comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habitant. qui earum uoluptatib ob¬
lectant᷑. qͥ inearum delectationib bea¬
tã felicẽq uitã consticuunt. ipsi enĩ in
earne st̃. d̾o plac̾e ñ posst̃. Non enĩ in¬
telligendũ ẽ qͥst̃ in carne. qͣsi qͥ in ista
carne uiuunt. inqua multi uiuentes
d̾õ plac̾e̾ meruer̃t. qͥ in carne fuerunt.
ꝗͣuis incar ne uixer̃t. Portabant carnẽ.
non portabant᷑ a carne. Uñ et subdituf.
ȩccle dix̃. Tricico dixit ñ palee. masse
lacenti. ñ stipule apparenti. Unusqͥsq
incorde suo cognoseat. si ad eum ꝑcineat.
sp̃e dĩ habitat in uobis. Si scõm int̾iorẽ
hominẽ condelectamini legi dĩ. Hoc
estis. Sic enĩ ñ estis in carne. si in spũ
dĩ sicis. Nã si recedit sp̃s dĩ. pondere suo
spẽ hominis reuoluit᷑ in carnẽ. reoit
ad facta carnalia. reoit ad concupis¬
centias carnales. et fiunt hominis illiꝰ
nouissima peiora pͥorib. Sic gͦ habe¬
ce liberum arbitͥũ. ut ĩploretis auxi¬

Expanded text:
habitant, qui earum voluptatibus obhabitant, qui earum voluptatibus oblectantur, qui in earum delectationibus beatam felicemque vitam constituunt: ipsi enim in carne sunt, Deo placere non possunt. Non enim telligendum est, qui sunt in carne, quasi qui in ista carne vivunt, in qua multi viventes Deo placere meruerunt, qui in carne non fuerunt quamvis in carne vixerint. Portabant carnem, non portabantur a carne. Unde et subditur: « Ecclesiae dixit. Tritico dixit, non paleae; massae latenti, non stipulae apparenti. Unusquisque in corde suo cognoscat si ad eum pertineat.s Dei habitat in vobis, » si secundum interiorem hominem condelectamini legi Dei. Hoc estis. Sic enim non estis in carne, si in spiritu Dei sitis. Nam si recedit spiritus Dei, pondere suo spiritus hominis revolvitur in carnem; redit ad facta carnalia, redit ad concupiscentias carnales, et fiunt hominis illius novissima pejora prioribus. Sic ego habete liberum arbitrium, ut imploretis auxi
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ulla nat᷑a ñ pot̃. s prudentia carnis
ñ potest. Hitium ñ potest ñ nata. qͦmͦ
si dic̾es claudicatio recte ambulationi
ñ ẽ subiecta. nec enĩ pot̃. Pes pot̾. s clau¬
dicatio ñ pot̾. Tolle claudicationẽ. et
uidebis recta ambulationẽ. Quam diu
claudicatio ẽ ñ pot̃. sic quamdui pru¬
dentia carnis ẽ ñ pot̃. Ñ sit prudentia
carnis et bomo pot̾. Quod uͦ ait prudn¬
ta carius iniiea ẽ d̾o. ñ sic accipien¬
dum quasi ininiea ista possit ledere
d̾m. Resistendo inimica ẽ. ñ nocendo.
Illi aut̃ nocet. in quo ẽ prudentia car¬
nis. qr uiciũ est. et nature nocet cui
in ẽ. Sic neq legi d̾i subiecta ẽẽ pot̾.
in quantũ uitiũ ẽ. tam̃ legis di ordina¬
tionem ñ effugit inquantũ nat᷑e inẽ.
que increat᷑a sua bene nouit ordina¬
re. etiam que extͣ eiꝰ ordinẽ st̃ mala.
Ordinat enĩ ñ uitũ. s nat᷑am uitiatã.
cere ñ possunt. Qͥ incarne confidunt
qͥ ꝯcupiscentias suas sequunt᷑ qͥ in his

Expanded text:
atura, non potest: sed prudentia carnis non potest, vitium non potest, non natura. Quomodo si diceres, Claudicatio rectae ambulationi non est subjecta: neque enim potest. Pes potest, sed claudicatio non potest. Tolle claudicationem, et videbis rectam ambulationem. Sed quamdiu claudicatio est, non potest: sic quamdiu prudentia carnis est, non potest. Non sit pcarnis, et homo potest. Quod vero ait, « prudentia carnis inimica est Deo, non sic accipiendum, quasi inimica ista possit laedere Deum. Resistendo inimica est, non nocendo. Illi autem nocet, in quo est prudentia carnis, quia vitium est, et naturae nocet, cui inest. Sic neque legi Dei subjecta esse potest, in quantum vitium est, tamen legis Dei ordinationem non effugit, in quantum naturae inest; quae in creatura sua bene novit ordinare, etiam quae extra ejus ordinem sunt mala. Ordinat enim non vitium, sed naturam vitiatam. carne sunt qui in carne confidunt, qui concupiscentias suas sequuntur, qui in his
Abbreviated transcription (Latin):
ciat qͦd ꝓmisit. Alioquin ut di ꝓmissa
impleant᷑ ñ ind̾i. s in hominis pocesta¬
te ẽ. et quod a dño ꝓmissũ ẽ. abhomine
reodit᷑ abrahȩ. N aut̃ sic credidit abra¬
na facta ꝓmisit. cum infide gentium ꝓmi¬
sit filios abrahe. Quod eẽt ñ possunt. si ñ
habeant fidem. Ergo donat et ipsam fidẽ.
S cum dicitur inquiunt. qui credidit
saluus erit. linum hors exigit᷑. alcerũ
offert᷑. Quod exigit᷑ abhomine. in homi¬
nis potestate ẽ. quod offert᷑ pocestatis
di est. Et cur ucrumq ñ erit pocestatis
di et quod iubet et quod offert:. Immo
roget᷑ quod iubet quẽ rogant discipłi
credentes. ut eis augeatur fioes. Ex fi¬
sio. omni semii. ñ ei tantum qͥ ex lege
est. idẽ qui exueteri cestam̃co uenit ad
nouum. s et ei qui exfide ẽ abrahe. id÷

Expanded text:
ciat quod promisit. Alioqui ut Dei promissa ciat quod promisit. Alioqui ut Dei promissa impleantur, non in Dei, sed in hominis potestate: et quod a Deo promissum est, ab ipsis redditur Abrahae. Non autem sic credidit, Abrana facta promisit, cum in fide gentium promisit filios Abrahae: quod esse non possunt, si non habeant fidem. Ergo donat et ipsam fidem. Sed cum dicitur, inquiunt, « qui crediderit salvus erit ; » unum horum exigitur, alterum offertur. Quod exigitur ab homine, in hominis potestate est; quod offertur, potestatis Dei est. Et cur utrumque non erit potestatis Dei, et quod jubet et quod offert? Imo rogetur quod jubet, quem rogant discipuli credentes, ut eis augeatur fides . sio n 111 n i semini, non ei tantum quod ex leges est id est quod ex uetere testamento uenit ad nouum —, sed et ei quod ex fide est —
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑatur. Ubi gͦ iraest. hereditas ñ est.
Ira aut̃ inlege ẽ. namp̃uaricatio. Ubi
uͦ ñ est lex. nec p̃uaricatio. Preuaricatio
aut̃ duplex peccatũ ẽ. Quod sine lege
simplicit᷑ ẽ peccatũ. in lege et peccatũ
et mandati p̃uaricatio ẽ. Ubi enĩ p̃¬
uaricatio ẽ contẽpnentis. quid restat
nisi ira uidentis:. fi gͦ ex lege hereoi¬
tas. quia lex iram oꝑatur. Ideo ex rep¬
missione. quia d̾s quoꝯꝓnusit ipse fac̃
bicrium ꝓpͥe uoluntatis sine sp̃ũ gr̾e.
suam iusticiam uult consticuere ñ iusti¬
ciam d̾i sum̾e. Ñ hoc ꝓmisit d̾s abrahe
N̾ enĩ de nr̃e uoluntatis pocestate. s de
grã p̃destinationis sue ꝓmisit qͦd ꝓmi¬
sit o̾s abrahe. ꝓmisit enĩ quod ipse fac¬
curus fuerat. ñ quoo homines. qͥa ecũ
eũ ipsi homines faciunt bona quȩ ꝑcinẽt
adeolendum dm̃. ipse facit ut illi faci¬
ant quȩ p̃cepit. s̃ illi faciunt ut ipse fa¬

