comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tur in plebe. Unũ eoꝵ qui mehil ob̾ant. alt̾um eoꝵ qui
nichil ꝓderant. significat᷑ in duob filiis uidȩ. Quoꝵ¬
debat sem̃ ne daret adfecundandã thamar. Nec sun
ampliꝰ qͣm duo genera hominũ inutilia generi huma¬
no. Unũ nocentiũ: alt̾um p̾stare nolentiũ. E si qͦd boni
habent in hac t̾rena uita ꝑdentiũ. tanqͣm int̾ra funden¬
tiũ. Et qm̃ in malo pͥor ẽ qͥ nocet ꝗͣ ille qͥ ñ ꝓdest: tdo¬
maior d̾r malignꝰ &. ille sequens qͥ fundebat in t̾ram
Nom̃ qͦq maioris qͥ uocabat᷑ her int̾p̃tat᷑ pellicus.
qͣlibꝰ tunicis induti sunt induti sunt pͥmi homines
inpen̾a dãpnationis sue dimissi ex paradyso. Sequen¬
tis aut̃e nom̃ qͥ uocabat᷑ onant int̾p̾tatur meror eoꝵ.¬
Quoꝵ nͥ qͥb nichil ꝓdest. cũ habeat unde ꝓdesse possit.
atq id ꝑdat in t̾ra: Maiuis porro malũ ẽ. ablate

Expanded text:
tur in plebe, unum eorum qui oberant, alterum eorum qui tur in plebe, unum eorum qui oberant, alterum eorum qui nihil proderant, significantur in duobus filiis Iudae, quordebat, ne semen daret ad fecundandam Thamar. Nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium; et si quid boni habent, in hac terrena vita perdentium, tanquam in terra fundentium. Et quia in malo prior ille qui nocet, quam ille qui non prodest, idundebat in terram. nomen quoque maioris, qui uocabatur Er, interpretatur "pellicius"; qualibus tunicis induti sunt primi homines in poenam damnationis suae dimissi ex paradiso. sequentis autem nomen, qui uocabatur Aunan, interpretatur "maeror eoquibus nihil prodest, cum habeat, unde prodesse possit atque id perdat in terra. maius porro malum est ablatae
Abbreviated transcription (Latin):
mũ ꝑtinebat. quantũ demq ad ipsa u̾ba: sim eiꝰ uolun¬
tate dicentis adtendas. qͥb agebat ut iustꝰ iiuste ne¬
caret᷑. utiq mala erant: tam̃ magnũ bonu̾̃ illo nesci¬
ente significabant. qͣndo ait: expedit ut unꝰ moriat᷑ &
ñ tota gens ꝑeat. dictũ de illo ẽ: hoc ase ipso ñ dix̾.s
cũ c̾ẽt pontifex: ꝓpħauit qr oportebat xp̃m mori pro
gente. Ita factũ uide. scd̾m illiꝰ libidinẽ malũ fuit. s
illo nesciente magnũ bonũ significauit. hoc aut̾e qͦd
necessario p̾loquendũ putaui. ñ adhoc tantũ mͦ uide
factũ: s etiã ad cetera ualeat si qͣ occurrerint mala oꝑa
hominũ. qͥbꝰ bonũ aliqͦd anarrante ꝓpħatũ ẽ. In tha¬
mar gͦ nuru uide. intelligit᷑ plebs regni uideoꝵ. cui de
tͥbu uida reges tanqͣm mariti adhibebant᷑. Merito no¬
m̃ eius amaritudo int̾p̃tat᷑. Ipsa enĩ dño fellis pocłm
dedit. Puo autẽ sunt genera pͥncipũ: qͥ ñ recte oꝑaban¬

Expanded text:
tinebat, quantum denique ad ipsa uerba, si in eis uoluntatem dicentis attendas, quibus agebat ut iustus iniuste necaretur, utique mala erant, tamen magnum bonum illo nesciente significabant, quando ait: expedit ut unus moriatur et non tota gens pereat. dictumque de illo est: hoc a se ipso non dixit, sed cum esset pontifex prophetauit, quia oportebat Iesum mori pro gente. ita factum Iudae secundum illius libidinem malum fuit, sed illo nesciente magnum bonum signifnecessario praeloquendum putaui, non ad hoc tantummodo Iudae factum sed etiam ad cetera ualeat, si qua occurrerint mala opera hominum, quibus bonum aliquid a narrante prophetatum est. In Thamar ergo nuru Iudae intellegitur plebs regni Iudaeorum, cui de tribu Iuda reges tamquam mariti adhibebantur. merito nomen eius "amaritudo" interpretatur; ipsa enim domino fellis poculum dedit. duo autem genera principum, qui non recte operaban
Abbreviated transcription (Latin):
runt castra sc̃oꝵ & dilecta ciuitat̾ẽ: ñ utiq ad
unum locũ uenisse ł uenturi eeᷤ significati st̃: qͣsi uno aliqͦ
erit: quȩ in omnib gentibus erit: Qd significat̾u ẽ nomi¬
ne latitudinis terie. Ibi er̃t castͣ sc̃oꝵ: uͥ erit dõ dilecta
ciuittas eius. Ibi ab om̃ibꝰ inimicis suis. qr & ipsi in om̃ibus
c̃ illa gentib erunt. ꝑsecutionis illiꝰ ĩmanitate cinget᷑. hoc
ẽ ĩ angustias tͥbulationis artabitur. urgebitur concludet᷑.
Nec mlitiam suam deser&: quȩ uocabulo appellata ẽ castroꝵ¬

Expanded text:
dilectam ciuitatem: non utique ad unum locum uenisse uel uenturi esse significati sunt, quasi uno aliquo erit, quae in omnibus gentibus erit, quod significatum est nomine latitudinis terrae, ibi erunt castra sanctorum, ibi erit dilecta Deo ciuitas eius, ibi ab omnibus inimicis suis, quia et ipsi in omnibus cum illa gentibus erunt. persecutionis illius inmanitate cingetur, hoc est, in angustias tribulationis artabitur urgebitur concludetur; nec militiam suam deseret, quae uocabulo est appellata castro
Abbreviated transcription (Latin):
mũ putandũ ẽ. id ẽẽ supplitiũ qͦd erit c̃di ͤ discedite a me
maledicti in ign̾e ȩt̾nũ. Tc̃ qͥppe inignẽ mittent᷑ ipsi: ñ
ignis de celo ueni& in ipsos. Hic aute bene intelligitur
ignis de celo de ipsa firmitate sc̃oꝵ: qͣ ñ cessurist̾ seui entibꝰ.
ut eoꝵ faciant uoluntat̾e. firmamentũ ẽ enĩ celũ. Cuiꝰ fir¬
mitate illi cruciabunt᷑ ardentissimo ⁊elo. qͥ ñ poteruit
attrahere ĩ partes antixp̃i. scõs xp̃i: & ipse erit ignis qui
comeda eos. Ꝙ hoc a d̾o. qr di munere insuꝑabiles fiunt.
scĩ: unde excruciant᷑ in imici. Dic̃ enĩ ĩbono positũ ẽ. telꝰ
domꝰ tuȩ comedit me : ita econt᷑rio reliis occupabit plebẽ
ineruditã. & tẽ ignis contͣrios comeds. & nc̃ utiq ẽxcepto
scilic& ultim illius igne iuditii. Aut si eã plagã qͣ ꝑcitti¬
endi st̃ eccłȩ ꝑsecutores. ueniente iã xp̃o qͦs uiuentes inue¬
ni& suꝑ t̾rã. quando ĩterfiti&. antixp̃m sp̃u oris sui ign̾e

