comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bitrii ẽẽ cepimus: extemplo ueniemus adtradenda arma
dedendos nos: urbem moenia: nullam recusandam for¬
tunam: quae imposita a uobis fuĩt. Eloriam captae nobilis¬
sime pulcherrimeq: urbis graecarum du tibi dederunt mã¬
celle: Quicquid unꝗͣ terra mariq memorandum gessimus.
d tui triumphi titulo accedit. Famane credi uelis. quanta
urbs a te capta sit: ꝗͣ posteris quoq eum spectaculo ec̃ quo
quisquis terra quisquis mari uenerit: nunc nr̃a athenien¬
sibus carthaginensibus trophea nunc tua de nob ostedat
in columesq syracusas familiae uestre subclientela nominis
marcellorum tutclasq hũdas tradas. ne plus apud uos hyeronimi
ꝗ̃ hyeronis memoria momenti faciat. diutius ille multo ami¬
cus fuit. ꝗ hic hostis et illius benefacta etiam presensistis huius
amentia ad perniciem tantum ipius ualuit. Omnia et impe¬
trabilia et tuta erat ap̃ romanos inter ipos plus belli ac peri¬

Expanded text:
bitrii esse coepimus, extemplo uenimus ad tradenda arma, bitrii esse coepimus, extemplo uenimus ad tradenda arma, dedendos nos, urbem, moenia, nullam recusandam fortunam quae imposita a uobis fuerit. gloriam captae nobilissimae pulcherrimaeque urbis Graecarum dei tibi dederunt, Marcelle. quidquid unquam terra marique memorandum gessimus, id tui triumphi titulo accedit. famaene credi uelis quanta urbs a te capta sit quam posteris quoque eam spectaculo esse, quo quisquis terra, quisquis mari uenerit nunc nostra de Atheniensibus Carthaginiensibusque tropaea, nunc tua de nobis ostendat incolumesque Syracusas familiae uestrae sub clientela nominis Marcellorum tutelaque habendas tradas? ne plus apud uos Hieronymi quam Hieronis memoria momenti faciat. diutius ille multo amicus fuit quam hic hostis, et illius benefacta etiam re sensistis, huius amentia ad perniciem tantum ipsius ualuit.' omnia et impetrabilia et tuta erant apud Romanos: inter ipsos plus belli ac peri
Abbreviated transcription (Latin):
imicitie cultor sit in columes syracusas etiam uelint. Itaq
nec urbi nec hominibus aliud periculum ꝗͣ & se met ip̃is esse
si occasionem reconciliandi se romanis pretermisissent ea
autem qualis illo momento horae sit nullam deinde fore si si¬
mul liberatas ab impotentibus tyrannis apparuisset. Omn¬
um ingenti assensu audita oratio e: praetores tamen prius
creari ꝗ̃ legatos nominari placuit. Ex iporum de in pretoꝵ
nunc missi. oratores ad marcellum.Quorum princeps neq
primo inquit syracusani a uobis defecimus sed hyeronimus
nequaꝗͣ tam in uos impius ꝗ in nos. nec postea pacem tyrani
cede compoitam syracusanus quisꝗͣ sed satellites regii hypoc̃¬
tes atq epicides oppressis nobis hinc metu hinc fraude turbaue¬
runt. nec quisꝗͣ dicere potest. aliqñ nobis libertatis temp
fuisse. ꝙ pacis uobiscum non fuerit. Nunc certe cede eoru
qui oppressas tenebant syracusas.cum primum nostri ar¬

Expanded text:
amicitiae cultor, incolumes Syracusas esse uelint? itaque amicitiae cultor, incolumes Syracusas esse uelint? itaque nec urbi nec hominibus aliud periculum quam ab semet ipsis esse, si occasionem reconciliandi se Romanis praetermisissent; eam autem, qualis illo momento horae sit, nullam deinde fore, si simul liberatas †ab impotentibus tyrannis apparuisset†. omnium ingenti adsensu audita ea oratio est. praetores tamen prius creari quam legatos nominari placuit; ex ipsorum deinde praetorum numero missi oratores ad Marcellum, quorum princeps 'neque primo' inquit 'Syracusani a uobis defecimus sed Hieronymus, nequaquam tam in uos impius quam in nos, nec postea pacem tyranni caede compositam Syracusanus quisquam sed satellites regii Hippocrates atque Epicydes oppressis nobis hinc metu hinc fraude turbauerunt. nec quisquam dicere potest aliquando nobis libertatis tempus fuisse quod pacis uobiscum non fuerit. nunc certe caede eorum qui oppressas tenebant Syracusas cum primum nostri ar
Abbreviated transcription (Latin):
salutis per pulera eos ut secum prefectos epicidis policletum
et phylistonem et epicidem cui Sydon cognomen est ag¬
grederentur.Interfectis his multitudine ad contionei¬
Contionem uocata. et in opiam ꝗͣ ipi inter se fremere oc¬
culte soliti erant: conquesti ꝗ̃ꝗ̃ tot mala urgerent nogarent
fortunam accusandum eẽ ꝙ in iporum eẽt eẽt potestate ꝗͣ dui
ea paterentur romanis causam oppugnandi siracusas fuisse
aritatem siracusanorum non odium.Nam ut occupata:
res ab setellitibus hannibalis. de inde hycronimi hypocrate
atq epicide audierint: tum bellum mouisse: et obsidere
urbem cepisse ut crudeles tirannos eius nonut ipam urbe
expugnarent.Hypocrate uõ interempto:epicide interclu
absyracusis et prefectis eius occisis carthaginensibus omni
possessione siciliȩ terra mariq pulsis ꝗͣ suiper est causaz ro̾s
cur non per inde ac si hyero ip̃e uiueret:unicus romanae

Expanded text:
salutis perpulere eos ut secum praefectos Epicydis Polyclitum salutis perpulere eos ut secum praefectos Epicydis Polyclitum et Philistionem et Epicyden, cui Sindon cognomen erat, adgrederentur. interfectis iis et multitudine ad contionem uocata inopiam quaeque ipsi inter se fremere occulte soliti erant conquesti, quamquam tot mala urgerent, negarunt fortunam accusandam esse quod in ipsorum esset potestate quam diu ea paterentur; Romanis causam oppugnandi Syracusas fuisse caritatem Syracusanorum, non odium; nam ut occupatas res ab satellitibus Hannibalis, deinde Hieronymi, Hippocrate atque Epicyde, audierint, tum bellum mouisse et obsidere urbem coepisse, ut crudeles tyrannos eius, non ut ipsam urbem expugnarent. Hippocrate uero interempto, Epicyde intercluso ab Syracusis et praefectis eius occisis, Carthaginiensibus omni possessione Siciliae terra marique pulsis quam superesse causam Romanis cur non, perinde ac si Hiero ipse uiueret unicus Romanae
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte captam urbis rediret agrigentum nauigat expecta¬
turus magis euentum: ꝗͣ in quicꝗͣ moturus. Quae ubi in ci
syculorum sunt nuntiata. epicidem. syracusis excessisse: a
carthaginensibus relictam insulans: et prope iterum roma¬
nis traditam Legatos de conditionibus dedende urbis ex¬
plorata prius per colloquia uoluntate eorum qui obsidebã
ad marcellum mutunt.Cum haud discreparet queq ubiq
regum fuissent romanorum eet:siculi caetera cum liber¬
tate: ac legibus suis seruarentur: euocaris ad conloquium
is: quibus ab epicide credita reserat: missos se finis ad ma¬
cellum simul ab eo adexercitum syculorum aiunt ut
una omnium qui obsiderentur:quiq ex obsidionem ẽent
fortuna eẽt. Ne ue alteri proprie sibi paciscerentur quicꝗͣ
ecepti deinde abiis:ut necessarios hospitesq alloquerer
Expositis que pacta iam cum marcello haberent oblata spe

