comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& in uirtute candescere. & in ornatu seȩ̃ ecclesiȩ radiare.
Accipite grande illud. a paruo mysterium. Aliquando &
iudea uinum in conuiuiosuo non habuit. quia munus saera¬
ti sanguinis non recepit. Et dum lege nuberet . non in ue¬
gratiam. Illam in flatricem istam ad iuitricem. Ludit
in lege sanguinis poculum et fecit moriendo conuiuiũ.
Gustauit archi tridrnus id est mundidñs. aqua uinum¬
factum & dicit. Omnis homo. primum uinum bonũ
ponit. Et cum in ebrata fuerint homines. tunc id qđ
deterius. iuaut̃ seruastibonum uinum usque ad huc
et prophete. usque ad iohannem prophecauerunt. Et ideo
adueniente dño . uina morstitica defecerunt. & uina san¬
guinis pro fluxerunt: Illa acceperunt terminum: ista
sumpserunt in itium. Deniq hoc est initium signerum
qđ fecit iħs. quando pauit gentes occisus. Et deuino sui san¬
guinis fecit conuiuium ualneratis. Hunc bonitatis exortũ¬

Expanded text:
et in virtute candescere, et in ornatu sanctae Ecclesiae radiare. et in virtute candescere, et in ornatu sanctae Ecclesiae radiare. Accipite grande aliud a parvo mysterium. Aliquando et Judaea vinum in convivio suo non habuit, quia munus sacrati sanguinis non accepit; et dum legi nuberet, non invegratiam, illam inflatricem, istam adjutricem. Fudit in legem sanguinis poculum, et fecit moriendo convivium. Gustavit architrifactam, et dicit: Omnis homo primum bonum vinum ponit, et cum inebriati fuerint homines, tunc id quod deterius est. Tu autem servasti bonum vinum usque adhuc, et Prophetae usque ad Joannem prophetaverunt, et ideo adveniente Domino, vina Mosaica defecerunt, et vina sanguinis profluxerunt. Illa acceperunt terminum, ista sumpserunt initium. Denique hoc est initium signorum, quod fecit Jesus, quando pavit gentes occisus, et de vino sui sanguinis fecit convivium, vulneratus. CONCORDIA.
Abbreviated transcription (Latin):
cat : Vt quod gignitur in semine diffundantur in germine.
Et qđ latet in grano. siluescat infolio. Interea ec clesia quȩ in
mensa scłi cũ alieno uiro polluta cubitabat repentinis a xp̃o
haustibus muneratur transeunt ad xpm̃ nuptiȩ. Qui enim di¬
tauit ipsedo tauit. Arripuit xp̃s conuiuium: ec desia mutauit
sponsum. Pauit xp̃s & exdusus est inimus. Miscuit sui sangui¬
nis potionem & duxit uxorem. Aptaui inquiduos apostolus.
uniuiro uirginem castam exhibrre xpõ. Ecce illa quondã
foeda nunc formosa. ante adultera. nunc matrona. stat
ad extrisdĩ inuestitu de aurato. circum amicta uarietate.
Peraquam mundata ꝑ sanguinem purpurata. Perre sur¬
rectionem dñi candidata. pretiosis gemmis gratiȩ uaria¬
ta. Et sicut dixit scriptura. flului sunt oculi eius uino.
et dentes eius candidiores lacte. Putemus ergo & nos
unum eius cum lacte eius. siuolumus & infide pul crescere

Expanded text:
cat? ut quod adstringitur in semine diffundatur in germine, cat? ut quod adstringitur in semine diffundatur in germine, et quod latet in grano silvescat in folio. Interea Ecclesia, quae in mensa saeculi cum alieno viro polluta cubitabat, repentinis a Christo haustibus muneratur. Transeunt ad Christum nuptiae. Qui enim vitavit, ipse dotavit. Arripuit Christus convivium, et Ecclesia mutavit sponsum. Pavit Christus, et exclusus est inimicus. Miscuit sui sanguinis potionem, et duxit uxorem. Aptavi inquit vos apostolus uni viro virginem castam exhibere Christo. Ecce illa quondam fecunda nunc formosa, ante adultera nunc matrona, stat a dextris Dei in vestitu deaurato, circumamicta varietate, per aquam mundata, per sanguinem purpurata, per resurrectionem Domini candidata, pretiosis gemmis gratiae varietata: et sicut dixit Scriptura, fulvi sunt oculi ejus a vino, et dentes ejus candidiores sunt lacte. Potemus ergo et nos vinum ejus cum lacte ejus, si volumus et in fide pulchrescere,
Abbreviated transcription (Latin):
re istinc propellere nefandissime mancheȩ qui corpus domi
nicum existimast prȩstigium. Extulit hic xp̃s suꝑ matrem
diuinitatem suam non negauit matrem suam. Neque senatũ
negauit excarne sed maiestati suȩ suam subdidit genetricem.
Et ideo ait. Quid mihi ectibi est mulier : nondum uenit horamea.
Inmiraculo enim deitas. matre altior predicatur. In ora autem
mortis communitas intimattr. Interim xp̃s. insipidos haustus
mirificat. Fatuus latex fundebatur in hrdria & hauriebantur
cinbebriata flumina. Quȩ est ista tam repentina conuersio in
aqua ninum nascitur. In unda sapor latenter exoritur. Ger
uua. etstruescunt sine palmite uina. Omagna palchritudo
mira culi in seritur diuini prȩcepti uirtus & in aqua nascitur
fructus. Hoc fecit tunc xp̃s in latice. qđ certo tempore facie
palmites laqueat. qui sturgentes botros aueluti apices
gemmatis in pinguat: nisi qui uni uersa prouocat & multipli¬

Expanded text:
re instinc . . . . periere nefandissim . . . . opus dum re instinc . . . . periere nefandissim . . . . opus dum cum . . . . asti praestigium. Extulit hic Christus super matrem divinitatem suam. Non negavit matrem suam, neque se natum negavit e carne, sed majestati suae suam subdidit genetricem. Et ideo ait: Quid mihi et tibi, mulier? Nondum venit hora mea. In miraculo enim deitas matre altior praedicatur; in hora autem, mortis communitas intimatur. Interim Christus insipidos haustus merificat: fatuus latex fundebatur in hydrias, et hauriebantur inebriata flumina. Quae est ista tam repentina conversio? In aqua vinum nascitur, in unda sapor latenter exoritur: germuva, et fervescunt sine palmite vina O magni pulchritudo miraculi! Inseruntur divini praecepti vires, et in aqua nascitur fructus. Hoc fecit Christus in latice, quod certo tempore facit palmites laqueat? Quis turgentes botros ac velut in apices gemmatos impinguat, nisi is qui universa provocat et multipli
Abbreviated transcription (Latin):
est ille iudas distractor sacrate uindemiȩ : qui triginta pac
argenteis botrum diuine ꝑlis: iudeis colonis impis ue¬
nundauit. De quo in psalmis iam fuerat decantatum. Nam
et homo pacis meȩ inquem speraui. quiedebat panem meũ.
am pliauit suꝑme calitaneum. Ad erie uirgo certa dies qua
prematur fructustuus. &tuam ipsius animã ꝑtranseat gla¬
dius. Vt contristeris debotropendente quem ꝓfuturas ex
radice. Uinum inquid non habent. Et dñs. Quid mihi et tibi
est muler : nondum uenit horamea. Hora utique non fac¬
ti sed uoti. hora non necessitatis in posite. sed uoluntatis in¬
pense. hora non qua cogetur mori. Sed qua ꝓmundo.
dignaretur occidi. Quid mihi et tibiest mulier : Odnẽ . oblitus
es matrem tuam. andiscernis potentiam tuam : Ita neuero
nulla est tibi cummatre communitas. an in occassione miracu¬
li tua debuit in sinuari maiestas: creatorem tenunc disignas

