comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Et dimitte nobis debita nr̃a sicut & nos dimit
timur debitoribur nrir: Sidiligentius peq¬
tionis nr̃ae uota m&iamur ueltibuendam
nobis indulgentia uel negandam propnus
dinos cimur exemplis hocenims perare ube¬
mur adnõ quod cernimur dimis isse conseruo
quippe quod sponsio panis eadem conditionis
adstringit ut debitores sicut erse nolumurita
nec habere cupiamus in aliorumnam que ꝑso¬
nis aut absolu imur autiigamur quod siputa¬
tur incertum. De quibus de bitoribus hicaga¬
tur ponenda est excusationis infirmȩ mate¬
ries & reu fortassis inculpa siue pecunia uel
in quo cumque tibi fraterne us fue rut hocre¬
laxa. Nam& nostam delictonum crebra
pnȩsumtio quam p&cimiariae quantitatis.
in honesta tractatio plurimis ostenditapud
dm̃ nexibus inuolutos: quis quis enim prout
facultas. uinium ponderatur egentifuerit
inhumanus dõ qua sua sunt infitiatus abiurat.
cuius pietas infinitas mis enonum sictuetur
angustias ut quid quid pauperi dispensatio

Expanded text:
BITA NOSTRA, SICVT ET NOS DIMIT- TIMVS DEBITORIBVS NOSTRIS. si diligentius petitionis nostrae uota metiamur, uel tribuendam nobis indulgentiam uel negandam propriis dinoscimus exemplis. hoc enim sperare iubemur a Domino, quod cernimur dimisisse conseruo, quippe quos sponsio paris eadem condicionis adstringit, ut debitores, sicut esse nolumus, ita nec habere cupiamus. in aliorum namque personis aut absoluimur aut ligamur. quodsi putatur incertum, de quibus debitoribus hic agatur, ponenda est excusationis infirmae materies, et seu fortassis in culpa siue pecunia uel in quocumque tibi frater reus fuerit, hoc relaxa. nam et nos tam delictorum crebra praesumptio, quam pecuniariae quantitatis inhonesta tractatio plurimis ostendit apud Deum nexibus inuolutos. quisquis enim, prout facultas uirium ponderatur, egenti fuerit inhumanus, Deo quae sua sunt infitiatus abiurat, cuius pietas infinita miserorum sic tuetur angustias, ut quicquid pauperi dispensatio
Abbreviated transcription (Latin):
umbrotae nostis quarta fere uigila calctas
dñi suꝑ undas obambulans tumidos spumosi
gurgitis fluctus placido comprimebat in cersu
sacraque xp̃iuestigiamiti pelagus alluuione
lam bebat mirantur nouum subito perieli¬
tante sai p&ctũ pedestrisubcalle uias paturta
naui geras cunctirque nutantibus utrum uene
dñs apparer& anoculor mecudis criminis obum¬
bratos incerta calrginis simulacra dscipesent
petrus fidei sotius & amicus cui famiharis gra¬
tia xpm̃ semꝑ a goscere concedebatutadeũ
perger& postulauit uocatusque niltrepi¬
dans inmarina descendit nulla refluentis
unda rapacitate sum mersus quidominica
manus auxilio subleuatus potentis dextenȩ
tutissimum confugiss& adportum. perque
uitreor salsimarmoris poscallem s&uit con

Expanded text:
umbrosae noctis quarta fere uigilia calcatas umbrosae noctis quarta fere uigilia calcatas Dominus super undas obambulans. tumidos spumosi gurgitis fluctus placido comprimebat incessu, sacraque Christi uestigia miti pelagus alluuione lambebat. mirantur nonam subito periclitantes aspectum, pedestri sub calle uias patuisse nauigeras. cunctisque nutantibus, utrum uere Dominus appareret, an oculos metu discriminis obumbratos incerta caliginis simulacra deciperent, Petrus fidei socius et amicus, cui familiaris gratia Christum semper agnoscere concedebat, ut ad eum pergeret postulauit. uocatusque nil trepidans in marina descendit, nulla refluentis undae rapacitate submersus, qui Dominicae manus auxilio subleuatus potentis dexterae tutissimum confugisset ad portum, perque uitreos salsi marmoris campos callem secuit, con
Abbreviated transcription (Latin):
N decum populum inlererta sesepiscutinn
ut mosert picus & ꝓpheia uerus aspicesei aniqua
Iuistus stenelitate deficene max ini miranti¬
quasolatia reparauit augmnentus. Tuncsiqudẽ
nepentina multae uolucris carne. duorum
modopiscium nedundane feceriq iantatem.
Tuncubernimum caelomanna difsudit modo
quinque panibur dismbutis totidemiuirorũ mili¬
bus cepulas habundare concersit: Caterae mo¬
durturbae deituit muherum paruuloi ur que
mulutudine nume num nohabente quod que
magis am pli s ammi ne isquir quis ista plege¬
nissi nec dumtibinota dedicenis postexpulrã sati¬
natȩ plebir esuriem cophinos ablataxi fras¬
mentonum moles impleuit n& fuit tanta co¬
pia cumdaretur quanta fuit inrelquus iam¬
pastidita cum tollitur¬
oc ea no diem surtipiente precipite cum stoles
nostis proximum uer ꝑpallidus tuntian&. aduesꝰ
tennis inagnstrorenidente discipulimaninuã
sohpetiuere nauigium furebat que pontusee¬
posita flabris aduer rantibur in carina. Tunc

Expanded text:
nde com populum in deserta sese prosecutum ut Moyses typicus et propheta uerus aspiceret antiqua uictus sterilitate deficere, maxime mirandis antiqua solatia reparauit augmentis. tunc siquidem repentinam multae uolucris carnem, duorum modo piscium redundare fecit quantitatem; tunc uberrimum caelo manna diffudit, modo quinque panibus distributis totidem uirorum milibus epulas abundare concessit. ceterae modus turbae delituit mulierum paruulorumque multitudine numerum non habente. quodque magis amplius admireris quisquis ista perlegeris, si necdum tibi nota didiceris, post expulsam saturatae plebis esuriem cophinos ablata duodecim fragmentorum moles impleuit. nec tanta fuit copia cum daretur, quanta fuit in reliquiis iaastidita cum tollituroceano diem suscipiente praecipitem, cum stellatae noctis proximum uesper pallidus nuntiaret aduentum, terris magistro residente discipuli marinum soli petiuere nauigium furebatque pontus expositam flabris aduersantibus in carinam. tunc
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc opus sedulius. inter chartulas dis ꝑsum
reliquit quod secolletim adunatum¬
utque ad omne mne legantiam de uul

