comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i sanguine uixta suꝑiora ꝑ spicuȩ
eccłia intelligit᷑. quȩ & uocat᷑ coluba ꝓpt̾
simplicitatẽ multitudinis in ea credenti¬
ũ. Hec non auduit uocẽ dñi neq susci¬
ꝑe uoluit disciplinã nec confisa ẽ in dño.
quia noluit appropinquare ad dnm̃ dm̃
se dicit & confidere in dño: quando oꝑi¬
b fidẽ destruit. & magis mãmone iungi¬
tur quã dño dõ suo. & duplici corde ac
cut leones rugientes. Non abigimꝰ de
tirannica rapidisq coninciis plebr̃ con¬
terere ut non pastorẽ in grege sed
semꝑ in tenebris : possessi unculas eccłie.
& ra que in dĩ donaria conferunt᷑ uer¬
tentes in lucrũ suũ. Et ut non habeant
pauperes quid mane comedant. quasi in
uos quidẽ cibos indigentib derelinqt᷑.
Propħȩ etiã idest magistri qͥ se putant do¬
cere popłos. & de scripturis sermocina¬

Expanded text:
sanguine, juxta superiora perspicue Ecclesia intelligitur, quae et vocatur columba, propter simplicitatem multitudinis in ea credentium. Haec non audivit vocem Domini, neque suscipere voluit disciplinam, nec confisa est in Domino, quia noluit appropinquare ad Dominum Dse dicit, et confidere in Domino, quando operibus fidem destruit, et magis mammonae jungitur quam Domino Deo suo, et duplici corde accsicut leones rugientes. Non ambigimus de tyrannica rabidisque conviciis plebem conterere, ut non pastorem in grege, 718 sed semper in tenebris, et possessiunculas Ecclesiae, et ea quae in Dei donaria conferuntur, vertentes in lucrum suum, ut non habeant pauperes quod mane comedant, qui quasivos quidem cibos indigentibus derelinquunt. Prophetae etiam, id est magistri qui se putant docere populos, et de Scripturis sermocina
Abbreviated transcription (Latin):
uenena ¶ suȩ malitiȩ euõmere. Et ñ
solũ hoc facere. s oꝑa quoq sua quȩ tro¬
picosmanus uocant᷑ mouere. Anͦ ne putes
quia colubrũ nominauimꝰ. uiolent̾ nos
manus colubri pro opere intelligere. ac¬
cipe testimoniũ salomonis. Mors & uita
in manib linguȩ. Hȩc diximꝰ ut potui¬
mus interpretatio allegorice seruienteᷤᷤ.
Siquis autẽ magis ueri similia & haben¬
tia rationẽ quã a nobis sunt disserta
repꝑerit: illius magis lector auctorita¬
te ducatur.
e prouocatrix & redẽpta. ciuitas. colũ¬
ba. Non audiuit dñi uocẽ. & non sus¬
cepit disciplina. In dño non ẽ confisa. ad

Expanded text:
malitiae evomere: et non solum hoc facere, sed opera quoque sua quae τροπικῶς manus vocantur, movere. Ac ne putes quia colubrum nominavimus, violenter nos manus colubri, pro opere intelligere, accipe testimonium Salomonis: Mors, et vita in manibus linguae . Haec diximus, ut potuimus interpretationi allegoricae servientes. Si quis autem magis verisimilia, et habentia rationem quam a nobis sunt disserta repererit, illius magis lector auctoritate ducatur. Vae provocatrix et redempta civitas: columba non audivit vocem, et non suscep
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiã. Oetraxi suꝑbos. dissipati st̃ angu¬
li eoꝵ. Destruri uias eoꝵ. ut penitꝰ non
transeant᷑. Orfecert̃ ciuitates roꝵ. roq̃b
nullus subsisteroe neq habitarce. Dixi.
Cam̃ timebitis me: & suscipietis disciplinã.
&e non ꝑibitis de oculis rius in om̃ib in
quib ultus sũ super eaor.
perdet assiriũ & ponet niniuen in solitu¬
dinẽ. Sed nũꝗͣ scriptura nimuen colũ¬
bã uocarae. licet in hierenna a facie gla¬
putent. Sed sciendũ quod alii econtrario
asserant ꝓcolũba ibi posse intelligi ionã
idest greciã: ut sit sit sensus a facie gla¬
dii iona. id est a facie gladii greciȩ. Iona
rnĩ tã colũbã quã greciã significat.
Unde & usq hodie grȩci. iones & mare ap

Expanded text:
sipati sunt anguli eorum: destruxi vias eorum ut penitus non transeant: defecerunt civitates eorum, eo quod nullus subsisteret, neque habitaret. Dixi, verumtamen timebitis me, et suscipietis disciplinam, et non peribitis de oculis ejus in omnibus in quibus ultus sum super eam. rium, et ponet Niniven in solitudinem. Sed numquam Scriptura Niniven columbam vocaret: licet in Jeremia, a facie glaputent . Sed sciendum quod alii econtrario asserant, pro columba, ibi posse intelligi 716 Ἑλλάδα, id est, Graeciam, ut sit sensus, a facie gladii Jona, id est, a facie gladii Graecia: Jona enim tam columbam quam Graeciam significat. Unde et usque hodie Graeci Jones,
Abbreviated transcription (Latin):
factores accipi potest. quod frustra de¬
speciosa se t̾e iactent. cũ habitent in ris
greges uicioꝵ scilicet multitudo & bru
taa animalia corpori sriuentia & om̃s
bestiȩ t̾rȩ. que corda roꝵ comedt̃. & ca¬
melrontes qͥ non habent unũ colorẽ sed
diuersis peccatis. nunc auaritia. nunc
luxuria. nc̃ crudelitate. nc̃ libidine. nc̃
tristicia. nc̃ exultatione. ꝑ mom̃ta mu¬
tant᷑. & ericius in p̃sepib eoꝵ. animal¬
spinosũ & plenũ sentib. & uulnerans qͥ

Expanded text:
factores, accipi potest, qui frustra factores, accipi potest, qui frustra speciosos se esse jactent, cum habitent in eis greges, vitiorum scilicet multituta animalia corpori servientia, et omnes bestiae terrae, quae corda eorum comedunt, et chamaeleontes qui non habent unum colorem; sed diversis peccatis, nunc avaritia, nunc luxuria, nunc crudelitate, nunc libidine, nunc tristitia, nunc exsultatione per momenta mutantur. Et hericii in praesepibus eorum, animalspi
Abbreviated transcription (Latin):
in ruangłio scriptũ est qđ multiplicata
iniquitate refrigescat caritas multoꝵ in¬
tantũ ut ĩ illo tẽpore compleat᷑ urrũta¬
fide suꝑ t̾rã: non mirabit᷑ de extrema
eccłie uastitate quod regnante antix̃po
redigenda sit in solitudinẽ & tradenda
bestus. & passura quecũq nc̃ ꝓpħa de-¬
scribit. Si enĩ ds̃ ꝓpt̾ infidelitatẽ ramis
naturalib non prꝑcit sed fregit eos. &
posuit flumina in desertũ & fontes aqͦ.¬
rũ in sitĩ. t̾rã fructiferã in salsuginẽ ꝓp¬
ter malitiã habitatoꝵ eius : cur non ec̃¬
ibi esurientes. & cet̃a: & qͦs inseruit de
oleastro in radicẽ bonȩ oliuȩ. si in memo¬
res beneficii recesferint a conditore suo
& ad orauerint assiriũ. euertat & ad ean¬
dẽ sitĩ reducat in qͣ pͥus fuerant: Qđ
cũ generalit̾ in adueutu antixp̃i siue
fine mundi possit intelligi: tam̃ cotidie
in his qͥ simulant se ẽẽ de eccłia dĩ . &.¬
oꝑib nrgant auditoresq legis st̃ & non

