comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. qͣsi magnꝰ uiles abiecit.
Maxĩe aũ accend̾at eũ. qͦd cum
pueri uł mulieres. uulgͦq. uel
⁊ diciores ꝓsilirent ad eum con¬
spiciendũ. ⁊ eiꝰ beatitudinẽ mi¬
randam: ip̃e horribilib curis ne¬
cis. ⁊ ꝑdicionis ⁊ młtimode ca¬
lamitatis. int̾ cruciabat᷑: ⁊ ani¬
mo & corpore decoq̃batur. Numq
alii iudicarẽt eũ beatissimũ: ip̃e
qͥ solus animi sui secͨta nau̾at.
iudicabat se miserrimũ. ¶ũ gͦ
paruo spatio .i. uiii. annis reg¬
nass ꝑmaximũ uisum ÷ ei. ⁊
ualde anxiatꝰ ẽ: qͦd tanto tp̃r
uitã suam amiserit. curis ⁊ de
reliquũ saltẽ uite sue ñ erronee
stulticie. s sapĩe. & utilitati ꝓpͥe
oicare certauit. Exemplũq as¬
sumens exhistoria b̾i uiri p̃dicta.
sex reges fortissimos. uir uere for¬
fortissimꝰ ꝓsecutus ẽ. Scił⁊ edelre¬
dum regem m̾ce. Et kenredum
successorẽ eiꝰ. N ec ñ cedw allam
regẽ wests exe. ⁊ Ine successorẽ

Expanded text:
dominus, quasi magnus viles abjecit. dominus, quasi magnus viles abjecit. Maxime autem accenderat eum quod, cum pueri vel mulieres vulgusque vel etiam ditiores prosilirent ad eum conspiciendum et ejus beatitudinem mirandam, ipse horribilibus curis necis et proditionis et multimodae calamitatis intus cruciabatur, et animo et corpore decoquebatur. Cumque alii judicarent eum beatissimum, ipse qui solus animi sui secreta noverat judicabat se miserrimum; cum ergo parvo spatio, id est octo annis regnasset, permaximum visum est ei, et valde anxiatus est quod tanto tempore vitam suam amiserit curis vanis reliquum autem saltem vitae suae non erroneae stultitiae sed sapientiae et utilitati propriae dicare certavit. Exemplumque assumens ex historia beati viri praedicta, sex reges fortissimos vir vere fortissimus prosecutus est, scilicet Edelredum regem Merce, et Cenredum successorem ejus, nec non Cedwallam regem Westsere, et Ine successorem
Abbreviated transcription (Latin):
Nec segnius uen̾abilis acca pb̃r.
⁊ hagustaldensis pͦ ea p̃sul: corpo¬
reis reb exutus est.rr
edelardi reg̃ anno .xͦi. Ceolw. if.
cudha. filii cudlẜine .f. Ledw̾old.¬
reg̃. Qeolwlf gͥ cũ sepe. uiuenti
bede colloqueret᷑: ⁊ sepe añ mortẽ
eiꝰ ⁊ pꝰ mortem. historiã eiꝰ ad se scͥp¬
tã occłis adhib̾et: cepit diligent̾
regum singłoꝵ fc̃a. & finẽ secum
oiscut̾e. Uiditq luce clariꝰ regna
t̾rena. ⁊ res humanas. cũ labore
ꝑqͥri: cũ timore possicdi. cũ dolore
a mitti. Et qͥa qͥbdam minꝰ cal¬
lidiuł etate ten̾is. uidentes corpo¬
ralia pulchra ⁊ delectabilia. cũ
audierint p̃dicari. ea deserenda
sto nichilum deueniant. ⁊ fructũ
tandẽ nlłm nͥ seram penitudinẽ
gen̾ent: hoꝵ nicħ regẽ callentẽ
⁊ exꝑtũ. ĩ pediebat. Senserat enĩ
inseip̃o regnũ sͥ cũ labore fuisse
ꝑqͥsitum. cũ timore possessum.
Noluit uͦ cum dolore amittere.
Sponte gͥ diuitiarũ ñ seruus s

Expanded text:
ius venerabilis Acca presbyter et Haugustaldensis postea praesul corporeis rebus exutus est. Adelardi regis anno XI Ceolwolf rCudha, filii Cudwine, filii Ledwoldregis. Ceolwolf igitur, cum saepe viventi Bedae colloqueretur, et saepe ante mortem ejus, et post mortem historiam ejus ad se scriptam oculis adhiberet, coepit diligenter regum singulorum facta et finem secum discuteterrena et res humanas cum labore perquiri, cum timore possideri, cum dolore amitti. Et quia quibusdam minus callidis, vel aetate teneris videntibus temporalia pulchra et delectabilia, cum audierint praedicari ea deserenda ad nihilum deveniant, et fructum tandem nullum nisi seram poenitudinem generent. Horum nihil regem callentem et expertum impediebat. Senserat enim in seipso regnum sibi cum labore fuisse perquisitum, cum timore possessum; noluit vero cum dolore amittere. Sponte igitur divitiarum non servus, sed
Abbreviated transcription (Latin):
In apłm quecũq in opuscłis au¬
gustimi inuenit: cuncta ꝑ ordinẽ
tamen scripsit.
Item capitła lectionũ in totũ nouũ
testamentum. excepto euͣngłio.
tem librum epłarum. ad diu̾sos.

Expanded text:
m quaecunque in opusculis Augustini invenit cuncta per ordinem transcripsit; Item, Capitula lectionum in totum Novum Testamentum, excepto Evangelio. Item, librum epistolarum ad diversos:
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥmona chꝰ effectus. diẽ iocundũ
mortis sue p̃uidit: uidit ⁊ gauisꝰ
.Isti ñ deuorau̾nt subas suas
cũ m̾etͥtib. s euntes cũ dolore se¬
mina sua seminau̾nt: ut ueni¬
entes ueniãt cũ exultatione. suos
deo manipłos afferentes. ¶õpleuit
gͦ ceolwlfus ebdomadã regum
ꝑfectoꝵ. ⁊ habitu monachili sus¬

Expanded text:
ndum mortis suae praevidit, vidit et gavisus est. Isti non devorarunt substantias suas cum meretricibus, sed euntes cum dolore semina sua seminaverunt, ut venientes veniant cum exsultatione suos Deo manipulos afferentes . Complevit ergo Ceolwolfus hebdomadam regum perfectorum, et, habitu monachali sus
Abbreviated transcription (Latin):
dunelinia ꝓpinqnͣs. Testis linco¬
lie. gens infinita decore. Gestis ely.
formosa situ. Roueastͥa uisu. Nec
tacendum arbitror. qđ temꝑie
gratissima: & ideo in habitantib
salub̾rima sit britannia. Qum
enim inter septentͥonẽ & occiden¬
tem sita sit: frigus quod recipit
a septentͥone. temꝑat calor quẽ
recipit a sole occidente. Nũqm
autem in ea aliqͥm arripuit ig

