comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ilã mesfabilẽ lucẽ qua illuminat om̃em hominẽ uenientẽ ui buno
mundũ. secundũ quã luc& in tenebris & tenebre eã non cõprehen¬
derunt. illuc nos p̃cessit unde ad nos ueniens non recessit. & quo
nos pͥcedens non deseruit. Illa erit reuelatio tanquã uera galilea
cũ similes ei erimꝰ. ibi eũ uidebimꝰ sicuti ẽ. Ipsa erit etiã beatior
transmigratio ex isto secło in illã eternitatẽ si eiꝰ precepta sic
amplectam̃ ut ad eius dexterã segregari meream̃. Tunc enĩ
ibunt sinistriin cõbustionẽ ȩternã. iusti autẽ in uitã eternã.
Hinc illuc transinigrabunt. & ibi eũ uidebunt quomodo non
uidengi impii. Tollet᷑ enĩ impius ut ñ uideat claritatẽ dni. &
impii lumen ñ uidebunt. hȩc ẽ autẽ inqͥt uita ȩterna ut cog¬
noscant te unũ uerũ dm̃ & quẽ misisti ihm xp̃m. sicut in illa
eternitate cognoscet᷑. quo seruos ꝑduc& ꝑ formã serui. ut libe¬
o

Expanded text:
em hominem uenientem in hunc mundum, secundum quam lucet in tenebris et tenebrae eum non conprehendunt illuc nos praecessit, unde ad nos ueniens non recessit et quo nos praecedens non deseruit. illa erit reuelatio tamquam uera Galilaea, cum similes ei erimus; ibi eum uidebimus sicuti est. ipsa erit etiam beatior transmigratio ex isto saeculo in illam aeternitatem, si eius praecepta sic amplectamur, ut ad eius dexteram segregari mereamur. tunc enim ibunt sinistri in conbustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. hinc illuc transmigrabunt et ibi eum uidebunt, quomodo non uident inpii. tolletur enim inpius, ut non uideat claritatem domini, et inpii lumen non uidebunt. haec est autem, inquit, uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum et quem misisti legum Christum, sicut aeternitate cognoscitur, quo seruos perducet per formam serui, ut libeO
Abbreviated transcription (Latin):
stodit: mendao ẽ. Cũ aut̃ dicat᷑ qͥ uero ñ crediderit condẽpna¬
bit᷑. qͥd hic dicimꝰ de paruulis qͥ ꝑ etatẽ adhuc credere ñ ualent.&
bsa de maiorib nulla questio ẽ. In ecclesia gͦ saluatoris ꝑalios par¬
uuli credunt. sicut ex aliis ea quȩ illis in baptismo remittunt᷑ pec¬
cata traxcerunt. Signa autẽ eos qͥ crediderint hȩc sequnt᷑. In nomi¬
ne meo eicient demonia. linguis loquent᷑ nouis. serpentes tollent.
& si mortiferũ qͥd biberint. ñ eos nocebit. Suꝑ egros manꝰ imponent.
&e bene habebunt. Nũqͥd qͥa ista signa ñ facimꝰ minime credinꝰ. &
Sed hec necessaria in exordio eccłȩ fuerunt. Ut enĩ ad fidẽ cresce¬
r&. miraculis fuerat nutrienda: Quia & nos cũ arbusta plantaitꝰ.
tãdiu eis aquã fundimꝰ: qͦusq ea in terrã conualuisse uideamꝰ: at si
semel radicẽ fincerint. irrigatio cessabit. Hinc ẽ eiũ qđ paulus dicit
Linguȩ in signo sunt. ñ fidelib sed infidelib. An habemꝰ de his signis

Expanded text:
. Cum autem dicatur, qui vero non crediderit, condemnabitur, quid hic dicemus de parvulis, qui per aetatem adhuc credere non valent, nam de majoribus nulla quaestio est? in Ecclesia ergo Salvatoris per alios parvuli credunt, sicut ex aliis ea, quae illis in baptismo remittuntur, peccata traxerunt. Signa autem eos qui crediderint haec sequentur: in nomine meo ejicient daemonia, linguis loquentur novis; serpentes tollent: et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit; super aegros manus impemonia, etc. Nunquid quod ista signa non facimus, minime credimus? Sed haec necessaria in exordio Ecclesiae fuerunt. Ut enim ad fidem cresceret, miraculis fuerat nutrienda, quia et nos cum arbusta plantamus, tam diu eis aquam fundimus, quousque ea in terra convaluisse videamus. At si semel radicem fixerint, irrigatio cessabit. Hinc est etenim, quod Paulus dicit: Linguae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus . An habemus de his signis
Abbreviated transcription (Latin):
hoc primũ eaepectaret᷑ fieri debuisse. Proculdubio gͦ qm̃ uox ẽ ista non
tũ sit. ꝓphetice dictũ accipiendũ ẽ. Galilea nãq int̾pretat᷑ uel tranᷤᷤ¬
migratio uel reuelatio. Prius itaq scđm transmigrationis signifi¬
cationẽ quid aliud occurrit intelligendũ. p̃cedit uos in galileã ibi eũ
tura erat ad gentes. qͥb apł̃i predicantes eugłm nuillo mͦ crederent᷑
nisi eis ipse dñs uiã in cordib hominũ preparar&. & hoc intelligi¬
mꝰ p̃cedit uos in galileã : qd̾ autẽ gaudentes mirarent᷑ disruptis &
euictis difficultatib aꝑiri sibi ostiũ in dño ꝑ illuminationẽ fi¬
deliũ. hoc intelligit᷑ ibi eũ uidebitis id est ibi menbra eiꝰ inuenietis.
ibi uiuũ corpus eius in eis qui uos susceperint agnoscetis : Secundũ
illud aut̃ qd̵ galilea interp̾tat᷑ reuelatio. ñ iã in forma serui in telli¬
gendũ ẽ sed in illa in qua equalis ẽ patri quã ꝓmisit apud iohannẽ

Expanded text:
hoc primum expectaretur fieri debuisse. procul dubio ergo, quoniam uox est ista non tum sit, prophetice dictum accipiendum est. Galilaea namque interpretatmigratio uel reuelatio. prius itaque secundum transmigrationis significationem quid aliud occurrit intellegendum: praecedit uos in Galilaeam, ibi eum tura erat ad gentes, quibus apostoli praedicantes Evangelium, nullo modo crederent, nisi eis ipse Dominus viam in cordibus hominum praepararet? Et hoc intelligitur: praecedit uos in Galilaeam. quod autem gaudentes mirarentur disruptis et euictis difficultatibus aperiri sibi ostium in domino per inluminationem fidelium, hoc intellegitur: ibi eum uidebitis, id est ibi membra eius inuenietis, ibi uiuum corpus eius in his qui uos susceperint agnoscetis\'. secundum illud autem quod Galilaea interpretatur :\'reuelatio\' non iam in forma serui intellegendum est, sed in illa in qua aequalis est patri, quam promisit aput Iohannem
Abbreviated transcription (Latin):
ocergo praedicituri qm̃ quinon crediderit condep nabitur cuditiau
nonerediderit quod nonuidit nonne ipsi primitus suerane abiurgandi
ꝯdactequa dñmi aidissent nonerediderinteis quibus dĩ apparusrdi
quaduero dciteis euntes in mundum unuerssem prtobcatr siuur elã¬
oluaetoitunte si emngui dl ser eilirgelium uelinsensitis rebus mesborietas
amim alih fuetat predisandimatele eo dscpulis chcitu prelieate
ori ardeaturae  sedomis ertature nomne petest om̃s natio gentiuan
desigrari : Ante & enidictum fuerat inuam gentium ncabierits
Nloscut dicitur: pre dicate om̃ eraature: Atsciliaes peresa ueleuapis¬

