comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bie additũ est: in hebreis eĩ
uolumĩb non habet᷑. Unde
et error increbuit: ꝙ t̾ra ges¬
sen in arabia sit. Porro si ut
in nrĩc codicibꝰ est. ꝑ extre¬
michi nequaꝙͣ placet: ter¬
ram significat complutã.
ixit autem pharao ad
ioseph. Dic frĩb tuis.
Hoc facite. houerate uehi¬
cula ur̃a: et ite in t̾ra cha¬
naan. Pro uehicuł. que sep¬
tuaginta ⁊ theodotion.tai
copia. int̾pretati sunt: iu¬
nĩta reliqui transtulunt.
t dedit illis ci¬
baria in uia. uerbum
seda. quod hic om̃s ore cõso¬
cibaria uel sitarciam inter¬
pretati sunt: in psalterio
quoq habet᷑. Ubi eni mri
legunt. uduam eius bñdi¬
cens bñdicam. licet in ple¬
risq codicib pro uidua. hoc
est. xripa. non ulłi̾ legunt
oripan. in hebreo habet. se¬
da. id est cibaria eius. bene¬
dicens bñdicam. Porro on¬
pa. uenatõm magis pot̾
sonare qmͣ fruges. tam ⁊¬
si moris sit egip̃tioꝵ. otipari.
etiam far uocare. qd̾ nũc

Expanded text:
biae additum est: in Hebraeis enim biae additum est: in Hebraeis enim voluminibus non habetur. Unde et error increbuit quod terra Gosen in Arabia sit. Porro si, ut in nostris codicibus est, per extremihi nequaquam placet, terram significat complutam; Sequitur: Dixit autem Pharao ad oseph, dic fratribus tuis, hoc facite: onerate vehicula vestra, et ite in terram Chanaan. Pro vehiculis, quae Septuaginta, et Theodotio, τὰ φορεῖα interpretati sunt, jumenta reliqui transtulerunt. Et dedit illis cibaria in via. Verbum SEDA  , quod hic omnes ore consocibaria, vel sitarcia interpretati sunt, in Psalterio quoque habetur. Ubi enim nostri legunt, Viduam ejus benedicens benedicam , licet in plerisque codicibus pro vidua, hoc est pro χήρᾳ, nonnulli legant θήραν, in Hebraeo habet SEDA  , id est, Cibaria ejus benedicens benedicam. Porro θήραν venationem magis potest sonare, quam fruges; tametsi moris sit Aegyptiorum θήραν etiam far vocare, quod nunc
Abbreviated transcription (Latin):
us. Et ex hoc enim uocabu¬
lo in linguam nr̃am trãs¬
Fert̃ augmentũ.
c deferte uiro munã.
aliquid resine ⁊ mel¬
lis. thimiama ⁊ stacren.⁊¬
therebintũ.⁊ nuces. ꝙiue
ut aquila ⁊ symachus tuͣs¬
tusunt: amiodalas. Idcir¬
co hoc capłm posuimꝰ: ut
sciamꝰ ubi in mrĩs codicib
habet̾ thuniama: in hebͤ¬
o esse nechotha. qd aquila
styracem transtulit. ex qͦ
domus nechotha. que in y¬
saia legit᷑: mnanifestissiẽ
cella thimiamatis siue sty¬
racis incelligit᷑. eo ꝙ ĩ illa
aromata diuorsa sint con
pro sacietate ponat. Sicut
ibi. In stillicidus suis letabr¬
& minans. haud dubiũ qͥn
cuiusq in ore sacculi:
et coudy meum argenteũ
pone in sacculũ iunioris.
Pro sacculo: perionem uł
follem in hebreo ht̃. Pro
condy. id est poculo. quod
etiam in ysaia legimus:
aquila ciphum. symachꝰ phi¬
alam cranstuliit.
escende ergo ad me ne
stetĩs: et habitabis in
terra gosen arabie. Hic ara¬

Expanded text:
us. Et ex hoc enim vocabuus. Et ex hoc enim vocabulo in linguam nostram transfertur augmentum. Et deferte viro munera, aliquid resinae, et mellis, thymiama et stactenterebinthum, et nuces: sive, ut Aquila et Symmachus transtulerunt, amygdala. Idcirco hoc capitulum posuimus, ut sciamus ubi in nostris codicibus habetur thymiama, in Hebraeo esse nechota, quod Aquila storacem transtulit: ex quo domus Nechota, quae in Isaia legitur, manifestissime cella thymiamatis sive storacis intelligitur, eo quod in illa aromata diversa sint condpro satietate ponat, sicut ibi, In stillicidiis suis laetabitur germinans: haud dubium quiacujusque in ore sacculi, et condy meum argenteum mitte in sacculum junioris. Pro sacculo peronem vel follem in Hebraeo habet, pro condy, id est, poculo, quod etiam in Isaia legimus: Aquila scyphum, Symmachus phialam transtulerunt. Descende ergo ad me, ne steteris et habitabis in terra Gosen Arabiae. Hic Ara
Abbreviated transcription (Latin):
excidio lib̾arit. Notandũ
autem ꝙ dñi quondam et
emptoris sui filiam uxorẽ
acceꝑit . qui ad id locaru
pontifex helyopoleo ᷤ erat.
Non enim fas erat absq
eunuchis ydoli illiuc esse
intistites: ut uera illa heb ͤ¬
orum suꝑ eo qd̃ añ iam di¬
ximꝰ suspitio cõpbet̾.
t ioseph nat̾i sunt duo
filii: anteqmͣ ueĩrent
anii famis. quos peperit:
ei assenech: filia phutifa¬
re sacerdotis helyo poleos.
uocauit autem ioseph no¬
men pͥmogeniti manasse:
quia obliuisci me fecit de¬
domus pris mei. Nomen¬
autem scd̃i uocauit effraim:
quia cresce̾ me fecit deus ĩ
terra huĩlitatis mee. Obser¬
ua propt̾ questionez quer
post paululũ de ioseph fili¬
is ꝓponenda est: ꝙ ante fa¬
mis tempꝰ qmi iacob intͣ¬
uit in egiptum: duos tan¬
tum ioseph filios habuit.
mauassen ⁊ effraim. ma¬
nassen uocans: ab eo ꝙ sit
oblitus laboꝵ suoꝵ. Ita enĩ
hebraice uocat̾ obliuio. ef¬
fraim: eo ꝙ auxerit euz de¬

Expanded text:
excidio liberavit. Notandum excidio liberavit. Notandum autem, quod Domini quondam et emptoris sui filiam uxorem acceperit, qui ad id locorum pontifex Heliopoleos erat. Neque enim fas absque eunuchis idoli illius esse antistites, ut vera illa Hebraeorum super eo quod ante jam diximus, suspicio comprobetur. Et Joseph nati sunt duo filii antequam venirent anni famis, quos peperit ei Aseneth filia Phutipharis sacerdotis Heliopoleos. 368 Vocavit autem Joseph nomen primogeniti Manasse: quia oblivisci me fecit Dedomus patris mei. Nomenautem secundi vocavit Ephraim, quia crescere me fecit Deus in terra humilitatis meae. Observa propter quaestionem, quae post paululum de Joseph filiis proponenda est, quod ante famis tempus, quo Jacob intravit in Aegyptum, duos tantum Joseph filios habuerit, Manasse et Ephraim. Manasse vocans ab eo, quod sit oblitus laborum suorum: ita enim Hebraice vocatur oblivio. Ephraim, eo quod auxerit eum De
Abbreviated transcription (Latin):
ubicũq huñdantia legit᷑: in
hebreo idem u̾bũ scͥptũ hab.
t clamauit ante
cum preco: ⁊ ꝯsticuit eũ
suꝑ omñẽ t̾ram egipti. Pro
quo aquila transtulit. et cla¬
mauit in conspectu eiꝰ ad ge¬
niculationẽ. Symachus ip̃m
hebraicũ ẜmonem int̾p̾cans
ait. Et clamauit ante eun
abrech. unde michi uidet̃ nõ
tam preco suie ad genicłatio
que in salutando uel adoran¬
do ioseph accipi potest intel¬
ligenda: quam illud qd̾ he¬
brei tradunt. dicentes patrẽ
tenerũ ex hoc sermone tnͣs¬
ferri. Ab. quippe dicit᷑ pat̾.
rech. delicatus siue tenerri¬
nus. Significante scriptu¬
ra ꝙ iuxta prudentia qui¬
dem pater omniũ fui̾t: sed
iuxta etatem tenerrimꝰ ado¬
lesçens ⁊ puer.
t uocauit pharao nom̃
dedir ei assenech filia phu¬
tiphare sacerdotis helyo pole¬
os in uxorem. Licet hebrai¬
ce hoc nom̃ absconditoꝵ re¬
ꝑtorem sonet. tamẽ quia
luerunt psoitho phanech.
saluator mundi: eo ꝙ orbẽ
terre ab ĩminentis famis

