comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rationis & ieiunu fecit mentionẽ. quȩ non ad hominũ
ostentationẽ. s ad solã interni in spectoris glam essent
facienda. Alioquin. a fructu ȩternitatis uacua mane¬
rent. Quibus uerbis aꝑte docuit om̃s uirtutũ fructus
his tribus quasi ramis de una caritatis radice ꝓdeunti¬
bus. insinuari. Per elemosinã nãq cõprehendunt᷑ om̃a
quȩ ad dilectionẽ paximi explenda beniuole in fr̃s
operantur E orationẽ om̃a quib ꝑ internã cõpuncti¬
onẽ nr̃o conditori coniungim̃. E ieiuniũ om̃a quib nos
a contagione uiciorũ & illecebris scłi obseruamus : ut
libera mente & corpore casto. dilectioni ualeam in he¬
rere semp. & nr̃i conditoris & ꝓximi. Et isti sunt tres
menses. operariorũ tẽpli. Nã quia mensis plenitudine
dierũ lunaris circuli ꝑficitur recte ꝑ illũ plenitudo
uirtutis cuiꝰq spualis ostendit᷑ inqua mens fideliũ adn
cottidiana illustratione quasi luna asole ref icit᷑. Uñ

Expanded text:
ii. » Harum fecit mentionem, quae non ad hominum ostentationem, sed ad solam interni inspectoris gloriam essent facienda, alioquin a fructu aeternitatis vacua manerent. Quibus verbis aperte docuit omnes virtutum fructus, his tribus quasi ramis de una charitatis radice prodeuntibus insinuari. « Per eleemosynam namque comprehenduntur omnia, quae ad dilectionem proximi explenda benivole in fratres operamur: per orationem omnia, quibus per internam compunctionem nostro conditori conjungimur. Per jejunium omnia quibus nos a contagione vitiorum, et illecebris saeculi observamus, ut libera mente, et corpore casto dilectioni valeamus inhaerere semper, et nostri conditoris, et proximi. Et isti sunt tres menses operariorum templi. Nam quia mensis plenitudine dierum lunaris circuli perficitur, per illum plenitudo virtutis cujusque spiritualis ostenditur, in qua mens fidelium a Domino quotidiana illustratione quasi luna a sole respicitur. » Unus
Abbreviated transcription (Latin):
nationis abluerte. apee eatis: atq indomũ
sibi fidelẽ dilectamq conseerar& Bene aut̃
ad ditur in loco quẽ parauerat dauid. paraue¬
rat namq dauid psallendo: parauer̃ a lu pro¬
phetȩ uaticinando locum dño. uero utique
salomoni in quo domũ ȩdificarte. qͥa corda
auditoꝵ suorũ: fide ueritatis instituer̃:
sedulo admonentes ut ueniente̾ incarne
di filium fideli acdeuota mente suscipe¬
rent. Hine & enĩ dñs deparatis adere dendũ
sibipͦpłis ait discipulis Leua te oculos
ur̃os & iudete regiones: qͥa albę siam ad
mes sẽ. Et qͥmetit mercedẽ accipit : & c̃

Expanded text:
rnationis ablueret a peccatis, atque in domum rnationis ablueret a peccatis, atque in domum sibi fidelem dilectamque consecraret. Bene autem additur: In loco quem paraverat David. Paraverat namque David psallendo, paraverunt alii prophetae vaticinando locum Domino, vero utique Salomoni, in quo domum aedificaret, quia corda auditorum suorum fide veritatis instituerunt, sedulo admonentes ut venientem in carne Dei Filium fideli ac devota mente susciperent: hinc etenim Dominus de paratis ad credendum sibi populis, ait discipulis: Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albae sunt jam ad messem; et qui metit mercedem accipit, et c
Abbreviated transcription (Latin):
quia ȩlectos suos quos ad ȩternã suȩ claritatis uisi¬
oñe conseruat. In hac interĩ uita laborantes uidere
& adiuuare dignat᷑. Ipse enĩ locus in quo optulit a¬
brabam. isaac. filiũ suũ dño ac deuotione obedien¬
tie uideri ab illo meruit. unde & nomen accepit.
Deniq ubi dñs ait. Tolle filiũ tuũ unigenitũ que
diligis isaac. & uade interrã uisionis atq. offer
eũ holo caustũ: ꝓterra uisionis ĩ hebreo terrã moria
baba. Et quia immolatio isa ac. trpus dominice pas¬
sionis existit. rectȩ in loco eiusd ẽ immolationis
tẽplũ ȩdificat᷑ euia ꝑ fide & misteria dominicȩ
passionis ecclesia dedicata: crescit intem¬
plum scm in dño. De quo monte bene subdi¬
tur : qͥ de mon stra tus fuerat dauit &. patriesꝰ.
Ostensus namq erat dauit sicut & ceteris
ꝓphetis uen turus incarne dñs: qͥuocatã de
gentib ecclesiã. ꝑ sacram̃ta eiꝰdem suȩ inca¬

Expanded text:
quia electos suos quos ad aeternam suae claritatis visiquia electos suos quos ad aeternam suae claritatis visionem conservat, in hac interim vita laborantes videre et adjuvare dignatur: ipse est enim locus in quo obtulit Abraham Isaac filium suum Domino, ac devotione obedientiae videri ab illo meruit. Unde et nomen accepit, de quo Dominus ait: Tolle filium tuum unigenitum, quem diligis Isaac, et vade in terram Visionis, atque offer eum in holocaustum . Pro terra Visionis, in Hebraeo terram Moria habet. Et quia immolatio Isaac typus Dominicae passionis exstitit, recte in loco ejusdem immolationis templum aedificatur, quia per fidem et mysterium Dominicae passionis Ecclesia dedicata, crescit in templum sanctum Domino. De quo monte bene subditur: Qui demonstratus fuerat David patri ejus. Ostensus namque fuerat David, sicut et caeteris prophetis venturus in carne Dominus, qui vocatam de gentibus Ecclesiam, per sacramenta ejusdem suae inca
Abbreviated transcription (Latin):
dauid patri eiꝰ ĩ loco quẽ parauerat dauit in area
ornan iebusei ẜ dificat᷑ gͦ domus dñi ĩ uisione pacis
quia dilatata ꝑ orbẽ eccła inuna eadeꝙ fide &iuo¬
ritatis catholice societate consistit. Namq ĩ scissu¬
ra mentiũ ds non ẽ s factus ẽ inpace locus eiꝰ. & ha¬
bitatio eiꝰ insron. ẜdificat᷑ in monte uidelica in ipso
dño saluatore. de quo isaias ait. Et ertt in nouissimiᷤ
diebus preparatus mons domus dñi ĩ uertice monti
ũ Et ipse dese in euuangłio. Non potest in qͣs ciu¬
tas abscondi supͣ montẽ posita. Ipse ẽ enĩ mons mon¬
tiũ qui a de terra quide poriginẽ assũptȩ carnis
ortus est. s om̃iũ terrigenarũ potentiã ac scitatẽ
singularis culmine dignitatis transcendit. In quo
nimirũ monte ciuitas siue dom̃ dñi constructa est
quia si non in illo radicẽ figat spes & fides nr̃a nul¬
la est. Qui recte mons moria id est uisionis uocat᷑.

