comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eleuare meas res gestas tam Hercule ꝗͣsi uictor ex africa redieri.
ea ipã eleuare que nunc retinendi mei causa ut terribilia eadẽ
uideantur uerbis extolluntur.Negat additum eẽ in africã.
negat ullum patere portus.M.attilium captum in africa com¬
memorat tanq̃ marcus attilius primo accessu ad affricam offen¬
derit. neq recordatur illi ip̃i tam infelici imperatori patuisse
tamen portus africe: et res gestas ab eo egregie primo anno.&
quantum ad carthaginenses duces attinet inuictum adultimũ
permansisse. Nilul igitur me isto exemplo terrueris. Si hoci
bello non priore:si nuper et non annis quadraginta ista clades
accepta foret quin ego minus in africam regulo capto q̃ scipio¬
nibus occisis in hyspaniam traiecerim. Nec felitius Xantip¬
pum lacedemonium carthagini ꝗ me patriac mee sinerem
natum eẽ. Cresceretq mihiꝰ exx eo ip̃o fidutia quod possit in

Expanded text:
eleuare meas res gestas, tam hercule quam, si uictor ex Africa redierim, eleuare meas res gestas, tam hercule quam, si uictor ex Africa redierim, ea ipsa eleuare quae nunc retinendi mei causa ut terribilia eadem uideantur uerbis extolluntur. 'negat aditum esse in Africam, negat ullos patere portus. M. Atilium captum in Africa commemorat, tamquam M. Atilius primo accessu ad Africam offenderit, neque recordatur illi ipsi tam infelici imperatori patuisse tamen portus Africae, et res egregie primo anno gessisse et quantum ad Carthaginienses duces attinet inuictum ad ultimum permansisse. nihil igitur me isto exemplo terrueris. si hoc bello non priore, si nuper et non annis ante quadraginta ista ita clades accepta foret, qui ego minus in Africam Regulo capto quam Scipionibus occisis in Hispaniam traicerem? nec felicius Xanthippum Lacedaemonium Carthagini quam me patriae meae sinerem natum esse, cresceretque mihi ex eo ipso fiducia quod possit in
Abbreviated transcription (Latin):
irmisq tenerent cum quaesitus ad bellum imperator nemo se osti¬
deret preter me nemo profiteri nomen ausus est.Cum mihi qͣ¬
tuor et uiginti annos nato detulisset imperium populus roma¬
nus.Quidita tum nemo aetatem meam uim hostium difficul¬
tatem belli patris patruiq: recentem cladem commemorabat
Utrum maior nunc in africa calamitas accepta est ꝗͣ tunc in hyys¬
pania erat: an maiores nunc sunt exercitus in africa et duces
plures melioresq ꝗ̃ tunc in hyspania fuerunt.An aetas mea tunc
naturior bello gerendo fuit.ꝗ nunc est.An cum carthaginẽs
hoste in hyspania ꝗͣ in africa bellum geri aptius est. Facile ẽ
post fusos fugatosq quatuor exercitus punicos post tot urbes
ui captas autꝰ metu subactas inditionem post perdomita omĩa
usq ad occeanum. tot regulos tot seuos gentes post receptan
totam hyspaniam ita ut uestigim belli nullum reliquum sit

Expanded text:
armisque tenerent, cum quaesitus ad id bellum imperator nemo se ostearmisque tenerent, cum quaesitus ad id bellum imperator nemo se ostenderet praeter me, nemo profiteri nomen ausus esset, cum mihi quattuor et uiginti annos nato detulisset imperium populus Romanus, quid ita tum nemo aetatem meam, uim hostium, difficultatem belli, patris patruique recentem cladem commemorabat? utrum maior aliqua nunc in Africa calamitas accepta est quam tunc in Hispania erat? an maiores nunc sunt exercitus in Africa et duces plures melioresque quam tunc in Hispania fuerunt? an aetas mea tunc maturior bello gerendo fuit quam nunc est? an cum Carthaginiensi hoste in Hispania quam in Africa bellum geri aptius est? facile est post fusos fugatosque quattuor exercitus Punicos, post tot urbes ui captas aut metu subactas in dicionem, post perdomita omnia usque ad Oceanum, tot regulos, tot saeuas gentes, post receptam totam Hispaniam ita ut uestigium belli nullum reliquum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
cupiditas gloriae extendatur.Maximaq pars eius in memo¬
riam ac potestatem promineat.Maximo cuiq id accidere a¬
nimo certum habeo ut se non cum pñtibus modo sed cum Ø¬
omnis eui claris uiris comparet. Equidem haud dissimulo me
tuas. Quinti fabi laudes non assequi solum uelle sed bonaue¬
nia tua dixerim si possum etiam ex superare. Illud nec tibi
in me nec mihi in minoribus natu animi sit:ut nolimus qui¬
ꝗͣ nostri similem euadere ciuem. Id enim non eorum modo
quibus inuiderimus. sed rei. pu. et pęne omnis geneis humai¬
detrimentum sit. Commemorauit quantum eẽm periculi addi¬
turus si in africam traicere uelim meam quoq: non solam et rei
pu. sed exercitus uicem uideretur ualde solicitus. Vnde hec repẽte
cura de ine orta. Cum pater patriuusq mei interfecti cum duo ex¬
ercitus eorum prope occidione occisi essent cum amisse hyspaniae
cum quatuor exercitus poenorum quatuorq: duces omnia metu

Expanded text:
cupiditas gloriae extendatur maximaque pars eius in memocupiditas gloriae extendatur maximaque pars eius in memoriam ac posteritatem promineat. maximo cuique id accidere animo certum habeo ut se non cum praesentibus modo sed cum omnis aeui claris uiris comparent. equidem haud dissimulo me tuas, Q. Fabi , laudes non adsequi solum uelle sed—bona uenia tua dixerim—, si possim, etiam exsuperare. illud nec tibi in me nec mihi in minoribus natu animi sit ut nolimus quemquam nostri similem euadere ciuem; id enim non eorum modo quibus inuiderimus sed rei publicae et paene omnis generis humadetrimentum est. 'commemorauit quantum essem periculi aditurus si in Africam traicerem, ut meam quoque, non solum rei publicae et exercitus uicem uideretur sollicitus. unde haec repente cura de me exorta? cum pater patruusque meus interfecti, cum duo exercitus eorum prope occidione occisi essent, cum amissae Hispaniae, cum quattuor exercitus Poenorum quattuorque duces omnia metu
Abbreviated transcription (Latin):
traitiant. Cum oratione ad tempus parata. Fabius cum aucto¬
ritate & inueterata prudentiȩ fama magnam partem senatus
et seniores maxime mouisset pluresq: consilium senis ꝗ anim
adolescentis ferocem laudarent. Scipio ita locutus fertur et ipẽ
Quintus fabius in principio orationis .P.c. comme morauit in
sententia sua posse obtrectationem suspectam ẽẽ. cuius ego rei
non tam ip̃e ausim tantum uirum in simulare ꝗ ea suspectio
uitio orationis ac rei haud sane purgata est. Sic enim honores
suos et famam rerum gestarum extulit uerbis ad extinguen¬
dum inuidiȩ crimen tanꝗͣ mihi ab infimo quoq periculum sit
ne mecum emuletur et non ab eo qui quia super caeteros excel¬
lat quome quoq: niti non dissimulo me sibi equari nolit. Sic
senem se perfunctum et me infra aetatem filii sui posuit x¬
tanꝗ̃ non longius ꝗͣ quantum uitę humanȩ spatium est