Expanded text:
 in Hebraeo idem verbum scriptum est. Et clamavit ante eum praeco, et constituit eum super omnem terram Aegypti. Pro quo Aquila transtulit: Et clamavit in conspectu ejus adgeniculationem. Symmachus ipsum Hebraicum sermonem interpretans ait: Et clamavit ante eum ABRECH  . Unde mihi videtur non tam praeco, sive adgeniculatio, quae in salutando vel adorando Joseph accipi potest, intelligenda: quam illud quod Hebraei tradunt, dicentes patrem tenerum, et hoc sermone transferri; AB   quippe dicitur pater, RECH   delicatus sive tenerrimus; significante Scriptura, quod juxta prudentiam quidem pater omnium fuerit: sed juxta aetatem tenerrimus adolescens et puer. Et vocavit Pharao nomen dedit ei Aseneth filiam Phutiphar sacerdotis Heliopoleos in uxorem. Licet Hebraice hoc nomen, absconditorum repertorem sonet, tamen quia luerunt, Psomthom-Phanech, Salvator mundi, eo quod orbem terrae ab imminente famis
Abbreviated transcription (Latin):
ut in regnoꝵ ⁊ palipomenõ
libric legimus. O inqmͣ ẜi
li ioseph. qui tam pulcher
es ut te tota de muris et t᷑¬
ribuc ac fenestris. puellaꝵ
egipti turba ꝓspeccet: in¬
uiderunt tibi.⁊ te ad iracũ¬
diam ꝓuocauerunt fratreᷤᷤ
tui. habentes liuoris sagit
tas.⁊ zeli iaculis uuln̾ati.
Uerum tu archum tuum
⁊ arina puguandi posiusti
in deo qui est fortis ꝓpugnͣ¬
tor: et incula tua quibꝰ
te frẽs ligau̾ant: ab ip̃o so¬
luta sunt et dirupta. ut ex
tuo semine tribus nascat᷑
effram fortis et stabilis.⁊
iustar lapidis durioris ĩuic¬
ta: imꝑans quoq decem
tribubꝰ israel.
enyamin: lupꝰ rapax.
Mane comed adhuc:
⁊ ad uesꝑam dabit escam.
am. in senectute p̾dicator
euangelii fuerit : tam̃ in
hebreo sic legit᷑. Leny amĩ
lupus rapax siue capiens.
in matutino comedet pre¬
dam: et ad uesꝑam diuid
spolia. Quod ita hebrei edis¬
serunt. Altare in quo ĩmo¬
labant᷑ hostie.⁊ iuctimaꝵ

Expanded text:
ut in Regnorum et Paralipomenon ut in Regnorum et Paralipomenon libris legimus; O, inquam, fili mi Joseph, qui tam pulcher es, ut te tota de muris, et turribus, ac fenestris puellarum Aegypti turba prospectet, inviderunt tibi, et te ad iracundiam provocaverunt fratres tui, habentes ltas, et zeli jaculis vulnerati: verum tu arcum tuum et arma pugnandi posuisti in Deo, qui fortis est propugnator, et vincula tua, quibus te fratres ligaverunt, ab ipso soluta sunt et dirupta, ut ex tuo semine tribus nascatur Ephraim, fortis et stabilis et instar lapidis durioris invicta, imperans quoque decem tribubus Israel. Benjamin lupus rapax, mane comedet adhuc, et ad vesperam dabit escam. am, in senectute praedicator Evangelii fuerit, tamen in Hebraeo sic legitur: Benjamin lupus rapax, sive capiens, in matutino comedet praedam, et ad vesperam dividet spolia. Quod ita Hebraei edisserunt: Altare, in quo immolabantur hostiae, et victimarum
Abbreviated transcription (Latin):
tric paucas urbes ad inhabi¬
tandũ habuit. De simeon
uero in libro ihesu scriptũ
est. ꝙ. ⁊ ip̃e ꝓprium funicu¬
lum non fuerit consecutꝰ.
sed de tribu iida quiddam
acceꝑit. In ꝑalipomieni᷑ au¬
tem manifestius scribit᷑.q.
cum multiplicatꝰ fuiset. ⁊
non hale̾t possesoĩe locũ:¬

Expanded text:
tris, paucas urbes ad inhabitris, paucas urbes ad inhabitandum habuit. De Simeon vero in libro Jesu scriptum est, quod et ipse proprium funiculum non fuerit consecutus, sed de tribu Juda quiddam acceperat. In Paralipomenis autem manifestius scribitur quod cum multiplicatus fuisset, et non haberet possessi
Abbreviated transcription (Latin):
tatem adinuentõnis sue.
In consiliũ eoꝵ non ueni¬
at anima mea: ⁊ in ꝯgre¬
iecur meum. qui in furo¬
re suo int̾fec̾unt homĩes:
⁊ in desiderio suo subnerua¬
uerunt taurum. Necessi¬
tate compellim̃ iuxta ꝓpo¬
situm oꝑis lonorius ẽa re¬
pete: que ab hebrea uerita¬
te discordant. Legit᷑ emin
uasa iniquitatis arma eoꝵ.
In archanũ eoꝵ ne intret a¬
nima mea: et in conuẽtu
ipõꝵ ne desolet᷑ o ła mea.⁊
quia in furore suo int̾fece¬
runt uirum: ⁊ in libidine
sua suffod̾unt imurũ. Sig¬
inficat autem nõ sui fuisse
consilu: ꝙ sichem et emor
federatos uiros int̾fec̾int.:
contraq ius pacis ⁊ amicici¬
aꝵ: sanguuĩem fud̾int in¬
nocentem.⁊ quasi quoda
furore siue crudelitate rap
ti: muros hospite urbis e¬
uert̾int. Unde sequit᷑. ⁊ di¬
cit. Maledictus furor eorũ
quia procax: et ira eoꝵ qr
dura. Diuidam eos ĩ iacob:
⁊ disꝑgam eos in isrł. Leui
enim heditatem ꝓp̾am nõ
accepit: sed in om̃nibꝰ scep¬

Expanded text:
atem adinventionis suae: in consilium eorum non veniat anima mea: et in congrejecur meum, quia in furore suo interfecerunt homines, et in desiderio suo subnervaverunt taurum. Necessitate compellimur juxta propositum operis longius ea repetere, quae ab Hebraica veritate discordant. Legitur enim vasa iniquitatis arma eorum. In arcanum eorum, ne intret anima mea, et in conventu eorum ne desoletur gloria mea, quia in furore suo interfecerunt virum, et in libidine sua suffoderunt murum . Signifconsilii quod Sichem et Emor foederatos viros interfecerint, contra jusque pacis et amicitiarum sanguinem fuderint innocentem, quasi quodam furore sic crudti, muros hospitae civitatis everterint. Unde sequitur et dicit: Maledictus furor eorum, quia procax; et ira eorum, quia dura. Dividam eos in Jacob, et dispergam eos in Israel. Levi enim haereditatem propriam non accepit, sed in omnibus scep
Abbreviated transcription (Latin):
t respondit io seph phara¬
om diçens. Sine deo nõ
respondebit᷑ salutare phara¬
oni. In hebreo alit̾ habet. si¬
ne me deus respondebit pacẽ
pharaoni. Deniq symachus
more suo aꝑtius transtulit.
Non ego sed deus respõdebit
pacem pharaoni.
u̾bum hebraicũ. sale. qd̾ nos
supra hundantiam siue saci¬
etatem in puteo quem fode¬
runt extremũ ẜui ysaac. in¬
t̾pretati sumus: nũc septua¬
ginta reccissime tnͣsferẽtes
ibi iuramentũ int̾pretati st̃.
cum ⁊ iuramencũ. ⁊ seꝑtem.

