comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in homine fuit.
qn̾ aliquis ineo non fuit defectus. figͥ
mortalitas illa tunc meo fuit defectus
quia nͨ ei erat. Uñ ⁊̃ quidam talem
mortalitatẽ in nob nõ eẽ defectum. ñ¬
imꝓbe tradunt. seo necitatem moriẽ¬
di uł paciendi. que etiam mortalitas
dr̃ uł passibilitas. Dr̃ enim homo nẽ
passibilis uł mortalis nõ modo ꝓꝑ ap
titudinẽ. s etiam ꝑꝑt̾ necĩtatẽ. S nũqͥd
ħ de fectus fuit inxͥ carne: Anima quo¬
q eius cum passibił exstit̾it ante mor¬
tem. numquid necĩtatem paciendi
ħ uit: Si enim necĩtas paciendi uł mo¬
riendi fuit in xͦ. nõ uiderunt᷑ sola uolũ¬
tate miseãtionis defectus nr̃os accepis
mł aũt paciendi ⁊ moriendi incarne.
uerum hanc necĩtatẽ nõ ħ uit ex necĩta¬
te sue conditionis. quia apecc̃o in mu¬
nis. s ex sola uoluntate accep̃ de nr̃a infir¬
mitate. ponens tab̃nacłm suum insole.
.s. sub tprali mutabilitate ⁊ labore. Uñ sr̃¬

Expanded text:
in homine fuit, quando aliquis in eo non fuit defectus; nec ergo mortalitas illa tunc in eo fuit defectus, quia natura ei erat. Unde etiam quidam talem mortalitatem in nobis non esse defectum noimprobe tradunt, sed necessitatem moriendi vel patiendi, quae etiam mortalitas dicitur vel passibilitas. Dicitur enim homo nunc patitudinem, sed etiam propter necessitatem. Sed numquid hic defectus fuit in Christi carne? Anima quoque ejus cum passibilis extiterit ante mortem, numquid necessitatem patiendi habuit? Si enim necessitas patiendi vel moriendi fuit in Christo, non videtur sola voluntate miserationis defectus nostros accepissemul autem patiendi et moriendi in carne. Verum hanc necessitatem non habuit ex necessitate suae conditionis, quia a peccato immunis, sed ex sola voluntate accipit, de nostra infirmitate ponens tabernaculum suum in sole, scilicet, sub temporali mutabilitate et labore. Un
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃s uas suũ recipiat. hoc ⁊̃ offõ
usus est xp̃s. c̃ demoniacos młtos
sanauit. Hic ordo a salomone descen
disse indr. qui quẽdã modũ exorcizã¬
di inuenit. quo demones ad urati ex
obsessis corꝑibus pellebantur. huic of¬
ficio mancipati: exorciste. uocati s̃. de qͥ¬
bus xp̃s in euãgelio. Si ego in belzebub

Expanded text:
s sanctum vas suum recipiat. Hoc etiam officio usus est Christus, cum daemoniacos multos sanavit. Hic ordo a Salomone videtur descendisse, qui quemdam modum exorcizandi invenit, quo daemones adjurati ex obsessis corporibus pellebantur. Huic officio mancipati exorcistae vocati sunt, de quibus Dominus in evangelio: Si ego in Beelzebub
Abbreviated transcription (Latin):
increpantes uocantur. Inuocãt.ni.
sr̃ cathecuminos. ⁊ sr̃ eos qui hñt
sp̃m inmundũ. nom̃ dñi ad iurantes
ꝑeum. ut egrediatur ab eis.: Ad exor¬
cistã ꝑtinet exorcismos memorit re¬
tinere. manusq suꝑ eñguminos ⁊ ca¬
thecuminos in exorciz ando impoñẽ.
corde suo: quẽ expellit de corꝑe alie¬
no. ne medicina quam alii facit: fibi
non ꝓsit. ⁊ dicatur ei medice cura te¬
ipsum. Hic cum ordinantur accipi¬
unt de manu ep̃i librũ exorcismorũ.
tẽ inponẽdi manꝰ suꝑ eñguminos ł
cathecuminos. Hoc offitio usus ẽ
dñs. quãdo saliua sua tetigit aures

Expanded text:
s vocantur. Invocant enim super catechumenos, et super eos qui habent spiritum immundum, nomen Domini, adjurantes per eum ut egrediatur ab eis. Ad exorcistam pertinet exorcismos memoriter retinere, manusque super energumenos et catechumenos in exorcizando imponere. corde suo, quem expellit de corpore alieno; ne medicina quam alii facit, sibi non prosit, et dicatur ei: Medice, cura teipsum, Luc. 4. Hi, cum ordinantur, accipiunt de manu episcopi librum exorcismorum; tem imponendi manus super energumenos, vel catechumenos. Hoc officio usus est Dominus, quando saliva sua tetigit aures
Abbreviated transcription (Latin):
q enim dix̃ apłs. alibi iustificati exfioe.
⁊ alibi. Iustificati gratis ꝑ gram. Hoc eñi¬
ideo dix ne fides ip̃a suꝑbia sit nedicat
sibi. Si exfide iustificati. quomͦ gratis:
q̃d enim fioes mẽtur. c̃ nõ pocius reddit᷑
quam donetur. Nondicat ista homo fide

Expanded text:
tificati ex fide. Qui supradixit justificati gratis per gratiam, hoc ideo dixit ne ipsa fides superba sit: nec dicat sibi, si ex fide, quomodo gratis? Quod enim fides meretur, cur non potius redditur quam donatur? Non dicat ista homo fidel
Abbreviated transcription (Latin):
luntas ũ ip̃a nͥ di gr̃a lib̾etur aseruitute q̃
uiuetur. recte pieq uiui amortalibus nõ
ueniret. iam m̃itis dãpnaretur.⁊ nõ eẽt¬
grã que utiq gratis datur. P uenitur gͥ
bona hominis uoluntas illo gr̃e beneficio
quo libatur ⁊ p̃ꝑatur. ⁊ illud beneficium.
lib̾andum ẽ: pꝰ illam riunam aser uitu¬
te peccati. nec omnino ꝑ se ip̃m. seo ꝑsolã

Expanded text:
luntas ergo ista nisi dei gratia liberetur a seruitute, qua iuuetur, recte pieque uiui a mortalibus non eveniret, jam meritis daretur et non gratia, quae utique gratis datur. Praevenitur ergo bona hominis voluntas illo gratiae beneficio, quo liberatur, et praeparatur. Et illud beneficium fliberandum est post illam ruinam a servitute peccati. Nec omnino per seipsum, sed per solam
Abbreviated transcription (Latin):
dum uero ut ait ieꝵe. ꝙ pͥmus pulsus
cogitõnis. nõ puniat᷑ et̾nałr ado. illud
d genesi afferendum ẽ. Caẏn enĩ pecca¬
uit irridens nuditatem pat̾s ⁊ sentẽtiã.
nõ ip̃e sed filius eius chanaan accepit.
maleoictus chanaan seruus erit frm̃
suorum. Que enĩ iusticia ẽ. ut pater
peccauĩt. ⁊ filius punitus sit: sed ininis¬
tĩo illud dictum ẽ¬

Expanded text:
dum vero, ut ait Hieron., quod primus pulsus cogitationis non puniatur aeternaliter a Deo, illud de Genes., c. 9, afferendum est: Cham enim peccavit, irridens nuditatem patris; et sententiam non ipse, sed filius ejus Chanaan accepit. Maledictus Chanaan servus erit fratrum suorum. Quae enim justitia est, ut pater peccaverit, et filius punitus sit? Sed in mysterio illud factum e
Abbreviated transcription (Latin):
ut ait aug̃ ił. de natura boni. omnes
utiq naturas intelligere debemus.⁊
onira que naturałr sunt. Non enimꝰ
ex ipso sunt peccata. que naturam non
seruant. s uiciant. que ex uoluntate pe¬
ccanciũ nascuntur. Omiũ gͦ que natura

