comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
conlocauit cũ ipsis nouẽ ordinib an¬
geloꝵ: Qui habitare feccit sterple in
domomatris filioꝵ ladantẽ : Steiblis
hoc ẽ sc̃a ecclesia unde in ꝓph&adi¬
cit: haare sterelis &c&era: In primi¬
tus sterelis fuit sc̃a ecclesia quia non
generabat filitis isi paucos: sinago¬
ga habuit u frũ dm̃ Sed tam̃ paucos
generabit: postea ecclesi a qus antea
sterelis fuerat : inunadie ueldi
sunt isti aut quis genuit illos mihis
focc mihi spaciuꝰ & urbes ubi habra
Ei dñs dix̃ egofoccia : In omnẽ ter
ex it sonus eoꝵ hoc ẽ in toto mund
qui habitare feccit sterele indom
hoc ẽ mecclesia : &ipsãe sterelis
& ipsa ẽ mater : &ipsisunt & filii &
in sem& ipsa habitat: hoc ẽ unitas
ecclesia unares ẽ & multa m̃br
sed unũ corpus multi sunt ut pau¬
lus dicit & ibi laabitur in semaip¬
conrinor propha te os¬
tendente sut ꝯtie ineo.
HIS CORICX NAURAIVN
xellecantur
N&itu isrł deaegyptodon:
ia cobdepopulo barbotro. istepsal

Expanded text:
inibus angelorum. Qui habitare facit sterilem in domo, matrem filiorum laetantem. Sterilis, hoc est, sancta Ecclesia. Unde in propheta dicit: Laetare sterilis, etc. . Primitus sterilis fuit sancta Ecclesia: quia non generabat filios, nisi paucos: Synagoga habuit virum Deum, sed tamen paucos generavit . Postea Ecclesia, quae ante sterilis fuerat, in uno die vel duobus, eta dicit: Qui sunt isti, aut quis genuit illos mihi ? Fac mihi spatium et urbes ubi habitem. Et Dominus dixit: Ego faciam . In omnem terram exivit sonus eorum, hoc est, in toto mundo. Qui habitare facit sterilem in domo, hoc est, in Ecclesia. Et ipsa est sterilis, et ipsa est mater, et ipsi sunt filii, et in semetipsa habitat. Hoc est, unitas Ecclesiae, una res est, et multa membra: sed unum corpus multi sunt, ut Paulus dicit, et ibi laetabitur in semetipcontinet prophetae, ostendentis ut quae in eo historice narrantur, telligantur. In exitu Israel de Aegypto, domus Jacob de populo barbaro. Iste psal
Abbreviated transcription (Latin):
salutar &uum : Siligenteste :
pauperẽ uocat : cuiuscura inpa¬
ternae piaetectis amore consistit:
Adiutor m̃s & protector meus es
tu: dr̃ meus naetardaueris.:
Hic enim pccssionis tẽpore disci¬
pulo dixit . Quod feccis: fac
celerius : Scilic& ut passionẽ
corporisuelox resurectionis
adiutoriũ prȩuenir&: quiuul¬
neratus ẽ. propt̃ peccata nr̃a :
tresussixit. propt̃iustificatio¬
nẽ nostram: Ipse nobis nunc
ccuxiliũ intẽpore. tribulaci¬
onis: miserationẽ solita largia¬
tur
Utcum scĩscius &ultantes eum mag¬
nificare : cdque x tollere uale¬

Expanded text:
salutare tuum. Diligentes te: salutare tuum. Diligentes te: pauperem vocat: cujus cura in paternae pietatis amore consistit. Adjutor meus, et protector meus es tu, Deus meus, ne tardaveris. Hinc enim passionis tempore discipulo dixit: Quod facis fac celerius ; scilicet ut passionem corporis velox resurrectionis adjutorium praeveniret. Qui vulneratus est propter peccata nostra, et resurrexit propter justificationem nostram: ipse nobis nunc auxilium in tempore tribulationis miseratione solita largiatur, ut cum sanctis ejus exsultantes, eum magnificare atque extollere vale
Abbreviated transcription (Latin):
incdiutoriũ meũ inten¬
adiutorium. Xp̃rest : Quinunc
patris ccuxiliũ postulaet: ad con¬
futandos eos quisibi coduersantur
Confundantur & reuereantur
quiqrunt conimãmeam. ut ccuse¬
rant ecõ : In hocenim consundan¬
tur: cũ eum cuius animã ccuferre
uoluerunt: resursixisse cognas.¬
cunt : Auestantur r&rorsum&
erubescant: qui uolunt mihimalꝰ
Nonin mutentur in resursectione
cũ sc̃ĩs : Sedr&ror sum c̃ uersi
erubescenter: Quia queut ho¬
minẽ iudi cauerunt: iudicare
utdm̃ cernunt: Auestantur
staetim erubescentes quidi¬
cunt mihi euge euge. In ridentium
hȩcuox est quetcdeos refertur qui
dicebant: Si filiur dĩes descende
decruce &iterum: Confid& in
dm̃ : liber& eum siuult: Postim¬
piorũ uero penã codgloriã con¬
uest& urbecctorũ: Exultent
& lȩtentur inte omnes quiqr¬
reñte : Quiꝑ lacrimas pęni¬
tentiȩ. tequimisericorses re¬
quirunt : Et dicant. semꝑmag¬
nific&ur dñs: Acceptam dul¬
gentia delictoꝵ: qui diligunt

Expanded text:
in adjutorium meum intenadjutorium Christus est, qui nunc Patris auxilium postulat ad confutandos eos, qui sibi adversantur. Confundantur et revereantur qui quaerunt animam meam, ut auferant eam. In hoc enim confunduntur, cum eum cujus animam auferre voluerunt, resurrexisse cognoscunt. Avertantur retrorsum, et erubescant qui volunt mihi mala. Non immutentur in resurrectione cum sanctis, sed retrorsum conversi erubescentes: quia quem ut hominem judicaverunt, judicare ut Deum cernunt. Avertantur statim erubescentes: qui dicunt mihi euge, euge. Irridentium haec vox est, quae ad eos refertur qui dicebant: Si Filius Dei es, descende de cruce; et iterum: Confidit in Deum: liberet eum, si vult . Post impiorum vero poenam, ad gloriam convertitur beatorum. Exsultent et laetentur in te omnes qui quaerunt te. Qui per lacrymas poenitentiae te, qui misericors es, requirunt. Et dicant semper: magnificetur Dominus. Accepta indulgentia peccatorum. Qui diligunt
Abbreviated transcription (Latin):
dñi quidsimile flumina & montes:
sed qm̃ deꝑfectis scĩs dicit non dixit
ribuli plaudant manissimul: Sed
flumina plaudant manissimul:
Uid& cordinem moueaturmare &
totisorbis: Flumina plaudant ma¬
nusimul: Montes nihilominus
quiad sũ mã iusticiã ꝑuener̃ Dica¬
mus & alit̃ moueatus mare quodan.¬
tefuerant inmon tẽ. Moueatur
In aduentux pĩ. moueaturmare
lamdiximus hocẽ lex morsi flu.¬
mina plaudant manusimul hoce
prophete: Montes &ultabunt
conspectudñ hocẽ a postoliqm̃ uen