Expanded text:
Hoc opus Sedulius inter chartulas dispersum reliquit, quod recollectum, adornatumque ad omnem elegantiam, divul
Abbreviated transcription (Latin):
coepit & dicere. Ec ceagiusdĩ qui tollit p&ccatus
mundi. cum dici tollit ostendit eũ non habere
quod tollit quod quide tu lit nonutipse gerere
sedutipse deꝑdese. sicut tenebris nocturnȩ
cecitatis ostũ radiantis diei subito uidemus
infundine ta mencaliginis tactuquã decutit
humanigeneris delicta sus cipiens nontenuit
scd fugauit nã itinis in ualla sordiũ consumationt
danficat. lienos aeb orginali contigio sucbon: opifex
lac̃ mamundauit: lunchimaculatus aquas lngess in se nr̃a
lauit inluuie nihilhabens ꝓpriũ qđ lacuer& ipsosdemiq: lati¬
ces sacris corporis iiiestate punfic insbeauitturgtis famã
hi nose dnicibartis matis consecutã. Senser̃ tremendã diti¬
tis undȩ presentiã ponus secessit alirore fluuius iemeauit
in fonte dequib proph&a cantitans ha desigat . mase
uidit& fugit iordannes reuersus ẽ se trorsũ. quidẽ mase
quia futis t& tu iordannes quia conuersus ẽ retrorsũ¬

Expanded text:
coepit et dicere: ecce Agnus Dei, qui tollit peccatum coepit et dicere: ecce Agnus Dei, qui tollit peccatum mundi. cum dicit tollit, ostendit eum non habere quod tollit, quod quidem tulit non ut ipse gereret sed ut ipse deperderet. sicut tenebris nocturnae caecitatis ortum radiantis diei subito uidemus infundi, nec tamen caliginis tactu, quam decutit, s Christus, humani generis delicta suscipiens non tenuit, sed fugauit. nam ut ignis metalla sordium consumptione clarificat, ita nos ab originali contagione sua bonus opifex flamma mundauit tunc inmaculatus aquas ingressus in se nostram lauauit iuluuiem nihil habens proprium quod lauaret. ipsos denique latices sacri corporis Dominici baptismatis consecutam. senserunt tremendam deitatis undae praesentiam, pontus recessit a litore, fluuius remeauit in fontem. de quibus propheta cantitans haec designat: mare uidit et fugit, Iordanis conuersus est retrorsum. quid est, mare, quia fugisti, et tu, Iordan
Abbreviated transcription (Latin):
tione percussens senioribus seniorem sese pru¬
dentia magistris magstris paendebat pandebat
esse doctrine Vtlegis sue manifes tur inter¬
prer quantur interior demons traset:
N& postlongi temporum morũ quȩ nam potestesse
temporib quȩ uol ucricursu fugatia nondũ ueniun
lcmsecedunt ute uange lista significat.
ꝓse ihĩ erat quasi annorum xxx ut puttebatur fi¬
lius loseph psxdac senimis utrumq uerbũ quasi
& putabat diuinitatis eruauit. sicut enim que si
xex uidebatur annorum cum sit &ternus. Itcc io¬
sepl. filius putabatur cumsit ex iurgine procreatus
Tunc ior dennis aedfluentibaptie andus ac cessit
exp&ens quoduenerat ut doncret cbluendus
quiue ne rat ad luere. Hunc iohannis baptis te
conspiciens quemmatris inutero senserat dis
lateset lcni ap̃i concius a futuri proph& ie munus
exercens lic& loqui non possit tã quã muta patns
cesilentio temporali descendens prodamare

Expanded text:
atione percurrens, senioribus seniorem sese pruatione percurrens, senioribus seniorem sese prudentia, magistris magistrum pandebat esse doctrina ut, legis suae manifestus interpres quantus esset, inferior demonstraret. Nec post longam temporum moram quaenam potest esse temporibus, quae uolucri cursu fugacia nondum ueniunt, iam recedunt ut euangelista significat, pse Iesus erat quasi annorum triginta, ut putabatur filius Ioseph. praeclare nimis utrumque uerbum quasi et putabatur diuinitati seruauit; sicut enim quasi triginta uidebatur annorum, cum sit aeternus, ita Ioseph filius putabatur, cum sit ex uirgine procreatus. tunc Iordanis ad fluenta baptizandus accessit expetens quod uenerat ut donaret, abluendus qui uenerat abluere. hunc Iohannes Baptista conspiciens, quem matris in utero senserat, dum lateret iam Christi conscius adfuturi, prophetiae munus exercens, licet loqui non posset, tamquam muti patris a silentio temporali descendens, proclamare
Abbreviated transcription (Latin):
illa madidar lacrimorr imbribur genas unguium
proteruitate sulcabat. Duris alia patur sunguinu¬
lenta uerberib: infelix mater n&la mater sup
unicigelidum corruens cadauer ex tincti ꝑcbsci¬
sur uborumuenas lactis copim cũ cruore fundebat
Nemo ca lamitatis illiustiẽ uacriar tmque multipli¬
cerpatest imagines expedire ubi diuersis generib
lamentorumdolor aderat non diuersus. Quis
ubi sensur queue fuerit mentis intentio non la
t pra nne sed lanio quos fromitus eructtebas
accensus cum in sontiũm uulnera paruullorũ
curte summa prospicienr uastu pelagur lar¬
marũ cerneres inundatione collactũ interne¬
cator tamen infinter quos oc cubuis se certu est
periculir scõꝵ semꝑ insertus adienis prorecorpo¬
ribus inregitapio motusentit ipse supplicia¬
Cumq: lam &ate proficiens annos duor gesere
supra decẽ cuius numen decrne traterut
quantirtẽ euũ scilic& temporidehumananc¬

Expanded text:
illa madidas lacrimosis imbribus genas unguium illa madidas lacrimosis imbribus genas unguium proteruitate sulcabat, duris alia pectus sanguinulenta uerberibus, infelix mater nec iam mater super unici gelidum corruens cadauer extincti per abscisas uberum uenas lactis copiam cum cruore fundebat. nemo calamitatis illius tam uarias tamque multiplices potest imagines expedire, ubi diuersis generibus lamentorum dolor aderat non diuersus. quis tibi sensus, quaeue fuerit mentis intentio, non iam tyranne, sed lanio ? quos fremitus eructabas accensus, cum insontium uulnera paruulorum ex arce summa prospiciens uastum pelagus lacrimarum cerneres inundatione collectum? inter necatos tamen infantes, quos occubuisse certum est periculis sanctorum semper insertus, alienis pro se corporibus inrogata pio motu sentit ipse suppliciam aetate proficiens annos duos gereret supra decem, cuius numeri de carne traxerat quantitatem, aeuum scilicet temporale humana r
Abbreviated transcription (Latin):
dis simulactor motus ira prȩcipiti rex impius publi¬
cauit si regindici conueniat quin& pieate tenun
nec siuos regens animos temperauit sedta qualeo
sȩuirsimus & cruenter cuisi tener quiuerit forsar
agnus auferrilnto tum parui sanguinis grege impe¬
tos ferinos ecerc& p&cusq: mollis simum mandit
licena de cerpĩ extingt stnt eminus forte
miserrime pigiora uocantes frustra lamperdito
sobrisq: ba luntibus in anes auras exagitait
Sche goderxp̃ostimulatiis aeblacto paruulorum
catiruaas elidest sungui nulenta nondes iitrrn¬
nide Quȩnamrego crimine simplex montitus¬
bac sue curibit. curquiuredum modo sunt genini
dinis unt lumpuniri. Furorẽ incruento reg non
ratio qui primis uagitib inimicus & innumerũ
pã rase nefts atgessus puerilis milic mactauit
atitis. unoq: luctutots imulgene trices crba uita
Haec effusa uultib comã mise randudil a cesens
crinadis damni foeditate nudis ueruas sicuciad e

