comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta quȩ diximus quia usum
seruantia ñ cognoscimus. in mariȩ
integritate plus potuisse grãm
quã naturam ñ dubitamus. Diui¬
nitatis eñi oꝑa sunt quȩ dicimus.
& ideo possibilia. quia sunt om̃ipo¬
entia. cuius sunt omĩa quȩ patris.
omia sunt quȩ sunt uelle: uelle
autẽ om̃ia quȩ sunt iusta & digna.
ac ꝑ hoc uidentur digna lȩtari
maria lȩtitia in enarrabili anima
& corpore in ꝓprio filio. cũ filio
ꝓprio ꝑ filiũ ꝓpriũ. nec illam seqͥ
debere corruptionis erumpnam.
quã nulla sẽcuta est tantũ filium
parturiendo integritatis corrup¬
tio. ut sit semꝑ incorrupta. quã
tanta ꝑfudit gr̃a. sit integriter
uiuens. que om̃iũ integram ꝑfec¬
tamq. genuit uitam: sit cũ illo
li nutrixdĩ ministratri¬
trix. de qua ut iam dixi. quia alit
sentire ñ audeo: aliter dicere non
quȩ taliter me hortata sunt duat
Si autẽ refragare is elegerit cum
ꝓferat quare non conueniat uelle.
ac ꝑ hoc non eẽ. Et si se ueraciter

Expanded text:
cuncta quae diximus, quia naturam servantia non cognoscimus: in Mariae integritate plus potuisse gratiam quam naturam non dubitamus. Divinitatis enim opera sunt quae dicimus; et ideo possibilia, quia sunt ab omniporis, omnia sunt quae sunt velle; velle autem omnia quae sunt justa et digna. Ac per hoc videtur digne laetari Maria laetitia inenarrabili anima et corpore, in proprio filio, cum filio proprio, per filium proprium, nec ullam sequi debere corruptionis aerumnam, quam nulla secuta est tantum filium pariendo integritatis corruptio: ut sit semper incorrupta, quam tanta perfudit gratia; sit integriter vivens quae omnium integram perfectamque genui nutrix, Dei ministrattrix: de qua, ut jam dixi, quia aliter sentire non audeo, aliter dicere non quae taliter me hortata sunt dicere. Si quis autem refragari his elegerit, cumristum: proferat quare non conveniat velle, ac per hoc non esse. Et si se veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
uere doctrina dissipatur. Seriptũ
unq est. Doctrina uiri: ꝑ patientiã
utur. Tanto gͦ quisq minus osten¬
er doctus. quanto conuincitur
anus patiens. Neq eñi potest uera¬
atr bona docendo impendere. si ui¬
undo neseiat equanimiter aliena
nla tolerare. Quanto eñi culmine
untus patientiȩ polleat: rursũ salo¬
non indicat dicens. Melior est pati¬
ds uiro forti. & qui dominatur ani

Expanded text:
trina dissipatur. Scriptum namque est: Doctrina viri per patientiam noscitur . Tanto ergo quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens. Neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nesciat aequanimiter aliena mala tolerare. Quanto enim culmine virtus patientiae polleat, rursus Salomon indicat, dicens: Melior est patiens viro
Abbreviated transcription (Latin):
occasio. Idolũ baal fuisse iuxta
hierłm ad radices montis moria.
in quib syloa fluit. non semel
legimus. Hec uallis & parui cãpi
planicies irrigua erat. & nemoro¬
sa plenaq delicus. & lucus in ea
idolo consecratus. Intantam a
popłs isrł dementiã uenerat: ũ
deserta templi uicinia ibi home
immolaret: & rigorẽ religionis
delicie uincerent. filiosq. suos in¬
cenderent demoni uel iniciarn
& appellabatur locus ipse gehen¬
non. id est uallis filioꝵ ennon
Hoc regũ uolumen & parals pont¬
non & hieremias scribunt plen¬
sime. Et cõminatur ds se locũ ps
impleturũ cadaueribus mortue
ut nequaquã uocetur tofech &
baal: sed uocetur polyandrũ. id e
thumulus mortuoꝵ. Futura erg̃
supplicia & pene ꝑpetuȩ quib pa¬
catores cruciandi sunt. huius los
uocabulo denotantur. Dupplice
autẽ eẽ gethennã nimii ignis e
frigoris. in iob plenissime leginꝰ
Nonne duo passeres asse ueneutt
& unus ex illis non cadet suꝑ ters¬

Expanded text:
occasio. Idolum occasio. Idolum Ierusalem ad radices montis Moria, in quibus Siloa fluit, non semel legimus. Hec vallis et parvi campi planicies irrigua erat et nemorosa plenaque deliciis, et lucus in ea idolis consecratus. In tantam autem populus Israel dementiam venerat ut deserta templi vicinia ibi hostias immolarent et rigorem religionis delicie vincerent, filiosque suos incenderent demoni vel initiarent. Et appellabatur locus ipse Gehennon, id est vallis filiorum Hennon. Hoc Regum volumen et Paralypomenon et Hieremias scribunt plenissime. Et comminatur deus se locum ipsum impleturum cadaveribus mortuorum, ut nequaquam vocetur Tofeth et Baal; sed vocetur Polyandrium, id est, tumulus mortuorum. Futura ergo supplicia et poenae perpetuae, quibus peccatores cruciandi sunt, hujus loci vocabulo denotantur. Duplicem autem esse gehennam, nimii ignis et frigoris, in Job plenissime legimus . Nonne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet su
Abbreviated transcription (Latin):
& occultũ qͦd non scietur. & rł.¬
nesciuntur: sed de futuro tẽpore
latebras tenebrarũ. & manifesta
faciet consilia cordiũ. Et est sensꝰ
Nolite timere ꝑsecutoꝵ seuitiam.
& blasphemantiũ rabiem. quia
ueniet dies iudicii. in quo & ur̃a
uirtus & eoꝵ nequitia demonstra¬
bitur. Quod dico uobis in tene¬
bris. dicite in lumine. Et qͦd in
aure auditis: predicate suꝑ tecta.
Quod auditis in mysterio. aꝑtius
pͣdicate. Quod didicistis abscon
erudiui in paruulo uideȩ loco:
in uniuersis urbib & in toto
Si qui corpus occidunt. animã
non possunt occidere: ergo anima
inuisibilis & incorporalis est. Sed̾m
crassiorẽ dico nr̃i corporis substan.¬
tiam. uel eo certe tempore puniet᷑.
& supplicia sentiet. quando pͥstinũ
corpus receꝑit. ut cũ qͦ peccauit.
cũ ipso & puniatur. Sum timete.
qui potest animã & corpus ꝑdere
ingebennam. Nomen gehennȩ in
ueteribus libris non inuenitur:
sed primũ a saluatore ponitur.
Quȩramus gͦ quȩ sit sermonis huiꝰ

