comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rant reni in noctem sustinuere. Tantisper camillus defuit auctor
Coetera codem ordine codemq fortune euentu gesta. quin etiam du¬
cibus captiuis qui cedi nocturne superfuerant ad aliam manum
tuscorum ad salinas profecti noctem insequentem ex improuiso
maiorem cedem edidere. Dupliciq uictoria ouantes uehios rede¬
unt. Romae interim plerumq obsidio segnis & utrinque silen¬
tium esse. Ad id tantum intentis gallis nequis hostium euadere
inter stationes posset. Cum repente iuuenis romanus admiratio¬
ne in se ciues hostesq conuertit. Sacrificium erat statutum in qui¬
rinali colle genti fabiae. Ad id faciendum .C. fabius dorsum ga¬
bino cinctus sacra manibus gerens cum de capitolio descendisset
per medias hostium stationes egressus nihil ad uocem cuiusquam
terrorem ue motus in quirinalem collem peruenit. Ibiq omnibus
solemniter peractis eadem reuertens similiter constanti uultu gra¬

Expanded text:
rant, rem in noctem sustinuere. tantum par Camillo defuit auctor: rant, rem in noctem sustinuere. tantum par Camillo defuit auctor: cetera eodem ordine eodemque fortunae euentu gesta. quin etiam ducibus captiuis qui caedi nocturnae superfuerant, ad aliam manum Tuscorum ad Salinas profecti, nocte insequenti ex improuiso maiorem caedem edidere, duplicique uictoria ouantes Ueios redeunt. Romae interim plerumque obsidio segnis et utrimque silentium esse, ad id tantum intentis Gallis ne quis hostium euadere inter stationes posset, cum repente iuuenis Romanus admiratione in se ciues hostesque conuertit. sacrificium erat statum in Quirinali colle genti Fabiae. ad id faciendum C. Fabius Dorsuo , Gabino <cinctu in>cinctus sacra manibus gerens cum de Capitolio descendisset, per medias hostium stationes egressus nihil ad uocem cuiusquam terroremue motus in Quirinalem collem peruenit; ibique omnibus sollemniter peractis, eadem reuertens similiter constanti uoltu gra
Abbreviated transcription (Latin):
dam in hostem ipsum improuidos tulit. Magna pars in antiatẽ¬
agrum delati incursione ab oppidanis in palatos facta circumue¬
niuntur. Similis in agro uehienti tuscorum facta strages est.
qui urbis iam prope quadringentesimum annum uicine oppres¬
se ab hoste inusitato inauditoq adeo nihil miserti sunt ut in ag¬
rum romanum eo tempore incursiones facerent pleniq praede
uehios etiam praesidiumq & spem ultimam romani nominis in
animo habuerint oppugnare. Uiderant eos milites romami uagã¬
tes peragros & congregato agmine praedam pre se agentes &
castra cernebant haud procul uehiis posita. Inde primum misc¬
ratio sui deinde indignitas atq ex ea ira animos cepit. Etruscis
etiam a quibus bellum gallicum in se auertissent ludibrio esse cla¬
des suas. Ux temperauere animis quin extemplo impetum fa¬
cerent. compressiq a ceditio centurione quem sibi ipsi prefece¬

Expanded text:
dam in hostem ipsum improuidos tulit. magna pars in agrum Antidam in hostem ipsum improuidos tulit. magna pars in agrum Antiatem delati incursione ab oppidanis in palatos facta circumueniuntur. similis in agro Ueienti Tuscorum facta strages est, qui urbis iam prope quadringentensimum annum uicinae, oppressae ab hoste inuisitato, inaudito, adeo nihil miseriti sunt ut in agrum Romanum eo tempore incursiones facerent, plenique praedae Ueios etiam praesidiumque, spem ultimam Romani nominis, in animo habuerint oppugnare. uiderant eos milites Romani uagantes per agros et congregato agmine praedam prae se agentes, et castra cernebant haud procul Ueiis posita. inde primum miseratio sui, deinde indignitas atque ex ea ira animos cepit: Etruscisne etiam, a quibus bellum Gallicum in se auertissent, ludibrio esse clades suas? uix temperauere animis quin extemplo impetum facerent; compressi a Q. Caedicio centurione quem sibimet ipsi praefece
Abbreviated transcription (Latin):
passim ferarum ritu sternuntur. nunc a secundis rebus magis etiã
solito in cauti si uobis animo est tueri menia uestra nec pati haec
omnia galliam fieri prima uigilia capite arma. frequentes me se¬
quimini ad cedem non ad pugnam nisi uictos somno uelut pe¬
cudes trucidandos tradidero non recuso eundem ardee rerum me¬
arum exitum quem romae habui. Equis iniquisq persuasum erat
tantum bello uirum neminem usquam ea tempestate esse. Con¬
tione dimissa corpora curant. intenti ꝗͣ mox signum daretur.
Quo dato primo silentio noctis ad portas cum camillo presto fue¬
re. Egressi haud procul urbe sicut predictum erat castra gallorũ
intuta neglectaq ab omni parte nacti cum ingenti clamore inua¬
dunt. nusquam proelium in omnibus locis cedes est nuda corpo¬
ra & soluta somno trucidantur. Extremos tamen pauor e cubili¬
bus suis excitos quae aut unde uis esset ignaros in fugam & quos¬

Expanded text:
passim ferarum ritu sternuntur, nunc ab secundis rebus magis etiam passim ferarum ritu sternuntur, nunc ab secundis rebus magis etiam solito incauti. si uobis in animo est tueri moenia uestra nec pati haec omnia Galliam fieri, prima uigilia capite arma frequentes, me sequimini ad caedem, non ad pugnam. nisi uinctos somno uelut pecudes trucidandos tradidero, non recuso eundem Ardeae rerum mearum exitum quem Romae habui'. aequis iniquisque persuasum erat tantum bello uirum neminem usquam ea tempestate esse. contione dimissa, corpora curant, intenti quam mox signum daretur. quo dato, primae silentio noctis ad portas Camillo praesto fuere. egressi haud procul urbe, sicut praedictum erat, castra Gallorum intuta neglectaque ab omni parte nacti cum ingenti clamore inuadunt. nusquam proelium, omnibus locis caedes est; nuda corpora et soluta somno trucidantur. extremos tamen pauor cubilibus suis excitos, quae aut unde uis esset ignaros, in fugam et quos
Abbreviated transcription (Latin):
in medium conferre. Et quando uobis pro tantis uestris in me
meritis gratiam referam: si nunc cessauero. Aut ubi usus erit
mei uobis : si in bello non fuerit hac arte in patria steti & in uic¬
tus bello pace ab ingratis ciuibus pulsus sum. Uobis autem ardea¬
tes fortuna oblata est & pro tantis prolatis populi.r. beneficus qu¬
anta ipsi meministis nec enim exprobranda apud iemores sũt
gratiae referendae & huic urbi decus ingens belli ex cominun ho¬
ste pariendi qui effuso agmine aduentat. Gens est cui natura
corpora animosq magna magis ꝗͣ firma dederit. Eo in certamẽ
omne plus terroris ꝗͣ uirium ferunt. Argumento sit clades roma¬
na. fatentem cepere urbem. Ex arce capitolioq his exigua resis¬
titur manu. lam obsidionis tedio uicti abscedunt uagiq per ag¬
ros palantur. cibo uinoq raptim hausto repleti ubi nox appent¬
prope riuos aquarum sine munimento sine stationibus a custodus