Expanded text:
t respondit Joseph Pharaoni, dicens: Sine Deo non respondebitur salutare Pharaoni. In Hebraeo aliter habet: Sine me Deus respondebit pacem Pharaoni. Denique Symmachus more suo apertius transtulit: Non ego, sed Deus respondebit pacem Pharaoni. verbum Hebraicum Saba, quod nos supra, abundantiam sive satietatem, in puteo quem foderunt extremum servi Isaac, interpretati sumus: nunc Septuaginta rectissime transferentes, ibi juramentum interpretati sunt, cum et juramentum, et septem,
Abbreviated transcription (Latin):
t̾pretat᷑ occid̾e. uenditus est
igit᷑ ioseph principi exercit᷑
bellatoꝵ. non petesse ut in la¬
tino scriptum est: sed phu¬
tiphar eunucho. ubi queri¬
tur quomodo postra uxorez
habere dicat᷑. Tradunt heb ͤ¬
i emptum ab hoc ioseph ob
niimam pulcritudĩem ĩ tur¬
pe munsteriũ. ⁊ a dũo uiri¬
lctum esse iuxta morẽ ihe
helyopoleos. ⁊ huius filiam eẽ
assenech : quã postea ioseph⁊

Expanded text:
terpretatur occidere. Venditus est terpretatur occidere. Venditus est igitur Joseph principi exercitus et bellatorum, non Petephre, ut in Latino scriptum est, sed Phutiphar eunucho. Ubi quaeritur, quomodo postea uxorem habere dicatur. Tradunt Hebi emptum ab hoc Joseph ob nimiam pulchritudinem in turpe ministerium, et a domino, viriectum esse juxta morem hierHeliopoleos: et hujus filiam esse Aseneth, quam postea Joseph u
Abbreviated transcription (Latin):
tio pluralem numerũ sig¬
nificat. Geptuaginta uero
⁊ theodotion. equalit̾ trans¬
quod indicat numerũ sing łarẽ.
t regnauit pro eo
iacob filius zare de bosra. z¬
Hunc quidam suspicant᷑ eẽ iob.
ut in fine uolumĩs ip̃ius addi¬
tum est. Contͣ bebrei asserunt
de nahor eum stirpe gen̾atũ.
ut iam supra dictũ est.
t israel dilexit io seph su¬
ꝑ om̃s filios suos. qr erat
filuis senectutis: ⁊ fecit ei tu¬
nicam uariam. Pro uaria tu¬
nica aquila int̾pretatꝰ est tu¬
cam talarem. symachus tu¬
nicam manicatã: siue ꝙ ad
talos usq descend̾e̾t.⁊ mani¬
bus artificis mira esset uari¬
etate distincta: siue ꝙ habe¬
ret manicas. Antiqui enm
magis colobus utebant᷑.
t uendid̾unt io¬
sepl hismaelicis: iugni
ti aureis. Pro aureis argen
buit qmͣ ioseph.
adyanei autem uendi¬
derunt ioseph in egipto
phutiphar cumicho pharao¬
me archunagiro. In plerisq
locis archimagiros id est co¬
quoꝵ principes. pro magistͥs
ex̾citus scriptura ꝯmemorat.

Expanded text:
m numerum significat. Septuaginta vero, et Theodotion aequaliter transquod indicat numerum singularem. Et regnavit pro eo Jobab filius Zarae, de Bozra. Hunc quidam suspicantur esse Job, ut in fine voluminis ipsius additum est. Contra Hebraei asserunt de Nachor eum stirpe generatum, ut jam supra dictum est. Et Israel dilexit Joseph super omnes filios suos, quia erat filius senectutis: et fecit ei tunicam variam. Pro varia tunica, Aquila interpretatus est tucam talarem. Symmachus, tunicam manicatam, sive quod ad talos usque descenderet, et manibus artificis mira esset varietate distincta: sive quod haberet manicas: Antiqui enim magis colobiis utebantur . Et vendiderunt Joseph Ismaelitis viginti 364 aureis. Pro aureis, in Hebuit, quam Joseph. Madianaei autem vendiderunt Joseph in Egypto Phutiphar eunucho, Pharaonis archimagiro. In plerisque locis archimagiros, id est, coquorum principes, pro magistris exercitus Scriptura commemorat:
Abbreviated transcription (Latin):
fac̾et ancillarũ cum paruu¬
lis suis: ⁊ aliũ lye ⁊ rachel¬
que libere erant cum filuis
carũ : pͥmasq ire fac̾et an¬
cillas. scd̾as liberas: ip̃e aũt
ante utrũq gregem fratrez
adoraturꝰ occurret.
mũ: ⁊ pecorib suis edifi¬
cau̾it tab̾nacula. Ideo uoca¬
uit nomen loci illius tab̾na¬
cula. ubi nos tab̾nacula ha¬
bemꝰ: in hebreo legit᷑. soc.
chot. Est autem usq hodie
ciuitas trans iordanẽ hoc uo¬
cabulo. int̾ partes scythopo¬
leos: de qua in libro locorũ
scripsimus.
t uenit iacob in salem ci¬
uitatem sychen. in terra
chanaan: cumn ueniss de me¬
sopotamia syrie. Error obori
tur. quomodo salem sychem
ciitas appellat̾ : cumi ihrłm
in qua regnauit melchisedech.
salem ante sit dicta. Aut gͥ
unius urbs utraq noĩs est.
quod etiam de plurib iudee
locis possumꝰ inuenite ut idẽ
urbis ⁊ loci nom̃ in alia atq
alia tribu sit : aut certe ista
salem que nũc pro sycheni no¬

Expanded text:
faceret ancillarum cum parvufaceret ancillarum cum parvulis suis, et aliuquae liberae erant cum filiis earum: primasque ire faceret ancillas, secundas liberas, ipse autem ante utrumque gregem fratrem adoraturus occurreret. mum, et pecoribus suis aedificavit tabernacula: ideo vocavit nomen loci illius Tabernacula. Ubi nos tabernacula habemus, in Hebraeo legitur   SOCHOTH. Est autem usque hodie civitas trans Jordanem hoc vocabulo in parte Scythopoleos, de qua in libro Locorum scripsimus. Et venit Jacob Salem civitatem Sichem in terram Chanaan, cum venisset de Mesopotur quomodo Salem Sichem civitas appelletur, cum Jerusalem in qua regnavit Melchisedech, Sale ante sit dicta. Aut igitur unius urbs utraque nominis est, quod etiam de pluribus Judaeae locis possumus invenire, ut idem urbis et loci nomen in alia atque alia tribu sit. Aut certe ista salem, quae nunc pro Sichem no
Abbreviated transcription (Latin):
ues speciose ad uidendũ. ⁊ ełc¬
te carnib: ⁊ pascebant̾ in achi
nuis. Sed ⁊ hebreus ip̃e corrup¬
tus est. Dicit᷑ enim in haũ. ħ
est in palude. Sed quia .ii. lit¬
tera apud hebreos ⁊ .i. siłes st̃.¬

