comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
oꝵ uarietate tractare: cũ omẽ ue
teris ⁊ noue scripture instrum̃tũ
in latinũ sermonẽ exinde trans¬
latũ sit. Multo purior manare
m̃tatio suꝑflua:⁊ disputatio magis
curiosa quã uera. Runqͥd nõ potuit
scriptura dicere: ⁊ accepit uxorẽ
suã.⁊ nõ fuit ausus ampliꝰ contin¬
gere eã: sicuti de thamar dixit
⁊ iuda s Aut defuerant matheo
gi posset effariꝰ Non cognouit
inqͥt eã. donec peꝑit filiũ. Q post

Expanded text:
e tractare, cum omne et veteris et novae Scripturae instrumentum in Latinum sermonem exinde translatum sit, et multo purior manare mentationes superfluae, et disputatio magis curiosa, quam vera. Numquid non potuit Scriptura dicere: Et accepit uxorem suam, et non fuit amplius ausus contingere eam : sicut de Thamar dixit et Juda? Aut defuerunt Matthaeo at, posset effari? Non cognovit, inquit, eam donec peperit filium Mat
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogo de ioħe quẽ constat
ẽẽ unigenitũ. an ⁊ pͥmogenitꝰ
fuerit. Utrũnã ⁊ ipse scd̃m
legẽ ꝓ toto ei legi fuerit obno¬
xius. ambigi nõ potest. Certe
de saluatore scriptura sic loqͥt᷑.
Cũ expleti essẽt dies purgati¬
onis eoꝵ scd̃m legẽ moysi. du¬

Expanded text:
nterrogo de Joanne, quem constat esse unigenitum, an et primogenitus fuerit? Utrumne et ipse secundum Legem, pro toto ei legi fuerit obnoxius? Ambigi non potest. Certe de Salvatore Scriptura sic loquitur: Cum expleti essent dies purgationis eorum, secundum Legem Moysi, du
Abbreviated transcription (Latin):
moniis approbat᷑. Siqͥs inqͥt inuene-¬
rit uirginẽ desponsatã in agro.
⁊ uim faciens dormierit cũ ea. mo
riat᷑ qͥa humiliauit uxorẽ ꝓximi
sui. U in alio loco Si aut fuerit
adolescentula desponsata uiro. ⁊
inuenerit eã homo in ciuitate et
dormierit cũ ea ͣ educetis utrũq
ad portã ciuitatis illiꝰ: ⁊ lapidabun¬
t᷑ lapidibꝰ ⁊ morient᷑. Adolescentu¬
la qͥdẽ qͥa nõ clamauit in eiuita¬
te: uir aũt qͥa humiliauit uxorẽ
ꝓximi sui. E eradicabitis malig-
Et qͥs ille homo cui desponsata ẽ
uxor: ⁊ nõ accepit eãs Nadat ⁊¬

Expanded text:
moniis approbatur: Si quis, inquit, invenemoniis approbatur: Si quis, inquit, invenerit virginem desponsatam viro in campo, et vim faciens dormierit cum ea, morte moriatur, quia humiliavit uxorem proximi sui . Et in alio loco: Si autem fuerit adolescentula desponsata viro, et invenerit homo eam in civitate, et dormierit cum ea, educetis utrumque ad portas civitatis illius, et lapidabuntur lapidibus, et morientur. Adolescentula quidem, quia non te: vir autem, quia humiliavit uxorem proximi sui: et eradicabitis malum Et quis ille homo, cui desponsata est uxor, et non accepit Al. a
Abbreviated transcription (Latin):
fierent. Igit᷑ cũ eugłista dic̃ priꝰ quã
conuenirent: ꝓximũ nuptiaꝵ tẽpus
ostendit:⁊ in eo iã fuisse rem: ut
que priꝰ sponsa fuerat. ẽẽ uxor in¬
ciꝑet. Quasi dixerit. Ante quã oscu¬
la amplexusq misceret⁊ante quã
rem agerent nuptiaꝵ inuenta ẽ
habens in utero. Inuenta aut̃ a nul¬
lo alio nisi a ioseph: qͥ sponse uterũ
tumentẽ pene iã licentia marita¬
li ⁊ curiosis ocłis dep̃hendit. Non
tam̃ sequit᷑ ut pͥoribꝰ docuimꝰ exẽ¬
plis. eũ eũ maria cõuenisse post
partũ. cuiiꝰ cõueniendi desideriũ
pueri cõceptione sublatũ ẽ. Quod
aũt in sominis dicit᷑ ad ioseph. ne
timeris acciꝑe mariã cõiugẽ tuã:
⁊ rursũ. surgens aũt ioseph a som¬
no fec̃ sic̃ p̃cepit ei angłs dñ: et¬
accepit uxorẽ suã: nullũ debet
lata. sponsa eẽ desierit: cũ hanc ẽẽ
rimꝰ. ut sponsas appellet uxores:
sic̃ sequentibꝰ deuterononiii testi¬

Expanded text:
fierent. Igitur cum Evangelista dicat: priusquam fierent. Igitur cum Evangelista dicat: priusquam convenirent, proximum nuptiarum tempus ostendit, et in eo jam rem fuisse ut, quae prius sponsa fuerat, esse uxor inciperet. Quasi dixerit: Antequam oscula amplexusque miscerent; antequam rem agerent nuptiarum, inventa est habens in utero. Inventa est autem a nullo alio, nisi a Joseph, qui sponsae uterum tumentem pene jam licentia maritali, et curiosis oculis deprehendit. Non tamen sequitur, ut prioribus docuimus exemplis, eum cum Maria convenisse post partum, cujus conveniendi desiderium, uteri conceptione sublatum est. Quod autem in somnis dicitur ad Joseph: Ne timeas accipere Mariam uxorem tuam. Et rursum: Exsurgens autem Joseph a somno, fecit sicut praecepit ei Angaccepit uxorem suam: quasi ex lata, sponsa esse desierit, cum hanc esse rimus, ut sponsas appellet uxores: sicut in sequentibus Deuteronomii testi
Abbreviated transcription (Latin):
pleriq argum̃tant᷑. nõ illudentiũ
maria confitet᷑: nõ qͦ ut suꝑiꝰ in¬
dicaui. uere ioseph pat̾ fuerit sal¬
uatoris: sed qͦ ad famã marie cõ¬
seruandã pat̾ sit ab omĩibꝰ estma¬
dimittere eã. in tantũ suũ nõ ẽẽ
qͥ cõceptꝰ fuerat cõfitebat᷑. Sed iã
satis docendi magis quã responden-¬
di studio dispitatũ ẽ. cur ioseph
pat̾ dnĩ. cur maria appellata sit cõ¬
iux: in qͦ ⁊ hoc breuit̃ cõtinet᷑. cur

Expanded text:
plerique arguplerique arguMaria confitetur. Non quod ut superius indicavi vere pater Joseph fuerit Salvatoris; sed quod ad famam Mariae conservandam, pater sit ab omnibus aestimadimittere eam. 210 Intantum suum non esse, qui conceptus fuerat, confidebat. Sed jam satis docendi magis, quam respondendi studio disputatum est, cur Joseph pater Domini, cur Maria appellata sit conjux: in quo et hoc breviter continetur, cur
Abbreviated transcription (Latin):
excepto ioseph. ⁊ helisabeth. ⁊ ipsa
maria. paucisq admodũ siqͦs ab his
audisse possumꝰ estimare: om̃s ihm
filiũ ioseph putabant : in tantũ ut
etiã eugłiste opimonẽ uulgi expͥ¬
mentes. que uera hystorie lex ẽ:pa¬
trẽ eũ dixerint saluatoris. Ut ibi.
Q uenit in spũ in tẽplũ. haud du¬
biũ qͥn symeon. Et cũ inducerent
parentes puerũ ihm:. ut facerent de
illo scdm cõsuetudinẽ legis. X alibi.
Erant pat̾ illiꝰ ⁊ mat̾ admirantes
suꝑ his que dicebant᷑ de eo. Et rur¬
sus. Et ibant parenteseiꝰ ꝑ annũ in
ierłm: in sollemni die paische. Ac
deinde. E cõpletis diebꝰ cũ reuerte¬
rent᷑ : remansit puer iħs in ierłm:⁊¬
nõ cognouer̃ parentes eiꝰ. Ipsa qͦq
maria que ad gabrihelẽ responde¬
rat dicens. quomͦ erit hoc qm̃ ui¬
rũ nõ cognosco: qͥd de ioseph loque¬
bat᷑ ausculta. Fili: qͥd fecisti nobis
sic: Ecce pat̃ tuus ⁊ ego dolentes
querebamꝰ te. Nõ hic indeoꝵ ut

