comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Noue inisi cemeret car nalis amcupis certia auaial egem
Uorati uocut. Nonitq ineculum in licitum desideriano
paacaens obodiroe non dibeat cominoueret. Quod autem non
cu cutiu ues enso hic aliuis que reretur ⁊ Macciperemus
ciuan nondision dictum ẽ. deihũ cuminmonumento nenfu¬
asasa focius inuenta. ⁊ alerunt dnm̃ meum & nescioubi
psuerum eume. Numideo non rectedictum ẽ quia nondic¬
qurim piulo superius & ipseupłs quo modo recte potuerit
deere deccer nesua captiuaentemme: satis euidentet ape¬
pute s umenim dixis s& scio enim quiu nonin buabitut
mine idipsum ex ponens udiunxit &uit hoc est in carne
mrabonuin u  Hoc ergo captiuatur sublege pecerti inqua
non lubitat bonum hoc est ccero: Car nem autem nunc appd¬
lauit ubiesi morbđ quudem carnis affectus non ipsum cor¬
poris conformanonem cuius membrt nonudhbenda sunt ar¬
pa paccato id est cidem ipsi concupiscentiae hoc carnale nrm̃
captiuumten&. Nam queentum codtin& ced ipsam corporr¬

Expanded text:
uam nisi teneret carnalis concupiscentia, quam legem peccati uocat,. non utique in ea ullum inlicitum desiderium, cui mens oboedire non debeat, commoueret. quod autem non factum est, ut sensus hic alius quaereretur et acciperemus suam? an non dictum est de Iesu, cum in monumento non fuisset caro eius inuenta: tulerunt dominum meum et nescio ubi posuerunt eum? num ideo non recte dictum est, quia non dicQuamquam paulo superius et ipse apostolus quomodo recte potuerit de carne sua dicere: captiuantem me, satis euidenter aperuit. cum enim dixisset: scio enim quia non habitat in me, id ipsum exponens adiunxit et ait: hoc est in carne mea, bonum. haec ergo captiuatur sub lege peccati, in qua non habitat bonum, hoc est caro. carnem autem nunc appellauit, ubi est morbidus quidam carnis adfectus, non ipsam corporis conformationem, cuius membra non adhibenda sunt arma peccato, id est eidem ipsi concupiscentiae, quae hoc carnale nostrum captiuum tenet. nam quantum adtinet ad ipsam corpora
Abbreviated transcription (Latin):
parcecti. nisi non ha bens coero eius ullum pecoctum sicui nñt
dieente p&ro apło qui peccatum non fecit id c̃ non habuit nec
dolus inuentus est inore ciuso Dicendo enim in similitudinẽ
carnis peccati : illumubsq peccato nnc̃muero para tricenosten¬
dit÷ Numille deo in similitudinem quic non ꝑlibidinis usum

Expanded text:
non habens caro ejus ullum peccatum, sicut nostra? Dicente Petro apostolo, Qui peccatum non fecit, id est, non habuit; nec dolus inventus est in ore ejus . Dicendo enim, in similitudine carnis peccati; illam absque peccato, nostram vero peccatricem ostendit. Nam ille ideo in simili
Abbreviated transcription (Latin):
Mente seruio legidĩ carnelaitem lege pectati: sed ex noces sitate
quia concupisco non quia consentio Aliquando erini istq
concupiscentia sic insidiatur scĩs. ut faciat dormientibus
quod non potest uigilantibus
dixeneti lam non ego operor illud sed quod it mababo s
paccatum quia non imente operabatur non con serruenilo sad
par ne concupiscendo hoc enimpetrati nomine a ppellat
ondro riuintor cuncta percata id est excarnalie qieop iscen¬
tin uqud enimꝰ epeccatorum infauitis indictis in cogi¬
ta tiomnibus ionexoritur nisi demala cupiditacornoreau¬
oritur bnisiex inlicita delec tanone Ergo mento seruit

Expanded text:
mente servite legi Dei, carne autem legi peccati; sed ex necessitate, quia concupiscitis, non quia consentitis. Aliquando ista concupiscentia sic insidiatur sanctis, ut faciat dormientibus quod non potest vigilantibusdixerat, Jam non ego operor illud, sed id quod in me habitat peccatum ; quia non mente operabatur consentiendo, sed carne concupiscendo. Hoc enim peccati nomine appellat, unde oriuntur cuncta peccata, id est, ex carnali concupiscentia. Quidquid enim est peccatorum in dictis, in factis, in cogitationibus, non exoriuntur nisi ex mala cupiditate, non exoriuntur nisi ex illicita delectatione.
Abbreviated transcription (Latin):
dissenti ens a paccato. Deinde in cruce peccatum quia
peccauit dumnatim dicitur. Vnde sublata .ẽ. illi auctori¬
tas qua sipecati qui detinebat homines in inferno. propter
ddictum adae urder& ero in quibus signum crucis e detine¬
re non audeat : Testio dumnuait peccatum: dumure par fectr

Expanded text:
a peccato. Deinde in cruce peccatum, quia peccavit, damnatum dicitur. Unde sublata est illi auctoritas quasi peccati, qua detinebat homines in inferno propter delictum Adae; ut de caetero in quibus signum crucis est, detinere non audeat. Tertio damnavit peccatum, dum irrita fe
Abbreviated transcription (Latin):
nobis ni si sola in licita desideria. Quibus
siuo luntatis non cidhibeatur as sensus moue¬
tur. Quidem nullus affectus sed nullus ci re¬
laexatur effectus motum porro in li trti dosi¬
derii cuinon o boediendo nonid nos operat mur
i deo & nos ageredicimur quiu non est natu¬
rire uigor alience sedlunguor est nostrre.
A quolun guore omnimodo saluierimus cum
& anima & corpore in mortales ficcti fuerim
huius lunguoris & infirmitatis unde inlicita desi¬
deriu commouentur. quod peccatum appellut
apostolus uniuersus rectus sucramento bup¬
tis matis est solutus cumomnibus quue illi oboedien¬
ter fecimus dixius cogitauimus nec nobis dem¬
ceps lin guor iste obesse quamuis ines s& sidesi¬
deriis cius in licitis nullis umquiem oboedienti¬
am priceberemus siue o peratione siue locutio