Expanded text:
Dunelma propinquans. Testis LincoDunelma propinquans. Testis Lincoliae gens infinita decore, Testis Ely formosa situ, Rovecestria visu. Nec tacendum arbitror quod temperie gratissima, et ideo inhabitantibus saluberrima sit Britannia. Cum enim inter septentrionem et occidentem sita sit, frigus, quod recipit a septentrione, temperat calor, quem recipit a sole occidente. Nunquam autem in ea aliquos arripuit ig
Abbreviated transcription (Latin):
olim apud cairlegion: sed statim
tamen amisit. Urbes autẽ p̃dicte
amenis insite locis suꝑ flumina
choruschant fertilia & pulcherri¬
ma. Sunt tamen duo flumina ce¬
t̾is clariora tamasis. ⁊ sabͥna. qͣsi
eius in ꝑegͥnationẽ tendentes. om̃i¬
bus gentib cultu & sumptu clario¬
ees: ex hoc unde sint dinosci pos¬
sint. Qum autẽ tot reb abundet
britannia: uinee quoq fertilis. ẽ.
s raro ut habeant qͥ diuitias eius
emendas appetunt: sẽt quod in¬
ferant. De cuiꝰ laude ita qͥdẽ. scrip¬
sit. Tia qͥdem longe celebrisplen¬
ore beata: Glebis. lacte. fauis. su¬
ꝑeminet in sula cunctis. Qͣ reg̃
ille łs. spumanti cuiꝰ abore: ꝓflu¬
it octeanus. Et paulo pͦ. Gestes lõ¬
dome ratib. Wintonia bacho: he¬
reforda grege. Wireceastria fruge
redundans: batha lacu. Sal esb̾ia
feris. Cantuaria pisce. Eboracum
siliuis. exceastͥa clara metallis. Nord¬
witium dacis. hibernis: cestria.
b̃aslis: cicestrum. norwageniis:

Expanded text:
olim apud Kairlegion, sed statim olim apud Kairlegion, sed statim tamen amisit. Urbes autem praedictae amoenis insitae locis super flumina coruscant fertilia et pulcherrima. Sunt autem duo flumina caeteris clariora, Tamesis et Sabrina quasi ejus in peregrinationem tendentes omnibus gentibus cultu et sumptu clariores, ex hoc unde sint, dignosci possunt. Cum autem tot rebus abundet Britannia, vineae quoque fertilis est; sed raro, ut habeant, qui divitias ejus emendas appetunt, secum quod inferant. De cujus laude quidam ita scripsit: Illa quidem longe celebri splendore beata Glebis, lacte, favis supereminet insula cunctis. Quas regit ille Deus, spumanti cujus ab ore Profluit Oceanus. Et Paulo post: Testes Londoniae ratibus, Wintonia Baccho, Herforda grege, Virecestria fruge redundans. Batha lacu, Salebira feris, Cantuaria pisce, Eboracum silvis, Excestria clara metallis. Norvicium Dacis, Hibernis Cestria, Gallis Cicestrum, Norwageniis
Abbreviated transcription (Latin):
gesire. in qͦ est ep̃atus eli. Sexta deci¬
ford. Bukingeham. Oxeneford. Elt
flumine umbre. usq ad flumen
tamasis. Uicesima quarta est Glou¬
ceastresie. Uicesima qͥnta Wirecesti¬
sire. in qͣ est ep̃atus Wigornie.
Uicesima sexta hefordsire. in qͣ est ei
sire. Uicesuma octaua ceastresire. in
ꝙͣͥ est ep̃atus ceastre. Uicesima nona
Ware̾ic. Grigesima stafford. Pole
tͥgesimam: pͥma est derebi. Sca n¬
tingeham. Tertia euersẜicsire. in q̃
est archiep̃atus eborati. Quarta est
nouus ep̃atus carduil Syra uero
tempore florescit anglia. Erbes uͦ
multo plures sunt quã ep̃atus.
Ut Glouueceastria. Leicest᷑a. Oxene¬
fordia. ⁊ alie plures ep̃is carentes.
S in occidentali ꝑte britanie que
uotatur Wallia. tres suꝑ sunt
nullarum urbium ep̃i ꝓpter de¬
solationem Wallie que sola deuic¬
tis remansit britannis. Gemꝑe
autem nr̃o recepit ep̃c sci dauid
palliũ apapa. qͦd scilicet fuerat

Expanded text:
gesire, in qua est episcopatus Clu; sextadecigesire, in qua est episcopatus Clu; sextadeciford Bukingeham, Oreneford. Exteflumine Humbrae usque ad flumen Tamesis. Vigesima quarta est Glouceastresire; vigesima quinta est Mireceastresire, in qua est episcopatus Vigorniae; vigesima sexta Herefordsire, in qua est epsire; vigesima octava Ceastresire, in qua est episcopatus Ceastriae; vigesima nona Marewic; trigesima Stafford. Post trigesimam prima est Dereby; secunda Notingham; tertia Guerwicesire, in qua est archiepiscopatus Eboraci; quarta est novus episcopatus Caruil. Syra vero tempore florescit Anglia. Urbes vero multo plures sunt quam episcopatus, ut Gloweceastria, Leiceastria, Oxenefordia, et aliae plures episcopis carentes, sed in occidentali parte Britanniae, quae vocatur Wallia, tres supersuntnullarum urbium episcopi propter desolationem Walliae, quae sola devictis remansit Britannis. Tempore autem nostro recepit episcopus Sancti David pallium a papa, quod scilicet fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
uincias sͥ diuiserunt. Quorum
situs ⁊ nõia quam uis in habitã¬
tib notissima sint: non tamen
pigeat subs cribe. Deueniet enĩ
forsitam ut qͤmadmodũ nõia ci¬
uitatum p̃dicta que olim gͣta &
excelsa erant. mͦ inbarbariẽ & ri¬
ium uertunt᷑: ita etiã decursu tẽ¬
poꝵ. que mͦ notissima sunt: in¬
cognita & in credibilia fiant. Un¬
ce patet. qmͣ miserie & frustra
nõis nr̃i famã in cole ꝓuinciarũ
appetamus. cum nͨ ipsarũ urbiũ
uel ꝓuinciarũ noĩa durare possĩt.
est Archiep̃atꝰ cantuarie. ⁊ ep̃atꝰ
Roue teastrie. Scd̾a est sud sexe.
in qua est ep̃atꝰ ciceastre. Tercia
sudrie. Quarta hamtesire. in qͣ est.
ep̃atus Winceastrie. Quinta bersy¬
re. Serta: Wiltesira. inqͣ est ep̃atus
Salesbie. Septima est dorsete. Octa¬
ua sumersete. in qua est ep̃atus ba¬
te. uł akemanecestrie. Nona daue.¬
scire. in qͥ est ep̃atꝰ exteastrie. Deci
tus londomie. Tertia decima sud folc.
norwicie. Quintadetima cantebͥg¬

Expanded text:
vincias sibi diviserunt: quarum situs et nomina, quamvis inhabitantibus notissima sint, non tamen pigeat subscribere. Deveniet enim forsitan ut, quemadmodum nomina civitatum praedicta, quae olim grata et excelsa erant, modo in barbariem et risum vertuntur, ita et decursu temporum quae modo notissima sunt, incognita et incredibilia fiant. Unde patet quam misere et frustra nominis nostri famam incolae provinciarum appetamus, cum nec ipsarum urbium vel provinciarum nomina durare possint. est archiepiscopatus Cantuariae, et episcopatus Roveceastriae; secunda est Sudsear, in qua est episcopatus Ciceastriae; tertia Suthrie; quarta Hamtesire, in qua est episcopatus Vinccastriae; quinta Berscire; sexta Miltesire, in qua est episcopatus Salesberiae; septima est Dorset; octava Sumerset, in qua est episcopatus Badhe, vel Acemanecestriae; nona Devenesire, in qua est episcopatus Exceastriae; decimtus Lundoniae; tertiadecima Sudfolc; Norwiciae; quinta decima Cantebri
Abbreviated transcription (Latin):
e.&e. uiii. nobilissimis insignita
preter castelia innum̾a. que &
ip̃a muris. tutrib. portis. ac seris
erat instructa firmissimis. Quu¬
tatum autẽ nomina herant sri¬

