comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
astitit inichi ¶ ncubui inbaculũ menni. et dixi ecte peiferam nec suc¬
cimibam D̾ on resperi adorientem nec unde debneram iluxiliũ expectelin
net sicut dignũ fuerat speratui Propterea firmamentumt cui ĩ mrus
eram me destituit repente et egõ promis interram suni prostratus
Fgnomi caldens ꝙͣ debiliter stetillen predones insultluerut cerruenti¬
E poliarunt me diuitns młtis quesitis michi de tongniquostabe et cruore
deformarunt me ¶Aulneribus grams̃mus confecerunt me sennaminen
ac nudum reliquenuit indeserto Qaput et pectus meum tnͣfixerunt. sed
subter precordia mea debalchati sunt acerbius Illic nulnus si tu ꝑntrut
illic uite mec muetuo ilbit dũe manus tuas adhite uelociter Qnus enmi
salualtor im. et hec aspiciens ex alto telcusti. et passus es quia ego promeri
Miserebeus fortelsse nec pacieris infinem quĩ tu solus ꝓotens es prestubeee

Expanded text:
erastitit michi. Incubui in baculum meum et dixi: ecce perferam, nec sucerastitit michi. Incubui in baculum meum et dixi: ecce perferam, nec succumbam. Non respexi ad orientem, nec unde debueram auxilium expectavi; nec sicut dignum fuerat, speravi. Propterea firmamentum cui innixus eram me destituit repente, et ego pronus in terram sum prostratus. Agnovi cadens quam debiliter stetissem. Predones insultarunt corruenti. Spoliarunt me divitiis multis, quesitis michi de longinquo. Tabe et cruore deformarunt me. Vulneribus gravissimis confecerunt me. Semianimem ac nudum reliquerunt in deserto. Caput et pectus meum transfixerunt, sed subter precordia mea debacchati sunt acerbius. Illic vulnus situ putruit; illic vite mee metuo; illic, Domine, manus tuas adhibe velociter. Vivis enim, salvator mi, et hec aspiciens ex alto, tacuisti; et passus es, quia ego promerui. Misereberis fortasse, nec patieris in finem, quoniam tu solus potens es prescribere
Abbreviated transcription (Latin):
nmieris. constiencia contutit inso̾nem et uelle ni eit ste
Somnĩnus meus ilisienibe uanis tubatur nion uinchi quietemi ust̃e¬
reus
ted laborem S ignũ pestiferi euentus prohite dñe et octurre qm̃ aduen¬
tentis mortis est iudiciũ D ies meos mamaritudinib exegi. cõsimpserũt
me cure ĩ mortales. et amine mee litigio ex asperatus sum Corporis
mei salrcma defessus ac curuatus ingredior et terram iuitus asꝑicio
Titus et extra mirhi ip̃e sum molestus utrobiq hostes domesticos in¬
uem qui me pessinidederunt Persecutorib alienigenis patuit ĩgresiꝰ
et muroꝵ custodia deiectal est Et ege sp̃no granis acq iicelutus intͥ.
tenebras noctis opressus sum Ue ulla michi spes salutis nullum pre¬
sidim aliunde sid munsericordia tua dñe sperabo S uetie accelera
fer opem et milerere mei G loria pr̃i e aliqͣli ꝑe finali.¬
I ircunuallarunt me ĩuici mei perigentes me cuspide młtiplic
Obtorpui infelir ⁊ contremui nehementer horror mortis suꝑ¬

Expanded text:
. Conscientia concutit insomnem et male michi est. Somnus meus illusionibus variis turbatur, non michi quietem afferens, sed laborem. Signum pestiferi eventus prohibe, Domine, et occurre, quoniam adventantis mortis est indicium. Dies meos in amaritudinibus exegi; consumpserunt me cure immortales, et anime mee litigio exasperatus sum. Corporis mei sarcina defessus ac curvatus ingredior, et terram invitus aspicio. Intus et extra michi ipse sum molestus; utrobique hostes domesticos inveni, qui me pessundederunt. Persecutoribus alienigenis patuit ingressus, et murorum custodia deiecta est. Et ego somno gravis atque incautus, inter tenebras noctis oppressus sum. Nulla michi spes salutis, nullum presidium aliunde; sed in misericordia tua, Domine, sperabo. Succurre, accelera, fer opem et miserere mei. Gloria Patri et FiliI Circumvallarunt me inimici mei, perurgentes me cuspide multiplici. Obtorpui infelix et contremui vehementer: horror mortis sup
Abbreviated transcription (Latin):
Deputasti counteni ꝑꝑetiũ at ducem gressus om̃s especula cem¬
templatus es et ercores meos obsernasti Q adentem sustẽtasti
labentem firmasti errentem direxisti prostretum snstulisti. suscrtel¬
sti mortuũ U iseratus es labores meos teciens. ubi non mĩa sed
odis digniis eram Et quib meis meritis tami iułta tam gͣn¬
dui gratis et iudignus hł accepi. P ro hiis om̃ib quid tibi retrrbue¬
uiu uides. Serumptalm̃e miser̾e it̾iũ. et succiure quia sine te merior
Angratitudiñ utaꝵ ne remisteris amplius. sed salluam falt
animam meam. nil iam eeꝓpius unib sperantem S loria pri¬

Expanded text:
etuum ac ducem; gressus omnes e specula contemplatus es, et errores meos observasti. Cadentem sustentasti, labentem firmasti, errantem direxisti, prostratum sustulisti, suscitasti mortuum. Miseratus es labores meos totiens ubi non misericordia sed odio dignus eram. Et quibus meis meritis tam multa, tam mnibus quid tibi retribuerim vides; verumtamen miserere iterum et succurre, quia sine te morior. Ingratitudinum mearum ne reminiscaris amplius, sed salvam fac animam meam, nil iam de propriis viribus sperantem. Gloria P
Abbreviated transcription (Latin):
muneras quib inta hͨ foret ornacior eterne queque uite spem dedist
O stendisti uram qual gradiendum foret. et aperuisti aditũ uita¬
ternacula tna momusti qmõ celuendũ atq unde declinandum sit
D eputasti comiteni ꝑꝑetuũ at ducem gressus om̃s especula cem¬
templatus es et ercores meos obsernasti E adentem sustẽtasti
Iabentem firmasti errentem direxisti prostretumi snstulisti. susertel¬
sti mortuũ GRe iseratus es labores meos teciens abi non mĩa sed
odie dignus eram Et quib meis meritis tam młta tam gnͣ
ria uides. uerumptalm̃e miser̾e it̾ͥmũ. et succiure quia sine te merior
Ingratitudinĩ uieae ne remimstaris amplius. sed saluam falt
ammam meam. nl iam eeꝓpius unib sperantem S loria ꝑri¬

