comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt aut̃ adinuicẽ concatenata. ratio¬
nale osuꝑhumerale: qr coherere sibi in¬
uicem debent ratio & oꝑa. ut quod m̃tis
ratione concipimꝰ. oꝑe impleamꝰ. Et no¬
tandꝰ ordo rerum. qr ñ pͥꝰ rationale qua
humerale : qr ñ priꝰ sapientia quã oꝑa.
s priꝰ oꝑa. deinde sapientia. Unde habe¬
quã rationale: qr nlebet nemo docere
quȩ non didicit. huic ordini concordat
ꝓpħa cũ dicit. Seminate uob̾ ad iusti¬
ciam. & metite fructũ uite. ꝯ illumi¬
nate uob̾ lum̃ scientię. In hoc yectoris
ornam̃to duodecim lapides inserti e¬
rant. duodecĩ patͥarcharũ nomina inse¬
sculpta habentes: qr scõꝵ patrũ exẽpla
pontifex debo sẽꝑ habere in memoria:
& scłm ea moderari facta sua. In duode¬
nario aut̃ numero lapidũ pot̾ figina
ꝑ quatuor ordines erant distͥbuti. ꝙ
terni in singłis ratronalis angulis po¬
siti. Quod apłice doctͥne bene congru¬
it: que fidem tͥnitatis ꝑ quatuorᷤ

Expanded text:
Sunt autem ad invicem concatenata ratioSunt autem ad invicem concatenata rationale et humerale: quia cohaerere sibi invicem debent ratio et opera, ut quod mentis ratione concepimus, opere impleamus. Et notandus est ordo rerum: quia non prius rationale, quam humerale; quia non prius sapientia quam opera, sed prius opera, deinde sapientia. Unde habequam rationale: quia nemo docere debet quae non novit. Huic ordini concordat propheta cum dicit: « Seminate vobis ad justitiam, et metite fructum vitae, et illuminate vobis lumen scientiae . » In hoc pectoris ornamento duodecim lapides inserti erant, duodecim patriarcharum nomina insculpta habentes: quia sanctorum Patrum exempla pontifex semper debet habere in memoria, et secundum ea moderari facta sua. In duodenario autem numero lapidum potest signiper quatuor ordines sunt distributi, et terni in singulis angulis rationalis positi. Quod apostolicae doctrinae bene congruit, quae fidem Trinitatis per quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
pit̾. uix aut nũquã inde abolet᷑. Req
illud uacat a misterio. qͦd pontifex ciugi
oꝑa sua unicuiq retͥbuet᷑. Quod autem
nr̃oꝵ põtificum suꝑhumerale ñ ẽ tot
colorib intextũ. ñ ẽ tam p̃ciosis geminiᷤᷤ
redimitũ: nil refert cũ xp̃iana religio
ueritati seruiens cõpendiosis figuris idẽ
intelligi faciat. quod uetꝰ obseruantia
sumptuosis. Post quã pontificis uerenda
uelata st̃ suis indum̃tis. postquã celestia
iam cepit meditari. pꝰquã iusticie oꝑib
imponit᷑ rationale pectori pontificis.
quod grece logion dr: ꝑ qͦd sapientia q̃
un ratione confistit. indicat᷑. Imponitur
rationali manifestatio & ueritas. Mani¬
festatio ido. qr ñ sufficit pontifici habe¬
re sapientiam. nisi possit etiam mani¬
festare que nouit: s reddere rationem
de ea que in nobis est fide & spe. ueritas uͭ:
qr non debet pontifex de suo corde ꝓpħare:
s ea tantũ quȩ ueritas habet manifestare.

Expanded text:
pitur vix aut nunquam inde aboletur. Nec pitur vix aut nunquam inde aboletur. Nec illud vacat a mysterio, quod pontifex cingita secundum opera sua unicuique retribuetur . Quod autem nostrorum pontificum superhumerale non est tot coloribus intextum, nec est tam pretiosis gemmis redimitum, nihil refert, cum Christiana religio veritati serviens, compendiosis figuris idem intelligi faciat, quod vetus observantia sumptuosis. Postquam pontificis verenda velata sunt suis indumentis, postquam coelestia jam coepit meditari, postquam justitiae operibus imponitur rationale pectori pontificis, quod Graece logion dicitur, per quod sapientia, quae in ratione consistit, indicatur. Imponitur rationali manifestatio et veritas. Manifestatio ideo, quia non sufficit pontifici habere sapientiam, nisi etiam possit manifestare quae novit, et reddere rationem de ea, quae in nobis est, fide et spe. Veritas vero, quia non debet pontifex de suo corde prophetare, sed ea tantum quae veritas habet, manifestare.
Abbreviated transcription (Latin):
nis oꝑam̃ siue in largitione siue in restͥe¬
tione tẽporalium: totum sumimꝰ ex
habundantia legitime dispensata quod
significat denariꝰ aduerũ ꝑducit iube¬
leum: quod ꝑ exhibitionẽ adqͥrit᷑ bonoꝵ
operum. Quadragenariꝰ enĩ numerus
partib suis denominatis: qͥnqͣgenarium
facit. Quo numero in lege supradictus
iubeleus id ẽ remissionis annus expͥmi¬
tur. uerã p̾figurans lib̾tatẽ. quã qubo
adeptus fuerit. nullam cimebit ulterius
seruitutẽ. huic bonoꝵ operũ significationi
concunt. quod in humerali duob p̾ciosis la¬
pidib in sculpta erant nomina duodecim
patͥarcharũ. ser in uno. ꝯsex in altero: quoꝵ
alter suꝑpositꝰ erat dextͦ humero. alter
sinistro. Nichil eorũ uacat a misterio.
Senarius enĩ ꝓpt̾ sui ꝑfectionẽ oꝑa iusticie
significat : noĩa patͥarcharũ memoriam
in lapidib scribunt᷑: qr qͦd in lapide seul¬

Expanded text:
nis operamur, sive in largitione, sive in restrinis operamur, sive in largitione, sive in restrictione temporalium, totum sumimus exor abundantia legitime dispensata, quod significat denarius, ad verum perducit jubilaeum, qui exhibitione acquiritur bonorum operum. Quadragenarius enim numerus partibus suis denominatis quinquagenarium facit. Quo numero in lege supradictus jubilaeus, id est remissionis annus, exprimitur, veram praefigurans libertatem, quam qui adeptus fuerit, nullam timebit ulterius servitutem. Huic bonorum operum significationi concinit, quod in humerali duobus pretiosis lapidibus 267 insculpta erant nomina duodecim patriarcharum, sex in uno, et sex in altero: quorum alter superpositus erat dextro humero, alter sinistro. Nihil horum vacat a mysterio. Senarius enim propter sui perfectionem, opera justitiae significat; nomina patriarcharum, memoriam in lapidibus scribuntur, quia quod in lapide scul
Abbreviated transcription (Latin):
& sccda tunica int̾ior appellat᷑ uel
iacinctina. cuiꝰ color cęli strenitatẽ
imitat᷑. ut ꝑ hoc intelligat᷑ qr pon¬
tifex plus debet de cęlestib cogitare
quã de terrenis. Rectꝰ quippe ordo ẽ.
ut pͥmo studeamꝰ munditiȩ carnis
per quam ueniamus ad munditiam cor¬
dis. quȩ nos ꝓuehat ad incellectũ duu¬
pontificalis apud nos ẽ. apud hebre¬
os uͦ tantũ pontificalis: & apud eos eis¬
dem ẽ uariata colorib. quib & rona
pontificalis: de qua dr in ordinatione
pontificis. & circũeinxit eũ de moyse
loquens. scđm facturã humeralis. hu¬
meri quippe fortes sunt ad agenda o¬
ꝑa & portanda onera. qui ex circum¬
ductione humeralis. suis ligaturis con¬
stringunt᷑ : qr pontificem ꝙ in nocentia
s in oꝑib iusticie oportet ẽẽ constrie¬
tum: in ut eo nichil inueniat᷑ dissolu¬
tum. nichil remissum. Quodũ signifi¬
cant uarii colores in zona. idẽ signifi¬
cant in suꝑhumerali: qr qͥcqͥd de terre¬