Expanded text:
us in libro De natura boni, omnes utique naturas intelligere debemus, id est omnia quae naturalia sunt. Non enim ex ipso sunt peccata, quae naturam non servant sed vitiant, quae ex voluntate peccantium nascuntur. Omnium ergo quae nat
Abbreviated transcription (Latin):
de tͥ. ita ait. Dr̃ relatiue pater. Idemq:
relatiue dr principiũ. S pater ad filiũ
dr. pͥncipiũ uero: ad omnia que abipsos̃.
⁊ pͥncipium dr filius. Cum .ii. dic̃ẽtur ei
c̃atorẽ se uoluit ostende. cũ se dix̃ ẽẽ pͥn¬
cipiũ sic̃ ⁊ pater principiũ ẽ c̃ature. qr
trẽ principiũ. ⁊ filiũ principiũ. nõ duo
pͥncipia ẽature dñis. qr pater ⁊ filius
simul adc̾aturã unũ principiũ est. sic̃
unus c̃ator. Si aut̃ quiqͥd inse manet.
⁊gignit. uł oꝑatur aliquid. pͥncipiũ ẽ ei
rei quã gignit. uł ei quã oꝑatur. nõ pos¬
um. qr non eũ seꝑamus ab appellacione
c̾atoris. qr scriptũ ẽ de illo qd̃ oꝑetur. ⁊¬
utiq inse .s. manens oꝑatur. Non .n. in

Expanded text:
de Trinit., ait: Dicitur relative Pater, idemque relative dicitur principium. Sed Pater ad Filium dicitur, principium vero ad omnia quae ab ipso sunt. Et principium dicitur Filius. Cum enim diceretur ei:creatorem se voluit ostendere, cum se dixit esse principium; sicut et Pater principium est ctrem principium, et Filium principium, non duo principia creaturae dicimus, quia Pater et Filius simul ad creaturam unum principium est, sicut unus Creator. Si autem quidquid in se manet et gignit et operatur aliquid, principium est ejus rei quam gignit, vel ejus quam operatur, non posum; quia non eum separamus ab appellatione Creatoris: et scriptum est de illo, quod operutique in se manens
Abbreviated transcription (Latin):
aug̃. dic̃ ꝙ petrus ad illam molestiã
nolens ẽ ductus. nolens ad eam uenit
s uolens eam uicit. ireliquit affectũ
infirmitatis quo nemo uult mori. qͥ
ado ẽ naturał ut eum pet᷑. nͨ senectus
abstulit. Uñ id ominus ait. Transeat
tate informatus. qͦ ꝓpt̃ đm quis mori
uult. alter sensualitatis: carnis in¬
firmitati ꝓpinqꝰ. ⁊ ei comuctus qͦ
mors refugitur. Ut em̃ ait aug̃. piꝰ
ẽẽ cum .xͦ. sensu aũt carnis refugit.
⁊ recusat.ħ. ht̃ humanus affectus.
qm̃ diligit uitam. odit mortẽ. Sd̃m

Expanded text:
uod Petrus ad illam molestiam nolens est ductus, nolens ad eam venit, sed volens eam vicit; et reliquit affectum infirmitatis, quo nemo vult mori, qui adeo est naturalis, ut eum Petro nec senectus abstulerit. Unde etiam Dominus ait: Transeat tate informatus, quo propter Deum quis mori ult; alter sensualitatis, carnis infirmitati propinquus et ei conjunctus, quo mors refugitur. Ut enim Aug. ait: esse cum Christo, sensus autem carnis refugit et recusat. Hoc habet humanus affectus, quoniam qui diligit vitam, odit mortem. Secundum
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Sed quomodo ⁊ in qua forma di¬
catur adũte. hominis sub̃am g̾i̾t. ho¬
minis sumpsit affectum. Nõ gͦ qͣi d̾s.¬
s qĩ d̾s seo qiͣ homo loquitur. suscepit
ꝗ uoluntatẽ meã. Mea ẽ uoluntas qͣm
suam dix̃ ẽ ait. nõ sic̃ ego uolo sed sic̃
tu uis. Cum aũt dix̾ omnia q̃ ht pat̾.

Expanded text:
sunt, sed quomodo et in qua forma dicantur adverte. Hominis substantiam gerit, hominis assumpsit affectum. Non ergo quasi Deus, sed quasi homo loquitur. Suscepit quidem voluntatem meam. Mea est voluntas, quam suam dixit cum ait: Non sicut ego volo, sed sicut tu vis. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
pͭ. transeat ame calix iste. ħ umana uo¬
luntas erat. ꝓpͥum aliqͥd:. ⁊ tamquam
pͥuatum uolens. s quia rectũ uult
eẽ hominẽ. ⁊ ad dm dirigi. subdit ñ ꝙ
ego uolo. s ꝙ tu uis. Ac si dr̃et iuide te
in me. quia potes aliquid ꝓpͥum uelle.
ut d̾s̃ aliud uelit. Concedr̃ ħ humane
duas exp̃ssit uoluntates inse. scđm

Expanded text:
ana voluntas erat, proprium aliquid, et tanquam privatum volens. Sed quia rectum vult esse hominem, et ad Deum dirigi, subdit: Non quod ego volo, sed quod tu vis. Ac si diceret: Vide te in me, quia potes aliquid proprium velle, ut Deus aliud velit. Conceditur hoc humanae duas expressit voluntates in se secundum
Abbreviated transcription (Latin):
luit.⁊ petiit ꝙ nõ impetrauit. nͨ iõ pe¬
tiit ut impetraret. quia sciebat dm̃
p̃bet imminente turbatione claman¬
di ad dm ⁊ fubiciendi uoluntatẽ suã
diuine uoluntati. ut si pulsante mo¬
lestia tristantur. ꝓ eiꝰd̾ ãmonicõne or̃et.
s si nequeunt uitare. dicãt ꝙ ip̃e .xͤ.
erat ut moreretur. ꝙ i factum ẽ¬

Expanded text:
luit et petiit, quod non impetravit. Nec ideo petiit ut impetraret, quia sciebat Deum praeberet imminente turbatione clamandi ad Dominum, et subjiciendi voluntatem suam divinae voluntati; ut si pulsante molestia tristentur, pro ejusdem amotione orent. Sed si nequeunt vitare, dicant quod ipse Cherat ut moreretur, quod et factum es
Abbreviated transcription (Latin):
ihumanam. & humana uoluntas ẽ
affectus rõnis. uł affectus sensualitatis
umana uoluntas. affectu at rõnis iduo
immo refugiebat. nec tñ in eo caro cẽ
spm. uł contra deum. concupiscebat.
cum caro concupiscit adũsũs spm̃. saro
at̃ dicta ẽ concupiscẽ. quia ħ scđm ipsã
agit anima. fic̃ anima ꝑ aurẽ audit.
ꝑ occłm uidet. caro enim nic̾ nisi ꝑ
animam concupisc̃.S concupiscẽ dr̃.
cum anima carnali concupiscentia sp̃ui
reluctatꝰ. ħns carnalẽ dilectionẽ dcar¬
ne:iacarne. ad u̾sus delectationẽ. qͣm
sola. ex utroq enim fit. quia sine utroq
delectatio tał. nõ sentit᷑. Tal gͥ rixa. tałq
conc̃tatio in anima xͥ nullatenꝰ ẽẽ potu¬
it. quia carnał concupiscẽtia ibi esse
neqͥt. Der ĩ uolũtas erat. ir̃om placebat
ut id scđm carnẽ uellet. quatinus ũi¬
tas humanitatis: in eo ꝓbaretur. Nam
qui hominis n̾m suscep̃. q̃ ip̃iꝰ sunt su¬
bire debiit. Iõq sic̃ in nb duplex est.

