comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tumis cdleua tinetisdĩ plebem conturburi atq corrumpi: Qua propterper
lareieas quidem adloqui plebemutom nonaucbo : Rceribert automeis quimini
mia pionest. unde possem uerumtanen quodtibi unidico quimihiscrip sisti
per teipsum perueniat ad eos quibus opus est dici. Vosipsi prius nolite in scan¬
dalum mittere eedesiam. legendo inpopulis scripturas quascaron ecdesusticus
Nonrecepit Hisenim her&ci & maxime manicheisolent imperitas mentes
eustere: quos incampo uro libenter latitare audio. Mirorergo prudentiã
tiams quodimȩxh monueris utiubeam nonrecipieos quiainos auobis ad monas¬
terium uenunt. u quod statutum est anobis in concilio ꝑmaner&: Et tunon
memineris in concilicm instatutum quaesint scripturae canonice. quaempo
pulod̃ loge debeant. Recensçergo concilium & omnia quaeibi legeriscom¬
menda memoriat : et ibi&uam inuenies desolis dericis fuisse statutum. Non

Expanded text:
turum, a qua timetis Dei plebem conturbari atque corrumpi. Quapropter per litteras quidem alloqui plebem vestram non audeo; rescribere autem eis qui mihi missa non est, unde possem? Verum tamen, quod tibi uni dico, qui mihi scripsisti, per te ipsum perueniat ad eos, quibus opus est dici. uos ipsi prius nolite in scandalum mittere ecclesiam legendo in populis scripturas, quas canon ecclesiasticus non recepit; his enim haeretici et maxime Manichaei solent inperitas mentes euertere, quos in campo uestro libenter latitare audio. miror ergo prudentiam tuam, quod me admonueris, ut iubeam non recipi eos, qui ad nos a nobis ad monasterium ueniunt, ut, quod statutum est a nobis in concilio, permaneret, et tu non memineris in concilio institutum, quae sint scripturae canonicae, quae in populo dei legi debeant. recense ergo concilium et omnia, quae ibi legeris, commenda memoriae; et ibi etiam inuenies de solis clericis fuisse statutum, non
Abbreviated transcription (Latin):
elta sesehabeat ut natura principiorũ am& singularitatem.
facilius autem pluralitatem uideamus insubditis. Tamen plures femi¬
ne uniuiro numquamlicite iungerentur. Nisi ex hocplures filii nasce¬
rentur. Vnde siuna concumbat cumplurib quia non est ei
hinc multitudo prolis. sed frequentatio libidinis. coniunx non po¬
test ec̃ sedmeretrix. Qm̃sane non tantum fecunditas cuius fructis
inpleest. neccantum pudicitia cuius uinculum est fides. uerum
etiam quoddam sacram̃tum nuptiarũ conmendatur fidelib coniu¬
femina conubio copulati quãdiuuiuunt inseparabiliter perscũe¬
rent: necliceat exceptacausa fornicationis a coniuge coniugem
dirimi. Hoc enim custoditur inxp̃o &ecclesia. ut uiuens cũ
uiuente inȩt̃num nullo diuostio separetur
tanta obseruatioest in ciuitate dinr̃ĩ in monte scõcius. hoc est in
cl descanti urcufiliorum procrtandorũ causa uel nubent femine
fecunda ducatur¬

Expanded text:
ita sese habeat, ut natura principiorum amet singularitatem, facilius autem pluralitatem uideamus in subditis, tamen plures feminae uni uiro numquam licite iungerentur, nisi ex hoc plures filii nascerentur. unde si una concumbat cum pluribus, quia non est ei hinc multiplicatio prolis, sed frequentatio libidinis, coniux non potest esse, sed meretrix. Quoniam sane non tantum fecunditas, cuius fructus in prole est, nec tantum pudicitia, cuius uinculum est fides, uerum etiam quoddam sacramfemina conubio copulati quamdiu uiuunt inseparabiliter perseuerent nec liceat excepta causa fornicationis a coniuge coniugem dirimi. hoc enim custoditur in Christo et ecclesia, ut uiuens cum uiuente in aeternum nullo diuortio separetur. cuius sacramenti tanta obseruatio est in ciuitate dei nostri, in monte sancto eius, hoc est in ut, cum filiorum procreandorum causa uel nubant feminae fecunda ducatu
Abbreviated transcription (Latin):
absentiam. Cumquo Nontamdiu cibum dominicum ruminas. Quandiu
eocumdulcissimo conciue meo seuero: qui mecum tamen Nunc uix
et interdum perexiguas cartulas loquitur eteas quidem plures aliarum
curarum et negociorum refestas. quam portantes aliquidnr̃orum inxp̃isua¬
uitate pratorum: Hic forsitan dicas. Ouidenim: & apud nos germanus meus
ecclesiae. Nonerit utilis: aut propter aliud eum mecum habere desidero:
plane sitantum ibi quantum hicmihi cius praesentia lucrandis uelredenuoso
ouibus ahiutilis uideracur: Nondicoduritiam. sedimquitatemmeam riemor õs
ure cul parei. Sedcum iatina lingua cuus inopias innt̃is regionibus
eua igdica dispensatio miultum laborae. ilic auen euiden lingue ulus ot¬
nno stiflia peeenss pos saluti plebium̃ domini operese nmas uliconug
nun faculaton illiemtamus ei g ehinc auferuami c ontretiuer¬

Expanded text:
absentiam, cum quo non tam diu cibum dominicum ruminas. quam diu absentiam, cum quo non tam diu cibum dominicum ruminas. quam diu ego cum dulcissimo conciue meo Seuero, qui mecum tamen nunc uii et interdum per exiguas chartulas loquitur et eas quidem plures aliarum curarum et negotiorum refertas quam portantes aliquid nostrorum in Christi suauitate pratorum! \'Hic forsitan dicas: \'Quid enim? et apud nos germanus meus ecclesiae non erit utilis aut propter aliud eum mecum habere desidero?\' plane si tantum ibi, quantum hic mihi eius praesentia lucrandis uel regendis ouibus domini utilis uideretur, non dico duritiam sed iniquitatem meam nemo non iure culparet. sed cum Latina lingua, cuius inopia in nostris regionibus euangelica dispensatio multum laborat, illic autem eiusdem linguae usus omnino sit, — itane censes nos saluti plebium domini oportere consulere, ut hanc facultatem illuc mittamus et hinc auferamus, ubi e
Abbreviated transcription (Latin):
quam durus uidear: & meipse uix fero. quod filium meum diaconum lucillũ
germanumtuum. sanctitatituae Nonmitto atq permitto. Sed cum ipse
quoq aliquos extuis Nutrimentis ualde carissimos atq dulcissimos. Neces¬
sitatibus ecclesiarum longe abste positarum concedere coeperis: Tunc senti¬
es quibus desideriorum stimulis fodiar. quod quidam mihi maxima
& dulcissima familiaritate coniuncti. Non sunt &iam corporaliter mecum
Namut longe mittam cogitationemtuam: quantum lib& ualeat germanitas
tua sanguinis : Non uincit amicitiȩ uinculum. quo nobis inuicem ego &
frater seuerus inheremus : ettameni nosti quam raro mihi eum uidere contin¬
gat: Atq: hoc fecit Nonutiq uolun tas uel mea uelillius : Seddum matris
ecclesiȩ Necessitates propter futurum saeculum qui nobiscum inseparabilit̃
conuiuemus. Nr̃is temporibus Necessitatibus ante ponimus. Quanto ergi
aequius te tolerare oportet. proutilitate ipsius matris ecclesiae. eius fratris

