculus est:
Ego illi filii nepos aut neptis.
Auunculi mei ꝑauus mͥ ab autunculus est.¬
Ego illi neptis filius aut filia.
teminata dicuntur ramusculi.
quos aduocati faciunt iuge¬
nere. cum gradus cognationum
partiuntur. ut puta. ille filius.
iie pater. ille auus.
ille agnatus: & ce

Expanded text:
t filia. . Matris meae frater mihi avunculus est, ego illi sororis filius, aut filia. Avunculi mei pater mihi avunculus magnus est, ego illi filii sororis filius, aut filia. Avunculi mei avus mihi proavunculus est, ego illi filii nepos, aut neptis. Avunculi mei proavus mihi abavunculus estli Neptis filius vel filia Schemata dicuntur Ramusculi quos advocati faciunt nere cum gradus cognationum partiuntur, ut puta, ille filius, ille pater, ille avus, ille agnatus, e
Abbreviated transcription (Latin):
Patrui mei proauus. michi ad patruus ẽ.
atris mei soror michi amita ẽ:
Ego illi frrĩs filius aut filia
Amite inee mat̾ inichi amita magna est:
Ego illi filie frĩs filius aut filia.
Amite mee auia mͥ ꝓmita est:
Ego illi neptis filuis aut filia.
atris mee soror michi matertera est:
Ego illi sororis filius aut filia.
Matertere mee mat̾ mͥ mat̾tera magna est.
Ego illi sororis nepos aut neptis.
Aine mee soror michi ꝓ matertera est:

Expanded text:
Patrui mei proavus mihi adpatruus est ePatrui mei proavus mihi adpatruus est e AMITIS Patris mei soror mihi amita est ego illi Fratris filius aut filia Amitae meae mater mihi amita magna est ego illi Filiae fratris filius aut filia Amitae meae avia mihi proamita est ego illi Neptis filius aut Matris meae soror mihi matertera est, ego illi sororis filius, aut filia. Materterae meae soror mihi matertera magna est, ego illi sororis nepos, aut neptis. Aviae meae soror mihi abmatertera est,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑducatur: nouus. Priuignꝰ ẽ: qui ex alio pa
tre natus ẽ. & pͥuugnus dici putatur: quasi
p̾uigenus. quasi prius genitus. unde & uulgo
ante natus. Uocabula hȩc agente uidentu
decliuata. genitor. genitrix. agnati. agnate.
cognati. cognate. ꝓgenitores. ꝓgenitrices. ger¬
mani. germane. Itẽ de p̾dictis affinitatio
uctor mei generis mͥ pater est:
Ego illi faius aut filia.
Patris mei pat̾ michi auus est.
Ego illi nepos aut neptis.
Patris mei auus michi proauus
Ego illi ꝑnepos ant proneptis.
Patrismei proauus inichi ab aius est:
Ego illi abnepos aut abneptis.
Patris mei ab auus michi attauus est:
Ego illi ad nepos aut ad neptis.
Patris mei a tanus michi tritauus ẽ:
Ego illi trinepos aut trineptis.
atris mei frat̾ michi patruus est:
Ego illi fris silius aut filia.
Patriu mei pat̾ mͥ pater magnꝰ est:
Ego illi filii sris filius aut filia.
Patrui mei auus michi propatruus est.
Ego illi filii nepos aut neptis.

Expanded text:
superducatur novus. Privigsuperducatur novus. Privigtre natus est; et privignus dici putatur quasi privigenus, quia prius genitus. Unde et vulgo antenatus. Vocabula a gente haec videntur declinata: genitor, genetrix, agnati, agnatae, cognati, cognatae, progenitores, progenetrices, germani, germanae. Item de praedictis affinitatibus. Auctor mei generis mihi pater est, ego illi filius aut filia. Patris mei pater mihi avus est, ego illi nepos, aut neptis. Patris mei avus mihi proavus est, ego illi pronepos, aut proneptis. Patris mei proavus mihi abavus est, ego illi abnepos, aut abneptis. Patris mei abavus mihi atavus est, ego illi adnepos, aut adneptis. Patris mei atavus mihi tritavus est, ego illi trinepos, aut trineptis. De patruis. Patris mei frater mihi patruus est, ego illi fratris filius, aut filia. Patris mei pater mihi pater magnus est ego illi Filii fratris filius aut filia Patrui mei avus mihi propatruus est ego illi Filii filiae nepos aut neptis
Abbreviated transcription (Latin):
ab officiis curiȩ ab soluti. Mercennarii sunt.
qui seruiunt accepta mercede. Idẽ & baroues
g̃co nomine. qͦd suit fortes iulaborib. Bari enĩ
dicit᷑ grauis qͦd ẽ fortis. cui contrarius ẽ leuis
id ẽ infirmus. Publicani appellant᷑ conducto¬
res uectigalium fisci uel rerum publicar
siue qui uectigalia publica exigunt. uel qui
ꝑpublica negotia scl̃ lucra sectantur: uide

Expanded text:
ab officiis curiae absoluti. Mercennarii sunt ab officiis curiae absoluti. Mercennarii sunt qui serviunt accepta mercede. Idem et barones Graeco nomine, quod sint fortes in laboribus. βαρὺς enim dicitur gravis, quod est fortis. Cui contrarius est levis, id est infirmus. Publicani appellantur conductores vectigalium fisci, vel rerum publicarum, sive qui vectigalia publica exigunt, vel qui per negotia saeculi lucra sectantur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
quia cuulia muni̾a ꝓcurant & exequunt᷑. Prm¬
cipales. magistratus. & duumiurales curialiũ
officioꝵ ordines sunt. Principales dicti. quod
pͥmi sunt magistratib. Magistrati uͦ qͦd maioriᷤᷤ
sunt reliquis officiis. Duumiuralis tabellio
nocatus. eo qͦd sit portitor tabellarum. Idem¬
& exceptor. idẽ & scriba puplicꝰ. quia ea tantũ
quȩ gestis publicant᷑ scribit. Burgarii abur¬
gis dicti. quia crebra ꝑlimites habitacula
constituta burgos uulgo uocant. Unde &
burgundionum gentis nom̃ in hesit. quos
quondam sub acta germana romani ꝑcasfͣ¬
disposuerunt. atq ita nom̃ ex locis sũpserunt.
Collegiati dicut᷑. qͦd ex eoꝵ collegio custodes
deputent᷑. qui facmus aliqͦd cominiserunt.
Est enim sordidissimum genꝰ hominũ patre in¬
ceito ꝓgenitum. Priuati sunt: extranei ab offi¬
ciis puplicis. Est enum nom̃: magistratum ha¬
benti contrarium. Et dicti priuati. qͦd sint

