comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
as & incensum pręcepit ut sacrificarent
ei oquens ergo rex. ait danieli:. Uere
ds̃ uester ds̃ deorum est & dñs regum
& reuelans mysteria. qm̃ potuisti ape¬
rire sacramentum hoc. Tunc rex dani¬
elem in sublime extulit. & munera mag¬
na & multa dedit ei. & constituit eum
principem suꝑ om̃s prouintias babylo¬
nis. & prefectum magistratuum super
cunctos sapientes babylonis. Daniel
autẽ postulauit a rege. & constituit suꝑ
opera prountię babylonis sidrach mi¬
sach & ab denago. Ipse autem daniel

Expanded text:
as et incensum praecepit ut sacrificarent as et incensum praecepit ut sacrificarent ei. Loquens ergo rex, ait Danieli: Vere Deus vester Deus deorum est, et Dominus regum, et revelans mysteria: quoniam potuisti aperire sacramentum hoc. Tunc rex Danielem in sublime extulit, munera multa et magna dedit ei: Et constituit eum principem super omnes provincias Babylonis, et praefectum magistratuum super cunctos sapientes Babylonis. Daniel autem postulavit a rege, et constituit super opera provinciae Babylonis, Sidrach, Misach, et Abdenago: ipse autem Daniel
Abbreviated transcription (Latin):
rum partem testeam figuli & partem
ferream. regnum diuisum erit. quod
tamen de plantario ferri orietur. Scđm
quod uidisti ferrum mixtum teste ex
luto & digitos pecdum ex parte ferreos &
ex parte fictiles. ex parte regnum erit
solidum & ex parte contritum Quia
autẽ uidisti ferrũ mixtum testę ex
luto. cõmiscebuntur quidem humano
semine. sed non adherebunt sibi sicut
ferrum non potest misceri testę In die¬
bus autẽ regnorũ illorum suscitabit
ds̃ cęli regnum quod in ȩternũ non dis¬
sipabitur. & regnum eius popło alteri
non tradetur . Cõminuet & consumet
uniuersa regna hȩc. x ipsum stabit in
ȩternum:. Scđm quod uidisti quod
de monte abscisus est lapissine manibꝰ
& cõminuit testam & ferrum & es & ar¬
gentum & aurum. ds̃ magnus ostendit
regi quȩ futura sunt postea: Et uerũ
estꝰ somnium. & fidelis interpretatio eiꝰ
Tunc rex nabuchodosor cecidit in faci¬
em suam. & danielem adorauit. & hosti¬

Expanded text:
rum partem testae figuli, et partem rum partem testae figuli, et partem ferream: Regnum divisum erit, quod tamen de plantario ferri orietur, secundum quod vidisti, ferrum mixtum testae ex luto. Et digitos pedum ex parte ferreos, et ex parte fictiles: ex parte regnum erit solidum, et ex parte contritum. Quod autem vidisti ferrum mixtum testae ex luto, commiscebuntur quidem humano semine: Sed non adhaerebunt sibi, sicut ferrum misceri non potest testae. In diebus autem regnorum illorum, suscitabit Deus coeli regnum, quod in aeternum non dissipabitur, et regnum ejus populo alteri non tradetur. Comminuet, et consumet universa regna haec: et ipsum stabit in aeternum. Secundum quod vidisti, quod de monte abscisus est lapis, sine manibus, et comminuit testam, et ferrum, et aes, et argentum, et aurum. Deus magnus ostet verum est somnium, et fidelis interpretatio ejus. Tunc rex Nabuchodonosor cecidit in faciem suam, et Danielem adoravit: et hosti
Abbreviated transcription (Latin):
eius erat terribilis. Huiis statuȩ caput
ex auro optimo erat. pectus autẽ &
brachia de argento. Porro uenter &
femora ex ȩre: tibiȩ autem ferreae.
Pedum quȩdam parf erat ferrea. quȩ
in pedibus eius ferreis & fictilibus. & cõ¬
minuit eos. Tunc contrita sunt pariter
Rapta sunt uento. nullusq locus inuen¬
tus est eis. Tapis autẽ qui percusserat
statuam factus est mons magnus. & im¬
pleuit uniuersam terram: Hoc est som¬
nium: Interpretationem quoq: eius di¬
cemus coram terex. Tu rex regum es:
& ds̃ cęli regnum. fortitudinem & im¬
perium. & gloriam dedit tibi. & omia
in quibus habitant filii hominum &
bestiȩ agri uolucresq cęli dedit in ma¬
nu tua. & sub ditione tua uniuersa
constituit. Tu es ergo caput aureum
Et post te consurget regnum aliud
um quod imperabit uniuersȩ terrae.
Et regnum quartum. erit uelut ferrũ.
Quomodo ferrum cõminuit & domat
omnia. sic cõminuet omĩa hec & conte¬
ret. Porro quia uidisti pedum & digito¬

Expanded text:
e caput ex auro optimo erat, pectus autem et brachia de argento, porro venter et femora ex aere. Tibiae autem ferreae, pedum quaedam pars erat ferrea, quaedain pedibus ejus ferreis et fictilibus, et comminuit eos. Tunc contrita sunt paa vento, nullusque locus inventus est eis; lapis autem, qui percusserat statuam factus est mons magnus et implevit universam terram hoc est somnium interpretationem quoque eius dicemus coram te rex tu rex regum es et Deus caeli regnum fortitudinem et imperium et gloriam dedit tibi et omnia in quibus habitant filii hominum et bestiae agri volucresque caeli dedit in manu tua et sub dicione tua universa constituit tu es ergo caput aureum et post te consurum, quod imperabit universae terrae. Et regnum quartum erit velut ferrum: quomodo ferrum comminuit et domat omnia, sic comminuet omnia haec, et conteret. Porro quia vidisti pedum et digito
Abbreviated transcription (Latin):
esset futurum post hȩc: Et qui reuelat
mysteria. ostendit tibi quȩ uentura
sunt. Mihi quoq non insapientia quȩ
est in me plusquam in cunctis uiuenti¬
bus sacramentum hoc reuelatum est¬
sed ut interpretatio regi manifesta fie¬
ret. & cogitationes mentis tuȩ scires. QI

Expanded text:
esset futurum post haec: Et qui revelat esset futurum post haec: Et qui revelat mysteria, ostendit tibi quae ventura sunt. Mihi quoque non in sapientia, quae est in me plus quam cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum estSed ut interpretatio regi manifesta fieret, et cogitationes mentis tuae scires.
Abbreviated transcription (Latin):
ostendisti mihi quȩ rogauimus te. qͥa
sermonem regis aperuisti nobis. ui¬
Post hȩc daniel ingressus ad arioch quẽ
constituerat rex ut perderet sapientes
babylonis. sic ei locutus est. Sapientes
babylonis ne perdas. Introduc me in con¬
spectũ regis. & solutionem regi narrabo
Tunc arioch festinus introduxit danielẽ
ad regem. & dixit ei. Inueni hominem
de filiis transmigrationis udȩ. qui solu¬
tionem regi annuntiet. Respondit rex.
& dixit danieli cuius nomen erat bal¬
thasar. Putasne uere potes mihi indi¬
care somnium quod uidi & interpreta¬
tionem eius : Et respondens daniel
coram rege ait. Mysterium quod rex
interrogat. sapientes. magi. & arioli &
aruspices non queunt indicare regi.
sed est ds̃ in cedo reuelans mysteria. qui
indicabit tibi rex nabuchodonosor quȩ
uentura sunt mnouissimis temporibus.
Somnium tuum. & uisiones capitis tui
in cubili tuo huiuscemodi sunt. Tu rex
cogitare coepisti instratu tuo. quid

