comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de significationes separatur. genꝰ non in significationes sed in quadã a se
quãdã modo ereatione dis iungitur & genꝰ semꝑ specio ꝓpriȩ totũ ÷ et uni¬
uersalior innatura ȩqͥuocatio Uniuersa lior quidẽ significatares dr tar
tũ uoce nonedã totã est innatura. Illoquoq: a uocis significatione diuidi

Expanded text:
 significationes separatur, genus non in significationes sed in quasdam a se quodammodo creatione disiungitur, et genus semper speciei propriae totum est ut uniuersalius in natura, aequiuocatio uero uniuersalior quidem significata re dicitur, tantum uoce non etiam totum est in natura. Illo quoque a uocis distributione diuidi
Abbreviated transcription (Latin):
Quodsi factũ quidẽ eẽ constiterit. sed quidiiã id sit quod factũ est ignoretur:
qm̃uis etus definitione monstrandaẽ. Finitiua dicitur constitutio. At
si et esse constiterit. et derei definitione conueniat. sed qualesit inquirat᷑.
tuncquia cu generi subi debeat ambigit᷑ generalitas qualitas nuncupatur
litatis & quantitatis & conparationis ratio uersatur. Sed qm̃ degene¬
requȩstio est. scđm generis formam in plura necesse est hanc constituti
enbra distribui. Omis enĩ quȩstio generalis. id est cũ degen
aut inp̃teritũ quȩritur  qualitate propasiti. aut in presens aut inpreseris.

Expanded text:
Quod si factum quidem esse constiterit, sed quidnam sit id quod factum est ignoretur, quoniam vis ejus definitione monstranda est, finitiva dicitur constitutio. Ac si et esse constiterit, et de rei definitione conveniat, sed quale sit inquiratur: tunc quia cui generi subjici debet ambigitur, generalis qualitas nuncupatur. litatis et quantitatis et comparationis ratio versatur. Sed quoniam de genere quaestio est, secundum generis formam in plura necesse est hanc constitutionem membra distribui. Omnis enim quaestio generalis, id est cum de genaut in praeteritum quaeritur de qualitate propositi, aut in praesens, aut in futurum.
Abbreviated transcription (Latin):
detuliss& incensũ. ciuis romanꝰ fiebat. & seruitu¬
tis uinculo soluebat᷑ Atq hoc erat censufierili¬
berũ ꝑ consensũ dñi nom̃ in censũ deferre. & effici
ciuẽ romanũ Erat &iã pars altera ad ipiscendae
libtatis quȩ uindicta uocabat᷑. Vindictauͦ ẽ uir¬
gula quaedã quã lictor manumittendi serui
capiti imponens eundẽ seruũ in libtatẽ uindica¬
bat dicens quedã uerba sollemnia . atq idõ illa.
uirgula uindicta uocabat᷑. Illa &iã parsfaci¬
endi liberi ẽ. Si qͥs sup̃ma uoluntate intestꝗm̃ti se¬
riem seruũ suũ liberũ scripserit Quae qm̃parte sit̃

Expanded text:
detulisset in censum, civis Romanus fiebat et servitutis vinculo solvebatur, atque hoc erat censu fieri liberum, per consensum domini nomen in censum deferre, et effici civem Romanum. Erat etiam pars altera adipiscendae libertatis, quae vindicta vocabatur: vindicta vero est virgula quaedam quam lictor manumittendi servi capiti imponens, eumdem servum in libertatem vindicabat, dicens quaedam verba solemnia, atque ideo illa virgula vindicta vocabatur. Illa etiam pars faciendi liberi est, si quis suprema voluntate in testamenti serie servum suum liberum scripserit. Quae quoniam partes
Abbreviated transcription (Latin):
maticȩ magis. quã huiul considerationis est. OSORTONO¬
ratio ẽ uox signisicatiua ad placitũ. cuius partes aliquid extrasignisicant.
ut dictio n affirmatio. Et ẽ oratumi cõmune cũ nõe & uerbo : quod uoxẽ
⁊designatiua. & ad placitũ. Cuius enĩ partes ad placitũ si
igitur ad placitũ est. Termini uero orationis adialecticis nominant᷑ uer¬
ba & nõa. Termini uͦ dictisunt quod usq: ad uerbũ & nom̃ resolutio parti
tionis fiat. nequis orationẽ usq ad syllabas nominũ tẽ
illius partes extrasignificant. uerbi & nõis partes nil extra designant.
Est aut dictio unius simplicis uocabuli nuncupatio ł simplex affirmatio: atque
ideo dictũ est orationis partes sigiuficare ut clictionẽ. id est utsim ꝑlicẽ uocabuli nũ¬
cupationẽ. In oratione enĩ sucrates ambulat. utraq extra dmbuilanit tantũ quan

Expanded text:
maticae magis quam huius considerationis est. Omaticae magis quam huius considerationis est. Oratio est vox designativa ad placitum, cuius partes aliquid extra significant, ut dictio, non ut affirmatio. Et est orationi commune cum nomine et verbo quod vox est, et designativa, et ad placitum. Cuius enim partes ad placitum sunigitur ad placitum est. Termini vero orationis a dialecticis nominantur nomina et verba. Termini vero dicti sunt, quod usque ad verbum et nomen resolutio partium orationis fiat, ne quis orationem usque ad syllabas nominum vel illius partes extra significant, verbi et nominis partes nihil extra designant. Est autem dictio unius simplex vocabuli nuncupatio, vel simplex affirmatio. Atque ideo dictum est orationis partes significare ut dictionem, id est ut simplicis vocabuli nuncupationem. In oratione enim, Socrates ambulat, utraque extra significat tantum quan
Abbreviated transcription (Latin):
exlus in ueri & nõis iura uertantur. Quodnisi prius constitutũ sit. totaꝓpositionũ
ac deinceps ea ipsa quȩ exꝓpositionbus cõponitur syllogismorũ ratiotitubabit
Aãsi exqͦsint genere termini nescient᷑. totũ ignorabit᷑
solȩ partes sunt putande. ceterȩ eiũ ñ partes. sed orations supplementa sunt. Ut it
quadri garũ frena ł lora non partes sed quȩ dã quo dã modo ligaturȩ & ut dictũ
est supplemonta sunt nonetiã partes. sic coniunctiones. & p̃positionos & alia hu¬
iusmodi ñ partes orationissunt. sed q̃dã colligam̃ta. Partiripiũ uͦ qđ uoca¬
tur uerbi locoponetur. qm̃ tẽporis demonstratiuũ est. Ad uerbiũ uͦ nomen
citur. nihil impedit. Nonẽ eiũ ꝓpͥũ nominũ fleciꝑcasus. Sunt enĩ q̃dã nõa quȩ
flecti non possunt. q̃ a grã maticis monoptota non unantur. Sed hoc gram¬

