comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
chludo uicus diuna rȩꝓpitiante dem̃tia imperator augustus. hilduino uenȩ rabili abbati
monasterii scissimoꝵ martrrũ acspecialiũ ꝓtectoꝵ nr̃oꝵ dionisri p̃tiosi. socioꝵq euis.¬
ro immo continuae inmagnis gr̃ãrũ ubertatis contulert. c̃unctae ꝓtrans acta tẽpora
gallice generationes senserunt. Iuae eius in signi apła tu fidei rudim̃ta sũp̃serunt
potiri & int̾renis & incaelestib meruert̃. Ut uidelic& unus expriscis francorũ
regib Dagobtus qui eundẽ p̃ciosissimũ xp̾i marti rẽ. ueneratꝰ ñ medio erit fuerat.
& in mortali uitaẽ sublimatis. & ꝑ eius ad uitoriũ sic̃ diuina accelebris ostensio ꝑ¬
hib& apęnis c̃ liberatus. inq uita ꝑenni desiderabilit̃ constitutis: Piogenitores
quoq nr̃i melli fluũ nom̃ dõni dronisii. sic eni uerbis ac scriptissuis eũ appellare
consue ue it̃ ñ in congrue pia dilectione & dilectissima pietate amplexi sunt.

Expanded text:
Ludovicus, divina repropitiante clementia, imperator Augustus, Hilduino venerabili abbati monasterii sanctissimorum martyrum ac specialium protectorum Dionysii pretiosi socioruro, imo continue in magnis gratiarum ubertatibus contulerit, cunctae per transacta tempora Gallicae generationes senserunt, quae ejus insigni apostolatu fidei rudimenta sumpserunt, potiri et in terrenis et in coelestibus meruerunt, ut videlicet unus ex priscis Francorum regibus, Dagobertus, qui eumdem pretiosissimum Christi martyrem veneratus non mediocriter fuerat, et in mortali est vita sublimatus, et per ejus adjutorium, sicut divina ac celebris ostensio perhibet, a poenis est liberatus, inque vita perenni desiderabiliter constitutus. Progenitores quoque nostri mellifluum nomen domini Dionysii sic enim verbis ac scriptis suis eum appellare consuevere non incongrue pia dilectione et dilectissima pietate amplexi sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
besti& agoni zantẽ: Sufficiens enĩ. ẽ. illi siusq comitib laus illa in scło quã splendidissi¬
ma eoꝵ monum̃ta testant᷑. & celebri ad oratione xp̃ianꝰ orbis. totus fere ꝓclamat: Nec
mirũ simartrr iħudñi istoꝵ sustineat cauillationiẽ. cũ idẽ ds̃ maiestatis qͥ resurgep.
amortuis iã ñ moritur: & incaelis ad dexterã patris sed& subiectis sibi princi patib & om̃iõ
angłoꝵ potestatibi ꝑtanta annoꝵ uolumina adhuc ab incredulis indebita patiat᷑ ine xiȩ¬
p̃uidicia: Hsac interĩ donccplura sumatis decognitione suffragatoris ur̃i augustae se

Expanded text:
bestiae agonizantem. Sufficiens enim est illi suisque comitibus laus illa in saeculo, quam splendidissibestiae agonizantem. Sufficiens enim est illi suisque comitibus laus illa in saeculo, quam splendidissima eorum monumenta testantur, et celebri adoratione Christianus orbis fere totus proclamat. Nec mirum, si martyr Domini Jesu istorum sustineat cavillationem, cum idem Deus majestatis, qui resurgens a mortuis, jam non moritur, et in coelis ad dexteram Patris sedet, subjectis sibi principatibus, et omnium angelorum potestatibus , per tanta annorum volumina adhuc ab incredulis indebita patiatur praejudicia. XVI. Haec interim, donec plura sumatis de cognitione suffragatoris vestri, Auguste se
Abbreviated transcription (Latin):
ronũ pessimi generis hominũ estimare ñ ualco quid octore egregiũ & exinuũ martrrẽ
se habere sigłam patria suȩ suãq quae rerent. c̃tendere debuissent: potius sccu habeant
ñ habere inmurmurent: Quanta qͦq sit mñtiũ am̃ciũ ꝑuersitas dolare ut res postulat
nequeo : qua cũ uotis & laudũ p̃coniis mastr re gloriosũ suis iniqͥ tatib debuissent c̃ ciliare
ꝓpitiũ. detractione &efame minoratione laborant quantũ exxipsis. ẽ. sibi habere in¬
festũ: Sđ isdẽ incaelis taliũ nec laude crescit. nec derogatione decrescit: qͥ saluatori iunctꝰ.
& c̃cuus angloꝵ effectꝰ de sũma caeloꝵ areae singuloꝵ uoluntates intendit. Et seques
agnũ qͦ cũq ambulat. corda &iã om̃iũ diuino lumine plenꝰ ꝑscrutat᷑ & penetrat: In hoc
quin &ĩã scło ã indig&e głae testimonio huiꝰ modi hominũ. sitam̃ dicendist̃ homines. qui
detrahunt eũ incalis iã in mortalit̃ regnantẽ. quẽ adhuc in mortali corpore ueneratae st

Expanded text:
ronum, pessimi generis hominum, aestimare non valeo, qui cum doctorem egregium et eximium martyrem se habere, si gloriam patriae suae, suamque quaererent, contendere debuissent; potius se, cum habeant, non habere immurmurent. XV. Quanta quoque sit amentium perversitas, dolere, ut res postulat, nequeo: quae cum votis et laudum praeconiis martyrem gloriosum suis iniquitatibus debuissent conciliare propitium, detractione et famae minoratione laborant, quantum ex ipsis est, sibi habere infestum. Sed isdem in coelis talium nec laude crescit, nec derogatione decrescit: qui Salvatori junctus, et concivis angelorum effectus, de summa coelorum arce singulorum voluntates intendit, et sequens agnum quocunque ierit, corda omnium, divino lumine plenus, perscrutatur et penetrat. In hoc quin etiam saeculo non indiget gloriae testimonio hujusmodi hominum, si tamen dicendi sunt homines, qui detrahunt etiam in coelis immortaliter regnanti, quem adhuc in mortali corpore veneratae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
& uocasti senectutẽ meã tuo desideno fatigatã adte. sciens qr iã ex multo tẽ pr̃
largius c̃cupiui de rete : Nuno iã dnẽ. ꝑ coronã mastrru cũ frib: mcis seruis tiussis

Expanded text:
 vocasti senectutem meam, tuo desiderio fatigatam, ad te: sciens quia jam ex multo tempore largius concupivi videre te; nunc jam, Domine, per coronam martyrii cum fratribus meis servis tuis
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio inuirga cruditionis suȩ uisitati. & baculo speciosi miscđiȩ eius ante prescriptũ altare
ꝓmerita & solatiũ dommi acpiissimi patris nr̃i p̃tiosi dionr su urtute diuna recrecti &ȩ
restituti sumus : cingulũq miltare. iudicio atq auctoritate episcopali resũpsimis eiusq
ad p̃ses. ipsius gratioso aduitorio sustentamur: Nd cirto uenerabilis custos accultor ipsius pusoris
& adiuitoris nr̃i domni dionrsi inonẽ rete uolumus.: utquic qiđ decius noticia ex grecoum
hystouis ꝑ interp̃tationẽ sũptum. uł qđ ex libris ab eopatra. ser mone conscriptis. & auo¬
toritatis nr̃ae iussione. actuo sagaci stidio. inter p̃tũq sermone. in nram lingũa explicatis

