comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
torĩ ueritatis uerba mundo palam innotuerinꝰ: suxta quod ipsa ueri¬
tas eisdem precipit dicens: Quae dico uobis inte nebris dicite inlumine
& quod in aure auditis predicate suꝑ tecta: Et qm̃ eloquia lucis. secuta
sr es feriun armis muniendo sese a uulneraet defenduns : Vnde
in iaculis merito dicta pdicantium quib pricuitatem infideliũ supe¬
rtr& : in armis mirecula quib: ueritate sue p̃dicationis confis¬
man insinuantur Eund ergo inlumine iacula xp̃i eunt in
splendore fulgoris armonĩ illius  qr q fecit magnalia quae ape¬
rut arcana quȩ ꝓposuit mandata qua ꝓmisit premia cuncto
iam mnundo ꝑ euangelicas litteraes soleclarius in notuere: Sed&
sci doctores quia filii lucis sunc quaeq: illo donante agunc siue loquun¬
tur iuce niminim acsplendore clarie refulgenc In comminatione
tua minorebis traem & infurortuo de trxhes gentes: Commi¬

Expanded text:
torum veritatis verba mundo palam innotuerunt, juxta quod ipsa Veritorum veritatis verba mundo palam innotuerunt, juxta quod ipsa Veritas eisdem praecepit dicens: Quae dico in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta . Et quoniam eloquia lucis secuta sarios feriunt, armis muniendo sese a vulnere defendunt; unde in jaculis merito dicta praedicantium, quibus pravitatem infidelium superant, in armis miracula quibus veritatem suae praedicationis confirmant, insinuantur. Eunt ergo in lumine jacula Christi, eunt in splendore fulgoris armorum illius, quia quae fecit magnalia, quae apparavit arcana, quae proposuit mandata, quae promisit praemia, cuncto jam mundo per evangelicas litteras sole clarius innotuere. Sed et sancti doctores, quia filii lucis sunt, quaeque illo donante agunt sive loquuntur, luce nimirum ac splendore clare refulgent. In comminatione tua minorabis terram, et in furore tuo detrahes gentes. Commi
Abbreviated transcription (Latin):
aute inuis cerib: uestris tãquã filiis decodilatamini &uoiidus
Vnde auto uel quo ordine ꝓuenerit ut salutarib aquis mundis
as ꝑgertur utq abrssus sapientia celestis t̃ris in tonue¬
rit
subsequenter ostenditur cumdicitur Eleuatus ÷ sol & luna stetit inor¬
tauit inorbem : ut ipsa mordine suo idest pest impletum dominice in¬
carnationis arcanum a longo ꝑfidiae languore exsurgens star& infide
uiriliter ager& & confostaretur incaritate ipsius : Et quia soli xp̃m
aecclesiam iuna compareueret : apte ad eundem solem conuessus contnuo
subiecit: In lumine iaculatua ibun& insplendor fulgoris armori tuori
acula autẽ xp̃i uerba sunc illius quib: corda hominum compunguntur
ut salutari uulnere inflicto possit anima fidelis dicere ÷ uulnenita carita¬
te egosum: Quȩ ui delic& iacula in lumine eunc quia ministerio doc¬

Expanded text:
autem in visceribus vestris. Tanquam filiis dico, dilatamini et vos . autem in visceribus vestris. Tanquam filiis dico, dilatamini et vos . Unde autem vel quo ordine provenerit, ut salutaribus aquis mundus aspergeretur, utque abyssus sapientiae coelestis terris intonuerit, subsequenter ostenditur, cum dicitur: Elevatus est sol, et luna stetit in ortavit in orbem, ut ipsa in ordine suo, id est, post impletum dominicae incarnationis arcanum, a longo perfidiae languore exsurgens staret in fide, viriliter ageret, et confortaretur in charitate ipsius. Et quia soli Christum, Ecclesiam lunae comparaverat, apte ad eumdem solem conversus continuo subjecit. In lumine jacula tua ibunt, in splendore fulgoris armorum. Jacula autem Christi verba sunt illius, quibus corda hominum compunguntur, ut salutari vulnere inflicto, possit anima fidelis dicere: Vulnerata charitate ego sum. Quae videlicet jacula in lumine eunt, quia ministerio doc
Abbreviated transcription (Latin):
Asꝑgunc enim aquas initinerib suis : cum ubicũq incedunit exem¬
pla recte uiuendi cũ uoce p̃dicationis se᷑ ꝑ intuentib: ostendiil:
Asꝑgunc aquas & initinerib: intuentium cũeis docendo parit᷑
uiuendo quib: actionũ uis ingredi debeant p̃monstraene: Si autẽ
legitur ut quidam codices habent disꝑges aquas initinerib do dici
manifestum ÷ qđ ipse aquas uite defentib is nehel longe lateq
innationes totius orbis dispertserit dicens ad discipulos : Ite do
ab altitudine fantasiaȩ suae quia qđ nobis minaebile sci p̃dicatons
fores ꝓnuntiant ex eoniminĩ fonte sapientiae ꝓcȩdit quo intus
ips̃ mipebilius contemplatis ca lestib gaudus inlustrantur an¬
non abrssus magna dedit uocẽ suã abaliitudine fanta sle sua
Cũ dicer& a postolus paulus os nostrũ pat& aduos ocorinthis
cornostrũ dilatatũ ÷ non angus tramini pnobis: angustiamini

Expanded text:
Aspergunt enim aquas in itineribus suis, cum ubicunque incedunt exemAspergunt enim aquas in itineribus suis, cum ubicunque incedunt exempla recte vivendi, cum voce praedicationis semper intuentibus ostendunt. Aspergunt aquas in itineribus intuentium, cum eis docendo pariter et vivendo, quibus actionum viis ingredi debeant praemonstrant. Si autem legitur ut quidam Codices habent: Disperges aquas in itineribus, Deo dici manifestum est, qui ipse aquas vitae de fontibus Israel longe lateque in nationes totius orbis disperserit, dicens ad discipulos: Ite, docab altitudine phantasiae suae, quia quod nobis mirabile sancti praedicatores foras pronuntiant, ex eo nimirum fonte sapientiae procedit, quo intus ipsi mirabilius contemplatis coelestibus gaudiis illustrantur. Annon abyssus magna dedit vocem suam ab altitudine phantasiae suae, cum diceret apostolus Paulus: Os nostrum patet ad vos, o Corinthii, cor nostrum dilatatum est; non angustiamini in nobis, angustiamini
Abbreviated transcription (Latin):
urinanꝰ p mene posiit: Honimquae corela arentia so uelexamplo
uelsermone ad ꝓferendos uistutum frctus i frigas
aspergens aquas initineribus. dedit abis sus uocẽ suã ⁊ ab
altitudine fantasi ae suae : Idem doctores abi ssi nomine : qui
& flumi num supra figurantur: Sed flumina sunt ꝑpt̃uim¬
fortioris inuectonis : quaduritiã tepenȩ mentis adagendam proerpe¬
tib: suis penitentiã rescinduns  brs ses uero recte uocantur ab altitu¬
dinem scientiae : quia ipsi intus implentur salomone ad testante qui
ait Aqua ꝓfunda uerba exore iuri. As ꝑgens ergo aquas intgne¬
rib: dat abrssus uoce sua : cum predicatores sci ꝓfunda ueritatis
scientia intus incorde repletiministerium uerbi foris audien¬
tib ex hibene paulatim & ꝑpastes ꝓcapacitate infirmonĩ pseren¬
tes que ipsi intus multa simul &amplacapiunc: Initinerib: aute
in operib dicit: uel ipsonĩ uidelic& doctori uelauditoniꝰ suonĩ

