comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potest interprȩtari. Porro apud grecos homo aliam hab& aethimologiam. Vocat᷑
enim anthropos ab eo quod superna speculari & ad caelestia contuenda debeatocu¬
losmentis tollere In est autem nomini adam excepta interpretatione quaho¬
minem designat & aliud sacramentum. quod silentio praeteriri nondeb&.
Hab& enim litteras quattuor. a .d.a. &m. a quibus litteris & quattuor orbis
plage cumgrece nominantur in itium sumunt Vlocatur namque apud eos
anatole oriens, Orsis occidens arctos septentrio mesembria meridies
multumque decebat ut nomen protoplasti omnes mundi plagis in semystice conti¬
ner&. percuius progeniem munduserat omnis implendus i Quod autem dicit
us uiacauit nomina eorum adam. ad didit in die quocreati sunt. patenter insinuat
quod uno eodemnque die id est sex tomundi nascentis adam &uxoreius facti sunt¬

Expanded text:
potest interpretari. Porro apud Graecos homo aliam habet etymologiam: vocatur potest interpretari. Porro apud Graecos homo aliam habet etymologiam: vocatur enim antropos, ab eo quod superna speculari et ad coelestia contuenda debeat oculos mentis attollere. Inest autem nomini Adam, excepta interpretatione qua hominem designat, et aliud sacramentum quod silentio praeteriri non debet. Habet enim litteras quatuor A, et D, et A, et M, a quibus litteris et quatuor orbis plagae, cum Graece nominantur, initium sumunt. Vocatur namque apud eos anatole oriens, dysis occidens, arctos septentrio, mesembria meridies; multumque decebat ut nomen protoplasti omnes mundi plagas ipse mystice contineret, per cujus progeniem mundus erat omnis implendus. Quod autem dicit, Et vocavit nomina eorum Adam, et addidit, In die quo creati sunt, patenter insinuat quod uno eodemque die, id est, sexto mundi nascentis, Adam et uxor ejus facti sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
quos arta cohibuit . totum deleri meruiss&. Ad quam ta mensimilitudinem
acbene dictionem nobis redire concessit condicor ipse. In nostraenaturae simi¬
litudine n asci ac male dici morique cdignatus quatenus peripsum redempti
& dicere de ipso mere amur Scimusquia cum apparuerit similes ei erimus
uidebimus enim eum sicut est & audire ab ipso. Venite benedicti patris mei
posudete paratum uobis regnum a constitutione mundi Etuocauit nomina
eorum adam. in die quo creatisunt Adam sicut&enos interprȩtatur homo¬
sediicut enos ltasna resertur hominem ut m ascusus tantum congruat Adam uero
lta ututriusque sexui possit aptari. Vnderecte dicitur qui auo cauit nomina eorũ
adam id est homo: Sicut autem homo latine ab humo nominis aethimo logiam
hab& qui ade humo carnis originemtraxto. Ita apud hebreos adam aterra uomi¬
natur : qua delimo terrȩ homo formatus est Vnde &iam terrenus siue terra rubra

Expanded text:
quos arca cohibuit, totum deleri meruisset; ad quam tamen similitudinem quos arca cohibuit, totum deleri meruisset; ad quam tamen similitudinem ac benedictionem nobis redire concessit Conditor ipse, in nostrae naturae similitudine nasci ac maledici morique dignatus, quatenus per ipsum redempti et dicere de ipso mereamur: Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus: videbimus enim eum sicuti est , et audire ab ipso: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis regnum a constitutione mundi . Et vocavit nomina eorum Adam in die quo creati sunt. Adam sicut et Enos interpretatur Homosic Enos sonare fertur Hominem, ut masculis tantum congruat: Adam vero ita ut utrique sexui possit aptari; unde recte dicitur quia vocavit nomina eorum Adam, id est, Homo. Sicut autem homo Latine ab humo nominis etymologiam habet, quia de humo carnis originem traxit, ita apud Hebraeos Adam a terra nominatur, quia de limo terrae homo formatus est; unde etiam Adam Terrenus, sive terra rubra
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ fecitillum. masculum & feminam creauiteos & bene dixit illis.
Hic est liber primae creationis hominis quod ad similitudinem suam fecit
illum ds̃ ut uidelic& participatione bonitatis eius ess& perpe tuo bonus in¬
mortalis & felix. quod masculum & seminam feciteos. Quod factos. gratia suae
benedictionis inlustrauit. Taliserat generatio adam cum uxore sua. In die
quacreatus est. Sed heu prodolor profanauit ille similitudinem dĩ. hostima¬
gis quam creatori credendo. contraxit primogenitus eius poenam maledictio¬
nis. grauiorem. inuidendo & occidendo fratrem corrumpit : septimus ab illo
lamech statutam masculi & feminae legem dequa dictum eratx Erunt duo
incarneuna Accipiendo duas uxores & in una carne tresconiungendo. &
crebrescentibus passim malis. in tancum asimilitudine sui conditoris ac prima
benedictione genus recessit humanum. ut indecima generatione exceptis paucis

Expanded text:
Dei fecit illum: masculum et feminam creavit eos, et benedixit illis. Dei fecit illum: masculum et feminam creavit eos, et benedixit illis. Hic est liber primae creationis hominis, quod ad similitudinem suam fecit illum Deus, ut videlicet participatione bonitatis ejus esset perpetuo bonus, immortalis et felix; quod masculum et feminam fecit eos, quod factos gratia suae benedictionis illustravit. Talis erat generatio Adam cum uxore sua in die qua creatus est: Sed, heu! proh dolor! profanavit ille similitudinem Dei, hosti magis quam Creatori credendo, contraxit primogenitus ejus poenam maledictionis graviorem invidendo et occidendo fratrem, corrupit septimus ab illo Lamech statutam masculi et feminae legem, de qua dictum erat, Erunt duo in carne una , accipiendo duas uxores, et in una carne tres conjungendo, et crebrescentibus passim malis, in tantum a similitudine sui Conditoris ac prima benedictione genus recessit humanum, ut in decima generatione, exceptis paucis,
Abbreviated transcription (Latin):
in in firmitate surg& in uirtute Seminatur corpus animale. surg& corpusspi¬
ritale: Et de ipsodño. Et si mortuus est inquit ex infirmitate. seduiuit ex uirtute
dĩ Enos uero filius setħ populum xp̃i anum figuraliter exprimit. qui
perfidem acsacramentum dominicȩ passionis acresurrectionis cotidiȩ pertotũ
orbem exaqua & spũscõnascitur: Iste enim gratiam regenerationis suae pri¬
mȩ generationi praeferens: in uniuersis quae agit auxilium nominis dñi in¬
uocare consueuit dicens. Paternosterquies incaelis sc̃ificetur nomentuum
& cera eiusdem dominicae orationis siue aliorum quibus gratiae euis. sinequa
nil ualeamus supplicare solemus Vnde &iam rectenos propter conscientiam
nostrae fragilitatis. enos id est hominis uocabulo cognominamur. propteruero
spem futurae nostrae inmortalitatis. filii sethidest resurrectionis existimus
Nues liber generationis adam indie quacre auit ds̃ hominem ad similitudinẽ

