comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille laudatus est: necideo est repra hendenda sententia qua die¬
tum est. siratio quȩritur nonerit mirabile : Quõ est aliudgenus ammirati¬
onis &iam cum ratio manifesta est : Amͦmirati: neque enim propter ca
cul patur sententia qu adictum est. ds̃ neminem temptat : qm̃ est aliud ge¬
nus temtationis propter quod recte itidem dictum est. tamtat uos dñs ds ues¬
ter: Nequis quam existim& ideo posse merito dici corporeis oculis. afilio
patrem uideri ac non potius sicut patrer filium : quia illi qui hoc putant.
cum inredenda ratione defecerint. pos sunt & ipsidicere ratioqueritur ñ
erit mirabile: hoc est enimdictum est. nonquia non est ratio sed quia lat& :
illius autem non miraculis. sederroris demonstrare deb& nullã essera¬
tionem : quis quis idopinantes repellere aggreditur: sicut enimnulla
ratio est quadĩ natura moriatur. aut corrumpatur. aut pec c& : & cum

Expanded text:
ille laudatus est. nec ideo est reprehendenda sententia, qua diille laudatus est. nec ideo est reprehendenda sententia, qua ditum est: Si ratio quaeritur, non erit mirabile\', quoniam est aliud genus admirationis, etiam cum ratio manifesta est admiranti; neque enim propterea culpatur sententia, qua dictum est: Deus neminem temptat, quoniam est aliud genus temptationis, propter quod recte itidem dictum est: Temptat uos dominus deus uester. Nec quisquam existimet ideo posse merito dici corporeis oculis a filio patrem uideri ac non potius sicut a patre filium, quia illi, qui hoc putant, cum in reddenda ratione defecerint, possunt et ipsi dicere: \'Si ratio quaeritur, non erit mirabile\'; hoc enim dictum est, non quia non est ratio, sed quia latet. illius autem non miraculi sed erroris demonstrare debet nullam esse rationem, quisquis id opinantes refellere adgreditur. sicut enim nulla ratio est, qua dei natura moriatur aut corrumpatur aut peccet, et, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dico uobis : non inuenitantam fidem inisrahel: quod autem adieci in ea¬
dem epistula si exemplum poscitur nonerit singulare frustra tibiui¬
suses uelut exempla inuenis se deuermiculo quiimpomo nas citur. &a
ranea quȩ filum textrine suae corpore uelut integro parit: dicuntꝰ
enim aliqua argute cuiusdam similitudinis gratia : alia remotius alia
congruentius : sed solus xp̃s natus est exuirgine : unde iam intelle¬
gis quantum estimo. Cur hoc es sedixerim sine exemplo: habent ita¬
que omnia causas suas atque rationes rectas & inculpabiles que ds̃
uelusitata uel inusitata operatur : sed hae causa . at que rationes cum
lateit miramurquȩ fiunt : Cum autem patent : consequenter ea uel con¬
uenienter fieridicimus Nec mirandum esse quia facta sunt quaera¬
tio exigebat ut fier&: aut simiramur non inopinata stupendo. sed
excellentia latidando miramur: quogenere am mirationis centurio

Expanded text:
dico uobis, non inueni tantam fidem in Israhel. Quod autem adieci in eadico uobis, non inueni tantam fidem in Israhel. Quod autem adieci in eadem epistula: Si exemplum poscitur, non erit singulare, frustra tibi uisus es uelut exempla inuenisse de uermiculo, qui in pomo nascitur, et aranea, quae filum textrinae suae corpore uelut integro parit. dicuntur enim aliqua argute cuiusdam similitudinis gratia alia remotius alia congruentius, sed solus Christus natus est ex uirgine; unde iam intellegis, quantum aestimo, cur hoc esse dixerim sine exemplo. habent itaque omnia causas suas atque rationes rectas et inculpabiles, quae deus uel usitata uel inusitata operatur. sed hae causae atque rationes cum latent, miramur. quae fiunt, cum autem patent, consequenter ea uel conuenienter fieri dicimus nec mirandum esse, quia facta sunt, quae ratio exigebat ut fierent, aut, si miramur, non inopinata stupendo sed excellentia laudando miramur, quo genere admirationis centurio
Abbreviated transcription (Latin):
hacc : & ideomira sunt quia occultiorem habent rationem: quamut
uideri uel reddi ab homine hominem possit: Namistę causesunt
admirationis cum ud ratio cuius que reilat& uel eadem res usitata
non est : quod aut singularis aut rara est : exilla ergo causa latentis
rationis egodixiinepistala quamte legisse comme moras cum cis res¬
ponderam quinegant esse credendum quod xp̃m uir gopeperit uir¬
goper manse rit : siratio quaeritur nonerit mirabile : hoc enim dic¬
tum est Non quodratione res careat sed quod eos lateat quibus hoc
ds uoluit esse mirabile: ex aliauero ammirationes causa que ideo
est quia in solitum aliquid occurrit : scriptum est dedño quod miratus
sit centurionis fidem: neque enim eum reiullius ratiopotuerit latere:
sed ad miratio prolaude posita est eius cuius par inpopulo hebrȩo non
appa ruerit: unde ipsa ammiratio satis exposita est : cum ait dñs : amen

Expanded text:
haec et ideo mira sunt, quia occultiorem habent rationem, quam ut haec et ideo mira sunt, quia occultiorem habent rationem, quam ut uideri uel reddi ab homine homini possit. nam istae causae sunt admirationis, cum uel ratio cuiusque rei latet uel eadem res usitata non est, quod aut singularis aut rara est. ex illa ergo causa latentis rationis ego dixi in epistula, quam te legisse commemoras, cum eis responderem, qui negant esse credendum, quod Christum uirgo pepererit, uirgo permanserit: \'Si ratio quaeritur, non erit mirabile\'; hoc enim dictum est, non quod ratione res careat, sed quod eos lateat, quibus hoc deus uoluit esse mirabile. ex alia uero admirationis causa, quae ideo est, quia insolitum aliquid occurrit, scriptum est de domino, quod miratus sit centurionis fidem; neque enim eum rei ullius ratio potuerit latere, sed admiratio pro laude posita est eius, cuius par in populo Hebraeo non apparuerat. unde ipsa admiratio satis exposita est, cum ait dominus: Amen
Abbreviated transcription (Latin):
timur: Nosolum haec mouent. quae inanimo deipso animo fierinon
absurdẽ quis putat. Quamuis & hoc causis oc culcioribus quibus agi¬
tur. ut istud potius quã illud in conspectu animiueniat: sed &iam
quodait proph&a. &dxit mihi angelus Qui loquebatur inme . Neq
enim forinsccus uoces adaures corporeas proph&ae uenisse ꝙreden¬
dum est: cum dicit Quiloquebatur in me non ad meutrũ uoces erant
despũ factȩ corporalibus similes. Quales agimus cum apud nostaci¬
timulta memorites plerumque &iam cantando trans currimus :
est ec ceangelus dĩ apparuit illi in somnis dicens: Quo modo enimas¬
paruuerit uel corpus angeli cumoculis clausis : abrahae quippe ui¬
gilanti sic aparuerunt : ut eos &iam cum pedes eis lauit contrectan
ris. sicut nos ipsi nobis uidemur talifigura &iam per loca mouerisom¬
niantes lon gealiter quam mẽsibra instratis iacentisa: mouent

