comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
scmͣ. In octauo rõne etiam reddita intelligentib
cdarũ est. insubstantia u̾itatis n̾solũ patrẽ filio
ñ ẽe̾ maiorẽ. s nec ãbossimul aliqͥd maiꝰ e̾e. qu̾a solũ
sp̃m scm̃. aut qͦs libet duos in eadem tͥnitate maiꝰ¬
ẽe ᷤᷤ aliqͥd quã unũ. aut om̃s simul tres. maiꝰ aliqͥd
ẽeᷤᷤ quã singulos. De inde ꝑu̾itatẽ que intellecta

Expanded text:
m. In octavo, ratione etiam reddita intelligentibus m. In octavo, ratione etiam reddita intelligentibus clarum est, in substantia Veritatis non solum Patrem Filio non esse majorem, sed nec ambos simul aliquid majus esse quam solum Spiritum sanctum, aut quoslibet duos in eadem Trinitate majus esse aliquid quam unum, aut omnes simul tres majus aliquid esse quam singulos: deinde per veritatem quae intellecta
Abbreviated transcription (Latin):
apłico dĩ uirtꝰ & dĩ sapientia. sic disputat᷑. ut dif¬
ferat᷑ eadem qͤstio diligentꝰ retͣctanda: utrũ a qͦ
sue pat̾: Ansapientia sapientiam genuerit. ẜ qͦsiͦ¬
bet hoꝵ e̾e̾̃t. etiam in hoc libro apparuit tͥnitatis
equalitas: ꝙ ñ as tͥplex s tͥnita sillec qͣsi aliqͥd du-¬
plũ e̾eᷤ patr̃e & filiũ. ad simplũ spm sem. uͭ nectͥa
plus aliqͥd sunt. qu̾a unũ hors. Disputatũ ẽ etram
tre. species in imagine. usus in mun̾e. Inseptim o
qͤstio q̃ dilata fuerat explicat᷑. ita ut as qͥgenuit
sint uͥtutes autres sapientiȩ. s una uͥtꝰ ꝙ una sa¬
pienti a sicut unꝰ ds ꝙ una essentia. Deinde q̃si¬
tũ ẽ qͦmͦ dicant᷑ una essentia. tres ꝑsone. uelud aqͥb¬
dam grecis una essentiatres substantiȩ. Et inuen¬
tũ ẽ elocutionis nece ssitate dici. ut aliqͦ uno no¬
mine enunti aret᷑. cũ querit᷑ qͥd tres sint. qͦs tres
ẽẽ ueracit᷑ confitem᷑: patrẽ scilicet. & filiũ & spm¬

Expanded text:
ico Dei virtus et Dei sapientia, sic disputatur, ut differatur eadem quaestio diligentius retractanda, utrum a quosuae Pater, an sapientia sapientiam genuerit. Sed quodlibet horum esset, etiam in hoc libro apparuit Trinitatis aequalitas, et non Deus triplex, sed Trinitas: nec quasi aliquid duplum esse Patrem et Filium, aplus aliquid sunt quam unum horum. disputatum est etiam, tre, species in imagine, usus in munere. in septimo quaestio, quae dilata fuerat, explicatur, ita ut deus, qui genuitsunt virtutes, aut tres sapientiae, sed una virtus et una sapientia, sicut unus Deus et una essentia. Deinde quaesitum est, quomodo dicantur una essentia tres personae, vel a quibusdam Graecis una essentia tres substantiae; et inventum est elocutionis necessitate dici, ut aliquo uno nomine enuntiarentur, cum quaeritur quid tres sint quos tres esse veraciter confitemur, Patrem scilicet, et Filium, et Sp
Abbreviated transcription (Latin):
uisibilis. & ubiq p̾sens inseꝑabilit̾ oꝑet᷑. In qͥnto
dici putant. & ꝓpt̾ea gigñe & gigni uelgenitũ
esse ꝙ in genitũ qm̃ diu̾sa sunt. contend̾t subs¬
tiue idrͣ ñ ad se s ad aliqͥd qd̾ ipse ñ est. sicut pat̾
ad filiũ arͣ. uel dñs ad creat᷑am sibi seruientẽ. Ubi
si qͥd relatiue idẽ adaliqͥd qd̾ ipse ñ est etiã extem

Expanded text:
uisibilis et ubique praesens inseparabiliter operetur. in quinto uisibilis et ubique praesens inseparabiliter operetur. in quinto dici putant et propterea, gignere et gigni uel genitum esse uel ingenitum quoniam diuersa sunt, contendunt substiue, id est non ad se, sed ad aliquid quod ipse non est, sicut pater ad filium dicitur uel dominus ad creaturam sibi seruientem; ubi si quid relatiue, id est ad aliquid quod ipse non est, etiam ex tem
Abbreviated transcription (Latin):
necessitas ꝑ qͦtuor decĩ libͦs multa nos cõpulit
dicẽ. qͣcuncta simul aspicere ñ ualemꝰ. ut aͦid qd̾
adp̾hendere uolumꝰ. ea celeri cogitone referamꝰ:
faciam quantũ dño adiuuante potuero. ut qͥcqͥd
insingulis uoluminib ad cognitionẽ disputati¬
one ꝑduxi. remota disputatione breuit̾ congerã.
& t̾aqu̾a subuno m̃tis aspectu ñ quẽ ad modũ
net̾a longe sint ap̾cedentib consequentia. ut
obliuionẽ p̃cedentiũ faciat in spectio consequen¬
tiũ. aut certe si fecerit. cito possit qđ exciderit
relegendo recolligi. In pͥmo libro scd̾m scͥpt᷑as
scãs. unitas & eqͣlitas sũme illiꝰ tͥnitatis ostendit᷑.
Inscd̃o ꝙ t̾cio ꝙ qͣrto eadem. s de filii missione &
sp̃s scĩ diligenter q̃stio ꝑtͣctata. treslibros fecit.
Demonstͣtũq ẽ ñ ideo minore̾ mittente qͥmissus
ẽ. qͥa ille misit. hic missus ẽ: c̾tͥnitas q̃ ꝑ om̃ia
eqͣlis ẽ. parit᷑ qͦq insua nat᷑a in mutabilis & in¬

Expanded text:
ss tuordecim libros multa nos compulit dicere, quae cuncta simul aspicere non ualemus, ut ad id quod apprehendere uolumus ea celeri cogitatione referamus, faciam, quantum domino adiuuante potuero, ut quidquid in singulis uoluminibus ad cognitionem disputatione perduxi, remota disputatione breuiter congeram et tamquam sub uno mentis aspectu, non quemadmodum ne tam longe sint a praecedentibus consequentia, ut oblivionem praecedentium faciat inspectio consequentium, aut certe si fecerit, cito possit quod exciderit relegendo recolligi. In primo libro, secundum Scripturas sanctas unitas et aequalitas summae illius trinitatis ostenditur. in secundo et tertio et quarto eadem, sed de filii missione et spiritus sancti diligenter quaestio pertractata tres libros fecit demonstratumque est non ideo minorem mittente qui missus est, quia ille misit, hic missus est, cum trinitas, quaimmutabilis et in
Abbreviated transcription (Latin):
tertio decimo: ꝑ cõmendationẽ fidi xͥane. In quar¬
to decimo aut̃ de sapientia hominis uera. idẽ dĩ
mun̾e in eiꝰ ipsius di participatione donata. q̃
abscientia distincta ẽ disputat᷑. ꝙ eo ꝑuenit dis¬
putatio. ut tͥnitas appareat in imagine dĩ qd̾ ÷
homo scd̃m mentẽ que renouat᷑ in agnitione
dĩ. scd̾m imaginẽ eiꝰ qͥ ereauit hoĩne̾ adimaginẽ

Expanded text:
ae. In quarto decimo autem de sapientia hominis vera, id est, Dei munere in ejus ipsius Dei participatione donata, quae ab scientia distincta est, disputatur: et eo pervenit disputatio, ut trinitas appareat in imagine Dei, quod est homo secundum mentem, quae renovatur in agnitione Dei secundum imaginem ejus qui creavit homine
Abbreviated transcription (Latin):
concessũ ẽ: ñ illi sunt qͥea qͤdigessimꝰ & cõmendaui¬
mꝰ in sua mente conspiciunt.: sed illi qͥ eam ta quã
imaginẽ uident: ut possent adeũ cuiꝰ imago est.
spiciendo uident. etiam illud uid̾e coniciendo:
qm̃ ñdũ possunt facie ad faciem. Nenĩ ait apłus
ui demꝰ nunc inspeculi̾i: s uidemꝰ ñc ꝑspeculum.

