comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gulam seruant. dũ in sinu matriꝰ
eccłe longanimiter ꝑseuerant:
dũ terrena conteͬpnunt. & cȩlestia
concupiscunt. dũ solliciti pacem
custodiunt: dũ se inuice̾ pure
diligunt. dũ mutuo se honore
p̃ueniunt: dũ mansuetudine
cordis & humilitate ꝓficiunt.
dũ miscdiȩ oꝑa libenter atq
libidinẽ: ardentẽ habeat lucernã.
ut custodiat castitatẽ. P recinctos
habeat lumbos. ut aliquid alienũ
nec rapiat nec furetur: ardentẽ
habeat lucernã. ut de suo miseri¬
corditer oꝑetur. Prȩcinctos habeat
suibos. ut minorẽ ñ opprimat:
ardentẽ habeat lucernã ut op
auferat eybum: ardente̾ habeat
lucernã. ut esurienti tribuat ali¬
mentũ. Prȩcinctos habeat lũbos.
ut ñ expoliet uestitũ: ardentem
habeat lucernã ut uestiat nudũ.¬
¶ Precinctos habeat lũbos. ut domũ
nullius inuadat: ardentẽ habeat
lucernã ut peregrinos xp̃i libent᷑
exeipiat. P recinctos habeat lumbos
ut fugiat elationẽ: ardentẽ habeat

Expanded text:
servant, dum in sinu matris Ecclesiae longanimiter perseverant, dum terrena contemnunt et coelestia concupiscunt, dum solliciti pacem custodiunt, dum se invicem pure diligunt, dum mutuo se honore praeveniunt, dum mansuetudine cordis et humilitate proficiunt, dum misericordiae opera libenter atque libidinem; ardentem habeat lucernam, ut custodiat castitatem: praecinctos habeat lumbos, ut aliquid alienum nec rapiat, nec furetur; ardentem habeat lucernam, ut de suo misericorditer operetur: praecinctos habeat lumbos, ut minorem non opprimat; ardentem habeat lucernam, ut oppauferat cibum; ardentem habeat lucernam, ut esurienti tribuat alimentum: praecinctos habeat lumbos, ut non spoliet vestitum; ardentem habeat lucernam, 551 ut vestiat nudum: praecinctos habeat lumbos, ut domum nullius invadat; ardentem habeat lucernam, ut peregrinos Christi libenter excipiat: praecinctos habeat lumbos, ut fugiat elationem; ardentem habeat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓsentia carnalis ostenditur: in
lsernis uͦ fides & caritas xp̃iana
aonstratur. Iubens igitur dñs
lindos nr̃os precingi: concupiscen¬
as carnales sine dubio p̃cipit re¬
heniri. Imperans autẽ ut lucer¬
ns ardentes habeamus. hoc utiq
nbe ut & lumine uere fidei splen¬
drmus. & scẽ caritatis oꝑib fer¬
iemus. Iubens ut sint lumbi
nt̃i precincti: mandat ut mala
asideria atq. oꝑa fugiamꝰ. Iubens
it sint lucernȩ nr̃ȩ ardentes: mo¬
nit ut bona diligamus atq faciamꝰ.
sta quȩ de euangło ꝓposuimus: cũ
pphetieis sermonib conferamus.
trumq eñi testamentũ ds̃ unus
nstituit: unus dñs dedit. Et si stͣ
itriusq testamͣti diuersa ꝓtẽpo¬
ibus sacramenta: concordat tam̃
nutroq salutis humanȩ sententia.
qua precipitur ut ñ peccemus. &
ubetur ut bonis oꝑib insistamꝰ.
recepit itaq dñs ꝑ beatũ dauid
ncens. Declina amalo: & facbonũ.
ssaiam quoq. om̃s his ammonet¬

Expanded text:
entia carnalis ostenditur, in lucernis vero fides et caritas Christiana monstratur. Jubens igitur Dominus lumbos nostros praecingi, concupiscentias carnis sine dubio praecipit refrenari. Imperans autem ut lucernas ardentes habeamus, hoc utique jubet ut et lumine verae fidei splendeamus, et sanctae caritatis operibus ferveamus. Jubens ut sint lumbi nostri praecincti, mandat ut mala desideria atque opera fugiamus; jubens ut sint lucernae nostrae ardentes, monet ut bona diligamus atque faciamus. 10. Ista quae de Evangelio proposuimus, cum propheticis sermonibus conferamus. Utrumque enim Testamentum Deus unus instituit, unus Dominus dedit; et si sunt utriusque Testamenti diversa pro temporibus sacramenta, concordat tamen in utroque salutis humanae sententia, qua praecipitur ut non peccemus, et jubetur ut bonis operibus insistamus. Praecipit itaque Dominus per beatum David, dicens: Declina a malo, et fac bonum . Per Isaiam quoq
Abbreviated transcription (Latin):
faciendo monebat spernere peri¬
turi luxus scłi. ac lenocinia mor¬
talis nature declinare. carnis pu¬
dicitiam cũ uirginitatis honore
ita ut in numerabilis utriusq
sexus multitudo. eius sequeretur
uestigia: & relictis nuptiarum
copulationib. spretaq liberoꝵ
ꝓpagine. sponso qui in celis
est ꝑhenni mente. actu. ha
elemosinas sectantes. pauperes re¬
creantes. nudos uestientes. infir¬
mos uisitantes. in tribulatione
gaudentes. in uerbis calũpniȩ
uel contumeliȩ patientes. in
augmento sue ꝓuectionis humi¬
les. in dampno rerũ temporaliũ
dõ grãs agentes. His om̃ib & his
similib ꝓ desiderio regni cȩlestis.
& ꝓpter spem ęt̃nȩ remunerati¬
onis ardentissimo amore inde

Expanded text:
faciendo monebat spernere perifaciendo monebat spernere perituri luxus saeculi, a lenocinio mortalis naturae declinare, carnis pudicitiam, cum virginitatis honore,ita ut innumerabilis utriusque sexus multitudo ejus sequeretur vestigia, et, relictis nuptiarum copulationibus, spretaque liberorum propagine, sponso qui in coelis est, perenni mente, actu, habeleemosynas sectantes, pauperes recreantes, nudos vestientes, infirmos visitantes, in tribulatione gaudentes, in verbis calumniae vel contumeliae patientes; in augmento suae profectionis humiles, in damno rerum temporalium Deo gratias agentes. His omnibus et his similibus pro desiderio regni coelestis, et propter spem aeternae remunerationis, ardentissim
Abbreviated transcription (Latin):
in iuuenib carnalia extinguere
liorat incendia. O quantũ est
solo bonȩ conscientiȩ ornamto
contenta. Hec in uirginib felix.
inuidius fortis. in coniugibus fi¬
delis. in sacerdotib pura. in mar¬
tyribus glortiosa. in angelis clara.
in om̃ib uera regina. Hȩc pudi¬
ulli subiacet legi. De uoluptate
cotidie tricenos. sexagenos. cente¬
nosq colligit fructus. Hȩc pudi¬
tibus ditior. equalis in om̃ibus
consũmatis. Hec est honor cor¬
porũ. hȩc est thesaurus animarũ.
Hȩc est sacrificiũ dõ carum.
hȩc legitimũ dĩ templũ. hec¬
tio intrare non nouit. Per hanc
piscentia om̃is eliditur. diabolus
subiugatur: antixpͣc nͣ timetur:
hoc continentiȩ bonũ. & in dolo¬
ribus iugiter eua pariebat. Postꝗͣ
uͦ uirgo concepit in utero. & pe¬
perit nobis puerũ cuius princi¬
patus in humero eius. dm̃ fortẽ.
patrem futuri scłi. soluta maledi¬
ctio est. Mors ꝑ euam. uita ꝑ uir¬

