comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
egerint. aliqͥd eũ suo cułtore ppło. ꝓilla repub¬
lica neꝑiret. immo eosdẽ mores uelut suisex¬
emplis auetoritate noxia eorrũ pendo egnrt̃
potiꝰ ut ꝑiret. Quã ñ ido tune perisse quisquã
ut arbitr iã dicere audebit. qͥa discessere om̃s
adytis arisꝙ relietis dii. uelut amici urtutibꝰ
cũ uitus hominũ offenderent᷑. qͥa tot signis
extorũ. augurioꝵ. uaticinationũ. qͥbse tãquã
p̃scios futuroꝵ. adiutoresq p̃lioꝵ. iactare & cõ¬
mendare gestiebant. ẽ uincunt᷑ fuisse p̃sentes.
Quisi uere abscessissent: mitiꝰ romani inbella
enuilia suis eupiditatibꝰ. quã illoꝵ instigatio¬
turpitudine crudelitatibmirta. obꝓbria numi¬
nũ & erimina siue ꝓdita siue conficta ipsis ex¬
poscentibꝰ. & nisi fieret irasccatibꝰ. etiã certis &
statutis solłepnitatibꝰ ẽsecrata illis. & dicata
elaruerint. atq: ad omniũ oeulos ut imitan

Expanded text:
egerint aliquid cum suo cultore populo pro illa re pubegerint aliquid cum suo cultore populo pro illa re publica, ne periret; immo eosdem mores uelut suis exemplis auctoritate noxia corrumpendo egerunt potius, ut periret. Quam non ideo tunc perisse quisquam, ut arbitror, iam dicere audebit, quia \'discessere omnes adytis arisque relictis di\', uelut amici uirtutibus, cum uitiis hominum offenderentur; quia tot signis extorum auguriorum uaticiniorum, quibus se tamquam praescios futurorum adiutoresque proeliorum iactare et commendare gestiebant, conuincuntur fuisse praesentes; qui si uere abscessissent, mitius Romani in bella ciuilia suis cupiditatibus quam illorum instigatioturpitudines crudelitatibus mixtae, obprobria numinum et crimina, siue prodita siue conficta, ipsis exposcentibus et nisi fieret irascentibus etiam certis et statis sollemnitatibus consecrata illis et dicata claruerint adque ad omnium oculos ut imitand
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ celebrata sunt.: ut quisquis eoꝵ talia fecis¬
se crederet. & quis quis non crederet. s tam̃ illos
libentissime sibi talia exhiberi cerneret. secu
rus imitaret᷑. Nc quis itaq: existimaret indeos
ẽ uitia potiꝰ. quã eis dignũ aliꝗͥd scriptitasse.
ubicũq illos intrase pugnasse poete cõmemo¬
rant. ipsi ad decipiendos homines. poctarũ car¬
mina firmauerunt: pugnas uidelicet suas. ñ
sołũ ꝑseenicos intheatro. uerũ etiã ꝑse ipsos in
campo. humanis oculis exhibentes. Hec dicere
ẽpulsi sumꝰ. quõ pessimis moribꝰ ciuiũ. roma¬
nã rẽ publicã iam antea ꝑditã. fuisse. nulłãq¬
a uetores eoꝵ diecre & senbere minime dubitar.
Quã ꝑditionẽ diissiuis non imputant. qui mala
transitoria quibꝰ boni scuuiuant. seumoriant᷑
tanta frequenut ꝓmoribꝰ optimis p̃cepta eont᷑
ꝑditos mores. dii uͦ ipsoꝵ nullis talibꝰ p̃ceptis

Expanded text:
nibus celebrata, et quisquis eos talia fecisnibus celebrata, et quisquis eos talia fecisse crederet, et quisquis non crederet, sed tamen illos libentirus imitaretur. Ne quis itaque existimaret in deos conuicia potius quam eis dignum aliquid scriptitasse, ubicumque illos inter se pugnasse poetae commemorarunt, ipsi ad decipiendos homines poetarum carmina firmauerunt, pugnas uidelicet suas non solum per scaenicos in theatro, uerum etiam per se ipsos in campo humanis oculis exhibentes. Haec dicere conpulsi sumus, quoniam pessimis moribus ciuium Romanam rem publicam iam antea auctores eorum dicere et scribere minime dubitarunt. Quam perditionem dis suis non inputant, qui mala transitoria, quibus boni, seu uiuant seu moriantutanta frequentet pro moribus optimis praecepta contra perditos mores; di uero ipsorum nullis talibus praeceptis
Abbreviated transcription (Latin):
romani bellando eiuilit̃. tãquã đor exemplo.
nulłu nefas ad mittere uiderent᷑. Iam enĩ cepe¬
rant bella eiuilia. & aliqt nefandoꝵ p̃liorũ
strages exeeranda p̃resserat. lã multos moue¬
rat. qđ miles quidã dũ occisospolia detrahe¬
ret. fratrẽ nudato cadauere agnouit. aede¬
testatꝰ bella ciuilia. se ipsũ ibi ꝑimens. frat̃¬
no corpori adiunxit. Ut gͦ huiꝰ tanti mali
minime tede̾ret.s armoꝵ scelestoꝵ magis ma¬
gisq: ardor incresceret. mox hi demones. ꝗͥs
illi deos pitant. & excolendos & uenerandoᷤ
arbitrant᷑. int̾ se pugnantes hominibꝰ appa
tere uoluer: ne imitari tales pugnas. eiuiea
trepidaret affectio. s potius humanũ sedus di¬
uino exeusaret᷑ exemplo. Hac astittia maligni
spõctiã ludos unde multa iã dixi seenieos. sibi
dicari saerariq usserunt: ubi tanta deoꝵ fla¬
gitia theatricis eanticis. atq fabularũ aetio¬

Expanded text:
Romani bellando ciuiliter tamquam deorum exemplo Romani bellando ciuiliter tamquam deorum exemplo nullum nefas admittere uiderentur? Iam enim coeperant bella ciuilia, et aliquot nefandorum proeliorum strages exsecranda praecesserat. Iam multos mouerat, quod miles quidam, dum occiso spolia detraheret, fratrem nudato cadauere agnouit ac detestatus bella ciuilia se ipsum ibi perimens fraterno corpori adiunxit. Ut ergo huius tanti mali minime taederet, sed armorum scelestorum magis magisque ardor incresceret, noxii daemones, quos illi deos putantes colendos et uenerandos arbitrabantur, inter se prere voluerunt; ne imitari tales pugnas civica trepidaret affectio, sed potius humanum scelus divino excusaretur exemplo. Hac astutia maligni spiritus etiam ludos, unde multa jam dixi, scenicos sibi dicari sacrarique jusserunt: ubi deorum tanta flagitia theatricis canticis atque fabularum actio
Abbreviated transcription (Latin):
uitiis. & ꝑhec ipsis etiã demonibꝰ multõ ob¬
quis ñ uideat. nisi qui tales deos imitari magis eli¬
git. quã diuina gra ab eoꝵ societate separari: ꝗñ¬
tũ moliant᷑ maligni isti sp̃s. exemplo suo uelud
diuinã auetoritatẽ p̃bere sceleribꝰ qđ etiã inꝗͣ¬
đa campanie lata planitie. ubi ñ multõ post
eiuiles acies nefario p̃lio confuxerunt: ipsi in¬
t̃se prius pugnare uisis̃. Nãq: ibi auditi s̃ pri¬
mũ ingentes fragores. moxq multi se uidisse
nuntiauer̃ ꝑ aliqͦt dies duas acies p̃liari. quȩ
pugna ubi destitit. uestigia quoq uelut ho¬
minũ & equorũ. ꝗͣnta de illa ẽflctatione ex¬
primi poterãt. inuenerunt. Si gͦ ueraeit᷑ int̾
se numina pugnauer: iãbella ciuilia exeu¬
sant᷑ humana. Consideret᷑ tam̃ quȩ sit taliũ
deoꝵ ł malitia ł miseria. Siaut̃ se pugnasse
finx erunt. quid aliud egennt: nisi ut sibi