Expanded text:
David patri ejus in loco quem paraverat David in area Ornan Jebusaei . Aedificatur ergo domus Domini in visione pacis, quia dilatata per orbem Ecclesia in una eademque fide et veritatis catholicae societate consistit: nam in scissura mentium Deus non est, sed factus est in pace locus ejus, et habitatio ejus in Sion. Aedificatur in monte, videlicet inDomino Salvatore, de quo Isaias ait: « Et erit in novissimis diebus praeparatus mons domus Domini in vertice montium . » Et ipse de se in Evangelio ait: « Non potest, inquit, civitas abscondi super montem posita . » Ipse est enim mons montium, qui de terra quidem per originem assumptae carnis ortus est, sed omnium terrigenarum potentiam ac sanctitatem singularis culmine dignitatis transcenimirum monte civitas sive domus Domini constructa est, quia si non in illo radicem figat, spes et fides nostra nulla est. Qui recte mons Moria vocatur, id est, Visionis,
Abbreviated transcription (Latin):
delicae figara ad ipsũ dñm. ĩ quibusda ũ ad om̃e. ⁊lestõ
ꝑtincat in quibusda intemerata incelis anlarũ enti¬
ettiate in quibuscda in uictã interris hominũ pacienti
describat :i quibusda collata hominib a nolorũ auta¬
lia in quibusda remunerata cũ angłis hominũ certa¬
mina demonseret. De signat eande domũ dñi spualẽ¬
au tabernaculũ quonda factũ in heremo ꝑ mossen
llerũ quia ulla dom̃ in itinere qua ad terra reymissio¬
nis ueneb atur hȩc autẽ edifi cabatur in ips̃a teroau
re pmissionis & in ciuitate bicrusał. ut deloco adeicũ
erebro leuitarũ ministerio portata andẽ ĩ desra
ꝓ missȩ hereditatis in duceret᷑ ut mox in patrsa no anie
cuitat regia constructa in uiolabili semꝑ fundamen¬
to consisterae. donet in ditũ sibi figurarũ celestiũ mu¬
nus inplera. Potest in illa p̃sentis eecłȩ labor & eei¬
lus inhac futurȩ quies aebeatitudo figurari. llelec¬

Expanded text:
mnes electos pertineat; in quibusdam intemeratam in coelis angelorum felicitatem, in quibusdam invictam in terris hominum patientiam describat; in quibusdam collata hominibus angelorum auxilia, in quibusdam remunerata cum angelis hominum certamina demonstret. Designat eamdem domum Domini spmo per Moysen. Verum quia illa domus in itinere quo ad terram repromissionis veniebatur, haec autem aedificabatur in ipsa terra repromissionis et in civitate Jerusalem; illa ut de loco ad locum crebro Levitarum ministerio portata, tandem in terram promissae haereditatis induceretur, haec ut mox in patria ipsa et civitate regia constructa, inviolabili semper fundamento consisteret, donec inditum sibi figurarum coelestium munus impleret: potest in illa praesentis Ecclesiae labor et exsilium, in hac futura requies et beatitudo figurari. Vel cer
Abbreviated transcription (Latin):
altitudinis. Deqͦ qͥdẽ numero. supra in expositione tẽpli q
uestibuli eiꝰ diximꝰ. sed & nunc dicendũ breuit̃. qd si altare
holocausti. illoꝵ in eccła tẏpũ tenet qͥsuũ corpus qainã
dõ c̃seerare ꝑignẽ amoris illius quert̃ ꝑseuerantia hoꝵ in

Expanded text:
altitudinis. De quo quidem numero supra in expositione templi et altitudinis. De quo quidem numero supra in expositione templi et vestibuli ejus diximus, sed et nunc dicendum breviter. Quod si altare holocausti illorum in Ecclesia typum tenet, qui suum corpus et animam Deo consecrare per ignem amoris illius quaerunt, perseverantia
Abbreviated transcription (Latin):
cubitoꝵ longitudinis. & xx cubitoꝵ latitudinis.&.x.
cubitoꝵ altitunis: Et qͥdẽ altare tymiamatis morses¬
duos cubitos in altitudine Quante aut̃ magnitudinis
hosalemon fecerit scriptura ñdicit: sed tantũ qͥa altare
aureũ fecerit dicit. constat aut̃ qͥa tantũ facre ñ potuit.
quantũ fecit holocalisti Quua si xx cubitoꝵ in longitu¬
dine & latitudo factũ eẽt totã tẽpli latitudinẽ implerꝙ
Quantũ igit᷑ exterius erat positũ altare holo causti quam
incensi quantũq genere oblationis acuilitate metalli igno¬
bilius fuit.tantũ quantrtate m̃sure & hostiarũ frequentia
prȩsta bat: qͥa nimirũ pluresst̾ multo qͥb dicatꝰ. suus aduitã
ingredi serua mandata: quã quos audire delectet Si uis ꝑ
altaris. ratione mystica caret numeri Habet enĩ xxcubitoᷤᷤ
longi tudinis &. totidẽ cubitos latitudinis .& .x. cubitoᷤ

Expanded text:
cubitorum longitudinis, et XX cubitorum latitudinis, et X cubitorum longitudinis, et XX cubitorum latitudinis, et X cubitorum altitudinis . Et qduos cubitos in altitudine . Quantae autem magnitudinis hoc Salomon fecerit, Scriptura non dicit, sed tantum quod altare aureum fecerit, dicit. Constat autem quia tantum facere non potuit, quantum fecit holocausti; quia si viginti cubitorum in longitudine et latitudine factum esset, totam templi latitudinem impleret. Quanto igitur exterius erat positum altare holocausti, quam incensi, quantumque genere oblationis ac utilitate metalli ignobilius fuit, tantum quantitate mensurae et hostiarum frequentia praestabat, quia nimirum plures sunt multo quibus dicatur: Si vis ad vitam ingredi, serva mandata, quam quos audire delectet: Si vis paltaris ratione mystica caret et numero. Habet enim viginti cubitos longitudinis, et totidem cubitos latitudinis, et decem cubitos
Abbreviated transcription (Latin):
luxune restĩns ere. frequentib ieiunis & orationib
uigili is & elemosinis. ceterisq fructib sp̃s. ad tranqͥllitatẽ
castimonie dõ digne ascendere c̃cedunt quid nisnuetimã
illi sue deuotionis immolant: In plentes illud apostoli
quo obsecrat nos ꝑmisericordiã dĩ ut ex hibeamꝰ corpora
nr̃a: hostiã uiuentẽ scãm dõ placentẽ. Quiqm̃ feruore¬
flagrant spiritualis amoris sed nondũ triũ phoeminent
uicte ẽcupiscentie carnalis. altare holo causti ignẽ qͥdẽ
decelis sacro scũm habet sed speciem ęris & ñ auri p̾tendit
Uerũ qͥa plures st̃ in scã eccła carnales quã spiritualeᷤᷤ
plures qͥ uitoꝵ in lecebras refrenando cohibent quãqͥ
superato acsopito uitioꝵ certamine ad epta urtutũ
securitate lȩxantꝰ᷑: merito altare holo causti. mauis eẽ
multo. quã altare tẏmiamatis asserebatꝰ. Scriptũ nãq ẽ
deeo. inlibro para lipemenon: fecit qͦq altare ȩneu̾xa