Expanded text:
ex his in verbi et nominis iura vertantur; quod nisi prius constitutum sit, tota propositionum ex his in verbi et nominis iura vertantur; quod nisi prius constitutum sit, tota propositionum ac deinceps ea ipsa quae ex propositionibus componitur syllogismorum ratio titubabit. Nam si ex quo sint genere termini nesciatur, totum ignorabitur. Nomen et verbum duae solae partes sunt putandae, caeterae enim non partes, sed orationis supplementa sunt: ut enim quadrigarum frena vel lora non partes, sed quaedam quodammodo figaturae sunt et, ut dictum est, supplementa non etiam partes, sic coniunctiones et praepositiones et alia huiusmodi non partes orationis sunt, sed quaedam colligamenta. Participium vero quod vocatur, verbi loco ponetur, quoniam temporis demonstrativum est. Adverbium vero nomen itur, nihil impedit. Non enim est proprium nominis flecti per casus. Sunt enim quaedam nomina quae flecti non possunt, quae a grammaticis monoptota nominantur, sed hoc gram
Abbreviated transcription (Latin):
placitũ cũtẽꝑe. ouius pars nih il sigiuficat: ut est non albent Albent it qđ cũ nõe
unctũ consignisicat. solũ ñ signisicat. Qꝗqnihul definitũ montrat. Quod enĩ ñ alb&
potest & rubere potest &nigrescere. potest & pallere & quic quid ñ alb& Ideo
insinitũ uerbũ uocatũ est. Faciebat aut̃ & facturꝰ: ut superius in nõe non uerba
sed casus uerborũ sunt. Repetendũ est igitur a principio. U̾ocẽ eẽ uerbũ lictũ a
genere. Signisicatiuã uͦ ut a nonsignificatiuis uocib duuderetur. Ad placitũ¬
uero ut ab illis q̃ natura sunt signisicatiuȩ uocibus separaretur. Cũ tẽ ꝑeuͦ ut¬
ut ab nõe diuderet᷑. Presens aliquid significare. ut a uerbicasibus disiungere¬
tur. Finitauͦ ut ab infinitis disterminaretur. Rostat nc̃ quid sit oratiodicere.
hȩc enĩ ex nõe & uerbo cõponiuidetur. Sed pͥus utrũ nom̃ & uerbũ solȩ partes ora¬
tionissunt consideromꝰ an etiã aliȩ sex ut grãmaticorũ opinio fert. analique

Expanded text:
ificat, ut non albet Albet enim, quod cum non iunctum consignificat, solum non significat, et quia nihil definitum monstrat quod enim non albet, potest et rubere, potest et nigrescere, potest et pallere, et quidquid non albet, ideo infinitum verbum vocatum est. Faciebat autem et facturus, ut superius in nomine, non verba, sed casus verborum sunt. Repetendum est igitur ab initio verbum esse vocem dictum, a genere; significativam, ut a non significativis vocibus dividatur; ad placitum, ut ab illis quae natura sunt significativae vocibus separetur: cum tempore, ut a nomine divideretur; praesens aliquid significare, ut a verbi casibus disiungeretur; finita, ut ab infinitis disterminaretur. Restat ergo nunc quid sit oratio dicere. Haec enim ex nomine et verbo componi videtur: sed prius utrum nomen et verbum solae partes orationis sint consideremus, an etiam aliae sex, ut grammaticorum opinio fert, an aliquae
Abbreviated transcription (Latin):
hȩo nõa ñ erunt. Omẽ enĩ nom̃ iunctũ cũ est uerbo aut uerũ autfalsũ demo¬
nihil ex ho neq uerũ neq falsũ efficies. Et merito dictũ uidetur. Quod it primo
: ut diuideretur ab oratione. cuius partes noã & uerbasi
pararetur. Rectauͦ ut acasib: disiungeretur : & in uerbo eadẽ om̃ia
st enĩ uerbũ uox significatiua adplacitum

Expanded text:
 non erunt. Omne enim nomen iunctum cum est verbo, aut verum aut falsum demonihil ex hoc neque verum neque falsum efficies. Et merito dictum videtur. Quod enim primo ficat, ut divideretur ab oratione, cuius partes nomina paretur; recta, ut a casibus distingueretur. Et in verbo eadem omnia st enim verbum vox si
Abbreviated transcription (Latin):
Ex trabib nãq argo facta eꝰ S nulla in erat trabib
necessitas. ut exeisfier& nauis. Atuͦ ea causa quae ẽef¬
ficiens & quae in sesuã contin& necessitatẽ. talis est.
qualecũ in aiacis naiũ igneũ crispisulcans fulm̃ in¬
iectũ.: Statimnaccendi necesseẽ nauĩ. qr ignis accena¬
dendi necessariaẽ causa Etsensus quidẽ huiꝰmodiẽ
Ordo autẽ paulo c̃fusior. Aitinlimꝰ. Atq illud quidẽ

Expanded text:
Ex trabibus namque Argo facta est, sed nulla inerat trabibus Ex trabibus namque Argo facta est, sed nulla inerat trabibus necessitas, ut ex eis fieret navis; at vero ea causa quae est efficiens, et quae in se suam continet necessitatem, talis est. Quale cum in Ajacis navem igneum crispisulcans fulmen injectum est, statim enim accendi necesse est navim, quia ignis accendendi necessaria causa est; et sensus quidem est hujusmodi, ordo autem paulo c
Abbreviated transcription (Latin):
sitatẽ atq idõ dicta causa ñstatĩseqͥt᷑ effecduis Neq it
si congressus mox a mauit necsi fuit as. statuãqͦq
fuisse ne cessec̃ Exqͥ alia causarũ rationascit᷑ Alie
nãq: causae st̃ ne cessariae. aliaȩ minime Nne cessaria¬
rũ aliaestꝰ efficientes. aliaesine qͥb: ñ efficit᷑ Necessa¬
riarũ uͦ causarũ conclusio ñ sol& conturbare Vtenĩ
hac causa fuerit dicta stati in conclusione seqͥt᷑ effectus
Nnecessariarũ uͦ quae st̾ partĩefficientes qđ nc tacuit
s paulo ante p̃dix ñ habent subsequentẽ effectȩ rei
c̃cdusionẽ Neq isiliberi sineparentib: ñstꝰ id circo
in parentib efficiendi causa fuit necessaria. cũ uide
ipsa quidẽ ñ efficit s si ne ipsa efficip̃otest huiꝰ nodiẽ
quẽ ad modũ ennianouersudeclarat᷑ Nisienĩ acci¬
dissent abiegnae ad trã trabes argo illa facta ñ ess&