Expanded text:
udicio, in virga eruditionis suae visitati, et baculo speciosae misericordiae ejus, ante praescriptum altare per merita et solatium domini ac piissimi Patris nostri Dionysii, virtute divina recreati et restituti sumus , cingulumque militare judicio atque auctoritate episcopali resumpsimus, et usque ad praesens ipsius gratioso adjutorio sustentamur. Idcirco, venerabilis custos ac cultor ipsius provisoris et adjutoris nostri domini Dionysii, monere te volumus ut quidquid de ejus notitia ex Graecorum historiis per interpretationem sumptum vel quod ex libris ab eo patrio sermone conscriptis, et auctoritatis nostrae jussione, ac tuo sagaci studio, interpretumque sudore in nostram linguam explicatis
Abbreviated transcription (Latin):
corãdõ in morte. quã excellentissimȩ & in cogitabilis głae cũ xp̃o incalo. quã mac¬
t& uirtutis sit in adiutorio nr̃ae fragilitatis ad huc laborantiũ in agone. qua felix
cũ ꝓprio &ebeato recepto corpore manebit : pp&̃uo c̃ sotiissuis & om̃ib: anglicis

Expanded text:
coram Deo in morte, quam excellentissimae et incogitabilis gloriae cum Christo in coelo, quam maccoram Deo in morte, quam excellentissimae et incogitabilis gloriae cum Christo in coelo, quam mactae virtutis sit in adjutorio nostrae fragilitatis, adhuc laborantium in agone, quam felix cum proprio et beato recepto corpore gaudebit perpetuo cum sociis suis, et omnibus angelicis
Abbreviated transcription (Latin):
nonuniose flagellis public& cȩsus. cũ onũ dedẽ core interir&: Unde & cente sima
undecima olimpi aderomanoꝵ consul manlius torquat᷑. filiũ siu lic& uictorẽ qꝓdcon¬
traimperiũ in hostes pugnauerit iurgis casũ securi ꝑcussit : Qua ꝓp̃t exhsuos &
quiq legentes aducratt. quantae nobilitatis hc sc̃s dñi dionr̃ sius. scđm terrenã gene¬
rationẽ fuit in sdo. quante sub limitatis scđm spualẽ regenerationẽ in dño. quanti ser¬
noris e sidei tanta t̃rarũ spatia pio⁊ elo ueritatis ꝑ lustrando inxpĩana religione:
quante estimationis &iã apud orbis pͥncipẽ: qͥ uttruciart᷑ huc roma suos apparito
res direxit innobilitate ꝓsapia & fanatici cultꝰ euersione. quanta fortitudinis in
torm̃toꝵ platione: quã ab iectissime uilitatis inoccisione: quã p̃tio sissime scitatis

Expanded text:
nobiliose, flagellis publice caesus, cum omni dede core interiret. Unde et centesima nobiliose, flagellis publice caesus, cum omni dede core interiret. Unde et centesima undecima olym piade Romanorum consul Manlius Torquatus filium suum, licet victorem, quod contra imperium in hostes pugnaverit, virgis caesum, securi percussit. Quapropter ex his vos et quique legentes advertite, quantae nobilitatis hic sanctus Dionysius secundum terrenam regenerationem fuit in saeculo, quantae sublimitatis secundum spiritualem regenerationem in Domino, quanti fervoris et fidei, tanta terrarum spatia pio zelo veritatis perlustrando in christiana religione, quantae aestimationis etiam apud orbis principem, qui ut trucidaretur, huc Roma apparitores suos direxerit, in nobilitate prosapiae et fanatici cultus eversione, quantae fortitudinis in tormentorum perlatione, quam abjectissimae vilitatis in occisione, quam pretiosissimae sanctitatis
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ueritas ꝓqua p̃tiosũ sangunẽ hic seruus & amicus dĩ fuderat. nr̃o m̃datio adsti¬
pulari ñ in dig&. quae suo sibi testimonio sufficit. quaeq testes uera cissimos quos re¬
pleuerit. testificantes ueratia efficit : Deniq qđ nos diu multũq anxiantes quae si¬
uimꝰ aliqͥs alius forte mirabit᷑. Nidelicꝰ cur postom̃a torm̃ta nouissime uelut ab ini¬
tio hiscĩ uiri nudi publice uirgis caesi. & exstudio ebetatis securib st̃ decollati. Qđ tan¬
tomagis potest cogitando mirari : quanto aliis scĩdĩ hoc genꝰ decollationis rarius
autnusquã legit᷑ ad hiberi. Quinouerit uti in uerbis passionis illoꝵ conicimꝰ. &
musta ueterũ gesta reuoluentes didicimꝰ. antiquit᷑morẽ fusse romanũ: ut qͥs quis¬
nobilissimoꝵ reus maiestitis amalitia & defensione rei publice alio se c̃ ferens ẽtra
senatꝰ uotũ ager .uł alit̃ quã se sententia haber& docere quo qͦ mͦ p̃supsis s& securi ig¬

Expanded text:
ro qua pretiosum sanguinem hic servus et amicus Domini fuderat, nostro mendacio astipulari non indiget, quae suo sibi testimonio sufficit, quaeque testes veracissimos quos repleverit, testificantes veracia efficit. Denique quod nos diu multumque anxiantes quaesivimus, aliquis alius forte mirabitur, videlicet cur post omnia tormenta novissime, velut ab initio, hi sancti viri nudi publice virgis caesi, et ex studio hebetatis securibus sint decollati: quod tanto magis potest cogitando mirari, quanto aliis sanctis Dei hoc genus decollationis rarius aut nusquam legitur adhiberi. Qui noverit, uti ex verbis passionis illorum conjicimus, et multa veterum gesta revolventes discimus, antiquitus morem fuisse Romanum, ut qe conferens, contra senatus votum ageret, vel aliter quam se sententia haberet docere quo modo praesumpsisset, securi ig
Abbreviated transcription (Latin):
seipsos agunt inbonũ conuertere. nob̵ uos opto adiungere. &luminis
par ticeps eẽ Mos aut̃ nulla ad uersitas priuabit. aiohanne splendidis¬
simo radio: Punc quidẽ int̃pellans memoriã & renouationẽ tuae uere
th cologiȩ: p aulo post. &ͦ si audactir dico uosipsos mihi co ad unari: Idoneus
aut omi no sũ p̃nuntiare tibi. & discepꝰ exdõ & dicens. Quia & pachmo car¬
cere dimitteris &asiticã terrã reuesteris. Ibiq ages benignidĩ inuitationes.
tendos errores. & destruendos nodos syllogismoꝵ gentiliũ atq euacu¬
andũ cultũ idolorũ. seu cõmendandã patria celestis beatitudinẽ. &ȩt̃nȩ