Expanded text:
enim ille Judas destruc tor sacratae vindemiae, qui -XXX- pactus enim ille Judas destruc tor sacratae vindemiae, qui -XXX- pactus argenteis botrum divinae prolis judaeis . . . , impiis venundavit. De quo in psalmis jam fuerat decantatum: Nam et homo pacis meae, in quem speravi, qui edebat panem meum, ampliavit super me calcaneum. Aderit, virgo, certa dies qua prematur fructus tuus, et tuam ipsius animam pertranseat gladius, ut constiterit de botruo pendente quem profuderas ex radice. Vinum, inquit, non habent. Et Jesu: Quid mihi et tibi est, mulier? Nondum venit hora mea . . . . Utique non fati sed voti hora, non necessitatis impositae sed voluntatis impensae . . . . non quo cogeretur mori, sed quo pro dignaretur mori. Quid mihi et tibi, mulier? An oblitus es matrem? . . . . An discernis potentiam tuam? . . . . neret. Nulla est tibi cum matre communitas? An . . . . oculi tui debu . . . . majestas? Creatorem te designas?
Abbreviated transcription (Latin):
floruit quȩ umbraculis obpagata cȩlestibus. sub fronde
carnis occultum botrum ꝓcreauit. Pependit salus infidei
apice : et uerbibotrus inuentre. At ecce post modum ex
matris utero racemus diuinȩ prolis animatus excerpit᷑.
Natus est xp̃s uero botrus. Continebat quidem intrase uitȩruinũ¬
sed necdum crucis accesserat prelium. Dicit ei mater cius.
V inum non habent. Ouirgo florentissima modo meruisti
gemmatam subolem procreare. etiam botrum tuum cona
exprimere : & quidem non potest nisi germen germim
obuiare. & ponum pomo resistere. Sed qui deligno carpsit
supplicium in lignodebet expectare remedium. Et qui ex ar¬
hore in licitam demessuit frugem. expectare debet ad cru¬
cem. Vt ubi mortis hauserat sic citatem: ibi salutis accipiat
potionem. Uinum in quit non habent. Paulis ꝑ uirgo. paulis ꝑ
preparit iudeus lignum. descendat dauus in botrum. &¬
tunc exire poterit uinum. Quid ante tempus curris ad latũ.

Expanded text:
floruit, quae umbraculis opacata coelestibus subfrondet . floruit, quae umbraculis opacata coelestibus subfrondet . . . . nis occultum botrum procreavit. Pependit salus in fidei apice, et turguit botrus . . . . Ecce postmodum ex matricis utero racemus divinae prolis animatus . . . . natus est. Christus verus botrus continebat equidem intra se vitae vinum . . . . crucis accesserat prelum. Dicit mater ejus: Vinum non habent. O virgo sapientissima! modo meruisti germinatam sobolem procreare, et jam botrum . . . . ris exprimere? Equidem non potest nisi germen germini obviare, et palmiti suo resistere. Sed qui de ligno carpsit supplicium, in ligno debet expectare remedium; et qui in arbore inlicitam demessuit frugem, expectare debet ad crucem, ut ubi . . . . hauserat siccitatem, ibi salutis accipiat potionem. Vinum, inquit, non habent. Attende virgo, paulisper, praeparet judaeus lignum, descendat clavus in botrum, et . . . . poterit vinum. Quid ante tempus curris ad lacum,
Abbreviated transcription (Latin):
gationis. Iterum uincula formidantem. Timeo inquid. ne
sicut serpens cuam fefellit astutia sua. Ita corrum pantur
mento iactati. Diabolus et anime lasciuerunt inuitato
iħu. quodamodo: una luxuriȩ defecerunt. Generix autem
xpĩ. illa quȩ facinorosi concubitus partum exhorruit : cum
non solum corpore uerumtiam mente uirgo ꝑ mansit.
Enter erat inuitata conditione generis: non parilitate
criminis. Vn de uersitate nascendi societate peccandi. Quȩ
suggererit xp̃o. non quȩ mundo. consentiret in mundo.
hec igitur mater xp̃i. longo mundi miserata labore. quȩ se
nouerat depalmite fidei magnum produxissebotrum. aꝓ
prio germine. coepit exposcere uinum. Quando aut̃ angło
credidit tunc ꝓmundo suggessit. Tunc inchoauit agere scłi
negotium : quando non trepidauit adnuntium. Ecce inquid
ancilla dñi. fiat mihi scđm uerbũ tuum. Mox exsemine
scĩ sp̃s propagata. in saltu uirginiꝰliłis. primitiua uitis ef¬

Expanded text:
gationis iterum vincla formidantem: timeo, inquit, ne gationis iterum vincla formidantem: timeo, inquit, ne sicut serpens Evam fefellit astutia sua, ita corrumpantur mento jactati diabolus et anima lascivirent, invitato Jesu . . . . dum vino luxuriae defecerunt. Genetrix autem Christi illa, quae facinerosi concubitus pactum exhorruit, quae non solum corpore verum etiam mente virgo permansit, intererat invitata, conditione generis non participatione criminis, universitate nascendi non societate peccandi, quae . . . . . Christo, non quae mundo consentiret jucundo. Haec igitur mater Christi longum mundi miserata laborem, quae se noverat de palmite fidei magnum duxisse . . . . botrum, a proprio germine coepit exposcere vinum. Quando autem angelo credidit, tunc pro mundo suggessit: tunc inchoavit agere saeculi causam, quando non trepidavit ad nuntium. Ecce enim ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. Mox ex semine sancti Spiritus propagata in saltu virginali primitiva vitis ef
Abbreviated transcription (Latin):
uptiȩ quibus xp̃s. et munarator et conuiua discubuit.
Munerator sailicet in origine: conuiua factus in gene¬
re. Vt qui in primordio copulȩ non uelle concesserat ho¬
minẽ nasci ex homine. homo ipse quoq: nasci dignaretur ex
Die inquit tertio nuptiȩ factes̃ inchana galileȩ. et erat mater
iħu ibi. inuitatus est aut & iħs. cũ discipulis suis ad nuptias.
Simanicheorum latebrosa uoluptuo se turpitudinis foeditas
denuptiis ꝑ contetur. ds̃ inquiunt non fecit. Siergo ds̃ nupti¬
as non fecit. quo modo in eis xp̃s cũ discipulis suis inuitatus accu¬
buit : Sed etiam opaci huius misterii. nubilum uentilemus.
Die inquit tertio : nuptiȩ facte sunt inchana galileȩ. Splendes¬
cente igitur suꝑ ohscurum delictis offuscantibus mundum
trinitatis die : xp̃s uenit ad nuptias. Tunc aut̃ anima quȩ di
uino fuerat iam adstricta consortio ꝑ formtationem
oblettantis pomi. adulterium demutato marito pollutę
societatis. conuiuia cȩlebrabat. Audi paulum huius coniu¬