Expanded text:
quia civilia munera procurant et exequuntur. Prinquia civilia munera procurant et exequuntur. Principales, magistrati et duumvirales curialium officiorum ordines sunt. Principales dicti, quod primi sint magistratibus. Magistrati vero, quod maiores sunt reliquis officiis. Duumvirales  . Tabellio vocatus eo quod sit portitor tabellarum. Idem exceptor, idem et scriba publicus, quia ea tantum, quae gestis publicantur, scribit. Burgarii a burgis dicti, quia crebra per limites habitacula constituta burgos vulgo vocant. Unde et Burgundionum gentis nomen inhaesit, quos quondam subacta Germania Romani per casdisposuerunt, atque ita nomen ex locis sumpserunt. Collegiati dicuntur, quod ex eorum collegio custodiisque deputentur, qui facinus aliquod commiserunt. Est enim sordidissimum genus hominum patre incerto progenitum. Privati sunt extranei ab officiis publicis. Est enim nomen magistratum habenti contrarium, et dicti privati quod sint
Abbreviated transcription (Latin):
sores creauit. qui eoꝵ lib̾tatem tuerentur. & eos
adu̾sus in uiriam nobilitatis defenderent. Uu¬
de & desensores dicti. eo qͦd plebem sͥ cominissã
contra insolentiam imꝑboꝵ defendant. At contͣ
ininc quidam eu̾sores ñ defensores existiunt. Nu¬
merarii uocati sunt. quia puplicum uumnũ
erariis inferunt. functi. ab eo qͦd fungunt᷑ offi¬
cio. & honore aliqͦ dicti. Hincq defunctos mor¬
tuos dicimus. qui compleuerunt uite officia.
sichil enim iam facuuit. Municipes sunt in
codem raunicipio uati ab officio munerum.
dicti: eo qͦd puplica rauiua accipiant. Munia
erim officia sunt. Unide & iramunes diciuit᷑.
qui nullum gerunt officium. Municipales
originales ciues. & in locum officim gerentes.
Decuriones dicti. qͦd sint de ordine curie. Offici¬
um eium curie amininistrant. Unde ñ ẽ decu¬
rio qui suminã ñ intulit. uel curiã participauit.
Curiales aut̾ idẽ & decuriones. Udicti curiales.

Expanded text:
sores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos sores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti, eo quod plebem sibi commissam contra insolentiam inproborum defendant. At contra nunc quidam eversores, non defensores existunt. Numerarii vocati sunt, quia publicum nummum aerariis inferunt. Functi, ab eo quod fungantur officio et honore aliquo dicti. Hinc et defunctos mortuos dicimus, qui conpleverunt vitae officia; nihil enim iam faciunt. Municipes sunt in eodem municipio nati, ab officio munerum dicti, eo quod publica munia accipiunt. Munia enim officia sunt. Unde et inmunes dicuntur, qui nullum gerunt officium. Municipales originales cives et in loco officium gerentes. Decuriones dicti, quod sint de ordine curiae. Officium enim curiae administrant. Unde non est decurio, qui summam non intulit vel curiam participavit. Curiales autem idem et decuriones. Et dicti curiales,
Abbreviated transcription (Latin):
ueteres romanos erant. Est enim nom̃ censoris
dignitas iudicialis. Censere enim iudicare ẽ.
Item censores sunt patrimonioꝵ uidices. A
ciesuris apellati. Iudices dicti. quasi uis dicentes pło:
suie qͦd iure disceptent. Iure aut̃ disceptare est:
iuste iudicare. Nonẽ aut̃ uidex: si ñ ĩneo usticia ẽ
Prxtores aut̃ quasi p̃ceptores cuutatis & pͥucipes.
dem & questores. quasi quesitores: eo qͦd q̃stionib
presunt. Consilium & causa apua eos ẽ. Poeres
sunt pͥncipes ciuitatis. quasi ꝓcedes. qͦd ante oiuũs
honore p̾cedant. Unde & capita trabium quȩ
eniinent extra parietes ꝓces dicuntur. eo quod
primo ꝓcedant. Hinc ad pͥmores facta tͣnslatio
qͥd a cet̾a multitudine ꝓmiuent: Tribuni dicti.
quod plebi ĩura uel oꝑem tribuunt. Constituti
sunt aut̃ sexto anno reges p̾ost exactos. Dum
eium plebs a senatu & consulib premeretur.
tunc ipsa tribunos quasi ꝓprios iudices & defen¬

Expanded text:
veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Non est autem iudex, si non est in eo Pretores autem quasi preceptores civitatis et principes. Idem et questores quasi quesitores, eo quod questionibus presunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur, eo quod primo procedant. Hinc ad primores facta translatio, quod a cetera multitudine prominent. Tribuni dicti quod plebi vel iura vel opem tribuunt. Constituti sunt autem sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos quasi proprios iudices et defen
Abbreviated transcription (Latin):
in habitans multitudo: quasi quisq qͦ uult.
Trib dicunt᷑. tanqͣm curie & cong̾gationes
pͥncipio romani trifarie fuerunt: a romulo
disꝑtiti. id ẽ insenatorib. militib & plebib.
quȩ tam̃ trib nunc multiplicate nom̃ pͥsti¬
num retiuent. Senatui nonĩ etas dedit. qͦd
seniores essent. Alii asinendo dictos accipiunt
senatores. ipsi enim agendi facultatẽ dabant.
Senatus consultus. a consulendo & tractando
ẽ dictus. qͦd sic fit ut consulat. & noc̾e ũ possit
ita ill rem puplicã alebant. Patres conscpti
quia dum ronuilus decẽ curias senatoꝵ elegis¬
set. nomina eoꝵ p̃senti ppło intabulas aureas
contulit: atq inde patres conscͥpti uocati.
Primi ordines senatoꝵ dicuntui illustres.
scdi expectabies. t̾cii clarissimi. Iam in feriꝰ
quartum aliqͦd genꝰ: non ẽ. Quamuis eniim
senatoria quisq origine e̾e̾t usq ad legitimo
annos eques romanꝰ erat: dende accipiebat
honorem senatorie dignitatis. Censores apuid

Expanded text:
vult. Tribus dicuntur, quasi curie et congregationes principio Romani trifarie fuerint a Romulo dispartiti, id est in senatoribus, militibus et plebibus, que tamen tribus nunc multiplicate, nomen pristinum retinent. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. Alii a sinendo dictos accipiunt senatores. Ipsi enim agendi facultatem dabant. Senatusconsultus a consulendo et tractando est dictus, quod sic fit ut consuleat et nocere non possit.ita illi rempublicam alebant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis autem senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud
Abbreviated transcription (Latin):
su. & concordi communione sociatus. Popłs
aut̾ eo distat a plebib. qͦd ppłs uniu̾s ciues
reliquum uulgꝰ sine seniorib ciuitatis. Ppss
gͦ tota ciuitas ẽ: uulgus uͦ plebs ẽ. Plebs aut̃
dicta aplurahtate. maior ẽ enim numerus