Expanded text:
ves, speciosae ad videndum, eves, speciosae ad videndum, eae carnibus, et pascebantur in achi. nus. Sed et Hebraeus ipse corruptus est: dicitur enim in AHU  , hoc est, in palude. Sed quia VAU littera apud Hebraeos, et IOD s
Abbreviated transcription (Latin):
ue igit̾ quia primꝰ apparuit.
ti sunc. ut in libro ꝑaliponie¬
non continet᷑: zara. id est ori¬
eus appellatus est.
ost uerba hec pecrauit
princeps uinarioꝵ regis
egipti. ubi nos posumꝰ pͥn¬
cĩpem umnariorũ: in hebreo
scriptũ habet masech. illud u̾¬
bum quod in nomine serui a¬
braham dudũ legimꝰ. quem
nos possumꝰ more nulgi uo
care picernã. Nec ule pute¬
tur officiũ: cum apd̾ reges
barbaros usq hodie maxime
dignitatis sit. regi pocłmn por¬
rexisse poete quoq de catanu¬
co ⁊ ioue scriptitent: ꝙ ama¬
siũ suũ huic officio mancipa
t ecce uitis rit.¬
in conspectu meo et in
uite tres fundi: ⁊ ipsa g̾mi¬
nans. Tres fundos tria flagel¬
la. ⁊ tres ramos siue ꝓpagĩes
hebreus sermo sigiñficat: q̃
ab illis uocant̾ sariagim.
t uidebar michi tria ca¬
istra condricoꝵ portare
in capite meo. Pro tribus ca¬
nistris condricoꝵ: tres cophi¬
nos farme in hebreo habet.
t ecce de Fluuio
ascendebant septem bo¬

Expanded text:
 quia primus apparuit, ti sunt, ut in libro Paralipomenon continetur, ZARA  , id est, oriens appellatus est. Post verba haec, peccavit princeps vinariorum regis Aegypti. Ubi nos posuimus, principem vinariorum, in Hebraeo scriptum habet MASEC  , illud verbum quod in nomine servi Abraham dudum legimus, quem nos possumus more vulgi 366 vocare pincernam. Nec vile putetur officium, cum apud reges barbaros usque hodie maximae dignitatis sit, regi poculum porrexisse: Poetae quoque de Catamitho et Jove scriptitent, quod amasium suum huic officio mancipat ecce uitis in conspectu meo, et ecce in uite tres fundi? Tria nans tres fundos. Tria flagella, et tres ramos, sive propagines, Hebraeus sermo significat, quae ab illis vocantur SARIGIM  . Et videbar mihi tria canistra chondritorum portare in capite meo. Pro tribus canistris chondritorum, tres cophinos farinae in Hebraeo habet. Et ecce de fluvio ascendebant septem bo
Abbreviated transcription (Latin):
nequaꝙͣ uagam turpituds̃e
sed lib̾os requirendo.
t ecce egressus est frat̾
eius: ⁊ dixit. ut quid di
uisa est propter te maceria:
maceria diuisionem aquila ⁊ sy¬
machus transtulerunt: quod he¬
braice dicit̾ phares. Ab eo igit᷑
q diuiserit menbranulam se¬
cundaꝵ: diuisionie nomen ac¬
cepit. Unde pharisei qui se qiͣ
iustos a ppło seꝑauant: diuisi
appellabant᷑.

Expanded text:
nequaquam vagam turpitudinem, nequaquam vagam turpitudinem, sed liberos requirendo. Et ecce egressus est frater ejus, et dixit, ut quid divisa est propter te maceria? maceria divisionem Aquila et Symmachus transtulerunt, quod Hebraice dicitur Phares. Ab eo igitur quod diviserit membranulam secundarum, divisionis nomen accepit. Unde Pharisaei, qui se quasi justos a populo separaverant, divisi appellabantur.
Abbreviated transcription (Latin):
bi. quando peperit eos. uerbũ
hebreũ hic pro loci uocabulo
positũ est: qd̾ aquila pro re
transtulit dicens. Et uocaũ
nomen eius selom. Et fcm̃
est ut mentiret᷑ in partu. Post
tit partus eius. Chazib. ergo
non nomen loci: sed mendaci¬
um dicit᷑. Unde ⁊ in alio loco
scriptũ est. Menciet᷑ opꝰ oliue:
id est fructũ oliua nõ faciet.
t consolatꝰ iudas
ascendit ad eos qui tou¬
debant oues eius: ip̃e et thi¬
ras pastor eius odollamites.
pro pastore amicus legit᷑. sed
u̾bum ambiguum est: quia
husdem litteris utrumq no¬
men scribit᷑. uerũ amicus. re.
pastor. roe. legit᷑.
t sedit ad portam enan:
transfert̾ in oculos. Non est
igit̾ nomen loci. sed est seu¬
sus. sedit in biuio siue in cõ¬
pito. ubi diligentius debet
uiator aspic̾e quod iter gra¬
diendi capiat .
ognouit autem iudas:
et dixit. Iustior est qm
filio meo. In hebreo habet.
lustificata est ex me. Non ꝙ
iusta fuerit : sed ꝙ comꝑati¬
one illius minus mali fecit.

Expanded text:
bi, quando peperit eum. Verbum Hebraeum hic pro loci vocabulo positum est, quod Aquila pro re transtulit, dicens: Et vocavit nomen ejus Selom. Et factum est ut mentiretur in partu postqutit 365 partus ejus. Chazbi ergo non nomen loci, sed mendacium dicitur. Unde et in alio loco scriptum est: Mentietur opus olivae, id est, fructum oliva non faciet . Et consolatus Judas ascendit ad eos, qui tondebant oves ejus: ipse, et Hiras pastor ejus Odollamites. Pro pastore, amicus legitur. Sed verbum ambiguum est, quia iisdem litteris utrumque nomen scribitur: verum amicus REE  , pastor ROE legitur. Et sedit ad portam Enam, ransfertur in oculos. Non est igitur nomen loci; sed est sensus: Sedit in bivio, sive in compito, ubi diligentius debet viator aspicere, quod iter gradiendi capiat. Cognovit autem Judas, et dixit: justior est illfilio meo. In Hebraeo habet, justificata est ex me: non quod justa fuerit, sed quod comparatione illius minus mali fecerit,
Abbreviated transcription (Latin):
est. Non uocabit᷑ nomẽ tuum
supplantator. hoc est iacob: s
uocabit᷑ nonien tuũ pͥnceps
cum deo. hoc est israel. Quõ
enim ego princeps sum: sic
⁊tu qui mecũ luctari potu¬
isti. princeps uocab̾is. Si au¬
tem mecũ qui deus sũ siue
angelus. qm̃ pleriq uarie ĩ¬
t̾pietant᷑. pugnare potiusti
quanto magis cum hoĩb. hoc
est cum esau. quem formida¬
re non debes: Illud autẽ qd̾
in libro nominũ int̾pretatur
israel. uir uidens deum. siue
mens uidens deum: omi pe¬
ne ẜmone detritũ. nõ tam ue¬
re qmͣ uolent᷑ michi int̾pre¬
tatum uidet᷑. Hic enĩ israel
ꝑhas litteras scribit̾. iod. sin.¬
res. aleph. lamech. qd̾ int̾pre¬
tat᷑ princeps dei. siue directus
uero uidens deum. hus licte
res. aleph. hẽ. ⁊ dicat᷑.ra.por¬

