comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
le benenon. & lustrauit filios suos in
igne. benennon siquidẽ filium ennon
ꝗa nimirũ sic̃ in conualle ennon qͥ ydolis
seruier̃t in ca ꝓphets actestantib piert̃.
ua peccatores ex his quepeccauert̃ ȩt̾na
dampnatione puniunt᷑. Deniq leremias
cũ referra. p̃cepisse sibi dñm ac dixisse.
egredere aduallẽ filu ennon que ẽ iuxia
intronũ porte fictilis. paulo post dicit. Et
non uocabit᷑ locus iste amplius thofeth &e¬
dissipabo consiliũ iude & hierusalẽ in loco
isto. & subuertã cosgladio. lsaias qq mani¬
festissime thofech infernũ appellat. qui cũ
ꝑpetuũ dyaboli mĩitũ sub nomine assur
describera dicens. auoce eni dñi pauebit
assur uirga ꝑcussus & erit transitꝰ iurge
fundatꝰ qͦuã requiescere faci& ddñs suꝑꝰ eũ.
statĩ qͦmͦ & ubi esset ꝑiturꝰ subdidit dicens.
Preparata ẽ eni abhesi thofeth arege p̃pa¬
rata ꝓfunda & dilatata. Pulchre ait & dli¬

Expanded text:
le Benennon, et lustravit filios suos in le Benennon, et lustravit filios suos in igne Benennon: siquidem filium Ennon quia nimirum, sicut in convalle Ennon, qui idolis servierunt, in ea, prophetis attestantibus, perierunt, ita peccatores ex his, quae peccaverunt, aeterna damnatione puniuntur. Denique Hieremias cum referret praecepisse sibi Dominum, ac dixisse: Egredere ad vallem filii Ennon, quae est juxta introitum portae fictilis, paulo post dicit: non uocabitur locus iste amplius Tophedissipabo consilium Judae et Hierusalem in loco isto, et subvertam eos gladio. » Isaias quoque manifestissime Thophet infernum appellat. Qui cum perpetuum diaboli interitum, sub nomine Assur, describeret, dicens : « A voce enim Domini pavebit Assur virga percussus, et erit transitus virgae fundatus, quam requiesc et ubi esset periturus subdidit dicens: Praeparata est enim ab heri Thophet a rege, praeparata, profunda, et dilatata . Pulchre ait et di
Abbreviated transcription (Latin):
ululatꝰ a scdã. ꝓ qͦ uetꝰ editio qͣsi ꝓpͥũ nom̃
loci transtulit in mascena. Mascena
lige.
UOY dr̃ de losia rege contaminauit qͦq
thafeth. qđ est inconualle silu ennon.
ut nemo consecrar& filiũ suũ aut filiã
ꝑ ignẽ moloch. frequens ẽ in seripturis
horũ mea uuo loco. maxime in liłro
regũ et  leremia ꝓpħa. Est aut̃ uallis
ennon siuc filii ennon iuxta murum
hierus alẽ cont̾ orientẽ. in qua nemus
pulcherrimũ syloe fonub irrigatur.
erat locus in eadẽ c̃ualle iuxta piscinã
fullonis cuiꝰ meminu seriptura . & iuxta
agrũ acheldemach. qui usq. hodie mon¬
strat᷑ ad australẽ plagã montis syon
Sulebant aui in thafeth ꝗa locꝰ erat
amenissimꝰ unde hodieq horioꝵ p̾bet
delicias. posita ara sacrificare demoni.¬
bus nefandoq igne suos conscerare li¬
beros. siue holo caustũ osserre. sic̃ inli¬
c̃.Ipse ẽ qui ad oleuit incensum inual¬

Expanded text:
ululatus a secunda . Pro quo vetus editio quasi proprium nomen ululatus a secunda . Pro quo vetus editio quasi proprium nomen loci transtulit, in Masena. Masena qlige. Quod dicitur de Josia rege: « Contaminavit quoque Thophet, quod est in convalle filii Ennon, ut nemo consecraret filium suum aut filiam per ignem Moloch. » Frequens est in Scripturis horum mentio locorum, maxime in libro Regum et Jeremia propheta. Est autem vallis Ennon, sive filii Ennon juxta murum Hierusalem contra orientem, in qua nemus pulcherrimum Siloe fontibus irrigatur. erat locus in eadem convalle juxta piscinam fullonis, cujus meminit Scriptura, et juxta agrum Aceldema, qui usque hodie monstratur ad australem plagam montis Sion. Solebant autem in Tophet, quia locus erat amoenissimus, unde hodieque hortorum praebet delicias, posita ara sacrificare daemonibus, nefandoque igne suos consecrare liberos, sive holocaustum offerre. Unde nest: Ipse est, qui adolevit incensum in val
Abbreviated transcription (Latin):
multo aliiꝰ io est supra terras elatus
ad orientẽ quasi sedĩ diei mane mula
intesueniente nocte facturus ad uolar&
Nã &e hoc qui in insula thyle que ult̾ brit¬
gunt omni estate diebꝰ aliqͦt ficri uident.
qđ sol eet̃o orbi in occasu & sub t̾ra positꝰ.
ipsis nihilominꝰ tota nocle supͣ terrã appa¬
reat. & qͦmͦ a parte occidenus ad orieniẽ
huinilis redeat manifeste uideat᷑ donce
tẽpore oportuno denuo iou orbi cõmuni
exortu reddat. sic̃ & ueieru hystorie & nĩi
homines eu qui illis de parubꝰ adueni¬
unt. habundantissine ꝓduni. nũquã aut̃
hi qui inuora austri incolunt uidere solẽ
ꝑ meridianas plagas adorientẽ ab occasu
redire.
paralyppomenon declarat᷑. ubi scriptũ ẽ
de p̃fato rege elechia. Edificauit quoq
agens industrie omnẽ murũ qui fuerat
dissipatꝰ extruxit turres & forinsceꝰ alie¬
rũ murũ. Mleminit huiꝰ loci & sophonias
dicens Uox clamoris aporia pisciũ. ei

Expanded text:
multo altius, id est, supra terras elatus multo altius, id est, supra terras elatus ad orientem, quasi secundi diei mane nulla interveniente nocte, facturus advolaret. Nam et hoc qui in insula Thyle, quae ultra Britgunt, omni aestate diebus aliquot fieri vident, quia sol caetero orbi in occasu et sub terra positus, ipsis nihilominus tota nocte supra terram appareat; et quomodo a parte occidentis ad orientem humilis redeat, manifeste videatur, donec tempore opportuno denuo toto orbi communi exortu reddatur, sicut et veterum historiae, et nostri homines aevi, qui illis de partibus adveniunt, abundantissime produnt. Nunquam autem hi qui interiora austri incolunt, videre solem per meridianas plagas ad orientem ab occasu redire. Paralipomenon declaratur, ubi scriptum est de praefato rege Ezechia : « Aedificavit quoque agens industrie omnem murum, qui fuerat dissipatus, extruxitque turres et forinsecus alterum murum . Meminit hujus loci et Sophonias dicens: Vox clamoris a porta piscium et
Abbreviated transcription (Latin):
ius ut accedat umbra decẽ lineis an
ut reuertat totidẽ gradib idem
nomine graduũ qđ & linearũ signifi¬
cat. id est distinctionẽ hor& qͣs xii. ꝑ
diẽ in horologio notare solemꝰ siue ut
leronimus dicit ita erant extructigra¬
dus arte mechanica ut ꝑ singulos u̾m¬
bra descenuens horarũ spacua t̃minara.
Trit aut hora diei decima quando hec
req ꝓpheta loquebat᷑ uis gͦ inquit ut
accedat umbra .x. lincis pcedente
sole supͣ terrã ꝑboreales plagas usq ad
orientẽ qd subtꝰ terra cottdiana con¬
suetudine sui cursus erat facturus: an
ut reuertat᷑ totidẽ gradibꝰ conuersa
rerrorsũ facie solis ipsoq ꝑ australẽ pla¬
gam adorientẽ regresso. At rex facile
Est in quit umbra erescere decelineis
nec hoc uoio ut fiat. sed ut reuertatun
retrorsũ decẽ gradibꝰ Nidit nãq quia
maioris miraculi esse pot̾at. si sol con¬
trariũ suo mori cursũ agerae quã si
consuero ꝓcessu incedens tametsi