Expanded text:
trinarum promere possit, horumque corda arentia suo vel exemplo trinarum promere possit, horumque corda arentia suo vel exemplo vel sermone ad proferendos virtutum fructus irriget. Aspergens aquas in itineribus dedit abyssus vocem suam ab altitudine phantasiae suae. Iidem doctores abyssi nomine, qui et fluminum supra, figurantur, sed flumina sunt pfortioris invectionis, qua duritiam terrenae mentis ad agendam pro erratibus suis poenitentiam rescindunt. Abyssus vero recte vocantur ab altitudine scientiae, qua ipsi intus implentur, Salomone attestante, qui ait: « Aqua profunda verba ex ore viri . » Aspergens ergo aquas in itineribus, dat abyssus vocem suam, cum praedicatores sancti profunda veritatis scientia intus in corde repleti ministerium verbi foris audientibus exhibent, paulatim et per partes pro capacitate infirmorum proferentes, quae ipsi intus multa simul et ampla capiunt, in itineribus autem, in operibus dicit, vel ipsorum videlicet doctorum vel auditorum suorum.
Abbreviated transcription (Latin):
cantium corda adagnitionẽ confessione que ueritatis orebrc
allocutione docentium: quasi alluuione frequentũ gurgitum ui¬
dene dnm interim ꝑfidem  & dolenise tam diu ab illo recesssse
ꝑculpam: Sed finito dolore poenitentae uidencꝰ sũ plenius ÷i fu¬
turo ꝑspeciem acde eius beata in ꝑpetuũ uisione latantur
Potest &ta intellegi quod dicitur: F luminib: scindetur terae qua¬
si diceretur ad hoc t̃rxꝰ esse scindendam ut flumina ex illa noui¬
ter orisentur. quod sȩpe contigisse ueteres historia namenc:
Vt uide lic& terr motu existente flumina qua non eranu appare¬
nne: Quodita fieri posse non ambigit qui pnidenter intellegit
dtauenis aquarũ in numeris tellurem: sicut uenis sanguinis corpus
huma num esse plenis simum, Iuxtaquem sensum fluminib scindi¬
nariẽ micum scissa ad penitentiã conscientia carnalis adeo do¬
nant diuina gietia extte por ꝓficit : ut etiã ipsa alis Nuente dot¬

Expanded text:
cantium corda ad agnitionem confessionemque veritatis crebra cantium corda ad agnitionem confessionemque veritatis crebra allocutione docentium, quasi alluvione frequentium gurgitum, vident Deum interim per fidem, et dolent se tandiu ab illo recessisse per culpam, sed finito dolore poenitentiae vident eum plenius in futuro per speciem, ac de ejus beata in perpetuum visione laetantur. Potest et ita intelligi quod dicitur fluminibus scindetur terra, quasi diceretur ad hoc terram esse scindendam, ut flumina noviter ex illa orirentur, quod saepe contigisse veteres historiae narrant, ut, videlicet, terrae motu existente, flumina quae non erant apparerent. Quod ita fieri posse non ambigit, qui prudenter intelligit ita venis aquarum innumeris tellurem, sicut venis sanguinis corpus humanum esse plenissimum; juxta quem sensum fluminibus scinditur terra, cum scissa ad poenitentiam conscientia carnalis, adeo donante divina gratia ex tempore proficit, ut etiam ipsa aliis fluenta doc
Abbreviated transcription (Latin):
sentiat perennium poenari Quod autẽ p̃mittens tendens¬
extendens arcum tuum suꝑ sceptrir ad didit dicit dnis bnꝰ
patrem sĩgniftat significat dequo ipse filius pat̃ inquit non
iudicat que quã sediudiciũ omne dedie filio: Fluminib: semi¬
detur temay Flumina hoc loco non eadem quibus supne int
dni furoreꝰ quetimebat: sedilla potius dicit de quib ipse me
uangelio qui credit inquit inie sicut dicit scriptune Flimina
deuentre ei. fluenc aquae uiuae : Et exponens euange lista hoc
aute dixit inquit despũ quem acaepturi ertens credentes in eum:
His ergo fluminib scinditurtrc cum carnalium cordauer¬
bis doctrina salutaris inrigata duritiã suae infidelitatis sese
humiliando conteruni sinum qi interna cogitationis quimale
clausus fuerat: ad accipienda salutiferx̧ increpationis siue ex hor¬
tationis dicta pate faciunt quod subsequenter latius exphatur

Expanded text:
sentiat perennium poenarum. Quod autem psentiat perennium poenarum. Quod autem pextendes arcum tuum super sceptra, addidit: Dicit Dominus, Deum Patrem significat, de quo ipse Filius: Pater, inquit, non judicat quemquam; sed omne judicium dedit Filio . Fluminibus scindetur terra. Flumina hoc loco non eadem quibus supra iram Domini furoremque timebat, sed illa potius dicit, de quibus ipse in Evangelio: Qui credit, inquit, in me, sicut dicit Scriptura, flumina de ventre ejus fluent aquae vivae. Et exponens evangelista: Hoc autem dixit, inquit, de Spiritu, quem accepturi erant credentes in eum . His ergo fluminibus scinditur terra, cum carnalium corda, verbo doctrinae salutaris irrigata, duritiam suae infidelitatis sese humiliando conterunt, sinumque internae cogitationis, qui male clausus fuerat, ad accipienda salutiferae increpationis sive exhortationis dicta patefaciunt; quod subsequenter latius explicatu
Abbreviated transcription (Latin):
turbis quaȩ antecedeban& & q̃ seq bantur & q̃ obuia uenie¬
bani os anna benedictus quiuenit in nomine cdñi: Inqua equi¬
tatione sanitas resonabat quianiminĩ illonĩ iter spiritale
signabatur quid noduce ꝑapostolos adei. que sursum ÷ hicruisa¬
lem quae ÷ mater omnium nostri uidenda rega ducuntur
Tns extendes arcutuum suꝑ saeptre dicit bis᷑: grcum dicit in¬
ꝑ i sum diuini examinis aduentum : quo etiã sceptrt id ÷ regna
mundi examinanda essep̃uidit : Insinuans ergo ꝑpheca quid
dñs suꝑ equos suos ascendens id ÷ apostolos & cori sucaessores grata
sua implers acregens agat in illis:: Tendens iiquit extendens
arcũtuũ suꝑ sceptra : id ÷ comminans ꝑdoctores conminaberis
iudiciutuuꝰ subito aduenturi ut quicumq ad conminatione ise
quasi ad extentum arcum territus fuerit & pietatituae supplta¬
re curxuerit Emissione sagit tari id ÷ comminationem noni