Expanded text:
quibus vita hec foret ornatior: eterne quoque vite spem dedisti. Ostendisti viam qua gradiendum foret; aperuisti aditum in tabernacula tua; monuisti quid cavendum atque unde declinandum sit. Deputasti comitem perpetuum ac ducem; gressus omnes e specula contemplatus es, et errores meos observasti. Cadentem sustratum sustulisti, suscitasti mortuum. Miseratus es labores meos totiens ubi non misericordia sed odio dignus eram. Et quibus meis meritis tam multa, tam dirim vides; verumtamen miserere iterum et succurre, quia sine te morior. Ingratitudinum mearum ne reminiscaris amplius, sed salvam fac animam meam, nil iam de propriis viribus sperantem. Gloria
Abbreviated transcription (Latin):
met hostis accerrimus Terum enĩ uero om̃s sordes meas una pouta
uel tenius sacri sangiues absterget A ttelmen uude nuichi penitue. fr̃age
libe m lios mũe et conted ꝑioruaut ex ad liuante durissimo Nontes

Expanded text:
met hostis acerrimus. Verumenimvero omnes sordes meas una gutta met hostis acerrimus. Verumenimvero omnes sordes meas una gutta vel tenuis sacri sanguinis absterget. Attamen unde michi gemitus frange saxum hoc, Domine, et fontes proruant ex adamante durissimo! Font
Abbreviated transcription (Latin):
et micit manus fiustra reluctanti Quo fugiam non habes nam et ego
unictus simi et refugnim meũ longe est Noriar in pt̃tis uieis inłi auxi¬
hum michi nemat ex alto Non merui fateo sed tudñe miseiere et erte¬
de manũ peremiti Et memor pomissionũ tuaꝵ. enꝑe me de faucibus ĩ ferui
sr nocabo queni offendi uec timeto reuocato quem abieci nec eiubestã¬
S pem perditaui restituami andebo rursimi exhus tenebris ricelum
ocuios actollere Allic habitat redemptor meus qui potens est ab infens
euellere Et gelidis artubus spiritum infundere. et extrahere iacentemide
sepultro Ego in nie peri sed millo uital unchi permanet et sallus meteanũ
Alle miperat morti ille utelm prestat et restaurat quis prohibet sꝑare
ineliora Euolent qui me tenificant pccĩ meũ grande nimis sed mise¬
racio dñi ĩmensai est P eccalui infelix mala peicub accumulans et mͥ¬

Expanded text:
et vincit manus frustra reluctanti. Quo fugiam non habeo, nam et ego et vincit manus frustra reluctanti. Quo fugiam non habeo, nam et ego vinctus sum, et refugium meum longe est. Moriar in peccatis meis, nisi auxilium michi veniat ex alto. Non merui, fateor; sed tu, Domine, miserere, et extende manum tuam pereunti. Et, memor promissionum tuarum, eripe me de faucibus inferni! Invocabo quem offendi, nec timebo; revocabo quem abieci, nec erubescamSpem perditam restituam; audebo rursum ex his tenebris in celum oculos attollere. Illic habitat redemptor meus, qui potens est ab infernis evellere, Et gelidis artubus spiritum infundere, et extrahere iacentem de sepulcro. Ego in me perii, sed in illo vita michi permanet, et salus in eternum. Ille imperat morti; ille vitam prestat et restaurat. Quis prohibet sperare meliora? Avolent qui me terrificant; peccatum meum grande nimis; sed miseratio Domini immensa est. Peccavi infelix, mala peioribus accumulans, et michi
Abbreviated transcription (Latin):
uetentsni et netustum iugum excutere meditatus siir sed inberet essib
Sntandẽ exaidat acollo meo. excidet confestim si tu iussens alasline
Osi michi sit nastar. ut te diligam uel sero S ed multum timeo ꝗmia
hterias mea meis manib labefacta est Iuste cicior consensi labore
torqueor dignissimo Quid michi procuram demiens cathenar meaut
ipe conterm et incidi nolens in isidias mortis E ethia nuchi disposunit
bostie quacumq ibam. et pedib meis laqueos tetendit Ego antem del¬
roxi et incessi secuius iuter hubrica et inpẽtis n blanditus sum Quedidi
uuentutis decus aberietre et secutus simi qua me tułit impetus. SAt
dixi mecũ quĩ ante medumi de xxtreis cogitas: habet etas quelib suos.
fies Eidet uta deus sed nridet facillimus ent ad nemam comuern
poteris cum noles Q unt consuetudo pessima suum uendicat mencipiũ

Expanded text:
retentavi, et vetustum iugum excutere meditatus sum; sed inheret ossibus. O retentavi, et vetustum iugum excutere meditatus sum; sed inheret ossibus. O si tandem excidat a collo meo! Excidet confestim, si tu iusseris, Altissime. O si michi sic irascar ut te diligam, vel sero! Sed multum timeo, quia libertas mea meis manibus labefacta est. Iuste crucior: consensi. Labore torqueor dignissimo. Quid michi procuravi demens? Cathenam meam ipse contexui, et incidi volens in insidias mortis. Retia michi disposuit hostis, quacumque ibam; et pedibus meis laqueos tetendit. Ego autem despexi, et incessi securus inter lubrica, et in peccatis michi blanditus sum. Credidi iuventutis decus non aberrare, et secutus sum qua me tulit impetus. Et dixi mecum: quid ante medium de extremis cogitas? Habet etas quelibet suos fines. Videt iste Deus, sed irridet; facillimus erit ad veniam. Converti poteris cum voles. Nunc consuetudo pessima suum vindicat mancipium,
Abbreviated transcription (Latin):
Ra michi miseio quia iratũ aduersns me constituri redemptoiem
uieii. et segemi suam contimielater neglexi ter spo restum
sponte desenn et ꝑ ĩnia longe late q cutimiactus sum P sera qtii
et in acdessa penetram et udiq labor et angnstie Q nis aut alter ex gie¬
pabe bentore et inter. lustrai ferar habitatio mea Tuamnrieteltib cini nohi¬
tate derstitus sumi et uisentib cubile meuin stram Et obdremini ĩitentism
et spenini requiem intormentis. De mit quid agelni quo nie intnitis peritilit
ucitaui spes adolestencie mee corruerunt onĩs. Et factus sum uauatigo
simuilliniꝰ qni mercib amissis indus euatat iactatus uentis et pelago.
Slongatus lum a portu. et uiam salutis non apprehendo. sed ulpior lumistior¬
sum. Qideo temuter quiden. sed hint michi granius duellum qiia uas¬
cor inichimet. et aĩc mee sum infestus Trastor pct̃is meis. sed mpeti
mniẜiarinm mole depressus sum. nec est respurludi locus O epe fugelu

Expanded text:
 michi misero, quia iratum adversus me constitui redemptorem meum, et legem suam contumaciter neglexi. Iter rectum sponte deserui; et per invia longe lateque circumactus sum. Aspera quelibet et inaccessa penetravi; et ubique labor et angustie. Unus aut alter ex gregibus brutorum; et inter lustra ferarum habitatio mea. In anxietatibus cum voluptate versatus sum; et in sentibus cubile meum stravi. Et obdormivi in interitum; et speravi requiem in tormentis. Nunc igitur quid agam? Quo me in tantis periculis vertam? Spes adolescentie mee corruerunt omnes. Et factus sum naufrago simillimus, qui, mercibus amissis, nudus enatat, iactatus ventis et pelago. Elongatus ego sum a portu, et viam salutis non apprehendo, sed rapior sinistrorsum. Video tenuiter quidem; sed hinc michi gravius duellum, quia irascor michimet, et anime mee sum infestus. Irascor peccatis meis, sed ingenti miseriarum mole depressus sum; nec est respirandi locus. Sepe fugam
Abbreviated transcription (Latin):
pedib subietuti. usq ad oblectaciones uaras amasti hominem N ec
me uiniꝰ ideo. quia cum mltis quin et singularia qued̾ prebuisti mͥ
Du corpus hoĩs pre cunctis creaturis trus adornasti tu menbre
miris ordinib collocasti Os illi imꝑiosinu ac serenũ spnitũq tui
calpeicem et contemplatorem celestiũ statiusti AEddidisti artes in¬
niueras quib inta h ͨ foret ornacior eterne queque uite spem dedist
O stendisti uram qual gradiendum foret. et aperiusti aditũ uita