Expanded text:
sitatem, atque ideo dicta causa non statim sequitur effectus. Neque enim sitatem, atque ideo dicta causa non statim sequitur effectus. Neque enim si congressus est, mox amavit, nec si fuit aes, statuam quoque fuisse necesse est, ex quo aliarum causarum partitio nascitur. Aliae namque causae sunt necessariae, aliae minime. Non necessariarum aliae sunt efficientes, aliae sine quibus non efficitur. Necessariarum vero causarum conclusio non solet conturbare; ut enim haec causa fuerit dicta, statim in conclusione sequuntur effectus. Non necessariarum vero, quae sunt partim efficientes, quod nunc tacuit, sed paulo ante praedixit, non habent subsequentem effectae rei conclusionem. Neque enim si liberi sine parentibus non sunt, idcirco in parentibus efficiendi causa necessaria fuit, cum videaipsa quidem non efficit, sed sine ipsa effici non potest, hujusmodi est quemadmodum Enniano versu declaratur. Nisi enim cecidissent abiegnae trabes ad terram, Argo illa facta non esset.
Abbreviated transcription (Latin):
possider& neq ulliꝰ indiger& extrinsecꝰ ad ium̃tis
& inid qđ nisi aliis iuuantib: oꝑari atq efficere
ñposs&. Ac pͥmũ quidẽ deealo qͥt᷑ causa quaȩ effi¬
ciendiuĩten&. Ei enĩ eapars cuiefficiendine¬
cessitas ad statĩ secũ conclusionẽ comitẽ trabit
Dictau causa. qua necessario aliqͥd efficit. effectꝰ
&iã necesse c̃sequat᷑. uelutisisolẽ qͥs affuisse
dixerit lucẽ qͦq affuisse nonstrabit. Aut cũ
alicui ad eẽsapientiã dixerimꝰ sapientẽ necesse
eẽ fateam᷑. At in his causis efficientib: quȩ extra¬
positis indigent adium̃tis ñ eadẽratioẽ Neq eni ut queq:
huiꝰ modi causadr̃ ita necesse ẽ effectũ seqͥ Nu lni uꝰ modi
causa necessario efficit qdiult nisi extrapositis auxilus
adiuuet᷑ Idemẽ &iã in ea causa. qua ipsa quidẽ effici¬
endiũ ñ hab& ssine ea ñꝓuenit effectus: Nãuttilliꝰ
q̃q cõmemorat nullã inefficiendis reb: ad hib& nec es¬

Expanded text:
adjumenti, et in id quod nisi aliis adjuvantibus operari atque efficere non posset. Ac primum de ea loquitur causa quae efficiendi vim tenet, ejus enim ea pars cui efficiendi necessitas adest, statim secum conclusionem comitem trahit; dicta enim causa, quae necessario aliquid efficit, effectus etiam necesse est consequatur, veluti si solem adfuisse quis dixerit, lucem quoque adfuisse monstrabit, aut cum alicui adesse sapientiam dixerimus, sapientem necesse est fateamur. At in his causis efficientibus quae extrapositis indigent adjumentis, non eadem ratio est; neque enim ut quaeque hujusmodi causa dicitur, ita necesse est effectum sequi. Non enim hujusmodi causa necessario efficit quod vult, nisi extrapositis auxiliis adjuvetur; idem est etiam in ea causa quae ipsa quidem efficiendi vim non habet, sed sine ea non provenit effectus. Nam, ut Tullius quoque commemorat, nullam in efficiendis rebus adhibet neces
Abbreviated transcription (Latin):
gignendinecessaria hocigͥsine qͦ ñ fit. ab eo inqͦ
certe fit diligent̃. separandũ Illudirẽ tanquã
utinã ne innemore pelio Nisitcecidissent abiegnȩ
ad t̾rã trabes. argo illa factañeet Nec tam̃ fuit
in hns trabib efficiendiuis necessaria Atcũ in

Expanded text:
ausa fuit gignendi necessaria. hoc igitur sine quo non fit, ab eo in quo certe fit diligenter est separandum. Illud enim est tamquam utinam ne in nemore Pelio— Nisi enim 'accidissent abiegnae ad terram trabes,' Argo illa facta non esset, nec tamen fuit in his trabibus efficiend
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ uidet᷑ eẽ partitꝰ Quͦꝰrẽ diuidit dissipat potiꝰ
quã conficittotũ. Srestare adhuc ambiguitas
potest Nã diffinitioꝗꝗ inuolutã nominis signifi¬
cationẽ explicat ꝑ quandã substantialiũ partiũ
enumerationẽ. Enumeratio uͦpartiũ quaȩdã
ipsarũ ase partiũ dissipatioẽ. S aluid .. eiusdẽ
rei partes enumerare. aliud diffinitionis nãrei
partes eare cuiꝰ partes st̾ sẽꝑminores st᷑. ut caput
uł torax uł c&era mẽbratoto homine Partes uõ
diffintionis totare quae diffinit᷑ si s ubstantiales
sint ꝓbant᷑ c̃emaiores ut animal homine maiꝰ
igͥsumit partes rei quã partit᷑ minoresseꝑ: Quȩ
uͦ sumit diffinitio uniuersalia st̃ ꝑsetotaq & con¬
tinentia diffiniti. quãuis posita in diffinitione
partes fiant: ut in his quae supͣ ꝓposu facile intel¬

Expanded text:
rem videtur esse partitus. Qui vero rem dividit, dissipat potius quam conficit totum, sed restare adhuc ambiguitas potest, nam diffinitio quoque involutam nominis significationem explicat, per quamdam substantialium partium enumerationem. Enumeratio vero partium quaedam ipsarum a se partium dissipatio est. Sed aliud est ejusdem rei partes enumerare, aliud diffinitionis. Nam rei partes ea re cujus partes sunt semper minores sunt, ut caput, vel thorax, vel caetera membra toto homine; partes vero definitionis tota re quae diffinitur, si substantiales sunt, probantur esse majores, ut animal homine majus est. igitur sumit partes rei quam partitur minores semper. Quae vero sumit definitio, universalia sunt per se totaque et continentia diffiniri, quamvis posita in diffinitione partes fiant, ut in his quae superius exe
Abbreviated transcription (Latin):
est Hȩc enĩ oratiopersupro fertur cũ similitudo cũ supernis diuinisq sub¬
stantus subicitur. iustitia uero p̃dicatur. Sed dehuius modipropositionib
in his cõmentariis quos deperie inenus aristotelis libro scripsimus diligentius
disseriumus. Conditionaliũ uero propositionũ Decorino uali: ERo posino
quas greci ypotetica suocant partes sunt simplices ꝓpositiones. Cuius quidẽ p
uȩ prius dicitur antecedens. quȩ posterius. consequens api
dit. uolubile esse consequitur. Harũ quoq: alie conditionales. aliȩ uero con

Expanded text:
oratio per quam profertur similitudo, cum supernis divinisque substantiis subjicitur; justitia vero praedicatur. Sed de hujusmodi propositionibus in his commentariis quos in Perihermenias Aristotelis libros scripsimus, diligentius disseruimus. Conditionalium vero propositionum, quas Graeci hypotheticas vocant partes, sum simplices propositiones, cuius quidem ea pars quae prius dicitur antecedens, quae posterius consequens appedit, volubile esse consequitur. Harum quoque aliae sunt simplices conditionales, aliae con
Abbreviated transcription (Latin):
differat species uero genere. differentiȩ conunctione. Ampliusqsq S peciessi dem
sẽꝑ qđ gen̾ ẽ. ut homo ide est qđ animal. & uirtꝰ idẽ est quod habitus. Partes
uero ñ seꝑ idẽ qđ totũ. Neq it manꝰ idẽ ẽ qđ homo nec idẽ paries quod domus
Et in his qͥde q̃ dissimiles partes habent hoc cdarũ ẽ. sed non eode snodo qꝗsimilesse

