comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝑuersa & falsa dedõ sentiunt ausi suntdicere non
est ds. Ideo ergodixit incorde suo: quia nemohoc aud&
dicere &iam siausus fuerit cogitare: CORRV IISUS
ET ABHOOAMLES PACTISUXT IXAEFECTIONII SUS
dest : dum amant hoc sȩculum : non amantdin. Ipsȩ sunt
affectiones quae corrum punt animam .: Et sic excȩcant
ut possit &iam dicere in prudens incor de suo non est
ds. Sicut enim non ꝓbauerunt dihabere in notitiam.
dedit illosds in reꝓbum sensum: NOXẼ QUI FACIAT¬
cum ipso una potest intellegi: ut nullus hominum intelle¬
simul computamus & mare : Et iste est melior intellectus.
ut nemo intellegatur fecis sebonitatem usq ced xpͥm: quia
trauerit. Et illud uerum est: quiaus que quo quisq cognos¬
at unum dm̃ Non potest facerebonitatem. ONSUECI¬

Expanded text:
qui perversa et falsa de Deo sentiunt, ausi sunt dicere, Non qui perversa et falsa de Deo sentiunt, ausi sunt dicere, Non est Deus: ideo ergo, Dixit in corde suo; quia hoc nemo audet dicere, etiam si ausus fuerit cogitare. Corrupti sunt et abominabiles facti sunt in affectionibus suis: id est, dum amant hoc saeculum, et non amant Deum: ipsae sunt affectiones quae corrumpunt animam, et sic excut possit etiam dicere insipiens in corde suo: Non est Deus: sicut enim non probaverunt Deum habere in notitia, dedit illos Deus in reprobum sensum, ut nefacum ipso uno potest intelligi, ut nullus hominum intellisimul computamus et mare. Et iste est melior intellectus, ut nemo intelligatur fecisse bonitatem usque ad Christum, quia onitatem. Et illud unum est: quia usquequo quisque cognoscat unum Deum, non potest facere bonum. VE
Abbreviated transcription (Latin):
enda est QuirpinulMINE EXULTAUUNI SUNOTU¬
IO Hiabolus & angelicius: quinon exultarunt
deiustouiro iob cũeum tribularent: quia non estmotus
mou&ur homo & fixus indno ꝑman& non sibi deb&
tribuere : necum segloriatur non essemotum : ipsa su¬
ꝑbia moueatur: EXULTABITCORMIV INSALUTARSI UO¬
nxp̃o insapientia di: CAXTABODXO QUIBONAIRIBU¬
trnihi: Bona spiritalia: non adhumanũ diem ꝑtinentia
ET PSILLA NOMNIONI ALTISSIIIIdest cumgaudio
dest. cumgaudio
gratias ago & ordinatissime utor corpore. qui est
cantus animȩ spiritalis: Si autẽ aliqua hic diffe¬
rentia consideranda est: Cantabo corde pscelloo
perib dño: quod solus uid&. Nomini autem dñi.
quod a pud homines in notescit : quod non illi sed nob est
Illicredimus quando incipimus uiambonã ingredi ipsũ iude¬
bimus cũ ꝑuenerimus: Et ideo ipse finis.
IIXII IN PIUVNEAS IN CORDESUO NOX ESTÑS
Nec ipsienim sacrilegi & detestandiquidem philosophi

Expanded text:
e exsultabunt, si motu Diabolus et angeli ejus: qui non exsultaverunt de justo viro Job, cum eum tribularent; quia non est motusmovetur homo et fixus in Domino permanet, non sibi debet tribuere, ne cum se gloriatur non esse motum, ipsa superbia moveatur. Exsultabit cor meum in salutari tuon Sapientia Dei. Cantabo Domino qui bona tribuit mihi: bona spiritualia, non ad humanum diem pertinentia. Et psallam nomini Domini altissimi: id est, cum gaudioest, cum gaudio gratias ago, et ordinatissime utor corpore, qui est cantus animae spiritualis. Si autem aliqua hic differentia consideranda est. Cantabo corde, Psallam operibus Domino, quod solus videt: Nomini autem Domini, quod apud homines innotescit: quod non illi, sed nobis uIlli credimus, quando incipimus viam bonam ingredi; ipsum videbimus, cum pervenerimus: et ideo ipse finis. 2. Dixit imprudens in corde suo: Non est Deus. Nec ipsi enim sacrilegi et detestandi quidam philosophi,
Abbreviated transcription (Latin):
la questio est. PXEQUIS PEREGRINBITUR I
ΚΓVΗΛVlΩTUO: Quãquã aliquando ponatur tabai¬
naculum &iam ꝓhabitatione sempiterna tamencũ
prie accipitur tabernaculum bellires est. Unde
contubernales milates dicuntur . tãquã simulhaben¬
tes tabernacula. hic sensus adiuuatur. ex eo qđ dic¬
tũ est quis peregrinabitur. Ad tempus enim cum
diabolo dimicamus. Et tunc opus est tabernacula
quonos reficiamus. qđ significat maxime fider
tem poralis dispensationis: quae ꝓ nob facta est
temporaliter. ꝑ incarnationem dñi. Et

Expanded text:
la quaestio est. Domine, quis peregrinabitur in tabernaculo tuo? Quanquam aliquando ponatur tabernaculum etiam pro habitatione sempiterna, tamen cum proprie accipitur tabernaculum, belli res est: unde et contubernales milites dicuntur, tanquam simul habentes tabernacula. Hic sensus adjuvatur ex eo quod dictum est, quis peregrinabitur: ad tempus enim cum diabolo dimicamus, et tunc opus est tabernaculo, quo nos reficiamus; quod significat maxime fidem temporalis dispensationis, quae pro nobis acta est temporaliter per incarnationem Domini. Et
Abbreviated transcription (Latin):
Illius scilica de quo supra dicebatur: omniũ mimico¬
rum suorum dominabitur. Brachium ergocius
dixit potentiam eius. Cui contraria est xp̃ipotentia
catosuo. Et ipseperi& propter peccatum suum.
em de quid mirum sequitur.¬

Expanded text:
illius scilicet de quo supra dicebatur: Omnium inimicoillius scilicet de quo supra dicebatur: Omnium inimicorum suorum dominabitur. Brachium ergo ejus, dixit potentiam ejus: cui contraria est Christi potentia,cato suo, et ipse periet propter peccatum suum. Deinde quid mirum si sequitur
Abbreviated transcription (Latin):
rea illis parcat neonorosa illi sit poena eorum. aut
nei racundia & tempestate turbaur. quomodo plerũ¬
que homines faciunt dissimulantes uindictam. nele¬
borent aut irascantur.
deo enim pauꝑ est. id est. omniahuiusmundi temporalu
bona contempsit. ut tusis tantum spes eius
Pupillo iuruis aniuroꝵ. Idest. eicuimoritur pates
hic mundus ꝑquem carnaliter genitus est. Sed potest¬
iam dicere mundus mihi crucifixus est & egomundo
salib enimpupillis. pater fit dr. Hoc & quippe dñs pupil¬
los ficridis cipulos suos quib dicit: Neuob dicatis pa¬
trẽinterris. Cuius rei exemplum prȩbuit prior is¬
sedicendo: quae mihi mater. autqui fratres. unde
uolunt quidam ꝑniciosi her&ici asserere non eũ
hecbuis sematrẽ : Nec uidentesse consequens. si hec
uerba adtendunt: ut nec discipulieius patres ha¬
buerint Quia sicut ipsedixit que mihi mater est:
sic illos docuit cum ait nolite uobdicere patrem int̃

