comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad iac& mihi. idest sponte & cũ non desideraat᷑ ꝯccuri it. & ut ꝑpe¬
gortur est uoluntati depnuati possibile. quiasine dc̃ ur iam dictũ
est ñ potest eneruari tam̃ uidetur iuhi de ir psumenar ad ꝑfici¬
endũ bonũ legis uidelic& mandatũ ut coepi fore possibile: siscđm
interiorẽ hominẽ hoc est anunȩ rationẽ. contramortales corpo¬
ris mei motus. tota uoluntatis intentiore. totisq naturȩ mee
uirib ñ destitero repugnare. Uideo aut̃ aliam legẽ in membris meis
repugnantẽ legr̃mentis mee. & captiuantẽme in lege peccati quȩ
ẽ. iu membris meis. Et ecec uideo inme idest sentio cont̾rariã legẽ con¬
cupiscentiã scilic& malã morbolibidinis sordidatã obuiantẽ & re¬
sistentẽ & p̃ualentẽ legim̃tis mee. intentione uidelic& anuimi mei
naturali. & captiuũ me ducentẽ in lege peccati. hoc est in p̃uaricatio¬

Expanded text:
adjacet mihi, id est, sponte, et cum non desideratur occurrit, et ut perpeadjacet mihi, id est, sponte, et cum non desideratur occurrit, et ut perpetretur est voluntati depravatae possibile, quia sine Deo, ut jam dictum est, non potest enervari; tamen videtur mihi de me praesumenti ad perficiendum bonum, legis videlicet mandatum, ut coepi fore possibile, si secundum interiorem hominem, hoc est animae rationem, contra mortales corporis mei motus tota voluntatis intentione, totisque naturae meae viribus non destitero repugnare. Video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae est in membris meis. Et ecce video in me, id est sentio, contrariam legem, concupiscentiam scilicet malam, morbo libidinis sordidatam, obviantem et resistentem et praevalentem legi mentis meae. intentioni videlicet animi mei naturali, et captivum me ducentem in lege peccati, hoc est, in praevaricatio
Abbreviated transcription (Latin):
tam hoc peccatũ uincere. quã legis p̃cepto parer: qđ iarumq
bonũ ut ꝑficiã.posse mihi deest̾. eum uellemeo non suffictt.
ꝗuia sufficientia nr̃a non anobis. sed ex dõ est. Non enĩ qđ uolo bonũ
hoc facio. sed qđ nolo malũ hoc ago. Ad bonũ igitur ꝑ agendũ uo¬
lum asmea de se p̾sumens & ñ de dõ nihi ꝓficit. Admalũ eciã qđ
non uant. aliquotiens inclinatur ut uelit. Si nit̃ qđ nolo illuel
facio: ñ ego oꝑor illud. sed quod habitat in me peccatũ. Cũ toaq
nolle meũm concupiscere ꝓuocat᷑ ut uelit. non uoluntas resiste
id agit. sed peccaticupiditas quia sola mea uolian att suꝑari nori
porest. quia sine me ait dñs nihil potestis faor. Inuenio igit᷑ legẽ
uolentimibi facere bonũ. qm̃mihi malũ adiac Conã lector en̾m
legi di. scđm interiorẽ hominẽ. Quiaergo malũ concupisoentrę

Expanded text:
tam hoc peccatum vincere, quam legis praecepto parere. Quod utrumque tam hoc peccatum vincere, quam legis praecepto parere. Quod utrumque bonum ut perficiam, posse mihi de me cum velle meo non sufficit; quia sufficientia nostra non a nobis, sed ex Deo est. Non enim quod volo bonum, hoc facio; sed quod nolo malum, hoc ago. Ad bonum igitur peragendum voluntas mea de se praesumens, et non de Deo, nihil proficit: ad malum vero etiam quod non vult, aliquoties inclinatur ut velit. Si autem quod nolo, illud facio; non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Cum itaque nolle meum concupiscere provocatur, ut velit, non voluntas resistens id agit, sed peccati cupiditas, quae a sola mea voluntate superari non potest: quia sine me, ait Dominus, nihil potestis fum adjacet: condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Quia igitur malum concupiscentiae
Abbreviated transcription (Latin):
quia cũ suabonitate mih indicit. ñ concupisces: uenenũ morra ᷤ in con¬
cupescentia. eẽ. designat. Nunc aut̃ iamñ ego oꝑor illud seed quos
Babitat in me peccatũ. Igit᷑ hoc malũ qđ discordare facit oo puł &
spm̃n. ut sit inme. ñ ego opto uel facio qui illud de monstrante lege
et quo malũ esse cognoui. nesit inme consentire legi contindo. Sed
dũ de meo uelle & posse id stirpare ñ ualeo: idem peccatũ qđ in me
inflixũ est. ꝑ peccatũmanens in ine. ea quȩ nolo oꝑatur aduersu i
mu. Scio eni. quia ñ habrtat urme. hoc est mearne mea benũ. Car¬
tussũ ergo. qđ hec coneupiscentia quȩ. ẽ. conatuimeo aduersa in co¬
pore meo. non est bonũ.Cũ enĩ resistitur ei & defecisse putatur¬
nagis magisq malitia sua uariis appetitionib in nouatur. Naen
uelle adiãce mihi. ꝑ ficere aut̃ bonũ non inuenio. Uolo quidera

Expanded text:
quia cum sua bonitate mihi dicit, Non concupisces, venenum mortis in conquia cum sua bonitate mihi dicit, Non concupisces, venenum mortis in concupiscentia esse designat. Nunc autem jam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. Igitur hoc malum, quod discordare facit corpus et spiritum, ut sit in me, non ego opto vel facio, qui illud demonstrante lege, ex quo malum esse cognovi, ne sit in me, consentire legi contendo: sed dum de meo velle et posse id stirpare non valeo, idem peccatum, quod in me inflictum est per peccatum, manens in me, ea quae nolo operatur adversum me. Scio enim quia non habitat in me, hoc est in carne mea, bonum. Certus sum ergo, quod haec concupiscentia, quae est conatui meo adversa in corpore meo, non est bonum. Cum enim resistitur ei et defecisse putaturmagis magisque sua malitia in variis appetitionibus innovatur. Nam velle adjacet mihi, perficere autem bonum non invenio. Volo quidem
Abbreviated transcription (Latin):
cõpotẽ sue faciat legis. & sp̃s uir tate p̃cinctus. ꝑ seẽ legistabait gr̃a
p̃cedente. possũ in unicũ in corpore suꝑare. Qđ enĩ oꝑor ñ in telligo.
qđ mala uidelic& concupisco. ñ eaut ueniant quȩro uł opto.
quia natura ñ tali sũ institutus. sed hoc malo quo est ꝑ nexã uitiaei
natura. Cũ aufẽ prebeo legi. caliginosis subito ac prauis de fiderus
conturbor illectus. Non enĩ qđ uolo hoo ago. sed qđ odi illud facis.
Legis mandato de ꝓpriȩ uoluntatis conatũ parere uolo. & ñ ualeo.
Peccato uͦ dũ resisto. consentire delector. Si aut̃ qđ nolo illud sticier
consentio legi. qm̃bona ẽ. Dũ gͦ uolo ut nullũ concupiscentie malit̃
concipiã appetitũ. & magis hoc facio. magnũriere malũ ełsi eot¬
cupiscentiã in membris meis quȩ me peccare cũ quadã dilecta¬
tione sollicitat. legi consentio. hoc est credo & ꝑ ipsam agnoseo.