Expanded text:
su et concordi communione sociatus. Populus su et concordi communione sociatus. Populus autem eo distat a plebibus, quod populus universi cives reliquum vulgus sine senioribus civitatis. Populus ergo tota civitas est; vulgus vero plebs est. Plebs autem dicta a pluralitate; maior est enim numerus
Abbreviated transcription (Latin):
tegunt pedites alarum uice. Cornua uoca¬
ta extremitas exercitus qͦd intorta sit. Agĩ
catiis. id ẽ eundo. Plautꝰ. Quo te agis: Et¬
ppse ẽ enim exercitus ambulans. Nam agnĩ
dr qͦd in longitudine directum ẽ: quale so¬
les ẽẽ cum exercitus portis ꝓcedit. Quicqͥd
dictum ẽ: de inceps ciiium nomina
summatim subiunigamus. Ciues uocati.
quod in unum coeuntes uiuant. ut uita com¬
munis & oruatior fiat & tutior. Domus unius
familiȩ habitaculum ẽ: sicut urbs unius ppħ.
sicut orbis domicilium. totius generis humans
Est aut̾ domius: geuꝰ. familia. siue cominictio.
uiri et uxoris. Incipit aut̃ aduob. & ẽ nom̃
g̾cum. Nam domata. g̾ci tecta dicuut. Fanula
est. lib̾i ex lib̾is legib suscepti: a femore. Genꝰ
aut agignendo & ꝓgenando dictum. aut ade¬
finitione certoꝵ ꝓgnatoꝵ: ut nationes quȩ
ꝓpriis cognationib t̾minatȩ gentis appellaut᷑.
Populus ẽ humanȩ multitudiuis iuris consen¬

Expanded text:
tegunt pedites alarum vice. 63. Cornua vocategunt pedites alarum vice. 63. Cornua vocantur extremitas exercitus, quod intorta sit. 64. Acatum, id est, eundo. Plautus: Quo te agis ipse? Est enim exercitus ambulans. Nam agmen dicitur quod in longitudine directum est, quale solet esse cum exercitus portis procedit; quidquid dictum est, deinceps civium nomina summatim subjungimus. 2. Cives vocati, quod in unum coeuntes vivant, ut vita communis et ordinatior fiat et tutior. Domus unius famule familie habitaculum est, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Est autem domus genus familie sive coniunctio viri et uxoris. Incipit autem a duobus et est nomen grecum, nam domata grece tecta dicuntur. Familia est liberi ex liberis legibus suscepti, a femore. Genus autem a gignendo et progenerando dictum, aut a definitione certorum prognatorum, ut nationes, quae propriis cognationibus terminatae gentes appellantur. Populus est humanae multitudinis, iuris consen
Abbreviated transcription (Latin):
euocant᷑. Inde etiam consul solebat dicere.
Qui rem puplicã saluam ẽẽ uult: me sequat᷑
Coniuratio. quȩ fu intumultu. qͣndo uicinũ
urbis ꝑiculum singulos urare ñ patitur. s
repente colligitur multitudo. & tu multuosa
inira conflat᷑. Hȩc & tumuituatio dr. In acie
aut̃. nste fere forme sunt. Exercitus. classis.
nodꝰ. cuncus. ale. cormua. agnien. ac forma.
S nomina ab ipsis reb dequib translata
sunt mutuant᷑. Acies dicta. qͦd ferro arma¬
ta sit: & acuimine gladioꝵ. Exercitꝰ multi¬
tudo ex uno gen̾e̾. ab exercitatione belli uo¬
cata. Classes dicte. ꝓpt̾ diuisionẽ exercitus
qui pt᷑ea anampuli dicti sunt. Unde & uir
lebant. Iam ptea & classica natium dicta. Nodꝰ.
equitum. Nodum aut̃ dictum ꝑ difficultate.
qͦd iux possit resolui. Cuneus ẽ collecta in
unum militum multitudo. Unde ꝓpt̾ quod
in unum coit. ipsa coitio inunum cuneus no
dicunt᷑. Aie aut̃ equites ob hoc dicti. quia

Expanded text:
evocantur. Unde etiam consul solebat dicere; evocantur. Unde etiam consul solebat dicere; « Qui rempublicam salvam vult esse, me sequatur. » Conjuratio, quae fit in tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos jurare non patitur: sed repente colligitur multitudo, et tumultuosa in ira conflatur: haec et tumultuatio dicitur. In acie autem istae fere formae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen: quae formas et nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, quia ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere ab exercitatione vo. Classes dictae propter divisionem exercitus, qui postea manipuli dicti sunt. Unde et Verlebant. Iam postea et classica navium dicta. Nodus equitum. Nodus autem dictus, pro difficultate, quod vix possit resolvi. 61. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nomdicuntur; Alae autem equites ob hoc dicti, quia
Abbreviated transcription (Latin):
scalpro int̾ aures ad acto necabant᷑. Castra
sunt: uͭ miles steterit. Dicta aut̾ castra qͥsi
casta. uel qͦd ibi castraretur libido. Nã nunqͣm
his int̾erat mulier. Militia aut̃ a nuilitib.
dicta. aut a multis. quasi multitia. quasi
negotium multoꝵ. ait amole rerum qͣsi
molestia. Legio sex milium armatoꝵ ẽ. ab
electo uocata. quasi lecti: id ẽ armis electi.
ꝓpͥe aut̃ lingua macedonũ phalans. galloꝵ
cat̾ua. nr̃a legio dr. Legio ht̾ sexaginta cen¬
turias. manipulos trignita. cohortes duode¬
cun. turmas ducentas. Centurias dicimus
partes exercitus incentenos milites diuisas. unde
& qui his p̃sunt centuriones dñr. Sibcen¬
turiati uͦ sunt ñ qui inpͥma s qui inscd̾a cen¬
turia sinit: quasi sub pͥma centuria. Camĩ
structi etiam ipsi & inspeculis positi inbello
sunt: ut si pͥmi defecerint. isti ipsi quos sub
esse dixius laborantib pͥmis subueniant.
Unde & ad insidiandum ponitus sub centu¬