Expanded text:
ex parte captae urbis rediret, Agrigentum nauigat, exspectaex parte captae urbis rediret, Agrigentum nauigat, exspectaturus magis euentum quam inde quicquam moturus. quae ubi in castra Siculorum sunt nuntiata Epicyden Syracusis excessisse, a Carthaginiensibus relictam insulam et prope iterum traditam Romanis, legatos de condicionibus dedendae urbis explorata prius per conloquia uoluntate eorum qui obsidebantur ad Marcellum mittunt. cum haud ferme discreparet, quin quae ubique regum fuissent Romanorum essent, Siculis cetera cum libertate ac legibus suis seruarentur, euocatis ad conloquium iis quibus ab Epicyde creditae res erant, missos se simul ad Marcellum, simul ad eos ab exercitu Siculorum aiunt, ut una omnium qui obsiderentur quique extra obsidionem fuissent fortuna esset neue alteri proprie sibi paciscerentur quicquam. recepti deinde ab iis, ut necessarios hospitesque adloquerentur, expositis quae pacta iam cum Marcello haberent, oblata spe
Abbreviated transcription (Latin):
romanae ꝗͣ suae classi flarent. Serpulit tamen ut fortunam
naualis certaminis experire uellet. Et marcellus cum syculũ
exercitum ex tota insula. conciri uideret. et cum ingenti
comineatu classem punicam aduentare ne simulterra ma¬
riq intlusus urbe hostium urgeretur ꝗꝗ̃ impar numero
nauium erat: prohibere aditu siracusanorum. bomilcarẽ
constituit. Due classes infesta circa promuntorium pach¬
num. stabant ubi primum tranquillitas maris in alium e¬
uexissex. concursure.Itaq cadente iam curo qui per dies a¬
liquot seuierat prior bomilcar mouit cuius prima classis pe¬
tere altum uisa est.quo facilius superaret promuntorium
Caeterum postꝗͣ tendere ad se romanas naues uidit incertũ
qua subita territus re bomilcar uela in altum dedit missisq
nuntiis eracleam qui onerarias naues retro in affricam ri¬
petere iuberent. ipẽ Syuliam preteruentus tarentum petit
Epicides tanta repente destitutus spe ne obsidione magna.

Expanded text:
Romanae quam suae classi flarent, perpulit tamen ut fortunam naualis certaminis experiri uellet. et Marcellus, cum et Siculum exercitum ex tota insula conciri uideret et cum ingenti commeatu classem Punicam aduentare, ne simul terra marique inclusus urbe hostium urgeretur, quamquam impar numero nauium erat, prohibere aditu Syracusarum Bomilcarem constituit. duae classes infestae circa promunturium Pachynum stabant, ubi prima tranquillitas maris in altum euexisset, concursurae. itaque cadente iam Euro, qui per dies aliquot saeuierat, prior Bomilcar mouit; cuius primo classis petere altum uisa est, quo facilius superaret promunturium; ceterum postquam tendere ad se Romanas naues uidit, incertum qua subita territus re, Bomilcar uela in altum dedit missisque nuntiis Heracleam qui onerarias retro Africam repetere iuberent ipse Siciliam praeteruectus Tarentum petit. Epicydes, a tanta repente destitutus spe, ne in obsidionem magna
Abbreviated transcription (Latin):
assensu appellatus erat. fauor etiam plebis sequẽbatur. Hunc
uix dum puberem hasdrubal luteris ad se accersietat. Acta¬
q res etiam in senatu fuerat brachinis nitentibus. ut assuel¬
cer& militiae hannibalatq: in paternas succederet opes.x
H anno alterius factionis princeps. et equum postulare uidetur
inquit hasdrubal:& ego tamen non censeo:quod petit.tri¬
buendum. Cum admiratione tam ancipitis sententiae i
se omnis conuertiss&: florem aetatis inquit hasdrubalquẽ
ipẽ patri hannibalis fruendum prebuit. iusto uire cum

Expanded text:
adsensu appellatus erat fauor etiam plebis sequebatur. hunc adsensu appellatus erat fauor etiam plebis sequebatur. hunc uixdum puberem Hasdrubal litteris ad se accersierat, actaque res etiam in senatu fuerat. Barcinis nitentibus ut adsuesceret militiae Hannibal atque in paternas succederet opes Hanno, alterius factionis princeps, 'et aequum postulare uidetur' inquit, 'Hasdrubal, et ego tamen non censeo quod petit tribuendum.' cum admiratione tam ancipitis sententiae in se omnes conuertisset, 'florem aetatis' inquit, 'Hasdrubal, quem ipse patri Hannibalis fruendum praebuit, iusto iure eum
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ inpetiõ positus łs plura consilio ꝗ̃ ii gerens auspitiis magis
regulorum conciliandisq per amicitiam principum nouis ge¬
tibus. q bello aut armis rem cartihaginensem aunt Sacterũ
nibulo ei paxtutior fuit. Barbarus cum quidam palam obita
interfecti ab eo dñi obtruncat. Comprehensusq a circum stã¬
tibus haud alio. ꝗͣ si euasisset uultu tormentis quoq cum lace¬
raretur eo fuit habitu oris: ut superante letitia dolores riden¬
tis etiam spetiem pracbuerit. Cum hoc hasdrubale quia mire
artis in sollicitandis gentibus imperioq iungendis suo fuerat.
foedus renouaueratꝰ. p.R.ut finis utriusq imperii esset annis
hyberiis:saguntinisq mediis inter imperia duorum populoꝵ:
libertas seruaretur. In hasdrubalis locum: haud dubia res fuit
quin prerogatiuam militarem:qua exemplo iuuenis hãniba
in praetorium delatus imperatorq: ingenti omnium clamor̃ atq

