comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
respondit hoc factunim nł¬
latenus quousq notum
suũ qd fecerat compleuisset.
Cuius deuocioni annuẽte.
predecessore predicto. habia
in presencia bone menio¬
rie iobanius cp̃i portuẽsis
tũc eiusdẽ ordĩs genalis mi
iustri: expressam professio
cit. Sicq promocioni pre¬
dicte suum prebendo asser¬
sũ mandatis aplicis obe¬
diuit. Et qmͣꝙͣ de iussu pre¬
decessoriᷤ eiusdẽ habitun ue¬
latum portauent usqz ad fe¬
stum beate agathe turic ui¬
anum in dicto tamen festo
in presencia duorum car¬
dinalium recepit publice:
ac sic ex tunt portauit con¬
tinue: atq ipsa die usq ad
sanctum petrum patenter
detulit predicando. Miran¬
da res et alias inconsucta.
uir nariq hic uirtutum
positus insublunt iuri yͥ¬
megeniture renunciauĩt
et regno regalis sehi spre¬
ta pompa pro regno cormup¬
tibili: eternum ac plenũ
delicii s regnum meicans.

Expanded text:
respondit se hoc facturum nullatenus, quoadusque votum dictum, quod fecerat, complevisset: cuius devotioni annuente praedecessore praedicto habitumin praesentia bonae memoriae Ioannis c episcopi Portuen., tunc eiusdem ordinis ministri generalis, expressam professioncit, sicque provisioni praedictae suum praebendo assensum mandatis apostolicis obedivit. d Et quamquam de iussu praedecessoris eiusdem dictum habitum velatum portaverit usque ad festum beatae Agathae tunc vicinum, in dicto tamen festo in praesentia duorum cardinalium recepit publice, ac sic ex tunc portavit continue, atque ipsa die usque ad sanctum Petrum patenter detulit peditando. Miranda res et aliis insueta! Vir namque hic virtutum positus in sublimi iuri primogeniturae renuntiavit et regno, regalis solii spreta pompa, pro regno corruptibili aeternum ac plenum deliciis regnum mercans.
Abbreviated transcription (Latin):
dedere dicentes. Tu pater be¬
ne nosti. ꝙ asinus qui ab
agro usui nr̃o ligna defer¬
re solitus est: custodis solli¬
citudine indiget: et ne a qͣli¬
bet improba deuoretur be
stia: satis ueremur. idcirto
ergo si tibi placet. et recte in¬
detur. huic leoni iniungat
subscquens ducat ad pastũ.
reducatqz remcans domũ.
Ita et factum est. leccio .ui.¬
Nterea dum hec dila¬
to tempore gererentur.
cducto quadam die
ad loci pascua asino: gra¬
ui leo ultra modum sup̃¬
no oppressus obdormiuit.
Lcone namqz tunc graui¬
ter soporato: contigit ut ꝑ
camdem uiam negociatõ¬
res gradientes: olei causa
pergerent egyptum. Qui
sinum pascentem. cum ne¬
custedem: iniqua surreppẽ¬
te cupiditate. rapientes se¬
cum duxcrunt. Expergiscẽ
itaq leo quid sibi damp¬
ni accidisset nesciens: ut
requireret ta men pascentẽ
quem commissum habu¬
it ire cepit. Qui cum solito
non appareret in loco pascẽ¬
di: constrictus de discrimiẽ

Expanded text:
dedere, dicentes: Tu pater bededere, dicentes: Tu pater bene nosti, quod asinus qui a saltu usui nostro ligna deferre solitus est, custodis sollicitudine indiget, et ne a qualibet improba bestia devoretur, satis veremur. Idcirco ergo, si tibi placet, et rectum videtur, huic leoni aselli noum subsequens ducat ad pastum, reducatque remeans domum. Ita et factum est: nam interea dum haec dilato tempore gererentur: educto quadam die ad loca pascuae asino, gravi leo ultra modum somno oppressus obdormivit. Leone namque tunc graviter soporato, contigit ut per eamdem viam negociatores gradientes, olei emendi causa, pergerent in Aegyptum. Qui sinum pascentem: dum necustodem, iniqua surrepente cupiditate, rapientes secum duxerunt. Expergiscens itaque leo quid sibi damni accidisset, nesciens: ut requireret tamen pascentem quem commissum habuit, ire coepit. Qui cum solito non appareret in loco pascendi, constrictus de discrimine
Abbreviated transcription (Latin):
ut est fragilitatis huma¬
ne conuersi. Sanctus ue¬
ro icronuus ueluti aduẽ¬
Qui uidelicet dum sibi pa¬
riter propinquassẽt. et qr
loqui leo ut sue nature est
muuie poterat: ut cũq
ualuit predicto pr̃i lesi ꝙͣ
habebat pedis obtulit plã¬
tam. Uocatis tunc fratrib.
precepit ut diligenter lesũ
abluerent pedem̃: inquirẽ¬
tes: sur ita claudicans irt.
tam leonis. Cum igitur
cum alimento d iligẽter
adhibita esset cura: de lesi¬
onis ietu conualuit ilico.
ne feritatis deposi-¬
ta rabie: cepit inter eos ul
studiose adinuicem rogo.
Perpendite quid huic lc̃o¬
ni operis congrui nr̃e uti¬
litati addamus: qualiter
ab co leuiter perfici. et ne¬
effugetur fieri possit: quia
credo certe quod nontãtũ
pro sui pedis saluit huc il¬
lum miserit dominus. qͥ
ci mederi sine nobis potue¬
rit: quantum ut nobis
mirabiliter sese uelle pre¬
bere inuamen. Tunc p̾dic¬
ti fratres tale concorditer
humiliter pr̃i responsum

