comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ceteris prouintiis. tanto hec urbs cũc¬
ta sublamor est uidea: ⁊ ut coactiuis
disseramus totius prouĩtie głia me¬
tropoli in dicatur. ⁊ quicquid ĩmen¬
bris laudis est om̃e refertur ad cor¬
pus. Iam dudum te cupientem inu̾¬
ba piorumpere ip̃i luterarum apices
sentiunt: ⁊ uementem contra car¬
tam intelligunt questionem. Res¬
pondeas quippe ⁊ dicas hec olim fu¬
isse quando dixit dñs portas syon
super omĩa tabernacula iacob. ⁊ fu¬
erunt fondamenta eius in monti¬
b scĩs. licet ⁊ hec possint alt̾ius in¬
ter ruinam eius prophauit dicens

Expanded text:
ceteris prouinciis, tanto haec urbs cuncceteris prouinciis, tanto haec urbs cuncta sublimior est Iudaea. et ut coactius disseramus, totius prouinciae gloria metropoli uindicatur et, quidquid in membris laudis est, omne refertur ad corpus. Iamdudum te cupientem in uerba prorumpere ipsi litterarum apices -sentiunt et uenientem contra charta intellegit quaestionem. respondeas quippe et dicas haec olim fuisse, quando dilexit dominus portas Sion super omnia tabernacula Iacob et fuerunt fundamenta eius in montibus sanctis — licet et haec possint altius inter ruinam ipsius prophetauit dicens
Abbreviated transcription (Latin):
be inmo ni hoc tunc leco ⁊ habi¬
tasse dicitur ⁊ mortuus eẽ adam
quod ibi sit antiqui hominis cal.¬
uaria condita. ut scd̃s adam ⁊ san¬
guis xp̃i deccuce stillans pͥmi adam¬
or ⁊ iacentis pro thoplasti peccata delu¬
eret: ⁊ tunc sermo ille apłi compleret᷑
excitare qui dormis ⁊ exurge amortuis
⁊ illumia̾bit te xp̃c. Quantos hec urbs
prophãs quantos emiserit scõs uiros
longum est recensere: totum minis¬
terium nr̃m istius prouĩtie urbis¬
qr uernaculum est. In trib noĩbus
trinitatis de monstrat fidem. iehus
⁊ salem ⁊ iherłm. Appellatur prim̃
nomen calcata. scdm̃ pax. terciũ in¬
sio pacis est. Paulatim amppe perue¬
nimus ad finem:. ⁊ post conculcatõem
ad pacem uisionis erigimur. ex qua
pace salomon id est pacificus inuen
tus est. ⁊ factus est in pace locus eiꝰ.
⁊ in figura xp̃i sub ethimologia urbis
uid ⁊ tota progenie eins que inhtͣ
ciuitate regnauit: Quanto iudea

Expanded text:
be, immo in hoc tunc loco et habibe, immo in hoc tunc loco et habitasse dicitur et mortuus esse Adam. quod ibidem sit antiqui hominis caluaria condita, ut secundus Adam et sanguis Christi de cruce stillans primi Adaet iacentis propagatoris peccata dilueret et tunc sermo ille apostoli conpleretur: excitare, qui dormis, et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus. quantos haec urbs prophetas, quantos emiserit sanctos uiros, longum est recensere. totum mysterium nostrum istius prouinciae urbisque uernaculum est. in tribus nominibus trinitatis demonstrat fidem: Iebus et Salem et Hierusalem appellatur. primum nomen \'calcata\', secundum pax>, tertium uisio pacis\' est. paulatim quippe peruenimus ad finem et post conculcationem ad pacem uisionis erigimur; ex qua pace Salomon, id est \'pacificus\', in ea natus est et factus est in pace locus eius et in figura Christi sub etymologia urbis uid et totam progeniem eius, quae in hac ciuitate regnauit? quanto Iudaea a
Abbreviated transcription (Latin):
lophilo quondam hoste superato.
⁊ dẏabolice ꝑcussa frontis audatia.
post quam in faciem corruit. exul¬
tantium aminarũ turba processit:
⁊concinens chorus decem milium
dauid nr̃i uictoriam predicauit.
⁊ totam impietatis deuastans ur¬
bem in orna hiebuseorum regis a¬
rea templum dñi designauit: iam
tiuic significans eccłiam xp̃i non
in istł sed ingentib consurgentẽ.
Recurre ad genesim ⁊ melchi sede¬
ch regem salem huiꝰ principem in¬
uenie s ciuitatis. qui iam tunc ĩ
tẏpo xp̃i panem ⁊ uinũ obtulit᷑:¬
⁊ ministeriũ xp̃ianũ in saluatoris
cita forsitan mente repiehendas:
cur nõ sequanur oidinem scriptu¬
raiũ sed passim ⁊ ut qud̾q obmiã
uenerit turbidus sermo perstrin¬
gat. St in pͥncipio testate sumus
dilcõnem oidinem non habere:
⁊ impascientiã nescire mensurã.
eadem dicimus non ignorantia s
affectu lab. Deniq ut multo inor
dinatius aliquid proferamus an¬
tiquiora reperenda sint. In hac ur¬

Expanded text:
lophylo quondam hoste superato ac diabolicae percussa frontis audacia, postquam ille in faciem conruit, exultantium animarum turba processit et concinens chorus decem milium Dauid nostri uictoriam praedicauit. et totum inpietatis deuastans orbem in Orna, Iebusaeorum regis, area templum domini designauit iam tunc significans ecclesiam Christi non in Israhel, sed in gentibus consurgentem. recurre ad Genesim, et Melchisedec, regem Salem, huius principem inuenies ciuitatis, qui iam tunc in typo Christi panem et uinum obtulit et mysterium Christianum in saluatoris cita forsitan mente reprehendas, cur non sequamur ordinem scripturarum, sed passim et, ut quidquid obuiam uenerit, turbidus sermo perstringat. et in principio testatae sumus dilectionem ordinem non habere et inpatientiam nescire mensuram —eadem dicimus, nos non ignoratione, sed adfectu labi. denique, ut multo inor- dinatius aliquid proferamus, antiquiora repetenda sunt. in hac ur
Abbreviated transcription (Latin):
uł ad malum extendere manũ
ut liberum seruetur arbitri¬
um. S hoc pro modo. ⁊ tem¬
pore ⁊ conditõne fragilitatis
humane. perpetuitatẽ autẽ
impectantie soli seruari deo
⁊ ei qui uerbum caro fcm ẽ
carnis decrimenta ⁊ peccata
nõ pertulit. nec quia ad breue
possum cogis me ut possum
iugiter. Possum ieuinare. in¬
gilare. ambulare. legere.psal¬
lere. sedere. donnire. Nun¬
quid imperpetnũ. Etit̃. Et
quare in scripturis scĩs ad ꝑ¬
fectam iusticiam pro uocamur
ut est illud. Beati mũdo corde
ati immaculati in uia: qui am¬
bulant in lege dm̃i. ⁊ dei loquẽ