Expanded text:
Hoc ergo praedicaturi, quoniam qui non crediderit condemnabitur, cum id utique Hoc ergo praedicaturi, quoniam qui non crediderit condemnabitur, cum id utique non crediderit quod non vidit, nonne ipsi primitus fuerant objurgandi, quod antequam Dominum vidissent, non crediderint eis quibus Dominus apparuisset? Quod vero dixit eis: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelnsensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae. Sed omnis creaturae nomine potest omnis natio gentium designari. Ante enim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis; nunc autem dicitur: Praedicate omni creaturae, ut, scilicet, p
Abbreviated transcription (Latin):
incredulitatem illorũ & duriciam coros qohis qti uid cranea
resurrexisse non crediderurit :¬
uomodo nouissine quasi a multra eũ non inderint : Fouissimum quippe illudẽ
quodiñm̃ a postoli interra uiderunt : quando ascendit incelum: qđ factũ est
quadia gesimodie posteiꝰ resurrectionem : Numquid namtunc exꝓbraturus¬
erat qđ non credidissent eisquieum uiderant resurrexisse. quando iam
&ipsi post resurrectionem toties eum uiderant: illudergo accipiamus
dragesimo die  & qm̃ iamerat abeis ascensurus incaelum. hoceis illo die
maximẽ debrare uoluisse qđ his quiuderant eum resurrex sse noncredi¬
derant antequam ipsi eum uiderent:. cũ utiq postascensionem suam
praedicantibus illis euangelium gentes quod non uderunt suerunt
crediture: postillam quippe &xꝓbrationẽ secutus ait idem marcus
& dixit eis: euntes inmuudumn u uueꝵ sum praedicate
euanelium om̃ crteaturae: qui craediderit᷑¬
& baptizatus fuerit. Saluus erit:
qui uero non crediderit: cond eonabi turit

Expanded text:
illorum et duritiam cordis, quia his qu-l uiderant eum resurrexisse non crediderant. quomodo ergo n\'ouissime, quasi iam ultra eum non uiderint nouissimum quippe illud est, quo dominum apostoli in terra. uiderunt, quando ascendit in caelum, quod factum est quadragensimo die post eius resurrectionem. num quidnam tunc erat quod non credidissent eis qui eum viderunt resurrexisse, quando etiam et ipsi post resurrectionem toties eum viderant? Illud ergo accipimus dragesimo die. Et quomodo jam erat ab eis ascensurus in coelum, hoc eis illo die maxime exprobrare voluisse, quod his qui viderant eum resurrexisse non crediderant antequam ipsi eum viderent, cum utique post ascensionem suam praedicantibus illis Evangelium, gentes quod non viderunt fuerint crediturae. Post illam quippe exprobrationem secutus ait idem Marcus. Et dixit eis: Euntes in mundum universum praedicate Evangelium omni creaturae. Qui crediderit baptizatus fuerit, salvus erit; qui vero non crediderit, condemnabitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Hã sacerdotes eiꝰ cũ ꝑ exortisii gr̃am manꝰ credentib imponunt.
& habitare malignos sp̃s in eoꝵ mente contradicunt. qͥd aliud faci¬
unt nisi demonia eiciunt. & fideles qͥq qͥ iã uitȩ ueteris secula¬
ria uerba derelinqunt. sc̃a aut̃ misteria insonant. conditoris sui
laudes & potentiã quantũ p̾ualent narrant. qͥd aliud faciunt nisi
nouis linguis loqunt᷑. Qui dũ bonis suis ex hortationib malitiã de
alienis cordib auferant serpentes tollunt. & dĩ pestiferas iuas iones dudie

Expanded text:
smi gratiam manus credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt, nisi daemonia ejiciunt? Et fideles quique qui jam vitae veteris saecularia verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, Conditoris sui laudes et potentiam, quantum praevalent narrant, quid aliud faciunt, nisi novis linguis loquuntur? Qui dum bonis suis exhortationibus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt, et dum pestiferas suasiones aud
Abbreviated transcription (Latin):
rat: quomodo ergo eũ agnouerunt ut nuntiarepossent mar¬
cus sine dubio pr&uermisit : qđ ideo memoriae cõmendandum ẽ :
ut ad sues camus aduestere euangelistarum moremita pr&cer
mitentiũ quȩ non commemorant & coniungentiũ quȩ cõmemoranł
ut eis qui usum in hac consideratione non habent non aliunde maxi¬
me error oriatur. quoputant eos non sibi congruere: nouis Sicne

Expanded text:
rat. quomodo ergo eum agnouerunt, ut nuntiare possent, Marrat. quomodo ergo eum agnouerunt, ut nuntiare possent, Marcus sine dubio praetermisit. quod ideo memoriae commendandum est, ut adsuescamus aduertere euangemittentium quae non commemorant, et conjungentium quae commemorant, ut eis qui usum in hac consideratione non habent, non aliunde maxime error oriatur, quo putant eos non sibi congruere, cum e
Abbreviated transcription (Latin):
tenebant᷑ necum agnoscerent uenientes doneccũ illo incastellũ
quoibant: & ponentes ei mensam quasi peregrino. tandem cognouer̃
eũ insractione panis : Quisicutidem lucas consequenter adiungit
urgentes eadem hora regressi sunt in bierusalem : & inuenerunt
congraegatos undecim & eos quicũ ipsi serant dicentes qđ surrexit dns¬
uere & apparuit symoni : & ipsinarrabant quae gesta erant inuia :¬
& quomodo cognouerunteũ infractione panis: qđ aut̃ ait marcus ad¬
nuntiauerunt c&eris nec illis craediderunt. cũ lucas dicat qua
cuiaut̃ noneluceat pr&ermississe marcũ qđ lucas narrando expli¬
cauit. hoc est qͥd cũ illis locutus suerit ihs antequã agnoscerent
eũ & quo modo eum in fractione panis agnouerunt quando
quidem mox ut dixit eis apparuisse in alia effigiae euntib in
uillam continuo coniurxit. & illieuntes nuntiaueruntc&ce¬
ris nec illis credideriͣnt: quasi possent nuntiare quem nonag¬
nouerant: aut possent agnoscere quib: alia effigies eiꝰ apparue¬