Expanded text:
dissimulatos motus ira praecipiti rex impius publidissimulatos motus ira praecipiti rex impius publicauit, si Y regem dici conueniat, qui nec pietatem tenuit, nec suos regens animos temperauit, sed tamquam leo saeuissimus et cruentus, cui si tener quiuerit forsan agnus auferri, in totum parui sanguinis gregem impetus ferinos exercet pecusque mollissimum mandit, lacerat, decerpit, extinguit; stant eminus fetae miserrimae pignora uocantes frustra iam perdita crebrisque balatibus inanes auras exagitant: sic Herodes Christo stimulatus ablato paruulorum cateruas elidere sanguinulenta non destitit tyrannide. quonam, rogo, crimine simplex morti turba succumbit? cur qui uixdum modo sunt geniti, digni sunt iam puniri? furor est in cruento rege non ratio, qui primis uagitibus inimicus et innumerum patrare nefas adgressus, puerilis milia mactauit aetatis unoque luctu tot simul genetrices orbauit. haec effusam uultibus comam miseranda dilacerans crinalis damni foeditate nudum uerticem sauciabat,
Abbreviated transcription (Latin):
non dr̃ a tempore ÷ L&tionis itaq: sermo pro¬
sequitur & rerponso accepto in somnirnere¬
dirent adherode ꝑ alia uia regessi sunt inregione
succ̃. Debemus igiturimitarinor&ia maga
facta fidelia & sicut illi somnio csediderunt nos
uidentissimis asp&ctibus iã credamus quate¬
nur quix pm sigio crucis prelucente se pestĩ
meruimus adorare eidemq: detherauris
nostricordir munera trine lacudis offere lam
minimere ueritmur adhuiur mundi princi¬
pe quinor ame seduxerat deceprort sed prio¬
re sr iita re linquemer ꝑ illius callis s&retaꝑ
temnur quiadcelestẽ patnia gressus dingnt confi¬
dentum¬
Dehinctulia ꝑ ordinem gesta narrantur. Tunche ro¬
der uidens qnm inlusus essaa magis iratus ẽ uulde
& mit tens occidit omner pueros quierint inbethle¬
em & in omnibus finibus elus abimatu& infra secun¬
dum tempus quod ex quisie rat amagis heneaei¬
titur amagir quor crediderat in ludendos inlusus

Expanded text:
non Deus a tempore. Lectionis itaque sermo pronon Deus a tempore. Lectionis itaque sermo prosequitur: et responso accepto in somnis, ne redirent ad Herodem, per aliam uiam regressi sunt in regionem suam. debemus igitur imitari nos etiam magorum facta, fidelia, et sicut illi somnio crediderunt, nos euidentissimis aspectibus iam credamus, quatenus qui Christum signo crucis praelucente repertum meruimus adorare eidemque de thesauris nostri cordis munera trinae laudis offerre iam minime reuertamur ad huius mundi principem, qui nos ante seduxerat, deceptorem, sed priorem semitam relinquentes per illius callis secreta pergamus, qui ad caelestem patriam gressus dirigit confidentumper ordinem gesta narrantur: tunc Herodes uidens, quoniam inlusus esset a magis, iratus est uidens et mittens occidit omnes pueros qui erant in Bethleem et in omnibus finibus eius a bimatu et infra secundum tempus quod exquisierat a magis. igitur a magis, quos crediderat inludendos, inlusus
Abbreviated transcription (Latin):
giter ac manebit triplicis in suadeitate uirtutis
in eorum teporum cursuse rumomnium posuit
fundumentũ qua quac prerentia subelus oculs
seꝑ uniuessa consistint quin& ueus tictis seni¬
um n& iuuentucis suscipit incrementũ sed quia
sẽ ꝑ quodẽ idẽ esse nonde sinit nc potertatis
sue nomenexcelsu morsi solicite ꝑquisenti.
ut isrł populo nunciaret de flamma rubi noncerden¬
tir hoc edidit. Ego sum quisum & dixit sic dices
ad filior isrł quiest misit me aduor. In eua ngelio
nihil hominus adiudeor abraham sibim& pre¬
ponenter antiquitatt sic inquid. ccmen amen
dico uob ante quam habraham fieset egosum
ide dis tantiaem utriurque subs tantiae dm̃ dir¬
ceruentẽ & hominẽ de habraha dixit ante¬
qua fieret. dere ipso non dixit ego fui sedegosum
qnmn diuinitatis erse ẽ Non fuisre. quȩ uiua
emꝑ xernitate consistens n& initiis oritur
n& torminis explicatur. tempus enimado ẽ

Expanded text:
giter ac manebit, triplicis in sua deitate uirtutis giter ac manebit, triplicis in sua deitate uirtutis in eorum temporum cursu rerum omnium posuit fundamentum, quamquam praesentia sub eius oculis semper uniuersa consistant, qui nec uetustatis senium nec iuuentutis suscepit incrementum, sed qui semper quod est idem esse non desinit. nam potestatis suae nomen excelsum Moysi sollicite perquirenti, ut Israhel populo nuntiaret, de flamma rubi non ardentis hoc edidit: ego sum qui sum, et dixit: sic dices ad filios Israhel: qui est misit me ad uos. in euangelio nihilominus ad Iudaeos Abraham sibimet praeponentes antiquitate sic inquit: amen amen dico uobis, antequam Abraham fieret, ego sum. uide distantiam utriusque substantiae, Deum discernentem et hominem. de Abraham dixit: antequam fieret; de se ipso non dixit ego fui, sed ego sum, quoniam diuinitatis esse est non fuisse, quae uiua semper aeternitate consistens. nec initiis oritur nec terminis explicatur. tempus enim a Deo est,
Abbreviated transcription (Latin):
diccsoues habeo quȩ non sunt ex hoc ouili& illas
o port& me adducere & uocem meã audier & ficctunu
ouile & unus pator. N& deuotionẽ munerũ diuino
caruis senutucre damus. namꝑ illas pecits merito
uicriȩ significationis oblatis xp̃i potentia patuit
declarata. Aurũ namque diligentiur inquirum
quid pronuntia adtributũ sine dubioti predcra
matener & opulentia me tidlici splendoris in ra¬
dicciis ut pote regime moratur in lato sed& in hoc
rege duplice fate mur esse substaentiã. xp̃renim
& spiritiditer regnat incelis & carnaditer naturẽ
rexiudeis thuris aũt munus quaseligoso libami¬
niilludolim proficiebat incensum xp̃edatur ut dõ
Murra uero qui tumulandis est aptec corporib
humana morituro ꝑ carnẽ sepul chralem tradi¬
tus adhonorẽ ipsa quoque trinȩ quantitatis obla¬
tio cultũ catholici dogmatis pronunti abat exnu¬
mero quippe dr̃ omni potens quipre sentuc prete¬
rita conspicit acfutura se ꝑque man& mansit lu¬

