comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam pestes anime fuge. Nichil ẽ
qd̃ tam facile corrumpat mentes ho¬
minũ. nichil qd̃ tam dulci ⁊ molli
uulnere animũ feriat. Unde ⁊ sapi¬
ens ait. Uerba adulatorum mollia
feriunt aũt interiora uentris. Et
dñs loquitur ꝑ ꝓph̾am. Hopulus m̃s
qui beatificant uos sedu̾cunt uos
⁊ semiras pedum ur̃orum conturbẽ
in multis. Isto maxime tempore reg¬
nat hoc uitium qd̵q ẽ grauissimũ.
humilitatis ac beniuolentie loto du¬
citur. Et ita fit. ut qui adulari nes¬
cit. aut in uidus aut superbus pu¬
tetur. Est sane grande ⁊ subtile ar¬
tificium. laudare alterum in cõmẽ¬
datõnem sui: ⁊ decipiendo animũ
sibi obligare decepti. qd̃q maxime¬
hoc uitio agi solet: fictas laudes.
certo pretio uendere. Que hec tã¬
ta est leuitas anmi que tanta ua¬
nitas. relicta propria conscientia a¬
lienam opinionem sequi ⁊ quidem
fictam atq simulatam rapi uento
false iaudatõnis gaudere atq circũ¬

Expanded text:
dam pestes animae fuge; nihil est dam pestes animae fuge; nihil est quod tam facile corrumpat mentes hominum, nihil quod tam dulci et molli uulnere animum feriat. unde et sapiens: uerba, inquit, adulatorum mollia, feriunt autem interiora uentris, et dominus loquitur per prophetam: populus meus, qui beatificant uos, seducunt uos et semitas pedum uestrorum conturbant. in multis isto maxime tempore regnat hoc uitium, quodque grauissimum est, humilitatis ac beneuolentiae loco ducitur; eo fit, ut iam qui adulari nescit aut inuidus aut superbus putetur. est sane grande et persubtile artificium laudare alterum in commendatione sui et decipiendo animum sibi obligare decepti, quoque hoc maxime uitio agi solet, fictas laudes certo pretio uendere. quae haec tanta est leuitas animi, quae tanta uanitas relicta propria conscientia alienam opinionem sequi et quidem fictam atque simulatam, rapi uento falsae laudationis, gaudere ad circum
Abbreviated transcription (Latin):
stituere uolunt prorsus excludatur
Nichil enim tam inquietat anim̃:
nichil est. qd̾ ita mobilem mentem
ac leuem faciat. quã facile totũ cre¬
dere. ⁊ obtrectatorum u̾ba temerario
assensu mentis sequi. Hinceñ cre¬
bre dissensiones. Hic odia in iusta
nascunt᷑. Hoc ẽ qd̾ sepe de amicio
et iam inimicos facit. dum concor¬
des quidem ⁊ credulas animas ma¬
liloqui lingua dissotiat. at contͣ
magna qͥes animi. magna quies mo¬
rum ac grauitas nõ timere qũa si¬
nistri mali quid audire. Deatus ꝙ
qui ita se contra hoc uitium arma¬
uit. ut apud eum detrahere nemo
audeat. qd̃ si eẽt in nobis hec diligẽ¬
tia quod ne passim obtrectatorib
crederemus. iam om̃s detrahere ti¬
merent. ne non tam alios quam se
ipos uiles detrahendo facerent. S
ideo hoc malum cebebre ẽ. id circo in
multis feruet hoc uitium quia pene
ab omĩb libent̾ auditur. Adulato¬
rum quoq assuetationes ⁊ noxia
blandimenta fallatie uelud quas¬

Expanded text:
stituere uolunt, prorsus excludi. stituere uolunt, prorsus excludi. nihil enim tam inquietat animam, nihil est quod ita mobilem mentem ac leuem faciat quam facile totum credere et obtrectatorum uerba temerario assensu mentis sequi; hinc enim crebrae dissensiones, hinc odia iniusta nascuntur. hoc est quod saepe de amicissimis etiam inimicos facit, dum concordes quidem sed credulas animas maliloqui lingua dissociat. at contra magna quies animi magnaque est morum grauitas non temere de quoquam sinistrum aliquid audire. beatusque est qui ita se contra hoc uitium armauit, ut apud eum detrahere nemo audeat. quod si esset in nobis haec diligentia, ne passim obtrectatoribus crederemus, iam omnes detrahere timerent, ne non tam alios quam se ipsos uiles detrahendo facerent. sed ideo hoc malum celebre est, idcirco in multis feruet hoc uitium, quia paene ab omnibus libenter auditur. Adulatorum quoque assentationes et noxia blandimenta fallaciae uelut quas
Abbreviated transcription (Latin):
nascamur. Nam ⁊ si obliuiscimur
quia ex uno omnes generati sumus.
saltem id semꝑ meminisse debemus
quia ꝑ unũ om̃s regeneramur. Caue:
ne si ieninare aut abstiuere reperis
te putes ẽẽ iam scãm. Hec eñĩ uutꝰ:
ad iuim̃tum est. nõ perfectio sc̃ĩtatis.
Magis ꝙ id prouidendum ẽ. ne tͥ
hoc cum licita contemnis securitatẽ
quandam illicitorum faciat. Quie¬
quid pro iustitia offertur deo. nõ deb
impedire ustitiam snurare. Quid
aũt prodestꝰ tenuari abstmmentia cor¬
pus si animus intumescat superbia:
in uidia liuidi sumus: Quid iurtutis
habet uinũ nõ bibert. ⁊ ira atq odio
in ebriari: Tunc inquam pieclara.
abstinentia tunc pulchra atq mag¬
nifica castigatõ corporis: cũ est ani¬
mus mũdus auitiis. Immoq proba¬
bilit̾ ac scient̾ abstinentie uirtutẽ.
tenent eo affligunt carnem suam
quo anime frangunt suꝑbiam ut

Expanded text:
nascamur. nam etsi obliuiscimur, nascamur. nam etsi obliuiscimur, quia ex uno omnes generati sumus, saltem id semper meminisse debemus, quia per unum omnes regeneramur. Caue, ne, si ieiunare et abstinere coeperis, te putes esse iam sanctam. haec enim uirtus adiumentum est, non perfectio sanctitatis. magisque id prouidendum est, ne tibi hoc, quod licita contemnis, securitatem quandam illicitorum faciat. quicquid supra iustitiam offertur deo, non debet impedire iustitiam sed adiuuare. quid autem prodest tenuari abstinentia corpus, si animus intumescat superbia? inuidia liuidi simus ? quid uirtutis habet uinum non bibere et ira atque odio inebriari? tunc, inquam, praeclara est abstinentia, tunc pulchra atque magnifica castigatio corporis, cum est animus ieiunus a uitiis. immo, qui probabiliter ac scienter abstinentiae uirtutem tenent, eo affligunt carnem suam, quo animae frangant superbiam, ut
Abbreviated transcription (Latin):
Nescio enĩ quomͦ turpiora sunt uitia ꝯ
inrtutum specie celantur. Nulli te nũ¬
quam de generis nobilitate preponas.
neq pauperiores quasq humilior loto
natas inferiores te putes. Nescit reli¬
gio nr̃a ꝑsonas accipere nec conditõnes
hominũ s animos inspicit singuloꝵ
Seriuim ⁊ nobilem de morib ꝓnũtiat¬
Sola apud dm̃ libertas est. non ser¬
uire poccatis. Sũma apud dm̃ nobilitas:
clarum ẽẽ uirtutib. Quid apud dm̃.
it: Quid in feminis beata maria illus¬
trius fuit. que fabri sponsa describit᷑.
S illi illi piscatori ⁊ pauperi celestis
regni a xp̃o. donant᷑ claues. hec spon¬
sa fabri meruit ẽẽ mater illuis a quo
ip̃e clanes date sunt. Elegit enim d̾s
ignobilia ⁊ contemptibilia huiꝰ mũ¬
di ut potentes ac nobiles adhumili¬
tatem facilius adduceret. Nam ⁊
honoris ⁊ eiusdem apud dm̃ p̃cii sit̃
qui uno xp̃i sanguine sunt redempti
Nec inter est. aua quis cõditõne na¬
tus sit. cum om̃s in xp̃o equalit̾ re¬