Expanded text:
timur; non solum haec mouent, quae in animo de ipso animo fieri non timur; non solum haec mouent, quae in animo de ipso animo fieri non absurde forte quis putat quamuis et hoc causis occultioribus, quibus agitur, ut istud potius quam illud in conspectu animi ueniat, sed etiam quod ait propheta: Et dixit mihi angelus, qui loquebatur in me — neque enim forinsecus uoces ad aures corporeas prophetae uenisse credendum est, cum dicit \'qui loquebatur in me\', non ad me\' —, utrum uoces erant de spiritu factae corporalibus similes, quales agimus, cum apud nos taciti multa memoriter plerumque etiam cantando transcurrimus, sest: Ecce angelus domini apparuit illi in somnis dicens, quo modo enim apparuerit uel corpus angelicum oculis clausis — Abrahae quippe uigilanti sic apparuerunt, ut eos etiam, cum pedes lauit, contrectandcorporis, sicut nos ipsi nobis uidemur tali figura etiam per loca moueri somniantes longe aliter quam membra in stratis iacentia. Mouent
Abbreviated transcription (Latin):
compererint non eas ess& corporeas. sed corporum simillimas ra¬
tionem tamende his non continuo ualent reddere quibus causis & quẽ
ad modum fiant: Quadenique natura sua sub sistant. uel in quo subiec¬
tesint : utrũ ita in animo fiant. ut in menbrana ex atramento litte¬
rȩ ubiutraque substantia est & menbra na scilic& & atramentum :
ansicut sigillum incera uel figura quae lib& cui cera subiectum est.
illa in subiecto anutroque modo fiant ista inspũ nostro aliquandosic ali¬
quando autem sic: Mouent enim non solum cogitemus eaquȩ absunc
a sensibus corporis & in nostra repperiuntur memoria : uelquȩ nos ip¬
si ut libitum est faciamus. dis ponimus augemus minuimus : situ habitu.
motu innumerabilibus qualitatibus. formis que uaria mus: Alia sunt for¬
tassis &iam illis quibus deludimur dormientes . quando non diuinitus ad¬
monemur: nisi quod haec uolentes agimus. illa practer ar bitrium pa¬

Expanded text:
compererint non eas esse corporeas sed corporum simillimas, racompererint non eas esse corporeas sed corporum simillimas, rationem tamen de his non continuo ualent reddere, quibus causis et quem ad modum fiant, qua denique natura sua subsistant uel in quo subiecto sint, utrum ita in animo fiant ut in membrana ex atramento litterae, ubi utraque substantia est et membrana scilicet et atramentum, an sicut sigillum in cera uel figura quaelibet, cui cera subiectum est, illa in subiecto, an utroque modo fiant ista in spiritu nostro aliquando sic aliquando autem sic. Mouet enim non solum, ut cogitemus ea, quae absunt a sensibus corporis et in nostra reperiuntur memoria uel quae nos ipsi, ut libitum est, facimus, disponimus, augemus, minuimus, situ, habitu, motu. innumerabilibus qualitatibus formisque uariamus, qualia sunt fortassis etiam illa, quibus deludimur dormientes, quando non diuinitus admonemur, nisi quod haec uolentes agimus, illa praeter arbitrium pa
Abbreviated transcription (Latin):
pore existimamus quodiamtibi arbitror non uideri: ita sitota pe¬
nitus subtra hatur. atque absit quod sit in morte : non secum pu¬
tanda est auferre aliquod corpus excorpore: Namsi auscrr&
profecto &iam cum dormimus abscedit ab oculis : in quantum eos
relinquit. intantum se cum oculos auferr& quam lib& subtiliores
corporeos: quod non facit: uerumta men aufert secum quosdam si¬
millimos sed noncorporeos : quibus uisa simillima cernit in somnis:
sed nec ipsa corporea: por rosi aliquis concedat &iam uisa somniorum
quac similia corporibus appareit nonesse nisi corporea: uid eatur
sibi aliqud dicere nec istẽ in geni tarditas facile conumnetur multo¬
rum quippe &iam non medio criter acutorum. qm̃ parum at tendunt
quantum ualeant imagines corporum quae fiunt inspũ nec omninosun
corpora : Cum uero eas coguntur intueri sirecte aduesterint atque

Expanded text:
pore existimabimus, quod iam tibi arbitror non uideri, ita, si tota pepore existimabimus, quod iam tibi arbitror non uideri, ita, si tota penitus subtrahatur atque absit, quod fit in morte, non secum putanda est auferre aliquod corpus ex corpore. nam si auferret, profecto etiam cum dormimus et abscedit ab oculis, in quantum eos relinquit, in tantum secum oculos auferret, quamlibet subtiliores, corporeos, quod non facit. uerum tamen aufert secum quosdam simillimos sed non corporeos, quibus uisa simillima cernit in somnis sed nec ipsa corporea. Porro si aliquis concedat etiam uisa somniorum, quae similia corporibus apparent, non esse nisi corporea, uideatur sibi aliquid dicere. nec ista ingenii tarditas facile conuincitur; multorum quippe est etiam non mediocriter acutorum, quoniam parum adtendunt, quantum ualeant imagines corporum, quae fiunt in spiritu nec omnino sunt corpora. cum uero eas coguntur intueri, si recte aduerterint atque
Abbreviated transcription (Latin):
se deb&: si est ut mancat. si nondum est ut fiat: ds autem sapiens nonesse
deb& sed est: Illa quoque deuisis quae tibi nuperrime scripsi. & ea comme¬
morans subtiliter dicta. sed maiorabus te implicas se questionibus. re¬
cense &iamque atque &iam : & cogita diligentius. nonper transcat. sed
habit& in eis consideratiotua : & inde fortas se ut cumque conicies
quo modo sit anima praesens uel absens: in eis quippe uisis demo¬
ratur in somnis. cum abesta sensu praesentiaque cernendi quam
praeb& oculis iuigilans: hunc autem aboculis. hoc est tamquam
aluminarisbus corporis animae absentia : quae fit cumdorminꝑ
siuis maior augeat ut totum quod est inde subtrahatur: morsest: sic̃
ergo acernendi sensu aduisa somnorum. non cum aliquo corpore
abscedit nisi forte illa queuidentur in somnis corporea : Nos que
ipsos inter illa hac utquem illuc ferriac referri cum aliquo cor¬

