comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta siint in historiis ueterũ cũ laude sũ¬
bellũ gessit cont᷑ ex̃citus dacorũ
ap pͥeomau uixta gilinges. Successusq
manifestior ꝯtigit edmundo. Scdm bel¬
lum gessit contra enut regẽ ap̃ sceorstan.¬
ne. ubi pugnatũ ẽ acerrime. Dux uero
edric ⁊almar derling erant in p̾lio tͣ
regẽ edmundũ. Gmultã ex utraq parte
cecid̾unt. ⁊ ex̃citus ꝑ se diuisi st̃. Icio:
cum manu electa bellatoꝵ uenit lon-¬
doniam. Et fugato ex̃citu ad puppes
qui obsederat urbem: fortissime lib̾a¬
uit eam. ⁊ cũ debito tͥumpho ingressus
ẽ in eam. Quartũ bellũ gessit contͣ eundẽ
ix̃citum pꝰ duos dies ap̃ brenforde. Mul¬
ti aũ suoꝵ in eo transitu nimis festinã¬
tes: flumine subm̃si sunt. Ipse tamen
belli festiuũ decus optinuit. Rex gͥcnut
sũmo timore ꝑstrictus: manũ suã mul¬
tis copiis ad se mandatis augm̃tauit.
quẽ armis uincere neqͥbant: ꝑditione
uinc̾ent. G dux edricus ꝯcordatus ẽ ei

Expanded text:
laude subellum gessit contra exercitum Dacorum apud Peonnam juxta Tillinges, successusque manifestior contigit Edmundo. Secundum bellum gessit contra Cnut regem apud Sceorstan, ubi pugnatum est acerrime. Dux vero Edric, et Almer Derling erant in praelio contra regem Edmundum. Igitur multi ex utraque parte ceciderunt, et exercitus per se divisi sunt. Tertio cum manu electa bellatorum venit Londoniam: et fugato exercitu ad puppes, qui obsederat urbem, fortissime liberavit eam; et cum debito triumpho ingressus est in eam. Quartum bellum gessit contra eumdem exercitum post duos dies apud Brenddeforde. Multi autem suorum in eo transitu nimis festinantes flumine submersi sunt; ipse tamen belli festivum decus obtinuit. Rex igitur Cnut summo timore perstrictus manum suam multis copiis ad se mandatis augmentavit. e nequibant, proditione vincerent. Igitur dux Edricus concordatus est ei,
Abbreviated transcription (Latin):
in loco utredi rediit ad puppes suas ante
pascha. Post pascha uͦ cum nauigio suo
⁊tendebat londoniam.
delredo cum regnass xxxuii. ann̾
post multos labores ⁊ anxietates
utte sue: decessit in londonia anteqͣm
nauigium hostile aduieniss. Postquẽ
edmundꝰ filiꝰ eiꝰ electus ẽ in regem. Qͥ
Quia maximi uigoris ⁊ mirabtł pati¬
entie bellicis erat in nogotiis.
dmundꝰ uͦ iuit in west sexe ⁊ om̃is
gens ei subdita ẽ. Int̾ea uenert̃
dacoꝵ puppes ad ẽreneeyic ⁊ inde ad¬
londoniam facientesq foueã mag¬
nam. ex australi parte traxerunt
puppes suas ex occidentali parte pon¬
tis. fõdientesq cuca urbem ita quod
nemo intrare uł exire posset: urbem
sepe ⁊ gͣuit̾ assiliuerunt. s ciues eis cau¬
te ⁊ fortit̾ obstit̾unt. De belł uͦ regis ed

Expanded text:
in loco Uctredi, rediit ad puppes suas ante in loco Uctredi, rediit ad puppes suas ante Pascha; post Pascha vero cum navigio suo tendebat Londoniam. Adelred, cum regnasset XXXVII annis, post multos labores et anxietates vitae suae decessit in Londonia antequam navigium hostile advenisset. Post quem Edmundus filius ejus electus est in regem: qui quia maximi vigoris, et mirabilis patientiae bellicis erat in negotiis. Edmundus rex ivit in Westsexe, et omnis gens ei subdita est. Interea venerunt Dacorum puppes ad Grenewic, et inde Londoniam; facientesque foveam magnam ex australi parte, traxerunt puppes suas ex occidentali parte pontis, fodientesque circa urbem, ita quod nemo intrare vel exire posset, urbem saepe et graviter assilierunt; sed cives eis caute et viriliter restiterunt. De be
Abbreviated transcription (Latin):
tesq ap̃ chrichelade: Waringscyre fer-¬
ro ⁊ flãma destruxerunt. Rex autem
adelred fecit edictum. ut quicunq
angloꝵ sanꝰ eẽt: secum in bello ꝓce-¬
det. Eum aũ congregata gens esset:
innum̾a: dietum ẽ regi qd̾ sui uole bãt¬
ꝓdere eum. Quãobrem dimisso ex̃ci¬
tu rediit londoniam. Edmundꝰ uͦ uut
ad uthred ducẽ nordhumbre. Preda¬
ueruntq simul instafordescyre. ⁊ in
seropesbiri ⁊ in legeceastre.Cnut
uͦ ex alia parte iuit ꝑ buchinge ham¬
scyre in bedesfordes eyre. ⁊ sic in hun¬
tendonescyre ⁊ inde uixta paludes
ad stanforde. ⁊ sic in lincolescyrs ⁊ inde
in notingehamescyre. ⁊ sic in nordhũ¬
bres erga eoueriyic. Quod audiens u¬
thred dunisit p̃dationẽ suam ⁊ reu̾sus ẽ
nord humbre. ⁊ necessitate subditus ẽ
enut ⁊ cum eotota nord humbre. ⁊ dedit ob¬
fides. ⁊ tam̃ ibi occisus ẽ. Edmundꝰ uͦ re¬
Auit londoniam ad patrem suũ. S onitt
statuens hirc consulem suꝑ nordhumbͤ

Expanded text:
tesque apud Crikelade, Warewicsire ferro et flamma destruxerunt. Rex autem Adelred fecit edictum, ut quicunque Anglorum sanus esset, secum in bello procederet. Cum autem congregata esset gens innumera, dictum est regi, quod sui prodere volebant eum. Quamobrem, dimisso exercitu, rediit Londoniam. Edmundus vero ivit ad Uctred ducem Nordhumbre, praedaveruntque simul in Staffordscire, et in Scropscire, et in Legeceastre. Cnut vero ex alia parte ivit per Bukinghamscire in Bedfordscire; et sic in Huntendunescire, et inde juxta paludes ad Standford; et sic in Lincolnscire, et inde in Snotinghamscire; et sic in Nordhumbre erga Guerwic. Quod audiens Uctred, dimisit praedationem suam et reversus est in Nordhumbre, et neCnut et cum eo tota Nordhumbre; et dedit obsides, et tamen ibi occisus est. Edmundus vero rediit Londoniam ad patrem suum. Sed Cnut statuens Hirc consulem super Nordhumbre
Abbreviated transcription (Latin):
manꝰ ⁊ nasum. Pret̾ hoc malũ iussit
rex ex̃citui qui erat ap̃ srenetie. reddi
.xxi. Mille libras. Addidit aũ dñs ma¬
lis solitis: malũ insolitũ. Alarenãq
ascendens solito suꝑus: uillas cum
popło submersit in numero.
Agno .xu. dux edricꝰ ꝓdidit sifert
⁊ morcere ꝑceres egregios. Uocatoꝰ nãꝙ
in camerã suam fecit occidi. Eldmun¬
dus uͦ filiꝰ regis adelred: t̾ram eoꝵ saisi¬
uit. ⁊ uxorem sigeferd dux̾. Enut uͦ
rediit a dacia in sandeyie.Ueniensꝙ
in westsexe ad formuthan. inde pdauit
dorsete. ⁊ sũmerse ⁊ wiltescyre. Rex uͦ
adelred iacebat infirmꝰ ap̃ chosham. Ic̃
edmundꝰ filiꝰ regis ⁊ dux edricꝰ ꝯgregato
ex̃citu contͣ cunc: cum simul uenissẽt