Expanded text:
in medium conferre. et quando ego uobis pro tantis uestris in me in medium conferre. et quando ego uobis pro tantis uestris in me meritis gratiam referam, si nunc cessauero? aut ubi usus erit mei uobis, si in bello non fuerit? hac arte in patria steti et inuictus bello, in pace ab ingratis ciuibus pulsus sum. uobis autem, Ardeates, fortuna oblata est et pro tantis populi Romani pristinis beneficiis quanta ipsi meministis—nec enim exprobranda ea apud memores sunt —gratiae referendae et huic urbi decus ingens belli ex hoste communi pariendi. qui effuso agmine aduentant gens est cui natura corpora animosque magna magis quam firma dederit; eo in certamen omne plus terroris quam uirium ferunt. argumento sit clades Romana. patentem cepere urbem: ex arce Capitolioque iis exigua resistitur manu: iam obsidionis taedio uicti abscedunt uagique per agros palantur. cibo uinoque raptim hausto repleti, ubi nox adpetitprope riuos aquarum sine munimento, sine stationibus ac custodiis
Abbreviated transcription (Latin):
los predari placuit partim obsideri arcem ut obsidentibus frumẽ¬
tum populatores agrorum preberent. Froficiscentes gallos ab urbe
ad romanam experiendam uirtutem fortuna ipsa ardeam ubi ca¬
millus exulabat duxit qui mestior ibi fortuna publica qͣ sua cum
dus hominibusq accusandis senesceret indignando mirandoq
ubi illi uiri essent qui secum uehios phaleriosq cocpissent qui a¬
lia bella fortius semper ꝗͣ felicius gessissent. repente audit gal¬
lorum exercitum aduentare. atq de eo pauidos ardeates cons¬
ultare. nec secus quam diuino spiritu tactus cum se in mediã
contionem intulisset abstinere assuetus ante talibus concilus ar¬
deates inquit ueteres amici noui etiam ciues mei quando & ues¬
trum beneficium ita tulit & fortuna hoc egit mea. Nemo uestrũ
conditionis meae oblitum me huc processisse putet. Sed res ac pe¬
riculum commune cogit quod quisq possit in re trepida presidu

Expanded text:
los praedari placuit, partim obsideri arcem, ut obsidentibus frumenlos praedari placuit, partim obsideri arcem, ut obsidentibus frumentum populatores agrorum praeberent. proficiscentes Gallos ab urbe ad Romanam experiendam uirtutem fortuna ipsa Ardeam ubi Camillus exsulabat duxit; qui maestior ibi fortuna publica quam sua cum dis hominibusque accusandis senesceret, indignando mirandoque ubi illi uiri essent qui secum Ueios Faleriosque cepissent, qui alia bella fortius semper quam felicius gessissent, repente audit Gallorum exercitum aduentare atque de eo pauidos Ardeates consultare. nec secus quam diuino spiritu tactus cum se in mediam contionem intulisset, abstinere suetus ante talibus conciliis, 'Ardeates' inquit, 'ueteres amici, noui etiam ciues mei, quando et uestrum beneficium ita tulit et fortuna hoc eguit mea, nemo uestrum condicionis meae oblitum me huc processisse putet; sed res ac periculum commune cogit quod quisque possit in re trepida praesidii
Abbreviated transcription (Latin):
nem animos ni uis adhiberetur experiri ultima & impetum face¬
re in arcem statuunt. Prima luce signo dato multitudo omnis in
foro instruitur inde clamore sublato ac testudine facta subeunt.
Aduersus quos romani nihil temere nec trepide. ad omnes aditus
stationibus firmatis. qua signa ferri uidebant ea robore uirorum
opposito scandere hostem sinunt quo successerint magis in arduũ
eo pelli posse per procliue facilius rati. Medio fere cliuo restite¬
re. atq inde ex loco superiore qui prope sua sponte in hostem in¬
ferebat impetu facto strage ac ruina fudere gallos. ut nunquã
postea nec pars nec uniuersi temptauerint tale pugna genus.
Omissa itaq spe perium atq arma subeundi obsidionem parant
cuius ad id tempus u memores & quod in urbe fuerat frumẽtũ¬
incendus urbis absumpserant & ex agris per ipsos dies raptum om¬
ne uehios erat. Igitur exercitu diuiso partim per finitimos popu¬

Expanded text:
nem animos ni uis adhiberetur, experiri ultima et impetum facenem animos ni uis adhiberetur, experiri ultima et impetum facere in arcem statuunt. prima luce signo dato multitudo omnis in foro instruitur; inde clamore sublato ac testudine facta subeunt. aduersus quos Romani nihil temere nec trepide; ad omnes aditus stationibus firmatis, qua signa ferri uidebant ea robore uirorum opposito scandere hostem sinunt, quo successerit magis in arduum eo pelli posse per procliue facilius rati. medio fere cliuo restitere; atque inde ex loco superiore qui prope sua sponte in hostem inferebat impetu facto, strage ac ruina fudere Gallos; ut nunquam postea nec pars nec uniuersi temptauerint tale pugnae genus. omissa itaque spe per uim atque arma subeundi obsidionem parant, cuius ad id tempus immemores et quod in urbe fuerat frumentuincendiis urbis absumpserant, et ex agris per eos ipsos dies raptum omne Ueios erat. igitur exercitu diuiso partim per finitimos popu
Abbreviated transcription (Latin):
serandi magis ꝗͣ unquam obsessi sunt quod interelusi a patria ob¬
sidebantur. omnia sua cernentes in hostium potestate. Nec tran¬
quillior nox diem tam fede actum excepit. Lux deinde noctẽ
inquietam insecuta est nec ullum erat tempus quod a noue sem¬
per cladis alicuius spectaculo cessaret. Nihil tamen tot onerati at¬
que obruti malix flexerunt animos quin & si omnia flammis
acruinis equata uidissent quamuis in opem paruumq quem te¬
nebant collem libertati relictum uirtute defenderent. Et iam cũ
cadem quotidie acciderent uelut assueti malis ab alienauerant ab
sensu rerum suarum animos. Arma tantum ferrumq in dextris
uelut solas reliquias spei suae intuentes. Galli quoq per aliquot
dies in tecta modo urbis nequicquam bello gesto cum inter incen¬
dia ac ruias capte urbis nihil superesse preter armatos hostes ui¬
derent nequicquam tot cladibus territos nec flexuros ad deditio¬

