comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bas deo. Quid existi indeser to uidere pr unc hoendenissimus ire adtur
Et hoc quasi fabulose loquitur Nam ꝑ desertũ certe aut ipse locꝰ inqerant desis¬
natus aut forte quia ipsi spũ scõ uaci erant inqͦ habititio di ulla necdũ erat
nde increpantis affectu potius quã c̃firmantis hȩc loquit᷑ Acsi dicera. Utquid
exstis uidere h ominẽ cogitatione di uacuũ. & ueluti calamũ ad inimundoꝵ
sp̃uũ flatu huc illucq uagantẽ Hȩc idcirco ita dixisse creditur ut & ioħm
miris efferae laudib & eos quoꝵ corda introspexerat rediger& ad soliditatẽ
fidei deioħe. qͥdñ leuitate m̃tis deco ambigera: quẽ anteap̾dicarat N ut
forte uanis eoꝵ cogitationib respondit neuideret᷑ in uidiȩ stumulis¬
contra xp̃mĩ agitari. qͣn dep̃ dicatione sua uanã seᷤͦ taret᷑ głam
Ueputam̃ qͥdqͥd turbȩ cogitauerint de ioħe. miris eũ circũ serib laudib
qͣdnec calamo similis ẽ& int̃ mechios fluctus & aurarũ anfractus. ut

Expanded text:
bas de eo: Quid existis in deserto videre? arundinem vento agitatam? Et hoc quasi fabulose loquitur. Nam per desertum certe, aut ipse locus in quo erant, designatur, aut forte, quia ipsi Spiritu sancto vacui erant, in quo habitatio Dei ulla necdum erat. Unde increpantis affectu potius, quam confirmantis haec loquitur. Ac si diceret: Ut quid existis videre hominem cogitatione Dei vacuum, et veluti calamum, immundorum spirituum flatu huc illucque vagantem? Haec idcirco ita dixisse creditur, ut et Joannem miris efferret laudibus, et eos, quorum corda introspexerat, redigeret ad soliditatem fidei de Joanne, quod non lenitate mentis de eo ambigeret, quem antea praedicarat; aut forte anam sectaretur gloriam. Verumtamen quidquid turbae cogitaverint de Joanne, miris cum circumscribit laudibus, quod nec calamo similis esset inter medios fluctus, et aurarum anfractus, ut
Abbreviated transcription (Latin):
respoudens ie dix̃ ¶Querit᷑ autẽ ñ int̾rogatus qͦmͦ respondisse dr̃
on enĩ p̃mis sumꝰ . ẽ. qđ eũ aliquis inter rogauerit uelꝗd uit̾ro¬
ea uerit Quod genꝰ locutionis. & apocalipsi legimus. Sed utriuti.
amisticos se sus ꝑtineat. ancerte stnplicit̃ hec locutio accipienda
sitt. lecꝰtoris arbitrio derelinqͦ. Nisi quia s̃ diuina int̾rius que iu¬
dent sc̃i. & audiunt ad huc in carnȩ quib quã sepe respondere

Expanded text:
gatus quomodo respondisse dicitur? Non enim praemissum est, quod eum aliquis interrogaverit, vel quid interrogaverit. Quod genus locutionis et in Apocalypsi legimus. Sed utrum ad mysticos sensus pertineat, an certe simpliciter haec locutio accipienda sit, lectoris arbitrio derelinquo. Nisi quia sunt divina interius quae vident sancti, et audiunt adhuc in carne, quibus quam saepe respondere
Abbreviated transcription (Latin):
sine quib inp̃sentiarũ nemo uiuit. sed quia cõmunes homi¬
num cibos & suꝑfluos ac ñ neces sarios uitȩ nũquã comedit
Itisuꝑ uinũ & siceram ñbibit. qͥ ab onũ potu qͦ mebriari

Expanded text:
sine quibus impraesentiarum nemo vivit, sed quia communes homisine quibus impraesentiarum nemo vivit, sed quia communes hominum cibos et superfluos ac non necessarios vitae nunquam comedit. Insuper vinum et siceram non bibit, qui ab omni po
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑe manuũ respondistis. p redicauimꝰ xpm̃ uenturũ incarne.
& ñ credidistis. Et notandũ qͦd omã uirtutũ p̾dicam̃ta. una
armonia .ẽ. & una melodia dulcissimi cantꝰ. nec ñ & ꝓ̃dicame¬
fecia dexp̃o tuba salutis Lam̃tati sumus. & uos ad penitentiã
ꝓuocauimils. nec hoc quidẽ facere uoluistis. Sp̃uistis itaq utrã
 p̃dicationẽ. tã piȩ exortationis aduirtutes. quã pęnitentiȩ
pꝰ peccata. Quid enĩ durius inutroq geriere. cũ nec mens bonis
ꝑ uocatur ad melius blandimentis. nec c̃minatione penarum
ex pauescit utreuertatur neforte deinceps obligata peccatas
male uiuat inpenis. Quã sane sententiã saluator ad quid
eã ꝓ posuerit aꝑtius insinuat. Uenit enĩ inqͥt ioħes ñ man¬
ducans. neq bibꝰens. & hoc .e. quod ait. lamentauimꝰ uob̶
Quia babitus illius. & parsimoniȩ uictꝰ nihil aliud quã lam̃te
forma & penitentiȩ fuit. ñ qđ ñ manducauerit ioħs & biberit

Expanded text:
m venturum in carne et non credidistis. Et notandum quod omnia virtutum praedicamenta una harmonia est, et una melodia dulcissimi cantus; nec non et prophetia de Christo tuba salutis. Lamentati sumus et vos ad poenitentiam provocavimus; nec hoc quidem facere voluistis. Sprevistis itaque utramque praedicationem, tam piae exhortationis ad virtutes, quam poenitentiae post peccata. Quid enim durius in utroque genere, cum nec meus bonis provocatur ad melius, blandimentis, nec comminatione poenarum, expavescit ut revertatur, ne forte deinceps obligata peccato, male vivat in poenis. Quam sane sententiam Salvator, ad quid proposuerit, apertius insinuat. Venit, inquit, Joannes, non manducans neque bibens. Et hoc est quod ait, Lamentavimus vobis, quia habitus illius et parcimonia victus, nihil aliud quam lamenti forma et poenitentiae fuit. Non quod non manducaverit Joannes et biberit,
Abbreviated transcription (Latin):
tot miracula uisa s̃ debiuss& ñ solum gestoꝵ uisio uocare ad metũ.
& adfidem raꝑȩ. uerũ ipsa lic& alongt auditio inutare
Sed infelices udei int̃qͦs facta sunt talia & quib ꝓnuntiata sunt
hȩc eximia quoꝵ inmanitas peccatoꝵ facit. utñ solũ tẏrus & sido¬
niis leuia siit peccata uerũ &iã sodomorũ & gomorreoꝵ. quia
forte illis credondi fuisse& affectꝰ si taliũ uirtũtũ contẽplatio
contigiss& Et qͦd magis ẽ quia ñusq ad eo peȩcauer̃ necdũ ꝑcep¬
ta bere diuina. Tamen inlus om̃ib ostendit᷑ differentia supꝰ pliti¬