Expanded text:
manus et nasum. Praeter hoc malum jussit manus et nasum. Praeter hoc malum jussit rex exercitui, qui erat apud Grenewic, reddi XXI mille librarum Addidit autem Dominus malis solitis malum insolitum: mare namque ascendens solito superius villas cum populo submersit innumero. Anno XV dux Edricus prodidit Siferd t Morchere proceres egregios; vocatos namque in cameram suam fecit occidi. Edmundus, filius regis Adelredi, terram eorum saisivit, et uxorem Sigeferdi duxit. Cnut vero rediit a Dacia in Sandwic, veniensque in Westsexe ad Frothemutham, inde praedavit Dorset, et Sumerset, et Wiltsire. Rex vero Adelred jacebat infirmus apud Chosam. Tunc Edmundus, filius regis, et dux Edricus, congregato exercitu contra Cnut, cum simul veniss
Abbreviated transcription (Latin):
erat in grenesic. Rex uiꝰ adelred petuit
Wtthland. Quo ꝑ natale moraitus: tͣnstre¬
tauit fugitiuus ad Ricardũ normannie¬
iam rex angloꝵ: in exordio regnisu
subita morte ꝑiit. Ex̾citus aũ eiꝰ elegit
emit filiũ suũ in regem. Angli uͦ in nor¬
manniã adelredo regi nũtios direx̾unt.
intimantes ei qd̃ si humamꝰsolito uellet
eos tͣctare: nullũ eo libentiꝰ se in regem
recepturos. Ille aũ ꝑ ed wardũ filiũ suũ
p̃missũ om̃ia rege ⁊ popło digna spondenꝰ
ei: adueniens ab om̃i angloꝵ gente cũ
leticia susceptus ẽ. Enut uͦ cum ex̾citu
suo moratus ap̃ Geruesburh usq ad pas¬
cha: cum hominib lindeseie ꝯcordatꝰ ẽ.
Qđ audiens rex adelred cum maximo
ex̃citu suꝑueniens: ꝓuintiã illam com-¬
bussit. ⁊ ꝓuintiales pene om̃s int̾fecit.
Cnut uͦ intime dolens gentẽ illã sui cau¬
sa destructã: ꝑrexit cum nauib adsan
qui erant patͥ suo traditi: abscidit eis

Expanded text:
erat in Grenewic. Rex autem Aedelred petiit erat in Grenewic. Rex autem Aedelred petiit Withland; quo per Natale moratus, transfretavit fugitivus ad Richardum Normannijam rex Anglorum in exordio regni sui subita morte periit. Exercitus autem ejus elegit Cnut filium suum in regem. Angli vero in Normanniam Aedelredo regi nuntios direxerunt, intimantes ei quod si humanius solito vellet eos tractare, nullum eo libentius se in regem recepturos. Ille autem per Edwardum filium suum praemissum omnia rege et populo digna spondens eis, adveniens ab omni Anglorum gente cum laetitia susceptus est. Cnut vero cum exercitu suo moratus apud Geinsburh usque ad Pascha, hominibus Lindsey concordatus est. Quod audiens rex Adelred, cum maximo exercitu superveniens provinciam illam combussit, et provinciales pene omnes interfecit. Cnut vero intime dolens gentem illam sui causa destructam, perrexit cum navibus ad Saqui erant patri suo traditi, abscidit eis
Abbreviated transcription (Latin):
bre ⁊tota gens illa. Gens ⁊̃ lindegeise¬
⁊ gens .u. urbium ⁊ om̃s ex boreali par¬
te walingestrate: dedunt ei obsides.
Rex uͦ tradidit obsides ⁊ puppes emit fi¬
lio suo custodiendõs. ꝑgensq ad oxane¬
fordiam ⁊ winceastriam gentes illas in
dicionem accepit. Inde reu̾tens londo¬
niam: popłm multũ amisit intamasi.
qr ñ curabant ire ad pontem. Eiues uͦ
qr rex adelred mnerat: fortit̾ ei restite¬
runt. Sucin gͥ inde recedens: iuit ad
Walingeford. ⁊ inde ad bathan. ⁊ om̃is
West sexa subdita ẽ ei. Post ea uͦ cũsuem
reũsus eẽt ad puppes suas: londonien¬
ses ⁊̃ subditi sunt ei. qr timebant ne
eos inꝑnitiem redig̾et. Quod uidens
rex adelred misit emmã reguiã Ricar¬
do fr̃i suo in normanniã. ⁊ postea edwyat¬
dum ⁊ alfredum filios suos. Sucin uͦ ab
om̃i popło habebant᷑ ꝓ rege. Iussitq dan
ꝑ angliam uictũ ⁊ censũ exercitui suo.
Turchil uͦ similit̾ uissit dari ex̃citus qui

Expanded text:
 tota gens illa. Gens etiam Lindsey, et gens urbium V et omnes ex horeale parte Watlingstreet dederunt ei obsides. Rex vero tradidit obsides, et puppes Cnut filio suo custodiendas, pergensque ad Oxinefordiam et Wincestriam gentes illas in ditionem accepit. Inde revertens Lundoniam, populum multum amisit in Tamesi, quia non curabant ire ad pontem. Cives vero, quia rex Adelred inerat, fortiter ei restiterunt. Suain igitur, inde recedens, ivit ad Wallingford, et inde ad Bathan; et omnis Westsex subdita est ei. Postea vero, cum Suain reversus esset ad puppes suas, Londonienses etiam subditi sunt ei, quia timebant ne eos in perniciem redigeret. Quod videns rex Aedelred, misit Emmam reginam Richardo fratri suo in Normanniam, et postea Edwardum et Aelfredum filios suos. Suain vero ab omni populo habebatur pro rege, jussitque dari per Angliam victum et censum exercitui suo. Turchil vero similiter jussit dari exercitui suo, qui
Abbreviated transcription (Latin):
gͣntebrugiam. ⁊ inde recedentes ꝑ mõ¬
tana amenissima loci delectabilis
nerunt in eodem loconeci ded̾unt. pue¬
rosq iactantes suꝑ acumina lancea¬
rum: tecipiebant. Qͥdam uͦ fama dig¬
nus extenta in gradꝰ turris templi
quod addhuc ibidem stat: ascendit.
Et tam loco quam ꝓbitate munit᷑: ab
om̃i solus ex̃citu se defendit. Inde uͦ da¬
ci tnseuntes ꝑ estsexam: uenerunt
ad flum̃ tamasis. Nec segnes inde ꝓ¬
mouert̃ acies inoxanefordescyre ⁊ in
buchushamscyre. ⁊ sic iuxta usam
abedeforde. ⁊ sic ad temese forde. Flum̃