Expanded text:
Domini. Quid simile flumina et montes? Domini. Quid simile flumina et montes? Sed quoniam de perfectis sanctis dicit, non dixit, rivuli plaudent manu simul: sed, flumina plaudent manu simul. Videte ordinem: Moveatur mare, et totus orbis. Flumina plaudent manu simul. Montes nihilominus, qui ad summam justitiam pervenerunt. Dicam et aliter: Moveatur mare, quod ante fuerat immotum, moveatur in adventu Christi. Moveatur mare, jam diximus, hoc est, lex Moysi. Flumina plaudent manu simul, hoc est, prophetae. Montes exsultabunt a conspectu Domini, hoc est, apostoli, Quon
Abbreviated transcription (Latin):
littera intellegunt. Fluminauentrẽ
habent flumi nauocesbabent flumina
pedes habent flumina manhabent:
Dicataliquis nõ ẽ. Scriptũ deuente
depedibus Sed dico tibi ex unomen¬
bro intellegimus & ca&era noneñ
possumus intellegeremanus sine pe¬
dibus sineuentresine menbrõs
cacteris. Flumin a plaudant ma¬
nusimul: flumina quȩ biberunt
defonteihũ: Me inquiddere¬
linquerunt fontemaqua euiuae
Flumina ipsede fontex pĩcurrunt
Illefonsẽ nos flumma sumus Sita
sunt ribuli sunt: Aliiuero torrentes
sunt qui sunt torrentes quiadho¬
samhabent aquas & temptatione
ueniente siccantur: Fluminaplau.¬
dant manissimul non ẽ unum flum̃
plura sunt flumina quod sc̃ĩ sunt tot¬
& flumina sunt. Sedista flumina
non habent int̾se dessensionem.
ra flumina plaudant manussimul
Propterca dic̃ & ipseinuuangelio:
quisititueniat & bibat & fluentin¬
quid flumina deuentre eius
Montes exultabunt in conspectu.

Expanded text:
litteram intelligunt: flumina ventrem litteram intelligunt: flumina ventrem habent: flumina voces habent: flumina pedes habent: flumina manus habent. Dicat aliquis: Non est scriptum de ventre, de pedibus. Sed dico tibi: ex uno membro intelligimus et caetera. Non enim possumus intelligere manus sine pedibus, sine ventre, sine membris caeteris. Flumina plaudent manu simul. Flumina quae biberunt de fonte Jesu. Me, inquit, dereliquerunt fontem aquae vivae . Flumina ipsa de fonte Christi currunt. Ille fons est; nos flumina sumus: si tasunt, rivuli sunt. Alii vero torrentes sunt. Qui sunt torrentes? Qui ad horam habent aquas, et, tentatione veniente, siccantur. Flumina plaudent manu simul. Non est unum flumen, plura sunt flumina. Quot sancti sunt, tot et flumina sunt. Sed ista flumina non habent inter se dissensionem. ra. Flumina plaudent manu simul. Propterea dicit et ipse in Evangelio: Qui sitit, veniat et bibat, et fluent, inquit, flumina de ventre ejus . Montes exsultabunt in conspectu
Abbreviated transcription (Latin):
A ut abeatis sermonẽ corncã. ut ha¬
beatis uirtutẽ Uultisscire qm̃
cornusemꝑ inbonam partẽponitꝰ :
gimus in leuitigo nullũ animal
offeratur nisi quod cum que cornu¬
lumẽ Triagenera Animalium
fferuntur: Bosquicornuhabet
Qecries qui cornua hab& Et hir¬
squicor nua hab& sinecausa pui¬
easdicitur Utnullumofferatur
animal nisi quod cornutumẽ Etnos
ergo quandiuhabemus cornumere¬
mur uistima e ẽdĩ Siaut̃ cornum.
nrm̃ fuerit excussum quasi debiles.
sumus & in sacerdo tisdĩ uenire non
possumus Moueatur mare &ple¬
nitudo eius. moueatur mare & mare
Aquae mutantur indulcis. Deniq
& mirramutata ẽ & facta ẽ indulcẽ
saborem A quã illa mamara non fe¬
cit aliud dulce nisilignum crucis.
quod missumerat in ea. Mihi uide¬
tur a marũ mare lexc̃t morsi hocẽ
quoddicitur mrrsa hocẽ amara
Hȩc amara aqualegis ueteris accepit
lignum. crucis & effecta ẽ dulcis:
Flumina plccudent manussi mul
Interrogemus iud eos qui secundum.

Expanded text:
am, ut habeatis virtutem. Vultis scire quoniam cornu semper in bonam partem ponitur. Legimus in Levitico: Nullum: animal offeratur, nisi quodcumque cornutum est. Tria genera animalium offeruntur: bos, qui cornu habet, et aries, qui cornu habet, et hircus, qui cornu habet. Sine causa putas dicitur, ut nullum offeratur animal, nisi quod cornutum est? Et nos ergo quamdiu habemus cornu, meremur victima esse Dei. Si autem cornu nostrum fuerit excussum, quasi debiles sumus, et inter sacerdotes Dei venire non possumus. Moveatur mare et plenitudo ejus. Moveatur mare, et amarae aquae mutentur in dulces. Denique et Mara mutata est et facta est in dulcem saporem . Aquam illam amaram non fecit aliud dulcem, nisi lignum crucis, quod missum erat in eam. Mihi videtur amarum mare, lex esse Moysi. Hoc est quod dicitur mara, hoc est, amara. Haec amara aqua legis veteris, accepit lignum crucis, et effecta est dulcis. Flumina plaudent manu simul. Interrogemus Judaeos, qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
deurẽ uoccdessint. Non potest
eẽ cytera siuna cordadefuerit
Quidtibi prodeẽ sisis castur sisis
Targur inclimosinã & inuidos si
Quid tibi prodec̃ sisexcordas inte grees
abueris &unũ ruptam: Siuna cordanͭ fuent
ꝑrofectus citere sonuseẽ non poterit
intubis ductilibus & uocem tube cos¬
ne. Legimus in numerorum libro
duo generae ẽ tubarum unũ genuseẽ
tubarum ductile ex argento & aliut cẽ
genurtubarũ cornearum: Ergossu
Et equilo quiad ni eloquia ccesta. argen¬
tumigni examinatũ purgatũ septu.¬
plum Rursum inuocae tubecorne¬
ae hic regnas inducitur uirdĩ Ins¬
eripturis proprie cornu proregna
dicitur & propotencia sicut ibi
scriptume : Et exiit cornus alutis.
nobis & aliolo coscriptumẽ intein.¬
imicosrrõs uentilabimus: Ergo

Expanded text:
vestrae vocales sint. Non potest vestrae vocales sint. Non potest esse cithara, si una corda defuerit. Quid tibi prodest si sis castus, si sis largus in eleemosyna, et invidiosus sis? Quid tibi prodest, si sex cordas integras habueris, et unam ruptam? Si una corda defuerit, perfectus citharae sonus esse non poterit. In tubis ductilibus, et voce tubae corneae. Legimus in Numerorum libro, duo genera esse tubarum: unum genus esse tubarum ductile ex argento; aliud esse genus tubarum cornearum . Ergo hic et eloquia Domini, eloquia casta: argentum igne examinatum, purgatum septuplum . Rursum, in voce tubae corneae, hic regnans inducitur vir Dei. In Scripturis proprie cornu pro regno dicitur, et pro potentia: sicut ibi scriptum est: Erexit cornu salutis nobis . Et in alio loco scriptum est: In te inimicos nostros ventilabimus
Abbreviated transcription (Latin):
Iiaio qm̃ rota quast paruo quodã¬
es sꝑcccio t̃rãtrongit & tota feft¬
Anat. adcccclum. Ideo dicitur
& in alioloco scĩ lapides uoluune
suꝑ terram. Et quid dicitur
Inesechiel quocumque inquide
murrotȩ: & quid dicitur ibi&
non inquidabant s&rorsum sed
semꝑibant antesesimulq consi¬
derate quid dicat non in quidre¬
uertebantur sed sem ꝑ antesciban
soreteritorumenĩ obliuq̃s cebantur
Adpriora enim se ex tendebant &¬
plena erant in quid oculis : Omnia
enĩrotarum istarum plena eran
lum inedĩ Nonẽ istius tẽporis ut
derotis deaccrubin & deanimalib
ezechiel disputemur Iubilate do
omnis t̃ra: non sola uid ea sedomi
t̃ralubilate dñõ signamittite uic¬
toris exercitur: Cantate & & ultas
&psallite Cana tecogitatione psl¬
liteuero hocẽ omnib: menbrirues¬
tris : Sallat manus inelimosinõ
ssallat pesuadens in operebono.
ss allite dño inchitara. Omnsscos