Expanded text:
angelio scriptum est, quod multiplicata iniquitate, refrigescat charitas multorum, intantum ut in illo tempore compleatur: Verumtafidem super terram ? non mirabitur de extrema Ecclesiae vastitate, quod, regnante Antichristo, redigenda sit in solitudinem, et tradenda bestiis, et passura quaecumque nunc propheta describit. Si enim Deus propter infidelitatem ramis naturalibus non pepercit, sed fregit eos, et posuit flumina in desertum, et fontes aquarum in sitim, terram fructiferam in salsuginem, propter malitiam habitatorum ejus: cur non ecoibi esurientes, et caetera, et quos inseruit de oleastro in radicem bonae olivae, si immemores beneficii recesserint a conditore suo, et adoraverint Assyrium, evertat et ad eamdem sitim reducat, in qua prius fuerant? Quod cum generaliter in adventu Antichristi, sive in fine mundi possit intelligi: tamen quotidie in his qui simulant se esse de Ecclesia Dei, et operibus negant, auditoresque legis sunt, et non
Abbreviated transcription (Latin):
audiant mala. Post que infertur & dr̃
ideo ꝑccłiam hec passurã fore uł ẽr pas¬
sã quod in suꝑbiã se leuauerit. & quasi
cedrus suũ cacum̃ rrexerit malis oꝑib
dedita: & nichilominus futurã sibi be¬
atitudinẽ reꝓmittens & in corde suo
ceteros despiciens. nec putans quẽꝙ rẽ
pret̃ se. & dicens. ego sũ & non ẽ alia
preter me ultͣ. Quomͦ gͦ facta ẽ in solitu¬
dine. pascua bestiarũ : Ubienĩ pͥus ha¬
tabunt bestiȩ de quib & ꝓpħa conplõ¬
rat dicens. Ne tradas bestiis animã
confidentẽ tͥ. Om̃is qͥ transibito ꝑ eã:
sibilabit. & mouebit manꝰ suas. Quȩ si
de angłis intellexerimꝰ: ita int̾pretabi¬
m̃. Cũ ꝑtransierit ꝑ eã angłi & non
manserint in ea ut pͥus facere consur¬
uerant. stupebt̃ & mirabunt᷑ & non
rã fulcient. & sustentabt̃ ruentẽ ma¬
nu sua. sed leuabt̃ manꝰ & ꝑtransient.
Uel certe cũ sibilo adtollent manꝰ & qͦsi
plaudentes morẽ lugentiũ concrepa¬

Expanded text:
Post quae infertur et dicitur: ideo Ecclesiam haec passuram fore, vel esse perpessam, quod in superbiam se elevaverit, et quasi cedrus suum cacumen erexerit, malis operibus dedita, et nihilominus futuram sibi beatitudinem repromittens, et in corde suo caeteros despiciens, nec putans quemquam esse praeter se, et dicens: Ego sum, et non est alia praeter me ultra: quomodo ergo facta est in solitudinem pascua bestiarum? Ubi enim prius hatabunt bestiae, de quibus et propheta complorat dicens: Ne tradas bestiis animam confitentem tibi . Omnis qui tebit manus suas. Quod si de angelis intellexerimus, ita interpretabimur: cum transierint per eam angeli, et non manserint in ea, ut prius facere consueverant, stupebunt et mirabuntur: et non eam fulcient, et sustentabunt ruentem manu sua, sed levabunt manus et pertransient. Vel certe cum sibilo attollent manus, et quasi plangentes in morem lugentium concrepa
Abbreviated transcription (Latin):
non faciet iniquitatẽ. Mane mane iu¬
diciũ suũ dabit in lucẽ. & non abscon¬
det᷑. Nesciuit autẽ iniquus confusionẽ.
Disꝑdidi gentes. & dissipati sunt anguli
earũ. Desertas feci uias eius. eoquod ñ¬

Expanded text:
on faciet iniquitatem. Mane mane judicium suum dabit in luce, et non abscondetur: nescivit autem iniquus confusionem: disperdidi gentes, et dissipati sunt anguli earum: desertas feci vias eorum, eo quod n
Abbreviated transcription (Latin):
lũbe egit penitentiã. eccłam int̾preta¬
ti sumꝰ de gentib congregatã. In naũ
uͦ suꝑ mundo intelligentiã tẽꝑauimꝰ.
Et de mundo quidẽ non difficile ẽ int̾p¬
tari & dicere. quod qͣndo ethiopes uul¬
nerati gladio dnĩ fuerint. & extendit
manũ suã suꝑ aquilonẽ & ꝑdiderit as¬
siriũ principẽ mundi: etiã ipse mundus
cũ principe suo ꝑͤat & ad marimã soli¬
tudinẽ redigat᷑. & nulli misrrabilis sit
sed om̃s ad ruinã eius sibilent & mo¬
ueant manus suas. De eccłia autẽ ui¬
det̾ pͥma fronte ẽẽ blasphemũ. qđ fu
tura sit inuia & deserta. & bestiȩ ha¬
bitent in ra. & postea ei cũ insultati¬
one dicat᷑. hec ẽ ciuitas malis dedita
quȩ habitabat in spe. quȩ dicebat in
corde suo ego sũ & non ẽ alia p̾t̾ me
ãplius. quomi facta ẽ in solitudinẽ pas

Expanded text:
am, Ecclesiam interpretati sumus de gentibus congregatam. In Naum vero super mundo intelligentiam temperavimus: et de mundo quidem non difficile est interpretari et dicere, quod quando Aethiopes vulnerati gladio Domini fuerint, et extenderit manum suam super Aquilonem, et perdiderit Assyrium principem mundi, etiam ipse mundus cum principe suo pereat, et ad maximam solitudinem redigatur, et nulli miserabilis sit, sed omnes ad ruinam ejus sibilent, et moveant manus suas. De Ecclesia autem videtur prima fronte esse blasphemum, quod ea futura sit invia et deserta, et bestiae habitent in ea, et postea ei cum insultatione dicatur: Haec est civitas malis dedita, quae habitabat in spe, quae dicebat in corde suo: Ego sum, et non est praeter me amplius, quomodo facta est in solitudinem, pas
Abbreviated transcription (Latin):
de sacerdotib. nec licebat ei comedere
panes ꝓpositionis. Sed quia ꝑ singula cres¬
cebat oꝑa. & pcͤutio saul uirtutũ illius ꝓ¬
fectus erat: ꝓpt̾ra in fuga sua dũ nes¬
cit subito antistes efficitur & accipit
panes ꝓpositionis. & non uiolat manda¬
tũ dĩ. Hoc totũ diximꝰ: qr moab ut so¬
doma erit. & filii amon ut gomorra.
damascus qͦq quȩ int̾pretat᷑ sangui¬
nẽ bibens aut sanguisuga : erit dere¬
licta a dĩ miscdia quasi aceruus salis.
Cũ enĩ princeps eius rex areta & damas¬
ceni paulũ occidere cupiunt & ꝑ murũ
in sporta dimittit᷑. non dr̃ ad damas¬
cũ uos estis sal mundi. nec illud sal
uocatur quod semꝑ offert᷑ in uictimis.
sed quod infatuatũ ẽ & de quo in euan¬
głio scribit᷑. Si autẽ sal infatuatũ fu¬
erit. in qͦ salliet᷑ Ad nichil aptũ ẽ.

