comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
duceni uiuendi sequi rebus modũ impone̾. am̃ dotes
omĩbus imꝑiis añferie docent et ad ueram felicitatẽ
uiros habitam nũc paulũ ociosus lrĩs tradidi ut
se qui de hiis uberiora uellent sc̃be̾. lacior ei facult.
Mac nrã ueluti prouocacoẽ tribue̾tur. Ideo grãs

Expanded text:
nem ducem vivendi sequi, rebus modum imponere, animi dotes omnibus imperiis anteferre docent et ad veram perducunt fetissimos viros habitam, nunc paulum otiosus litteris tradidi ut, si qui de his uberiora vellent scribere, latior eis facultas hac n
Abbreviated transcription (Latin):
hostes. ducem eorũ in dedicõe accepit et triũ¬
phi diem ante currũ egit xui ͦ die dictaturã
ꝙͣ acceperat deposuit. et ad agri cultũ reu̾sus
Iterum post uigniti annos dictator dictus Spu¬
riũ meliũ regñũ affectantẽ a serilio hala ma.¬
gistro equituni occidi uissit. doniũ eius solo e¬
uit. Unus locus eqͥmeliũ dicitur
Menenus agrippa

Expanded text:
hostes; ducem eorum in deditionem accepit et triumhostes; ducem eorum in deditionem accepit et triumphi die ante currum egit. Sextodecimo die dictaturam, quam acceperat, deposuit et ad agricultum reversus est. Iterum post viginti annos dictator dictus Spurium Maelium regnum affectantem a Servilio Ahala magistro equitum occidi iussit; domum eius solo aequavit: unde locus ille Aequimelium dicitur. Menenius Agrippa
Abbreviated transcription (Latin):
Ar quiꝰ eiectus admanuliũ tusculanun
geuerum suũ confugit. qui cũ lacio cõcita¬
to romanos grauit urge̾̃t aulus postumiꝰ dic̾ta¬
tor dictus apud regilliꝰ lacum cum hostibus cõ
frenos detrahi iussit ut irreuocabili impetu frẽt᷑
Ubi et acieni latiorũ fuderũt et castra ceperũt
Sedint̾ eos duos iuuenes candidis equis ĩsig̾
u̾tute apparuerũt. quos dictator quesitos ut dig̾s
muneribus honoraret non reperit castorem et̾
polluceni ratus coĩ titulo dedicauit.
Lucius quintus cocĩatus
pecul antissim abdicauit. qui et a censoĩba
uocatus ad uulsos et sabinos confugit qui due
clodio gracho bellũ adu̾sum romanos ge̾bant
et qu̾ciuni miuaicũ consulem in algido monte
obsidebant. qu̾cius dictator dictus ad queni.
missi legati nudũ eum arantem tnͣs tiberim of¬
fenderant. qui insignibus sũptis consulẽ obsidi¬
one liberauit. Quã re a municio et eius ex̾citu
corona aurea et obsidionali donatus est. Uicit

Expanded text:
arquinius eiectus ad Mamilium Tusculanum generum suum confugit; qui cum Latio concitato Romanos graviter urgeret, A. Postumius dictator dictus apud Regilli lacum cum hostibus confm equis frenos detrahi iussit, ut irrevocabili impetu ferrentur; ubi et aciem Latinorum fuderunt et castra ceperunt. Sed inter eos duo iuvenes candidis equis insigni virtute apparuerunt, quos dictator quaesitos, ut dignis muneribus honoraret, non reperit: Castorem et Pollucem ratus communi titulo dedicavit. Lucius Quinctius petulantissimum abdicavit, qui et a censoribus notatus ad Volscos et Sabinos confugit, qui duce Cloelio Graccho bellum adversus Romanos gerebant et Q. Minucium consulem in Algido monte cum exercitu obsidebant. Quinctius dictator dictus, ad quem missi legati nudum eum arantem trans Tiberim offenderunt; qui insignibus sumptis consulem obsidio liberavit. Quare a Minucio et eius exercitu corona aurea et obsidionali donatus est. Vicit
Abbreviated transcription (Latin):
serunt. ibi hostus hostilius fortissime dimicãs
cecidit ciiꝰ inteitu consternati romam fuge
ceperunt Tunc romulꝰ ioui statori edemiꝰ bo¬
uit et excitui leu sorte leu diuinitus restitit
Tũc rapte ĩ mediũ processerũt. ⁊ hiic patres
inde cõiuges de precate consiliarũt Romulus
fedus percussit in sabios in urbeni recepit
pplin a cuiribus opido sabinoꝵ qu̾tes rocat
Centum senatores a pietate patres appellat
tres equitum centurias instituit quas suo no¬
mine rampnes a tyto tacio tyemenses aluei
erercitũ lustraret nũꝙͣ comparuit Bude int̾
patres et pplm̃ sedicõe orta Iuluis proculus
uir nobilis in concõ processit et iureiurando
fumauit. ronuilũ a se in colle quirinali bisũ
augustiore forma cum ad deos abiret eũdẽq
percipere ut sedicõnibus abstine̾t p̾tutẽ colerẽt
futurum. ut om̃i genciũ dñi eristerent. Hu.ꝰ
auctoitati creditumiꝰ est Edes in colle quirinali ro¬

Expanded text:
seruit: ibi Hostus Hostilius fortissime dimicans seruit: ibi Hostus Hostilius fortissime dimicans cecidit, cuius interitu consternati Romani fugere coeperunt. Tunc Romulus Iovi Statori aedem vovit, et exercitus seu forte seu divinitus restitit. Tunc raptae in medium processerunt et hinc patres inde coniuges deprecatae pacem conciliarunt. Romulus foedus percussit et Sabinos in urbem recepit, populum a Curibus, oppido Sabinorum, Quirites vocavit. Centum senatores a pietate patres appellavit. Tres equitum centurias instituit, quas suo nomine Ramnes, a Tito Tatio Tatienses, a luci uam comparuit; unde inter patres et populum seditione orta Iulius Proculus, vir nobilis, in contionem processit et iureiurando firmavit Romulum a se in colle Quirinali visum augustiore forma, cum ad deos abiret; eundemque praecipere, ut seditionibus abstinerent, virtutem colerent; futurum, ut omnium gentium domini exsisterent. Huius auctoritati creditum est. Aedes in colle Quirinali Ro
Abbreviated transcription (Latin):
Omulus asylũ connenis patefecit et ma¬
gno exercitu sacto cum pidet cõiuigia
de ẽẽ per legatos a finitimis ciuitatibꝰ
petit. Ouibus negatis ludens consualia simlauit
ad quõs cum ꝑtriusq sexus multitudo beniss
dato siuis signo b̾gnies rapte sunt Ex quibus
duce̾tur calasio eam duci rñsum. Que nupciẽ
romam pi rapussent p̾mi temmeses contra eos
Belluni sũpserunt Ad u̾sumi quos romulꝯ pro¬
cessit et exercitum eorum et ducem acronem
singulari prelio deuicit. spolia opima in capito¬
lio ioui feretrio consecrauit Sabini obraptas
bellum adu̾sũs romanos sũpserunt ⁊ rome aꝓpin¬
quarent carpeyam bginen nacti. que a que cã
sacrorun hauriende tnͣscenderat titus tacuis oꝑ¬
cõnem muneris dedit si excitum suũ in capitoliũ
dolose reꝓmissis sabmos marcem preduxit
ubi tacius titus eam obiui precepit Nam et
ea in leus habuerũt Romulus adu̾sum taciu
qui montem tarpeyum tendebat processit. et in
eo loco ubi nũc romanũ forun pũgnam con¬