Expanded text:
concessum est, non illi sunt qui ea quae digessimus et commendauiconcessum est, non illi sunt qui ea quae digessimus et commendauimus in sua mente conspiciunt, sed illi qui eam tamquam imaginem uident, ut possint ad eum cuius imago est spiciendo uident, etiam illud uidere coniciendo, quoniam nondum possunt facie ad faciem. non enim ait apostolus: "uidemus nunc in speculum", sed: uidemus nunc per speculum.
Abbreviated transcription (Latin):
erit: Ista uͦ tria que sunt in impari imagine.
ꝙ. si ñ inlocis qm̃ non sunt corꝑatam̃ int̾ se nun᷑ in
ista uita magnitudinib seꝑant᷑. Neq enĩ qͥa mo¬
les nulle ibi sunt. id̾o ñ uidemꝰ malio maiore e̾e̾
memoꝵ ã qu̾a intelligent aͣ. inalio contra. In alio
duo hȩc amoris magnituoine suꝑarxͥ siue sint ip¬
sa duo int̾ se equali a. siue ñ sint equalia. Atq tta ꝙ
a singulis bina & abinis singula: ꝙ asingulis singu¬
la. maiorib minora uincunt᷑. Et quando int̾ se
equal a fuerint ab om̃i languore sanata. nec tunc
equabit᷑ rei nat᷑a in mutabili. ea res que ꝑgr̃am
ñ mutat᷑: qͥa ñ equat᷑ creat᷑a ereatori. ꝙ. quando ab
om̃i languore sanabit᷑ mutabit᷑. S hane ñ solũ incor¬
ꝑalẽ. uerũ et q̃ su̾me inseꝑabiłe. uereq ĩmutabi¬
lem tͥnitat̾ẽ. cũ uen̾it uisio que facie ad faciem

Expanded text:
erit. ista uero tria, quae sunt in impari imagine, erit. ista uero tria, quae sunt in impari imagine, etsi non locis, quoniam non sunt corpora, tamen inter se nunc in ista uita magnitudinibus separantur. neque enim quia moles nullae ibi sunt, ideo non uidemus in alio maiorem esse memoriam quam intellegentiam, in alio contra, in alio duo haec amoris magnitudine superari, siue sint ipsa duo inter se aequalia siue non sint aequalia, atque ita et a singulis bina et a binis singula et a singulis singula, maioribus minora uincuntur. et quando inter se aequalia fuerint ab omni languore sanata, nec tunc aequabitur rei natura immutabili ea res, quae per gratiam non mutabitur, quia non aequatur creatura creatori, et quando ab omni languore sanabitur, mutabitur. Sed hanc non solum incorporalem uerum etiam summe inseparabilem uereque immutabilem trinitat
Abbreviated transcription (Latin):
dens ꝙ memoriã intelligentiã Eoniungens. tanꝗͣ.
parenti ꝓliq cõmuni ⁊. UInde nec parens intel¬
ligit᷑ e̾e᷑. nec ples. habeat in hac imagine aliꝗͣ
licet ualde imparẽ similitudinẽ sp̃e scĩ: ñ ta¬
mensicut in ista imagine tͥnitatis n̾ hȩc tria
imus homo. s unius hominis sunt. Ita in ipsa
sima trinitate cuniꝰ hec imago ẽ. n̾ unius dĩ s̃
illa tria. s unus as ẽ. ꝙtressunt illȩ. ñ una ꝑ¬
sona. Qd̾ sane mirabilit̾ ineffabile ẽ uel in effa¬
bilit̾ mirabile. cũ sit una ꝑsona hȩc imago
tͥnitatis. Ipsa uͦ su̾ma tͥnitas tresꝑsonȩ sint:
inseꝑabilior ẽ illa tͥnitas ꝑsonarũ triũ. qu̾a hȩc
uius. Illa qͥppe innat᷑a diuinitatis. siue id melius
dicit᷑ ditatis qd̾ ẽ hoc ẽ. atq in c̃omutabilit̃ in¬
ter se ac semꝑ equalis ẽ. nec aliquando ñ fuit
aut alit̾ fuit. nec aliquando n̾ erit. aut aliter

Expanded text:
dens, et memoriam intelligentiamque conjungens, tanquam dens, et memoriam intelligentiamque conjungens, tanquam parenti prolique communis, unde nec parens intelligitur esse, nec proles, habeat in hac imagine aliquam, licet valde imparem, similitudinem Spiritus sancti: non tamen, sicut in ista imagine Trinitatis non haec tria unus homo, sed unius hominis sunt, ita in ipsa summa Trinitate cujus haec imago est, unius Dei sunt illa tria, sed unus Deus est, et tres sunt illae, non una persona. quod sane mirabiliter ineffabile est uel ineffabiliter mirabile, cum sit una persona haec imago trinitatis, ipsa uero summa trinitas tres personae sint, inseparabilior est illa trinitas personarum trium quam haec unius. illa quippe in natura diuinitatis, siue id melius dicitur deitatis, quod est, hoc est atque incommutabiliter inter se ac semper aequalis est nec aliquando non fuit aut aliter fuit nec aliquando non erit aut aliter
Abbreviated transcription (Latin):
tͥnitate. qͦ in cõꝑ abilit̾ reb oĩb ante cellit.
tant̾a ẽ inseꝑabilitas. ut ẽ tͥnitas hoĩnũ ñ possit di¬
ci uis h e.Illa unꝰ d̃s & dicat᷑. ꝙ sit. Nec in uno do̾
sit illa tͥnitas. s unus a ÷. Nec rursus que ad modũ
ista imago qd̾ ẽ hõ. habens illa tͥa una ẽ ꝑsona. ita
ẽ illa tͥnitas. s tres ꝑsone sunt. pat̾ filii ꝙ filiꝰ patͥs.
ꝙ sp̃e pat̾s ꝙ filii. Qu̾auis enĩ memoria hoĩs & ma¬
xime illa ꝗͣpecora ñ habent. idẽ qͦ res intelligibi¬
les ita c̾tinent᷑. ut ñ in ea ꝑsensus corꝑisuenerint.
habeat ꝓmodulo suo in hac imagine tͥnitatis in cõ¬
parabilit̃ qͥdem imparẽ. s tałen qualemeũq si¬
militudinẽ patris. Itẽq utelligentia hominis
que ꝑ intentionẽ cogitationis inde format᷑. qu̾a¬
do qd̾ scit᷑ dicit᷑. ꝙ nulliꝰ lingue cordis uerbũ est.
habeat in sua magna disparilitate ñ nullã si¬
militudin ẽ filii: ꝙ amor hominis descientia ꝓce¬

Expanded text:
it, tanta est inseparabilitas, ut cum trinitas hominum non possit dici unus homo, in illa unus Deus et dicatur et sit, nec in uno Deo sit illa Trinitas, sed unus Deus. Nec rursus quemadmodum ista imago quod est homo, habens illa tria, una persona est, ita est illa Trinitas, sed tres personae sunt, Pater Filii, et Filius Patris, et Spiritus Patris et Filii. Quamvis enim memoria hominis, et maxime illa quam pecora non habent, id est qua res intelligibiles ita continentur, ut non in eam per sensus corporis venerint, habeat pro modulo suo, in hac imagine Trinitatis, incomparabiliter quidem imparem, sed tamen qualemcunque similitudinem Patris: itemque inteller intentionem cogitationis inde formatur, quando quod scitur dicitur, et nullius linguae cordis verbum est, habeat in sua magna disparitate nonnullam similitudinem Filii; et amor hominis de scientia proce
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ baptismate ecłe baptrant᷑. Qd̾ ubiẽq fuerit:
parant. Ual& tam̃ ap̃deos hactenꝰ ut ꝑ eiꝰ suẽe t̾nse¬
ant ad dissensionis sue tenebras. continuo redeunt¬
b pecc̃is. qͣ baptismatis sc̃itas in illo t̾eꝑis puncto ai¬
miserat: tã ꝗͣ redeunte obscuritate. qua lux intͣnsi¬
tu exeusserat