Expanded text:
in juvenibus carnalia exstinguere in juvenibus carnalia exstinguere laborat incendia. Sane solo bonae conscientiae ornamento contenta! Tu in virginibus felix, in viduis fortis, in conjugiis fidelis, in sacerdotibus pura, in martyribus gloriosa, in Angelis clara, in omnibus vero regina. Tuulli subjaces legi. De voluntatequotidie tricenos, sexagenos, centenosque colligis fructus. Tutibus ditior, aequalis in omnibus consummaris. Tu es honor corporum. Tu thesaurus animarum. Tu es sacrificium Deo carum: tu legitimum Dei templum: sactio intrare non novit. Per te piscentia omnis eliditur, diabolus subjugatur, Antichristus non timetur, hoc continentiae bonum et in doloribus iugiter Eua pariebat. postquam uero uirgo concepit in utero et peperit nobis puerum, cuius principatus in umero eius, deum fortem, patrem futuri saeculi, soluta maledictio est. mors per Euam, uita
Abbreviated transcription (Latin):
uiui. & sp̃s eiꝰ habitat in illis. Iste
tutis. ut sit etiam honorabilis
humani generis fundamenta
parentũ coniugũ liberoꝵq sacri
utroq sexui conspicua. in om̃i
etate miranda. in qua uis condi¬
tione non dubia. soli sibi de¬
uota. semꝑ bene conscia:
prorsus nulli rei subiecta. unũ
tantũmͦ metuens. ne sit aliud
quã uocatur. Deniq odit pestifi
ras blandicias carnis inimicȩ.
& quicqͥd ingesserit mundus
uoluptatis & muneris. totum
respuit: presumens totũ se halit
si pura sit. neminẽ preter dm̃¬
desiderat. nec ulli similiter se mi¬
dõ desiderabilem prestat: in su
statu om̃i loco om̃i tempore
manet. plus honestati consilen
quã utilitati. Uultis scire quina
felicitatis sit: Cam & qui habea
diligit. & qui non habet laudat
Nam si eccła ideo xp̃i sponsa est.
lami celestis honorata. qua ai
qucaamodũ ꝓsapiȩ nr̃e nobilita¬
tm non tantum relatione. sed
i pueris. beata cũ in adolescentib
liosus feliciter timet. beata cum

Expanded text:
e tutis, ut sit honorabilis humani generis fundamenta parentum, conjugum, liberorumque sacra utroque sexu conspicua, in omni aetate miranda, in quavis conditione non dubia, soli sibi devota, semper bene conscia, prorsus nulli rei subjecta, unum tantummodo metuens, ne sit amplius quae vocatur. Denique in soliras odit blanditias carnis inimicae: et quidquid ingesserit mundus voluptatis, aut muneris, totum respuit, praesumens totum se habere, si pura sit. Neminem foede desiderat: nec ulli similiter se desiderabilem praestat. In suo statu omni loco, omni tempore manet, plus honestati consulens, quam utilitati. Vultis scire, quantae felicitatis sit? Si te amet; qui habet, diligit: et qui Nam si Ecclesia ideo Christi sponsa est, alami coelestis honorata, quia etiam quemadmodum prosapiae nostrae nobilitatem non relatiin pueris: beatior, cum adolescentibus lapsus feliciter timet: beatissima, cum
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ angłos ꝓpter intemperan¬
tiam suã in scłm cecidisse de cȩlo.
uirgines ꝓpter castimoniam in
cȩlũ transisse de scło. Beate uir¬
gines quas nͨ illecebra sollicitat
corpoꝵ. non colluuio pͣcipitat uo¬
luptatũ. Cybus par symoniȩ.
potus abstinentiȩ docet uitia nesci¬
re. qui docet causas nescire uitioꝵ.
Causa peccandi. etiã iustos sepe de¬
cepit. Hinc popłs dĩ post quam
loth concubitus filiarũ ignora¬
uit & ꝑtulit. Hinc inuersis uesti.¬
gus filii noe patri quondam
pudenda texerunt. quȩ procax
uidit. pudenda modestus eru¬
buit. pius texit. offensurus si &
ipse uidisset. Quanta uini est uis.
ut quȩ diluuia ñ nudauerunt.
uina nudarent. Considerate filie¬
añs iłc matrem elegerit. Salutẽ
mundo docturus ꝑuirginem
uenit. & mulieris lapsus. partus
ȩccła. quam studuit apłs uirginẽ
castam assignare xp̃o. Uirgo est
filia syon. Uirgo est ciuitas illa
hierłm quȩ in cȩlis est. in qua

Expanded text:
autem angelos propter intemperantiam suam in saeculum cecidisse de coelo, virgines propter castimoniam in coelum transisse de saeculo? Beatae virgines, quas non illecebra sollicitat corporum, non colluvio praecipitat voluptatum! Cibus parcimoniae, potus abstinentiae docet vitia nescire, qui docet causas nescire vitiorum. Causa peccandi etiam justos saepe decepit. Hinc populus Dei postquam sLoth concubitus filiarum ignoravit, et pertulit . Hinc inversis vestigiis filii Noe patris quondam pudenda texerunt : quae procax vidit, modestus erubuit, pius texit, offensurus si et ipse vidisset. Quanta vini est vis, ut quem diluvia non nudaverunt, vina nudarent! CJesus matrem elegerit. Salutem mundo daturus per virginem venit, et mulieris lapsus partu Ecclesia , quam studuit Apostolus virginem castam assignare Christo: virgo est filia Sion ; virgo est civitas illa Hierusalem 285 quae in coelo est, in quam
Abbreviated transcription (Latin):
eccła inmaculata coitu. fecunda
partu. uirgo est castitate. mater
et prole. Parturit itaq nos uirgo.
non uiro plena. sed sp̃u. Parit nos
uirgo non cũ dolore mẽbroꝵ.
sed cũ gaudis angłoꝵ. Nutrit
nos uirgo non corporis lacte.
sed apłi. quo infirmã adhuc
crescentis popłi lactauit ȩtatem.
ue igitur nupta plures liberos
habet quã scã eccła. quȩ uirgo
est sacramentis. mater est popłis:
uius fecunditatem etiã scriptu¬
ra testatur dicens. Qm plures
sili desertȩ magis quã eiꝰ que habet

Expanded text:
esia immaculata coitu, fecunda partu, virgo est castitate, mater est prole. Parturit itaque nos virgo non viro plena, sed spiritu. Parit nos virgo non cum dolore membrorum, sed cum gaudiis angelorum. Nutrit nos virgo non corporis lacte, sed Apostoli , quo infirmam adhuc crescentis populi lactavit aetatem. Quae igitur nupta plures liberos habet quam sancta Ecclesia, quae virgo est sacramentis, mater est populis, cujus fecunditatem etiam Scriptura testatur dicens: Quoniam plures filii desertae magis quam ejus qu
Abbreviated transcription (Latin):
sanctior quisq eo munitior. Sic
heliseus ꝓpheta exercitus angłoꝵ
presidio sibi adesse monstrauit.
Sic hiesunaue ducẽ militiȩ celestis
agnouit. Possunt igitur fructũ
in nobis custodire castitatis. qui
possunt eciã militare ꝓ nobis.