Expanded text:
is ut ascendat umbra decem lineis, an ut revertatur totidem gradibus? idem nomine graduum quod et linearum significat, id est, distinctionem horarum, quas 12 per diem in horologio notare solemus; sive, ut Hieronymus dicit, ita erant exstructi gradus arte mechanica, ut per singulos umbra descendens horarum spatia terminaret. Erat autem hora diei decima, quando hoc regi Propheta loquebatur: Vis ergo, inquit, ut ascendat umbra decem lineis, procedente sole supra terram per boreales plagas usque ad orientem, quae subtus terram quotidiana consuetudine sui cursus erat facturus: an ut revertatur umbra totidem gradibus, conversa retrorsum facie solis, ipsoque per australem plagam ad orientem regresso? At rex, Facile est, inquit, umbram crescere decem lineis; nec hoc volo ut fiat, sed ut revertatur retrorsum decem gradibus. Vidit namque quod majoris miraculi esse poterat, si sol contrarium suo mori cursum ageret, quam si consueto processu incedens; tametsi
Abbreviated transcription (Latin):
mul disciplina legis dĩ seruanda cõmit¬
teret᷑ & qui se p̾latũ ꝓplõ regendo uide¬
ret. ipse se regendũ diuinis legibꝰ subdi
debere meminisset.
hominib qui accipiebant pecuniã ut
distribuerent eã artificibꝰ. sed infide
tractabant eã. deuotionẽ ostendit eo de
quibꝰ sermo ẽ. qui tantũ studu in religione
habuerint. ui nullus dubuauerit. qͦuin
pecuniã dñi sine alicuiꝰ fraulis suspitio¬
ne iractarent. & hanc de erario sublatã
fidelit̾ aruficibꝰ ad muniendã domũ ꝓ

Expanded text:
mul disciplina legis Dei servanda comimul disciplina legis Dei servanda comitetur; et qui se praelatum regendo videret, ipse se regendum divinis legibus subdi debere meminisset. hominibus qui accipiebant pecuniam, ut distribuerent eam artificibus, sed in fide tractabant eam, devotionem ostendit eorum, de quibus sermo est, qui tantum studii in religione habuerunt, ut nullus dubitaverit quin pecuniam Domini sine alicujus fraudis suspicione tractarent, et hanc de aerario sublatam fideliter artificibus ad muniendam dom
Abbreviated transcription (Latin):
addomũ regis & t̾cia in porta que ap¬
pellatꝰ fundam̃ti. omne uꝰ reliquũ uulgꝰ
sit in atriis domꝰ dñi. nec ꝗsquã alius
ingrediat᷑ domũ dñi nͥ sacerdotes et qͥ
ministrant deleuitis. ipsi tantũ modo
ingrediantur quia sanctificati sunt. et
omne reliquũ uulgus obseruet custodias
dñi. leuitę aut̃ circumdent regẽ habentes
singuli arma sua. & cęt̾a.
Uon sequit᷑ de codẽ. ꝓduxitq
filiũ regis & posuit suꝑ eũ dyadema.
iestimoniũ. indyademate. in.¬
signe capitis regii. intestimonia designat
decreta legis dĩ ꝗb ꝗd agere rex debeat
et qualit̃ iuuerẽ p̾cipitur. Deniq in libro
uerboꝵ dierũ aꝑtiꝰ. & imposuert̃ inquit
ei dyadema. dedertq in manu eiꝰ tenen¬
dã legẽ. Et magne uuq erat salutarisq
prudentie. ut post iyrannicȩ impiȩꝗ
necẽ regine succedenti in regnũ filio
regis legitimi. cũ ipso regni habitu si¬

Expanded text:
ad domum regis, et tertia in porta, quae apad domum regis, et tertia in porta, quae appellatur Fundamenti; omne vero reliquum vulgus sit in atriis domus Domini, nec quisquam alius ingrediatur domum Domini, nisi sacerdotes, et qui ministrant de levitis, ipsi tantummodo ingrediantur, quia sanctificati sunt, et omne reliquum vulgus observet custodias Domini. Levitae autem circumdent regem, habentes singuli arma sua, etc. Quod sequitur de eodem: Produxitque filium regis, et posuit super eum diadema, et testimonium insigne capitis regium: in testimonio designat decreta legis Dei, quibus quid agere rex debeat, et qualiter vivere, praecipitur. Denique in libro verborum dierum apertius: Et imposuerunt, inquit, ei diadema, dederuntque in manu ejus tenendam legem. Et magnae utique erat, salutarisque prudentiae, ut per tyrannicae impiaeque reginae necem succedente in regnum filio regis legitimi, cum ipso regni habitu si
Abbreviated transcription (Latin):
stodirent. p orro hi qui nuꝑ ad sabbatũ ue¬
nerant sacerdotes. leuite & ianitores in
tres diuisi partes domũ regis id est palaci¬
um obseruarent. ne uł hoc regina colledo
exescitu ẽtra regẽ defender&. serua¬
rent et portã habitaculi scutari& per
quã de templo ad palaciũ descendebat᷑.
sic̾ infra dr̃. iduxert̃q regẽ de domo dñi
et uenert̃ ꝑ uiã porte scutari& in pala¬
ciũ & sedit suꝑ tronũ regũ. ubi &iã por¬
ta syres & domꝰ messa que cũ porta
scutarioꝵ nominat᷑ esse uident᷑. Scuta¬
rũ aut̃ tutores regis appellant᷑ testante
libro paralyppomenon. qͥ cũ roboam
scuta erea paureis fecisse commemoras¬
set adiecit. & tradidit illos pͥncipibꝰ scu¬
tarioꝵ qui custodiebant uestibulũ pa¬
lacii. in qͦ uidelic& libro distinctiꝰ hec
cuncta replicant᷑. Tercia parsurm qui
ueniunt ad sabbatũ sacerdotũ & leuita¬
rũ & ianitoꝵ erit inportis. tercia uꝰ pars