Expanded text:
in imperio positus. is plura consilio quam ui gerens, hospitiis magis in imperio positus. is plura consilio quam ui gerens, hospitiis magis regulorum conciliandisque per amicitiam principum nouis gentibus quam bello aut armis rem Carthaginiensem auxit. ceterum nihilo ei pax tutior fuit; barbarus eum quidam palam ob iram interfecti ab eo domini obtruncat; comprensusque ab circumstantibus haud alio quam si euasisset uoltu, tormentis quoque cum laceraretur, eo fuit habitu oris ut superante laetitia dolores ridentis etiam speciem praebuerit. cum hoc Hasdrubale, quia mirae artis in sollicitandis gentibus imperioque suo iungendis fuerat, foedus renouauerat populus Romanus ut finis utriusque imperii esset amnis Hiberus Saguntinisque mediis inter imperia duorum populorum libertas seruaretur. in Hasdrubalis locum haud dubia res fuit quin<am successurus esset;> praerogatiuam militarem qua extemplo iuuenis Hannibal in praetorium delatus imperatorque ingenti omnium clamore atque
Abbreviated transcription (Latin):
gentis spiritus uirum: sicilia sardiniaq ammisse. Namꝰ & siciliã
sumis celeri desperatione rerum concessam. & sardiniam inte:
motum. affrice fraude romanorum: stipendio etiam super
imposito interecptam. Hus antius cu aanse afrieo bello quod
fui subr intencemi nom aram pacem perdun a mnos uta de in de
fon sbireces irin socira augendo punico impe rio gessit ut ap¬
Eꝑ si dutius unissarm anilcare duce pocnos atrua ialias ullaturos
filislautu siarni balis ciuctu intulerunt e ors hamilcaris aeis¬
Spostuna hatpueritia hannibalis distulerunt bellus u iet eiluis
husatuba inten pateem ac filium octo ferine armisimperiue
obtnut. Nore actatis uti ferunt primo hãmilcari conciliatus.
Senetin deob bonam in dolem profecto anumi ad scitum ulsits
Suagincr cyl factionis barchuine: opibus quae apud milites
qlede rq ꝑ lusꝗ modice erant: haud sane uoluntare pr incipũ

Expanded text:
gentis spiritus uirum Sicilia Sardiniaque amissae: nam et Siciliam gentis spiritus uirum Sicilia Sardiniaque amissae: nam et Siciliam nimis celeri desperatione rerum concessam et Sardiniam inter motum Africae fraude Romanorum, stipendio etiam insuper imposito, interceptam. his anxius curis ita se Africo bello quod fuit sub recentem Romanam pacem per quinque annos, ita deinde nouem annis in Hispania augendo Punico imperio gessit ut apet, si diutius uixisset, Hamilcare duce Poenos arma Italiae inlaturos fuisse qui Hannibalis ductu intulerunt. mors Hamilcaris peropportuna et pueritia Hannibalis distulerunt bellum. medius Hasdrubal inter patrem ac filium octo ferme annos imperium obtinuit, flore aetatis, uti ferunt, primo Hamilcari conciliatus, gener inde ob aliam indolem profecto animi adscitus et, quia gener erat, factionis Barcinae opibus, quae apud milites plebemque plus quam modicae erant, haud sane uoluntate principum,
Abbreviated transcription (Latin):
N parte operis mei licet mihi pracfari quod
in principio summe totius professi pleriq sũt
rerum scriptores: bellum maxime omnium
duce carttaginenses cum populo Romano gessere. Nam neq ua¬¬
Nidiores opibus ulle inter se ciuitates gentesq contulerunt arma.
q his ipsis tantum unꝗͣ uirium aut roboris fuit. Et haud igno¬¬
tas belli artes inter se: sed expertas primo punico conserebant
bello. Et adco uaria belli fortuna ancepsq mars fuit: ut propius
periculo fucrint qui uicerunt. Odus etiam prope maioribus cer¬
tarunt:ꝗ̃ uiribus: romanis indignantibus quod uictoribus ui¬
cti ultro inferrent arma poenis: quod superbe auareq: crederẽt
imperitatum uictis esse: Fama etiam est hannibalem fe yme
ãnosix. pueriliter blandientem patri hamilcari.ut duceretus
nhyspaniam. cum perfecto africo bello exercitum co traicet¬
rus sacrificaret: altaribus ad motum tactis sacris iure iurando ad¬
actumise cum primum poss& hostem fore. P. R. Angebant in¬

Expanded text:
n parte operis mei licet mihi praefari, quod in principio summae totius professi plerique sunt rerum scriptores, bellum maxime omnium duce Carthaginienses cum populo Romano gessere. nam neque ualidiores opibus ullae inter se ciuitates gentesque contulerunt arma neque his ipsis tantum unquam uirium aut roboris fuit; et haud ignotas belli artes inter sese sed expertas primo Punico conferebant bello, et adeo uaria fortuna belli ancepsque Mars fuit ut propius periculum fuerint qui uicerunt. odiis etiam prope maioribus certarunt quam uiribus, Romanis indignantibus quod uictoribus uicti ultro inferrent arma, Poenis quod superbe auareque crederent imperitatum uictis esse. fama est etiam Hannibalem annorum ferme nouem, pueriliter blandientem patri Hamilcari ut duceretur in Hispaniam, cum perfecto Africo bello exercitum eo traiecturus sacrificaret, altaribus admotum tactis sacris iure iurando adactum se cum primum posset hostem fore populo Romano. angebant in
Abbreviated transcription (Latin):
xl .x. milia equitum. duces cornibus pre erant.Sinistrum has¬
drubal. dextrum regebat maharbal.mediam aciem hannibal
ipẽ cum fratre magone tenuit: solus seu de industria ita loca¬
tus seu quod forte ita stare per oportune utrimq parti oblitus
erat. romanis in meridie penis inseptentrione uersis. Uentus¬
quem uoluturnum regionis incole uocant:aduersus romanos
cohortus multo puluere in ipã hora uoluendo prospectu ademit
Clamore procursum auxiliis et pugna leuibus primum armis
commissa deinde equitum gallorum hyspanorum leuium
cornii cum dextro romano concurrit minime equestris me¬
re pugnae. Frontibus enim aduersis. concurrendum erat
quia nullo circa ad euagandum relicto spatio:Hinc amnis: hĩc
peditum acies claudebant indirectum utrimq nitentes. stã¬
tibus ac confertis: postremo turbatis equis uiruirum ample¬
us detrahebant equo. Pedes tre magna iam ex parte certa¬