Expanded text:
ut est metus fragilitatis humaut est metus fragilitatis humanae, conversi. Sanctus vero Hieronymus, veluti advenQui videlicet dum sibi pariter propinquassent, et quia loqui leo, ut suae naturae est, minime poterat, utcumque valuit, praedicto patri, laesi quem habebat pedis obtulit plantam: vocatis tunc fratribus, praecepit ut diligenter laesum abluerent pedem, inquirentes cur ita leo claudicans iret.tam leonis. Ei igitur cum alimento diligenter adhibita cura de laesionis ictu, illico convaluit. ae feritatis deposita rabie, coepit inter eos ultstudiose adinvicem rogo perpendite: quid huic leoni operis congrui, nostrae utilitatis addamus, quatenus ab eo leviter perfici, et efficaciter fieri possit: quia certe credo quod non tantum pro sui pedis salute, huc illum miserit Deus, qui ei mederi sine nobis potuerat: quantum ut nobis mirabiliter se velle praebere juvamen. Tunc praedicti fratres, tale concorditer humiliterque patri responsum
Abbreviated transcription (Latin):
Trum ipse propter
clorum regna do-¬
inuin parentes. sororem.
cegnatos. roma egressus de¬
liquit.: et ierosolimam mi¬
litaturus xp̃o pergens: pri¬
mo ad gregorium nazã¬
zenum. tuc constantino¬
politanc urbis cp̃m sup¬
plex docilisq discipulus ac¬
cessit: ut sc̃arum scriptura¬
rum stu diis erudiretur.
inde insuriam perrexit.
in possessione euagrii pb̃r:
aliquantulum commo¬
ratus. Ad deserta deinde ita
letus accinctusqz accessit:
ut uolasse eum magis ꝙͣ
measse crederes. Quadrien-¬
num itam illa uasta so-¬
litudine. que exusta solis
ardoribus: horridũ mo¬
nachis prestabat habita¬
culum exegit. indeq ad
bethleem oppidum reme-
auit: ubi pridens animal
ad presepe domini sese ob¬
tulit permansurum. le niii.¬
uedam namq di¬
e ad uesperascente.
cum beatus ieronimus
una cum fratribus ut
monachis mos est ad sa
dicans. quarto suspenso
pede. ingens leo cenobii f¬
claustra ingressus ẽ. Quo
utiq fratres iuso perterri¬
ti: non nulli in fugani sũt

Expanded text:
rum ipse propter oelorum regna, domum, parentes, sororem, cognatos, Roma egressus, dereliquit, et Hierosolymam militaturus Deo pergens, primo ad Gregorium Nazianzenum, tunc Constantinopolitanae urbis episcopum, supplex docilisque discipulus accessit, ut sanctarum Scripturarum studiis erudiretur. Inde in Syriam perrexit, in possessione Evagrii presbyteri aliquantulum commoratus. Ad deserta deinde loca ita laetus accinctusque accessit, ut volasse eum magis quam measse crederes. Quadriennium itaque in illa vasta solitudine, quae exusta solis ardoribus horridum monachis praestat habitaculum, exegit; indeque aBethleem oppidum juvenis advenit: ubi prudens animal ad praesepe Domini sese obtulit permansurum. InQuadam namque die advesperascente, cum beatus Hieronymus una cum fratribus, ut monachis mos est, ad sadicans, quarto suspensus pede, ingens leo coenobii claustra ingressus est. Quo utique viso fratres perterriti nonnulli in fugam sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
filius quos nult iiuificat.
Neq cnim pater iudicat
quenquam: sedomne
iudicium dedit filio ⁊ ma¬
iora his demonstrabit ci
opera: id est non solum in¬
firmos curare: sed et mor¬
tuos resuscitare. Quod dic̃.
neqz pater iudicat quem¬
quam. id est sccundum di¬
uinitatem: quia nemo po¬
test intucri nec uidere. Ut
illud. Deum nemo udit¬
rrdit unqmͣ. S iudiciũ
omne dedit filio. id est uit
ille qui fuit iudicatus se¬
cundum carnem:ab illo
omnes iudicentur. le .uii.¬
men amen dico uo¬
bis: quia qui ner¬
bum ncum audit. et cre¬
dit ci qui musit me. habet

Expanded text:
ificat. Neque enim Pater judicat quemquam, sed judicium omne dedit Filio. Et majora his demonstrabit ei opera: id est, non solum infirmos curare, sed et mortuos resuscitare. Quod dicit, Neque Pater judicat quemquam, vel secundum divinitatem; quia nemo potest eum intueri nec audire: ut illud, Deum nemo vidit unquam. Sed judicium omne dedit Filio: id est, ut ille qui fuit judicatus secundum carnem, ab illo omnes judicentur. Amen, amen dico vobis, quia qui verbum meum audit, et credit ei
Abbreviated transcription (Latin):
siet de morte ad uitam. Qd̾
dicit in indicium nõ ue¬
met. qui uechum meum
au dit et credit ci qui misit
me: discrecio facta esse inter
iustos et peccatores a dño
cerintur. Ac si dicat. In nu¬
nerun peccatorum qui
ita fecerit non ueniet: sed
transict de morte ad uitã.
hoc est de superbia ad hu¬
militatem. de odio ad ca¬
ritatem: de temporalibus
ad cteruitatem migrabit.
dico uobis quia
uant hora et nunc est qnͣ¬
do mortui audient uocẽ
filii der: et qui audierint
nuuent. Mortui id est pec¬
catores intelliguntur: qͥ
audicrunt xp̃m et non cre¬
diderunt. Et quod subseq̃¬
tur: et qui audierint ui¬
uent. Ideo recapitulatur
co quod paulo superius de
resurreccione peccatorum
dixerat: hicautem de resur¬
reccione mortuorum loqͥ¬
tur.

Expanded text:
sit a morte in vitam. Quod dicit, In judicium non venit, qui verbum meum audit, et credit ei qui misit me, discretionem factam esse inter justos et peccatores a Domino cernitur: ac si dicat, in numero peccatorum, qui ista fecerit, non veniet; sed transit de morte ad vitam: hoc est, de superbia ad humilitatem, de odio ad charitatem, de temporalibus ad aeterna migrabit. dico vobis, quia venit hora, et nunc est, quando mortui audient vocem Filii Dei; et qui audierint, vivent. Mortui, id est peccatores intelliguntur, qui audierunt Christum, et non crediderunt. Et quod subditur, Vivent qui audierint: ideo recapitulatur, eo quod paulo superius de resurrectione peccatorum dixerat; hic autem de resurrectione mortuorum loquitur.
Abbreviated transcription (Latin):
runt oleum secum ĩuasiᷤᷤ
sius: cum lampadibus.
per oleum quippe: nitor
glorie designatur. Uascu¬
la autem nr̃a sunt corda:
in quibz ferimus cuncta
que cogitamus. Prudenteᷤᷤ
ergo oleum in uasis habẽt.
quia nitorem glorie intra
conscienciai retinent pau¬
lo attestante qui ait. Gl̾i̾a
nr̃a hec est testimonium
consciencie ñre. Fatuc au¬
tem uirgines oleum secũ
non sumunt: quia glori¬
am intra conscienciam ñ
habent: dum hanc abore
prorimorum querunt
ro ꝙ omnes lãpadeᷤ
habent sed omnes oleuim
non habent: quia plerũ¬
q bona in se opera cum
clectis et reprobis ostẽdũt.
Sz soli adsponsum ueni
que foris egerint: intus
gloriam querunt. ⁊inde
per psalmistai queqz de
sc̃a electorum ceclesia dicitͤ
Omnis gloria cius: filie
regum abintus. Moram
autem faciente sponso: dor¬
mitauerunt omnes et dor¬
mierunt: quia dum ue¬
nire index ad extremum
iudicium differt: clecti ⁊
reprobi in mortis sõpno
sopiuntur. dormirectomĩ:

Expanded text:
runt oleum in vasis runt oleum in vasis suis cum lampadibus. Per oleum quippe nitor gloriae designatur; vascula autem nostra sunt corda, in quibus ferimus cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum secum non sumunt, quia gloriam intra conscientiam non habent, dum hanc ab ore proximorum quaerunt. uod omnes lampades habent, sed omnes oleum non habent, quia plerumque bona in se opera cum electis et reprobi ostendunt, sed soli ad sponsum cum quae foris egerint intus gloriam requirunt. Unde per Psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae rautem faciente sponso dormitaverunt omnes, et dormierunt. Quia dum venire judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur: dormire etenim
Abbreviated transcription (Latin):
minatus autem quina
rius denarium perficit. et
quia ex utroq sexu fide¬
lium multitudo colligit᷑
sancta ecclesia decem uirgi¬
nibus similis denunciat
in qua quia mali cum
bonis. et reprobi cum clec¬
tis admixti sunt: recte si¬
nilis uirginib priden¬
tibus et fatuis esse perhibe¬
tur. Quidem sunt namq
pleriqz continentes qͥ ab
exteriori se appetitu custo¬
diunt: et spe ad interiora
rapiuntur:carnem ma¬
cerant. et toto desiderio ad
supernam patriai hanc¬
lant: eterna patria expetũt.
pro laboribus suis recipe
laudes humanas nolunt.
hi numirum gloriam su-¬
am non in ore hominũ
ponunt. sed intra consciẽ¬
t sunt pleriqz qui
corpus per abstinẽ¬
ciam affligunt sed de ip̃a
sua abstinencia huma¬
nos fauores expetunt: doc¬
trine inseruiunt: indigẽ¬
tibus multa largiitur.¬
sed fatue profecto sunt uͥ¬
gines quia solam laudis
transitorie retribucionem
querunt. Unde et aperte sub¬
ditur. Quinq fatuenon
sumpserunt oleum secũ.
Prudentes autem accepe¬

Expanded text:
minatus autem quinarius numerus denarium perficit. Et quia ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur. In qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt, recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhibetur. Sunt namque plerique continentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscient sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt; doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur,sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. Unde et aperte subditur. Sed quinque fatuae sumpserunt oleum secum; prudentes autem accepe
Abbreviated transcription (Latin):
rant fratres illius
genitricis uencrã¬
di antistites austrenus
aureliorum pontifex: au¬
narius presul antissiodo¬
rensis. iurtutum signis
refulgens. Qui cum cerne¬
rent predictum puerum
normam religionis ama¬
re. et xp̃i precepta diligere:
aum cleritatus officio stu¬
ducrunt mancipare. lc̃.iiͣii.
Umq iam ctate cre¬
scente officia dini¬
na cepisset digne persolu̾e
ct ore mellifluo cantus x
armoniã insonare. atq
ngore abstinencie carnis
rebellionem domare. ora¬
tu assiduo sanctorum
scpulcra martirm frequẽ¬
tare: mopie afflictorum
compa ti. hospitalitatem
sectari. caritate resplendẽ.
demosuis insudare. mũ
mius senones definictus
est. ut iam dicte ciitatis
cathedram sanctus lupuᷤ
susciperet elerus uel populꝰ
urbis senonice auribus
regis unanimiter sugges

Expanded text:
rant fratres illius genitricis venerandi antistites Austrenus Aurelianorum pontifex, Aunarius praesul Autisiodorensis, virtutum signis effulgens; qui cum cernerent praedictum puerum normam religionis amare et Christi praecepta diligere, eum clericatus officio studuerunt mancipare. 4. umque iam, aetate crescente, officia divina coepisset digne persolvere et ore mellifluo cantus Christi armoniam insonare atque rigore abstinentiae carnis rebellionem domare, oratu assiduo sanctorum sepulcra martirum frequentare, inopiae afflictorum compati, hospitalitatem sectare, caritate resplendere, elemosinis insudare, mundmius Senonas diem functus est, ut iam dictae civitatis cathedram sanctus Lupus susciperet, clerus vel populus urbis Senonicae aures regis unanimiter pos
Abbreviated transcription (Latin):
licite considerare nos amo¬
net: ne nos qui plus ceteris
n hoc mundo aliquid acce¬
pisse cernimur: ab aucto¬
ie mundi grauius inde
iudicemur. Cum enim au¬
gentur dona: raciones eciã¬
crescunt donorum. lc .uiii.¬
anto crgo cẽ humi¬
lior atq ad seruien
dum prompcior quisqz de¬
bet ex munere: quanto se o¬
obligatõrem esse conspicit
in rreedenda racione. Ecce ho¬
mo qui peregre proficiscẽs
seruos suos uocat: cisq ad
negocium talenta partitur.
ost multum uero
temporis positurus
racionem reuertitur bene
operantes pro apportato lu¬
cro remunerat: seruum
ucro a bono opere torpentẽ
dampnat. Quis itaq est
iste homo qui peregie pro¬
ficiscitur. nisi redemptor nr̃
qui in ca carne quam as¬
sumpserat abiit in celum:
Carnis cium locus propri¬
e terra est. que quasi ad per¬
egrina ducitur: dum per
redemptorem nr̃m in celo
collocatur

Expanded text:
licite considerare nos admonet, ne nos qui plus caeteris in hoc mundo accepisse cernimur, ab auctore mundi gravius inde judicemur. Cum enim augentur dona, rationes etiacrescunt donorum. Tanto ergo esse humilior at promptior quisque debet ex munere, quanto se obligatiorem esse conspicit in reddenda ratione. Ecce homo qui peregre proficiscitur, servos suos vocat, eisque ad negotium talenta partitur. ost multum vero temporis positurus rationem revertitur, bene operantes pro apportato lucro remunerat, servum vero a bono opere torpentem damnat. Quis itaque iste homo est qui peregre proficiscitur, nisi Redemptor noster, qui in ea carne quam assumpserat abiit in coelum? Carnis enim locus proprius terra est, quae quasi ad peregrina ducitur, dum per Redemptorem nostrum in coelo collocatur
Abbreviated transcription (Latin):
indignacionis crarsit.S
commemorẽ: situs locii
stius relacione inscredus
fere milibus a genueñsi
urbe abest: quatuordecim
uero milibz a capite lemã¬
nici lacus quem influit
redanus. Locus hic interal¬
pina uga in ualle situs
est: ad quem pergentibus.
difficilis transitus per aspe¬
rum atqz arcum iter pan-¬
ditur. Infestus namqz ro¬
danus saxosi mõtis radi¬
cibus nis peruium uian¬
tibus aggerem reliquit:¬
ubi cuictis transinissus
angustiarum faucibus:
subito nec exiguus inter
montium rupes campus
aperitur. in quo legio scã
considerat.