Expanded text:
stodirent; porro hi qui nuper ad sabbatum vestodirent; porro hi qui nuper ad sabbatum venerant, sacerdotes, Levitae et janitores, in tres divisi partes, domum regis, id est, palatium observarent, ne vel hoc regina, collecto exercitu, contra regem defenderet; servarent et portam habitaculi scutariorum, per quam de templo ad palatium descendebatur, sicut infra dicitur. Duxeruntque regem de domo Domiam portae scutariorum in palatium et sedit super thronum regium, ubi etiam porta Seyr, et domus Messa, quae cum porta scutariorum nominantur, esse videntur. Scutarios autem tutores regis appellat, testante libro Paralipomenon, qui, cum Roboam scuta aerea pro aureis fecisse commemorasset, adjecit, Et tradidit illa principibus scutariorum, qui custodiebant vestibulum palatii . In quo videlicet libro distinctius haec cuncta replicantur. Tertia pars vestrum, qui veniunt ad sabbatum, sacerdotum et levitarum et janitorum erit in portis; tertia vero pars
Abbreviated transcription (Latin):
etiã qui inultimis consistebant tẽplũ pos¬
dẽ septimanas sibi ex ordine sueceder ens.
sabbato noua turma intrante adofficiũ. &¬
et post sabbatũ ea que ꝓxima septimana
misustrauerat domũ redeunte. Sed hic
pontifex ꝓpt̾ necessitatẽ augendi circa
nouũ regẽ exercitꝰ & eos qui intrandi
septimanã ordinẽ habebant suscepit. &
illos qui iã suã septimanã ministrando
impleuerant ne abirent retinuit. qͥ alios
qͦq leuitas de cunctis urbibꝰ iuda simul
et principes familiarũ isrł missis in hoc
centurionibꝰ hicrosolimã c̃gregauerat.
ut uerba dierũ narrant. qͦs eductur filiũ
regis tali ratione distinxit. ut om̃s qui
impleuerant sabbatũ & egressuri erant.
induas diuisi partes. regem inint̾iorib
atru locis armati circumstarent. reliqͣ uͦ
multitudo id est hi qui ñerant de stirpe
leui. extiores atrioꝵ ianuas ẽtra furorem
reginȩ si ꝗd forte aduersi molir et᷑ cu¬

Expanded text:
etiam qui in ultimis consistebant templum posetiam qui in ultimis consistebant templum posqui per totidem septimanas sibi ex ordine succederent, Sabbato nova turma intrante ad officium, et post Sabbatum ea quae proxima septimana ministraverat domum redeunte. Sed hic pontifex, propter necessitatem augendi circa novum regem exercitus, et eos qui intrandi septimanam ordinem habebant suscepit, et illos qui jam suam septimanam minimpleverant, ne abirent, retinuit. Qui alios quoque Levitas de cunctis urbibus Juda, simul et principes familiarum Israel, missis in hoc centurionibus, Jerosolymam congregaverat, ut Verba Dierum narrant : quos educturos filium regis tali ratione distinxit, ut omnes qui impleverant sabbatum, et egressuri erant in duas divisi partes, regem in interioribus atrii locis armati circumstarent; reliqua vero multitudo, id est, hi qui non erant de stirpe Levi, exteriores atriorum januas contra furorem reginae, si quid forte adversi moliretur, cu
Abbreviated transcription (Latin):
et inthesauris scõꝵ. Sed losephi scͥptura
uł pictura ab antiquis formata plenius
ti serant semel in anno cũ sanguine hosti¬
arũ ingredi in sanctuario ante oraculũ
sacerdõtes tantũ purificati introrbant
in atrio int̾iore sacerdotes om̃s & leuitȩ
Ciita hoc atriũ subdiuo uł si tẽpestas aree¬
bat inedib circũ positis uiri israhelite a
lebant. int̾cio drdine atrioꝵ stabant ad
orandũ mulieres israbeliticȩ subdiuo
uł si tẽpestas ñ sinebat. ꝓxima cireũposi¬
tarũ ediũ tecta subibant. Porro in ultimo
ordine atrioꝵ genules qui ad adoranda
forte c̃uenerant intrabant. ubi &ia pi
tẽpora disꝑsionis hi qui de gentibꝰ nuꝑ
aduenerant israhelitȩ diebꝰ septẽ pur isi¬
cati. sic tandẽ int̾iora sc̃oꝵ petebant. Suł
aut̃ int̾atria uł in atruis erant pauim̃ta
lapide uario st̃ om̃a strata. Ita uͦ ostia i¬
edib contra inuicem posita erane. ut hi

Expanded text:
et in thesauris sanctorum . Sed Josephi scriptura et in thesauris sanctorum . Sed Josephi scriptura vel pictura ab antiquis formata plenius tis erat semel in anno cum sanguine hostiarum ingredi, in sanctuario ante oraculum sacerdotes tantum purificati introibant, in atrio interiore sacerdotes omnes et Levitae. Circa hoc atrium sub dio, vel, si tempestas arcebat, in aedibus circumpositis viri Iiebant. In tertio ordine atriorum stabant ad orandum mulieres Israeliticae sub divo, vel si tempestas non sinebat, proxima circumpositarum aedium tecta subibant. Porro in ultimo ordine atriorum gentiles, qui ad orandum forte convenerant, intrabant, ubi etiam post tempora dispersionis ii qui de gentibus nuper advenerant Israelitae, septem diebus purificati, sic tandem in interiora sanctorum petebant. Quae autem intra atria vel in atriis erant pavimenta, lapide vario sunt omaedibus contra invicem posita erant, ut et hi
Abbreviated transcription (Latin):
ordine facta ꝑ gyrũ int̾iora om̃a longe
lateq circiubat. in hoc tantũ apriorib
distans clibꝰ qđ orientalis & septentrio¬
nalis eiꝰ paries ostia minime habebat. co
qd ut̾q eoꝵ ad muros ꝑuner& ciuitatis.
Nec aut̃ st̃ atria de ꝗb canit᷑ inpsalmis.
qui statis indomo dñi inatrus domꝰ dĩ
nr̃i Et quo ipsa domꝰ dñi ineditiore loco
constructa erat. fiebat ut atria quanto ex¬
teriora fierent. tanto altiores haberent
parietes ut pute inferiꝰ fundam̃ta haben¬
tes adeo ut ultima quadringentos inal¬
tutudine cubitos haberent. nec tam̃ eqͣnde
tẽpli altitudini aliquantulũ ꝓpinqͣrent.
Quo omniũ in libro paralyppomenon
ita generalis fit mentio. Dedit aut̃ salemoni
filio suo descriptionẽ porucꝰ & templi
et cancellarioꝵ & cęnaculi. & cubiculoꝵ
in abditis. & domꝰ ꝓpiciationis. nec non¬
et omniũ que cogitauerat atrio. & ex¬
edrarũ ꝑeircuitũ inthesauris domiꝰ dñ

Expanded text:
ordine facta per gyrum interiora omnia longe ordine facta per gyrum interiora omnia longe lateque circuibat, in hoc tantum a prioribus distans aedibus, quod Orientalis et Septentrionalis ejus paries ostia minime habebat, eo quod uterque eorum ad muros pertineret civitatis. Haec autem sunt atria de quibus canitur in Psalmis: Qui statis in domo Domini, in atriis domus Dei nostri . Et quoniam ipsa domus Domini in editiore loco constructa erat, fiebat ut atria quanto exteriora fierent, tanto altiores haberent parietes, ut pote inferius fundamenta habentes; adeo ut ultima quadringentos in altitudine cubitos haberent, nec tamen aequandae templi altitudini aliquantulum propinquarent. Quorum omnium in libro Paralipomenon ita generalis fit mentio: Dedit autem David Salomoni filio suo descriptionem porticus et templi, et cellariorum, et coenaculi, et cubiculorum in aatriorum et exedrarum per circuitum in thesauris domus Domini
Abbreviated transcription (Latin):
uiciniꝰ muro tẽpli. Porro adortũ solis un¬
de & introitũ ꝑ gradꝰ habebat inmagnã
se ꝓlixitatẽ atemplo ꝓtendebat. ut pute
quod in illa sui parte altare holocausti.
in illa luteres bisquinos inꝗb bostie laua¬
rent᷑ in illa mare eneũ. in quo intraturi
ad ministeriũ sacerdotes lauarent᷑. in illa
sacerdotũ immolantiũ. & psallentiũ habe¬
bat choros leuitarũ. Circũ dabat᷑ aut̃ hoc
atriũ undiq uersũ alonge ęde ꝑmaxi¬
ma in quaurũ. cuiꝰ int̾ior paries. idest
qui templum aquatuor mundi parti¬
bus respiciebat. inferiꝰ erat ꝑtotũ in ar¬
cubus constructus ulterior uꝰ firma so¬
liditate fundatus & ianuas habens aereas.
ut supͣdictũ cõmemorauimꝰ. & ostia inba¬
silica que texit ere. que &iã porticibus
cõmuruta maximis & oportunis erant
discreta cenaculis. Et rursus extra hanc
edem in gyro altera simili scemate facta
sed et altera nihilominꝰ circa illã eodẽ

