comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uestere: Nonne&huic ipsi qui hoc facit u&eri testamento. quod ab hominesimilit̃
sacrilego poss& fieri nouo: impurus atquemmpius apparebit. Qui autẽ rectecolitdm̃
& ꝓfecto utriusq. testamenti inuenit unũ dm̃: &ciusdẽuniusdĩ inutroq diligitbo¬
nitatẽ . Inutroq. meuit seueritatẽ: In illo intellegens ꝓmissũ xp̃m̃. ipistoaccipi¬
es redditũ xp̃m̃. Nonneprius in illis u&eribus libris lectũ est. Nonreddendũmalũ¬
pmalo. ubi praccipitur ut siiumentũ in imici sui errarequisquemn uenerit. reuoe&m̃õ
cius & sicecidisseinuia p̃ ꝑtranseat sedleu&cũ illo : Non neibiprius scriptumest
qued apls̃ ponit. Sicsurierit in imicustuu scibaillũ. si sitit potũdulli: Nonneibi
prius homadĩ dõsuo quod eiutiq scit placeredicit. Dne ds̃ meus si fecuistud. si est ini¬
quitas inmanibus meis. sired didi r&ribuentibus mihimala: Nonncibi prius hieremi¬

Expanded text:
vertere, nonne et huic ipsi qui hoc facit, Veteri Testamento, quod ab homine similiter vertere, nonne et huic ipsi qui hoc facit, Veteri Testamento, quod ab homine similiter sacrilego posset fieri Novo, impurus atque impius apparebit? Qui autem recte colit Deum, et profecto utriusque Testamenti invenit unum Deum, et ejusdem unius Dei in utroque diligit bonitatem, in utroque metuit severitatem, in illo intelligens promissum Christum, in isto accipiens redditum pro malo, ubi praecipitur, ut si jumentum inimici sui errare quisque invenerit, revocet Domino ejus, et si cecidisset in via, non pertranseat, sed levet cum illo? Nonne ibi prius scriptum est quod Apostolus ponit: Si esurit inimicus tuus, ciba illum; si sitit, potum da illi? Nonne ibi prius homo Dei Deo suo quod ei utique scit placere dicit: Domine Deus meus, si feci istud, si est iniquitas in manibus meis, si reddidi retribuentibus mihi mala? Nonne ibi prius Jeremi
Abbreviated transcription (Latin):
nenosus is temisericordiae. Qui non infinẽ irasc&ur. Nec in&ernũ indignabitur.
ui non setundũ peccata nrã facit nobis. Neque secundũ iniquitates nr̃as r&ribuit nob.
Slquantũ distat oriens ab ocuidente. longefecit᷑ nobis peccata pr̃a. Quisi cutmise¬
talentũ qua dicceperat. tantũ qui inon amplius adquisuit. Lagatis manib. & pedib.
picuussit intenebras exteriores. ubi c& eifl&us. & stridordentiũ: Et qui hominẽ
nom habentẽuestẽ puptialem de conuiuiosuotollit: & similiter alligatũ simili supp¬
ciopunit. Et quiuqpientibus ad se &pulsantibus & dicentib. dñe aperinobis. responde.
non uos noui : tantũ qui a oleũ secum quod infunderent suis lãpadibus nontulerant
Etquis p̃t unũ contumeliosũ uerbũ mitait ingehennã: & quitem poralicibo ñaccq¬
delenia. hincas peracolligat. acsichomines utrarũq. litterarũ imperitos. axp̃otam¬
quã seuo & crudelicon&ur auestere & addm̃ prophetarũ miseri cordẽmitẽq con

Expanded text:
et multae misericordiae; qui non in finem irascetur, neque in aeternum indignabitur; qui non secundum peccata nostra fecit nobis, neque secundum iniquitates nostras retribuit nobis; sed quantum distat oriens ab occidente, longe fecit a nobis peccata nostra; qui sicut misetalentum quod acceperat, tantum quia non amplius acquisivit, ligatis manibus et pedibus projici jussit in tenebras exteriores, ubi esset ei fletus et stridor dentium : et qui hominem non habentem vestem nuptialem de convivio suo tollit, et similiter alligatum simili supplicio punit : et qui venientibus ad se, et pulsantibus, et dicentibus, Domine, aperi nobis; respondet, Non vos novi; tantum quia oleum secum, quod infunderent suis lampadibus, non tulerunt : et qui propter unum contumeliosum verbum mittit in gehennam : et qui pro temporali cibo non accepde lenia, hinc aspera colligat; ac sic homines utrarumque Litterarum imperitos a Christo tanquam saevo et crudeli conetur avertere, et ad Deum Prophetarum miserico
Abbreviated transcription (Latin):
culata erant a corporũ uitis. itasperaret immolandus cẽ pronebis qui solus in macula¬
tus fuerat apeccatis Quactẽpora ꝑproph &ã sic praenuntiant᷑: Dĩd eorũ dñs loquu¬
tus est & uocauit terrim: A soli sostu usqueadoccasũ. ex sionspecies de coriscius. &
paulo post in eodẽpsalmo: Audipopulusmcus &loquar tibi istahel & cestificabor
nconspectum eo sunt semperi nonaccipiã dedomotua uitulos. Nequed e grrgibustuis

Expanded text:
culata erant a corporum vitiis, ita speraretur immolandus esse pro nobis, qui solus immaculaculata erant a corporum vitiis, ita speraretur immolandus esse pro nobis, qui solus immaculatus fuerat a peccatis. Quae tempora per prophetam sic praenuntiantur: Deus deorum Dominus locutus est, et vocavit terram, a solis ortu usque ad occasum; ex Sion species decoris ejus. Et paulo post in eodem psalmo: Audi, populus meus, et loquar tibi; Israel, et testificabor in conspectu meo sunt semper. Non accipiam de domo tua vitulos, neque de gregibus
Abbreviated transcription (Latin):
sic seuult honorari ab eis quos decipit: quomado uerusds̃ ab eisconsulit: & maximesacri¬
ficiũ est quod praecipuedeb&urdõ: Namobsequia c&era quȩdiuinitati exhibentus. au¬
si sunt sibi&iam suꝑbie fastu homines arrogare: Rarissime autẽ cõmemorantur quisi¬
biut sacrificar& cũ regia potestate possent. ausi fuerant imperare: Quicũquetamq au¬
si sunt perhoc sed eos haberi uoluerunt: Sacrificiis autẽ dm̃ non egerequis nesciat.
sed nec laudibus nr̃iseg&: uerũ sicut nobis nonilliutileestlaudaredm̃: si c nobis ponill
utilast offerresacrificiũdõ : quõ singulari & sdoueresacrificio ꝓnobis xp̃isanguis
effusus est: Ioco primis c̃poribus ad hoc sacrificium talibus significationib. ꝓphetan¬
dũ in maculatorũ animaliũ sacrificiadĩ sibiius sit offerri: utquẽ admadũ illa mma¬