Expanded text:
tio. Quoniam rota quasi parvo quodatio. Quoniam rota quasi parvo quodam spatio terram tangit, et tota festinat ad coelum. Ideo dicitur et in alio loco: Sancti lapides volvuntur super terram . Et quid dicitur in Ezechiele? Quocumque, inquit, mur rotae. Et quid dicitur ibi? Et non, inquit, ibant retrorsum, sed semper ibant ante se. Simulque considerate quid dicat: Non, inquit, revertebantur, sed semper ante se ibant. Praeteritorum enim obliviscebantur, et ad priora se extendebant . Et plena erant, inquit, oculis. Omnia enim rotarum istarum plena erant lumine Dei. Non est istius temporis, ut de rotis, et de Cherubim, et de animalibus Ezechiel disputemus. Jubilate Deo, omnis terra. Non solum Judaea, sed, omnis terra, jubilate Domino. Signa mittite victoris exercitus. Cantate, et exsultate, et psallite. Cantate, cogitatione: psallite, verbo, hoc est, omnibus membris vestris. Psallat manus in eleemosyna: psallat pes vadens in opere bono. Psallite Domino in cithara. Omnes cordae
Abbreviated transcription (Latin):
sedin conspectu. gencium. Iustũ
enimerat ut saluatorsalua¬
rit creaturam suan
Reuellauit ustitiam suam: que i¬
credulitate hominum. suerat obscu¬
rata. Recordatus ẽ misericor diae
suae. Conclusi tomnia subpedibus ut
omnib: misercatur & ueritatem
suamdomus isrł Miscri cordiȩre¬
cordatur ueritatem inpl&. Ne¬
cordatus ẽ mise ricordiac suae.
Hocingencium populũ & ueritatem
suam domui issł hocopere conplens
quđ patriarchis promi sorat. Ui¬
derunt omnis sinist̃re salutaredinrĩ
Non solus isrł uidit &iuda. sed om̃sfi¬
nessimulq secundũ misticus in.¬
tellectus finestre. Quamdiuin.
mediot̃resumus. dm̃ uiderenon
possumus. quando ergo quasire¬
linquimus t̃ra & insummitatẽ
sumus Tunc merimur uideredm̃
Vultisscire quomo finist raeuideant
dm̃: Legimus in ezechiel & rote
inquidille qua ȩ ualuuntur dicebas¬
tur cis gelgel quod đr reuelatib
gelenim reuelacio gel gelseuela¬
ciofdrte ergoille audiunt reuela¬

Expanded text:
tu gentium. Justum enim erat, ut Salvator salvaret creaturam suam. Revelavit justitiam suam, quae incredulitate hominum fuerat obscurata. Recordatus est misericordiae suae. Conclusit omnia sub peccato, ut omnibus misereatur . Et veritatis suae domui Israel. Misericordiae recordatur: veritatem implet. Recordatus est misericordiae suae, hoc est, in gentium populo. Et veritatem suam domui Israel. Hoc opere complens, quod patriarchis promiserat. Viderunt omnes fines terrae salutare Dei nostri. Non solus Israel vidit et Juda, sed, omnes fines: simulque secundum mysticum intellectum, fines terrae. Quamdiu in medio terrae sumus, Deum videre non possumus. Quando ergo quasi relinquimus terram, et in summitate sumus, tunc meremur videre Deum. Vultis scire quomodo fines terrae videant Deum? Legimus in Ezechiel: Et rotae, inquit, illae quae volvuntur, dicebatur eis, Gelgel, quod dicitur revolutio . Gel enim volutio: Gelgel, revolutio. Rotae ergo illae audiunt, revolu
Abbreviated transcription (Latin):
exodo & omnir inquid populus sta¬
bat deorsum: Moyses aut̃ solus
ingresusẽ in montẽ sina incaligeꝰ
ue Non eni poter a tomnis popl¬
lus dĩscire misteria quȩ solus pote¬
satnosse Morseidicutur dedo
posuit tenebras la tibulum siuos
iu stitiam & iudiciũ correctiosediseꝓ
Huiuult dicere correctio sediseius
Debuit dicere stabilitas sediseius
quando ergodicitur correctiosedis
cus. Ostenditur quod cumque
corragitur prauũs fuisse. antequam
corregeretur. Iudiciu mergodĩ
ante quã ueniat adiudicandũ quasi
pa uũ uidetur Nuncui i deturip¬

Expanded text:
in Exodo: Et omnis, inquit, populus stain Exodo: Et omnis, inquit, populus stabat deorsum: Moyses autem solus ingressus est in montem Sina in caligine . Non enim poterat omnis populus Dei scire mysteria, quae solus poterat nosse Moyses. Dicitur de Deo: Posuit tenebras latibulum suum . Justitia et judicium correctio sedis ejus. Quid vult dicere, correctio sedis ejus? Debuit dicere stabilitas sedis ejus. Quando ergo dicitur, correctio sedis ejus, ostenditur quodcumque corrigitur, pravum fuisse antequam corrigeretur. Judicium ergo Dei antequam veniat ad judicandum, quasi pravum videtur. Nunc videtur in
Abbreviated transcription (Latin):
dicatons uenit dñsadque saluator
In egyptũ ustaminqua nossumus
in locotenebrarum hubis hato
leuẽ: Nubes ista. leuesquȩ ẽ uide¬
tur mihi scãmaria: Nullo huma¬
nosemine p̃crauata. ista nubls leue
uenit inmundum. & secum. por¬
tatinundi. creatorem: Equiddi¬
citur ibiinesa ias dnr uenit in: egip¬
tum suꝑ nubem leuẽ & confringen
cussa ad que destructa nubesista
destruxit saͤrapium. in alexandria
non inperator homomor talis sed nu¬
besista ꝑquõuenit in aegipto: Nu¬
bes & cocligo incirc uituerus: Dixi¬
mus de nubedicamus decccligine
Drũ incocligine ẽ dnr̃ aut inlumi ne.
ẽ aut incocligine: In lumineincipi¬
entibus ẽ incipientibus enimsim¬
plicit̃ loquitur. Qui uero ꝑfectip̃
ille mistice loquitur deniquea pofto¬
lis non loquebat̃ quasit erbis sintrin¬
secus loquebatur: Et quid dic̃ qui
hab̵ aures audiendi Audiat. Ergo
hoc ẽ quod dic̃ & cccligo incircuitu
cius. hoc ẽ inmisteria in circui¬
tueius Propterea dicitur&

