comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ficiebant multos as anguinem filiorũ suoꝵ & filiarum suarum fundebañ
tia carnis cessarent aut abidol atria neq a furtissuis quia inuicẽ
sibianus quisq quae poterat furabatur. De quorum ꝓfecto conuer¬
satione inpenitenti nun coperi sintention sinitã plius loqui pra sertim
cum & hicliber in longum protactus debiti finis terminũ aspecta: FiñLiG̃. isͦ¬

Expanded text:
rficiebant multos, et sanguinem filiorum suorum et filiarum suarum fundebant rficiebant multos, et sanguinem filiorum suorum et filiarum suarum fundebant itia carnis cessarent, aut ab idololatria, neque a furtis suis, quia sibi invicem unusquisque quae poterat, furabatur. De quorum profecto conversatione impoenitenti, nunc operis intentio non sinit amplius loqui, praesertim cum et hic liber in longum protractus debiti finis terminum exspectet. LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
magisto eriorum amplius nocent quam sisolo sermone suaderent
&i umuso neq a furtis suis sub audis similiter peribunt igne. sulphure¬
a fumo Acsi diceretur & hitales ad supra dictum ptin ere uibenture
nonierũ heretici quippetantum modox pianos ceci piebant ueliud aos
montamta paganos: Sed quia ipsi non cognouerunt dm̃ cumhocuti qut
possent facere ꝑnatur alem legem similiter dam pnabunt᷑ Vnde conside¬
randã ÷ qua pena plectendi sunt quihabentes di notitiã fidem & scientã
he comnia contepnunt sullietiã dampnabuntur . quicum horum omniũ
ninl haluerut : solum modo quia pernaturalẽ legem dm̃ noncogno¬
uerunt peribunt Cum enim debuis sent considerare & atteridere
ut ereatorem ca li& terrae &omniũ rerũ colerent & adoraren relin¬
quentes creatorẽ coeperunt adorare operamanuum suarurl
si ronapidea & lignea &c ẽt quaeneq uiderepossunt neq audire qͥa

Expanded text:
magistri errorum amplius nocent, quam si solo sermone suaderent. magistri errorum amplius nocent, quam si solo sermone suaderent.  sua, neque a furtis suis. Subaudi, similiter peribunt igne, sulphure fumo. Ac si diceret: Et hi tales ad supradictum pertinere numerum videntur. Haeretici quippe tantummodo Christianos decipiebant et Judaeos, non tamen paganos; sed quia ipsi non cognoverunt Deum, cum hoc utique possent facere per naturalem legem, similiter damnabuntur. Unde considerandum est, qua poena plectendi sunt, qui habentes Dei notitiam, fidem et scientiam et haec omnia contemnunt, si illi etiam damnabuntur, qui horum omnium nihil habuerunt, et solummodo, quia per naturalem legem Deum non cognoverunt peribunt. Cum enim debuissent considerare et attendere, ut Creatorem coeli et terrae et omnium rerum colerent et adorarent, relinquentes Creatorem, coeperunt adorare opera manuum suarum aurea et lapidea et lignea, quae neque videre possunt, neque audire, quia
Abbreviated transcription (Latin):
huius scłi Vn de subditur Nam caudae illorum similes sunt¬
serpentibus habentescapita & in his nocent Legimus inge nesiqđ
diabolus serpentem indutus mulierem decepit frauda ma la
suasionis Tales sunt &istierrorũ magistri. quisua ꝑuersa doctrina
decipiunt quos possunt: & qui a eos quos subuertere neque unt ꝑ praui¬
tatemerroris obprimunt ꝑ potentiam scłi: benecaudae illorũ
similes serpentibus dicuntur habentes capita ꝑquae principes huius
scłi figurantur. quossibi heretici coniungunt. ut catholicos a fide
ł dracones quippe quipetieim maniores sunt omnibus bestis. aꝑtescłi desi¬
natur potestas. Quodie techiel ex ꝑsona dñi loquens ad pharaonem regpm
cegepo demonserat cumdicit Ecce ego adtepharao dracomagne & irtira¬
Et iieremias ex ꝑ sona hierus alem denabuchodo nosor Come dit me deuo¬
rauit nie ab sorbuitie quasi draco Principumergo patrocinis fulti

Expanded text:
hujus saeculi. Unde subditur: Nam caudae eorum similes hujus saeculi. Unde subditur: Nam caudae eorum similes serpentibus, habentes capita, et in his nocent. Legimus in Genesi, quod diabolus serpentem indutus mulierem decepit fraude malae suasionis. Tales sunt et isti errorum magistri, qui sua perversa doctrina decipiunt quos possunt, et quia eos quos subvertere nequeunt per pravitatem erroris, opprimunt per potentiam saeculi, bene caudae illorum similes serpentibus dicuntur. Habentes capita, per quae principes hujus saeculi figurantur, quos sibi haeretici conjungunt, ut catholicos a fide draconibus. Per dracones quippe qui pene immaniores sunt omnibus bestiis, aperte saeculi designatur potestas, quam Ezechiel ex persona Domini loquens ad Pharaonem regem Aegypti demonstrat dicens: Ecce ego ad te, Pharao, draco magne. Et Jeremias ex persona Jerusalem de Nabuchodonosor: Comedit me, devoravit me, absorbuit me quasi draco. Principum ergo patrociniis fulti
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinam ha comnia uentura sunteis qui eam suscipiunit
Cum autem in illa incurrerint. tunc experientur quamamaramisst
semꝑigni cremari nec funditus mori semꝑ fumum pati. lucemnũ quan
uidere semꝑ foetorib repleri. suauitatis nihilodorari. Id eo que
horrenda ꝓrsus peruersorum dogmata quibus ꝑ ueniatur ad talia
Potestas equorum more ipsorum est & in caudis eorum Quia per iuari
pͣdicationem peruersam suadendo decipiunt᷑ & tempor alibus potesta¬
tibus fulti ꝑ eaquae retro sunt exaltantur ꝑ.caudam quippeut
supradictum est potestas terrena ex primitur quae intẽ por alib:
rebus lȩtatur quae postponendae sunt omnib: qui ad ea quae in ante ña
seextenderenituntur in ore uero illud quod ꝑ os fit intelleg
Potest as ergo eorum inore eorum est & incaudis eorũ : quia quos per
possunt decipere per prauita temerroris decipiunt ꝑ principe