Expanded text:
se debet, si est, ut maneat, si nondum est, ut fiat; deus autem sapiens non esse se debet, si est, ut maneat, si nondum est, ut fiat; deus autem sapiens non esse debet, sed est. Illa quoque de uisis, quae tibi nuperrime scripsi et ea commemoras subtiliter dicta, sed maioribus te implicasse quaestionibus, recense etiam atque etiam et cogita diligentius: non pertranseat, sed habitet in eis consideratio tua et inde fortasse utcumque conicies, quo modo sit anima praesens uel absens. in eis quippe uisis demoratur in somnis, cum abest a sensu praesentiaque cernendi, quam praebet oculis uigilans; hanc autem ab oculis, hoc est tamquam a luminaribus corporis animae absentiam, quae fit cum dormimus, si uis maior augeat, ut totum, quod est, inde subtrahatur, mors est sicut ergo a cernendi sensu ad uisa somniorum non cum aliquo corpore abscedit, nisi forte illa, quae uidentur in somnis. corporea nosque ipsos inter illa hac atque illac ferri ac referri cum aliquo cor
Abbreviated transcription (Latin):
fuerunt : quia cafortas se oblitus es quȩte conferente mecum acsermo¬
cinante conscripsi siue deanimae quantitate siue delibero ar bitrio inue¬
mros unde dis soluas &uam sine mea opera dubitationestuas. adhibito
scibie& non nullo labore cogitationis : ut his quae ibi ad intellectum
liquidum certumque perducta sunt. consequentia nectantur habes
&ciam in lib ro dercligione quem si recoleres atque per spiceres nũ¬
quamtibi uider&ur ratione cogidm̃ esse uelratio cinando efficidm̃ debere :
quando quidem inratione numerum. quamcerte inusu cottidiano habemꝵ
si dicimus septem & triadecem esse debent: minus considerate loquimur:
Nonenim decem esse debent: sed decem sunt. de quibus itaque rebus rec¬
tedicatur quod esse debeant siue iam sunt siue ut sint : satis quantum ȩfti¬
mo disputauimus in eis libris quos commemoraui: homo enim sapiens es¬

Expanded text:
fuerunt, quia ea fortasse oblitus es, quae te conferente mecum ac sermofuerunt, quia ea fortasse oblitus es, quae te conferente mecum ac sermocinante conscripsi, siue de animae quantitate siue de libero arbitrio, . inuenies, unde dissoluas etiam sine mea opera dubitationes tuas adhibito scilicet nonnullo labore cogitationis, ut his, quae ibi ad intellectum liquidum certumque perducta sunt, consequentia nectantur; habes etiam in libro de religione, quae si recoleres atque perspiceres, nuquam tibi ui.deretur ratione cogi deum esse uel ratiocinando effici deum esse debere, quando quidem in ratione numerorum, quam certe in usu cotidiano habemus, si dicimus: Septem et tria decem esse debent, minus considerate loquimur; non enim decem esse debent, sed decem sunt. de quibus itaque rebus recte dicatur. quod esse debeant, siue iam sint siue ut sint, satis, quantum aestimo, disputauimus in eis libris, quos commemoraui. homo enim sapiens es
Abbreviated transcription (Latin):
non super: uenerit aliquid quod queratur : quodut mihi accedit dif¬
ficillimum est : sed non opinortibi hoc placere: nonergo debui alia in¬
terrum pere cumtua superuenis sent: sic̃ nectua si alia rursus in ru¬
erent : & tamen seruare hanc iustitiam nonsinor: nam ecce ut tibi hace
ipsa rescriberem quibus idam monerem intermisi quae agebam. &a
nimum meum adhanc epistalam. ab alia magna intentione d&or si
facile autem fuit hanc excusationem ut arbitror non inquam lit teris
inditamtibi remittere : Respondere autem inquisitionibus tuis non
ita facileest: & puto in ipsis opusculis quae me nunc intentis simum de¬
tinent non de futura quaedam loca ubi haec ipsa expediam quaere¬
quiris si dñs faberit : Iam &iam exhis quaestionibus quas modo misisti
multa solã sunt in cis libris quos nondum edidi siue trinitate siue dege¬
nesi: quã quam & illa sirelegas que tibi iam diunota sunt. uel niss feellor

Expanded text:
non superuenerit aliquid, quod quaeratur? quod ut mihi accidat, difnon superuenerit aliquid, quod quaeratur? quod ut mihi accidat, difficillimum est; sed non opinor tibi hoc placere. non ergo debui alia interrumpere, cum tua superuenissent, sicut nec tua, si alia rursus inruerent. et tamen seruare hanc iustitiam non sinor; nam ecce ut tibi haec ipsa rescriberem, quibus id admonerem, intermisi, quae agebam, et animum meum ad hanc epistulam ab alia magna intentione detorsi. Facile autem fuit hanc excusationem, ut arbitror, non iniquam litteris inditam tibi remittere, respondere autem inquisitionibus tuis non ita facile est et puto in ipsis opusculis. quae me nunc intentissimum detinent, non defutura quaedam loca, ubi haec ipsa expediam, quae requiris, si dominus fauerit. iam etiam ei his quaestionibus, quas modo misisti, multa soluta sunt in eis libris, quos nondum edidi, siue de trinitate siue de genesi. quamquam et illa si relegas, quae tibi iam diu nota sunt uel, nisi fallor,
Abbreviated transcription (Latin):
bodio & tecum fratribus : augustinus & mecũ fr̃s in dño salutẽ
Nultaqueris ab homine multo occupato & quod est grauius ea
putas praccipiitari debere dictando quae tam sunt diffici¬
la ut cum magna diligntia dictata uel scripta uix per ducipos¬
sint adintellextum &iam talium qualis ipse es huc accedit quod
quia nontu & tales tantum modo cogitandi estis lecturies se quod scrip¬
simus sedutique & illi quiminus a cuto minus que exercitato ingenio
pracditi eotamen studio fruuntur ad cognoscendas lit teras nostras
siue amico siue inimico animo ut cis subtrahi omnino. non possint : Is¬
ta cogitanti cernis quanta cura inscribendo essedebeat : praesertĩ
derebus ita magnis. ut in cis & magni laborant: si autem cum aliquid
inmanibus habeo praeter mit tendum est & differendum ut ad eapo
tius respondeatur quac super uenientia requirantur : quid si& si&iã
oboriuntur. Eaque sola terminare contingat quibus cum scribunt᷑