Expanded text:
tot miracula visa sunt, debuisset non solum gestorum visio vocare ad metum, tot miracula visa sunt, debuisset non solum gestorum visio vocare ad metum, et ad fidem rapere, verum ipsa, licet a longe, auditio invitare. Sed infelices Judaei inter quos facta sunt talia, et quibus praenuntiata sunt haec eximia, quorum immanitas peccatorum facit, ut non solum Tyriis et Sidoniis levia sint peccata, verum etiam Sodomorum et Gomorrhaeorum, quia forte illis credendi fuisset affectus, si talium virtutum contemplatio contigisset. Et quod magis est, quia non usque adeo peccaverunt, necdum percepta lege divina. Tamen in his omnib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊abulor aneptalim. Uilla quidem pulcherrima: Sed qͣntũ uidet᷑
inc̃minatione eius hierłm culpatur quod rea sit. sic̃ & alibi: adea dr̃
uia iuftificata ẽ soror tua sodoma exte. ut appareat eiꝰ turpitudo
delitiarum. & nimiȩ elationis suꝑbia atq feditas uitioꝵ Unde at
Quia si insodomis facte fuis sent uirtutes que facte sunt inte. mansi¬
sent usq in hunc diẽ. Ubi pͥmum hne notandũ . ẽ. quia scelera &
flagitia hominũ ñ nũ quam minuant inp̃sentiarum. Ac sidicat de eis
iñ peccassent. & contra d̾m ñ egissent. mansisent utiq usq ad
hunc diem scilic& inꝗͣlo que̾batur Uerũtam̃ quodait forte
acsi dubitantis aduerbium ñ qͦd dñs quippiã dubitar&. sedut
libi arbitrii daret᷑ locꝰ & facultas manendi sipeccare noluissent. cũ
fidẽ ex signis & ꝓdigiis suscepissent Nã salꝰͫ exfide ẽ. Et ideo ubi

Expanded text:
Zabulon et Nephthalim: villa quidem pulcherrima, sed quantum videtur Zabulon et Nephthalim: villa quidem pulcherrima, sed quantum videtur in comminatione ejus Jerusalem culpatur quod rea sit, sicut et alibi ad eam dicitur, quia justificata est soror tua Sodoma ex te, ut appareat ejus turpitudo deliciarum, et nimiae elationis superbia, atque foeditas vitiorum. Unde ait: Quia si in Sodomis factae fuissent virtutes quae factae sunt in te, mansissent usque in hunc diem. Ubi primum notandum est quia scelera et flagitia hominum nonnunquam vitam minuant impraesentiarum. Ac si dicatur de eis: si non peccassent et contra Deum non egissent, mansissent utique usque in hunc diem, scilicet in quo loquebatur. Verumtamen quod ait, forte, ac si dubitantis adverbium, non quod Dominus quidpiam dubitaret, sed ut liberi arbitrii daretur locus et facultas manendi si peccare noluissent, cum fidem ex signis et prodigiis suscepissent. Nam salus omnis ex fide est. Et ideo ubi
Abbreviated transcription (Latin):
diexib snde queso qͥa diffibile ẽ tanta inme ee pstantia a facilitate
ureerinies ut om̃ib artib & officiis satis faciã eloquentiȩ & ab soluaui
inpenetrabilia duunoꝵ uerboꝵ ꝓfunda misteria nenr̃am nodent
pnorartiã uihis quȩ dĩ iolũmodo sibi nota uoluit reseruari
uoꝵ peli ñst uuiq̃ rephensio inme qͥdebent utiq grati ẽt̾ & accep¬
Aa nosgrandia & inicredibilia penȩ conamura fidei a n eboqueru¬
fernũ descendes. Sed ingreco haiba. et tu capharnauin
que usq inglũ exaltata es. usq infernum descendes. S eduidetur
duples intellegentia. Uel ideo ad inferna descendes. quia contra p̃dica¬
tionẽ meã. suꝑbsime restitisti. uel quia exaltata usq ad celũ meo hos¬
picio & meis signis atq uirtutib tantũ habens pͥuilegiũ. maiorib
plecteris suppliciis. quia his credere noluisti Eegit nanqd qͦl caphar¬
naum iuxta stagnũ fuerit genesareht ingalileam̃ gentiũ & infinib

Expanded text:
ibus. Unde quaeso, quia difficile est, tantam in me esse praestantiam et facilitatem doctrinae, ut omnibus artibus et officiis satisfaciam eloquentiae, et absolvam impenetrabilia divinorum verborum profunda mysteria ne nostram notent ignorantiam in his quae Deus solummodo sibi nota voluit reservari. Quorum velim non sit iniqua reprehensio in me, qui debent utique grati esse, et acceppercepit. Nam nos grandia et incredibilia pene conamur, tenues ingefernum descendes. Sed in Graeco habet: Et tu, Capharnaum, quae usque in coelum exaltata es, usque in infernum descendes. Sed videtur duplex intelligentia. Vel ideo ad inferna descendes, quia contra praedicationem meam superbissime restitisti, vel quia exaltata usque ad coelum, meo hospitio et meis signis atque virtutibus, tantum habens privilegium majoribus plecteris suppliciis, quia his credere noluisti. Legitur namque quod Capharnaum juxta stagnum fuerit Genezareth in Galilaea gentium, et in finibus
Abbreviated transcription (Latin):
ipse filius eundem pitrẽ suũ ee cfitetur. patre cisuu at
Sedue solae silee confessio intelligat᷑ nominum. hicti filius m̃s
Ed qͥ edic̃ confiteor tibi pater neforte incelugainus q̃ filits
nũ eupatiius pat̾ uel adoptauus filius & sit honoris nom̃
uipatre ut heretiei uolunt ꝓpt̃ ea abiecit hȩc omnĩa deseuait
nia tracdet uunt mͥa patre & nemo nouit filium nispat :
nec. patrẽ nusi filius & cui uoluerit filius reuelare & uoo

Expanded text:
ipse Filius eumdem Patrem suum esse confitetur, Patrem et insinuat. Sed ne sola simplex confessio intelligatur nominum: Hic est Filius meus, et quod dicit: Confiteor tibi, Pater, ne forte intelligamus quasi sit nuncupativus pater, vel adoptivus filius, et sit honoris nomen in patre, ut haeretici volunt, propterea adjecit haec omnia de se, et ait: Omnia tradita sunt mihi a Patre, et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem nisi Filius, et cui voluer
Abbreviated transcription (Latin):
ut mollib uestiatur sed potius uosquent qͥqͣsi arũdo untus uacii exte¬
rius huc illucq flexibiles fulgetis. Flam qͣt tuor modis inseripturis
qđ maniat & influit Yt est ł iugua moa calamꝰ scribȩ uelo eiter
scribentis. Aliquando docł  peritia designatur. utẽ. Incubilib
inquib pͥus drachones habitabant oriet᷑ iuror ealanui. Aliquan
rentt Quod arundinetũ ipsi erant ad qͦs cłns lo quebatur fluctuantes
rtea que pͥus audiernt aioħe. & cet̾ea que deeo multis ptuleienepo¬
conus: Et nõ audiebaut int̾ rogantẽ. tues qͥuenturꝰ es aualiũ expec¬
tamus: Ergo ne in his fluctib auditores xp̃i remanerent. firiat
cos &iam deioħis exemplo qͦd ñ int̾ĩus uacuus. qͦdñ ext̃ius. siccꝰ qͦ.
ñ ses tator mollitiȩ & adulator regũ trenoꝵ fuerie Inslo
addidit qͥd nais ẽ. dittq uid existis uidere : prhetam Dico nob oeiã
tũ demẽ dedbi buit ueritatẽ. Quod gͦ plusquã ꝓpheta fuisse qdr̃. iauses¬