Expanded text:
et octo nobilissimis insignita, praeter castella innumera, quae et ipsa muris, turribus, portis ac seris erant instructa firmissimis. Civitatum quoque nomina haec erant Bri
Abbreviated transcription (Latin):
preter casteria innum̾a. que &
ip̃a muris. currib. portis. ac seris
etat instructa firmissimis. Qui¬
tatum autẽ nomina ħ erant Bri¬
tannice. Kair ebrauc:i. eboracũ.
Karr cent: .i. tantuaria. kairgo¬
rangon: .i. wigornia. kair londe¬
ne: .i. lundonia. kar lirion:. a. leier

Expanded text:
praeter castella innumera, quae et ipsa muris, turribus, portis ac seris erant instructa firmissimis. Civitatum autem nomina haec erant Britannice; Kair-Ebranc, id est Eboracum; Kair-chent, id est Cantuaria; Kair-Gorangon, id est Wigornia; Kair-Lundene, id est Lundonia; Kair-Legion  al. Lir
Abbreviated transcription (Latin):
auium multi &e diuersi generis.
detta. mari. & fiuuis. Aaendist
autem mita pecorib & iumentis.
bulosa inqͥbdam locis est dr̃an¬
nia. ut petua nͥ interdum a pas¬
tibus arteantur: ad ꝑuełm agu
satietas. Dluimio uͭ abundar ual¬
de pilcoss. fontib p̃clara crꝑro

Expanded text:
si generis terra, mari, et fluviis; alendis autem mira pecoribus et jumentis. bulosa in quibusdam locis est Britannia, ut pecua, nisi interdum a pastibus arceantur, ad periculum agat satietas. Fluviis vero abundat valde piscosis, fontibus praeclara co
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ eã bellis optinuerunt: s postea
deꝑierunt. Quintã ꝑ normannos:
qͥ eam deuiceit: & anglis in p̃sentie¬
rum dñantur. Qnͣdo autẽ saxones
hanc t̾ram sͥ subiugauerunt: Re¬
ges .uii. statuerunt. regnisq noĩa
ꝙlibitu ĩ posuerunt. Primũ regnũ

Expanded text:
tea deperierunt; quintam per Northmanos, qui eam devicerunt, et Anglis in praesentiarum dominantur. Quando autem Saxones hanc terram sibi subjugaverunt, reges septem statuerunt, regnisque nomina pro libitu imposuerunt. Primum regnum
Abbreviated transcription (Latin):
uocatur nen: penitus descrrcta
est. Kait loitthoit .i. lincolnia.
Rart̃ merdin: q̃ nunc quoq sit uo¬
tatur. kair Guorcon. Kair cucerat.
kaie Guortegern. kair uruat. Ra¬
ir celemion. Kair meguaid. kair¬
licilid. kair peris. kair legion.¬

Expanded text:
tus destructa est; Kair-Loitchoit, id est Lincolnia; Kair-Merdin, quae nunc quoque sic vocatur; Kair-Guorcon; Kair-Cucerat; Kair-Guortigern; Kair-Urnac; Kair-Celemion; Kair-Meguaid; Kair-Licelid; Kair-Peris, id e
Abbreviated transcription (Latin):
ooctͥna sua. młta eccłie angloꝵ
contulit.
ost swithelm regẽ ests exe. cũ
Sigh̾e & sebbi regnarent: pro
p̃fata mortalitate. Sigħe ⁊ gens
sua adidola reu̾si sunt. Rex aũ
Wlfhere mittens ad eos Iaruman
ep̃m. reuocauit eos ad fidẽ ꝑ eum
feliciter. Tc̃ qͦ regib angloꝵ nobi¬
lissimis oswi. & eGb̃t. misit uital¬
lianus. pͣp. lict̾as. reqͥsitus de statu
eccl̃ie ⁊ pasche. Nec longe pͦ: misit
eis heodoꝵ archiepiscopum.

Expanded text:
doctrina sua multa Ecclesiae Anglorum contulit. Post Switelm regem Estsere, cum Sighere et Sebbi regnarent, pro praefata mortalitate Sighere et gens sua ad idola reversi sunt. Rex autem Vulfere, mittens ad eos Jaruman episcopum, revocavit eos ad fidem per eum feliciter. Tunc quoque regibus Anglorum nobilissimis Oswi et Egbert misit Vitallianus papa litteras, requisitus de statu Ecclesiae et paschae. Nec longe post misit iis Theodorum archiepiscopum.
Abbreviated transcription (Latin):
lfrid uͦ filiꝰ oswi. iã regnans in
parte regni patͥs. misit W ilfri¬
oum prb̃m ad regem Galliarũ.
ut eũ ꝯsecrari fac̾et ep̃m: quem
Aib̾tus p̃dictꝰ iam tc̃ p̃sul paristꝰ.
cũ płimis epĩs honorifice ꝯsecͣuit.
in uico qͥ uocat᷑ cõpendiũ. Rex aũ
os i imitat᷑ in dustͥam fili. i sui.¬
misit ceaddã prb̃m quia ar¬

Expanded text:
lfridus vero filius Oswi, jam regnans in parte regni patris misit Wilfridum presbyterum ad regem Galliarum, ut eum consecrari faceret episcopum. Quem Ailbertus praedictus jam tunc praesul Parisius cum plurimis episcopis honorifice consecravit in vico, qui vocatur Compendium. Rex autem Oswi, imitatus industriam filii misit Ce
Abbreviated transcription (Latin):
mari usq ad mare collocant.S
& in litore meridiano qͥa & in de
hostis timebatur: turres ꝑ inter¬
ualla ad ꝓspectum maris statuũt.
Sic ualedicunt sociis tanqmͣ ultra
non reu̾suri. dicentes ultͣ se tam
laboriosis expeditionib non posse
fatigari. Romanis gͥ domũ reu̾sis.
hostes atͥus insultant: insuleq
partẽ usq murũ capessunt. Dem̃
murũ. urbesq appositas sternunt.
Peacis murum longe patͥe uastãt.
ut & ip̃i bͥtanni latrotimo ac rapa¬
citate famem temꝑarent: donec
omnis regio totiꝰ cibi sustenta culo.
excepto uenandi solatio uacuaret᷑.
N aus honorii. Fuit honorius mo
rib & religione. patͥ heodosio nõ
la surrexerunt. uel nullo uł mini¬
mo sanguine qui euere.

Expanded text:
mari usque ad mare collocant. Sic mari usque ad mare collocant. Sic et in littore meridiano, quia et inde hostis timebatur, turres per intervalla ad prospectum maris statuunt, sic valedicunt sociis tanquam ultra non reversuri, dicentes ultra se tam laboriosis expeditionibus non posse fatigari. Romanis igitur domum reversis, hostes acrius insultant, insulaeque partem usque murum capessunt. Deinde murum urbesque appositas sternunt; postea cis murum longe patriam vastant, ut et ipsi Britanni latrocinio ac rapacitate famem temperarent, donec omnis regio totius cibi sustentaculo, excepto venandi solatio, vacuaretur. Laus Honorii: Fuit ribus et religione patri Theodosio non la surrexerint, vel nullo vel minimo sanguine quievere.
Abbreviated transcription (Latin):
tationẽ gentiũ. bͥtones legatos Ro¬
mam cum epłis mittunt auxilia
flagitantes. Quib mox legio desti¬
natur. que hostium magnam mł¬
titudinẽ st̾nens: cet̾os afinib expu¬
lit. Sicq domũ cum magno tͥum¬
pho reu̾sa est indicentes bͥtannis.
ut suꝑ uallum seueri murũ conste¬
rent. quatinus ubi munitio aque
deerat: p̃sidiũ uallis ad. eẽt. At bͥ¬
tanni murũ nontam lapidib qmͣ
cespitib construentes. ad nichil uti¬
lem statuunt. Uestigia uͦ ualli illiꝰ.
latissummi & aitissimi usq hode cer¬
nuntur. Incipit autẽ ferme duoꝵ
miliũ spacio a loco q̃ uocat᷑ penei¬
tune: & t̾minat᷑ in occidentem iux¬
ta urbem aldlihit. Uerum pͥores
inimiti ut romanum militẽ abiis¬
se ꝯspexerunt mox ad uecti nauib
irrumpunt acriis. Unde p̃ce britã¬
noꝵ rursum romani redeunt. &
tesum hostem tnͣsmaria fugant.
Uoniunctisq sͥ btannis murum
ñ ut ante extespitib. s exsaxo a