Expanded text:
rea illis parcat, ne orea illis parcat, ne one iracundiae tempestate turbetur, quomodo plerumque homines faciunt, dissimulantes vindictam, ne laborent, aut irascantur. Ideo enim pauper est, id est, omnia hujus mundi temporalia bona contempsit, ut tu sis tantum spes ejus. Pupillo tu eris adjutor; id est, ei cui moritur pater hic mundus, per quem carnaliter genitus est, et jam potest dicere: Mundus mihi crucifixus est, et ego mundo . Talibus enim pupillis pater fit Deus. Docet quippe Dominus pupillos fieri discipulos suos, quibus dicit: Ne vobis dicatis patrem in terris . Cujus rei exemplum praebuit prior ipse dicendo: Quae mihi mater, aut qui fratres Unde volunt quidam perniciosissimi haeretici asserere, non eum habuisse matrem: nec vident esse consequens si haec verba attendant, ut nec discipuli ejus patres habuerint; quia sicut ipse dixit, Quae mihi mater est, sic illos docuit, cum ait: Nolite vobis dicere patrem in te
Abbreviated transcription (Latin):
ds &x alteur manustua. Non utique in occulto. sediam
inmanifestissimagloria. NTOBLIUSCΛΚIS PApERE
IXPINtn. Id est. sicut impiputant quidicunt: oblitus
estds auestit faciem suam neuideat usque in finem.
squem sinem autem negant dm̃ uidere: quidicunt cũ
reshumanas & terrenas non curare : qm terraquasi
sinis est rerum. quia ultimũ elementũ est: in quo homi¬
nes ordinatissimelaborant. sed laborũ suorum ordi¬
nem uidere non possunt : quimaxime ꝑtin& cedoccul¬
tasilii: Iaborans ergo ecclesia illis temporib tãquã
nius inmagnis fluctibus & ꝓcellis : qua sidormientẽ
excitat dñm: ut imper& uentis & tranquillitas redeat
ncit ergo. Ix surgedñeds ex alt&ur manustua Ne
oliuis caris pauperem infinem. Iacm itaque mani¬
Deinde sequitur. Uoesgin ru¬
Sensus iste pronuntiationẽ quȩ¬
rit. Inqua sierratum fuerit obscuratur. Sic enim
suas. Id est quasi laborare & irascitimeat Et ꝓpte¬

Expanded text:
Deus, exaltetur manus tua: non utique in occulto, sed jam Deus, exaltetur manus tua: non utique in occulto, sed jam in manifestissima gloria. Ne obliviscaris pauperum in finem; id est, sicut impii putant, qui dicunt: Oblitus est Deus, avertit faciem suam ne videat usque in finem. Usque in finem autem negant Deum videre, qui dicunt eum res humanas et terrenas non curare; quoniam terra quasi finis est rerum, quia ultimum elementum est in quo homines ordinatissime laborant, sed laborum suorum ordinem videre non possunt, qui maxime pertinet ad occulta Filii. Laborans ergo Ecclesia illis temporibus, tanquam navis in magnis fluctibus et procellis, quasi dormientem excitat Dominum, ut imperet ventis, et tranquillitas redeat: dicit ergo, Exsurge, Domine Deus, exaltetur manus tua, ne obliviscaris pauperum in finem. 30. vereinde sequitur: VERS. Sensus iste pronuntiationem quaerit, in qua si erratum fuerit obscuratur. Sic enim suas, id est quasi laborare et dolere timeat, et propte
Abbreviated transcription (Latin):
sua humiliabit cum. Cum enim signa illa facer e coepe¬
rit quantomirabiliora uidebuntur hominibus. tan¬
to illi sc̃ĩ quitunc erunt contemnentur. Et quacsi pnhi¬
lohabebuntur. quosillecui ꝑiustiticm & in nocentiam
plicia iñ rogebit: Resistentib sibi seriusdi. Unde autẽ¬
ec est inclinectio & casus miserrimus : dum animur¬
humaenus in suis iniquitatibus quecsi ꝓsperatur : et
parcis ibiputat. Cum excȩcetur & ser u&ur ceduba¬
icem opostunam q uindictam. dequa nunc iam logu¬
Iua Id est: manifestc sit potentiatua : Superiur
autem dixerat ex surgedñ e non prȩualeat homo
Iudicentur gentes in cons pectutuo. Id est moccult
uibi solus ds uid&. hoc factum est. cum impuacdmag¬
nam que uid &urhominibus felicitatem ꝑuenerunt. su¬
ꝑ quos constituiturlegis lator. qualem haberemerue¬
runt de quodicitur: constitued ñelegis latorem supeos.
sciant gentes qũo homines sunt. Nunc autem post illã
ccultã poenam atque uindictam dicitur: Ex surgedñe

Expanded text:
a sua: cum enim signa illa facere coeperit, quanto mirabiliora videbuntur hominibus, tanto illi sancti, qui tunc erunt, contemnentur, et quasi pro nihilo habebuntur; quos ille cui per justitiam et innocentiam plicia irrogabit resistentibus sibi servis Dei. 29. veHaec est inclinatio et casus miserrimus, dum animuhumanus in suis iniquitatibus quasi prosperatur, et parci sibi putat; cum excaecetur, et servetur ad ultimam opportunamque vindictam, de qua nunc jam loqutua; id est, manifesta sit potentia tua. Superius autem dixerat, Exsurge, Domine, non praevaleat homo, judicentur gentes in conspectu tuo; id est in occulto, ubi solus Deus videt. Hoc factum est, cum impii ad magnam quae videtur hominibus felicitatem pervenerunt; super quos constituitur legislator, qualem habere meruerunt, de quo dicitur: Constitue, Domine, legislatorem super eos, sciant gentes quoniam homines sunt. Nunc autem post illam occultam poenam atque vindictam dicitur, Exsurge, Domine
Abbreviated transcription (Latin):
ut aliqua amara ponat in papillis suis: quib: offensi pin¬
liabubere resiliant: & admensam inhient. Ergo dic
uidh ominis nomen ambulabo. xp̃i nomentenco. Ipsũ paulum
udi dicentem. Num quid paulus ꝓuob̵ cruci fixus est : aut in no¬
nne paulibaptiratiestis. perirem siessem depcestepar uuli
nomodo nom peo si fuero depas tedonatir pror sus reccdant
uiana nomina humanacrimina humana figmienta.