Expanded text:
ostendisti mihi quae rogavimus te, quia ostendisti mihi quae rogavimus te, quia sermonem regis aperuisti nobis. Post haec Daniel ingressus ad Arioch, quem constituerat rex ut perderet sapientes Babylonis, sic ei locutus est: Sapientes Babylonis ne perdas; introduc me in conspectu regis, et solutionem regi narrabo. Tunc Arioch festinus introduxit Danielem ad regem, et dixit ei: Inveni hominem de filiis transmigrationis Juda, qui solutionem regi annuntiet. Respondit rex, et dixit Danieli, cujus nomen erat Baltassar: Putasne vere potes indicare mihi somnium, quod vidi, et interpretationem ejus? Et respondens Daniel coram rege, ait: Mysterium, quod rex interrogat, sapientes, magi, et harioli, et aruspisces non queunt indicare regi. Sed est Deus in coelo revelans mysteria, qui indicavit tibi, rex Nabuchodonosor, quae ventura sunt in novissimis temporibus. Somnium tuum et visiones capitis tui in cubili tuo, hujuscemodi sunt: Tu, rex, cogitare coepisti in stratu tuo, quid
Abbreviated transcription (Latin):
qui a rege acceperat potestatem quã
ob causam tam crudelis sententia a
facie esset regis egressa: Cum ergo rem
indicasset arioch danieli. daniel ingres¬
sus rogauit regem ut tempus daret sibi
ad solutionem indicandam regi. Et
ingressus est domum suam. ananiȩq
misaeli & azariȩ sociis suis indicauit ne¬
gotium ut quȩrerent miscđiam a facie
dĩ cęli suꝑ sacramento isto. & non pe¬
pirent daniel & socii eius cum cȩteris
sapientibus babylonis . Tunc danieli
per uisionem nocte mysterium reue¬
latum est. Et daniel benedixit dõ cȩli.
& locutus ait. Sit nomen dñi benedic¬
tum a seculo & usq in sȩculum. qui a
sapientia & fortitudo eius sunt. & ipse
mutat tempora & ȩtates. transfert reg
disciplinam. Ipse reuelat ꝓfunda & ab¬
scondita. & nouit in tenebris constituta
& lux cum eo est Tibi ds̃ patrũ meorũ
confiteor. teq laudo. quia sapientiam
& fortitudinem declisti mihi. Et nunc

Expanded text:
qui a rege acceperat potestatem quam qui a rege acceperat potestatem quam ob causam tam crudelis sententia a facie esset regis egressa cum ergo rem indicasset Arioch Daniheli Danihel ingressus rogavit regem ut tempus daret sibi ad solutionem indicandam regi et ingressus est domum suam Ananiaeque Misaheli et Azariae sociis suis indicavit negotium ut quaererent misericordiam a facie Dei caeli super sacramento isto et non perirent Danihel et socii eius cum ceteris sapientibus Babylonis tunc Daniheli per visionem nocte mysterium revelatum est et Danihel benedixit Deo caeli et locutus ait sit nomen Domini benedictum a saeculo et usque in saeculum quia sapientia et fortitudo eius sunt et ipse mutat temporiplinam: Ipse revelat profunda, et abscondita, et novit in tenebris constituta: et lux cum eo est. Tibi, Deus patrum meorum, confiteor, teque laudo: quia sapientiam et fortitudinem dedisti mihi: Et nunc
Abbreviated transcription (Latin):
ceptione plenam composueritis. ut lo¬
quamini mihi donec hoc tempus per¬
transeat. Somnium itaq dicite mihi.
ut sciam quod interpretationem qͦq
eius ueram loquamini. Respondentes
ergo chaldei coram rege dixerunt
Non est homo super terram qui sermo¬
nem tuum rex possit implere. sed neq
regum quisquam magnus & potens uer¬
bum huiuscemodi sciscitatur ab om̃i
ariolo & mago & chaldȩo. Sermo enĩ
quem tu rex quȩris grauis est. nec repe¬
rietur quisquam qui indicet illũ in con¬
spectu regis. exceptis diis quorum non
est cum hominibus conuersatio quo
audito rex. infurore & in ira magna
prȩcepit ut perirent om̃s sapientes ba¬
bylonis. Et egressa sententia. sapien¬
tes interficiebantur. quȩrebanturq da¬
niel & soci eius ut perirent.
Tunc cdaniel requisiuit de lege atq sen¬
tentia ab arioch principe militiȩ regs
qui egressus fuerat ad interficiendos
sapientes babylonis. & interrogauit eũ

Expanded text:
ceptione plenam composueritis, ut loceptione plenam composueritis, ut loquamini mihi donec tempus pertranseat. Somnium itaque dicite mihi, ut sciam, quod interpretationem quoque ejus veram loquamini. Respondentes ergo Chaldaei coram rege, dixerunt: Non est homo super terram, qui sermonem tuum, rex, possit implere: Sed neque regum quisquam magnus et potens verbum hujuscemodi sciscitatur ab omni hariolo, et mago, et Chaldaeo. Sermo enim, quem tu, rex, quaeris, gravis est: nec reperietur quisquam, qui indicet illum in conspectu regis: exceptis diis, quorum non est cum hominibus conversatio. Quo audito, rex in furore et in ira magna praecepit ut perirent omnes sapientes Babylonis. Et egressa sententia, sapientes interficiebantur: quaerebaturque Daniel et socii ejus, ut perirent. Tunc Daniel requisivit de lege atque sententia, ab Arioch principe militiae regis, qui egressus fuerat ad interficiendos sapientes Babylonis et interrogavit eum
Abbreviated transcription (Latin):
ci & chaldȩi. & indicarent regi somna
sua. Qui cum uenissent. steterunt cor̃
rege. Et dixit ad eos rex: Vidi somniũ
& mente confusus ignoro quid uiderim
Responderuntq regi chaldȩi syriaee
Rex in ȩternum uiue. Dic somnum
seruis tuis. & interpretationem eius in¬
dicabimus . Et respondens rex. ait chal¬
dȩis. Sermo recessit ame. Nisi indica¬
ueritis mihi somnium & coniecturam
eius. peribitis uos. & domus uestrȩ pu¬
blicabuntur: Si autẽ somnium & con¬
iecturam eius narraueritis. pręmia &
dona & honorem multum accipietis
a me. Somnium igitur & interpretati¬
onem eius indicate mihi Respondert̃
secundo atq dixerunt. Rex somnium
dicat seruis suis. & interpretationem
illius indicabimus. Respondit rex &ait
Certo noui quia tempus redimitis.
scientes quod recesserit a me sermo:
Si ergo somnium non indicaueritis mi¬
hi. una est de uobis sententia. quod in¬
terpretationem quoq fallacem & de¬