Expanded text:
ejuniis et orationibus, vigiliis et eleemosynis, caeterisque fructibus spiritus ad tranquillitatem castimoniae Deo digne ascendere contendunt, quid nisi victimam illi suae devotionis immolant, implentes illud Apostoli, quo obsecrat nos per misericordiam Dei, ut exhibeamus corpora nostra hostiam viventem, sanctam, Deo placentem ; qui quoflagrant spiritualis fervore amoris, sed nondum triumpho eminent devictae concupiscentiae carnalis, altare holocausti ignem quidem de coelis sacrosanctum habet, sed speciem aeris, et non auri, praetendit. Verum quia plures sunt in sancta Ecclesia carnales, quam spirituales, plures qui vitiorum illecebras refrenando cohibent, quam qui superato ac sopito vitiorum certamine de adepta virtutum securitate laetantur, merito altare holocausti majus esse multo, quam altare thymiamatis asserebatur. Scriptum namque de eo est in libro Paralipomenon: Fecitque altare aeneum XX
Abbreviated transcription (Latin):
les enĩ angłis sunt. & filii sunt dĩ. cũ sint filu resur¬
rectionis: Ad hanc ꝑtin& ipse mediator dĩ & hominũ
homo xp̃s ib̾s. ipso attestante cũ ait Soluite templũ
hoci & in tribus diebus excitabo illud Q d̃ exponens
eugłista subiuxit: hoc aut̃ dicebat de tẽplo corpori
sui. Dicit aut̃ apostoł de nob̃. Nescitis quia tẽplũ
di estis & sp̃s sc̃s habitat ĩ uobis : Sigͦ ille tẽplu alꝑ

Expanded text:
lii sunt Dei, et filii resurrectionis . Ad hanc pertinet ipse Mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus, ipso attestante cum ait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud . Quod exponens Evangelista subjunxit: Hoc autem dicebat de templo corporis sui . Dicit autem Apostolus de nobis: Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? Si ergo ille templ
Abbreviated transcription (Latin):
bitante spm cĩ in nob̾ efficim̃. constat utiq quia sigu¬
ra omiũ nostrũ & ipsius dñi nr̃i uidelico e mẽbre¬
rũ et que nossum̃ tempłũ illud materi ale trnulet
S ipsusita qõĩ sapidis angularis singalariter. elesti
& pciosi i fundamento fundati nr̃i autẽ tũ quloraro¬
dũ uiuorũ suꝑ ȩ dificatorũ suꝑ fundam̃tũ aploriũ &
ꝯ phetarũ hoc ẽ suꝑ ipsũ dñm. Qd melus comibesoto er¬

Expanded text:
at utique quia figuram omnium nostrum, et ipsius Domini videlicet et membrorum ejus, quae nos sumus, templum illud materiale tenuit; sed ipsius tamquam lapidis angularis singulariter electi et pretiosi in fundamento fundati; nostri autem tamquam lapidum vivorum superaedificatorum super fundamentum apostolorum et prophetarum, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
uot annis templũ sit edificatũ.
e columnis ȩreis.
e alari ereo.
e basibus decẽ & luteribus.
d̃ in regione iordanis facta sint uasa domꝰ dñi.
e altari utroq
e mensis decẽ aureis domus dñi.
e decẽ cande labris.

Expanded text:
uot annis templum sit aedificatum. De Columnis aereis. De mare aereo. De basibus decem, et luteribus. Quod in regione Jordanis facta sunt vasa domus Domini. De altari utroque. De mensis decem aureis domus Domini. De decem candelabris.
Abbreviated transcription (Latin):
ginẽ cȩsaris ex pressa eẽ dicebant Nequa quã ita
responderet: reddite quȩ sunt cȩsaris. cȩsari & quȩ
st̃ dĩdõ. s potius eorũ corrigeret errorẽ dicens. Nonli
licet uobis in percussura. aun ur̃ii maginẽ facere
cesaris. qͥa talem sculpturã lex diuina ꝓhibet Nam¬
que locus ut ostenso sibi. nomismatȩ census. hoc diceret
si in eo cesaris imago causa idolatrie & ñ ad indiciũ magiᷤ

Expanded text:
ginem Caesaris expressam esse dicebant, nequaquam ita ginem Caesaris expressam esse dicebant, nequaquam ita responderet: Reddite quae sunt Caesaris Caesari, et quae sunt Dei Deo. Sed potius eorum corrigeret errorem, dicens: Non licet vobis in percussura auri vestri imaginem facere Caesaris, quia talem sculpturam lex divina prohibet. Esset namque locus ut ostenso sibi numismate census hoc diceret, si in eo Caesaris imago, cujus idololatriae, et non ad judicium magis
Abbreviated transcription (Latin):
gines rerũ aut animaliũ facere. sed hȩc idolatrie grã
facere. omnimodis ẽẽ ꝓhibitũi Deniq dicturus in monte scõ
dñs: ñ facies tibi sculptile neq omnẽ similitudinẽ : pre¬
misit non habebis deos alienos corãme: ac deinde subiuno¬
xit. Non facies tibi sculptile. neq omnẽ similitudinem
quȩ est incęlo desuꝑ:. & quȩ in terra deorsũ nec eq quȩ¬
sunt inaquis sub terra Atq ita c̾clusit: ñ ad orabis
ea. neq coles Quibus uerbis aperte declaratur: qđ̃ ille
similitudines fieri ꝓhibent᷑ ab hominb quȩ ÷ inuene¬
rationẽ deoꝵ alienoꝵ facere solent impii :oquȩ que
ad colendũ atq ad ad orandũ. gentilitas errabunda rep¬
perit Ceterũ similit᷑ hȩc fieri. nulla ut reor legis diui¬
nȩ lit tera ueruit Alioquin & dñs temptantib se
phariseis detributo cȩsan reddendo. inquo nom̃ & ima¬

Expanded text:
gines rerum ac animalium facere, sed haec idololatriae gratia gines rerum ac animalium facere, sed haec idololatriae gratia facere omnimodis esse prohibitum. Denique dicturus in monte sancto Dominus: Non facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem; praemisit: Non habebis deos alienos coram me; ac deinde subjunxit: Non facies tibi sculptile, neque omnem similitudinem, quae est in coelo desuper, esunt in aquis sub terra. Atque ita conclusit: Non adorabis ea, neque coles . Quibus verbis aperte declaratur quod illae similitudines fieri prohibentur ab hominibus, quae in venerationem deorum alienorum facere solent impii, quaeque ad colendum atque adorandum gentilitas errabunda reperit. Caeterum simpliciter haec fieri nulla, ut reor, legis divinae littera vetat. Alioquin et Dominus tentantibus se Pharisaeis de tributo Caesari reddendo, in quo nomen et ima
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ miracula & sanationes: qͥb de eodẽ mortis auctore
mirabilit̃ triũ phauit Cũ horũ aspectus. multum
sȩpe cͣpunctionis soleat prestare c̃tuentib & eis
quoque qͥlit teris ignorant : qͦua siuiuã dominicȩ
historie pandere lectionẽ Nã & pictura grece :¬
zasrafia id est uiua scriptura uocatur. Silicuit
xii boues ȩneos facere . qui mare suꝑ positũ
ferentes .iiii. mundi plagas terni respicerent: quid
ꝓhibet. xii apostolos pingere: quomodo euntes doce
designan scriptura. Sicͣt legẽ ñ fuit in eodẽ mari sculpturas
histriatas ingṙro .x. cubitoꝵ fieri. quomodo legi ẽtrarium
putabat᷑ si historias scõrũ ac martyrũ xp̃i sculpamꝰ siue
pingamꝰ intabulis. Qui ꝑ custodiã diuine legis ad gloriam
meruert̾ ȩternȩ retributionis ad tingere: Uerũ sidiligenti¬
us ueba legis adtendamus forte parebit ñ int̾ dictũ ima¬