Expanded text:
Grantebrige, et inde recedentes per monGrantebrige, et inde recedentes per montana amoenissima loci delectabilis,nerunt, in eodem loco neci dederunt, puerosque jactantes super acumina lancearum recipiebant. Quidam vero fama dignus extenta in gradus turris templi, quod adhuc ibidem stat, ascendit, et tam loco quam probitate munitus ab omni solus exercitu se defendit. Inde vero Daci transeuntes per Estsexam venerunt ad flumen Tamesis. Nec segnes inde promoverunt acies in Drinefordscire, et in Bokinghamscire; et sic juxta Usam ad Bedeford, et sic ad Cemes
Abbreviated transcription (Latin):
puppes suas contͣ se adductas in qͣdra¬
gesima em̃dauerunt. mlx¬
Nno .xͦ uenerunt daci ap̃ sipes¬
Wic in die ascensionis dñi. Et
insurrex̾unt in uif ketel ducẽ ex̃citus
⁊ estangli ꝓtinꝰ fugͥunt. S homines
gͣnͣte brugescyre uirilit̃ obstitunt.
Uñ dum angli regnauert̃ laus gͣnte¬
brugiensis ꝓuint ie splendide floruit
Cuneis uͦ mnͣter se inuincibilit̾ ꝯfligẽ¬
tib mortisq casum ui lipendentib:
occisus ẽ adelstan sororius regis. ⁊ os uyi
dux. ⁊ edei fr̃ euici. ⁊ ulfric consul¬
⁊ multi cum eis pͥncipes. Anglis uͦcũ
memoria fuge nulla ad eẽt turcetil
mirene hefed idest cap̃ formice primꝰ fu¬
gam incepit. & obꝓbriũ meruit sem¬
pit̾num. Daci uͦ uictores t̾ram estan¬
glie trib m̃sib ⁊ etiã paludes p̃ceden¬
ti libro descͥptas: cum eccłiis ut p̾da¬
ti sunt uł combusserunt. Destruxe¬
runt ⁊̃ tedforde. Combusserunt qͦꝙ

Expanded text:
puppes suas contra se adductas in Quadrapuppes suas contra se adductas in Quadragesima emendaverunt. Anno X venerunt Daci apud Gipeswic in die Ascensionis Domini, et insurrexerunt in Dwlfketel ducem exercitus, et Estangli protinus fugerunt. Sed homines Grantebridgescire viriliter obstiterunt; unde dum Angli regnaverunt, laus Grantebrigiensis provinciae splendide floruit. Cuneis vero inter se invincibiliter confligentibus mortisque casum vilipendentibus, occisus est Athelstan sororius regis, et Oswi dux, et Edwi frater Evici, et Wulfrie consul, et cum eis principes. Anglis vero cum memoria fugae nulla adesset, Turcetil Mireneheved, id est caput formicae, primus fugam incoepit, et opprobrium meruit sempiternum. Daci vero victores terram Estangle tribus mensibus, et etiam paludes praecedenti libro descriptas cum ecclesiis vel praedati sunt, vel combusserunt: destruxerunt etiam Cedford; combusserunt quoque
Abbreviated transcription (Latin):
uiuum utł defunctum se regi allatu¬
rum ꝓmisit. S int̾eundum uentus
ultͣ modũ horribił naues eiꝰ om̃s ad ter¬
ram ꝑniciose iactauit. Wolnod uͦ suꝑ¬
ueniens: statim eas combussit. Sinis¬
tus angariate nuntiis puppes reliqͦ:
londoniam redierunt. Ex̃citus qͦꝙ di¬
uisus ẽ ⁊ sic omĩs labor angloꝵ cassatꝰ
cepissent eam nͥ. iii.M. lib̾ dando: pacẽ
ciues impetrassent. Dacigͥ in uectan
deuenerunt. ⁊ inde sudsexe ⁊ hantu¬
nescyre bertsyre p̃datisunt. Rex aũ
adelred collectis om̃ib anglorũ uri¬
bus regredientib dacis oburauit. si¬
nemq seuitie eoꝵ imposuisset: nͥ dux
edricus semꝑ ꝓditor rumorib fic̾tis:
t̾rorib falsis: regi pugnam dissuadis.¬
set. Postea daci redeuntes: hiemaue¬
runt in tamise. Londoniãq sepe assi¬
lientes: sepe repulsi st̃. Tnͣsnataleuͦ
ꝑrexerunt ꝑ chitte ad oxaneforde. Qua
combusta: redeuntes ꝑ stanes in cantiã

Expanded text:
vivum vel defunctum se regi allatuvivum vel defunctum se regi allaturum promisit. Sed inter eundum, ventus ultra modum horribilis naves ejus, omnes ad terram perniciose jactavit. Wlnod vero superveniens statim eas combussit. Sinistris angariatae nuntiis puppes reliquae, Londoniam redierunt. Exercitus quoque divisus est, et sic omnis labor Anglorum cassatcepissent eam, nisi MMM libras dando, cives pacem impetrassent. Daci ergo in Vectam devenerunt, et inde Sudsexe et Hamtunescire, et Bercscire praedati sunt. Rex autem Aedelred, collectis omnibus Anglorum viribus, regredientibus Dacis obviavit, finemque saevitiae eorum imposuisset, nisi dux Edricus semper proditor rumoribus fictis et terroribus falsis regi pugnam dissuasisset. Postea Daci redeuntes hiemaverunt in Tamese, Londoniamque saepe assilientes, saepe repulsi sunt. Trans Natale vero perrexerunt per Chiltern ad Drineford. Qua combusta redeuntes, perstantes in Cantia
Abbreviated transcription (Latin):
rumoꝵ sauciatꝰ aculeis.
Nno .uii. rex ⁊ senatus anglorum
dubii quid ag̾ent: quid omit̾tent:
omuni delib̾atione gͣuem ꝯuentionem
cum ex̾citu fecerunt.⁊ a paucis obserua¬
tionem .xxx.m. lib̾ ei ded̾unt. Eodem
anno dei ꝓuidentia ad ꝑnitiẽ anglo.¬
rum factus ẽ caricus dux suꝑ m̃ce. ꝓ¬
ditor nouus s maximꝰ.
Nno .uiiͦi. qui ẽ annus .xxxͣ. regni
ex. uiii. hidis loricam ⁊ galeam. Hida
aũ anglice uocatur t̾ra uniꝰ aratricul¬
ture sufficiens ꝑannũ.
Nno .ix. Ricardo normannorũ
duci misit rex nuntios causa con¬
silii ⁊ auxilii postulandi. Puppes aut̃
p̃dicte ꝯgregate sunt ap̃ sandayic ⁊ ui
Noptime armati. Nec fuit tantus na¬
uium nuimerus: tempore alicuiꝰ in bͥ¬
tannia. Illusit aut̃ eos d̾s. Siqͥdem rex
exulauerat Wolnod puerũ nobilẽ sud¬
sexe. Ille uͦ cum .xxͥ. nauib cepit p̃dari
edrici laudem sͥ uolens adquirere lxxx
ex puppib p̃dictis secũ duxit. ⁊ hostem

Expanded text:
rumorum sauciatus aculeis. rumorum sauciatus aculeis. nno VII rex et senatus Anglorum dubii quid agerent, quid omitterent, communi deliberatione gravem conventionem cum exercitu fecerunt, et ad pacis observationem XXX millia librarum ei dederunt. Eodem anno Dei providentia ad perniciem Anglorum factus est Edricus dux super Werce, proditor novus sed maximus. nno VIII, qui est annus XXX regni vem unam, et ex octo hidis loricam et galeam. Hida autem Anglice vocatur terra unius aratri culturae sufficiens per annum. Anno IX Richardo Normannorum duci misit rex nuntios suos causa consilii et auxilii postulandi. Puppes autem praedictae congregatae sunt apud Sandwic, et viri optime armati. Nec fuit tantus numerus navium tempore alicujus in Britannia. Illusit autem eos Deus; siquidem rex exsulaverat Wlnod puerum nobilem Sudsexe. Ille vero cum XX navibus coepit praedari Edrici, laudem sibi volens acquirere, LXXX ex puppibus praedictis secum duxit, et hostem
Abbreviated transcription (Latin):
ad sandiyic quẽ semꝑ comitabantur
tres socie. p̃datio. combustio. occisio: frẽ¬
duit om̃is anglia ⁊ cõmota ẽ uelut ha¬
rundinetũ zephyro uibrarte collisũ.
Rex aũ ꝯgregato ex̃citu cum toto au¬
tumꝑno contͣ eos ꝑsiftet: nicħ ꝓfecit.
Illinãq alio classem dirigentes: ludũ
natali domini ꝑambulauert̃ hantu¬
nescẏre & berescyre usq ad redinges.
Inde ad syalinge forde. Inde ad coleseige.
in retͥbutionem ꝓcurationis reddebãt
hospiticedem: hospitio flãmã. Reũ¬
tentib dacis ad mare: obuiauit ex̃ci¬
tus Westsexe ⁊ pugnauit cũ eis. Qͥd
aũ aliud ꝓfecit nisi qd̾ spoliis suis dacoᷤ
uictus ditauit: uidit gͥ gens Wince¬
astre ex̃citum hostilẽ suꝑbũ ⁊ auda¬
cem: iuxta portas urbis tnseuntem.
⁊ cibum quem ultra. b milia ã mari
conqͥsiuerat. ⁊ spolia que a bello uictiᷤ
acceꝑat: secum deferentẽ. Rex autẽ
aldelred cum mesticia ⁊ confusione
erat ad firmã suam in salopseyre sepe