Expanded text:
nobis nisi solum licita desideria, quibus nobis nisi solum licita desideria, quibus si voluntatis non adhibeatur assensus, movetur quidem nonnullus affectus, sed nullus ei relaxatur effectus. Motum porro illiciti desiderii cui non obediendo non id nos operamur, ideo et nos agere dicimur, quia non est naturae vigor alienae, sed languor est nostrae, a quo languore omnimodo salvi erimus, cum et animo et corpore immortales facti fuerimus. is illius et infirmitatis, unde illicita desideria commoventur, quod «peccatum» appellat Apostolus , universus reatus sacramento Baptismatis est solutus, cum omnibus quae illi obedientes fecimus, diximus, cogitavimus; nec nobis deinceps languor iste obesset, quamvis inesset, si desideriis ejus illicitis nullis unquam obedientiam praeberemus, sive op
Abbreviated transcription (Latin):
Quomod oinuiis dñi ambulabas simalum quod
nolebas hocagebas cum psalmus sc̃s in son&
dicens. Non enim qui operaentur iniqui¬
tatem inuiis eius ambulauerunt. Audi
continuo respondentem per sen tentiam con¬
sen quentem. Si quodnolo in quid eigo boc
feccio iamnon ego operor illud sed quod hubi¬
tat in mepeccatum. Ecce quem admodum
qui ambulant inuiis dñi non o perantur pecca¬
tum & tamen non sunt sinepeccato quicciam
non o penentur illud sed quod in eis habitat
peccatum. Hic dic& uliquis quo modo agebat
quod nolebat mulum: & quomodo ipse illud
non agebat sed quod hubi tat mnillo pec cutũ
Utrum que enim dixit & non quod uolo a go
& non ego operor illud sed quol habitat in me pec¬
catum. Vnde in tellegere debemus quien do
peccatum quod hubitatꝰ in nobis openatur in no¬
bis tunc nos id non opentri quundonequu¬
quum ei uolun tas nostracconsentit & teno
&im corporis membra neo boediant desideriis
cius. Quienim operattur peccatum nolentib

Expanded text:
quo in viis Domini ambulabas, si malum quod nolebas hoc agebas. Cum psalmus sanctus insonet dicens. Non enim qui operantur iniquitatem in viis ejus, ambulaverunt. Audi continuo respondentem per sententiam consequentem. Si quod nolo inquit ego hoc facio, jam ego non operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Ecce quemaqui ambulant in viis Domini non operantur peccatum, et tamen non sunt sine peccato, quia jam non ipsi operantur illud, sed quod in eis habitat peccatum. Hic dicet aliquis, quomodo agebat quod nolebat malum, et quomodo ipse illud non agebat, sed quod habitat in illo peccatum? Utrumque enim dixit et non quod volo ago, et non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Unde intelligere debemus quando peccatum quod habitat in nobis operatur in nobis, tunc nos id non operari, quando nequaquam ei voluntas nostra consentit, et tenet etiam corporis membra ne obediant desideriis ejus, quid enim operatur peccatum nolentibus
Abbreviated transcription (Latin):
mortis huius ueni & dies quando omnes qui sunt in monuñts
audient uocem eius & procedent qui benefecerunt int
sur rectionem uitue: Ecceliberitti a corpore mortis las
quimale fecerunt in resurrectionẽ iudicii ecce redierir
adcor pore mortis huius corpus mortis huius reditudinte
ne inde aliquando solu&ur tunc nonerit uitara& na so¬

Expanded text:
o dicit: Veniet hora, quando omnes qui sunt in monumentis audient vocem ejus, et procedent qui bene fecerunt in resurrectionem vitae: ecce liberati a corpore mortis hujus. Qui mala fecerunt, in resurrectionem judicii : ecce redierunt ad corpus mortis hujus. Corpus mortis hujus redit ad impium, nec inde aliquando solvetur. Tunc non erit
Abbreviated transcription (Latin):
acc .ẽ. quae remansit infirmas repugnantem legimentis
meae & captiuantem me in lege pectati quae .ẽ. in mem¬
bris meis Ex hac parte sentit captiuitatem ubi ñ .ẽ.
impl& iustitico. Namubi condelectatur legidĩ : non cap¬
tiuus sed legis amicus .ẽ. & ideo liber quia amicus
ex quippe ista ait peccati quae in membris est cor¬
poris mortis huius. & remis se est regeneratione spiri¬
tuli. & man& incarnemortali Remissa scilic&
quia reatus eius solutus est sacrrmento. quorenascuntur fi¬
deles Man & uutem : quia operrtur desideria contrr
quae dimicant & fideles: Ecce uideo inme id .ẽ.¬
sentio contrariam legem concupiscentiam scilic& malam
morbo libidinis sordidatam obiuuantem & resistentem
& p̃ualentem legimentis meae. Intentioni ui delic& ani¬
mimeinatuntlis aaptiuũ m educentem in legi peccati
Hoc ẽ. in p̃uaricatione ꝓto plustiqua eẽ in membris meis

Expanded text:
aec est quae remansit infirmitas: repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Ex hac parte sentit captivitatem, ubi non est impleta justitia: nam ubi condelectatur legi Dei, non captivus, sed legis amicus est; et ideo liber, quod amicusex quippe ista peccati, quae in membris est corporis mortis hujus, et remissa est regeneratione spirituali, et manet in carne mortali: remissa scilicet, quia reatus ejus solutus est Sacramento, quo renascuntur fideles; manet autem, quia operatur desideria, contra quae dimicant et fideles. Hoc sentio, contrariam legem, concupiscentiam scilicet malam, morbo libidinis sordidatam, obviantem et resistentem et praevalentem legi mentis meae. intentioni videlicet animi mei naturali, et captivum me ducentem in lege peccati, hoc est, in praevaricatione protoplasti, quae est in membris me
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ergo dicit iumnonego operor illud sed quod habrat
in me peccatum si tantum modo concupiscit. uerum dicit
nonsi cordis consentione discernit aut &iumminis terio
cor poris ꝑ ficit
uo& iste secundum interiorem hominem alienus ẽ
ab omni operemalo quia illud nonoperrtur ipse
sed quod incurne euis habitaet malum & tumen
cumilludipsum quocon delecttur legidĩ nonhabeat
nisi ex gniniudĩ adhuc libenttionis indigens dumut mi¬
ser ego homo
uid est nuno autem nisiiam nunc subgnitia quelibe¬
ntuit delectationem uoluptatis a consentione cupid¬
tatis.: Nonenim melius intellegit᷑ non ego operor
nisi quuc non consentit &hibere membra suut armaini¬
quitatis peccato. Nam si& concupiscit & consentit &igit
quomodo non ipse illud openctur & iumsis eo peracri
doleat & uinci grir uiter in gemescat. iam illud quod sequi¬
tur non neundelo quaturꝰ aꝑ tissimeo stendit