Expanded text:
scalpro inter aures adacto necabantur. Castra scalpro inter aures adacto necabantur. Castra sunt ubi miles steterit. Dicta autem castra quasi casta, vel quod illic castraretur libido. Nam numquam his intererat mulier. Militia autem a militibus dicta; aut a multis, quasi multitia, quasi negotium multorum; aut a mole rerum, quasi moletia. Legio sex milium armatorum est, ab electo vocata, quasi lecti, id est armis electi. Proprie autem Macedonum phalanx, Gallorum caterva, nostra legio dicitur. Legio habet sexaginta centurias, manipulos triginta, cohortes duodecim, turmas ducentas. Centuria est pars exeet qui his praesunt, centuriones dicuntur. Subcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria, tamen stricti etiam ipsi et in spiculis positi in bello sunt, ut si prima defecerit, isti, quos sub secunda diximus, laborantibus primis subveniant. Unde ad insinuandum ponitur subcentu
Abbreviated transcription (Latin):
U s qui deserunt ȩxercitũ ad hostes cnseuns
tes: desertores uocantur. Conscͥpti milites dñꝵ.
quia intabulis conferunt᷑ ab eo qui eos c̃rctur
ẽ. sic̃ trauscͥpti uocant᷑. cum de alia inaliam
legionem transeunt. & iide transcͥpti qui
nomina dant ut transcͥbantur: Optiones
dicti. qͦd sint elecꝰti. Nam optare eligere est.
Excubitores dicunt᷑ ꝓ eo qͦd excubias semꝑ ag̃t.
Sunt enun exnumero militũ & in porticib
excubant: ꝓpt̾ regalem custodiam. Excubie
aut̃ diurue sunt: uigilie nocꝰturne. Unde
& uigiles. Uelites erant apud romanosgenꝰ
militiȩ. a uolitando uocati. Lecti enim agi¬
litate iuuenes cum arims suis ptꝰ t̾ga equitũ
eẽt equis dissiliebant. & continuo pedites
ipsi exalia parte equitib ꝑ quos ad uecti fue¬
rant dimicantib hostem ꝑtͣba bant. Abhis¬
gͥ uelitib elefanti qͦndam hannibalis retro
acti. cum regiiam asuis ñ possent: fabrili

Expanded text:
Sed et qui deserunt exercitum ad hostes transeuntes Sed et qui deserunt exercitum ad hostes transeuntes ipsi desertores vocantur. Conscripti milites dicuntur, quia in tabulis conferuntur ab eo qui eos ducturus est, sicut transcripti vocantur cum de alia in aliam legionem transeunt; et inde transcripti, quia nomina dant, ut transcribantur. Obtiones dicti, quod sint electi. Nam optare eligere est, Excubitores dicuntur, pro eo quod excubias semper agunt. Sunt enim ex numero militum et in porticibus excubant propter regalem custodiam. Excubiae autem diurnae sunt, vigiliae nocturnae. Unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militiae, a volitando vocati. Lecti enim agilitatesset, equis desilirent et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus per quos aduecti fuerant dimicantibus, hostem igitur velitibus elephanti quondam Hannibalis retro acti, cum regi iam a suis non possent, fabrili
Abbreviated transcription (Latin):
tes dicti. qͦd equo sedeant. itẽ militat
ille inequestri ordine. Tyrones diciutui
fortes pueri qui ad militiã delegunt᷑: atq
ariis gerendis habiles ex istunt. Hi enini n
ixsola ꝑfessione natiuitatis. s exaspectu &
ualitudine corꝑis existimant᷑. unde & tyro¬
nes dicti. quiq anteqͣm sacram̃to ꝓbati suit:
milites ñ siunit. Romane aut̃ militiȩ mosfuit.
puberes pͥmo exercere armis. Nã sextodeci¬
mo anno tyrones militabant. qͦd eciã solo
sui custodib agebant. De quib uirgilius.
militasse constat. nͥ seruitute deposita: excep¬
io hanmbalis tẽpore. cũ pt camnense p̾lũ
intanta necessitate fuissent romani ut ne
lib̾andoꝵ. quid̾e seruoꝵ daret᷑ facultas. De¬
sertores uocati. qͦd desertis militarib offic iis
eua gant᷑. Hi malios numeros militie nom̃
dare ꝓhibent᷑. s si ñ magni tẽporis culpã
contraxerint. cesi nunieris suis restituunt᷑

Expanded text:
tes dicti quod equo sedeant. Item militat tes dicti quod equo sedeant. Item militat ille in equestri ordine. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam delegantur atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non ex sola professione nativitatis, sed aspectu et valitudine corporis existimantur. Unde et tirones dicti, quique antequam sacramento probati sint, milites non sunt. Romanae autem militiae mos fuit puberes primos exercere armis. Nam sexto decimo anno tirones militabant, quo etiam solo sub custodibus agebant, de quibus Vergilius ervos sane numquam militasse constat, nisi servitute deposita, excepto Hannibalis tempore, cum post Cannense proelium in tanta necessitate fuissent Romani, ut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. Desertores vocati eo, quod desertis militaribus officiis evagantur. Hi in alios numeros militiae nomen dare prohibentur, sed si non magni temporis culpam contraxerint, caesi numeris suis restituuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
iura tribuant. Cyliarchi qͦd mille p̃sunt.
quos nos millenarios nuncuꝑamus: & est
gͥcum nom̃. Centuriones dicti. eo qͦd cen¬
tum p̃sunt militib. sicut quinquagenarii¬
militum. sicut decani ab eo qͦd decẽ militibꝰ
p̃ferunt᷑. Miles dictus. quia mille erant an¬
cea numero uno: uel quia unus ẽ exmille¬
electus. Romulus aut̃ pͥmus exppło mili¬
tes sumpsit. & appellauit. Liber uͦ. primus
militie ordinẽ docuit. Miles aut ordinariꝰ
d̾ix: aut extaa ordinariꝰ. Ordinarius ẽ: qͥ
pordinẽ militat: nec adhuc aliquẽ conse¬
id ẽ humilis militiȩ. Extra ordinarius est:
qui ob uirtutẽ ꝓ mouet᷑ exordine. Eme¬
riti dm̃r ueterani solutiq militia. qui iã
musu p̃lii ñ sunt: & quia mereri militare
d̾r. abstipendiis scilicet quȩ merent᷑. Idem
& ueterani dicunt᷑. quia iam inusu p̃lii ñ
sunt. s pt multos militie labores quietis
suffragium conseciurtur: Equestres mili¬