Expanded text:
ca interior appellatur vel hyacinthina, cujus color coeli serenitatem imitatur, ut per hoc intelligatur quia pontifex plus debet de coelestibus cogitare quam de terrenis. Rectus quippe ordo est, ut primum studeamus munditiae carnis, per quam veniamus ad munditiam cordis, quae nos provehat ad intellectum divet pontificalis apud nos est; apud Hebraeos vero tantum pontificalis, et apud eos eisdem est variata coloribus, quibus et zona pontificalis, et de qua dicitur in ordinatione pontificis: « Et circumcinxit eum de Moyse loquens secundum facturam humeralis. » Humeri quippe fortes sunt ad agenda opera, et portanda onera, quae ex circumductione humeralis, suis ligaturis constringuntur, quia pontificem et innocentia et operibus justitiae oportet esse constrictum, ut in eo nihil inveniatur dissolutum, nihil remissum. Quod vero significant varii colores in zona idem significant in superhumerali: quia quidquid de terre
Abbreviated transcription (Latin):
dũ eugłium festinare. Ungunt᷑ p̃tea
in uirtute scĩ sp̃e hoc sacram̃to grãm
specialit̾ caput ungit᷑: ut intelligat
se eẽ illiꝰ uicariũ. de quo đr in psal¬
mo. Uiixit te d̾s. d̾s tuus oleo leticie
p̃ consortib tuis. Accipiunt hac unc

Expanded text:
dum Evangelium festinare. Unguntur praetdum Evangelium festinare. Unguntur praetin virtute sancti Spiritus hoc sacramento gratiam specialiter caput ungitur, ut intelligat se esse illius vicarium, de quo dicitur in psalmo: « Unxit te Deus Deus tuus oleo laetitiae prae consortibus tuis
Abbreviated transcription (Latin):
Utunt᷑ leuite ꝙ dalmatica. que ꝓpter
sui latitudinẽ curã ꝓximoꝵ significat.
qͦd significabat in prb̃is casula: quia
ut᷑rũq istoꝵ ministroꝵ in adimplenda
dilectione eadẽ deb& eẽ custodia.
Utunt᷑ ep̃i & cardinales prbi sandalii:
quę calciam̃ta st̃ p̃dicatoꝵ Habent
tangat terram: supra uero constant
ex corio. qͥbusdam locis ꝑtusato. quia
eugłium ñ debet terrenis cõmodis in
nosse misterium regni dei: cȩteris aut̃
in parabolis. ut uidentes ñ uideant. s
audientes ñ in telligant. Hanc sanda¬
lioꝵ significationẽ ꝓpħa intelligebat.
quando dicebat. Quã speciosi pedesan¬
nuntiantiũ pacẽ: eugłitantiũ bona.
Antequã induant sandaliis. uestiunt̃
caligis bissinis uł lineis. usq ad genua
ꝓtensis. & ibi bene constͥctis.: ꝑ qͦd signi¬
ficat᷑ qr debent recbos gressus face̾ pedi¬
b suis: genua debiliaᷤ. id ẽ in negligen¬
tiis resoluta roborare: ꝙ sic ad p̃dican¬

Expanded text:
Utuntur levitae dalmatica, quae propter Utuntur levitae dalmatica, quae propter sui latitudinem curam proximorum significat, quod significabat in presbyteris casula, quia utrorumque istorum ministrorum, ad implendam dilectionem, eadem debet esse custodia. Utuntur episcopi et cardinales presbyteri sandaliis, quae calceamenta sunt praedicatorum. Habent tangat terram. Supra vero constat ex corio, quibusdam loris pertuso, quia Evangelium non debet terrenis commodis innnosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis, ut videntes non videant, et audientes non intelligant » Hanc sandaliorum significationem propheta intelligebat, quando dicebat: « Quam speciosi pedes annuntiantium pacem, evangelizantium bona! » Antequam induantur sandaliis, vestiuntur caligis byssinis vel lineis, usque ad genua protensis, et ibi bene constrictis, per quas significatur, quia debent rectos gressus facere pedibus suis, et genua debilia, id est negligentiis resoluta, roborare, et sic ad praedican
Abbreviated transcription (Latin):
operantur. Unde dicit apłs. Et adhuc
ercellentiorem uiam docebo uos. Pmula¬
mini caritatem. & quã inutiles sint abs
q ea cetere uirtutes subsequent᷑ appro¬
bat: cũ precipuas uircutes scientiam
chil ualere confirmat. Et ideo prudentie
ponit᷑ loco: qr plenitudo legis est dilectio.
Et qr mentib bene compositis ꝙ diuino
cultui mancipatis. frequent᷑ sub repit
accidia: oportet ut ad eã frequent᷑ de¬
tergendã diligens adhibeat᷑ uigilan¬
tia. quȩ ab oculis cordis emergens. ta¬
lis sepe mundet᷑ pituita. Unde in sinis¬
tra manu ponit̾ quedã mappula. quȩ
sepe fluentẽ ocłoꝵ pituitã tergat: s
ocłoꝵ lippitudinẽ remoueat. hec qͥppe
ornam̃ta ut dictũ ẽ ñ st̃ ipse uirtu¬
tes s uircutũ insignia: qͥb tanquam
scͥpturis ãmonent̾es utentes qͥd debe¬
adquẽ fuẽ sua facta dirigere. Adicien¬
dum ẽ supradictis. qr leuite suo modo
utunt᷑: memoratis indum̃tis: idem sig¬
nificantib qͦd significant ꝙ in prb̃is:

Expanded text:
adhuc excellentiorem viam docebo vos: Aemulamini charitatem . » Et quam inutiles absque ea sint caeterae virtutes subsequenter approbatur, cum praecipuas virtutes scientiam esse valere confirmat. Et ideo prudentiae ponitur loco, quia plenitudo legis est dilectio , et quia mentibus bene compositis, et divino cultui mancipatis, frequenter subrepit acedia, oportet ut ad eam frequenter detergendam, diligens adhibeatur vigilantia, qua ab oculis cordis emergens talis saepe mundetur pituita. Unde in sinistra manu ponitur quaedam mappula, quae saepe fluentem oculorum pituitam tergat, et oculorum lippitudinem removeat. Haec quippe ornamenta, ut dictum est, non sunt ipsae virtutes, sed virtutum insignia, quibus tanquam scripturis admonentur utentes, quid debead quem finem sua facta dirigere. Adjiciendum est supradictis, quia levitae et suo modo utuntur supramemoratis indumentis, idem significantibus, quod significant in presbyteris.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ his qͥ ad regales nuptias sine ueste
nuptiali intrauert̃ etͣnis ignib cru¬
ciandi st̃. Unde dr in leuitico. Et dix̃
dñs ad moysen. Loquere ad aaron frẽm
tuũ. Non intret omĩ hora in scã intĩ¬
ora: ꝙ ñ moriet᷑. Unde ostendit᷑ qͦd si
sibi do pͥꝰ: moreret᷑. Et̃ merito: tanquã
qui non fecerit ea quȩ oportet fieri. an¬
tequã accedat᷑ ad altare dei. Ad om̃s enĩ
nos ꝑtinet. nos om̃s instruit ler dei. ut
sciamꝰ qͦmͦ de beamꝰ accedere ad altare
đi. & offerre: scilicer ut deponamꝰ uesti¬
menta sordida id ẽ carnis ĩmundiciam.
prauitatẽ morũ. inquinam̃ta libidinũ.
Unde & in eode leuitico eũ enumerasset
dñs uestes qͥb induendꝰ eẽt aaron et
frẽm tuũ. & filios eiꝰ cũ eo: ꝯ cunctorũ
consecrabis manꝰ scĩficabisq illos: ut sac̾