Expanded text:
differat, species uero a genere differentiae coniunctione. Amplius quoque species idem differat, species uero a genere differentiae coniunctione. Amplius quoque species idem semper quod genus est, ut homo idem est quod animal et uirtus idem est quod habitus, partes uero non semper idem quod totum, neque enim manus idem est quod homo nec idem paries quod domus. Et in his quidem quae dissimiles partes habent hoc clarum est, sed non eodem modo in his
Abbreviated transcription (Latin):
fectione : Alias tantum natura. alias ratione quoq: tt̃poris ante cedunt. Vndesit
ut genus in posteriora totũ uero in priora soluamꝰ hinc qͦq illud uere dicit᷑
sigenus int̃ imatur . statĩ species deperire. Si species inter emptasit : non
ptũ genꝰ innatura consistere: Contraᷤ uenit in toto Nãsi pa
totũ nonerit. cuius pars una sit interempta. Sitotũ pereat. par tes ꝑmauent
distributȩ. Utsi de integra domo qiuis abstultrit tectũ. totũ quod ante fiut in¬
tercipit sed pertunte toto parietes & fundamenta constabunt : Amplius q̃q Ge¬
nus speciebus materia est. Nãsic̃ aes accepta forma transit instatuã. itagus accepta
differentia transit inspecies : Totius uero partiũ multitudo materia ẽ. formauero
carũ dẽ partiũ cõpositio: Nã sic̃ species ex genere constat & disferentia itatotũ
constat ex partib Undefit. ut totũ ab una qͣq partes partiũ ipsarũ cõpositius

Expanded text:
fectionem alias natura tantum, alias ratione quoque temporis antecedunt, unde fit ut genus in posteriora, totum uero in priora soluamus. Hinc quoque illud uere dicitur: si genus interimatur statim species deperire, si species interempta sit non peremptum genus in natura consistere. Contra euenit in toto, nam si pars totius perit totum non erit, cuius pars una sit interempta; sin totum pereat partes permanent distributae, ut si de integra domo quis abstulerit tectum, totum quod ante fuit intercipit, sed pereunte toto parietes et fundamenta constabunt. Amplius quoque genus speciebus materia est, nam sicut aes accepta forma transit in statuam ita genus accepta differentia transit in speciem; totius uero partium multitudo materia est, forma uero earundem partium compositio. Nam sicut species ex genere constat et differentia, ita totum constat ex partibus, unde fit ut totum ab unaquaque parte sua partium ipsarum compositione
Abbreviated transcription (Latin):
na partibus : maxima propositio : aquibus partes absunt to
hoc modo Sit inquȩstiene ananima secundũ łocum moueatur : dicã: mot
scđm lociontresspecies sunt. crementũ dimenutio permutatio: Anima
a partibus totum diuidentibus: Anota uero argumentũ est. quotiens ab inter pre
igitur bonũ est. hicigitr nonrẽ definiuimꝰ sed nomen definitione prodidim¬
& est quȩstio degenere. Propositio niaxima nominis inter pretatione remde¬
darans locus anotatione. Coniugata sunt quȩ ab eodẽ nomine flectuntur:
ut aiusticia iustus. iuste iustum. Ab hoc ita capitur argumentũ ut siquȩra¬
tur anridere gauderesit dicemus. Sirisus gaudiũ est & ridere gaudere
est. Questio de accidenti maxima propositio coniugatorũ candem esse naturã
locus a coniugatis. Renus est quod deplurimis specie disferentibus ineo quod
quid sit predicatur. Abhoc ita ducitur argumentum ut siquȩratur An anina
numerus sit. ꝑseipsum mouens ut senocratiplacuit. dicemus Anima substan¬

Expanded text:
a partibus. Maxima propositio: A quibus partes absunt, tohoc modo: sit in quaestione an anima secundum locum moveatur. Dicam motus secundum locum tres species sunt, crementum, diminutio, permutatio; anima a partibus totum dividentibus. A nota argumentum est, quoties ab interpretatione igitur bonum est. Hic igitur rem non diffinivimus, sed nomen diffinitione prodidimus. Quaestio de genere. Maxima propositio: Nominis interpretatione rem declarari. Locus a notatione. Coniugata sunt quae ab eodem nomine flectuntur, ut a iustitia, iustum, iuste. Ab his ita capitur argumentum, ut si quaeratur an ridere gaudere sit. Dicemus, Si risus gaudium est, et ridere gaudere est. Quaestio de accidente. Maxima propositio: Coniugatorum eamdem esse naturam. Locus a coniugatis. Genus est quod de pluribus specie differentibus in eo quod quid praedicatur. Ab hoc ita ducitur argumentum, ut si quaeratur utrum anima numerus sit seipsum movens, ut Xenocrati placuit. Dicemus, Anima substan
Abbreviated transcription (Latin):
ut genus & species de eodẽ in et quod quid sit p̃dicari : Quare idẽ subduobus ge¬
neribus erit: Necesse ẽ ergo sub alterna eẽ genera. Siigitur ostendatur quod¬
e uolumus genꝰ astruere. noneẽ subspecie. manifestũ est qm̃ species sublioc ert
cesse ẽ enĩ generũ definitiones p̃dicari despecie. & de hu¬
Rursus si differentiã ut genꝰ as signauit ut siimmortale genꝰ dei disferentia e¬

Expanded text:
d quid est praedicari, quare et idem sub duobus generibus fit, necesse est igitur subalterna genera esse. Si igitur ostendatur quod volumus genus astruere non esse sub specie, manifestum quoniam species sub hoc erit, Necesse est enim generum Rursus, si differentiam ut genus assignavit, ut si immortale genus Dei, nam differentia
Abbreviated transcription (Latin):
c̃iungit ut litterae orationẽ At uͦlocis ñ uars ar¬
gum̃ti s totũ  : est is significatio quaedã & de mon¬
stratio ad repperiendũ argum̃tũ data: Vtsilocũ
respexeris noueris ubi c̃dit᷑ unde ducidebeat ar¬
gum̃tũ. Sreliqua ad trebatiũ expeditissime
dictast̃. Uandit᷑q ei &iã breuia posse sufficere
acuminis progatiua p̃sertĩ cũsit uiris occupati¬
one districtus & tẽpus legendiplura ñ habeat: S
qm̃ut in qͥt auidissimũ studii adhas doctrinarũ
epulas recepit ñuult degustatũ s saciatũ relin¬
quere ut nede sit aliqͥd sed depleno &iã relinqͥt᷑:
Factaq a conuiuando trans latio iocundissima
expositis pauca quaedã delo coꝵui atq odine
disputabo qͥb plenissima disputatione expeditis
ad ea quȩ restant explananda transgrediar. S

Expanded text:
ungit, ut litterae orationem. At vero locus, non pars argumenti, sed totum est. Est enim significatio quaedam, et demonstratio ad reperiendum argumentum data, ut si locum respexeris, noveris ubi conditur, unde duci debeat argumentum. Sed reliqua ad Trebatium expeditissime dicta sunt, blanditurque ei etiam brevia posse sufficere acuminis praerogativa, praesertim cum sit juris occupatione districtus, et tempus legendi plura non habeat. Sed quoniam, ut inquit, avidissimum studii ad has doctrinarum epulas recepit, non vult degustatum, sed satiatum relinquere, ut non desit aliquid, sed de pleno etiam relinquatur, factaque est a convivando translatio jucundissima. expositis, pauca quaedam de locorum vi atque ordine disputabo, quibus plenissima disputatione expeditis, ad ea quae restant explananda transgrediar. Sed id
Abbreviated transcription (Latin):
nendi necessaria. Parentesi & maxime masculinꝰ
sex efficiens causa ẽ. s n̾sine feminai. sine materia
quadã & ea causa sineqͦfieri ñ possit. cũ ipsauĩ effici¬
endiñ habeat᷑ Itaq neccausae necessariae. & effici¬
entis posuit exẽplũ nec eiꝰsi ne qͣnihil fieripossit s
efficientis quidẽ ñ tam̃ necessariae Seduid& tacu¬
isse in ꝓpositione id cuiꝰ posuit exẽplũ. Itau aꝑtius
dicipotuss&. Atq illud quidẽ genꝰ causarũ qđ ht̃¬