Expanded text:
doctrina haec omnia ventura sunt eis, qui eam suscipiunt. doctrina haec omnia ventura sunt eis, qui eam suscipiunt. Cum autem in illam incurrerint, tunc experientur quam amara mors sit, semper igne cremari, nec funditus mori, semper fumum pati, lucem nunquam videre, semper fetoribus repleri, suavitatis nihil adoleri. Ideoque horrenda prorsus perversorum sunt dogmata, quibus pervenitur ad talia. Potestas enim equorum in ore ipsorum est, et in caudis eorum. Quia per suam praedicationem perversam suadendo decipiunt, et temporalibus potestatibus fulti, per ea quae retro sunt, exaltantur. Per caudam quippe, ut supra dictum est, potestas terrena exprimitur, quae in temporalibus rebus laetatur, quae postponendae sunt omnibus qui ad ea quae in ante sunt se extendere nituntur. In ore vero illud quod per os fit intelligitur. Potestas ergo eorum in ore eorum est, et in caudis ipsorum, quia quos non possunt decipere per pravitatem erroris, decipiunt per principes
Abbreviated transcription (Latin):
Vudeiob: Adcalorem trans eunt ab aqͥsniuiũ Frit& fecor intolerabilis quo
cruciabuntur igne & frigore exustiatq a uermibus comesti. ET CAPITA
equorũ erant ut capital eonũ Quia & animas ut su pradictum ÷ interimuns
a soetorẽmalae famȩ deseemittunt Percapita autẽ equorum auccores
intelleguntur errorũ qui & fortes sunt ad conterendos infirmos
& cunise simulantes sebonũ odorẽ. foecorib: inueniuntur repleti
tenim supra meminimus os. leonis & corporadilaniat. & naturalem
tertiam partem hominu moccidit quia uidelic& malorũ praedicatio
sequacibsius aterna supplicia praeparat Quaerecte tormentum
impiorum uocatur ꝑ quamadillud multitudo impiorum ꝑuenitur
Genusenim tropica locutionis ÷ ab eo quo dꝓcurat. illud qđ ꝓcuratur
osteridens Deore illorum ꝓceditignis &cẽt qui a propter illorum

Expanded text:
Unde Job: Ad calorem nimium transeunt, ab aquis nivium . Erit et fetor intolerabilis, quo Unde Job: Ad calorem nimium transeunt, ab aquis nivium . Erit et fetor intolerabilis, quo cruciabuntur igne et sulphure exusti, atque a vermibus comesti. Et capita equorum tanquam capita leonum. Quia et animas ut supra dictum est interficiunt, et fetorem malae famae de se emittunt. Per capita autem equorum auctores intelliguntur errorum, qui et fortes sunt ad conterendos infirmos, et cum se simulant esse bonum odorem, fetoribus inveniuntur repleti. Ut enim supra meminimus, os leonum et corpora dilaniat, et naturalem tertiam partem hominum occidit, quia videlicet malorum praedicatio sequacibus suis aeterna supplicia praeparat, quae recte tormentum impiorum vocatur, per quam ad illud multitudo impiorum pervenit. Genus enim tropicae locutionis ab eo quod procurat, illud quod procuratur, ostendens. De ore illorum procedit ignis, quia pro illorum
Abbreviated transcription (Latin):
demones uel inagistrierrorũ hersticiscilic& & potentes istius scłi quib
praesid& di abolus ueluti xp̃s electis de quibus scriptum est
Ascendes suꝑ equostuos & equi tatustuus sanita sest In ipsis a ũt demonib:
uel error ũ magistris. intelleguntur etia momnes reꝓbi & ꝑloricas
penae & tormenta figurantur. quae amata. confirmata. acnulla
p̃ce sunt euacuanda dicent enim in inferno gementes Dnẽ dñe aperi
nobis Sed noni deo miseri cordiam inuenientꝰ quin potius audient nescio
uos. Quas penas ineuitabiles non solum sustinebunt demones sedetiam
omnes repbi hlacintinas enimposuit. proeo quod ÷ fumeas Exigne
enim fumus egreditur. hoc etiam ipsecolor hiac intinus indicat.
quis peciem aeris tenet quia in inferno eritignis inextinguibilis erit¬
& fumus quimiseros excȩcabit neue ram lucem lamuidere possipt
ETΔVΙΡΗVREΑ id ÷ putidas Eritenimibi duplex pena caloris & frigor

Expanded text:
daemones, vel magistri errorum, haeretici scilicet et potentes hujus saeculi quibus praesidet diabolus, sicut Christus electis. De quibus scriptum est: Ascendes super equos tuos, et equitatus tuus sanitas est. In ipsis autem daemonibus vel errorum magistris, intelliguntur omnes reprobi, et per loricas poenae et tormenta aeterna figurantur, quae a miseris nulla prece sunt evacuanda. Dicent enim in inferno gementes, Domine, Domine, aperi nobis. Sed non ideo misericordiam invenient, quin potius audient: Nescio vos. Quas poenas inevitabiles non solum sustinebunt daemones, sed etiam omnes reprobi. Hyacinthinas autem posuit pro eo, quod est fumeas. Ex igne enim fumus egreditur. Hoc etiam ipse color hyacinthinus indicat, qui speciem aeris tenet, quia in inferno erit ignis inexstinguibilis. Erit et fumus qui miseros excaecabit, ne veram lucem jam videre possint. Et sulphureas, id est putridas. Erit enim duplex ibi poena, caloris et frigoris.
Abbreviated transcription (Latin):
quid modo lat& : qui a consummatiohic nonab olitionem significat sed p¬
fectionem mysteriũ aut appellat᷑: illud qđ oculus nonuidit
nec auris audiuit nec incor hominis ascendit: Qđ tunc utiq: con¬
summabitur iđ ꝑficietur : Cum & iustisbona & iniustis daca fuerint
cormenta ante prse parata sicut euangeli zauit ꝑseruos suos pro¬
hȩtai. Om̃is enim intentio ꝓphȩcarũ principaliter dedñĩ fuit
tumest ꝑ illos: Et uocem quã audiui iterũ de caelo loquentem me

Expanded text:
quid modo latet, quia consummatio hic non abolitionem significat, sed pquid modo latet, quia consummatio hic non abolitionem significat, sed perfectionem. Mysterium autem appellatur illud, quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , quod tunc consummabitur, id est perficietur, cum et justis bona, et injustis data fuerint tormenta ante praeparata, sicut evangelizavit per servos suos prophetas. Omnis enim intentio prophetarum principaliter de Domini advtum est per illos. Et audivi vocem iterum de coelo loquentem
Abbreviated transcription (Latin):
uerentur asserere quȩdã ib onodõ quȩd ã uero a prinupe facta tenebra¬
rum : Sed& cum subiungit quia tempusiã nonerit : questionẽ nob̵ facit.
inaxi mecum psalmista dereprobis dicat : in imic dni mentiti s unt ei &erit
tem puscorum inscła: Sienim impiorũ tempus erit in scła quem ad mo¬
dumtempus iam nonerit : Ad qđ dicendum qui alustis nonerit ten¬
pus ÷. mutabilitas aliquaquia in mutabiles erunt inmente & incor¬
uptibiles incorpore : Tempus quippeestuicssitudo dierũ acnec¬
tẽpus habebunt : quia semꝑ ꝑuaria tor m̃ta mucibunt᷑ & ad calorẽm
miũ transibunt ab aquis niuium: Qđ ergo deiustis dñs negat : hoc
deiniustis psalmista ad firmat: Sed in diebus uocis segtimi angelicum
coeperiituba canere iđ cum ceperit sca ecła ultimã suã p̃dicationẽ
dif fundere: Consummabitur mysterium dĩ iđ perficietur quo¬