Expanded text:
quam durus uidear, et me ipse uii fero, quod filium meum diaconum Lucillum germanum tuum sanctitati tuae non mitto atque permitto. sed cum ipse quoque aliquos ex tuis nutrimentis ualde carissimos atque dulcissimos necessitatibus ecclesiarum longe abs te positarum concedere coeperis, tunc senties, quibus desideriorum stimulis fodiar, quod quidam mihi maxima et dulcissima familiaritate coniuncti non sunt etiam corporaliter mecum. nam ut longe mittam cognationem tuam, quantum libet ualeat germanitas tui sanguinis, non uincit amicitiae uinculum, quo nobis inuicem ego et frater Seuerus inhaeremus; et tamen nosti, quam raro mihi eum uidere contingat. atque hoc fecit non utique uoluntas uel mea uel illius, sed dum matris ecclesiae necessitates propter futurum saeculum, quo nobiscum inseparabiliter conuiuemus, nostri temporis necessitatibus anteponimus. quanto ergo aequius te tolerare oportet pro utilitate ipsius matris ecclesiae eius fratris
Abbreviated transcription (Latin):
deneetumn  caecian contra en sumincum facio quodme fire⁊e sas cinent̃s
cura constringit . D abitabidñs in quo posiusti cortiuinoe han ropion
Sicenim regionum
nibcun & aitientitunt sticdiaconum lucillum tu potius conor sticue
enim parum prestabis : cumdehacre pulla petitione meblie¬
nus omerabis : Re Nuhil aliud quandurior appaream. uenerabili mii &
scae beniuolentiae tuç. EX PLICIT
felici Augustinus in cdño salutem. Nouit optimȩ religiotua:
quamcutam tucndis cumomnibus hominibus: tummaxime pupillis eode¬
sa uel ep̃i debeant. VNde receptis litteristuis dexemplaro ludearicon
uirispectabilis fracris nr̃i : potui pcedebui passim puellam cuiquam comit¬
aere: practestm S qusẽam eedesiae commendauit. Domine dilectu¬
me mertioq honorabilis et pracferendae frater Prdinde aduentiora
eius expeeto: utsi quid ficri oportcat eius pracentiam deliberem de faciã
quodchis faciendum else ipuspitauert EX PLI CII

Expanded text:
derium sed etiam contra sensum meum facio, quod me facere sarcinae nostrae cura constringit. dabit tibi dominus, in quo posuisti cor tuum, ut tales sint sic enim regionum nostrarum ardentissimae siti diaconum Lucillum tu potius concessisti; neque enim parum praestabis, cum de hac re nulla petitione me ulterius onerabis, ne nihil aliud quam durior appaream uenerabili mihi et sanctae beniuolentiae tuae. LXXXV. FELICI, AUGUSTINUS, in Domino salutem. Novit optime Religio tua quam curam tuendis cum omnibus hominibus, tum maxime pupillis Ecclesia vel episcopi debeant. Unde receptis litteris tuis, et exemplo litterarum viri spectabilis fratris nostri, nec potui nec debui passim puellam cuiquam committere, praesertim quia eam ecclesiae commendauit domine dilectissime meritoque honorabilis et praeferende frater. proinde aduentum eius expecto, ut, si quid fieri oporteat, eius praesentia deliberem et faciam, quod dominus faciendum esse inspirauerit. CCLIII
Abbreviated transcription (Latin):
modo quodãloquendi peccatũ uocatur. qđ et peccato factaẽ. Et peccatdr
siuicerit facit reũ. reatusci ual& im. generato. Quemreatũ xp̃i
gratia ꝑ remissionẽ omniũ peccatorũ in regenerato siadmala opera
ei quodammodo iubentinon oboediat. ualere nonsinit. Sic autem
uocatur peccatũ qui a peccato facta ẽ cũ iam in regeneratis nonsit ipse
peccatũ. Sicut uocatur lingualocutio quã fac lingua. et manus uo¬
catur scriptura quamfacitmanus . Itẽq sic uocatur peocatũ. quia
peccatũ siuincitfacit. Sicut uocatur friguspigrũ. nonqđ apigris
fiat sed qđ pigros faciat. Hoc generihumano inflictũ uulnus
illosit naturahumana quae non ẽ nisi exdõ. Seduitiũ qđ ñẽ exdõ.
Non enĩ ꝓpt̃ scipsam quaclaudabilis ẽ quia opusdĩc̃. Seꝗ ꝓpter
damnabile uitiũ quouitiataẽ natura humana. damnatur. Ex ꝓp
t̃ qđ damnat᷑. ꝓpthoc etdamnabili diabolo subiugatur. Quia et ip¬

Expanded text:
modo quodam loquendi peccatum uocatur, quod et peccato facta est et peccatum, si uicerit, facit, reatus eius ualet in generato, quem reatum Christi gratia per remissionem omnium peccatorum in regenerato, si ad mala opera ei quodam modo iubenti non oboediat, ualere non sinit. sic autem uocatur peccatum, quia peccato facta est, cum iam in regeneratis non sit ipsa peccatum, sicut uocatur lingua locutio, quam facit lingua, et manus uocatur scriptura, quam facit manus; itemque sic uocatur peccatum, quia peccatum, si uincit, facit, sicut uocatur frigus pigrum, non quod a pigris fiat, sed quod pigros faciat. Hoc generi humano inflictum uulnus illo sit natura humana, quae non est nisi ex deo, sed uitium, quod non est ex deo. non enim propter se ipsam, quae laudabilis est, quia opus dei est, sed propter damnabile uitium, quo uitiata est, natura humana damnatur. et propter quod damnatur, propter hoc et damnabili diabolo subiugatur, quia et ip
Abbreviated transcription (Latin):
quodã quasi suo imperio mou& membra. quae moueri uoluntate
ponposs: atqutas indicant nonimperantis famulũ. sed inoboe di¬
eneos eppliciũ uoluntatis. neclibero arbitrio sedinlccebroso aliquostimna¬
o cominouendũ et ideopudendũ : Exhaccarnis concupiscentia
qualie& in generatis iamnondeputear in peccatũ tam̃ nature non
accidit nisi depercato Ixhac in quam concupiscentiatuirnis. tãfila