Expanded text:
uitiis et per haec ipsis etiam daemonibus multo obuitiis et per haec ipsis etiam daemonibus multo obquis non uideat, nisi qui tales deos imitari magis elegit quam diuina gratia ab eorum societate separari, quantum moliantur maligni isti spiritus exemplo suo uelut diuinam auctoritatem praebere sceleribus? quod etiam in quadam Campaniae lata planitie, ubi non multo post ciuiles acies nefario proelio conflixerunt, ipsi inter se prius pugnare uisi sunt. Namque ibi auditi sunt primum ingentes fragores, moxque multi se uidisse nuntiarunt per aliquot dies duas acies proeliari. Quae pugna ubi destitit, uestigia quoque uelut hominum et equorum, quanta de illa conflictatione exprimi poterant, inuenerunt. Si ergo ueraciter inter se numina pugnauerunt, iam bella ciuilia excusantur humana; consideretur tamen quae sit talium deorum uel malitia uel miseria: si autem se pugnasse finxerunt, quid aliud egerunt, nisi ut sibi
Abbreviated transcription (Latin):
ad causã maxime ꝑtinet. subqͣlibꝰ diis eẽ cupi¬
ant qui blasphemant creatorẽ uoluntates fi¬
deliũ adominatu demonũ liberantẽ. Clamaũ
homo uaticinando. uictoria tua ẽ sẏlla. atq:
tor tã horrenda cõmisit. eui eorona aurea
ipsi uictorie in lustrissimũ signũ. inuitulino
iecore apparuit. Qualia signasidui iusti darẽ
solerent. ac ñ demones impii. ꝓfecto illis extis
nefaria potius. atꝙ ipsi sylle grauit̃ nox ia
mala futura monstrarent. Neq enĩ eiꝰ digni¬
tati tantũ ꝓfuit uietoria illa. quantũ no¬
cuit cupiditati. qua factũ ẽ ut in modera¬
tis in hians. & seeundis rebꝰ clatꝰ ac p̃cipitat.
uereq lugenda. ñ extis. ñ auguriis. ñ euiꝰquã
somnio. ł uaticinio p̃nuntiabant. Magis
enĩ timebant ne corrigeret᷑. quã ne uince¬
ret᷑ immo sagagebant᷑ ut uictor eiuiũ
gloriosus. uictoratq captiuus nefandis

Expanded text:
ad causam maxime pertinet, sub qualibus dis esse cupiad causam maxime pertinet, sub qualibus dis esse cupiant, qui blasphemant Saluatorem uoluntates fidelium a dominatu daemonum liberantem. Clamauit homo uaticinando: uictoria tua est, Sylla\', adque tor tam horrenda commisit, cui corona aurea ipsius uictoriae inlustrissimum signum in uitulino iecore apparuit, qualia signa si di iusti dare solerent ac non daemones inpii, profecto illis extis nefaria potius adque ipsi Syllae grauiter noxia mala futura monstrarent. Neque enim eius dignitati tantum profuit illa uictoria, quantum nocuit cupiditati; qua factum est, ut inmoderatis inhians et secundis rebus elatus ac praecipitatus uereque lugenda non extis, non auguriis, non cuiusquam somnio uel uaticinio praenuntiabant. Magis enim timebant ne corrigeretur quam ne uinceretur. Immo satis agebant, ut uictor ciuium gloriosus uictus adque captiuus nefandis
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ c̃ inlitt̾is sacris. ꝑresquas p̾sagiis indicant.
negotiũ suũ agere. ut ꝓdiis habeant᷑. ut eolan¬
t᷑. ut ea illis exhibeant᷑. quib hi qͥ exhibent so¬
ciati. unã pessimã causam eũ eis habeant inui¬
dicio dĩ. Deinde eũ uenisset tarentũ sylla. atq:
ibisacrificasset: uidit incapite uituliniceo¬
ris. similitudinẽ corone aurec. Tune postumi
aruspex ille respondit. p̃clarã eisignificare
uictoriã. iussitq ut extis illis solus uesccret᷑.
Postea paruo int̾uallo seruus eiudã lucu pontui.
uaticinando elamauit. ab ellona nuntiꝰ uenio.
uietoria ẽ tua sẏlla: deindeadiceit arsurum
eẽ capitoliũ. Hloc eũ dixisset. continuo egressꝰ
ccastris. posttro die ẽeiratior reu̾sus c̃. & capito¬
liũ arsisse elamauit. Atserat aut̃ reuera capito¬
liũ: qđ quidẽ demoni & p̃uidere faeile fuit.
& celerrime nuntiare. Illud sane intende. qđ

Expanded text:
nobis est in litteris sacris resque ipsae satis indicant, nobis est in litteris sacris resque ipsae satis indicant, negotium suum agere, ut pro dis habeantur et colantur, ut ea illis exhibeantur, quibus hi qui exhibent sociati unam pessimam causam cum eis habeant in iudicio Dei. Deinde cum uenisset Tarentum Sylla adque ibi sacrificasset, uidit in capite uitulini iecoris similitudinem coronae aureae. Tunc Postumius haruspex ille respondit praeclaram significare uictoriam iussitque ut extis illis solus uesceretur. Postea paruo interuallo seruus cuiusdam Lucii Pontii uaticinando clamauit: <a Bellona nuntius uenio, uictoria tua est, Sylla. Deinde adiecit arsurum esse Capitolium. Hoc cum dixisset, continuo egressus e castris postero die concitatior reuersus est et Capitolium arsisse clamauit. Arserat autem re uera Capitolium. Quod quidem daemoni et praeuidere facile fuit et celerrime nuntiare. Illud sane intende, quod
Abbreviated transcription (Latin):
rectione curabant: p̃sagandofelieitatẽ mag¬
nã.hec mała cupiditatẽ minando frange¬
bant. Deinde eũ esset inasia belłu mitrida¬
ticũ gerendu. ꝑluciũ titiciũ ei mandatũ ẽ
aioue. qđ eẽt metͥdatẽ suꝑaturus. Et factũ ẽ
Ac postra molienti redire in urbẽ. & suas
amicorũq sibi ortas iniurias eiuili sangui
p̃nuntiasse uietoriã. & tunc ꝓmittere. da¬
turũ se potestatẽ qua recuperaret ab inimi¬
eis rẽpublicã. ñ sine multo sanguine. Tum
ꝑ contanti sẏlle. que forma militi uisa fu¬
erit: cũ ille indicasset. eã recordatus c̃. quã
prius ab illo audierat.: qͥ demitridatica
iuetoria ab eodẽ mandata ꝑtulerat. Quid
hic responderi potest. quare dii eura uerĩt
łut felicia ista nuntiare. & nullus eoꝵ
curauent sylła monendo corrigere. mala tan¬
ta faeturũ scelestis armis eiuilibꝰ qualia ñ feda¬
rent .s. auferrent omnino rẽ publicã. Nempe
intelligunt᷑ & demonessic̃ sepe dixi. notũq