Expanded text:
Nescio enim quomodo turpiora sunt vitia, cum virtutum specie celantur. 21. Nulli te umquam de generis nobilitate praeponas, neque obscuriores quasque, et humiliore loco natas, te inferiores putes. Nescit religio nostra personas accipere, nec conditiones hominum, sed animos inspicit singulorum; servum et nobilem de moribus pronuntiatSola apud Deum libertas est, non servire peccatis. Summa apud Deum est nobilitas, clarum esse virtutibus. Quid apud Deum it? quid in feminis beata Maria illustrius, quae fabri sponsa describitur ? sed illi piscatori et pauperi caelestis regni a Christo creduntur claues, haec sponsa fabri illius meruit esse mater, a quo ipsae claues datae sunt. elegit enim deus ignobilia et contemptibilia huius mundi, ut potentes ac nobiles ad humilitatem facilius adduceret. nam et honoris et eiusdem apud deum pretii sint, qui uno Christi sanguine sunt redempti, nec interest, qua quis condicione natus sit, cum omnes in Christo aequaliter re
Abbreviated transcription (Latin):
mus. nõ solum imperia s etiam pro¬
missa illius pronichilo ducentes. un
da sententia est. Si uis ad uitam ue¬
niie. seruamandata. Hoc enĩ tota no¬
biscum lege agitur. hoc proph̾e hoc a¬
pli docent. hoc anobis. ⁊ nox xp̃i ⁊ san¬
guis flagitat. qui ideo pro nobis mor¬
tuus est. ut qui uiunt iam nõ sibi ui¬
uant. s ei qui pro ipsis mortuus est.
Uinere añt illi nõ aliud est. quam eiꝰ
precepta seruare. q̃ nobis ille quasi cer¬
tum. quoddam dilectõnis sue ꝑignꝰ
seruandum mandauit dicens. Si dili¬
gitis me. mandata mea seruatẽ. ⁊ qui
habet mandata mea. seruat ea. ille ẽ

Expanded text:
mus nec solum imperia sed etiam promus nec solum imperia sed etiam promissa illius pro nihilo ducimus. undeda sententia: si uis ad uitam uenire, serua mandata. hoc enim tota nobiscum lege agitur, hoc prophetae, hoc apostoli docent, hoc a nobis et uoxChristi et sanguis efflagitat, qui ideo pro omnibus mortuus est, ut, qui uiuunt, iam non sibi uiuant, sed ei, qui pro illis m o rtuus est. uiuere autem illi non aliud est quam eius praecepta seruare, quae nobis ille quasi certum quoddam dilectionis suae pignus seruanda mandauit. si diligitis, inquit, me, mandata mea seruate et: qui habet mand
Abbreviated transcription (Latin):
qui peccatum admiserat. Et pro nichio
duxisti dñm. Et ad hely. sermo sit dm̃i¬
dicens. Qui honorificat me. honorifi¬
caꝵ eum. qui aũt pronichilĩo me hñt
ad nichilum rediguntur. Et nos se
clementissimum dñm ad iracundiam
prouocamꝰ eius ꝙ imꝑumn superbissime
contempnendo in tante maiestatis
unus in iuriam: Qd eñi nũquam
tam superbum. qͦ uo̾ tam ingratũ
uideri potest qũã adu̾sus eius uiuere
noluntatem. a qͦ ipsum uiuere acceꝑiᷤ.
quã illuis p̃cepta despice̾. qͥ ideo aliqͥd
imꝑat ut causas haleat remuneran¬
di: Neq eñi obsequii nr̃i d̾s indiget
s nos illius indigemus imꝑlo. Man¬
data eñi eius desiderabilia super anr̃u
⁊ lapidem p̃ciosum multum. ⁊ dulcio¬
ra super mel ⁊ faisũ: qm̃ incustodiendis
illis retributõ multa. Et ideo nobis
irascitur. id circo magis illa immensa
dĩ bonitas offendit᷑. quia eũ per tanti
etiam premis detrimenta contempni¬

Expanded text:
qui peccatum admiserat: Et pro nihilo qui peccatum admiserat: Et pro nihilo duxisti Dominum. Et ad Heli fit sermo Domini: 729 Qui honorificat me, honorificabo eum; qui autem pro nihilo me habent, ad nihilum redigentur. 4. Et nos secclementissimum, Dominum ad iracundiam provocamus; ejusque imperium superbissime contemnendo, in tantae majestatis imus injuriam? Quid enim umquam tam superbum, quid vero tam ingratum videri potest, quam adversus ejus vivere voluntatem, a quo ipsum vivere acceperis? quam illius praecepta despicere, qui ideo aliquid imperat, ut causas habeat remunerandi? neque enim obsequii nostri Deus indiget, sed nos illius indigemus imperio. Mandata ejus desiderabilia super aurum  lapidem pretiosum nimis et dulciora super mel et fauum, quoniam in custodiendis illis retributio mu 1 ta. et ideo nobis irascitur, idcirco magis illa inmensitas, illa dei bonitas offenditur, quia eum per tanti etiam praemii detrimenta contemni
Abbreviated transcription (Latin):
dam. aquo speramus ⁊ premia. Propt̾
qd̃ alio testatur loco. Non omĩs qui
dicit michi. dñe dñe in trabit in reg¬
nũ celorum. s qui facit uolantatem
patris mei. qui incelis ẽ. ipse intrabit
in regnũ celorũ. Quo manifeste illud
ostenditur. nos nõ sola dei confessione
tanti p̃mii magnitudinem promere¬
ri: nisi fidei ⁊ iustitie oꝑa coni̾icta sit̃
Qualis enĩ est illa cõfessio q̃ sic deo cre¬
dit ut eius pronichilo ducat imperium.
aut qͦ ex animo ac uere dicimꝰ. dñe dñe.
si eius quem dñm confitem᷑ p̃cepta
contemuimꝰ: Unde ip̃e in ewange¬
lio dicit. Quid aut̃. uocatis me dñe¬
pulus hic labiis me honcrat. cor aũt
eorum longe est ame. Et rursum.
Loquit̾ ꝑ proph̾am. filius honorificat
patrem.⁊ seruus dñm suum tiebit
Et si pater ego sum. ubi ẽ honor meus:
Et si dñs ego sum. ubi est timor meus:
Ex quo apparet. nec honorari ab eis
dnm. nec timeri. qui eins p̃cepta non