Expanded text:
excepto Joseph, et Elisabeth, et ipsa Maria, paucisque admodum, si quos ab his audisse possumus aestimare, omnes Jesum filium aestimabant Joseph: intantum, ut etiam Evangelistae opinionem vulgi exprimentes, quae vera historiae lex est, patrem cum dixerint Salvatoris, ut ibi, Et venit in spiritu in Templum haud dubium quin Simeon et cum inducerent parentes ejus puerum Jesum, ut facerent de illo secundum consuetudinem legis . Et alibi: Et erant pater illius et mater admirantes super his quae dicebantur de eo . Et rursum: Et ibant parentes ejus per annum in Jerusalem in solemni die Paschae . Ac deinde: Et completis diebus cum reverterentur, remansit puer Jesus in Jernon cognoverunt parentes ejus . Ipsa quoque Maria quae ad Gabrielem responderat, dicens, Quomodo erit hoc, quia virum non cognovi, quid de Joseph loquitur, ausculta: Fili, quid fecisti nobis sic? Ecce pater tuus et ego, dolentes quaerebamus te . Non hic Judaeorum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs duplicit̾ intelligi. Et de eo qͥ
rendũ ipse disseruit. nullo dubitan¬
te qͥn ad scientiã sepe referat᷑: ut
ibi. Remansit puer iħs in ierłm:
⁊ nõ cognouer̃ parentes eiꝰ. Nunc
donec eiꝰdẽ scripture auctoritate
frangat᷑  que sepe certũ tẽpus sic̃
ipse disseruit in eiꝰ assũptione sig¬
nificat : sepe infinitũ. ut ẽ illud
qͦd ds̃ ad qͦsdã loquit᷑ ꝑ ꝓphetã. Ego
sũ. ego sũ: ⁊ donec senescatis ego sũ.
Nunqͥd post quã illi senuerĩt. ds̃
ẽẽ desistit. Et saluator in eugłio
ad apłos. ecce ego inqͥt uobiscũ sũ
omĩbꝰ diebꝰ. usq ad cõsũmationẽ
scłi. Ergo post cõsũmationẽ scłi a
in duodecĩ soliis iudicaturi sũt du¬
odecĩ tribꝰ isrł. dñi cõsortio frauda

Expanded text:
sanctis, dupliciter intelligi. Et de eo quisanctis, dupliciter intelligi. Et de eo quirendum, ipse disseruit: nullo dubitante, quin ad scientiam saepe referatur, ut ibi: Remansit puer Jesus in Jerusalem, et non cognoverunt parentes ejus. Nunc donec, ejusdem Scripturae auctoritate frangatur, quae saepe certum tempus ut ipse disseruit in ejus assumptione significat, saepe infinitum, ut est illud, quod Deus ad quosdam 211 loquitur in Propheta: Ego sum, ego sum, et donec senescatis ego sum . Numquid postquam illi senuerint, Deus esse desistet? Et Salvator in Evangelio ad Apostolos, Ecce ego, inquit, vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Ergo post consummationem saeculiin duodecim soliis judicaturi sunt duodecim tribus Israel , Domini consortio fraudab
Abbreviated transcription (Latin):
uxorẽ suã: ⁊ nõ cognouit eã do¬
nec peꝑit filiũ. ⁊ uocauit nom̃ eiꝰ
iħm. In qͦ pͥmũ aduersariꝰ suꝑfluo
labore desudat: cognoscendi uer-¬
bũ ad coitũ magis quã ad scien¬
tiã esse referendũ. qͣsi hoc qͥsqͣm
negauerit: ⁊ eas ineptias qͥs re¬
darguit. aliqͣndo prudens qͥspiã
potuerit suspicari. Seinde uult
docere qͦq qͦd donec siue usq ad¬
uerbia. certũ tẽpiis significent:
qͦ cõpleto fiat id qͦd usq ad illud
tẽporis qͦd ꝑscriptũ ẽ nõ fiebat.
Uelut in p̃senti:⁊ nõ cognoscebat
eã donec peꝑit filiũ. Apparet in
qͥt cognitã eẽ post partũ: cuiꝰ co-¬
guitionẽ filii tantũ generatio
differebat. E ad hoc approbandũ
congerit de scripturis exẽpla quã¬
plurima more andabataꝵ gladiũ
in tenebris uentilans: ⁊ lingue
sonũ ad cõfodienda sui tantũ corpo¬
ris membra cõcutiens. Ad qͦd nos¬
breuit respondebimꝰ: ⁊ cognosce-¬
bat.⁊ usq sermonẽ. in scripturis

Expanded text:
rem suam, et non cognoscebat eam, donec peperit filium, et vocavit nomen ejus Jesum . In quo primum adversarius superfluo labore desudat, cognoscendi verbum ad coitum magis, quam ad scientiam referendum: quasi hoc quisquam negaverit, et eas ineptias quas redarguit, aliquando prudens quispiam potuerit suspicari. Deinde vult docere, quod donec, sive usque, adverbium, certum tempus significet: quo completo fiat id, quod usque ad illud temporis quod praescriptum est, non fiebat, velut in praesenti: Et non cognoscebat eam, donquit, cognitam esse post partum, cujus cognitionem filii tantum differebat generatio. Et ad hoc approbandum congerit de Scripturis exempla quamplurima, more Andabatarum gladium in tenebris ventilans, et linguae sonum ad confodienda sui tantum corporis membra concutiens. 6. Hierobreviter respondemus, et cognoscebat, et usque, sermonem, in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
de doceatur. Et si non do¬
cet᷑ nondũ negetur: sed certe
uel dubitetur. Ita tamen. ut
carnem resurrecturã non du-¬
bitetur: spiritale corpus futu¬
rum ex animali non dubite¬
tur: corruptibile hoc ⁊ mor¬
tale. hoc induere immortalita¬
tem ⁊ incorruptionẽ non du¬
bitetur: ut in quod perue¬
nimus in eo ambulemus. Cer¬
te si nimis inquirendo in al¬
quo forte deuiamus:. saltem
in creaturã non in creatorẽ
deuiemus. Conetur unusquisq
quantum potuerit corpris
conuertere in spiritũ: dum
tamen in corpus nõ conuer¬

Expanded text:
de doceatur. Et si nondum dode doceatur. Et si nondum docetur, nondum negetur; sed certe vel dubitetur. Ita tamen ut carnem resurrecturam non dubitetur, spirituale corpus futurum ex animali non dubitetur, corruptibile hoc et mortale hoc induere immortalitatem et incorruptionem non dubitetur: ut in quod pervenimus, in eo ambulemus . Certe si nimis inquirendo in aliquo forte deviamus; saltem in creatura, non in Creatore deviemus. Conetur unusquisque quantum potuerit, corpus convertere in spiritum, dum tamen in corpus non conver
Abbreviated transcription (Latin):
Non hoc ideo dixi. Mem̃tote.
quantũ potestis: ut ea discamꝰ
usqueqͦ inuenerimꝰ que nondũ
nouimus. Quod autẽ nouimꝰ
non opus est ut discamus. sed
d nõ adiuuante doceamus. Nõ
ergo hoc ideo dixi: quia carna
nem̃ negauiͥ sed quia que¬
renda sunt testimonia cla¬
riora. si forte poterint in¬
ueniri. Nam hoc quod pro¬
latum ẽ. uidetis quale sit.
Pro nobis enim magis facit.
uel pro ipsa ueritate. uel
pro his qui quasi certo con¬
tendunt :ͥ carnẽ non uisu-¬
ram omnino ullo modo deũ.
nec in resurrectione moͥtu-¬
orũ. Nos hinc non conten¬
dimus. sed repetendol acu¬
tos cõmemoramꝰ. tardis in¬
culcamus. Licet multis te¬
diosi simus: dicimus tamen.
Deus non uidetur in loco.
quia non est corpus: quia
ubiq totus est: quia nõ in
parte minor. et in parte ma¬
ior est. Hoc firmissime tene¬
amus. S̾i aũt caro illa tan¬
tã accẽperit mutationẽ: ut
possit per eam uideri quod
i uiidetur in loco. omnino ita
sit. Sed querendum est:un¬

