comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
et sana doctrina quã facile disrũ¬
pat hunc ur̃e questionis tanquã
in euitabilem ⁊ bicipitẽ laqueũ.
Ecce faciamꝰ aliquẽ armatũ regia
potestate cõminari homini. xp̃i¬
ano: ut si solem adorare nolue¬
rit. suspendatur in ligno. Si dedig¬
nauero inquis maledictũ quod lexp¬
inpsit in sol adoratorẽ: incidã in illo
quod eadẽ lex ꝓmpsit ineũ qui pe¬
penderit in ligno. Ita uͦ turbabis
sed tu: immo nec tũ qͥ ⁊ nullo cogen¬
maledicta: uidet unũ ꝑtinere ad
corpus mortale quod ligno suspen¬
ditur. alterũ ad animũ quo sol ad¬
oratur. Et si enĩ corpꝰ inclinat᷑. in ad¬
orando: amuꝰ tñ aut colit qd̾ adorat. aut
fingit. Utrũq aut ꝑnitiosũ ẽ. Qua¬
ꝓpt̾ quod maledictũ in utroq mors
merunt. sicut mors ẽ corꝑis in ligno
pendere: ita mors animi solem ad¬
orare. Eligendũ ẽ. gͥ maledictũ
in corꝑis morte. quo maledicto &
ipsũ corpꝰ in resurrectione liberabi¬

Expanded text:
et sana doctrina quam facile disrumet sana doctrina quam facile disrumpat hunc uestrae quaestionis tamquam ineuitabilem et bicipitem laqueum. ecce faciamus aliquem armatum regia potestate comminari homini christiano, ut si solem adorare noluerit, suspendatur in ligno. si declinauero, inquis, maledictum, quod lex prompsit in solis adoratorem, incidam in illud, quod eadem lex prompsit in eum, qui pependerit in ligno. ita uero turbaberis; sed tu. immo nec tu, qui et nullo cogenmaledicta, uidet unum pertinere ad corpus mortale, quod ligno suspenditur, alterum ad animum, quo sol adoratur. etsi enim corpus inclinatur in adorando, animus tamen aut colit, quod adorat, aut fingit; utrumque autem perniciosum est. quapropter quoniam maledictum in utroque mors meruit, sicut mors corporis in ligno pendere, ita mors animi est solem adorare. eligendum est igitur maledictum in corporis morte, quo maledicto et ipsum corpus in resurrectione liberabi
Abbreviated transcription (Latin):
dantur. At quam sibi faustus ar¬
gute reprehendere uisus est: quod
etiam maledictũ uocat moyses qͥ
solem adorauerit ac lunã. Si gͦ
inquit sub gentili positꝰ rege so¬
lem cogar adorare. et cũ restite¬
ro maledictũ hoc metuens iu¬
bear crucifigi: in aliud eius in¬
currã maledictum quod aduer¬
sus eũ deꝓisit. qui pendet in
ligno. Uos quidem nullus rex
gentilis cogit adorare solem. qͦd
nec ipse solcogeret si in terra reg¬
naret: quia nec nẽ a uob hoc uult
fieri. S sicut creator ipse impi¬
os blasphematores suos usq ad
niditium sustinet: sic ⁊ ipsa cȩle¬
stia tolerant uanos adoratores
suos. usq ad iudiciũ creatoris sui.
Tam̃ mementote. xp̃ianũ regem
non posse cogere. ut sol adoretur.
De rege eñi gentili exemplũ fau¬
stus ꝓposuit: sciens ꝓfecto ad gen¬
tiles ꝑtinere quod facitis. cũ solẽ
greget quȩ non peꝑit. Uidete ta¬
men quã facile respondeat ueritas:

Expanded text:
dantur. At quam sibi Faustus ardantur. At quam sibi Faustus argute reprehendere visus est, quod etiam maledictum vocat Moyses, qui solem adoraverit ac lunam. Si ergo, inquit, sub gentili positus rege, solem cogar adorare, et cum restitero, maledictum hoc metuens, jubear crucifigi, in aliud eius incurram maledictum, quod aduersus eum deprompsit. qui pendet in ligno. uos quidem nullus rex gentilis cogit adorare solem. quod nec ipse sol cogeret, si in terra regnaret, quia nec nunc a uobis hoc uult fieri; sed sicut creator ipse inpios blasphematores suos usque ad iudicium sustinet, sic et ipsa caelestia tolerant uanos adoratores suos usque ad iudicium creatoris sui. tamen mementote christianum regem non posse cogere, ut sol adoretur. de gentili enim rege exemplum Faustus proposuit sciens profecto ad gentiles pertinere, quod facitis, cum solem greget, quae non peperit. uidete tamen. quam facile respondeat ueritas
Abbreviated transcription (Latin):
partes eius st̃. aut m̃bra eiꝰ. aut ali¬
quid substantie ipsius. Ille em̃ ꝑfe¬
ctus ⁊ nullius indigens. et nũquã
defluens neq discissus. neq ꝑloca di¬
stentꝰ. apud se totꝰ. incõmutabilis. sibi¬
q sufficiens. se ipso beatꝰ: ꝓpt̃ habun¬
dantiam diuinitatis ꝑ uerbũ suũ.
dixit ⁊ facta sunt. mandauit ⁊ cre¬
ata sunt. Proinde si terrestria cor¬
pora de quib loquebat᷑ apłs cũ cy
bum millũ immundũ diceret bo¬
na sunt. qͥa om̃is creatura di bona
ẽ. quantomagis cȩlestia in quib
excellunt sol ⁊ luna. cũ ipse apłs
dicat. corꝑa cȩlestia ⁊ corꝑa terre¬
stria: S alia est. cȩlestiũ gła: ⁊ alia
yses soli ⁊ lunȩ cũ eosuetat adorari.
s eos laudat tanquã creaturam
celestẽ. dm aut̃ laudat tanquã
creatorẽ cȩlestiũ ⁊ t̾restrium: nec
uult offendi dm eũ illi ꝓ illo ado¬
rantur. qui ꝓpt̃ illũ & ẽx illo lau¬

Expanded text:
partes eius sunt aut membra eius aut alipartes eius sunt aut membra eius aut aliquid substantiae ipsius. ille enim perfectus et nullius indigens et nusquam defluens neque discissus neque per loca distentus apud se totus incommutabilis sibique sufficiens. se ipso beatus propter abundantiam bonitatis per uerbum suum dixit et facta sunt; mandauit, et creata sunt. proinde si terrestria corpora, de quibus loquebatur apostolus. cum cibum nullum inmundum diceret, bona sunt, quia omnis creatura dei bona est: quanto magis caelestia, in quibus excellunt sol et luna. cum ipse apdicat, Corpora coelestia et corpora terrestria; sed alia est coelestium gloria, alia teyses soli et lunae, cum eos vetat adorari; sed eos laudat tanquam creaturam coelestem: Deum autem laudat tanquam creatorem coelestium et terrestrium; nec vult offendi Deum, cum illi pro illo adorantur, qui propter illum et ex illo lau
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ carnib ageret. omis em̃ creatura
d̃i bona ẽ. & nichil abiciendũ qͦd
cũ grãrũ actione ꝑcipit᷑. Uidete
qͥo sit sana doctrina: quã nonferen¬
tes uos ad fabulas conuertistis. Quo¬
mͦ apłs ⁊ creaturã dĩ laudat. et erta¬
men cultũ religionis exhiberi ue¬
tat. sic ⁊ moyses qui uob̃ iuidetur
nulli diuinoꝵ peꝑcisse. ñ ob aliud
suspicor. nͥ quia solem ⁊ lunã uetu¬
it adorari. ad quoꝵ circuitũ uos
ꝑom̃s angulos uertitis ut eos ado¬
retis: solem ⁊ luna uera laude lau¬
dauit. Cũ eos factos ado ⁊ in celesti
ordine ad ꝑagenda sua oꝑa colloca¬
tossicut ẽ ita narrauit. Solem in po¬
testatẽ diei: luciam in potestatem
noctis. falsis aut̃ ur̃is laudib sol ⁊
luna non gaudent. Diabolus nouit
falsa laude gaudere: p̃uaricatrix
creatura. Potestates uero celoꝵ q̃
peccato non lapsȩ st̃. artificem suũ
in se laudari uolunt: quarũ illa ue¬
ra laus ẽ. qua creatori illarũ non
sit inuiria. fit aũt: cum dr̃ quod