Expanded text:
in quibus Christus et munerator et conviva discubuit; munerator scilicet in origine, conviva factus in genere, ut qui in primordio copulae novellae concesserat nasci ex homine hominem, ipse quoque nasci dignaretur ex die, inquit, tertio nuptiae factae sunt in Chanan galilaea, et erat mater Jesu ibi; invitatus est autem Jesus cum discipulis ad nuptias. Si Manichaeorum latebrosa voluptuosae turpitudinis foeditas de nuptiis percontetur, Deus eas, inquit, non fecit. Si ergo Deus nuptias non fecit, quomodo in eis Christus cum discipulis suis invitatus adcubuit? Sed jam opaci hujus mysterii nubilum ventilemus. Die, inquit, tertio nuptiae factae sunt in Chanan galilaea. Splendescente igitur super obscurum, delictis offuscantibus, mundum Trinitatis die, Christus venit ad nuptias. Tunc autem anima quae de limi fuerat jam affricta consortio, per fornicationem oblectantis pomi adulterum demutata maritum, pollutae societatis nuptias celebrat. Audi Paulum hujus malae conju
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret xp̃s notus erat tantũ Vindata ds̃. Post quã uero
xp̃s uenit ita gratia sua uniuersũ impleuit mundum. ut
in omnem terriam exiret sonus apłoꝵ. et infines orbis
terre uerba eorum. Sexta hydria impleta est. ꝑbeatum
io hannem baptistam. Ipse enimuidiuis set ad baptis mumsuũ
uenire iudeos dixit ad cos. Progenies uiperarũ : quis uobis
ostendit fugere a futura ira: facite fructus dignus poteni¬
tentio. Potens estenim ds̃ delapidibus istis suscitare filios abra¬
he quos utiq: nisi om̃s gentes : Et quare gentes lapides eraq
non erant qui lapides colebant: Sed dicit aliquis. Et si aliqui
lapides colebant nunquid ideo lapides sunt : Audiscriptu¬
ram dicentem. Similes illis fiant qui faciunt. et omnes
qui confidunt in eis. Istȩ ergo sex aetates mundi. Veluc

Expanded text:
veniret Christus, notus erat tantum in Judaea Deus. Postquam vero veniret Christus, notus erat tantum in Judaea Deus. Postquam vero Christus venit, ita gratia sua universum implevit mundum, ut in omnem terram exiret sonus Apostolorum, et in fines orbis terrae verba eorJoannem Baptistam. Ipse enim cum vidisset ad baptismum suum venire Judaeos, dixit ad eos: Progenies viperarum, quis vobis ostendit fugere a ventura ira? Facite fructus dignos poenitentiae. Potens est enim Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae . Quos eni? Quomodo lapides non erant, qui lapides colebant? Sed dicit aliquis, Etsi aliqui lapides colebant, numquid ideo lapides sunt? Audi Scripturam dicentem: Similes illis fiant qui faciunt ea, et omnes qui confidunt in eis . Istae ergo sex aetates mundi, velut
Abbreviated transcription (Latin):
ta hydria impleta est indauid: quie in humilitate et in
man suetudine. et in multis tribulationibus xpm̃ dnm figa
rauit : Inter reliqua quȩ peum dñs loqui diꝗnatus est etiã
hoc damauit. Surge dñẽ iudica terram. Cui dõ dicitur
surge nisiei qui obdormiuit : Serge in quit dñẽ iudca¬
reterram. Dor misti iudicatus atorra. Surge ut iudices
terram. Vtinte impleatur qđ cadem scriptura p̃dixit.
Qm̃ tuhere ditabis in omnibus gentibus. Quinta hr̃ dria¬
p̃cisum lapidem demonte fine manibus. et creuisse ipsum
lapidem et implesse uniuersam faciem terre. Videte
fratres quia mos ille unde lapis p̃cisus est non implerit
monte precisus est labis. Id est natus ẽ. xp̃s. Dequo aũt̃ ait
fine manibus . hoc intellegitur. quia sine opere nuptiali.
In manibus enim opera intelleguntur. Monsergo ille. hoc
est regnũ iudȩorum. non impleuit terram. quia ante quã

Expanded text:
ta hydria impleta est in David, qui et in humilitate, et in ta hydria impleta est in David, qui et in humilitate, et in mansuetudine, et in multis tribulationibus Christum Dominum figuravit. Inter reliqua quae per eum Dominus loqui dignatus est, etiam hoc clamavit: Surge, Domine, judicare terram. Cui dicitur, Surge, nisi ei qui obdormivit? Surge, inquit, Domine, judicare terram. Dormisti judicatus a terra; surge, ut judices terram: ut in te impleatur, quod Scriptura praedixit, Quoniam tu haereditabis in omnibus gentibus . 6. Prpraecisum lapidem de monte sine manibus, et crevisse ipsum lapidem, et implesse universam faciem terrae . Videte, fratres, quia mons ille, unde lapis praecisus est, implevit monte praecisus est lapis, id est, natus est Christus: quod autem ait, Sine manibus, hoc intelligitur, quia sine opere nuptiali; in manibus enim opera intelliguntur. Mons ergo ille, hoc est, regnum Judaeorum, non implevit terram; quia antequam
Abbreviated transcription (Latin):
impleta est temporibus adam. quando dñs emisit soporẽ
in addm et tulit unam decostis eius et fabricatus ẽ eam in
mulierem: Quid enim aliud tunc significauit. nisi passionẽ
dñi saluatoris : Dormiuit adam et delatere eius tollitur costa.
sanguis & aqua sanguis redemptionis & a quabaptis matis
Quasi reuera frs. non potuit ds̃ indefac&e cuam. unde fecerat
nificabatur. decuius latere formanda erit ecdesia. Sed
impleta est in noe. cuius temporibus ita ꝑmisterium
arte uel diluuii genus humanum saluatur. Qto modo p
crucis ud ꝑbaptis ini sacramentũ in aduentudñĩ saluato¬
ris de aeterna mortetotus mundus eripitur.
ertia hydria impletaest in habraham. cui dñs iussit ut
ad similitudinem dñĩ saluatoris. filium suum offerret
in holesustum. Nam quo modo heatus isaac ad locum holo¬
causti lignum ipseportauit. Ita et uerus isa ac xp̃s. adlo¬