Expanded text:
UM FRATRIBUS AUGUSTINUS ET MECUM FRATRES IN DOMINO SALUTEM. Multa quaeris ab homine multum occupato et, quod est grauius, ea putas praecipitari debere dictando, quae tam sunt difficilia, ut cum magna diligentia dictata uel scripta uix perduci possint ad intellectum etiam talium, qualis ipse es. huc accedit, quia non tu et tales tantum modo cogitandi estis lecturi esse, quod scripsimus, sed utique et illi, qui minus acuto minusque exercitato ingenio praediti eo tamen studio feruntur ad cognoscendas litteras nostras siue amico siue inimico animo, ut eis subtrahi omnino non possint. ista cogitanti cernis quanta cura in scribendo esse debeat praesertim de rebus ita magnis, ut in eis et magni laborent. si autem, cum aliquid in manibus habeo, praetermittendum est et difftius respondeatur quae supervenientia requiruntur; quid fiet si etiaoboriuntur, eaque sola terminare contingat, quibus, cum scribuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
sed paulo antequam d&urre. & derege exhortatorias simi¬
litudines proponer&: attende quid dixerit: Siquis ue¬
nit ad me. & non odit patrem suum. &ut matrem & uxorẽ
& filios. & fratres & sorores. adhuc & animam suam.
non potest meus discipulus eẽ: & si nontulerit crucem
suam & uenerit post me: non potest meus discipulus¬
esse: deinde subiungit. Quis ex uobis uolens tur rem
aedificare. non primo sed& & conputat sihab& sump¬
tum ad consũmationem : Nequando cum posuerit funda¬
mentum non porsit aedificare : & omnes quitranseunt
&uident incipiant dicere: hic homo coepit aedificare:
& non potuit perficere: Autquis rex uadenscum alio
rege bellum committere: Non primum sed& & cogitat
sipotens est cum decemmilibus occur rere ei. quicum

Expanded text:
Sed paulo ante, quam de turre et de rege exhortatorias simiSed paulo ante, quam de turre et de rege exhortatorias similitudines proponeret, adtende. quid dixerit: Si quis uenit ad me et non odit patrem suum et matrem et uxorem et filios et fratres et sorores adhuc et animam suam. non potest meus discipulus esse; et si non tulerit crucem suam et uenerit post me, nonpotest meus esse discipulus. deinde subiungit: Quis ex uobis nolens turrem aedificare non primo sedet et computat, si habet sumptum ad consummationem, ne quando, cum posuerit fundamentum, non possit aedificare et omnes, qui transeunt et uident, incipiant dicere: \'Hic homo coepit aedificare et non potuit perficere\'? aut quis rex uadens cani alio rege bellum committere non primum sedet et cogitat, si potens est cum decem milibus occurrere ei, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
oMino dilecłissio. EdeSIDERANTISSI¬
mo fratrilacto: augustinus in dño salutem:
Legie pistalam. quam misisti frb. consolarite cupi¬
ens quod multis temptationibus tuatirocinia quati¬
antur. Inqua &iam insinuasti desiderar&e lit terasmeas.
Condolui frater & cessare abscribendo non potui. nenon
solum tuo sed &iam meo desi derio negarem quod me ui¬
debam officio debere caritatis: site igitur te ronem xp̃i
pro fiteris castradeseras inquibus tibi &iam aedificanda
turris est. Illa dequa meuangelio dñs loquitur: In ea
quippe stantem & sub armis uerbi dĩmilitantem. nul¬
la exparte pen&rare ullae tem̾tationes ualent
Inde &iacta in aduer sarium tela graui pondere ueni¬
unt: unde & pro specta fir momunime de uitantur.
noster tamen ea soci&ate qua &iam frat̃ esse dig¬
natus est reges appellas se milites suos & unũ quẽque
ad bellandum cum rege qui hab& uigintimilia. instructi¬
one decemmili ũ idoneum esse debere premonuit

Expanded text:
OMINO DILECTISSIMO ET DESIDERANTISSIMO FRATRI LAETO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Legi epistulam, quam misisti fratribus. consolari te cupiens, quod multis temptationibus tua tirocinia quatiantur, in qua etiam insinuasti desiderare te litteras meas. condolui, frater, et cessare ab scribendo non potui, ne non solum tuo sed etiam meo desiderio negarem, quod me uidebam officio debere caritatis. si te igitur tironem Christi profiteris, castra ne deseras, in quibus tibi etiam aedificanda turris est illa, de qua in euangelio dominus loquitur. in ea quippe stantem et sub annis uerbi dei militantem nulla ex parte penetrare ullae temptationes ualent; inde et iacta in aduersarium tela graui pondere ueniunt et prospecta firmo munimine deuitantur. noster, tamen ea societate, qua etiam frater esse dignatus est, reges appellasse milites suos et unumquemque ad bellandum cum rege, qui habet uiginti milia, instructione decem milium idoneum esse debere praemonuit.  1
Abbreviated transcription (Latin):
tis int. donec fideles &pirquorum iuste sunt om̃a. qui uel
exillis fiunt uel inter illor tantis ꝑuiuentes malis eorum
non obstringuntur sedexer centur ꝑueniant ad illam ciuita¬
tem ubihereditas adernitãs est. ubi non hab& nisi iustus locum:
Nonnisi sapiens principatum. ibi possidebunt qui cumque ibi
erunt uere sua. sed tamen &iam hic non inter cedimus. ut se¬
cundum mores legesque terrenas non restituantur aliena.
quamuis placabiler : uos uelimus malis nonut place ant uel ꝑ¬
maneant mali sedquia ex illis fiunt quicumque fiunt boni &
sacrifico misericordiȩ placatur dr̃quemnisi propitium habe¬
rent malinullies sent boni: diuestoccupatiomi burtuis lo¬
quendo uidear onerosus. cum tibi homini acuto & doctocito
solui potuerit quodquerimus iamdudum autem finire de¬
berem. site tantum putarem fuisse lecturum quod flage¬
tastiut rescriberem: felix inxp̃o uiuar fili carissime:¬