Expanded text:
ci, et Chaldaei, ut indicarent regi somnia ci, et Chaldaei, ut indicarent regi somnia sua: qui cum venissent, steterunt coram rege. Et dixit ad eos rex: Vidi somnium: et mente confusus ignoro quid viderim. Responderuntque Chaldaei regi Syriace: rex in sempiternum vive dic somnium servis tuis et interpretationem eius indicabimus et respondens rex ait Chaldeis sermo recessit a me nisi indicaveritis mihi somnium et coniecturam eius peribitis vos et domus vestrae publicabuntur si autem somnium et coniecturam eius narraveritis praemia et dona et honorem multum accipietis a me somnium igitur et interpretationem eius indicate mihi responderunt secundo atque didicat servis suis, et interpretationem illius indicabimus. Respondit rex, et ait: Certe novi quia tempus redimitis, scientes quod recesserit a me sermo. Si ergo somnium non indicaveritis mihi, una est de vobis sententia, quod interpretationem quoque fallacem et de
Abbreviated transcription (Latin):
malasar tollebat cibaria & uinum potus
eorum. dabatq eis legumina: Pueris aut̃
his dedit d̃ scientiam. & disciplinam in
omni libro & sapientiam. Danieli autẽ.
intellegentiam om̃ium uisionũ & sõnioꝵ
ompletis itaq diebus post quos iii¬
dixerat rex ut introducerentur. intro¬
duxit eos prȩpositus eunuchorũ in con¬
spectũ nabuchodonosor. Cumq locu¬
tus fuisset eis rex. non sunt inuenti de
uniuersis tales ut daniel. ananias. mi¬
sael & ararias. Et steterunt in conspec¬
tu regis . Et omne uerbum sapientię
& intellectus quod sciscitatus est ab eis
rex. muenit in eis decuplum suꝑ cunc¬
tos ariolos & magos qui erant in uni¬
uerso regno eius. Fuit autẽ daniel
usq ad annum primũ cẏri regis. uiii¬
n anno secundo regni nabuchodonosor.
uidit nabuchodonosor somnium. &
conterritus est spiritus eius. & somniũ
eius fugit ab eo. Pręcepit autẽ rex ut
conuocarentur arioli & magi & malei¬

Expanded text:
Malassar tollebat cibaria, et vinum potus Malassar tollebat cibaria, et vinum potus eorum: dabatque eis legumina. Pueris autem his dedit Deus scientiam et disciplinam, in omni libro et sapientia: Danieli autem intelligentiam omnium visionum et somniorum. Completis itaque diebus, post quos dixerat rex ut introducerentur: introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor. Cumque eis locutus fuisset rex, non sunt inventi de universis tales, ut Daniel, Ananias, Misael, et Azarias: Et steterunt in conspectu regis: et omne verbum sapientiae et intellectus, quod sciscitaturex invenit in eis decuplum super cunctos ariolos et magos qui erant in universo regno eius fuit autem Danihel usque ad annum primum Cyri regis in anno secundo regni Nabuchodonosor vidit Nabuchodonosor somnium et conterritus est spiritus eius et somnium eius fugit ab eo praecepit ergo rex ut convocarentur arioli et magi et male
Abbreviated transcription (Latin):
de mensa regis neq de uino potus eius.
Et rogauit cunuchorum prȩpositum.
ne contaminaretur. Dedit autt̃ ds̃ da¬
nieli grãm & miscdiam. in conspectu
principis eunuchorum Et ait princeps
eunuchorum ad danielem. Timeo ego
dominum meum regem. qui constituit
uobis cibum & potum. Qui si uiderit
uultus uestros macilentiores prȩ cȩteris
adolescentibus coȩius uestris. condem¬
nabitis caput meum regi. Et dixit da¬
niel ad malasar quem constituit prin
ceps eunuchorum suꝑ danihel. ananiã.
misa el & azariam. Tempta nos obsecro
seruos tuos diebus decem. & dentur no¬
bis legumina aduescendum & aqua ad
bibendum & contemplare uultus nr̃os
& uultus puerorum qui uescuntur cibo
regio. & sicut uideris facies cũ seruis tuis.
qui audito sermone huiuscemodi. tẽp¬
tauit eos diebus decem. Post dies autẽ
decem. apparuerunt uultus eorũ meli¬
ores & corpulentiores prȩ om̃ĩbus pue¬
ris qui uescebantur cibo regio. Porro

Expanded text:
de mensa regis, neque de vino potus ejus, de mensa regis, neque de vino potus ejus, et rogavit eunuchorum praepositum ne contaminaretur. Dedit autem Deus Danieli gratiam et misericordiam in conspectu principis eunuchorum. Et ait princeps eunuchorum ad Danielem: Timeo ego dominum meum regem, qui constituit vobis cibum et potum: Qui si viderit vultus vestros macilentiores prae caeteris adolescentibus coaevis vestris, condemnabitis caput meum regi. Et dixit Daniel ad Malaceps eunuchorum super Danihel Ananiam Misahel et Azariam tempta nos obsecro servos tuos diebus decem et dentur nobis legumina ad vescendum et aqua ad bibendum et contemplare vultus nostros et vultus puerorum qui vescuntur cibo regio et sicut videris facies cum servis tuis qui audito sermone huiuscemodi temptavit eos diebus decem post dies autem decem apparuerunt vultus eorum meliores et corpulentiores prae omnibus pueris qui vescebantur cibo regio por
Abbreviated transcription (Latin):
tertio regni ioachim regis uida.
uenit nabuchodonosor rex babylonis
hierusalem & obsedit eam : Et tradidit
dñs in manu eius ioachim regem uida
& partem uasorum domus dĩ. & aspor¬
tauit ea in terram sennaar in domum
dei sui. & uasa intulit in domũ thesau¬
ri dei sui.
t ait rex asphanez prȩposito eunucho¬
rum suorum. ut introduceret de filiis
isrł & de semine regio & tyrannorum
pueros in quibus nulla esset macula.
decoros forma & eruditos omni sapientia
cautos scientia & doctos disciplina. &
qui possent stare in palatio regis. ut do¬
ceret eos litteras & linguam chaldeorũ
Et constituit eis rex annonam per
singulos dies de cibis sius & de uino unde
bibebat ipse. ut enutriti tribus annis
postea starent in conspectu regis. Fuerus
ergo inter eos de filus uida. daniel. ana¬
nias. misad. atarias. Et imposuit eis
prȩpositus eimuchorũ nomina. Danieli
balthasar: & ananiȩ si drach. misaedi mi¬
sach & az ariȩ abdenago Proposuit
autẽ danie in corde suo. ne pollueretur