Expanded text:
in infirmitate, surget in virtute: seminatur corpus animale, surget corpus spiritale . Et de ipso Domino, Etsi mortuus est, inquit, ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . Enos vero filius Seth populum Christianum figuraliter exprimit, qui per fidem ac sacramentum dominicae passionis ac resurrectionis quotidie per totum orbem ex aqua et Spiritu sancto nascitur. Iste enim gratiam regenerationis suae primae generationi praeferens, in universis quae agit auxilium nominis Domini in dicens: Pater noster, qui es in coelis, sanctificetur nomen tuum , etc., ejusdem dominicae orationis, sive aliarum quibus gratiae ejus, sine qua nihil valemus, supplicare solemus; unde etiam recte nos propter conscientiam nostrae fragilitatis Enos, id est, Hominis vocabulo cognominamur: propter vero spem futurae nostrae immortalitatis filii Seth, id est, Resurrectionis, existimus. Hic est liber generationis Adam. In die qua creavit Deus hominem, ad similitudinem
Abbreviated transcription (Latin):
dñi incipit inuocareTanto instantius cotidianis in precibus auxilium condi¬
toris implorans quanto se fragilis naturae factum meminit: Mistice autem¬
Mistice autem
sicut abel occisus acain passũ dñm . itanatus pro eo seth resuscitatum eum a morte
designat: Vnde apte apud septuaginta trans latores nato eo dixissẽ fertur pater
siue mater eius suscitauit enim mihi ds̃ semen aliud pro abel. que moccidit cain.
Quodideo recte uixta misticos sensus semenaliud appellatur. cum idem dñs quioc¬
cisus est resurrexerit. Qui a nimirum mortalis occisus est . resurrexit in mortalis
mortuus est nenos moritimeremus. surrexit ut nobis resurgendi a morte spemfi¬
demque tribuer&. quorum distantiam seminum. loquens denostra resurrectio¬
ne a postulus manifeste discreuit. Seminatur inquiens incorruptione surg&¬
Seminatur in ignobilitate surg& ingloriam. Seminat᷑

Expanded text:
Domini incipit invocare, tanto instantius quotidianis in precibus auxilium CondiDomini incipit invocare, tanto instantius quotidianis in precibus auxilium Conditoris implorans, quanto se fragilis naturae factum meminit. Mystice autem sicut Abel occisus a Cain passum Dominum; ita natus pro eo Seth resuscitatum eum a morte designat: unde apte apud Septuaginta Translatores nato eo dixisse fertur pater sive mater ejus: Suscitavit enim mihi Deus semen aliud pro Abel, quem occidit Cain. Quod ideo recte juxta mysticos sensus semen aliud appellatur, cum idem Dominus qui occisus est resurrexit, quia nimirum mortalis occisus est, resurrexit immortalis: mortuus est ne nos mori timeremus: surrexit ut nobis resurgendi a morte spem fidemque tribueret: quorum distantiam seminum, loquens de nostra resurrectione, Apostolus manifeste discrevit, seminatur, inquiens, in corruptione, surgeminatur in
Abbreviated transcription (Latin):
tis atque peccati. Agenus humanum ad regnum caeleste reduit. Cognouitque
adhuc adam uxorem suam & peperit filium. uocauitque nomen eius seth
dicens. Posuit mihids̃ semen aliud pro abel. Postquam cain fratricidã¬
extinctum comme morauit & progeniem eius inseptima generatione denuo
maledictam replicauit. reuertitur ad restaurationem seminisscĩ exponendã
ut quae hoc pereuntibus impiis perpe tuo manserit nar
autem sethpositio siue resurrectio. cuius causa nominis aperitur dicente pari¬
te: Posuit mihi dñs semen aliud proabel. quem occidit cain: positus ere pro
abel non solum ordine nascendi. sed & merito uirtutis locum fratris implens
euius deuotiomentis. &iam ad sobolem ipsius transisse monstratur cum subditur
Sed & sethnatus est filius. quem uocauit enos. Iste coepit inuocare nomen dñi
Enos interpretatur homo ueluir. unde rectequitale nomen ipse hab& nomen

Expanded text:
tis atque peccati, genus humanum ad regnum coeleste rediit. Cognovitque tis atque peccati, genus humanum ad regnum coeleste rediit. Cognovitque adhuc Adam uxorem suam, et peperit filium, vocavitque nomen ejus Seth, dicens: Posuit mihi Deus semen aliud pro Abel. Postquam Cain fratricidexstinctum commemoravit, et progeniem ejus in septima generatione denuo maledictam replicavit, revertitur ad restaurationem seminis sancti exponendam, utque hoc pereuntibus impiis perpetuo manserit narrat. Interpretatur autem Seth Positio, sive Resurrectio, cujus causa nominis aperitur, dicente parente: Posuit mihi Dominus semen aliud pro Abel quem occidit Cain. Positus est pro Abel, non solum ordine nascendi, sed et merito virtutis, locum fratris implens, cujus devotio mentis etiam ad sobolem ipsius transisse monstratur, cum subditur: Sed et Seth natus est filius, quem vocavit Enos. Iste coepit invocare nomen Domini. Enos interpretatur Homo vel Vir: unde recte qui tale nomen ipse habet, nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Et in hoc numero delamech factam aiunt esse uindictam quod genus ipsius usqua
ad diluuium perse uerauerit: interpretatur autem lamech. percutiens siue per¬
cussus qua eutraque interpretatio eidem unico conuenit. qui & percussit cain &
ab hoc idem parricidium &iamipse diuina ultione percussus est Mistice autẽ
lamechgenus humanum significat & percussum fraude antiqui hostis in primo
parente & percutiens seipsum cotidianarum augmentatione culparum
De quoultio septuagies septies dataest: quiausque ad aduentum xp̃i. qui insep¬
tua gesima & septima generatione inmundo apparuit. noxa primae praeua¬
ricationis genus premebat humanum donec adueniens ille toller& peccata
mundi & inaeternam nosuitam quam in adam perdidimus a perta suo baptis¬
mate uł passione ianua regni caelestis inducer&. Tuncergo ultio dela mech
cessauit. quia contrato. perpassionem a cresurrectionem dominicã aculeo mor¬