Expanded text:
verentur asserere, quaedam a bono Deo, quaedam vero a principe facta tenebraverentur asserere, quaedam a bono Deo, quaedam vero a principe facta tenebrarum. Sed et cum subjungit, Quia tempus non erit amplius, quaestionem nobis facit, maxime cum Psalmista de reprobis dicat: Inimici Domini mentiti sunt ei, et erit tempus eorum in saecula . Si enim impiorum tempus erit in saecula, quomodo tempus jam non erit? Ad quod dicendum, quia justis non erit tempus, id est, mutabilitas aliqua, quia immutabiles erunt in mente, et incorruptibiles in corpore. Tempus quippe est vicissitudo dierum ac noctempus habebunt, quia semper per varia tormenta mutabuntur, et ad calorem nimium transibunt ab aquis nivium. Quod ergo Dominus de justis negat, hoc de injustis Psalmista affirmat. Sed in diebus vocis septimi angeli cum coeperit tuba canere. Id est cum coeperit sancta Ecclesia ultimam suam praedicationem diffundere. Consummabitur mysterium Dei. Id est perficietur qu
Abbreviated transcription (Latin):
falluntur : Nion enim homines aiuircm̃to ds̃ cobibuiss& si in copeccatũ
de essecognouisse: Dsitaq: iurarepotest: quia ñ mentitur aliquando
ur amentũ aũt cius ÷ om̃is sermo illius: quiaquic quid lecuitur ds̃
absq: ullo ambiguita te complet᷑: ꝑmanũ aut̃ angeli ut supra dexi¬
mus. intellegitur operatio filudĩ & dispensationumanȩre demptio¬
nis : Eeuaut ltaq: manum angelus in caelũ : quando fiuiusdĩ carnem
quã eꝓnob assumpsit ad dexterã patris eleuauit : Hincscriptũ est
Tollam incaelũ manũ meã &iur abo ꝑdexterã ineam: Acsidiceret᷑
dicens egoui patre & ater inmeest & quando &iã omã sua opera
addm̃ parem reculitdicens. Pat̃ ingiem an ensipse facito pera: Dequo
&iã iubelit: Quicreauit caelum & ea qͣ in eo sunt id ÷ angelos solẽ & lu¬
auestacõ iuẽ aduermicilũ Et mares quȩ in eosunt coetescilic&
siri esduersis genuis : Quoin loco herticorũ ꝑtida dã pnatur : quiñ

Expanded text:
catum deesse cognovisset. Deus itaque jurare potest, qui non mentitur aliquando. Juramentum autem ejus est omnis sermo illius, quia quidquid loquitur, absque ulia ambiguitate completur. Per manum autem angeli, ut supra diximus, intelligitur operatio Filii Dei, et dispensatio humanae redemptionis. Levavit itaque angelus manum in coelum, quando Filius Dei carnem quam pro nobis assumpsit, ad dexteram Patris elevavit. Hinc scriptum est: Levabo in coelum manum meam, et jurabo per dexteram meam, ac si diceret: dicens : Ego in Patre et Pater in me est. Et quando etiam omnia sua opera ad Deum retulit, dicens: Pater, in me manens, ipse facit opera. De quo etiam subditur: Qui creavit coelum et ea quae in eo sunt, id est, solem et luusque ad vermiculum. Et mare et ea quae in eo sunt. Cete scilicet et pisces diversi generis. Quo in loco haereticorum perfidia damnatur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
septuages septies ultio dabitur Vigiesitaq milies omues significat
reꝓbos Dena aut̃ milia om̃es scõsqui .x. uerba legis oustodiunt¬
Et quia plures sunt reꝓbi quamiusti duplexnumerus reꝓborũ. obponitur
contra simplicemnumerum iustorũ Deipsis enim electis dicitur Currus
& reꝓbis constat hominibus Et contrasimplicem ac paruis simãnumert̃

Expanded text:
septuagies septies ultio dabitur . Vicies itaque millies omnes significat septuagies septies ultio dabitur . Vicies itaque millies omnes significat reprobos: dena autem millia omnes sanctos, qui decem verba legis custodiuntEt quia plures reprobi quam justi, duplex numerus reproborum opponitur contra simplicem numerum justorum. De ipsis enim electis dicitur: Currus et reprobis constat hominibus. Et contra simplicem numerum justorum
Abbreviated transcription (Latin):
& annum illud tempus intellegipotest: quia & horis gradatidiem
et diebus mepses et mensibus certumest annos expleri Parati autem¬
sunt demones ut occid ant tertiam partem hominũ quianim arum
nocendi oportunitatem semper prestolantur. undenee in merito
delocustis praemis sumest quod essent similes equis paratis in prelium
Tertia autempars. it aut supra intellegitur ETNUMERSEQVESTRIS
exercitus uiges miles denamila audiui numerum eorum In hoc
numero omnis intellegitur multitudo demonum & hominum
quimalis praesident & in eorum cordibus habitant Vicies aut̃ milies
enimnumerus ꝑnumerum transit sicut uerbi gratia cumdicitur
septies septuaginta : summa numerimultiplicat᷑ & efficiunt᷑ cecexc¬
Quando autem ad uerbia lit̃ ꝓfertur. nihil aliud intellegitur nisi
quod ipsenumerus sonat. Vnde & in genesidicitur Delã mechuero

Expanded text:
, mensem et annum illud tempus intelligi potest, quia et horis gradatim diem, , mensem et annum illud tempus intelligi potest, quia et horis gradatim diem, et diebus menses, et mensibus certum est annum expleri. Parati sunt daemones ut occidant tertiam partem hominum, quia nimirum nocendi opportunitatem semper praestolantur. Unde nec immerito de locustis praemissum est, quod essent similes equis paratis ad praelium. Tertia autem pars ita ut supra intelligitur. Et numerus equestris exercitus vicies millies dena millia. Et audivi numerum eorum. In hoc numero omnis multitudo intelligitur daemonum et hominum. qui malis praesident et in eorum cordibus habitant. Vicies autem millies enim numerus per nomen transit, sicut verbi gratia, cum dicitur septies septuaginta, summa numeri multiplicatur, et efficiuntQuando autem adverbialiter proferuntur nihil aliud intelligitur, nisi quod ipse numerus sonat. Unde et in Genesi legitur: De Lamech vero
Abbreviated transcription (Latin):
nocere quantum uolunt ex quo d ñs ueniens potestatẽ eis abstulit.
Quo in loco considerandũ est. quantum seuirent si soluties sent
qui modo etiam ligatitantũ seuiunt Tale ÷ & illud in euuangelio
manis praedixerunt Perflumen eu fraten in quo angeli alligati
sunt potentia secularis intellegitur. qui a in principibus
huius seculim aximediabolus habitat & in eis regnat. Cufrates
quippe fluuius : babrlonȩ atq in multa flumina diuis us
in gredi turbabiloniam. Medi enim& ꝑsȩ diuiserunt hunc fluuiũ
In multis riuis & per eius alueum ingressi sunt babiloni am
Quod flumq sepeinialam partempanitur. In hoc uero loco ut diximus
potentiã significat secularẽ. Inqua diabolus alligatus prae dicitur.
sima ꝑsecutio adueniat ET soluti sust. proeo quod est soluentur¬
dimi dium annum intellege per diem mensem & annũ. tresannos