Expanded text:
et humanam. Humana voluntas est affectus rationis vel affectus sensualitatis; umana voluntas. Affectu autem rationis imo refugiebat; nec tamen in eo caro contra spiritum vel Deum concupiscebat, cum caro concupiscit adversus spiritum. Caro autem dicta est concupiscere, quia hoc secundum ipsam agit anima, sicut anima per aurem audit, per oculum videt. Caro enim nichil nisi per animam concupiscit, sed concupiscere dicitur, cum anima carnali concupiscencia spiritui reluctatur habens carnalem delectacionem de carne adversus delectacionem, qsola; ex utroque enim fit, quia sine utroque delectatio talis non sentitur. Talis ergo rixa talisque concertatio in anima Christi nullatenus esse potuit, quia carnalis concupiscentia ibi esse nequivit. Dei etiam voluntas erat, et rationi placebat, ut illud secundum carnem vellet, quatenus veritas humanitatis in eo probaretur. Nam qui hominis naturam suscepit, quae ipsius sunt subire debuit. Ideoque sicut in nobis duplex est a
Abbreviated transcription (Latin):
ferre ꝯsueuer̃.⁊ iõ mulierib ꝓdito ea¬
rũ cͥmine coĩo negatur. Uiroꝵ autẽ
latẽte cõmisso. ñ facile quisquã ex sus¬
picionib arcetur. qui utiq submoue¬
bitur. si eiꝰ flagiciũ detegatur.

Expanded text:
o earum crimine, communio denegatur; virorum autem latente commisso non facile quisquam ex suspicionibus abstinetur ; qui utique submovebitur, si ejus flagitium detegatur.
Abbreviated transcription (Latin):
tur subsistere. hoc .ii. de his reb recte
intelligͥ. in quib subiectis. s̃ ea: que ĩ
aliquo fubiecto ẽẽ dñr. sic̃ in corꝑe color:
aut forma. Corpus .ni. subsistit. ⁊ iõ suba
ꝓprie dici possit: in est in eo aliqͥd tãꝗͣ¬
in sub̃to: ⁊ non est simplex. Nefas est
aut̃ dicere. ut subsistat ds.⁊ fubsit bo¬
nitati sue.atq illa bonitas. nõ suba
sit. uł pocius eẽncia. neq ipse ds sit
bonitas sua. s uuillo fit. tãquã in sub

Expanded text:
tur subsistere; hoc enim de his rebus recte intelligitur, in quibus, ut subjectis, sunt ea quae in aliquo subjecto esse dicuntur; sicut in corpore color aut forma. Corpus enim subsistit; et ideo subproprie dici possit, inest in eo aliquid tano; et non est simplex. Nefas est autem dicere ut subsistat Deus et subsit bonitati suae; atque illa bonitas non substantia sit, vel potius essentia, neque ipse Deus sit bonitas sua, sed in illo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtricionis quantitatẽ nõ ꝑpendunt.
quib non est datũ intellig̾e occłta
cordium: omĩb leges penitẽcie ꝯsti¬
tuunt.tam magis quã minus d̾pe¬
ccato dolentib. Quoꝵ studiũ ad hoc
p̾cipue tendere debet. ut cordis dolo¬
rem. quãtũ fas est ognoscant.⁊ scd̃
ipsius modũ. fatisfactionẽ ĩ uingãt.

Expanded text:
tritionis quantitatem non perpendunt, quibus non est datum intelligere occulta cordium, omnibus leges poenitentiae constituunt, tam magis quam minus de peccato dolentibus. Quorum studium ad hoc praecipue tendere debet, ut cordis dolorem quantum fas est cognoscant, et secundum ipsius modum satisfactionem injungant;
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑe separetur: nõ tam ꝯfid̾anda ẽ
m̃sura tp̃ris. quã doloris. Cor .N. ꝯtri¬
tum ⁊ humiliatũ d̾s nõ despiẽ. Uer̃
qr plerũq dolor alterius cordis occł¬
tus est alteri. nec in alioꝵ noticiam
nisi ꝑ uerba uł alia quecũq signa ꝓ¬
tuuntur ab his qui meccłia presunt
tp̃ra penitẽcie.ut fatisfaciat ⁊̃ eccłie: ĩ
qua peccata ipsa remittunt᷑. Extra
eam quippe non renuiitunt᷑. Ipsa .ii.
in agenda penitẽcia. iõ nõ satis aꝑte
p̃figunt canones ꝓuno quoq cͥmiẽ.
ut de singłis dicant. quałr unũqud̃q

Expanded text:
nda est mensura temporis quam doloris. Cor enim contritum et humiliatum Deus non despicit . Verum quia plerumque dolor alterius cordis occultus est alteri, nec in aliorum notitiam nisi per verba vel alia quaecumque signa ptuuntur ab his qui Ecclesiis praesunt tempora poenitentiae, ut satisfaciat etiam Ecclesiae, in qua peccata ipsa remittuntur; extra eam quippe non remittuntur. Ipsa enim in agenda poenitentia ideo non satis aperte praefigunt canones pro unoquoque crimine, ut de singulis dicant qualiter unu
Abbreviated transcription (Latin):
umq diu̾sis modis dicat᷑ fides. fatendũ
telligentia dr̃ una fioes. quia id iubemur
libꝰ. uñ fides catholica dr̃ .i. uniũsał. Si uõ
nõ habent infideles comunis ẽ omnib
fidelib sic̃ płibus hominibus facies co¬
munis eẽ dr̃. cum tñ singli suas ħant.
Nõ enim fides numero ẽ una. s genẽ
i duorum simillimorum dr̃ facies una.

Expanded text:
umque diversis modis dicatur fides, fatendum telligentia dicitur una fides, quia idem jubemur libus. Unde finon habent, infideles communis est omnibus fidelibus; sicut pluribus hominibus facies communis esse dicitur, cum tamen singuli suas habeant. Non enim fides numero est una, sed genere;  voluntas; et duorum simillimorum dicitur facies una.
Abbreviated transcription (Latin):
ti. Licitũ gͦ erat ꝑiusticiã fidi. in fide¬
lẽ dimitt̾e.s licitum uõ erat faciẽdũ
p̃p lib̾am bñiuolenciã. Piidenter appa¬
ret.⁊ inter infideles ꝯiugium ẽẽ ⁊ apłm
de illis ag̃e. qui infideditate ꝯiuncti fu¬
er̃. ⁊ post alt̾ ad fidẽ ꝯuersus ẽ. c̃ quo in¬
D fornicacione sp̃uali

Expanded text:
fideli infidelem dimittere; sed licitum non erat faciendum, propter liberam benevolentiam. Evidenter apparet et inter infideles conjugium esse, et Apostolum de illis agere qui in infidelitate conjuncti fuerunt, et post alter ad fidem conversus est, cum quo etiam inDe fornicatione spi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ꝓhibi. qr iusticia ꝑmutit a fornicãte
discede. Et infideł hoĩs fornicacio est
maior incorde. nec u̾a pudicicia c̃ ꝯu¬
ge dici potest. qr omne qd̃ nõ est exfide
pecc̃m est. quamius u̾am fidel hãt pu¬
diciciã: ⁊̃ cum infideli ꝯiuge. que ñ ht̃¬

Expanded text:
 quia iustitia permittit a fornicante discedere et infidelis hominis fornicatio est maior in corde, nec uera eius pudicitia cum coniuge dici potest, quia omne quod non est ex fide, peccatum est: quamuis ueram fidelis habeat pudicitiam etiam cum infideli
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceptũ uet̾is ⁊ noui testam̃ti. quo ꝓhi¬
br fidelis cum infideli ꝯpulãe ꝯiugiũ.
Iam s̃ ꝯuiges.⁊ ambo adhuc s̃ infidele.
una. s ita ut infidelis cũ fideli habita¬
re ꝯsenciat. Non iubet dñs ut fidelis
infidelẽ dimittat. tałr ꝯiunctũ. nͨ ãpłs ui
bet ut nõ dimittat. s ꝯsulit. ut siquis
alr agat nõ sit transgressor. sic̃ ⁊ de uir¬
ginb ꝯsulit. Ponet gͦ qd̾ ẽ lucrandi oc¬
casio. cũ possit licite relinquere. s non
expedit. Tunc .ii. nõ expedit id ꝙ licitũ
est. qñ ꝑmittitur quid̃. s usus ipfius
aliis affert ĩpedim̃tũ salutis. sic̃ disces¬
sio fidelis ab infideli. quã nõ ꝓhib dñs
sionis necĩtate nemo teneatur. s ꝯsilii
libtate lib̾e faciat᷑. Ex his monstratur
inter infideles ꝯuigiũ ẽẽ.⁊ ꝯsiliũ apłi
ñ obiuare precepto dñi. que iub fidelẽ
do. Recte hoc precepit quia ꝑ moy sen
uisserat dñs. nequis uxorẽ aliengenã