Expanded text:
iecisti. Usque ad oblectationes varias amasti hominem. Nec me minus ideo quia cum multis; quin et singularia quedam prebuisti michi. Tu corpus hominis pre cuntis creaturis tuis adornasti; tu membra miris ordinibus collocasti. Os illi imperiosum ac serenum, spiritumque tui capacem et contemplatorem celestium statuisti. Addidisti artes innumeras quibus vita hec foret ornatior: eterne quoque vite spem dedisti. Ostendisti viam qua gradien
Abbreviated transcription (Latin):
carthaginensis. Maxiine uero inter omnes
qui de xp̃ĩana religione umꝗͣ scripseriit
emmet et excellit mitore quodam et copia
lactantius firmanus. uir ꝯmñum xpiãnorũ
proculdubio eloquentissimus: cuiꝰ facũdia¬

Expanded text:
aeculo: Maxime vero inter omnes, qui de christiana veritate scripserunt, longe eminet, et excellit nitore quodam ac copia Lactantius Firmianus, vir omnium christianorum procul dubio eloquentissimus, cuju
Abbreviated transcription (Latin):
reuelat. Principio celum ac terras camposq
liquentes. Lucentemq globum lune titamaq
astra. Spiritus intus alit: totos diffusa ꝑ artus.
mens agitat molem. et magno se corpore. iniscet.
Inde hominuni pecudumq genus uiteq uola¬
tum: Et que marinoreo fert monstra sub e
quore pontus. Igneus est ollis uigor et cele¬
stis origo. Seminbus et reliqua. Que cũ le¬

Expanded text:
 Principio celum ac terras camposque liquentes / lucentemque globum lune Titanaque astra / spiritus intus alit, totamque infusa per artus / mens agitat molem et magno se corpore miscet. / Inde hominum pecudumque genus viteque volantum / et que marmoreo fert monstra per quore pontus. Igneus est ollis vigor et caelestis origo seminibus, quantum non
Abbreviated transcription (Latin):
a uirtute proficiscuntur: non satis est si ip̃a uiste
quodammodo se habent et modeste agant. sed
si agens ita egerit. primo si sciens. Secundo si
eligens. et eligens propter ipsa. Tercio si certo
et immobili uiditio agat. Ad ceteras uero artes

Expanded text:
a virtute proficiscuntur, non satis est, si ipsa iuste quodammodo se habeant et modeste agantur; sed si agens ita egerit, primo si sciens, 2° si eligens et eligens propter ipsa, 3° si certo et immobili iudicio agat». Deinde subdit:
Abbreviated transcription (Latin):
Dlutarcus Trayano ĩꝑatori. S. Modestiã
tuã noueram non appetere principatu
ti. quo quidem tanto dignior uidicaris.
quãto a criraine ambitionis uideris esse re-¬
motior. iue itaq uittuti congratulor &
fortune. mee si tamen recte gesseris: quẽ
probe meriusti. Alioquin te periculis &
me detrahentiũ linguis subiectũ iri non
dubito. Cum & ignauiam imperatorum
roria non ferat & sermo publicus delicta
cascipulorũ refundere solet ĩ preceptores.
Sic Seneca sieronis sui merito detraheni¬
tium carpitur linguis. Adoles centius
suorum temeritas in ꝗntilianũ refunditur.
& Socrates in pupillũ suũ fuisse clemen-¬
tior criminatur. Tu uero quid uas rectissi¬
me geres. si nõ recesseris a te ipso. si pͥmũ
te cõposueris. si omnia tua disposueris ad
uirtutem: recte tibi procedent uniuersa.
Politice constitutionis maiorũ uires tibi
scripsi cui si obtem peras. Plucarchum ui¬
uendi habes auctorem. Alioquin presen¬
tem epłam testem in uoco quia ĩ ꝑnitie

Expanded text:
lutarchus Trajano salutem dicit. Modestiam tuam noveram non appetere principatum,ti. Quo quidem tanto dignior judicaris, quanto a crimine ambitionis videris esse remotior. Tuae itaque virtuti congratulor, et fortunae meae, si tamen recte gesseris, quem probe meruisti. Alioquin te periculis, et me detrahentium linguis subjectum iri non dubito, cum et ignaviam imperatorum Roma non ferat, et sermo publicus delicta discipulorum refundere soleat in praeceptores. Sic Seneca Neronis sui merito detrahentium carpitur linguis, adolescentium suorum temeritas in Quintilianum refunditur, et Socrates in pupillum suum fuisse clementior criminatur. Tu vero quidvis rectissime geres, si non recesseris a te ipso. Si primum te composueris, si tua omnia disposueris ad virtutem, recte tibi procedent universa. Politicae constitutionis majorum vires tibi expressi, cui si obtemperas, Plutarchum vivendi habes auctorem. Alioquin praesentem epistolam testem invoco, quia in perniciem
Abbreviated transcription (Latin):
ius improbus ut optimus laudatꝰ eet
Hec autem multa Eschines a clesiphonte
petiuit quadrienio ante philippi mace¬
donis mortem. sed uidicium factũ est
aliquot añis post ale xandrum ia asiã
tenentem. Ad quod uidiciũ cõcursum
dicitur a tota gtaecia factũ ẽẽ. Quid eni
tam aut uisendũ aut audiendum fuit
tiones sunt spero exxpressero uirtutibꝰ
Utens illoꝵ omnibus idest sniis et eaꝵ
figuris et rerum ordine uerba ꝑsequẽs
ea tenus ut ea non abhorreant a more
nr̃o: que si egrecis oia conuersa nõ erũt
tñ ut gnis eiusdem sint elaborabimus
Erit regula ad quam eoꝵ dirigant᷑ ora¬
ciones qui actice uolunt dicere. Ded
de nobis satis. Aliquando enĩ eschine
ipm̃ latine dicentem audiamus

