comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nobis deberent ad ꝓfec¬
tum salutis nr̃e marty¬
rum exempla sc̃orum: qui propter
alipiscendam coronam celestem om¬
nib semandatis dominicis subdide¬
runt: ce ita cunetis deiuinxerunt se
legib saluatoris: ut propter anteas.¬
tamuitam mererentur. adhancmar.¬
tirũ głam ꝑuenure. Non enim illo
intemꝑe tantum ꝑfeccrunt precep¬
tum dñ quo confessionis supplicra
ꝑtulerunt: sed necesse. ẽ illos prius
passionib potirentur. Nertesse est¬
enim inquam ut initia bona fue¬
rint: quoꝵ finis est optimus sub¬
secutus. Et martyres eos nõ solũ
fuisse. cum passi sunt: sed etiam
Martyres enĩ. latine testis dicituꝵ
Et quotienscumꝙ bonis actibman.¬
clatum xp̃i facimus: totiens xp̃o tes¬
timonium ꝑhibemus. Unde ⁊ crux
cdm̃i: nonscia tantum dicitur ꝙ passi¬
onis tempore ligni afflxione cõstrui

Expanded text:
nobis deberent ad profectum salutis nostrae martyrum exempla sanctorum, qui propter adipiscendem coelestem coronam omnibus se mandatis dominicis subdiderunt; et ita cunctis devinxerunt se legibus Salvatoris, ut propter anteactam vitam mererentur ad hanc martyrii gloriam pervenire. Non enim illo in tempore tantum perfecerunt praeceptum Domini, quo confessionis supplicium pertulerunt; sed necesse est ipassionibus potirentur. Necesse est, inquam, ut initia bona fuerint, quorum finis est optimus subsecutus; et martyres eos non solum fuisse cum passi sunt, sed etiam tunc Martyr enim graece, latine Testis dicitur. Igitur quotiescumque bonis affectibus mandatum Christi facimus, toties Christo testimonium perhibemus. Unde et crux Domini non tantum illa dicitur, quae passionis tempore ligni affixione construi
Abbreviated transcription (Latin):
lectio dei cõ dilectio ꝓximi: ut nul¬
las giam aduersitates sentiat: hul¬
la scandala ꝑtimescat: sed fini¬
to omnium temptationũ certamĩ¬
ne: intranquillissima deipace
qui cum patre & cum sp̃u sc̃o ui

Expanded text:
lectio Dei et dilectio proximi, ut nullas jam adversitates sentiat, nulla scandala pertimescat; sed finito omnium tentationum certamine, in tranquillissima Dei pace qui cum Patre et Spiritu sancto vi
Abbreviated transcription (Latin):
regni: oe diuersos ꝑtotã galileam
curante languores. momnem sy
riam se uirtutũ eius fama diffude.¬
rat. Et multe ex uniuersa uidia
turbe ad celestem medicum conflrre¬
bant. Quia enĩ tarda esthuma¬
ne ignorante fides ad credendaq̃
non uidet & speranda que nestit:
oportebat diuina eruditione firman¬
dos corporeis benefitiis: ce iusibilib
miratulis incitari. At cuius tam
benignam exꝑiebantur potentiam:
non ambigerent salutarem.ẽe doc.¬
trinam. Ut ergo exteriores medelas
dñs ad remedia interriora transfer¬
ret: q post sanitatem corporum
curationes oꝑaretur animarum.
segregatus a ctrrunistanub turbis:
secessum uitini monas ascendit.
aduocatis apłis qͦs sublimiorib
institutis abedito mistice sedis imbu¬
eret: ex ipsa loci atꝙ oꝑis qualitate.
significans se. eẽ. qui moysen quõdã
suo fuisset dignatus adloquio Illic
quidem terribiliori iunsticia: hic au¬
tem sacratiori clementia. Utimple.¬

Expanded text:
regni, et diversos per totam Galilaeam curante languores, in omnem se Syriam virtutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctrinam. Ut ergo exteriores medelas Dominus ad remedia interiora transferret, et post sanitates corporum curationes operaretur animarum, segregatus a circumstantibus turbis, secessum vicini montis ascendit, advocatis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, ex ipsa loci atque operis qualitate significans se esse qui Mosen quondam suo fuisset dignatus alloquio: illic quidem terribiliore justitia, hic autem sacratiore clementia, ut imple
Abbreviated transcription (Latin):
cordib insistit: hos quasi stans quis
situs est laborantis affatur. Quos
uero longo studii spiritalis exercitio:
promptos iã iamꝙ ac dociles ĩuenit.
his libertate ac dignitate magistri
quasi quietus saluator residens:
mystica queq desuꝑnis intimat.
Que spiritalium differentia ꝓfec¬
tuũ: in israhelice plebis. ẽ. hãbitu
pulcherrunis expressa figuris: ubi
uulgus omne quib liẜet uestibus
utens. inquatuor angulis pallioꝵ
lacintinas sibi fimbrias. ẽ. facere p̾¬
ceptum: sacerdotes . iiii. habere ues¬
tes. totidem mysticis colorib mira
uarietate distinctas. Pontifices&r ea
que sacerdotes aꝰ alia .iiiͦiͬ. indum̃¬
ti genera: colorum quidem eorũdẽ.
sed sublimioris grã dignitatis. et
auro inter lucente corusca: cꝰ patri¬
archarum atq ip̃ius dñ nomine
redimita gestare. Que ꝑsingula
uel exponere: uel solum ꝓponere
proprii industriam expectat operis.

Expanded text:
cordibus insistit, hoc quasi stans, qui situs est laborantis, affatur; quos vero longo studii spiritalis exercitio promptos jamque dociles invenit, his libertate ac dignitate magistri quasi quietus Salvator residens, mystica quaeque de supernis intimat. Quae spiritalium differentia profectuum in Israeliticae plebis est habitu pulcherrimis expressa figuris, ubi vulgus omne quibuslibet vestibus utens, in quatuor angulis palliorum hyacinthinas sibi fimbrias est facere praeceptum; sacerdotes quatuor habere vestes totidem mysticis coloribus mira varietate distinctas; pontifices et ea quae sacerdotes, et alia quatuor indumenti genera colorum quidem eorumdem, sed sublimioris gratia dignitatis, et auro interlucente corusca, et patriarcharum atque ipsius Domini nomine redimita gestare . Quae per singula vel exponere, vel solum proponere, proprii industriam spectat operis.
Abbreviated transcription (Latin):
Isteitaq suam sc̃s est: ad moneatur
ut crescat. Ille uero qui adhuc ĩiquns
est: ad moneatur ut corrigat. Qua¬
tinus quis quis se adsacerdotem iun¬
xerit: sale sermonis illius conditus.
sollicite cogitate. Hec proximis ur̃is
impendite. omĩpotenti deo fructũ
uos reddere denegotio qd̃ accepistis
parate. Sed ista quedicimus : meli¬
us apud uos orando quam loquen¬
do ob̃inebimus. Oremus. deus nos
intuis oculis. ẽẽ. ualeamus. ꝑdñm¬