Expanded text:
quodam quasi suo imperio mouet membra, quae moueri uoluntate quodam quasi suo imperio mouet membra, quae moueri uoluntate non possunt, atque ita se indicat non imperantis famulum, sed inoboedientis supplicium uoluntatis nec libero arbitrio, sed inlecebroso aliquo stimulo commouendum et ideo pudendum. ex hac carnis concupiscentia, quae licet in regeneratis iam non deputetur in peccatum, tamen naturae non accidit nisi de peccato, ex hac, inquam, concupiscentia carnis tamqua
Abbreviated transcription (Latin):
Qto: in illadamnatione tolerabilius erit. huics subditi uelut princi¬
pi auctoriq peccati. quianulla erit damnationis causa nisipeceatũ.
quap pt̃ natus non exbono quobones nuptiç. Sedexmalo con¬
cupiscentiȩ quobene quidẽ utuntur nuptiç. de quotam̃ erubesci
et nuptie : Reosdiabolus paruulos ten&. Quiacum sint ipsi honora¬
biles inompibus. ad eas ꝓpriȩ ꝑtinentib: bonis. &iamsitorũ habeant
inmaculatũ. non solũ a fornicationib et adulteriis quaes flagitia
damnabilia. uerũ etiam ab illis excessib concũbendi. quinfiunt
causa prolis uoluntate dominante. sed causa uoluptatis. uincente
ubidine quaes in coniugib peccata uenialia. Tam̃ cumuentũ fuerit
adopus generandi ipse ille licitus honestusq concubitus non potest
eẽ sine ardore libidinis ut pagiposs&. qđ rationisẽ p̃libidinis. Qui
ceste ardor siue sequatur siue pueniat uoluntatẽ. non tam̃ nisi ipse

Expanded text:
quibus in illa damnatione tolerabilius erit, huic sunt subditi uelut principi auctorique peccati, quia nulla erit damnationis causa nisi peccatum. Quapropter natos non ex bono, quo bonae sunt nuptiae, sed ex malo concupiscentiae, quo bene quidem utuntur nuptiae, de quo tamen erubescunt et nuptiae, reos diabolus paruulos tenet, quia, cum sint ipsae honorabiles in omnibus ad eas proprie pertinentibus bonis, etiamsi torum habeant inmaculatum non solum a fornicationibus et adulteriis, quae sunt flagitia damnabilia, uerum etiam ab illis excessibus concumbendi, qui non fiunt causa prolis uoluntate dominante, sed causa uoluptatis uincente libidine, quae sunt in coniugibus peccata uenialia, tamen, cum uentum fuerit ad opus generandi, ipse ille licitus honestusque concubitus non potest esse sine ardore libidinis, ut peragi possit quod rationis est, non libidinis. qui certe ardor, siue sequatur siue praeueniat uoluntatem, non tamen nisi ipse
Abbreviated transcription (Latin):
Sacram̃tũ. quia nullũ diuostium. Solus ibi nuptialis conbr
fuit. quia in carne peccati fieri non poterat sine illa carnis concu¬
piscentia quaeaccidit expeccato. sinequa concipiuoluit qui futu¬
ruserat sine peccato. Non in carne peccati. sed insimilitudinem
carnis peccati: ut hinc etiam docer& omnẽ quae de concubitu nas¬
citur carnem ẽẽ peccati. quandoquidem sola quae noninde nata
est. non fuitcaro peccati Quamuis coniugalis concubitus qui
fit intentione generandi. non sit ipse peccatũ qui abona uoluntas
animi. sequentem ducit. Nonducendo sequitur corpus uolupta¬
tem: nehumanum arbitrium trahitur subiugante peccato. cum
iuste redigitur inusum generandi plaga peccati. Huius plagę
quidam pruritus. in adulteriorum et fornicationũ & quorum lib&
stuprorum atq inmunditiarũ foeditatib regnat: inconubiorũ
uero necessitudinibusseruit. Ibi dedominio tali turpido damna¬
tur. hic depedisequo tali honestas uerecundatur. Non est igitur

Expanded text:
sacramentum, quia nullum diuortium. Solus ibi nuptialis concubitus non fuit, quia in carne peccati fieri non poterat sine illa carnis concupiscentia, quae accidit ex peccato, sine qua concipi uoluit, qui futurus erat sine peccato non in carne peccati, sed in similitudine carnis peccati, ut hinc etiam doceret omnem quae do concubitu nascitur carnem esse peccati, quandoquidem sola quae non inde nata est non fuit caro peccati, quamuis coniugalis concubitus, qui fit intentione generandi, non sit ipse peccatum, quia bona uoluntas animi sequentem ducit, non ducentem sequitur corporis uoluptatem nec humanum arbitrium trahitur subiugante peccato, cum iuste redigitur in usum generandi plaga peccati. huius plagae quidam pruritus in adulteriorum et fornicationum et quorumlibet stuprorum atque inmunditiarum foeditatibus regnat, in conubiorum uero necessitudinibus seruit. ibi de domino tali turpitudo damnatur, hic de pedisequo tali honestas uerecundatur. non est igitur
Abbreviated transcription (Latin):
quicquid nobis cumtua sanctitate deillo fieri placuiss&. Id se sine dubio secuturũ
Proinde p&cimus etpercaritatem xp̃i obsecramus prudentiamtuã : utomnium
quaelocuti sumus memineris. et rescriptistuis nos l&ifices. Debemusenim Nos fir¬
miores. Sitamq intertanta temptationum pericula hocdicere audendumest:
sicut ait apostolus. Infirmorum onera sustinere. Frater timotheus ideo pon
scripsit sanctitatituac: quia omnia quae gestasunt sc̃s fratertuus significauit: me¬
mornr̃i indñoglorieris : domine beatissime et uenerabiliter carissime et sinceris¬
sime frater

Expanded text:
quicquid nobis cum tua sanctitate de illo fieri placuisset, id se sine dubio secuturum. quicquid nobis cum tua sanctitate de illo fieri placuisset, id se sine dubio secuturum. proinde petimus et per caritatem Christi obsecramus prudentiam tuam, ut omnium, quae locuti sumus, memineris et rescriptis tuis nos laetifices. debemus enim nos firmiores, si tamen inter tanta temptationum pericula hoc dicere audendum est. sicut ait apostolus, infirmorum onera sustinere. frater Timotheus ideo non scripsit sanctitati tuae, quia omnia, quae gesta sunt, sanctus frater tuus significauit. memor nostri in domino glorieris, domine beatissime et uenefabiliter carissime et sincerissime frater
Abbreviated transcription (Latin):
tus ignorasse Niobis manifestissime declaratum est: Quantum ista manifestari
solent. Sedquid pluribus immoremur : memoratus filius nr̃ timotheus uehem̃¬
tissime perturbatus. quod dubitantam in opinatam inuitissimus senserit indicaũ
nobis quod aͣgeres cum illo ut apud subsanam dõseriur&: Erupit etiurauit.
ate omnino nonrecessurum. Cumq eius uoluntatem requireremus:
Aesgondit sehaciuratione impeddri quominus ibicss& ubicum esse &iam aptea
uol elumus. cumum praesestm desuc libestatis monfestatione securusst÷ Cunq
Nbi aperuis semnus poneum futurum periuri reum. sinon peripsum seoperte
fiera u propter uitandion scandalum tecumesse non possa quando quidem non
deua uoluntate seddesua iurare potuerit. Necte sibiuicissm aliquidiurasse confes¬
sussit : ad extremum dixit. quodseruumdĩ ecclesiȩ filium dicere oportebut:

Expanded text:
tus ignorasse nobis manifestissime declaratum est, quantum ista manifestari tus ignorasse nobis manifestissime declaratum est, quantum ista manifestari solent. Sed quid pluribus inmoremur? memoratus filius noster Timotheus uehementissime perturbatus, quod dubietatem tam inopinatam inuitissimus senserit, indicauit nobis, quod, dum ageres cum illo, ut apud Subsanam deo seruiret, erupit et iurauit a te omnino non recessurum. cumque eius uoluntatem requireremus, respondit se hac iuratione impediri, quo minus ibi esset, ubi eum esse etiam antea uolebamus, cum iam praesertim de suae libertatis manifestatione securus sit. cumque illi aperuissemus non eum futurum periurii reum, si non per ipsum sed per te fieret, ut propter uitandum scandalum tecum esse non posset, quando quidem non de tua uoluntate sed de sua iurare potuerit nec te sibi uicissim aliquid iurasse confessus sit, ad extremum dixit, quod seruum dei, ecclesiae filium dicere oportebat,
Abbreviated transcription (Latin):
ff. indñosalutem Cum subsanam uenissemus et quac illic Nobis absentibus
contranram uoluntatem gesta fuerant quacreremus: quaedam sicut audieramus.
Quacdam uero aliter facta: omniatameꝵ dolenda ettoleranda. quantum
dñs adiuuit. pastim obiurgando. partim monendo. pastim orando correxim
Illud sane quod posituac scitatis prõfectionem nos plurimum contristauit.
quod inde fratres sine itineris duce dimissisunt: p&imus ignoscas : & timidius
quam maliciosius factum scias. Cumenim putarent eos a filionr̃o timotheo
propterea mitti. ut nos maxime caritat&uam adiracundiam prouocarent.
uellent autem ipsi Nr̃o aduentui quemtecum futurum sperabant omnia inite¬
gra reseruare: putauerunt Noncos profecturos. siducem itineris nonacciperent:
Sedtameni peccatumeẽ quis.: dubitat : H inc&iam factumest: ut & fossori di¬
cer&ur. iamtimotheum cumipsis fratribus fuisse profectum: quodutiq falsũ
erat: nontameni a presbitero dictum: ethac comnia fratrem carcedonium peni¬

Expanded text:
DOMINO SALUTEM. Cum Subsanam uenissemus et, quae illic nobis absentibus contra nostram uoluntatem gesta fuerant, quaereremus, quaedam, sicut audieramus, quaedam uero aliter facta, omnia tamen dolenda et toleranda, quantum dominus adiuuit, partim obiurgando, partim monendo, partim orando correximus. illud sane, quod post tuae sanctitatis profectionem nos plurimum contristauit. quod inde fratres sine itineris duce dimissi sunt, petimus ignoscas et timidius quam malitiosius factum scias. cum enim putarent eos a filio nostro Timotheo propterea mitti, ut in nos maxime caritatem tuam ad iracundiam prouocarent, uellent autem ipsi nostro aduentui, quem tecum futurum sperabant, omnia integra reseruare, putauerunt non eos profecturos, si ducem itineris non acciperent. sed tamen peccatum esse quis dubitet? hinc etiam factum est, ut et Fossori diceretur iam Timotheum cum ipsis fratribus fuisse profectum. quod utique falsum erat, non tamen a presbytero dictum; et haec omnia fratrem Carcedonium peni
Abbreviated transcription (Latin):
nonuncebuar sed quiaribil unde confinterentur in membris senserant
quacuidebant
unas nenimdetume t caint anbo nidi edegnorabant
Sed non confundebantur

Expanded text:
non videbant, sed quia nihil unde confunderentur in membris senserant, quae videbant. Non enim dictum est, Erant ambo nudi, et ignorabant; sed, non confundebantur.
Abbreviated transcription (Latin):
motum ideo indecentem quia inobocdientem. cumilliprimi homines in sua
carne sensissent. et insua nuditate crabuissent. folus ficulneis cadem membra
texerunt utsultim arbitrio uerecundantium uelar&ur. quod non arbitrio

Expanded text:
motum ideo indecentem, quia inoboedientem, cum illi primi homines in sua motum ideo indecentem, quia inoboedientem, cum illi primi homines in sua carne sensissent et in sua nuditate erubuissent, foliis ficulneis eadem membra texerunt, ut saltem arbitrio uerecundantium uelaretur, quod non arbitrio
Abbreviated transcription (Latin):
a pestionem seducendo promistra
malum non carendo sedꝑpetiendo discreuit. Iniustumenimerat ut ob¬
temperaretur ascruosuo id est acorpore suo. ei qui non obtemperauerat do¬
si. ceruices edaterum ut adopera sibi congrua moucantur. positũ in po¬
testate est. quando ab inpedimentis corpus liberum habemus ecsanum.
ubi autemuentum fuerit ut filii seminentur. aduoluntatis nutũm ẽbra
in hoccorpus creata non seruiunt. Sed expectatur ut eauelut suiiuris li¬
bido commoueat. Etaliquando non facit animo uolente cumaliquan¬
dofaciat etnolente: Hinc ne non crubescer& humanilibestas arbi¬
trii quod contuiminendo imperantem dm̃ &iam in membra propria ꝓ¬
prium ꝑdidiss& imperium. Vbiautem conuenitius monstraretur.
in oboedientiȩ merito humanam de prauatam eẽ naturam. quã in his
moboedientib: locis. unde ꝑsuccessionem subsistit ipsa natura. Namideo
ꝓprie iste corporis pastes nature nomie nuncupantur. Hunc itaque

Expanded text:
apertionem seducendo promiseratnc a bono malum non carendo, sed perpetiendo discreuit. iniustum enim erat, ut obtemperaretur a seruo suo, id est a corpore suo ei qui non obtemperarat dosi, ceruicis et laterum ut ad opera sibi congrua moueantur positum in potestate est, quando ab inpedimentis corpus liberum habemus et sanum, ubi autem uentum fuerit, ut filii seminentur, ad uoluntatis nutum membra in hoc opus creata non seruiunt, sed expectatur, ut ea uelut sui iuris libido commoueat, et aliquando non facit animo uolente, cum aliquando faciat et nolente? hincine non erubesceret humani libertas arbitrii, quod contemnendo imperantem deum etiam in membra propria proprium perdidisset imperium? ubi autem conuenientius monstraretur inoboedientiae merito humanam deprauatam esse naturam quam in his inoboedientibus locis, unde per successionem subsistit ipsa natura? nam ideo proprie istae corporis partes naturae nomine nuncupantur. hunc itaque
Abbreviated transcription (Latin):
regeneretur. quia non potest aliter. ut quod tractũ est remittatur uf
cnim qd dinisumest in parente: trahatur in prolẽ miris quidem modis fit
sectanfit. Hacemustbilia & infidelb inereibilua is dumn aei denla pcut