Expanded text:
cum his, qui ad regales nuptias sine veste cum his, qui ad regales nuptias sine veste nuptiali intraverunt, aeternis ignibus sunt cruciandi . Unde dicitur in Levitico: « Et dixit Dominus ad Moysen: Loquere ad Aaron fratrem tuum, ne intret omni hora in sancta interiora, ut non moriatur » Unde ostenditur, quod si sibi prius Deo, morietur, et merito, tanquam qui non fecerit ea quae oportet fieri, antequam accedatur ad altare Dei. Ad omnes enim nos pertinet, nos omnes instruit lex Dei ut sciamus quomodo debeamus accedere ad altare Dei, et offerre, scilicet ut deponamus vestimenta sordida, id est, carnis immunditiam, pravitatem morum, inquinamenta libidinum. Unde et in Exodo, cum enumerasset Dominus vestes, quibus induendus erat Aaron et trem tuum, et filios ejus cum eo, et cunctorum consecrabis manus, sanctificabisque illos ut s
Abbreviated transcription (Latin):
luta & in cęlo. & quoꝵ peccata deci¬
serint sint dimissa. his ita de orna¬
tu sacerdotali s pontificali breuit᷑
prelibatis: ammonendi estis ut sicut sa¬
craientoꝵ ꝓfunda audistis. sic eastu¬
deatis ꝯ corde intelligere. ꝯ oꝑe adim¬
plere. Non enĩ auditores legis iusti
sunt apud dm. s factores. Potest enĩ
unꝰ quisq urm̃ intrase regale habere
sacerdocium. & sacerdotales ornatus.
si quẽ abluerit ꝙ mundũ fecerit legiᷤᷤ
obseruatio: & si grã baptismi s unctio
adertͥs & asinistͥs muniat᷑. si plenitu¬
dine scientie qͦd planeta significat cu¬
mulet᷑ : pot̾ inquã ita ornatꝰ intra
di tẽplum qͦd ipse ẽ uerũ habere sacer¬
dotium. Qui aut̃ nec sacͥs uestib in¬
duti. nec honestiᷤᷤ morib ornati. ad
altare cłi accede p̾sumpseruit: sicut
filii aaron nadab & abiu igne alieno
quẽ offerebant ante dnm consũptist̃.
ita isti nͣ diuina ordinatione s sua
p̃sumptione sac̾dotiũ sibi usurpanteᷤ:

Expanded text:
luta et in coelo , et quorum peccata detiserint, sint dimissa . His ita de ornatu sacerdotali et pontificali breviter praelibatis, admonendi estis, ut sicut sacramenta profunda audistis, sic ea studeatis et corde intelligere et opere implere. « Non enim auditores legis justi sunt apud Deum, sed factores . » Potest enim unusquisque vestrum intra se regale habere sacerdotium et sacerdotales ornatus, si quem abluerit et mundum fecerit legis observatio, et si gratia baptismi et unctio a dextris et a sinistris muniatur, si plenitudine scientiae, quam planeta significat, cumuletur, potest, inquam, ita ornatus, intra Dei templum, quod ipse est, verum habere sacerdotium. Qui autem nec sacris vestibus induti, nec honestis moribus ornati, ad altare Dei accedere praesumpserint, sicut filii Aaron, Nadab et Abihu, igne alieno, quem offerebant ante Dominum, consumpti sunt : ita isti non divina ordinatione, sed sua praesumptione sacerdotium sibi usurpantes,
Abbreviated transcription (Latin):
tet ep̃m bonũ habere testimoniũ ab
his qui foris st̃. Ita plebis testimonio
approbatos pͥmo lauat : postea induit.
Mloyses quippe in hoc facto typũ legis
gerit : qui ordinandos pͥmo sacerdotes
priꝰ lauat antequã induat. Nisi enĩ
qui priꝰ fuerit legis obseruatione ꝓ¬
batus : ñ ẽ ad sacerdotiũ ꝓmouendꝰ.
lta uoro ꝓbatus induit᷑ : iuduit tu¬
nica. que apud eos bissina. apud nos
linea ẽ. Bissus enĩ genꝰ t̃ lini candidis¬
sim: & ad sũmum candorẽ multa uera¬
tione & ablutione ꝑductũ. Significat
autͣ ꝑfectam carnis munditiam: scđm
illud quod in apocalipsi legit᷑. Bissinũ
sunt iustificationes scõꝵ. Hanc mun¬
ditiam caro sacerdotis ex se non ba¬
bet. sicut nec luiũ ex se ẽ candidũ:
s sicut dictuꝰ ẽ multis castigatio¬
nib & ablutionib reddit᷑ candidũ.

Expanded text:
pum bonum habere testimonium ab pum bonum habere testimonium ab his qui foris sunt . » Ita plebis testimonio approbatos primo lavat, postea induit. Moyses quippe in hoc facto typum legis gerit, qui ordinandos sacerdotes prius lavat, antequam induat. Nisi enim quis prius fuerit per legis observationem probatus, non est ad sacerdotium promovendus. Ita vero probatus, induitur tunica, quae apud eos byssina est, apud nos linea. Byssus enim est genus lini candidissimi, et ad summum candorem multa vexatione et ablutione perductum. Significat autem perfectam carnis munditiam, secundum illud quod in Apocalypsi legitur: « Byssus sunt justificationes sanctorum . » Hanc munditiam caro sacerdotis ex se non habet, sicut nec linum ex se est candidum: sed, sicut dictum est, multis castigationibus et ablutioni
Abbreviated transcription (Latin):
Et fecit moyses sicut preceꝑat ei dñs:
& conuocauit sẏnagogam ad ianuam
tabernaculi testimonii. & applicuit
moyses aaron frẽm suum ꝙ filios eius.
ẜ lauit eos aqua. s uestiuit eũ tunica.
ꝯ p̃cunxit eum zona. & uestiuit eum¬
tunicã intiorem. ꝙ imposuit ei suꝑ¬
humerale: & cinxit eum scđm factu¬
ram suꝑhumeralis. & imposuit suꝑ
eũ logion. & suꝑ logion manifestatio
mitram ante faciem eiꝰ laminã aureã
in qua sculptum erat nomen dñi. Notandꝰ
est ordo uerboꝵ. licet enĩ de constituendo
pontifice p̃cepisset dñs & elegisset: tamĩ
conuocatur sẏnagoga. ldcirco enĩ requiri¬
tur presentia ppłi in eligendo sacerdo¬
te: ut sciant om̃s qr qui doctior ẽ ex
om̃i ppło. qui omi uirtute p̾stantior.
hic eligi debet ad sacerdotium. ꝙ hoc con
sensu eccłe. ne qua postea retractio. ne
quis scrupulus remaneat. s omĩum
testimonio cõmendet᷑. scdm appłm. Opor¬