Expanded text:
ejus miracula et sanationes, quibus de eodem mortis auctore ejus miracula et sanationes, quibus de eodem mortis auctore mirabiliter triumphavit, cum horum aspectus saepe multum compunctionis soleat praestare contuentibus, et eis quoque qui litteras ignorant, quasi vivam dominicae Historiae pandere lectionem? Nam pictura Graece ζωγραφία, id est, viva scriptura vocatur. Si licuit duodecim boves aeneos facere, qui mare superpositum ferentes quatuor mundi plagas terni respicerent, quid prohibet duodecim apostolos depingere, quomodo euntes docerdesignare scriptura? Si contra legem non fuit in eodem mari sculpturas histriatas in gyro decem cubitorum fieri, quomodo legi contrarium putabitur, si histriatas sanctorum ac martyrum Christi sculpamus, sive pingamus in tabulis, qui per custodiam divinae legis ad gloriam meruerunt aeternae retributionis attingere? Verum si diligentius verba legis attendamus, forte parebit non interdictum ima
Abbreviated transcription (Latin):
& quȩ interra deorsum: nec eorũ quȩ sunt in aquis subter¬
ra: Qui nequa quã hoc putarent siuel salemonis opus ad
memoriã reuocassent quo& intẽplo intus palmas fecit
& cherubim cũ uariis cęlaturis. In colũnis illius mala gra¬
nata & rete in mari quippe hoc ȩ neo: xii boues& sculp¬
turas histriatas. Sed & in basib luterũ sicut in sequnetib
legitur: leones cũ bobus palmas axes. & rotas cũ cherubim:
& uario picdurarũ genere fecit. Uel certe si ipsius mossi
opera c̃siderassent qͥ iubente dño & cherubim prius in
ꝓpiciato y rio: & postea serpentẽ fecit ȩneũ inheremo:
cuius in dtuitu. populus a furore  serpentiũ ueneno
saluaretur. Sienĩ licebat serpentẽ ex altari eneũ in
ligno: quẽ aspicientes filii ispa hel uiuerent: cur non
licet exaltationẽ dnĩ saluatoris incruce : qua mortẽ
uicit admemoriã fidelib depingendo reduci yel alia

Expanded text:
et quae in terra deorsum, nec eorum quae sunt in aquis sub teret quae in terra deorsum, nec eorum quae sunt in aquis sub terra . Qui nequaquam hoc putarent, si vel Salomonis opus ad memoriam revocassent, qui et in templo intus palmas fecit, et cherubin cum variis caelaturis; in columnis illius mala granata et retiacula, in mari quoque hoc aeneo duodecim boves, et sculpturas histriatas, sed et in basibus luterum, ut in sequentibus legitur, leones cum bobus, palmas, axes, et rotas, cum cherubin et vario picturarum genere fecit; vel certe ipsius Moysi opera considerassent, qui, jubente Domino, et cherubin prius in propitiatorio, et postea serpentem fecit aeneum in eremo, cujus intuitu populus a ferorum serpentium veneno salvaretur. Si enim licebat serpentem exaltari aeneum in ligno, quem aspicientes filii Israel viverent, cur non licet exaltationem Domini Salvatoris in cruce, qua mortem vicit, ad memoriam fidelibus depingendo reduci, vel alia
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet uariarũ frugũ: tritici ordei: leguminũ : Batus
uero ẽ inspecieb liquidis. uino. oleo. aqua: Itaq: batus
quȩ certe norma mensure. opera designat ęquitatis
& iustitiȩ quib hi qͥ in remissionẽ peccatoꝵx. bapti zantꝰ᷑:
necesse habent institiu. Batos quoᷤ mille capiebat mare:
gnataquã baptismatis plebẽ iude orũ abluens ad regnum
cȩleste trans misit. Recipiebat & alios mille cum
etiã turbas nationũ eodẽ fonte. renatas. &. operibuᷤᷤ
iustrtiȩ confirmatas. eiusdem regni ꝑennis fecit ẽẽ parti¬
oipes. Notandũ sane hoc in loco: qͥa sunt quiputant lege
dĩ ꝓhibitũ ne uel hominũ ł quorũ lib& animaliũ: siue
rerũ similitudines sculpamꝰus. aut depingamꝰ in eccła uel
alio quolibet loco eo qd indecalogo legis dixxerit. Non facies
tibi sculptile. neq omnẽ similitudinẽ que ẽ incęlo desuꝑ

Expanded text:
pertinet variarum frugum, tritici, hordei, leguminum: batus pertinet variarum frugum, tritici, hordei, leguminum: batus vero est speciebus liquidis, vino, oleo, aqua. Itaque batus, qui certa norma mensurae, opera designat aequitatis et justitiae, quibus hi qui in remissionem peccatorum baptizantur, necesse habent institui. Batos mille illud capiebat mare, cum aqua bapcoeleste transmisit. Recipiebat et alios mille, cum etiam turbas nationum eodem fonte renatas, et operibus justitiae confirmatas, ejusdem regni perennis fecit esse participes. Notandum sane hoc in loco, quia sunt qui putant lege Dei prohibitum, ne vel hominum, vel quorumlibet animalium, sive rerum similitudines sculpamus, aut depingamus in ecclesia aut pariete, aut alio quolibet loco, eo quod in decalogo legis dixerit: Non facias tibi sculptile, neque omnem similitudinem, quae est in coelo desuper,
Abbreviated transcription (Latin):
alia: Et alias oues habeo quȩ non sunt ea hoc ouili: &.
illas oporter me adducere: & uocẽ meã audient. Etfier
unũ ouile : & unus pastor: Q uod in hoc quoq mari: typice
figurabitur. Nam subditur: duomilia batos capiebat:
Millenarius nãq numerus. ꝓsignificatione ꝑfectionis:
solet poni inscripturis. quia nimirũ denariũ numerum
quadratũ solidũ facit. Decẽ quippe. decies ducta centũ
faciunt. Quȩ uidelicet fugura iã qua drata. sed ad hu
plana ñ ẽ. uerũ ut altitudine surgat & solida efficiatꝰ.
nultiplica centũ ꝑdecẽ: & fiunt millȩ. Quo ꝓfecto
numero stabiles & in superabiles. ꝙ uelut conquadrata
iustorũ conscientia designatur. Quocũq enĩ ueteris
quadratũ. stabit Sic & animꝰ electorũ: nullo tẽptati¬
onũ occursu nouit astatu siue rectitudinis ineli¬
nari batũ aut̃: hebreorũ mensura ẽ. quã ipsi. bat