Expanded text:
tenebantur ne eum agnoscerent, donec venientes cum illo in castellum quo ibant, et ponentes ei mensam quasi peregrino, tandem cognoverunt eum in fractione panis. Qui sicut idem Lucas consequenter adjungit: Surgentes eadem hora sunt regressi in Hierusalem, et invenerunt congregatos undecimvere, et apparuit Simoni. Et ipsi narrabant quae gesta erant in via, et quomodo cognoverunt eum in fractione panis . Quod autem ait Marcus, annuntiaverunt caeteris, vel illis crediderunt, cum Lucas dicat quod cui autem non eluceat praetermisisse Marcum quae Lucas narrando explicauit, hoc est quae cum illis locutus fuerit Iesus, antequam agnoscerent eum, et quomodo eum in fractione panis agnouerint? quando quidem mox ut dixit eis apparuisse in alia effigie euntibus in uillam continuo coniunxit: et illi euntes nuntiauerunt ceteris nec illis crediderunt, quasi possent nuntiare quem non agnouerant aut possent agnoscere quibus alia effigies eius apparue
Abbreviated transcription (Latin):
pnado sce pisent udes eu anģlista cdixise angłim mulierib ite dicite
discipulis eiꝰ & petro quia precedit uos in galileã. ibi eũ uidebitis sicut
dixxit uobis: nec tamen ibi uisũ a discpłis dñm in ullo post hȩc euangłui
sui loco retulerit. & qͥdẽ matheus abisse discipłos dicit in galileã in montẽ
ibiq dñm uidisse & adorasse. & preceptũ ab eo accepisse eundi. docendi.
baptizandi om̃s gentes in nomine patris & filii & sp̃s sc̃i. Attamen inspecta
ipso die resurrectionis eiꝰ in ierusolimis & in castello emmaus. Quare gͦ
specialiter se in galileã prȩcessurũ & ibi a discipłis uidendũ p̃dixit. cũ

Expanded text:
 Ite, dicite discipulis ejus et Petro, quia praecedet vos in Galilaeam, ibi eum videbitis, sicut dixit vobis , nec tamen ibi visum a discipulis Dominum, in ullo post haec Evangelii sui loco retulerit. Et quidem Matthaeus abisse discipulos dicit in Galilaeam , ibique Dominum vidisse et adorasse, et praeceptum ab eo accepisse eundi, docendi, baptizandi omnes gentes in nomine Patris, et Filii, et Spiritus sancti. Attamen, inspecta ipso die resurrectionis ejus in Hierosolymis, et in castello Emmaus. Quare ergo specialiter se in Galilaeam praecessurum, et ibi a discipulis videndum praedixit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
gumentũ : Quo enĩquisq: melius sapit : eod&erius delinquit : & ideo
inex cusabiliter merebitur suppliciũ : qui prudenter si uoluis s&¬
potuit uitare peccatum
& inde ex furgens uenit infines iudex ultra iordaner
hucusq marcꝰ euan gelista ea narrabat dedño quȩ ingalilea fecit
& docuit : hinc incipit ea narrare quȩ iniudea fecit docuit siue
passus est: & primo quidem trans iordanen ad orientẽ deinde
&umcis iordanen quando uenit hierihob &haniã & hierusolimã
Nã ciom̃is iudeorũ ꝓuintia generaliter ad distintionẽ alia rũ gentium¬
idea dictasit: specialius tamen meridianceꝰ plagi appellabat᷑ iudeci
ad distintiones amariaȩ galle adecapolis &c&erarũ in eadẽ ꝓuint ia regi¬

Expanded text:
gmentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit. Et ideo gmentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit. Et ideo inexcusabiliter merebitur supplicium, qui prudenter, si voluissepotuit vitare peccatum inde exsurgens venit in fines Judaeae ultra Jordanem. Hucusque Marcus evangelista ea narravit de Domino quae in Galilaea fecit et docuit. Hic incipit ea narrare quae in Judaea fecit et docuit, sive passus est. Et primo quidem trans Jordanem ad orientem, deinde iam cis Jordanem, quando venit Jericho, Bethaniam et Hierosolymam. NaJudaea dicta sit, specialius tamen meridiana ejus plaga appellatur Judaea, ad distinctionem Samariae, Galilaeae, Decapolis, et caeterarum in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
redierit. quo alio doctore corrigit᷑ qui eã quã ipse gustauit sapientie
dulcedinẽ uel aduer sus sȩculi ꝑterritus uelallect᷑ psperis respuit &
cui apte congruit illud uiri sapientis : quis medebitur incant᷑oriaser¬
pente ꝑcusso  hacsanesententia specialiter iudei schariotis socios
ipsũ que de signari non in merito creditur : quifilar gyria corrupt
& gradũ a postolatus ꝓdere & dnm̃ tradere ñ dubitauit: uerũ quia
sunt non nulli quos dũmaior scientia erigit & c&erorũ soci&ate
dis iungit & quasi quoplus sapiunt eõ aconcordiae uistute desipiscuĩ
recte subiungitur habete in uobis sab & pacẽ hab&e int̃ uos
Persal quippe uerbi sapientia designat᷑: quiigit᷑ loqui sapienter
nititur magno opere m&uat neeiꝰ eloquio audieneiũ unitas c̃funda¬
tur : salquippe sine pace nonuistutis est donũ : sedd a p̃natiomi s ar¬

Expanded text:
redierit, quo alio doctore corrigitur, qui eam quam ipse gustavit sapientiae redierit, quo alio doctore corrigitur, qui eam quam ipse gustavit sapientiae dulcedinem, vel adversus saeculi perterritus, vel allectus prosperis respuit? Cui apte congruit illud viri sapientis: Quis medebitur incantatori a serpente percusso? Hac sane sententia specialiter Judae Scariothis socios ipsumque designari non immerito credetur qui philargyria corruptus et gradum apostolatus perdere, et Dominum tradere non dubitavit. Verum quia sunt nonnulli, quos dum major scientia erigit, a caeterorum societate disjungit, et quasi quo plus sapiunt, eo longius a concordiae virtute desipiscunt, recte subjungitur: Habete in vobis sal, et pacem habete inter vos. Per sal quippe verbi sapientia designatur. Qui ergo loqui sapienter nititur, magnopere metuat ne ejus eloquio audientium unitas confundatur. Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnationis au
Abbreviated transcription (Latin):
ignis tribulationis quo patientia fideliũ ut ꝑfectũ opꝰ habere possint exer¬
e&ur : Omis igit᷑ ignei salli&ur & om̃ĩs uictima salli&᷑ quia omis fide¬
lis qui& erni uermẽ tormenti cauere uult ĩgne uel graciaȩ spiritalis
pedl incos tentium defus tribilationã deb& cistigari utdignũdõ sacrsicũ
feri possit: respicit hiclocꝰ ad superiora ubni mẽbra scandulitanacci
euelli p̃cepta sud : quȩ & hoc igni sallir est id est tep̃tationibus exer¬
ceri. prox imos nobis acdilectos obxp̃i amorem negicre
bonumet sal: quo dsisal in suluo fuerit inquo illud condi&er:
Sonũ est enĩ dĩ uerbũ audire frequentius sale sapientie spirit alis cortis
archana condire immo ipsum cũ a postolis salterrae fieri id est
eorũ quoq quiadhuc terraȩna sapiunt inbuendis mentibus
sufficere : atsiquis semel condim̃to ueritatis refectus ad a postasiã