Expanded text:
sic se vult honorari ab eis quos decipit, quomodo verus Deus ab eis quibus consulit: et maxime sacrisic se vult honorari ab eis quos decipit, quomodo verus Deus ab eis quibus consulit: et maxime sacrificium est quod praecipue debetur Deo. Nam obsequia caetera quae divinitati exhibentur, ausi sunt sibi etiam superbiae fastu homines arrogare. Rarissimi autem commemorantur, qui sibi ut sacrificaretur, cum regia potestate possent, ausi fuerint imperare. Quicumque tamen ausi sunt, per hoc se deos haberi voluerunt. Sacrificiis autem Deum non egere, quis nescit? Sed nec laudibus nostris eget. Verum sicut nobis, non illi, utile est laudare Deum; sic nobis, non illi, utile est offerre sacrificium Deo. Quoniam singulari et solo vero sacrificio pro nobis Christi sanguis effusus est: ideo primis temporibus ad hoc sacrificium talibus significationibus prophetandum, immaculatorum animalium sacrificia Deus sibi jussit offerri; ut quemadmodum illa imma
Abbreviated transcription (Latin):
qui sacrificiis delectatur: Iamde pana occisorũ hominũ. quib. quandoq morituris mors
illa nonoffuit. & corũ timq mostibus contris sescextollentis mentouapulauit. superius
respondimus: Desacrificioautẽ uald eistenilsapit. & id eofallitur. quiaiam sacrificia ta¬
lia non offestdĩpopulus dõ postea quã uenitunicũ sacrificiũ cuiusumbrae fuerunt illa
omnia. Non hocimprobantia. sed hoc significantia: Sicutenim resuna multis locittio¬
nibus. & multis linguis significari potest. sicunũ uerũ & singulare sacrificiũ multis ẽ
antea sacrificiorũ significatũ figuris: De quibus singulis hicdisputare quã sidongũ
uid&is: Vnũ tamensciant insipientes tardi ad intellegendũ & prȩcipites ad rep̃hen¬
dendũ quod de monsibi sacrificiũ nonexiger&. nisi uerodõ beriscir&, Palsusenids̃

Expanded text:
qui sacrificiis delectatur. Jam de poena occisorum hominum, quibus quandoque morituris mors qui sacrificiis delectatur. Jam de poena occisorum hominum, quibus quandoque morituris mors illa non obfuit, et eorum tamen mortibus cor regis sese extollentis merito vaputavit, superius respondimus. De sacrificio autem valde iste nihil sapit: et ideo fallitur, quia jam sacrificia talia non offert Dei populus Deo, posteaquam venit unicum sacrificium, cujus umbrae fuerunt illa omnia, non hoc improbantia, sed hoc significantia. Sicut enim res una multis locutionibus et multis linguis significari potest; sic unum verum et singulare sacrificium multis est antea sacrificiorum significatum figuris. De quibus singulis hic disputare quam sit longum, videtis. Unum tamen sciant insipientes, tardi ad intelligendum, et praecipites ad reprehendendum, quod daemon sibi sacrificium non exigeret, nisi Deo vero deberi sciret. Falsus enim Deus
Abbreviated transcription (Latin):
ligata& incado: quiabona est & uindicandiiustitia. Illudeni quodait. sinec
edesiuam audient sitabitã quã oeimicus & publicanus: Erauius est quã sigladio
senr&ur. si flammis ab sumerecur. si feris subriger&ur: Namibiquoq subiun¬
Xi: amendi couobis queligaueritis intera. erundigita &incadis: ut intelle
ger&ur quãgrauius sit pumitur quiudut redictusest in punitus. hiedicat istesipla¬
e& sicinc mandota saluatoris accepimus iubentis. Neminired dideritis malũ p
malo: sed siquisuos ꝑcussent in unã maxillã pracb& e&alteram. & dimittite in¬
urias fragrib ur̃is: Cerab hominbus p̃readdentib. malĩ pͥmalo. alligatur
mantinis pexibus: Absit inquit ut hacdicã: quõ xp̃ĩanussũ: hoc si ueret& necilla di
sacrificio : ut hominib. qui non peccauerant parcer&ur: &id eonon est credendus uerus ds̃

Expanded text:
ligata et in coelo; quia bona est et vindicandi justitia. Illud enim quod ait, Si nec ligata et in coelo; quia bona est et vindicandi justitia. Illud enim quod ait, Si nec Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus; gravius est quam si gladio feriretur, si flammis absumeretur, si feris subrigeretur. Nam ibi quoque subjunxit, Amen dico vobis, quae ligaveritis super terram, erunt ligata et in coegeretur quam gravius sit punitus, qui velut relictus est impunitus. Hic dicat iste si placet, Siccine mandata Salvatoris accepimus jubentis? Nemini reddideritis malum pro malo; sed, si quis vos percusserit in unam maxillam, praebete et alteram; et: Dimittite injurias fratribus vestris ? Ecce ab hominibus non reddentibus malum pro malo, alligatur mantinis nexibus. Absit, inquit, ut hoc dicam, quoniam christianus sum. Hoc si vere esset, nec illa disacrificio, ut hominibus qui non peccaverant, parceretur : et ideo non est credendus Deus verus,
Abbreviated transcription (Latin):
literaubens. seduiuificabat spriuuans: Vnde&e fides uentur xp̃ habrtabuit uiud
in pphec suenturũ prenuntiantibus xpm̃: Eqiune suntplurimi carnales quiued
sereses faciunt ponintellogendo scripturas. uesipsi cahedica. autadhacparuuli lacte
uutriuntur: aut tãquã palea ꝑseuerins futuris ignib praeparentur . Sictt autẽ
is umus &ucrus crcatorbonorũ st & tẽporaliũ & acternorũ: it aideipse auctorest am¬
ortũ testamentorũ. quia & nouũ mu&ertest figuratũ: & ueus innouo estreudatũ
Imoscendi autẽmisericors mansu&udo. pp̃t quãdictũ est. ponsolũ septies. uerum¬
&ũseptuagies septes fratriremittenda cẽpeccata. Nonad hacual & utsit iquu¬
cisimnpunita autcorpens &e dormiens disciplino qued potius obsit. quã diligens ui¬
glansq uindicta Claues qui pperegnicadorũ si ededit xp̃iecdesac. at nonso
mnalũ promalo reddit ecclesia: uerũ & adiunger&: queligaueriti s interra erunt

