comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
D&halamoꝑcedit uelũdsponsus. & inuitatur
uenitadnuptias : Cerii sacramenti gratia ui¬
d&urmatrem dequas ponsus ꝓcersit: non
agnoscere : & dicere illi. Quidmihi& tibi est
mulier: nondum uenit horamea: Quidest hoc :¬
deo neuenit adnuptias. ut docer& matres con¬
tempni. Utiq ad cuius nuptias uenerat ideo
ducebat uxorem ui filios ꝓcreare & ab eis
quosutpertar& optabatiutiq: honoran cupi¬
ebat. Illeorgo uenerat adnuptias ut exhono
rẽ:honorem parentib imperatdr̃ ipsenup¬
tiae caelebrantur ut ducantur uxores. Pro¬
culdubio fr̃slat& ibialiquid. Nam tanta res
ẽ ut quidã quor cauendos p̃monuit apostalus
sicut supra commemorauimus dicens. Timeo
nesicut serpens euam seduxit astutia sua.
sic& urae mentes corrum pantur asimmplicitałe.
& castitate. quae e in xp̃o. Derogantes euan¬
gelio & dicentes quod ihs ñ sit natur demana
urgine. Hinc arquinentum sum̃ mere
conarentur erron ssui ut dicerenti Quomodo

Expanded text:
halamo processit velut sponsus, et invitatus venit ad nuptias. 5. Certi sacramenti gratia, videtur matrem de qua sponsus processit, non agnoscere, et dicere illi, Quid mihi et tibi est, mulier? nondum venit hora mea. Quid est hoc? ideone venit ad nuptias, ut doceret matres contemni? Utique ad cujus nuptias venerat, ideo ducebat uxorem, ut filios procrearet; et ab eis quos ut procrearet optabat, utique honorari cupiebat: ille ergo venerat ad nuptias, ut exhonore honorem parentibus imperat Deus, ipsae nuptiae celebrentur, et ducantur uxores? Procul dubio, fratres, latet ibi aliquid. Nam tanta res est, ut quidam, quos cavendos praemonuit Apostolus, sicut supra commemoravimus, dicens, Timeo ne sicut serpens Evam seduxit astutia sua, sic et vestrae mentes corrumpantur a simplicitate et castitate quae est in Christo, derogantes Evangelio, et dicentes quod Jesus non sit natus de Maria Virgine, hinc argumentum sumere conarentur erroris sui, ut dicerent, Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
mrespond&t. a penn sibi uult euangeliũ cuicredit ui
audĩc scio quodhoc xp̃s ninatii responderit. ipsu euan¬
gelium arguit demendacio ubi credidit. quodxp̃s
sa respondent. la mergo si plac& fr̃i illis repulsis
tempora si nepatre in fineaemporum. Quod
res pondit matiyres pondit quia erat ibimater

Expanded text:
responderit, aperiri sibi vult Evangelium cui credit: qui autem dicit, Scio quod hoc Christus non matri responderit, ipsum Evangelium arguit de mendacio, ubi credidit quod Christus ita responderit. 8. Jam ergo si placet, fratres, illis repulsis,tempora, sine patre in fine temporum. Quod respondit, matri respondit: quia, Erat ibi mater
Abbreviated transcription (Latin):
ẽm xp̃a hab& ergohio sponsa qua redem& sanguine
suo & cuipignũr dedit sp̃m scm. eruit eam demancipa¬
iustificationẽ eius: Quis offera canta sponsaesũae
offerant hamines qua e lib& ornam̃ta terarum. aurx
argentui. lapides ptiosor aequos mancipia fundos prẽ¬
dia Numquid aliquir offer& sanguinemsiu. si eni sangh
scurus monens dedit sanguine suũ ꝓ ea qua resurgen
er& qua sibuam canunoxerait muterauirfinie
ebum enisponsus & spansac arahiumante re&uiniquie¬

Expanded text:
 . Habet ergo hic sponsam quam redemit sanguine suo, et cui pignus dedit Spiritum sanctum . Eruit eam de mancipajustificationem ejus . Quis offeret tanta sponsae suae? Offerant homines quaelibet ornamenta terrarum; aurum, argentum, lapides pretiosos, equos, mancipia, fundos, praedia: numquid aliquis offeret sanguinem suum? Si enim sanguinem s autem securus moriens, dedit sanguinem suum pro ea quam resurgens haberet, quam sibi jam conjunxerat in utero Virginis. Verbum enim sponsus, et spons
Abbreviated transcription (Latin):
nis caro. inputredines defluit. nisi quodam
condim̃to animae teneatur. redhoc cõmu¬
ne illiẽ cũ pecorbur. Anima illa magirmiran¬
daq: dixiq. ad m̃tẽ et intellectum ꝑtinentubi
ctiam adimginem creioris suir renouaꝰ
adciur imaginem factus ẽ homo qui derii
hecuis anime cũ corpur hoc inducrit ios¬
ruptionẽ: et mortale hoc induerit in mo¬
talitatem Sitanti potes pͥcirnẽ corru¬
ribilẽ qudd non poterit ꝑ conpus sp̃itale postre¬
surrecuonẽ mortuoru.ectam̃ animcut di¬
xi admirbi lirnatur giatq subst antie inuisibi¬
urres est et intellegibilis. et hect arnenpihm̃ dm¬

Expanded text:
nis caro, in putredines defluit, nisi quodam nis caro, in putredines defluit, nisi quodam condimento animae teneatur. Sed hoc commune illi est cum pecoris anima: illa magis miranda quae dixi, quae ad mentem et intellectum pertinent; ubi etiam ad imaginem Creatoris sui renovatur, ad cujus imaginem factus est homo . Quid erit haec vis animae, cum et corpus hoc induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ? Si tanta potest per carnem corruptibilem, quid poterit per corpus spirituale post resurrectionem mortuorum? Haec tamen anima, ut dixi, admirabilis naturae atque substantiae, invisibilis res est et intelligibilis: et haec tamen
Abbreviated transcription (Latin):
admiratione: Hene considerantib: a quo fada ẽ nisi ads¬
& ꝑquẽ facta ẽ nis ꝑfiliũ dĩ: Nondico deanima homi¬
nis cuiusuis pecons anima quomodaregit molẽ suams
membra deniq ipsa adꝑagenda officia sua. Nun¬
quidhaeccorpur & nanima idesthabitatiix corpon
agit nectam̃ uidetur oculir etexirq igit am̃¬
miritionem mouet. accedit im conrideratio
tuactĩ aclanim ĩ humanim.cuitribuit drꝰ in¬
tellectũ cognorcendi creatorem ruum. dinor¬
cendi et dirtinguendi int̃bonũ et malum ho
ẽ int̾ iustum etiniustum quanta agit ꝑ corpu
adtendite uniuerrũ orbẽterrarumordinatũ
mniprahumanare publicaquib ad ministra¬
tionib: quib ordinib potertatum conditis¬
nibur ciuitatum moribur. legibus. at tibur ho
totum peranim amgeritur: et hȩcuir animi
non uidetur cum subtrahitur corponica¬
daueriacet cũ uit adetcorporiprimo con¬
ditꝰ modo putores. corruptibilir e enimom¬