Expanded text:
a, decem equitum. duces cornibus praeerant sinistro Hasa, decem equitum. duces cornibus praeerant sinistro Hasdrubal, dextro Maharbal; mediam aciem Hannibal ipse cum fratre Magone tenuit. sol seu de industria ita locatis seu quod forte ita stetere peropportune utrique parti obliquus erat Romanis in meridiem, Poenis in septentrionem uersis; uentus—Uolturnum regionis incolae uocant—aduersus Romanis coortus multo puluere in ipsa ora uoluendo prospectum ademit. clamore sublato procursum ab auxiliis et pugna leuibus primum armis commissa; deinde equitum Gallorum Hispanorumque laeuum cornu cum dextro Romano concurrit, minime equestris more pugnae; frontibus enim aduersis concurrendum erat, quia nullo circa ad euagandum relicto spatio hinc amnis, hinc peditum acies claudebant. in derectum utrimque nitentes, stantibus ac confertis postremo turba equis uir uirum amplexus detrahebat equo. pedestre magna iam ex parte certa
Abbreviated transcription (Latin):
bal luce prima balearibus leuiq armatura premissa transgres¬
sus flumen. ut quosq traduxerat ita in acie locabat: gallos hiyspa¬
nosq equites prope ripam leuo in cornu aduersus equitatum
dextrum cormunumidis equitibus datum media aciepediti¬
bus firmata ita ut affrorum utraq cornua essent interponẽ¬
rentur his medi galli atq hispani affri. Romanam magna
exparte erederes aciem ita armati erant armis et atrebia.
Cacterum magna ex parte ad transimenum captis gallis hyspa¬
nisq scuta cuisdem romae fere erant dispares ac dissimiles
gladu gallis prelongi ac sine mucronibus hyspano punctim ma
ꝗͣ caesi assueto petere hostem breuitate habiles et cum muero¬
nibus ante taleus animatus gentium harum cũ magnitudie
corporum tum specie terribilis erat.Ealli super umbilicum e¬
rant nudi.Hyspani linteis pretextis purpura tunicis candore
miro fulgentibus constiterant. Numerum omnium qui tu¬

Expanded text:
bal luce prima Baliaribus leuique alia armatura praemissa transgresbal luce prima Baliaribus leuique alia armatura praemissa transgressus flumen, ut quosque traduxerat, ita in acie locabat, Gallos Hispanosque equites prope ripam laeuo in cornu aduersus Romanum equitatum; dextrum cornu Numidis equitibus datum media acie peditibus firmata ita ut Afrorum utraque cornua essent, interponerentur his medii Galli atque Hispani. Afros Romanam magna ex parte crederes aciem; ita armati erant armis et ad Trebiam ceterum magna ex parte ad Trasumennum captis. Gallis Hispanisque scuta eiusdem formae fere erant, dispares ac dissimiles gladii, Gallis praelongi ac sine mucronibus, Hispano, punctim magis quam caesim adsueto petere hostem, breuitate habiles et cum mucronibus. ante alios habitus gentium harum cum magnitudine corporum, tum specie terribilis erat: Galli super umbilicum erant nudi: Hispani linteis praetextis purpura tunicis, candore miro fulgentibus, constiterant. numerus omnium
Abbreviated transcription (Latin):
multuario auxilio iam etiam castra romana terreri:ut eo⁊
modo una causa ne extemplo transirent flumen:dirigerentq
aciem tenuerit romanos. quod summa imperii eo die penes
paulum fuerit.Itaq Uarro postero die cui sors eiꝰ diei impe¬
ru erat nihil consulto collega signum proposuit instructas¬
q copias flumen transiuit:sequente paulo:quia magis non
probare ꝗ non adiuuare consilium poterat:Transgressi flu¬
men easquoq quas in castris minoribus habuerant copis
suis adiungunt atq: ita instructa acie in dextro cornu o¬
id erat flumini propius romanos milites locant de inde pe¬
dites leuium cornu extremi equites sociorum:intra pedi¬
tes ad medium iunctiq legionibus romanis tenuerunt o
iaculatores ex caeteris leuium armorum auoxiliis prima acies
facta. Consules cornua tenerent terentius leuium. Acmilius
dextrum gemino seruilio media pugna tuenda data. Hanni¬

Expanded text:
multuario auxilio iam etiam castra Romana terreri, ut ea multuario auxilio iam etiam castra Romana terreri, ut ea modo una causa ne extemplo transirent flumen dirigerentque aciem tenuerit Romanos quod summa imperii eo die penes Paulum fuerit. itaque postero die Uarro, cui sors eius diei imperii erat, nihil consulto collega signum proposuit instructasque copias flumen traduxit, sequente Paulo quia magis non probare quam non adiuuare consilium poterat. transgressi flumen eas quoque quas in castris minoribus habuerant copias suis adiungunt atque ita instructa acie in dextro cornu—id erat flumini propius—Romanos equites locant, deinde pedites: laeuum cornu extremi equites sociorum, intra pedites, ad medium iuncti legionibus Romanis, tenuerunt: iaculatores ex ceteris leuium armorum auxiliis prima acies facta. consules cornua tenuerunt, Terentius laeuum, Aemilius dextrum: Gemino Seruilio media pugna tuenda data. Hanni
Abbreviated transcription (Latin):
sum timidis ac segnibus ducibus exemplum fabu obiceret testa¬
returq deos et homines hic nullam penes se culꝑam esse: quod
hannibal uelud suam coepiss& italiam se constrictum a collega
teneri ferrum atq arma iratis et pugnare cupientibus adimi
militibus. Ile si quid proiectis ac ꝑroditis ad inconsultam atq
improuidam pugnam iegionibus accideret:se omnis culpae ex¬
ortem omnis euentus participem dicer& fore: uidere in quibus
lingua prompta ac temeraria eque inpugna uigerent manus
um altercationibus magisꝗ̃ consilis tempus conteritur. Hanibal
ex acie quam admultum diei tenuerat instructam cum in
castra caeteras reciper& copias:numidas abinuadendos ex mino¬
ribus castris romanorum aquatores transflumen mittit:Quã
inconditam turbam cum uix dum in ripa egressi clamore:
ac tumultu fugassent: stationem quoq pro uallo locatam atq
ipas prope portas euecti sunt.Iduero indignum uisum ab tu¬

Expanded text:
sum timidis ac segnibus ducibus exemplum Fabium obiceret testasum timidis ac segnibus ducibus exemplum Fabium obiceret testareturque deos hominesque hic nullam penes se culpam esse, quod Hannibal iam uel<ut> usu cepisset Italiam; se constrictum a collega teneri; ferrum atque arma iratis et pugnare cupientibus adimi militibus; ille, si quid proiectis ac proditis ad inconsultam atque improuidam pugnam legionibus accideret, se omnis culpae exsortem, omnis euentus participem fore diceret; uideret ut quibus lingua prompta ac temeraria, aeque in pugna uigerent manus. dum altercationibus magis quam consiliis tempus teritur, Hannibal ex acie, quam ad multum diei tenuerat instructam, cum in castra ceteras reciperet copias, Numidas ad inuadendos ex minoribus castris Romanorum aquatores trans flumen mittit. quam inconditam turbam cum uixdum in ripam egressi clamore ac tumultu fugassent, in stationem quoque pro uallo locatam atque ipsas prope portas euecti sunt. id uero indignum uisum ab tu
Abbreviated transcription (Latin):
futurum erat: cum atiem dirigẽnt: ip̃i aduersa terga tantu
afflante uento. in occeatum puluere effuso hostem ꝑugnaturi
Consules satis exploratis itineribus sequentes poenum ut uentũ
ad cannas ut in conspectu pocnum habebant bona castra com¬
muniunt eodem ferme interuallo quo ad gerionium sicut ante
copus diuisis: Aufidus annis utriusq castris affluens aditum a¬
quatoribus ex sua cuiusq oportunitate haud sine certamine
dabat. Ex minoribus tamen castris quac posita trans aufidum
etant. liberius aquabantur Romani: quia ripa ulterior nullum
habebat hostium praesidium. Nannibal spem nactus loci
ad equestrem pugnam qua parte uirum inuictus erat factu¬
ros copiam pugnandi consules: dirigit aciem lacessitq numi¬
darum procursatione hostes. Inde rursus solicitari seditione
militari ac discordia consulum romana castra. cum paulus o¬
semproni et flamminii temeritatem uarroni. Uarro specio¬