Expanded text:
uvans. Unde et fides venturi Christi habitabat utique in prophetis, venturum pronuntiantibus Christum; et nunc sunt plurimi carnales, qui vel haereses faciunt, non intelligendo Scripturas, vel in ipsa Catholica aut adhuc parvuli lacte nutriuntur, aut tanquam palea perseverans futuris ignibus praeparantur. Sicut autem Deus unus et verus creator bonorum est, et temporalium et aeternorum, ita idem ipse auctor est amborum Testamentorum, quia et Novum in Veteri est figuratum, et Vetus in Novo est revelatum. Ignoscendi autem misericors mansuetudo, propter quam dictum est: Non solum septies, sed etiam septuagies septies fratri remittenda esse peccata : non ad hoc valet, ut sit iniquitas impunita, aut torpens et dormiens disciplina, quod potius obsit quam diligens vigilansque vindicta. Claves quippe regni coelorum sic dedit Christus malum pro malo reddit Ecclesia: verum et adjungeret, Quae ligaveritis in terra, erunt
Abbreviated transcription (Latin):
nficioru uesuir que nuptialis in conuenientem carnalibus rensiburuelle mal¬
caresermonẽ: Ect quod est manifestius prostramus: Cuangeliũ legiu&eri

Expanded text:
crificiorum vestisque nuptialis inconvenientem carnalibus sensibus velle inculcrificiorum vestisque nuptialis inconvenientem carnalibus sensibus velle inculcare sermonem? Ecce quod est manifestius proferamus: Evangelium Legi veteri
Abbreviated transcription (Latin):
human considerationeista metiamur : huic aliquantuum sufficer edebut
rubesiere &ut plurimumutanti ipdignato prounderetu iustẽ mtarioom plo
a timendictu est li gaceilli manus apedes aproiate eu intenbras cateriores ibiere
litus cstridor dentium: g edl di ca nonleuem cul pingnificat u fierirahabuns¬
aenuptialem: qu oistipar uamagnatus gnasunt reru: uetgo omari ficia ui nibali bo
um sint intirrenis rebus exigua: magnarp quo diumaru signasnt reru anquibus
lu racer docir icipsi do cuur benti in saerificuis ađtenditur preferedant: ponautem
ile coninu seprȩcult s ponso: sedtantu nonaengruit. quimuptialeta ica norbala¬
bat ueruintamen interipras poenas quiburutru que uindicatũ est illequid di dad
uerat: quã que incnparabili er ista illãuncat intellogit quicor poralibustem pera¬
ibur spitilia & sempiter iupr eponit: uerõ quid opus estdemitici ngni ficantbur sa¬

Expanded text:
humana consideratione ista metiamur, huic aliquantulum sufficere debuit humana consideratione ista metiamur, huic aliquantulum sufficere debuit erubescere, et, ut plurimum invitantis indignatio protenderetur, vestem mutare coas exteriores; ibi erit fietus et stridor dentium . Sed dicet, Non levem culpam significat, vestem non habuisse nuptialem, quoniam ista parva magnarum signa sunt rerum. Sic ergo et sacrificia visibilia, cum sint in terrenis rebus exigua, magnarum et divinarum signa sunt rerum: in quibus filii sacerdotis se ipsi Deo, cujus honor in sacrificiis attenditur, praeferebant. Non autem ille conviva se praetulit sponso; sed tantum non congruit, quia nuptialem tunicam non habebat. Verumtamen inter ipsas poenas, quibus utrumque vindicatum est, ille quid distet advertit, quamque incomparabiliter ista illam vincat intelligit, qui corporalibus et temporalibus spiritualia et sempiterna praeponit. 31. Verum quid opus est de mysticis significationibus sa
Abbreviated transcription (Latin):
ens quid loquatur. sed eius actatis quapossent & deberent prosicrilego ausuquo
sednodo insacrificus prȩferebant dignacoertione cohiberi, quod neglectum
dĩ non sibi consulens sed populacuireligio pi&as profuiss& bello &iauindicau
ubi lĩcim irẽ potuerunt augere uicturi pereoru mortes. quifuerant &sise
nescerent postnon longa temporu spatiamorituri: mortibus quippecor¬
porũ legimus alios &ia mortuos. propter non sua sed aliena peccata :ubima¬
gis est indolore cordisplagauiuentiũ qua in resolutione carnispaena mori¬
entiũ: ubianimȩ decor poribus exeuntes. suas causas habent. u malafuel
bonas: non propter gauatȩ quia exutȩ: Animarumuero morte. alis palio
plectiturnemo: sedhocdico : quantum existim& iste fuis sepeccatũ. quod in
conuiuio nuptiali inuentus est homo non habens uestem nurtialem: putosi

Expanded text:
ens quid loquatur, sed ejus aetatis qua possent et deberent, pro sacrilego ausu quo ens quid loquatur, sed ejus aetatis qua possent et deberent, pro sacrilego ausu quo se Domino Deo in sacrificiis praeferebant, digna coercitione cohibere ; quod neglectum Deus, non sibi consulens, sed populo cui religio pietasque profuisset, bello etiam vindicavit, ubi Dei timorem potuerunt augere victuri, per eorum mortes qui fuerant, et, si se nescirent post non longa temporum spatia morituri. Mortibus quippe corporum legimus alios etiam mortuos propter non sua, sed aliena peccata . Ubi magis est in dolore cordis plaga viventium, quam in resolutione carnis poena morientium; ubi animae de corporibus exeuntes suas causas habent vel malas vel bonas, non propterea gravatae quia exutae; animarum vero morte alius pro alio plectitur nemo. Sed hoc dico, quantum existimet iste fuisse peccatum, Quod in convivio nuptiali inventus est homo non habens vestem nuptialem. Puto, si
Abbreviated transcription (Latin):
ustamenti utrius que unus esids: napossent iudeidicere aduersus huius impie¬
menaem er aniitoriis morcibus corpure qua flammis perpetuis gehennarũ: at enim
propter cauidetur huic ds legis & prophetaru quiunus &uerus est ds̃ crimine crude¬
litatis arguendusq in a propter liuis simarcaus as ud &ia crubesundis. poenam mortis
ud corporalis infixit: quod dauid populu numerassa: quad infantes sicut istedict
filis disicerdotis deollis uel carabis dopreparatis aliquid degus tassent: quam
rẽnondisputo quantũ & quã ꝑnitiosu elatinis uitiũ tasco uiro. ut uell&dipopu¬
lunumerare subrepserit. corũ que mortibus non acternis sediamiam quehu¬
mana conditione uenturis & cderiaer transituris. flagellatus. quoru fuerat mu¬
titudine inflatus: nacdico filios heli non fuisse infantes ut isteloquitur nesci¬