Expanded text:
nendi neces efficiens causa est, sed non sine femina, id est non sine materia quadam, et ea causa sine qua fieri non possit, cum ipsa vim efficinon habeat. Itaque nec causae necessariae et efficientis posuit exemplum, nec ejus sine qua fieri nihil possit, sed efficientis quidem, non tamen necessariae; sed videtur tacuisse in propositione id cujus posuit exemplum; ita enim apertius dici potuisset: Atque illud quidem genus causarum,
Abbreviated transcription (Latin):
sine causa. necquicꝗ om̃ĩ no S hnuiꝰ modicaus ae ñ necessi
Hacit aliã rursus causarũ diuisionẽ ita
Causarũ naliaestꝰ quae sua quadã uisine app&itione.
sine uoluntate . si ne opinione unũ atq eundẽ in efficio¬
endis reb ordinẽ tenent. ut eꝰ int̃ire om̃a quaeortast᷑
Nã qđ ortũ  id circo &iã necesseẽ int̾ire. nec tam̃ ipse
oitus ut cr̾a int̾eant uł appetitualiqͦ uł uoluntate. uł
opinione effic̃. sitaẽ ab &e t̃norerũstatu. ut quicqͥđ
causae quae aut inuoluntate. aut in ꝑturbationea
animi. aut in habitu. aut innatura. aut in arte causȩ

Expanded text:
ino, sed hujusmodi causae non necessariae. Facit aliam rursus causarum divisionem ita: Causarum enim aliae sunt quae sua quadam vi, sine appetitione, sine voluntate, sine opinione, unum atque eumdem in efficiendis rebus ordinem tenent, ut est interire omnia quae orta sunt. Nam quia ortum est, idcirco etiam necesse interire, nec tamen ipse ortus, ut caetera intereant, vel appetitu aliquo, vel voluntate, vel opinione efficit; sed ita est ab aeterno rerum statu, ut quidquid. Item aliae sunt causae quae aut in voluntate, aut in perturbatione animi, aut in habitu, aut in natura, aut in arte casuve
Abbreviated transcription (Latin):
Hocaut̃ qđ ñ hab& efficiendiũ necessariã. uł hoc
sineqͦ ñ efficit᷑ saepec̃turbat ltaq intelligendũ
quasi ita sit dictũ. Na de necessaria causa nullũ
posuit exẽplũ Qđ uͦ subiecit utrisq causis c̃uenit
posteriꝰ enumeratis tã efficienti ñ necessarie quã
eiꝰ sineqͣ nibilefficit᷑ Parentesnãq tã masculini
uͦ eaquae ñ efficiat s sine qua efficiñpossit Quaecũ
ita sint discernen de st̃ causae & ꝑuidenda necessi¬
tas. nec om̃is causa p̃termittenda ut subseqͥt᷑ effedtꝰ.
s eatantũ inquaẽ efficiendi necessitas. &iãsiex¬
tq &iã causarũ dissimilitudo qđ alia st̾ ut sine
ulla app&itione animi. sine uoluntate. sine opinione
suũ quasi opꝰ efficiant uelut om̃e int̾eat qđ ortũ sit
Aliae aut̃ aut uoluntate efficiunt᷑. aut ꝑturbatione
animi. aut habitu. aut natura. autarte. aut casu
Voluntate ut tucũ hunclibellũ legis ꝑturbatione
ut si qͥs euentũ hoꝵ tẽpoꝵ timeat Habitu. utqͥ facile

Expanded text:
 non habet efficiendi vim necessariam, vel hoc sine quo non efficitur, saepe conturbat. Itaque sic intelligendum est, quasi ita sit dictum; nam de necessaria causa nullum posuit exemplum. Quod vero subjecit, utrisque causis convenit posterius enumeratis, tam efficienti non necessariae, quam ejus sine qua nihil efficitur. Parentes namque tam masculini vero ea quae non efficiat, sed sine qua effici non possit. Quae cum ita sint, discernendae sunt causae et pervidenda necessitas, nec omnis causa praemittenda ut subsequatur effectus, sed ea tantum in qua est efficiendi necessitas, etiamsi exiam est causarum dissimilitudo, quod aliae sunt, ut sine ulla appetitione animi, sine voluntate, sine opinione suum quasi opus efficiant, vel ut omne intereat quod ortum sit; aliae autem aut voluntate efficiunt aut perturbatione animi aut habitu aut natura aut arte aut casu: voluntate, ut tu, cum hunc libellum legis; perturbatione, ut si quis eventum horum temporum timeat; habitu, ut qui facile
Abbreviated transcription (Latin):
duo uindicẽ assiduũ. ẽẽ iubeat. locupletẽ iub&
locupl&i. Locuples  assiduus ut ait haelius. ap¬
pellatꝰ ab aere dando COMMENTUM¬
darat᷑ expedit atq diffundit. ita & iã nom̃ id qđ adif¬
finitione euolutedr̃. inuolute c̃fuseq designat Qđ
si diffinitio in ipso nom̃ qͦq in ipso eẽ deqͦagit᷑ ñ pot
camꝰ Lexigͥ aelia sententia assiduo uindice assiduũ
ee iub&. Quaerit᷑ utrũ cũ lex aelia sententia uindicẽ
uelit eẽ assiduo assiduũ. locupletẽ uelit locupl&i
Hicigͥ subiectus quidẽ t̃minꝰ. lexaelia sententia
undicẽ uolens assiduo assiduũ p̃dicatꝰ uͦ locupl&ẽ
locupl&i Ipsosigͥ t̃minos ñ potero ad fidẽ quaestio¬
nis adducere. Deipsis ideqͥb ambigit᷑ nulla effici
fides potest: Quaero igͥ qͥdinipsoꝵ altero sit. acuide
unũ eoꝵ t̃minũ eẽ. legẽ aeliã sententiã quae assiduũ
assiduo undicẽ ẽẽ decernat i. subiectũ huiꝰorati¬
onis int̃pr&or partẽ q̃ assiduus Quidit assiduus¬

