comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sui totũ karitati ur̃ȩ recensere
& explanare longũ duximus.
aꝑte denuntiat dicens. Uisitauit
nos oriens ex alto. Illuminare
his qui in tenebris & in umbra
mortis sedent: addirigendos
pedes nr̃os inuiam pacis. Inuenit
ergo nos sedentes intenebris &
inumbra mortis: hoc est longa
peccatoꝵ & ignorantiȩ cecitate
depressos. atq. hostis iniqui
fraude deceptos. obsessosq erro¬
ribus. Ipse etenĩ recte mors &
mendaciũ: sicut econtra dñs ue¬
ritas uocatur & uita. Attulit
autẽ nobis uerũ cognitionis suȩ
lumen: exclusisq erroꝵ tenebris
certũ nobis iter patriȩ cȩlestis
aperuit. Direxit gressus oꝑum
nrõꝵ: quatinus ꝑ uiã ueritatis
quã monstrauit incedere: atq.
ad mansionẽ ꝑpetue pacis possimꝰ
intrare quã ꝓmisit. Hec igitur

Expanded text:
sui totum charitati vestrae recensere sui totum charitati vestrae recensere et explanare longum duximus, aperte denuntiat, dicens: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Invenit ergo nos sedentes in tenebris et in umbra mortis, hoc est, longa peccatorum et ignorantiae caecitate depressos, atque hostis antiqui fraude deceptos obsessosque erroribus. Ipse etenim recte mors et mendacium, sicut e contra Dominus veritas vocatur et vita. Attulit autem nobis veram cognitionis suae lucem, exclusisque errorum tenebris certum nobis iter patriae coelestis aperuit: direxit gressus operum nostrorum, quatenus per viam veritatis, quam monstravit incedere, atque ad mansionem perpetuae pacis possimus intrare, quam promisit. Haec igitur
Abbreviated transcription (Latin):
tandum: quia beatus ⁊ acharias
quod inchoatũ & ꝓxime futurũ
in sp̃u pͣuiderat. ꝓphetico more
quasi iam factũ esset narrabat.
Uisitauit enͣi nos apparens in carne
dñs. quasi longius a se recedentes:
quos in peccatis positos querere
& iustificare curauit. Uisitauit
quasi medicus egrotos: qui ut
inueteratũ suꝑbiȩ nrͣȩ languo¬
rem sanaret. nouũ nobis suȩ
humilitatis exemplũ adhibuit.
Fecit redepͣtionẽ plebis suȩ: qui
nos uenundatos sub peccato.
& antiqui hostis seruitio addic¬
tos. dato sui sanguinis pretio
liberauit. Unde benigne nos
hortatur apłs dicens. Empti¬
eni estis pretio magno: glorifi¬
cate & portate dm̃ in corpore
uro. Plebi auteͣ sue dicit: non
utiq quã ueniens plebem suã
repperit. sed quã uisitando &
redimendo suã fecit. Uultis
etenim audire fr̃s mei. qualẽ
inuenerit eam: qualemq red¬
diderit : Finis cantici huius qđ
obnotitiam simul & plixitatem

Expanded text:
tandum quia beatus Zacharias tandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxime futurum in spiritu praeviderat, prophetico more quasi jam factum esse narrabat. Visitavit enim nos apparens in carne Dominus, quasi longius a se recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curavit. Visitavit quasi medicus aegrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sanaret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptionem plebis suae, qui nos venundatos sub peccato, t antiqui hostis servitio addictos, dato sui sanguinis pretio liberavit. Unde benigne nos hortatur Apostolus, dicens: Empti estis pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Plebis autem suae dicit, non utique quam veniens plebem suam reperit, sed quam visitando et redimendo suam fecit. Vultis etenim audire, fratres mei, qualem invenerit eam, qualem reddiderit. Finis cantici hujus, quod ob notitiam simul et prolixitatem
Abbreviated transcription (Latin):
ac de redepͣtore nr̃o simul & nrͣa
redemptione ꝓphetat. significat
mystice quia multi de stirpe sa¬
cerdotali qui a confessione xp̃i
diutius ora continuerant. post¬
moduͣ ꝑ susceptionẽ fidei illius.
sps scĩ uirtute replendi dono ꝓ¬
phetie sublimandi. & magisteri
pastoralis officio popłis essent pͣs¬
rendi: quamtis eadem acceptio
conuenienter figurare creden¬
dum est. quia tunc instaret tẽpꝰ
quo fidelib panderetur omnis
legalis sacerdotii ritus. & ceri¬
monias spiritali intus scientia
& ꝓpheticis exuberare mẏsteriis.
oni temporariȩ. uel ȩternȩ di¬
uinitati testimoniũ ferrent:
iuxta qđ ipse iudȩoꝵ duritiam
increpans dicit. si crederetis
moysi: crederetis forsitan & mͥ.
De me eñi ille scripsit. Quid autẽ
ꝓphetans & benedicens dm̃ za-¬
charias dixerit. audiam. Bene¬
dictus dñs dis̃ isrł: quia uisita¬
uit & fecit redemptione̾ plebis
sue. In quib ꝓfecto uerbis no¬

Expanded text:
ac de Redemptore nostro simul et nostra ac de Redemptore nostro simul et nostra redemptione prophetat, significat mystice quia multi de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essent praeferendi. Quamvis eadem acceptionoc quoque convenienter figurari credendum est, quia tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus et caeremonias spirituali intus scientia et propheticis exuberare mysteriis, qoni temporariae vel aeternae divinitati testimonium ferrent, juxta quod ipse Judaeorum duritiam increpans, dicit: Si crederetis Moysi, crederetis forsitan et mihi. De me enim ille scripsit . Quid autem prophetans, et benedicens Deum Zacharias dixerit, audiamus. Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suae. In quibus profecto verbis no
Abbreviated transcription (Latin):
& nomen accepit. factus est timor
montana iudeȩ diuulgabantur
omͣia uerba hȩc. Porro intẽp̃ore
dominicȩ resurrectionis. ubi
misso desuꝑ sp̃u gła nominis eiꝰ
ꝑ apłos mundo innotuit: timor
continuo saluberrimus non solũ
iudȩoꝵ qui erant uicini. uel situ
uidelicet loci uel scientia legis.
sed exterarũ usq ad fines terrȩ.
gentrum corda concussit. Nec
tantũ montana cuncta iudeȩ
ueruetiam omia mundani regn
mundanȩq sapientiȩ culmina.
uirtutis eius fama transcendit :
ita ut relicta ubiq cultura ac
uita priori. adꝑcipienda fidei
illius sacramenta confluerent.
Recte etenim circu̾cisio. dominio¬
resurrectionis imagine̾ preferi
quia & hȩc octaua die. hoc est poss
sabbatũ facta est. Et sicut illa a
reatu ꝑpetuȩ mortis absoluere
solebat: ita ista ꝑfectam uite in¬
mortalis nouitatẽ & in auctore
nro exhibuit: & in nobis speranda
monstrauit. Quod uero inter
hec zacharias impletur spu scoͣ.