Expanded text:
admirationem bene considerantibus, a quo facta est, nisi aadmirationem bene considerantibus, a quo facta est, nisi a quem facta est, nisi per Filium Dei? Nondum dico de anima hominis. Cujusvis pecoris anima quomodo regit molem suam! membra denique ipsa ad peragenda officia sua. Numquid haec corpus, et non anima, id est, habitatrix corporis agit? Nec tamen videtur oculis, et ex his quae agit, admirationem movet. Accedat jam consideratio tua etiam ad animam humanam, cui tribuit Deus intellectum cognoscendi Creatorem suum, dignoscendi et distinguendi inter bonum et malum, hoc est inter justum et injustum: quanta agit per corpus! Attendite universum orbem terrarum ordinatum in ipsa humana republica: quibus administrationibus, quibus ordinibus potestatum, conditionibus civitatum, legibus, moribus, artibus! Hoc totum per animam geritur, et haec vis animae non videtur. Cum subtrahitur corpori, cadaver jacet: cum autem adest corpori, primo condit quodammodo putores. Corruptibilis est enim om
Abbreviated transcription (Latin):
r& mortuus resumexit mirati sunt homines
tot cotitidie nascuntur Pemo miratur: si
consideremus prudentius maiori s miracul
e ee qui ñ erat. qua reuiuescere qui erat:
demtamen dr̃ pat̾ dninnihuxp̾i ꝑuerbũ suũ
ra miracula fẽc ꝑ uerbũ suũ dinapud se. poste¬
Nora miracula fecit ꝑipsum uerbũ siui in car¬
natum. & p̃pnas hominem factũ sic miramur
quae facta sunt ꝑ homine ĩhto. muiremurquae
mans. omni haec quae oculis adiacent. ꝑihm̃ dm̃ fastar
ut aritifex laud&ur non ut ad opera conuersi ab ar¬
tifice aueriamur & facie quoda moda ponentes adea
quaefecit. dorsum ponamus ad eum quifec & haec
quide uidemus. & adiacentoculis Quidilla quae ñui¬
demur sic r̃angel uiritutes. potestates. dominationes
omnesq: habitãtor fabncęhuius suꝑ caelestis n adia¬
fecit haecomnia : Quidipsaanimahumana quae non
uid&ur & ꝑoperaquae exibi&: in carnemagna p̃ba

Expanded text:
ret. Mortuus resurrexit, mirati sunt homines: ret. Mortuus resurrexit, mirati sunt homines: tot quotidie nascuntur, et nemo miratur. Si consideremus prudentius, majoris miraculi est esse qui non erat, quam reviviscere qui erat. Idem tamen Deus Pater Domini ra miracula fecit per Verbum suum Deum apud se: posteriora miracula fecit per ipsum Verbum suum, incarnatum, et propter nos hominem factum. Sicut miramur quae facta sunt per hominem. Jesum, miremur quaemaris; omnia haec quae oculis adjacent, per Jesum Deum faut artifex laudetur: non ut ad opera conversi ab artifice avertamur, et faciem quodammodo ponentes ad ea quae fecit, dorsum ponamus ad eum qui fecit. 2. Et haec quidem videmus, et adjacent oculis: quid illa quae non videmus, sicut sunt Angeli, Virtutes, Potestates, Dominationes, omnisque habitator fabricae hujus supercoelestis, non adjafecit haec omnia? Quid ipsa anima humana, quae non videtur, et per opera quae exhibet in carne, magnam praebet
Abbreviated transcription (Latin):
aquauinũ fecit: ñ efimirandũ eirqui
Inouerunt quia dr̃ fecit. Ipse enĩ fecit
uiñ imllo die innuptps insex illis hydn¬
is. quas implen aqua p̃cepit. quiomnian¬
no facit hocinuitib. Sic enĩ quodiiserunt
ministn in hr dias inuiniũ conuersu ẽ operedñi
sic & quod nubes funcdunt. inumũ canueraitur
eius demoperedñi. illudaũ nꝰ miramur. quia
omnianno fitad sidaitate a amisitadmi¬
rationẽ. Nam considerationẽ maiorem in¬
uenit qua id quod factũ ẽ in hrdnis aquae:
Iuise eniꝰ qui considerat operadĩ quib regitur
& administratur Iotus hic munduf& ñ
obstupescit obruitur: q̃ miraculis. si conside¬
r& uinum uniur grani cuiur lib& seminis S
magna quidem res e. horor estconsideranti
sed qui ah omines in aliudintenti ꝑdiderunt
consideratiane operudi inquada rentlaude
cotaidie creaton. tamq seruab it sibi dẽ Inu¬
sitata quaeda: quae facer&. ut aamꝗͣ dormi¬
entes homines ad re colenđ mirabilib excĩła¬

Expanded text:
aqua vinum fecit, non est mirum eis qui noverunt quia Deus fecit. Ipse enim fecit vinum illo die in nuptiis in sex illis hydriis, quas impleri aqua praecepit , qui omni anno facit hoc in vitibus. Sicut enim quod miserunt ministri in hydrias, in vinum conversum est opere Domini; sic et quod nubes fundunt, in vinum convertitur ejusdem opere Domini. Illud autem non miramur, quia omni anno fit: assiduitate amisit admirationem. Nam et considerationem majorem invenit, quam id quod factum est in hydriis aquae. Quis est enim qui considerat opera Dei, quibus regitur et administratur totus hic mundus, et non obstupescit obruiturque miraculis? Si consideret vim unius grani, cujuslibet seminis, magna quaedam res est, horror est consideranti. Sed quia homines in aliud intenti perdiderunt considerationem operum Dei, in qua darent laudem quotidie Creatori; tanquam servavit sibi Deus inusitata quaedam quae faceret, ut tanquam dormientes homines, ad se colendum mirabilius excita
Abbreviated transcription (Latin):
duae m& reaae nominantur Cũ auibu ntellertaꝵ¬
sp̃rrc̃s. tres m& retae: Idao ñ ditũ ẽ capiebat me¬
teas aliaebinas aliae ternas. Sedipse sex hrdiiae
capiebant m& rectas binas uel ternas tamquam
Mnitate manifestius enuntio. Qaisquis itaque:
nominatpatrem& filium õpora& ibi intellegi
tamq cantate: ibi inuicem patis & filii quod
quod ñ sicdico ut hocdocere porsem autquas:
aliud inuenin ñ possit. Sedaam̃ foratasse scru¬
tate scmpturae indicant : quod spr scs cantas
ẽ & neput&s uile eẽ cantate. Quo modo au
uiler ẽ quanda omnia quaedicuntur ñ uila
caradicuntur Sicerꝗd quae ñ sunt uilia:
cara sunt. Quidest canus i pracantate. Siau
commendatur cantas ab apostolo ut dicat
Supeminentiort iua uob demonstro. Si linguis¬