Expanded text:
nocere quantum volunt, ex quo Dominus veniens eis potestatem abstulit. nocere quantum volunt, ex quo Dominus veniens eis potestatem abstulit. Quo in loco considerandum est, quantum saevirent si soluti essent, qui modo etiam ligati tantum saeviunt. Tale est illud etiam in Evangelio manis praedixerunt. Per flumen Euphratem, in quo angeli alligati sunt, potentia saecularis intelligitur, quia in principibus hujus saeculi maxime diabolus habitat, et in eis regnat. Euphrates quippe fluvius est Babyloniae, qui in multa flumina divisus, ingreditur Babyloniam. Medi et Persi diviserunt hunc fluvium in multos rivos, et per ejus alveum ingressi sunt Babyloniam. Quod flumen saepe in malam partem ponitur. In hoc loco vero, ut diximus, significat potentiam saecularem, in qua diabolus alligatus praedicitur nosima persecutio adveniat. Et soluti sunt, pro eo quod est solventurdimidium annum intellige, per diem mensem et annum, annos tres,
Abbreviated transcription (Latin):
fumus compunctionis addm̃ dirigitur. Beneautẽ altare aureum dr̃
quia ꝓfecto ecđa iustorũ sempiterna sapientia illustratur dequa¬
salo mondicit Accipites apientiam sicut aurum. Rec te quoq: anteo culos
& inueceri testamento sepel egimus sanguinem suꝑ cornualtar ispositũ
Significabantur enim in hoc scĩ martrres proprio sanguine ꝑfundedi
Vnũ autem eornualtaris hicspecialiter positum. debemus intelle
angelo id÷ omni eccła ut soluat quat tuor angłos ꝑquos quattuor regna
principalia & quattuor potestates ipsorũ atq omne corpusdi aboli
intellegitur. Soluit uero eccła quattuor angelos. id ÷ omnes demones
incapitesuo. a quo audiuit inpetro. Quodcumq ligaueris suꝑ terrã.
ponitur Vnde & infine scłi a quat tuor uentis caeli electiꝑ angelos
as sumi ꝑhibentur. Vel diciturei solue id÷ soluendos praedic¬
tempore antixp̃i Modo enimligatisunt. quia non possunt

Expanded text:
fumus compunctionis ad Deum dirigitur. Bene altare aureum dicitur, fumus compunctionis ad Deum dirigitur. Bene altare aureum dicitur, quia profecto Ecclesia justorum sempiterna sapientia illustratur, de quaSalomon dicit: Accipite sapientiam sicut aurum. Recte quoque ante oculos et in Veteri Testamento saepe legimus sanguinem super cornua altaris positum: significabantur enim in hoc sancti martyres proprio sanguine perfundendi. Unum hoc cornu altaris hic specialiter positum, debemus intelligangelo, id est omni Ecclesiae, ut solvat quatuor angelos, per quos quatuor regna principalia, et quatuor potestates illorum atque omne corpus diaboli intelligitur. Solvit vero Ecclesia quatuor angelos, id est omnes daemones in capite suo, a quo audivit in Petro: Quodcunque ligaveris super terram, poni solet; unde in fine saeculi a quatuor coeli ventis electi per angelos assumi tempore antichristi. Modo enim ligati sunt, quia non possunt
Abbreviated transcription (Latin):
braice apollion exponitur cum subditur: Latine hab& nom̃ extermi¬
nans : In his quippenominib: diabolus intellegit᷑: qui homines exter¬
minat .÷ extrapatriam caclestem emittit qui audituri sunt: Discedite
amemaledicti in ignem aeternum. Ex termi nabuntur enĩ istiquibus
tres linguae tuncui gebant hic : ihs rex iudeorũ : ita& hic nomen
sexp̃m eẽ mentietur trib: linguis ex primitur: Quirecte ex ter¬
min ansdicitur : quia sicut xp̃o congregandisicdiabolo congruitnom̃
exterminandi : unde ẽ. Qui ñ colligit mecum disꝑgit : Uaenum
abit. ecceueniunt duouȩ: legimus supra qđ e quila uolcons ꝑine¬
dium caelum : triauȩ praedixerituentura : quorũ unũ abis se
describitur in nars atione prȩcedenti. uel intribulatione que facta est
temporib: scorum martrrum : Ad hucuero duorestare dicuntur¬
uel narranda uel posteriori tempore sub antixp̃o adimplenda
Et sextus angelus tuba cecinit. & dudiui uocẽ unam ex cornibus altaris

Expanded text:
raece apollyon exprimitur cum subditur, Latine habet nomen exterminans. In his quippe nominibus diabolus intelligitur, qui homines exterminat, id est extra patriam coelestem emittit, qui audituri sunt: Disceaite a me, maledicti, in ignem aeternum . Exterminabuntur enim injusti, quibus tres linguae tunc vigebant: Hic est Jesus rex Judaeorum . Ita et hic nomen quique se Christum esse mentietur, tribus linguis exprimitur. Qui recte exterminans dicitur, quia sicut Christo congregandi, sic diabolo congruit nomen exterminandi. Unde est: Qui non colligit mecum, spargit . Vae unum abiit, et ecce veniunt adhuc dium coelum, tria vae praedixit futura quorum unum abiisse describitur in narratione praecedenti, vel in tribulatione quae facta est temporibus sanctorum martyrum, adhuc vero duo restare dicuntur narranda, vel posteriore tempore sub antichristo adimplenda. Et sextus angelus tuba cecinit, et audivi vocem unam ex cornibus altaris
Abbreviated transcription (Latin):
septi formi sp̃s repletis: unde & bene prius leo clamauit. ac pos¬
non iudeorum fabulas. non philosophorum uenias. non bereti corum¬
uersutias insiuis dogmatib: recepit. sed propriis sensib: ut ÷ edita semet¬
ipsam in auditorum cordib: ꝑscõs prȩdicatores diffudit : Possum auc̃
& in .x .ii. tonitruis specaliter sc̃i apłi intellegi : qui in rota huius sđttonant
quia alta & profunda obscura & terribilia locntur : Vnde&eorum
numerus expartib: septe narii conficitur iđ expari quater nario &im¬
Ad duo denariũ numerum ꝑuentt᷑ quia uidelic& ꝑipsos xii. apłos.¬

