comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Vt cum recesserit demundo tunc glori&ur. A perte ꝑsp̃i¬
ciens quia non sunt condignȩ passiones huius tẽporis
Adfutur ã gloricm. quae reuelabitur in nobis:
Aurum et multrrudo cammarum: Etuas
Hacec ÷ gloriatio sccpientis emptoris. quiquam diuenerit
malũ esse dicit quod secum aegitur cum ccute recesse¬
rit. la&cbitur se scpienter emisse: sic & enim &icem
caelestis regni emptor : ubi hinc recesserint exultabit:
Cum periens labi ascientiace : Idest doctrinae spiritalis
quecusus ÷ in compecratione cȩlestium: ccuro gemmis. &
uccsis esse cadsi mulanda pretiosis: SUAUIS EST
homINI PAUIS MENDACII: ET POSTEXIMPLe
brrur os cius calculo: In quocũq menbro
quis cmplius peccauerit : Ineo ampliora inultione
pati&ur tormenta: Vnde recte qui in lingua macgis
delinquit in eaplus cersurus esse ꝑhib&ur: Dũos eius¬
calculo qui ÷ lapis ignitus implendum esse refestur
quod a uidis se consteet diuituilli. quiȩ pulabatur cotidie

Expanded text:
rte perspiciens, quia non sunt condignae passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis . Aurum et multitudo gemmarum, et vas Haec est gloriatio sapientis emptoris, qui, quandiu emerit, malum esse dicit quod secum agitur; cum autem recesserit, laetabitur se sapienter emisse. Sic etenim etiam coelestis regni emptor, ubi hinc recesserit exsultabit, comperiens labia scientiae, id est, doqua usus est in comparatione coelestium, auro, gemmis, et vasis esse assimilanda pretiosis.-- Suavis est homini panis mbitur os ejus calculo. In quocunque membro quis amplius peccaverit, in eo ampliora in ultione patietur tormenta. Unde recte qui in lingua magis delinquit, in ea plus arsurus esse perhibetur, dum os ecalculo, qui est lapis ignitus, implendum esse refertur. Quod accidisse constat diviti illi qui epulabatur quotidie
Abbreviated transcription (Latin):
labor ÷ macnũ cedos porrigere : quia desidiosus quisq
predicator. Nec hoc uult operaeri quod dicit : Mce¬
nũ quippe cedos porrigere est: uociopere concordares
Tegris iinquus. Deridet iudicium: Illud uide¬
lic& quo dicitur non fcelsũ testimonium dices : Velcer¬
te uenturũ. dequo supre dicitur: Testis fcclsus non
erit impunitus : Et quilo quitꝰ mendectia peribit:
Et os impiorum deuorat iuiqurtxrem. Sicut
fec melicus reficicibis desidercet . Itac impius ut iniqui
tactis excutioue pecti&ur. cerdenter exquirit.
ParatAunT derisorisus iudicia. et mallei percu¬
tientes Srul torũ corporibus. Et sireybi
sicut prȩdictũ ÷ ueliussionis. uel comminctionis di¬
uincce iudiciũ derident. Pecratatamen eos expectan
iudicia deem nationis: quaceut mallei. ferrũ candens
ꝓpter desidicm in diseruitio laborare neglexit
Venturo dieregni mendicabit et non decbitur ei: Quiccque¬

Expanded text:
labor est manum ad os porrigere, quia desidiosus quisque labor est manum ad os porrigere, quia desidiosus quisque praedicator, nec hoc vult operari quod dicit. Manum quippe ad os porrigere, est voci opere concordare. Testis iniquus deridet judicium, illud videlicet quod dicitur, Non falsum testimonium dices. Vel certe futurum, de quo supra dicitur, Testis falsus non erit impunitus; et qui loquitur mendacium, peribit; et os impiorum devorat iniquitatem. Sicut famelicus refici cibo desiderat, ita tatis exsecutione satietur, ardenter exquirit. Parata sunt derisoribus judicia, et mallei percutientes stultorum corporibus. Et si reprobi, sicut praedictum est, vel jussionis et comminationis divinae judicium derident, parata tamen eos exspectant judicia damnationis, quae ut mallei ferrum candens, propter desidiam in Dei servitio laborare neglexit, venturo die regni mendicabit, et non dabitur ei, quia quae
Abbreviated transcription (Latin):
to iudicired des: Pact& litterȩ sensus. quicc quiꝑ in pec¬
cieutic̃c inopicce fusto seruit: Aut recpinis decm nũ succe
conimȩ facit: Etcũ rem ꝓximi tollit. & si non hominis
hoccerte cccerno iudic rectionem reddere hacb&:
Vnde celic editio. Itac hunc uersum trcenstulit mc¬
le cogitans homo multo decmno. Afflig&ur & siper¬
niciosus suerit : et animãc̃ succ̃ ad pona: quicnimi¬
rum cum pecunic uiolentus cebstulerit. Prohac
animam inuitus deebit. HOMOINDIGENS InI¬
Sericons est. In digentem dicit humilem: quis e
ꝑ p&ui sbonis egere sinecessatione recolit: Tedis
namq: ut misericordicm consequectur ccdũo : Nũ¬
quam ꝓximo miscreri recuscet: Dequo & subse¬
quenter cednectit: Et melioꝵ ΡAuΡΕR qA
de qui nihil suis fidit operib quacm quise prȩex¬
cellentia uirtutum uiri nomine dignum ducis fal¬
litur. Nescius dũ suꝑbiendo ꝑdidit bona que gersit:
ABSCONDII PIGERMANṼS UASUBUCELLA NECADOS
nũ uel comedendo reducere leborem put& sed pigro

Expanded text:
itterae sensus quia qui per impatientiam inopiae furto servit aut rapinis, damnum suae animae facit, et cum rem proximi tollit, et si non homini per hoc, certe aeterno judici rationem reddere habet. Unde alia editio ita hunc versiculum transtulit: Male cogitans homo multo damno affligetur; et si perniciosus fuerit, et animam suam apponet. Quia nimirum cum pecuniam violentus abstulerit, pro hac animam invitus dabit. Homo indigens misericors est. Indigentem dicit humilem, qui se perpetuis bonis egere sine cessatione recolit. Talis namque ut misericordiam consequatur a Domino, nunquam proximo misereri recusat. De quo et subsequenter annectit: Et melior pauper quam de, qui nihil suis fidit operibus, quam qui se prae excellentia virtutum viri nomine dignum ducens fallitur nescius, dum superbiendo perdidit bona quae gessit Abscondit piger manum suam sub ascella, nec ad os num vel comedendo reducere laborem putet, sed pigro
Abbreviated transcription (Latin):
SUBSRNIIA DIUITIS MS ROBORISCIUS. Et quA¬
Sicurus unidus circmdans cum:
Nonterrena substantia sẽꝑ defendere potest
Immo plerique ꝓpter diuiticer sunt capti uel occisi : Vt¬
de & ecclesicestes ccit: Diuiticce conseruectȩ in medum
dominisui : pereunt enim incfflictione pessimoc: me¬
lius ergo intellegitur substaenticm lacuda reuis tuti :
quib: quicũq cebundat quacsi muro in expugncobili
cunctas hostium arc& insidicos: Quiprius Res¬
torerse desiderect quacin discat: stultitece noxam
non declincet : Quiudicare ꝓximorum facte prius quẽo
plenȩ causcm utriusq pcestis dinoscat. in ordinate festi