Expanded text:
 occultum quod non scietur. Et qunesciuntur? Sed de futuro tempore latebras tenebrarum, et manifesta faciet consilia cordium. Et est sensus: Nolite timere persecutorum saevitiam, et blasphemantium rabiem, quia veniet dies judicii, in quo et vestra virtus, et eorum nequitia demonstrabitur. Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta. Quod audistis in mysterio, apertius praedicate; quod didicistis absconderudivi in parvulo Judaeae loco, in universis urbibus, et in toto Si qui corpus occidunt, animam non possunt occidere: ergo anima invisibilis et incorporalis est, secundum crassiorem dico nostri corporis substantiam. Vel eo certe tempore punietur, et supplicia sentiet, quando pristinum corpus receperit, ut cum quo peccavit, cum ipso et puniatur.qui potest et animam et corpus perdere in gehennam. Nomen gehennae in veteribus libris non invenitur, sed primum a Salvatore ponitur. Quaeramus ergo quae sit sermonis hujus
Abbreviated transcription (Latin):
aliud in publico. testatur ueritas qt
rebedei filios requirit dicens. Poceti
bibere calicẽ quẽ ego bibiturus su
Cui cũ ꝓtinus responderent. posuns
ilico dñs respondit dicens. Calicem
quidẽ meũ bibetis. Quid eñi pcallẽ
nisi dolorẽ passionis accipimus.:
De quo alias dicit. Pater. si fieri potes
transeat ame calix iste. Lebedei si
ia est iacob & ioħes non uterq ꝑ mas¬
tyriũ occubuit: & tamen qͦd uter
calicẽ bibertt auduit. Iobes mins¬

Expanded text:
opere, aliud in publico, testatur Veritas, quae opere, aliud in publico, testatur Veritas, quae Zebedaei filios requirit, dicens: Potestis bibere calicem quem ego bibiturus sum? Cui cum protinus responderent: Possumus, illicquidem meum bibetis. Quid enim per calicem, nisi dolorem passionis accipimus? De quo alias dicit: Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste Et Zebedaei filii, id est Jacobus et Joannes, non uterque per martyrium occubuit; et tamen quod uterque calicem biberet, audivit. Joannes n
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ foratudinẽ in campo uictores sunt.
sed ꝑnegligentiã postmodũ intra
urbis claustra capiuntur: Quib¬
isti sunt similes. nisi his qͦs irruens
grauis languor a uita ñ subtrabit.
sed leniter ueniens recidiua febris
seruat: qui & ad tempus aliena mala
sine dolore tolerat. & hȩc eadem
retractans ꝑtulisse se talia exultat.
ne bonũ patientiȩ quietis tẽpore
pereat. qͦd in ꝑturbationib cufao¬
ditur. Sed quia natalẽ marti ris
hodierna die colimus fr̃is mei na¬
quam nos auirtute eiꝰ patientie ẽ¬
mare extraneos debemus. Si eni
adiuuante nos dño uirtutẽ patien
seruare contendimꝰ. & in pace exłe
uiuimus. & tamen martẏrui palma
tenemus. Duo quippe sunt genera
in mente simul & actione. Itaq esst
marty res possumus. etiã si nullo
ferro ꝑcutientiũ trucidemur. Mo
quippe a ꝑsequente martyriũ et
culta cogitatione. Nlam quia duose
martyrii genera. unũ in occulto

Expanded text:
per fortitudinem in campo victores sunt, per fortitudinem in campo victores sunt, sed per negligentiam postmodum intra urbis claustra capiuntur? Quibus sunt similes, nisi iis quos irruens gravis languor a vita non subtrahit, sed leniter veniens recidiva febris servat, qui et ad tempus aliena mala sine dolore tolerat, et haec eadem retractans, pertulisse se talia exsultat, ne bonum patientiae quietis tempore pereat, quod in perturbationibus custoditur. 7. Sed quia natalem martyris hodierna die colimus, fratres mei, nequaquam nos a virtute ejus patientiae existimare extraneos debemus. Si enim, adjuvante nos Domino, virtutem patientiae servare contendimus, et in pace Ecclesiae vivimus, et tamen martyrii palmam tenemus. Duo quippe sunt martyriin mente simul et actione. Itaque esse martyres possumus, etiamsi nullo percutientium ferro trucidemur. Mori quippe a persequente martyrium in occulta cogitatione. Nam quia duo sunt martyrii genera, unum in occulto
Abbreviated transcription (Latin):
cõmouit. contra illũ acrius dolet.
quẽ ad reddendas in iurias cõmoue¬
re ñ potuit. Wnde sit. ut tota se uir¬
tute contra eũ erigat. quẽ contu¬
melias forciter ꝑtulisse considerat.
Quẽ quia cõmouere in ipsa in iuriarũ¬
iaculatione non potuit. ab aꝑto
certamine interim recedens. in
secreta cogitatione deceptionis
tempus inquirit: & quẽ publico
bello ꝑdidit. ad exibendas occulte
insidias exardescit. Quietis namq
iam tempore ad uictoris animũ
redit. & uel dampna rerũ uel iniu¬
riarũ iacula ad memoriã reducit.
cunctaq quȩ sibi illata sunt uehe¬
menter exaggerans. fuisse intole¬
rabilia ostendit. Et quiescentis ani
mũ tanto furore conturbat. ut ple¬
rũq uir patiens illa se equanimiter
tolerasse etiã post uictoriã captiuus
erubescat. seq. non reddidisse con¬
tumelias doleat. & deteriora repen-
dere si occasio prȩbeatur quęrat.
Quib gͦ isti sunt similes. nisi his qui

Expanded text:
commovit, contra illum acrius dolet, commovit, contra illum acrius dolet, quem ad reddendas injurias commovere non potuit; unde fit ut tota se virtute contra eum erigat, quem contumelias fortiter pertulisse considerat. Quem quia commovere in ipsa injuriarujaculatione non potuit, ab aperto certamine interim recedens, in secreta cogitatione deceptionis tempus inquirit, et qui publico bello perdidit, ad exhibendas occulte insidias exardescit. Quietis namque jam tempore ad victoris animum redit, et vel damna rerum, vel injuriarum jacula ad memoriam reducit; cunctaque quae sibi illata sunt vehementer exaggerans, fuisse intolerabilia ostendit, et quiescentis animum 1616 tanto furore conturbat, ut plerumque vir patiens illa se aequanimiter tolerasse etiam post victoriam captivus erubescat; seque non reddidisse contumelias doleat, et detedere, si occasio praebeatur, quaerat. Quibus ergo isti sunt similes, nisi his qui
Abbreviated transcription (Latin):
sͦ uetoria urbes expugnare. qͥa
tna sunt quȩ uincuntur: maius
autẽ est qͦd ꝑ patientiã uincitur:
quia ipse ase animus superatur:
& semetipsũ sibimet ipsi subicit:
quando eũ patientia in humilitate
tolerantiȩ sternit¶ Sciendũ uͦ est
qͦd plerũq euenire patientib solet.
ut eo quidẽ tempore quo aduersa
patiuntur uel contumelias audiunt.
nullo dolore pulsentur: & sic pati¬
entiã exhibeant. ut custodire etiã
cordis innocentiã curent: sed cum
post paululũ hec ipsa quȩ ꝑtulerint
ad memoriã reuocant. igne uehe¬
mentissimi doloris instigantur: ar¬
gum̃ta ulcionis inquirunt. & man-¬
suetudinẽ quã tolerantes habuerunt.
in retractatione sua semetipsos di¬
iudicantes ꝑdunt. Callidus namq
aduersarius. bellũ contra duos
mouet: unũ uidelicet inflãmans
ut contumelias prior inferat: alte¬
rũ uͦ ꝓuocans ut contumelias lȩsus
reddat. Sed quia eiꝰ iam uictor exti¬
tit. quẽ ad ꝓferendas contumelias