Expanded text:
inus venit: Dominus atque Salvator in Aegyptum istam in qua nos sumus: in locum tenebrarum ubi Pharao levi. Nubes ista levis, quae est? Videtur mihi sancta Maria nullo humano semine praegravata. Ista nubes levis venit in mundum, et secum portat mundi creatorem. Et quid dicitur ibi in Isaia? Dominus venit in Aegyptum super nubem levem: et confringentcussa, atque destructa. Nubes ista destruxit Serapim in Alexandria: non imperator homo mortalis; sed nubes ista quae venit in Aegyptum, Nubes et caligo in circuitu ejus: Diximus de nube: dicamus de caligine. Dominus in caligine est. Dominus aut in lumine est, aut in caligine. In lumine incipientibus est. Incipientibus enim simpliciter loquitur: qui vero perfecti sunt, illis mystice loquitur. Denique apostolis non loquebatur quasi turbis, sed intrinsecus loquebatur: et quid dicit? Qui habet aures audiendi, audiat. Ergo hoc quod dicit? et caligo in circuitu ejus. Hoc est, et mysteria in circuitu ejus: Propterea dicitur et
Abbreviated transcription (Latin):
dem queritdm̃: Rdnanciauerun
cacliiustitiam eius euuangelistasci¬
lic& & uiderunt omne populiglo¬
osant sculfile quigloriantur insimu¬
lacrissuis Ut dum inspe uanacon.¬
funduntur adillamueram uale¬
ant ꝑuenire : Ad orate dnm̃ oms
angelieus adnonciares regnulli¬
us audiuit & lalata ẽsion: Ecclosi¬
an. qua e gloriameius speculabat᷑
Et ex ultauerunt fili deiudae
anime confessorũ ps̃t̃ iudiciatua
dnẽ : Qui acosto dierunt ea qm̃
cȩlorum. Quidilẽgitis dnm̃ quisolu
ẽbonus. odite malõ diabulũ Cesto¬
ditdñs ammas seruorũ suorum. dema¬
nupeccatoris. liberabit eas Necisa¬
liquid. Noceant luxor ta ẽ iusto x p̃r̃
refulsit incordecius & rectiscor¬
de lacticia quia quem ex pecta¬
bant᷑ ceernere meru erunt
Lȩ tamini iusti in dnõ & confitemi¬
ni memoriae scĩtatiscius : Qui eũ
inrecto cordis lumine contemi¬
eius. Quia uobis memorfuit ut
scĩficart& uel piaetatẽ quia uosin.
regnosuo adsciuit: Qui nobis p̃sta¬

Expanded text:
m. Annuntiaverunt coeli justitiam ejus: evangelistae scilicet. Et viderunt omnes populi gloorant sculptilia, qui gloriantur in simulacris suis. Ut dum in spe vana confunduntur, ad illam veram valeant pervenire Adorate eum omnes angeli ejus. Annuntiatores regni illius. Audivit et laetata est Sion. Ecclesia quae gloriam ejus speculabatur. Et exsultaverunt filiae Judae. Animae confessorum. Propter judicia tua, Domine. Quia custodierunt ea. coelorum. Qui diligitis Dominum, qui solus est bonus; odite malum, diabolum. Custodit Dominus animas sanctorum suorum: de manu peccatoris liberabit eas. Ne eis aliquid noceat. Lux orta est justo. Christus refulget in corde ejus. Et rectis corde laetitia. Quia quem exspectabant, cernere meruerunt. Laetamini justi in Domino, et confitemini memoriae sanctitatis ejus. Qui eum in recti cordis lumine contemejus: quia vestrum memor fuit, ut sanctificaret: vel pietatem, qua vos in regno suo ascivit. Qui nobis praesta
Abbreviated transcription (Latin):
suum opus hoc est quod fecerat
sibi ISibups es aluabit fecerat
homi nem In salutem. quiuitiosuo
perierat iste mortuus ẽ ut salua¬
rst sibiominem dexterasua : Dex¬
terahicuirtute ponitur & bra¬
chum prorabore & brachium scm̃
dicatur: Dextera dũifecit uirtutẽ
& brachiumdũ cuireuelatum est
Tamen qm̃ hcdexpõdicitur : Notum.
fecit dñs salutaresuum. Nondixit
ostendit sednotu m fecit quoddi¬
cit hocẽ quoc ante nouerat dm̃ &
suo uittoblitisunt : Ergodĩ ueniens
sua gratia. hoc quod ꝑdiderat manii¬
festauiteis. Ergo quod dicit illum.
quem uouerat ad cc̃quem n noue¬
ratꝰ. Sed quemi nouerate noch
eum & nouerat noe : Et postea
obitum fuerat humanũ genuscienit
iterum in mundum ut hominss qui
Postea oblitifuerant iterumꝰ : nus¬
cerent. Notum fecitdñs saluta¬
sesuum. Inẽbraicolegitur. Notũ

Expanded text:
suum opus, hoc est, quod fecerit suum opus, hoc est, quod fecerit sibi, sibi ipse salvavit. Fecerat hominem in salutem, qui vitio suo perierat. Iste mortuus est, ut salvaret sibi hominem dextera sua. Dextera hic pro virtute ponitur, et brachium pro robore. Et brachium sanctum dicatur: Dextera Domini fecit virtutem, et brachium Domini cui revelatum est , tamen hic de Christo dicitur. Notum fecit Dominus salutare suum. Non dixit, ostendit, sed, notum fecit. Quod dicit, hoc est; quod ante noverant Deum, et suo vitio obliti sunt. Ergo Deus veniens, sua gratia hoc quod perdiderant, manifestavit eis. Ergo hoc dicit: Ille quem noverat Adam, quem noverat Seth : quem noverat Enoch: eum: et noverat Noe: et postea oblitus fuerat humanum genus, venit iterum in mundum, ut homines qui postea obliti fuerant, iterum cognoscerent. Notum fecit Dominus salutare suum. In Hebraico legitur: Notum
Abbreviated transcription (Latin):
canticum. nouum. mereatur nomẽ
nouum p̃pr̃dicitur & alibi & uoca c̃¬
batur inquithomen nouum. Nouum.
nomen. nouum mereatur canticum
Etina pocalipsi dicitur qui uiceritin¬
quia daboeicalculum innomenno¬
uum: scribit:upẽlni. nonen nouum
xpĩanorũ est. Cantated nõ quare
quiderimfecit: quarͤenim. nouũ
meretur canticum: qm̃ mirabilia
fecit. Signa fecit inuidae isparali.¬
ticas sanauit leprosos purgauit
mortuossus citauit: hoc & alia
fecerunt prophete:uertit paner
soaucos inplures & pauitꝰ infinitũ
populum : Hoc fecit & elesces:
qui dergofecit nouum ut merea¬
tur Nouum Canticum Uultisscire
quid nouũ fecerit dẽ: Quasi homo
mostuusẽ ut homineruiuerent᷑ Fili¬
lls dĩ crucifixus ẽ ut nosleuaritad
caclum: Im̃ mirabilia fecit Uul¬
dis scire qm̃mirabilia fecit filiusuidu¬
e lac aebat incaenaculo Uentthe¬
seus & contraxitse & osad ñ posuit:
nos facerit. ccltiores SAluabit
sibidex teracius quod dicit hoc est
saluabit : hominis poraliendssed