Expanded text:
iura tribuant. Chiliarchi sunt qui mille presunt, iura tribuant. Chiliarchi sunt qui mille presunt, quos nos millenarios nuncupamus; et est grecum nomen. Centuriones dicti sunt, eo quod centum presunt militibus, sicut quinquagenariimilitum, sicut decani, ab eo quod decem militibus preferuntur. Miles dictus est, quia mille erant antea in numero uno, vel quia unus eelectus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber vero primus militiae ordinem docuit. Miles aut ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, nec adhuc aliquem conseid est humilis militie. Extraordinarius vero, qui ob virtutem promovetur ex ordine. Emeriti dicuntur veterani solutique militia, qui iam in usu prelii non sunt, quia mereri militare r, ab stipendiis scilicet quae merentur. Idem et veterani dicuntur, quia iam in usu proelii non sunt, sed post multos militiae labores quietis suffragium consequuntur. Equestres mili
Abbreviated transcription (Latin):
dici possunt. In bello aut̾. melius ducem no
minari qͣm regem. Nam hoc nom̃ ex pruit
inp̃lio ducentẽ. Unde & uirgilius. Ducese¬
uandri. Salustius. Quo cupidiꝰ in ore ducis.¬
sese quisq bonum ñ dixit in ore consulis.
Monarche sunt: qui singularem possident.
principatum. qualis fuit alexander apud
g̾cos. & iulius apud romanos. Hinc & monar¬
chia d̾r. Monos quippe singularitas g̾co uo¬
mine. archia pͥncipatꝰ ẽ. Tetrarche sunt:
quartã partem regni tenentes. Nam tecra
quatuor sunt. Qualis fuit apud udeam
philippus. Patricii in de uocati sunt: ꝓco
qͦd sicut patres filiis ita p̃uideant rei puph¬
cȩ. Prefecti dicti. qͦd p̃toria potestate presui
Pretores idẽ qui & p̾fecti. quasi p̃positores.
Presides uͦ dicti. qui aliciuus loci tutelam
p̃sidialit᷑ tenent. Tribun militum pͥmum¬
a cesare instituti sunt: qui ꝑlebes murbe
haberent. ut neq pars pph̾ sine auxilio eẽc.

Expanded text:
dici pdici pminari, quam regem. Nam hoc nomen exprimit in praelio ducentem. Unde et Virgilius, ducis Evandri. Sallustius: « Quo cupidise quisque bonum.' Non dixit 'in ore consulis.' Monarchae sunt, qui singularem possident principatum, qualis fuit Alexander apud Graecos, et Iulius apud Romanos. Hinc et monarchia dicitur. μονὰς quippe singularitas Graeco nomine, ἀρξὴ principatus est. Tetrarchae sunt quartam partem regni tenentes: nam τέτταρα quattuor sunt; qualis fuit apud Iudaeam Philippus. Patricii inde vocati sunt, pro eo quod sicut patres filiis, ita provideant reipublicae. Praefecti dicti, quod praetoria potestate praesint. Praetores, idem qui et praefecti, quasi praepositores. Praesides vero dicti, qui alicuius loci tutelam praesidialiter tenent. Tribuni a Cesare instituti sunt, qui plebes in urbe haberent, ut neque pars populi sine auxilio esset;
Abbreviated transcription (Latin):
de italiȩ reguuicula exortũ. totũ orbẽ t̾raꝵ.
paulatim belligerando obtinuit. Om̃s enun
nationes. uel int̾fecte abeis uel tributo &
do uocati. Sicut enim sacerdos a scĩficando.
ita & rex a regendo. Non aut̾ regit qͥ ñ cor¬
rigit. Recte gͥ faciendo regis nom̃ denet᷑
peccando amittitur: Vude & apud uet̾es
tale erat ꝓu̾bium. Rex eris si recte faciaᷤ.
si ñ facias: ñ eris. Regie uirtutes precipue
duȩ. iusticia & pietas. Plus aut̾ in regib lau¬
datur pietas. nam iusticia ꝑse seuera ẽ. Pri¬

Expanded text:
de Italie regiuncula exortum, totum orbem terrarum, paulatim belligerando, obtinuit. Omnes enim nationes, vel interfecte ab eis, vel tributo et do vocati. Sicut enim sacerdos a sacrificando, ita et rex a regendo. Non autem regit, qui non corrigit. Recte igitur faciendo regis nomen tenetur, peccando amittitur. Unde et apud veteres tale erat proverbium: 'Rex eris, si recte facias: si non facias, non eris.' Regiae virtutes praecipuae duae: iustitia et pietas. Plus autem in regibus laudatur pietas; nam iustitia per se severa est.
Abbreviated transcription (Latin):
& locis int̾ se ordiuata atq distuicta. Nani sic̃
illud prius & hoc post̾i̾us: ita illud in orien¬
te. hoc in occidente ex ortum ẽ. Deniq in
illius fiue. huius iniciũ confestim fuit. Regna
cȩt̾a cetiq reges. uelut apendices istoꝵ habent᷑.¬

Expanded text:
t locis inter se ordinata atque distincta. Nam sicut illud prius et hoc posterius: ita illud in Oriente, hoc in Occidente exortum est; denique in illius fine, hujus initium confestim fuit: regna caetera, caeterique reges velut appendices istorum habent
Abbreviated transcription (Latin):
Simpatus g̾ce dictus. eo quod tantã in radiee
uirtutẽ habeat. ut frusta carnis asꝑsa iu
cacabo coagulet. Nͦlipodion. herba cuiꝰ radix
hirta atq crinita ut est polipus: exquo di¬
riuatum ẽ. ut polipodion diceret᷑. Nascitur
inteneris petrarum t̾ris. siue querquis uici¬
nis. Polios agrecis. a latinis omninorbia: qͦd
multis morbis subueniat. Nascitur in montib

Expanded text:
Symphytos Graece dictus eo quod tantam in radice Symphytos Graece dictus eo quod tantam in radice virtutem habeat ut frusta carnis adsparsa in caccabo coagulet. Polypodion herba cuius radix hirta atque crinita, ut est polypus; ex quo derivatum est ut polypodion diceretur. Nascitur in teneris petrarum terris, sive quercis vicinis. Polios a Graecis; a Latinis omnimorbia, quod multis morbis subveniat. Nascitur in montibus
Abbreviated transcription (Latin):
dr. quod uere primo senescat. unde ꝙ eã
latim senecionem uocant. Nascitur ꝑma¬
cerias. Psillios dicta. quod semen simile pu¬
licis habeat. unde & eam latini herbam
pulicarem uocant. Gerabotane id̾o ageis
hoc nomen accepit. quod remediis ac liga¬
mentis hominum & purificationib sacer¬
ddotum agentilib apta ꝓbaret᷑. unde & eam
pontifices saginen appellabant. quasi saeunen.
Hec & uerbena. quasi pura. Paliurus herba
asꝑrima. & spinosa. Strucios qͣm quidam
herbam lanariam uocant. eo qͦd pleriq la¬
nam ex eo lauent. Nascitur in locis cultis.
Splenos dicta. quod splen auferat. Uel scole
pendros. qͦd folia ipsius scolopendro anima¬
runt. Nascitur in locis asperis atq incultis.
Marrubium quem gͣci prasium dicunt.
uocatum ꝓpt̾ amaritudiunẽ. Nascitur auri¬
in campis. Absintium g̾cum nom̃. cuius
ꝓbabilius ẽ qͦd inponto regione nascituir.
unde & absintium ponticum nomiuatui.