Expanded text:
ut mollibus vestiatur, sed potius vos quaerit, qui quasi arundo intus vacui, exterius huc illucque flexibiles fulgetis. Nam quatuor modis in Scripturis quod manat et influit, ut est: Lingua mea calamus scribe velociter scribentis . Aliquando doctoris peritia designatur, ut est: In cubilibus in quibus prius dracones habitabant, orietur viror calami . Aliquandrundineto discurrent . Quod arundinetum ipsi erant ad quod Dominus loquebatur fluctuantes. Interea quae prius audierant a Joanne, et caetera quae de eo multis protulerat praeconiis. Et nunc audiebant interrogantem: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Ergone in his fluctibus auditores Christi remanerent, firmat eos etiam de Joannis exemplo, quod non interius vacuus, quod non exterius siccus, quod non sectator mollitiei, et adulator regum 518 terrenorum fuerit. Insuper addidit quod majus est: Aut quid existis videre? Prophetam? dico vobis etiam tum demum adhibuit veritatem. Et quod ergo plus quam propheta fuisse dicitu
Abbreviated transcription (Latin):
q dturis penitentiam noluit p̾clicare. ꝗͥdnenio fideliũ auda
dicere Iouro utdixi abom̃ib scĩs doctorib uera  facilis ẽ
responsio ualdeq aꝑta se ignorare iudicia di & singularũ dispetisa¬
tionũ eius sacramenta nescire Unde paulꝰ apłi ex clamans dix̃¬

Expanded text:
qui acturis poenitentiam noluit praedicare, quod nemo fidelium audet qui acturis poenitentiam noluit praedicare, quod nemo fidelium audet dicere: Idcirco, ut dixi, ab omnibus sanctis doctoribus vera et facilis est responsio valdeque aperta, se ignorare judicia Dei, et singularum dispensationum ejus sacramenta nescire. Unde Paulus apostolus exclamans dix
Abbreviated transcription (Latin):
nurcupauit: essentialiterq se ipsũ sapientiã ee ostendit Moc
abpe filioꝵ magniẽ doni. pͥuilegiũ. ut ita eũ intelugant sincerit̃
Ia repbar ea filiiregis ut possit sapientia recte iustificata p̃dicari
ciurares utpdicara euuangłiũ regni &iã & istis p̃dicasse nul¬
d dubiũ ẽ Quod hic matheus ꝑrecordationẽ magis quã scđii
certũ gosuent pã he duȩ ciuitates ingalilea fuisse manifestũ ẽ.
ẽ bĩ e iliis uirtues in eis fecerit ñ satis apara nisi forte eo itemꝑe
qur eiubat a reliqͣscuutates ibide tunc fecerit plurimas uirtu¬
des qͥ dne recapitula tur Uerutam̃ qͥa factȩ sunt nulli dubiũ ẽ.
Sed ualde in solubilis ex hoeloco questio nascit᷑ uerũ &iã & ascĩs patrb
inptractabilis: Cur ñ factes lurcutes intr̃ro & sidone. quȩ si factȩ fius¬
sent iuata saluatoris uocẽ. penitentiã ad p̃dicationẽ eiꝰ ogisserit.
ee inculpa qͥa ñcrediderunt. Iuin immo uiciũ silentu uieo ẽ

Expanded text:
aliterque seipsum sapientiam esse ostendit. Hoc quippe filiorum magni est doni privilegium, ut ita eum intelligant sinceriter, quia reprobarunt eam filii regis, ut possit sapientia recte justificata praedicari civitates ut praedicaret Evangelium regni, etiam et istis praedicasse nulli dubium est. Quod hic Matthaeus per recordationem magis quam secundum textum posuerit. Nam hae duae civitates in Galilaea fuisse manifestum est; sed quas Dominus virtutes in eis fecerit, non satis apparet, nisi forte eo in tempore quo circuibat et reliquas civitates, ibidem tunc fecerit plurimas virtutes, quod nunc recapitulatur. Verumtamen quia factae sunt, nulli dubium est; sed valde resolubilis ex hoc loco 526 quaestio nascitur, verum etiam et a sanctis patribus impertractabilis, cur non factae sint virtutes in Tyro et Sidone? Quae si factae fuissent juxta Salvatoris vocem, poenitentiam esse in culpa, quia non crediderunt. Quinimo vitium silentii in eo est,
Abbreviated transcription (Latin):
honor nominĩ discipłi xp̃i quã uis minimi. Quia ꝑbra dese fallentis.
ñ ledunt officus pie obsequentis. cũ merees scđm dantis fidem
dũ qͦd ꝑ calicẽ aquę frigide. ñ inania demonstrat ee̾ singula.
quã uis leuissima pietatis officia. Uerũ sic̃ s̃ sũma reconpensa
que fuint ꝓdño insũmis. ita&iã & minima uminimis: ita ut it¬

Expanded text:
honor nomini discipuli Christi quamvis minimi. Quia probra de se fallentis, honor nomini discipuli Christi quamvis minimi. Quia probra de se fallentis, non laedunt officiis pie obsequentis; cum merces secundum dantis fidem dum quod per calicem aquae frigidae, non inania demonstrat esse singula, quamvis levissima pietatis officia: verum sicut sunt summa recompensata quae fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
nemo recte dr̃. nisi axp̃o sit mussꝰ Inde qͥ apłm suscipit: eũ utiq:
ipsũ suscepisse dr̃ ꝓpt̾ quẽ eũ suscipit & inquẽ credit Quicũq
qͥa ñ ꝑdet mereedẽ uere religionis. Unde cũ de maximis p̃ceptoꝵ mandat.
uenit defensionib neforte aliqͥs dicer&. pauꝑtate ꝓhibeor. tenuitas
rerũ me retina. ut ospitalis et nequeam Quã excusationẽ leuis simo
deleunt p̃cepto. dũ insinuat calicẽ aquȩ frigide ꝓp̃ tissimo porrigeti¬
dũ animo hinc qͦq frigide dicit & ñcalide Quia incalida fortas¬
sis aliqͣ excussatio ee poss& pauꝑtatis. nc̃ autẽ inmanifesto .ẽ. qͦd idi
nullo excusari potest offitium beniuolentiȩ. & pietatis. Quia đs̃ Ñ
irriditur. & quecunq seminauerit homo hȩc & inet& Mira omĩpo¬
tontis dĩ doctrina. sic omiã ꝓseqͥt᷑. ut innullõ defraudet᷑ mentes boni
oꝑis innullo exeusatio habeat locũ impossibilitatis. siñ fuerit p̃stitus

Expanded text:
e dicitur, nisi a Christo sit missus, unde qui apostolum suscipit, eum utique ipsum suscepisse dicitur, propter quem cum suscepit, et in quem credit. Quicunququia non perdet mercedem verae religionis. Unde cum de maximis praeceptorum mandaevenit defensionibus, ne forte aliquis diceret: Paupertate prohibeor, tenuitas rerum me retinet ut hospitalis esse nequeam; quam excusationem levissimo delevit praecepto, dum insinuat calicem aquae frigidae promptissimo porrigendum animo. Hinc quoque frigidae dicit, et non calidae, quia in calida fortassis aliqua excusatio esse posset paupertatis, nunc autem in manifesto est, quod in nullo excusari potest officium benevolentiae et pietatis. Quia Deus non irridetur, et quaecunque seminaverit homo, haec et metet . Mira omnipotentis Dei doctrina sic omnia persequitur, ut in nullo defraudetur merces boni operis, in nullo excusatio habeat locum impossibilitatis, si non fuerit praestitus
Abbreviated transcription (Latin):
cura. intantũ ut qͥdã nminꝰ hereticoꝵ quã & philosopħoꝵ uolu
asserere Animas iterũ Ad corpora redire. & ꝑ diuersa se inuicem
eqͥt᷑ Qui haba auresatidiendi audiat Quã feoto seutentiam
glio quã & in apocalipsi ioħis. Spiritales siquidẽ aures reqͥrit
dũ dic̃. qh ab & aures audiendi audiat Quis igit᷑ tã impitꝰ¬