Expanded text:
compotem suae faciat legis, ut Spiritus virtute praecinctus, perfectae legis tuba gratia compotem suae faciat legis, ut Spiritus virtute praecinctus, perfectae legis tuba gratia praecedente, possim inimicum in corpore superare. 7. Quod enim operor, non intelligo. Quod mala videlicet concupisco, non ea ut veniant quaero vel opto; quia natura non tali sum institutus: sed hoc malo quo est per noxam vitiata natura, cum aurem praebeo legi, caliginosis subito ac pravis desideriis conturbor illectus. Non enim quod volo, hoc ago; sed quod odi, illud facio. Legis mandato de propriae voluntatis conatu parere volo, et non valeo: peccato vero dum resisto, consentire delector. Si autem quod nolo, illud facio; consentio legi, quoniam bona. Dum ergo volo ut nullum concupiscentiae malum concipiam appetitum, et magis hoc facio; magnum vere malum esse concupiscentiam in membris meis, quae me peccare cum quadam delectatione sollicitat, legi consentio; id est, credo, et per ipsam agnosco;
Abbreviated transcription (Latin):
centia mala. infiriante me uirtute ꝓpria ad oboediendũ legi delie
ereuer̃ & factũ est supra modũ peccans peccatũ ꝑmandatũ. cũ ꝑlegẽ
ut dixi ñ defecit. sed magis immoderatis cupiditatib crruit. quia uir¬
tus peccati. lex. ẽ. ꝓhibendo & ñ auferendo. Scimus enĩ qđ lex spua¬
lis .ẽ. ego aut̃ carnalis sũ. uenundatus sub peccato. Sp̃u igit᷑ dĩ tam
doc entẽ quã iuuante quolexdata.ẽ. ñ sola uoluntate carnali legis
possunt impleri p̃cepta. qui a ꝑlegẽ uitia meatantũ agnosco: non
aufero. frusta de carnis iu irmitatẽ p̃sumo hostẽ meũ cui dõ iudice
lustosũ traditus ꝓpt̾ peccatũ. cui me uoluntas uendidit ꝓthopłasti.
solussuꝑ are ñ ualeo. lub& ds̃immofaciat. ut fiat qđ iub&. Uenundatus
sũ sub peceato upeta suã sententiã. quame peocantẽ dãpuaut me¬
miscđia mutare dignet᷑. Lexsp̃ualis. ẽ. ego ant̃ carnalis sũ. Ipse mo

Expanded text:
centia mala, infirmante me virtute propria ad obediendum legi, delicta centia mala, infirmante me virtute propria ad obediendum legi, delicta creverunt. Et factum est supra modum peccans peccatum per mandatum, cum per legem, ut dixi, non defecit, sed magis immoderatis cupiditatibus crevit: quia virtus peccati lex est, prohibendo et non auferendo. Scimus enim quod lex spiritualis est; ego autem carnalis sum, venumdatus sub peccato. Spiritu igitur Dei tam docente quam juvante, quo lex data est, non sola voluntate carnali legis, possunt impleri praecepta: quia per legem vitia mea tantum agnosco, non aufero. Frustra de carnis infirmitate praesumo, hostem meum, cui Dei judicio justo sum traditus propter peccatum, cui me voluntas vendidit protoplasti, solus superare non valeo. Jubet Deus: imo faciat, ut fiat quod jubet. Venumdatus sum sub peccato: justam suam sententiam, qua me peccantem damnavit, misericordia mutare dignetur. Lex spiritualis est, ego autem carnalis sum: ipse me
Abbreviated transcription (Latin):
& iustitia. malũ esse concupiscentiã qđ nesciebã ostendit. Quia pec¬
tũ ait ñ cognoui. nisi ꝑlegẽ & docuit ad suꝑ andos eiꝰillicrtos appetitꝰ
cũ in me deficio. debere diuinũ auxiliũ implorare. Q uod gͦ bonũ
est. mihi factũ est mors:: Absit. Nũ quid enĩ mandatũ bonũ: contra
mortis oꝑa datũ. mihi. ẽ. in mortẽ cõmutatũ. Absit. Ego uidelic& quod
morior. ñ mandatiboni uitio morior. sed mandato bono uitio transgre¬
so. Sed peccatũ ut appareat peccatũ. ꝑhonũ mihi oꝑ atũ est mortẽ: ut
fiat supramodũ percans peccatũ ꝑ mandatũ. Ut ergo concupiscentie
malũ quȩ radix est om̃ium malorũ cognoscat᷑ malũ ꝑ mandatũbonũ
p̃ualuit ĩmmo magis ñ defecit quia lex sub intrauit ut abundar&dei¬
ctũ. Mortẽ gͦ mihi oꝑatũ est delictũ. cũ ex delicto idest ex concupii¬

Expanded text:
et justitia malum esse concupiscentiam, quod nesciebam, ostendit; quia pecet justitia malum esse concupiscentiam, quod nesciebam, ostendit; quia peccatum, ait, non cognovi, nisi per legem: et docuit ad superandos ejus illicitos appetitus, cum in me deficio, debere divinum auxilium implorare. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors? Absit. Numquid enim mandatum bonum, contra mortis opera datum, in mortem mihi est commutatum? Absit. Ego videlicet quod morior, non mandati boni vitio morior, sed mandato bono vitio meo transgresso. Sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, ut fiat supra modum peccans peccatum per mandatum. Ut ergo concupiscentiae malum, quae radix est omnium malorum, cognoscatur malum, per mandatum bonum praevaluit in me magis, non defecit: quia lex subintravit ut abundaret delictum. Mortem ergo mihi operatum est delictum, cum ex delicto, id est, ex concupis
Abbreviated transcription (Latin):
ñ mandatũ ds̃ ad mortẽ dedit. seduisũ est mihi tamquã mortiferũ.
eo qđ illud uirtute ꝓpriaimplere ñ possũ. cũ ego ñ mandatiurtio
stimulo concupiscentiȩ mortis ꝑ cussus morior. St̃imulus enĩ mortis.
peccatũ. Nam peccatũ oceasione accepta ꝑ mandatũ seduxit me.
& ꝑ illud ocoidit. Uides peccatũ qđ est ut sȩpe dictũ est cupiditas
unde libido exorta .ẽ: de legis auctoritate nihil ualereme contrasẽ. Sicu
adã int̾ iectomandato ad p̃uaricandũ de quo uitiũ peccandi contrari
seduxit me tamquã denuo dicens. ñ morte morieris si deligno manduca¬
ueris int̃ dicto immo aꝑient᷑ ocłitui & erissicut disciens bonũ & maliũ
ldeo. & ꝑ illud occidit. ltaq lex quidẽ scã. & mandatũ scm̃. & iustũ. &
bonũ. Non igit᷑ imputo legidĩ. qđ uitio meo factus sũ infirmus Prx¬
ceptũ eius implere nequeo. Quȩ & siubendo ñ iuuat: tam̃ sua scĩtati