Expanded text:
omulus asylum convenis patefecit et magno exercitu facto, cum videret coniugia deesse, per legatos a finitimis civitatibus petiit. Quibus negatis ludos Consualia simulavit; ad quos cum utriusque sexus multitudo venisset, dato suis signo virgines raptae sunt. Ex quibus duceretur, Talassio eam duci responsum est. Quae nuptiae Romani vi rapuissent, primi Caeninenses contra eos bellum sumpserunt. Adversus quos Romulus processit et exercitum eorum ac ducem Acronem singulari proelio devicit. Spolia opima Iovi Feretrio in Capitolio consecravit. Sabini ob raptas bellum adversus Romanos sumpserunt. Et quarent, Tarpeiam virginem nacti, quae aquae causa sacrorum hauriendae descenderat, ei T. Tatius optionem muneris dedit, si exercitum suum in arcem dolose repromissis Sabinos in arcem perduxit, ubi Tatius scutis eam obrui praecepit; nam et ea in laevis habuerant. Romulus adversus Tatium, qui montem Tarpeium tenebat, processit et in eo loco, ubi nunc forum Romanum est, pugnam con
Abbreviated transcription (Latin):
Ueuis papirlus uelocitate cursor
cum consulem le adu̾sis omĩbus ad¬
u̾sus sampnitas progressum ẽẽ sensisset ad
auspicia repetenda romam regressus edixit
fabio uillo ꝙ ex̾citui preponebat ne manu
cum hoste conferẽt Sed ille oportiũtate ductus
Ille in urbem confugit nec supplicem tribũ
tuebantur. Denide pater lacriis. pplũs p̃¬
cibus uenian impetrauerũt papirius de sã.¬
nitibus triũphauit Item p̾nesti cum p̃tore
grauissime in crepuisset expedi inquit lictor
secures Et cum eum metu mortis attonitũ
Bidisset ĩ cõmodam ambulantibus radiceni ex¬
cidi iussit
Qntus fabius rullus

Expanded text:
us Papirius, a velocitate Cursor, cum consulem se adversis ominibus adversum Samnites progressum esse sensisset, ad auspicia repetenda Romam regressus edixit Fabio Rullo, quem exercitui praeponebat, ne manum cum hoste consereret. Sed ille opportunitate ductus ille in urbem confugit nec supplicem tribuni tuebantur. Deinde pater lacrimis, populus precibus veniam impetrarunt. Papirius de Samnitibus triumphavit. Idem cum Praenestinum praetorem gravissime increpuisset: Expedi, inquit, lictor, secures. Et cum eum metu mortis attonitum vidisset, incommodam ambulantibus radicem excidi iussit. Quintus Fabius Rullus
Abbreviated transcription (Latin):
Ublius scipio nasica a senatu pir op¬
rẽcepit adusum auspicia cum consulẽ se graco
nom̃iatũ comꝑisset ingrãtu se ab dicauit᷑. Cẽ¬
sor statuas quas sibi quisq in foro ꝑ ambicõ
a seuatu triũphum oblatum ⁊ecus auit elo¬
Marcus

Expanded text:
ublius Scipio Nasica, a senatu vir op recepit. Is cum adversum auspicia consulem se a Graccho nominatum comperisset, magistratu se abdicavit. Censor statuas, quas sibi quisque in foro per ambitionem a senatu triumphum oblatum recusavit. EloMarcus
Abbreviated transcription (Latin):
Arcus porcius catho gne tusculano
a ualerio flacco roniam sollicitatus
tribunus milituni insicilia questor. sub sci¬
pione fortissimus pretor iusfissiuiꝰ fuit ĩ
precura sardimam sub egit. Bbi ab eumo
grecis lrĩs institutus consul celciberos do¬
muit et ne rebellare possent lrãs ad sngulas
ciuitates misit ut muros diruent cũ una¬
queq sibi soli imꝑ̾au putaret fecerũt Syna¬
co bello tribunus militũ sub marco acilio.
glabrione occupatus thesiopilarũ iugis. p̃¬
sidiũ hostiũ depulit. Censor luciũ flãminũ
consulareni senatu mouit ꝙ ille ingallia ad
cuiusd̃ scorti spectaculũ eiectũ quẽda ecarcẽ
in cõiuuio iugulari iussisset basilicam suo no¬
mĩe primus fecit matronis ornamenta erep¬
ta oppia lege repetentibus restituit accusator
assiduus malorunt. galbam octogenarius.
accusauit Ip̃e quadragies quater accusatus
glose ab solutus carthaginem delendam cẽ
Hasdrubal siue ham̃bal

Expanded text:
arcus Porcius Cato, genere Tusculanus, a Valerio Flacco Romam sollicitatus, tribunus militum in Sicilia, quaestor sub Scipione fortissimus, praetor iustissimus fuit: in praetura Sardiniam subegit, ubi ab Ennio Graecis litteris institutus. Consul Celtiberos domuit et, ne rebellare possent, litteras ad singulas civitates misit, ut muros diruerent. Cum unaquaeque sibi soli imperari putaret, fecerunt. Syriaco bello tribunus militum sub M. Acilio Glabrione occupatis Thermopylarum iugis praesidium hostium depulit. Censor L. Flaminium consularem senatu movit, quod ille in Gallia ad cuiusdam scorti spectaculum eiectum quendam e carcere in convivio iugulari iussisset. Basilicam suo nomine primus fecit. Matronis ornamenta erepta Oppia lege repetentibus restitit. Accusator assiduus malorum Galbam octogenarius accusavit, ipse quadragies quater accusatus gloriose absolutus. Carthaginem delendam censHasdrubal, frater Hannibal
Abbreviated transcription (Latin):
Cipio asyatico frater affricam in fuinio
corpore. tñ in affrica u̾tutis nomiẽ a
frẽ laudatus consul anthiochũ regeni siue
legato fre̾ apud sipillun monteni cuui artus
hostiũ pluilia hebetati fuissent uicit regni
relicti parte pͥuauit. Hine asiaticus dictus
post reus peccuiẽ int̾cepte ne in caicenez
ducereturꝰ. Srachus pr̃ cabunus plebi

Expanded text:
cipio Asiaticus, frater Africani, infirmo corpore, tamen in Africa virtutis nomine a fratre laudatus, consul Antiochum regem Syriae legato fratre apud Sipylum montem, cum arcus hostium pluvia hebetati fuissent, vicit et regni parte privavit: hinc Asiaticus dictus. Post reus pecuniae interceptae, ne in carcerem duceretur, Gracchus pater tribunus plebi
Abbreviated transcription (Latin):
Enemus agrippa cognomẽto lauatus dux
electus aduersum sabinos dehiis triũphat
et cum̃ pplu̾s a pr̃ibus secessisset ꝙ tributũ et mi¬
lician toleraret nec reuocari posset. agrippa. quid
enĩ olym inquit hũaui artus cum bentrẽ ocio¬
sun cernent ab eo discordarũt et suũ illi miste̾iũ
negauerũt cum eo pacto et ipĩ deficent iuteller¬
erunt pentreni acceptos cibos ꝑ omĩa membra
Disserere et cuni eo in grecuni redierũt. sic senatꝰ
et pplũs quasi pnũ corpus discordia pereunt.
Scordia palent Hac fabula pplũs regressus est
tanta pauꝑtate decessit ut eũ ꝓplũs collatis quadeã¬
tibus sepelirẽt locum sepulcro senatus pub ͭ ͤ daẽt.