Expanded text:
r nomen novum. Propterea dicitur et alibi: Et vocabitur, inquit, nomen novum . Novum nomen, novum meretur canticum. Et in Apocalypsi dicitur: Qui vicerit, inquit, dabo ei calculum, et nomen novum scribam super eum . Nomen novum Christianorum est. Cantate Domino. Quare? Quid enim fecit? Quare enim novum mereatur canticum? Quia mirabilia fecit. Signa fecit in Judaeis: paralyticos sanavit: leprosos purgavit: mortuos suscitavit. Hoc et alii fecerunt prophetae. Vertit panes paucos in plures, et pavit infinitum populum. Hoc fecit et Eliseus. Quid ergo fecit novi, ut mereatur novum canticum? Vultis scire quid novum fecerit Deus? Quasi homo mortuus est, ut homines viverent. Filius Dei crucifixus est, ut nos levaret ad coelum. Quoniam mirabilia fecit. Vultis scire quoniam mirabilia fecit? Filius viduae jacebat in coenaculo: venit Eliseus et contraxit se, et os ad os posuit, nos faceret altiores. Salvavit sibi dextera ejus. Quod dicit, hoc est: Salvavit homines, non alienum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
lorum  Ubi sunt oliued nĩ uberes
ubilu menxp̃ĩ nascitur ubi sunt ob¬
uetadñ. Egoenim quasioliuac
uber indomodnĩ: Accenda mun
ergo & noslucernam nra deistaoliux
astatim. cumx põ imus adregna
cxlorum. Et enim correxit orbe
qui non commouebitur. Quipriu
pecccctis tortuo suserat iudiccebit
populas inequitate:
efutu ro hoc iudicio dix̃ inci
iterate adueniet ludica¬
re deuiuis ac mostuis. L¬
enturcaeli. apostoli. uł relio¬

Expanded text:
lorum: ubi sunt olivae Domini uberes, lorum: ubi sunt olivae Domini uberes, ubi lumen Christi nascitur: ubi sunt oliveta Domini. Ego enim quasi oliva uberis in domo Domini. Accendamus ergo et nos lucernam nostram de ista oliva, et statim cum Christo ibimus ad regna coelorum. Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur, qui prius pro peccatis tortuosus erat. Judicabit populos in aequitate. De futuro hoc judicio dixit: in quo iterato adveniet judicare de vivis et mortuis. Laetentur coeli. Apostoli, vel reli
Abbreviated transcription (Latin):
&corr ex̃ genus humanum qđ
ante suerat de prauatum ut in ac¬
t̃num non moueatur : Cruxenĩ
ipsius columna ẽ generis huma¬
niinipsa columna. Ae dificata ẽtdo¬
muidĩ Egocrucom dico non
lignd sed passionẽ : c&crum crux
ista & in britania c̃ & inindiaẽ &
inuniuerso orbi t̃rarum. Denique
Leritis crucemmeam: & cortidiae
secuti fueriusme: Nidetequiddi¬
cat nisianimaurã Ita adcrucẽ fuerit
p̃parata sicut m̃oa fuit prouobis:
Meidiscipulieẽ hoñ potestis : Felix
qui crucem & resurreccionem. &
locum natiuitatis xp̃i & locumas¬
censionis postat inpectore suo
DE nique qui dicitur beti domus pa¬
nissimus & nos domus panis ei: quẽ
decelo discendit. Cotidiae nobis
xpscrucifigitur nosmundo cruci.¬
figimur & xpr in nobis crucisigi¬
tur. Felixẽ incuius cordecort¬
diae xps resurgit: Sicortidi.¬
Ae propecactissuis Miam leuibus
Agit penitencia: felixẽ quidemon¬
te oliuetiascendit ad regnacae¬

Expanded text:
correxit genus humanum, quod ante fuerat depravatum, ut in aeternum non moveatur. Crux enim ipsius columna est generis humani. In ipsa columna aedificata est domus ejus. Ego crucem dico, non lignum, sed passionem. Caeterum crux ista et in Britannia est, et in India est, et in universo orbe terrarum. Denique leritis crucem meam, et quotidie secuti fueritis me . Videte quid dicat: Nisi anima vestra ita ad crucem fuerit praeparata, sicut mea fuit pro vobis, mei discipuli esse non potestis. Felix qui crucem, et resurrectionem, et locum nativitatis Christi, et locum ascensionis portat in pectore suo.Denique quid dicitur Bethlehem? Domus panis. Simus et nos domus panis ejus, qui de coelo descendit. Quotidie nobis Christus crucifigitur: nos mundo crucifigimur: et Christus in nobis crucifigitur. Felix est, in cujus corde quotidie Christus resurgit: si quotidie pro peccatis suis, etiam levibus, agit poenitentiam. Felix est qui de monte Oliveti ascendit ad regna coe
Abbreviated transcription (Latin):
neudetur iudicium dĩ eẽprauum
Quando aut̃ uenerit Adiudicandũ
ut reddat unicuique secundumope¬
rasua. Cotempore quasi correge¬
tur sediseius: denique uultis scire quȩ
deiudice dicitur ignis anteipsump̃¬
cedit: Ignemistũ quiscs ẽ non time¬
at⁊quipecccctonẽ tuncat: Ignisiste
scs purgat peccatores consumit
Ignis ante cum. p̃cae dit quifeccitan¬
gelossuos spũ& ministrossuosignẽ
ardentẽ. Ego puto istaseẽ igne hoc
c̃ angelaseius Istȩ ergo angeli hoc
eigniseiur precedent antecum ist
argeli quasconsumunt: Qui cũq
elurum. fenum. stipula: quiaut̃

Expanded text:
udicium Dei esse pravum? Quando autem venerit ad judicandum, ut reddat unicuique secundum opera sua, eo tempore quasi corrigetur sedes ejus. Denique vultis scire quia de die judicii dicitur? Ignis ante ipsum praecedet: Ignem istum qui sanctus est, timeat: qui peccator est, timeat. Ignis iste sanctos purgat: peccatores consumit. Ignis ante ipsum praecedet. Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos ignem ardentem . Ego puto istos esse ignes, hoc est, angelos ejus. Isti ergo angeli, hoc est, ignis ejus, praecedent ante eum. Iste ignis quos consumit? Quicumque est lignum, fenum, stipula. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
ecclesiequas in mediomari. saeculiis¬
tius positaesunt &ita ꝑsecuc ionibus
quasidiuersis tunduntur. fluctibur.
Uerum iste in sole tunduntur cottidiae
sed non subruuntur In mari quidẽ sunt
s habent fundamentum. xpm̃ quimo¬
Etoperuit inquideos nubłlucida. eotẽ¬
cida cpllto ista sec̃ nubesquib: manda¬
uitdnr̃ nepluant suꝑisrł imbrẽ Egopu¬
to istas ẽẽ nubes dequib: a maliolocõdi