Expanded text:
vel ad malum extendere manum, vel ad malum extendere manum, ut liberum servetur arbitrium: sed hoc pro modo et tempore et conditione fragilitatis humanae; perpetuitatem autem impeccantiae soli reservari Deo, et ei qui Verbum caro factus, carnis detrimenta et peccata non pertulit. Nec quia ad breve possum, coges me ut possim jugiter. Possum jejunare, vigilare, ambulare, legere, psallere, sedere, dormire, numquid in perpetuum? C. Et quare in Scripturis sanctis ad perfectam justitiam provocamur, ut est illud: Beati mundo corde, Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini ; et Dei loqu
Abbreviated transcription (Latin):
de clinaueris aut erandum tibi sit
aut preceps cadendum. Quantoe
nim inter se distant pertinatia
⁊ per seuerantia parsimonia ⁊ fin¬
galitas. liberalitas ⁊ pro fusio.
puidentia ⁊ calliditas. fortitudo
⁊ temeritas. cautela ⁊ timiditas.
quorum alia ad bona alia referũ¬
tur ad mala. Quod qui dem ⁊ in
corporib in uenitur. Si felli pro¬
inderis temperando pituita suc¬
crescit. Si humores siccare fes¬
tines in ardescit sanguis. Bile
fundit. Certe ut cũctam medi¬
corum adhibeamus diligentiã¬
⁊ castigatis uiuamꝰ cibis ⁊ moi¬
gore inhorrescimus uł febri
apłis. Magister saluos nos
tare peccatum. inpueritia. ado¬
lescentia. iuuentute. Nũqͥd
negare potes plurimos uistos
⁊ scõs uiros. post uitia. om̃i
se ad iurtutes. animo ꝯtulis¬
se ⁊ per has caruisse peccato:
Attit̃. Hoc est quod tibi ĩ
principio dixeram. in nr̃a cẽ
positum potestate. uł peccare
uł nõ peccare. ⁊ uł ad bonum

Expanded text:
declinaveris, aut errandum tibi sit, declinaveris, aut errandum tibi sit, aut in praeceps cadendum. Quantum enim inter se distant pertinacia et perseverantia, parcimonia et frugalitas, liberalitas et profusio, prudentia et calliditas, fortitudo et temeritas, cautela et timiditas? quorum alia ad bona, alia referuntur ad mala. Quod quidem et in corporibus invenitur. Si felli provideris temperando, pituita succrescit. Si humores siccare festines, inardescit sanguis, bile fundit. Certe ut cunctam medicorum adhibeamus diligentiat castigatis vivamus cibis, et morgore inhorrescimus, vel febre Apostolis: Magister, salvos nos tare peccatum in pueritia, adolescentia, et juventute: numquid negare potes plurimos justos et sanctos viros post vitia, omni se ad virtutes animo contulisse, et per has caruisse peccato? A. Hoc est quod tibi in principio dixeram, in nostra esse positum potestate, vel peccare, vel non peccare, et vel ad bonum,
Abbreviated transcription (Latin):
getum ⁊ cunctonim sensuum
integritate robustum. aut trebels
aut raris in firmitatib cõ dolescit
⁊ nt firmissimũ sit interdum pitu¬
ite molestiam patitur ita anima
cogitatõnum ⁊ per turbatõnum
impetus sustinens ut superet nau¬
fragia non absq peritulo naui¬
gat ꝯsideransꝙ fragilitatẽ suã.
semper de morte sollicita est scdm̃
illud quod scriptũ est. Quis est
homo qui uiuet ⁊ non gustabit
mortem. Que cunctis est intenta
mortalib nõ nature disso lutõne
s morte peccati iuxta illud prophe¬
ticũ. anima q̃ peccauerit ip̃a mori¬
etur. Alioquin hanc communẽ
mortem qua ⁊ bruta soluũtur a¬
mmalia. enoch. ⁊ helyam nũd̃
idisse cognouimus. Da michi
coipus quod nũquam languerit
aut quod post langorem perpetu¬
a sanitate securũ sit. ⁊ dabo tibi
amimam que nũqmͣ peccauerit
nec post uirtudes de inceps pecca¬
tura sit. presertim cum iucina
sint uitia nirtutib. ⁊ si paululũ

Expanded text:
getum, et cunctorum sensuum getum, et cunctorum sensuum integritate robustum, aut crebris, aut raris infirmitatibus condolescit, et ut firmissimum sit, interdum pituitae molestiam patitur; ita anima cogitationum et perturbationum impetus sustinens, ut superet naufragia, non absque periculo navigat, consideransque fragilitatem suam semper de morte sollicita est, secundum illud quod scriptum est: Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem ? Quae cunctis intenta est mortalibus, non naturae dissolutione, sed morte peccati, juxta illud Propheticum: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Alioquin hanc communem mortem, qua et bruta solvuntur animalia, Enoch et Eliam nondum vidisse cognoscimus. Da mihi corpus quod numquam languerit, aut quod post languorem perpetua sanitate securum sit: et dabo tibi animam quae numquam peccaverit, nec post virtutes deinceps peccatura sit, praesertim cum vicina sint vitia virtutibus; et si paululum
Abbreviated transcription (Latin):
um. Ceterum sunt pleriq nr̃oꝵ
sidio dei. Ett̃. Qui hoc dicit nr̃
eẽ cessabit. Aut igitur ⁊ tu ista
dicito ut nr̃ ẽẽ incipias. aut si
nõ dicis. alienus eris. cũ his qui
nr̃a nõ dicũt. Critob̃. Quus ero
si mea dixeris. inmo tu meus si
adu̾sa non dixeris. Sana corpora
conficeris. ⁊anime que fortiorẽ
de negas sanitatem. ut enim mor¬
b ⁊ nulnus incorpore ita pecca¬
tum in anma. Qui igitur sanũ
aliquando homme confiteris.
ex ea parte qua caro ẽ. quare nõ
sanũ dicas. ⁊ exea quasi sp̃c est:
Aeticus Sequar propositõnem
tuam. Nunquam hodie effugies
ueniam quocũq uocaueris me.
Critob̾ Paratus sum ad audien¬
dum. Attic̃ Et ego ad loquen¬
dum. surdis aurib. Respondebo
igitur ad propoĩtum. Ex anima
stantie naturam consequimur
Quo modo corpus sanum dicit᷑
si nullo langore uersetur ita am¬
ma absq nitio si nulla perturba¬
tõne qnatiatur. Et quãius cor¬
pus sanum sit. integrũꝙ ⁊ ue¬

Expanded text:
rium. Caeterum sunt plerique nostrium. Caeterum sunt plerique nostaesidio Dei. A. Qui hoc dicit, vester esse cessabit. Aut ergo et tu ista dicito, ut noster esse incipias, aut si non dicis, alienus eris cum his qui nostra non dicunt. C. Tuus ero, si mea dixeris, immo tu meus, si adversa non dixeris. Sana corpora confiteris, et animae, quae fortior est, denegas sanitatem. Ut enim morbus et vulnus in corpore, ita peccatum in anima. Qui ergo sanum aliquando hominem confiteris ex ea parte qua caro est, quare non sanum dicas et ex ea qua spiritus est? A. Sequar propositionem tuam. Numquam hodie effugies, veniam quocumque vocaris. C. Paratus sum ad audiendum. A. Et ego ad loquendum surdis auribus. 794 Respondebo igitur ad propositum. Ex anima stantiae naturam consequimur. Quomodo corpus sanum dicitur, si nullo languore vexetur, ita anima absque vitio, si nulla perturbatione quatiatur. Et tamen quamvis corpus sanum sit integrumque et ve
Abbreviated transcription (Latin):
um erit distantia. Unũ ad huc
ponam cestimonium. ne tibi
⁊ auditorib fastidium faciã.
nus aufertur ab occulis ut ꝯ¬
mentarios fidelu inse repli¬
cans ministrorũ in ueniat mar¬
chedoceum cuius iuditio de in¬
si diis liberatus ẽ. ⁊ in hester
commendabilior fieret. ⁊ cũc
podentissimus qui ab india
largissimas eplãs. ⁊ cibos to¬
to orbe q̃ sitos dormire cupi¬
ebat. ⁊ sompno requiescere
donniendi. ni si dñs prouisor
bonorum om̃im impedisset
nature ordinem. ut contra
naturam tẏranni crudelitas
unceretur. Longum est si
uoluero cuncta sc̃arum sc̃p¬
turarũ exempla proferre. To¬
tus sermo scõrum ad deuin orõ
est. Tota oratio ⁊ dep̃catio ex¬
torquet clementiam creato¬
ris. ut qui nrĩs uirib ⁊ stu¬
dio saluari non possumus illi
ex parte cessat arbitriũ. Qd̃
in eo tantum ẽ ut uelimus
atq cupiamus ⁊ placitis tri¬
buamus assensum. Iam indñi po
ope ⁊ auxilio implere ualeamus.
dei ne liberum frangeretur arbit¬