Expanded text:
« Et fecit Moyses, sicut praecepit ei Dominus: « Et fecit Moyses, sicut praecepit ei Dominus: et convocavit synagogam ad januam tabernaculi testimonii, et applicuit Moyses Aaron fratrem suum et filios ejus, et lavit eos aqua, et vestivit eum tunica, et praecinxit eum zona, mposuit ei superhumerale, et cinxit eum secundum facturam humeralis, et imposuit super eum logion, et super logion manifestationmitram ante faciem ejus laminam auream, in qua scriptum erat nomen Domini . » Notandus est ordo verborum. Licet enim de constituendo pontifice praecepisset Dominus, et elegisset, tamen vocatur synagoga. Idcirco enim requiritur praesentia populi in eligendo sacerdote, ut sciant omnes quia qui doctior est ex omni populo, qui omni virtute praestantior, hic eligi debet ad sacerdotium, et hoc cum consensu Ecclesiae, ne qua postea retractatio, ne quis scrupulus remaneat, sed omnium testimonio commendatur, secundum Apo
Abbreviated transcription (Latin):
cunferentes. quid simile. quid dissimile¬
eciam in reb significatis conueniant
aitendamus. Duo eniꝰ cherubĩ ꝓpitiato¬
rium aspiciunt : qr sacram̃ta utͥusq
testamenti. ad diuine ꝓpitiationis finẽ
intendunt: quȩ in sacerdotio ueteri sub
multiplici ẽ sacrificioꝵ uelamine adũ¬
brata: in nouo aut̃ testamento ꝑ unũ
uerũ ꝑfectumq sacrificium ẽ completa.
In ornamentis itaq utroꝵq sacerdotum
ysublimitas sacerdotii cõmendatur. &
sacerdotũ casta dignitas figurat᷑: quati¬
nꝰ ꝑ extiorem habitũ discant quales in¬
tra se eẽ debeant. qui uices illiꝰ ueri sum¬
iniq pontificis geruntꝰ. in quo fuit om̃iᷤ
plenitudo uirtutũ. quã ꝓfitent᷑ exti̾o¬
ra ornamenta menbroꝵ. S iam ad id
quod ꝓposuimꝰ ueniamus. & primum
qualit᷑ moyses aaron & filios eiꝰ dño iu¬
bente ornauerit. & postea induerit
ueniamus. Sic enĩ legit᷑ in leuitico.

Expanded text:
conferentes, quid simile, quid dissimileconferentes, quid simile, quid dissimileetiam in rebus significatis conveniant attendamus. Duo enim Cherubim propitiatorium aspiciunt , quia sacramenta utriusque Testamenti ad divinae propitiationis fidem intendunt, quae in sacerdotio veteri sub multiplici est sacrificiorum velamine adumbrata: in Novo autem Testamento per unum verum perfectumque est sacrificium completa. In ornamentis itaque utrorumque sacerdotum et sublimitas sacerdotii commendatur, et sacerdotum casta dignitas significatur, quatenus per exteriorem habitum discant quales intra se debeant esse, qui vices illius veri summique pontificis gerunt, in quo fuit omnis plenitudo virtutum, quam profitentur exteriora ornamenta membrorum. Sed jam ad id, quod proposuimus, veniamus: et primum qualiter Moyses, 266 Aaron et filios ejus, Domino jubente, ornaverit, et postea induerit, videamus. Sic enim legitur in Levitico:
Abbreviated transcription (Latin):
ri uel ad altare accedere debeant. illi
sermoni ñ inseruimꝰ. De indumentis
gͦ sacerdotalib uel pontificalib diligen¬
ter considerandũ ẽ. quim morib sa¬
cerdotũ significet illa uarietas uestiũ:
quid fulgor auri. quid nitor gẽmarũ
cũ nichil ibi debeat ẽẽ ratione carens.
s forma scĩtatis s omĩum umnago uir¬
tutũ. Sicut enĩ bona domꝰ in ipso ues¬
tibulo agnoscit᷑: sic xp̃i sacerdos cultu
sacrarũ uestiũ ostendit exti̾us qualis
apud se debeat eẽ intius. Iste autem
sacrarũ uestiũ ritus a moẏse sumpsit
exordiũ: quanuis ip̃ianã religio plus
intenta reb quã figuris. sacerdotes su¬
os ñ om̃ib illis uete̾rib induat orna¬
mentis. Inspiciamꝰ gͦ pͥus ueterũ orna¬
menta pontificũ. uel quo ordine eis
utebant᷑. uel cũ ordinarent᷑: uel cum
thymiama oblaturi scã scõꝵ ingrede¬
rent᷑: deinde nra cũ illoꝵ indumentiᷤᷤ

Expanded text:
ri vel ad altare accedere debeant illi ri vel ad altare accedere debeant illi sermoni non inseruimus. De indumentis ergo sacerdotalibus, vel de pontificalibus diligenter considerandum est quid in moribus sacerdotum significet illa varietas vestium, quid fulgor auri, quid nitor gemmarum: cum nihil ibi debeat esse ratione carens, sed forma sanctitatis et omnium imago virtutum. Sicut enim bona domus in ipso vestibulo agnoscitur, sic Christi sacerdos cultu sacrarum vestium ostendit exterius, qualis apud se esse debeat interius. Iste autem sacrarum vestium ritus per Moysen sumpsit exordium: quamvis Christiana religio plus intenta rebus quam figuris, sacerdotes suos non omnibus illis veteribus induit ornamentis. Inspiciamus ergo prius veterum ornamenta pontificum, vel quo ordine illis utebantur, vel cum ordinarentur, vel cum thymiama oblaturi, Sancta sanctorum ingrederentur. Deinde nostra cum illorum indumentis
Abbreviated transcription (Latin):
suis ordinauit. hoc etiã manifestius
⁊ excellentius officium impleuit. quã¬
do ipse idem sacerdos & hostia. seipsum
in ara crucis ꝓpt̾ peccata humanige¬
neris obtulit: & ꝑ ꝓpͥum sanguinem
scã eterna ingrediens. celestia ꝙ terreᷤ¬
tria pacificauit. In quo apparet qͣn¬
ta sit excellentia sacerdotalis officii:
ꝑ quod cotidie in altari xp̃t passio
celebrat. & reus quisq a peceatis conũ¬
sus deo reconciliat᷑. Quib om̃ib de
sacerdotali ordine breuit᷑ ꝑtractati̾.
admonendi st̃ ip̃i sacerdotes quatinꝰ
sicut excellunt ordinis dignitate. fie
ercellant uite scĩtate: lit᷑ ꝯ plebs
eis cõmissa eoꝵ disciplinis edocta. gra¬
tant̾ eis obediat: & eoꝵ imitationẽ de
die iidiem ꝓficiant.
uia scĩtas
ministerii scĩtatẽ expetit mi¬
nistroꝵ.: quales ad sacerdotiũ
ꝓmoueri debeant ꝑsone. insuꝑioriser¬
mone breuit ex apłica institutione cõ¬
memorauimꝰ: s in quo habitu ordina¬