Expanded text:
enius Agrippa cognomento Lanatus dux electus adversus Sabinos de his triumphavit. Et cum populus a patribus secessisset, quod tributum et militiam toleraret, nec revocari posset, Agrippa apud eum: Olim, inquit, humani artus, cum ventrem otiosum cernerent, ab eo discordarunt et suum illi ministerium negaverunt. Cum eo pacto et ipsi deficerent, intellexerunt ventrem acceptos cibos per omnia membra disserere et cum eo in gratiam redierunt. Sic senatus et populus quasi unum corpus discordia pereunt, concordia valent. Hac fabula populus regressus est. tanta paupertate decessit, ut eum populus collatis quadrantibus sepeliret, locum sepulcro senatus publice daret.
Abbreviated transcription (Latin):
occuparant in quatuor prbanas diuisit obqd
a pło collega eius claudius non ipm auetõi¬
tas tuebatur reus factus et cum elasses condẽ¬
nassẽt tyberius uirauit se cũ illo i exiliũ ituꝵ
Ita reus absolutus est. Et cũ in domo tyberii
duos angues egemali thoro repsissent respõ¬
so dato eũ de diuinis periturum. cuiꝰ sexlis
angius fuissec occisurus amore cornelie cõ¬
uigis mrẽm uissit interfici
Publius corne

Expanded text:
occuparant, in quattuor urbanas divisit; ob quod occuparant, in quattuor urbanas divisit; ob quod a populo collega eius Claudius nam ipsum auctoritas tuebatur reus factus; et cum eum duae classes condemnassent, Tiberius iuravit se cum illo in exilium iturum: ita reus absolutus est. Cum in domo Tiberii duo angues e geniali toro erepsissent, responso dato eum de dominis periturum, cuius sexus anguis fuisset occisus, amore Corneliae coniugis marem iussit interfici. Publius
Abbreviated transcription (Latin):
pino consulatu ꝙ̃ post tres repulsas adepti
erat de ligiu̾bus triũphauit rerũ gestarun
ordinen in tabulan pictũ publice̾ posuit.
Iterun consul presen philippi filiũ rege
fleuit et assidere sibi iussit tum intriũphũ
dixit in hac leticia duos filios ãmisit et ꝓ̃¬
gressus ad pplñ grãs fortune egit ꝙ si quid
adu̾si rei publice inminebat suã esset cala¬
mitate decisun Ob hec omĩa a ppło et se¬
natu concessun est ut ludis cirsensibus triũ¬
phali ueste utetur Ob huiꝰ licenciam et pau¬
pertatẽ post mortem euis dos uxori insi rẽ¬
ditis possessionibus non potuit ex solui.
ATyberius sempronius¬
yberius semproniꝰ grachus nobilissima
familia ortus scipionen asyaticũ ꝙͣ in
mncul duci in carcem nõ passus preter gal¬
liam domuit sonsul hiispaniam altero consu¬
latu sar diniani tantũq captiuorũ adduxit ut
longa uendicõe res in prouerbiũ ueniret sardi
uenales censor libertinos qui rusticas tribus

Expanded text:
imo consulatu, quem post tres repulsas adeptus erat, de Liguribus triumphavit. Rerum gestarum ordinem in tabula pictum publice posuit. Iterum consul Persen Philippi filium regem  victum flevit et assidere sibi iussit, tamen in triumphum duxit. In hac laetitia duos filios amisit et progressus ad populum gratias fortunae egit, quod, si quid adversi reipublicae imminebat, sua esset calamitate decisum. Ob haec omnia ei a populo et a senatu concessum est, ut ludis Circensibus triumphali veste uteretur. Ob huius continentiam et paupertatem post mortem eius dos uxori nisi venditis possessionibus non potuit exsolvi. Tiberius Sempronius Gracchus nobilissima familia ortus Scipionem Asiaticum quamvis inimicum duci in carcerem non est passus. Praetor Galliam domuit, consul Hispaniam, altero consulatu Sardiniam; tantumque captivorum adduxit, ut longa venditione res in proverbium veniret „Sardi venales‟. Censor libertinos, qui rusticas tribus
Abbreviated transcription (Latin):
Eliquias senonũ camillus ꝑsequebaturꝰ ad¬
u̾sum igentem gallum prouocatorem so¬
lus ualerius tribunus mmilitum om̃ibus t̾ritis
processit cornus ab ortu solis galee eius in seditur
int̾ pugnandum ora oculosq galli uerberauit
Holte uicto ualeruis cormnꝰ dictus Hic cuns
ingeus multitudo ere aliens opp̃ssa. capuam o¬
cupare temptass et ducẽ sibi qu̾tũ ncc̃ite coni-¬
pulsum fecisset sublato ere alieno sedicõ cõp̃ssit¬

Expanded text:
eliquias Senonum Camillus persequebatur. Adversum ingentem Gallum provocatorem solus Valerius tribunus militum omnibus territis processit. Corvus ab ortu solis galeae eius insedit et inter pugnandum ora oculosque Galli everberavit. Hoste victo Valerius Corvinus dictus. Hinc cum ingens multitudo aere alieno oppressa Capuam occupare tentasset et ducem sibi Quinctium necessitate compulsum fecisset, sublato aere alieno seditionem compressit
Abbreviated transcription (Latin):
missus.
Uintus fulmus nobilior consul echolos
gretanosq suꝑauit unde ouans uybe
intrõiuit conaceos qui bello macedonico int̾
fuerant post anchiochũ defecerant preliis
sequẽtibus uictos et ambrachiani oppiduni co¬
actos in dedicõ accepit cum signib̾ tabulis¬
q pictis spoliauit de quibus triũphauit ꝙͣ
eius in signi laude celebrauit.
Scipio a syaticus.

Expanded text:
missus. Quintus Fulvius Nobilior consul Vettonas Oretanosque superavit, unde ovans urbem introiit. Consul Aetolos, qui bello Macedonico Romanis affuerant, post ad Antiochum defecerant, proeliis frequentibus victos et in Ambraciam oppidum coactos in deditionem accepit, tamen signis tabulisque pictis spoliavit; de quibus triumphavit. Quam eius insigni laude celebravit. Scipio Asiaticus
Abbreviated transcription (Latin):
Ambale ytaliam deuastante ex rũso lib¬
rorum sibillioruui matri donũ epesu¬
nice accersita cum adu̾so tiberi ueheretur re¬
pente in alto stetit et in ꝯuei̾ nullis uiribus po¬
sset ex libris cognitũ castissimũ demũ femiẽ
manu moueri posse. Tũc claudia u̾go ues¬
calis. falso in cestui suspecta deam orauit
ut si pudicam sciret seque̾tur ni posita nauẽ¬

Expanded text:
bale Italiam devastante ex responso librorum Sibyllinorum Mater deum a Pessinunte arcessita cum adverso Tiberi veheretur, repente in alto stetit. Et cum moveri nullis viribus posset, ex libris cognitum castissimae demum feminae manu moveri posse. Tum Claudia virgo Vestalis falso incesti suspecta deam oravit, ut, si pudicam sciret, sequeretur, et zona
Abbreviated transcription (Latin):
ppius claudius uictis uulsmẽsibus cõg¬
nomento audax frater ceci fuit cõsulꝰ
ad manitiõs liberandos missus est quoruns
arcem carthagiuẽsiũ et hyero rex syracus aꝰ
obsidebant pͥmo ad ex plorandos hostes fretũ
piscatoria naue traiecit. et cum duce carta¬
gniẽsiũ egit ut presidiũ arce deducent reg¬
nũ regressus orũ quenien hostiũ copiis p̾e¬
destribus cepit falagionẽ in siciliam traduxit
Cartagnienses expulit hyeronẽ p̃lio apud
romanorum amicicia peciit eisq postea fi¬
delissimius fuit

