comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
te obiciendum sibisciebat im ꝓꝑium
crucifixi. iudeis quidem scandalum.
gentib aut̃ stuiciciam. Ipsi uͦ nec confu¬
sio poc̾at eẽ in conseientia iam sanata.
nec uerecũdia infronte cam libera.
Uirtꝰ enũ dĩ est. inquit. insalttẽ omni
credenti. Uñ et ad corinthios dicit.
Nos aut̃ p̃dicamus xp̃m erucifixum.
uideis quioem scandalum. gentib aut̃
stuticiam. ipsis aut̃ uocatis. uideis atq
N gͦ crubescebat quasi imꝓꝑium erueis
xp̃i ñ sustinens. ñ quasi alit̾ docens. et
cus eciam ẽẽ. dĩ inꝑditionẽ ñ credem
Est enĩ uirtꝰ dĩ etiam imꝑditionẽ de qua
scͥptũ est. Disꝑde illos inuircute cua.
Nam et ꝓpt̾ has uͥtutum differentias.
dextra et sinistra ind̾o nominatur. Iu¬
deo pͥmũ ⁊ greco. Primũ uideo. deinde
greco. hoc ẽ gentili. quia salus ex ioc¬
is ẽ. Greci etiam pͥmũ omne hominum
genus duab appellationib censuerunt

Expanded text:
te objiciendum sibi sciebat improperium te objiciendum sibi sciebat improperium crucifixi, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam. Ipsi vero nec confusio potuerat esse in conscientia jam sanata, nec verecundia in fronte tam libera. « Virtus enim Dei est, » inquit, « in salutem omni credenti. » Unde et ad Corinthios dicit: « Nos autem praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam: ipsis autem vocatis Judaeis atque Non ergo erubescebat, quasi improperium crucis Christi non sustinens; non quasi aliter docens, et tus etiam esse Dei in perditionem non credendi. Est enim virtus Dei etiam in perditionem. De qua scriptum est: « Disperde illos in virtute tua . » Nam et propter has virtutum differentias, dextra et sinistra in Deo nominantur. « Judaeo, primum et Graeco. » Primum Judaeo, deinde Graeco, hoc est gentili, « quia salus ex Judaeis est . » Graeci etiam primum omne hominum genus duabus appellationibus censuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
et ue mͥ si non eũgłirauero. Om̃ib enĩ
sapientib et insipientib loqui neces¬
se est. euangłizanti. s illis euangłi za¬
re ꝓmptꝰ est. de quib scͥptũ ẽ. Beatus
qͥ loqͥtur in aure audientis. Iam uͦ
ut breuit̃ que dicta sunt recapitulen¬
tur. pꝰ quam apłs ñ inhumane sapien¬
cie doctis et ꝑsuasibilib u̾bis. s in sĩ¬
plicicate sicut ex dõ susceptũ. adroma¬
nos eungłm negotium satis cõmenda¬
uit. exꝑsona euangłizantis. ex aue¬
coricate mitcentis. ex causa ipsa. post¬
mam in abundanitia benediehonis xͥ.
sieut ipse añs insticuit. in pace eam
salutauit. et pie sollicicudinis affectu.
et oracionũ offĩcio. audicorã sibi beni¬
uolentiam p̃parauit. ipsum eis etiͣgłi¬
um p̃dicare aggreditur. Uidensq
quasi adauditoriũ suũ. cam exiudeis
quã exgentib romanis. mundanã
confluere sapientiam. et requieuis¬
se suꝑ eos pacem suam inqua eos saluta¬

Expanded text:
et vae mihi, si non evangelizavero . » Omnibus enim et vae mihi, si non evangelizavero . » Omnibus enim sapientibus et insipientibus loqui, necesse est evangelizanti: sed illis evangelizare promptus est, de quibus scriptum est. Beatus qui loquitur in aure audientis. Jam ergo, ut breviter quae dicta sunt recapitulentur, postquam Apostolus non in humanae sapientiae doctis et persuabilibus verbis, sed in simplicitate, sicut ex deo susceptum ad Romanos Evangelii negotium satis commendavit, ex persona evangelizantis, ex auctoritate mittentis, ex causa ipsa, postmam in abundantia benedictionis Christi, sicut ipse Dominus instituit, in pace eam salutavit, et piae sollicitudinis affectu et orationum officio auditorum sibi benevolentiam praeparavit, ipsum eis Evangelium praedicare aggreditur, vidensque quasi ad adjutorium suum tam ex Judaeis quam ex gentibus Romanis mundanam confluere sapientiam, et requievisse super eos pacem suam, in qua eos saluta
Abbreviated transcription (Latin):
os exlege docet. et ꝓpħis. alios uͦ signis
snadet et uircutib. hine ẽ quod ad ci¬
mocheũ egrocant̾e. ñ uirtute curatio¬
nis. s consilio utitur medicine crophi¬
mũ eciam reliquit infirmũ nuleti.
patrẽ uͦ publii dissenteria et febrib
laborant̾e. solo ũbo & oratione eurauit.
Et lapsum de cenaculo eucieum. uite
et sanicati restituit. Signa quippe ñ
fidelib s infidelib. ñ sapientib s ui¬
sipientib debentur. Gratissime uero
subdit. Ita quod inme promptũ ẽ et
uobis qui rome estis euanglizare.
hoc ẽ uobis qui rome estis debitor sum
euangłizare quod inme ꝓmpcum est.
siue quod ꝰ ẽ quantũ in meẽ. Acsidicat.
Uos qͥ rome estis. de insipientib ũ estis.
Promptũ eiũ erat sapienti sapientib loqͥ
cũ et de insipientib hoc sentiendũ sit.
quod alibi dic̃. Si enĩ inquit inuicus
hoc egero. dispensatio mͥ credita est

Expanded text:
os ex lege docet et prophetis, alios vero signis os ex lege docet et prophetis, alios vero signis suadet et virtutibus. Hinc est quod ad Timotheum aegrotantem non virtute curationis, sed consilio utitur medicinae ; Trophimum etiam reliquit infirmum Mileti : patrem vero Publii dysenteria et febribus laborantem solo verbo et oratione curavit : et lapsum de coenaculo Eutychium vitae et sanitati restituit . Signa quippe non fidelibus, sed infidelibus, non sapientibus, sed insipientibus debentur. Gratissime vero subdit. VERS. 15.-- « Ita, quod in me promptum est et vobis qui Romae estis evangelizare. » Hoc est, vobis, qui Romae estis, debitor sum evangelizare, quod in me promptum est, sive quod, id est quantum in me est. Ac si dicat: Vos qui Romae estis, de insipientibus non estis. Promptum enim erat sapienti sapientibus loqui, cum et de insipientibus hoc sentiendum sit quod alibi dicit: « Si enim, » inquit, « invitus hoc egero, dispensatio mihi credita est;
Abbreviated transcription (Latin):
bat. undiq ei luera contrahebat. ubiq
seminabat. undiq metebat. S aliquem
inquit fructum habeam inuobis. N enĩ
pret̾eundum ẽ. quod bonoꝵ aliquẽ frue¬
cun singularit̾ sepius ꝓnuntiare uidet᷑.
oꝑa uͦ carnis que ex ꝓbrat pluralit̃. hinc
enĩ alibi dicit. fructus enĩ sp̃e ẽ caritas
gaudium. pax et cet̾a. De fructib uͦ car¬
lis. manifesta inquit sunt. quę sunt
fornicatio immunditia et cet̾a. Hoc id̾o
placet. uͥcutes om̃s una uircus sunt.
quarũ aliquam qui ꝑfecte habet. om̃is
habet. uitia uͦ etan cõpugnantia sibi
ad inuicem sunt. Sequit᷑. Grecis ac bar
baris. sapientib et insipientib debi¬
cor sum. Nec seit cogi caritas. neseit
co artari. Om̃ib se debet. om̃ib exibet.
Non refugit grecam sapientiam. ñ bar¬
baroꝵ̃ in sipientiam. Neminẽ estimat
deserendum. dumi aliis camqua sapi¬
entib sapientiam loquit᷑. aliis canqu̾ã
insipientib niebil se scire ꝓ testatur
nͥ xpm̃ iħm et hunc crucifixum. ali¬