Expanded text:
, nisi , quia testamenti utriusque unus est Deus? Nam possent Judaei dicere adversus hujus impie, nisi , quia testamenti utriusque unus est Deus? Nam possent Judaei dicere adversus hujus impienientem transituris mortibus corporum, quam flammis perpetuis gehennarum. At enim propterea videtur huic Deus legis et prophetarum, qui unus et verus est Deus, crimine crudelitatis arguendus, quia propter levissimas causas vel etiam erubescendas poenam mortis vel corporalis inflixit, quod David populum numerasset, quod infantes, sicut iste dicit, filii Heli sacerdotis de ollis vel cacabis Deo praeparatis aliquid degustassent: qua in re non disputo quantum et quam perniciosum elationis vitium tam sancto viro, ut velle Dei populum numerare subrepserit, eorumque mortibus non aeternis, sed jam humana conditione venturis, et celeriter transituris, fuerit flagellatus, quorum fuerat multitudine inflatus . Nec dico filios Heli non fuisse infantes, ut iste loquitur, nesci
Abbreviated transcription (Latin):
tiliũ corporũ. & quomodocũq quandocũq moriturũ: Quascedesiste exagge¬
rins & scolasticauanitate describens. adblasphemandũ dm̃ quitalibus mostib. e os
quibus huius modi terror utilis fuerat flagellabat. horrorem incutit mortalilur sen¬
sibus & aliquid st agereputat. calceraduersus stimulum iaciendo: ut cum demorte
arnis accusat diprouidentiam: morte cor dis mittatur in gehennam: Quis aute
utrius lib& sexus homo non mall& gladio trucidari &iam illomodo quotruci¬
lauit racerdos finces fornicurios inipso complexune fariae uoluptatis. terribile
consticuens aduersus execrandas libidincltionis exemplum. propter quod ma¬
um doplacuit: Quis in quam non mall& taligenere mortr incerfici quis non
postremo igna unsumicied ferinis morsib. ꝑips. pudendilaniari. quã mittunge

Expanded text:
talium corporum, et quomodocunque quandocunque moriturorum; quas caedes iste exaggetalium corporum, et quomodocunque quandocunque moriturorum; quas caedes iste exaggerans et scholastica vanitate describens, ad blasphemandum Deum, qui talibus mortibus eos quibus hujusmodi terror utilis fuerat flagellabat; horrorem incutit mortalibus sensibus, et aliquid se agere putat calces adversus stimulum jaciendo, ut, cum de morte carnis accusat Dei providentiam, in morte cordis intratur in gehennam. Quis autem utriuslibet sexus homo non mallet gladio trucidari, etiam illo modo quo trucidavit Sacerdos Phinees fornicarios in ipso complexu nefariae voluptatis, terribile constituens adversus exsecrandas libidines ultionis exemplum, propter quod maxime Deo placuit, quis, inquam, non mallet tali genere mortis interfici? Quis non postremo igne consumi, vel ferinis morsibus per ipsa pudenda laniari, quam mitti in
Abbreviated transcription (Latin):
derunt ueritatired consenserunt iniquitati: hoc defacto ꝑmorsen cuidi dixit.
accipcom̃s ducespopuli. & uictimaillos dño contrasole. hoc est inmanifesto ꝑdiẽ
ud quod factũ idolummor ses itauindicauit. ut nec proximosuoquisque paritre:
ferroperimensimpios: Nequeenim & dñ sũs pondi x̃. eos autẽ qui noluer mereg¬
naresibi: adducite &int̃ ficite corãme : Vbi pfectoqui amostẽ significat animarũ:
magi sestutiq illa fidelibus horrenda & m&uenda quã corporũ: Vpdeidem dñs
licit Nolitimerceos quiocidunt corpis. animã autẽ nonpossunt excidere . sed poti
iscũ tim&e. qui potest corpus & animã perderein gehennã: Huius generis mortes
perquas animȩmittunt᷑ ingehennã. siquis fidelimente ut dignũ est cogitauerit:
uald euiliter aestimabit. quã lib& in gentissimã stragem & sanguinis fluuios mor¬

Expanded text:
derunt veritati, sed consenserunt iniquitati . Hoc de facto per Moysen, cui Deus dixit: derunt veritati, sed consenserunt iniquitati . Hoc de facto per Moysen, cui Deus dixit: Accipe omnes duces populi, et victima illos Domino contra solem, hoc est in manifesto per diem . Vel quod factum idolum Moyses ita vindicavit ut nec proximo suo quisque parceret, ferro perimens impios . Neque enim et Dominus Jesus non dixit: Eos autem qui noluerunt me regnare sibi, adducite; interficite coram me : Ubi profecto, quia mortem significat animarum, magis est utique illa fidelibus horrenda et metuenda quam corporum. Unde idem Dominus dicit: Nolite timere eos qui occidunt corpus, animam autest et animam, et corpus perdere in gehennam . Hujus generis mortes, per quas animae mittuntur in gehennam, si quis fideli mente ut dignum est cogitaverit, valde viliter aestimabit quamlibet ingentissimam stragem, et sanguinis fluvios mor
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ est &illorũ &istorũ : Quod autẽ deisto cõmemoraurquẽpigũ seruũ misit intene
dit nec impotens quiautbencager& nomipierexit i precorrexit nec emulus ac
malitiosus quodaluce separatĩ intenebras mint: hoc de omnibus poenis homini
bibebant nouellabant᷑. aedificabunt niubebant. uxores ducebant: uenit diluiũ &
perdidit omines sicent & aduentus filihominis. Hoc eidecbduratione cordis pharaonis.
pequeñ pouiteftamentiliterenondicunt dequibusdam. Tradidit illos dt̃ inrep¬
bimmentẽ ut faciant quaenon conueniant: hoc despũmendaci quẽdĩ qui beneutitur
&iam malisiustissimo iudicio adimpiũ regem decipiendũ misit: si cut micheas p¬
peta sibi inuisione proph&ica de monstratũ ẽẽtestatur Nequeenĩ dubitauit
talealiquid dicere a postolus paulus. cũ sescir& uerissi me dicercubiait. Matet
illis dsoperationẽ etroris ut eredant mendatio: &iudicentur om̃s quinon credi¬

Expanded text:
est et illorum, et istorum? 28. Quod autem de illo commemoravi, quem pigrum servum misit in tenedit, nec impotens quia ut bene ageret non ipse rexit, ipse correxit, nec aemulus ac malitiosus quod a luce separatum in tenebras misit: hoc de omnibus poenis hominum, bibebant, novellabant, aedificabant, nubebant, uxores ducebant; venit diluvium et perdidit omnes: sic erit et adventus Filii hominis . Hoc et de obduratioNeque enim Novi Testamenti litterae non dicunt de quibusdam: Tradidit illos Deus in reprobam mentem, ut faciant quae non conveniunt . Hoc de spiritu mendaci, quem Deus, qui bene utitur etiam malis, justissimo judicio ad impium regem decipiendum misit . Sicut Michaeas propheta sibi in visione prophetica demonstratum esse testatur: neque enim dubitavit tale aliquid quid dicere apostolus Paulus, cum se sciret verissime dicere, ubi ait: Mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio, et judicentur omnes qui non credi
Abbreviated transcription (Latin):
niuitacest amplectentib eã: Nũ quidñã & hoc refellendũ est quouelut icue ut
sibi uid&xur in rid&. prima dm̃ ñ prȩscis sequod contigit. Deindeim plerenonua¬
liisse quod magnopere cogitauit: Testio adm iledictũ seconuestis se superatum.
Vudescitdm̃ nom prescisse quod contigit. anquia contigit:: Quinꝰ mmo si p̃
untigiss&. pullo modo id prȩsciss& futurũ qui a nonerit futurũ: autsipu¬