Expanded text:
Ecclesiae quasi in medio mari saeculi isEcclesiae quasi in medio mari saeculi istius positae sunt: et ita persecutionibus, quasi diversis tunduntur fluctibus. Verum istae insulae tunduntur quotidie, sed non subruuntur. In mari quidem sunt, sed habent fundamentum Christum qui moEt operuit, inquit, eos nubes lucida . Eo temcida. Ego puto istas esse nubes, quibus mandavit Dominus ne pluant super Israel imbrem . Ego puto ista
Abbreviated transcription (Latin):
uusdet nor & ulit non erũ noc&¬
intellegamus Scriptumẽ enim In
salomon ad sumes inquidea in tabu¬
lascor distui triplicit̃ non nocst de¬
uersum aliquid dicere cũunospũ di¬
citur: Quando t̃raeius constitu¬
taẽ terraista. Ante quã dđ nr̃t om̃s
uincerit non habebat pacẽ sedulnqi
erat discordia: Alia gens colebat
Iouem. Alia mercdriũ alia id nonẽ
& oms̃ gentes diuersaidola. habe¬
bant Uexillũ crucis. eleuatũ est
&oms t̾ra constituta est¬
nib & idolis fuerat ante sub
cit ipseregnauit: Ouos quiante sub¬
tentur insule multae: Benedix̃
deanimab: pris̃ quȩ uariis cogitatio¬
nib quasi uariis hine detundunt᷑
fustib Nosut̃ dicamur &x insola sec¬
clesices. Deniquaedicitur & malio
loco c̃uestentur ad meinsdle mul¬
te Ualtisscire qm̃ insuledicantur
ecclesiae. Dictũ ẽ in proplixa ex
ꝑsonad ñ loquere in quid habitato¬
ribus in sulae huiur letentur insi¬
lae mhulte quomodo enĩ in sule
Ipimeciomari p ostaciunt. Siec&

Expanded text:
utem nos et aliter: Non enim noceintelligamus. Scriptum est enim in Salomone: Assumes, inquit, ea in tabula cordis tui tripliciter . Non nocet diversum aliquid dicere, cum uno spiritu dicitur: Quando terra ejus constituta est. Terra ista antequam David noster omnes vinceret, non habebat pacem; sed ubique erat discordia. Alia gens colebat Jovem, alia Mercurium, alia Junonem, et omnes gentes diversa idola habebant. Vexillum crucis elevatum est, et omnis terra constituta estnibus et idolis fuerat ante subjcit, ipse regnavit. O vos qui ante subinsulae multae. Bene dixit de animabus nostris: quinde tunduntur fluctibus. Nos autem dicamus, et insulas Ecclesias. Denique dicitur, et in alio loco: Convertentur ad me insulae multae. Vultis scire quoniam insulae dicantur Ecclesiae? Dictum est in propheta ex persona Domini: Loquere, inquit, habitatoribus insulae hujus. Laetentur insulae multae. Quomodo enim insulae in medio mari positae sunt: sic et
Abbreviated transcription (Latin):
lisunt & proph&es istis mandatumẽ
nepluant suꝑ irrł. imbrem. Ex quo
enim secundum istoriã quod scriptũ
ẽ in libro iudicum uellur illud siceoe¬
tus iẽ pluuia muni uerso orbediscusrit.
quod dicitur hocẽ is rahel sicatus
est Et pluuiam suꝑ omne morbẽ
dicurrit: Nubss & cccligo incir

Expanded text:
li sunt et prophetae: istis mandatum est, ne pluant super Israel imbrem. Ex quo enim, secundum historiam, quod scriptum est in libro Judicum, vellus illud siccatum est : pluvia in universo orbe discurrit. Quod dicitur, hoc est, Israel siccatus est, et pluvia super omnem orbem discurrit. Nubes et caligo
Abbreviated transcription (Latin):
ignis iste non consum& humilssed
quicum que montuosi sunt: Detuque
quando fulgo ramitatur diffecile il¬
los ꝑcutit quunuallesunt. Sed semꝑ
illos quiin monte sunt : Ad nunciaue¬
runt caeli iustitiameius. Ist sunt cae¬
li dequibus & inoctauo decimopsal¬
modicitur Caelienarrant gloriã
dĩ caeli ad nunciant iusticia meiur¬

Expanded text:
Ignis iste non consumit humiles, sed Ignis iste non consumit humiles, sed quicumque montuosi sunt: Denique quando fulgur emittitur, difficile illos percutit, qui in valle sunt; sed semper illos qui in monte sunt. Annuntiaverunt coeli justitiam ejus. Isti sunt coeli, de quibus, et in octavo decimo psalmo dicitur: coeli enarrant gloriam Dei. Coeli annuntiant justitiam eju
Abbreviated transcription (Latin):
& nubium¬
tur nisienim priussonitus duditus
fuerit fulgora non prospeciuntur
Hoc dicitur: & delapideignario quĩnsi.
colisi fuerint medius ignis. nonegre¬
ditur hoc diximus secundum istoriã
& paruulis adhucloquimur: Dixim:
Ergouaturam. rerum ut ex natura
rerum : sp̃itale quid proferamusla¬
pics quiuul gouoccctur ignarius.
si solurest ignem non potest mit¬
tere sinaũt cumalio lapide comlisus
fuerit meliusignis excutitur facmi¬
hi eẽ nubẽ ieraiã hȩsaiam heliam.
nubem aut̃ & paulum. & parum. &
caeteros apłt: Isttergonubis quando
con lisffue rInt int̃e mittunt meliũ
itnem &l ucst orbit̃rae : Adluxe¬
runt fulgora eius orbitra uidita&
commnotaẽ terra. Apostalorum ful¬
gora ad luxerunt in toto orbes e
nitruaeruocescorum. Vniuersus
mundus audiebat duo habebant
parit̃ & grandem uocc̃ &splendorẽ
fulgoram. Hec fulgora creden¬
ces inlunabant non credentes c̃¬
burebant. Montes sicut cera
te monte suꝑbi qui que homina

Expanded text:
 nubiumtur. Nisi enim prius sonitus auditus fuerit, fulgura non prospiciuntur. Hoc dicitur et de lapide ignario: qui, nisi collisus fuerit, medius ignis non egredietur. Hoc dicimus secundum historiam, et parvuli adhuc loquimur. Diximus ergo naturam rerum: ut ex natura rerum spirituale aliquid proferamus. Lapis qui vulgo vocatur ignarius, si solus est, ignem non potest mittere: sin autem cum alio lapide collisus fuerit, medius ignis excutitur. Fac mihi esse nubem Jeremiam, Isaiam, Eliam: nubem autem, et Paulum et Petrum, et caeteros apostolos. Istae ergo nubes quando collisae fuerint inter se, emittunt medium ignem, et lucet orbi terrae. Alluxerunt fulgura ejus orbi terrae; vidit et commota est terra. Apostolorum fulgura alluxerunt in toto orbe ternitruum vocis eorum universus mundus audiebat. Duo habebant pariter et grandem vocem, et splendida fulgura. Haec fulgura credentes illuminabant: non credentes comburebant. Montes sicut cera te montes, superbi quique homines.
Abbreviated transcription (Latin):
tednõ omnis t̃ra. omnis aut̃ t̃ra
& adultera ẽ &omicida & omnia
peccata t̃renas : Siaut̃ uui uersa
secccta t̃renasunt qui licũ quo
peccecto habueris Agepoenitenci¬
A & saluus eris : Canta tednõbe
ne dicite nom̃ eius: Nom̃ dnĩsal¬
uator es ex eo quodin nobis factus
diem dedie salutarseius quiuult
dicere adnuntia. te diem dediesa¬
lutarecius: Qui simplex ẽ suntel¬
Hoc ẽ die succidat cdies hocẽ laudasti
hodielauda & crastinum Uide tur
quidem. sen suscẽ simplex Sed
miludetur aliut scccramenti
latire: Ad nunciate diẽ delie
salutarteius: Non potest e lau¬
dari. saluator Nisundie: Debu¬
eratenĩ dicere laudatednm̃ die.
& nocte: Sideistadie dicere ⁊
debemus enĩ dicere. hoc secun¬
dum. littera intellegimus:
Siergo indie laudamus dum̃ ite¬
rum in nocte laudare non possu¬
mus uide te ergo quid dicatquan¬
documque lauda tis dnmñ sẽ ꝑ
Illum inluce laudate nonintene¬