Expanded text:
um putandum est id esse supplicium, quod erit, cum dicetur: discedite a me, maledicti, in ignem aeternum. tunc quippe in ignem mittentur ipsi, non ignis de caelo ueniet in ipsos. hic autem bene intellegitur ignis\'de caelo de ipsa firmitate sanctorum, qua non cessuri sunt saeuientibus, ut eorum faciant uoluntatem. firmamentum est enim caelum, cuius firmitate illi cruciabuntur ardentissimo zelo, quoniam non poterunt attrahere in partes antichristi sanctos Christi. et ipse erit ignis, qui comedet eos, et hoc a deo, quia dei munere insuperabiles erunt sancti: inde excruciantur inimici. sicut enim in bono positum est : zelus domus tuae comedit me, ita e contrario: zelus occupauit plebem ineruditam et nunc ignis contrarios comedet. et nunc utique, excepto scilicet ultimi illius igne iudicii. aut si eam plagam, qua percutiendi sunt ecclesiae persecutores ueniente iam Christo, quos uiuentes inueniet super terram, quando interficiet antichristum spiritu oris sui, ignem
Abbreviated transcription (Latin):
q̃rendũ ẽ aqͦ ipsã arbitͥ lib̾tatẽ acceꝑit. ꝓculdubio ado.
O̾s aut̃ qd qedit cerce bonũ ẽ. negari enĩ ñ pot̾. Qꝰͥ gͥ rati¬
cato. ꝙ ñ potest ẽeᷤ sine peccõ. Resp̾det᷑ ꝑ arbitrii lib̾tatẽ fac¬
tũ ut e̾e̾t᷑ homo cũ peccõ. s iã penalis uitiositas subsecuta ex
lib̾tate fec̃ necessitatẽ. Unde ad eũ fidesclamat. de necessi¬
tatib meis educ me. sub qͥb positi uelñ possumꝰ qd̾ uolumꝰ
intellig̾e. uel qd̾ intellexerimꝰ uolumꝰ nec ualemꝰ ĩplere. Nã
ꝙ. ipsa lib̾tas c̃redentib alib̾atore ꝓmitit᷑. siuosfiliꝰ ub̾au̾it¬
inqͥt: tẽ uͤ lib̾i eritis. Hicta enĩ uitio. in qd̾ cecidit uoluntate:
caruit lib̾tate nat᷑a. Hinc alia seͥpt᷑a diẽ. Aqͦ enĩ qͥs de uctꝰ ẽ¬

Expanded text:
cul dubio a Deo. Deus autem quod dedit, certe bonum est, negari enim non potest. Qua igitur raticato, et non potest esse sine peccato. Respondetur, per arbitrii libertatem factum, at, esset homo cum peccato; sed iam poenalis uitiositas subsecuta ex libertate fecit necessitatem. unde ad deum fides clamat: de necessitatibus meis educ me. sub quibus positi uel non possumus quod uolumus intellegere uel quod intellexerimus uolumus nec ualemus implere. nam et ipsa libnc uere liberi eritis. I uicta enim uitio, in quod cecidit uoluntate, caruit libertate natura. hinc alia scriptura dicit: a quo enim quis deuictus e
Abbreviated transcription (Latin):
noctibꝰ sic erit filius hominis incorde t̾rȩ. tͥb diebꝰ
& noctẽ dñicã c̃ eodẽ die illuscescente. ac ꝑ hoc accipien¬
do partẽ ꝑtoto. habes tͥduũ & tres noctes. Q d enĩ dña .x.¬
m̃ses p̃gnantis.uiiii. st̃ pleni. s initiũ decimi ꝑtoto acccipit᷑.
& qͦd se dñs ostendit ĩ monte. pꝰ sex dies factũ dicit unꝰ eugłista
alt᷑ uͦ pꝰ octo dies dicit. partẽ posteriorẽ pͥmi diei in qͦ futurũ
hoc dñs ꝑmisit. & partẽ pͥorẽ nouissimi diei ĩquo c̃pletũ ẽ.
quod ꝓmisit ꝓ totis atq integris dieb annumerans. ũt in¬
integri c̃pleti st̾. Ingenesi enim alumine incipit dies. & finit
ad tenebras: ad significandũ lapsũ hominis. Nc̃ aut̾e a tene-¬
bris ad luce. sic̃ dictũ ẽ de tenebris lum̃ splendescere.: qi a

Expanded text:
noctibus, sic erit et filius hominis in corda terrae tribus diebus et noctem dominicam cum eodem die inlucescente: ac per hoc accipiendo partem pro toto habes triduum et tres noctes. quod enim dgnantis, novem sunt pleni; sed initium decimi pro toto accipitur. Et quod se Dominus ostendit in monte, post sex dies factum dicit unus evangelista ; alter vero post octo dies dicit , partem posteriorem primi diei in quo futurum hoc Dominus promisit, et partem priorem novissimi diei in quo completum est quod promisit, pro totis atque integris diebus annumerans: ut inintegri completi sunt. In Genesi enim a lumine incipit dies, et finit ad tenebras , ad significandum lapsum hominis: nunc autem a tenebris ad lucem, sicut dictum est, De tenebris lucem claresc
Abbreviated transcription (Latin):
unus partẽ dix̃. alt̾ totũ. Qͥenĩ ȩtiam de cente¬
nis retulit: hoc retulit qd ille p̃t̃misit. Nichil
itaq contsairiũ ẽ. Uerũtam̃ si alius de qͥn qͣgenis
tantũ coninemor arꝙ. alius tantũ de centenis.
le dinosceret᷑ utrũq dictũ e̾ẽ. Ilnũ aut̃ abal¬
tero. alt̾um ab altero ẽẽ cõmemoratũ. ꝙ tam̃ ad¬
tentiꝰ comsideratũ inueniri aebuisse qͥs ñ fatea¬
t᷑. hoc id̾o dixi: quia existunt sepe aliqua eiꝰmo¬
di. quȩ parũ intendentib ꝙ temere iudicantib¬

Expanded text:
unus partem dixit, alter totum. qui enim etiam de centeunus partem dixit, alter totum. qui enim etiam de centenis rettulit, hoc rettulit quod ille praetermisit; nihil itaque contrarium est. uerum tamen si alius de quinquagenis tantum commemoraret, alius tantum de centenis, le dinosceretur utrumque dictum esse, unum autem ab altero, alterum ab altero esse commemoratum: et tamen adtentius consideratum inueniri debuisse quis non fateatur? hoc ideo dixi, quia existunt saepe aliqua eiusmodi, quae parum intendentibus et temere iudicantib
Abbreviated transcription (Latin):
qͥnq panes ꝙ duo pisces : auaree retulit responsio
lippi ꝑtinere. nͥ qd̾ deducentis denarus tacuit. quã¬
qũã ꝙ in ipsius andreȩ sententia potest hoc intelligi.
Cũ enĩ dixisset ẽ puer unus hic qͥhabet qͥnq panes or¬
deaceos ꝙ duos pisces: ad uinxit etiã ipse. S hec qͥ sũt
int̾ tantos c. hoc ẽ dicere nͥ forte nos eamꝰ. ⁊ e mamꝰ
in omnẽ hanc t᷑bam escas. Eocqua unit̾sa uarietate
ũboꝵ.rerũ aut̃ sententiar̃q concordia. satis apparꝙ
salubrit̾ nos doceri. nichil querendũ in u̾bis insi lo¬
quentium uoluntatẽ: eui demonstrande inuigilare
debent om̃s ueridici narratores. cũ de homine uel
de angło uel de do̾ aliqͥd narrant. hoꝵ enĩ uoluntaᷤᷤ
ũbis ꝓmi potest: ne de ipsa int̾ se aliqͥd discrepent.
Sane p̃t̾̃mittere ñ oportet hoc loco intentũ &
ad cet̾ã que talia forte occurrerint face̾ lectorẽ:

Expanded text:
quinque panes et duo pisces, Andreae rettulit responsionquinque panes et duo pisces, Andreae rettulit responsionlippi pertinere, nisi quod de ducentis denariis tacuit. quamquam et in ipsius Andreae sententia potest hoc intellegi; cum enim dixisset: est puer unus hic, qui habet quinque hordiacios et duos pisces. adiunxit etiam ipse: sed haec quid sunt inter tantos? hoc est dicere: nisi forte nos eamus et emamus in omnem hanc turbam escas. Ex qua uniuersa uarietate uerborum, rerum autem sententiarumque concordia satis apparet salubriter nos doceri nihil quaerendum in uerbis nisi loquentium uoluntatem, cui demonstrandae inuigilare debent omnes ueridici narratores, cum de homine uel de angelo uel de deo aliquid narrant; horum enim uoluntas uerbis promi potest, ne de ipsa inter se aliquid discrepent. Sane praetermittere non oportet hoc loco intentum et ad cetera quae talia forte occurrerint facere lectorem,
Abbreviated transcription (Latin):
isti aut̃ p̃t̾miser̃. Dem̃ qd̾ philippꝰ apd̾ ioħ̾em res¬
pondit. hoc marcus a discipłis responsũ ẽẽ cõme¬
morat : uolens intelligi hoc ⁊ ore cet̾oꝵ philippũ
respondisseͥ quã qũa ꝙ pluralẽ numer̃ ꝓsingulari
usitatissime ponere potuerͣ. Qd̾ gͦ ait philippꝰ du¬
centoꝵ denarioꝵ panes non sufficiunt eis ut untis¬
qͥsq modicũ qͥd accipiat: hoc ẽ dicẽ qd̾ ait marcus.¬
euntes ememꝰ aducentis deuariis panes. & dabimus
eis manducare. Qd̃ aut̃ cõmemorat idem marcꝰ dixis¬
se anm qd̾ panes habetis. p̃t̃ miser̃ cet̾i. Qd̾ aut̃ an¬
areas apd̃ ioħem de qͥnq panib & duob piscib sug¬
gessit: hoc cet̾i pluralẽ numer̃ ꝓsingulari ponen¬
tes. ex discipłoꝵ ꝑsona retulerunt. & lucas qͥdem respon¬
sionẽ philippi & responsionẽ auareȩ. in iiam senten¬
tiam construixit. Qd̾ enĩ ait ñ sunt nobis plusquã

Expanded text:
isti autem praetermiserunt. deinde quod Philippus aput Iohannem resisti autem praetermiserunt. deinde quod Philippus aput Iohannem respondit, hoc Marcus a discipulis responsum esse commemorat uolens intellegi hoc ex ore ceterorum Philippum respondisse, quamquam et pluralem numerum pro singulari usitatissime ponere potuerunt. quid ergo ait Philippus? ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum qEuntes ememus ducentis denariis panes, et dabimus eis manducare. Quod autem commemorat idem Marcus dixisse Dominum, Quot panes habetis? praetermiserunt caeteri. Quod autem Andreas apud Joannem de quinque panibus et duobus piscibus suggessit, hoc caeteri pluralem numerum pro singulari ponentes, ex discipulorum persona retulerunt. Et Lucas quidem responsionem Philippi et responsionem Andreae in unam sententiam constrinxit. quod enim ait: non sunt nobis plus quam
Abbreviated transcription (Latin):
qui manducauer̃. N hic querit᷑ qđͣ iste dyx̃ cuꝰ modi
ẽẽnt panes. ordeaceos enĩ fuisse ñtaeuit. qd̾ cet tacue¬
runt: neq hoc querit᷑ qd iste ũ aix̃. fuisse ibi etiam
talib q̃stionib neminẽ moueri oportere. c̃ abalio đr.
qd̾ abalio p̃t̾mittit᷑. S querit᷑ quomͦ ea que aycerunt
uera sint om̃ia: ue narrationẽ altͣius. narrans aliud
alt̾ ex eludat. Si enĩ añs scam narrationẽ ioħis. pro
spectis tͣbis quesiuit aphilippo tẽptans eũ. unde illis escȩ
dari possent : ꝑ otest mouere qͦmͦ sit uerũ qd̾ alii nar¬
rauerunt. pͥus aixisse dũo discipłos ut dimitter tͣbas.
qͦ possent sibi alimenta emere deꝓxinus locis. qͥb il¬
le respondit sec̃am matheũ ñ habent necesse ire. da¬
te eis uos manaucare. Cui ȩgiam marcꝰ lucasq con¬
sentiunt: tantũ hoc p̃t̃ mittentes qd̾ ait. ñ habent
necesse ire. Intelligit᷑ gͦ pꝰ hes u̾ba anm in spexisse
multitudinẽ. & dixisse philippo qd̾ ioħes cõmemorat.

Expanded text:
n hic quaeritur quod iste dixit. cuiusmodi essent panes; hordiacios enim fuisse non tacuit, quod ceteri tacuerunt. neque hoc quaeritur quod iste non dixit, fuisse ibi etiam talibus quaestionibus neminem moueri oportere, cum ab alio dicitur quod ab alio praetermittitur. sed quaeritur, quomodo ea quae dixerunt uera sint omnia, ne narrationem alterius narrans aliud alter espectis turbis, qudari possent, potest mouere, quomodo sit uerum, quod alii narrauerunt, prius dixisse domino discipulos, ut dimitteret turbas, quo possent sibi alimenta emere de proximis locis, quibus ille respondit secundum Mattheum: non habent necesse ire, date eis uos manducare. cui etiam Marcus Lucasque consentiunt tantum hoc praetermittentes quod ait: non habent necesse ire. intellegitur ergo post haec uerba dominum inspexisse multitudinem et dixisse Philippo quod Iohannes commemorat,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorant. & putant᷑ int̾ se aliqͥd aiscrepare
cũsiderandũ atq tractandũ ẽ: ut ex hoc etiam ad
cet᷑a similia. regulae locutionũ diseant᷑. Qͥb tã diuer¬
sis eadem tam̃ sententia retnet᷑. & eadem rerũ ue¬
ritas custodit᷑. Et iuchoanda qͥdem ẽ consid̾atio. ñ
a matheo scđm ordinẽ eu głistarũ. s a ioħe potius¬
a qͦ ita exp̃ssa ẽ ista narratio. ut etiam nomina discipłoꝵ
dic̃et. cũ qͥb de hac re locutꝰ ẽ dñs. Ita enĩ diẽ. cũ sub¬
leuasset gͦ ocłos iħe. ꝙ uidiss qr multitudo maxima
uenit adeũ : aic̃ ad philippũ. Unͣ ememꝰ panes ut mã¬

Expanded text:
commemorant et putantur inter se aliquid discrepare, considerandum adque tractandum est, ut ex hoc etiam ad cetera similia regulae locutionum discantur, quibus tam diuersis eadem tamen sententia retinetur et eadem rerum ueritas custoditur. et inchoanda quidem est consideratio non a Mattheo secundum ordinem euangelistarua quo ita expressa est ista narratio, ut etiam nomina discipulorum diceret, cum quibus de hac re locutus est Dominus. Ita enim dicit: Cum sublevasset ergo oculos Jesus, et vidisset quia multitudo maxima venit ad eu
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. & cor adintelligendũ ñ hab&: Qui positꝰ ante osti¬
ũ dausũ diuini secreti ñ fide pietatis pulsat: s elatio¬
ne impietatis insultat. Plane ita sit. itafiat. Iustũ
ẽ enĩ. Claudat᷑ suꝑbis ianua salutis: ueniat mansu
enĩ hoc temere abinitio uocabat᷑. s ex ipsa dispensa