Expanded text:
toria urbes expugnare, quia extra sunt quae vincuntur. Majus autem est quod per patientiam vincitur, quia ipse a se animus superatur, et semetipsum sibimetipsi subjicit, quando eum patientia in humilitate tolerantiae sternit. Sciendum vero est quod plerumque evenire patientibus solet, ut eo quidem tempore quo adversa patiuntur vel contumelias audiunt nullo dolore pulsentur, et sic patientiam exhibeant, ut custodire etiam cordis innocentiam curent. Sed cum post paululum haec ipsa quae pertulerint ad memoriam revocant, igne vehementissimi doloris instigantur, argumenta ultionis inquirunt, et mansuetudinem quam tolerantes habuerunt, in retractatione sua semetipsos dijudicantes perdunt. 6. Callidus namque adversarius bellum contra duos movet, unum videlicet inflammans ut contumelias prior inferat; alterum vero provocans, ut contumelias laesus reddat. Sed quia ejus jam victor exstitit quem ad proferendas contumelias
Abbreviated transcription (Latin):
modis uirtus patientiȩ exerceri
solet. Alia namq sunt quȩ a dõ. alia
quȩ ab antiquo aduersario. alia que
apximo sustinemus. Aꝓximo nãq
ꝑsecutiones. dap̃na & contumelias.
ab antiquo eñi aduersario tẽptam̃¬
ta. a dõ autẽ flagella toleramus.
Sed in om̃ib tribus his modis uigi¬
lanti oculo semetipsam debet mens
circu̾spicere. ne contra mala ꝓximi
ꝑtrahatur ad retributionẽ mali. ne
contra tẽptamenta aduersarii sedu¬
catur ad delectationẽ uel consensũ
delicti: ne contra flagella opificis ad
excessũ ꝓruat murmurationis. ꝑ fecte
eñi aduersarius uincitur: quando
mens nr̃a & inter tep̾tam̃ta eiꝰ a de¬
lectatione atq consensu. & inter con
tumelias ꝓximi custoditur ab odio.
& inter flagella dĩ cõpeseitur a mur¬
muratione. Nec hȩc agentes retri.¬
bui nobis presentia bona requiramꝰ:
nam ꝓ labore patientiȩ. bona spe
om̃is iam labor funditus cessat.

Expanded text:
modis virtus patientiae exerceri modis virtus patientiae exerceri solet. Alia namque sunt quae a Deo, alia quae ab antiquo adversario, alia quae a proximo sustinemus. A proximo namque persecutiones, damna et contumelias; ab antiquo vero adversario tentamenta; a Deo autem flagella toleramus. Sed in his omnibus tribus modis vigilanti oculo semetipsam debet mens circumspicere, ne contra mala proximi pertrahatur ad retributionem mali, ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti, ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur quando mens nostra et inter tentamenta ejus a delectatione tumelias proximi custoditur ab odio; et inter flagella Dei compescitur a murmuratione. Nec haec agentes, retribui nobis praesentia bona requiramus. Nam pro labore patientiae bona spero jam omnibus labor funditus cessat.
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s timore ꝑculsi & territi fuger.
nullusq illic assistere illo moriente
potuit. Pensate igitur fr̃s. omps ds̃¬
qualiter terreat quando districtus
iudex uenturus est. si sic assistentes
terruit. quando gratus remunerans
uenit. Aut qualiter timeri potest cũ
uideri potuerit. si sic mentes prȩsen¬
trum strauit. & quando uideri non
excłastica pace patientia. adquantum
hunc retributionis culmen euexit.
Quid hiuic suus conditor intus dedit.
de quo nobis tantam głam in die eiꝰ
exitus & foris in notuit: Quib hunce
credamus nisi scis martyrib sociatũ.
quẽ actestantib corporeis qͦq oculis
abeatis spiritib constat ẽ susceptũ:
Nullo iste gladio ꝑcussus occubuit.¬
& tamen coronã patientiȩ quã in
mente tenuit. in egressione ꝑcepit.
Probamus cotidie uerũ eẽ qͦd ante nos
dictũ est. quia scã ȩccła electoꝵ flori¬
bus plena. habet in pace lilia. in bello
rosas. Sciendũ preterea est: qͦd trib

Expanded text:
omnes timore perculsi et territi fugerunt, omnes timore perculsi et territi fugerunt, nullusque illic assistere illo moriente potuit. Pensate ergo, fratres, omqualiter terreat quando districtus judex venturus est, si sic assistentes terruit quando gratus et remunerans venit; aut qualiter timeri potest cum videri potuerit, si sic mentes praesentium stravit et quando videri non Ecclesiastica pace patientia, ad quantum hunc retributionis culmen evexit. Quid huic suus conditor intus dedit, de quo nobis tantam gloriam in die ejus exitus et foris innotuit? Quibus hunc credamus nisi sanctis martyribus sociatum, quem, attestantibus corporeis quoque oculis, a beatis spiritibus constat esse susceptum? Nullo iste gladio percussus occubuit, et tamen coronam patientiae quam in mente tenuit in egressione percepit. Probamus quotidie verum esse quod ante nos dictum est, quia sancta Ecclesia, electorum floribus plena, habet in pace lilia, in bello rosas. 9. Sciendum praeterea est quod tribus
Abbreviated transcription (Latin):
itan uel obitũ narrant. Erat autẽ
huus lingua rustica: sed docta uita.
e ꝓamore celestis patriȩ cuncta
aspexerat possidere aliquid in hoc
tindo fugiebat: tumultus deuitabat
ltinũ. crebris ac ꝓlixiorib oratio¬
ubis intentus erat: uirtus tamen
ptentȩ in eo uehementer excreue¬
it: ita ut eũ sibi amicũ crederet qui
sn molestiȩ aliquid irrogasset. Red¬
aebit contumelus gr̃as. si qđ in ipsa
iu inopia dapnũ fuisset illatũ. hoc
niximũ lucrũ putabat: om̃s suos
anersarios. nichil aliud quã adiuto¬
ns estimabat. Hunc cũ dies mortis
qli de corpore urgeret: conue¬
cõmendarent. Cũq circa lectũ illius
hi qͥ conuenerant om̃s assisterent:
alii corporeis oculis ingredientes an¬
gelos uiderunt: sed dicere aliquid
nullo modo potuerunt: alii om̃ino
nichil uiderunt. sed om̃s qͥ aderant.
ita uehementissimus timor ꝑculit.
ut nullus egrediente illa scã anima
illic stare potuisset. Et hi gͦ qͥ uiderant.
& hi om̃ino qui nil uiderant. uno