Expanded text:
bat, undique ei lucra contrahebat. Ubique seminabat, undique metebat. Ut aliquem, inquit, fructum habeam in vobis. Non enim praetereundum est quod bonorum aliquem fructum singulariter saepius pronuntiare videtur; opera vero carnis, quae exprobrat, pluraliter. Hinc enim alibi dicit: « Fructus enim spiritus est, charitas, gaudium, pax, etc. . » De fructibus vero carnis, « manifesta, » inquit, « sunt; quae sunt fornicatio, immunditia, etc. . » Hoc ideo, placet, virtutes omnes una virtus sunt: quarum aliquam qui perfecte habet, omnes habet; vitia vero etiam compugnantia sibi adinvicem sunt. Sequitur: VER et insipientibus debitor sum. » Nescit cogi charitas, nescit coarctari. Omnibus se debet, omnibus exhibet. Non refugit Graecam sapientiam; non barbarorum insipientiam. Neminem aestimat deserendum. Dum aliis tanquam sapientibus sapientiam loquitur, aliis tanquam insipientibus nihil se sciJesum, et hunc crucifixum : ali
Abbreviated transcription (Latin):
modi impietatẽ apłica recunoitꝰ auclori¬
tas. cantum de exaggeratione nominũ
pondus incutiens eũ dicit. oho cu qͥs es
qui respondeas do Ohomo d̾o. lutũ figu¬
lo. Subiuxit enĩ idem apłs. Num qͥd¬

Expanded text:
modi impietatem apostolica reprehendit auctorimodi impietatem apostolica reprehendit auctoritas, tantum de exaggeratione nominum pondus incutiens, cum dicit, O homo, tu quis es qui respondeas Deo? O homo Deo, lutum figulo! Subju
Abbreviated transcription (Latin):
seientia sua in contautabilit᷑ manente eli¬
gere faciendos quos facturꝰ fuerat eligen
deo quid etiam hinc calũpniosa pͣuitas
possit opponere. Seqͥcur enĩ. ut si eos qͦs
p̃destinauit illos et uocauit. & si eos quoᷤ
uocauit. illoᷤ & iustificauit. qͥ nec p̃destina
ti nec uocati. ac ꝑ hoc nec iustificati st̃ ab
agnitionis die sint poscenda supplicia.
Dicat istis apłs paulus. Numqͥo iniqͥtas
apuo dm̃ : Statim ipse respondeat. Absit.
Cumq hoc fuerit in hominis mente
sana piecate fundatũ. quod nulla sit iniqͥtã
apud dm̃. ita incelligat. eui uult miseret᷑
& quem uult indurat. quasi dieẽtur. eui
uult miseret᷑. cui non uult ñ miseret᷑. Ic̃e¬
ꝙ hoc ipsumm rursus ita intelligat. quasi
diceretur. Cui uult oonat. et a qͦ uult oe¬
bitum poscit. Qo qͥ dicere ꝑseuerat in¬
iuistum. ab apło audiat. Ohomo cu qͥs es.
qͥresponoeas d̾o :: Congrue si qͥdem huius¬

Expanded text:
scientia sua incommutabiliter permanente eliscientia sua incommutabiliter permanente eligere faciendos, quos facturus fuerat eligenddeo quid etiam hinc calumniosa pravitas possit opponere. Sequitur enim, ut si eos quos praedestinavit, illos et vocavit; et si eos quos vocavit, illos et justificavic nec justificati sunt, aagnitionis die sint poscenda supplicia. Dicat istis Paulus apostolus, Nunquid iniquitas apud Deum ? Statim ipse respondeat, Absit. Cumque hoc fuerit in hominis mente sana pietate fundatum, quod nulla sit iniquitas apud Deum, ita intelligat, Cujus vult miseretur, et quem vult indurat ; quasi diceret: Cujus vult miseretur, et cujus non vult non miseretur. Itemque hoc ipsum rursus intelligat, quasi diceretur: Cui vult donat, et a quo vult debitum poscit. Quod qui dicere perseverat injustum, ab Apostolo audiat, O homo, tu quis es qui respondeas Deo ? Congrue siquidem hujus
Abbreviated transcription (Latin):
tium scientia plenus est. nec reminiscenᷤ
uoluit᷑ in p̃t̾icum. nec sꝑans cendit᷑ in
motib agitet. ab eo pͥncipio in quo erat
uerbum. usq infinem om̃iũ sełoꝵ. de quo fine
cum diceret beatꝰ moyses. dñe inqͥt quireg
nec p̃cerita cransierunt. s inp̾sentia di¬
uinitatis p̃senti semꝑ luce cernunt᷑ ab illo.
dis atq eligendis hominib sieut mluto
figulus potestat̾e. facta sunt alia quidem
uasa inhonorem. alia uͦ inconcumeliam.
Ancequam faceret p̃seiuit nos. & in ipsa
nos p̃scientia cũ nondum fecisset elegit.
S aquo hoc fieri potuit. nͥ abeo qͥuoeat ea¬
qͣ non sunt. canquam ea que st̃: Apłs enĩ
dieit. Qͥ elegit nos ante munoi consticuti¬
onem. Incra mundum facti sumus. et ante
mundum electi sumus. Atq ita uno eodẽq
nec transeunte nec fucõ s continuo t̾eꝑe. uł
si qͦ alio modo diei potest. si cam̃ potest apud
dm̃ ẽ & prescire & facere. et elig̾e. & pre¬

Expanded text:
tium scientia plenus est: nec reminiscens tium scientia plenus est: nec reminiscens volvitur in praeteritum, nec sperans tenditur in motibus agitantur, ab eo principio in quo erat Verbum , usque in finem omnium saeculorum. De quo fine cum diceret beatus Moyses: Domine, inquit, qui renec praeterita transierunt, sed in praesentia divinitatis praesenti semper luce cernuntur. Ab illo edis atque eligendis hominibus, sicut in luto figulus potestatem, facta sunt alia quidem vasa in honorem, alia vero in contumeliam. Antequam faceret nos, praescivit nos, et in ipsa nos praescientia, cum nondum fecisset, elegit. Sed a quo hoc fieri potuit, nisi ab eo qui vocaquae non sunt, tanquam ea quae sunt ? Apostolus enim dicit, Qui elegit nos ante mundi constitutionem . Intra mundum facti sumus, et ante mundum electi sumus: atque ita uno eodemque, nec transeunte, nec futuro, sed continuo tempore, vel si quo alio modo dici potest, si tamen potest, apud Deum est et praescire, et facere, et eligere, et prae
Abbreviated transcription (Latin):
cũ homo paritur. iste reddi meritoq
fateat᷑. Indurare enim dr d̾s eum quẽ
moslire noluerit. Sic etiam excecare di¬
cendus ẽ eum. quem illuminare nolue¬
rit. sic etiam repellere eum quẽ uocare
noluerit. Qͦs enim p̃destinauit. illos &e
uocauit. et qͦs uocauit illos & iustifica¬
uit. Ipse enĩ dedit ut simus. ipse ut bo¬
nicas. sapientia condidit. iusticia damp¬
nauit. gr̃a lib̾auit. Mundus enim ꝗͣuis
ꝓ temꝑe ex qͦ factꝰ est ceꝑit. in illa diuine
p̾scientie luce faciendus. nullum potuit
habere pͥncipium. & quanciẽq uł ex adã
usq inhodiernum homines nati sunt:
uł post etatẽ nr̃am gen̾ationis sunt ꝓpa¬
gine nascituri. apud dm̃ etiam natisunt
& oecurso tocius uite cemꝑe cransierunt.
in illo nichilominus diuni obtutus lumi¬
ne ꝑmanentes. Ds enĩ qͥ nec loco claudit᷑
nec temꝑe p̃uenit᷑. omĩum rerum cara
preteritarum memoria. qm̃ unminen¬