Expanded text:
n mandatum Deus ad mortem dedit, sed visum est mihi tanquam mortiferum, eo quod illud virtute propria implere non possum; cum ego non mandati vitio, sed stimulo concupiscentiae mortis percussus moriar. Stimulus enim mortis peccatum. Nam peccatum occasione accepta per mandatum seduxit me, et per illud occidit. Videns peccatum, quod est, ut saepe dictum est, cupiditas unde libido exorta est, de legis auctoritate nihil valere me contra se; sicut Adam, interjecto mandato ad praevaricandum, de quo vitium peccandi contraxi, seduxit et me, tanquam denuo dicens, Non morte morieris, si de ligno manducaveris interdicto; imo aperientur oculi tui, et eris sicut dii, sciens bonum et malum . Ideo et per illud occidit. 6. Itaque lex quidem sancta, et mandatum sanctum et justum et bonum. Non igitur imputo legi Dei, quod vitio meo factus infirmus, praeceptum ejus implere nequeo: quae etsi jubendo non juvat, tamen sua sanctitate
Abbreviated transcription (Latin):
culi & feminȩ. maiorũ uidelic& atq minorũ. quia in ut roq sexu
iugũ sunt Ideo & ait generalit̃. Graue iugũ suꝑ filios adam.
Dicendo gͦ suꝑ filios. etates ñ disereuit uł sexus. & cõparando
iugũ peccato. pret̃ xp̃m. qui sicut eeteri eoc usu coniugatorũ¬

Expanded text:
culi et feminae, majorum videlicet atque minorum; quia in utroque sexu culi et feminae, majorum videlicet atque minorum; quia in utroque sexu jugum sunt. Ideo et ait generaliter. Grave jugum super filios Adam. Dicendo ergo, super filios, aetates non discrevit vel sexus: et comparando jugum peccato, praeter Christum, qui sicut
Abbreviated transcription (Latin):
sepe est repetendũ. mors. Non sine peccato ac morte neixtn
pereant. morte dñi redimurt᷑. Hoc egno peccati qͦ nascuntur
squalidi. ut irregnũ celorũ ingrediant᷑ immaculati. un macula¬
to ꝑ baptismũ sanguine xp̃i mũndant᷑. Audi & alterũ dĩsapient¬
inquirentẽ. & ꝑ illam ueritatẽ mortalib p̃dicantẽ. Audi aliter
quidẽ quã dauid loquentẽ. sed ñ alit̾ ꝓph&antẽ unmo untto
sp̃u uera dicentẽ. qđ adę peccato & paruuli nascendo p̃mantur
Dauid enĩ inquit ut supra iam dictum est ecce enĩ inquit in mi¬
quitatib conceptussũ. & in delictis peꝑit me mat̾ mea. Iste ait
in libro ecc łastico. Graue uigũ suꝑ filios adã. adie exitus de uentr
matris eorũ. usq in diẽ sepulture in matrẽ om̃ium. Qđ est hoc
graue iugũ nisipeccatũ.⁊ & quare dictũ est iugũ. nisi qđ ex duob
adã & euã ueniat. uł duorũ premit & conterie colla. idest mas¬

Expanded text:
saepe est repetendum, mors; non sine peccato: ab morte, ne in aeternum saepe est repetendum, mors; non sine peccato: ab morte, ne in aeternum pereant, morte Domini redimuntur. Hoc coeno peccati quo nascuntur squalidi, ut in regnum coelorum ingrediantur immaculati, immaculato per Baptismum sanguine Christi mundantur. inquirentem, et per illam veritatem mortalibus praedicantem: audi aliter quidem quam David loquentem, sed non aliter prophetantem; imo unito spiritu vera dicentem, quod Adae peccato et parvuli nascendo premantur. David enim inquit, ut supra jam dictum est, Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea. Iste ait in libro Ecclesiastico: Grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepuleccatum? Et quare dictum est jugum, nisi quod ex duobus Adam et Eva veniat, vel duorum premat et conterat colla, id est, mas
Abbreviated transcription (Latin):
aduertant quia soletis nos dicere manicheos: quis nr̃isi
manichee pestis assertor. nos qui nihil cõmune luci ad tene¬
bras dicimus. an uos qui opus lucis ut putatis id est mortẽ. cũ
oꝑe tenebrarũ diabolo idest peccato confundita. Nisi enĩ credi¬
deritis mortẽ & peccatũ utraq esse mala. & nullius horũ aucst¬
prorsus manicheos adiuuatis. immo estis ꝑfectissimmi manichei
Nomebeus enĩ non credit. sed catholicus dicente paulo. qđͣ
uunũ hominẽ peccatũ intrauit iamundũ. & ꝑpeccatũmor¬
ꝑpesur patemur ineunctanter peccatũ in paruuli. &
ꝑ peceatũ mort:̃ ꝑtransisse. in orsenl lomines ptrussit Eo¬
Et paruuli natura homines sunt. Qua ꝓpt̃. quanti fuerint. om̃s
homines sunt. Quib dũ contigerit mori ꝓpt̾ percatũ qđ in eis ñ
actione sed uterina conceptione ꝑtransite moriuntur. Non
enĩmorerenti. tusi ceno perc̃au necarent᷑. Per peccatũ enĩ ut

Expanded text:
advertant, quia soletis nos dicere Manichaeos, quis nostrum sit advertant, quia soletis nos dicere Manichaeos, quis nostrum sit Manichaeae pestis assertor: nos, qui nihil commune luci ad tenebras dicimus; an vos qui opus lucis, ut putatis, id est, mortem, cum opere tenebrarum diabolo, id est, peccato confunditis? Nisi enim credideritis mortem et peccatum utraque esse mala, et nullius horum auctoprorsus Manichaeos adjuvatis, imo estis similes Manichaeis. Manichaeus autem non credit, sed catholicus dicenti Paulo, quod per unum hominem peccatum intravit in mundum, et per peccatum mor fatemur incunctanter peccatum in parvulis, et per peccatum mortem pertransisse in omnes homines. Et parvuli natura homines sunt. Quapropter quanti fuerint, omnes homines sunt, quibus dum contigerit mori, propter peccatum, quod in eis non actione, sed ulterina conceptione pertransiit, moriuntur. Non enim morerentur, nisi coeno peccati necarentur. Per peccatum enim, ut
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ. mors esseñpoterat.. quia uelitis nolitis. ꝑ peccatũ mors: ne
mortalẽ fecit. lam responsũ est. scriptũ esse. Ds mortẽ non fecito
nec lȩtatur in ꝑditione uiuorũ. & iterũ. d̃s creauit hominẽ
in corruptibilem. Si ergo peccatũ non fecit. nec occasionem
peccandi homini dedit. qđ recte dicit᷑ bonũ mortis sodm uos
qđ recte ñ dicit᷑. quomͦ ꝑ malũ peccati adhominẽ potuit ꝑue.¬
nire.: Quid enĩ luci cũ tenebras. aut quȩ pars iustitiȩ cum
iniquitate: Uidete infelices sitam̃ uidere possetis quas ami¬
citias int̾ dm̃ & diabolũ faciatis. qđ absit adño. Dm̃ enĩ mortẽ
fecisse dicitis. diabolũ peccatũ sitam̃ uel hoc adsignatis dia.¬
bolo. Miscuer̃ ergo oꝑasua ex consensu. tam quã iñ auxilium
uenientes ut hominẽ uita priuari possint: & ideo dictũ est.
ꝑ peccatũ mors. lam hic aduertite. immo quisani sunt sensu