Expanded text:
sanctior quisque, eo communitior. Sic Elisaeus propheta exercitus angelorum praesidia sibi adesse monstravit : sic Jesus Nave ducem militiae coelestis agnovit . Possunt igitur fructum in nobis custodire, qui possunt etiam militare pro nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
cesis membris. spectaculũ contume¬
liȩ in popłis nudi ꝓpter nomen
dm̃ portantes. Hi sunt triumpha¬
tores & amici dĩ. qui contepͣnentes
sceleratoꝵ iussa principũ. modo
coronantur & accipiunt palmas
laboꝵ. quia fundati erant supra
firmã petram. id est xp̃m. De talib
& huiusmodi apłs m̃te cõpunctus
ingemiscens ait. Sciꝰ ludibria &
uerbera exꝑti. insuꝑ & uincula
& carceres. lapidati sunt. secti sunt.
temptati sunt. in occisione gladii
mortui sunt. Circuierunt in me¬
lotis. inpellibus caprinis. egentes.
angustiati. afflicti. quib dignus
non erat mundus. Et beatus papa
euangelii de istiusmodi bellatos¬
bus quȩrimoniã faciendo. ecce
inquit electi dĩ carnẽ domant.
spm roborant. dȩmonib impant
uirtutib choruscant: pͣsentua dis¬
piciunt. et̃nam patriam uocibis

Expanded text:
caesis membris, spectaculum contumecaesis membris, spectaculum contumeliae in populis nudi propter nomen Domini portantes. Hi sunt triumphatores et amici Dei, qui, contemnentes sceleratorum jussa principum, modo coronantur et accipiunt palmas laborum, qui fundati erant supra firmam petram, id est, Christum. De talibus et hujusmodi Apostolus, mente compunctus, ingemiscens ait: Sancti ludibria et verbera experti, insuper et vincula et carceres. Lapidati sunt, secti sunt, tentati sunnt. Circuierunt in melotis, in pellibus caprinis, egentes, angustiati, afflicti, quibus dignus non erat mundus, et caetera. Et Evangelii, de istiusmodi bellatoribus querimoniam faciendo: « Ecce, inquit, electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant; praesentia despi
Abbreviated transcription (Latin):
seruus nescit quid faciat dñs eiꝰ.
Uos autẽ dixi amicos. quia omĩa
quȩcũq audiui a patre meo nota
feci uobis. Et quodcũq ligare uo¬
luissent suꝑ terram ligatũ esse
in celis. & qͦd cũq soluerent suꝑ
terram. solutũ eẽ in cęlis. ꝓmisit.
Et iterũ: cũ uenerit adiudicandũ
scłm. eos suꝑ sedes duodecim eẽ
sessuros. & secũ iudicaturos orbe
terrȩ p̃dixerat. Talibus ut credimꝰ
patronis hȩc dies subiecta declarat᷑.¬
Iis subiectum est triũphale .ui.¬
martyrũ nomen. qui ꝑ diu̾sa
torm̃toꝵ genera xp̃i passionem
ñ lassescentib pͣcordioꝵ mentib
imitabantur. alii ferro ꝑempti.
alii flãmis exusti. alii flagris uer¬
berati. alii uectibus ꝑforati. alii pa¬
tibulo cruciati. alii pelagi periculo
dimersi. alii uiui decoriati. alii
uinculis mancipati. alii linguis
priuati. alii lapidib obruti. alii
frigorib afflicti. alii fame cruciati.
alii uͦ truncatis manib siue cȩteris

Expanded text:
it quid faciat dominus ejus; vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo nota feci vobis. Et quodcunque ligare voluissent super terram, ligatum esse et in coelis; et quodcunque solverent super terram, solutum esse in coelis promisit. Et iterum, cum venisset ad judicandum saeculum, eos super sedes duodecim esse sessuros, et secum judicaturos orbem terrae praedixerat. Talibus, ut credimus, patronis haec dies subjecta declaratuHis subjectum est triumphale martyrum nomen, qui per diversa tormentorum genera Christi passionem non lacessantibus praecordiorum mentibus imitabantur. Alii ferro perempti, alii flammis exusti, alii flagris verberati, alii vectibus perforati, alii cruciati patibulo, alii pelagi periculo subjecti, alii vivi decoriati, alii vinculis mancipati, alii linguis privati, alii lapidibus obruti, alii frigore afflicti, alii fame cruciati; alii vero, truncatis manibus, sive caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
onfidimus. qui ꝑ singula heremi
oca in speluncis & exiguis cella¬
rum tuguriis unici. modico
contenti pabulo demorabant᷑.
bestiis sociati. multi auib sub mi¬
nistrati. ciboꝵ spernentes deliciaᷤ.
luxus scłi calcantes. laudẽ tem¬
poralem nꝰ amantes. uisus homi¬
num fugientes. angłoꝵ assueti
loquelis. plurimis uirtutũ efful¬
sere signis. Cȩcis uisum in noua¬

Expanded text:
nitate, qui per singula eremi loca in speluncis et exiguis cellarum tuguriis modico contenti pabulo demorabantur. Alii bestiis sociati, alii avibus subministrati, ciborum spernentes delicias, luxus saeculi calcantes, laudem temporalem non amantes, visum hominum fugientes, angelorum assueti loquelis, plurimis virtutum effulsere signis « circuierunt in
Abbreviated transcription (Latin):
qui mortẽ arceret. nͣ qͥ delicias
ministraret. Dormire ñ prius
cupiditas quã necessitas fuit: &
tamen cũ quiesceret corpus. ui¬
gilabat animus. qui frequenter
in somnis aut lecta repetit. aut
somno interrupta continuat.
aut disposita gerit. aut gerenda
pͣnuntiat. Prodire domo nescia.
nisi cũ ad eccłam conueniret. &
hoc cũ parentib ac ꝓpinquis.¬
Domestico operosa secreto. fore
stipata comitatu. nullo meliore
tamen sui custode. quã seipsi:
quȩ in cessu affectuq ueneribis
non tam uestigiũ pedis dollere.
quã gradum uirtutis attolleret
Sic maria intendebat om̃ibus.
quasi aplurib moneretur. sic
omĩa implebat uirtutis oficu.
ut non tam disceret quã docent
Talem hanc euangłista monstrat
talem angłs repperit. talem sỹ