Expanded text:
impleta est temporibus Adam, quando Dominus emisit soporem impleta est temporibus Adam, quando Dominus emisit soporem in eo, et tulit unam de costis ejus, et fabricatus est eam in mulierem . Quid enim aliud tunc significavit, nisi passionem Domini Salvatoris? Dormit Adam, et de latere ejus tollitur costa, sanguis et aqua ; sanguis redemptionis, et aqua Baptismatis. Quasi revera, fratres, non potuit Deus inde facere Evam, unde fecerat nificabatur, de cujus latere formanda erat Ecclesia. Sed . Secunda hydria impleta est in Noe, cujus temporibus ita per mysterium arcae vel diluvii genus humanum salvatur , quomodo per crucis vel Baptismi sacramentum in adventu Domini Salvatoris de aeterna morte totus mundus eripitur. 4. In Abraham. Tertia hydria impleta est in Abraham, cui Dominus jussit ut ad similitudinem Domini Salvatoris filium suum offerret in holocaustum . Nam quomodo beatus Isaac ad locum holocausti lignum ipse portavit; ita et verus Isaac ad lo
Abbreviated transcription (Latin):
hem̃i . sex ille brdriȩ quas modo euangelica lectio memora¬
uit e quarum aqua inuinum mutata est sex actates mun¬
diistius figurabant. Etut soletis audire : una ȩtas impletaest
ab adam usq ad noe . Secunda a noo us que ad abraham. Et iã
sicut euangelistu commemorat. Tertia ab abraham. usque
trans migrationem babilonis usq: ad iohannem baptistam.
Aiohanne baptista et ab aduentu dnĩ saluatoris sexta etas
gitur. Quȩ res etiam in humane uitȩ cursu euidenter ag¬
noscitur. Primus enim gradus est : quasi prima ȩstas in fan¬
tia : secunda pueritia. Tertia adulescentia : quarta iuuentus
quinta senectus. Sexta estilla ꝑmatura. quȩ etiam decre¬
pita dicitur. Non ergo tibimirum uideatur. quando audis
mundum istum sexctatibus comsum mari : cum hoc uideas
etiam in hominum aetatibus adimpleri. inistis sex ȩtatibus
mundi quasi in sex hydriis prophetia non de fuit. Plene
ergo eranc istȩ hydriȩ mrsterus ueteris testamenti. Sed

Expanded text:
mi, sex illae hydriae, quas modo Evangelica lectio memoravit, et quarum aqua in vinum mutata est, sex aetates mundi istius figurabant. Et ut soletis audire, una aetas impleta est ab Adam usque ad Noe; secunda, a Noe usque ad Abraham; etiam sicut evangelista commemorat; tertia, ab Abraham usque transmigratione Babyloniae usque ad Joannem Baptistam; a Joanne Baptista et ab adventu Domini Salvatoris sexta aetas agitur Quae res etiam in humanae vitae cursu evidenter agnoscitur. Primus enim gradus est, quasi prima aetas, infantia; secunda, pueritia; tertia, adolescentia; quarta, juventus; quinta, senectus; sexta est illa permatura, quae etiam decrepita dicitur. Non ergo tibi mirum videatur, quando audis mundum istum sex aetatibus consummari; cum hoc videas etiam hominum aetatibus adimpleri. In istis sex aetatibus mundi, quasi in sex hydriis prophetia non defuit. Plenae ergo erant istae hydriae mysteriis Veteris Testamenti: sed
Abbreviated transcription (Latin):
aequalis patri innatura hominis factus c̃ mortalis in nobis. Pro nobis enim
Hȩc est ergo dominice natiuitatis magna solemnitas. Hȩc est dici huius no¬
ua & gloriosa festiuitas aduentus difactus ad homines. Itaq dies iste
pro eo qđ nanineo xp̃s natus est. Natalis dicitur quemq ideo obseruare
preuolutum circulum annifesta sollemnitate debemus. ut in memoria
reuocetur quod natus est xp̃s. el ITIAA lua ui

Expanded text:
aequalis Patri, in natura hominis factus est mortalis in nobis. Pro nobis enim aequalis Patri, in natura hominis factus est mortalis in nobis. Pro nobis enim Haec est ergo Dominicae nativitatis magna solemnitas, haec est diei hujus nova et gloriosa festivitas, adventus Dei factus ad homines. Itaque dies iste pro eo quod in eo Christus natus est, natalis dicitur. Quemque ideo observare per revolutum circulum anni festa solemnitate debemus, ut in memoriam revocetur quod natus est Christus, qui vi
Abbreviated transcription (Latin):
atalis dñi dies eade causa a patribus uotiuȩ sollemnitatis
institutus est. Quia in eo xp̃s ꝓredemptione mundi nasci cor¬
poraliter uoluit. Prodiens exuirginis utero quierat in patris im¬
perio Cuius susceptȩ carnis causa hȩc est Post quã nim inuidia
diaboli parens ille primus speseductus in anicecidit confestim exul
& ꝑditus in omni genere suo radicem malitiȩ & peccati transduxit.
Crescebatq inmalũ uehementius omnegenus mortalium. diffusis ubiq
sceleribus et qđ nequius omniũ cultibus idolorum. Volens ergo ds̃
terminare peccatũ consuluit uerbolege prophetis signis plagis
prodigiis Sednͣ ec siquidem errores suos ammonitus agnosceret mun
ret. & peccatores sanaret. Qui ideo in hominem uenit: quia ꝑseipsum
ab hominibus cognosci non potuit. Vt aut̃ uideretur uerbũ caro factumẽ
adsumendo carnem Non mutatur in carne. Ad sumpsit enim humani¬
tatem Non amisit diuinitatem. Ita idem ds̃ &idem homo Innatura dĩ

Expanded text:
atalis Domini dies ea de causa a Patribus votivae solemnitatis institutus est, quia in eo Christus pro redemptione mundi nasci corporaliter voluit, prodiens ex virginis utero, qui erat in Patris imperio. Cujus susceptae carnis causa haec est. Postquam enim invidia diaboli parens ille primus spe seductus inani cecidit, confestim exsul, et perditus in omni genere suo radicem malitiae et peccati transduxit, crescebatque in malum vehementius omne genus mortalium diffusis ubique sceleribus, et, quod est nequius, omnium terminare peccatum, consuluit verbo, lege, prophetis, signis, plagis, prodigiis. Sed cum ne sic quidem errores suos admonitus agnosceret mundret, et peccatores sanaret. Qui ideo in hominem venit, quia per semetipsum ab hominibus cognosci non potuit. Ut autem videretur, Verbum caro factum est, assumendo carnem, non mutatum in carnem. Assumpsit enim humanitatem, non amisit divinitatem. Ita idem Deus, et idem homo, in natura Dei
Abbreviated transcription (Latin):
uocamus nomen eiꝰ emmanuhel Lactus est enim homo ꝑmanens
ds̃ ut et filius hominis recte uocetur nobis cũ ds̃. Non alter ds̃
alter homo. Exultet in credentibus mundus. quibus saluan¬
dis uenit: per quẽ factu semundus. Conditor mariae natus ex
maria. lilius dauid dñs dauid. Semen abrahȩ qui est ante
abraham. lactor terrae. factus interra. Creator celi. crea¬
tus subcȩlo Ipse est dies quẽ fecit dñs & dies cordis nr̃i ipse est dñs.
Ambulemus in lumine eius exultemus & iocundemur ineo. Qui¬