Expanded text:
Et in hoc numero de Lamech factam aiunt esse vindictam, quod genus ipsius usque Et in hoc numero de Lamech factam aiunt esse vindictam, quod genus ipsius usque ad diluvium perseveraverit. Interpretatur autem Lamech Percutiens sive Percussus, quae utraque interpretatio eidem uni convenit qui et percussit Cain, et ob hoc idem parricidium etiam ipse divina ultione percussus est. Mystice autem Lamech genus humanum significat, et percussum fraude antiqui hostis in primo parente, et percutiens seipsum quotidianarum augmentatione culparum, de quo ultio septuagies septies data est; quia usque ad adventum Christi, qui in septuagesima et septima generatione in mundo apparuit, noxa primae praevaricationis genus premebat humanum, donec adveniens ille tolleret peccata mundi, et in aeternam nos vitam, quam in Adam perdidimus, aperta suo baptismate vel passione janua regni coelestis, induceret. Tunc ergo ultio de Lamech cessavit, quia contrito per passionem ac resurrectionem dominicam aculeo mor
Abbreviated transcription (Latin):
ratio reproba inundenario numero & hoc insemina terminatur ac deperit.
dit. repentinitin sibi scruit exitium Dixo
suirum inuulnus meum. & adolescentulum in liuorem meumlirum uel ad¬
olescentulum quem dicit. cain significat. quemidem lamech sed non sponte in¬
terfecit sicut hieronimus inquodam hebreo uolumine scriptum esse testatur
Occidit autem eum inuulnus & in liuorem suum. quia & ipsesibi in hoc mortem
ad sciuit ad damnationem quod eum quem ds̃ uit aedon auerat. pere mit
Septuplum ultio dabitur decain. dela mech uero septuagies septies. Septuplũ
ultio da taest decamn. quia usque adseptimam generationem fratricidii & inuidiȩ
suae: uagus profugusque poenas luebat Dela mechuero septuagies septies. qua
sicut hieronimus relatum sibi abhebreis testatur &iose phusidem ad firmat. septu
aginta & septem animae progenitae sunt destirpecain. quae diluuio perierunt

Expanded text:
ratio reproba in undenario numero, et hoc in femina, terminatur ac deperit: ratio reproba in undenario numero, et hoc in femina, terminatur ac deperit: dit, repentinum sibi struit exitium. Dixivirum in vulnus meum, et adolescentulum in livorem meum. Virum vel adolescentulum, quem dicit, Cain significat, quem idem Lamech, sed non sponte, interficit, sicut Hieronymus in quodam Hebraeo volumine scriptum esse testatur. Occidit autem eum in vulnus et in livorem suum, quia et ipse sibi in hoc mortem adscivit ac damnationem, quod eum, quem Deus vitae donaverat, peremit. Septuplum ultio dabitur de Cain: de Lamech vero septuagies septies. Septuplum ultio data est de Cain, quia usque ad septimam generationem fratricidii et invidiae suae vagus profugusque poenas luebat. De Lamech vero septuagies septies, quia sicut Hieronymus relatum sibi ab Hebraeis testatur, et Josephus idem affirmat, LXX et VII animae progenitae sunt de stirpe Cain, quae diluvio perierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
exceptis deleta est congruit.
Recessit ergogenus humanum abeden idest adelicus
internorum bonorum & exercebat relictis caelestibus terram Peruenitus que
ad natiuitatem feminȩ quae noema idest uoluptas uocaretur Nec multo pase
totum cata clrsmo periit. ut profecto natiuitate talis sobolis & euento subsecuto
cladis. insinuar&ur : quia merito ad ruinam properant qui que neglextis spiri¬
talibus carnise uoluptatibus subigunt Et quidem noe ma inseptima a cain
generationenatae st̃. Si autem ab ipso adam generationes cainnionputare.
& om̃s &iam filios lamech adnumerare uolueris. inueni es noemam in undecimo
lo co positam. Lamechnamque est̃ septimus ab adam quibus cum quattuor
liberos eiusdem lamech adieceris. undecimum profecto numerũ Implebis
Sol& autem undenario numero quidenarium trans greditur peccatũ designã¬
ri. quod trans gressione decalogi legis perpetratur: At que ideo recte gene¬

Expanded text:
xceptis, deleta est, congruit. xceptis, deleta est, congruit. Recessisset ergo genus humanum ab Eden, id est, a deliciis internorum bonorum; et exercebat relictis coelestibus terram, et pervenit usque ad nativitatem feminae, quae Noema, id est, Voluptas vocaretur: nec multo post totum cataclysmo periit: ut profecto nativitate talis sobolis et eventu subsecutae cladis insinuaretur, quia merito ad ruinam properant quique, neglectis spiritalibus, carnis sese voluptatibus subigunt. Et quidem Noema in septima a Cain generatione nata est. Si autem ab ipso Adam generationes Cain computare, et omnes etiam filios Lamech annumerare volueris, invenies Noemam in undecimo loco positam. Lamech namque est septimus ab Adam, quibus cum quatuor liberos ejusdem Lamech adjeceris, undecimum profecto numerum implebis. Solet autem undenario numero, qui denarium transgreditur, peccatum designari, quod transgressione decalogi legis perpetratur. Atque ideo recte gene
Abbreviated transcription (Latin):
Uerum nata hac femina: non multo post uniuersa proge¬
nies maledicta diluuio consumpta est. Quia cum delectationibus mundi colla
mentis subdiderint. cum dixerint pax & securitas. tuncrepentinus eis super¬
tas ueni& interitus. Notandum autem quod delectatio siue uoluptas. duobus mo¬
dis idest & inbono & inmalo solet intellegi. In bono uidelic& cum dicitur¬
mansueti autem possidebunt terram. & delectabuntur inmultitudine pacis.
Etrursum. In ebriabuntur inquit ab ubertate domustuae. & torrente uolupta¬
tistuae potabiseos: Aqua uoluptate & para drsus cognominatur : quia nimirum
adhoc in eopositus est homo: ut in praesentia suiconditoris ibidem beatissimis acsci¬
simis carnis & animȩ delicus perpetuo frueretur. In malo autem uoluptas acci¬
pitur cum notantur ab apostoloquidam uoluptatum amatores magisquam di-
Quibus apte uocabulum noemȩ incuius generationeprima mundi aetas paucis¬