Expanded text:
qui mortem arceret, non delicias qui mortem arceret, non delicias ministraret. Dormire non prius cupiditas quam necessitas fuit; et tamen cum quiesceret corpus, vigilaret animus: qui frequenter in somnis aut lecta repetit, aut somno interrupta continuat, aut disposita gerit, aut gerenda praenuntiat. 9. Prodire domo nescia, nisi cum ad Ecclesiam conveniret, et hoc ipsum cum parentibus, aut propinquis.Domestico operosa secreto, forensi stipata comitatu; nullo meliore tamen sui custode quam se ipsa: quae incessu affatuque venerabilis, non tam vestigium pedis tolleret, quam gradum virtutis attollereSic Maria intendebat omnibus, quasi a pluribus moneretur: sic omnia implebat virtutis officia, ut non tam disceret, quam doceret. 10. Talem hanc evangelista monstravit , talem angelus reperit, talem Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
ista uel uultu lȩsit parentes:
Quando dissensit a ꝓpinquis:
Quando fastiuit humilẽ: Quan¬
do risit debilem: Quando uita¬
uit inopem: Eos solos solita
cȩtus uiroꝵ inuisere qͦs miscđia
ñ erubesceret. neq p̃teriret uere¬
cundia. Nichil toruũ in oculis.
nichil in uerbis ꝓcax. nichil in
actu inuerecundũ. Non gestus
fractior. non incessus solutior.
non uox petulantior. ut ipsa
corporis species si mula chrum
fuerit mentis. figura ꝓbitatis.
Bona quippe domus in ipso uesti¬
bulo debet agnosci. ac pͥmo pre¬
tendat ingressu nichil intus la¬
tere tenebrarũ. ut mens nrͣa
nullis repagulis corporalibus
impedita. tamquã lucerne lux
intus posita. foris luceat. Quid gͦ
exequar ciboꝵ par symoniam.
officioꝵ redundantiam alterũ
ultra naturam suꝑ fuisse. alterũ
pene ipsi naturȩ defuisse: Illic
nulla intermissa tempora. hic
congeminatos ieiunio dies. Et
si quando reficiendi suggessisset
uoluntas. cibus plerũq obuius

Expanded text:
ista vel vultu laesit parentes? ista vel vultu laesit parentes? quando dissensit a propinquis? quando fastidivit humilem? quando derisit debilem? quando vitavit inopem; eos solos solita coetus virorum invisere, quos misericordia non erubesceret, neque praeteriret verecundia? Nihil torvum in oculis, nihil in verbis procax, nihil in actu inverecundum: non gestus fractior, non incessus solutior, non vox petulantior; ut ipsa corporis species simulacrum fuerit mentis, figura probitatis. Bona quippe domus in ipso vestibulo debet agnosci, ac primo praetendat ingressu nihil intus latere tenebrarum; ut mens nostra nullis repagulis corporalibus impedita, tamquam lucernae lux intus posita foris luceat. 8. Quid ego exsequar ciborum parcimoniam, officiorum redundantiam: alterum ultra naturam superfuisse, alterum pene ipsi naturae defuisse: 165 illic nulla intermissa tempora, hic congeminatos jejunio dies? Et siquando reficiendi successisset voluntas, cibus plerumque obvius,
Abbreviated transcription (Latin):
nis uita mariȩ. de qua uelut in¬
spec lo refulget species castitatis
& forma uirtutis. Hinc sumamͦ
licet exempla uiuendi. ubi tãquã
in exemplari magisteria exp̃ssa
pbitatis. quid corrigere. quid
effugere. quid tenere debeamꝰ
ostendunt. Primus discendi
ador. nobilitas est magistri.
Quid nobilius dĩ matre: Quid
splendidius ea quã splendor ele
git : Quid castius ea quȩ corpus
sine corporis contagione gene¬
rauit : Nam de ceteris eiꝰ uirtu¬
tibus quid loquar: Uirgo erat
non solum corpore sed etã m̃te:
quȩ nullo doli ambitu sincerũ
adulteraret affectũ: corde humilis.
uerbis grauis. animi prudens.
loquendi partior. legendi studio¬
sior. non in incerto diuitiarum
sed in prece pauꝑis spem reponenꝰ.
intenta oꝑi. uerecunda sermoni.
Arbitrũ mentis. non hominem
sed admͣ quȩrere. nullũ ledere.
bene uelle om̃ibus. assurgere ma¬
ioribus natu. ȩqualib non inui¬
dere. fugere iactantiam. rationẽ
sequi.amare uirtutẽ. Quando

Expanded text:
is, vita Mariae, e qua velut speculo refulget species castitatis et forma virtutis. Hinc sumatis licet exempla vivendi, ubi tanquam in exemplari magisteria expressa probitatis, quid corrigere, quid effugere, quod tenere debeatis ostendunt. Primus discendi ardor nobilitas est magistri. Quid nobilius Dei matre? Quid splgit? quid castius ea quae corpus sine corporis contagione generavit? Nam de caeteris ejus virtutibus quid loquar? Virgo erat non solum corpore, sed etiam mente, quae nullo doli ambitu sincerum adulteraret affectum: corde humilis, verbis gravis, animi prudens, loquendi parcior, legendi studiosior: non in incerto divitiarum, sed in prece pauperum spem reponens: intenta operi, verecunda sermone, arbitrum mentis solita non hominem, sed Deum quaerere: nullum laedere, bene velle omnibus, assurgere majoribus natu, aequalibus non invidere, fugere jactantiam, rationem sequi, amare virtutem. Quando
Abbreviated transcription (Latin):
Quid autẽ est castitas uirginalã
nisi expers contagionis integi¬
tas: Atq eiꝰ auctorẽ quẽ possus
estimare. nisi in maculatũ di fili
cuius caro non uidit corrupais
diuinitas non est. ex ꝑta contis¬
nem: Uidete gͦ quanta urgil¬
quidẽ natus ante scła: sed ex
urgne natus obscła. Iilud na¬
ture suȩ. hoc nr̃e utilitatis est.
iud erat semꝑ. hoc uoluit esse

Expanded text:
Quid autem est castitas virginalis, nisi expers contagionis integritas? Atque ejus auctorem quem possumus aestimare, nisi immaculatum 152 Dei Filium, cujus caro non vidit corruptionem, divinitas non est experta contagionem? Videte igitur quanta virginquidem natus ante saecula, sed ex virgine natus ob saecula. Illud naturae suae, hoc nostrae utilitatis est. Illud erat semper, hoc vo
Abbreviated transcription (Latin):
eatus. xpͣm mundo uenturũ
yphetauit: & ad redemptionem
animarũ ad inferos descendentẽ
loriosa p̾cucurrit passione.U
uic athlete dĩ electo. concordat
duodenus apłoꝵ numerus.
quos apͥmis miraculoꝵ uirtutib
adcõponendũ noue fidei funda¬
mentũ. erigendũq. ad huc tenerȩ