Expanded text:
sed tamen Baptismate Ecclesiae baptizantur, quod ubicumque fuerit, sed tamen Baptismate Ecclesiae baptizantur, quod ubicumque fuerit, parant. ualet tamen apud eos hactenus, ut per eius lucem transeant ad dissensionis suae tenebras, continuo redeuntibus peccatis, quae baptismatis sanctitas in illo temporis puncto dimiserat, tamquam redeunte obscuritate, quam lux in transitu excusserat
Abbreviated transcription (Latin):
accep̃. qͦ saclego sccłe peccã eꝰ ñ dimittebant᷑ c̃ se cor¬
rex̾it. ꝙ ad excłe societatẽ unitatẽq uen̾it. n̾ iter̃
baptixandꝰ ẽ : qi ipsa reconciliatione ac pace p̃stat᷑
ut ad remissione peccoꝵ eiꝰ inunitate iam ꝓ desse
incipiat sacranĩtũ. qd̾ acceptũ inscismate ꝓdesse ñ
pot̾at. Si aut̃ dix̾int in illo qͥ fictꝰ accessit ꝑ seãm uim
tonti sac̃m̃ti dimissa qͥdem illi ẽe̾ pecc̃a in ipso teꝑis
poͥneto. s ꝑfictionẽ ipsiꝰ redisse continuo. ut op̃s sẽs
ã fictionis fugerit ut redirent: ut ꝙ illd̾ uerũ sit.
enĩ sp̃s disciplinȩ effugiet fictũ: idẽ ut⁊ induat eũ
xͦ ꝑnities fictionis. sic̃ fit c̃ qͥsq a tenebͥs pluc̃e tnsit
ad tenebras. Ocłi qͥdem eiꝰ intenebras ꝑpetuo dirigun¬
tͣ. s ñ pot̾ eũ lux nͥ ꝑfund̾e tͣnseuntẽ. Si hoe gͦ dyx̃int.
hoc &̾ in eis intelligant fieri qͥ extͣ eccłȩ cõmunionẽ.

Expanded text:
dimittebantur, cum se correxerit et ad ecclesiae societatem unitatemque uenerit, non iterum baptizandus est, quia ipsa reconciliatione ac pace praestatur, ut ad remissionem peccatorum eius in unitate iam prodesse incipiat sacramentum, quod acceptum in schismate prodesse non poterat. Si autem dixerint in illo qui fictus accessit per sanctam uim tanti sacramenti dimissa quidem illi esse peccata in ipso temporis puncto, sed per fictionem ipsius redisse continuo, ut spiritus sam fictionis fugerit ut redirent, ut et illud uerum sit: enim spiritus discipnicies fictionis: sicut fit cum quisque a tenebris per lucem transit ad tenebras; oculi quidem ejus in tenebras perpetuo diriguntur, sed non potest lux nisi perfundere transeuntem: si hoc ergo dixerint, hoc etiam in eis intelligant fieri, qui extra Ecclesiae communionem,
Abbreviated transcription (Latin):
pisces̾nec facta ẽ ꝓpt̾ pisces. & tam̃ a piscib nom̃ acce¬
pit: Qtropꝰ cata cresis dicit᷑. Longũ ẽ isto mͦ cet̾os ꝑse¬
qͥ. Nãusq ad illos ꝑuenit uulgi locutio: qͥ ꝓpt̃ea mi¬
rabiliores sunt. qͥa contͣ quã ar̃ signͥficant. sicuti ẽ
qͦ appellat᷑ hironia. uel antiphrasis. S hironia ꝓ¬
nuntiatione indicat. qͥd uelit intelligi: ut cũ ai¬
cimꝰ homini mali facienti. resbonas facis. anti¬
phrasis uͦ ut cont᷑ria significet. ñ uoce ꝓñtiantiᷤᷤ
efficit᷑. s aut u̾ba sua habet quoꝵ origo econtra¬
rio ẽ. sic̃ appellat᷑ lucꝰ qd̾minime luceat. aut
consueuit aliqͥd ita dici ꝗͣuis dicat᷑ etiam ñ econ-¬
trario: uelut conquerimꝰ acciꝑe etiã qd̾ ibi ñ ẽ.
&respondet᷑ nob̾ abundat: aut adiunctis ũbis
faciamꝰ ut a contͣrio intelligat᷑ qd̾ lo qͥm̃ uelut
si dicamꝰ eaue illũ qͥabonus homo ẽ. & qͥs talia ñdieit

Expanded text:
pisces nec facta est propter pisces? et tamen a piscibus nomen accepisces nec facta est propter pisces? et tamen a piscibus nomen accepit. qui tropus catacresis dicitur. longum est isto modo ceteros persequi; nam usque ad illos peruenit uulgi locutio. qui propterea mirabiliores sunt, quia contra quam dicitur significant; sicuti est quae appellatur ironia uel antiphrasis. sed ironia pronuntiatione indicat quid uelit intellegi, ut cum dicimus homini mala facienti: "res bonas facis"; antiphrasis uero ut contraria significet, non uoce pronuntiantis efficitur, sed aut uerba habet sua, quorum origo e contrario est, sicut appellatur lucus, quod minime luceat, aut consueuit aliquid ita dici, quamuis dicatur etiam non e contrario, uelut cum quaerimus accipere etiam quod ibi non est et respondetur nobis: "abundat"; aut adiunctis uerbis facimus, ut a contrario intellegatur quod loquimur, uelut si dicamus: "caue illum, quia bonus homo
Abbreviated transcription (Latin):
ciant aut̃ litt̾ati modis om̃ib locutionis quos
gramatiei greco nomine tropos uocant aucto¬
res nr̃os usos fuisse: multiplitius atq copiosus
qua possunt estimare uel credere qͥ nesciunt eos.
ꝙ. in aliis ista didicerunt. Qͦs cam̃ tropos qͥ nouer̃.
agnosẽt in litt̾is scĩs ẽoꝵq scientia ad eas intelligẽ¬
das aliquantũ adiuuant᷑. S hic eos ignaris tͣdere
ñdecet: ne art̾̃e gr̃amaticã doc̃e uideam᷑. Extͣ sane
ut aiscant᷑ ãmoneo. ꝗͣuis iam suꝑiꝰ id amonuerim:
idẽ in scdo̾ libro. uͥ delinguar̃ necessaria cogniti¬
dam etiã nomina in aiuinis libͥs legunt᷑: siẽ allego¬
ria. enignia. parabola.Qũauis pene om̃s hitropi qͥ li¬
berali dicunt᷑ arte cognosci. etiã ineoꝵ reꝑiant᷑ lo¬
quelis. qͥ nullos gr̃amaticos audier̃ ꝙ̃ eo qͦ uulgꝰ utit᷑
sermone contenti st̃. Qͥs enĩ ñ dic̃ sic floreas : qͥ tropꝰ
nietaphora uocat᷑. Qͥs ñ dicit piscinam etiã q̃ ñ habet