Expanded text:
et nomen accepit: Factus est timor et nomen accepit: Factus est timor montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Porro in tempore Dominicae resurrectionis, ubi misso desuper Spiritu gloria nominis ejus per apostolos mundo innotuit, timor continuo saluberrimus non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta confluerent. Recte etenim circumcisioniresurrectionis imaginem praefert, quia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit. Quod vero inter haec Zacharias impletur Spiritu sancto,
Abbreviated transcription (Latin):
legis doctrina de suscipienda grã
xp̃i. quasi elisabeth de nomine
ioħis uiua uoce confirmat: dicen¬
do ꝑlegis latorẽ. Prophetã uobis
me: ipsum audietis iuxta om̃ia
quȩcũq locutus fuerit uobis.
I psum quoq legale sacerdotium
tacitis cerimoniarũ suarũ typis.
quasi mutis litterarũ figuris.
racharias eidem gr̃e nascenti testi¬
monium ꝑhibet: quia nichil
ꝓrsus in om̃ib sacerdotii ueteriᷤᷤ
obseruationib actum uel dictũ
esse credendum est. qđ non euan¬
gelii graͣm si recte intelligatur
expresserit. Quod autẽ declarato
postmnodũ & confirmato nomine
ioħis. aꝑtum est os ⁊achariȩ &
loquebatur benedicens dm̃: patet
utiq quia manifestata ꝑ apłos
grã noui testam̃ti. multa etiam
turba sacerdotũ obediebat fidei :
relictaq taciturnitate nociua.
ad confitenda. laudanda & predi¬
canda sui dona redemptoris se
deuota summittebat. Et quidem
in die circuͣcisionis ioħis quando

Expanded text:
legis doctrina de suscipienda gratia legis doctrina de suscipienda gratia Christi, quasi Elizabeth de nomine Joannis viva voce confirmat dicendo per legislatorem: Prophetam vobis meipsum audietis, juxta omnia quaecunque locutus fuerit vobis . Ipsum quoque legale sacerdotium tacitis caeremoniarum suarum typis, quasi mutis litterarum figuris, Zacharias eidem gratiae nascenti testimonium perhibet, quia nihil prorsus in omnibus sacerdotii veteris observationibus actum vel dictum esse credendum est, quod non Evangelii gratiam, si recte intelligatur, expresserit. Quod autem declarato postmodum et confirmato nomine Joannis apertum est os Zachariae, et loquebatur benedicens Deum, patet utique quia manifestata per apostolos gratia Novi Testamenti, multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei, relictaque taciturnitate nociva, ad confitenda, laudanda et praedicanda sui dona Redemptoris se devota submittebat. Et quidem in die circumcisionis Joannis, quando
Abbreviated transcription (Latin):
interpͣtatur dñi grã: siue in quo
est. Quo nomine & totam euan¬
gelicȩ dispensationis grãm quam
pͣdicat. & ipsum specialiter dnm
signat: ꝑ quẽ eadem grã mundo
donata est. Qui uero natũ puerũ
patris ⁊ achariȩ nomine magis
quã iohem uocandũ eẽ decernebant.
eos ꝓfecto figurant. qui dño noua
gr̃ȩ munera declarante. cuperent
eũ potius consueta sacerdotii ue¬
teris edicta pͣdicare. Unde bene
zacharias memor dñi int᷑pretat᷑:
quia uidelicet memoriã antiquȩ
obseruationis quȩ utiq a dño data
est figurate denuntiat: Cõnten¬
debant gͦ de nomine nati ꝓpħȩ
hi qui conuenerant. & ⁊ achariã
hunc uocari satagebant. At contra
mater uerbis & pater scriptis qͥa
ioħes magis appellandus est astru¬
ebant: quia fuere nonnulli celesti¬
um sacram̃toꝵ minus periti. qͥ
in pͥmordiis euangelii choruscan¬
tis carnalia adhuc legalis sacerdo¬
tii statuta simul obseruanda eẽ
decernerent. Quos ꝓcerto ipsa

Expanded text:
tatur Domini gratia, sive In quo est gratia. Quo nomine et totam evangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata est. Qui vero natum puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figurant qui, Domino nova gratiae munera declarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at contra mater verbis, et pater scriptis, quia Joannes magis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
peccati om̃ĩs immunis ꝑmansit.
Hic aqdbuc ex utero matris sp̃u scõ
repletus est: in illo habitat om̃is
plenitudo diuinitatis corpora
uteri uirginalis. in quo carnem
susciperet ipse consecrauit. Iste
multos filioꝵ isrł ad dñm suo
tempore p̾dicando conuertit: ille
multos cotidie de uniuersis ꝑ
orbẽ nationib ad suã fidẽ & cari-¬
tatẽ. interius illustrando conuer¬
tere non desistit. Hic in sp̃u &
u.rtute heliȩ pͣcessit ante illũ.
ut plebẽ eiꝰ aqua baptizans ad
suscipiendũ eũ ubi appareret
doceret esse ꝑfectam: huic suecessit¬
ille in sp̃ũ & uirtute dĩ patris.
sui donaret esse ꝑfectam. Ioħe nato
congratulabantur uicini & cog¬
nati genitrici illius. quia magni¬
ficauit dñs miscdiam sua̾ cũ illa:
dñõ autẽ nato congratulabant᷑

Expanded text:
peccati omnis immunis permansit. peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus est, in illo habitat omnis plenitudo divinitatis corporaluteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per orbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successitille in spiritu et virtute Dei Patris, m Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa; Domino autem nato congratulabantur
Abbreviated transcription (Latin):
quia sicut nato dño pastorib ap¬
parens angłs ait. ecce euangeliro
uobis gaudiũ magnũ qͦd erit om̃
popło. quia natꝰ ẽ uobis hodie sal¬
uator qui est xp̃c dñs: ita etiam
angłs nasciturũ zachariȩ p̃dicen
ioħem. & erit inquit gaudiũ tib
& exultatio. & multi in natiuitate
eiꝰ gaudebunt: erit eñi magnus
coram dño. Iure igitur utriusq¬
natruitas festa deuotione celebra
sed in illius tamquã in xpͣi dñi.
tamquã in saluatoris mundi. tãs
in filii di omĩpotentis. tam quan
in solis iustitiȩ natiuitate om̃i po¬
pulo gaudiũ euangelitatur: in
huius autẽ tamquã in p̃cursoris
dñi. inserui dĩ eximi. in lucernȩ
ardentis & lucentis ex ortu. multi
magnus coram dño esse narrat᷑.
de illo ꝓpħa testatur. Qm̃ magnꝰ¬
dñs & laudabilis nimis: & magni¬
tudinis eiꝰ non est finis. Iste pecca¬
toꝵ consortia declinans. ab om̃i
ille inter peccatores conuersatus