Expanded text:
indignationis exarsit. Sed indignationis exarsit. Sed commemorem, situs loci ejus relationi inserendus ferme millibus a Genavensi urbe abest, quatuordecim vero millibus distat a capite Lemanni lacus, quem influit Rhodanus. Locus ipse jam inter Alpina juga in valle situs est: ad quem pergentibus difficili transitu asperum atque arctum iter panditur. Infestus namque Rhodanus saxosi montis radicibus vix pervium viantibus aggerem relinquit. Evictis transmissisque angustiarum faucibus, subito nec exiguus inter montium rupes campus aperitur. In hoc legio sancta consederat.
Abbreviated transcription (Latin):
qui tunc ueri dei
cultum. profiteri au¬
debant sparsis usq qua¬
q militum turbis: uel
ad supplicia uel ad necem
rapiebantur. Erat eodem
tempore in exercitu legio
militum: que thebea appel¬
labatur. Legio autem uo¬
cabatur: quetunc sex mi¬
lia ac sexcentos uiros m ar¬
mis habebat. hii in auxi¬
lium maximiano abori¬
entis partibus accersiti
uenerant uiri in bellicis
rebus strenui. uirtute no¬
biles: sod fide nobiliores.
fortitudine. erga
xp̃i deuocione certabant.
amanglici precepti eciã
sub armis non immcõ¬
res reddebant que dei crãt
deo. et que cesaris cesari re¬
stituebant. Itaq cum hii
sicut ceteri militum ad
multitudinem destinarẽ¬
tur. soli crudelitatis miste¬
rium detractare ausi sunt:
atq hunismodi preceptis
se obtemperaturos negãt.
non longe aberat
nam se circa octodorum i¬
tinere fessus tenebat. ubi
cum ci per nuncium dela¬
tum esset legionem hanc
aduersus mandata regia
rebellem: in hiis angustii
subtitisse furore: instinctꝰ

Expanded text:
qui tunc veri Dei cultum profiteri audebant, sparsis usquequaque militum turbis, vel ad supplicia, vel ad necem rapiebantur. Erat eodem tempore in exercitu legio militum, qui Thebaei appellabantur. Legio autem vocabatur, quae tunc sex millia ac sexcentos viros in armis habebat. Hi in auxilium Maximiano ab Orientalibus partibus accersiti venerant. Viri in rebus bellicis strenui, virtute nobiles, sed fide nobiliores; fortitudine, erga Christum devotione certabant. Evangelici praecepti etiam sub armis non immemores, reddebant quae Dei erant Deo, et quae Caesaris Caesari restituebant. Itaque cum hi, sicut et caeteri militum, ad multitudinem destinarentur; soli crudelitatis ministerium detrectare ausi sunt, atque hujusmodi praeceptis se obtemperaturos negant. non longe aberat; nam se circa Octodorum itinere fessus tenebat: ubi cum ei per nuntios delatum esset legionem hanc adversus mandata regia rebellem in Acaunensibus angustiis substitisse, in furorem instinctu
Abbreviated transcription (Latin):
aulo autem rome
et post primain def
fensionem suam in occi¬
duis partibus ut sibi ipe
predixerat xp̃m testificãte:
preciosissimus et facũdis¬
simus dyonisius qui a
patria ionitus xp̃iano
autem agnomine propt̾
marimam sanctitatem
uocabatur makiarius. ꝙ
interpretatur beatus: ne
post discessum magistui.
lupi rapaces et gregĩ non
parcentes dominicas oues
inuaserant. quos institu¬
tor suus plantauit. habũ¬
danti solicitudine rigare
contendit.

Expanded text:
aulo autem Romae, et post primam suam defensionem in Occiduis partibus, ut sibi ipse praedixerat, Christum testificante, pretiosus et facundissimus Dionysius, qui a patria Ionicus, Christiano autem agnomine, propter maximam sanctitatem vocabatur Macarius, quod interpretatur beatus, ne post discessum magistri, lupi rapaces et gregi non parcentes, Dominicas oves invaderent, quod institutor suus plantavit, abundanti sollicitudine rigare contendit.
Abbreviated transcription (Latin):
dem queqz sanctus
diuino ammonitus
oraculo: parentes suos
ad sacre fidei conuertit pro¬
fessionem: et matrem que
se mundo genuit. ipse rege¬
latronum perpessus insi¬
dias. dum uni traditurad
custodiendum: cuuangeli¬
ca predicacione latronem
factus est ci in salutem. In¬
de regressus obuiam ha¬
buit malignum sp̃m: qui
sancto iurõ quocumq. ꝓ¬
geret comitem se ẽe spospõdit.
Tui intrepidus respondit.
Dominus michi aditor
est: non tincbo minas tu¬
as. Sed multas arrianoꝵ
tribulaciones perpessus. ite¬
rum in gallias repedauit:
sanctoqz patre hylario pis¬
tauensi fauente. prope ci¬
uitatem sibi cellulan con¬
struxit: in qua liberius cõ¬
templatiuos carperet fructꝰ.
Cui quidam cathecuminꝰ
adhercus: subita sancto ab¬
sente uro morte peremptꝰ
est. Quem uir dei pretibus
profusis resuscitauit: inite
redditum batiz auit: qui
multis postca iuixit anns.
Alterum quoq in cuiusdã
lupicini agro laqueo suspẽ¬
sum: sacris oracionibus

Expanded text:
dem quoque sanctus vir divino admonitus oraculo, parentes suos ad sacrae fidei convertit professionem; et matrem, quae se mundo genuit, ipse regelatronum perpessus insidias, dum uni traditur ad custodiendum, evangelica praedicatione latronem factus est ei in salutem. de regressus obviam habuit malignum spiritum, qui sancto viro, quocunque pergeret, comitem se esse spopondit; cui intrepidus respondit: Dominus mihi adjutor est, non timebo minas tuas. Sed multas Arianorum tribulationes sustinens, iterum Gallias repedavit, sanctoque Hilario Pictaviensi junctus, prope civitatem sibi cellulam construxit, in qua liberius contemplativos carperet fructus. Cui quidam catechumenus adhaerens subita, sancto absente viro, morte praereptus est: quem vir Dei precibus profusis resuscitavit, vitae redditum baptizavit, qui multis postea annis vixit. Alterum quoque, in cujusdam Lupicini agro laqueo suspensum, sacris orationibus
Abbreviated transcription (Latin):
martinus post relictum
milicie cingulum sociauit:
ut tanti uri cruditus exẽ¬
plis.xpĩanam fortiter pro¬
cessisset ad pugnam: fidci
armatus galca. et lorica
iusticie accinctus: et gladio
uerbi dei annatus: intre¬
pidus contra omnia tela
magnus bellator mueni¬
retur.