Expanded text:
futurum erat cum aciem dirigerent, ipsi auersi terga tantum futurum erat cum aciem dirigerent, ipsi auersi terga tantum adflante uento in occaecatum puluere offuso hostem pugnaturi. consules satis exploratis itineribus sequentes Poenum, ut uentum ad Cannas est et in conspectu Poenum habebant, bina castra communiunt, eodem ferme interuallo quo ad Gereonium sicut ante copiis diuisis. Aufidus amnis, utrisque castris adfluens, aditum aquatoribus ex sua cuiusque opportunitate haud sine certamine dabat; ex minoribus tamen castris, quae posita trans Aufidum erant, liberius aquabantur Romani, quia ripa ulterior nullum habebat hostium praesidium. Hannibal spem nanctus locis natis ad equestrem pugnam, qua parte uirium inuictus erat, facturos copiam pugnandi consules, dirigit aciem lacessitque Numidarum procursatione hostes. inde rursus sollicitari seditione militari ac discordia consulum Romana castra, cum Paulus Sempronique et Flamini temeritatem Uarroni Uarro specio
Abbreviated transcription (Latin):
messibus apuliac loca simul quo longius abhoste recessisset trans¬
fugia impeditiora leuibus ingeniis essent. Profectus est noc te igni¬
bus similiter factis: tabernaculisq paucis in spcciem relictis: ut in¬
sidiarum par priori metus continere romanos. Sed ꝑ eundem luca¬
num statilium omnibus ultra castra transmontes exploratis:cum
relictum eẽt uisum.procul hostium agmen:tum die sequenti eo
consilia agitari cepta. Cum utriusq consulis eadem quae ante sem¬
per fuisse sententia: caeterum uarroni fere omnes paulo nemo
preter seruilium prioris anni consulem assentiretur maioris par¬
tis sententia ad noua litandas clade romana cannas urgente fate
profectisunt. Prope eum uicum hannibal castra posuerat auersa
a uulturno uento:qui campis torridis siccitate nubes pulueriso
uchit. Id cum ipis castris ꝑcommodum fuit: tum salutare precipue

Expanded text:
messibus Apuliae loca, simul ut, quo longius ab hoste recessisset, eo transmessibus Apuliae loca, simul ut, quo longius ab hoste recessisset, eo transfugia impeditiora leuibus ingeniis essent. profectus est nocte ignibus similiter factis tabernaculisque paucis in speciem relictis, ut insidiarum par priori metus contineret Romanos. sed per eundem Lucanum Statilium omnibus ultra castra transque montes exploratis, cum relatum esset uisum procul hostium agmen, tum de insequendo eo consilia agitari coepta. cum utriusque consulis eadem quae ante semper fuisset sententia, ceterum Uarroni fere omnes, Paulo nemo praeter Seruilium, prioris anni consulem, adsentiretur, <ex> maioris partis sententia ad nobilitandas clade Romana Cannas urgente fato profecti sunt. prope eum uicum Hannibal castra posuerat auersa a Uolturno uento, qui campis torridis siccitate nubes pulueris uehit. id cum ipsis castris percommodum fuit, tum salutare praecipue
Abbreviated transcription (Latin):
iis euentus consules imperii potentes fecit:cum ambitio alterius
suam primum apud eos prauam indulgentiam maiestate soluis¬
se. H annibal postꝗ̃ motos magis in consulte romanos ꝗ ado
ultimum temere euectos uidit: ne quicÑ detecta fraude in castra
tediit.: ibi plures dies propter inopiam frumenti manere nequit i
nouaq consilia in dies non apud milites solum mixtos & conluuione
omnium gentium: sed etiam apud ducem ip̃m oriebantur. Nam
cum initio fremitus: de inde aperta uociferatio fuiss& exposcentũ
stipendium debitum:querentiumq: annonam primo:pos trem
famem & mercennarios milites maxime hyspani generis de tradi¬
tione cepisse consilium fama eẽt. lpẽ etiam interdum hannibal de
fuga in galliam dicitur agitasse:ita ut relicto peditatu omni cũ
equitatu se proripet. Cum haec consilia atq: hic habitus anmorun
eet in castris: mouere inde statuit in calidiora atq: eo maturiora

Expanded text:
nus aduentus consules imperii potentes fecit, cum ambitio alterius nus aduentus consules imperii potentes fecit, cum ambitio alterius suam primum apud eos praua indulgentia maiestatem soluisset. Hannibal postquam motos magis inconsulte Romanos quam ad ultimum temere euectos uidit, nequiquam detecta fraude in castra rediit. ibi plures dies propter inopiam frumenti manere nequit, nouaque consilia in dies non apud milites solum mixtos ex conluuione omnium gentium sed etiam apud ducem ipsum oriebantur. nam cum initio fremitus, deinde aperta uociferatio fuisset exposcentium stipendium debitum querentiumque annonam primo, postremo famem, et mercennarios milites, maxime Hispani generis, de transitione cepisse consilium fama esset, ipse etiam interdum Hannibal de fuga in Galliam dicitur agitasse ita ut relicto peditatu omni cum equitibus se proriperet. cum haec consilia atque hic habitus animorum esset in castris, mouere inde statuit in calidiora atque eo maturiora
Abbreviated transcription (Latin):
tiata erant ea accenderunt.Et clamore sublato a militibus in sig¬
num detur sine ducibus ituros:haud quaꝗͣ defuit.Nam Extemplo
uarro signum dedit proficiscendi. Paulus cum ei sua sponte cunc¬
ti pulli quoq auspitio non adduxissent. Nuntiare iam efferẽti
porta signa college iussit. quod ꝗ̃ꝗͣ uarro egre est passus: flammi¬
nii tamen recens casus claudiq consulis primo punico bello me¬
morata naualis clades: religione animos incussit.Dii prope ipsi
eo die magis distulere ꝗͣ prohibuere imminentem pestem po¬
manis:nam forte ita euenit: ut cum referri signa in castraso
iubenti consuli milites non parerent:serui duo formiani unus.
alter sidicini equitis qui seruilio atq attilio coñs inter pabula¬
tores excepti anumidis fuerant profugerunt eo die ad domi¬
nos. qui deducti ad consules nuntiant omnem exercitum bani¬
balis transproximos montes sedere in in siduis. Horum oportu¬