Expanded text:
« operatur. » Ubi vero ira est; haereditas non est. « operatur. » Ubi vero ira est; haereditas non est. Ira autem in lege est; nam praevaricatio. « Ubi vero non est lex, nec praevaricatio. » Praevaricatio autem duplex peccatum est. Quod sine lege simpliciter est peccatum; in lege et peccatum et mandati praevaricatio est. Ubi enim praevaricatio est contemnentis, quid restat nisi ira jubentis? Non ergo ex lege haereditas, quia lex iram operatur. Ideo ex repromissione, quia Deus quod promisit, ipse facit. bitrium propriae voluntatis sine spiritu gratiae, suam justitiam vult constituere, non justitiam Dei sumere. Non hoc promisit Deus Abrahae. Non enigratia praedestinationis suae promisit quod promisit Deus Abrahae. Promisit enim quod ipse facturus fuerat, non quod homines, quia, etiam cum ipsi homines faciunt bona quae pertinent ad colendum Deum, ipse facit ut illi faciant quae praecepit; non illi faciunt ut ipse fa
Abbreviated transcription (Latin):
cunc resignabit᷑. cum sicut dictum
ẽ plenicudine in gressa. om̃is isr ł sal¬
uabit᷑. Pat̃ ẽ gͦ abraham et cireũcisio
et signũ accepit circũcisionis. signa¬
culum iusticie fidei que ẽ inp̃putio.
id est. quam habuit pͥusquam cirẽ¬
reputata ẽ illifides. Sic reputet᷑ et
illis adiusticiam. et sit pat̾ eir ẽeisioĩs
ñ his tantũ qͥsunt ex c̾cũcisione. s et
his qui sectant᷑ uestigia fidi quȩ est
imp̃putio patris nr̃i abrahȩ. Non enĩ
ꝑ legẽ ꝓmissio. quod si eẽt ad eos cancum
iux penam effugit. fidĩ uͦ meritũ sp̃e
ꝓmissionis expectat. Et p̃cepcũ seruis
ponit᷑. fides u ab amicis exigit᷑. Si enĩ
inanita ẽ fides abrabȩ. quia iustificari
meruit. et nullius meriti effecta. ab¬
olica ẽ ꝓmissio. ut iam nulli sint he¬
redes. Si enĩ ica eẽt oportuerat pͥmũ
abraham leg̃ẽ implere. cui in plende
frustra insisteret. quia lex iram potus

Expanded text:
tunc resignabitur, cum, sicut dictum tunc resignabitur, cum, sicut dictum est, plenitudine ingressa, omnis Israel salvabitur . Pater est ergo Abraham et circumcisionet signum accepit circumcisionis signaculum justitiae fidei, quae est in praeputio; id est quam habuit priusquam circureputata est illi fides, sic « reputetur et illis ad justitiam, et sit pater circumcisionis, non his tantum qui sunt ex circumcisione, sed et his qui sectantur vestigia fidei, quae est in praeputio patris nostri » Abrahae. « Non enim per legem promissio: » quod si esset, ad eos tantum vix poenam effugit; fidei vero meritum spem promissionis exspectat. Et praeceptum servis ponitur; fides vero ab amicis exigitur. VERS. 1inanita est fides » Abrahae, qua justificari meruit, et nullius meriti effecta, « abolita est promissio, » ut jam nulli sint haeredes. Si enim ita esset, oportuerat primum Abraham legem implere: cui implendae frustra insisteret, quia « lex iram » potius
Abbreviated transcription (Latin):
signum. Ionas inuentre ceti tͥb oieb
fucuri in corde t̾re cͥb dieb et tͥb noctib.
Carnalis qͦq cirẽcisio. signum ẽ circũci¬
sionis spũalis. Signacłm u ẽ. cum ali¬
cui reiseruande ꝓtemꝑe custodia im¬
ponit᷑. quod nemo alius nisi qͥ impressit
debeat resignare. hec ẽ iusticia fid̾i.
ꝑquam iuidicat᷑ abraham pat̾ futurꝰ
mulcarũ gentiũ. quod cunc credimus
resignandũ cũ ingressa gentium ple¬
nicudine. et om̃i qui cunc erit isrł sal¬
uaco. inunũ apparebit sc̃a abrahe pos¬
teritas. Pot̃ etiam intelligi quod miste¬
ria quȩ inlege et ꝓpħis. uel patͥarahi
adumbrabant᷑. huiꝰmodierant que
et signis indicanda essent. et signacu¬
lis obseranda. In his gͦ que signis in¬
dicanda erant. his quieredebant ex
gentib signum accepisse d̾r pat̾ abra¬
ham. ineis uͦ que his qͥ excircũcisione
crediderant obseranda erant et obce¬
genda. signacłm dr accepisse. quod

Expanded text:
signum. Jonas in ventre ceti tribus diebus signum. Jonas in ventre ceti tribus diebus futuri in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus . Carnalis quoque circumcisio signum est circumcisionis spiritualis. Signaculum vero est, cum alicui rei servandae pro tempore custodia imponitur, quod nemo alius, nisi qui impressit debeat resignare. Haec est justitia fidei, per quam indicatur Abraham pater futurus multarum gentium: quod tunc credimus resignandum, cum ingressa gentium plenitudine, et omni qui tunc erit Israel salvato, in unum apparebit sancta Abrahae posteritas. Potest etiam intelligi quod mysteria, quae in lege et prophetis vel patriarchis adumbrabantur, hujusmodi erant, quae et signis indicanda essent et signaculis obseranda. In his ergo, quae signis indicanda erant his qui credebant et gentibus, signum accepisse dicitur pater Abraham; in eis vero, quae his qui ex circumcisione crediderant, observanda erant et obtegenda, signaculum dicitur accepisse: quod
Abbreviated transcription (Latin):
intelligẽ om̃s antiquos qui iustificati
st̃. ex hac ipsa fide iustificatos. Quod enĩ
credimus nos ex par te p̃ceritum. expar¬
te fucurũ. hoc cotum illi credebant
fucur ũ reuelante sibi spũ sc̃õ. ut salui
fierent. Sciendũ aut̃ de circu̾cisione
abrahe et baptimo nr̃o quoꝵ unũ qͦoq
int̾epore suo signacłm fid̾i fuit. sig¬
nans scilicet cordis circũcisionẽ uel con¬
scientie mundiciam. qm̃ cireũcisus
gignit p̃putiatũ. sicut baptizatus
ñ baptiracũ cransfundens uterq uiti¬
um originis. quo ipse iam caruit.
Sicut gͦ cc̃ uideus circũ cidendus: sic
om̃is qͥ saluari uult mͦ ẽ baptizandus.
Transibit aut̃ unum quodq hoc sacͣm̃¬
cum. quod aut̃ signant signa hȩe ꝑ
signacłã manebit inet̃uum. Utrũ¬
q enĩ posuit et signũ et signacłm
et ñ nullam uident᷑ hab̾e differenti¬
am. Signũ ẽ quod uisum uł cogitatũ.
inment̾ẽ facit uenire rem cuiꝰ est