Expanded text:
vicinius muro templi. Porro ad ortum solis, unvicinius muro templi. Porro ad ortum solis, unde et introitum per gradus habebat, in magnam se prolixitatem a templo protendebat, ut pote quod in illa sui parte altare holocausti, in illa luteres bis quinos, in quibus hostiae lavarentur, in illa mare aeneum, in quo intraturi ad ministerium sacerdotes lavarentur, in illa sacerdotum immolantium et psallentium habebat choros Levitarum. Circumdabatur autem hoc atrium undiqueversum a longe aede permaxima in quadrum. Cujus interior paries, id est qui templum a quatuor mundi partibus respiciebat, inferius erat per totum in arcubus constructus, ulterior vero firma soliditate fundatus. Et januas habens aereas, ut supra dictum commemoravimus. Et ostia in basilica, quae texit aere; quae etiam porticibus communita maximis, et opportunis erat discreta coenaculis. Et rursus extra hanc aedem in gyro altera simili schemate facta. Sed et tertia nihilominus circa illa eodem
Abbreviated transcription (Latin):
Templũ ꝗdẽ ipsum exceptis porticib qͥb
om̃i ex parte sͥ adherentibꝰ circũdabat᷑.
habebat intra parietes. hec ẽ enĩ m̃sura
prima qͣm uerba dierũ nominant . lx.
cubitos lorgitudinis .xx. aut̃ lauitudi¬
nis. Cui om̃is ambitꝰ atrio tres cubitos al¬
titudinis circũdatꝰ habente introitũ apar¬
te orientis. cuiꝰ in libro regũ ita meminit
scriptura. Et edificauit atriũ interius tri¬
bus ordinib: lapidũ politoꝵ & uno ordi¬
ne lignoꝵ cedri inuus uidelie& hoc appel¬
lans atriũ. co qͦd alia cirea hoc extiora.
sint facta. Porro in uerbis dierũ ita. fecit
ctiã atriũ sacerdotũ & basilicã grandẽ ei
ostia inbasilica que texit ęre. atriũ uide¬
lic& sacerdotũ hoc nominans. qđ nimurũ
adhoc erat factũ. ut ab ingressũ templi
cetos arcere. solisq hoc sacer dotibꝰ licere
designara. Erat aut̃ hoc idẽ atriũ ab au¬
strali occidentali & septentrionali parte

Expanded text:
Templum quidem ipsum, exceptis porticibus, quibus Templum quidem ipsum, exceptis porticibus, quibus omni ex parte sibi adhaerentibus circumdabatur, habebat intra parietes: haec est enim mensura prima quam Verba dierum nominant: Sexaginta cubitos longitudinis, viginti autem latitudinis; cujus omnis ambitto erat circumdatus, habente introitum a parte orientis, cujus in libro Regum ita meminit Scriptura: Et aedificavit atrium interius tribus ordinibus lapidum politorum, et uno ordine lignorum cedri. Interius videlicet hoc appellans atrium, eo quod alia circa hoc exteriora sint facta. Porro in verbis dierum ita: Fecit etiam atrium Sacerdotum, et basilicam grandem, et ostia in basilica, quae texit aere . Atrium videlicet sacerdotum hoc nominans, quia nimirum ad hoc erat factum, ut ab ingressu templi caeteros arceret, solisque hoc ingredi sacerdotibus licere designaret. Erat autem hoc idem atrium ab Australi, Occidentali, et Septentrionali parte
Abbreviated transcription (Latin):
ut discinetus. ac si aꝑte dicat. Holi glari
ꝗͣsi iã uictor bellici discriminis qui ad¬
huc mnacie positꝰ quẽ iuctoria sequatꝰ¬
ignoras. Et uerũ ꝓfecto dicebat. nã
mox unito certamine benedab ñ uictis
aduersarus trium phans. sed occiso suo¬
exerciui fugiens domum redut.
Sacerdo ubꝰ & leuitis intemplo ꝓferens loas
filiũ alarię quẽ sex annis ꝗbꝰ regna¬
uit athalia clam nutriebat intemplo. Ter¬
era pars urm introeat sabbato & obseru&
ercubitũ domꝰ regis. t̾eia aut̃ pars sit ad
portã sires a t̾cia pars ad portã quȩ ẽ
post habitaculũ scutariq custodietis
ex cubitũ domꝰ messa: due uͦ partes e uob
om̃s egredientes e sabbato custodiant
ex cubias domꝰ dñi circũ regẽ. & uallabi¬
tis eũ habentes arma inmanibꝰ uris. et¬
cet̾a que ibidẽ dictał facta comemoran¬
tur melus intelligunt᷑ si de locis it̃pli
in quibꝰ actũ c̾ lanus aliꝗ̃ replicentur

Expanded text:
ut discinctus; ac si aperte dicat, Noli gloriari ut discinctus; ac si aperte dicat, Noli gloriari quasi jam victor bellici discriminis, qui adhuc ignoras. Et verum profecto dicebat. Nam mox inito certamine Benadab non victis adversariis triumphans, sed caeso suoexercitu fugiens domum rediit.sacerdotibus et Levitis, proferens Joas filium Azariae, quem sex annis, quibus regnavit Athalia, clam nutriebat in templo: Tertia pars vestrum introeat Sabbato, et observet excubitum domus regis; tertia autem pars sit ad portam Seyr, et tertia pars ad portam quae est post habitaculum scutariorum. Custodietis excubitum domus Messa, duae vero partes e vobis omnes egredientes sabbato, custodiant excubitum domus Domini circum regem, et vallabitis eum, habentes arma in manibus vestris, etc. quae ibidem dicta vel facta commemorantur, melius intelliguntur, si de locis templi in quibus actum est, latius aliqua replicentur.
Abbreviated transcription (Latin):
desto sermone cõpesensrex israhel ait.
Dicue ei. ne gloriet᷑ accinetꝰ eque ut di¬
scinctꝰ. Aluid ẽ aut̃ accinctꝰ. aliud discinetꝰ.
aliuo n accinetꝰ. Accinctus nãq ẽ qui cin¬
gulo circudatꝰ incedit. discinctꝰ qui cingu¬
ium nuꝑ deposuit. uerbigr̃a. balneũ intra¬
turꝰ uł lectũ ascensurꝰ uł alterã fortetun
cã indiuturus. ñ accinctꝰ qui nuꝑ tunicã.
indutꝰ nec dũ se addita Tone circũposiu¬
one munuut. Sic gͦ in expeditione ca¬
strensi qui positꝰ est recte accinetꝰ nomi¬
nat᷑ io est armis indutꝰ qui pugna ẽfecta
uictos domũ rediit. iure discinctꝰ uocat᷑.
quia nimirũ depositis armis optate pa¬
cis ociũ gerit. qui uͦ nec dũ pugnare
neq se ad certam̃ parare iã ceꝑat. meri¬
to non accinctꝰ esse dr̃. Ait gͦ rex isrł regi
syrie glanti qͣsi iã cepissae samariã qͣm
obsidere ceꝑat. ne glori& accinetꝰ eque

