comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
npersonalia actiuam terminationem habentia in sinitis conugun¬
tur ut plac& discerelic& diceresimiliter oport& delectat lib& dec&
c&mihi liceat mihi liqu&mihi lib&uacat contingit accidit euenit
Accussatiuo ueroiuuat medelectat medec& me oport& me: Accussa¬
tiuo simul & g&n&iuo penit& me illius reipud& meillius reimiser& meilli¬
replac& mefa cerelib& tecur rereuacatteaudire uł&iã ipsius accu¬
satiui ut plac& discereuacat audremiser& pud& & similia Ftsci¬
endũ tamen quodsiab aliis sint uerbis aetiuis uł neutris corũcons¬
tructionem seruant ut placeo tibi plac& tibi conimgotibi con¬
tingitm ihi euenio illi euenit mihi iuuo illũ iuuat illũ: quȩ uero non
habent primas uł secundas ꝑsonas quae sunt ad modũ pauca uldati¬
tum trescireumit ꝑsonas. cũmaxime subiunctiuum uerbũ: ut

Expanded text:
personalia actiuam terminationem habentia infinitis coniunguntur, ut placet discere, licet dicere; similiter oportet, delectat, libet, decet, cet mihi, licet mihi, liquet mihi, libet, uacat, contingit, accidit, euenit, accusatiuo uero iuuat me, delectat me, decet me, oportet me, accusatiuo simul et genetiuo paenitet me illius rei, pudet me illius rei, miseret me illire placet me facere, licet te currere, uacat te audire uel etiam ipsius accusatiui, ut placet discere, uacat audire, miseret, pudet et similia; sciendum tamen, quod, si ab aliis sint uerbis actiuis uel neutris, eorum constructionem seruant, ut placeo tibi, placet tibi; contingo tibi, contingit mihi; euenio illi, euenit mihi; iuuo illum, iuuat illum; quae uero non habent primas uel secundas personas, quae sunt admodum pauca, uel datitum tres circumit personas, cum maxime subiunctiuum uerbum
Abbreviated transcription (Latin):
ne. ñ solũ ad eos quos uidemus. sed &iã ad illos ad quos uox nr̃a potest ꝑue¬
nire &iã absente suocaresolemus. ł ignorantes ꝑpria eorũ nomina ł con¬
fuse hocutentes &iã admultos ut unus ex eis respondeat. ut ad seruos tu
dicimus Illud quoq: sciendũ qđ suũ ẽ ꝓnominis in prima & secunda ꝑ¬
sona habere nominatiuũ: Vocatiuũ uero ñ solũ ꝓ nomina sed i&iã nomina
& participia habent . quicasus ꝓprius secunde ꝑsonȩ. ut scribe uirgili & scri¬
bi suirgili: sed qđ &iã nomiatiui omniũ casualiũ secundis uerborũ est
quando coniungunt᷑ ꝑ ostendunt substantiua ũba &uocatiua quȩnisi no

Expanded text:
ne non solum ad eos, quos uidemus, sed etiam ad illos, ad quos uox nostra potest peruenire etiam absentes, uocare solemus uel ignorantes propria eorum nomina uel confuse hoc utentes etiam ad multos, ut unus ex eis respondeat, ut ad seruos tu dicimus. illud quoque sciendum, quod suum est pronominis in prima et secunda persona habere nominatiuum, uocatiuum uero non solum pronomina, sed etiam nomina et participia habent, qui casus proprius est secundae personae, ut scribe Virgili et scribis Virgili. sed quod etiam nominatiui omnium casualium secundis uerborum est quando coniunguntur personis, ostendunt substantiua uerba et uocatiua, quae nisi no
Abbreviated transcription (Latin):
& omã quidem p̃dicta consimilem utihotũ ẽ. ium habent: Frequentius aut̃ a et
AD & abs uerbis passiuis uł ab lanone iunguntur ut amer aurro uł abillo

Expanded text:
 omnia quidem supra dicta consimilem, ut dictum est, uim habent. frequentius autem a et ab et abs uerbis passiuis uel ablatiuo iunguntur, ut amor a uiro uel ab illo
Abbreviated transcription (Latin):
itellegens sentiresi camã. Nt tamen frequenter inuenire nomma
pro aduerbus totius uerbi dedinationibeneaccommodari. ut sub¬
limeuola sublimeuolas sublimeuolat. Ita queom̃s modi i hoc in fin

Expanded text:
tellegens sentire. sic omnia. est tamen frequenter inuenire, nomina pro aduerbiis totius uerbi declinationi bene accommodari, ut sublime uolo, sublime uolas, sublime uolat. igitur a construction
Abbreviated transcription (Latin):
Sarticipiũ aut̃ cõparationẽ habere ñ potest cũ loco ũbi fungat᷑ qđ cõparatione
penitus car& quantũ in sua uocenã adiectione ad uerbii possunt cõparari. ut quã
similit̃ participio addit᷑ adũbiũ MAGIS hunc colens quã illũ & ad nom̃ quidẽ par¬
ticipiũ loco ũbi fungit᷑. adũbũ uero loconominis ut faciens eloquentẽ dico ꝓquifa ꝑ¬
cit eloquentẽ &laudolegentẽ quomodo laudo lectorẽ Na mirũ ꝓutroq fungi
cũ ut raq accidentia possiderat LII DECONS TRUETIONE EONIUNE

Expanded text:
n potest, cum loco uerbi fungatur, quod comparatione penitus caret, quantum in sua uoce: nam adiectione aduerbii possunt comparari, ut Virgisimiliter participio additur, magis hunc colens quam illum. et ad nomen quidem loco uerbi fungitur, ad uerbum uero loco nominis, ut faciens eloquentem dico pro qui facit eloquentem, et laudo legentem, quomodo laudo lectorem; nec mirum pro utroque fungi, cum
Abbreviated transcription (Latin):
dã eodẽ errore declinationis inducti ꝓ nomina eẽputauer . Cũ enĩ om̃a haec ad
certũ numerũ uel quantitatẽ referunt᷑ quomodo possunt esse ꝓ nomina ꝗ & om̃a
qualitate ł quantita tecarent: su pradicta igit᷑ cũ generalẽ substantiã ł quan
titatẽ significent neq: loco ꝓpriorũ finitorũ accipiant᷑ si nedubio nomina sunt
apueltu iominũ Itaq finita s exigunt sibi ꝑ sonas quasnullũ edsupradic
pott ababere nominib: Quidaut si hicongruũ qua om̃a numererũ nomina
upedubio asomib nomina accipi unus ant̃ & alter &uter & solus delinatio