Expanded text:
Substantia divitis urbs roboris est, et quaSubstantia divitis urbs roboris est, et quasi murus validus circumdans eam. Non terrena substantia semper defendere potest, imo plerique propter divitias sunt capti vel occisi: Unde et Ecclesiastes ait, Divitiae conservatae in malum domini sui; pereunt enim in afflictione pessima. Melius ergo intelligitur substantiam laudare virtutum, quibus quicunque abundat, quasi muro inexpugnabili cunctas hostium arcet insidias.-- Qui prius restor esse desiderat, quam discat, stultitiae noxam non declinat. Qui judicare proximorum facta priusquam plene causam utriusque partis dignoscat, inordinate festi
Abbreviated transcription (Latin):
EXOREUIRI ETTORRENS REDUNDANS TOIS
SΑΡΙCΝ VΛC Verba sapientiũ aquȩ conparanur
quic & lauaent mentes audientiũ & inrignt : Ne
uel peccatorũ sordede formes rema neccNt : uel
doctrincce caelestis in opia tabescan Et quasi nociu
ccriditate deficiant: Et quiccecedem doctorum
uerba sidelium: quecedam musticalcctent & occulteo
quȩ solertiore conprȩhendecntur industrico: Quece¬
decmuero copestec & cunctis ccudientib: facilic ad inteli¬
legendum profluunt: Rectahex &cequeem ꝓfundcm
& torrentẽ dicit. esseredundantẽ: Potest ccutem ita
distingui : ut quic uaeris testocmenti scripture t upices
plccta ÷ dicatur deecc: A quac ꝓfundac uerb& exore
sa crecmente mundo reserebant: Adiungectur de
illir : &torrens redundans. fons sc pienticce:
Iuimollis erdissolũlus es rinoperesuo
PRATCRES T SUAOPERA DISSIPANCTIS:
Quico qui coepta bonc districte non ex sequitur : disso¬
lutione neglegenticce : mccnũ distruentisi mitatur :

Expanded text:
ex ore viri, et torrens redundans fons ex ore viri, et torrens redundans fons sapientiae. Verba sapientium aquae comparantur, quia lavant mentes audientium, et irrigant. Ne vel peccatorum sorde deformes remaneant, vel doctrinae coelestis inopia tabescant, et quasi nociva ariditate deficiant. Et quia eadem doctorum verba fidelium quaedam mystica latent, et occulta, quae solertiore comprehendantur industria, quaedam vero aperta et cunctis audientibus facilia ad intelligendum profluunt, recte haec et aquam profundam et torrentem dicit esse redundantem. Potest autem et ita distingui, ut quia Veteris Testamenti Scriptura typice prolata est, dicatur de ea aqua profunda verba ex ore tur de illis et torrens redundans fons sapientiae. Qui mollis et dissolutus est in opere suo, frater est sua opera dissipantis. Quia qui coepta bona districte non exsequitur, dissolutione negligentiae manum destruentis imitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
timoniis de monstrebat : Verũ oculiudeorum non
credentũ : terrenis potiur desideriis perficiendir qucõ
scc lutccribus eius monitis inten debant: sed & generaht
sȩpe prudentes : grecuita tem suis ensus. iu ipso &icc infrou¬
tispicio prȩmonstrcnt : Neo tecmenstulti codhcenc am¬
miraendeo sec tcendemq: oculos mentis cedtollunt sed
econtra quediter cedfinom uoluptatũ carnodiũ ꝑtiri gecu
Tota intentione ꝑ quirunt: NOΧES I GONuInDΑm¬
NUM IX FCRRE IUSTO. NECPER CUTEREPRIN¬
cipem QUIRΕ IΛIUDICΙ: Et deipso principe
aciudice sȩculorũ : Quip nostra scclute ꝑcti uolu it
accipi potest : Et deomnib: genercliter eclesiȩ rectori¬
bus: quiuel facultatib: nudati cebimpiis: uelinsa ȩcor¬
bium: Quilongis peccatorũ tenebris in uoluds.
semel deluce disper&. Iccm exdisperatione pcessim
sibi peccandi frena relaxat: sed teclis obꝓbrium
futurcce decmnationis nullacratione euccdit
quem cebususua iniquitactis. Nulla diuinrtimoris
memoria cohibuitAUAPROFUNDA UERBA

Expanded text:
timonio demonstrabat, verum oculi Judaeorum non credentium terrenis potius desideriis perficiendis, quam salutaribus ejus monitis intendebant. Sed et generaliter saepe prudentes gravitatem sui sensus, in ipso etiam frontispicio praemonstrant, nec tamen stulti ad hanc admirandam sectandamque oculos mentis attollunt; sed e contra qualiter ad finem voluptatum carnalium pertingant, tota intentione perquirunt. Non est bonum damnum inferre justo nec percutere principem, qui recta judicat. Et de ipso principe ac judice saeculorum qui pro nostra salute pati voluit accipi potest et de omnibus generaliter Ecclesiae rectoribus, qui vel facultatibus nudati ab impiis vel ipsa etiia et opprobrium. Qui longis peccatorum tenebris involutus semel, de luce desperat, jam ex desperatione passim sibi peccandi frena relaxat. Sed talis opprobrium futurae damnationis nulla ratione evadit, quem ab usu suae iniquitatis nulla divini timoris memoria cohibuit. Aqua profunda verba
Abbreviated transcription (Latin):
uedis peres adinterseriouem autem ei :
nepones auicnã ruaen Subiectũ tibi quẽ li¬
b& sierracre conspicis diligenter castigare curato
quod si curccre rennuit. Itc cergaillum circũs pecte
& tem percenter ccge nequid omnino intuis uerbis
uelactib: undeccmplus pecc& inuenict: Cuisensui
opitulcctur illud qđ sequitur: QUIINPACIENS EGI
Sus riuesri dainuum. Et cumrapucgͥr
ALIVDAPOVET: Sienm duricia contradicentis
frcctris quẽ crudire coepisti. Prouocatus ipse in in pa¬
cientiae uitiũlebꝰris: Decmnũ ꝓfecto tua cuirtutis in¬
curris: &cumilli durius forte increpando. spemꝓme¬
rendȩ scdutis. cegendeq pacientiae quẽc habuerat rec