Expanded text:
dam, a quo speramus et praemia. Propter dam, a quo speramus et praemia. Propter quod alio testatur loco: Non omnis qui dicit mihi, Domine, Domine, intrabit in regnum coelorum: sed qui facit voluntatem patris mei, qui in caelis est, ipse intrabit in regnum caelorum. quo manifeste illud ostenditur nos non sola dei confessione tanti praemii magnitudinem promereri, nisi fidei et iustitiae opera coniuncta sint. Qualis est enim illa confessio, quae sic deum credit, ut eius pro nihilo ducat imperium? aut quomodo ex animo ac uere dicimus, domine domine, si eius quem dominum confitemur praecepta contemnimus? unde ipse in euangelio dicit: quid autem uocatis me, dompulus hic labiis me honorat, cor autem eorum longe est a me. Et rursum loquitur per prophetam: Filius honorificat patrem, et servus dominum suum timet. Et, si Pater ego sum, ubi honor meus? et si Dominus ego sum, ubi est timor meus? Ex quo apparet nec honorari ab eis Dominum nec timeri, qui ejus praecepta non
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ illud beati petri. Parati semper ad
satis factionem om̃i poscenti uos
ratõnem. Hetis namq ⁊ sollicite ac
iuolent̾ poscis. ut tibi certam ex scͥp
tu ordies cursum uite tue. ⁊ cogni¬
ta dñi uoluntate. int̾ honorẽ secłi
⁊ diuitiaꝵ illecebras. morũ magis
diligis suppellectilem. atq ut possis
in conuigio constituta non solum
con iugi placere. s etĩa qui ipm̃ con¬
iugium indulsit. Cui tam sancte
petitõni. tamq pio desiderio non sa
tisfacere. Quid aluid ẽ. quam pro¬
fectum altius non amare: Pare¬
bo igitur p̃cib tus. teq paratã
ad implendam dñi uoluntatem ia¬
piis nitar incitare sententiis. Idem
est enĩ uerusn om̃im dñs ac magist̾
qui nos ⁊ placere sibi mbet ⁊ docet
quomodo placere possumus. Ipse itag¬
te informet ⁊ ipse te doceat qui int̾regã¬
ti in ewanglio adolescenti quid facet
tinuo mandandata proponit. Osten¬
dit nobis eius uoluntatem ẽẽ facien¬

Expanded text:
et illud beati Petri: parati semper ad et illud beati Petri: parati semper ad satisfactionem omni poscenti uos rationem. Petis namque et sollicite ac uiolenter petis, ut tibi certam ex scriptu ordines cursum uitae tuae, ut cognita domini uoluntate inter honores saeculi et diuitiarum illecebras morum magis diligas supellectilem atque ut possis in coniugio constituta non solum coniugi placere sed etiam ei, qui ipsum coniugium indulsit. cui tam sanctae petitioni tamque pio destisfacere: quid aliud est, quam profectum alterius non amare? Parebo igitur precibus tuis, teque paratam ad implendam Domini voluntatem, ipsius nitar incitare sententiis. Idem est enim verus omnium Dominus ac magister, qui nos placere sibi jubet, et docet quomodo placere ei possimus. Ipse itate informet, ipse te doceat, qui interroganti in Evangelio adolescenti, quid facertinuo mandata proponit , ostendens nobis ejus voluntatem esse facien
Abbreviated transcription (Latin):
claritate: michi tamen nescio quomͦ
in presenti causa propuus in notuit.
Prouocatus em̃ ad scribendum lit¬
teris cuis q̃ miris hoc a me obsecra¬
tõmibus flagitabant dui fateor de
rosponsione dubitam filentiũ michi
imperante uerecundia. Cui tamẽ
fortissime resistebam. ⁊ uim facie¬
bat p̃cum tuarũ fidelis ambitõ. Pu¬
gnabatq acriter cum hesitatõne me¬
a humilitas obsecrantis. ⁊ magna
quodam iuolentia oris claustra pul¬
sabat. Cumq sane animũ int̾ utrũ¬
q mitantemi cogitatõ diu̾sa librar
pene pudoris exclusit officium. Sed
me illa qũã supra posui sapient̾ sentẽ¬
tia armauit ad pellendam in utilem
uerecundiam. ⁊ dampnosum silenti¬
um resoluendum: cum utiq ipãm
scribendi causam tam honestam ui¬
derem ẽe tam scam̃n. ut peccare me
crederem si tacerem illud mecum scͥp¬
ture reputans. Tempꝰ loquendi ⁊
tempus tacendi.⁊ iterum. Neti¬
meas uerbum in tempore salutis

Expanded text:
claritate, mihi tamen nescio quo modo claritate, mihi tamen nescio quo modo in praesenti causa propius innotuit. prouocatus enim ad scribendum litteris tuis, quae miris hoc a me obsecrationibus flagitabant, diu, fateor, de responsione dubitaui silentium mihi imperante uerecundia. cui tamen fortissime resistebat et uim faciebat precum tuarum fidelis ambitio, pugnabatque acriter cum haesitatione mea humilitas obsecrantis et magna quadam fidei uiolentia oris claustra pulsabat, cumque sic animum in utroque nutantem cogitatio diuersa libraret, paene pudor exclusit officium. sed me illa, quam supra posui, sapientis sententia armauit ad depellendam inutilem uerecundiam et damnosum silentium resoluendum, cum utique ipsam scribendi causam tam honestam uiderem esse, tam sanctam, ut peccare me crederem, si tacerem, illud mecum scripturae reputans: tempus tacendi et tempus loquendi, et iterum: ne retineas uerbum in tempore salutis,
Abbreviated transcription (Latin):
sub tuo nomine aliis sum locutus
q̃ otiose ⁊ curiose atq u̾bose domos
circumeunt. matronarũ. quarum
ds uenter est. ⁊ gli̾a in confusione
earum q̃ nichil aliud descripturis nͥ
digamie precepta nouerunt. q̃ in
a larum corpore sua desideria conso¬
lant̾. ut quod ip̃e fecerint alias ui¬
deant facere ⁊ malarũ sotietate pal¬
pentur. Quarũ cũ impudentiam.
⁊ propositõnes apłicarũ sententiaꝵ
interpretatõne contͥueris. Legito qͦ¬
modo tibi in induitate seruanda uiuẽ¬
dum sit librũ ad eusthochium deuir¬
ginitate seruanda ⁊ alios ad furiam
atq saluinam. quarũ altera probi
quondam consulis mirus. altera gil¬
donis qui affricam tenuit filia est.
Hic libellus de monogamia sub no¬
mine typo. titulum possidebit. Ihe¬
tentia est. ẽẽ pudorem
quo głia inueniatur ⁊
tem qui soleat parere peccatũ. Cinꝰ
dicti ueritas quamqũa satis ad om¬
nium intelligentiam ip̃a sui luceat