Expanded text:
septiformi Spiritu repleta? Unde et bene clamavit leo prius, ac posseptiformi Spiritu repleta? Unde et bene clamavit leo prius, ac posnon Judaeorum fabulas, non philosophorum naenias, non haerversutias in suis dogmatibus recepit, sed propriis sensibus ut est edita, semetipsam jam in auditorum cordibus per sanctos praedicatores diffudit. Possunt autem et in septem tonitruis specialiter apostoli sancti intelligi, qui in rota hujus saeculi tonant, quia alta et profunda et obscura et terribilia loquuntur. Unde et eorum numerus ex partibus septenarii conficitur, id est, ex pari quaternario et imad duodenarium numerum pervenitur, quia videlicet per ipsos
Abbreviated transcription (Latin):
scđm uicis situdinos temporumdisposuit eccłȩ membra Fortior ascilua suꝑ
fluctus maris : In firmiora uero supsoliditatem terrȩ constituens:
Sic & huius sacculi principes : ubi fortior est impetus bellis: Fortis¬
simos milites preparant: Et damauit uocemagna quem ad¬
modum leo rugit : Leo cum rugit om̃s bestiȩ tinent &ipse in sua
qua e ñ facit fructunbonim exidet̃ & iignẽ mitcet᷑ : &iterum
Paenitentiã agite appropinquabt enim regnun caelorum. Et hac
suauoce fortiuidinem suã demonstrauit: dummultos sibi subiecit.
Bestias quoq: ÷. bestiales & feroces homines tinore concus sit : quod
aut fecit xp̃s: fecerunt & elus capłi a etͥnacorm̃ta pͦdicando peccato¬
rib: & feroces homines adfidem illius suadoctrina conuer¬
tendo Et cumclamass& locuta sunt .uII. tonitrua uocessuas.
Quid ꝑ vIi tonttrua nisi uniuer salis eccła insus predicatorib: Intellogit

Expanded text:
im vicissitudines temporum disposuit in Ecclesia, membra fortioro scilicet super im vicissitudines temporum disposuit in Ecclesia, membra fortioro scilicet super fluctus maris. Infirmiora vero super soliditatem terrae constituens. Sic et hujus saeculi principes, ubi fortior est impetus belli, fortissimos milites praeparant. Et clamavit voce magna quemadmodum cum leo rugit. Leo cum rugit, omnes bestiae timent. Et ipse in sua acit fructum bonum excidetur et in ignem mittetur . Et iterum: Poenitentiam agite, appropinquavit enim regnum coelorum . Et hac sua voce fortitudinem suam demonstravit, dum multos sibi subjecit, bestias quoque, id est bestiales et feroces homines timore concussit. Quod autem fecit Christus, fecerunt et ejus apostoli, aeterna tormenta praedicando peccatoribus, et feroces homines ad fidem illius sua doctrina convertendo. Et cum clamasset, locuta sunt septem tonitrua voces suas. Quid per septem tonitrua, nisi universalis Ecclesia in suis praedicatoribus intelligitur
Abbreviated transcription (Latin):
dñs dicit: Ego confirmaui colum nas eius : Ethabeotinre nssiulii¬
lum aꝑtum superius legumus quodiuderit librum signatum sigillis uII
ẜ quemuetus testamentum designatur plenum multimoda obscurnate
Hi autem ꝑlibellum aꝑtum iam nouũ testumtũ significatuo Qđ aper¬
No tinrae salutis E qui ab superiori libron oscuntur latuisse secreta :
Aptenunc in libello ai ꝑtonouites tamentp reuclata daruisse signficatur
quati: lp seonimnapperenis in carne quod intellegitur ꝑfaciẽ angeli : ea
quaen qgobant nuscendomoriendo a mortuis resurgendo & dido
qͥ nullis aduersitatib: franguntur. Nec ullis succes sib: excollunt᷑ id apłi mar¬
ꝓferunt & non succumbunt : ꝑsinistrum autem pedẽ qui supr a terram
ponitur : Intelleguntur confessores sicut germanus. martinus & ceteri
quipacis tempore uexerunt nec publicum ꝑtulerunt martyriũ : quia
suꝑ terram hocest suꝑ soliditatem fidei sunt locati : Ds enim omni potens:¬

Expanded text:
 dicitur: Ego confirmavi columnas ejus . Et habebat in manu sua librum apertum. Superius legimus quod viderit librum signatum sigillis septem, per quem Vetus Testamentum designatur, plenum multimoda obscuritate. Hic autem per libellum apertum jam Novum Testamentum significatur, quod apertio est nostrae salutis. Et quia in superori libro noscuntur latuisse secreta, apte nunc in libello aperto Novi Testamenti revelata claruisse significatur gratia, ipse enim apparens in carne, quae intelligitur per faciem angeli, ea quae latebant nascendo, moriendo, a mortuis resurgendo, et ad coelos ae nullis adversitatibus franguntur, nec ullis successibus extolluntur, id est aum persecutiones perferunt, et non succumbunt. Per sinistrum autem pedem qui supra terram ponitur, intelliguntur confessores, sicut Remigius, Germanus, Martinus et caeteri, qui pacis tempore vixerunt, nec publicum pertulerunt martyrium, quia super terram, hoc est, soliditatem fidei sunt locati. Deus en
Abbreviated transcription (Latin):
prudens dicit᷑. quidat serius sui s intẽporetrtacimemsur a Dicat᷑ergo
omnihoro doctorũ: Aosidiceretur: Eloquior umdi sacra m̃ta sic intr
mentis secretũ tegeq̃uatinus ne aut hi qui non debent ad earum cogni¬
tianũ ꝑueniant aut hiquidebert cum discretione & moderatione eius no¬
titiam non capiant: Et angelus quem iudistantẽ supramare

Expanded text:
prudeprudeomni choro doctorum ac si diceret: Eloquiorum Dei sacramenta sic intra mentis secretum tege, quatenus ne aut hi qui non debent ad eorum cognitionem perveniant, aut hi qui debent cum discretione et moderatione eorum notitiam capiant. Et angelus quem vidi stantem super mare
Abbreviated transcription (Latin):
in libro : uoluit &iam eaqͣ: audiuit a septem tonitruis scribere siddictũ ÷ ei :
Signa ÷ sigilla quae locuta sunt uii tonitrua q noliea scribere : Vbi merito
qͥes quareilli hocdicatur : cum iniohanne om̃s doctores figurentur:
Quiutiq: non debent diuina eloquia sigillare ut non adaliorũ manifes¬
tentur utilitatem : Verum dicendum est quia nos qđ subsigillo sig¬
namus non omnib: fiotumes seuolumus. sed solum modo famibarib:
& quib: crederenos procerto deberescimus: Qđ autpalã dicimꝰ et
non sigillamus. Admultorum notitiã ducimus : Dr̃ ergo iobanni
exinillo omniordini doctorum nescribat quȩ locuta suntꝰ Vii conttrua
quia non omnib: sunt manifestanda diuinaeloquia : contẽptoribus
plicib: quoq: debent discrete & scđm capiꝰcitatẽ singulorũ distribui
quia alii potum lacus suscipiunt : Alii uero solidũ cibũ ꝑcipere possẽ
Ondeiꝑseipse discipulis dicit: Ad huc multa habeo uob dicere: sed
non poteslis caportare modo : Vnde in euan gelio fidelisseruus &