Expanded text:
ut aliqua amara ponant in papillis suis, quibus offensi parvuut aliqua amara ponant in papillis suis, quibus offensi parvuli ab ubere resiliant, et ad mensam inhient. Ergo dicaad hominis nomen ambulo, Christi nomen teneo. Ipsum Paulum audi dicentem: Numquid Paulus pro vobis crucifixus est, aut in nomine Pauli baptizati estis ? Perirem si essem de parte Pauli; quomodo non pereo si fuero de parte Donati? Prorsus recedant humana nomina, humana crimina, humana figmenta.
Abbreviated transcription (Latin):
Quid est. ut acciperent animan
uperando se ciecerunt tedeecdesia acceperunt animã
tuã id est tenuerunt consensionẽtuam: Oris incircuito
dala interhȩc mala inter istas seductiones. foris inque¬
tes & ꝑuersitates intus. Cũ ad tenderem homines iustos
nihil securius. Volebasimitari nescioquẽ inuenis illũs
bonum: tolleimitationẽ hanc : Alium quae sisti nescio quio
plicuit testium quae sisti & ipsenon placuit: numquido
& illax ille displicuit & tuperibis : Tolle ab homine spem: qui
lactb siutriri & sies mammotreptus. quales dicuntꝰ pu
quidiu sugut quod nondec&. Et enim laeteuti tĩ quã ꝑs
esto admensam in decapeundeillecoepit : Au
tasse non coepit. s osteutiliter . & in malum incȩdistique
numputasti ut inubere quasi mat̃no amaritudinẽ in uo¬
res. & ed offensione repellereris: & adcibum ualidion
inuitareris. Faciunt enim hoc nutrices mam motreps

Expanded text:
Quid est, ut acciperent animam meam uperando. Si ejecerunt te de Ecclesia, acceperunt animam tuam, id est, tenuerunt consensionem tuam; et eris in circuitu, dala, inter haec mala, inter istas seductiones, foris iniquitates, et perversitates intus, cum attenderem homines justos et nihil securius. Volebas imitari nescio quem, invenisti illum non bonum: tolle imitationem hanc. Alium quaesisti, nescio quid displicuit: tertium quaesisti, et ipse non placuit: numquid quia et ille et ille displicuit, et tu peribis? Tolle ab homine spem, quialacte vis nutriri; et fies mammothreptus, quales dicuntur pueri qui diu sugunt, quod non decet. Etenim lacte uti, tanquam per vere. Idoneus esto ad mensam, inde cape unde ille cepit, aut fortasse non cepit. Forte utiliter et in malum incidisti, quem bonum putasti, ut in ubere quasi materno amaritudinem invenires, et ea offensione repellereris, et ad cibum validiorem invitareris. Faciunt enim hoc nutrices mammothreptis,
Abbreviated transcription (Latin):
ani areeribuahis quis abun danter faciunt sus bu
Scdi quuido eribua  simodo reribueriea medo
nuo lebem uiderchumiliatos atque prostrãtos
Audite. qud scquitur. Altulire acxte. Nolicelłs
manus intribulationibi dȩmittere: Noniutent gris

Expanded text:
his qui abundanter faciunt superbiam. Sed quando retribuet? O si modo retribueret! modo eos volebam videre humiliatos atque prostratos. Audite quid sequitur: Viriliter agite. Nolite lassas manus in tribulationibus dimittere, non nutent genua
Abbreviated transcription (Latin):
& incor de. Qui idiuites. eẽ uultis. tales diuitias concupis¬
te quas nec innaufragio potestis amitere : Ergotales e¬
iando humiliantur : nolite eos putare miseros. erratis
onscitis quidintus habedueex diob conicitis quimunđus
ligitis. quia uos cuntalia ꝑditis miseri remaneatis:
orasus nolite hoc putare. habent intus quogaudeant:
terior ẽ dominator ipsorum interior ẽ pastor & con¬
lator ipsorũ: illi sunt quimalecadunt : quispem suã in
oc seculo ponunt : Aufestur qđ tenebatforis Nihilre¬
intur non habent : non habent qua rors xeant. non
ebent quo introredeant: desesti pompa sȩcularia
unes gratia spiritali uerchumiliantur: & multis facit
sista mistotempore sed non omnib:: Si enim nemini

Expanded text:
ret in corde? Qui divites esse vultis, tales divitias concupisciret in corde? Qui divites esse vultis, tales divitias concupiscite, quas nec in naufragio potestis amittere. Ergo tales quando humiliantur, nolite eos putare miseros. Erratis, non scitis quid intus habeant. Ex vobis conjicitis, qui mundum diligitis, quia vos cum talia perditis, miseri remanetis. Prorsus nolite hoc putare; habent intus quo gaudeant. Interior est dominator eorum, interior est pastor et consolator ipsorum. Ipsi sunt qui male cadunt, qui spem suam in hoc saeculo ponunt. Aufertur quod nitebat foris, nihil relentur non habent, non habent quo foras exeant, non habent quo intro redeant, deserti pompa saeculari, inanes gratia spirituali, vere humiliantur. Et multis facit Deus ista in isto tempore, sed
Abbreviated transcription (Latin):
rens raribut qsuiꝰ abundanter faciunt suꝑbiam
amdicturus es quando r aribu&: quandouult: quian
tribu&. Cestussis deraributione non dubites det¬
pore neaudeas dodare consiliũ: Prorsus ueritatẽri¬
rit & r&ribuahis quil abundanter faciunt suꝑbi
Aliquibi ohic reeribua & uidemus & d dicimus q
tribuit. ftenim quandohumiliantur quidm̃ timens
si fostemaliqua adignitatenus salire¬
serant humiliati non ceciderunt quia dm̃ decorb
non exeluserunt. Altitudo ipsorũ ds est. Humiliatu
lũdebatur iobꝑdita substantia sua ꝑditis filus suis
ti qui seruabant: ꝑditis quib: seruabat rehansit
hereditate & quod est tristius sineherede. Remans
codsolam uxorem : non suam consolatricem: seddias
potius adiutricem. Humiliatus uidebatur ⁊uide sim
factus est uide si non erat in abscondito uultus di
ic laudes di exi rent dehuiusore : nisithes auros habe¬

Expanded text:
rens, retribuat his qui abundanter faciunt superbiam. Jam dicturus es: Quando retribuet? Quando vult. Quia retribuet certus sis; de retributione non dubites, de tempore non audeas Deo dare consilium. Prorsus veritatem requiret, et retribuet his qui abundanter faciunt superbiam. Aliquibus et hic retribuet, et vidimus et didicimus quia retribuit. Etenim quando humiliantur qui Deum timent, si forte in aliqua dignitate hujus saecuserant, humiliati non ceciderunt, quia Deum de corde non excluserunt: altitudo ipsorum Deus est. Humiliatus videbatur Job perdita substantia sua, perditis filiis suis, perditis quae servabat, perditis quibus servabat; remansit sine haereditate, et, quod est tristius, sine haerede ; remansit ad solam uxorem, non suam consolatricem, sed diaboli potius adjutricem : humiliatus videbatur; vide si miser factus est, vide si non erat in abscondito vultus Deiae laudis Dei exirent de ejus ore, nisi thesaurum habe
Abbreviated transcription (Latin):
res ponsũ diuinum reliquimihi septẽ milia uirorũ: qͥ noncur¬
uerunt genua anteba al: Ergo fr̃s inter haec scandalecunũ
remediũ: Nemala sentias defrutr&uo. Humiliter esto qđ¬