Expanded text:
Iste itaque jam sanctus est, admoneatur Iste itaque jam sanctus est, admoneatur ut crescat; ille vero adhuc iniquus est, admoneatur ut se corrigat, quatenus quisquis se ad sacerdotem junxerit, sale sermonis illius conditus ricite cogitate, haec et proximis vestris impendite; omnipotenti Deo fructum vos reddere de negotio quod accepistis parate. Sed ista quae dicimus melius apud vos orando quam loquendo obtinebimus. OREMUS. Deus, qui nos in tuis oculis esse valeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃o iudice habemus. Et sic debemꝰ
agere curam nr̃i: ut non negliga.¬
mus curam ꝓximi. ut quisquis
adnos iungitur. exlingue nr̃e sale
condiatur. Cum uacantẽ quẽ piã
ce̾ lubricum iudemus. admonendus
est ut coniugio frenare studeat ad¬
iniquitatem suam. Quatinus
ꝑ hoc quodlib̾et. difrat superare
qd̃ non licet. Cum coniugatum
uidemus. admonendus. ẽ. ut sic
exerceat turam scł̃i ne preter ponat
amoremdei. Sio placeatuo:¬
luntati coniugis: ut non displiceat
conditori. Cum clericum uidemus.
admonendus. ẽ. quatinus siciuuat.
ut exemplum uite sue secularib p̾be¬
at nisi quid in illo iuste reprehendit᷑¬
ut ex euis uitdio ipsa religionis nr̃e esti¬
matio grauetur. Cum monachum
uidemus: admonendus. ẽ ut reueren¬
tiam habitu̾ sui. inhactu. inlocutiõe.
incogitatione sua semꝑcircumspiciat.
crꝰ ea que mundi sunt ꝑfectedeserat.
ce. qd̃ ostendit humanis oculis ab itu
hoc ante dei otulos morib pretendat.

Expanded text:
nostro judice habemus. Et sic debemus nostro judice habemus. Et sic debemus agere curam nostri, ut non negligamus curam proximi, ut quisquis ad nos jungitur ex linguae nostrae sale condiatur. Cum vacantem quempiam et lubricum videmus, admonendus est ut conjugio frenare studeat iniquitatem suam, quatenus per hoc quod licet discat superare quod non licet. Cum conjugatum videmus, admonendus est ut sic exerceat curam saeculi, ne postponat amorem Dei; sic placeat voluntati conjugis, ut non displiceat conditori. Cum clericum videmus, admonendus est quatenus sic vivat, ut exemplum vitae saecularibus praebeat, ne si quid in illo juste reprehenditur, ex ejus vitio ipsa religionis nostrae aestimatio gravetur. Cum monachum videmus, admonendus est ut reverentiam habitus sui in actu, in locutione, in cogitatione sua semper circumspiciat, ut ea quae mundi sunt perfecte deserat, et quod ostendit humanis oculis habitu, hoc ante Dei oculos moribus praetendat.
Abbreviated transcription (Latin):
lo modo. Nam ip̃e eas sic̃ ꝓpħam
pascit. Omnesꝙ quos predestinauit
aduitam: flagellorum stimulis cõ¬
punctionib sp̃u erudit. Et pernos
quidem. fideles ad sc̃m baptisia ueni¬
unt. nr̃is preis enedicuntur ꝑim
gentiam nrãm deorsum tendimus:
ingrediuntur electi. sacerdotũ ma
nib expiati celestem patriã. cc̾ sater¬
dotes ip̃i ꝑuitam reprobam. ad infer¬
ni supplicia festinant. Cui gͦ rei cui
similes dycerim sacerdotes malos. nisi
aqua baptismatis que peccata bapti¬
Tatoꝵ diluens illos ad regnum celes¬
tep mittit. oe ip̃a incloacas descẽdit:
Timeamus hec fratres. conueniat ac¬
tioni nr̃e ipsi idministerium nr̃m.
depeccatorum nr̃orum cotidie re¬
laxatione: cogitemus ne nr̃a uita
peccataͣ obligata remaneat. ꝑ quam
omp̃s deus cotdie alios soluet. Con¬
sid̾emus sine cessatione quid sumus:
pensemus negotium nr̃m. pensemꝰ
pondus quod suscipimus. Fatamus
nobiscum cotidie rationes quas cũ

Expanded text:
lo modo; nam ipse eas, sicut per lo modo; nam ipse eas, sicut per pascit , omnesque quos praeordinavit ad vitam, flagellorum stimulis, compunctionis spiritu erudit. Et per nos quidem fideles ad sanctum baptisma veniunt, nostris precibus benedicuntur, et per gentiam nostram deorsum tendimus. Ingrnibus expiati coelestem patriam, et sacerdotes ipsi per vitam reprobam ad inferni supplicia festinant. Cui ergo rei, cui similes dixerim sacerdotes malos, nisi aquae baptismatis, quae peccata baptizatorum diluens, illos ad regnum coeleste mittit, et ipsa in cloacas descendit? Timeamus haec, fratres. Conveniat actionem nostram ipsum ministerium nostrum. De peccatorum nostrorum cotidie relaxatione cogitemus; ne nostra vita peccato obligata remaneat, per quam omnipotens Deus quotidie alios solvit. Consideremus sine cessatione quid sumus, pensemus negotium nostrum, pensemus pondus quod suscepimus. Faciamus quotidie nobiscum rationes, quas cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce inmaiestadem terribili. inter
angłorum atq archangłorum cho¬
ros uidebitur: inillo tanto examine:
electorum omnium ce repborum
multitudo deducetur: ⁊ unusquis¬
ꝙ quid sit oꝑatus ostendetur. Ibipe¬
trus cum iudea conu̾sa: quam post
se traxit apparebit. Ibi paulus: cõ¬
uersum ut ita dixerim mundum
clucens. Ibi andreas. postse achayã.
Iohannes asiam. Thomas indiam
inconspectu sui regis conu̾sam duc&r.
Ibi omnes dominici greges arietes
cum animarumlucris apparebũt:
qui sc̃ĩs suis predicationib d̃o post
se subditum gregem trahunt. Cũ
igitur tot pastores cum gregibz su¬
is ante eterni pastoris oculos uene¬
rĩt. qui nos miseri dicturi sumus.
qui ad dominũ nr̃m post negotiũ
uacui redimus. qui pastorum no¬
men habuimus. &ꝰ. oues quas ex
nutrimento nr̃o debeamus ostende
non habemus:Hic pastores uo¬
cati sumus: & ibi gregem ñ ducimꝰ.
Sed numquid sinos neglegimus om¬
mpotens d̾s. deserit oues suas: Nul¬