Expanded text:
intelligere omnes antiquos, qui justificati intelligere omnes antiquos, qui justificati sunt, ex hac ipsa fide justificatos. Quod enim credimus nos ex parte praeteritum, ex parte futurum, hoc totum illi credebant futurum, revelante sibi Spiritu sancto, ut salvi fierent. Sciendum autem de circumcisione Abrahae, et baptismo nostro, quorum unumquodque in tempore suo signaculum fidei fuit, signans scilicet cordis circumcisionem, vel conscientiae munditiam, quoniam circumcisus gignit praeputiatum, sicut baptizatus non baptizatum, transfundens uterque vitium originis, quo ipse jam caruit. Sicut ergo tunc circumcidendus, sic omnis qui salvari vult, modo est baptizandus. Transibit autem unumquodque hoc sacramentum; quod autem signant signa haec vel signacula, manebit in aeternum. Utrumque enim posuit, et signum et signaculum, et nonnullam videntur habere differentiam. Signum est quod, visum vel cogitatum, in mentem venire facit rem, cujus est
Abbreviated transcription (Latin):
hesicauit ñ excus auit. s palam ostendit
quem plus amaret dm̃ aut filium et cum
ꝑfecte credidit. et ꝑfecte amauit. ꝑfectũ
etiam opus agigressus ẽ. id̾oq et filiũ me¬
ruit reciꝑe. et fides ei ad iusticiam re¬
putata ẽ. Audierat u̾ba exqͥsita ad di¬
bñpenda et discerpenda pat̾na uiscera
s lorica fid̃ĩ indutus. securus temtationẽ
ꝑcurrit et pat̾ni affectus dulceoinẽ ñt̃¬
bauit. s adauxit. Merito gͦ ut sepe dica¬
tur fides ei reputata ẽ adiusticiam. S
et qͥc̃q fidem abrahe habuerit risumq
cordis sui idẽ carnis uoluptates. et anime
uoluntates in ara scẽ ꝓfessionis dõ obtu¬
lerit. audiet a dño. ꝑmemet ipsum ui¬
raui. quia fecisti rem hanc. et ñ peꝑcis¬
ci anime cue ꝓpt̾ me. benedicens bene¬
dicam tͥ. et reputabit᷑ et ipsi fides ad
iusticiam eiꝰ. Cogunt᷑ gͦ uidei fateri abͣ¬
ham iustificatũ ꝑfidem. nos quoq eogim᷑

Expanded text:
haesitavit, non excusavit, sed palam ostendit haesitavit, non excusavit, sed palam ostendit quem plus amaret, Deum aut filium; et cum perfecte credidit, et perfecte amavit, perfectum etiam opus aggressus est: ideoque et filium meruit recipere, et fides ei ad justitiam reputata est. Audierat verba exquisita ad dirumpenda et discerpenda paterna viscera, sed lorica fidei indutus, securus tentationem percurrit, et paterni affectus dulcedinem non turbavit, sed adauxit. Merito ergo, ut saepe dicatur, fides ei reputata est ad justitiam. Sed et quicunque fidem Abrahae habuerit, risumque cordis sui, id est carnis voluptates et animae voluntates in ara sanctae professionis Deo obtulerit, audiet a Domino; per memetipsum juravi, quia fecisti rem hanc et non pepercisti animae tuae propter me, benedicens benedicam tibi, et reputabitur et ipsi fides ejus ad justitiam. Coguntur ergo Judaei fateri Abraham justificatum per fidem; nos quoque cogimur
Abbreviated transcription (Latin):
ei de esse cõꝓbat᷑. S antiqua philoso¬
phoꝵ de uirtutib ẽ sententia om̃s ha¬
bere qui aliquam habuerit. S et xp̃i¬
est. Qͥ cumq enm credit. quantũ creoit
cancũ sꝑat tantũ amat tantũ oꝑat᷑. Qui
sꝑat cantum sꝑat quantũ credit. quan¬
cum amat. qͥncum oꝑat᷑. Sic et qui amat
sic etiam qui oꝑat᷑. Et hee ẽ plena et ꝑ¬
fecta et conquadrata sibi iustiera. Und̃
cũ abrahe cemptaret᷑ ꝑfectio. ꝑfectũ
fidi opus eimiunctum̃ ͤ ut ꝑ affectũ pa¬
tris. fides ꝓbaret᷑ credentis et ꝑfectus
inuencus est. Pfectionẽ uͦ oꝑis eiꝰ non
intelligit qui magnicudinẽ tẽptatio¬
nuis ñ ad u̾cit. filium quẽ offerri uibeba¬
tur. in senectute de sterili uxore genu¬
erat. unicus erat ei. in quo et repnus¬
siones acceꝑat. alterum sꝑare non po¬
diligis isaac. et offer mͥ illũ inholocauᷤᷤ¬
tum. Qͥd pat̾ abrabani᷑. Ñ fleuit ñ

Expanded text:
ei deesse comprobatur. Sed antiquorum philosoei deesse comprobatur. Sed antiquorum philosophorum de virtutibus est sententia: omnes habere, qui aliquam habuerit. Sed et Chriest. Quicunque enim credit, quantum credit, tantum sperat, tantum amat, tantum operatur. Qui sperat, tantum sperat quantum credit, quantum amat, quantum operatur. Sic et qui amat; sic etiam qui operatur. Et haec est plena et perfecta, et conquadrata sibi Dei justitia. Unde cum Abrahae tentaretur perfectio, perfectum fidei opus ei injunctum est, ut per affectum patris fides probaretur credentis, et perfectus inventus est. Perfectionem vero operis ejus non intelligit, qui magnitudinem tentationis non advertit. Filium quem offerre jubebatur, in senectute de sterili uxore genuerat; unicus erat ei, in quo et repromissiones acceperat, alterum sperare non pom tuum quem diligis Isaac, et offer mihi illum in holocaustum . » Quid pater Abraham? Non flevit, non
Abbreviated transcription (Latin):
nacłm eiꝰ fid̾i̾ quam habuit inp̃putio
positꝰ. ut ꝑ hoc pat̾ fieret etiam eors
qͥ incircũcisione nascunt᷑. si tam̃ ꝑci¬
neant ad illam fioem. quȩ abraham
inp̃putis iustificauit. ẜfficit᷑ gͦ utrĩq
generis pat̃. his qui sunt inp̃putio ꝑfi
dem. his uͦ qui sunt ex cireueisione et
ꝑfidem et ꝑcarnẽ. Ex inde enim inci¬
pit post̾icas abrahe. duplici sac̾m̃to.
Fides enĩ abrahe. ipsum ẽ semen abra¬
he. Q ꝑcinent adcredulitatis si milicu¬
dinem. ipsi ꝑcinent adhere dũ repmis¬
sionẽ. Iam pͥusquam hic cranseatur sub¬
cilius inoaganoũ ẽ. quomͦ reputataẽ
fides abrahe ad iusticiam. et utrum qͥc̃q
d̾o credit. statim etiam iustꝰ sit. et repute¬
t᷑ eifides eiꝰ adiusticiam cum iusticia non
unius. s om̃ium uͥcutum uideat᷑ plenitu¬
dinem complecti. In iustus enĩ quisq
ineo ẽẽ conuincit᷑. in quo de iusticia aliqͥd