Expanded text:
ppius Claudius victis Vulsiniensibus cognomento Caudex dictus frater Caeci fuit. Consul ad Mamertinos liberandos missus, quorum arcem Carthaginienses et Hiero rex Syracusanus obsidebant. Primo ad explorandos hostes fretum piscatoria nave traiecit et cum duce Carthaginiensium egit, ut praesidium arce deduceret. Regium regressus quinqueremem hostium copiis pedestribus cepit; ea legionem in Siciliam traduxit. Carthaginienses Messana expulit. Hieronem proelio apud Romanorum amicitiam petiit iisque postea fidelissimus fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
Arcus curius deutatus pͥmo de sãmtibꝰ
triũphauit quos usq ad mare suꝑun
ꝓpacauit regressus in concõne ait tantum ag̾
cepi ut solitudo futura fuit insi tm̃ agri ce
pissem Iterum de sabinis triũphauit. 3ͦ delu¬
canis ouans urbem introit pyrrum epyre¬
çam ytalia ex pulit quaterna dena agri iuge̾a
inritum ppło dimisit Sibi de inde conscitiuit
dicens nennẽm ẽẽ debe̾ cui non tñi sufficeret
Legatus sãnciũ aurũ offen̾tibus cum ipẽ foco
rapas tereret. malo inquit in fictilibus meis eẽ
et aurum hũtibus impare cum int̾uerse pec¬
ciuũe argue̾tur cadum liungneũ quo uti ad sa¬
crificia consueuerat in mediũ protulit Iurat¬
q se nichil amplius de preda hostili domuni
suam conu̾tisse. aquam deinde amienẽ manibꝰ
hostiũ in urbem induxit tribus plebit̾ prẽs auc.¬
tores fieri coegit comiciis quibus plebeyus mna¬
gistratus creabatur . obhoc merita domus ei.
apud typhatam et agri iugera qu̾quagnita pub¬
lice daca.

Expanded text:
arcus Curius Dentatus primo de Samnitibus triumphavit, quos usque ad mare superum perpacavit. Regressus in contione ait: Tantum agri cepi, ut solitudo futura fuerit, nisi tpissem. Iterum de Sabinis triumphavit. Tertio de Lucanis ovans urbem introiit. Pyrrhum Epirotam Italia expulit. Quaterna dena agri iugera viritim populo divisit. Sibi deinde totidem constituit dicens neminem esse debere, cui non tantum sufficeret. Legatis Samnitum aurum offerentibus, cum ipse in foco rapas torreret: Malo, inquit, haec in fictilibus meis esse et aurum habentibus imperare. Cum interversae pecuniae argueretur, gutum ligneum, quo uti ad sacrificia consueverat, in medium protulit iuravitque se nihil amplius de praeda hostili domum suam convertisse. Aquam Anienem de manubiis hostium in urbem induxit. Tribunus plebis patres auctores fieri coegit comitiis, quibus plebei magistratus creabantur. Ob haec merita domus ei apud Tiphatam et agri iugera quingenta publice data.
Abbreviated transcription (Latin):
iecit accũq de romano imperio erat si iũ¬
gere hambali potuisset. Sed claudius nero qui in
apulia cuii hanibale castra cõiũxerat relicta in
castris ꝑte cum de lectis ad hasdrubalem ꝓpera¬
uit et se linio college apud senam oppiduni et
methaurum flumen cõiũxit amboq hasdruba¬
lem uicerũt Nero regressus pari celeritate
qua uenerat capud hasorubalis ante pallum
hambalis proiecit. Quo ille uiso bnici se fortu¬
na cartagnus cõfessũs Ob hec linius triũphãs
nero ouant urbem introierunt

Expanded text:
iecit, actumque erat de Romano imperio, si iungere se Hannibali potuisset. Sed Claudius Nero, qui in Apulia cum Hannibale castra coniunxerat, relicta in castris parte cum delectis ad Hasdrubalem properavit et se Livio collegae apud Senam oppidum et Metaurum flumen coniunxit amboque Hasdrubalem vicerunt. Nero regressus pari celeritate, qua venerat, caput Hasdrubalis ante vallum Hannibalis proiecit. Quo ille viso vinci se fortuna Carthaginis confessus. Ob haec Livius triumphans, Nero ovans urbem introierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ppius claudius cecus in censura libertiõs
quoq in senatũ legit epulandi decant᷑ãdi¬
q ius tybicinibus in publico ad emit due fa¬
milie ad herculis sacra sunt destinate se porti¬
ciorun ⁊ pinauorun porticios herculis sacen¬
dotes p̾cio corrupit ut sacra hercularia seruos
publicos edocerent Bnde cecatus ẽ gens porti-¬
ciorum funditus periit ne consulatus cũ ple¬
beys coĩcaret a cerrime restitit ne labius solus
ad bellum mittẽtur contradixit sabinos sãpini¬
Censuram solus oĩm quͥquẽnio obtinuit cũ
de pace pyrii age̾tur et grã potentũ ꝑ le¬
gatum cineam precio queretur lenex et ce¬
cus lectica in senatũ latus turpissimias con¬
dicoẽs magnifica oisõe discussit.
Puirus rex epirotharuni.:

Expanded text:
ppius Claudius Caecus in censura libertinos quoque in senatum legit. Epulandi cantandique ius tibicinibus in publico ademit. Duae familiae ad Herculis sacra sunt destinatae, Potitiorum et Pinariorum. Potitios Herculis sacerdotes pretio corrupit, ut sacra Herculea servos publicos edocerent: unde caecatus est, gens Potitiorum funditus periit. Ne consulatus cum plebeiis communicaretur, acerrime restitit. Ne Fabius solus ad bellum mitteretur, contradixit. Sabinos, SamniCensuram solus omnium quinquennio obtinuit. Cum de pace Pyrrhi ageretur et gratia potentum per legatum Cineam pretio quaereretur, senex et caecus lectica in senatum latus turpissimas condiciones magnifica oratione discussit. Pyrrhus rex Epirotaru
Abbreviated transcription (Latin):
Um persenna urbem possideret inucius
corde uir romane constancie senatumi
adiit et ueniam tr ansfugiendi peciit necen regis
reprountteus accepta ptãtẽ in castra porsenue
Uenit Ibiq purpuratum pro rege deceptus occi¬
dit Apprehensus et ad regem pertractus tetra
aris imposuit. Hoc supplicii arca exigens ꝙ ĩ
quasi beneficiũ refen̾s ait. trecentos adu̾sus eũ
sinules cõuirasse Quare ille t̾ritus bellũ accep¬
tis obsidibus de posuit mutio prata trans ty¬
berii Data ab eo anicia appellata statua. quoq ei
honoris grã constituta est.