Expanded text:
se ipsos agunt in bonum convertere, nobis vos opto adjungere, et luminis se ipsos agunt in bonum convertere, nobis vos opto adjungere, et luminis participes esse. Nos autem nulla adversitas privabit a Joannis splendidissimo radio. Nunc quidem interpello memoriam, et renovationem tuae verae Theologiae, paulo post, etsi audacter, dico vos ipsos mihi coadunari. Idoneus autem omnino sum praenuntiare tibi, et discens ex Deo, et dicens: quia et Pathmo carcere dimitteris, et in Asiaticam terram reverteris, ibique ages benigni Dei imitationes, tendos errores et destruendos nodos syllogismorum gentilium, atque evacuandum cultum idolorum, seu commendandam patriae coelestis beatitud
Abbreviated transcription (Latin):
deter minato. & credito pathmo insula: Appellans sacrã animã dilecaissime.
est mihi hoc adte apud aplos p̃cipuũ : due uere dilectissime: adilecto &e deside:
lerati. sẽ segregant: Herũ abigentes & sccernentes eos. ex iuisibilib in uisibi¬
liũ p̃tendunt imaginẽ: Neq eñi in scłis uenturis erit culpandus ds̃ deiustis
dunt rerũ materialiũ: ac in om̃ib maloꝵ om̃iũ eberi. cupiditate diuina
bonoꝵ om̃iũ pacẽ diligunt & scĩficationẽ: & dep̃senti inchoant uitã futurã
angłicae decent̃q in medio hominũ conuersantes. cũ om̃i animi affectione
& diuina nominatione. atq benignitate seu caeteris bonis : Nua ꝓpt̾ non
uos hoc c̃tur b&. quasi suspicantes ñ pati. sđ & corporis passiones. tantũ¬
modo iudicare. non aut̃ tecredo sentire : Deisuero qui miq agunt innos.
det̃ minant nos ñ recte : ẽ uangłii solẽ conueniens in uoco: His omissis qui

Expanded text:
determinato et credito Pathmo insulae. Appellans sacram animam, dilectissime, determinato et credito Pathmo insulae. Appellans sacram animam, dilectissime, est mihi hoc apud te, apud apostolos praecipuum. Ave vere dilectissime a dilecto et desideralerati se segregant. Verum abigentes et secernentes eos, ex visibilibus invisibilium praetendunt imaginem. Neque enim in saeculis venturis erit culpandus Deus de justis dunt rerum materialium, ac in omnibus malorum omnium liberi cupiditate, divina bonorum omnium pacem diligunt et sanctificationem, et de praesenti inchoant vitam futuram, angelice decenterque in medio hominum conversantes, cum omni animae affectione, et divina nominatione, atque benignitate, seu caeteris bonis. Quapropter non vos hoc conturbet, quasi suspicantes non pati, sed et corporis passiones tantummodo judicare, non autem eas te credo sentire. De his vero qui inique agunt in vos, et determinant vos non recte, Evangelii solem conveniens invoco. His omissis, qui
Abbreviated transcription (Latin):
minib qͥ non pec̃cauert̃: Uerũ tamen. uide si sic bene habet᷑ tibi in ba¬
ratro cũ serpentib mansionẽ cã nutare . sicut iecã &cũbenugnis ac humaniS
anglis c̃ẽ: Ita sunt quae ego audiens credo uera ẽẽ: Hac ad dimo filũ dicdast̃¬
Eito uero iterroganti ꝑȩplam quae ẽ sapientiȩ domus. & quis ẽ crater & qua
sunt a sce eius & qui potus. luculentissime & disertissime satis respondic: Q
quã uis breuis. ser monũ tam̃ lepore scususq honorabilitate egregia adio¬
hlunẽ aplen E euangelislã in patli mosinsila religatũ. confolatoria &s ꝓphec̃a¬
lis extat ipsius ȩpła: qua p̃dixit ei sicut exdõ didicerat qđ ad huc de code cilo
rediturus & iiesia euangłin sor& p̃dicaturus: Qũa &ũ hic gestoꝵ narratio¬
ni inserere dignũ duximꝰ. ita exhordientẽ: Io hanni theologo apło & euangelistae

Expanded text:
minibus qui non peccaverunt. Verumtamen vide, si sic bene tibi habetur in baminibus qui non peccaverunt. Verumtamen vide, si sic bene tibi habetur in barathro, cum serpentibus mansiones commutare, sicut mecum ac cum benignis ac humanis angelis esse. Ista sunt, quae ego audiens, credo vera esse. » Haec ad Demophilum dictito vero interroganti per epistolam, quae est sapientiae domus, et quis est crater, et quae sunt escae ejus, et qui potus, luculentissime et disertissime satis respondet. Et quamvis brevis, tamen, sermonum lepore, sensusque honorabilitate egregia, ad Joannem apostolum et evangelistam in Pathmo insula relegatum, consolatoria et prophetalis exstat ipsius epistola, qua praedixit ei, sicut ex Deo didicerat, quod adhuc de eodem exsilio rediturus, et in Asia Evangelium foret praedicaturus. Quam etiam hic gestorum narrationi inserere dignum duximus, ita exordientem: Joanni Theologo apostolo et evangelistae,
Abbreviated transcription (Latin):
ciarentur & satis facerent: Sed hi qui ꝑcuciebant & impellebant cos no¬
lebant: Qũq his quideorsũ conspexerat carpus intendera. et suꝑna
quae prius uiderat negleger&. & tedere coepiss&. atq lassari. quia iã rei
ñ caderent in ꝓfunditatẽ uoraginis. insu ꝑ in misericorditer maledixis¬
s& illis. respexit sur sũ. & uix seuidere ca&lũ posse denuo dixit: Dr iħm
benignũ intuitus ẽ. miserantẽ suꝑpeccatores qui tor que bant᷑. & ex tir¬
gente illũ decalesti throno ac descendentẽ usq ad illos. & manũ be¬
nignã illis intorm̃tis positis por rexisse: Maxq angłoꝵ multitudi¬
nes qui cũ eo descenderant. coaccepert̃ illos deutraq parte inqua sta¬
bant. dũ torquerent᷑ quando eis manũ porreait benignis iħc. & conti
nuert illos : Et conuersus ad carpũ ihc. dix̃ ei : Carpe : manu in istos

Expanded text:
ciarentur, et satisfacerent: sed illi qui percutiebant et impellebant eos, nociarentur, et satisfacerent: sed illi qui percutiebant et impellebant eos, nolebant. Cumque his, quae deorsum conspexerat, Carpus intenderet, et superna, quae prius viderat, negligeret et taedere coepisset atque cessari, quia jam rei non caderent in profunditatem voraginis, insuper immisericorditer maledixisset eis, respexit sursum, et vix se videre posse coelum denuo dixit: Sed Jesum benignum intuitus est, miserantem super peccatores qui torquebantur: et exsurgentem illum de coelesti throno, ac descendentem usque ad illos, et manum benignam in tormentis positis porrexisse: moxque angelorum multitudines, qui cum eo descenderant, coacceperunt illos de utraque parte, in qua stabant, dum torquerentur, quando eis manum porrexit benignus Jesus, et eruerunt illos. Et conversus ad Carpum Jesus dixit ei: Carpe, manu in istos
Abbreviated transcription (Latin):
tu aꝑtam I& tenebro sũ baratrũ hiscens . & cosdẽ iuiro sdequib: tẽptabatur an¬
te se in margine lubrico tenebro sissimi baratri stare trementes & miseros
nimis. nondũ tamen deiactos ab instabilitate lubricationis. inqua uacil¬
lantes conlabebantur: Beor sũ uero baratri. uidit serpentes horribiles
repere. & circa pedeseoꝵ se subicere: atq inter dũ illos trahere: in uol¬
uentesse cissimul & cruciantes eos Aliquando &iã dentib trahebant.
& uellebant idem serpentes eosdẽ uiros quicaelesti igni consumebantur:
& conabantur illos trahere inbaratrũ unde ipse exierant: Uidit quoq
&esse uiros quos dã in medio serpentiũ. cũ tumultu ꝑsonantes. & ꝑcuti¬
entes atq inpellentes inbaratrũ eos quicruciabantur: Hidebatur idẽ
ei quosdã alios uiros accessissȩ ad illos. quiuolebant ut ipsi miseri in breui cru¬