Expanded text:
cura, in tantum ut quidam non minus haereticorum quam philosophorum voluerint cura, in tantum ut quidam non minus haereticorum quam philosophorum voluerint asserere, animas iterum ad corpora redire, et per diversa se invicem Sequitur: Qui habet aures audiendi audiat. Quam profegelio quam in Apocalypsi Joannis. Spiritales siquidem aures requirit, dum dicit: Qui habet aures audiendi audiat . Quis igitur tam imper
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ pars eius.ẽ. inp̃ceptis agende uitȩ deinde t̃tia in neõmeius & sab¬
eis dem est p̃ceptis & enigiatib ñ nisi futuroꝵ ꝓphecia.ẽ.
Reliqͣ uͦ omĩa legis uenuit xp̃c ũsoluere. sed adimplere. Implentur
Autẽ illa que semi plenas. utds trinitas exlege intelligit᷑ ꝑ recepta
uͦ agende uitȩ ut amplius cõpleantur. sicut .ẽ. ñuasceris. & cet̃ra
huiuscemodi. Ultima uͦ pars significandȩ uitȩ tẽ impleta.ẽ. cum
xp̃c qͥꝑ eã figuris & emininatib reꝓmissus. ẽ. iam uenisse incarne
ꝑ eam ubiq p̃figuratꝰ monstratur Et notandũ qͥa lex ꝓpħetia
ẽ. qm̃ sic̃ paulꝰ ait adhebreos multifarie multisq modis olim ds
patrib imꝑphȩtis locutꝰ ẽ Alit̃ tam̃ reb alit̾ uerbis. Sed reb &
uorbis una dr̃ facta futuroꝵ. usq ad ioħm ꝓpħeam. Quodsi uul¬
tis inqͥd scire. ioħs ipse ẽ. elias. Que nimirum sententia. uisi eet
multis scoꝵ patrũ. iãdetlamationib se renata. uideret᷑ ualde obs¬

Expanded text:
 pars ejus est in praeceptis 522 agendae vitae: deinde tertia in neomeniis et sabeisdem est praeceptis et aenigmatibus, non nisi futurorum prophetia est. Reliqua vero omnia legis venit Christus non solvere, sed adimplere. Implentur autem illa quae semiplena sunt, ut Deus Trinitas ex lege intelligatur; praecepta vero agendae vitae, ut amplius compleantur, sicut est, non irasceris, etc. hujuscemodi. Ultima vero pars significandae vitae tunc impleta est, cumper eam figuris et aenigmatibus repromissus est, jam venisse in carne, per eam ubique praefiguratus monstratur. Et notandam quia lex prophetia est; quoniam sicut Paulus ait ad Hebraeos: Multifarie multisque modis olim Deus patribus in prophetis locutus est . Aliter tamen rebus, aliter verbis. Sed rebus et verbis una dicitur facta futurorum usque ad Joannem prophetia. Quod si vultis, inquit, scire, Joannes ipse est Elias. Quae nimirum sententia nisi esset multis sanctorum Patrum jam declamationibus serenata videretur valde obs
Abbreviated transcription (Latin):
Ñ c̃sũ mnabitis ciuitates ispł donec filius hominis ueniat : Uel qͥd ÷ qͦd dicit
q̃ c̃sumabitis: Fortassis sd qͦd p̃misenit fugite in aliã nc̃ sumabitis
effugiendo deciutate inciuitate qͦd om̃ino ñstat Sedñ c̃sũmabitis
p̃dicando & cuertendo eas qͦusq ueniat filius hominis infinem scłi.
Sicq eissolis apłis hoc uidet᷑ dixisse sic̃ ait. uobcũ sũ omĩb dieb usq
ad consũmationẽ scłi. Quod tam̃ uniuersali ȩccłȩ ꝓmisisse ñ dubiũ est¬

Expanded text:
Non consummabitis civitates Israel, donec filius hominis veniat? Vel quid est quod dicit: Non consummabitis? Fortassis ergo quod praemiserat, fugite in aliam, non consummabitis eas fugiendo de civitate in civitatem; quod omnino non stat. Sed non consummabitis praedicando et convertendo eas, quousque veniat filius hominis in finem saeculi; sicque eis solis apostolis hoc videtur dixisse, sicut ait: Vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem 501 saeculi . Quod tamen
Abbreviated transcription (Latin):
signis & iurcutib declaratũ reiecerunt Et ideo ut inex cusabiles
eeit h er nribiasunt eis aostensa signa ditatis Perutano sabil
apud dñ nec iniustitia ulla. Lic& qͥdẽ disputator catholicus
nec iguobilis hunc euuanglu locũ sic ex posuerit uolens effuge¬
nse ꝓfunduatẽ questiones ut dicera p̃ssise dm ꝙrios & sidonio
sfiode p̾st ea reces suros cũ factis apud se miraculis crerlsissent
Uine uuedit̾ potius ñ eũ illic p̃dicasse ueluirtutes fecisse. qũ
grauiori pena ob uoxu fierent. sifidẽ quã susceꝑant reccis sent:
trũ nesit ista ex solutio uera. prudens lector intelligat
Potest tam uic obicere iã qͥa pietas fuit saluatoris in eis qͦs maluit
n decedere adfidem. qua cscelere multo grauiori discedere afide
eur n potiuis fastũ ẽ. dem̃tissime utcrederent pͥus. deuide p̃sta¬
retur eis pgram fidei quasceꝑant fidẽ nerelinquere teracut
autequã eam relinqueraent ex hac uita migrarent. nec malitia

Expanded text:
signis et virtutibus declaratum, rejecerunt. Et ideo ut inexcusabiles essent, haec exhibita sunt eis ostensa signa Deitatis. Verumtamen ex his c injustitia ulla. Licet quidam disputator catholicus non ignobilis hunc Evangelii locum sic exposuerit, volens effugere profunditatem quaestionis, ut diceret praescisse Deum Tyrios et Sidonios a fide postea recessuros, cum facticorditer potius, non eum illic praedicasse vel virtutes fecisse, quoniam graviori poena obnoxii fierent, si fidem quam susceperant, rejecissent. Utrumne sit ista exsolutio vera, prudens lector intelligat. Potest tamen hinc objicere jam quia pietas fuit Salvatoris in eis quos maluit non accedere ad fidem, quam cum scelere multo graviori discedere a fide, cur non potius factum est clementissime, ut crederent prius, deinde praestaretur eis per gratiam fidei quam perceperant fidem ne relinquerent? Aut antequam eam relinquerent, ex hac vita migrarent
Abbreviated transcription (Latin):
re. saltẽ breuissime imaginẽ ueritatis ostendam: Et sineqͥuero
pͥncipalem deom̃ib quã autentiã uocant p̃stare rationẽ. elaboro
tam̃ ut uel scire cupientib sensũ euuangłistȩ uerb̾ & si ineruditis
ab soluam Unde cũ ꝑpendo qͦd dictũ ẽ adieb ioħis usq nc̃ regnũ
cȩloꝵ uin patitur. miror ualde qͥd ueli t innuere Quia & sĩ ab eo
baptismꝰ & pęnitentia ꝑ quẽ regnũ celoꝵ diripit᷑ pͥmũ p̃dicata e
qͥd sit qͦd ait usq nc̃ satis obscurũ. ẽ Quia cũ ait adieb iohannis
baptistȩ usq nc̃ qͣsi duos illũ rapiendi pofuit terminos. Quod sinie
pͦst nec ante qͥspiam illud diripuit fide. uana fuit om̃is patriar¬
charũ & ꝓpħarũ spes. uana & in xp̃o et̃nȩ uite reꝓmissio. Terum
qͦd ante p se dicationẽ pęnitentiȩ. quã ioħs annuntiauit. nec