Expanded text:
est: Non vocabitur nomen tuum est: Non vocabitur nomen tuum supplantator, hoc est, Jacob: sed vocabitur nomen tuum princeps cum Deo, hoc est, Israel. Quomodo enim princeps ego sum: sic et tu, qui mecum luctari potuisti, princeps vocaberis. Si autem mecum qui Deus sum, sive Angelus quoniam plerique varie interpretantur, pugnare potuisti: quanto magis cum hominibus, hoc est cum Esau, quem formidare non debes! Illud autem, quod in libro Nominum interpretatur Israel, vir videns Deum, sive mens videns Deum, omnium pene sermone detritum, non tam vere, quam violenter mihi interpretatum videtur. Hic enim Israel  , per has litteras scribitres, aleph, lamech, quod interpretatur princeps Dei, sive directus vero videns Deum, his litterres, aleph, he, et dicat
Abbreviated transcription (Latin):
tuam ⁊ bñdicam tibi: minor
sum omni miscd̃ia tua. ⁊ om¬
ni ueritate tua qmͣ fecisti ꝓ
seruo tuo. Pro eo qd̾ nos posui¬
mus minor sum: aliud nesci¬
o quid qd̾ sensum turbet. in
Srecis ⁊ lacinis codicib conti¬
netur.
t dixit ei. Quod nomen
tibi: Qui ait. Iacob. Di¬
xit autem ei. Iamꝰ non uoca¬
bit̾ lacob nomen tuũ: s uo¬
cabit̾ noiũ tuũ ifraeł. Quia ĩ¬
ualusti cum deo: ⁊ cum hoĩ¬
bus ualebis. Iosephus et in
pͥmo antiquitatũ libro isrł
ideo appellatũ putat: ꝙ adu̾sũ
angelũ steterit ÷ quod ego di¬
ligent̾ excutiens: in hebreo ⁊¬
penitus inuenire non potui.
Et quid me necesse est opinio¬
nes quer̾e singuloꝵ: cum. etõ¬
imoaotiari. noĩs exponat ip̃e
qui posuit: Non uocabit᷑ in¬
quit nomen tuũ iacob: s is¬
rael erit nom̃ tuum. Quare
int̾pretat᷑ aquila. otiap ac¬
etasr. Sarith. enim qd̾ ab is¬
rael uocabulo deriuat᷑: prin¬
cipem sonat. Sensus itaq ħͥ

Expanded text:
tuam, et benedicam tibi: minor tuam, et benedicam tibi: minor sum omni misericordia tua, et omni veritate tua, quam fecisti pro servo tuo. Pro eo quod nos posuimus, minor sum, aliud nescio quid, quod sensum turbet, in Graecis et Latinis codicibus continetur. Et dixit ei: Quod nomen tibi? Qui ait, Jacob. Dixit autem ei: Jam non vocabitur Jacob nomen tuum, sed vocabitur nomen tuum Israel: quia invaluisti cum Deo, et cum hominibus valebis. Josephus in primo Antiquitatum libro, Israel ideo appellatum putat, quod adversum Angelum steterit: quod ego diligenter excutiens, in Hebraeo penitus invenire non potui. Et 357 quid me necesse est opiniones quaerere singulorum, cum etymologiam nominis exponat ipse qui posuit? Non vocabitur, inquit, nomen tuum Jacob, sed Israel erit nomen tuum. Quare? Interpretatur Aquila ὅτι Θεοῦ. SARITH   enim, quod ab Israel vocabulo derivatur, principem sonat. Sensus itaque
Abbreviated transcription (Latin):
lapidib fecerũt aceruũ: ⁊ come¬
d̾unt suꝑ eum. Et uocauit illũ
laban aceruus testimonii: ⁊ ia¬
cob uocauit illũ aceruis testis.
dicit᷑. a ad. uero testimonium.
Rursum lingna syra aceriis
gar. appellat᷑. testimoniũ se¬
ducha. Iacob igit᷑ aceruũ te ᷤ¬
cimonii hoc est galaad. lin¬
gua appellauit hebrea: laban
uero idipm̃ id est aceruũ tes¬
timonii. gar seduch. gentis
sue ẜmone uocauit. Erat eĩ
syrus: ⁊ antiquam lingua
parentũ: prouintie in qua
hĩtabat ẜmone mutau̾at.
t occurrerũt ei angeli d̾i.¬
Et dixit iacob: ut uidit
eos. Castra diui hec sunt. Et uo¬
cauit nomen loci eius castra.
ubi hic castra posita sunt. in
hebreo habet. manain. ut
sciamꝰ si qũ in int̾pretatũ in
alio loco ponit᷑: quem locum
significet. Et pulcre ad frẽm
iturus inimicũ: angelorũ se
comitantiũ excipit̾ choris.
t dixit iacob. Deus
prĩs mei ysaac. dñe qui
dixisti ad me reu̾tere in t̾raz

Expanded text:
lapidibus fecerunt acervum, et comelapidibus fecerunt acervum, et comederunt super eum. Et vocavit illum Laban acervum testimonii, et Jacob vocavit illum acervum testis. dicitur: AAD   vero testimonium. Rursum lingua Syra acervus IGAR appellatur: testimonium SEDUTHA  . Jacob igitur acervum testimonii, hoc est, GALAAD lingua appellavit Hebraea: Laban vero idipsum, id est, acervum testimonii, IGAR SEDUTHA, gentis suae sermone vocavit. Erat enim Syrus, et antiquam linguam parentum, provinciae, in qua habitabat, sermone mutaverat. Et occurrerunt ei Angeli Dei,et dixit Jacob ut vidit eos: Castra Dei haec sunt, et vocavit nomen loci ejus Castra. Ubi hic castra posita sunt, in Hebraeo habet MANAIM  ; ut sciamus, si quando non interpretatum in alio loco ponitur, quem locum significet. Et pulchre, ad fratrem iturus inimicum, Angelorum se comitantium excipitur choris. Et dixit Jacob, Deus patris mei Isaac, Domine, qui dixisti ad me, Revertere in terram
Abbreviated transcription (Latin):
pe hoc audito uirgas in cana¬
lib non ponebat: dicebat ut
futuros fetus unius coloris si¬
bi pecora ꝓcrearent. Et quid
plura : u̾sq ad uices decẽ sem¬
ꝑ a laban pecoris sui siue ia¬
cob mutata conditio est: ⁊ qd̾¬
cũq sibi pposu̾at ut nasceret᷑.
in colorem contͣriũ uertebat᷑.
Ne cui autem in sex anis de¬
cem pariendi uices incredibi¬
les uideant̾᷑: lege u̾gilium
in quo dicit᷑. bis grauide pe¬
cudes. Natura autem ytalica¬
rũ ouium ⁊ mesopotamie:
una esse tradit᷑.
t furata est rachel ydola
prĩs sui. ubi mĩc ydola
legimꝰ. in hebreo therafim.
scriptũ est: que aquila. Nop¬
ymagines int̾pretat᷑: hoc at̃
ideo : ut sciamꝰ quid in iu¬
laad mons diceret᷑: sed̾ ꝑ an¬
ticipatõem ut frequent᷑ di¬
ximꝰ. illo uocat᷑ nomĩe quo
Postea nũcupandus est.
am decem agnis. Idem
error qui supra. Numerus eĩ¬
pro agnis legendus.
t dixit iacob frĩbus suis.
Colligamꝰ lapides. Et cong̾gatis