Expanded text:
duae metretae nominantur. cum autem ibi intellsanctus, tres metretae. Ideo non dictum est, capientes metretas aliae binas, aliae ternas: sed ipsae sex hydriae capiebant metretas binas vel ternas. Tanquam Trinitatem manifestius enuntio. 8. Quisquis itaque nominat Patrem et Filium, oportet ibi intelligat tanquam charitatem invicem Patris et Filii, quodquod non sic dico, ut hodie docere possim, aut quasi aliud inveniri non possit: sed tamen fortasse scrutatae Scripturae indicant quod Spiritus sanctusEt ne putetis vilem esse charitatem. Quomodo autem vilis est, quando omnia quae dicuntur non vilia, chara dicuntur? Si ergo quae non sunt vilia, chara sunt; quid est charius ipsa charitate? Sic autem commendatur charitas ab Apostolo, ut dicat: « Supereminentiorem viam vobis de
Abbreviated transcription (Latin):
aquaminuinum conuersam ꝑ hominemihm̃ Ueque
enimsic factur est homo ut ꝑder& quod dẽ erat. As¬
aessitilli homo nonamisrur est ds̃. Ipseergo fecit
hoc qui illa omnia. Nonitaq miremus quia dr̃ fecit
bis puto quiañ sinecausauenit adnuptias. exceptomi¬
raculo. Aliquid & inipsõfactomisters & sacram̃ti
lat&. Pulsemus utapenat: deumo inuisibili mebr&
nos ꝗ ia & noraquaeramus. & uinum nos fecit Sa¬
pientes enĩ fecit sapimus enĩ fidẽ ipsius. quipiimus
insipientes eramus: & fonte adipsa sapientia ꝑtin&
cumhonore dĩ & cum laude.. maiestatis eius. &cũ
cantate potentissimȩ misen cordiae eius intelle¬
gere. Quid sitgestum in hocmiraculo: Dñs inuita¬
tus adnuptias uenit. Quid mirũ siin illa damum
adnuptias uenit . qui inhunc mundũ adnuptias ue¬
nit. Si enĩnuenit aduptias. ñ hab& sponra. & quid
equodait a postolus. ap tauiuos uniuir uirginẽ casta

Expanded text:
aquam in vinum conversam per hominem Jesum? Neque enim sic factus est homo, ut perderet quod Deus erat: accessit illi homo, non amissus est Deus. Ipse ergo fecit hoc, qui illa omnia. Non itaque miremur quia Deus fecit; bis. Puto quia non sine causa venit ad nuptias. Excepto miraculo, aliquid in ipso facto mysterii et sacramenti latet. Pulsemus ut aperiat, et de vino invisibili inebriet nos: quia et nos aqua eramus, et vinum nos fecit, sapientes nos fecit; sapimus enim fidem ipsius, qui prius insipientes eramus. Et forte ad ipsam sapientiam pertinet, cum honore Dei, et cum laude majestatis ejus, et cum charitate potentissimae misericordiae ejus, intelligere quid sit gestum in hoc miraculo. 4. Dominus invitatus ad nuptias venit. Quid mirum si in illam domum ad nuptias venit, qui in hunc mundum ad nuptias venit? Si enim non venit ad nuptias, non hic habet sponsam. Et quid est quod ait Apostolus, Ap
Abbreviated transcription (Latin):
ner hi xp̃s &dr̃ erat & homo secuna quod đr̃ erãs
matrem ñhabebat. secunas quodnamoeseril
habebat matrem. Ergo erat carnos mathu
manitatis. mat̃ infirmitatis quã surce pupp
dosMiraculum auquod facturur erat recpio
duinitatemfasturus erae n secund infirmitase .
secinđd quod dr̃ erat nꝰ sec und id quod in¬
firmus natus erat. sed infirmũdĩ foritus
chominib. Miraculũ ergo exigebat
mat̃. atilleaam q ñ agnoscenr uscera
humana operaturus fata diuina tãq
dicens quod demefacitmiraculũ. Nonsu
genius tidiumi tatem mea nͥ geniusti.
sedquiageniusti infirmitatẽmmea :
tuno tecõgnosca cũ i pramfirmi tas pen¬
debit incruce. Hoce enĩ ñ dumuenit
horamea: Iunc enĩcognobit quiutiq
semꝑ nouerat: & antequa deillanatus
ẽ& in p̃distinatione nouerat matre
Rantequa ipse dr̃ crear&  dequa ipreho¬
mo crear&ur nouerat matrem. Sed
adquanda horam in mysteno nagnoscit

Expanded text:
et Deus erat et homo: secundum quod Deus erat, matrem non habebat; secundum quod homo erat, habebat. Mater ergo erat carnis, mater humanitatis, mater infirmitatis quam suscepit propter nos. Miraculum autem quod facturus erat, secundum divinitatem facturus erat, non secundum infirmitatem; secundum quod Deus erat, non secundum quod infirmus natus erat. Sed infirmum Dei fortius est hominibus . Miraculum ergo exigebat mater; at ille tanquam non agnoscit viscera humana, operaturus facta divina; tanquam dicens, Quod de me facit miraculum, non tu genuisti, divinitatem meam non tu genuisti: sed quia genuisti infirmitatem meam, tunc te cognoscam, cum ipsa infirmitas pendebit in cruce: hoc est enim, Nondum venit hora mea. Tunc enim cognovit, qui utique semper noverat. Et antequam de illa natus esset, in praedestinatione noverat matrem; et antequam ipse Deus crearet, de qua ipse homo crearetur, noverat matrem: sed ad quamdam horam in mysterio non agnoscit;
Abbreviated transcription (Latin):
usq nnfinẽ sȩculi habens interse comixta⁊y
z ania usq ad messem Messisenim finẽ sxi
li quando mendresuenient idẽ angeli & colli¬
gdnt dercgnociur om̃ scandala qđ utiqi ñ sie¬
r& siregnum cius n &a hic Sed tam̃ ñ c̃hinc
quia pcrecgnatꝰ inmnundo. Regno suo quipp
dici demundo ñ estir sedego uos demnundo
degi Erat ergo demundo quando regnuꝰ eius
ñ erant sed admiundi prncipẽ perteneb ant
Demimdo ergo quicquid hominum aueroqi¬
dem do creatui. se dexadam uitiata atq das¬
bran & trantulibn regnũ filiicantatis suȩ
de quo regnodic̃. Negnũ meis ñ estlemundi¬

Expanded text:
usque in finem saeculi, habens inter se commixta zizania usque ad messem; messis enim finis est saeculi, quando messores venient, id est Angeli, et colligent de regno ejus omnia scandala ; quod utique non fieret, si regnum ejus non esset hic. Sed tamen non est hinc; quia peregrinatur in mundo: regno suo quippe dicit, De mundo non estis, sed ego vos elegi de mundo . Erant ergo de mundo, quando regnum ejus non erant, sed ad mundi principem pertinebant. De mundo est ergo quidquid hominum a vero quidem Deo creatum, sed ex Adam vitiata atque dambrarum, et transtulit in regnum Filii charitatis suae : de quo regno dicit, Regnum meum non est d
Abbreviated transcription (Latin):
re uoluit hoc sibi apud illũ fuisse aiuda eis
uelut onmen obiectũ. patesaciens nob cogi¬
tationer hominũ quas ipse nouerat quam
uane sunteas que post responsionẽ pilati &iã
iudeis & gentibus oportunius uptiusq res¬
pondens regnum in eũ non ẽ dehocmun¬
do Quodsi in terrogantipilato continuo
respondiss& n&ia iudeis sed solisgentibus
hoc ddese opinantibus respondist uideretꝰ
ego iudeus sum geis tua & pontisico tra¬
diderunt temihi quid e&isti  Abstulit