Expanded text:
cii homo patitur, juste reddi meritoque cii homo patitur, juste reddi meritoque fateatur. Indurare enim Deus dicitur eum quem mollire noluerit: sic etiam excaecare dicendus est eum quem illuminare noluerit: sic etiam repellere eum quem vocare noluerit. Quos enim praedestinavit, illos et vocavit: et quos vocavit, illos et justificavit . Ipse dedit ut simus, ipse ut bonitas, sapientia condidit, justitia damnavit, gratia liberavit. Mundus enim quamvis pro tempore ex quo factus est coeperit, in illa divinae praescientiae luce faciendus nullum potuit habere principium: et quanticunque vel ex Adam usque in hodiernum diem homines nati sunt, vel post nostram aetatem generationis sunt propagine nascituri, apud Deum nati sunt jam, et decurso totius vitae tempore transierunt, in illo nihilominus divini obtutus lumine permanentes. Deus enim qui nec loco clauditur, nec tempore praevenitur, omnium rerum, tam praeteritarum memoria, quam imminen
Abbreviated transcription (Latin):
num nullus ex hoc p̃scͥptionis locꝰ est. ut
se dieat debitor iniuste exigi. qi sit alii oe¬
bitori. ab eodem quod debebat creditore
donatũ. quis in cancam insaniam ꝓfane
uocis erumpat. ut in iusticie d̃m argu¬
at. si uni indebitam donauerit gr̃am.
lus nͥ in dignus misco̾i̾a. audeat dispu¬
tare. Eͦd uͦ sequitur quẽ uult indurat.
ibi paululã humanȩ ments intentio
uerbi nouitate confundit᷑. S ñ ita in¬
celligendũ quasi d̾s in homine ipsam
quȩ ñ eẽt. duriciam cordis oꝑet᷑. Edẽ
enim aliud duricia. quam d obuiare
mandatis: Uñ illud beatꝰ stephanꝰ dice¬
bar ad ppłm. Dura ceruice & noneireã¬
dictum est quem uult indurat. ipsum p̃¬
uaricationis in tueatur exoroium & deo
dante mandatũ. qui crans gressionis cul¬
pam inuecordie fuerit oꝑatꝰ attendat.
quauis ne abipso quidem si negaret assen¬
sum. potuit temptatore cõpelli. Ergo qͥe¬
qͥd post illam p̃uaricationẽ natus suppli¬

Expanded text:
num nullus ex hoc praescriptionis locus est, ut num nullus ex hoc praescriptionis locus est, ut a se dicat debitor injuste exigi, quia scit alteri debitori ab eodem quod debebat creditore donatum; quis in tantam insaniam profanae vocis erumpat, ut injustitiae Deum arguat, si uni indebitam donaverit gratiam, lus nisi indignus misericordia audeat disputare. Quod vero sequitur: Quem vult indurat, ibi paululum humanae mentis intentio verbi novitate confunditur. Sed non ita intelligendum est, quasi Deus in homine ipsam quae non esset duritiam cordis operetur. Quid enim aliud est duritia, quam Dei obviare mandatis? Unde illud beatus Stephanus dicebat ad populum: Dura cervice, et non circumdictum est, Quem vult indurat; ipsum praevaricationis intueatur exordium, et Deo dante mandatum, qui transgressionis culpam in corde fuerit operatus attendat: quamvis ne ab ipso quidem, si negaret assensum, potuit tentatore compelli. Ergo quidquid post illam praevaricationem natus suppli
Abbreviated transcription (Latin):
peccati ẽ. sequat᷑ necesse ẽ pena peccatũ.
Ca uͦ in om̃s homines mors ptransie. in
om̃s necesse ẽ ꝑtͣnsisse peccatum. Peccatũ
qmͦ cum pariuulis originale nascatur. car¬
nis oeulis uid̾e ñ possumꝰ. Q a uͦ om̃s ex
adam carnalit̾ natos. & si illi iam etiam
in xp̃o renatisunt. uidemus mortis lege
to. pena minime seqͥret᷑. quam ut nulla
cõmunicatione peccati. parc̾ẽ sumat pene
quiñ habet eulpe. Si gͦ ut apparuit de
preuaricatoris semine om̃s nascimur debi¬
tores. qm̃ in ipso om̃s. sicut ait apłs peccaue¬
runt. et ipsa iam apͥncipio unde descendi¬
mits massa dampnata ẽ. nullus de ouricia
sua. nullꝰ depena conqueri audeat. quȩ
etiam ñ existentib peccatis ꝓpͥis sola nas¬
cendi conditione debet᷑. Quod uͦ d̾s aliis
gratuita uocatione conũsis. inised̾iam lar¬
gitur indebitam. non ad dispensatoris
arguere si alteri donans abeo quod oebe¬
at exegerit: Si gͦ inter concractus homi¬

Expanded text:
ti est, sequatur necesse est poena peccatum. Quia vero in omnes homines mors pertransiit, in omnes necesse est pertransisse peccatum. Peccatum quo modo cum parvulis originale nascatur, carnis oculis videre non possumus. Quia vero omnes ex Adam carnaliter natos, et si illi jam etiam qui in Christo renati sunt, videmus mortis lege to, poena minime sequeretur, quam ut nulla communicatione peccati, partem sumat poenae, qui non habet culpae. Si ergo, ut apparuit, de praevaricatoris semine omnes nascimur debitores, quoniam in ipso omnes, ut ait Apostolus, peccaverunt, et ipsa jam in principio unde descendimus massa damnata est; nullus de duritia sua, nullus de poena sua conqueri audeat, quae etiam non existentibus peccatis propriis, sola nascendi conditione debetur. Quod vero Deus aliis gratuita vocatione conversis, misericordiam largitur indebitam, non ad dispensationisarguere, si alteri donans, ab eo quod debebat exegerit? Si ergo inter contractus homi
Abbreviated transcription (Latin):
Ainutti. S reoit᷑ ao paruulos. redit᷑ adge¬
minos. Paruiẽ qͦs dtcit redit᷑ ad nec¬
dũ natos. qͥ et eodem concubitu semina¬
ti et eodem monienco inlueem fuerant
ꝓferendi. Cis discrepans̃ diũsumq uidi¬
cium diuine uolimtatis apparens sensus
hominũ de uoluntate d̾i suꝑbe nimiũ
dispucantes. magnicudo q̃stionis obtur
ambo meruerunt. ẜ habet potestatẽ
sigulius luti exeadem massa facere aliuo qͥdem
ias inhonorẽ. alud uͦ incontumeliã. Dicturꝰ
es quare : Qͤ ẽ iudicii huiꝰ cam confusa
difisitas: Rursus hanc p̃sumptionem ille
confucet. & dicat. O homo cu qͥses qͥ respon¬
deas d̾o: Maxime qr ad illam humanor
actuum comparationẽ. rursa intentio
conũsa respondet in iusticiȩ ñ posse argui
creditorem. qͥ duob debitorib cale uolu¬
erit had̾e iudicium. ut uni donet. ab alio
om̃ib humanȩ conũsationis actib atq
concractib ad discernenoum aliquid. ad
diuidicandũ. hanc qͣ uidem᷑ aliqͥd ꝓbare