Expanded text:
pe hoc audito, virgas in canape hoc audito, virgas in canalibus non ponebat, dicebat, ut futuros fetus unius coloris sibi pecora procrearent. Et quid plura? usque ad vices decem semper a Laban pecoris sui, sive Jacob, mutata conditio est. Et quodcumque sibi proposuerat ut nasceretur, in colorem contrarium vertebatur. Ne cui autem in sex annis decem pariendi vices incredibiles videantur, lege Virgilium , in quo dicitur: bis gravidae pecudes. Natura autem Italicarum ovium et Mesopotamiae una esse traditur. Et furata est Rachel idola patris sui. Ubi nunc idola legimus, in Hebraeo THERAPHIM   scriptum est, quae Aquila imagines, interpretatur. Hoc autem ideo, ut sciamus quid in Julaad mons diceretur, sed per anticipationem, ut frequenter diximus, illo vocatur nomine, quo postea nuncupandus erat.am decem agnis . Idem error qui supra, numerus pro agnis legendus. Et dixit Jacob fratribus suis: Colligemus lapides, et congregatis
Abbreviated transcription (Latin):
u̾bi hebraici nisi cͥcuitu ex¬
prim̾e non possum. Ia amẽ¬
na. enim ꝓprie dicit᷑ excremꝰ
in coitu calor. quo corpꝰ om¬
ne concutit᷑: ⁊ patranti uo¬
luꝑtati uicinus est fimis.
t pat̾ uest̾ mentitꝰ
est michi÷ ⁊ mutauit m̃¬
cedem meam decem uicibus:
⁊ non dedit ei deus ut nocet
michi. Si dixerit hoc uariũ
pecus erit merces tua: nas¬
cet᷑ om̃e pecus uariũ: et si
dix̾it unius coloris erit mer¬
ces tua: nascet᷑ omne pecus
unius coloris. Pro eo ꝙ nos
posiumꝰ. mutauit m̾cedem
meam decem uicibus: septu¬
agiuta int̾pretes posuerunt
decem aguis: nescio qua opĩo
ne ducti: cum u̾bum hebray¬
cũ moni. nimerũ magis qmͣ
agnos sonet. Deniq ⁊ ex con¬
sequentib hic magis sensus
probat᷑ : ꝙ ꝑ singulos fetus sꝑ
laban conditionem mutaui̾t.
Si uidebat uariũ nasci pecus.
post fetum dicebat. uolo ut ĩ
futuro michi uaria nascant᷑:
rursũ cum uidisset unius co¬
loris nasci pecora. iacob quip¬

Expanded text:
verbi Hebraici nisi 355 circumitu exverbi Hebraici nisi 355 circumitu exprimere non possum. JEAMENA enim proprie dicitur extremus in coitu calor, quo corpus omne concutitur, et patranti voluptati vicinus est finis. Et pater vester mentitus est mihi, et mutavit mercedem meam decem vicibus, et non dedit ei Deus ut noceret mihi. Si dixerat, hoc varium pecus erit merces tua, nascebatur omne pecus varium; et si dixerat: unius coloris erit merces tua, nascebatur omne pecus unius coloris. Pro eo quod nos posuimus, mutavit mercedem meam decem vicibus, Septuaginta interpretes posuerunt, decem agnis, nescio qua opne ducti, cum verbum Hebraicum, MONI   numerum magis quam agnos sonet. Denique et ex consequentibus hic magis sensus probatur, quod per singulos fetus semper Laban conditionem mutaverit. Si videbat varium nasci pecus, post fetum dicebat, volo ut in futurum mihi varia nascantur. Rursum cum vidisset unius coloris nasci pecora Jacob quip
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet transtulerũt. Quod aut̃
dicit scriptura: hoc est iacob
prudens ⁊ callidus. iusticia et
equitatem etiam in noua ar¬
te ẜuabat. Si enim omne ᷤ ag¬
nos ⁊ hedos uarios pecora ꝓcrẽ¬
assent ÷ erat aliqua suspitõ do¬
li: ⁊ aꝑte huic rei laban mui¬
dus contraisset. Ergo ita om¬
na temperauit. ut ⁊ ip̃e fruc¬
tum sui laboris acciꝑet: ⁊ la¬
ban non penitus spoliaret᷑. Si
quando oues ⁊ capre pͥmo tem¬
pore ascendebant᷑: quia meli¬
or uernus est fetus. aute ip̃as
ponebat uirgas ut uaria sobo¬
les nasceret᷑: quecũq autem
oues ⁊ capre sero querebant
marem. aute harũ ocłos nõ
ponebat: ut unius colori s pe¬
cora nascerent̾ ⁊ quicquid pͥ¬
mũ uascebat᷑ suũ erat: quia
discolor ⁊ uariũ erat: quic¬
quid postea laban: iinius e¬
nim tam in ugro qmͣ in al¬
bo coloris pecus oriebat᷑. In eo
autem loco ubi scriptũ est.
ut concipent in uirgis. ⁊ in
hebreo habet. iaamena. iĩ

Expanded text:
pertinet, transtulerunt. Quod autem pertinet, transtulerunt. Quod autem dicit Scriptura, hoc est: Jacob prudens et callidus justitiam et aequitatem etiam in nova arte servabat. Si enim omnes agnos et haedos varios pecora procreassent, erat aliqua suspicio doli, et aperte huic rei Laban invidus contraisset. Ergo ita omnia temperavit, ut et ipse fructum sui laboris acciperet, et Laban non penitus spoliaretur. Si quando oves et caprae primo tempore ascendebantur, quia melior vernus est fetus, ante ipsas ponebat virgas, ut varia soboles nasceretur. Quaecumque autem oves et caprae sero quaerebant marem, ante earum oculos non ponebat, ut unius coloris pecora nascerentur. Et quidquid primum nascebatur, suum erat, quia discolor et varium erat: quidquid postea, Laban: unius enim tam in nigro, quam in albo, coloris pecus oriebatur. In eo autem loco ubi scriptum est, ut conciperent in virgis: in Hebraeo habet JEAMENA  . Vim
Abbreviated transcription (Latin):
ri: ⁊ quintilianꝰ in ea cõtro¬
ũsia in qua acrusat̾ matrona
ꝙ ethiopem peperit: pro defen¬
sione illius argumentet᷑: hãc
conceptuũ esse naturam: qmͣ
supra diximꝰ Postqmͣ auten
nati fuerant hedi ⁊ agni ua¬
ru ⁊ discolores ex albis ⁊ uni¬
us coloris gregib: seꝑabat il¬
los iacob.⁊ procul esse facie¬
bat a pristino grege: si qui
autem nascebant᷑ unius co¬
loris. id est albi siue iigri: tͣ¬
debat ĩ manu filioꝵ laban.
t ponebat uirgas qͣs disco
riau̾at in canalib ubi ef¬
fundebant̾ aque: ⁊ uemiebat᷑
ad potandũ contͣ pecora ut cõ¬
ciꝑent eo tempore cum ueni¬
rent ad potandũ : ⁊ concipie¬
bant pecora contra uirgas ia¬
re in canalibus ad concipiend̾
in eis: ⁊ in serotinis ouib ñ
ponebat. Et fiebant serotina
taban: ⁊ temporanea iacob.
oc in septuaginta int̾p̃¬
tibus non habet᷑: sed pro
serotinis ⁊ temporaneis: alud
nescio quid qd̃ ad sensum nõ

Expanded text:
ri: et Quintilianus in ea controri: et Quintilianus in ea controversia, in qua accusabatur matrona quae Aethiopem pepererit, pro defensione illius argumentetur, hanc conceptuum esse naturam, quam supra diximus. Postquam autem nati fuerant haedi, et agni varii et discolores ex albis et unius coloris gregibus, separabat illos Jacob, et procul esse faciebat 354 a pristino grege. Si qui autem nascebantur unius coloris, id est, albi, sive nigri, tradebat in manus filiorum Laban: et ponebat virgas quas decoat in canalibus, ubi effundebatur aqua, et veniebant ad puteum contra pecora, ut conciperent eo tempore, cum venirent ad potandum. Et concipiebant pecora contra virgas Jare in canalibus ad concipiendum in eis, et in serotinis ovibus non ponebat; et fiebant serotina Laban, et temporanea Jacob. Hoc in Septuaginta Interpretibus non habetur, sed pro serotinis et temporaneis, aliud nescio quid, quod a sensum non
Abbreviated transcription (Latin):
cit colorem: ut ubicũq ĩ uir¬
ga corticeni reliquisset. anci¬
quus ꝑman̾e̾t ⁊ color: ubi ue¬
ro tulisset corticem. color cau¬
didus panderet᷑. Obẜuabat er¬
So iacob: ⁊ tempore quo ascen¬
debant̾ pecora. ⁊ post calorẽ diei
ad potandũ auida ꝑgebat᷑. dis¬
colores uirgas ponebat ĩ cana¬
libus. ⁊ admissis arietib ⁊ yitis.
in ipa potandi aiuditate oues
⁊ capras faciebat ascendi: ut ex
duplici desiderio dum auide bi¬
bunt.⁊ ascendunt̾ a marib : ta¬
les fetus conciꝑent. quales um¬
bras arietũ ⁊ yitoꝵ desuꝑ ascen¬
dentiũ in aquarũ speculo ꝯtẽ¬
plabant᷑. Ex uirgis enim in ca¬
nalib positis: uarius erat eci¬
am ymaginũ color. Nec mirũ
hanc in conceptu feminaꝵ esse
naturã: ut quales ꝑspex̾int si¬
ue mente ꝯceꝑint in extremo
uoluptatis estu que concipiũt.
talem sobolem ꝓcreent: cum
hoc ip̃m etiam in cquarũ gre¬
gib apud yspanos dicat᷑ fie¬