Expanded text:
vocamus nomen ejus Emmanuel. Factus est enim homo, permanens vocamus nomen ejus Emmanuel. Factus est enim homo, permanens Deus, ut et filius hominis recte vocetur Nobiscum Deus: non alter Deus, alter homo. Exsultet itaque in credentibus mundus, quibus salvandis venit per quem factus est mundus. Conditor Mariae, natus ex Maria: filius David, Dominus David: semen Abrahae, qui est ante Abraham: factor terrae, factus in terra: creator coeli, creatus sub coelo. Ipse est dies quem fecit Dominus, et dies cordis nostri ipse est Dominus. Ambulemus in lumine ejus, exsultemus et jucundemur in eo.
Abbreviated transcription (Latin):
et propt̃ qđ ꝑmansit ds̃ ego & pat̃ unũ sumus Namsi uerbũ in car¬
nem hoc est ds̃ in hominẽ mutatus conuesteretur. non estue
rũ nisipat̃ maiorme est: quia homini. maior est ds̃. Illud
aut̃ falsũ esset. ego et pater unũ sumus sed unu fuimus. Quod
enim erat et esse destitit: non est utiq sed fuit. Nunc aũt &
propt̃ uerã formã serui quã acceperat uerũ dix̃ patermaior
meest : & propt̃ uerã formã dĩ inqua ꝑmanebat uerũ dix̃ ego
et paterunum sumus Exinaniuit ergo se apud homines nonita
factus qđ nonerat: ut non esset qđ erat sid occultans qđ erat. &
demonstrans qđ factus erat. Pro inde quia uirgo concepit & pepenit
filium propt̃ manifestũ serui formã puernatus ẽ nobis. Quia uero
dĩ uerbũ qđ manet in aeternũ caro factũ est ut habitar& in nob
propt̃ dĩ formã latentem sed manentem sicut nuntiauit gabribd

Expanded text:
; et propter quod permansit Deus, Ego et Pater unum sumus . Nam si Verbum in car; et propter quod permansit Deus, Ego et Pater unum sumus . Nam si Verbum in carnem, hoc est, Deus in hominem mutatus converteretur, non esset verum, nisi, Pater major me est; quia homine major est Deus: illud autem falsum esset, Ego et Pater unum enim erat et esse destitit, non est utique, sed fuit. Nunc autem, et propter veram formam servi, quam acceperat, verum dixit, Pater major me est; et propter veram formam Dei, in qua permanebat, verum dixit, Ego et Pater unum sumus. Exinanivit ergo se apud homines, non ita factus quod non erat, ut non esset quod erat: sed occultans quod erat, et demonstrans quod factus erat. Proinde quia Virgo concepit et peperit filium, propter manifestam servi formam, Puer natus est nobis . Quia vero Dei Verbum quod manet in aeternum, caro factum est, ut habitaret in nobis, propter Dei formam latentem, sed manentem, sicut nuntiavit Gabriel,
Abbreviated transcription (Latin):
n& & cũ carnẽ ad sũpsit extempore ut ad temporalem uitã nram
proce der&. non in carne amisit ae ternitatem : sed &iam carni
prestitit in mortalitatem. Ita ipsae tam quã sponsus procedens
dethala mosuo: ex ultauit ut grgas. ad cur rendã uiam. Quicũ
in forma dĩ ess& non rapinã arbitratus est eẽ se aequalem dõ.
Sed ut propt̃ nos fieret qđ non erat semitipsũ exinauiuit. Non
formã dĩ ꝑdens sed formã serui accpiens. Et ꝓhancsimilitudi¬
ne hominũ factus nec propria substantia sed habitu inuentus
ut homo. Hloc enim totũ qđ sunus uel in anima uel in corpore :
nr̃a natura est illius habitus. Nosnisi hoc essemus non essemus.
Ille si hoc non esset esset utiqued s̃. Eit cũ hoc eẽ cepit qđ nonerat
homo factus ẽ ꝑmanens ds̃ ut non unũ horũ sed utrũq uerissime
diceret. Et propt̃ qđ homo factus est qm̃ pater maior meest

Expanded text:
 cum carnem assumpsit ex tempore, ut ad temporalem vitam nostram  cum carnem assumpsit ex tempore, ut ad temporalem vitam nostram procederet, non in carne amisit aeternitatem, sed etiam carni praestitit immortalitatem. Ita ipse tanquam sponsus procedens de thalamo suo, exsultavit ut gigas ad currendam viam . Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo: sed ut propter nos fieret quod non erat, semetipsum exinanivit; non formam Dei perdens, sed formam servi accipiens: et per hanc in similitudinem hominum factus; nec propria substantia; sed habitu inventus ut homo . Hoc enim totum quod sumus vel in anima vel in corpore, nostra natura est, illius habitus: nos nisi hoc essemus, non essemus; ille si hoc non esset, esset utique Deus. Et cum hoc esse coepit quod non erat, homo factus est permanens Deus: ut non unum horum, sed utrumque verissime diceretur; et propter quod homo factus est, Quoniam Pater major me est
Abbreviated transcription (Latin):
cũ id ore proferimus. Nec tamen illud inhanc cõmutatur̃
sed illo integro: ista inqua procedac adiumitur. Vt & intus
meneat qđ intellegitur. & forisson& qđ audiatur Idem tam̃
paofercur in sano qđ an te sonũ erat insilentio. At que ita uer¬
bum cũ fit uox non mutatur in uoce sed manens in mentis luce:
& ad supta carnis uoce procedit ad audiendũ & non deserit co¬
gitantem. Non cũ ipsa uox insilentio cogitatur quȩ uel gractẽ
uellatinȩ uellingua alterius cuius libet. sed tũ ante omnem
linguirum diuersitatem. resipsa quȩ dicenda est adhuc in
cubili cordis quod ã modo nudata est intellegenti quae in de
proced at. loquentis uoce uestitur. Verũ tamen utrũq: hoc & qđ
cogitatur intellegendo & qđ sonat loquendo mutabile atque
dissimileest Neque illud manebit cũ oblitus fueris neque hoc cũ
silueris. Verbũ aut̃ dñi manet inaeternũ : & in cõmutabiliterma

Expanded text:
cum id ore proferimus, non tamen illud in hanc commutatur, cum id ore proferimus, non tamen illud in hanc commutatur, sed illo integro ista in qua procedat assumitur, ut et intus maneat quod intelligatur, et foris sonet profert in sono quod ante sonum erat in silentio. Atque ita verbum cum sit vox, non mutatur in vocem, sed manens in mentis luce, et assumpta carnis voce procedit ad audientem, et non deserit cogitantem. Nam cum ipsa vox in silentio cogitatur, quae vel Graecae est vel Latinae vel alterius cujuslibet linguae, ante omnem linguarum diversitatem res ipsa, quae diccubili cordis quodam modo nuda est intelligenti, quae ut inde procedat loquentis voce vestitur. Verumtamen utrumque hoc, et quod cogitatur intelligendo, et quod sonat loquendo, mutabile atque dissimile est: neque illud manebit, cum oblitus fueris; neque hoc, cum silueris: Verbum autem Domini manet in aeternum, et incommutabiliter ma
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝑ qđ facta sunt oma: & qđ in semanens innouat om̃a. Quod nec
locis concluditur nac temporibus tenditur. nec morulis breuib:
longisq uariatur. Nec uocibus texitur nec silentio termina tur
Quanto magis hoc tantũ & tale uerbũ potuit. & matris uterũ ad¬
sũpto corpore fecundart & desinu patris non emigrare. Hinc ad ocu¬
los humanos exire. indementes angelicas in lustrare. Hinc ad t̃¬
nas procedere indecȩlos excedere. Hinc homo ficri indebomi
esse in hominis filium. Sed potius credinius & non consũpta diuina
& ꝑfecte ad sũpta humana substantia: menentem dĩ filium. fac¬
tũ hominis filium. Neque enim quia dictũ est ds̃erat uerbum. &
uerbũ caro factum est sic uerbũ caro factũ est : ut eẽ desineret ds̃
quando in ipsa carne qđ uerbũ caro factuest: emma nubel na¬
itum est nobiscũ ds̃. Sicut uerbũ qđ corde gestamus fit uox ĩ:¬