Expanded text:
tationem gentium Britones legatos Rotationem gentium Britones legatos Romam cum epistolis mittunt auxilia flagitantes. Quibus mox legio destinatur, quae hostium magnam multitudinem sternens caeteros a finibus expulit; sicque domum cum magno triumpho reversa est, indicentes Britannis ut super vallum Severi murum constituerent, quatenus ubi munitio aquae deerat praesidium valli adesset. At Britanni murum non tam lapidibus quam cespitibus construentes ad nihil utilem statuunt; vestigia vero valli illius latissimi et altissimi usque hodie cernuntur. Incipit autem ferme duorum millium spatio a loco, qui vocatur Peneltune, et terminatur in occidentem juxta urbem Adclyhit. Verum priores inimici ut Romanum militem abiisse conspexerunt, mox advecti navibus irrumpunt acrius: unde prece Britannorum rursum Romani redeunt, et caesum hostem trans maria fugant, conjunctisque sibi Britannis murum non ut ante ex cespitibus, sed ex saxo a
Abbreviated transcription (Latin):
cesar sͥ bͥtanniam subiecit. Habi¬
tabant autem romami intra ual¬
lum qͦd seuerum tnͣs in sulã fetis¬
se cõmemorauimꝰ ad plagã me¬
ridianam. qͦd ciuitates. pontes.
fari. & strate ibidem fc̃e: usq ho¬
oie testantur. Uet̾um ult̾iores bͥ¬
tannie partes. uł eas etiã q̃ ultͣ
britanniam sunt insulas: iure
dñandi possi debant. Britannia
gͥ militarib copiis floridaq iu¬
uentute spoliata. que maxime
ꝑ maximum tyrannũ fuerant
abducte: pͦ etiam reliqͥe ꝑ maxi¬
me dictum constantinũ. p̃de si¬
qͥdem tm̃ patuit scottis & pictis
gentib seuissimis. he qͥdem remo¬
te st̃ abͥtonib duob sinib maris
int̾iacentib. quoꝵ unus ab orien¬
tali mari: alt̾ ab occidentali lõge
ht̃ in medio sin orbem guidi. occidẽ¬
talis supͣ se hoc est ad dext̾am suib̃t
urbem aldelihit: qđ lingͣ eoꝵ sig¬
nificat petram lihit. Est autẽ iux¬
ta fluuiũ nõis illiꝰ. Ob harũ gͦ infes¬

Expanded text:
Caesar sibi Britanniam subjecit. HabiCaesar sibi Britanniam subjecit. Habitabant autem Romani intra vallum quod Severum trans insulam fecisse commemoravimus ad plagam meridianam, qratae ibidem factae usque hodie testantur. Caeterum ulteriores Britanniae partes, vel eas etiam, quae ultra Britanniam sunt, insulas jure dominandi possidebant. Britannia igitur militaribus copiis floridaque juventute spoliata quae maxime per Maximum tyrannum fuerant abductae, post etiam reliquiae per proxime dictum Constantinum praedae siquidem tantum patuit Scotis et Pictis gentibus saevissimis. Hae quidem remotae sunt a Britonibus duobus sinibus maris interjacentibus, quorum unus ab orientali mari, alter ab occidentali longe habet in medio sui urbem Guidi; occidentalis supra se, hoc est ad dextram sui habet urbem Aldclyhit, quod lingua eorum significat Petrum clyhit: est autem juxta fluvium nominis illius. Ob harum ergo infes
Abbreviated transcription (Latin):
quiꝰ temporib cum alani sueui.
Yuandali totas seuirent ꝑgallias:
apud bͥtannam gr̃ãnus muni¬
ceps. tyrannus treatur & octidit᷑.
huiꝰ loco constantinꝰ ex infima mi¬
licia ꝓpt̾ solam spem noĩs. sine m̾i¬
to uirtutis eligitur. Qui continuo
ut inuasit imꝑium: ingallias
transiit. ibi sepe abarbaris incer¬
tis federib illusus detͥmento mag¬
no rei publice fuit. Inde mox iuben¬
te honorio. constantinꝰ comes ingal¬
uat cũ exertitu ꝓfectus: apd̃ arela¬
tem ciuitatẽ eum clausit. cepit. oc¬
cidit. Nonstantẽq filium eius. qm
ex monacho cesarem feterat: Gecon¬
tius comes suus apud uiennam in¬
terfetit. Contigit autem quod alaricꝰ
rex gothoꝵ. Romã inuasit &̾ ce¬
pit. anno conditionis eiꝰ millesi¬
mo. centesimo. sexagesimo. iiͦiͦi. ¶ũ¬
q partẽ eius cremass in cendio:
cepredata urbe. sexto die egres¬
sus est post annos ferme qͣdrin¬
gentos septuaginta. ex qͦ iulius

Expanded text:
cujus temporibus cum Alani, Suevi, cujus temporibus cum Alani, Suevi, Wandali totas saevirent per Gallias, apud Britanniam Gratianus municeps tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur, qui continuo ut invasit imperium in Gallias transiit: ibi saepe a barbaris incertis foederibus illusus detrimento magno reipublicae fuit. Inde mox, jubente Honorio, Constantinus comes in Galliam cum exercitu profectus apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit et occidit; Constantemque filium ejus, quem ex monacho Caesarem fecerat. Gerontius comes suus apud Viennam interfecit. Contigit autem quod Alaricus rex Gothorum Romam invasit et cepit anno conditionis ejus millesimo centesimo sexagesimo quarto: cumque partem ejus cremasset incendio, depraedata urbe, sexto die egressus est, post annos ferme quadringentos septuaginta, ex quo Julius
Abbreviated transcription (Latin):
cundo. Blandꝰ p̃r. concors maritus.
regebat ualitudinẽ continentia
uescendi. ambulatione modata.
huiꝰ & apud homines mansuetu¬
oo. & apud d̾m extitit summa de¬
Rchadius filius theodosii cum
fr̃e honorio. annis .xiii. Gochi
italiam. Wandali atqͣ alani galli¬
as aggrediuntur. Pelagius brito
& iulianus campanensis: ħesim
suam longe lateq seminauerunt.
Quib sc̃s augustinus sicut ⁊ cet̾i
pr̃es orthodoxi. multis sententiaꝵ
catholicarum milib respondert̃.
nͨ eoꝵ tam̃ ilem̃tiam corrigere ua¬
lebano: sed qͦd gramꝰ est correpta
eoꝵ uesania. mag̃ augesc̾e. unt᷑¬
dicendo qmi fauendo u̾itati uoluit
emendari. Inde ꝓsper rechor uer¬
sificans A
Ntra augustinum narratur
serꝑe qͥdẽm: scriptor qͣm du¬
dum liuor adurit edax. Nut hñc
fruge sua. equorei pauere bͥtan¬
ni: aut hic campano gramine cor¬
da T iMEI.
oNoRͦ cum theodosio minore
fr̃es sui arthadii filio. annis .xu.