Expanded text:
um Porsenna rex urbem obsideret, Mucius Cordus, vir Romanae constantiae, senatum adiit et veniam transfugiendi petiit necem regis repromittens. Accepta potestate in castra Porsennae venit ibique purpuratum pro rege deceptus occidit. Apprehensus et ad regem pertractus dextram aris imposuit, hoc supplicii a rea exigens, quod in quasi beneficium referens ait trecentos adversus eum similes coniurasse. Qua re ille territus bellum acceptis obsidibus deposuit. Mucio prata trans Tiberim data, ab eo Mucia appellata. Statua quoque ei honoris gratia constituta est.
Abbreviated transcription (Latin):
btutes cũ diuiciis cõiũctas. ergo u̾tus absq bonoꝵ
medio criter doctus concedit aristotilis nomiẽ et
auctoi̾tate remota balerii publicole fabricii coi¬
cam nafice et asiatici scipionũ ex tali familia ex
tam claris ꝑntibus quorũ alter ꝓpt̾ pauꝑtaten
publico funẽ electus est Alterus filie exerario
impserũt Multoꝵ q p̃terea excellẽciũ uiorum
qui cũ sũiis nupciis pauꝑes uixerũt nõ solu
urbem sed t̾ranũ quoq orben ⁊ebus a se gestis

Expanded text:
virtutes cum divitiis coniunctas. Ergo virtus absque bonorum virtutes cum divitiis coniunctas. Ergo virtus absque bonorum mediocriter doctus concedat, Aristotelis nomine et auctoritate remota. Valerii Publicole, Fabritii Coruncani, Nasice et Asiatici Scipionum, ex tali familia, ex tam claris parentibus, quorum alter propter paupertatem publico funere elatus est, alterius filie ex erario nupserunt, multorumque preterea excellentium virorum, qui cum summis in imperiis pauperes vixerint non solum urbem, sed terrarum quoque orbem rebus a
Abbreviated transcription (Latin):
ut ad aristotilẽ redeamꝯ. is ĩ qu̾to polliticorũ scbit
nobilitatẽ eẽ u̾tutẽ et antiquas diuicias Et alio ĩlo
dixit nobiles uidei quibus existen̾t u̾tutes et diuicie
progenitorũ. uides igitur ꝙͣ sapiẽter ꝙͣ grauiter tib
anistotiles nobilitatẽ designarit nõ tamqͣ in unibrã
ut putas manem sed ueluti rem certa es diffiuitã
ut iam nulla dubitacõ reside̾ debeat et eẽ nobilitẽ
aristotilem arbitror nõ ex amini iudicio sed ex
coĩ opinione locutũ Nam methicis ubi ĩ uei̾tate
qd phs̾ sentit expͥmit illũ appellat gn̾osũ cui a nã
existit. ut discernat q̃ bera sũt et appetit uerũ bo ͫ
eam q pulcrimam dicit qm̃ necattipatur ab alio
nec discatur Hacq natua aliquẽ natũ eẽ berã
et ꝑfectani nobilitatẽ appellat. Deniq gn̾osũ eũ
probari oꝑiuo poss ꝙͣ retulisti dicit afferre nobi ͭ ͤ

Expanded text:
ut ad Aristotelem redeamus, is in quinto Politicorum libro scribit ut ad Aristotelem redeamus, is in quinto Politicorum libro scribit nobilitatem esse virtutem et antiquas divitias, et alio in loco nobiles videri dixit quibus existerent virtutes et divitie progenitorum. Vides igitur quam sapienter, quam graviter tibi Aristoteles nobilitatem designarit, non tanquam umbram, ut putas, inanem, sed veluti rem certam et definitam, ut iam nulla dubitatio residere debeat et esse nobilitatem Aristotelem arbitror non ex animi iudicio, sed ex communi opinione locutum. Nam in Ethicis, ubi ex veritate quod sentit exprimit, illum appellat generosum, cui a natura existit ut discernat que vera sunt et appetat verum bonum, eamque rem pulcherrimam dixit quoniam nec accipiatur ab aliis nec discatur, hacque natura aliquem natum esse veram et perfectam nobilitatem appellat. Denique eum generosprobari opinio posset, quam retulisti? 49 Dicit afferre nobilitatem
Abbreviated transcription (Latin):
qui tuus mos est adu̾sari te om̃i opmionibus Tu
nullam ẽẽ pis nobilitatẽ neq eam que ẽ iusu
dixi adu̾sus opinionẽ pulgarẽ et iactancia horum
nobiluĩ mẽtibus infixa qui nulla p̃teqͣ mam põpa
⁊ populari leuitate suffulti nos quottidie nobilitatit
cõmemoracõẽ obtundũt niscii quibus ⁊ebus aut qͥlꝰ
actibus paretur. ¶ Si inquit laurẽcius bocibus
doctissimor ui̾orũ assentiris. aut nisi eis repũgnes
causam decidas oꝑt Nam contra te insurgit austoti
om̃bus inrebus ut ei contraire stultũ eẽ uidetur
Fateor Nlicolaus ĩquit istũ p̾ncipẽ applłari phõr. sed¬
tñ nulla me cuiꝯuis impediet auc̃tas quiu ꝙ michi
simile u̾o uideatur et loquar et sencia. Ut libet
in quit laurẽcius morẽ tuũ om̃ĩbus adu̾sandi sicut
cepisti prome obserues licebit nõ impedia quonne
tibi obsequaris ne ueteri tuo ĩstituto repũgnes Sed

Expanded text:
qui tuus mos est, adversari te omnium opinionibus. Tu qui tuus mos est, adversari te omnium opinionibus. Tu nullam vis esse nobilitatem neque eam que est in usu dixi adversus opinionem vulgarem et iactantiam horum nobilium mentibus infixam, qui nulla preterquam inani pompa et populari levitate suffulti nos quotidie nobilitatis commemoratione obtundunt, inscii quibus ex rebus aut quibus artibus paretur». 45 «Si» inquit Laurentius «vocibus doctissimorum virorum assentiris aut nisi eis repugnes, causa decidas oportet. Nam contra te insurgit Aristoteomnibus in rebus, ut ei contraire stultum esse videatur». 46 «Fateor» Nicolaus inquit «istum principem appellari philos nulla cuiusvis impediet auctoritas quin, quod michi simile vero videatur, et loquar et sentiam». 47 «Ut lubet» inquit Laurentius «morem tuum omnibus adversandi, sicut cepisti, per me observes licebit: non impediam quominus tibi obsequaris, ne veteri tuo instituto repugnes. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
non doctos. nõ prudentes. nõ iustos. nõ fortũatos
Nlichil confert ad corporis ualitudinẽ nichilad
forma nichil ad uite honestatẽ umbra nescio q̃
sub obscũa mẽtes nrãs b̾sat sop̃niis simillima. q̃
cũ dormiẽtes falsis ymaginibus satis ex agitarit
ĩ ana reddũtur excitatis Stomachor autẽ ꝑsepe
cũ ĩ aliquos p̃dicatores sue nobilitatis ĩcurro.
uiros ĩ eptos. rudes ociosos. quos nõ pliu̾s facõ
ꝙͣͣ quẽpia ex hiis cantoribus q̃ ĩtriuiis heroũ
gesta decantant. ipĩ nullius rei ului p̃terqͣ recẽ¬
sendis aliorũ laudibus accomodati Sediam sat
cõfabulati sumꝰ et̃ tempꝰ ad monet ut hũc nr̃
hospitẽ loquendi molestia libemꝰ ¶ Nequaꝙͣ
laurẽ cius inquit tamq apes abibis aculeo re¬
licto. sed feres equo aiõ paulũ respondenten:
insi uelis eẽ miniũ morosus quod̾ quid̾ huic
me intuens intelligo uideĩ Equid̾ nõ miuor nicolae.