Expanded text:
Non hoc ideo dixi mementote quantum potestis, ut ea discamus, usquequo invenerimus, quae nondum novimus; quod autem novimus, non opus est ut discamus, sed Domino adjuvante, doceamus: non ergo hoc ideo dixi, quia carnem visuram negavi; sed quia quaerenda sunt testimonia clariora, si forte poterunt ineniri. Nam hoc quod prolatum est, videtis quale sit. Pro nobis enim magis facit, vel pro ipsa veritate, vel pro his qui quasi certo contendunt, carnem non visuram omnino ullo modo Deum, nec in resurrectione mortuorum. Nos hinc non contendimus, sed repetendo acutos commemoramus, tardis inculcamus. Licet multis taediosi simus, dicimus tamen. Deus non videtur in loco, quia non est corpus; quia ubique totus est, quia non in parte minor, et in parte major est. Hoc firmissime teneamus. Si autem caro illa tantam acceperit mutationem, ut possit per eam videri quod non videtur in loco; omnino ita sit. Sed quaerendum est, un
Abbreviated transcription (Latin):
ruptibilis. Sic̃ immortalis sẽꝑ. sic̃
incorruptibilis sẽꝑ. ita ⁊ inuisibilis
sẽꝑ. Si mutat᷑ inuisibilitas: metu¬
endũ ẽ ne mutet᷑ immortalitas.
Puto ꝓpt̾ea ipse apłs inuisibilẽ in
medio posuit. int̾ immortalẽ ⁊
incorruptibilẽ. Se qͦ ambigi pote¬
offendere in creaturã:⁊ offendere
in creatorẽ. Certe qͣlitates creatu¬
raꝵ disserendo queramꝰ: si in
aliqͦ fallim᷑ in qͦd ꝑuenimꝰ in eo
ambulemꝰ. Tuc̃ enĩ siqͥd alit̃ sapimꝰ.
i hoc nob̃ ds̃ reuelabit᷑. Unde hes-¬
t̾no die duitꝰ disputauimꝰ. ħ eati
mundicordes: qm̃ ipsi deũ uidebũt.
Nos mundandis cordibꝰ modis om̃ibꝰ
instemꝰ: om̃ĩ conatu inuigilemꝰ:
omi p̃ce qͣntũ possumꝰ impetremꝰ:
lit cor mundemꝰ. Esi de his que
forinsecus sũt cogitamꝰ ͥ mundate
ait que intꝰ sũt: ⁊ que foris sũt mun

Expanded text:
uptibilis. Sicut immortalis semper, sicut incorruptibilis semper; ita et invisibilis semper. Si mutatur invisibilitas, metuendum est ne mutetur immortalitas. Puto, propterea ipse Apostolus invisibilem in medio posuit, inter immortalem et incorruptibilem. De quo ambigi poteoffendere in creaturam, et offendere in Creatorem. Certe qualitates creaturarum disserendo quaeramus, et si in aliquo fallimur, in quod pervenimus in eo ambulemus. Tunc enim si quid aliter sapimus, et hoc nobis Deus revelabit . Unde hesterno die diutius disputavimus. Beati mundicordes, quoniam ipsi Deum videbunt . Nos mundandis cordibus modis omnibus instemus, omni conatu invigilemus; omni prece, quantum possumus, impetremus, ut cor mundemus. Et si de his quae forinsecus sunt cogitamus: Mundate, ait, quae intus sunt, et quae foris sunt mun
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nemo dubitet. Sed utrũ in cor¬
pore dñm xp̃m. an sic̃ erat in pͥn¬
cipio uerbũ ⁊ uerbũ erat apud
deũ.⁊ ds̃ erat uerbũ. hinc ambi¬
git᷑. hoc querit᷑. Noli me urgere
uno testimonio. Cito cõfiteor. Uide¬
bit omis caro salutare dei. Dicũt
Sed uisus ẽ xp̃s ⁊ in carne: nõ qͥdẽ
carne mortali:: sed adhuc illa spi¬
ritalis mutatio caro dicenda ẽ:
qͥa ⁊ ipse post resurrectionẽ sic
dixit. uidentibꝰ ⁊ tangentibꝰ. Pal¬
pate ⁊ uidete : qͥa sp̃s carnẽ ⁊ os¬
sa nõ habet. sic̃ me uidetis habe

Expanded text:
in corpore Dominum Christum, an sicut erat in principio Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, hinc ambigitur, hoc quaeritur. Noli me urgere uno testimonio; cito confiteor: Videbit omnis caro salutare Dei. Dicunt Sed visus est Christus et in carne, non quidem carne mortali, si adhuc illa spiritualis mutatio caro dicenda est; quia et ipse post resurrectionem sic dixit videntibus et tangentibus, « Palpate, et videte, quia spiritus carnem et ossa non hab
Abbreviated transcription (Latin):
Sicui aut̃ scrupulus cõmouet᷑.
qͣre desponsata ⁊ nõ potꝰ sine spon¬
so siue ut scriptura appellat mari-¬
to uirgo cõceꝑit: sciat triplicẽ fu¬
isse rationẽ. Primo: ut ꝑ genealo¬
giã ioseph cuiꝰ maria cognata erat.
origo qͦq marie monstraret᷑. Scd̃o:
ne iuxta legẽ moysi qͣsi adult̾a la¬
pidaret᷑ a ppło. Tercio: ut ad egyp

Expanded text:
Si cui autem scrupulus commovetur, quare desponsata, et non potius sine sponso, sive ut Scriptura appellat marito, virgo conceperit, sciat triplicem fuisse rationem. Primo, ut per genealogiam Joseph, cujus Maria cognata erat, origo quoque Mariae monstraretur. 209 Secundo, ne juxta legem Moysi ut adultera lapidaretur a populo. Tertio, ut ad
Abbreviated transcription (Latin):
turis eugłista dixisset. priꝰ quã
cõuenirent: qͥa nemo de nõ pran¬
suro dicit. ante quã pranderet.
Deinde a dnõ uxxorẽ appellatã
atq cõiunctã. Audiamꝰ nrĩc qͥd
scriptura ꝓnunciet. Exsurgens
inqͥt ioseph a somno: fecit sicut
p̃ceꝑat ei angłs dnĩ. R accepit
uxorẽ suã: ⁊ nõ cognouit eã do

Expanded text:
turis Evangelista dixisset: Priusquam convenirent: quia nemo de non pransuro dicit, antequam pranderet. Deinde ab Angelo uxorem appellatam et conjunctam. Audiamus nunc quid Scriptura pronuntiet: Exsurgens, inquit, Joseph a somno, fecit sicut praeceperat ei Angelus Domini: et accepit uxorem suam, et non cognovit eam, do
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdito spacio amittit᷑ uisio: hoc gͦ
dico. qm̃ tales ocłi qͥ nõ nisi ꝑ int̾¬
ualla ⁊ spacia locoꝵ uidẽt qͥcqͥd ui¬
dent: nec nuc̃ possũt uidere deũ.
nec tuẽ poterũt: qͥa ille nõ ẽ in lo¬
co. Aut gͦ aliud erit qͦd uidere nõ¬
possint.⁊ qͦd in loco uideri nõ potest.
aut si manebit in eis nõ posse ii¬
dere nisi in locoꝰ. nõ uidebũt eũ
teneamꝰ corpꝰ resurrecturũ: tene¬
amꝰ formã corporis nr̃i hãc futurã.
quã uel xp̃s exhibuit. uel in oc¬
culto ꝓmisit. Teneamꝰ corpꝰ spirita¬
le futurũ:. nõ animale sic̃ nuc̃ est.
łuident̃ enĩ exp̃ssũ ẽ: ⁊ cõtradiciñ
potest. Seminat᷑ corpꝰ animale. sur¬
get corpꝰ spiritale. Teneamꝰ patrẽ¬