Expanded text:
ignis tribulationis quo patientia fidelium ut perfectum opus habere possint exerignis tribulationis quo patientia fidelium ut perfectum opus habere possint exercietur. Omnis ergo igne salietur, et victima sale salietur , quia omnis fidelis qui aeterni vermem tormenti cavere vult, igne vel gratiae spiritalis, vel incurrentium deforis tribulationum debet castigari, ut dignum Deo sacrificium fieri possit. Respicit hic locus ad superiora, ubi membra scandalizantia evelli praecepta sunt: quia et hoc igni saliri est, id est, tentationibus exerceri, proximos nobis ac dilectos, ob Christi amorem negare. Bonum sal. Quod si sal insulsum fuerit, in quo illud condietis? Bonum est Dei verbum audire frequentius, sale sapientiae spiritalis cordis arcana condire, imo ipsum cum apostolis sal terrae fieri, id est, eorum quoque qui adhuc terrena sapiunt, imbuendis mentibus sufficere. At si quis semel condimento veritatis refectus, ad apostasiam
Abbreviated transcription (Latin):
annon hostia qui dicebant: nostra aut̃ conuer sacio incaeł est unde &iã
saluatore ex pectamꝰ dnm̃ ihm xp̃m quirȩ formauit corpꝰ humilitatis
nr̃ae configuratũ corpori claritatissuae: Quienĩ spe cestissima futurae
inmortalitatis quasi iam reformatũ in simi litudinem dominicȩ resur¬
rectionis corpꝰsua fragilitatis intuaebantur : quasi sacrata ignespirit᷑a¬
li dõ uictima &iã in p̃senti uiuebant iuxta illud eiꝰdem a postoli:
corelectorũ hostiae uero & sacrificia in hocaltari offerenda bona sint
opera sidelium: In om̃ibus aut̃ sacrificiis saldebeat offerriquia nul¬
lumest opꝰ bonũ qđ nonsal sapientiae ab omĩ corruptione uanȩ laudis
c&erisq prauis siue suꝑ fluis cogitationib: expurgat. non cura continen¬
tiae a carnalib castigat in lecebris: Ignis aut̃ qui sa crificia in altari c̃sũmat

Expanded text:
at qui dicebat: Nostra autem conversatio in coelis est . Unde etiam at qui dicebat: Nostra autem conversatio in coelis est . Unde etiam Salvatorem exspnostrae configuratum corpori claritatis suae . Qui enim spe certissima futurae immortalitatis quasi jam reformatum in similitudinem dominicae resurrectionis, corpus suae fragilitatis intuebantur, quasi sacrata igne spiritali Deo victima etiam in praesenti vivebant, juxta illud ejusdem apostoli: cor electorum, hostiae vero sacrificia in hoc altari offerenda, bona sint opera fidelium: In omnibus autem sacrificiis sal debeat offerri, quia nullum est opus bonum quod non sal sapientiae ab omni corruptione vanae laudis, caeterisque pravis sive superfluis cogitationibus expurget. Nam cura continentiae a carnalibus castigat illecebris. Ignis autem qui sacrificia in altari consumit,
Abbreviated transcription (Latin):
craȩmabant᷑ fieri sdere diuinȩ legis scita declarant : ubimom̃i uictima
& sacrificio salofferri p̃ceptũ est : salergo dulcedinẽ sapsentie : ignis spos
scĩgratiã desgnat: & om̃is ignis allit᷑ quia ons latus sapientia deb&
spttali acorruptione concupiscentiae carnalis apurgari utuictima di¬
iunis altarib apta possit effici:undebene cũ dixiss& om̃ĩs enĩ igne salli¬
&ur: addidit & omis uictima salli&᷑ : ille &emĩ ueracit̃ uict imadnĩ
existit : quisuũ corpꝰ &animam auitus emundando peramorem sc̃i
sp̃s dõ consecrat: Nec solum uictima talis sale aspergit᷑. sed& igni consu¬
mitur : ꝗm̃ quando non peccati tantum c̃tagio pellit᷑ sed abelectorũ m̃te
ipsa &iã uita p̃sentis quae in carneest deletatio tollit᷑ & futura magis
uita̧ conuersatio intenta mentaȩ suspiratur : sacro igne sallita erant¬

Expanded text:
cremabantur, fieri solere divinae legis scita declarant, ubi in omni victima cremabantur, fieri solere divinae legis scita declarant, ubi in omni victima et sacrificio sal offerri praeceptum est. Sal ergo dulcedinem sapientiae, ignis Spiritus sancti gratiam designat. Et omnis igne salietur, quia omnis electus, sapientia debet spiritali a corruptione concupiscentiae carnalis expurgari, ut victima divinis altaribus apta possit effici. Unde bene, cum dixisset, Omnis enim igne salietur, addidit: Et omnis victima sale salietur. Ille etenim veraciter victima Domini existit qui suum corpus et animam a vitiis emundando per amorem sancti Spiritus Deo consecrat. Nec solum victima talis sale aspergitur, sed et igni consumitur, quando non peccati tantum contagio pellitur, sed ab electorum mente ipsa etiam vitae praesentis quae in carne est delectatio, tollitur, et futurae magis vitae conversatio intenta mente suspiratur. An non hostia sacro igne salita er
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ poralib: eiꝰ cõmodis cũpericulo animarũ nrarũ utiacrefoueri
debemꝰ Quia uero dñs tertiomentionẽ uermis &ignis faecit xerni
restatdicere quomodo f&orẽ uermis &ignis ualeamꝰ euita re tormentũ:
F&or quippe uermiũ : de corruptione sol& nasci carnis & sanguinis:
ldeoq: carorecens sale conditur. ut ex siccato umore sanguineo: uermes¬
cere nequeat: Caro ergo & sangius uermescraeat : qui adelectatio carna¬
lis cui condimentũ continentiae non resistit poenã luxiriosis generat
&̃nam : Cuiꝰ f&corẽ quisq: uitare desiderat : & corpus sale continentie
& mentem studeat condimento sapientie aberroris &uitiorũ labecasti
uermis putredinẽ arc&: que uero igne sallitur id est ignib: sale asper
sis conditur. non solũ omnẽ uermiũ contagionẽ longe habut. sed ipsam
quoq: quaeita sallitur carnẽ consumit: quod in ostus quae in altari