Expanded text:
desto sermone compescens rex Israel ait, desto sermone compescens rex Israel ait, Dicite ei, Ne glorietur accinctus, aeque ut discinctus. Aliud est autem accinctus, aliud discinctus, aliud non accinctus; accinctus namque est, qui cingulo circumdatus incedit; discinctus qui cingulum nuper deposuit, verbi gratia, vel balneum intraturus, vel lectum ascensurus, vel alteram tun accinctus, qui nuper tunica indutus, necdum se addita zonae circumpositione munivit. Sic ergo et in expeditione castrensi qui positus est, recte accinctus nominatur, id est, armis indutus, qui pugna confecta victor domum rediit, jure discinctus vocatur, quia nimirum depositis armis optatae pacis otium gerit; qui vero necdum pugnare, neque se ad certamen parare jam coeperat, merito non accinctus esse dicitur. Ait ergo rex Israel regi Syriae glorianti, quasi jam cepisset Samariam, quam obsidere coeperat, Ne glorietur accinctus aeque
Abbreviated transcription (Latin):
UOO benadab rex syrie
obsidens & impugnare incipiens
samariã ait hec faciatit mͥ du
et hec addant. si suffecerit puluis samarię
pugillis omnis ppliqͥ scquit᷑ me. hunc ha¬
cuutaiĩ habebat terrã interiꝰ ꝓpt̃ muros¬
pene ipsis muris equalẽ. ne iudelic& eos
sine subsidio t̾re adiacentis ercctos erebes
insistente manu hostili deicer& ictus
arictis. extrinsceꝰ aut mur&e aliitudo
longe suꝑficiẽ terre t̃nscenoerat. maxi¬
me cũ inmonus uertice ut scriptã refert
fuerit urbs eadẽ posita. Ait gͦ rex suꝑbis
obsessam terrens ciuuatẽ quođ tantã ha¬
ber& secũ exercitꝰ mulutitudinẽ. ut &iã¬
siusquã militũ eiꝰ unũ solũmͦ lapidẽ uł¬
cespitẽ ł stipitẽ ad construendũ contra
urbẽ aggerẽ apportass&. tã sublimis ex
eo posset agger exurgere. qui suꝑficier
ciuitaus ipsius quȩ erat intra muros eẽ
uider&᷑ equalis. ita ut exequo pugnan¬
tes contͣ ciuratẽ tela ł faces mittere
possent. Cuiꝰ iemeritatẽ arrogantiȩ mo¬

Expanded text:
uod Benadab rex Syriae obsidens et impugnare incipiens Samariam, ait: Haec faciant mihi dii, et haec addant, si suffecerit pulvis Samariae pugillis omnis populi qui sequitur me. Hunc hacivitatum, habebat terram interipene ipsis muris aequalem, ne videlicet eos sine subsidiis terrae adjacentis erectos, creber insistente manu hostili, dejiceret ictus arietis. Extrinsecus autem murorum altitudo longe super faciem terrae transcenderat, maxime cum in montis vertice, ut Scriptura refert, fuerit urbs eadem posita. Ait ergo Rex superbus obsessam terrens civitatem, quod tantam haberet secum exercitus multitudinem, ut si quisque militum ejus, solumcespitem, vel stipitem ad construendum contra urbem aggerem apportaret, tam sublimis ex eo posset agger exsurgere, qui superficiei civitatis ipsius quae erat intra muros, esse videretur aequalis, ita ut ex aequo pugnantes contra civitatem, tela vel faces mittere possent. Cujus temeritatem arrogantiae mo
Abbreviated transcription (Latin):
inueniebat in omni ierra isrł. Caueram
enĩ phylistum. ne forte facerent ebirei
gladiũ aut lanccã. Siẽ eni nuie illi caue¬
raut ne habentes fabros ferrarios ebrei
arma adrepugnandũ faccrert. ua
nune chaldri destructa hierusalẽ ei
uastata omni ĩra. reꝓnussionis sata¬
gunt. ut nullus in ca remaneat artisex
nullus clusor qui uł fedata urbis ięnia
cõponere ul possit refarcire difrupia.
quin potiꝰ quiequ ap̃ gente extermni¬
natã artis inueneramt᷑. torũ babiloniã

Expanded text:
. Caverant enim Philistiim, ne forte facerent Hebraei gladium, aut lanceam. » Sicut enim tunc illi caverant ne habentes fabros ferrarios Hebraei arma ad repugnandum facerent, ita nunc Chaldaei, destructa Hierusalem, et vastata omni terra repromissionis, satagunt ut nullus in ea remaneat artifex, nullus clusor, qui vel foedata urbis moenia componeret, vel possit resarcire disrupta, quin potius quidquid apud gentem exterminatam artis in
Abbreviated transcription (Latin):
trã dẽfod id est scientiã spiritalc̃ ad
quia tibi inhis explanatiunculis gra¬
tum dixi. adlauõem donantis dĩ refe¬
ras. sin aute alias. ita imperitie uł pre¬
sum puoni meȩ ueniam tribuas. ut
ipse cũ omnibꝰ quibcũq potes erebrȩ
meditauoni. conunue obseruationi.
oportune p̃dicauoni diuinarum in¬
sistas scripturarũ. cõmuniq: labore
satagamꝰ ut nos negociatores dñice
ꝓecu̾niȩ fideles nos artifices & cluso¬
res spiritaliũ genimarũ siue menioꝵ
nos ꝓpugnatores sc̃ę ciuitaus. nos cę¬
lestium inueniamur fabri armorum.
nobis reuersus anuptus summus
pater familias dicere dignet᷑. quia
suꝑ pauca fuistis fideles. suꝑ multa
uos constituã. intrate ingaudiũ dñi¬
dei uestri:¬

Expanded text:
am defodi, id est, scientiam spiritualem ad quid tibi in his explanatiunculis gratum dixi, ad laudem donantis Dei referas. Sin autem alias, ita imperitiae vel praesumptioni meae veniam tribuas, ut ipse cum omnibus quibuscunque potes crebrae meditationi, continuae observationi, opportunae praedicationi divinarum insistas Scripturarum; communique labore satagamus, ut nos negotiatores dominicae pecuniae fideles, nos artifices et inclusores spiritualium gemmarum sive moeniorum, nos propugnatores sanctae civitatis, nos coelestium inveniamur fabri armorum; nobis reversus a nuptiis summus Paterfamilias dicere dignetur: Quia super pauca fuistis fideles, super multa vos constituam, intrate in gaudium Domini vestri
Abbreviated transcription (Latin):
sorẽ hoc loco ñ ostiorũ siuc muroꝵ. seo
auri porius gemmnarũq intelligere
uoluerimꝰ ad unũ ꝓserlo eundẽqͦ: spi¬
rualis exposuro finẽ respicit. Dictum
qͥoper̾ de sapientia quia aurũ ẽ &e miul
horũ non alios apuus quã doclores
intelligere ualemꝰ qui quã diu reete
uiuunt᷑ ac docent. mornatũ sc̃ę eiui¬
taus industriã sue arus impendunt
At si forte erraucrint qͥd nisi artge
chaideq captiui babilomiã transt¬
runtur: Et quo artificẽ &clusorẽ ab¬