Expanded text:
de sacerdotibus, nec licebat ei comedere panes propositionis , sed quia per singula crescebat opera, et persecutio Saul virtutum illius profectus erat, propterea in fuga sua dum nescit, subito antistes efficitur, et accipit panes propositionis, et non violat mandatum Dei. Hoc totum diximus, quia Moab ut Sodoma erit, et filii Ammon, ut Gomorrha. Damascus quoque quae interpretatur, sanguinem bibens, aut sanguis sacci, 708 erit derelicta a Dei misericordia, quasi acervus salis. Quia enim princeps ejus est rex Aretha, et Damasceni Paulum occidere cupiunt, et per murum in sporta dimittitur , non dicitur ad Damascum: Vos estis, sal mundi; nec illud sal vocatur, quod semper offertur in victimis, sed quod infatuatum est, et de quo in Evangelio scribitur: Si autem sal infatuatum fuerit, in quo salietur? ad nihilu
Abbreviated transcription (Latin):
nan faciet iniquitatẽ. sed restituet urbi
iudiciũ. nec erit qđ ab eo possit abscondi.
Et hoc faciet dñs. ut correpta ciuitas con¬
uertat᷑ ad melius. Sed miquus isrł non
cognouit confusionẽ suã. nec intellexit
idrirco sibi illatas plagas ut ageret prni¬
tentiã. Uindicaui te inquit postea de
gentib. & destruxi imꝑia rox. ut qͥ ꝑ
plagas me non senseras. saltẽ ꝑbeneficia
cognosceres. Uol certe sic intelligrndũ.
Disꝑdidi om̃s ciuitates tuas õ uida. & om̃s
subiectos tͥ pagos. & trib & diuersa con¬
fima. & tanta hominũ uastitas fuit: ut
non e̾rt qui habitarae in urbib tuis. Et post¬
quã hoc feci misi ꝓpħas meos consurgens di¬
luculo. & adpenitentiã te ꝓuocans. dixiq
bitaculũ tuũ. hoc ẽ tẽplũ ꝓpt̾ om̃ia scolera
quȩ gesseras. At econtrario habitatorẽ hir¬
łẽm me eos ad penitentiã ꝓuocante: qua¬
si de industria & ex contentione diluculo

Expanded text:
non faciet iniquitatem; sed restituet urbi non faciet iniquitatem; sed restituet urbi judicium, nec erit quod ab eo possit abscondi. Et hoc faciet Dominus, ut correpta civitas convertatur ad melius. Sed iniquus Israel non cognovit confusionem suam, nec intellexit idcirco sibi illatas plagas, ut ageret poenitentiam. Vindicavi te, inquit postea de gentibus, et destruxi imperia earum, ut qui per plagas me non senseras, saltem per beneficia cognosceres. Vel certe sic intelligendum: Disperdidi omnes civitates tuas, o Juda, et omnes subjectos tibi pagos et tribus, et diversa confinia, et tanta hominum vastitas fuit, ut non esset qui habitaret in urbibus tuis; et postquam hoc feci, misi prophetas meos consurgens diluculo, et ad poenitentiam provocans, dixiquebitaculum tuum, hoc est, templum, propter omnia scelera quae gesseras. At econtrario habitatores Hierusalem, me eos ad poenitentiam provocante, quasi de industria et ex contentione diluculo
Abbreviated transcription (Latin):
nycã. quod possumꝰ dicere dm̃ amarui
faciens. idest tuo uicio dulcẽ dnm as
dementẽ uertens in amaritudinẽ. ut qͥ mi¬
sereri uult punire cogat. Non audiuit p̃¬
ceptũ dñi. & correcta noluit susciꝑe disci¬
plinã. Nec prem̃tib malis aliquando est¬
confisa in dño dõ suo nec ãbulauit post
tergũ eius. nec dicente eo. ego dñs app¬
ƿinquans & non delonge. ipsa ri apꝓpinqͣ¬
uitate popłm. & in his quȩ dixi nominibꝰ
dignitatũ principes accipiamꝰ. Principes
gͥ rius quasi leones semꝑ uersabant᷑ in p̃¬
dis. & ad effundendũ sanguinẽ subiectoꝵ.
Iudices rius rapaces. non dimittentes aliis
quod possint rapere. Propħȩ rius insam¬
entes siue stupentes. quod hebraier dr̃
p̃ũ: loquebant᷑ quasi exore dñi. & om̃ia
contra dñm p̃dicabant. Sacerdotes in lo¬
co scũarii cõmisere sacrilegiũ. Et cũ contͣ
legẽ facrrent. ex lege uictimas offerebant.
Propt̾ea qͥa illi egert̾ iniuste. dñs iustus

Expanded text:
nos possumus dicere, Deum amarum faciens, id est, tuo vitio dulcem Dominum clementem vertens in amaritudinem, ut qui misereri vult, punire cogatur. Non audivit praeceptum Domini, et correpta noluit suscipere disciplinam; nec prementibus malis aliquando confisa est in Domino Deo suo; nec ambulavit post tergum ejus; nec dicente eo: Ego Dominus appropinquans, et non de longe , ipsa ei appropinquvitate populum, et in his quae dixi, nominibus dignitatum, principes accipiamus. Principes igitur ejus quasi leones semper versabantur in praedis, et ad effundendum sanguinem subjectorum: judices ejus rapaces, non dimittentes aliis quod possint rapere. Prophetae ejus insanientes, sive stupentes, quod Hebraice diciυταὶ, loquebantur quasi ex ore Domini, et omnia contra Dominum praedicabant. Sacerdotes in loco sanctuarii commisere sacrilegium, et cum contra legem facerent, ex lege victimas offerebant. Propterea quia illi egerunt injuste, Dominus justus
Abbreviated transcription (Latin):
transferas t̾minos sempit᷑nos. quos posu¬
rrunt patres tui. uide hereticos in d¬
alectica sibi & rethorica & omĩũ so¬
phis matũ dogmatib ad plaudenteᷤ¬
contẽpuere eccłie rusticitatẽ. & quasi in¬

Expanded text:
transferas terminos sempiternos, quos posutransferas terminos sempiternos, quos posuerunt patres tui . Vide haereticos in dialectica sibi et rhetorica et omnium sophismatum dogmatibus applaudentecontemnere Ecclesiae rusticitatem,
Abbreviated transcription (Latin):
quasi aceruus harenȩ. qđ grece dr̃. ũ ce¬
p̾tatos idest salis. Sed ab inperitis qͥ eie
urdiañ. hoc ẽ acerũũ frum̃ti uel fru¬
gũ putauert̃ ꝓ mõc : additis duab lit¬
nȩ positũ. Hoc de int̾pretationis uari¬
etate & errore sit dictũ. & difficul¬
tate historiȩ.
ui autẽ doctus uir ẽ. & spũalib spũa
lia coñparat. & non querit quȩ deor¬
sũ sunt sed ea que desursũ. & cũ xp̃o
resurgit ab inferis & urterẽ hominẽ
gistros contrarioꝵ ȩccłiȩ dogmatũ re¬
fert. qͥ & ipsi uident᷑ de genere t̾ẽ abra¬
hã. & effugisse incendiũ sodomȩ &go¬
morre. & habitare in segor parua. Sed
quia generatio eoꝵ & in tenebris ẽ decli
tatur ex nominib loth & moab. & dĩ
tenebrosa spelunca concepti de incertis
nuptiis sustinuert̃. ꝓpt̾ea usq hodie
simplicitati filioꝵ uidȩ insultantes. mas¬
inficare cupiunt suꝑ t̾mi nos rius posses¬
sionẽ suã. De qͥb in ꝓuerbiis dr̃. Non