Expanded text:
vis improbus ut optimus laudatus esset. vis improbus ut optimus laudatus esset. hanc multam Aeschines a Ctesiphonte petivit quadriennio ante Philippi Macedonis mortem; sed iudicium factum est aliquot annis post Alexandro iam Asiam tenente; ad quod iudicium concursus dicitur e tota Graecia factus esse. Quid enim tam aut visendum aut audiendum fuit tiones si, ut spero, ita expres sero virtutibus utens illorum omnibus, id est sententiis et earum figuris et rerum ordine, verba persequens eatenus, ut ea non abhorreant a more nostro—quae si e Graecis omnia conversa non erunt, tamen ut generis eiusdem sint, elabora- vimus—, erit regula, ad quam eorum dirigantur orationes qui Attice volent dicere. Sed de nobis satis. Aliquando enim Aeschinem ipsum Latine dicentem audiamus
Abbreviated transcription (Latin):
cio fieret in theatro populo conuocato
qui locus non ẽ contionis legittime
atq ita predicaret᷑ eum donari uiͬtutis
gratia beniuolentieq. quã is erga po¬
pulum atheniensem Haberet. hũc igͣ
Clesiphontem ĩ uidiciũ adduxit Eschi¬
ies: ꝙ contra leges scripsisset ut et rõ¬
nibus non relatis corona donaretur.
et ut in theatͦ et ꝙ de uirtute et benuc¬
lentia falsa scripsisset. qm̃ demoscheñs
nec ur bonus esset nec bene meritꝰ de
uirtute. Causa ip̃a abhorret. illa ꝗde
de formula consuetudinis nr̃e sed est
magna. habet enim et legum interpre¬
tracionem satis acutam in utraq ꝑte
et meritoꝵ in re. pu. contentionẽ sane
grauem. Itaq causa fuit Eschini quõ
ipse ab demosthene esset capitis accu¬
satus ꝙ legationem ementitus eẽt ut
ulciscendi inimici cã noĩe ethesiphotis
uidicium fieret de factis famaq de¬
mostenis. Non enim tã multa digeit
de racionibus nõ relatis ꝗͣ de eo qđ ci¬

Expanded text:
tio fieret in theatro populo convocato, tio fieret in theatro populo convocato, qui locus non est contionis legitimae, atque ita praedicaretur, EVM DONARI VIRTVTIS ERGO BENEVOLENTIAEQVE QVAM IS ERGA POPVLVM ATHENIENSEM HABERET. hunc igitur Ctesiphontem in iudicium adduxit Aeschines, quod contra leges scripsisset, ut et rationibus non relatis corona donaretur et ut in theatro, et quod de virtute eius et benevolentia falsa scripsisset, cum Demosthenes nec vir bonus esset nec bene meritus de civitate. Causa ipsa abhorret illa quidem a formula consuetudinis nostrae, sed est magna. Habet enim et legum interpretationem satis acutam in utramque partem et meritorum in rem publicam contentionem sane gravem. itaque causa fuit Aeschini, cum ipse a Demo sthene esset capitis accusatus, quod legationem ementitus esset, ut ulciscendi inimici causa nomine Ctesiphontis iudicium fieret de factis famaque Demosthenis. Non enim tam multa dixit de rationibus non relatis, quam de eo quod ci
Abbreviated transcription (Latin):
opponuntur. Unum hoc uerbum melius
grecia conqueratur et ꝗd possĩt ip̃i meliꝯ
latine. alterum quid istas pociꝯ legam ꝗͣ
grecas. Idem andria . eschines phebos.
necmimis Terencium et Cecilium qͤ Me¬
nandrum legunt. nec andromacham
aut anthiopiã aut epigonos recipiãt.S
tamen Ennium et pacuium et actiũ poci
ꝗ enripidẽ et sophode legunt. qđ igit᷑ est
in eor oracionibus a greco conuersi s fa¬
stidium nullum cum sit in uersibꝰ. Sed
agrediamur iam qđ suscepimus si prius
exposuerim que causa ĩ iuidiciũ deducta
sit. Cum esset lex athenis ne ꝗs plebi
scitum faceret. ne quis ꝗ corona elona¬
retur in magistratu priꝯ ꝗͣ rones retu¬
lisset. Et altera lex qui a populo dona¬
rentur in concione donari debere. Qa
ris reficiendis fuit. eosq rexit peciuã
sua. De hoc igitur clesiphon fecit decre¬
tum nullis ab illo racionibus relatis
ut corona aurea donaretur. eaq dona¬

Expanded text:
oppo- nuntur. Vnum hoc: 'Verum melius oppo- nuntur. Vnum hoc: 'Verum melius Graeci.' A quo quaeratur ecquid possint ipsi melius Latine? Alterum: 'Quid istas potius legam quam Graecas ?' Idem Andriam et Synephebos nec minus Terentium et Caecilium quam Menandrum legunt, nec Andromacham aut Antiopam aut Epigonos Latinos recipiunt; sed tamen Ennium et Pacuvium et Accium potius quam Euripidem et Sophoclem legunt . Quod igitur est eorum in orationibus e Graeco conversis fastidium, nullum cum sit in versibus ? Sed adgrediamur iam quod suscepimus, si prius exposue rimus quae causa in iudicium deducta sit. Cum esset lex Athenis, NE .QVIS POPVLI SCITVM FACERET, VT QVISQVAM CORONA DONARETVR IN MAGISTRATV PRIVS QVAM RATIONES RETTVLISSET; et altera lex, EOS, QVI A POPVLO DONARENTVR, IN CONTIONE DONARI DEBERE; QVIris reficiendis fuit eosque refecit pecunia sua; de hoc igitur Ctesiphon scitum fecit nullis ab illo rationibus relatis, ut corona aurea donaretur eaque dona
Abbreviated transcription (Latin):
mus controuersias exeplicantem foresi
dicendi gne apto ad dicendum: ad delec¬
tandum ad ꝑmouendum. Qtͣ si quis
erit qui se tuchidio gne cãs in foro dit¬
turum esse profiteatur. Is abhorrebit
etiam a suspicione eius qui uersatur in
re cuuli et forẽsi ĩ thuchidem laudauit
ascribat sue nr̃am sentenciã quin ipum
in socr atem quem diuinus auctor plato
suum fere equalem ad mirabiliter in phe¬
dro laudari fecit ab Socrate: quẽq õẽs doc¬
tissimi oratorem eẽ dixerũt tñ hũc in
num non repono. Non enĩ in acie uer¬
satur et ferro. et quasi rudibus eiꝯ eludit
oracio. Ame autem ut quo macimis mi¬
nima conferantur gladiatoꝵ par nobilis¬
simus inducitur. Eschines tanꝗͣ esseriunꝯ
ut ait lucilius non spurcꝯ homo sed arte
doctus quo pacidiano hic componit᷑ optimꝰ
longe pͥ homines natos. Ni hil enum illo
oratore arbitoor cogitare posse duunius
Huic labori nr̃o duo gna reprehensionũ