Expanded text:
tum mundo venturum prophetavit, et ad redemptionem animarum ad inferos descendentem gloriosa praecucurrit passione. Huic athletae Dei electo concordat duodenus apostolorum numerus, quos a primis miraculorum virtutibus, ad componendum novae fidei fundamentum, erigendumque adhuc tenerae
Abbreviated transcription (Latin):
mundus mittat ad dm̃. Pensate
gͦ quã nulla sunt quȩ tempora¬
liter currunt. Finis tempora¬
lium ostendit. quã nichil sit qͦd¬
transire possit. Casus rerum
indicat. quia res transiens &
tunc ꝓpe nichil fuit cũ stare
uideretur. Hȩc gͥ uobiscũ agta
hec in mente sedula cogitadiont
uersate. Et si adhuc hic tenemꝰ
in infirmitate corporis: tamen
ad eos de quib loquimur. toto
corde tendamus. ut cũ ipsis pof¬
modũ in ȩtna scła gaudere ne¬
reamur. ꝑ eu qui uiuit & regic

Expanded text:
mundus mittat ad Deum. Pensate mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt. Finis temporalium ostendit quam nihil sit qtransire potuit. Casus rerum inditunc prope nihil fuit, cum stare videretur. Haec igitur vobiscum agite, haec in mente sedula cogitatione versate; etsi adhuc hic tenemur in infirmitate corporis, tamen ad eos de quibus loquimur toto corde tendamus, ut cum ipsis postmodum in aeterno saeculo gaudere mereamur, per eum qui vivit et regnat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑuenire ualeamus. Transeunt
cuncta. quȩ temporali festiuitate
celebrantur. Curate qui his sol¬
lempnitatib interestis. ne ab ȩtͣna
sollepͣnitate separemini. Quid
eñi ꝓdest interesse festis hominũ.
si deesse contingat festis angłoꝵ.¬
Nolite gͦ pensare in uobis tran¬
sitoria quȩ possidetis. sed consi¬
derate quid estis. Ecce mundus
qui diligitur fugit. Scĩ isti quoꝵ
florentẽ mundũ. mentis despe¬
ctu calcauerunt. Tunc erat uita
longa. salus continua. opulen¬
tia in rebus. fȩcunditas in ꝓpagi¬
ne. tranquillitas in diuturna
pace: & tamen cũ in seipso flo¬
reret. iam in eoꝵ cordib mundꝰ
aruerat. Ecce iam in semetipso
cordibus florescit. Ubiq mors.¬
ubiq luctus. ubiq desolatio. un¬
concupiscentiȩ. ipsas eiꝰ amari¬
tudines amamus. fugientem
sequimur. labenti inheremus.
Et quia labente̾ retinere nͣ possu¬
mus. cũ ipso labimur quẽ caden¬
tem tenemus. Aliquando nos
plagis plenus est. ut ipse iam nos

Expanded text:
festa mereamur. Transeunt cuncta quae temporaliter festiva celebrantur. Curate, qui his solemnitatibus interestis, ne ab aeterna solemnitate separemini. Quid prodest interesse esse festis hominum, si deesse contingat 1558 festis angNolite ergo pensare in vobis transitoria, quae possidetis, sed considerate quid estis. Ecce mundus, qui diligitur, fugit. Sancti isti, quorum florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Tunc enim erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. Ecce jam in seipso cordibus florescit. Ubique desubique luctus, ubique desolatio, unconcupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando nos plagis plenus est, ut ipse nos jam
Abbreviated transcription (Latin):
emn apłi p̃ceptũ arguendo. obse¬
crando. increpando. curamq. faci¬
nao inserere nitebantur. Quoꝵ
mens lucidissima. manus uero
plenȩ sunt mundicia. eo qͦd in
mensa altaris sacroscã xp̃i cor¬
poris &e sanguinis mysteria cȩle¬
brantes. & in sui cordis penetra¬
libus hostiam uiuam. dõq. pla¬
centem. id est semecipsos sine
macula atq. ammixtione praui
oyis offerre nͣ desistant. Et licet
psecutoꝵ ñ sensissent gladium.
tamen ꝑ uitȩ meritũ dõ digne
nartyrio ñ priuantur. quia
martẏriũ non solum sangui¬
nis effusione. sed abstinentia pec¬
catoꝵ & exercitatione dĩ pͣceptoꝵ

Expanded text:
 praeceptum, arguendo, obsecrando, increpando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordis penetralibus hostiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia martyrium non sola sanguinis effusione, sed abstinentia peccatorum, et exercitatione Dei praeceptorum
Abbreviated transcription (Latin):
scandalũ uenit. Non quo necesse
sit uenire scandala. alioquin absq
sed cũ necesse sit in isto mundo
fieri scandala. unusquisq suo
uitio scandalis patet. Simulq ꝑ
generalẽ sententiam ꝑcutitur
iudas. qui ꝓditioni animũ pre¬

Expanded text:
scandalum venit. Non quo necesse scandalum venit. Non quo necesse sit venire scandala alioquin absque sed cum necesse sit in isto mundo fieri scandala, unusquisque suo vitio scandalis patet; simulque per generalem sententiam percutitur Judas, qui proditioni animum prae
Abbreviated transcription (Latin):
priulus est. Maiores eñi scan¬
aii ñ recipiunt. Expedit ei ut
iuspendatur mola asinaria in
cols eiꝰ. & demergatur in ꝓfun¬
dum maris. Quam quã hȩc gene¬
eslis possit eẽ sententia aduersũ
ons qui aliquẽ scandalizant.
timen iuxta consequentia ser¬
monis etiam contra apłos dictũ
intelligi potest. qui int̾rogando
quis maior esset in regno celoꝵ.
uidebantur inter se de dignitate
cointendere. Et si in hoc uitio per¬
mansissent. poterant eos quos ad
sdem uocabant ꝑsuũ scandalũ
ꝑdere. dum apłos uiderent inter
se de honore pugnare. Quod
autẽ dixit expedit ei ut suspen¬
datur mola asinaria in collo eiꝰ.
scdm ritum ꝓuintiȩ loquitur.
quo maioꝵ criminũ ista apud
ueteres iudȩos pena fuerit. ut in
ꝓfundũ ligato saxo demerge¬
rentur. Expedit autẽ ei. quia
multo meliuis est ꝓculpa breuẽ
reipere penã. quã ȩternis ser¬
uari cruciatibus. Non enim iu-¬
tamen ue homini illi. ꝑ quem