Expanded text:
Quasi acervus areae, quod Graece dicitur ὡrpretatos, id est, salis; sed ab imperitis qui θιμωνίαν, hoc est, acervum frumenti vel frugum putaverunt, pro ἁλὸς, additis duabus litae, positum. Hoc de interpretationis varietate et errore sit dictum, et de difficultate historiae. Qui autem doctus vir est, et spiritualia comparat, et non quaerit quae deorsum sunt, sed ea quae sursum, et cum Christo resurgit ab inferis, et veterem hominem gistros contrariorum Ecclesiae dogmatum referet, qui et ipsi videntur de genere esse Abraham, et effugisse incendium Sodomae et Gomorrhae, et habitare in Segor parvula. Sed quia generatio eorum in tenebris est, et ltatur ex nominibus Lot et Moab et Dei eus et in tenebrosa spelunca concepti de incestis nuptiis substiterunt: propterea usque hodie simplicitati filiorum Judae insultantes, magnificare cupiunt super terminos ejus possessionem suam, de quibus in Proverbiis dicitur: Non
Abbreviated transcription (Latin):
blasphemantes hȩ gentes idẽ moab &
filii ãmon. de quib supͣ diximꝰ: sicut
sodoma & gomorra rrunt. Uidentur
quidẽ sibi in eo quod gentiles non st̃.
exisse de sodomis & gomorris. Sed quia
blasphemaint popłm dĩ & contͣ isrł fa¬
bunt᷑. & ita delebunt᷑ ut ille deletę
sunt ante. nullũ in se habentes uesti¬

Expanded text:
gentes, id est, Moab et filii Ammon, de quibus supra diximus: Sicut Sodoma et Gomorrha erunt, videntur quidem sibi in eo quod gentiles non sunt, exisse de Sodomis et Gomorrhis, sed quia blasphemant populum Dei, et contra Israel famorrham, et ita delebuntur ut illae deletae sunt ante, nullum in se habentes vesti
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħis ulucũq aduersũ gentes aliqͣs
pphetia dr̃. explanationẽ. Nẽ qͦđ supͣ
diximꝰ damascũ. hebraice non habe¬
ri. nec apud quẽꝗͣ. aliũ int̾p̃tẽ: etiã
ex ipso scripturȩ ordine conꝓbabimꝰ.
Adid rnĩ quod dixerat audiui obybriũ
moab. & blasphemias filioꝵ ãmon. pos¬
tea retulit. quia moab ut sodoma erit.
& filii ãmon quasi gomorra. Quod gͦ
sequit᷑. & damascus deserta qͣsi acer¬
uuis harenȩ. debuerat & de damasco
aliquid p̃misisse. Ut quomͦ de duab
gentib dixerat. moab ut sodoma
yrit & filii ãmon ut gomorr̃a. qͣrũ
peccata ante iã dixerat.
sic & da¬
masci uel obꝓbria uel blasphemias des¬

Expanded text:
is ubicumque adversum gentes aliqua prophetia dicitur, explanationem. Nunc quod supra diximus, Damascum Hebraice non haberi, nec apud quemquam alium interpretem, etiam ex ipso Scripturae ordine comprobabimus. 706 Ad id enim quod dixerat: Audivi opprobrium Moab, et blasphemias filiorum Ammon, postea retulit: Quia Moab et Sodoma erit, et filii Ammon quasi Gomorrha. Quod ergo sequitur: Et Damascus deserta, quasi acervus areae, debuerat et de Damasco aliquid praemisisse, ut quomodo de duabus gentibus dixerat: Moab ut Sodoma erit, et filii Ammon ut Gomorrha, quarum peccata ante jam dixerat: sic et Damasci vel opprobria
Abbreviated transcription (Latin):
ta: Moyses quoq id est lex dñi spũalis
ethiopissã de gentib duxit uxorẽ. &
maria idẽ si nagoga uideoꝵ & aaron. idẽ
chisedech murmurant aduersus legẽ.
sed frustra. Statĩ enĩ sinagoga ꝑfundit᷑
lepra. Et extͣ castra ꝓrecta cõpleto tẽ¬
pore ipso orante moyse: in castra redu¬
cit᷑. Ethiopiȩ enĩ manꝰ iã p̃uenerat dm̃.
Cõminat᷑ itaq nc̃ sermo diuiꝰ his qͥ pec¬
catis inherentes & obliti sordib delictoꝵ
nolt̃ ad meliora conuerti. & tenebrarũ
colorẽ eluere. Q cõminat᷑ eis gladiũ. de
quo puto scribi & ingenesi. Statuit che¬
rubim & flãmeũ gladiũ. qͥ uertit᷑ ad
custodiendã uiã ligni uitȩ. & in isaia.
Inducet gladiũ magnũ &e scm̃ suꝑ draco¬
nẽ colubrũ tortuosũ. & int̾ficiet eũ in
die illa. & dicit eos uel uulneratos uł

Expanded text:
ta ; Moyses quoque, id est, Lex Domini spiritualis, ta ; Moyses quoque, id est, Lex Domini spiritualis, Aethiopissam de gentibus duxit uxorem : et Maria, id est, synagoga Judaeorum, et Aaron, id est, nem Melchisedech, murmurant adversus Legem, sed frustra. Statim enim synagoga perfunditur 711 lepra, et extra castra projecta, completo tempore, ipso orante Moyse, in castra reducitur. Aethiopiae enim manus jam praevenerat Deum . Comminatur itaque nunc sermo divinus his qui peccanolunt ad meliora converti, et tenebrosum colorem eluere, et comminatur eis gladium, de quo puto scribi et in Genesi: Statuit Cherubim, et flammeum gladium, qui vertit ad custodiendam viam ligni vitae. Et in Isaia: Inducet gladium magnum et sanctum super draconem colubrum tortuosum, et interficiet illum in die illa . Et dicit eos vel vul
Abbreviated transcription (Latin):
sibilabit. & mouebit manũ suã. Iuxta hoc
ta urbe habitabunt bestiȩ. aut certe sub
bestiarũ figura: multarũ uarietates na¬
tionũ indicant᷑. Quod si quispiã quesie¬
rit quomͦ iuxta historiã ad tẽpora na¬
bugo donosor hec ꝓphetia referãt. ethio¬
pib etiã nuncupatis & assiriis quib me¬
di & ꝑse nichil fecerint. legat historias.
iectos. & cãbisis regnũ & cyri potentiã
& omia quȩ deinceps sunt secuta. Hȩc
indaice dicta sunt.
eterũ si notauerimꝰ in om̃ib scriptu¬
ris ethiopas eos ap̃pellari qͥ penitꝰ in ui¬
cia st̃ demersi scđm illud quod hirremia
legimꝰ sͥmutabit ethiops pͤl bẽ suã: ethi¬
opib ad meliora conuersis. spes erit nul¬
lũ qͥ uolurrit agere penitentiã a salute
alienũ fore. Unde & prius anima polluta¬
& delictoꝵ sordib inqͥnata: dicit nigra
sũ. Et postea in fine cantici canticoꝵ de
radẽ iã purgata & lota ꝑ penitentiam
scribit᷑. Qne ẽ ista que ascendit dralba¬