Expanded text:
traiciant.' cum oratione ad tempus parata Fabius, tum auctotraiciant.' cum oratione ad tempus parata Fabius, tum auctoritate et inueteratae prudentiae fama magnam partem senatus et seniores maxime ltcumgt mouisset, pluresque consilium senis quam animum adulescentia ferocem laudarent, Scipio ita locutus fertur: 'et ipse Q. Fabius principio orationis, patres conscripti, commemorauit in sententia sua posse obtractationem suspectam esse; cuius ego rei non tam ipse ausim tantum uirum insimulare quam ea suspicio, uitio orationis an rei, haud sane purgata est. sic enim honores suos et famam rerum gestarum extulit uerbis ad exstinguendum inuidiae crimen tamquam mihi ab infimo quoque periculum sit ne mecum aemuletur, et non ab eo qui, quia super ceteros excellat, quo me quoque niti non dissimulo, me sibi aequari nolit. sic senem se perfunctumque et me infra aetatem filii etiam sui posuit tamquam non longius quam quantum uitae humanae spatium est
Abbreviated transcription (Latin):
carthago et tota sotia africa potentiorem armis uirisq fatiet:
Quod utud consilium. Ibi malle decernere. ubi tue dimidie mi¬
nores copiae sint hostium multo maiores ꝗ̃ ubi duobus ex¬
ercitibus aduersus unum tot praeliis et diuturna et graui
militia fessum pugnandum sit: ꝗ̃ compar consilum tuum paren¬
tis tuo consilio sit reputa. Ille consul profectus in hyspanianam
ut hannibali ab alpibus descendenti occurreret in italiam e
prouintia redut.Tn cum hannibal in it alia sit relinquere ita¬
liam paras. non quia rei pu. id utile sed quia id tibi amplum
et gloriosum censes eẽ. Sicut cum prouintia et exercitu relicto
sine lege sine senatus consulto duabus nauibus populi romani
imperator fortunam publicam et maiestatem imperii quae tũ
existimo exercitusq ad custodiam urbis atq: italie scriptos ee
non quos more regio ꝑ suꝑbia in consules quo terrarum uelit

Expanded text:
Carthago et tota socia Africa potentiorem armis uirisque faciet? Carthago et tota socia Africa potentiorem armis uirisque faciet? quod istud consilium est, ibi malle decernere ubi tuae dimidio minores copiae sint, hostium multo maiores, quam ubi duobus exercitibus aduersus unum tot proeliis et tam diuturna ac graui militia fessum pugnandum sit? quam compar consilium tuum parentis tui consilio sit reputa. ille consul profectus in Hispaniam, ut Hannibali ab Alpibus descendenti occurreret in Italiam ex prouincia rediit: tu cum Hannibal in Italia sit relinquere Italiam paras, non quia rei publicae utile sed quia tibi id amplum et gloriosum censes esse—sicut cum prouincia et exercitu relicto sine lege sine senatus consulto duabus nauibus populi Romani imperator fortunam publicam et maiestatem imperii, quae tum existimo, exercitusque ad custodiam urbis atque Italiae scriptos esse, non quos regio more per superbiam consules quo terrarum uelint
Abbreviated transcription (Latin):
ate dices eo quidem minus uellem:et id tua non rei:p.solum cau¬
sa iter datum uicto in italiam eẽ. Patere nos omnia quae prosꝑa
tibi ac rei.pu. et imperio euenire tuo consilio assignare: aduer¬
sa casibus incertis belli et fortunae religare quo melior fortiorq:
es eo magis talem presidem sibi patria tua atq: uniuersa italia ri¬
tinet.Non potes ne ipẽ quidem dissimulare ubi hannibal sit. ibi
caput atq artem huius belli ẽẽ. Quippe qui pre te feras eam ti¬
bi causam traiciendi in africam ẽẽ ut hannibalem eo trahas: Si¬
ue igitur hic siue illic cum hannibale est tibi futura res.Utrũ¬
ergo tandem firmior eris in africa solus an hic tuo collegeq o¬
tui exercitu coniuncto. Ne Claudius quidem et liuius cons.tã
recenti exemplo quantum id intersit documento sint.Quid
hannibalem utrum tandem extremus angulus brutii agri
frustra iam diu postentem ab domo auxilia an propinqua

Expanded text:
a te dices; eo quidem minus uellem—et id tua non rei publicae solum caua te dices; eo quidem minus uellem—et id tua non rei publicae solum causa—iter datum uicto in Italiam esse. patere nos omnia quae prospera tibi ac populi Romani imperio euenere tuo consilio adsignare, aduersa casibus incertis belli et fortunae relegare: quo melior fortiorque es, eo magis talem praesidem sibi patria tua atque uniuersa Italia retinet. non potes ne ipse quidem dissimulare, ubi Hannibal sit, ibi caput atque arcem huius belli esse, quippe qui prae te feras eam tibi causam traiciendi in Africam esse ut Hannibalem eo trahas. siue igitur hic siue illic, cum Hannibale est tibi futura res. 'utrum tandem ergo firmior eris in Africa solus an hic tuo collegaeque exercitu coniuncto? ne Claudius quidem et Liuius consules tam recenti exemplo quantum id intersit documento sunt? quid? Hannibalem utrum tandem extremus angulus agri Bruttii, frustra iam diu poscentem ab domo auxilia, an propinqua
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ quenꝗͣ alium quanq̃ nunc illos emulatio inter se et omnes cau¬
se certaminum acuunt quia procul externus metus ẽ. hostende
Romanum exercitum alienigenam iam uelut ad commune
restinguendum incendium. Concurrent aliter idem carthagi¬
nenses illi hyspaniam defenderunt aliter moenia patriae tem¬
la deum aras et foces defendent.Cum euntes in prelium pa¬
uida prosequetur coniunx et parui liberi occursabunt.Quid por¬
ro si satis confisi carthaginenses consensu africe fide sotiorum
regum in renibus suis cum tuo exercitusq: tui praesidio nuda¬
ram italiam uiderint ultro ipsi nouum exercitum in italiam
aut ex africa miserint aut Nagonem quem abalearibus classe
transmissa iam preter orã ligurum alpinorum uentari constat
hannibali se coniungere iusserunt.Nempe in eodem terrore eri¬
mus in quo nuper fuimus cum hasdrubal italiam transcendit Ø
quem tu qui non solum carthaginem sed omnem africam exer¬
citu tuo es exclusurus emanibus tuis emisisti in italiam. Uictũ