Expanded text:
re, saltem brevissime imaginem veritatis ostendam. Et si nequivero re, saltem brevissime imaginem veritatis ostendam. Et si nequivero principalem de omnibus quam authenticam vocant praestare vocationem, elaboro tamen ut vel scire cupientibus sensum evangelistae, verbis etsi ineruditis, absolvam. Unde cum perpendo quod dictum est: A diebus Joannis usque nunc regnum coelorum vim patitur, miror valde quid velit innuere. Quia etsi ab eo baptismus et poenitentia per quae regnum coelorum diripitur, primum praedicata est, quid sit quod ait: Usque nunc, satis obscurum est. Quia cum ait: a diebus Joannis Baptistae usque nunc, quasi duos illud rapiendi posuit terminos. Quod si nec post, nec ante, quispiam illud diripuit fide, vana fuit omnis patriarcharum et prophetarum spes, vana et in Christo aeternae vitae repromissio. Verum quod an
Abbreviated transcription (Latin):
uel &iã quantũ sũmi scõꝵ eõꝵ debeant coeqͣri. sublimi se sotietatẽ¬
erũtam̃ beata & gloriosa uirgo maria. iã ex autoritate eccłastica
& traditione sc̃oꝵ patrũ ubiq canitur. & p̃dicat᷑ suꝑ choros angłoꝵᷤ
pleta qͦ uirtꝰ eoꝵ & potestas aplior p̃dicatur Quidã dixere qͣxpc̃ qͥtune¬
etate adhuc & fama minor uidebatur incarne. maior erat illo iti
regno cełorũ. in p̃senti scilic& ȩccła que iam erat in apłis certe aut
que ipse sup̃ regebat incęlis. Adieb autẽ ioħis baptiste usq nc̃
regnũ cȩloꝵ um patitur & uiolenti diripiunt illud. Singule benig¬
niss̃imi saluatoris sententiȩ qͥa sgrauidȩ misteriis & plene sacrã¬
m̃toꝵ doctrinis. decreui ͦ ͤ singulis ꝑtractare Sed qͥa materia
unc̃ loquẽdi ꝑiciã. qͥa ex om̃ib ñp̾ssum ꝓ etentib c̃dignũ opꝰ effice¬

Expanded text:
vel etiam quantum summi svel etiam quantum summi storitate ecclesiastica et traditione sanctorum Patrum, ubique canitur et praedicatur super choros angelorum pleta, quo virtus eorum et potestas, amplior praedicatur. Quidam dixere quia Christuetate adhuc et fama minor videbatur in carne, major erat illo in regno coelorum, in praesenti scilicet Ecclesia, quae jam erat in apostolis certe aut quam ipse supra regebat in coelis. A diebus autem Joannis Baptistae usque nunc regnum coelorum vim patitur, et violenti 520 diripiunt illud. Singulae benignissimi Salvatoris sententiae, quia sunt gravidae mysteriis et plenae sacramentorum doctrinis, decrevi de singulis pertractare. Sed quia materia vincit loquendi peritiam, quia ex omnibus non possum petentibus condignum opus effice
Abbreviated transcription (Latin):
exũ cũ auglio dixerit tam̃ maior ẽ. illo inregno celoꝵ qͥpse agoues
& bella pucertaminis ia cũdo .e & uictor adcelos ascendit tstiusqs
pie uagus ei ist iudibriis quã his qui adbue int̃ dubias situasouis
dixerat: de angelis idedictũ accipi debedixer. Acsidiicur as augli
.ẽ.io ħe & si extremꝰ moffitio sit anat᷑a. Pnde recte querit᷑ qͥa angłs nature
ante cellit utrũ meritis & grã hominib scĩs demũ coeq̃bit᷑ ingła.
quã quã hic nullꝰ audeat p̾rȩsumere dese. nisi &iã eoꝵ indigeat suffra¬
giis. quoꝵ ubiq ꝓtegimꝰ auxiliis Unde lauid inpsalmo Irimitt&
angłs dni in qͥdꝰ incircuitũ tuñtiũ eũ &eripi& eos. Ille utiq mageu
c̃silu angłs mitait administratorios sp̃s suos & facit eos angłos dum
ad nos ueniunt ꝓpt̃ eos qͥh ereditatẽ sunt accepturi salutĩs. Sed de
hec temere iudicare ñoport&. uel quantũ ipsi int̾se differuntur:

Expanded text:
post agones et bella pii certaminis, jam cum Deo est, et victor ad coelos ascendit, istiusque vitae variis evasit ludibriis, quam his qui adhuc inter dubias sui agonis m eum dixerat, de angelis id dictum accipi debere, dixerunt. Ac si dicatur, est Joanne, etsi extremus in officio sit a natura. Unde recte quaeritur quia angelus natura antecellit, utrum meritis et gratia hominibus sanctis demum coaequabitur in gloria, quanquam hic nullus audeat praesumere de se, nisi etiam eorum indigeat suffragiis, quorum ubique protegimur auxiliis. Unde David in Psalmo: Immittet angelos Domini, inquit, in circuitu timentium eum, et eripiet eos . Ille utique, magni consilii angelus, mittit administratorios spiritus suos, et facit eos angelos dum ad nos veniunt, propter eos qui haereditatem sunt accepturi salutis. Sed de hoc temere judicare non oportet, vel quantum ipsi inter se differunt,
Abbreviated transcription (Latin):
nissimus saluator Neq me scitis neq unde simscitis. Nec enĩ in quio
Ame ueni sȩłẽ uerax quimisit me. quẽ uos nescitis. Sed ego noui eũ
qm̃ ab eo sũ & ipse memisit Et ideo uerũ. ẽ. qͥa patrẽ nertio ngrut dub¬
nisi filius & cui uoluerit filius reuelare: cuius eusx ꝓfessio ꝓpt ea¬
tã frequens ÷ qͦd solũ sibi cognitꝰẽ qͥa abeo naturaliter ẽ: Quod si
Abeo ẽ. & sibi soli cognitꝰ ÷: int̾rogandisunt arriani qͥ creaturã eum
dicunt. utrũ id qͦd abeo ẽ. opꝰ creationis ineo ẽ. annaturã generatio.¬
nis ꝑhoc ostendit. Si gͦ opꝰ creationis ẽ & uniuersa que creata sus
Ado sunt: qͦ mͦ patrẽ ñ uniuersa nouer̃ maxima racionales creatũ¬
re cũ xp̃e eũ idcirco utiq nouit qͥa ab eo omnino. ẽ Quoͤsicreatꝰ
potius quã natus uieletur in eo qͦd ado. ẽ. cũ aut dõ cuncta sint.
qͣmͦ non cũ cet̾is patrẽ ignorat sic̃ & omĩa sine ipso quȩ ab eo siuit