Expanded text:
ceptum veteris et novi Testamenti, quo prohibetur fidelis cum infideli copulare conjugium. Jam sunt conjuges, et ambo adhuc sunt infideles. una, sed ita ut infidelis cum fideli habitare consentiat, non jubet Dominus ut fidelis infidelem dimittat, taliter conjunctum. Nec Apostolus jubet ut non dimittat, sed consulit ut si quis aliter agat, non sit transgressor, sicut et de virginibus consulit. Monet autem quod est lucrandi occasio, cum possit licite relinquere, sed non expedit. Tunc enim non expedit quod licitum est, quando permittitur quidem, sed ipsius usus aliis affert impedimentum salutis: sicut discessio fidelis ab infideli, quam non prohibet Dosionis necessitate teneatur, sed consilii voluntate libere faciat. Ex his monstratur inter infideles conjugium esse, et consilium Apostoli non obviare praecepto Domini, quo jubet fidelem Deo. Recte hoc praecipit, quia per Moysen jusserat Dominus ne quis uxorem alienigenam
Abbreviated transcription (Latin):
mortal. quod erat ei dligno uite nõ d̾¬
conditione nat᷑e. Mortał erat condi¬
tione corꝑ is animał. in mortal bne fi¬
cio conditoris. Non eñi in mortale
erat. quod omnino mori nõ posset.
qõ nõ erit nͥ cum fui̾t spu̾ale. aꝑte
dicit quod nõ exnatura.s. ex ligno
uite habebat posse nõ mori. Pret̾ ħ
aliqui dnt quod isi illo ligno ut̾etur
non semꝑ iuiu̾et quia peccaret. Pecca¬
ret enim si illo ligno nõ ut̾etur. quia
mali. Sic̃ ergo peccaũ comedendo
q̃d erat ꝓhibitũ. ita etiam peccar et.
si nõ comederet quod erat iussum.

Expanded text:
od erat ei de ligno vitae, non conditione naturae. Mortalis erat de conditione corporis animalis, immortalis beneficio Conditoris. Non enim immortale erat quod omnino mori non posset, quod non erit nisi cum fuerit spirituale. Aperte dicit quod non ex natura, sed ex ligno vitae habebat posse non mori. Propter hoc aliqui dicunt quod nisi illo ligno vitae uteretur, non semper viveret, quia peccaret. Peccaret enim si illo ligno non uteretur, quiamali. Sicut ergo peccavit comedendo quod erat prohibitum, ita etiam peccaret si non commederet quod erat jussum.
Abbreviated transcription (Latin):
niũ cc̃here possũt. s si ccͣtum fuĩt. ñ
seꝑetur. It̃ nicholaus ppͣ. hi qui matͥ¬
monium fani ceͣxerunt. ⁊ uni exdu¬
obus uł ambob am̃cia uł furor. uł
aliqua infirmitas arcesserit. ob hãc
infirmitatẽ. talium ꝯiugia solui non

Expanded text:
re possunt; sed si contractum fuerit, non separentur. Item Nicolaus papa, ibid.: Hi qui matrimonium sani contraxerunt, et uni ex duobus vel ambobus amentia, vel furor, vel aliqua infirmitas accesserit; ob hanc infirmitatem talium conjugia solvi non
Abbreviated transcription (Latin):
to dñr. qr uł anescientib. ł acoactis
ꝑpetrantur. nõ omnimͦ possunt sine
ignorans: uoluntatẽ utiq facit. qd̾
cum faciẽdum. nõ sit putat ẽẽ faciẽ¬
dum: ⁊ ille qui concupiscente adu̾sus
sp̃m carne. nõ ea que uult faẽ ꝯcupis¬
cit quidem nolens: ⁊ meo nõ facit ꝙ
uult. set si uincr̃: concupiscentie cõsen¬
tit uolens ⁊ in eo nõ fac̃. nͥ ꝙ uult ulło¬
ꝙ in paruuł ẽ originalit̾ peccatum. ex
ꝑͥ hominis uoluntate mala contractũ
ẽ. Nam ituq falsum ẽ ꝙ dixi usq ado
peccatum uoluntariũ ẽ. ic̃. Ecce qua¬

Expanded text:
cuntur, quia uel a nescientibus uel a coactis perpetrantur, non omni modo possunt sine ignorans, uoluntate utique peccat, quod, cum faciendum non sit, putat esse faciendum, et ille, qui concupiscente aduersus spiritum carne non ea quae uult facit, concupiscit quidem nolens et ideo non facit quod uult, sed, si uincitur, concupiscentiae consentit uolens, et ideo non facit nisi quod u in parvulis est originale peccatum, ex prima hominis voluntate mala contractum est. Non itaque falsum est quod dixi: Usque adeo peccatum voluntarium est, etc. Ecce qua
Abbreviated transcription (Latin):
.I. dduabus animab aliud tradit consi¬
datione dignum. ait enim. Nõ nͥ uolun¬
tate peccatur. Ip̃amq uoluntatẽ diffi¬
niuit dicens. u oluntas ẽ animi. motus
cogente nullo ad aliqͥd. uł nõ admittẽdũ
uł adipiscendum huiꝰ dicti cãm aꝑiens.
⁊ intelligentiam pandens. in .l. retract᷑a.
referetur intentio. qui inꝑadiso fec̾unt
originem mali. nullo cogente peccando.
.i. liba uoluntate. quia i scientes ce̾ p̃cep¬
tum fecerunt. ⁊ille temptator suadit ut
ħ fieret nõ coegit

Expanded text:
imabus, cap. 10, aliud tradidit consideratione dignum; ait enim: Non nisi voluntate peccatur; ipsamque voluntatem definit dicens: Voluntas est animi motus, cogente nullo, ad aliquid vel non admittendum, vel adipiscendum. Hujus dicti causam aperiens, et intelligentiam pandens, in lib. Retract., referretur intentio, qui in paradiso fecerunt originem mali, nullo cogente, peccando, id est, libera voluntate; quia et scientes contra praeceptum fecerunt, et ille tentator suasit ut hoc fieret, non coegit
Abbreviated transcription (Latin):
pe cum dicimus eum aliquid fac̾e̾ non
sic̃ nob̾ solet accide. s eus sempit̾ne uo¬
luntatis nouum aliquẽ significamus
effectum .i. et̾na eius uoluntate. aliqͥd

Expanded text:
pe cum dicimus eum aliquid facere, nonsicut nobis solet accidere; sed ejus sempiternae voluntatis novum aliquem significamus effectum, id est, aeterna ejus voluntate aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ticos t̃m. ⁊ ex ꝯmunicatos. siue suꝑ om̃s
sac̾dotes. qui uita ⁊ scĩa carentes. bñdic̃e
presumũt. dictũ accipiatur. sic intelligi
pot̃. Maledicam bñdictionib ur̃is .i. his
que m̃is benedictionibꝰ possidetis. qr
faciam ea ub̃ cedẽ in maledirt̃one. non
in bñdictone. quia ⁊ si benedicũt scĩs. ñ
hoc faciunt exuero corde. ⁊ iõ eoꝵ bñdi¬
ctio eis uertitur in maledictione. Uel
cunt iniq agentib adulanturq peccã¬
tib: dũ modo dutes sint.