Expanded text:
tu apertam, et tenebrosum barathrum hiscens, et eosdem viros de quibus tentabatur, antu apertam, et tenebrosum barathrum hiscens, et eosdem viros de quibus tentabatur, ante se in margine lubrico tenebrosissimi barathri, stare trementes et miseros nimis, nondum tamen dejectos ab instabilitate lubricationis in qua vacillantes collabebantur. De deorsum vero barathri, vidit serpentes horribiles repere, et circa pedes eorum se subjicere, atque interdum illos trahere, involventes se eis, simul et cruciantes eos. Aliquando etiam dentibus trahebant, et vellebant iidem serpentes eosdem viros, qui coelesti igne consumebantur, et conabantur illos trahere in barathrum, unde ipsi exierant. Vidit quoque et esse viros quosdam in medio serpentium, cum tumultu personantes et percutientes, atque impellentes in barathrum eos qui cruciabantur. Videbatur itidem ei, quosdam alios viros accessisse ad illos; qui volebant, ut ipsi miseri in brevi cru
Abbreviated transcription (Latin):
re. surrerit ex somnis. & turbatione nimia anxians. stetit ad orationẽ non
bene ducta : Tristabatur enĩ & grauatur ultra modũ. dicens non esse iustũ
ut uiuerent uiriquierant sinedo. & ꝑ uertebant uias dñĩ rectas: U hac dicep.
postulauit dm̃. ut igni coelesti ambo simul in miseri corditer amiterent uitã
Quod cũ dixiss&. statim ẽ raptus inspii: & iusũ sibi fuisse dixit. uidisse se. re¬
pente domũ inqua stabat concussãꝰ & aculmine ꝑ mediũ induas partes
diuis ã. &itase subdiuo remansisse. Quendã &iã rogũ multo igne
flã mantẽ. usq ad ipsũ descendentẽ: Qaclũ aut̃ ipsum totũ accensũ:
atq in parte australi iħmbenignũ inthrono sedentẽ: & ad stantẽ ei¬
in hominã specieb in estimabilẽ angłoꝵ numerum: Hhaec uider
desuꝑ & ad mirans carpus. cumse indinass& deorsũ. uidit terrã horribili hia¬

Expanded text:
re, surrexit ex somnis, et turbatione nimia anxians, stetit ad orationem, non re, surrexit ex somnis, et turbatione nimia anxians, stetit ad orationem, non benedicens. Tristabatur enim et gravabatur ultra modum, dicens non esse justum ut viverent viri, qui erant sine Deo, et pervertebant vias Domini rectas. Et haec dicens postulavit Dominum, ut igne coelesti ambo simul immisericorditer amitterent vitam. Quod cum dixisset, statim est raptus in spiritu, et visum sibi fuisse dixit, vidisse se repente domum, in qua stabat, concussam, et a culmine per medium in duas partes divisam, et ita se sub dio remansisse. Quemdam etiam rogum multo igne flammantem, usque ad ipsum descendentem; coelum autem ipsum totum accensum, atque in parte Australiin hominum speciebus inaestimabilem angelorum numerum. Haec videns desuper, et admirans Carpus, cum se inclinasset deorsum, vidit terram horribili hia
Abbreviated transcription (Latin):
scis suni sacrificui Conserentib nĩq nobis quaedã ad inuic̃ẽ ntulit mnim ide se
nimis contristatũ aquodã infieliũ: Sausa aut̃ exit ipsius tristitiȩ. qm̃ isdẽ
in fidedis dũ calebrarentur dies festi eoꝵ. ab errare fecit quẽ dẽa fidelẽ abenig¬
no iħu dño nr̃o: uẽ consolan. suasi ei oportunũ esse. ut ꝓillis diuinã elem̃¬
tiam petere&s. & adõ saluatore opitulationẽ accipiens. infidele quidẽ conoer¬
tere: a postatã aut̃ benignitate uincero. et ortando eos conuerti donec est
hodie non deficer&. sicq illos indiunã scientiã ducer& : Sed is hoc patient᷑
ñ sufferens. & nescio quo modo multa quadã infestatione & a maritudine
tabesceᷤ. dormitũ ꝑrexit. ex hoc male habens. uesperi enĩ erat : Circa me¬
diã aũt noctẽ : sollicitus nãq erat isto intẽpore ad diuinos ymnos eiugila¬

Expanded text:
sanctissimi sacrificii. Conferentibus namque nobis quaedam ad invicem, retulit mihi idem, se sanctissimi sacrificii. Conferentibus namque nobis quaedam ad invicem, retulit mihi idem, se nimis contristatum a quodam infidelium. Causa autem erat ipsius tristitiae, quoniam isdem infidelis, dum celebrarentur dies festi eorum, aberrare fecit quemdam fidelem a benigno Jesu Domino nostro. Quem consolans suasi ei opportunum esse, ut pro illis divinam clementiam peteret, et a Deo Salvatore opitulationem accipiens, infidelem quidem converteret, apostatam autem benignitate vinceret, et hortando eos converti, donec est hodie, non deficeret, sicque illos in divinam scientiam duceret. Sed is hoc patienter non sufferens, et nescio quo modo multa quadam infestinatione et amaritudine tabescens, dormitum perrexit, ex hoc male habens vespere enim erat. Circa mediam autem noctem solitus namque erat isto in tempore ad divinos hymnos evigila
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓperat eis priora eoiꝵ. sđ diligit p̃sentia & diẽ festũ agit : & c̃uocat amicos.
benignos uidelic& angłos. ut sit omi ũ delectantiũ habitatio: Quicũq igitur
iniq agere autbene facere incipiunt. illos sibi sp̃s benignitate aut malitia sociant.
quoꝵ uoluntatẽ facere inchoant: Ethi quidẽ benignoꝵ angł̃oꝵ discpłi ac comites
ad scmꝑ existens sđm beatissimas suas delegant terminationes ubi se ꝑ cũ dõ er̃ ꝗđ
natione cũ dõ benigno ꝑmultã benignitatẽ & miscłam ficri. & semꝑmanere cũco.
& segregari demalis in iustificantib nos : Atq post pauca . Et siuis ut diunã uisionẽ
scĩ cuius dã uri referã tibi. quã non de¬
ridebis: Ueruemĩdica: Cũ eẽm aliqdo
secus cretã. hospicio me suscepit sc̃s
carpus iur &sialiquis alius ꝑmultam:
setrationes insi priusei ostendert᷑ desupnis ꝓpitia uisio orinti. ante oblationẽ