Expanded text:
non sunt ex hoc ovili; et non sunt ex hoc ovili; et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor : quod in hoc quoque mari typice figurabatur: nam subditur: Duo millia batos capiebat. Millenarius namque numerus pro significatione perfectionis solet poni in Scripturis, quia nimirum denarii numerus quadratum solidum facit. Decem quippe decies ducta, centum faciunt, quae videlicet figura jam quadrata, sed adhuc plana est. Verum ut in altitudine surgat, et solida efficiatur, multiplicata centum per decem fiunt mille; quo profecto numero stabilis et insuperabilis, et velut conquadrata justorum conscientia desiquadratum, stabit, sic animus electorum nulla tentationum occursu novit a statu suae rectitudinis inclinari. Batus autem Hebraeorum mensura est, quam ipsi bath
Abbreviated transcription (Latin):
in conuenient̃ accipi Qui ante passionẽ qͥdẽ suams
clarus homo refulsit Post resurrectionẽ uero & ascen¬
sionẽ suã repandũ se liliũ supenȩ patriȩ ciuibus
ex hibuiti cũ in ad sũpta humanitate : potentiam
diuinȩ claritatis quã habuitꝰ ꝙatrẽ priusquã mun¬
dus esset ostendit Unde & icamico cantico: lilii seuocabu
designari uoluit dicens: Ego flos cãpi &eliliũ conuallium:
Labiũ ergo maris inquo sacerdotes lauabantꝰ: qͣsi labium
fuit calicis. & foliũ repandi lilii: quia lauacrũ salutare
quo menbra sũ mĩ sacerdotis efficimur infide nossacro¬
sc̃ȩ pasionis eiꝰ. apeccatorũ omniũ labe purificat. ac puri¬
ficatos: aduisionẽ gloriȩ ipsius perennis intromittit
In quo nimirũ lauacro. uterque populus. & cireũ cisionis
udelicet & pͣputii. ꝑfidẽ sp̃e & dilectionẽ. unũ in dño
efficimur: Ipso atestante : qͥ curcũcisionẽ post p̃dicans. ait int̃

Expanded text:
inconvenienter accipi; qui ante passionem quidem suam,inconvenienter accipi; qui ante passionem quidem suam,clarus homo refulsit; post resurrectionem vero et ascensionem suam repandum se lilium supernae patriae civibus exhibuit, quod in assumpta humanitate potentiam divinae claritatis, quam habuit apud Patrem priusquam mundus esset, ostendit. Unde et in amoris Cantico lilii se vocabulo designare voluit, dicens: Ego flos campi, et lilium convallium . Labium ergo maris, in quo sacerdotes lavabantur, quasi labium fuit calicis, et folium repandi lilii, quia lavacrum salutare, quo membra summi sacerdotis efficimur, in fide nos sacrosanctae passionis ejus a peccatorum omnium labe purificat, ac purificatos ad visionem gloriae ipsius perennis intromittit: in quo nimirum lavacro uterque populus, circumcisionis videlicet et praeputii, per fidem, spem, et dilectionem unum in Domino efficitur, ipso attestan
Abbreviated transcription (Latin):
ambulemꝰ. Si enĩ conplantati facti sumꝰ similitudini mor¬
tis eiꝰ.: simul & resurrectionis eiꝰ erimꝰ Quod infactura quoq
maris ȩnei tipice signatũ est: cũ c̾sequent̃ adiungi᷑. labiũq
eiꝰ qͣsi labiũ calicis: & foliũ repandi lilii Per labiũ nãque
calicis: gustus dominicȩ passionis: ꝑfoliũ lilii repandi pate
pate facta claritas resurrectionis ipsius ex primitur:. Nam
qđ incalice poculũ passionis designetur: testatur ipsedñs.
qͥ ueniens ad passionẽ : patrẽ orauit dicens. Pater siuiᷤᷤ
trans fer calicẽ istũ ame liliũ uero quã cõmit tͥante
odoris iocundissimũ gr̃a candidũ foris colorẽ intus
ostendit aurosũ. apte gloriã resurrectionis eiꝰ insinuat.
qͥ & corporis inmortalitatẽ foris ostendit discipulis. &
animã diuina luce coruscã sibi simul in eẽ ꝑdocuit:¬
Potest etiã in lilio repando: ipse mediator dĩ & homi¬
nũ: ꝓpt̃ passionẽ mortis gła & honore coronatus. non

Expanded text:
bulemus; si enim complantati facti sumus similitudini mortis ejus, simul et resurrectionis erimus . Quod in factura quoque maris aenei typice signatum est, cum sequenter adjungitur: Labiumque ejus quasi labium calicis, et folium repandi lilii. Per labium namque calicis, gustus Dominicae passionis, per folium repandi lilii, patefacta claritas resurrectionis exprimitur: nam quod in calice poculum passionis designetur, testatur ipse Dominus, qui veniens ad passionem oravit Patrem, dicens, Pater, si vis, transfer calicem istum a me . Lilium vero quod comitante odoris jucundissimi gratia candidum foris calicem, intus aureolum ostendit, apte gloriam resurrectionis ejus insinuat, qui et corporis immortalitatem foris ostendit discipulis, et animam diPotest etiam in lilio repando ipse Mediator Dei et hominum, post passionem mortis gloria et honore coronatus, non
Abbreviated transcription (Latin):
curruũ similes. quia idem libri euuangeliorum
qui hos doctores ad p̃dicandã fidẽ ueritatis igno¬
rantib mitt̃ illos ad c̃firmandã amplius fidẽ ĩ ter
doctos iã a sacram̃tis celestib ĩbutos manere p̃ci¬
piunt. Rotȩ iiii. basẽ luteris sustentabant. cũ

Expanded text:
curruum similes, quia iidem libri Evangeliorum curruum similes, quia iidem libri Evangeliorum qui hos doctores ad praedicandum fidem veritatis ignorantibus mittunt, illos ad confirmandam amplius fidem inter doctos jam ac sacramentis coelestibus imbutos manere praecipiunt. Rotae quatuor basim luteris sustentabant, cum
Abbreviated transcription (Latin):
quales in curru fierisolent. legimꝰ aut̃ desc̃is. Currꝰ
dĩ decem milibumultipbex milia letanciũ.
Quid est gͦ qd rotȩ basiũ rotis assimilant᷑ cu¬
ruũ. nisi qͥa unꝰ idẽq sermo euangłii quos¬
dã eorũ quos instituit currus dĩ. quosdã
bases tẽpli dĩ facit. Qui cũq enim ad eu¬
uuangelitandũ uerbũ doctores longe lateq mitte¬
bant᷑ inmundo. utiq currus dĩ & quidẽ uelocissi¬
mi fuert̃. quia ꝑcuncta discurrentes đm ad corda
credentiũ inducebant. At uͦ illi qui unoͥ loco como¬
rantes uerbũ salutis ꝓximis annunciant. eosq ad
lauacrũ uitȩ que ł in babtismo uel in cõpunctio¬
ne lacrimarũ celebrat᷑ accendt̃. quasibases ft̃
tẽpli. que partant luteres ad lauandas hostias.
Qui a fidelib quib p̃st̃ ministeriũ salutis impen¬
dt̃. ut longius excurrendi ad adquirendos nouos
ppłos labores ñsubeant. Rotȩ gͦ basiũ rotis st̃