Expanded text:
non doctos, non prudentes, non iustos, non fortunatos, non doctos, non prudentes, non iustos, non fortunatos, nihil confert ad corporis valitudinem, nihil ad formam, nihil ad vite honestatem, umbra nescio que suboscura mentes nostras vexat, somniis simillima, que cum dormientes falsis imaginibus satis exagitarint, inania redduntur excitatis. Stomacor autem persepe, cum in aliquos predicatores sue nobilitatis incurro, viros ineptos, rudes, otiosos, quos nil pluris facio quam quempiam ex his cantoribus qui in triviis heroum gesta decantant, ipsi nullius rei usui preter quam recensendis aliorum laudibus accomodati. Sed iam satis confabulati sumus et tempus admonet, ut hunc nostrum hospitem loquendi molestia liberemus». 43 «Nequaquam» Laurentius inquit «tanquam apes abibis aculeo relicto, sed feres equo animo paulo respondentern, nisi velis esse nimium morosus, quod idem huic - me intuens - intelligo videri. Equidem non miror, Nicholae,
Abbreviated transcription (Latin):
nascũtur nobilesꝙ nullus uel mediocritꝰ doctus
cõcedat Si acq̃r tur id igendo uel operaudo ꝯtingat
At exaccõnibus opacõnbusq. boni mali prudẽtes.
.docti. in dastri. et similia reddũtur nõ nobiles. ne¬
q ẽ aliquod opus proxim̃ ex quo ueluti ex officina
aliqua nobilitas ex cludatur. ¶ In rebus uero
si ess posita et absq studio nr̃o ĩ quẽcũq incident̾
nobilem ueluti diuicie diuitẽ reddent Hiis ablen¬
tibus nobiles ignobiles fieremus Quopacto se¬
pius cũ ipĩs rebus a nobis migrae̾t nobilitas
et itin̾ tamqͣ inantiquũ hospiciũ sua spõte redie̾t
Ex quibus apparet nchil ẽẽ hanc preter iactã¬
ciam quauda que nos deliros efficiat Et enĩ ab.¬
sq ulla affeccoẽ cogitans llon uideo cur hec
ĩanis fabella adeo exoleuerit aut quid boni uel
utilitatis habeat hec q̃ dr᷑ nobilitas cur tantiab
Homĩbus pendi mẽatur non enĩ nos sapiẽtes effiͭ

Expanded text:
nascentur nobiles, quod nullus vel mediocriter doctus nascentur nobiles, quod nullus vel mediocriter doctus concedat. Si acquiritur, id agendo vel operando continget. At ex actionibus operationibusque boni, mali, prudentes, docti, industrii et similia reddimur, non nobiles. Neque est aliquod opus proprium ex quo veluti ex officina aliqua nobilitas excudatur. In rebus vero si esset posita, ee absque studio nostro in quemcumque inciderent: nobilem veluti divitie divitem redderent; his absentibus, ignobiles fieremus. Quo pacto sepius cum ipsis rebus a nobis migraret nobilitas et iterum tanquam in antiquum hospitium sua sponte rediret. 42 Ex quibus apparet nihil esse hanc preter iactantiam quandam, que nos deliros efficiat. Et enim absque ulla affectione cogitans non video cur hec inanis fabella adeo exoleverit aut quid boni vel utilitatis habeat hec, que dicitur nobilitas, cur tanti ab hominibus pendi mereatur. Non enim nos sapientes efficit,
Abbreviated transcription (Latin):
Prouesta ⁊ q̃cũq nos btõs ac felices prestant Sed
nobilitas cũ neq u̾ͥtutes aliquas nec bonũ quid
afferat nobis quo meliores diciores aut beacioes
efficiam᷑ cui appetenda sit nõ nitelligo ergo ea
nchꝰ ẽẽ bidetur fod̾ modo neq in laudabilium
neq ĩ uituꝑabiliũ mĩo ascbetur Nlon enĩ uitupat᷑
quod laudatiu at expetitur eciam a honis gͦ m ill
nulla ẽ nobilitas ac multo miq̃ nreliquis. Lau¬
Dabile enĩ omẽ a u̾tute progreditur Si quid̾ bene
hoc ẽ p̾tuose age̾ laudabile ẽ et id secundũ aliꝙͣ
U̾tutẽ sed nulla ẽ pͥtus que bocetur nobilitas aut
ex qua illa oriatur. neq ecia ex nobilitate laus
Aliqua cuiꝯpiã oꝑis honesti descendat. ergo in
laudabiliũ consorcio nõ erit Preterea si qua est
nobilitas ea aut in hoiẽ. aut nize collocabitur In
Hoiẽ aut natu̾a aut acq̾sicoẽ Si uatu̾a omẽs smmilit̾

Expanded text:
honesta et quecunque nos beatos et felices prestant. Sed honesta et quecunque nos beatos et felices prestant. Sed nobilitas, cum neque virtutes aliquas neque bonum quid afferat nobis, quo meliores, doctiores aut beatiores efficiamur, cur appetenda sit non intelligo. Ergo ea nihil esse videtur. 40 Eodem modo neque in laudabilium neque vituperabilium numero adscribetur. Non enim vituperatur quod laudatur atque expetitur etiam a bonis. Ergo in illis nulla est nobilitas. At multo minus in reliquis: laudabile enim omne a virtute progreditur, si quidem bene - hoc est virtuose - agere laudabile est et id secundum aliquam virtutem. Sed nulla est virtus que vocetur nobilitas aut ex qua illa oriatur neque etiam ex nobilitate laus aliqua cuiuspiam honesti operis descendat. Ergo in laudabilium consortio non erit. 41 Preterea si qua est nobilitas, ea aut in homine aut in re collocabitur. In homine, aut natura aut acquisitione. Si natura, omnes similiter
Abbreviated transcription (Latin):
ualitudine ⁊ nobilitas quoq cessaret Ita exiguo¬
bili nobilis fursus et nobili ignobilis reddẽ tui
ĩ bonis animi que ututes dicũtur. eac antẽ ĩtel¬
lectualibus et moralibus distiuguit an ulla sic
ĩ qͣrẽdũ Sed prudencia prudẽte. sapiã sapiẽtẽ
nõ nobilẽ nobilẽ fiei certũ est Hulla quippe ex¬
uidetiu᷑ eẽ In hiis que media dicũtur cũ mĩc boua
nuũe mali ferũtur pro uarietate btenciũ si nobi¬
utas sita esset ea et bona et mala hẽretur Exa
seque̾tur ut boni maliq ꝑiter nobilitate potuẽ
S cũ sit ab surdissĩ bidetur ex hiis nchil nobi¬
litatis cõꝑari posse hoc et alia rõe bidetur esse
probabile llam si quid ea est id aut in expetendis
auit fugiẽdis rebus cõsistit nihis si tam ridiculũ
dice̾ sane bidetur cũ uullus sane mẽtis appetat fu¬
gienda In expetendis uero multominꝯ Ca naniq
ꝯppete dẽmus que racõ p̃scribit et sapĩa hec sut̃