Expanded text:
improperat eis priora eorum; sed diligit praesentia, et diem festum agit, et convocat amicos, improperat eis priora eorum; sed diligit praesentia, et diem festum agit, et convocat amicos, benignos videlicet angelos, ut sit omnium delectantium habitatio. Quicunque igitur inique agere aut benefacere incipiunt, illos spiritus benignitate aut malitia sociant, quorum voluntatem facere inchoant. Et hi quidem benignorum angelorum discipuli ac comites, ad semper existens speculum beatas suas delegant terminationes, ubi semper cum Deo erunnatione cum Deo benigno per multam benignitatem et misericordiam fieri, et semper manere, cum eo et segregari de malis injustificantibus nos? atque post pauca: Et si vis, ait, divinam visionem sancti cujusdam viri referam tibi, quam non deridebis: vera enim dicam, Cum essem aliquando secus Cretam, hospitio me suscepit S. Carpus, vir et si aliquis alius, per multam msecrationes, nisi prius ei ostenderetur de supernis propitia visio, oranti ante oblationem
Abbreviated transcription (Latin):
¶Mitis enĩ ẽ. &c ꝓpitiatio ꝓpeccatis nr̃is : Qua ꝓpt̃ non recipiemꝰ odi mõfile tuos zelan¬
tes in pctis. &iã sidecies milies resumas fineem & heliam cũ audierimꝰ illa quae
placebant &edisplicebant. benigno iħi adiscpłis eius.: qͥ fuert̃ in carnis cõmemoratio¬
ne participes : mansueti & benigni ipsius sp̃s: Nocere enĩ non cruciare oporta
ignorantes sic̃ &e caecos ñ cruciamꝰ sđ manu ducimus : Benignus nãq errantẽ inquirit
& refugientẽ uocat. atq utx inuentũ in humeris tollit. Qui &re fugientib cu¬
pide iungit᷑: ec ñ dedignat᷑ dedignari. a se reicientib Et sine causa ꝓuocantes se
tolerat. & ipse excusat. immo ꝓmittit mederieos. E apꝓpinquantib: sibi
p̃occurrit & obuiat. & totus totos cõplectens de osculatur.  ñ accusat aut

Expanded text:
Mitis enim est, et propitiatio pro peccatis nostris. Quapropter non recipiemus, o Demophile, tuos zelanMitis enim est, et propitiatio pro peccatis nostris. Quapropter non recipiemus, o Demophile, tuos zelantes impetus, etiam si decies millies resumas Phineem et Eliam, cum audierimus illa, quae placebant et displicebant benigno Jesu a discipulis ejus, qui fuere in carnis commoratione participes mansueti et benigni ipsius spiritus. Docere enim, non cruciare, oportet ignorantes, sicut et caecos non cruciamus, sed manu ducimus. Benignus namque errantem inquirit, et refugientem vocat, atque vix inventum in humeris tollit. Qui et refugientibus cupide jungitur, et non dedignatur dedignari a se rejicientibus, et sine causa provocantes se tolerat, et ipse excusat. Imo promittit mederi eos, et appropinquantibus sibi praeoccurrit et obviat, et totus totos complectens deosculatur, et non accusat aut
Abbreviated transcription (Latin):
dea gropleno sc̃ȩ scripture cuibene dix̃ dñs collecti redolentẽ: Inqua ubicũq uocabu
lodni saluatoris. uti illũ causapoposcerit. benignũ eũ appellat Quã &ia siquis
intente ꝑlegerit. ñ mediocrit᷑ ciuꝰ be¬
nignitatis & misericor diaesit iħo dñs.
quantũ possibile. homini ẽ. cognoscere
intuebitur. & qua fiducia post lapsũ
si contigerit ad benignũ recurrere. quisq debeat ꝑ uidebit: Ministroꝵ &iã
Quihano qq ñ dicã fabulã. scł rẽ spũalẽ. spũ alit̃ gestã subiungit Quã hic ob utilita¬
tẽ istalegentiũ in quoꝵ manꝰ fortasse plęnitudo ipsarũ ñ ꝑueni& lite pͦrũ: nar¬
rarẽ censuimus : Ait eñĩ post multa & int̃ alia : Non habemꝰ inqiđ pontificẽ qui ñ
possit cõpati in firmitatib: nr̃is. sđ ipse in nocen & misericors ñ erũ poͦ neq lamabit :

Expanded text:
de agro pleno sacrae Scripturae, cui benedixit Dominus, collecti redolentem. In qua ubicunque vocabulo de agro pleno sacrae Scripturae, cui benedixit Dominus, collecti redolentem. In qua ubicunque vocabulo Domini Salvatoris uti illum causa poposcerit, benignum eum appellat, quam etiam si quis intente perlegerit, non mediocriter, cujus benignitatis et misericordiae sit Jesus Dominus, quantum possibile est homini cognoscere, intuebitur, et qua fiducia post lapsum, si contigerit, ad benignum recurrere quisque debeat, pervidebit. Ministrorum etiCui hanc quoque, non dicam fabulam, sed rem spiritalem spiritaliter gestam subjungit. Quam hic ob utilitatem ista legentium, in quorum manus fortasse plenitudo ipsarum non perveniet litterarum, narrare censuimus. Ait enim post multa et inter alia: « Non habemus, inquit, pontificem qui non possit compati infirmitatibus nostris, sed ipse innocens et misericors, non erumpet neque clamabit.
Abbreviated transcription (Latin):
& uia. acuta. & uerũ lum̃ ẽ qđ illuminat omnẽ hominẽ uenientẽ in mundũ
Vui tu tandẽ ut uere prudens. cessisti: Cessisti nẽpe uit&e . cũ abdicasti moctem:
Duiq bene facies inhȩrendo. cũhine nob̵ artius iunctus eris : Is enĩ ẽ. illud. ẽ cuiꝰ
me fulgore obtenebras. erassolitus hinc inde fucis mubti coloriis. & multipli¬
cib &iã intra penetralia in fuliginare. & acuminatis spiculis terebrare. Qm̃
ut fatebare illius notitia sapida nosci ut inhabas mentali palato seresultabat
Etde dignans. inuentre tuae notitiae sedẽ sumere abnuebat : Sic sic modo cognos¬
centia & ꝓuida cordegerens. suscipe. noꝓ his qui ñ st̃ ẽ uerũ remutes. Et ꝑti a¬
tior ad falsa tẽptantib esto. quã aduerũ ẽ. suggerentib nris uotis exuteras: Ita
depprio actu hor ribilit̃ increpans. qm̃ eũ qui afide apostata uerat ꝓ hibuit rxipi
Ualde utilẽ scripsit ꝓpłam i eocẽ plis acscripturarit testimoniis in madũ sesti