Expanded text:
quales solent in curru fieri. » Legimus autem de sanctis: quales solent in curru fieri. » Legimus autem de sanctis: Dei decem millibus multa millia laetantium . Quid est ergo quod rotae basium rotis assimilantur curruum, nisi quia unus idemque sermo evangelicus quosdam eorum quos instituit, currus Dei, quosdam bases templi Dei facit? Quicumque enim ad evangelizandum verbum doctores longe lateque mittebantur in mundo, utique currus Dei, et quidem velocissimi fuerunt, quia per cuncta discurrentes, Deum ad corda credentium inducebant. At vero illi qui uno in loco commorantes verbum salutis proximis annuntiabant, eosque ad lavacrum vitae, quod vel in baptismo vel in compunctione lacrymarum celebratur, accendunt, quasi bases sunt templi, quae portant luteres ad lavandas hostias, quia ita fidelibus quibus praesunt, ministerium salutis impendunt, ut longius excurrentes ad acquirendos novos populos labores non subeunt. Rotae ergo basium rotis sunt
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ leones & boues quasi lora ex aere dependentia
Suꝑ leones quippe & boues lora dependunt. quan¬
doscĩ doctores & in seueritate districtionis qͣ pec¬
cantes iudicant. & in mansuetudine lenitatis
qua penitentib remittunt. uidiciũ suitiment
auctoris. Neforte in iuste ligando. ipsi ab eo
merali subtͣ luterem fusiles. eͥtͣ se inuicẽ respec¬
tissime rotis cõparant᷑. qͥa sic̃ uolubilitas rotȩ
citissimo cursu quocũq ductt᷑ currit. ita ser
breui mundi plagas impleuit. Sic̃ rota impo¬
sitũ sibi currũ at̾r a subleuat. & sub leua¬
tũ qͦ auriga dirigit portat. ita euangłica
p̃dicatio m̃tis electorũ a t̾renis cupti iditatib
in celestia desidia suspendit. ac suspensas adꝓ
fectũ bonȩ oƿationis. siue administeriũ p̃dica¬
tionis qͦcũq ad uiuans grã sp̃s uoluerit ducit.
Nã quia in sequentib dr̃ qͥa tales erant rotȩ

Expanded text:
super leones et boves quasi lora ex aere dependentia. super leones et boves quasi lora ex aere dependentia. Super leones quippe et boves lora dependent, quando sancti doctores et in severitate districtionis qua peccantes judicant, et in mansuetudine lenitatis qua poenitentibus remittunt, judicium sui timent auctoris, ne forte injuste ligando, ipsi ab eo meruli subttissime rotis comparantur: quia sicut volubilitas rotae citissimo cursu quocunque ducitur, currit, ita sermbrevi mundi plagas implevit. Sicut tota super impositum sibi currum terra sublevat, et sublevatum quo auriga dirigit portat: ita evangelica praedicatio mentes electorum a terrenis cupiditatibus in coelestia desideria suspendit, ac suspensas ad profectum bonae actionis sive ad ministerium praedicationis quocunque adjuvans gratia spiritus voluerit, ducit: Namque in sequentibus dicit: « Quia tales erant rotae
Abbreviated transcription (Latin):
tuas illis hoc peccatũ. S. quia neq spẽ ȩt̾norũ incȩ¬
lis neq amorẽ ꝓximorũ in t̾ris. neq feruorẽ teli
mordentis. neq lenitatẽ modestie c̃pacientis absq sc̃arũ
& plectas post leones & boues: & cherubir sculpti esse
memorant: Cherubin nãq c̃stat scripturȩ sacre tẏpũ
tenere. siue qͥa duo cherubin inꝓpiciatorio are e:
infigurã duorũ testamentox c̃cordit᷑ dexp̃o canen¬
tiũ fabricatist̃ : seu qͥa nom̃ ipsũ: scientiȩ multitu¬
dinẽ sonat Quanto autẽ quisq studiosius: legendiᷤᷤ
diuinoꝵ eloquioꝵ paginis institerit tanto necesse
est am plius in omĩb que agit aut iudicat: interni
testis aut iudicis ex amen ꝑtimescat. Ne aut pluᷤ
iuste inpeccantes uindicans. aut rursũ absq moderamine
iustȩ discrecionis ignoscens. irã iusti iudicis incurrat.
Qui enĩ addit scientiã. addit & laborẽ. Unde hic qͦq
ꝓpt̾ sculpturas cherubin. c̃uenient᷑ adiungit᷑. Et

Expanded text:
s hoc peccatum . Sed quia neque spem aeternorum in coelis, neque amorem proximorum in terris, neque fervorem zeli mordentis, neque lenitatem modestiae compatientis, absque scientet plectas, post leones et boves, Cherubin sculpti esse memorantur. Cherubin namque constat Scripturae sacrae typum tenere: sive quia duo Cherubin in propitiatorio aTestamentorum concorditer de Christo canentium fabricati sunt, seu quod nomen istud scientiae multitudinem sonat. Quanto autem quisque studiosius legendis divinorum eloquiorum paginis institerit, tanto necesse est in omnibus amplius, quae agit aut judicat, interni testis aut judicis examen pertimescat, ne aut plus juste in peccantes vindicans, aut rursum absque moderamine justae discretionis ignoscens, iram justi judicis incurrat: qui enim addit scientiam, addit et dolorem. Unde hic quoque propter sculpturas Cherubin convenienter adjungitur, Et
Abbreviated transcription (Latin):
pribus Unde apte subditur: & resticula . xxi cubitoꝵ.
p̃ceptorũ cȩlestiũ qua a nr̃is uoluptatib: religamur
potest apte signarĩ scriptura dicente : quia funiculuᷤ
triplex difficile rũpit᷑: quia nimirũ obseruatio
mandatorũ dĩ: quȩ in cordib: electorũ fide spe &e dilec
tione suꝑnȩ retributionqs firmata ẽ nullo tẽporalium
rerũ potest obstaculo dissolui Et resticula mare ambit. cũ
sacram̃tũ baptis mi qd accepimꝰ pis cõmunire operib stude¬
inquo dñs hominẽ o fecit cũ non esset. & cumpensset re¬
fecit: recte bona operationetiã nr̃a figuratur. Et sex per
quinque multiplicant᷑ ut ad xeocac ꝑuenias. cũ om̃s nr̃i
corpors sensus. diuinis humilit̃ sub iugamꝰ inperiis. Possumꝰ
aut̃ & alit̃ hunc tricenariũ mystice maris numerũ. non
inconuenit̃ accipere. Ter enĩ deni. faciunt. xxx. Etgenus

Expanded text:
prioribus. Unde apte subditur: Et resticula triginta cubitoprioribus. Unde apte subditur: Et resticula triginta cubitopraeceptorum coelestium, qua a nostris voluntatibus religamur, potest apte signari, Scriptura dicente: « Quia funiculus triplex difficile rumpitur . » Quia nimirum observatio mandatorum Dei, quae in cordibus electorum fidtione supernae retributionis firmata est, nullo temporalium rerum potest obstaculo dissolvi. Et resticula mare ambit, cum sacramentum baptismi quod accepimus, piis communire operibus studein quo Deus hominem fecit cum non esset, et cum perisset, refecit, recte bona operatio etiam nostra figuratur. Et sex per quinque multiplicantur, ut ad triginta pervenias, cum omnes nostri corporis sensus divinis humiliter subjugamus imperiis. Possumus autem et aliter hunc tricenarium mystice maris numerum non inconvenienter accipere: ter enim deni faciunt triginta, et genus
Abbreviated transcription (Latin):
dirit: Erat ergo mare .x. cubitoꝵ alabio usq ad labiũ:
qͥa aꝑxcimo baptizato in nomine ihũ xp̃i: usque ad
ultimũ qͥ infine scłi crediturus & bapti zandus est :
omĩs fideliũ chorus unã eadẽq uiã ueritatis ingredi:
& cõmunẽ debet ad nõ coronã sperare iustitͥȩ: Rotun¬
dũ erat incircutu: ut orbis uniuersus ingyro lauacro
uite asorde peccatox designaret᷑ ẽẽ mundandus: Dequo
bene subdit᷑ quinq cubitoꝵ altitudo eiꝰ quia nimirũ
quiequid uisu quic quid auditu quic quid olfactu quic¬
quid gustu quic ꝗd tactu delinqͥmꝰ totũ hoc nobis grã dĩ:¬
ꝑ ablutionẽ ui iusici fontis relaxat᷑ Sed ñ sufficit
p̃teritoꝵ remissio peccatoꝵ. siñ quisq bonis deinceps in¬
sistere studuerit operib Alioquin diabolus qͥ exierat
de omine sihunc abonis uacare actib uiderit multipli¬
cius redit: sunt queq nouissima hominis illius peiora