Expanded text:
suis ordinavit. Hoc etiam manifestius suis ordinavit. Hoc etiam manifestius et excellentius officium implevit, quando ipse idem sacerdos et hostia, seipsum in ara crucis propter peccata humani generis obtulit, et per proprium sanguinem sancta aeterna introiens, coelestia et terrestria pacificavit. In quo apparet quanta sit excellentia sacerdotalis officii, per quod quotidie in altari Christi passio celebratur, et reus quisque a peccatis conversus Deo reconciliatur. Quibus omnibus de sacerdotali ordine breviter pertractatis, admonendi sunt Christi sacerdotes, quatenus sicut excellunt ordinis dignitate, sic excellant vitae sanctitate, ut et plebs eis commissa, eorum disciplinis edocta, gratanter eis obediat, et eorum imitatione de die in diem proficiat.uia sanctitas ministerii sanctitatem expetit ministrorum, quales ad sacerdotium promoveri debeant personae, in superiori sermone breviter ex apostolica institutione commemoravimus: sed in quo habitu ordina
Abbreviated transcription (Latin):
etiã prbos sub ep̃oꝵ nomine tarari.
Unde ꝙ ad timotheum de ordinati¬
one epĩ & diaconi scribit: de prb̃is
uero tacuit. sub nomine ep̃oꝵ eos in¬
tesligens. Uude etiam tales in ȩccłia
presbiteros constituendos ẽẽ sicut ep̃os.
testant᷑. hi cũ ordinant᷑ ep̃o eos benedi¬
cente. ꝙ manũ suꝑ capita eoꝵ tenente.
om̃s prb̃i qui p̾sentes sunt manus suas
uxta mamĩ ep̃i suꝑ capita eoꝵ leuãt:¬
& sp̃m scm̃ suꝑ eos qui ordinant᷑ inuo¬
cant. Hi post inuocationẽ scĩ spẽ stolam
suꝑ utrũq humerũ accipiunt. quȩ in
modum sustentaculoꝵ dextrũ latus
miut & finistrum: ut ꝑ hoc intelligant
se ꝑ arma iusticiȩ adextͥs ꝯ asinist̾s eẽ
munitos. ut eos nec aduersa nec ꝓsꝑa
extollant. Accipiunt ꝙ calicẽ cũ uino
& patenã cum hostiis de manu ep̃i: qua¬
tinꝰ his instrum̃tis potestatẽ accipiant
placabiles do hostias offerendi. Hoc of
nem suum cõmutauit: ꝙ ut in memo¬
riam sue passionis idem facent discipłi

Expanded text:
eros sub episcoporum nomine taxari. Unde et ad Timotheum de ordinatione episcopi et diaconi scribit , de presbyteris vero tacuit, sub nomine episcoporum eos intelligens. Unde etiam tales in Ecclesia presbyteros constituendos esse sicut episcoptestantur: Hi cum ordinantur, episcopo eos benedicente, et manum super capita eorum tenente, omnes presbyteri, qui praesentes sunt, manus suas juxta manum episcopi super capita eorum levant sanctum super eos qui ordinantur, invocant: hi post invocationem sancti Spiritus, stolam super utrumque humerum accipiunt, quae in modum sustentaculorum, dextrum latus munit et sinistrum: ut per hoc intelligant se per arma justitiae a dextris et a sinistris esse munitos ut eos nec adversa frangant, nec prospera extollant. Accipiunt et calicem cum vino, et patenam cum hostia de manu episcopi, quatenus his instrumentis potestatem accipiant placabiles hostias Deo offerendi. Hoc offnem suum commutavit, et ut in memoriam suae passionis idem facerent, discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
o. apłs. de uirginib autem preceptum
dni non habeo. Et in eugłio cum dñs
de eunuchis uoluntariis & ñ uolunta¬
riis ageret: addidit infinẽ. qui pot̾
capere capiat. Tanquã diceret᷑. Femi¬
na lib ego uos ñ uestio: nec impono
alicui necessitatẽ. Qui uult sacerdoᷤᷤ
eẽ ipse se uestiat: ipse castitate se mu¬
niat. Igit᷑ ipsi assum amꝰ feminalia.
alienos oculos. ita tegant᷑ genitalia.
neq duplex tunica dat᷑. neq hume¬
ralȩ. neq rationale. neq lamina aure¬
a. s tantũ poderis. & mitra. o zona.
qua stringit᷑ tunaça bissina. Fungun¬
t᷑ tam̃ sacerdotio: s ñ in illa sublimi¬
tate. inqua fungunt᷑ qui om̃ĩb oc to
indumͣtis decorant᷑. Noui quoq testa¬
menti sacerdotes ñ om̃ib illis utunt᷑
indum̃tis: qr nec duab utunt᷑ tuni¬
cis. nec rationali. p̃ter solos pontificeᷤᷤ.
Nulli aut̃ lamina aurea: qr sic̃ dicit
beatꝰ iberonimꝰ in supramemorata epła.

Expanded text:
Apostolus: « De virginibus autem « praeceptum Apostolus: « De virginibus autem « praeceptum Domini non habeo . » Et in Evangelio cum Dominus de eunuchis voluntariis et non voluntariis ageret, addidit in fine: « Qui potest « capere, capiat . » Tanquam diceretur. Feminalibus ego vos non vestio, nec impono alicui necessitatem. Qui vult sacerdos esse ipse se vestiat, ipse se castitate muniat. Igitur ipsi assumamus feminalia, us, non quaeramus alienos oculos; ita tegantur genitalia, neque duplex tunica datur, neque humerale, neque rationale, neque lamina aurea, sed tantum poderis, et mitra, et zona, qua stringatur tunica byssina. Funguntur tamen sacerdotio, sed non illa sublimitate, qua funguntur, qui omnibus octo indumentis decorantur. Novi quoque Testamenti sacerdotes non omnibus illis utuntur indumentis, quia nec duabus utuntur tunicis, nec rationali, praeter solos pontifices: nulli autem lamina aurea, quia, sicut dicit B. Hieronymus in supra memorata epistola,
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ẽ. lamina aurea supponit᷑. cui in¬
sculptũ ẽ nom̃ dei quod hebrei uocant
ineffabile: ut ꝑ hoc intelligat᷑ d̾m
sicut omĩum conditorẽ ita eꝰe̾ rectorẽ:
ꝙ ad honorẽ & głam eiꝰ ẽẽ referendũ
qͥqͥd adnĩ sacerdotib bene fuerit dis
leuitico de eisdem indum̃tis tractanᷤ
de octauo id ẽ feminalib tacuit.
Unde hieronimꝰ in epła ad fabiolam
scribit. ubi refert᷑ quomͦ moyses aaron
frẽm suum uestim̃tis pontificalibus
induerit. de solis feminalib nichil
dr: bac ut arbitͦr causa. qr ad geni¬
talia nr̃a & uerecunda lex ñ unttit
manũ. qr ipsi secretiora nrã ꝙ confu¬
sione digna tegere & uelare debemꝰ.
seruare. De cetis uͦ uirtutib. forti
tudine. iusticia. humilitate. mansu¬
etudine. liberalitate. possunt & alii
iudicare. Pudicitiã sola nouit con¬
scientia. & humani oculi huiꝰ rei cer¬
ti eẽ iudices ñ possunt: absq his qui
passim in morẽ brutoꝵ animali¬
um in libidinem ferunt᷑. Unde