Expanded text:
AP. XVI. Sed reditur ad parvulos, reditur ad geminos: parum est quod dixi, reditur ad necdum natos, qui et eodem concubitu seminati, et eodem momento in lucem fuerant proferendi. Eis discrepans diversumque judicium divinae voluntatis apparens, sensus hominum de voluntate Dei superbe nimium disputantes, magnitudo quaestionis obturbambo meruerunt; sed habet potestatem figulus luti ex eadem massa facere aliud quidem vas in honorem, aliud vero in contumeliam . Dicturus es, Quare? Quae est judicii hujus tam confusa diversitas? Rursus hanc praesumptionem ille confutet, et dicat, O homo, tu quis es, qui respondeas Deo ? Maxime quia ad illam humanorum actuum comparationem rursus intentio conversa respondet, injustitiae non posse argui creditorem, qui duobus debitoribus tale voluerit habere judicium, ut uni donet, ab alio omnibus humanae conversationis actibus atque contractibus ad discernendum aliquid, ad dijudicandum hanc, qua videmur aliquam probare
Abbreviated transcription (Latin):
homines erant. Quantũ ad dignitateni:
ambo reges. Quantũ ad causani. ambo ca¬
tiuum dĩ ppłm possidentes. Quantũ adpe¬
nam. ambo flagellis clement̃ ãmoniti. Q
gͦ fines eor fecit eẽ diũsos. nͥ qͦd unus manũ
d̾i sentiens. in recordatione ꝓpͥe iniqͥtatis
ingemuit. alt̾̃ lib̾o contͣ di miscd̾i̾ssimã
ueritatẽ pugnauit arbicͥo: hic quiẽq
respondet illi. ut intitaret᷑ affuisse ditunũ
huic induraretur defuisse p̃sioium. &
hoc concendit inuistum. ꝓpt̃ qoͦ rerũ ipsa¬
rũ fines indĩ uoluntate consticuens. dpxtt¬

Expanded text:
homines erant: quantum adhomines erant: quantum adambo reges; quantum ad causam, ambo captivum populum Dei possidentes; quantum ad poenam, ambo flagellis clementer admoniti. Quid ergo fines eorum fecit esse diversos, nisi quod unus manum Dei sentiens in recordatione propriae iniquitatis ingemuit, alter libero contra Dei misericordissimam veritatem pugnavit arbitrio? Hic quicunque respondet, illi ut mutaretur adfuisse divinum, huic ut induraretur defuisse praesidium, et hoc contendit injustum, propter quod rerum ipsarum fines in Dei voluntate constituens, dix
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ñ eẽ mutandũ. respondet᷑. dĩ p̃scien¬
ciam non cogere hominẽ ut calis sit. qua
d̾s. Qm̃ si cogit eẽ. hoc utiq cogit qͦd ñ ẽ.
Porro si p̃seierat fucurũ eẽ qd ñ ẽ. p̃scienti
a ñẽ. Qͦo de d̾o ꝗͣ impie dicat᷑. ad ũtit qͥs¬
q qͥ peccatis suis inde blanoit᷑. qͦd o̾s eum
cat. muiꝰ iooneam ad salutẽ uiam. si nul¬
la intrinsecꝰ uocatione pulsatꝰ. tantum
quispiam flagellet᷑. Unde nabogodo¬
nosor penitentiã meruit fructuosam.
Nonne sinnumeras impietates. flagellatꝰ
penicuit. & regnum quod ꝑdid̾at rursꝰ
accepit: Pharao aut̃ ipsis flagellis ẽ duri¬
or effectus. & periit. hie mͥ rationem
reddat. qͥ diuinum consiliũ. nimium alto
sapienti corde dinidieat. eur medicamen¬
tum uniꝰ medici confectum. alii adinte¬
ricum. alii ualuerit ad salutẽ. nͥ qͥa xͥ bonꝰ
odor. aliis ẽ odor uite inuitã. aliss odor
mortis inmorcẽ: Quancũ adnat᷑am. ãbo

Expanded text:
Deus non esse mutandum, respondetur Dei prae scienDeus non esse mutandum, respondetur Dei prae scientiam non cogere hominem ut talis sit qualeDeus. Quem si cogeret esse, hoc utique cogeret quod non est. Porro si hoc praescierat futurum esse quod non est, praescientia non est. Quod de Deo quam impie dicatur, advertit quisque qui peccatis suis inde blanditur, quod Deus eum cat, minus idoneam ad salutem viam, si nulla intrinsecus vocatione pulsatus, tantum quispiam flagelletur. Unde Nabuchodonosor poenitentiam meruit fructuosam ? Nonne post innumeras impietates flagellatus poenituit, et regnum quod perdiderat, rursus accepit? Pharao autem ipsis flagellis est durior effectus, et periit . Hic mihi rationem reddat, qui divinum consilium nimium altum sapienti corde dijudicat, cur medicamentum unius medici confectum, alii ad interitum, alii valuerit ad salutem: nisi quia Christi bonus odor, aliis est odor vitae in vitam, aliis odor mortis in mortem ? Quantum ad naturam, ambo
Abbreviated transcription (Latin):
tua uera. qr inueritate & iudicio suꝑ¬
indicisti om̃ia hec. ꝓpt̾ peccata nr̃a. &
noli ulteriꝰ uisticiȩ dĩ culpam tuȩ indura¬
rint consecuti. iudicio ueritatis meritꝰ
suis aliquid glorient᷑. nec hi qͥ inourati atq
dampnati sunt. excusationẽ culpe ex hoc
habere posse se credant. quod nullam
qua conũcerent᷑ sint miscoiam consecuti.
Hane gͦ pharao miscd̃iam ñ accepit.&.
id̾o ei ad ꝑeundum lib̾um suffecit arbi¬
trium. Quem qͥdem nullꝰ ita ignarus
diuinarum seripturarum erit. qͥ aude¬
at ditire illa om̃ia inuiste eẽ ꝑpessum.
Anforte si pie de dõ sicut expedit sentia¬
mus. etiam pharaoni datam miscõiam
repꝑpimꝰ : Pacientia enĩ dĩ ualere ei de¬
buit ad salutẽ. qua differens iustũ meri¬
cumq supplicium. muacłoꝵ ũb̾a crebra
densabat. Nũqͥd ñ potuit sicut flagellis
cedens expulit ppłm. ita miracłis eredenꝰ
dm̃ cante uirtutis agnoscere : Si o̾r iam
pharaonẽ ñ posse mutari. qr etim p̃sciũat