Expanded text:
ti sint, donec fideles et pii, quorum iure sunt omnia, qui uel ti sint, donec fideles et pii, quorum iure sunt omnia, qui uel ex illis fiunt uel inter illos tantisper uiuentes malis eorum non obstringuntur, sed exercentur, perueniant ad illam ciuitatem, ubi hereditas aeternitas est, ubi non habet nisi iustus locum, non nisi sapiens principatum, ubi possidebunt, quicumque ibi erunt, uere sua. sed tamen etiam hic non intercedimus, ut secquamvis placabiles vos velimus malis, non ut placeant vel permaneant mali, sed quia ex illis fiunt quicumque fiunt boni, et sacrificio misericordiae placatur Deus, quem nisi propitium haberent mali, nulli essent boni. Diu est quod occupationibus tuis loquendo videor onerosus, cum tibi homini acuto et docto cito solvi potuerit quod quaerebas. Jamdudum autem finire deberem, si te tantum scirem fuisse lecturum quod flagitasti ut rescriberem. Felix in Christo vivas, fili charissime
Abbreviated transcription (Latin):
tum est. fidelis hominis totus mundus diuitia rum est. in¬
fidelis autem nec obolus: nonne omnes qui sibi uidentur
gaude relicite conquisit is eisque ut ine sciunt. aliena por¬
sidere conuincimus: hoc enim ceste alienum non est
quod iure possid&ur. hoc autem iure quod iuste & hoc iuste
quod bene: omneigitur quod male possid&ur alienũ est
male autem possid& quimale utitur: cernisergo quam
multidebeant reddere aliena siuel pauciquib reddantur
repperiantur. quitamen ubiubi sunt tanto magir ista con¬
temnunt: quanto eaiustius possidere potuerunt. Iustitiã
quippe & nemo malehab& & qui non dilexerit non hab&
pecunia uero & amalis malehab&ur & abonis tanto
melius hab&ur . quan tominus hab&ur: sed inter hȩc
tolleratur miquitas malehabentium & quȩdam inter eos
iura constituuntur quȩ appellantur ciuilia non quod hinc fiat¬
sed ut bene utentes sint sed ut male utentesminus moles¬

Expanded text:
tum est, Fidelis hominis totus mundus divitiarum est, intum est, Fidelis hominis totus mundus divitiarum est, infidelis autem nec obolus; nonne omnes qui sibi videntur gaudere licite conquisitis, eisque uti nesciunt, aliena possidere convincimus? Hoc enim certe alienum non est, quod jure possidetur; hoc autem jure quod juste. et hoc juste quod bene. Omne igitur quod male possidetur, alienum est; male autem possidet, qui male utitur. Cernis ergo quam multi debeant reddere aliena, si vel pauci quibus reddantur, reperiantur: qui tamen ubi ubi sunt, tanto magis ista contemnunt, quanto ea justius possidere potuerunt. Justitiam quippe, et nemo male habet, et qui non dilexerit non habet. Pecunia vero, et a malis male habetur, melius habetur, quanto minus amatur. sed inter haec toleratur iniquitas male habentium et quaedam inter eos iura constituuntur, quae appellantur ciuilia, non quod hinc fiat, ut bene utentes sint, sed ut male utentes minus moles
Abbreviated transcription (Latin):
ut male uincer& dedit: sicut non uult reddere. quod ab ad¬
uer sario cum male uicis s& accepit: qui standem aduocatus.
uel ex aduocato itaoptimus facile repperitur. qui suscepto
suo dicat recipe quod mihi cum tibi contralegem adessem
dedisti & redde aduer sario tuo qđ me agente inique abstu¬
listi: & tamenquem prioris non rectȩ uitȩ rectissime pȩ¬
nit& &iam hoc facere deb& : ut sulle qui inique litigauit
non uult ammonitus cor rigere iniquitatem : eiustamen
iniquitatis nolit istehabere merceden nisi forte restituendum
& circumuentis legibus optin&ur: Quiddicam deusuris quas
&iam ipsȩleges & iudices reddiubent: han crudelior est
qui subtrahit aliquid uel eripit diuiti. quam quitrucidat
pauperem fenore: hec atque huiusmodimale utique possi¬
dentur : & uellem restituerentur. sed nonest quod iudice
rep&antur : Iamuero si prudenter intueamur quod scrip¬

Expanded text:
ut male uinceret, dedit, sicut non uult reddere, quod ab adut male uinceret, dedit, sicut non uult reddere, quod ab aduersario, cum male uicisset, accepit. quis tandem aduocatus aut ex aduocato ita uir optimus facile reperitur, qui suscepto suo dicat: Recipe, quod mihi, cum tibi male adessem, dedisti, et redde aduersario tuo, quod me agente inique abstulisti? et tamen, quem prioris non rectae uitae rectissime paenitet, etiam hoc facere debet, ut, si ille, qui inique litigauit, non uult admonitus corrigere iniquitatem, eius tamen iniquitatis nolit iste habere mercedem: nisi forte restituendum et circumventis legibus obtinetur! Quid dicam de usuris, quas etiam ipsae leges et judices reddi jubent? An crudelior est qui subtrahit aliquid vel eripit diviti, quam qui trucidat pauperem fenore? Haec atque hujusmodi male utique possidentur, et vellem restituerentur; sed non est quo judice repetantur. 26. Jam ero si prudenter intueamur quod scrip
Abbreviated transcription (Latin):
abstułit reddenda potius quamdonanda censemus: ⁊ achei
publicani euangelico exemplo quicũ hospitio dnm̃ suscȩpis¬
scͥd inuitam scam̃ repente mutatus : dimidium inquid rerũ
mearum do pauperib & sicui aliquid abstuli inqua druplũ
reddo: uerũ tam̃ suustitia sincerius consulatur. Iustius
dicitur aduocato redde quod accepisti quando contra
ueritatem stetisti ini quitati ad fuistuudicẽ fesellisti.
iustam causam obpressisti de falsitate uicisti: quod uides
multos honestissimos & dissertissimosuiror. non solũ.
inpune. uerum &iamglorio se uideri sibi committere:
Quã cuiquam in quolib& officiomilitanti red de qđ acce¬
pisti. Quando iubente iudice cuicũque causȩ ne ces sarium
hominem tenuisti. pere sister& uinexisti. ne suger& in¬
clusisti: postremo aut ꝑmanente lite exhibuisti: aut fini¬
ta demisisti: sed illud cur aduocato nondicatur in promtu
est. quia scilic& nonita uult homo rep&ere quod patrono