Expanded text:
turbis quae antecedebant, et quae sequebantur, et quae obviam venieturbis quae antecedebant, et quae sequebantur, et quae obviam veniebant: Osanna, benedictus qui venit in nomine Domini . In qua equitatione sanitas resonabat, quia nimirum illorum iter spirituale signabatur, quo Domino duce per apostolos ad ejus quae sursum est Jerusalem, quae mater est omnium nostrum , videnda regna ducuntur. Tendens extendes arcum tuum super sceptra, dicit Dominus. Arcum dicit improvisum divini examinis adventum, quo etiam sceptra, id est regna mundi examinanda esse praevidit. Insinuans ergo propheta quid Dominus super equos suos ascendens, id est apostolos et eorum successores gratia sua implens ac regens agat in illis: Tendens, inquit, extendes arcum tuum super sceptra, id est, comminans per doctores comminaberis judicium tuum subito adventurum, ut qquasi ad extentum arcum territus fuerit, et pietati tuae supplicare curaverit, emissionem sagittarum, id est, comminationem non
Abbreviated transcription (Latin):
Num quidergoait tamgneuiter peccaueronꝰ hi quimentem
acaelestib: desideriis in appetitum de mnergun in fimori quiq
fastu animi instabiles esse contrx ꝓximos ergunt : ut iitalib:
ira quã merentur nũquã soluenda ꝑ seuer& : a nomnib: ꝑor
bem siue leuius siue grcuius peccantib: inmundo apparens groc¬
tiã tuae pietatis inpendis : Nam cerno quidemte a postolos ad
predicandam gentib: gloriatua esse missuruim: Sed quisini cre¬
dituri tua est non humanae cogitionis hoc est enim quod sequi¬
tur. Qũo ascendens ascendes suꝑequostuos: &equitatustius
sanitas : Id ÷ ascendes incorda electonituonĩ ꝑ inluminatione
gretiae ꝑ quoste segente iter uistutũ incedans: ꝑque orbem
totumte euangel ⁊ ando ferentes ꝑpetua salutis mundo uita
predicen : cuius equitatus figun etiã iuxta litterx indno mons¬
tricta ÷ Cum hieri solimam tendens sedebat asino concinentib

Expanded text:
Nunquid ergo, ait, tam graviter peccaverunt hi qui mentem Nunquid ergo, ait, tam graviter peccaverunt hi qui mentem a coelestibus desideriis in appetitum demergunt infimorum, quique fastu animi instabiles sese contra proximos erigunt, ut in talibus ira quam merentur nunquam solvenda perseveret? An omnibus per orbem sive levius sive gravius peccantibus in mundo apparens gratiam tuae pietatis impendes? Nam cerno quidem te apostolos ad praedicandam gentibus gloriam tuam esse missurum; sed qui sint credituri tuae est, non humanae, cognitionis. Hoc est enim quod sequitur: Quoniam ascendens ascendes super equos tuos, et equitatus tuus sanitas. Id est, ascendes in corda electorum tuorum per illuminationem gratiae, per quam, te regente, iter virtutum incedant, perque orbem totum te evangelizando ferentes perpetuae salutis mundo vitam praedicent. Cujus equitatus figura etiam juxta litteram in Domino monstrata est, cum Jerosolymam tendens, sedebat asino, concinentibus
Abbreviated transcription (Latin):
plebes: ꝑ hanc insinuentur esse saluandȩ Quol autẽ nonait a& hio¬
pes & madianite ex pauescen& sad tabernacula a& hiopum ex pa¬
uescent inquit & tabernacula t̃rȩ madian illo lucitionis genere
dicitꝰ quo ieuangelio dictum est. Et exiit totaciuitas obuiam
ihũ : &in ꝑsalmo : & poculum tuum inebriens: Num non ipsaciuitas
sed hi quierin inciuitate exirenu neq: ipsũ poculũ sed hoc qđ ÷
in poculo soleat inebriare que figure loutionis Crece mecons¬
miͥa : id ÷ traens nominatio uocatur dum ꝑcontinentem id quod
continetur ostenditur : Num quid in fluminib: mretuadnĩe aut
influminib furortuus: aut in mari impetus tius : Fluminum
& maris uocabulo corda ex primuntur infidelium: Que plumi¬
na pecte uocantur : quia toto intentionis impetu ad inferiore de¬
fluune chare quiatur bidisamarisq cogititib: intus obscurantꝰ
Et suꝑceteros sese tumidis iactantia gurgitib: extollunt:

Expanded text:
plebes per hanc insinuentur esse salvandae. Quod autem non ait: Aethioplebes per hanc insinuentur esse salvandae. Quod autem non ait: Aethiopes et Madianitae expavescent, sed tabernacula Aethiopum expavescent, inquit, et tabernacula terrae Madian, illo locutionis genere dicitur, quo in Evangelio dictum est: Et exiit tota civitas obviam Jesu; et in psalmo: Et poculum tuum inebrians , dum non ipsa civitas, sed hi qui erant in civitate exierant; neque ipsum poculum, sed hoc quod est in poculo soleat inebriare: quae figura locutionis Graece metonymia, id est, transnominatio vocatur, dum per continentem id quod continetur ostenditur. Nunquid in fluminibus ira tua, Domine, aut in fluminibus furor tuus, aut in mari impetus tuus? Fluminum et maris vocabulo corda exprimuntur infidelium, quae flumina recte vocantur, quia toto intentionis impetu ad inferiora defluunt; mare, quia turbidis amarisque cogitationibus intus obscurantur, et super caeteros sese tumidis jactantiae gurgitibus extollunt.
Abbreviated transcription (Latin):
futura conside rauit in carnationis euis. oper & ex pauit Itagentes¬
a einuntiato sibi ꝑ apostolos eodem auditu eisdemq operib: iam
consummatis Serure dño intimore & exulta re ei incipereni cum
tremore, Etbene a& hiopes primo posuit quisun infinib: mundi
ut insinuar& mestice qđ in omne t̃rae exituris ess& sonus p̃dicato¬
rum & infines orbis terȩ uerba corum: In quomysterio & prȩ¬
fectus candacis reginȩ a& hiopum ut i actib a posto lonĩ legiair
primitiae gentium euangeli : ante philippofidem & sacramenta
xp̃i ꝑcepit : Madianitari autẽgens ab uno filori abrocham ex
c& hture quiuo cabatur madian originem duxit : Et est inde¬
sesto sarra cenonĩ contrio oriente rubrimaris inartcbia : Paue¬
anc ergo ad nomenxp̃i a& hiopes: ut ad fines orbis fides leius ꝑ¬
uenturae signetur : Paueant & madianitae : ut medi tersne ae quoq