Expanded text:
dam eodem errore declinationis inducti pronomina esse putauerunt. cum enim omnia haec ad dam eodem errore declinationis inducti pronomina esse putauerunt. cum enim omnia haec ad certum numerum uel quantitatem referuntur, quomodo possint esse pronomina, quae et omnia qualitate uel quantitatetitatem significent neque loco propriorum finitorum accipiantur, sine dubio nomina sunt untur nominum, itaque finitas exigunt sibi personas, quas nullum ex supra dictis potest habere nominibus. quid autem sic incongruum quam omnia numerorum nomina sine dubio ab omnibus nomina accipi, unus autem et alter et uter et solus declinatio
Abbreviated transcription (Latin):
no mine ignoto nobis tã proꝓprio quã appellatiuo pomipotest  duqu
feut quis dixit underespondentes ad huiuscemodienterrogationẽ uel pro¬
proutimur ue appellatiuo : Quis ficit uirgilius po&a Et qđ substantiam
significatsine ali qua certa ali qualitate qđ suũ ẽ ꝓnominis adquae diumn¬
iungit ł discernit partes
orationis intersẽ seduis psius significationis . Na& ꝓ nomina multa dedi¬
natione nominũ sequuntur utom̃ã diriuatiua mstuus suus noster uester
nr̃as uras Etrursus nomina declinationẽ ꝓnominũ ut unus unius un: solus
solius soli Totus totius toti. ullusullius ulli nullus nullus nullius nulli alius
alius alii cuius gen&iuus qr par est syllabis nominatiuo. ꝓducit sẽꝑ peneult¬
ma Cũ &L BERVS Contraqr duab: uicit syllabis nominatiuũ suũ seꝑ corripit
peneultimã alter alterius alteri uter utrius utriqx una superat syllaba lic&
in in&ris & pducere & corripere & quȩ ex eis cõponunt᷑ Quauis hȩt quoq: qui¬

Expanded text:
nomine ignoto nobis tam proprio quam appellatiuo poni potest, ut quis fecit? quis dixit? unde respondentes ad huiuscemodi interrogationem uel proprio utimur uel appellatiuo: quis fecit? Virgilius uel poeta; et quod substantiam significat sine aliqua certa qualitate, quod est suum pronominis. ad quae dicenuel discernit partes orationis inter se, sed uis ipsius significationis. nam et pronomina multa declinationem nominum sequuntur, ut omnia deriuatiua: meus tuus suus, noster uester, nostras uestras, et rursus nomina declinationem pronominum, ut unus unius uni, solus solius soli, totus totius toti, ullus ullius ulli, nullus nullius nulli, alius alīus alii, cuius genetiuus, quia par est syllabis nominatiuo, producit semper paenultimam, cum alterius collaba, licet in metris et producere et corripere, et quae ex eis componuntur; quamuis haec quoque qui
Abbreviated transcription (Latin):
eius inque facta sit positio nominis Illud quoq manifestũ qđ a nobis uerba
facientes idest pferentes adalias debemus ea ꝑsonas intendere : &appar&
qđ ñ lic& nominib uti qđ tertiarũ s̃ ea ꝑsonarũ sed ratio exigit a pͥma ad
scundã fieri uerba Quã obrẽ subier̃ ꝓnomina hocqđ ñ poterat nom̃ com¬
sinedubio i congruedico: Ne propt̃ aliud quid nisi propt̃ ꝑsonarũ in conse¬
quentiã Tertiȩ enĩ ꝑsonȩ ẽ nom̃ uerbũ uero primaȩ Estigit᷑ consequens qđ
induab tertus ꝓfertur ut priscianus scribit ñ ta m̃ omnino ubiq: hoc obser¬
iuasisuntapcissi me nomina & in prima & isecunda ꝑsona id qđẽ in aliis uerbis

Expanded text:
eius, in quem facta sit positio nominis. illud quoque manifestum, quod a nobis uerba eius, in quem facta sit positio nominis. illud quoque manifestum, quod a nobis uerba facientes, id est proferentes, ad alias debemus ea personas intendere. et apparet, quod non licet nominibus uti, quod tertiarum sunt ea personarum, sed ratio exigit a prima ad secundam fieri uerba; quamobrem subierunt pronomina, hoc quod non poterat nomen comsine dubio incongrue dico, nec propter aliud quid nisi propter personarum inconsequentiam: tertiae enim personae est nomen, uerbum uero primae; est igitur consequens, quod in duabus tertiis profertur, ut Priscianus scribit. non tamen omnino ubique hoc obserasciscunt aptissime nomin
Abbreviated transcription (Latin):
miũ infinitas scilic& cũ s uama teria excidunt idẽ demonstrationequalitatis
pprie Vnderationabiliter quisibi inuicẽ scribunt solent nomina p̃ponere ꝓpria
quib sine pfutio orationis ñ constar& : cũ ponant᷑ ꝓ nomina tã primȩ qua secun
deꝑsonȩ propter accidentes actus tã scribentis quã illi ad quẽ scribit ꝓposi¬
cis igit̃ nominib: pprus ut cicero brutoni adea de monstrationes faciunt ꝓno¬
sicipit̃ Ne dubiũ ẽ qđ sublatis nominib: ante positis &ia ꝓnomina in finita
finiunt Caut̃ causa propt̃ quã nomina ñ possaccipi in prima & secunda ꝑ
iponiunialicui exomnib: Prima aut ꝑsona adullũ ꝑtin& nisi adipsũ qui
loquit᷑ nec secunda ad aliũ nisi ad eũ inque ostendit᷑ sermo Necessee ergo inter
tiã ꝑsonã concedere nomina ꝑ om̃s casus absq uocatiuo qui primus transfere
posstionẽ a tercia ꝑsona ad secundã propterea qđ ꝑ eã fitde monstratio p̃sens

Expanded text:
mium infinita sunt, scilicet cum sua materia excidunt id est demonstratione qualitatis propriae. unde rationabiliter, qui sibi inuicem scribunt, solent nomina praeponere propria, quibus sine perfectio orationis non constaret, cum ponantur pronomina tam primae quam secundae personae propter accidentes actus tam scribenti quam illi ad quem scribit. praepositis igitur nominibus propriis, ut Cicero Bruto, ui ad ea demonstrationes faciunt proaccipitur. nec dubium est, quod sublatis nominibus antepositis etiam pronomina infinita fiunt. est autem causa, propter quam nomina non possunt accipi in prima et secunda pimponi uni alicui ex omnibus. prima autem persona ad nullum pertinet nisi ad ipsum qui loquitur; nec secunda ad alium nisi ad eum in quem intenditur sermo uel tiam personam concedere nomina per omnes casus absque uocatiuo, qui primus transfert positionem a tertia persona ad secundam, propterea quod per eum fit demonstratio praesens
Abbreviated transcription (Latin):
utmdige illius indigeo pascentis. faueo legenti. quomodo faueo amico faueo illi
Acuso ilũ accuso hominẽ similit̃ accusolegentẽ dignortelaude dignorte illa re
dignorte celebrante Esttam̃ quando in nominũ uĩ transeunt participia. & gene¬
tiuo c̃iungunt᷑ relicta uerborũ ordinatione. ut amansillius nom̃. unde & cõparat᷑¬