Expanded text:
tiata erant, ea accenderunt, et clamore orto a militibus, ni sigtiata erant, ea accenderunt, et clamore orto a militibus, ni signum detur, sine ducibus ituros, haudquaquam dux defuit; nam extemplo Uarro signum dedit proficiscendi. Paulus, cum ei sua sponte cunctanti pulli quoque auspicio non addixissent, nuntiari iam efferenti porta signa collegae iussit. quod quamquam Uarro aegre est passus, Flamini tamen recens casus Claudique consulis primo Punico bello memorata naualis clades religionem animo incussit. di prope ipsi eo die magis distulere quam prohibuere imminentem pestem Romanis; nam forte ita euenit ut, cum referri signa in castra iubenti consuli milites non parerent, serui duo Formiani unus, alter Sidicini equitis, qui Seruilio atque Atilio consulibus inter pabulatores excepti a Numidis fuerant, profugerent eo die ad dominos; deductique ad consules nuntiant omnem exercitum Hanbalis trans proximos montes sedere in insidiis. horum opportu
Abbreviated transcription (Latin):
gam hostium: adeo trepidam ut tabernaculis stantibus castra re¬
liquerint quoq fuga obscurior crebrosetiam relictos ignes. Cla¬
mor inde ortus ut signa proferri iuberent ducerentq ad perse¬
quendos hostes: ac protinus castra diripienda. Et consul alteR
uelud unus turbe militaris erat.Paulusetiam atq: etiam dicere
prouidendum praecauendum cẽ. Iostremo cum aliter neq: sed¬
tionem neq ducem seditionis. sustinere posset: marium statilium
pracfectum cum turma lucanae exploratum misit.Qui ubi adeꝗ¬
tauit portis subsistere extra munimenta.caeteris iub& ip̃e cum
duobus equitibus uallum intrauit.Speculatusq: omnia cum cura
renuntiat insidias:profecto ẽẽ: ignes in parte castrorum que uer¬
gat in hostem relictos: tabernacula aperta: et omina cara iprom¬
turelicta: argentum quibusdam locis temere ꝑ uias obiectum
praedam uidisse: quae ad detinendum a cupiditate animos nũ¬

Expanded text:
gam hostium adeo trepidam ut tabernaculis stantibus castra regam hostium adeo trepidam ut tabernaculis stantibus castra reliquerint, quoque fuga obscurior esset, crebros etiam relictos ignes. clamor inde ortus ut signa proferri iuberent ducerentque ad persequendos hostes ac protinus castra diripienda et consul alter uelut unus turbae militaris erat: Paulus etiam atque etiam dicere prouidendum praecauendumque esse; postremo, cum aliter neque seditionem neque ducem seditionis sustinere posset, Marium Statilium praefectum cum turma Lucana exploratum mittit. qui ubi adequitauit portis, subsistere extra munimenta ceteris iussis ipse cum duobus equitibus uallum intrauit speculatusque omnia cum cura renuntiat insidias profecto esse: ignes in parte castrorum quae uergat in hostem relictos; tabernacula aperta et omnia cara in promptu relicta; argentum quibusdam locis temere per uias uel<ut> obiectum ad praedam uidisse. quae ad deterrendos a cupiditate animos nun
Abbreviated transcription (Latin):
tum esse: et omnium ei hostium haud secus ꝗͣ sua omnia no¬
ta erant dissimilesq: discordesq: imperitare:duas prope par¬
tes tyronum militum in exercitu esse.Itaq: locum et tempus
insiduis aptum sehre ratus:Nocte prooxima nihil preter arma
secum ferentis milites:castra plena omnis fortunae publice p¬
uatoq relinquit transq: proximos montes.leua pedites in¬
structos condit dextra equites impedimenta per cornu in
medium aginen traducit ut diripiendis uelud desertis fuga domi¬
iorum castris. occupatum impeditumq hostem opprimerit. Cre¬
bri relicti in castris ignes: ut fides ficret. dum ipẽ longius spatium
fuga pracciperet falsa imagine castrorum sicut fabium priore
subducte primo stationes: de inde propius adcuntibus insolitũ
silentium admiratione fecit. tamen satis coperta solitudine o¬
in castris. concursus fit ad practoria consulum: nuntiantium fu¬

Expanded text:
tum esse. et omnia ei hostium haud secus quam sua notum esse. et omnia ei hostium haud secus quam sua nota erant: dissimiles discordesque imperitare, duas prope partes tironum militum in exercitu esse. itaque locum et tempus insidiis aptum se habere ratus, nocte proxima nihil praeter arma ferente secum milite castra plena omnis fortunae publicae priuataeque relinquit, transque proximos montes laeua pedites instructos condit, dextra equites, impedimenta per conuallem mediam traducit, ut diripiendis uelut desertis fuga dominorum castris occupatum impeditumque hostem opprimeret. crebri relicti in castris ignes, ut fides fieret dum ipse longius spatium fuga praeciperet falsa imagine castrorum, sicut Fabium priore subductae primo stationes, deinde propius adeuntibus insolitum silentium admirationem fecit. tum satis comperta solitudine in castris concursus fit ad praetoria consulum nuntiantium fu
Abbreviated transcription (Latin):
sed ne unde raperet quidem. quicꝗ̃ reliquerat omnibusundiq
frumento postꝗͣ ager parum tutus erat in urbes munitas coi¬
uecto ut uix decem dierum quod compertum postea est.
temporum expectata for&. Cacterum temeritate consulis
ic propero ingenio materiam etiam fortuna dedit: quod
in prohibendis pracdatoribus tumultuario prelio ac procursu
magis militum q̃ ex preparato aut in uissu preperatorum o¬
orto haud quaꝗͣ per penis dimicatio fuit. Ad .m. et ducenta cesi nõ
plus centum romanorumq sociorumq occisis. Caeterum uictori¬
bus effuse sequentibus metu insidiarum abstitit paulus consul
cuius eo die nam alternis imperitabant. imperium erat:uar¬
ronem indignantem ac uociferantem emissum hostem e ma¬
nibus debellariq: ni cessatum foret potuisse.Hannibal id dam¬
num haud egerrime pati:quin potius credere uelud in escata
temeritatemꝰ ferocioris consulis ac nouorum maxime mili¬