Expanded text:
ad Sandwic, quem semper comitabantur tres sociae, praedatio, combustio, occisio: frenduit omnis Anglia, et commota est velut arundinetum zephiro vibrante collisum. Rex autem, congregato exercitu, cum toto autumno contra eos persisteret, nihil profecit: illi namque classem alio dirigentes, ludum Natale Domini perambulaverunt Hamtonescire et Bercscire, usque ad Redings, inde ad Wallingford, inde ad Coleseige, in retributionem procurationis reddebant hospiti caedem, hospitio flammam. Revertentibus autem Dacis, ad mare obviavit exercitus Westser et pugnavit cum eis. Quid autem aliud profecit nisi, quod spoliis suis Dacos victus ditavit. Vidit igitur gens Wincestre exercitum hostilem, superbum et audacem juxta portas urbis transeuntem, et cibum, quem ultra L milliaria a mari conquisiverat, et spolia, quae a bello victis acceperat, secum deferentem. Rex autem Adelred cum moestitia et confusione erat ad firmam suam in Salopscire, saepe
Abbreviated transcription (Latin):
iu forde. ⁊ huntendime. huntendona uͦ
idest mons uenatorũ loco gudmundo¬
ceasfe nobilis qͦndam urbis. nc̃ uͦ uil¬
le ñ inamabilis. ex alia parce flu-¬
minis sita: castris duob p̃dictis tã
situs fulgore quã sui decore. tam p̃dic̃¬
tarum paludiũ in ciuitate. ꝙͣ ferarũ
⁊ piscrũ fertilitate longe p̾minee.
Ad festum uͦ scĩ andree: diũterunt
ad norhamtune. Qua combusta: tͣnͣ¬
seuntes: cirta tamasim totam t̾ras
cõbusserunt. ⁊ad natali classi sue se
reddid̾unt.mil

Expanded text:
ford et Huntendune; Huntendonia vero, id est mons venatorum loco Godmundcestre nobilis quondam urbis, nunc vero villae non inamabilis ex alia parte fluminis sita, castris duobus praedictis, tam situs fulgore quam sui decore, tam praedictarum paludum vicinitate quam ferarum et piscium fertilitate longe praeeminet. Ad festum vero S. Andreae diverterunt ad Northamtune. Qua combusta, pertranseuntes cis Tamesim, totam terram combusserunt, et ad Natale classi suae se reddiderun
Abbreviated transcription (Latin):
intimo corde redd̾et: ꝑcussus ẽ capite¬
cum securi. Cecidit gͥ uir dei. scõq
cruore t̾ram asꝑgens: anima beata ce¬
li decorauit templa. Mane aũ ep̃i ednod
⁊ esbun. susceptum corpꝰ eum debito
honore decułunt. ⁊ sepeliert̃ ad monas¬
t̾ium scĩ pauli. Quo in loco d̾s m̾ita scĩ
mr̃is oftendit. Sucẽ aũ ei lesin archi¬
ep̃s. Tunc uͦ rex nimis sero pacẽ fecit
cum dacorum ex̃citu. dans eis .uiii.m̃.
lib̃. Nũqͣm enim tempore oportuno pax
fiebat: donec nuia ꝯtͥcione t̾ra lan¬
gueret. Subdid̾unt aũ se regi .xly.
puppes dacoꝵ ꝓmittentes qd̾ angliam
tuerentur. Rex uͦ inueniret eis uictũ
⁊ uestitum.
Nno .xiii. Succin rex dacoꝵ uenit
ꝑ humbrã usq ad Gemes burh. Sta

Expanded text:
intimo corde redderet, percussus est capiteintimo corde redderet, percussus est capitecum securi. Cecidit ergo vir Dei sanctoque cruore terram aspergens; anima beata coeli decoravit templa. Mane autem episcopi Ednod et Helhum susceptum corpus cum debito honore detulerunt, et sepelierunt ad monasterium S. Pauli: quo in loco Deus merita sancti martyris ostendit. Successit autem ei Lefwing archiepisc. Tunc vero rex nimis sero pacem fecit cum Dacorum exercitu, dans eis VIII mille librarum. Nunquam enim tempore opportuno pax fiebat, donec nimia contritione terra langueret. Subdiderunt autem se regi XLV puppes Dacorum, promittentes quod Angliam tuerentur, rex vero inveniret eis victum et vestitum. Anno XIII Swein rex Dacorum venit per Humbram usque Gainsbur
Abbreviated transcription (Latin):
cyre. Ex australi uͦ parte tamasis chent
⁊ sudrie. ⁊ hastinges. ⁊sudsexe.⁊beres¬
cẏre. ⁊ hamtelscẏre.⁊ multũ in Wintu¬
nescyre: metropolim anglie cantua¬
riam obsedłunt. ⁊ ꝓditione ceꝑunt. Al
regis. ⁊ cłicos cum monachis. ⁊ uiros
cum mulierib. Sieq uictores: ad pup¬
pes rediert̃. Uid̃es aũ spectacłm hor¬
rendum. faciem urbis antique ⁊ pul-¬
cherrime totam incyñes redactam.
cadauera ciuiũ ꝑ uicos densissime
iacentia. sangume solũ flum̃q ni¬
grescentia. fletum ⁊ eiulatũ pueroꝵ
& mulierũ in captiuitatẽ tͣnsducen¬
ducendoꝵ coput fidei fontẽq doctͥne
angloꝵ uinculis mancipatũ. obꝓb̃o¬
Nno .xii. cum sabb̃m adeẽt in eb¬
domada paschali cõmotist̃ daci
erga archiep̃m quia ꝓhibebat peccu¬
niam dari ꝓ se. Erant etiã ebrii uino
quod uenerat ab austro. Adducto gͥ ar-
chiep̾o in medio eorum iactauerunt
in eumossa & capita boum. Uñ cum
deo om̃ipotentigrates letissimas ex