Expanded text:
ciant autem litterati modis omnibus locutionis, quos grammatici graeco nomine tropos uocant, auctores nostros usos fuisse multiplicius atque copiosius, quam possunt existimare uel credere qui nesciunt eos et in aliis ista didicerunt. quos tamen tropos qui nouerunt, agnoscunt in litteris sanctis eorumque scientia ad eas intellegendas aliquantum adiuuantur. sed hic eos ignaris tradere non decet, ne artem grammaticam docere uideamur. extra sane ut discantur admoneo, quamuis iam superius id admonuerim, id est in secundo libro, ubi de linguarum necessaria cognitiundam etiam nomina in diuinis libris leguntur, sicut allegoria, aenigma, parabola. quamuis paene omnes hi tropi, qui liberali dicuntur arte. cognosci, etiam in eorum reperiantur loquellis qui nullos grammaticos audierunt et eo quo uulgus utitur sermone contenti sunt. quis enim non dicit: "sic floreas"? qui tropus metaphora uocatur. quis non dicit piscinam etiam quae non habet
Abbreviated transcription (Latin):
sionesetiã salua caritate int̾ eos qͥ inunũ & unũ fut᷑i sunt. q̃ tẽ
utiq nulle er̃ Itaq sic̃ duob añis płib ue seruire. sic aͥ uno ui¬
ro in alt̾ius tͣnsire conubiũ. nec tẽ licuit: nec nc̃ licet. nec umꝗͣ
licebit. A potatare qͥppe ado uno ꝙ ire inalt̾iꝰ adult̾mã suꝑstrtio¬
nẽ. sẽꝑẽ malũ. Nec causa gͦ num̾osioris plisfecer̃ seĩ nr̃i. qd̾
cato dr fecisse romanꝰ. ut tͣderꝙ uiuis uxorẽ. etiã alt̾iꝰ domũ
filiis ĩpleturã. Innr̃arũ qͥppe nuptiis plus ualet scĩtas sacͤm̃ti:
ꝗͣ fec̃ditas uteri

Expanded text:
caritate inter eos qui in unum et unum futuri sunt; quae tunc utique nullae erunt. itaque sicut duobus dominis pluribusue seruire, sic a uiuo uiro in alterius transire conubium nec tunc licuit nec nunc licet nec umquam licebit. apostatare quippe ab uno deo et ire in alterius adulterinam superstitionem semper est malum. nec causa ergo numerosiorcitur fecisse Romanus, ut traderet vivus uxorem etiam alterius domum filiis impleturam. In nostrarum quippe nuptiis, plus valet sanctitas sacramenti quam fecunditas uteri.
Abbreviated transcription (Latin):
bitꝰ. atq illoꝵ m̃broꝵ ñ legitimꝰ usus ꝓhibitꝰ debet intel¬
ligi. Et̃ qͦd dictũ ẽ. ñ occides. ñ p̾utandũ ẽ fieri contͣ hoc
p̃ceptũ. qͣndo lex occidit. ł occidi aliquẽ ds iubet. Ille
enĩ fac̃ qͥ uibet: qͣndo ministeriũ negare ñ licet. In eo
etiã qͦd dictũ ẽ falsũ testimoniũ ñ dices adu̾sus ꝓximũ
tuũ: queri solet utrũ ꝓhibitũ sit om̃e mendatiũ. ne forte

Expanded text:
hibitus debet intellegi. Et quod dictum est: non occides, non putandum est fieri contra hoc praeceptum, quando lex occidit uel occidi aliquem deus iubet. ille enim facit qui iubet, quando ministerium negare non licet. In eo etiam quod dictum est: falsum testimonium non dices aduersus proximum tuum, quaeri solet utrum prohibitum sit
Abbreviated transcription (Latin):
quec̃q ꝓrimittu st̃. discreuisse autẽ uidet᷑ coneupiscen¬
tiã uxoris aliene. aconcupiscentia cuiꝰlibet rei alienȩ:
qͣndo utrũq sic cepit. ñ concupisces uxorẽ ꝓximitui.
ñ concupisces domũ ꝓximi tui. Et huic cepit cet̾a ad¬
uingere. N aut̃ cũ dixisset ñ concupisces uxore ꝑximi
tui. huic conexuit talia dicens. Neq domũ eiꝰ neq agrũ
eiꝰ neq seruũ eiꝰ. & cȩt̾a. S om̃ino apparent hȩc ẽt conum¬
cta quȩ uno p̃cepto uident᷑ contineri & discreta ab
illo ubi uxor nominata ẽ. Illud autẽ ubi dictũ ẽ. ñ eit
t dii alii p̃t̾ me. apparet huiꝰ rei diligentiorẽ executi¬

Expanded text:
que proximi sui sunt. discreuisse autem uidetur concupiscentiam uxoris alienae a concupiscentia cuiuslibet rei alienae, quando utrumque sic coepit: non concupisces uxorem proximi tui; non concupisces domum proximi tui, et huic coepit cetera adiungere. non autem cum dixisset: non concupisces uxorem proximi tui, huic conexuit alia dicens: "neque domum eius neque agrum eius neque seruum eius" et cetera: sed omnino apparent haec esse coniuncta quae uno praecepto uidentur contineri, et discreta ab illo ubi uxor nominata est. illud autem ubi dictum est: non erunt tibi di alii praeter me, apparet huius rei diligentiorem exsecuti
Abbreviated transcription (Latin):
os adipe frum̃ti. unde cibant᷑ꝰ multi inimierq̃ cybam᷑
mentiti st̃ ei  & cibauit illos ex adipe frumenti.
Miscuit᷑ eos sac̃mentis suis & udã qͣndo dedit bucellã ex
adipe frum̃ti cibauit. & inimicꝰ dñi mentitꝰ ẽ ei. & e¬
rit tempꝰ eiꝰ in ȩt̾nũ. Cibauit illos exadipe frum̾̃ti .O.
ingratos cibauit ex adipe frum̃ti: & de petͣ melle satu¬
rauit eos. In heremo de petͣ. aꝗͣ ꝓdux̃. ñ mel. Mel sapi¬
entia ẽ pͥmatũ dulcoris teriens: in escis cordis. Qũã ergo
multi inimici dñi m̃tientes dño cibant᷑ ñ solũ ex adip̾e
srumenti s etiã de petͣ melle. de sapientia rp̃i. Quam
muli delectant᷑ u̾bo eiꝰ & cognitione sacramentoꝵ eiuis:
solutione parabolarũ eiꝰ. Qũa multi delectant᷑. qͣ multi¬

Expanded text:
s adipem frumenti, unde cibantur multi inimici qui mentiti sunt ei. «Et cibavit illos ex adipe frumenti» miscuit eos Sacramentis suis. Et Judam, quando dedit buccellam , ex adipe frumenti cibavit: et inimicus Domini mentitus est ei, et erit tempus eius in aeternum. cibauit illos ex adipe frumenti. o ingratos! cibauit ex adipe frumenti et de petra melle saturauit eos: in heremo de petra aquam produxit, non mel. mel sapientia est, primatum dulcoris tenens in escis cordis. quam ergo multi inimici domini mentientes domino cibantur non solum ex adipe frumenti sed etiam de petra melle, de sapientia Christi! quam multi delectantur uerbo eius et cognitione sacramentorum eius, solutione parabularum ei
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sũ sem̃ iacob appellari isrł. q̃m̃ excepto uida ꝙͣ distinc¬
te appellatꝰ ẽ isrł intͥbub decẽ. qͤ insamaria fuer᷑.s qͥd
dño moriente qd̾ scͥptũ ẽ. ꝙ declinato capite tͣaidit
spm̃: ita uis intelligi tã ꝗͣ aparte sig̾cau̾it totũ : ũ qd̾ ea
qͣ anima ẽ possit & sp̃s nuncupari. At ego ut possi ꝓba¬
re expeditiꝰ qd̾ aico: te ipsũ testẽ citiꝰ ⁊ cõmodiꝰ adhibeo.
S ic enĩ sp̃m aefinisti ut pecora appareant ñ sp̃m hab̾e
s aĩmã . t̃rationabilia qͥppe id̾o dicint᷑. qd̾ ium ñ habeat᷑
intelligẽtiȩ atq rõnis. Iñ ẽ hoi̾ne ipsũ ãmon̾e uoluis