Expanded text:
um erit distantia? Unum adhuc ponam testimonium, ne tibi et auditoribus fastidium faciam. nus aufertur ab oculis, ut Commentarios in se fidelium replicans ministrorum, inveniat Mardochaeum, cujus indicio de insidiis liberatus est; ut et Esther commendabilior fieret Esther potentissimus, qui ab India largissimas epulas et cibos toto orbe quaesitos dormire cupiebat, et somno requiescere, dormiendi, nisi Dominus provisor bonorum omnium impedisset naturae ordinem, ut contra naturam, tyranni crudelitas vinceretur. Longum est si voluero cuncta sanctarum Scripturarum exempla proferre. Totus sermo Sanctorum ad Deum oratio est: tota oratio et deprecatio extorquet clementiam Creatoris, ut qui nostris viribus et studio salvari non possumus, illiex parte cessat arbitrium, quod in eo tantum est, ut velimus atque cupiamus, et placitis tribuamus assensum. Jam in Domini ope et auxilio implere valeamus. Dei, ne liberum frangeretur arbit
Abbreviated transcription (Latin):
breo habet. post amuda. qd̾ est colũp¬
nas euis. sela: Et uursum in septua
ta ⁊ theodotõnem. post scutũ ⁊ frameã
⁊bellum. dẏapsalma apd̃ syminachum
post clipeum ⁊ gladium ⁊ bellum simi¬
liter. diapsalma proquo apud aquilã
post clipeum ⁊ gladiũ ⁊ bellum. semper.
apd̃ quintam oditonem post scutũ ⁊ rũ¬
pheam ⁊ bellum. semꝑ. in sexta uo̾ post
scutũ ⁊ gladiũ ⁊ bellum. infinem erat¬
q rursum in hebraico post. omala a¬
ma qd̾ ẽ ⁊ bellum ⁊ sela: Et in eodem
psalno post illum locum. Ut saluos fa
machum simlit̾ diapsalma. ⁊ apud a¬
quilam. semper. nͨ nõ ⁊ apud qũitam ui
sexta uo̾ infinem ⁊ in hebraico erat post
ameares qd̾ est mutes t̾re sela. Atq ita
cum talem uniꝰcuiꝰq editõnis opinionẽ
repperissemus hec annotauimus. utrũ
aũt cuiusdam musice cantilene aut ri¬
thini immutatõnem qui int̾pretati st̃
diapsalma senserint uł aliud quod intel¬

Expanded text:
braico habet post Amuda, quod est columbraico habet post Amuda, quod est columnas ejus, sela. Et rursum in septuagta et Theodotionem post: Scutum et frameam et bellum, diapsalma; apud Symmachum post: Clypeum et gladium et bellum, similiter diapsalma; pro quo apud Aquilam post: Clypeum et gladium et bellum, semper. Apud quintam editionem, post: Scutum et romphaeam et bellum, semper. In sexta vero post: Scutum et gladium et bellum, in finem. Eratque rursum in Hebraico post Umalama, quod est, et bellum, sela. Et in eodem psalmo post illum locum: ut salvos facmachum similiter, diapsalma et apud Aquilam: semper; necnon et apud quintam; in sexta vero in finem; et in Hebraico erat post anie ares, quod est, mites terrae, sela. Atque ita cum talem uniuscujusque editionis opinionem reperissemus, haec annotavimus. Utrum autem cujusdam musicae cantilenae atque rythmi immutationem, qui interpretati sunt diapsalma senserint aliudve intel
Abbreviated transcription (Latin):
los ꝑsequentes. neq errorũ quib totꝰ
mũdus expletus ẽ uarietate ꝑterriti
sed cupientes ⁊ scire ⁊ docere que uera
sunt. Quod si tibi nõ uidetur qd̾ orige¬
nes de diapsalmate senserit uerbum
inter pretabor ad u̾bum. ut quia noui¬
tia musta condempnis saltim uetis
uini auctoritate ducaris. Sepe ꝑ quitẽs
causas. cur in quibdam psalmis in¬
terponatur dẏapsalma obseruaui di¬
ligentissime in hebreo ⁊ cum greco ꝯ¬
tuli inueniq quia ubi lingua hebrea
sela greta u̾o̾ habet semꝑ. aut quidisti
nocet exemplis affirmare qd̃ dicimꝰ.
est. Confitebimur tͥ d̾s confitebm̃.
⁊ in uocabimus nomen tuũ. post illd̾.
ego firmaui columnas euis. Apud .lix.
⁊ theodotõnem ⁊ sẏminachũ est diap¬
salma. pro quo apd̾ aquilam pondera¬
ui columpnas enis semꝑ. Inqũta añt
editõne. ego sum qui paraui colump¬
nas euis. semꝑ. In sexta ego firmaui
columpnas eius iugiter. Porro inhe¬

Expanded text:
los persequentes neque errorum, quibus totus los persequentes neque errorum, quibus totus mundus expletus est, uarietate perterriti, sed cupientes et scire et docere, quae uera sunt. quod si tibi non uidetur. quid Origenes de diapsalmate senserit, uerbum interpretabor ad uerbum, ut, quia nouicia musta contemnis, saltim ueteris uini auctoritate ducaris. "Saepe perquirens causas, cur in quibusdam psalmis interponatur \'diapsalma5, obseruaui diligentissime in Hebraeo et cum Graeco contuli inuenique, quia, ubi lingua Hebraea \'sela\', Graeca uero habet \'semper\' aut quid istiunocet exemplis adfirmare, quod dicimuest: confitebimur tibi, deus, confitebimur et inuocabimus nomen tuum, post illud: ego confirmaet Theodotionem et Symmachum est diapsalma; pro quo apud Aquilam: Ponderavi columnas ejus, semper. In quinta autem editione: Ego sum qui paravi columnas ejus, semper. In sexta vero: Confirmavi columnas ejus jugiter. Porro in He
Abbreviated transcription (Latin):
illud in tertio. Multi dicunt aĩe
ince ñõ est salus ip̃i indeo emiꝰ. sẽper.
Et rursum. Uoce mea ad dñm cla¬
maui: ⁊exaudiuit me de monte
scõ suo. semper. Et in quarto. Ut
quid diligitis uanitatẽ ⁊ queritis
mendatium. semꝑ.⁊ alibi. Que
dicitis in cordib ur̃is ⁊ in cabilib
urĩs compũgini. semꝑ. Scire
aut̃ debes apud hebreos infine libro¬
rum unũ etrib solere subnecti.
ut aut ameNI. scribat᷑ aut sela:
aut salom qd̾ exprimit pacems. Uni¬
de ⁊ salomon pacificus dicit᷑. Igit᷑ ut nos so¬
lemus completis opusculis ad distinatõ¬
nem rei altĩus subsequẽtis mediũ int̾¬
ponere explicuit. aut felicit̾ aut aliqͥd
istius modi. Ita ⁊ hebrei aut q̃ scͥpta st̃
roborant ut dicant amen aut iisem¬
piternũ ⁊ scripta ⁊ scribenda cõmemo¬
rant ut ponant sela: aut transacta fe¬
liciter protestantur pacem in ultimo
sub notandos. Hac nos deintimo fon¬