Expanded text:
serandi magis qui unquam obsessi sunt quod interclusi a patria obserandi magis qui unquam obsessi sunt quod interclusi a patria obsidebantur, omnia sua cernentes in hostium potestate. nec tranquillior nox diem tam foede actum excepit; lux deinde noctem inquieta insecuta est, nec ullum erat tempus quod a nouae semper cladis alicuius spectaculo cessaret. nihil tamen tot onerati atque obruti malis flexerunt animos quin etsi omnia flammis ac ruinis aequata uidissent, quamuis inopem paruumque quem tenebant collem liberati relictum uirtute defenderent; et iam cum eadem cottidie acciderent, uelut adsueti malis abalienauerant ab sensu rerum suarum animos, arma tantum ferrumque in dextris uelut solas reliquias spei suae intuentes. Galli quoque per aliquot dies in tecta modo urbis nequiquam bello gesto cum inter incendia ac ruinas captae urbis nihil superesse praeter armatos hostes uiderent, nec quicquam tot cladibus territos nec flexuros ad deditio
Abbreviated transcription (Latin):
cuerat principibus gallorum & ostentari quaedam incendia ter¬
roris causa si compelli ad deditionem caritate sedium suarum
obsessi possent & non omnia concremari tecta ut quodcumque
superesset urbis id pignus ad flectendos hostium animos habe¬
rent nequaquam perinde atq in capita urbe prima die aut pas¬
sim aut late uagatus est ignis. Romani ex arce plenam hosti¬
um urbem cernentes uagosq peruias omnes cursus cum alia
atq alia parte noua aliqua clades oriretur non mentibus solum
concipere sed ne auribus quidem atq oculis satis constare pote¬
rant. Quocumq clamor hostium & mulierum puerorumque
ploratus sonitus flamme & fragor ruentium tectorum auertis¬
set pauentes ad omnia animos oraq & oculos flectebant. Uelut ad
spectaculum a fortuna positi occidentis patriae nec ullius rerum su¬
arum relicti preterquam corporum uindices tanto ante alios mi¬

Expanded text:
cuerat principibus Gallorum et ostentari quaedam incendia tercuerat principibus Gallorum et ostentari quaedam incendia terroris causa, si compelli ad deditionem caritate sedum suarum obsessi possent, et non omnia concremari tecta ut quodcumque superesset urbis, id pignus ad flectendos hostium animos haberent, nequaquam perinde atque in capta urbe primo die aut passim aut late uagatus est ignis. Romani ex arce plenam hostium urbem cernentes uagosque per uias omnes cursus, cum alia atque alia parte noua aliqua clades oreretur, non mentibus solum concipere sed ne auribus quidem atque oculis satis constare poterant. quocumque clamor hostium, mulierum puerorumque ploratus, sonitus flammae et fragor ruentium tectorum auertisset, pauentes ad omnia animos oraque et oculos flectebant, uelut ad spectaculum a fortuna positi occidentis patriae nec ullius rerum suarum relicti praeterquam corporum uindices, tanto ante alios mi
Abbreviated transcription (Latin):
da petunt. Inde rursus ipsa solitudine absterriti ne qua fraus hos¬
tilis uagos exciperet in forum ac propinqua foro loca conglobati
redibant. Ubi eos plebis adificuis obseratis patentibus atrus prin¬
cipum maior prope cunctatio tenebat aperta ꝗͣ clausa inuaden¬
di. Adeo haud secus ꝗͣ uenerabundi intuebantur in aedium
uestibulis sedentes uiros preter ornatum habitumq humano au¬
gustiorem maiestatem etiam quam uultus grauitasq oris pre se
ferebat simillimos diis. Ad eos uelut ad simulaera uersi cum
starent. M. papirius unus ex his dicitur gallo barbam suam
ut tum omnibus promissa erat permulcenti scipione eburneo
in caput incusso iram mouisse atq ab eo initium cedis ortum coe¬
teros in sedibus suis trucidatos. Post principum caedem nulli de¬
inde mortalium parci. Diripi tecta exhaustis inici ignes.. Coc¬
terum seu non omnibus delendi urbem libido erat seu ita pla¬

Expanded text:
da, petunt; inde rursus ipsa solitudine absterriti, ne qua fraus hosda, petunt; inde rursus ipsa solitudine absterriti, ne qua fraus hostilis uagos exciperet, in forum ac propinqua foro loca conglobati redibant; ubi eos, plebis aedificiis obseratis, patentibus atriis principum, maior prope cunctatio tenebat aperta quam clausa inuadendi; adeo haud secus quam uenerabundi intuebantur in aedium uestibulis sedentes uiros, praeter ornatum habitumque humano augustiorem, maiestate etiam quam uoltus grauitasque oris prae se ferebat simillimos dis. ad eos uelut simulacra uersi cum starent, M. Papirius , unus ex iis, dicitur Gallo barbam suam, ut tum omnibus promissa erat, permulcenti scipione eburneo in caput incusso iram mouisse, atque ab eo initium caedis ortum, ceteros in sedibus suis trucidatos; post principium caedem nulli deinde mortalium parci, diripi tecta, exhaustis inici ignes. ceterum, seu non omnibus delendi urbem libido erat, seu ita pla
Abbreviated transcription (Latin):
curules gesserant magistratus ut in fortunae pristine honorumq
aut uirtutis insignibus morerentur quae augustissima uestis est
tensas ducentibus triumphantibusue ea uestiti medio edium cu¬
rulibus sellis sedere. Sunt qui. M. fabio pontifice maximo pre¬
fante carmen deuouisse eos se pro patria quiritibusq tradant.
Ealli & quia interposita nocte a contentione pugnae remiserant am¬
mos & quod nec in acie ancipiti usquam certauerant proelio nec
tum impetu aut ui capiebant urbem sine ir sine ardore animoꝵ
ingressi postero die urbem patente collina porta in forum perue¬
niunt. Circuniferentes oculos ad templa deum arcemq totam¬
solam belli speciem tenentem. Inde modico relicto presidio ne quis
in dissipatos ex arce aut capitolio impetus fieret dilapsi ad predam
uacuis occursu hominum uus pars in proxima quaeq tectorum ag¬
mine ruunt pars ultima uelut ea demum intacta & refercta pre¬