Expanded text:
enim mors esse non poterat; quia, velitis nolitis, Per peccatum mors. « Nec enim mors esse non poterat; quia, velitis nolitis, Per peccatum mors. « Nec se, Deus mortem non fecit, nec laetatur in perditione vivorum : et iterum, Deus creavit hominem inexterminabilem . Si ergo peccatum non fecit, nec occasionem peccandi homini dedit, quod recte dicitur; bonum mortis secundum vos, quod recte non dicitur, quomodo per malum peccati ad hominem potuit pervenire? Quid enim luci cum tenebris? aut quae pars justitiae cum iniquitate ? Videte, infelices, si tamen videre potestis, quas amicitias inter Deum et diabolum faciatis, quod absit a Domino. Deum enim mortem fecisse dicitis, diabolum peccatum: si tamen vel hoc assignatis diabolo. Miscuerunt ergo opera sua, ex consensu tanquam sibi in auxilium venientes, ut hominem vita privare possent: et ideo dictum est, Per peccatum mors. 4. Jam hic advertite, imo qui sani sunt sensu
Abbreviated transcription (Latin):
tui sunt. & si om̃s mortui sunt. stimulo utiq mortis ꝑcussi ior¬
tu sunt. quia stimulus mortis peccatũ. Dic ergo quȩ rentimih
Si peccatũ paruulus nullũ carnalit᷑ natus adtraxit. cur breitis
dierũ sorte mortis astringitur:: Quia ubi peccatũ non est: utiq
mors. esse ñ deb&. Non erim me fingente. sed apło p̃dicante di
suꝑius responsum est inquietis mihi. ds mortẽ fecit: quia
mortale hominẽ fecit. Peccatũ aut̃ non fecit  quia in primordio
hominẽ ꝓhibuit ne peccar&. lmmo quid aliud dicitis cũ dm̃ mortẽ
fecisse creditis. nisi & peccatũ ds fecit. ut ꝑ peccatũ mors intrare
possit inmundũ Quia ut iterũ iterũq est repetendũ: dicen¬
te magistro gentiũ ꝑ peccatũ mors: Respondetis. Ab sit. ds peo¬
catũ non fecit. Ergo occasione peccandi homini tribuit. ut opus
eius sicut dicitis mors homini possit contingere. Sine peccato

Expanded text:
tui sunt . Et si omnes mortui sunt, stimulo utique mortis percussi, mortui sunt . Et si omnes mortui sunt, stimulo utique mortis percussi, mortui sunt; quia stimulus mortis, peccatum . Dic ergo quaerenti mihi, Si peccatum parvulus nullum carnaliter natus attraxit, cur brevis dierum sorte mortis astringitur? Quia ubi peccatum non est, utique mors esse non debet: non enim me fingente, sed Apostolo praedicante dicsuperius responsum est, inquietis mihi: Deus mortem fecit, quia mortalem hominem fecit; peccatum autem non fecit, quia in primordio hominem prohibuit ne peccaret. Imo quid aliud dicitis, cum Deum mortem fecisse creditis, nisi et peccatum Deus fecit, ut per peccatum mors intrare posset in mundum? Quia, ut iterum iterumque est repetendum, dicente magistro Gentium, Per peccatum mors; respondetis: Absit, Deus peccatum non fecit. Ergo occasionem peccandi homini tribuit, ut opus ejus, sicut dicitis, mors homini posset contingere. Sine peccato
Abbreviated transcription (Latin):
genitorẽ. Huiꝰ errographiusurx sunt. idest malignissime passio¬
nes. quib tam maiorũ etate quã paruulorũ anim̃ȩ deprimunt᷑.
a quib liberari neminem posse nisi ꝑxp̃m. dauid ipse qui se ininiqͥ¬
tatib conceptũ & in delictis natũ esse dixit. ostendit. cũ inseptu¬
gesimo psalmo de ꝑsonax p̃iloquit᷑ dicens. Liberauit pauꝑem a
potente & in opem cui ñ erat adiutor. Parc& pauꝑi & in opi. & ani¬
mas pauꝑũ saluas faci&. Ex usuris & iniquitatib. liberabut anima
eorũ. Xp̃s utiq ade debitũ qđ nos usuris obligauerat soluit̃ cum
nullis suũ corpus obnoxiũ. in patibulo crucis suspendi ꝑmisit. Ipsius
enim in psalmo uex ẽ. Quȩ ñ rapui. tunc ex soluebã. Qua ꝓpter.
ipse ex usuris & iniquitate paruulorũ liberat animas quia ut dict
apłs. unus ꝓ om̃ib mortuus. ẽ. sicut dicit idem apłs. Ergo om̃ mor¬

Expanded text:
genitorem. Hujus chirographi usurae sunt, illae malignissimae passiogenitorem. Hujus chirographi usurae sunt, illae malignissimae passiones, quibus tam majorum aetate quam parvulorum animae deprimuntur, a quibus liberari neminem posse nisi per Christum, David ipse qui se in iniquitatibus conceptum et in delictis natum esse dixit, ostendit, cum in septuagesimo primo Psalmo de persona Christi loquitur dicens, Liberabit pauperem a potente, et inopem cui non erat adjutor: id est, mas pauperum salvas faciet. Ex usuris et iniquitatibus liberavit animas eorum : Christus utique Adae debitum, quod nos usuris obligaverat, solvit, cum nullis suum corpus peccatis obnoxium in patibulo crucis suspendi permisit. Ipsius enim in Psalmo vox est: Quae non rapui, tunc exsolvebam . Quapropter ipse ex usuris et iniquitate et parvulorum liberat animas: quia, ut dicit Apostolus, Unus pro omnibus mortuus est: et iterum, Ergo omnes mor
Abbreviated transcription (Latin):
E cce enim in iniquitatib conceptus sũ & in delictis peꝑit me mat᷑
mea. Uitiũ gͦ peccati. seminatus & conceptus de parentib sũps
ꝑ qđ adulteriũ & homicidiũ ꝓprio peccato ꝑegi.Cũ enim subiun¬
gens inquit. ecce enĩ ueritatẽ dilexisti peccata ꝓpriauoluntate
cõmissa facetur. quia ueritatẽ dicit dõ penitens. quando nihil
illi de cõmissis suis scelerib celat. ñ quod & si uoluntate cclauert
ds̃ ignor&. sed ueritatẽ sibi ab eo dici uult. ut ueniã consequat᷑.
Si uero mente aliqua exciderint confiteri ueritatẽ dõ. ut cũ gene¬
confitentis. quã diligit ds̃. Euaergo peccatũ adiabolomutuaui
ddam consensu cautionẽ fecit. usura posteritati creuit. Hinc est
ut infans in utero matris hereditario iure constrictus. ante ꝓ¬
mittat debitũ. quã cautionẽ patris agnoscat. uel debitorẽ etiar