Expanded text:
cundo, blandus pater, concors maritus. cundo, blandus pater, concors maritus. Regebat valetudinem continentia vescendi, ambulatione moderata. Hujus et apud homines mansuetudo, et apud Deum exstitit summa deArcadius filius Theodosii cum fratre Honorio annis XIII. Gothi Italiam, Wandali atque Alani Gallias aggrediuntur. Pelagius Britto et Julianus Campanensis haeresin suam longe lateque seminaverunt, quibus sanctus Augustinus, sicut et caeteri Patres orthodoxi multis sententiarum catholicarum millibus responderunt; nec eorum tamen dementiam corrigere valebant: sed, quod gravius est, correpta eorum vesania magis augescere contradicendo, quam favendo veritati voluit emendari. Unde Prosper rhetor versificans, ntra Augustinum narratur serpere quidam Scriptor, quem dudum livor adurit edax. Aut hunc fruge sua aequorei pavere Britanni, Aut hic campano gramine corda tumet. Honorius cum Theodosio minore fratris sui Arcadii filio annis XV,
Abbreviated transcription (Latin):
se cet̾is putans. In om̃s homines
honorificus. uerũ effusius in bonõ:
simplicia ingenia delig̾e. erudi¬
ta mitari. sed innoxia. Largiri
magno animo magna. Lua tanĩ
qͥb traianus asꝑsus est uinolen¬
ciam .s. & cupidinem tͥumphandi
usq eo detestatus: ut bella nõ mo¬
uerit. sed inuen̾it. Minist̾ia las¬
ciua. psaltͥasq comessationibus
ad hib̃i lege ꝓhibuit: lit̾is medio¬
criter doctus. sagax plane. multũ¬
q diligens. ad nocenda gesta ma¬
iorum execrabatur. cum legisset su¬
ꝑbiam dñiantium p̃cipue ꝑfidos
& in gratos. Trasci sane rebus in¬
dignis. sed subito flecti. Et quod
ẽ. rare uͥtutis post auctã annis
potenciam. imꝑialẽ auri argen¬
tiq poncła sublata a tẏrannis
muitis. ex suiꝰs restituit. Patruum
ꝓ genitore habuit. nepotes & cogna¬
tos ꝓfiliis. Elegans letumq conui¬
uiũ dare nec tamen sumptuosum.
Miscere colloquia ꝓꝑsonis & digni¬
tatib. sermone cum gratuitate io¬

Expanded text:
se caeteris putans, in omnes homines se caeteris putans, in omnes homines honorificus, verum effusius in bonos, simplicia ingenia diligere, erudita mirari, sed innoxia; largiri magno animo magna. Illa tamen, quibus Trajanus aspersus est, vinolentiam scilicet et cupidinem triumphandi usque eo detestatus, ut bella non moverit sed invenerit; ministeria lasciva, psaltriasque comessationibus adhiberi lege prohibuit. Litteris mediocriter doctus, sagax plane, multumque diligens ad noscenda gesta majorum. Exsecrabatur, cum legisset superbiam dominantium, praecipue perfidos et ingratos: irasci sane rebus indignis, sed subito flecti; et quod est rarae virtutis, post auctam annis potentiam imperialem auri argentique pondera sublata a tyrannis, multis ex suo restituit. Patruum pro genitore habuit, nepotes et cognatos pro filiis; elegans laetumque convivium dare, nec tamen sumptuosum; miscere colloquia pro personis et dignitatibus sermone cum gravitate ju
Abbreviated transcription (Latin):
artis cred̾e. destinata ferire. Partꝰ
cibi. sompniq ac libidinis uictor
heodos ius pͦ mortẽ Gratiam
annis .xi. regnauit cũ ualen¬
tiniano qͥuẽ regno restituit. clau¬
so uidelicet intra muros aqͥleie
& occiso maximo tẏranno. Brito¬
nes uͦ quos maximꝰ secũ ad dixe¬
rat: in gallia armorica. usq ho¬
die remanserunt. Unde & bͥtones
armorici uocant᷑. Aqͥb spoliata:
emartuit bͥtannia. Taus theodo¬
sii. Theodosius ꝓpagator. rei.p.
fuit atq defensor eximius. morib
& corpore. traiano similis. qͣntũ
scripta uet̾um & pictura docent: a
qͦ & originẽ traxit. sic eminens
status. menbra eadẽ. par cesaries.
s illi non tam in gentes oculi erãt:
nescio an & tanta gr̃a tantusq
flos infacie. seu tanta dignitas
mincessu fuisset: mens uero ꝓr¬
sus siłis. a deo ut nichil diti que¬
at quod non exlibris in istum
uideatur transferri. Misericors
communis. solo habitu differre.

Expanded text:
artis credere, destinata ferire; parcus artis credere, destinata ferire; parcus cibi, somnique ac libidinis victor. Theodosius post mortem Gratiani annis XI regnavit cum Valentiniano, quem regno restituit, clauso videlicet intra muros Aquileiae et occiso Maximo tyranno. Britones vero quos Maximus secum adduxerat in Gallia Armorica usque hodie remanserunt: unde et Britones Armorici vocantur; a quibus spoliata emarcuit Britannia. Laus Theodosii: Theodosius propagator reipublicae fuit atque defensor eximius, moribus et corpore Trajano similis quantum scriptura veterum et pictura docent, a quo et originem traxit: sic eminens status, membra eadem, par caesaries; sed illi non tam ingentes oculi erant. Nescio an et tanta gratia tantusque flos in facie seu tanta dignitas in incessu fuit; mens vero prorsus similis, adeo ut nihil dici queat, quod non ex libris in istum videatur transferri. Misericors, communis, solo habitu differre
Abbreviated transcription (Latin):
ret. Qui cum afflictum & pene coi¬
lapsum.r.p. statum uid̾et: theo¬
dosium hispanũ uirũ restituende.
.t. p. necessitate apud sirmiã pur¬
pura induit. orientisq & tracie si¬
mul p̃fecit imꝑio. Theodisiusgͥ
maximas illas sciticas gentes. ħ
.ẽ. Alanos. hunos. & gothos. mag¬
nis & multis p̃liis uicit. In terea
maximus ab̾tannia oriundus.
uir᷑ quidẽ strenuus & laude dig¬
nus. nisi contra sacramenti fideꝰ
ꝑ tyrannidẽ emersisset. in bͥtan¬
niam: ibidem imꝑator creatus.
ingalliam transiit. Ubi gr̃anum
angustũ subita incursione ꝑter¬
ritum int̾fecit. frẽmq eius ualen¬
tinianũ augustũ italia expulit.
qui ad theodosium in oriente re¬
fugit. Laus gratiani. Euit Grãnꝰ
litt̾is haut mediocriter institutus.
carm̃ fac̾e: ornate loqͥ. explicare cõ¬
trou̾sias rethoꝵ more. Nichil aliud
die noctuq ag̾e. qmͣ spicłis medi¬
tari: summeq uoluptatis diuineq