Expanded text:
dum et cor ad intellegendum non habet, qui positus ante ostidum et cor ad intellegendum non habet, qui positus ante ostium clausum diuini secreti non fide pietatis pulsat, sed elatione impietatis insultat? plane ita sit, ita fiat; iustum est enim. claudatur superbis ianua salutis, ueniat mansueenim hoc temere ab initio uocabatur, sed ex ipsa dispensa
Abbreviated transcription (Latin):
tet exaltari filiũ hominis. ut om̃is qui credit in eu̾̃
ñ ꝑeat s habeat uitã ȩt̾nã. Ita ne etiã ista ñ clamant:
tantane ẽ surditas in cordib duris. Fit paspha in occisio¬
ce qͥ tollit peccata mundi. Ihibent᷑ qui pascha faciut.
ossa frangere. Non franguitur in eruce ossa dñi. dtte¬
stat᷑ euuãgłista hinc ẽẽ dictũ . os eius ñ cõminuetis.
Sanguine inliniunt᷑ postes: ut ꝑnities depellat᷑. Sig¬
nantur signo dñice passionis infrontib popłi ad tute¬
lam salutis. Dat᷑ ibilex qͥnqͣgesimo die pꝰ actũ pascha: ue¬
nit. uenit sp̃c sc̃s qͥnquagesimo die post dñi passionẽ
dr̃ illic scripta lex digito dĩ. dic̃ dñs de sp̾u sc̃o. in
digito di eicio demonia. & clamat faustꝰ occłis elau¬
sis. nichil se millis littis inuenisse. qͦd ad p̾nũtiationẽ
xp̃i ꝑtineatꝰ. Quid aut̾e mirũ si ocło̾s habet adlegen¬

Expanded text:
tet exaltari filium hominis, ut omnis qui credit in eum tet exaltari filium hominis, ut omnis qui credit in eum non pereat, sed habeat uitam aeternam. itane etiam ista non clamant? tantane est surditas in cordibus duris ? fit pascha in occisioce qui tollit peccatum mundi prohibentur qui pascha faciunt ossa frangere: non franguntur in cruce ossa domini; attestatur euangelista hinc esse dictum: os eius non comminuetis. sanguine inliniuntur postes, ut pernicies depellatur: signantur signo dominicae passionis in frontibus populi ad tutelam salutis. datur ibi lex quinquagesimo die post actum pascha: uenit . spiritus sanctus quinquagesimo die post domini passionem. dicitur illic scripta lex digito dei: dicit dominus de spiritu sancto: in digito dei eicio daemonia. et clamat Faustus oculis clausis nihil se in illis litteris inuenisse, quod ad praenuntiationem Christi pertineat! quid autem mirum, si oculos habet ad legen
Abbreviated transcription (Latin):
sequentes a tergo morut᷑. peccata p̾ti̾ta. ducitur
popłs ꝑdesertũ: baptirati om̃s ñdũ ꝑfruentes ꝓmissa
patria. s: qͦd ñ uident sꝑando. & ꝑpatientiã expectan¬
do. tanquã indeserto sunt. & illiclaboriose & ꝑiculose
tẽptationes. ñ reu̾tantur corde in egyptũ. Nec ibi tam̃
eos xp̾c deserit. Nã & illa colũpna ñ recedit . &. amare
aquȩ ligno dulcescunt. quia munici popłi signo cru¬
cis xp̃i honorificatͥo mansuescunt. Et duodecĩ fontes.
septuaginta palmȩ arbores irrigantes. apłicã gr̾am
p̃figurant. popłm in septenario numero duplicatũ
rigant̾ẽ. ut ꝑ septiformis sp̾c donũ legis decalogus
impleat᷑. & hostis int̾cludere molitus uia: extentis
moysi manib signo crucis dnĩcȩ suꝑatur. E morsus
mortiferi serpentũ: exaltato & respecto eneo ser
pente sanantur. Quod u̾b̾ ipsius dñi declaratur. Sic
exaltauit inquit moyses serpentẽ in heremo. sic opor¬

Expanded text:
sequentes a tergo moriuntur: peccata praeterita. Ducitur sequentes a tergo moriuntur: peccata praeterita. Ducitur populus per desertum: baptizati omnes nondum perfruentes promissa patria, sed quod non uident sperando et per patientiam expectando tamquam in deserto sunt; et illic laboriosae et periculosae temptationes, ne reuertantur corde in Aegyptum. nec ibi tamen Christus deserit; nam et illa columna non recedit. et amarae aquae ligno dulcescunt, quia inimici populi signo crucis Christi honorificato mansuescunt: et duodecim septuaginta palmae arbores irrigantes , apostolicam gratiam praefigurant, populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiforme Spiritus donum Legis decalogus impleatur. Et hostis intercludere molitus viam, extensis Moysi manibus signo crucis dominicae superatur . Et morsus mortifepente sanantur. quod uerbis ipsius domini declaratur: sicut exaltauit, inquit, Moses serpentem in heremo, sic opor
Abbreviated transcription (Latin):
am de exitu isrł ex egẏpto: ñ ego s apłs loquat᷑. Nolo
autẽ uos ignorare fr̃es. quia patres nr̃i om̃s sub nube
fuer̾t. & om̃s sub nube transiert̃. &. om̃s in moi sen bap¬
trzati sunt innube & in mari. & om̃s eandẽ escã spu̾a
lem bibert̃. b̾ibebant aut̃e de spĩtuali sequenti petra.
Petra autẽ erat xp̃s. Exponendo unu̾: in cetera intro¬
dux̃ intellectũ. Si enĩ petra xp̃s ꝓpt̾ firmitatẽ. cur ñ
& manna xp̾̃c tanquã panis uiuus qui de celo descen¬
dit: Quo uere qͥ uescentur. spĩtualit̾ uiuunt. Nã illi
ueterẽ figurã carnaliter accipientes. mortui sunt.
S cũ dicit apłs eundẽ cibũ spĩtuale̾ manducauert̃.
ostendit & illud spu̾alit̾ intelligi in xp̃o. sic̃ & potum
cur spi̾tualẽ dixisset aꝑuit. cñ subumxit. Petra au¬
tatem nrãm:  ꝑnoctẽ lucens. ꝑ iliem ñ lucens: ut qui
ñ uident uideant. & qͥ uident ceci fiant. Rubet & ma¬
rerubrũ. baptismꝰ utiq xp̃i sanguine consecratꝰ. Nosteᷤᷤ

Expanded text:
am de exitu Israel ex Aegypto, non ego, sed Apostolus loquatur: Nolo autem vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Moysen baptizati sunt inlem biberunt. Bibebant enim de spirituali sequente petra: petra autem erat Christus . Exponendo unum, in caetera introduxit intellectum. Si enim petra Christus propter firmitatem, cur non et manna Christus tamquam panis uiuus, qui de caelo descendit? quo uere qui uescuntur, spiritaliter uiuunt; nam illi ueterem figuram carnaliter accipientes mortui sunt. sed cum dicit apostolus: eundem cibum spiritalem manducauerunt, ostendit et illud spiritaliter intellegi in Christo: sicut et potum cur spiritalem dixisset, aperuit. cum subiunxit: petra autatem nostram, per noctem lucens, per diem non lucens, ut qui non uident. uideant, et qui uident, caeci fiant? rubet et mare rubrum: baptismus utique Christi sanguine consecratus. hostes
Abbreviated transcription (Latin):
apłs ait. Propt̾ nos script᷑a dicit. & utiq impiu̾
est ut non legamus nos: qđ scriptũ ẽ ꝓpt̾ nos.
Magis enĩ ꝓpt̃ nos quib manifestatur. quam
ꝓpt̾ illos in quibꝰ figurabatur. Bouẽ quippe & asi¬
nũ si necesse sit: unusqͥsq sine detͥmento oꝑis iungit
parit̾ ex equali potestate ut annũtient u̾bũ di. nͦ
sine scandalo quisq comites facit. Itaq eãdẽ script᷑a
qͦd tc̃ tegebatur