Expanded text:
l obitum narrant. Erat autem hujus lingua rustica, sed docta vita. Hic pro amore coelestis patriae cuncta despexerat, possidere aliquid in hoc mundo fugiebat; tumultus devitabat hominum, crebris ac prolixioribus orationibus intentus erat. Virtus tamen patientiae in eo vehementer excreverat, ita ut eum sibi amicum crederet, qui sibi molestiae aliquid irrogasset; reddebat contumeliis gratias; si quod in ipsa sua inopia damnum ei fuisset illatum, hoc maximum lucrum putabat; omnes suos adversarios nihil aliud quam adjutores aestimabat. Hunc cum dies mortis egredi de corpore urgeret, convecommendarent. Cumque circa lectum illius hi qui convenerant omnes assisterent, alii corporeis oculis ingredientes angelos viderunt, sed dicere aliquid nullo modo potuerunt; alii omnino nihil viderunt; sed omnes qui aderant ita vehementissimus timor perculit, ut nullus, egrediente illa sancta anima, illic stare potuisset. Et hi ergo qui viderant, et hi qui omnino nihil viderant, uno
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃as. Idcirco possessio animȩ in ut¬
tute patientiȩ ponitur. quia rad
om̃iũ. custosq uirtutũ patientia q
Per patientiã uͦ possidemus animis
nr̃as. quia dũ nobis ipsis dominari
discimus. hocipsũ incipimus posid
qđ sumus. Patientia uera est alieni
mala equanimiter ꝑpeti: contras
quoq qui mala irrogat. nullo dobo
morderi. Nam qui sic ꝓximi mala
portat. ut tamen tacitꝰ doleat &e q̃
digne retributionis quȩrat patiẽ
non exhibet sed ostendit. Seriptus
qiippe est. Caritas patiens est. de
est. Patiens namq est ut albiena ma
toleret: benigna uͦ est. ut ipios cd
quos portat. amet. hine nanq h

Expanded text:
vestras. Idcirco possessio animae in vivestras. Idcirco possessio animae in virtute patientiae ponitur, quia radix omnium custosque virtutum patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras, quia dum nobis ipsis dominari discimus, hoc ipsum incipimus possidere quod sumus. Patientia vero est aliena mala aequanimiter perpeti, contra eum quoque qui mala irrogat nullo dolore morderi. Nam 1615 qui sic proximi mala portat, ut tamen tacitus doleat, et tempus dignae retributionis quaerat, patientiam non exhibet, sed ostendit. Scriptum quippe est: Charitas patiens est, benigna est . Patiens namque est ut aliena mala toleret, benigna vero est ut ipsos etiam quos portat amet. Hinc namque
Abbreviated transcription (Latin):
sensu. Et rursũ. Homo pacis meȩ
in quo sꝑabam. & qͥ edebat panes
meos. ampliauit aduersũ me sup¬
plantationẽ. Ac si de traditore suo
aꝑtis uocib dicat. Trans gressionem
eiꝰ tanto grauius ꝑtuli. quanto hanc
ab eo qͥ m̃s ẽẽ uidebatur sensi. Om̃s
gͦ electi quia sũmi capitis mẽbra st̃.
caput quoq suũ in passionib secunt᷑.
ut ipsos aduersarios in sua morte
sentiant. de quoꝵ uita pͣsumebant:
& tanto eis crescat merces operis:
quanto eis uirtu tis luerũ ꝓficit
ex aliene dampno caritatis. dea p
dura sunt quȩ pͣdicuntur de affi¬
ctione mortis. ꝓtinus consolatio
subditur. de gaudio resurrection
cũ dr̃. Capillus de capite ur̃ona
peribit. Scimus fr̃s quia caro it
dolet: capillus incisus ñ dolet. de
martẏrib suis. Capillus de capt
ur̃o non peribit: uidelicet aꝑpte ee
Cur timetis nepereat qͦd incisũ d
quando & illud in uobis perire n
potest qͦd incisũ non dolet: Sequ
In patientia ur̃a. possidebitis aniu

Expanded text:
sum: Homo pacis meae in quo sperabam, et qui edebat panes meos, ampliavit adversum me supplantationem . Ac si de traditore suo apertis vocibus dicat: Transgressionem ejus tanto gravius pertuli, quanto hanc ab eo qui meus esse videbatur sensi. Omnes ergo electi quia summi capitis membra sunt, caput quoque suum in passionibus sequuntur, ut ipsos adversarios in sua morte sentiant de quorum vita praesumebant, et tanto eis crescat merces operis, quanto eis virtutis lucrum proficit ex alienae damno charitatis. 4. Sed quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, protinus consolatio subditur de gaudio resurrectionis, cum dicitur: Capillus de capite vestro non peribit. Scimus, fratres, quia caro incisa dolet, capillus incisus non dolet. Ait ergo martyribus suis: Capillus de capite vestro non peribit, videlicet aperte dicens: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quando et illud in vobis perire non potest quod incisum non dolet? Sequitur: In patientia vestra possidebitis animas
Abbreviated transcription (Latin):
motus magni erunt ꝑ loca. & pestilen¬
tiȩ & fames. terroresq decelo & signa
magna erunt. Uel sicut in quibusdã
codicib inuenitur: terroresq de cȩlo
& tempestates. atq post subditur: &
signa magna erunt. Ultima tribulatio.
multis tribulationibus pͣuenitur. &
ꝑ crebra mala quȩ p̃ueniunt indicant᷑
mala ꝑpetua quȩ subsequunt᷑. Et ideo
ꝑ bella & seditiones non statim finis.
quia multa debent mala p̃curr
ut malũ ualeant sine fine nuntia
Sed cũ tot signa ꝑturbationis diet
sint. oportet ut eoꝵ consideration
breuiter ꝑ singula ꝑstringamus
quia necesse est ut alia ecelo. alia it̃
alia ab elementis. alia abhominibũ
patiamur. Ait enĩ. Surget gens aon
desuꝑ. Erunt pestilentiȩ. Ecce ine¬
litates corpoꝵ. Erit fames. Ecce ster¬
litas terrȩ. Terroresq de cȩlo & tepe¬
tes. Ecce inȩqualitas aeris. Quia erg̃