Expanded text:
re voluit hoc sibi apud illum fuisse a Judaeis re voluit hoc sibi apud illum fuisse a Judaeis velut crimen objectum: patefaciens nobis cogitationes hominum, quas ipse noverat, quoniam vanae sunt ; eisque post responsionem Pilati, jam Judaeis et Gentibus opportunius aptiusque respondens, Regnum meum non est de hoc mundo. Quod si interroganti Pilato continuo respondisset; non etiam Judaeis, sed solis Gentibus hoc de se opinantibus respondisse videretur. ego Iudaeus sum? gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecisti? respondit
Abbreviated transcription (Latin):
ei. iues rexiudacoru᷑ & respondit ilis. Atem&¬
ipso hoc dicis analii tibi dixer̃ deme. Sciebat
utiꝗ diis & quodipse in ter ogauit. & quad ille
responsurus fuit. Sed tamendici uoluit
nut ipse nescir& sedut senberetur quod
nos uoluit ut sciremꝵ Responditeipilatur
Nũ quidego uidaeur sum gens tua. & pontisi¬
cer tradider temih quid secisti: Respondit
n traderer iudacis: Nunc au regnũ ieum
luit. Sed pnus nob de moñ stranda fuerat
uanahominũ de segno eius opinio siuegentiũ.
siue iuda eoru. Aquib: pilatus audierat quasi
ꝓpterea morte fuis s& plectanł. quodinl¬
cituaffectauent regnir uel qinsolent regna¬
tums inuidere regnanter. & uidele& cauen¬
dũerat. ne eius regnũ siueromanis. siue
udaeis e& aduersum. Poterat audñr quod¬
ait Regnũ ineune demundo hoo& cetera
Acd pnina in temagatione praesidir responde¬
re ubreid. tuer rex iudaeorũ. Sedeu̾uicu¬
simintenxganr utrũ hocasem&ipso dicer&
an audiss& ab ala  illores pondente ostende¬

Expanded text:
ei: Tu es rex Judaeorum? Et respondit Jesus: A temetipso hoc dicis, an alii tibi dixerunt de me? » Sciebat utique Dominus et quod ipse interrogavit, et quod ille responsurus fuit; sed tamen dici voluit, non ut ipse sciret, sed ut scriberetur quod nos voluit ut sciremus. « Respondit Pilatus: Numquid ego Judaeus sum? Gens tua et pontifices tradiderunt te mihi: quid fecisti? respondit non traderer Iudaeis; nunc autem meum luit: sed prius nobis demonstranda fuerat vana hominum de regno ejus opinio, sive Gentium, sive Judaeorum, a quibus id Pilatus audierat: quasi propterea morte fuisset plectendus, quod illicitum affectaverit regnum; vel quoniam solent regnaturis invidere regnantes, et videlicet cavendum erat ne ejus regnum sive Romanis, sive Judaeis eait: Regnum meum non est de mundo hoc, etc., ad primam interrogationem praesidis respondere, ubi ei dixit: Tu es Rex Judaeorum? Sed cum vicissim interrogans utrum hoc a semetipso diceret, an audisset ab aliis, illo respondente ostende
Abbreviated transcription (Latin):
passus ẽ xp̃rudeo secunđ mattheũ cũ
conp̃hensus eẽt ad illũ ductus est sed
pnus ad annam sgundũ iohannẽ uene¬
runt cũ illo : non quia collega sed quia
socer eius erat. & credendũ est s&cimđ
uoluntatẽ caiphȩ idem sactũ uel &iã
armnas a transtuntib: p̃teriri Sed cum
dixis& cuangelista quod cumlegatum
misent annar ad caiphan. Neuersurẽ ad
locom narrationis ubi reliquerat p&rũ
ut & plicar& qđ in domo anne d&ima
eiur neganone contigetat. Erat aũ in¬
quit si monp&rur stanr &calexaciens¬
e. hoc recapitulat quodamtiam dixe¬
rat. Deinde quȩ r&eut asunt uingiadixe¬
runtergo Numquid & tu exciscipus s eni

Expanded text:
stus. Ideo secundum Matthaeum cum comprehensus esset, ad illum ductus est, sed prius ad Annam secundum Joannem venerunt cum illo, non quia collega, sed quia socer ejus erat. Et credendum est secundum voluntatem Caiphae id esse factum, vel etiam Annas a transeuntibus praeteriri. Sed cum dixisset evangelista, quod eum ligatum miserit Annas ad Caipham, reversus est ad locum narrationis ubi reliquerat Petrum, ut explicaret quod in domo Annae de trina ejus negatione contigerat. Erat autem, inquit, Simon Petrus stans, et calefaciens se. Hoc recapitulat quod ante jam dixerat; deinde quae secuta sunt, jungit. Dixerunt ergo ei: Nunquid et tu ex discipulis
Abbreviated transcription (Latin):
ob̵ ñlic& int̾ficere quemqua: quid est quodlo¬
quitꝰ insanacrudeltar ann̾int̃ ficiebant. quen
intficienđ offerebant : Anforte crux uint̃ficit. d
Ude sipiant quinꝰ sectant᷑ sed insettant᷑ sapientia
ddest au nob̵ Rlic& int̃ficere quẽ qua᷑. Simale s¬
factor est curnlic& : Nonnelex eis praecepiti
nemale factohb p̃sertim qualem ista putabant
asuodo seductonb parcant. Sed intellegendũ
ẽ eos dixisse ñ sibilcere int̃ficere quemqua
ppfestidiei scitatẽ quẽ celebrare iam coepe¬
rant. Ppquẽ de ingres su &ua p̃toni c̃tamina¬
n m&uebant. Ita neobduriustir fasi iħ lite. itane
omnẽ sensum niinia inaltia ꝑdidistir. ut ideo
uos a sanguine in nocentir inpollutorẽe creda¬
tis quia eũ fundenđ & tentradidistu : Nũ quid
& pila turillũ qui potestatieiar a uobingent᷑
occidendur suis e manib occisurur: Sin euuoluir

Expanded text:
Nobis non licet interficere quemquam. Quid est quod loNobis non licet interficere quemquam. Quid est quod loquitur insana crudelitas? An non interficiebant, quem interficiendum offerebant? An forte crux non interficit? Sic desipiunt, qui non sectantur sed insectantur sapientiaobis non licet interficere quemquam? Si malefactor est, cur non licet? Nonne Lex eis praecepit, ne malefactoribus, praesertim qualem istum putabant a suo Deo seductoribus parcant ? Sed intelligendum est eos dixisse non sibi licere interficere quemquafesti sanctitatem, quem celebrare jam coeperant; propter quem de ingressu etiam praetorii contaminari metuebant. Itane obduruistis, falsi Israelitae? itane omnem sensum nimia malitia perdidistis, ut ideo vos a sanguine innocentis impollutos esse credatis, quia eum fundendum alteri tradidistis? Numquid et Pilatus illum, qui potestati ejus a vobis ingeritur occidendus, su
Abbreviated transcription (Latin):
monstrans ged indedicendo quid fec iti
Satis ostendit illudo pcnmine obiectum
ta qua dicer&. Siregen tenegas. quid sacist ui
trudidens mihi quan mirũ ñ cet sipuniendus
dicer& querendum ab illo cã quid aliud sim¬
te f&ciss& unde tradi iudici dignusc& Audi
tionẽ uram it hocmundo regnumeũ ñ ẽ de
hoc mundo Nolite m&ere m&i uanis¬
mo quo hero de sillemaior cũ xp̃inatus
nuntiar&ur expauit & tot infantes ut
adcũ mors ꝑuenir& occidittimendomagis
qua irastendo crudelior. Negnũ inquit m̃m
nẽ dehocmundo quid uultis ampliur uenite