Expanded text:
quemquam alium. nunc illos aemulatio inter sese et omnes causae certaminum acuunt quia procul externus metus est: ostende Romana arma et exercitum alienigenam; iam uelut ad commune restinguendum incendium concurrent. aliter iidem illi Carthaginienses Hispaniam defenderunt, aliter moenia patriae, templa deum, aras et focos defendent cum euntes in proelium pauida prosequetur coniunx et parui liberi occursabunt. 'quid porro, si satis confisi Carthaginienses consensu Africae, fide sociorum regum, moenibus suis, cum tuo exercitusque tui praesidio nudatam Italiam uiderint, ultro ipsi nouum exercitum in Italiam aut ex Africa miserint, aut Magonem, quem a Baliaribus classe transmissa iam praeter oram Ligurum Alpinorum uectari constat, Hannibali se coniungere iusserint? nempe in eodem terrore erimus in quo nuper fuimus cum Hasdrubal in Italiam transcendit, quem tu, qui non solum Carthaginem sed omnem Africam exercitu tuo es clausurus, e manibus tuis in Italiam emisisti. uictum
Abbreviated transcription (Latin):
bal in tumulum copias recepit plano campo in summo patẽtẽ¬
Et fluuius abtergo ante cireaq uelut ripa preceps oram eius
omnem cingebat. et altera inferior summissa fastigio planites
Cam quoq alteram crepido. aut facilior in ascensum abibat
In hunc inferiorem campum postero die hasdrubal priusꝗͣ stã¬
tempro castris hostium aciem uidit equites numidas leui¬
umq armatorum baleares et afros dimisit. Scipio circum¬
uentus ordines signaq obstendebat hostem predannatai
spe dimicandi equo campo captantem tumulos loci fidutia
non uirtutis armorumq stare in conspectused altiora

Expanded text:
bal in tumulum copias recipit plano campo in summo patentebal in tumulum copias recipit plano campo in summo patentem; fluuius ab tergo, ante circaque uelut ripa praeceps oram eius omnem cingebat. suberat et altera inferior summissa fastigio planities; eam quoque altera crepido haud facilior in adscensum ambibat. in hunc inferiorem campum postero die Hasdrubal postquam stantem pro castris hostium aciem uidit, equites Numidas leuiumque armorum Baliares et Afros demisit. Scipio circumuectus ordines signaque ostendebat hostem praedamnata spe aequo dimicandi campo captantem tumulos, loci fiducia non uirtutis armorumque stare in conspectu; sed altiora
Abbreviated transcription (Latin):
sus ita respondet facturum romanus nec pro tansfugis ha¬
biturum: qui non duxerint socie tatem ratam: ubi nec di¬
uini quicꝗͣ nec humani sanctum eẽt producte de inde in
conspectum his coniuges liberiq: lacrimantibus gaudio rec¬
dunt᷑ atq eo die in hospitium adeducti.Posterd die fedẽ
accepta fides dimissiq ad copias adducendas.Isdem de in in ca¬
stris tendebant donec ducibus his adhostem peruentum es
roximus carthaginensium exercitus hasdrubalis prope ui
betulam erat.Pro castris equitum stationes habebant. In eas
uelites ante signauiq et qui primi agminis erant aduenien¬
tis ex itinere priusꝗ̃ castris locum caperent. adeo contempti
impetum fecere ut facile appareret quid utriq: parti animos
eẽt. In castra trepida fuga compulsi equites sunt:signaq:ɨ
romana portis prope illata atq: illo die quid irritatis tantum
ad certamen animis castra romana posuerunt.Nocte hasdr¬

Expanded text:
prorsus respondet facturum Romanus, nec pro transfugis haprorsus respondet facturum Romanus, nec pro transfugis habiturum qui non duxerint societatem ratam ubi nec diuini quicquam nec humani sanctum esset. productae deinde in conspectum iis coniuges liberique lacrimantibus gaudio redduntur, atque eo die in hospitium abducti: postero die foedere accepta fides dimissique ad copias adducendas. iisdem deinde castris tendebant donec ducibus iis ad hostem peruentum est. proximus Carthaginiensium exercitus Hasdrubalis prope urbem Baeculam erat. pro castris equitum stationes habebant. in eas uelites antesignanique et qui primi agminis erant aduenientes ex itinere priusquam castris locum acciperent, adeo contemptim impetum fecerunt ut facile appareret quid utrique parti animorum esset. in castra trepida fuga compulsi equites sunt signaque Romana portis prope ipsis inlata. atque illo quidem die inritatis tantum ad certamen animis castra Romani posuerunt: nocte Hasdru
Abbreviated transcription (Latin):
suis copiis occurrerunt. Indibilis pro uiroq socutus. Haud
ꝗͣ barbarus stolide in cauteq sed potius cum uerecundia ag̃
uitate propriorq excusanti transitionem ut necessariam
ꝗͣ glorianti eam uelud primam occasionem raptam scire ei
se transfuge nomen execrabile ueteribus socus nouis sus¬
spectum ee. Neq enim se reprehendere nomen hominum si
tam anceps odium causa non nomen faciat Merita inde sua in
duces carthaginenses commemorauit auaririam contra eos
superbiam. et omnis generis iniuriam in se atq populares
taq corpus duntaxat suum ad id tempus apud eos fuisse a¬
numum iam pridem ibi eẽ: ubi ius ac fas crederent coli. Ad eos
quoq confugere supplices qui nequeant hominum uim'
q iniurias pati. se id scipionem orare ut transitio sibi nec
fraudi apud eum nec honori sit qualis ex hac die experiũ¬
do cognouerit per inde opere corum praetium facere pro