Expanded text:
st , lamina aurea superponitur cui insculptum est nomen Dei, quod Hebraei vocant Ineffabile: ut per hoc intelligatur, Deum sicut omnium conditorem, ita esse rectorem, et ad honorem et gloriam ejus esse referendum quidquid a Domini sacerdotibus bene fuerit dispn Levitico de eisdem indumentis tractans, de octavo, id est feminalibus, tacuit. Unde Hieronymus in epistola ad Fabiolam, scribit: « Ubi refertur quomodo Moyses Aaron fratrem suum vestimentis pontificalibus induerit, de solis feminalibus nihil ur hac, ut arbitror, causa, quod ad genitalia nostra et uerecunda lex non mittit manum, sed ipsi secretiora nostra et confusione digna tegere et uelare debemus seruare. de ceteris uirtutibus, uerbitudine, justitia, humilitate, mansuetudine, liberalitate possunt et alii judicare: pudicitiam sola novit conscientia, et humani oculi certi hujus rei esse judices non possunt absque his, qui passim in morem brutorum animalium in libidinem feruntur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
te. Unde dicit᷑ in libro sapientie. Cani
sunt sensus hominis: ⁊ senectꝰ hominiᷤ
uita ĩmaculata. Prb̃i quippe succes¬
sores & uicarii sunt septuaginta disci¬
ep̃oꝵ. rudes ppłos mitiant: baptuan¬
do unitati eccłe incorꝑant. & omĩb
sacram̃tis usq ad manꝰ impositionem
ppło di ministrant. Ep̃i uero successo¬
res sunt apłoꝵ : qui ex uecessitate ad¬
adiutoriũ s supplem̃tum sui officii qͦ
facilius plebes innumeras regere pos¬
sint. ministeriũ sibi expetunt sacer¬
dotum. Sic moyses in he remo septu¬
aginta uiros prudentes elegit: quoꝵ
consilio & auxilio umm̃sam multitu¬
dinẽ ppłi isrł facile gubernauit. Si¬
ue aut̾ suit minoris oidinis. siue sũ¬
mi ordinis sacerdotes. uicem xp̃i summi
pontificis gerunt: dũ ppłos delinquente
ad penitentiã uocant. ⁊ orationũ suarũ
medicam̃to sanant. U̾de apłs dicit. Ds̃¬
Fungunt itaq ut dictũ ẽ officio medi

Expanded text:
te. Unde dicitur in libro Sapientiae: « Cani te. Unde dicitur in libro Sapientiae: « Cani sunt sensus hominum, et senectus hominis, vita immaculata . » Presbyteri quippe successores et vicarii sunt septuaginta disciepiscoporum, rudes populos initiant, baptizando unitati Ecclesiae incorporant, et omnibus sacramentis usque ad manus impositionem populo Dei ministrant. Episcopi vero successores sunt apostolorum, qui ex necessitate adjutorium et supplementum sui officii, quo facilius plebes innumeras regere possint, ministerium sibi expetunt sacerdotum. Sicut Moyses in eremo septuaginta viros prudentes elegit , quorum consilio et auxilio immensam multitudinem populi Israel facile gubernaret: sive autem sint minoris ordinis, sive summi ordinis sacerdotes, vicem Christi summi pontificis gerunt, dum populos deliquentes ad poenitentiam vocant, et orationum suarum medicamento sanant. Unde ApostFunguntur itaque, ut dictum est, officio media
Abbreviated transcription (Latin):
ad sacerdotium applicant᷑. Ponit᷑ eis o¬
rarium ab ep̃o suꝑ sinistrũ humerum:
ut ꝑ hoc cognoscant se accepisse iugũ
dñi. quo omĩa queq ad siuistram. idẽ
presentẽ uitã ꝑtinent premant: ꝙ u¬
go dni subiciant. Accipiunt & textum
aaron sumpsit exordium: qui
cum ep̃is in pl urib cõmune habent
officium. Et qui nunc prbi uocant᷑:
tunc sacerdotes uobant᷑. Et qui nunc
sunt pontifices: tunc dicebant᷑ sacerdo¬
sacri chrismatis consecratio. & manus
impositio. & cõmunis suꝑ ppłm benedie¬
cio: cum in aliis sacram̃tis cathe cirandi¬
baptizandi. missam celebrandi. in eccłia
uerbii faciendi ad ppłm cõmunis utͥsq
sit dispensatio. S fũmis sacerclotibus
ea quę pretarauimꝰ idcirco reseruata
sunt: ne eadem potestatis auctoritas
ab om̃ib uendicata insolentes reddẽt:
ꝙ soluto obedientię uinculo scandalũ
generaret. Quod aut̃ grece dicuntur
prbi. latine dicunt̾ seniores: ñ tam eta¬
te quã prudentia. y morũ maturita¬

Expanded text:
ad sacerdotium applicantur. Ponitur eis orarium ab episcopo super sinistrum humerum, ut per hoc agnoscant se accepisse jugum Domini, quo omnia quae ad sinistram, id est praesentem vitam pertinent, et premant, et jugo Domini sAaron sumpsit exordium, qui cum episcopis in pluribus commune habent officium: et qui nunc presbyteri vocantur, tunc sacerdotes vocabantur, et qui nunc sunt pontifices, tunc dicebantur sacerdo, chrismatis consecratio, et manus impositio, et communis super populum benedictio: cum in aliis sacramentis, catechizandi, missam celebrandi, in ecclesia verbum faciendi 265 ad populum, communis utriusque sit dispensatio. Sed summis sacerdotibus ea quae praetaxavimus, idcirco reservata sunt, ne eadem potestatis auctoritas, ab omnibus vindicata, insolentes redderet, et soluto obedientiae vinculo, scandalum generaret. Qui autem Graece dicuntur presbyteri, Latine dicuntur seniores, non tam aetate quam prudentia et morum maturita
Abbreviated transcription (Latin):
prefert̃ in corꝑe: debent habere in m̃te.
Tales enĩ dm decer habere ministͦs. qui
enĩ diacones ordinandi sint. apłs plenis¬
sime docet: scribens ad timotheum. Nã
cũ de sacerdotib p̃misisset. subiunxit.
diacones similit̾ oportet rẽ inrep̾hensibi
id ẽ. a libidine continentes. Non bilingͥs:
scilicet ne conturbent habentes pacem
Non multo iuno deditos. qr ubi ebrieti.
ibi libido & furor dñat᷑. Plon turpe
lucrũ sectantes: ne de spũ ali ministe¬
rio terrena lucra sectent᷑. Post hec
subiecit. hi aut̃ ꝓbent᷑ pͥmum s sic
ministrent: nullũ crimen habentes.
Hi itaq sic̾ ep̃i ante ordinationẽ erami¬
nari debent: & si digni inuenti fuerint
ad sacrum ministeriũ sunt applicandi
hoc officio usus ẽ dñs. quando post cenã
ꝓpͥo ore & ꝓpriis manib sacramenta con¬
fecta dispensauit: & quando apłos dor¬
mientes ad orationẽ incitauit dicens.¬