Expanded text:
quia sicut nato Domino pastoribus apquia sicut nato Domino pastoribus apparens angelus ait: Ecce evangelizo vobis gaudium magnum, quod erit omni populo, quia natus est vobis hodie Salvator, qui est Christus Dominus: ita etiam angelus nasciturum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusqnativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis exortu multi gmagnus coram Domino esse narratur: de illo Propheta testatur: Quonnus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccatorum consortia declinans, ab omni ille inter peccatores conversatus
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitas sicut sacratissima lec¬
tionis euangelicȩ ꝓdit hystoria.
multa miraculoꝵ sublimitate re¬
fulget: quia nimirũ decebat. ut
ille quo maior inter natos mulie¬
rũ nemo surrexit. maiore pͣceteri
sc̃is in ipso mox ortu. uirtutum
iubare claresceret. Senes ac diu
infecundi parentes. dono nobilis.¬
simȩ ꝓlis exultant. Ipsi patri quẽ
incredulitas mutũ reddiderat.
ad salutandũ noue gr̃e preconẽ
os & lingua reseratur: nec solũ
facultas dm̃ benedicendi restitui¬
tur. sed de eo etiã ꝓphetandi untꝰ
augetur. Excitati fama facti om̃s
uicini ammiratione ac metu ꝑca¬
luntur: om̃ium qui audiere cir¬
cũ quaq ad aduentũ noui ꝓphetȩ
corda p̃parantur. Unde merito
martyrũ uictorias. quib ingressi
regni cȩlestis meruere frequen.¬
tant: huius tantũmodo post dm̃
etiam natiuitatis diem celebrare
consueuit. Quod nullatenus sine
euangelica auctoritate inconsue¬
tudinẽ uenisse credendũ est. sed
attentius animo recondendum:

Expanded text:
nativitas sicut sacratissima lectionis evangelicae prodit historia, multa miraculorum sublimitate refulget: quia nimirum decebat ut ille quo major inter natos mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutaos et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangelica auctoritate in consuetudinem venisse credendum est: sed attentius animo recondendum
Abbreviated transcription (Latin):
a quoꝵ generatione intantum
homo senex ac decrepitus spem
totam auerterat. ut neq. angło
ꝓmittenti crederet nasci sibi fili¬
um posse. Sed hoc certissime
sciendum. quia ꝓ popłi saluatione
rogabat: quẽ & maximo peccatoꝵ
languore uexatũ. & insuꝑ alieni¬
gene regis dominio pressũ noue¬
rat. Unde angelico oraculo & se
exauditũ cognouit adõ: & quo
ordine salus quã querebat esse
aduentura didicit. Quia uideli¬
cet nasceretur sibi filius. qui pro¬
pheta & doctor eximius existens.
eundem popłm ad uiam uerita¬
tis spemq ꝓmerendȩ salutis
conuerteret: & mox sequeretur
ipse saluator qui ei regni cȩlestis¬

Expanded text:
a quorum generatione in tantum a quorum generatione in tantum homo senex ac decrepitus spem totam averterat, ut neque angelo promittente crederet nasci sibi filium posse. Sed hoc certissime sciendum quia pro populi salvatione rogabat, quem et maximo peccatorum languore vexatum, et insuper alienigenae regis dominio pressum noverat. Unde angelico oraculo et se exauditum cognovit a Domino, et quo ordine salus quam quaerebat esset adventura didicit: quia videlicet nasceretur sibi filius qui propheta et doctor eximius existens, eumdem populum ad viam veritatis spemque promerendae salutis converteret, et mox sequeretur ipse Salvator, qui ei  Al. om. ei
Abbreviated transcription (Latin):
uictimas & sacrificia positũ: quod
carnales ueteris testamenti cul¬
tores significat. Deinde altare in¬
erat statutũ: quod interiorem
ꝑfectioremq noui testamenti &
cultoꝵ illtus grãm designat.
Stabat etiam a dextris eiusdem
altaris. ut non terrena & infima.
sed gaudia celestis & sempiterne
beatitudinis que ꝑ dexteram
solent figurari. hominib se pro¬
mittere monstraret: illis maxime.
qui ꝑ cordis sui mundiciã ipsi
altare aureũ effici. qui ꝓpe in¬
gressum regni celestis sedula co¬
gitatione assistere. qui aromata
orationũ ꝑ ignem amoris dõ in¬
cendere. qui dicere possint cum
ꝓpheta. Dirigatur oratio mea:
sicut incensũ in conspectu tuo. Qđ
autẽ ait zacharie. qm̃ exaudita ẽ.
dep̃̾catio tua. & uxor tua elisabeth
pariet tibi filiũ. non est arbitran¬
dum quia pontifex qui ꝓ popło
oraturus intrauerat. mutato re¬
pente animo ꝓ priuatis negocus
ceperit rogare: maxime ꝓ liberiꝰ

Expanded text:
victimas et sacrificia positum, quod victimas et sacrificia positum, quod carnales Veteris Testamenti cultores significat. Deinde altare inerat statutum, quod interiorem perfectioremque Novi Testamenti et cultorum illius gratiam designat. Stabat etiam a dextris ejusdem altaris, ut non terrena et infima, sed gaudia coelestis et sempiternae beatitudinis, quae per dextram solent figurari, hominibus se promittere monstraret: illis maxime qui per cordis sui munditiam ipsi altare aureum effici, qui prope ingressum regni coelestis sedula cogitatione assistere, qui aromata orationum per ignem amoris Deo incendere, qui dicere possunt cum Propheta: Dirigatur oratio mea sicut incensum in conspectu tuo . Quod autem ait Zachariae: Quia exaudita est deprecatio tua, et uxor tua Elizabeth pariet tibi filium, non est arbitrandum quod pontifex, qui pro populo oraturus intraverat, mutato repente animo, pro privatis negotiis coeperit rogare, maxime pro liberis,
Abbreviated transcription (Latin):
quia ꝑfecto sue sacrificio passio
rauit. Hec de obseruantia festi¬
uitatis legalis latius ex posuimꝰ.:
ut agnosceret caritas ur̃a quam
congruenter in ea noua gr̃e p̃co¬
nia supserint exordiũ. in qua
tam multipliciter opus eiusdẽ
grẽ & totus mundi rec̃epͣtio sig¬
nabatur. Apparuit autẽ oranti
⁊achariȩ angłs: stans adextris
altaris incensi. Qui notandum.
qͥd non solum uirtute sermonũ
quos ꝓtulit. uerũ &iam statu
temporis. & loci situ in quo appa¬
ruit: gre quã euangelizare uene¬
rat. testimoniũ ꝑhibet Tempore
quippe oblationis sacerdoti appa¬
ruit: ut uerũ se ęt̾numq. ponti¬
ficem. ueram ꝓ mundi salute ho¬
stiam uenturam predicare signa¬
ret. Stabat iuxta altare incensi:
ut noui testamenti p̃conem se
uenisse doceret. Duo namq alta¬
ria erant in templo: quȩ duo
testam̃ta signant in ȩccła. Primũ
altare holocausti ȩre cooꝑtum.
& ante fores templi ad offerendas