Expanded text:
suis copiis occurrerent. Indibilis pro utroque locutus haudqusuis copiis occurrerent. Indibilis pro utroque locutus haudquaquam <ut> barbarus stolide incauteue, sed potius cum uerecundia <ac> grauitate, propiorque excusanti transitionem ut necessariam quam glorianti eam uelut primam occasionem raptam; scire enim se transfugae nomen exsecrabile ueteribus sociis, nouis suspectum esse; neque eum se reprehendere morem hominum si tam anceps odium causa, non nomen faciat. merita inde sua in duces Carthaginienses commemorauit, auaritiam contra eorum superbiamque et omnis generis iniurias in se atque populares. itaque corpus dumtaxat suum ad id tempus apud eos fuisse: animum iam pridem ibi esse ubi ius ac fas crederent coli; ad deos quoque confugere supplices qui nequeant hominum uim atque iniurias pati. se id Scipionem orare ut transitio sibi nec fraudi apud eum nec honori sit. quales ex hac die experiundo cognorit, perinde operae eorum pretium faceret. ita
Abbreviated transcription (Latin):
pissent fluerent: dimicare ꝗͣ primum statuit. Scipio auidus
etiam certaminis erat: tum ea spe qua successus rerum auge¬
bat: tum ꝙ priusꝗ̃ iungerentur hostium exercitus: tum
uno dimicare duce exercituq ꝗͣ simul cum uniuersis me¬
bat. Caeterum etiã si cum pluribus pariter dimicandum fo¬
r&: arte quadam copias auxcerat. Nam cum uideret nullũ
ẽẽ nauium usum: quia uacua omnis hyspanie ora classibus
punicis erat: subductis nauibus taraconem. nauales socios
pus addidit. et armorum ad fatim erat captorum caprtha¬
gine et que post captam cam fecerant tanto opificum nũo
incluse cum his copus Scipio ueris principio atarracone e¬
gressus.iam enim lelius redierat a roma sine quo nullun
maioris rei motum uolebat ducere: ad hostem pergit per
omnia pacata eunti: ut cuiusq populi fines transiret. prose¬
quentibus excipientibusq sociis. Indibilis et oradonius cum

Expanded text:
pissent ruerent, dimicare quam primum statuit. Scipio auidior pissent ruerent, dimicare quam primum statuit. Scipio auidior etiam certaminis erat cum a spe quam successus rerum augebat tum quod priusquam iungerentur hostium exercitus cum uno dimicare duce exercituque quam simul cum uniuersis malebat. ceterum etiamsi cum pluribus pariter dimicandum foret, arte quadam copias auxerat. nam cum uideret nullum esse nauium usum, quia uacua omnis Hispaniae ora classibus Punicis erat, subductis nauibus Tarracone nauales socios terrestribus copiis addidit; et armorum affatim erat <et> captorum Carthagine et quae post captam eam fecerat tanto opificum numero incluso. cum iis copiis Scipio ueris principio ab Tarracone egressus—iam enim et Laelius redierat ab Roma, sine quo nihil maioris rei motum uolebat—ducere ad hostem pergit. per omnia pacata eunti, ut cuiusque populi fines transiret prosequentibus excipientibusque sociis, Indibilis et Mandonius cum
Abbreviated transcription (Latin):
ad constitutum non uenerant diem remissi ut cunctantem hor¬
tarentur. ac repente comprehensi metu grauioris questionis de¬
tegunt insidias. Estatis eius principio qua haec agebantur.P Sc¬
pio in hyspania tum hyemem totam reconciliandis barbarorum
animis partim donis partim. remissione obsidium captiuorũq:
absumpsisser: edesco ad eum clarus inter duces hyspanos uenit
rant coniunx liberiq cius aput romanos:sed preter eam cãm
etiam uelut fortuita inclinatio animorum quae hyspaniam
omnem auerterat adromanum a punico imperio traxit eũ.
eadem causa in dibili mandonioq: fuit.haud dubiem omnis
hyspanie principibus cum omni popularium manu relictol
drubale secedendi imminentes castris eius tumulos: unde ꝑ
continentia iuga tutus receptus ad Romanos eẽt.Hasdrubal
cum hostium res tantis augescere incrementis cerner& suas
inminui ac fore: ut nisi audendo aliquod moueret.qua ce¬

Expanded text:
ad constitutum non uenerat diem remissi ut cunctantem horad constitutum non uenerat diem remissi ut cunctantem hortarentur ac repente comprehensi, metu grauioris quaestionis detegunt insidias. aestatis eius principio qua haec agebantur, P. Scipio in Hispania cum hiemem totam reconciliandis barbarorum animis partim donis, partim remissione obsidum captiuorumque absumpsisset, Edesco ad eum clarus inter duces Hispanos uenit. erant coniunx liberique eius apud Romanos; sed praeter eam causam etiam uelut fortuita inclinatio animorum quae Hispaniam omnem auerterat ad Romanum a Punico imperio traxit eum. eadem causa Indibili Mandonioque fuit, haud dubie omnis Hispaniae principibus, cum omni popularium manu relicto Hasdrubale secedendi in imminentes castris eius tumulos unde per continentia iuga tutus receptus ad Romanos esset. Hasdrubal cum hostium res tantis augescere incrementis cerneret, suas imminui ac fore ut, nisi audendo aliquid moueret, qua coe
Abbreviated transcription (Latin):
q cursim agmine facto cum festinans ad opem ferendam
captam urbem audiss&. Et romani suum inquit hanniba
lem hñt.Fadem ꝗͣ ceperamus arte tarentum amisimus. Ne
tamen fugientis modo conuertisse agmen uideretur: quo
constiterat loco quinq milia ferme ab urbe posuit castra
ibi paucos moratus dies metapontum se se recepit. Inde duos
metapontinos cum litteris principum eius ciuitatis ad fabi¬
um tarentum mutit. fidem ab coñs accepturos impunitai
his priora forae si metapontum ei cum presidio punico pro¬
didissent. fabius uera quae afferrent ee ratus diem qua
ccessurus eẽt. metapontum constituit. litterasq: ad prin¬
cipem dedit: quae ad hannibalem delate sunt.Enimuero
letus successu fraudis : si ne fabius quidem dolo inuictus fu¬
iss&. haud procul metaponto insidias ponit. Fabio auspicãti
hostia quoq consulenti caesa deos. Aruspex cauendum frau¬
de hostili et ab insidus predixit. Metapontini pos tq̃¬