Expanded text:
ret. Qui cum afflictum et pene colret. Qui cum afflictum et pene collapsum reipublicae statum videret, Theodosium Hispanum virum restituendae reipublicae necessitate apud Sirmiam purpura induit, Orientisque et Thraciae semel praefecit imperio. Theodosius igitur maximas illas Scythicas gentes, hoc est Alanos, Hunos et Gothos magnis et multis praeliis vicit. Interea Maximus a Britannia oriundus, vir quidem strenuus et laude dignus, nisi contra sacramenti fidem per tyrannidem emersisset in Britanniam, ibidem imperator creatus in Galliam transiit; ubi Gratianum, Augustum subita incursione perterritum interfecit, fratremque ejus Valentinianum Augustum Italia expulit, qui ad Theodosium in Oriente refugit. Laus Gratiani: Fuit Gratianus litteris haud mediocriter institutus, carmen facere, ornate loqui, explicare controversias rhetorum more, nihil aliud die noctuque agere quam spiculis meditari, summaeque voluptatis divinaeque
Abbreviated transcription (Latin):
cie. Doctus pingere uenustissime.
noua arma meditari. fingere si¬
mulatra cera seu limo. Sermone
cultissimus. prudens & astutus.
alens cum grãno & ualentinia¬
no frĩs sui p̃dictis filus. regna¬
uit annis .iiiiͬ. Ualens ab arrianis
baptizatus. catholicos ꝑsequitur.
Legeq data ut monachi milita¬
rent nolentes: fustib iussit inter¬
fici. Gens hunoꝵ diu in accessis se¬
clusa montib. repentina rabie
ꝑcita exarsit ingothos. Eosq spa¬
sim conturbatos. ab antiqͥs sedi¬
b expulit. Gochi tnͣsito danubio
fugientes: a ualente sine armoꝵ
cepositione suscepti. mox ꝑauari¬
ciam maximi ducis. fame ad rebel¬
landum coacti sunt. Uictoq ualẽ¬
tis exertitu. ꝑ traciam se se miscen¬
tes simul. omnia cedib. in cenduˢ.
rapinisq fuderunt.
Ratianus cum fr̃e cualentina¬
no. anno abin carnatione dñi
tͥtentesimo septuagesimo septimo:
regnauit annis.ui. qmͣuis iamdu¬
dum cum patruo ualente regna¬

Expanded text:
tiae, doctus pingere venustissime, tiae, doctus pingere venustissime, nova arma meditari, fingere simulacra cera seu limo; sermone cultissimus, prudens et astutus. Valens cum Gratiano et Valentiniano fratris sui praedicti filiis, regnavit annis IV. Valens ab Arianis baptizatus Catholicos persequitur, legeque data ut monachi militarent, nolentes fustibus jussit interfici. Gens Hunorum diu in inaccessis seclusa montibus repentina rabie percita exarsit in Gothos, eosque sparsim conturbatos ab antiquis sedibus expulit. Gothi, transito Danubio, fugientes, a Valente sine armorum depositione suscepti, mox per avaritiam Maximi ducis fame ad rebellandum coacti sunt; victoque Valentis exercitu per Thraciam sese miscentes, simul omnia caedibus, incendiis rapinisque fuderunt. Gratianus cum fratre Valentiniano anno ab Incarnatione Domini trecentesimo septuagesimo septimo regnavit annis VI, quamvis jamdudum cum patruo suo Valente regna
Abbreviated transcription (Latin):
summus. fortuna par & industria.
Qnulib artib & studiis lib̾alib
deditus. Affectator iusti amoris.
in amicus egregius. Uerum inso¬
lentia rerum scd̾arum. aliqͣntũ
ex illa fauorabilis animi docili¬
tate: tandem mutatus est.
ONs TaNluiis cum constantino
& constante fr̃ib. annis .xxiiii.
m̃ .u. Heresis arriana constantu
reg̃ fulta p̃sidio. uarie & ualde
catholicos afflixit.
islzanus apostata .n. annis. cñ .uiii.
Hic digne abarbaris d̃i hostis bel¬
lando ꝑimitur. Taus iuliam ex
paulo fuit .m. antonio ñ absimi¬
lis: que etiam emulari studebat.
ub̾alib disciplinis a pͥme eruditꝰ.
memorie tenacis & ample. fatun¬
die ingentis & ꝓmpte. philosopho
ꝓpior. ciuilis incunctos. auidus
alentinianus cum fr̃e suo ua¬
lente .xi. annis regnoꝵ iura
custodiit. Laus ualentiniam ex
historia pauli. fuit aureliano si¬
łis uultu. discens. sollers ingenio.
grauis animo. Seuerꝰ. uehemens.
in festus uitiis. maximeq auari¬

Expanded text:
summus, fortuna par et industria, summus, fortuna par et industria, civilibus artibus et studiis liberalibus deditus, affectator justi amoris, in amicos egregius, verum insolentia rerum secundarum aliquantum ex illa favorabilis animi docilitate tandem immutatus est. Constantius cum Constantino et Constante fratribus annis XXIV, mensibus V. Haeresis Ariana Constantii regis fulta praesidio varie et valde Catholicos afflixit. Julianus Apostata II annis, mensibus VIII. Hic digne a barbaris Dei hostis bellando perimitur. Laus Juliani ex Paulo: Fuit Marco Antonino non absimilis, quem etiam aemulari studebat. Liberalibus disciplinis apprime eruditus, memoriae tenacis et amplae, facundiae ingentis et promptae, philosopho propior. Civilis in cunctos, avidus alentinianus cum fratre suo Valente XI annis regnorum jura custodivit. Laus Valentiniani ex historia Pauli: Fuit Aureliano similis, vultu decens, solers ingenio, gravis animo, severus, vehemens, infestus vitiis, maximeque avari
Abbreviated transcription (Latin):
petro & marcellino martirib. &
mausoleum uͥ matrẽ suã posuit
in ciuitate hostia. iuxta portum
urbis Rome. Ttẽ basił. in ciuita¬
te albanensi sc̃i ioħis baptiste.
Ttẽ basil. in urbe neopoli. Qon¬
stantinus urbem nõis sui statuẽs
in tͣtia: sedem Romani imꝑii. &
tocius orientis capud. ẽẽ. uoluit.
Ttẽ de pͣnam ciuitatẽ bitiie. ĩ
honorem martiris luciam ibi
conditi instaurans: exuocabu¬
lo matͥs sue. helenopolim uoca¬
uit. Idem statuit citra ullamho¬
minũ cedem: paganoꝵ templa
elaudi. helena uͦ britanne nobi¬
lis alumpna. lundoniam murd
qͦd adhut suꝑẽ. cinxisse fertur:
& colecestͥam menib ad ornasse.
s &̃ int̾ alia młta ierłm in stau¬
rauit. mundatamq ydoł. basili¬
cis płib adornauit. T aus constã¬
tini exsacris sacriniis. Uir pͥmo
imꝑu tempore optimis pͥncipib.
ultimo mediis comparandus.
in num̃e in eo animi corporisꝙ
uirtutes claruerunt. Militari gła

Expanded text:
Petro et Marcellino martyribus, et Petro et Marcellino martyribus, et mausoleum ubi matrem suam posuit in civitate Ostia juxta portum urbis Romae; item basilicam in civitate Albanensi S. Joannis Baptistae; item basilicam in urbe Neapoli. Constantinus urbem sui nominis statuens in Thracia sedem Romani imperii et totius Orientis caput esse voluit; item Depranam civitatem Bithyniae in honorem martyris Luciani ibi conditi instaurans ex vocabulo matris suae Helenopolim vocavit. Idem statuit citra ullam hominum caedem paganorum templa claudi. Helena vero Britanniae nobilis alumna Londoniam muro, quod adhuc superest, cinxisse fertur, et Colecestriam moenibus adornasse; sed et inter alia multa Hierusalem instauravit, mundatamque idolis basilicis pluribus adornavit. Laus Constantini ex sacris scriniis: Vir primo imperii tempore optimis principibus, ultimo mediis comparandus. Innumerae in eo animi corporisque virtutes claruerunt, militari gloria
Abbreviated transcription (Latin):
citũ abͥtannia ⁊ sallia in Italiam. Mari¬
mianus enĩ maxentiũ filium suũ
augustum Rome constituerat.
Nontra quem constantinꝰ ad huc
infidelis tendens: uidit angelum
dei ostendentẽ sͥ signũ crucis. &
hortantem se ut cred̾et. Qredidit
ille statim. maxentiũq deus flu¬
mine submersit. Constantinꝰ gͥ
potitus imꝑio. maximinũ bis le¬
ge belli suꝑauit: solusq mun¬
di regnum tenuit. & auulnere
lepre ut scripta tradunt ꝑ scm
siluestrum in baptismate mun¬
datus. fecit rome ubi baptizatus
.ẽ. basilicam ioħis baptiste: que
uocatur constantiniana. Ttem
basilitam petro & paulo intem¬
plo apollinis. corpus utriusꝙ
ere cipro cirtumdans .u. pedes ĩ
grosso. Item basił. in palatio
sosoriano q̃ cognominatur ierłm:
uͥ de ligno crucis dñi posuit. Itẽ
basiłic̃. sc̃e martiris agnetis. ex ro¬
gatu filic sue. Item basił. beato
laurentio. uia tiburtina in agro
uerano. Ttẽ basił. uia lauicana.