Expanded text:
sed dictum est ei, signa, id est sigilla quae locuta sunt septem tonitrua, et noli ea scribere. Ubi merito quaeritur, quare illi hoc dicatur, cum in Joanne omnes doctores figurentur, qui utique non debent divina eloquia sigillare, ut non ad aliorum manifestentur utilitatem. Verum dicendum est, quia quod nos sub sigillo signamus, non omnibus notum esse volumus, sed solummodo familiaribus, et quibus credere nos pro certo posse scimus. Quod autem palam dicimus, et non sigillamus, ad multorum notitiam ducimus. Dicitur Joanni, et in illo omni ordini doctorum, ne scribat quae locuta sunt septem tonitrua, quia non omnibus sunt manifestanda divina eloquia. Pro temporibus plicibus quoque debent discrete, et secundum capacitatem singulorum distribui, quia alii lactis potum suscipiunt, alii vero solidum cibum percipere possunt. Unde ipse Dominus discipulis dicit: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo . Et iterum: Fidelis servus et
Abbreviated transcription (Latin):
expositore non possunt cib ÷ quia uelutimandendo legendo & rumi¬
nando sumit᷑ : Inaptiorib: uero q̃ intellegi sineexpositore pos sunt
ibi ÷ potus : Potum enum non mandendo gluttimus: Aꝑtior a ergo ac
maniststabibimus quȩ &iã non exposita intellegereualemꝰ: & quã ꝗ
quia ad huc expositione indigebant qualit̃ ad eũ ꝑtinerent nequaquã¬
dicitur ioħ ibibesed deuora: Acsiaꝑtius diceretur. ꝑtracta & intellege
id prius mando & sic deglutti: Qđ scĩ patres fecerunt. augustiñ scilic&¬
hieronimus gregorius &ceteriquorum nunc expositionib: ut imur

Expanded text:
expositione non possunt, cibus est, quia veluti mandendo, legendo, et rumiexpositione non possunt, cibus est, quia veluti mandendo, legendo, et ruminando sumitur; in apertioribus vero quae intelligi sine expositione possunt, ibi potus est: potum enim non mandendo glutimus. Apertiora ergo et manifestiora bibimus, quae etiam non exposita intelligere valemus. Et quanquia adhuc expositione indigebant, qualiter ad eum pertinerent, nequaquadicitur Joanni bibe, sed devora, ac si apertius diceretur, pertracta et intellige, id est prius mande, et sic degluti. Quod sancti patres fecerunt, Augustinus scilicet, Gregorius, et caeteri, quorum nunc expositionibus utimur.
Abbreviated transcription (Latin):
istienimtales aptum habent libellum ideoq illis dicit᷑ ut accedant ad
angelum non gressib: corporis sed passib: fidei&ñtis : Necmirum
desequotiens magnadicunt sic locuntur quaside alio : unde est er at mor¬
sestiirmitissimus suꝑoms quimorabuntur interra : &ob uirer at
interrabis nomineiob: &ipseiob ÷ hicest discipulus ille quem diligebatibs:
Bene quoq: ipsauox non deterra sed decelosonuit : quia qui deter¬
sequitur stantis suꝑmare & suꝑterrã superius expositum est: Etha¬
bii ad angelum dicensci ut dar& mibi librum : iubertis quippe dĩ uote
paratissimus sequitur scorum effectus. Ex hocia cobsiquisdiugit supi¬
entiam postula adõ quidatomnib: & nomn propenit e dabitur illi
uenter mñs. Acceptum libellum deuor areest : cum auidita tescriptur am
sccretis retondere uiscerib: : Vbi notandum qui anondiat accipe & bibe
illum sed deuora ÷. manduca auide : Scriptur aenĩ sicr a inquib dom
lotis estro tus in quib: damcibus inreb: obscuriorib: quȩ intellegi sine

Expanded text:
Isti enim tales apertum habent libellum, ideoque illis dicitur, ut accedant ad angelum non gressibus corporis, sed passibus fidei et mentis. Nec mirum sde se quoties magna dicunt, sic loquuntur quasi de alio. Unde est, Erat Moyses vir mitissimus super omnes qui morabantur in terra . Et Job: Vir erat in terra Hus nomine Job, simplex, Bene quoque ipsa vox non de terra, sed de coelo sonuit, quia qui de tersequitur, stantis supra mare et supra terram, superius expositum est. Et abii ad angelum, dicens ei ut daret mihi librum. Jubentis quippe Dei vocem paratissimus sanctorum sequitur effectus, operat, et dabitur ei . um. Acceptum librum devorare est, cum aviditate Scripturam secretis recondere visceribus. Ubi notandum quia non dicit, accipe et bibe illum, sed devora, id est manduca avide. Scriptura enim sacra in quibusdam locis potus est, in quibusdam vero cibus. In rebus obscurioribus, quae intelligi sine
Abbreviated transcription (Latin):
lunt horep& iam labituostendent sict fecit beaius iohannes. quiera d¬
ducus pilis camelorum : Sed in his duob: testib: omis ecła comp̃ henditur
in suis predicatorib quȩ ꝑ omne tempus istius uitȩꝓphetat & prȩdicat
mrsteria filudĩ siuenunc scilic& siue in extremis tẽporibus bene auten
ecđa induob: testib figuratur. propt duotestam̃ta uidelica quibus
roboratur: uelquia ex duob: populis constat. & induob carritns
detores du sfatenturaNdamcilicium criminolis ce saens indlte rhibentur¬

Expanded text:
cabunt ore, etiam habitu ostendent, sicut fecit beatus Joannes, qui erat indutus pilis camelorum. Sed in his duobus testibus omnis Ecclesia comprehenditur in suis praedicatoribus, quae per omne tempus istius vitae prophetat et praedicat mysteria Filii Dei, sive nunc scilicet, sive in extremis temporibus. Bene autem Ecclesia in duobus testibus figuratur, propter duo Testamenta videlicet, quibus roboratur; vel quia ex duobus populis constat, et duobus praecepticatores se esse fatentur
Abbreviated transcription (Latin):
ad gregationem gentium inluminabitur ouammultitudo iudeorum : &cum
plenitudo gentium intraueri : tunconis isrł saluus fi& : possunt &per faciẽ
angelimembra redemptoris intellegi: non qualia nunc sunt interris sed qua¬
lia futura sunt incadis: unde est: Tunciusti fulgebunt sicut sol.
luere ꝑhib our  S pedes eus tumquã colũnaignis : per pedes angeli
pd putones intelleguntur : a quubꝑtotum mundum incarnata di sapientia