Expanded text:
ret: omnis enim creatura dei bona est, et nihil abiciendum, quod cum gratiarum actione percipitur. uidete, quid sit sana doctrina, quam non ferentes uos ad fabulas conuertistis. quomodo apostolus et creaturam dei laudat et ei tamen cultum religionis exhiberi uetat, sic et Moyses, qui uobis uidetur nulli diuinorum pepercisse — non ob aliud suspicor, nisi quia solem et lunam uetuit adorari, ad quorum circuitum uos per omnes angulos uertitis, ut eos adoretis — solem et lunam uera laude laudauit, cum eos factos a deo et in caelesti ordine ad peragenda sua opera conlocatos, sicut est, ita narrauit: solem in potestatem diei, lunam in potestatem noctis. falsis autem uestris laudibus sol et luna non gaudent. diabolus nouit falsa laude gaudere, praeuaricatrix creatura. potestates uero caelorum, quae peccato non lapsae sunt, artificem suum in se laudari uolunt: quarum illa uera laus est. qua creatori illarum non fit iniuria. fit autem, cum dicitur, quod
Abbreviated transcription (Latin):
do non peꝑcisse. facile conuinceretur
false criminationis: cũ moyses muem¬
retur ubiq honorare ac predicare dm
uerũ. qͥ fecit celum ⁊ terrã. Si aut di¬
ceret nulli deoꝵ ꝑeꝑcisse: ꝓderet se
xp̃ianis illos dos colere a quib ado¬
randis moyses ꝓhibet. atq ita sub alas
catholice matris fugientib pullis.
non congregaret que non peꝑit. Ut
gͦ insidias tȩtenderet paruulis. dixit
diumoꝵ nulli pepercisse moysen.
cultu fugere impietatẽ istoꝵ nimis
abhorrentẽ a religione. xp̃iana: et
pagani eis fauere aduersus nos. qui
moysen scirent contra ydola ⁊ contͣ
dos gentium. que st̃ demonia mul¬
ta uera ⁊ digna dixisse. Quod sustis
displicet aꝑte fateant᷑ se idolorum
aut demonioꝵ ẽẽ cultores. quod qͥdẽ
ignorantes eẽnt. eo ipso solo quod ẽẽnt
heretici. De talib enim dixit apłs:
quia in nouissimis temporibꝰ recedent
quidã a fide. intendentes spiritib

Expanded text:
deo non pepercisse, facile conuinceretur deo non pepercisse, facile conuinceretur falsae criminationis, cum Moyses inueniretur ubique honorare ac praedicare deum uerum, qui fecit caelum et terram. si autem diceret nulli deorum pepercisse, proderet se christianis illos deos colere, a quibus adorandis Moyses prohibet, atque ita sub alas catholicae matris pullis fugientibus non congregaret, quae non peperit. ut ergo insidias tenderet paruulis, dixit diuinorum nulli pepercisse Moysen, o deorum cultu fugere inpietatem istorum nimis abhorrentem a religione christiana et pagani eis fauere aduersus nos, qui Moysen scirent contra idola et contra deos gentium, quae sunt daemonia, multa uera et digna dixisse. Quod si istis displicet, aperte se fateantur idolorum uel daemoniorum esse cultores: quod quidem ignoranter essent eo ipso solo, quod essent haeretici. de talibus enim dixit apostolus: quia in nouissimis temporibus recedent quidam a fide, intendentes spiritibus
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. ut iudã dicant a moyse male¬
dictum. qui laqueo se suspendit:
quasi pͥmo nouerint utrũ ex lig¬
no an ex lapide se ille suspendit.
S uerũ ẽ quod & faustꝰ cõmemio¬
rauit. apłm non sinere aliud in¬
telligere quã de xp̃o ẽẽ. predictũ:
s talis imꝑitia non nulloꝵ catholi¬
coꝵ uenatio manicheoꝵ ẽ. Talesenĩ
solent insectari: tales sis fallatiis
in retire. Tales in eos cecideramꝰ. tales
moyses lacessinit sicut faustꝰ erimi¬
curauit ostendere. Nos aũt scimus
moysen omia uere diuina pie lau¬
dasse:⁊ ꝓsui temꝑis congruentiat
sueq dispensationis gr̃a iuste huma¬
na rexisse. Exigant isti ut hoc doce¬
am cũ ⁊ ipsi docere conati fuerint
quod faustꝰ obicit. caute quide ut
erat acutꝰ: s ob hoc incautꝰ quia suo
aeumine se ꝑimebat. Felix em̃ cor
acutum adueritatem: infelix contra
ueritatẽ. Non dixit hominũ nulli um¬
quit et diuinoꝵ. Si enĩ diceret eum

Expanded text:
onem, ut ludam dicant a Moyse maleonem, ut ludam dicant a Moyse maledictum, qui laqueo se suspendit. quasi primum nouerint, utrum ex ligno, an ex lapide se ille suspenderit. sed uerum est, quod et Faustus commemorauit apostolum non sinere aliud intellegere quam de Christo esse praedictum. sed talis inperitia nonnullorum catholicorum uenatio Manichaeorum est; tales enim solent insectari, tales suis fallaciis inretire. tales in eos cecideramus. tales Moyses lacessiuit, sicut Faustus crimicurauit ostendere. nos autem scimus Moysen omnia uere diuina pie laudasse et pro sui temporis congruentia suaeque dispensationis gratia iuste humana rexisse. exigant isti, ut hoc doceam, cum et ipsi docere conati fuerint, quod Faustus obicit, caute quidem, ut erat acutus, sed hoc incautus, quia suo acumine se perimebat. felix enim cor acutum ad ueritatem, infelix contra ueritatem. non dixit "hominum nulli umquit, "et diuinorum." si enim diceret eum
Abbreviated transcription (Latin):
Pot̾at enĩ dice maledictꝰ oĩs mortał. aut male¬
dictꝰ oĩs morieis. Sed hoc ẽ. qd asserit
ꝓpħia. quia sciebat xp̃i mortẽ in
eruce pensurã. ⁊ futuros hereti¬
cos qui dicerent pependit qui¬
dem in ligno.s specie quadã. ñ
ut uere moreretur. Clamando
penderit. nichil aliud clamauit
nisi quia uere mortuus: sciens
mortem hominis peccatoris quã
sine peccato ipse suscepit. de illo
maledicto uenientẽ quod dictũ
est. Si tetigeritis: morte moriemi¬
ni. Ad hoc ꝑtinet ⁊ serpens ille
in ligno suspensus. quo significare¬
tur non falsam mortẽ. xp̃m finxisse.
sed illam uerã in ligno passionissuȩ
suspendisse: in quã serpens ille ho¬
minẽ male suadendo deiecit. Quã
uerã mortẽ nolunt isti conspicere:
⁊ ido ñ sanant᷑ a ueneno serpentis.
sic̃ in heremo quicũq illã atten¬
derent sanabant᷑. Itaq fatemur
ab imꝑitis dici. aliud ẽẽ affigilig¬
no: aliud in ligno pendere. Sie enĩ
quidã putant soluendã istam q̃sti¬