Expanded text:
ne desperes; ad interfectionem autem ejus ne ponas animam tuam. Subjectum tibi quemlibet si errare conspicis, diligenter castigare curato. Quasi curari renuit, ita erga illum circumspecte et temperanter age, ne quid omnino in tuis verbis vel actibus unde amplius peccet inveniat. Cui sensui opitulatur illud quod sequitur: Qui impatiens est, sustinebit damnum: et cum rapuerit, aliud apponet. Si enim duritia contradicentis fratris quem erudire coepisti, provocatus ipse in impatientiae vitium labaris, damnum profecto tuae virtutis incurris. Et cum illum durius increpando forte spem promerendae salutis agendaeque poenitentiae quam habuerat
Abbreviated transcription (Latin):
quece mostem operactur ccugitur : Pinguidinẽ diuincce
caritectis i robore uirtutum quocr exercere uid&ur
hecbere. Pullatenus ucl& : sed quasi ex siccatis orsib:
maercescit: quicc inbonis actibus quece facit : grectiam di¬
lectionis cemisit. InFACICPRUdeNriSł ucet
Sapiexria. Oculis rurt orũraerinis: Texre
nfacie quidem dñi sccluatoris lucebat scepientia diuini

Expanded text:
pinguedinem divinae charitatis, in robore virtutum, quas exercere videtur, habere nullatenus valet, sed quasi exsiccatis ossibus marcescit, quia in bonis actibus, quos facit, gratiam dilectionis amisit. In facie prudentis lucet sapientia. Oculi stultorum in finibus terrae. In facie quidem Domini salvatoris lucebat
Abbreviated transcription (Latin):
cȩlesti omnia quȩ hecbuit uindidit: Teclisq excector
si ue ceduerscc scu ꝓsperco contigerint eesuoc intentione
non flecttur: prudenter intellegenr qñm dilger¬
tib dm̃. omnice cooperantur inbonum:
Semper iureia quacrit malus. MCCLUS UrIT̃
crudelis mrtteuir conrtracum: Angelus cru¬
delis inmundus ⁊ sp̃r : quiacadnio contre peccanter mit¬
titur : ut eor ud in procesenti cfflget ut ccegi ptior¬

Expanded text:
omnia quae habuit vendidit, talisque exspectator sive adversa seu prospera contigerint, a sua intentione non flectitur; prudenter intelligens quoniam diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum . Semper jurgia quaerit malus: angelus autem crudelis mittetur contra eum. Angelus crudelis immundus est spiritus qui a Domino contra peccantes mittitur, ut eos vel in praesenti affligat, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uigilcat quocniuis nihil opertendo tor pescit: sed pi¬
ETANIMA DISSOLVTXESURIEI Necm quiccsead
superioreo stringenido non dirigit: neglectam inferius
ꝑdesideric expaendit: et dũstudiorũ suptihum uigore
uon constringitur cupiditatis infine fecmes auciatur :
Vt quo perdisciplinam ligecri dissimulat: eoseesurietis.
ꝑ uoluntatum desiderico sparget: FENCRXTUR¬

Expanded text:
vigilat, sed nihil operando torpescit; sed pivigilat, sed nihil operando torpescit; sed piEt anima dissoluta esuriet. Nam quia se ad superiora stringendo non dirigit, neglectam se inferius per desideria expandit, et dum studiorum subtilium vigore non constringitur, cupiditatis infimae famae sauciatur, ut quo per disciplinam ligari dissimulat, eo esuriens per voluptatum desideria se spargat. VER
Abbreviated transcription (Latin):
Ds qui insua nactura in passibilis semꝑ ÷ & placidus
dolere tamen nostro more dicitur cum homiues
quos cedsecredendum lccudan dumque creccuit hor¬
tipotius meeligno: quaci sibi seruire consider&
Vnde& morses dcillo penituit inquit cũ quo homiue
fecrs& interra : Et tactus dolore cordis in triusecur
delebo in quithominem quẽ creauia fadde terrae
S mulloꝵ: sicut tecta ꝑstillecutia pluuiam
quidẽ de caelo suscipiunt. Nec tomen heenc adutib¬
tatem ccliqua dis ꝑciunt : sed ad molesticem pocius
inhecbitantiũ diriucent. It ccnimirũ her&icorum
ecclesia: caelestium dona uerborũ Noncdsalutem
ccuim ccrum sed cedsuȩ usum nequidae mele in¬
ter prcc&endo & contra catholicos litigecudocon
tis indomo sordidaes reddunt & hereticus limpidisi¬
ma caelestis oraculi uerba ccuditu corporis aurit: At ubi
hccec corde polluto attigerit ccuditorib: suis sorde mixta
minis trect: Pic Rido iNMEΠrer Soporem

Expanded text:
Deus qui in sua natura impassibilis semper est et placidus, Deus qui in sua natura impassibilis semper est et placidus, dolere tamen nostro more dicitur: cum homines quos ad se credendum laudandumque creavit, hosti potius maligno, quam sibi servire considerat; unde et Moyses de illo: Poenituit, inquit, eum quod hominem fecisset in terra, et tactus dolore cordis intrinsecus: Delebo, inquit, hominem quem creavi a facie terrae sa. Sicut tecta perstillantia pluviam quidem de coelo suscipiunt, non tamen hanc ad utilitatem aliquam dispertiunt, sed ad molestiam potius inhabitantium derivant; ita nimirum haereticorum Ecclesia, coelestium dona verborum, non ad salutem animarum, sed ad usum suae nequitiae male interpretando, et contra catholicos litigando convtos in domo sordidos reddunt, et haereticus limpidissima coelestis oraculi verba auditu corporis haurit; at ubi haec corde polluto attigerit, auditoribus suis sorde mista ministrat.-- Pigredo immittit soporem.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluerunt. ostendebaet utiq: quantũ e& scclutaris quã
tecnta insteentia defensare curarunt: Aliterdoctri¬
nccuiri ꝑpacienticm noscitur: Quicctanto quisq mi¬
nur ostendit᷑ doctus : qucento uincitur minus pectiens:
Neq enim potest uera citerbona docendo inpendere
si uiuendo nescit cequanimiter. aliena mala tollerare:
Recte ccutem subditur: ET CLORIA CIUS EST II¬
qua praeter credi: Quia nimirum ꝑfecti doc¬
toris : sic aliorum in ꝓbitatẽ pacienter sufferre
ut succm quoque fracgilitatem nouerit ab iniqua ac¬
tione solerter obseruccre: Neque enim aut mun di¬
tia ꝓpriae conuersationis sine tollercntia sufficit
extesne ꝑturbetionis Aut siliis qui fortiter ceduer¬
scc foris sustin& intus cdhuc eneruiter iniquis mo¬
ETRECISIRA EtSicrISUPER ERBAM TIA
HiLARTTAS EIUS. Dedauid rege dicit quuniu
dicio emilccris ablccnidus iustir. Et terribilis ceppa¬
rebit iniustir: DOLOR PATRIS. FIUS SIUETES