Expanded text:
monstrans. Deinde dicendo, Quid fecisti? satis ostendit illud ei pro crimine objectum: tanquam diceret, Si regem te negas, quid fecisti ut tradereris mihi? Quasi mirum non esset si puniendus diceret, quaerendum ab illo esset quid aliud forte fecisset, unde tradi judici dignus esset. tionem vestram in hoc mundo, Regnum meum non est hoc mundo. Nolite metuere metu vanissimo quo Herodes ille major, cum Christus natus nuntiaretur, expavit, et tot infantes ut ad eum mors perveniret, occidit , timendo magis quam irascendo crudelior, Regnum, inquit, meum non est de hoc mundo. Quid vultis amplius? Venite
Abbreviated transcription (Latin):
arma & sagiitȩ & linquaeorũ maceraacuta
e ccequib̵ armis quibsagittir qua machera
iustũ int̃ fecistir quando uoburt̃ ficere quẽquẽ
nlicere dixistir Hit ẽ quodadc̃ prachendend
ihm̃ cũsacer do tũ nueninsent pynciper sed
misissent Lucastam̃ euangesta ait in eodẽ

Expanded text:
acuta . Ecce quibus armis, quibus sagittis, qua machaera justum interfecistis, quando vobis interficere quemquam non licere dixistis. Hinc est quod ad comprehendendum Jesum, cum sacerdotum non venissent principes, sed misissent, Lucas tamen evangelista in eodem
Abbreviated transcription (Latin):
euis cuius abscidit p&rus quncula. Nonno
ego te uidi i norto cũ illo. Heruergo negau
p̃&rur & statimgallus cantauit᷑. ec c̃e
mediciẽ conpleda praedictio. egroticon¬
uicta praesumptio. ueni factã ẽ qdiste di¬
xerat anima mea ꝓtepona. Sed factũ ẽ qđ
ille praedixerat. ter menegabir Sed tima
p&n negatione conpl&a Ia & istcsermo
conpleatur ut deinceps quae dedño apud
pontiũ pilatũ praesi demgesta sunt ab alio c̃¬
sidennꝵ exordio.

Expanded text:
cidit Petrus auriculam: Nonne ego te vidi in horto cum illo? Iterum ergo negavit Petrus, et statim gallus cantavit. Ecce medici completa est praedictio, aegroti convicta praesumptio. Non enim factum est quod iste dixerat, Animam meam pro te ponam; sed factum est quod ille praedixerat, Ter me negabis . Sed trina Petri negatione completa, jam et iste sermo compleatur, ut deinceps quae de Domino apud Pontium Pilatum praesidem gesta sunt, ab alio consideremus exordio.
Abbreviated transcription (Latin):
eRaũ consu&cudo uobirutunũ dimittam̃
uobis in parcha uultis ergo dimurta uobir
regem iudeor̃ Credocum dixira pilatur
quid ẽ uentas imuentẽ illi uenine continuo con¬
inparcha &ideo ñ expectauit utrerponddie
enbũ quid est uent an nemoracier& cumre¬
coluiss& morem quo possac eis perpasta dimit¬
ti quod eum ualdo uoluise mamçestum est¬
gen ent iudȩorum tamquã hoc ibi sic inti¬
tulo ipsauentas fixent dequaquides set
interrogauit. sed hoc audito clamaudun
rursum om̃rdicentes. N hunc sedbara¬
ban. erat aũbarabar latidꝰ. Nrep̃hendim
oiudei quod ꝑ pascha liberatis nocentt̃ sed
qđ occidistis in nocentem quod tam̃nisi
fier& uerũ pascha nꝰfer& sedumbra ue¬
ntatis auideis errantibus tenebatur &mi¬
rabili dispensatione diuine sapientie ꝑ homi¬
nes fallaces ciurdem umbre uenta simple¬
batur quia ut uerum pascha fi axp̃s

Expanded text:
Est consuetudo vestra ut unum dimittam vobis in Pascha vultis dimittam vobis regem Judaeorum? » Credo, cum dixisset Pilatus: Quid est veritas, in mentem illi venisse continuo conin Pascha: et ideo non exspectavit ut responderet ei Jesus quid est veritas, ne mora fieret, cum recoluisset morem quo posset eis per Pascha dimitti; quod eum valde voluisse manifestum estgem esse Judaeorum, tanquam hoc ibi, sicut in titulo, ipsa veritas fixerit, de qua quid esset interrogavit. Sed hoc audito, Clamaverunt rursum omnes dicentes: Non hunc, sed Barabbam. Erat autem Barabbas latro. Non reprehendimus, o Judaei, quod per Pascha liberatis nocentem, sed quod occiditis innocentem: quod tamen nisi fieret, verum Pascha non fieret. Sed umbra veritatis a Judaeis errantibus tenebatur, et mirabili dispensatione divinae sapientiae per homines fallaces ejusdem umbrae veritas implebatur; quia ut verum Pascha fieret, C
Abbreviated transcription (Latin):
N negauit eiur ee discipus quidau aludistomado
quae senegauit eexp̃ianũ. Quã uis enĩ discipul
xp̃in dum̃ appellarentur hocnomine postascen¬
sionẽ quippe eius in ant ochiã pnimũ pnmũm
coeper̃ appellan discipuli xp̃iani la tam̃erat
resipsa illo postea uocabulo nuncupand&iam
erant discipuli quipostea st̃ appellatixp̃ini &
hoc commune nom̃ nc comunẽ fidẽ &iã ad por¬
teros trans miscrunt. Qui ergo sexp̃i negauit ne¬
gauitesse discipulũ ipsa remnegainit. cuius no¬
m̃ est uocan xp̃ianũ quã multi postea ñdico
sener & anus in quibur huiur uitȩ sati&carfa¬
cilius potuit mortẽ ꝑxp̃i conpesone contẽpno

Expanded text:
e discipulum. Quid autem aliud isto modo, quam se negavit esse Christianum? Quamvis enim discipuli Christi nondum appellarentur hoc nomine post ascensionem quippe ejus in Antiochia primum coeperunt appellari discipuli Christiani, jam tamen erat, res ipsa illo postea vocabulo nuncupanda. Jam erant discipuli, qui postea sunt appellati Christiani, et hoc commune nomen, sicut communem fidem, etiam ad posteros transmiserunt. Qui ergo se Christi negavit esse discipulum, ipsam rem negavit, cujus nomen est vocari Christianum. Quam multi postea, non dico senes et anus in quibus hujus vitae satietas facilius potuit mortem pro Christi confessio
Abbreviated transcription (Latin):
introdux petrũ. Dic ergo p&ro ancilla astiana
Numquid & tuex dis cipuil res hominiristiur
Dicille Nsum ecce ẽ illa ꝓmittentis audacia
& deseplun inũ praefidentir  Vbis uerba illa
quandoait. quaren possũ sequi te modo anime
garedis cipud sic ine ꝓchio anima ponitur: ut hoc
nefiat uox ancillae fortuid& uraSed quid iurũ
si dsuera praedix homoaufalsa p̃sumpsitꝰ Sane
inista quaeiam cepta ẽ negatione a postol p&i
debem aduertere ñ solũ abeo negar xp̃nqui