Expanded text:
illas oportet me adducere et uocem meam audient et fiet unum ouile et unus pastor. nec deuotionem munerum diuino caruisse nutu credamus. nam per illas species merito uariae significationis oblatas Christi potentia patuit declarata. aurum namque diligentius inquiramus quid pronuntiet adtributum? sine dubio tam praeclara materies et opulentia metallici splendoris inradians utpote regi memoratur inlata. sed et in hoc rege duplicem fatemur esse substantiam: Christus enim et spiritaliter regnat in caelis, et carnaliter natus est rex Iudaeis. turis autem munus, quia religioso libamini illud olim proficiebat incensum, Christo datur ut Deo; myrra uero, quia tumulandis est apta corporibus, humanam morituro per carnem sepulchralem traditur ad honorem. ipsa quoque trinae quantitatis oblatio cultum catholici dogmatis pronuntiabat ex numero, quippe Deus omnipotens, qui praesentia praeterita conspicit ac futura semperque manet mansit iu
Abbreviated transcription (Latin):
inuenerit ut uhistudiũ sincen propositirenu
scrutator a cordis esse conspexerit illic domiciliu
sue del& te urlnstruere mansionis paxẽ enim
a ractio melioris arbitrii contraspm carnis non fic¬
uere certamini sedutraq: matenẽ concordi iugit̃
purutate cums ps dominatione seruare n&debem
tantu decarnis inbecillitate diffidere ut decȩlesti
uidecmur airilio desperare. Omñips enim dñs
sastionem bonio perissuȩ malestati seruauit
a pontolica namq: dostrina sicexplicat dicens. uelle
ad lac ia mihiꝑ ficere caĩbonum ñ inuenio quicc
uidelica nrm̃ est bonum uelle di ꝑficere qui
pacem sucm hominibus bonȩ uoluntatis infun¬
dit diuinus deinde sermo ꝓsequit dicexs

Expanded text:
inuenerit, ut ubi studium sinceri propositi renum inuenerit, ut ubi studium sinceri propositi renum scrutator et cordis esse conspexerit, illic domicilium suae delectetur instruere mansionis. pax est enim et ratio melioris arbitrii contra spiritum carnis non fauere certamini, sed utramque materiem concordi iugiter puritate cum spiritus dominatione seruare. nec debemus tantum de carnis inbecillitate diffidere, ut de caelesti uideamur auxilio desperare. omnipotens enim Doerfectionem boni operis suae maiestati seruauit. apostolica namque doctrina sic explicat dicens: uelle adiacet mihi, perficere autem bonum non inuenio, quia uidelicet nostrum est bonum uelle, Dei perficere qui pacem suam hominibus bonae uoluntatis infundit. diuinus deinde sermo prosequitur dicens
Abbreviated transcription (Latin):
unc angelicilucunditate sermonis pastores
primi gregem suũ noc turnis uigilur reser¬
antes natum dñm cognouerunt ut & pasto¬
ribur pastor mundi clares ceret & intergreger
utecẽ cumangelo multitudo militie celes tislau¬
dicntiumdm̃ & dicentium gloria in cltis simis dõ
& interra pax hominibus bonȩ uoluntatis.
stendit euangeliste fidelis asertio d&cuius agere¬
turhic segno quando cȩlertis militiȩ multitudo
dm̃ lacudat inxp̃o. Vt lica humana fuerit promi¬
tris conditione creatio. Deitatis tamex una com¬
munio patre cognosci demonstret infilio. Dice
& interra pax hominib: bonȩ uoluntatir. I po
credendume homines nuncupar dequasumnur
dño fubricante plas mati qui adam incre panr
dixit quiutt rraes a interrã ibis: Tunc enim
tesste nr̃a pacẽ meruit post illudbellis̃ ferede
& montes qua pacẽ potesł habere uel proelia
muta moles a pra. In homines ergo pecia liter
pax illa descendit quorbone uoluntatis capaces

Expanded text:
unc angelici iucunditate sermonis pastores primi gregem suum nocturnis uigiliis reseruantes natum Dominum cognouerunt, ut et pastoribus pastor mundi claresceret et inter greges ata est cum angelo multitudo militiae caelestis laudantium Deum et dicentium: gloria in altissimis Deo et in terra pax hominibus bonae uoluntatis. ostendit Euangelistae fidelis assertio, de cuius ageretur hic regno, quando caelestis militae multitudo Deum laudat in Christo, ut licet humana fuerit pro matris condicione creatio, deitatis tamen una communio Patrem cognosci demonstret in Filio. dicebet in terra pax hominibus bonae uoluntatis. terram credendum est homines nuncupari, de qua sumus Domino fabricante plasmati, qui Adam increpans dixit: quia terra es, et in terram ibis. tunc enim terra nostra pacem meruit post illud bellum ferale et montes, quam pacem potest habere uel praelia muta moles et pigra? in homines ergo specialiter pax illa descendit quos bonae uoluntatis capaces
Abbreviated transcription (Latin):
rumtai gebaris exemplis ab hocraltẽ parrici¬
didis conatur debueras armna relinquere nescrtp¬
in quod gerebas deiceres potertatẽ qui uncturgnos¬
der is ꝑsequens unctionis auctorẽ. Naamen
nominis tui cruenta ꝑfidia tantisceleris a sau&ate
discedat subhonore crucis & herio sed crimine tuȩ
gentir inferno quod frustra seuiens tumoliris hero¬
desclius pos ł uidebit. Euange licuero sequens an ita
capitulũ:
adissent regẽ abierum & cestellaqua

Expanded text:
rum tangebaris exemplis, ob hoc saltim parricirum tangebaris exemplis, ob hoc saltim parricidalis conatus debueras arma relinquere, ne sceptri quod gerebas deiceres potestatem, qui unctus agnosceris persequens unctionis auctorem. ne tamen nominis tui cruenta perfidia tanti sceleris a satietate discedat, sub honore crucis aetherio, sed crimine tuae gentis inferno, quod frustra saeuiens tu moliris Herodes alius post uidebit. Euangelicum ergo sequens ait ita capitulum: dissent regem, abierunt. et ecce stella, qua
Abbreviated transcription (Latin):
minituris aacretuerbis ha culpacaret excusatio¬
ne ꝑfidico hunc dum conaris extingere quẽ te
promiseras adorare min foste delinque res side q̃
nihil que reres quatenus homicidatantu uelut
ignotu homine ꝑ sequendo non &iac̃ sacrileur
essedo uide serir offenso nonne legeras eũ daui¬
tico cantico sic monente nolite tangere xp̃os meos
a inprophe tas meos nolite maligari.
umergo diuine preceptioni parere necesse sit ut
neqi apielus neq proph&ȩ malgna quicquo iin¬
probitiete sustineant quia uidelica spiritali
cons& ratos ungaito ne fccs grande sit contumeli¬
ose traciter. Quecle nomen habebit hoc crimo
sumuerum prophac̃ a quouerax proph&ico
descondit tuis aembiardolir interficinonne dauid
mandatis dñi seruientẽ debuistiratan quis ccul
gat ad nõsifecero uerbumistud dominomeo
t perimere. Tuaũt insidiccris dño quimundina¬
tur ẽ ad salutẽ quod sinullis ut immemoruete¬