Expanded text:
duo vindicem assiduum esse iubeat, locupletem iubet locupleti; is est enim assiduus, ut ait L. Aelius, appellatus ab aere dando. ducuntudeclarat, expedit atque diffundit, ita etiam nomen id quod a diffinitione dicitur evolute, involute confuseque designat. Quod si definitio in ipso est, nomen quoque in ipso esse de quo agitur, non potest camus. Lex igitur Aeliasanctia assiduo, vindicem assiduum esse jubet. Quaeritur utrum cum lex Aeliasanctia vindicem velit esse assiduo assiduum, locupletem velit locupleti. Hic igitur subjectus quidem terminus est, lex Aeliasanctia vindicem volens assiduo assiduum, praedicatus vero locupletem locupleti, ipsos igitur terminos non potero ad fidem quaestionis adducere. De ipsis enim de quibus ambigitur, nulla effici fides potest. Quaero igitur quid in ipsorum altero sit, ac video unum eorum terminum esse, legem Aeliamsanctiam, quae assiduum assiduo vindicem esse decernat, id est subjectum, hujus orationis interpretor partem, quae est assiduus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
quirenda atq examinanda singula lectoris diligentȩ derelinquentes. Descri¬
ptis ergo simplicibus. ex aduersa parte quȩ conuerso ordine p̃dicatũ cũ negatione
ꝓnũtiant conferantur. Siuelicos
COHUERSE EXẼDICATO INFIRUTO
Omĩs homo animal est.
Om̃e non anumal homo est.
Nullus homo animal est.
Nullũ non animal homo est.¬
Quidã homo animal est.
arũ igitur in affirmationibus quidẽ uniuersalibus siea de sub iectosel icen¬
tur quȩ adeẽ & ab eẽ contingat. siue illud sub iecto maiussit. ut iustici¬
a hõe suieminꝰ ut grã maticus hõe ł siea q̃ oniĩ noad eẽ non possint ut lapis hõi:

Expanded text:
quirenda atque examinanda singula lectoris diligentiae derelinquentes. Descriptis ergo simplicibus ex adversa parte, quae, converso ordine, praedicatum cum negatione pronuntiant, conferantur. Simplices, Conversae de praedicato infinito. Omnis homo animal est, Omne animal non homo est. Nullus homo animal est, Nullum animal nomo est. Harum igitur in affirmationibus quidem universalibus si ea de subiecto praedicentur quae et adesse et abesse contingant, sive illud subiecto maius sit, ut iustitia homine, sive minus, ut grammaticus homine, vel si ea quae omnino adesse non possunt, ut lapis homi
Abbreviated transcription (Latin):
poraliũ siue in corporaliũ Nã ut suꝑi ostensũ id
eẽ cicero dicit qđ corporalesit. id ñ ee qđ est in corpo¬
rale. Acpostremo omium diffinitionũ modus hicẽ
ut explurib cõmunitatib aliqͣ ꝓpͥ& asfiat: Sed
distant a sediffinitiones. qđ hae quaȩ ꝓ pͥaediffinitiones
uocant᷑ ex his cõmunitatib c̃iungunt᷑. q̃ substanti

Expanded text:
poralium, sive incorporalium; nam, ut superius ostensum est, id esse Cicero dicit quod corporale sit, id non esse quod est incorporale. Ac postremo omnium definitionum modus hic est, ut ex pluribus communitatibus aliqua proprietas fiat. Sed distant a se definitiones, quod hae quae proprie definitiones vocantur ex his communitatibus conjunguntur quae substan
Abbreviated transcription (Latin):
nein gentilitate quidẽ manere potest Addendũ igẽ
ut sit diffinitio gentiliũ hac Gentiles st̃ qͥ int̃ se eodẽ
stꝰ nomine ab ingenius oriundi quoꝵ maioꝵ nemo
seruitute seruiuit. & ubi gentilitatẽ nulla capitis
diminutio destrux Haecqͦq diffinitio factaẽ ex
plurib cõmunitatib: in unũ confluentib: atq unã¬

Expanded text:
ne in gentilitate quidem manere potest; addendum igitut sit definitio gentilium haec: Gentiles sunt, qui inter se eodem sunt nomine, ab ingenuis oriundi, quorum majorum nemo servitutem servivit, et ubi gentilitatem nulla capitis diminutio destruxit. Haec quoque definitio facta est ex pluribus communitatibus in unum confluentibus atque una
Abbreviated transcription (Latin):
status. neque definienti: Definitioenim totam continet causam: Causam aut̃ uoco non
generaliter. sed controuersiam constitutione aliqua for matã : Sunt aũt partes
constitutiones causȩ generalis hoe modo Sieiũ omis causa conieuralis eẽt
nec alius status inueniretur. non eẽt status coniectur alis cause pars. sed ipsa¬
causa sine dubio coniectura. Sed quoniã partĩ contectura. partĩfine. partĩ qualita¬
te. partĩ trans latione causȩ omnes tenentur : parsest constrtio causȩ non eius quam
tenendo informat. sed eius quã diuidit generalis: cuius scilic& quasi menbrũ aliqđ
ue generalis. non eius quã unaquȩq tenens infor mauerit: Quare. est genus
redioricȩ facultas. Rethoricȩ uerospecies tres. iudiciale demonstratiuuũ. deli¬
beratiuũ. Materia aut̃ ciuilis quȩstio quȩ dicitur causa. Partes huius materiȩ :
constitutiones : Rethoricȩ partes. inuentio dispositio eloditio memoria actio

Expanded text:
status; neque definienti definitio: totam enim continet causam. Causam autem voco non generaliter, sed controversiam constitutione aliqua firmatam. 10. Sunt autem partes constitutiones causae generalis hoc modo. Si enim omnis causa conjecturalis esset, nec alius status incausa esset sine dubio coniectura; sed quoniam partim coniectura, partim sine, partim qualitate, partim translatione causae omnes tenentur, pars est constitutio causae non eius quam tenendo informat, sed eius quam dividit generalis, cuius scilicet quasi membrum aliqucausae generalis, non eius quam unaquaeque tenens informaverit. Quare genus est rhetoricae facultas. Rhetoricae vero species tres, iudiciale, demonstrativum, deliberativum. Materia autem, civilis quaestio, quae dicitur causa; partes huius materiae, constitutiones. Rhetoricae partes, inventio, dispositio, elocutio, memoria, pro
Abbreviated transcription (Latin):
ego illi neptis filius aut filia.
Srtenatanicuntur ramusculi quos aduocati faciunt ingenere cũ gradus
A temaonũ paciuntur. ut pita illefilius. ille pater. ille auus. ille agnauus

Expanded text:
ego illi Neptis filius vel filia Schemata dicuntur Ramusculi quos advocati faciunt in Genere cum gradus cognationum partiuntur, ut puta, ille filius, ille pater, ille avus, ille agnatus,
Abbreviated transcription (Latin):
isde locatis adiuuant᷑ parti ꝓpͥis. partĩ cõmunibus ut
in pͥncipiis qͥb: ut beniuoli. ut dociles ut attentisin
qͥaudiant efficiendũ ẽ ꝓpriis locis Itẽq narrati¬
ones ut ad suos finesspestent .i. ut planaȩ sint. ut breues
ut euidentes ut credibiles. ut moderata. ut cũdig¬
nitate Quae quã ꝗ in tota oratione ẽedebent. tam̃
magis st ꝓpria narrandi Quae autẽ seqͥt̃ narratio¬
nẽ fides ea ꝑsuadendo qͥm efficit᷑ : qͥ ad ꝑsuadendũ

Expanded text:
isdem locis adiuvantur, partim propriis partim communibus; ut in principiis, quibus ut benevoli, ut dociles, ut attenti sint qui audiant, efficiendum est propriis locis; itemque narrationes ut ad suos fines spectent, id est ut planae sint, ut breves, ut evidentes, ut credibiles, ut moderatae, ut cum dignitate. Quae quamquam in tota oratione esse debent, magis tamen sunt propria narrandi. quae autem sequitur narrationem fides, ea persuadendo quoniam efficitur, qui ad persuadendu
Abbreviated transcription (Latin):
atq in unũ redactaẽ aliũ eiꝰdẽ rei explicitae atq
disertae in eoqđ expedita atq diffusaẽ. Nã & si
idẽ diffinitio qđ nom̃ significat illud tam̃ ipsũ qđ
nom̃ anguste confuseq designat. aꝑtiꝰ diffinitio
disserit acpatefacit Recteigͥ aliud qͥddã est ipsũ.
aliud eiꝰ diffinitio & iã siunuidemq ẽ utrisq sub¬
iectũ Vt idictũ ipsũ singulũ diffinitio ipsius