Expanded text:
voluerunt, ostendebant utique quantum esset salutaris quam voluerunt, ostendebant utique quantum esset salutaris quam tanta instantia defensare curarunt. Aliter, Doctrina viri per patientiam noscitur, quia tanto quisque minus ostenditur doctus, quanto convincitur minus patiens, neque enim potest veraciter bona docendo impendere, si vivendo nescit aequanimiter aliena mala tolerare. Recte autem subditur: Et gloria ejus est iniqua praetergredi. Quia nimirum perfectio doctoris est sic aliorum improbitatem patienter sufferre, ut suam quoque fragilitatem no verit ab iniqua actione solerter observare. Neque enim aut munditia propriae conversationis sine tolerantia sufficit externae perturbationis, aut si is, qui fortiter adversa foris sustinet, intus adhuc enerviter iniquis moet regis ira: et sicut ros super herbam, ita hilaritas ejus. De Domino rege dicit, qui in judicio et hilaris ac blandus justis, et terribilis apparebit injustis. Dolor patris filius stultus.
Abbreviated transcription (Latin):
dilacat aimaco Suam Et ccpostolus ait
Non ccuditores legis iustificabuntur cpuddm̃.
Sed factores legis iustificabuntur
TESTIS FALSUS NOUEEIT IPUNTTUS. ET
quiloqurrur mendatIACRIBΓT. Redar¬
guerat eum qui uerbac taentum scientiae. cebsqueo pera¬
tionis efficatia sectactur : Red ccrguit nunc illũ quiipsa
uerba diuinȩ auetoritatis: maleint̃ pr&cendo corrũpit
Quod iutem multe sȩpius itercentur. firmitectis indici¬
um ÷ ut ioseph somnium regis inter pr&ccns ait
Et quod sit sermodi. &ueraciter implecctur:
Noudecent grulrum diltiae. Uecseruũ
doMIΝAΕ PRICΙΡIBuS: Nondecent her&iscum
dilitice scripturccrum: Quichisbene uti non nouit:
Nequeillum quiseruus cedhuc peccati esse probectur.
preceferriiustis in regimine ecdesiae: DOCTRINA
anri per PAtIENTIAM NOSCCTUR Doctri¬
Noc ecclesi cesticȩ per pacienticm doctorũ quec̃ sit
ꝑfecta monstrectur: Quicc dum mecgis cefflictionib
ac morti corpus subdere. qucc a docendi officio cessccre

Expanded text:
am suam. Et Apostolus ait: am suam. Et Apostolus ait: Non auditores legis justificabuntur apud Deum, sed factores legis justificabuntur . Testis falsus non erit impunitus, et qui loquitur mendacia peribit. Redarguerat eum qui verba tantum scientiae absque operationis efficacia sectatur; redarguit nunc illum, qui ipsa verba divinae auctoritatis male interpretando corrumpit. Quod autem multa saepius iterantur firmitatis indicium est, ut Joseph somnium regis interpretans ait, eo quod sit sermo Dei et veraciter impleatur. Non decent stultum deliciae, nec servum dominari principibus. Non decent haereticum deliciae Scripturarum, quia his bene uti non novit: Neque illum qui servus adhuc peccati esse probatur, praeferri justis in regimine Ecclesiae. Doctrina viri per patientiam noscitur. Doctrina ecclesiastica per patientiam doctorum, quam sit perfecta monstratur. Quia dum magis afflictionibus ac morti corpus subdere quam a docendi officio cessare
Abbreviated transcription (Latin):
pentem quis ed eciper& . inpacradiso constituiss&: Quo con¬
trec sapiens dum prȩcatur : ut non declinent corsuum iN
uerbũ malũ : Adexcu scendacs excusationes in peccatis.
sed& ille suos subplantas grȩssus contradmn feru& cciumo
quidiuinc imperia ꝑsuccmeritam: contẽnens intisuꝑ ipsũ
dum quasi in portabilia hominib: honera in posuerat
mente reprehendit insana. DIUITIAE AD DUII
amicos plurimos. APAUpeREMrE ETHi
quoshaburt SepERANR: Diuitiae regni
caelestis: qui ꝑscor doctores fidelibus tribuendo
precedicant᷑ multos amicos & eisdem prȩdicatori¬
bus Et eccrũ largitari dũo ced sciscunt: Aphiloso¬
phis ccutem ceterisq gentiũ macgistris quicc nil ceste
becctitudinis infuturũnorunt ꝓmittere: Ethi quos
hecbuere sepercentur. uidelic& conuersi adfidem spem¬
que dominice ꝓmissionis cestissimam: QUIPT VERBA¬
i Sec asem uihil habebrt. quiausem pos ses sorẽ inetłis

Expanded text:
pentem, qui se deciperet, in paradiso constituisset. Quo conpentem, qui se deciperet, in paradiso constituisset. Quo contra sapiens Dominum precatur ut non declinet cor suum in verbum malum ad excusandas excusationes in peccatis. Sed et ille suos supplaqui divina imperia per suam inertiam contemnens insuper ipsum Dominum, quasi importabilia hominibus onera imposuerit, mente reprehendit insana. Divitiae addunt amicos plurimos; a paupere autem et hi quos habuit, separantur. Divitiae regni coelestis, quae per sanctos doctores fidelibus tribuendae praedicantur, multos amicos et iisdem praedicatoribus et earum largitori Domino asciscunt; a philosophis autem et caeteris gentium magistris, quia certe beatitudinis in futurum norunt promittere, et hi quos habuerunt, separantur; videlicet conversi ad fidem spemque Dominicae promissionis certissimam. Qui tantum verba sectatur, nihil habebit: qui autem possessor es
Abbreviated transcription (Latin):
her&ice stulticie. temercriis tractatib: incurrit: Quod
in primis humani generis pecrentib: : mistice signatũ ÷
Quidũ app&itũ scientiae maioris. uetitũ contingerȩ ꝓpe¬
recbant. A statubecctitudinis in qua conditi sunt de¬
uicentes in poenc̃miseriae Et mosteclitatis incederun
SIULTETIA HOMINIS SUB PLANIXT CRESSUSO
Et coiła dm̃n seruerauiosuo: stultorũ mo¬
ris ÷ ut cum peccando uiam ueritatis deserunt. Non
scerrasse facteantur. sed cadcuilpam conditoris suirea¬
tus. originem reuestant: Quacsi ipse occasionem pec¬
candi tribuerit : qui uel fracgilẽ fecerit hominẽ: uel
ad tẽptationẽ cius hostem uersutum ad miserit:
Vnde & primus nostrigeneris pccretis: Post prȩuari¬
cationis excessum increpatus a duoad defensione mox
inquit de coepit me: Ambonamq: increatorem quod
pecca uercnt r&or quebant : Ille quod muliere per
quã perir& ccdno sociamaccepissa : Illa quo ddus ser¬