Expanded text:
minitaris. caret uerbis haec culpa, caret excusatiominitaris. caret uerbis haec culpa, caret excusatione perfidia: hunc enim conaris extinguere, quem te promiseras adorare. minus forte deliqueras, si de Christo nihil quaereres, quatenus homicida. tantum uelut ignotum hominem persequendo, non etiam sacrilegus esse Deo uidereris offenso. nonne legeras eum Dauitico cantico sic monentem: nolite tangere christos meos et in prophetis meis nolite malignari? cum ergo diuinae praeceptioni parere necesse sit, ut neque christi eius neque prophetae maligna quicquam inprobitate sustineant, quia uidelicet spiritali consecratos unguento nefas grande sit contumeliose tractari: quale nomen habebit hoc crimensum uerum prophetam, a quo uerax prophetia descendit, tuis ambias dolis interfici? nonne Dauid, mandatis Domini seruientem, debuisti sectari, qui Saul gat a Domino, si fecero uerbum istud Domino meoti perimere. tu autem insidiaris Domino, qui mundi natus est ad salutem. quodsi nullis ut immemor uete
Abbreviated transcription (Latin):
stelle quecepparuit eis & mit tens eor inbethleem
dixit ite & lnterrogate diligenter depue roa cum
inueneritir renuntiate mihi ut & egoueniens ado¬
remeum. Conuenienter scriptururum sanc¬
tioni concordans xp̃i natiuitas aeboriente fulge¬
bat quia impl& quod zachanae designatoratio
Vis iticuit nos oriens exalto. Nam& dauiticus simi¬
luc contina psalmus. In sole posuit tabernaculũ
suũ & cetera persolẽ uero sigificat orientẽ de
quaregione seꝑ oritur dies quidigitur hero der
sautius furis quid dementer insanis xp̃msi quidẽ
lingua profiteris corde ꝑsequeris metemq: tȩtri
& nebulosȩ calginis obscuritate damnatã iucun¬
das inquiri non ado randum seligione quã fingis
sed necandic fraudib: quas moliris erruinimis
a faellerr illum credens tibi succedere qui regie
primus dominatur insede quin& succedit pęnitus
na decedit sed &ernus soliũ suȩ porsid& maierta¬
tir. Zegeq: legis ac neglegis qui segifegis tuu sea

Expanded text:
uit eis. et mittens eos in Bethleem dixit: ite et interrogate diligenter de puero. et cum inueneritis, renuntiate mihi, ut et ego ueniens adorem eam. conuenienter scripturarum sanctioni concordans Christi natiuitas ab oriente fulgebat, quia implet quod Zachariae designat oratio: uisitauit nos oriens ex alto. nam et Dauiticus similia continet psalmus: in sole posuit tabernaculum suum cetera. per solem uero significat orientem, de qua regione semper oritur dies. quid igitur, Herodes, astutius furis? quid dementer insanis? Christum siquidem lingua profiteris, corde persequeris mentemque tetram et nebulosae caliginis obscuritate damnatam iucundas inquiri non adorandum religione quam fingis, sed necandum fraudibus quas moliris. erras nimis et falleris illum credens tibi succedere, qui regia primus dominatur in sede, qui nec succedit penitus nec decedit, sed aeternus solium suae possidet maiestatis, legemque legis ac neglegis qui regi regum tua regna
Abbreviated transcription (Latin):
cclue parens optima tanti regis puerperio
consarata qui supernir ita lugiter domi¬
natur & infimis ut elus imperiũ potertas & no¬
inne initium nouerit habere nasine que
leati uentris honore conspicuo simul& mat̃
i probaris a uirgo Cuinulla penitus e qua¬
is remina sepperitur que tuum deus similiter
precesserit aut requatursola placens sintu¬
lanterap̃onulli compararis exemplo

Expanded text:
Iue, parens optima, tanti regis puerperio Iue, parens optima, tanti regis puerperio consecrata, qui supernis ita iugiter dominatur et infernis, ut eius imperium, potestas et nomen nec initium nouerit habere nec finem, quae beati uentris honore conspicuo simul et mater esse probaris et uirgo. cui nulla penitus aequalis femina reperitur, quae tuum decus similiter praecesserit aut sequatur: sola placens singulariter Christo nulli compararis exemplo
Abbreviated transcription (Latin):
proces sit ex uttro cuius itaspanies diuinauide¬
baturgratia prenitere utdauiticus ipsũ psalm
ita pronumia : Sp&iosus forma prefiluis ho¬
minum diffusa ẽ gratia in labustuis & cera
Rene aũt prefiluir hominum speciosum sornia
de finiuit quialic& humano susceperii in car¬
nationis effigiem filiumqi hominis ineuangeli¬
capredicatione sepedixerit. P& catũ uosa¬
men originale foe daueret quadipsenon habus
quis ue nos manuitatis puritate munda uit.
piaas demens & ficcilis ad sulutem nenos ugi
diturne premeret seruitutir pro conditione
p&catidur serui menbra susceđit. audiam
uocem pauli dicentis a postoli sema ipsumex¬
inaniuit & forma seruisus cepitꝰ cetera
uiique cunctic uestit aborgine mundinascentia
innis in uol.ii sua passus ẽ membra acuiceli
paruus ẽ limis terra de ficit. maris unda non
psticit plenus mansit incorpore puerilimo¬
dico ds̃ recubanr inpresepi.aucrar¬

Expanded text:
processit ex utero! cuius ita species diuina uideprocessit ex utero! cuius ita species diuina uidebatur gratia praenitere, ut Dauiticus ipsum psalmus ita pronuntiet: speciosus forma prae filiis hominum diffusa est gratia in labiis tuis, et cetera. bene autem prae filiis hominum speciosum forma definiuit, quia licet humanae susceperit incarnationis effigiem filiumque hominis in euangelica praedicatione saepe se dixerit, peccatum nos tamen originale foedauerat, quod ipse non habuit qui suae nos natiuitatis puritate mundauit.s o pietas clemens et facilis ad salutem ! ne nos iugum diuturnae premeret seruitutis pro condicione peccati, Dominus serui membra suscepit. audiamus uocem Pauli dicentis Apostoli: semet ipsum exinaniuit formam serui suscepit, et cetera, quique cuncta uestit ab origine mundi nascentia pannis inuolui sua passus est membra, et cui caeli paruus est limes, terra deficit, maris unda non sufficit plenus mansit in corpore puerili, modico Deus recubans in praesepi. Sa
Abbreviated transcription (Latin):
naretur eritere neuidelic& imago similitiidini
di facta fuerat uiuens dissimilis habese tur
exmorte munusq: uenialis indulgentiae lasgi¬
retur ac pomis quae pasentes acerua uoraut¬
Nonus interea mensis ef fluxerit & deximilumeñ
inmortale radiabat claruitq fl&uiui gin eo
spiritalis gratiȩ manis es ta promissio. & uerbu
carofactunẽ & habitauit in nob idẽ habita uit
in homine cuius sedigiatus ẽ carne uestire
nfccns nd̃sq: paruus ac maimus membris sulica
exiguus deitate praecelsus ꝑ hospitalis templifin¬
ceram defluens castitatẽ non le sit corpus abs¬
cedens quod nomnleserat cumueniss&. Vere
liuinȩ generationis ehoqse csetum tercir uir¬
tinis partur ostenditur qui maternipudoris
custor ingessus clausisuis cerib: a concpiur ẽ
Vreatus quȩ nouȩ lucis illatunc claritas mun¬
di totiurhor ar impleuit quicȩlo letitia quir
ille nitor effulsit cunxp̃s splendore sidereo ue¬
lut sponsur procedens dethaclamosuo. manȩ