Expanded text:
curules gesserant magistratus, ut in fortunae pristinae honorumque curules gesserant magistratus, ut in fortunae pristinae honorumque aut uirtutis insignibus morerentur, quae augustissima uestis est tensas ducentibus triumphantibusue, ea uestiti medio aedium eburneis sellis sedere. sunt qui M. Folio pontifice maximo praefante carmen deuouisse eos se pro patria Quiritibusque Romanis tradant. Galli et quia interposita nocte a contentione pugnae remiserant animos et quod nec in acie ancipiti usquam certauerant proelio nec tum impetu aut ui capiebant urbem, sine ira, sine ardore animorum ingressi postero die urbem patente Collina porta in forum perueniunt, circumferentes oculos ad templa deum arcemqsolam belli speciem tenentem. inde, modico relicto praesidio ne quis in dissipatos ex arce aut Capitolio impetus fieret, dilapsi ad praedam uacuis occursu hominum uiis, pars in proxima quaeque tectorum agmine ruunt, pars ultima, uelut ea demum intacta et referta prae
Abbreviated transcription (Latin):
sent consultantes quisue ca locus fideli asseruaturus custodia esset
optimum ducunt condita in doliolis sacello proximo edibus fla¬
minis quirinalis ubi non despi religio est defodere. Coetera in¬
ter se onere partito feruntur uia quae sublicio ponte ducit ad ia¬
niculum. In eo cliuo eas cum. L. albinus de plebe romana homo
conspexisset plaustro coniugem ac liberos habens inter coeteram
turbam quae inutilis bello urbe excedebat saluo etiam tum discri¬
mine diuinarum humanarumq rerum irreligiosum ratus sacer¬
dotes publicos sacraq populi romani pedibus ire ferriq se ac suos
in uehiculo conspici descendere uxorem ac pueros iussit. uirgines
sacraq implaustrum imposuit & cere quo iter sacerdotibus erat
peruexit. Romae interim satis iam omnibus ut in tali re ad tu¬
endam arcem compositis turba seniorum domos regressa aduen¬
tum ostium obstinato ad mortem animo expectabat. Qui eoꝵ

Expanded text:
sent consultantes, quisue ea locus fideli adseruaturus custodia esset, sent consultantes, quisue ea locus fideli adseruaturus custodia esset, optimum ducunt condita in doliolis sacello proximo aedibus flaminis Quirinalis, ubi nunc despui religio est, defodere; cetera inter se onere partito ferunt uia quae sublicio ponte ducit ad Ianiculum. in eo cliuo eas cum L. Albinius de plebe Romana homo conspexisset plaustro coniugem ad liberos uehens inter ceteram turbam quae inutilis bello urbe excedebat, saluo etiam tum discrimine diuinarum humanarumque rerum religiosum ratus sacerdotes publicas sacraque populi Romani pedibus ire ferrique, se ac suos in uehiculo conspici, descendere uxorem ac pueros iussit, uirgines sacraque in plaustrum imposuit et Caere quo iter sacerdotibus erat peruexit. Romae interim satis iam omnibus, ut in tali re, ad tuendam arcem compositis, turba seniorum domos regressi aduentum hostium obstinato ad mortem animo exspectabant. qui eorum
Abbreviated transcription (Latin):
capte urbis non superesse statuerant exitio cum ipsa res speciesq
miserabilis erat tum muliebris fletus & concursatio incerta nunc
hos nunc illos sequentium rogitantiumq uiros natosq cui se fato
darent. Nihil quod humanis superesset malis relinquebant.
Magna pars tamen earum in arcem suos prosecute sunt. nec pro¬
hibente ullo nec uocante quia quod utile obsessis ad minuendã
imbellem multitudinem id parum humanum erat. Alia maxi¬
me plebis turba quam nec capere tam exiguus collis nec alere in
tanta in opia frumenti poterat ex urbe effusa uelut agmine iam
uno ianiculum petuit. Inde pars peragros dilapsi pars urbes petũt
finitimas sine ullo duce aut consensu suam quisque spem sua cõ¬
silia cõmunibus deploratis exequentes. flamen interim quirinalis
uirginesq uestales omissa rerum suarum cura quae sacrorum secũ
ferenda quae quia uires ad omnia ferenda deerant relinquenda es¬

Expanded text:
captae urbis non superesse statuerant exitio, cum ipsa res speciesque captae urbis non superesse statuerant exitio, cum ipsa res speciesque miserabilis erat, tum muliebris fletus et concursatio incerta nunc hos, nunc illos sequentium rogitantiumque uiros natosque cui se fato darent, nihil quod humani superesset mali relinquebant. magna pars tamen earum in arcem suos persecutae sunt, nec prohibente ullo nec uocante, quia quod utile obsessis ad minuendam imbellem multitudinem, id parum humanum erat. alia maxime plebis turba, quam nec capere tam exiguus collis nec alere in tanta inopia frumenti poterat, ex urbe effusa uelut agmine iam petiit Ianiculum. inde pars per agros dilapsi, pars urbes petunt finitimas, sine ullo duce aut consensu, suam quisque spem, sua consilia communibus deploratis exsequentes. flamen interim Quirinalis uirginesque Uestales omissa rerum suarum cura, quae sacrorum secum ferenda, quae quia uires ad omnia ferenda deerant relinquenda es
Abbreviated transcription (Latin):
num nomen defendere flaminem sacerdotesq uestales sacra pub¬
lica a cede ab incendiis procul auferre. nec ante deseri cultum eoꝵ
ꝗ̃ non supcressent qui colerent si arx capitoliumq sedes deorum
si senatus caput publici consilii si militaris uiuentus superfuerit ĩ¬
minenti ruinae urbis facilem iacturam esse seniorum. Relicte in
urbe utique periture turbe. Et quo id equiore animo deplebe mul¬
titudo ferret senes triumphales consularesq simul se cum illis palã
dicere obituros. nec his corporibus quibus non arma ferre non tue¬
ri patriam possent oneraturos inopiam armatorum. Hac inter
seniores morti destinatos iactata solatia. Uerse inde adhortatio¬
nes ad agmen uiuenum quos in capitolium atq arcem proseque¬
nos omnibus bellis uictricis quecunq reliquissent fortuna. Digre¬
dientibus qui spem omnem atque opem secum ferebant ab his ꝗ