Expanded text:
haereticae stultitiae temerariis tractatibus incurrit, quod haereticae stultitiae temerariis tractatibus incurrit, quod in primis humani generis parentibus mystice signatum est, qui dum appetitu scientiae majoris vetitum contingere properabant, a statu beatitudinis in qua conditi sunt, deviantes in poenam miseriae et mortalitatis inciderunt. Stultitia hominis supplantat gressus ejus, et contra Deum fervet animo suo. Stultorum moris est et cum peccando viam veritatis deserunt, non se errasse fateantur, sed ad culpam conditoris sui reatus originem referant, quasi ipse occasionem peccandi tribuerit, qui vel fragilem fecerit hominem, vel ad tentationem ejus hostem versutum admiserit: Unde et primus nostri generis parens post praevaricationis excessum increpatus a Domino ad defensionem mox  decepit me. Ambo namque in Creatorem quod peccaverant retorquebant: ille quod mulierem, per quam periret a Domino sociam accepisset; illa quod Dominus ser
Abbreviated transcription (Latin):
Ricide: Humiles spũ humiliter dnm cedoreen¬
taN ut phcoriseus UIRAMABILIS AD SOCIETA¬
tem. macis amicus crri quam srxrer
Crederis exgentibus populus mcgis cmatus ÷acdião quão
iudacur sinefine ꝑdurcens In quo secundũ carnem
ncetus est. Potest & decepostolis exiudexe natis intel¬
legi
quia macgis amarent credentes exgentibus: quacm suȩgen¬
ti incredulos: MelioREST ƿauper quiambei¬
LXTINSIM PLICIIXTESUA. QUAM dIUES TOR¬
QUENS LABIA IN SIPIENS: Melior est simplex ccu¬
ditor uerbidi si ecc qua e intellegere inscripturis potuit
Opercndo ꝑfecit: quameruditus quisque simillis quece
acute intellexit. Adheresim prȩdican dacmlebiatorqu&:
IBI NONESISUIENTIA MIENAE. NOUES TBONUM¬
ErquifesrINUS: PEDIBUS OFEUDII:
Animȩ quidem humcnescienti auite caclestis ÷ Necer¬
sccria. qui cnimirum sine hacbeccta in ꝑp&uum esse
Non potest : Attacmen quieffrenatis sensib mentis.
plus ceppait sapere quam dec&. Plerumque offensionẽ

Expanded text:
c. Humiles spiritu humiliter Dominum adoranc. Humiles spiritu humiliter Dominum adorantant, ut pharisaeus. Vir amabilis ad societatem magis amicus erit quam frater. Credens ex gentibus populus magis amatus est a Domino, quam Judaicus sine fide perdurans, in quo secundum carnem natus est. Potest et de apostolis ex Judae natis intelligi, quia magis amaverint credentes ex gentibus, quam suae gentis incredulos. CAPUT lat in simplicitate sua, quam dives torquens labia insipiens. Melior est simplex auditor verbi Dei, si ea quae intelligere in Scripturis potuit, operando perficit, quam eruditus quisque si in illis quae acute intellexit ad haeresin praedicandam labia retorquet. Ubi non est scientia qui festinus est pedibus offendit. Animae quidem humanae scientia vitae coelestis est necessaria, quia nimirum sine hac beata in perpetuum esse non potest. Attamen qui effrenatis sensibus mentis plus appetit sapere quam decet, plerumque offensionem
Abbreviated transcription (Latin):
CIUS ETINUESTICABII EuM: Omnis quiuerei
iustus est : ubi peccantium erracta conspicit: primo ad
scipsum oculum considerationis inflectit, Dum que su¬
com frccgilitatem solicitus accusauerit: sic demum cedcor¬
ripiendor alios. linguacm benignus exerit: Sedille qui
suir fidelib: dicere dignatus est. Vos autem dixicemicos:
quic quecumq: audiui a patremeo. Notec feciuobis.
Venit incoreius ꝑprecesenticm diuinȩ contemplationis
Et quam hoc sit mundum ccsorde iniquitatis. agnoscit
eius humilitctem. digna mercede remunercot
TRATER QUIADIUUXTUR A RXTRE. QUASI
ciurras sirma: eriudicia quaiuecres cebi¬
u: Cumpopul: literq: iudeorum scilica & gentium frectꝰ
nac sibi inxp̃o carita te consentit. Vncomiam catholicae
exdesicce ciuitatem construit: Et sicut uectes urbium
portas muniunt: It acdogmacta utriusq testa menti
ecdesices ꝑ orbem queceunam catholicam faciunt. ab infi¬
delum incursione defendunt: Cum os.SeCrXTIO¬

Expanded text:
ejus, et investigabit eum. Omnis qui vere ejus, et investigabit eum. Omnis qui vere justus est, ubi peccantium errata conspicit, primo ad seipsum oculum considerationis inflectit, dumque suam fragilitatem sollicitus accusaverit, sic demum ad corripiendos alios linguam benignus exerit, sed ille qui suis fidelibus dicere dignatus est: Vos autem dixi amicos, quia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis . Venit in cor ejus per praesentiam divinae contemplationis: Et quam hoc sit mundum a sorde iniquitatis agnoscit, ejusque humilitatem digna mercede remunerat. Frater qui adjuvatur a fratre, quasi civitas firma: et judicia, quasi vectes urbium. Cumna sibi in Christo charitate consentit, unam jam catholicae Ecclesiae civitatem construit. Et sicut vectes urbium portas muniunt, ita dogmata utriusque Testamenti ecclesias per orbem, quae unam catholicam faciunt, ab infidelium incursione defendunt.-- Cum obsecratio
Abbreviated transcription (Latin):
tem ne in tẽpttionib: cedat: mentis fortitudine
sustina : SPMVERO ADIRAS CENDŨ FACILẼ QUISpO
Necscipse potest sustinere: Itecutiractus sȩpedicat.
Eaquȩ postmodũ placidur qui ce dixerit penitecct
Et plerumq: andixerit ignor& : Cuius tamen uescnia
nounũ quam ꝑsccpientiũ modesticc facillime suffetur
atq extempore sopitur: DONŨHOMINIS DILXIXT
Donũ caritatis si uecclarũ uirtutũ. quacs adno fideles ac¬
cipiunt: dilectat uicm actionis corum: Quia quoma¬
gis gractia spr intus replentur : eolatius forisbonorũ ope¬
rum gressur multiphcant: At que inter macgnos ecde¬
sicce rectores : In futuro culmen sortiuntur honoris:
Aiter donum spiritale scluatoris quod mundo cettulit
dilactauit uiame: : quod ad plurimces orbis nactioner per
fidei & dilectionis succe presentiãc uenir&: Nec solũ popu¬
lor : sed ipsos &icmrerũ dominos concupiscentur . renuntia
re acsibi libenter obtemperarefacer&
IUSTUS PRIOR CET ACCUSXTOR SUI. UENEIAMICUS