Expanded text:
vitam finire desiderat. Verum nata hac femina, non multo post universa progevitam finire desiderat. Verum nata hac femina, non multo post universa progenies maledicta diluvio consummata est: quia cum delectationibus mundi colla mentis subdiderint, cum dixerint pax et securitas, tunc repentinus eis superveniet interitus. Notandum autem quod delectatio sive voluptas duobus modis, id est, et in bono et in malo, solet intelligi: in bono, videlicmansueti autem possidebunt terram, et delectabuntur in multitudine pacis . Et rursum: Inebriabuntur, inquit, ab ubertate domus tuae, et torrente voluptatis tuae potabis eos . A qua voluptate et paradisus cognominatur, quia nimirum ad hoc in eo positus est homo, ut in praesentia sui Conditoris ibidem beatissimis ac sanctissimis carnis et animae deliciis perpetuo frueretur. In malo autem voluptas accipitur, cum notantur ab Apostolo quidam voluptatum amatores magis quam Dei. Quibus apte vocabulum Noemae, in cujus generatione prima, mundi aetas, paucis
Abbreviated transcription (Latin):
meres & lanceassuas infalces. Non leuabitgens contragentem gladium nec exer¬
cebuntur ultra ad proelium. Nec preter eundum neglegenter: quod cum homines
adulterio inquinari cum pascendis pecoribus amplius iusto insistere. cum modis
musicis dissolui. cum fabrilibus operam dare artibus coeperunt tunc diluuio suꝑ
uenienti deleti. Sed cauendum sollertius nenos huius modi rebus ultra modum
inretitos ultimus dies inueniat. cum &iam dñs dedieiudicii loquens. commemo¬
rato hoctempore ad cautelae nosstudium incit& dicens. Sicut enimerant in die¬
bus ante diluuium comedentes & bibentes nubentes & nuptum tradentes usque
ad eum diem quo intrauit noe in arcam & non cognouerunt donecuenit diluuium
& tulit omnes. Itaerie & aduentus filii hominis Soror uero tubal cain noema.
Noema interpretatur uoluptas. Bene autem series generis cain innatiuitate
feminae terminatur: & eadem femina uoluptas nominatur. quia tota prauo¬

Expanded text:
meres, et lanceas suas in falces; non levabit gens contra gentem gladium, nec exercebuntur ultra ad praelium . Nec praetereundum negligenter quod cum homines adulterio inquinari, cum pascendis pecoribus amplius justo insistere, cum modis musicis dissolvi, cum fabrilibus operam dare artibus coeperunt, tunc diluvio sunt superveniente deleti. Sed cavendum solertius ne nos hujusmodi rebus ultra modum irretitos ultimus dies inveniat, cum etiam Dominus de die judicii loquens commemorato hoc tempore, ad cautelae nos studium incitet, dicens: Sicut enim erant in diebus ante diluvium comedentes et bibentes, nubentes et nuptum tradentes usque ad eum diem quo intravit Noe in arcam, et non cognoverunt donec venit diluvium et tulit omnes; ita erit et adventus Filii hominis . Soror vero Thubalcain Noema. Noema interpretatur Voluptas. Bene autem series generis Cain in nativitate feminae terminatur; et eadem femina Voluptas nominatur: quia tota pravo
Abbreviated transcription (Latin):
gelicis puteis contradicunt. apłis aduersant᷑ : Et qm̃ in omnib: c̃tra di¬
cunt litigantes : dicit᷑ ad eos qm̃ indignosuos fecistis gratiȩ dĩ : ex hoc
iã ad gentesibimus: posthaec fodit t̃ciũ puteũ isa ac & appellauit
nom̃ lociillius latitudo dicens nunc dilatauit nos dñs & fecit cres¬
cere suꝑ t̃rã : Vere dilatatus est isaac & impleuit omnẽ t̃rã scien¬
tia trinitatis & in toto orbe latitud inẽ ecdȩ collo cauit : Priustantũ
iniudea notuserat ds̃ & misrł nominabit᷑ Nunc aũt inomnẽ t̃rã exut
sonuseorũ & infine sorbis terrȩ uerba illorũ. Exeunte senĩ pueriis a ac

Expanded text:
gelicis puteis contradicunt, apostolis adversantur; et quoniam in omnibus contradigelicis puteis contradicunt, apostolis adversantur; et quoniam in omnibus contradicunt litigantes, dicitur ad eos: Quoniam indignos vos fecistis gratiae Dei, ex hoc jam ad gentes ibimus . Post haec jam fodit tertium puteum Isaac, et appellavit nomen loci illius Latitudo, dicens: Nunc dilatavit nos Dominus, et fecit crescere super terram. Vere dilatatus est Isaac, et implevit omnem terram scientia Trinitatis, et in toto orbe latitudinem Ecclesiae collocavit. Prius tantum in Judaea notus erat Deus, et in Israel nominabatur ; nunc autem in omnem terram exiit sonus eorum, et in fines orbis terrae verba eor
Abbreviated transcription (Latin):
omniũ illos puteos fodere uult quos foderant pueripatris sui
idest morses puteũ legis foderat : Dauid & salomon & prophetȩlibros
scripserant ue teristest amenti : Quos tam̃ terrena & sordidareple
r& quia quȩcũq lex & ꝓphetȩ dixerunt deipsodixerunt : Rixati
sunt cũ eophy listum. idest iudȩi a regnodĩ alieni sed disceditabeis
Non enĩ potest ẽe cũ his ꝗ inputeis aquã nolunt haberesed terrã & di¬
cit ei s ec cerelinquetur uobis domus ur̃a deserta : Eoditergo isa ac
nouũ puteũ immopuerrisa ac fodiunt : Pueri sunt isaac : matheus
marcus lucas & io hannes p&rus&ia cobus iudas & a posto iuspaulus
quiom̃s nouites tam̃tiputeũ foderunt & inuenerunt a quã uiuã quȩ
fit fons aque salientis inuitã aet̃nã : Sed prohis ad huc alt̃ cant᷑ illi
ꝗ t̃ renasapiunt nec noua condipaciunt᷑ nec u&erapurgari euan¬

Expanded text:
omnium illos puteos fodere vult, quos foderant pueri paomnium illos puteos fodere vult, quos foderant pueri paIdem Moyses puteum legis foderat David, Salomon, et prophetae; libros scripserunt Veteris Testamenti, quos tamen terrena et sordida repleret quia quaecunque lex et prophetae dixerunt, de ipso dixerunt, rixati sunt cum eo Palaestini, id est Judaei a regno, Dei alieni. Sed descendit ab eis: non potest esse cum his qui in puteis aquam nolunt habere, sed terram, et dicit eis: Ecce relinquetur vobis domus vestra aeserta . Fodit ergo Isaac, novum puteum, imo pueri Isaac fodiunt. Pueri sunt Isaac, Matthaeus, Marcus, Lucas et Joannes, Petrus et Jacobus, Judas et apostolus Paulus, qui omnes Novi Testamenti puteum foderunt, et invenerunt aquam vivam, quae fit fons aquae salientis in vitam aeternam. Sed pro his adhuc altercantur illi qui terrena sapiunt, nec nova condi patiuntur, nec vetera purgari, evan
Abbreviated transcription (Latin):
toquis quis nealiquid errando ieccła pecc&. Si secr&ũ uirieius in¬
scripturis sc̃is diligenter intueatur & inuenit eũ malesta tẽ suã qua
informadĩ ȩ qualis est patripaulis ꝑabsc̃disse in formã serui. ut eius
capaxẽehumana in firmitas poss& eoq modo se c̃iugii c̃gruũ it̃ aptar&
quod enĩ absurdũ immo quid non conuenienter. futurorũ prȩnun
tiationiad cõmodatũ si prophetadĩ carnale aliquid lusit ut eũ cape¬
r& affectus uxoris cũ ipsum uerbũ dĩ caro factũ sit ut habitar& in
nobis Post haec refert scriptura qđ isa ac post quã bene dixit illũ dñs
& magnificatus est ualde : ad gressus est opus & coepit fodere puteos
quos foderunt pueri patris eius abraam. sed inuidentes ei palestim :
obstruxerunt eos implentes humo & rłq: Quis est iste isa acnisis al¬
uator noster qui dũ descendiss& in istã torrentẽ gerara : primo