Expanded text:
motus magni erunt per loca, et pestilenmotus magni erunt per loca, et pestilentiae et fames, terroresque de coelo; et signa magna erunt. Vel sicut in quibusdam Codicibus invenitur, Terroresque de coelo et tempestates. Atque post subditur: Et signa magna erunt. Ultima tribulatio multis tribulationibus praevenitur, et per crebra mala quae praeveniunt indicantur mala perpetua quae subsequentur. Et ideo post bella et seditiones non statim finis, quia multa debent mala praecurrere, ut malum valeant sine fine nuntiare. Sed cum tot signa perturbationis dicta sint, oportet ut eorum considerationem breviter per singula perstringamus, quia necesse est ut alia e coelo, alia e terra, alia ab elementis, alia ab hominibus patiamur. Ait enim: Surget gens contdesuper; erunt pestilentiae, ecce inaequalitas corporum; erit fames, ecce sterilitas terrae; terroresque de coelo et tempestates, ecce inaequalitas aeris. Quia ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uia longius aburbe digressi
sumus. ne ad reuerendũ nos
tardior hora pͣpediat. necesse est ut
expositionẽ scĩ euangłii breuior
sermo transeurrat. Pñs ac redep̃tor
nr̃ perituri mundi pͣcurrentia mala
denuntiat. ut eo minus ꝑturbent
uenientia. qͦ fuerint prȩscita. Minꝰ
eñi iacula ferunt. quȩ p̾uidentur.
Et nos tolerabilius mundi mala sus¬
cipimus. si contra hȩc ꝑ prescientiȩ
clipeũ munimur. Eore eteñi dicit.
Cũ audieritis prelia & seditiones. nolite
terreri. Oportet primũ hȩc fieri.
sed nondũ statim finis. Pensanda st̃
uerba redeptoris nr̃i. ꝑ quȩ nos aliud
interius aliud exterius passuros de¬
nuntiat. Bella quippe adhostes ꝑti¬
nent. seditiones ad ciues. Ut gͦ nos
indicet interius. exteriusq turbari.
aliud nos fatetur ab hostibus. aliud
a fr̃ib ꝑpeti. Sed his malis pͣuenien¬
tibus. quia non statim finis sequat᷑
adiungit. Surget gens supra gentẽ.
& regnũ aduersus regnũ. & terrȩ

Expanded text:
uia longius ab urbe digressi sumus, ne ad revertendum nos tardior hora praepediat, necesse est ut expositionem sancti Evangelii brevior sermo transcurrat. Dominus ac Redemptor r perituri mundi praecurrentia mala denuntiat, ut eo minus perturbent venientia, quo fuerint praescita. Minus enim jacula feriunt quae praevidentur; et nos tolerabilius mundi mala suscipimus, si contra haec per praescientiae clypeum munimur. Ecce enim dicit: Cum audieritis praelia et seditiones, nolite terreri; oportet enim primum haec fieri, sed nondum statim finis. Pensanda sunt verba Redemptoris nostri, per quae nos aliud interius, aliud exterius passuros esse denuntiat. Bella quippe ad hostes pertinent, seditiones ad cives. Ut ergo nos indicet interius exteriusque turbari, aliud nos fatetur ab hostibus, aliud a fratribus perpeti. Sed his malis praevenientibus, quia non statim finis sequatur, adjungit: Surget gens contra gentem, et regnum adversus regnum; et terrae
Abbreviated transcription (Latin):
namq que ad usum uitȩ accepins
ad usum conuertimus culpe. Seli
cuncta quȩ ad usum prauitatis ins¬
ximus: ad usum nobis uertuntur
cionis. T ranquillitatẽ quippe hutits
pacis. ad usum uertimus uanȩ seus¬
tatis. Peregrinationẽ terre. ꝓ habi¬
tione dileximus patriȩ. Salutẽ os¬
poꝵ. redigimus in usum uti E
tatis habundantiã. ñ ad necestis
carnis sea ad ꝑuersitatẽ into ues
lqtits. Ipsa serena aeris. ad amo¬
a cedis seruire coegimus terre
uetationis. Iure gͥ restat ut
ꝑl nos om̃ia feriant. quȩ simul
unes habuimus gaudia. tot de
u postmodũ cogamur sentire
piñta. Notandũ uͦ est qͦd dicitur.
tmres decelo & tempestates.
tapestates hiemales uenire ex

Expanded text:
namque quae ad usum vitae accepimus ad usum convertimus culpae, sed cuncta quae ad usum pravitatis infleximus ad usum nobis vertuntur ultionis. Tranquillitatem quippe humanae pacis ad usum vertimus vanae securitatis, peregrinationem terrae pro habitatione dileximus patriae; salutem corporum redegimus in usum vitiorum; ubertatis abundantiam non ad necessitatem carnis, sed ad perversitatem intorsimus voluptatis; ipsa serena blandimenta aeris ad amorem nobis servire coegimus terrenae delectationis. Jure ergo restat ut simul nos omnia feriant, quae simul columes habuimus gaudia, tot de ipso postmodum cogamur sentire tormenta. Notandum vero quod dicitur: Terrores de coelo et tempestates. Cum tempestates hiemales venire ex
Abbreviated transcription (Latin):
& sequentia pendent exprioribis
Prudens lector caue semꝑ supsities
intelligentiam. ut non tuo sensu
attẽperes scripturas sed seritiss
angis sensũ tuũ. & intelligas qͥd
soatur. Supra dixerat. nolite ti¬
dent cos qui occidunt corpus. ani¬
saĩ atẽ non possunt occidere:
une loquitur consequenter. Non
u dio passeres asse ueneunt. & unꝰ
tislis non cadet suꝑ terram sine
pure ur̃o : Et est sensus. Si parua
imnmalia & uilia absq dõ auctore
non decidunt. & in om̃ib est ꝓuiden¬
ta e quȩ in his peritura sunt sine
ã uoluntate non pereunt. uos qui
cmi estis non debeas timere quod

Expanded text:
sequentia pendent ex superioribus. Prudens lector, cave semper superstitiosam intelligentiam, ut non tuo sensui attemperes Scripturas, sed Scripturis jungas sensum tuum, et intelligas quid sequatur. Supra dixerat: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidere. Nunc loquitur conne duo passeres asse veneunt, et unus ex illis non cadet super terram sine Patre vestro? Et est sensus: Si parva animalia et vilia absque Deo auctore non decidunt, et in omnibus est providentia, et quae in his peritura sunt, sine Dei voluntate non pereunt: vos qui aeterni estis, non debetis timere quod
Abbreviated transcription (Latin):
smuntib uos. Uirtus itaq est
es hominib aduersarios tolerare.
llurtus coram dõ diligere. quia
& silum ds̃ sacrificiũ accipit. qͥd
ta iꝰ oculos in altari boni opis