Expanded text:
dicitur, quod vere primo senescat: unde et eam dicitur, quod vere primo senescat: unde et eam Latini senicionem vocant. Nascitur per macerias. Psyllios dicta quod semen simile pulicis habeat: unde et eam Latini herbam pulicarem vocant. Hierobotane ideo a Graecis hoc nomen accepit quod remediis ac ligamentis hominum et purificationibus sacerdotum a gentibus apta probaretur. Unde et eam pontifices sagmen appellabant, quasi sancimen; haec et verbena, quia pura. Paliurus, herba asperrima et spinosa. Struthios, quam quidam herbam lanariam vocant, eo quod plerique lanam ex ea lavent. Nascitur in locis cultis. Splenos dpendrios, eo, quod folia ipsius scolopendrae animarunt. Nascitur in locis asperis atque cultis. 58. Marrubium, quod Graeci prasium dicunt, vocatum propter amaritudinem. Nascitur  est. Absinthium Graecum nomen. Cuius probabilius est quod in Ponti regione nascitur; unde et absinthium Ponticum nominatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Boglosos agrecis dicta. eo quod folia
asꝑrima ad modum lingnȩ bouis habeat:
quȩ nurum in modum obsapientiam nu¬
triendam tuno in fuudenda a uet̾ib memo¬
ratur. conuiuiis quoq hilaritatẽ p̃bere
fertur ꝓ holere etiam sumitur. Arnoglosos
id ẽ agni lingua. quȩ a romanis plantago dr
qͦd planta eius cito ad hereat t̾rȩ. Hanc mul¬
ti ꝓholere uescunt᷑. & pilos quȩ apud nos
serpillus uocatui. ꝑ eo quod radices eius longe
serpant. Eadem & matris aniniola. ꝓpt̾ qͦd
menstrua moueat. Aristologia d̃r. qͦd mul¬
erib fȩtis optima sit. Nam suꝑsessa pt partũ.
matricem beneficio uaporis expurgat. Huiꝰ
herbe genera sunt duo. quarum una aristo¬
logia rotunda dr. ꝓpt̾ qͦd rotundam radicẽ
habeat. alt̾a aristologia longa. quia radicẽ
longã habet cum ramis & foliis longiorib:
qͣmͣ etiam & dactilin uocant. qͦd sit radice
robore digitali & longa. Erigonon. agrecis

Expanded text:
. Buglossos a Graecis dicta eo quod folia . Buglossos a Graecis dicta eo quod folia asperrima ad modum linguae bovis habeat. Quae mirum in modum ob sapientiam nutriendam vino infundenda a veteribus memoratur. Convivii quoque hilaritatem praebere fertur: pro olere etiam sumitur. Arnoglossos, id est agni lingua, quae a Romanis plantago dicitur, quod planta eius cito adhaereat terrae. Hanc multi pro olere vescuntur. Herpyllos, quae apud nos serpillus vocatur, pro eo quod radices ipsius longe serpant. Eadem et matris animula, propter quod menstrua moveat. Aristolochia dicitur quod mulieribus fetis optima sit. Nam supersessa post partum matricem beneficio vaporis expurgat. Huius herbae genera sunt duo; quarum una aristolochia rotunda dicitur, propter quod rotundam radicem habeat; altera aristolochia longa, quia radicem longam habet cum ramis et foliis longioribus; quam etiam et dactylitin vocant, quod sit radice robore digitali et longa. Erigeron a Graecis
Abbreviated transcription (Latin):
atq galathia asiȩ. Satureia calida eꝓpe
iguita: unde & illi nomen inditun credunt.
qͦd ꝓnos facit inuenerem. Satirion dicta
a satiris ꝓpt̾ incendium libidinis quam¬
uulgus instincum uocant. uenerem enĩ
suscitat. Idem & orcis. qͦd radix eius in
modum testiculoꝵ sit: quos g̾ci orci uocant.
Idem & leporina. ꝓpt̾ qͦd caulem mollem e¬
nuttat. Urtica ex eo uocata. qͦd tactus enis
corpus adurat. Est enim ignee omnino
naturȩ: & tactu ꝑurit. unde & pruriginẽ
facit. Artemesia herba diane agentilib
consecrata ẽ: unde & nuncupata. Grece
dicta. quod malimaciam odorem habeat:
appellata. qͦd sit breuis. & ꝑt̾ram strata: &
muuita. foliis paruissimis. Peon quidam
nedicus fuit. a quo peonia herba ꝑhibet᷑
inuenta. ut omerus dicit. Hanc quidam
glesidem uocant᷑. quod dulcis saporis fit.¬
cu uel pentorobiuam anunero granorum.
uel ut alii dactilos a digitoꝵ siniuitudine.

Expanded text:
atque Galatia Asiae. Satureia calida, et prope atque Galatia Asiae. Satureia calida, et prope ignita. Unde illi et nomen inditum credunt, quod pronos facit in Venerem. 43. Satyrion dicta a Satyris, propter incendium libidinis, quamvulgus stingum vocat, Venerem enim suscitat. Eadem et orchis, quod radix ejus in modum testiculorum sit, quos Graeci ὄρχεις vocant. Item et leporina, propter quod caulem mollem emittat. 44. Urtica vocata, quod tactus ejus corpus adurat. Est enim igneae omnino naturae, et tactu perurit, unde et pruriginem facit. 45. Artemisia herba Dianae a gentilibus consecrata est, unde et nuncupata. Graece los Graece dicta, quod mali Matiani odorem habeat, appellata quod sit brevis et per terram strata et minuta foliis parvissimis. Paeon quidam medicus fuit, a quo Paeonia herba perhibetur inventa, ut Homerus dicit. Hanc quidam glycysiden vocant, quod dulcis saporis sit, vel pentorobinam a numero granorum; vel, ut alii, dactylos a digitorum similitudine.
Abbreviated transcription (Latin):
solita ẽẽt. Hysopus herba purgandis pui¬
monib apta. unde & inuet̾i testamento
ꝑhysopi fasciculum asꝑgebant᷑ anni sangͥ¬
ne. qui mundari uolebant. Nascitur in
petris. herens saxo radicib. Reubarbarũ
sie reu ponticum. illud qͦd tͣus damibium
in solo barbarico. istud qͦd circa pontum col
tica Iusquiamos ag̾cis dicta. a latinis herba
calicularis. qͦd calicul eiꝰ nifiguram canta¬
rorum nascantur ut ẽ malipunici. quoꝵ
ora serrata sunt: habentes intrinsecus se¬
mina papaueris similia. Hȩc herba & it¬
sana uocatur. quia usus enis periculosus est.
Deniq si bibatur uel edatur insaniam fac̃.
uel somnii imaginem turpidani. Hanc
nulgus milimindrum dicit. ꝓpt̾ qͦd alie¬
nationem mentis inducit. Sarifraga uoca¬
ta. qͦd semen eiꝰ petras inuesica frangat acq
comminuat. Gentiana uom̃ sumpsit
ut medici inemorant. ab inuentore. radici¬
b arisologie similib. nascitin. sub alꝑib