Expanded text:
sub tuo nomine aliis sum locutus, sub tuo nomine aliis sum locutus, quae uinosae et curiosae atque uerbosae domus circumeunt matronarum, quarum deus uenter est et gloria in confusione earum, quae nihil aliud de scripturis nisi digamiae praecepta nouerunt, quae in alieno corpore sua desideria consolantur, ut, quod ipsae fecerunt, alias facere uideant et malarum societate palpentur. qua- 3 rum cum inpudentiam et propositiones apostolicarum sententiarum interpretatione contriueris, legito, qmodo tibi in viduitate servanda vivendum sit, librum ad Eustochium de Virginitate servanda , et alios ad Furiam, atque Salvinam , quarum altera Probi quondam consulis donis, qui Africam tenuit, filia est. hic libellus \'De monogamia\' sub nomine tuo titulum possidebit. tentia est esse pudorem, quo gloria inuenitur et rem, qui solet parere peccatum. cuius dicti ueritas quamquam satis ad omnium intelligentiam ipsa sui luceat
Abbreviated transcription (Latin):
Otentiam romane urbis ardens
poeta describens ait. Quid satis
ẽ. si roma parum ẽ: Quod nos alio
mutemus elogio. Quid saluũ est: si
roma perit: Non michi si lingue
centum sint. oraq centum. ferrea
uox. om̃s captorum dicere penas. om¬
nia cesorum per currere nomia possum
Et hec ip̃a q̃ dixi periculosa sunt tam
loquenti quam audientib ut ne gemi¬
tus quidem liber sit. nolentib immo
nec audientib nobis flere q̃ patimur:
Responde michi ntarissima in xpisto
filia. interista nuptura es: Quem
acceptura uirum: Credo fugiturũ
aut pugnaturum. Quid utrumꝙ
sequatur intelligis ⁊ pro fescerini¬
no carmne terribllis tibi ranco. so¬
nitu bucina concrepabit. ut quas
pio nubas habeas forte lugentes ut
quib delitiis affluas que possessionũ
tuarum reditus perdidisti que obses¬
sam familiolam tuam morbo ⁊ fame¬
cernis contabescere:  absit ut
de te talia sentiam ut sinistrum qͥ ꝑ¬
piam suspicer de ea q̃ suam aĩam dño
consecrauit. Non tam tibi quam

Expanded text:
otentiam Romanae urbis ardens poeta describens ait: quid satis est, si Roma parum est? quod nos alio mutemus elogio: quid saluum est, si Roma perit? non, mihi si linguae centum sint oraque centum, ferrea uox, omnes captorum dicere poenas, omnia caesorum percurrere nomina possim. et haec ipsa, quae dixi, periculosa sunt tam loquenti quam audientibus, ut ne gemitus quidem liber sit nolentibus, immo nec audentibus nobis flere, quae patimur. Responde mihi, carissima in Christo filia, inter ista nuptura. es ? quem acceptura uirum ? credo fugiturum aut pugnaturum — quid utrumque sequatur, intellegis — et pro fescennino carmine terribilis tibi rauco sonitu bucina concrepabit, ut, quas pronubas, habeas forte lugentes, ut quibus deliciis affluas, quae possessionum tuarum reditus perdidisti, quae obsessam familiolam tuam morbo et famcernis contabescere ? sed absit, ut de te talia sentiam, ut sinistrum quippiam suspicer de ea, quae suam animam domino consecrauit. non tam tibi quam
Abbreviated transcription (Latin):
datis tius in tellexi. qd̾ uidelicet post
opera ceperit habere scientiam sectetoꝵ
Grum iam complendum ẽ qd petisti

Expanded text:
datis tuis intellexi ; quod videlicet post opera coeperit habere scientiam secretorum. Verum jam complendum est quod petisti
Abbreviated transcription (Latin):
a deo auxilio deseratur. Nemo
in quid potest uenire ad me.
nisi pater qui misit me trax¬
erit eum. Quãdo dicit nemo¬
potest uenire ad me. frangit
superbientem arbitrii liberta
sequitur. pater meus celestis
traxerit eum. nequaquam cu¬
piat frustra nitatur. Si mul
⁊ hoc animad uertendum ꝙ
qui trahitur nõ sponte currit
s aͥ retractans. ⁊ tardus aut
in uitus adducitur. qui nõ po¬
test suis uirib ⁊ labore ueni¬
re ad iħm. Quo modo pocest
om̃ia simul peccata uitare et

Expanded text:
a Dei auxilio deseratur. Nemo, a Dei auxilio deseratur. Nemo, inquit, potest venire ad me, nisi Pater, qui misit me, traxerit eum . Quapotest venire ad me, frangit superbientem arbitrii libertatquod sequitur, Pater meus coelestis traxerit eum, ne quidquam cupiat, frustra nitatur. Simul et hoc animadvertendum quod qui trahitur, non sponte currit, sed aut retractans, aut tardus, aut invitus adducitur. Qui non potest suis viribus et labore venire ad Jesum, quomodo potest omnia simul peccata vitare, et
Abbreviated transcription (Latin):
bis quasi ex nobis. s sufficienti¬
a nr̃a ex deo est. Qui ⁊ ydoneos
Ad huc audemns ꝑ liberũ arbitͥ¬
um suꝑbire. ⁊ abuti beneficiis
di in contumeliam largitoris
cum idem uas elcõnis apertissi¬
me scribat. habemus aũt thesau¬
rũ istum in uasis fictilib ut ha¬
bundantia fortitudinis sit ex do.
recundens hereticorũ impruden¬
tiam loquitur. Qui gloriatur
in dño glorietur. Neq emm
qui seipsum ꝯmendat ille proba¬
tus est. sed quem deus cõmẽdat
Et iterum. Nichil enĩ defui ab
his qui super modum sunt apłi
licet nichil sim. Petrus loquit᷑
ad dnm: signorum magnitu¬
dine conturbatus. Recede ame
quia peccator sum. Et dñs ad d¬
discipulos. Ego sum uitis uos
rami.Qui manet in me. ⁊ego
ineo. Iste afferet fictum mul¬
tum. quia sine me nichil po¬
testis facere. Sicut rami ⁊̃
flagella uitiũ ilico contabes¬
cunt cum fuerint a matrice
p̃cisa. ita om̃is hominũ for¬
citudo marcessit ⁊ deperit si

Expanded text:
bis, quasi ex nobis, sed sufficientibis, quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est. Adhuc audemus per liberum arbitrium superbire, et abuti beneficiis Dei in contumeliam largitoris? cum idem vas electionis apertissime scribat: Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus, ut abundantia fortitudinis nostrae sitretundens haereticorum impudentiam, loquitur: Qui gloriatur, in Domino glorietur. Neque enim qui seipsum commendat, ipse probatus est, sed quem Deus commendat . Et iterum: Nihil enim mihi defuit ab his, qui supra modum sunt Apostoli, licet nihil sim. Petrus loquitur ad Dominum, signorum magnitudine conturbatus: Recede a me, quia homo peccator sum . Et Dominus ad discipulos: Ego sum vitis et vos rami, qui manet in me, et ego in eo, iste affert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere . Sicut rami et flagella vitium illico contabescunt, cum fuerint a matrice praecisa, ita omnis hominum fortitudo marcessit et deperit, si
Abbreviated transcription (Latin):
in sapĩa nr̃a nec in ullis nirtuti¬
b confidendum. s in solo dño aqͦ
gressus hominis diciguntur. De¬
niq precipitur. ut ostenda mus
uias nr̃ãs. ⁊ notas ẽẽ faciamus
q̃ non labore proprio sed illius ad¬
uitorio atq clementia recte st̃
Unde scriptum ẽ. Rectam fac in
conspectu tuo. uiam meã. siue ut
alia exemplaria rectam fac incõ¬
spectu meo uiam tũa. ut quid tibi
rectum ẽ. etĩa mͥ rectum ẽẽ uideat᷑
Idem salomon loquitur. Deuolue
super dnm oꝑa tua. ⁊ firma bun¬
tur cogitatõnes tue. Tunc enĩ
nr̃a cogitatio confirmatur. quã¬
do omne quod agimus quasi suꝑ
stabilem de uoluimus ⁊ solidissi¬
mam petram dñi aduitorio de¬
uoluimus eiq cuncta reputamꝰ
leri sermone narrasset ad extre¬
mum intulit. Et ad hec quis ydo¬
neus: Unde ⁊ in alio loco dixit.
fiduciam aũt talem habemus ꝑ
xp̃m ad deum. non quod sufficien¬
tes simus cogitare aliquid ano¬