Expanded text:
lumniantibus vos . Virtus itaque est coram hominibus adversarios tolerare, sed virtus coram Deo diligere, quia hoc solum Deus sacrificium accipit, quod ante ejus oculos in altari boni operis
Abbreviated transcription (Latin):
s sandalũ. Hanc pacẽ etiã artissima
mncitiarũ uincula. & indiscretȩ simi¬
tidines animoꝵ ñ ueraciter sibi
undicant: si non cũ dĩ uoluntate
encordant. Extra dignitatẽ pacis
nt impbarũ parilitates cupidi¬
dĩ. federa scelerũ. & pacta uitioꝵ.
ur mundi cũ dĩ amore ñ con¬
gruit: nec ad societatẽ filioꝵ dĩ
ꝑuenit. qui se a carnali generati¬
one ñ diuidit. Qui autẽ semper
mͣte cũ dõ sunt. solliciti seruare
unitatẽ sp̃s inuinculo pacis: nun
quã abȩt̃na lege dissentiunt. fideli
oratione dicentes: fiat uoluntas tua.
sicut in celo & in terra. Hi sunt pa¬
cifici. hi bene unanimes scẽq con¬
cordes. uocandi et̃no nomine filii
bitur dilectio dĩ & dilectio ꝓximi.
ut nullas iam aduersitates sentiat.
nulla scandala ꝑtimescat: sed fi¬
nito om̃tũ tep̾tationũ certamine
in tranquillissima dĩ pace reqͥeseat.
in scła scłoꝵ amen. In nł plurimoꝵ

Expanded text:
 16. Hanc pacem etiam arctissima amicitiarum vincula, et indiscretae similitudines animorum non veraciter sibi vindicant, si non cum Dei voluntate concordant. Extra dignitatem hujus pacis sunt improbarum parilitates cupiditatum, foedera scelerum et pacta vitiorum. Amor mundi cum Dei amore non congruit, nec ad societatem filiorum Dei pervenit, qui se a carnali generatione non dividit. Qui autem semper cum Deo mente sunt solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis , 372 numquam ab aeterna lege dissentiunt, fideli oratione dicentes: Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra . Hi sunt pacifici, hi bene unanimes, sancteque concordes, vocandi aeterno nomine filii bitur dilectio Dei et dilectio proximi, ut nullas jam adversitates sentiat, nulla scandala pertimescat; sed finito omnium tentationum certamine, in tranquillissima Dei pace requiescat, i
Abbreviated transcription (Latin):
cet quoꝵ. nisi eoꝵ qui aut ꝑsequendo
mortes inferunt. aut uiuendo non
imitantur: Mors quippe iustoꝵ
bonis in adiutoriũ est. malis in testi¬
moniũ. ut inde ꝑuersi sine excusati¬
one pereant. unde electi exemplum
capiunt ut uiuant. Sed auditis tot
terrorib turbari poterant infirmoꝵ
corda. atq. ideo consolatio adiungitur.
cũ ꝓtinus sub inferturssonite gͦ in¬

Expanded text:
cet quorum fit, nisi eorum qui aut persequendo cet quorum fit, nisi eorum qui aut persequendo mortes inferunt, aut videndo non imitantur? Mors quippe justorum bonis in adjutorium est, malis in testimonium, ut inde perversi sine excusatione pereant, unde electi exemplum capiunt ut vivant. Sed auditis tot terroribus turbari poterant infirmorum corda, atque ideo consolatio adjungitur, cum protinus subinfertur
Abbreviated transcription (Latin):
sibeuntur: nisi qđ eas tẽpestates dñs
inre denuntiat. quȩ nequaquam
nlnite ueniunt. signũ non funt.
atmpestates in signũ sunt: quȩ
ti quoq tempoꝵ statuta confun¬
. Quod nos qͦq nuꝑ exꝑti sumꝰ.¬
m estiuũ tẽpus. om̃e conuersũ in
luus hiemalib uidimus. Quia
utẽ cuncta hec ñ de iniustitia feri¬
nts sunt. sed de merito mundi pa¬
cuntis: facta prauoꝵ bominũ p̾mit¬
untur cũ dr̃. Sed ante hȩc om̃ia
ripient uobis manus suas inicere.¬
ssquentur: & tradent uos in sẏ¬
ugogis. ducentes ad reges & presi¬
s ppter nomen meũ. Aosi aꝑte
dicat. Prius corda hominũ. & post
elem̃ta turbantur: ut cũ rerum
ordo confunditur. ex qua iam recri¬
butione ueniat demonstretur: Nam
quauis finis mundi ex ipso suo ordi¬
ne pendeat. ꝑuersiores tam̃ quosq
inueniens. qui digne ruinis illius
opprimantur. innotescit. Et subdit᷑.
Ducentes ad reges & presides ꝓpter
nomen meu̾. Contingent hec uobis
in testimoniũ. In testimoniũ uideli

Expanded text:
 nisi quod eas tempestates Dominus venire denuntiat quae nequaquam ordinate veniunt, signum non sunt; sed tempestates in signum sunt, quae ipsa quoque temporum statuta confundunt. Quod nos quoque nuper experti sumestivum tempus omne conversum in pluvias hiemales vidimus. 2. Quia autem cuncta haec non de injustitia ferientis sunt, sed de merito mundi patientis, facta pravorum hominum praemittuntur cum dicitur: Sed ante haec omnia incipient vobis manus suas injiceresequentur, et tradent vos in synagogas, ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Ac si aperte dicat: Prius corda hominum, et post elementa turbantur, ut cum rerum ordo confunditur, ex qua jam retributione veniat demonstretur. 1614 Nam quamvis finis mundi ex ipso suo ordine pendeat, perversiores tamen quosque inveniens, qui digne ruinis illius opprimantur innotescit cum subditur: Ducentes ad reges et praesides propter nomen meum. Contingent autem haec vobis in testimo
Abbreviated transcription (Latin):
unt & sitiunt iustitiam. qm ipsi satu¬
rabuntur. Nichil hȩc esuritio corpo¬
reũ. nichil expetit sitis ista terrenũ:
sed iustitiaxe bono desiderat saturari.
&e in om̃iũ occultoꝵ introducta se¬
cretũ. ipso dño optat impleri. ⁊ elix
mens quȩ hunc concupiscit cybũ.
& ad talem estuat potũ. Quẽ utiq
non expeteret. si nichil de eiꝰ suaui¬
tate gustasset. Audiendo autẽ dicen¬
tem sibi ꝓpheticũ sp̃m. gustate &
uidete qm̃ suauis est dñs. accepit
quandã suꝑnȩ dulcedinis portionẽ.
&r in amorẽ castissimȩ uoluntatis
exarsit: ut spretis om̃ib tempora¬
libus. adedendam bibendamq iusti¬
tiam toto accenderetur affectu: &
illius pͥmi mandati apprebenderet
ueritatẽ dicentis. diliges dñm dm̃
tuũ ex toto corde tuo. & ex tota mͣte
tua. & extota uirtute tua: qm̃ nichil