Expanded text:
uersum semen Iacob appellari Israhel, quoniam excepto Iuda etiam distincte appellatus est Israhel in tribubus decem, quae in Samaria fuerunt. sed domino moriente quid scriptum est? et inclinato capite tradidit spiritum. ita uis intellegi, tamquam a parte significauerit totum, non quod ea quae anima est possit et spiritus nuncupari. at ego, ut possim probare expeditius quod dico, te ipsum testem citius et commodius adhibeo. sic enim spiritum definisti, ut pecora appareant non spiritum habere, sed animam; inrationabilia quippe ideo dicuntur, quod uim non habeant intellegentiae at
Abbreviated transcription (Latin):
pecorib ꝯꝑasti: ñ utiq habentib intellectũ. Qd̾ ꝙ
alio loco seriptu ẽ. Nolite e̾ẽ sic̃ equꝰ ꝙ mułꝰ: qͥb ñ ẽ in¬
tellectꝰ. Qͤ ẽ ita sint. attende ꝙͣ qͥb u̾bis spĩn definieris
atq descͥpseris: ẽ illũ ab anima distinguere ytereris.
h ȩc anima in qͥs qͦ exflatu di habet originẽ. sine sensu

Expanded text:
ntellectum; quod et alio loco scriptum est: Nolite esse sicut equus et mulus, quibus non est intellectus. Quae cum ita sint, attende etiam quibus verbis spiritum definieris atque descripseris, cum illum ab anima distinguere nitereris: « Haec anima, inquis, quae ex flatu Dei habet originem, sine sensu
Abbreviated transcription (Latin):
ploratꝰ ꝙ stͣdor dentiũ: netalib oblectationib qͣlib
hic iniqͥ ꝑfruunt᷑ quando in fidelitate atq in iusti
tia tenebrescunt. ꝙ̃ in illo supplitio se usuros cle¬
ment̾ existiment. Qͥa enĩ uolentes iniuste ut unt᷑
bonis: iuste nolentes crutiabunt᷑ malis. Hñ possͣ
ꝙ̃ tenebre ext̃iores ĩntelligi pene corꝑales. Corpꝰ qͥp¬
pe ẽ anime ext̾ius: ut sint anime mala qͥb a cari¬
tatis lumine au̾sa inpeccatis oblectat᷑ ext̾e tene¬
bre. corꝑis aut̃ mala. qͥb ȩt̃nis infine torquebit᷑.
ext̾iores tenebre. qͣssolas timent qͥ seruili ad hue
timore detinent᷑. Nã si eis liceret in illis exteris
q̃ s̃ in peccatis. impune semꝑ uolui & inuolui: ꝓ fec¬
to nunꝗͣ uellent accedẽ addm & illuminari. ꝙ in he¬
rere illi ꝑ caritatẽ. uͥ ẽ timor castꝰ ꝑmanens inscłm¬

Expanded text:
ploratus et stridor dentium\', ne talibus oblectationibus. qualibus ploratus et stridor dentium\', ne talibus oblectationibus. qualibus hic iniqui perfruuntur, quando infidelitate atque itia tenebrae sunt, etiam in illo supplicio se usuros dementer existiment. quia enim uolentes iniuste utuntur bonis, iuste nolentes cruciabuntur malis. unde possunt etiam tenebrae exteriores intellegi poenae corporales. corpus quippe est animae exterius, ut sint animae mala, quibus a caritatis lumine. auersa in peccatis oblectatur, exterae tenebrae, corporis autem mala, quibus aeternis in fine torquebitur, exteriores tenebrae, quas solas timent qui seruili adhuc timore detinentur. nam si eis liceret in illis exteris, quae sunt in peccatis, impune semper uolui et inuolui, profecto numquam uellent accedere ad deum et inluminari et inhaerere illi per caritatem, ubi eat timor castus, permanens in
Abbreviated transcription (Latin):
uarias ꝓpt̾ diu̾sam uoluntatẽ instituentiũ. & ignotas
ꝓpt̾ suspitiones errantiũ: maxime si habent etiã c̃demo¬
nib init̾a socretat̾ẽ. ꝑ qͣrũd̾a significati onũ qͣsi q̃dam
pacta atq conuenta repudient p̾enitiis & de testent᷑.
alienent et ã studiũ asuꝑfluis ꝙ luxuriosis hoĩnũ in¬
stitutis. Illa uͦ instita hoĩnũ qͦ ad societatẽ co uiuentiũ
ualent: ꝓipsa uite huiꝰ necessitate ñ negligant. In cet̃is
aut̃ doctͥnis q apd̾ gentes inueniunt᷑. pret̾ historiã re¬
rũ uel p̃t̾iti t̾eꝑis uelp̃sentis. adsensus corꝑis ꝑtinenti

Expanded text:
uarias propter diuersam uoluntatem instituentium et ignotas propter suspiciones errantium, maxime si habent etiam cum daemonibus initam societatem per quarundam significationum quasi quaedam pacta atque conuenta, repudient penitus et detestentur, alienent etiam studium a superfluis et luxuriosis hominum institutis. illa uero instituta hominum, quae ad societatem conuiuentium ualent, pro ipsa uitae huius necessitate non neglegant. in ceteris autem doctrinis, quae apud gentes inueniuntur, praeter historiam rerum uel praeteriti temporis uel praesentis, ad sensus corporis pertinenti
Abbreviated transcription (Latin):
hend̾it. Ac sic abspetie corpoꝵ usq adhumanã m̃tẽ
ꝑueniens. cũ & ipsãmutabilẽ inuen̾it. qd̾ nẽ docta
nc̃ indocta sit: constituta tam̃ int̾ in c̾omutabilẽ
supͣ se ueritatẽ. ꝙ mutabilia infra se cet̾a. ad uniꝰ
di laudẽ atq dilectionẽ cuncta conũt̃e a qͦ cunc¬
ta ẽ ᷤᷤ cognoscit. doctꝰ uid̾i potest. e̾eᷤᷤ aut̾ sapiens
nullomͦ. Qu̾a obr̃e uidet᷑ mͥ. studiosis atq inge¬
niosis ad olescentib ꝙ tim̃tib dm̃. beatãq uitã
querentib salubrit̾ p̃cipi: ut nullas doctͥnas qͤ¬

Expanded text:
ac sic ab specie corporum usque ad humanam mentem ac sic ab specie corporum usque ad humanam mentem perueniens, cum et ipsam mutabilem inuenerit, quod nunc docta, nunc indocta sit, constituta tamen inter incommutabilem supra se ueritatem et mutabilia infra se cetera ad unius dei laudem atque dilectionem cuncta conuertere, a quo cuncta esse cognoscit,: doctus uideri potest, esse autem sapiens nullo modo. Quam ob rem uidetur mihi studiosis et ingeniosis adulescentius et timentibus deum beatamque uitam quaerentibus salubriter praecipi, ut nullas doctrinas, q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qd̾ ñ sit ab hoĩb instituta: s potꝰ indagata ꝙ inuẽ¬
ta. Ñ enĩsicut pͥmã sillabã italie qu̾abreuẽ pnunti¬
auer̃ ueteres. uoluit uirgiliꝰ & longa facta ẽ. Ita qͥs¬
qũa potest efficere cũ uoluerit. ter t̾na aut ñsint
nouem. aut ñ possint efficere qͦ arat̾a figurã: aut
ñ adt̾narĩũ numer̃ tripla sint. ad senariũ sex hd
nullũ adupla:qͥa intelligibilis numeri semissẽ ñ
habent. Siue gͦ in se ipsis conside̾nt᷑. siue ad figura¬
rũ. aut ut ad sonoꝵ aliarũue motionũ legͤis. nume¬
ri adhibeant᷑. in cõmutabiles regulas habent: neq
ullomͦ abhoĩnib institutas. s ingeniosoꝵ sagacita¬
te cõꝑtas. Q ͤ tam̃ om̃ia qͥsqͥs ita dilexerit. ut iactare
se int̾ ĩꝑttos uelit. & ñ potiꝰ quȩrere unde sint ue¬
ra. qͤtãtum uera ẽẽ ꝑsenserint. Et unde q̃dã ñ solu̾
uera. s et iã in comutabilia. qͣ in comutabilia e̾e̾ᷤ conp̃¬