Expanded text:
num vitae est amplectentibus eam . Nunquidnam et hoc refellendum est quod velut acute, ut num vitae est amplectentibus eam . Nunquidnam et hoc refellendum est quod velut acute, ut sibi videtur, irridet: primo Deum non praescisse quod contigit; deinde implere non valuisse quod magnopere cogitavit; tertio ad maledictum se convertisse superatum. Unde scit Deum non praescisse quod contigit? An quia contigit? Quinimo si non contigisset, nullo modo id praescisset futurum, quia non erat futurum. Aut si
Abbreviated transcription (Latin):
docũ alignouitae: quo significabatur sapientia: Sed ista inquit arbor quȩ in pa¬
rady souitae fructus ferebat cui proderat : cui. nisiprius illis primis hominib
masculo & femine quiin paradr̃so fuerant constituti: deindeistis depara drso ꝓme
ntos uae iniquitatis erectis mansitad memoriã significandȩ sp̃italis arbori suitȩ.
quod est utdiximus ipsisapientia: Beatarũ cibus inmutabilis animarũ: Vtrũ
autẽ illocibonuncuescatur aliquis. pisi forte. enoch& helias: Non temere asseue¬
rndũ puto: Lagno tamepuitae quod est inspiritali paradyso. pisi alerent᷑
inimacbeatorũ ñ promunerepi&atis & fidelissi mȩ confessionis. Latronis ani¬
maecredentis in xpm̃. l.egeremus paradr̃sũ. Codẽ diefiuus se concessũ : Amep
idigno: Ipseest quippesapientia dequaut superius cõmemoraui scriptũ est : Lig¬

Expanded text:
do eum a ligno vitae, quo significabatur sapientia. Sed ista, inquit, arbor, quae in pado eum a ligno vitae, quo significabatur sapientia. Sed ista, inquit, arbor, quae in paradiso vitae fructus ferebat, cui proderat? Cui? nisi prius illis primis hominibus masculo et feminae, qui prius in paradiso fuerant constituti. Deinde istis de paradiso pro merito suae iniquitatis ejectis mansit ad memoriam significandae spiritalis arboris vitae, quod est, ut diximus, ipsa sapientia, beatarum cibus immutabilis animarum. Utrum autem illo cibo nunc vescatur aliquis, nisi forte Henoch et Helias, non temere asseverandum puto: ligno tamen illo vitae, quod est in spirituali paradiso, nisi alerentur animae beatorum, non, pro munere pietatis et fidelissimae confessionis, latronis animae credentis in Christum legeremus paradisum eodem Dei munere fuisse concessum: Amen,  esse cum vitae ligno. Ipse est quippe sapientia, de qua, ut superius commemoravi, scriptum est, lig
Abbreviated transcription (Latin):
rihominẽ nec corporesiner&. Quodergo indeseparatus traditus est morticon¬
sumenđ ȩtate quod nequaquam illia ccidiss& si semper codem cibo frueret
significatũ est. quod prius ab spintaliuit aeligno prop̃t peccatiũmimacius exlus aest e
ca. Quo distenontdlogins ait. quatenus ergo antemaledictu iumortalis homoperpetuo
ntellegendũ s est quõ indcilli uita in corporeperpetua suppacebat neu&ustate con su¬
mertur ȩtatis: ad hoc inde prohibitus. ut expeccatipyna iaillies s& necesntasmortir:
Quomodo inquit exdimaledictomori coeperit cũuita ipsanuqua exipsomitiũ sump¬
serit: quasiopta uerit cids̃ morte sicut homo homini ac nondi uerba ad sententiam
pestinent punientis. Non adirã maledicentis: Punire autẽ moste coporali fuit.
auita carbore separȩre: Cũ fuiss& spiritalit̃ mortuus animo. utiq separatus ab ali¬
mento sapientiae: Ds itaq qui dei contigiss& in animo significareuoluit separan¬

Expanded text:
ri hominem nec corpore sineret. Quod ergo inde separatus traditus est morti consumendus aetate , quod nequaquam illi accidisset, si semper eodem cibo frueretur, significatum est quod prius ab spiritali vitae ligno propter peccatum anima ejus exclusa est, et t amplectentibus eam . Quod iste non intelligens ait: Quatenus ergo ante maledictum immortalis homo perpetuo intelligendus est, quoniam inde illi vita in corpore perpetua suppetebat, ne vetustate consumeretur aetatis. Ad hoc inde prohibitus, ut ex peccati poena jam illi esset necessitas mortis: quomodo, inquit, ex Dei maledicto mori coeperit, cum vita ipsa nunquam ex ipso initium sumpserit, quasi optaverit ei Deus mortem, sicut homo homini, ac non Dei verba ad sententiam pertineant punientis, non ad iram maledicentis. Punire autem morte corporali, fuit a vitae arbore separare, cum jam fuisset spiritaliter mortuus, animo utique separatus ab alimento sapientiae: Deus itaque quid ei contigisset in animo significare voluit, separan
Abbreviated transcription (Latin):
tur : quando quide illeait: sicrederetis morsi crederetis & mihi: Demeenimille
scripsit: Quidenim pater sinefilio ud tunc fect uclum quam facit . siergo sai¬
briter non solu bonitatem uerum &ia seueritatedisca scriptura commendat. quo
& amatur dĩ utiliter &etimetur. Vnde apłs eodeloco utrũq commemorat dicens¬

Expanded text:
tur? Quandoquidem ille ait: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille tur? Quandoquidem ille ait: Si crederetis Moysi, crederetis et mihi: de me enim ille scripsit . Quid enim Pater sine Filio, vel tunc fecit vel unquam facit. Si ergo salubriter non solum bonitatem, verum etiam severitatem Dei sancta Scriptura commendat, quoniam et amatur Deus utiliter et timetur
Abbreviated transcription (Latin):
tit propterta non praescisse. quia si presciss& ne tomtinger& puidiss&: potesthoc & de
xp̃odicere. quitalentũ dedithomini nibil adquisituro: qued ꝓptẽa utiq. dederit. ut
cius auger&ur petuni & quicquid est quodilla significit: Ergoquia contigit ut ille
suipigritianon adqui rer& hoc non praesciuit ille quidedit: Dicereeciã ponim plesse
deholucro xpm̃. quod magnoperetogitiuit. Poteste&cillud tertiũ ad maledictũ se
conuestisse superitũ quõ dixit: Ligattilliminus & pedes. & picitetũ in tenebras ex¬
teriores sicut deadam dictũ est: ut alignouitaeseparatus mostteã corporis plecter
Huiceni homini descsto deficientis maledictũ. uid&ur potentis imperium. Dicatergo
dicat aemulũ acmalitiosum quod seruofuo inuiderit lucẽ acsilutẽ que pici iussit in
non aud& dicere dehominis iedemptore. & ncius precepta contempserit penee terne mor¬
tir ultore: eodcipio scilic& : Nã inquẽ aliũ nin inxp̃mhȩc malediata nesciens isteiacula