Expanded text:
icio superinduxisti omnia haec, propter peccata nostra : et noli injustitiae Dei culpam tuae indurarint consecuti a Deo, judicio veritatis de meritis suis aliquid glorientur; nec hi qui indurati atque damnati sunt, excusationem culpae ex hoc habere posse se credant, quod nullam qua converterentur, sint misericordiam consecuti. Hanc ergo Pharao misericordiam non accepit, et ideo ei ad pereundum liberum suffecit arbitrium, quem quidem nullus ita ignarus divinarum Scripturarum erit, qui audeat dicere illa omnia injuste esse perpessum. An forte si pie de Deo sicut expedit sentiamus, etiam Pharaoni datam misericordiam reperimus? Patientia enim Dei valere ei debuit ad salutem, qua differens justum meritumque supplicium, miraculorum verbera crebra densabat. Nunquid non potuit, sicut flagellis caedens expulit populum, ita miraculis credens Deum tantae virtutis agnoscere? Si dicitur jam Pharaonem non potuisse mutari, quia cum praesciverat
Abbreviated transcription (Latin):
tiam suam. etiam legis doceret exemplo.
Sic enĩ intelligi uoluit qͦd moyses oixe¬
rat. misereor cuiꝰ miserebor. & miscõiã
p̃stabo eui misericors ero. ut pͥmã ad̃o
miscõiam uocatione credamꝰ hominil
p̾rogari. que sola adrecte uiuenoum
ñ sufficit. si deserat qui uocauit. id̾oq
ricors fuero. ut adeo accipi manifestum
sit. etiam ipsa miscõiȩ oꝑa. que cũ uioeñ
impendere. di miscoiã ꝓmerem᷑. Sic
enim ineungłio dñs oic̃. Beati miseri¬
cordes. qm̃ ipsis miserebit᷑ d̾s. Qͦo nisi
sic intellexisset apłs. numꝗͣ ꝓbationis
gr̃a disputationi suę. hoc cestimoniũ
ad scd̾am gr̃am .i. ad recte uiuendi donũ
ꝑuenire mereant᷑. sic̃ dñs in eũgłio dicit.
multi uocati. pauci uͦ elech. hine intelligat
quale sit qͦd contͣ aĩ gr̃am defensare moli¬
cur. qui de lib̾o sibi blandit᷑ arbitͥo. Quicũ¬
q enum diuine uocationis munere dere¬

Expanded text:
tiam suam etiam legis doceret exemplo. tiam suam etiam legis doceret exemplo. Sic enim intelligi voluit quod Moyses dixerat, Misereor cujus miserebor, et misericordiam praestabo cui misericors fuero : ut primam a Deo misericordiam vocatione credamus hominibus praerogari, quae sola ad recte vivendum non sufficit, si deserat qui vocavit. Ideoqueo cui misericors fuero: ut a Deo accipi manifestum sit etiam ipsa misericordiae opera, quae cum videmur impendere, Dei misericordiam promeremur. Sic enim in Evangelio dicit: Beati misericordes, quoniam ipsis miserebitur Deus . Quod nisi sic intellexisset Apostolus, nunquam probationis gratia, disputationi suae hoc testimonium ad secundam gratiam, id est, ad recte vivendi donum pervenire mereantur, sicut Dominus in Evangelio dicit, Multi sunt vocati, pauci vero electi : hinc intelligat, quale sit quod contra Dei gratiam defensare molitur, qui de libero sibi blanditur arbitrio. Quicumque enim divinae vocationis munere dere
Abbreviated transcription (Latin):
dem sibi cribuens sollicita pietate sub iun¬
xit. Non ego aut̃. si grã di mecũ. Iamgͦ
Q uocato &̃ uocationẽ ꝑ oꝑa iusticiȩ sub¬
secuto. qͥd suꝑ erat aliuo. nisi ut lib̾atus
de corꝑe mortis huiꝰ. ad illius alteriꝰ uite
quę scĩs om̃ib ueritatis ore ꝓmissa est
beaticudinẽ ꝑueniret: Qͦ nullis huma¬
nis meritis reddi. s d̾i docens gr̃a largi¬
tͥate donari. sibi ipse respondet pꝰ gemitꝰ
quib dixerat. miser ego homo. qͥs me li¬
butionẽ qua opximus ad̾o homines nul¬
lis existentib meritis uocari. & uocatos
ut boni aliqͥd oꝑent᷑ dĩ amminicłis ad¬
iupari. sumpto de uet̾ib litt̾is apłs mon¬
strat exemplo. Post quam illam deduob
geminis electionẽ om̃i repulsa lauoe
meritor. add̾i grãm iudiciumq retule¬
rat. uidens quio impia poss blasphe¬
retur ei unde ꝓbas. parum putauit auc¬
toritatem suẽ ualere doctͥne. iisi senten¬

Expanded text:
dem sibi tribuens, sollicita pietate subjundem sibi tribuens, sollicita pietate subjunxit, Non ego autem, sed gratia Dei mecum . Jam ergo et vocato et vocationem per opera justitiae subsecuto, quid supererat aliud, nisi ut liberatus de corpore mortis hujus, ad illius alterius vitae, quae sanctis omnibus Veritatis ore promissa est, beatitudinem perveniret? Quod nullis humanis meritis reddi, sed Dei docens gratia largiente donari, sibi ipse respondet, post gemitus quibus dixerat, Miser ego homo, quis me libutionem, qua diximus a Deo homines nullis existentibus meritis vocari; et vocatos, ut boni aliquid operentur, Dei adminiculis adjuvari, sumpto de veteribus Litteris Apostolus monstrat exemplo: postquam illam de duobus geminis electionem, omni repulsa laude meritorum, ad Dei gratiam judiciumque retulerat, videns quid impia posset blaspheretur ei, Unde probas? Parum putavit auctoritatem suae valere doctrinae, nisi senten
Abbreviated transcription (Latin):
ceperint. qui carnalib ñ subiugant᷑ ille¬
cebris. qͥ iartantiȩ uicio auariciȩ facib.
uento suꝑbiȩ caruerunt. & quantum in
homine ẽ di inse dona seruantes. ad sp̃a¬
lia exercitia omne studium contulerunt.¬
& inagone huius uite certantes ad ui¬
uat. et coronas uincentib largit᷑ et̃nas.
Ipse pursus delinquentes deserit. re¬
sistentes mourat. concempnentes condempnat.
nobis d̾s oꝑat᷑. uel nos iubet aliqͥd oꝑari.
ipsum interrogemꝰ decuiꝰ ũbis orta ques¬
cio ẽ. quam si dñs assit enodare emam̃. ut
eius sensib ꝑdiũsa uolumina uaria qͥdẽ
locutione. s una atq eadem intentione
digestis. siqͥd in hoc loco latet. alcerius sen¬
tentie collatione reseret᷑. Uocatum ad eo
apłm paulum uel in eo libro legimꝰ. ubi
eor gesta. canonica aueboritate narran¬
cur. uel ipse inepła sua conficet᷑ dicens.
mine fuerat oꝑatꝰ ipse sic dicit. Flus om¬
nib illis laboraui. S ne hoc ipsum qui¬

Expanded text:
alibus non subjugantur illecebris, qui jactantiae vitio, avaritiae facibus, vento superbiae caruerunt, et quantum in homine est, Dei in se dona servantes ad spiritualia exercitia omne studium contulerunt, et in agone hujus vitae certantes adjuvat, et coronas vincentibus largitur aeternas: ipse rursus delinquentes deserit, resistentes indurat, contemnentes condemnat. Cnobis Deus operatur, vel nos jubet aliquid operari, ipsum interrogemus de cujus verbis orta est quaestio; quam, si Dominus adsit, enodare conamur, ut ejus sensibus per diversa volumina, varia quidem locutione, sed una atque eadem intentione digestis, si quid in hoc loco latet, alterius sententiae collatione reseretur. Vocatum a Deo apostolum Paulum vel in eo libro legimus, ubi ejus gesta canonica veritate narrantur, vel ipse in Epistola sua confitetur, dicens, mine fuerat operatus, ipse sic dicit: Plus omnibus illis laboravi. Sed ne hoc ipsum qui
Abbreviated transcription (Latin):
mors insepulero. morcuos resuscitans
ininferno. uitam tͥbuens uniũsis in ce¬
lo. Non mundum dimittens ad celos
ascendit. nec celum deserens uenit.¬
s uno atq eodem tẽꝑe cotum cotus ĩ¬
pleuit. qui alieubi oꝑum manifestati
one plus parens. agnitionẽ p̃sentiȩ suȩ.
mediatoris morte qͥo sentiam :: Om̃iũ
que ame insuꝑiorib incidentium qͥs¬
conum necessitate disꝑsa sunt. ꝓrsus
ista sententia ẽ qua eredo mortuum ẽẽ fi¬
lium d̾i. non scõm penam iniustieie. ꝗͣ
illa quam ysaias licit. mortui uitam
non uidebunt. illa quȩ scomi naturã
gen̾alis ẽ cunctis. ñ illam qͥ specialis ẽ
malis. Puitemus gͦ in hoc ẽẽ quodãmͦ
ium acpocentiam seminis qua et anima
animas reparet. et carne om̃ũi nr̃m
carnem uidicio ĩminente resuscitet.
dum ꝑ oꝑationẽ ꝓpͥe deitatis cuncꝰta ui¬
uificans ex uno suscepti hominis grano.
innumerabilem patri redditurus est
messem. cunc separaturꝰ est a zizaniis