Expanded text:
amittitur visio: hoc ergo dico, quoniam tales oculi, qui nonnisi per intervalla et spatia locorum vident quidquid vident, nec nunc possunt videre Deum, nec tunc poterunt, quia ille non est in loco. Aut ergo aliud erit quod videre possint, et quod in loco videri non potest: aut si manebit in eis non posse videre nisi in loco, non videbunt eum teneamus corpus resurrecturum, teneamus formam corporis nostri, hanc futuram, quam vel Christus exhibuit, vel in occulto promisit. Teneamus corpus spirituale futurum, non animale, sicut nunc est. Evidenter enim expressum est, et contradici non potest: Seminatur corpus animale, resurget corp
Abbreviated transcription (Latin):
aqua implet. implet qͥdẽ spaciũ
quo capit᷑ sed dimidia ẽ in dimi¬
dio spacio: ctimidia in alio dumi¬
dio:. tota in toto. Nõ ẽ tale aliqͥd ds̃.
Hoc omino noli dubitare. qm̃ nõ
ẽ corpꝰ ds̃. Per spacia diffundi. lo¬
cis capi  habere partes dimidias :
tercias: qͣrtas ⁊ totas. corpoꝵ ꝓpͥũ
ẽ. Nichil tale ds̃. qͥa ubiq totꝰ ẽ.
Nõ alibi dimidiꝰͥ ⁊ alibi alio dimi¬
dio cõstitutꝰ. sed ubiq totꝰ. Implet
celũ ⁊ t̾rã : sed totꝰ ẽ in celo. totus
in t̾ra. In pͥncipio erat uerbũ. Ut

Expanded text:
aqua implet, implet quidem spatium aqua implet, implet quidem spatium quo capitur; sed dimidia est in dimidio spatio, dimidia in alio dimidio, tota in toto. Non est tale aliquid Deus. Hoc omnino noli dubitare, quoniam non est corpus Deus. Per spatia diffundi, locis capi, habere partes dimidias, tertias, quartas, totas, corporum proprium est. Nihil tale Deus; quia ubique totus Deus: non alibi dimidius, et alibi alio dimidio constitutus; sed ubique totus. Implet coelum et terram: sed totus est in coelo, totus in terra. In principio
Abbreviated transcription (Latin):
iuit: sed dni corpꝰ. Nũqͥd cõtinuo
etiã meũ poterit: E hinc accipe
ab spũ qͥ de apło loquebat᷑:. plenã
securitatẽ. De ipso qͥppe dno dictũ
ẽ. Qtransfigurabit corpꝰ humilita¬
tis nr̃e: cor forme corpori głe sue. Ne¬
isto gͦ tali corpore. de huiꝰ corporis
tanta facilitate : tanta celeritate:
tanta sanitate: nichil temere ac
p̾sum̃ter definire audert humana
fragilitas. Quales erimꝰ. sciemꝰ cũ
fuerimꝰ. Ante quã simꝰ. temerarii
nõ simꝰ: ne illud nõ simꝰ. Querit ali¬
qͣndo humana curiositas: ⁊ dic̃ sibi.
Putamꝰ ne ꝑ illud spiritale corpꝰ uide¬
bimꝰ deũ. Cito qͥdẽ responderi po-¬
test. In loco nõ uidet᷑ ds̃. ꝑ partes
nõ uidet᷑ ds̃ ⁊ spaciis diffusꝰ. int̾ual¬
lisq separatꝰ. nõ uidet᷑ ds̃. Quãuis
impleat celũ ⁊ terrã nõ ideo tam̃
dimidiꝰ ẽ in celo. dimidiꝰ in t̾ra. Rã
aer iste si implet celũ ⁊ t̾rã. pars

Expanded text:
tuit, sed Domini corpus; numquid continuo tuit, sed Domini corpus; numquid continuo etiam meum poterit? Et hinc accipe ab Spiritu, qui de Apostolo loquebatur, plenam securitatem. De ipso quippe Domino dictum est: Qui transfigurabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae isto ergo tali corpore, de hujus corporis tanta facilitate, tanta celeritate, tanta sanitate, nihil temere ac praesumenter definire audeat humana fragilitas. Quales erimus, sciemus cum fuerimus. Antequam simus, temerarii non simus, ne illud non simus. Quaerit aliquando humana curiositas, et dicit sibi: Putasne per illud spirituale corpus videbimus Deum? Cito quidem responderi poidetur Deus, per partes non videtur Deus, spatiis diffusus intervallisque separatus non videtur Deus. Quamvis impleat coelum et terram, non ideo tamen dimidius est in coelo, dimidius in terra. Nam aer iste si implet coelum et terram; pars
Abbreviated transcription (Latin):
ad habitũ iuuenilẽ ꝑuenitꝰ. inte¬
grãq etatẽ ⁊ staturã ꝑcepit. selẽ¬
riꝰ mouet᷑ in ambulando. quã hoc
in illa fiat. Porro aũt resurrecho
set in ictu ocłĩ Quanta erit cele¬
ritas mouendi: si tanta potuit re¬
surgendi : Laniata sũt corpora a
seuientibꝰ. Toto licet mũdo dissi¬
pent᷑ membra mortuoꝵ. ꝑ totã
t̾rã cineres disꝑgant᷑. de toto tũ
grandi sinu. totũ qͦd sparsũ ẽ in
ictu ocłĩ reparatur Miram᷑ radioꝵ¬
nrõꝵ qͥ fundunt᷑ ex ocłis nimiã
qͣndã ⁊ nisi exꝑirem᷑ incredibile̾ se¬
leritatẽ: mirabilior ẽ in corporẽ
qͥd futurũ ẽ spiritali facilitas. In
ictu qͥdẽ ocłi resurget. Sed dñs nr̃
qͦd radiꝰ ocłi nr̃i nõ potestꝰ. corpꝰ etiã
ꝑ claustra traiecit. Post resurrectio¬
nẽ in loco uno cõstitutis discipłis suis.
subito apparuit ostiis clausis. Qua
nos uidere nõ possumꝰ. ille potuit
⁊ intrare. Nemo dicat. Hoc qͥdẽ po¬

Expanded text:
abitum juvenilem pervenit, integramque aetatem et staturam percepit: celerius movetur in ambulando, quam hoc in illa fiat. Porro autem resurrectio fiet in ictu oculi: quanta erit celeritas movendi, si tanta potuit esse resurgendi? Laniata sunt corpora a saevientibus: toto licet mundo dissipentur membra mortuorum, per totam terram cineres dispergantur; de toto tam grandi sinu totum quod sparsum est in ictu oculi reparatur. Miramur radioam quamdam, et nisi experiremur, incredibilem celeritatem: mirabilior est in corpore, quod futurum est, spirituali facilitas. In ictu quidem oculi resurget: sed Dominus noster, quod radius oculi nostri non potest, corpus etiam per claustra trajecit. Post resurrectionem in loco uno constitutis discipulis suis, subito apparuit ostiis clausis . Qua nos videre non possumus, ille potuit et intrare. Nemo dicat, Hoc quidem po
Abbreviated transcription (Latin):
bene fecer̃ inqͥt. in resurrectionẽ
rectionẽ iudicii Cũ dicit om̃s qͥ in
monum̃tis sũt: ꝓcul dubio ma¬
nifestat corpoꝵ resurrectionẽ.
udiciũ aũt cũ audis. ne tibi tan¬
quã de tẽporali iudicio blandia¬
ris: ponit᷑ uidiciũ.⁊ ꝓ pena et̃na.
Scd̃m hoc dictũ ẽ. Sui aũt nõ cre¬
dit:. iã iudicatꝰ ẽ. Hec gͦ differen¬
da separatura ẽ iustos ab iniustis
fideles ab infidelibꝰ: cõfessores a
negatoribꝰ: amatores uite ꝑiture :¬
ab amatoribꝰ uite et̃ne: separat᷑a
illa discretio. ł ĩbũt iusti in uitã
et̃nã. impii uͦ in ignẽ et̃nũ. Ibi cũ