Expanded text:
in sapientia nostra, nec in ullis virtutiin sapientia nostra, nec in ullis virtutibus confidendum, sed in solo Domino, a quo gressus hominis diriguntur. Denique praecipitur, ut ostendamus ei vias nostras, et notas esse faciamus, quae non labore proprio, sed illius adjutorio atque clementia rectae fiunt. Unde scriptum est: Rectam fac in conspectu meo viam tuam, sive ut alia exemplaria habent: Rectam fac in conspectu tuo viam meam : ut quod tibi rectum est, etiam mihi rectum esse videatur, idem Salomon loquitur, Devolve super Dominum opera tua, et firmabuntur cogitationes tuae. . Tunc enim nostra cogitatio confirmatur, quando omne quod agimus, quasi super stabilem et solidissimam petram, Domini adjutorio devolvimus, eique cuncta reputamusleri sermone narrasset, ad extremum intulit: Et ad haec quis idoneus ? Unde et in alio loco Fiduciam talem habemus per ipsum ad Deum; non quod sufficientes simus cogitare aliquid ex no
Abbreviated transcription (Latin):
suggeruntur. ⁊ pharao uidet som¬
niũ in extricabile ut per hanc occa¬
sionem liberaretur ioseph. pater
noctis. Ego sum deus patrũ tnoꝵ
Noli timere descendere in egypt̃
in gentem enĩ magnã faciam te
ibi. ⁊ ego descendam tecũ in egy¬
ptum. ⁊ educam te in de. ⁊ ioseph
ponet manus suas super occlõs tu¬
os. Ubi liberi arbitrii potestas.
⁊ nõ totũ quod ire audet ad filiũ
⁊ genti se cõmutere dnm̃ nescien¬
ti dei patrũ eius auxilium ẽ.
beratur populus de egypto in ma¬
nu forti. ⁊ bra chio excelso. non
moysi.⁊ aaron. sed eus quisig¬
norum miraculis populum libe¬
rauit ⁊ ad extremũ percussit pri¬
mogenita egẏpti ut qui pius re¬
tinebant pertinaciter ardenter
exire compellerent. Salomon lo¬
quitur. Esto ꝯfidens in dño in
toto corde tno. In tua aut̃ sapĩa
ne exalteris in om̃ib uiis tiuis.
Cognosce eũ. ut rectas faciat mas
tuas. In tellige quid loquatur. nec

Expanded text:
suggeruntur , et Pharao videt somsuggeruntur , et Pharao videt somnium inextricabile , ut per hanc occasionem liberaretur Joseph , pater noctis: Ego sum Deus patrum tuorum, noli timere descendere in Aegyptum; in gentem enim magnam faciam te ibi, et ego descendam tecum in Aegyptum, et educam te inde: et ponet Joseph manus suas super oculos tuos . Ubi hic est liberi arbitrii potestas? An non totum quod ire audeat  Al. audet ad filium, et genti se committere Dominum nescienti, Dei patrum ejus auxilium est? Liberatur populus de Aegypto in manu forti et brachio excelso, non Moysi et Aaron, sed ejus qui signorum miraculis populum liberavit, et ad extremum percussit primogenita Aegypti, ut qui prius retinebant pertinaciter, ardenter exire compellerent . Salomon loquitur: Esto confidens in Dominum in toto corde tuo, in tua autem sapientia ne exalteris: in omnibus viis tuis cognosce eum, ut rectas faciat vias tuas . Intellige quid loquitur: Nec
Abbreviated transcription (Latin):
naueris. ⁊ cibum ⁊ uestiment̃
meo labore quesiero. ⁊ reu̾sus¬
fuero in domum patris mei:
Omĩa dat dñi uoluntati. ut
mereatur accipere quod preca¬
tur. Neu̾tenti de mesopotani¬
a iacob. angłorum occurrit ex¬
citus. ⁊ nocantur castra dei. pos¬
tea pugnat cum angło sub figu¬
ra hominis. ⁊ a dño confortat᷑
de sub plantatore iacob. rectis¬
si mus dei nomen accepit neq
enim ad frem̃ crudelissimũ au¬
debat reu̾ti nͥ dñi p̃sidio robo¬
ratus. Scriptum est in conse¬
quentib. Ortus est ei sol post¬
quam transiuit phanu hel ꝙ
interpretatur facies dĩ. Ende loqͥ
non proprietate nature. s digna¬
tõne miserentis. Oritur ergo no¬
bis sol iustitie. quando nultu dm̃i
ꝯ firmamur. Ioseph megypto car¬
custos carceris om̃ia potestati eiꝰ
fideiq conmisĩt. causaq redditur
quia dñs erat cũ eo. ⁊ quecũq fa¬
ciebat prosꝑabantur a dño in ma¬
nib eius. Unde ⁊ ennuchis sõma

Expanded text:
vaveris, et cibum et vestimentum vaveris, et cibum et vestimentum meo labore quaesiero, et revertero in domum patris mei? Omnia dat Domini voluntati, ut mereatur accipere quod precatur. Revertenti de Mesopotamia Jacob, Angelorum occurrit exercitus, et vocantur castra Dei . Postea pugnat cum Angelo sub figura hominis, et a Domino confortatur: de supplantatore Jacob, rectissimus Dei, nomen accepit. Neque enim ad fratrem crudelissimum audebat reverti nisi Domini praesidio roboratus. Scriptum est in consequentibus: Ortus est ei sol, postquam transivit Phanuel , interpretatur facies Dei. Unde loquinon proprietate naturae; sed dignatione miserentis. Oritur ergo nobis sol justitiae, quando vultu Dei confirmamur. Joseph in Aegypto claucustos carceris omnia potestati ejus fideique commiserit. Causaque redditur. Quia Dominus erat cum eo, et quaecumque faciebat, prosperabantur a Domino in manibus ejus . Unde et eunuchis somnia
Abbreviated transcription (Latin):
uideor assentiri. Cum autem
tacueris ex animo rursus e¬
labitur ut liquido appareat
disputatõnem tuam nõ ex fon
plicitate sed ex phi losophoꝵ¬
mminutiis ⁊ arte descendere:
Attic̃. Dis gͥ me scriptura
uti rursum testimoniis: Et quo¬
mͦ i actant discipuli tui nullum
argumentatõm tue posse. ⁊ pro¬
blematib respondere. Critoboᷤ
Non solum uolo. sed ⁊ cupio:
Doce me de scripturis scĩs ubi sb̾¬
lata liberi arbitrii potestate faci¬
at homo qd̃ ꝑ se aut noluit aut
tu proponis sed ut u̾itas pos¬
cit ⁊ ratio. scripturarũ uocib ẽ
utendum. lo quitur iacob in ora¬
tione sua. Si fuerit dñs deus
mecum ⁊ custodierit me inui
a ꝑ quam ego ꝑgo. ⁊ dederit m
panem admanducandum ⁊ re
duxit me cum salute in domũ
patris mei. erit mͥ dñs in deũ
⁊ lapis iste quem posi in titu¬
lum erit mͥ deus. domꝰ d̾i. Et om¬
nium quecũq dederis michi deci¬
mas offeram tͥ. Nunquid dixit.
Si liberum arbitrium conser¬