Expanded text:
futura consideravit incarnationis ejus opera, et expavit, ita gentesfutura consideravit incarnationis ejus opera, et expavit, ita gentes, annuntiato sibi per apostolos eodem auditu, ejusdemque operibus jam consummatis, servire Domino in timore, et exsultare ei inciperent cum tremore. Et bene Aethiopes primo posuit, qui sunt in finibus mundi, ut insinuaret mystice quod in omnem terram exiturus esset sonus praedicatorum, et in fines orbis terrae verba eorum. In quo mysterio et praefectus Candacis reginae Aethiopum, ut in Actibus apostolorum legitur, primitiae gentium, evangelizante Philippo, fidem et sacramenta Christi percepit. Madianitarum autem gens ab uno filiorum Abraham ex Cethura, qui vocabatur Madian, originem duxit, et est in deserto Saracenorum contra Orientem Rubri maris in Arabia. Paveant ergo ad nomen Christi Aethiopes, ut ad fines orbis fides ejus perventura signetur. Paveant et Madianitae, ut Mediterraneae quoque
Abbreviated transcription (Latin):
I tȩnerib: ae ternitatis : queł hos labores mediator dĩ & homint̃
mereretur adiunxit: Propt᷑ quod & ds̃ illũ exaltauit : & dona¬
uit illi nomen qđ ÷ suꝑ omne nomen ut in nomine ihu omnege¬
nuflectatur: Caelestiũ & teres trium & infernosĩ &omnis
lingua confiteatur qr ilis xps ingloria spatris: Et quia ꝑ eos¬
dem ei: labores ꝑq eadem itinera aeternitatis eius cum ꝑ¬
actis laborib passionis suae reduit ad patrẽ non solum iudeoniꝰ
sed & gentiũ populus ad requiem erat ꝑuenturis sẽpit᷑̃ nam
apte sub iungitur : Tabernacula a& hno pum ex pauesceni & ta¬
bernacula terpꝰ madian
& hiopes namque & madianitas gentium esse populos quis nesciat:
quorum nominib: omnes insinuatae sunt gentium nationes : quae
audita p̃dicatione euange lica sa lubriertene pauore concutienda
Vticit ꝓpheta futunim adhuc auditum dnii audiuit & timuit.

Expanded text:
itineribus aeternitatis, quaeque per hos labores Mediator Dei et hominum itineribus aeternitatis, quaeque per hos labores Mediator Dei et hominum mereretur, adjunxit: Propter quod et Deus illum exaltavit, et donavit illi nomen quod est super omne nomen, ut in nomine Jesu omne genatris ; et quia per eosdem ejus labores, perque itinera eadem aeternitatis ejus, cum, peractis laboribus passionis suae, rediit ad Patrem, non solum Judaeorum, sed et gentium populus ad requiem erat perventurus sempiternam, apte subjungitur: Tabernacula Aethiopum expavescent, et tabernacula terrae Madian. Aethiopes namque et Madianitas gentium esse populos quis nesciat? quorum nominibus insinuatae sunt omnes gentium nationes, quae audita praedicatione evangelica salubri erant pavore concutiendae, ut sicut propheta futurum adhuc auditum Domini audivit et timuit,
Abbreviated transcription (Latin):
ut ał tempus apparer& hominibus: Itinera aute e pernuiteuar
eius quibus relicto corpore lit̃ mundo rediit ad patrem
cum quo & ternalitꝰ mansit etam cumte posue lit̃ conuersa¬
retur inmundo. Quȩ nimiruĩ itnere desiderxuit ipse cũ
apppians pas sioni dicebat patri : Egote clarificaui suꝑom
nemtnẽ : opus consum maui quod de distmihi ut facian
haec derdene ribus adsum tȩ temporelitatis : statimq dere¬
nerib: ae ternitatis adiunxit: Et nunc clarificame tũ
pater apugͥte m&l ipsũ claritate quã habui prius quam mun¬
dus ess& apudte: Haȩc autẽ iti nert aeternitats propheta prlabo¬
rib: uidit in carnationis uidehc& & passionis dequib: supradicti :
Os alibano siue ab austro ueni&. Et cornua sunc inmanib: eius ÷
Alia que huius modiquae in hoc eodem cangco plurima inueniunt᷑
De his laborib: dicit &a postolus: humiliauit sem& ipsum factus
o boediens usq: ad mostem: mostem autem crucis : Mox qude x

Expanded text:
ut ad tempus appareret hominibus. Itinera autem aeternitatis ut ad tempus appareret hominibus. Itinera autem aeternitatis ejus, quibus relicto corporaliter mundo rediit ad Patrem, cum quo aeternaliter mansit etiam, cum temporaliter conversaretur in mundo: quae nimirum itinera desideravit ipse cum appropians passioni dicebat Patri: « Ego te clarificavi super terram, opus consummavi quod dedisti mihi ut faciam . » Haec de itineribus assumptae temporalitatis, statimque de itineribus aeternitatis adjunxit: « Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, claritate quam habui priusquam mundus esset apud te. » Haec autem itinera aeternitatis propheta prae laboribus vidit, incarnationis videlicet et passionis; de quibus supDeus a Libano, sive ab Austro, veniet, et: Cornua sunt in manibus ejus, aliaque ejusmodi, quae in hoc eodem cantico plurima inveniuntur. De his laboribus dicit Apostolus: Humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis ; moxque de
Abbreviated transcription (Latin):
hic desapientia litterȩ carnalis Ille de mãmona iniquitatis
elatis : sed dum uterq ad humilitatis magisterium conuer¬
sus xp̃i est factus discipulus : Nontes uti que suni uehe men¬
ter confracti: Defluxerin colles aeternales: collium
nomine sicut & mongum suꝑbi ex primuntur homines sed
fostas seminore fastu elationis inflaq nec tamen a reatu
tumoris alieni ideoq: salubriter indinandi ut adiome¬
reantur erigi, Qui recte colles aeternales uocantur quia
dumtem poraeliter humiliati a suꝑbiȩ tumore defluunt
inaetesium glorificati eriguntur ab eo quiait: Et omnis
qui se humiliat ex altabitur : Alia trans latio ꝓcollib: a t̃¬
nalib: planius colles sacub hab& quod ad distinetionẽ ꝑtin&
ta & infima contemnentes Talisuns nomine digni : De quib
psal mista dño Sus cipiant inquit montes pacem populo
tuo: & colles iustitiã, Itinene &eternitatis eius prȩlaborib:
uidi Itinore suns tem porelitatis cdñi quibus uenit inmundum¬