Expanded text:
ticos tantum et excommunicatos, sive super omnes sacerdotes qui vita et scientia carentes benedicere praesumunt, dictum accipiatur, sic intelligi potest: Maledicam benedictionibus vestriseis benedictionibus possidetis, quia faciam ea cedere vobis in maledictionem, non benedictionem. Quia etsi benedicunt sanctis, non hoc faciunt ex vero corde; et ideo eorum benedictio eis vertitur in maledictionem. Vel cunt inique agentibus, adulanturque peccantibus, dummodo divites sint.
Abbreviated transcription (Latin):
qura nõ erat qui iuste ꝓiceret lapidẽ¬
quomͦ lapidaret. qui se lapidandũ
uenalia semꝑ remittebantur ꝑ ceri¬
monias. Si ꝙ ergo in eis pecẽm erat.
cͥminale erat. In hoc gͦ patentissimũ
est crimen sac̃dotũ ⁊ detestabile. qͥ
non prius se uidicant. ⁊ alios alligãt
Caueat sp̃ual uidex. fic̃ non ꝯmisit cri¬
men nequicie.ita nõ careat munere
scĩe. Oꝑtet ut seiat ꝯgnoscere. quicqͥd
debet iudicare. Iudicͥaria .n. potestas
hoc postulat. ut ꝙ deb iudicare dis¬
ẽnat. Diligens gͥ inuestigator. sapien¬
ter int̾roget a pecc̾ore. qd̾ forsitan ig¬
noret. uł uerecundia: uelit occultare
Cognito ũo cͥmine. uarietates eiꝰ nõ du¬

Expanded text:
quia non erat qui juste projiceret lapideQuomodo lapidaret, qui se lapidandum venialia remittebantur per caeremonias. Si quod ergo in eis peccatum erat, criminale erat. In hoc ergo patentissimum est crimen sacerdotum esse detestabile, qui non prius se judicant antequam alios alligant. Caveat spiritualis judex, sicut non commisit crimen nequitiae, ita non careat munere scientiae. Oportet ut sciat cognoscere quidquid debeat judicare. Judiciaria enim potestas hoc postulat, ut quod debet judicare discernat. Diligens ergo investigator sapienter interroget a peccatore quod forsitan ignorat, vel verecundia velit occultare. Cognito vero crimine, varietates ejus no
Abbreviated transcription (Latin):
Cum.N. tot sunt qui labuntur ut pͥsti¬
nam dignitatẽ ex auctoritate defendãt.
⁊ qͣi usum peccandi sibi faciant. recidẽ¬
da est spes ista. Si u̾o locus ẽ ubi ista
non ocurrant. restitui possunt qui pec¬
discretus. s. ⁊ iustus. alioquin mortificat
sepe aĩas que non moruitur. ⁊ uiuifi¬
cat que nõ uiuunt. ⁊ ita incidit ĩmale¬
diccionis iudiciũ. Ild̾ aut̃ malachie .s.¬

Expanded text:
m tot sunt qui labuntur, ut pristinam dignitatem ex auctoritate defendant, et quasi ausum peccandi sibi faciant, rescindeda est spes ista. Si vero locus est, ubi ista non concurrant, restitui possunt qui pecdiscretus, scilicet, et justus; alioquin mortificat saepe animas quae non moriuntur, et vivificat quae non vivunt; et ita incidit in maledictionis judicium. Illud autem Malachiae, s
Abbreviated transcription (Latin):
supra diximus. Quib ognitis. assit be¬
niuolus. paratus erigere. ⁊ secũ honuᷤᷤ
portare. hãt dulcedinẽ in affectõne. diᷤ¬
c̃cionẽ inuarietate. doceat ꝑseuerãciã.
sit ac quirere gr̃am. nõ tñ mox restitu¬
it in potestatẽ primã. Et si petrus post
lapsum restitutus fu̾it.⁊ sepe lapsis sa¬
ẽdotibus redlita sit dignitatis potestaᷤ.
quasi ex auctoritate. Inuenitur aueto¬
ritas qua ꝯcedit.⁊ quasi imꝑat. Inue¬
nitur alia: que nõ ꝯcedit. s uetat. q̃

Expanded text:
supra diximus; quibus cognitis, adsit benevolus paratus erigere et secum onus portare; habeat dulcedinem in affectione, discretionem in varietate, doceat perseverantiam, sit acquirere gratiam, non tamen mox restituit in potestatem primam. Licet enim Petrus post lapsum restitutus fuerit, et saepe lapsis sacerdotibus reddita sit dignitatis potestas; quasi ex auctoritate. Invenitur enim auctoritas quae concedit, et quasi imperat. Invenitur et alia quae minime concedit, sed vetat.
Abbreviated transcription (Latin):
bere uolunt .i. cum post uotũ cõtinẽ¬
cie in deliciis egerint uitã. non dico
nubunt. s nub̃e uolunt in xp̃o. quasi
tunc non sit peccatũ. s quiͦd sit osten¬
dit subdẽs. hñt dapnacionẽ. Et qͣr:¬
qr pͥmã fidem irritã fecerũt. ⁊ si non
nubendo. tñ uolendo. ut uoluntatẽ que
aꝓpõuto cecidit. appareat esse dãpnatum.
siue sequantur npcie siue nõ. Dãnat᷑
ii. ꝓpositi fraus. dãn̾atur tales. quia oti¬
nẽcie fidẽ primam irritã fecerunt .i.
di dapnantur. ꝯstat eam si effectui mã¬
cipau̾t. reuocandũ id eẽ in irritũ. easq
arcendas redire ad ꝓpositũ. Unde gg̃. ui¬

Expanded text:
bere volunt; id est, cum post votum continentiae in deliciis egerint vitam, non dico nubunt, sed nubere volunt in Christo, quasi tunc non sit peccatum; sed quod sit ostendit subdens, habentes damnationem; et qrimam fidem irritam fecerunt, etsi non nubendo, tamen volendo, ut voluntatem quae a proposito cecidit, appareat esse damnatam, sive sequantur nuptiae, sive non. Damnatur enim propositi fraus; damnantur tales, quia continentiae fidem primam irritam fecerunt, id di damnantur, constat si eam effectui mancipaverint, revocandum id esse in irritum, easque arcendas redire ad propositum. Unde G
Abbreviated transcription (Latin):
ligendũ ẽ ut aliquãdo excludantur ape
que ab incesti copła discede noluerint.¬
tũ sue ꝓfessionis redire neglex̾it. Tc̃
ille cui se ꝯiunex̾at ei defuetus erit.
ẽ ab eius illicitis amplexib hec peni
audiendum est eis. Tunc n eis uiri de
mũdo recedũt ⁊ defungunt᷑. cũ ab eo¬
rũ ꝯcupiscẽcia iste se alienãt. quẽ sẽsũ
Cũ uir ⁊ mulier legitime ꝯiuncti sũt
ꝯstat alt̾m alt̾o uiuẽte ad aliã ñ posse
transire copłam. Aliͦquin: ad ulteriũ
ꝯmittit. De quo clemẽs ppͣ ait. Quid¬
uissimũ gͥ peccãt adulti. grauit̾ form¬
xore dormire. S omĩum hoꝵ pessimõ
est ꝙ ꝯtra naturã fit. Ut si uir mem¬
bro mulieris non ad hoc ꝯcesso.utat᷑
fit in uxore
D illis qͥ post longuã capti