Expanded text:
rectione curabant. Promittebant praesagando felicitatem magnam nec malam cupiditatem minando frangebant. Deinde cum esset in Asia bellum Mithridaticum gerens, per Lucium Titium ei mandatum est a Ioue, quod esset Mithridatem superaturus, et factum est. Ac postea molienti redire in Urbem et suas amicorumque iniurias ciuili sanguinpraenuntiasse uictoriam, et tunc promittere daturum se potestatem, qua recuperaret ab inimicis rem publicam non sine multo sanguine. Tum percontatus Sylla, quae forma militi uisa fuerit, cum ille indicasset, eam recordatus est, quam prius ab illo audierat, qui de Mithridatica uictoria ab eodem mandata pertulerat. Quid hic responderi potest, quare di curauerint uelut felicia ista nuntiare, et nullus eorum curauerit Syllam monendo corrigere mala tanta facturum scelestis armis ciuilibus, qualia non foedarent, sed auferrent omnino rem publicam? Nempe intelleguntur daemones, sicut saepe dixi notumque
Abbreviated transcription (Latin):
bis apatibꝰ. alieq dissensiones. domi fuere iam
inde apͥncipio. neq ampliꝰ quã regibꝰ exactis.
dũ metus a tarquinio. & belłũ graue eũ etruria
positũ c̃. equo & modesto iure agitatũ. Uides
quẽ admodũ ctiã illo breui tẽpore. ut regibꝰ
ex actis iđ ciectis aliq̃ntũ equo & modesto iure
ageret᷑. Metũ dixit fuisse causam. quõ me¬
tuebat᷑ belłii. qđ rex tarquiniꝰ regno atq ur¬
bepussus. & ruseis sociatus. contra romanos
gerebat. Adtende itaq quid deinde ẽtexat.
Dẽinde inquit. seruili imꝑio patres plebt̃
exereere. de uita atq tergo regio more c̃su¬
lere agro pellere: & ect̾is exꝑtibꝰ. soli in imꝑio

Expanded text:
bis a patribus aliaeque dissensiones domi fuere iam bis a patribus aliaeque dissensiones domi fuere iam inde a principio, neque amplius quam regibus exactis, dum metus a Tarquinio et bellum graue cum Etruria positum est, aequo et modesto iure agitatum.\' Vides quem ad modum etiam illo breui tempore, ut regibus exactis, id est eiectis, aliquantum aequo et modesto iure ageretur, metum dixit fuisse causam, quoniam metuebatur bellum, quod rex Tarquinius regno adque Urbe pulsus Etruscis sociatus contra Romanos gerebat. Adtende itaque quid deinde contexat: \'Dein, inquit, seruili imperio patres plebem exercere, de uita adque tergo regio more consulere, agro pellere et ceteris expertib
Abbreviated transcription (Latin):
etiã tunc eũ adẽsules aregibꝰ eẽt translata res
publica. post paruũ int̾u allu. iniurias ualidi¬
orũ. & obeas dissens onũ plebis apatribꝰ. aliasq
in urbe dissensiones fuisse. Nã cũ optimis mo¬
ribꝰ & maxima c̃ cordia. ꝓpłm romanũ int̾
secundi & postremũ belłu cartaginense cõ¬
memorasset egisse: causãq huiꝰ boni. ñ amorẽ
iustieiȩ s: stante eartagine metũ pacis infide
fuisse dixisset: unde & nasica ille adrepͥmendã
nequitiã seruandos ĩstos mores optimos. ut me¬
tu uitia eohiberent᷑. cartaginẽ nolebat euerti:
c̃tinuo subieeit idẽ salustiꝰ & ait. At discordia
& auaritia atq ambitio & cet̾a secundisrebꝰ oriri
sueta mala. post cartaginis excidiũ. marime
aueta s̃.: ut intelligeremꝰ etiã antea & oririsolere
& augeri. inde subnectens eur hoc dixerit. nã
iniuriȩ inquit ualidiorũ. & ob eas discessiople¬

Expanded text:
etiam tunc, cum ad consules a regibus esset translata res etiam tunc, cum ad consules a regibus esset translata res publica, post paruum interuallum iniurias ualidiorum et ob eas discessionem plebis a patribus aliasque in Urbe dissensiones fuisse. Nam cum optimis moribus et maxima concordia populum Romanum inter secundum et postremum bellum Carthaginiense commemorasset egisse causamque huius boni non amorem iustitiae, sed stante Carthagine metum pacis infidae fuisse dixisset unde et Nasica ille ad reprimendam nequitiam seruandosque istos mores optimos, ut metu uitia cohiberentur, Carthaginem nolebat euerti: continuo subiecit idem Sallustius et ait: At discordia et auaritia adque ambitio et cetera secundis rebus oriri sueta mala post Carthaginis excidium maxime aucta sunt\', ut intellegeremus etiam ante oriri solere et augeri: Unde subnectens quur hoc dixerit: Nam iniuriae, inquit, ualidiorum et ob eas discessio ple
Abbreviated transcription (Latin):
tͥbunorũ plebis. reusfactusẽ. Tamq ingratã
sensit quã liberauerat eiuitatẽ. ut de sua
danatione certissimꝰ. in exiliũ sponte diseede
ret. & dẽcẽ milibꝰ cris absens d̾anaret᷑. mox
iterũ agallis uindex patͥe futurus ingrate.
Multa cõmemorart iam piget. feda & iniusta.
quibꝰ agitabat᷑ illa ciuitas. eũ potentes plebẽ
sibi subderẽ conarent᷑: plebsq illis sub direeu¬
saret: & utriꝰq partis defensores magis studũ
agerent amore uineendi: quã equũ & bonũ
quiequã eogitarent. Itaq habebo modum.
& ipsũ salustiũ testẽ poti adhibebo. Quicũ
in laude romanoꝵ dixisset. unde nob̾iste
sermo ortꝰc̃. iusbonũq ap̃ eos ñ legibꝰmagis
quã natura ualebat. p̃dicans illud tempus
quo expulsis regibꝰ ineredibilit̃ ciuitas breui
etatis spatio plurima ercuit. idẽ tam̃ in primo
historie sue libro. atq ipso eius exordio. fatet᷑

Expanded text:
tribunorum plebis reus factus est, tamque ingratam tribunorum plebis reus factus est, tamque ingratam sensit quam liberaverat civitatem, ut de sua damnatione certissimus in exsiliret et decem milia aeris absens etiam damnaretur, mox iterum a Gallis uindex patriae futurus ingratae. Multa commemorare iam piget foeda et iniusta, quibus agitabatur illa ciuitas, cum potentes plebem sibi subdere conarentur plebsque illis subdi recusaret, et utriusque partis defensores magis studiis agerent amore uincendi, quam aequum et bonum quidquam cogitarent. CAPUT et ipsum Sallustium testem potius adhibebo, qui cum in laude Romanorum dixisset, unde nobis iste sermo ortus est: \'lus bonumque aput eos non legibus magis quam natura ualebat\', praedicans illud tempus, quo expulsis regibus incredibiliter ciuitas breui aetatis spatio plurimum creuit, idem tamen in primo historiae suae libro adque ipso eius exordio fatetur
Abbreviated transcription (Latin):
faciliꝰq romani in hoc errauer. ut post illa
iniquitatẽ dm sibi romulu ẽseerarent. quã
ut infeminis rapiendis factũ eiꝰ imitandũ.
lege ulla. uel more ꝑmitterent. Exhoe iure¬
acbono. post expulsum eũ liberis suis regẽ
tarquiniũ. cuiꝰ filiꝰ lueretiã stup̃ uchement̃
oppresserat. iuniꝰ brutꝰ ẽsul. luciũ tarquiniũ
collatinũ. maritũ eiꝰdẽ lucretiȩ collegamsuũ.
dicare. nec uiuere in eiuitate ꝑmisit. Qđ sec¬
lus favente ł patiente ppłofecit: aquo po¬
pulo ẽsulatũ idẽ ẽlatinꝰ. sic̃ etiã ipse brutus
acceperat. Ex hoc iure aebono. mareus camil¬
lus illiꝰ tẽporis uir egregiꝰ. qui ueientes. gra¬
uissimos hostes populi romani. post decenna¬
le belłu. qͦ romanꝰ exereitꝰ totiens male pug¬
nando grauit̃ afflictus ẽ. iã ipsa roma desa¬
lute dubitante atq trepidante. faeillime su
dia obtrectatorũ uirtutissus. & insolentia