Expanded text:
sed ne unde raperet quidem quicquam reliqui erat, omni undique sed ne unde raperet quidem quicquam reliqui erat, omni undique frumento, postquam ager parum tutus erat, in urbes munitas conuecto, ut uix decem dierum, quod compertum postea est, temporum exspectata foret. ceterum temeritati consulis ac praepropero ingenio materiam etiam fortuna dedit, quod in prohibendis praedatoribus tumultuario proelio ac procursu magis militum quam ex praeparato aut iussu imperatorum orto haudquaquam par Poenis dimicatio fuit. ad mille et septingenti caesi, non plus centum Romanorum sociorumque occisis. ceterum uictoribus effuse sequentibus metu insidiarum obstitit Paulus consul, cuius eo die—nam alternis imperitabant—imperium erat, Uarrone indignante ac uociferante emissum hostem e manibus debellarique ni cessatum foret potuisse. Hannibal id damnum haud aegerrime pati; quin potius credere uelut inescatam temeritatem ferocioris consulis ac nouorum maxime mili
Abbreviated transcription (Latin):
auc toritatis fore: se populare incendium priore consulatu ĩ¬
us tum effugisse. optare ut omnia prospere uenirent. Et si
quid aduersiꝰ caper& hos tium se telis potiusꝗͣ suffragiis ira¬
torum ciuium capur obiecturum. Ab hoc sermone profectũ
aulum tradunt: prosequentibus primoribus patrum. plebeũ
consulem sua plebe prosetuta turba conspectior cum dignitates
de essent Ut in castra uenerunt permixto nouo exercitu ac
uetere castris bifariam factis ut noua minora essẽt propius
hannibali in ueteribus maior pars et omne robur uirium eẽt
Sonsulem tum anni prioris.M. atilium aetatem accusanten
romam miserunt geminum seruilium in minoribuscas tris
legioni .Ro. et socium peditum equitumq duobus milibus pre¬
fitiunt. Hannibal quamꝗ̃ parte dimidia auctas hostium co¬
pias cernebat tamen aduentu consulum mire gaudere:non
solum enim nihil exraptis in diem commeatibus superabat o¬

Expanded text:
auctoritatis fore? se populare incendium priore consulatu semauctoritatis fore? se populare incendium priore consulatu semustum effugisse; optare ut omnia prospere euenirent; sed si quid aduersi caderet, hostium se telis potius quam suffragiis iratorum ciuium caput obiecturum. ab hoc sermone profectum Paulum tradunt prosequentibus primoribus patrum: plebeium consulem sua plebes prosecuta, turba conspectior cum dignitates deessent. ut in castra uenerunt, permixto nouo exercitu ac uetere, castris bifariam factis, ut noua minora essent propius Hannibalem, in ueteribus maior pars et omne robur uirium esset, consulum anni prioris M. Atilium , aetatem excusantem, Romam miserunt, Geminum Seruilium in minoribus castris legioni Romanae et socium peditum equitumque duobus milibus praeficiunt. Hannibal quamquam parte dimidia auctas hostium copias cernebat, tamen aduentu consulum mire gaudere. non solum enim nihil ex raptis in diem commeatibus superabat
Abbreviated transcription (Latin):
si satis firmus steteris:si te neq college uana gloria neq: tua fal¬
sa infamia mouerit a ueritate: laborare nimis is sepe aiunt .ex¬
tingui nunꝗͣ. Eloriam qui spreuerit ueram habebit.Sine tim¬
dum pro cauto. tardum pro considerato: imbellem pro perito
belli uocem. Malo te sapiens hostis metuat: ꝗͣ stulti ciues laudẽt
omnia audentem contemn&r hannibal: nil temere agentem
metuet: nec ego ut nihil agatur:sed ut agentem te ratio duca
non fortuna tue potestatis semꝑ tuaq: omnia sunt. Armatus
intentusq sis: neq occasioni tuae desis neq suam occasionem
hostides. Omnia non properanti clara certaq erunt. Festinatio
improuida est & ccca. Aduersus ea oratio consulis haud sane le¬
ta fuit magis petentis ea quae diceret uera ꝗͣ facilia actu esset
Dictatori magistrum equitum intollerabilem fuisse: quid con¬
silii aduersus collegam seditiosum ac temerarium uirum atq

Expanded text:
si satis firmus steteris, si te neque collegae uana gloria neque tua falsi satis firmus steteris, si te neque collegae uana gloria neque tua falsa infamia mouerit. ueritatem laborare nimis saepe aiunt, exstingui nunquam. gloriam qui spreuerit, ueram habebit. sine timidum pro cauto, tardum pro considerato, imbellem pro perito belli uocent. malo te sapiens hostis metuat quam stulti ciues laudent. omnia audentem contemnet Hannibal, nihil temere agentem metuet. nec ego ut nihil agatur <hortor> sed ut agentem te ratio ducat, non fortuna; tuae potestatis semper tu tuaque omnia sint; armatus intentusque sis; neque occasioni tuae desis neque suam occasionem hosti des. omnia non properanti clara certaque erunt; festinatio improuida est et caeca.' aduersus ea consulis oratio haud sane laeta fuit, magis fatentis ea quae diceret uera quam facilia factu esse; dictatori magistrum equitum intolerabilem fuisse; quid consuli aduersus collegam seditiosum ac temerarium uirium atque
Abbreviated transcription (Latin):
neq mari est pax: nullȩ enim urbes accipiunt. nulla moenia
nihilusꝗ̃ sui uid&. Indiem capto uiuit: partem uix tertiam
Oxercitus cius hab& quem hyberum amnem traiecit: plures
fames ꝗͣ ferrum assumpsit. nec his paucis iam uictum suppedi¬
tat. Dubitas ergo quin eum sedendo superaturi sumus qui se¬
nescat in dies non commeatus non supplementum non pecuniã
habeat ꝗ̃ diu pro gerioni castelli apulie in opis: tamꝗͣ pro cartha¬
ginis moenibus: Sed ne aduersus te quidem ego gloriabor.P
seruilius atq atilius proximi consules inde quemadmodum
eum ludificati sunt.Haec una salutis est uia. Lpaule quam
difficilem infestamq ciues sibi ꝗͣ magis hostis facient. Idem eĩ
tui quod hostium milites uolunt:idem uarro consul.Ro. quod
hannibal poenus imperator cupit duobus ducibus unus resisto
oportet. Resistes autem aduersus famam rumoresq hominũ