Expanded text:
naculum ejus fidei, quam habuit in praeputio naculum ejus fidei, quam habuit in praeputio » positus, ut per hanc pater fieret etiam eorum qui in circumcisione nascuntur; si tamen pertineant ad illam fidem, quae Abraham in praeputio justificavit. Efficitur ergo utriusque generis pater, his qui sunt in praeputio per fidem; his vero qui sunt ex circumcisione, et per fidem et per carnem. Exinde enim incipit posteritas Abrahae duplici sacramento. Fides enim Abrahae, ipsum est semen Abrahae. Qui pertinent ad credulitatis similitudinem, ipsi pertinent ad haeredum repromissionem. Jam priusquam hinc transeatur, subtilius indagandum est, quomodo reputata est fides Abrahae ad justitiam, et utrum quicunque Deo credit, statim etiam justus sit, et reputetur ei fides ejus ad justitiam, cum justitia non unius sed omnium virtutum videatur plenitudinem complecti. Injustus enim quisque in eo esse convincitur, in quo de justitia aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
circũcisione. s ad huc inp̃putio posito
abrahe ꝑfioem collatã. dicente scͥpt᷑a.
Credidit abraham deo. et reputatũ ẽ ei
ad iusticiã. Quod si abraham ẽ ad hue
eẽt inp̃putio. ex fide iustificatꝰ ẽ. potest
et om̃is qui eredit dõ iustificari ꝑfidem
etiam sisit in p̃putio ꝑcinetq et ad eum
de psalmo p̃dicta beaticudo. cũ etiam
ipsi reputet᷑ fioes ad iusticiam. Pocius
enĩ denon iustis quã de iustis dicitur.
qͥa fides eis reputat᷑ ad iusticiam. eis
circũcisione s inp̃putio. Si enĩ ꝑio
tẽꝑis incircũcisione inuentus fuisset.
uid̾etur utiq afide et gr̃a exclusum
eẽ. p̃pucium. Nẽ u ostenditur quod in
p̃putio ad huc posito reputata ẽ fides
eiꝰ ad iusticiã. et id̾o ꝓñciat᷑. qͥa cũ abra¬
ham inp̃putio positꝰ ꝑfidem iustificatꝰ
sit. sine dubio pͥnceps et pat̾ merito
d̾r. om̃iũ credentiũ ꝑ p̃putiũ. idẽ cũ
cisionẽ conseqñt exponit causam ac

Expanded text:
ito Abrahae per fidem collatam, dicente Scriptura. « Credidit Abraham Deo; et reputatum est ei ad justitiam . » Quod si Abraham cum adhuc esset in praeputio, ex fide justificatus est, potest et omnis qui credit Deo, justificari per fidem, etiamsi sit in praeputio: pertinetque et ad eum de psalmo praedicta beatitudo; cum etiam ipsi reputetur fides ad justitiam. Potius enim de non justis, quam de justis dicitur, quoniam fides eis reputatur ad justitiam; eis circumcisione, sed in praeputio. » Si enim per id temporis in circumcisione inventus fuisset, videtur utique a fide et gratia exclusum esse praeputium. Nunc vero ostenditur quod in praeputio adhuc posito reputata est fides ejus ad justitiam, et ideo pronuntiatur, quia cum Abraham in praeputio positus per fidem justificatus sit; sine dubio princeps et pater merito dicitur omnium credentium per praeputium, id est cum mcisionem, consequenter exponit causam acc
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ alio loco dicit. Nolite conformari hu¬
ie scło. s reformamni in nouitate m̃tis
ur̃e. Ubi gͦ reformam᷑ ne conformemus
huic scło. ibi conformam᷑ c⁊ĩ filio. Pocest
et sie accipi ut quẽ admodũ nob̾ ille mor¬
calicate. ita nos illi efficiam᷑ ĩmorcalitate
conformes. quod quidem et ad ipsam resur¬

Expanded text:
onformari huic saeculo, sed reformamini in novitate mentis vestrae. Ubi ergo reformamur ne conformemur huic saeculo, ibi conformamur Dei Filio. Potest et sic accipi, ut quemadmodum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur immortalitate conformes, quod quidem et ad ipsam resur
Abbreviated transcription (Latin):
sione accepta per mandatũ fefellit me.
s̃ ꝑ illud occidit. Concupiscentiã t̾ruit
non extinxit: fecit timorẽ pene: non
amorem iusticie. Qͥ dgͦ: Quid̃ dubi¬
tamus ad hoc datã esse legẽ. ut in ue¬
uiret se homo: Quando enĩ ds non ꝓ¬
hibebat a malo: latebat se hõ. Uires su¬
as langͥdas ñ inuenit: nͥ quando le¬
gẽ ꝓhibitionis accepit. Scimꝰ in qͥt qͥa¬
lex sꝑitalis est: ego autẽ carualis sũ
uenundatꝰ sis : peccͥo. Q uod enĩ ope¬
ror ignoro. Non enĩ qͦd uolo hoc ago. si qͦd
odi illud facio. Satis ostendit᷑ in his ũbis.
to fit qͥsq sinulior: idẽ quantomagis in
sp̃ualem surg̃ affectũ. cancomagis eam
implet. qr cantomagis ea delectat᷑ gr̃a
donance gr peccata. & in fundente
sp̃m caritatis. qͦ ñ sit molesta. ĩ mo sua¬
uis et iociunda usticia. Om̃i aut̃ eir¬
cumstantia lectionis huiꝰ diligent̾ in¬
specta. recte quidem incelligit᷑ apłs

Expanded text:
sione accepta per mandatum fefellit me, sione accepta per mandatum fefellit me, et per illud occidit. Concupiscentiam terruit, non exstinxit: fecit timorem poenae; non amorem justitiae. Quid ergo? Quid dubitamus ad hoc datam esse legem, ut inveniret se homo? Quando enim Deus non prohibebat a malo, latebat se homo. Vires suas languidas non invenit, nisi quando legem prohibitionis accepit. VERS. 14.-- lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venundatus sub peccato. Quod enim operor ignoro. Non enim quod volo, hoc ago: sed quod odi, illud facio. » Satis ostenditur in his verbis to fit quisque similior, id est, quanto magis in spiritualem surgit affectum, tanto magis eam implet: quia tanto magis ea delectatur gratia donante peccata, et infundente spiritum charitatis, quo non sit molesta, imo suavis et jucunda justitia. Omni autem circumstantia lectionis hujus diligenter inspecta, recte quidem intelligitur Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ut appareat peccatũ. ꝑ bonũ mͥ oꝑ a¬
tum ẽ mortẽ. Mors ñ ẽ lex. s peccatũ ẽ
mors. Iam dudũ aut̃ dixerat. sine lege
peccatum morcuũ ẽ. uͥ dixeramꝰ quia
morcuũ dix̃ absconditum ẽ. lacet ñ ap¬
paret. Modo uidete quam uere. ita oie¬
cum sit. Peccatum inquit. ut appareat
peccatum. Nondix̃ ut sit. quia. erat
et quando ñ apparebat peccatũ. Qͥo ẽ
ut appareat peccatum:. Qa concupi¬
scentiam nesciebam. nͥ lex dic̾et ñ con¬
cupisces. Nait ꝯcupiscentiã ñ habebã.¬
s ꝯcupiscentiã nesciebam. Sie etiam
hic non ait ut sit peccatum. s ut appa¬
reat peccatũ. ꝑ bonũ mͥ oꝑatũ ẽ mor¬
tem. Quam morc̾e : Ut fiat supͣ modũ
peccans peccatum ꝑmandacũ. Quare¬
supͣ modũ : Quia iam et p̃uaricatio. U
bi enĩ lex non est : nec p̾uaricatio. Et in¬
uentũ est mͥ mandatũ qd̾ erat in uitã: qͥd
enĩ tã pertinens ad uitã quã non concu¬
pisces. hoc esse in mortẽ. ꝑ ecc̃m enĩ occa¬