Expanded text:
responsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curresponsum divinum? Reliqui mihi septem millia virorum, qui non curvaverunt genua ante Baal . Ergo, fratres, inter haec scandala unum est remedium, ne male sentias de fratre tuo. Humiliter esto q
Abbreviated transcription (Latin):
lsiuisi sumus: Timor factus sum notis meis. Quid tamti¬
indumi timor inquit factus sũ notis meis. Qiuid tãtimeu
iquã cũ uid& homomultos maleuiuentes. & de quibus
uc speriebatur in multis malefactis inuentos. tim& ne
lies sint omnes & quos putabatbonos: &ueniunt in sus¬
unẽmalẽ ꝓpeomnesboni: Qualis uir : quomodo ccci¬
ĩ quo modo inuentus ẽ in illaturpitudine in illo scele
inillo factomalo, putas. Non tales sunt omnes hoc
por notis meis. ut &ipsis quib: noti sumus plerũq in
biũ ueniamus. Et nisite consol&ur quides si aliquid
noncredis eẽ alterũ talem consolatur hominẽ qua¬
umq: conscientia : ut dicat sibi homo qui beneuiuit:
conscientia nonsum Ergo sitalis nones. solus es
enepeior sit ista suꝑbia quã illa nequitia : Nolisolũ
iccre Nam & helias aliquando tȩdio multitudinis
impiorũ ait: proph& aistuos occiderunt altariatua suffoderis
Et egorelictus sumsolus & quaerunt ccuimã meã Sed quid dic̃is

Expanded text:
s. 12. Timor factus sum notis meis. Quid tam timendum? Timor, inquit, factus sum notis meis. Quid tam timendum, quam cum videt homo multos male viventes, et de quibus bene sperabatur in multis malefactis inventos? Timet ne tales sint omnes quos putabat bonos, et veniunt in suspicionem malam prope omnes boni. Qualis vir? quomodo cecidit? quomodo inventus est in illa turpitudine, in illo scelere, in illo facto malo? putas non tales sunt omnes? Hoc est timor notis meis, ut et ipsis quibus noti sumus, plerumque in dubium veniamus. Et nisi te consoletur quod es, si aliquid es, non credis esse alterum talem. Consolatur hominem qualiscumque conscientia, ut dicat sibi homo qui bene vivit:conscientia: Non sum. Ergo si talis non es, solus es? Vide ne pejor sit ista superbia, quam illa nequitia. Noli solum te dicere. Nam et Elias aliquando taedio multitudinis impiorum ait: Prophetas tuos occiderunt, altaria tua suffoderunt, et ego relictus sum solus, et quaerunt animam meam. Sed quid dicit illi
Abbreviated transcription (Latin):
rificastimi sericordiamtuã inciuitate circũ stantie:
endit enim in caclums edit addexterã patris. post
n sunt : & cũ inde tã quã &x uno loco fugarentur:
asi ligna ardentia igne diuino. totam siluã mundi ac¬
ñ feruore sp̃s & lumineueritatis inpleͣrunt.
miri ficauit dñs miseri cordiam suã inciuitate cir

Expanded text:
ti misericordiam tuam in civitate circumstantiae. Ascendit enim in coelum, sedet ad dexteram Patris, post gati sunt . Et cum inde tanquam ex uno loco fugarentur, quasi ligna ardentia igne divino, totam silvam mundi accensam fervore Spiritus et lumine veritatis impleverunt: et mirificavit Dominus miseri
Abbreviated transcription (Latin):
simea Vlidit se pauentem nescio quatribulationema
si cut nonde sunt attendit corsuum pauidum & treps
& ait: piectus sum a facie oculorũtuorum: Sii facie
essemꝰ sictimerem sime attenderesꝰ sic trepidarem
Deauigri uocem oꝑterioris corȩ. Quiaconfessus
quia dixi piectus sũ a facieoculorũtuorũ : quia non sus

Expanded text:
mea. Vidit se paventem intus nescio qua tribulatione magna, sicut non desunt: attendit cor suum pavidum et trepidum, et ait: Projectus sum a facie oculorum tuorum. Si in facie tua essem, non sic timerem; si me attenderes, non sic trepidarem.exaudisti vocem orationis meae. Quia confessus sum, quia dixi, Projectus sum a facie oculo
Abbreviated transcription (Latin):
nus uiuuntmalixpiani : d&alib dicit ꝓph&a hiezechiel
uacomparantur sarmentis in utilib: Pone paganos lig
icẽ saluatica &traecclesiã: Adhuc potest in defieri ali¬
nd: quo modo delignis: fabrilicũs ẽ lignum fabro aptũ
ssadhuc nodosum & coruum & corticosum tamen quod
l& Sasti&ur deplan&ur & possit uenire ad aliquã fa¬
ncam usus humani. De sarmentis autẽ precisis. fabrini¬
lfacer epossunt ignis ea solus expectat : Adtendite fr̃s
in saluaticoligno ubiq p̃ponatur Sarmentũ manens
uite qua sarmentũ datfructũ illud lignũ nondat fruc¬
tum. Precisotamen sarmento deuite si compar&ur lignur
saluaticum intellegitur. cẽ melius: quia deillo aliquid fabes¬
facere potest: haec aute non quȩrit nisi focoministrat:
Adtendens itaque multitu dinẽ maleuiuentium inecclesia
suꝑ omnes inquid inimicosmeos : factus sum obpbrium
Peius inquit uiuunt maliin sacramentis meis : quã qđi adille

Expanded text:
us vivant mali christiani? De talibus dicit propheta Ezechiel, quia comparantur sarmentis inutilibus . Pone Paganos ligna esse silvatica extra Ecclesiam, adhuc potest inde fieri aliquid; quomodo de lignis fabrilibus est lignum fabro aptum, et si adhuc nodosum et curvum et corticosum, tamen quod doletur, ascietur, deplanetur, et possit venire ad aliquam fabricam usus humani: de sarmentis autem praecisis fabri nihil facere possunt; ignis ea solus exspectat. Attendite, fratres. Cum silvatico ligno ubique praeponatur sarmentum manens in vite, quia sarmentum dat fructum, illud lignum non dat fructum: praeciso tamen sarmento de vite si comparetur lignum silvaticum, intelligitur esse melius; quia de illo faber aliquid facere potest; hoc autem non quaerit, nisi qui foco ministrat. Attendens itaque multitudinem male viventium in Ecclesia, Super omnes, inquit, inimicos meos factus sum opprobrium. Pejus, inquit, vivunt mali in sacramentis meis, quam qui ad illa
Abbreviated transcription (Latin):
tidielatrant: augent linguissus poenas. quib apud ins¬
rossitiant : & aqua estillam sinecausa desiderent
Nonergonunc efficiuntur labiamuta istorũ sed quando
quando traducent eos & aduerso iniquitates eorũ sicu
dicit᷑ in libro sapientiae : Tunc stabunt iusti in magna cos¬
tantia aduersus eos: quise angustauerunt : Iunc dice
illi. Hi sunt quos aliquando habuimus in r̃ĩ sum & in
militudinẽ in ꝓperii : Quomodo conputatis̃ inter filio¬