Expanded text:
Martinus, post relictum Martinus, post relictum militiae cingulum, sociavit, ut tanti viri eruditus exemplis Christianam fortior processisset ad pugnam, fidei armatus galea, et lorica justitiae accinctus, gladio verbi Dei armatus, intrepidus contra omnia tela maligni bellator muniretur.
Abbreviated transcription (Latin):
Om ad huc cathe¬
cuminus cẽt hixma¬
li frigore: media sue cla¬
midis pauperem uestiuit¬
parte. Qua criam parte cla¬
midis sue intir angelicos
exercitus dominum ih̾m
diuinitus illuminatus
nocte sequente uestitũ a¬
sperit: ut uerum intelligit.
ꝙ ipse dominus ihesus
cuuangelicis intonat pa¬
ginis: qmͣdiu fecistis uni
ex huis minimis michi fe¬
cistis. Hic uir florem ado¬
lescencie sue: medio lana
transegit in urbe. Nã tunc
temporis arriana fauente
auxencio mundum mã¬
culauit perfidia: cui sancͦ
martinus ut fortis athle¬
ta xp̃i uiriliter restitit intre¬
prdusq ueram sancce tri¬
nitatis fidem docebat. sc uͣ.
depulsus gallianas sccessit
n partes: uencrabiliqz pic¬
taniensis urbis antistiti
hylanio iunctus est: qui
tunc temporis quasi fir¬
missima colunna omni¬
bus laudabilis extitit: et
ille sanctus uir in coclesia
xp̃i omnibus fame ma¬
guitudine: et uite scĩtate
et doctrinarum ueritate
scãrum excellencior effulsit.
huius disciplinis se sanctꝰ

Expanded text:
m adhuc catechumenus esset, hiemali frigore, media suae chlamydis pauperem parte vestivit. Qua etiam parte chlamydis suae, inter angelicos exercitus Dominum Jesum, divinitus illuminatus, nocte sequente, vestitum aspexit; ut verum intelligeret quod ipse Dominus Jesus evangelicis intonat paginis: Quandiu fecistis uni ex his minimis meis, mihi fecistis . lescentiae suae Mediolana transegit in urbe, quam tunc temporis Ariana, favente Auxentio, multum maculavit perfidia; cui sanctus Martinus ut fortis athleta Christi viriliter restitit, intrepidusque veram sanctae Trinitatis fidem docebat. Sed inddepulsus Gallicanas secessit in partes, venerabilique Pictaviensis urbis antistiti Hilario junctus, qui tunc temporis quasi firmissima fidei columna omnibus laudabilis exstitit: et ille sanctus vir in Ecclesia Christi, omnibus famae magnitudine, et sanctitate vitae, et doctrinarum veritate sanctarum excellentior effulsit: cujus disciplinis se sanctus
Abbreviated transcription (Latin):
rem domum suam totã
habere plenam militarib
lanccis et ceteris appatibus.
ranti responsum est:omĩa
bec arma sua fore militũ¬
litum arma traduntur
contra fortem armatum
militi pugnaturo: ut qͣi
brio liberaret icrusalem.

Expanded text:
 domum suam plenam habere militaribus lanceis et ceteris apparatibus. eret, responsum est ei, omnia haec arma sua fore militumltum arma traduntur contra fortem armatum militi pugnaturo, ut quasi brio liberet Jherusale
Abbreviated transcription (Latin):
an diligimus amicos: S
est quod in pace sancte cecle-¬
sic fien debcat unde clarescat:
si persccucionis tempore
mori pro dileccionc ualca¬
mus. Certe isdem iohãnes
dicit. Qui babuicrit substã¬
ciam mundi et iuderit fra¬
trem suum necesse habere
et clauserit uscera sua ab
co: quomedo caritas dei
manct in co: Hinic eciam
iohannes baptista ait. Qͥ
habet duas tumcas det nõ
habenti.¬
Ui ergo transquil¬
litatis tempore ñ
dat pro deo tunicam suã:
quando in persecucione da¬
turus est animam suamn.
Uirtus ergo cantatis. ut
miũcta sit in perturbacõe
nutriatur per mĩam in
tranquillitate: quatenuᷤᷤ
ommipotenti deo primũ
discat sua impendere post¬
medum semctip̃m. Seq̃¬
tur. Uos amici mei estis. O
Quanta est dignitas ho¬
minum esse amicos dei:
sed audistis gloriam di¬
gnitatis audite. et laborẽ
certaminis. Si feccritis que
ego precipio uobis: ami¬
ci mei estis. si ca que preci¬
pio uobis faciatis. Ac si
aperte dicat. Gaudetis de

Expanded text:
an diligamus inimicos? Sed an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habuerit substantiam mundi hujus, et viderit fratrem et clauserit viscera sua ab eo; quomodo charitas Dei manet in eo ? Hinc etiam Joannes Baptista ait: Qui habet duas tunicas, det unam non habentiui ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum discat sua impendere, postmodum semetipsum. 4. Sequitur: Vos amici mei estis. O Quanta est dignitas hominum esse amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de
Abbreviated transcription (Latin):
Um ergo aliquid
exterius a proximo
patumir: contra occultum
raptorem interius ugile¬
mus. Qui nunqm ineluᷤ
uincitur: nisi cum raptor
octirior amatur. Una qͥp¬
pe et summa est probacio
caritatis: si et ip̃e diligitur
qui aduersatur. Hinc est
ꝙ ip̃a ueritas et crucis pati¬
bulum sustinet: et tamen
ip̃is suis persccutoribus af¬
fectum dileccionis impẽdit
dicens. Pater ignosce illis.
quia nesciunt quid faciũt.
Quid ergo mirum si mi¬
micos diligant discipuli
dum iuunt. quando et
tunc inunicos diligit ma¬
gister cum occiditur. Cuius
dileccionis summam ex¬
primit: cum subiungit.
maiorem bac dileccionem
nemo habet: ut animai
suam ponat. quis ꝓ ami¬
aa suis.
ort cciam proini¬
micis dominus ue¬
Incrat: et ta men positurm̃
se animam pro amicis di¬
cebat. dit profecto nobis:
ostenderet. quia cum dili¬
gendo lucrum facere de mi¬
micis possummis: cciam
ipsi amici sunt qui persecũ¬
tur. S cd cece nos usq ad n¬
mortem: nemo persequitͤ.
⁊inde ergo probare possumꝰ