Expanded text:
titudo Judaeorum, et cum plenitudo gentium intraverit, tunc omnis Israel salvus erit. Possunt et per faciem angeli membra Redemptoris intelligi, non qualia nunc sunt in terris, sed qualia futura sunt in coelis. Unde est: Tunc justi fulgebunt sicut sol. lucere perhibetur. Et pedes ejus tanquam columnae ignis. Per pedes angeli praedicatores intelliguntur, in quibus per totum mundum incarnata Dei sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
quando ꝓnob̵ mortuus est: Sicq rediit adortũ quia eius humanitas exnas¬
sione mortis adgloriam resurrectionis redisse probatur: Ibiqueren as¬
cens girat ꝑmeridiem : quia resurgens amortius calore fidei & sps scĩ
corda discipulorum illus trauit: iure enĩ illi meridies uocantur : In quibus
soliustitiae ampliorem sp̃s fudit calorem : ẜ meridiẽ quoq: grrans
Adaquilonem flectit᷑ quia ad celli gendã gentili tatem apostolorum
praedicatione perducitur. in qua frigidus uentus illedominabat᷑ quiln suꝑ¬
biam latus prius dixisse probatur : ponam sedem meã adaquilonem
Qꝗq subditur iustrans uniuersiꝑgit sp̃s : ad hocꝑtine quia totus mundus

Expanded text:
pro nobis mortuus est, sicque rediit ad ortum, quia ejus humanitas ex paspro nobis mortuus est, sicque rediit ad ortum, quia ejus humanitas ex passione mortis, ad gloriam resurrectionis redisse probatur, ibique renascens gyrat per meridiem, quia resurgens a mortuis, calore fidei et Spiritus sancti corda discipulorum illustravit. Jure enim illi meridies vocantur, in quibus sol justitiae ampliorem Spiritus infundit calorem. Per meridiem quoque gyrans ad aquilonem flectitur, quia ad colligendam gentilitatem, apostolorum praedicatione perducitur, in qua frigidus ventus ille dominabatur, qui in superbiam elatus, primus dixisse probatur: Ponam sedem meam ad aquilonem. Quodque subditur, Lustrans omnia pergit Spiritus, ad hoc pertinet, quod totus mundus
Abbreviated transcription (Latin):
eius utsol: Quia in facie cognitio est hominis. ꝑ faciem angeli. In carnatio in¬
tellegitur filiidĩ: quia nisiille carnemas summer& nemo hominumillũ
cognoscer&: Hano monifestam eius in facie cognitionem : psed mista obtabat fie¬
ricum dicdat: Ostende faciem tuã & saliuerimus: Non aute ut soliste
iusibilis facies xp̃i fulget : sed iulto amplius. quia & deelectis dictume:
fulgebunt iusti sicuit sol in regno patrissui: & quidemerunt decti similes
angelis dĩ. Nontamen similes i. aequales filiodĩ : Nam &in monte
coramtrib: discipulis trans figuratur : futura membra sua laminse¬
psoostendit: Sed nansine causa xp̃s soli conparatur: Solquippehabet
ortum & occasum. Vnde salomon Oritur sol &ocudit &id locum suum mo¬
reuertitur : Ibiq: renascens girat per meridiem. & flectitur ad aquilonem
Solenimortus est quando xp̃s natus est: uenit ad occasũ orit᷑ sol & occidit.

Expanded text:
sicut sol. Quia in facie cognitio est hominis, per faciem angeli incarnatio Filsicut sol. Quia in facie cognitio est hominis, per faciem angeli incarnatio Filii Dei intelligitur, quia nisi ille carnem assumeret, nemo hominum illum cognosceret. Hanc manifestam in facie cognitionem Psalmista optabat fieri cum dicebat: Ostende faciem tuam et salvi erimus . Non autem ut sol iste visibilis facies Christi fulget, sed multo amplius, quia et de electis dictum est: Fulgebunt justi sicut sol in regno Patris sui . Et quidem erunt electi similes angelis, non tamen ita similes, quod aequales Filio Dei. Nam et in monte coram tribus discipulis transfiguratus, futura membra sua jam in seipso ostendit. Sed non sine causa Christus soli comparatur. Sol quippe habet ortum et occasum. Unde Salomon: Oritur sol et occidit, et ad locum suum revertitur, ibique renascens gyrat per meridiem, et flectitur ad aquilonem . Sol enim optus est, quando Christus natus est. Venit ad occasum, quando
Abbreviated transcription (Latin):
assumpsit : Capitiuero angeli: diuinitas intellegit̃ fib. dĩ: lixtaillud¬
apłi Caput xp̃i ds̃ Arris aut̃ sicut & supra deximus grete: laune
arcus diatur quidi uersis coloribus in nube apparere udecur. & er
signum propiqa uonis atem porediluiui positum int̃ dm̃ & homines : tunq
ficarcus incado ÷ cumradus solis imerifera nubes fueriti lustrara:
que dunduritas luas aeterne & sollustitȩ carnẽ assumpsit rec mnulrtitio
facta es mundo : in arcu quoq: duo sunt colores princpales: ceruleus scilicee
rigneus ꝑ quosduo iudicua signi ficantur : In uno scilice diluuisũ p̃cedens
in altero uero ignis subsequens Possunt & in arcu misteria figurariba posmatis:
quobapti ⁊cimur aquis in memoriã passionis filu dĩ sicq ꝑcipimus gratiam
sp̃s sc̃i. dequo dñs dicit : Ignem ueni mittere interrã : Incapite itaq: angeli hyris
erat : quiain potes tate uerbidĩ. propiciatio filii dĩ constabat Et faues

Expanded text:
illud: Caput Christi Deus. Iris autem, sicut et supra diximus Graece, Latine arcus dicitur, quia diversis coloribus in nube apparere videtur, et est signum propitiationis a tempore diluvii positum inter Deum et homines. Tuncque fit arcus in coelo, cum radiis solis imbrifera nubes fuerit illustrata, quia dum claritas lucis aeternae, et sol justitiae carnem assumpsit, reconciliatio facta est mundo. In arcu quoque duo sunt colores principales, caeruleus scilicet et igneus, per quos duo judicia significantur. In uno scilicet diluvium praecedens, in altero vero ignis subsequens. Possunt et in arcu mysteria figurari baptismatis, quo baptizamur aquis in memoria passionis Filii Dei, sicque percipimus gratiam Spiritus sancti, de quo Dominus dicit: Ignem veni mittere in terram . In capite itaque angeli iris erat, quia in potestate verbi propitiatio Filii Dei constabat. Et facies
Abbreviated transcription (Latin):
monte umbroso & condenso: Mons quippe libanus umbro sus & condensus
Libri sunt u&eritestam̃ti adoꝑtifiguris allegoriarum : A quib: dñs uenire ꝑ hi¬
hetur quia iln p̃dicius fuisse cognoscitur : Siue septenarius numerus adẽpti
formem spinscm̃ resertur: Septem siquidem si gillis liber signatuserat quia
uidelic& omisseriptura ꝑ gratiã sp̃s eius dem & dataẽ & reserata : unde
periens sensum discipulis ut linellegerent scripturas dicit eis: acciꝑite