Expanded text:
que cursim agmine acto, cum festinans ad opem ferendam que cursim agmine acto, cum festinans ad opem ferendam captam urbem audisset, et Romani suum Hannibalem inquit habent; eadem qua ceperamus arte Tarentum amisimus. ne tamen fugientis modo convertisse agmen videretur, quo constiterat loco quinque milia ferme ab urbe posuit castra. ibi paucos moratus dies Metapontum sese recepit. inde duos Metapontinos cum litteris principum eius civitatis ad Fabium Tarentum mittit, fidem ab consule accepturos inpunita iis priora fordidissent. Fabius uera quae adferrent esse ratus, diem qua accessurus esset Metapontum constituit litterasque ad principes dedit, quae ad Hannibalem delatae sunt. enimuero laetus successu fraudis si ne Fabius quidem dolo inuictus fuisset, haud procul Metaponto insidias ponit. Fabio auspicanti hostia quoque caesa consulenti deos haruspex cauendum a fraude hostili et ab insidiis praedixit. Metapontini postq
Abbreviated transcription (Latin):
memoratione paterni hospitii positis armis uenientem ad
consulem miles obinus obtruncat. Alii alios passi sine discri¬
mine armatos in ermescedunt carthaginenses tarentinos¬
eos insito odio interfecti. seu ad proditionis famam ut ui po¬
tius atq armis captum tarentum uideretur extinguen¬
dam. Tum acede ad diripiendam urbem discursum Nilia
Axxx seruilium capitum dicuntur capta. argenti uis in¬
buleq prope ut syracusarum ornamenta equauerunt. Sed et¬
maiore animo generis preda abstinuit fabius ꝗͣ marcellus:ꝗ
introgatis scribe: quid de signis fieri uellet ingentis magnitu¬
dinis du sũt suo quisq: habitum in modum pugnantium for¬
mati deos iratos tarentinis relinqui iussit.murus qui inde ur
bem ad arce dirimebat: diruptus est et disiectus. Dum haec
tarenti aguntur hannibal his: qui cauloniam obsidebant ĩ
editionem acceptis audita oppugnatione tarenti. dies noctes

Expanded text:
memoratione paterni hospitii positis armis uenientem ad memoratione paterni hospitii positis armis uenientem ad consulem miles obuius obtruncat. alii alios passim sine discrimine armatos inermes caedunt, Carthaginienses Tarentinoseos insito odio seu ad proditionis famam ut ui potius atque armis captum Tarentum uideretur exstinguendam. tum ab caede ad diripiendam urbem discursum. triginta milia seruilium capitum dicuntur capta, argenti uis inbulae prope ut Syracusarum ornamenta aequauerint. sed maiore animo generis eius praeda abstinuit Fabius quam Marcellus; †qui interroganti scribae† quid fieri signis uellet ingentis magnitudinis—di sunt, suo quisque habitu in modum pugnantium formati—deos iratos Tarentinis relinqui iussit. murus inde qui urbem ab arce dirimebat dirutus est ac disiectus. dum haec Tarenti aguntur, Hannibal iis qui Cauloniam obsidebant in deditionem acceptis, audita oppugnatione Tarenti dies noctes
Abbreviated transcription (Latin):
brutus. et transcensum in urbem est.Inde prorxima refra¬
cta porta ut frequenti agminc signa inferrentur:tum cli¬
more sublato subortum Ferme lucis nullo obuio armato in
forum perueniunt: omnesq undiq qui ad arcem portũq
pugnabant:in se conuertere. prelium in aditu fori maiore
npctu ꝗ perseuerantia commissum est.Non animo a
mis: non arte belli. non uigore:aut uiribus corporis par
romanotarentinus eratIgitur pilis tantum toniectis o
priuspene ꝗͣ consererent manus terga dederunt dilapsiq:
er nota urbis itinera in sua amicorumq domos duo ex du¬
cibus Nicho et democrates fortiter pugnantes cecidere.phy¬
limenes qui proditionis ad hanmbasem auctor fuerat cũ
citato equo explio auctus eẽt: uagus paulo post equus erras
er urbem cognitus corpus nunquam inuentum est.Cre¬
ditum uulgo est inpureum apertum ex equo p̃cipitatũ¬
eẽ. Cartalonem autem prefectum presidn punici cum cõ¬

Expanded text:
Bruttiis, et transcensum in urbem est; inde et proxima refraBruttiis, et transcensum in urbem est; inde et proxima refracta porta ut frequenti agmine signa inferrentur. tum clamore sublato sub ortum ferme lucis nullo obuio armato in forum perueniunt, omnesque undique qui ad arcem portumque pugnabant in se conuerterunt. proelium in aditu fori maiore impetu quam perseuerantia commissum est. non animo, non armis, non arte belli, non uigore ac uiribus corporis par Romano Tarentinus erat; igitur pilis tantum coniectis, prius paene quam consererent manus terga dederunt, dilapsique per nota urbis itinera in suas amicorumque domos. duo ex ducibus Nico et Democrates fortiter pugnantes cecidere. Philemenus, qui proditionis ad Hannibalem auctor fuerat, cum citato equo ex proelio auectus esset, uagus paulo post equus errans per urbem cognitus, corpus nusquam inuentum est; creditum uolgo est in puteum apertum ex equo praecipitasse. Carthalonem autem praefectum Punici praesidii cum com
Abbreviated transcription (Latin):
aportu et nauibus: quae aperto mari appulse erant.Cla¬
morq undiq cum ingenti tumultu unde minimum per¬
culum erat de industria ortus.Consul interim silentio cõ¬
tinebat suos. Igitur democrates qui prefectus classis antea
fuerat forte uło loco prepositus postꝗͣ quieta omnia circa.
se uidit alias partes eo tumultu personare ut capte urbis
interdum exciteretur clamor ueritus ne inter cunctationẽ
suam consul aliquam inde faceret signaq inferret presidiũ
ad artem. unde maxxime terribił accedebat sonus: traducit
fabius. cum et ex temporis spatio et ex ipo silentio.ꝙ ubi pa
lo ante strepebant excitantes uocantesq ad arma inde nul¬
la accedebat uox deductas custodias sensisset ferri scalas:
ad eam partem muri qua brutiorum cohortem praesidu
agitare proditionis conciliator pronuntiauerat.iubet.Ca
primum captus est murus aduiuantibus recipientibusq

Expanded text:
a portu et ab nauibus quae ab aperto mari adpulsae erant, claa portu et ab nauibus quae ab aperto mari adpulsae erant, clamorque undique cum ingenti tumultu unde minimum periculi erat de industria ortus. consul interim silentio continebat suos. igitur Democrates, qui praefectus antea classis fuerat, forte illi loco praepositus, postquam quieta omnia circa se uidit, alias partes eo tumultu personare ut captae urbis interdum excitaretur clamor, ueritus ne inter cunctationem suam consul aliquam uim faceret ac signa inferret, praesidium ad arcem unde maxime terribilis accidebat sonus traducit. Fabius cum et ex temporis spatio et ex silentio ipso quod, ubi paulo ante strepebant excitantes uocantesque ad arma, inde nulla accidebat uox, deductas custodias sensisset, ferri scalas ad eam partem muri qua Bruttiorum cohortem praesidium agitare proditionis conciliator nuntiauerat iubet. ea primum captus est murus adiuuantibus recipientibusque
Abbreviated transcription (Latin):
prefectus depibat amore muliercule: cuius frater in exer¬
citu fabi cons erat. Is certior litterissororis factus de noua cõ¬
suetudine aduene locupletis.Atq: inter populares tam hono¬
rati spem nactusper sororem quolibet impelli posse amante
quid speraret ad consulem detulit. Quae cum aut uari
cogitatio uisa eẽt pro transfuga ẽ iussus tarentum transi¬
re ac per sororem profecto eonciliatus primo occulte a¬
blantusq muliebribus perpulit eum ad proditionen
custodie loci: cuippositus erat. Ubi et ratio agende rei
et tempus conuenit. miles nocte per interualla statio¬
num clam exurbe missus ea quae acta erant quaeq ut agere¬
tur: conuenerant. ad consulem refert fabius uigilia prima
dato signo his qui in arce erant:quiq cus todiam portus h¬
bebant: ip̃e circuito portu aregione urbis in orientem uer¬
sa occultus consedit. Canere inde tube simul ab arte simul