Expanded text:
Dei, per quod facta sunt omnia, et quod in se manens innovat omnia; quod nec Dei, per quod facta sunt omnia, et quod in se manens innovat omnia; quod nec locis concluditur, nec temporibus tenditur, nec morulis brevibus longisque variatur, nec vocibus texitur, nec silentio terminatur; quanto magis hoc tantum et tale Verbum potuit matris uterum assumpto corpore fecundare, et de sinu Patris non emigrare? hinc ad oculos humanos exire, inde mentes angelicas illustrare? hinc ad terras procedere, inde coelos extendere? hinc homo fieri, inde homesse in hominis filium: sed potius credamus et non consumpta divina et perfecte assumpta humana substantia, manentem Dei Filium, factum hominis filium. Neque enim quia dictum est, Deus erat Verbum, et Verbum caro factum est ; sic Verbum caro factum est, ut esse desineret Deus: quando in ipsa carne quod Verbum caro factum est, Emmanue, natum est, nobiscum Deus . Sicut verbum quod corde gestamus, fit vox
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ : cũ sermo iste quẽ promisimus italiber sensibus influat: ut
cum et recpiat. & non indudat autor. Nam nisi reciperetur.
neminem instrueret. Si enluderetur ad alios nonue nir&
Et utiq sermo iste: uerbis. sillabisq diuiditur. Nec tamen ex co
tum quã ex abo uentris. singulas pasticulas tollitis: sed om̃sto¬
tum auditis totũ singulis capitis. Nec timemus dũ loquimur. Ne
totũ audiendo unus absumat: ne alter possit habere qđ sumat.
Sedita uos ad tentos eẽ uolumus nullius aurem mentemq frau¬
dantes. ut & totũ singuli audiatis. & totũ ad audiendũ cete¬
ris relinquatis. Neque hoc fit alternis temporibus. ut cũ ser¬
mo quidicitur ad te primo intrauerit exeat adte. Vt ad aliũ
possit intrare sed simul ad om̃s uenit. & totus ad singulos
ꝑuenit. Et si totus memoria teneri uoluiss& : sicut ad totũ audi¬
endũ om̃s uenistis lta cũ toto singuli rediretis. Quantogͥis uerbum

Expanded text:
Dei, cum sermo iste quem promimus ita liber sensibus influat, ut Dei, cum sermo iste quem promimus ita liber sensibus influat, ut eum et recipiat, et non includat auditor? Nam nisi reciperetur, neminem instrueret: si includeretur, ad alios non veniret. Et utique sermo iste verbis syllabisque dividitur: nec tamen ex eo tanquam ex cibo ventris singulas particulas tollitis; sed omnes totum auditis, totum singuli capitis. Nec timemus dum loquimur, ne totum audiendo unus absumat, nec alter possit habere quod sumat: sed ita vos attentos esse volumus, nullius aurem mentemque fraudantes, ut et totum singuli audiatis, et totum ad audiendum caeteris relinquatis. Neque hoc fit alternis temporibus, ut cum sermo qui dicitur ad te primum intraverit, exeat a te, ut ad alium possit intrare: sed simul ad omnes venit, et totus ad singulos pervenit. Et si totus memoria teneri valuisset, sicut ad totum audiendum omnes venistis, ita cum toto singuli rediretis. Quanto magis Verbum
Abbreviated transcription (Latin):
sine patre. Magnus dies angelorum. paruus in die hominum.
Verbĩdĩ ante om̃a tempora : uerbũ caro opostuno tempore. Con¬
ditor solis conditus subsole. Cuncta sla ordinans desinu patris
hodiernũ diem consecrans deutero matris: Ibi manens hic proce¬
dens Effector cȩli & terre sub cęlo exostus interra. In effabiliter
sapiens sapienter infans. Mundũ implens. inprȩsepio iacens
Sidera regens ub era lambens. Ita magnus informa dĩ breuis infor¬
maserui. Ut nec ista breuitate magnitudo illã inueniretur
Nec illa magnitudine. ista breuitas prȩmerctur. Neque enĩ
quando menbra huma suscepit opera diuina deseruit: Nec ad¬
tinger& afine usque ad finem fortiter. & disponere omã suauitt̃
destitit. Quando infirmitate carnis indutus: uirginali utero
receptus est non clusus. Vt nec angelis sub traheretur. sapatiȩ cib
& nos gustaremus quã suauis dñs. Quid hoc miramurde uerbo

Expanded text:
sine patre: magnus dies Angelorum, parvus in die hominum: sine patre: magnus dies Angelorum, parvus in die hominum: Verbum Deus ante omnia tempora, Verbum caro opportuno tempore: conditor solis, conditus sub sole: cuncta saecula ordinans de sinu Patris, hodiernum diem consecrans de utero matris: ibi manens, hinc procedens: effector coeli et terrae, sub coelo exortus in terra: ineffabiliter sapiens, sapienter infans: mundum implens, in praesepio jacens: sidera regens, ubera lambens: ita magnus in forma Dei, brevis in forma servi; ut nec ista brevitate magnitudo illa minueretur, nec illa magnitudine ista brevitas premeretur. Neque enim quando membra humana suscepit, opera divina deseruit: nec attingere a fine usque ad finem fortiter, et disponere omnia suaviter destitit ; quando infirmitate carnis indutus, virginali utero receptus est, non inclusus; ut nec Angelis subtraheretur sapientiae cibus, et nos gustaremus quam suavis est
Abbreviated transcription (Latin):
donec fiat donecostendat nobis qđ sufficiat nobis donec cum fon¬
tem uitȩ potemus & satiemur. Interim dũ ambulantes ꝑfidem pe¬
regrinaniur abeo dũ esurimus &sitimus iustitiã & formȩdĩ pul¬
chritudinẽ ineffabili ardore desideramus. formȩ serui natalem
deuoto obsequio celebremus Nondũ contemplari possumus
qđ genitus est ante luciferum apatre pensemus qđ nocturnis
horis est natus exuirgine. Nondũ capimus qđ ante solem ꝑ manit
nomen eius agnos camus insole positũ tabernaculũ eius
Non dũ contuemur unicum ꝑmanentem in patresuo recorde¬
mur sponsũ procedentem dethalamosuo. Nondũ idonei
sumus conuiuio patris nr̃i agnos camus presepedñi nr̃i ih uxp̃i
audem dnĩ loquitur osmeũ. eius dnĩ ꝑquẽ facta sunt omã
& qui factus ẽ inter om̃a. Qui est patris reuelator matris
creator. Piliusdĩ depatre sine matre filius hominis dematre