Expanded text:
te Domino, omnis terra. Omnis autem terra, te Domino, omnis terra. Omnis autem terra, et adultera est, et homicida, et omnia peccata terrena sunt. Si autem universa peccata terrena sunt: qualiacumque peccata habueris, age poenitentiam et salvus eris. Cantate Domino, et benedicite nomini ejus. Nomen Domini Salvator est, ex eo quod in nobis factus die in diem salutare ejus. Quid vult dicere: Annuntiate de die in diem salutare ejus? Qui simplex est: sic intelhoc est, diei succedat dies, hoc est, laudasti hodie, lauda et crastino. Videtur quidem sensus esse simplex: sed mihi videtur aliquid sacramenti latere. Annuntiate de die in diem salutare ejus. Non potest laudari Salvator, nisi in die. Debuerat enim dicere: Laudate Dominum die ac nocte, si de ista die diceretur. Debemus enim dicere hoc, si secundum litteram intelligimus. Si ergo in die laudamus Dominum iterum in nocte laudare non possumus? Videte ergo quid dicat: Quandocumque laudatis Dominum, semper illum in luce laudate: non in tene
Abbreviated transcription (Latin):
ficobatur : At quođ tidie hoc fieri:
demonstrat: Hoc in t̃imdiximur.
de anima nrã ceterũ possum: & ali¬
t̃ dicere quandoec lesi axpĩis
truebatur postruma: Mideam
ergo postistũ trtulum . quidse¬
quatui. Cantate dnõ canticũno¬
uũ: selix pacnitencia. licarue¬
ris tamen siegeris. penitenciã
nouadomus xpĩdicitur: Cantate
dnõ canticũ nouũ: Nourdomus
uouum merstus cauticũ. Cant&¬
tedño canticũ nouũ : quicantit
cantate dño omnis t̃ra Side tem¬
plohierasolime dicitur. Oiudaei
quomodo omnist̃ra prouocctꝰ
Ad laudem : Cantated põ omnis
t̃ra: Istelocus & iuda eũ uin¬
cit & nouatianũ : Cantated nõ
omst̃ra. Non hiero solima sed
om̃smundur hic iudeos occiditur:¬
itatedño om̃st̃ra, nouatianur
ciditur quomodo: Diciteñi
uacianus sunt aliqua pecca
proquib debem: Agere paeni¬
fornicatur fuerit quu homieidũ
fecerit isteagere non potest peni¬
tenciam : audiquid dicat: Canta¬

Expanded text:
ficabatur, ut quotidie hoc fieri ficabatur, ut quotidie hoc fieri demonstret. Hoc interim diximus de anima nostra. Caeterum possumus et aliter dicere: quando Ecclesia Christi instruebatur post ruinam. Videamus ergo post istum titulum quid sequatur. Cantate Domino canticum novum. Felix poenitentia: licet rueris, tamen si egeris poenitentiam nova domus Dei diceris. Cantate Domino canticum novum. Nova domus, novum meretur canticum. Cantate Domino canticum novum. Cui cantate? Cantate Domino, omnis terra. Si de templo Jerosolymae dicitur, o Judaee, quomodo omnis terra provocatur ad laudem? Cantate Domino, omnis terra. Iste locus et Judaeum vincit, et Novatianum. Cantate Domino, omnis terra. Non Jerusalem, sed omnis mundus. Hic Judino, omnis terra. Novatianus occiditur. Quomodo? Dicit enim Novatianus: Sunt aliqua peccata, pro quibus debemus agere poenifornicatus fuerit, qui homicidium fecerit: iste agere non potest poenitentiam. Audi quid dicat; Canta
Abbreviated transcription (Latin):
clomus ac dificetur post captiuit¬
tem: Multide nob captisunt mubi
dustisunt in babiloniã multiusi
nabu. chodonossor suispor tauere
ceruicibus: Multimisi sunt Incami¬
no ignis & arserunt: multi templ
ꝑdiderunt & in illis dom: dĩ subuer¬
saẽ : Infelixiuda quando a poseł
erat domus dĩerat : Venitdiabu¬
lus & accepitbuc cillã & statimintis¬
uit satanas in illũ & domus dĩ sub¬
uersae & non ẽ instaurata qr ñe
gitpaenitentiam: Siquis ueo
post peccatum. Agitpenitentiã
istiusdomus post captiuita taens
aedificatur: Ore mus ergo& nos
dnm̃ primũ quidem. ut non subues¬
tatur dom nrã neueniat chalde¬
ds & assirids & templũ xpi in noli
subuertat. Siaut̃ subuersumnsi¬
erit quasi innauftagiuti secis¬
dũ solaciũ ꝑ tabulam possumussa¬
uari: Quandodomus aedisiccebi¬
tur postcaptiuitatẽ codtiduae
domus ista xp̃i inpccenitentib
instruȩ tur deniqr non dix̃ quando¬
domus edificectae ne tantum uide¬
retur suis sep̃teritum: Sededi¬

Expanded text:
omus aedificabatur post captivitatem. Multi de nobis capti sunt: multi ducti sunt in Babyloniam: multi jugum Nabuchodonosor suis portavere cervicibus: multi missi sunt in caminum ignis, et arserunt: multi templum perdiderunt, et in illis domus Dei subversa est. Infelix Judas quando apostolus erat, domus Dei erat. Venit diabolus, et accepit buccellam, et statim intravit Satanas in illum , et domus ejus subversa est, et non est instaurata: quia non egit poenitentiam. Si quis vero post peccatum agit poenitentiam; istius domus post captivitatem reaedificatur. Oremus ergo et nos Dominum, primum quidem, ut non subvertatur domus nostra, ne veniat Chaldaeus et Assyrius, et templum Christi in nobis subvertat. Si autem subversum fuerit quasi naufragio, secundo solatio per tabulam possumus salvari. Quando domus aedificabatur post captivitatem. Quotidie domus ista Christi in poenitentibus instruitur. Deniqdomus aedificata est: ne tantum videretur fuisse praeteritum; sed, aedi
Abbreviated transcription (Latin):
unamuiã & unũ a triũ: abraam
hiere mias ez echid Duodecem
prophte dauit scolo mon fuerunt
Atria hocẽ atrianrã sunt: primũ
tillos intramus & deillis atrus poste a
uenim adatrium eiuan gelit
tura facieeiur uniuersat̃ra. ludete
quid diccet. Eaclum noninouetur
A faciedĩ : Sed quicumque t̃renus
ẽ illercipicit dnm̃ & conmouetur
& tremsscit Dicite ingentibuqm̃
dnĩ regnauit: Nisit̃ra commota fu¬
erit & a sua t̃rena operarecesserit.
dns̃ non regnabit ingentibus: Etenĩ
correxit orbem t̃re qui non commo¬
uebitur: Numquã corregitur niñ
quod anter etum fuit ut p: eade¬
prauatum ẽ : Sichitur & nos & õ¬
nem humanum genus naturalit in¬
tellegite dm̃ nulle enĩ gentesr̃ que
naturalit̃ non intellegant crtato¬
remsuum: licetenĩ lapider lig¬
nauenerent̾ tam̃ intelleguntali¬
quid maiuseẽ quã ipsisunt i&iner¬
rore suo indiccent. Se habere
sapiencia hocẽ nulla gensẽ quae
naturalit̃ ñ intellegte dm̃: Denique