Expanded text:
praefectus deperibat amore mulierculae cuius frater in exerpraefectus deperibat amore mulierculae cuius frater in exercitu Fabi consulis erat. is certior litteris sororis factus de noua consuetudine aduenae locupletis atque inter populares tam honorati, spem nactus per sororem quolibet impelli amantem posse, quid speraret ad consulem detulit. quae cum haud uana cogitatio uisa esset pro perfuga iussus Tarentum transire, ac per sororem praefecto conciliatus primo occulte blanditiis muliebribus perpulit eum ad proditionem custodiae loci cui praepositus erat. ubi et ratio agendae rei et tempus conuenit, miles nocte per interualla stationum clam ex urbe emissus ea quae acta erant quaeque ut agerentur conuenerat ad consulem refert. Fabius uigilia prima dato signo iis qui in arce erant quique custodiam portus habebant, ipse circumito portu ab regione urbis in orientem uersa occultus consedit. canere inde tubae simul ab arce simul
Abbreviated transcription (Latin):
cacterc praede aliquantum inde tarentum profectus in ipis
faucibus portus posuit castra. Naues quas liuius tutandis
incatibus habuerat partim machinationibus onerat appa¬
ratu quoq moenium oppugnandorum:partim tormentis
et saxis omniq missilium telorum genere instituit onera
riasq non solum quae remis agerentur ut alu machinas sca¬
q ad muros ferrent: alii procul ex nauibus uulnerarent moe¬
nium propugnatores. He naues ab aꝑto mari ut urbem ag.¬
grederentur instructȩ parateq sunt.et erat liberum marc
classe punica cum philippus oppugnare etholos pararet
corcyram transmissa. in brutis interim caulonee oppugna¬
tores sub aduentum hannibał. ne opprimerentur in tu¬
mulum a presenti impetu tutum ad cactera in opem cei
abium tarentum obsidentem leue dictu momen d momẽ¬
tum ad rem ingentem potiundam adiuuit:p̃sidium brutio¬
rum datum ab hannibale tarentini habebant. Eius presidii

Expanded text:
ceterae praedae aliquantum. inde Tarentum profectus in ipsis ceterae praedae aliquantum. inde Tarentum profectus in ipsis faucibus portus posuit castra. naues quas Laeuinus tutandis commeatibus habuerat partim machinationibus onerat apparatuque moenium oppugnandorum, partim tormentis et saxis omnique missilium telorum genere instruit, onerarias quoque, non eas solum quae remis agerentur, ut alii machinas scalasque ad muros ferrent, alii procul ex nauibus uolnerarent moenium propugnatores. hae naues ab aperto mari ut urbem adgrederentur instructae parataeque sunt; et erat liberum mare classe Punica cum Philippus oppugnare Aetolos pararet Corcyram tramissa. in Bruttiis interim Cauloniae oppugnatores sub aduentu Hannibalis ne opprimerentur in tumulum a praesenti impetu tutum, ad cetera inopem, concessere. Fabium Tarentum obsidentem leue dictu momentum ad rem ingentem potiundam adiuuit. praesidium Bruttiorum datum ab Hannibale Tarentini habebant. eius praesidii
Abbreviated transcription (Latin):
hostium cedes facta. Caesa adocto milia hominum quinq:
elephanti. Nec romanis in cruenta uictoria fuit. mille ferme
et septingenti de duabus legionibus et sociorum supra mil
nibal nocte proxima castra mouit cupientem insequi
marcellum prohibuit multitudo sauciorum. Speculatoes
qui prosequerentur agmen missi postero die retulerunt
brutios hannibalem petere. Isdem ferme diebus et. ad &
fuluium consulem hyrpini et luchani et uolscentes traditis ꝑ¬
sidus hannibalis. quae in urbibus habebant dedidere. Clemen¬
terq a consule cum uerborum tantum castigatione ab erro¬
rem preteritum accepti sunt et brutus simuł spes uenie facta
est. Cum ab his et urbanus et pactius frẽs longe nobilissime gẽ¬
tis eius. Candem que data lucanis. conditionem dedictionid
petentes uenissent. Quintus. fabius consul oppidum in salen¬
tinis manduriam ui cepit ibi ad .iiii.milia hominum capta et

Expanded text:
hostium caedes facta; caesa ad octo milia hominum, quinque hostium caedes facta; caesa ad octo milia hominum, quinque elephanti. nec Romanis incruenta uictoria fuit: mille ferme et septingenti de duabus legionibus et sociorum supra millnibal nocte proxima castra mouit: cupientem insequi Marcellum prohibuit multitudo sauciorum. speculatores qui prosequerentur agmen missi postero die rettulerunt Bruttios Hannibalem petere. iisdem ferme diebus et ad Q. Fuluium consulem Hirpini et Lucani et Uolceientes traditis praesidiis Hannibalis quae in urbibus habebant dediderunt sese, clementerque a consule cum uerborum tantum castigatione ob errorem praeteritum accepti sunt, et Bruttiis similis spes ueniae facta est, cum ab iis Uibius et Paccius fratres, longe nobilissimi gentis eius, eandem quae data Lucanis erat condicionem deditionis petentes uenissent. Q. Fabius consul oppidum in Sallentinis Manduriam ui cepit; ibi ad quattuor milia hominum capta et
Abbreviated transcription (Latin):
ra ictu et tam conferta turba. Sed ut non omnes uulnerati
sunt:ita in quorum. tergis fixa stetere pyla:ut est genus an¬
cepsi infugam uersi.et integros auertere.Tum iam non
unus manipulus fed prose quisq miles qui mõ assequi agm̃:
fugientium elephantorum poterat:pyla conicere. Eo magis
ruere in suos beluae tantaq maiorem stragem edẽ: ꝗͣ inter
hostes ediderant. quanto acrius pauor consternaturas agit.
q̃ in sidentis magistri imperio reguntur. In perturbatamꝰ o¬
transcursu beluarum aciem signa inferunt romani pedites.
et haud magno certamine dissipatas trepidantesq: auertũ
Tum infugientes equitatum immittit.Marcellus nec ante fi¬
nis sequendi est factus: ꝗͣ in castra pauentes compulsi sunt Ø
Nam super alia quae terrorem trepidationemq facerent.ele¬
phantiq forte duo in ipã porta corruerant. coactiq erant
milites per fossam uallumq ruere in castra. Ibi maxima