Expanded text:
quia perfecto suae sacrificio passionquia perfecto suae sacrificio passionravit. Haec de observantia festivitatis legalis latius exposuimus, ut agnosceret charitas vestra quam congruenter in ea nova gratiae praeconia sumpserint exordium, in qua tam multipliciter opus ejusdem gratiae et totius mundi redemptio significabatur. Apparuit autem oranti Zachariae angelus, stans e dextris altaris incensi. Quo notandum quod non solum virotulit, verum etiam statu temporis, et loci situ in quo apparuit, gratiae quam evangelizare venerat, testimonium perhibet. Tempore quippe oblationis sacerdotii apparuit, ut verum se aeternumque pontificem veram pro mundi salute hostiam venturam praedicare signaret. Stabat juxta altare incensi, ut Novi Testamenti praeconem se venisse doceret. Duo namque altaria erant in templo, quae duo Testamenta signant in Ecclesia. Primum altare holocausti aere coopertum, et ante fores templi ad offerendas
Abbreviated transcription (Latin):
regni cȩlestis pateret ingressus.
Quod autẽ hac die pontifex scua¬
rium & tabernaculũ testimonis
atq altare. sacerdotes quoq &
untuersũ popłm expiare iussus
est. ioh̾es ipse qui sit iste ponti¬
fex quȩ hȩc expiatio manifestat:
cũ illo ueniente ad baptismũ
suũ loquitur dicens. Ecce agnꝰ
dĩ: ecce qui tollit peccata mundi
Quȩ uidelicet expiatio semel in
anno celebrari statuta est: quia
ad multoꝵ exhaurienda peccata
scdo sine peccato apparebit ex¬
pectantib se in salutem. Quod
autẽ pontifice ad rogandũ ingre¬
diente scũarium nemine᷑ homi¬
nũ in tabernaculo esse licebat
donec exiret: infirmitate᷑ scȩ
eccłe designat. quȩ ꝓ fide eiꝰ pati
necdum erat idonea. Quod in
ipsis patefactũ est apłis: qui in¬
choata eadem passione illius
om̃s relicto eo fugerunt. Egre¬
diebatur autẽ expleta expiatio¬
ne pontifex ut & aluis taberna¬
culũ intrandi facultas daretur.

Expanded text:
regni coelestis pateret ingressus. regni coelestis pateret ingressus. Quod autem hac die pontifex sanctuarium et tabernaculum testimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum expiare jussus est, Joannes ipse quis sit iste pontifex, quae haec expiatio manifestat, cum illo veniente ad baptismum suum loquitur, dicens: Ecce Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Quae videlicet expiatio semel in anno celebrari statuta est, quia, ad multorum exhaurienda peccata, secundo sine peccato apparebit exspectantibus se in salutem . Quod autem pontifice ad rogandum ingrediente sanctuarium, nemini hominum in tabernaculo esse licebat donec exiret, infirmitatem sanctae Ecclesiae designat, quae pro fide ejus pati necdum erat idonea. Quod in ipsis patefactum est apostolis qui, inchoata eadem passione illius, omnes relicto eo fugerunt. Egrediebatur autem expleta expiatione pontifex, ut et aliis tabernaculum intrandi facultas daretur,
Abbreviated transcription (Latin):
dedicatur: quia nimirũ ille
nasciturus predicebatur. qͥ con¬
summationem obseruantiȩ le¬
galis & euangelicȩ grẽ pͣdicaret
initium: quia ortus monstra¬
batur illius. qui primꝰ omĩum
& uenire & iam adesse ostende¬
ret dñm saluatorem. De quo
scriptum est. Finis enͣi legis xp̃c.
adiustitiam om̃i credenti. Nam
& septenario ꝓpter sabbatum.
& denario numero ꝓpter decalo¬
gum: legis adimpletio recte figurat᷑.
Dies hȩc ꝓpitiationis erat & expia¬
tionis: in qua popłs om̃is ab oꝑib
uacare & ꝑ orationes atq abstinen¬
tiam affligi & castigari pͣceptus est.
Quod beati ioħis & uite & predicati¬
oni multũ congruit: qui & ipse
a mundanis uacans oꝑib. celestib
solum studiis ac desideriis animũ
dabat. & conuenientes ad se t᷑bas
a malis oꝑib abstinere. ac ꝑ pęni-¬
tentiam fidemq expiari. & xp̃o
consecrari docebat: quia tempus
iam diuinȩ ꝓpitiationis instaret.
in qua cunctis pie quȩrentibus