Expanded text:
Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea. Vitium ergo peccati seminatus et conceptus de parentibus sumpsit, per quod adulterium et homicidium propria peccata peregit. Cum enim subjungens inquit, Ecce enim veritatem dilexisti ; peccata propria voluntate commissa fatetur. Quia veritatem dicit Deo poenitens, quando nihil illi de commissis suis sceleribus celat: non quod etsi voluntate celaverit, Deus ignoret; sed veritatem sibi ab eo dici vult, ut veniam consequatur: si vero mente aliqua exciderint, confiteri veritatem Dei; ut cum geneconfitentis, quam diligit Deus. 2. Eva ergo peccatum a diabolo mutuavit, Adam consensu cautionem fecit, usura posteritati crevit. Hinc est ut infans in utero matris haereditario jure constrictus ante promittat debitum, quam cautionem patris agnoscat, vel debitorem etiam
Abbreviated transcription (Latin):
espondemus. Multũ quidẽ iam de originali peccato quo & par¬
uudĩtenent᷑ obstricti suꝑius disputauimꝰ ac luce ueritatis
ostendimꝰ om̃e humanũ genus hoc prtio claudicare. Dĩ etiã filiũ
in similitudine carnis peccati obuenis sr ut morte sua ꝑ crueẽ
uincera in ortẽ. & grãsua gratuita uulnera nm̃a curar&. Uerũ¬
tam̃ falsa. eẽ. de paruulis here teequȩ p̃dicas. ñ solũ nr̃o sed
& eorũ saluatore xp̃o iuuante. seripturarũ auctoritate cornun¬
cam. Quid igit᷑ aꝑtius qđ pariuili adȩ peceato nascant᷑ obnexii
dici potuit. quã qđ dictũ est ꝑ d auida Ecce enĩ miniquitatib
conceptus sũ. & in delictis peꝑit me mat̾ mea. Ille enĩ cũ adul
teriũ deflera et homicidiũ quod b&hsabee causa cõmisto hane
ueritatem in sue confessionis gemitu eructauit. Tamquã dicer&
Non qdđ ex hoc solo facinore ꝑpetrato peecator sim. quia antequã
id facerẽ sine peccato eram. immo percator ab utero matris eram.

Expanded text:
arvuli tenentur obstricti, superius disputavimus: ac luce veritatis ostendimus, omne humanum genus hoc vitio claudicare. Dei etiam Filium in similitudine carnis peccati ob hoc venisse, ut morte sua per crucem vinceret mortem, et gratia sua gratuita, vulnera nostra curaret. Verumtamet eorum salvatore Christo juvante, Scripturarum auctoritate convincam. Quid igitur apertius, quod parvuli Adae peccato nascantur obnoxii, dici potuit, quam quod dictum est per David, Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delterium defleret, et homicidium quod Bersabeae causa commisit, hanc veritatem in suae confessionis gemitu eructavit, tanquam diceret, Non quod ex hoc solo facinore perpetrato peccator sim, qui antequam id facerem sine peccato non eram, imo jam peccator ab utero matris meae eram:
Abbreviated transcription (Latin):
quos & electionẽ gr̃e predestinauit ad uitã. ceteros ũ quius¬
Aitio iusticie eiꝰ hac grãefficiunt᷑ ꝑtes p̃scisse tantũ uito
ꝓprio pituros. ñ ut perirent p̃destinasse. sedut dixi quos
inopib impietatis & mortis p̃sciuit. non p̃ordinauit nec im¬
pulit in qub dm̃ ad iracundiã ꝓuocantes. salutis fidẽ aut p̾¬
dicatam sibi acciꝑe nolunt: aut dõ uidice ñ possunt ui accept¬
male utunt᷑ & obhoc tradunt᷑ in reꝓbũ sensũ ut faciant ea que
conueniunt. his penã predestinatã esse rite fatent᷑. Qđ ut ꝓbar
ualeamꝰ solũ reor in exemplũ sufficere iudã. Hunc enĩ ascum p̃¬
scisse inuitdis ꝓ prie uoluntatis pessimũ fore. id est electione in¬
discipulatus sui bene axp̃o conferendã maleusurũ & auarita
ardentẽ p̃tio iudeis dnm traditurũ. penã ei predestinauit ex

Expanded text:
quos electione gratiae praedestinavit ad vitam: caeteros vero, qui jquos electione gratiae praedestinavit ad vitam: caeteros vero, qui judicio justitiae ejus ab hac gratia efficiuntur expertes, praescisse tantum vitio proprio perituros, non ut perirent praedestinasse. Sed, ut dixi, quos in operibus impietatis et mortis praescivit, non praeordinavit, nec impulit: in quibus Deum ad iracundiam provocantes, salutis fidem aut praedicatam sibi accipemale utuntur, et ob hoc traduntur in reprobum sensum, ut faciant ea quae non conveniunt, his praedestinatam esse poenam rite fatemur. Quod ut probari valeat, solum reor in exemplum sufficere Judam. Hunc enim Deus cum praesciisset in vitiis propriae voluntatis pessimum fore, id est electione discipulatus sui bene a Christo collata male usurum, et avaritia ardentem pretio Judaeis Dominum traditurum, poenam ei praedestinavit ex
Abbreviated transcription (Latin):
scrutatus fueris inuanitate. & altum sapere noli sed time. Timcu¬
dũ est enim prorsus. & ueneraudũ dĩ qued nos rite fatemur in uesti¬
gare non posse. Om̃ia inquit in mensura & numero & pondere con¬
stituisti dñe. Quis igitur hano mensur. erhunenumerum. & hoc
pondus dĩ sufficit comp̃hendere. ut corsinutiones eius uniueri as
in his trib cuiffinitionib ualeat enarrare.: Inmensura prito quod
const& qualitas. unumero quantitas. in pondere ratio ꝑ eeuata.
Sed hȩc tria. idest qualitas. quantitas & ratio ꝑ equata: inuiditio
& miscđia dĩ constant. quia ubis duob termuus sc̃is conclus. asunt.
in quib ꝑ hec mundũ consrituit. gubernat. & iudicaturus .ẽ. In
his dĩuidex iustus comp̃siendi non potest. non potest reprehen¬
di. Om̃ia ergo quȩ suꝑius diximus uel dicemus. in claustro horuin
nabili bumani generis massa. dm̃ prȩscisse miscđia ñ meritis

Expanded text:
scrutatus fueris in vanitate : et, Altum sapere noli, sed time . Timenscrutatus fueris in vanitate : et, Altum sapere noli, sed time . Timendum est enim prorsus et venerandum profundum Dei, quod nos rite fatemur investigare non posse. Omnia, inquit, in mensura et numero et pondere constituisti, Domine . Quis igitur hanc mensuram, hunc numerum, et hoc pondus Dei sufficit comprehendere, ut constitutiones ejus universas in his tribus definitionibus valeat enarrare? In mensura puto quod constet qualitas, in numero quantitas, in pondere ratio peraequata. Sed haec tria, id est, qualitas et quantitas et ratio peraequata, in judicio et misericordia Dei constant: quia in his duobus terminis sanctis conclusa sunt, in quibus per haec mundum constituit, gubernat, et judicaturus est. In his Deus judex justus comprehendi non potest, non potest reprehendi. Omnia ergo quae superius diximus, vel dicemus, in claustro horum nabili humani generis massa Deum praescisse misericordia, non meritis,
Abbreviated transcription (Latin):
bilia seer&a de quib paulus expauit. ipse intcrepidus pande. Si
aurem ut suꝑuis dixiactatus currumamama questionum.
cades influctus uanȩ contentionis. & ueluti nauis deserta guber.¬
naculo. ꝑdiuersa & incognita litora uolueris. nec prorsũs ubia
psꝑe nauigare potes. heuertore & sede inportu sidei catholice. ⁊ibi
te nulla possit᷑ infructuose curiositatis tempestas turbare uel mer¬
gere. Quantuin lib& enim scire coneris iuc̃itia dĩ comprehendere.
non uales nec ualebis. quiasicut nemoscit homixiũ quȩ̨ sunt homi¬
nis. nisi sp̃s qui mn eo est. it & que aĩ sunt nemo sut insisp̃s dĩ. Si
qua ergo attingere ualueruus. non nr̃a sollertia. sed dono seĩsps
reuelata esse debemus agnoscere. Si auremscire nondatur quod
supra nos est. nec anr̃a pusillitate non queratur. Predictum ust
enim abscriptura sc̃a. altiorate nequesieris. & fortiora tene