Expanded text:
tidie latrant: augent linguis suis poenas, quibus apud infetidie latrant: augent linguis suis poenas, quibus apud inferos sitiant, et aquae stillam sine causa desiderent. Non ergo nunc muta efficiuntur labia istorum. Sed quando? Quando traducent eos ex adverso iniquitates eorum, sicut dicitur in libro Sapientiae: Tunc stabunt justi in magna constantia adversus eos qui se angustaverunt. Tunc dicent illi: Hi sunt quos aliquando habuimus in risum et in similitudinem improperii. Quomodo computati sunt inter filio
Abbreviated transcription (Latin):
m ꝓmagnohabentis tam uitam: illequi mostuus est inonuis
tontempnatur ab eis qui quasi damnationis mostẽ turpem
utant illequicrucifixus ẽ: non uis ut contempnat᷑ adiui¬
b: illequi pau perem uitã gessit inmundo cũes s& cretor
undi omnia ista quȩ amant homines : qui a noluit illa habe
xp̃s ut non habendo ostender& contempnenda Non quia
potestate non habuit possidenda Omnes quiamant hȩc
intempnunt illum : & quicumq uoluerit seruorũ eius
qui uestigia ipsius: ut ambul& ĩpse in ea humilitatein qua
dicit ambulas sedñm suum: contempnitur in xp̃oquasi
put & corpus. & necesseest ut contempnatur totus ip
uintur labiadolos quae loquuntur aduersus iustũ ini¬
uitatem : in suꝑbia & contemptu: Quando efficiantur
uta labia isti in hoc seculo: Nune quã cotidieclamant
contraxp̃ianos maximehumiles c̃otidieblas phenant. co¬

Expanded text:
qui pro magno habent istam vitam, ille qui mortuus est? Non vis qui pro magno habent istam vitam, ille qui mortuus est? Non vis ut contemnatur ab eis qui quasi damnationis mortem crucis turpem putant, ille qui crucifixus est? Non vis ut contemnatur a divitibus, ille qui pauperem vitam gessit in mundo, cum esset creator mundi? Omnia ista quae amant homines, quia noluit illa habere Christus, ut non habendo ostenderet contemnenda, non quia in potestate non habuit possidenda; omnes qui amant haec, contemnunt illum. Et quicumque voluerit servorum ejus sequi vestigia ipsius, ut ambulet et ipse in ea humilitate, in qua didicit ambulasse Dominum suum, contemnitur in Christo quasi caput et corpus. Et necesse est ut contemnatur totus ipsciantur labia dolosa, quae loquuntur adversus justum iniquitatem, in superbia et contemptu. Quando efficientur muta labia ista? In hoc saeculo? Nunquam. Quotidie clamant contra Christianos, maxime humiles; quotidie blasphemant, quo
Abbreviated transcription (Latin):
tibi ds̃ Uis inuocaredm̃ gratis inuoca : Auare an parum ef
tibi si iptempleat ipsed s̃ ds si ad teueniat sineauro & argo
nonuis illum: Quidergotibidehis qua fecit ds̃ sufficit Cus
ipsenon sufficit: merito ergo rogat iste non confundarq
nem eni quandam tim& iste dequa superiorib: psalmi loci¬
ẽ intedñespercui non confundar in adernum: Nam utsi¬
tis quia istam confusionẽtim& quid ad didit cũ dixiss&x non
fundar inacnum qnm in uocauiter. FRVBESCITIMpIINTUI U¬
IPEIPICIANTUR LAIADOLOSA QUELOQLINTVR ADUERSVS
VSIUIINIQVITAIEM INSUPBIAE COXIEMPIUIustus iste:
p̃s est. Multalabialoqͥntur aduersus eum iniquitatem
suꝑbia & contemptu: Quare in suꝑbia & contemptir quic
intemptibilis suꝑbis apparuit : quitam humilis uenit :¬
onuis ut contempnatur abeis : qui honores amant: ille
uiuitas contumelias accipit : nonuis ut contempnat᷑ abcis

Expanded text:
tibi Deus. Vis invocare Deum? Gratis invoca. Avare, an parum est tibi Deus. Vis invocare Deum? Gratis invoca. Avare, an parum est tibi, si te impleat ipse Deus? Deus si ad te veniat sine auro et argento, non vis illum? Quid ergo tibi de his quae fecit Deus sufficit, cui Deus ipse non sufficit? Merito ergo rogat iste, Non confundar,sionem enim quamdam timet iste, de qua in superioribus Psalmi locine, speravi, non confundar in aeternum. Nam ut sciatis quia istam confusionem timet, quid addidit, cum dixisset, Non confundar in aeternum, quoniam invocavi te? Erubescant impii, efficiantur labia dolosa, quae loquuntur adversus justum iniquitatem, in superbia et contemptu. Justus iste Christus est: multa labia loquuntur adversus eum iniquitatem in superbia et contemptu. Quare in superbia et contemptu? Quia contemptibilis superbis apparuit, qui tam humilis venit. Non vis ut contemnatur ab eis qui honores amant, ille qui tantas contumelias accepit? Non vis ut contemnatur ab his
Abbreviated transcription (Latin):
bids̃ Eccein uocastime. uenioadtr quo in tmbortantas
rdes tuae conscientiae sustinebor si seruum ineũ indo¬
utuã inuitares: nonne eam prius mundarecurares.
inuocas me incostuum. & plenum ẽ rrpinis. Quoin uocaturdi
plenum estblas phemus: plenum ẽ adulteris. plenum ẽ fraue¬
b: plenum est mclis concupiscentiis : & inuocas mer deniq d&¬
inuocauerunt: nec tamen in uocauerunt: Breuiter dicoqni
nata est questio ut tantam mercedem exigat: Homo alligans
unũ meritum dicendo quia in uocauite : cum im deamatã mub
malis inuocaridm nata ẽ questio unde non trnscundum
Di coergobreuiter homini auaro. Inuoca sdm̃ : quar e inuocas
dĩ: ut d& mihi lucrum. Iuerũ ergo inuocas non dm̃ quia hos
lucrũ quod concupiscis nom potes haber e ꝑseruumtuum no
potes habere ꝑcolonumtuum ꝑdientẽtuum : ꝑ amicumtuun
ꝑ satellitemtuũ: Inuocasdĩ oministrũ iucritui facis dm̃ uoli