Expanded text:
citum a Britannia et Gallia in Italiam. Maxicitum a Britannia et Gallia in Italiam. Maximianus enim Maxentium filium suum Romae Augustum constituerat. Contra quem Constantinus adhuc infidelis tendens, vidit angelum Dei ostendentem sibi signum crucis, et hortantem se ut crederet: credidit ille statim, Maxentiumque Deus flumine submersit. Constantinus igitur potitus imperio, Maximinum bis lege belli superavit, solusque regnum mundi tenuit; et a vulnere leprae, ut scripta tradunt, per S. Silvestrum in baptismate mundatus, fecit Romae, ubi baptizatus est, basilicam Joannis Baptistae, quae vocatur Constantiniana; item basilicam Petro et Paulo in templo Apollinis, corpus utriusque aere cipro circumdans V pedes in grosso; item basilicam in palatio Sosoriano, quae cognominatur Hierusalem, ubi de ligno crucis Domini posuit; item basilicam Sanctae matris Agnetis ex rogatu filiae suae; item basilicam Beato Laurentio via Tiburtina in agro Verano; item basilicam via Lavicana
Abbreviated transcription (Latin):
onꝰͦ łaNcius qui sub p̃dictis im¬
ꝑatorib regnau̾at suꝑ Galliã
& bt̾anniam &̃ hispaniam .xu. an¬
nis: uno anno pͦ depositionem eoꝵ:
imꝑauit ĩ occidentalib partibus.
maximino imꝑante inorientali¬
tiam. in ea parte. Gallie que nunc
uocatur normannia. Accepitq fi¬
liam regis britannici de colecestre
cui nomen erat tole. scilicet hele¬
nam qmͣ scãm dicimus. & genu¬
it ex ea constantinum magnum.
Obiit autẽ ꝯstantiꝰ uit summe
magnitudinis & ciuilitatis. inb̃¬
tannia eboraci. Laus constantii.
Nonstantiꝰ uir p̃stantissimꝰ. diui¬
ciis ꝓuincialiũ ac pͥuatoꝵ studẽs:
fisci cõmoda non admodũ affec¬
tauit. Dicens melius publicas
opes a pͥuatis hr̃i. qmͣ intra unũ
claustrum reseruari. Quitus mo¬
dici. mitis animi. hic non mͦ ama¬
bilis. sed uen̾abilis etiam Gallis
oNs ł aNłinus flos bͥtannie reg¬
nauit .xxx. annis &x. mensib¬
similis ẽ. egͥssus de bͥtannia: durit exer-¬

Expanded text:
onstantius, qui sub praedictis imeratoribus regnaverat super Galliam, et Britanniam, et Hispaniam XV annis, uno anno post depositionem eorum imperavit in occidentalibus partibus, Maximino imperante in orientalicivitatem Constantiam in ea parte Galliae, quae nunc vocatur Northmannia, accepitque filiam regis Britannici de Colecestre, cui nomen erat Coel, scilicet Helenam, quam sanctam dicimus, et genuit ex ea Constantinum magnum. Obiit autem Constantius vir summae magnitudinis et civilitatis in Britannia Eboraci. Laus Constantii: Constantius vir praestantissimus divitiis provincialium ac privatorum studens, fisci commoda non admodum affectavit, dicens, melius publicas opes a privatis haberi quam intra unum claustrum reservari: cultus modici, mitis animi. Hic non modo amabilis sed venerabilis etiam Gallis Constantinus, flos Britanniae, regnavit XXX annis et X mensibsimilis est egressus de Britannia: duxit exer
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ uenturũ ẽ: qd̾ ulło unqm
fine potͥit t̾minari. Appropinqnte
autẽ. eodẽ mundi t̾mino: młta imi¬
nent. q̃ ante ñ fuert̃. Uidelicet ĩ¬
mutationes aeris. t̾roresq de celo.
& contͣ ordinationẽ tempoꝵ tempes¬
tas. bella. fames. pestilentie terre¬
motus ꝑ loca. q̃ tñ non oĩa nr̃is
dieb uentura sunt: s pͦ nros dies
oĩa subseqñtur. Uos itaq si qua
ex his euenire in ur̃a t̾ra cognosci¬
tis. nlło mͦ ur̃m animũ ꝑ turbe¬
tis: qͥa iccͥco ħ signa de fine scłi p̃¬
mittunt᷑. ut de animab nr̃is de¬
beamus ẽẽ. solliciti. de mortis hora
suspecti: ut uent᷑o iudicio in bonis
acdib inueniamur eẽ . p̃parati. Hec
nũc głose fili paucis locutus sũ:
ut cũ xͥana fides in regno uestro
extreu̾it. nr̃a qͦ apd̾ uos locutio la¬
tior extrescat. ⁊ tanto plus loqͥ libe¬
at: qnͣto se inm̃te nr̃a gaudia de gen¬

Expanded text:
regnum venturum est, quod nullo unquam poterit fine terminari. Appropinquante autem eodem mundi termino, multa imminent quae ante non fuerunt, videlicet immutationes aeris, terroresque de coelo, et contra ordinem temporum tempestates, bella, fames, pestilentiae, terraemotus per loca. Quae tamen non omnia nostris diebus ventura sunt, sed post nostros dies omnia subsequentur. Vos itaque si qua ex his evenire in terra vestra cognoscitis, nullo modo vestrum animum perturbetis, quia idcirco haec signa de fine saeculi praemittuntur, ut de animabus nostris debeamus esse solliciti, de mortis hora suspecti, et venturo judici in bonis actibus inveniamur esse praeparati. Haec nunc, gloriose fili, paucis locutus sum, ut cum Christiana fides in regno vestro excreverit, nostra quoque apud vos locutio latior excrescat; et tanto amplius loqui libeat, quanto se in mente nostra gaudia de gen
Abbreviated transcription (Latin):
qͥb p̃lati fuerint donã pietatis sus
ĩpendat: quod in angloꝵ gente
ẽ. p̃posita. ut ꝑbona q̃ uob̾ conces¬
sa sunt: subiecte ⁊̃ uob̾ genti su¬
ꝑna bñficia p̃starent᷑. Et ideo gło¬
se fili eam qͣm accepisti diuinitꝰ
grãm sollicita m̃te custodi xͥanã
fidẽ in popłis tͥ subditis extẽdere
festina. ⁊elũ rectitudinis tue ĩ eoꝵ
conu̾sione młtiplica. idoloꝵ cultus
inseq̃re: fanoꝵ edificia eu̾te. sub¬
ditoꝵ mores ⁊ magna uite mun¬
dicia exortando. t̾rendo. blandiendo.
corrigendo. & boni oꝑis exemplo mõ¬
stͣndo edifica: ut illum recͥbutorẽ
inuenias in celo. cuiꝰ nom̃ atq cog¬
nicionẽ dilatau̾is int̾ra. Lp̃e enĩ