Expanded text:
hic de sapientia litterae carnalis, ille de mammona iniquitatis elatus, sed dum uterque ad humilitatis magisterium conversus est, Christi factus est discipulus, montes utique sunt vehementer confracti. Defluxerunt colles aeternales. Collium nomine sicut et montium superbi exprimuntur homines, sed fortasse minore fastu elationis inflati, nec tamen a reatu tumoris alieni, ideoque salubriter inclinandi, ut a Domino mereantur erigi. Qui recte colles aeternales vocantur, quia dum temporaliter humiliati a superbiae tumore defluunt, in aeternum glorificati eriguntur ab eo qui ait: Et omnis qui se humiliat exaltabitur . Alia translatio pro collibus aeternalibus planius colles saeculi habet, quod ad distinctionem pertinta et infima contemnentes, tali sunt nomine digni, de quibus Psalmista Domino: Suscipiant, inquit, montes pacem populo tuo, et colles justitiam . Itinera aeternitatis ejus prae laboribus vidi. Itinera sunt tem
Abbreviated transcription (Latin):
nulla inter ueniente nocceꝑacturus aduolar&
nam&hoc quiin
insulathile quȩ ultrabrit taniã est
uel inultimir
scitharum finib degent omni
estate dieb: aliquot fieriuident. quia sol caero orbi
in occasu & suli terra positur. Ipsis nihil ominus tota
nocte supraterramappareat: Et quo modo a paste
occidentis adorientem humilis redeat manifeste uidea¬
tur Donec tempore opostuno denuototo orbi cõ¬
muni exortureddatur: sicut & uaerũ historiae
Et nostrihomines a cui quiillis depastib: aduenuint
Haliundantissime produnt. Numquid autem hiqui
interiora austri incolunt : uder esolem permeridia

Expanded text:
nulla interveniente nocte, facturus advolaret. nulla interveniente nocte, facturus advolaret. Nam et hoc qui in insula Thyle, quae ultra Britanniam est, vel in ultimis Scytharum finibus degunt, omni aestate diebus aliquot fieri vident, quia sol caetero orbi in occasu et sub terra positus, ipsis nihilominus tota nocte supra terram appareat; et quomodo a parte occidentis ad orientem humilis redeat, manifeste videatur, donec tempore opportuno denuo toto orbi communi exortu reddatur, sicut et veterum historiae, et nostri homines aevi, qui illis de partibus adveniunt, abundantissime produnt. Nunquam autem hi qui interiora austri incolunt, videre solem per meridia
Abbreviated transcription (Latin):
eraias. uis ut accedat umbra decemlieir. Anutre uer¬
tatur totidem gradib:: Idem nominẽ graduũ quidli¬
nearũ significat. Id ÷ distinctionẽ horarum: quas duo decim¬
perdiem in horo logio notare solemur : Qiue uthieroni
mus dicit Itaerant exstructi gradus arte mechanica
Vt per singulos um bra descendens: horarum spatu terminir&¬
rat autem hora diei decima etꝰ hocregi preph& lo quebatur
sergo inquiđ ut accedat umbra decanlincir: procedente pde
supraterram perboreae plager usqi ad orientẽ : qu subtur
terram cotidiana consu&udine suicur suserat facturus:
anutreuertatur umbra totidem gradib:: conuersar&ror¬
suro facie solis : ipsoq peraustralem plagam ad orientem re¬
acileest in quitumbram crescere decłm
lineis Nec uolo ut fiat sed ut reuertoctur r&ror sum decem
gradib Vidit namq: quiamaioris miraculier repoterat
sisol contraridsuo moricursum ager&: quamsi consu&o
proces suincedenstam & simulto altius id est super
terras clatus adorientem. Quas secundi diei mane

Expanded text:
est: Vis ut accedat umbra tot lineis, an ut revertatur totidem gradiblinearum significat, id est, distinctionem horarum, quas 12 per diem in horologio notare solemus; sive, ut mus dicit, ita erant exstructi gradus arte mechanica, ut per singulos umbra descendens horarum spatia terminareErat autem hora diei decima, quando hoc regi Propheta loquebatur: Vis ergo, inquit, ut ascendat umbra decem lineis, procedente sole supra terram per boreales plagas usque ad orientem, quae subtus terram quotidiana consuetudine sui cursus erat facturus: an ut revertatur umbra totidem gradibus, conversa retrorsum facie solis, ipsoque per australem plagam ad orientem reacile est, inquit, umbram crescere decem lineis; nec hoc volo ut fiat, sed ut revertatur retrorsum decem gradibus. Vidit namque quod majoris miraculi esse poterat, si sol contrarium suo mori cursum ageret, quam si consueto processu incedens; tametsi multo altius, id est, supra terras elatus ad orientem, quasi secundi diei mane
Abbreviated transcription (Latin):
alabio usqlabium Rotundum in circuitu: marae hoc
fusile: Infigurcm lauacri salutaris quo in remissionẽ
peccatorum emundamur factum est: Namque sacer doter
in eo lauabantur: Vt uerbadierum apeste testoentur
Sacer dotes autem. constatomnes dectos trpice inscripturis
Et rectehuic uasgͥ scriptura: maris nomen indidit. Inmemo¬
riam iudelic& maris rubri: In quo prius per extinctionem egp¬
tiorum & populidi liberaetionem. Baptirmi formapr ȩcerrt¬

Expanded text:
a labio usque ad labium, rotundum in circuitu, etc. » Mare hoc a labio usque ad labium, rotundum in circuitu, etc. » Mare hoc fusile in figuram lavacri Salvatoris, quo in remissionem peccatorum emundamur, factum est. Namque sacerdotes in eo lavabantur, ut Verba Dierum aperte testantur . Sacerdotes autem constat omnes electos typice in Scripturis Et recte huic vasi Scriptura maris nomen indidit, in memoriam videlicet maris Rubri, in quo prius per exstinctionem Aegyptiorum et populi Dei liberationem baptismi forma praece
Abbreviated transcription (Latin):
firmitas: Similiter erexit secundam columnam: Et uocauit
ex primit figuram doctorum: Qui primitiuam in hieru solimis
instituerunt ecclesicm: Secunda: corum quiad predicand&
gentib: destinati sunt : Vel cestedextera columna eos significat
quiuenturum in carner: dnm̃ proph&cndo predixercent
Secunda illor qui hunciam uenirre. & mundum suo sanguine
redinisse testeentur: Et apteuo cabulo simili Ambocense¬
bantur columnae: cumuna firmitas Altera in robore dicta
Vt una fidei & operis fostitudo cunctirinerre doctoribur
monstrar&ur : Nostrique temporis inertia tatite notar&ur
Vbi se non nulli doctorer sacer dotes & columnar domus di
uideri atque appellari uolunt: Cum nihil in reprorsus firmȩ
fidei ad contempnaendar sȩculi pompar. Acdesiderand ab onoc¬
inuisibilia: Nilhabeant roboris ad corrigendos: Nil industrie
saltim ad intellegendos corum. quibus praelati sunt errores:
Iecit quoque mare fusile. Decem cusi sorũ