Expanded text:
Ecce in majestate terribili, inter Ecce in majestate terribili, inter angelorum atque archangelorum choros videbitur. In illo tanto examine electorum omnium et reproborum multitudo deducetur, et unusquisque quid sit operatus ostendetur. Ibi Petrus cum Judaea conversa, quam post se traxit, apparebit. Ibi Paulus conversum, ut ita dixerim, mundum ducens. Ibi Andreas post se Achaiam, ibi Joannes Asiam, Thomas Indiam, in conspectum sui regis conversam ducet. Ibi omnes dominici gregis arietes cum animarum lucris apparebunt, qui sanctis suis praedicationibus Deo post se subditum gregem trahunt. Cum igitur tot pastores cum gregibus suis ante aeterni pastoris oculos venerint, nos miseri quid dicturi sumus, qui ad Dominum nostrum post negotium vacui redimus, qui pastorum nomen habuimus et oves quas 1505 ex nutrimento nostro debeamus ostendere non habemus? Hic pastores vocati sumus, et ibi gregem non ducimus. 18. Sed nunquid si nos negligimus, omnipotens Deus deserit oves suas? Nul
Abbreviated transcription (Latin):
condimentum tybi sacerdotes ẽe. debu¬
erant. Ded quia dum nos ab oratio¬
nis ce eruditionis sc̃eusu cessamꝰ.
salinfatuatũ est: condiri non ua¬
let dei c̃b. atq id circo abautore
non sumitur. quia exͥgente fatui¬
tate nr̃a minime conclitur. Pen¬
semus ergo qui umquam ꝑ linguã
nram conu̾si. qui deꝑuerso suo oꝑe
nr̃a increpatione correpti peniten¬
tiam egerunt. Quis luxitiã ex
nr̃a exuditione deseruit. quis aua¬
riciam. quis suꝑbiam declinauit:
P ensemus: qd lucrum d̾o fecimꝰ.
Nos accepto talento abes: adnego¬
tium missi sumus. Et enĩ dicit.
Nego ciamini dum uenio. Ftce iã
uenit: ecce de nr̃o negotio lucrum
requirit. Quale ei animarũ lucrũ
de nr̃a negotiatione monstrauimus.
qd̾ eius conspectui animarũ mani.¬
pulos depredicationis nr̃e segete illa.¬
turi sumus. Ponamus ante ocłas
nrõs. illum tante distritionis dĩe
quo uidex ireniet. ce rationẽ cum
seruis quib talenta credidit pont.

Expanded text:
condimentum cibi sacerdotes esse debucondimentum cibi sacerdotes esse debuerunt. Sed quia dum nos ab orationis et eruditionis sanctae usu cessamus, sal infatuatum est, condire non valet cibos Dei, atque idcirco ab auctore non sumitur, quia exigente fatuitate nostra, minime conditur. Pensemus ergo qui unquam per linguam nostram conversi, qui de perverso suo opere nostra increpatione correpti, poenitentiam egerunt, quis luxuriam ex nostra eruditione deseruit, quis avaritiam, quis superbiam declinavit? Pensemus quod lucrum Deo fecimus nos, qui, accepto talento, ab eo ad negotium missi sumus. Etenim dicit: Negotiamini dum venio . Ecce jam venit, ecce de nostro negotio lucrum requirit. Quale ei animarum lucrum de nostra negotiatione monstrabimus? Quot ejus conspectui animarum manipulos de praedicationis nostrae segete illaturi sumus? 17. Ponamus ante oculos nostros illum tantae districtionis diem, quo judex veniet, et rationem cum servis suis, quibus talenta credidit ponet .
Abbreviated transcription (Latin):
arum disꝑsisunt: quia ⁊ ꝑdesideriũ
huius mundi oꝑa ꝑagunt. &̾ tamẽ
dereligioso habitu culm̃ honoris
querunt. Incapite ergo platearum
disꝑsisunt. quia cẽ iatent ꝑminist̾ium
oꝑis. & honorari uolunt deymaginesc̃i¬
tatis. Quanto autẽ mundus gladio
feriatur aspicitis: quib cotidie ꝑcus¬
sionib intereat popłs uidenis. Cuius
hoc nisi nr̃o precipue peccato agit᷑:
Ecce depopulate urbes. eu̾sa castra
eccłiae ac monasteria destructa inso¬
litudinem agri redacti sunt. Sed
nos ꝑeunti popło: auctores mortis
extiamus. qui. ẽẽ. debuimus dues
aduitam. Ex nr̃o et enĩ peccato p̾o¬
nr̃a neglegentia aduitam erudita
nonest. Quid autẽ animas homu¬
num. nisi cybum dñ dixerim: Qͤ
acdhoc sunt condite. ut ineius corꝑe
trahiciantur: id. ẽ ut in eterne eccl̃e
pauio suꝑius prefati sumus:mis¬
sis predicatorib dicttur. Uos estis
sal terre. Siigitur cyb dei. ẽ popłs.

Expanded text:
arum dispersi sunt, quia et per desiderium arum dispersi sunt, quia et per desiderium hujus mundi opera peragunt, et tamen de religioso habitu culmen honoris quaerunt. In capite ergo platearum dispersi sunt, quia et jacent per ministerium operis, et honorari volunt de imagine sanctitatis. 16. Quanto autem mundus gladio feriatur aspicitis, quibus quotidie percussionibus intereat populus videtis. Cujus hoc nisi nostro praecipue peccato agitur? Ecce depopulatae urbes, eversa castra, Ecclesiae ac monasteria destructa, in solitudinem agri redacta sunt. Sed nos pereunti populo auctores mortis existimus, qui esse debuimus duces ad vitam. Ex nostro etenim peccato ponte negligentia, ad vitam erudita non est. Quid autem animas hominum nisi cibum Domini dixerimus, quae ad hoc sunt conditae, ut in ejus corpore trajiciantur, id est ut in aeternae Ecclesiae paulo superius praefati sumus, missis praedicatoribus dicitur: Vos estis sal terrae . Si igitur cibus Dei est populus,
Abbreviated transcription (Latin):
tatus: quia ille sc̃itatis habitus ꝑter¬
rena ⁊ abiecta oꝑa ad ignomimam
despectionis uenit. Lapides uero san¬
ctuarii intrinsecus habebant᷑: nec
sum mebantur insumini sacerdotis
corpore. nisi cum sc̃a sc̃orum ingre¬
diens. insecreto sui conditoris appare¬
bat. Nos erge fratres km̃i.
nos sumus lapides sanctuarii. qui
apparere semꝑdebuimus insecretod̾i
quos numquam necesse. ẽ. foris cõ¬
spiciid. ẽ numquã in extraneis ac¬
tib uideri. Sed disꝑsi sunt lapides
sanctuarii incapite omniũ plattaꝵ.
quia hii qui ꝑuitam ce̾ orationem¬
semꝑ intus. ẽẽ. debuerant. ecce iam
pene nulla. ẽ. scl̃i actio. quã nõ sacer¬
dotes administrent. Dum gͦ inscõ
habitu Sonstituti. exteriorasunt que
exhibent. quasi scũarii lapides foris
lacent. Quia enĩ greca uoce platea
a latandine uocatur: santuarii
lapides inplateis sunt. cum religiosi
quiq lata mundi itinera sectantur.
Nec selũ inplates sed incapite plate¬