Expanded text:
cit colorem, ut ubicumque in vircit colorem, ut ubicumque in virga corticem reliquisset, antiquus permaneret color: ubi vero tulisset corticem, color candidus panderetur. Observabat ergo Jacob et tempore, quo ascendebantur pecora, et post calorem diei ad potandum avida pergebant, discolores virgas ponebat in canalibus, et admissis arietibus et hircis, in ipsa potandi aviditate, oves et capras faciebat ascendi, ut ex duplici desiderio, dum avide bibunt, et ascenduntur a maribus, tales fetus conciperent, quales umbras arietum et hircorum desuper ascendentium in aquarum speculo contemplabantur. Ex virgis enim in canalibus positis, varius erat etiam imaginum color. Nec mirum hanc in conceptu feminarum esse naturam, ut quales perspexerint, sive mente conceperint in extremo voluptatis aestu, quae concipiunt, talem sobolem procreent: cum hoc ipsum etiam in equarum gregibus apud Hispanos dicatur fie
Abbreviated transcription (Latin):
uarias tam oues qmͣ capras:
⁊ trade in manu filioꝵ tuoꝵ:
rursũ ex utroq grege alba ⁊
igra pecora. id est ũnus colo¬
ris: da michi. Si quid igit᷑ ex
albis ⁊ nigris que uinus colo¬
ris sunt. uariũ uacum fuerit:
meũ erit: si quid uero unius
coloris : tuum. Rem nõ diffi¬
cilem postulo. Tecum facit na¬
tura pecorũ: ut alba ex albis.⁊
nigra uascant᷑ ex igris: me¬
cum iusticia mea: dum deus
huilitatem meam respicit et
laborem. Optionẽ laban data
libent̾ arripuit: ⁊ ita ut iacob
postulabat faciens. trium die¬
rum iter int̾ iacob ⁊ suos fili
os separauit: ne quis ex uici¬
nitate pecoris nasceret᷑ dolus.
Itaq iacob nouam strofam
cõmentatꝰ est: ⁊ contͣ naturã
albi ⁊ nigri pecoris naturali
arte pugnauit. Tres eĩ iuir¬
gas populeas ⁊ amigdalinas.⁊
mali granati. qmͣꝙͣ septuagĩ¬
ta. styracinas ⁊ nucras et pla¬
tauinas habeant. ex parte de¬
corticans: uariũ uirgarũ fe¬

Expanded text:
varias, tam oves quam capras, varias, tam oves quam capras, et trade in manus filiorum tuorum. Rursumque ex utroque grege, alba et nigra pecora, id est, unius coloris, da mihi. Si quid igitur ex albis et nigris, quae unius coloris sunt, varium natum fuerit, meum erit: si quid vero unius coloris, tuum. Rem non difficilem postulo. Tecum facit natura pecorum, ut alba ex albis, et nigra nascantur ex nigris: mecum erit justitia mea, dum Deus humilitatem meam respicit et laborem. Optionem Laban datam libenter arripuit, et ita ut Jacob postulabat faciens, trium dierum iter inter Jacob et filios suos separavit, 353 ne quis ex vicinitate pecoris nasceretur dolus. Itaque Jacob novam stropham commentus est, et contra naturam albi et nigri pecoris, naturali arte pugnavit. Tres enim virgas, populeas et amygdalinas et maligranati, quamquam Septuaginta styracinas et nucinas et plataninas habeant, ex parte decorticans, varium virgarum fe
Abbreviated transcription (Latin):
t post hoc peꝑit
filiam : ⁊ uocauit nom̃
eius dyna. Hec transfert̾ in
causam qmͣ significantius
gii enim in sychuis causa
extitit. Post filios: ⁊ parentũ
ponenda sunt nomĩa. Lia in
t̾pretat᷑ laborans: rachel omiͦ
Cuius filius ioseph. ab eo ꝙ
sibi alium addi mat̾ optaue¬
rat: uocat᷑ augm̃tum.
ransibo in uniu̾so pecore
tuo hodie. Separa inde
onine pecus uarium et disco¬
lorem. ⁊ omne pecus unius co¬
loris in agnis. ⁊ uariũ ⁊ disco¬
lorem in capris: ⁊ erit m̾ces
meaz et respondebit michi
iusticia mea coram te. Om
ne in quo non fuerit uari¬
um ⁊ discolor in capris ⁊ in
agnis. Furtũ erit apud me: et
cet̾a. Multũ apud septuaginta
int̾pretes confusus est sensus:
⁊ usq in presentem diem nul¬
lũ potui inuenire nostroꝵ: qui
ad liquidũ quid in hoc loco di¬
ce̾tur expon̾et. uis inquit ia¬
cob.ane seruire tibi etiam ali¬
os septem aunos: Fac qd̃ pos¬
culo. Se para om̃s discolores ⁊

Expanded text:
Et post haec peperit Et post haec peperit filiam, et vocavit nomen ejus Dina  . Haec transfertur in causam, quam significantius gii enim in Sicimis causa exstitit. Post filios, et parentum ponenda sunt nomina. LIA  , interpretatur laborans. RACHEL  , ovis, cujus filius IOSEPH  , ab eo quod sibi alium addi mater optaverat, vocatur augmentum. Transibo in universo pecore tuo hodie: separa inde omne pecus varium et discolor: et omne pecus unius coloris in agnis et varium et discolor in capris, erit merces mea: et respondebit mihi justitia ne in quo non fuerit varium et discolor in capris, et in agnis, furtum erit apud me, et caetera. Multum apud Septuaginta Interpretes confusus est sensus, et usque in praesentem diem nullum potui invenire nostrorum, qui ad liquidum quid in hoc loco diceretur, exponeret. Vis, inquit, Jacob, me servire tibi etiam alios septem annos, fac quod postulo. Separa omnes discolores et
Abbreviated transcription (Latin):
am: uiro meo. Et uocauit
nomen eius ysachar.&. oiri¬
oaotian. huius noĩs septua¬
ginta int̾pretes edid̾unt. est
merdes. Non igit᷑ ut pleriq
addito prouom̃e melle legñt¬
estimandũ est ita scriptũ esse
quod est merces: sed totu no¬
men int̾pretat᷑ est m̃ces. Is
quippe dicit᷑ est: ⁊ sachar m̾
ces. Hoc autem ideo: quia mã¬
dragoris filii ruben. introitu
qui racheli debebat᷑ ad se uiri
emerat. Sequit᷑.
t concepit adhuc lya: et
peperit filium sextũ ia¬
cob̾. Et dixit lya. Dotauit me
deus dote bona: in hoc tempo¬
re. Hĩtabit mecum uir meus:
quia peperi ei sex filios. ⁊ uo¬
cauit nomen eius zabulon.
ubi nos posuimꝰ habitabit
mecum. ⁊ septuagnita int̾¬
pretati sunt diliget me: in
hebreo habet. ielbulem. Et
est sensus. Quia sex filios ge¬
nui iacob. proptea iam secu¬
ra sum: hĩtabit enim mecũ
uir meus: ⁊ filius meus uo¬
cetur hĩtacł̾m. Male igit᷑ et
uiolent̾ in libro nominũ. za¬
bulon fluxus noctis int̾p̾tat᷑.