Expanded text:
illud in tertio: multi dicunt animae illud in tertio: multi dicunt animae meae: non est salus illi in deo suo, semper, et rursum: uoce mea ad dominum clamaui, et exaudiuit me de monte sancto suo, semper, et in quarto: ut quid diligitis uanitatem et quaeritis mendacium? semper, et alibi: quae dicitis in cordibus uestris, et in cubilibus uestris conpungimini, semper. Scire autem debes apud Hebraeos in fine librorum unum e tribus solere subnecti, ut aut \'amen\' scribant aut sela\' aut "salom1, quo exprimunt \'pacem\', unde et Salomon \'pacificus\' dicitur. igitur, ut nos solemus conpletis opusculis ad distinctionem rei alterius subsequentis medium interponere \'explicuit\' aut \'feliciter\' aut aliquid istiusmodi, ita et Hebraei aut, quae scripta sunt, roborant, ut dicant \'amen\', aut in sempiternum et scripta et scribenda commemorant, ut ponant \'sela\', aut transacta feliciter protestantur \'pacem\' in ultimo subnotantes. Haec nos de intimo Heb
Abbreviated transcription (Latin):
sice u̾itatis. Nobis nichil horũ uide¬
tur cũ aquila qui u̾borũ hebreorum
diligentissimus explicator ẽ sela. hoc
est dẏapsalma qd̃ ex samech. lamet
heh. scribitur semper transtulerit.
Et inueniamꝰ in psalmorũ quoq
fine diapsalma positũ ut est illud
intercio. Dentes peccatorũ contri¬
iusti. Dm̃ est salus:⁊super popu¬
lam tuũ benedictio tua. sela id ẽ
semper.⁊ in uicesimo tercio. Qͥs
est iste rex gli̾e: dñs uirtutũ ip̃e
est rex głie. semꝑ. ⁊ econtra ĩ psal¬
mis multorũ u̾suũ penitꝰ non in¬
ueniatur in tricesimo indelicet sex¬
to ⁊ siptuagesimo septimo.⁊ cente¬
simo octauo decimo. rursus nouus
psalmus distinguatur canticũ diap¬
salmatis cũ utiq si ut quibdam ui¬
detur dẏapsalma ẽ. iuitium silentii
canticum silentii nõ possit. Ex quo
animadu̾timus hoc u̾bum suꝑiora
parit̾ ⁊ inferiora cõnectere aut certe
docere sempiterna ẽẽ q̃ dc̃a sunt ut ẽ

Expanded text:
sicae uarietatis. nobis nihil horum uidesicae uarietatis. nobis nihil horum uidetur, cum Aquila, qui uerborum Hebraeorum diligentissimus explicator est, sela, hoc est diapsalma, quod ex samech, lamed, he scribitur, \'semper1 transtulerit et inueniamus in psalmorum quoque fine diapsalma positum, ut est illud in tertio: dentes peccatorum contriuisti; domini est salus et super populum tuum benedictio tua, sela, id est \'semper\', et in uicesimo tertio: quis est iste rex gloriae? dominus uirtutum ipse est rex gloriae, semper, et e contra in psalmis multorum uersuum penitus non inueniatur, in tricesimo uidelicet sexto et septuagesimo septimo et centesimo octauo decimo, rursus nonus psalmus distinguatur: canticum diapsalmatis, cum utique, si, ut quibusdam uidetur, diapsalma est indicium silentii, canticum silentii esse non possit. : Ex quo animaduertimus hoc uerbum superiora pariter et 15. inferiora conectere aut certe docere sempiterna esse, quae dicta sunt, ut est
Abbreviated transcription (Latin):
cucurrerit. duas eplãs quas ad so¬
rorem tuam paulam eiusq pignꝰ
eustochiũ miseram huic sermũcu¬
his aliquid doctrine parit̾ ⁊ lepo¬
ris in ueneris putes tibi quoq scͥp¬
ta esse que scͥpta sunt. Albinam cõ¬
munem matrem ualere cupio de
corpore loquor quĩ spũ ualeat nõ ig¬
norans eamq ꝑte salutari obsecro
⁊ duplici pietatis officio focillari
quo in una atq eadem xp̃iana simił
U̾ Es cellam de dyapsamates
acceperis reddenda cum
fenore sunt. sortisq dila¬
tio usuram parit. De di¬
apsalmate nram sententiam fla¬
gitaris. Epłe breuitatem causitati
sumus. ⁊ rem libri non posse expli¬
cari licteris pretexuimus. Uerum
Maior tͥ cupiditas silentio concitãt᷑
Itaq nedete dutius traham. Ha¬
beto pauca pro plurib. Quidam
diapsalma ꝯmutatõnem metri
sꝑs nso nulli altius sensus exordiũ.
psalmi tunc temporis iuncta uoce
ad organũ canebantur cuusdam mu¬

Expanded text:
cucurrerit, duas epistulas, quas ad socucurrerit, duas epistulas, quas ad sororem tuam Paulam eiusque pignus Eustochium-miseram, huic sermuncuhis aliquid doctrinae pariter ac leporis inueneris, putes tibi quoque scripta esse, quae scripta sunt. Albinam, communem matrem, ualere cupio.- de corpore loquor, quin spiritu ualeat, non ignorans — eamque per te salutari obsecro et duplici pietatis officio focilari, quo in una atque eadem Christiana simul CELLAM DE DIAPSALMATE. Quae acceperis, reddenda cum fenore sunt sortisque dilatio usuram parturit. de diapsalmate nostram sententiam flagitaras: epistulae breuitatem causati sumus et rem libri nOli posse explicari litteris praetexuimus. uerum maior tibi cupiditas silentio concitatur. itaque, ne te diutius traham, habeto pauca pro pluribus. Quidam diapsalma conmutationem metri tus, nonnulli alterius sensus exordium, psalmi tunc temporis iuncta uoce ad organum canebantur, cuiusdam mu
Abbreviated transcription (Latin):
rem iam ferme quarta noctis hora
excesserat ⁊ repente stumulus quib¬
dam dolentis stomachi suscitatus
in oratõnem proripui ut saltem reli¬
quarum horarũ spatia subripiente
somno frustraretur infirmitas.
T tam paruam epla̾m
scrilerem cause duplicis
fuit aid̾ ⁊ tabularius fes¬
tinabat. Et ego alio tem¬
pore detentus hoc quasi parergio me
occupare uoluiQueras quidnam sit¬
illud tam grande tam necessarium
quo epistolice confabulatõnis mimiꝰ
exelusum sit. Iam pͥdem cũ uolumib
hebreorũ editõnem aquile confero.
que cuud forsitam ꝓpt̾ odiũ xp̃i sy¬
nagoga mutauerit. Et ut amice ñ¬
ti fatear q̃ ad nr̃ãm fidem pertine¬
ant roborandam plura repperio.
Nunc iam ꝓphis salomone psai¬
tĩo regnorũq libris examissum re¬
cestis exodum denco. quẽ illi eles¬
moth uocant ad leuiticũ transitu¬
rus. Uides igit᷑ qid̃ nullũ officium
huic operi sponẽdum sit. Attamẽ
ne currentius forte qͥa nr̃ frustra