Expanded text:
bilia secreta, de quibus Paulus expavit, ipse intrepidus pande. 6. Si bilia secreta, de quibus Paulus expavit, ipse intrepidus pande. 6. Si autem, ut superius dixi, jactatus curru inanium quaestionum cadis in fluctus vanae contentionis, et veluti navis deserta gubernaculo per diversa et incognita littora volveris, nec prorsus ibi prospere navigare potes; revertere et sede in portu fidei catholicae, ubi te nulla possit fluctuosae curiositatis tempestas turbare vel mergere. Quantumlibet enim scire coneris, judicia Dei comprehendere non vales, nec valebis: quia sicut nemo scit hominum quae sunt hominis, nisi spiritus qui in eo est; ita et quae Dei sunt, nemo scit nisi Spiritus Dei . Si qua ergo attingere valuerimus, non nostra solertia, sed dono Spiritus sancti revelata esse debemus agnoscere. Si autem scire non datur quod supra nos est, nec a nostra pusillitate quaeratur. Praeceptum est enim ab Scriptura sancta, Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne
Abbreviated transcription (Latin):
tace de merits. Nonne ꝓlbitio ista scĩ sp̃s aludine ostendit quam
uerbũ dñi ibu dicentis in euangłio. sp̃s ubi uult spirat: hine cogi¬
ta. hinc pande aliqͥd. quare ubi uult. & ñ ubiq Dicite eciam quar
p̃dicantib p̃dictis paulo & barnaba antiochiam pysidie iudeis ac
gentib salutẽ nullus erediderit. nisi quos exinde dñs prxordinauit
ut crederent. Sic erum de ipsis pagina sc̃a testatum & crediderurs
quot quot erant p̃ordinati ad uitam et̾nam. hoc est predestina ci
ece in om̃ib quȩ ex auctortrate diuina ꝓtulimus habes miscdiam
& iuditiũ & certum est quia ꝑionarum acceptor non est ds̃. nec
cuisq ꝑsonã reuereui. Descende ergosiuales in ꝓfundũ miseda
dĩ. Ascende si sufficis in alcuudinẽ iustitiȩ iuditueius. Distende
re in longitudinẽ & Iaticudinẽ inuestigabiliũ uiarũ eius. & si
liquido penetraueris heo nobiscũ metuenda & in cemprehenũ¬

Expanded text:
tace de meritis. Numquid prohibitio ista sancti Spiritus aliud ostendit, quam verbum Domini Jesu dicentis in Evangelio, Spiritus ubi vult spirat ? Hinc cogita, hinc pande aliquid, quare ubi vult, et non ubique. Dicite etiam, quare praedicantibus praedictis Paulo et Barnaba apud Antiochiam Pisidiae Judaeis ac Gentibus salutem, nullus crediderit, nisi quos exinde Dominus praeordinavit ut crederent. Sic enim de ipsis pagina sancta testatur: Et crediderunt, inquit, quotquot erant praeordinati ad vitam aeternam , hoc est, praedestinati. Ecce in omnibus quae ex auctoritate divina protulimus, habes misericordiam et judicium: et certum est quia personarum acceptor non est Deus , nec cujusquam personam reveretur. Descende ergo, si vales, in profundum misericordiae Dei; ascende, si sufficis, in altitudinem justitiae judicii ejus; distende te in longitudinem et latitudinem investigabilium viarum ejus : et si liquido penetraveris, haec nobis tam metuenda et incomprehensi
Abbreviated transcription (Latin):
tate pendere. Ne quisquã aut̃ putar& diuino uitio fieri. qđ ñ
om̃s homines saluaridixit apłs. qui uult om̃s homines saluos
fieri. Qua ꝓpt̃. om̃s homines qui saluant᷑: dõ uolente saluan¬
tur. Ds̃ enim nr̃. ds̃ saluos faciendi & dñi dñi exitus mortis. Et
quã non tantũ sicut soletis dicere in apłis debemus acciꝑe. sed & in
patriarchis & ꝓph&is in martyrib & confessorib. in om̃ib sc̃itẜ
& digne seruientib dõ. Hinc nemo głietur. nemo desꝑ&. Solus
eiuĩ dñs seit qui sunt eius. In quantũ aut̃ pos sumꝰ. om̃s homines ad
bonũ opus exhortem᷑. nulli desꝑationẽ demus. ꝙ inuicẽ oremus.
in conspecta dĩnos humiliem dicentes. Fiat uoluntas tua. Ipsius
erit potestatis iuditiũ in nobis debitũ mutare dãpnationis gram

Expanded text:
tate pendere. Ne quisquam autem putaret divino vitio fieri, non tate pendere. Ne quisquam autem putaret divino vitio fieri, non omnes homines salvari; dixit Apostolus, Qui vult omnes homines salvos fieri. Quapropter omnes homines qui salvantur, Deo volente salvantur. Deus enim noster Deus salvos faciendi, et Domini exitus mortis : et,quam non tantum, sicut soletis dicere, in Apostolis debemus accipere; sed et in Patriarchis et Prophetis, in martyribus et confessoribus, in omnibus sanctis et digne servientibus Deo. Hinc nemo glorietur, nemo desperet. Solus enim Dominus scit qui sunt ejus . In quantum autem possumus, omnes homines ad bonum opus exhortemur, nulli desperationem demus, pro invicem oremus, in conspectu Dei nos humiliemus, dicentes, Fiat voluntas tua . Ipsius erit potestatis, judicium in nobis debitum mutare damnationis, et gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
uertaitcur & dimittantur ens peccata. Dicrte igitur quareas¬
qui acceptor ꝑsonarũ non.ẽ. & uult om̃s homines saluos fieri.
aliorũ corda reserat ad credendũ. ocłos illuminat aduidendũ
& adsciendũ misteriũ regni cęlorũ. quoscilic& saluifieripossiqͣ.
aliorũ uͦ ut lectionis textu p̃dixi in uoluens in parabolis ueritatẽ
obtundit cor. excȩcat ocłos. claudit aures ne euangłm salutis agno¬
scant. ne remissionẽ accipiant peccatorũ. Dicitẽ queso. qualit᷑
hȩe loca euangłiea accepistis. Docete qͥd hic dedõ. qui uult om̃s
homines saluos fieri sentitis. Ecce iam om̃s generalit̾ non sunt
cũ aliis datur uiam nos se salutis. aliis ñ datur. Hec itaq cũ facit
dĩ. non ꝑsonarũ acceptione facit: ñ in iustitia. sed iustitia in¬
enarrabili & miscdia in debita. Qm̃ uͦ hinc liquido utraq pars
dicere nihil ualemꝰ. credamꝰ tantũ reũ mortis ex iudicis uolun¬