Expanded text:
ergo Petro ancilla ostiaria: Nunquid et tu ex discipulis es hominis istius? Dixit ille: Non sum. Ecce est illa promittentis audacia, et de se plurimum praefidentis. Ubi sunt verba illa quando ait: Quare non possum sequi te modo? Animagare discipulum? Siccine pro Domino anima ponitur, ut hoc ne fiat, vox ancillae formidetur? Sed quid mirum si Deus vera praedixit, homo autem falsa praesumpsit? Sane in ista quae jam coepta negatione apostoli Petri debemus advertere non solum ab eo negari Chri
Abbreviated transcription (Latin):
cutus suminundo. Acsi dixiss& multi me audie¬
runt. ipsumaupala modo quada erat palam
modo an quoda ñ erat pola. Palã quippeerat
qui a multi audiebant & rursum nꝰ eratpalam :
quiañ intellegebant. & quod seor sũ discipubs
loquebatur ninocculto utiꝗlo quebatur. Quis
nã ꝙ inocculto loquitur. qui coram tothominib
loquiturlebscnptũ sit inoreduorxueltnium
testiũ stabit omne uerbũ. Prae seritim si hoc
loquitur paucis quod ꝑeos uel ꝑtinnotescere
multis: Sic ipsedñt ait illis quor adhuc paucos
habebat. qd dicouob in tenebris dicite inlumi¬
ne. & qđ in aure auditii praedicate intecta
Ergo & hocipso qđ ab eodici uidebatur occulie:
quod& modo non dicebatur in occulto quia
non ita dicebatur ut abeis quib: dicti fue¬
rat tacer&ur. Sedita potius utusq quaq:
prȩdicar&ur. Sic ergo dicipotest aliquid
& pala simul: & npala uel i nocculto simul:

Expanded text:
cutus sum mundo, ac si dixisset: Multi me audiecutus sum mundo, ac si dixisset: Multi me audierunt. Ipsum autem palam, modo quodam erat palam, modo autem quodam non erat palam. Palam quippe erat, quia multi audiebant; et rursum non erat palam, quia non intelligebant. Et quod seorsum discipulis loquebatur, non in occulto utique loquebatur. Quis namque in occulto loquitur, qui coram tot hominibus loquitur, cum scriptum sit, In ore duorum, aut trium testium stabit omne verbum ? praesertim si hoc loquitur paucis, quod per eos velit innotescere multis, sicut ipse Dominus ait illis quos adhuc paucos habebat: Quod dico vobis in tenebris, dicite in lumine; et quod in aure auditis, praedicate super tecta ? Ergo et hoc ipsum quod ab ipso dici videbatur occulte, quodammodo non dicebatur in occulto: quia non ita dicebatur, ut ab eis quibus dictum fuerat, taceretur; sed ita potius, ut usquequaque praedicaretur. Sic ergo dici potest aliquid et palam simul et non palam, vel in occulto simul et
Abbreviated transcription (Latin):
pala locutus sũmundo Egosẽꝑ docui insina¬
gogis & intẽplo quo om̃s iudei conueniunt. &
mocculto locutur sum nihil quid me interro¬
gas interroga eos qui audier̃ quid locintus su
ipsis eccesciunt quȩ dixerimego Non p̃tere¬
unda nascitur questio quomodo dixent dñs
ihi egopalã locuturs mundo & maxime
illud quod ait in occulto locutus sũnihil Nonnemn q
hoc ipso recentiore sermone quempost caena dis¬
cipolis ẽ locutus Ait illis: Haecin ꝓuerbis locutus
sum uob̵. uenithora cũ iã ñ in ꝓuerbis loquar uob.
sed palã de patre meo ad nuntiabo uob. Siergo
ipsis comunctionb̵ discipulis suis ñloquebatur pa¬
la. sedhora ꝓmittebat quando pala fuerat locu¬
turus. quo modo pala locatusẽ mundo Deinde
ilhripsis suir sic aliorũ qq̃ euangelistarũ testat
auctontas in eorũ comparatione qui discipuli eius
nerant multo utiq manifestius loquebatur quan¬
do cũ solsera tremotus a turbit. Tunc eni eir&
parabolas apenebat quas clausas ꝓferebat ada¬

Expanded text:
us sum mundo; ego semper docui in synagoga, et in templo, quo omnes Judaei conveniunt, et in occulto locutus sum nihil; quid me interrogas? Interroga eos qui audierunt, quid locutus sum ipsis. Ecce hi sciunt quae dixerim ego. Non praetereunda nascitur quaestio, quomodo dixerit Dominus Jesus: Ego palam locutus sum mundo, et maxime illud quod ait: In occulto locutus sum nihil. Nonne in hoc ipso recentiore sermone quem post coenam discipulis est locutus, ait illis: Haec in proverbiis locutus sum vobis; venit hora cum jam non in proverbiis loquar vobis, sed palam de Patre meo anipsis conjunctioribus discipulis non loquebatur palam , sed horam promittebat quando palam fuerat locuturus, quomodo palam locutus est mundo? Deinde illis ipsis, sicut aliorum quoque Evangelistarum testatur auctoritas, in eorum comparatione, qui discipuli ejus non erant, multum utique manifestius loquebatur, quando cum solis erat, remotus a turbis; tunc enim eis et parabolas aperiebat, quas clausas proferebat ad a
Abbreviated transcription (Latin):
tamq septem additurur ad decimꝓaucis mis
uerbis interpositis ait quiergo soluentunis
deinandatisistirminimis & docuent sihomi¬
nes minin uocabitur in regno caelorum Aste¬
ergo potent ꝑtinere adnumerum piscium
magnorũ Minimnur auille quis oluit factir qđ
doc& uerbis: in taliecclesia porestee: qualom
significat pisciũ ꝓnina illa captura habente
bonor & malor quia & ipsa dicitur regnũ cae¬
lorũ ꝓ̃pquodait Similee regnũ caelorũ siginȩ
cit inlitoro idest insine saeculi separandorde¬
niꝗ ut ostender &istosminimos repbore qui
docentbona loquendo qui soluent malauiuendo
nec quas ĩ minimos inuita &erna futuros sed
omnino ib iñ futuros: codixisr& mininꝑ uoca¬
bitur in regnocaelorũ continuo subiecit. Dico