Expanded text:
faciliusque Romani in hoc erraverunt, ut post illam faciliusque Romani in hoc erraverunt, ut post illam iniquitatem deum sibi Romulum consecrarent, quam ut in feminis rapiendis factum ejus imitandum lege ulla vel more permitterent. Ex hoc ac bono post expulsum cum liberis suis regem Tarquinium, cuius filius Lucretiam stupro uiolenter obpresserat. Iunius Brutus consul L. Tarquinium Conlatinum, maritum eiusdem Lucretiae, collegam suum,dicare, nec vivere in civitate permisit. Quod scelus favente vel patiente populo fecit, a quo populo consulatum idem Collatinus, sicut etiam ipse Brutus, acceperat. Ex hoc jure ac bono Marcus Camillus, illius temporis vir egregius, qui veientes, gravissimos hostes populi romani, post decennale bellum, quo Romanus exercitus toties male pugnando graviter afflictus est, jam ipsa Roma de salute dubitante atque trepidante, facillime supdia obtrectatorum virtutis suae et insolentia
Abbreviated transcription (Latin):
ductas. ñ aparentibꝰ accipi. s uiut quisq: po¬
terat auferri : Nã si inique facerẽt sabini. ne¬
gare postulatas: qnͣto fuit iniquiꝰ rapaere ñ
datas. Iustiꝰ aut̃ belłu eũ ea gente geripotu¬
it. que filias suas admatͥmoniũ conregiona¬
libꝰ & c̃finalibꝰ suis negasset pctĩtas. quã eum
ca quȩ repetebat ablatas. Illud gͦ potiꝰfierit:
ibi mars filiũ suũ pugnantẽ iuꝰuaret: ut ẽ¬
iugiorũ negatoꝵ armis uleiseeret᷑ in iuriã.
Et quomꝰ ad seminas qs uoluerat ꝑueniret:.
aliquo enĩ fortasse iure belli. in iuste negatas.
iste uictor auferret. Nullo aut̃ iure pacis
ñ datas rapuit. & iniustũ belłu eũ earũ paren¬
tibꝰ iuste succensentibꝰ gessit. Hoe sane utiliꝰ
felieiꝰꝙ successit. Qđ & si ad memoriã fraudis
illiꝰ. circensiũ spcetacułu mansit. facinoris tam̃
in illa eiuitate & imꝑio ñ placuit exemplu.

Expanded text:
ductas non a parentibus accipi, sed ui, ut quisque poductas non a parentibus accipi, sed ui, ut quisque poterat, auferri? Nam si inique facerent Sabini negare postulatas, quanto fuit iniquius rapere non datas? Iustius autem bellum cum ea gente geri potuit, quae filias suas ad matrimonium conregionalibus et confinalibus suis negasset petitas, quam cum ea, quae repetebat ablatas. Illud ergo potius fieret; ibi Mars filium suum pugnantem iuuaret, ut coniugiorum negatorum armis ulcisceretur iniuriam, et eo modo ad feminas, quas uoluerat, perueniret. Aliquo enim fortasse iure belli iniuste negatas iuste uictor auferret; nullo autem iure pacis n datas rapuit, et injustum bellum cum earum parentibus juste succensentibus gessit. Hoc sane utilius feliciusque successit, quod etsi ad memoriam fraudis illius circensium spectaculum mansit, facinoris tamen in illa civitate et imperio non placuit exemplum:
Abbreviated transcription (Latin):
instituisse ẽfinxerit. Qđ prudent̃ romani ere¬
dere noluer̃: ꝓpt̾ea ñ inde acceperunt. Numa
pompiliꝰ qui romulo successit in regnũ. qͣs da
leges que quidẽ regende eiuitati neꝗͣqmͣ suf¬
ficerent. c̃ didissefert᷑. qui eis multa ctiã saera
constituit. Nontam̃ ꝑhibet᷑ casdẽ leges anumi¬
nibꝰ accepisse. Mala gͥ animi. mala uttȩ mala
morũ. que ita magna s̃. ut his doetissimi eorũ
uiri.etiã stantibꝰ urbibꝰ respublieas perirt ẽfir¬
ment: dii eoꝵ ne suis cultoribꝰ acciderint. mini¬
mecurarunt.: immo uͦ ut augerent᷑ sic̃ supra
disputatũ ẽ om̃imodo curarunt. Anforte po¬
pulo romano ꝓpt̾ea leges ñ sunt anuminibꝰ
c̃stitute qͥa sicut Salustiꝰ ait. iusbonũꝙ: ap̃ cos
ñ legibꝰ magis quã natura ualebat: E x hociu
rebono. credo raptassabinas. Qͥd enĩ iustiꝰ &
meliꝰ quã filias alienas fraude spectaculi in¬

Expanded text:
instituisse confinxerit, quod prudenter Romani creinstituisse confinxerit, quod prudenter Romani credere noluerunt, propterea non inde acceperunt. Numa Pompilius, qui Romulo successit in regnum, quasdam leges, quae quidem regendae ciuitati nequaquam sufficerent, condidisse fertur, qui eis multa etiam sacra constituit; non tamen perhibetur easdem leges a numinibus accepisse. Mala igitur animi, mala uitae, mala morum, quae ita magna sunt, ut his doctissimi eorum uiri etiam stantibus urbibus res publicas perire confirment, di eorum, ne suis cultoribus acciderent, minime curarunt immo uero ut augerentur, sicut supra disputatum est, omni modo curarunt. CAPUT pulo Romano propterea leges non sunt a numinibus constitutae, quia, sicut Sallustius ait, \'ius bonumque aput eos non legibus magis quam natura ualebat\'? Ex hoc iure ac bono credo raptas Sabinas. Quid enim iustius et melius quam filias alienas fraude spectaculi in
Abbreviated transcription (Latin):
putarunt. & romułi suũ diis multis p̃tulet̃
qͣmius & ipsũ semideũ potiꝰ quã deũ. uelut se
etetior eoꝵ doctͥna cõmendat. Nã etiã flaminẽ
illi instituer: Qđ sacdotii genꝰ ađo inromanis
saeris testante apice excellu it. ut tressolos fla¬
mines haberent. tribꝰ numinibꝰ institutos. dia¬
Te ioui. martiałe marti. quirinałe romulo.
Nã beniuolentia ciuiũ uelut receptꝰ inelum.
quirinꝰ ẽ postea nominat᷑: ac ꝑhoc & neptuno
& plutoni fr̃ibꝰ iouis. & ipsi saturno patͥ corũ.
isto romulꝰ honore p̃latꝰ ẽ . ut ꝓmagno sacer¬
dociũ qđ ioui tribuerunt. hoc etiã huie tri¬
buerent. & marti tanquã patͥ eiꝰ. forsitan ꝓpt̃
ipsũ. Si aut̃ adiissuis romani uiuendi leges
accipere potuissent: ñ aliqđ annospost romã
conditam ab athehiensibꝰ mutuarent᷑ leges
& emendatiores facere conati s̃. quãuis ligurgꝰ
lacedemoniꝰ leges exapollinis auetoritate se