Expanded text:
mortuus in sepulcro, mortuos resuscitans mortuus in sepulcro, mortuos resuscitans in inferno, vitam tribuens universis in coelo: non mundum dimittens ad coelos ascendit, nec coelum deserens ad tsed uno atque eodem tempore totum totus implevit, qui alicubi manifestatione operum plus parens, agnitionem praesentiae suae mediatoris morte quid sentiam? Omnium quae a me in superioribus incidentium quaestionum necessitate dispersa sunt, prorsus ista sententia est: qua credo mortuum esse Filium Dei, non secundum poenam injustitiae quam illa de qua Isaias dicit: Mortui autem vitam non videbunt . Illa quae secundum naturam generalis est cunctis, non illa quae specialis est malis. Putemus ergo in hoc esse quodam modo vim ac potentiam seminis, qua et anima animas reparet; et carne omnium nostrum carnem judicio imminente resuscitet: dum per operationem propriae deitatis cuncta vivificans, ex uno suscepti hominis grano, innumerabilem Patri redditurus est messem. Tunc separaturus est a zizaniis
Abbreviated transcription (Latin):
et in anima ñ ꝑtulit. & in maiestate non
sensit. Eͥd gͦ dicebas ẽẽ quod ꝑculit  Sen¬
sit ꝓrsus et ꝑculit.si participatione morbi
alieni. ñ ꝓpͥetate uulneris sm. Sensit sic̃
homines sentiunt. qui moriente carne nĩ¬
tib uiuunt. ñ sicut impii qui in utͣq siẽ
qͥdem ait gehenne ignib occiountur.
Qͥoam sane cõmunẽ morc̾e etiam hoc
um quaddam abinuiẽe. fuit facta dissen¬
sio. hec si hominis mors ẽ que non consu¬
mit uncta. s diuioit. dum origii suȩ
utrinq resticuit. qͥd de saluatoris anima
nẽ dicemus. que ut nondieam ꝓpt̾ in ha¬
bicantem diumitatẽ et ꝓpt̾ usticiam
singularem. certe ꝓpt̾ comnunẽ morien¬
oi sorcem corpꝰ illo triduo sie potuit oe¬
serere. ut ipsa non posset penitꝰ interire:
uideo eum potuisse resuscitare carnem
suã. si aps̃ inferos p̃oicem uelut absentis
d̾i ñ fuisse potentiã. Nec camen ido lo¬
non oefuit. Latebat quantum ad carnẽ

Expanded text:
et in anima non pertulit, et in majestate non et in anima non pertulit, et in majestate non sensit? Quid ergo dicebas esse quod pertulit? Sensit prorsus et pertulit; sed participatione morbi alieni, non proprietate vulneris sui. Sensit sicut omnes sentiunt, qui moriente carne mentibus vivunt: non sicut impii, qui in utraque, sicut idem ait, gehennae ignibus occiduntur. Quidam sane communem mortem etiam hoc um quoddam ab invicem fuerit facta dissensio. Haec si hominis mors est quae non consumit juncta, sed dividit, dum origini suae utrumque restituit; quid de Salvatoris anima nunc dicemus, quae ut non dicam propter inhabitantem divinitatem, et propter justitiam singularem, certe propter communem moriendi sortem corpus illo triduo sic potuit deserere, ut ipsa non posset penitus interire?eum video potuisse resuscitare carnem suam, si apud inferos praedicem velut absentis Dei non fuisse potentiam. Nec tamen ideo lonon defuit. Jacebat quantum ad carnem
Abbreviated transcription (Latin):
mus hec uox ẽ :: maiestatis. mentis. an cor¬
poris: Corpꝰ aut̃ inspeleo fuisse nullꝰ igno¬
rat. Restat ut diuinitati. uł menti. uox
ista conueniat. S dicis aliqͥs. Diumitatiᷤ
hanc ñ anime .xͥ. credimus uocem. &
quid ineo cui ꝓmittebat᷑ accepimꝰ : ho¬
munis inclusit. Anima gͥ ẽ. eui dñs hoc
ꝓmisit. & p̃stitit. Si gͥ morcuo corꝑe ad pa¬
radysum latronis anima mox uocatur.
quemꝗͣ ne aohuc impium creoimus qͥ
dic̾e̾ audeat. qm̃ anima saluatoris nr̃i.
triduo illo corporeẽ mortis apõ inferos
tis ẽ anima mea usq aomortẽ. Tristis usq
admorc̾ẽ. ꝓpt̾ affec tum suscepte carnis. non
pꝰ mortẽ. cum beatitudinẽ sponoet societas
citatis. Non initium meroris mors ista. s
finis e. nec incipiunt pꝰ hanc iustor flagel¬
la. s desinunt. cum & impedimenta ma¬
teriȩ fluctuantis exponunt. et auclorẽ
suum plenioris intelligentiȩ contẽplatione

Expanded text:
mus haec vox est? majestatis, mentis, an cormus haec vox est? majestatis, mentis, an corporis? Corpus autem in spelaeo fuisse nullus ignorat. Restat ut divinitati, vel menti vox ista conveniat. Sed dicit aliquis: Divinitatis hanc, non animae Christi credimus vocem. Et quid in eo cui promittebatur accipimus? Hoem mors communis inclusit. Anima igitur est cui Dominus hoc promisit et praestitit. Si igitur mortuo corpore, ad paradisum anima mox vocatquemquamne adhuc tam impium credimus, qui dicere audeat, quoniam anima Salvatoris nostri triduo illo corporeae mortis apud inferos tis est anima mea usque ad mortem ? Tristis usque ad mortem, propter affectum susceptae carnis; non post mortem, cum beatitudinem spondet societas deitatis. Non initium moeroris mors ista, sed finis est: nec incipiunt post hanc justorum flagella, sed desinunt; cum et impedimenta materiae fluctuantis exponunt, et auctorem suum plenioris intelligentiae contemplatione
Abbreviated transcription (Latin):
ad uersum nos primum id circo ñ facit.
q mors ista non conlitionis uidetur
ẽẽ. si criminis. Nam remota culpa. uibe¬
mur homines ñ cimere. qͥ eũi possunt cor¬
pus. animã tam̃ negant᷑ occidere. Dehinc
filium suum unigenicum et cõmunione
nature & equalitate potentiȩ. ñ hoc ere¬
dimus meruisse. Suscepit gͦ saluator
conditionẽ morcis nr̃s. s non ita ut dete¬
riorem face̾t. cũ p̃ter consuetudinẽ do¬
minari eam ꝑmittebat animę. s potiꝰ
cet eungłiis reclamantib interire. Non¬
ne insaluatore nr̃o licet in his morce ñ
repellenti. cercium cam̃ atq speciale
maiestas ẽ. quam ñ potuit mors humana
concing̾e. ad sũmã. Uideamꝰ in cruce
positꝰ quid ꝓmisit latroni. hodiȩ inqͥt
mec̃ eris inparaoyso. Hodie inquit ñ
pꝰ tͥcluum cũ carnem meã de sepuleri
reqͥe suscita e o. non cũ inme pͥmitias fu¬
cure resurrectionis ostendero. Quiꝰ puta