Expanded text:
parvulus est: majores enim scanparvulus est: majores enim scandala non recipiunt. Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et demergatur in profundum maris. Quamquam haec generalis possit esse sententia adversus omnes qui aliquem scandalizant, tamen juxta consequentiam sermonis etiam contra apostolos dictum intelligi potest, qui interrogando, quis major esset in regno coelorum, videbantur inter se de dignitate contendere, et si in hoc vitio permansissent, poterant eos quos ad fidem vocabant, per suum scandalum perdere, dum apostolos viderent inter se de honore pugnare. Quod autem dixit: Expedit ei ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, secundum ritum provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Expedit autem ei, quia multo melius est pro culpa brevem recipere poenam, quam aeternis servari cruciatibus. Non enim vintamen vae homini per quem
Abbreviated transcription (Latin):
intrabitis in regnũ celoꝵ. Non
precipitur apłis ut ȩtatem ha.¬
beant paruuloꝵ. sed in nocentũ
& qͦd illi ꝑ annos possident. hi
possideant ꝑ industriam: ut mi¬
litia non sapientia paruuli sint.
Quicumq gͦ humiliauerit se sicit
paruulus iste. hic maior est in
regno cȩloꝵ. Sicut iste paruulus
cuius uobis exemplũ tribuo ñ
ꝑseuerat in iracundia. non lesis
meminit. non uidens pulchram
mulierẽ delectatur: non aliuad
cogitat & aliud loquitur. sic &e
uos nisi talem habuerttis inno¬
centiam & animi puritatem.¬
Siue aliter. Quicũq humiliauert
se sicut paruulus iste. hic ẽ maor
in regno cȩloꝵ. Qui imitatus me
fuerit & se in exemplũ mei humi¬
hic intrabit in regnũ cȩloꝵ. Et
qui susceperit unũ paruulum
talem in nomine meo me suses¬
pit. Qui talis fuerit ut xp̃i imis¬
tur humilitatem & in nocentl
in eo xp̃c suscipitur. Et prudcs̃
ne cũ delatum fuerit apłis se
putent honoratos. adiett nos
aot suscipiendos. Qui autem

Expanded text:
in regnum coelorum. Non praecipitur apostolis, ut aetatem habeant parvulorum, sed ut innocentiam, et quod illi per annos possident, hi possideant per industriam: ut malitia, non sapientia parvuli sint. Quicumque ergo humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Sicut iste parvulus, cujus vobis exemplum tribuo, non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, et aliud loquitur; sic et vos nisi talem habueritis innocentiam, et animi puritatem,Sive aliter: Quicumque humiliaverit se sicut parvulus iste, hic est major in regno coelorum. Qui imitatus fuerit me, et se in exemplum mei humihic intrabit in regnum coelorum . Et qui susceperit unum parvulum talem in nomine meo, me suscipit. Qui talis fuerit, ut Christi imitetur humilitatem et innocentiam, in eo Christus suscipitur. Et prudenter, ne cum delatum fuerit apostolis, se putent honoratos, adjecit, nonore suscipiendos. Qui autem
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit illos dignosse. Tamqui
aurũ infornace ꝓbauit illos. e
quasi holo causta hostiȩ accepit ll
Nunc gͦ martyrũ xp̃i certamina
atq uictorias audiuimus. eis nice¬
rum hunc diem tanto credimis
scificatum. quanto insemetipis
ut scĩficaretur laborare ꝑtorña
non cessauere. uiI.¬
pͣi uero sacerdotib atq dochs¬
bus siue confessorib huius
festruitatẽ diei non ignotam esst
credimus. qui corda fideliũ spus
quasi ymbribus irrigant oeldi
ut feliter ꝓferre in marcescbilo
hioꝵ oꝑum possint fructum.
n colenta sibi credita ñ solum
nadere uerũ etiam cũ usura am¬

Expanded text:
Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausta hostiam accepit illos. » Nunc ergo martyrum Christi certamina atque victorias audivimus, eis nimirum hunc diem tantum credimus sanctificatum, quantum in semetipsis ut sanctificaretur laborare per tormenta non cessavere; Christi vero sacerdotibus atque doctoribus, sive confessoribus, hujus festivitatem diei non ignotam esse credimus, qui corda fidelium spiritaliter quasi imbribus irrigant coelestibus, ut feliciter proferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura
Abbreviated transcription (Latin):
atante sacro eloquio cognotumꝰ.
auoꝵ principatus atq potestates
sibaliter & mirabiliter dĩ om̃ipo¬
centis nutu distinguntur. Alii
ex illis ad nos in mundũ missi
futura pͣdicendo ꝑueniunt: alii
ad hoc sunt constituti. ut ꝑ eos
signa & miracula frequentius
siant. Alii subiectis angeloꝵ spiri¬
tibus p̃sunt. eisq ad explenda
diuna mẏsteria disponendo
principantur. Alii mira poten¬
ta cȩceris pͣminent. ꝓ eo qđ eis
ad obediendũ alia angłoꝵ agmina
subiecta sunt. Alii tanta diuini¬
atis gra replentur. ut in eis dñs
sedeat. & ꝑ eos sua iudicia decer¬
nat. Alii tanto ꝑfectiori scientia
pleni sunt. quanto claritatem
d̃i uicinius contemplantur. Alia
u̾ta dõ coniuncta sunt angłoꝵ
agmina. ut interhȩc & dm̃ nulli
ili intersint: & tantomagis
ardent amore. quanto subtilius
claritatem diuinitatis eiꝰ aspiciuN.
Talibus ut diximus aprimordio
incipientis uitȩ beatoꝵ spirituuͣ
distinctionib suꝑna poloꝵ regna

Expanded text:
tante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angelorum spiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto magis ardent amore, quanto subtilius claritatem Divinitatis ejus aspiciunt. Talibus, ut diximus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna
Abbreviated transcription (Latin):
manet in ȩtͣnum. quia dõ digni
inuenti sunt fide p̾clari. hospita¬
litate pͣcipui. astuti in fide. sapien¬
tes in oꝑe. rebus scłarib locupletes.
reparatores orbis atq. recreatores.¬
iustitia insignes. longanimes in
spe. obȩdientes in pͣceptis. creduli

Expanded text:
manent in aeternum, quia Deo digni sunt, fide praeclari, hospitalitate praecipui, astuti in sensu, sapientes in opere, rebus saecularibus locupletes, reparatores orbis terrarustitia insignes, longanimes in spe, obedientes in praeceptis, creduli
Abbreviated transcription (Latin):
onustum & impeditũ animal.
pangustum regni iter transire
ñ poterit. Simul etiã ut se esti¬
mat ꝑuenisse : sarcinã eiꝰ exigua
porta non capiens. reꝑcussa li¬
mine retrorsũ redire cogetur.
Tam enĩ angusta est diuiti porta
cȩlestis. quã est camelo acus fo¬
ramen exiguũ. Unde ait dñs.
Facilius est camelũ ꝑ foramen
acus transire. quã diuitem in¬
trare in regnũ celoꝵ. Sicut eni
camelũ animal tortuosũ atq
deforme exigua cauerna p̾teri¬
re non patitur: ita & diuitem
auarũ. atq mendacẽ. arta cȩli
ianua minime intrare ꝑmitat.
Quã autẽ ingruũ & absurdũ est.
ut quẽ nudũ mater genuit.
nudũ suscepit ȩccła. diues intra¬
re uelit in cȩlũ. Propterea ado¬
lescenti illi diuiti in euangło a
saluatore dicitur. qui sibi iustꝰ¬