Expanded text:
tem, ne in tentationibus cedat, mentis fortitudine sustentat.-- Spiritum vero ad irascendum facilem, nec se ipse potest sustinere, ita ut iratus sea quae, postmodum placidus, quia dixerit poeniteat, et plerumque an dixerit ignoret, cujus tamen vesania nonnunquam per sapientium modestiam facillime suffertur, atque ex tempore sopitur. Donum hominis dilatat atis, sive aliarum virtutum, quas a Domino fideles accipiunt, dilatat viam actionis eorum, quia quo magis gratia Spiritus intus replentur, eo latius foris bonorum operum gressus multiplicant, atque inter magnos Ecclesiae rectores in futuro culmen sortiuntur honoris. Aliter, donum spirituale Salvatoris, quod mundo attulit, dilatavit viam ejus, quod ad plurimas orbis nationes per fidei et dilectionis suae praesentiam veniret; nec solum populos, sed ipsre ac sibi libenter obtemperare faceret. Justus prior est accusator sui. Venit amicus
Abbreviated transcription (Latin):
quam domus piena uictunis cum ircio.
Melius ÷ pccruccbonec cum caritate facere si nescientia
precedicandi : Hoc ÷ enim &icom siccam esse bucellaem:
quã incegnis effulgore uistutib: cum cedmixtione discordicce
Corona serium piluisiliorum. Et ElORIΡIuorũ
parres corum: senes dicit poctriarchas & ꝓphacer
quit filus filiorum: hoc est a successorib: cpostolorum digna
lccudecelebrantur : Et gloria ÷ predicatorũ nouitestco¬
menti : quod fili uaerũ pectrum esse in eruerũn: Ceca
CRAlissimna expecl̃tio predsolaiłis: quocũq scutr̃ se

Expanded text:
quam domus plena victimis cum jurgio. Melius est parva bona cum charitate facere sine scientia praedicandi, hoc est enim et siccam esse buccellam, quam magis effulgere virtutibus cum admixtione discordiae. Corona senum filii filiorum, et gloria filiorum patres sui. Senes dicit patriarchas et prophetas, qui filiis filiorum, hoc est a successoribus apostolorum digna laude celebrantur. Et gloria est praedicatorum Novi Testamenti, quod filii veterum patrum esse meruerunt. Gemma gratissima exspectatio postulantis: quocunque se
Abbreviated transcription (Latin):
atq: cobesticelieiur seuitic ad fidepieetem precedicando coni¬
uersis: Quamher&ico cuilib& confidenti in sui pfidia
dogmectis : quiccnimirũ illud contra exteror. hoc con¬
trec suauis ceracertamenagebant: Potestursȩ nomines
ipscc hostis ecntiquac maliticc intellegi.: Cuif&us recpi¬
mus cũ eos qui ereent filii diceboli cathecis cendo &bcepti

Expanded text:
atque a bestiali ejus saevitia ad fidei pietatem praedicando conversis, quam haeretico cuilibet confidenti in sui perfidia dogmatis, quia nimirum illud contra exteros, hoc contra sua viscera certamen agebant. Potest ursae nomine ipsa hostis antiqui malitia intelligi, cui fetus rapimus, cum eos qui erant fili
Abbreviated transcription (Latin):
Bonec querere quece facere debeces quibus ad ca clestia
bona peruenias Hocest benediculo consurgere. Id :
crescente luce scienticce cedbonũ opus accingi
Vd certebene Id est ceduitã consurget in tempore re¬
sur rectionis : quinunc bona quace in tempore opereo¬
tionis. Quiccutem iecla quȩdicat siueregeet modo
solens inquirit tunc eorum pondere necd altioreo
regni per uenict reccer dectur:
Quiconpidrr indiurniis suis cõrruer. Iugri¬

Expanded text:
Bona quaerere quae facere debeas, quibus ad coelestia bona pervenias, hoc est bene diluculo consurgere, id est, crescente luce scientiae, ad bonum opus accingi. Vel certe bene, id est, ad vitam consurgit, in tempore resurrectionis, qui nunc bona quaerit in tempore operationis. Qui autem mala quae dicat sive agat, modo solers inquirit, tunc eorum pondere, ne ad altiora regni perveniat, retardabitur.-- Qui confidit in divitiis suis, corruet,
Abbreviated transcription (Latin):
poenco decm nectur. Ipse est seruus piger & moq¬
lus : qui proretentione telenti quod accepit: in ex¬
teriores tenebreos misus est: Vendunt ccutẽ frum en¬
tum : qui uerbũ uitcce audientib: conserunt: a quib:
preium fidcia consersionis recipiant:. Dicente chĩo
Negoticeminindum uenio, Quorum capitibenedic¬
tio suꝑuenit dum singulis detali negotio redeunti¬
um dñs dict: Euge seruebone &sidelis: quia su¬
perpauca fuisti fidelis supreo multẽc̃te constituam
intrec ingocudium dñi tui: Bene consurert

Expanded text:
poena damnatur. Ipse est servus piger et mapoena damnatur. Ipse est servus piger et malus, qui pro retentione talenti, quod accepit in exteriores tenebras missus est. Vendunt autem frumentum, qui verbum vitae audientibus conferunt; a quibus pretium fidei et confessionis rNegotiamini dum venio , quorum capiti benedictio supervenit, dum singulis de tali negotio redeuntium Dominus dicit: Euge, serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super multa te constituam; in
Abbreviated transcription (Latin):
ne uidentur pro ropito tamen dire mentis: ced infe¬
rendam cuilib& uimfuroris intendunt: Et hoc est
quod suprec dicitur. Mecnus in manu noneriti inceduss
Item prȩstolatio impiorum furor quicoplerumq
irec persilentium clecusa intracmentem uehemen¬
tius eces tucet: ALII DIUIDUNT PROPRIA Er
orriores picat : Quice centuplum accipiunt
Semper inquit inccegestecte non solũ intor mencis ubi
nec stillam a quece : Vude ced modicum refrigerentur
accipiunt sed & in prȩrenti ubi quac̃uis in numerco rapi¬
cet semper aucrus eg& : ANIMA quE BCNEDIGT
INCBRIABITUR : Quiexterius prȩdicando benedicit
interius ccugimenti pinguedinem recipit Etdum sa¬
cro eloquio mentem ccuditorum debricre nonder¬
nit potu multiplici muneris debrictus ex crescit :
QUIABS CONDIT FRUMENTA MALEDICTTUR M
populis Benedietioaurem super capirrucu¬
deutium: Quiscae prȩdicationis cpudse uerbeo
rein& teclis mecledicitur: in populis: quic in solius
culpa silentii: promultorũ quos corrigere potuit

Expanded text:
ne videntur, proposito tamen dirae mentis ad inferendam cuilibet vim furoris intendunt. Et hoc est quod supra dicitur, Manus in manu, non erit innocens malus; item, Praestolatio impiorum furor, quia plerumque ira per silentium clausa, intra mentem vehementius aestuat.-- Alii dividunt propria, ecipiunt Semper, inquit, in egestate, non solum in tormentis, ubi nec stillam aquae, unde ad modicum refrigerentur, accipiunt , sed et in praesenti, ubi quamvis innumera rapiat, semper avarus eget.-- Anima quae benediinebriabitur. Qui exterius praedicando benedicit; interius augmenti pinguedinem recipit. Et dum sacro oleo mentem auditorum inebriare non desinit, potu multiplici muneris inebriatus excrescit. Qui abscondit frumenta maledicitur in populis, benedictio autem super caput venest, qui sanctae praedicationis apud se verba retinet, hic maledicitur in populis, quando in solius culpa silentii pro multorum, quos corrigere potuit,
Abbreviated transcription (Latin):
uoddicirur dehierosoam receisRl
Ipse restit terminar is rahel: ab in troituemath¬
usq ad mare solitudinis: Emath quae nunc epiphana dicitur
septen trionalis erat terminus irrahel mare aute solitudi¬
nis qua e hebraice dicitur araba : mare mostuũ dengnat
quod in longitudine ꝑost stadia oetuiaginta urq adaoara sarabie
Inlatitudine centũ quinquaginta usque aduic inĩ sodomorũ ꝓgredit᷑¬