Expanded text:
dedicatur, quia nimirum ille dedicatur, quia nimirum ille nasciturus praedicabatur qui consummationem observantiae legalis, et evangelicae gratiae praedicaret initium: quia ortus monstrabatur illius, qui primus omnium et venire, et jam adesse ostenderet Dominum salvatorem, de quo scriptum est: Finis enim legis Christus ad justitiam omni credenti . Nam et septenario propter sabbatum, et denario numero propter decalogum, legis adimpletio recte figuratur. Dies haec propitiationis erat et expiationis, in qua populus omnis ab operibus vacare, et per orationes atque abstinentiam affligi et castigari praeceptus est. Quod beati Joannis et vitae et praedicationi multum congruit, qui et ipse a mundanis vacans operibus, coelestibus solum studiis ac desideriis animum dabat, et convenientes ad se turbas a malis operibus abstinere, ac per poenitentiam fidemque expiari, et Christo consecrari docebat: quia tempus jam divinae propitiationis instaret, in quo cunctis pie quaerentibus
Abbreviated transcription (Latin):
quod in presenti lectione ⁊ acha¬
rias fecisse memoratur. Dicit gͦ
de hac sollep̃nitate dñs moysi.
Mense septimo decima die m̃sis
affligetis animas ur̃as: nullũq
facietis opus. Expiabit autem¬
culũ testimonii atq. altare:
sacerdotes quoq & uniuersum
popłm. Fritq hoc uobis legiti¬
mũ sempiternũ. ut oretis pro
filiis isrł: & ꝓcunctis peccatis
eoꝵ semel in anno. Et paulo su¬
perius cum ritum eiusdem
expiationis doceret: ait inter
alia. Nullus hominũ sit in ta¬
bernaculo. quando pontifex
ingreditur scũarium ut roget
so cętu isrł: donec egrediatur.
Longum est de singulis huius
diei cerimoniis scripture testi¬
monia ponere: longius multo
singula sufficienter quo modo
exponere. Unde hoc maxime
libet ur̃e fraternitatis auribus
intimare: quã conuenienter
electum sit tempus. in quo pre¬
cursoris dñi natiuitas. & uirt̃
futura nuntiaretur. Septimꝰ
quippe mensis & decima huiꝰ
dies sacratissimo huic oraculo

Expanded text:
quod in praesenti lectione Zachaquod in praesenti lectione Zacharias fecisse memoratur. Dicit ergo de hac solemnitate Dominus Moysi: Mense septimo, decima die mensis affligetis animas vestras, nullumque facietis opus . Expiabit autimonii, atque altare, sacerdotes quoque et universum populum: eritque hoc vobis legitimum sempiternum, ut oretis pro filiis Israel, et pro cunctis peccatis eorum semel in anno. Et paulo superius, cum ritum ejusdem expiationis doceret, ait inter alia: Nullus hominum sit in tabernaculo, quando pontifex ingreditur sanctuarium, ut roget so coetu Israel, donec egrediatur . Longum est de singulis hujus diei caeremoniis Scripturae testimonia ponere, longius multo singula sufficienter, quomodo tur, exponere. Unde hoc maxime libet vestrae fraternitatis auribus intimare, quam convenienter electum sit tempus, in quo praecursoris Domini nativitas, et virtus futura nuntiaretur. Septimus quippe mensis, et decima hujus dies sacratissimo huic oraculo
Abbreviated transcription (Latin):
dñi : claret quidem om̃ib quia
iam redeunte ex ordine septi¬
mana uicis sue quȩ ei de uice
abia contigerat. templũ minis¬
traturus intrauit. Sed forte ali¬
quibus obscurum est: quia serip¬
tura tacere uidetur. quo hȩe
sint anni tempore gesta. Quib
intimandũ quia nec hoc scrip¬
tura precermisit: sed exeo qđ
addidit latenter innuit. Et
om̃is inquiens multitudo erat
popłi orans foris. hora incensi.
Una etenim tantũ modo ꝑannũ
s̃ollempnitas erat. in qua ponti¬
fice adorandũ scãscoͬꝵ intrante.
nullum prorsus hominũ intra
fores templi remanere liceret:
sed om̃s tempore oblationis ex¬
terius iuberentur orare. Hȩc
autẽ erat statuta sollempnitas
die mensis. quȩ dies ꝓpitiationiꝰ
siue expiationis uocabatur:
quia uidelicet oblatis in altare
holocausti uictimis. sanguis in
scãscõꝵ adexpiandum inferebat᷑.
Nec sanguis solum ibi asꝑgebat᷑.
sed & thymiama adolebatur.

Expanded text:
Domini. Claret quidem omnibus quia Domini. Claret quidem omnibus quia jam redeunte ex ordine septimana vicis suae, quae ei de vice Abia contigerat, templum ministraturus intravit; sed forte aliquibus obscurum est, quia Scriptura tacere videtur quo haec sint anni tempore gesta. Quibus intimandum quia nec hoc Scriptura praetermisit, sed ex eo quod addidit latenter innuit; Et omnis, inquiens, multitudo erat populi orans foris hora incensi. Una etenim tantummodo per annum solemnitas erat, in qua pontifice ad orandum Sancta sanctorum intrante, nullum prorsus hominum intra fores templi remanere liceret, sed omnes tempore oblationis exterius juberentur orare. Haec autem erat statuta solemnitas die mensis, quae dies propitiationis sive expiationis vocabatur, quia videlicet oblatis in altari holocausti victimis, sanguis in Sancta sanctorum ad expiandum inferebatur. Nec solum sanguis ibi aspergebatur, sed et thymiama adolebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ortus eius mira culo patesceret.
uirũ magnȩ uirtutis futurũ
esse qui nascebatur: ubi desi¬
nente om̃i lasciuia concupis¬
centiȩ carnalis. constaret quia
nulla in conceptione causa uo¬
luptatis: sed sola cogitata sit
spiritalis grã prolis. Sic ysaic
filius ꝓ missionis. qui in figurã
redemptoris nr̃i factus est obe¬
diens patri usq ad mortem:
de ueteranis parentib & sterili
diu matre natus est. Sic iacob
& ioseph patriarche. sic samson
fortissimus ducum. & ꝓphetarũ
eximius samuhel. steriles diu
corpore. sed fecundas semꝑ uir¬
tutib habuere genitrices. ut
miraculo natiuitatis. natoꝵ dig¬
nitas nosceretur: & ꝓbarentur
sublimes in uita futuri. qui in
ipso uite ex ortu conditionis
humanȩ iura transcenderent.
Quod̃ uero sequitur. F actũ est
autẽ cum sacerdotio fungeret᷑
zacharias in ordine uicis suȩ
ante dm̃. scđm consuetudine᷑
sacerdotii sorte exiit ut incen¬
sum poneret. ingressus in tẽplũ