Expanded text:
praeferunt in corpore, debeant habere in mente. praeferunt in corpore, debeant habere in mente. Tales enim Deum decet habere ministros, qui enim diaconi ordinandi sunt, Apostolus plenissime docet scribens ad Timotheum. Nam cum de sacerdotibus praemisisset, subjunxit: « Diaconos similiter oportet esse irreprehensibilid est a libidine continentes; non bilingues, scilicet ne conturbent pacem habentes; non multo vino deditos, quia ubi ebrietas, ibi libido et furor dominatur; non turpe lucrum sectantes, ne de spirituali ministerio terrena lucra sectentur. Post haec adjecit: Hi autem probentur primum, et sic ministrent, nullum crimen habentes. Hi itaque sicut episcopi ante ordinationem examinari debent, et si digni inventi fuerint, ad sacrum ministerium sunt applicandi. Hoc officio usus est Dominus , quando post coenam proprio ore et propriis manibus sacramenta confecta dispensavit, et quando apostolos dormientes ad orationem invitavit in
Abbreviated transcription (Latin):
canentes: id ẽ alta misteria de interna inspi¬
ratione foris resonantes. Hi sunt septem can¬
delabra aurea. id ẽ lucem eugłii in mani¬
b id ẽ in oꝑib preferentia: & ad omẽm
ignis io ÷ tͥbulationis examinationẽ ꝓba¬
ta. hi quoq sunt septem tonitrua : beᷤ
tiales mentes terribili cõminatione ue¬
lut quodã terribili tonitruo cõmouen¬
tia. Tale tonitruum emtebat iohes
baptista: quando dicebat. Genimina
urꝑarum. quis dabit uob̾ fugere auen¬
tura ira : & dñs in eugłio. Om̃is arbor
quȩ ñ fecerit fructum bonũ: excidetur
& in ignem mutet᷑. Et in hunc modum
plurima. Isti in modum preconis manifeste
admonent cunctos adorandũ: ad genu
flectendũ. lsti eugłiiant: isti sacram̃ta
dispensant. Sacerdotib ñ licet calicem
eis a diacono. Leuite hostias suꝑ altare
ponunt. ipsi mensã diũ cõponunt:
tib induti altari assistunt. Qua in re
significat᷑ qr mmunditiam candoris quam

Expanded text:
canentes, id est alta mysteria de interna aspicanentes, id est alta mysteria de interna aspiratione foris resonantes. Hi sunt septem candelabra aurea, id est lucem Evangelii manibus, id est in operibus praeferentia, et ad omnem ignis, id est tribulationis examinationem probata, hi quoque sunt tonitrua septem, bestiales mentes terribili comminatione velut quodam terribili tonitru commoventia. Tale tonitru emittebat Joannes Baptista, quando dicebat: « Genimina viperarum, quis dabit vobis fugere a ventura ira? » Et Dominus in Evangelio: « Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . » Et in hunc modum plurima. Isti in modum praeconis, manifeste admonent cunctos ad orandum, et ad genu flectendum: Isti evangelizant, isti sacramenta dispensant. Sacerdotibus non licet calicem fuerit a diacono. Levitae hostias super altare ponunt: ipsi mensam Domini componunt, tibus induti, altari assistunt. Qua in re significatur quam munditiam candoris, quam
Abbreviated transcription (Latin):
merũ cõplicat᷑: qr qͥcquid laboris ꝯ susti¬
nentie in hac uita toleramꝰ. tanquam
insimstra portamꝰͥ donec in dextera.
in et̾nitate requiem habeamuis. Hic or¬
do in nouo testam̃to ab apłis initium
hoc officiũ elegerunt: ꝙ oratione p̃mis¬
sa manus eis imposuerunt. Exinde apłi
& eoꝵ successores decreuerunt ut in oĩ
xp̃i sublimiori gradu tanquã colupne
altaris assisten̾t: ñ sine aliquo septena¬
rii misterio. In qͦ significat᷑. ut septifor
quat̾nario & ternario: quaternarius
refert̃ ad corpis ꝓpt̾ quatuor elem̃toꝵ
in corpore consonã complexionẽ: terna¬
riꝰ uero ad animã ꝓpt̾ tͥplicem aĩe
uirtutẽ: ꝓpt̾ quã iubenur dm̃ tri¬
plicit᷑ diligere. id ẽ toto corde quod
tefert᷑ ad iutellectũ. tota anima qͦd
refert᷑ ad uoluntatẽ: tota mente quod
tefert᷑ ad memoriã. hii st̃ septem
angłi quos legimꝰ in apocalypsi tuba
canentes. Angeli qr nuntii: Lub a

Expanded text:
merum complicatur. Quia quidquid laboris et sustimerum complicatur. Quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleramus, tanquam in sinistra portamus, donec in dextra, id est in aeternitate requiem habeamus. Hic ordo in Novo Testamento ab apostolis initium hoc officium elegerunt, et oratione praemissa, manus eis imposuerunt . Exinde apostoli et eorum successores decreverunt, ut in omnChristi sublimiori gradu tanquam columnae altaris assisterent, non sine aliquo septenarii mysterio. In quo significatur ut septiformquaternario et ternario, quaternarius refertur ad corpus, propter quatuor elementorum in corpore consonam complexionem: ternarius vero ad animam, propter triplicem animae virtutem, propter quam jubemur Deum tripliciter diligere, id est toto corde, quod refertur ad intellectum; tota anima, quod refertur ad voluntatem; tota mente, quod refertur ad memoriam. Hi sunt septem angeli, quos legimus in Apocalypsi tuba canentes : angeli, quia nuntii: tuba
Abbreviated transcription (Latin):
sequit᷑ loco. non sine aliquo sena¬
rii misterio: quo ꝓpt̾ sui ꝑfectionem
significat᷑ oꝑm ꝑfectio. Hic ordo in ue¬
teri testam̃to a tͥbu leui habet exordi¬
um. Precepit enĩ dñs moysi. ut post
ordinationẽ aaron & filioꝵ eiꝰ. rursus
trib leui ad diuini cultꝰ ministeria
ordinaret᷑ ⁊ consecraret᷑ dño: & serui¬
rent ꝑ isrł corã aaron & filiis eiꝰ inta¬
bernaculo cłi: ipsiq gestarent archam
& tabernaculũ. & omia uasa eiꝰ: ꝙ in
cireuitu tabnacłi ipsi castra constuerẽt.
y intransportando tab̾naculo ipsi de¬
ponent. tursus ipsi cõponent. A uigin¬
ti quinq aut̃ annis & supra. iussi st̃
seruire in tabernaculo. Quã regulam scĩ pa¬
tres & in nouo testam̃to consticuerunt: qͣm
hec ȩtas ad portanda onera robusta est.
quod illi ordini a moyse institutũ ẽ. eed
etiã in nouo testam̃to rep̃sentat᷑. cum
diaconib suꝑ sinistrũ humerũ ponit᷑ stola.
s casula indieb ieiunii suꝑ eundẽ hu¬

Expanded text:
sexto loco, non sine aliquo senarii mysterio, quo, propter sui perfectionem, significatur operum perfectio. Hic ordo in Veteri testamento a tribu Levi habet exordium: praecipit enim Dominus Moysi , ut post ordinationem Aaron et filiorum ejus, rursus tribus Levi ad divini cultus ministeria ordinaretur, et consecraretur Domino, et serviret pro Israel coram Aaron bernaculo Dei; ipsique gestarent arcam et tabernaculum, et omnia vasa ejus, et in circuitu tabernaculi ipsi castra constituerent, et in transportando tabernaculo ipsi deponerent, rursusque ipsi componerent. A viginti autem annis et supra jussi sunt servire in tabernaculo. Quam regulam etiam sancti Patres in Novo Testamento constituerunt, quoniam haec aetas ad portanda onera robusta est, quod illi ordini a Moyse institutum est. Quod etiam in Novo Testamento repraesentatur, cum diaconis super sinistrum humerum stola ponitur, et casula in diebus jejunii super eumdem hu
Abbreviated transcription (Latin):
scđ̾m carnẽ: habet᷑ in psalmo. dñs
dixit ad me filiꝰ ms̃ estu: ego bodie
ge nui te. Itẽ quod nasciturꝰ ẽẽt
de uirgine: apud ysaiam. Pece uir¬
go conciꝰpiet & parier filiũ : ꝙ uoca¬
concretꝰ. ut mediator et̃ posset int̾
nos & patrem: apud ihemmiam dicit. Et
homo ẽ. ꝙ quis cognoscet eũ : Itẽ in nu¬
meris. Driet᷑ stella ex iacob & exurget¬