Expanded text:
nstituta, sed potius indagata et inuenta. non enim, sicut primam syllabam Italiae, quam breuem pronuntiauerunt ueteres, uoluit Vergilius et longa facta est, ita quisquam potest efficere, cum uoluerit, ut ter terna aut non sint nouem aut non possint efficere quadratam figuram aut non ad ternarium numerum tripla sint, ad senarium sesqua, ad nullum dupla, quia intellegibilis numeri semissem non habent. siue ergo in se ipsis considerentur siue ad figurarum aut sonorum aliarumue motionum leges numeri adhibeantur, incommutabiles regulas habent neque ullo modo ab hominibus institutas, sed ingeniosorum sagacitate conpertas. quae tamen omnia quisquis ita dilexerit, ut iactare se inter imperitos uelit et non potius quaerere, unde sint uera quae tantummodo uera esse persenserit, et unde quaedam non solum uera sed etiam incommutabilia, quae incom
Abbreviated transcription (Latin):
inqͣ mortuus ẽ resurrex. nec fas ẽ dic̾e c̃ resur¬
rectionis omiũ tẽpꝰ uenerit accessurã corpori eiꝰ
eã magnitudinẽ quã ñ habuit. qͣndo ĩ ea discipłis inqua
illis erat notꝰ apparuit. ut longissimis possit fieri ȩqualis.
Si autẽ dixerimꝰ ad dñici corporis modũ etiã quoꝵc̾q maio¬
ra corpora redigenda. ꝑibit de multoꝵ corporib plurimũ :¬
ẽ ipse nec capillũ e̾ẽ ꝑiturũ ꝓmiserit. Restat gͦ ut suã re¬
cipiat quisq m̾surã. qu̾ał habuit. in uiuentute. etiã si se¬
nex sit mortuus. ł fuerat habiturus. etiã si ẽ ante defunctꝰ.
atq illud qͦd c̃memorauit apłs de m̾sura etatis plenitudinis
xp̃i. aut ꝓpt̾ aliud intelligamꝰ dictũ eẽ. idẽ ut illi capiti in
popłis. x p̃ianis accedente omiũ ꝑfectione menbroꝵ. etatis
eiꝰ mensura ẽpleatꝰ. aut si hoc de resurrectione corpoꝵ dicꝰ¬
tũ ẽ. sic accipiamꝰ dictũ. ut nec infra nec ult᷑ iuuenilem¬

Expanded text:
in qua mortuus est, resurrexit nec fas est dicere, cum resurrectionis omnium tempus uenerit, accessuram corpori eius eam magnitudinem, quam non habuit, quando in ea discipulis, in qua illis erat notus, apparuit, ut longissimis fieri possit aequalis. si autem dixerimus ad domini corporis modum etiam quorumcumque maiorum corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam uel habuit in iuuentate, etiam si senex sit mortuus, uel fuerat. habiturus, etiam si est ante defunctus, atque illud quod commemorauit apostolus de mensura aetatis plenitudinisChristi, aut propter aliud intellegamus dictum esse, id est. ut illi capiti in populis Christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis eius mensura conpleatur, aut, si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra iuuenalem
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ sp̃s sẽs reqͥem p̾stat mitibꝰ & humilibꝰ corde: ita c̾tͣrius
& adu̾sus. ĩmites ac superbos inqͥetudine exagitat. Quam
inqͥetudinẽ muscȩ illȩ breuissime significauert: subqͥb
magi pharaonis defecert̃. dicentes digitꝰ di ẽ hic. Numera
itaq a quarta decima pͥmi mensis qͦ factũ eꝰ pascha . usq
addiẽ t̾tiũ t̾cii m̾sis. ĩuenies .xuii. pͥmi m̃sis: xxx. sodi. tres¬

Expanded text:
ctus requiem praestat mitibus et humilibus corde: ita contrarius et adversus immites et superbos inquietudine exagitat. Quam inquietudinem muscae illae brevissimae significaverunt, sub quibus Magi Pharaonis defecerunt dicentes: Digitus Dei est hic hoc. Numera itaque a quarta decima primi mensis, quo factum est Pascha, usque ad diem tertium tertii mensis, et invenies
Abbreviated transcription (Latin):
sima inunica destruet᷑ mors: Ad hoc tempꝰ ꝑtin& numerꝰ
ille:c. l.iii. pisciũ. Nam & ipse numerꝰ decẽ & septies surges
surgens medias adde & iuienies: ad unũ scilica. adde duo.
funt utiq tͥa. ad de tͥa. fiunt .ui. ad de .iiii. fiunt .r. adde
etiã ut octo dies neophitoꝵ distin gͣant᷑ a cet̾is. id ẽ. ut
octauus pͥmo c̃cinat. Ut aut̾ẽ alła ꝑ illos solos dies. l.
uarie cantat᷑ alibi atq alibi: ipsis tam̃ dieb ubiq Ut
aut̾ẽ stantes & ĩillis dieb & ĩ om̃ib dñicis oremꝰ utrũ ubiq
seruetur ignoro: tam̃ qͥd inea sequat᷑ ȩccła dixi ut potui.

Expanded text:
inimica destruetur mors ? - ad hoc tempus pertinet numerus ille CLHI piscium. nam et ipse numerus decem et septies surgens surgens medios adde et inuenies; ad unum scilicet adde duo, fiunt utique tria; adde tria, fiunt sex; adde quattuor, fiunt deetiam, ut octo dies neophytorum distinguantur a ceteris, id est ut octauus primo concinat. ut autem alleluia per illos solos dies quin et aliis diebus uarie cantatur alibi atque alibi, ipsis tamen diebus ubique. ut autem stantes et in illis diebus et in omnibus dominicis oremus, utrum ubique seruetur, ignoro; tamen quid in eo sequatur ecclesia, dixi, ut potui,
Abbreviated transcription (Latin):
Resurrectio aut̾ẽ nulliꝰ erat. qͥ resurgens amoctius ñ moreret᷑
& mors eiult᷑ ñ dñaret᷑. utt pꝰꝗͣ facta ẽ talis resurrectio
in corpore dñi. ut p̾iret incapite eccl̃iȩ. qđ corpꝰ eccliȩ
celebrari. Ipsa etiam causa intelligit᷑ cur obseruandum
pascha uͥ ouẽ occidere & edere iubent᷑. c̾ manifestissime
passionẽ dñi p̾figurat. ñ eis ita p̾ceptũ ẽ. ut attenderert
occurrere sabb̃m: & eũ m̃se nouoꝵ adt̾tiã lune ebdomadã
concurrere. ut eundem quoq diem dñs potius sua passioẽ
signaret. qͥ etiã dĩcũ id ẽ octauũ qͥ d pͥmꝰ ẽ. declaraturꝰ¬
aduenerat. attende gͥ sactissimũ tͥduũ crucifixi: sepulti
suscitati. Hoꝵ tͥuͦ qđ significat crux. ĩ p̾senti agemꝰ uita: qͦd
autẽ significat sepultura & resurrectio. fide ac spe gerimꝰ.
Nc̃ enĩ dicit᷑ homini tolle crucẽ tuã ã sequere me. Cruciat᷑
aut̾e caro ẽ mortificant᷑ m̾bra nr̃a suꝑ t̾ta. fornicatio. ĩmun¬