Expanded text:
Qui ergo dicit: iam non ego operor illud, sed quod habitat Qui ergo dicit: iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum, si tantummodo concupiscit, uerum dicit, non si cordis consensione decernit aut etiam ministerio corporis perficit iste secundum interiorem hominem alienus est ab omni opere malo, quia illud non operatur ipse, sed quod in carne ejus habitat malum: et tamen cum illud ipsum quod condelectatur legi Dei, non habeat nisi ex gratia Dei, adhuc liberationis indigens clamat, Miser ego homouid est \'nunc autem\' nisi \'iam nunc sub gratia, quae liberauit delectationem uoluntatis a consensione cupiditatis\'? non enim melius intellegitur: non ego operor, nisi quia non consentit exhibere membra sua arma iniquitatis peccato. nam si et concupiscit et consentit et agit, quomodo non ipse illud operatur, etiamsi se operari doleat et uinci grauiter ingemescat? Iam illud quod sequitur nonne unde loquatur apertissime ostendit
Abbreviated transcription (Latin):
amenim desideriorum motus madorum non ipsco perebat¬
qui nonoensentiebat ad ꝑpertendu peccatuecuti
aut nomine qđ in illo habitat: ipsam nuncupat concupis¬
centium quue cipecato ficciuẽ & si consentientem intxe¬
rit atque inlexerit concipit parit que peccatum
ultum autem fallitur homoqui consentiens concu¬
pis centiue ccrnis suue & quodilla desidente decer¬
nens faccere & statuens & statuens putat sibi adhuc esse
dicendum non ego operorillud &icmsioderit quiu con¬
sentit: simul enim .ẽ. utrum que & ipseo dit quiu mu¬
lum eẽ. nouit & ipsu facit quia ficcerestatuit Iamuer
si & illud addut quod scriptunt ꝓhib& dicens. neque e hibu
eritis membntune arma ini quitatis peccaro. ut qđ fucere
statuit incorde: &ium corpore compleat. & ideodicat non
ego operor illud sed quod habitat in mepeccatum quiacum
id discernit & ficcitdis plic& sibi : tantum emat utnec seipsũ
agnoscat quando cum ex toto ipsesit. & cordestatuente
& corpereimplente. Ad huc seipsum eẽ non putut

Expanded text:
rum non ipse operabatquibus non consentiebat ad perpetranda peccata. Peccati autem nomine quod in illo habitabat, ipsam nuncupabat concupiscentiam; quia peccato facta est, et si consentientem traxerit atque illexerit, concipit paritque peccatumMultum autem fallitur homo: qui consentiens concupiscentiae carnis suae et quod illa desiderat decernens facere et statuens putat sibi adhuc esse dicendum: non ego operor illud, etiamsi oderit, quia consentit. simul enim est utrumque: et ipse odit, quia malum esse nouit, et ipse facit, quia facere statuit. iam uero si et illud addat, quod scriptura prohibet dieritis membra vestra arma iniquitatis peccato , ut quod facere statuit in corde, etiam corpore compleaego operor illud, sed quod habitat in me peccatum, quia cum id decernit et facit displicet sibi, tantum errat, ut nec se ipsum agnoscat, quando, cum ex toto ipse sit et corde statuente et corpore inplente, adhuc se ipsum esse non putat.
Abbreviated transcription (Latin):
motum pudendum. Video autem aliu ilegem in membris ẽ¬
meis repugnantem legi mentis meae. & cceptiuaentemme suble¬
ge peccan: hoc expoena peccati extritduce mortis exclamp¬
natione adum repugnat legimentis. & captiuat legi pecrati
quae est in membris. Conuictus est iste accepit legemut
conuinceretur. Videquid ei profuit quod conuictus ẽ. Audi
uerbu sequentia miser ergo homoquis melibenruit decor¬
anc pugnam non experiuntur in se ipsis nisibellatores uirtu¬
tum. debellatores que uitiorum Non expugnat concupis¬
centiae malum: nisi continentiae bonum sunt autem
quilegeidĩ omnino nescientes malas concupiscentias
nec in hostibus deputant eisq: misenebili cocitate seruientes
in suꝑ&uiam beatosse putant saciando eas potius quamdo¬
mando Quiuero ꝑlegem cognouerunt eas & earum tamen
obpugnatione uincuntur. su blege uiuunt qua iub&ur
quod bonum est & nondatur nonuiuunt sub gratia qua e

Expanded text:
eo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me sub lege peccati. Hoc ex poena peccati, ex traduce mortis, ex damnatione Adam, repugnat legi mentis, et captivat legi peccati, quae est in membris. Convictus est iste; accepit legem ut convinceretur; vide quid ei profuit quod convictus est. Audi verba sequentia: Miser ego homo, quis me liberabit de coranc pugnam non experiuntur in se ipsis nisi bellatores uirtutum debellatoresque uitiorum; non expugnat concupiscentiae malum nisi continentiae bonum. sunt autem, qui legem dei omnino nescientes malas concupiscentias nec in hostibus deputant eisque miserabili caecitate seruientes insuper etiam beatos se putant satiando eas potius quam domando. qui uero per legem cognouerunt eas — oppugnatione uincuntur, quia sub lege uiuunt, qua iubetur quod bonum est, non et datur, non uiuunt sub gratia, quae
Abbreviated transcription (Latin):
Infelicem hominem dicit quianascitur peccato Num¬
quid nonuere in fdix ẽ homo quiin hano bereditatem
prieuaricationis successit: hostem situm habens peccatũ
ꝑquod ad illum additum hab& satanas Gradus enim
fubricauit adam: ꝑ quos ud filios eius expoliator ascendit:
nisi dementissimus dñs motus misericordia grartiam succmn
pacatorum accepta: dec&ero possit resi piscere : reprres¬
so &dum nato peccato Potest enim exhoneritus meli
& purgatus resistere aduersurio: potestate recepr con¬
tricillũ dumudiuuatur adõ: Hic quas ilegem fido tertiam
inducit potiorem quam & gnrtiam uocat qie libelitu
tamen spitcdi originem hub&: quiaphi nelibenttus e
homo. Vt quia mor ses dedit legem: deditq &dñs duce
dicantur Unatamen intllogaur quanturi ad sensu
a pro uidentiam pertinar Illa prore puitiatrhees qlatis

Expanded text:
Infelicem hominem dicit, quia nascitur sub peccato. Numquid non vere infelix est homo, qui in hanc haereditatem praevaricationis successit, hostem secum habens peccatum, per quod ad illum aditum habet Satanas? Gradus enim fabricavit Adam, per quos ad filios ejus exspoliator ascendit, nisi clementissimus Dominus motus misericordia gratiam suam perpeccatorum accepta, de caetero possit resipiscere, represso et damnato peccato. Potest enim exoneratus malis et purgatus resistere adversario, potestate recepta contra illum, dum adjuvatur a Deo. Hic quasi legem fidei tertiam inducit potiorem, quam et gratiam vocat: quae ex lege tamen spiritali originem habet; quia per hanc liberatus est homo, ut quia Moyses dedit legem, deditque et Dominus, duae dicantur: una tamen intelligatur, quantum ad sensum et providentiam pertinet. Illa enim initiatrix est salutis
Abbreviated transcription (Latin):
biergo lex peccati cum legementis contendit. pro facto
adhuc auront .ẽ. quia lux quae iamemicuit. Nec¬
dum p̃tereuntes tenebras funditus prressit. Aurora
est qui adumlex carnis le gemmentis & lexmentis legem
carnis ꝑcutit. inter seuicis simlux &umbra confligit