Expanded text:
um ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipsis suis persecutoribus affectum dilectionis impendit, dicens: Pater ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quid ergo mirum si inimicos diligant discipuli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur? Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis. etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus
Abbreviated transcription (Latin):
saic quoqz qui inter¬
pretatur nsus uel gau¬
dium: significat illum
de quo drcit ad pastores ã¬
gelus. Anninicio uobis
gandium magnum:. qd̾
crit omni populo. Et ip̃ã
ueritas: suis discipulis
ait. iterum uidebo uos et
gaudebit cor ur̃m: et gau¬
dium ur̃m nemo tollet a
longum est per totum enu¬
merare: cum penc omnes
actus cius. quos scriptura
narrat. conueniant miste¬
rio ad xp̃m: ut est illud ꝙ
mactandus ip̃e ad aram
portauerit ligna. sicut xp̃
crucem passionis sue pro¬
prio gestauit corpore: et ꝙ
in typo ecclesie rebecam du¬
xit uxorem: que gemelloᷤ
ci peperit: sicut xp̃o ecclesi a
per baptismi fontem part
duos populos

Expanded text:
saac quoque, qui interpretatur risus, vel gaudium, significat illum de quo dixit ad pastores angelus: Annuntio vobis gaudium magnum, quod erit omni populo . Et ipsa Veritas suis discipulis ait: Iterum videbo vos, et gaudebit cor vestrum, et gaudium vestrum nemo tollet a hristum, longum est per totum enumerare, cum pene omnes actus ejus, quos Scriptura narrat, conveniant mysterio ad Christum, ut est illud, quo mactandus ipse ad aram portaverit ligna , sicut Christus crucem passionis suae proprio gestavit corpore. Et quod in typo Ecclesiae Rebeccam duxit uxorem, quae gemellos ei peperit , sicut Christo Ecclesia per baptismi fontem duos parit populos
Abbreviated transcription (Latin):
unc memorata pa¬
nsiorum aiuitas
ut sedes regia. et conuentui
gallorum ac germanorũ
nobilitate pollebat: quia
erat salubris acre iocunda
flumine. fecunda terris: ar¬
boribus nemorosa: et uine¬
is uberrima constipata po¬
pulis. referta commerciis:
ac uariis commeatibus:
unda fluminis circunflu¬
ens Que si quidem inter
multimoda commnodita¬
tum genera: cciam aluco
suo magnam piscium co¬
piam ciuibus ministra-¬

Expanded text:
unc memorata Parisiorum civitas, ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis uberrima, constipata populis, referta commerciis ac variis commeatibus, unda fluminis circumfluente. Quae siquidem inter multimoda commoditatum genera, etiam alveo suo magnam piscium copiam civibus ministra
Abbreviated transcription (Latin):
nde uicinas et lõge
positas pertransiẽs
cuuitates. predicando et ad
fidem populos conuertẽ¬
do: fidelesq in uerbo cõfir¬
mando. atqz oppressos ua-¬
riis langoribus sanando:
usqz troadem secessit euuã¬
gelii gracia atq in eisdem
partibus aliquando tem-¬
pore deguit. Sed et post ali¬
quot annos. cum pelio la¬
sedemoniorum positus pe¬
trium et paulum apłorũ
capita rome temptos: et
petrum ergastulo paulũ
sccundo ninculis puulga¬
ta fama affici compisset.
Athenas rediens subroga¬
to sibi cp̃o plebem tradidit
contiguas parochias u̾bi
spergens semina quotenꝰ
rom̃am perueniret. cum
quibusdam officialibus
quos sibi comites sumpse-¬
rat gencraliter ministrauit.
alumpnus fortu¬
ne. et doctus architectus ec¬
lesie. se romane amplitu¬
dini contulit: et greciam
cui doctrina mirãculorũ
memoria manet neqͣꝙͣ
descruit. Magno enim apo¬
stolorum amore et marti¬
rii desiderio festinancie iti¬
neris romain accelerans
insistebat: ut simul cũ cis

Expanded text:
nde vicinas et longe positas pertransiens civitates praedicando, et ad fidem populos convertendo, fidelesque in verbo confirmando, atque oppressos variis langoribus sanando, usque Troadem secessit Evangelii gratia. Atque in iisdem partibus aliquanto tempore degit. Sed et post aliquot annos cum Pelio Lacedaemoniorum positus, Petrum et Paulum apostolorum capita Romae tentos, et Petrum ergastulo, Paulum secundo vinculis, pervulgata fama affici comperisset, Athenas rediens, subrogato sibi episcopo plebem tradidit, et per contiguas parochias verbi spargens semina, quatenus Romam perveniret, cum quibusdam officialibus, quos sibi comites sumpserat, gnaviter ministravit: alumnus fortunae, et doctus architectus, Ecclesiae se Romanae amplitudini contulit et Graeciam, cui doctrina ac miraculorum memoria manet, nequaquam deseruit. Magno enim apostolorum amore, et martyrii desiderio, festinantiae itineris Romam accelerans insistebat, ut simul cum eis,
Abbreviated transcription (Latin):
protuus ut se com¬
perit derclinqui. nec sub
uno cum sociis ictu mu¬
chronis ꝑunendum in¬
stitui: unde ait o principeᷤ
de professione mca quam
coram nobis nundum
protuli dubitatis: An pu¬
tatis me de magistro disci¬
puloq sathanẽ quicqmͣ
boni cogitare: Ego enim
ut uerius agnoscatis il
lum qui cidem preceptori
ur̃o transfigurando se m
angelum sucis apparut
abiectiorem hominibus
diuidico: ut potedyabolo
credulum. et antiep̃imi
istrum ac iiciorum oĩ¬
um laberinthum. Qui
non solum se in noragi¬
os per mania instituta e¬
tinus dedicauit incendiiˢ.
Tunc m insaniam proce¬
enccari precipuint.

Expanded text:
protinus ut se comperit derelinqui, nec sub uno cum sociis ictu mucronis perimendum institui: « Cur, ait, o principes, de professione mea, quam coram vobis non protuli, dubitatis, aut putatis me de discipulo Satanae quidquam prosperum cogitare? Ego enim, ut verius agnoscatis, illum angelum, qui eidem praeceptori vestro, transfigurando se in spiritum lucis, apparuit, abjectiorem hominibus adjudico, utpote diaboli credulum Antichristi ministrum, et vitiorum omnium labyrinthum: qui non solum se voragia per inania instituta aeternis dedicarit incendiis. » 34. Tunc in insaniam procenecandum praecipiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
tabat iohannes et
ex discipulis eus
duo. Stabat iohannes qr
credebat in domino: et duo
ex discipulis cius. Statĩ
cium crediderunt: et secuti
sunt ambulantem. Et re
spiciens ihesum ambulã¬
tem. Debemus singula scͥp¬
turarum uerba tractare:
quare iohannes stans.
et ibesus ambulans dicit᷑.
lex dat testimoniũ.
Ecce agiius dei: agnus im¬
maculatus: agn̾us agñ¬
natorem egypti populũ-
israel percutere non sinit.
luit dicere ecce: Quando es¬
ce dicitur quodammodo il¬
le qui ostenditur: digito
monstratur.
icit ergo ad discipu¬
los cius. Quid me
sequimini: Quid me pu¬
tatis magistrum habere:
Ecce agnus dei: illum seqͥ¬
mini. Illum oportet cresce:
me autem minui. Nemo
prudecium cum qui mi¬
nuitur sequitur: et relin¬
quit cum qui crescit. Et au¬
dicrunt cum duo disciplĩ
loquentem: et magistri mi-¬