Expanded text:
rem, iam ferme quarta noctis hora rem, iam ferme quarta noctis hora excesserat et repente stimulis quibusdam dolentis stomachi suscitatus in orationem prorui, ut saltim reliquo horarum spatio subrepente somno frustraretur infirmitas.t tam paruam epistulam scriberem, causae duplicis fuit: quod et tabellarius festinabat et ego alio opere detentus . hoc quasi parergio me occupare nolui. quaeras, quidnam illud sit tam grande, tam necessarium, quo epistolicae confabulationis munus exclusum sit. iam pridem cum uoluminibus Hebraeorum editionem Aquilae confero, ne quid forsitan propter odium Christi synagoga mutauerit, et, ut amicae menti fatear, quae ad nostram fidem pertineant roborandam, plura repperio. nunc iam Prophetis, . Salomone, Psalterio Regnorumque libris examussim recensetis Exodum teneo, quem illi ele smoth uocant, ad Leuiticum transiturus. uides igitur, quod nullum officium huic operi praeponendum est. attamen, ne Currentius forte noster frustra
Abbreviated transcription (Latin):
extussione dicantur. Legi ⁊ cuusdam
librum ⁊ elegantem in eo sensum rep¬
peri excussos iudeos dici atemplo⁊
lege ⁊ gratia dñi. pio eo qd̃ est repio¬
bos corum eẽ filios apło̾s qmi exips¬
scriptũ est. Labores fructuũ tuarũ mã¬
dicabis uaria opinatus asseruit ma¬
gis stare sententiam si fcribatur fruc¬
tus laborũ aliquem manducare ⁊ nõ
uborem fructuũ. Unde spiritualem ĩ¬
telugentiã debere perquiri. Et ex hac
ta opeͦsitate. qd̾ uolebat intelligi usus
per suadendi quanta semꝑ falsitas in¬
diget ut uera uideat᷑ cũ in hoc loco nõ
lio. interpretes. sed latini de greco u̾¬
bi ambiguitate decepti kapnoyx. fruc
quod in hebreo ponitur. cNaffacrꝰ ⁊̃
symmachus quintaq editio transtu¬
lerunt manuũ tuarum ut ambigni¬
tate puoris sermonis effugerant. Cũ
hec furai aut aiunt oꝑis ad lucubra¬
tuuculam uelox notarii manꝰ me dic¬
tante signaret. ⁊ plura dicere cogita¬

Expanded text:
excussione dicantur. legi et cuiusdam excussione dicantur. legi et cuiusdam librum et elegantem in \' eo sensum repperi, Cexcuss\' Iudaeos dici a templo et lege et gratia domini pro eo, quod est \'reprobos\': eorum esse filios apostolos, qui ex ipsscriptum est: labores fructuum tuorum manducabis, uaria opinatus adseruit magis stare sententiam, si scribatur \'fructus laborum\' aliquem manducare: et non labores fructuum\'; unde spiritalem intellegentiam debere perquiri. et ex hac ta operositate, quod uolebat intellegi, usus est persuadendi, quanta semper falsitas indiget, ut uera uideatur, cum in hoc loco non septuaginta interpretes, sed Latini de Graeci uerbi ambiguitate decepti xapitoac \'fructquod in Hebraeo ponitur \'chaffach\', et Symmachus quintaque editio transtulerunt \'manuum tuarum\', ut ambiguitatem prioris sermonis effugerent. Cum haec furtiuis, ut\' aiunt, operis ad lucubratiunculam uelox notarii manus me dictante signaret et plura dicere cogita
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianos scdm̃ illud exemplum. qd̃ dñs
extendere. ut in proph̾a ⁊acharia. qm̃
extendi te mͥ uida ut arcum. ⁊ salua¬
tor de semet ipõ. Po sint me sicut
sagitam electam.⁊ inpharetra sua
abscondit me. De niq in consequẽ¬
ti uersu exceptis septuaginta qui
aliter transtulert̃⁊ in hebreo ⁊
in cunctis editõnib ita repperi. Bca¬
tus uir qui repleui̾t pharetram suã
exipĩs ut quia metaforam semel sumpse¬
rat ex sagitis ⁊ in pharetra quoq trans¬
latõ seruaretur. Excussos aũt. ⁊ consu¬
etudo sermonis humani uegetos ⁊ ro¬
transtulerunt in quo ita scribitur
Et factũ est ex die illa medii excussoꝵ
faciebant opus ⁊ medii habebant has¬
tas ⁊ scuta ⁊ arcus. ⁊ thoracas. ⁊ pñ¬
cipes post omnẽ. domũ iuida edifican¬
tium in muro. Ex quo animadũtimus
⁊ in presenti loco pro adolescentibus
pueris excussos põĩtos nõ ut ille opi¬
natꝰ est pro apłis qui excussi apedum

Expanded text:
Christianos secundum illud exemplum, quo deus Christianos secundum illud exemplum, quo deus extendere, ut in propheta Zacharia: quoniam extendi te mihi, Iuda, ut arcum, et saluator de semet ipso: posuit me sicut sagittam electam et in pharetra sua abscondit me. denique in sequenti uersu exceptis Septuaginta, qui aliter transtulerunt, et in Hebraeo et in cunctis editionibus ita repperi: beatus uir, qui repleuerit pharetram suam ex ipsis, ut, quia metaphoram semel sumpserat ex sagittis, et in pharetra quoque translatio seruaretur. cexcussos\' autem et consuetudo sermonis humani \'uegetos\' et \'rotranstulerunt, in quo ita scribitur: et factum est ex die illa, medii excussorum faciebant opus et medii eorum habebant hastas et scuta et arcus et thoracas et principes post omnem domum Iuda aedificantium in muro. ex quo animaduertimus et in praesenti loco pro adulescentibus atque puberibus \'excussos\' positos, non, ut ille opinatus est, pro apostolis, qui excussi a pedum
Abbreviated transcription (Latin):
tria. ⁊ eloquentie claritate ubicũ¬
ꝙ romanũ nomen ẽ p̃dicatur nisi
quod nõ eius culpe ascribendum est
qui hebrei sermonis ignarus fuit
grecarum quoq literarũ quãdam
auram ceperit᷑ s helyodori pbr̃ĩ qͦ
ille familiarit̾ usus ea q̃ intellige¬
re nõ poterat qͦmodo ab origene essẽt̃
dicta q̃rebat qui quia in hoc psalmo
commentariũ origenis in uenire
non potuit opinionẽ magis in simi¬
are suam quam in scientiam uoluit
confiteri. Qnã ille sumptam cla¬
ro sermone disseruit ⁊ alienũ er
rorem disertius exceutus est.Res¬
tat igitur ut rursum ad fontem
sermonis recurtantis hebrei. ⁊ uide¬
amꝰ qͦ modo scͥptum sit. Ut un nos habenꝰ¬
filii sicut filii excussorũ. ubi legitur
cerioNeNNaurim qid̾ aquila int̾pre¬
tatus est. sicut filii pubertatum sym¬
machus ⁊ theodotion sicut filii uiuẽ¬
possumus exacuti sensus. Ex quo mani¬
festum ẽ adolescentie poplõs intelligi