Expanded text:
poterat enim dicere: . maledictus omnis mortalis" aut maledictus omnis moriens"; sed hoc est quod asserit prophetia, quia sciebat Christi mortem in cruce pensuram et futuros haereticos, qui dicerent: "pependit quidem in ligno, sed specie quadam, non ut uere moreretur". clamando s nihil aliud clamauit, nisi quia uere mortuus, sciens mortem hominis peccatoris, quam sine peccato ipse suscepit, de illo maledicto uenientem, quo dictum est: si tetigeritis, morte moriemini. ad hoc pertinet et serpens ille in ligno suspensus, quo significaretur non falsam mortem Christum finxisse, sed illam ueram in ligno passionis suae suspendisse, in quam serpens ille hominem male suadendo deiecit. quam ueram mortem nolunt isti conspicere et ideo non sanantur a ueneno serpentis, sicut in heremo quicumque illam adtenderent sanabantur.  Itaque fatemur ab inperitis dici aliud esse adfigi ligno. aliud in ligno pendere. sic enim quidam putant soluendam esse istam quaesti
Abbreviated transcription (Latin):
eñi. nͥ demones quib ẽ. amica falla¬
tia istis ꝑsuaderent. quod. xp̃c falla¬
cit̾ passuis fallacit̾ mortutis sit. falla¬
cit᷑ cicatrices ostenderit: idest non
uere passus nec uere mortuus sit. nec
ille uere fuerint ex ueris uulnerib
cicatrices: Quȩ sunt euidentiores do¬
etrinȩ mendaciloquoꝵ demomorum:
quã iste quib ꝑsuadet᷑ filiũ di. id est
ipsam ueritatẽ ẽẽ. mendacẽ: S isti
indoctrina sua habent ⁊ aꝑtã ñ qͥdẽ
demonioꝵ. s tam̃ creaturȩ culturã:
quã dãpnat apłs dicens. ⁊ coluerunt
tori. Proinde isti infantasmatibus
fabularũ suarũ. ydola ⁊ demonia ne¬
scientes colunt: insole aũt ⁊ luna
nouert̃ se seruire creaturȩ. Et qͦd
putant se etiã creatori seruire mul¬
cum fallunt᷑: fantasmati enĩ suoser¬
uiunt. Creatori aũt nullo mͦ serui¬
unt. quando ea negant d̃m creasse.

Expanded text:
daemones. quibus est amica fallacia, istis persuaderent, quod Christus fallaciter passus, fallaciter mortuus sit, fallaciter cicatrices ostenderit, id est non uere passus nec uere mortuus sit nec illae uerae fuerint ex ueris uulneribus cicatrices? quae sunt euidentiores doctrinae mendaciloquorum daemoniorum quam istae,, quibus persuadetur filium dei, id est ipsam ueritatem esse mendacem? sed isti in doctrina sua habent et apertam non quidem daemoniorum, sed tamen creaturae culturam, quam damnat apostolus dicens: et coluerunt T XI. Proinde isti in phantasmatibus fabularum suarum idola et daemonia nescientes colunt: in sole autem et luna noverunt se servire creaturae; et quod putant se etiam Creatori servire, multum falluntur: phantasmati enim suo serviunt, Creatori autem nullo modo serviunt, quando ea negant Deum creasse,
Abbreviated transcription (Latin):
titur: ur̃ẽ uͦ nusquã. Aut docete
sicubi scriptũ ẽ. beatũ ẽẽ. regnũ¬
ue ꝑcepturũ. aͣt eternã habiturũ
uitam: qͥ eũ fassus fuerit natũ
exfemina. Interim tam̃ si et hȩc
pars est fidłi: beatitudinẽ ñ ht̃.
Cumuͦ eã nec partẽ fid̾i haberi¬
ꝓbauerimus: quid fiet: Nempe
eritis uos in anes: qđ & ipsũ utiq
monstrabit᷑. S interĩ hoc satis
nob̃ ẽ. ad ꝓpositũ: quia portio hȩc
nr̃a beatitudinib coronata sit.
Cui tam̃ accedit et illa alia beati¬
suo testat᷑ iħe dicens ad petrum.
easdẽq ratas fidi partes tenemus.
⁊ inutraq parit beati appellam᷑
cente salterã sine blasphemia p̃di

Expanded text:
titur, uestrae uero nusquam. aut docete titur, uestrae uero nusquam. aut docete sicubi scriptum est beatum esse regnumue percepturum aut aeternam habiturum uitam, qui eum fassus fuerit natum ex femina. interim tamen, si et haec pars est fidei, beatitudinem non habet. cum uero eam nec partem fidei probauerimus, quid fiet? nempe eritis uos inanes, quod et ipsum utique monstrabitur. sed interim hoc satis nobis est ad propositum, quia portio haec nostra beatitudinibus coronata sit. cui tamen accedit et illa alia beatisuo testatur Iesus dicens ad Petrum: easdemque ratas fidei partes tenemus et in utraque pariter beati appellamur centes alteram sine blasphemia p
Abbreviated transcription (Latin):
feceritis quȩ p̃cipio uob̃. Nondix̃:
sinatũ me credideritis. Rursũ si fe-¬
ceritis mandata mea. manebitis in
mea caritate: et alia multa. Nec ñ
& in monte cũ doceret. beati pau¬
peres dicens. beatimites. beati pa-¬
cifici. beati puro corde. beati qͥ lu¬
gent. beati qui esuruint. beati qͥ
ꝑsecutionẽ patiunt᷑ ꝓpt̾ iusticiam:
nusquã dixit. beati qui me confes-¬
si fuerint natũ. Et in discretione
agnoꝵ abhedis: in uidicio se dictu¬
rũ dicit his qui ad dexterã er̃t. Esu¬
riui & cibastisme: sitiui & potastis
me. Et cȩtera. ꝓpt̃ ea ꝑcipite reg¬
nũ. Non dixit. quia natũ me cre¬
didistis: regnũ ꝑcipite. Nec non
& diuiti. querenti uitã ȩternã:
uade inqͥt ꝙuende omĩa quȩ
habes. et sequere me. Nondixit
crede me natũ: et mȩternũ ui-¬
uas. Ecce gͥ portiomi meȩ. quã mͥ
de gemina ut uultis fide delegi.
ubiq regnũ uita. beatitudo ꝓmit¬

Expanded text:
feceritis, quae praecipio uobis, non dixit: feceritis, quae praecipio uobis, non dixit: si natum me credideritis. rursum: si feceritis mandata mea, manebitis in mea caritate et alia multa. necnon et in monte cum doceret: beati pauperes, dicens, beati mites, beati pacifici, beati puro corde, beati qui lugent, beati qui esuriunt, beati qui persecutionem patiuntur propter iustitiam, nusquam dixit: beati, qui me confessi fuerint natum. et in discretione agnorum ab haedis in iudicio dicturum se dicit iis, qui ad dexteram sunt: esuriui, et cibastis me; sitiui, et potastis me et cetera; propterea recipite regnum. non dixit: quia natum me credidistis, regnum percipite. necnon et diuiti quaerenti uitam aeternam, uade. inquit, uende omnia, quae habes, et sequere me; non dixit: crede me natum, ut in aeternum uiuas. ecce igitur portioni meae, quam mihi de gemina, ut uultis, fide delegi, ubique regnum, uita, beatitudo promit
Abbreviated transcription (Latin):
tem elegerim: tu uide quã leuissi¬
mã et faciliorẽ. Nec immerito plebs
ad te confluit a me refugit: nesci¬
ens utiq quia regnũ dĩ non sit
in uerbo s iniuirtute. Quid gͦ ẽ.
quod me lacessis: si difficiliorent
fiłi aggressus part̾ẽ. tͥ ut infirmo
reliqui faciliorẽ : S ego ad tribu¬
endam inqͥt salutẽ animis. hanc
partẽ fidĩ efficatiorẽ puto. ac ma
xpm fateri natũ. Age gͦ. ipsum
eundem interrogemꝰ xp̃m: et
unde potissimisn nob̃ salutis oria-¬
tur occasio. ex eiꝰ ore discamꝰ. Quis
hominũ intrabit in regnũ tuũ
xp̾e : Qui fecerit inquit uolun¬
tatẽ patrismei: qui incęlis ẽ. Non
dixit qui me confessus fuerit natũ.
Et alibi. ad discipłos. Ite docete õs
gentes baptirantes eos in nomine
patris & filii et sp̃c sc̃ĩ: et docentes
eos seruare omia. quȩ mandaui
uob̃. Non dixit docentes eos quia
sum natꝰ: sed ut mandata conser¬
uent. Ita alibi. Amici mei erctis: si