Expanded text:
tabat Joannes et ex discipulis ejus duo. Stabat Joannes, quia credebat in Domino, et duo ex discipulis ejus; statim enim crediderunt, et secuti sunt Jesum ambulantem. VEspiciens Jesum, ambulantem. Debemus singula Scripturarum verba tractare, quare Joannes stans, et Jesus ambulans dicitur:Lex dat testimonium: ecce agnus Dei, agnus immaculatus, agnus anninatorem Aegypti populum Israel percutere non sinit. luit dicere, ecce? Quando dicitur ecce, quodammodo ille qui ostenditur, digito demonstratur. icit ergo ad discipulos suos: Quid me sequimini? Quid me putatis magistrum habere? Ecce agnus Dei. Illum sequimini, illum oportet crescere, me autem minui. Nemo prudentum eum qui minuitur, sequitur, et relinquit eum qui crescit. Et audierunt eum duo discipuli loquentem magistrum
Abbreviated transcription (Latin):
anno. annis maturus et
tuam a deo xp̃o reciperet co¬
ronam. Scd diem obitus
sui multo ante prenoscẽs:
ac quibusq sus predicẽs
fratribz appropinquante
re letus in laude dei int di¬
uina predicacionis uerba
inter angelicas celestium
hymnorum uoces: sus
astantibus discipulis sãc¬
tain xp̃o deo reddidit ani¬
a clericis cuntatum. et po¬
pulorum turbis cum lau¬
dibus et hyminis ad turo¬
nicam portatum est ciuita¬
tem: ibiq in poliandro pu¬
blico scpultus est. ubi post¬
modum beatus antistes ꝑ¬
petuus. laudabili opere et
uencrabili cultu constru¬
xit ecclesiai tanti patris
condignam mentis.¬

Expanded text:
annis maturus et tuam a Christo Domino reciperet coronam. Sed diem obitus sui multo ante pernoscens, et quibusdam suis praedicens fratribus, appropinquanteque us, laetus in laude Dei, inter divina praedicationis verba, inter angelicas coelestium hymnorum voces, suis astantibus discipulis, sanctam Deo Christo reddidit ani et populorum turbis, cum laudibus et hymnis ad Turonicam portatur civitatem, ibique in polyandro publico sepultus est, ubi postmodum beatus antistes Perpetuus laudabili opere, et venerabili cultu construxit ecclesiam tanti Patris condignam meritis
Abbreviated transcription (Latin):
unc predicta aurea
in se reucisa: intel¬
lexit se ce hoc mundo no¬
cari. Et protinus conuo¬
cans omnes sorores cepit
ualedicere singulis: scque¬
strans ex cis non nullas
migrante ad dominum:
et relique nichilommus
sccute sunt demum. adeo
ut ea tempestate ex codem
monasterio usq ad munic
rum sexaginta monache
morerentur. scpulta est au-

Expanded text:
 praedicta Aurea in sese reversa, intellexit se ex hoc mundo vocari; et protinus convocans omnes sorores, coepit valedicere singulis, sequestrans ex eis nonnullas qmigrante ad Dominum, et reliquae nihilominus subsecutae sunt demum, adeo ut ea tempestate ex eodem monasterio usque ad numerum centum sexaginta monachae morerentur. CAPUT LIV.
Abbreviated transcription (Latin):
pud bethleem inde
deposicio sc̃i ieroni
ñu pbri. Hic natus in opi¬
do stridonis: quod in dalma¬
cie quodam pannomeq
confinio fuit. patre eusebi¬
puer rome suscepit:ibiq
litteris grecis aclatinis a
primeuo eruditus est .lc .iiͣ.¬
ostqmͣ autem ho-¬
norem mundanũ.
studiis litterarum adeptꝰ
est: probatissimorum qͦ¬
q monachorum habitũ
factumq imitatus: ro¬
mane ecclesie pb̃r post mo¬
dum ordinatus est. Dũq
per triennium continuũ
carus acceptusq populis
ueneraret. ommumq
iudicio dignus esse sum¬
mo sa cerdocio discerneretͤ
quidein ex clericorum mo¬
nachorumq ordinibus
propetulancia et pro ĩglu¬
uie discursantes ad effu-¬
gandum ab urbe ieroni¬
mum. qui utrorumq eo¬
rum scribens nicia repre¬
henderat: insidias paraue¬

Expanded text:
pud Bethlehem Judae, depositio sancti Hieronymi presbyteri. Hic natus in oppido Stridonis, quod Dalmatiae quondam Pannoniaeque confinium fuit, patre Eusebipuer Romae suscepit, ibique litteris Graecis ac Latinis a primaevo eruditus est. Postquam autem omne mundanarum studium litterarum adeptus est, probatissimorum quoque monachorum habitum factumque imitatus est, Romanae Ecclesiae presbyter postmodum ordinatur. Dumque per triennium continuum charus acceptusque populis veneraretur, omniumque judicio dignus esse summo sacerdotio decerneretur, quidam ex clericorum monachorumque ordinibus, pro petulantia, proque ingluvie discursantes, ad effugandum Urbe Hieronymum, qui utrumque eorum scribens vitium deprehenderat, insidias parave
Abbreviated transcription (Latin):
quamqmͣ sit mirum nõ
est tamen difficile. preciso
capite sanctissimi iuri cor¬
pus angelico ministerio
in medum uiuentis ã¬
bulare: cum idem deus
sua omnipotencia affla
seruus predicauerat facile
ut int potuit regere: qui
id ipsum corpus de pulu̾e
terre compingens spũ-
quo uegetaretur dignatꝰ
est in ĩspirare: idemq red¬
dactum in cinerem digna¬
bitur reparare. et qua iu¬
xerat anima uiuidum
perhenniter reddere. Feria¬