Expanded text:
unt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Nihil haec esuritio corporeum, nihil expetit sitis ista terrenum; sed justitiae bono desiderat saturari, et in omnium occultorum introducta secretum, ipso Domino optat impleri. Felix mens quae hunc concupiscit cibum, et ad talem aestuat potum; quem utique non expeteret, si nihil de ejus suavitate gustasset. Audiens autem dicentem sibi propheticum spiritum: Gustate et videte, quoniam suavis est Dominus , accepit quamdam supernae dulcedinis portionem, et in amorem castissimae voluptatis exarsit, ut spretis omnibus temporalibus, ad edendam bibendamque justitiam toto accenderetur affectu, et illius primi mandati apprehenderet veritatem dicentis: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, et ex tota
Abbreviated transcription (Latin):
uoceris intellige. Misericordem
te miscđia iustum uult ẽẽ iustitu
ut in creatura sua creator appat¬
at: & in speculo cordis humani ꝑ
lineas imitationis expressa di im
resplendeat. Secura esto oꝑantiu
fides. aderunt tibi desideria tua.
& his quȩ amas sine fine potieri
consequenter est ꝓmissa ꝑuenies
tas dilectissimi. cui tantũ prȩma
p̃paratur: Quid gͦ est habere d
mundũ. nisi eis quȩ supradieh
studere uirtutibus: Uiaere ait
dm̃ quantȩ sit beatitudinis que
mens concipere. quȩ lingua uls
explicare: Et tamen hoc consau
cũ trans formabitur humara s
uitt nec auris audunt. nec in
hominis ascendit. ꝑ ineffabile
elĩ ȩñȩ contemplationis obti¬
e herito hec beatitudo. cordis
satitur puritati: splendorẽ enim
canis ueri. sordens acies uidere
intrt. Et qͦd erit iocunditas m̃tib
mtabs hoc erit pena maculosis.
dintur gͦ terrenarũ caligines.

Expanded text:
oceris intellige. Misericordem te misericordia, justum vult te esse justitia, ut in creatura sua Creator appareat, et in speculo cordis humani per lineas imitationis expressa Dei imago resplendeat. Secura est operantium fides, aderunt tibi desideria tua, et iis quae amas sine fine potierisquae consequenter est promissa, pervenies,licitas, dilectissimi, cui tantum praemium praeparatur. Quid ergo est habere cor mundum, nisi eis quae supra dictae sunt studere virtutibus? Videre autem Deum quantae sit beatitudinis, quae mens concipere, quae lingua valeat explicare? Et tamen hoc consequetur, cum transformabitur humana nanon vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , per ineffabile gaudium aeternae contemplationis obtineat. Merito haec beatitudo cordis promittitur puritati. Splendorem enim veri luminis sordens acies videre non poterit; et quod erit jucunditas mentibus nitidis, hoc erit poena maculosis. Declinentur igitur terrenarum caligines
Abbreviated transcription (Latin):
de mundo: & om̃ia possidere cũ as
hinc beatus apłs petrus eũ asendens
ad templũ aclaudo elemosina pose
ambula. Quid hac humiltat ld¬
cas quid hac pauptate locupletus.
Ia libit presidia pecunis. sed habet
ani nature. Quẽ debilẽ edidt
aetr exutero: sanũ petrus fecit
auerbo. Et qui imaginẽ cesaris in
nino ñ dedit. imaginẽ xp̃i in bo¬
ant reformauit. huius autẽ thesau¬
n opib non solũ ille adiutus est cui
nmn apłi obeiusdẽ curationis miratio¬
ns mraculũ erediderunt. Et ille
pus qui non habebat qͦd petenti daret.
tantan dedit diuinȩ grẽ largitatẽ:
it quẽadimodũ unũ hominẽ redinte¬
grat in pedibus. sic tot milia credenti¬
un sanaret in cordibus: faceretq. eos
int alacres. quos in iudaica ꝑfidia
mimerat claudicantes. Post predica¬

Expanded text:
de mundo, et omnia possidere cum Christo. de mundo, et omnia possidere cum Christo. Hinc beatus Petrus apostolus, cum ascendens in templum a clauambula . Quid hac humilitate sublimius? quid hac paupertate locupletius? Non habet praesidia pecuniae, sed habet dona naturae. Quem debilem edidit mater ex utero, sanum fecit Petrus ex verbo; et qui imaginem Caesaris in nummo non dedit, imaginem Christi in homine reformavit. Hujus autem thesauri opibus non solum ille adjutus est cui nem Apostoli ob ejusdem curationis miraculum crediderunt . Et ille pauper qui non habebat quod petenti daret, tantam dedit divinae gratiae largitatem, ut quemadmodum unum hominem redintegrarat in pedibus, sic tot millia credentium sanaret in cordibus, faceretque eos in Christo alacres, quos in Judaica perfidia invenerat claudicantes. CAP. I
Abbreviated transcription (Latin):
humilitatis istius bonũ facilius pau¬
peres quã diuites assequantur: dũ
& illis intenuitate amica est mansue¬
tudo. & istis in diuitiis familiaris ela¬
tio. Uerũtam̃ & inplerisq diuitibus
inuenitur hic animꝰ. qͥ habundantia
sua ñ adtumorẽ suꝑbiȩ. sed ad oꝑa
benignitatis utatur: idq ꝓ lucris
maximis numeret. qͦd ad releuan¬
dam miseriã alieni laboris impen¬
derit. Oñ generi atq. ordini ho¬
minũ datur in hac uirtute cons¬
tiũ. quia possunt eẽ ꝓposito paris
que rerũ temporalium amore non
capitur. nec mundi opib augeri
pauꝑtatis exemplũ pͥmi post dñm
apłi prebuerunt. qͥ om̃ia sua sine d¬
ferentia relinquentes. ad uocẽ oeleft
magistri a captura pisciũ inpiscrt¬
res hominũ alaeri conuersatione
mutati sunt: & multos sui similes
fidei suȩ imitatione fecerunt. qͥias
& anima erat una credentiũ. Qu
uniuersis rebus suis possessioniba
distractis. ꝑ deuotissimã pauꝑtates

Expanded text:
humilitatis istius bonum facilius pauhumilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia possunt esse proposito pares, quae rerum temporalium amore non capitur, nec mundi opibus augeri paupertatis exemplum primi post Dominum apostoli praebuerunt, qui omnia sua sine differentia relinquentes, ad vocem coelestis magistri, a captura piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similes fidei suae imitatione fecerunt, quandom cor omnium et anima erat una credentium ; qui universis suis rebus possessionibusque distractis, per devotissimam paupertatem
Abbreviated transcription (Latin):
corde ipsoꝵ scribam eas. Qui gͦ locutꝰ
fuerat moy si. locutꝰ est & apłis & in
cordib discipłoꝵ uelox scribentis
uerbi manus noui testam̃ti decreta
condebat: nulla ut quondã circũfuia
nubiũ crassitudine: neq ꝑ terribiles
sonos atq fulgores popło ab accessu
montis absterrito: sed patente ad
aures circũstantiũ tranquilitate
collo qui. ut ꝑ gr̾e lenitatẽ remoueret᷑
legis asꝑitas: & sp̃s adoptionis aufer
ꝑuenire desiderant. gradus felicissime
ascensionis agnoscant Bea inquit
forte esset ambiguui. si dicens beati
pauꝑes. nichil adderet de intelligenda
pauꝑũ qualitate. & sufficȩre uideretur
ad ꝓmerendũ regnũ cȩloꝵ. ea sola
inopia ꝗͣ multi subdura & graui
necessitate patiunt᷑. Sed cũ ait beati
pauꝑes spũ. ostendit eis regnũ cȩloꝵ
tribuendũ. quos humilitas comendat
animoꝵ magisquã indigentia facul¬
tatũ. Dubitari autẽ non potest qͦd