Expanded text:
reat peccatum, per bonum operatum est mihi mortem. » Mors non est lex, sed peccatum est mors. Jamdudum autem dixerat , « sine lege peccatum mortuum est, » ubi dixeramus, quia mortuum dixit, absconditum, est; latet, non apparet. Modo videte, quam vere ita dictum sit: « Peccatum, » inquit, « ut appareat peccatum. » Non dixit, ut sit, quia erat, et quando non apparebat peccatum. Quid est, ut appareat peccatum? Quia « concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret; Non concupisces. sed concupiscentiam nesciebam. Sic etiam hic non ait, ut sit peccatum; sed, ut appareat peccatum, per bonum operatum est mihi mortem. Quam mortem? Ut fiat supra modum peccans peccatum per mandatum. Supra modum, quia accessit et praevaricatio. catio. « Et inventum est mihi mandatum quod erat ad vitam : » quid enim tam pertinens ad vitam, quam non concupisces? « hoc esse in mortem. » Peccatum enim occa
Abbreviated transcription (Latin):
actib suis. Qo ita consequent̃ expo¬
nit. Qua ꝓpt̾ deponentes mendac iũ
loqͥmini ueritat̾ẽ. Ubi aut̃ oeponit᷑
mendaciũ nͥ intus ut habitet in
monte scõ d̃ĩ. qui loqͥtur ueritat᷑e
incorde suo: Iam gͦ forma a de p̃¬
teriti et fucuri deseͥpta forma ñ
om̃ino uniformi. simili qͥdẽ ꝑge
simił ẽ in eo qͦosient abimo adã in
plures diffundit᷑. ita et ab uno xp̃o
inplures homines diffuindit᷑. speci¬
es uͦ contͣria quod ex adã p̃uari eati¬
one peccatores constituti st̃ multi.
ex xp̃i uͦ obedientia iusti constitut
sunt multi. sic forma ut dictũ ẽ pͥmi
ade et scdĩ et asimilib et adissimilib
comparata sibi. quia diffusius lechõis
hiuꝰ seriem ꝓsecuti sumus. iam et ordo
et sensus uerboꝵs contͣhendꝰ uidet᷑. et
subtiliꝰ discutiendꝰ. Comꝑat enĩ morc̾e
ñ sicut delictum ita et donũ. Et item
pꝰ hec ait legem subincroisse ut habũ¬
daret delictũ. habundante uͦ peccato

Expanded text:
quenter exponit. « Quapropter deponentes mendacium, loquimini veritatem. » Ubi autem deponitur mendacium, nisi intus, ut habitet in monte sancto Dei, qui loquitur veritatem in corde suo? Jam ergo forma Adae praeteriti et futuri descripta, forma non omnino uniformi, simili quidem per ilis est in eo, quod sicut ab uno Adam in plures diffunditur, ita et ab uno Christo in plures homines infunditur; species vero contraria, quod ex Adam praevaricatione peccatores constituti sunt multi; ex Christi vero obedientia justi constituti sunt multi: sic forma, ut dictum est, primi Adae et secundi, et a similibus et a dissimilibus comparata sibi, quia diffusius lectionis hujus seriem prosecuti sumus, jam et ordo et sensus verborum contrahendus videtur, et subtilius discutiendus. Comparat enim mortem, Non sicut delictum, ita et donum. Et item post haec ait legem subintravisse, ut abundaret peccatum: abundante vero peccato,
Abbreviated transcription (Latin):
gen̾alis ẽ cunctis. ñ illam qͥ specialis ẽ
malis. Puitemus gͦ in hoc ẽẽ quodãmͦ
ium acpocentiam seminis qua et anima
animas reparet. et carne om̃ũi nr̃m
carnem uidicio ĩminente resuscitet.
dum ꝑ oꝑationẽ ꝓpͥe deitatis cuncꝰta ui¬
uificans ex uno suscepti hominis grano.
innumerabilem patri redditurus est
messem. cunc separaturꝰ est a zizaniis
segetem. cũ iustis ceꝑit reddere merce

Expanded text:
generalis est cunctis, non illa quae specialis est generalis est cunctis, non illa quae specialis est malis. Putemus ergo in hoc esse quodam modo vim ac potentiam seminis, qua et anima animas reparet; et carne omnium nostrum carnem judicio imminente resuscitet: dum per operationem propriae deitatis cuncta vivificans, ex uno suscepti hominis grano, innumerabilem Patri redditurus est messem. Tunc separaturus est a zizaniis segetem , cum justis coeperit reddere merce
Abbreviated transcription (Latin):
sio. hec si hominis mors ẽ que non consu¬
mit uncta. s diuioit. dum origii suȩ
utrinq resticuit. qͥd de saluatoris anima
nẽ dicemus. que ut nondieam ꝓpt̾ in ha¬
bicantem diumitatẽ et ꝓpt̾ usticiam
singularem. certe ꝓpt̾ comnunẽ morien¬
oi sorcem corpꝰ illo triduo sie potuit oe¬
serere. ut ipsa non posset penitꝰ interire:
uideo eum potuisse resuscitare carnem
suã. si aps̃ inferos p̃oicem uelut absentis
d̾i ñ fuisse potentiã. Nec camen ido lo¬
non oefuit. Latebat quantum ad carnẽ
mors insepulero. morcuos resuscitans
ininferno. uitam tͥbuens uniũsis in ce¬
lo. Non mundum dimittens ad celos
mediatoris morte qͥo sentiam :: Om̃iũ
que ame insuꝑiorib incidentium qͥs¬
conum necessitate disꝑsa sunt. ꝓrsus
ista sententia ẽ qua eredo mortuum ẽẽ fi¬
lium d̾i. non scõm penam iniustieie. ꝗͣ
illa quam ysaias licit. mortui uitam
non uidebunt. illa quȩ scomi naturã

Expanded text:
sio. Haec si hominis mors est quae non consusio. Haec si hominis mors est quae non consumit juncta, sed dividit, dum origini suae utrumque restituit; quid de Salvatoris anima nunc dicemus, quae ut non dicam propter inhabitantem divinitatem, et propter justitiam singularem, certe propter communem moriendi sortem corpus illo triduo sic potuit deserere, ut ipsa non posset penitus interire?eum video potuisse resuscitare carnem suam, si apud inferos praedicem velut absentis Dei non fuisse potentiam. Nec tamen ideo lonon defuit. Jacebat quantum ad carnem mortuus in sepulcro, mortuos resuscitans in inferno, vitam tribuens universis in coelo: non mundum dimittens ad coelosMediatoris morte quid sentiam? Omnium quae a me in superioribus incidentium quaestionum necessitate dispersa sunt, prorsus ista sententia est, qua credo mortuum esse Filium Dei, non secundum poenam injustitiae quam illa de qua Isaias dicit, Mortui autem vitam non videbunt . Illa quae secundum naturam
Abbreviated transcription (Latin):
radysum latronis anima mox uocatur.
quemꝗͣ ne aohuc impium creoimus qͥ
dic̾e̾ audeat. qm̃ anima saluatoris nr̃i.
triduo illo corporeẽ mortis apõ inferos
tis ẽ anima mea usq aomortẽ. Tristis usq
admorc̾ẽ. ꝓpt̾ affec tum suscepte carnis. non
pꝰ mortẽ. cum beatitudinẽ sponoet societas
citatis. Non initium meroris mors ista. s
finis e. nec incipiunt pꝰ hanc iustor flagel¬
la. s desinunt. cum & impedimenta ma¬
teriȩ fluctuantis exponunt. et auclorẽ
suum plenioris intelligentiȩ contẽplatione
et in anima ñ ꝑtulit. & in maiestate non
sensit. Eͥd gͦ dicebas ẽẽ quod ꝑculit  Sen¬
sit ꝓrsus et ꝑculit.si participatione morbi
alieni. ñ ꝓpͥetate uulneris sm. Sensit sic̃
homines sentiunt. qui moriente carne nĩ¬
tib uiuunt. ñ sicut impii qui in utͣq siẽ
qͥdem ait gehenne ignib occiountur.
Qͥoam sane cõmunẽ morc̾e etiam hoc
um quaddam abinuiẽe. fuit facta dissen¬