Expanded text:
mus controversias explicare forensis mus controversias explicare forensis dicendi genere apto ad docendum, ad delectandum, ad permovendum. qua re si quis erit qui se Thucydideo genere causas in foro dicturum esse profiteatur, is abhorrebit etiam a suspicione eius quod versatur in re civili et forensi; sin Thucydidem laudabit, ascribat suae nostram sententiam. quin ipsum Isocratem, quem divinus auctor Plato suum fere aequalem admirabiliter in Phaedro laudari fecit ab Socrate quemque omnes docti summum oratorem esse dixerunt, tamen hunc in numerum non repono. Non enim in acie versatur nec ferro, sed quasi rudibus eius eludit oratio. A me autem, ut cum maximis minima con- feram, gladiatorum par nobilissimum inducitur, Aeschines, tamquam Aeserninus, ut ait Lucilius, non spurcus homo, sed acer et doctus cum Pacideiano hic componitur,—optimus longe post homines natos—. Nihil enim illo oratore arbitror cogitari posse divinius. Huic labori nostro duo genera reprehensionum
Abbreviated transcription (Latin):
Conuerti enim exe acticis duoꝵ eloquen¬
tissimoꝵ nobilissimas or̃ones inter
seq contrarias. Eschinis et demostheis
nec conuerti ut interp̃s sed ut orator
sentenciis iisdem et earꝑ formis tanꝗͣ
figuris. uerbis ad nr̃am consuetudinẽ
abtis in quibus non uerbum pro uerbo
necesse habui reddere sed genus oniu
uerboꝵ uimq seruaui. Non enim ea me
annumerari lectori putaui oporter̃ sed
tanꝗ apprehendere. hic labor meꝯ hoc
assequitur ut nr̃i hoĩes quid ab illis exi¬
gant. qui se acticos uolunt et ad quam
eos quasi formulam dicendi reuocent
intelligant. Sed exoriet᷑ Tuchidides.
eius enim quidam eloquentia ad mirãt᷑.
id quidem recte. sed nihil ad eũ oratorẽ
quem querimus. Aliud est enĩ explicare
res gestas narrando aliud argumẽtãdo
criminari: crimen ue dissoluere. Niud
narrantem tenere auditorẽ aluid conci¬
tantem. Alloquitur pulchre nũ meliꝯ ꝗͣ
plato. Necesse esse tñ oratoris quẽ queri¬

Expanded text:
converti enim ex Atticis duorum eloquenconverti enim ex Atticis duorum eloquentissimorum nobilissimas orationes inter seque contrarias, Aeschini et Demostheni; nec converti ut interpres, sed ut orator, sententiis isdem et earum formis tamquam figuris, verbis ad nostram consuetudinem aptis. In quibus non verbum pro verbo necesse habui reddere, sed genus omne verborum vimque servavi. Non enim ea me adnumerare lectori putavi oportere, sed tam- quam appendere. hic labor meus hoc adsequetur, ut nostri homines quid ab illis exigant, qui se Atticos volunt, et ad quam eos quasi formulam dicendi revocent intellegant. 'Sed exorietur Thucydides; eius enim quidam eloquentiam admirantur.' Id quidem recte; sed nihil ad eum oratorem quem quaerimus. Aliud est enim explicare res gestas nar- rando, aliud argumentando criminari crimenve dissolvere; aliud narrantem tenere auditorem, aliud concitare. 'At loquitur pulchre.' num melius quam Plato? Necesse est tamen oratori quem quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
res aures hñt intelligensq uidicium
tanꝗͣ ad picturam probandã ad hẽtur
eciam in scu faciendi cum aliqua soler¬
tia uidicandi. sui autem intelligentũã
ponunt in audiendi fastidio. Neq eos
quicꝗ excelsum magnificumq delectat
dicant se quiddam subtile et politum
uelle. grande ornatumq contẽnere. Id
uero desinant dicere qui subtiliter di¬
cant eos solos actice dicere. Id est quasi
sicce et integre et ample et ornate et
copiose qd eadem integritate acticoꝵ
est. Quid dubium utrum orõnem nr̃ar
tollerabilem tantum an eciam ad mi¬
rabilem esse cupiemus: Non enim iã
querimus quid sit actice: sed quid sit
princeps facile demosthenes hunc
siqui imitentur eum et actice dictuꝵ
et optime. Uer qm̃ actici nobis propo¬
dicere. Sed cum in eo magnus error ẽ¬
et quale esset id dicendi genus. putaui
nũ suscipiendum laborem utilem stu¬
diosus mͥ quidem. ip̃i non necessariũ.

Expanded text:
etes auris habent intellegensque iudicium, etes auris habent intellegensque iudicium, tamquam ad picturam probandam adhibentur etiam inscii faciendi cum aliqua sollertia iudicandi; sin autem intellegentiam ponunt in audiendi fastidio neque eos quicquam excelsum magnificumque delectat, dicant se quiddam subtile et politum velle, grande ornatumque contemnere; id vero desinant dicere, qui subtiliter dicant, eos solos Attice dicere, id est quasi sicce et integre. Et ample et ornate et copiose cum eadem integritate Atticorum est. Quid ? dubium est utrum orationem nostram tolerabilem tantum an etiam admira- bilem esse cupiamus? Non enim iam quaerimus quid sit Attice, sed quid sit princeps facile Demosthenes, hunc si qui imitetur, cum et Attice dicturum et optime, ut, quoniam Attici nobis propodicere. Sed cum in eo magnus error esset, quale esset id dicendi genus, putavi mihi suscipiendum laborem utilem studiosis, mihi quidem ipsi non necessarium.
Abbreviated transcription (Latin):
nior. quoniam se ip̃o consulto ad minutaꝵ
causarum gn̾a limauerit. quod qui ita fa¬
ciet si cupiat uberior esse non possit. ha¬
beatur sane orator sed de minoribus ma¬
gno autem oratori eciam illo modo sepe
dicendum ẽ in tali genere caꝵ Ita fit ut
demosthenes certe possit sũmisse dice̾.
Elate Lysias fortasse non possit sed si
eodem modo putant exercitu in foro
et in omnibus templis que circum for
sunt collocato dici pro millone decuisse
ut si de re priuata ad unum iudicem di¬
ceremus uim eloquetie sua facultate nõ
rei nam meciuntur. Quare quonia non
nulloꝵ sermo iam increbuit ꝑtim se ipos
actice dicere ꝑtim miscere nr̃m dicere
alteros negligamus. Satis enim eis res
ip̃a respondet. cum aut non adhibeat
ad causas. aut adhibiti derideantur. Na
si riderentur ẽẽt. id ip̃m acticorũ sed
qui dici a nobis actico more uolunt ip̃i
aut se non oratores ẽẽ profitentur. si ter¬

Expanded text:
nior, cum se ipse consulto ad minutarum nior, cum se ipse consulto ad minutarum causarum genera limaverit. quod qui ita faciet, ut, si cupiat uberior esse, non possit, habeatur sane orator, sed de minoribus; magno autem oratori etiam illo modo saepe dicendum est in tali genere causarum. ita fit ut Demosthenes certe possit sum misse dicere, elate Lysias fortasse non possit. Sed si eodem modo putant exercitu in foro et in omnibus templis, quae circum forum sunt, conlocato dici pro Milone decuisse, ut si de re privata ad unum iudicem diceremus, vim eloquentiae sua facultate, non rei natura metiuntur. qua re quoniam non nullorum sermo iam increbruit, partim se ipsos Attice dicere, partim neminem nostrum dicere, alteros neglegamus; satis enim eis res ipsa respondet, cum aut non adhibeantur ad causas aut adhibiti derideantur; nam si riderentur, esset id ipsum Atticorum. Sed qui dici a nobis Attico more volunt, ipsi autem se non oratores esse profitentur, si ter
Abbreviated transcription (Latin):
sulsum ẽ. Inuerbis si inquinatum si abiec¬
tum si non aptum si durum si longe pe¬
titum. hec uitauerunt fere omnes qui
aut actici nuͬantur aut dicunt actice.
Sed quatenus ualuerunt sani et sioci
dumtaxã habeant᷑. Sed ita in palestrice
spaciari insisto ut liceat non ab olimpiis
coronam petat qui quoniam careant oĩ
uicio non sunt contenti quasi bona uali¬
tudine. sed uires lacertos sangiunem
querãt. quandã etiã suauitatem coloris¬
et si eos imitemur si possumꝯ. si minus
illos potius qui incorrupta sanitate sũt
qđ est proprium acticoꝵ. ꝗͣ eos quoꝵ
iuciosa habundantia ẽ. qualis asia mul¬
tos tulit. quod quidem faciemus si mͦ
id ipsum assequemur. est enim ꝑ magnu
imitemur si poterimus Lisiam et eiis
quidem teniutatem potissimum. Est enĩ
multis locis grandior. Sed quia et pͥuatus
ille plerasq etates illas et alias et ꝑuaꝵ
rerum clausulas scripsit. uidetur eẽ ieui¬