Expanded text:
firmitas. « Similiter erexit columnam secundam et vocavit firmitas. « Similiter erexit columnam secundam et vocavit s, illorum exprimit figuram doctorum, qui primitivam in Hierosolyma instituerunt Ecclesiam. Secunda eorum qui ad praedicandum gentibus destinati sunt. Vel certe dextra columna eos significat, qui venturum in carne Dominum prophetando praedixerant. Secunda illos qui hunc jam venisse, et mundum suo sanguine redemisse testantur. Et apte simili vocabulo ambae censebantur columnae, cum una, fut una fidei et operis fortitudo cunctis inesse doctoribus monstraretur, nostrique temporis inertia tacite notaretur, ubi se nonnulli doctores, sacerdotes et columnas domus Dei videri atque appellari volunt, cum nil in se prorsus firmae fidei ad contemnendas saeculi pompas, ac desideranda boninvisibilia, nil habeant roboris ad corrigendos, nil industriae saltem ad intelligendos eorum quibus praelati sunt errores. « Fecit quoque mare fusile decem cubitorum,
Abbreviated transcription (Latin):
ad unandus inxp̃o Ad a&ernaeuita sit introducens coronã
Quifigurece conuenit hoc quod de a postolis postresur rec¬
tionem dñi piscantibus scriptum est Cumip suminlitore
staentem uiderent: Non enim longe eront a terra
sed quasi cubitis ducentis trahentes r&episcium:
Perducentor & enim cubitos r&eplenũ magnis piscibur
discipuli ad dnm̃ trahunt. Effectum sue resurrectionis
iam inlitore monstroentem: Cum sc̃ĩ pradi catores &iudcir
& gentib: uerbum fidei committunt. At que utrius que
populiclectora fluctib seculi presentis extractos.
Adfuture gloriam pacis & in mostalitactis perducunt
Circumitus ergo capitelli secundi. ducentos hab& or di¬
nes malo granatorum: Cum sublimitaes regni caelestis utri¬
usq: populi electos. In una beatitudinis aste collegit:
Et stectuit duascolumnas. Inposticutem pli, Cum stoc
tuis s& columnam dextram : Vo cauit eam nomine Iahin id est

Expanded text:
adunandus in Christo ad aeternae vitae sit introducendus coronam. adunandus in Christo ad aeternae vitae sit introducendus coronam. Cui figurae convenit hoc, quod de apostolis post resurrectionem Domini piscantibus scriptum est, cum ipsum in littore stantem viderunt: Non enim longe erant a terra, sed quasi cubitis ducentis, trahentes rete piscium . Per ducentos autem cubitos rete plenum magnis piscibus discipuli ad Dominum trahunt, effectum suae resurrectionis in littore monstrantem, cum sancti praedicatores et Judaeis et gentibus verbum fidei committunt, atque utriusque populi electos a fluctibus praesentis saeculi extractos, ad futurae gloriam pacis et immortalitatis perducunt. Circuitus ergo capitelli secundi ducentos habet ordines malorum granatorum, cum sublimitas regni coelestis, utriusque populi electos in una beatitudinis arce colligit. Et statuit duas columnas in portictuisset columnam dexteram, vocavit eam nomine Joachim,
Abbreviated transcription (Latin):
mitate columnarum de super: Iux tamensuram quippe
columnae fiunt capitella de super: cum sc̃i docto res immo
omnes iusti erundem doctorum uestigia sequentes. prae¬
mia superne raributionis secundum merita piȩ recipi¬
unt operationis : Eius r&ia cula quoque fiunt eadem
capitella: qui auixta modum dilectionis quasibi adinui¬
cem in hac uita fraternitas scã copolata est: super¬
norum quoque ciuium soci&ate. In praesentia suicrea¬
toris coniungitur incelis: Uerum quod eadem super
norum soci&as ciuium. utriusque populi fidelibus
tribuitur Recte subiungitur Mal& granatorũ
autem ducenti ordines erant: Incircuitu capitelli
secundi: Diximus autem malo granata: Vel totius
Cente narius. uero
numerus qui addex teram manũ primus peruenit:
Nannum quam in aeternȩ beatitudinis figura poni
consueuit, Duplicatur autem hic numerus malo¬
granatorum incircuitu capitelli secundi Vt in sinu¬
etur mistice quod utrius que testamenti populus

Expanded text:
mitate columnarum desuper. Juxta mensuram quippe mitate columnarum desuper. Juxta mensuram quippe columnae fiunt capitella desuper, cum sancti doctores, immo omnes electi eorumdem doctorum vestigia sequentes, praemia supernae retributionis secundum merita piae recipiunt operationis. Retiacula quoque fiunt secundum capitella, quia juxta modum dilectionis qua sibi ad invicem in hac vita fraternitatis sancta copulata est, supernorum quoque civium societati, in praesentia suiconjungitur in coelis. Verum quod enorum societas civium utriusque populi fidelibus tribuitur, recte subjungitur: « Malogranatorum autem ducenti ordines erant in circuitu capitelli secundi. » Diximus autem malogranata vel totius Centenarius vero numerus, qui ad dexteram manum primus pervenit, nonnunquam in aeternae beatitudinis figura poni consuevit. Duplicatur autem hic numerus malogranatorum in circuitu capitelli secundi, ut insinuetur mystice quod utriusque tes
Abbreviated transcription (Latin):
nemo a nobis. sed ipra species horum quae diximus. Ipse
status & conuersatio patriae illius caelestis. quo modo se se
habeat. soliseis quihanc intrare meruerunt eius ciuibus
pat&: Vnde benefactura siue altitudo horum capitel¬
lorum qua supra lilium erant. Vt in conprehensibilis¬
erse ter restrib: qualitas calestis habitationis insinu&ur¬
dequatamen hoc mine lat&. qui a omner ibi communi
felicitate diuinae uisionis fruuntur: Tanto quisque
rublimius Quantiͦ mundiores adiudendum eum oculor
cordis habuerit: Quienim dixit. Omnestimentes dñm
pussilles cum maioribus: Ipse dixit quiatureddes singu¬
lis secundum operaeorum: Communis ergo ibi benedic¬
tio omniumerit electorum. At tac mnen prodistincta¬
operum qualitate. multȩ sunt inansiones beatorum
Inuna eademque doma patris acerna incadis: Quod in ha¬
rum quoque factura columnarum: mistice reor esse
designatum cumdicitur. Et rur sum alia capitella in sum¬