Expanded text:
videor assentire, cum autem videor assentire, cum autem tacueris, ex animo rursus elabitur, ut liquido appareat disputationem tuam non ex fontana simplicitate, sed ex philosophorum minutiis et arte desATT. Vis igitur me Scripturarum uti rursum testimoniis? Et quomodo jactant discipuli tui, nullum argumentationi tuae posse et problematibus respondere? C. Non solum volo, sed et cupio. Doce me de Scripturis sanctis, ubi, sublata liberi arbitrii potestate, faciat homo, quod per se aut nolit, aut tu proponis, sed ut veritas poscit et ratio, Scripturarum vocibus est utendum. Loquitur Jacob in oratione sua: Si fuerit Dominus Deus mecum, et custodierit me in via, per quam ego pergo, et dederit mihi panem ad manducandum, eduxerit me cum salute in domum patris mei, erit mihi Dominus in Deum, et lapis iste quem posui in titulum, erit mihi domus Dei, et omnium quaecumque dederis mihi, decimas offeram tibi . Numquid dixit, si liberum arbitrium conser
Abbreviated transcription (Latin):
transeamus ad aliam sentire
⁊ nos liberum appellamus arbi¬
trium uocabulo cribuas reau¬
feras. Tu enun auctorem per¬
catorum facis deum dum asse¬
ris nichil hominẽ ꝑ se posse fa¬
cere s adminiculo dei cui ui¬
pudetur om̃e auod facimus
nos aut̃ siue bonũ siue malum
homo fecerit. per liberi arbitͥ
podestatem ei dicus imputa¬
ri qui fecit quod uoluit. ⁊ nõ
arbitrium. Attit̃ Quãuis
tergi u̾seris laqueis ueritatis
in necteris. Hoc enĩ modo eci¬
am si ipse nõ ad iuuat tamen
iuxtate auctor erit malorũ qr
potuit prohibere ⁊ non pro¬
hibuit. Uetus enĩ sententia
est. homicidam ẽẽ eum quiꝯ
possit hominẽ de morte libera¬
re non liberet. Crit. Iam iã
tollo manũ. cedo nicisti. si tm̃
uincere ẽ. ueritatẽ uelle sub¬
u̾tere non reb s sermonib
id est nõ u̾itate s mendatio. pos¬
dere. ⁊ si imperitus sermone
nõ tamen scientia. Quando e¬
num loqueris. coactus argu¬
mentationum strophis tibi

Expanded text:
transeamus ad aliam, sentiretranseamus ad aliam, sentireet nos liberum appellamus arbitrium, vocabulo tribuas, re auferas. Tu enim auctorem peccatorum facis Deum, dum asseris nihil hominem per se posse facere, sed adminiculo Dei, cui imputetur omne quod facimus. Nos autem, sive bonum, sive malum homo fecerit, per liberi arbitrii potestatem ei dicimus imputari, qui fecit quod voluit; et non arbitrium. A. Quamvis tergiverseris, laqueis veritatis innecteris; hoc enim modo, etiam si ipse non adjuvat, tamen juxta te auctor erit malorum: quia potuit prohibere, et non prohibuit. Vetus enim sententia est, homicidam esse eum, qui cum possit hominem de morte liberare, non liberet. C. Jamjam tollo manum, cedo, vicisti: si tamen vincere est, veritatem velle subvertere, non rebus, sed sermonibus, id est, non veritate, sed mendacio. Posdere: Et si imperitus sermone, non tamen scientia . Quando enim loqueris coactus argumentationum strophis, tibi
Abbreviated transcription (Latin):
mam loquar de gente ⁊ de regno.
ut edificem ⁊ plantem illud. Si fe¬
cit̾ malum in conspectu tuo meo
ut non audiat uocem meam. pe¬
nitentiã agam super bono quod
locutus sum ut facerẽ ei. Indig¬
nabatur quõdam. ⁊ ionas cur dõ
fuerit iubende mentitus. s in iꝰ¬
ti merois arguitur malens cũ
penitentia iunumerabilis popu¬
li uerum dicere. quam cũ tanto¬
rũ salute mentiri. Ponitur ei ex¬
emplum. Tu doles super edera si¬
ne cuaurbita in qua non laborasti
neq fecisti ut cresceret que sub
una nocte nata est ⁊ una nocte.
periit ⁊ ego nõ peream nuiue ci¬
uitati magne. in qua sunt plus
quam centum ugnnti milia hõĩ¬
mim qui nescuit quid sit in ter
dexterã ⁊ simstram suam. Si par¬
iiu lorum etatis ⁊ simpliciũ qͦs
cerde peccatoies fuisse non potis
approbare. tanta fuit hominũ
multitudo. quid dicemus de ut̾
denario ordine de uoluitur dũ
sibi sic in uicem etatum incremẽ¬
ta succedunt ut quando de alia

Expanded text:
mam loquar de gente et regno, mam loquar de gente et regno, ut aedificem et plantem illud, si fecerit malum in conspectu meo, ut non audiat vocem meam, poenitentiam agam super bono, quod locutus sum ut facerem ei . Indignabatur quondam et Jonas, cur Deo fuerit jubente mentitus: sed injusti moeroris arguitur, malens cum pernicie 789 innumerabilis populi verum dicere, quam cum tantorum salute mentiri. Ponitur ei exemplum: Tu doles super hedera, sive cucurbita in qua non laborasti, neque fecisti ut cresceret, quae sub una nocte nata est, et una nocte periit, et ego non parcam Ninive civitati magnae, in qua sunt plus quam centum viginti millia hominum, qui nesciunt quid sit inter dexteram et sinistram suam . Si in parvulorum aetate et simplicium, quos certe peccatores fuisse non poteris approbare, tanta fuit hominum multitudo, quid dicemus de utritennario ordine devolvitur, dum sibi sic invicem aetatum incrementa succedunt, ut quando de alia
Abbreviated transcription (Latin):
quem nouerit talem fore qui si¬
bi postea displiceat. sed tacuit bo¬
nitatis ⁊ in esfabilis clementie.
ut eligat eum quẽ interim bo¬
num ceruit. ⁊ scit malũ futu¬
rum dans ei potestatem conu̾si¬
omis ⁊ penitentie iuxta illum sẽ¬
sum apłi ignoras quia benigni¬
tas dei ad penitentiam te addu¬
tibi iram in die ire. ⁊ reuelatõ¬
nis iusti iudicii dei qui reddet un¬
quiq scd̾m oꝑa eius. Neq enĩ
ideo peccauit adam. quia dens
hoc futurũ nouerat s prescunt
dens quasi deus. quod ille erat
propria uoluntate facturus. Le¬
cusa igitur dñi mendatii. quare
dixerit ꝑionam. ad huc tres di¬
es ⁊ niniue subu̾tetur. S res¬
pondebit tibi per iheremiam.
Ad summã loquar contra gen¬
dem ⁊ regnũ ut eradicem ⁊ destrũ
⁊ disperdam illuo. Di penitẽtiam e¬
gerit gens illa amalo suo q uod lo¬
cutus sum aduersum eam. Agam
et ego penitentiam super malo qd̃
cogitaui ut facerem ei. Et ad sum¬