Expanded text:
lius erat, qui resurgens a mortuis non moreretur et mors ei ultra non dominaretur; ut, postquam facta est talis resurrectio in corpore domini - ut praeiret in capite ecclesiae quod corpus ecclesiae celebrari. ipsa etiam causa intellegitur, cur obseruandum pascha — ubi ouem occidere et edere iubentur, Cum manifestissime passionem domini praefigurat, non eis ita praeceptum est, ut adtenderent occurrere sabbatum et cum mense nouorum ad tertiam lunae hebdomadem concurrere, ut eundem quoque diem dominus potius sua passione signaret, qui etiam dominicum, id est octauum, qui et primus est, declaraturaduenerat. Attende igitur sacratissimum triduum crucifixi, sepulti, suscitati. horum trium quod significat crux, in praesenti agimus uita; quod autem significat sepultura et resurrectio, fide ac spe gerimus.. nunc enim dicitur homini: tolle crucem tuam et sequere me. cruciatur autem caro, cum mortificautur membra nostra super terram, fornicatio, immun
Abbreviated transcription (Latin):
dat idẽ. ñ sic eeᷤ incipiat actio. ut desinat qͥes. Neq enĩ redit᷑
ad labores & curas. s ꝑman&. in actiõe qđ ad qͥet̾ẽ ꝑtinet: nec
in oꝑe laborare. nec ĩ cogitatiõe fluctuare. Qͥa gͦ ꝑ reqͥem
ad pͥmã uit̾a redit᷑. unde anima ipsa ẽ ĩpecõm: ppt̾ea sab̃b̾o

Expanded text:
dat, id est non sic esse incipiat actio, ut desinat quies, neque enim reditur dat, id est non sic esse incipiat actio, ut desinat quies, neque enim reditur ad labores et curas, sed permanet in actione, quod ad quietem pertinet, nec in opere laborare nec in cogitatione fluctuare. quia ergo per requiem ad primam uitam reditur, unde anima laps
Abbreviated transcription (Latin):
te tẽꝑa. & ꝑqu̾e facta st̃ tẽꝑa. & qͥuenit ĩ plenitudine tẽpoꝵ.
& qͥ potestatẽ hab& ponendi animã suã. &. it̾uͦ recipiendi eam.
spectabat c̃ dicera. ñ du uenit hora mea: ut ĩ anniu̾saria passi¬
onis celebratiõe a posteris seruaret᷑. Qͦd nenĩ n̾ẽ ut suꝑiꝰ dixi
fide ac spe ꝑegrinam᷑. atq ut ad idꝑueniamꝰ dilectiõe satagi¬
mꝰ requies quedã ab om̃i labore omĩũ molestiarũ sc̃ã atq ꝓpe
passiõe p̾monstͣre & c̃sec̾re dignatꝰ ẽ. In ẽ autẽ u̾lla reqͥe ñ desi¬
diosa segnitia: s quedã in effabilis tͣnqͥllitas actionis otiosȩ
Sic enĩ abhuiꝰ uitȩ oꝑibꝰ ĩ fine reqͥescit᷑: ut ĩ alt̾iꝰ uitȩ actione gau¬
deat᷑. S qi talis actio indi laude agit᷑. sine labore menbroꝵ. si¬
ne angore curarũ. ñ ad eã sic tͣnsit᷑ ꝑ qͥetẽ ut ipsi labor suece¬

Expanded text:
a et qui uenit in plenitudine temporum a et qui uenit in plenitudine temporum et qui potestatem habebat ponendi animam suam et iterum recipiendi eam epectabat, cum diceret: Nondum uenit hora mea, ut in anniuersaria passionis eius celebratione a posteris seruaretur. Quod emm nunc, ut superius dixi, fide ac spe peregrinamur atque, ut ad id perueniamus, dilectione satagimus, requies est quaedam ab omni labore omnium molespassione praemonstrare et consecrare dignatus est. inest autem in illa requie non desidiosa segnitia sed quaedam ineffabilis tranquillitas actionis otiosae. sic enim ab huius uitae operibus in fine requiescitur, ut in alterius uitae actione gaudeatur. sed quia talis actio in dei laude agitur sine labore membrorum, sine angore curarum, non ad eam sic transitur per quietem, ut ipsi labor succe
Abbreviated transcription (Latin):
& alicunde dirigendũ. qͦd gub̾natores nauiũ faciunt. & hi qui
ꝑ solitudines harenosas inint̾iora austͥ nulla certa semita gͣdi¬
untꝰ. aut ad aliqͥd in doct̾na utili figurate significandũ: fit ñ¬
nulloꝵ sẏderũ aliqͣ c̾memoratio. Eͥnt̾u gͦ int̾ sit it̾ has uti¬
litates &uanitates hominũ. obhoc obseruantiũ syd̾a. ut nec ae¬
ris sẏd̾a. nec region̾ũ uias. nec solos tẽpoꝵ num̾os. nec spualiu̾si¬
militudines. s qͣsi factulia rerũ euenta ꝑqͥrt̾: qͥs ñ intelligat:
S ĩa deinceps uideamꝰ. cur etiã id obseruat᷑. c̃ pascha celebramꝰ. ut
sima pͥmã. S qr illud eoꝵ pascha qͦ passꝰ ẽ dñs. ita occurrit. ut
int̾ mort̾ẽ eiꝰ & resurrectionẽ medius ẽẽt sabb̃i dies: ad den¬
du patres nr̃i censuert̾. ut & nr̃a festiuitas a uideoꝵ festiuitate
distingueret᷑ : a qͦd non frust᷑ factũ eẽ credendũ ẽ. ab illo qͥ ẽ an

Expanded text:
et alicunde dirigendum, quod gubernatores nauium faciunt et hi, qui et alicunde dirigendum, quod gubernatores nauium faciunt et hi, qui per solitudines arenosas in interiora austri nulla certa semita gradiuntur, aut ad aliquid in doctrina utili figurate significandum si fit nonnullorum siderum aliqua commemoratio —, quantum ergo intersit inter has utilitates et uanitates hominum ad hoc obseruantium sidera, ut nec aeris qualitates nec regionum uias nec solos temporum numeros nec spiritalium similitudines sed quasi fatalia rerum euenta perquirant, quis non intellegat? Sed iam deinceps uideamus, cur etiam id obseruatur, cum pascha celebramus, ut simam primam. sed quia illud eorum pascha, quo passus est dominus, ita occurrit, ut inter mortem eius et resurrectionem medius esset sabbati dies, addendum patres nostri censuerunt, ut et nostra festiuitas a ludaeorum festiuitate distingueretur et, quod non frus
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbu uida. nec lapides qi petͣ erat rp̃c. nec montẽ syon qi in
ipso figurat ᷑ ȩccła: sic nec solẽ aut lunã. ꝙͣ uis ex ea cȩlesti
creat᷑a sic̃ ex multa t̾restͥ. sacͣm̃toꝵ figuiȩ ad informatioẽs
trius ue tẽporib actionũ nr̃arũ euenta conicimꝰ ne in
pulo misere seruitutis inͥlisi. a lib̾o nrbitͥo naufragemꝰ s ad rẽ
sacte significandã similttudines habitas religiosissima deuo¬
tione suscipimꝰ sic̃ de cet̾a creat᷑a. de uentis. demari. de t̾ra.
de uolatilibꝰ. de piscib. de peccoribꝰ. de arboribꝰ. de hominibꝰ a
sermone qͥde multiplicit̾. ad celebrationẽ uͦ sacmentoꝵ iã xp̃i¬
ana lib̾tate parcissime. sic̃ de aqͣ. de frum̃to. de uino. de oleo.
In seruitute aut̾e uet̾is popłi multa eciã celebrari imꝑata st̃.
uł naute obseruant: aut ad notandas partes mundi. cursũq aliqͦ