Expanded text:
i propterea putat non praescisse, quia si praescisset, ne contingeret providisset: potest hoc et de Christo dicere, qui talentum dedit homini nihil acquisituro; quod propterea utique dederat, ut ejus augeretur pecunia, quidquid est quod illa significat. Ergo quia contigit ut ille sua pigritia nihil acquireret, hoc non praescivit ille qui dedit? dicere etiam potest, non implesse de hoc lucro Christum quod magnopere cogitavit. Potest et illud tertium, ad maledictum se convertisse superatum, quoniam dixit, Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores : sicut de Adam dictum est, ut a ligno vitae separatus morte etiam corporis plecteretur . Huic enim homini diserto, deficientis maledictum, videtur potentis imperium. Dicat ergo dicat aemulum ac malitiosum, quod servo suo inviderit lucem ac salutem, quem projici jussit in non audet dicere de hominis redemptore? Et si ejus praecepta contempserit, poena aeternae morti
Abbreviated transcription (Latin):
& nondalistis mihi manducare : Ecceprte scatĩ porali ponabati sed nondita: Qe¬
terũ & orrendũ suppliciũ comminatur: & reccesi consula sueritatẽ. perpariũ est
enĩ quadinele nosinisdatur: Sedcũ piedatur. a&ceri ũ indemeritũ conipiratur
&ideoporius quia piruũ si quodidatur. magnum pi&atenonditur: Vndepri

Expanded text:
et non dedistis mihi manducare . Ecce pro esca temporali, non ablata, sed non data, aeet non dedistis mihi manducare . Ecce pro esca temporali, non ablata, sed non data, aeternum et horrendum supplicium comminatur. Et recte, si consulas veritatem. Perparvum est enim quod in eleemosynis datur; sed cum pie datur, aeternum inde meritum comparatur. Et ideo potius quia parvum est quod datur, magna impietate non datur. Unde
Abbreviated transcription (Latin):
nũ in supplicus. quãgehenneignis: Suin logeud prephecis i stemueni ssec aliquem
uõ dixisee fratrisuo fatuae. lapid arfiussum fuis sediuinitus. quanta edm̃ erudeli¬
uni s irgucr&. Quisnon autẽ pondicolapidar supsingulos atus immoꝑsingula
corporis frusta paulatim atqueminut atm uiuens & sentiens dilaniari con¬
iumique maluissox quam gehennȩ ignibus mancipari: ab sit tamenatt
oudeliorem quis quam dicateis angelndm quam legis dm iutellegens
utrius que ce unum & cundemdm: Iplege aerrentem carnalibus
cuuangeli ospitalibus poenis: &ibi & ho fidedem nus quam crudelem
sindillud non nesi a xpo linguamrepperir& alienamincum queblas¬
phemam & qualis est hunis impia garrulitate dam nabilẽ uerbius
&onanus exagitar&xur qũ quadiftalcor sonio saeri fici pracgustato arp¬
ralẽ tempera lẽq prrnã psuenlegio sicindignatur ingestã: ubiuetur̃ sdñs
tusestdiabolo & ngdiscius. Huuis tinti supplicui qugre cuise: ł suriu imnqua

Expanded text:
in Lege vel Prophetis iste invenisset aliquem, quoniam dixisset fratri suo, Fatue, lapidari jussum fuisse divinitus, quantae Deum crudelitatis argueret? Quis non autem, non dico lapidari, sed per singulos artus, imo per singula corporis frusta, paulatim atque minutatim, vivens et sentiens dilaniari consumique maluisset, quam gehennae ignibus mancipari? Absit tamen ut crudeliorem quisquam dicat Evangelii Deum quam Legis Deum, intelligens utriusque esse unum et eumdem Deum, in Lege terrentem carnalibus, in Evangelio spiritualibus poenis; et ibi et hic fidelem, nusquam crudelem. 32. Quid illud? nonne si a Christo linguam reperiret alienam in eumque blasphemam, et qualis est hujus, impia garrulitate damnabilem, acerbius et amarius exagitaretur, quam quod iste de obsonio sacrificii praegustato, corporalem temporalemque poenam pro sacrilegio sic indignatur ingestam; ubi venturum se tus est diabolo et angelis ejus? Hujus tanti supplicii quaeris causam? Esurivi, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
luxuna. quas idixerte pdite prindere sibbato qui ubiestommnis luxuria. Sicitautes
horpracettũ a postlicũ ncinebnenturumo ip quoe stomnis luxurii obsriut ex p̃unis¬
sabbuto uet enepres siusinquit ertantibus contradicum ꝓimoiciumiodm̃: & sinmn pro¬
iciunũ praedicant. quitam̃ die dominico nonicumant aut dius cotem portitiu siuc¬

Expanded text:
luxuria, quasi dixerit: \'Nolite prandere sabbato, quia ibi est omnis luxuria. sicut autem luxuria, quasi dixerit: \'Nolite prandere sabbato, quia ibi est omnis luxuria. sicut autem hoc praeceptum apostolicum, ne inebrientur uino, in quo est omnis luxuria, obseruatur a Chrissabbato. CUt expressius\', inquit, \'errantibus contradicam, nemo ieiunio deum, etsi non proieiunium praedicant, qui tamen die dominico non ieiunant, aut Helias eo tempore ieiunaue
Abbreviated transcription (Latin):
atus est. & recessit adõ salutari suo : &aetider̃ un adicugintitriamilia Quasidictũ
sit prandit sabbato iacob. & recessit adõ salutari suo: Et a postolus quando com memo¬
rauit cecidisse totmiliac: Nonait neque prandemus sabbato sicut illi pranderunt.
sedait: Nequefornicemur. sicut quidã corũ fornicatisunt : &cecider̃ unadicuiginto
triamilia: Quidm̃bi etiamuult quodait. sedit autem populusmanducare &bibere &
surtexerunt ludere . posuit quidem a płs hoctestimonium: sedut a seruituteidolori
ponisabbato prandisꝰ phiberet. Sabbato autemillud factumesseiste non probat sedit
libitum est suspicatur. Sicut autem ficri potest uticiunctur & cumiciunium soluit᷑
siquis que ebriosus est tuncinebrictur uta ficripotest ut nonieiunetur & sitempe¬
rantes unt homines modestissimeprandeatur. Quid estergo quod sabbatiuolons