Expanded text:
regeneretur, quia non potest aliter, ut quod tractum est remittatur. ut regeneretur, quia non potest aliter, ut quod tractum est remittatur. ut enim quod dimissum est in parente trahatur in prole, miris quidem modis fit, sed tamen fit. haec inuisibilia et infidelibus incredibilia, sed tamen uera ut
Abbreviated transcription (Latin):
quid & sperat: Siautẽ qđ non uidemus speramus. ꝑ patientia rexp&¬
tamus Vonitaq ꝑ hoc quod expectamus. se ꝑ hoc quodtoleramus car¬
nales filii propagantur. Absit ergo uefidelis homo cũ audit ab apostolo
diligite uxore surãs: concupiscentiain carnisdiligat in uxorem. quam nec
inscipso deb& diligere. Audiens alterum a postolũ nolitediligere mundũ
nec eaquac in mundo sunt. Quis quis dilexerit mundum non est caritas
patrisinillo: Quia omnia quae inmundo sunt. concupiscentia carnis est
et concupiscentia oculorum. & ambitio sacculi: Quae non est a patre
sed ex mundo est: Et mundus transibit. et c oncupiscentia eius. qui autẽ
fecerit uoluntatem dĩ man& in et̃num. sicut &dsman& in ȩt̃num. Exhac
igitur concupiscentia carnis qđ nascitur. utiq mundo nondõ nascitur
Dõ autem nascitur: cumexaqua & spũnascitur: huius concupiscentiȩ reatũ
regeneratio sola dimittit: quem generatio trahit: Ergo quod generatũ ẽ

Expanded text:
quid et sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. non itaque per hoc quod expectamus, sed per hoc quod toleramus, carnales filii propagantur. absit ergo, ut fidelis homo, cum audit ab apostolo: diligite uxores uestras, concupiscentiam carnis diligat in uxore, quam nec in se ipso debet diligere audiens alterum apostolum: nolite diligere mundum nec ea quae in mundo sunt. quisquis dilexerit mundum, non est caritas patris in illo, quia omnia quae in mundo sunt concupiscentia carnis est et concupiscentia oculorum et ambitio saeculi, quae non est a patre, sed ex mundo est. et mundus transibit et concupiscentia eius; qui autem fecerit uoluntatem dei, manet in aeternum, sicut et deus manet in aeternum. Ex hac igitur concupiscentia carnis quod nascitur, utique mundo, non deo nascitur; deo autem nascitur, cum ex aqua et spiritu renascitur. huius concupiscentiae reatum regeneratio sola dimittit, quem generatio trahit. ergo quod generatum est,
Abbreviated transcription (Latin):
potstant tencbrarum. et transtulit in regnum filii caritatis suae. Ab hac in¬
igitur potestate tenebrarũ quarum est diabolus princeps id est a po¬
testate diaboli etangelorũcius. quisquis erui cumbaptitantur

Expanded text:
potestate tenebrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae . Ab hac igitur potestate tenebrarum, quarum est diabolus princeps, id est a potestate diaboli et angelorum ejus, quisquis erui cum baptizantur
Abbreviated transcription (Latin):
&ipsi cadem xp̃igratia redimantur . Ad omnes namq ꝑtinere non dubita¬
mus aetates. illud dequo a postolus loquitur benefitiumdĩ. quieruit nosde

Expanded text:
et ipsi eadem Christi gratia redimantur. ad omnes namque pertinere non dubitaet ipsi eadem Christi gratia redimantur. ad omnes namque pertinere non dubitamus aetates illud de quo apostolus loquitur beneficium dei: qui eruit nos de
Abbreviated transcription (Latin):
etscarne peccatoris et de carnc iusti uterq peccator. quamuis inter
peccatorem & uistũ plurimũ dist&. Cignitur autẽ peccator actuadhuc
nullus: Etostunouus sedreatuuctus. Homo acreatore captiuus a deceptore
in digens redemptorem: Sed quȩritur quo modo trahi possit captiuitas
prolis &iam deparentib iam redemptis: Et quia non facili ratione inlaga
tur. nec sermone explicatur. ab infidelib non creditur. quasi &illud qđ
de olcastro et deolea diximus ut generis dissimilissit foctus similis. facile ali¬
qua inuenitgratia uel explicat sermo. Sedhoc abeo qui experiri uoluerit.
cernipotest. Sit ergo inexemplo unde& illud credatur quod cerninonpo¬
test. Nonenim fides dubitat xp̃iana. quam noui heretici obpugnare coe
perunt. et eosquilauacrore generationis abluuntur redimi dediaboli po¬
testate et cosqui nondum tali regeneratione redemptisunt: &iam par¬
uulos filios redemptorum sub eiusdem diaboli eẽ potestatem captiuos. nisi

Expanded text:
e carne peccatoris et de carne iusti uterque peccator, quamuis inter peccatorem et iustum plurimum distet. gignitur autem peccator actu adhuc nullus et ortu nouus, sed reatu uetus: homo a creatore, captiuus a deceptore, indigens redemptore. sed quaeritur quomodo trahi possit captiuitas prolis etiam de parentibus iam redemptis. et quitur, nec sermone explicatur, ab infidelibus non creditur: quasi et illud quod de oleastro et de olea diximus, ut generis dissimilis sit fetus similis, facile aliqua invenit ratio vel explicat sermo. Sed hoc ab eo qui experiri voluerit, cerni potest: sit ergo in exemplo, unde et illud credatur quod cerni non poteperunt, et eos, qui lauacro regenerationis abluuntur, redimi de diaboli potestate et eos, qui nondum tali regeneratione redempti sunt, etiam paruulos filios redemptorum sub eiusdem diaboli esse potestate captiuos, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Sinatura ꝑdm̃ est. non potest incacẽ originale malũ. Nonne
religiosius sibi alius uidetur dicere sinatura ꝑ dm̃ est non potest
pedririullum malum. et tam̃ falsũ est Hoc enimmanichei ad¬
serere uolucrunt. & nonereaturã dĩ factã denihilo. sedipsã
naumd scds facto denihilo ꝑsapientiamdĩ  st raq ꝑqd home

Expanded text:
si natura per deum est, non potest in ea esse originale malum\', nonne si natura per deum est, non potest in ea esse originale malum\', nonne religiosius sibi alius uidetur dicere: si natura per deum est, non potest in ea oriri ullum malum? et tamen falsum est; hoc enim Manichei adserere uoluerunt et non creaturam dei factam de nihilo, sed ipsam natura dei, sed facto de nihilo per sapientiam dei. est itaque pe
Abbreviated transcription (Latin):
sumista qđ uerumest. Inuno homine iure uituperatur intentio.
& natura laudatur. Quiaduosunt quae contrariis applicentir
Sed&iam in paruulo non unumest tantum. Idest natura in qua
creatusesthomo adõbono Hab& enim &uitium qđ ꝑunum
in omnes homines ꝑtransiit. sicut sapit apłs. Non sicut desipit
pelagius uelcelestius. uel eorum quicumq: discipulus. Horũ
itaq duorum quae in paruulo eẽdiximus unum ascribitur adõ.
alterũ diabulo. Et qđ utrumq ꝓpt̾ unumhorum idest ꝓpter
uitium subicitur potestatidiaboli. ideo non est in congruum.
quia non fit ipsius diaboli potestate. sed dĩ. Subicitur autẽ uitiũ
uitio. natura naturȩ. qui actindiabolo utrumq est. ut dilecti
et electi depotestate tenebrarum eruuntur. cuiure subduntur.
appareat quid donetur iustificatis bonis adõbonabene operan¬
te demalis. Qd autemiste sibi quasi religiose dicere uisus est.