Expanded text:
sibilabit, et movebit manum suam. Juxta hoc ta urbe habitabunt bestiae, aut certe sub bestiarum figura multarum nationum varietas indicatur. Quod si quispiam quaesierit, quomodo juxta historiam ad tempora Nabuchodonosor haec prophetia referatur: Aethiopibus etiam nuncupatis et Assyriis, quibus Medi et Persae nihil fecerint, legat historias, jectos, et Cambysis regnum, et Cyri potentiam, et omnia quae deinceps sint secuta. Haec Judaice dicta sint. Caeterum si notaverimus in omnibus Scripturis Aethiopes eos appellari, qui penitus in vitia sunt demersi, secundum illud quod in Jeremia legimus: Simutabit Aethiops pellem suam , Aethiopibus ad meliora conversis spes erit, nullum qui voluerit agere poenitentiam, a salute alienum fore. Unde et prius anima pollutat delictorum sordibus inquinata, dicit: Nigra sum . Et postea in fine Cantici canticorum, de eadem jam purgata et lota per poenitentiam scribitur: Quae est ista, quae ascendit dealba
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ipotentẽ. Uide dem̃tiã. uide miscd̃am
dñi. Contumeliã patit᷑. blasphemat᷑. di¬
ripiunt᷑ t̾mini eius. & ille quid facit:
Mittit reliquias popłi sui. de qͥb diximꝰ
ut sibi blasphemantes diuidat. & in
suã ducat possessionẽ. Multo enĩ stul¬
to melius ẽ: seliuire sapientie. & fatui¬
tatẽ eiꝰ dñi sapientia corrigi. quã suę
rũ stultitiȩ relinqͥ. Ueniet itaq dñs om̃i¬
potens. & manifestus erit suꝑ eos. quẽ
nunc nesciunt. quẽ ignorant. & disꝑ¬
det om̃ia doginata. idẽ dõs eoꝵ. & diũ¬
sarũ gentiũ idola. Ut postquã simula¬
chra quȩ de suo sensu sibi conposue¬
rant euersa fuerint conuertantur
gentes ad dñm. & unus qͥsq in loco suo
adoret eũ quẽ nesciebant ante.
ed& uos ethiopes in t̾fecti gladio meo
eritis. Et extendet manũ suã suꝑ aqͥlo¬
nẽ. & ꝑdet assur. & ponet speciosa in
solitudinẽ & in inuiũ. ⁊ quasi desertũ.
Et accubabt̃ in medio rius greges. om̃s

Expanded text:
tem. Vide clementiam, vide misericordiam Domini: contumeliam patitur, blasphematur, diripiuntur termini ejus: et ille quid facit? Mittit ad reliquias populi sui, de quibus diximus, ut sibi blasphemantes dividat, et in suam ducat possessionem. Multo enim stulto melius est servire sapienti, et fatuitatem ejus Domini sapientia corrigi, quam suae eum stultitiae derelinqui. Veniet itaque Dominus omnipotens, et manifestius erit super eos, quem nunc nesciunt, quem ignorant: et disperdet omnia dogmata, id est, deos eorum, et diversarum gentium idola, ut postquam simulacra, quae de suo sibi sensu composuerant, eversa fuerint, convertantur gentes ad Dominum, et unusquisque in loco suo adoret eum quem nesciebat ante. Sed et vos, Aethiopes, interfecti gladio meo eritis: et extendet manum suam sudet Assur et ponet speciosam in solitudinem et in invium et quasi desertum et accubabunt in medio eius greges omnes
Abbreviated transcription (Latin):
totũ orbẽ in quo uidei quoqͦ latȩq
disꝑsi sunt. Si enĩ merẽt᷑ moab corripi
uideis in sultans & filii ãmon & reliqͦ
gentes in circuitu. quare gallia non
corripit᷑. Quare britannia in cõmi¬
natione non punit᷑: Quare hispa¬
ma ea pena aliena ẽ: Quã ob causã
de italia nichil dr̃:. De affrica cur ta¬
cetur: & ut semel dicã. cũ om̃is orb̾
iudeos captiuos teneat. qͥd solȩ gen¬
tes tantũ cõmisẽre flagitu qͥ in cir

Expanded text:
totum orbem in quo Judaei longe lateque dispersi sunt. Si enim meretur Moab corripi, Judaeis insultans, et filii Ammon et reliquae gentes in circuitu, quare Gallia non corripitur? quare Britannias in comminatione non ponit? cur Hispaniae a poena alienae sunt? quam ob causam de Italia nihil dicitur? de Africa cur tacetur? et ut semel dicam, cum totus orbis Judaeos captivos teneat, quid solae gentes tantum commisere
Abbreviated transcription (Latin):
go autẽ in dño exultabo. gaude
sũmationẽ. Suꝑ ex celsa inponet me
ut uincã in cantico enus.
exposui non faciente fructũ suũ. &
iudeoꝵ agris non afferentib cibos. ab¬
scisis quoq de ouili pecorib & arm̃tis
de presepib. postquã audierunt a dñõ
relinquet᷑ uobis domus ur̃a deserta. po¬
pło etiã captiuitati tradito. & in toto
orbe disꝑso: ꝓpheta de popło iudeo qͥ
int̾pretat᷑ amplexatio eqͦuod a maue¬
rit dñm & adheserit ei illiq se iunre¬

Expanded text:
t, in Domino exultabo, gaudebsummationem; super excelsa inponet me, ut uincam in cantico eius, exposui, non facientibus fructum suum, et Judaeorum agris non afferentibus cibos, abscissis quoque de ovili pecoribus, et armentis de praesepibus, postquam audierunt a Domino: Relinquetur vobis domus vestra deserta , populo etiam captivitati tradito, et in toto orbe disperso, propheta de populo Judaeorum, qui interpretatur amplexatio eo quod amaverit Dominum, et adhaeserit ei, illique se junxe
Abbreviated transcription (Latin):
hec afferentur a popło. quia inique egit
in dm̃ creatorẽ suũ. Quod si uolueris
diẽ tribulationis. diẽ consũmationis
accipere : ad eos referes om̃ia queͥ dict̃
se ẽẽ de ęccłia & non habent opera
nisteriũ uidelicet trinitatis non affe¬
runt fructũ suũ: & non solũ frum̃ta.
& escas rationabiliũ. sed nec cibos. qui¬
go autẽ in dño gaudebo. & exultabo
in dõ iħu meo. Ds̃ dñs fortitudo mea.
& ponet pedes meos quasi ceruoꝵ. & suꝑ

Expanded text:
haec auferentur a populo, quia inique egit haec auferentur a populo, quia inique egit in Deum Creatorem suum. Quod si volueris diem tribulationis diem consummationis accipere, ad eos referes omnia qui dicunt se esse de Ecclesia, et non habent opera mysterium videlicet Trinitatis, non afferent in eis fructum suum, et non solum frumenta et escas rationabilium; sed nec cibum quiEgo autem in Domino gaudebo, et exsultabo in Deo Jesu meo. Deus Dominus fortitudo mea, et ponet
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑitur & dicit᷑. Mentiet᷑ oͣpus oliue
Fructus enĩ quos afferre debuerant.
in oꝑib demonstrant᷑. Mentiet᷑ autẽ
opus oliuȩ. aliud ꝓmittentis. & aliud
facientis. dicentis ad moysen. Om̃ia
quecũq dixerit dñs faciemꝰ. & no
lentis in eũ credere qui a moyse p̃di¬
catur. Campi quoq non facient fruc¬
tũ. Considera quod hisłom quȩ quon¬
dã sita erat in montib & montes
in circuitu eius. & fundam̃ta eiꝰ in mon¬
tib scĩs. nunc humilis appellet᷑ atq
campestris. Quȩ non solũ homines idẽ
rationabilia non alit animalia : s ne
pecora quidẽ & oues. De quib salomon
loquit᷑ in ꝓuerbiis. Adhibe curã his que
in cãpo sunt regionib. & at tunde her¬
bã & congrega fenũ. ut habeas oues ad
uestiendũ. Boues quoq non erunt
in p̾sepib : quia ubi plena sunt p̃sepia
manifesta est fortitudo bouis. Bos ope¬
rarius ẽ. bos dñi sustentans iugũ. bos
in cuius uestigio qͥ seuerit beatus ẽ. Oñ̾ia