Expanded text:
stiorum sive murorum, sed auri potius gemmarumque intelligere voluerimus, ad unum profecto eumdemque spiritualis expositio finem respicit. Dictum quippe est de sapientia quia aurum et multitudhorum non alios aptius quam doctores intelligere valemus. Qui quandiu recte vivunt ac docent, in ornatum sanctae civitatis industriam sanctae artis impendunt. At si forte erraverint, quod nisi a rege Chaldaeorum captivi Babyloniam transferuntur? et quoniam artificem clusore
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ que ipse cũ fuissa sapientissimꝰ erro¬
nea fecerat. qͣsi sapient̃ ac recte facta
relinquer&e. Memuinit supͣ & huiꝰ loci
scriptura dicens. Tunc edificauit saleino
fanũ chamos y dolo moab inmonte quie
etra hierusalem. & moloch ydolo filiorũ
amon. Nec uideri ẽtrarui debeit. qͦd ibi
ipsam ꝑunere & ipsam qͦq sordib que
in eo ẽgerebant᷑ ataminare uideret᷑.
UOD referens de nahuchodonosor
quia transtulerat omnem
sos fortes exercitꝰ x. milia in captiuita¬
tẽ. addidit seriptura dicens. & omnẽ

Expanded text:
torum, quae ipse, cum fuisset sapientissimus, errotorum, quae ipse, cum fuisset sapientissimus, erronea fecerat, quasi sapienter ac recte facta relinqueret. Meminit supra et hujus loci Scriptura, dicens: Tunc aedificavit Salomon fanum Chamos idolo Moab, in monte qui est contra Jerusalem, et Moloch idolo filiorum Ammon . Nec videri contrarium debet quod ibi ipsam pertinere, et ipsam quoque sordibus, quae in eo congregabantur, attaminare videretur. uod referens de Nabuchodonosor, quia transtulerit omnem s fortes exercitus decem millia in captivitatem, addidit Scriptura di
Abbreviated transcription (Latin):
ceta usq polluit rex & c̃triuit statuas.
luce elarius ẽ. qͥa excelsa nominare so¬
lec scriptura loca incollibꝰ posita fron¬
dentib in quibꝰ uł demonibꝰ immola¬
bant. ul &iam dño. locor. amenitate al¬
lecti contͣ int̃ dictũ relcto altari qͦd erat
intẽplo hostias offerebant. Inde sepiꝰ in
hoc libyo de regibꝰ qui minꝰ ꝑfecte iusti
Montẽ aut̃ offensionis. montẽ ydoli dic̃
ꝗa nimirũ consuetudinis ẽ scripturaꝵ.
offensionẽ ydola nuncupare. ꝗa uł in
illis offendit᷑ ds. uł offensionẽ & ruiia
suis afferi cultoribꝰ sic̃ inhac ipsa senten¬
tia subsequent̃ inumat᷑ dũ dr̃ quȩ edisi
et montẽ ab ominauoni filioe amon.
ubi hoc qͦq ni fallor palã ostendit᷑ qđ
uunã non ostenderae̾ quia iudelicet
salemon dde admisso ydolatrie scelere
nũ quã perfecte penituit. Nã si fruetus
penuentie dignos facerae. satager& ante
omnia ut ydola que edificauerit de ci¬
uitate sc̃a tollerent᷑. & ñ in scandalũ stul¬

Expanded text:
Ammon, polluit rex, et contrivit statuas, » luce clarius est, quod excelsa nominare solet Scriptura loca in collibus posita frondentibus, in quibus vel daemonibus immolabant, vel Domino, locorum amoenitate allecti, contra interdictum relicto altari quod erat in templo, hostias offerebant, unde saepius in hoc libro de regibus qui minus perfecte justi » Montem autem offensionis montem idoli dicit, quia nimirum consuetudinis est Scripturarum, offensionem idola nuncupare, quia vel in illis offenditur Deus, vel offensionem et ruinam suis offerunt cultoribus, sicut in hac ipsa sententia subsequenter intimatur, dum diciet Melchon abominationi filiorum Ammon. Ubi hoc quoque, ni fallor, palam ostenditur, quod utinam non ostenderetur: quia videlicet Salomon de admissae idololatriae scelere nunquam perfecte poenituit. Nam si fructus poenitentiae dignos faceret, satageret ante omnia, ut idola quae aedificaverat, de civitate sancta tollerentur; et non in scandalum stul
Abbreviated transcription (Latin):
arege assyrio& &iã ieremias seribit.
Sepharuaim qđ numero plurali libros
uł literã sonat nom̃ ẽ loco de qͥb assyrũ
trans migrantes habitauert̃ in samaria.
ut in locorũ libris inuenimꝰ. uerum in
uaim. iamaesi pluralit̃ dictũ. ut thebarũ
athenarũ. Pro ana & aua uetꝰ editio qͣsi
uniꝰ urbis nom̃ aneugaua posut. Etꝗdẽ
in ebreo ita scriptũ ẽ Nerũ qͥa syllaba
seda que in medio nominis posita ẽ. con¬
iunctionẽ .et. ap̃ cossignisicat. potest
ociã ita distingui. ut dicat᷑ ane & gaue.
ut aquila transtulit. siue ana &e. aua ut
ni uertit int̾pres.

Expanded text:
a rege Assyriorum et Jeremias scribit . a rege Assyriorum et Jeremias scribit . Sepharvaim, quod numero plurali libros vel litteras sonat, nomen est locorum de quibus Assyrii transmigrantes habitaverunt in Samaria, ut in locorum libris invenimus. Verum in vaim ? » tametsi pluraliter dictum, ut Thebarum, Athenarum. Pro Ana et Ava, vetus editio quasi unius urbis nomen Aneugava posuit, et quidem in Hebraeo ita scriptum est; verum quia syllaba u quae in medio nominis posita est, conjunctionem et apud eos significat; potest etiam ita distingui, ut dicatur Ane et Gava, ut Aquila transtulit; sive Ana et Ava, ut noster vertit interpres.
Abbreviated transcription (Latin):
iunclũ sit. Uiri enĩ babilonii fecerunt
sochoth benoth. id ẽ iabes nacula benoth.¬
benoth ab solue poneret. Et sic̃ in seqͦn¬
tibꝰ manifeste dr̃. hi auĩ qͥ erant de sephas¬
uam cõburebant filios suos igni adre¬
melech & amalech dus sepharuam. ubi
ostendit᷑ adremelech & amalech ydola
fuisse urbis sepharuaim: ua uidet̃ c̃se¬
quens. ut &iã nergel chiuenoꝵ asima
matheoꝵ. nebadt & thartha ydola
fuerint eueorũ.
UoN ait rabsaces inĩ alia ꝗb̃dĩn
blasphemabat. clamans contra
hierus alẽ. ubi ẽ ds̃ emath et
arpbathe ubi ẽ ds̃ sepharuaim. ana.
et aua. nunquit liberauerunt samariã
de manu mea. ostendit harũ omniũ ciui¬
taiũ siue gentiũ diisseruisse samaritas. &¬
ꝗa ñ erantꝰ dii sed ydola merito cultores
uanitatis ut decebat esse subuersos. Est aut̃
emath urbs cȩles syrię quȩ nunc epypha¬
nia dr uxta emesan ut supͣ monuimꝰ
ar fad urbs damasci quã expugnatam