Expanded text:
aradisum anima mox vocatur, quemquamne adhuc tam impium credimus, qui dicere audeat, quoniam anima Salvatoris nostri triduo illo corporeae mortis apud inferos tis est anima mea usque ad mortem ? Tristis usque ad mortem, propter affectum susceptae carnis; non post mortem, cum beatitudinem spondet societas deitatis. Non initium moeroris mors ista, sed finis est: nec incipiunt post hanc justorum flagella, sed desinunt; cum et impedimenta materiae fluctuantis exponunt, et auctorem suum plenioris intelligentiae contemplatione et in anima non pertulit, et in majestate non sensit? Quid ergo dicebas esse quod pertulit? Sensit prorsus et pertulit; sed participatione morbi alieni, non proprietate vulneris sui. Sensit sicut omnes sentiunt, qui moriente carne mentibus vivunt: non sicut impii, qui in utraque, sicut idem ait, gehennae ignibus occiduntur. Quidam sane communem mortem etiam hoc um quoddam ab invicem fuerit facta dissen
Abbreviated transcription (Latin):
sona. nec substantia confusa monstra¬
uit. Ingressus ẽ uͥginis uterum dĩ fuliꝰ.
ut iterum nasceret᷑ ante iam genitꝰ. Sic̃¬
cepit tocum hominẽ. qui iam habe¬
bat apatre plenissimam d̾itatem.
ñ dissimilis genitori. cũ nasceretur
ex et̾no ꝑpetuus. ñ dissimilis homini
cũ ex matre nascitur moriturꝰ. idem
tamen & coet̃iuis in suo. et moriturus
exanima et corpore unusqͥsq hominũ
docetur eẽ ꝑfectꝰ. ñ alius homo corpꝰ.
alius animus. quãuis aliud animus. ali¬
ud corpus. unus cam̃ atq idem homo
et corpꝰ docet᷑ et animꝰ. Rursum non
unum atq id ipsum corpꝰ et animus.
qr ex utroq homo factus unis. Non
enim hec aut substanti as confundunt
diũsitate substantiȩ. Qndo qͥđ iinus ex
his homo noseit᷑ excitisse. ñ ꝑdunt ꝓ¬
munia. afficitur incorpore mens dolo¬

Expanded text:
sona, nec substantia confusa monstrasona, nec substantia confusa monstravit. Ingressus est virginis uterum Dei Filius, ut iterum nasceretur ante jam genitus: suscepit totum hominem, qui jam habebat a Patre plenissimam deitatem. Non dissimilis genitori, cum nasceretur ex aeterno perpetuus: non dissimilis homini, cum ex matre nascitur moriturus. Idem tamen et aeternus in suo, et moriturus ex anima et corpore unusquisque hominum docetur esse perfectus. Non alius homo corpus, alius animus: quamvis aliud animus, aliud corpus, unus tamen atque idem homo et corpus docetur et animus. Rursum non unum atque idipsum corpus et animus, quia ex utroque homo factus est unus. Non enim haec aut substdiversitate substantiae, quandoquidem unus ex his homo noscitur exstitisse. Non perdunt munia. Afficitur in corpore mens dolo
Abbreviated transcription (Latin):
nadem. nͥ quo monas docet᷑ & genuit.
Non infirmitatẽ uoluntariam xͥ om̃i¬
potentis eiꝰ maiestas exhorruit. ñ om̃i¬
potentiã infirmicas corꝑalĩertiuxit. Dcio ad
inferos duunitatẽ filii dei descendisse ꝓ¬
p̾etate carnis. scio ad celum ascendisse car¬
nem. merito diuinitatiᷤ. Nonẽ d̾itatis¬
ꝓpͥum qͦd famẽ sentit. s d̾i ꝓpͥum ẽ. qͦd pau¬
cis panib cot hominũ milia saginauit.
tinuit. Unus cam̃ atq idem xp̃e ẽ. qui
et iniuirias totꝰ ꝑtulit. et actꝰ in ꝓfun¬
do non mersit. Ex hoc pacto in mediato¬
re d̾i et hominum inuiria assumpti
corꝑis affectam fateor dicatẽ. sicut maies¬
tate diuinitatis głificatam nouimꝰ carnẽ.
trumq ex uno. sed ex singulis singula introq ta¬
nien ꝑfectus ipse compleuit. dimiunus acq
uiseparabilis tam diuersa compleuit
Uno mortẽ gustaint. alcero mortuos
suscitaint. Sicq se inom̃ et hominẽ
utriusq uerꝰ mediator nec geminata ꝑ¬

Expanded text:
nadem, nisi quod monas docetur esse, genuit. nadem, nisi quod monas docetur esse, genuit. Non infirmitatem voluntariam Christi omnipotens ejus majestas exhorruit, non omnipotentiam infirmitas corporalis exstinxit. Scio ad inferos divinitatem Filii Dei descendisse proprietate carnis, scio ad coelum ascendisse carnem merito deitatis. Non est Dei proprium, quod famem sensit: sed Dei proprium est, quod paucis panibus tot millia hominum satiavit. tinuit. Unus tamen atque idem Christus est, qui et injurias toties pertulit, et actus in profundo non mersit. Ex hoc pacto in Mediatore Dei et hominum, injuria assumpti corporis affectam fatemur deitatem, sicut majestate deitatis glorificatam novimus carnem.trumque ex uno, sed ex singulis singula, in utroque tamen perfectus ipse complevit, dum unus atque inseparabilis tam diversa complevit: uno mortem gustavit, altero mortuos suscitavit: sicque se Deum et hominem utriusque verus Mediator, nec geminata per
Abbreviated transcription (Latin):
nem ñ ex et̃nitate. et excemꝑe ñ ex
uirtute ⁊ ex infirmitate. ñ ex patre
ante om̃ia patͥ similẽ filium. ex matre
int̃ om̃ia uerum. ñ imaginarium
hominis filiũ minanifesto. ñ ꝑ ueri simili¬
cudinẽ. nacum p̃dicant xp̃m. Qͦ fi̾t ut ne
incarne quidem nosse putandi sint dm̃.
qr ante am̃ assumptionẽ carnis depatͤ
non pucant genitũ. Uides gͦ qͦpacto in¬
t̃ hos licet diserepantib medus. idem ca¬
men iniqum. idem exitꝰ doceat᷑ errous:
slos contͣ sic natiuitatẽ utramq defendi¬
mus. ut ne ultram alteriꝰ affirmatione
collamus. Nam cemꝑalem pͥme illiꝰ ꝑpe¬
cuitate dãpnanꝰ. nec et̾nam huiꝰ cemꝑaliᷤᷤ
breuitate concludinus. scientes ũbi d̾i
inseꝑabilem ꝓlem. et huiꝰ uere ꝓlis post¬
ea uerissimam carnem ñ cune fatentes
xp̃i diuinitatẽ cepisse cũu̾go concepit.
nec cunc cepisse earnem. cum in effabi¬
li quodam partu monas illa sine int̾ca¬
pedine medii tẽꝑis uullo differentẽ mo¬