Expanded text:
vertantur, et dimittantur eis peccata . Dicite igitur, quare Dvertantur, et dimittantur eis peccata . Dicite igitur, quare Dqui acceptor personarum non est, et vult omnes homines salvos fieri, aliorum corda reserat ad credendum, oculos illuminat ad videndum et ad sciendum mysterium regni coelorum, quo scilicet salvi fieri possint; aliorum vero, ut lectionis textu praedixi, involvens in parabolis veritatem, obtundit cor, excaecat oculos, claudit aures, ne Evangelium salutis agnoscant, ne remissionem accipiant peccatorum? Dicite, quaeso, qualiter haec loca evangelica accipitis? Docete, quid hic de Deo, qui vult omnes homines salvos fieri, sentitis? Ecce jam omnes generaliter salvi non sunt, cum aliis datur viam nosse salutis, aliis non datur. Haec itaque cum facit Deus, non personarum acceptione facit, non injustitia; sed justitia inenarrabili, et misericordia indebita. Quoniam vero hinc liquido utraque pars dicere nihil valemus, credamus tantum reum mortis ex judicis volun
Abbreviated transcription (Latin):
ait apłs dedõ qui uult om̃s homines saluos fierĩ. & ad agni¬
tionem ueritatis suȩ uenire. Om̃ino non . ẽ falsũ. quia om̃e qc
uult ds̃ facere potest nec ꝓrsus humana uoluntate p̃pedit᷑
qđ uult. Sed quero a uobis ut dicatis. quare ds̃ qui uult om̃s
homines saluos fieri. quorundã ut dicit esaias ꝓph&a excȩca
ocłos ne uideant. & obdurat cor ne intelligant: ne conuertan¬
tur & sanent᷑. Qđ uerũ esse. euangłista ioħs confirmat dicens.
de iudeis. ꝑ ropt̾ea ñ poterant erede. quia dix̃ esaias. Ex cȩca
uit ocłos eorũ & indurauit coreorũ. ut non uideant ocłis & in¬
telugant corde. & conuertant᷑ & sanem eos ltẽ in eu angłio
sed̾m marcũ. cũ in t̃rogarent discipłi de parabola seminis. Uo¬
bis in quit datũ est nossẽ mrsteriũ regnidĩ. illis aut̃ qui foris
sunt in parabolis. Om̃ia fiunt ut uidentes uideant & ñ uide¬
ant. & audientes audiant & ñ intelligant nequando con¬

Expanded text:
agnitionem veritatis suae venire » ? Omnino non est falsum: quia omne quod vult Deus, facere potest, nec prorsus humana voluntate praepeditur quod vult. Sed quaero a vobis ut dicatis, quare Deus qui vult omnes homines salvos fieri, quorumdam, ut dicit Isaias propheta, excaecat oculos ne videant, et obdurat cor ne intelligant, ne convertantur et sanentur ? Quod verum esse evangelista Joannes confirmat, dicens de Judaeis: Prdeant oculis, et intelligant corde, et convertantur, et sanem eos . Item in Evangelio secundum Marcum, cum Jesum interrogarent discipuli sui de parabola seminis: Vobis, inquit, datum est nosse mysterium regni Dei: illis autem qui foris sunt, in parabolis omnia fiunt; ut videntes videant et non videant, et audientes audiant et non intelligant, ne quando con
Abbreviated transcription (Latin):
addomũ dĩ uidelic& eccłam. ubi pastortuus xp̃s & oues cõma¬
nent congregate. Pastoa iste non est ut mercennarius sub
quo misera laborabas. sub quo lupũ timebas. Uis aut̃ soire qͣnt
tui euram habeat hic pastor bonus: animã suã ꝓ teposuit. Ipse
enĩ in euangłio dicit. Pastor bonus. animã suam ponre ꝓ ouibus
suis. Noc fecit. Insidianti enã lupotibi. se obtulit occidendum
ꝓte. Nunc ergo secura manes in ouile nec indiges quempiam
aliũ. quicordis tinclatidat aꝑiatq ianuã quia xp̃s tibi& pa¬

Expanded text:
ad domum Dei, videlicet Ecclesiam, ubi pastor tuus Christus, et oves commaad domum Dei, videlicet Ecclesiam, ubi pastor tuus Christus, et oves commanent congregatae. Pastor iste non est ut mercenarius, sub quo misera laborabas, sub quo lupum timebas. Vis autem scire quantam tui curam habeat hic pastor bonus? Animam suam pro te posuit. Ipse enim in Evangelio dicit: Pastor bonus animam suam ponit pro ovibus suis. Hoc fecit. Insidianti enim lupo tibi, se obtulit occidendum pro te. Nunc ergo secura manes in ovili. Nec indiges quempiam alium, qui cortis tuae claudat aperiatque januam: quia Christus tibi et pa
Abbreviated transcription (Latin):
tollaris de meritis tuis. Nulla enim fuerunt. cũ adte erigendũ
dñs uenit. Deniq nudũ inuenit. non uestitũ. Plagatũ inuenit
non sanũ. lacentẽ inuenit: non stantẽ. Frrantẽ repꝑit: non re¬
uertentẽ. Caue iactantiã. caue quia qui tesemiuiuũ miserando
a terra sustulit. humilẽ portat. precipitat ex tollentẽ. Cum enĩ
dixeris timendo & ininnocentia ambulando. dñs regit me fi¬
ducialit̃ addes. & nihil mihi deerit. qm̃nihil de est timentibus
eũ & non priuabit dñs bonis ambulantes in innocentia. Nam it
me collocauit. Suꝑ aquã refectionis educauit me. Agnosee hon
quid fueris. ubi fueris. sub quo fueris. Quis errans eras in uiuio
& ma quoso. spinis & tribulis pascebaris. sub mercennario postta
uetuente lupo securanoneras. Nunc autẽ requisita auero pasto.¬
re. humeris eius pictate subuecta. reducta es ad ouile: id est

Expanded text:
tollaris de meritis tuis. Nulla enim fuerunt, cum ad te erigendum tollaris de meritis tuis. Nulla enim fuerunt, cum ad te erigendum Dominus venit. Denique nudum invenit, non vestitum; plagatum invenit, non sanum; jacentem invenit, non stantem: errantem reperit, non revertentem. Cave jactantiam, cave; quia qui te semivivum miserando a terra sustulit, humilem portat, praecipitat extollentem. Cum enim dixeris timendo, et in innocentia ambulando, Dominus regit me; fiducialiter addes, et nihil mihi deerit. Quoniam nihil deest timentibus eum ; et non privabit Dominus bonis ambulantes in innocentia . 3. Ovime collocavit; super aquam refectionis educavit me. Agnosce, homo, quid fueris, ubi fueris, sub quo fueris. Ovis errans eras, in invio et inaquoso, spinis et tribulis pascebaris: sub mercenario posita, veniente lupo, secura non eras. Nunc autem requisita a vero pastore, humeris ejus pietate subvecta, reducta es ad ovile, id est,
Abbreviated transcription (Latin):
dignitate. mortisq telo ꝓstratus humo sine uirib iacebat¬
& nudus. Qui tubalegis & ꝓph& arũ insonante. dũ suuis cona
farigere uiribus. uulneris dolore retractus inlapsũ grauius
u̾ia transir&. id est cum in carne iustus ꝓ nobis pecaaeor ibus
mori ueniss&. iniumentũ suũ eleuans a terra imnposuit & ob¬
errautẽ ut ouem subuectans humeris ꝓpriis. in paradisũ unde
lapsus fuerat ad centenarium hoc est ꝑfectum numerũ reuo¬
cauit. Ipse enim ut ait ꝓphoła peccata nr̃a portauit.: & ꝓ nobis
doluit. Dic iam homo. dic in uimento miscđie & humeris dñice
dilectiotus sedens: qui cognitus recognoseis auctorem tuum
& dñm. Dñs regit me. Quodutiq nisi adño erectus. ⁊acens dicere
uron posses. Ipse ergo regit te qui portatte. Cum enĩ dicis dñs
regit me nihil est ꝓprium. unde fidasinte. ltaq caue ne ex¬