Expanded text:
sum ista quod uerum est. in uno homine iure uituperatur intentio sum ista quod uerum est. in uno homine iure uituperatur intentio et natura laudatur, quia duo sunt, quae contrariis adplicentur; sed etiam in paruulo non unum est tantum, id est natura, in qua creatus est homo a deo bono; habet enim et uitium, quod per unum in omnes homines pertransiit, sicut sapit apostolus, non sicut desipit Pelagius uel Caelestius uel eorum quicumque discipulus. horum itaque duorum, quae in paruulo esse diximus, unum adscribitur deo, alterum diabolo. et quod utrumque propter unum horum, id est propter uitium subicitur potestati diaboli, ideo non est incongruum, quia non fit ipsius diaboli potestate, sed dei; subicitur autem uitium uitio, natura naturae, quia et in diabolo utrumque est, ut, cum dilecti et electi de potestate tenebrarum eruuntur, cui iure subduntur, adpareat quid donetur iustificatis bonis a deo bona bene operante de malis. Quod autem iste sibi quasi religiose dicere uisus est:
Abbreviated transcription (Latin):
sestim cumipso uerboutatur a płsdicens. &ita inomnes homines
pertransut. Numquid homines non sunt opusdi Pertran¬
sut ergopeccatum ꝑhomines. Hoc est opuschaboli. ꝑ opusdĩ
Atq utaliomodo idipsum dicam quiadiaboli opus idest peccatũ
ꝑ ipsumdiabolum exostum quia factura uel opus estdi. ꝑ aliud
qs est solus in mutabilis & potentissimȩ bonitatis. quia & ante¬
quam ec̃t ullummalum. bona opera fecit omnia. et de malis
quac inbonis abeo factis osta sunt. bene operatur ꝑ omnia.
Inuno inquithomine iure uituperatur intentio. etorigo lau¬
datur: quiaduosunt quaccontrariis applicentur. In paruulo
autem unum est. naturatantum. quia uoluntasnonest. Illuder¬
gounũinquit autdõ adscrib&ur autdemoni. Sinatura inquit
erit. ꝑ qd homodiuino operi iudic&ur. Perfecte itaq mani¬
cheusest. quimalum originale defendit. Audiat potius aduer¬

Expanded text:
sertim cum ipso uerbo utatur apostolus dicens: et ita in omnes homines sertim cum ipso uerbo utatur apostolus dicens: et ita in omnes homines pertransiit? numquid homines non sunt opus dei? pertransiit ergo peccatum per homines, hoc est opus diaboli per opus dei, atque ut alio modo id ipsum dicam, quia diaboli opus, id est peccatum per ipsum diabolum exortum, qui factura uel opus est dei, per aliud  ideo deus est solus inmutabilis et potentissimae bonitatis, quia et antequam esset ullum malum, bona opera fecit omnia et de malis, quae in bonis ab eo factis orta sunt, bene operatur per omnia. \'In uno\', inquit, \'homine iure uituperatur intentio et origo laudatur, quia duo sunt, quae contrariis adplicentur; in paruulo autem unum est, natura tantum, quia uoluntas non est. illud ergo unum\', inquit, \'aut deo adscribetur aut daemoni. si natura\', inquerit, per quod homo diuino operi uindicetur. perfecte itaque Manicheus est, qui malum originale defendit\'. audiat potius aduer
Abbreviated transcription (Latin):
bonum opusdi Immoquia uoluntas mala angei. exangelo
ehomine homini ostaest. Quiderant hȩc duo. antequam
ineis istamala orirentur. nisibonum opusdi. & bona atq laudan¬
danatura : ł ccrergo exbono oritur malum. nec fuit omnino un¬
de oririposs& nisi exbono: Ipsamdico uoluntatem malam. quã
nullum preces sit malum: Non operamala quae non sunt nisiex
uoluntate mala. tamquam ex arbore mala. Nec ideo tameꝵ
ex bono potuit driri uoluntas mala. quiabonum factum est abo¬
nodo Sedquia denihilo factũ est nondedõ. Quidergo est
quiddicit sinatura opusest dĩ ꝑ opusdi opuscdiaboli transire non
sinitur: Nonncopusdiaboli quando primum in angelo qui
diabolus factusest ostumest. inopcrediostum estQuaꝓpt̃
simalũ qđ omninonusquam erat indĩopere oriripotuit. cur
malũ quodalicubi iamerat. ꝑopusditransire non potuit Pre¬

Expanded text:
bonum opus dei? immo quia uoluntas mala angeli ex angelo, bonum opus dei? immo quia uoluntas mala angeli ex angelo, ex homine homini orta est, quid erant haec duo, antequam in eis ista mala orirentur, nisi bonum opus dei et bona atque laudanda natura? ecce ergo ex bono oritur malum nec fuit omnino unde oriri posset, nisi ex bono, ipsam dico uoluntatem malam, quam nullum praecessit malum, non opera mala, quae non sunt nisi ex uoluntate mala tamquam ex arbore mala. nec ideo tamen ex bono potuit oriri uoluntas mala, quia bonum factum est a bono deo, sed quia de nihilo factum est, non de deo. quid ergo est quod dicit: \'si natura opus est dei, per opus dei opus diaboli transire non sinitur'? nonne opus diaboli, quando primum in angelo, qui diabolus factus est, ortum est, in opere dei ortum est? quapropter si malum, quod omnino nusquam erat, in dei opere oriri potuit, cur malum, quod alicubi iam erat, per opus dei transire non potuit, prae
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum fingis ingressum Quidquerit latentem rimam.
cumhabeat apestissimam ianuam  Perunum hominẽ ait
apostolus. perunius delictum ait apostolus. Per inoboedien¬
tiam unius hominis ait apłs. Quidquerit amplius. quid querit
apestius. quid querit inculcatius Sipeccatum inquit exuo¬
luntateest. mala uoluntasquȩ peccatum facit:. Si exnatura.
mala natura: Citorespondeo ex uoluntate peccatum est. Quȩ¬
rit foste utrum & originale peccatum. Respondeo prorsus
et originale peccatum. quiaet hoc ex uoluntate primi hominis
seminatum est: ut&in illo ess& et in omnes transir&. Sed qđ
deat: Sicut mani festum est ex uoluntate mala tamquam ex
arbore mala fructuscius fieri. omnia opera mala. sic ipsam uo¬
luntatem malam: Idest ipsam fructũmmalorum arboremmalã
undedicat exostam. Siexangelo. quiderat ipse angelus
Nisibonum opusdi. Si ex hominc. quiderat ipse hom̃o nisi¬