Expanded text:
naretur erigere, ne uidelicet imago quae ad similitudinem Dei facta fuerat uiuens dissimilis haberetur ex morte, munusque uenialis indulgentiae largiretur ac pomis, quae parentes acerba uorauNODUS interea mensis effluxerat et decimi lumen iomortale radiabat claruitque fetu uirgineo spiritalis gratiae manifesta promissio: et uerbum caro factum est et habitauit in nobis, id est, habitauit in homine, cuius se dignatus est carne uestire. infans namque paruus ac maximus, membris scilicet exiguus, deitate praecelsus, per hospitalis templi sinceram defluens castitatem, non laesit corpus abscedens, quod non laeserat cum uenisset. uere diuinae generationis est hoc secretum: testis uirginis partus ostenditur qui materni pudoris custos ingressus clausis uisceribus et conceptus est et creatus. quae nouae lucis illa tunc claritas mundi totius oras impleuit! quae caelo laetitia! quis ille nitor effulsit, cum Christus splendore sidereoό, uelutsponsus procedens de thalamo suo, Mariae
Abbreviated transcription (Latin):
proudentes ad orauerunt eũ & aꝑtis therauris
sius obtule runt ei munera auruthus & murrum.
Quidest hoc ur p̃cederet cos scellaqua uiderant
Inisiut ducatis paruisyde ris intuentes maie ne
pleniluminis inuenisent. acdogaue runt aute
quiauere uenerunt aodorane qđ heroder semen¬
tiendo facturũ non meruit obtinere nisi enim
ueris adoratoribus dm̃ nonceditur ad ortcre
sicut ipse dñs noster ad samaritanã muliere
locutur ẽ dicens uos adoratis quod nes citis nos
adoramus quod scimur quiasalus ex iude irẽ
seduenit hora & nunc ẽ quando ueri adorato

Expanded text:
uris suis obtulerunt ei munera: aurum tus et myrram. quid est hoc, ut praecederet eos stella quam uiderant, nisi ut ducatum parui sideris intuentes materiem pleni luminis inuenirent? adorauerunt autem quia uere uenerant adorare, quod Herodes se mentiendo facturum non meruit obtinere. nisi enim ueris adoratoribus Deum non conceditur adorare, sicut ipse Dominus noster ad Samaritanam mulierem locutus est dicens: uos adoratis quod nescitis; nos adoramus quod scimus, quia salus ex Iudaeis est. sed uenit hora et nunc est, quando u
Abbreviated transcription (Latin):
uix legis ostendit quod omnib: ad segentibus
ueniendiaditũ lapararit. Ita enim & ꝑprophe¬
ts suor &i ꝑseipsũ nosutꝰ elacutur. ꝑ ꝓphetas qui¬
de lic& sepius ista p̃dixerit. Daticota mon
minonio sic planauit dñs drut adme filius m̃s
inego hedie genunte postula ame & da botibgentes¬

Expanded text:
futurae legis ostendit, quod omnibus ad se gentibus ueniendi aditum iam pararit. ita enim et per prophetas suos et per se ipsum noscitur elocutus. per prophetas quidem licet saepius ista praedixerit, Dauitico tamen testimonio sic explanauit: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te. post
Abbreviated transcription (Latin):
nis ueritts non ador& debemus tamenuim sermo¬
nis diligentius ꝑ scrutari quidsit uenithora & nunc
ẽ quandoue adoratores cdorabunt patre in spũ
e uerinte. cerbit roritaq luxta sensũ quẽ meȩdis̃
pimutati largitur qđ persigiificationẽ presentis
amporis quose palã mundo mons trauit inseparre
rt ad orari sic enim sequentibus pate f&it
÷ oquur dicens iudiciũ omnededit filio ut omnes
hiorificent filium sicut honorificant patrem.

Expanded text:
nisi ueritas non adoret, debemus tamen uim sermonis diligentius perscrutari, quid sit uenit hora et nunc est, quando ueri adoratores adorabunt Patrem in spiritu et ueritate. arbitror itaque iuxta sensum, quem meae Dominus paruitati largitur, quod per significationem praesentis temporis, quo se palam mundo monstrauit, in se Patrem dixerit adorari. sic enim sequentibus patefecit alloquiis dicens: iudicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorif
Abbreviated transcription (Latin):
h reddat hunc diẽ quẽ in anibus fabulis ꝑdidi: Ac sic
frĩ deomnib: neglogentus nrĩs compungam̃ in cubilibus
Nos uobis ꝓsalutis ur̃ȩ ad quisitione subditis donit il
lius qui potens : pieras fatiat ut ita de sermone nr̃a
ꝓfitiatis. ut nosiuart̃ urĩs meritis adiuuetis . Nob ꝙ sitis
& in p̃senti uiti ornam̃tũ. & infutura p̃sidiũ am en.¬

Expanded text:
hi reddat hunc diem, quem in vanis fabulis perdidi? Ac sic, hi reddat hunc diem, quem in vanis fabulis perdidi? Ac sic, fratres, de omnibus negligentiis nostris compungamur in cubilibus; Nos vobis pro salutis vestrae acquisitione subdetis. Docet autem illius qui potens est pietas ut ita de sermone nostro proficiatis, ut nos vicissim vestris meritis adjuvetis, nobisque sitis et in praesenti saeculo ornamentum, et in futuro praesidium
Abbreviated transcription (Latin):
sithamus ut dereliqs corrigamꝰ mores. ngligentias emm̃¬
da ueniamus. E laborate ergo fr̃ tmĩ ut de incers
int̃ uos contentione laudabili ac meliore tandẽ
sit purior. in sobrutate sit parcor. in lacrimarũ
largitate ꝓfusior. incorpore honestior. incorde since¬
rior. Quis uuramitior. inmansuetudine moderatior
in risuratior. in conpunccione feruentior ingrauitate
fundatior incaretate icundior: Et ideo nos met ip¬
sos castigem cotidie ipsi nobiscũ rationẽ dicotidicora
conuersatione fatiamus. Alloquatur se insecretis ima
to. sint inuidia. sine obtrectatione. ac murmuratione
trans egi. Nid eamus sihodie aliquid qđ ad ꝓfectũ mer̃.
qđ adcficationẽ aliorũ ꝑtinet operatussum : Puto qđ ho¬
die illũ incipientẽ destriai. hodie seniori meo in obediens
fui: Mintitus sum. ꝑuiraui. ira ł gula uictissũ: Plus
hodie risi pluscrbo acpotui. plusocio ac somno quã de¬
cebat indulss Minũ legi minoraui quã debui: Quismi¬