Expanded text:
ligendum est, ut aliquo tempore excludantur a potiam quae ab incesti copula discedere noluerint.tum suae professionis redire neglexerit. Tunc ille qui se conjunxerat ei, defunctus erit, cum ab ejus illicitis amplexibus haec penitsubaudiendum est eis. Tunc enim eis viri de mundo recedunt et defunguntur, cum ab eorum concupiscentia istae se alienant; quem sensum Cum vir et mulier legitime conjuncti sunt, constat alterum altero vivente ad aliam non posse transire copulam; alioquin adulterium committitur: De quo Clemens papa ait, vissime ergo peccant adulteri, graviter fornxore dormire; sed horum omnium pessimum est quod contra naturam fit; ut si vir membro mulieris non ad hoc concesso utatur; fit in uxore. 5. De illis qui post longam capti
Abbreviated transcription (Latin):
eccłie. ⁊ actu fideliũ. usq ad satisfacciõẽ
s̃ eliminãde ⁊ carc̃ibus tradendẽ. Exhi
apparet uirgines uł uiduas uoto ꝯtinẽ¬
cie astrictas. siue fiunt uelate. siue non:
nullatenus ꝯiugiũ sortiri posse. Qd itidẽ
de om̃ĩb intelligendũ ẽ qui ꝯtinẽciam
uouerint. Qd̾ n ante erat licitũ. post uo¬
tũ fit illicitũ. Non est hic p̃termittẽdũ
nitenciã. nisi hi quib se iunx̾ant. de
mundo recesserint. Si de hominibus
hec ratio custođr ut quec̃q uiuente in¬
ro altĩ nupserit. ad ult̾a habeatur. nec
ei agende penitẽcie licẽcia ꝯceditur. ni¬
si imus de his fuerit defunctus. quãto
mag̃ de illa tenẽda est. que ante se in¬
mortali sponso ꝯiunx̾at.⁊ post ad huã¬
nas nuperas transinigrauit: Attende

Expanded text:
d satisfactionem sunt eliminandae, et carceribus tradendae. Ex his apparet virgines vel viduas voto continentiae astrictas, sive fuerint velatae, sive non, nullatenus conjugium sortiri posse. Quod itidem de omnibus intelligendum est, qui continentiam voverunt. Quod enim ante erat licitum, post votum fit illicitum. Non est igitur praetermittendum nitentiam, nisi is cui se junxerant de mundo recesserit. Si enim de hominibus haec ratio custoditur, ut quaecunque vivente viro alteri nupserit adultera habeatur, nec ei agendae poenitentiae licentia concedatur, nisi unus ex his fuerit defunctus: quanto magis de illa tenenda est, quae ante immortali se sponso conjunxerat et postea ad human
Abbreviated transcription (Latin):
aliud ẽ comune. aliud singulare. Comẽ:
ut illud. qd̾̃ inbb̃mo om̃s faciũt. cum
spondẽt renunciare diabolo ⁊ pompis
eius. Singulare ut cũ aliquis spõte
ꝓmittit seruare iurginitatẽ uł otinẽ¬
ciã. uł aliqͥd huimodi. It̃. singulare

Expanded text:
aliud est commune, aliud singulare. Commune, ut illud quod in Baptismo omnes faciunt, cum spondent renuntiare diabolo, et pompis ejus; singulare, ut cum aliquis sponte promittit servare virginitatem vel continentiam, vel aliquid hujusmodi. Idem singulare
Abbreviated transcription (Latin):
p̃decessore nr̃o in nocẽcio tałr decretum
uer̃ ꝑman̾e. lic uelate non fuerĩt. m̃¬
si nupserint aliquo tp̃r his agenda pe
iitẽcia ẽ. qr sponsio earum adño tene¬
batur. Si .ii. int̾ homines bone fidei
tractus solet nulla rõne dissolui: quã¬
to magis ista pollicitacio. quã cũ deo
pepigit. solui sine uindieta non pot̾ĩtꝰ
It̃. Si uirgines non dũ uelate taliter¬

Expanded text:
e nostro papa Innocentio taliter decretum verunt permanere, licet velatae non fuerint, si nitentia est, quia sponsio earum a Domino tenebatur. Si enim inter homines solet bonae fidei contractus nulla ratione dissolvi, quanto magis pollicitatio quam cum Deo pepigit, solvi sine vindicta non poterit, etc. Nam si virgines nondum velatae taliter
Abbreviated transcription (Latin):
utrum omnes angłi eiusoem ordinis. eqͣ¬
les sint. Ita ẽẽ quibusoam placuit. seo ñ
ẽ ħꝓbabile. nec assertione dignum.qr
lucifer qui fuit de collegio fuꝑiorum.
illis etiam dignior exticit. qui aliis ex¬
cellentiores cãti sunt. Ex qͦ ꝑcipitur. ꝙ. si
ꝑstitisset. in ordine suꝑiori fuisset. ⁊ aliis
eiꝰd ordinis dignior ertitisset. Sic̃ enĩ
in mirib alii aliis sunt suꝑiores. ita un
ordimibus angłorum recte c̾dit᷑ eẽ
Quomͦ

Expanded text:
utrum omnes angeli ejusdem ordinis aequales sint. Ita esse quibusdam placuit; sed non est hoc probabile, nec assertione dignum; quia Lucifer qui fuit de collegio superiorum, ipsis etiam dignior extitit, qui aliis excellentiores creati fuerant. Ex quo percipitur quod si perstitisset, in ordine superiori fuisset, et aliis ejusdem ordinis dignior extitisset. Sicut enimin martyribus alii aliis sunt superiores; ita et in ordinibus angelorum recte creditur esse. 7. Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ditatẽ. ut pater non fit sapiens de se¬
ipso. s⁊ de filio. Nec sap̃ia sapiam ge¬
nũit. s ea sap̃ia pater dicatur sapiẽs
eẽ. quã genuit. Ubi .ii. non est intelligẽ
intellig̃ ipse sͥ.s filius intelligit pat̾.
ꝓfecto filius patrẽ sapientẽ fac̃. ⁊ si ħ
pat̾ sapiens. ea que ipse est sua sapĩa:⁊
filius sapĩa patris ẽ sapiens de sapĩa
que est pat̾. de quo est genitus filius
Ita ⁊ pater est intelligens. ea que ip̃e
est sua intelligencia. Non .ii. eẽt sapiẽs
qui non eẽt intelligens. Filius aut̃ in¬
telligẽcia patris de intelligencia: genitꝰ
est. que est que est pater. de qua ⁊ in¬
telligẽs est. ꝓinde pater est sapĩa. ⁊ fi¬
lius sap̃ia. ⁊ uterq una sapĩa.⁊ tñ so¬

Expanded text:
itur, ut Pater non sit sapiens de seipso, sed de Filio, nec sapientia sapientiam genuerit, sed ea sapientia Pater dicatur sapiens esse quam genuit. Ubi enim non est intelligentintelligit ipse sibi, sed Filius intelligit Patri: profecto Filius Patrem sapientem facit. Et si Pater sapiens, ea quae ipse est sua sapientia; et Filius sapientia Patris est sapiens, de sapientia quae est Pater de quo est genitus Filius. Sic et Pater est inteest, sua Intelligentia. Non enim esset sapiens, qui non esset intelligens. Filius autem, Intelligentia Patris, de Intelligentia genitus est, quae est Pater; de qua et intelligens est. Proinde Pater est Sapientia, et Filius Sapientia, et uterque una est S
Abbreviated transcription (Latin):
UIIII. de tͥ. ait. Nec in quid cui dtra dicif
hetice hec unitas ẽ. ut ita ꝑse agat filiꝰ.
ne ase agat. ⁊ ita non ase agat: ut ꝑ se
agat. In tellige filiũ agentẽ.⁊ ꝑ eũ patrẽ
agẽtẽ. Non ase agit. cum pater ineo ita
mañe monstratur. ꝑ se agit. cũ scđmn
natiuitatẽ filii agit. ipse: que placita s̃.
Infirmus sit non ase agendo. nisi ado
ipse agit. Non sit u̾o in unitate nature
si que agit.⁊ in quib placet: non ꝑse
agit. Sicut gͦ inquiunt filius ꝑse ag̃.
s non ase. ita filius debet dici sapiẽs