Expanded text:
quanquam sit mirum, non quanquam sit mirum, non est tamen difficile, praeciso capite, sanctissimi viri corpus angelico ministerio in modum viventis ambulare, cum idem Deus sua omnipotentia efflatservus praedicaverat facile ut iret, potuit regere, qui idipsum corpus de pulvere terrae compingens, spiritum, quo vegetaretur, dignatus est inspirare: idemque redactum in cinerem dignabitur reparare, et qua vixerat anima, vividum perenniter reddere.
Abbreviated transcription (Latin):
ne cessacione hymnis dul¬
cissonis deum laudans.
tencia diuinorum
spuum innumerabilia
agmina sunt audita. ca¬
nore mestimabilis sua¬
uitatis modulancia glia
tibi domine: adiunct̃o fre¬
quencius alleluya. Nam
prout discerni potuit tan¬
tus auditus uelut alter¬
natun chori angelici: hec
et alia quorum intellectꝰ
non potuit percipi conci¬
nebant. Quod uidentes et
audientes innumeri ppli.
et multi eciam persecutoꝵ
in deum crediderunt. nõ
credentes autem nimio ter¬
rore percussi: quiqz ĩ suas
partes fugerunt. Competẽ
suum in celis. taliter demõ¬
strare in terris: qui ad fero¬
cissimos populos inclituᷤ
nuncius et confessor ipsi¬
us preciosus. succensus
igne diuini amoris: con¬
stanter sustinuit tormen¬
ta passionis: et per ĩma-¬
nitatem tormentorum
peruenit ad sccietatem an¬
gelorum. Nempe nouũ
primo et in auditum mi¬
raculum exanime corpꝰ
uiuentis currere more:⁊
hominem iam mortuũ
recto gressu incedere. Sed

Expanded text:
ne cessatione hymnis dulne cessatione hymnis dulcisonis Deum laudans. tentia divinorum spirituum innumerabilia agmina sunt audita, canore inaestimabilis suavitatis modulantia: Gloria tibi, Domine, adjuncto frequentius, Alleluia. Nam prout discerni potuit tantus auditus, velut alternatim chori angelici, haec et alia, quorum intellectus non potuit percipi, concinebant. Quod videntes et audientes innumeri populi, et multi etiam persecutorum, in Dominum crediderunt. Non credentes autem, nimio terrore perculsi, quique in suas partes fugerunt. CAPUT XXXsuum in coelis taliter demonstrare in terris, qui ad ferocissimos populos inclytus nuntius et confessor ipsius pretiosus, succensus igne divini amoris, constanter sustinuit supplicia passionis, et per immanem tormentorum pervenit ad societatem angelorum. Nempe novum, prius et inauditum, miraculum, exanime corpus viventis currere more, et hominem jam mortuum recto gressu incedere. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
cesa: et durissimis ac ãtra
manditis suppliciis est af¬
fecta: ut parisii iuiderctur.
impletum quod de iers̾in
prophetico naticinio fue¬
rat peroratum. Posucrũt
mortalia seruorum tuoꝵ
in circuitu eius: et non crat
qui sepelirit. Namq ad de¬
claranda mͣrͣis. et galli¬
arm primi sacerdotis me¬
rita gloriosa: ut ubi sa¬
lutifer p̾mo ceperat fructꝰ ori¬
ri. eo amplius glorie ip̃i¬
us pateret triumphus:
maximus cunctos asistẽ¬
tes horror inuasit. ac lux ĩ¬
meffabilis cunctis resplẽ¬
duit: et beatissimi dyoni¬
sii se cadauer crexit scãqz
manu caput a corpore do¬
lobra lictoris truncatũ:
angelico ductu gressum
regente et luce celesti circũ¬
fulgente: pendulis cepit
brachiis uectitare. Et fas¬
ta es comes multitudo ce¬
lestis cxercitus exanimi
corpori caput proprium
ab ipso monte ubi fu̾at
decollatus. per duo fere
nilia deportantr.aisq ad
locum in quo nunc dei di¬
sposicione et sua clectione
requiescit humatum: si¬

Expanded text:
caesa et diversissimis ac antea caesa et diversissimis ac antea inauditis suppliciis est affecta, ut Parisiis videretur impletum quod de Hierusalem prophetico vaticinio fuerat peroratum: posuerunt mortalia servorum tuorum in circuitu ejus, et non erat qui sepeliret. Namque ad declaranda arum primi sacerdotis merita gloriosa, ut ubi salutifer primo coeperat fructus oriri, eo amplius gloriae ipsius pateret triumphus, maximus cunctos honor assistentes invasit, ac lux ineffabilis cunctis resplenduit; et beatissimi Dionysii se cadaver erexit, sanctaque manu caput a corpore dolabra lictoris truncatum, angelico ductu gressum regente, et luce coelesti circumfulgente, pendulis coepit brachiis vectitare. Et facta est comes multitudo coelestis exercitus exanimi ejus corpori caput proprium, ab ipso monte, ubi fuerat decollatus, per duo fere millia deportanti usque ad locum, in quo nunc Dei dispositione et sua electione requiescit humatum, si
Abbreviated transcription (Latin):
et potestas: cum patre ẽt spi¬
ritu sanctorante omnia et
in omnia secula scłorum.
Cumqz beatus iusticus et
deutherius. cunctiq fideles:
it multi eciam paganoꝵ.
qui cum lamentantes ꝑ¬
sequebantur. respondissẽt
amen: positis genibus. ⁊
protensis ceruicibus. ino
codemq moniento hebetatiͤ
secundum principis pre¬
ceptum securibus decolla¬
ti sunt:atq in hac fidei cõ¬
stancia permanentes. red¬
dentes terre corporar beatas
cclo animas intulcrunt.
ad dominũ merue¬
runt professiono migrare:
ut ampritatis capitibus.
adhuc putarctur lingua
palpitans. ihesum xp̃istũ
dũm confiteri. Qm̃ unde
mentibus merat amor. li¬
cet precisis capitibus quod
ore iam sumpserat sermo¬
nibus estuabat ardor. Rere
beata nimum et deo nr̃o
grata sccietas anter quos
nec primus alter potuit
esse neo tercius: sed trinita¬
tem confitentes trino me¬
merunt decorari martirio:
quatenus fide pares: glia
ciuitatis pro xp̃i nomine

Expanded text:
et potestas cum Patre et saet potestas cum Patre et sancto Spiritu ante omnia, et in omnia saecula saeculorum. Cumque beatus Rusticus et Eleutherius, cunctique fideles, et multi etiam paganorum, qui eum lamentantes prosequebantur, respondissent, amen: positis genibus, et protensis cervicibus, uno eodemque momento, hebetatis, secundum praeceptum principis, securibus decollati sunt: atque in hac fidei constantia permanentes, reddentes terrae corpora, beatas coelo animas intulere. ad Dominum meruere professione migrare, ut amputatis capitibus adhuc putaretur lingua palpitans Jesum Christum Dominum confiteri. Quoniam unde mentibus inerat amor, licet praecisis capitibus, quod ore jam sumpserat, sermonibus aestuabat ardor. Vere beata nimium et Deo nostro grata societas, inter quos nec primus alter potuit esse, nec tertius: sed Trinitatem confitentes, trino meruere decorari martyrio, quatenus fide pares, gloricivitatis pro Christi nomine