Expanded text:
ut indigeo illius, indigeo pascentis, faueo legenti, quomodo faueo amico, faueo illi; ut indigeo illius, indigeo pascentis, faueo legenti, quomodo faueo amico, faueo illi; accuso illum, accuso hominem, similiter accuso legentem; dignor te laude, dignor te illa, dignor te celebrante. est tamen quando in nominum uim transeunt participia et genetiuo coniunguntur relicta uerborum ordinatione, ut fugitans lites part
Abbreviated transcription (Latin):
possessionẽ intellegit᷑ INTIRESI mei fili ł fratris ueltui ł sui ł nr̃ĩ łurĩ Cũ c&ens
enĩ omnib: casualib: idẽ nominib: ꝓ nominib: participis supradicta ũba c̃iunita
gen&iuũ exigunt ca sũ ut diximus ut INTERES Timperatoris : LI QVODPAR
quã ũborũ sibi defendunt structurã & ũborũ quidẽ constructionẽ seruant
quando ł ab soluta uel transitiuas ad aliacasualia quib: ad c̃sequentiã uerbi con¬
iungunt᷑ ab solutaut spiransuiuo. ãbulanscogito qr & spiro & ãbulo ab solua
s Transitiua misereortui miseranstui. noc eo tibil focenstibi. laudote laudans
ũba łioransitiueiũ nominatiuo ł transitiue cũ obliquis nominũ ponunt᷑ si c &iãcũ
participus Intransitiue ut uirgilius scribens Flors Ego intellegens delector Tran¬
siti ue usegeomi serantis. c̃sentiomi seranti. uidermiserantẽ potiormiserante : Haȩ
enꝰ constructiones quoq obliquorũ adsimilitudi nẽ nominũ & pnominũ fiunt

Expanded text:
possessionem intellegitur: interest mei filii uel fratris uel tui uel sui uel nostri uel uese omnibus casualibus, id est nominibus, pronominibus, participiis, supra dicta uerba coniuncta genetiuum exigunt casum, ut diximus, ut interest imperatoris, interest meoborum sibi defendunt structuram. et uerborum quidem constructionem seruant, quando uel absoluta uel transitiua sunt ad alia casualia, quibus ad consequentiam uerbi coniunguntur: absoluta, ut spirans uiuo, ambulans cogito, quia et spiro et ambulo absoluta sunt; transitiua, misereor tui, miserens tui; noceo tibi, nocens tibi, laudo te, laudansuerba uel intransitiue cum nominatiuo uel transitiue cum obliquis nominum ponuntur, sic etiam cum participiis intransitiue, ut Virgilius scribens floret, ego intellegens delector, transitiue, ut egeo miserantis, consentio miseranti, uideo miserantem, potior miserante. hae enim constructiones quoque obliquorum ad similitudinem nominum et pronominum fiunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ut scribit dronisius & trrpho scribit dronisius & legit si enĩ p̃ponã coniuncti¬
onẽ dicendo ETSCRIBITDIOΝISIVS. necesseẽ alterũ uerbũ subiungere & di¬
cere ł Tscribitdronisius & legit rursus sidicã & dronisius scribit. necesscest
alterũ casuale inferre & dicere. &dronisius scribit & apollonius quippecũ
p̃posita c̃iunctio copulatiua ł disiunctiua omnimodo c̃similẽ cogit partẽ repe¬
tere id est ł casualẽ ł carentẽ casu & eundẽ casũ ł modũ ut & scribo & intellego
ł scribo & intellego & ins̃seruus &tuus ł ms̃ seruus ł tuus LII QUODIN¬

Expanded text:
ut scribit Dionysius et Trypho; scribit Dionysius et legit. si enim praeponam coniunctiut scribit Dionysius et Trypho; scribit Dionysius et legit. si enim praeponam coniunctionem dicendo et scribit Dionysius, necesse est alterum uerbum subiungere et dicere et scribit Dionysius et legit; rursus si dicam et Dionysius scribit, necesse est alterum casuale inferre et dicere et Dionysius scribit et Apollonius, quippe cum praeposita coniunctio copulatiua uel disiunctiua omnimodo consimilem cogit partem repetere, id est uel casualem uel carentem casu, et eundem casum uel modum, ut et scribo et intellego, uel scribo uel intellego
Abbreviated transcription (Latin):
t sciendũ qđ si p̃ponit᷑ coniunctio casuali neesseẽ aliã quoq: partẽta sualẽ
copulari & ad utrãq ũbũ referri. ut &dronisius loquit᷑ &trypho & apollo¬
nius scripsit &ego utuigilans ꝓficit & legens & contrasi uerba p̃ponat᷑ coniunc¬
tio necesseẽ aliudũbũ ei c̃iungi& adutrũq: aliquid casuale referri. ut & scribit¬
& legit trypho & pugnat & uincitȩneas Vic& tam̃ uerba primȩ ł secundȩ ꝑsonȩ
repetentẽ nihilcasualiũ adiungere & ꝑfectã orationẽ ostendere. ut & lego & intel¬
lego & doceo & doceor & scribis & cogitas Nãipsa demonstratia lo cocasualis alicui:
n amtertia uerbi ꝑsonaquȩ infinita ẽ eg& aliquo casuali: Qđ aut̃ fit i nomine hoc
&iã in aduerbio qđ ui adiectiuũ est uerbi. exigitratio fieri. ut & bene & doctescri¬
bit Neces seẽ enĩ coniunctiones p̃positas ł diuersas ꝑsonas coniungere ꝗ sunt

Expanded text:
t sciendum, quod, si praeponatur coniunctio casuali, necesse est aliam quoque partem casualem copulari et ad utramque uerbum referri, ut et Dionysius loquitur et Trypho, et Apollonius scripsit et ego, et uigilans proficit et legens; et contra, si uerbo praeponatur coniunctio, necesse est aliud uerbum ei coniungi et ad utrumque aliquid casuale referri, ut et scribit et legit Trypho, et pugnat et uincit Aeneas. licet tamen uerba primae uel secundae personae repetenti nihil casualium adiungere et perfectam orationem ostendere, ut et lego et intellego, et doceo et doceor, et scribis et cogitas; nam ipsa demonstratio loco casualis alicuius nam tertia uerbi persona, quae infinita est, eget aliquo casuali. quod autem fit in nomine, hoc etiam in aduerbio, quod ui adiectiuum est uerbi, exigit ratio fieri, ut et bene et docte scribit. necesse est enim, coniunctiones praepositas uel diuersas personas coniungere, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Est plerũq tãactionẽ quã passionẽ m eadẽ intelleg i psona Nom aliterenĩ
potest proserri is inquẽ aliquidagit᷑ nis ꝑobliquos casus Eueniteni ut a no¬
minatiuis actus proficiscentes ad obliquos siue intransitione ꝑsonarũ intel¬
cuit : Egote honoraui tumihi dixisti : Et ꝑ sola quoq uerba nominatiuus
intellegit᷑ & transit rursus ad obliquos ut deditibi. honorauite In una quoq
eadẽq ꝑsona hoc idem fit. ut flaccianus sed ocuit docendienĩ transitio ñ
adalterã fit ꝑsonã sed adipsũ flaccianũ reciꝓcat᷑ Aiax se int̃fecit rursus