Expanded text:
putarunt, et Romulum suum dis multis praetulerunt, putarunt, et Romulum suum dis multis praetulerunt, quamuis et ipsum semideum potius quaor eorum doctrina commendet. Nam etiam flaminem illi instituerunt, quod sacerdotii genus adeo in Romanis sacris testante apice excelluit, ut tres solos flamines haberent tribus numinibus institutos. Dialem Jovi, Martialem Marti, Quirinalem Romulo. Nam benevolentia civium velut receptus in coelum, Quirinus est postea nominatus. Ac per hoc et Neptuno et Plutoni, fratribus Jovis, et ipsi Saturno, patri eorum, isto Romulus honore praelatus est, ut pro magno sacerdotium, quod Jovi tribuerunt, hoc etiam huic tribuerent, et Marti tanquam patri ejus, fortisan propter i. Si autem a dis suis Romani uiuendi leges accipere potuissent, non aliquot annos post Romam conditam ab Atheniensibus mutuarentur leges ed meliores et emendatiores facere conati sunt, quamuis Lycurgus Lacedaemoniis leges ex Apollinis auctoritate se
Abbreviated transcription (Latin):
dõquidẽ ipsi uolunt fuisse semideũ. p̃ftrendu
cẽ censemꝰ: si ñ romulo & herculi. quãuis istũ nec
fratrẽ occidisse. nec aliqđ ꝑpetrasse flagitiũ ꝗͥs¬
quã historicoꝵ ł poerarũ dixit. aut finxit. cer
teł pͥapo. ł alieui ey noiephalo. postremo ł febri.
Que romani numina partĩ ꝑ egͥna receperunt:
tia ꝓhiberent. ł insita extirpanda eurarent
dũ tales. qͥctiã seminanda & augenda flagitia
britates ppłis innotesce̾re cupientes. ut tanꝗor
auctoritate diuina. sua sponte nequissimali¬
bido aecenderet᷑ humana. frustra hoc exela¬
mante cicerone. qͥcũ de poctis ageret. ad quoᷤ
ducrnt tenebras. quos inuchunt metus. ꝗͣ
dorũ deorũ. etiã ipsoꝵ falsoꝵ ratio. ac non potiꝰ
adulatio ẽ: quando istũ platonẽ quẽ semideũ
uolunt. tantis disputationibꝰ laborantẽ. ne ani¬
mi malis que p̃cipuȩ cauenda sunt. morescor¬
rũperent᷑ humani. nulla saera edieula dignũ

Expanded text:
ndo quidem ipsi uolunt fuisse semideum, praeferendum ndo quidem ipsi uolunt fuisse semideum, praeferendum esse censemus, si non Romulo et Herculi quamuis istum nec fratrem occidisse, nec aliquod perpetrasse flagitium quisquam historicorum uel poetarum dixit aut finxit, certe uel Priapo uel alicui Cynocephalo, postremo uel Febri, quae Romani numina partim peregrina receperunt, tia prohiberent, uel insita extirpanda curarent di tales, qui etiam seminanda et augenda flagitia britates populis innotescere cupientes, ut tamquam auctoritate diuina sua sponte nequissima libido accenderetur humana, frustra hoc exclamante Cicerone, qui cum de poetis ageret: Ad quos ducunt tenebras, quos inuehunt metus, quas dorum deorum etiam ipsorum falsorum ratio ac non potius adulatio est? quando istum Platonem, quem semideum uolunt, tantis disputationibus laborantem, ne animi malis, quae praecipue cauenda sunt, mores corrumperentur humani, nulla sacra aedicula dignum
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ leges ad instituendos bonosaut corrigendos
malos. mores. adiissuis possent accipere seu spc̃ra¬
re romani: quos legibꝰ suis uincunt atq ẽuinẽt.
illi enĩ honorisuo deposeunt ludos. seenieos. isti
abhonoribꝰ om̃ibꝰ tepellunt hominesscenieos.
illicel ebrari sibi iubent figm̃tis poeticis obꝓbria
deorũ. isti ab obꝓbriis hominũ deterrent inpu¬
dentiã poctarũ. Semideus aut̃ ille plato. & tali
deoꝵ libi dini restitit: & ab in dole romanorũ
quid ꝑficiendũ ẽet ostendit: qui poctas ẽẽ ipsos.
uel ꝓ arbitrio mentientes. ł hominibꝰ miseris qͣsi
deoꝵ facta pessima imitanda ꝓponentes. omni¬
no inciuitate bene instituta uiuere noluit.
Nos quidẽ platonẽ nec deũ. nec semidcũ ꝑhibemꝰ:
nec ulli seõ angłosũmi di. nec ueridico ꝓpħȩ. nec
apło alicui. nec cuilibet xp̃i martyri. nec cuiquã
do ꝓsperante. suoloco explieabit᷑. S cũ tam̃ qnͣ¬

Expanded text:
igitur leges ad instituendos bonos aut corrigendos igitur leges ad instituendos bonos aut corrigendos malos mores a dis suis possent accipere seu sperare Romani, quos legibus suis uincunt adque conuincunt. Illi -enim honori suo deposcunt ludos scaenicos, isti ab honoribus omnibus repellunt homines scaenicos; illi celebrari sibi iubent figmentis poeticis obprobria deorum, isti ab obprobriis hominum deterrent inpudentiam poetarum. Semideus autem ille Plato et talium deorum libidini restitit, et ab indole Romanorum quid perficiendum esset ostendit, qui poetas ipsos uel pro arbitrio mentientes uel hominibus miseris quasi deorum facta pessima imitanda proponentes omnino in ciuitate bene instituta uiuere noluit. Nos quidem Platonem nec deum nec semideum perhibemus, nec ulli sancto angelo summi Dei nec ueridico prophetae nec apostolo alicui nec cuilibet Christi martyri nec cuiquam Deo prosperante suo loco explicabitur. Sed eum tamen, qua
Abbreviated transcription (Latin):
dicari.sibi saerari. sibi sollemnit̃ ex hiberi.
Curtandẽ honestiꝰ diuinos honores deegrne¬
ret ciuitas. Utrũ platonihee turpia & nefan¬
da ꝓhibenti. andemonibꝰ hac hominũ decep¬
tione gaudentibꝰ qbꝰ ille uera ꝑsuadere ñ po¬
tuit. Hunc platonẽ labeo int̃ semideos eõme¬
morandu putauit. siẽ hercułe. siẽ romulum.
Semideos aũ heroibꝰ ante ponit.s utrosq int̃
numina collocat. Uerũ tam̃ istũ quẽ appellat
scmideũ. ñ heroibꝰ tantũ .s. etiã dusipsis p̃feren¬
dũ ẽt ñ dubito. ꝓpinquant aũ romanoꝵ leges
disputationibꝰ platonis. ꝗͣndo ille cuneta poe¬
tica figm̃ta ẽdepnat. isti aut̃ poctis adimunt.
saltĩ in homines maledicendi licentiã.Ille po¬
ttas aburbe ipsiꝰ habitatione. isti saltĩ auetores
poeticarũ fabularũ remouent asocietate ciui¬
tatis. Et si ẽtra deos ludorũ scenicoꝵ expetitores
aliqͥd auderent: forte undiq: remouerent. Neꝗͣꝗͣ