Expanded text:
ionem rectionem judicii . Cum dicit, Omnes qui in monumentis sunt, procul dubio manifestat corporum resurrectionem. Judicium autem cum audis, ne tibi tanquam de temporali judicio blandiaris; ponitur judicium pro poena aeterna. Secundum hoc dictum est, Qui autem non credit, jam judicatus est . Haec ergo differentia separatura est justos ab injustis, fideles ab infidelibus, confessores a negatoribus, amatores vitae periturae ab amatoribus vitae aeternae; separatura est illa discretio. Et ibunt justi in vitam aeternam, impii vero in ignem aeternu
Abbreviated transcription (Latin):
fidelis uidua benedictionẽ mere¬
ret᷑. Prestitit gͦ sc̃oꝵ corpora ecch̃i
suis: ad memorias orationũ. nõ
ad głas martyrũ. Illi enĩ habẽt
integrã głam suã. apud creatorẽ
suũ. Nec ipsi corpori aliqͥd ii¬
mẽt. qm̃ nõ ẽ qͦd timeãt. Magis
si parcãt corpori. nocẽt ⁊ corpori.
Si aũt ꝑ fidẽ nõ parcãt corpori.
p̃stãt ⁊ corpori Ecce hoc attendi.¬
te: ⁊ fidẽ urãm int̾rogate. Scs
uincentiꝰ si formidine torm̃toꝵ nega¬
ret xp̃mꝰ. uideret᷑ corpori peꝑcisse:
luadã aũt conditione mortali: corpore
solueret᷑. Quid ageret in resurrecti-

Expanded text:
fidelis vidua benedictionem merefidelis vidua benedictionem mereretur. Praestitit ergo sanctorum corpora Ecclesiis suis ad memorias orationum, non ad glorias martyrum. Illi enim habent integram gloriam suam apud Creatorem suum. Nec ipsi corpori aliquid timent, quoniam non est quod timeant. Magis si parcant corpori, nocent et corpori. Si autem per fidem non parcant corpori, praestant et corporite, et fidem vestram interrogate. Sanctus Vincentius si formidine tormentorum negaret Christum, videretur corpori pepercisse: quadam autem conditione mortali, corpore solveretur.
Abbreviated transcription (Latin):
CuUIS fidei certantẽ spec¬
stauimꝰ martyrẽ.⁊ ama¬
uiimꝰ tortũ. inuisibilit̃
pulchrũ. Qualis enĩ
decoris habebat spĩ: cuiꝰ fuit ⁊
cadauer inuictũ: Dnm̃ cõfessus ẽ
uiuus. inimicũ suꝑauit ⁊ mortuus.
Quid putamꝰ fr̃s:. Quod istũ honorẽ
ꝓuidentia ⁊ cõsiliũ omĩpotentis
creatoris cũ etiã defũcto corpor
detulit.: martẏri aliqͥd p̃stitite
Quid enĩ. si nõ sepeliret᷑. Ignora¬
bat ille unde suscitaret᷑:. Illi ⁊ in
uictoria corona. ⁊ in resurretti¬
one seruata ẽ uita et̾na. Sed
de corpore eiꝰ ecclẽ p̃stita ẽ cõsola¬
tionis memorra. Sic plerũq ds̃
de seruis suis p̃stat. seruis suis:
qͣndã dignationẽ donans: que
magis ꝓsit ei cui donat᷑. quã ei
de quo dectur. Sic heliã scm. ds̃
ꝑ auẽ pascebat. N õ aũt miscia
dei ⁊ omĩpotentia defecerat. ut
sẽꝑ sic pasceret. Mitit᷑ tam̃ pas¬
cendus ad uiduã:ͥ nõ qͥa nõ erat
quomͦ dei seruus aleret᷑. fed ut

Expanded text:
culis fidei certantem exspectavimus Martyrem, et amavimus totum invisibiliter pulchrum. Qualis enim decoris habebat spiritum, cujus fuit et cadaver invictum? Dominum confessus est vivus: inimicum superavit et mortuus. Quid putamus, fratres, quod istum honorem providentia et consilium omnipotentis Creatoris cum etiam defuncto corpori detulit, Martyri aliquid praestitit? Quid enim? si non sepeliretur, ignorabat ille unde suscitaretur? Illi et in victoria corona, et in resurrectione servata est vita aeterna. Sed de corpore ejus, Ecclesiae praestita est consolationis memoria. Sic plerumque Deus de servis suis praestat servis suis quadam dignatione, donans quod magis prosit ei cui datur, quam ei de quo datur. Sic Eliam sanctum Deus per avem pascebat: non autem misericordia Dei et omnipotentia defecerat, ut semper sic pasceret. Mittitur tamen pascendus ad viduam : non quia non erat quomodo Dei servus aleretur, sed ut
Abbreviated transcription (Latin):
illud ẽ post omĩa. qͦd lum̃ gignit ac
tenebras: qͦd uitã facit ac mortẽ. Si
gͦ te ipsũ o homo ⁊ que ꝓpt̾ te facta
sũt qualit̾ aut unde sint facta com¬
p̃hendere nõ uales : qua p̃sũptione
quaue stulticia tuũ ipsius atq om¬
niũ discutis creatorẽ: Natũ gͦ de
deo patre deũ. eundẽq hominẽ
factũ de uirgine confitem᷑. Sed hec
lĩ miĩ rationi ceca sũt: fidei mani¬
festa. Tũc̃ enĩ parte ex aliqͦ inde¬
finite maiestatis eiꝰ poterimꝰ imm̃¬
sa rimari. si aduertamꝰ qͣntus qͣ¬
lisue sit ds̃: licet a nob̾ nõ possit
cognosci. ut ait dñs ad moysen.
Tu aut̃ nõ poteris uidere faciẽ meã:
id ẽ nõ poteris carnalibꝰ ocłis merĩ
sic̃ ẽ inspicere deitatẽ. Beatꝰ nãq
dauid uirtittẽ omnipotentie eiꝰ
intendens: clamabat dicens. Mira¬
bilia oꝑa tua dnẽ: ⁊ animamea no¬
uit ualde. Ualde enĩ sciebrit anima
ꝓphetalis oꝑa dei omnẽ medita¬

Expanded text:
illud est post omnia, quod lumen gignit ac illud est post omnia, quod lumen gignit ac tenebras, quod vitam facit ac mortem? Si ergo te ipsum, o homo, et quae propter te facta sunt, qualiter, aut unde sint facta comprehendere non vales: qua praesumptione quave stultitia tuum ipsius, atque omnium discutis Creatorem? Natum ergo de Deo Patre Deum, eumdemque hominem factum de virgine confitemur. Sed haec, carissimi, rationi caeca sunt, fidei manifesta. Tunc enim parte ex aliqua indefinitae majestatis ejus poterimus immensa rimari si advertamus quantus qualisve sit Deus, a nobis non posse cognosci, ut ait Dominus ad Moysen: Tu autem non poteris videre faciem meam , id est, non potest carnalibus oculis meam, sicut est, inspicere Deitatem. Beatus namque David, virtutem omnipotentiae ejus intendens, clamabat dicens: Mirabilia opera tua, Domine, et anima mea novit valde . Valde enim sciebat anima prophetalis opera Dei omnem medita
Abbreviated transcription (Latin):
potest. Si lingua deficit: fides ꝓficit.
Magnꝰ enĩ ꝓfectꝰ ẽ fidei:. cũ tantũ de
deo suo concipit. qͣntũ sermo nõ
potest parturire. Cauete dilectis¬
simi nequando uos de his incredu¬
lus moueat: qͥa si homo nõ ualet
explicare qͦd sentit: ds̃ sine dubio
potuit implere qͦd uoluit. Et ꝑ¬
absurdũ ẽ frsͣ: ut ineffabilẽ deũ
in firmissimo fragilitatis nr̃ẽ ser¬
mone pensemꝰ. Amentie res ẽ: ut
oꝑationes maiestatis imm̃se. int̾
exigua corruptibilis oris nri cone¬
mur uerba concludere. Quomͦ enĩ
comp̃hendere potest homo deũ. ⁊¬
factꝰ ingenitũ : mortalis eternũ :
Si inuestigare niteris qualit̃ ds̃
.in. hominẽ uel homo tͣnsiit in deũ.
inuestiga priꝰ si potes. quomͦ ex ni¬
chilo factus ẽ mundus  celũ unde
resplenduit : aquaꝵ liquor. tͣre so¬
liditas. qua ratione subsistũt: quomͦ
etiã de t̾ra homo. de masculo femi¬
na.itẽq ꝑ feminã masculus :  quid