Expanded text:
itur, et dicitur: Mentietur opus olivae. Fructus enim quos afferre debuerant, in operibus demonstrantur: mentietur autem opus olivae, aliud promittentis, et aliud facientis, dicentes ad Moysen: Omnia quaecumque dixerit Dominus, faciemus ; et nolentes in eum credere, qui a Moyse praedicatus est. Campi quoque non facient fructum. Considera quod Jerusalem, quae quondam sita erat in montibus, et montes in circuitu ejus , et fundamenta ejus in montibus sanctis , nunc humilis appelletur atque campestris, quae non solum homines, id est, rationabilia non alit animalia; sed nec pecora quidem et boves, de quibus et Salomon loquitur in Proverbiis: Adhibe curam his quae in campo sunt regionibus, et attonde herbam, et congrega fenum ut habeas oves ad vescendum. Boves quoque non erunt in praesepibus: quia ubi plena sunt praesepia, manifesta est fortitudo bovis . Bos operarius est: bos Domini sustentans jugum: bos in cujus vestigium qui severit, beatus est. Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
Ds dñs fortitudõ mea. nullã e nialiã
nisi in xp̃o habebo uirtutẽ. & cunctas
legis iusticias quisquilias conputabo.
& ponet pedes meas quasi ceruaꝵ ut
cal.cẽ suꝑ aspidẽ & basiliscũ. & quasi pu¬
er paruulus mitta manũ in foramen

Expanded text:
Dominus fortitudo mea nullam etiam aliam, nisi in Christo, habebo virtutem et cunctas legis justitias quisquilias computabo, et ponet pedes meos quasi cervorum, ut calcem super aspidem et basilicum, et quasi puer parvulus mittam in foramen
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ &e om̃iũ rerũ. ita supplicioꝵ qͦq
scire mensuras. & non p̾ueniri senten¬
tias iudicis. nec illi in peccatorẽ exer¬
cendȩ dehinc penȩ auferri potestatẽ
&e magnũ peccatũ magnis diut᷑nisq
dilm cruciatib. si quis autẽ punitus
sit. ut ille  in lege qͥ ifraheli male¬
clixerat. qͥ in sabbato ligna college¬
rat. tales postra non p̾umri. quia
culpa leiis p̾senti supplicio conpen¬
sata sit.
ebreus hunc locũ ita exposint. Qͥd
putatis o assyrii mniquitatẽ contra
dnm cogitantes. qđ popłm isrł idest
duodecĩ trib usq ad int̾nitionẽ
ipse consumat: Non consurget du¬
plex tribulatio. idest non uob̾ tra¬
det uidã & hirrłm. sicut tradidit
decẽ tribus & samariã.
uia sicut spinȩ se inincẽ conplec¬

Expanded text:
Deum ut omnium rerum, ita et suppliciorum quoque Deum ut omnium rerum, ita et suppliciorum quoque scire mensuras, et non praeveniri sententia judicis, nec illi in peccatorem exercendae dehinc poenae auferri potestatem, et magnum peccatum magnis diuturnisque elui cruciatibus. Si quis autem punitus sit, ut ille in Lege qui Israeliticis maledixerat, et qui in sabbato ligna collegerat : tales postea non puniri, quia culpa levis praesenti supplicio compensata sit. Hebraeus hunc locum ita exposuit: Quid putatis, o Assyrii, iniquitatem contra Dominum cogitantes, quod populum Israel, id est, duodecim tribus usque ad internecionem ipse consumat? Non consurget duplex tribulatio, id est, non vobis tradet Judam et Israel, sicut tradidit decem tribus et Samariam. Quia sicut spinae se invicem complec
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. ipsi dixerunt. Non uinclica¬
bit dñs bis in idipsũ in tribulatione.
Sin autẽ falsa sunt. & falsũ ẽ hoc qđ
dicit᷑. non consurget duplex tribula¬
tio. falsa ẽ gͦ & crudelitas quȩ in lege
descripta ẽ. Quod si uerũ ẽ & negare
non potert᷑. dicente ꝓpħa. non unnidi¬
cabit dñs bis in idipsũ in tribulatio¬
ne : ergo qͥ puniti sunt. postra non pu¬
ment᷑. Si autẽ illi postea punient᷑.
scriptura mentit᷑: qđ licere nefas
est. Rereperunt gͦ qui in diluuio
perierunt. & sotu mitȩ & egiptii & is¬
rahelite in solitudine mala sua in ui¬
ta sua. Querat hic aliqͥs si fidelis depre-¬
hensus in adulterio decollet᷑. quid de
eo postra fiat. Aut enĩ puniet᷑ & fal¬
sũ ẽ hoc qđ dicit᷑. non uindicabit dñs
bis in idipsũ. in tribulatione : aut non
punitt᷑. & optandũ r̃ adulteris. ut in
presentiarũ brem & cita pena cruciatꝰ
frustrent᷑ et̃nos. Ad qͦd respondebimus.

Expanded text:
dicere: Ipsi dixerunt: Non vindicadicere: Ipsi dixerunt: Non vindicabit Dominus bis in idipsum in tribulatione. Sin autem falsa sunt, et falsum hoc est quod dicitur, Non consurget duplex tribulatio: falsa est ergo et crudelitas ejus quae in Lege descripta est. Quod si verum est, ut negare non poterunt, dicente propheta: Non vindicabit Dominus bis in idipsum in tribulatione: ergo qui puniti sunt, postea non punientur. Si autem illi postea punientur, Scriptura mentitur, quod dicere nefas est. Receperunt ergo et qui in diluvio perierunt, et Sodomitae, et Aegyptii, et Israelitae in solitudine, mala sua in vita sua. Quaerat hic aliquis, si fidelis deprehensus in adulterio decolletur, quid de eo postea fiat. Aut enim punietur, et falsum est hoc quod dicitur: Non vindicabit Dominus bis in idipsum in tribulatione. Aut non punietur, et optandum est adulteris, ut in praesentiarum brevi et cita poena cruciatus frustrentur aeternos. Ad quod respondebimus,
Abbreviated transcription (Latin):
uid cogitatis contra dñm: Consũma¬
tionẽ ipse facret. Non uiclicabit bis
in idipsũ in tribulatione.
ymmachus aꝑtius. Non sustinebunt
surget scdã tribulatio. Loquit᷑ autem
iuxta tropologiã aduersũ martionẽ
de qͦ supra diximꝰ & om̃s ueteres he-¬
reticos. qͥ bonũ nescio quẽ confingenteᷤᷤ
dm̃ ipsũ dicunt consũmationẽ mun¬
di ẽẽ facturũ. & arguunt legis dm̃
quasi crudelitatis. quod multos puni¬
at. & ꝓ peccatis irroget cruciatꝰ. Qd
gͦ ait contra dñm cogitatis: Ipse qͥ cre¬
auit mundũ & consũmationẽ eius
facret. Quia si uobis indet᷑ crudelis &
rigidus & cruentꝰ. quod in diluuio ge¬
nus deleuit humanũ. suꝑ sodomã &
gomorrã ignẽ & sulphur pluit. egip¬
tios submersit fluctib. hisrahetitarũ
cadauera ꝓstrauit in heremo scitote
eũ ideo ad presens reddidisse supplicia.
ne in ꝑtͣnũ puniret. Certe aut urra
sunt quȩ ꝓpħȩ loqunt᷑. aut falsa. Si
uera sunt: qͥ de seueritate eiꝰ uident᷑