Expanded text:
dicari, sibi sacrari, sibi sollemniter exhiberi. dicari, sibi sacrari, sibi sollemniter exhiberi. Cui tandem honestius diuinos honores decerneret ciuitas? utrum Platoni haec turpia et nefanda prohibenti, an daemonibus hac hominum deceptione gaudentibus, quibus ille uera persuadere non potuit? Hunc Platonem Labeo inter semideos commemorandum putauit, sicut Herculem, sicut Romulum. Semideos autem heroibus anteponit; sed utrosque inter numina conlocat. Verum tamen istum, quem appellat semideum, non heroibus tantum, sed etiam dis ipsis praeferendum esse non dubito. Propinquant autem Romanorum leges disputationibus Platonis, quando ille cuncta poetica figmenta condemnat, isti autem poetis adimunt saltem in homines maledicendi licentiam; ille poetas ab urbis ipsius habitatione, isti saltem actores poeticarum fabularum remouent a societate ciuitatis; et si contra deos ludorum scaenicorum expeditores aliquid auderent, forte undique remouerent. Nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
tabularũ lege phibent᷑ famã ledere eiuiũ. tã
ꝓbrosa in dcos ẽuitia iaculantes. cur ñ ut sec¬
nicihabeãt᷑ inhonesti. qua ratione reetũ est.
ut poctieoꝵ figm̃toꝵ. & ignominiosoꝵ deoꝵ
infament᷑ aetores. honorent᷑ auetores. Anfoite
greeo platoni potiꝰ palma danda ẽ. qui eum
ratione formaret qualis eẽ eiuitas debẽat.
tamquã aduersarioseiuitatis poctas. censuit
urbe pellendos. Iste uͦ & deoꝵ in iurias indig¬
nctulit. ucari corrũpiq figm̃tis animosei¬
uiũ noluit. Confer nunc platonis humanita¬
tr̃ aciiubꝰ dccipiendis pocras urbe pellentem.
eũ deoꝵ diuinitate honori suo ludos expeten
te scenieos. Ille ne talia ł serberent᷑. & si non
ꝑsuasit. disputando. tam̃suasit leuitatilas¬
ciuieꝰ grecorũ: isti ut talia etiã agerent᷑ iu¬
bendo extorserunt. grauitati & modestię
romanorũ. Nec tantũ hec agi uoluer̃: s sibi

Expanded text:
tabularum lege prohibentur famam laedere ciuium, tam tabularum lege prohibentur famam laedere ciuium, tam probrosa in deos conuicia iaculantes quur non ut scaenici habeantur inhonesti. Qua ratione rectum est, ut poeticorum figmentorum et ignominiosorum deorum infamentur actores, honorentur auctores? An forte Graeco Platoni potius palma danda est, qui cum ratione formaret, qualis esse ciuitas debeat, tamquam aduersarios ueritatis poetas censuit urbe pellendos? Iste uero et deorum iniurias indigne tulit et fucari corrumpique figmentis animos ciuium noluit. Confer nunc Platonis humanitatem a ciuibus decipiendis poetas urbe pellentem cum deorum diuinitate honori suo ludte. Ille, ne talia uel scriberentur, etsi non persuasit disputando, tamen suasit leuitati lasciuiaeque Graecorum; isti, ut talia etiam agerentur, iubendo extorserunt grauitati et modestiae Romanorum. Nec tantum haec agi uoluerunt, sed sibi
Abbreviated transcription (Latin):
deatur .mͥ. qua c̃sentanea ratione homines
sceniei. ab om̃i honore pellunt᷑. & ludi seeniei
dõꝵ honoribꝰ admiscent᷑. Illas theatricas artes.
diuuirtus romana ñ nouerat. Que si ad oblec¬
tamentũ uoluptatis humanę quertrent᷑. ui¬
tio morũ inreperent humanoꝵ. Dii eassibi ex¬
te notat᷑ actor: si adorat᷑ exactor: In hac eont᷑¬
uersia. greci romaniq ẽcertent. Greci putant
reete se honorare secnieos homines. eũ colant¬
ludorũ scenicoꝵ flagitatores deos. Romani u
hominibꝰ scenicis. nec plebeiã tribũ. qͣnto minꝰ
senatoriã curiã dehonestari sinunt. In hae dis¬
ceptatione. huiꝰ cemi ratiocinatiosũmã questi¬
onis absoluit. ꝓponunt greci. Si dii tales colen¬
di s̃. ꝓfecto etiã tales homines honorandi.
assumunt romani. S: nullomͦ tales homines
honorandi s̃. Concludunt. xp̃iani. Hullomodo
pocte taliũ fabularũ ẽpositores. ꝗͥduodecim

Expanded text:
deatur mihi: qua consentanea ratione homines deatur mihi: qua consentanea ratione homines scaenici ab omni honore pelluntur, et ludi scaenici deorum honoribus admiscentur? Illas theatricas artes diu uirtus Romana non nouerat, quae si ad oblectamentum uoluptatis humanae quaererentur, uitio morum inreperent humanorum. Di eas sibi exte notatur actor, si adoratur exactor? In hac controuersia Graeci Romanique concertent. Graeci putant reludorum scenicorum flagitatores deos: Romani vero hominibus scenicis nec plebeiam tribum, quanto minus senatoriam curiam dehonestari sinunt? In hac disceptatione hujuscemodi ratiocinatio summam quaestionis absolvit. Proponunt Graeci: Si dii tales colendi sunt, profecto etiam tales homines honorandi. Assumunt Romani: Sed nullo modo tales homines honorandi sunt. Concludunt Christiani: Nullo modo poetae talium fabularum conpositores, qui duodecim
Abbreviated transcription (Latin):
intellecti. qui eupiditate fallendi inter suõ
honores. sua celebrari erimina poposcer. stẽq
romani quã uisiã suꝑstitione noxia p̃meren¬
t᷑.ut illos deos colerent. quos uidebant sibi
uoluisse scenicas turpitudines ẽseerari. suȩ
tam̃ dignitatis memores aepudoris. aetores
taliũ fabularũ nequaquã honorauer̾ more
grecoꝵ si c̃ apud eiceronẽ ide scipioloquit᷑
cum artẽ ludierã seenãq totã in ꝓbro du¬
ecrent. genꝰ id hominũ ñ modo honore ei¬
uiũ reliquoꝵ carere. s etiã tribumoueri no¬
tatione censoria uoluer̃. Preclarasane. & ro¬
manis laudibꝰ ad numeranda prudentia.
s uelłẽ se ipsa sequeret᷑ se imitaret᷑. Fece enĩ
recte quisquis eiuiũ romanoꝵ eẽ seenieꝰ ele¬
gisset ñ solũ ei nullus adhonorẽ dabatur
locꝰ ucrũ etiã censoria nota tribũ tenere ꝓ¬
priũ minime sinebat᷑. Oanimũ ciuitatis
laudis auidu: germaneq romanũ S̾. respon¬

Expanded text:
intellecti, qui cupiditate fallendi inter suos intellecti, qui cupiditate fallendi inter suos honores sua celebrari crimina poposcerunt? Itemque Romani, quamvis jam superstitione noxia premerentur, ut illos deos colerent, quos videbant sibi voluisse scenicas turpitudines consecrari, suae tamen dignitatis memores ac pudoris, actores talium fabularum nequaqed, sicut aput Ciceronem idem Scipio loquitur, \'cum artem ludicram scaenamque totam in probro ducerent, genus id hominum non modo honore ciuium reliquorum carere, sed etiam tribu moueri notatione censoria uoluerunt.\' Praeclara sane et Romanis laudibus adnumeranda prudentia; sed uellem se ipsa sequeretur, se imitaretur. Ecce enim recte, quisquis ciuium Romanorum esse scaenicus elegisset, non solum ei nullus ad honorem dabatur locus, uerum etiam censoris nota tribum tenere propriam minime sinebatur.s o animum ciuitatis laudis auidum germaneque Romanum! Sed respon
Abbreviated transcription (Latin):
sceuri tanta ẽ uitia nullo senatore. nullo cen¬
sore. nullo pͥncipẽ. nullo pontifice ꝓhiben¬
te iacularent᷑ Indignũ uidelicet fuit. ut
plautꝰ aut neuius. publio & gneo seipioni.
autt ceciliꝰ marco catoti meledeceret: & dignũ
fuit ut terentius ur̃ flagitio iouis. optimi
maximi adoleseentiũ nequitiam coneitaret᷑.¬
s. responderet mihi fortasse siiiueret. quomͦ
nos ista inpunita ẽẽ nollemꝰ. quȩ ipsi du saẽ
ec̃ uoluct᷑: eũ ludossecnieos ubi talia celebñ¬
tur: dictitant᷑ actitant᷑. & romanis moribus
inuexerunt: & suis honoribꝰ dicari exhiberiq
iusserunt᷑. Cur ñ gͦ h inc magis ipsi intellecti
s̃ ñ eẽ diueri. nee omnino digni.: quibꝰ diuinõ
honores deferret illa respublica. Quos enĩ coli¬
minime deceret homini. neꝙ oporteret. si ludo
expeterent agendos. c̃uicus romanoꝵ: quomͦ
queso colendi putatis. Quom̃ ñ detestandi sp̃s