Expanded text:
ortus ejus miraculo patesceret ortus ejus miraculo patesceret virum magnae virtutis futurum esse qui nascebatur, ubi desinente omni lascivia concupiscentiae carnalis constaret quia nulla in conceptione causa voluptatis, sed sola cogitata sit spiritualis gratia prolis. Sic Isaac filius promissionis, qui in figuram Redemptoris nostri factus est obediens patri usque ad mortem, de veteranis parentibus et sterili diu matre natus est: sic Jacob et Joseph patriarchae, sic Samson fortissimus ducum, et prophetarum eximius Samuel steriles diu corpore, sed fecundas semper virtutibus habuere genitrices, ut miraculo nativitatis, natorum dignitas nosceretur, et probarentur sublimes in vita futuri, qui in ipso vitae exortu conditionis humanae jura transcenderent; quod vero sequitur: Factum est autem, cum sacerdotio fungeretur Zante Deum, secundum consuetudinem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectionis habeant. Et rursus
busdam uirtutũ operib immo¬
deratius studencio. dum sine
scientia dõ placere appetunt:
ꝓximoꝵ oculos offendant. A qua
utraq reprehensione. parentes
beati iohannis immunes esse de¬
clarantur: De quibus cũ dictum
esset erant autem iusti ambo:
contintio subnectitur. Ante dm̃.
Et cum adiunctũ esset. inceden¬
tes in om̃ibus mandatis & iusti.¬
ficationib dñi: mox infertur.
Sine querela. Ac si aꝑte dicatur.
A deo se in actibus pariter & cogi¬
tationib suis circu̾specte age¬
bant. ut & diuinis obtutibus
in occulto. & humano foris iudi¬
cio placerent: iuxta illud apłi.
Prouidemus enim bona. non
solum coram dõ: sed etiã corã
hominibus. Et non erat illis
filius. eo quod esset elisabeth ste¬
rilis: & ambo ꝓcessissent in dieb
suis. Diuinitus est ꝓcuratũ. ut
sterili matre. & utroq parente
ꝓuectioris etatis iohannes nas¬
ceretur: quatinus etiam ipso

Expanded text:
perfectionis habeant; et rursus perfectionis habeant; et rursus busdam virtutum operibus immoderatius studendo, dum sine scientia Deo placere appetunt, proximorum oculos offendant. A qua utraque reprehensione parentes beati Joannis immunes esse declarantur, de quibus cum dictum esset, Erant autem justi ambo, continuo subnectitur, ante Deum; et cum adjunctum esset, Incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini, mox infertur, sine querela. Ac si aperte dicatur, Adeo se in actibus pariter et cogitationibus suis circumspecte agebant, ut et divinis obtutibus in occulto, et humano foris judicio placerent, juxta illud Apostoli: Providemus enim bona non solum coram Deo, sed etiam coram hominibus . Et non erat illis filius, eo quod esset Elizabeth sterilis, et ambo processissent in diebus suis. Divinitus est procuratum ut sterili matre et utroque parente provectioris aetatis Joannes nasceretur, quatenus etiam ipso
Abbreviated transcription (Latin):
retur: speciali reuerentia ac po¬
testate pͣminens. summi sacer¬
dotis nomen haberet. Qui autẽ
ordo partium earumdẽ seruari
deberet: missa coram dauid rege
& principibus. familiarũ sacerdo¬
taltum & leuiticarũ sorte quere¬
batur. In quarũ distributione
sortium. abia de coius uice & ge¬
nere zacharias oritur. octauo
loco positus inuenitur. Et recte
preco noui testamenti. in quo
gła resurrectionis mundo decla¬
ratur. loco octauȩ sortis nascit᷑:
quia & dñs nr̃ una sabbati que
est a die conditionis octaua re¬
surrexit amortuis: & nobis post
sex huius scłi ȩtates. ac septimã
quietis animarũ. quȩ est in alia
uita: octaua iam ȩtas ꝑpetuȩ
resurrectionis in fine ꝓmittit᷑.
Erant autẽ iusti ambo ante dm̃.
incedentes in om̃ĩbus mandatis
& iustificationibus dñi sine que¬
rela. Sepe contingit. ut hi qui
iam ꝑfecti hominũ estimatione
iudicantur: adhuc in oculis
interni arbitris minus aliqͥd

Expanded text:
retur, speciali reverentia ac poretur, speciali reverentia ac potestate praeeminens, summi sacerdotis nomen haberet. Qui autem ordo partium earumdem servari deberet, missa coram David rege et principibus familiarum sacerdotalium, et Levitarum sorte quaerebatur. In quarum distributione sortium, Abia, de cujus vice et genere Zacharias oritur, octavo loco positus invenitur. Et recte praeco Novi Testamenti, in quo gloria resurrectionis mundo declaratur, loco octavae sortis nascitur: quia et Dominus noster una sabbati, quae est a die conditionis octava, resurrexit a mortuis, et nobis post sex hujus saeculi aetates, ac septimam quietis animarum, quae est in alia vita, octava jam aetas perpetuae resurrectionis in fine promittitur. Erant autem justi ambo ante Deum, incedentes in omnibus mandatis et justificationibus Domini sine querela. Saepe contingit ut hi qui jam perfecti hominum aestimatione judicantur, adhuc in oculis interni arbitri, minus aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
animos popłi circu̾̃stantis ad
memoriam amoremq cȩlestium
non solum sublimitate uerboꝵ
quȩ dicebantur. sed etiam suauita¬
te sonoꝵ qua dicebantur erige¬
rent. Uolensq ut crescente cultu
& magnificentia templi decus
quoq ministerii illius. & mini¬
strantium cresceret cȩtus. conuo¬
cauit omnẽ ꝓgeniem filiorum
aaron. & eos uidelicet qui de
eleatar. & illos qui de itamar
stirpe descenderant. diuisitq eos
in partes uiginti quatuor: ac de
his singulis singulos pontifices
eligens. ceteros qui in partibus
erant sacerdotii minoris qui
nunc presbiteratus uocatur offi¬
cio fungi precepit: ea uidelicet
ꝓuisione. ut dum quilibet pon¬
tificum uita decederet. quicũqꝙ
in eius parte optimus putaret᷑
ei in pontificatu succederet. Quaᷤᷤ
uidelicet partes taliter ordinauit:
ut singuli pontifices cũ subiectis
sibi sacerdotibus ꝑ octonos mini¬
strarent dies. hoc est a sabbato
tamen in eis qui dignior uide¬