Expanded text:
donec fiat, donec ostendat nobis quod sufficiat nobis, donec eum fondonec fiat, donec ostendat nobis quod sufficiat nobis, donec eum fontem vitae potemus et satiemur; interim dum ambulantes per fidem peregrinamur ab eo, dum esurimus et sitimus justitiam, et formae Dei pulchritudinem ineffabili ardore desideramus, formae servi Natalem devoto obsequio celebremus. Nondum contemplari possumus quod genitus est ante luciferum a Patre, frequentemus quod nocturnis horis est natus ex virgine. Nondum capimus, quod ante solem permanet nomen ejus , agnoscamus in sole positum tabernaculum ejus. Nondum contuemur Unicum permanentem in Patre suo, recordemur sponsum procedentem de thalamo suo . Nondum idonei sumus convivio Patris nostri, agnoscamus praesepe Domini nostriaudem Domini loquetur os meum: ejus Domini, per quem facta sunt omnia, et qui factus est inter omnia: qui est Patris revelator, matris creator: Filius Dei de Patre sine matre, filius hominis de matre
Abbreviated transcription (Latin):
formã serui ꝑfict liberos ad uidendã formaindni : Liluienim disumꝰ:
& nondũ apparunt qđ erimus Eit scimus qm̃ cũ apparuerit similes
cicrimus qm̃ uidebimus cum sicuti est. Nam qui sunt illi sapientiȩ
de ergo nobis patrem : & suffict nobis. Et inquodam psalmo
quidã ex nobis uel in nobis uel pronobis Ait illi. Satiabor : dum̃
manifestabitur gloriatua. Ipse aut & pater unimi sunt Et qui
ipsũ uid& uid& & patrem. Ergo dñs uistutum. ipse est rex glae.
pondeat ipse cordi nr̃o. Quidiligit me niandata mea custodit.
Et quidiligit me diligitur a patremeo. Et ego diligã cum. & ostendã
meipsũ illi. Videbant utiq cũ oculis illi quibus dicebat & sonũ uocis
eius auribus audiebant. & humano corde hominem cogitabant
Sed qđ oculus non uidit Nec auris audiuit. Nec in cor hominis ascen¬
dit ÷ cundem ipsũ se promittebat ostendere diligentibusse. Quod

Expanded text:
formam servi, perficit liberos ad videndam formam Dei. Filii enim Dei sumus, formam servi, perficit liberos ad videndam formam Dei. Filii enim Dei sumus, et nondum apparuit quid erimus. Et scimus quoniam cum apparuerit, similes ei erimus, quoniam videbimus eum sicuti est . Nam qui sunt illi sapientiae de ergo nobis Patrem, et sufficit nobis . Et in quodam psalmo quidam ex nobis, vel in nobis, vel pro nobis, ait illi: Satiabor, dum manifestabitur gloria tua . Ipse autem et Pater unum sunt : et qui ipsum videt, videt et Patrem . Ergo Dominus virtutum, ipse est rex gloriae . pondeat ipse cordi nostro: Qui diligit me, mandata mea custodit: et qui diligit me, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et ostendam me ipsum illi . Videbant utique eum oculis illi quibus hoc dicebat, et sonum vocis ejus auribus audiebant, et humano corde hominem cogitabant: sed quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, eumdem ipsum se promittebat ostendere diligentibus se . Quod
Abbreviated transcription (Latin):
erat uerbũ : & uerbum erat apud dm̃ & ds̃ erat uerbum. Plenitudo prȩ¬
sepii nr̃i est : quia uerbũ caro factum est & habitauit in nobis. Ut enim
panem angelorum manducar& homo. creator angelorũ factus est
homo Illilaudent uiuendo nos creendo Ili fruendo nos petendo
Iui capiendo nos quȩ rendo illi intrando nos pulsando. Quis enim¬
hominũ om̃s thesauros sapientiȩ &scientiȩ nouerit in xp̃o occul.¬
tos. atque in pauꝑtate carniseius absconditos: quia propt̃ nos pauꝑ
factus est cũ diues eẽt̃ ut illius paupertate ditaremur. Cũ enim
mortalitatẽ ad sumer& mortemq: consumer& : in paupertate se
ostendit. Sed diuitias dilatas promisit. non ablatas amisit. Qm̃
parte enim scimus donec ueniat qđ p̃fectum est: Cui capiendo utido¬
nei prestaremur. ille aequalis patri in formadĩ in forma serun:
factus est similis nobis. Reformauit nos ad simili tudinem dĩ mul

Expanded text:
erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Plenitudo praeerat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Plenitudo praesepii nostri est, quia Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Ut enim panem Angelorum manducaret homo, creator Angelorum factus est homo. Illi laudant vivendo, nos credendo: illi fruendo, nos petendo: illi capiendo, nos quaerendo: illi intrando, nos pulsando. CAPUT Ihominum omnes thesauros sapientiae et scientiae noverit in Christo occultos, atque in paupertate carnis ejus absconditos? Quia propter nos pauper factus est, cum dives esset, ut illius paupertate ditaremur . Cum enim mortalitatem assumeret, mortemque consumeret, in paupertate se ostendit: sed divitias dilatas promisit, non ablatas amisit. Quamparte enim scimus, donec veniat quod perfectum est. Cui capiendo ut idonei praestaremur, ille aequalis Patri in forma Dei, in forma servi factus similis nobis, reformat nos ad similitudinem Dei: et f
Abbreviated transcription (Latin):
Viuo aut̃ ium non ego: uiuit uere in me xp̃s. Illũ enim opost&
crescere meautem minui. Laudant eum condigne omnes
angeli eius. quorũ aibus aecernus est: in corruptibib eos sagena
uiuificans. Quia uerbum dnĩ est cinus uita uiuunt ciuus aeter¬
nitate semper uiuunt cuius bonitate semper beati uiuunt.
Illieum condigne laudant dm̃ apuddm̃ & dant głam in excel¬
sisdõ. Nos aũt plebscius &odos manuumeius. promodulo in¬
firmitatis nr̃ȩ : pacẽ ꝑbonã uoluntatem reconciliari merta¬
mur ipsorum enim angelorum uere bodierna uox est: quã
nato nobis saluatore. exultando fuderunt. Gloria in excelsis
dõ: & in terra pax hominibus: bone uoluntatis. Laudent ergo
illi conpetent᷑ laudemus & nos oboedienter. Sunt illi nunti cius sumꝰ
& nos pecora eius. In pleuit incȩlo mensã ipsorum. in pleuit in terra
prȩsepe nr̃m. Plenitudo enim mense ipsorũ est. quia in prinopio