Expanded text:
securi tanta conuicia nullo senatore nullo censecuri tanta conuicia nullo senatore nullo censore, nullo principe nullo pontifice prohibente iacularentur? Indignum uidelicet fuit, ut Plautus aut Naeuius Publio et Gn. Scipioni aut Caecilius M. Catoni malediceret, et dignum fuit, ut Terentius uester flagitio Iouis optimi maximi adulescentium nequitiam concitaret responderet mihi fortasse, si uiueret: Quo modo nos ista inpunita esse nollemus, quae ipsi di sacra esse uoluerunt, cum ludos scaenicos, ubi talia celebrantur dictitantur actitantur, et Romanis moribus inuexerunt et suis honoribus dicari exhiberique iusserunt? Quur non ergo hinc magis ipsi intellecti sunt non esse di ueri nec omnino digni, quibus diuinos honores deferret illa resminime deceret, minimeque oporteret, si ludos expeterent agendos conviciis Romanorum; quomodo, quaeso, colendi putati sunt, quomodo non detestandi spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
głat᷑ ꝓbris & iniuriis poctarũ subiectã uitam
famãq: habere noluerumt: capite ctiã sanci¬
tes tale carm̃ ẽ deresiꝗͥs auderet. Qđ erga se qͥd ẽ
satis honeste c̃stituerunt. s erga d cossuossuꝑbe
& itreligiose: quos eũ seirent ñ sołu patienter.
uerũ etiã libent̃ poctarũ ꝓbris maledietisq
laecrari. sc potiꝰ quã illos huiꝰeemodi in iutus
indignos ec̃ duxcrunt. seq abcis etiã lege mu¬
nierunt. illoꝵ aut̃ ista etiã saerissolłepnitati¬
bꝰ miscuerunt. Itane tandẽ scipio laudas.
hanc poctis romanã negatã eẽlicentiã. ut
cuiquã opꝓbriũ infligerent romanoꝵ eũ
uideas eos nulli deoꝵ p̾eꝑeisse uestroꝵ. Itane
pluris tibi habenda uisa ẽ existimatio euriȩ
ur̃ȩ quã capitolii. immo romȩ uni. quã eeli
totiꝰ. ut linguã meledicã in eiues tuos exẽ¬
rere poetȩ etiã lege ꝑhiberent᷑: & indcostuoᷤ

Expanded text:
gloriatur, probris et iniuriis poetarum subiectam uitam gloriatur, probris et iniuriis poetarum subiectam uitam famamque habere noluerunt, capite etiam sancientes, tale carmen condere si quis auderet. Quod erga se quidem satis honeste constituerunt, sed erga deos suos superbe et inreligiose; quos cum scirent non solum patienter, uerum etiam libenter poetarum probris maledictisque lacerari, se potius quam illos huiusce modi iniuriis indignos esse duxerunt seque ab eis etiam lege munierunt, illorum autem ista etiam sacris sollemnitatibus miscuerunt. Itane tandem, Scipio, laudas hanc poetis Romanis negatam esse licentiam, ut cuiquam obprobrium infligerent Romanorum, cum uideas eos nulli deorum pepercisse uestrorum? Itane pluris tibi habenda est existimatio curiae uestrae quam Capitolii, immo Romae unius quam caeli totius, ut linguam maledicam in ciues tuos exercere poetae etiam lege prohiberentur, et in deos tuos
Abbreviated transcription (Latin):
centibꝰ corũ ad monitione didicerant. Cũ p̃¬
sertim labeoquẽ huiꝰcemodi retũ ꝑitissimum
p̃dicant. numina bona anuminibꝰ malis. ista
ant̃ eult᷑ diu̾sitate distinguat. malos deosp¬
pitiari cędibꝰ & tristibꝰsupplicationibꝰ asserat.
bonos aut̃ obsequus letis atq iocundis. qualia
s̃ ut ipse ait. ẽiuia. ludi. lectisternia. Hoc totũ
malos. cũ potiꝰ istiquia inmundi sunt spiritꝰ.
om̃s sint mali. siue certa disc̾tione siẽ labeõn
uisũ ẽ. illis illa. istis ista distribuant᷑ obseqͥ.a:
ẽpetentissimẽ greci utrosq honore duct̃
& sacerdotes ꝓ quos uictimẽ ministrantur
& seenicos ꝑ quos ludi exhibent᷑. ne uel om̃ibꝰ
diissiuis. si & ludi om̃ibꝰ gratis̃. uel qđ ẽ indig¬
niꝰ his quos bonos putant. si ludi solis abeisa¬
mant᷑. facere ẽuincant᷑ iniuriam. At romani¬
sic̃ milla dere publiea disputatione scipio

Expanded text:
centibus eorum admonitione didicerant? cum praecentibus eorum admonitione didicerant? cum praesertim Labeo, quem huiusce modi rerum peritissimum praedicant, numina bona a numinibus malis ista etiam cultus diuersitate % distinguat, ut malos deos propitiari caedibus et tristibus supplicationibus adserat, bonos autem obsequiis laetis adque iucundis, qualia sunt, ut ipse ait, ludi conuiuia lectisternia. Quod totum malos, cum potius isti, quia inmundi sunt spiritus, omnes sint mali, siue certa discretione, sicut Labeoni uisum est, illis illa, istis ista distribuantur obsequia, conpetentissime Graeci utrosque honori ducunt, et sacerdotes, per quos uictimae ministrantur, et scaenicos, per quos ludi exhibentur, ne uel omnibus dis suis, si et ludi omnibus grati sunt, uel, quod est indignius, his, quos bonos putant, si ludi ab eis solis amantur, facere conuincantur iniuriam. sicut in illa de re publica disputatione Scipio
Abbreviated transcription (Latin):
tauisset. rẽ publicã capesciuit: & aristodẽmum
tragicũ itẽ actorẽ maximis detebꝰ paeis aebelli.
legatũ adphilippũ atheniensessepe miserunt.
Non enĩ consentancũ putabat᷑. cũ casdẽ artes. eos¬
deq seenicos ludos eniã dussius acceptos uiderent.
illos ꝑquosagerent᷑ infamiũ loco acnumero de¬
putare. Hec greci turpit̃ quidẽ s. sine dussuis
omnino ẽ gruent᷑. qui nec uitã ciuiũ laecrandã
linguis poetarũ & istrionũ subtrahere ausisunt.
intheatris agebant᷑. quę numinibꝰ quibꝰ sub¬
diti erant grata eẽ eognouerant. ñ solũ minime
spernendos in ciuitate. uerũ etiã maxime ho¬
norandos putauer̃. Quid enĩ cause reperire pos¬
sent. eur sa ẽdotes honorarent. quia ꝑeos uiet¬
mas dus acceptabiles offerebant. & scenicos ꝓ¬
brosos haberent. ꝑ quos illa uoluptatẽ siue
honorẽ diis exhiberi petentibꝰ & nisifieret iras¬