Expanded text:
ra ictu et tum conferta turba; sed ut non omnes uolnerati ra ictu et tum conferta turba; sed ut non omnes uolnerati sunt, ita in quorum tergis infixa stetere pila, ut est genus anceps, in fugam uersi etiam integros auertere. tum iam non unus manipulus, sed pro se quisque miles qui modo adsequi agmen fugientium elephantorum poterat, pila conicere. eo magis ruere in suos beluae tantoque maiorem stragem edere quam inter hostes ediderant, quanto acrius pauor consternatam agit quam insidentis magistri imperio regitur. in perturbatam transcursu beluarum aciem signa inferunt Romani pedites et haud magno certamine dissipatos trepidantesque auertunt. tum in fugientes equitatum immittit Marcellus, nec ante finis sequendi est factus quam in castra pauentes compulsi sunt. nam super alia quae terrorem trepidationemque facerent, elephanti quoque duo in ipsa porta corruerant, coactique erant milites per fossam uallumque ruere in castra. ibi maxima
Abbreviated transcription (Latin):
nistra ala ab romanis et cohortes quae amiserant signi
et prima acie pugnabant. et legio uicesima ab dextroi
cornu ini tructa. L. cornelius. Lentulus. & . C. claudi¬
nero legati cornibus pre erant marcellus mediam aciem hor¬
tator testisq presens firmabat. Ab hannibale hyspani primã
btinebant frontem et id roboris in omni exercitu erat.C
anceps pugna diu eẽt.hannibal elephantes in primam acĩe
induci iussit si quem inicere tumultum ea res ac pouorẽ
posset et primo turbare signa ordinesq: et partim occulta¬
cis partim disipatis terrore terrore qui circa erant: nude¬
uerant:una parte aciem latiusq: ea fuga manasset: ni .c. de¬
cimus flauius tr. mili. signa accepto primi hastati mani¬
pulum eius signi sequi se iussisset duxit ubi maxime tumł¬
tum conglobate belue faciebãt pilaq: in eas conici iussit h¬
sere omnia tela haud difficile ex propinquo in tanta corpo¬

Expanded text:
nistra ala ab Romanis et cohortes quae amiserant signa nistra ala ab Romanis et cohortes quae amiserant signa in prima acie pugnabant et legio duodeuicesima ab dextro cornu instructa. L. Cornelius Lentulus et C. ClaudiNero legati cornibus praeerant: Marcellus mediam aciem hortator testisque praesens firmabat. ab Hannibale Hispani primam obtinebant frontem—et id roboris in omni exercitu erat. cum anceps diu pugna esset, Hannibal elephantos in primam aciem induci iussit, si quem inicere ea res tumultum ac pauorem posset. et primo turbarunt signa ordinesque, et partim occulcatis, partim dissipatis terrore qui circa erant nudauerant una parte aciem, latiusque fuga manasset ni C. Decimius Flauus tribunus militum signo arrepto primi hastati manipulum eius signi sequi se iussisset. duxit ubi maxime tumultum conglobatae beluae faciebant pilaque in eas conici iussit. haesere omnia tela haud difficili ex propinquo in tanta corpo
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria eẽt. Postero die ornati armatiq ad edictum ade¬
rant. imperator eos collaudat pronuntiatq: a quibus orta
pridie fuga ẽẽt: cohortesq quae signa amisissent: se in pri¬
ma acie educturum edicere iam se se omnibus pugnandũ
ac uincendum ẽẽ et adnitendum singulis uniuersisq: pri¬
us ne hesterne fugae ꝗͣ hodierne uictoriae fama romam
perueniat.Inde cibo corpora firmare iissi: ut si longior
pugna eẽt uiribusq sufficerẽt. Obi omnia dicta sunt ꝗb
exultarentur animi militum.in aciem procedunt.Quoc
ubi hannibali nuntiatum est.Cum eo ni mirum inquit
noste rem ẽẽ: qui nec bonam nec malam ferre fortunã pos¬
sit. Seu uincit ferociter instat: Seu uictus est instaurat.
cum uictoribus certamen.Signa de in deinde canere
uissit copias educit.Pugnatum utrimq: aliquantum ꝗͣ pri¬
die acrius est penis ad optinendum hesternum decus
admutentibus romanis ad demendam ignominiam.Si¬

Expanded text:
uictoria esset. postero die ornati armatique ad edictum adeuictoria esset. postero die ornati armatique ad edictum aderant. imperator eos conlaudat pronuntiatque a quibus orta pridie fuga esset cohortesque quae signa amisissent se in primam aciem inducturum; edicere iam sese omnibus pugnandum ac uincendum esse et adnitendum singulis uniuersisque ne prius hesternae fugae quam hodiernae uictoriae fama Romam perueniat. inde cibo corpora firmare iussi ut si longior pugna esset uiribus sufficerent. ubi omnia dicta factaque sunt quibus excitarentur animi militum in aciem procedunt. quod ubi Hannibali nuntiatum est, 'cum eo nimirum' inquit 'hoste res est qui nec bonam nec malam ferre fortunam possit. seu uicit, ferociter instat uictis: seu uictus est, instaurat cum uictoribus certamen.' signa inde canere iussit et copias educit. pugnatum utrimque aliquanto quam pridie acrius est Poenis ad obtinendum hesternum decus adnitentibus, Romanis ad demendam ignominiam. si
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. an illorum aucte. Non equidem mihi cum exercitu eloq
uideor nec cum romanis militibus. Corpora tantum atq arma
sunt ansi eosdem animos habuissetis. terga ur̃a uidisset hosti
Signa alicui manipulo aut cohorti abstulisse adhuc caesis legio¬
nibus romanis gloriabatur. Uos illi hodierno die primum fu¬
gati exercitus dedistis decus. Clamor inde ortus: ut ueniam
eius diei daret. ubi uellet.de inde experiretur:militum suoꝵ
animos. Ego uero experiar inquit milites:et uos crastina
die in aciem educam: ut uictores potiusꝗͣ uicti uẽĩam impe¬
tretis ꝗͣ petitis Cohortibus quae signa ammiserunt ordeum
dari iussit:centurionesq manipulorum quorum signa ãmis¬
sa fuerant. de strictis gladiis distinctos destitui iussit: ut poste¬
ro die omnes equites peditesq armati adeent: edixit. Ita
contio dimissa fit nuntium iure ac merito se se increpitos
Neq illo dic uirum quemq in acie romana fuisse preter o¬
unum ducem: cui aut morte satisfaciendum aut egregia