Expanded text:
atus, quia sanctitatis habitus per terrena, et abjecta opera ad ignominiam despectionis venit. Lapides vero sanctuarii intrinsecus habebantur, nec sumebantur in summi sacerdotis corpore, nisi cum sancta sanctorum ingrediens in secreto sui Conditoris apparebat. Nos ergo, fratres charissimi, nos sumus lapides sanctuarii, qui apparere semper debemus in secreto Dei, quos nunquam necesse est foris conspici, id est nunquam in extraneis actibus videri. Sed dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum, quia hi qui per vitam et orationem intuspene nulla est saeculi actio, quam non sacerdotes administrent. Dum ergo in sancto habitu constituti, exteriora sunt quae exhibent, quasi sanctuarii lapides foris jacent. Quia enim graeca voce platea a latitudine vocatur, sanctuarii lapides in plateis jacent, cum religiosi quique lata mundi itinera sectantur. Nec solum in plateis, sed et in capite plate
Abbreviated transcription (Latin):
De quib merito dicatur. Scĩfica¬
uit tabernacłm suũ altissumus:
deus in medio eius non cõmonebit᷑
Petamus enĩ non ut illi uesani¬
endo quo usq animam nr̃ãm tol¬
lis: si tues xp̃c dic nobis palam.
Quid enim uesamus. quam ut
magistrum ueritatis ideo sibiani¬
mam tolere quererentur: quia
non eis incredulis &eꝰ contra dicen¬
tib aꝑte sue maiestatis archana
reserauit: sed ut scriptura ãmo¬
net: sentiendo deillo iubonitate
ce insimplicitate cordis querendo
uium. Qm̃ inuenitur ab his qui
nontemptant illum: apparet autẽ
eis qui fidem habent in illũ. Dica¬
stantialem indiuinitate: te nr̃e sub¬
stantie participem: extempore fac¬
tum. ẽẽ cognouimus. Oa ut qd̵
interim pia fide ueneramur: ple¬
na infuturo uisione speculemur.
Het. ẽ. & enĩ unica anime nr̃e sa¬
lus ce uita : tuum ꝑpetuo uultũ:
tuam cernere lucem. Nec dubitã¬
dum quia rogantes exaudiuit
nos: quando qd̃ ip̃e precipit ro¬
gamus: ce qd̃ dare ip̃e desiderat.

Expanded text:
de quibus merito dicatur: Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus; Deus in medio ejus non commovebitur . Petamus eum, non ut illi vesaniendo; quousque animam nostram tollis? si tu es Christus, dic nobis palam. Quid enim vesanius quam ut magistrum veritatis ideo sibi animam tollere quererentur, quia non eis incredulis et contradicentibus aperte suae majestatis arcana reseraverit? Sed, ut Scriptura admonet, sentiendo de illo in bonitate, et simplicitate cordis quaerendo illum. Quoniam invenitur ab iis qui non tentant illum; apparet autem eis qui fidem habent in illo. Dicaconsubstantialem in divinitate; te nostrae substantiae participem ex tempore factum esse cognovimus. Da ut quod interim pia fide na in futuro visione speculemur. Haec est etenim unica animae nostrae salus et vita, tuum perpetuum vultum, tuam cernere lucem. Nec dubitandum quia rogantes exaudiet nos, quando quod ipse praecepit rogamus: quod dare ipse desiderat,
Abbreviated transcription (Latin):
celestib epulis ꝓfectib nr̃is. Cybus
eius sumus. dum adquisin ecclie ĩ
membra eius corpusꝙ transimꝰ Uel
eyb eius est altaris sacramenta celes¬
tia: de quib dicitur. Panem celi dedit
eis. Panem angłorum manducauit
homo. Uidit & holocausta eus: ora¬
tionem sine dubio supplicationum
ꝙ mysteria. Et obscipuit. ubi uidit
mestimabiles diuitias dñi sur dỹc¬
ꝙ ad regem. Uerus. ẽ. sermo quem
audieram interra mea suꝑ sermonib
tuis: & suꝑ sapientia tua: &e nõ cre¬
debam narrantib: donec ipsa uenit
uidi oculis meis: ce ꝓbaui qd̾ medra

Expanded text:
coelestibus epulis, profectibus nostris. Cibus coelestibus epulis, profectibus nostris. Cibus ejus sumus, dum acquisiti Ecclesiae in membra ejus, corpus, quod transimus; vel cibus salutaris sacramenta coelestia, de quibus dicitur: Panem coeli dedit eis, panem angelorum manducavit homo . Vidit et holocausta ejus, orationum sine dubio supplicationumque ministeria, et obstupuit ubi vidit inaestimabiles divitias Domini sui; dixitque ad regem: Verus est sermo quem audieram in terra mea super sermonibus tuis et super sapientia tua, et non credideram narrantibus donec ipsa veni ac vidi
Abbreviated transcription (Latin):
quam edificauerat. ce. tybos m̃se eiꝰ:
oe. holocausta que offerebat ĩdomo
domini. nõ habebat ultra sp̃m. Qͥd
erat rationis ut prepotens regina.
domum expensas. & ꝙybos regios
fanto opere miraretur: Frgo hoc
loco aliqua maiora nos oportet ĩ¬
quirere. Uidit ergo eccłia exgenti¬
b congregatam sapientiã xp̃i:
ld. ẽ. post carnalia instituta genti¬
lium. post humanam &e animalẽ
doctrinam philosophoꝵ: accepit
intellectum salutis os uite. Inspex̃
spiritalium mirabilicibonorũ: ag¬
nouit uerum fabricatorem celi ac
terre: ae potentissimũ humani ge¬
neris conditorem: De cuius sapien¬
tia dicitur. Omnia inmensura. ce
pondere. &. numero constitusti.
Uidit c domum qm edificau̾at:
icl. ẽ. incarnationẽ hominis assũp
ti. in quo habitat omnis plenitudo
diuinitatis corporaliter. Uidit⁊
eplos salomonis: id. ẽ. illes dequib
dicebat. meus cybus. ẽ ut faciam uo¬
luntatem elus qui me misit patris.
Cpb enĩ xp̃i. ẽ salus nr̃a: reficitur