Expanded text:
secramus, ut de reliquo corrigamus mores, negligentias emenda, veniamus. Elaborate potinter vos contentione laudabili ac meliori tandem sit purior, in sobrietate sit parcior, in lacrymarum largitate profusior, in corpore honestior, in corde sincerior, in ira mitior, in mansuetudine moderatior, in risu rarior, in compunctione ferventior, in gravitate fundatior, in charitate jucundior. Et ideo nosmetipsos castigemus, quotidie ipsi nobiscum rationem de quotidiana conversatione faciamus. alloquatur se in secreto cordto, sine invidia, sine obtrectatione ac murmuratione transegi. Videam si hodie aliquid quod ad profectum meum, quod ad aedificationem aliorum pertinet, operatus sum. Puto quod hodie illum insipienter destruxi, hodie seniori meo inobediens fui, mentitus sum, perjuravi; ira vel gula victus sum. Plus hodie risi, plus cibo ac potu, plus otio ac somno quam decebat indulsi. Minus legi, minus oravi quam debui. Quis mi
Abbreviated transcription (Latin):
peccnto ñ cessit . qui diabolorepugnauit: Iuo die
uurisse te conputa qrpuritatis &scẽ meditationus
habiut lucẽ quẽ ñ conuersatio tenebrosa mutauit
in nogt̃. Illũ inquã dit̃ applica aduitã tuã. cuiu
usi ꝑuenit ad animã tuã. Solemꝰ &iã s i nob̵ dctor¬
poraliũ ieiuniorũ acusibiliũ iugiliarũ asnduitate
blandiri q pꝰuigilias acforte dcipis iugilus ad ob
trectationes aduerbositates ad murmuntiones
ggrẽdimuir. Nã qi se dethoro psallentiũ ad cominesta¬
tions in honestas bibitiones q fertuis iu solũ dãpna

Expanded text:
abolo repugnavit. Illum diem vixisse te computa, qui paritatis et sanctae meditationis habuit lucem, quem non conversatio tenebrosa mutavit in noctem. Illum, inquam, diem applica ad vitam tuam, cujus usus pervenit ad animam tuam. Solemus etiam nobis de corporalium jejuniorum ac visibilium vigiliarum assiduitate blandiri, qutrectationes, ad verbositates, ad murmurationes egredimur. Nam qui se de choro psallentium ad comessationes inhonestas potationesque
Abbreviated transcription (Latin):
no etuã nescientib nob. ita suꝑflue cognationes sbtilit̃ Ino bilitat
ac latent᷑ irrepunt ut non solũ tas expellere utrum
x iã intellegire ac dep̃hendere difficultatis in modi¬
ce sit : Potest ergomens aliquando ab istis uacut
repptriri & numquã huius cemodi illus ionbus incur. Rcip qiđ¬
Norres. Mentẽ quidẽ ñ interpellari cog tatio point meni¬

Expanded text:
o etiam nescientibus nobis ita superfluae cogitationes subtiliter ac latenter inrepunt, ut non solum eas expellere, uerum etiam intellegere ac deprehendere difficultatis inmodicae sit P potest ergo mens aliquando ab istis uacua repperiri et numquam huiuscemodi inlusionibus incursari? MOVSES: Mentem quidem n
Abbreviated transcription (Latin):
atq discerũ. p̃sintiã tt̃ tora cridulitait consi¬
dons: Et ciudentius utrũ suꝑ hoc ipso uua as simo
animarũ statu idẽ apłs Sed accessistis inquit
ad non montẽ. & ciuitatẽ dĩ uiuentis hitrl cę
listẽ. & ad multorũ milium angelox frequin¬
tia & tilam primitiuorũ qui conscripli sunt

Expanded text:
dulitate confidens. et euidentius iterum super hoc ipso uiuacissimo animarum statu idem apostolus sed accessistis, inquit, ad Sion montem et ciuitatem dei uiuentis, Hierusalem caelestem, et ad multorum milium angelorum frequentiam, et ecclesiam primitiuorum qui conscripti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
a  eniã inparadiso rerpetur. ita distingunt.
Iñ dice tiłi hodie & int̾ posita distinccione. infert̃¬
sim un aris inparadiso ut sciliee hȩc ꝓmistio ñ seitim
pa rnatũ uit huuas impleta. sedposo renig rete¬
rsn duentũ intellegat᷑ emplenda Aoninteilegent es
siiib qđ ante r psurracionis sugdit̃ ꝓtulit adiudaos.¬

Expanded text:
so repperiri, ita distingunt amen dico tibi hodie, et interposita distinctione inferunt mecum eris in paradiso, ut scilicet haec promissio non statim post transitum uitae huius inpleta, sed post reeurrectionis aduentum intellegatur inplenda, non intellegentes illud quod ante resurrectionis su
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ ꝓnuntiat: Sidua inquius quȩ indelitiis et iuiium
mortua ÷: Sunt ergo multi quiuiuentes iiboc
corpore mortiusunt: & in inferno iacentes dm̃ lida
corpore dm̃ ꝓũ benedicunt atq colla udanti
scđm illud. Dinedititt ips & animȩ iustorũ dnm

Expanded text:
ronuntiat uidua, inquiens, quae in deliciis est, uiuens mortua est. sunt ergo multi qui uiuentes in hoc corpore mortui sunt et in inferno iacentes deum laudcorpore, deum spiritu benedicunt atque conlaudant secundum illud: benedicite spiritus et animae iustorum dom
Abbreviated transcription (Latin):
suscipiur utiorũ. itaregnũ dĩ ꝑexcitationẽ uirtutũ
puritat cordis ac ipũ alistientia pomdit᷑: Ybiautꝰ
rignũ di ẽ ide ꝓculdubio ⁊ utta habit᷑ actña Et ubi
regnũ diaboliẽ. ibimortt̃ atq instrnũ tẽ ñ dubeuĩcst.
Inquo qui fucrit nit laudare dnm̃ poces. secđmpro¬
phecȩ sententiã dicentis: Non mortui laudabt̃te dnẽ.
Sed nos inquit quiuiuimus. ñuitus slie&. nec miurub

Expanded text:
tum puritate cordis ac spiritali scientia possidetur. ubi autem regnum dei est, ibi procul dubio et nita habetur aeterna, et ubi regnum diaboli est, ibi mortem atque infernum esse non dubium est. in quo qui fuerit, nec laudare dominum potest secundum prophetae sententiam dicentis: non mortui laudabunt te, domsed nos, inquit, qui uiuimus non uitiis scilicet nec mundo
Abbreviated transcription (Latin):
test. quã scintia aut ignorantia ueritatis. & uł uitiorũ ami¬
titia ł uintutũ. ꝑquȩ aut diabolo aut xp̃o regnũ parent
dincorde. Quius & a regni qualitatẽ describit apłs. ita di¬
gaudiũ t: Ergo qui in istis commoratũ. sine dubio inrtgnodĩ
te. Et econtrario illi quimiustitia & discordia & tristitia
num: Pt reuera sisublimim̃tis intuitu considerem̃ statĩ
illum inquodegunt cplestes suꝑnequirtutes quȩ uere in
regnodi it̃. quia alius et̃ credenđ ẽ quã ꝑpituo iugisq lȩti¬
tia ÷ Quã enĩ tamꝓpriũ & uere beatitudini tamq conueneis
quã tranquillitas iugis & gaudiũ stpinũ: Etut hoc ipsũ
qđ ditimꝰ itaet̃ non nia conuctura sedipsius dñi auctoritate
certius instruaris : audi eũ qualitatẽ & stũ mundi illius ꝑ¬
tissime describentẽ: Ecce inquit ergacrit cȩlos nouos &
terrã nouã. & nerunt in memoria priora neq ascendent