Expanded text:
potest. Si lingua deficit, fides proficit. potest. Si lingua deficit, fides proficit. Magnus enim profectus est fidei, cum tantum de Deo suo concipit, quantum sermo non potest parturire. Cavete, dilectissimi, ne quando vos de his incredulitas moveat, quia si homo non valet explicare quod sentit, Deus sine dubio potest implere, quod voluit. Et perabsurdum est, fratres, ut ineffabilem Deum infirmissimo fragilitatis nostrae sermone pensemus. Amentiae res est, ut operationes majestatis immensae inter exigua corruptibilis oris nostri conemur verba concludere. Quomodo enim comprehendere potest homo 28 Deum, factus ingenitum, mortalis aeternum? Si investigare niteris, qualiter Deus in hominem, vel homo transivit in Deum; investiga prius, si potes, quomodo ex nihilo factus est mundus, coelum unde resplenduit, aquarum liquor, terrae soliditas qua ratione subsistunt; quomodo etiam de terra homo, de masculo femina, itemque per feminam masculus; quid
Abbreviated transcription (Latin):
berauit. Utrãq fr̃s generationẽ
eiꝰ nõ posse narrari. sententia hec
una cõplectit᷑. Illa enĩ est ante ho¬
minẽ: ista supra hominẽ. Illa inco¬
gitabilis: ista mirabilis. Cũ aũt duas
xpĩ docemꝰ natuiitates. nõ bis asse¬
rit᷑ dei filiꝰ natꝰ: sed gemina in uno
lei filio confirmat᷑ esse substantia.
si q̃s erat natꝰ est. hic qͦd nõ erat
factus est. Ait de his beatus eugłista
ioh̃es. In pͥncipio erat uerbũ: ⁊ uer¬
bũ ẽrat apud deũ. ⁊ ds̃ erat uerbũ.
ds̃ qͥ apud deũ erat. ꝓdiit a deo:
⁊ caro dei que in deo nõ erat. ꝓces¬
sit ex femina. Ita uerbũ caro factũ
ẽ nõ ut ds̃ uacuaret᷑ in hominẽ:
sed ut homo głificaret᷑ in deũ. Itaq
nõ bis natꝰ est ds̃: sed ex duabꝰ na-¬
tiuitatibꝰ id ẽ dei ⁊ hominis. se ipsũ
unigenitꝰ patris atq in sese homi¬
nẽ gͦ eiꝰ qͥs enarrabit : Frs. genera¬
tio xpĩ si enarrari nõ potest: credi

Expanded text:
beravit; utramque, fratres, generationem beravit; utramque, fratres, generationem ejus non posse narrari sententia haec una complectitur. Illa enim est ante hominem, ista supra hominem. Illa incogitabilis, ista mirabilis. Cum autem duas Christi docemur nativitates, non bis asseritur Dei Filius natus, sed gemina in uno Dei Filio confirmatur esse substantia. Ibi quod erat, natus est; hic quod non erat, factus est. Ait de his beatus evangelista Joannes : In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Deus, qui apud Deum erat, prodivit a Deo, et caro Dei, quae in Deo non erat, processit ex femina. Ita Verbum caro factum est: non ut Deus vacuaretur in hominem, sed ut homo glorificaretur in Deum. Itaque non bis natus est Deus, sed ex duabus nativitatibus, id est Dei, et hominis seipsum Unigenitus Patris, atque sese hominem ergo ejus quis enarrabit ? Fratres, generatio Christi si narrari non potest, credi
Abbreviated transcription (Latin):
renati. Hodie saluator
qͥ de patre natiuitatis nõ habel
tempus. Hodie ꝑ hominẽ fiꝰd̃
ingressus ẽ mundũ: cusꝰ mail
ante hominẽ factꝰ ẽ mundile
hodie habitator celi uenst a
qͥ traꝵ incolas euocaret allt
grabilis inqͥt dẽ in seĩs suis. Si in
scĩs suis mirabilis ds̃ͥ quomͦ nõ in
semet ipso mirabilis: Si mirabilis
m ioh̾e quẽ nasci de patre senissi¬
mo ⁊ sterili de matre p̾cepit: qͦn¬
tomagis in se ẽ mirabilis. qͥ ut nrẽ
condicionẽ carnis indueret. nouũ
terii: qͣndoquidẽ unꝰ idẽq sine con-¬
ceptione natꝰ ẽ ds̃ ⁊ sine creante
factꝰ ẽ homo : Tuas in xp̃õ genera-¬
phensa diuinitatis ẽ uirtꝰ. Ibi enim
ilũ ex semet ĩpso genuit ds̃: hic eũ
uirgo deo oꝑante concepit. Ibi sine
initio. hic sine exemploIͥbi natꝰ ut
conderet uitã. hic factus ut tolleret
mortẽ. Ibi patri natꝰ. hic hominibꝰ
ꝓpcreatus. Illa natiuitate hominem
fecit: hac generatione hominẽ li¬

Expanded text:
renati. Hodie Salvator de Patre nativitatis non habet tempus. Hodie per hominem Filius Dei ingressus est mundum, cujus manu ante hominem factus est mundus. Hodie habitator coeli venit arum incolas evocaret ad coelum. Mirabilis, inquit, Deus in sanctis suis . Si in sanctis suis mirabilis Deus, quomodo non in se ipso mirabilis? Si mirabilis in Joanne, quem nasci de Patre senissimo et sterili de matre praecepit, quanto magis in se est mirabilis, qui, ut nostrae conditionis carnem indueret, novum terii, quandoquidem unus idemque 27 sine conceptione natus est Deus, et sine creante factus est homo. Duas in Christo generaehensae divinitatis est virtus. Ibi enim illum ex semetipso genuit Deus: hic eum virgo Deo operante concepit. Ibi sine initio, hic sine exemplo. Ibi natus ut conderet vitam, hic factus ut tolleret mortem. Ibi Patri natus, hic hominibus procreatus. Illa nativitate hominem fecit, hac generatione hominem li
Abbreviated transcription (Latin):
credere: nõ sequit᷑ anime sensi
sed carnis errorẽ. R ideo frs̃ nõsi¬
cutiamꝰ qualit̃ ds̃ de deo nat ͥ
sed credamꝰ : nec retractemꝰ pa¬
tũ uirginis. sed mirem᷑. ut uiig¬
nitũ dei dm̃ ⁊ ominẽ confiten¬
tes in offensam teneamꝰ celesti
fidei ueritatẽ¬

Expanded text:
credere, non sequitur animae sensum, sed errorem: et ideo, fratres, non discutiamus, qualiter Deus de Deo natus est, sed credamus; nec retractemus partum virginis, sed miremur, ut Unigenitum Dei Deum et hominem confitentes inoffensam teneamus coelestis fidei veritate
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ uidet᷑ qͦd est filiꝰ. Non medio¬
cre fidei tibi hoc uideat᷑ exemplũ
nõ uilis ꝑsona pastoꝵ. Certe quo
uilior ad prudentiã. eo p̾ciosior ad
fidẽ. Non gẏmnasia choris refer¬
ta sapientiũ. sed plebem dñs sim¬
plicẽ reqͥsiuit. que falerare audit¬
⁊ fucare nesciret. Simplicitas eñ
querit᷑: nõ ambicio desiderat᷑. Nec
contẽnenda putes quasi uilia ues¬
bri pastoꝵ. A pastoribꝰ etiã man
fidẽ colligit: a pastoribꝰ ppłs ad dl
reuerentiã congregat᷑. Mirati en
sũt de his que dicebant᷑ a pastors
ad ipsos. Maria aũt conseruabl
bus castitatẽ: que nõ minꝰ ore pl¬
diea quã corpore: argum̃ta fidei con¬
ferebat in corde: Si maria a pastoribꝰ
diseit. Icur tu declinas discere a sacer¬
dotibꝰ: Si maria ante p̃cepta apłica
teet : eur tu post apłica p̾cepta ma¬
gis cupis docere quã discere: Hisce
sc̃s. Demq maria p̾ceptũ nõ accepit:¬