Expanded text:
valitudine et nobilitas quoque cessaret; ita et ex ignovalitudine et nobilitas quoque cessaret; ita et ex ignobili nobilis, rursus ex nobili ignobilis redderetur. In bonis animi, que virtutes dicuntur eas autem intellectualibus et moralibus distinguunt, an ulla sit inquirendum. Sed prudentia prudentem, sapientia sapientem, m, non nobilem fieri certum est. Nulla est quippe videtur esse. In his que media dicuntur, cum et bona et mala ferantur pro varietate utentium, si nobilitas sita esset, ea et bona et mala haberetur. Ex quo sequeretur ut boni malique pariter nobilitate potirentur, quod cum sit absurdissimum, videtur ex his nichil nobilitatis comparari posse. 39 Hoc et alia ratione videtur esse probabile. Nam si quid ea est, id aut in expetendis aut fugiendis rebus consistit. In his sitam dicere ridiculum sane videtur, cum nullus sane mentis appetat fugienda. In expetendis vero multo minus. Ea namque appetere debemus, que ratio prescribit et sapientia. Hec sunt
Abbreviated transcription (Latin):
gata rerũ bai̾e̾tas michi ꝑsuadet nichil hauc ur̃a
nobilitatẽ eẽ p̃ter pompam quãdã ac ĩ anẽ fastũ
a stulticia honũ ⁊ uanitate cõfictũ berũ ut missas
paulũ faciania bulgares opiniones uie qued̾
racõ ipã recte cõsiderautẽ hortari at admonere
bidetur millam eẽ hanc decantatã nobilitateni
ad quã ob rem nuchi ꝑsuadea accipe Ea que st̃
aut bona ã mala aut eoꝵ media que indiffeit
greci appellant dicũtur inmalis eam nullus umq̃
posuit. Ab sydũ enĩ ess rem adeo laudatani
atz appetita malam fiei sin ea bonũ qd̾ dixeis
id uel ĩ amini bonis uel exteiꝰ aut corꝑis sicũ
erit ĩ fortune bonis mĩme cõsiscit. que qui adi¬
piscũtur non nobiles sed diuites appellantur
Sed ne corꝑis quid̾ bona que sũt ualitudo et
forma egregia illam largiũtur Nani si qua ĩ ulla
horũ bouoꝵ in esset de ficiẽtibus opibus forma

Expanded text:
gata rerum varietas mihi persuadet nichil hanc vestram gata rerum varietas mihi persuadet nichil hanc vestram nobilitatem esse preter pompam quandam ac inanem fastum ab stultitia hominum et vanitate confictum. Verum, ut missas paulum faciamus vulgares opiniones, me quidem ratio ipsa recte considerantem hortari atque admonere videtur nullam esse hanc decantatam nobilitatem. 38 Id quamobrem michi persuadeam accipe. Ea que sunt aut bona aut mala aut eorum inedia, que indifferentia Greci appellant, dicuntur. In malis eam nullus unquam posuit. Absurdum enim esset rem adeo laudatam atque appetitam malam censeri. Sin eam bonum quid dixeris, id vel in animi bonis vel externis aut corporis situm erit. In fortune bonis minime consistit, que qui adipiscuntur non nobiles, sed divites appellantur. Sed ne corporis quidem bona, que sunt valitudo et forma egregia, illam largiuntur. Nam si qua in ullo horum bonorum inesset, deficientibus opibus, forma,
Abbreviated transcription (Latin):
qud magisꝰ diuitũ ꝙͣ nobiliũ uidẽtiu ĩ sigmiai
Naui galica brit anicaq nobilitatẽ ⁊uri uillis
rusticis ac nemoribus ni sertam Et itẽ alama¬
ncam montanã et latrocinio intẽtam .a. uera
nobiait ate rẽicio Non enĩ solitudine et aggrestiũ
s utuitis. studio cõꝑandũ sapiẽtes censent ꝙͣ ma¬
gis ĩ ubibus et hom̃ cetu ex̃cẽ possuꝯ qͣ niter
feras i solitudine et agrestũ cõmercõ Illudro
absurdissuũ ẽ hñdũ dona aut cõcessiones pu̾ci¬
pũ nobilitatẽ largiri aut nobiles esse qui ĩ imꝑa¬
toĩa aula bsantur pñt pu̾cipes eiusmoĩ honues
diuites redde̾ aut ex tolle̾ pn̾cipatu nobilẽ uero
nichilogenus ꝙͣ prudẽtẽ honestũ sapiẽtẽ pũt ef¬
fice̾ Si quid̾ nõ extn̾secus nobilitas ꝓuenit sed
a ꝓp̾a descendit p̃tute que int̾ pn̾cipũ numera
nou admiscetur Hec igitur tanta tamq proua¬

Expanded text:
quidem magis divitum quam nobilium videntur insignia. 37 quidem magis divitum quam nobilium videntur insignia. 37 Nam Gallicam Britannicamque nobilitatem ruri, villis rusticis ac nemoribus insertam et item Alamannicam montanam et latrocinio intentam a vera nobilitate reicio. Non enim solitudine aut sed virtutis studio comparandam sapientes censent, quam magis in urbibus et hominum cetu exercere possumus quam inter feras in solitudine et agrestium commercio. Illud vero absurdissimum est habendum dona aut concessiones principum nobilitatem largiri aut nobiles esse, qui imperatoria in aula versantur. Possunt principes eiusmodi homines divites reddere aut extollere aliquo principatu, nobilem vero nihilomagis quam prudentem, honestum, sapientem possunt efficere, si quidem non extrinsecus nobilitas provenit, sed a propria descendit virtute, que inter principum munera non admiscetur. Hec igitur tanta tamque perva
Abbreviated transcription (Latin):
squeste. namq ordo apud romanos nõ cẽseba᷑
nter nobiler quippe qui maiori ex parte publicã
emendis exigendisq uectigalibus qr uili osficuoli
excebantur Hobiles dicebantur patricioꝵ samile
et que ex truĩphalibus cõsularibꝯ senatorisq bi¬
eis louga stupe orignẽ trahebãt Equester ordo
hebatur populariuĩ loco multi tũ ereo erbes ul
pate bel bello gestis erãt suis posteris ꝓm̾cipiũ
enĩs nobilitandi. Cathonẽ marcũ ⁊ marcũ tulliũ
pcute nitai poliussẽt ĩ signẽ nobilitatẽ reliq̃re
Nos contra er hoc ordine nobilitatẽ trahiuuus
iactarias maxime bidemꝰ eos q̃ longa serae
maiores suos equestri dignitate fuẽtos ferãt
aisenserit forsan aliquẽ eos nobilitatis gradũ
ad eptos seo qd bellis munisti qd̾ susceptũ non
requit p̃clarũ facinꝰ edidissẽt ociosis uero ac
protul ab onñ equestis mune cõstitutis mehilau¬
reũ talcar magis q ereñ aut aureus baltens
magis qͣ argenteus nobilitatis importat susi

Expanded text:
Equester namque ordo apud Romanos non censebatur inter nobiles, quippe qui ex maiori parte publicani emendis exigendisque vectigalibus vili officio exercebantur. Nobiles dicebantur patriciorum familie et que ex triumphalibus, consularibus senatoriisque viris longa stirpe originem trahebant. Equester ordo habebatur popularium loco: multi tamen ex eo ob res vel pace vel bello egregie gestas erant suis posteris principium generis nobilitandi. C. Mvirtutem imitari voluissent, insignem nobilitatem reliquere. 36 Nos e contra ex hoc ordine nobilitatem trahimus iactarique maxime videmus eos qui longa serie maiores suos equestri dignitate functos ferant. Assentirer forsan aliquem eos nobilitatis gradum adeptos, si quod bellis immixti, quod susceptum nomen requirit, egregium facinus edidissent. Otiosis vero ac procul ab oriri equestri munere constitutis nihil aureum calcar magis quam eneum aut aureus baltheus magis quam argenteus nobilitatis importat, ea si
Abbreviated transcription (Latin):
acrius ĩgeniũ ad disputandũ. Liberũ est omĩbus sẽtie̾
quid uelint huc̃ autẽ quĩ uis estus paulũ dedinauit
De ambulandũ extra opidũ cens eo uisendũq fluu
Quẽ iste nobis obfertilitatẽ pisciũ laudauit