Expanded text:
tertio regni Ioachim regis Iuda venit Nabuchodonosor rex Babylonis Hierusalem et obsedit eam et tradidit Dominus in manu eius Ioachim regem Iudae et partem vasorum domus Dei et asportavit ea in terram Sennaar in domum dei sui et vasa intulit in domum thesauri dei sui et ait rex Asfanaz praeposito eunuchorum suorum ut introduceret de filiis Israhel et de semine regio et tyrannorum pueros in quibus nulla esset macula decoros forma et eruditos omni sapientia cautos scientia et doctos disciplina et qui possent stare in palatio regis ut doceret eos lEt constituit eis rex annonam per singulos dies de cibis suis, et de vino unde bibebat ipse; Ut enutriti tribus annis, postea starent in conspectu regis. Fuerunt ergo inter eos de filiis Juda, Daniel, Ananias, Misael, et Azarias. Et imposuit eis praepositus eunuchorum, nomina: Danieli, Baltassar: Ananiae, Sidrach: Misaeli, Misach, et Azariae, Abdenago. Proposuit autem Daniel in corde suo, ne pollueretur
Abbreviated transcription (Latin):
sieris ibi dñm dm̃ tuum inuenies eũ.
si tamen toto corde quȩsieris & tota tri¬
bulatione animȩ tuȩ. Postquam te in¬
uenerint omnia quȩ prȩdicta sunt.
nouissimo tempore reuerteris ad dñm
dm̃ tuum & audies uocem eius. quia
ds̃ misericors dñs ds̃ tuus est Non di¬
mittet te nec omnino delebit. neq
obliuiscetur pacti in quo uirauit
patribus tuis.

Expanded text:
sieris ibi Dominum Deum tuum invenies eum sieris ibi Dominum Deum tuum invenies eum si tamen toto corde quaesieris et tota tribulatione animae tuae postquam te invenerint omnia quae praedicta sunt novissimo tempore reverteris ad Dominum Deum tuum et audies vocem eius quia Deus misericors Dominus Deus tuus est non dimittet te nec omnino delebit neque obliviscetur pacti in quo iuravit patribus tuis
Abbreviated transcription (Latin):
ratusq est dñs contra me ꝓpter ser¬
mones uestros. & urauit ut non tran¬
sirem iordanen. nec ingrederer terrã
danen. Vos transibitis. & possidebitis
terram egregiam: Caue ne quando
obliuiscaris pacti dñi dĩ tui quod pe¬
pigit tecum. & facias tibi sculptam
similitudinem eorum quȩ fieri dñs
ꝓhibuit. quia dñs ds̃ tuus ignis consu¬
mens est ds̃ ȩmulator. Si genueritis
filios ac nepotes & morati fueritis inter¬
ra. deceptiq feceritis uobis aliquam
similitudinem patrantes malũ corã
anõ ddõ uestro ut eum ad iracundiam
ꝓuocetis. testes inuoco hodie cȩlum &
terram cito perituros uos esse de t̾ra.
quam transito iordane possessuri estis.
Non habitabitis in ea longo tempore.
sed delebit uos dñs atq disperget in
om̃s gertes: Et remanebitis pauci in
nationibus. ad quas uos ducturus est
dñs. ibi ꝙ seruietis dus qui hominum
manu fabricati sunt ligno & lapidi.
qui non uident. non audiunt. non co¬
medunt. non odorantur. Cumq quȩ¬

Expanded text:
ratusque est Dominus contra me propter sermones vestros, et juravit ut non transirem Jordanem, nec ingrederer terram danem: vos transibitis, et possidebitis terram egregiam. Cave ne quando obliviscaris pacti Domini Dei tui, quod pepigit tecum: et facias tibi sculptam similitudinem eorum quae fieri Dominus prohibuit quia Dominus Deus tuus ignis consumens est Deus aemulator si genueritis filios ac nepotes et morati fueritis in terra deceptique feceritis vobis aliquam similitudinem patrantes malum coram Domino Deo vestro ut eum ad iracundiam provocetis testes invoco hodie caelum et terram cito perituros vos esse de terra quam transito Iordane possessuri estis non habitabitis in ea longo tempore sed delebit vos Dominus atque disperget in omnes gentes et remanebitis pauci in nationibus ad quas vos ducturus est Dominus ibique servietis diis qui hominum manu fabricati sunt ligno et lapidi qui non vident non audiunt non comedunt non odorantur cumque quae
Abbreviated transcription (Latin):
uiri ad se reditũ prȩstolari. Iohel filius fatuel
describit t̾rã duodecĩ tribuũ eruca. brucho
locusta. rubigine uastante corruptã. & post
mina credentiũ. qͥ effundendus erat in cȩnaculo
syon. qui centũ uiginti abimo usq ad qͥntũ de¬
cimũ paulatĩ & ꝑ increm̃ta surgentes. qͥndecĩ
graduũ numerũ efficiunt. qͥi psalterio mystice
continet᷑: Amos pastor & rusticus & ruborũ
mora destringens. paucis uerbis explicari ñ
potest. Quis enĩ digne exprimat tria & quatuor
scelera damasci. garȩ & tẏri. & idumeȩ & filioꝵ
amon & moab & in septimo gradu octauoq¬
uidȩ & isrł: hic loqͥtur ad uaccas pingues
quȩ st̃ in monte samariȩ. & ruiturã domum
maiorẽ minorẽq testat᷑. Ipse. cernit fictorem
locustȩ. & stantẽ dñm suꝑ murũ litũ uel ad¬
amantinũ. & uncinũ pomoꝵ: attrahentẽ sup¬
plicia peccatoribꝰ & famem in t̾ra. ñ famẽ pa¬

Expanded text:
uiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bathuel, uiri ad se reditum praestolari. Iohel, filius Bathuel, describit terram duodecim tribuum eruca, brucho, locusta, rubigine ucredentium nomina, qui effundendus erat in coenaculo Sion: qui centum viginti, ab uno usque ad quindecim paulatim et per incrementa surgentes, quindecim graduum numerum efficiunt, qui in psalterio mystice continentur. Amos, pastor et rusticus ruborum mora destringens, paucis uerbis explicari non potest. quis enim digne exprimat tria et quattuor scelera Damasci, Gazae, Tyri, Idumeae, filiorum Ammon et Moab et in septimo octauoqloquitur ad vaccas pingues, quae sunt in monte Samariae, et ruituram domum majorem minoremque testatur. Ipse cernit fictorem locustae; et stantem Dominum super murum litum vel adamantinum, et 278 uncinum pomorum, attrahentem supplicia peccatoribus, et famem in terram: non famem pa
Abbreviated transcription (Latin):
Sui ino abites isaiȩ explet uaticiniũ decon¬
tis Smitte agnũ dñẽ anãtorem t̾ix. depe¬
tra deserti admontẽ filiȩ syon. Samuhel
inhli mortuo & in occisione saul ueterem
lege abolitã. porro insadoch atq dauid
noui sacerdotu nouiq imperii sacram̃ta
testat᷑: Malachi idest tertius & quartꝰ regũ
lbera salomone usq ad iechoniã. & ab hieto¬
boam filio nabath usq ad osee qͥ ductꝰ ẽ in assy¬
rios. regnũ uida & regnũ deseribit isrt. Si hi¬
storiã respicias uerba simplicia st̃. si in litteris
sensũ latentẽ inspexeris eccłȩ paucitas & here¬
ticoꝵ contra eccłam bella narrant᷑. Duo decĩ
ꝓphete in unius uoluminis angustiis coartati.
multo aliud quã sonant inlittera p̃figurant:
Osee crebro nominat effraim. samariã. ioseph.
hetrahel. isrł & uxorẽ fornicariã. & fornicati¬
onis filios. & adulterã cubiculo clausã mariti
multo tpre sedere iuduã. & sub ueste lugubri