Expanded text:
Deus: Ecce invocasti me, venio ad te, quo intrabo? Tantas Deus: Ecce invocasti me, venio ad te, quo intrabo? Tantas sordes conscientiae tuae sustinebo? Si servum meum in domum tuam invitares, nonne prius eam mundare curares? Invocas me in cor tuum, et plenum est rapinis. Quo invocatur Deus plenum est blasphemiis, plenum est adulteriis, plenum est fraudibus, plenum est malis concupiscentiis, et invocas me! De invocaverunt, nec tamen invocaverunt. Breviter dico, quoniam nata est quaestio, ut tantam mercedem exigat homo allegans unum meritum, dicendo, quia invocavi te; cum videamus a tam multis malis invocari Deum, nata est quaestio: unde non transeundum est. Dico ergo breviter homini avaro: Invocas Deum? Quare invocas Deum? Ut det mihi lucrum. Lucrum ergo invocas, non Deum. Quia hoc lucrum quod concupiscis, non potes habere per servum tuum, non potes habere per colonum tuum, per clientem tuum, per amicum tuum, per satellitem tuum; invocas Deum, ministrum lucri tui facis Deum: viluit
Abbreviated transcription (Latin):
IVOCΩI Magnã caus amdi¬
it necon fundat᷑: qñm inuocauit: Vis utconfundatur qui
nuocatte uis utdicatur: ubi est dequo pre sumpsit. quis au
edciam ipsorũ impiorum non in uocat dm̃ Nisiego ꝓpriomo¬
o quodam dicer& in uocauite : qui non possit communis. eẽ
umultis: nullo modo dehac inuocatione tantã mercedem
uder & exigere Responder& enimillids̃ quođimodom
ugitatione & dicer&. Quid a me p&is ut non confundaris
uare quia iuocastime. Non cotidichomines ut imple¬
ni fostec dulteria qua concupiscunt in uocant mei. non
itidie homines ut moriant . Aquib expectant hereditatẽ
uocantiner non cotidie homines qui fraudem cogitant.
icam ꝓspero exitu impleant inuocantine quid est
ngo qđ ꝓmagna mercede exigis ut dicas: non confundar
im inuocauiter in uocant quidem illi. sed non in uocatt
uitare : Non auderes autẽ canum patrẽ familias in ui¬
re nisi nosses: & habitaculum p̃parirre. Sienim dicat

Expanded text:
i te: magnam causam dixit, Non confundar, quoniam invocavi te. Vis ut confundatur qui invocavit te? Vis ut dicatur: Ubi est de quo praesumpsit? Quis autem etiam ipsorum impiorum non invocat Deum? Nisi ergo proprio modo quodam diceret, Invocavi te, qui non possit communis esse cum multis, nullo modo de hac invocatione tantam mercedem auderet exigere. Responderet enim illi Deus quodammodo in cogitatione, et diceret: Quid a me petis ut non confundaris? Quare? Quia invocasti me? Nonne quotidie homines, ut impleant forte adulteria quae concupiscunt, invocant me? nonne quotidie homines, ut moriantur illi a quibus exspectant haereditatem, invocant me? nonne quotidie homines qui fraudem cogitant, ut eam prospero exitu compleant, invocant me? Quid ergo est quod pro magna mercede exigis, ut dicas: Non confundar, quoniam invocavi te? Invocant quidem illi, sed non invocant tinvitare. Non autem auderes tantum patrem familias invitare, nisi nosses ei habitaculum praeparare. Si enim tibi dicat
Abbreviated transcription (Latin):
VIXCΙΧΙATIΛT. Quacest ciuitas circum stantier .i
una iudea populus dĩ erat positas qua siimnediomun
ubi dicebantur laudesdõ eique sacrificia offere¬
tur ubi ꝓph&ia noncessibat canendo futura qu
modo uidemus inpleri: Istepopuliis qua siim meq
gentiũ erait. A tendit ꝓph&au iste & uid& futuras
esiã dĩ in omnib gentibus : Et quia omnes gentes circũ
diq: erant. quae in medio ponebant unã gentẽ iudȩorũ
sundi quecircum stantes gentes : appellauit ciuitatẽ
cum stantiae: Mirificasti quidem dii s miscricordiã
inciuitatem hierusalem. Ibi passusẽ. xp̃s ibi resurre
ibi ascendit incȩlum: ibi multamirabilia fecit : sed ma
laustua ẽ. qui a mirificastimisericordiamtuã inci¬
atecircum stahtia: Idest momnibigentib: diffudisti
sericordiamtuã nec unguentũtuũ in illahieru salem
asi muase tenuisti: sed tam quã fractouase unguentũ
iundũ diffusum est ut impler&ur qđ dicitur ins

Expanded text:
ircumstantiae. Quae est civitas circumstantiae? In una Judaea populus Dei erat positus, quasi in medio mundo, ubi dicebantur laudes Deo, eique sacrificia offerebantur, ubi prophetia non cessabat canendo futura, quae modo videmus impleri: iste populus quasi in medio gentium erat. Attendit propheta iste, et vidit futuram Ecclesiam Dei in omnibus gentibus: et quia omnes gentes circum undique erant, quae in medio ponebant unam gentem Judaeorum; has undique circumstantes gentes appellavit civitatem circumstantiae. Mirificasti quidem, Domine, misericordiam tuam in civitate Jerusalem; ibi passus est Christus, ibi resurrexit, ibi ascendit in coelum, ibi multa mirabilia fecit: sed major laus tua est, quia mirificasti misericordiam tuam in civitate circumstantiae, id est, in omnibus gentibus diffudisti misericordiam tuam. Nec unguentum tuum in illa Jerusalem, quasi in vase tenuisti; sed tanquam confracto vase, unguentum per mundum diffusum est
Abbreviated transcription (Latin):
nent adte. nesicdicat & xp̃ianus impius qui ꝑtin& ad
nesinecausa tibi in alio psoclmo dixerim. Iudicameds̃ qͥ
discerne caus ammeã degente non scã. Quod ibi dix
discernecausammeã. hoc dicit hic: in lustra faciemt
suꝑ seruum̃tuũ: & ta men ne& ipse suꝑbiat : & quas
iustificare uideatur. adiungit. & ait Saluũ me fi
intuamisericordia. Hoc est non in mea iustitia po
in meritis  sed intua misericorđia : Non quia ego dis
nissum scquiatumisericorses Nolimeaudire
cundum iudiciaram seueritatem. sed secundũ mis¬
ordis simã bonitatem. SALVVITAC INTUA ISΡΙsTORI

Expanded text:
tineo ad te, nec sic dicat et christianus impius quia pertinet ad tineo ad te, nec sic dicat et christianus impius quia pertinet ad te, ne sine causa tibi in alio psalmo dixerim: Judica me, Deus, et discerne causam meam de gente non sancta . Quod ibi dixit, Discerne causam meam; hoc dicit hic, Illustra faciem tuam super servum tuum. Et tamen ne et ipse superbiat, et quasi se justificare videatur, adjungit, et ait, Salvum me fac in tua misericordia: hoc est, non in mea justitia, non in meis meritis, sed in tua misericordia; non quia ego sum dignus, sed quia tu misericors es. Noli me audire secundum judiciariam severitatem, sed secundum misericordissimam bonitatem. Salvum me fac in tua miseri
Abbreviated transcription (Latin):
u A. Superius dicebecmus simeminit hester naedis pu¬
uonis cartas uestut quicumq a d fuistis. qñm illimaxime
quntur etlesiam : quixp̃iani uoluntbe neuiuere.
pbosemim opꝓbrium hab& ceclesta & aibhisinimiciti
suis cordib mneditantur : erumpendi ocisonem raqui¬
runt . Inter hos gemens iste & siuolumus nossumus qm̃
plures sunt ipsi: & in t̃multitudinẽ eorũ uix apparent
boni. tam quã gnena in area de quibi tamen purgatis hor
faciemtuã suꝑ seruumtuũ: Confusio enim quaedamput¬
tur cũomnes xp̃iani dicuntur : & qui beneuiuunt &q
maleuiuunt : omnes un& caractere signantur : omnes
adunũ altare acceduntu: omnes codem baptismoa¬
luuntur . omnes eandem orationem dominicam ꝓfo¬
runt: omnes idem misteriis c elebrandis inter sun
Quando discernuntur quigemant & a quib gematur
nisi inlustr& ille faciem suã suꝑ seruumtuũ: quid esti
go inlustra faciemtuã suꝑseruumtuũ : appareat qui a ꝑ¬