Expanded text:
nissimus Salvator: Neque me scitis, neque unde sim scitis, nec enim inquit, a me veni, sed est verax qui misit me, quem vos nescitis: sed ego novi eum, quoniam ab eo sum, et ipse me misit . Et ideo verum est quia Patrem nemo novit nisi Filiustam frequens est, quod solum sibi cognitus est, quia ab eo naturaliter est; quod si ab eo est, et sibi soli cognitus est, interrogandi sunt Ariani qui creaturam eum dicunt, utrum id quod ab eo est, opas creationis in eo est, an naturam generationis per hoc ostendat? Si ergo opus creationis est, et universa quae creata sunt a Deo sunt, quomodo Patrem non universa noverunt, maxime rationales creaturae? Cum Christus eum idcirco utique novit, quia ab eo omnino est. Quod 534 si creatus potius quam natus videtur in eo quod a Deo est, cum a Deo cuncta sint, quomodo non cum caeteris Patrem ignorat? Sicut et omnia sine ipso quae ab eo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
xpm̃ fuerit secutꝰ qͦd ẽ. innouitate Abulare Adtende diligens lector
ꝑsingulas sententias quã pulcherrimꝰ ordo p̃dicandi doceatur Ubi
nulla euident̃ insinuat ꝑicula p̃sentis uitȩ formidanda. omnẽq̃
affectionẽ carnis religioni subic aurũ & pecuniȩ sũptꝰ ad integri
tollit Propt̾ea neforte uideret᷑ alicui huimodi euuangelitarũ
grauis cõditio & quȩret̃ tunidius unde. slide c mecessaria uictus¬

Expanded text:
us, quod est in novitate vitae ambulare. Attende, diligens lector, per singulas sententias quam pulcherrimus ordo praedicandi doceatur, ubi nulla evidenter insinuat pericula praesentis vitae formidanda, omnemque affectionem carnis religioni subjicit; aurum et pecuniae sumptus ad integrum tollit. Propterea ne forte videretur alicui hujusmodi evangelistarum gravis conditio, et quaereret timidus, unde s
Abbreviated transcription (Latin):
tactꝰ erat. & ideo deillo fidelit̾ int̾rogat ñnulla que nesciebat.
Hincq signant̃ ait. tues qͥuenturꝰ es & ñ ait qͥuenisti. Nenĩ ignorabat
sedĩ filiũ baptizasse. sed ignorabat forte supse ꝑ mortẽ mundũ
redẽpturꝰ eet. & ad inferna ꝓsuis descensurꝰ. Et ideo ait analiũ ex¬
pectamꝰ. Acsi dicer&. Sic̃te p̃dicans ad nuntiaui int̾ris. utrũ sic̃
adinferna iturꝰ nuntiabo illis. ut te expectent quandoq ee uenturũ
ita recte accipi possit ut monstrauimꝰ. dni & saluatoris responsio
aliud intelligere nos cogit. qͥñ adea respondit quib int̾rogatur
uerbis. Hinc liquido constat. qͥa ioħs ñ sibi tantũ int̾rogat. quan¬
tũ discipłis qͦs ad xpiñ dirigit. Sic quippe int̾rogat. q̃mͦ saluator
cũ uiderent mortuũ resurgentẽ Nouerat enĩ p̃cursor & ꝓpħa diũ. qͦđ¬

Expanded text:
tactus erat, et ideo de illo fideliter interrogat nonnulla quae nesciebat. tactus erat, et ideo de illo fideliter interrogat nonnulla quae nesciebat. Hincque signanter ait: Tu es qui venturus es, et non ait, qui venisti. Non enim ignorabat se Dei Filium baptizasse, sed ignorabat forte, si ipse per mortem mundum redempturus esset, et ad inferna pro suis descensurus. Et ideo ait: An alium exspectamus? Ac si diceret: Sicut te praedicans annuntiavi in terris, utrum sic ad inferna iturus nuntiabo illis, ut te exspectent quandoque esse venturita recte accipi possit ut monstravimus, Domini et Salvatoris responsio, aliud intelligere nos cogit, qui non ad ea respondit quibus interrogatur verbis. Hinc liquido constat, quia Joannes non sibi tantum interrogat quantum discipulis quos ad Christum dirigit, sic quippe interrogat, quomodo 515 Salvator cum viderent mortuum resurgentem. Noverat enim praecursor et propheta
Abbreviated transcription (Latin):
coluibe descendentehi & manentem. necñ & detꝰ audieret apatie
decelis clamantẽ hic ẽ filius ns dilect. inqͥm̾ bene c̃placui. Sedsic̃
ingreco repꝑimꝰ qͦ dnrĩ non habent codices cũ tingueret᷑ aqͥsiorda¬
nicis lux inqͥd inagna circumfulsit deaqͥ ita iittimerent oñis. TABN
TETEUXOTEC idẽ circustantes Ex qͥb om̃ib satis colligit᷑ ñ eũ igno¬
rasse. quẽ uenturũ pͥus ut p̃co nuntiarat. aduenientẽ & consistentem
int̾ tubas. ut ꝓpħa agnouerat & ostendit Porro ad euntẽ ut confessor
ueneratꝰ.ẽ. deꝗͥ dixerat: pͦstie uenit uir qͥ ante me factꝰ ẽ cuiꝰ ñ sũ
dignꝰ corrigiã calciam̃ti soluere Unde igit᷑ tã abundanti ciꝰ scientię
error obrepsit. ut ne scir& quẽ tot inditiis docente intꝰ spũ sc̃o cogno¬
uit & p̃coniis declarauit : Nisi forte spiꝓphetiȩ exparte tactꝰ fuit
ut eu đĩ filiũ scir&. & multa deillo nescir&. Ex parte uͦ necdum

Expanded text:
columbae descendentem et manentem. Nec non et de quo audierat: Hic est Filius meus dilectus in quo mihi bene complacui . Sed sicut in Graeco reperimus quod nostri non habent codices, cum tingeretur aquis Jordanicis, lux, inquit, magna circumfulsit de aqua, ita ut timerent omnes, id est circumstantes. Ex quibus omnibus satis colligitur non eum ignorasse, quem venturum prius, ut praeco nuntiarat; advenientem et consistentem inter turbas ut propheta agnoverat, ostendit; porro adeuntem ut confessor veneratus est, de quo dixerat: Post me venit vir, qui ante me factus est, cujus non sum dignus corrigiam calceamenti solvere . Unde igitur tam abundanti ejus scientiae error obrepsit, ut nesciret quem tot indiciis, docente intus Spiritu sancto cognovit, et praeconiis declaravit: nisi forte spiritu prophetiae ex parte tactus fuit, ut eum Dei Filium sciret, et multa de illo nesciret; et parte vero necdum
Abbreviated transcription (Latin):
cu usbio uustifiecta ẽ inqͥd sapientia afiliis sius. E Csi dicerꝑ
Quat uos noliustis recipe disciplinam. ego qͥđi simi sapient dsũ cõp¬
batus er decetus su ab apłis meis &dicipłis dbhis scilicae quim facieti¬
tes regent celoꝵ ipsũ illud diripuut̾ fide ustificati. E ideo a fuae
unsapienitiã sunt renati iure filii dicunt᷑ sapientiȩ Opȩ ptiumn¬
egͦ in hioe loco uirtutẽ dicti ꝑpendere Iustificata e inqͥł sapi¬
enitia a filiis sius. dese utiq uolens illud dictũ intelligi est onini
ipse sapientia di patris ñ acxidens exrerũ efficientiis sed exnatura
Nesenĩ omũs haba potestatẽ suȩ naturȩ Negotiũ uͦ potessis effectẽ
Quia ñ idẽ e opꝰiurtutis qͦd ẽ ipsa uirtus Tantũ ieitur discernitur
efficiens uirtus ꝑquẽ efficitur qͦd effectũ ẽ quantũ creator Aereatur
Et ideo uniioe dicto ut iustificata sit sapientia a filiis siuis qͣsgenutt
ut sapientes siit. potius natura sapientiȩ intelligenda ẽ quã efici¬