Expanded text:
abstulerit, reddenda potius quam donanda censemus Zachaei abstulerit, reddenda potius quam donanda censemus Zachaei publicani euangelico exemplo, qui cum hospitio dominum suscepisset, in uitam sanctam repente mutatus: Dimidium, inquit, rerum mearum do pauperibus et, si cui aliquid abstuli, quadruplum reddo. Verum tamen si iustitia sincerius consulatur, iustius dicitur aduocato: Redde, quod accepisti, quando contra ueritatem stetisti, iniquitati adfuisti, iudicem fefellisti, iustam causam oppressisti, de falsitate uicisti, quod uides multos honestissimos et disertissimos uiros non solum impune uerum etiam gloriose uideri sibi committere, quam cuiquam in quolibet officio militanti: Redde, quod accepisti, quando iubente iudice cuicumque causae necessarium hominem tenuisti, ne resisteret, uinxisti, ne fugeret, inclusisti, postremo aut permanente lite exhibuisti aut finita dimisisti. sed illud cur aduocato non dicatur. in promptu est, quia scilicet ita non uult homo repetere, quod patrono,
Abbreviated transcription (Latin):
uenduntur: multo sceleratius utique pecunia sumitur qr
scelerate &iam quam uis uolentibus datur ille tamen sol&
tamquam malesibi ablatam pecuniam rep&ere quiiustũ
iudicium emit: quõ uenale eẽ non debuit: quiuero ꝓiniquo
lenter accipiunt : sicut officialis &aquo ammon&ur. &
cui ammoh&ur officið ab his extorta per inmoderatam
in probitatem rep&isolent: data pertollerabilem con¬
suetudinem nolent: magisq reprehendimus. quitali a
inusitate rep&ierunt. quam quieadem forte sumpserunt.
quo multȩ neces sariȩ ꝑsonȩ rebus humanis uel inuitant᷑
huius modi commodis uel tetentur: istisiuiam uitę muta¬
uerint aut excellentior es conscenderint sc̃itatir gradum¬
facilius eaquȩ hoc modo ad quisierunt tamquam sua paupe¬
ribus largiuntur. quã cis aquibus accepta sunt tamquam
aliena restituunt: qui uero contramorem soci&atis huma¬
ne furtis rapinis calumnus oppressionibur inuasi ombus

Expanded text:
uenduntur, multo scuenduntur, multo scscelerate etiam quamvis a volentibus datur. Ille tamen solet tanquam male sibi ablatam pecuniam repetere, qui justum judicium emit, quoniam venale esse non debuit: qui vero pro iniquo lenter accipcui admouetur officium; ab his extorta per inmoderatam inprobitatem repeti solent, data per tolerabilem consuetudinem non solent magisque reprehendimus, qui talia inusitate repetiuerunt, quam qui ea de more sumpserunt, quoniam multae necessariae personae rebus humanis uel inuitantur huius modi commodis uel tenentur. isti si uiam uitae mutauerint aut excellentioris conscenderint sanctitatis gradumfacilius ea, quae hoc modo adquisierunt, tamquam sua pauperibus largiuntur. quam eis, a quibus accepta sunt, tamquam aliena restituunt qui uero contra morem societatis humanae furtis, rapinis, calumniis, oppressionibus, inuasionibus
Abbreviated transcription (Latin):
neq apudte. Neque apudtales. siqui repperiuntur qua¬
lemte esse gaudemus: neque apud ipsos quimagno studio
aliena acnihil prosutura multoque &iam periculo sa
acpernitiosa p&unt: Neque apud cormeum cuitestis c̃dr̃ ausim
nitate possideat sedut remissa miuria: quod in iuriose abstu¬
lit reddat: sitamen hab & uel quod abstulit. uel aliud unde
illud restituat: non sane quicquid ab inuito sumitur iniuri¬
ose aufertur: Nam plerique nec medico uolunt reddere
honorem suum: neco perario mercedem: Nectamen hȩc
qui ab inuitis accipiunt per in iuriam accipiunt quȩ potius
ꝑ iniuriam non darentur: sed nonideo iudex deb& uendere
iustum iudicium. aut testis uerum testimonium: qui auen¬
dit aduocatus iustum patrocinium. & iuris peritus uerum
consilium Illienim inter utrãq partem ad examina ad hi¬
benturistiexuna parte consistunt. cum autem iudicia &
testimonia quȩ nec iusta & beneuendenda s̃ iniqua & falsa

Expanded text:
neque apud te neque apud tales, si qui reperiuntur, quaneque apud te neque apud tales, si qui reperiuntur, qualem te esse gaudemus, neque apud ipsos, qui magno \'studio aliena ac nihil profutura multaque etiam periculosa ac perniciosa petunt\', neque apud cor meum, cui testis est deus, ausim nitate possideat, sed ut remissa iniuria, quod iniuriose abstulit, reddat, si tamen habet uel quod abstulit uel aliud, unde illud restituat. Non sane quicquid ab inuito sumitur, iniuriose aufertur. nam plerique nec medico uolunt reddere honorem suum nec operario mercedem, nec tamen haec qui ab inuitis accipiunt, per iniuriam accipiunt, quae potius per iniuriam non darentur. sed non ideo debet iudex uendere iustum iudicium aut testis uerum testimonium, quia uendit aduocatus iustum patrocinium et iuris peritus uerum consilium; illi enim inter utramque partem ad examen adhibentur, isti ex una parte consistunt. cum autem iudicia et testimonia, quae nec iusta et uera uendenda sunt, iniqua et falsa
Abbreviated transcription (Latin):
amanius nr̃as suspiciones uel uocare uel existimare cognitiones
quando credibilibus rerum signis mouemur: cum ecredibilia
morans qui& sceleris paenam sibicupiunt relaxari. &id pre¬
ter quodcelur ammis sum est possidere: ad didisti & rcisti ꝓ
his quoque interueniendum putat sacerdotium urm, fieri
enim potest ut tuscias quodego nescio : & propter ea putem
proaliquo interueniendum quod me sallere potuit cum te
non potuerit ut ego eum noncredam porsidere quodtu pos¬
sidere nosti: Itasit ut cum dereo sententia non una sit nr̃a:
ne utri tamen nr̃m. placeat quodres non redditur aliena
de homine ut homines diuersa sentimus: sedimipsa iustitia
simulsimus: eomodo &iam fieri potest. ut quod scio aliquẽ
non habere hoceum tuhabere noncertissime teneas. scil
credibiliter suspiceres: & obhocuidear interuenirȩ ꝓeo
qui & sceleris paenam sibicupiunt relaxa ri. & id propter
quod scelus ammnis sumest possidere: ad sum mamigitur