Expanded text:
bi ergo lex peccati cum lege mentis contendit, profecto adhuc aurora est, quia lux quae jam emicuit, necdum praetereuntes tenebras funditus pressit; adhuc aurora est, quia dum lex carnis legem mentis, et lex mentis legem carnis percutit, inter se vicissim lux et umbra confligit
Abbreviated transcription (Latin):
uaes leges memorat: ex quibus unam in mem¬
bris suis uidero se flugitat id est in exteriorẽ
hominem qui est curo uel corpus: hecec est lex
ceduersu : haccrepugnantem animotra hens illũ
captiuum in conditionem peccati neultra in gredi¬
ens inueniat ad sestorem Aliuest lexmentis
quue est lex morsi uelnati nelis quue est ianimo:
huecpntes suestuio lentia peccati: neglegentiu qui¬
dem suu quiadum diligituitia: subiecrisepeccato
utipsac consu&u dine tener&ur captiua. Domina¬
tur enim homini consu&do Quiet tuor quidemn le¬
ges nominat. Primam legem spiritalem
quue est &ium natunrlis quae reformatuest per
mor sen& positic ina uotoritate ipsuestdĩ lex
Seinde legemmentis: consentientem legidĩ
Testium legem peccati: quam ex prceuuricatio¬
ne primi hominis in membris dicit habitare
uacstum uero quae in membris uid&ur dem
suggerit: meda & recedit: sedhuelge tonit
quat tuoruidentur cum sitduue Id est boni

Expanded text:
uas leges memorat ex quibus unam in membris suis videre se flagitat, id est, in exteriore homine, qui est caro vel corpus. Haec est lex adversa, haec repugnans animo, trahens illum captivum in conditionem peccati; ne ultra ingrediens inveniat assertorem. Alia est lex mentis, quae est lex Moysi, vel naturalis, quae est in animo. Haec pressa est violentia peccati, negligentia quidem sua, quia dum diligit vitia, subjicit se peccato, ut ipsa consuetudine teneretur captiva; dominatur enim homini consuetudo. Quatuor quidem leges nominat: primam legem spiritalem, quae est etiam naturalis, quae reformata est per Moysen, et posita in auctoritate, ipsa est Dei Lex: deinde legem mentis consentientem legi Dei: tertiam legem peccati, quam ex praevaricatione primi hominis in membris dicit habitare: quartam vero quae in membris videtur, dum mala suggerit, et recedit. Sed hae leges iteratae quatuor videntur, cum sint duae, id est, bo
Abbreviated transcription (Latin):
sant quibus hoino ereptus gratiadi: ꝑbaptismum supnadie¬
tam moptt meuusit. Ne enim incarneo corpore positus
deeo ipso ereptum sediceret: sed hoc corpus dixit quod
saperius perbaptis mum &x obseruantiam legis destrui sig¬
nificat PRTam & cum dicit decorpore moris: ostendit
aliud corpus ee non mortis As ustiNuso¬
uid ẽ hoc qua sicarere uult corpore. Quifesti¬
nas sitantum ibi ẽ. intentio tua itcorpore
pore istomortis dies adueniens ultimus ꝓculdubio libe er

Expanded text:
, ex quibus homo ereptus gratia tam mortem evasit. Neque enim in carneo corpore positus, de eo ipso ereptum se diceret: sed hoc corpus dixit, quod superius per baptismum et observantiam Legis destrui significat. Nam et cum dicit: De corpore mortis, ostendit aliud corpus esse non mortis. Igitutres? Quasi carere vult corpore. Quid festinas? Si tantum ibi est intentio tua, ut corpore b isto corpore mortis dies adveniens ultimus procul dubio liber
Abbreviated transcription (Latin):
peccauerunt. Captiuantem dixit carne: non mente
Motione non consensione. &ideo captiuan temme
quic & in ipsco carnenon ÷ aliena natunr sed nr̃a¬
Legem pacatidicit quaquisque carnali consu&udine inpli¬
catus astringitur. hanc repugnare ait legimentis suae
& secaptiuare sublege pecati. Vnde intellegitur ille homo
describi quia nondum .ẽ. subgratia. Sienim repugnar&
tantum consu &udo carnalis & non captiuaret non eẽt dã¬
natio Ideo est damnatio quod optemperamus & seruim:
desideriis prauiscarnalibus. si autem existant & nonde¬
sint talia desideria non tamen his oboediamus non capti¬
uamur & subgratia iamsumus dequaloquetur cum exda¬
mauerit & implorauerit liberatoris auxilium ut pos¬
sit per gratiam caritas quod ꝑ legemtimor non poterat

Expanded text:
egi, ut \'captiuantem me\' dixerit \'carne\', non mente, \'motione\', non consensione et ideo \'captiuantem me\', quia et in ipsa carne non est aliena natura, sed nlegem peccati dicit, qua quisque carnali consuetudine implicatus astringitur. Hanc repugnare ait legi mentis suae, et se captivare sub lege peccati: unde intelligitur ille homo describi, qui nondum est sub gratia. Si enim repugnaret tantum consuetudo carnalis, et non captivaret, non esset damnatio. In eo enim est damnatio, quod obtemperamus et servimus desideriis pravis carnalibus. Si autem existant, et non desint talia desideria, non tamen his obediamus; non captivamur, et sub gratia jam sumus, de qua loquetur cum exclamaverit et imploraverit Liberatoris auxilium, ut possit per gratiam charitas, quod per Legem timor non poterat
Abbreviated transcription (Latin):
uod supro dixertit Vellecnim bonum ad¬
iacor mihi : hicuoluntatem boni le gẽmen
que cuptiuam ducit animam & peccatilegibus¬
subdit: cestum estnumque: quicdeside¬
riaccrnis animam trithant adpecdatum: & cã
legibus cius subdunt. Et sicut lex mentis quae
consentit cum legedĩ : si anim ampotuerit obti¬
nere: adducit eum adlegendi. Itu& lex quece
in inembris est & concupis centia carnis: sire¬
duxerit animam peccatitam legibus subd&:
psuest is tadequu loquimur: concupiscentiu
lex peccuti in at ne peccati. Quodautem
dixit & cuptiuantem me sublege peccati
hoc est subseipsa que est in membris meis. Aut
captiuun tem dixit cuptiuaa reconan tem. id est
cdconsentiendum implendum que cogentem
aut potius quod non hub& controuersium ccepti¬