Expanded text:
sulsum est; in verbis si inquinatum, si abiecsulsum est; in verbis si inquinatum, si abiectum, si non aptum, si durum, si longe petitum. haec vitaverunt fere omnes qui aut Attici numerantur aut dicunt Attice. Sed qui eatenus valuerunt, sani et sicci dumtaxat habeantur, sed ita ut palaestritae; spatiari in xysto ut liceat, non ab Olympiis coronam petant. Qui cum careant omni vitio, non sunt contenti quasi bona valetudine, sed viris lacertos sanguinem quaerunt, quandam etiam suavitatem coloris. Eos imi- temur, si possumus; si minus, illos potius qui incorrupta sanitate sunt, quod est proprium Atticorum, quam eos quorum vitiosa abundantia est, qualis Asia multos tulit. Quod cum faciemus— si modo id ipsum adsequemur; est enim permagnum— imitemur, si potuerimus, Lysiam et eius quidem tenuitatem potissimum; est enim multis locis grandior, sed quia et privatas ille plerasque et eas ipsas aliis et parvarum rerum causulas scripsit, videtur esse ieiu
Abbreviated transcription (Latin):
ut edificiorum memoria ẽ quasi fun¬
damentum. limẽ accio. Ea igitur oia
in quo media mediocris. in quo mini¬
ma cdeterrimus. et appellabunt᷑ om̃s
omnes ut pictores appellantur etiam iu¬
tuli. nec gn̾ibus inter sese sed faculta¬
tibus different. Itaq nemo est orator
qui se demoscheni similem nolit esse
At Menander homeri noluit. genꝯ enĩ
erat alud. Id non est in oratoribus.
aut etiam si est ut alius grauitatẽ se¬
ques subriliratem fugiat. contra alius
acutiorem se ꝗ ornatiorẽ uelit eciã
si est in gn̾e tolerabile. certe non ẽ in
tebat. sed ad id quod agimus non fuit di¬
cendum pluribus. Unum enim quoniam
sit genus id quale sit querimus. Est aũt
tale quale Floruit athenis. exx quo acticor
oratorum ip̃a us ignota ẽ. nota gła. naz
alterum multi uiderunt uiciosi nihil apđ
eos eẽ. alterum pauci laudabilia esse m̃lta
Est enĩ uiciosum in sm̃a siquid absurdum
aut alienum aut non acutum. aut sub in¬

Expanded text:
ut aedificiorum memoria est quasi funut aedificiorum memoria est quasi fundamentum, lumen actio. ea igitur omnia us orator; in quo media, mediocris; in quo minima, deterrimus. Et appellabuntur omnes oratores, ut pictores appellantur etiam mali, nec generibus inter sese, sed facultatibus different. Itaque nemo est orator qui Demostheni se similem nolit esse; at Menander Homeri noluit; genus enim erat aliud. Id non est in oratoribus aut, etiam si est ut alius gravitatem sequens subtilitatem fugiat, contra alius acutiorem se quam ornatio rem velit, etiam si est in genere tolerabili, certe non est in tebat, sed ad id quod agimus non fuit dicendum pluribus; unum enim cum sit genus, id quale sit quaerimus. Est autem tale quale floruit Athenis; ex quo Atticorum oratorum ipsa vis ignota est, nota gloria. Nam alterum multi viderunt, vitiosi nihil apud eos esse, alterum pauci, laudabilia esse multa. Est enim vitiosum in sententia, si quid ab- surdum aut alienum aut non acutum aut subin
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt pares. Optimus est enĩ ora¬
tor qui dicendo aĩos audientum et
docet et delectat et permouet. Docer
debitum est. delectare honorarium.
permouere necessarium.Hec ut aliꝯ
melius ꝗͣ alius concedendum ẽ. Ueꝵ
id fit non genere sed gradu. optimu
quidem unum extat proximum qđ
ei simillimum. ex quo perspicuu ẽ
qđ optimo dissimillimum sit. id esse
deterrimum. Nam qm̃ eloquentia cõ¬
stat edc uerbis et ex sentencus ꝑfi¬
ciendum ẽ ut pure et emendate loq̃n¬
tes. qđ est latine. Uerhorum preterea
et proprioꝵ et translatoꝵ olegantia
prosequantur. in propriis ut lautissiã
eligamus. in trans latis ut similitudi¬
nem secuti uerecunde utam alienis.
Sentenciarum autem totidem genea
sunt. quot dixi esse laudum. Sunt enĩ
docendi acute. delectandi quasi argute
commouendi graues. Sed et uerborum
structura quedam duas res efficiẽs num
habent ad probandam rem ad cõmoda¬
tum ordinem. Sed earum omniũ reꝵp

Expanded text:
non sunt pares. Optimus est enim oranon sunt pares. Optimus est enim orator, qui dicendo animos audientium et docet et delectat et per- movet. Docere debitum est, delectare honorarium, per- movere necessarium. haec ut alius melius quam alius, concedendum est; verum id fit non genere sed gradu. Optimum quidem unum est et proximum quod ei similli- mum. Ex quo perspicuum est, quod optimo dissimillimum sit, id esse deterrimum. nam quoniam eloquentia constat ex verbis et ex sententiis, perficiendum est, ut pure et emendate loquentes, quod est Latine, verborum praeterea et propriorum et translatorum elegantiam persequamur: in propriis ut lautissima eligamus, in translatis ut similitudinem secuti verecunde utamur alienis. sententiarum autem toti dem genera sunt quot dixi esse laudum. Sunt enim docendi acutae, delectandi quasi argutae, commovendi graves. Sed et verborum est structura quaedam duas res efficiens, numhabent, et ad probandam rem accommodatum ordinem. Sed earum omnium rerum
Abbreviated transcription (Latin):
RAT ORUA genera esse
dicuntur tanꝗͣ poetarum.
id fecus est. nam alterum ẽ
multiplex. poematis enim tragici. Comi¬
ci. epyci. Melici. etiam ac dythirambici
quod magis ẽ tractatum a latinis. suũq¬
aus est diuersum a reliquis. Itaq et in
pagedia comicum uiciosum ẽ. et in co¬
media turpe tragicum. et in ceteris suus
est ciuusq certus sonus. et quedam in¬
telligentibus nota uox. Oratorũ autẽ
siquis ita numerat plura genera ut alios
grandes aut graues. aut copiosos alios
tenues aut subtiles aut breues alios eis
interiectos et tanꝗͣ medios putet hoĩba
deicit aliquid. de re parum. In re enim
quid optimum sit queritur. In homine
dicitur quod est. Itaq licet dicere ei En¬
nium summum epicuni poetamisi eiu
ita udetur et pacunium tragicum er ce¬
cilium fortasse comicum. Oratorẽ yne
non duudo perfectum enim quero
Unum est autem genus perfecti. a qͦ
qui absunt non genere differunt. ut
Terentius ab Accio. sed in eodem gnie