Expanded text:
 explet uaticinium dicentis: emitte agnum, domine, dominatorem terrae de petra deserti ad montem filiae Sion. Samuhel in Heli mortuo et in occisione Saulis ueterem legem abolitam, porro in Sadoc atque Dauid noui sacerdotii nouique imperii sacramenta testatur. Malachim, id est tertius et quartus Regum liber, a Salomone usque ad Iechoniam et ab Hieroboam, filio Nabat, usque ad Osee, qui ductus est in Assyrios, regnum Iuda et regnum describit Israhel. si historiam respicias, uerba simplicia sunt; si in litteris sensum latentem, ecclesiae paucitas et hereticorum contra ecclesiam bella narrantur. duodecim prophetae in unius uoluminis angustias coartati multo aliud, quam sonant in littera, praefigurant. Osee crebro nominat Effraim, Samariam, loseph. Iezrahel et uxorem fornicariam et fornicationis filios et adulteram cubiculo clausam mariti multo tempore sedere uiduam et sub ueste lugubri
Abbreviated transcription (Latin):
sione determinat: Singula in eo uerba. plena
nẽ corporũ sic ꝓphetat. ut nullus de ea uel
surrecturus sim: Et rursũ circundabor pelle
mea. & in carne mea uideho dm̃. quẽ uisurus
sũ egoipse. & oculi mei conspecturi st̃ & ñ alius
Reposita ẽ hȩc spesmea insinu meo: Ueniã
ad iesumnaue. typũ dni non solũ ingestis
uerũ etiã habentẽ & in nomine Transit ior¬
danen. hostiũ regna subuertit. diuidit tram
ueteri popło. & ꝑsingulas urbes uiculos mon¬
tes fumina. torrentes atq confinia eccłȩ¬

Expanded text:
sione determinat. Sisione determinat. Sinem carnis sic prophetat, ut nullus de ea uel surrecturus sim. Et rursus circumdabor pelle mea, et in carne mea uidebo Deum; quem uisurus sum ego ipse et oculi mei conspecturi sunt et non alius. reposita est haec spes mea in sinu meo. ueniam ad Iesum Naue, typum domini non solum in gestis, uerum et in nomine: transit Iordaneu, hostium regna subuertit. diuidit terram uictori populo et per singulas urbes, uiculos, montes. flumina, torrentes atque confinia eccle
Abbreviated transcription (Latin):
de confusione linguarũ. & descensione usq
ad egyptũ gentis scribit᷑ hebrȩoꝵ. Patet exods
cũ decẽ plagis. cũ decalogo. cũ misticis diui¬
nisq prȩceptis. In ꝓmptu ẽ leuiticus liber.
in qͦ singula sacrificia. immo singulȩ poene
sillabȩ & uestes aaron & totus ordo leuiticus
spirant cȩlestia sacram̃ta: Numeri uͦ. nonnȩ
totius arithmeticȩ. & pphetiȩ balaam. & qua¬
draginta duarũ ꝑheremũ mansionũ mysteria
continent: Deuteromiũ qͦq scda lex & euan¬
głicȩ legis p̃figuratio. nonne sic ea habet quȩ
priora st̃. ut tam̃ noua sint om̃a de ueteribus :
hucusq moyses. hucusq pentatei cos. qͥbꝰ qͥnq
uerbis loqui se uelle apłs in eccła gloriatur.
Iod exemplar patientiȩ. quȩ ñ mysteria suo
sermone cõplectit᷑: prosa incipit. uersulabit᷑.
pedestri sermone finitur. om̃sq leges dialecticȩ
ꝓpositione. assuptione. confirmatione. conclu¬

Expanded text:
de confusione linguarum, et descensione usque de confusione linguarum, et descensione usque ad Aegyptum, gentis scribitur Hebraeorum. Patet Exodus cum decem plagis, cum decalogo, cum mysticis divinisque praeceptis In promptu est Leviticus liber, in quo sisyllabae, et vestes Aaron, et totus ordo Leviticus spirant coelestia sacramenta. NUMERI vero, nonne totius arithmeticae, et prophetiae Balaam, et quadraginta duarum per eremum mansionum mysteria continent? DEUTERONOMIUM quoque secunda lex et Evangelicae legis praefiguratio, nonne sic ea habet quae priora sunt, ut tamen nova sint omnia de veteribus. Hucusque Moyses, hucusque Pentateuchus: quibus quinque verbis loqui se velle Apostolus in Ecclesia gloriatur. JOB exemplar patientiae, quae non mysteria suo sermone complectitur? Prosa incipit, versu labitur, pedestri sermone finitur, omnesque leges Dialecticae, propositione, assumptione, confirmatione, conclu
Abbreviated transcription (Latin):
mulserint. quicqͥd dixerint hoc legẽ dĩ putart
nec scire dignantur qͥd ꝓphetȩ qͥd apłi senserint.
sed adsensũ suũ incongrua. aptant testimonia.
quasi grande sit & ñ uitiosissimũ dicendi genꝰ
deprauare sententias & ad uoluntatẽ suam
scripturã trahere repugnantẽ. quasi non le¬
gerimus homerũ centenas & uirgiliũ cente¬
nas. ac non sic etiã maronẽ sine xp̃o possumꝰ
dicere xp̃ianũ quia scripserit. lã redit & urgo
redeunt saturnia regna. iã noua ꝓgenies
cȩlo demittitur alto. & patrẽ loquentẽ ad
filiũ. nate meȩ uires. mea magna potentia
solus. & post uerba saluatoris incruce. talia
ꝑstabat mtmorans fixusq manebat Puerilia
sunt hec & circulatoꝵ lud similia. docere
qͦd ignores. immo ut cũ stomacho loquar. nec
hoc scire quidem qͦd nescias. Uidelicet ma¬
nifesta ẽ Genesis. in qua de creatura mundi
de exordio generis humani. de diuisione t̾rȩ