Expanded text:
atque in unum redacta est, alium ejusdem rei explicatae atque dissertae, in eo quod expedita atque diffusa est: nam et si idem rei diffinitio quod nomen significat, illud tamen ipsum quod nomen anguste confuseque designat, apertius diffinitio disserit ac patefacit. Recte igitur aliud quiddam est ipsum, aliud ejus diffinitio, etiam si unum idemque est utrisque subjectum. Ut enim dictum
Abbreviated transcription (Latin):
uersionẽ. Si enĩ b t̃minꝰ de quodã c t̃mino p̃dicatur. & c t̃minus dequodã
B t̃mino p̃dicabitur. Qm̃ particularis affirmatiua sibi ipsa conueratur.
& fit syllogismus in pͥmȩ figurȩ t̃tio modo. qui fit ex uniuersali asfirma¬
tiua. & particulari affirmatiua. particularẽ colligens affirmatiuam. ut
sit syllogismus hocmͦ. A t̃minꝰ in omĩ .c. et c t̃minꝰ in quodã B. igitur
a t̃minus inqͦdã .c. Sit enĩ auirtus. Hiustũ .c. bonũ. Siquis igit᷑ sic dicat

Expanded text:
ur, et C terminus de quodam B termino praedicatur, quoniam particularis affirmativa sibi ipsi convertitur, et fit syllogismus in primae figurae tertio modo, qui fit ex universali affirmativa et particulari affirmativa, particularem colligens affirmativam, ut sit syllogismus hoc modo: A terminus in omni C, et C terminus in quodam B. Igitur B terminus in quodam B. Sit A virtus, B iu
Abbreviated transcription (Latin):
posuit nisi eã quã nc̃ diffinitionis speciẽ dix̃ Nec tam̃
ẽ arbitrandũ om̃e partitionẽ diffinitionis locũ posse
destinata Potest itẽ aliud ꝗdlib&. ut theatrũ qđ ꝓpt̃
amplioressonitꝰ exinbendos tegisol& S id nos intel¬
ligere ñ c̃oport& posseꝑpartitionẽ aliqͥdsaepe diffi¬
niri cũ partiũ illa collestio unãre tantũ possit effi

Expanded text:
unc definitionis speciem dixit. Nec tamen est arbitrandum omnem partitionem definitionis locum posse destinata, potest item aliud quodlibet, ut theatrum, quod propter ampliores sonitus exhibendos tegi solet. Sed id nunc intelligere nos oportet, posse per partitionem aliquid saepe definiri, cum partium illa coll
Abbreviated transcription (Latin):
totiꝰ diffiniti nom caꝑeñ possint atq: id circoeodem
minorast᷑ Vt fundam̃ta domꝰi ñ posst᷑ uocabulonun¬
partes tota eare quae diffinit᷑ minoresst᷑. totũ tamen
diffinitere nom̃ excipiunt. utrationale capit nom̃¬
animalis: Eodẽ mͦ in rationale Quib: itadiscr&is. qͣti¬
enscũq ab eadiffinitione quae ꝑ substantia lespartes
efficit᷑ uł abea que ꝑaccidentiũ enumerationẽ colli¬

Expanded text:
totius definiti nomen capere non possint, atque idcirco eodem minora sunt, ut fundamenta non possint domus vocabulo nunpartes tota ea re quae definitur minores sunt, totum tamen definitae rei nomen suscipiunt. Ut rationale nomanimalis, eodem modo irrationale. Quibus ita discretis, quotiescunque ab ea definitione quae per substantiales partes efficitur, vel ab ea qua
Abbreviated transcription (Latin):
Paria sunt
quȩ eiusdem quantitatis sunt & semperparitas similitudo est⁊ quantitatis. Ab¬
quantitatis. Ab
hac tafi argumentũ. Sidemostenẽ quis laudaredesiderat :ur uit uper& tulliũ:

Expanded text:
Paria sunt quae eiusdem quantitatis sunt, et semper paritas similitudo est quantitatis. Ab hac ita fit argumentum: Si Demosthenem quis laudare desiderat, cur vituperet Tulliu
Abbreviated transcription (Latin):
rattnẽ: & quãdã sillogisii consequentiã uestigatur. ratio᷑natuius uel
syllogisinus dicitur. Quinto cũ sermo est scriptus. cuius non facile uis acna

Expanded text:
ationem et quamdam syllogismi consequentiam investigatur, ratiocinatio vel syllogismus dicitur. Quinto, cum sermo est scriptus, cuius non facile vis et na
Abbreviated transcription (Latin):
monstrare uelit ñ eẽ liberũ fadũ dic&. Sineq
censu. neq uindicta neq testam̃to lib̾ factus est.
necessario separasti. Nãcũ totũ insuis partib con

Expanded text:
it non esse liberum factum, dicet, si neque censu, neque vindicta, neque testamento, liber factus est, necessario separasti. Nam cum totum in suis partibus con
Abbreviated transcription (Latin):
lime patiar potiꝰquã tantae disciplinae calcare rati¬
onẽ Sed pro diuinã atq huma nã fidẽ quae. haec
hominũ prauitas. quaȩ tanta .. in prudentia cae¬
citatis ut penesua sese ipsi confessione c̃dempnea :

Expanded text:
lime patiar, potius quam tantae disciplinae calcare rationem. Sed proh divinam atque humanam fidem, quae est haec hominum pravitas, quae tantae est imprudentia caecitatis, ut pene sua sese ipsi confessione condemne
Abbreviated transcription (Latin):
si ita contigit agenere argumenta sumuntur. id est ab ipsa generis natura.
Sedin rethoricis ab eogenere quod illigenus est: dequo agetur: nec anatura gi¬
neris sed are ipsa qͣ genus est: Seduc progrediatur ratio ex eo paendet quod

Expanded text:
si ita contingit a genere argumenta sumuntur, id est ab ipsa generis natura; si ita contingit a genere argumenta sumuntur, id est ab ipsa generis natura; sed in rhetoricis ab eo genere quod illi genus est de quo agitur, nec a natura generis, sed a re scilicet ipsa quae genus est. Sed ut progrediatur ratio, ex eo pendet quod
Abbreviated transcription (Latin):
ad quȩ stio nes circũ stantiis informatas assumuntu : Nã sic̃ ipsȩ facultates a
semetipsis uniuersalitate & partic ularitate dictȩ sunt ita earũ loci ambi¬
tu & contractione diserecis unt: quȩ singalares sticiunt causas non modo
ad thesis utiles sunt : uerũ etiã ad argumenta quȩ hr potefibus posita sunt cosq
locos qui excir cũstantiis constant claudunt atq ambiunt. Itaq fit ut sempere¬
geat redior dialecticis locis. dialecticus uerosius possit eẽ contentus. Rethor
enĩ qm̃ causas excircũ stantiis tractat. ex isdẽ circũ stancus argumenta p̃sumit
quȩ necesseẽ ab iiniuersalibus & simplicib confirmari. qui sunt dialectici Dia¬
lecticꝰ uero quiprior est. posteriore noneg&. nisi aliquando inciderit quȩstio
persoEnȩ ut cũ sit incidens dialectico ad ꝓbandã suã diesin causa circũ
stanciisuidusa tũ demũ rechoricis utatur locis: Itaq indialecticis locis