Expanded text:
tem elegerim; tu uide quam leuissitem elegerim; tu uide quam leuissimam et faciliorem. nec inmerito plebs ad te confugit. a me refugit, nesciens utique, quia regnum dei non sit in uerbo, sed in uirtute. quid ergo est, quod me lacessis, si difficiliorem fidei adgressus partem tibi ut infirmo reliqui faciliorem ? sed ego ad tribuendam, inquit, salutem animis hanc partem fidei efficaciorem puto ac magist Christum fateri natum. Age ergo, ipsum eundem interrogemus Christum et, unde potissimum nobis salutis oriatur occasio, ex eius ore discamus. quis hominum intrabit in regnum tuum, Christe? qui fecerit, inquit, uoluntatem patris mei, qui in caelis est. non dixit: qui me professus fuerit natum. et alibi ad discipulos: ite, docete omnes gentes baptizantes eos in nomine patris et filii et spiritus sancti et docentes eos seruare omnia, quae mandaui uobis, non dixit: docentes eos, quia sim natus, sed ut mandata conseruent. item alibi: amici mei eritis, si
Abbreviated transcription (Latin):
non accipere putas. quia genera¬
tionẽ pret̾mitto: nec tugͦ accipis.
Et multomagis non accipis: qͥa
p̃cepta contẽpnis. Ac ꝑ hoc inte¬
rim pares sumꝰ: donec discutiamꝰ
et partes. Aut si tibi non p̃iudicat
preceptoꝵ ista contemptio ad ꝓfitea¬
dũ quia ñ accipias eũgłium: mn qͥ¬
re ad hoc p̃iudicet genealogia dãp¬
nata: Quod si accipere euangłiũ
in duob istis constat ut dicis. gene¬
alogias credere. et seruare man¬
data: qͥuid gͦ imꝑfectꝰ imꝑfectũ
iudicas: Uterq nr̃m indiget alte¬
rutro. Sin quod certius ẽ. acciꝑe
euangłium insola obseruatione
constat cȩlestiũ mandatoꝵ: dupli¬
ci modo imꝓb es. qui ut dici solet
desertor arguas militẽ. Et tamen
age ponamus: qͥa itauis hec duo.
partes ẽẽ. fidei ꝑfecte. quarũ una
quidẽ constet inuerbo. id est fate¬
ri xp̃m natũ. altera uͦ in oꝑe quod
ẽ obseruatio p̃ceptoꝵ. Uide gͦꝙͣ.
arduam ego mͥ & difficiliorẽ par¬

Expanded text:
non accipere putas, quia generanon accipere putas, quia generationem praetermitto. nec tu ergo accipis et multo magis non accipis, quia praecepta contemnis. ac per hoc interim pares sumus, donec discutiamus et partes; aut si tibi non praeiudicat praeceptorum ista contemptio ad profitendum, quia accipias euangelium, mihi quare ad hoc praeiudicet genealogia damnata? quodsi accipere euangelium in duobus his constat, ut dicis, genealogias credere et seruare mandata, quid ergo inperfectus inperfectum iudicas ? uterque nostrum eget alterutro. sin, quod certius est, accipere euangelium in sola obseruatione constat caelestium mandatorum. duplici modo inprobus es, qui, ut dici solet, desertor arguas militem. et tamen age, ponamus, quia ita uis, duo haec partes esse fidei perfectae, quarum una quidem constet in uerbo, id est fateri Christum natum, altera uero in opere, quod est obseruatio praeceptorum. uides ergo quam arduam ego et difficiliorem mihi par
Abbreviated transcription (Latin):
uiso iħu et eiꝰ itẽ auditis oꝑib: que¬
rere adbuc utrũ ipse ẽẽt. xp̃c. Cui
digne & m̃ito iħc nec dignatꝰ qͥdẽ
ẽ renuntiare quod ẽet ipse: s oꝑa
rursus eadẽ illi quȩ iãdudũ audi-¬
erat remandauit. Ceciuident.
surdi audiunt. mortui resurgunt:
et cȩtera. Quod ego quoq circa tẽ
non immerito fecermi: si ꝑrogan¬
ti. utrũ accipiã eũgłium dixero.
Omĩa mea dimisi patrẽ & matrẽ.
uxorẽ. filios. aurũ. argentũ: man¬
ducare. bibere. delitias. uolupta-¬
tes. Hoc tͥ ad int̾rogata satis res-¬
ponsum puta: et beatũ te futu¬
rũ si mme ñ fueris scandalizatꝰ.
S ñ in qͥt accipere euangłium hoc
solũ ẽ. si qͦd p̃cepit facias. s ut eti¬
am credas. om̃ib quȩ in eodẽ scͥp-¬
ta sunt: quoꝵ pͥmũ est illud quia
sit natꝰ iħe. S nec itẽ illud solum
ẽ eũgłium accipere: ut credas qͥa
natus ẽ iħc. s ut facias etiam qͦd
p̃cepit. At si me iccirco euangłiũ

Expanded text:
ditis operibus quaerere adhuc, utrum ipse esset Christus, cui digne et merito Iesus nec dignatus quidem est renuntiare, quod esset ipse, sed opera rursus eadem illi, quae iamdudum audierat, remandauit: caeci ui dent, surdi audiunt, mortui resurgunt et cetera. quod ego quoque circa te non inmerito fecerim, si perroganti, utrum accipiam euangelium, dixero: omnia mea dimisi, patrem, matrem, uxorem, filios, aurum, argentum, manducare, bibere, delicias, uoluptates. hoc tibi ad interrogata satis responsum puta et beatum te futurum, si in me non fueris scandalizatus. Sed non, inquit, accipere euangelium hoc solum est, si quod praecepit, facias, sed ut etiam credas omnibus, quae in eodem scripta sunt, quorum primum est illud, quia sit natus Iesus. sed nec item illud solum est euangelium accipere, ut credas, quia natus est Iesus, sed ut facias etiam, quod praecepit. ac si me idcirco euangelium
Abbreviated transcription (Latin):
austus dixit. Accipis eũgłiũ:
Tu me int̾rogas utrũ accipiã.
Inquo id ipsũ accipere apparet: qͥa
quȩ iuibet obseruo. An ego de te q̃re¬
re debeo utrũ accipias: in quomulla
accipientes eũgłium uident᷑ iudi¬
tia: Ego patrẽ dimisi & matrem
urorẽ filos et cȩtã quȩ eũgłiũ iubet.
et int̾rogas utrũ accipiã eũgłium:
nisi adhuc nescis quid sit quod eũ¬
głium nucupat᷑. Est enĩ nichil
aliud quã p̃dicatio & mandatum
xp̃i. Ego aurũ argentũq reiecr &
es in zonis habere destiti. cotidia¬
no contentꝰ eybo nec de crastino cu¬
rans. nec unde uent̃ impleat᷑ aut
corpꝰ oꝑiatur sollicitudinẽ gerens.
& queris ame utrũ accipiã euan¬
gliũ: Uides in me xp̃i beatitudi¬
nes illas quȩ euangłium faciunt:¬