Expanded text:
tanquam septem additurus ad decem; paucissimis verbis interpositis ait, Qui ergo solverit unum de mandatis istis minimis, et docuerit sic homines, minimus vocabitur in regno coelorumergo poterit pertinere ad numerum piscium magnorum; minimus autem ille, qui solvit factis quod docet verbis, in tali Ecclesia potest esse, qualem significat piscium prima illa captura, habentem bonos et malos, quia et ipsa dicitur regnum coelorum, propter quod ait: Simile est regnum coelorum sagenae cit in littore vel in fine saeculi separandos. Denique ut ostenderet istos minimos reprobos esse, qui docent bona loquendo, quae solvunt male vivendo, nec quasi minimos in vita aeterna futuros, sed omnino ibi non futuros, cum dixisset: Minimus vocabitur in regno coelorum , continuo subjecit: Dico
Abbreviated transcription (Latin):
uit ius quiu angeliũ adnunti ant decuangi li
unere ego aũ nullus hor̃ usisnim. Satis
uir apcrtũ est ñ imperatun sedin poresta te
ũ postolis positũ Vt aliunde ñuiuerent nisi ex
cuangelio & abeis quibi eu angeliũ p̃dicando
spĩ talia seminab ant carnaliam&erent. Hoc ẽ
carnis huius sustentaculũ sumerenti &tãquã
militesxp̃istipendiũ debitim acciperentasĩc
apuincialib: xp̃i. unde idem ipse milites egre¬
gius paulo su penus de hacre dixerat. quismili¬
tat suis stipendus umqua quod tam̃ ipse facie¬
bat quia plus illis omnib: lab orabat. Siergobe¬
atus paulus ut capot estate quã ꝑfecto cũc&cns
cuangelũ p̃dicatonb habebait ñcũ c&cens ine¬
a nomine xp̃i poenitus alienas dociii nacius
quas uenalis ortender& aliter ducatur artẽ
quã ñ nouerat didicit. Ut dũ suis in anib trans¬
igiꝰ doctor Nullus grauar&ur auditor Quan¬
tom agisbeatus peerur quiia piscator fucrat qđ
nouenit fecit n ad presens illud tempus aliud

Expanded text:
angelio vivere: ego autem nullo horum usus sum. » Satis igitur apertum est, non imperatum, sed in potestate Apostolis positum, ut aliunde non viverent nisi ex Evangelio, et ab eis quibus Evangelium praedicando spiritualia seminabant, carnalia meterent; hoc est, carnis hujus sustentaculum sumerent, et tanquam milites Christi stipendium debitum acciperent, sicut a provincialibus Christi. Unde idem ipse miles egregius paulo superius de hac re dixerat, Quis militat suis stipendiis unquam ? Quod tamen ipse faciebat, quia plus illis omnibus laborabat. Si ergo beatus Paulus ut ea potestate, quam profecto cum caeteris Evangelii praedicatoribus habebat, non cum caetea nomine Christi penitus alienas, doctrina ejus quasi venalis offenderet, aliter educatus, artem quam non noverat didicit, ut dum suis manibus transigitur doctor, nullus gravaretur auditor; quanto magis beatus Petrus, qui jam piscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus aliud
Abbreviated transcription (Latin):
itio septenaria unius sp̃r sic appelata est ab
codc̃ spũ qui scribenti assuit: ut septẽ sp̃s dice¬
remt᷑ Cũ itaq: legis denano sp̃r ser ꝑseptena
rium numerũ accedit siunda&cen i & septem
quinuntrus ab uno usq ad st ipsum computatis
omnibus cre censudcentũ quinquaggitatrer
ꝑuenit: ad unũ enim si addicias dua fiunt
utiq ti: his siadiciartra & quattuor fiun
om̃s decem: Deinde siadicias om̃s numeror
quis&untur usq ad d& cm &rete : ad supra¬
dictum numerum sũma ꝑducitur: id e si ad
decim quo ab uno usq ad quattuor ꝑ udie as

Expanded text:
t ? Sed operatio septenaria unius Spiritus sic appellata est ab eodem Spiritu, qui scribenti adfuit, ut septem spiritus dicerentur. Cum itaque Legis denario Spiritus sarium numerum accedit, fiunt decem et septem: qui numerus ab uno usque ad seipsum computatis omnibus crescens, usque ad centum quinquaginta tres pervenit. Ad unum enim si adjicias duo, fiunt utique tres: his si adjicias tres, et quatuor, fiunt omnes decem. Deinde si addas omnes numeros qui sequuntur, usque ad decem et septem, ad supradictum numerum summa perducitur. Id est, si ad decem quo ab uno usque quatuor perveneras,
Abbreviated transcription (Latin):
qui cathedrã moisi sedent & dequb ait quaedi¬
cunt facite. quae aufaciunt facere nolits Dicun
eni & n facunt docent sermonib: quod soluun
monb Consequens ẽ ergo ut quiminim ẽ in ree¬
nocaelorũ qualis nunc ẽ ecdesi& non intr& inres.¬
num caelorum qualistunc eritecclesi& qmdo¬
cendo quod soluit: ad eoru̾soci&atem qui faciun
quod docent n ꝑ tinebit. &ideon erianimmer
piscium magnorum qinqui fecent & docuent
iagra uocabit in regno caelorũ & quiahicnagrꝵ
erit ideo ibient ubimiiim illeñ enit. Usꝗ adẽo
quippe ubima gnierunt. ut quiminor ibie ma¬
ior sit eo quod hic nemo maiorest Sed tam̃
quihicmagnis untidest qui in regnocaclorum
ubi sagina congregatbonos. & malor faciar
banaqua edocent. ipsi erunt in illa regnicoelorx¬
acernitate malores quos isti addexterã post
resorrefuonem uitae ꝑtinenter indicantpisces
Sequit̃ deprandio dñi cumistiss eptem discipulis

Expanded text:
thedram Moysi sedent, et de quibus ait, Quae dicunt facite; quae autem faciunt, facere nolite: dicunt enim et non faciunt : docent sermonibus, quod solvunt moribus. Consequens est ergo, ut qui minimus est in regno coelorum, qualis nunc est Ecclesia, non intret in regnum coelorum, qualis tunc erit Ecclesia; quoniam docendo quod solvit, ad eorum societatem qui faciunt quod docent, non pertinebit: et ideo non erit in numero piscium magnorum; quoniam qui fecerit et docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. Et quia hic magnus erit, ideo ibi erit, ubi minimus ille non erit. Usque adeo quippe ibi magni erunt, ut qui minor ibi est, major sit eo quo hic nemo major est . Sed tamen qui hic magni sunt, id est, qui in regno coelorum, ubi sagena congregat bonos et malos, faciunt bona quae docent, ipsi erunt in illa regni coeloruaeternitate majores, quos isti ad dexteram et resurrectionem vitae pertinentes indicant pisces. Sequitur de prandio Domini cum istis septem discipulis,
Abbreviated transcription (Latin):
cum legedi tamqua cum adu& rano concordãt᷑
utuiui ficante sp̃u litteran occidat : sed quod
plittea iub&ur. spũ adiubante ampletur
&si quidminur sit imittatur : om̃ rego adifa
gatia ꝑtinentes hocnum crosigurantur.
Hoc est figurate significantur: quinumdur
ie haba &iã quinqua genanũ numdum. &in¬