Expanded text:
num nomen defendere; flaminem sacerdotesque Uestales sacra pubnum nomen defendere; flaminem sacerdotesque Uestales sacra publica a caede, ab incendiis procul auferre, nec ante deseri cultum eorum quam non superessent qui colerent. si arx Capitoliumque, sedes deorum, si senatus, caput publici consilii, si militaris iuuentus superfuerit imminenti ruinae urbis, facilem iacturam esse seniorum relictae in urbe utique periturae turbae. et quo id aequiore animo de plebe multitudo ferret, senes triumphales consularesque simul se cum illis palam dicere obituros, nec his corporibus, quibus non arma ferre, non tueri patriam possent, oneraturos inopiam armatorum. haec inter seniores morti destinatos iactata solacia. uersae inde adhortationes ad agmen iuuenum quos in Capitolium atque in arcem prosequenos omnibus bellis uictricis quaecumque reliqua esset fortuna. digredientibus qui spem omnem atque opem secum ferebant ab iis qui
Abbreviated transcription (Latin):
a turmatim barbaris audiebant. omne inde tempus suspensos ita
tenuit animos usque ad lucem alteram ut identidem iam in ur¬
bem futurus uideretur impetus primo aduentu quo accesserant
ad urbem. Mansuros enim ad alliam fuisse nisi hoc consilu fo¬
ret. Deinde sub occasu solis quia haud multum diei supererat¬
ante noctem rati se inuasuros tum in noctem dilatum consiliũ
esse quo plus pauoris inferrent. Postremo lux appropinquans ex¬
ammare timoriq perpetuo ipsum malum continens fuit. Cum¬
signa infesta portis sunt illata. nequaquam tamen ea nocte neq
in scquenti dic similis illi qua ad alliam tam pauide fugerat cuii¬
tas fuit. Nam cum defendi urbem posse tam parua relicta manu
spes nulla esset placuit cum conuigibus ac liberis uiuentutem mil¬
tarem senatusq robur in arcem capitoliumq conscendere armisq
& frumento collatis ex loco inde munito deos hominesq & roma¬

Expanded text:
a turmatim barbaris audiebant. omne inde tempus suspensos ita a turmatim barbaris audiebant. omne inde tempus suspensos ita tenuit animos usque ad lucem alteram ut identidem iam in urbem futurus uideretur impetus; primo aduentu, quia accesserant ad urbem,—mansuros enim ad Alliam fuisse nisi hoc consilii foret,—deinde sub occasum solis, quia haud multum diei supererat,—ante noctem <enim> rati se inuasuros;—tum in noctem dilatum consilium esse, quo plus pauoris inferrent. postremo lux appropinquans exanimare, timorique perpetuo ipsum malum continens fuit cumsigna infesta portis sunt inlata. nequaquam tamen ea nocte neque insequenti die similis illi quae ad Alliam tam pauide fugerat ciuitas fuit. nam cum defendi urbem posse tam parua relicta manu spes nulla esset, placuit cum coniugibus ac liberis iuuentutem militarem senatusque robur in arcem Capitoliumque concedere, armisque et frumento conlato, ex loco inde munito deos hominesque et Roma
Abbreviated transcription (Latin):
sorum spolia legere armorumq cumulos ut mos eis est coacerua¬
re. Tum demum postquam nihil usque hostile cernebant uiam
ingressi haud multo ante solis occasum ad urbem romam perue¬
niunt. Ubi cum pregressi equites non portas clausas non statio¬
nem pro portis excubare non armatos esse in muris retulissent.
Aliud priori simile miraculum eos sustinuit noctemq ueriti & ig¬
note situm urbis inter romam atq amienem consedere. Explo¬
ratoribus missis circa moenia aliasq portas quenam hostibus in
perdita re consilia essent. Romam cum pars maior ex acie ue¬
hios petisset ꝗͣ romam nemo superesse quemquam preter eos qui
romam refugerant crederet complorati omnes pariter uiui mor¬
tiuq totam prope urbem lamentis impleuerunt. Pruatos dein¬
de luctus stupefecit publicus pauor. Postquam nuntiatum est hos
tes adesse mox ululatus cantusq dissonos uagantibus circa moeni¬

Expanded text:
sorum spolia legere armorumque cumulos, ut mos eis est, coaceruasorum spolia legere armorumque cumulos, ut mos eis est, coaceruare; tum demum postquam nihil usquam hostile cernebatur uiam ingressi, haud multo ante solis occasum ad urbem Romam perueniunt. ubi cum praegressi equites non portas clausas, non stationem pro portis excubare, non armatos esse in muris rettulissent, aliud priori simile miraculum eos sustinuit; noctemque ueriti et ignotae situm urbis, inter Romam atque Anienem consedere, exploratoribus missis circa moenia aliasque portas quaenam hostibus in perdita re consilia essent. Romani cum pars maior ex acie Ueios petisset quam Romam, nemo superesse quemquam praeter eos qui Romam refugerant crederet, complorati omnes pariter uiui mortuique totam prope urbem lamentis impleuerunt. priuatos deinde luctus stupefecit publicus pauor, postquam hostes adesse nuntiatum est; mox ululatus cantusque dissonos uagantibus circa moeni
Abbreviated transcription (Latin):
tergo auditus ignotum hostem prius pene ꝗͣ uiderent non modo
non temptato certamine sed nec clamore quidem reddito integri
intactiq fugerunt nec ulla cedes pugnantium fuit. Terga cesa sui¬
met ipsorum certamine in turba impedientium fugam. Circa
ripam tiberis quo armis abiectis totum sinistrum cornu defugit
magna strages facta est. Multosq imperitos nandi aut inuali¬
dos graues loricis alusq tegminibus hausere gurgites. Maxima¬
tamen pars incolumis uehios perfugit. Undo non modo presidii
quicquam sed ne nuntius quidem cladis romam est missus. Adex¬
tro cornu quod procul a flumine & magis sub montes steterat ro¬
mam omnes petiere & ne clausis quidem portis urbis in arcem cõ¬
fugerunt. Gallos quoq uelut obstupefactos miraculum uictoriae
tam repentine tenuit & ipsi pauore defixi primum steterunt ue¬
lut ignari quid accidisset. Deinde insidias uereri. Postremo ce¬