Expanded text:
uod supra dixit: velle enim bonum adjacet mihi, hic voluntatem boni legem mentquae captisubdit; certum est namque quod desideria carnis animam trahant ad peccatum, et eam legibus ejus subdant: et sicut lex mentis quae consentit cum lege Dei, si animam potuerit obtinere, adducit eam ad legem Dei, ita et lex, quae in membris est, et concupiscentiis carnis, si seduxerit animam, peccati eam legibus subdet est ista de qua loquimur concupiscentia, lex peccati in carne peccati. Quod autem dixit, et captivantem me sub lege peccati; hoc est, sub se ipsa, quae est in membris meis. Aut captivantem dixit, captivare conantem, id est, ad consentiendum implendumque cogentem: aut potius, quod non habet controversiam, capti
Abbreviated transcription (Latin):
uuitem sicutmelius sensitambrosius hocotiam
drscipso dicit apos tolus necius torum estinhicc
urro ad perficiendum bonum tintaclibestas
piopriueuoluntitis quauntaerit in illee uttu
abinondioi tut non quod uolo agodo uuit¬

Expanded text:
utem sicut melius sensit Ambrosius hoc etiam de seipso dicit Apostolus, nec justorum est in hac vita ad perficiendum bonum tanta libertas propriae voluntatis, quanta erit in illa vita, ubi non dicetur, non quod volo ago.
Abbreviated transcription (Latin):
Anostrice uoluptatis adsensus: nec nr̃ẽ uoli
perficitur in bono quando illa rum cui non con¬
sentinius perman& motus
IH
ambonuudserit quae iub& lex utnaturoliter sibi
placere dicat : & uelit facere
ciendi sedut impleatur potestus &uirius de est.
Quicsic prcecessus est potestate peccati : ut non pos¬
sit ire quo uult nequue ualeat contraedicere quiã potes¬
tatis eius alter est dñs. Homo enim um consu&udino
peccan di gnaeuatur & ficcilius subcumbit peccato : quam le¬
giquum scitbonudocere. Acsi uelit bonufaccere prremit
illum consu&udo adiutore inimico gi
rim

Expanded text:
nostrae voluntatis assensus; nec nostra voluntas nostrae voluntatis assensus; nec nostra voluntas perficitur in bono, quandiu illarum, cui non consentimus, permanet motus. i. Tam bona asserit, quae jubet Lex, ut naturaliter sibi placere dicat, et velit facere.ciendi: sed ut impleatur, potestas et virtus deest; quia sic pressus est potestate peccati, ut non possit ire quo vult, neque valeat contradicere; quia potestatis ejus alter est Dominus. Homo enim jam consuetudine peccandi gravatur, et facilius succumbit peccato quam legi, quam scit bona docere; ac si velit bona facere, premit illum consuetudo, adjutore inimico. nim
Abbreviated transcription (Latin):
olo qui dem tam hoc peccatum uincere qa
legis prxecepto parere quodutrum que b
ut perficiam pos semi bi demecum uelle meo nus
ficte qui er sufficien tiae nos trae. non a nobis
sed &x dõ est
um quid dixit mihi ad ucc& ficcerebonas
perficere:Quice est enim perfectiobom ns
tuntio boni est quic consum matio muli est:
Hoc dicebat ille perficere bonum non mihi adio
quia non potenrt facer& ut non concupis cer&
facciebattuntum: ut concupiscentium refrenas
ut concupis centiue. non est sentir&. ut concapse¬
tiue membra adsxellicium non pneeber&
Perficere ergo inquit bonum non mihi aducc& na
sum implere quod dictumẽ non concupis e
uienim uellese haberead serit iamꝑ in fusia
gnatiue. quue in selateant seminaost¬
dit Seddum perficere bonum
Uonito uenit pro fecto indicat quantu illuma
sed perficere bonum quiu facere bonum estp
concupiscentids tuas nonire. Perficerea
bonum est non concupis cere
coillȩ porficiuntur in malo quundo eis non a

Expanded text:
olo quidem tam hoc peccatum vincere, quam legis praecepto parere. Quod utrumque bonum ut perficiam, posse mihi de me cum velle meo non sufficit; quia sufficientia nostra non a nobis, sed ex Deo estumquid dixit, Non mihi adjacet facere bonum? perficere. Quae est enim perfectio boni, fectio boni est, quia consumptio mali est. Hoc dicebat ille, Perficere bonum non mihi adjacet; quia non poterat facere ut non concupisceret: faciebat tantum ut concupiscentiam refrenaret, ut concupiscentiae non consentiret, et concupiscentiae membra ad satellitium non praeberet. Perficere ergo, inquit, bonum non mihi adjacet: non possum implere quod dictum est, Non concupisceui enim velle se habere asserit, jam per infusionem gratiae quae in se lateant semina ostendit. Sed dum perficere bonum non invenit, profecto indicat quanta illum sed perficere bonum. Quia facere bonum, est post concupiscentias non ire. Perficere autem bonum, est non concupiscerec illae perficiuntur in malo, quando eis non accedit
Abbreviated transcription (Latin):
pliorem modum significat creuisse postlegem in uidice¬
& astutia satanȩ : ut prouidentiadi contraria fier& homi¬
ni: cumtimore legis minime peccare debuerit. Ideo ds̃
ut inuidiam dicboli uincer&. & prouidentiã suam homi¬
ni ratam facer&: mutauit ordinem : mitens scduatorẽ
xp̃m : quiei dicbolum uincer & statuta di erga hominẽ
firmar&¬

Expanded text:
pliorem modum significat crevisse post Legem invidia epliorem modum significat crevisse post Legem invidia et astutia Satanae; ut providentia Dei contraria fieret homini, cum timore Legis minime peccare debuerit. Ideo Deus ut invidiam diaboli vinceret, et providentiam suam homini ratam faceret, mutavit ordinem, mittens Salvatorem Christum qui et diabolum vinceret, et statuta Dei erga hominem firmar
Abbreviated transcription (Latin):
pecerto significat ut appareat esse inimicus
per legem aecepit occasi oñe optrari boniti apor¬
tem SDumenim ad inlicita illum sucd&: appa¬
r& esse inimicus. Quam quam & antelesi
mortem bomini procurauerit excepta prima cau¬
sao adace postlegem tamen maiores e penes
a pud inferos ubimors recunda est edinuessto
cpuinuis enuimsriminis est antelegem manisestat̃
quacsi datus sit modus delinquentibus : cum peccare non liceat ⁊
Seddĩ uerba sunt dicentis Non sunt compl&a. peccata
cmorreorum. per quod ostendit mensura messe quandam
delictorum Quam cum impleuerint peccatores: uita digni
minime iudicentur: sicut & phaitto quiiustum modum
impleuerat dĩ uirtutes & signa inillum ostensc sunt perq
c&eri territi ed emolumenta. uitȩse exercerent : ut in
mortuo uita discatur. Sed alius modus est quemtrastat
apłs. Utosiendat enim plus peccatum esse sublege quam
fuerat antelegem: supra hunc modum peccatorum am¬