Expanded text:
adversum nos primum idcirco non facit, adversum nos primum idcirco non facit, quia mors ista non conditionis videtur esse, sed criminis. Nam remota culpa jubemur homines non timere, qui cum possint corpus, animam tamen negantur occidere. Dehinc,Filium suum unigenitum et communione naturae et aequalitate potentiae non hoc credimus meruisse. Suscepit ergo Salvator conditionem mortis nostrae, sed non ita ut deteriorem faceret, cum praeter consuetudinem dominari eam permittebat animae: sed potius cet Evangeliis reclamantibus, animas interire: nonne in Salvatore nostro, licet in his mortem non repellente, tertium tamen atque speciale majestas est, quam non potuit mors humana contingere? Ad summam videamus, in cruce positus quid promisit? Hodie, inquit, mecum eris in paradiso . Hodie, inquit, non post triduum, cum carnem meam de sepulcri requie suscitavero; non cum in me primitias futurae resurrec
Abbreviated transcription (Latin):
dentur affirmare conmunia. quȩ siqͥs
fid̾i oculis ñ pͥuatus excusserit. om̃s eor
machinas facili ratione confunoit.
Ergo ut dicere ceꝑamus. animã nonalit̃
quam sol uitam cribuit carni cũ uen̾it.
mortẽ efficit cũ receoit. Quara nequis
putet corꝑis morte consumi. audiat qͥd
oe hoc dñs ineuͣngłio gen̾ali auetoritate
diffimat. Nolite inquit cmere eos qui
corpus occidunt. animã aut̃ ñ possunt
occidere. s timete eum potius. qui animã
a̾ corpꝰ potest occidere in gehenna ignis.
Si gͦ suꝑstite anima corpus constat occi¬
di. et ꝓpt̾ea consequens ac necessarium
non est. animas corpor internitione con¬
sumi. hoc si ita ẽ etiam pꝰ mortem cor¬
poris nichilominus mentib uiuitur.
Qͦosi de uno quoq nr̃m recte sentitur.
qͦmͦ fons uire ꝓpt̃ participationẽ huma¬
nȩ mentis. uiuificandi pocentiam ꝑ didis¬
se iactatur: S potest inqͥs anuna &̾
corpus occidi ingehenna ignis. Quod

Expanded text:
dentur affirmare communia. Quae si quis dentur affirmare communia. Quae si quis fidei oculis non privatus excusserit, omnes eorum machinas facili ratione confundit. Ergo, ut dicere coeperamus, anima non aliter quam sol vitam tribuit carni cum venerit, mortem efficit cum recedit. Quam ne quis putet corporis morte consumi, audiat quid de hoc Dominus in Evangeliis generali auctoritate definiat: Nolite, inquit, timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere; sed timete eum potius qui animam et corpus potest occidere in gehenna ignis . Ergo superstite anima corpus constat occidi, et propterea consequens necessario non est, animas corporum internecione consumi: hoc si ita est, etiam post mortem corporis nihilominus mentibus vivitur. Quod si de unoquoque nostrum recte sentitur, quomodo fons vitae propter participationem humanae mortis vivificandi potentiam perdidisse jactatur? Sed potest, inquis, anima et corpus occidi in gehenna ignis. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ substantia. Ecce enĩ diem dicimꝰ esse.
cum sol ẽ suꝑ c̃ram. Solem aut̃ constãt
ẽẽ substantiam. hic cũ ꝑ acto diutur ni
temꝑis cursu. abhumani uisus contem¬
platione discesserit. noctem discedendo
mox facit. facit in quam subtrahenoo
copiam luminis non inse recipiendo
substantiam noctis. Itaq unalucis sub¬
non uno modo. Nam diem cũ uenit
noctem efficit cum receoit. Unoe &¬
manicheoꝵ non religios am tantum. uerũ
etiam stultam diuisionẽ. qua bona ama¬
lis equȩ extantib nicuntur seꝑare sub¬
stantiis. plerumq confundimus. osten¬
dentes eis luminare maius. quod fieri
nouimus diem. & cogentes ut & ipsi si¬
milit̃ nos docerent quod eẽt si dietu
fas ẽ tenebrale mauis. qͦd substantiałr
fieri crederemꝰ & noctem. S de his ali¬
as. qui ꝑ stulticiam blasphemi dogna¬
tis aut ꝓ excantib ñ ex cantia. aut ꝓpͥn¬
cipalib consecuta. aut ꝓ contrariis ui¬

Expanded text:
esse substantia. Ecce enim dicimus diem esse esse substantia. Ecce enim dicimus diem esse cum sol est super terram: solem autem constat esse substantiam. Hic cum peracto diurni temporis cursu ab humani visus contemplatione discesserit, noctem discedendo mox facit. Facit, inquam, subtrahendo copiam luminis, non in se recipiendo substantiam noctis. Itaque una lucis subnon uno modo. Nam diem cum venit, noctem efficit cum recedit. Unde Manichaeorum non irreligiosam tantum, verum etiam stultam divisionem, qua bona a malis aeque exstantibus nituntur separare substantiis, plerumque confundimus: ostendentes eis luminare majus, quo fieri novimus diem; et cogentes ut et ipsi similiter nos docerent, quod esset, si dictu fas est, tenebrale majus, 354 quo substantialiter fieri crederemus et noctem. Sed de his alias, qui per stultitiam blasphemi dogmatis, aut pro exstantibus non exstantia, aut pro principilibus consecuta, aut pro contrariis vi
Abbreviated transcription (Latin):
S ne adhue in morte filii di aliquam insen¬
sibilitatẽ nos eredatis acciꝑe. imporcunũ
non ẽ que de morte sensa sint. uestigare.
Inqua sine dubio destitucum corpus ui
dimittit. et quantum inse ẽ. alcerius
morcẽ facit. ipsa non recipit. facit in¬
quam non uiuificando qͦd oeserit ñ ad¬
mittendo quod inuit. Itaq om̃is mors.
nichil aliuo qua carnis occasus ẽ. Aqua
cum uis potentie uiuificantis abscesserit.
interrã dequa sumpta ẽ aͣmissis qͦs ñ ꝑse
ipsam habuit sensib redit. At qͥ contra¬
ria inqͥs uite mors ẽ. fateor. S ñ exeo
genere contrarior. que existentis sub¬
stantiȩ oppositione se ꝑimunt. s exeoꝵ
potius quędum cuilibet acciount. simł
qͥdem et̃ ñ possunt. s inuis cantũ sub¬
stantie habicu hac pͥuatione gignunt᷑.
Sicut ũbi grã noctem docemus &̃ dĩem.
slam & hec eiusd̃e gen̾is docent᷑ ẽẽ contͣ¬
ria. cũ ñ utriusq s unius cantũ iudetur