Expanded text:
 via ac vita, et verum lumen est, quod illuminat omnem hominem venientem in mundum , cui tu tandem, ut vere prudens, cessisti; cessisti; nempe vitae, cum abdicasti mortem, cuique bene facies inhaerendo, cum hinc nobis arctius junctus eris. Is inest illud est, cujus me fulgore obtenebrans, eras solitus hinc inde fucis multicolis et multiplicibus, etiam intra penetralia infuliginare, et accuminatis spiculis tenebrare. Quoniam, ut fatebare, illius notitia sapida nosci, ut inhiabas, mentali palato se resultabat, et dedignans, in ventre tuae notitiae sedem sumere abnuebat. Sic, si modo cognoscentia et provida corda gerens, suscipe, ne pro his qui non sunt, est verum temutes: et pertinacior ad falsa tentatibus esto, quam ad verum est suggerentibus nostris votis exstiteras. Ita philum nihilominus de proprio actu horribiliter increpans, quoniam eum, qui a fide apostataverat prohibuit recipi, valde utilem scripsit epistolam, exemplis ac Scripturarum testimoniis in modum serti,
Abbreviated transcription (Latin):
as paro echias uerbi sparges semina qud tenus romã ꝑuenuirt᷑. cũ quib dã
officialib quossibi comites sup̃serat nauiter ministrauit. Sicq achiuae
alũ nus fortune. & doctus architectus acđȩ. se romane amplitudini c̃tulit:
& greciam cui doctrina acmiraculoꝵ memoria man&̃. nequaquã desenuit:
Magno enĩ apłoꝵ amore & martrrii desiderio. festinantiae itineris romã
a ccelerans. insistebat. ut simul cũ eis si ita uella xp̃c occũberis. Sduora
eius p̃uenit dispositio diuina. & uiri diabolici dementissima satis uesa¬
nia: Pdã cũ impiissimꝰ nero. terra mariq: imperii sui frena laxass&.
S iine uoluptatis successu. int̃ catera nequitiarũ suarũ cumulam̃¬
ta . &ia furoi crudelitatis eiꝰ dira rabiȩ in xp̃i famulos ebullisses quar¬
to decimo Imperii sui anno. ante quã beat᷑ Bionr sius romã adirẽ. scos

Expanded text:
as parochias verbi spargens semina, quatenus Romam perveniret, cum quibusdam as parochias verbi spargens semina, quatenus Romam perveniret, cum quibusdam officialibus, quos sibi comites sumpserat, gnaviter ministravit: sicque Achivae alumnus fortunae, et doctus architectus, Ecclesiae se Romanae amplitudini contulit et Graeciam, cui doctrina ac miraculorum memoria manet, nequaquam deseruit. Magno enim apostolorum amore, et martyrii desiderio, festinantiae itineris Romam accelerans insistebat, ut simul cum eis, si ita vellet Christus, occumberet. Sed vota ejus praevenit dispositio divina, et viri diabolici dementissima satis vesania. Nam cum impiissimus Nero, terra marique imperii sui frena laxasset, et nimiae voluptatis successu, inter caetera nequitiarum suarum cumulenta, etiam furor crudelitatis ejus dira rabie in Christi famulos ebullisset, quarto decimo imperii sui anno, antequam beatus Dionysius Romam adiret, sanctos
Abbreviated transcription (Latin):
aulo aũt romȩ. & post primã suã defensionẽ in occidius partib ut sibi ipse p̃¬
dixerat xp̃m testificante : p̃tiosus & facundissimus Sionrsius qui a patria
ionicus xpĩano aut agnomine ꝓpt̃ maximã scĩtatẽ uocabat᷑ Macharius:
qđ interp̃tatur beatus: Me post discessũ magistri lupi rapaces & gregi ñ
parcentes dominicas oues inuaderent: qđ institutor suus plantauit. ab un¬
danti sollicitudune rigare contendit: Unde uicinas & longe positas ꝑtrans¬
siens cuutates p̃dicando & ad fidẽ poplos conuertendo. fidelesq in uerbo
confirmando atq oppressos uariis languorib sanando. usq tro adis seces¬
sit euangłu grã: atq in eisdẽ partib aliquanto tẽpore deguit: Sđ & post
aliqđ annos. cũ pelio lace dȩ monioꝵ positus. paerũ & paulu apłoꝵ capita
romae tentos. & paerũ ergastulo. paulo scđo uinculis ꝑuulgata fama affici
cõperiss&: athenas rediens. subrogato sibi ep̃o plebẽ tradidit. & ꝑ continu¬

Expanded text:
aulo autem Romae, et post primam suam defensionem in Occiduis partibus, ut sibi ipse praedixerat, Christum testificante, pretiosus et facundissimus Dionysius, qui a patria Ionicus, Christiano autem agnomine, propter maximam sanctitatem vocabatur Macarius, quod interpretatur beatus, ne post discessum magistri, lupi rapaces et gregi non parcentes, Dominicas oves invaderent, quod institutor suus plantavit, abundanti sollicitudine rigare contendit. Unde vicinas et longe positas pertransiens civitates praedicando, et ad fidem populos convertendo, fidelesque in verbo confirmando, atque oppressos variis langoribus sanando, usque Troadem secessit Evangelii gratia. Atque in iisdem partibus aliquanto tempore degit. Sed et post aliquot annos cum Pelio Lacedaemoniorum positus, Petrum et Paulum apostolorum capita Romae tentos, et Petrum ergastulo, Paulum secundo vinculis, pervulgata fama affici comperisset, Athenas rediens, subrogato sibi episcopo plebem tradidit, et per contigu
Abbreviated transcription (Latin):
muluas morte tandẽ ad secuturũ seuitã. tota nibul ominus intentione desideras. it quiã
erat ap̃ĩ nõis uit multa. torm̃toꝵ flagella pfecdus confessor furi mortis multatione
mereret̃ E martrr: Cunc memorata parisoꝵ ciutas utsedesiga. & c̃uentugalloꝵ ac
ger manoꝵ E nobilitate pollebat. quia erat salubris acre. iocunda flumine: fecunda
terris arbaub ne morosa & uncis uberrima constipata popłis. seferta cõmertus
nõis benedictione baptis matis c̃secratur & cotidie fideliũ numerꝰ augm̃tat᷑ :
matis ibi construere acc̃secrare : quo ad laudes diuinas sacram̃ toꝵ ministris¬
caelebrantib popłs dõdignus possit confluere: & charis mata diuina ꝑcipere: Eui
beatus Dioni sius ita nob in huiꝰ modi nrgotio ẽ agendũ: qr ds̃ & dñs nr̃ iħs ap̃c̃¬

Expanded text:
us intentione desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr. Tunc memorata Parisiorum civitas, ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis uberrima, constipata populis, referta commerciis nominis, benedictione baptismatis consecratur, et quotidie fidelium numerus augmentatur, matis ibi construere, et charcelebrantibus, populus Deo dignus posset confluere, et cbeatus Dionysius, ita nobis in hujusmodi negotio est agendum, quia Deus et Dominus n
Abbreviated transcription (Latin):
apłicae priuilegio tradente sibi beato dem̃te P&ri apłi successore uerbi
diuni semina gallicis gentib eroganda susceperat. beatissimi principiꝰ
aplar & tugostri sui insornatus exẽplo. qu rominȩ crudedititi se ꝓpt̃ iua p̃i nom̃