Expanded text:
 cui contradicis, haeretice, haec unitas est, ut ita per se agat Filius ne a se agat, et ita non a se agat ut per se agat. Intellige Filium agentem, et per eum Patrem agentem. Non a se agit, cum Pater in eo manere monstratur. Per se agit, cum secundum nativitatem Filii agit ipse quae placita sunt. Infirmus sit non a se agendo, nisi a Deo ipse agit; non sit vero in unitate naturae, si quae agit et in quibus placet non per se agit. Sicut ergo, inquiunt, Filius per se agit, sed non a se; ita et Filius debet dici sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
a se. neq de se. s apatre.⁊ de patre.
Queri aut̃ solet. utrũ filius sit sapiẽs
se ipso. uł ꝑse ipsũ. Quidam dñt mul¬
tiplicẽ hic fieri intelligenciã. ⁊ ideo dis¬
tinguẽdũ. hic fore ita. ut cũ dicis filiũ
ẽẽ sapientẽ se ipso. uł ꝑse ipsum. si sui
natura ⁊ ẽẽncia sapiẽtẽ intelligas. ue¬
rus sit intellectus. Si u̾o ase ipso. uł
de se ipso sapientẽ eẽ intelligas: falsi¬
tati subiectã h̃s intelligenciã. Alii u̾o
simpliciter. ⁊ absq de t̾minacione ꝯce¬
dunt. huiusm᷑i locutiones. filius ẽ sapi¬
ens ꝑse. s non ase.uł de se. ⁊ filius

Expanded text:
 Patre. Quaeri autem solet utrum Filius sit sapiens seipso vel per seipsum? Quidam dicunt multiplicem hic fieri intelligentiam, et ideo distinguendum fore; ita ut cum dicis Filium esse sapientem seipso vel per seipsum, si sui natura et essentia sapientem intelligas, verus sit intellectus; si vero a seipso vel de seipso sapientem esse intelligas, falsitati subjectam habeas intelligentiam. Alii vero simpliciter et absque determinatione concedunt hujusmodi locutiones: Filius est Sapientia per se, sed non a se vel de se, et: Filius
Abbreviated transcription (Latin):
ta. possit fleti adbonum lad malũ.
ꝙ si est. gͦ ibomi angłi ⁊ mali adutr̾q
flecti possunt. G̃ iboni pꝰ sunt fĩmali.
⁊imali boni. Adꝙ dm̃s. quia boni tã¬
ta gr̃a confirmati sunt. ut neq̃ ant fi̾
mali.⁊ mali ado inmalitia obdurat
sunt. ut nõ ualeãt fi̾ boni. ⁊t̾n utͥq
eligunt. ⁊ malum respuunt: ⁊ mali
similr spontanea uoluntate agr̾a des¬
tituti. bonum uitant. ⁊malum secunt᷑.¬

Expanded text:
 ad malum. Quod si est, ergo et boni angeli et mali ad utrumque flecti possunt; ergo et boni possunt fieri mali, et mali boni. Ad quod dicimus quia boni tanta gratia confirmati sunt, ut nequeant fieri mali; et mali in malitia adeo obdurati sunt, ut non valeant fieri boni; et tamen eligunt, et malum respuunt, et mali similiter spontanea voluntate a gratia destituti, bonum vitant, et malum sequuntu
Abbreviated transcription (Latin):
aliquis hoꝵ triũ caruas nuncupari
aliud suba. ⁊ aliuid caritas. s suba: ipsa
sit caritas. ⁊ caritas ipsa sit suba: siue
in patre. siue infilio. siue in sp̃u .s. ⁊ t̾n
sp̃s .s. ꝓprie caritas nuncupatur. Ecce
his uerbis aꝑte ostendit aug̃. ꝙ ut̾ui
tate. caritas aliq̃n refertur. ad subam:
que ꝯimunis ẽ triũ ꝑsonaꝵ. ⁊ tota insin

Expanded text:
aliquis horum trium charitas nuncupari aliud substantia, et aliud charitas, sed substantia ipsa sit charitas, et charitas ipsa sit substantia, sive in Patre, sive in Filio, sive in Spiritu sancto; s proprie charitas nuncupatur. Ecce his verbis aperte dicit Aug. quod in Trinitate charitas aliquando refertur ad substantiam, quae communis est trium personarum et tota in sin
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfilio ꝓprie accipitur. ⁊ hoc in młtis: fĩ
poni:⁊ ꝓprie quibusdã rebus ad hibi. sic̃
legis nomine. aliq̃n simul omĩa uetĩs
instr um̃ti sig̃cantur eloqͥa. aliq̃n aut̃
ꝓprie uocatur lex. que data est lex ꝑ mo¬
Y sen. Multa alia suppetunt exempla.¬

Expanded text:
Filio proprie accipiatur, et hoc in multis fieri r poni, et proprie quibusdam rebus adhiberi: sicut legis nomine aliquando simul omnia veteris Testamenti significantur eloquia, aliquando autem proprie vocatur lex quae data est per Moysen. Multa alia suppetunt exempla
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ si dixisset: ab solutior eẽt sermo. ⁊ nõ
praua pars q̃onis decifa. s qr dixit. ds
caritas est: inc̃̾tum estꝰ. ⁊ iõ querendũ
est. utr̃ ds pater sit caritas. an filius. an
tres dii.sed ds est unus. ad ꝙ aug̃ in
eod̾ .i. ita dicit. Nescio cur sic̃ sap̃ra. ⁊ pa

Expanded text:
on parva pars quaestionis decisa; sed quia dixit: Deus charitas est, incertum est, et ideo quaerendum est, utrum Deus Pater sit charitas, an Filius, an tres dii, sed unus est Deus. Ad hoc Aug., in eodem libro, ita dicit: Nescio cur sicut sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
quasi maiorẽ. misisse utrumq: qͣi mi¬
norẽ. Qd̃ aug̃. in ꝓbat. in .iiii.ł. de t̾. illis
ꝯtradicens. Non iõ inquit arbitrandũ ẽ.
minorẽ ẽẽ filiũ. qd missus est apatre.
non ꝑꝑ inequalitatẽ. uł ĩparilitatẽ. uel
dissimilitudinẽ sub̃e. inscripturis hec
posita: intelligñr. Nec gͦ ideo pater dici¬
Ecce ostensum est. que sit missio filii. ⁊
quib modis mutatur.

Expanded text:
quasi majorem, misisse utrumque quasi minorem. Quod Aug. improbat in lib. 4 de Trin., illis contra dicens. Non ideo, inquit, arbitrandum est minorem esse Filium quod missus est a Patre, non propter inaequalitatem vel imparitatem, vel dissimilitudinem substantiae in Scripturis haec posita intelliguntur. Non ergo ideo dicitur PaEcce ostensum est quae sit missio Filii, et quibus modis mittatur.
Abbreviated transcription (Latin):
sua anmam cãsse. u̾bis scͥpture ꝑ uicaci¬
flauit. ⁊c̃. Cum flat in quiunt uł spirat
hominis. ex se sp̃m hominis emisisse in
capiunt tropica locutione dictum ẽẽ
sufflauit ł flauit .i. flatum hominis. s.
animam fec̃. Fłare enim ẽ flatum facẽ
flatum facẽ ẽ animam facẽ. Uñ dñs
gͦ audiendi qui putant animã partẽ
di. Si eñĩ ħ eẽt nͨ ase nͨ abilio dcipi pos¬
set. nec ad malum faciendum. ł patien¬
dum ꝯpłli. nec in meliꝰ uł dt̾ius mutari¬
posseo. flatus gͦ qͦ hominem animaũ
factus ẽ ado nõ d d̾o. nec daliqͣ mat̾a¬