Expanded text:
peccatum fingis ingressum?\' quid quaerit latentem rimam, peccatum fingis ingressum?\' quid quaerit latentem rimam, cum habeat apertissimam ianuam? per unum hominem, ait apostolus; per unius delictum, ait apostolus; per inoboedientiam unius hominis, ait apostolus. quid quaerit amplius? quid quaerit apertius? quid quaerit inculcatius? Si peccatum\', inquit, 'ex uoluntate est, mala uoluntas, quae peccatum facit; si ex natura, mala natura\'. cito respondeo: ex uoluntate peccatum est. quaerit forte, utrum et originale peccatum. respondeo: prorsus et originale peccatum, quia et hoc ex uoluntate primi hominis seminatum est, ut et in illo esset et in omnes transiret. sed quod deat, sicut manifestum est ex uoluntate mala tamquam ex arbore mala fructus eius fieri omnia opera mala, sic ipsam uoluntatem malam, id est ipsam fructuum malorum arborem malam unde dicat exortam. si ex angelo, quid erat ipse angelus nisi bonum opus dei? si ex homine, quid erat ipse homo nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut eniminquit ꝑ inoboedientiam unius hominis peccatores
constituti sunt multi. itaet ꝑunius obocdientiam iusti constituentur
multi: Adhucquȩr& ꝑquid peccatum inueniatur inparuulo. res¬
pondeant ei paginȩ scẽ: Perunum hominẽ peccatum in hunc mun¬
dum intrauit. et ꝑ peocatum mors. et ita in omnes homines ꝑtransit
in quo omnes peccauerunt. Obunius delitum multi mostuisunt: Iu¬
dicium exuno in condemnationem. obnolilis delictum morsrognauit
punum. Perunius delictum in omnes homines adeondemnationem.
Perunius in obocdientiam. peccatores constitutisunt mulq I cce p
quid delictum inuenitur in paruulo. Iamcredat originalc peecatum
Sinat uenire paruulosutsaluentur achep̃m. Quidest quod dicit
non peccat istequinascitur. non peocat ille quigenuit. non peccat
iste qui condidit. Perquasrimas intertot presidia in nocentiae.

Expanded text:
sicut enim, inquit, per inoboedientiam unius hominis peccatores sicut enim, inquit, per inoboedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi, ita et per unius oboedientiam iusti constituentur multi. Adhuc quaerat, per quid peccatum inueniatur in paruulo. respondeant ei paginae sanctae: per unum hominem peccatum in hunc mundum intrauit et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. ob unius delictum multi mortui sunt. iudicium ex uno in condemnationem. ob unius delictum mors regnauit per unum. per unius delictum in omnes homines ad condemnationem. per unius inoboedientiam peccatores constituti sunt multi. ecce per quid delictum inuenitur in paruulo! iam credat originale peccatum, sinat uenire paruulos, ut saluentur, ad Christum. Quid est quod dicit: \'non peccat iste qui nascitur, non peccat ille qui genuit, non peccat iste qui condidit: per quas rimas inter tot praesidia innocentiae
Abbreviated transcription (Latin):
morentes quiex adam nascuntur : Nisi inxp̃orenascantur
Qusergo anobisquȩrit iste quod nonuult ab a postolo audire
pquid peccatum ueniatur in paruulo. utrum ꝑuoluntatem
anpnuptias. anꝑ parentes  Ecceaudiat ꝑquid. audiat &
taceat. ꝓquid peccatum inueniatur in paruulo. Per unius
delictum inquit apostolus. in omnes homines ad condemnatio¬
nem : Omne s autem dixit ad condemnationem ꝑ adam. &
omnes adiustificationem ꝑ xp̃m. cumutiq nonom nes eos qui
moriuntur inadam trans ferat xp̃saduitam. Sedomnesdixit
atq: omnes. quia sicut sine adam nullus admostem. ita sin exp̃o
nullus aduitam. Sicut dicimus delitterarum magistro. sunciui¬
tate solus est. omnesistehiclitteras doc&. non quia omnes discunt.
Sed quianemonisi abipso. Deniq autem quosomnes dixerat
multos postcadixit eosdem ipsos. tamen omnes multosq significans.

Expanded text:
morientes, qui ex Adam nascuntur, nisi in Christo renascantur? morientes, qui ex Adam nascuntur, nisi in Christo renascantur? quid ergo a nobis quaerit iste, quod non uult ab apostolo audire. per quid peccatum inueniatur in paruulo: utrum per uoluntatem an per nuptias an per parentes? ecce audiat per quid, audiat et taceat, per quid peccatum inueniatur in paruulo: per unius delictum, inquit apostolus, in omnes homines ad condemnationem. omnes autem dixit ad condemnationem per Adam et omnes ad iustificationem per Christum, cum utique non omnes eos, qui moriuntur in Adam, transferat Christus ad uitam. sed omnes dixit atque omnes, quia sicut sine Adam nullus ad mortem, ita sine Christo nullus ad uitam; sicut dicimus de litterarum magistro, si in ciuitate solus est: omnes iste hic litteras docet, non quia omnes discunt, sed quia nemo nisi ab ipso. denique autem quos omnes dixerat, multos postea dixit, eosdem ipsos tamen omnes multosque significans:
Abbreviated transcription (Latin):
nem. Exunoergo. quid Nisidelicto quia sequitur. gratia
autem exmultis delictis. Dicant istiquomodo exunodelicto in
condemnationem: nisiquia sufficit ad condemnationem &iam unũ
originale peccatum. quod inomnes homines ꝑtransiit. Gratia
uero ideo ex multis delictis iniustificationem : quia non solum illud
unum soluit qđ originaliter trahitur. Sed etiam c&era quae in
uno quoq: homine motu propriȩuoluntatis adduntur. sienimob
unius delictum mors regnauit ꝑ unum. multomagis qui abundan
ita etpunius iustificationem. in omnes homines adiustificationẽ uitȩ
Achueꝑmancant inuanitate mentis suac. & dicant unum homi¬
nemnon ppaginem traccisse. Sedoxcmplum orebuussopeenna
quomodotros ꝑuinuiddelitum inomnes homines adcondienna¬
ue sulluidunumsit tantum idoncum est ꝑducere ad condem¬
nationem Itiamnullis additisccteris. sicut ꝑducit paruulos