Expanded text:
atas circumstantiis assumuntur. Nam sicut ipsae facultates a semetipsis universalitate et particularitate distinctae sunt, ita earum loci ambiumstantias sunt, quae singulares faciunt causas, non modo ad theses utiles sunt, verum etiam ad argumenta quae in hypothesibus posita sunt, eorumque locos qui ex circumstantiis constant claudunt atque ambiunt. Itaque fit ut semper exeat rhetor dialecticis locis, dialecticus suis possit esse contentus. Rhetor enim quoniam causas ex circumstantiis tractat, ex eisdem circumstantiis argumenta persumet, quae necesse est ab universalibus et simplicibus confirmari, qui sunt dialectici. Dialecticus vero qui prior est, posteriore non eget, nisi aliquando inciderit quaestio personae, ut cum stantiis inclusam, tunc demum rhetoricis utatur locis. Itaque in dialecticis locis
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ ꝑfecta ẽomis argum̃toꝵ inueniendoꝵ p̃ceptio. ut
cũ pfectus sis a diffinitione a partitione anotatione
a coniugatis A genere a formis a similitudine adiffe¬
rentia a contrariis ab adiunctis ac onsequentib: ab
antecedentib. arepugnantib: arepugnantib a
Lam& si ex his quae dictast intelligat᷑ nullũ argum̃ti
locũ eẽ p̃teritũ breuit̃ tam̃ ciceronis conclusionẽ qua
se nibilomisisse cõmemorat. ad amplior̃ẽ dotrinae
fidẽ apꝓbandã reor: In hisii nibi lomi nop̃ termittit᷑
quae certaratione tractant᷑ Nullauͦ certiorratio diui

Expanded text:
ta est omnis argumentorum invenien- dorum praeceptio, ut, cum profectus sis a definitione, a partitione, a notatione, a coniugatis, a genere, a formis, a similitudine, a differentia, a contrariis, ab adiunctis, a consequentibus, ab antecedentibus, a repugnantibus, a ametsi ex his quae dicta sunt intelligatur nullum argumenti locum esse praeteritum, breviter tamen Ciceronis conclusionem, qua se nihil omisisse commemorat, ad ampliorem doctrinae fidem approbandam reor, in his enim nihil omnino praetermittitur quae certa ratione tractantur. Nulla vero certior ratio divi
Abbreviated transcription (Latin):
ment ut sta ieno euenisẽ ꝓposuit qͥint̃ posito pari&e
testib audientib ea confessus ẽ. imprudensse ab insidian¬
tib audiri. Quib: uulgatis iniudiciũq platis. capitali
sententia condẽpnatꝰ ẽ. Atq hac quidẽ ignorantia in ne¬
cessitate c̃stituta ẽ: Nã qͥnescit id qđ ignorat nesi uelit
quidẽ poterit e uitare Quaeaut̃ necessitas extorqu& ipla
qͦdã mͦ uid & ueritasdicere . atq idõ eis ueluti aucoritate
subnixis fides ad hib& Concursio &iã rerũ fortuitarũ
facit fidẽ. Quaecũ ali qͦtiens falsa design&. tam̃ ita ẽ
uehemens ut se ab eaueritas explicare iuix possit Quale
ẽ qđ depalamede narrat᷑ phrax extinctus qͥ quasi a pͥa¬
momissus uider&. reꝑtae pͥamilitterae phrygiamanꝰ
imitata. quae concurrentia fidẽ facerent ꝓditionis

Expanded text:
mant, ut Staterio evenisse proposuit, qui interposito pariete mant, ut Staterio evenisse proposuit, qui interposito pariete testibus audientibus ea confessus est, ignorans se ab insidiantibus audiri, quibus vulgatis in judiciumque prolatis, capitali sententia condemnatus est. Atque haec quidem ignorantia in necessitate constituta est; nam qui nescit id quod ignorat, ne si velit quidem poterit evitare; quae autem necessitas extorquet, ipsa quodammodo videtur veritas dicere, atque ideo eis veluti auctoritate subnixis fides adhibetur. Concursio etiam rerum fortuitarum facit fidem, quae cum aliquoties falsa designet, tamen ita est vehemens, ut se ab ea veritas explicare vix possit. Quale est quod de Palamede narratur. Phryx exstinctus, qui quasi a Priamo missus videretur, repertae Priami litterae Phrygia manus imitata, quae concurrentia fidem facerent proditionis
Abbreviated transcription (Latin):
potest ad eacuncta dirig& eãq sibi tractandã ꝓpon&
fidẽ notitia facit: Necessitasqͦq quasi id qđ latebat ex¬
torquens auctoutate subnixie : qua tũ abanimo tũ
a corporib: uenit Acorporib: cũigni ferro ac uerbib:
uerũ qđ lat& aꝑitur. Abanimo cũ mens quidẽ aꝑtur¬
bationis uł ignorantiae necessitate c̃fundit᷑. Tcenĩ
qͥd dici qͥd taceri debeat minime distinguens uerũ
qđ occultũ erat ꝓdit atq effundit in lucẽ Na iracun¬
dia saepe & quaelib& animi ꝑturbatio quid accultandũ
haud contin& Quaidcircolm̃t auctoritatẽ ad fidẽ
qr simplicit᷑ ꝓdita st᷑. nec ulla calliditatis artȩ ꝓlata
Quin&iã ignorantia pueroꝵ uinolentia. somnꝰ quȩ¬
dã scepe ꝓduxit in mediũ in qͥb: siuidiciũ fuiss& ullũ
ꝓlata ñ eent Saepe &iã homines p̃ter ullã animiꝑtur¬
bationẽ imprudentes ꝓpͥa c̃fessione obligatist᷑. dum
cuncta simplicit̃ effundunt quae sibi nocitura nͥ aesti¬

Expanded text:
potest, ad eam cuncta diriget, eaque sibi tractanda regendafidem notitia facit. Necessitas quoque, quasi id quod latebat, extorquens, auctoritate subnixa est, quae tum ab animo, tum a corporibus venit: a corporibus, cum igni, ferro ac verberibus verum quod latet aperitur; ab animo, cum mens quadam perturbationis vel ignorantiae necessitate confunditur. Tunc enim quid dici, quid taceri debeat, minime distinguens, verum quod occultum erat, prodit atque effundit in lucem. Nam iracundia saepe, et quaelibet animi perturbatio, quod occultandum foret, haud continet, quae idcirco habet auctoritatem ad fidem, quia simpliciter prodita sunt, nec ulla calliditatis arte prolata. Quin etiam ignorantia puerorum, vinolentia, somnus quaedam saepe produxit in medium, in quibus si judicium fuisset ullum, prolata non essent. Saepe etiam homines praeter ullam animi perturbationem imprudentes propria confessione obligati sunt, dum cuncta simpliciter effundunt, quae sibi nocitura non existi