Expanded text:
mulserint, quicquid dixerint, hoc legem dei putant mulserint, quicquid dixerint, hoc legem dei putant nec scire dignantur, quid prophetae, quid apostoli senserint, sed ad sensum suum incongrua aptant testimonia, quasi grande sit et non uitiosissimum dicendi genus deprauare sententias et ad uoluntatem suam scripturam trahere repugnantem. quasi non legerimus Homerocentonas et Uergiliocentonas ac non sic etiam Maronem sine Christo possimus dicere Christianum, quia scripserit: iam redit et uirgo, redeunt Saturnia regna, iam noua progenies caelo demittitur alto, et patrem loquentem ad filium: nate, meae uires, mca magna potentia solus, et post uerba saluatoris in cruce: talia phs tab at memorans fixusque manebat. puerilia sunt haec et circulatorum ludo similia, docere, quod ignores, immo, ut cum Clitomacho loquar, nec hoc quidem scire, quod nescias. Uidelicet manifestissima est Genesis, in qua de creatude exordio generis humani, de divisione terrae,
Abbreviated transcription (Latin):
artes ueniam. & quȩ non tam logo quam
manu amministrantur. Agricolȩ. cemen¬
tarii. fabri. metallorum lignorumq cȩ¬
sores. lanarii quoq & fullones & eȩteri qui
uariam supellectilem & uilia opuscula fa¬
bricantur: absq doctore non possunt esse
quod cupiunt: Quod medicorum est: pro¬
mittunt medici. tractant fabrilia fabri.
sola scripturarum ars est quam sibi omnes
passim uindicant. Seribimus indocti doc¬
tiq poemata passim. Hanc garrula aniis.
hanc delirus senex. hanc soloecista uerbo¬
sus. hanc uniuersi prȩsumunt. lacerant.
docent antequam discant. Alii adducto
supercilio grandia uerba trutinantes int̾
mulierculas: de sacris litteras philosophan¬
ar. alii discunt prohpudor a feminis qͦd
uros doceant. Et ne parum hoc sit. quadã
facilitate uerboꝵ immo audaciȩ dissert̃ alus
qͦd ipsi ñ intellegunt. Taceo de mer similibꝰ.
qui si forte ad scripturas scãs post scłares ltte¬
ras uenerint. & sermone cõposito aurẽ popłi

Expanded text:
artes veniam, et quae non tam λογῳ, quam manu administrantur. Agricolae, caementarii, fabri, metallorum, lignorumve caesores, lanarii quoque et fullones, et caeteri qui variam supellectilem et vilia opuscula fabricantur, absque doctore non poquod cupiunt. quod medicorum est, promittunt medici, tractant fabrilia fabri. Sola scripturarum ars est, quam sibi omnes passim uindicent: scribimus indocti doctique poemata passim. hanc garrula anus, hanc delirus senex, hanc soloecista uerbosus, hanc uniuersi praesumunt, lacerant, docent, antequam discant. alii adducto supercilio grandia uerba trutinantes inter mulierculas de sacris litteris philosophantur, alii discunt — pro pudor! — a feminis, quod ros doceant, et, ne parum hoc sit, quadam facilitate uerborum, immo audacia disserunt aliis, quod ipsi non intellegunt. taceo de meis similibus, qui si forte ad scripturas sanctas post saeculares litteras uenerint et sermone conposito aurem populi
Abbreviated transcription (Latin):
septẽ epłas edidert̃: tã mysticas quã succinctas.
& breues part̃ & longas breues in uerbis. longas
insententus. ut rarus sit qͥñ earũ lectione cecutiat
A pocalipsis iohannis. tot habet sacram̃ta quot
uerba. Parũ dixi. & ꝓmerito uoluminis laus
om̃is inferior ẽ : In uerbis singulis. multiplices
latent intellegentiȩ. Oro te frater harissi
me int̾ hȩc uiuere. ista meditari. nihil aliud
nosse. nihil quȩrere Nonne tibi uidetur

Expanded text:
septem epistulas ediderunt tam mysticas quam succinctas septem epistulas ediderunt tam mysticas quam succinctas et breues pariter et longas: breues in uerbis, longas in sententiis, ut rarus non in earum lectione caecutiat. Apocalypsis lohannis tot habet sacramenta, quot uerba. parum dixi et pro merito uoluminis laus omnis inferior est; in uerbis singulis multiplices latent intelme, inter haec vivere, ista meditari, nihil aliud nosse, nihil quaerere. Nonne tibi videtur
Abbreviated transcription (Latin):
qͥd cupere debeamꝰ. ut & nos qͦq possimꝰ dicere
Concupunt anima mea desiderare iustifica¬
tiones tuas in onuĩ tẽpr̃e Cȩterũ socraticũ illud
implet᷑ in nob̾. hoc tantũ scro ꝗͦd nescio: Tangã
& nouũ breuit᷑ testam̃tũ. Matheus. marcus .
lucas & iohannes quadriga dñi & uerũ che¬
rubin qͦd int̾pretatur scientiȩ multitudo.
ꝑtotũ corpus oculatist̃. Scintillȩ micant.
discurrt̃ fulgura. pedes habent rectos & in subli¬
me tendentes. terga pennata & ubiq uolitantia
octaua enĩ adhebrȩos aplerisq extra numerũ
ponit᷑ Timotheũ instruit actitũ. philemonẽ ꝓ
fugitiuo famulo dep̃cat᷑. Suꝑ ꝗͦ tacere melius
puto. quã pauca scribere: Actus apłoꝵ nudã
lucã eẽ medicũ cuiꝰ laus ẽ in euglio. animaduer¬
timꝰ parit̃ om̃a uerba illius animȩ languentis
eẽ medicinã. Iacobus. petrus. Iohannes. iudas.

Expanded text:
quid cupere debeamus, ut et nos quoque possimus dicere: quid cupere debeamus, ut et nos quoque possimus dicere: concupiuit anima mea desiderare in stificationes tuas in omni tempore. ceterum Socraticum illud inpletur in nobis: \'hoc tantum scio, quod nescio\'. tangam et nouum breuiter testamentum: Mattheus, Marcus, Lucas, Iohannes, quadriga domini et uerum cherubin, quod interpretatur \'scientiae multitudo\', per totum corpus oculati sunt, scintillae micant, discurrunt fulgora, pedes habent rectos et in sublime tendentes, terga pennata et ubicumque uolitantia. ectaua enim ad Hebraeos a plerisque extra numerum ponitur —, Timotheum instruit ac Titum, Philemonem pro fugitiuo famulo deprecatur. super quo tacere melius puto quam pauca dicere. Actus apostolorum Lucam esse medicum, cuius laus est in euangelio, animaduertimus pariter omnia uerba illius languentis animae esse medicamina. Iacobus, Petrus, Iohannes, ludas
Abbreviated transcription (Latin):
Hester in eccłȩ typo popłm liberat a penculo.
& int̃fecto aman qͥ int̾pretat᷑ iniqͥtas. partes
conuuui & diem celebrẽ mittt in posteros.
Paralipomenon liber idest instrumenti
ueteris ufIΘIAIIN tantus ac talis ẽ. ut
absq illo si quis scientiam scripturarũ sibi
uoluerit arrogare. seipsum irrideat. Per
singula quippe nomina iuncturasq
uerborũ. & prȩtermissȩ in regũ libris
tanguntur historiȩ. & innumerabiles ex¬
plicantur euangelii questiones . Estras
& neemias ad uitor uidelicet & consolator
a dño. in uno uolumine artant᷑. Instaurant
templũ. muros extruunt ciuitatis. om̃isq
illa tũrba redeuntis popłi in patriã. & descri¬
ptio sacerdotũ. leuitarũ. israhelis. ꝓselitoꝵ.
ac ꝑsingulas familias. murorũ & turrium
opera diuisa. aliud in cortice p̃fert̃. aliud
retinent in medulla: Cernis me scripturarũ
amore raptũ excessisse modũ epłȩ. & tam̃ ñ
implesse qͦd uolui: Audiuimꝰ tantũ qͥd nosse.