Expanded text:
x aeternitate et tempore, non ex virtute et ex infirmitate, non ex Patre ante omnia Patri similem Filium et ex matre inter omnia verum, non imaginarium, hominis filium, in manifesto, non per verisimilitudinem, natum praedicant Christum. Quo fit, ut ne in carne quidem nosse putandi sint Deum, quem ante assumptionem carnis de Patre non putant genitum. Vides igitur quo pacto inter hos, licet discrepantibus mediis, idem tamen initium, idem exitus docetur erroris. Nos contra sic nativitatem utramque defendimus, ut neutram alterius affirmatione tollamus: nam nec temporalem primae illius perpetuitate damnamus, nec aeternam hujus temporalis brevitate concludimus; scientes veri Dei inseparabilem prolem, et hujus verae prolis postea verissimam carnem; non tunc fatentes Christi divinitatem coepisse cum virgo concepit; nec tunc coepisse carnem, cum ineffabili quodam partu monas illa, sine intercapedine medii temporis, in nullo differentem mo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. non quicqͥd huic accid̾it agignentẽ
necessario transit. sicut ad nascentẽ
qͥeqͥo ꝓpͥum ac substantiale gignentis con¬
stat ẽẽ ꝑuenit. Non enim sient filio ip¬
sageneratione collata ẽ diuinitas pa¬
tris. sic ad patrem referri potest. cura.
tamen qi iam in se ipsa extat. qͦeq hu¬
ic extrinsecus ingerunt᷑. ñ connuna
dicent᷑ eẽ s ꝓpͥa. Si gͦ humani gen̾is is¬
ta conditio est. eum nꝰ usq ado filii ab
eo quigenuit ialiud umꝗͣ mutata
substantia ẽ. ut non eadem possit ẽẽ
s alt̾a. dum extͥnsecꝰ filio accidentib
multis. manet nichilominus nat᷑a cõ¬
nũ est ereoere. qͥd decet p̃dicare :: Quo¬
rum quãuis scõm in diuise maiestatis.
similem głam ñ sit nat᷑a dissimilis. spe¬
cialit̃ cam̃ afilio corpꝰ assũptũ ẽ. ut hu¬
miliaret᷑ in infirmitate carnis nr̃e. qͥ
pati nehil pot̾at in cõmunis diuinita

Expanded text:
est, non quidquid huic acciderit ad gignentem est, non quidquid huic acciderit ad gignentem necessario transit, sicut ad nascentem quidquid proprium ac substantiale gignentis constat esse, pervenit. Non enim sicut Filio ipsa generatione collata est divinitas Patris, sic ad Patrem refertur cura, tamen quia jam in se ipsa exstat, quaecumque huic extrinsecus ingeruntur, non communia dicuntur esse, sed propria. Si ergo humani generis ista conditio est, ut non usque adeo filii ab eo qui genuit in aliud unquam mutata substantia est, ut non eadem possit esse, sed altera; dum extrinsecus, filio accidentibus multis, manet nihilominus natura comnum est credere? quid decet praedicare? quorum quamvis secundum indivisae majestatis simplicem gloriam non sit natura dissimilis, specialiter tamen a Filio corpus assumptum est; ut humiliaretur in infirmitate carnis nostrae, qui pati nihil poterat in communis divini
Abbreviated transcription (Latin):
genuit inuiriam filii ñ conpatiendi
affecki. s ip̃sa passionis ꝓpͥetate cercũ
ẽ ꝑuenire  sonita ẽ. Quia ñ ex filio
patr̃e. s expatre filiũ. certũ ẽ natũ eẽ.
& ꝓpt̃ea totum int̃ hos simile dicimus.
qͦd ꝑtinet ad cõmunionẽ nat᷑e illud ꝓpͥ¬
um. qͦd ꝑ accidens uni noscit᷑ euenire ꝑ¬
sone. habet gͦ nascendo cotũ filius cũ pa¬
tre. quod pater ẽ s ñ defilio pat̃. qͥeqͥo
specialit̾ ipse ꝑpessus ẽ. Utriusq c̃omu
ne ẽ. Qd ex homine natus ẽ homo. acci¬
dens speciale. Qͦo plerumq sine pre¬
iudicio cõmunis nat᷑e᷑. neut̃ hab̾e doce¬
cur inalcero. Una patͥs substantia. una
ꝑsona. hec cũ genuit. ex hac sine dubio
non diuisa noscit᷑ excitisse. s altera. que
ñ aliud docet᷑ eẽ quam pͥma. dum et cõ¬
munis docetur et ꝓpͥa. commuinus inꝗͣ
unitate substantie. ꝓpͥa discretione ꝑ¬
sone. Cum gͦ inse extet illa que nata

Expanded text:
genuit, injuriam filii non compatiendi genuit, injuriam filii non compatiendi affectu, sed ipsa passionis proprietate certum est pervenire? Non ita est, quia non ex filio patrem, sed ex patre filium certum est natum esse. Et propterea totum inter hos simile dicimus quod pertinet ad communionem naturae; illud proprium quod per accidens uni noscitur evenisse personae. Habet ergo nascendo totum Filius cum Patre quod Pater est, sed non de Filio Pater. Quidquid specialiter ipse perpessus est, utrisque commune non est. Quod ex homine natus est homo, accidens speciale est. Quod plerumque sine praejudicio communis naturae neuter habere docetur in altero. Una espersona. Haec cum genuit, ex hac sine dubio non diversa noscitur exstitisse, sed altera, quae non aliud docetur esse quam prima; dum et communis docetur et propria. Communis, inquam, unitate substantiae; propria, discretione personae. Cum ergo in se exstet illa quae nata
Abbreviated transcription (Latin):
eium si ñ negamus occasum. Alioqͥn
id̾o silium non habere dicamꝰ inicium. qr
um. Ad summã. maior et minor crib
modis dici potest .i. etate. forma poten¬
tia. Ctate. senor puero. forma longior
paruo. potentia.fortior inbecillo. Ui¬
deamus utrum aliqͥd hoꝵ accioat filio.
Nam nec etate minor ẽ. quem depͥnci¬
pio patre constat excitisse pͥncipium.
nec forma quem non aliuo fas ẽ p̃dica¬
re quam dm̃. nec potentia a quo totũ
quo pacto et adfilium transit digni¬
tas parͥs. &̃ ad patr̃e ñ recurrit humu¬
litas plis. Non scd̾m nat᷑am ista nunc
diei cottidianarũ rerum exempla nos
docent. Eeee enĩputemꝰ aliqu̾e regem
ac regis filium depositis regie maiesta¬
cs insignib subiect militis in dum̃ta
susciꝑe. et ꝓpt̃ certami patͥs dispensati¬
onẽ. acsociorum salutẽ rebelliũ con¬
tumelias sustimere. Nunqͥo qr ad hoc
participit̃ regie potestatis. certũ ẽ na¬
quitate decurrere. idcirco adeum qͥ

Expanded text:
tium, si non negamus occasum. Alioquin tium, si non negamus occasum. Alioquin ideo Filium non habere dicamus initium, quum. Ad summam, major et minor tribus modis dici potest; id est, aetate, forma, potentia: aetate, senior puero; forma, longior parvo; potentia, fortior imbecillo. Videamus utrum aliquid horum accidat Filio: nam nec aetate minor est, quem de principio Patre constat exstitisse principium; nec forma, quem non aliud fas est praedicare quam Dquo pacto ad Filium transit dignitas Patris, et ad Patrem non recurrit humilitas prolis. Aug. Non secundum naturam ista nunc dici, quotidiana rerum exempla nos docent. Ecce enim putemus aliquem regem ac regis filium depositis regiae majestatis insignibus, subjecti militis indumenta suscipere, et propter certam patris dispensationem ac sociorum salutem, rebellium contumelias sustinere: nunquid quia ad hunc participium regiae potestatis certum est nativitate decurrere, idcirco ad eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
sine exemplo mat̃ genuit. aucborem fu¬
um. sic in effabilit̾ pat̾ genusse ereden¬
ous ẽ coec̃num. De matre natꝰ ẽ. qͥ ante
im fuit. de patre qͥ aliquando ñ defuit.
hoc fides credat. in telligentiam ñ reqͥ¬
rat. ne aut iñ inuentũ putet in credi¬
bile aut reꝑcum ñ eredat singłare. Ecce
enim dematre natus ẽ xp̃c. nec id̾o tanĩ
ꝑcontactũ uiri matͥs ẽ pudor ĩminutuᷤ
Uirgo peꝑit. qr uirgo concepit. & ñ¬
reseruato orome rerum. ex integro
matͥs corpore. integrũ corpꝰ xp̃c assũp¬
sit. Si gͦ nouo more nullo exemplo. scõm
carnẽ natꝰ docet᷑ ex corꝑe. quid mirũ si
non scd̃m consuetudinem humani partꝰ
ꝓcessit ex patre. ñ minꝰ ꝑ substantiã ma¬
tris. ex sola genitꝰ filiꝰ  Ꝙ sine dampno
corporis parientis. natum filii nouimus
corpꝰ. et minuisse incorꝑalem patͥs subs¬
tantiam eredit᷑. cũ exeodem ipso sub
gentiam auce ꝑ pendimꝰ. demuł ini¬