Expanded text:
t tam actionem quam passionem, in eadem intellegi persona. non aliter igitur potest proferri is, in quem aliquid agitur, nisi per obliquos casus. euenit enim, ut a nominatiuis actus proficiscentes ad obliquos siue in transitione personarum intelcuit, ego te honoraui, tu mihi dixisti, et per sola quoque uerba nominatiuus intellegitur et transit rursus ad obliquos, dedi tibi, honoraui te. in una quoque eademque persona hoc idem fit, ut Phemius se docuit, docendi enim transitio non ad alteram fit personam, sed ad ipsum Phemium reciprocatur, Aiax se interfecit, rursum
Abbreviated transcription (Latin):
tur non ex po&ica solũ constructione cuilic& & deficere & habundare. sedex
bentes ꝑspicaci magis eautunt᷑ & ex ui ipsius orationis solent qđ necessarium
tsciendũ qđ in sunt in quibusdã
partib: orationis aliarũ partiũ intellectus Vt sidicã ALAX Intellego &
inunũ ꝑnumerũ singularẽ sidicã ANΩΙSΙΑDES Intellego gen&iuũ singula¬
rẽprimitiui qđ ẽ ANCIVbE cũ nominatiuo singulari qđ ẽfilius sidicãdi¬
uinitus intellego nom̃ cũ Ex p̃positione idẽ ex DIIS sidicã FoRTOR incllego
magis & positiuũ primitiui idest EoRΙIS Innumerabilisẽ huiuscemodi exẽplorũ
estlicentia quomodo & p̃positiones solent addere&minuere Addit enĩ p̃posi
tio ut sidicã adte aduenio spẽ salutẽ auxiliũ expetens Velsidicã ꝑnimiũ non lau¬

Expanded text:
tur non ex poëtica solum constructione, cui licet et deficere et abundare, sed ex tur non ex poëtica solum constructione, cui licet et deficere et abundare, sed ex bentes perspicaci magis ea utuntur et ex ui ipsius orationis solent quod necessarium sciendum, quod insunt in quibusdam partibus orationis aliarum partium intellectus, ut, si dicam Aiax, intellego et unum per numerum singularem; si dicam Anchisiades, intellego genetiuum singularem primitiui et filius cum nominatiuo singulari; si dicam diuinitus, intellego nomen cum ex praepositione id est ex diis; si dicam fortior, intellego magis et positiuum primitiui id est fortis. innumerabilis est huiuscemodi exemplorum est licentia, quomodo et praepositiones solent addere et minuere, ut Terentius in Andria : «ad te aduenio spem, salutem, auxilium expetens». Virgilius in I Aenei
Abbreviated transcription (Latin):
illius misereor illi noceo illũ accuso illonitor. Exqua constructione intellegitur
qualis nascitur affectus ꝑsonȩ sed non reciꝓcat᷑ qđ dicimus Nenĩ om̃a uerba
obliquos desiderant casus nominũ ł ꝓnominũ quomodo om̃s obliqui casus uer
homo uiuit uirrit sed & similia ꝗs absoluta ñ egentobliquis casib: Sindicã ACCVSAT
VIDET INSI MVLA TVRI ꝑfectas & egent obliquorũ casuũ ad iunctione ad ꝑs¬
tionẽ sensus sed dehis oportunius separatĩ cũ deũbi constructione tractemus
dic& Quidã tam̃ putauer̃ ꝑ fectionẽ eẽ uerborũ constructionẽ si ꝓmomina assu¬
mant. ego scripsitibi ego loquortibi & similia : Cuius apꝓbationẽ dicunt eẽ
eã qđ cũ dicã ego quidẽ affuitu ueronon. sitollas pnom̃ in congrua erit elocutio
sed hoc facit hic maxime coniunctioꝗui ot̃ Itaq: non ego arbitror qđ diuint
cẽuerũ generaliter: N enĩ omni modo egent ꝓ nominib: uerba Idq affirma¬

Expanded text:
illius misereor, illi noceo, illum accuso, illo nitor. ex qua constructione intellegitur, qualis nascitur affectus personae, sed non reciprocatur, quod dicimus. non enim omnia uerba obliquos desiderant casus nominum uel pronominum, quomodo omnes obliqui casus uerbhomo, uiuit, currit, sedet, similia, quae sunt absoluta, non egent obliquis casibus; sin dicam accusat, uidet, insimulat, imperfecta sunt et egent obliquorum casuum adiunctione ad perfectionem sensus. sed de his oportunius separatim, cum de uerbi constructione tractemus, dicetur. quidam tamen putauerunt, perfectiorem esse uerborum constructionem, si pronomina assumant: ego scripsi tibi, ego loquor tibi et similia, cuius approbationem dicunt esse eam, quod, cum dicam ego quidem affui, tu uero non, si tollas pronomen, incongrua erit locutio. sed hoc facit hic maxime coniunctio quidem. itaque ego non arbitror, quod dicunt, uerum esse generaliter; non enim omnimodo egent pronominibus uerba, idque affirma
Abbreviated transcription (Latin):
ciendũ tamen qđ aꝗ lis UTΑΜTLS &TOT siad p̃sentes dicantur &iã demonstra¬
tiua sunt sinauta dabsentes relatiua uel relditiua tantũut guadisrorefu¬
alius
les talisthescus fuit ALIVSquoq car& uocatiuo cũ ab negationẽ habce
tã erime quã secun de ddicoratis enĩneq: ego neqitu sedalius Igitu rqđ ar&
de tnonistra tiosuse o sꝰ nom i ocatiũ habere non potest ergona ponoñ hoc

Expanded text:
d talis et tantus et tot, si ad praesentes dicantur, etiam demonstratiua sunt, sin autem ad absentes, relatiua uel redditiua tantum, ut qualis les, talis Theseus fuit. illud quoque tam primae quam secundae. dicimus enim neque ego neque tu, sed alius; igitur quod caret demonstratione praesenti, uocatiuum habere non potest; ergo nec pronomen hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Et nominatiuis quidc̃intransitue. obliquis uero transitiue uerba oriuti
donato uel istogaudeo : Nãuocatiuus quoq: in transitiue secundis adiun
rũ quaȩ fit in transi tiuecũ nominatiuis excipiunt transitiue. nisi sint
uerba ab soluta ut donatus uelisteuiuit. spirat flor&uig& & similia
a enĩ nonegent obliquorũ ad iunctioneidẽ transitione ialias ꝑsonas
affectus tam̃ singuloꝵ ostendentib: uerbis Vt ego doceo istũ. priscianus
PROFERANTUR OBLI QUIS CASIBUS IUNGAN TUR¬

Expanded text:
et nominatiuis quidem intransitiue, obliquis uero transitiue uerba coniunget nominatiuis quidem intransitiue, obliquis uero transitiue uerba coniungTheoctisto uel isto gaudeo; nam uocatiuus quoque intransitiue secundis adiungrum, quae fit intransitiue cum nominatiuis, excipiunt transitiue, nisi sint uerba absoluta, ut Theoctistus uel iste uiuit, spirat, floret, uiget et similia: ea enim non egent obliquorum adiunctione, id est transitione in alias personas, affectus tamen singulorum ostendentibus uerbis, ut ego doceo illum uel Theoctisproferantur, obliquis casibus iunguntur
Abbreviated transcription (Latin):
pomisꝑsonas definiunt᷑ uel de monstratione uel relatione Verba ueo
in c̃iuga cũ i prima quidẽ & saunda ꝑsona finiunt᷑ intertia uero
no nis precipuus sit adaliquẽ unũ ꝑtinen sactus ut FUL MINA& TONΑ t de
oiesolo intellegimus Non qđ uerbũ tertiȩ ꝑsone finitũ ẽ. sed qđisquieius
senui ficatione agit ꝓpriũ hab& hunc actũ manifestũ ẽ aut̃ qđ & prima
aseiunda ꝑsona in quib: sola ẽ demonstratio sic supradictũ ẽ singulas
habentuoces : Itaq genera quoq: om̃a nabscisapporusterminatio¬
nib: sedꝑ cundẽ fine congruã habuer positionẽ Qui p pecũ ꝑeademons¬
tutio subsiantiã psesignificat ab que discretionẽ generumi Vll cauto
ipse & hic &iste &is quia indiuersis tertus poteranteẽ ꝑserams absentibus
pli omscetibus & lomegrui iuix tapositis defintioniscausa aqust somdn
adisgons is ciuao sequeru declinatione acceper̃ Que ad nodũ aũ notmina
sic&iu pro nomina ꝑ singuloscusus similiter cũ uerbis constrnbacon