Expanded text:
Sed ne adhuc in morte Filii Dei aliquam insenSed ne adhuc in morte Filii Dei aliquam insensibilitatem nos credatis accipere, importunum non est quae de morte sensa sint investigare: in qua sine dubio destituit corpus, vitdimittit, et quantum in se est, alterius mortem facit, ipsa non recipit. Facit, inquam, non vivificando quod deserit, non amittendo quod vivit. Itaque hominis mors nihil aliud quam carnis occasus est: a qua cum vis potentiae vivificantis abscesserit, in terram de qua sumpta est, amissis quos non per se ipsam habuit sensibus redit. Atqui contraria, inquis, vitae mors est. Fateor: sed non ex eo genere contrariorum, quae existentis substantiae oppositione se perimunt; sed ex eorum potius quae dum cuilibet accidunt, simul quidem esse non possunt, sed unius tantum substantiae habitu ac privatione gignuntur. Sicut, verbi gratia, noctem docemus ac diem: nam et haec ejusdem generis docentur esse contraria, cum non utriusque, sed unius tantum
Abbreviated transcription (Latin):
sua potestate. ñ alio cogente ꝑpetitur.
ipse auctor oꝑis. Non gͦ ad mariam lo¬
cali motu uer bi diuinitas uenit. ẜ in¬
effabili potentiȩ suę manifestatione. &
uterum matͥs gignensꝰ impleuit. & quod
totum substantiȩ suȩ plenicudine ñ pͥua¬
uit. t̾s dimisit patrem cũ uenit aduir¬
ginem. ubiq totus. ubiq ꝑfectꝰ. qi nec
diusionem in corpore simplicitas reci¬
pit. & partis nom̃ plenitudo non nouit.
Erat gͦ uno atq eodem tempore totus
in inferno. totus incelo. illic patiens in¬
uiriam carms. hic non relinquens głam
d̾itatis. Erat apud uferos resur rectio
mortuoꝵ. erat suꝑ celos uita uiuentiũ.
uere mortuus. uere uiuus. in quo et mor¬
tẽ susceptio mortalitatis excepit. et uit̃a
consideras ipsum aueborem uoluntariȩ
passionis agnoser. ita fiet. ut oum hu¬
militas pacienti. facienti uirtus aseribitur.
idest xp̃e uno atq eodem tempore cumpa¬
titur infirmus cum facit: om̃ips docet᷑.

Expanded text:
sua potestate, non alio cogente perpetitur, sua potestate, non alio cogente perpetitur, ipse auctor est operis. Non ergo ad Mariam locali motu divinitas venit, sed ineffabili potentiae suae manifestatione et uterum matris gignest substantiae suae plenitudine non privavit. Non dimisit Patrem cum venit ad Virginem. Ubique totus, ubique perfectus; quia nec divisionem incorporea simplicitas recipit, et partes plenitudo non novit. Erat ergo uno atque eodem tempore totus etiam in inferno, totus in coelo. Illic patiens injuriam carnis, hic non relinquens gloriam deitatis. Erat apud inferos resurrectio mortuorum, erat super coelos vita viventium. Vere mortuus, vere vivus; in quo et mortem susceptio mortalitatis excepit, et vitam consideras, ipsum auctorem voluntariae passionis agnoscas. Ita fiet, ut dum humilitas patienti, facienti virtus ascribitur; idem Christus uno atque eodem tempore cum patitur infirmus, cum facit omnipotens doceatur.
Abbreviated transcription (Latin):
qi ipse faciebat. nec id̾o ñ facientẽ. qͥa
non aliꝰ tolerabat. Nam si dñice in carna¬
tonis mysterium salua in diuioue ti¬
nicatis cooꝑatione consideres: idẽ sibi
in hac humilitate actor. & opus ẽ. idẽ
auctor qr sponte nascitur. sponte pant̃.
idẽs opus: qi utrumq licet non alio cogente
solus tamen ipse ꝑpetitur. fecit carnem in
utero matris. habes auetorem oꝑis. Ipse
in hac nasei dignatꝰ est. habes opus auctoriᷤᷤ.
Una tamen ꝑsona ẽ salua utriusq ꝓpͥe¬
cate substantiȩ. & auctoris & oꝑis. Si gͦ
mortuus ẽ non discedente uita. sic passus
est non ꝑeunte potentia. Nemo aufert
animã eius abeo qr potestatẽ haber ponen¬
di. et potestatem habet sumendi eam.
habes etiam hic auctorem oꝑis. Ponit
animã ꝓ amicis sius. Habes opus auc̃to¬
ris. Quod ut generali digffuntione con¬
cludam. quotiens incarne xp̃e aliquid
patitur. opusẽ auctoris. S qi id ipsum

Expanded text:
quia ipse faciebat; nec ideo non facientem, quia quia ipse faciebat; nec ideo non facientem, quia non alius tolerabat. Nam si dominicae incarnationis mysterium salva individuae Trinitatis cooperatione consideres, idem sibi in hac humilitate auctor et opus est: idem auctor, quia sponte nascitur, sponte patitur: idem opus, quia utrumque licet non alio cogente, solus tamen ipse perpetitur. Fecit carnem in utero matris, habes auctorem operis: ipse in hac nasci dignatus est, habes opus auctoris: una tamen persona est, salva utriusque proprieate substantiae, et auctoris et operis. Sic ergo mortuus est non discedente vita, sicut passus est non pereunte potentia. Nemo aufert animam ejus ab eo; quia potestatem habet ponendi, et potestatem assumendi eam; habes etiam hic auctorem operis: ponit animam pro amicis suis , habes opus auctoris. Quod ut generali definitione concludam: quoties in carne Christus aliquid patitur, opus auctoris est: sed quia idipsum
Abbreviated transcription (Latin):
& intellexisse in p̃ceoentib faceor. et p¬
bassẽ ñ nego. Xp̃i aut̃ diuiuitas. qͦpacto
moitem sensisse dicatur ignoro. De quo dus
obscure aliqͥo dixeris. anego sufficienter
dicta. ingenũ carditate assequi ñ potue¬
rii. nescio. Neq enĩ eredere ansim.
quod fons ille uite a quo habent uniũsi
quod uiuit ꝑtriduum qͦd insepulers
corpꝰ iaeuit. usq adeo a nature suȩ ꝓpͥeti
& iꝓpt̃ redemptionẽ humani generis ĩ
patrem tantum. s et om̃ia spũ alis or na¬
menti desereret. Aabsit absit afioe¬
isse dicinus aliquid uiuere. si uite fontem
eredimus a ruisse: Sensit gͥ mortem
diuiuitas. xp̃i. participatione humami
affectus quem sponte susceꝑat. ñ nature
sue potentiam ꝑdidit. ꝑ quam cuncta
uiuificat. Sie iusepulero caruẽ suam
conmouendo ñ deseruit. siẽ uiuters ur¬
ginis connascendo formauit. Q sie inutͥs
et uasci &e mori non coactus abalcero.s
sponte dñs uoluit. ut hoc eum constet
ꝑtulisse quod fecit. nec id̾o non pacientẽ

Expanded text:
 intellexisse me in praecedentibus fateor, et probasse non nego: Christi autem divinitati quo pacto mortem sensisse dicatur, ignoro. De quo utrum tu obscure aliquid dixeris, an ego sufficienter dicta ingenii tarditate assequi non potuerim, nescio. Neque enim credere ausim, quod fons ille vitae, a quo habent universa quod vivunt, per triduum quod in sepulcro corpus jacuit, usque eo a natur redemptionem humani generis, non Patrem tantum, sed et omnia spiritalis gloriae ornamenta desereret. Aug. Absit, absit a fideisse dicimus aliquid vivere, si vitae fontem credimus aruisse? Sensit 352 igitur mortem divinitas Christi, participatione humani affectus quem sponte sua susceperat, non naturae suae potentiam perdidit per quam cuncta vivificat. Sic in sepulcro carnem suam commoriendo non deseruit, sicut in utero Virginis connascendo formavit. Et sic in utroque et nasci et mori, non coactus ab altero, sed sponte Dominus voluit, ut hoc eum constet pertulisse quod fecit: nec ideo non patientem,