Expanded text:
am viro meo: et vocavit nomen ejus Issachar. Etymologiam hujus nominis Septuaginta Interpretes ediderunt, est merces. Non utique, ut plerique addito pronomine male leguntestimandum est ita scriptum esse, quod est merces, sed totum nomen interpretatur, est merces. Is quippe dicitur est, , et SACHAR  , merces. Hoc autem ideo, quia mandragoris filii Ruben introitum, qui Racheli debebatur, ad se viri emerat. Sequitur: Et concepit adhuc Lia, et peperit filium sextum Jacob, et dixit Lia, Dotavit me Deus dote bona: In hoc tempore habitabit mecum vir meus, quia peperi ei sex filios: et vocavit nomen ejus Zabulon. Ubi nos posuimus, habitabit mecum, et Septuaginta interpretati sunt, 352 diliget me: in Hebraeo habet JEZBULENI  . Et est sensus, quia sex filios genui Jacob, propterea jam secura sum: habitabit enim mecum vir meus. Unde et filius meus vocatur habitaculum. Male igitur et violenter in libro Nominum, Zabulon, fluxus noctis interpretatur.
Abbreviated transcription (Latin):
biam que nũc uocat᷑. era airi¬
tur autem unus ex posteris
abrahe qui appellabat᷑ ãser.
duxisse adu̾sum lybiam ex̃¬
citum: ⁊ ibi uctis hostib con¬
sedisse : eiusq posteros ex no¬
mĩe ataui affricã nũcupas¬
se. Huius rei testis est alexã¬
der qui dicit᷑ polyhistor. ⁊ deo¬
demus cognomento malchuᷤ.
greco ẜmoue barbaram his¬
toriam texentes. Quod autẽ
ait. ⁊ filii dadan fuerunt as¬
sur. ⁊ latosim.⁊ laomim. et
assuri. in negociatores trans¬
ferri putant latosim. eris ⁊¬
ferriq metalla cudentes. lao¬
principes multaꝵ tribuũ at¬
qr ppłoꝵ. Alii ab hoc assurim
uocatos syros esse ꝯtendunt:
⁊ a plerisq filus abrahe ex ce¬
thura occupatas indie regio

Expanded text:
biam, quae nunc vocatur Εὐδαbiam, quae nunc vocatur Εὐδαtur autem unus ex posteris Abrahae, qui appellabatur Opher, duxisse adversus Libyam exercitum, et ibi victis hostibus consedisse, ejusque posteros ex nomine atavi Africam nuncupasse. Hujus rei testis est Alexander, qui dicitur Polyhistor, et Cleodemus cognomento Malchus, Graeco sermone barbaram historiam retexentes. Quod autem et filii Dadan fuerunt Assurim, et Latusim, et Loomim, et Assurim, in negotiatores transferri putant, Latusim aeris ferrique metalla cudentes, Looprinceps multarum tribuum atque populorum. Alii ob hoc Assurim, vocatos Syros esse contendunt, et a plerisque filiis Abrahae ex Cetura, occupatas Indiae regio
Abbreviated transcription (Latin):
arabici uestimenti: quo mu¬
lieres prouincie illius uelãt᷑.
t adiecit abra¬
ham. ⁊ accepit uxorem:
⁊nomen eius cethura. Et pe¬
perit ei zaniram.⁊ iecxan.
⁊ sue. Et iecxan. genuit sã¬
bã.⁊ dadan. Et filu dadan:
fuerunt asurim. ⁊ latosim.
⁊ laomim. Et filii madian:
⁊ abida. ⁊ aledea. Oñs hu fi¬
lu cethure. Et de dit abrahã
umũsa que habuit ysaac:
Filus autem ꝯcubinaꝵ quas
habuit dedit mun̾a. Et diui¬
sit eos ab ysaac filio suo cũ
ad huc uiu̾et: in oriente ad
t̾ram orientalem. Cethura
hebreo ẜmone copulata int̾pre¬
tat᷑ aut iuncta: quam ob cau¬
sam suspicant᷑ hebrei mutato
nouñc candem esse agar: que
sara mortua de ꝯcubina tran¬
sierit in uxorem: ⁊ uidetur depo¬
siti iam abrahe excusari etas:
ne seuex post mortem uxoris
uetule. nouis arguat̾ nuptus
lasciuisse. Nos qd̾ incertũ est
relinqñtes. hoc dicimꝰ: ꝙ de
cethura nati filu abraham.2
iuxta ystoricos hebreoꝵ occu¬

Expanded text:
Arabici vestimenti, quo muArabici vestimenti, quo mulieres provinciae illius velantur. Et adjecit Abraham, et accepit uxorem, et nomen ejus Cetura: et peperit ei Zamram, et Jecsan, et Sue. Et Jecsan genuit Saba et Dadan. Et filii Dadan fuerunt Asurim, et Latusim, et Laomim. Et filii Madian, et Abida, et Aledea. Omnes hi filii Ceturae. Et dedit Abraham universa quae habuit Isaac. Filiis autem concubinarum, quas habuit, dedit munera, et dimisit eos ab Isaac filio suo, cum adhuc viveret in Oriente, ad terram orientalem. Cetura Hebraeo sermone copulata interpretatur, aut juncta . Quam ob causam suspicantur Hebraei, mutato nomine, eamdem esse Agar, quae, Sara mortua, de concubina transierit in uxorem. Et videtur decrepiti jam Abrahae excusari aetas, ne senex post mortem uxoris suae vetulae, novis arguatur nuptiis lascivisse. Nos quod incertum est relinquentes, hoc dicimus, quod de Cetura nati filii Abraham, 344 juxta historicos Hebraeorum occu
Abbreviated transcription (Latin):
cam sororẽ suam ⁊ sb̾stã¬
clam eius. ⁊ seruũ abraham:
breo habet. et dimiserunt re¬
beccã sororẽ suam ⁊ mitricem eiꝰ
⁊ seruũ abrahe.⁊ uiros illiꝰ. De¬
cens quippe erat. ut ad nuptias
absq parentib uirgo ꝓficiscẽs:
nutricis solatio foueret᷑.
t ip̃e hĩtabat in t̾ra austͥ.¬
et egressus est ysaac ex̾¬
ceri in campo ad uesꝑam. T̃¬
ram austri gerarã significat:
unde a patre ad ĩmolandu
quondã fuerat abductꝰ. Qd̾
autem ait. ⁊ egressus est ut
exerc̾etur in campo. qd̃ gre¬
breo legit᷑. Et egressus est
ysaac ut loqueret᷑ in agro:
mnclinante iam uespera. Sig¬
nificat autem scd̾m illud ꝙ
dñs solus orabat in monte:
eciam ysaac qui in typo dni
fuit. ad orationẽ quasi iuru
iustum domũ egressum ⁊
uel nona hora. uel ante solis
occasum: sꝑitales deo uictĩas
obtulisse.¬
t tulit theristrũ: et ope¬
ruit se. Theristrũ palli¬
um dicit᷑. genus etiam nũc

Expanded text:
cam sororem suam, et substancam sororem suam, et substantiam ejus, et servum Abraham, braeo habet: Et dimiserunt Rebeccam sororem suam, et nutricem ejus, et servum Abrahae, et viros illius. Decens quippe erat, ut ad nuptias absque parentibus virgo proficiscens, nutricis solatio foveretur. Et ipse habitabat in terra Austriet egressus est Isaac exerceri in campo ad vesperam. Terra Austri, Geraram signat, unde a patre ad immolandum quondam fuerat adductus. Quod autem ait, Et egressus est, ut exerceretur in campo, quod Graebraeo legitur: Et egressus est Isaac, ut loqueretur in agro, inclinante 343 jam vespera. Significat autem secundum illud, quod Dominus solus orabat in monte, etiam Isaac, qui in typo Domini fuit, ad orationem, quasi virum justum domo egressum: et vel nona hora, vel ante solis occasum, spirituales Deo victimas obtulisse. Et tulit theristrum, et operuit se. Theristrum pallium dicitur, genus etiam nunc