Expanded text:
m carnem, ita habetur in psalmo: « Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te . » Item quod nasciturus esset de virgine, apud Isaiam: « Ecce virgo concipiet et pariet filium, et vocaconcretus, ut mediator esse posset inter et nos Patrem, apud Jeremiam: « Et homo est, et quis cognoscet eum? » Item in Numeris: « Orietur stella ex Jacob, e
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunia: quanuis rona nr̃oꝵ sacer¬
dotũ non sit quattuor intęxta colorib
aut ꝓpt̾ penuriã materiarũ. aut
ꝓpter absentiã artificum: undecũq
tam̃ sit & hec s illa unuꝰ gerunt tem¬
perantie tipũ. Sequit᷑ quartũ indu¬
mentũ tumca intior uł iacinctina.
qua ꝙ in ueteri ꝙ in nouo testam̃to
soli utunt᷑ pontifices. duab enĩtu¬
nicis merito induit᷑ pontifex. qr de¬
bet de thesauro suo ꝓferre noua et
uetera: id ẽ legẽ intelligere scđm lit¬
terã. qua ad modũ ante aduentũ xp̃i

Expanded text:
communia, quamvis zona nostrorum sacercommunia, quamvis zona nostrorum sacerdotum non sit quatuor intexta coloribus, aut propter penuriam materiarum, aut propter absentiam artificum, undecunque tamen sit, et haec et illa unum gerunt temperantiae typum. Sequitur quartum indumentum, tunica interior, vel hyacinthina, qua et in Veteri et in Novo Testamento soli utuntur pontifices. Duabus enim tunicis merito induitur pontifex, quia debet de thesauro suo proferre nova et vetera, id est, legem intelligere secundum litteram, quemadmodum ante adventum
Abbreviated transcription (Latin):
aquã. per iacinctũ qr colorem sereni ae¬
ris unitat᷑. acrem: ꝑ coccũ qui colore flã¬
meo rutilat. ignẽ significari uolucrunt.
Quoꝵ ut dictũ ẽ exuberantia in rebus
marime suꝑfluos humores illicitos motꝰ
genat: qui nisi freno parsimoniȩ repri¬
mant̃. castitatis dignitas in eis facili im¬
pulsu periclitat᷑. Ubi aut̃ maior est
pugna: maior ẽ adhibenda custodia.
Inde ẽ quod int̾ indum̃ta pontificalia
adhuc circa renes applicant᷑ linea femi
egent. Quȩ aut̃ inhonesta st̃: his ha¬
bundantiorẽ honorem circũdamus.
feminalib uͦ non utunt᷑ noui sacerdo¬
tii pontifices. quib iniuncta seruan de
castitatis cotidiana necessitas. sicut ẽ
cotidie offerendi concessa potestas: cum
pontifices umbre seruientes. expleta
uice sua. feminalia sua soluerent.
tẽpore uicis sue tantuꝰ ea induerent.
Reliqua duo. poderis & rona. ueterib
s nouis sacerdotib sunt indumenta

Expanded text:
aquam; per hyacinthum, quia colorem sereni aeaquam; per hyacinthum, quia colorem sereni aeris imitatur, aerem; per coccum, qui colore flammeo rutilat, significari ignem voluerunt. Quorum, ut dictum est, exuberantia in renibus maxime superfluos humores, pravi humores illicitos motus generunt, qui nisi freno parcimoniae reprimantur, castitatis dignitas in eis facili impulsu periclitatur. Ubi autem major est pugna, major est adhibenda custodia. Inde est quod inter indumenta pontificalia adhuc circa renes applicantur linea feminegent. Quae autem inhonesta sunt, his abundantiorem honorem circumdamus . » Feminalibus non utuntur novi sacerdotii pontifices, quibus est injuncta servandae castitatis quotidiana necessitas, sicut est quotidie offerendi concessa potestas: cum pontifices umbrae servientes, expleta vice sua, feminalia sua solverent, tempore vicis suae tamen ea induerent. Reliqua duo, poderis et zona, veteribus et novis sacerdotibus fiunt indumenta
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m apłm sacerdos carnẽ su am
castiget & in seruitutem redigat. ꝯ preeun¬
te grã habeat ꝑ industriam. quod ñ potu¬
it habere per naturã. Hęc uestis grece po¬
deris. id ẽ talaris appellat᷑: qr a collo usq
ad talos extendit᷑. & ita ẽ arta. & menbriᷤᷤ
corꝑis contẽꝑata. ut sua forma testifice¬
tur sacerdotẽ nichil habere dissolutum.
nichil remissũ. sed ad om̃e opꝰ bonũ ẽẽ ex¬
peditum. hec eadem uestis circa renes
zona fortius astͥngit᷑: ut castitas sacer¬
dotis nullo incentiuoꝵ estu dissoluatur.
Nod bene significat᷑ inquatuor colorib
quib erat zona illa uariata. bisso. pur¬
pura. iacincto. & cocco: quib coloribus.
quatuor elementa signant᷑. quoꝵ com¬
plerione natura constat humana. et¬
quoꝵ distẽꝑantia fluxus carnis genãt.
nisi medicinali cohibeatur continentia.
Talium enĩ comectores naturarũ per bys¬
sum qr de terra orit᷑. terrã: ꝑ purpuram
qr sanguine coclearũ marinarũ tinguit᷑.

Expanded text:
m, sacerdotes carnem suam castigent, et in servitutem redigant : et praeeunte gratia, habeant per industriam quod non potuerunt habere per naturam. Haec vestis Graece ποδήρης, id est talaris, appellatur, quia a collo usque ad talos extenditur: et ita est arcta, et membris corporis contemperata, ut sua forma testificetur sacerdotem nihil habere dissolutum, nihil remissum, sed ad omne opus bonum esse expeditum. Haec eadem vestis circa renes zona fortius astringitur, ut castitas sacerdotis nullo incentivorum aestu dissolvatur. Quod bene significatur in quatuor coloribus, quibus zona illa variata erat, bysso, purpura, hyacintho et cocco. Quibus coloribus quatuor elementa significantur, quorum complexione natura constat humana, quorum distemperantia fluxus carnis generat, nisi medicinali cohibeatur continentia. Talium enim conjectores naturam, per byssum, quia de terra oritur, terram; per purpuram, quia sanguine cochlearum marinarum tingitur,
Abbreviated transcription (Latin):
inueniat᷑. De iłł qui soli đo peccata
sua ofitenda esse affirmant.
dicunt ꝓeccata ut g̾ti. qͥđa u̾
sacerdotib confitenda ẽe ꝑcenseunt.
ut tota sc̃a eccłia. Ꝙ utrumq ñ sine
magno fructu intra sc̃ãm fit eccłia.
ita clumtapat. ut et do qͥ remissor est

Expanded text:
155. - De illis qui soli Deo peccata sua confitenda esse affirmant. dicunt peccata, ut Graeci; quidam vero sacerdotibus confitenda esse percensent, ut tota sancta Ecclesia. Quod utrumque magno fructu intra sanctam fit ecclesiam, ita duntaxat, ut Deo, qui remissor est
Abbreviated transcription (Latin):
sac̃doti fit: docet qͦliter ipsa pgent᷑
peccata. Deus namq salutis et sanita¬
tis auctor et largitor: plerũq hanc
stratõe. plerumq medicorum oꝑa¬
tione.

Expanded text:
sacerdoti fit, docet, qualiter ipsa purgentur peccata. Deus namque, salutis et sanctitatis auctor et largitor, plerumque hancstratione, plerumque medicorum operaTIANUS.