Expanded text:
a. Superius dicebamus, si meminit hesternae disputationis Charitas Vestra, quicumque affuistis, quoniam illi maxime persequuntur Ecclesiam qui christiani nolunt bene vivere. Per hos enim opprobrium habet Ecclesia, et ab his inimicitias in suis cordibus meditantur, et erumpendi occasionem requirunt. Inter hos est gemens iste, et si volumus nos sumus; quoniam plures sunt ipsi, et inter multitudinem eorum vix apparent boni, tanquam grana in area, de quibus tamen purgatis horrfaciem tuam super servum tuum. Confusio enim quaedam putatur, cum omnes Christiani dicuntur, et qui bene vivunt, et qui male vivunt, omnes uno charactere signantur, omnes ad unum altare accedunt, omnes eodem baptismo abluuntur, omnes eamdem orationem dominicam proferunt, omnes iisdem mysteriis celebrandis intersunt, Quando discernuntur qui gemant, et pro quibus gematur, nisi illustret ille faciem suam super servum suum? Quid est ergo, Illustra faciem tuam super servum tuum? Appareat quia per
Abbreviated transcription (Latin):
testia & iuidemus nob̵ hodie debitum ee complendum. Vndepa
caritatẽ iñon ut libent̃ habeatis nos in uerbis eius planiorib non
immorari: ut canostencant : quorum ẽ necessitas exponenq
Multaenim sunt acuimis fideliũ s̃ponteoccurrentia multaq bre¬
uianimonitione opus habent : quaedam uero & tar dior quib
in sudandum ẽ. ut possint intellegi. Ut ergo tempus sufficia
uirib & nr̃is & uestris: uid &equã a ꝑta sunthaec : & nobis cun
potius agnoscite & in his nobcumdm laudate : Et sioratpsalm
orate & sigemit gemite & sigatulatur gaud&e & spera
sperate & sitim& tim&e. Omnia enimqua hic conscriptas

Expanded text:
tertia pars, et videmus nobis hodie debitum esse complendum. Unde peto Charitatem Vestram, ut libenter habeatis nos in verbis ejus planioribus non immorari, ut ea nos teneant, quorum est necessitas exponendi. Multa enim sunt animis fidelium sponte occurrentia, multa quae brevi admonitione opus habent: quaedam vero, et ea rariora, quibus insudandum est, ut possint intelligi. Ut ergo tempus sufficiat viribus et nostris et vestris, videte quam aperta sunt haec; et nobiscum potius agnoscite, et in his nobiscum Deum laudate: et si orat Psalmus, orate; et si gemit, gemite; et si gratulatur, gaudete; et si sperat, sperate; et si timet, timete. Omnia enim quae hic conscripta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
pcularia qui icir cuitu accolebat. pecuma putauit posse se¬
mere donumd̃. Quiseputauit pecunia conpartere sp̃m scm̃¬
um a postolos auaros arbitratus c̃. sicut erat ipse impius &
apbus. Continuo parus. Pecuniatia inquit sit in ꝑditione
ua existimastidonumꝰ pecunia conparere non ẽ tibi pars
qq sors in hac fide. Idest non ꝑtines adistam gratiã. quã gie¬
somnes accipimus qui pecunia teputas emereqđ gritis
uitur. Exeo autẽ quod gratisdatur: sors uocatur : Non ẽ.
upars neq sors. in hac fide. Ista dixi Neex pauesceremus
dait in manibituis sostes meae. Qux sunt enim sortes: he¬
ditas ecclesiae. Quous que est hereditas ecclesix int̃quos
ies usq ad omnes fines. Dabo tibigentes hereditatẽ ituã
possessione tuã finesterrae : Non mihiergo ꝓmittat. ho¬
onescio quã pasticulam dsmeus inmanibituis sortes meae:

Expanded text:
saecularia, qui in circuitu accolebat, pecunia putavit posse se esaecularia, qui in circuitu accolebat, pecunia putavit posse se emere donum Dei. Qui se putavit pecunia comparare Spiritumm Apostolos avaros arbitratus est, sicut erat ipse impius et superbus. Continuo Petrus: Pecunia tua, inquit, tecum sit in perditionem, quia existimasti donum Dei pecunia comparari. Non est tibi sors neque pars in fide hac ; id est, non pertines ad istam gratiam, quam gratis omnes accipimus, quia pecunia te putas emere quod gratis datur. Ex eo autem quod gratis datur, sors vocatur: Non est tibi sors neque pars in fide hac. Ista dixi, ne expavesceremus quod ait, In manibus tuis sortes meae. Quae sunt enim sortes? Haereditas Ecclesiae. Quousque est haereditas Ecclesiae? inter quos fines? Usque ad omnes fines: dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem tuam fines terrae . Non mihi ergo promittat homo nescio quam particulam: Deus meus, In manibus tuis sortes meae.
Abbreviated transcription (Latin):
ut accdere digni ess&is: Non ex operibus: nefortequis
extollatur. Ipsius enim sumus figmentũ creati in xp̃oliu
inoperibibonis. Haec quod ammodo sors occulta ẽ: uolu¬
tas di in humanogeneresors ẽ: sors ueniens dedioccult
uoluntate apud quemnon ẽ iniquitas : Non enim ille ꝑsor
accipit: sed occulta illius iustitiatibi sors est. Attenditit
caritas up̃r : uid &ehoc ipsum quẽ d modum firm&ur
a postolo paro cum simon illemagus baptizatus aphil¬
po adhȩrer& ei credens miraculis diuinis factis in con¬
pectusuo. Uenerunt apostoli ad samariã ubicrediders
&iam ipsemagus & ubi fuit baptiritus & inposuerun
tupe factus tanto diuino miraculo quod adinpositions
sedundeextolleraur. At ubidesi derauit hoc &mn pleuit sup¬
bacor eius. & diabolica impi&as & celsitudodeicienda ait
da postolais. Quantã uultis petuniã ame ã ccipere. ut & cadincã
npositio nẽmanus accipianthomines sp̃mscm̃ qui quaerebat