Expanded text:
tergo auditus, ignotum hostem prius paene quam uiderent, non modo tergo auditus, ignotum hostem prius paene quam uiderent, non modo non temptato certamine sed ne clamore quidem reddito integri intactique fugerunt; nec ulla caedes pugnantium fuit; terga caesa suomet ipsorum certamine in turba impedientium fugam. circa ripam Tiberis quo armis abiectis totum sinistrum cornu defugit, magna strages facta est, multosque imperitos nandi aut inualidos, graues loricis aliisque tegminibus, hausere gurgites; maximatamen pars incolumis Ueios perfugit, unde non modo praesidii quicquam sed ne nuntius quidem cladis Romam est missus. ab dextro cornu quod procul a flumine et magis sub monte steterat, Romam omnes petiere et ne clausis quidem portis urbis in arcem confugerunt. Gallos quoque uelut obstupefactos miraculum uictoriae tam repentinae tenuit, et ipsi pauore defixi primum steterunt, uelut ignari quid accidisset; deinde insidias uereri; postremo cae
Abbreviated transcription (Latin):
tra editi loci quem subsidiariis replere placuit. Eaq res ut miti¬
um pauoris ac fugae sic una salus fugientibus fuit. Nam bren¬
nus regulus gallorum in paucitate hostium artem maxime ti¬
mens ratus ad id raptum superiorem locum ut ubi galli cum a¬
cie legionum recta fronte concurrissent subsidia in aduersos trans¬
uersosq impetum darent ad subsidia signa conuertit. Si eos loco
depulisset hauddubius facilem in equo campi tantum superante
multitudine uictoriam fore. Adeo non fortuna modo sed etiam
ratio cum barbaris stabat. In altera acie nihil simile romanis nõ
apud duces non apud milites erat. Pauor fugaq occupauerat ani¬
mos. & tanta omnium obliuio ut multo maior pars uehios in
hostium urbem cum tiberis arceret quam recto itinere romam ad
coniuges ac liberos fugerent. Parumper subsidiarios tutatus est lo¬
cus. In reliqua acie simul est clamor proximis a latere ultimis a

Expanded text:
tera editi loci quem subsidiariis repleri placuit, eaque res ut inititera editi loci quem subsidiariis repleri placuit, eaque res ut initium pauoris ac fugae, sic una salus fugientibus fuit. nam Brennus regulus Gallorum in paucitate hostium artem maxime timens, ratus ad id captum superiorem locum ut ubi Galli cum acie legionum recta fronte concucurrissent subsidia in auersos transuersosque impetum darent, ad subsidiarios signa conuertit, si eos loco depulissit haud dubius facilem in aequo campi tantum superanti multitudine uictoriam fore. adeo non fortuna modo sed ratio etiam cum barbaris stabat. in altera acie nihil simile Romanis, non apud duces, non apud milites erat. pauor fugaque occupauerat animos et tanta omnium obliuio, ut multo maior pars Ueios in hostium urbem, cum Tiberis arceret, quam recto itinere Romam ad coniuges ac liberos fugerent. parumper subsidiarios tutatus est locus; in reliqua acie simul est clamor proximis ab latere, ultimis ab
Abbreviated transcription (Latin):
que late fuso agmine immensum obtinentes loci. Sed antecedente
fama nuntusq clusinorum deinceps inde aliorum populorum plu¬
rimum terroris romam celeritas hostium tulit. Quippe quibus ue¬
lut tumultuario exercitu raptim ducto egre ad undecimum lapi¬
dem occursum est. qua flumen allia crustumeriis montibus pre¬
lato defluens alueo haud multum infra uiam tiberino amini mis¬
cetur. lam omnia contra circaq hostium plena erant & nata in ua¬
nos tumultus gens truci cantu clamoribusq uarus horrendo cunc¬
ta compleuerant sono. Ibi tribuni milites non loco castris ante cap¬
to non premunito uallo quo receptus esset non deorum saltem si
non hominum memores nec auspicato nec litato instruunt aciem.
Deductam in cornua ne circumueniri multitudine hostium possẽt
nec tamen equari frontes poterant. cum extenuando infirmam
& uix coherentem mediam aciem haberent. Paulum erat ad ex¬

Expanded text:
c late fuso agmine immensum obtinentes loci. sed antecedente c late fuso agmine immensum obtinentes loci. sed antecedente fama nuntiisque Clusinorum, deinceps inde aliorum populorum, plurimum terroris Romam celeritas hostium tulit, quippe quibus uelut tumultuario exercitu raptim ducto aegre ad undecimum lapidem occursum est, qua flumen Allia, Crustuminis montibus praealto defluens alueo, haud multum infra uiam Tiberino amni miscetur. iam omnia contra circaque hostium plena erant et nata in uanos tumultus gens truci cantu clamoribusque uariis horrendo cuncta compleuerant sono. ibi tribuni militum non loco castris ante capto, non praemunito uallo quo receptus esset, non deorum saltem si non hominum memores, nec auspicato nec litato, instruunt aciem, diductam in cornua ne circumueniri multitudine hostium possent; nec tamen aequari frontes poterant cum extenuando infirmam et uix cohaerentem mediam aciem haberent. paulum erat ab dex
Abbreviated transcription (Latin):
ubi uim suam ingruentem refringi non uult ciuitas que aduersus
fidenatem ac uehientem hostem aliosq finitimos populos ultima
experiens auxilia dictatorem multis tempestatibus dixisset ea tu¬
nc inusitato atq in audito hoste ab occeano terrarumq ultimis o¬
ris bellum ciente nihil extra ordinarii imperii aut auxilii quesiuit
Tribuni quorum temeritate bellum contractum erat summe rerũ
preerant delectumq nihilo accuratiorem ꝗͣ ad media bella haberi so¬
litus erat extenuantes etiam famam belli habebant. Interim galli
postquam accepere ultro honorem habitum uiolatoribus uiris huma¬
ni clusamq legationem suam esse flagrantes ira cuius impotens est
gens confestim signis conuulsis citato agmine iter ingrediuntur.
Ad quorum pretereuntium raptim tumultum cum exterrite urbes
ad arma concurrerent fugaq agrestium fieret romam se ire mag¬
no clamore significabant. Quacumque ibant equis uirisq longe at¬