Expanded text:
temporalibus ejus commodis cum periculo animarum nostrarum uti ac refoveri temporalibus ejus commodis cum periculo animarum nostrarum uti ac refoveri debemus. Quia vero Dominus tertio mentionem vermis et ignis fecit aeterni, restat dicere quomodo fetorem vermis, et ignis valeamus evitare tormentum. or vermium de corruptione solet nasci carnis et sanguinis; 57 ideoque caro recens sale conditur, ut exsiccato umore sanguineo cere nequeat. Caro ergo et sanguis vermes creat; quia delectatio carnalis, cui condimentum continentiae non resistit, poenam luxuriosis generat aeternam. Cujus fetorem quisquis vitare desiderat, corpus sale continentiae et mentem studeat condimento sapientiae ab erroris et vitiorum labe castialitur, vermis putredinem arcet; quae vero igne sale asperso, sis conditur, non solum omnem vermium contagionem longe abigit, sed ipsam quoque quae ita salitur carnem consumit. Quod in hostiis quae in altari
Abbreviated transcription (Latin):
habente mitti ingehennã ienis inet in quibilis: & c&¬
Inpede sicut & in manu caros in emendabiles doc& alienandos
anobis : neper in mundiciam eorũ quos castigare nequimꝰ & ipsi
polluti pereamꝰ : sed manus ꝑpt opꝰ necessarium nobis. pessunt
dictitales propter ministerium discursus quaȩ in nris usib
a cõmodos
quods ioculustuus gcandalizatte. eice eum:¬
oonuo ettibi Luscũ introire in regnũ dĩ: quaanduos
oculos haberiem oitti in gehernam ictus
nocrilo quoq propt̃ scandalũ eruendo idem nr̃i carnaliter amici
spiritaliter uero aduersarii designant᷑ : sed eũ nos eorũ consultu
axpiusione opꝰ habemꝰ illiuero consilio nosprauo decipere atqua
quod nos offendiculũ uelruinã &m pactionẽ pedis dicere possum̃ : qui¬
dam scandalũ grece latine scrupulũ dicunt: illeergo scandalirt
fratrem quieidito factõ ueminꝰ recto oc casionẽ ruma dederit: potest&

Expanded text:
habentem mitti in gehennam ignis inexstinguibilis. habentem mitti in gehennam ignis inexstinguibilis. In pede sicut et in manu, charos inemendabiles docet alienandos a nobis, ne per immunditiam eorum, quos castigare nequimus, et ipsi polluti percamus. Sed manus propter opus necessarium nobis: pes, sunt dicti tales propter ministaccommodos. Quod si oculus tuus scandalizat te, ejice eumBonum est tibi luscum introire in regnum Dei, quam duos oculos habentem mitti in gehennam ignis. In oculo quoque propter scandalum eruendo, iidem nostri carnaliter amici, spiritaliter vero adversarii designantur. Sed cum nos eorum consultu ac provisione opus habemus, illi vero consilio nos pravo decipere, atque quod nos offendiculum, vel ruinam et impacti pedis dicere possumus. Quidam, scandalum Graece, Latine scrupulum dicunt. Ille ergo scandalizat fratrem, qui ei dicto factove minus recto occasionem ruinae dederit. Potest et
Abbreviated transcription (Latin):
babentem ire in gehennam ininem in at inquibile
Quia supͣ docuerat nescandalitemꝰ eos qui credunt in eũ : nunc con¬
sequenter ad mon& quantũ cauere debeamꝰ eos quis candalirare
nos idest uerbo uelexem plosuo ad ruinã peccato ꝓpellere cestant:
manũ quippe nostrã appellat necessariũ amicũ : cuiꝰ opere adq
auxilio cotidiano opus habemꝰ : Sed talis sinos laedere in causu
animȩ uoluerit. excludendus est anrã soci&ate : Nesicũ ꝑdito
in hacuita partem habere uolumꝰ simul in futura cũ illo pereamꝰ:
quod aut̃ sub iungitur. ubi uermis coruañ morit & iquis
non ex tiniquituir : Inuerme putredinẽ gehȩnne sicut inigne ar¬
dorẽ designat: siue uermẽ dicit saerã scaȩlerũ paenitudinẽ quar
nũquã in tormentis conscientiam adflictorũ mordere caessabit:
Vtignis sit poena extrinsecꝰ seuiens. uermis dolor interius accusans
& sipestuus tescandalirat acoputa illũ: bonũ esttibi
claudũ introire inuitam &ernam. quã duos pedes

Expanded text:
abentem ire in gehennam in ignem inexstinguibilem. Quia supra docuerat ne scandalizemus eos qui credunt in eum, nunc consequenter admonet quantum cavere debeamus eos qui scandalizare nos, id est, verbo, vel exemplo suo ad ruinam peccati propellere certant. Manum quippe nostram appellat necessarium amicum, cujus opere atque auxilio quotidiano opus habemus. Sed talis si nos laedere in causa animae voluerit, excludendus est a nostra societate, ne si cum perdito in hac vita partem habere voluerimus, simul in futura cum illo pereamus. Quod autem subditur: Ubi vermis eorum non moritur, et ignis non exstinguetur . In verme putredinem gehennae, sicut in igne ardorem designat. Sive vermis dicit seram scelerum poenitudinem, quae nunquam in tormentis conscieUt ignis sit poena extrinsecus serviens, et vermis dolor interius accusans. Et si pes tuus te scandalizat, amputa illum: bonum est tibi claudum introire in vitam aeternam, quam duos pedes
Abbreviated transcription (Latin):
scriptumest : dicendo aut̃ masculum & feminam ostendit
secunda uitanda coniugia : Nonenĩ ait masculum & feminas
qđ expriorũ repudio quȩ rebatur sed masculũ & feminã ut unius

Expanded text:
scriptum est. Dicendo autem masculum et feminam, ostendit scriptum est. Dicendo autem masculum et feminam, ostendit secunda vitanda conjugia; non enim ait masculum et feminas, quod ex priorum repudio quaerebatur, sed masculum et feminam, ut unius
Abbreviated transcription (Latin):
legem primã que dĩsententiã secundẽ opponens quae non uoluntate
dĩ sed peccantium neces sitate concessa est quidinquit uobis prȩ¬
caepit morses: quidicerui morses ꝑmisit libellũ re¬
pudii scribere: & dimittere quib respondens iħs ait
adduritiam cordis ur̃i scres it uobis preceptũ istud¬
Q uoddicit istius modiest : Nũ quid potest ds̃ sibiesse contrarius. ut ali¬
ud ante iusserit : & sententiã suã nouo frangat imperio: Ñ itastiendũ ẽ
Sedmoyses cũ uider& ꝓpt̃ desideriũ secundarũ c̃iugũ quae uelditiors
ueliuueniores uel pulchriores essent primas uxore sint̃fici aut
malã uitam ducere maluit indulgere disccediã qua odia &omiei
cordis uestripermisit uobischs sed moyses. utiuxta a postolũ c̃silium sit
hominis non imperiumdĩ: ab iritio aut̃ creature masculua
& feminam fecit cosds̃.¬
Hoc in exordio geneseos