Expanded text:
AUSTUS dixit: Accipis euangelium? tu me interrogas. utrum accipiam, in quo id ipsum accipere adparet, quia quae iubet obseruo. an ego de te quaerere debeo. utrum accipias. in quo nulla accipientis euangelium uidentur indicia? ego patrem dimisi et matrem, uxorem. filios et cetera, quae euangelium iubet, et interrogas, utrum accipiam euangelium? nisi adhuc nescis, quid sit quod euangelium nuncupatur. est enim nihil aliud quam praedicatio et mandatum Christi. ego aurum argentumque reieci et aes in zonis habere destiti cotidiano contentus cibo nec de crastino curans nec unde uenter inpleatur aut corpus operiatur sollicitudinem gerens. et quaeris a me, utrum accipiam euangelium? uides in me Christi beatitudines illas, qu
Abbreviated transcription (Latin):
austꝰ dix̃. Accipis testam̃tũ
uetꝰ : Si est mͥ in eo hereditas:
accipio. Siñ ẽ. non accipio: imꝓbi
tabulaᷤᷤ qͣ testent᷑ exhedatũ. An ignoraᷤᷤ
testam̃tũ uetꝰ.chananeoꝵ t̾ram
repmittere: S tam̃ eam iudeis
id̃: circũcisis et sacrificantib &
abstinentib a porcina ac reliqͥs
carnib quas immundas moyses
appellat sabbata obseruantibꝰ. &
arimoꝵ sollẽpnitatẽ. ac reliqua
huiꝰmodi: quȩ eiꝰ ipse testator eis
obseruanda mandauit. Quȩ qͥa
xp̃i anoꝵ placuere nemini. neq
enĩ quisquã nrm ea custodit: di¬
gnũ ẽ. ut cũ refusata hereditate
reddamꝰ et tabulas. hȩc gͦ pͥ¬
ma causa ẽ. cur ego testamentũ
uetꝰ abiciendũ puto: nͥ tu me
prudentius aliquid doceas. Scda nͦ
causa ẽ. quodtã etiã misera eiꝰ & cor-¬
porał &longe ab animȩ cõmodis
hereditas ẽ: ut post illã beatã noui
testam̃ti pollicitationẽ. quȩ cȩloꝵ
mͥ regnũ & uitã ꝑpetuã reꝓmittit:

Expanded text:
AUSTUS dixit: Accipis testamentum uetus? si est mihi in eo hereditas, accipio; si non est, non accipio. inprobtabulas. quae testentur exheredatum. an ignoras testamentum uetus Chananaeorum terram repromittere, sed eam tamen ludaeiid est, circumcisis, et sacrificantibus, et abstinentibus a porcina, ac reliquis carnibus, quas immundas Moyses appellat, sabbata observantibus, et azymorum solemnitatem, ac reliqua hujusmodi, quae ejus ipse testator eis observanda mandavit ? Quae quia Christianorum placuere nemini; neque enim quisquam nostrorum ea custodit; dignum est ut cum refusa haereditate reddamus et tabulas. Haec ergo prima causa est cur ego Testamento Vetus abjiciendum puto: nisi tu me prudentius alcausa est, quod tam etiam misera eius et corporalis ac longe ab animae commodis hereditas est, ut post beatam illam noui testamenti pollicitationem, quae caelorum mihi regnum et uitam perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
non credis ingenealogiã iħu:
Multȩ qͥdẽ sunt causȩ. S palmaris
illa. quia nec ipse ore suo usquã fate¬
tur se patrẽ habere. aut genꝰ in terra:
s e contra qͥa ñsit de hoc mundo qͥa
qui fecerint uoluntatẽ patris sui qͥ
incelis ẽ: & ad hȩc ipsi illi qui hãs ei
genealogias ascribunt ñ eũ ante
natiuitatẽ cognouisse uident᷑. sed
neq statĩ ut natꝰ ẽ. qͦ crederentur
ea scripsisse. quȩ erga eũ ocłissuis
uidert̃ gesta s uiueni iã & matu¬
ro conuncti sunt ei. id ẽ annoꝵ
ferme triginta. siqͥdẽ & ea etas
ascribi diuinis potest sme blas¬
phenia. Quare eũ i om̃i testimomio
iu̾tatis hoc queri semꝑ soleat. utrũ ne
qͥs auidierit an uidit. isti uͦ nec aucdisse
se fateant᷑ ab ipso generationis himc
ordimnẽ. aut qͥa ominosit natꝰ. nec ui¬
disse ocłis. qͥa longo post tempore:
idẽ. pͦt baptismũ cognouert̃ eũ. in
et om̃i recte iudicanti. tã stultũ ui¬
det᷑ hoc credere. quã siquis cecum

Expanded text:
non credis in genealogiam Iesu? multae quidem sunt causae, sed palmaris illa, quia nec ipse ore suo usquam se fatetur patrem habere aut genus in terra, sed e contra, quia non sit de hoc mundo, quiqui fecerint uoluntatem patris sui, qui in caelis est. et ad haec illi ipsi. qui has ei genealogias ascribunt, non eum ante natiuitatem cognouisse uidentur, sed neque statim, ut natus est, quo crederentur ea scripsisse, quae erga eum oculis suis uiderint gesta, sed iuueni iam et maturo coniuncti sunt ei, id est annorum ferme triginta, siquidem et aetas ascribi diuinis potest sine blasphemia. quare cum in omni testimonio ueritatis hoc semper quaeri soleat, utrumne quis audierit, an uiderit, isti uero nec audisse se fateantur ab ipso generationis hunc ordinem aut quia omnino sit natus, nec uidisse oculis, quia longo post tempore, id est post baptismum cognouerint eum: mihi et omni recte iudicanti tam stultum uidetur hoc credere, qu
Abbreviated transcription (Latin):
tanquã sentiant: ⁊ ic̾o tolerent¬
uanos adoratores suos. Quãu suer¬
ba ibiaccipi possint ab animali ad
inanimale translata. mͦ locutionis
qͥuocat᷑ grece metaphora. sicut de
mari scͥptũẽ. qđ fremat inutero
matͥs sue uolens ꝓgredi: cũ utiq ñ
habeat uoluntatẽ. In unde uice¬
simo: absit inquã ut sit i m̃bris
sc̃oꝵ etiam genitalib aliqua tur¬
pitudo. Dicunt᷑ quidẽ in honesta:
quia ñ habent eã speciẽ decoris.
quã m̃bra quȩ in ꝓmptu locata
sunt. S ꝓbabilior in aliis postea
scͥptis nr̃is reddita ratio ẽ. cur ea
dixerit etiã apłs inhonesta: ꝓpt̃
legẽ scilicet in m̃bris repugnantẽ
legi m̃tis quȩ de peccato accidit:

Expanded text:
tamquam sentiant et ideo tolerenttamquam sentiant et ideo tolerentuanos adoratores suos, quamuis uerba ibi accipi possint ab animali ad inanimale translata modo locutionis, qui uocatur graece metafora, sicut de mari scriptum est, quod fremat in utero matris suae uolens progredi, cum utique non habeat uoluntatem. in undetricensimo: absit, inquam, ut sit in membris sanctorum etiam genitalibus aliqua turpitudo. dicuntur quidem inhonesta, quia non habent eam speciem decoris quam membra, . quae in promptu locata sunt, sed probabilior in aliis postea scriptis nostris reddita ratio est, cur ea dixerit etiam apostolus inhonesta, propter legem scilicet in membris repugnantem legi mentis, quae de peccato accidit,
Abbreviated transcription (Latin):
cti qͥuocabat᷑ helyduceret alt̃ uoro¬
Marrat genitũ ẽẽ ioseph: s uteri¬
nofr̾i suo eũ genuit. cuiꝰ filiũ lu¬
cas dicit fuisse ioseph. ñ utiq ge¬
nitũ. s exlege adoptiuũ. Hoc in
eoꝵ litteris inuentũ ẽ: qͥ recenti
memoria post ascensionẽ dñi de
hac re scͥpserunt. Nã etiã nomen
eiusdẽ mulieris. quȩ peꝑit iacob
patrẽ ioseph de pͥore marito na¬
than. qͥ fuit pat̾ iacob auus ioseph
scãm matħm. & de marito poste¬
riore melchi peꝑit hely. cuiꝰerat
adoptuuus ioseph. ñ tacuit affri¬
canꝰ: qđ quidẽ eũ fausto respon¬
derẽ nondũ legerãs tam̃ ꝑ adop.¬
tionẽ potuisse contingere ũt tuiꝰ¬
homo duos haberet patres. du¬
bitare ñ potirã. Induodecimo &
t̾tio decimo dde filio noe scđo. qͥ
ẽ appellatꝰ cham̃. ita disputatũ ẽ:
tanꝙͣ ñ in filio suo chanaan. sicut
scͥptura demonstrat. s inseipso
fuit apatre maledictꝰ. In eodem
.xiiiͦ. de sole & luna talia dicta ft̃

Expanded text:
i uocabatur Heli, duceret alter uxornarrat genitum esse Ioseph; sed uterino fratri suo eum genuit, cuius filium Lucas dicit fuisse Ioseph, non utique genitum, sed ex lege adoptiuum. hoc in eorum litteris inuentum est, qui recenti memoria post ascensionem domini de hac re scripserunt. nam etiam nomen eiusdem mulieris, quae peperit Iacob, patrem Ioseph, de priore marito Mathan, qui fuit pater Iacob, auus Ioseph, secundum Matheum, et de marito posteriore Melchi peperit Heli, cuius erat adoptiuus Ioseph, non tacuit Africanus. quod quidem, cum Fausto responderem, nondum legeram, sed tamen per adoptionem potuisse contingere, ut unus duos haberet patres, dubitare non poteram. In duodecimo et in tertio decimo de filio Noe secundo, qui est appellatus Cham, ita disputatum est, tamquam non in filio suo Canaan, sicut scriptura demonstrat, sed in se ipso fuerit a patre maledictus. in quarto decimo de sole et luna talia dicta sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
tos muen̾it: quosdã uero ⁊ con¬
iungi uetuit. quos de p̾hendit in¬
tactos. Qua dere moy seos impuns¬
tam hanc linguã maledictoꝵ iaci
tos. Ac ne forte multũ int̾ ẽẽ putes
int̾ suspensũ ⁊ crucifixũ. nam ⁊ hi
in p̾sidiũ uob̃ defensionis soletis as¬
siunere: cõmentis hisce urĩs pauls
audias prescribentẽ. Xp̃c nos rede¬
mit de maledicto legis factꝰ ꝓnob
maledictũ: qͥa scͥptũ ẽ maledictu

Expanded text:
tos inuenerat, quosdam uero et contos inuenerat, quosdam uero et coniungi uetuit, quos deprehendit intactos. qua de re Moyseos inpunitam hanc linguam maledictorum iactos. an ne forte multum interesse putes inter suspensum et crucifixum — nam et hoc in praesidium uobis defensionis soletis adsumere — commentis hisce uestris Paulum audias praescribentem: Christus nos redemit de maledicto legis factus pro nobis maledictum, quia s
Abbreviated transcription (Latin):
fuit bñdictꝰ: quã ille. qͥcũ rp̃o de
cruce ascendit incęlũ: Quid de¬
niq quod etiã eũ maledictũ uocat:
qui solẽ adorauerit ac luã: Si gͦ
sub gentili positꝰ rege. solẽ cogar
adorare. ⁊ cũ restitero maledictũ
hoc metuens iubear crucifigi: in aliudeiꝰ
incurrã maledictũ hoc qd̾ adũsꝰ eũ de¬
ꝓmisit qͥ pendet inligno. An ipsi qͥdẽ bo-¬
nis õib maledic̾e ꝯsuetũ ẽ: Nõ uͦ tantide¬
uotatiões eiꝰ estimare debemꝰ. qͦnti s̃stonͣacã¬
tiũ uetularũ. Sic eñĩ ⁊ di om̃s pu¬
eros ac uirgines pari deuotatiõe
ꝓsequit᷑: dicens maledictũ ẽẽ om¬
nẽ qui ñ suscitauerit sem̃ in isrł.
Quod eque conuitiũ participa¬
lit̾ quidẽ iħm tangit: qui ortꝰ
⁊ ipse ut dicitis ex iudeis. nullã
tam̃ int̾ eos seruande posterita¬
tis causa sobolẽ suscitauit. Dem¬
de ⁊ discipłos eiꝰ quoꝵ ñ nullos qͥdẽ
ab uxorib se inxit. quos copula-¬

Expanded text:
fuit benedictus quam ille, qui cum Christo de fuit benedictus quam ille, qui cum Christo de cruce ascendit in caelum? quid denique ? quod etiam eum maledictum uocat, qui solem adorauerit aut lunam. si ergo sub gentili positus rege solem cogar adorare et, cum restitero maledicoc metuens, iubear crucifigi, in aliud eius incurram maledictum, quod aduersus eum deprompsit, qui pendet in ligno. an ipsi quidem bonis omnibus maledicere consuetum est? nos uero tanti deuotiones eius existimare debemus, quanti sunt stomachantium uetularum. sic enim et dei omnes pueros ac uirgines pari deuotione prosequitur dicens maledictum esse omnem, qui non suscitauerit semen in Israhel. quod aeque conuicium principaliter quidem Iesum tangit, qui ortus et ipse, ut dicitis, ex Iudaeis. nullam tamen inter eos seruandae posteritatis causa sobolem suscitauit. deinde et discipulos eius, quorum nonnullos quidem ab uxoribus seiunxit. quos copula
Abbreviated transcription (Latin):
figi. contingat: Quã deniq im¬
prudens erat ⁊ uacans inspiratio¬
ne diuina. ut cogitare nequiuerit
diuersis ex causis homines inlig¬
no suspendi: alios quidẽ ob miquũ
facinꝰ. quosdã uͦ uisticiȩ causa
ꝓpt dm. Iccireoq confusȩ om̃s ⁊
sine discretione ulla sub ide con¬
iecit maledictũ. cũ ẽẽt dicendũ
si ei prudentia iẽẽt ulla. ñ dicã
diuinatio. ⁊ si ad eo crux offende¬
rat eũ. ut sola excepta abdicataq
ẽẽt. ex om̃i genere punttionum
maledictuim ẽẽ. sceleratũ ⁊ impium
omnẽ qui pependisset in ligno. ut
ẽẽt discretio aliqua int̾ iustos ⁊ in¬
iustos: quãquã nesic quidẽ uera di¬
xisset. cum latronẽ xp̃c de ligno se¬
cũ introduxit in paradysũ patris
sui. Ubi ẽ gͦ maledictꝰ om̃is qui
pendet in ligno: An barrabas latro
ille insignis. qui ñ solũ in ligno sus¬
pensus minime ẽ. s etiã iudȩorũ
rogatu emissus e carcere. magis