Expanded text:
tribu Iuda, nec lapides, quia petra erat Christus, nec montem Sion, quia in tribu Iuda, nec lapides, quia petra erat Christus, nec montem Sion, quia in ipso figuratur ecclesia: sic nec solem aut lunam, quamuis ex ea caelesti creatura, sicut ex multa terrestri, sacramentorum figurae ad informationes truisue temporibus actionum nostrarum euenta conicimus, ne ipulos miserae seruitutis illisi a libero arbitrio naufragemus: sed ad rem sacrate significandam similitudines habitas religiosissima deuotione suscepimus sicut de cetera creatura, de uentis, de mari, de terra, de uolatilibus, de piscibus, de pecoribus, de arboribus, de hominibus, ad sermonem quidem multipliciter, ad celebrationem uero sacramentorum iam Christiana libertate parcissime sicut de aqua, de frumento, de uino, de oleo. in seruitute autem ueteris populi multa etiam celebrari imperata sunt, uel nautae obseruant. aut ad notandas partes mundi cursumque aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
mũnimenta mortalis uitȩ id ẽ. oĩs spes huiꝰ scłi qͤ resistit
at᷑: Ob hoc enim circ̾eunte aroha. n ĩpulsi uolento illi muri.
s. sponte cecidert̃. St̾ & alia testimonia scͥpt᷑arũ. qͦ nob̾ ingert̃
ꝑ ẽmemorationẽ lunȩ eccłe significationẽ: qͣ ĩ ista mortalitate
ab illa hierłm cuiꝰ st̾ ciues scĩ angłi. ĩ erũpnis & laboribꝰ ꝑe¬
grinat᷑. Non id̾o tam̃ putare debent stulti qͥ nolt̾ iꝰ meliꝰ cõ¬
mutari adoranda ẽẽ ista luminaria: qr ducit᷑ ex eis aliqͣndo
similitudo ad diuina mist̾ia figuranda. Ex omi enĩ creat᷑a
ducit᷑. Nec id̾o ĩ sententiã dãpnatiois debemꝰ irruere. quȩ
ore apłico de qͥbꝰdã ꝓfert᷑. qͥ coluert̃ & seruert̃ creat᷑e potiꝰ¬
ꝗͣ creatori. quiẽ benedictꝰ ĩ scła. Sic̃ enĩ ñ adoramꝰ pecco¬
ra ꝗͣ uis dictꝰ sit & agnꝰ & uitulꝰ. nec ferã qr dictꝰ ẽ leo de

Expanded text:
munimenta mortalis uitae, id est omnis spes huius saeculi, quae resistit munimenta mortalis uitae, id est omnis spes huius saeculi, quae resistit ium destruatur? ob hoc enim circumeunte arca non inpulsu uiolento illi muri sed sponte ceciderunt. sunt et alia testimonia scripturarum, quae nobis ingerunt per commemorationem lunae ecab illa Hierusalem, cujus cives sancti angeli, in aerumnis et laboribus peregrinatur. Non ideo tamen putare debent stulti qui nolunt in melius commutari adoranda esse ista luminaria, quia ducitur ex eis aliquando similitudo, ad divina mysteria figuranda; ex omni enim creatura ducitur. Nec ideo in sententiam damnationis debemus irruere, quae ore Apostolico de qsicut enim non adoramus pecora, quamuis dictus sit et agnus et uitulus, nec feram, quia dictus sit leo de
Abbreviated transcription (Latin):
tp̃n ꝑegrinatioĩs sue. int̾ multas iniqͥtates gemens. ꝙ t̾c st̃
timende insidiȩ fallaciũ seductoꝵ. qͣs nomine sagittarum
ĩtelligi uoluit. Uñ alio loco ppt̾ nuntios fidelissimos u̾itatis.
qͦs uͥq parit eccła: dr luna testis in celo fidelis.  c̃ de regno
pacis. qͦadusq int̾ficiat᷑ luna. Id ẽ. abundantia pacis i tantũ
cresca. donec omẽm mutabilitatẽ mortalitatis absumat
Tc̃ nouissima ũmica destruet᷑ mors: & qͥc qͥd nob̾ resistit ex
infirmitate carnis. un nob̾ ꝑfecta pax nondũ ẽ. c̃sumet᷑
omino. c̃ corruptibile hoc induet ĩ corruptionẽ: & mortale
hoc ĩdua ĩmortalitatẽ. Uñ & illiꝰ eiuitatis muri qͣ hierico
appellat᷑. qͦd in hebreo eloqͥo luna ĩt̾ptari dĩ: septimo circ᷑¬
acta testam̃ti archa corruert̾. Qd enim nc̃ agit ann̾tiatio
regni celoꝵ. ꝗͣ cireu̾actio arcȩ significauit. nͥ ut omĩa

Expanded text:
tempore peregrinationis suae inter multas iniquitates gemens et tunc sunt tempore peregrinationis suae inter multas iniquitates gemens et tunc sunt timendae insidiae fallacium seductorum, quas nomine sagittarum intellegi uoluit. unde alio loco propter nuntios fidelissimos ueritatis, quos ubique parit ecclesia, dicitur: Luna testis in caelo fidelis, et cum de regno pacis, quoad usque interficiatur luna, id est abundantia pacis, in tantum crescet, donec omnem mutabilitatem mortalitatis absumat. Tunc novissima inimica destruetur mors, et quidquid nobis resistit ex infirmitate carnis, unde nobis perfecta pax nondum est, consumetur omnino, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induet inmortalitatem. unde et illius ciuitatis muri, quae Hiericho appellatur, quod in Hebraeo eloquio luna interpretari dicitur, septimo circumacta testamenti arca corruerunt. quid enim nunc agit adnuntiatio regni caelorum, quam circumactio arcae significauit, nisi ut omnia
Abbreviated transcription (Latin):
homo corrumpitur. s interior renouat᷑ de die in diem: om̃isq
lux illa ingenii quȩ ad inferiora uergebat. ad suꝑiora con¬
uertitur. d̃ t̾renis qͦdã mͦ aufert᷑. ut magis magisq huie
secło moriat᷑. ꝙͥ uita eiꝰ abscondat᷑ cuͭ xp̃o in d̾o̾. Mutat᷑ gͦ¬
indet̾us ad ext̾iora pgrediens. & in uita sua pitiens intima
sua: & hoc t̾rȩ ideꝰ eis qͥ t̾rena sapiunt melius uidet᷑. c̃ laudat᷑
peccator in desideriis animȩ suȩ. & qͥ iniqͣ gerit bñdicitur.
Mutatur autẽ in me liꝰ. cũ intentionẽ & głam suã a t̾renis qͣ
in hoc scło apparent paulatim au̾tit. & adsuꝑiora atq
int̾iora conu̾tit: & hoc t̾rȩ idẽ. eis qui t̾rena sapiunt. detiꝰ
uidet᷑. Un illi impii postremũ infructuosã agentes peni-¬
tentiã: etiã hoc inter multa dicturi sunt. Ni sunt qͦs ali¬
quando habumꝰ in risũ: & insimilitudine̾ imꝑpii. Nos in¬

Expanded text:
homo corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem omnisque homo corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem omnisque lux illa ingenii, quae ad inferiora uergebat, ad superiora conuertitur et a terrenis quodam modo aufertur, ut magis magisque huic saeculo moriatur et uita eiin deterius ad exteriora progrediens et in uita sua proiciens intima sua; et hoc terrae, id est eis, qui terrena sapiunt, melius uidetur, cum laudatur peccator in desideriis animae suae et, qui iniqua gerit, benedicitur. mutatur autem in melius, cum intentionem et gloriam suam a terrenis, quae in hoc saeculo apparent, paulatim auertit et ad superiora atque interiora conuertit; et hoc terrae, id est eis, qui terrena sapiunt, deterius uidetur. unde illi impii postremam infructuosam agentes paenitentiam etiam hoc inter multa dicturi sunt: Hi sunt, quos aliquando habuimus in risum et in \' similitudinem improperii; nos in
Abbreviated transcription (Latin):
& ĩ uet̾ib lib̾s. ex ieuinio moysi & heliȩ: & ex eũgło. qr totidẽ
dieb dñs ieunaũ. demonstͣns eugłm ñ dissentire alege &. ꝓpħis.
Inꝑsona qͥppe moysi lex. ĩ ꝑsona heliȩ ꝓphe accipiunt᷑: int̾ qͦs  ã tłinu
in monte gloriosꝰ apparuit. ut euidentiꝰ eminer&s qͦd de illo
dicit apłs. testimoniũ habens a lege & ꝓpħis. Inqͣ gͦ parte annui¬

Expanded text:
is et ex ieiunio Mosi et Heliae, et ex euangelio, quia totidem diebus dominus ieiunauit, demonstrans euangelium non dissentire a lege et prophetis. in persona quippe Mosi lex, in persona Heliae prophetae accipiuntur, inter quos in monte gloriosus apparuit, ut euidentius emineret quod de illo dicit apostolus: testimonium habens a lege et prophetis. in qua