Expanded text:
ratorvm genera esse dicuntur tamquam poetarum; id secus est, nam alterum est multiplex. Poematis enim tragici comici epici melici etiam ac dithyrambici, quo magis est tractatum a Latinis , suum cuiusque est, diversum a reliquis. Itaque et in tragoedia comicum vitiosum est et in comoedia turpe tragicum; et in ceteris suus est cuique certus sonus et quaedam intellegentibus nota vox. oratorum autem si quis ita numerat plura genera, ut alios grandis aut gravis aut copiosos, alios tenuis aut subtilis aut brevis, alios eis interiectos et tamquam medios putet, de homini- bus dicit aliquid, de re parum. In re enim quid optimum sit quaeritur, in homine dicitur quod est. Itaque licet dicere et Ennium summum epicum poetam, si cui ita videtur, et Pacuvium tragicum et Caecilium fortasse comi- cum. oratorem genere non divido; perfectum enim quaero. Vnum est autem genus perfecti, a quo qui absunt, non genere differunt, ut Terentius ab Accio, sed in eodem genere
Abbreviated transcription (Latin):
stotele cõstituta sed aliq̃to neruosius ex ita
de re comunia dicentur. ut & pro reis młta
lenit̾ dicantur & in aduersos aspera augen¬
dis si reb & con abiiciendis niħ ẽ qđ nõn
ꝑficere possit or̃o qđ & inter media argum¬
toꝵ faciendũ est: quotienscunq dabitur uel
amplificandi uel minuendi locus e pȩne
ab oratore ad mirabilẽ eloquentiã fatiant qͦꝵ¬

Expanded text:
stotele constituta—, sed aliquanto nervosius et ita stotele constituta—, sed aliquanto nervosius et ita de re communia dicentur, ut et pro reis multa leniter dicantur et in adversaries aspere. Augendis vero rebus et contra abiciendis nihil est quod non perficere possit oratio; quod et inter media argumenta faciendum est quotiescumque dabitur vel amplificandi vel minuendi locus, et paene ab oratore admirabilem eloquentiam faciunt. Q
Abbreviated transcription (Latin):
postulabit S erit dupͣ om̃s eius hortatus il¬
le admirabilis p̾p̾ quẽ ascendit in tantũ ho¬
norẽ eloquentia: Nã cũ oĩs pars orõnis eẽ
deb& laudabilis sic ut uerbũ nullũ nisi
aut graue aut elegans excidat tũ sũt ma¬
xImne luminose et qͣi actuose partes duȩ
quaꝵ altera in uniu̾si gnͣis questiõe potio
quã ut supͣ dixi grȩci ap̃pellant. alterã in
locis maxꝰ excellex qui cões appellati: quod
uidetur młtaꝵ idem eẽ cãrum sed proprie
singularũ ẽẽ debebũt Uero illa pars orõnis
que ẽ de gnͣe uniuerso totas cãs sepe cõtinex
Quicꝗd ẽ .u. illud in qͦ qͣi certamẽ est cõtrouer¬
dicitur id
ita dici placet ut traducatꝰ ad perpetuã que¬
stionẽ atq ut de uniu̾so gnͣe dicatur nisi
cũ de uero ambigetur quõd queri cõiectura
sol&: dicetur aut̃ nõ peripateticoꝵ more¬
est enĩ illoꝵ excitatio elegans iã inde ab ari¬

Expanded text:
postulabit. sed erit duplex eius omnis ornatus ilpostulabit. sed erit duplex eius omnis ornatus ille admirabilis, pro- pter quem ascendit in tantum honorem eloquentia. Nam cum omnis pars orationis esse debet laudabilis, sic ut verbum nullum nisi aut grave aut elegans excidat, tum sunt maxime luminosae et quasi actuosae partes duae: quarum alteram in universi generis quaestione pono, quam, ut supra dixi, Graeci appellant qe/sin, alteram in locis maxime excellet; qui communes sunt appellati eo quod videntur multarum idem esse causarum, sed proprii singularum esse debebunt. At vero illa pars orationis, quae est de genere universo, totas causas saepe continet. Quicquid est enim illud in quo quasi certamen est controverdicitur, id ita dici placet, ut traducatur ad perpetuam quaestionem atque uti de universo genere dicatur, nisi cum de vero ambigitur, quod quaeri coniectura solet. dicetur autem non Peripateticorum more—est enim illorum exercitatio elegans iam inde ab Ari
Abbreviated transcription (Latin):
xime adhibenda eloquenti ẽ ut sit tp̃ru
ꝑsonarũq moderator. nã nec semꝑ nec apud
eloquens qui ad id qđcunq decebit põterit
accomodare orõnẽ qđ cũ statuerit quidq
erit tũ ut dicendũ ita dicet nec satura ie¬
une: nec grandia minute: nec itẽ cõtra
sederit reb minutis ip̃is par: & equalis
or̃o Principia uerecunda nõ elatis incensa
uerbis: sed acuta sententiis uel ad offen¬
sionem aduersarii uel ad cõmendationem
sui narratioĩs credibiles: nec hystorico sed
prope qͦttidiano sermone: explicate dilu¬
cide dem si tenues causȩ tũ ẽt argum̃tan¬
di tenue filiũ & indocendo et in refellendo
idq ita tenebitur ut ꝙͣta adrẽ: tanta ad or̃o¬
nem fiat accessio: cũ uero cã ea inciderit in
qua ius eloquentie possit expͥmi tũ se latiꝰ
fund& orator. tũ regit & flectit aiõs & sic af¬
fici& ut uolet: idẽ ut cã & naͣ. et ratio tpris