Expanded text:
sis Kent et Sudreie et Hastings et Sudsex et Bercscire, et Hampiscire, et multum in Wiltunescire, metropolim Angliae Cantuariam obsiderunt, et proditione ceperunt. Almregis, et clericos cum monachis, et viros cum mulieribus; sicque victores ad puppes redierunt. Videres autem spectaculum horrendum faciem urbis antiquae et pulcherrimae totam in cineres redactam, cadavera civium per vicos densissime jacentia, sanguine solum flumenque nigrescentia, fletum et ejulatum puerorum et mulierum in captivitatem transducendorum, caput fidei fontemque doctrinae Anglorum vinculis mancipatum opprobrionno XII, cum Sabbatum adesset in hebdomada paschali, commoti sunt Daci erga archiepisc., quia prohibebat pecuniam dari pro se. Erant etiam ebrii vino, quod venerat ab austro. Adducto igitur archiepisc. in medio eorum jactaverunt in eum ossa et capita boum, unde cum Deo omnipotenti grates laetissimas ex
Abbreviated transcription (Latin):
monẽ appellant. umibra in egyptonie¬
ridrano tempore eqͥnoctii die paulo
plusqͣm dimidiã guomonis mensurã
efficit. In urbe romana pars guomo¬
nis deẽst umbra. In oppido ancona.
suꝑest qͥnta . xxx. In parte italie que
uenetia appeslatur. hisdem horis
umbra gciomonis par fit. Simili mͦ
stadium solsticii die medio nullã um¬
hispasin quod ⁊ ap̃ rogoditas qͣdragesi¬
mo qͥnto ante ⁊ pꝰ solsticium die fieri
dicunt .xc. dieb mediis in meridiem
umbras iaci. S ⁊ in meroe insula nili.
.u. milib stadioꝵ asie ne bis in anno ab¬
ribili fremore ꝑcurrens. ⁊ euadere ni¬
tens: uario nurrmure ꝯeutit. ⁊ se trem̃¬
do ut dehiscendo cogit effund̾e. Unde
caua frarum hismotib subiacent.
itepote uenti capacia. harenosa aũ
⁊ solida carent. Neq enĩ frunt nisi ce¬
lo mariq tͣnquillo ⁊ uento in uenas
t̃re condito. ⁊ hoc ẽ in t̾ra tremor quod
innube tonitruũ. hocq hiatus qd̃
fulmen fuint sunul cũ t̾remotu ⁊ in¬

Expanded text:
monem appellant, umbra in Aegypto meridiano tempore aequinoctii die paulo plus quam dimidiam gnomonis mensuram efficit, in urbe Roma nona pars gnomonis deest umbrae , in oppido Ancona superest quinta tricesima, in parte Italiae, quae Venetia appellatur, isdem horis umbra gnomoni par fit. Simili modstadium, solstiti die medio nullam umHypasim: quod et apud Troglodytas quadragesimo quinto ante et post solstitium die fieri dicunt mediis XC diebus in meridiem umbra sita. Sed et in Meroe insula Nili, V millibus stadiorum a Syene bis in anno abribili tremore percurrens, et evadere nitens, vario murmure concutit, et se tremendo vel dehiscendo cogit effundere. Unde cava terrarum his motibus subjacent, utpote venti capacia: arenosa autem et solida carent. Neque enim fiunt, nisi coelo marique tranquillo, et vento in venas terrae condito. Et hoc est in terra tremor, quod in nube tonitruum: hocque hiatus, quod fulmen. Fiunt simul cum terrae motu et in
Abbreviated transcription (Latin):
Dño excellentissimo filio osuiuo regi
saxonum: iutalianꝰ ep̃s seruus ser¬
uoꝵ dei. Desi d̾abiles litt̾as excellen¬
tie ur̃e susceꝑ mnus quas relegentes
dem sit conũsus. sꝑans ut sicut ĩsua
rem ꝓmeruit hab̾e regem: quia ñ
solum ip̃e dei cultor extitit. s etiã
nocte. ad fidem certholicam atq apli¬
cam ꝓ sue anime redemptiõe conũti.
Quis enim audiens hec suauia si le¬
tetur: quis ñ exultet ⁊ gaudeat in
in signum popłoꝵ ip̃m gentes dep̾ca¬
bunt᷑. Et it̾m: audite insule ⁊ atten¬
dite popłi delonge. Et pꝰ paululum.
parum inquit ẽ ut sis mͥ seruus ad sus¬
citandas trib iacob. ⁊ feces isrł ꝯũten¬
das. dedite in lucem gentiũ ut sis sa-¬
lus mea usq ad extremũ t̾re. Et rur¬
sum reges uidebunt ⁊ ꝯsurgent pͥn¬
cipes ⁊ adorabunt. Et pꝰ pusillum.
Dedi te infedus popłi ut suscitares
t̾ram. ⁊ possides hereditates dissipatas:
⁊ dic̾es his qui uincti sunt: exite: ⁊ his

Expanded text:
 excellentissimo Filio Osuio regi Saxonum, Vitalianus episcopus, servus servorum Dei. « Desiderabiles literas excellentiae vestrae suscepimus: quas relegentes,dem sit conversus, sperans ut sicut in sua rem promeruit habere regem: quia non solum ipse Dei cultor extitit  Al., exinocte ad fidem catholicam atque apostolicam pro suae animae redemptione converti. Quis enim audiens haec suavia, non laetetur? Quis non exultet et gaudeat in in signum populorum, ipsum gentes deprecabuntur. Et iterum: Audite insulae, et adtendite populi de longe. Et post paululum: Parum, inquit, est ut mihi sis servus ad suscitandas tribus Jacob, et faeces Israel convertendas. Dedi te in lucem gentium, ut sis salus mea usque ad extremum terrae . Et rursum: Reges videbunt, et consurgent principes, et adorabunt. Et post pusillum: Dedi te in foedus populi, ut suscitares terram. et possideres haereditates dissipatas, et diceres his qui vincti sunt:
Abbreviated transcription (Latin):
figura candidior ꝑ mediũ celi ũticem
quẽ uulgo dicunt ex splendore solis in
eo currentis ita fulgere. s frustra cũ ab
illo nũqͣm nͥ in parte sagritarii utł ge¬
minoꝵ tangatur. in quib signiter can.¬

Expanded text:
figura candidior per medium coeli verticem, quem vulgo dicunt ex splendore solis in eo currentis ita fulgere. Sed frustra, cum ab illo nunquam nisi in parte Sagittarii vel Geminorum tangatur, in quibus can
Abbreviated transcription (Latin):
dum fuerat ꝑfecta nec dedicata. Moxu̾
illius aquilonari decent̃ sepultum eft.¬
Scͥptum u̾o ẽ intumba eiꝰdem augusti¬
ni epitaphium huiusmõi. hic requies¬
cit domnꝰ augustinꝰ dorouernensis ar¬
chiep̾c pͥmus. qui olim huc abeato gis¬
gorio romane urb̃ pontifice directus.
⁊ adeo oꝑatione miracłorum suffutts.
edelb̃̾tum regem dc gentem iliꝰ ab ids¬
lorum cultu ad xp̃ifidem ꝑorcit. ⁊ com¬
pletis in pace dieb officii sui. defunetus

Expanded text:
dum fuerat perfecta, nec dedicata. Mox veillius aquilonali decenter sepultum estScriptum vero est in tumba ejusdem Augustini epitaphium hujusmodi: HIC REQUIESCIT DOMNUS AUGUSTINUS DORUVERNENSIS ARCHIEPISCOPgorio Romanae urbis pontifice directus, et a Deo operatione miraculorum suffultus, Edelbertum regem ac gentem illius ab idolorum cultu ad Christi fidem perduxit, et, completis in pace diebus officii sui, defunctus
Abbreviated transcription (Latin):
dam uir dei. quod ex scelerũ suoꝵ immani¬
tate ñ solum quia semꝑ cedi ⁊ ꝓditioni stu¬
debant: uerũ etiam qr semꝑ ebͥtati⁊ ne¬
gligentie domꝰ dñi dediti erant eis ĩsꝑa.¬
t̾ium a francia ad uenturũ dominium.
Quod ⁊ eoꝵ excellentiã inet̾num depͥm̾ẽt.
⁊ honorem sine t̾mino restitutionis
euentilaret. Predixit etiã quod ñ ea
gens solum uerum ⁊ seothoꝵ quos uilis¬
simos habebant. eis ad em̾itam ⁊fusio