Expanded text:
cum Lege Dei tanquam cum adversario concordatur; ut vivificante Spiritu littera non occidat, sed quod per litteram jubetur, Spiritu adjuvante compleatur, et si quid minus fit, remittatur. Omnes ergo ad istam gratiam pertinentes, hoc numero figurantur, hoc est figurate significantur. Qui numerus ter habet etiam quinquagenarium numerum, et in
Abbreviated transcription (Latin):
Quensol& defiac piscatione dircipulorũ quur
redierim petrur &ccilii reboedei adid quod
suerunt prius quã adño uocarentur erant
enimpis catores quando eis dix̃ uenite post me
aeracia uorpis catorer hominũ : Tunc eũ quippe
illis acuti sunt ut magsteno eius relictis ominib:
adhererent Intantum ut cũ ab eo illediuertris¬
ts ab st eder&x cui dixerat. Uide uende que ha¬
misimus ommia & secutisumusit. quidẽ ergo
obliti quod audierant. Neino int ei inanuu
surrexist& amortuis quod quidem ã poterant
qm̃ dies quo cruci fixus est totus erienebat atten¬
tosusq ad diursepulturã quȩ intel esp.rũ acta
est Sequens a ñ dies erat sabbati. quandociro
trum morẽ seruantibur operariutiq ñ licetiat :
tertio uero die dñrresirrexit. cosquereuocauit
ad ipem qua dcillo ñ habere iam coeperant Tamen

Expanded text:
eri solet de hac piscatione discipulorum, cur redierint Petrus et filii Zebedaei ad id quod fuerunt priusquam a Domino vocarentur: erant enim piscatores quando eis dixit, Venite post me, et faciam vos piscatores hominum . Tunc eum quippe illi secuti sunt, ut magisterio ejus relictis omnibus adhaererent: in tantum ut cum ab eo dives ille tristis abscederet, cui dixerat, Vade, vende quae hamisimus omnia, et secuti sumus te . Quid est ergo obliti quod audierant, Nemo ponens manum suresurrexisset a mortuis: quod quidem non poterant, quoniam dies quo crucifixus est, totos eos tenebat attentos, usque ad ejus sepulturam, quae ante vesperam facta est; sequens autem dies erat sabbati, quando eis morem patrium servantibus, operari utique non licebat; tertio vero die Dominus resurrexit, eosque revocavit ad spem quam de illo non habere jam coe
Abbreviated transcription (Latin):
tangendam palpandã quȩ rediuiue carnir eui¬
dentissima uentatẽ postinspata uulner̃ locausq
ad apostolidome conscsnonem quire aliterere¬
Sĩo misit mepater & egomittouos. quor̃ remisen¬
trpeecata remittunt᷑ as. & quor̃ retinuentis¬
S r&enta sunt S ubi tosiunt sic̃ fuer̃ Nhomiũ
sed piscium : Ycatorer Hisergo quos hoc mou&
licita scilic& atq ioncera uictũ necenarium
quȩ reresu. apostolatur integritate seruata si
qu ando undeuiueret aliudñ haberent Hisi
forte quis pia putare audebit aut dicere a pos¬
tolum paulũ ñ pertȩnuise ad eorũ ꝑsectionẽ
quirelictis omnibus xp̃mrecuti sunt. om̃nequ¬
qua eorum grauar& quibus euangeliũ p̃cbicabi
suũ uictum sus manibustrannbat. ubi magis
impl&um est quod ait plus omniburillir lab¬
raui & adiuncxit ñ ego aũ sed gratia dimecũ
ut hoc quoq appareat dĩgratiȩ depatandum
quod & animo& corpore poterat usq adeoplus
illis ommnibus laborare ut neq cessar&cabeua¬

Expanded text:
arnis evidentissimam veritatem; post inspecta vulnerum loca, usque ad apostoli Thomae confessionem, qui se aliter creSicut misit me Pater, et ego mitto vos: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt : subito fiunt sicut fuerant, non hominum, sed piscium piscatores. 3. His ergo quos hoc movetlicita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui Apostolatus integritate servata, si quando unde viverent aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere, apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum perfectionem qui relictis omnibus Christum secuti sunt, quam eorum gravavit, quibus Evangelium praedicabat, suum victum suis manibus transigebat: ubi magis impletum est quod ait: Plus omnibus illis laboravi; et adjungit: Non ego autem, sed gratia Dei mecum: ut hoc quoque appareat Dei gratiae deputandum, quod et animo et corpore poterat usque adeo plus illis omnibus laborare, ut neque cessaret ab Eva
Abbreviated transcription (Latin):
iam no aleb at illud trahere. nisiquia illi
qui ꝑtinent adre sumectione uitae idest
desungantur nnisimlitore ⁊destinfine
saecul cũ resuisexennt apparebunt:
ideo nualuer̃ sic trahere r&ciaut in naue
refanderet quos coeperant piscer. Sic de
illis omnib: factũ ẽ quib: rece disruptum
& nauiculae praessȩ sunt. Hab& auistos
dextros ecclesia post finem uita ehuius
in somno pacir uelut in ꝓfundo latentes

Expanded text:
jam non valebant illud trahere, nisi quia illi jam non valebant illud trahere, nisi quia illi qui pertinent ad resurrectionem vitae, id est ne saeculi cum resurrexerint, apparebunt? Ideo non valuerunt sic trahere retia, ut in navem refunderent quos ceperant pisces; sicut de illis omnibus factum est, quibus rete disruptum, et naviculae pressae sunt. Habet autem istos dextros Ecclesia post finem vitae hujus in somne pacis, velut in profundo latentes,
Abbreviated transcription (Latin):
ram utperim̃tos intellegambonos & ma¬
los hncauinquit mittite in dexteram naui¬
gur&e ut significar& eos quistabuntad
d&tera solosbonos ibir& e ꝓp significan¬
tada scis mata rumpebatur. hicuero qm
tunciam in illa summa pace scõrum nulla
erunt scismata Pertinuit adeuangelista
dicere & cumtata eent id est tamm agni.
n e scissum r&e.am̃qilludrespicer &ubi
scissume & in illius mali conparatione c̃õ¬
iendar& hocbonum. ibi capta e̾ mula tu¬
dopiscium tanta ut impl&a duo nauigia
mergerentur idest insũ mersione prae¬
merentur N enĩ mersa sunt sed tamen
pereclitata. Vndedum exsistunt in ec¬
cdesia tanta quae gem̃mimur nisicum
tantae multitudini obsistinꝰ potest que
ad sumergenda ꝓpemodũ disciplina
intratdi morib suis inscorũ itinere
penctus alienisꝰ. hc aumiser̃ r&e index¬
teram partem &iam nꝰ ualebant illud
trahere amultitudi nepis cium. quidẽ

Expanded text:
ram, ut permixtos intelligamus bonos et maram, ut permixtos intelligamus bonos et malos: hic autem, inquit, Mittite in dexteram navigii rete, ut significaret eos qui stabant ad dexteram, solos bonos. Ibi rete propter significanda schismata rumpebatur: hic vero quoniam tunc jam in illa summa pace sanctorum nulla erunt schismata, pertinuit ad Evangelistam dicere, Et cum tanti essent, id est, tam magni, non est scissum rete; tanquam illud respiceret ubi scissum est, et in illius mali comparatione commendaret hoc bonum. Ibi capta est multitudo piscium tanta, ut impleta duo navigia mergerentur , id est, in submersionem premerentur: non enim mersa sunt, sed tamen periclitata. Unde enim existunt in Ecclesia, tanta quae gemimus; nisi cum tantae multitudini obsisti non potest, quae ad submergendam propemodum disciplinam intrat cum moribus suis a sanctorum itinere penitus alienis? Hic autem miserunt rete in dexteram partem, et jam non valebant illud trahere a multitudine piscium. Quid est,