Expanded text:
legem primamque Dei sententiam secundo opponens, quae non voluntate legem primamque Dei sententiam secundo opponens, quae non voluntate Dei, sed peccantium necessitate concessa est. Quid, inquit, vobis praecepit Moyses? Qui dixerunt: Moyses permisit libellum repudii scribere et dimittere. Quibus respondens Jesus ait: Ad duritiam cordis vestri scripsit vobis, etc. Quod dicit istiusmodi est. Nunquid potest Deus sibi esse contrarius, ut aliud ante jusserit, et sententiam suam novo frangat imperio? Non ita sentiendum est. Sed Moyses cum videret propter desiderium secundarum conjugum, quae vel ditiores vel juniores vel pulchriores essent, primas uxores interfici, aut malam vitam ducere, maluit indulgere discordiam, quam odia, et hcordis vestri permisit vobis Deus, sed Moyses; ut juxta Apostolum, consilium sit hominis, non imperium Dei. Ab initio autem creaturae masculum et feminam fecit eosHoc in exordio Geneseos
Abbreviated transcription (Latin):
CIiterum docebat illos & accedentes pharis ei interroga¬
bant eum silic& uiro ixorem diottere. tẽptant es euen
Et hic notanda mentiũ distantia in turbis & pharisaeis: hȩ c̃ueniunt
utdoceanturꝰ & suisanentur infirmi sicut euangelista matheus a ꝑte
commemorat : illiaccedunt ut saluatorem acdoctorem ueritatis tẽptan¬
do decipiant: Neq: hoo mirandum:nã has deuotiopt &atis illos stimu¬
Nius ad duxit liuoris : In t̃rogant ergo utrũ liceat homini dimittere uxo¬
rẽ suã qualib& causa : ut quasi cornuato eũ teneant syllogis mo& qđcũ¬
quaȩ responderit captioni paci&ur : Sidixerit dimittenda messe
ux orẽ qualib& excausa & ducendas alias pudicitiaȩ p̃dicator sibi¬
uid&ur docere contraria: sinaut̃ responderit non omnẽ obcau¬
sã debere dimitti : quasi s acrilegi reus tenebit᷑ & aduersus doctrinã
morsi acꝑ morsendĩ facere : Igit᷑ dñs sic responsionẽ tẽperat . ut decipu¬
lam transeat scripturã scam addueens intestimoniũ & naturalem

Expanded text:
ebat illos. Et accedentes Pharisaei interrogabant eum si licet viro uxorem dimittere, tentantes eum. Et hic notanda mentium distantia in turbis et Pharisaeis. Hae conveniunt, ut doceantur, et sui sanentur infirmi, sicut evangelista Matthaeus aperte commemorat. Illi accedunt, ut Salvatorem ac doctorem veritatis tentandae decipiant. Neque hoc mirandum. Nam hos devotio pietatis, illos stimulus adduxit livoris. Interrogant ergo, utrum liceat homini dimittere uxorem suam qualibet causa, ut quasi cornuto eum teneant syllogismo, et quodcunque responderit captioni pateat. Si dixerit dimittendam esse uxorem qualibet ex causa, et ducendas alias, pudicitiae praedicator sibi docere contraria videbitur. Sin autem responderit non omnem ob causam debere dimitti, quasi sacrilegii reus tenebitur, et adversus doctrinam Moysi ac per Moysen Dei facere. Igitur Dominus sic responsionem temperat ut decipulam transeat, Scripturam sanctam adducens in testimonium, et naturalem
Abbreviated transcription (Latin):
& accipieus puenũ Statuit eũ intnedo eonũ: quẽ ut cõplexus
esSa. aitillis: quis quis untum & huius modipurius recepe¬
nit uinoenneneo: mienecspit. Videns cogitationes discipuloũ
dñis rat desideriũ glorehumilitatis ctentione sanare primatũq ñ esse
querendũ : & prius simplici humilitatis common& imperio : & mox
puerilis in nocentiaȩ doc& &xemplo: qđ enĩ ait quisquis unũ & huius modipu¬
eris receperit in nominemeo merecepit : uel simplicit᷑ pauperes xp̃iabhis
qui uelint essema iores ꝓeius oftendit hon&e recipiendos uelcerte
malitia paruu los ipsosesse suade ut instar aetatis paruulae simplicita¬
tem sine arrogantia caritatem sine inuidia deuotionẽ sine iracundia
conseruent: quod aut̃ conplectiturpuerum signi ficat humiles suo
dignos esse conplexu acdilectione. tales quecum impleuerint quae prȩ¬
caepit discite ame quia mittissum & humilis corde iure posse glori¬
ari ac dicere leua eius sub capitimeo & dxtera illius amplȩa biturme :

Expanded text:
Quem complexus esset, ait illis: Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit in nomine meo, me recipit. Videns cogitationes discipulorum Dominus curat desiderium gloriae, humilitatis contentione sanare, primatumque non esse quaerendum: et prius simplici humilitatis commonet imperio, et mox puerilis innocentiae docet exemplo. Quod enim ait: Quisquis unum ex hujusmodi pueris receperit in nomine meo, me recipit; vel simpliciter pauperes Christi, ab his qui velint esse majores, pro ejus ostendit honore recipiendos, vel certe malitia parvulos ipsos esse suadet, ut instar aetatis parvulae simplicitatem sine arrogantia, charitatem sine invidia, devotionem sine iracundia conservent. Quod autem complectitur puerum, significat humiles suo dignos esse complexu ac dilectione, talesque cum impleverint quod praecepit: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde , jure posse gloriari ac dicere: Laeva ejus sub capite meo, et dextera ejus amplexabitur me .
Abbreviated transcription (Latin):
sinu cordis amplius rȩcipiende gratȩ suiconitonis cllatit
sreo soblistinus cunctis transe untiũrerũ uoluminib qua si
fluctibus paligi aest uantis na uicula uentis agitata secundis
insultat : distataut inter com̃primerednm̃. Set angere dnõm :
t anat naque cum: quifidem eiꝰ aedilectionẽ uero corde suscipit
comprimant eum: quicarnalibus cogitationibus aut &uiamfactis
pacem corum in quibus ueritas manere consueuerat turbant
Vndẽ apte quieum tetigerunt saluati esse perbibentur: quia
nimirum uera fides & diletio salutẽ gignere sol& xernam
Propter turbã uero nese cõprimer& nauuculam dñs ascendit ÷
quia turbidas carnalium mentes fugiens ad eos potius qui fluxã
scłi gloriã simul &abiectionẽ spernere didicerunt uenire &
mansionẽ apud eos facere gaud&
quat qut¬