Expanded text:
amamus nostras suspiciones uel uocare uel existimare cognitiones, amamus nostras suspiciones uel uocare uel existimare cognitiones, quando credibilibus rerum signis mouemur, cum credibilia morans, qui et sceleris poenam sibi cupiunt relaxari, et id propter quod scelus admissum est possidere, addidisti et aisti: Pro his quoque interveniendum putat sacerdotium vestrum. Fieri enipro aliquo interueniendum. quod me fallere potuit, cum te non potuerit, ut ego eum non credam possidere, quod tu possidere nosti. ita fit, ut, cum de reo sententia non una sit nostra, neutri tamen nostrum placeat, quod res non redditur aliena. de homine ut homines diuersa sentimus, sed in ipsa iustitia simul sumus. eo modo etiam fieri potest, ut, quod scio aliquem non habere, hoc eum tu habere non certissime teneas, sed credibiliter suspiceris et ob hoc tibi uidear interuenire pro eo, qui et sceleris poenam sibi cupiat relaxari et id, propter quod scelus admissum est. possidere\'. ad summam igitur
Abbreviated transcription (Latin):
quam impendimus: Non enim opem fest quiad peccan¬
dum adiuuat: ac non potius subuestit atque opprimit
sed numquid ideonos. aut exigere. autexigendum tradere
uel pos simus uel debemus agimus quantum episcopalis
facultas datur : & humanum quidem nonnum quam
sed maxime ac sem per diuinum iudicium comminan¬
tos uolentes autem reddere. quos nouimus & male abstu
lirse & unde reddant habere  ar guinius incre pamus
de testamur. quos dam clam quosdam palam. sicut diuer sitas ꝑ¬
sonarum. diuer samuid&ur posserecipere medicinam Nec in
aliorum ꝑniciem ad maiorem in saniam concitari: aliquando
enim sires magis curanda non impedit : sc̃i altaris communio ne
priuamus. uerum sepe accidit. ut nos fallant uel negando seabs¬
tulis se. uel ad firmando se. underestituant non habere: sȩpe
&iam ut uos fallamim putando uelnos non agere ut reddent
uel ipsos habere undereddent: & om̃s. aut pene om̃s homines

Expanded text:
quam inpendimus; non enim opem fert, qui ad peccanquam inpendimus; non enim opem fert, qui ad peccandum adiuuat ac non potius subuertit atque opprimit. sed numquid ideo nos aut exigere aut exigendum tradere uel possumus uel debemus? agimus. quantum episcopalis facultas datur, et humanum quidem nonnumquam sed maxime ac semper diuinum iudicium comminantes. nolentes autem rlisse, et unde reddant habere, arguimus, increpamus, detestamur, quosdam clam, quosdam palam, sicut diversitas personarum diversam videtur posse recipere medicinam, nec in aliorum perniciem ad majorem insaniam concitari. « Aliquando etiam, si res magis curanda non impedit, sacri altaris communpriuamus. Yerum saepe accidit, ut nos fallant uel negando se abstulisse uel adfirmando se, unde restituant, non habere; saepe etiam et uos fallimini putando uel nos non agere, ut reddant, uel ipsos habere, unde reddant; et omnes aut paene omnes homines
Abbreviated transcription (Latin):
protalibus intercedere tamquam proreis criminum non adhoc
ut minime restituantur aliena. sed ne frustra homo in homi¬
nem sȩuiat: ille prȩ sertim remisit cul pami sedquerit pe¬
cuniam : & fraudare m&uit non ex p&it uindicari: Denique
intalibus causis si ꝑsuadere potuerimis eosꝓquibus inter¬
uenimus non habere quod poscitur: continuo nobiseorum
molestiȩ relaxantur : aliquando autem misericors & in
ipso dubio nolant homini pro incesta pecunia certa inferre
hab& aut excrucias aut occidis: sed pro istis magis apud
eos quire p&unt. quam apudeos qui iudicant inter cedere
conuenit ne ipseuideatur auferre. qui cum habeat potesta¬
tem non cogit reddere: quamuis incogendo itadebe at ad¬
hibere integritatem: nea mittat humanitatem. Illud uero
fidentissiie dixerimaeum qui pro homine adhoc interuenit
nemala ab lata restituat & qui ad se confugientem quantum
honeste potest ad restituendum non com pellit. socium es se

Expanded text:
pro talibus intercedere tamquam pro reis criminum non ad hoc, ut minime restituantur aliena, sed ne frustra homo in hominem saeuiat ille praesertim, qui iam remisit culpam, sed quaerit pecuniam et fraudari metuit, non expetit uindicari. denique in talibus causis si persuadere potuerimus eos, pro quibus interuenimus, non habere, quod poscitur, continuo nobis eorum molestiae relaxantur. aliquando autem misericordes et in ipso dubio nolunt homini pro incerta pecunia certa inferre habet, aut excrucias aut occidis. sed pro istis magis apud eos, qui repetunt, quam apud eos, qui iudicant, intercedere conuenit. ne ipse uideatur auferre, qui, cum habeat potestatem, non cogit reddere, quamuis in cogendo ita debeat adhibere integritatem, ne amittat humanitatem. Illud uero fidentissime dixerim, eum, qui pro homine ad hoc interuenit, ne male ablata restituat, et qui ad se confugientem, quantum honeste potest, ad restituendum non compellit, socium esse f
Abbreviated transcription (Latin):
est. quia ita promis sum est itaerit quodrestat. sicut
ꝓmis sumest ob secramus te ꝑeum quiribi istado na¬
uit & populum cui seruis hac perte benedictione ꝑru:¬
dit ut iubeas singulor quo s uoluerir sermonesieorum
conscriptos & emendatos mittinobis : Nam & ego quod
ius sisti non neglego & d&hicomi septem regulis uel
clauibus sicut sepeiam scripsi. cognoscere quidtibi ui¬
de atur ex specto fratiem hilarinum hipponien sem ar¬
chiatrum & principalem multum commendamus:
Nam defratre romano quid ratagar nouimus: pilil que
p&endum : nisi ut te pro illo adiuu& dñs. amen

Expanded text:
est, quia ita promissum est; ita erit. quod restat, sicut est, quia ita promissum est; ita erit. quod restat, sicut promissum est. obsecramus te per eum, qui tibi ista donauit et populum, cui seruis, hac per te benedictione perfudit, ut iubeas singulos, quos uolueris, sermones eorum conscriptos et emendatos mitti nobis. nam et ego, quod iussisti, non neglego et de Tychonii septem regulis uel clauibus, sicut saepe iam scripsi, cognoscere, quid tibi uideatur, expecto. Fratrem Hilarinum, Hipponiensem archiatrum et principalem, multum commendamus. nam de fratre Romano quid satagas, nouimus nihilque petendum est, nisi ut te pro illo adiuuet dominus. amen.
Abbreviated transcription (Latin):
talibus delecterir in dño ipsete procis orantem digne tur
ex audire: quemtu ꝑ eos loquentem non dedignaris audi¬
re. eatur. ambul&ur. curratur inuiadnĩ benedicantꝰ
pus illicum magnis. iacundatim his qui dicunt eis. In
domõdnĩ ibimus prȩcedant illi & sequantur istumitato¬
res factieorum sicut & illixp̃ĩ ferueat iter scorum apũ.
usqueinfinem. pec sinat dñs temptari supra quam
possumus ferre. sed faciat cum temptatione &iam exi¬
tum ut possimus sustinere. Orate pronobis. digmex audi¬
ri: cum tanto quippe sacri ficio acceditis ad eum sincerissimȩ
dilcctionis & laudis eius inoperibus urĩs. orate ut &iam
nobis hȩcliceant: quõ nouit ille que moratis cum quanto
nostro gaudio liceant: hȩc sunt uota nr̃a: ac multitu¬
dine solaciorum. secundum multitudinem dolorum
nostrorum incorde nostro. iocundans̃ animam nr̃a⁊ ita