Expanded text:
quem noverit talem fore, qui siquem noverit talem fore, qui sibi postea displiceat: sed tantae bonitatis est, et ineffabilis clementiae, ut eligat eum, quem interim bonum cernit, et scit malum futurum, dans ei potestatem conversionis et poenitentiae, juxta illum sensum Apostoli: Ignoras quia benignitas Dei ad poenitentiam te addudie irae et revelationis justi judicii Dei, qui reddet unicuique secundum opera ejus . Neque enim ideo peccavit Adam, quia Deus hoc futurum noverat; sed praescivit Deus, quasi Deus, quod ille erat propria voluntate facturus. Accusa ergo Deum mendacii, quare dixerit per Jonam: Adhuc tres dies, et Ninive subvertetur . Sed respondebit tibi per Jeremiam: Ad summam loquar contra gentem et regnum, ut eradicem et destruam et disperdam illud. Si poenitentiam egerit gens illa a malo suo, quod locutus sum adversus eam, agam et ego poenitentiam super malo quod cogitavi ut facerem ei. Et ad sum
Abbreviated transcription (Latin):
cur passus sit. ⁊ huc usq pa¬
tiatur. cotidie aliquid n
mundo mali fieri. querit hoc¬
q̃rit martion. ⁊ om̃s hereti¬
corum canes qui uetus lani¬
ant testamentũ. ⁊ hiiusce¬
modi sillogismum texere ꝯ¬
suerunt. aut sciuit ds hõiem
imparadiso positum premati¬
caturum ẽẽ mandatum illiꝰ
aut nesciuit. si sciuit nõ est
inculpa qui p̃sentiam dei ui¬
tare non potuit. s ille qui talem
ꝯdidit. ut dei nõ posset scientiam
deurtare. si nescunt cui presentiã
tollis aufers ⁊ diuinitatem. Hoc
enim gen̾e in culpa erit. qui elogit
saul futurũ postea regem impiissi¬
mum.⁊ saluator aut ignorantie aut
iustitie denebitur reus. Cur me
Wangłio sit locutus. Nonne duo¬
decim ego elegi apłos. ⁊ unus de
uobis dẏabolus est. In t̾rega eum
cur iudam elegit᷑ produtorem cur
ei loculos ꝯ miserit. tiuem furẽ
ẽẽ non ignorabat. Uis audire rõ¬
nem: d̾s presentia iudicat. nõ futu¬
ra nec condempnat expresentia

Expanded text:
cur passus sit, et hucusque pacur passus sit, et hucusque patiatur quotidie aliquid in mundo mali fieri. Quaerit hoc Marcion, et omnes 788 haereticorum canes, qui vetus laniant Testamentum, et hujuscemodi syllogismum texere consueverunt. Aut scivit Deus hominem in paradiso positum praevaricaturum esse mandatum illius, aut nescivit. Si scivit, non est in culpa is qui praescientiam Dei vire non potuit; sed ille qui talem condidit, ut Dei non posset scientiam devitare. Si nescivit, cui praescientiam tollis, aufers et divinitatem. Hoc enim genere in culpa erit qui elegit Saul futurum postea regem impiissimum. Et Salvator aut ignorantiae, aut injustitiae tenebitur reus, cur in Evangelio sit locutus: Nonne vos duodecim ego elegi Apostolos, et unus de vobis diabolus est ? Interroga eum, cur Judam elegerit proditorem? Cur ei loculos commiserit, quem furem esse non ignorabat. Vis audire rationem. Deus praesentia judicat, non futura. Nec condemnat ex praescientia,
Abbreviated transcription (Latin):
as hoc enĩ longa dissercõne
ꝯ clusum est ut gr̃a sua dñs
qua nobis concessit liberũ arbit̾ũ
in singulis oꝑib uuet atꝙ sus¬
coronat in nobis atq laudat ꝙ
ip̃e operatꝰ est. Att̃. ¶olunta¬
tem uram q̃ obtulit omne qd̃
potuit. ⁊ laborem quo teten¬
dit ut faceret. ⁊ humilitatẽ
que semper respexit ad auxili¬
um dei. Crit̾ Eogo si non feci¬
mus quod p̃cepit aut noluit
nos adiuiuare deus. aũt uolu¬
it. Si uoluit ⁊ ad inint. ⁊ ta
men fecimus quod uoluimꝰ
non uos sed ille superatus ẽ.
Sin autẽ noluit ad uiare nõ
est culpe eius qui uoluit face̾
s illius qui iuuare potuit ⁊
uoluit. Alt̃. Don intelligis
de blasphenuarum dedicisso
baratrum. ut ex utraꝙ par¬
te aut in ualidus sit deus.
aut in uidus. ⁊ nõ tantũ ei
laudis sit. quod bonorũ aue¬
tor est ⁊ aduitor quantum
uituperatõnis quod mala nõ
coercuit. De trahatur ergo
illi cur dẏabolum ẽẽ permisit̾

Expanded text:
as. Hoc enim longa dissertione as. Hoc enim longa dissertione conclusum est, ut gratia sua Dominus, qua nobis concessit liberum arbitrium, in singulis operibus juvet atque suscoronat in nobis, et laudat quod ipse operatus est? A. Voluntatem nostram, quae obtulit omne quod potuit, et laborem, qui contendit ut faceret, et humilitatem, quae semper respexit ad auxilium Dei. C. Ergo si non fecimus quod praecepit, aut voluit nos adjuvare Deus, aut noluit. Si voluit et adjuvit, et tamen non fecimus quod voluimus, non nos, sed ille superatus est. Sin autem noluit adjuvare, non est culpa ejus, qui voluit facere; sed illius qui adjuvare potuit, et noluit facere. A. Non intelligis de blasphemiarum decidisse barathrum: ut ex utraque parte, aut invalidus sit Deus, aut invidus, et non tantum ei laudis sit, quod bonorum auctor est et adjutor, quantum vituperationis, quod mala non coercuit. Detrahatur ergo illi, cur diabolum esse permiserit,
Abbreviated transcription (Latin):
S hoc doleo. cur uiri eccͣstici.
⁊ qui magistrorũ sibinsurpãt
uocabulum tollant liberum ar¬
bitrium. Quo sublato: mani¬
cheorum secta cõstruitur. Aft
Egone liberum tollo arbitriũ
qui in tota disputatõne mea ni¬
chil egi aliud. nisi ut omĩpoten¬
tiam dei cũ libero arbitͥo conser¬
uarem: Crit Quomodo libe¬
rum seruas arbitriũ. qui dicis
hominẽ nchil posse facere nisi
deus semper ad iu uerit. Atticͥ
Si in culpa est. qui libero arbi¬
t̾ͥo iuĩgit ad iutoriũ dei. ergo il¬
le lau detur qui dei tollit anxi¬
lium. Cutob. Hon tollo auxi¬
lium dei quippe ꝑ cuiꝰ grãm pos¬
sumus omne quod possumus
s utrũq sius finib dermina¬
mus. iit ⁊ dei sit gr̃e quod de¬
dit liberi arbitrii potestatem
⁊ nr̃e uoluntatis facere quid
uł nõ facere quo ⁊ facientib
premium. ⁊ non facientibus
michi oblimosus ẽẽ. ⁊ quasi
nichil supra dictum per eas¬
dem disputatõnis reu̾ti line¬