Expanded text:
junctum est: Viri enim Babylonii fecerunt junctum est: Viri enim Babylonii fecerunt Sochoth Benoth, id est tabeBenoth absolute poneret; et sicut in sequentibus manifeste dicitur: Ii autem qui erant de Sapharvaim, comburebant filios suos igni Adremalech et Anamalech diis Sepharvaim, ubi ostenditur Adremalech et Anamalech idola fuisse urbis Sepharvaim: ita videtur consequens, ut etiam Nergel Chuthanorum, Asima Emethanorum, Nebaaz et Thartha idola fueriuod ait Rabsaces, inter alia, quibus Deum blasphemabat, clamans contra Jerusalem: « Ubi est Deus Emath et Arphat? ubi est Deus sepharvaim, Ana et Ava? Nunquid liberaverunt Samariam de manu mea? » ostendit harum omnium civitatum sive gentium diis servisse Samaritas. Quia non erant dii, sed idola, merito cultores vanitatis, ut decebat, esse subversos. Est autem Emath urbs Coelesyriae, quae nunc Epiphania dicitur, juxta Emesam, ut supra monuimus. Arphat urbs Damasci, quam expugnatam
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad Zoaros arabiȩ in latitudine .el
UOU dr̃ de hisquȩ in
samariã arege assyrioꝵ. adductę si nati¬
onibꝰ & unaquęq gens sabricata ẽ dm̃
suũ. posuertq cos in fanis excelsis que
fecerant samarite. gens& gens inurbi¬
bus sus in quibꝰ habitabantꝰ uiri enĩ ba¬
bylonii fecer̃t sochorh benoth. uiri aut̃
chuteni fecer̃t nergel. & uiri de ethama
fccert̃ asima. porro euei fccert̃ nebaat
et tharthẽ. in libro ꝗdẽ locoꝵ legit᷑ qu
benoth & nergel fuerint ciuuates qͣs
construxerint in regione iudeę sama¬
ritani qui de babilonia tͣnsierint.
uenerant de emath. nebaaꝰ &eia et
thartatha eiuiuitates quas euer in ea¬
dẽ iudee terra ẽdiderint. uidet᷑ autẽ
iuxta consequentiã uerboe &iã ydol&
quibꝰ hȩ gentes priꝰ int̾ra sua feriierin
hic posse uocabula intelligi ꝗa eũ dict
ess&. et unaquęq gens fabricata ẽ dĩn
suuĩ quasi ad expletionẽ sentenue sub¬

Expanded text:
usque ad Zoaras Arabiae, in latitudine per usque ad Zoaras Arabiae, in latitudine per ur de his quae in Samaria a rege Assyriorum adductae sunt nationibus: « Et unaquaeque gens fabricata est Deum suum: posueruntque eos in fanis excelsis, quae fecerant Samaritae gens et gens, in urbibus suis, in quibus habitabant. Viri enim Babylonii fecerunt Socoth Benoth; viri autem Cutheni fecerunt fecerunt Asima, porro Evaei fecerunt Nebaaz et Tharha; in libro quidem Locorum legitur quod Benoth et Nergel fuerunt civitates, quas construxerunt in regione Judaeae Samaritani, qui de Babylonia transierant. t qui ad eam venerant de Emath. Nebaaz etiam et Thartha civitates, quas Evaei in eadem Judaeae terra condiderunt. Videtur autem, juxta conquibus hae gentes prius in terra sua servierunt, hic posse vocabula intelligi, quia cum dictum esset, et unaquaeque gens fabricata est Deum suum, quasi ad expletionem sententiae sub
Abbreviated transcription (Latin):
rege iuda. ipse ꝑcussit edom in ualle
salinaꝵ decẽ milia. & app̾hendit pegã in
p̃lio. uocauitq nom̃ eiꝰ iecethel. uallissa¬
linarũ erat ubi sales faciebant. uł feno ui¬
delica salsuginis. ut multis in locis deciso
et siccato & incenso. łaquis puteoe salsis
feruefactis & usq ad salisfirmitatẽ co¬
quendo ꝑductis. uł alio qͦlibae ordine qͦ
eundũ qđ ꝓ ualle salinarum uetꝰ editio
qͣsi nom̃ regionis gemela posuit. Perra
aut̃ ciuitas ẽ arabie nobilis in eadẽ
terra edom. que in libro numeroꝵ
recem dr̃ & a syris hodieq sic appellat᷑.
becethel uͦ qd̾ amasias uictor ei nom̃
imposuit. int̾p̃tat᷑ cętus dĩ uł auxiliũ di.
agente eo fidelit̾. ut penn inderetur
memorię. quod hane uel cętu populi dei
iuit t̾minos isrł ab introitu emath usq
ad mare solitudinis. emath quȩ nune
epyphania dr̃ septentrionalis erat t̃mi¬
nus istł mare aut̃ solitudinis qđ ebraice
dr̃ araba mare mortuũ designat. qđ in

Expanded text:
ussit Edom in valle Salinarum decem millia, et apprehendit Petram in praelio vocavitque nomen ejus Jectehel. Vallis Salinarum erat, ubi sales faciebant, vel feno videlicet salsuginis, ut multis in locis deciso, exsiccato et incenso; vel aquis puteorum salis fervefactis, et usque ad salis firmitatem coquendo perductis, vel alio quolibet ordine, quo eundum quod pro valle Salinarum vetus editio quasi nomen regionis Gemela posuit. Petra autem civitas est Arabiae nobilis in eadem terra Edom, quae in libro Numerorum Recem dicitur, et a Syris hodieque sic appellatur. Jectehel vero, quod Amasias victor ei nomen imposuit, interpretatur Coetus Dei, vel Auxilium Dei, agente eo fideliter, ut perenni inderetur memoriae, quod hanc vel coetu populi Dei,tuit terminos Israel ab introitu Emath usque ad mare Solitudinis, Emath quae nunc Epiphania dicitur, septentrionalis erat terminus Israel. Mare autem solitudinis, quod Hebraice dicitur Araba, mare Mortuum designat, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
apparebant ultra extrinsecꝰ. hoe ma¬
nifesti in paralippomenon uolumine
scribit᷑. Necliũ inꝗt quibꝰ portabant ar¬
cam quia paululũ longiores erant. capita
parebant ante oraculum. Si uͦ ꝗs paululũ
fuissa extrinsceꝰ cosuidere ñ poterat :
Ubi notandũ quia & si capita uectiũ ac¬
cedentibꝰ ꝓpius ac diligenuꝰ intuentbꝰ
parebant ante oraculũ. ñ tam̃ fieri po¬
terat ut ipsa eo capita ante oraculũ
eminerent. quia nimirũ necisse erat ut
clauso oraculo & appenso ante ostia uelo
ipsi quoq ucctes ioti cũ arca & cheru¬
bim abderent᷑ int̾ius. Id̃ fieri ñ poterat.
si ꝓminentes ulteriꝰ uectes ꝓaucendis ad
claudendũ ostł locũ ñ darent. Iuoꝵ po¬
siuonẽ uectiũ seripiura ñ sine causa. sed
magni intuitu sacramenti tã diligent̃
expedire eurauit. Constat enĩ quia domiꝰ
templi exterior ꝑegrinantẽ interris

Expanded text:
ebant ultra extrinsecus, hoc manifestius in Paralipomenon volumine scribitur: « Vectium, inquit, quibus portabant arcam, quia paululum longiores erant, capita parebant ante oraculum. Si vero quis paululum fuisset extrinsecus, eos videre non poterat. » Ubi notandum quod etsi capita vectium accedentibus propius ac diligentius intuentibus patebant ante oraculum, non tamen fieri poterat, ut ipsa eorum capita ante oraculum eminerent, quia nimirum necesse erat ut, clauso oraculo et appenso ante ostia velo, ipsi quoque vectes toti cum arca et cherubim abderentur interius. Quod fieri non poterat, si prominentes ulterius vectes producendis ad claudendum ostiis locum non darent. Quorum positionem vectium Scriptura non sine causa, sed magni intuitu sacramenti, tam diligenter expedire curavit. Constat enim quia domus templi exterior peregrinantem in terris
Abbreviated transcription (Latin):
egrediens runas hiericho resuscitat
oeritoq talis corã dño maledict et
pͥmũ filiq in fundatione nefariȩ ciui¬
iatis & nouissimũ inportarũ positio¬
ne amittit. ꝗã funda m̃ta fidei aꝗbꝰ
bona eilificia inchoare. & claustra
bone actionis ꝗb ꝑfici debuerat ꝑdit.