Expanded text:
itauisset, rem publicam capessiuit et Aristodemum, itauisset, rem publicam capessiuit et Aristodemum, tragicum item actorem, maximis de rebus pacis ac belli legatum ad Philippum Athenienses saepe miserunt. Non enim consentaneum putabatur, cum easdem artes eosdemque scaenicos ludos etiam dis suis acceptos uiderent, illos, per quos agerentur, infamium loco ac numero deputare. Haec Graeci turpiter quidem, sed sane dis suis omnino congruenter, qui nec uitam ciuium lacerandam linguis poetarum et histrionum subtrahere ausi sunt, in theatris agebantur, quae numinibus quibus subditi erant grata esse cognouerant, non solum minime spernendos in ciuitate, uerum etiam maxime honorandos putarunt. Quid enim causae reperire possent, quur sacerdotes honorarent, quia per eos uictimas dis acceptabiles offerebant, et scaenicos probrosos haberent, per quos illam uoluptatem siue honorem dis exhiberi petentibus et, nisi fieret, iras
Abbreviated transcription (Latin):
destinatũ suppliciũ secũ trahant. siue homi¬
nes ista cõmiscrint: quos deos haberi gaudent.
quihium. anis erroribꝰ gaudent. ꝓ quibꝰ scetiã
colendos mille nocendi fallendiq artibꝰ int̃¬
ponunt:. siue etiã nullorũ hominũ illa erimi¬
nauera sint. quȩ tam̃ denuminib fingilibͥn¬
ter accipiunt falla cissimi spiritꝰ. ut ad scelesta
acturpia ꝑpetranda. uelut ab ipso eelo tradu¬
ei int̾ras. satis i donca uideat᷑ auetoritas. Cum
gͥ grcei taliũ numinũ seruosse ec̃ sentirent.
int̾ tot & tanta ẽoꝵ theatrica obꝓbria. par¬
nestiorẽ famã ipsi requirendo. & eisse hoc mͦ
p̃strendo. illos adiracundiã ꝓuocarent. Ad hane¬
ẽuenientiã ꝑtinet. qđ etiã secnieos auetores.
carũ dẽ fabularũ. ñ paruo eiuitatis honore dig¬
nos existimarunt: si quidẽ qđ in co quoq libro
de republiea eõmemorat᷑ & escines atheniensis
uir eloquentissimꝰ. cũ adolescens tragedus aet¬

Expanded text:
aedestinatum supplicium secum trahant, siue homiaedestinatum supplicium secum trahant, siue homines ista commiserint, quos deos haberi gaudent, qui humanis erroribus gaudent, pro quibus se etiam colendos mille nocendi fallendique artibus interponunt; siue etiam non ullorum hominum illa crimina uera sint, quae tamen de numinibus fingi libenter accipiunt fallacissimi spiritus, ut ad scelesta ac turpia perpetranda uelut ab ipso caelo traduci in terras satis idonea uideatur auctoritas. Cum igitur Graeci talium numinum seruos se esse sentirent, inter tot et tanta eorum theatrica obnestiorem famam ipsi requirendo, et eis se hoc modo praeferendo, illos ad iracundiam provocarent. CAconuenientiam pertinet, quod etiam scaenicos actores earundem fabularum non paruo ciuitatis honore dignos existimarunt, si quidem, quod in eo quoque de re publica libro commemoratur, Aeschines Atheniensis, uir eloquentissimus, cum adulescens tragoedias act
Abbreviated transcription (Latin):
ipsoꝵ deoꝵ inseenicis fabulis. scua poctis eẽt illa
ẽficta. scuflagitia eoꝵ uera cõmemorarent᷑. &
agerent᷑ intheatris atq ab eorũ cultoribꝰ. ut in ã
solorisu. ae ñ etiã imitatione digna uiderent᷑
Nimis enĩ suꝑbũ fuit. fame parcere pͥncipũ ei¬
uitatis. & ciuiũ. ubi suȩ famę parcinumina
indeos dici.s falsaatq conficta. id ipsum est
scelesti. si pietatẽ c̃sulas religionis. Si aut̃ ma¬
liciam dęmonũ eogites. qͥd astutiꝰ ad decipien¬
dũ atq callidius. cũ enĩ ꝓbrũ iacit᷑ in pͥneipẽ.
pttrie bonũ atq utile. nonne tanto ẽ indig¬
niꝰ qͣnto aucritate remotiꝰ. & auita illiꝰ alienũ.
Que gͥsupplicia sufficiunt. ẽũ dõfit ista tam
nefaria. tã insignis in iuria. S. malignispiritꝰ
quos isti deos putant etiã flagitia quȩ ñ ad¬
miscr̃ dese dici uolunt: dũ tam̃ humanas m̃tes
suis opinionibꝰ udut retibꝰ induant. & adp̃¬

Expanded text:
ipsorum deorum in scenicis fabulis; sive a poetis essent illa ipsorum deorum in scenicis fabulis; sive a poetis essent illa conficta, sive flagitia eorum vera commemorarentur et agerentur in theatris adque ab eorum cultoribus utinam solo risu, ac non etiam imitatione digna uiderentur. Nimis enim superbum fuit famae parcere principum ciuitatis et ciuium, ubi suae famae parci numina in deos dici, sed falsa adque conficta, id ipsum est scelestius, si pietatem consulas religionis; si autem malitiam daemonum cogites, quid astutius ad decipiendum adque callidius? Cum enim probrum iacitur in principem patriae bonum adque utilem, nonne tanto est indignius, quanto a ueritate remotius et a uita illius alienius? Quae igitur supplicia sufficiunt, cum deo fit ista tam nefaria, tam insignis iniuria? Sed maligni spiritus, quos isti deos putant, etiam flagitia, quae non admiserunt, de se dici uolunt, dum tamen humanas mentes his opinionibus uelut retibus induant et ad pr
Abbreviated transcription (Latin):
lõpost. nostre inquid ẽtra duod ecĩ tabule.
cũ ꝑ paucas rescapite sanxissent. in his quoꝙ: san¬
ciendã putauer̃: siquis occentauisset. siue carm̃
ẽ didisset.: qđ infamiã faceret flagitiũ ue alti
p̃clart. Iudieus enĩ magistratiũ disceptationibꝰ
legitimis. ꝓpositã uitã. ñ poctarũ ingeniis ha¬
bere debemꝰ. ne ꝓbrũ audire nisi ealege ut
respondere liecat. & iudieio deftndere. Ni ee ex
eiecronis iuiͦi. de re publica libro ad ubu execrpen¬
da arbitrat᷑ sumꝰ. ñ nullis ꝓpt̃ ficiliorẽ intellectũ.
ł p̃temissis ł paululu cõmutatis. Multũ enĩ adrẽ
ptinct. quã molior explicare si potero. Diẽ deinde
alia. & sic ẽcludit hunc locũ. ut ostendat ue¬
teribꝰ displicuisse romanis. ł laudari quẽquã
greciquã quã inuerecundiꝰ. tam̃ c̃uenientius
licere uoluet: cũ uiderent diissuis accepta
& grata eẽ obꝓbria. ñ tantũ hominũ. ucrũ &

Expanded text:
lo post: « Nostrae, » inquit, « contra duodecim Tabulae lo post: « Nostrae, » inquit, « contra duodecim Tabulae cum perpaucas res capite sanxissent, in his hanc quoque sanciendam putaverunt, si quis occentavisset, sive carmen condidisset, quod infamiam faceret flagitiumve alteri. Praeclare. Judiciis enim magistratuum, disceptationibus legitimis propositam vitam, non poetarum ingeniis habere debemus; nec probrum audire, nisi ea lege ut respondere liceat, et judicio defendere. » Haec ex Ciceronis quarto de Republica libro ad verbum excerpenda arbitratus sum, nonnullis, propter faciliorem intellectum, vel praetermissis, vel paululum commutatis. Multum enim ad rem pertinent, quam molior explicare, si potero. Dicit deinde alia, et sic concludit hunc locum, ut ostendat veteribus displicuisse Romanis, vel laudari quemquam Graeci quanquam inverecundius, tamen convenientius licere voluerunt, cum viderent diis suis accepta et grata esse opprobria, non tantum hominum, verum et