Expanded text:
icaverat, et cibos mensae ejus, et holocausta quae offerebat in domo Domini, non habebat ultra spiritum. Quid erat rationis, ut praepotens regina domum, expensas, et cibos regios tantopere miraretur? Ergo hoc loco aliqua majora nos oportet inquirere. Vidit ergo Ecclesia ex Gentibus congregata sapientiam Christi: id est, post carnalia instituta Gentilium, post humanam et animalem doctrinam philosophorum, accepit intellectum salutis et vitae, inspexit spiritualium mirabilia bonorum, agnovit verum fabricatorem coeli ac terrae, et potentissimum humani generis Conditorem; de cujus sapientia dicitur, Omnia in mensura et pondere et numero constituisti . Vidit et domum quam aedificaverat, id est, incarnationem hoquo habitat omnis plenitudo Divinitatis corporaliter. . Vidit 66 et cibos Salomonis, id est velut is de quibus dicebat: Meus cibus est ut faciam voluntatem ejus qui misit me Patris . Cibus Christi est salus nostra. Reficitur
Abbreviated transcription (Latin):
minis. ẽ. illam dedicare basilicam.
hoc maxime die quo uictoria da¬
ta. ẽ. fieri oportet. S̾in autẽ alias
scõ ꝓuisori loci placuerit: eodem
precipue die illiuis. in hoc uoluntas
est querenda. Hoc ergo cr̃ temꝑe¬
imminente agamus ambo tridua
scãm trinitatem rogantes ut mume

Expanded text:
minis est minis est hoc maxime die quo victoria data est fieri oportet. Sin autem alias sancto provisori loci placuerit, eodem praecipue die illius in hoc voluntas est requirenda. Hoc ergo tempimminente, agamus ambo triduan sanctam Trinitatem rogantes, ut mune
Abbreviated transcription (Latin):
regum xp̃o continuo colla submnit¬
mino grãrum adtemplũ referrẽt
archangło: uident mane uyxta
ianuam septent trionalem. quã p̃¬
dixi iustar posterioris. pusille qͣsi
hominis uestigia marmori artius
inpressa. Agnoscuntq beatũ mi¬
chaelem: hoc presentie sue signũ
uoluisse monstrare. Ubi postea cul¬
men appositum ce altare ĩpositũ:
ipsa eccłia obsigna uestigiorũ apo¬
donia. ẽ. uocata. Multa dubitatio
int̾ sepontinos quid deloco agerẽt:
oe intrare uel dedicari illic etcła debe¬
at. Unde collatione facta: ad orien¬
tem loci illius. beati petri apłorum
principis nomine condunt eccłiam
&e dedicant. Inqua etiam beate ma-
iohannes. altaria statuunt. Tandẽ
antistes salubri reꝑto consilio: ro¬
manum ep̃m quid dehis agendũ
sit ꝑnuntios sciscitatur. Qui tũc
forte in monte quinquagesimo fe¬
re miliario aromana urbe distan
te. quem incole sc̃i siluestri cognomi¬
ne uocant: eo qd̃ cr ipse ibi quõdã
lia que mandata remittit. Si ho¬

Expanded text:
regum Christo continuo colla submitmino gratiarum ad templum referrent archangelo, vident mane juxta januam septentrionalem, quam praedixi, instar posteriora pusilla quasi hominis vestigia, marmore arctius impressa, agnoscuntque beatum Michaelem hoc praesentiae suae signum voluisse monstrare, ubi postea culmen appositum, et altare impositum, ipsaque ecclesia ob signa vestigiorum. Oppidania est vocata. Multa dubitatio erat inter Sepontinos ubi intrari vel dedicari illa debeat ecclesia. Unde conlatione facta, ad orientem loci illius beati Petri apostolorum principis nomine condunt ecclesiam et dedicant. In qua etiam beatae semIohannis altaria statuunt. Tandem antistes, salubri reperto consilio, Romanum episcopum, quid de his agendum sit, per nuntios sciscitabatur. Qui tunc forte in monte fere quinquagesimo miliario a Romana urbe distante degebat, quem incolae sancti Silvestri cognomine vocant, eo quod et ipse ibi quondam liaque mandata remittit: 'Si ho
Abbreviated transcription (Latin):
.ẽ. in eo: &e inqua non manent uerla eiꝰ.
Nam utiq aduerba eius ꝑtinet oratio
illa: quam docuit. Ubi dicimus pater
nr̃ qui es incelis. Abhuius oratiõis eiꝰ¬
uerbis: cr. sensib non recedant peticio¬
nes nr̃e. Et quicquid petierimꝰ: fiet
nobis. Tunc enĩ clicenda sunt uerba
eus in nobis manere: quando facimꝰ
que prec ͤ pit cẽ̾ diligimus que ꝓmisit.
Quando autẽ uerba eius manẽt ĩme¬
moria. nec inueniuntur inuita: nec cõ¬
putatur palmes inuite. quia uitam
nonadtrahit exradice. Adhanc diffe¬
rentiam ualet: qđ scriptũ . ẽ. Memo¬
ria retinentib mandata euis: ut fati¬
ant ea. Multi enim memoria retinẽt
ut contempnant. ut etiam deridant:
aut obpugnent ea. In his uerba xp̃i
non manent: quia tangunt quodã¬
modo non coherent. Et ideo illis nõ
erunt inbeneficium: sed intestimoni¬
um. Et quia sic insunt eis. ut non
maneant in eis: adhoc tenentur ab
eis ut iudicentur eis. Magis magis¬

Expanded text:
est in eo, et in qua non manent verba ejus: est in eo, et in qua non manent verba ejus: nam utique ad verba ejus pertinet oratio illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis ; ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non computatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum est, Et memoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis, ut judicentur ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
larum usib ꝓsunt: nullis fabrilib
operib deputantur. Anum de duo¬
b palmiti congruit. Aut uitis aut
ignis. Si inuite non est: in igne erit.
Ut ergo inigne non sit: inuite sit. Si
manseritis in me inquit. c. uerba me¬
a inuobis manserint: qđ cumq uolu¬
eritis petetis cꝰ. fiet uobis. Manendo
quippe in xp̃o. quid uelle possunt nĩ¬
si quod conuenit xp̃o: Quid uelle
possunt manendo insaluatore. nisi
scło. De mansione namq huiꝰ seculi.
nobis aliquando subripit: ut hoc
petamus quod nobis non expedire nes¬
cimus. Sed absit. ut fiat nobis Si
manemus inxp̃o: qui non facit qͣndo
petimus. nisi qd expedit nobis. Mla¬
nentes ergo ineo: cum uerba eius ĩ no¬
bis manent: qd̾ cumq uoluerimus pe¬
temus ctꝰ fiet nobis. Quia si petimus
&e non fit: non hoc petimus qd habet
mansio meo: nec qd̃ habent uerba eius
que manent in nobis: sed qđ habet ce.¬
cupiditas q infirmitas carnis q̃ non