Expanded text:
totoScripturis sanctis diligenter intueatur, et invenit eum majestatem suam, qua in forma Dei aequalis est Patri, paulisper abscondisse in forcapax esse humana infirmitas posset eoque modo se coniugi congruenter aptaret. quid enim absurdum. immo quid non conutiationi accommodatum, si propheta Dei carnale aliquid lusit, ut eum caperet affectus uxoris, cum ipsum verbum Dei caro factum sit, ut habitaret in nobis . Post haec refert Scriptura illud, quod Isaac postquam eum benedixit Dominus, et magnificatus est valde, aggressus est opus, et coepit fodere puteos, quos foderant pueri patris ejus Abrahae; sed invidentes ei Palaestini, obstruxerunt eos, implentes humo, et reliqua . Quis est iste Isaac, nisi Salvator noster, qui dum descendisset in istum torrentem Gerara, primo
Abbreviated transcription (Latin):
ticos quise ad test amentũ nouũ existimant ꝑtinere : sed utriq con¬
cubinȩ dicuntur : Solasa rasemꝑ uxor uocatur : Sicut scriptũ
est. Vna est enĩ colũ bamea ꝑfecta mea : Dedit aut̃ abraham
cuncta quȩ possidebat filio stid isaac : filiis aut̃ concubinarũ largi¬
tus est munera & separauit eos ab isa ac filio suo: quid hoc significat
nisi quiadantur & nonnulla munera filiis concubinarũ idest
tantur in semine de inde mortuus est abraham centũ septuaginta
parte ad amessepositũ traditio hȩ breorũ testatur:
palestinorũ ingerara ex precepto & benedictione d ñi : Ibiq rebeccã
uxorẽ suã timoris causa finxit sororẽ . quã rex alieni gena isa ac
coniugẽ tunc esse cognouit : quando eũ cũ ea ludentẽ uidit : Quid
autẽ sibi uelit in sacramentũ xp̃i & ecđȩ qđ tantus patriarcha
cũ coniugeluserit . coniugiũ que illud in de sit cognitũ : uid& profec¬

Expanded text:
ticos, qui se ad Testamentum novum existimant pertinere? 2. Sed utraeque conticos, qui se ad Testamentum novum existimant pertinere? 2. Sed utraeque concubinae dicuntur. Sola Sara semper vocatur uxor, sicut scriptum est: Una est enim columba mea, perfecta mea . Dedit autem Abraham cuncta quae possidebat filio suo Isaac, filiis autem concubinarum largitus est munera, et separavit eos ab Isaac filio sunisi quia et nonnulla dantur munera filiis concubinarum, id est tantur in semine. Deinde mortuus est Abraham senex et plenus dieparte Adam esse positum tPalaestinorum in Gerara, ex praecepto, et benedictione Domini; ibique Rebeccam uxorem suam timoris causa finxit sororem. Quam rex alienigena Isaac conjugem tunc esse cognovit, quando eum cum ea ludentem vidit. 2. Quid autem sibi velit in sacramento Christi et Ecclesiae, quod tantus patriarcha cum conjuge luserit, conjugiumque illud inde sit cognitum? Videt profec
Abbreviated transcription (Latin):
pallio uel abatur : quia corã eodeerroribus prioris uitae confun¬
ditur : quod uero inclinato lamdie egressus est inagrũ isaac: hoc
designabat qđ extremo huius mundi tẽpore : uelut indiei finem
ueniens xp̃s quasi in agrũ forasexiit : quicũ sit inuisibilis : setamen
ui sibilem in hoc mundo uenienti ex gentibus ecclesiae de monstra¬
uit : inuenit aut̃ eum ecła adputeum uisionis : id est incontẽ plati¬
one & intellegentia ueritatis : Vbi intellectũ percipiat altiorem
siuela uacrũ aquae. ubi purificetur sicq de hinccopulatur sponso
suo xp̃o : adhȩrens illigloria aeternitate & regno :
Quid autẽ sibiuult qđ ab ralam post obitũsa: raechecturamduxit
uxorem : Num quid ob incontinentiã dũ ess&iam aetate grandeuus:¬
absit: an propterfiliorũ procreationẽ dumilli sem̃ quasi stellas
caeliexisa acfilio promitteretur non ergo quid sibi uult ista

Expanded text:
pallio velabatur, quia coram eo de erroribus prioris vitae confunpallio velabatur, quia coram eo de erroribus prioris vitae confunditur. Quod vero inclinato jam die egressus est in agrum Isaac, hoc significabat quod extremo hujus mundi tempore velut in diei fine veniens Christus, qui quasi in agrum foras exiit, quia cum sit invisibilis, se tamen visibilem in hoc mundo venienti exigentibus Ecclesiae demonstravit. Invenit autem eum Ecclesia ad puteum visionis, id est, in contemplatione et intelligentia verisive lavacrum aquae, ubi purificetur a peccatis. Sicque dehinc copulatur sponso suo Christo adhaerens illi gloria, aeternitate et regno. Quid autem sibi velit, quod Abraham post mortem Sarae Ceturam nomine uxorem duxit? Nunquid ob incontinentiam, dum jam esset aetate grandAbsit. An propter filiorum procreationem, dum illi semen quasi stellae coeli ex Isaac filio promitteretur? Non. Ergo quid sibi vult ista
Abbreviated transcription (Latin):
Ergoquȩ fuit illa coniuratio nisiquia significabatur de genere
abrahȩ uenturum in carne dm̃ caeli : Senior aut̃ iste inaginẽ habuit
legis ꝑ quã sponsa xp̃i ecđa despondebatur : Quit amen ꝓpter anti¬
quitatẽ senior nuncupatur : Abiit itaq puer in me sopotamiam
inciuitatẽ nachor. Stetitq circa fontẽ quaerens sponsam filio domi¬
nisui : Sic & lex quae post fidem est uenit ad fontẽ baptis matis: & ibi
erũ idẽ sermonẽ propheticũ : de ponio dehumero hỹ driã . utique
elatã seculi facundiam & ad humilẽ propheticũ seinclin& sermonẽ :
& clarũ argentie loquium : Sicq secut a puerũ rebecca. uenit adisa ac:
sodeducitur : quia ad xp̃m ex gentilitate eccła properans: in tortis
uiciosisq uitae ueteris conuersationibus uenitur: Quae isa ac uiso :
ne celsi tudinis : ima humilitatis petiit : quae &iã uere cundata