Expanded text:
tria et eloquentiae claritate, ubicumtria et eloquentiae claritate, ubicumque Romanum nomen est, praedicatur; nisi quod non eius culpae adscribendum est, qui Hebraei sermonis ignarus fuit, Graecarum quoque litterarum quandam aurulam ceperat, sed Heliodori presbyteri, quo ille familiariter usus ea, quae intellegere non poterat, quomodo ab Origene essent dicta, quaerebat. qui, quia in hoc psalmo commentarium Origenis inuenire non potuit, opinionem magis insinuare suam quam inscientiam uoluit confiteri, quam ille sumptam claro sermone disseruit et alienum erorem disertius executus est. 157 4. Restat igitur, ut rursum ad fontem sermonis recurramus Hebraei, et videamus, quomodo scriptum sit. Ubi nos habemus, sicut filii excussorum: ibi legitur, CHEN BNE ANNAURIM, quod Aquila interpretatus est, sicut filii pubertatum. Symmachus, et Theodotion, sicut filii judicere possumus exacuti sensus. ex quo manifestum est adulescentiae populos intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
apud quã insudore faciei comedini¬
panem nr̃m uterq spinas ⁊ tribulos
breuis uite alimenta nascuntur. Illd̾
quoq de eodem psalmo interrogare
dignata es. quid sint filii excussoꝵ
Miror te in hilarii conmentariis
non legisse excussorum filios coeden¬
tium populos int̾pretari qd̾ iidelic
apłos illo nomine putauerit appel¬
latos. qͥb mewangliis sit p̃ceptum
inquancumq ciuitatem introierĩt
⁊ nõ fuerit recepti excutere puluerẽ
pedum suorũ intestimõum nõ cceden¬
tiũ licet tu argute p̃caueris nõ pos¬
se aplõs sub nomine excussorũ intel¬
ligi cum aliud sit executientiũ aliud
excussorũ quia excutientes sint qui
extutiant excussi u̾o ab aliis excuti¬
antur ⁊ incongruũ ẽẽ excussos ap¬
lõs accipi qͥ magis excutientes debu¬
erint appellari. Quid igitur faciã :
Tantum urũ in sins temporib diser¬
tissimũ rep̃hendere nõ audeo. qui ⁊
ꝯfessionis sue merito ⁊ uite in dus¬

Expanded text:
apud quam in sudore faciei comediapud quam in sudore faciei comedipanem nostrum interque spinas et tribulos breuis uitae alimenta nascuntur. Illud quoque de eodem psalmo interrogare dignata es, qui sint filii excussorum. miror te in Hilarii commentariis non legisse excussorum filios credentium populos interpretari, quod uidelicet apostolos illo nomine putauerit appellatos, quibus in euangeliis sit praeceptum, in quamcumque ciuitatem introierint et non fuerint recepti, excutere puluerem pedum suorum in testimonium non credentium, licet tu argute praecaueris non posse apostolos sub nomine excussorum intellegi, cum aliud sit excutientium, aliud excussorum. quia excutientes sint, qui excutiant, excussi uero ab aliis excutiantur, et incongruum esse excussos apostolos accipi, qui magis excutientes debuerint appellari. quid igitur faciam? tantum uirum et suis temporibus disertissimum reprehendere non audeo, qui et confessionis suae merito et uitae indus
Abbreviated transcription (Latin):
ni pro pane doloris scͥptũ ẽẽ. lema
asabi. qd aqͥla int̾pretatꝰ est. artor.
boratõnũ. siminachus. artor/caca¬
panem y̾dolorũ sexta planes id est
erroris. Nec mirandum de aquila
phetice arguatur ad templũ dilucu¬
lo frustra consurge̾ ⁊ post quietem
ad sanctuariũ festinare cũ ydola d̾i
honore uenerent᷑ sedm̃ qd̃ hiezechi¬
el scripsit in ip̃o templo sacrificare
ydolis sacerdotes. ut aũt plemus
adducaris pro dolore in hebreo ydola
posita hoc ip̃m u̾bum hoc ẽ. asabior
etiam in centesimo tertio decimo
psalmo scriptum ẽ. Septnaginta
quoq ydola transtulerunt. Nam
in eo loco ubi legis y dola gen¬
tium argentum ⁊ aurũ opera ma¬
niium hominũ. in hebreo habet
asasGem. qd̃ aquila interp̃tatur e¬
laboratõnis eorñ. Unde cũ ita se m̾tas
habeat. frustra qͥdam doloris panẽ
aut hereticorum in telligunt sacra
menta aut iite istius miserabilis
⁊ enumerose interpietant᷑ laborẽ

Expanded text:
ni pro \'pane doloris\' scriptum esse \'leem ni pro \'pane doloris\' scriptum esse \'leem aasabim\', quod Aquila interpretatus est ἄρτον borat<panem idolorum\'. sexta πλάνης. id est \'erroris\'. nec mirandum de Aquila,populus arguatur ad templum diluculo frustra consurgere et post quietem ad sanctuarium festinare, cum idola dei honore uenerentur, secundum quod Ezechihel scripsit in ipso templo sacrificare idolis sacerdotes. ut autem plenius adducaris pro \'dolore\' in Hebraeo idola posita, hoc ipsum uerbum, hoc est \'aasabim\', etiam in centesimo tertio decimo psalmo scriptum Septuaginta quoque \'idola\' transtulerunt. nam in eo loco, ubi legimus: idola gentium argentum et aurum, opera manuum hominum, in Hebraeo habet \'asabeem\', quod Aquila interpretatsr elaborationes eorum . unde, cum ita se ueritas habeat, frustra quidam doloris panem aut hereticorum intementa, aut vitae istius miserabilis et aerumnosae interpretantur laborem,
Abbreviated transcription (Latin):
ferme uoluminib explica¬
uit. cum demeritũ falereũ
epẏsistratum in sacre bibliothece stu¬
dio uellet equare ymaginemq ingeni¬
orum q̃ uera sunt ⁊ eterna monum̃ta
si eccl̃ie dedicauit. Quam exꝑte corrup¬
tam acatius de hinc ezoiuis euisdem
ecłie sacerdotes in membranis instau¬
rare conata sunt. Hic cũ multa reppe¬
riret ⁊ inuentorũ nobis iudicem dere¬
linqueret. centesimi intesimmi sexti psal¬
mi conmentriũ ⁊ phe. littere tractũ
ex eo qd̾ inscripsit confessus est non
repertum non quo talis tantusq uir
adamantiũ dicimus aliquid preteri¬
erit sed qͦ negligentia postĩorũ ad nos¬
tram usꝙ memoriam non durarit.
Hoe iddo: ut quia mͥ de codem psalmo
proposiusti qͥ ceñt panis doloris in
eo qd̃ dicitur. In uanũ est uobis an
te lucem surgere. surgite postqͣm se¬
deritis qui manducatis panem do¬
loris. ostenderem me de origenis cõ¬
mentariis quid senserit nõ habere
Unde ad hebreum recurrens. inue¬