Expanded text:
a animam creasse, verbis Scripturae pertinaciflavit, etc. Cum flat, inquiunt, vel spirat hominis, ex se spiritum hominis emisisse intcapiunt tropica locutione dictum esse sufflavit vel flavit, id est, flatum hominis, scilicet animam fecit. Flare enim est flatum facere, et flatum facere est animam facere. Unde Domergo audiendi qui putant animam esse partem Dei. Si enim hoc esset, nec a se nec ab alio decipi posset, nec ad malum faciendum vel patiendum compelli, nec in melius vel deterius mutari. Flatus ergo quo hominem animavit factus est a Deo, non de Deo, nec de aliqua mat
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. desc̾bitur cum dr̃. formauit
ds hominẽ dlimo tr̾e. ita eiusd scđm
animam factura descͥbitur cum sub¬
dit᷑. ⁊ inspirauit infaciẽ eius spira¬
culum uite. Corpus enim d limo tr̾e
Uł scđ̾m aliam litt̾am flauit. uł suffla¬
uit. nõ ꝙ faucibꝰ sufflau̾it. uł manib
Non ergo carnałrputemus dm corꝑeis
manibꝰ formasse corpus. uł faucibus inspirã¬
se animam. s potiꝰ hominẽ d limo tr̾e
scđm corpiis formauit iubendo uolẽ¬

Expanded text:
corpus describitur cum dicitur: Formavit Deus hominem de limo terrae, ita ejusdem secundum animam factura describitur cum subditur: Et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae. Corpus enim de limo terrae secundum aliam litteram, flavit vel sufflavit; non quod faucibus sufflaverit, vel manibus Non ergo carnaliter putemus Deum corporis manibus formasse corpus, vel faucibus inspirasse animam, sed potius hominem de limo terrae secundum corpus formavit jubendo, vole
Abbreviated transcription (Latin):
paruulorũ. Adam p̃t̾ imitationis exem¬
plum: occłta ⁊ tabe carnał ꝯcupiscen¬
ne sue. tabificauit in se omnes. de sua
stirpe uenturos. Uñ apłs recte ait. Inqͦ
omnes peccau̾unt. Circum specte ⁊ sine
ambiguitate dix̃ hoc apłs. Siue enim
intelligatur inqͦ homine siue inqͦ pec¬

Expanded text:
 Adam praeter imitationis exemplum, occulta etiam tabe carnalis concupiscentiae suae tabificavit in se omnes de sua stirpe venturos. Unde Apostolus recte ait: In quo omnes peccaverunt. §. Circumspecte et sine ambiguitate dicit hoc Apostolus. Sive enim intelligatur, in
Abbreviated transcription (Latin):
ita ⁊ in illo uno pecc̃o ꝙ intrauit in
mundum. recte omnes dñr peccasse.
Quia sic̃ ab illo uno homine. sic ab eod̾
uum. in quo omnes peccau̾nt.i. ex quo
omnes pecc̾ores constuti sunt.

Expanded text:
ita et in illo uno peccato quod intravit in mundum, recte omnes dicuntur peccasse; quia sicut ab illo uno homine, sic ab eodemunum in quo omnes peccaverunt, id est, ex quo omnes peccatores constituti sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
dñt intrasse inmundũ. nõ traductione
originis s similitudine p̃uaricationis.
omnesq m illo uno peccasse dñt. quia
omnib ille unus peccandi exẽplum ex¬
titit. Hoc male senser̃ quioam hetici. qͥ
dicti sunt pelagram. de quibꝰ aug̃ ĩ.ł. d
babtismo paruulorum comemorat di¬
cens. Sciendum ẽ in quid ħeticos quos¬
dam ꝙ nominati sunt pelagiam dixisse
peccatũ pͥme transg̃ssionis in alios hoĩẽ
ñ ꝓpagatione imitatione transisse uñ⁊
ẽẽ omnino contendunt. Seo eis dr̃ qr
si apłs peccatũ imitationis nõ ꝓpagatio¬
nis intelligi uoluisseo eius pͥncipẽ nõ¬

Expanded text:
nt intrasse in mundum, non traductione originis, sed similitudine praevaricationis; omnesque in illo uno peccasse dicunt, quia omnibus ille unus peccandi exemplum extitit. Hoc male senserunt quidam haeretici, qui dicti sunt Pelagiani; de quibus Aug., in libro de Baptismo parvulorum, commemorat dicens: Sciendum est, inquit, haereticos quosdam qui nominati sunt Pelagiani, dixisse peccatum primae transgressionis in alios homines non propagatione, sed imitatione transisse. Unde etiam esse omnino contendunt. Sed eis dicitur, ostolus peccatum imitationis, non propagationis, intelligi voluisset, e
Abbreviated transcription (Latin):
uit morbem tr̃arum. & quia nõ uult in¬
telligi ħ ẽẽ factum ꝓpagatione s imitatio¬
ne continuo subuĩexit spͥtura. Imitant᷑
autẽ eum qui sunt exparte ipsius. Imi¬
tantur autẽ adam quot qͦt ꝑ mobedien¬
tiam transgrediunt᷑ mandatum di. Seo
aliud ẽ ꝙ exemplum ẽ uoluntate peccã¬
tib. aliud qd origo ẽ cum peccato nascẽ

Expanded text:
em terrarum. Et quia non vult intelligi hoc esse factum propagatione, sed imitatione, continuo subjunxit Scriptura: Imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius. Imitantur quidem Adam, quotquot per inobedientiam transgrediuntur mandatum Dei. Sed aliud est quod exemplum est voluntate peccantibus, aliud quod origo est cum
Abbreviated transcription (Latin):
olet queri. utr̾ illa tał elatio ⁊ amorꝓpͥe
potestatis inuiro fu̾it fic̾ inmuliere. Ad
qd dm̃ͣs. quia adam nõ fuit seouetus eo
modo quo mulier. Non em̃ putauit esse
ductus fuit. nec in eo in quo mulier. ut
c̃dͥ d̾m illud lignum io̾ tange̾ ꝓhibuisse.
qm̃ si tang̾e̾t fierent sĩc dii. Uerumptam̃
p̾uaricator fuit adam. ut testatur apłs
pꝰtẽtationem. exqua uoluit lignum ue¬
titum exꝑiri cum mulierẽ nõ uid̾et mor¬
tuam esca illa p̃cepta. Uñ aug̾ suꝑ gen̾.
sum apł̃s adam p̾uaricatorẽ fuisse osten¬
dat dicens. in similitudinem p̾uarica¬
toris ade. seductum t̾n negat. uͥ ait.
Adam nõ est seductus s mulier. Uñ ⁊
in trogatus nõ ait mulier se duxit me.
s dedit michi ⁊ com̃di. M ulier uͦ in quid
serpens seduxit me. hanc aũt seoue
suadebatur cum au̾t falsum eẽt uer̾
tang̾e̾ ꝓhibu̾it. quia sciebat eossiteti¬
gissent sic̃ dos futuros. tanquã eis di¬
iunitatem in uid̾et ꝗ eos homines fec̾at¬

Expanded text:
olet quaeri, utrum illa talis elatio amor propriae potestatis in viro fuerit, sicut in muliere? Ad quod dicendum, quia Adam non fuit seductus eo modo quo mulier. Non enim putavit esseductus fuit, nec in eo qucrederet Deum illud lignum ideo tangere prohibuisse, quoniam si tangerent fierent sicut dii. Verumtamen praevaricator fuit Adam, ut testatur Apostpost tentationem, ex qua voluit lignum vetitum experiri, cum mulierem non videret mortuam esca illa percepta, unde Aug., lib.us Adam praevaricatorem fuisse ostendat, dicens: In similitudinem praevaricationis Adae , seductum tamen negat, ubi ait: Adam non est seductus, sed mulier . Unde et interrogatus non ait: Mulier seduxit me, sed dedit mihi, et comedi. Mulier vero inquit: Serpens seduxit me. Hanc autem seducsuadebatur, cum falsum esset, verum tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem inuideret qui eos homines fecerat
Abbreviated transcription (Latin):
ł quia nõ ad falutẽ accip̃. nil accipiat.s
orpus.ii. ⁊ sanguis dm̃ nichominꝰ erat
in illis. ꝗb ait apłs. qui manducat ĩ¬

Expanded text:
l accipiat. Corpus enim et sanguis Domini nihilominus erat in illis, quibus ait Apostolus: Qui manducat in