Expanded text:
Ergo quae fuit illa conjuratio, nisi quia significabatur de genere Ergo quae fuit illa conjuratio, nisi quia significabatur de genere Abrahae venturum in carne Deum coeli? 3. Senior autem iste servus imaginem habuit legis, per quam sponsa Christi Ecclesia despondebatur: qui tamen propter antiquitatem senior nuncupatur. Abiit itaque puer in Mesopotamiam in civitatem Nachor; stetitque circa fontem, quaerens sponsam filio domini sui. Sic et lex, quae post fidem est, venit ad fontem baptismatis; et ibi erum, id est, sermonem propheticum, deponit de humero hydriam, utique elatam saeculi facundiam, et ad humilem propheticum se inclinat sermonem. et clarum argenti eloquium; sicque secuta puerum Rebecca venit ad Isaac. Sso deducitur, quia ad Christum ex gentilitate Ecclesia properans intortis vitiosisque vitae veteris conversaionibus invenitur. Quae, Isaac viso, dne celsitudinis viam humilitatis petivit. Quae etiam et verecundata
Abbreviated transcription (Latin):
ariete proisa acfiliosuo : uocauit nomen lociillius dñ siudit. proeo
quod est dñsiuderese fecit utiq per incarnationem. De in demo¬
ritur sarracentesimouicesimoannouitaesuae : Etempto agro ab
e fronsẽ peliuit eam: sed quidsibiuelit quod sarra insepulcrodupli¬
cisepelitur. nisi quia animaquȩ sç̃ło moritur ut dõuiuat gemina
uitae requie suscipitur . Id est in actione bomoperis & contẽ platione
seniori qui supra omnia eius erat: ponemanũ tuam suꝑfemur¬
meum ut adiuremte ꝑ hõm dm̃ caeli & terrae : ut non accipias
uxorem filio meo defiliabus cananeorum sed ad terrã & ad cog¬
nationem meã proficiscaris. inde accipias uxorẽ filio meo isaac:
iurando fidem pone inquid manũtuã subsdemore meo & ad¬
iurote perdm̃ caeli : quiduult ds̃ caeli ad foemur abrahenisi
ut agnoscatur sacramentũ : per foemur enim : genus intellegitur:

Expanded text:
ariete pro Isaac filio suo, vocavit nomen loci illius, Dominus videt, pro eo ariete pro Isaac filio suo, vocavit nomen loci illius, Dominus videt, pro eo quod est, Dominus videri se fecit, utique per incarnationem. Deinde moritur Sara centesimo vigesimo anno vitae suae, et empto agro ab Ephron, 314 sepelivit eam. Sed quid sibi vult, quod Sara in sepulcro duplici sepelitur, nisi quia anima, quae saeculo moritur, ut Deo vivat, gemina vitae requie suscipitur, seniori, qui super omnia ejus erat quaecunque meum, ut adjurem te per Dominum Deum coeli et terrae, ut non accipias uxorem filio meo de filiabus Chananaeorum, sed ad terram et cognationem meam proficiscaris, et inde accipias uxorem filio meo Isaac.  manum tuam sub femore meo, et adjuro te per Deum coeli? Quid vult Deus coeli ad femur Abrahae, nisi ut cognoscatur sacramentum? Per femur enim genus intelligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
sublimit̃ ac tẽperant̃ ad nuntient : Posthancuisionẽ indeia coblterfaciens
uiditoues & pastores et puteũ a quȩ uiue et lapidẽ magnũ suꝑpositũ puteo :
Figuralit̃ ꝑ ouesiustorũ populi significabant᷑ sicut illud qđ dictũ ẽi neugło
statu& oues ad dexterã : Pastores uero : prophetȩ sunt : quiusq ad aduentũ

Expanded text:
ac temperanter annuntient. Post hanc visionem inde Jacob iter faciens ac temperanter annuntient. Post hanc visionem inde Jacob iter faciens vidit oves et pastores, et puteum aquae vivae, et lapidem magnum superpositum puteo. Figuraliter per oves, justorum populi significantur, sicut illud quod dictum est in Evangelio: Statuit oves ad dexteram . 7. Pastores vero prophetae sunt, qui usque ad adventum
Abbreviated transcription (Latin):
descendit ibilterũ & cȩlũ conscendit : Erectio aut̃ lapis : resurrectio xp̃i
debantangeli : In quib: significati sunt euangelistae. prȩdicatores xp̃i:
Ascendentes utiq cũ ad intellegendã eius sũ ꝑ eminentis simã diuini¬
tatẽ excedunt uni uersã creaturã ut eũ inueniant in principio ue¬
rũ dm̃ apud dm̃ ꝑ quẽ facta suntomnia : Descendentes aut̃ ut eũ inueni¬
antfactũ exmuliere factũ sublege ut eosqui sublegeerant redimer& :
nales proficiendo uelutascendendo spiritales fiunt adquos lacte
nutriendos &iam ipsi spiritales descendunt: quodãmodo cũ eis non
possunt loqui quasi spiritalib: sed quasi carnalibus : Ipse ẽ sursũ incapi¬
tesuo. ipsedeorsũ incorpore suo qđ est ecđa : Ipsũ ergos calã intellegim
t : Et ad ipsũ descendit᷑ : ut in membris suis paruulus nutriat᷑ : Et ꝑ ipsũ

Expanded text:
descendit, inde iterum ad coelum ascendit. Erectio autem lapidis, resurrectio Christi descendit, inde iterum ad coelum ascendit. Erectio autem lapidis, resurrectio Christi ndunt et descendunt angeli, in quibus significati sunt evanAscendentes utique cum ad intelligendam ejus supereminentissimam divinitatem excedunt universam creaturam, ut eum inveniant, in principio Deum apud Deum, per quem facta sunt omnia. Descendentes autem, ut eum inveniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret; nales proficiendo velut ascendendo spiritales fiunt. Ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodammodo, cum eis non possunt loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus. Ipse est sursum in capite suo, ipse deorsum in corpore suo, quod est Ecclesia. Ipsum ergo scalam intelligimus, tur; et ad ipsum descenditur, ut in membris suis parvulus nutriatur; et per illum
Abbreviated transcription (Latin):
banus fumans & lampas ignis transiens int̃media illa quȩ diuuisa
erant : Significat post fine sȩculi futurũ diem iudicii quandoꝑig¬
ne se gregabuntur scõrũ populi & iniquorũ : qđ uero dictũ est ad
abraham sciendo scies qđ pere grinũ erit sem̃tuũ int̃rañpro pria&in
seruit ẽ redigent eos & ad fligent cẽt annis hoc depopulo i srł quie¬
rsa inaenrpto seruiturus aꝑtis sime ꝓph&atũ est : Non qđ subegrtus
qua dringentis annis seruierint : sed qm istenumerus ineadẽ ad flic¬
pione completusest qui conputatur ab illo tẽporequo ista abrahae
feromituntur : Iamtuncꝓpt̃ peregrinationẽ futurã ne cõmiscere t᷑
sem̃eius int̃gentes. Datur eicircũcisio in signũ his uerbis : Circũcidet᷑¬
ex uobis omnemimasculinum : infansocto dierũcircũ cidetur inuobis:
tamuernaculus quam empticius circũcidetur: Mlasculus autẽ