Expanded text:
ferme uoluminibus explicauit, cum Demetrium Phalereum et Pisistratum in sacrae bibliothecae studio uellet aequare imaginesque ingeniorum, quae uera sunt et aeterna monumenta, si ecclesiae dedicauit, quam ex parte corruptam Acacius, dehinc Euzoius, eiusdem ecclesiae sacerdotes, in membranis instaurare conati sunt. hic cum multa repperiret et inuentorum nobis indicem derelinqueret, centesimi uicesimi sexti psalmi commentarium et phe litterae tractatum ex eo, quod non inscripsit, confessus est non repertum; non quod talis tantusque uir — Adainantium dicimus - aliquid praeterierit, sed quod neglegentia posterioium ad nostram usque memoriam non durarit. hoc ideo, ut, quia mihi de eodem psalmo proposuisti, qui esset \'panis doloris\' in eo, quod dicitur: in uanum uobis est ante lucem surgere, surgere, postquam sederitis, qui manducatis panem doloris, ostenderem me de Origenis commentariis, quid senserit, non habere. Unde ad Hebraeum recurrens inue
Abbreviated transcription (Latin):
uoce audies me q̃ decetero uelis presens
percunctato presentẽ ut si qd̾ forte nesci¬
mus sine teste sine uidice infida aure
moliamur. Nos ut scis hebraici sermo¬
nis lectione decenti in latina lingua ru¬
liginem obduximꝰ intantũ ut loquen¬
tib qͦ nobis stridor qͥdam nõ latinus
interpretat. Unde ignosce ariditati. Et¬
si imꝑitus sum inquid sermone apłs
sed non scientia. Illi utrũq nõ deerat. ⁊
Unũ humilit̾ rennebat nobis utrũꝙ
deest. quia ⁊ qd̾ ⁊ pueri plausibile ha¬
bueramus ami: simus nec scientiã
quã uolebamꝰ ꝯ. secuti sumus esopi
aius fabula dũ magna sectamur.
etiam minora ꝑdentes. Item epła¬

Expanded text:
uoce audies me. aeque, quae de cetero uelis, praesens uoce audies me. aeque, quae de cetero uelis, praesens percontato, praesentem, ut, si quid forte nescimus, sine teste, sine iudice in fida aure moriatur. nos, ut scis, Hebraici sermonis lectione detenti in Latina lingua rubiginem obduximus in tantum, ut loquentibus quoque nobis stridor quidam non Latinus interstrepat. unde ignosce ariditati: etsi inperitus sum, inquit, sermone, apostolus, sed non scientia. illi utrumque non deerat, et unum humiliter rennuebat; nobis utrumque deest, quia et, quidquid pueri plausibile habueramus, amisimus nec scientiam, quam uolebamus, consecuti sumus — Aesopici canis fabula —, dum magna sectamur, etiam minora perdentes. XXX. A
Abbreviated transcription (Latin):
ta quoq qͥ sensum magis qũã uerbũ
in terpietati sunt sacerdotium interp̃¬
tari teraphim. Teraphim uo id est:
figuratõnib uł figuris uaria opera
que teraphim uocant᷑ intelligi. Nam
⁊ inexodo ceti̾s ꝙ locis ubi describunt᷑
uestes plumaria arte contexte opus
cherubin id est uariũ atq depictum fac¬
tum esse describitur. ita tamen ut uãu
literam cherubin nõ habeat. quia u̾cũ¬
q cum hac lutera scribunt᷑. animalia
magis quam opera significant. Iuxta
hunc igitur sensum. ⁊ micha cum ue¬
ste sacerdotali cetam quoq q̃ ad sacer¬
totale ꝑtinent ornamentum per te¬
raphim fecisse moustrat᷑. Quam uel¬
lem nunc om̃em tibi habitum sat̃¬
dotis exponere ꝑ singulas uestiũ spe¬
ties diuina ostendere sacramenta.
Uerum quia in hoc ip̃o brenitatẽ eplẽ
excessimus. ⁊ iosephus ac philo uiri
doctissimi iudeorum multiq de ntĩs
id latissime ꝑsecuti sũt. quorũ ut aiunt

Expanded text:
ta quoque, qui sensum magis quam I uerbum ta quoque, qui sensum magis quam I uerbum interpretati sunt, \'sacerdotium\' significari, in teraphim uero, id est \'figurationibus\' uel \'figuris\', uaria opera, quae teraphim uocantur, intellegi. nam et in Exodo ceterisque locis, ubi describuntur uestes plumaria arte contextae, \'opus cherubim\', id est \'uarium atque depictum\', factum esse describitur, ita tamen, ut uau litteram cherubim non habeant, quia, ubicumque cum hac littera scribuntur, animalia magis quam opera significant. iuxta hunc igitur sensum et Micha cum ueste sacerdotali cetera quoque, quae ad sacerdotale pertinent ornamentum, per teraphim fecisse monstratur. Quam uellem nunc tibi omnem habitum sacerdotis exponere et per singulas uestium species diuina ostendere sacramenta! uerum, quia et in hoc ipso breuitatem epistulae excessimus et Iosephus ac Philo, uiri doctissimi Iudaeorum, multique de nostris id latissime persecuti sunt, coram uiua, ut aiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
miseram me si spatium dictandi fu¬
isset de teraphin quoq breuiter dis¬
serturum nec quis quam interim ĩ¬
terpellator aduenit. Scito tera¬
peetari. quas nos figuras siue figu¬
ratõnes possumus dicere. TIam in
eo loco qͣndo misit saul nuntios ut cape¬
rent dauid. ⁊ responderunt uexari illũ
grauiter ⁊misit rursum dicens. Affer¬
te ad me illum in lecto ut occidam illũ
⁊ uenerunt nuntii ⁊̃ ecce cenotapia. in
lecto. pro cenotapia. in hebreꝯ. deraphim
id est morfomata posita sunt. ⁊ non decor
ca prarum ut ur̃i codices habent s puluil¬
lus decaprarũ pelle consutus qui intõ¬
sis pilis caput in uoluti in lecto hoĩs
mentiretur. Ut aũt utriusq sermonis
parit̾ explicem u̾i̾tatem. In osee cõmina¬
tur d̾s se apopłõ fornicante omñe gra¬
tiam ablatur̃ dicens. Quia dieb ml¬
tis sedebunt filii iscł sine rege ⁊ pͥncipe
breo est sine ephoth. Iuxta septuagin¬