Expanded text:
apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi apostolicae privilegio, tradente sibi beato Clemente Petri apostoli successore, verbi divini semina gentibus Gallicis eroganda susceperat, beatissimi principis apostolorum et Magistri sui informatus exemplo, qui Romanae crudelitati se pro
Abbreviated transcription (Latin):
lis. quia suꝑ panca fuisti fidelis. supra multate constitciã intra ingaudiũ dominitur:
Et ne uercaris multitudinẽ & atrocitate gentis barbarica: ꝓcastosciep. qi qui plis
laborat. plus mercedis accipi& : Socios quoq ei & cõministros uerbi plures
& ꝓbatos uiros adhibuit. illiq dixit: Sicut suit dñs cũ dominis & patrib: acma¬
gistris nr̃is aplis suis p&ero & paulo. itasit tecũ in om̃ib quocũq: te uer teris
Esto robustus: Cu enĩ maximã & innume rabilẽ popłi multitudinẽ. introduces
inuerã reꝓmissionis terrã filioꝵ ispł: Edans pacẽ om̃ib itahanc uere fr̃ni
tatis socictatẽ soluit abire: Qui simul ꝓperantes & circũ circadam̃ p̃dican¬
tes appulert̃ partũ arelatensiũ cuitatis: Ex inde quib dã inpar tes pe¬
cessarias ꝓut ciusũ fucrat destinatis id.ẽ. Matharius. Dons suis. qui sedis

Expanded text:
 Domini tui;  Domini tui; et ne verearis multitudinem et atrocitatem gentis barbaricae, pro certo sciens quia qui plus laborat, plus mercedis accipiet. Socios quoque ei et comministros verbi plures et probatos viros adhibuit, illique dixit: Sicut fuit Dominus cum dominis et patribus et magistris nostris apostolis suis Petro et Paulo, ita sit tecum in omnibus, quocunque te verteris. Esto robustus: tu enim maximam et innumerabilem populi multitudinem introduces in veram repromissionis terram ftatem solvit abire. CAPUT XX. Qui simul properantes, et circumcirca Dominum praedicantes appulerunt portui Arelatensium civitatis. Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis
Abbreviated transcription (Latin):
minos pene in remediabilit̃ occupanerat. ꝓnider&
a netłali destruere. tuntoq peritissine aloquentie spiculo gentilitat̃ ꝑsodie re¬
quo ante it munitis sima deftnsione erat soleta gratulari atq omnẽ hane galliã
apsius Hionr sii apostolatu disponere subleuari. quẽ mer cano demonica ser¬
uute constabat miserabilit ancillari. beati lem̃tis cortetigit: & ut istiusino¬
di uerbis p̃tiosũ Hionr siũ allo queretur accendit:. Uides iniquit sc̃s demens
mifr bñe. Mllabiari. Dionr si quantaẽ messis diũ cȩ sationis & quã paucist õpera
tibi semꝑ prestosit diuna potestas. nr̃is orationib comitatus. & sc̃oꝵ apłoꝵ int̾¬
cessionib roboratus. intui apostolatis sorte. apłica nr̃a auctoritate omnẽ susci¬
piens galliã: opus fac ȩuangelistae: ministeriũ tuũ imple. ut xp̃i notitia ꝑte
ibiq diffuso adño indie recributionis mertaris audire : Cuge scrue bone & fide

Expanded text:
minos pene irremediabiliter occupaverat, provideret minos pene irremediabiliter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret sublevari, quam Mercurio daemoniaca servitute constabat miserabiliter ancillari, beati Clementis cor tetigit, et ut istius modi verbis pretiosum Dionysium alloqueretur, accendit. CAPUT XIX. Videsme Macari Dionysi, quanta est messis Dominicae sationis, et quam pauci sunt operaritibi semper praesto sit divina potestas, nostris orationibus comitatus, et sanctorum apostcessionibus roboratus, in tui apostolatus sorte, apostolica nostra auctoritate, omnem suscipiens Galliam, opus fac evangelistae, ministerium tuum imple, ut Christi notitia per te ubique diffusa, a Domino in diebus retributionis merearis audire: Eug
Abbreviated transcription (Latin):
uit ad in feros: p̃tio sus deniq Dionisius cũartis romane moeniis. sui
auspice xpo p̃sentiã intulit : qͥm̃ fidei necssitas. & ad suscipidudĩ uer¬
bũ cudentis ingentib quas ꝑtransierat ostii aꝑtio morõ sius cũ detino¬
nantẽ inuenit: A quo idem gloriosus dnĩ atheniensiũ archi ep̃s. Pio
nr̃ sius. max ut se potuert᷑ inuicẽ saluare. digno ẽ cũ honore suscep¬
tus. & ꝓscĩtatis aceruditionis suae reuerentia. seu anterioris frat̃¬
nitatis c̃iunctione. loco maxime uenerationis ẽ habitus: Cũ quo
&oiã ꝓmutua collo cutione apłicarit sanctionũ & dulcedine spũalis
dilectionis. aliquã du fanuliarissime c̃ uersatus: in modici a mo¬
ris ut̃q uinculis sese c̃strinxerant: Sđ cũ ds̃ omps uerisolis. dnĩ
scilic& ihu xp̃i radio splendidissimo & orientali. idẽ scĩs simo.
Dionisio occidentales tenebras uell&. suagrã illustrare. & mu¬
rũ ualidissimũ infidelitatis. qui totius gallię & ger manie ter¬

Expanded text:
vit ad inferos. CAPUT XVIII. Pretiosus denique Dionysius, cum arcis Romanae moenibus sui auspice Christo praesentiam intulit, quoniam fidei necessitas, et ad suscipiendum Dei verbum, evidentis in gentibus, quas nantem invenit. A quo idem gloriosus Domini Atheniensium archiepiscopus Dionysius mox, ut se potuerunt invicem salutare, digno est cum honore susceptus, ac pro sanctitatis ac eruditionis suae reverentia seu anterioris fraternitatis conjunctione loco maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis sese constrinxerunt. Sed cum Deus omnipotens veri Solis, Domini scilicet Jesu Christi, radio splendidissimo et orientali, id est sanctissimo Dionysio, occidentales tenebras vellet gratia sua illustrare, et murum validissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germaniae ter
Abbreviated transcription (Latin):
tane & caeteri missi michaelis. legatione publica ad uramgłam cõpendio functist̃:
in ipsa uigilia sollepnitatis sc̃idions su ꝓmunere magno suscepimꝰ: Qđ donũdeuo¬
aoni nrcẽ acsi cae litꝰ allatũ ad codiuna. ẽ grã ꝓ secuta: ut in eadẽ nocte decẽ denouẽ
nominatissimȩ uirtutes inaegrotoꝵ sanatione uariarũ in firmitatũ  notissimis
& ucinitati nr̃ae ꝑsonis c̃tigius: ad laudẽ & nõis sugłam. orationib & mertts excellen¬