Expanded text:
peccato significat, ut appareat esse inimicus, peccato significat, ut appareat esse inimicus, per Legem accepit occasionem operari homini mortem. Dum enim ad illicita illum suasit, apparet esse inimicus. Quamquam et ante legem mortem homini procuraverit, excepta prima causa Adae, post Legem tamen majores ei poenas apud inferos, ubi mors secunda est, adinvenit. Minus enim criminis est ante Legem manifestatam quasi datus sit modus delinquentibus, cum peccare non liceat? Sed Dei verba sunt dicentis: Non sunt completa peccata Amorrhaeorum . Per quod ostendit mensuram quamdam esse delictorum, quam cum impleverint peccatores, vita digni minime judicentur; sicut et Pharao, quia istum modum impleverat, Dei virtutes et signa in illum ostensa sunt, per quae caeteri territi ad emolumenta vitae se exercerent, ut in mortuo vita discatur. Sed alius est modus, quem tractat Apostolus; ut ostendat enim plus peccatum esse sub Lege, quam fuerat ante Legem, supra hunc modum peccatorum am
Abbreviated transcription (Latin):
t nihil suspicionis aduersȩ remaner& in leges
sic illam commendat ut nonsolum iustam hane
sed& scam & boncm pronunti&. Nam manda¬
tum : legem intellegi euangelicus sermotestatur.
Aitenim siuis coduitam uenire serua mandatum
Quod enes bonua est onihi mors eotauea
Auereubsit unde enim fieri potest ut quod
bon amesse probatur mors intellegaturm. Sedpa¬
milii operanuo estmoriteto Diaboloe
per bonam occasionem dicit accepisse. ut mala n ope¬
rar &ur homini: dum illum seducit ad mortem.
Quiic ut eaquȩ antelegem malegestes unt  per in¬
lece bram cupidinis probasentur esse peceata
& dec&ero uita rentur. Data est lex mani sestata
inlitteris sic in census est satanas perbonuonail¬
quet e uidit enir pro uideribomini & in dieite ilb
suc sit  ut prouita exlege ei mors prouesoribe
Quod quidem neglegentiȩ humape indi craben¬
dum etuque sic uigoitm naturȩ suge infircriait
cupiditate peccandi: ut suggestiones eduei ari
mepiumt non pors& Inimicus tamen quemu

Expanded text:
 suspicionis remaneret in Lege, sic illam commendat, ut non solum justam hanc, sed et sanctam et bonam pronuntiet. Nam mandatum Legem intelligi evangelicus sermo testatur. Ait enim: Si vis ad vitam venire, serva mandata . Quod ergo bonum est, mihi mors est? Absit. Vere absit; unde enim fieri potest, ut quod bonum esse probatur, mors intelligatur? Sed pemihi operatum est mortem. Diabolum dicit per bonum occasionem accepisse, ut malum operaretur homini, dum illum seducit ad mortem; quia ut ea quae ante Legem male gesta sunt, per illecebram cupidinis probarentur esse peccata, et de caetero vitarentur, data est Lex, manifestata in litteris. Tunc incensus est Satanas, per bonum utique; vidit enim provideri homini, et illicita illi suasit; ut pro vita ex Lege ei mors proveniret. Quod quidem negligentiae humanae ascribendum est, quae sic vigorem naturae suae infirmavit cupiditate peccandi, ut suggestiones adversarii reprimere non posset. Inimicus tamen, quem in
Abbreviated transcription (Latin):
tionem &x pectuntes redemptionem corporis nr̃i sienii secđ hoc
sedicit uenundatum sub peccato qđ ud hucnon ẽ redemptum a cor¬
ruptione corp: ei: ueluenundatum aliquando in prima tritns gresso¬
ne p̃cepti ut huber& corp corruptibile qđ ud gnaeuat animamqđ ꝓhib&
hica postolum intellegi de ipsodicere quod itudicit ut &iã in ipso possit
intellegi &ium sin suu ꝑsona non sesolum sed om̃s accipiuell& quise
nouer̃ spiriulidilactione cumcrnis uffectione sinc consentiont
dit nom pos seim plerilegemnisi abspiritalib qui non fiunt nisi ꝑgnat¬
tum spiriudi enimlegi quando fitquisq: similior idestquantoma¬
gis & ipse inspiritulem surgitffectum tanto mugis eamimpl&
quia tuntomagis eadelectatur. Iam non sub eius nomine ad flic¬
tus sedin eius lumine ueg&at̃ quia p̃ceptum dñi iucidumẽ in lami
nuns inlum in censoculos & lex dñ iin muculutu. conuertens animas
gratiudonante peccata& in fundente spm caritatis quo & non sit

Expanded text:
tionem expectantes, redemptionem corporis nostri. si enim secundum hoc se dicit uenundatum sub peccato, quod adhuc non est redemptum a corruptione corpus eius, uel uenundatum aliquando in prima transgressione praecepti, ut haberet corpus corruptibile quod adgrauat animam, quid prohibet hic apostolum intellegi de se ipso dicere, quod ita dicit, ut etiam in ipso possit intellegi, etiamsi in sua persona non sc solum, sed omnes accipi uelit, qui se nouerunt spiritali dilectione cum carnis affectione sine consensione dit non posse impleri legem, nisi a spiritalibus, qui non fiunt nisi per gratiam: spiritali enim legi quanto fit quisque similior, id est, quanto magis et ipse in spiritalem surgit affectum, tanto magis eam implet: quia quanto magis ea delectatur jam non sub ejus nomine afflictus, sed ejus lumine vegetatus, quia praeceptum Domini lucidum est illuminans oculos, et lex Domini immaculata convertens animas ; gratia donante peccata, et infundente spiritum charitatis, quo et non sit
Abbreviated transcription (Latin):
mo quoque septimo psalmo cuiustitulus est in comine¬
morationem ut doceat nos semper peccatorum nostro¬
rum memores esse debere & agere penitentiã tale
quid legimus non est ꝑcx ossibus meis a facie peccato¬
rum meorum. Qnm iniquitates meȩ eleuate sunt
super caputieum. quasi onus graue grauatȩ sunt su¬
perme corruptesunt & putru erunt cicatrices
meȩ a faciȩ insipientiȩ meȩ. Adelictus sum &m
curuatus us que adfinem otus hic apostolicus u
insuperioribus & in consequentibus imino orinis epir¬
tola eius cedromanos nimiis obscuritatibus in uolita
est ut siuo lueno cuncta disserere nequaqueaminihi
unus liber sed iagna & multa erunt scribenda
uolumina.