Expanded text:
apostolus ait: propter nos scriptura dicit. et utique inpium apostolus ait: propter nos scriptura dicit. et utique inpium est, ut non legamus nos, quod scriptum est propter nos; magis enim propter nos, quibus manifestatur, quam propter illos, in quibus figurabatur. bouem quippe et asinum, si necesse sit, unusquisque sine detrimento operis iungit;pariter ex aequali potestate, ut adnuntient uerbum dei, non sine scandalo quisque comites facit. itaque eandem scripturquod tunc tegebatur
Abbreviated transcription (Latin):
indui. aliquando peccatũ fuit. ñc ñ est peccatũ.
s mordinate uiuere & diu̾si generis ꝓfessiones uelle
miscere. ut uł scĩmoniał habeat ornam̃ta nuptia¬
rũ. uł ea quȩ se ñ continens nupsit speciẽ uirginiꝰ
gerat. om̃imͦ peccatũ ẽ. &. si qͥd inconuenient̾ ex diu̾¬
so genere in uita cuiꝰq contextt᷑. Uerũ illud t̾c figu¬
rabat᷑ in uestib qͦd ñc declarat᷑ in morib Illud enĩ
erat tẽpꝰ significandi. hoc manifestandi. Ergo ip¬
sa scriptura quȩ t̾c fuit exactrix oꝑũ significantiũ.¬
nc̾ testis est rerũ significatarũ. Et quȩ tunc obser¬
uabatur ad p̾nũtiation̾e. ñc recitat᷑ ad confirma¬
tionẽ. Boue̾ & asinũ adoꝑandũ uingere t̾c ñ lice¬
bat: ñc licet. Declaratũ est enĩ ꝑ apłm cũ de boue
tͥturante ñ infrenando. scripturã recoleret dicen¬
qͣndo ñ ꝓhibuit id qͦd iã licet: qridẽ ipse ibi secutꝰ

Expanded text:
indui aliquando peccatum fuit, nunc non. est peccatum. indui aliquando peccatum fuit, nunc non. est peccatum. sed inordinate uiuere et diuersi generis professiones uelle miscere, ut uel sanctimonialis habeat ornamenta nuptarum uel ea quae se non continens nupsit speciem uirginis gerat, omni modo peccatum est; et si quid inconuenienter ex diuerso genere in uita cuiusque contexitur. uerum illud tunc figurabatur in uestibus, quod nunc declaratur in moribus; illud enim erat tempus significandi, hoc manifestandi. ergo ipsa scriptura, quae tunc fuit exactrix operum significantium, nunc testis est rerum significatarum; et quae tunc obseruabatur ad praenuntiationem, nunc recitatur ad confirmationem. bouem et asinum ad operandum iungere tunc non licebat, nunc licet. declaratum est enim per apostolum, cum de bone triturante non infrenando scripturam recoleret dicenquod prohibuit iam licet ? quia idem ipse ibi secutus
Abbreviated transcription (Latin):
duens iustitia. & corpꝰ nr̃m induens in mortalitate
totos nos innouat. credere aliquid ex ueteris corrup¬
tionis necessitate atq indigentia nos passuros. uel
acturos. sẽꝑ peccatũ ẽ quam du uoluuntur isti sep¬
tem dies quibꝰ ꝑagit᷑ t̾epꝰ. S hoc ueti̾s testam̃ti t̾eꝑi¬
b infigura occultatũ aqͥb dã scĩs intelligebat᷑. tpr
aut̾e noui testam̃ti in manifestatione reuelatum
popłis p̾dicat᷑. Unde scriptura ipsa t̾c̾ erat p̾ceptũ:
nunc testimoniũ. Scenophegia non celebrare aliqͣn¬
do peccatũ fuit:. nc ñ est peccatũ. Tab̾nacło autẽ di
qͦd ẽ eccłia ñ cõpaginari sẽꝑ peccatũ ẽ. s t̾c agebat᷑ sub
p̾cepto figurato. n̾c legitur in testimonio reuelato.
Nã & illud qd t̾c̃ factũ est ñ diceret᷑ tab̾nacłm testi¬
monii. nͥ alicui ueritati que suo tẽpr declaranda
erat. quadã congruentia significationis attestare¬
tur. In eis uestib miscere purpurã & linostima ueste

Expanded text:
duens iustitia et corpus nostrum induens immortalitate totos nos innouat, credere aliquid ex ueteris corruptionis necessitate atque indigentia nos passuros uel acturos semper peccatum est, quamdiu uoluuntur isti septem dies, quibus peragitur tempus. sed hoc ueteris testamenti temporibus in figura occultatum a quibusdam sanctis intellegebatur, tempore autem noui testamenti in manifestatione renelatum populis praedicatur. unde scriptura. ipsa tunc erat praeceptum, nunc testimonium. scenopegia non celebrare aliquando peccatum fuit, nunc non est peccatum. tabernaculo autem dei, quod est ecclesia, non compaginari semper peccatum est. sed tunc agebatur sub praecepto figurato, nunc legitur in testimonio reuelato. nam et illud quod tunc factum est non diceretur tabernaculum testimonii, nisi alicui ueritati, quae suo tempore declaranda erat, quadam congruentia significationis attestaretur. lineis uestibut miscere purpuram et linostima ueste
Abbreviated transcription (Latin):
b̾& tota sententia. & clausit & signauit suꝑ eũ. donec finiant᷑
mille anni. ut ñ seducer&. iã gentes. id ẽ. id̾o clausit donec fini-
ant᷑ mille anni: ut ñ seducera ĩã gentes. Post hec inqͥt oporta
eũ solui modico t̾eꝑe. Si hoc ẽ diabolũ ligari & ĩcludi. ȩccłam
ñ posse seducẽ. hec gͦ erit solutio eiꝰ ut possit. Absit. Nũꝗͣ enĩ
ab illo ȩccła seducet᷑. p̾destinata & electa ante mundi c̃stituti¬
one: de qͣ dictũ ẽ. Nouit dñs qͥst̾ eiꝰ. & tam̃ hicerit eciã illo
teꝑe: ĩ suis utiq qͥ succedunt nascendo morientib. Quid
ad sola corpora. ñ &̾ ad animas ꝑtinere. ex eodẽ
libro de cuutate dĩ .xx. int̾ cet᷑a. ⁊ ad locum.

Expanded text:
beret tota sententia: Et clausit et signauit super eum, donec finiantur beret tota sententia: Et clausit et signauit super eum, donec finiantur mille anni, ut non seduceret iam gentes. Post haec, inquit, oportet eum solui breui tempore. si hoc est diabolo ligari et includi, ecclesiam non posse seducere, haec ergo erit solutio eius, ut possit? absit. numquam enim ab illo ecclesia seducetur praedestinata et electa ante mundi constitutionem, de qua dictum est: nouit dominus qui sunt eius. et tamen hic erit etiam illo tempore in suis utique qui succedunt nascendo morientibus. CAPUrrectionem ad sola corpora, non etiam ad animas pertinere, ex eodem libro de Civitate Dei XX, inter caetera et ad locum.
Abbreviated transcription (Latin):
& ĩclusus ĩ abysso. ut iam ñ seducat gentes. ex qͥbꝰ
constat ȩccła: quas ante seductas tenebat. anteꝗͣ e̾et ȩccła.
Neq enĩ dictũ ẽ ut ñ seduceret aliqu̾e. s ut ñ seducera inqͥt
iã gentes. in qͥbꝰ eccłam pculdubio uoluit ĩtelligi. donec fi¬
niant᷑ inqͥt mille anni. idẽ aut qͦd reman& de sexto die qͥ
constat ex mille annis: aut om̃s anni qͥbꝰ deinceps hoc sełm
ꝑagendũ ẽ. Nec sio accipiendũ ẽ qͦdait ut ñ seducere gentes
donec finiant᷑ mille anni: qͣsi p̾ea sit seducturꝰ eas dũ taxat
gentes. ex qͥb p̾destinata c̾stat ȩccła. a qͥb seducendis illo ẽ
uincło claustroq phibitꝰ: s aut illa locutiõe dictũ ẽ qͣ aliqͦties
nauit suꝑ eũ. donec finiant᷑ mille anni. Qͦᷤ uͦ int̾posuit ut uͦ
seduceri iã gentes: ita se haba. ut abhuiꝰ ordinis conexione
sit lib̾ũ. & se orsũ ĩtelligendũ: uelud si pꝰ adderet᷑. ut sic se ha¬