Expanded text:
talibus delecteris in domino, ipse te pro eis orantem dignetur talibus delecteris in domino, ipse te pro eis orantem dignetur exaudire, quem tu per eos loquentem non dedignaris audire; eatur, ambuletur, curratur in uia domini; benedicantur pusilli cum magnis iucundati in his, qui dicunt eis: In domum domini ibimus; praecedant illi et sequantur isti imitatores facti eorum sicut et illi Christi; ferueat iter sanctarum forusque in finem nec sinat dominus temptari supra, quam possumus ferre, sed faciat, cum temptatione etiam exitum ut possimus sustinere. Orate pro nobis digni exaudiri; cum tanto quippe sacrificio acceditis ad deum sincerissimae dilectionis et laudis eius in operibus uestris. orate, ut etiam nobis haec luceant, quoniam nouit ille, quem oratis, cum quanto nostro gaudio uobis luceant. haec sunt uota nostra, haec multitudines solatiorum secundum multitudinem dolorum nostrorum in. corde nostro iucundant animam nostram. ita
Abbreviated transcription (Latin):
omino Becctissimo & uenerabiliter suspiciendo.
alyppiur. & augustinur in dño salutem
Impletum
est gaudio os nr̃m. & lingua nr̃a. exultatione Nuntian¬
tibur lit teristuis scam̃ cogitationem tuam ad iuuanted nõ
qui eam inspirauit ad effectum esse per ductum: de omni¬
bus ordinatis fratribusnr̃is. & prȩcipue desermone prȩs¬
beterorum qui prȩsente populo infunditur ꝑ quorũ
linguas clamat caritastua. maiore uoce incor dibus ho¬
minum quam illin auribus: dõ gratias nam quid me¬
calamo ex primamus quam dõ gratiar: hoc nec dici breuius.
nec audiril&itius. nec intellegigratius. nec agi fructuosius po¬
test: dõgratias quite & tam fideli peetore dicauit. ergasilios
tuos. & id quod inintimo animȩ habeas quod humanus oculus
non pen&rat eduxit in lucem quando tibi non solum ut be¬
ne uelles uerum &iam inquibur poss& apparere quod uel¬
les ita plane fiat fiat. luccat hec opera coram hominibus ui¬
deant. gaudeant. glorisicent patrem quuincelis est

Expanded text:
OMINO BEATISSIMO ET VENERABILITER SUSCIPIENDO SALVPIUS ET AUGUSTINUS 1N DOMINO SALUTEM.. Impletum est gaudio os nostrum et lingua nostra exultatione nuntiantibus litteris tuis sanctam cogitationem tuam adiuuante domino, qui eam inspirauit, ad effectum esse perductam de omnibus ordinatis fratribus nostris et praecipue de sermone presbyterorum, qui te praesente populo infunditur. per quorum linguas clamat caritas tua maiore uoce in cordibus hominum quam illi in auribus. deo gratias. nam quid mecalamo exprimamus quam \'deo gratias? hoc nec dici breuius nec audiri laetius nec intellegi grandius nec agi fructuosius potest. deo gratias, qui te et tam fideli pectore ditauit erga filios tuos et id, quod in intimo animae habebas, quo humanus oculus non penetrat, eduxit in lucem donando tibi, non solum ut bene uelles, uerum etiam in quibus posset apparere, quod uelles. ita plane fiat, fiat. luceant haec opera coram hominibus, uideant, gaudeant, glorificent patrem, qui in caelis est;
Abbreviated transcription (Latin):
credimus & negare ubiquidem sialiquos sustin& arepen¬
te cruciatus. dum existimatur habere quod reddat.
nulla est iniquitas. quia & si non est undeluat ablatã
pecuniam merito tamendum cumper molestias corpo

Expanded text:
credimus et negare. Ubi quidem si aliquos sustinet repencredimus et negare. Ubi quidem si aliquos sustinet repente cruciatus, dum existimatur habere quod reddat, nulla est iniquitas: quia etsi non est unde reddat ablatam pecuniam, merito tamen, dum eam per molestias corpo
Abbreviated transcription (Latin):
terces soris religio contem natur: quia & plectendo & ig¬
noscendo hoc solum bene agitur: ut uita hominum corri¬
gatur : quod sitanta est per uersitas & impi&as ut ei cor
dr̃cernit. siue seueritate. siue lȩnitate. nonnisi ofsicium di¬
lectionis impl&ur: Quod autem inepistala tua sequitur
ubi dicis. uerum nunc ut mores nostrisunt & sceleris pae¬
nam cupiunt sibi homines relaxari. &ideo propter qđ
scelus ammis sumest possidere pessimum hominum ge¬
nus commemoras cui pȩnitendi medicina omnino non
prodest: sienim resaliena propter quam peccatum est
cum reddi possit non redditur non agitur pęnitenti a
sed fingitur: si autem ueraciter agitur. non remitte¬
tur peccatum nisi restiauatur ablatum. sedut dixi.
cum restitui potest: plerumque enim quiau fert a
mittit. siue aliqua patiendo mala. siue ipse male uiuen¬
do nec aliud hab& unde restituat: huic certe non pos¬
sumus dicere. Redde quod abstulisti: nisi cumeum habere

Expanded text:
tercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et igtercessoris religio contemnatur, quia et plectendo et ignoscendo hoc solum bene agitur, ut uita hominum corrigatur. quod si tanta est peruersitas et impietas, ut ei corrdeus cernit, siue seueritate siue lenitate non nisi officium dilectionis impletur. Quod autem in epistula tua sequitur, ubi dicis: \'Verum nunc, ut mores nostri sunt, et sceleris poenscelus admissum est possidere; pessimum hominum genus commemoras, cui poenitendi medicina omnino non prodest. Si enim res aliena, propter quam peccatum est, cum reddi possit, non redditur, non agitur poenitentia, sed fingitur: si autem veraciter agitur, non remittetur peccatum, nisi restituatur ablatum; sed, ut dixi, cum restimittit, sive alios patiendo malos, sive ipse male vivendo, nec aliud habet unde restituat. Huic certe non possumus dicere: Redde quod abstulisti, nisi cum habere