Expanded text:
is, non ex operibus, ne forte quis extollatur. Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis . Haec quodam modo sors occulta est voluntas Dei; in humano genere sors est, sors veniens de Dei occulta voluntate, apud quem non est iniquitas : non enim ille personas accipit, sed occulta illius justitia tibi sors est. 14. Attendat itaque Charitas Vestra, videte hoc ipsum quemadmodum firmetur ab apostolo Petro. Cum Simon ille magus baptizatus a Philippo adhaereret ei, credens miraculis divinis factis in conspectu suo; venerunt Apostoli ad Samariam, ubi crediderat etiam et ipse magus, et ubi fuit baptizatus, et imposuerunt stupefactus tanto divino miraculo, quod ad impositionsed unde extolleretur: at ubi desideravit hoc, et implevit superbia cor ejus, et diabolica impietas et celsitudo dejicienda, ait Apostolis: Quantam vultis pecuniam a me accipere, ut et ad mearum impositionem manuum accipiant homines Spiritum sanctum? Qui quaerebat
Abbreviated transcription (Latin):
est. Ad quos ꝑuenit: eos significauit qui uidentur cedsor¬
tem ꝑuenire scõrum. Ssatia salui factiestis ꝑfidem: ait apor¬
tolus paulus. Cratia salui factiestis ꝑfidem & hoc non exuo¬

Expanded text:
est: ad quos pervenit, eos significavit qui videntur ad sorest: ad quos pervenit, eos significavit qui videntur ad sortem pervenire sanctorum. Gratia salvi facti estis per fidem, ait apostolus Paulus, Gratia salvi facti estis per fidem, et hoc non ex
Abbreviated transcription (Latin):
altuer dĩmeus. Uni de fecit unus ꝓfecit dsineus non de fecit
a profecitꝰ nechaba quo ꝓficiat ꝑfectus. Nechab& unde
es ostes. quaere sostes auditenomine sortium. nondebem
railogos quaerere. Sor senim non aliquid mnaliest : sedres
nduibita tionchumana : diunã indicans uoluntatem. Nam
locum cius ordinarour. Flecti sunt duo iudiciohumano &
itus deduob unus. iudicio diuino. Neduob consultus ẽ ds quẽ
upsorum eẽ uell&. Etceci ditsors suꝑ mathiam. Quidigitur
enum qua silu factisumus: Quare sortes appellat gritum
quia in sortenon est clectio sed uoluntasdi : Nam ubi di¬
ur. istefacit istenon facit merita considerantur
t si merita considerantur. electio ẽ nonsors. Quaindo autẽ ds̃
nulla meritanostra inuenit. sorte uoluntatis suae nos saluo
facit qui a uoluit. nonquia digni fuimus. Hȩc estsorẜ merito
tunicailladm̃i desuꝑtexta: quae significat caritatis adernit¬
tem: Cum diuidi a ꝑsecutorib: non poss& sors suꝑ eammis s

Expanded text:
us meus. Unus deficit, unus proficit: Deus meus non deficit, neque proficit; nec habet quo proficiat perfectus, nec habet unde istae sortes? quare sortes? Audito nomine sortium, non debemus sortilegos quaerere. Sors enim non aliquid mali est: sed res est in dubitatione humana divinam indicans voluntatem. Nam in locum ejus ordinaretur, electi sunt duo judicio humano, et electus de duobus unus judicio divino: de duobus consultus est Deus, quemnam ipsorum esse vellet, et cecidit sors super Matthiam am, qua salvi facti sumus. Quare sortis nomine appellat gratiam? Quia in sorte non est electio, sed voluntas Dei. Nam ubi dicitur: iste facit, iste non facit, merita considerantur, et ubi merita consinulla merita nostra invenit, sorte voluntatis suae nos salvos fecit, quia voluit, non quia digni fuimus. Haec est sors. Merito tunica illa Domini desuper texta , quae significat charitatis aeternitatem, cum dividi a persecutoribus non posset, sors super eam missa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ a ꝓph&is ecclesia aꝑte ut uiderent illam & qui futur
rent contraillam & in pler&ur in eis istanequitia qũ
dix̃ psalmus. quiuiderunt meforas fugerunt ame. e
cilli quiuidorunt me obliti suntme & sic me sunt obliti
inulli proderat : Vid& seuas cẽ : & nulli prodesse & se
iliorat accolexriũ ineicurru. Multi accolunt in
rcuitumeo : & rep̃henderunt mecotidie: Quanta maloc¬
unt inmalos xp̃ianos: qua maledicta ꝑueniunt adom
sxp̃ianos: num quid enim dicit qui maledicit. aut rep̃
uefaciuntxp̃iani. Non separat non discernit . Illitam̃
adicunt: qui accolunt incircuitu. Id est circum eunt
con intrent: Quarecircumeunt & non intrant quia ro
temporis amant : Non intraent adueritatem : ꝗuia non
une a dernitatem temporielib: dediti. tamquã rotȩcons¬
iti Dequib alibi dicitur pone principes corũ ut ro¬

Expanded text:
qui futuri erant contra illam, et impleretur in eis ista nequitia quam praedixit Psalmus, Qui videbant me, foras fugerunt a me. Ex me illi qui viderunt me: obliti sunt me, et sic me obliti et nulli proderat: vidit se vas esse, et nulli prodesse, et se multorum in accolentium circuitu: multi accolunt in circuitu meo, et reprehendunt me quotidie. Quanta mala dicunt in malos christianos, quae maledicta perveniunt ad omnes Christianos! Numquid enim dicit, qui maledicit, aut qui rquae faciunt Christiani: non separat, non discernit. Illi tamen ista dicunt, qui accolunt in circuitu, id est, circumeunt, et non intrant. Quare circumeunt, et non intrant? Quia rotam temporis amant: non intrant ad veritatem, quia non amant aeternitatem; temporalibus dediti tanquam rotae constricti, de quib
Abbreviated transcription (Latin):
crruutxi Ignoscendum ess& si foras fugissent an
quinon uidebant: &iam qui uidebantme fores fuger̃ a me
Sedsi qui me non uidebant foras fuger̃ ame. Necdicendum
forts fugerunt: quia intus non fuerunt. Suntus non fiuss
illud omnino intolertbile quia multiquiuider̃ me fonessi¬
runt ame & qui cognouer̃ quid ess& ecdesia exier̃ fora
hereses & scisma contra ecclesiã fecerunt: Hodiehomins
uenis uerbi gratianatũ in pastedonati neseit quid sit eo¬
sia ubinatus ẽten& non illie uellis consu&udinẽ quã
cũ lacte nutricis: Illumda qui uoluitur cotidie in scrip
ris: quilegit quip̃dicat. Itan& andem nonibiuid& pos

Expanded text:
 Ignoscendum esset si foras fugissent a me qui non videbant me: etiam qui videbant me, foras fugerunt a me. Sed si qui me non videbant, foras fugerunt a me nec dicendum est, foras fugerunt; quia intus non fuerunt: si intus enim fuissent, illud omnino intolerabile, quia multi qui viderunt me, forast, qui cognoverunt quid esset Ecclesia, exierunt foras, et haereses et schismata contra Ecclesiam fecerunt. Hodie hominem invenis, verbi gratia, natum in parte Donati, nescit quid sit Ecclesia, ubi natus est tenet: non illi evellis consuetudinem quam suxit cum lacte nutricis. ris, qui legit, qui praedicat: itane tandem non ibi videt, Pos