Expanded text:
figi contingat? quam denique infigi contingat? quam denique inprudens erat et uacans inspiratione diuina, ut cogitare nequiuerit diuersis ex causis homines in ligno suspendi: alios quidem ob iniquum facinus, quosdam uero iustitiae causam. idcircoque confuse omnes et sine discretione ulla sub idem coniecit maledictum, cum esset dicendum, si ei prudentia inesset ulla, non dicam diuinatio, et si adeo crux offenderat eum, ut sola excepta abdicataque esset ex omni genere punitionum, maledictum esse sceleratum et inpium omnem, qui pependisset in ligno, ut esset discretio aliqua inter iustos et iniustos; quamquam ne sic quidem uera dixisset, cum latronem Christus de ligno secum introduxit in paradisum patris sui. ubi est ergo maledictus omnis, qui pendet in ligno? an Barabbas latro ille insignis, qui non solum in ligno suspensus minime est, sed etiam Iudaeorum rogatu emissus e carcere, magis
Abbreviated transcription (Latin):
tura hȩc ignorasse. s inuidentẽ
tam̃ nr̃ȩ saluti quȩ futura erat
ex ligno. in eius auctoritatẽ ma¬
ledici oris sui uenena prompsisse.
Et quis gͦ credat hunc uidisse
aut cognouisse patrẽ qui sic lacera-¬
uerit filium. hunc aduentũ filii po¬
tuisse predicare qͥ ascensionis eius
ignorauerit exitũ: Huc accedit¬
illud quod etiã considero. quã late
hoc sic parsum conuitiũ. quamq
multa cõprehendat. ⁊ uiolet. ut
om̃s etiã tangat iustos ⁊ martyres
quotquot similes passionis exitu
defuncti sunt uita. ut petrus ⁊
andreas ac reliqui eiꝰdẽ sortis: qͦs
nisi moyses aut ut ñ ꝓpħa nescis¬
set aut ut malignꝰ odisset. si fuit
ꝓpħa ñ tam̃ cͥrude li deuotationis
contumelia laborasset. Neq enĩ
uulgo saltẽ eos maledictos dicit
id est apud homines tantũ: sed
maledictos do. Quod si ita ẽ. un¬
de iam benedictionis relinquet᷑
siom̃s nos nominis eiꝰ causa cruci¬

Expanded text:
tura haec ignorauisse. sed inuidentem tura haec ignorauisse. sed inuidentem tamen nostrae saluti. quae futura erat ex ligno, in eius auctorem maledici oris sui uenena prompsisse. et quis ergo credat hunc uidisse aut cognouisse patrem, qui sic lacerauerit filium? hunc aduentum filii potuisse praedicere, qui ascensionis eius ignorauerit exitum? huc accedit, quod illud etiam considero, quam late hoc sit sparsum conuicium quamque multa conprehendat et uiolet, ut omnes etiam tangat iustos et martyres, quotquot similis passionis exitu defuncti sunt uita, ut Petrus et Andreas ac reliqui eiusdem sortis. quos nisi Moyses aut ut non propheta nescisset aut ut malignus odisset, si fuit propheta. non tam crudae deuotionis contumelia lacerasset. neque enim uulgo saltem eos maledictos dicit, id est apud homines tantum sed maledictos deo. quod si ita est, unde iam benedictionis relinqueturis, si nominis eius causa cruci
Abbreviated transcription (Latin):
Quare moysen ñ accipitis: A¬
moris ⁊ pietatis causa: qua colimꝰ
arp̃m. Quis eñi irreligiosus a do est:
ut eum libanter aspiciat qͥui suo ma¬
iedixerit patri. Qua ꝓp̃t̾ & nos moy¬
sen quanquã humanoꝵ nulli un¬
quã diumnoꝵq peꝑcerit blasphe¬
mando: plus tam̃ hinc eũ execrami.
quod xp̃m filiũ dĩ qͥ nr̃e salutis gr̃a
pependit in ligno. diro deuotatio¬
nis conuitio lacessiuit. Utrũ uolens.
an casu tu uideris. Neutro enim
hoꝵ excusatus eris aut cõmendatꝰ:
it accipi debeat. Ait enĩ maledictũ
eẽ: qui pependit in ligno. Hunc
gͦ tu uis ut accipiam. huic ut cre¬
dam. cũ si diuinꝰ fuit. constet eum
scientẽ uolentẽq maledixisse. xp̃o:
siuͦ nolens nesciensq maledixerit.
constet eũ ñ fuisse diuinũ: Tugͦ
elige utrũ us aut moy sen ꝓpħam
ñ fuisse. ⁊ imprudentia peccasse.
ut dũ aliis ex more suo maledieit.
nesciens blasphemauerit ⁊ dm:
aut fuisse quidẽ diuinũ. nec fu-¬

Expanded text:
Quare Moysen non accipitis? Amoris pietatisque causa, qua colimus Christum. Quis enim irreligiosus adeo est, ut eum libenter aspiciat, qui suo maledixerit patri? Quapropter et nos Moysen, quanquam humanorum nulli unquam divinorumque pepercerit blasphemando, plus tamen hinc exsecramur, quod Christum Filium Dei, qui nostrae salutis causa pependit in ligno, diro devotationis convicio lacessivit: utrum volens, an casu, tu videris. Neutro enim horum excusatus erit aut commendatus, debeat accipi. ait enim maledictum esse omnem, qui pendet in ligno. hunc ergo tu uis ut accipiam, huic ut credam, cum si diuinus fuit, constet eum scientem uolentemque maledixisse Christo; si uero nolens nesciensque maledixerit, constet eum non fuisse diuinum. tu ergo elige utrumuis aut Moysen prophetam non fuisse et inprudentia peccasse, ut dum aliis ex more suo maledicit. nesciens blasphemauerit et deum, aut fuisse quidem diuinum nec fu
Abbreviated transcription (Latin):
Nunqͥd honorẽ parentib xp̃ian ñ de¬
ferunt. quod ibi p̃ceptũ ẽ : Nunquid
afornicationibꝰ aut homicidiis. aut fur¬
cenda re ꝓximi. ñ se temꝑant. xp̃iani:
quȩ omĩa in illa lege conscripta sunt. hȩc
p̃cepta sunt morũ: illa sacram̃ta sunt ꝓ¬
nussoꝵ. hȩc adimplent᷑ ꝑ adiuuantem̃
grãm: illa ꝑ redditã ueritatẽ. Utraq

Expanded text:
numquid honorem parentibus christiani non denumquid honorem parentibus christiani non deferunt, quod ibi praeceptum est ? numquid a fornicationibus aut homicidiis aut furcenda re proximi non se temperant christiani? quae omnia in illa lege conscripta sunt. haec praecepta sunt morum, illa sacramenta sunt promissorum; haec inplentur per adiuuantem g
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑantis. cũ displicuisset qͥbda ex cir-¬
cuncisione credentib qͥ hȩc ñ intel¬
ligebant: in eaꝑu̾sitate mansert̃. ut
& gentes cog̾ent iudaizare. Hii sunt
qͦs faustꝰ syminachianoꝵ uel nazare¬
orũ nomine cõmemorauit: qͥusq
ad nr̃a tẽpora iã qͥde in exigua. s ad¬
huc tam̃ uł in ipsa paucitate ꝑdu¬
calu̾pnient᷑. quod. xp̃s eos soluere
uenerit potius quã adimplere. qͥa
eadẽ ꝓmissa iã xp̃c impleuit. nec ad¬
huc ꝓͥmittunt᷑ que ĩa impleta sunt.
eoꝵq ꝓmissa ibi signa in eis t̾minari
debuert̃: qͥuos fides. xp̃i hȩc adimplen¬
tis iam talib imbitos inuenerat:
Nunqͥd enĩ ñ obseruant. xp̃iani: qͦd
in illa scͥpt᷑a ẽ. audi isrł dñs ds tuus¬
dñs unꝰ ÷. ñ facies tͥ ydolũ & cetera hu¬
iusmodi : Nunqͥd non obseruant. xp̃i¬
ani. qͦd ibi dicitur: ñ accipias nomen
dñi dei tui inuanũ: Nunqͥd ipsũ
sabb̃m quod ad intelligendã uerã
reqͥẽ ꝑtinet: non obseruant xp̃iani:

Expanded text:
antis cum displicuisset quibusdam ex circumcisione credentibus, qui haec non intellegebant, in ea peruersitate manserunt, ut et gentes cogerent iudaizare. hi sunt, quos Faustus Symmachianorum uel Nazaraeorum nomine commemorauit, qui usque ad nostra tempora iam quidem in exigua, sed adhuc tamen uel in ipsa paucitate perducalumnientur, quod eos Christus soluere uenerit potius quam adinplere, quiaeadem promissa iam Christus inpleuit, nec adhuc promittuntur, quia iam inpleta sunt, eorumque promissiua signa in eis terminari debuerunt, quos fides Christi haec adinplentis iam talibus inbutos inuenerat? numquid enim non obseruant christiani, quod in illa scriptura est: audi. Israhel, d non facies tibi idolum et cetera huiusmodi? numquid non obseruant christiani, quod ibi dicitur: non accipias nomen domini dei tui in uanum? numquid ipsum sabbatum, quod ad intellegendam ueram requiem pertinet, non obseruant christiani?
Abbreviated transcription (Latin):
bant. Deniq qđ ñ temere dixerim.
nescio utrũ quisꝙͣ in illis librismis¬
nit nom̃ regni cęloꝵ: quod tam ere¬
bro nominat dñs. Dicitur qͥdẽ ibi
Diligite sapientiã: ut in ȩternum
sgnetis. Et ipsa uita ȩterna. si non
ale in manifesto p̃dicaret᷑: non dicẽt
anis etiã malis uidĩs. Scrutaminiscͥp¬
ciras: in qͥb putatis uos uitã eternã

Expanded text:
 non temere dixerim — nescio utrum quisquam in illis libris inuenit nomen regni caelorum, quod tam crebro nominat dominus. dicitur quidem ibi: diligite sapientiam, ut in aeternum regnetis. et ipsa uita aeterna si non illic in manifesto praedicaretur, non diceret dominus etiam malis Iudaeis: scrutamini scripturas, in quibus p
Abbreviated transcription (Latin):
habens: aliquid constituisses. Quomͦ
s posset aliquid ꝑmanere nͥ tu uo¬
luisses: aut qͦd a te uocatũ non ẽẽt
inseruaret᷑: parcis aũt om̃ib: qm̃
eũ sp̃c tuus est. in om̃ibꝰ. Pppt̃ qͦd
eos qui exerrant partib corripis: &
dͥequib peccant admonens alloque¬
is. ut relicta malitia credant inte
dñe. Ad hanc benignã patientiã di.
qui facit solẽ suũ oriri suꝑ bonos
ꝯmalos. ⁊ pluit suꝑ iustos: iniustos.
iosimittandã xp̃c hortat᷑: ut uindi¬
care nr̃as iniurias. negligamꝰ ⁊ bene¬
faciamꝰ his qui nos oderunt. lit simꝰ
ꝑfecti sicut pater nr̃ celestis ꝑfectꝰ est.
Ualere aũt nob̃ ad remittendi debi¬
ta peccatoꝵ nr̃oꝵ. quod aliis ista ul¬
tionũ debita relaxamꝰ: ⁊ cauendum
ẽẽ. ne si hoc non fecerimꝰ ne nob̃ dep̃¬
cantib peccati obligatio remittat᷑. sic̃
in illis libris ueterib scͥptũ ẽ. Qui uin¬
dicari uult mueniet uindictã adõ:¬

Expanded text:
habens aliquid constituisses. quomodo habens aliquid constituisses. quomodo ergo posset aliquid permanere, nisi tu uoluisses, aut quod a te uocatum non esset, conseruaretur? parcis auenim spiritus tuus est in omnibus; propter quod eos qui exerrant partibus corripis, et de quibus peccant admonens, alloqueris, ut relicta malitia credant in te, Domine . Ad hanc benignam patientiam Dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos, nos imitandam Christus hortatur, ut uindicare nostras iniurias neglegamus et benefaciamus his, qui nos oderunt, ut simus perfecti, sicut pater noster caelestis perfectus est. ualere autem nobis et ad remittenda debita peccatorum nostrorum, quod aliis ista ultionum debita relaxamus, et cauendum esse, ne si hoc non fecerimus, nec nobis deprecantibus peccati obligatio remittatur, sic in illis libris ueteribus scriptum est: qui uindicari uult, inueniet uindictam a
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝑ quȩ lex illa scã ⁊ iustar bona est.
ñ ꝑ uetustatẽ litt̾e iubñtis. ⁊ delicta
suꝑboꝵ reatu etiam p̃uaricationis
augentis. s ꝑ nouitatẽ sp̃c adiuuan¬
tis. ⁊ humiliũ confessionẽ salutis gra
liberantis. implerent᷑ in nob̃. Quia
re uera sic ut om̃ia ista p̃cepta subli¬
mia. nec m illis libris ueterib deft̾:
ita illic finis quo referant᷑ occultꝰ :
quanuis scđm eũ uiuerent sc̃i. qui
futurã eiꝰ reuelationẽ uidebant.⁊

Expanded text:
ta, per quae lex illa sancta et iusta et bona est, ta, per quae lex illa sancta et iusta et bona est, non per uetustatem litterae iubentis et delicta superborum reatu etiam praeuaricationis augentis, sed per nouitatem spiritus adiuuantis et humilium confessionem salutis gratia liberantis inplerentur in nobis? quia reuera, sicut omnia ista praecepta sublimia nec illis libris ueteribus desunt, ita illic finis, quo referantur, occultus est, quamuis secundum eum uiuerent sancti, qui futuram eius reuelationem uidebant
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃i ꝑmisit uob̃ dimitt̾ẽ uxores urãs.
Hoc ÷ qͦd paulo ante exposumꝰ. Qnta
eñĩ duritia erat: quȩ nec ꝑ libelli in¬
t̃positionẽ ubi dissuadendi locus
iustis ⁊ prudentibꝰ tͥbuebat᷑ solui. ⁊
flecti posset ad recipiendã uł reuo¬
canda comugii caritatẽ. Ita dñs quid
lex⁊ bonis p̃ciꝑet ⁊ duris ꝑmittẽt. eiꝰse
legis testimonio declarauiti cũ ⁊ n̾ ilim¬
tendã uxorẽ exadẽ scͥptura cõmemi¬
auctoritatẽ eiusdẽ coniunctionis er¬
posuit: ⁊ dandũ libellũ repudĩ ꝓpter
duritiã ueldomandi uł indomiti cn¬
dis ostendit. Qua ꝓpt̾ cũ om̃ia illa ex¬
cellentia p̃cepta dñi. quȩ ueteribus
hebreoꝵ libris contraria faustꝰ uole¬
bat ostendere. in eiscde quoq libris
inueniant᷑: uñ uenit dñs legẽ ñ solis¬
re s adimplere. nͥ ut exceptis ꝓmisse
figuris. quȩ reddita ueritate adimpli¬
te atq sublatȩ sunt. ipsa quoq p̃cep¬

Expanded text:
uestri permisit uobis dimittere uxores uestras. uestri permisit uobis dimittere uxores uestras. hoc est, quod paulo ante exposuimus. quanta enim duritia erat, quae nec per libelli interpositionem, ubi dissuadendi locus iustis et prudentibus tribuetur, solui et flecti posset ad recipiendam uel reuocandam coniugii caritatem? ita dominus, quid lex et bonis praeciperet et duris permitteret, eiusdem legis testimonio declarauit, cum et non dimittendam uxorem ex eadem scriptura commemoauctoritatem eiusdem coniunctionis exposuit et dandum libellum repudii propter duritiam uel domandi uel indomiti cordis ostendit. Quapropter cum omnia illa excellentia praecepta domini, quae ueteribus Hebraeorum libris contraria Faustus uolebat ostendere, in eisdem quoque libris inueniantur, unde uenit dominus legem non soluere sed adinplere, nisi ut exceptis promissorum figuris, quae reddita ueritate adinpletae atque sublatae sunt, ipsa quoque praecep