Expanded text:
dam vir Dei quod ex scelerum suorum immanidam vir Dei quod ex scelerum suorum immanitate non solum quia semper caedi et proditioni studebant, verum etiam quia semper ebrietati et negligentiae domus Domini dediti erant, eis insperatum a Francia adventurum dominium: quod et eorum excellentiam in aeternum deprimeret, et honorem sine termino restitutionis eventilaret. Praedixit etiam quod non ea gens solum, verum et Scotorum, quos vilissimos habebant, eis ad emeritam confusio
Abbreviated transcription (Latin):
Rcardi consulis normannoꝵ filiam rex
uit ad tuitionẽ regnisui. Ille enĩuir
fortissimus erat ⁊ om̃i regno francorũ
formidabił. Ipse aũ se suosq ualde debi¬
litatos uidebat. futurãq oladem ñ medio¬
crit̾ horrebat. Hoc aũ dei nutu factum eẽ
ꝯstat: ut ueniret contra inꝓbos malũ.
Gentienim angloꝵ quã scelerib suis exi¬
gent ib disterminare ꝓposuerat. sic̃ ⁊ ip̃i
bͥtones peccatis accusantib humilia-¬
uerant: dñs om̃ps dupplicẽ ꝯtͥtionem
ꝓposuit. ⁊ qi milttares insidias adhibuie.
Scił ut hinc dacoꝵ ꝑsecutione seuiente.
illinc normannoꝵ ꝯiunctione accres¬
cente. si adacorum manifesta fulmina¬
tione euad̾ens: normannoꝵ in ꝓuisã
cum fortitudine cautelã ñ euad̾ent.
Quod in sequentib apparuit cumex hac
ꝯiunctione regis angloꝵ ⁊ filie ducis
normannoꝵ. angliam uiste scd̾m ius
gentium: normanni ⁊ calumpniati
sunt & adepti sunt. Oredix̃ etiam eis qui¬

Expanded text:
ardi consulis Normannorum filiam rex vit ad tuitionem regni sui. Ille enim fortissimus erat, et omni regno Francorum formidabilis. Ipse autem se suosque valde debilitatos videbat, futuramque cladem non mediocriter horrebat. Hoc autem Dei nutu factum esse constat, ut veniret contra improbos malum. Genti enim Anglorum, quam sceleribus suis exigentibus disterminare proposuerat, sicut et ipsi Britones, peccatis accusantibus, humiliaverat, Dominus omnipotens duplicem contritionem proposuit, et quasi militares insidias adhibuit, scilicet ut hinc Dacorum persecutione saeviente, illinc Normannorum conjunctione accrescente, si ab Dacorum manifesta fulminatione evaderent, Normannorum improvisam cum fortitudine cautelam non evaderent. Quod in sequentibus apparuit, cum ex hac conjunctione regis Anglorum et filiae ducis Normannorum. Angliam juste secundum jus gentium Normanni et calumniati sunt et adepti sunt. Praedixit etiam eis qui
Abbreviated transcription (Latin):
in urbe lincoliensi diademate rega¬
liter insignitꝰ ẽ. quoregum nullus
introire ꝓhibentib quibdam suꝑ¬
sticiosis ausus fuerat. Uñ comparet
quante rex stephanꝰ audacie. ⁊ ani¬
mi ꝑicła ñ reformidantis fuerit.

Expanded text:
in urbe Lincoliensi diademate regaliter insignitus est, quo regum nullus introire, prohibentibus quibusdam supersticiosis, ausus fuerat. Unde comparet, quante rex Stephanus audatie et animi pericula non formidantis fuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
minis stella. Conticiniũ qͣndo om̃ia si¬
lent. Intempestũ qd̃ ẽ mediũ. ⁊ iactu¬
osum noctis tempꝰ. Galliciniũ. qͣn Gallꝰ
resonat. Matutinũ int̾ abcessũ tenebra¬
rum noctis ⁊ aurore aduentũ. Et dilu¬
olm: qͣiiam incipiens parua dei lux.

Expanded text:
hujus nominis. Conticinium, quando omnia sihujus nominis. Conticinium, quando omnia silent. Intempestum, quod est medium et inactuosum noctis tempus. Gallicinium, quando gallus resonat. Matutinum, inter abcessum tenebrarum, et aurorae adventum: et diluculum, quasi jam incipiens parva diei lux
Abbreviated transcription (Latin):
tib .xl. mom̃tis. Et notandum ꝓpt̾
errorem cauendũ qd̃ compotus partĩ
natura partĩ auctoritate uł ꝯsuetu¬
dine nitatur. Natura: ut annũ cõ¬
munẽ.xͦiͦi. menses lunares hab̃e. Con¬
suetudine: ut menses .xxx. dieb cõ¬
putari. Auctoritate. ut ebdomadã .uii.
feriis constare. De die.ii.
Dies uulgaris ẽ solis p̾sentia suꝑ
t̾ras qui ꝓprie .xxiiii. horis impletur.
hunc ebrei ⁊ chaldei ⁊ ꝑse int̾̃ duos so.¬
lis ortus. egyptiiint̾ duos occasus. ro¬
mani a medio noctis in mediũ. umbri
⁊ athenienses a meridie cõputant ad
diem appellat. s dño surgente. uesꝑa
sabb̃i lucescebat in pͥma sabb̃i. ut ho¬
mo de luce lapsus in tenebras. deincepᷤᷤ
ẽtenebras rediret ad lucem. De nocte.
conditi mortalib ad reqͥem facta. ne oꝑe
diutino auida defic̾et humanitas. Cusꝰ
partes sunt.uii. Crepꝰculum idest dubia
lux int̾ lucem ⁊ tenebras. Nam creperũ
dubiũ dicimꝰ. uesꝑm. apparente huiꝰ no

Expanded text:
XL momentis. Et notandum propter errorem cavendum, quod computus partim natura, partim auctoritate vel consuetudine, nitatur: natura, ut, annum communem duodecim menses lunares habere: consuetudine, ut menses triginta diebus computari: auctoritate, ut hebdomadam septem feriis constare. CAPUT II. De Die. Dies vulgaris est solis praesentia super terras, qui proprie XXIV horis adimpletur. Hunc, Hebraei, Chaldaei, et Persae inter duos solis exortus: Aegyptii inter duos occasus numerant: Romani a medio noctis in medium. Umbri et Athenienses a meridie computant ad diem appellat: sed Domino surgente vespera sabbati, lucescebat in primam sabbati, ut homo de luce lapsus in tenebras, deinceps a tenebris rediret ad lucem. CAPUT III conditi, mortalibus ad requiem facta, ne opere diutino avida deficeret humanitas: ubi partes sunt septem: Crepusculum, id est, dubia lux inter lucem et tenebras; nam creperum, dubium dicimus. Vesperum, apparente stella
Abbreviated transcription (Latin):
milite militarib oopiis uniu̾sis.
totaq floride iuuentutis alacͥtate
spoliata q̃ tyrannoꝵ temitate ab¬
ducta nusqͣm ultͣ domũ rediit: p̃de
tantũ patuit. ut pote omĩs bellici
usus ꝓrsus ignara. Deniq subito
duab gentib tͣnsmarinis uebem̃t
seuis .i. scotoꝵ acutio. pictoꝵ ab aqͥ¬
lone. multos stupet gemitq ꝑan¬
nos. Transmarinas aũ dicimus ha
gentes ñ qd̾ extͣ bͥtanniã eẽnt posi¬
te. s quia a parte bretonũ erant
alter ab occidentali bͥtannie t̾ras
longe lateq ixrumpit. qͣnuis ad se
inuicẽ ꝑting̾e ñ possine. Orientał
lingua eoꝵ sig̾cat petrã eluit: est
enĩ iuxta fluuiũ nomis illiꝰ. Obhar̃
gͦ infestationẽ gentiũ brettones le
subiectionẽq contmuã dũmͦ hosti