Expanded text:
acrius ingenium ad disputandum. Liberum est omnibus sentire acrius ingenium ad disputandum. Liberum est omnibus sentire quid velint. Nunc autem, quoniam vis estus paulum declinavit, deambulandum extra oppidum censeo visendumque fluvium quem iste nobis sepius ob fertilitatem pisci
Abbreviated transcription (Latin):
quodãmodo ac turpescũt uec cõmouẽtur ad studia ho¬
nesti satis sibi ẽẽ dicẽtes recensere supei̾or probitatẽ
Quibus uero ꝑsuasũ fuit milla nisi ꝓp̾a u̾tute t̃ glã
nobilitatẽ possideu ĩ flãmabũt᷑ ardore quodã ad ea ef¬
ficienda ex quibus eluceat ĩ eis supeiorũ u̾tus Ee
siue seqnͣtur exempla ꝑutũ siue aliis exẽplo se ẽẽ uo¬
lent adipiscent᷑ ueran nobilitatẽ ꝙͣ certo uidicio cla¬
riorẽ eius qui suapte natu̾a ⁊ oꝑe cultuq u̾tutis
fuit nobilitatus.ꝙͣ si ĩiam parta succedit Colẽda ẽ
igitur laurẽti p̃cetĩs ⁊ ebus u̾tus q̃ uos nõ tm̃ nobi¬
les efficit sed eciam btõs fieddiditq fama et meõ.¬
ria homi ĩ mortales. ab hac nobilitas. ab hac gloia
abhac uite cursus petendus ẽ abhac omĩs ⁊ctẽ ui.¬
uendi racõ expetenda. Sed iam satis collocuti sunto
Utrius autẽ uerior sit sinã Hii uiderint quibus est

Expanded text:
quodammodo ac torpescunt nec commoventur ad studia hoquodammodo ac torpescunt nec commoventur ad studia honesti, satis sibi esse ducentes recensere superiorum probitatem. Quibus vero persuasum fuerit nullam, nisi propria virtute et gloria, nobilitatem possideri, inflammabuntur ardore quodam ad ea efficienda, ex quibus eluceat in eis superiorum virtus. Et sive sequentur exempla parentum sive aliis exemplo se esse volent, adipiscentur veram nobilitatem, quam certe iudico clariorem eius qui suapte natura et opere cultuque virtutis fuerit nobilitatus quam qui in iam parta succedit. Colenda est igitur, Laurenti, pre ceteris rebus virtus, que nos non tantum nobiles efficit, sed etiam beatos, redditque fama et memoria hominum immortales. Ab hac nobilitas, ab hac gloria, ab hac vite cursus petendus est, ab hac omnis recte vivendi ratio expetenda. 87 Sed iam satis collocuti sumus. Utrius autem verior sit sententia hi viderint, quibus est
Abbreviated transcription (Latin):
Neq quicꝙͣ addi pt quo u̾tuosior efficiatur. Sapiẽt̃
igitur stoyci qui u̾tuti nulla re extra se poĩta opus
eẽ iudicauerũt exq ea sola uoluerũt procreare no¬
bilitatẽ. et qui secus̾ tenẽt nõ tam uei̾tatẽ ꝙͣ uulgi
Nam si ꝑsuasũ erit homĩbꝰ honestate ⁊t̃ bonis artibꝰ
nobil ẽ fier eamq uera eẽ nobilitatẽ ꝙͣ sibi quisq¬
recte agendo q̃sierit nõ que sit alti̾ꝯ industria ⁊̃laboe̾
ꝑta excitabũtur mchi crede magis adu̾tutẽ neq desi¬
dia consecti nchil agentes dignũ laude ĩ aliorũ gła
acqͥescemus. sed ipĩ erigeniur ad nobilitatis insigma
peruestiganda. Liceł uidere illos quibus diuicie ab¬
sq labore suo obtiguerũt ĩ erciores as negliẽciores
ĩ earũ custodia ꝙͣ si suo sudore acq̃site ꝑuenissent
Codem pacto qui sibi Hereditaio iure nobilitatẽ relictã
arbitrant᷑ tardiores ad querẽdani laudeni lentestunt

Expanded text:
neque quicquam addi potest quo virtuosior efficiatur. 85 Sapienter neque quicquam addi potest quo virtuosior efficiatur. 85 Sapienter igitur Stoici, qui virtuti nulla re extra se posita opus esse iudicaverunt exque ei sola voluerunt prodire nobilitatem; et qui secus tenent non tam veritatem quam vulgi Nam si persuasum erit hominibus honestate et bonis artibus nobilem fieri eamque veram esse nobilitatem quam sibi recte quisque agendo quesierit, non que sit alterius industria et labore parta, excitabimur, mihi crede, magis ad virtutem neque desidia confecti, nihil agentes dignum laude in aliorum gloria acquiescemus, sed ipsi erigemur ad nobilitatis insignia pervestiganda. 86 Licet videre illos quibus divitie absque labore suo obtigerunt inertiores ac negligentiores in earum custodia quam si suo sudore acquisite pervenissent. Eodem pacto qui sibi hereditario nomine nobilitatem relictam arbitrantur, tardiores ad querendam laudem lentescunt
Abbreviated transcription (Latin):
ĩferior fuit u̾tus enĩ om̃ibus ẽ in promp̃tu. Cus.
successisse. eo sordidiores ꝙͣ cetei sunt habendi quo
longius distant ab imitacõẽ ꝑntũ. Equid̃ libertũ
cyceronis tironẽ uobiliorẽ censebo qui patroni p̾tuti¬
bͥus in hesit ꝙͣ filiũ desciscentẽ ab honestate pat̾na
Nani ꝙ u̾tutẽ absq externorũ comitatu nuda egẽtẽ
ĩ comptani et tamꝙͣ solitaria credis uehemẽter erras
Non eget altiu̾s ope aut fortune ad mĩculis q̃ omĩ
regnia ĩ sũmo collocata respleudet suoq fulgore to¬
tum orbem collustrat. Quid enĩ illi opus est ⁊ebus
exterius siuis facult̾atibus siuis opibus que ceteris
prestant contenta est neq aliquo indiget opitulam̃¬
to quod extra eam poĩtũ existat Ege̾ enĩ de fcũs
eẽ uidetur. At u̾tus cũ ĩ ea sit satis presidii ad bñ bte
ꝑtibus absoluta nichil ad sui ꝑfeccõ exͣ ea reqͥrit.

Expanded text:
inferior fuit. 84 Virtus enim omnibus est in promptu. Eius inferior fuit. 84 Virtus enim omnibus est in promptu. Eius successisse, eo sordidiores quam ceteri habendi sunt, quo longius distant ab imitatione parentum. Equidem libertum Ciceronis, Tironem, nobiliorem censebo, qui patroni virtutibus inhesit, quam filium desciscentem ab honestate paterna. Nam quod virtutem absque externorum comitatu nudam, egentem, incomptam et tamquam solitariam credis, vehementer erras. Non eget alterius ope aut fortune adminiculis virtus, regina in summo collocata resplendet suoque fulgore totum orbem collustrat. Quid enim est illi opus rebus externis? Suis facultatibus, suis opibus, que ceteris prestant, contenta est, neque aliquo indiget opitulamento quod extra eam positum existat. Egere enim defectus esse videtur. At virtus, cum in ea sit satis presidii ad bene beapartibus absoluta -, nihil ad sui perfectionem extra eam requirit