Expanded text:
solita esset 39. Hyssopus herba purgandis pulsolita esset 39. Hyssopus herba purgandis pulmonibus apta. Unde et in Veteri Testamento per hyssopi fasciculos aspergebatur agni sanguine, qui mundari volebat. Nascitur in petris haerens saxo radicibus. 40. Reubarbarum, sive reuponticum: illud, quod trans Danubium in solo barbarico; istud, quod circa Pontum colltica. 41. Hyoscyamos a Graecis, a Latinis herba calicularis, quod calculi ejus in figuram cantharorum nascantur, ut est mali Punici, quorum ora serata sunt, habentia intrinsecus semina papaveris 356 similia. Haec herba et insana vocatur, quia ejus usus periculosus est. Denique si bibatur, vel edatur, insaniam facit, vel somni imaginem torpidam. Hanc vulgus milimindrum dicit, propter quod alienationem mentis inducit. 42. Saxifraga vocata, quod semen ejus petras in vesica frangat, atque comminuat. Gentiana nomen sumpsit, ut medici memorant, ab inventore, radicibus aristolochiae similibus. Nascitur sub Alpibus,
Abbreviated transcription (Latin):
Gliciriza grece ex eo dicta qͦs dulcem rada
adypsos: quia sitientib sicim sedat. Ora
contea uocata. quod hasta eus uaria sit. in
modum colubri. similitudinẽ q draconis.
initetur: uel quod eam herbam iuꝑa tiniȩ
at. Celidonia id̾o dr. uel quod aduentu hirun¬
dinum uidet᷑ erumpere. uel qͦd pullis hirun¬
diium si oculi auferant᷑. matres eoꝵ illis ex
hac herba mederi dicantur:. Elictropium
noĩ accepit primo qͦd estiuo solsticio floreat.
quod solis motib folia circumacta conu̾tat:
unde & alatinis solsequia mincupatur. Nam
& sole oriente flores suos aꝑit. item se reclutlit.
cum sol occubuerit. Ipsa ẽ qmͣ latini intubũ
saluaticum uocant. Hȩc & uerrucana. quod
extinguat uerrucas. ex aqua potata. uel in
cathaplasiate posita abstergat. Penta filon
anuiero folioꝵ dicta. unde & eam latini
quinq foluun uocant. herba ad eo munda
ut purificationi & templis adhiberi agentib

Expanded text:
Glycyrrhiza Graece ex eo dicta, quod dulcem radicem Glycyrrhiza Graece ex eo dicta, quod dulcem radicem ἄδιψος, quia sitientibus sitim sedat. 35. Dracontea vocata, quod hasta ejus varia sit in modum colubri, similitudinemque draconis imitetur, vel quod eam herbam vipera timeat. 36. Chelidonia ideo dicitur, vel quod adventu hirundinum 355 videtur erumpere, vel quod pullis hirundinum si oculi auferantur, matres eorum illis ex hac herba mederi dicuntur. 37. Heliotropium nomen accepit primo, quod aestivo solstitio floreat, vel quod solis motibus folia circumacta convertat. Unde et a Latinis solisequia nuncupatur. Nam et sole oriente flores suos aperit; idem se recludit, cum sol occubuerit. Ipsa est quam Latini intubum silvaticum vocant. Haec et verrucaria, quod extinguat verrucas ex aqua pota, vel in cataplasmate posita abstergat. 38. Pentaphyllon a numero foliorum dicta, unde eam Latini quinque folium vocant: herba adeo munda, ut purificationi et templis adhiberi a gentilibus
Abbreviated transcription (Latin):
sagitas a corpore inhereutes eiciunt.
Hanc quidã latinoꝵ poleium martis dñt.
ꝓpt̾ belli tela excutienda. Mandragora.¬
qͦd habeat inala suaue olentia. in magni¬
tudinem mali maciam unde & eam lati
ni malum t̾rȩ nocant. Hanc poete antr¬
pomorreos appellant. qͦd habeat radicẽ
formam hominis sumi lautẽ. Antropos
missa ad bibendum datur his. quorum
corpꝰ ꝓpt̾ curam secandum ẽ: ut soporati
dolorem ñ sentiant. Huius species due.
femina foliis lactrice similib mala gene¬
rans insimilitudine prunarum. mascu¬
lus uͦ foliis betȩ similib. Papatter herba
tib facit sucus eiꝰ. Alia ẽ usualis. alia agito¬
tis. ex qua fluit sucus quem opion appel¬
lant. Coloquintida cucurbita agrestis
co loquintida quod sit fructu rotundo
atq foliis ut cucumeris usualis. Cen¬
tauream g̾ci uocant. qm̃ acirone cental¬
quia locis humectis & limosis nascitui:
Eadem & fel t̾re ꝓpt̾ amaritudinem.

Expanded text:
sagittas a corpore inhaerentes ejiciunt. sagittas a corpore inhaerentes ejiciunt. Hanc quidam Latinorum poleium Martis dicunt propter belli tela excutienda. Mandragora habeat mala suave redolentia in magnitudine mali matiani; unde et eam Latini vocant malum terre. Hanc poete antropomoreos appellant quia habeat radicem formam hominis similantem: antropos ixtus ad bibendum datur illis quorum corpus propter curam secandum est, ut soporati dolorem non sfemina, foliis lactucae similibus, mala generans in similitudinem prunarum; masculus vero foliis betae similibus. Papaver herba tibus facit. Eius alia est usualis, alia agrestis, ex qua fluit sucus quem opion appellant. Colocynthis ccolocynthis, quod sit fructu rotundo, atque foliis, ut cucumis usualis. 33. Centauream Graeci vocant, quoniam a Chirone Centauquia locis humectis nascitur. Eadem et fel terrae propter amaritudinem. 34.
Abbreviated transcription (Latin):
sunt genera. album & nigrum. Acone por¬
tus ẽ bitiniȩ. qui ꝓuentu maloꝵ graminũ
usq ad eo celebris est: ut noxias herbas aco¬
nitas illinc nominemus. Nam toxica ue¬
nena eo dicta. qͦd ex arborib toxeis expri¬
muntur: maxime apud cantabriam.
Euforbium dictum quod eiꝰ succus ocu¬
loꝵ acuat uisum: cuius ius tanta est:
ut duris carnib suꝑ iecta citius quoqui
compellat. Nascitur in multis locis. seã¬
plurima in mauritania. Laser herba nas¬
citur in monte oscobari. ubi & ganges fui¬
uius oritur. cuius sucus dictus primũ lgp
qm̃ mnanat in modum lactis. de inde risuꝙ
rissimi sucus. Panaces herba fraglantis
odoris. tirso ferulȩ similis. exquo ꝓfluit
sucus. qui opopanacis dr. crocens & pm¬
gnis. odore grauis & amarissimus. Galba¬
apud uirgilium cerua uuluerata saltus
ꝑagrat dictannos. Tante enim potentiȩ
ẽ ut ferrum a corpore expellat. sagitas
excutiat. Unde & eius pabulo fere ꝑcusse