Expanded text:
berat de periculo et interfecto Aman, qui interpretatur iniquitas, partes conuiuii et diem celebrem mittit in posteros. Paralipomenon liber, id est instrumenti ueteris ἐπιτομή, tantus ac talis est, ut, absque illo si quis scientiam scripturarum sibi uoluerit adrogare, se ipsum inrideat. per singula quippe nomina iuncturasque uerborum et praetermissae in Regum libris tanguntur historiae et innumerae explicantur euangelii quaestiones. Esdras et Neemias, adiutor uidelicet et consolator a domino, in unum uolumen artantur: instaurant templum, muros extruunt ciuitatis; omnisque illa turba populi redeuntis in patriam et discriptio sacerdotum, Leuitarum, Israhelis, proselitorum ac per singulas familias murorum et turrium opera diuisa aliud in cortice praeferunt, aliud retinent in medulla. Cernis me scripturarum amore raptum excessisse modum epistulae et tamen non inplesse, quod uolui. audiuimus tantum, quid nosse,
Abbreviated transcription (Latin):
storicos lapidẽ p̾cisũ de monte sine manibꝰ &
regna oma subuertentẽ: claro sermone ꝓnuntiat
Daiud simonides noster. pindarus & alceus.
surgentẽ. Salomon pacifictis & amabilis dñi
mores corrigit. naturã docet. eccłam ungto¬

Expanded text:
 lapidem praecisum de monte sine manibus, et regna omnia subvertentem, claro sermone pronuntiat. David, Simonides noster, Pindarus et Alcaeussurgentem. Salomon, pacificus, et amabilis Domini, mores corrigit, naturam docet, Ecc
Abbreviated transcription (Latin):
Sophonias speculator & archanorũ dñi cognitor
audit clamorem aporta pisciũ. & eiulatũ a scđa.
& contritionẽ a collibus: Indicit qͦq ululatũ ha¬
bitatoribꝰ pilȩ. qͥa conticuit omis popłs chanaan.
Disperiert̃ uniuersi. qͥ muoluti erant argento
Aggeus festiuus & lȩt. qͥ seminauit in lacrimis
ut ingaudio meteret destructũ tẽplũ ȩdificat.
dnmq patrẽ inducit loquentẽ: Adhuc unum

Expanded text:
culator et arcanorum domini cognitor, audit clamorem a porta piscium et eiulatum a secunda et contritionem a collibus. indicit quoque ululatum habitatoribus Pilae, quia conticuit omnis populus Chanaan, disperierunt uniuersi, qui inuoluti erant argento. Aggeus, festiuus et laetus, qui seminauit in lacrimis, ut in gaudio meteret, destructum templum aedificat deumque pat
Abbreviated transcription (Latin):
perrexit ethiopiam. ut gymnosophistas
& famosissimam solis mensam uideret in
sabulo: Inuenit uir ille ubiq quȩ disceret.
& semꝑ proficiens semper se melior fieret
Scripsit suꝑ hoc plenissime octo uolumi¬
nibus philostratus. Quid loquar de scli
hominibus. cum apłs paulus uas electionis
& magister gentium : qui de constantia
tanti inse hospitis loquebatur. an experi¬
mentum eius quęritis qui in me loquitur
xp̃i. post damascum arabiamq lustratã
ascenderit hierosolimã ut uideret petrũ
& manserit apud eum diebus quindecim.
hoc enĩ mysterio eptomadis & ogdo adis
futurus gentium prȩdicator instruendus
erat . rursumq post annos quatuor decim

Expanded text:
perrexit Aethiopiam, ut Gymnosophistas, perrexit Aethiopiam, ut Gymnosophistas, et Tamosissimam Solis mensam videret in sabulo. Invenit ille vir ubique quod disceret: et semper proficiens, semper se melior fieret. Scripsit super hoc plenissime octo voluminibus Philostratus. 2. Quid loquar de saeculi hominibus? cum Apostolus Paulus vas electionis et magister gentium, qui de conscientia tanti in se hospitis loquebatur. An experimentum quaeritis eius, qui in me loquitur Christus?, postDamascum Arabiamque lustratam ascenderit Hierosolymam, ut uideret Petrum, et manserit apud eum diebus quindecim — hoc enim magisterio ebdomadis et ogdoadis futurus gentium praedicator instruendus erat — rursumque post anno
Abbreviated transcription (Latin):
Sente se fuit : Ad titum luuum lacteo
cdoquentię fonte manantem de ultimis
hispaniȩ galliarumq finibus. quosdã ue¬
nisse nobiles legimus. & quos ad contẽplatio¬
nẽ sui roma non traxerat. unius fama ho
minis ꝑduxit. Habuit illa etas in auditũ
omnibꝰ scłis celebrandumq miraculum.
ut urbem tantam ingressi. aliud extra urbẽ
quęrerent: Apollonius suie ille magus ut
uulgus loquitur. siue phylosophus ut phyta¬
goriei tradunt: intrauit persas. transiuit
cauca sum. albanos. scytas. massagetas. opri¬
lentissima indiȩ regna penitrauit. & ad
extremũ latissimo physon amne transmis.
so: ꝑuenit ad brachmnanas. ut hyarcam in¬
throno sedentẽ aureo & de tantali fonte
potantẽ inter paucos discipulos de natura.
de moribus. & siderũ cursu audirei docen¬
tem. Irde per elamitas. babylonios. chal¬
dȩos. medos. assyrios. parthos. syros. fenices.
arabes. palestinos: reuersus alexandriam

Expanded text:
emente se fuit. Ad T. Livium lacteo emente se fuit. Ad T. Livium lacteo eloquentiae fonte manantem, de Hispanie Galliarumque finibus quosdam venisse nobiles legimus, et quos ad contemplationem sui Roma non traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa etas inauditum omnibus seculis celebrandumque miraculum, ut urbem tantam ingressi, aliud extra urbem quaererent. Apollonius sive ille Magus, ut vulgus loquitur, sive Philosophus, ut Pythagorici tradunt intravit Persas, pertransivit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetravit: et ad extremum latissimo Physon amne Gange transmisso, pervenit ad Brachmanas; ut Hthrono sedentem aureo et de Tantali fonte potantem inter paucos discipulos de natura, de moribus ac de siderum cursu audiret docentem; inde per Elamitas, Babylonios, Chaldaeos, Medos, Assyrios, Parthos, Syros, Phoenices, Arabas Palaestinam reuersus Alexa
Abbreviated transcription (Latin):
SIUS TUA¬
nuscula
perferens.
detulit &
suauissimas
litteras. quȩ
a principio
amicitiarum
fidem probatę
iam fidei & ueteris
amicitię prȩferebant
Uera enĩ illa caritas est
& xp̃i glutino copulata.
quam non utilitas rei famili
aris. non prȩsentia tantum cor¬
porum. non subdola & palpans
adulatio. sed dĩ timor & diuinarũ
scripturarum studia conciliant:
Tegimus in ueteribus historiis quosdam
lustrasse prouintias. nouos adisse populos
maria transisse. ut eos quos ex libris noue¬
rant coram quoq uiderent: Si phytago¬
ras memphiticos uates. sic plato egẏptum
& architam tarentinum eamq oram ita¬
liȩ quȩ quondam magna grecia dicebat᷑
laboriosissime peragrauit. ut qui athenis
magister erat & potens. cuiusq doctrinas
achademię gymnasia ꝑsonabant. fieret
aliena uerecunde discere. quam sua impri
denter ingerere. Deniq cum litteras: quasi
toto fugientes orbe persequitur. captus a
piratis & uenundatus. etiam tyranno cru