Expanded text:
egrediens, ruinas Hiericho resuscitat; meritoque talis coram Domino maledictus, et primum filiorum in fundatione nefariae civitatis, et novissimum in portarum positione amittit, quia et fundamenta fidei, a quibus bona aedificia inchoare, et claustra bonae actionis, quibus perfici debuerat, perdi
Abbreviated transcription (Latin):
ret subiectis.
uos dicit᷑ de sapicntissimo pͥncipe fortiũ
at uͦ in libro paralippomenon iesbaam
nominat & fuisse filiꝰ achamoni cõme¬
morat᷑. ipsc ẽ qͣsi tenerrimꝰ ligni uermi¬
culus. uirtꝰ simul bellica & modesta uri
designat ciuilitas. qͥa uidelic& sic̃ uermi¬
culus ligni tener quidẽ appar& et fragi¬
lis toto suo corpore. nec ñ & ꝑmodicꝰ ap¬
paret. nihilominꝰ tam̃ fortissimũ ligni
robur exedens consumit & cariosum
reddit. unde & aterendo ligna teredõ¬
nis nom̃ hab&. sic ille affabilis om̃ib do¬
mi & quietꝰ atq humilis uidebat᷑ at in
certamine publico robustũ se atq into¬
lesabilẽ hostibꝰ exhibebat.
cussit leonẽ in media cisterna diebꝰ niui.
quomͦ sit factũ iosephus narrat aꝑtiꝰ qͥa
iudelica cisterna fuerit nimiũ ꝓfunda
quȩ tp̃re hiemis cũ essent om̃a nuubꝰ ple¬
na. ipsa qͦq nimio niuiũ aggestu fuerit
coequata. quã cũ leo suꝑueniens peri¬

Expanded text:
ret subjectis.ret subjectis.uod dicitur de sapientissimo principe fortium at vero in libro Paralipomenon Jesbaam nominatur, et fuisse filius Hachamoni commemoratur . Ipse est quasi tenerrimus ligni vermiculus . Virtus simul bellica et modesta viri designatur civilitas, quod videlicet sicut vermiculus ligni tener quidem et fragilis toto suo corpore, nec non et permodicus apparet, nihilominus tamen fortissimum ligni robur exedens consumit, et cariosum reddit. Unde et a terendo ligna teredinis nomen habet. Sic ille affabilis omnibus domi, et quietus atque humilis videbatur; at in certamine publico robustum se atque intolerabilem hostibus exhibebat ercussit leonem in media cisterna diebus nivis. Quomodo sit factum, Josephus narrat apertius: quia videlicet cisterna fuerit nimium profunda, quae tempore hiemis cum essent omnia nivibus plena, ipsa quoque nimio nivium aggestu fuerit coaequata; quam cum leo superveniens peri
Abbreviated transcription (Latin):
Terna aut̾ erant laquearia in templo
adinsinuandã magnitudinẽ ac multitu¬
dinẽ oꝑũ dñi. tali uerbo uoluit uu scͥpt᷑a.
Et inplanctu dauid. aquilis uelociores.
leonibꝰ fortiores. Cui simillimũ ẽ illuo
&iã scculariũ literarũ. qui candore ni¬
ues ante irent cursibꝰ auras. Qđ autẽ men¬
sus cos funiculo dixit. funiculũ allegori¬
ce ꝓsorte posuit. eo qd̾ funiculo soleant
agrorũ spacia metiri. Unde scriptũ ẽ. Et
sorte diuisit eis terrã infuniculo distri¬
butionis. Significat autẽ qd̾ tã libera
dispositione dauid regiones moabitarũ
heredibꝰ quib uellet dider&. quã si pos¬
sessor quilib& agros ꝓprios ad nutũ suũ
ducto hu c inde funiculo dirimeret. Men¬
sus autẽ duos funiculos. unũ ad occidendũ.
et unũ adiuificandũ. & hoc allegorice
dictũ significans. qđ in sua dauibꝰ potesta¬
te habuerit. nullo utiq c̃tradicente quos
corũ neci daret contumaces. quib parte¬

Expanded text:
Terna autem erant in templo Terna autem erant in templo ad insinuandam magnitudinem ac multitudinem operum Domini, tali verbo voluit uti Scriptura. Et in planctu David: « Aquilis velociores, leonibus fortiores . » Cui simillimum est illud et saecularium litterarum: Qui candore nives anteirent, cursibus auras. Quod autem mensos eos funiculo dixit, funiculum allegorice pro sorte posuit, ex quod funiculo soleant agrorum spatia metiri. Unde scriptum est: « Et sorte divisit eis terram in funiculo distributionis . » Significat autem quod tam libera dispositione David regiones Moabitarum haeredibus quibus vellet divideret, quam si possessor quilibet agros proprios ad nutum suum ducto hinc inde funiculo dirimeret. « Mensus est autem duos funiculos, unum ad occidendum, et unum ad vivificandum. » Et hoc allegorice dictum significans, quod in sua David potestate habuerit, nullo utique contradicente, quos eorum neci daret contumaces, quibus parce
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Clara nãq qͥa tẽplũ hoc qđ salemon
fec̃ corpꝰ pacifici regis xp̃i. ñ solũ illud qđ¬
de iurgine ut ess& caput ȩcclię suscepit
figurate insinuat. Prit autẽ ostiũ lateris
medu inparte domꝰ dextrę. de qͦ occulte
ab inferioribꝰ in mediũ cęnaculũ & ame¬
dño unꝰ militũ lancea latꝰ eiꝰ dexirũ ape¬
ruit. & c̃tinuo exiuit sanguis & aqua. qͥ
est sanguis redẽptionis. quȩ ẽ aqua nr̃e
ablutionis. quibꝰ emundati & ẽsecrati
misterus de hac quã interris agimꝰ uuuta
ad requiẽ sp̃s infuturo qͣsi ad suꝑiorẽ
domũ tendimꝰ & ubi carne soluti adre¬
quiẽ sp̃s ascenderimꝰ carnis &iã nr̃e re¬
demptionẽ indie resurrectionis qͣsi
supremi cęnaculi expectamꝰ ascensum.
domũ laquearib cędrinis. laquearia¬
Itabulata que subposita trabibꝰ affi¬
gunt clauis decorẽq picturę suȩ solent
aspectantibꝰ premonstrare mirandũ.

Expanded text:
dat. Claret namque quia templum hoc, quod Salomon dat. Claret namque quia templum hoc, quod Salomon fecit, corpus pacifici regis Christi non solum illud qude Virgine, ut esset caput Ecclesiae, suscepit, figurate insinuat. Erat autem ostium lateris medii in pariete domus dextrae . De quo occulte ab inferioribus in medium coenaculum, et a medextrum aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua, qui est sanguis nostrae redemptionis, et aqua nostrae ablutionis, quibus emundati et consecrati mysteriis, de hac quam in terris agimus vita ad requiem spiritus in futuro, quasi ad superiorem domum, tendimus. Et ubi carne soluti ad requiem spiritus ascenderimus, carnis etiam nostrae receptione in die resurrectionis quasi supremi coenaculi exspectamus ascensum. domum laquearibsunt tabulata, quae supposita trabibus, affiguntur clavis, decoremque picturae suae solent exspectantibus praemonstrare mirandum.