Expanded text:
dixit. Erat ergo mare decem cubitorum a labio usque ad labium; dixit. Erat ergo mare decem cubitorum a labio usque ad labium; quia a primo baptizato in nomine Jesu Christi usque ad ultimum, qui in fine saeculi crediturus, et baptizandus est, omnis fidelium chorus unam eamdemque viam veritatis ingredi, et communem debet a Domino coronam sperare justitiae. Rotundum erat in circuitu, ut orbis universus in gyro lavacro vitae a sorde peccatorum designaretur esse mundandus; de quo bene subditur: Quinque cubitorum altitudo ejus, quia nimirum quidquid visu, quidquid auditu, quidquid olfactu, quidquid gustu, quidquid tactu delinquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum, si non quisque bonis deinceps insistere studuerit operibus; alioquin diabolus qui exierat de homine, si hunc a bonis vacare actibus viderit, multiplicius redit, facitque novissima hominis illius pejora
Abbreviated transcription (Latin):
tes in eo lauabant᷑ ut uerba dierũ aꝑte testantur
Sacerdotes aut̃ constat om̃s electos typice in scrip¬
turis uocari: eoqđ̃ sint membra sũmi sacerdotis
nom̃ iddidit : in memoriã uidelicet maris rubr
in quo prius pexetinetionẽ ȩgyptiox & populi
dĩ liberationẽ baptismi forma p̾cessit : ex ponente apos¬
tolo acdicente Qm̃ patres nr̃i om̃s subnube fuer̃ & om̃s¬
mare transier̃ & om̃s in moyse baptizatist̃ innube &
in mari: Samtũ aut̃ baptismi & uitȩ a nobis munditiam
quȩritinhoc sȩculo: &e uite nobis ȩternȩ gloriã ꝓmintit
infuturo: Quod utũq in mari hoc eneo una sententia
de signatꝰ᷑ : cũ eẽ .x. cubitoꝵ a labio usq ad labiũ ꝑhi¬
betur: Decẽ nãq p̾ceptis in lege dñi : omĩa quȩ facere
debeamꝰ ex pyessit: Denario ȩque uercedẽ bene factoꝵ
signauit : cũ hunc inuinea laborantib dandũ eẽ pre¬

Expanded text:
tes in eo lavabantur, ut Verba Dierum aperte testantur . tes in eo lavabantur, ut Verba Dierum aperte testantur . Sacerdotes autem constat omnes electos typice in Scripturis vocari, eo quod sint membra summi Sacerdotis,nomen indidit, in memoriam videlicet maris Rubri, in quo prius per exstinctionem Aegyptiorum et populi Dei liberationem baptismi forma praecessit, exponente Apostolo ac dicente: « Quoniam patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omare transierunt, et omnes in Moyse baptizati sunt in nube et in mari. Sacramentum autem baptismi et vitae nobis munditiam acquirit in hoc saeculo, et vitae nobis aeternae gloriam promittit in futuro Quod utrumque in mari hoc aeneo una sententia de signatur, cum esse decem cubitorum a labio usque ad labium perhibetur. Decem namque praeceptis, in Lege Dominus omnia quae facere debeamus, expressit. Denario aeque mercedem benefactorum signavit, cum hunc in vinea laborantibus dandum esse prae
Abbreviated transcription (Latin):
m̃sȩ intypo seẽ scripture recte ponunt᷑. qͥa &. iustitiã
esurientib panẽ uerbi ministrant & uasa fer̃ ministeni
cȩlestis idẽ iustoꝵ nob̾ actus inexẽplũ ꝓponunt. ita &
aptissime ꝑ candelabra. eade diuina eloqͥa figurantꝰ.
uidelicet qͥalucẽ sapientiȩ errantib ꝓfer̃. Hinc & eni
Quare aut̃ quinq ad extris & quinq asinistris sint
posita candelabra. ex his que dem̃sis tractauimꝰ facil¬
lime patet: Cũ uero dixxisset quinq adextris &. quin¬
que asinistris: ẽuenient᷑ addidit eͥtra oraculũ: Oracu¬
lũ nãq ubi erat arta q sȩpe dictũ ẽ apertũ desig¬
nat patrie cęlestis ubi xp̃s ẽ indexterã dĩ sedens.
habitationẽ seꝑ suꝑne ciuitatis aspectant: ut huuᷤᷤ
agnitionẽ ac desidenũ nr̃is cordib infundant : & eos
qoriginẽ carnis aterra habent: ad appetendã ꝓmerendãq
icelestib sedẽ ꝑ petuȩ mansionis ac cẽdant: Sunt aitt̃

Expanded text:
a et justitiam esurientibus panem verbi ministrant, et vasa ferunt ministerii coelestis, id est, justorum nobis actus in exemplum proponunt; ita et aptissime per candelabra eadem divina eloquia figurantur, videlicet quia lucem sapientiae errantibus proferunt. Hinc etenim Quare autem quinque a dextris, et quinque a sinistris, sint posita candelabra, ex his quae de mensis tractavimus, facillime patet. Cum vero dixisset: Quinque a dextris, et quinque a sinistris, convenienter additur: Contra oraculum. Oraculum namque ubi erat arca, ut saepe dictum est, aditum designat patriae coelestis, ubi Christus est in dextera Dei sedens, habitationem semper supernae civitatis aspectant, ut hujus agnitionem ac desiderium nostris cordibus infundant, et eos originem carnis e terra habent, ad appetendam promerendamque in coelestibus sedem perpetuae mansionis accendant. Sunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
qͥhanc intrare merunt eiꝰ ciuib patet Unde bene
fact ura siue altitudo horũ capitellorũ quȩ supra
liliũ erant in conp̃hensibilis terrestribus
qualitas cęlestis habitationis insinuͭ: Dequa tam̃
hoc minime betet quia om̃s ibi comuni felicitate
diuine uisionis fruunt᷑. Tanto quisque sublimi¬
us quanto mundiore saduidendũ eũ oculos cordiᷤᷤ
habuerit Qui enĩ dixcit. om̃s tim̃tes dñm pusil¬
lis cũ maiorib ipse dixeit qͥa tureddes sigͥulis se¬
cundũ opera eoꝵ Cõmunis ergo ibi benedictio
omniũ erit electorũ: at tam̃ ꝓͥstincta operũ qualitate.
multȩ st̃ mansiones beatoꝵ: in una eadẽq domo patris
eterna incęlis:. Quod in harũ quoq factura colũnarum:
mystice reor eẽ designatũ cũ dicitꝰ᷑: & rursũ alia capi¬
tella in sũmitate colũnarũ desuꝑ: Iuata mensurã qup