Expanded text:
onustum et impeditum animal, onustum et impeditum animal, per angustum regni iter transire non poterit; simul etiam ut se existimat pervenisse, sarcinam ejus exigua porta non capiens, repercusso limine, retrorsum abire cogetur; tam enim angusta est diviti porta coelestis, quam est camelo acus foramen exiguum; unde ait 286 Dominus: Facilius est camelum per foramen acus transire, quam divitem intrare in regnum coelorum . Sicut enim camelum, animal tortuosum atque deforme, exigua caverna praeterire non patitur; ita et divitem avarum atque mendacem arcta coeli janua minime intrare permittit. Quam autem incongruum et absurdum est ut, quem nudum mater genuit, nudum suscipit Ecclesia, dives intrare velit in coelum? propterea adolescenti illi diviti in Evangelio a Salvatore dicitur: Si vis
Abbreviated transcription (Latin):
Ait eni dñs ꝑcunctantib disciplĩ
quis eoꝵ in regno cȩloꝵ maior
esset futurus. statuto coram
om̃ib puerulo. Quicumq bl¬
miliauerit se sicut puer isti
hic maior erit in regno cȩloꝵ.
Unde intelligimus. qđ humilta¬
te ꝑuenitur ad regnũ. simps¬
cat penetratur ad cȩlum.
osquis gͦ cupit diuinitatis
Mtre fastigia. humilitates inia
eatair. Quicũq. uult frem p¬
ieire regnando. prius illum
queniat obsequendo: sicut at
as uincit eũ officiis. ut possit
uncere scitate. Si eñi te ñ lestt
fris obsequiũ: meretur ut dili¬
Nđ. Quod si forsitan lesit. magi
obsequiũ meretur ut uincas.
ut amantib uicissitudinẽ. lȩden¬
tibus patientiã rependamus.
Rui gͦ fuerit patientior adiniu¬
rum. potentior constituetur
in regno. Non eñi adimꝑium
lenitate. Arta enĩ & angusta uia
est que ducit ad regnũ. Quisqͥs
gͦ honorib inflatus fuerit. &¬
auri thesauris dilatatus. tã quã

Expanded text:
Ait Dominus percunctantibus discipulis Ait Dominus percunctantibus discipulis quis eorum in regno coelorum major esset futurus, statuto coram omnibus puerulo: Quicunque humiliaverit se sicut puer iste, hic major erit in regno coelorum ; unde intelligimus quod humilitate pervenitur ad regnum, simplicitate penetratur ad coelum. Quisquis ergo cupit Divinitatis tenere fastigia, humilitatis ima sectetur; quicunque vult fratrem praevenire regnando, prius illum praeveniat obsequendo, sicut ait tes , vincat eum officiis, ut possit vincere sanctitate. Si enim te non laesit frater, obsequium meretur, ut diligas: quod si forsitan laesit, magis officium meretur, ut vincas.ut amantibus vicissitudinem, laedentibus patientiam rependamus. Qui ergo fuerit patientior ad injuriam, potentior constituetur in regno; non enim ad imperilenitate. Arcta enim et angusta est via quae ducit ad regnum . Quisquis ergo honoribus inflatus fuerit, et auri thesauris dilatatus, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
qui in cęlis est. Supra dixerat
ꝑ manũ & pedem & oculum
om̃s ꝓpinquitates & necessitu¬
dines que scandalũ facere pote¬
rant amputandas. Austeritatẽ
itaq sententiȩ sub iecto pͣcepto
temperat dicens. uidete ne con¬
tepͣnatis unũ ex pusillis istis.
Sic inquit pͣcipio seueritatem.¬
Quantũ in uobis est nolite contepͣ¬
nere. sed ꝑ urãm salutem etiam¬
illoꝵ querite sanitatẽ. Sinautẽ¬
ꝑ seuerantes in peccatis uideritis.
& uitiis seruientes. melius est
solos saluos fieri. quã perire cũ
pluribus. Quia angłi eoꝵ in
celis uident faciem patris ma¬
animarũ. ut una quȩq habet
ab ortu natiuitatis in custodi
sui angłm delegatũ. Unde le
gimus in apocalypsi ioħis.
& angło phila delphiȩ. & angls
quattuor reliquarũ ȩccłarũ
i diligenter audistis euan¬
gelicam lectionẽ inteliger
potestis. quia ministris ac sacer¬
dotibus dĩ reuerentia debeatur
uel quia ipsos clericos inuicem
humilitate se oporteat pͥuenirt.

Expanded text:
. Supra diximus per manum, et pedem, et oculum, omnes propinquitates et necessitudines quae scandalum facere poterant amputandas. Austeritatem itaque sententiae subjecto praecepto temperat, dicens: Videte ne contemnatis unum de pusillis istis. Sic, inquit, praecipio severitatemquantum in vobis est nolite contemnere, sed per vestram salutem illorum quaerite sanitatem. Et cum perseverantes in peccatis videritis et vitiis servientes, melius est solos salvos fieri quam perire cum pluribus. Quia angeli eorum in coelis vident semper faciem Patris. Maanimarum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui gimus in Apocalypsi Joannis: et angelo Philadelphiae , et angelis quatuor reliquarum Ecclesiarui diligenter audistis evangelicam lectionem, intelligere potestis quae ministris ac sacerdotibus Dei reverentia debeatur, vel quia ipsos clericos invicem humilitatis sedulitate se oporteat praevenire.
Abbreviated transcription (Latin):
uod sepe monui. etiam nunc
obseruandum est. Cause
querende sunt singuloꝵ dñĩ
dictoꝵ atq factoꝵ. Post inuentũ
staterem. post tributa reddita:
interrogatio: In illa hora ac¬
tes. Quis putas maior ẽ. in reg¬
no cȩloꝵ: Quia audierant pro
petro & dño idem tributum
ne tributi dño fuerat cõparatꝰ.
ideo int̾rogant quis maior sit
in regno cȩloꝵ. Uidensq iħe co¬
gitationes eoꝵ & causas erroris
intelligens. uult desiderium
głȩ humilitatis contentione
sanare. Et aduocans iħe paruu¬
lum. statuit eũ in medio eoꝵ.¬
Uel simpliciter quẽlibet paruulũ.
ut ȩtatem quereret & similitu¬
dinem innocentiȩ demonstra.¬
ret: uel certe paruulũ statuit
in medio eoꝵ seipsum. qui nͣ
ministrari uenerat sed ministra¬
re. ut eis humilitatis tribueret
exemplũ. Alii paruulũ intͣpre¬
tantur sp̃m scm quẽ posuerit
in cordib discipłoꝵ. ut suꝑbiã
humilitate mutarent. Amen
dico uobis nisi conuersi fueritis