Expanded text:
neque mari est pax; nullae eum urbes accipiunt, nulla moenia; neque mari est pax; nullae eum urbes accipiunt, nulla moenia; nihil usquam sui uidet, in diem rapto uiuit; partem uix tertiam exercitus eius habet quem Hiberum amnem traiecit; plures fame quam ferro absumpti; nec his paucis iam uictus suppeditat. dubitas ergo quin sedendo superaturi simus eum qui senescat in dies, non commeatus, non supplementum, non pecuniam habeat? quamdiu pro Gereoni, castelli Apuliae inopis, tamquam pro Carthaginis moenibus sedet? ne aduersus te quidem de me gloriabor: Seruilius atque Atilius, proximi consules, uide quemadmodum eum ludificati sint. haec una salutis est uia, L. Paule , quam difficilem infestamque ciues tibi magis quam hostes facient. idem enim tui quod hostium milites uolent; idem Uarro consul Romanus quod Hannibal Poenus imperator cupiet. duobus ducibus unus resistas oportet. resistes autem, aduersus famam rumoresque hominum
Abbreviated transcription (Latin):
cellas prelia acies intertogatos ciet: quid inter ar matam iuuentu¬
militarem belli hoc genus hostem hunc ignoro: aut nobilior a¬
lius transimeno locus nr̃is cladibus crit. Ne gloriandi tempus ad¬
uersus unum est ut ego contempnendo poͬtiusꝗ̃ appetendo glo¬
riam modum excesserim sed ita res se hab&. Una ratio belli g¬
rendi aduersus hannibalem ẽ: quam ego gessi nec euentus do
cet hoc. Stultorum iste magister est. sed eadem ratio quae
fuit futuraq est. donec rescedem ꝑmanebunt immutabil est
n italia bellum gerimus in sede ac solo nostro. Omnia circa
plena ciuium ac sociorum sunt. Armis uiris equis comincatibꝰ
uiuant iuuabuntq Id iam fidei documentum in aduersis rebus no¬
stris dederunt. eliores: prudentiores. constantiores: nos tempus
diesq facit. Hannibal contra in aliena in hostili est terra inter
omma inimica infestaq procul adomo a patria.Neq illi terra

Expanded text:
ellas proelia atque acies iactando inter togatos ciet, quid inter armatam iuuentuellas proelia atque acies iactando inter togatos ciet, quid inter armatam iuuentumilitarem, belli hoc genus, hostem hunc ignoro, aut nobilior alius Trasumenno locus nostris cladibus erit. nec gloriandi tempus aduersus unum est, et ego contemnendo potius quam appetendo gloriam modum excesserim; sed ita res se habet: una ratio belli gerendi aduersus Hannibalem est qua ego gessi. nec euentus modo hoc docet—stultorum iste magister est—sed eadem ratio, quae fuit futuraque donec res eaedem manebunt, immutabilis est. in Italia bellum gerimus, in sede ac solo nostro; omnia circa plena ciuium ac sociorum sunt; armis, uiris, equis, commeatibus iuuant iuuabuntque,—id iam fidei documentum in aduersis rebus nostris dederunt; meliores, prudentiores, constantiores nos tempus diesque facit. Hannibal contra in aliena, in hostili est terra inter omnia inimica infestaque, procul ab domo, ab patria; neque illi terra
Abbreviated transcription (Latin):
uestris: nec consilia animis nunc et collegam tuum et te talem uiru
intuentimihi. tecum omnis oratio ẽ: quem uideo ne quicqͣ et uirũ
bonum et ciuem fore: si altera parte claudicet res.p. malis consilus
idem ac bonis uiris et potestatis erit. Frras enim.I. paule si tibi mi¬
nus certaminis. cum.c. terrentio ꝗͣ cum hannibale. futurum cen¬
ses. Nescio an infestior hic aduersarius q̃ ille hostismaneat:et cũ
illo in acie tantum. cum hoc omnibus locis ac temporibus certaturu
es. Aduersus hannibalem legionesq cius. tuis equitibnsiac peditibus
pugnandum tibi sit.Uarro dux tuis militibus te sit oppugnaturus
Nominis etiam tibi causa adsit .C. flammini memoria: tamen ille
consul demum et in prouintiam. et ad exercitum cocpit furere
Hic priusꝗ peteret coñs deinde in petendo consulatu: nunc quoq cõ¬
sul priusꝗ castra uideat aut hostem insanit: et qui tantas iã nc̃ pro

Expanded text:
uestris nec consilia animis acciperetis. nunc et collegam tuum et te talem uirum uestris nec consilia animis acciperetis. nunc et collegam tuum et te talem uirum intuenti mihi tecum omnis oratio est, quem uideo nequiquam et uirum bonum et ciuem fore, si altera parte claudente re publica malis consiliis idem ac bonis iuris et potestatis erit. erras enim, L. Paule , si tibi minus certaminis cum C. Terentio quam cum Hannibale futurum censes; nescio an infestior hic aduersarius quam ille hostis maneat; cum illo in acie tantum, cum hoc omnibus locis ac temporibus certaturus es; aduersus Hannibalem legionesque eius tuis equitibus ac peditibus pugnandum tibi est, Uarro dux tuis militibus te est oppugnaturus. ominis etiam tibi causa absit C. Flamini memoria. tamen ille consul demum et in prouincia et ad exercitum coepit furere: hic, priusquam peteret consulatum, deinde in petendo consulatu, nunc quoque consul, priusquam castra uideat aut hostem, insanit. et qui tantas iam nunc proc
Abbreviated transcription (Latin):
quanihil inclementer inuarronem dictum nisi idmodo mirari
se quod nequi dux priusꝗͣ aut suum aut suum aut hostium ex¬
ercitum locorum situm naturam regionis noscet:iam nunc
locatus inurbe sciret quac sibi agenda armato forent et diem
quoq pridicere posset: qua cum hoste signis collatis cẽt dimicatu¬
rus. Sed que consilia magis res dent hominibus ꝗ homines rebu
ea ante tempus inmatura non precepturum. Optar& ut que cau¬
ta ac consulta gesta ẽẽnt satis prospere euenirent. Temeritatem
pterqͣ quod stulta sit infoclicem etiam ad id locorum fuisse id sua
sponte apparebat tuta celcribus consiliis prepositurum et quod
id constantius perseueraret: fabius maximus sic cum proficiscen¬
tem profertur fertur. Si aut collegam id quod mallem tui si¬
milem. Lemili haberes aut tu college tui similisec̃s supuacanca
eẽt oratio mea. Nam et duoboni consules etiam me indigentes

Expanded text:
qua nihil inclementer in Uarronem dictum nisi id modo mirari qua nihil inclementer in Uarronem dictum nisi id modo mirari se quidni qui dux priusquam aut suum aut hostium exercitum locorum situm naturam regionis nosset, iam nunc togatus in urbe sciret quae sibi agenda armato forent, et diem quoque praedicere posset qua cum hoste signis conlatis esset dimicaturus: se, quae consilia magis res dent hominibus quam homines rebus, ea ante tempus immatura non praecepturum; optare ut quae caute ac consulte gesta essent satis prospere euenirent; temeritatem, praeterquam quod stulta sit, infelicem etiam ad id locorum fuisse. et sua sponte apparebat tuta celeribus consiliis praepositurum, et, quo id constantius perseueraret, Q. Fabius Maximus sic eum proficiscentem adlocutus fertur. 'si aut collegam, id quod mallem, tui similem, L. Aemili , haberes aut tu collegae tui esses similis, superuacanea esset oratio mea; nam et duo boni consules, etiam me indicente,