Expanded text:
 inclusus in abysso, ut iam non seducat gentes, ex quibus constat ecclesia, quas ante seductas tenebat, antequam essent ecclesia. neque enim dictum est: "ut non seduceret aliquem" sed: ut non seduceret, inquit, iam gentes; in quibus ecclesiam procul dubio uoluit intellegi. donec finiantur, inquit, mille anni, id est aut quod remanet de sexto die, qui constat ex mille annis, aut omnes anni, quibus deinceps hoc saeculum agendum est. Nec sic accipiendum est quod ait: Ut non Reduceret gentes, donec finiantur mille anni, quasi postea sit seducturus eas dumtaxat gentes, ex quibus praedestinata constat ecclesia, a quibus seducendis illo est uinculo claustroque prohibitus. Sed aut illa locutione dictum est, quae in scrnauit super eum, donec finiantur mille anni; quod uero interposuit: Ut non seduceret iam gentes, ita se habet, ut ab huius ordinis conexione sit liberum et seorsus intellegendum, uelut si post adderetur, ut sic se ha
Abbreviated transcription (Latin):
In t̾rã quippe ibis. ẽ ĩ hocibis amissa uita. qͦd eras ante ꝙͣ.
sumeres uitã. id ẽ hoc eris examinatꝰ. qͦd eras añꝙͣ esses animatꝰ.¬
Terrȩ quippe insufflauit d̾s ĩ faciẽ flatũ uitȩ. c̃ factꝰ ẽ
homo in animã uiu̾ã: tãꝗͣ diceret᷑. Terra es animata qͦd
ñ eras: t̾ra eris exanimis sic̃ eras: qͦd st̃ & anteꝗͣ putrescait
omĩia corpora mortuoꝵ: qͦd ert̃ & illa si morient᷑ uͥc̃q mo¬
riant᷑: c̃ uita carebt̃ ꝙͣ c̃tinuo recept᷑a st̃. Si gͦ ib̾t ĩ t̾rã
qi ex iuius hominib t̾ra erit. qu̾eadmodũ it ĩ cinerẽ¬
qͦd fit cinis: it ĩ uestutatẽ qͦd fit uetꝰ. It ĩ testã qͣ exlu¬
to fit testa. & aliasexcenta sic loqͥm. Qͦmͦ autẽ fit fut᷑u

Expanded text:
In terram quippe ibis est \'in hoc ibis amissa uita, quod eras antequam In terram quippe ibis est \'in hoc ibis amissa uita, quod eras antequam sumeres uitam\': id est, hoc eris exanimatus, quod eras antequam esses animaterrae quippe insufflauit Deus in faciem flatum uitae. cum factus est homo in animam uiuam; tamquam diceretur: <Terra es animata, quod non eras: terra eris exanimis, sicut eras\'; quod sunt et antequam putrescant omnia corpora mortuorum; quod erunt et illa. si morientur. ubicumque moriantur, cum uita carebunt, quam continuo receptura sunt. Sic ergo ibunt in terram, quia ex uiuis hoquod fit cinis; it in vetustatem, quod fit vetus; it in testam, quod ex luto fit testa: et alia sexcenta sic loquimur. Quomodo autem sit futu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s dormiemꝰ. qr nec illi ꝑ ĩmoetalitatẽ uuificabunt᷑.
nͥ qũalib& paululũ tam̃ ante moriant᷑: ac ꝑhoc & a resur¬
rectiõe ñ ert̃ alieni. ꝗͣ dormitione p̾cedunt: quãuis bre¬
uissima. ñ tam̃ nulla. Cur autẽ nob̾ incredibile uideatꝰ
illã multitudinẽ corpoꝵ ĩ aere quodã mͦ seminari. atq
ibi ptinꝰ imortalit atq ĩ cocruptibilit̾ reuuuscere. ẽ ere
damꝰ qͦdid̾e ipse apłs aꝑtissime dicit. in ictu ocłi futurã¬
ẽẽ resurrectionẽ. & in menbra sine fine uictura. tanta
facilitate iãq in estimabili uelocitate rediturũ anti¬
qͥssimoꝵ cadauerũ puluerẽ. Nec abilla sententia qua
homini dictũ ẽ. t̾ra es & int̾rã ibis. fut᷑os illos scõs arbi¬
trem᷑ ĩmunes. si eoꝵ morientiũ ĩ t̾ra ñ recident corpora:
S sic̃ ĩ ipso raptu morient᷑. iͥta & resurgent dũ ferentꝰ ĩ aera.

Expanded text:
omnes dormiemus; quia nec illi per immortalitatem uiuificabuntur, omnes dormiemus; quia nec illi per immortalitatem uiuificabuntur, nisi quamlibet paululum tamen ante moriantur, ac per hoc et a resurrectione non erunt alieni, quam dormitione praecedunt quamuis breuissima, non tamen nulla. cur autem nobis incredibile uideatur illam multitudinem corporum in aere quodam modo seminari atque ibi protinus idamus, quod idem ipse Apostolus apertissime dicit, in ictu oculi futuram resurrectionem , et in membra sine fine victura tanta facilitate tamque inaestimabili velocitate rediturum antiquissimorum cadaverum pulverem? Nec ab illa sententia, qua homini dictum est, Terra es, et in terram ibis, futuros illos sanctos arbitremur inmunes, si eorum morientium in terram non recident corpora, sed, sicut in ipso raptu morientur, ita et resurgent, dum ferentur in aera.
Abbreviated transcription (Latin):
reu̾tunt᷑ in t̾ram. seͥcut se se habet etiam illa intrans¬
gressorem patrẽ generis humani diuinitꝰ plata sen¬
tentia.t̾ra es & int̾ram ibis. Fatendũ ẽ etiam istos qͦs
ñdũ decorꝑib egressios cũ ueniꝰ. xp̃e inueni&. Et is¬
deunt: siue nullã ꝓrsus exꝑiant᷑ mortẽ:ͥ siue paululũ
in aere moriant᷑. S aliud rursus occurrit qđ idem
dic̃ apłs: c̃ de resurrechone corꝑum ad corinthios loqͣ¬
ret᷑. dm̃s resurgemꝰ uelsicut alii codices habent om̃s
dormiemus. Cã gͦ nec resurrecho fieri nͥ mors p̾cesse¬
rit possit. nec dormitionẽ possumus illo loco intellig̾e
nͥ mort̾e:. Qͦ mͦ om̃s uł dormient uł resurgent. si tam
õbuiam rapient᷑ crediderimꝰ in eodẽ raptu de mortalibꝰ cor¬
porib exituros. & ad eadẽ mox ĩmortalia redituros: Nullas
inu̾bis apłi patiem᷑ angustias. siue uͥ dicit. om̃s surgemꝰ aut¬

Expanded text:
reuertuntur in terram — sicut sese habet etiam illa in transreuertuntur in terram — sicut sese habet etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: terra es et in terram ibis: — fatendum est istos, quos nondum de corporibus egressos cum ueniet Christus inueniet, et isdeunt, siue nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere moriantur. Sed aliud rursus occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de resurrectione corporum ad Corinthios loqueretur: Omnes resurgemus, uel sicut alii codices habent: Omnes dormiemus. Cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit, nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem: quo modo omnes uel dormient uel resurgent, si tam obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox inmortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: Tu qu
Abbreviated transcription (Latin):
candos: pclarissime ostendunt. S queri sol&. utr̃u illi qͦs
rituri sint: an ipso teporis puncto qͦ ẽ resurgentib rapient᷑
in nubib obuiã xp̃o inaera. adĩmortalitatẽ ꝑ mott̾e. mi¬
ra celeritate transibt̾. Neq eni dicendũ ẽ fieri ñ posse
ros qi nec ipse utiq ibi manebit. qͣueniens tͣnsiturꝰ est:
Nenienti qͥppe ibit᷑ obuiã ñ manenti. s ita c̃dño erimus.
idẽ sic erimꝰ habentes corꝑa sempit̾ ua. ubicũq c̃ illo fue¬
rimnus. Ad hunc aut̃ sensum qͦ existͥememus etiam illos
qͦs hic uiuos inuenturus ẽ dns in ipso paruo spatio &
passuros mortẽ. & accept᷑os in mortalitatẽ. ipse apłus
nos uidet᷑ urgere ubi dicit. in xp̃o om̃s uiuificabunt᷑:
cũ alio loco de ipsa loquens resurrechone corpoꝵs dic̃.
bunt᷑. ꝙ. si ñ mori ant᷑. cũ uideamꝰ ꝓpt̃ hoc e̾eᷤ dictum.
Tu qd̾ seminas ñ uiuificat᷑. nͥ moriat᷑: Aut si recte ñ di¬
cimus seminari nͥ ea corꝑa hominũ. q̃ moriendo qͦ qͦ mͦ