Expanded text:
xime adhibenda eloquenti est, ut sit temporum xime adhibenda eloquenti est, ut sit temporum personarumque moderator. Nam nec semper nec apueloquens qui ad id quodcumque decebit poterit accommodare orationem. Quod cum statuerit, tum ut quidque erit dicendum ita dicet, nec satura ieiune nec grandia minute nec item contra, sed erit rebus ipsis par et aequalis oratio. principia verecunda, nondum elatis incensa verbis, sed acuta sententiis vel ad offensionem adversarii vel ad commendationem sui. Narrationes credibiles nec historico sed prope cotidiano sermone explicatae dilucide. Dein si tenuis causa est, tum etiam argumentandi tenue filum et in docendo et in refellendo, idque ita tenebitur, ut quanta ad rem tanta ad orationem fiat accessio. cum vero causa ea inciderit in qua vis eloquentiae possit expromi, tum se latius fundet orator, tum reget et flectet animos et sic adficiet ut volet, id est ut causae natura et ratio temporis
Abbreviated transcription (Latin):
ri solex in qͦ qđ est ambiguoꝵ propͥum res
duas sionificari uidemꝰ cũ tam pauca sint
Fraditi sũt e quib ea ducantur duplices lo
ium e reb ip̃is alteri assumpti Tractatio
igitur rerũ efficit admirabiliorẽ orõnẽ Nã
ip̃se quiđ̃ res in perfacili cognitioe uersant᷑
Qͥd .n. iã sequit᷑. quod qđ artis sit: nisi ordiri
or̃onem in qͦ aut cõcilietur auditor aut eri¬
gatur aut paret se ad dicendũ rẽ breuiter
Exponere. & probabiliter & aperte: ut qđ
agat᷑ intelligi possit sua cõfirmare: aduer¬
saria euertere. eaq efficere. nõ perturbate
sed singulis argum̃tationib ita cõcludendis
ut efficiat᷑ qđ sit consequens his quȩ sũmen¬
dum quanq rem firmandam. Post oĩa per¬
orationẽ inflamantẽ restinguentẽ ue cõ¬
dudere has partes quemadmodũ tractet
singłas difficile dictuest hoc loco ne eni
ꝗ quidq deceat uidebit hȩc sapientia ma¬

Expanded text:
ri solet, in quo quod est ambiguorum proprium res ri solet, in quo quod est ambiguorum proprium res duas significari videmus. cum tam pauca sint Traditi sunt e quibus ea ducantur duplices loci: uni e rebus ipsis, alteri adsumpti. Tractatio igitur rerum efficit admirabilem orationem; nam ipsae quidem res in perfacili cognitione versantur. Quid enim iam sequitur, quod quidem artis sit, nisi ordiri orationem, in quo aut concilietur auditor aut erigatur aut paret se ad discendum; rem breviter exponere et probabiliter et aperte, ut quid agatur intellegi possit; sua confirmare, adversaria evertere, eaque efficere non perturbate, sed singulis argumentationibus ita concludendis, ut efficiatur quod sit consequens eis quae sumentur ad quamque rem confirmandam; post omnia peroratione inflammantem restinguentemve concludere? has partis quem ad modum tractet singulas difficile dictu est hoc loco; nec enim qui quid deceat viderit. Haec enim sapientia ma
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ .N. turpius ꝙͣ legitimaꝵ & cruiliũ con¬
trauersiaꝵ patrocinia suscipere cũ sis legum
& ciuilis uiris ignarus cognoscat ẽt rerum
gestarũ & memoria ueteris ordinẽ maxie
salic& nr̃e ciuitatis sed & impiosoꝵ populoꝵ¬
et regũ illustriũ quẽ laborẽ nob̾ attici nr̃i le¬
uauit labor ꝗ cõseruatꝰ notatisq tp̃rib niħ
cũ illustre p̃termitteret annoꝵ septingentoꝵ
memoriã uno libro colligauit: Nescire aũt
antiqtatis exemploꝵq prolatio sũma cũ de¬
lectatioẽ & auctoritatẽ orationi affert & fi¬
dem: Sic igitur instructus ueni& ad eausas
quaꝵ habebit gna pͥmũ ip̃a cognita: erit. N
ea perspectũ nib ambigi posse in quo non
aut res cõtrouersiã faciat aut tierba res aut
de uero aut de recto aut de noĩe uerba aut
de ambiguo aut de cõtrario: nã siq̃n aliud
in sententia uidet᷑ eẽ aliud in uerbis genus
ẽ quoddã ambigui qđ ex p̾terito uerbo fie¬

Expanded text:
Quid est enim turpius quam legitimarum et civilium conQuid est enim turpius quam legitimarum et civilium controversiarum patrocinia suscipere, cum sis legum et civilis iuris ignarus? cognoscat etiam rerum gestarum et memoriae veteris ordinem, maxime scilicet nostrae civitatis, sed etiam imperiosorum populoquem laborem nobis Attici nostri levavit labor, qui conservatis notatisque temporibus, nihil cum inlustre praetermitteret, annorum septingentorum memoriam uno libro conligavit. Nescire autem antiquitatis exemplorumque prolatio summa cum delectatione et auctoritatem orationi adfert et fidem. sic igitur instructus veniet ad causas, quarum habebit genera primum ipsa cognita. Erit enim ei perspectum nihil ambigi posse in quo non aut res controversiam faciat aut verba: res aut de vero aut de recto aut de nomine, verba aut de ambiguo aut de contrario. Nam si quando aliud in sententia videtur esse aliud in verbis, genus est quoddam ambigui quod ex praeterito verbo fie
Abbreviated transcription (Latin):
certas ut nulla neq pretermittatur. neq
redund&: partietur ac diuidex qñ autẽ
niħ de morte: niħ de pietate: nib de caritate
patriȩ: nib de noius reb aut malis: niħ de
iurtutib aut uitiis. niħ de offitio: niħ de dolore
niħ de uoluptate niħ de ꝑturbatioĩb a̾i et erro¬
rib quȩ sepe cadũt in causis sed ieuinꝰ agũtur
niħ inꝙͣ sine ea scientia quã dixi grauit̾ ample
copiose dici & explicari pot de materia loquor
us hãt orator rẽ de qua dicat dignã aurib
eruditis quã cogitet: ꝗb u̾bis quid uẽ dicat
aut quõ quẽ etiã: qͦ grandior sit & qͦdamodo
excellentior de Pericle dixi supͣ nec physicoꝵ
ꝗđ ẽẽ ignarũ uolo: om̃ia profecto cũ se a cęle¬
stib reb refert ad humanas excelsiꝰ magnifi¬
centiꝰq et dic& et sentiet: Cũ illa diuina cogͦ¬
uerit. nolo ne ignor& ne hec quid humana
Ius cuule teneatꝰ qͦ egent cãe forenses qͦttidie

Expanded text:
certas, ut nulla neque praetermittatur neque certas, ut nulla neque praetermittatur neque redundet, partietur ac dividet. Quando aunihil de morte, nihil de pietate, nihil de caritate patriae, nihil de bonis rebus aut malis, nihil de virtutibus aut vitiis, nihil de officio, nihil de dolore, nihil de voluptate, nihil de perturbationibus animi et erroribus, quae saepe cadunt in causas et ieiunius aguntur, nihil, inquam, sine ea scientia quam dixi graviter ample copiose dici et explicari potest. de materia loquor  enim prius habeat orator rem de qua dicat, dignam auribus eruditis, quam cogitet quibus verbis quidque dicat aut quo modo ; quem etiam, quo grandior sit et quodam modo excelsior, ut de Pericle dixi supra, ne physicorum quidem esse ignarum volo. Omnia profecto, cum se a caelestibus rebus referet ad humanas, excelsius magnificentiusque et dicet et sentiet. cum illa divina cognoverit, nolo ignoret ne haec quidem humana. Ius civile teneat, quo egent causae forenses cotidie.