Expanded text:
cuit vobis? Justificata est, inquit, sapientia a filiis suis. Ac si diceret, quia vos noluistis recipere disciplinam, ego qui Dei summi sapientia sum, comprobatus et acceptus sum ab apostolis meis et discipulis. Ab his scilicet qui vim facientes, regnum coelorum ipsum illud diripiunt, fide justificati. Et idcirco quia in sapientiaergo in hoc loco virtutem dicti perpendere. Justificata est, inquit, sapientia a filiis suis, de se utique volens illud dictum intelligi, est enim ipse sapientia Dei Patris. Non accidens ex rerum efficientiis, sed ex natura. Res enim omnis habet potestatem suae naturae, negotium vero potestatis effectus est; quia non idem est opuiciens virtus per quam efficitur quod effectum est, quantum Creator a creatura. Et ideo in hoc dicto ut justificata sit sapientia a filiis suis quos genuit ut sapientes sint, potius natura sapientiae intelligenda est quam effici
Abbreviated transcription (Latin):
abluatur. Tali igitur ioħis exemplo & mirabili mag̾isterio sp̃s scĩ usus
qͣsi artificis ingenio. & ꝓphȩtiam texit infacto. & discipłoꝵ consulit
ignorantiȩ. ut scirent. ñ aliũ ase p̃dicatũ quã dñi. Idcirco adoꝑa eius cori¬
conferrent. ne xp̃c iam alius expectaret᷑. quã cui testimoniũ oꝑa deitatis
utdixi ñ ad uerba in terrogantium respondit sed signa deitatis oftendit
Ite inquid dicite ioħ̃i que audistis & uidistis. ut ipsi ibi testes essent ꝓpͥe
consoientt ie il seleos inagis t̃ eoꝵ miserat Quib arbit̃ om̃iũ secretoꝵ ñ ad uerba

Expanded text:
abluatur. Tali igitur Joannes exemplo, et mirabili magisterio Spiritus sancti usus, abluatur. Tali igitur Joannes exemplo, et mirabili magisterio Spiritus sancti usus, quasi artificis ingenio, et prophetiam texit in facto, et discipulorum consulit ignorantiae, ut scirent non alium a se praedicatum quam Deum. Idcirco ad opera ejus cons, opera conferrent, ne Christus jam alius exspectaretur, quam cui testimonium opera Deitatis ut dixi, non ad verba 516 interrogantium respondit, sed signa Deitatis ostendit. Ite, inquit, dicite Joanni quae audistis et vidistis. Ut ipsi sibi testes essent propriae conscientiae, ad quod eos magister eorum miserat; quibus arbiter, omnium secretorum, non ad verba
Abbreviated transcription (Latin):
Tc̃ inqͥđ accesser discipłi ioħis dicentes Quare nos & pharisei ieuinamus
ueniunt ad eum. Quasi dixeruit inuidia stimulati nos deserim᷑ &¬
ad illũ turba c̃ currit Que omĩa plenissime sciens beatꝰ p̃cursor.
formauit ñsibi utdixi. sed illis acsi fabulose int̾rogationẽ mittens.
ꝑ eosdẽ qͦs obceuerat liuor inuidiȩ ut aplior intelligentia & effica¬
tia maior sentiretur in eodẽ facto exp̃ssa. Quatinꝰ ĩpse ꝓpħa in hoc
ẽditionis suȩ genere ꝓphetar& & discipłoꝵ suoꝵ acsiꝓuidus magist᷑
nuntiauit. & remissionẽ in eo ipso p̃dicauit: regnũq celoꝵ spopondt
Nã & ioħ̃s hoc totũ opꝰ legis expleuit: hinc cessante iam lege quȩ ꝓ mpec¬
gelia etuenda lex mittit duos exdiscipłis suis. scilic& scribas & pharis eos.
ut infidelitas fidẽ ñminꝰ factoꝵ quẽ dictoꝵ cõtẽplet᷑. ut qͦd intra eam
peccatoꝵ fraude sit colligatũ ꝑ intellegentiã ȩuuangelicȩ lib̾tatis

Expanded text:
 accesserunt discipuli Joannis dicentes: Quare nos et Pharisaei jejunamus res veniunt ad eum. Quasi dixerint: ad illum turba concurrit. Quae omnia plenissime sciens beatus praecursor, formavit, non sibi, ut dixi, sed illis, ac si fabulose, interrogationem mittens per eosdem quos obcaecaverat livor invidiae, ut amplior intelligentia, et efficacia major sentiretur in eodem facto expressa, quatenus ipse propheta in hoc conditionis suae genere prophetaret, et discipulorum suorum acnuntiavit, et remissionem in eo ipso praedicavit, regnumque coelorum spopondit. Nam et Joannes hoc totum opus legis explevit; hinc cessante jam lege, quae pro pecangelia contuenda lex mittit duos ex discipulis suis, scilicet Scribas et Pharisaeos, ut infidelitas fidem non minus factorum quam dictorum contempletur, ut quod intra eam peccatorum fraude sit colligatum, per intelligentiam evangelicae libertatis
Abbreviated transcription (Latin):
tes & nolunt inftelligere uimscripturȩ Presertĩ qͥa ndix̃ om̃s redendisunt uel
saluandi sed om̃s numeratisunt. eo utiq numero qͦcreatisunt Et ut ita fateas
eodem pondere & iñsura qͣisisunt. qͥa ubicũq numerꝰ est. ihi & scientianu¬
meri demonstratur Lc& & iã adhuc uelint & hoc uanilo qͥ rep̃hendere
qͥd suꝑflua sit &ista dinumeratio. Quod sugit᷑ eis suꝑflua udetur eogiterit
neforte eiuss sapientia qͣ cuncta creatasunt: & ipsa suꝑifli a t̾emere iudicet

Expanded text:
 nolunt intelligere vim Scripturae, praesertim quia non dixit: omnes reddendi sunt, vel salvandi, sed omnes numerati sunt, eo utique numero quo creati sunt. Et ut ita fatear, eodem pondere et mensura qua mensi sunt, quia ubicunque numerus est, ibi et scientia numeri demonstratur. Licet etiam adhuc velint et hoc vaniloqui reprehendere, quod superflua sit et ista dinumeratio. Quod si igitur eis superflua videtur, cogitent ne forte ejus sapientia, qua cuncta creata sunt, et ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa necdũ p̃dicate ita ꝑfecte ceꝑnit lic& missi fuerint boͥt¬
Melius tam̃ arbitor cogitationib: eoꝵ respondissẽ. qͥb¬
sollicitudo erat conuertendi adfidem. Insuꝑ ut & degentib cis daret᷑ intelligeas¬
tia qͣtotũ hoc ad illud tepꝰ referendũ ẽ. cũ ad p̃dicationẽ apłimittebant᷑.
retunerent rabiem ꝑsequentiũ. Immo ut agerent singuli ꝑsuccessionẽ
utdoctrina euuangelii adom̃s g̃s ꝑuenir&. Sic̃ scriptũ ẽ. deeis. In om̃em
trã exiuit sonus eoꝵ & infines orbis terrȩ uerba eoꝵ. Moralit̃ n ob̵dat᷑