Expanded text:
sinum cordis amplius recipiendae gratiae sui conditoris dilatat, tanto sublimius cunctis transeuntium rerum voluminibus, quasi fluctibus pelagi aestuantis navicula ventis agitata secundis insultat. Distat autem inter comprimere Dominum, et tangere illum. Tangit namque eum, qui fidem ejus ac dilectionem vero corde suscipit. Comprimunt eum qui carnalibus cogitationibus, aut etiam factis pacem eorum, in quibus veritas manere consueverat, turbant. Unde apte qui eum tetigerunt salvati esse perhibentur, quia nimirum vera fides et dilectio salutem gignere solet aeternam. Propter turbam vero, ne se comprimeret, naviculam Dominus ascendit, quia turbidas carnalium mentes fugiens, ad eos potius qui fluxam saeculi gloriam simul et abjectionem spernere didicerunt, venire et mansionem apud eos facere gaudet. Quotqu
Abbreviated transcription (Latin):
Certantes cũ hostibus ut uincant ad iuuat. & uic¬
uidee quippe dñs suos laborantes inmari qua¬
uis ipse positus intra quia & si adhorã differre
uid&ur auxilium tribulantis impendere. nihilominus eos
Neintribulationib deficiant sux res pectu pi&atis corro¬
borat : & aliquando &iã manifesto ad iutorio uictiꝰ aduer

Expanded text:
certantes cum hostibus, ut vincant adjuvat, et viccertantes cum hostibus, ut vincant adjuvat, et vicVidet quippe Dominus suos laborantes in mari, quamvis ipse positus in terra, quia etsi ad horam differre videtur, auxilium tribulatis impendere, nihilominus tamen eos ne in tribulationibus deficiant, suae respectu pietatis corroborat, et aliquando etiam manifesto adjutorio victi
Abbreviated transcription (Latin):
eis: łabor discipulorũ in remigando & con¬
trarius eisuentus labores scãe ecđae uarios designat:
quae inter undas scłi aduersantes & inmundorũ flatus
spirituum adqui&ẽ patriae caelestis qua si ad fidã
litoris stationẽ ꝑ uenire conatur: ubi bene dicitur quia
nauis erat in medi omari & ipse solus int̾ra quia non¬
nũ quã ecclesia tantis gentilũ pras suris ñ solũ
ipsius eã ꝓrsus deseruis se ad tẽpus uider&ur: unde
ẽ illa uox eius int̃ unclas ꝓcellasq tẽptationũ. uer¬
renciũ dep̃ hens& adq auxiliũ ũ ꝓtectionis illius geme
bundo clamore quae rentis: ut quid dñe reces sistilon¬
ge : Despicis: ino portunitatib in tribulatione: qua
parit̾ uocẽ inimici persequentis exponit in sequen¬
tib psalmi subiciens: dixit enĩ incordesuo oblitus
ẽ ds̃. auertit faciẽ suã neuideat usque infinẽ:
uerũ ille ñ ob liuis citur oracionẽ pauperũ neq
auertit faciẽ suã asperantib inse: quinpotius &

Expanded text:
eis. Labor discipulorum in remigando, et contrarius eis ventus, labores sanctae Ecclesiae varios designat, quae inter undas saeculi adversantis, et immundorum flatus spirituum ad quietem patriae coelestis quasi ad fidam littoris stationem pervenire conatur. Ubi bene dicitur, quia navis erat in medio mari, et ipse solus in terra. Quia nonnunquam Ecclesia tantis gentilium pressuris, non soluipsius eam prorsus deseruisse ad tempus videretur. Unde est illa vox ejus inter undas procellasque tentationum verrentium deprehensabundo clamore quaerentis: Ut quid, Domine, recessisti longe? despicis in importunitatibus, in tribulatione ? Quae pariter vocem inimici persequentis exponit in sequentibus psalmis subjiciens: Dixit enim in corde suo: Oblitus est Deus, avertit faciem suam, ne videat usque in finem. Verum ille non obliviscitur orationem pauperum, neque avertit faciem suam a sperantibus in se; quin potius et
Abbreviated transcription (Latin):
quer ob seruat ippro nomi ne xp̃i iuuante rationis industria sequent᷑:
sed qui sem pueris recipidocebat uidelic& quasi caput in membris suis
neputar&ur hocesse solũ quoduidebatur d diunxit atqueait:
xcu &quicũq mesusceperit nonmesuscipit sedeũ quiaxe
congit : ⁊ alem sentiquae actantũ crediuolens qualis& quantus est

Expanded text:
uer observat, ipsi pro nomine Christi, juvante rationis industria, sequantur. Sed quia se in pueris recipi docebat, videlicet quasi caput in membris suis, ne putaretur hoc esse solum quod videbatur, adjunxit atque ait: Et quicunque me susceperit, non me suscipit, sed eum qui me misit. Talem se utique ac tantum credi volens qualis et quantus est
Abbreviated transcription (Latin):
uariis  languoribus : Solis occubitus passionem mortem¬
quae signi ficat illius quidixit : quaidiu inmundo sum . lux
sum mundi: & sole occidente plures de moniati quam
ante . plures sanantur egroti : Quia quitemporaliter in car¬
neuiuens paucos iudeorum docuit calcato regno mostis
om̃ib perorbem gentibus fidei salutis quaedona trans misit:
Cuͦi ministris quasiuitȩ lucisquaȩ prȩconib: psalmista canit:
lter facite ei: qui ascendit superoccasum Super occasum
quippe dñs ascendit: quia unde in passione oc cubuit
inde maiorem suam gloriam resurgendo manifestauit¬
pita ebtst cuu ucas dehis scribit a percius

Expanded text:
urabat eos. Solis occubitus passionem mortemque significat illius qui dixit: Quandiu in mundo sum, lux sum mundi. Et sole occidente plures daemoniaci quam ante, plures sanantur aegroti. Quia qui temporaliter in carne vivens paucos Judaeorum docuit, calcato regno mortis, omnibus per orbem gentibus fidei salutisque dona transmisit. Cujus ministris, quasi vitae lucisque praeconibus, Psalmista canit: Iter facite ei qui ascendquippe Dominus ascendit, quia unde in passione occubuit, inde majorem suam gloriam resurgendo manifestavitbat, etc. Lucas de his scribit apertius
Abbreviated transcription (Latin):
Ineuangelio lucaȩ scrip¬
tumest quia rogauerunt illum proea. &stans super illam im¬
perauit febri:Modo enĩ saluator rogatus. modo ultra curat
egrotos: ostendens se contra uitiorum quoq: passiones & prȩ¬
cib semper acinuere fidelium. & cu nonnumquam quae ipsi
minime inse intellegunt uel intellegendu dare uel piepe¬
tentib &iam non intellecta dimittere iuxta hoc quod
psalmista postolat : Delicta quis intelligit: ab occultis meis
munda medñe: & centinuo dicnis it eam febrie¬
aininis trabat eis. Naturale est febricitantibus in¬
cipiente sanitate lasescere. &egro tationis sentire molestiam:
Verum sanitas quaȩ dni confest᷑ imperio : simultota redit:
n ec solum ipsa redit. sed & tanto robore comitante : ut eis continuo
quise adiuuarent ministrare sufficiat. & iuxta ległs tropo¬
logiae membra quae ser uierant in munditiae ad iniquitatem
ut fructi ficarent mosti. seruiant iusticiae inuitam &̃ nam:
U espere aũt facto cum occidiss& sol: afferebant adeum om̃s