Expanded text:
trium? Abraham, Jeremias, Ezechiel, duodecim Prophetae, David, Salomon fuerunt atria, hoc est, atria nostra sunt. Primum in illa intramus, de illis atriis postea venimus ad atrium Evangelii, tur a facie ejus universa terra. Videte quid dicat: Coelum non movetur a facie Dei: sed quicumque terrenus est, ille respicit Dominum: et commovetur, et tremiscit. Dicite in gentibus quia Dominus regnavit. Nisi terra commota fuerit, et a suo terreno opere recesserit, Dominus non regnabit in gentibus. Etenim correxit orbem terrae qui non commovebitur. Numquam corrigitur, nisi quod ante rectum fuit, et postea depravatum est. Sic igitur et nos, et omne humanum genus naturaliter intelligit Deum. Nullae enim gentes sunt, quae naturaliter non intelligant Creatorem suum. Licet enim lapides, et ligna venerentur: tamen intelligunt aliquid majus esse quam ipsi sunt, et in errore suo indicant se habere sapientiam, hoc est, nulla gens est quae naturaliter non intelligat Deum. Denique
Abbreviated transcription (Latin):
Seculum itaq ut in melius conmuro¬
tur: Gaudebunt campi & omnu
tibus pollent. Nunc exultabunt
omnialigna siluarũ a facia edm̃q
non sunt obnoxia conbuscionẽ tͥmꝰ
uenit: Primo aduentu. ad redem̃
dis qm̃ uenit iudicare t̃ram Ite¬
rateadiudicandum: Iudiccebit orbe
t̃rarum in aequitatẽ & populas
ueritataesua ut peccctores subo¬
At paenis iuftos praemus munes¬
tur aet̃nis qui nobistimore nos¬
nissui tribuens prestare digne t̃
ut in illo trem̃do iudiciq̃ tempore
poncollocemur sinistrã nume¬
ro qui nosredemptoseius sanguine
consitemur. Ipse gloria. cuma&

Expanded text:
Saeculum utique ut in melius commutetur. Gaudebunt campi, et omnia tibus pollent. Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum a facie Domini. Quia non sunt obnoxia combustioni. Quoniam venit. Primo adventu ad redimendum. Quoniam venit judicare terram. Iterato ad judicandum. Judicabit orbem terrarum in aequitate, et populos in veritate sua: ut peccatores subdat poenis: justos praemiis muneret aeternis. Qui nobis timorem nominis sui tribuens, praestare dignetur ut in illo tremendo judicii tempore non collocemur in sinistro numero: qui nos redemptos ejus sanguine confitemur i
Abbreviated transcription (Latin):
utro. qs credit testam̃to & inum¬
que testamento sepere quir& a
quodcũq latet inlittera in
mus unum oculũ sed duospptẽdius
habemus aurer ꝑꝓterea.
ducesnares. propterea duo
labicc propterea duasmanus
duos pedes : Nihil in nob und̃
habemus ni si quođ tur peest
& corporis irĩs menbra duorũ
testamentoꝵ. scccrament: A
testantur: Ad fertech̃o pati

Expanded text:
utrumque credit Testamentum, et in ututrumque credit Testamentum, et in utroque Testamento saepe requirit. Et quodcumque latet in littera, in mus unum oculum, sed duos. Propterea duas habemus aures, propterea duas nares, propterea duo labia, propterea duas manus, duos pedes. Nihil in nobis unum habemus, nisi quod turpe est. Et corporis nostri membra duorum Testamentorum sacramenta testa
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite eũ tantumlaudare inueterqter¬
tamento nesttis iudaei: Nolite
eum tantum laudare in uouotestam̃¬
tonesitu manaches laudateillum.
dedieindiem: Hoc ẽ inueteri & no
uotestamento quaẽ duo dies unamlu¬
cemfaciunt. Propteria scribbi¬
tur & in leuitico omneaut̃ animal qđ
findiat ungulã & ruminat munduẽ :
Hoc ẽ sidua sungulas habst & ruminatꝰ
mundumẽ Qiergouna habst ungu¬
lã nonẽ mundus : Iudeus habst unos
dusẽ : Et quiaunam habetungulam ñ
ruminat cibossuos: sed qu samne l
uentrẽ miserit rursum educit Ad ut¬
tur & ruminat illud & tenue facit
ut quod grossum fuerit rursum tenu¬
e mittatur inuentre: Hoc quidem
ꝑtinit ad scccramenta diui nadice¬
re: Omnsanimal quod finduntun.¬
gulam & ruminat mundũ est:
udeur unam ungulam habet in uno
enim tantum credir testamento & p̃
ruminat legit enĩ tante modolit¬
teram & in hil considerat nihilque¬
r& iñ trinsecus : Ecclesiasticds uor
ungulas findit: & ruminat hocẽn

Expanded text:
Nolite eum tantum laudari in veteri Testamento, ne sitis Judaei: nolite eum tantum laudare in novo Testamento, ne sitis Manichaei. Laudate illum de die in diem, hoc est, in veteri et in novo Testamento: quae duo dies unam lucem faciunt. Propterea scribitur et in Levitico: Omne autem animal quod findit ungulam et ruminat, mundum est . Hoc est, si duas ungulas habet, et ruminat, mundum est. Si ergo unam habet ungulam, non est mundum. Judaeus habet unam dus est. Et quia unam habet ungulam, non ruminat cibos suos: nec id quod semel in ventrem miserit, rursum educit ad guttur, et ruminat illud, et tenue facit: ut quod grossum fuerat, rursum tenue mittatur in ventrem: hoc quidem pertinet ad sacramenta divina dicere. Omne animal quod findit ungulam, ruminat, mundum est. Judaeus unam ungulam habet: in unum enim tantum credit Testamentum, et non ruminat. Legit enim tantummodo litteram, et nihil considerat: nihil quaerit intrinsecus. Ecclesiasticus vero ungulas findit et ruminat, hoc est, in
Abbreviated transcription (Latin):
totum misteriũ intitulo ẽ tota:
uitae nre scccramenra. & solus in.
titulo ẽ quandodomus edificcebat̾
Post captiui tatẽ canticũdauit iudai
locumistum sic intelleguntquan¬
dopostbabiloniã captiuitatem.
sub es draet serobabel &iesufilio
iosedhec Pursum. aedificatũ
Dauit inspũ ante quingentos annos
sciebat rursum aedisicandũ eẽ
templum. hoc illedicunt si hocita
esto iudei utint̃ p̃teris quidsibiuult
quod sequitus.
anta ¶ tednõ Cannticũ pouum
& deinde ad nunciate intergen¬
tes gloriameius. Quodẽ istutican

Expanded text:
Totum mysterium in titulo est. Totius vitae nostrae sacramentum, et salus in titulo est. Quando domus aedificabatur post captivitatem Canticum David. Judaei locum istum sic intelligunt. Quando post Babyloniae captivitatem, sub Ezra et Zorobabel et Jesu filio Josedec rursum aedificatum spiritu ante quingentos annos sciebat rursum aedificandum esse templum. Hoc illi dicunt. Si hoc ita est, o Judaee, ut interpretaris, quid sibi vult quod sequitur: Cantate Domino canticum novum: et deinde: Annuntiate inter gentes gloriam ejus? Quod est istud ca