Expanded text:
quia necdum praedicare ita perfecte coeperint, licet missi fuerint bquia necdum praedicare ita perfecte coeperint, licet missi fuerint bMelius tamen arbitror cogitationibus eorum respondisse, quisollicitudo erat convertendi eos ad fidem. Insuper ut et de gentibus eis daretur intelligentia, quia totum hoc ad illud tempus referendum est, cum ad praedicationem apostoli mittebantur, ne timerent rabiem persequentium, imo ut agerent singuli per successionem, ut doctrina Evangelii ad omnes gentes perveniret, sicut scriptum est de eis: In omnem terram exivit sonus eorum, et in fines orbis terrae verb
Abbreviated transcription (Latin):
Sic itaq & illud .ẽ. tanquã apłos ubi ait Cũ uideritis hȩc omĩa scitote qua
ꝓpe.ẽ. in ianuis. Cũ ad eos solũ hoc ꝑtineat. qͥtẽ er electi in carne.
Qui nimirũ usus loquendi quã sepe inscripturis inuenit᷑ duinis. Un¬
de sic dictũ uidetur. ut ostender& qͦͣsdam apłoꝵ p̃dicationi credituraxs
deude reliquũ isrł credere nouissimis. qͦs necdũ c̃sũmatos ad fidẽ ee conspi
Nonqͦd hu qͥ antichristũ sunt debeant credere. sed qͦt qͦt p̃destinatis ad uitam
Quod erit c̃sũmatiꝰ ꝑdicationis apłoꝵ. deinde aduentus filii hominis
N isi forte absurdum uidet᷑ qͦd ciuitates isrł ñc̃sũmandas ee̾ dixerit: cum
ciuitates eoꝵ ipsisunt appellati recte qͥsimul c̃morant᷑ utc̃ciues fiañ
Potest & hac intelligi siplicit̾. ũc̃s umabitis donec ueniat labor ñc̃ ple¬
bitur p̃dicandi donec ueniat uob̃ filius hominis in ad uitoriũ pͦst
resurrectionẽ Amortius: Sed uiolenta uidetur ista int̾p̃tatio.

Expanded text:
ait: Cum videritis haec omnia, scitote quia prope est in januis . Cum ad eos solum hoc pertineat qui erunt electi in carne. Qui nimirum usus loquendi quam saepe in Scripturis invenitur divinis. Unde sic dictum videtur, ut ostenderet quosdam apostolorum praedicationi credituros, deinde reliquum Israel credere in novissimis quos necdum consummatos ad fidem esse conspNon quod hi qui Antichristi sunt, debeant credere, sed quotquot praedestinati sunt ad vitam. Quod erit consummatio praedicationis apostolorum, deinde adventus filii hominis. Nisi forte absurdum videtur, quod civitates Israel non consummandas esse dixerit, cum civitates eorum ipsi sunt appellati recte, qui simul commorantur ut concives fiant. Potest et hoc intelligi simpliciter: Non consummabitis donec veniat; labor non complebitur praedicandi, donec veniat vobis filius hominis in adjutorium, post resurrectionem a mortuis. Sed violenta videtur ista interpretatio,
Abbreviated transcription (Latin):
xpehȩc loquebat᷑ & ñultius gͥ om̃s exclisis aregno di qͥ aute uel p̃st
inxpm̃ crediderunt Pisi forte aliqͥ intellida .ẽ. iuolentia que tc̃tẽꝑis
uiguit. nec tam̃ alio intẽꝑe Cũ hec uiolentia nulla nisi fides iaupo
utiq: usq adiẽ illud tẽpꝰ intelligi uoluit. ꝗͥd ipse seꝑberi a hodie
idẽ est & nc̃dũ p̃sens scłm currit. Et ideo nec ante    que ioħs

Expanded text:
gno Dei qui ante vel post in Christum crediderunt. Nisi forte aliqua intelligenda est violentia, quae tunc temporis viguit, nec tamen alio in tempore, cum haec violentia, nulla nisi fides in Chrutique usque ad se illud tempus intelligi voluit, quia ipse semper, heri, et hodie, id est et nunc dum praesens saeculum currit, et ideo nec ante ipsum quem J
Abbreviated transcription (Latin):
inueniatur Tam̃ si ltra duodecĩ apłoꝵ numert nemo recipiendꝰ eẽt.
diemo apłm paulũ recepiss&. Et si ñ nisi uerꝰ ꝓpħȩta. & uerꝰ iustꝰ mag¬
na difficultas eet Nẽ aut̃ hoc uno tẽꝑauit uocabulo cũ ait. in nõe
ꝓpħȩ aut innor̃ usti. insinuans ñꝑsonas suscipiendas eet sed nõa
officioꝵ & mercedẽ nꝑdere suscipientis. lic& indignꝰ fuerit qͥ suscetꝰ ẽ
oneczizania mixta. ẽ ctrłioimagna tam̃ exõrtatio data ẽ. sus¬
cipientib Porro deapłis nait. in nõe apłi. aut i nõe xp̃i. quĩ

Expanded text:
inveniatur. Tamen si ultra duodecim apostolorum numerum nemo recipiendus esset, nemo apostolum Paulum recepisset, et si non nisi verus propheta et verus justus, magna difficultas e, aut in nomine justi, insinuans non personas suscipiendas esse, sed nomina officiorum, et mercedem non perdere suscipientis licet indignus fuerit qui susceptus est, donec zizania mista cum tritico, magna tamen exhortatio data est suscip
Abbreviated transcription (Latin):
torũ &apłoꝵ magnoꝑe exib& p̃mia meritoꝵ dũait̾. Qui recipit
uos me recipit. & qͥrecipitine recipit ei ĩ qͥmemisit Ita enini
tȩ uel falsi xp̃iam occurrit cogitationib suscipientiũ sinequeris
discernere qͥue falsi. que. idonei ad eosuenturi e̾ent. tantũ ut
in nõe ueri discipłi eos suscipiant. Hincq seqͥt᷑. Etqͥrecipit ꝓphetã
innoe ꝓphetȩ. & iustũ in nõe iusti. mercedẽ ꝓpħȩ. & merced em

Expanded text:
orum magnopere exhibet praemia meritorum, dum ait: Qui recipit vos me recipit, et qui recipit me recipit eum qui me misit. Ita enim ae, vel falsi Christiani, occurrit cogitationibus suscipientium si nequiverint discernere, quive falsi, quive idonei ad eos venturi essent, tantum ut in nomine veri discipuli, eos suscipiant. Hinc sequitur: Et qui recipit prophetam in nomine prophetae, et justum in nomine justi, mercedem prophetae et mercedem
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. qͦd dr̃. qͥa regnũ cęloꝵ uin patit᷑. & uiolenti diripiunt illud. Quia
utquidã ait. gła isrł patrib debita. aꝓphecis niuitiata. a xp̃o oblata
ꝓpħauer̃. qͦdñ surrex̃ maior int̾natos mulierum. Idcira limes ẽ. ipse
legis & ꝓpħetie. ex quo &iam quasi ꝓpͥo utitur pͥuilegio et notandum
qͦd ait onis ꝓphete Ñqͥd & eos hoc u̾erbo ẽpleͤtitur qui pͦst aduentũ

Expanded text:
est quod dicitur, quia Regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud . Quia, est quod dicitur, quia Regnum coelorum vim patitur, et violenti diripiunt illud . Quia, ut quidam ait, gloria Israel patribus debita, a prophetis nuntiata, a Christo oblata, uod non surrexit major inter natos mulierum. Idcirco jure limes est ipse legis et prophetiae, ex quo etiam quasi proprio utitur privilegio. Et notandum quod ait: Omnes prophetae. Nunquid et eos hoc verbo complectitur qui post adventum