Expanded text:
per omnes personas definiuntur uel demonstratione uel relatione, uerba uero inconiuga, cum in prima quidem et secunda persona finiuntur, in tertia uero non, nisi praecipuus sit ad aliquem unum pertinens actus, ut fulminat et tonat de Ioue solo intellegimus, non quod uerbum tertiae personae finitum est, sed quod is, qui eius significationem agit, proprium habet hunc actum. manet secunda persona, in quibus sola est demonstratio, singulas habent uoces. itaque genera quoque omnia non abscisa propriis terminationibus, sed per eundem finem congruam habuerunt positionem, quippe cum per ea demonstratio substantiam per se significat absque discretione generum. ille autem et ipse et hic et iste et is, quia in diuersis tertiis poterant esse personis absentibus uel praesentibus et longe uel iuxta positis, definitionis causa man declinatione acceperunt. quemadmodum nomina, sic etiam pronomina per singulos casus similiter cum uerbis construuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
ili Velsiabsi quasi de lam cognito utamurrelatiuo isdicentes dequo sam
nouimus aliquid uellocuti antesumus Cũigitur semꝑ inde monstratione sit
prima & secunda ꝑsona: hoc aũt nominis careat nominatiuus iure ad tertiã
retruditur ꝑ sonã substantiuis aũt & uocatiuis solis ideo adiunguntur uer¬
bis & primȩ & seundȩ ꝑsonȩ nominatiui nominũ qđ uident᷑ ipsahac uerba
uim demonstratiuam habere: Ostendunt en ĩ substantiã ipsarũ ꝑsonarũ

Expanded text:
ille, uel, si absit, quasi de iam cognito utamur relatiuo is, dicentes de quo iam ille, uel, si absit, quasi de iam cognito utamur relatiuo is, dicentes de quo iam nouimus aliquid uel locuti ante sumus. cum igitur semper in demonstratione sit prima et secunda persona, hoc autem nominis careat nominatiuus, iure ad tertiam retruditur personam. substantiuis autem et uocatiuis solis ideo adiunguntur uerbis et primae et secundae personae nominatiui nominum, quod uidentur ipsa haec uerba uim d
Abbreviated transcription (Latin):
Isienĩ nomina quae sem ꝑ tertiȩs ꝑsonȩ tamensi cũsupradictis uerbis
sint iuncta poss&iã primã & secundã significare. ut socrates sũ. socrates es
socrates ẽ. soc ratesuocor. socrates uocaris. socrates uocat᷑. quomodo non in pro¬
nominib: quoq: qua maxime discernunt ꝑsonas accipiamus nominatiuũ
&iã insecunda ꝑ sona. Ego sũ bonus lues bonus illeestbonus : Nonigitur
substantiuo uerbo uel uocatiuo: Nemo enĩ rectedicit apollonius abulo. prisci¬
anus ãbulas. Pro nomina enĩ primȩ & secundȩ ꝑsonȩ ideo maximeaccipi¬
unt̃ ut loco propriorũ fungant᷑ nominũ cũ uerbo earundẽ ꝑsonarũ ut ego abu¬
lo tuambulas Itaq: loco tertie ꝑsone melius nom̃ ponit᷑ & maximesi abest
ego ambulo Tuabulas tullius abulat. nisi uel p̃sens sit ł iuxta & demonstratice¬
ue hoc ipsũ uolentes indicaredicamus tuicuelis it uel lon geuideatur & dicamus

Expanded text:
si enim nomina, quae semper tertiae sunt personae, tamen, si cum supra dictis uerbis si enim nomina, quae semper tertiae sunt personae, tamen, si cum supra dictis uerbis sint iuncta, possunt etiam primam et secundam significare, ut Socrates sum, Socrates es, Socrates est; Socrates uocor, Socrates uocaris, Socrates uocatur, quomodo non in pronominibus quoque, quae maxime discernunt personas, accipiamus nominatiuum etiam in secunda persona: ego sum bonus, tu es bonus, ille est bonus? non igitursubstantiuo uerbo uel uocatiuo. nemo enim recte dicit Apollonius ambulo, Aristophanes ambulas. pronomina enim primae et secundae personae ideo maxime accipiuntur, ut loco propriorum fungantur nominum cum uerbis earundem personarum, ut ego ambulo, tu ambulas. itaque loco tertiae personae melius nomen ponitur, et maxime si abest: ego facio, tu facis, Tullius facit, nisi uel praesens sit iuxta et demonstratiue hoc ipsum uolentes indicare dicamus hic uel iste, uel longe uideatur et dicamus
Abbreviated transcription (Latin):
regulã uocati uũ deber& facere OMit euphoniae causa duas E breues
Nlosur Namex quosit nominatiuo : Tuȩni qđ ẽ secundȩ ꝑsonȩ eundẽ hab&
culus sigenficat deinde articulũ romaniñ habent sine dubio igituro ad¬
uerbiũ estuocandi &optandi est&iã hteriectio Nihilta men inur est inter
uendistuo satiuũ & heus quomodo enĩdicimus beusiuuenis sico uiuens
ou sinnibus uocatius preponituro in otuomi onoster Quippeaduerbiumuo¬
iam dnq đ ulli alu casii nisiuocatiuo huiuscemodi ad uerbia poss adiungi sicut
cuia uerba secum de ꝓsonȩ. cituenistiaa meurgili. & pronomina fecisti tuhome
reaumfu duterrenti Nisi cum substantiuis uel uocatiuis adiunguntur uerbis
Tunceni & ã nominatiuis utimur quo modo & inprima & intertia ꝑsona ut tues
doctus ego sũ prudens priscianus ego uocor Tuuo caris herodranus XXXVI
UANT NO MINATIUUM NONHABERE¬
aleigitur quidã secundã ꝑsonã nominatiuũ non putauer̃ habere¬