Expanded text:
larum usibus prosunt, nullis fabrilibus larum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt, nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus: sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit, quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent, quodcunque voluerimus petimus, et fiet nobis; quia si petimus, et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
ipso palmitem ferre. Cum dixisset hic
fert fructum multum: non ait quia
sine me parum potestis facere: sed ni¬
chil potestis facere. Siue ergo parum
siue multum: sine illo fieri nõ potest.
sine quo nichil fieri potest. Quia &¬
si parum adtulerit palmes: eum purgat
agricola: ut plus afferat. Camen nisiin
uite manserit. & uycerit de radite: quan¬
tum libet fructum a semet ip̃o non po¬
test ferre. Quãuis autẽ xp̃c iitis ñ esset
nisi homo esset: tam̃ istam grãm pal¬
mitib non preberet nisi etiam d̾s esset.
Uerum: sine ista gr̃a non potest uiui.
ut mors inpotestate sit liberi arbitrii. Di
quis in me inquit non manserit: initce¬
tur foras sicut palmes qe arescet. & col¬
ligent eum. oe inignem mittnt ⁊ ar¬
det. Ligna itaq uitis tanto sunt con¬
tanptibiliora sunuite non manserĩt.
quanto gloriosiora simanserint. Denĩ
q sicut dehis etiam ꝑhedechielem pro¬
pham dñs dicit: precisa nullis agrico¬

Expanded text:
ipso palmitem ferre, cum dixisset, hic ipso palmitem ferre, cum dixisset, hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere; sed, nihil potestis facere. Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis autem Christus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto glue sicut de his etiam per Ezechielem prophetam Dominus dicit, praecisa nullis agrico
Abbreviated transcription (Latin):
pitis: non adsertores sed precipitatores
liberi arbitrii: exalto elationis: ꝑ ma¬
nia presumptionis̃. in ꝑfunda submer¬
exsemet ip̃o facit iusticiam. Hoc . ẽ. al.¬
tum elationis ur̃e. Sedueritas contra¬
dicit. q dicit. Palmes non potest fer¬
re fructum a semet ip̃o: nisi manserit
inuite. Ite nunc ꝑ ab rupta. oẽ nõ ha¬
bentes ubi figamini uentosa loquaci
tate letamini. Hec sunt inania pre¬
sumptionis ur̃e. Sed quid uos sequat᷑
uiclete. Et si est innobis ullus sensus
horrete. Qui enuĩ asemet ip̃o se fructõ
existimet ferre: inuite nõ .ẽ. Qui in
nõ est: xp̃ianus non est. Hec sunt pro¬
funda submersionis ur̃e. Etiam atꝙ
etiam ate considerate: quid adhuc
ueritas adiungat oc dicat. Ego sum
inquit uitis: uos palmites. Qui m̃ã¬
serit inme ceꝰ ego in eo: hic fert fructũ
multum. Quia si ne me nichil potes¬
tis facere. Nequis qͣm putaret saltim
parnum aliquem fructũ posse asemet¬

Expanded text:
pitis, non assertores, sed praecipitatores pitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submerex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. Ite nunc per abrupta, et non habentes ubi figamini, vetate jactamini. Haec sunt inania praesumptionis vestrae, sed quid vos sequatur videte, et si est in vobis ullus sensus, horrete. Qui enim a semetipso se fructum existimat ferre, in vite non est; qui in non est, christianus non est. Haec sunt profunda submersionis vestrae. 3. Etiam atque etiam considerate quid adhuc veritas adjungat et dicat: Ego sum, inquit, vitis, vos palmites. Qui manet in me, et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere. Ne quisquam putaret saltem parvum aliquem fructum posse a semet
Abbreviated transcription (Latin):
tum subministret eis. non sumat ab
eis. Ac ꝑhoc ce manentem inse habe¬
re xp̃m: & manere inxp̃o discipulis
prodest utrumq non xp̃o. Nam pre¬
ciso palmite: potest deuiua radice a¬
lius pullulare. Qui autẽ precisus. ẽ:
sine radice non potest uiuere. Deniq
adiungit ce dicit. D̾icut palmes non
potest ferre fructum a semet ip̃o nisi
manserit inuite: sic nec uos nisi in
me manseritis. Magna gr̃a coꝰ com¬
mendatio fratres mei: corda instruit
humilium: ora obstruit suꝑborum.
Ecce cui si audent respondeant. Qui
ignorantes dei iusticiam ⁊ suamuo¬
luntatẽ constituere: iusticie dei non
sunt subiecti. Ette cui respondeant sibi
placentes: &e ad bona opera facienda.
d̃m sibi necessarium non putantes.
Nonne huic resistunt ueritati homi¬
nes mente corrupti reprobi circa fidem:
qui respondent &e locuntur iniquitatẽ
dicentes. a deo habemus qđ homines
sumus: a nobis ip̃iᷤ autẽ qđ iusti su¬
mus: Quid dicitis qui uos ipsos deci¬

Expanded text:
ntum subministret eis, non sumat ab ntum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere in Christo, discipulis prodest utrumque, non Christo. Nam praeciso palmite, potest de viva radice alius pullulare; qui autem praecisus est, sine radice non potest vivere. 2. Denique adjungit et dicit: Sicut palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi mame manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit superborum. Ecce cui si audent respondeant, qui « ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos deci
Abbreviated transcription (Latin):
mus quo sine dubio ut mundare
possit: consecratur & baptismus.
xp̃c quippe nobiscum uitis: cum
patre agricola. dilexit eccliam. ⁊ serp¬
sum tradidit ꝓea. Lege apłm: &e ui
cde quid adiungat. Ut eam scĩficaret
inquit. mundans eam lauacro aque
inuerbo. Mundatio igitur nequa¬
quam fluxura. labili tribueretur
elemento: nisi adheretur in uerbo.
Hoc uerbum fidei tantum ualet ĩ
eccł̃ia dei: ut ꝑipsum credentem. of¬
ferentem. benedicentẽ tingentẽ. Etĩa
tantillum mundet infantem: quã¬
uis non dum ualentẽ corde credere ad
iusticiam &e. ore confiteri adsalutem.
Totum hoc hoc fit ꝑuerbum. dequo
dñs ait. Iam uos mundi estis propt̾
uerbum qđ locutus sum uobis. Mla¬
nete inquit inme & ego inuob̾. Non
eo modo illi in ipso. sicut ip̃e in illis.
Atrumq enim prodest. non ipsi:
sed illis. Ita sunt quippe inuite pal¬
mites: ut uiti non conferant. sed ĩ¬
de accipiant unde uiuant. Ita uero
uitis eit inpalmitib: ut uitale alim̃¬