Expanded text:
miseram me, si spatium dictandi ! fumiseram me, si spatium dictandi ! fuisset, de teraphim quoque breuiter disserturum nec quisquam interim interpellator aduenit, scito terarpretari, quas nos \'figuras\' siue \'figurationes\' possumus dicere. nam et in eo loco, quando misit Saul nuntios, ut accipiant Dauid, et responderunt uexari illum grauiter et misit rursum dicens: adferte illum in lecto ad me, ut occidam eum. et uenerunt nuntii, et ecce cenotaphia in lecto, pro \'cenotaphia\' in Hebraeo teraphim, id est μορφώματα, posita sunt, et non \'iecur caprarum\', ut nostri codices habent, sed \'puluillus de caprarum pelle consutus\', qui intonsis pilis caput inuoluti in lectulo hominis mentiretur. ut autem utriusque sermonis pariter explicem ueritatem, in Osee comminatur deus se a populo fornicante omnes gratias ablaturum dicens: quia diebus multis sedebunt filii, Israhel sine rege et s in ephod iuxta Septuagin
Abbreviated transcription (Latin):
sit. pro bath ut bar scriberet᷑ error
obtinuit. Bach aũt lingua hebeea
linũ dicitur. licet lignũ effestin sig¬
nficantius exprimatur. Denq
ubi nos legimus ⁊ facies femorale
linenm ut operiant᷑ carnis turpidi¬
nes alumbis usq ad crura eorũ in
hebreo pro lineo bath ponit᷑. Qua
specie uir qͦ ille qui damheli mõstra¬
tur in dutus est. Et extuli oclõs me¬
os ⁊ uidi. ⁊ ecce uir unus uestitꝰ
baddin. quod plurali numero uestes
lince nuncupantur. Proptẽa aut̃
⁊ samuhel. ⁊ septuaginta qm̃q i¬
ri sacerdotes ephoch lineũ portasse
referunt᷑. am̃ sacerdos magnus solꝰ
habebat licentiam ephoch nõ lineo
uestiendi. Uerum ut scͥptura cõme¬
morat. auro. iacincto. purpura. cor¬
cimo. bissoq contexto. cet̾i̾ habebãt
ephoch nõ illa uarietate distinctũ
ex duodecim lapidib omatum qͥ
in humero utroq residebant. sed
lineum ⁊ simplex. ⁊ toto candore
purissimum. Uerum quia supra. ꝓ¬

Expanded text:
sit, pro \'bad\' ut \'bar\' scribatur, error sit, pro \'bad\' ut \'bar\' scribatur, error obtinuit; bad autem lingua Hebraica \'linum dicitur, licet linum \'phestim5 significantius exprimatur. denique, ubi nos legimus: et fac eis femorale lineum, utoperianturcarnis turpitudines a lumbis usque ad crura eorum, in Hebraeo pro lineo \'bad\' ponitur. qua specie uir quoque ille, qui Dauihelo monstratur, indutus est: et extuli oculos meos et uidi; et ecce uir unus uestitus baddim, quo plurali numero \'usstes lineae\' nuncupantur. propterea autem et Samuhel et octuaginta quinque uiri sacerdotes ephod lineum portasse referuntur, quoniam sacerdos magnus solus habebat licentiam ephod non lineo uestiendi, uerum, ut scriptura commemorat, auro, hyacintho, purpura, coccino byssoque contexto. ceteri habebant ephod, non illa uero uarietate distinctum et duodecim lapidibus ornatum, qui in humero utroque residebant, sed lineum et simplex et toto candore purissimum. Verum, quia supra pro
Abbreviated transcription (Latin):
siue tunicam qua subdit̾ uestitus
est possumus interpretari. Et im
meralis ⁊ constrimxit eam in ip̃õ
uides itaq hunc superbumerałe
cingi quomodo samuhel ephoch
bath illo nescio quo cingebatur
S ne de longius traham. hanc
habeo sententiam. Ubicumq sep¬
tuaginta interpretib hoc est in co¬
humerale legitur. in hebreo scͥp¬
tum ẽ ephoch qd quare alibi inter¬
pretari uoliunt ⁊ alibi in terpieta¬
tum relinquerint non est mei iu¬
sime translatõnis ueritate lassa¬
ti ip̃a hebrea posuerint. Aqui la
mentum ⁊ super uestimentũ ad̾
scilicet tunicam. ⁊ quod hebreo ser¬
mone uocatur mail. superiorem to
superius palliũ significet quo tota sa¬
cerdotalis prodegatus ambitio. Que¬
ras forsitam si ephoch sacerdotale sit
pallium quare inquibdam locis ad¬
datur bar. Audiens bar. risum ten̾e
non possum. Nam cũ apud hebreos
dicat. bath. ip̃os qͦ septuaginta int̾¬
pretes sic transtulisse manifestũ

Expanded text:
siue \'tunicam, qua subter uesiue \'tunicam, qua subter ueest, possumus interpretari. « Et imeralis, et constrinxit eam in ipso » . Vides itaque hoc Aaron superhumerali cingi, quomodo Samuel Ephod bad illo, nescio quo, cingebatur. Sed ne te longius traham, hanc habe sententiam. Ubicumque in Septuaginta Interpretibus, hoc est, in cohumerale\'. legitur, in Hebraeo scriptum est ephod. quod quare alibi interpretari uoluerint et alibi ininterpretatum reliquerint, non est mei iusime translationis uarietate lassati ipsa Hebraica posuerint. Aquila amentum\' efsuperuestimentum\', quod scilicet , quod Hebraeo sermone uocatur mail, \'subteriorem uperius pallium\' significet, quo tota sacerdotalis protegatur ambitio. Quaeras forsitan, si ephod sacerdotale sit pallium, quare in quibusdam locis addatur \'bar\'? audiens \'bar\' risum tenere non possum. nam cum apud Hebraeos dicatur \'bad\', ipsos quoque septuaginta interpretes sic transtulisse manifestum
Abbreviated transcription (Latin):
sit si spatium dictandi fuerit prose¬
quemur. Nunc inderim ut cepimus
de ephoch explicandum ẽ. In exodo
ubi moysi precipitur ut sacerdotalia¬
ibeat fieri iubeat fieri uestimenta
post cetera legitur. Et he stole quas¬
uestimentum. Deinde uingitur. Et
dextile uarium. Et quid plura: Totꝰ
exodi liber ac uestum plenus est spe¬
tie. Nam ⁊ infine eiusdem uolumi¬
nis scribitur. Et fecit om̃is sapiens
in oꝑib stolas sc̃orum que sunt a arõ¬
sacerdotes sicut precepit dñs moysi
Et fecerunt super humerale de auro
⁊ iacincto ⁊ purpura ⁊ coccimio ⁊ bys¬
so retorta. Sed quia inexodo hoc ge¬
nus uestimenti precipiter tantũ ut
fiat. ⁊ postea cinctum refert᷑ non ta¬
men eo aaron uestitur in leuitico qͦ¬
modo sacerdotalib uestimentis indu¬
tus fuerit explicatur. Et applituit¬
moyses aaron ⁊filios euis ⁊ la uit
eos aqua. ⁊ uestiuit eñ tunica ⁊ cin¬
xit ecun aqua zona. ⁊ uestiuit eũ

Expanded text:
sit, si spatium dictandi fuerit, prosesit, si spatium dictandi fuerit, prosequemur. nunc interim de ephod, ut coepimus, explicandum est. in Exodo, ubi Moysi praecipitur, ut sacerdotalia iubeat fieri uestimenta, post cetera legitur: ethae stolae, quasuestimentum. deinde iungitur: et textile uarium. et quid plura? totus Exodi liber hac uestium plenus est specie. nam et in fine eiusdem uoluminis scribitur: et fecit omnis sapiens in operibus stolassanctorum, quaesuntAaronsacerdotis, sicut praecepit dominus Moysi. et fecerunt superhumerale de auro et hyacinth.o et purpura et coccino et bysso retorta. sed quia in Exodo hoc genus uestimenti praecipitur tantum, ut fiat, et postea factum refertur, non tamen eo Aaron uestitur, in Leuitico. quomodo sacerdotalibus uestimentis indutus fuerit, explicatur: etadplicauitMoyses Aaron et filios eius et lauit eos aqua et uestiuit cum tunica et cinxit eum zona et uestiuit eum