Expanded text:
ubi uim suam ingruentem refringi non uolt—ciuitas quae aduersus ubi uim suam ingruentem refringi non uolt—ciuitas quae aduersus Fidenatem ac Ueientem hostem aliosque finitimos populos ultima experiens auxilia dictatorem multis tempestatibus dixisset, ea tunc inuisitato atque inaudito hoste ab Oceano terrarumque ultimis oris bellum ciente, nihil extraordinarii imperii aut auxilii quaesiuit. tribuni quorum temeritate bellum contractum erat summae rerum praeerant, dilectumque nihilo accuratiorem quam ad media bella haberi solitus erat, extenuantes etiam famam belli, habebant. interim Galli postquam accepere ultro honorem habitum uiolatoribus iuris humani elusamque legationem suam esse, flagrantes ira cuius impotens est gens, confestim signis conuolsis citato agmine iter ingrediuntur. ad quorum praetereuntium raptim tumultum cum exterritae urbes ad arma concurrerent fugaque agrestium fieret, Romam se ire magno clamore significabant quacumque ibant, equis uirisque longe a
Abbreviated transcription (Latin):
um censerent. Uicere seniores ut legati prius mitterentur questũ
in iurias. postulatumq ut pro uire gentium uiolato fabii dederent᷑.
Legati gallorum cum ea sicut erant mandata exposuissent sena¬
tui nec factum placebat fabiorum & ius postulare barbari uidebant¬
Sed ne id quod placebat decerneret in tante nobilitatis uiris ambitio
obstabat. Itaq ne penes ipsos culpa esset cladis forte gallico bello accep¬
te cognitionem depostulatis gallorum ad populum reiciunt. ubi tã¬
to plus gratia atq opes ualuere ut quorum de poena agebatur tribu¬
ni milites consulari potestate in sequentem annum crearentur.
Quo facto haud secus ꝗͣ dignum erat infensi galli bellum propalam
minantes ad suos redeunt. Tribuni milites cum tribus fabiis crea¬
ti .Q. sulpitius longus. P. seruilius quarto .P. cornelius maluginen¬
sis. Cum tanta moles mali instaret adeo obcecat animos fortuna

Expanded text:
um censerent; uicere seniores, ut legati prius mitterentur questum um censerent; uicere seniores, ut legati prius mitterentur questum iniurias postulatumque ut pro iure gentium uiolato Fabii dederentur. legati Gallorum cum ea sicut erant mandata exposuissent, senatui nec factum placebat Fabiorum et ius postulare barbari uidebantsed ne id quod placebat decerneretur in tantae nobilitatis uiris ambitio obstabat. itaque ne penes ipsos culpa esset cladis forte Gallico bello acceptae, cognitionem de postulatis Gallorum ad populum reiciunt; ubi tanto plus gratia atque opes ualuere ut quorum de poena agebatur tribuni militum consulari potestate in insequentem annum crearentur. quo facto haud secus quam dignum erat infensi Galli bellum propalam minantes ad suos redeunt. tribuni militum cum tribus Fabiis creati Q. Sulpicius Longus Q. Seruilius quartum P. Cornelius Maluginensis . cum tanta moles mali instaret—adeo occaecat animos fortuna,
Abbreviated transcription (Latin):
re domum possent quantum galli uirtute coeteros mortales pres¬
tarent. Quodnam id ius esset agrum a possessoribus petere aut mi¬
nari arma romanis querentibus & quid in etruria gallis esset cum
illi se in armis ius ferre & omnia fortium uirorum esse ferociter
dicerent accensis utrinq animis ad arma discurritur & prelium
conseritur. Ibi iam uergentibus romanam urbem fatis legati con¬
tra uis gentium arma capiunt. nec id clam esse potuit cum ante
signa etruscorum tres nobilissimi fortissimiq romane iuuentutis
pugnarent tantum cminebat peregrina uirtus. Quin etiam.&.
fabius euectus extra aciem equo ducem gallorum ferociter in ipsa
signa etruscorum incursantem perlatus transfixum hasta occidit.
Spoliaq eius legentem galli agnouere perq totam aciem romanũ
legatum esse signum datum est. Omissa inde inclusinos ira recep¬
tui canunt minantes romanis. Erant qui extemplo romam cund¬

Expanded text:
re domum possent quantum Galli uirtute ceteros mortales praesre domum possent quantum Galli uirtute ceteros mortales praestarent. quodnam id ius esset agrum a possessoribus petere aut minari arma Romanis quaerentibus et quid in Etruria rei Gallis esset, cum illi se in armis ius ferre et omnia fortium uirorum esse ferociter dicerent, accensis utrimque animis ad arma discurritur et proelium conseritur. ibi iam urgentibus Romanam urbem fatis legati contra ius gentium arma capiunt. nec id clam esse potuit cum ante signa Etruscorum tres nobilissimi fortissimique Romanae iuuentutis pugnarent; tantum eminebat peregrina uirtus. quin etiam Q. Fabius , euectus extra aciem equo, ducem Gallorum, ferociter in ipsa signa Etruscorum incursantem, per latus transfixum hasta occidit; spoliaque eius legentem Galli agnouere, perque totam aciem Romanum legatum esse signum datum est. omissa inde in Clusinos ira, receptui canunt minantes Romanis. erant qui extemplo Romam eund
Abbreviated transcription (Latin):
cum gallis ne a quibus nullam iniuriam accepissent sotios popu¬
li.r. atq amicos oppugnarent. Romanis eo bello quoq si res cog¬
at tuendos esse. Sed melius uisum bellum ipsum amoueri si pos¬
set & gallos nouam gentem pace potius cognosci quam ariis.
Mitis legatio ni per feroces legatos gallisq magis quam romanis si¬
miles habuissent. Quibus postquam mandata ediderunt in conci¬
lio gallorum datur responsum & si nouum nomen audiant roma¬
norum tamen credere uiros fortes esse quorum auxilium aclusi¬
nis in re trepida sit imploratum. Et quoniam legatione aduers¬
us se maluerint ꝗͣ armis tueri socios ne se quidem pacem quam il¬
li afferant aspernari si gallis egentibus agro quem latius posside¬
ant quam colant clusini partem finium concedant. Aliter pacẽ
impetrari non posse. Et responsum coram romanis accipere uelle
& si negetur ager coram usdem romanis dimicaturos. ut nuntia¬

Expanded text:
cum Gallis ne a quibus nullam iniuriam accepissent socios popucum Gallis ne a quibus nullam iniuriam accepissent socios populi Romani atque amicos oppugnarent. Romanis eos bello quoque si res cogat tuendos esse; sed melius uisum bellum ipsum amoueri si posset, et Gallos nouam gentem pace potius cognosci quam armis. mitis legatio, ni praeferoces legatos Gallisque magis quam Romanis similes habuisset. quibus postquam mandata ediderunt in concilio Gallorum datur responsum, etsi nouum nomen audiant Romanorum, tamen credere uiros fortes esse quorum auxilium a Clusinis in re trepida sit imploratum; et quoniam legatione aduersus se maluerint quam armis tueri socios, ne se quidem pacem quam illi adferant aspernari, si Gallis egentibus agro, quem latius possideant quam colant Clusini, partem finium concedant; aliter pacem impetrari non posse. et responsum coram Romanis accipere uelle et si negetur ager, coram iisdem Romanis dimicaturos, ut nuntia
Abbreviated transcription (Latin):
nem poeni deinde boi lingonesq transgressi cum iam inter padũ
atq alpes omnia tenerent pado ratibus traiecto non etruscos modo
sed etiam umbros agro pellunt. Intra appenninum tamen sese te¬
nuere. Tum senones recentissimi aduenarum abufente flumine
usq athesim fines habuere. hanc gentem clusium romamq uenis¬
se comperio. Id parum certum est solamne an ab omnibus cis alpi¬
norum gallorum populis aduitam. Clusim nouo bello exterriti
cum multitudinem formas hominum inusitatas cernerent & ge¬
nus armorum audirentq saepe ab his cis padum ultraq legiones
etruscorum fusas quamquam aduersus romanos nullum eis iusso¬
cietatis amicitiae erat nisi quod uehientes consanguineos aduer¬
sus populum.r. non defendissent legatos romam qui auxilium a
senatu peterent misere. De auxilio nihil impetratum. legati.M.
fabii ambusti filii missi. qui senatus populiq .r. nomine agerent