Expanded text:
mo quoque septimo psalmo, cujus titulus est In commemo quoque septimo psalmo, cujus titulus est In commemorationem, ut doceat nos semper peccatorum nostrorum memores esse debere, et agere poenitentiam, tale quid legimus: Non est pax ossibus meis a facie peccatorum meorum. Quoniam iniquitates meae supergressae sunt caput meum, quasi onus grave gravatae sunt super me. Corruptae sunt et putruerunt cicatrices meae, a facie insipientiae meae. Afflictus sum, et curvatus sum usque ad finem . Totus hic Apostoli locus, et in superioribus, et in consequentibus, imo omnis Epistola ejus ad Romanos, nimiis obscuritatibus involuta est, et si voluero cuncta disserere, nequaquam mihi unus liber, sed magna, et multa erunt scribenda volumina.
Abbreviated transcription (Latin):
hel queni ustum fuisse nouimus quasi dese dicat
cum pro aliis deprecatur peccauimus inique feci¬
mus iniuste gessimus impiȩ egimus & recessimas.
acdedinauimus amandatistuis &iudicus & non audi¬
uimus seruostuos proph& as qui locuti sunt in nomine
tuo adreges nostros & prindpes & patres & adom¬
nem populum terrȩ tibi dñe iustita nobis autem con¬
fusio illud quoque quod intricesimo primo psalmodici¬
tur. peccatum i eum cognitum tibi feci & inmniquita¬
temmeam non abscondi dixi confitebor aduersum
me iniustitiam meam dño &turemisisti in piolatẽ
peccatimei. Prohocorauit ad teomnis sẽs intempo¬
re oportuno Non decuid & iusto uiro & ut simpli¬
citer loquar proph&ae cuius uerba narrantun
sed peccatori congruit. Cum que iustus subpersona
penitentis talia pro fudiss& ado merer&ur icudi¬
re : intellegere te facciam &docebote. Inuia hac quã
ambulauis confirmabo supesteoculos meos. Intrices

Expanded text:
hel, quem iustum fuisse nouimus, quasi de se dicat, hel, quem iustum fuisse nouimus, quasi de se dicat, cum pro aliis deprecetur: peccauimus, inique fecimus, iniuste gessimus, inpie egimus et recessimus ac declinauimus a mandatis tuis et iudiciis et non obaudiuimus seruos tuos prophetas, qui locuti sunt in nomine tuo ad reges nostros et principes et patres et ad omnem populum terrae. tibi, domine, iustitia, nobis autem confusio. illud quoque, quod in tricesimo primo psalmo dicitur: peccatum meum cognitum tibi feci et iniquitatem meam non abscondi. dixi: confitebor aduersum me iniustitiam meam domino, et tu remisisti inpietatem peccati mei. pro hoc orabit ad te omnis sanctus in tempore oportuno, non Dauid et iusto uiro et — ut simpliciter loquar — prophetae, cuius uerba narrantur, sed peccatori congruit. cumque iustus sub persona paenitentis talia profudisset, a deo meretur audire: intellegere te faciam et docebo te in uia hac, in qua ambulabis; confirmabo super te ocu
Abbreviated transcription (Latin):
eo solo qui peccatum non fecit necdolus iuentus
est more cius unde & persclomonem dicitura
quod serpentis uestigia non inueniantur mp&ra
& ipse des edñs ecce inquid uenit princeps mundi
huius & nihil in me inuenit idest sui o peris suique
uestigii obhanc causam iub&ur nobis neexpro¬
bremus homini reuertentia peccatissuis & neab¬
ominemur egrptium qui & ipsi quondam in egrpto
fuimus & deluto aclatere faraoni extruximus
auitates & quia captiui ductisumus inbabilonẽ
lege peccati quod in membris nris morabatur
cumque uider&ur extrema disperatio unmocis¬
pestid confusio omnem hominem diabolilaqueis
in reuri conuersus in secapostolus immo homo
sub cuius persona opostolus loquebatum eugne
gra tias salucctonri quo d redemptus sit scenguine
tius & sordes in baptis mate de posuerit & nouum xp̃i
ad sumpserit uestimentum. & mortuo u&ere homine
apostolum decluis dicere exponat. quo modo dani¬

Expanded text:
eo solo, qui peccatum non fecit, nec dolus inuentus eo solo, qui peccatum non fecit, nec dolus inuentus est in ore eius. unde et per Salomonem dicitur, quod serpentis uestigia non inueniantur in petra. et ipse de se dominus: ecce, inquit, uenit princeps mundi istius et nihil in me inuenit, id est sui operis suique uestigii. ob hanc causam iubetur nobis, ne exprobremus homini reuertenti a peccatis suis et ne abominemur Aegyptium, quia et ipsi quondam in Aegypto fuimus et de luto ac lateribus Pharaoni extruximus ciuitates et quia captiui ducti sumus in Babylonem lege peccati, quod in membris nostris morabatur. cumque uideretur extrema desperatio, immo aperta confessio omnem hominem diaboli laqueis inretiri, conuersus in se apostolus, immo homo, sub cuius persona apostolus loquitur, agit gratias saluatori, quod redemptus sit sanguine eius et sordes in baptismate deposuerit et nouum Christi adsumpserit uestimentum et mortuo uetere homine apostolum de aliis dicere, exponat, quomodo Dani
Abbreviated transcription (Latin):
r quolnosuult ao peratur quo dedit ostquoli
bdim sedbabitans in succ carne pece ait que pro
stustia conporis & desideria uoluptatas quepro¬
terposteros & sobolem in sita est liuma niscorpo¬
ribus usifinis fuerit egreci uestauo npeccatũ
scuisus quis que tonsi dere &acdosatos fontene¬
ecedens ab omni opere mado &detac harba ln
disabers er ant iustiambo in conspectudĩ ab baletn¬
tts inomnnbus mandatis & iustificationibus dñi
deerrorbus ꝓueritiȩ &uitus lascuuentis Mafis
transitum adcor rectionum atquȩ iustutes iustitiã
quo que que in tachecrie & eliscbeeb predicaturene
concupis centiam uero quȩ nunc habitare adaos¬
bon nostris dicitur uersarintrinsecus sed& cepos¬
tolis non pueris prȩcipitur uerum iam &atisto¬
bust uraddsumant perfectionem queqm& nos confi¬
timur in &acte esse perfecta nec hȩc dicentes a du¬
lumut uitis sed auctoritatem sequimur scriptuntẽ
quod nullus homo ubs que peccato & conclusitds
omnes subpeccato ut omnibus misereatur absq