Expanded text:
et a vobis ; sed ipsae species horum quae diximus, ipse et a vobis ; sed ipsae species horum quae diximus, ipse status et conversatio illius patriae coelestis, quo modo sese habeat, solis eis qui hanc intrare meruerint, ejus civibus patet. Unde bene factura sive altitudo horum capitellorum supra lilium erant, ut incomprehensibilisse terrestribus qualitas coelestis habitationis insinuetDe qua tamen hoc minime latet, quod omnes ibi communi felicitate divinae visionis fruuntur, tanto quisque sublimius, quanto mundiores ad videndum eum oculos cordis habuerit; qui enim dixit, Omnes timentes Dominum, pusilli cum majoribus , ipse dixit, Quia tu reddes unicuique secundum opera ejus . Communis ergo ibi benedictio omnium erit electorum; attamen pro distincta qualitate operum multae sunt mansiones beatorum in una eademque domo Patris aeterna in coelis. Quod in harum quoque factura columnarum mystice reor esse designatum, cum dicitur, Et rursum alia capitella in sum
Abbreviated transcription (Latin):
Iux tac mensuram columna
cius r&iacul& iuxtamen surcm columnae dicitur.
Tantae al titudinis. quantȩ erat & columna: Cuius tamen
altitudo quanta fuerit minine narrentur. Hac autem¬
Hac autem
capitella. qualia cumque & quanta cumq fuerint: Non
enim mensuram eorum aperte scriptura derignat inore
liliorum uidentur erse apposita .: De quorum facture
siquid mesticum inquirerẽ ddectat: Illacm regniper ennis
sublimitatem potest non in congrue de signare : quam nec
oculbs uidit & c&era. usque diligentib se. Postlilice &¬
enim quat tuor cubitorum. Alic sunt appositec capitellec.
quorum altitudo quanta fuerit nondicitur: Quia multec
quidem decelesti beatitudine in cuangelio legimus. quod ui¬
delic& ibi mundi cordedm̃ uidebunt. Quoderunt equales an¬
gelis dĩ quod non nubent nequenubentur. quia nec mori
ul trapoterunt: quodubicumq: estxp̃s ibi & ministri eius
erunt : Quod manifestabit scipsumillir. Quod palam de
patre add nuntiabit eis: quod gaudiũ inoniscius toll&¬

Expanded text:
uxta mensuram columnae ejus, retiaculum juxta mensuram columnae dicitur, tantae altitudinis quantae erat et columna: cujus tamen altitudo quanta fuerit, minime narratur. Haec autem capitella, qualiacumque et quantacumque fuerint, non enim mensuram eorum aperte Scriptura designat, more liliorum videntur apposita esse. De quorum factura si quid mysticum inquirere delectat, illam regni perennis sublimitatem potest non incongrue designare, quam nec oculus vidit, et caetera, usque diligentibus se. Post lilia etenim quatuor cubitorum, alia sunt apposita capitella, quorum altitudo quanta fuerit, non dicitur: quia multa quidem de coelesti beatitudine in Evangelio legimus: quod videlicet ibi mundicordes Deum videbunt ; quod erunt aequales angelis Dei; quod non nubent, neque nubentur , quia nec mori ultra poterunt ; quod ubicumque est Christus, et ministri ejus erunt ; quod manifestabit seipsum illis quod palam de Patre annuntiavit eis ; quod gaudium visionis ejus nemo toll
Abbreviated transcription (Latin):
mul tumstudio sis quibus que prosunt: Etideo for saen
duo sunt ordiner scalpturarum instriatarum in mariȩ neo
facti: Vt hi qui in fonte baptismatis inbutisunt. Vtrius¬
que testamenti diligenter auscultent historices: Ideo¬
Ideo
decem cubitorum crantingyro: Vt quos cumque in cisdem
historus deditoriusss cadestibus Actota intentione
ad superna premia surpen sases seper spexerint. hos imi¬
tari contendant: Beneautem sequitur: & steebat super
duo decͥmboues, E quibus tres respiciebant adaquilonem : &
tres ad occidentem &tres ad meridiem & tres adorientem:
Perboues quippe: A postolos & euange listar. Immo omnes
uerbi ministros deber intellegi. a postolo docente cognoscimus
Qui exponens mandatum legis quodictumest: Non alliga bis
as bouitrituranti. Num quid debebur inquidcura est do
An propter nos utiquedicitur ⁊. Nam propternos scrip¬
tasunt: Qnm̃ deb& quippequiarat arare: & quitriturat

Expanded text:
multum studiosis quibusque prosunt. Et ideo forsitan multum studiosis quibusque prosunt. Et ideo forsitan duo sunt ordines sculpturarum histriatarum in mari aeneo facti, ut hi qui fonte baptismatis imbuti sunt utriusque Testamenti diligenter auscultent historias. Ideo decem cubitorum erant in gyro, ut quoscunque in iisdem historiis deditos, jussis coelestibus, ac tota intentione ad superna praemia suspensos esse perspexerint, hos imitari contendant. Bene autem sequitur: Et stabat super duodecim boves, e quibus tres respiciebant ad aquilonem, et tres ad occidentem, et tres ad meridiem, et tres ad orientem. Per boves quippe apostolos et evangelistas, imo omnes verbi ministros debere intelligi, Apostolo docente, cognoscimus, qui exponens mandatum legis, quo dictum est: Non alligabis os bovi trituranti. Nunquid de bobus inquit cura est Deo ? an propter nos utique dicit; nam propter nos scripta sunt, quoniam debet in spe qui arat, arare, et qui triturat
Abbreviated transcription (Latin):
porum designatac. qua neces seest nos solerter intuere
Vt uide amus quibus operibus scĩdo placuerunt ab initio
Qua abstinatione in scelerib: perdurauerunt. quanta ini¬
quitate obscelera perierint reprobi, Quomodo in exordio
nascentis seculi. Cam ob maliciam inuidiae dam nectur.
Abeł sit obiustitiae merita coronatus: Lamech obadulte¬
rium & homicidium maledictur Enoch obgratiam pie¬
tatis ad paradisum reductur: Quo modo postdiluuium
cham ob impiecatem a patrede testactur sem & ia pah.¬
ꝑo puli obob sequium reuerentiae.
perp&ua sint benedictio¬
ne donati: Habraham obmeritum fidei heresst diuinae
promissionis effectus. C&eragentium multitudo. Inaudi¬
tasit infidelitate relicta: Qualiter adueniente in carnedño
iudea obperfidiae noxam repulra: & gentilitarrt per
graticm fidei ad salutem reducta. Et c&era huius modi
quae in troque testamentoͦ solorter acpie considerata