Expanded text:
sine exemplo mater genuit auctorem susine exemplo mater genuit auctorem suum; sic ineffabiliter Pater genuisse credendus est coaeternum. De matre natus est qui ante jam fuit; de Patre qui aliquando non defuit. Hoc fides credat, intelligentia non requirat: ne aut non inventum putet incredibile, aut repertum non credat singulare. Ecce enim de matre natus est Christus, nec ideo est per contactum viri matris pudor imminutus. Virgo peperit, quia virgo concepit: et non servato rerum ordine, ex integro matris corpore integrum corpus Christus assumpsit. Si ergo novo more, nullo exemplo, secundum carnem natus docetur ex corpore; quid mirum si non secundum consuetudinem humani partus processit ex Patre? Non minuit substantiam matris, ex sola genitus Filius; et sine damno corporis parientis natum filii novimus corpus: et minuisse incorporalem Patrem substantiam creditur, cum ex eodem ipso subsgentia duce perpendimus; demus ini
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ꝑpetua grã fecerit. nat᷑e suę qualitate
uertenoa ẽ. Ergo nunꝗͣ non erit filuis.
qui substantialr oocetur esse ꝓpetuus. &
hoc ut pote ꝓpͥo a conoitione om̃tum ere¬
aturarum. quȩ ꝑse ipsum facte sunt ñ
gentiã meã noua rerum subtilitate per¬
stringas. neseio camen quo pacto oieas
qd eoet̾nus patͥ sit filiꝰ. cũ ⁊ cõmuni lo¬
quendi modo. et natẽ lege pͥn gignens
indeat᷑ eẽ quam genitꝰ. Si nat᷑e auctorẽ
creaturarum legib estimamus. dum ante¬
riorem eẽ patr̃e filio p̃dicamꝰ. cur ñ eadẽ
nate lege fortiorem patre filium ꝑ acces¬
sum cemꝑis dicimus. dum nec hiuc de¬
sunt crementa nascenti. et in becillitatiᷤᷤ
iniuriam senectus ingerit patͥ. Qo si
hoc ratio ipsa ñ recipit. omittamꝰ ind̾o
enꝑalis in telligentiȩ legẽ. ne oꝑib suis
similem dicamus ẽẽ fae borem. maxime
cũ eo qͦoͦ apud nos euidens ẽ. etiam id qͦd
mocrulco ẽ. possimꝰ ostend̾e. Sicut enĩ

Expanded text:
a fecerit, naturae suae qualitate vertenda est. Ergo nunquam non erit Filius, qui substantialiter docetur esse perpetuus; et hoc utpote proprio, a conditione omnium creaturarum, qgentiam meam nova rerum subtilitate perstringas; nescio tamen quo pacto dicas, quod coaeternus Patri sit Filius: cum et communi loquendi modo et naturae lege prior gignens videatur esse quam genitus. AUG. Si naturae auctorem creaturarum legibus aestimamus, dum anteriorem esse Patrem Filio praedicamus: cur non eadem naturae lege, fortiorem Patre Filium per accessum temporis dicimus; dum nec huic desunt crementa nascenti, et imbecillitatis injuriam senectus ingerit Patri? Quod si hoc ratio ipsa non recipit, omittamus in Deo corporalis intelligentiae legem, ne operibus suis similem dicamus esse factorem: maxime cum ex eo quod apud nos evidens est, etiam id quod in occulto est possimus ostendere. Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
iuit. Hic originem utriusq gnarus rerũ
contemplator actendas. Prceiosior ẽ animȩ
substantia. si cransqͦssionis cuꝑa ꝓpt̾ intelꝰ¬
ligentiam peior est eausa. Ego aut̃ xp̃m
et prudentie capacem non despexit. sed̾o
eam quȩ magis fuerat uuln̾ata sascepit.
Heq enĩ aut sapientiȩ conuenit de duob
eq suis. in sipientissimam plus amare
aut ꝑfecte piecati magis indigentẽ ñ

Expanded text:
ivit. Hic si originem utriusque gnarus rerum ivit. Hic si originem utriusque gnarus rerum contemplator attendas, pretiosior est animae substantia: si transgressionis culpam, propter intelligentet prudentiae capacem non despexit; secundo eam quae magis fuerat vulnerata suscepit. Neque enim aut sapientiae convenit, de duobus aeque suis, insipientissimam plus amare; aut perfectae pietati, magis indigentem non
Abbreviated transcription (Latin):
nondonarit. aut extoto insanabilem iu¬
dicans curare nequiuerit. aut uilem &̾
que nullis usib apta uideret᷑ ab iecerit.
Hor duo inipsum totius hominis ereato¬
rem blasphemi sp̃s̃ incredulitate desipiũt.
Nam pͥmo in possibilem. secundoñ om̃i¬
um dñm crediderunt. Q mͦ enĩ docet᷑
omp̃s. si curare non potuit desꝑatam c
Aut qͦmͦ omĩm d̾s. si non ipse fecit ani¬
mam nr̃am : Ouob uͦ aliis uno anime
causa nescit᷑. alcero meritum ñ udetur.
Aut intellig̾e causam pucandꝰ est ani¬
me. qͥ eam ad accipiendam legem habi¬
cu insite rationis instructam. apecca¬
to uoluntariȩ transgͤssionis nititur sepa¬
rare :. Aut quomͦ eius generositatẽ noũ.
qͥ ignobilitatis uicio dicit ẽẽ despectani.
p̃lata carue. quam ñ flata di sicut animã.
s delimo t̾re constat ẽẽ plasmatã: Si aut̃
nichil hor de anima recte sentit᷑. creaimꝰ
quit solam xp̃e assumpsit. animã t̃ quesi¬

Expanded text:
non donarit; aut ex toto insanabilem junon donarit; aut ex toto insanabilem judicans, curare nequiverit; aut vilem et quae nullis usibus apta videretur, abjecerit. Horum duo in ipsum totius hominis creatorem blasphemi spiritus incredulitate desipiunt. Nam primo impossibilem, secundo non omnium Deum crediderunt. Quomodo enim docetur omnipotens, si curare non potuit desperatam? Aut quomodo omnium Deus, si non ipse fecit animam nostram? Duobus vero aliis, uno animae causa nescitur, altero meritum non 351 videtur. An intelligere causam putandus est animae, qui eam ad accipiendam legem, habitu insitae rationis instructam, a peccato voluntariae transgressionis nititur separare? Aut quomodo ejus generositatem novit, qui ignobilitatis vitio dicit esse despectam, praelata carne, quam non flatu Dei sicut animam, sed e limo terrae constat esse plasmatam? Si autem nihil horum de anima recte sentitur, credamus nquit, solam Christus assumpsit, animam non quaes