Expanded text:
uid cogitatis contra Dominum? consummationem ipse faciet: non vindicavit bis in idipsum in tribulatione. Symmachus apertius: Non sustinebunt consurget secunda tribulatio. Loquitur autem juxta tropologiam adversum Marcionem, de quo supra diximus, et omnes veteres haereticos, qui bonum nescio quem confingentes Deum, ipsum dicunt consummationem mundi esse facturum, et arguunt Legis Deum quasi crudelitatis, quod multos puniat, et pro peccatis irroget cruciatus. Quid ergo, ait, contra Dominum cogitatis? ipse qui creavit mundum, et consummationem ejus faciet. Quod si vobis videtur crudelis, rigidus et cruentus, quod in diluvio genus delevit humanum, super Sodomam et Gomorrham ignem et sulphurem 543 pluit , Aegyptios submersit fluctibus , Israelitarum cadavera prostravit in eremo : scitote eum ideo ad praesens reddidisse supplicia, ne in aeternum puniret. Certe aut vera sunt quae prophetae loquuntur, aut falsa. Si vera sunt quae de severitate ejus videntur
Abbreviated transcription (Latin):
possit & obsidio clause multitudinis pro
uinculis accipi.
orro iuxta lxx multo alter ẽ sensus.
Adhuc enĩ uidet aduersus eos loqui.
qͥb supra dixerat. qͥd cogitatis contra
dñm pessima. cogitans contraria. Hec
gͦ dicit dñs regnans aquis multis. sure
uirtutib quȩ dicunt᷑ aquȩ suꝑ cȩlos.
& p̃cipit᷑ eis ut laudent dñm. uel
rt̾nã ꝑ uarias multiplicesq senten¬
tias. quib imꝑat fermo dñi: ita ha¬
bent & heresiarchȩ aquas suas quib mm¬
ꝑant. & quȩ ex eoꝵ pͥmũ fronte ma¬
narunt. Quod autẽ sequit᷑. sic diui-¬
dent᷑: uel de cȩlestib quȩ in suꝑnis dõ
seriut uirtutib intelligi potest.
qđ una quȩq in suo officio sit & mi¬
nsterio. uel de multiplici uarietate
sapientiȩ : ne qͥa dixerat regnans
aqͥs multis. confusus & indiscretꝰ sensu-¬
ũ numerꝰ putaret᷑: s qͦd una queq
sententia diuisos int̾ se habrat sen

Expanded text:
possit et obsidio clausae multitudinis pro possit et obsidio clausae multitudinis pro vinculis accipi. Porro juxta LXX multo aliter est sensus. Adhuc enim videtur adversus eos loqui, quibus supra dixerat: Quid cogitatis contraa. Haec ergo dicit Dominus regnans aquis multis, sive virtutibus, quae dicuntur aquae super coelos: et praecipitur eis, ut laudent Dominum: vel aeternam, per varias multiplicesque sententias, quibus imperat sermo Domini : ita habent et haeresiarchae aquas suas, quibus imperant, et quae ex eorum primum fonte manarunt. Quod autem sequitur: Et sic dividentur, vel de coelestibus quae in supernis Deo serviunt virtutibus intelligi potest; quod unaquaeque in suo officio sit et ministerio, vel de multiplici varietate sapientiae. Ne quia dixerat, regnans aquis multis, confusus et indiscretus sensuum numerus putaretur: sed quod unaquaeque sententia divisos habeat in
Abbreviated transcription (Latin):
dixt᷑ ampliꝰ. Et nc̃ conterã uirgã eiꝰ
a te  & uincula eiꝰ dirũpã
uxta litterã manifestus ẽ sensus. Li¬
cet inquit robusti sint assyrii. & foe¬
titudo eoꝵ augrat᷑ numero cunctarũ
gentiũ. sic quoq angło uastante ton-¬
dent᷑. Quomodo enĩ numerꝰ capilloꝵ
acutȩ forcipi non repugnat. ita &
numerus aduersarioꝵ dĩ. facili suc¬
cisione tollrt̾. Et ꝑtransibit assur
uel ẽẽ desistet. siue uastato exercitu
suo reuertet᷑ ad patriã. te sospitẽ dere¬
linquens. Rursũq ad iudã & hierłm
sermo dirigit᷑. Afflixi te & non affli¬
gã te ultra: non qͦ ꝑpetuã securita¬
tẽ pollicrat᷑. sed illius tantũ tẽporis
& ab illis hostib a quib tuno obside¬
bat᷑. DOrniq infert. Et nc̃ conterã
uirgã eiꝰ idest assyrii de dorso tuo &
uicula tua dirũpã. uel ꝑ metapho¬
rã potestatẽ eiꝰ significans. uł certe
uirgã qua ꝑcutere conabat᷑. &¬
& uincula quȩ captiuis parabat. quãquã

Expanded text:
dietur amplius, et nunc conteram virgam ejus a te: et vincula ejus disrumpam. Juxta litteram manifestus est sensus: Licet, inquit, robusti sint Assyrii, et fortitudo eorum numero augeatur cunctarum gentium: sic quoque angelo vastante, tondentur. Quomodo enim numerus capillorum acutae forcipi non repugnat: ita et numerus adversariorum Dei, facili succisione tolletur, et pertransibit Assur, vel esse desistet, sive, vastato exercitu suo, revertetur ad patriam, te sospitem derelinquens. Rursumque ad Judam et Jerusalem sermo dirigitur: Afflixi, te, et 546 non affligam te ultra: non quod perpetuam securitatem polliceatur, sed illius tantum temporis, et ab illis hostibus a quibus tunc obsidebatur. Denique infert: Et nunc conteram virgam ejus, id est, Assyrii, de dorso tuo, et vincula tua disrumpam: vel per metaphoram potestatem ejus significans: vel certe, virgam qua percutere conabatur, et vincula quae captivis parabat: quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
abortiuũ errantis sapientiȩ extre¬
mũ editũ creatorẽ dicit: Nonne
contra dm̃ cogitatio ẽ basilidis im
demonstrare: dicendũ ẽ. non consur¬
get duplex tribulatio. idest non ca¬
piet᷑ ab assyriis duȩ trib sicut captȩ
sunt decẽ. Siquidẽ dũ adhuc in t̾ra
uida st̃ assyrii. & quasi spinȩ se inui¬
cẽ complectunt᷑. letantes atq gau¬
dentes: ab angło consum̃tur quando
una nocte centũ octognita qͥnq mi¬
lia cesa sunt hostiũ.
ulchre qͦq exercitꝰ eoꝵ multitudi-¬
nẽ ebrioꝵ coninino cõparanit. &
ipsũ conuiuiũ non rosarũ. non lilioꝵ
clixit ẽẽ. non florũ: fed simile spma¬
rũ se inuicẽ cõplectentiũ. quȩ semꝑ
tradunt᷑ igni. & quasi stipula aridi-¬
tate plena leui conburunt᷑ ardore. Quod
autẽ sequit᷑. ex te exibit cogitans contͣ
dñm malitiã. mente ꝑtranctans p̃ua¬
ricationẽ : de rabsace intelligi uolunt
qđ de assyruis egressus blasphemaue¬

Expanded text:
abortivum errantis sapientiae extreabortivum errantis sapientiae extremum editum Creatorem? Nonne contra Deum cogitatio est Basilidis impdemonstrare, dicendum est: Non consurget duplex tribulatio, id est, non capientur ab Assyriis quae tribus, sicut captae sunt decem. Siquidem dum adhuc in terra Juda sunt Assyrii, et quasi spinae se invicem complectuntur, laetantes atque gaudentes, ab angelo consumentur, quando una nocte centum octoginta quinque millia caesa sunt hostium . Pulchre quoque exercitus eorum multitudinem, ebriorum convivio comparavit, et ipsum convivium non rosarum, non liliorum dixit esse, non florum; sed simile spinarum se invicem complectentium, quae semper traduntur igni, et quasi stipula ariditate plena, levi comburuntur ardore. Quod autem sequitur: Ex te exibit cogitans contra Dominum malitiam, mente pertractans praevaricationem , de Rabsace intelligi volunt, quod de Assyriis egressus, blasphemave
Abbreviated transcription (Latin):
uula autẽ. herba ẽ similis heierȩ que
uitib & uirgultis cireũdari solet. &
in longũ serpere. Quicqͥd etiã in ris
uidet᷑ habere pompã segetis. sed non
habet spicas &e grana frum̃ti: quasi
stipula ariditate plena tradit᷑ incen¬
fecdera e necessitudines. quasi spinȩ
sunt se inuicẽ conplectentes. & con¬
niuiũ eoꝵ atq misteria. qͥa & ipsi m̃¬
sã dñicã habere se dicunt. spmnarũ
fedus ẽ. simul uescentiũ parit᷑q po¬
tantiũ. Cũ enĩ ebrii de uinea sodomoꝵ
aduersus conditorẽ rabido ore blasfe¬
mant. nonne conuiuiũ sentiũ ẽ
Quod tamen cũ suis consumẽt᷑ aucto¬
rib. quasi stipula ariditate plena.
x te exibit cogitans contra dñm
malitiã. mente ꝑtractans preua
xte exibit cagitatio contra dñm
pessima. cogitans contraria.
ere ab hereticis exibit aduersus
dñm inimica cogitatio. An non
undetͣ er̃ aduersus dm̃ malitia. & p̃¬
uaricatio. dicere qđ ualentinꝰ quasi