Expanded text:
quibus praelati fuerint, dona pietatis suae quibus praelati fuerint, dona pietatis suae impendat: quod in Anglorum gente est praeposita, ut per bona quae nobis concessa sunt, etiam subjectae vobis genti superna beneficia praestarentur. Et ideo, gloriose fili, eam, quam accepisti divinitus gratiam, sollicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina. Zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia everte, subditorum mores et magna vitae munditia exhortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, boni operis exemplo monstrando aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitio
Abbreviated transcription (Latin):
In ħ gaudete. qͥa noĩa ur̃a scͥpta sunt
in celis. Nõ .N. om̃s electi miracła
faciũt. s tam̃ eoꝵ noĩa in celo tenen¬
tur ad scͥpta. Uerũ ⁊ enĩ discipłis ẽẽ.
gaudiũ ñ debet. nͥ de eo bono qd com¬
mune cũ om̃ib hñt: & in qͦ finẽ
leticie nõ hñt. Restat itaq fr̃ km̃i
ac subtilit̾ in telligas. Et temetip̃m
qͥs sis: ⁊ qnͣta sit in eadẽ gente grã.
minit̾is deliquisse: semꝑ ħ ad me¬
moriã reuotes. ut surgentẽ cordis
głam: memoria reatꝰ p̃mat. Et
qͥcqͥd de faciendis signis acceꝑis.
nata: ꝓ quoꝵ tͥ salute collata st̃.
Delberto qͦ regi misit. pͣp. Grego¬
riꝰ epłam. simł & dona in diu̾¬
sis sp̃eb. ut temporalib donis ex¬
tolłet qm̃ gr̃e celestis mun̾ib con¬
signau̾at. D ño głosissimo atq
p̾cellentissimo filio Edelb̾to regi
angloꝵ Gregoriꝰ ep̃c. Propt̾ hoc
om̃ps ds bonos quosq ad ppłoꝵ
regimina ꝑducit ut ꝑ eos om̃ib

Expanded text:
In hoc gaudete, quia nomina vestra scripta sunt in coelis. » Non enim omnes electi miracula faciunt, sed tamen eorum nomina in coelo tenentur ascripta. Veritatis enim discipulis esse gaudium non debet, nisi de eo bono, quod commune cum omnibus habent, et in quo finem laetitiae non habent. Restat itaque, frater ac subtiliter intelligas, et temetipsum quis sis, et quanta sit in eadem gente gratiaminisceris deliquisse, semper haec ad memoriam revoces, ut surgentem cordis gloriam memoria reatus premat, et quidquid de faciendis signis acceperisnata. pro quorum tibi salute collata sunt. Aedelberto quoque regi misit papa Gregorius epistolam simul et dona in diversis speciebus, ut temporalibus donis extolleret, quem gratiae coelestis muneribus consignaverat. Domino gloriosissimo atque praecellentissimo filio AEDELBERTO regi Anglorum GREGORIUS episcopus. Propter hoc omnipotens Deus bonos quosque ad populorum regimina perducit, ut per eos omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
met subiectis festinet infũdẽ: ut
& antiqͦs gentis sue reges laudib
ac m̾itis tnͣseat. ⁊ qnͣto in subiectis
suis ⁊̃ aliena pect̃a dct̾serit: tanto
⁊̃ de pec̾cis ꝓpͥis. ante om̃ipotentis
di tribile examen securior fiat. Re
scientia repletꝰ. bonis auctore deo
libenter audite. deuote ꝑ agite. stu
diose inmemoria reseruate: qͥasi uos
eũ in eo qd ꝓ om̃i potenti d̃o loqͥtur
audieritis. isdẽ omps ds hunc pro
uob̾ exorantẽ cełius exaudier. Si .a.
qͦd absit u̾ba eiꝰ pͦponitis. qͣndo eum
uos negligitis audire ꝑ deoͦ. Gota gͥ
m̃te cum eo uos in fuore fidei strin
ni sui uos ip̃e faciat eẽ. participes.
cuiꝰ uos fidem in regno ur̃o recipi

Expanded text:
met subjectis, festinet infundere, ut et antiquos gentis suae reges laudibus ac meritis transeat, et quanto in subjectis suis aliena peccata deterserit, tanto etiam de peccatis propriis ante omnipotentis Dei terribile examen securior fiat. Revscientia repletus, bonis auctore Deo libenter audite, devote diose in memoria reservate. Quia si vos eum in eo quod pro omnipotenti Deo loquitur audieritis, idem omnipotens Deus hunc pro vobis exorantem celerius exaudiet. Si enim, quod absit! verba ejus postponitis, quandvos negligitis audire pro Deo? Tota igitur mente cum eo vos in fervore fidei stringni sui vos ipse faciat esse participes, cujus vos fidem in regno vestro recipi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdilectionẽ tut in gente qͣm elegi
uoluit: miracła ostendit. Uñ necc̃e
ẽ. de eodẽ dono celesti. & tim̃do gau¬
ceas: & gaudendo ꝑtimescas. Gaude.¬
as uidelicet qͥa angloꝵ aĩe: ꝑ ext̾io¬
ra miracła ad int̾iorẽ grãm ꝑtra¬
hunt᷑. ꝑtimescas uͦ. ne int̾ signa
tollit᷑: iñ ꝑinanẽ głã intͦ cadat.
Meminisse etenĩ debemꝰ. qͥa disci
dñe in noĩe tuo ⁊ demonia nobis
subiecta sunt: ꝓtinus audierunt.
Nolite gaudẽ suꝑ hoc: s potus gau¬
dete. qͥa noĩa ur̃a scͥpta sunt ince¬
lis. In pͥuata enim ⁊ temporali leticia
m̃tẽ posuerant. qͥ de miracłis gaudebãt.

Expanded text:
dilectionem tuam in gente, quam elegi voluit, miracula ostendit. Unde necesse est ut de eodem dono coelesti et timendo gaudeas et gaudendo pertimescas: gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per exteriora miracula ad interiorem gratiam pertrahuntur: pertimescas vero, ne inter signa tollitur, inde per inanem gloriam intus cadat. Meminisse etenim debemus quia disciDomine, in nomine tuo etiam daemonia nobis subjecta sunt; protinus audierunt: Nolite gaudere super hoc, sed potius gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. In privata enim et temporali laetitia mentem posuerant qui de mi
Abbreviated transcription (Latin):
ubustinus autẽ in regia cun¬
tate eccłiam qmͣ Romani fide¬
les olim ꝯstruxerant. in sedẽ sͥ &
successorib eiꝰ sacrauit in honorẽ
saluatoris. Rex uͦ eccliam petͥ & pau
li adorientẽ ciuitatis construxit &
tie poni corpora possent. Quiꝰ pͥmus
abbas petrus p̃rbr fuit. qͥlegatus
galliam missus dem̾sus ẽ. insinu
maris qͥ uocat᷑ amfleot: & ab inco¬
lis loci ignobili tͣdit᷑ sepultͦe. Sed
ret. om̃i nocte supͣ sepulcrũ eiꝰ lux celes¬
tis apparuit: donec animadu̾tentes
uicini qͥ uidebant sc̃m fuisse uirũ
qui ibi eẽt. sepultus. & in uestigan¬
tes unde uł qͥs eẽt: abstulerunt cor¬
pus. & inbononia ciuitate iuyxsta

Expanded text:
Augustinus autem in regia citate ecclesiam, quam Romani fideles olim construxerant, in sedem sibi et successoribus suis sacravit in honorem Salvatoris. Rex vero ecclesiam Petri et Pauli ad orientem civitatis construxit etregum Cantiae poni corpora possent. Cujus primus abbas Petrus presbyter fuit, qui legatus Galliam missus demersus est in sinu maris, qui vocatur Amfleot, et ab incolis loci ignobili traditus sepulturae. Sed aret, omni nocte supra sepulcrum ejus lux caelestis apparuit, donec animadvertentes vicini, qui videbant sanctum fuisse virum qui ibi esset sepultus, et investigantes unde vel quis esset, abstulerunt corpus, et in Bononia civitate juxta