Expanded text:
milite, militaribus copiis universis, tota floridae juventutis alacritate, spoliata quae tyrannorum temeritate abducta nusquam ultra domum rediit, praedae tantum patuit, utpote omnis bellici usus prorsus ignara: denique subito duabus gentibus transmarinis vehementer saevis, Scottorum a Circio, Pictorum ab Aquilone, multos stupet gemitque per annos. Transmarinas autem dicimus has gentes, non quod extra Brittaniam essent positae; sed quia a parte Brittonum erant alter ab Occidentali, Britanniae terras longe lateque inrumpit, quamvis ad se invicem pertingere non possint. Orientalis lingua eorum significat petram Cluith; est enim juxta fluvium nominis illius. Ob harum ergo infestationem gentium, Brittones legsubjectionemque continuam dummodo hosti
Abbreviated transcription (Latin):
tionum. ut pote qͥnto anno tyberi im¬
.dc .xc. Adde semꝑ regłares.xii. quia . iiii.
anni natiuitatis dñi. Suuis scire
quota sit indictio. sume annos dñi &
rint. ip̃a ẽ indictio anni p̃sentis. Si
ꝯcurrentes fuerunt anno natuitatiꝰ
dñi. Hos partire ꝑ uii. ⁊ remanerit epact᷑
solis. Siuis scire quotus sit annꝰ circłi
decẽnouenał. sume ann̾ dñi ⁊ unũ

Expanded text:
tionum, ut puta quinto anno Tiberii prtionum, ut puta quinto anno Tiberii prDCXC. Adde semper regulares XII, quia quarta Ianni nativitatis Domini. Si vis scire quota sit Indictio, sume annos Domini, et rit ipsa est indictio anni praesentis. Sconcurrentes fuerunt anno nativitatis Domini; hos partire per septem, et remanent Epactae solis. Si vis scire quotus sit annus circuli decennovenalis, sume annos Domini, et unum
Abbreviated transcription (Latin):
trib annis decẽnouenał p̃cedit .xuiiii.
annis etiam ip̃e comp̾hensus. Sextꝰ:
xiiii. lunas qua uet̾es pascha facie
incensionis ab.uiri. id̾ mart̾ usq in
non̾ apͥł accipiunt. Axii. aũ luna
usq ad xiiii. anni sequentis. dies fẽ
occliuii. si cõmunis annꝰ ẽ. Si embot¬
mus. ccclxxxiiii. Septimo dies dñici
pasche reꝑuintur ab xi kl̃apͥł̃ usq¬
licent̾ excenti. ultimõ luna festi pas¬
chalis axu. usq in xxi. ꝓpt̾ diem dñi¬
cum uariata. E Adimit enim saltus
noctem. addit uͦi etatem. que ꝑ om̃em
cẏclum adoleuit. S in hoc nox adi¬
mitur qd̃ ante luna deficit quã com
putatur. Haturalit̾ uͦ nox ip̃a ꝑse-¬
uerat. Que nox initiũ ẽ futuri anni
⁊ cycli incipientis exordium. ꝓpter
q̃d idem ultimus annus epactas xiii.
tunc retinens. pͥmo anno ñ xi ut in ce-¬
deris annis fieri solet. s xii. accõmodat¬
ne dñi. scito quot fueriit ordines indic¬

Expanded text:
tribus annis decennovenalis praecedit: XIX tribus annis decennovenalis praecedit: XIX annis etiam ipse comprehensus. Sextus XIV lunas, quibus veteres pascha faciebincensionis ab VIII Idus Martias usque in Nonas Apriles accipiunt: a XIV autem luna usque ad XIV anni sequentis dies sunt CCCLIV, si communis annus est. Si embolismus, CCCLXXXIV. Septimo, dies dominicae Paschae reperiuntur ab XI Calicenter extendi. Ultimo ordine luna festi paschalis a XV usque in XXI propter diem dominicum variata: adimit enim saltus noctem, addit verro aetatem, quae per omnem cyclum adolevit. Sed in hoc nox adimitur, quod ante luna deficit, quod putatur, naturaliter vero nox ipsa perseverat, quae nox initium est futuri anni, et cycli incipientis exordium: propter quod idem ultimus annus Epactas XVIII tunc retinens, primo anno non XI ut in caeteris annis fieri solet, sed XII dies accommodatne Domini, scito quot fuerint ordines Indic
Abbreviated transcription (Latin):
diuisionem. xuiiii. tendit annorũ.
censio sese p̃occupando uniꝰ diei spa¬
cium amittens. ultimũ decẽnoue¬
nalis cicl annũ. ccclxxxiii. dieb
facit computari. Quod si fac̾e negli¬
gas. ꝑxx decẽnouenales cielos .xu. tͥ
luna ubi pͥma putatur occurret.
octo ẽ lineis cõmunitus. Primꝰ ordo
continet annos ab incarnatione dñi
in se semꝑ .xx. annoruim cursu reul¬
uuntur. Tercius. epactas .xilunares
que ꝑ singlos annos solares ad cur sũ
lune succrescunt: ⁊ ad lunã kłarũ
querendam semꝑ adiciuntur posite
xi. kł̃ apͥlis. Quartus ocurrentes sep¬
timane dies. que posite .uiiii. kł apͥt.¬
ꝓpt̾ dispenoium byssexti necessario
xxuiii. annis implentur. Quarũ ra¬
cio cogit cielos decem nouenales.xxuiii
describi. ut singule ꝯcurrentes singu¬
los cyelos inchoent. totaq sũma pas¬
chalis caleuli. cl xxxii. aniris explice¬
tur. Quintus cẏclum lunarẽ quem

Expanded text:
divisionem XIX tendit annorum, divisionem XIX tendit annorum, censio sese praeoccupando unius diei spatium amittens, ultimum decennovenalis cycli annum CCCLXXXIII diebus facit computari. Quod si facere negligas, per XV decennovenales cyclos XV tibi luna, ubi prima putatur, occurret.VIII est lineis communitus. Primus ordo continet annos ab incarnatione Dominin se per XV annorum cursum revolvuntur. Tertius Epactas XI lunares, quae per singulos annos solares ad cursum lunae succrescunt, et ad lunam Calendarum quaerendam semper adjiciuntur positae XI Calendas Apriles. Quartus concurrentes septimanae dies, quae positae IX Capter dispendium bissexti necessario XXVIII annis implentur: quarum ratio cogit cyclos decennovenales XXVIII describi, ut singulae concurrentes singulos cyclos inchoent, totaque summa paschalis calculi DXXXII annis explicetur. Quintus cyclum lunarem, quem
Abbreviated transcription (Latin):
dieb transcendunt. quoꝵ alter ad
explementũ occurrit endetadis. alt̃
ratione saltus absumttur. Alioqͥn
enoecas solaris uno die tͣnscenderet
lunarem. Licet qͥdam uiolent̃ hos
dies ex bissextis octo annoꝵ supplere
nitantur. cum byssextꝰ soleat ĩ mense
feñ sol suꝑbusu ⁊ lune futuro tem¬
pori nichil p̾iudicare. ⁊ ip̃i nullũ ende¬
cadi bissextum addant. Ut gͦ aꝑtius di¬
cam. duo lune dies qui nuꝑ sunt in og¬
doade. duos qui desunt in endecade
incensionis eius ꝑxonn annos
efficit. Quanuis enim quidam singu¬
las lunas . xuiiii. semis dieb cõputan¬
tes. incensiones earum medio diei
⁊ medio noctis semꝑ alt̾nent. ñ in
hoc tam̃ ueritatem nature s calcu¬
landi facilitatem inqͥrunt. Nam si
naturam queras luna pͥmi mensis
noctis accenditur. anno futuro hora
mediũ diei uł noctis illustratur. hec
tam̃ distinctio ñ ad certum embolismi
uł cõmunis anni t̾minum. s ad eqͣm