Expanded text:
tanae, et caeteri missi Michaelis legatione publica ad vestram gloriam Compendio functi sunt, tanae, et caeteri missi Michaelis legatione publica ad vestram gloriam Compendio functi sunt, in ipsa vigilia solemnitatis sancti Dionysii pro munere magno suscepimus, quod donum devotioni nostrae ac si coelitus allatum, adeo divina est gratia prosecuta, ut in eadem nocte decem et novem nominatissimae virtutes in aegrotorum sanatione variarum infirmitatum, ex notissimis et vicinitati nostrae personis contiguis, ad laudem et glori
Abbreviated transcription (Latin):
apud nos p̃ual& inuenire : Curiosus aut̃ : exgrecoꝵ fontib: unde & nos illã supsims
poterit mutuare : Qđ enĩ ante c̃uersionẽ suã ilio polĩ astrologiae grã migrauerit.
ubi & tenebras incrucificione saluatoris nr̃i. una cũ apollo fanio sodali suo uidit. &
quia tunc iugut &quinq erat annoꝵ. ipse in aepłis ad poli car pũ smr rneoꝵ ep̃m ad¬
cundẽ apollo faniũ missis ostendit : Nuia uͦ cũ om̃i domo &dã mari uxore sua orediderit.
lectio actuũ apłoꝵ doc&: et euidentius di alogus basilu & ichannis capitulo quinto li¬
brq quarti demonstrat : Dđ &obeanis ambrosius in epła. aduercellenses. eandẽ ux ore cus
ex nõe designap. ꝓspicue manifestat: Eaterũ denotitia libroꝵ eiꝰ quos patrͥo sermone
cosñãq eosdẽ libros greca lingua c̃scriptos. quando e chonomꝰ accłȩ c̃stantino poli¬

Expanded text:
apud nos praevalet invenire. Curiosus autem ex Graecorum fontibus, unde et nos illam sumpsimus, apud nos praevalet invenire. Curiosus autem ex Graecorum fontibus, unde et nos illam sumpsimus, poterit mutuare. Quod enim ante conversionem suam Heliopolim astrologiae gratia migraverit, ubi et tenebras in crucifixione Salvatoris nostri una cum Apollophanio sodali suo vidit: et quia tunc viginti et quinque erat annorum, ipse in epistolis, ad Polycarpum Smyrnaeorum umdem Apollophanium missis, ostendit. Quia vero cum omni domo et Damari uxore sua crediderit, lectio Actuum apostolorum docet, et evidentius dialogus Basilii et Joannis, capitulo 5 libri quarti, demonstrat. Sed et beatus Ambrosius in epistola ad Vercellenses, eamdem uxorem ejus ex nomine designans, perspicue manifestat. Beatus cos autem eosdem libros Graeca lingua conscriptos, quando oeconomus ecclesiae Constantinopoli
Abbreviated transcription (Latin):
latim postea plenitudinẽ eius discretã s cunctis legentib atq audientib pandemꝰ: Nã
diune erit inspirationis & executionis id qđ desideramꝰ fideli animo ꝓpalare. uerũ
atq ꝓbabile demonstrare : Ex quonos laborandũ ñ magnopere estimamꝰ: quia qͥ d
tenendũ dehoo sissimo maftr re xp̃i sit qiđ credendũ. note & ꝓbatissime ꝑsone uera
cib dictis dedarant: Genere si quidẽ eũ nobilissimũ & phylosophỹ a&e magisteriti in sig¬
instantia cogno uert̃. Maxime aũt ex historia aristarchi grecoꝵ chronographi. qui in
epła adonae si phoꝵ primiceriũ desitu athanae ciuitatis & gestis ibidẽ apłoꝵ tẽpo¬
rib scribed. ortũ ꝓsapiȩ & doctrinã eius atq c̃uersionis oidinẽ. sue aetatis tẽpus. neoñ
ordinationẽ ipsuis acp̃dicationẽ. subrogationẽ &iã epi in loco suo. Gaduentũ illius
romã or dinabilit̃ narrat: Qũã epłam uraẽ dominationi dirigimꝰ. & quisq studiosus.

Expanded text:
latim postea plenitudinem ejus discretam, cunctis legentibus atque audientibus, pandemus. Nam divinae erit inspirationis et exsecutionis id quod desideramus fideli animo propalare; verum atque probabile demonstrare. Ex quo nos laborandum non magnopere aestimamus, quia quid tenendum de hoc sanctissimo martyre Christi sit, quid credendum, notae cibus dictis declarant. III. Genere si quidem eum nobilissimum, et philosophiae magisterio insiginstantia cognoverunt: maxime autem ex historia Aristarchi Graechorum cronographi, qui in epistola ad Onesiphorum primicerium, de Athenae civitatis, et gestis ibidem apostolorum temporibus scribens, ortum prosapiae, et doctrinam ejus, atque conversationis ordinem, sive aetatis tempus, nec non et ordinationem ipsius, ac praedicationem, subrogationem etiam episcopi loco suo, et adventum illius Romam, ordinabiliter narrat. Quam epistolam vestrae dominationi dirigimus, et quisque studiosus
Abbreviated transcription (Latin):
honorabili. chludo uiuco piosemꝑ augusto. hilduinus humilis ap̃i famulus & domini mei
dionisyi p̃ciosi ac sotioꝵ eius matricularius uraẽq imperiali dominationi in om̃ib. deuo¬
tissimꝰ. p̃sentẽ in xp̃o ꝓsperitatẽ. atq at̾nae felicitatis benedictionẽ optat &głam:
Excultauit cormcũ indño. & exaltatũ ẽ. cornumeñ indõ meo. Pilatatũ .ẽ. osmeũ Egau¬
debt̃ labia mea. ut annuntĩẽ p̃conia domini mei gloriosissimi martrris dionrsii. ab
eximio imperatore domino meo iussus : que reticere ñ poterã. &i am si a quo qua fu¬
issẽ forte ꝓhibituᷤ: Et re uera magna mihi. ẽ. ratio gratulandi: q̃m̃ cumulatius mihi
effectũ desiderii mei p̃stare uolut diuna dignatio. ut m̃tis mea conceptũ ei placere
cognoscerẽ. cũ qđ agere spontaneae disponebat
mea humilitas. inagendodata
manu auctorit atis cooperaret᷑ ur̃a dõ placeps
sublimitas :uadere
bonoꝵ operũ. & spũ aliũ om̃iũ studioꝵ illu a io¬

Expanded text:
honorabili, Ludovico Pio semper Augusto, Hilduinus humilis Christi famulus, et domini mei Dionysii pretiosi ac sociorum ejus matricularius, vestraeque imperiali dominationi in omnibus devotissimus, praesentem in Christo prosperitatem atque aeternae felicitatis benedictionem optat et gloriam. Exsultavit cor meum in Domino, et exaltatum est cornu meum in Deo meo. Dilatatum debunt labia mea, ut annuntiem praeconia domini mei gloriosissimi martyris Dionysii, ab eximio imperatore domino meo jussus, quae reticere non poteram, etiamsi a quoquam fuissem forte prohibitus, et revera magna mihi est ratio gratulandi, quoniam cumulatius mihi effectum desiderii mei praestare voluit divina dignatio, ut mentis meae conceptum ei placere cognoscerem, cum quod agere spontanee disponebat mea humilitas, in agendo data manu auctoritatis, cooperaretur vestra Deo placens sublimitas. Qua de re bonorum operum et spiritualium omnium studiorum illum auc