Expanded text:
candos, praeclarissime ostendunt. Sed quaeri solet, utrum illi quos no morituri sint an ipso temporis puncto, quo cum resurgentibus rapientur in nubibus in obuiam Christo in aera, ad immortalitatem per mortem mira celeritate transibunt. neque enim dicendum est fieri non posse, ros, quia nec ipse utique ibi manebit, quia ueniens transiturus est; uenienti quippe ibitur obuiam, non manenti. sed ita cum domino erimus, id est sic erimus habentes corpora sempiterna, ubicumque cum illo fuerimus. ad hunc autem sensum, quo existimemus etiam illos quos hic uiuos inuenturus est dominus in ipso paruo spatio et passuros mortem et accepturos immortalitatem, ipse apostolus nos uidetur urguere ubi dicit: in Christo omnes uiuificabuntur, cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicabuntur, etsi non moriantur, cum uideamus propter hoc esse dictum: tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur? aut si recte non dicimus seminari nisi ea corpora hominum, quae moriendo quoquo modo
Abbreviated transcription (Latin):
hã patrẽ ut mittat lazarũ ad qͥnq fres suos ñdũ mortuos:
hagat c̃eis neueniant ipsi in eundẽ locũ torm̃toꝵ : S ñ qͥd
qͥa hoc ille diues dix̃ id̾o qͥd fr̃s agerent uel qͥd pat̾ent᷑ illo tꝑ̃re
sciuit. Ita illi fuit cura deuiuis. ꝗͣuis qͥd ag̾ent om̃ino nes¬
ciret. qũe ad modũ ẽ cura demortius. ꝗͣnis qͥd agant utiq
nesciamꝰ. Nã sinichil demortius curaremꝰ. ñ utiq ꝓillif
do supplicaremꝰ.¬
Utrũ martẏres in beneficiis qͦ
eoꝵ orationib ꝯferunt᷑. ipsi uit̾esse credendi
sunt in rebꝰ humanis: ex libro de cura pro

Expanded text:
ham patrem ut mittat Lazarum ad quinque fratres suos, nondum mortuos, ham patrem ut mittat Lazarum ad quinque fratres suos, nondum mortuos, agat cum eis, ne ueniant et ipsi in eundem tormentorum locum? sed numquid quia hoc ille diues dixit, ideo quid fratres agerent uel quid paterentur illo tempore sciuit? ita illi fuit cura de uiuis, quamuis quid agerent omnino nesciret, quemadmodum est nobis cura de mortuis, quamuis quid agant utique nesciamus. nam si nihil de mortuis curaremus, non utique pro illis deo supplicaremUtrum martyres in beneficiis quae eorum orationibus conferuntur ipsi interesse credendi sunt rebus humanis; ex libro eodem. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
ali qͣ eosimaginałr uideat omĩno nescientes. Huic rei si mi¬
leẽ ꝙ illud. c̃homines altꝰ ꝗͣsi dormirent subt᷑hunt᷑ corꝑis
sensib redditi & occupant᷑ talib uisis. ꝙ his enĩ apparent
imagines uiuoꝵ atq mortuoꝵ. s c̃ fuerint sensib reda̾it
ꝯͦscũq mortuos uidisse dixerint. uere c̃ eis fuisse credunt᷑:
Nec attendunt qͥ hec audiunt. simiłr abeis absentiũ atq nes¬
nũ. Eͦmͦ gͦ uident tumulos suos aut corꝑa sua utrũ abiecta
iaceant an sepulta. qͦmͦ int̾ sunt miseriȩ iuiuoꝵ. c̃uelsua ip¬
simala patiant᷑. si talia m̃ita cont̾xer̃. uelinpace reqͥescant.
sic̃ iosie ꝓmissũ ẽ. uͥmala ulla nec patiendo nec cõpatiendo
sustineant. lib̾ati ab om̃ib mał qͦ patiendo ꝙ cõpatiendo ẽ hie
uiuerent sustinebant: dix̾̃it aliqͥs. Si nulla ẽ mortus cura
deuiiuis. qͦmͦ ille diues qͥ apd inferos torqͤbat᷑: rogabat abra¬

Expanded text:
aliquis eos imaginaliter uideat, omnino nescientes. Huic rei simialiquis eos imaginaliter uideat, omnino nescientes. Huic rei simile est etiam illud, cum homines altius, quam si dormirent, subtrahuntur corporis sensibus et occupantur talibus uisis. et his enim adparent imagines uiuorum atque mortuorum; sed cum fuerint sensibus redditi, quoscumque mortuos uidisse se dixerint, uere cum eis fuisse creduntur nec adtendunt qui haec audiunt simiuita: quomodo uident tumulos suos aut corpora sua, utrum abiecta iaceant an sepulta? quomodo intersunt miseriae uiuorum, cum uel sua ipsi mala patiantur, si talia merita contraxerunt, uel in pace requiescant, sicut Iosiae promissum est, ubi nec mala ulla patiendo nec compsustineant, liberati ab omnibus malis, quae patiendo et conpatiendo, cum hic uiuerent, sude vivis, quomodo ille dives qui apud inferos torquebatur rogabat Abra
Abbreviated transcription (Latin):
curis om̃ino curante. Qͦmͦ fiant ista nescio. s qͦmͦ libet fi¬
ant. cur ñ eodẽ mͦ fieri credimꝰ ut in sõnis qͥsq uideat mor¬
tuũ. Qͦmͦ fit ut uideat eiĩ ꝙ uiuũ.ãbob utiq nescientib
neq curantib qͥs uel ubi uel quando eoꝵ imagines sõniet : Si¬
milia s̃aut̾ sõnis ñ nulla &̃ uisa uigilantiũ. qͥt᷑batos habẽt
sensꝰ sic̃ frenetiei. uelqͦcq furentes mͦ. Nã & ipsilocunt᷑ sepe.
cũ uere p̃sentib locunt᷑. etrã c̃ absentib: qͦrũ imagines cer¬
nunt. siue uiuoꝵ siue mortuoꝵ. S qu̾e admodũ hi qͥ uiuunt
abeis se uian. ꝙ. c̃eisse loqͥnesciunt. Neq enĩ reuera ipsi
assunt. aut ipsi sermocinant᷑. s tͣbatis sensib horẽs talia¬
iuisa imagmaria patiunt᷑. Eo mͦ ꝙ. hi qͥ ex hac uita migrar̃t
sic affectis hõib uident᷑ quasi p̃sentes c̃ sint ab sentes. ꝙ utrũ