Expanded text:
autem genera, album et nigrum. 25. Acone porautem genera, album et nigrum. 25. Acone portus est Bithyniae, qui proventu malorum graminum usque adeo celebris est, ut noxias herbas aconita illinc nominemus. Nam toxica venena ex eo dicta, quod ex arboribus taxeis exprimantur, maxime apud Cantabriam. 26. Euphorbium dictum, quod ejus succus oculorum acuat visum. Cujus vis tanta est, ut duris carnibus superadjecta citius coqui compellat. Nascitur in multis locis, seplurima in Mauritania. 27. Laser herba nascitur in monte Oscobagi, ubi et Ganges fluvius oritur, cujus succus dictus primum lacsir, quoniam manat in modum lactis, deinde, usu rissimi succi. Panace herba fragrantis odoris, thyrso ferulae similis, ex qua profluit succus, qui opopanace dicitur, croceus et pinguis, odore gravis, et amarissimus. Galbaapud Virgilium cerva vulnerata saltus peragrat Dyctaeos: tantae enim potentiae est, ut ferrum a corpore expellat, sagittas excutiat. Unde et ejus pabulo ferae percussae
Abbreviated transcription (Latin):
& decus pulcͥtudinis in candore retinet fo¬
liorum. Rosa abspecie floris nuncupata.
quod rutilanti colore rubeat. Lilia lacꝰtei
floris herba. unde & nuncupata. quasi
ladia: cuius dum candor sit infoliis. auri
tam̃ species intus effulget. Uiola ꝓpt̾ uim
odoris nomen accepit. Huius gen̾a sunt
tria. purpureum. album. melinium. Acan¬
tus herba egyptia semꝑ frondens. spinis¬
ꝑlena. flexibile uirgultum. in cuiꝰ imita¬
tione arte uestis ornatur: quȩ acantina
dr & acantis dicta. Edera dicta. qͦd arborib
reptando adhereat. Dequa uirgilius. Int̾
uctrices ederam tͥ serpere lauros. Alii ede¬
ram auint uocatam. qͦd hedis supra lactis
sicos. Nam antiformacon ebrietatis est:
siquis ab edera coronetur. Elleborum
memorant ing̾cia circa elleborum quen¬
dam fluiium plurmium gigni. atq uide
a grecis appellari. Hunc romani alio no¬
mine ueratium dicunt. ꝓ eo qͦd simiptũ
motam mentẽ insanitatẽ reducit. Duo aut̃

Expanded text:
 decus pulchritudinis in candore retinet fo decus pulchritudinis in candore retinet foliorum. Rosa ab specie floris nuncupata, quod rutilanti colore rubeat. Lilia lactei floris herba, unde et nuncupatur, quasi liclia; cuius dum candor sit in foliis, auri tamen species intus effulgit. Viola propter vim odoris nomen accepit. Huius genera sunt tria: purpureum, album, melinum. Acanthus herba Aegyptia semplena, flexili virgulto. 21. In cujus imitatione arte vestis ornatur, quae acanthina dicitur, et acanthis dicta. 22. Hedera dicta, quod arboribus reptando adhaereat. De qua Virgilius: Inter victrices hederam tibi serpere lauros. Alii hederam 352 aiunt vocatam, quod haedis supra lactis sicos. Nam antipharmacum ebrietatis est, si quis potus hedera coronetur. 24. Elleborum memorant in Graecia circa Elleborum quemdam fluvium plurimum gigni, atque inde a Graecis appellari. Hoc Romani alio nomine veratrum dicunt, pro eo quod sumptum, motam mentem in sanitatem reducit. Duo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
flos cius odorem refert. de quo uirgaus. Re
g̾cum nom̃. quod latine dr flos timi. Nam
flos grece timum uocatur. Est aut̃ flos
timbre similis. Sansucus quẽ latini ama¬
racum uocant. cuius nominis usum uir¬
ginus etiam aduienerem referens ait. Ubi
mollis amaracus illum florib aspirans am¬
plectitur umbra. Apta ẽ aut̃ hȩc herba
uinguentis. unde et nom̃ traxit amaracus. a
ꝑuero cuiusdam regis. qui casu lapsus duna
ferret unguenta. nouum et gratissimum
ex confusione odorem creauit. Iacintus her¬
ba ẽ. hñs florem purpureũ. Trarit aut̾ no¬
men a puero quodam nobili. qui in saltibus
int̾ purpureos flores reꝑtus ẽ int̾fectus: de¬
ditq nom̃ herbe puerilis funeris casus. Est
aut̃ radice & flore uiolȩ similis. pueros ab
ub̾tate retinens. Narcissus herba fabulose
impositum nom̃ ht̃. aquodam puero cuniꝰ
membra in hunc florem transierunt. qui
et nom̃ narcissi in appellatione custodit:¬

Expanded text:
flos eius odorem refert. De quo Vergilius Gflos eius odorem refert. De quo Vergilius GGraecum nomen, quod Latine dicitur flos thymi; nam flos Graece θύμον vocatur: est autem flos thymbrae similis. Sampsuchus, quem Latini amaracum vocant. Cuius nominis usum Vergilius etiam ad Venerem referens ait Aen. 1, 693: Ubi mollis amaracus illum floribus aspirans amplectitur umbra. Apta est autem haec herba unguentis: unde et nomen traxit amaracus a puero cuiusdam regis, qui casu lapsus, dum ferret unguenta, novum et gratissimum ex confusione odorem creavit. Hyacinthus herba est habens florem purpureum. Traxit autem nomen a puero quodam nobili qui in saltibus inter purpureos flores repertus est interfectus; deditque nomen herbae puerilis funeris casus. Est autem radice et flore bulbi similis, pueros a pubertate retinens. Narcissus herba fabulose inpositum nomen habet a quodam puero cuius membra in hunc florem transierunt, qui et nomen Narcissi in appellatione custodit et