Expanded text:
uerbum uidetur, quod est filius. non mediouerbum uidetur, quod est filius. non mediocre fidei tibi hoc uideatur exemplum, non uilis persona pastorum. certe quo uilior ad prudentiam eo pretiosior ad fidem. non gymnasia choris referta sapientium, sed plebem dominus simplicem requisiuit, quae falerare audita et fucare nesciret; simplicitas enim quaeritur. non ambitio desideratur. nec contemnenda putes quasi uilia uerba pastorum. a pastoribus etiam Maria fidem colligit, a pastoribus populus ad dei reuerentiam congregatur; mirati enim sunt de his quae dicebantur a pastoribus ad ipsos. Maibus castitatem, quae non minus ore pudica quam corpore, argumenta fidei conferebat in corde. Si Maria a pastoribus discit, cur tu declinas discere a sacerdotibus? Si Maria ante praecepta apostolica tacet, cur tu post apostolica praecepta magis cupis docere quam discere? Disce sanctus. Denique Maria praeceptum non accepit
Abbreviated transcription (Latin):
nibꝰ bone uoluntatis. Bene angłoꝵ
nominat᷑ exercitꝰ: qui ducem mili¬
tie sequebant᷑. Cui gͥ laudẽ angłi
nisi dnõ suo dicerent: Iuxta quod
scriptũ est. Laudate dñm de celis:
laudate eũ in excelsis:. laudate eũ
om̃s angłi eiꝰ. Impleta gͥ ꝓphetia ẽ.
De quo sc̃s marcus ait qͥa cũ bestiis
erat: ⁊ angłi ministrabant ei:
ut in altero miscdie insigne. in a¬
tero diuine iudiciũ potestatis ag¬
noscas. Tuũ est qͦd bestias patitur
suũ qͦd ab angłis predicat᷑. ꝓ aum¬
Uideamꝰ hoc uerbũ qͦd factũ est. qͥ
dñs ostendit nobis. Et uenerũt
festinantes. Uides festinare pasto¬
res. Nemo enĩ cũ desidia . xp̃m n
quirit. Uides eos anglis credidisse
⁊ tu patri. filio. spiritui scõ. angł̃i
ꝓphetis. apłis crede. Uidẽ quã signi¬
ter scriptura singłoꝵ libret moñ¬
ta uerboꝵ. Festinant inqͥt uerbui
uidere. Etenĩ cũ caro dnĩ uidetur

Expanded text:
nibus bonae uoluntatis. bene angelorum nibus bonae uoluntatis. bene angelorum nominatur exercitus, qui ducem militiae sequebantur. cui igitur laudem angeli nisi domino suo dicerent iuxta quod scriptum est: laudate dominum de caelis, laudate eum in excelsis. laudate eum omnes angeli eius? inpDe quo sanctus Marcus ait, quia Cum bestiis erat, et angeli ministrabant ei ; ut in altero misericordiae insigne, in altero divinae indicium potestatis agnoscas. Tuum est quod bestias patitur, suum quod ab angelis praedicatur. Et auideamus hoc uerbum quod factum est, sicut dominus ostendit nobis. et uenerunt festinantes. uides festinare pastores; nemo enim cum desidia Christum requirit. uides pastores angelo credidisse: et tu patri, filio, spiritui sancto, angelis, prophetis, apostolis crede. uide quam signate scriptura singulorum libret momenta uerborum. festinant\' inquit \'uerbum uidere. etenim cum caro domini uidetur,
Abbreviated transcription (Latin):
N mediocribꝰ signis ds̃ ꝓbat᷑.
qͦd angłi ministrant: qͦd
magi adorant: qͦd martyres con¬
fitent᷑ : Ex utero fundit᷑. sed cho¬
ruscat e celo. Terreno in diuersorio
iacet : sed celesti lumine uiget Nup¬
ta peperit: sed uirgo concepit. Nup¬
ta concepit: sed uirgo deũ genera¬
uit. Docuit enĩ nos sc̃s matheus nõ
mediocre mysteriũ : qͦd sc̃s lucas qͥa
plene iã erat erpositũ silendũ pu

Expanded text:
n mediocribus signis deus probatur, quod angeli ministrant, quod magi adorant, quod martyres confitentur? ex utero funditur, sed coruscat e caelo; terreno in deuersorio iacet, sed caelesti lumine uiget. nupta peperit, sed uirgo concepit; nupta concepit, sed uirgo generauit. docuit enim nos sanctus Matthaeus non mediocre mysterium, quod sanctus Lucas, quia plene
Abbreviated transcription (Latin):
scindere: ⁊ uos conamini caritati
dei in celo sedentis. inmo caritatẽ
deũ diuidere : Sed conamini quan¬
tũ potestis: conamini. Uos in infer¬
nũ ruetis:. iam nõ eam rũpetis.

Expanded text:
cindere, et vos conamini charitatem Dei in coelo sedentis, imo ipsam charitatem Deum dividere. Sed conamini, quantum potestis, conamini: vos in infernum ruistis, jam non eam rumpetis.
Abbreviated transcription (Latin):
tores. arrianꝰ ⁊ sabellianꝰ. Nã ego et
pat̃ imũ sumꝰ. Nõ dixit. ego ⁊ pat̃
unũ sũ. sed ego ⁊ pat̾ unũ sumꝰ.
Quod dico unũ. audiat arrianꝰ: quod
dico sumꝰ. audiat sabellianꝰ. Nõ diui¬
drit arrianꝰ unũ: nõ deleat sabelli-¬
anꝰ sumꝰ ͥ sed ambo ueniant: ⁊ sint
pat̾ unũ sumꝰ. Ergo si pat̾ ⁊ filiꝰ unũ

Expanded text:
Sabellianus. Nam Ego et Pater unum sumus. Non dixit, Ego et Pater unum sum, sed ego et Pater unum sumus. Quod dico unum, audiat Arianus; quod dico sumus, audiat Sabellianus. Non dividat Arianus unum, non deleat Sabellianus sumus, sed ambo veniant, et sint Pater unum sumus. Ergo
Abbreviated transcription (Latin):
uobiscũ sũ.⁊ nõ cognousti me phi¬
lippe : Ego ueni patri meo applica¬
re te: tu noli separaire me. Quid ql¬
ris quasi alterũ pret̃ me: Qui me
uidet. uidet ⁊ prtrẽ. Tanta ẽ in no¬

Expanded text:
vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, ego veni Patri meo te adjungere, tu noli me separare. Quid quaeris quasi alterum praeter me? Qui me videt, videt et Patrem . Tanta est in no
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ. Nõ. Ergo erat tẽpus quando nõ
erat filiꝰ scđm te. Si erat tẽpus qͦn¬
do nõ erat filiꝰ: fuit tẽpus quando
nõ fuit filius. Si fuit tempus qͣndo
nõ fuit filiꝰ: nõ omĩa ꝑ ipsũ facta
sũt. Iam enĩ erat tẽpus. q̃uãdo nõ
erat filius. Si erat tẽpus qͣndo nõ
dicere. in pͥncipio erat uerbũ: sed
inpͥncipio erat tẽpus. Ioh̃es dicit.
omĩa ꝑ ipsũ facta sũt: sed arrianꝰ

Expanded text:
Filius? Non. Ergo erat tempus, quando non erat Filius secundum te. Si erat tempus, quando non erat Filius: Ergo fuit tempus, quod non fecit Filius. Si fuit tempus, quod non fecit filius, non omnia per ipsum facta sunt: jam enim erat tempus, quando non erat Filius. Si erat tempus, quando nodicere: In principio erat Verbum, sed in principio erat tempus. Johannes dicit: Omnia per ipsum facta sunt: sed Arrianus
Abbreviated transcription (Latin):
tum ꝓfero: uerba testatoris recito.
⁊ inuenis. Cũ ꝓpheta de dnõ loque¬
retur. ait. Magnificabit᷑ usq ad
sed hominibꝰ bone uoluntatis. Ipsa
ẽ hereditas: ipse testator. Ipsum
queris diuidere ÷ Quid partiris unũ :
Si unũ diuiseris. integrũ nichil ha
a salomone. An meretrix ne unũ
uiiũ. ne undecũq conceptũ iamq
partũ ꝑderet ⁊ nõ ꝑmisit diuidi
filiũ suũ: ⁊ tu diuidis dñm tuũ :