Expanded text:
ula autem herba est similis hederae, quae ula autem herba est similis hederae, quae vitibus et virgultis circumdari solet, et in longum serpere. Quidquid etiam in eis videtur habere pompam segetis, sed non habet spicas et grana frumenti, quasi stipula ariditate plena, tradetur inceni spinae sunt se invicem complectentes, et convivium eorum atque mysteria, quia et ipsi mensam dominicam habere se dicunt, spinarum foedus est, simul vescentium, pariterque potantium. Cum enim ebrii de vinea Sodomorum adversus conditorem rabido ore blasphemant, nonne convivium sentium est? quod tamen cum suis consumetur auctoribus, quasi stipula ariditate plena. Ex te enim exibit cogitans contra Dominum malite exibit cogitatio contra Dominum pessima cogitans contraria. Vere ab haereticis exibit adversus Dominum 545 inimica cogitatio. An non videtur esse adversus Deum malitia et praevaricatio, dicere quod Valentinus, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tur in urpres. & quasi uoluula cir¬
cõndata comecdent᷑. & quasi stipula
ariditate pbena.
res differentias quas dñs in parabola
sementis posint excepta bona t̾ra ꝗͣ
re. unã quȩ iuxta uiã ceciderit. &
aliã quȩ iter lapides. & t̾tiã quȩ int̾
spinas. Quod quidẽ & apłs de his qͥ suꝑ
fundamentũ xp̃i non bene ȩdificant.
subostendit quosdã eẽ qͥ edificant ligna.
fenuͣ. stipulã. Igit᷑ ligna referamꝰ adid
quł nc̃ dicit᷑. quia usq ad funclamenta
sua redigent᷑ ad uepres: fenũ que ro ad
id qđ sequit᷑. & scut uoluula quȩ cir¬
cũdat᷑ comedent᷑. Porro stipula. manifes
stipula ariditate plena. Propt̾rea gͦ non
uindicabit dñs bis in idipsũ : qͥa malitia
que in auctorib hereseos orta furrat.
usq ad fundam̃tũ & ad radices suas
consumet᷑. Sed & siqͥs in eis uidebat᷑
pompã habere uerboꝵ. idest folia in¬
ani tantũ aspectu delectantia. sicut
uorabit᷑. & consumet᷑ in nichilũ. Uol

Expanded text:
olvola circumdata comedetur, et quasi stipula ariditate plena. Tres differentias quas Dominus in parabola sementis posuit , excepta terra bona, quae re, unam quae juxta viam ceciderit, et aliam quae inter lapides, et tertiam quae inter spinas: quod quidem et Apostolus de his qui super fundamentum Christi non bene aedificant , subostendit quosdam esse qui aedificant ligna, fenum, stipulam. Igitur ligna referamus ad id, quod nunc dicitur: Quia usque ad fundamenta sua redigentur ad vepres. Fenum vero ad id quod sequitur: Et sicut volvola quae circumdatur, comedetur. Porro stipula manifeststipula ariditate plena. Propterea ergo non vindicabit Dominus bis in idipsum, quia malitia quae in auctoribus haereseos orta fuerat, usque ad fundamentum et ad radices suas consumetur. Sed et si quis in eis videbatur pompam habere verborum, id est, folia inania, tantum aspectu delectantia, sicut vorabitur, et consumetur in nihilum. Vol
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutores uͦ & miicos eoꝵ qͥ elegert
tenebras & non lucẽ. ipsȩ quas ebegert̃
tenebre conprehendant. Mittent᷑ eniͣ
in tenebras exteriores. ibi erit fletꝰ & stri¬
dor dentiũ. Uerbũ macomã quod nos
int̾pretati sumꝰ loci eiꝰ. om̃s in duas ora¬
tionis partes diuiserunt. ut m̃ã: in p̃po
tib. septuaginta consurgentes. theo¬
dotio consurgentib xi. qͥnta editio a
consurgentib illi. Solus symmachũ
cũ nr̃a int̾pretatione consentiens ait.
Et in diluuio transeunte consũmationẽ
facret loci eiꝰ. Quidã de nr̃is. consurgen¬
tes & imiicos. martionẽ & om̃s uete

Expanded text:
secutores vero et inimicos eorum, qui elegerunt tenebras, et non lucem, ipsae, quas elegerunt, tenebrae comprehendant: mittentur enim in tenebras exteriores: ibi erit fletus, et stridor dentium . Verbum MACOMA  , quod nos interpretati sumus, loci ejus, omnes in duas orationis partes diviserunt, ut MA in praepositibus; Septuaginta, consurgentes; Theodotio, consurgentibus ei; quinta editio, a consurgentibus illi. Solus Symmachus, cum nostra interpretatione consentiens, ait: Et in diluvio transeunte, consummationem faciet loci ejus. Quidam de nostris, consurgentes et inimicos, Marcion
Abbreviated transcription (Latin):
at. non quod ꝑmaneat in etͣnũ.
Consũmationẽ autẽ siue finẽ faciet
loci eiꝰ. idest diluuii. ut quomͦ de
impio dicitur. & ꝑtransiui ce non ẽ inuen-¬
tus locus eius. & iter impioꝵ peribit.
sic di luuii iter pereat. post irã dñi so¬
la apparente clementia.
uod quidẽ & scđm historiã intelligi
potest. quia cũ uastauerit israhelem
& quasi dilumio t̾rã repmissionis inim

Expanded text:
on quod permaneat in aeternum. Consummationem autem, sive finem, faciet loci ejus, id est, diluvii, ut quomodo de impio dicitur: Et pertransivi, et non est inventus locus ejus ; et: Iter impiorum peribit ; sic diluvii iter pereat post iram Domini, 542 sola apparente clementia. Quod quidem et secundum historiam intelligi potest, quia cum vastaverit Israel, et quasi diluvio t
Abbreviated transcription (Latin):
tentisma regna uastare: sciet eos qui
sui sunt. & non una tẽpestate opprimet
n auigantes.
rem autẽ tribulationis scđm anago¬
gen diẽ intelligamꝰ iudicii. de quo
scribit isaias. Ecce dies dm̃ insanabi¬
lis uenit furoris & irȩ. ponere orbẽ
terre desertũ. & peccatores ꝑdere ex
eo. Speremꝰ in dño. & ꝑ patientiã
eiꝰ expectemꝰ aduentũ. ut cũ uenerit.
bonũ eũ non iudicẽ sentiamꝰ. & cog¬

Expanded text:
tentissima regna vastare, sciet eos qui sui sunt, et non una tempestate opprimet navigantes. Diem autem tribulationis secundum ἀναγωγὴν, diem intelligamus judicii, de quo scripsit Isaias: Ecce dies Domini insanabilis venit furoris et irae, ponere orbem terrae desertum, et peccatores perdere ex eo . Speremus in Domino, et per patientiam ejus exspectemus adventum, ut cum venerit, bonum eum, non judicem sentiam