Expanded text:
sius tuanuscula perferens detulit et suauissimas litteras, quae in principio amicitiarum fidem probatae iam et ueteris amicitiae praeferebant. uera enim illa necessitudo est, Christi glutino copulata, quam non utilitas rei familaris, non praesentia tantum corporum, non subdola et palpans adulatio; sed Dei timor et divinarum Scripturarum studia conciliant. Legimus in veteribus historiis, quosdam lustrasse provincias, novos adisse populos, maria transisse, ut eos quos ex libris noverant, coram quoque viderent. Sic Pythagoras Memphiticos vates; sic Plato Aegyptum et Architam Tarentinum, eamque oram Italiae. quae quondam Magna Graecia dicebatur, laboriosissime peragrauit, ut, qui Athenis magister erat et potens cuiusque doctrina Academiae gymnasia - personabant, fieret aliendenter ingerere. Denique cum litteras quasi toto fugientes orbe persequitur, captus a piratis et venundatus, etiam tyranno crud
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ solisusq adoccasũ magnũ c̃ nom̃ meũ ingenti
u &momĩi locosacrificat᷑ & offert᷑ nomini meo
oblatio munda. Isaiam. hieremiã. iez echiel
danihel. qͥs possit uel intellegere uel exponere:
quoꝵ primꝰ ñpphetiã m iudet᷑ texere sed euan¬
gluĩ. sccs uirgã nuccam. & ollã suecensã a facie
aqͥlonis & pardũ spoliatũ sius coloribꝰ. & quadruplex¬
diuersis metris nectit alfabetũ. tertius pͥncipia
& finẽ tantis habet obscuritatibꝰ inuoluta. ut apud
hebrȩos ipse partes cũ exordio geneseos ante annos

Expanded text:
occasum magnum est nomen meum in gentibus et in omni loco sacrificatur et offertur nomini meo oblatio munda. Esaiam, Hieremiam, Ezechiel, Danihel quis possit uel intellegere uel exponere? quorum primus non prophetiam mihi uidetur texere, sed euangelium; secundus uirgam nuceam et ollam succensam a facie aquilonis et pardum spoliatum suis coloribus diversis metris nectit alphabetum;--tertius principia et finem tantis habet obscuritatibus involuta, ut apud Hebraeos istae partes cum exordio Geneseos ante annos
Abbreviated transcription (Latin):
gua uolueret. labiis personaret. ignora¬
bat eum quem in libro nesciens ueneraba¬
tur. Uenit philippus. ostendit ei ihm
qui clausus latebat in littera: Et o docto¬
ris mira uirtus. Eadem hora credidit eu¬
nuchus. baptiztatur. fidelis & sc̃s est. ac ma
gister de discipulo: plus in deserto fonte ec¬
clesiȩ quam in aurato synagogȩ templo
reperit. Hȩc ame perstricta sunt breuiter:
Neq enim epistolaris angustia euagari
longius patiebatur. ut intellegeres: te inscrip¬
turis sc̃is sine pręuio & prȩmonstrante: semi¬
tam non posse ingredi. Taceo de grãmati¬
cis. rethoribus. phẏlosophis. geometricis.
dialecticis. musicis. astronomis. astrologis.
medicis. quorum scientia mortalibus uel
utilissima est. & in tres partes scinditur

Expanded text:
gua uolueret, labiis personaret, ignoragua uolueret, labiis personaret, ignorabat eum, quem in libro nesciens uenerabatur. uenit Phqui clausus latebat in littera. O mira doctoris virtus! Eadem hora credit eunuchus, baptizatur, fidelis et sanctus est; ac de discipulo magister: plus in deserto fonte Ecclesiae, quam in aurato synagogae Templo reperit. 6. Haec a me perstricta sunt breviter 275 neque enim Epistolaris angustia evagari longius patiebatur ut intelligeres te in Scripturis sanctis, sine praevio et monstrante semitam, non posse ingredi. Taceo de Grammaticis, Rhetoribus, Philosophis, Geometris, Dialecticis, Musicis, Astronomis, Astrologis, Medicis, quorum scientia mortalibus vel utilissima est, et in tres partes scinditur
Abbreviated transcription (Latin):
contemplemur. Liber in apocalipsi septem
sigillis signatus ostenditur. quem si dederis
homini scienti litreras ut legat. respondebit
tibi. non possum. signatus est enĩ. Quanti
hodie putant se nosse litteras: Tenent sig¬
natum librum. nec aperire possunt nisi
ille reserauerit qui habet clauim daiuid
qui a pert & nemo clandit. & aucrt & memno
aperi I actibuis apostolorum ses eiunuehis
isio sapctus uir sic enim eum scriptura
ognomanat euum legeret isaiam. interro¬
gatus aphilippo. putas ne inteliegis quae
legis respondit. quomodo possum intelle¬
ꝗrre nisi aliquis me docuerit: Ego ut
de me interim loquar nec sanctior sum hoc
cunucho nec studiosior. qui de ȩthopia
idest de extremis mundi finibus uenit ad
templum: Reliquit aulam regiam. &
tantus amator legis. & diuinae scientiae
fuit. ut etiam in uehiculo sacras litteras
legeret: Et tamen cum librum teneret
& uerba dñi cogitatione conciperet. lin¬

Expanded text:
contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem contemplemur. , Liber in Apocalypsi septem sigillis signatus ostenditur; quem si dederis homini scienti litteras, ut legat, respondebit tibi: \'non possum, signatus est enim\'. quanti hodie putantes se nosse litteras tenent signatum librum nec aperire possunt, nisi ille reserauerit, qui habet clauem Dauid, qui aperit et nemo claudit, qui claudit et nemo aperit! in Actibus apostolorum sanimo vir sic enim eum Scriptura cognominat, cum legeret Isaiam, interrogatus a Philippo: « Putasne intelligis quae legis? » respondit, « Quomodo possum, nisi aliquis me docuerit? » Ego, ut de me interim loquar, nec sanctior sum hoc eunucho, nec studiosior; qui de Aethiopia, id est, de extremis mundi finibus venit ad Templum, reliquit aulam regiam: et tantus amator Legis, divinaeque scientiae fuit, ut legeret — et tamen, cum librum teneret et uerba domini cogitatione conciperet, lin