Expanded text:
nem. Poenino deinde Boii Lingonesque transgressi cum iam inter Padum nem. Poenino deinde Boii Lingonesque transgressi cum iam inter Padum atque Alpes omnia tenerentur, Pado ratibus traiecto non Etruscos modo sed etiam Umbros agro pellunt; intra Appenninum tamen sese tenuere. tum Senones, recentissimi aduenarum, ab Utente flumine usque ad Aesim fines habuere. hanc gentem Clusium Romamque inde uenisse comperio: id parum certum est, solamne an ab omnibus Cisalpinorum Gallorum populis adiutam. Clusini nouo bello exterriti, cum multitudinem, cum formas hominum inuisitatas cernerent et genus armorum, audirentque saepe ab iis cis Padum ultraque legiones Etruscorum fusas, quamquam aduersus Romanos nullum eis ius societatis amicitiaeue erat, nisi quod Ueientes consanguineos aduersus populum Romanum non defendissent, legatos Romam qui auxilium ab senatu peterent misere. de auxilio nihil impetratum; legati tres M. Fabi Ambusti filii missi, qui senatus populique Romani nomine agerent
Abbreviated transcription (Latin):
ret gallos circumspectarentq quanam per iuncta caelo uiga in a¬
lium orbem terrarum transirent religio etiam tenuit quod allatũ¬
est aduenas querentes agrum ab saluium gente oppugnari. Massi¬
lienses erant in nauibus a phocide profecti. Id galli fortune sua om¬
en rati adiuuere ut quem primum in terram egressi occupauerant
locum patentibus siluis communirent. Ip̃si pertaurinos saltusq ui
lie alpes transcenderunt. Fusisq acie tuscis haud procul ticino flu¬
mene cum in quo consederant agrum in subrium appellari audis¬
sent cognomine in subribus pago eduorum ibi nomen sequentes lo¬
ci condidere urbem mediolanum appellarunt. Alia subinde manus
germanorum ethithonio duce uestigia priorum secuta eodem sal¬
tu fauente belloueso cum transcendisset alpes ubi nunc brixia ac
uerona urbes sunt loca tenuere. libui considunt post hos saluii qui
prope antiquam gentem leuos ligures incolentes circa ticinum am¬

Expanded text:
ret Gallos, circumspectarentque quanam per iuncta caelo iuga in aret Gallos, circumspectarentque quanam per iuncta caelo iuga in alium orbem terrarum transirent, religio etiam tenuit quod allatuest aduenas quaerentes agrum ab Saluum gente oppugnari. Massilienses erant ii, nauibus a Phocaea profecti. id Galli fortunae suae omen rati, adiuuere ut quem primum in terram egressi occupauerant locum patientibus Saluis communirent. ipsi per Taurinos saltus <saltum>que Duriae Alpes transcenderunt; fusisque acie Tuscis haud procul Ticino flumine, cum in quo consederant agrum Insubrium appellari audissent cognominem Insubribus pago Haeduorum, ibi omen sequentes loci condidere urbem; Mediolanium appellarunt. alia subinde manus Cenomanorum Etitouio duce uestigia priorum secuta eodem saltu fauente Belloueso cum transcendisset Alpes, ubi nunc Brixia ac Uerona urbes sunt locos tenuere. Libui considunt post hos Salluuiique, prope antiquam gentem Laeuos Ligures incolentes circa Ticinum am
Abbreviated transcription (Latin):
tunaq cum sua tum publica prepollens. quod imperio euis gallia
adeo frugum hominumq fertilis fuit ut abundans multitudo uix re¬
gi uideretur posse. Hic magno natu ipse iam exornare pregrauan¬
te turba regnum cupiens bellouesum ac sigouesum sororis filios impi¬
gros uiuenes missurum se esse in quas dii dedissent auguriis sedes os¬
tendit. Quantum ipsi uellent numerum hominum excirent ne qua
gens arcere aduenientes posset. Tum sigoueso sortibus dati hercinu
saltus. belloueso haud paulo laetiorem in italiam uiam dii dabant.
Is quod eis ex populis habundabat bituriges aruernos senones edu¬
os ambarros carnutes aulercos exciut. frofectus ingentibus pedi¬
tum equitumq copiis in tricaspinos uenit. Alpes inde opposite e¬
rant quas in exuperabiles uisas haud equidem miror nulla dum
uia quod quidem continens memoria sit nisi de hercule fabulis cre¬
dere libet superatas. Ibi cum uelut septos montium altitudo tene¬

Expanded text:
tunaque cum sua, tum publica praepollens, quod in imperio eius Gallia tunaque cum sua, tum publica praepollens, quod in imperio eius Gallia adeo frugum hominumque fertilis fuit ut abundans multitudo uix regi uideretur posse. hic magno natu ipse iam exonerare praegrauante turba regnum cupiens, Bellonesum ac Segouesum sororis filios impigros iuuenes missurum se esse in quas di dedissent auguriis sedes ostendit; quantum ipsi uellent numerum hominum excirent ne qua gens arcere aduenientes posset. tum Segoueso sortibus dati Hercynei saltus; Belloueso haud paulo laetiorem in Italiam uiam di dabant. is quod eius ex populis abundabat, Bituriges, Aruernos, Senones, Haeduos, Ambarros, Carnutes, Aulercos exciuit. profectus ingentibus peditum equitumque copiis in Tricastinos uenit. Alpes inde oppositae erant; quas inexsuperabiles uisas haud equidem miror, nulladum uia, quod quidem continens memoria sit, nisi de Hercule fabulis credere libet, superatas. ibi cum uelut saeptos montium altitudo tene