Expanded text:
mus: quo sine dubio ut mundare mus: quo sine dubio ut mundare possit consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidit pro ea. Lege Apostolum, et vide quid adjungat, Ut eam sanctificaret, inquit, mundans eam lavacro aquae in verbo . Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur in verbo. Hoc verbum fidei tantum valet in Ecclesia Dei, ut per ipsum credentem, offerentem, benedicentem, tinguentem, etiam tantillum mundet infantem: quamvis nondum valentem corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait, Jam vos mundi estis, propter verbum quod locutus sum vobis. nete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in ipso, sicut ipse in illis. Utrumque autem prodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alime
Abbreviated transcription (Latin):
ti estis: sed ait. propt̾ uerbum qđ
locutus sum uobis: insi quia aͣ
maqua uerbum mundatͤ Oe¬
trahe uerbum. & quid. ẽ. aqua
nisi aqua: Accedit uerbum ad ele¬
mentum: & fit sacramentũ etiã
ip̃m tamquã iusibile u̾bum. Nã
de hoc utiq dixerat. quando pedes
dus. Unde ista tanta uirtus aque
ut corpus tangat. & cor abluat:
nisi faciente uerbo. non quia di¬
citur: sed quia creditur. Namr⁊ ĩ
ipso uerbo aliud. ẽ. sonus transi-¬
liud. ẽ. uirtus manens. Hoc. ẽ.
uerbum fidei quod p̾dicamus ait
apłs. Quia si confessus fueris ĩore
tuo quia dñs. ẽ. xp̃e. q credideris
in corde tuo quia deus illum sus¬
citauit amortuis: saluus eris.
Corde enim creditur adiusticiam:
ore autem confessio fit adsalutem.
Uncde ce mactib apłorum legit᷑.
fide mundans corda eorum. Et in
epistola sua beatus petrus. Sic ⁊
uos inquit baptisma. saluos facii.
Non carnis depositio sordiumr:
sed conscientie bone int̾rogatio.
Hoc est uerbum fidei qđ predica¬

Expanded text:
ti estis, sed ait, propter verbum quod locutus sum vobis; nisi quia et in aqua verbum mundat? Detrahe verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit Sacramentum, etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam et hoc utique dixerat, quando pedes t mundus totus . Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat et cor abluat, nisi faciente verbo: non quia dicitur, sed quia creditur? Nam et in ipso verbo, aliud est sonus transiliud virtus manens, hoc est verbum fidei, quod praedicamus. Ait Apostolus: Quia si confessus fueris in ore tuo quia Dominus est Jesus, et credideris in corde tuo quia Deus illum suscitavit a mortuis, salvus eris. Corde creditur ad justitiam, ne ore autem confessio fit ad salutem . Unde et in Actibus apostolorum legitur, Fide mundans corda eorum . Et in Epistola sua beatus Petrus, Sic et vos, inquit, baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio . Hoc est verbum fidei quod praedica
Abbreviated transcription (Latin):
trix cẽ inhabitateix eius dei sapi¬
entia delectabatur audire. Chorꝰ¬
cabant foris in suꝑficie sermonis
q actus. unde merito possent
homines glorificare dm̃ õ exem¬
pla saluas accipe. Cali ergo tan¬
te q ꝑsone quid tandem ad ho-¬
noris cumulum potuit accedere
maius eo quam filium dei uͥgo
concepit. iurgo mater edidit:

Expanded text:
trix et inhabitatrix ejus Dei sapientia delectabatur audire; coruscabant foris in superficie sermonis et actus, unde merito possent homines glorificare Deum, et exempla salutis accipere. Tali ergo tantaeque personae, quid tandem ad honoris cumulum potuit accedere majus: eo quod Dei Filium Virgo concepit, Virgo mater edidit
Abbreviated transcription (Latin):
cidia gratie humanis prestitit mẽ¬
tib. Dñs tetum inquid. Mira
res. Et iamerat cum uirgine qui
aduirginem mittebat angłm: et
precessit nuntium suũ deus seda-
deo non recessit. nec teneri potuit
locis. qui omnib habetur in locis

Expanded text:
cidia gratiae humanis praestitit mencidia gratiae humanis praestitit mentibus. Dominus tecum, inquit. Mira res. Et jam erat cum virgine qui ad virginem mittebat angelum, et praecessit nuntium suum Deus, sed a Deo non recessit. Nec teneri potuit locis, qui omnibus habetur in locis
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ.ẽ. angłs cognata uirginitas.
ꝓfecto incarne. preter carnem ui¬
uere. non t̾rena uita. ẽ. sed celestis.
Ande incarne angłicam gloriam
adquire maius est meritis: quã ha¬
bere. Isse enĩ angłm. felicitatis ẽ ẽẽ.
uero uirginẽ. uirtutis. dum hoc
obtinere iuirib  nititur cũ gr̃a:
qđ habet angłs exnatura. Utrũq
tamen ce esse uirginem uel ange¬
lum: diuini muneris. ẽ. officium.
non humanum. Que inquid gr̃a¬
plena. Et bene plena: quia ceteris ꝑ
partes prestatur. marie uero simul
se tota infudit plenitudo gratie.
Hoc quippe. ẽ. qd̾ dauid canit. Des-¬
cendit sicut plunia inuellus. Nel¬
lus itaq cum sit decorpore: nescit
corporis passionem. Sic ce uirgini¬
tas cum sit incarne: uitia carnis
nescit: celestis plane ymber uirgi¬
neum uellus placido se infudit
elapsu: &e tota diuinitatis unda se
contulit incarnẽ. quando uerbum
caro factum. ẽ. Ac de inde ꝑcrucis
patibulum expressum terris oĩb
pluuiam salutis effudit: ce stilli.¬

Expanded text:
ginitas. Profecto in carne præter carnem viuere, non terrena vita est, sed cœlestis. Vnde in carne Angelicam gloriam adquirere, maius est meritum, quam habere. Esse enim Angelum felicitatis est, esse vero Virginem virtutis: dum hoc obtinere viribus nititur cū gratia, quod habet Angetamen et esse virginem et angelum, divini muneris est officium, non humani: Ave, inquit, grplena. Et bene plena, quia caeteris per partes praestatur, Mariae vero simul se tota infudit plenitudo gratiae. Hoc quippe est quod David canit, Descendit sicut pluvia in vellus . Vellus itaque cum sit de corpore, nescit corporis passionem; sic et sancta virginitas cum sit in carne, vitia carnis nescit. Coelestis plane imber in virgineum vellus placido se infudit illapsu, et tota divinitatis unda se contulit in carne, quando Verbum caro factum est, ac deinde per crucis patibulum expressum, terris omnibus pluviam salutis effudit, et stilli
Abbreviated transcription (Latin):
rate mnorationib unanimit̾ ui¬
uentes. quo usꝙ intrare possitis
gaudia et̾ne uite: quo beata uir¬
go feliciter hodie introiuit alder¬
nantib hymi dicis angłorum
choris infra paschua et̾ne uiridi¬
tatis: ubi una societas omnium
suꝑnorum ubi dulcis sollempnitaᷤ
erumpna felix ce suauis. ẽ. refectõ

Expanded text:
rate in orationibus unanimiter viventes, donec intrare possitis gaudia aeternae vitae, quo beata Virgo feliciter hodie introivit, alternantibus hymnidicis angelorum choris intra pascua aeternae viriditatis: ubi una societas civium supernotorum, ubi dulcis solemnitas aerumnas felix et suavi
Abbreviated transcription (Latin):
plum humane uite: conuersatio
eus postascensionẽ xp̃i generalit̾
cum apłis fuit: quo usq disper¬
guntur: sicuti lucas meminit
dicens. Quod regressi quidam
amonte oliueti iherosolunã ue-¬
nerunt & ascenderunt incena¬
culum: ubi manebant petrus