Expanded text:
sunt an illorum auctae? non equidem mihi cum exercitu meo loqui uideor nec cum Romanis militibus: corpora tantum atque arma eadem sunt. an si eosdem animos habuissetis, terga uestra uidisset hostis? signa alicui manipulo aut cohorti ademisset? adhuc caesis legionibus Romanis gloriabatur: uos illi hodierno die primum fugati exercitus dedistis decus.' clamor inde ortus ut ueniam eius diei daret: ubi uellet deinde experiretur militum suorum animos. 'ego uero experiar,' inquit 'milites, et uos crastino die in aciem educam ut uictores potius quam uicti ueniam impetretis quam petitis.' cohortibus quae signa amiserant hordeum dari iussit, centurionesque manipulorum quorum signa amissa fuerant destrictis gladiis discinctos destituit; et ut postero die omnes pedites equites armati adessent edixit. ita contio dimissa fatentium iure ac merito sese increpitos neque illo die uirum quemquam in acie Romana fuisse praeter unum ducem, cui aut morte satisfaciendum aut egregia
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nefas cum inter tot: ut sit clades inprodigium uersum esfe
decem uiri libros adire iussi sunt. Et fabuis pictor delphos ad o¬
raculum immissus est sciscitatum quibus preciis supplicusq de¬
os possent placare: et que nam futura finis tantis cladibus foret
Interim ex fatalibus libris:. sacrificia aliquot extra ordinaria
facta. Interque gallus et gallina grecus et greca inforo bouario
sub terra uiui dimissi sunt in loco saxo consectum: ubi an hosti¬
is humanis minime romano sacro imbutum placatis satis ue
rebantur deis. M. claudius marcellus abhostia milites quos
in classem scriptos habebat romam ut urbi praesidio ẽẽnt mittit

Expanded text:
hoc nefas cum inter tot, ut fit, clades in prodigium uersum esset, hoc nefas cum inter tot, ut fit, clades in prodigium uersum esset, decemuiri libros adire iussi sunt et Q. Fabius Pictor Delphos ad oraculum missus est sciscitatum quibus precibus suppliciisque deos possent placare et quaenam futura finis tantis cladibus foret. interim ex fatalibus libris sacrificia aliquot extraordinaria facta, inter quae Gallus et Galla, Graecus et Graeca in foro bouario sub terram uiui demissi sunt in locum saxo consaeptum, iam ante hostiis humanis, minime Romano sacro, imbutum. placatis satis, ut rebantur, deis M. Claudius Marcellus ab Ostia mille et quingentos milites quos in classem scriptos habebat Romam, ut urbi praesidio essent, mittit
Abbreviated transcription (Latin):
se punica uastari cui cum opem imploranti ferre uellent:ni
instructamq ut ubi se aduersum tuendam siracusanam oram
peni sensissent liberum extemplo prouintiamq aliam romanã
aggrederentur.Itaq classe opus ẽe si regem socium siciliamq c
qui classi ad hostiam stanti pre eẽt canusium ad exercitum mit¬
tendum:scribendumq: consuli ut cum po.Ro. exercitum tradis¬
set primo quoq tempore quantum per cominodum rei.pu.fieri
posset romam ueniret. Territi etiam super tantasclades tum
caeteris prodigiis: tum ꝙ due uestales eo anno eꝑimia atq flora¬
nia stupri comperte: et altera sub terra ut mos est ad portam
colliriam necata fuerat:altera sibi met ip̃a mortem consciuerat
L.cantilius scriba pontificis quos nunc minores pontifices appel¬
lant qui cum floronia stuprum fecerat a pontifice maximo eo
usq uirgis in comitio caesus est: ut inter uerbera expiraret.e

Expanded text:
se Punica uastari; cui cum opem imploranti ferre uellent <prse Punica uastari; cui cum opem imploranti ferre uellent <prinstructamque, ut, ubi se uersum ad tuendam Syracusanam oram Poeni sensissent, Lilybaeum extemplo prouinciamque aliam Romanam adgrederentur; itaque classe opus esse, si regem socium Siciliamque , qui classi ad Ostiam stanti praeesset, Canusium ad exercitum mittendum scribendumque consuli et, cum praetori exercitum tradidisset, primo quoque tempore, quantum per commodum rei publicae fieri posset, Romam ueniret. territi etiam super tantas clades cum ceteris prodigiis, tum quod duae Uestales eo anno, Opimia atque Floronia, stupri compertae et altera sub terra, uti mos est, ad portam Collinam necata fuerat, altera sibimet ipsa mortem consciuerat; L. Cantilius scriba pontificius, quos nunc minores pontifices appellant, qui cum Floronia stuprum fecerat, a pontifice maximo eo usque uirgis in comitio caesus erat ut inter uerbera exspiraret.
Abbreviated transcription (Latin):
discessissent. tum demum litere: a terrentio consule allate sũt
L.emilium consulem exercitumq: caesum euasum se ẽẽ reliquio
tante cladis uelud ex naufragio colligentem ad .x. milia mili¬
tum ferme ẽc̃ in compositorum in ordinatorumq se nunci
sedere ad cannas in captiuorum pretiis praedaq alia nec¬
uictoris animo nec magͥ ducis more nuntiantes. Tum priuate
quoq per domos clades uulgate sunt adeoq totam urbem opple¬
uit luctus ut sacrum anniuersarium cereris intermissum sit
quia nec lugentibus id facere est fasnec ulla in illa tempestate
matrona expars lucta fuit. Itaq ne ob eandem cãm alia queq
sacra publica aut priuata desererentur. Senatus consultus dieb
triginta luctus est finitus. Caeterum cum sedato urbis tumłtu
reuocati in curiam patreseẽnt: aliae insuper ex sicilia lutere
allate sunt a. Tito atalitio propractore regnum hyeronis clas¬

Expanded text:
discessissent, tum demum litterae a C. Terentio consule allatae sunt: discessissent, tum demum litterae a C. Terentio consule allatae sunt: L. Aemilium consulem exercitumque caesum; sese Canusi esse, reliquias tantae cladis uelut ex naufragio colligentem; ad decem milia militum ferme esse incompositorum inordinatorumque; Poenum sedere ad Cannas, in captiuorum pretiis praedaque alia necuictoris animo nec magni ducis more nundinantem. tum priuatae quoque per domos clades uolgatae sunt adeoque totam urbem oppleuit luctus ut sacrum anniuersarium Cereris intermissum sit, quia nec lugentibus id facere est fas nec ulla in illa tempestate matrona expers luctus fuerat. itaque ne ob eandem causam alia quoque sacra publica aut priuata desererentur, senatus consulto diebus triginta luctus est finitus. ceterum cum sedato urbis tumultu reuocati in curiam patres essent, aliae insuper ex Sicilia litterae allatae sunt ab T. Otacilio propraetore, regnum Hieronis clas