Expanded text:
regulam vocativum debuit facere, o mee, euphoniae causa duas e breves ostenditur. nam ex quo sit nominatiuo? tu enim, quod est secundae personae, eundem habet culus significat. deinde articulum Romani non habentuerbium est uocandi et optandi, est etiam interiectio. nihil tamen interest inter o, hoc est uocatiuum, et heus, quomodo enim dicimus heus iuuenes, sic o iuuenes. itaque omnibus uocatiuis praeponitur: o tu, o mi, o noster, quippe aduerbium uocandi, quod nulli alii casui nisi uocatiuo huiuscemodi aduerbia possunt adiungi, sicut etiam uerba secundae personae, ut uenisti ad me Virgili, et pronomina, fecisti tu Homere, uenisti tu Terenti, nisi cum substantiuis uel uocatiuis adiungantur uerbis. tunc enim etiam nominatiuis utimur, quomodo et in prima et in tertia persona, ut tu es doctus, ego sum prudens, Priscianus ego uocor, tu uocaris Herodianus. male nam nominatiuum nonale igitur quidam secundam personam nominatiuum non putauerunt habere
Abbreviated transcription (Latin):
Etq ronemina usemonostruaua in codegene ide namostendanen it quidemen¬
udte nomin ueo demonstratiua possumusdurt sa oftendesres ueldins ha
aus neutri uelsiquis dicat statuã herculis cernens tanti suer meipanentes quan¬
cus selerales uens unũ aspiuat pluraliuti potese numere hu gimuniqua¬
tudinis ausahuius emodinominũ declinationes ꝓferunt᷑ quoe incomu ique¬
apeellatiua: staq hit̃ pretantes quidẽ talis ł TANTUSdicimus similis buis
dequo loqͥmur Ergocũ adiungimus substantiã qualitati. nã tiui sebbens¬
tia sienificat SI MIPIS uero qualitatẽ TANIVS & TALIS pronomina eẽñ poss

Expanded text:
pronomina demonstratiua in eodem genere et numero manent, qui demonstratur, nomina uero demonstratiua possumus diuersa ostendentes ad diuersa autem neutri, uel si quis dicat statuam Herculis cernens, tanti fuerunt mei parentes, quantus iste Hercules; cum enim unum aspiciat, plurali uti potest numero. si igitur similitudinis causa huiuscemodi nominum demonstrationes proferuntur, quae est in communi quaappellatiua? itaque interpretantes: quid est talis uel tantus? dicimus similis huic, de quo loquimur. ergo cum adiungimus substantiam qualitati, nam huic substantiam significat, similis uero qualitatem tantus, talis pronomina esse non po
Abbreviated transcription (Latin):
distributiua uel in ꝑtita necrelatiua qua om̃a carent de monstratione
uocatiuos pollicent᷑ ut quis ł qui qualis talis quantꝰ tantꝰ alius nul¬
lus alt̃ alteru t̃ ut̃ ut̃que singuli bini t̃ni quat̾ni & similia. Nec
prime & t̃tiae ꝑsone ꝓ nomina. Cetera uero nomina ꝑuo catiuos

Expanded text:
distributiua uel impertitiua nec relatiua, quae omnia carent demonstratione, distributiua uel impertitiua nec relatiua, quae omnia carent demonstratione, uocatiuos pollicentur, ut quis uel qui, qualis, talis, quantus, tantus, alius, nullus, alter, alteruter, uter, uterque, singuli, bini, terni, quaterni et similia, nec primae et tertiae personae pronomina. cetera uero nomina per uocatiuos
Abbreviated transcription (Latin):
casum. uocatiuus hoc solus seruare non potest: dicimus enĩ uel probus ueldo¬
natus & priscianus &apollonius & ego & ille uel mei uel tui & mihi & tibi
uel me uel te & ame &ate ulocatiuus aut̃ nisi muna eadẽq ꝑsona confe¬
rantur diũsa nomina iunginon potest: Vt bone & caste & formose Quia
enĩ alia ꝑsona hunccasũ habere non potest nis secunda. eodiuersa siungere
ꝑsonas non possumus Ceteris uero casibus diuersas ꝑ sonas iungimus Quippe
cũ inomnib: illi inueniunt᷑ ꝑsonis Ergo quando dicimus & ego &ille & tu
sine dubio nominatiuus esttũ Id quemaxime dinoscitur qđ pronominaisdẽ¬
casib: adiungunt᷑ nominib: Ego uirgilius tuuirgilius ille uirgilius meiuir¬
gilii tui uirgili illius uirgilius & qđ ad in terrogationes nominatiui red
& nominatiuũ hab& quicquid aũt nominatiuũ non omnimodo &uocati¬
uũ Neq: en ĩ interrogatiua nomina nec infinita nec ab negatiua. nec

Expanded text:
casum, uocatiuus hoc solus seruare non potest. dicimus enim uel Probus uel Donatus, et Priscianus et Theoctistus, et ego et ille, uel mei uel tui, et mihi et tibi, uel me uel te, et a me et a te; uocatiuus autem, nisi in una eademque persona conferantur diuersa nomina, iungi non potest, ut bone et caste et formose; quia enim alia persona hunc casum habere non potest nisi secunda, eo diuersas iungere personas non possumus, ceteris uero casibus diuersas personas iungimus, quippe cum in omnibus illi inueniuntur personis ergo quando dicimus et ego et ille et tu, sine dubio nominatiuus est tu. idque maxime dinoscitur in plurali numecasibus adiunguntur in nominibus: ego Virgilius, tu Virgilius, ille Virgilius; mei Virgilii, tui Virgilii, illius Virgilii, et quod ad interrogationes nominatiui reddet nominatiuum habet, quicquid autem nominatiuum, non omnimodo et uocatiuum neque enim interrogatiua nomina nec infinita nec abnegatiua nec
Abbreviated transcription (Latin):
secu nobiscũuobiscũ pronomina sint cõposita anaduerbia: Ad quod di¬
cendũ qđ ad uerbia ꝑsonas simul&numeros & casus in eodẽ habere nom poss̃
s unt enĩ ꝗdã adũbia ꝑsonastantũ significantia. ut meatĩ facis & facitis ꝗ¬
dã casus uident᷑ certos nominũ habere . carenta ut̃ ꝑsonis ut domidomodomũ
quaedã numeros ut semelbis Om̃a aut̃simulsupra dicta nisiiꝓnominib:
mueniri ñ poss suntigit᷑ sine dubio ꝓnomina: adeo aut̃ non ẽ idem dicere
ECVTR ECũ qđ ecce ad ũbiũ lic& tã mares quã feminas & unũ & plures demons¬
trantib dicere : Eccũ aut̃ ñ nisi marẽ & unũ & fccã non nisi feminam &u nã
E cos et ec cas non nsi plures. Quid est enimaliud ECCUM nisi ecce eum
eccam nisi ecce eam ec cos nisi ecceeos tecas nisiecce eas ELLUM nisi
ecco illum quae om̃atam genera diuersa quam casus habent acusatiuos
utrius que numeri mecvm autem et Tecuni secum nobis cum¬