Expanded text:
plum humanae vitae, conversatio ejus post ascensionem Christi generaliter cum apostolis fuit quousque disperguntur: sicut Lucas meminit, dicens: Quod regressi quidem a monte Oliveti, Jerosolymam venerunt, et ascenderunt in coenaculum, ubi manebant Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
fectib: ne forte sicut imꝓb ita ce
indignus laudator inueniar pro¬
fecto cum nec sc̃itas uel facundia
suppeditet. ut beatam ceꝰ głosam
nis dici potest uerbis. minus est
a laude celi: qua diuinis. ẽ. cꝰ an¬
głicis excellentius predicata ⁊ lau¬
data preconiis. Aprophetis quidẽ
prenuntiata: apattiarchis figuris
& enigmatib presignata. ab eiunͣ¬
gelistis exhibita cc monstrata. ab
angło uenerabilit̾ atq officissime
sauitata. Preterea qualis ce quan¬

Expanded text:
fectibus, ne forte sicut improbus, ita et fectibus, ne forte sicut improbus, ita et indignus laudator inveniar. V. Profecto cum nec sanctitas vel facundia suppeditet, ut beatam et gloriosanis dici potest verbis, minus est a laude coeli: quia divinis est et angelicis excellentius praedicata et laudata praeconiis. A prophetis quidem praenuntiata: a patriarchis figuris et aenigmatibus praesignata: ab evangelistis exhibita et monstrata: ab angelo venerabiliter atque officiosissime salutata. Praeterea qualis et quan
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ iurgo celos ascendit. Rogo
gaudete. quia ut ita fatear inef¬
fabiliter sublimata cum xp̃o reg¬
nat inet̾num. Regina mundi: ho¬
die de t̾rris. &ꝰ de presenti seculone¬
quã eripitur. Iterum dico gaude¬
te: quia secura de sua ĩmarcescibi¬
li gloria. ad celi lam ꝑuenit palan¬
um. Exultate inquam gaudete
& letetur omĩs orbis: quia hodie
nobis omnib eiꝰ interuenientib
meritis salus aucta. ẽ. Nob quo¬
q diligentib eam: honoret uirtꝰ
una cum reliquis iurginib sacris
amplior prestatur ꝙꝰ grã. Id circo
dilectissine. letanin: ⁊ laudate.
Quia si cłm ore ꝓphetio inscĩs suis
laudare iubemur: multomagis
eũ inhac celebritate beate uirginis
matris eius. oportet eum ymnis cꝰ
canticis diligentius extollere: ⁊ dig¬
nis deo iubilare prẽconiis acmisti¬
cis honorare munerib. Nulli du
bium quin totum adgłam laudis
euis ꝑtineat. quicquid digne genitͥ¬
ci sue impensum fuerit ac sollemp
mesco dum ur̃is cupio parere pro¬

Expanded text:
Maria coelos ascendit. Rogo, gaudete, quia ut ita fatear, ineffabiliter sublimata, cum Christo regnat in aeternum. Regina mundi hodie de terris et de praesenti saeculo nequam eripitur. Iterum dico, gaudete, quia secura de sua immarcescibili gloria, ad coeli jam pervenit palatium. Exsultate, inquam, ac gaudete, et laetetur omnis orbis, quia hodie nobis omnibus, ejus intervenientibus meritis, salus aucta est. Vobis quoque diligentibus eam honor etuna cum reliquis virginibus sacris amplior praestatur et gratia. Idcirco, dilectissimi, laetamini et laudate, quia si Deum ore prophetico in sanctis suis laudare jubemur, multo magis eum in hac celebritate beatae virginis matris ejus oportet cum hymnis et canticis diligentius extollere, et dignis Deo jubilare praeconiis, ac mysticis honorare muneribus. Nulli enim dubium, quin totum ad gloriam laudis ejus pertineat quidquid digne genitrici suae impensum fuerit, atque solemesco, dum vestris cupio parere pro
Abbreviated transcription (Latin):
&e maxia matre iħu: ce fratrib
euis. Ecce shu ascendente cũ quib
iurgo uacat. inscola uirtutum. &
meditatur in lege mandatorũ dei:
ut ce ip̃a sit forma discipline xp̃i.
ce exemplum ꝑfectionis uirgini¬
b. Conuersatur autẽ cum testib
sc̃e resurrectionis. ce ip̃a testis: con¬
uersatur cum senatorib celi. ĩfra
curiam paradysi sub sp̃c scĩ disci¬
plina: ce̾ magisterio totũis diui
inter primas summi regis cohor¬
tes quorum uita non ĩam ẽrat de
terris inquib xp̃c preliabatur:
sed decelis. Hinc ascendisse legunt᷑
incenaculum: quo pascha dignissi¬
me telebratur. Ibi quippe manebãt
cum maria matre iħu unani¬
miter aspirat incaritate: ꝑ seueran¬
tes mnorationȩ: donec induerent᷑ uir¬
tute exalto. Ceperant enĩ iam orare.
qui dudum cum dño conu̾santes
urtutib &̾ miraculis pascebant᷑.
Et bene ꝑseuerantes mnorationens¬
chil hesitantes. donec acciperent

Expanded text:
matre Jesu et fratribus ejus . Ecce Jesu ascendente cum quibus Virgo vacat in schola virtutum, et meditatur in lege mandatorum Dei, ut et ipsa sit forma disciplinae Christi, et exemplum perfectionis virginibus. Conversatur autem cum testibus sanctae resurrectionis et ipsa testis. Conversatur cum senatoribus coeli intra curiam paradisi sub Spiritus sancti disciplina et magisterio totius divinaeata Maria inter primas summi regis cohortes, quorum vita jam non erat de terris, in quibus Christus praeliabatur, sed de coelis. Hinc ascendisse leguntur in coenaculum, in quo pascha dignissime celebrabatur: ibi quippe manebant cum Maria matre Jesu unanimiter aspirati in charitate, perseverantes in oratione, donec induerentur virtute ex alto. Coeperant enim jam orare qui dudum cum Domino conversantes virtutibus et miraculis pascebantur. Et bene perseverabant in oratione nihil haesitantes, donec acciperent
Abbreviated transcription (Latin):
lis. Non hic celos dicit suꝑiores
partes: huius uisibilis mundi.
Non eñ merces nr̃a que ĩ concussa
o eterna debet. ẽẽ. in reb uolubi¬
lib o temporalib collocandoͣ. ẽ:

Expanded text:
lis. Non hic coelos dici puto superiores partes hujus visibilis mundi. Non enim merces nostra, quae inconcussa et aeterna esse debet, in rebus volubilibus et temporalibus collocan