Expanded text:
atus est et recessit a deo salutari suo et ceciderunt una die uiginti tria milia\', quasi dictum atus est et recessit a deo salutari suo et ceciderunt una die uiginti tria milia\', quasi dictum sit: Prandit sabbato Iacob et recessit a deo salutari suo\'. et apostolus quando commemorauit cecidisse tot milia, non ait: \'Neque prandeamus sabbato, sicut illi pranderunt\', sed ait: Neque fornicemur, sicut quidam eorum fornicati sunt et ceciderunt una die uiginti tria milia. quid sibi etiam uult, quod ait: \'Sedit autem populus manducare et bibere et surrexerunt ludere\'? posuit quidem et apostolus hoc testimonium, sed ut a seruitute idolorum, non a sabbati prandio prohiberet. sabbato autem illud factum esse iste non probat, sed, ut libitum est, suspicatur. sicut autem fieri potest, ut ieiunetur et, cum ieiunium soluitur, si quisque ebriosus est, tunc inebrietur, ita fieri potest, ut non ieiunetur et, si temperantes sunt homines, modestissime prandeatur. quid est ergo quod sabbati uolens
Abbreviated transcription (Latin):
pondendum: quõ pro sabbati prandio untia luxuriaer ep̃hendendo. eadem atque eadem
sȩpedicit. aliud nen non in ueniendo quoddicat: siquod in aniter &ad rem non ꝑtinens.
utrum non sit sabbatoi eiunandum quȩritur. nonutrum non sitsabbato luxuri andum:
Quod dominico faciunt quidm̃timent: quamuis i pillo utique nonieiunent: quis autem
dicer & quo disteausus est dicere: q̃uomodoinquit pronobis aut ꝑnos rata erunt dõ aut
digna quȩ nos scficatadie ad peccatumcogant i sci ficatamdiem sabbati confitetur.
& ad pec catumdicit cogihomines quia prandetur: Acperhoc aut dies dominicus scifi
catus nonest. & incipit ẽẽ sabbatũ melius: autsi est & dominicus dies scificatus ad pecca¬
tũ cogimur quia prandemus. & conatur testimoniis diuinis ꝓbare sabbutoieiunandũ:
sedundehox ꝓb& omnino noninuenit: Manducauit inquit &bibit uinũ iacob & sati¬

Expanded text:
pondendum, quoniam pro sabbati prandio uitia luxuriae reprehendendo eadem atque eadem pondendum, quoniam pro sabbati prandio uitia luxuriae reprehendendo eadem atque eadem saepe dicit aliud non inueniendo, quod dicat, nisi quod inaniter et ad rem non pertinens dicit. utrum non sit sabbato ieiunandum, quaeritur, non utrum non sit sabbato luxuriandum, quod nec dominico faciunt, qui deum timent, quamuis in illo utique non ieiunent. quis autem diceret, quod iste ausus est dicere? \'quo modo\', inquit, pro nobis aut per nos rata erunt deo aut digna. quae nos sanctificata die ad peccatum cogunt?\' sanctificatam diem sabbati confitetur et ad peccatum dicit cogi homines, quia prandetur, ac per hoc catus non est et incipit esse sabbatum melius aut, si est et dominicus dies sanctificatus, ad peccatum cogimur, quia prandemus. Et conatur testimoniis diuinis probare sabbato ieiunandum, sed, unde hoc probet, omnino non inuenit. \'manducauit\', inquit, et bibit uinum Iacob et sati
Abbreviated transcription (Latin):
dominieoieiunandũ. &id eo ad didit. quod adhuccũ xpo imminenti accdesi aedies
dominicus seruabatur. ut uid elic& ea causa. intellegat᷑ iciun as semorses &iã diequi
epeliat ieiunari. Curipsex p̃s quadigintadicbus similit̃ iciunauit : Cur non
illis dicbus inquad raginta terbinis qui sabbatũ sequebant᷑ iciuniũ soluit. ut iã domi
nicidieprandiũ commendar& &ĩ ante suã resurrectionẽ sicut sangui nẽ suũ potan¬
dũ dedit ante passionem. Vides cestedierũ quad raginta ieiuniũ quo diste commnemo¬
rat sic adrem non ꝑtinere. ut sabbato iciunemus. quomodo adrem non ꝑtin& ut domini co
iciunemus: prorsus non adtendit quid cidediedomini copossit oppont: quando sicut accu¬
sanda sunt ebriosa conuiuia & omnis uorax actemulentaluxuri es sicaccusat prandia s abba¬
torum cum possint & ipsace modestorum atque sobriorum: &ideo ne illi ad singula res¬

Expanded text:
dominico die ieiunandum, et ideo addidit, quod \'adhuc cum Christo imminenti ecclesiae dies dominico die ieiunandum, et ideo addidit, quod \'adhuc cum Christo imminenti ecclesiae dies dominicus seruabatur\', ut uidelicet ea causa intellegatur ieiunasse Moyses etiam die, qui expediat jejunari; cur ipse Christus quadraginta diebus similiter jejunavit? cur non in illis diebus quadraginta, ter binis qui sequebantur nici diei prandium commendaret etiam ante suam resurrectionem, sicut sanguinem suum potandum dedit ante passionem? uides certe dierum quadraginta ieiunium, quod iste commemorat, sic ad rem non pertinere, ut sabbato ieiunemus, quo modo ad rem non pertinet, ut dominico ieiunemus. Prorsus non adtendit. quid ei de die dominico possit opponi, quando, sicut accusanda sunt ebriosa conuiuia et omnis uorax ac temulenta luxuries, sic accusat prandia sabbatorum, cum possint et ipsa esse modestorum atque sobriorum. et ideo non est illi ad singula res
Abbreviated transcription (Latin):
mor ses amicusdĩ pubis inquilinur. delatorlegis & populidux terb̃mis sabbutis ic¬
iunis oel drans ũ offensa sed meritũ cohlocauit: Nũ quid a tenditqui d minctossint
consequent̃ opponi : quiautiq simorssuciunantis ꝓp̃tea p̃roponit exemplũ quo
ilis quadragintadieb. terbinas sicudoquit᷑ sabbita siciunauit. & ex horuult per¬
suadere ut sabbato eiun&ur. exhocergoper suadeat. ut & dominico iciun&ur.
Quia millis quad raginta diebus Nihi lominus morses. terbinas dominicos iciu¬
nauit: Sed addit acdicit: & ad huccũ xpodominicus ad cõimminenti acedestae
serubatur. quod cur dixent nescio. Sieñ propterea quiamultomagis iciun an¬
dũest postea quãuenit cũ xp̃a dominicusdies. Ergo quod ab sit &iã ipsodominico
ieun&ur. siautẽ timuit pepro pẽdierũ quad ragintaiciuniũ obicer&ur. &iam