Expanded text:
animos populi circumstantis ad animos populi circumstantis ad memoriam amoremque coelestium, non solum sublimitate verborum quae dicebantur, sed etiam suavitate sonorum qua dicebantur, erigerent. Volensque ut crescente cultu et magnificentia templi, decus quoque ministerii illius et ministrantium cresceret coetus, convocavit omnem progeniem filiorum Aaron, et eos videlicet qui de Eleazar, et illos qui de Ithamar stirpe descenderant, divisitque hos in partes viginti quatuor, ac de his singulis singulos pontifices eligens, caeteros qui in partibus erant sacerdotii minoris, qui nunc presbyteratus vocatur, officio fungi praecepit, ea videlicet provisione ut dum quilibet pontificum vita decederet, quicunque in ejus parte optimus putaretur, ei in pontificatu succederet. Quas videlicet partes taliter ordinavit ut singuli pontifices cum subjectis sibi sacerdotibus, per octonos dies, hoc est a sabbato ntum  Al., tamen in eis qui dignior vide
Abbreviated transcription (Latin):
& precursor existeret: Si uero
fraternitatem uram audire de¬
lectat. qui sit abia. de cuius uice
zacharias genꝰ duxisse ꝑhibetur:
hic temporib dauid regis summꝰ¬
sacerdos erat. Si quidẽ iubente
dño ꝑ moysen primo unus in
lege pontifex aaron est constitut᷑ꝰ.
post cuius mortẽ eleazar filius eiꝰ
sacerdotium suscepit. Et hoc qͦq
mortuo. finees filius eius sacerdo¬
tu successor extitit. Et sic usq ad
tempora dauid ꝑ annos cireiter
quadringentos septuaginta: unꝰ
post unũ extitere pontificatus
heredes. At uero dauid cũ magno
feruens studio religionis. templũ
dño condere desiderasset. dñs
autẽ magis hoc ꝑ filiũ eiꝰ salomo¬
nem uellet impleri: nichilominꝰ
ipse dauid om̃ia quȩ ad futurã
eiusdem templi constructionem
uel reuerentiam ꝑtinerent. sol¬
licitus pͣparare curauit. Unde
etiam cantores statuit. qui tem¬
pore sacrifici cotidie psalmos
cum melodia resonarent: atq

Expanded text:
et praecursor existeret? Si vero et praecursor existeret? Si vero fraternitatem vestram audire delectat quis sit Abia, de cujus vice Zacharias genus duxisse perhibetur, hic temporibus David regis summus erat sacerdos. Siquidem jubente Domino per Moysen, primo unus in lege pontifex Aaron est constitutus, post cujus mortem Eleazar filius ejus sacerdotium suscepit. Et hoc quoque mortuo, Phinees filius ejus sacerdotii successor exstitit, et sic usque ad tempora David per annos circiter quadringentos septuaginta, unus post unum exstitere pontificatus haeredes. At vero David cum magno fervens studio religionis templum Domino condere desiderasset, Dominus autem magis hoc per filium ejus Salomonem vellet impleri, nihilominus ipse David omnia quae ad futuram ejusdem templi constructionem vel reverentiam pertinerent, sollicitus praeparare curavit. Unde etiam cantores statuit qui tempore sacrificii quotidie psalmos cum melodia resonarent, atque
Abbreviated transcription (Latin):
nis in nouo testam̃to offerendũ
instituit. Quis gͦ congruentius
trans lationem legalis & substi¬
tutionem euangelici sacerdotii:
quã summi iuxta legem sacer¬
dotis filius ꝓphetaret: Qui cũ
& ipse suminus sacerdos scđm
legem existere posse uideretur:
maluit docente intrinsecus in¬
cõmutabili ratione ueritatis
noui sacerdotis preco. quã suc¬
cessor & heres existere ueteris.
Maluit doctus in spũ. uocatis in
desertum popłis. noui testam̃ti
sacramenta predicare: quã ad se
uenientibus in templũ. glorio¬
sissimo illo tunc temporis sacer¬
dotii ueteris officio prȩesse.
Pretulit longam solitudinis sitim.
& esuriem continuis hostiarum
sollempnus: pilis cameloꝵ & cin¬
ctui zone pelliciȩ. auro textas
pontifict̃ postposuit stolas. Ut qͥd
eñi hȩc fr̃s mei. nisi ut is qui me¬
rito iustitię ꝑfectioris. auctori¬
tatem sibi predicandi assciuerat.
pontificatꝰ ostenderet. quia in du¬
bius melioris pontificatus preco

Expanded text:
nis in Novo Testamento offerendo nis in Novo Testamento offerendo instituit. Quis ergo congruentius translationem legalis, ut substitutionem evangelici sacerdotii, quam summi juxta legem sacerdotis filius prophetaret? Qui cum et ipse summus sacerdos secundum legem existere videretur posse, maluit docente intrinsecus incommutabili ratione veritatis novi sacerdotis praeco, quam successor et haeres existere veteris. Maluit doctus in spiritu vocatis in desertum populis Novi Testamenti sacramenta praedicare, quam ad se venientibus in templum, gloriosissimo illo tunc temporis sacerdotii veteris officio praeesse. Praetulit longam solitudinis sitim et esuriem continuis hostiarum solemniis, pilis camelorum et cinctui zonae pelliceae, auro textas pontificum postposuit stolas. Ut quid enim haec, fratres mei, nisi ut is qui merito justitiae perfectioris auctoritatem sibi praedicandi asciverat, pontificatus ostenderet quia non dubie melioris pontificatus praeco
Abbreviated transcription (Latin):
parentibus est genitus: ut eo
considentius iustitiȩ p̾cepta po¬
pulis daret. quo hec ipse non
quasi nouitia didicisset: sed uelut
hereditario iure a ꝓgenitoribus
accepta seruaret. De sacerdotali
ꝓsapia ortus est: ut eo potentius
mutationem sacerdotii pͣconaret᷑.
quo ipsum ad sacerdotale genus
ꝑtinere claresceret. Redẽptor
etenim nr in carne apparens.
sicut rex nobis fieri dignatus ẽ:
regnũ cȩleste tribuendo.ta etiã
pontifex factus est semet ipsum
ꝓ nobis offerendo hostiam dõ in
odorem suauitatis. Unde scriptũ
est. Iurauit dñs & non penitebit
eum: tu es sacerdos in ȩtͣnũ. scdm
ordinẽ melchi sedech. Melchisedech
quippe ut legimus sacerdos dĩ sũmi.
longe legalis sacerdotii tempora
p̃cesit: offerens dño panẽ & uinũ.
Et ideo redemptor nr̃ sacerdos esse
dicitur scđm ordinem melchise¬
dech: quia ablatis uictimis legali¬
bus. idem sacrificii genus in my¬
sterium sui corporis & sangui¬