Expanded text:
corde ipsorum scribam eas . Qui ergo locutus corde ipsorum scribam eas . Qui ergo locutus fuerat Mosi locutus est et apostolis, et in cordibus discipulorum velox scribentis Verbi manus novi Testamenti decreta condebat; nulla ut quondam circumfusa nubium crassitudine, neque per terribiles sonos atque fulgores populo ab accessu montis absterrito, sed patente ad aures circumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferrpervenire desiderant, gradus felicissimae ascensionis agnoscant. Beati, inqforte esset ambiguum, si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de intelligenda pauperum qualitate; et sufficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola inopia quam multi sub gravi et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit, Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod
Abbreviated transcription (Latin):
es in omne̾ syriam se uirtutũ eius
ma diffuderat: & multe ex uni¬
ersa iudea turbe ad celestem medi¬
um confluebant. Quia enͣi tarda est
umanȩ ignorantiȩ fides ad creden
quȩ ñ uidet. & speranda que nescit:
artebait diuma eruditione firman¬
dos corporeis beneficiis & uisibilib
miraculis incitari: ut cuius tam
benignã experiebantur potentiã.
ñ ambigerent salutarẽ ẽẽ doctrinã.
Ut gͦ exteriores medelas dñs ad re¬
media interiora transferret. &¬
post sanitates corporũ curationes
operaretur animarũ: segregatus
a circu̾stantib turbis secessum ui¬
cini montis ascendit: aduocatis apłis
quos sublimiorib institutis ab edito
mysticȩ sedis imbueret: & ex ipia
loci atq. oꝑis qualitate significans
se eẽ. qͥ moy sen quondã suo fuisset
dignatus alloquio. Illic quidẽ terri¬
biliore iustitia. hic autẽ sacratiore
clementia: ut impleretur qͦd fuerat
Eece dies ueniunt dicit dñs: & disponã
dabo leges meas in sensu ipsoꝵ. & in

Expanded text:
 Syriam virtutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctrinam. Ut ergo exteriores medelas Dominus ad remedia interiora transferret, et post sanitates corporum curationes operaretur animarum, segregatus a circumstantibus turbis, secessum vicini montis ascendit, advocatis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, ex ipsa loci atque operis qualitate significans se esse qui Mosen quondam suo fuisset dignatus alloquio: illic quidem terribiliore justitia, hic autem sacratiore clementia, ut impleretur quod fuerat, Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et dabo leges meas in sensu ipsorum, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Terra gͦ ꝓmissa mitib & in possessione
danda mansuetis. caro scoꝵ est: que
obhumilitatis meritũ felici resurre¬
ctione mutabitur. & immortalitatis
gła uestietur: innullo iam sp̃ui futura
contraria. sed cũ uoluntate animi ꝑfe¬
ctȩ unitatis habitura consensu. unc
em̃ exterior homo interioris hominᷤ
erit quieta & intemerata possessio:
tunc mens uidendo. dõ intenta. nulliᷤᷤ
corporeȩ infirmitatis impediecur ob¬
staculis. nec iam dici necesse erit. corpꝰ
qdđ corrũpitur aggrauat animã. &
terrena in habitatio depͥmit sensum
multa cogitantẽ: qm̃ habitatori suo
non reluctabitur terra. nec immode¬
ratũ aliquid contra imꝑiũ sui recto¬
ris audebit. Possidebunt eni illam
mites pace ꝑpetua. & nichil umquã de
eoꝵ iure minuetur. cũ corruptibile

Expanded text:
Terra ergo promissa mitibus, et in possessionem Terra ergo promissa mitibus, et in possessionem danda mansuetis, caro sanctorum est, quae ob humilitatis meritum felici resurrectione mutabitur et immortalitatis gloria vestietur, in nullo jam spiritui futura contraria, et cum voluntate animi perfectae unitatis habitura consensum. Tunc enim exterior homo interioris hominis erit quieta et intemerata possessio; tunc mens videndo Deo intenta nullis corporeae infirmitatis impedietur obstaculis, nec jam dici necesse erit: Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem : quoniam habitatori suo non reluctabitur terra, nec immoderatum aliquid contra imperium sui rectoris audebit. Possidebunt enim illam mites 370 pace perpetua, et nihil umquam de eorum jure minuetur, cum corruptibile
Abbreviated transcription (Latin):
ait dñs dicens. Beati qui lugent.
qñ ipsi consolabuntur. Luctus hic
dlectissimi cui consolatio et̃na ꝓmit¬
itur. non est cũ huius mundi affecti¬
ne cõmunis: nec beatũ quẽquã faci¬
int ista lamenta. que totius humani
generis deploratione funduntur.
la ratio est scoꝵ gemituũ. alia beata¬
ĩ causa lacrimarũ. Religiosa tristi¬
aiadit alienũ peccatuꝰ luget. aut ꝓ¬
priũ. nec de hoc dolet qđ diuina iusti¬
tia agitur: sed de eo meret qͦd humana
iniquitate cõmittitur: ubi magis
plangendus est faciens maligna. quã
patiens: quia iniustũ malitia sua de¬
mergit ad penam: iustũ autẽ toleran¬
Beati mites. qm̃ ipsi hereditate possi¬
debunt terram. Mitib atq. mansuetꝰ.
humilib ac modestis. & ad om̃iu iniu¬
riarũ tolerantiã pͣparatis. possidenda
terra ꝓmittitur. Nec parua estimanda
est hec aut uilis hereditas. tam quã a
cȩlesti habitatione discreta sit: cũ regnũ
celoꝵ ñ alii intelligantur intrare.

Expanded text:
inus, dicens: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Luctus hic, dilectissimi, cui consolatio aeterna promittitur, non est cum mundi hujus afflictione communis; nec beatum quemquam faciunt ista lamenta quae totius humani generis deploratione funduntur. Alia ratio est sanctorum gemituum, alia beatarum causa lacrymarum. RELIGIOSA tristitia aut alienum peccatum luget aut proprium; nec de hoc dolet quod divina justitia agitur, sed de eo moeret quod humana iniquitate committitur; ubi magis plangendus est faciens maligna quam patiens, quia injustum malitia sua demergit ad poenam, justum autem toleranBeati mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram . Mitibus atque mansuetis, humilibus ac modestis, et ad omnium injuriarum tolerantiam praeparatis possidenda terra promittitur. Nec parva aestimanda est haec aut vilis haereditas, tamquam a coelesti habitatione discreta sit, cum regnum coelorum non alii intelligantur intrare.