Expanded text:
Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus . Illum enim oportet Vivo autem jam non ego, vivit vero in me Christus . Illum enim oportet crescereAngeli ejus, quorum cibus aeternus est, incorruptibili eos sagina vivificans; quia Verbum Dei est, cujus vita vivunt, cujus aeternitate semper vivunt, cujus bonitate semper beate vivunt. Illi eum condigne laudant, Deum apud Deum, et dant gloriam in excelsis Deo. Nos autem plebs ejus et oves manuum ejus , pro modulo infirmitatis nostrae pacem per bonam voluntatem reconciliati mereamur. Ipsorum enim Angelorum vere hodierna vox est, quam nato nobis Salvatore exsultando fuderunt: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis . Laudant ergo illi competenter, laudemus et nos obedienter. Sunt illi nuntii ejus, sumus et nos pecora ejus. Implevit in coelo mensam ipsorum, implevit in terra praesepe nostrum. Plenitudo enim mensae ipsorum est, quia in principio
Abbreviated transcription (Latin):
u dite filiilucis ad optati in regnum dĩ fr̃s Rm̃i: audite audite :¬
& exultate iusti indño ut uos rectos dicere possit laudatio
Audite qđ nostis recolite qđ iudistis: Amate qđ creditis: praedi¬
cate qđ amatis: Sicut anniuer sarium celebramus hunc diem.e
sic huic diei debitum expectare sermonem: Natus est xp̃s de
mine : De patre principiũ uitȩ : de matre finis mosts: De patre
ordinans omnem diem : dematre consecrans istũ diem: Premisit
enim hominẽ iohannem : qui tunc nasceretur cũdies incipe¬
r& minui & natus est ipse cũ dies inciper& crescere. Ut ex hoc
prae figura retur qđ ait idem io hannes . Illum opostet crescere :
me autem minui : Debet enim uita humana in sedeficere inxp̃o
proficere: Vt quiuiuit im non sibi uiuat : sed ci qui pro omnib:
mostuus est & resurrexit: Et dicat unusquisq: nrm̃ qđ dicit apłs

Expanded text:
udite, filii lucis, adoptati in regnum Dei; fratres charissimi, audite; audite, eudite, filii lucis, adoptati in regnum Dei; fratres charissimi, audite; audite, et exsultate, justi, in Domino, ut vos rectos possit decere laudatio . Audite quod nostis, recolite quod audistis, amate quod creditis, praedicate quod amatis. Sicut anniversarium celebramus hunc diem, sic huic diei debitum exspectate sermonem. Natus est Christus, Deus de mine. De Patre principium vitae, de matre finis mortis. De Patre ordinans omnem diem, de matre consecrans istum diem . CAPUT II. Praemisit enim hominem Joannem, qui tunc nasceretur, cum dies inciperent minui: et natus est ipse, cum dies inciperent crescere, ut ex hoc praefiguraretur quod ait idem Joannes, Illum oportet crescere, me autem minui . Debet enim vita humana in se deficere, in Christo proficere; ut qui vivunt, jam non sibi vivant, sed ei qui pro omnibus mortuus est et resurrexit : et dicat unusquisque nostrum quod dicit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
Cur nobis non sint in substantia terrena consostes. nec extrix nersi nt
alimonus qui frirtres sunt sacnr mentis: Nisi qđ rectius apud dm̃ ꝑ
ipsos agimus causã nr̃am ut nr̃is a lamus sumptibus qui illi gratias
agant : Quic quid aut pauꝑ dnm̃ benediat. illiꝓfiat quo faciente
dnm̃ benedicit: Et sicut scriptum est deillo. Uȩ illi homini perquẽ
nomen dni blas phematur. Ita ut deisto scribitur. Pax huic homi¬
ni perquẽ nomen benedicitur saluatoris Quale aũt est meritum
largientis ut solus quis operctur indomo: &permultos ecclesia
dnm̃ dep̃cetur : & qđ ille fortassis petere dediuinitate non audeat:
plurimorũ interpellantiũ orationibus &iam qđ non sperabat acapiat.
Quod ad ad iutoriũ nrm̃ cõmemorans nos beatus a postolus ait:
Vt permoltos gratiarũ actio referatur pronobis: &iterumu̾it fiat

Expanded text:
cur nobis non sint in substantia terrena consortes? Nec extranei sunt cur nobis non sint in substantia terrena consortes? Nec extranei sunt alimoniis, qui 5 fratres sunt sacramentis, nisi quod rectius apud Deum per ipsos agimus causam nostram, ut nostris eos alamus sumptibus, qui illi gratiam agant. Quidquid autem pauper Domino benedicit, illi proficit, quo faciente Domino benedicit. Et sicut scriptum est de illo: Vae illi homini, per quem nomen Domini blasphematur; ita et de illo scribitur: Pax huic homini, per quem nomen Domini benedicitur Salvatoris. 6 Quale est autem meritum largientis, ut solus quis operetur in domo et per multos in Ecclesia Dominus deprecetur; et quod ille fortassis petere de Divinitate non audeat, plurimorum interpellantium orationibus, etiam quod non sperabat accipiat? Quod ad adjutorium nostrum commemorans beatus Apostolus ait: Ut per multos gratiarum actio referatur pro nobis . Et iterum: Ut fiat
Abbreviated transcription (Latin):
propterea ergo sublatus manibus & pedibus ineenebras exterio¬
res expellitur : non solũ qđ peccator erat sed quia cĩ peccator ess&
sõtatis sibi meritũ uindicabat: Igitur frs̃sus cepturi natalem dñi : abom¬
ninos delictorum fece purgemus repleamus thesauros eius diuesoꝵ
munerũ donis. Vt indie scã sit unde peregrini accpiant : resiciantur
uiduȩ pauperes uestiantur : Nam qualeerit siinuna eademq domo
interssulos unius dñi. alter exultec in olosericis alter consumet in
pannis alius aestuet cibo ialius famem frigrusq: sustineat . Ille eruct&
hesternã indigestionis crapulã : hic hesternã itiuni in ediam non re¬
soluat eaut quierit nrãȩ orationis effectus : petimus ut liberemur ab
nimico qui non sumus liberales in fratres : Simus imitatores dñi:
sienim ille pauperes incȩlestia gratia uoluit nobis eẽ consortes:

Expanded text:
Propterea ergo sublatus manibus et pedibus, in tenebras exterioPropterea ergo sublatus manibus et pedibus, in tenebras exteriores expellitur, non solum quod peccator erat, sed quia cum peccator esset, sanctitatis sibi meritum vindicabat. Igitur, fratres, suscepturi natalem Domini, ab omni nos delictorum faece purgemus, repleamus thesauros ejus diversorum munerum donis, ut in die sancta sit, unde peregrini accipiant, reficiantur viduae, pauperes vestiantur. Nam quale erit, si in una eademque domo inter servulos unius domini alter exsultet in holosericis, alter consumetur in pannis; alius aestuet cibo, alius famem frigusque sustineat; ille eructet hesternam indigestionis crapulam, hic hesternam jejunii inediam non resolvat? Aut quis erit nostrae orationis effectus? Petimus ut liberemur ab inimico, qui non sumus liberales in fratres. Simus imitatores Domini nostri. Si enim ille pauperes in coelesti gratia voluit nobis esse consortes,