Expanded text:
potest quam scientia aut ignoratio veritatis, et vel vitiorum amicitia, vel virtutum: per quae aut diabolo aut Christo regnum paramus in corde. Cujus etiam regni qualitatem describit Apostolus digaudium est, ergo qui in istis commoratur sine dubio in regno dei est, et e contrario illi qui in iniustitia et discordia et tristitia num. et re uera si sublimi mentis intuitu consideremus statum illum, in quo degunt caelestes supernaeque uirtutes quae uere in regno dei sunt, qui alius esse credendus est quam perpetua iugisque laetitia? quid enim tam proprium uerae beatitudini tamque conueniens quam tranquillitas iugis et gaudium sempiternum ? et ut hoc ipsum quod dicimus ita esse non mea coniectura, sed ipsius domini auctoritate certius instruaris, audi eum qualitatem et statum mundi illius apertissime describentem: ecce, inquit, ego creo caelos nouos, et terram nonam: et non erunt in memoria prio
Abbreviated transcription (Latin):
quoq uituperabile gaudium. dequo dititur: Mundusiste
gaudebit & ue uoł quiriditis. quia plorabitis Regnũ
sane edorũ triplit̃ accipundũ ÷ aut qđ regnaturisunt
cȩli idt̃ scĩ in alus nibditis scđm illud Esta tusuꝑ quiaq¬
ciultates. & tusuꝑ dicẽ ł illud qđ dititur: ad discipulos
uã obrẽ inoo corpore constitutus iã nouerit unus¬
qtĩ Aq illisergioni ł ministerio deputandũ cuius
in hac uta sim̃it ipsum partitipt̃ cultorẽq pbutrit
Illiusꝙ it etiã iilloꝑ enni scło consorte futurũ ctẽ

Expanded text:
tuperabile gaudium, de quo dicitur, Mundus iste gaudebit . Et, Vae vobis qui ridetis, quia plorabitis . Regnum sane coelorum tripliciter accipiendum est. Aut quo regnaturi sunt coeli, id est, sancti in aliis subditis, ciuitates, et tu super decem, illudque quod dicitur ad discipulos:obrem in hoc corpore constitutus iam nouerit unusquisque illi se regioni uel ministerio deputandum, cuius in hac uita semet ipsum participem cultoremque praebuerit, illiusque se etiam in illo perenni saeculo consortem futuru
Abbreviated transcription (Latin):
reuocem̃ intutũ. Quã cũ potuerit optinere gaudet  a & drii
lulũ nr̃ optutus. rursus adeũ oculos cordis retorquentes
uelut rittissimalinea m̃tis atiẽ reuoceni. Potũ nãq. in animȩ
consistit recessu. Tunde expulro diabolo acnequa quã
inta iam regnantib uitus. consequint̃ regnũ dĩ fundat᷑¬

Expanded text:
reuocemus intuitum: quam cum potuerit obtinere mens, gaudeat et a lulum noster obtutus, rursus ad eum cordis oculos leiorquentes uelut rectissima linea mentis aciem reuocemus. totum namque in animae consistit recessu, unde expulso diar bolo ac nequaquam in ea iam regnantibus uitiis consequenter regnum dei fundatu
Abbreviated transcription (Latin):
qd ĩhocmundo corrigit᷑. infuturo scło punit᷑. Sic
enĩ difilio ł destruo scriptura cõmemonat: Siunꝗd¬
Et ideo supͣ suggesie. ñ solũ capitalia crimina qͣiue¬
mꝰ: Sed & paruas neglegentias cotidie quasi utnena
diaboli respuamus: St̃ enĩ ñ nulli quipost religio¬
nis psesionẽ quia uidentur ex use descđõninda so¬
curitate soluunt᷑ & implet᷑ in illis illa sententia dñi
qua dt̃ Ntinã cdidus estes aut filu̾s: Nunc aũ
qia tepidus est iincipiã te uomere eroremeo: Nd

Expanded text:
quod in hoc mundo non corrigitur, in futuro saeculo punietur. Sic quod in hoc mundo non corrigitur, in futuro saeculo punietur. Sic enim de filio vel de servo Scsicut supra suggessi, non solum capitalia crimina caveamus, sed etiam pravas negligentias quotidie, quasi venena diaboli, respuamus. Sunt enim nonnulli qui post religionis professionem, quia videntur exisse de saeculo, nimia securitate solvuntur; et impletur in illis illa sententia Domini qua dicitur: Utinam calidus esses aut frigidus; nunc autem quia tepidus es, incipiam te evomere e
Abbreviated transcription (Latin):
nos dimutimꝰ debitorib: nr̃is Quienĩ om̃ib: inse pet¬
derate qđ diri . qi inse peccanti indulstrit: Nonenĩ
sid quidite peccauirit. illidebtas uenlã dare: Qđ
ptius. aliquoties qui in nobis pecouerit aut tarde
aut dificile uenã dan : Qui indm̃ deliquerit
celerit̃ indulgem: Sed s̃uiolim̃ iuste agere illi qui
indiñ peccauit sine seuerissima districcione ñ deba¬
ꝓxiutus indulgere nedũilli ꝑ indiscretã piotatẽ
remuttit᷑ : eremplũ pditionis aliis p̃btat᷑ Insua
ergo se unus quis q ostendat et̃ dem̃tẽ quia dñs
docit sidimiserius hominib: peccata eorũ dimite¬
a uob pat᷑ ur̃ cplestis pidcatta ur̃a:. Quandontro
indm̃ aliquis peccatũ p̃sumit admittere. distrucione
debie mon asterialẽ sustinere: Et hochomo & pio ani¬
mo deb& fierrutꝑ spũasqlẽ castigationẽ ita corrgit᷑
in hoc sđaut ñpereat infuturo: Qđ om̃e peccatum

Expanded text:
nos dimittimus debitoribus nostris . Qui enim omnibus in se pecnos dimittimus debitoribus nostris . Qui enim omnibus in se pecderate quod dixi, qui in se peccanti indulserit; non enim d qui in Deo peccaverit, ipsi debeas veniam dare, quod pejus est; aliquoties qui in nobis peccaverit, aut tarde, aut difficile veniam damus; qui in Deo deliquerit, celeriter indulgemus. Sed si volumus juste agere, illi qui in Deo peccaverit, sine severissima districtione non debemus indulgere ne, dum illi per indiscretam pietatem remittitur, exemplum perditionis aliis praebeatur. In suo ergo se unusquisque ostendat clementem, quia Dominus ait: Si dimiseritis hominibus peccata eorum, dimittet vobis Paterm aliquis peccatum praesumit admittere, districtionem debet monasterialem sustinere. Et hoc bono et pio animo debet fieri, ut per spiritalem castigationem ita corrigatur in hoc saeculo, ut non pereat in futuro. Quia omne peccatum