Expanded text:
t quod non vult, et operatur quod odit, ostendit malum; sed habitans in sua carne peccatum: hoc est vitia corporis, et desideria voluptatis, quae propter posteros et sobolem insita est humanis corporibus: et si fines fuerit egressa, vertitur in peccatum. Se unusquisque considererecedens ab omni opere malo, et de Zacharia et Elisabeth: erant autem iusti ambo in conspectu dei, ambulantes in omnibus mandatis et iustificationibus domini de erroribus pueritiae, et de vitiis lascivientis aetatis, transitum ad correctionem atque virtquoque, quae in Zacharia et Elisabeth praedicatur, foris concupiscentiam uero, quae nunc habitare in membris nostris dicitur, uersari intrinsecus. sed apostolis non pueris praecipitur, uerum iam aetatis robustae, ut adsumant perfectionem, quam et nos confitemur in aetate esse perfecta. nec haec dicentes adulamur uitiis, sed auctoritatem sequimur scripturarum, quod nullus homo absque peccato et conclusit deus omnes sub peccato, ut omnibus misereatur, absque
Abbreviated transcription (Latin):
gitur hocmalum quod discordure fucit corpus & spm̃ut
sit inme nonego opiouel facio qui illud demons tnen¬
te lege ex quo malum ẽe. cognoui nesit in me consentire
legi contendo seddum demeo uelle& posse id stirpare
nonucdeo dempeccatum quod in me inflixum per
peccatum manens inme ea quue nolo openttut aduer¬
ocuti queait: qui auitium carnis in rebona non ẽ
bonum Quocum eẽ destiterit curoerit: sediã
quia non in habitat in me: Quod utex poneret: add¬
dit hoc est in carnemeubonum seraque dicit es se
carnem suum. Nonergo ipsa est inimicanra. Q
quundo eius uitus resistitur ipsa amatur. quiac ipsu
curatur Nemo enimum quam arnem suum
odio hib&¬

Expanded text:
gitur hoc malum, quod discordare facit corpus et spiritum, ut sit in me, non ego opto vel facio, qui illud demonstrante lege, ex quo malum esse cognovi, ne sit in me, consentire legi contendo: sed dum de meo velle et posse id stirpare non valeo, idem peccatum, quod in me inflictum est per peccatum, manens in me, ea quae nolo operatur adveroc utique ait, quia uitium carnis in re bona non est bonum: quod cum esse destiterit, caro erit, sed iam quia non habitat in me, quod ut exponeret, addidit: hoc est in carne mea. bonum. se itaque dicit esse carnem suam. non ergo ipsa est inimica nostra; et quando eius uitiis resistitur, ipsa amatur, quia ipsa curatur. nemo enim umquam carnem suam odio hab
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ legemud& probibere quodagit & consentit
non deberefieri Ac ꝑhoculiud eẽ cuius inpulsubaa¬
Cagidedanre id est peccatum. peccatum autem
ideo semꝑ nominut : cumsciatiur diabolus eẽ cumange¬
lis suis quiu nisi peccas s& primus homo hiec non proue¬
nirent : Aꝑ hoc peccatum .ẽ. quod eccomniu fiecit
Scio enim qͥm non in habitat in mehooẽ. in curne mecbo¬
num Nondicit siciti quib dumuid& ccrnẽ malum sed
quod habitt in carne : non ẽẽ bonum sed ẽe peccatum
Quomodo in habitat incarne peccatum cum non sit substan¬
tiũ sed praceuaricatioboni Qm̃ primi hominis corpus
corruptum ẽꝑpeccatum ut pos sit dis solui ipscopaccati corrup¬
tio ꝑ conditionem offensionis. Man& in corpore robustenens
duipno sententiue deciumiudam: quod ẽ signum dicboli
cuuis instinomi per auti Per id quod ergo cacusermen due

Expanded text:
m lege videt prohiberi quod agit, et consentit non debere fieri ac per hoc aliud esse, cujus impulsu haec agi declarat, id est, peccatum. Peccatum autem ideo semper nominat, cum sciatur diabolus esse cum angelis suis; quia nisi peccasset primus homo, haec non provenirent: ac per hoc peccatum est, quod ea omnia facit. Scio enim quod non inhabitat in me, hoc est, in carne mea, bonum. Non dicit, sicut quibusdam videtur, carnem malam: sed quod habitat in carne, non esse bonum, sed peccatum. Quomodo inhabitat in carne peccatum, cum non sit substantia, sed praevaricatio boni? Quoniam primi hominis corpus corruptum est per peccatum ut possit dissolvi: ipsa peccati corruptio per conditionem offensionis manet in corpore, robur tenens divinae sententiae datae in Adam, quod est signum diaboli, cujus insti
Abbreviated transcription (Latin):
ideoergo nonaitapłs ficcerebonum sibi non adia
sed per ficere : multum enim bonificcit quificet
scriptum est. post concupiscentius tuus non eass
in hoc morbo iacere in morbentes medicrnam gredu
quuereremus & in eoprecepto sciremus & quodas¬
mus in hac mortulitate proficiendo conari
possita nobis in illu in morialitate beatis simupt¬
ri. Nisienim quandoque perficien dunes
num quam iubendumess&¬
oc est enimꝑficere bonum ut nec concupisc
Inperfectum est autem bonum quando conano
&iam si concupis centiue non consentit ad malum

Expanded text:
olus non ait facere bonum sibi non adiacere, sed perficere. multum enim boni facit, qui facit quod scriptum est: post concupiscentias tuas non eas, in hoc morbo inuenientes iacere medicinam gratiae quaereremus et in eo praecepto sciremus, et quo debeamus in hac mortalitate proficiendo conari et quo possit a nobis in illa inmortalitate beatissima perueniri; nisi enim quandoque perficiendum esset, nunquam iubendum essoc est enim perficere bonum, ut nec concupiscat homo. Imperfectum est autem bonum, quando concupiscit, etiam si concupiscentiae non consentit ad malum
Abbreviated transcription (Latin):
ficit malum quia nonmanthit admalum inistobello ẽ totu uituso¬
in hocbello homo periclitatur quousq: moriatur doneccibsorbeatu¬
uodmuleui delic& concupisco Ñ eiuit ueniant quuero uelo¬
toquia nicturt non talisum institutus sed hocmulo quos
ꝑ nociamuitiatu natuncum aurem p̃beolegi cdigosis
subito acpraius desideriis conturbor in lectus

Expanded text:
cupiscentiae non consentio: sed non perficio bonum, ut omnino non concupiscentiae non consentio: sed non perficio bonum, ut omnino non concupiscam. Rursus ergo et hostis mea quomodo agit malum, et non perfividelicet concupisco, non ea ut veniant quaero vel opto; quia natura non tali sum institutus: sed hoc malo quo est per noxam vitiata natura, cum aurem praebeo legi, caliginosis subito ac pravis desideriis conturbor illectus