Expanded text:
Moyses amicus Dei, nubis inquilinus, delator Legis, et populi dux, ter bina sabbata jeMoyses amicus Dei, nubis inquilinus, delator Legis, et populi dux, ter bina sabbata jeiunio celebrans non offensam sed meritum conlocauit\'. numquid adtendit, quid hinc possit consequenter opponi? quia utique, si Moysi ieiunantis propterea proponit exemplum, quoniam in illis quadraginta diebus ter bina, sicut loquitur, sabbata ieiunauit, et ex hoc uult persuadere, ut sabbato ieiunetur. ex hoc ergo persuadeat, ut et dominico ieiunetur, quia in illis quadraginta diebus nihilo minus Moyses ter binos dominicos ieiunauit. sed addit ac dicit: \'Et adhuc cum Christo dominicus a deo imminenti ecclesiae seruabatur\'. quod cur dixerit, nescio: si enim propterea, quia multo magis ieiunandum est, posteaquam uenit cum Christo dominicus dies, ergo, quod absit, etiam ipso dominico die ieiunetur; si autem timuit, ne propter dierum quadraginta ieiunium obiceretur etiam
Abbreviated transcription (Latin):
coptractamest abol&ur indominico autem paescum ueptris temptation
uaur & diabolicȩ calumni aelocusdatur & paradr soperitur. & primatus admit¬
detir  Qiuedestengo quodrur sus sibi ipsecontiarius ad mon& uq ponpraindiomo¬
desto sobrio xpiano reficumur dominicodie sed inalogi alactantes pliuiaerot eiq
cantemus. Saturastidñe animã inanẽ. & potastiani mãsttientem. Nem pesi
tune nonerrimus quindo iciunamus & aliorũ s exdierũ errores tunc abliuimus
cũsibbuto neiunamus. Nullu seritdiedominico d&cerior ullus sabbtomdior
Cromenuleacabiis efrotet. Nenol ogẽ sicut istemtellgit. pis quinonintellagrt. Sieñ¬
ud omi non cibus sed prthibitus cibus ꝑdident : & csauinꝗptem sc̃ubrihue u lones. Sei
usquea deo nte ptũ sacram̃ti. quo d in primatus uohabuit concupita escacdam nauit
punẽpmanducauitꝰ cebibit aquã: Curautẽp̃dixerit hoc subiun git atqueut scce

Expanded text:
contractum est, aboletur, in dominico autem per escam uentris temptatio non contractum est, aboletur, in dominico autem per escam uentris temptatio non cauetur et diabolicae calumniae locus datur et paradiso peritur et primatus amittitur. quid est ergo quod rursus sibi ipse contrarius admonet. ut non prandio moderato, sobrio, Christiano reficiamur dominico die, sed in alogia laetantes plaudentesque cantemus: Saturasti, domine, animam inanem et potasti animam sitientem? nempe si tunc non erramus, quando ieiunamus, et aliorum sex dierum errores tunc abluimus, cum sabbato ieiunamus, nullus erit die dominico deterior, nullus sabbato melior. crede, dilectissime frater, nemo legem sicut iste intellegit, nisi qui nonAdam non cibus, sed prohibitus cibus perdidit , et Esau nepotem sancti Abrahae non esca, sed usque ad contemptum sacramenti quod in primatu suo habuit, concupita esca damnavit : panem non manducavit, nec bibit aquam. Cur autem hoc dixerit, subjungit atque ait: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̃ crbũ acpotũ. Nonmentis seduentris. alogia dicidominici dicit eẽ cantandum
Saturastidn e animã inanẽ. & potastianimã sitientem Ouirũ spiritalẽ. õcir¬
naliũ reprehensorẽ. õmagnũ i eiunatorem & ñuentricultorẽ : Ecaquinos amꝰ¬
mon& nelegeuentris legẽ dnĩ corrumpamus: Nepanẽ cacliuendamus esca
terrena : & adiungit. quiaesca adam parady soperiit. escaesau primatus amisit
Eccequidicit. estenĩ satanȩ usitata calumnia tẽptatiouentris. cui modicũ suad&
ut auferat totũ: & horũ inquit int̃ pr&atio praeceptorẽ uentricolas minus incur¬
uat: Non nehis uerbissuis idigereuid&ur. ut &iã diedominico ieiun&ur. Alio¬
quin sanctiorerit sabbatidies. quodñs in monumentorequieuit quã domini¬
cus quo a mortuis resurrexit: Sanctius estenim ꝓfectosabbatũ sisccundum
uerbahuius in sabbato ꝑieiunium peccatũ omneuitatur. et quod aliis diebus

Expanded text:
propter cibum ac potum, non mentis, sed ventris alogia diei dominici dicit esse cantandum: propter cibum ac potum, non mentis, sed ventris alogia diei dominici dicit esse cantandum: Saturasti, Domine, animam inanem, et potasti animam sitientem. O virum spiritualem! o carnalium reprehensorem! o magnum jejunatorem, et non ventricultorem! Ecce qui nos admonet ne lege ventris legem Dterrena, et adiungit: Quia esca Adam paradiso periit, esca Esau primatus amisit. ecce qui dicit: \'Est enim Satanae usitata calumnia temptatio uentris, cui modicum suadet, ut auferat totum. et horum\', inquit, \'interpretatio praeceptorum uentricolas minus incuruat. Nonne his uerbis suis id agere uidetur, ut etiam die domi- Dico ieiunetur? alioquin sanctior erit sabbati dies, quo dominus in monumento requieuit, quam dominicus, quo a mortuis resurrexit. sanctius est enim profecto sabbatum, si secundum uerba huius in sabbato per ieiunium peccatum omne uitatur et, quod aliis diebus
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ dominicũ sabbato uelut xp̃iano iure pracponit: Ecce secundũ i psum diessabbati
multos nctior inuenitur. in quo& nonerratur. Cũ eius totospatio ieiunatur: ut eadẽ
iciunio sex c&erorũ dierũ ac ꝑ hoc &ipsius dominicierror abluit: Puto quadabi p̃
placeat ista pracsumptio: Iam uero cũ schominẽ spiritale uideri uelit. &tamquã
carnales pransores sabbatiaccus&: atendequẽ admodũ dominicidiei nonparco prin¬
dio reficiatur. sed alogia delact&ur: Quid estautẽ alogia. quod uerbũ ex grecalin¬
gua usurpatũ est. nisicũ pulis indulg&. ut arationis tramited eui&ur : Vpdeam¬
malia ratione carentia dicuntur aloga : quib. similessunt uqtridediti Propt̃
quod immod eratũ couiuiũ. quomens inquaratiodominat᷑ ingurgitatione ues¬
cendi acbibendi quodammodo obruitur. alogia puncupatur. In super &iam

Expanded text:
diem dominicum sabbato uelut Christiano iure praeponit? ecce secundum ipsum dies sabbati diem dominicum sabbato uelut Christiano iure praeponit? ecce secundum ipsum dies sabbati multo sanctior inuenitur, in quo et non erratur, cum eius toto spatio ieiunatur, et eodem ieiunio sex ceterorum dierum ac per hoc et ipsius dominici error abluitur. puto, quod tibi non placeat ista praesumptio. lam uero cum se hominem spiritalem uideri uelit et tamquam carnales pransores sabbati accuset, adtende, quem ad modum dominici diei non parco prdio reficiatur, sed alogia delectetur. Quid est autem alogia, quod verbum ex graeca lingua usurpatum est, nisi cum epulis indulgetur, ut a rationis tramite devietur? Unde animalia ratione carentia dicuntur aloga, quibus similes sunt ventri dediti: propter quod, immoderatum convivium, quo mens, in qua ratio dominatur, ingurgitatione vescendi ac bibendi quodammodo obruitur, alogia nuncupatur. Insuper etiam