Expanded text:
secum, nobiscum, uobiscum pronomina sint composita an aduerbia? ad quod dicendum, quod aduerbia personas simul et numeros et casus in eodem habere non possunt. sunt enim quaedam personas tantum significantia, ut meatim facis et facitis, quaedam casus uidentur certos nominum habere, carent autem personis, ut domi, domo, domum, quaedam numeros, ut semel, bis; omnia autem simul supra dicta nisi in pronominibus, inueniri non possunt. sunt igitur sine dubio pronomina. adeo autem non est idem dicere ecce et eccum, quod ecce aduerbium licet tam mares quam feminas et unum et plures demonstrantibus dicere, eccum autem non nisi marem et unum et eccam non nisi feminam et unam, eccos et eccas non nisi plures. quid est enim aliud eccum nisi ecce eum? eccam nisi ecce eam? eccos nisi ecce eos? eccas nisi ecce eas? ellum nisi ecce illum? quae omnia tam genera diuersa quam casus habent accusatiuos utriusque numeri
Abbreviated transcription (Latin):
pos sessiua gen&iuis adiunguntur solis eiusdẽ numeri. Mei scrui filius
tui serui uestis sui serui ministeriũ Nñ serui frater uri serui sorori pet
mirũ cũ in nominibus quoq: hocidẽ seruat᷑ Nã primitiuorũ gen&iuiss
om̃s casus adiungipossunt uel numeri ut tullua geragnagro agrũ &¬
cullu a griagrorũ agrisagros in possessiuis uero similis casus adiungitur
& numerus uttullia niagritullianũ agũ tullia nosagros Notandũ aut̃
la enĩ alia rẽ discernunt᷑ a se tã partesorationis quã accidentia eis nisi signi¬
ficatione ad quã & constructiofit : Nã inueniunt᷑ uoce sepesimilia ut a ma¬
tor accusator orator & nominas̃ & uerba similit̃ po&ae musae dieirei
& gen&iuis & datiui significationeigit᷑ discernunt᷑ a se Quaeattentissi¬

Expanded text:
possessiua, genetiuis adiunguntur solis eiusdem numeri: mei serui filius, tui serui uestis, sui serui ministerium, nostri serui frater, uestri serui soror; nec mirum, cum in nominibus quoque hoc idem seruatur. nam primitiuorum genetiuis omnes casus adiungi possunt uel numeri, ut Tullii ager, agri, agro, agrum, agri, agrorum, agris, agros. in possessiuis uero similis casus adiungitur et numerus, ut Tulliani agri, Tullianum agrum, Tullianos agros. in omnibus aula enim alia re discernuntur a se tam partes orationis quam accidentia eis nisi significatione, ad quam et constructio fit. nam inueniuntur uoce saepe similia, ut amator, accusator, orator et nomina sunt et uerba; similiter poetae, Musae, diei, rei et genetiui sunt et datiui. significatione igitur discernuntur a se, quae attentissi
Abbreviated transcription (Latin):
ratur hab& igitur affinitatẽ sicut ostendimus cũ p̃senti futurũ qđ
p̃sens mediuẽ int̃p̃teritũ in ꝑfectũ . & futurũ : cũ p̃terito uero ꝑfecto
plus quã ꝑfectũ qr incertũ significat tẽporis spatiũ : cũigitur inali¬
is modis p̃sentis sicut dictũ ẽ consonantes seruat futurũ insubi unctiuo
p̃teriti ꝑfecti regulã sequit᷑. ostendens cũeo quoque sehabere iura affi¬
nitatis ldque x participiis maxim eẽ conicere quȩ in p̃terito tẽpore

Expanded text:
ratur. habet igitur affinitatem, sicut ostendimus, cum praesenti futurum, quod ratur. habet igitur affinitatem, sicut ostendimus, cum praesenti futurum, quod praesens medium est inter praeteritum imperfectum et futurum, cum praeterito uero perfecto plusquamperfectum, quia incertum significat temporis spatium. cum igitur in aliis modis praesentis, sicut dictum est, consonantes seruat futurum, in subiunctiuo praeteriti perfecti regulam sequitur, ostendens cum eo quoque habere iura affinitatis. idque ex participiis maxime est conicere, quae cum in praeterito tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sepro latũ non eg& aduerbio pridem qđ hab& hoc insenatura lit̃ nisi
siuelimus xxplanande quintitatis causa tẽporis. addere ante qđ dies uel
anuos nec lic& illi modo uel nupeꝵ aduerbia ad ungere p̃teritũ
uero ꝑfectũ admanifes tandã significationẽ eg& uel modo uel pridẽ
aduerbus futurũ xp̃senti nascitur quippecũ p̃sens mediũs it p̃teritunp¬
fecti & futuri ltaque consonantes p̃sentis seruat tã p̃teritũ inꝑfectũ. quã
futurũ ut dico dicebã dicã p̃teritiuero ꝑfecti consonantes seruat plusqua¬
ꝑfectũ ut dixit dixerã sed tam̃ in subiunctiuo modo futurũ quoquep̃teriti
sicut enĩ p̃teritum ꝑfectum uel modo uelmulto antepossumus intel¬
legere sic&iã futurum uel mox uel multo. post intel legere
possumus futurũ ut sidicã scribã uel scripsero incertũ tẽporis futu¬
rispatium monstro nec mirũ cũ in nominib: quoque cõparatiuis
sidicã fortior incertũ ẽ utrũ multo anpar uosuꝑ &illũ adquẽ cõpa¬

Expanded text:
per se prolatum non eget aduerbio pridem, quod habet in se naturaliter, nisi si uelimus explanandae quantitatis causa temporis addere, ante quot dies uel annos, nec licet illi modo uel nuper aduerbia adiungere, praeteritum uero perfectum ad manifestandam significationem eget uel modo uel pridem aduerbiis. futurum ex praesenti nascitur, quippe cum praesens medium sit praeteriti ifecti et futuri. itaque consonantes praesentis seruat tam praeteritum imperfectum quam futurum, ut dico dicebam dicam, praeteriti uero perfecti consonantes seruat plusquamperfectum, ut dixi dixeram. sed tamen in subiunctiuo modo futurum quoque praeteriti sicut enim praeteritum perfectum uel modo uel multo ante possum intellegere, sic possumus futurum, ut si dicam scribam uel scripsero, incertum temporis futuri spatium monstro; nec mirum, cum in nominibus quoque comparatiuis, si dicam fortior, incertum est, utrum multo an paruo superet illum, ad quem compa
Abbreviated transcription (Latin):
hocigitur idẽ p̃senti nascitur p̃teritum in ꝑfectũ cũ non ad finẽ ꝑferimu s inp̃¬
senti id qđ cepimus Et ut heodem xemplom aneamus siincipiaminp̃te¬
rito uersum scribere & inperfectum eũ relinquã. Tunc utor p̃teri tohꝑ¬
uersudico scripsi uersum Ex eolteruldẽ p̃terito ꝑfec tonasciturplus
nificatione : sindudũ sit ꝑfectum incipit transire : plus quã ꝑfectũ
itaque SCRISERΑΝ ꝓpriede hoc dicimus : sciendũ tamen quod auctores¬
gilium dematre suadicit cecinit quȩ prima. futuros Ceneadas
magnos: Cecinit dixit ꝓcecinerat: multo enĩ ante illã cecinis se intel¬
legitur & ipse po&a ouaꝑsona : troiae qui primus aboris. italiam
fatoꝓfugus lauinaque uenit litora : VENIT Posuit pro uENtRaT hicenĩ
quoque multo ante intellegitur uenisse aeneã ad italiam Lniii.¬