Expanded text:
uod saepe monui, etiam nunc observandum est. Causae quaerendae sunt singulorum Domini dictorum atque factorum. Post inventum staterem, post tributa reddita, tina interrogatio? In illa hora actes, Quis putas major est in regno coelorum? Quia viderant pro Petro et Domino idem tributum ne tributi Domino fuerat comparatus, ideo interrogant, quis major sit in regno coelorum? Vidensque Jesus cogitationes eorum, et causas erroris intelligens, vult desiderium gloriae, humilitatis contentione sanare. Et advocans Jesus parvulum, statuit eum in medio eoel simpliciter quemlibet parvulum ut aetatem quaereret, et similitudinem innocentiae demonstraret, vel certe parvulum statuit in medio eorum seipsum, qui non ministrari venerat, sed ministrare. Ut eis humilitatis tribueret exemplum. Alii parvulum interpretantur spiritum sanctum, quem posuerit in cordibus discipulorum, ut superbiam in humilitatem mutaret. Amen dico vobis: Nisi co
Abbreviated transcription (Latin):
herculesq lapideus: circa quos
ctis oculis frequenti errore cir¬
cumeunt. Cȩcos inquam dixerim.
e oculos. qui putant se uidere
qͦd ñ uident. Aspicientes enim
sarum. dm̃ se uidere confidunt.
At tamen qui molam uoluit. con¬
sumandi aliquando finẽ oꝑis
habet. exuendi spem gerit labo¬
ris. Cui uͦ mola asinaria ad
collũ suspenditur. portat lapidẽ.
qui portare debuerat iugum
adñi. Asinus gͦ ad molam. cȩcus
id lapidem. gentilis ad saxum.
qui adorat eũ quẽ ñ uidet. nec
agnoscit. Nsͣ enĩ non in manu¬
factis habi tat. nec in metallo
aut saxo co gnoscitur. Hic gͦ
gentilis popłs cũ ꝑsecutionem
xp̃iano intulerit. hac pęna plecte¬
tur. ut cũ sua sacrilega mola uui¬
dicandus scłi fluctib demergat᷑.¬

Expanded text:
Herculesque lapideus, circa quos Herculesque lapideus, circa quos caecis oculis frequenti errore circumeunt. Caecos, inquam, dixerim eorum oculos qui putant se videre quod non vident; aspicientes enim saxum Deum se videre confidunt. Attamen qui molam volvit, consummandi aliquando finem operis habet, exeundi spem gerit laboris: cui vera mola asinaria ad collum suspenditur, portat lapidem, qui portare debuerat jugum Christi. Asinus ergo ad molam, caecus ad lapidem, gentilis ad saxum, qui adorat eum quem non videt nec agnoscit. Deus enim non in manufactis habitat, nec in metallo aut saxo cognoscitur. Hic ergo gentilis populus cum persecutionem Christiano intulerit, hac poena plectitur, ut cum sua sacrilega mola judicandi saeculi fluctibus demergat
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianos ista pena decreta sit: aut
qͥd sibi uelit ipsa sententia. Puto
eni illam. aliquod mysterium
continere. Quasi uͦ ñ sufficeret
in mare homini demergendo
saxum qualecũq non magnum
aut enorme. sed molȩ asinariȩ
lapis ei religetur ad collũ. ut eũ
perituro homine pereat res ului
necessaria. Sed puto hoc magis
eẽ. qđ inscripturis asini figura
popłs gentiliũ nuncupatur: qul
clausis oculis circa ignorantiȩ
molam erroris sui gy ro ꝑcrle
csine ulla cursus directione
angus in se sepe redeuntibus
austus usui laborat alieno . Ion
uiuim tibi uidetur molam asi¬
añdui in imperitiȩ suȩ labore
atatur: naturȩ quidẽ unculis
iigatus. ut uerbũ diͦ molat.¬
an celi quęrat: sed oꝑte mentis
ueitae suffusus. uultũ animi
seuare ñ possit ad celũ: Sed
qm molã asinariã saxum esse
contat: uideamus si & paganoꝵ
talis est mola. Talis est. plane.
s axea enĩ mola est paganoꝵ. iupit᷑.

Expanded text:
Christianos ista poena decreta sit, aut Christianos ista poena decreta sit, aut quid sibi velit ipsa sententia; puto enim aliquod mysterium continere: quasi vero non sufficeret in mare homini demergendo saxum qualecumque non magnum aut enorme, sed molae asinariae lapis ei relegetur ad collum, ut cum perituro homine pereat res usui necessaria. Sed puto hoc magis esse, quod in Scripturis asini figura populus gentilium nuncupatur, qui clausis oculis circa ignorantiae molam erroris sui gyro pertrahitur, et sine ulla cursus directione vestigiis in se saepe redeuntibus invitus usui laborat alieno. Nonne enim tibi videtur molam asiamdiu in inperitiae suae errore uersatur, naturae quidem uinculis adligatus, ut uerbum emolat, deum quaerat, sed opertae mentis caecitate suffusus, ut uultum animi levare non possit ad coelum. Sed quoniam mola asinaria saxum esse constat; videamus si et paganorum talis est mola. Talis est plane; saxea enim mola est paganorum Jupiter,
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ turpe aliquid cogitabat. Erat
apud honestas mentes. nuditas
ipsa uestita. Sicut enͣi apud nequã
homines turpis cogitatio a con¬
cupiscentia. uestib nͣ arcetur. ita
apud scõs uiros honesta simplici¬
tas ad concupiscendũ nuditate
non trahitur : sed sicut uitiosis
adcorruptelam nuda sunt om̃ia:
ita religiosis ad castimoniam
opta sunt uniuersa. Quod autẽ
ait euangelica lectio: qͥ scandara¬
uerit unuͣ de pusillis istis qui
in me credunt. expedit ei ut sus¬
pendatur mola asinaria in colo
eiꝰ. & mergatur in ꝓfundum
maris: pusillos hic ñ etate pue¬
ros. sed malicia paruulos dieit.
sicut apłs ait. Malitia paruuli
estote. ut sensib ꝑfecti sitis. Qui
sunt isti. nisi clerici idonei. & no¬
nachi religiosi uel laici: Quiss
gͥ his irreuerens aut contumelo¬
sus extiterit. hac beluna pena
plectetur. ut informi saxo religi¬
to illi ad collũ pcipitetur in mare
Sed uideamus cur scandalizantib

Expanded text:
ejus turpe aliquid cogitabat; erat ejus turpe aliquid cogitabat; erat apud honestas mentes nuditas ipsa vestita. Sicut enim apud nequam homines turpis cogitatio a concupiscentia vestibus non arcetur, ita apud sanctos viros honesta simplicitas ad concupiscendum nuditate non trahitur; sed sicut vitiosis ad corruptelam nuda sunt omnia, ita religiosis ad castimoniam operata sunt universa. Quid autem ait evangelica lectio? Qui scandalizaverit unum de pusillis 287 istis, qui in me credunt: expedit ei, ut suspendatur mola asinaria in collo ejus, et mergatur in profundum maris . Pusillos hic non aetate pueros, sed malitia parvulos dicit; sicut Apostolus ait: Malitia parvuli estote, ut sensibus perfecti sitis . Qui sunt isti nisi clerici ido nei, monachi religiosi, vel laici? Quisquis igitur his irreverens, aut contumeliosus exstiterit, hac belluina poena plectetur, ut informi saxo relegato illi ad collum praecipitetur in mare. Sed videamus cur scandalizantibus