Expanded text:
parentibus est genitus, ut eo parentibus est genitus, ut eo confidentius justitiae praecepta populis daret, quo haec ipse non quasi novitia didicisset, sed velut haereditario jure a progenitoribus accepta servaret. De sacerdotali prosapia ortus est, ut eo potentius imitationem sacerdotii praeconaretur, quo ipsum ad sacerdotale genus pertinere claresceret. Redemptor etenim noster in carne apparens, sicut rex nobis fieri dignatus est regnum coeleste tribuendo, ita etiam pontifex factus est semetipsum pro nobis offerendo Deo hostiam in odorem suavitatis. Unde scriptum est: Juravit Dominus et non poenitebit eum , tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Melchisedech quippe, ut legimus, sacerdos Dei summi, longe legalis sacerdotii tempora praecessit, offerens Deo panem et vinum. Et ideo Redemptor noster sacerdos esse dicitur secundum ordinem Melchisedech, quia ablatis victimis legalibus, idem sacrificii genus in mysterium sui corporis et sangui
Abbreviated transcription (Latin):
Ienturus in carne dñs & redep¬
tor nr̃. multos dispensationis
suȩ testes prȩmisit & nuntios:
qui diuersis temporib. diuersis
israbeliticȩ plebis tribub orti.
non diuersa fide: sed uno eodẽq
ꝑ om̃ia sensu eiusdem incarnatio¬
nis misteriũ ꝓphetando pcine¬
rent. Horum ultimus & quasi
limes quidam legis & euangelii.
figurȩ & ueritatis. iohannes ap¬
paruit: dño attestante qui ait.
Lex &e ꝓphetȩ usq ad iobem: ex eo
regnũ dĩ euangelizatur:. Unde
etiam plusquã ꝓpheta dictus ẽ:
quia quẽ cȩteri alonge ꝓphetan¬
do solum pͣdixerant. ille & pͥmo
uenturũ ꝓphetando signauit.
&e mox uenientẽ ostendendo
monstrauit. Qui certe gr̃a dis¬
pensationis. non solum iustis sed
& de pontificali stirpe ortis pa¬
rentibus natus asseritur. Fuit
enim sacerdos sicut ex lectione
euangelica audiuimus nomine
⁊acharias de uice abia: & uxor
illi de filiabus aaron. & nomen
eius elisabeth. Erant autẽ iusti
ambo. ante dm̃. Iustis quippe

Expanded text:
Venturus in carne Dominus et Redemptor noster multos dispensationis suae testes praemisit et nuntios, qui diversis temporibus diversis Israeliticae plebis tribubus orti, non diversa fide, sed uno eodemque per omnia sensu, ejusdem incarnationis mysterium prophetando praecinerent. Horum ultimus et quasi limes quidam legis et Evangelii, figurae et veritatis Joannes apparuit, Domino attestante qui ait: Lex et prophetae usque ad Joannem, ex eo regnum Dei evangelizatur . Unde etiam plus quam propheta dictus est, quia quem caeteri a longe prophetando solum praedixerant, ille et primo venturum prophetando signavit, et mox venientem ostendendo monstravit. Qui certe gratia dispensationis non solum justis, sed et de pontificali stirpe ortis parentibus natus asseritur. Fuit enim sacerdos, sicut ex lectione evangelica audivimus, nomine Zacharias, de vice Abia, et uxor illi de filiabus Aaron, et nomen ejus Elisabeth. Erant autem justi ambo ante Dominum. Justis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
estiuitatem pͣsentis ⁊ estiuitate.¬
diei fr̃s km̃i. uenerandi iob̃is
baptistȩ genuina natiuitas con¬
secrauit. Qui ideirco in hoc scło
suꝑna dispensatione directus ẽ.
ut non solum ipse ꝓphetali sub¬
rentur. Nec immerito illum
precipuo nc̃ honore ueneram᷑ :
qui speciali quadã grã obhoc
redemptorẽ mundi nouissimꝰ

Expanded text:
estivitatem praesentis diei, fratres carissimi, venerandi Joannis Baptistae genuina nativitas consecravit, qui idcirco in hoc saeculum superna dispensatione directus est, ut non solum ipse prophetali subrentur. Nec immerito illum praecipuo honore nunc veneramur, qui speciali quadam gratia ob hoc Redemptorem mundi novissimus
Abbreviated transcription (Latin):
quod nulli umquã scõꝵ legimꝰ
fuisse concessũ. Solus enĩ dñi.
& beati ioħis dies natiuitatis in
uniuerso mundo celebratur. &
colitur. Illum eni sterilis peꝑit:
istum uirgo concepit & peperit.
In elisabeth sterilitas uincitur:
in beata maria conceptionis con¬
suetudo mutatur. Elisabeth
uirũ cognoscendo filiũ genuit.
solum hominẽ: masuia autem
dm̃ & homine᷑. Quid sibi uult
ergo ioħes: Unde interpositus.
unde pͣmissus: Magnus gͦ iohes.
cuius magnitudini etiã saluator
testimoniũ ꝑhibet dicens. Non
surrexit inter natos mulieru᷑
maior iohanne baptista. Precellit
cunctis: eminet uniuersis. Ante¬
cedit ꝓphetas: suꝑ greditur pa¬
triarchas. Et quisquis de mulie¬
re natus est: inferior est iołie.
Dicit forde aliquis. Si inter natos
mulierũ iohannes maior est:
maior est saluatore. Absit. Io
tibilis uteri sinibus effusus est:
iste inpollutȩ uulue flore ꝓge¬
nitus. Ideo autẽ cũ ioħis natrui¬
tate dñi generatio deputatur:

Expanded text:
nulli unquam sanctorum legimus fuisse concessum. Solius enim Domini et beati Joannis dies nativitatis in universo mundo celebratur et colitur. Illum enim sterilis peperit; istum virgo concepit. In Elisabeth sterilitas vincitur; in beata Maria conceptionis consuetudo mutatur. Elisabeth virum cognoscendo filium gesolum hominem, Maria vero um et hominem. Quid sibi vult ergo Joannes? Unde interpositus, unde praemissus? Magnus igitur Joannes, cujus magnitudini etiam Salvator testimonium perhibet, dicens: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista . Praecellit cunctis, eminet universis; antecellit Prophetas, supergreditur Patriarchas; et quisquis de muliere natus est, inferior est Joanne. Dicit fortasse aliquis: Si inter natos mulierum Joannes major est, major est Salvatore. Absit. Joatibilis uteri sinibus effusus est, iste impollutae vulvae flore progenitus. Ideo autem cum Joannis nativitate Domini generatio deputatur,
Abbreviated transcription (Latin):
est uox: qui cȩlestis uerbi & pͣco
mittebatur & testis. Hic est ille.
cuius ꝑ angłm gabribelem pre¬
nuntiatur natiuitas. nomen.
& meritũ. Hic est. qui iudicio
celestis sententiȩ cunctis morta¬
libus antefertur: dicente dño.
Non surrexit inter natos mulie¬
rum. maior iohanne baptista.
Quã pulchre dictum est. inter
natos mulierũ maior iohanne

Expanded text:
st vox, qui coelestis Verbi et praeco mittebatur et testis. Hic ille est, cujus per angelum Gabrielem praenuntiatur nativitas, et nomen, et meritum. Hic est etiam, qui judicio coelestis sententiae cunctis mortalibus antefertur, dicente Domino: Non surrexit inter natos mulierum major Joanne Baptista ; quam pulchre dictum est inter natos mulierum non e