Expanded text:
nem. ex uno ergo quid nisi delicto? quia sequitur: gratia nem. ex uno ergo quid nisi delicto? quia sequitur: gratia autem ex multis delictis. dicant isti, quomodo ex uno delicto in condemnationem, nisi quia sufficit ad condemnationem etiam unum originale peccatum, quod in omnes homines pertransiit. gratia uero ideo ex multis delictis in iustificationem, quia non solum illud unum soluit, quod originaliter trahitur, sed etiam cetera, quae in unoquoque homine motu propriae uoluntatis adduntur; si enim ob unius delictum mors regnauit per unum, multo magis qui abundantita et per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. adhuc permaneant in uanitate mentis suae et dicant unum hominem non propaginem traiecisse, sed exemplum praebuisse peccati. quomodo ergo per unius delictum in omnes homines ad condemnaa, etiam si illud unum sit tantum, idoneum est perducere ad condemnationem etiam nullis additis ceteris, sicut perducit paruulos
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipit& mostem. Regnauit autem. Inquibus In hisinquit quiñ
peccauerunt in similitudinem p̃uaricationis adae qui est forma
futuri Cuiusfuturi NIsixp̃i. Etqualis formau nisia contra¬
rio qđ a libi&iam breuiterdicit. Sicut in adam omnes moriunt ur.
ita et inxp̃o omne suiui ficabuntur. Sicut in illo illud itaimisto istud
Ipsa est forma. Sedhace forma non omni ex paste conformis est.
Vndehicapostolus secutus adiunxit. Sed non sicut selietũ: ita est
etdonatio. Sienim obunius delictum multi mostui sunt. multoma¬
gis gratiadĩ ctdonum ingratia unius hominisihũ xp̃i inmultos ab un¬
dauit. Quid est multo magis abundauit Nisi quia omnes qui
autem xp̃m sine fineuicturi sunt. It non inquit sicut punum homi¬
nem peccantem. ita eidonum est. Namiudicium quidem ex uno
in condemnationem. gratia autem exmultis delictis iniustificatio¬

Expanded text:
praecipitet mortem. regnauit autem in quibus? et in his, inquit, qui non praecipitet mortem. regnauit autem in quibus? et in his, inquit, qui non peccauerunt in similitudinem praeuaricationis Adae, qui est forma futuri. cuius futuri nisi Christi? et qualis forma nisi a contrario? quod alibi etiam breuiter dicit: sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes uiuificabuntur: sicut in illo illud, ita in isto istud. ipsa est forma, sed haec forma non omni ex parte conformis est. unde hic apostolus secutus adiunxit: sed non sicut delictum ita et donatio; si enim ob unius delictum multi mortui sunt, multo magis gratia dei et donum in gratia unius hominis Iesu Christi in multos abundauit. quid est multo magis abundauit\', nisi quia omnes, autem Christum sine fine uicturi sunt? et non, inquit, sicut per unum hominem peccantem, ita est et donum. nam iudicium quidem ex uno in condemnationem, gratia autem ex multis delictis in iustificatio
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum est: Imitantur cum autem quisunt expaste ipsius: Sed
ideo punum hominem dixit a quogeneratio utiq hominum coepit.
ut ꝑgenerationem docer& isse ꝑ omnes originale peccatum. Quid
autem aliud indicant &iam sequentia uerba apostolica. cumenĩ hoc
dixiss&: adiunxit. Vsq enim adlegem peccatum inmundo fuit
Idest quia neclex potuit auferrepeocatum. Peccatũ auteminquit
non deputabatur cumlex noness&. Eratergo sednonde putabatur.
quia nonostendebatur quod deputaretur. Sicut enim alibidicit. ꝑ
legem cognitio peccati. sed regnauit inquit mors ab adamusq ad mo¬
xsen. Hoc est quod supradixerat usq: adlegem nonut amor se de in¬
ceps non eẽt peccatum. Sedquianecꝑmorsenlexdata regnum potuit
mostis auferre. quaenon regnat utiq: nisi ꝑpeccatum. Regnum porro
eius est. ut hominem mostalem insecundam&iam quae sempiter na est

Expanded text:
\'scriptum est: imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius. sed \'scriptum est: imitantur autem eum, qui sunt ex parte ipsius. sed ideo per unum hominem dixit, a quo generatio . utique hominum coepit, ut per generationem doceret isse per > omnes originale peccatum. Quid autem aliud indicant etiam sequentia uerba apostolica? cum enim hoc dixisset, adiunxit: usque enim ad legem peccatum in mundo fuit, id est, quia nec lex potuit auferre peccatum. peccatum autem, inquit, non deputabatur, cum lex non esset. erat ergo, sed non deputabatur,  quia non ostendebatur, quod deputaretur. sicut enim alibi dicit: per legem cognitio peccati, sed regnauit, inquit, mors ab Adam usque ad Moysen — hoc est, quod supra dixerat: usque ad legem — non ut a Moyse deinceps non esset peccatum, sed quia nec per Moyseu lex data regnum potuit mortis auferre, quae non regnat utique nisi per peccatum. regnum porro eius est, ut hominem mortalem in secundam etiam, quae sempiterna est,
Abbreviated transcription (Latin):
inuicemlicite atq legitime adpcreandos filios coniugatis. seoꝑunum in¬
quit hominem peccatũ in hunc mundum intrauit & ꝑpeccatum morsi
et ia inomnes homines ptransut. in quo omnespeccauerunt. Quod
isti sicatholicis aurib mentibusq ꝑciperent. aduersus fidem gratianq¬
xp̃irebelles anmos non haberent netqcorarñtur mantes adium
opoprun & hetec eim sensm hacapostolauer bu camilueiis e&
tanmanfesto conuestere. adserentes hoc idcodietũcẽ quod adam
perrauerit primum. inquodde c&ero quisquis peccare uoliuit. pec¬
candunuenit exemplum : Ut pecratumscilic& non generatione
abullo uno inom nes homines sedillius unus imitatione transir&. cũ
ꝑfecto siapostolus imitationem hic intelligiuoluiss&. Nonpunum ho¬
minem: Sed ꝑdiabolum potius in hunc mundum peccatum intras¬
R& et pomnes homines ꝑtransisse dixiss&. Dediabulo qui ppe

Expanded text:
inuicem licite atque legitime ad procreandos filios coniugati, sed per unum, ininuicem licite atque legitime ad procreandos filios coniugati, sed per unum, inquit, hominem peccatum in hunc mundum intrauit et per peccatum mors, et ita in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccauerunt. quod isti si catholicis auribus mentibusque perciperent, aduersus fidem gratiamquristi rebelles animos non haberent neque conarentur inaniter ad suum proprium et haereticum sensum haec apostolica uerba tam dilucida et tam manifesta conuertere, adserentes hoc ideo dictum esse, quod Adam peccauerit primum, in quo de cetero quisquis peccare uoluit, peccandi inuenit exemplum, ut peccatum scilicet non generatione ab illo uno in omnes homines, sed illius unius imitatione transiret, cum profecto, si apostolus imitationem hic intellegi uoluisset, non per unum hominem, sed per diabolum potius in hunc mundum peccatum intrasse et per omnes homines pertransisse dixisset. de diabolo quippe