Expanded text:
In Evangelio Lucae scriptum est quia rogaverunt cum pro illa, et stans super illam imperavit febri. Modo enim Salvatoaegrotos, ostendens se contra vitiorum quoque passiones, et precibus semper annuere fidelium, et ea nonnunquam quae ipsi minime in se intelligunt, vel intelligenda dare, vel pie petentibus, etiam non intellecta, dimittere, et juxta hoc quod Psalmista postulat: Delicta quis intelligit? Ab occultis meis munda me, Domine . Et continuo dimisit eam febriministrabat eis. Naturale est febricitantibus incipiente sanitate lassescere, et aegrotationis sentire molestiam. Verum sanitas quae Domini confertur imperio, simul tota redit. Nec solum ipsa redit, sed et tanto robore comitante, ut eis continuo qui se adjuverant ministrare sufficiat, et, juxta leges tropologiae, membra quae servierant immunditiae ad iniquitatem ut fructificarent morti, serviant justitiae in vitam aeternam. Vespere autem facto cum occidisset sol, affereb
Abbreviated transcription (Latin):
dȩ monibus : ut per inter fectionẽ porcorũ hominib: salutis occasio
preber& : pastores enĩ ista cernentes : statim nuntiant ciuitati:
Erubescat manicheus : side eadem substantia & exeodem auctore
hominũ bestiarũ quȩ sunt animȩ quomodo obunius hominissa¬
Rlutẽ duo milia porcorũ suffocanturꝰ in quorũ tamen interitu
figuraliter homines in mundi uocis &rationis expertes indicantur
qui in monte superbiaȩ pascentis lutulentis oblectant᷑ in actibus:
T alibus enĩ percultos idolorũ possunt de monia dominari: Nam
nisi quis porci moreuixerit : non ineũ diabolus accipi& potestatẽ:

Expanded text:
emonibus, ut per interfectionem porcorum hominibus salutis occasio praeberetur. Pastores enim ista cernentes, statim nuntiant civitati. Erubescat Manichhominum bestiarumque sunt animae, quomodo ob unius hominis salutem duo millia porcorum suffocantur. In quorum tamen interitu figuraliter homines immundi, vocis et rationis expertes, judicantur, qui in monte superbiae pascentes, lutulentis oblectantur in actibus. Talibus enim per cultus idolorum possunt daemonia dominari. Nam nisi quis porci more vixerit, non in eum diabolus accipiet potestate
Abbreviated transcription (Latin):
potentiae uistus. ub inulla temporis interueniente morulu
iussa saluatoris salus festina comitatur: Merito quiad fuerant
damnatis blas phemiae iaculis ad laudem tantȩ maiestatis stupentia

Expanded text:
potentiae virtus, ubi nulla temporis interveniente morula, jussa Salvatoris salus festina comitatur. Merito qui adfuerant, damnatis blasphemiae jaculis, ad laudem tantae majestatis stupentia
Abbreviated transcription (Latin):
ta cũ mentẽs fideliũ intͥ fideles cõmorantiũ gratia suae
ui sitationis m lustrat. dilectãq sibi in his mansionẽ consecra
orro turba quaȩ circamare suꝑterram posita uerbis dñi
auscultabatur itaut nec fluctibus maris tanger&ur
neccũ illo in nauitranscensis fluctib: seder& illorum aptis¬
sime gestat figuram quinuꝑ ad audiendũ uerbũ conuene¬
rant: & quidem pr&cate anoni areꝓborum a maritudine
obscuritatet instabi litate secr&cisunt : sed necdũ cȩlestib
misteriis quȩ desiderant imbuti:¬

Expanded text:
ta, cum mentes fidelium inter fideles commorantium gratia suae ta, cum mentes fidelium inter fideles commorantium gratia suae visitationis illustrat, dilectamque sibi in his mansionem consecrat. Porro, turba quae circa mare super terram posita, verbis Domini auscultabat, ita ut nec fluctibus maris tangeretur, nec cum illo in navi transcensis fluctibus sederet, illorum aptissime gestat figuram qui nuper ad audiendum verbum convenerant. Et quidem pietate animi a reproborum amaritudine, obscuritate, instabilitate, secreti sunt, sed necdum coelestibus mysteriis quae desiderant imbuti
Abbreviated transcription (Latin):
populi gentilis multitu dinẽuenit : unde apte p̃mittit᷑ quodeo
indo mo praedicante mater acfrs eiꝰ foris st&erunt & quasi agniti
ab illo non sint acsic dedomo exiens admare docturꝰ transierit
q uia postquã sinagoga ad custodiã selitterȩ foris fixit int̾nisq
dominicȩ fidei arꝰchanis figuras legis antẽponere maluit cinis¬
i sa eramenta salutisq illa spreuerat & t̾nis ꝑorbẽ nacionib c̃tulit
lilm ascendens sed eraimarii. &omĩs tunbu
omca mape super terrã enat iadoceb atillos
auparabolis multaqsuodt᷑ba multa ad dnm̃ docentẽ
ad mare congregata est : significat frequentiam populorũ
p̃dicantib: a postolis ad sidem ueritatis confluentium :
qđ uero upsenauem ascendens sed ebat in mari : praefigurabat
ecclesiã inmedionationũ noncredentium & contradicen¬
tiũ aedificandã: quasi enĩ dns sed& innaui medio inmariposi¬

Expanded text:
populi gentilis multitudinem venit. Unde aperte praemittitur quod, eo populi gentilis multitudinem venit. Unde aperte praemittitur quod, eo in domo praedicante, mater et fratres foris steterunt, et quasi agniti ab illo non sunt; ac sic de domo exiens ad mare docturus transiit, quia postquam synagoga ad custodiam se litterae foris fixit, internisque Dominicae fidei arcanis figuras legis anteponere maluit, Dominus sacramenta salutis, quae illa spreverat, externis per orbem nationibus contulit. vem ascendens sederet in mari, et omnis turba circa mare super terram erat; et docebat eos in parabolis multa. Quod turba multa ad Dominum docentem ad mare congregata est, significat frequentiam populorum praedicantibus apostolis ad fidem veritatis confluentium. Quod vero ipse navem ascendens sedebat in mari, praefigurabat Ecclesiam in medio nationum non credentium et contradicentium aedificandam. Quasi enim Dominus sedet in navi, medio in mari posi