Expanded text:
dignitate, mortisque telo prostratus humo sine viribus jacebat etdignitate, mortisque telo prostratus humo sine viribus jacebat et nudus. Qui tuba Legis et Prophetarum insonante, dum suis conatur surgere viribus, vulneris dolore retractus, in lapsum gravius via transiret, id est, cum in carne justus pro nobis peccatoribus mori venisset, in jumentum suum, elevans a terra, imposuit; et aberrantem ut ovem subvectans humeris propriis, in paradisum, unde lapsus fuerat, ad centenarium, hoc est, ad perfectum numerum revocavit . Ipse enim, ut ait propheta, peccata nostra portavit, et pro nobis doluit . Dic jam, homo, dic in jumento misericordiae, et humeris dominicae dilectionis sedens, qui cognitus recognoscis auctorem tuum et Dominum, Dominus regit me. Quod utique, nisi a Domino erectus, jacens dicere non posses. Ipse ergo regit te, qui portat te. Cum enim dicis, Dominus regit me; nihil est proprium, unde fidas in te. Itaque cave ne ex
Abbreviated transcription (Latin):
salmõ uobis dilectissim aui adcor̃i sarrismõ łroꝑgratis
in nomine dñi tradimꝰ memorię collocandũ. cuiꝰ necesse est ut
mysteriũ il luminante diuina gr̃a exponamus. Hic enĩ psalmus
specialit̾ reformationẽ lapsus humani generis & sc̃e eccłȩ disci¬
plinã. simulq contin& sacram̃ta. Pateant igit᷑ silentio aures cor¬
dis ur̃i ad audiendũ. & totius intentionis paratos sulcos. uerbi sem̃
inueniat. ut qđ nunc siciens terra susceꝑit: tempore accepto in¬
ebriata sanguine xp̃i in ꝓsꝑo germinans culmo copiosos afferat
piũ confitentis. Firin auit enĩ defensionis fiduciã diuitiarũ
roborauit in finitã substantiã. Dñs regitmi. Firmauit defen¬
sionis fiduciã. & nihil mihi deerit. Robor auit diuitiarũ infinitã
substantiã. Sed quȩ ramꝰ cuius quantiq qualisue sit ista confer¬
sio. Iilius illius .ẽ. dilectissimi. qui descendens ex iherłm i
ibericho incidit in latrones qui despoliatus prunȩ originis

Expanded text:
dilectissimi, qui ad Christi Baptismum properatis, in nomine Domini tradimus memoriae collocandum; cujus necesse est, ut mysterium, illuminante divina gratia, exponamus. Hic enim psalmus specialiter reformationem lapsus humani generis, et sanctae Ecclesiae disciplinam, simulque continet sacramenta. Pateant igitur silentio aures cordis vestri ad audiendum, et totius intentionis paratos sulcos verbi semen inveniat: ut quod nunc sitiens terra susceperit, tempore accepto inebriata sanguine Christi, in procero germinans culmo , copiosos afferat  principium confitentis. Firmavit enim defensionis fiduciam, divitiarum roboravit infinitam substantiam. Dominus regit me, firmavit defensionis fiduciam. Et nihil mihi deerit, roboravit divitiarum infinitam substantiam. Sed quaeramus cujus, quantique, qualisve sit ista confessio. Illius, illius est, dilectissimi, qui descendens ex Jerusalem in Jericho, incidit in latrones. Qui dispoliatus primae originis
Abbreviated transcription (Latin):
tenebris. huius umbrae oꝑa repudianda doc& apłs inquiens
Abiciamus oꝑa tenebrarũ. & induam᷑ arma lucis sie ut
indic honeste ambulemus. Nonin comefsationib &¬
ebrictatib. non in cubilib & in pudicitis: ñ
incontentione & emulatione. Quãdiu igitur
it p̃sentuitamanes. in medio uitioru soł iriũ pre¬
st itũ que ait umbramortis ambulas. Luceat in

Expanded text:
tenebris. Hujus umbrae opera repudianda docet Apostolus, inquiens: tenebris. Hujus umbrae opera repudianda docet Apostolus, inquiens: Abjiciamus opera tenebrarum, et induamur arma lucis; sicut in die honeste ambulemus, nonebrietatibus, non in cubilibus et impudicitiis, non in contentione et aemulatione . Quamdiu igitur in praesenti vita manes, in medio vitiorum , saecularium pressurarum, quae sunt umbra mortis, ambulas. Luceat in
Abbreviated transcription (Latin):
id est ꝑ famẽ & sitim. ꝑ nuditatẽ. ꝑ ieuimũ. ꝑ ignobibitatẽ. ꝑ pau¬
 ptatẽ. ꝑ pacientiã. ꝑ despectum omisuum p̃sentiũ. haben¬
tem uero spem ꝓmissam. Uis aut̃ euidenter cognoscere cõpen¬
drun semitarũ ꝑ quas uissus es ambulare: Diliges dñm dm̃tuu
ex toto corde tuo & ex tota anima tua. & ꝓximum tuũ sicut te
ipsũ. In his enĩ duob mandatis. om̃is bexpendet & ꝓphe
Ut trgo eito ꝑuenias. si festinas ad regnũ celortum: in duab
his semitis quȩ om̃ium caput sunt. & unam faguiiiti uiam gra¬
dere. & u̾niuersas cũ ꝑ uenenis nauiter te it sine fatigatione
in cessus tui. in ter diaboli seiuentis insidias ut securus possisc̾anta¬
re eło t dieere. Nam & si ambulauero in medio uinbre morał. ñ
timebo mala qm̃ tumecũes. Umbra mortis. uia peccatiest: in
qua ne bulo pirataq diabolus recte gradientib recia
deceptionis pandeti Umbra est. quia nihil cõmuns ltici eũ

Expanded text:
id est, per famem et sitim, per nuditatem, per jejunium, per ignobilitatem, per paupertatem, per patientiam, per despectum omnium praesentium, habentem vero spem promissam. Vis autem evidenter cognoscere compendium semitarum, per quas jussus es ambulare? Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et ex tota anima tua; et proximum tuum sicut te ipsum. In his enim duobus mandatis omnis Lex pendet et Prophetae . Ut ergo cito pervenias, si festinas ad regnum coelorum, in duabus his semitis, quae omnium caput sunt, et unam faciunt viam, gradere; ut universas, cum perveneris, naviter te et sine fatigatione incessus tui, inter diaboli saevientis insidias, ut securus possis cantare Deo, et dicere: Nam et si ambulavero in medio umbrae mortis, non timebo mala; quoniam tu mecum es. Umbra mortis, via peccati est, in qua nebulo pirataque diabolus recte gradientibus retia deceptionis expandit. Umbra est, quia nihil commune luci cum