Expanded text:
tum profero, verba testatoris refero. et invenis. Cum propheta de Domino loqueretur, ait: Magnificabitur usque ased hominibus bonae voluntatis. Ipse est haereditas, ipse testator; ipsum quaeris dividere? Quid partiris unum? Si unum diviseris, integrum nihil habee Salomone, meretrix ne unum vivum, ne undecumque conceptum etiam natum proderet, non dimisit dividi filium suum; et tu dividis
Abbreviated transcription (Latin):
nari nõ nouit:: quantomagis splen-
dor lucis eterne in quo nichil inqui¬
nam̃ti occurrit. quocũq radiaue-¬
rit mundare potest: ipse pollui
nõ potest: Stulte. unde sordes in
uirgine matre: ubi nõ est concii¬
bitus cũ homine patre : Ande sor-¬
des in ea : que nec concipiendo libi¬
dinẽ. nec prriendo est passa dolorẽ :
Unde sordes in domo ad quã nullus
habitator accefsit : sed solus ad eã
fabricator eiꝰ ⁊ dñs uenit : uestem
ea quã sic̃ inuenit clausam reliqͥt.
Sicut ille natꝰ solus est iter mortu¬
os liber: sic istiꝰ ex qua natus est
matris pudor solus est integer. Eua
inobediens meruit penã maria obe¬
diens consecuta grãm. Illa gustan
do ꝓhibitũ maledicta. hec creden¬
do angło benedicta. Ila nobis mor

Expanded text:
nari non nouit, quannari non nouit, quandor lucis aeternae, in quo nihil inquinatum occurrit? Quocunque radiaverit, mundare potest, ipse pollui non potest. Stulte, unde sordes in virgine matre, ubi non est concubitus cum homine patre? Unde sordes in ea quae nec concipiendo libidinem, nec pariendo est passa dolorem? Unde sordes in domo, ad quam nullus hospes accessit, sed solus ad eam fabricator Dominus venit, vestem eamque sicut invenit clausam reliquit? Sicut ille natus est solus inter mortuos liber, sic istius ex qua natus est, matris pudor solus permansit integer. Eua inobediens meruit pœnam, Maria obediens consequuta est gratiam. Illa gustans prohibitum, maledicta fuit. Hæc credens Angelo est benedicta. Illa nobis mort
Abbreviated transcription (Latin):
qui factꝰ est ei ex semine dauid scãm
Qui erat. factꝰ est. Quid erat: qͥd
factus est: Uerbũ erat. caro factũ
est. Filiꝰ dei erat: filiꝰ hominis fac¬
tus ẽ. Ds̃ erat. homo factꝰ est. Sus¬
cepit humanitatẽ: nõ amisit diui¬
nitatẽ. Factus ẽ humilis. mansit
sublimis. Natus ẽ homo: nõ des¬
titit ẽẽ ds̃. Natꝰ est paruulus. la¬
tens magnꝰ. Qui libenter ampledi¬
tur deũ natũ. nõ abhorret uirgi¬
nis partũ. Dicit tibi ds̃ creator ho¬
minis: filius hominis. Quid ẽ qͦd
te ꝑmouet in mea natiuitate:¬
Ohomo. nõ sũ libidinis conceptus
cupiditate. Ego matrẽ de qua
nascerer feci. ego uiã meo itiner
p̃paraui atq mundau. Hanc quã
despicis manichee. mat̾ est mea:
sed manu fabricata ẽ mea. Si potui
fatigari cũ eã facerẽ: potui inqui¬
nari cũ ex ea nascerer. Sicuti tran¬
situ meo illiꝰ nõ est corrrupta uir¬
culata maiestas. Si solis radus clo¬
acaꝵ sordes ficcare nouit. eisq inqͥ¬

Expanded text:
t ei ex semine David secundum qui erat, factus est; qui erat, quid factus est? Verbum erat, caro factus est; Filius Dei erat, filius hominis factus est? Deus erat, homo factus est. Suscepit humanitatem, non amisit deitatem. Factus humilis, mansit sublimis. Natus est homo, non destitit esse Deus. Natus est paruulus, latens magnus. Qui libenter amplectitur Deum natum, non horret Virginis partum. Dicit Deus creator hominis, filius hominis. Quid est quod te permouet in mea Natiuitate? Non sum libidinis conceptus cupiditate, ego Matrem de qua nascerer, feci: ego viam meo itineri præparaui atque mundaui. Hanc quam despicis Manichæe, mater est mea, sed manu fabricata est mea. Si potui inquinari cum eā facerem: potui inquinari cum ex ea nascerer. Sicut trāsitu meo illius non est corrupta virculata maiestas. Si solis radius cloacæ sordes exsiccare nouit, inqui
Abbreviated transcription (Latin):
in flãma ignis de rubo: ⁊ uidit
qm̃ rubus ardebat igni: rubus
aũt non cremabat᷑. Et dixit mo¬
ẏses. Transiens uidebo hoc gran¬
de uisũ. cur utiq nõ cremetur ru¬
cedit uidere: uocauit eũ dñs de¬
Q sequit᷑ dicens. Moyses. moyses:
dñs. Ne accesseris huc: nisi solue¬
ris calciamentũ de pedibꝰ tuis.
Locus enĩ in qͦ stas. terra seã est.¬
sũ ds̃ patrũ tuoꝵ:: ds̃ abraham.

Expanded text:
in flamma ignis de rubo: et uidit, quoniam rubus ardebat igni, rubus autem non cremabatur. et dixit Moyses: transiens uidebo hoc grande uisum, cur utique non crematur rucedit uidere, uocauit eum D de rubo dicens: Moyses, Moyses. t: ne accesseris huc nisi solueris calciamentum de pedibus tuis. locus enim, in quo stas, terra sanctsu
Abbreviated transcription (Latin):
qui fecit celũ ⁊ terrã. Donabit cer¬
tanti uictoriã. qui certandi de¬
dit audaciã. Non nos hostiũ tur¬
bri. nõ bellantiũ reuocet forma.
non quasi fulgens uitrea terreat

Expanded text:
qui fecit coelum et terram. Donavit certantibus victoriam, qui certandi dedit audaciam. Non nos hostium turba, non bellantium revocet forma, non quasi fulgentia vitrea
Abbreviated transcription (Latin):
tre ⁊ filio qͦd potuimꝰ. ⁊ qͣntũ potuimꝰ:
si tam̃ aliqͥd digne potuimꝰ. De spũ
sco tacuimꝰ: sed nõ eũ separauimus.
Quicqͥd enĩ de patre ⁊ filio diximꝰ:
aut terciꝰ ds̃ Quid adhuc dicã fati¬
gatus fatigatis: Qui spm̃ scm̃ a pa-¬
tre ⁊ filio. eternitate. substantia. uel

Expanded text:
tre et Filio quod potuimus et quantum potuimus, si tamen aliquid digne potuimus. De Spiritu sancto tacuimus, sed non eum praeterivimus. Quidquid enim de Patre et Filio diximus,aut tertius Deus. Quid adhuc dicam fatigatis fatigatus? Qui Spiritum sanctum a Patre et Filio aeternitate et substa
Abbreviated transcription (Latin):
diuido pacẽ. Si enĩ fracta fuerit
pax:. iam nõ est pax. Sed quomͦ
apud te pax illibata eẽ potest: apud
quẽ fides integra nõ est: Unde qͥa
mecũ non uis possidere:⁊ pacẽ uis
diuidere: hereditatẽ nõ potes obti¬
nere. Postremo si more tuo non

Expanded text:
divido pacem. Si enim fracta fuerit pax, jam non est pax. Sed quomodo apud te pax illibata est, apud quem fides integra non est? Unde quia mecum vis possidere, et pacem vis dividereno. Postremo, si more tuo non