Expanded text:
banus fumans, et lampas ignis transiens inter media illa, quae divisa banus fumans, et lampas ignis transiens inter media illa, quae divisa erant, significat post finem saeculi futurum diem judicii, quo per ignem segregabuntur sanctorum populi et iniquorum. Quod vero dictum est ad Abraham: Sciendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non propria, et in servitutem redigent, et affligent eos rat in Aegypto serviturus apertissime prophetatum est, non quod sub Aegyptiis quadringentis annis servierint, sed quoniam iste numerus in eadem afflictione completus est, quia computantur ab illo tempore quo ista Abrae promittuntur. Jam tunc propter peregrinationem futuram, ne commisceretur semen ejus inter gentes, datur ei circuex vobis omne masculinum. Infans octo dierum circumcidetur in vobis, tam vernaculus quam emptitius circumcidetur. Masculus autem
Abbreviated transcription (Latin):
Porro aues idcirco nondiuiduntur : quia spiritales indiuisi sunt
scisma non cogitant non seducuntur ab hereticis sed paxest semꝑ
inipsis siuea turbis sere moueant ut turtur : siue int̃ illas conuersen¬
tur sicut columba ut raque tam̃ auis est . habens simplicitatẽ & in no¬
centia fuolucres aut̃ descendentes suꝑcorpora quaediuisaerant :
Sp̃s inmundi significant᷑ pastum quendã suũ de carnaliũ diuisione
quȩrentes : qđ autẽ illis considens abraham abigebat eas significat
multos carnales merito scorũ infine mundi ab angustus liberan¬
dos : Qđ aut̃ circasolis occasum pauor irruit in abrahã & horror
magnus & tenebrosus significat circahuius saeculi finẽ magña per¬
turbationẽ ab antixp̃o insc̃is futurã : De quadñs in euangeliodicit:
Erit enitunc tribulatiomagna qualis ñ fuit ab initio : Qđ uero ad¬
iungit᷑ cũ occubuis s& solfacta est caligo tenebrosa: Et apparuit dỹ

Expanded text:
Porro aves inter se non dividuntur, quia spiritales indivisi sunt: Porro aves inter se non dividuntur, quia spiritales indivisi sunt: schisma non cogitant, non seducuntur ab haereticis, sed pax est semper in ipsis, sive a turbis se removeant, ut turtur, sive inter illas conversentur, sicut columba. Utraque tamen avis est, habens simplicitatem et innocentiam. Volucres autem descendentes super cadavera, quae divisa erant, spiritus immundi significantur, pastum quemdam suum de carnalium divisione quaerentes. Quod illimultos carnales merito sanctorum in fine mundi ab angustiis liberandos; quod autem circa solis occasum pavor irruit in Abram, et horror magnus et tenebrosus significat circa hujus saeculi finem magnam perturbationem ab Antichristo in sanctis futuram. De qua Dominus in Evangelio dicit: Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio, etc. . Quod vero adjungitur, cum occubuisset sol, facta est caligo ten
Abbreviated transcription (Latin):
uasit eum : Apparuitq dibanus fumans & ignis transiens inter
media illa quȩ diuisaerant : Dictumq est ei cogno scendo scies
quia peregrinũ erit sementuum interra non sua & seruit et as¬
fligetur & cetera: Isteest ita que modus promissi seminis abrahȩ
& ist aest figura: Peruaccam eñi significatae st̃ plebsposita subiugo
trima dicuntur : qui a perarticulos tẽporũ ab adam usque ad noe
& indeusq ad abrahã & indeusq ad dauid: lam quã t̃tiamae tatẽ
gerens illepopulus ado leuit : Perturturẽ & colũbam spiritales¬
incopopuli figurati sunt indiuidui filii promissionis & heredes
regnifuturi quorũ aetas temporalis ide otacetur : quia ȩ t̃namedi¬
tantes trans gressisunt desideria tẽporalia : Sed quidest qđ anima¬
lia illatriadiuiduntur aduersum se inuicẽ partibus constitutis
nisi quod carnales & inpopulo ueteri & nunc int̃se diuiduntur :

Expanded text:
vasit eum; apparuitque clibanus fumans, et ignis transiens inter vasit eum; apparuitque clibanus fumans, et ignis transiens inter media illa quae divisa erant. Dictumque est ei: Cognoscendo scies quia peregrinum erit semen tuum in terra non sua, et serviet, et affligetur, etc. Iste est itaque modus promissi seminis Abrahae, et ista est figura. 6. Per vaccam enim significata est plebs posita sub jugo trima dicuntur, quia per articulos temporum ab Adam usque ad Noe, et inde usque ad Abraham, ac inde usque ad David, tanquam tertiam aetatem gerens ille populus adolepopuli figurati sunt, individui filii promissionis, et haeredes regni futuri, quorum aetas temporalis ideo tacetur, quia aeterna meditantes transgressi sunt desideria temporalia. Sed quid est quod animalia illa tria dividuntur adversus se invicem partibus constitutis, nisi quod carnales et in populo veteri et nunc inter se dividuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
rũ caeli futura : Liciens ergo abraham ds̃ foris ostendit illistellas cae¬
sistes sic faciam resurrectionis iumine coruscare : Deinde demons¬
trauit illi arenã maris & dixit: sicerit inmultitudine sem̃tuum :
hocest erit quidẽ copiosagens iudȩ orũ : sed sterilis & infecunda sicut
missionis futurus signũ petit ꝑ qđ agnoscer& : Non quasi dubitans
anfier& sed quomodo futurũ ess& exquirens : Cuidñs hanc similitu¬
dinẽ ꝓposuit : Sume inquit mihi uaccã triennẽ & capr̃a trimã &
arietẽ annorũ triũ turturem quoque & colũbã : Tollensigit᷑ abrahã
uniuersa haec : Diui sit ea permediũ & utrasq partes contrase
altrinsecus posuit fAues aut̃ non diui sit : Pescenderuntq uolucres
suꝑ cadauerta : & abigebat eas abraham : Cũq sol oc cubuiss&
pauor inruit suꝑ abraham & horror magnus & tenebrosus in¬