Expanded text:
uod dicitur de Hieroboam rege Israel: Ipse restituit terminos Israelis ab introitu Emathusque ad mare solitudinis, Emath, quae nunc Epiphania dicitur, septentrionalis erat terminus Israelis: Mare autem solitudinis, quod hebraice dicitur Araba, mare mortuum designat, quod in longitudine per stadia DLXXX usque ad Zoaras Arabae in latitudine per centum quinquaginta usque ad vicina Sodomorum praet
Abbreviated transcription (Latin):
rore concussa obmetũ ire & anim aduersionis tuae quã me in¬
cautus incurrisse ꝑtimesco: credo quo docius misericordiã op¬
tatȩ ate ueniae consequar : Vbi considependa ÷ mipoc diuinae pie
tatis uelocitas : turbatum se tantum animo ꝑrt̃ irte dni dixit &
mex illum admiseri cordiã abirte conuersum subiunxit: cui simile¬
÷ illud ꝓsalmista: Dixi ꝓnuntiabo aduersumme iniustitias meas
dno & turemisisti impietatẽ cordismei: Sed talis: minimariꝰ
quaȩ & elemosynis opus habent : Hucusq propheta breuiter con
prehendit quo timore animisit ꝑculsus audito acsollertus
considercto dominica in carnationis & passionis euentu: Do¬
innclatius exemplo redescribit qui ille auditus: qua opepor

Expanded text:
rore concussa, ob metum irae et animadversionis tuae, quam me inrore concussa, ob metum irae et animadversionis tuae, quam me incautus incurrisse pertimesco, credo quod otius misericordiam optatae a te veniae consequar, ubi consideranda est mira pietatis divinae velocitas, turbatum se tantum animo propter iram Domini dixit, et mox illum ad misericordiam ab ira conversum subjunxit. Seest illud Psalmistae: Dixi: Pronuntiabo adversus me injustitias meas Domino, et tu remisisti impietatem cordis mei . Sed talis minimarum que et eleemosynis opus habent. Hucusque propheta comprehendit breviter quo timore animi sit perculsus, audito ac solertius considerato dominicae incarnationis ac passionis eventu. Deinde latius extemplo describit qui ille auditus, quae oper
Abbreviated transcription (Latin):
nitudo temporis misit ds̃ filiũ suũ factũ exmulere: factum sublege
ut eos qui sublege errne redimer& : Quae ui delic& teporae quosq
annos longe adhuc uidit esse : atq: a longe salutauit ꝓpheta cũ ait
quia dum ad ꝓpiarene anni÷ dumq: aduenir& tẽpus : ostende retur
& cognosceretur dns̃ Nam & superius audiuit dicente sibidño : quia ad¬
huc uisus ꝓcul: & apparebit infinem & non mentietur simostom se¬
cerit expecta illum: qł ueniens ueni& & non tardabit : Cuius qn
dem auditum audiens .cui. opene passionis considepans tmuit & ex¬
pauit qr commotus fuerit defelicitate transitoria maloni &
detẽ porrh adflictione bonori : t tamen ubi dignam ꝓsuis gnorie¬
tionib: paenitentiã feciss& : mox seueniam ematus consequi posse
confisus est: Vnde consequenter adiungit : In eo dumcntur bata fie¬
rit animamea iniroo misericordiae memoreris : Dum conturba¬
tafuerit inquit animamea. dignosatis factionis & panitentiae me¬

Expanded text:
 factum ex muliere, factum sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret . Quae videlicet tempora, quosque annos longe adhuc vidit esse atque a longe salutavit propheta, cum ait quia dum appropiarent anni, dumque adveniret tempus, ostenderetur et cognosceretur Dominus. Nam et superius audivit, dicente sibi Domino: Quia adhuc visus procul et apparebit in finem, et non mentietur, si moram fecerit exidem auditum audiens, cujus opera passionis considerans, timuit et expavit, quia commotus fuerit de felicitate transitoria malorum, et temporali afflictione bonorum. Attamen, ubi dignam pro suis ignorationibus poenitentiam fecisset, mox se veniam erratis consequi posse confisus est. Unde consequenter adjungit: « In eo dum conturbata fuerit anima mea in ira misericordiae memor eris. » Dum conturbata fuerit, inquit, anima mea, digno satisfactionis et poenitentiae moe
Abbreviated transcription (Latin):
nis ess& & in mostalis futurus clarificato uultu eius instas
solis & uestimentis eius nitentib: insimilitudinem niuis:
bi innotescebat quia filius di eret . dicente adeũ decaelis
uoce paterna: Hic est filius meus dilectus in quomihi bene
conplacui: ipsũ audite. Potest etam in medio duoni la¬
tronũ non in conuenienter accipi int̃quos crucifixus
moriendo mnotescebat: quia homoerat. Obs curito
autẽ sole t̃re conmota &aeteris quae euangebum narrat
circa quaem factis mirxculis in notescebat quiads eret :
Inter pellando ipse patrem ꝓinter sectorib: suis quam pi¬
us ess& innotescebat: Quo etiam exemplo propheta q
haec prȩuidebat inspũ admonebatur non solum patient᷑
p̃sums fere maloniꝰ sed & eis ꝑsequentib: gratiam suae
benignitatis inpendere : Numanꝰ propia uerini anni: cognos¬
ceris : Dumaduenerit tẽpus oftenderis, nnos & tempus¬

Expanded text:
s esset, et immortalis futurus clarificato vultu ejus instar solis, et vestimentis ejus nitentibus in similitudinem nivis. Ibi innotescebat quia Filius Dei erat, dicente ad eum de coelis voce paterna: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi bene complacui, ipsum audite . Potest etiam in medio duorum latronum non inconvenienter accipi, inter quos crucifixus moriendo innotescebat, quia homo erat. Obscurato autem sole, terra commota, et caeteris quae Evangelium narrat circa crucem factis miraculis, innotescebat quia Deus erat. Interpellando ipse Patrem pro interfectoribus suis, quam pius esset innotescebat. Quo etiam exemplo propheta qui hoc praevidebat in spiritu admonebatur non solum patienter pressuras ferre malorum, sed et eis persequentibus gratiam suae benignitatis impendere. Dum appropiaverint anni cognosceris, dum advenerit tempus ostenderis. Annos
Abbreviated transcription (Latin):
bect ullus uirorum quitam docte nos sec
errores reuellere gentilium. quãps ad fidem
conuer s̃ gentiler & ex gentilibus factixp̃iani:
Sidonincmque &turi quia gentilium fiere popu¬
li merito infigure gentium accipiuntur: Iil¬