Expanded text:
qui hanc intrare meruerint, ejus civibus patet. Unde bene qui hanc intrare meruerint, ejus civibus patet. Unde bene factura sive altitudo horum capitellorum supra lilium erant, ut incomprehensibilis esse terrestribus qualitas coelestis habitationis insinuetur. De qua tamen hoc minime latet, quod omnes ibi communi felicitate divinae visionis fruuntur, tanto quisque sublimius, quanto mundiores ad videndum eum oculos cordis habuerit; qui enim dixit, Omnes timentes Dominum, pusilli cum majoribus , ipse dixit, Qcundum opera eorum . Communis ergo ibi benedictio omnium erit electorum. Attamen pro distincta operum qualitate, multae sunt mansiones beatorum in una eademque domo Patris aeterna in coelis: quod in harum quoque structura columnarum mystice reor esse designatum, cum dicitur: Et rursus alia capitella in summitate columnarum desuper, juxta mensuram
Abbreviated transcription (Latin):
Tante altitudinis quante erat & colũna: Cuius
tam̃ altitudo quanta fuerit minime narratur:
Hȩc aut̃ capitella qualiacũque & quanta cũque
fuerint. ñ enĩ mensurã eorũ aperte scriptura de¬
signat in ore lilioꝵ uident᷑ eẽ adposita. Dequorum
factura siquid mysticũ inquirere delectat. illam
regni ꝑ ennis sublimitatẽ potest ñ inẽgrue designa¬
ris quã nec oculus uidit & cetera: usque diligentib se
Postlilia & enĩ quat tuor cubitorũ. alia sunt ad po¬
sita capitella. quorũ altitudo quanta fuerit ñdicit᷑
quia multa qͥdẽ decelesti beatitudine in euangedio
legimꝰ qđ uidelicet ibi mundi corde dm̃ uidebunt :
qd̃ erunt equales angelis dĩ qd ñ nubent neque
nubent᷑ : quia nec mori ultra poterunt: Quod ubi¬
cũque est xp̃s ibi & ministri eiꝰ erunt: qđ manifesta¬
bit seipsũ illis qd palã dẽpatre ad nuntiabit eis.
species horũ quȩ diximꝰ. ipse status & c̃uersatio
patrie illius celestis. quomodoᷤ et̃ habeat: solis eis

Expanded text:
nt amplitudinis, quantae erat et columna, cujus tamen altitudo, quanta fuerit minime narratur. Haec autem capitella, qualiacunque et quantacunque fuerint non enim mensuram earum aperte Scriptura designat in ore liliorum videntur esse apposita. De quorum factura, si quid mysticum inregni perennis sublimitatem potest non incongrue designare, quam nec oculus vidit, et caetera, usque diligentibus se. Post lilia etenim quatuor cubitorum, alia sunt apposita capitella, quorum altitudo quanta fuerit, non dicitur: quia multa quidem de coelesti beatitudine in Evangelio legimus: quod videlicet ibi mundicordes Deum videbunt ; quod erunt aequales angelis Dei; quod non nubent, neque nubentur , quia nec mori ultra poterunt ; quod ubicumque est Christus, et ministri ejus erunt ; quod manifestabit seipsum illis quod palam de Patre annuntiavit eis ; species horum quae diximus, ipse status et conversatio illius patriae coelestis, quo modo sese habeat, solis eis
Abbreviated transcription (Latin):
diuersi generis argentea siue aurea inthesaur ᷤ domꝰ
dnĩ quando eos qui multitud ine dulcedinis eiꝰ frui
meruer abscondit in abdito uultus sui actꝰ bati¬
one hominũ Apte multi sunt inthes auri. inqui¬
bus uasa electionis recondanto: sed ena domuᷤ
domini inqua idem sunt facti thesauri: quia &
una est ecclesia inqua omnes continentur
electi quanti libet meritiꝰ distent & una aenon
diuersa est patria illa cęlestisq electis pro mi¬
titur omnibus. quamius sicut̾ stella astella
differt inclanitate : ita & resurrectio mor¬
tuorum: quia utrumq iudex ipse ac distribu¬
tor premiorum dñs una sententia de monstrauit
s multoᷤ mea tesauroᷤᷤ adrecipiẽdauasa diũ sigeneris. una tam̃t

Expanded text:
diversi generis argentea sive aurea in thesauris domus diversi generis argentea sive aurea in thesauris domus Domini, quando eos qui multitudine dulcedinis ejus frui meruerint, abscondit in abdito vultus sui a conturbatione hominum. Et apte multi sunt thesauri, in quibus vasa electionis recondantur, sed una domus Domini in qua iidem sunt facti thesauri, quia et una est Ecclesia, in qua omnes continentur electi, quantumlibet meritis distent: et una est et non diversa patria illa coelestis, quae electis promittitur omnibus, quamvis, sicut stella a stella differt in claritate, ita et resurrectio mortuorum. Quod utrumque judex ipse ac distributor praemiorum Dominus una sententia demonstravit,  multos in ea thesauros ad recipienda vasa diversi generis, una tamen
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit apte qd sequitur & intulit quȩ scificauerat
dauit. pater suus. argentum &e aurum & uasa reposuit
in tesauris domus dni Argentum namq adnitorem elo¬
quentie: aurum ad splendorem sapientiȩ: uasa ge¬
neraliter ad rationabilem pertinent creaturã
Sẽificat q dauid pater salemonis argentum cũ
ds pater eloquentes quoq gratia scĩ sp̃s ad loquen¬
dum uerbum euangelii confortat Scĩficat aurã
cum naturali ingenia pͣditos suo
replens sp̃u ad
consideranda in lege
sua mirabilia ihiuminat Sanctificat & uasa:
cum omnibus generaliter ecciesie filiis eius dem
sp̃s gratiam largitus ad amanda illos ad appe¬
tenda dona perpetue sas utis in flãmant Hoc aut̃
argentũ. hoc aurũ hȩ sanistificata uasa salemon
om̃s electos. & doctoꝵ uideue& & ceteroꝵ fidelium
c etũ ĩgaudiũ regni cęlestis introducit Repoq uasa

Expanded text:
convenit apte quod sequitur: « Et intulit quae sanctificaverat convenit apte quod sequitur: « Et intulit quae sanctificaverat David pater suus, argentum et aurum et vasa, reposuitque in thesauris domus Domini. » Argentum namque ad nitorem eloquentiae, aurum ad splendorem sapientiae, vasa generaliter ad rationabilem pertinent creaturam. Sanctificatque David pater Salomonis argentum, cum Deus Pater eloquentes quosque gratia sui Spiritus ad loquendum verbum Evangelii confortat. Sanctificat aurum, cum naturali ingenio praeditos suo replens Spiritu ad consideranda in lege sua mirabilia illuminat. Sanctificat et vasa, cum omnibus generaliter Ecclesiae filiis ejusdem Spiritus gratiam largitus, ad amanda illos et appetenda dona perpetuae salutis inflammat. Hoc autem argentum, hoc aurum, haec sanctificata vasa, Salomon omnes electos, et doctores videlicet, et caeterorum fidelium coetum in gaudium regni coelestis introducit: reponitque vasa