Expanded text:
rum coeli futura. 2. Ejiciens ergo Abraham Deus foras, ostendit illi stellas coerum coeli futura. 2. Ejiciens ergo Abraham Deus foras, ostendit illi stellas coesistis, sic faciam lumine resurrectionis coruscare. Deinde monstravit illi arenam maris, et dixit: Sic erit in multitudine semen tuum, hoc est, erit quidem copiosa gens Judaeorum, sed sterilis et infecunda manebromissionis terrae futurus, signum petiit, per quod agnosceret, 300 non quasi dubitans an fieret, sed quomodo futurum esset exquirens. 4. Cui Dominus hanc similitudinem proposuit: Sume, inquit, mihi vaccam triennem, et capram trimam, et arietem annorum trium, turturem quoque et columbam. Tollens ergo Abraham universa haec, divisit ea per medium, et utrasque partes contra se altrinsecus posuit, aves autem non divisit. 5. Descenderuntque volucres super cadavera, et abigebat eas Abraham. Cumque occubuisset sol, pavor irruit super Abraham, et horror magnus, et tenebrosus in
Abbreviated transcription (Latin):
corporis & sanguinis eius sacramentũ in sacrificiis offeramꝰ: qđ uero
sacerdo tiũecdesiȩ habentes prȩputiũ bene dicer& in abrahã circũ¬
Vnde & sacerdos & semine a brahȩnati. fr̃ssuos benedicebant idẽ poꝰ¬
pulũ srł quib illidecimas secundũ legis mandatũdabant uere
ut maiorib &eminentiorib suis : Nom̃ aut̃ ipsũ melchi sedech. rex
ueni& ut discernat scõs abimpiis : Idem quoq unus & sacerdos & rex :
quia adre demptionẽ omniũ hostiã dõ patriseipsũ obtulit: et ue¬
rusrexi praesenti seculopopulum suum regit : & infuturo iudi
cabit posthancuictoriã factũ est uerbũ dñi adabrahã iuisudũ
es s& deposteritate sollicitus et sibi uideret non nascifiliũ & tam̃ semini
suo factã promissionẽ tener& Statim fit illi duplex figura promissi semi¬
nis enis idẽ in similitudinẽ harenȩ maris uel in multitu dinem stella¬

Expanded text:
corporis et sanguinis ejus sacramentum, in sacrificium offeramus. 6. Quod vero corporis et sanguinis ejus sacramentum, in sacrificium offeramus. 6. Quod vero sacerdotium Ecclesiae habens praeputium, benediceret in Abram circumUnde et sacerdotes ex semine Abrahae nati fratres suos benedicebant, id est populum Israel: quibus illi decimas secundum legis mandatum dabant, vere ut majoribus et eminentioribus suis. Nomen autem ipsum Melchisedech rex veniet, ut discernat sanctos ab impiis. Idem quoque sacerdos et rex, quia ad redemptionem omnium hostiam Deo patri semetipsum obtulit, et verus rex in praesenti saeculo populum suum regit, et in futuro jucabit. Post hanc victoriam factum est verbum Domini ad Abraham in visu, dum de posteritate sollsuo factam promissionem teneret, statim fit illi in figura duplex promissio seminis ejus, id est, in similitudinem arenae maris, vel in multitudinem stella
Abbreviated transcription (Latin):
lamtunc : insacram̃tocrucis cuius figura ꝑ tauliterã grecãnimero¬
trecentorũ exprimit᷑ imaginabatur : qđ nos xp̃ipassio liberar& ad omi¬
natuquiq carnaliũ sensuũ ꝗ nos antea uariis uitus captiuantes ex su¬
perauer̃: reuertenteigitur acȩde hostiũ abrahã. occurritei mox melchi¬
sedech: Rexsalẽ sacerdos dĩ men arrabiliparente progenitus : Bene¬
dixitq abra ham offerens panẽ & uinũ insacrificiũ dõ : Hunc melchi¬
sed echapostolus paulus sine patre sine matre cõmemorans: figuralit̃
refert ad xp̃m : ipse est enĩ solus depatresinem a tregenitꝰ ꝑ diumnitatẽ
ipsedematre sine patre ꝑ humanitatẽ : ipse quoq sacerdos a&ernꝰ :
adquẽ dicit᷑ : Tues sacerdos hȩ ternũ secundũ ordine melchisedech:
utiq proptermy steriũ sacram̃ti qđ xp̃ianisciel ebrari praecepit :
ut ñ secundũ aa ronpecudũ uictimas sed oblationẽ panis &umi. Idẽ

Expanded text:
jam tunc in sacramjam tunc in sacramtrecentorum exprimitur, imaginabatur, quod nos Christi passio liberaret a dominatu quinque carnalium sensuum, qui nos antea variis vitiis captivantes exsuperaverant. 4. Revertenti igitur a caede hostium Abraham occurrit ei mox Melchisedech, rex Salem sacerdos Dei, inenarrabili parente progenitus; benedixitque Abraham, offerens panem et vinum in sacrificium Deo. Hunc Melchisedech apostolus Paulus sine patre et sine matre commemorans, figuraliter refert ad Christum . Ipse est enim solus de patre sine matre genitus per divinitatem, ipse de matre sine patre per humanitatem. 5. Ipse quoque sacerdos aeternus, ad quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Utique propter mysterium sacramenti, quod Christianis celebrare praecepit, ut non secundum Aaron pecudum victimas, sed oblationem panis et vini, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
accipere : grauis simis territus monstris. multis que propt̃eãmalis af¬
restituit : hoc ita quecum de abime lechdicereceperimus exponemꝰ:
interrã sodomorũ salua caritate disces situitans discordiã qr diuites
factierant : & pastore seorũ uicẽ rixabant: ꝑmansit aut̃ abrabam
hterrachanaan habit auit que iuxta quercũ manbrȩ Deindeaqum
que regib qui sodomis hnruerant: captũ lothliberat habens secum
i prelio trecentos decẽ & octo uernaculos : Sed quid haec uictoria
abrahȩdequmnq regibus indicabat. quos ille fidei pater my sterio
superauit : nisi qđ fides nr̃a si confirmata sit inspũ principali totos
corporis nostrisensus uerbo dĩ subicit : nãsicut illede ꝓximohregi¬
b uictor ita & fides proanimauictrix deexteriore homine trium¬
phabit: qđ uero ille ñ multitud ine necun tutelegionũ : sedtantũ
trecentis decẽ & octo comitantib. aduersariosprmcipes debellauit:¬

Expanded text:
accipere, grandissimis terretur monstris; multisque propter eam malis afaccipere, grandissimis terretur monstris; multisque propter eam malis afnore restituit; hoc itaque cum de Abimelab illo in terram Sodomorum salva charitate secessit, vitans discordiam, quia divites facti erant, et pastores eorum invicem rixabantur. Permansit autem Abraham in terra Chanaan, habitavitque juxta quercum Mambre. 298 2. Deinde a quinque regibus, qui Sodomis irruerant, captum Lot liberat, habens secum in praelio trecentos decem et octo vernulas. Sed quid haec victoria Abrahae de quinque regibus indicabat, quos ille fidei pater mysterio superavit, nisi quod fides nostra, si confcorporis nostri sensus verbo Dei subigit. Nam sicut ille de proximo in regibus victor, ita et fides per animam victrix de exteriore homine triumphabit. Quod vero ille non multitudine nec virtute legionum, sed tantum CCC et XVIII comitantibus adversarios principes debellavit,