Expanded text:
us omnino curante. quomodo fiant ista nescio. sed quomodolibet fius omnino curante. quomodo fiant ista nescio. sed quomodolibet fiant, cur non eodem modo fieri credimus, ut in somnis quisque uideat mortuum, quomodo fit, ut uideat eum et uiuum, ambobus utique nescientibus neque curantibus, quis uel ubi uel quando eorum imagines somniet? Similia sunt autem somniis nonnulla etiam uisa uigilantium, qui turbatos habent sensus, sicut phrenetici uel quocumque furentes modo. nam et ipsi locuntur saepe cum uere praesentibus, locuntur etiam cum absentibus, quorum imagines cernunt siue uiuorum sine mortuorum. sed quemadmodum hi qui uiuunt ab eis se uideri et cum eis se loqui nesciunt — neque enim re aera ipsi adsunt aut ipsi sermocinantur, sed tuisa imaginaria patiuntur — eo modo et hi, qui ex hac uita migrarunt, sic affectis hominibus uidentur quasi praesentes, cum sint absentes et, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
to. ñ solũ falsi debiti calũpniã ꝓpusaũ: s etiã pat̾nũ
recep̃ eyrogͣphũ qd̾ pat̾ ñ receꝑat. ꝗͣdo ẽ pecunia ꝑ soluta.
Hic utiq putat᷑ anima hõis curã gessisse ꝓfilio. ꝙ ad eĩ o¬
uenisse dormient̾e.: ut docens qd ignorabat. magna
molestraliberaret᷑. S eodẽ ipso ferme tꝑe qͦ io audiui¬
mꝰ idẽ nob̾ apd̾ mediolanũ ꝯstitutis: cartarginis rethor eulo¬
giꝰ qͥ m̃s in ead̾e arte discipłs fuit. sic̃ ipse mͥ pꝰea ꝗͣ in affricã
remeauimꝰ retulit. c̃rethor cos ciceronis libros discipłis
suis tͣderet. recensens lec̾tionẽ ꝗ pꝰdiem fuerat tͣditui. quẽ¬
dã locũ offendit obscur̃: qͦ ñ intellecto. uix potuit dormi¬
re sollicitꝰ. ꝙ nocte sõnianti ego illi qd̾ ñ intelligebat expo¬
sui.: ĩmo ñego s imago mea. nesciente me. ꝙt̾a longe trans
iare aliqͥd aliud siue agente siue sõmante. ꝙ nicħ de illius¬

Expanded text:
ebiti calumniam propulsavit, sed etiam 79 paternum recepit chirographum quod pater non receperat quando est pecunia persoluta. Hic utique putatur anima hominis curam, gessisse pro filio, et ad eum venisse dormientem, ut docens quod ignorabat magna molestia liberaretur: sed eodem ipso ferme tempore quo id audivimus, id est nobis apud Mediolanum constitutis, Carthaginis rhetor Eulogius, qui meus in eadem arte discipulus fuit, sicut ipse mihi posteaquam in Africam remeauimus, rettulit, cum rhetoricos Ciceronis libros discipulis suis traderet, recensens lectionem, quam post diem fuerat traditurus, quendam locum offendit obscurum, quo non intellecto uix potuit dormire sollicitus. qua nocte somnianti ego illi quod non intellegebat exposui, immo non ego, sed imago mea nesciente me et tam longe trans mare aliquid aliud siue agente siue somniante et nihil de illi
Abbreviated transcription (Latin):
apparere dormientib ꝓcerto c̃mediolani e̾e mꝰ. audiuimꝰ
qd c̃ debitũ repet̾et᷑ a quoda. defunct patͥs cautione ꝓlata.
qd̾ filio nesciente a patre iãfuerat ꝑsolutũ: ꝯtͥstari homo
gͣuissime cep̃ atq mirari. qd̾ ei pat̾ moriens ñ dõxcit qͥd
deb̾et. c̃ feciss et iã testam̃tũ. Tunc ei ancio apparint¬

Expanded text:
certo, cum Mediolani essemus, audiuimus, quod cum debitum repeteretur a quodam defuncti patris cautione prolata, quod filio nesciente a patre iam fuerat persolutum, contristari homo grauissime coepit atque mirari, quod ei pater moriens non dixerit quod deberet, cum fecisset etiam testamentu
Abbreviated transcription (Latin):
errores. qͦs talia ꝑpeti iustũ ẽ. uelut si qͥsquã uideat in sõ¬
nis qd̵ eneas uidisse apd̃ inferos poetica falsitate narrat᷑.
& ei cuiꝰpiã ñ sepulti appareat imago. loqͦt᷑q talia qͣlia re¬
fert᷑ locutꝰ illi fuisse palinurꝰ ꝙͥ c̃ euigilauerit ibi corpꝰ eiꝰ
inueniat. ubi iac̾e in humatũ c̃ sõniaret audiũ. ãmonitꝰ
ꝙ rogatꝰ ut sepeliret inuentũ  qͥa id uer̃ ẽeᷤ cõꝑit. cre¬
dat id̾o mortuos sepeliri: ut eoꝵ anime adloca transeant.
unde insepultors animas inferna ꝓhib̾i lege sõniauit.
Nõne ista credens. plurimũ atͣmite u̾itatis ex orbitat:
Sic aut̃ infirmitas humana sese habet. ut c̃ in sonis qͥsq
uiderit mortuũ. ipsius animã se uidere arbitret᷑. Cũ aut̃
uiuũ simiłr sõniauerit. ñ eiꝰ aninã neq corpꝰ s hominiᷤᷤ
similitudinẽ sibi apparuisse ñ dubitet. qͣsi ñ possint ꝙ mor

Expanded text:
errores, quos talia perpeti iustum est. uelut si quisquam uideat in somerrores, quos talia perpeti iustum est. uelut si quisquam uideat in somnis quod Aeneas uidisse aput inferos poetica falsitate narratur, et ei cuiuspiam non sepulti appareat imago loquaturque talia, qualia refertur locutus illi fuisse Palinurus et, cum euigilauerit, ibi corpus eius inueniat, ubi iacere inhumatum, cum somniaret, audiuit, admonitus et rogatus, ut sepeliret inuentum, et quia id uerum esse comperit, credat ideo mortuos sepeliri, ut eorum animae ad loca transeant, unde insepultorum animas inferna prohiberi lege somniauit: nonne ista credens plurimum a tramite ueritatis exorbitat? Sic autem infirmitas humana sese habet, ut, cum in somnis quisque uiderit mortuum, ipsius animam se uidere arbitretur, cum autem uiuum similiter somniauerit, non eius animam neque corpus, sed hominis similitudinem sibi a
Abbreviated transcription (Latin):
dormiente uigilet. an ugilante me dormiat: anuno eod̾eq
t̃ꝑre uigilemꝰ ãbo. siue dormiamꝰ. quando ille sõniũ uidet. ꝙ
in qͦ me uidet: qͥd mirũ si nescientes mortui nec ista sentien¬
tes cam̃ auiuentib uident᷑ in sõnis. ꝙ aliqͥd dicunt qd̾ eui¬
gilantes uerũ ẽeᷤᷤ cognoscant. angłicis gͥ oꝑationib fieri
eredidim siue ꝑmittat᷑ de suꝑ. siue iubeat᷑. ut aliqͥd dicere
desepeliendis corꝑib suis in deant᷑ insõnis. c̃ id penitꝰ nesci¬
ant quoꝵ illa sunt corꝑa. Idaut̃ aliquando utilit̃ fit siue
ad uiuoꝵ qͣleẽq solatrũ. ad qͦs ꝑtinent illi mortui qͦrũ ap¬
parent imagines sonniantib: siue ut his ãmonitionib
gen̾i humano sepult̾e com̃det᷑ humanitas. Qͤ licet de¬
functis ñ opitulet᷑. culpanda tam̃ in religiositate neglig̾r.
Aliquando aut̃ fallacib uisis hoĩes in magnos mittunt᷑

Expanded text:
dormiente me uigilet an uigilante me dormiat an uno eodemque dormiente me uigilet an uigilante me dormiat an uno eodemque tempore uigilemus ambo siue dormiamus, quando ille somnium uidet et in quo me uidet: quid mirum, si nescientes mortui nec ita sentientes tamen a uiuentibus uidentur in somnis et aliquid dicunt quod euigilantes uerum esse cognoscant? angelicis igitur operationibus fieri crediderim, siue permittatur desuper siue iubeatur, ut aliquid dicere de sepeliendis corporibus suis uideantur in somnis, cum id penitus nesciant quorum illa sunt corpora. id autem aliquando utiliter fit siue ad uiuorum qualecumque solacium, ad quos pertinent illi mortui, quorum apparent imagines somniantibus, eine ut his admonitionibus generi humano sepulturae commendetur humanitas, quae, licet defunctis non opituletur, culpanda tamen inreligiositate neglegitur. aliquando autem fallacibus uisis homines in magnos mittuntur