Expanded text:
bat, ullus virorum qui tam docte nosset bat, ullus virorum qui tam docte nosset refellere errores gentilium, quam ipsi ad fidem conversi gentiles, et ex gentibus facti Christiani. Sidonii namque et Tyrii, quia gentilium fuerunt populi, merito in figura gentium accipiuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
hircom cederesibi uoluit lignecdelibeno quiadoc¬
tiores erant serius suis adcedendum. Sedidcirco
&icomseruor suos simul ccder se uoluit ut ostender ent ceden
tib: Cuius mensura lign afiere deberent: Cuius rei figureo
imprumtuest: Qui animirũ apostoli certius uerbũ
euccitgelii: quodad nõ audiere nouerunt: Sed genti¬
les aberrore conuersi: at queccdueritatem eueengelii
tranfor mocti meliur ipsos gentiũ errorer nouerant:
Et quocertiur nouerunt: eo artisitiosius hosex pugnare
atque cuacuacre didicerunt: Paulus quidem sacramen¬
tum cuangelii quod per reuelationem didicerat me¬
lius nouit sed dionisius melius reuincere poteroet
falscc athencerum dogmactec. quorũ cumerrorib
syllogis mos apuero: & argumenta cunctanouerat
Cui sen sui conuenit apte quod sequitur. Scisenim
quod nonest in populo meoiur: quinouerit ligna
cedere sicut sidonib Nonenim erat inpopulo
iudeorum ubi dñs corporditer prasens doce¬

Expanded text:
Hiram caedere sibi voluit ligna de Libano, quia docHiram caedere sibi voluit ligna de Libano, quia doctiores erant servis suis ad caedendum. Et idcirco simul servos suos adesse voluit, ut ostenderent caedetibus cujus mensurae ligna fieri deberent. Cujus rei figura in promptu est, quia nimirum apostoli certius verbum Evangelii, qui a Domino audire noverunt, sed gentiles ab errore conversi, atque ad veritatem Evangelii transformati, melius ipsos gentium errores noverant; et quo certius noverunt, eo artificiosius hos expugnare atque evacuare didicerunt. Paulus quidem sacramentum Evangelii, quod per revelationem didicerat, melius novit, sed Dionysius melius revincere poterat falsa ethnicorum dogmata, quorum cum erroribus syllogismos a puero et argumenta cuncta noverat. Cui sensui convenit apte quod sequitur: Scis enim quod non est in populo meo vir qui noverit ligna caedere, sicut Sidonii. Non enim erat in populo Judaeorum, ubi Dominus corporaliter praesens doce
Abbreviated transcription (Latin):
nio prȩlecros ostendit. Pro quibus cunctis oblationib:
gentilitaes cedño donce exspecteet gratia caelestis
Triticum uidelic& uerbidi et oleum caritatis atque unc
bus ecle sae: quod ecuxilium operis sc̃i flccgiteens
ait cedhircem sedomon. Pracipeigitur ut praecidant
mihi cedros delibano: et seruimcisint cum seruis tu¬
ir. Serinquippehircm qui precidebant cedros¬
scclomoni delibeno doctores sunt electi degen¬
tib quorum officuesteos quiin hoc mundo reb
& gloria lȩtcbeentur a superbiae fastucor rigen¬
do sternere oetque adobsequium suiredempto¬
ris eorum uota trens ferre: Cumquib uide¬
lic& seruisercnt & seruiscdomonis acpariter.
memorato instabant operi, Quia primi doctores
exgentib: Necer sehebebent ipsorũ apostilorum
quia d nõ dedicerunt eruditione in uerbo fidei institui
nep̃ absque magistris docere inciperent magistri
existerent erroris : Id circo & enim seclomon seruos

Expanded text:
claros ostendit. Pro quibus cunctis oblationibus claros ostendit. Pro quibus cunctis oblationibus gentilitas a Domino exspectat dona gratiae coelestis, triticum videlicet verbi Dei, et oleum charitatis atque unctbus Ecclesiae quod in auxilium operis sancti flagitanter ait ad Hiram Salomon: Praecipe igitur ut praecidant mihi cedros de Libano, et servi mei sint cum servis tuis. Servi quippe Hiram, qui praecidebant Salomoni cedros de Libano, doctores sunt electi de gentibus, quorum officium est, eos qui in hoc mundo rebus et gloria laetabantur, a superbiae fastu corrigendo sternere, atque ad obsequium sui Redemptoris eorum vota transferre. Cum quibus videlicet servis erant et servi Salomonis, ac pariter memorato instabant operi; quia primi doctores ex gentibus necesse habebant ipsorum apostolorum, qui a Domino didicerant eruditione in verbo fidei institui, ne si absque magistris docere inciperent, magistri existerent erroris. Idcirco enim Salomon servos
Abbreviated transcription (Latin):
ner & non de uideis teentum modo: uerum &icm degentib:
adiutopes operisdegit. Naci deutroq populo ministros
sermones cdsumpsit Misithircm selomoni prȩciscdeli¬
bano lignoc cedrincc & cebiegne qua indomũdm̃ ponerentur:
Quia conuersa gentilitas misit cd dnm̃ uiros quoñdom ad se¬
culum clecros sed securi dominicȩ increpationis demon¬
te suȩ superbiae iam deiector & humilictos quiccdnormã
cuangelicȩ ueritctis instituti in adificio ecclesia prosuo
quisq: merito uel tem pore collo carentur: Imisit xicom ar¬
tifices quia conuersos cdueram sapientiom philosophos
qui gratioc eruditionis populis quoq: regendis iure prepo¬
nerentur. dnõ gentilitas obtulit. quedis ipsis apostolorũ
tem poribus dionisius ario pagita quedis de inceps doctor
succuis simus. & fortissimur maertrr crprianus aliique.
quam plurimi Misit &ccurum quod in eccdem significati¬
one accipitur: quicenimirum uiros sccpientia & inge¬

Expanded text:
neret, non de Judaeis tantummodo, verum etiam de gentibus neret, non de Judaeis tantummodo, verum etiam de gentibus adjutores operis elegit: nam de utroque populo ministros sermonis assumpsit. Misit Hiram Salomoni praecisa de Libano ligna cedrina et abiegna quae in domum Domini ponerentur: quia conversa gentilitas misit ad Dominum viros, quondam ad saeculum claros, sed securi Dominicae increpationis de monte suae superbiae jam dejectos et humiliatos, qui ad normam evangelicae veritatis instituti, in aedificio Ecclesiae pro suo quisque merito, vel tempore collocarentur. « Misit etiam artifices, quia conversos ad veram sapientiam philosophos, qui gratia eruditionis, populis quoque regendis jure proponerentur, Domino gentilitas obtulit, qualis ipsis apostolorum temporibus Dionysius Areopagita, qualis deinceps doctor suavissimus, et fortissimus martyr Cyprianus, aliique quamplurimi. Misit aurum: quod in eadem pene significatione accipitur, quia nimirum viros sapientia