Expanded text:
monte umbroso et condenso. Mons quippe Libanus umbrosus et condensus, monte umbroso et condenso. Mons quippe Libanus umbrosus et condensus, libri sunt Veteris Testamenti operti figuris allegoriarum, a quibus Dominus venire perhibetur, quia ibi praedictus fuisse cognoscitur. Sive septenarius numerus ad septm sanctum refertur. Septem siquidem sigillis liber signatus est, quia videlicet omnis Scriptura per gratiam Spiritus ejusdem et data est et reserata. Unde eperiens sensum discipulis ut intelligerent Scripturas, dicit eis: Accipite
Abbreviated transcription (Latin):
nibrultro seqrentibus excempla offerunt : Id circo aut uetus & nouũ testam̃tum
unus liber appellatur : quia nec nouũ auetere nec uetus a nouo uale disiungi
sed quic quid pͥdictũ : inuetere : completũ constat innouo: Namuetus testamen¬
tum: nuntiumẽ & uelam noui : Notũ uero reuelatio & adimpletio ÷ ueteris:
qui libene intus & foris scriptus eẽ dicitur. Foris scilic& ꝓp̃t uetus testamen¬
tum ÷ intuspp̃t nouum. Uelforis. ꝓp̃t suꝑficiem littaerae. Intus prooter
allegoricossensus : Siue foris &intus quid unum testamentũ terrã ꝑmittit
dicens Siuo lueritis & audieritsit. bona terrae comedetis & alia multa ala
tenarius numerus in sepedictũ ÷ aduniuensi tatem resertur : Per Vuergo
sigilla plenitudinem obscuritatis rmisteriorũ q̃ inueteritestamento late¬
bant debemus accepere Vnde & ab acucdicit : Ds alibano ueni& : & sc̃s de

Expanded text:
nibus ultro se quaerentibus exempla offerunt. Idcirco autem Vetus et Novum Testamentum nibus ultro se quaerentibus exempla offerunt. Idcirco autem Vetus et Novum Testamentum unus liber appellatur, quia nec Novum a Vetere, nec Vetus a Novo valet disjungi, sed quidquid praedictum est in Vetere, completum constat in Novo. Nam Vetus Testamentum nuntius est et velamen Novi, Novum vero revelatio et adimpletio est Veteris. Qui liber bene intus et foris scriptus esse dicitur, foris scilicet propter Vetus Testamentum, intus propter Novum, vel foris propter faciem terrae, intus propter allegoricos sensus. Sive foris et intus, quia unum testamentum terram promittit, dicens: Si volueritis et audieritis me, bona terrae comedetis, et alia multa. Alitenarius numerus, ut saepe dictum est, ad universitatem refertur. Per septem ergo sigilla plenitudinem obscuritatis et mysteriorum, quae in Veteri latebant Testamento, debemus accipere. Unde et Habacuc dicit: Deus a Libano veniet, et sanctus de
Abbreviated transcription (Latin):
tos hoc significatur ꝑcoronas ante thronumpositas: Mittentes aũt coronas dicurit
pat̃nae maiestatis uirtutem: quando om̃a eis subiecta sunt sicut ipse testãt dicitis
tibi quaeatius gerunt̃ ad scribenda sunt. Qui autẽẽ possent qui ea quaetua sunt age¬
rent ate acceperunt. Sed mirũ :÷ qđ sequitur ꝓp̃t uoluntatẽtuã erant &ccreata sunt
suo ponit : quicũ dixass& om̃a ꝑ ipsum facta sunt & sine ipsofactum : nichil: Conti¬
nuo subiecit: quod factum in ipsouitaerat Et apłs paulus deelectis quielegit nos
dicit Dextera dñi fecituir tutem &c& Liber aũt̃ indextera sedentis. uetus
& nouum testamentũ significat. Quibene indextera sedentis fuisse diqtur
qui a principalis intentio sacrȩ scripturae ad xp̃mꝑtine& cuius natiuitatẽ mor¬
tẽ resurrectionẽ ascensionẽq & scđm aduentum adiudiciũ contin&. Dequib om¬

Expanded text:
tos, hoc significatur per coronas ante thronum positas. Mittentes ante coronas dicunt: tos, hoc significatur per coronas ante thronum positas. Mittentes ante coronas dicunt: paternae majestatis: virtutem, quando omnia ei subjecta sunt, sicut ipse testatur, dicens tibi, quae a tuis geruntur, ascribenda sunt, quia ut esse possent, et ea quae tua sunt agerent, a te acceperunt. Sed mirum est quod sequitur: Propter voluntatem tuam erant, et creata sunt. suo ponit, qui cum dixisset: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil , continuo subjecit: Quod factum est in ipso, vita erat. Et Paulus apostolus de electis: Qui elegit indicit: Dextera Domini fecit virtutem , etc. Liber autem in dextera sedentis Vetus et Novum Testamentum significat. Qui bene in dextera sedentis fuisse dicitur, quia principalis intentio sacrae Scripturae ad Christum pertinet, resurrectionem, ascensionemque et secundum adventum ad judicium continet. De quibus om
Abbreviated transcription (Latin):
liant seipsos & omnebonũ suum adillum refer̃dicentes. Non nobis dñe non nobis
sed nominituo dagloriam: Nicdhilq desuis meritis p̃sumunt sedomne bonũ suũ
ab illo sciunt se habere : unde & sequitur : quia ado rabant iuiuentem in scła scoł rum
Adorant̃ nãq eũ quando ex suisoperibus non suã sedillius quaerunt: A littentes coro¬
nassuas ante thronũ: Quia coronam uictores accipiunt : non in merito hicpertoronas
scõrum triumphũ &uctoriam debemus accipere : Hoc ÷ itaque coronas ante
thronum ponere quod ÷ in faciem cadere & adorare : Ante thronum qui ppe
electi suascoronas mittunt : quia quicquid uirtutis & fortitudinis habent.
ipsi in secretomentis suae tribuunt ã quo ut uincere possent diabolum &tẽptama
suae carnis fortitudinẽ ꝑceperunt. Hocdeniq figuratum ÷ quando dño hieroso¬
limã uenienti turba qua e obuiã illiuenit . palmas quib: uictoria significat᷑ ante

Expanded text:
liant seipsos, et omne bonum suum ad illum referunt, dicentes: Non nobis, Domine, non nobis, sed nomini tuo da gloriam . Nihilque de suis meritis praesumunt, sed omne bonum suum ab illo sciunt se habere. Unde et sequitur: Quia adorabant viventem in saecula saeculorum. Adorant namque eum, quando ex suis meritis et operibus non suam, sed illius gratiam quaerunt. Mittentes coronas suas ante thronum. Quia coronam victores accipiunt, non immerito hic per coronas sanctorum triumphum et victoriam debemus accipere. Hoc est itaque coronas ante thronum ponere, quod est in faciem cadere et adorare. Ante thronum quippe electi suas coronas mittunt, quia quidquid virtutis et fortitudinis habent, ipsi in secreto mentis suae tribuunt, a quo ut vincere possent diabolum et tentamenta suae carnis, fortitudinem perceperunt. Hoc denique figuratum est, quando Domino Hierosolymam venienti, turba quae illi obviam venit, palmas quibus victoria significatur, ante