Expanded text:
porum designata, quae necesse est nos solerter intueri, porum designata, quae necesse est nos solerter intueri, ut videamus quibus operibus sancti Deo placuerunt ab initio, qua obstinatione in sceleribus perdurarunt iniqui, quanta iniquitate ob scelera perierint reprobi; quomodo in exordio nascentis saeculi Cain ob malitiam invidiae damnatus, Abel sit ob justitiae meritum coronatus, Lamech ob adulterium et homicidium maledictus, Enoch ob gratiam pietatis ad paradisum reductus; quomodo post diluvium Cham ob impietatem a patre detestatus, Sem et Japhopuli ob obsequium reverentiae perpetua sint benedictione donati, Abraham ob meritum fidei haeres sit divinae promissionis effectus, caetera gentium multitudo in avita sit infidelitate relicta; qualiter, adveniente in carne Domino, Judaea ob perfidiae noxam repulsa, et gentilitas sit per gratiam fidei ad salutem reducta; et caetera hujusmodi quae in utroque Testamento solerter ac pie considerata
Abbreviated transcription (Latin):
trigenta habens annos &cctis uenit adior danẽ bapti¬
⁊ ccri aiohanne: Qui quõ suobaptismate quod trecenarigr
accepit undam nobis lauacri scdutaris consecrauit.
R ectemare quod nostrumbaptisma figurabat. Trigenta
cubitorum sestis circiubat : Vt significa r&ur adono illius
quibaptisma sine peccato subiit. baptis ma nobis omnib:
in eum csedentib: In remissionem peccatorum dedicari
Et scalptura subter labium circiubat illud: decem cubitir
ambiens mare : Duoordines scalpturarum histriatocrum.
Erant fusler: Cum predictum sit supra quodresticulo
trigenta cubitorum mare circũi erit.
Pat& ex utraque relatione. Quiauaserat in modum fiale
repandam ac diffusum quod a trigenta cubitis circuitur
quos habebat in labio. usque ad decemcubitos coaptatum erat:
Scalptura autem histriata est: quae historios rerum ali¬
quas imitatur: Vnde & rectȩ perscalpturces histriatas
quibus mare circumdabatur: Exempla sunt priorum tem

Expanded text:
triginta habens annos aetatis venit ad Jordanem baptitriginta habens annos aetatis venit ad Jordanem baptizari a Joanne. Qui quoniam baptismate suo, quod tricenarius accepit, undam nobis lavacri salutaris consecravit, recte mare, quod nostrum baptisma figurabat, triginta cubitorum restis circuibat; ut significaretur a dono illius qui baptisma sine peccato subiit, baptisma nobis omnibus in eum credentibus in remissionem peccatorum dedicari. Et sculptura subter labium circuibat illud decem cubitis ambiens mare. Duo ordines sculpturarum histriatarum erant fusiles. Cum praedictum sit supra, quod resticulatriginta cubitorum mare circuierit, etpatet ex utraque relatione, quia vas erat in modum phialae, repandum ac diffusum, quo triginta cubitis circuitus, quos habebat in labio, usque ad decem cubitos coarctatus sit. Sculptura autem histriata est, quae historias rerum aliquas imitatur. Unde recte per sculpturas histriatas, quibus mare circumdabatur, exempla sunt priorum t
Abbreviated transcription (Latin):
Cum sa cramentum baptismi quod accepimur. pus communire
operib: studemur: Quanimirum resticula: Apte trigenta
& cum periss& refecit.
Rectaebona operatio &icem nostra figuratur: Et rex pera
quinque multiplicantur ut adtrigente peruenias: cumom¬
nes nostri corporissenrus diuinis humiliter subiugamus
imperus : Possumus autem & aliter hunc tricenarium
mistice maris numerum non in conuenienter accipere
Terenim deni faciunt trigenta, Et genus humanum
postdiluuium Ex progenie trium filiorum noe. Latitu¬
dinẽ totius orbis impleuit: sem quippe prosapia arabiã
Cham posteri africam Iaf& soboles eurtpam: Et in¬
sulas maris obtinuit : Et quia mysteriũ baptismicumex se¬
cutione bonorum operum. & specalestiũ premiorum¬
cunctis erat nationibus ministrandum : A peste resticula tri¬
genta cubitorum mareillud in quo baptis matis unda
si gurabatur cingebat: Sed & hoc dicendum quod dñr

Expanded text:
cum sacramentum baptismi quod accepimus, piis communire cum sacramentum baptismi quod accepimus, piis communire operibus studemus, quae nimirum resticula apte triginta  cum perisset, refecit, recte bona operatio etiam nostra figuratur. Et sex per quinque multiplicantur, ut ad triginta pervenias, cum omnes nostri corporis sensus divinis humiliter subjugamus imperiis. Possumus autem et aliter hunc tricenarium mystice maris numerum non inconvenienter accipere; ter etenim deni triginta faciunt. Et genus humanum post diluvium ex progenie trium filiorum Noe, latitudinem totius orbis implevit. Sem quippe prosapia Asiam, Cham posteri Africam, Japhet soboles Europam et insulas maris obtinuit. Et quia mysterium baptismi cum exsecutione bonorum operum, et spe coelestium praemiorumcunctis erat nationibus ministrandum, apte resticula triginta cubitorum mare illud, in quo baptismatis unda figurabatur, cingebat. Sed et hoc dicendum, quod Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ditur: quin que cubi torum altitudo cius. Quianimirum
quicquid iusu quicquid auditu quicquid el factu Quicquid gustu.
quic quid tactu deli quimur: Totum hoc nobis gratiadi. perab¬
lutionem uiuifici fontis relaxat: sed non sufficit prȩteritorũ
remisso peccatorum: si nonquis que bonis de inceps insstere
studerit operibus: Alio quin diabolus qui exiercet de homine
si hunc abonis uacare actibus uiderit multipliciurre dit
facit que qo uissima hominis illius peiora prioribus :
Vnde apte subditur: Et resticula trigenta cubitorum
Cingebeet illud percircuitum. Perresticulam namque
Disciplina preceptorum calestium. qu anostris uoluptatib¬
religamur potest apte signari. scripturadicente. quia funi¬
culus triplex difficile rumpitur. Quianimirum obseruatio
mandatorumdi que mncordib: dectorum fide spe & dilectio¬
ne supernae raributionis firmata est: Nullo tempor ecliũ
rerum potest obstaculo dissolui, Et resticula macre ambit:

Expanded text:
ditur: Quinque cubitorum altitudo ejus, quia nimirum ditur: Quinque cubitorum altitudo ejus, quia nimirum quidquid visu, quidquid auditu, quidquid olfactu, quidquid gustu, quidquid tactu delinquimus, totum hoc nobis gratia Dei per ablutionem vivifici fontis relaxat. Sed non sufficit praeteritorum remissio peccatorum, si non quisque bonis deinceps insistere studuerit operibus; alioquin diabolus qui exierat de homine, si hunc a bonis vacare actibus viderit, multiplicius redit, facitque novissima hominis illius pejora prioribus. Unde apte subditur: Et resticula triginta cubitorum cingebat illud per circuitum. Per resticulam namque disciplina praeceptorum coelestium, qua a nostris voluptatibreligamur, potest apte signari, Scriptura culus triplex difficile rumpitur, quia nimirum observatio mandatorum Dei, quae in cordibus electorum, fide, spe, et dilectione supernae retributionis firmata est, nullo temporalium rerum potest obstaculo dissolvi. Et resticula mare ambit,