Expanded text:
hoc igitur id est praesenti nascitur praeteritum imperfectum, cum non ad finem perferimus in prhoc igitur id est praesenti nascitur praeteritum imperfectum, cum non ad finem perferimus in praesenti id quod coepimus. et, ut in eodem exemplo maneamus, si incipiam in praeterito uersum scribere et imperfectum eum relinquam, tunc utor praeterito impeuersunificatione; sin dudum sit perfectum, incipit transire in plusquamperfectum. itaque scripseram proprie de hoc dicimus. sciendum, quod Rogilium in VIII de matre sua dicit: «cecinit quae prima futuros / Aeneadas magnos et nobile Pallanteum»; cecinit dixit pro cecinerat, multo enim ante illam cecinisse intellegit. et ipse poeta ex sua persona: «Troiae qui primus ab oris / Italiam fato profugus Lauinaque uenit / litora», uenit posuit pro uenerat; hic enim quoque multo ante intellegit uenisse Aenean ad Italiam
Abbreviated transcription (Latin):
tiuum nomin areiden ĩ omnium semꝑ est ꝑfectissimũ cinihil de est
Etaquae prae teritiquoque ꝑfecti hab& quod hostendit quando par¬
ticipus p̃teriti temporis iunctum officio fungitur p̃teriti ꝑfecti ꝑpassime¬
uorũ declinationem uel similium passiuis. similẽ huicuim habent &iã uoca¬
tiua uaticuit priscianus uocor nominor nuncupor appellor Alia aut̃
uerba p̃sentis sicutdix imtẽporis int̃p̃teritũ s̃ & futurũ xemplicausa si incipiã
uersũ aliquẽs cribere & dicã scribo uersũdũ adhuc ad finẽ eius ñ ꝑuenerĩ & cũpars
eiꝰ iã sit seripta pars aut̃ scribenda: er gop̃senstẽpus hoc solem dicere qđ c̃tincat
x c̃iungat quasi puncto aliquo iuncturã p̃teritirẽ poris a futuri milla int̃eisione
Deest uit sequensidẽ futura ut in mediouersudicã scribouersũ Prior eiuis
partescripta cui adhuc deest &trema pars p̃seniiutor uerbo dicen¬
doscribouier sum.: sed inꝑfectũ est qđ deẽ adhuc uersiu qđ scribatur Ex

Expanded text:
tiuum nominare; id enim omnium semper est perfectissimum, cui nihil deest. itaque praeteriti quoque perfecti uim habet, quod ostenditur, quando participiis praeteriti iunctum officio fungitur praeteriti perfecti per passiuorum declinationem uel similium passiuis. similem huic uim habent etiam uocatiua, ut Priscianus uocor, nominor, nuncupor, appellor. alia autem uerba praesentis, sicut diximus, inter praeteritum et futurum sunt, exempli causa, si incipiam uersum aliquem scribere et dicam scribo uersum, dum adhuc ad finem eius non peruenerim et cum pars eius iam sit scripta, pars autem scribenda. ergo praesens tempus hoc solemus dicere, quod contineat et coniungat quasi puncto aliquo iuncturam praeteriti temporis et futuri nulla intercisione deest autem sequens, id est futura, ut, si in medio uersu dicam scribo uersum priore eius parte scripta, cui adhuc deest extrema pars, praesenti utor uerbo dicendo scribo uersum, sed imperfectum est, quod deest adhuc uersui, quod scribatur. ex
Abbreviated transcription (Latin):
bulat mou&ur : Sequt turenim ambulationem motus non tamen &i¬
am motum omnimodo sequitur ambulatio. potest enim aliquis
& seden s&accum bens moueri. am bulare autem sinemotu non potest
Accditigitur coniunctioni sigura. &species quã alii potes tatem nom mant

Expanded text:
bulat, mouetur. sequitur enim ambulationem motus, non tamen etibulat, mouetur. sequitur enim ambulationem motus, non tamen etiam motum omnimodo sequitur ambulatio. potest enim aliquis et sedens et accumbens moueri, ambulare autem sine motu non potest. accidunt igitur coniunctioni figura et species, quam alii potestatem nominant
Abbreviated transcription (Latin):
MIRΑΤΙΟΝΙS ut papae : Interhas ponunt &iã sonituum in litera to¬
in dignationem significat uł do lorem ułam mirationemꝰ interiecno¬
nem. hoc accipiunt : quando uero uocandiest ułoptandi. AD VERBIu&
prom aiestate tuorum : Et prose quis que uiri& depromunt. tela phar&ris :
q: subacta optime tamen deaccentibus eorũ docuit danatus quod non
sunt certi quippecum & abs condita uoceid est non plane & pressa pro ferantur
& pro affectuscommoti qualitate confimduntur : In eis accentus aliȩ tamen
quoq partes orationis singulȩuł plures solent inter lectiuae pro ferri. ut
propriae tament uoces inter iectionum primitiue. sunt ut papae euax
onumctio pars orationis in declinabilis coniunctiua aliarum partiũ
orationis quibus consigni ficat uim ul ordinationem demonstrans:
Vimquandosimuleẽ resaliquas sigficat. ut & pius & fortis fuit aeneas :
Ordimem quando consequentiã aliquarum demons trat rerum ut siam¬

Expanded text:
mirationis, ut "pape". 6 Inter has ponunt etiam sonituum illitteratoindignationem significat uel dolorem uel admirationem, interiectionem hoc accipiunt, quando uero uocandi est uel optandi, aduerbium. pro maiestate tuorum», et in V: «pro se quisque uiri, et depromunt tela pharetris»; que subacta». optime tamen de accentibus earum docuit Donatus, quod non sunt certi, quippe, cum et abscondita uoce, id est non plane expressa, proferantur et pro affectus commoti qualitate, confunduntur in eis accentus. aliae tamen quoque partes orationis singulae uel plures solent interiectiue proferri, ut Virproprie tamen uoces interiectionum primitiuae sunt, ut papae, euax, coniunctio est pars orationis indeclinabilis, coniunctiua aliarum partium orationis, quibus consignificat, uim uel ordinationem demonstrans: uim, quando simul esse res aliquas significat, ut et pius et fortis fuit Aeneas, ordinem, quando consequentiam aliquarum demonstrat rerum, ut si am
Abbreviated transcription (Latin):
nter iectionem grecunter aduerbiaponunt: quoniã hȩc quoqueuł adiungitdur
uerbis uł uerbei sub audiuntur. ut sidicam Pałt quiduideo uł perse. Past &iã
sinom addatur Miror hab & inselpsius uerbi significationem : quȩres
maxime fecit romanorum artium scrptores separatim hanc partem ab
aduerbiis accipere quiauid&ur affectum habere insese uerbi : & plenam
motus animi significationem &iã si non addatur uerbum demonstrare¬

Expanded text:
tur. 2 Hanc Greci inter aduerbia ponunt, quoniam hec quoque uel uerbis adiungitur, uel uerba ei subaudiuntur: ut, si dicam << si non addatur miror, habet in se ipsius uerbi significationem. quae res maxime fecit, Romanarum artium scriptores separatim hanc partem ab aduerbiis accipere, quia uidetur affectum habere in se uerbi et plenam motus animi significationem, etiamsi non addatur uerbum, demonstrar