Expanded text:
sed hoc doleo, cur viri ecclesiastici, sed hoc doleo, cur viri ecclesiastici, et qui magistrorum sibi usurpant vocabulum, tollant liberum arbitrium: quo sublato, Manichaeorum secta construitur. A. Egone liberum tollo arbitrium, qui in tota disputatione mea nihil aliud egi, nisi ut omnipotentiam Dei cum libero arbitrio conservarem? C. Quomodo servas liberum arbitrium, qui dicis hominem nihil posse facere, nisi Deus semper adjuverit? A. Si in culpa est, qui libero arbitrio jungit Dei adjutorium: ergo ille laudetur, qui Dei tollit auxilium. C. Non tollo Dei auxilium, quippe per cujus gratiam possumus omne quod possumus; sed utrumque suis finibus terminamus: ut et Dei sit gratiae quod dedit liberi arbitrii potestatem, et nostrae voluntatis, facere quid, vel non facere: et quod facientibus praemium, et non facmihi obliviosus esse, et quasi nihil supra dictum sit, per easdem disputationis reverti line
Abbreviated transcription (Latin):
cuses.⁊ culpam referas ad eũ qui
talem homiñẽ condidit. Attitꝰ.
Hoc illud quod nolebas. ⁊ nole¬
bas dicere: Dic dic q̃ so. ut om̃s
tua fruantur prudentia. Repre¬
hendis deum quare hominẽ fece¬
rit hominem. Repiehendant ⁊
angłi. cur angłi sint. Omnis
creatura cansetur. quare id sit ꝙ
con dita est. ⁊ non id quod condi
potuit. Scilicet nunc michi plu¬
rib declamatiunculis ludendum
est . ⁊ aculice atq formica. usqr
ad cherubin ueniam ⁊ seraphin
cur nõ singula. in meliori statu ꝯ¬
dita sunt. Cumꝙ ad excelsas uene¬
ro potestates. causabor ⁊ dicam
Quare deus solus tantũ sit d̾s
⁊ non omuia deos fecit. aut eñi¬
impossibilitatis iuxta te aut
inuidie rens erit. Rep̃hende eũ
cur ⁊ dẏabolum in hoc mũdo tñi¬
ẽẽ concedat.⁊ aufer cororiam cũ
certamẽ abstuleris. Critobolꝰ
Don sum tam uecors ut querar
cur dẏabolus sit. cuius iniudia
mors introiuit morbem terraꝵ

Expanded text:
cuses, et culpam referas ad Deum, qui cuses, et culpam referas ad Deum, qui talem hominem condidit. A. Hoc illud erat quod volebas, et nolebas dicere? dic, dic quaeso, ut omnes tua fruantur prudentia. Reprehendis Deum, quare hominem fecerit hominem? reprehendant et Angeli, cur Angeli sint. Omnis creatura causetur, quare id sit quod condita est, et non id quod condi potuit. Scilicet nunc mihi puerilibus declamantiunculis ludendum est, et a culice atque formica usque ad Cherubim et Seraphim veniam, cur non singula in meliori statu condita sint. Cumque ad excelsas venero Potestates, causabor et dicam, quare Deus solus tantum Deus sit, et non omnia deos fecerit. Aut enimpossibilitatis juxta te, aut invidiae reus erit. Reprehende eum, cur et diabolum in hoc mundo esse concedat, et aufer coronam, cum certamen abstuleris. C. Non sum 787 tam vecors, ut querar, cur diabolus sit, cujus invidia mors introivit in orbem terrarum:
Abbreviated transcription (Latin):
posse nichil aliud. nisi de uirtu¬
tib cogitare. C editur apłs a
miinstro ⁊ contra pontificem
qui cedem imperauerat sententi¬
am dirigit. percutit te deus pa¬
ries de albate. Ubi est illa pati¬
entia saluatoris. qui quasi agn
ductus ad iuictimã nõ aperit os sisũ
s clement̾ loquit᷑ uerberanti. Si
male locutus sum argne de malo
Si aut̃ bene: quid me cedis: Nõ
aplõ detrahiius. s głam dñi predi¬
camus qui in carne passus inuiriã¬
carnis superat ⁊ fragilitatem. Ut
taceam illud quod ip̃e cominemorat
alexander erarius multa mala mͥ
ostendit. reddet ei dñs in illa die iꝰ¬
loquar. quod iam dudum gestio ⁊
tamen erumpentia u̾ba non pro¬
mo. Atticꝰ Ouis te enim prohibet
quod sentis dicere: Aut enĩ bonũ
frandare debes nõ aut malum ⁊ id¬
cirto non nr̃i gr̃a sed pudore silu¬
isti. Critob. Dicam. dic̾a. aliqñ
quod sentio. Om̃ĩs disputatio tu¬
a illuc delabitur ut naturam ac¬

Expanded text:
hominem nihil nisi de virtuhominem nihil nisi de virtutibus cogitare. Caeditur Apostolus a ministro , et contra Pontificem qui caedere imperaverat, sententiam dirigit: Percutiet te Deus, paries dealbate . Ubi est illa patientia Salvatoris, qui quasi agnus ductus ad victimam, non aperuit os suum, sed clementer loquitur verberanti: Si male locutus sum, argue de malo: si autem bene, quid me caedis ? Non Apostolo detrahimus, sed gloriam Domini praedicamus, qui in carne passus, carnis injuriam superat et fragilitatem; ut taceam illud, quod commemorat: Alexander aerarius multa mihi mala ostendit: reddet illi Dominus in illa die juloquar quod jam dudum gestio, et tamen erumpentia verba non promo. A. Quis enim te prohibet, quod sentis dicere? Aut enim quod dfraudare non debes: aut malum, et idcirco non nostri gratia, sed pudore siluisti. C. Dicam, dicam aliquando quod sentio. Omnis disputatio tua illuc delabitur, ut naturam ac
Abbreviated transcription (Latin):
iussõnis faceret uoluntates. Hoc
⁊nos dicimus posse hominẽ non
peccare si uelit. pro tempore pro
loco. pro imbecillitate coiporea ꝙͣ¬
du intentus est animus. quã dui
coida nullo nitio laxatur incytha¬
ra. Quod si panlulum remiserit.
quo modo qui adu̾so flumine lẏmbũ
trahit. si remiserit manus statun
retro labitur. ⁊ flnentib aquis
quo nõ uult dicitur sichumana ꝯ¬
ditõ. si paululum se dimisit̾. discit
fragilitatem suam. ⁊ multa. se nõ
posse cognoscit. Putas ne aplm̃ pau¬
lum eo tempore quo scribebat. lu¬
cernam sine penulam qũã reliqui
troade apud carpum ueniens af¬
fer. ⁊ li bros maxime menbranas
de celestib cogitasse mistiis. ⁊ nõ
his q̃ in usu commuis uite uł cor¬
pous necessaria sunt: Da michi
hominem qui nõ esuriat. nõ sciti¬
at. nõ algeat. nõ doleat. non fe¬
bricitet ⁊ non turbinib. ⁊ priu¬
ne difficultatib torqueatur:
Et ego tibi concedam hominẽ

Expanded text:
cunctas faceret voluntates. Hoc cunctas faceret voluntates. Hoc et nos dicimus, posse hominem non peccare, si velit, pro tempore, pro loco, pro imbecillitate corporea; quamdiu intentus est animus, quamdiu chorda nullo vitio laxatur in cithara. Quod si paululum se remiserit, quomodo qui adverso flumine lembum trahit, si remiserit manus, statim retrolabitur, et fluentibus aquis, quo non vult ducitur; sic humana conditio, si paululum se remiserit, discit fragilitatem suam, et multa se non posse cognoscit. Putasne apostolum Paulum eo tempore quo scribebat, Lacernam, sive penulam, quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer, ac libros, et maxime membranas , de coelestibus cogitasse mysteriis, et non de his quae in usu communis vitae vel corporis necessaria sunt? 786 Da mihi hominem qui non esuriat, non sitiat, neque algeat, non doleat, non febricitet, non torminibus et urinae difficultatibus torqueatur; et ego tibi concedam, posse