Expanded text:
diebus transcendunt, quorum alter ad diebus transcendunt, quorum alter ad explementum occurrit hendecadis, alter ratione saltus absumitur, alioquin hendecades solares uno die transcenderent lunarem. Licet quidam violenter hos dies ex bissextis octo annorum supplere nitantur: cum bissextus soleat in mense Februario soli superfusus et lunae, futuro tempori nihil praejudicare, et ipsi nullum hendecadi bissextum addant. Ut ergo apertius dicam, duo lunae dies, qui supersunt, ogdoade, duos qui desunt in hendecade incensionis ejus per XIX annos efficit: quamvis enim quidam singulas lunas XXIX semis diebus computantes, incensiones earum medio diei, et medio noctis semper alternent, non in hoc tamen veritatem naturae, sed calculandi facilitatem vel compendium inquirunt. Nam si naturam quaeras lunae primi mensis, noctis accenditur, anno futuro hora,medium diei vel noctis illustratur. Haec tamen distinctio non ad certum embolismi, vel communis anni terminum, sed ad aequam
Abbreviated transcription (Latin):
noctis. quinto rursum in exortu re¬
currens. necessario diem p̃monet¬
augendum. ne si forte ñ addatur
brumali die ꝓueniat. Quem egyptii
anno suo expleto. idest .iiii. kł. septẽ¬
bris. romani. ui kł mart̾. unde ⁊ nom̃
accepit int̾ponunt. Breuiori aut̃ &
uulgari ratione bissextũ retarda¬
tio gen̾at solis. ñ ad eandem lineam
ꝑ .ccc. lxu. dies plene redeuntis. Quẽ si
ũbi gr̃a in eqͥnoctio uernali qd̃ iuxta¬
gentem a medio orientis diligenter
annotau̾is. hunc anno sequente uidł
quarto. qͥntoq anno eandem diminu¬
tionem int̾m augeri reppies. utt nisi
noctium facturus sol a medio surgat
orientis. eandem scił tarditatẽ. in ce¬
teris quoq seruatur exortib.¬
irculũ decemno¬
uenalem ꝓpt̾ .xiiii. lunas pascha¬
les nicena sẏnodus instituit. eo qd̃ ad
eundem anni solaris diem unaqueq
doadas ⁊ endecadas. hoc ẽ in .uiii. &
xi. annos. Octo enim anui lunares
dotidem annos solares duob tantũ

Expanded text:
noctis, quinto rursum in exortu renoctis, quinto rursum in exortu recurrens, necessario diem paugendum; ne si forte non addaturbrumali die proveniat: quae Aegyptii anno suo expleto, id est quarto Kal. Septembris, Romani sexto Kal. Martii, unde et nomen accepit, interponunt. Breviori autem et vulgari ratione bissextum retardatio generat solis non ad eamdem lineamper CCCLXV dies plene redeuntis: quem si, verbi gratia, in aequinoctio vernali, quod juxta Agentem a medio orientis diligenter adnotaveris, hunc anno sequenti, die quarto, quintoque anno eamdem diminutionem in tantum augeri reperies, ut nisi rilis aequinoctium facturus sol e medio surgat orientis, eamdem scilicet tarditatem caeteris quoque servaturus exortibclum decennovenalem propter XIV lunas paschales Nicaena synodus instituit, eo quod ad eumdem anni solaris diem unaquaequdoadas et hendecadas, hoc est, in VIII et XI annos. Octo enim anni lunares totidem annos solares duobus tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Uer illo redeunte. humidũ ⁊ calidun.
Autunnus illo decedente. siccus ⁊ frigidꝰ.
cia ⁊ eqͥnoctia in medio eẽnt tempoꝵ. Uer
aũ orienti comꝑatur. quiatunc ex t̾ris
omĩa oriuntur. Estas aũ meridiano
eo qd̾ pars eius calore flagrantior sit.
Autunnus occiduo. eo quod obconfini¬
um caloris ⁊ frigoris gͣues morbos habeat.
Hẏenis septenitoni. eo qd̃ frigore torpeat.
te zodiacum ꝑagit̃. Quem romanz abru-¬
ma. hebrei abequinoctio uerno. greci
a solsticio egyptii inchoant ab autunno.
Annus lunaris cõmunis .xii. lunis.
tes inicium. Annus magnus ẽ dum
omia sydera certis cursib exactis ad
locum suum reu̾tunt᷑. quem sexcentis
ratione ꝑ quadriennium confi¬
citur. dum sol adid signũ ex qͦ egres¬
sus ẽ ñ in .ccc.lxu. dieb s quarta diei
parte suꝑadiecta reũtitur. Uerbi
gr̃a. sinunc equinoctialem celi locũ
oriensintrau̾it. in hc̃ anno sequente
meridie. t̾cio uesꝑe. quarto medio

Expanded text:
ver, illo redeunte, humidum et calidum: ver, illo redeunte, humidum et calidum: autumnus, illo decedente, siccus et frigidus. tia et aequinoctia in medio essent temporum. Ver autem orienti comparatur, quia tunc ex terris omnia oriuntur: aestas meridiano, eo quod pars ejus calore fragrantior sit: autumnus occiduo, eo quod ob confinium caloris et frigoris graves morbos habeat: hiems septentrioni, eo quod frigore torpeat. te zodiacum peragit, quem Romani a bruma, Hebraei ab aequinoctio verno, Graeci a solstitio, Aegyptii inchoant ab autumno. Annus lunaris communis tes initium. Annus magnus est, dum omnia sidera, certis cursibus exactis, ad locum suum revertuntur, quem sexcentis ratione per quadriennium conficitur, dum sol ad id signum, ex quo egressus est, non in CCCLXV diebus, sed quarta diei parte superadjecta revertitur. Verbi gratia: si nunc aequinoctialem coeli locum sol oriens intraverit, in hunc anno sequenti meridie, tertio vespere, quarto medio
Abbreviated transcription (Latin):
do.cccliui. dieb annũ ad cursũ
lune disposuit. quem uiliꝰ cesar .xi.
dieb adiectis. sicut hodie seruatur
uilias. aplesq ⁊ octobres. octauis sci.¬
licet in partib capͥcorni. oancri. A¬
rietis. ⁊ libre. S equinoctialis dies
om̃i mundo equał ẽ uario aũ lucis
incremento in merde longissimus
dies .xii. horas eqͥnoctiales. ⁊ octo
partes uniꝰ hore colligit alexandrie
uero . xiiii. horas. In italia .xu. Inbri¬
tannia. xui. ubi estate lucide noctes
haud dubie testantur. Id qd̾ cogit ra¬
tio credi solsticii dieb accedente sole
ꝓpius ũticem mundi: angusto lucis
ambitu sublecta t̾re continuos dies
hab̾e senis mensib. noctesq ediũso
ad brumã remoto. Qđ fieri in insula
tyle. pẏteas massiliensis scͥbit. sex die¬
rum nauigatione inseptemtͥone abri
quib sol accedendo. uł receden.¬
dõ anni temꝑat orbem. hyems enim
longius morante frigida est ⁊ humida.

Expanded text:
do, CCCLIV diebus annum ad cursum do, CCCLIV diebus annum ad cursum lunae disposuit, quem Julius Caesar undecim diebus adjectis, sicut hodie servatur,Julii, Aprilisque et Octobris, octavis scilicet in partibus Capricorni, Cancri, Arietis, et Librae. Sed aequinoctialis dies omni mundo aequalis est. Vario autem lucis incremento in Meroe longissimus dies XII horas aequinoctiales, et octo partes unius horae colligit: Alexandriae vero XIV horas, in Italia XV, in Britannia XVII. Ubi aestate lucidae noctes haud dubie testantur, id quod cogit ratio credi: solstitii diebus accedente sole propius verticem mundi, angusto lucis ambitu subjecta terrae continuos dies habere senis mensibus, noctesque e diverso ad brumam remoto, quod fieri in insula Thule Pythias Massiliensis scribit, sex dierum navigatione in Septentriones a Britquibus sol accedendo vel recedendo anni temperat orbem. Hiems enim illo longius morante, frigida est et humida: