comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Non obaliud adihm̃ hoc est adsaluatorem & admedicum
xp̃m pusgestantiũ manib: ferri. nisiut ꝑ medicinam sa¬
cram̃torum cius. possunt a peccati peste sanari. Quid
ergo cunctamur apłi uerba dequib fostedub itabam us.
etiam ipsa sic intellegere uthiscongruant testimoniis
dequib dubitare non possumus Quam quã toto ipso¬
Quam quatoto ipso
loco ubi ꝑunius peccatum. multorum condẽnationẽ
& ꝑ unius iustitiam. multorũ iustificationẽ a postolus
loquitur. Nihilmihiuideatur ambigui: nisi quodait adam
formã futuri. hoc enimreuera non solum huic sententiae
conuenit . quia intelligitur futuro seius posteros ex eadem
forma cumpeccato eẽ generatos. Sed etiam in alios & alios
intellectus possunt hec uerbadẽduci. Nam & nos aliuđ
inde aliquando diximus. & aliud fostasse dicemus. quod
tam̃ huic intellectui non sit aduersum. Et ipsepelagius
Nonunomodo id exposuit. Cetera uero que ibi dicuntur

Expanded text:
non ob aliud ad Iesum, hoc est ad saluatorem et ad medicum non ob aliud ad Iesum, hoc est ad saluatorem et ad medicum Christum, piis gestantium manibus ferri, nisi ut per medicinam sacramentorum eius possint a peccati peste sanari? quid ergo cunctamur apostoli uerba, de quibus forte dubitabamus, etiam ipsa sic intellegere, ut his congruant testimoniis, de quibus dubitare non possumus? Quamquam toto ipso loco, ubi per unius peccatum multorum condemnationem et per unius iustitiam multorum iustificationem apostolus loquitur, nihil mihi uideatur ambigui, nisi quod ait \'Adam formam futuri\'. hoc enim reuera non solum huic sententiae conuenit, qua intellegitur futuros eius posteros ex eadem forma cum peccato esse generatos, sed etiam in alios et alios intellectus possunt haec uerba deduci. nam et nos aliud inde aliquando diximus et aliud fortasse dicemus, quod tamen huic intellectui non sit aduersum, et ipse Pelagius non uno modo id exposuit. cetera uero quae ibi dicuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
siit. possuntq in aliam duci transferriq sententiã. Numquid
illud ambiguum est pisiquisrenatus fuerit exaqua & spũ
Non potest intrare in regnumdĩ Numquid & illud
uocabis nomen eius ihs. ipseenim saluũ faci& populũ suum
apeccatiseorum Numquid etiã illud quia non est opus
sanis medicus sed egrotantib hoc est quia non est necessari
useis qui non habent peccatum. sedeisquisaluandi sunt a pecca¬
to. Numquidetiam illud quianisimanducauerint homines
carnem cius. hocest pasticipes facti fuerint corporis eius N
habehiint uitam Hisatq huiusmodi aliis quȩ nunc prȩ¬
tereo testimoniis diuine luce clarissimis. diuina auctorita¬
te cestissimis Non neueritas sineulla ambiguitate ꝓcla¬
mat. Nonsolum in regnum dĩ nonbaptizatos paruulos¬
xp̃i corpus cuiut in corporentur sacram̃to baptismatis in¬
buuntur : Non ne ueritas sineulla dubitatione testatur.

Expanded text:
siit, possuntque in aliam duci transferrique sententiam, numquid et siit, possuntque in aliam duci transferrique sententiam, numquid et illud ambiguum est: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei? numquid et illud: uocabis nomen eius Iesus; ipse enim saluum faciet populum suum a peccatis eorum? numquid etiam illud, quia non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus, hoc est quia non est necessarius Iesus eis qui non habent peccatum, sed eis qui saluandi sunt a peccato? numquid etiam illud, quia nisi manducauerint homines carnem eius, hoc est participes facti fuerint corporis eius, non habebunt uitam? his atque huiusmodi aliis, quae nunc praetereo, testimoniis diuina luce clarissimis, diuina auctoritate certissimis nonne ueritas sine ulla ambiguitate proclamat non solum in regnum dei non baptizatos paruulosaeter Christi corpus, cui ut incorporentur sacramento baptismatis inbuuntur? nonne ueritas sine ulla dubitatione testatur eos
Abbreviated transcription (Latin):
ł abstrusa inuestigare sineulla hesitatione credantur. Quid au¬
Quid au¬
tem aptius tottantisq testimoniis diuinorum eloquiorũ. quib:
dilucidissime appar&. Nec pret̃ xp̃i societatem aduitam salut̃q:
aeternam possequemquã hominum peruenire. pecdiuino iu¬
ditio iniuste aliquem possedamnari: Hoc est ab illauita & salu¬
te separari. Vndefitcon sequens ut qnm̃ nihil agitur aliud cũ
paruuli baptitantur. Nisiut incorporentur ecclesiae. id est
Ap̃icorpori membrisq: sotientur: manifestum sit eos addamna¬
tionẽ. nisieis conlatum fuerit ꝑtinere: Non autẽdamnari
possent sipeccatum utiq non haberent. hoc quia illa ętas
nulla inuitapfopria contrahere potuit. restat intelligere.
uelsi hoc nondum possumus saltim credere: trahere paruulos
apostolica quib dicit. ꝑunum hominẽ peccatũ intrauit in
mundum. & ꝑpeccatum mors &ita in omnes homines ꝑtran¬

Expanded text:
uel abstrusa uestigare, sine ulla haesitatione credantur. quel abstrusa uestigare, sine ulla haesitatione credantur. quid autem apertius tot tantisque testimoniis diuinorum eloquiorum, quibus dilucidissime apparet nec praeter Christi societatem ad uitam salutemque aeternam posse quemquam hominum peruenire nec diuino iudicio iniuste aliquem posse damnari, hoc est ab illa uita et salute separari? unde fit consequens, ut, quoniam nihil agitur aliud, cum paruuli baptizantur, nisi ut incorporentur ecclesiae, id est Christi corpori membrisque socientur, manifestum sit eos ad damnationem, nisi hoc eis conlatum fuerit, pertinere. non autem damnari possent, si peccatum utique non haberent. hoc quia illa aetas nullum in uita propria contrahere potuit, restat intellegere uel, si hoc nondum possumus, saltim credere trahere paruulos apostolica, quibus dicit: per unum hominem peccatum intrauit in mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertran
Abbreviated transcription (Latin):
regnum quod uobis paratum ẽ ab initio mundi: manifestauerit etiam
quid sit ipsum regnum quod dicebat. ita concludens. Sicibunt illi
inambustionem eternam. iustiautem inuitã ȩternam. hȩcergo
& alia quȩĩstum secuntur errorem nimiũ puerse & xp̃ianȩ repug¬
nantiae ueritati: credoquoduir illetam egregie xp̃ianus omnino
Non sentiat: Sed fieri potest ut etiam istorum argum̃tis. qui
contra peccati traducem sentiunt. adhuc fostasse itamoueatur.
ut audire ł nosse qui contra cos dicatur expectet. Etideo quidilli
dicant qui contra peccati traducem sentiunt. Nectacere uoluit.
ut questio discutienda insinuaretur. &aꝑsona sua remouit.
Nehocetiam ipse sentire iudicaretur. Ego autem et sire fellere¬
istorum argum̃ta nonualeam. uideotam inherendum eẽ his quae
inscripturissunt aꝑtissima. ut ex hisreuelentur obscura. Aut
simens nondumest idonea quaepossit ea ł demonstrata cernere.

Expanded text:
regnum quod uobis paratum est ab initio mundi, manifestauerit etiam regnum quod uobis paratum est ab initio mundi, manifestauerit etiam quid sit ipsum regnum quod dicebat ita concludens: sic ibunt illi in ambustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam. haec ergo et alia, quae hunc sequuntur errorem, nimium peruersa et christianae repugnantia ueritati credo quod uir ille tam egregie christianus omnino non sentiat. sed fieri potest, ut etiam istorum argumentis, qui contra peccati traducem sentiunt, adhuc fortasse ita moueatur, ut audire uel nosse quid contra eos dicatur expectet; et ideo quid illi dicant qui contra peccati traducem sentiunt nec tacere uoluit, ut quaestio discutienda insinuaretur, et a persona sua remouit, ne hoc etiam ipse sentire iudicaretur Ego autem etsi refelleristorum argumenta non ualeam, uideo tamen inhaerendum esse his quae in scripturis sunt apertissima, ut ex his reuelentur obscura aut, si mens nondum est idonea, quae possit ea uel demonstrata cernere
Abbreviated transcription (Latin):
nonex sua sed exaliorum ꝑsona indiderit scriptis suis. usq: ad eoscien
hanc nescio quam eẽ nouitatem: quȩ contra antiquã ecclesiae iN¬
sitam opinionẽ sonare nunccõeperit. ut cã ipse confiteri autuere¬
cundatus. autueritus fuerit: Et foste hocipse nonsentit quod
si nepeccato nascatur homo. cui fatetur necessarium eẽbaptissimũ
in quo fit remissio peccatorum. Quod sinepeccato damnetur
homo quem neces seest noꝵbaptizatũ in noncrede tib deputari
quiautiq scriptura euangelice fallere non potest inaqua aꝑtis¬
sime legitur. qui non crediderit condempnabitur. Postremo
quod sinepeccato imagodĩ nonadmittatur ad regnũdi Qnm
nisi quis renatus fuerit exaqua &spũ. Nonpodest introire
in regnumdi Atqita uel inȩternam mostc̃ sinepeccato p̃cipitetur.
ł quod est absurdius extraregnumdi habeat uitam eternã cũ dñs
pdicens quid suis infine dicturussit. uenite benedicti patrismei ꝓcipite

Expanded text:
non ex sua, sed ex aliorum persona indiderit scriptis suis usque adeo sciens hanc nescio quam esse nouitatem, quae contra antiquam et ecclesiae insitam opinionem sonare nunc coeperit, ut eam ipse confiteri aut uerecundatus aut ueritus fuerit. et forte hoc ipse non sentit, quod sine peccato nascatur homo, cui fatetur necessarium esse baptismum, in quo fit remissio peccatorum; quod sine peccato damnetur homo, quem necesse est non baptizatum in non credentibus deputari, quia utique scriptura euangelica fallere non potest, in qua apertissime legitur: qui non crediderit, condemnabitur; postremo quod sine peccato imago dei non admittatur ad regnum dei, quoniam nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, atque ita uel in aeternam mortem sine peccato praecipitetur aut, quod est absurdius, extra regnum dei habeat uitam aeternam, cum dominus praedicens quid suis in fine dicturus sit: ucnitc, benedicti patris mei, percipite
Abbreviated transcription (Latin):
bit salutem ueluitã acternã. Tantũ modo autem dixit¬
n isuulit inregiũ du isa is boc paruul. bapti ⁊ andi st uad sinug et so tũ. R r in regno d̃ uti nerunt si babticati ñfuerut. qã uis

Expanded text:
bit salutem uel uitam aeternam\', tantummodo autem dixitbit salutem uel uitam aeternam\', tantummodo autem dixitn intrabit in regnum dei, ad hoc paruuli baptizandi sunt, ut sint etiam cum Christo in regno
Abbreviated transcription (Latin):
ginitate: quantũ dñs dedit promearũ uirium exiguitate dis¬
serui. Nonitaq ꝑnuptiarũ bonum. defendant̃ concupiscentiş
malum: quicarnem et sanguinẽ p̃uaricatores. aduersus carnẽ
et sanguinẽ redemptoris extollunt. Non erigantur in supbia
erroris alieni. Dequorũ paruula ȩtate nobis dedit dñs humi¬
litatis exemplũ: Solussine peccatonatus est. quẽs ine uirili cõ¬
plexu. non concupiscentia carnis. sed oboedientia mentis uirgo
concepit. Sola nr̃o uulneri. medicinã parere potuit: quȩ non
ex peccatiuulnere germen piȩ prolixe misit. Iam nunc scru¬
temur diligentius. quantũ adiuuatdñs etiã ipsum euangelii
capitulum. ubiait. Nisiquisrenatus fuerit ex aqua et̾ spũ
Non intrabit in regnũdĩ. qua isti sententia nisi mouerentur
omninoparuulos Necbaptiz andos cͣenserent. Sed quia nait
in quiunt. nisi quis renatus fuerit ex aqua et spu non habe¬

Expanded text:
ginitate, quantum dominus dedit, pro mearum uirium exiguitate disginitate, quantum dominus dedit, pro mearum uirium exiguitate disserui. non itaque per nuptiarum bonum defendant concupiscentiae malum, qui carnem et sanguinem praeuaricatoris aduersus carnem et sanguinem redemptoris extollunt, non erigantur in superbia erroris alieni, de quorum paruuln aetate nobis dedit dominus humilitatis exemplum. solus sine peccato natus est, quem sine uirili complexu non concupiscentia carnis, sed oboedientia mentis uirgo concepit; sola nostro uulneri medicinam parere potuit, quae non ex peccati uulnere germen piae prolis emisit. Iam nunc scrutemur diligentius, quantum adiuuat dominus, etiam ipsum euangelii capitulum ubi ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum dei. qua isti sententia nisi mouerentur, omnino paruulos nec baptizandos esse censerent. sed quia non ait, inquiunt: \'nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non habe
Abbreviated transcription (Latin):
corruptionib refrenatur. et adsola generis humani supple¬
menta ordinate propaganda ꝑmittitur. Hocest bonũ coniugii
ꝑquod ordinata soci&ate. nascitur homo. Sed nemorenascitur
inxp̃i corpore. nisi prius nascatur inpeccaticorpore: Sicut aũt
bonomale utimalumest. sic malo beneuti bonũ est. Duo igit᷑
hecbonũ et malũ. et alia duo usus bonus etu sus malus. sibim&
adiuncta quattuor differentias faciunt. Bencuti tur bono
continentiã dedicansdõ. Male utitur bono. continentiã dedicats
idolo Maleutitur malo conscupiscentiȩ relaxans adulterio
Beneutitur malo. concupiscentiã restringens conubio. Sicut
ergo melius est beneutibono. quã beneuti malo. cũ sit utrũq bo¬
num. Itaquidat uirginem suã benefacit. et quiñdat nuptum
melius facit. Dequaquestione multouberius. et multo suffi¬
cientius induob libris. uno debonoconiugali. altero descã uir¬

Expanded text:
corruptionibus refrenatur et ad sola generis humani supplecorruptionibus refrenatur et ad sola generis humani supplementa ordinate propaganda permittitur, hoc est bonum coniugii, per quod ordinata societate nascitur homo. sed nemo renascitur in Christi corpore, nisi prius nascatur in peccati corpore. sicut autem bono male uti malum est, sic malo bene uti bonum est. duo igitur haec, bonum et malum, et alia duo, usus bonus et usus malus, sibimet adiuncta quattuor differentias faciunt. bene utitur bono continentiam dedicans deo, male utitur bono continentiam dedicans idolo; male utitur malo concupiscentiam relaxans adulterio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrumque bonum, ita qui dat uirginem suam bene facit et qui non dat nuptum melius facit. de qua quaestione multo uberius et multo sufficientius in duobus libris, uno De bono coniugali, altero de sancta uir
Abbreviated transcription (Latin):
Visi qui ꝑ mediatorem xp̃m reconciliaturdõ. Nec separari
quequã nisi peccatis int̾cludentib posse . Nonergo recon¬
ciliari nisi peccatorũ remissione. ꝑunã gratiã misericordis¬
simi saluatoris. ꝑ unã uictimã uerissimi sacerdotis
Acsicom̃s filios mulicris quae serpenti credidit ut libidine
corrũ peretur : Non liberari a corpore mostis huius. nisi p
filiũ uirginis quȩ angelo credidit: sinelibidine fetaretur
Bonũergo coniugii. Nonest feruor concupiscentiȩ. sed quidẽ
licitus et honestus illo feruore utendi modus propagande
proli Nonexplendȩ libidini accõmodatus. Quiꝰdigitur
inmẽbris corporis mostis huius. inoboedient̃ mou&ur. totũq
animum in sedeiectum conatur ad trahere. Etneq cũmens uolu¬
erit exsurgit. Neq cũ mens uoluerit conquiescit . Hoc est ma¬
lum peccati. in quonascitur om̃is homo. Cũ autẽ ab inlicitis

Expanded text:
nisi qui per mediatorem Christum reconciliatur deo, nec separari nisi qui per mediatorem Christum reconciliatur deo, nec separari quemquam nisi peccatis intercludentibus posse, non ergo reconciliari nisi peccatorum remissione per unam gratiam misericordissimi saluatoris, per unam uictimam uerissimi sacerdotis ac sic omnes filios mulieris, quae serpenti credidit, ut libidine corrumperetur, non liberari a corpore mortis huius nisi per filium uirginis, quae angelo credidit, ut sine libidine fetaretur. Bonum ergo coniugii non est feruor concupiscentiae, sed quidam licitus et honestus illo feruore utendi modus propagandae proli, non explendae libidini accommodatus. uoluntas istin membris corporis mortis huius inoboedienter mouetur totumque animum in se deieetum conatur adtrahere et neque cum mens noluerit exsurgit neque cum mens uoluerit conquiescit, hoc est malum peccati, cum quo nascitur omnis homo. eunt autem ab inlicitis
Abbreviated transcription (Latin):
conubii sp̃italis. ñ mundant᷑ nisi ꝑcarnem similem̃ carnis
peccati: hocest illi ꝑadam ad condemnationem. isti ꝑxp̃m adiusti¬
ficationem. Tam quã sidicamus uerbigratia. unaest obstetrix
inhacciuitate quaeom̃s excipit. Et unus est hic litterarũ ma¬
gister quiom̃s doc&: Neq ibi possunt intelligiom̃s. Nisiqui
nascuntur. Neq: hic om̃s nisi quidiscunt. Non tam̃ om̃s qui
nascunt᷑ litteras discunt: sed cuius claret qđ et illic rectedictũ ẽ.
om̃sexcipit. p̾ter cuius manus nemonascit᷑  et hic recte dictũ
est om̃sdoc&. p̃tercuius magisteriũ nemodiscet Conside¬
ratis autẽ omnib: diuinis testimoniis quae cõmemoraui. Si¬
ue singillatim deunoquoq: disputans. siue aceruatĩmulta
congestans uelquaecũq similia ñ cõmemoraui. Nihilinue¬
nitur. Nisi qđ uniuersa ecclesia tenet quaeaduersu s om̃s pro¬
fanas nouitates uigilare deb& omnẽ hominẽ separariadõ.

Expanded text:
conubii spiritalis non mundantur nisi per carnem similem carni conubii spiritalis non mundantur nisi per carnem similem carni peccati; hoc est: illi per Adam ad condemnationem, isti per Christum ad iustificationem. tamquam si dicamus uerbi gratia: \'una est obstetrix in hac ciuitate, quae omnes excipit, et unus est hic litterarum magister, qui omnes docet\', neque ibi possunt intellegi omnes, nisi qui nascuntur, neque hic omnes, nisi qui discunt; non tamen omnes qui nascuntur litteras discunt, sed cuiuis claret, quod et illic recte dictum est: \'omncs excipit, praeter cuius manus nemo nascitur\', et hic recte dictum est: \'omnes docet, praeter cuius magisterium nemo discit\'. Consideratis autem omnibus diuinis testimoniis, quae commemoraui sine singillatim de unoquoque disputans siue aceruatim multa congestans, uel quaecumque similia non commemoraui, nihil inuenitur nisi, quod uniuersa ecclesia tenet, quae aduersus omnes profanas nouitates uigilare debet, omnem hominem separari a deo,
Abbreviated transcription (Latin):
quidbaptit atur. Si autẽ qđ hab& ueritas ideobaptizatur
ut sitcũ xp̃o. profecto non baptizatus non est rũ xp̃o: et quia
non est cũ xp̃o aduersus xp̃m est. Neq: enimeius tãmani¬
festam debemus aut possumus infirmare uel immutare sen¬
tentiã. Vndeigitur aduersus xp̃m sinone xpeccato. Neq
enim excorpore & anima. quacutraq dicreatura est. Porro
siex peccato quod in illa ȩtate nisi originale etantiquum
una est quippe caro peccati inquaom̃s addãnationem nascunt᷑.
et una est caro insimilitudine carnis peccati. ꝑ quã om̃s adãna¬
tione liberantur. Nec itadictum est om̃s uelut quicũq nascun¬
tur incarnepeccati. idem ipsi om̃s mundari intellegantur
ꝑcarnem similem carnipeccati. Nonenĩomniũ est fides¬
Sedom̃s ꝑtinentes ad generationem conubii carnalis nonnas¬
cuntur nisi incarne peccati: Etom̃s ꝑtinentes ad generationẽ

Expanded text:
quid baptizatur? si autem, quod habet ueritas, ideo baptizatur, quid baptizatur? si autem, quod habet ueritas, ideo baptizatur, ut sit cum Christo, profecto non baptizatus non est cum Christo et, quia non est cum Christo, aduersus Christum est; neque enim eius tam manifestam debemus aut possumus infirmare uel inmutare sententiam. unde igitur aduersus Christum, si non ex peccato? neque enim ex corpore et anima, quae utraque dei creatura est. porro si ex peccato, quod in illa aetate nisi originale et antiquum? una est quippe caro peccati, in qua omnes ad damnationem nascuntur, et una est caro in similitudine carnis peccati, per quam omnes a damnatione liberantur. nec ita dictum est omnes, uelut quicumque nascuntur in carne peccati, idem ipsi omnes mundari intellegantur per carnem similem carni peccati-non enim omnium est fides—sedomnespertinentes ad generationem conubii carnalis non nascuntur nisi in carne peccati et omnes pertinentes ad generationem
Abbreviated transcription (Latin):
quam promittit Nonmendaxds̃ scĩs et fidelib: suis: Cuius
uit epasticipes omnes Ñuiuificabuntur nisi in xp̃o. sicut in
Quẽ ad modũ enĩ om̃s omnino ꝑtineꝵ¬
tes ad generationem uoluntatis carnis Nonmoriunt᷑ nisi in
adam in quo om̃s peccauerunt. Sic ex his om̃s omnino
ꝑtinentes ad regenerationem sp̃s uoluntatis: Ñuiui ficant᷑¬
ad condemnationem. sic ꝑunũ om̃s adiustificationem.
Necestullus ulli medius locus ut possit ẽẽ nisicũ diabolo qui
nonest cũ xp̃o. Hicet ipsedñs uolens auferre decordib male
credentium istam nescio quã medi&atem quã conant᷑ quidã
paruulis non baptizandis tribuere. ut quasi merito in nocen¬
tiȩ sint inuita aeterna sedquia non sunt baptizati non sint
cũ xp̃o in regnocius. Definitiuã protulit adhȩc ora obstru¬
enda sententiam ubiait: qui mecum non est aduersus me est
Constitue igitur quẽ lib& paruulum: siiam cũ xp̃o est. ut

Expanded text:
quam promisit non mendax deus sanctis et fidelibus suis, cuius quam promisit non mendax deus sanctis et fidelibus suis, cuius uitae participes omnes non uiuificabuntur nisi in Christo, sicut inquemadmodum enim omnes omnino pertinentes ad generationem uoluntatis carnis non moriuntur nisi in Adam, in quo omnes peccauerunt, sic ex his omnes omnino pertinentes ad regenerationem uoluntatis spiritad condemnationem sic per unum omnes ad iustificationem. nec est ullus ulli medius locus, ut possit esse nisi cum diabolo, qui non est cum Christo. hinc et ipse dominus uolens auferre de cordibus male credentium istam nescio quam medietatem, quam conantur quidam paruulis non baptizatis tribuere, ut quasi merito innocentiae sint in uita aeterna. sed, quia non sunt baptizati, non sint cum Christo in regno eius, definitiuam protulit ad haec ora obstruenda sententiam, ubi ait: qui mecum non est, aduersum me est. constitue igitur quemlibet paruulum: si iam cum Christo est, ut
Abbreviated transcription (Latin):
gelizare hũmilib misitme. ut refrigerent qui in pressura
cordissunt: Predicare captiuis remissionem et cecis uisum.
Omnisergo agnoscamus Necullus ex ceptussit eorũ. qui
uolumus corporicius hererẽ: ꝑeũ inouilecius intrare adui¬
tam et salutem quã suis promisit ꝑp&uam ꝑtinere. Om̃s
inquã agnoscamus eũ qui peccatũ non fecit et peccata nr̃a
ptulit incorporesuo suꝑlignum ut apeccatis separati cũ ius¬
titia uiuamus. cuiuscicatricib sanatisumus infirmicum
essemus tamquã pecora errantia. Quecũ itasint Neminẽ
um quãcorũ quiad xp̃m accesserunt ꝑbaptismũ sana fides
et sanadoctrina putauit exceptũ agratia remissionis pec¬
catorum. Nec eẽ posse alicui p̃ter regnũ eius acternam
salutẽ. Haccenim parata est reuelari intẽpore nouissimo
hocest inresurrectione mortuorũ. ꝑtinentiũ non ad mostẽ
&ernã quae secunda mors appellat᷑. sedad uitã aeternã

Expanded text:
gelizare humilibus, misit me, ut refrigerent qui in pressura gelizare humilibus, misit me, ut refrigerent qui in pressura cordis sunt, praedicare captiuis remissionem et caecis uisum. omnes ergo agnoscamus nec ullus exceptus sit eorum, qui uolumus corpori eius haerere, per eum in ouile eius intrare, ad uitam et salutem, quam suis promisit, perpetuam pertinere, omnes, inquam, agnoscamus eum, qui peccatum non fecit et peccata nostra pertulit corpore suo super lignum, ut a peccatis separati cum iustitia uiuamus, cuiuscucatricibus sanati sumus, infirmi cum essemus tamquam pecora errantia. Quae cum ita sint, neminem umquam eorum, qui ad Christum accesserunt per baptismum, sana fides et sana doctrina putauit exceptum a gratia remissionis peccatorum nec esse posse alicui praeter regnum eius aeternam salutem. haec enim parata est reuelari in tempore nouissimo, hoc est in resurrectione mortuorum pertinentium non ad mortem aeternam, quae secunda mors appellatur, sed ad uitam aeternam,
Abbreviated transcription (Latin):
a peruit ossuũ In humilitate sublatũ est iudiciũ cius generati¬
onem eius quis en arrabit: qm̃ tolletur det̾rauitacius ab ini¬
quitatib populimeiductus est ad mostem. Daboergomalos
ppt̃ sepulturã eius. et diuites propt̃ mostem cius:. Obhocqđ ini¬
quitatẽ ñ fecerit pecdolũoresuo. uultdñs purgareillũ deplaga
Sidederitis uos obdelicta ura animã ur̃am. uidebitis sem̃ longis¬
sime uite. et uult dñs auferredolorib: animamcius ostendere
illilucem. et fugare ꝑsensum iustificare iustum beneseruientẽ
plurib: et peccata illorum ipse sustinebit. Propterca ipse
hereditauit complures et fostium partictur spolia propter
quod traditaest admortem animaeius. ctint̃ iniquos estima¬
tusest: et ipsepeccata multorũ sustinuit. & propt̃ iniquitates
corũ traditus est. Ad tendectiã illud ciusdem proph&e qđ
dese completum lectoris etiam functus officio insynagoga

Expanded text:
aperuit os suum. in humilitate sublatum est iudicium eius. generatiaperuit os suum. in humilitate sublatum est iudicium eius. generationem eius quis enarrabit? quoniam tolletur de terra uita eius. ab iniquitatibus populi mei ductus est ad mortem. dabo ergo malos propter sepulturam eius et diuites propter mortem eius, ob hoc quod iniquitatem non fecerit nec dolum ore suo. dominus uult purgare illum de plaga. si dederitis uos ob delicta uestra animam uestram, uidebitis semen longissimae uitae. et uult dominus auferre a doloribus animam eius, ostendere illi lucem et figurare per sensum, iustificare iustum bene seruientem pluribus, et peccata illorum \' ipse sustinebit. propterea ipse hereditabit conplures et fortium partietur spolia, propter quod tradita est ad mortem anima eius et inter iniquos aestimatus est et ipse peccata multorum sustinuit et propter iniquitates eorum traditus est. adtende etiam illud eiusdem prophetae, quod de se completum lectoris etiam functus officio in synagoga
Abbreviated transcription (Latin):
ta: omniũ membrorũ xp̃iuox est. Om̃ s utoues errauimus.
et ipse traditus est propeccatis nr̃is. Qui totus proph&icęlocus
apudesaiam quoq ꝑphilippũ sibiexposito spado illecandacis
reginȩ in cũ credidit. Videquoties hocipsum cõmend&. Et tã¬
quã suꝑbis nescioquib uel contentiosis identidem inculc&
Homo inquit inplaga. et quisciat ferre infirmitates. Propt̃
quod & auestit se facies eius iniuriata est. Nec magnis estimata ese
hic infirmitates nras postat. et pronobis indolorib est. Et nos
ratus est. propt̃ peccata nr̃a. infirmatus est ꝓpt̃ iniquitates
nr̃as Cruditio pacis nrae. in siuorecius sanati sumus. Om̃s ut
oues errauimus. et dñs tradidit illũ ꝓpeccatis nr̃is: Et ipse qͣm
male tractatus est non aperuit os. ut ouis adimmolandũ duc¬
tus est. et ut agnus antecum qui setonderet fuit sineuoce sic ñ

Expanded text:
ta, omnium membrorum Christi uox est: omnes ut oues errauimus ta, omnium membrorum Christi uox est: omnes ut oues errauimus et ipse traditus est pro peccatis nostris. qui totus prophetiae locus apud Esaiam, quo per Philippum sibi exposito spado ille Candacis reginae in eum credidit, uide quotiens hoc ipsum commendet et tamquam superbis nescio quibus uel contentiosisidentidem inculcet. homo, inquit, in plaga et qui sciat ferre infirmitates, propter quod et auertit se facies eius, iniuriata est nec magni aestimata est. hic infirmitates nostras portat et pro nobis in doloribus est. et nos ratusest propter peccata nostra r a et infirmatus est propter iniquitates nostras. eruditio pacis nostrae in eum, liuore eius sanati sumus. omnes ut oues errauimus et dominus tradidit illum pro peccatis nostris. et ipse, quoniam male tractatus est, non aperuit os; ut ouis ad immolandum ductus est et ut agnus ante eum, qui se tonderet, fuit sine uoce, sic non
Abbreviated transcription (Latin):
adhoc etlex subintrauit. ut abundaret delictũ. Sed quid ad¬
iungit. postea accelerauerunt:. Multiplicatis infirmitati¬
bus. hocest abundante delicto alacrius medicũ quȩsierunt.
Ut ubi abundauit peccatũ suꝑ abundauit gratia. Deniq
Non congregabo inquit conuenticula eorum desanguinibus
Qm̃multis sacrificiorum sanguinib: cũ primũ intabernacu¬
lum uel intẽplum congregarentur. conuincebant᷑ potius pecca¬
tores quam mundabant᷑ . Nonergo iam inquit desanguinib: con¬
gregabo conuenticulacorum. Vnusenim sanguis ꝓmultis
datusest. quoueraciter mundarentur. Deniq sequitur. Nec
Nã nomina eorum erant prius filii carnis. filii sȩculi. filii irȩ
filii diaboli. inmundi peccatores. impii. postea uero filiidĩ
Non sint ingratihomines gratiȩdi. pusillicũ magnis: aminore
usq ad maiorem : Totius ecclesiȩ uox est: Frraui sicut ouis ꝑdi¬

Expanded text:
ad hoc et lex subintrauit, ut abundaret delictum. sed quid adad hoc et lex subintrauit, ut abundaret delictum. sed quid adiungit? postea adcelerauerunt. multiplicatis infirmitatibus, hoc est abundante delicto, alacrius medicum quaesierunt, ut, ubi abundauit peccatum, superabundaret gratia. denique: non congregabo, inquit, conuenticula eorum de sanguinibus, quoniam multis sacrificiorum sanguinibus, cum prius in tabernaculum uel in templum congregarentur, conuincebantur potius peccatores quam mundabantur. \'non ergo iam\', inquit, \'de sanguinibus congregabo conuenticula eorum\'; unus enim sanguis pro multis datus est, quo ueraciter mundarentur. denique sequitur: nec nam nomina eorum erant prius \'filii carnis, filii saeculi, filii irae, filii diaboli, inmundi. peccatores, inpii\', postea uero \'filii dci'\', non sint ingrati homines gratiae dei, pusilli cum magnis, a minore usque ad maiorem. totius ecclesiae uox est: erraui sicut ouis perdi
Abbreviated transcription (Latin):
litatem breuit̃ demonstrauit. et definiuit dicens opostuis se imple¬
ri quaedeillo scripta essent inlege et proph&is et psalmis. Et hȩc
ipsa eẽ quod opostebat xp̃mpati. et resurgere amostuis t̃tiadie
et p̃dicari in nominecius poenitentiã et remissionem peccatorũ
ꝑ omnes gentes incipientibus abhierusalem. Et petrus dicit
quod paulo ante cõmemoraui huicom̃s prophetas testimoniũ
phibere remissionem peccatorũ accipere ꝑmanũ cius omnem
credentẽ incum. Verũ tam̃ cõmodius est etiã ex ipso u&ere
testamento. testimonia pauca depromere: quaeuel adsupple¬
mentum uel potius adcumulum ualeredebebunt. Ipse dñs per
prophetam in psalmo loquensait. Scĩs qui in terra sunt eius
mirificauit om̃s uoluntates meas in eis: Nmerita eorum sed
uoluntates meas: Nam illorũ quid nisi qđ sequitur Multi¬
plicate sunt infirmitates illorum. Suprã quod in firmierant.

Expanded text:
litatem breuiter demonstrauit et definiuit dicens oportuisse inplelitatem breuiter demonstrauit et definiuit dicens oportuisse inpleri, quae de illo scripta essent in Lege et Prophetis et Psalmis, et haec ipsa esse, \'quod oportebat Christum pati et resurgere a mortuis tertia die et praedicari in nomine eius paenitentiam et remissionem peccatorum per omnes gentes incipientibus ab Hierusalem\'. et Petrus dicit, quod paulo ante commemoraui, huic omnes prophetas testimonium perhibere \'remissionem peccatorum accipere per manum eius omnem credentem in eum\'. Verum tamen commodius est, etiam ex ipso uctere testamento testimonia pauca depromere, quae uel ad supplementum ucl potius ad cumulum ualerc debebunt. ipse dominus per prophetam in psalmo loquens ait: sanctis qui in terra sunt eius mirificauit omnes uoluntates meas in illis, non \'merita eorum\',sed uoluntates meas. namillorum quid nisi quod sequitur? multiplicatae sunt infirmitates eorum, supra quod infirmi erant.
Abbreviated transcription (Latin):
Ds patrũ suscitauitihm. quẽ uos inter fecistis suspendentes in lig¬
no. huncds̃ principem et saluatorem ex altauit gloria sua. dare
poenitentiam irł. et remissionem peccatorũ in illo . ITEMALIO
loco. Huicom̃s proph&ȩ testimoniũ ꝑhibent remissionem
peccatorum accipere ꝑmanũ illius omnẽ credentem in eum
Item in eodem libro apostolus paulus . Notũergo sit uobis in¬
abomnibus quib: non potuistis inlegemorsi iustificari. In hoc
omnis credens iustificatur. hoc tanto aggere testimoniorũ
cuius aduersus ueritatemdi. elationon p̃matur: et multa quidem
alia reperiri possunt. sed etfiniendihuius operis cura non negle¬
genter habendaest: Delibris quoq u&eris testamenti. multas
contestationes diuinorũ eloquiorum adhibere in hanc sententiã.
suꝑuacancum putaui: Quando quidem illis quod occultatur
subuelam̃to. uelut terrenarum promissionum. hoc in noui
testam̃ti p̃dicatione reuelatur: Et ipsedñs librorũ u&erum uti¬

Expanded text:
strorum suscitauit lesum, quem uos interfecistis suspendentes in ligno. hunc deus principem et saluatorem exaltauit gloria sua, dare paenitentiam Israhel et remissionem peccatorum in illo. item alio loco: huic omnes prophetae testimonium perhibent remissionem peccatorum accipere per manum illius omnem credentem in eum. item in eodem libro apostolus Paulus: notum ergo sit uobis, inab omnibus quibus non potuistis in lege Moysi iustificari, in hoc omnis credens iustificatur. Hoc tanto aggere testimoniorum cuius aduersus ueritatem dei elatio non prematur? et multa quidem alia repperiri possunt, sed et finiendi huius operis cura non neglegenter habenda est. de libris quoque ueteris testamenti multas contestationes diuinorum eloquiorum adhibere in hanc sententiam superuacaneum putaui, quando quidem illic quod occultatur sub uelamento uelut terrenarum promissionum, hoc in noui testamenti praedicatione reuelatur. et ipse dominus librorum ueterum uti
Abbreviated transcription (Latin):
menan tpienis eot ser moille cteat᷑. de inceps in aliud narrator abscedit: Cũ g nichodemus quȩ dicebares eo mtelli¬
ger&e : quȩ siuit adño qͥmꝰ possent ista fieri Uideamꝰ. qͥd dñs ad hoc respondeat: Profecto enĩ si ad int̾rogata res
Ceneratio spiritalis uenientes homines ex generatione carnali:
Notata itaq paululũ eius imperitia. qui sec&eris demagisterio
p̃ferebat. et omniũ talium in credulitate rep̃hensa . qđ testimo¬
nium Non acciperent ueritatis. Addidit &iam se terrena illis¬
dixisse nec eos credidisse. quaerens uel ammirans quomodo
essent cȩlestia credituri Sequitur tam̃ etrespondit qđ alii cre

Expanded text:
ertinens totus sermo ille contextus; deinceps in aliud narrator abscedit. Cum ergo Nicodemus quae dicebantur non intellegeret, quaesiuit a domino, quomodo possent ista fieri. uideamus quid dominus ad hoc respondeat. profecto enim si ad interrogata resgeneratio spiritalis uenientes homines ex generatione carnali. notata itaque paululum eius inperitia, qui se ceteris de magisterio praeferebat, et omnium talium incredulitate reprehensa, quod testimonium non acciperent ueritatis, addidit etiam se illis terrena dixisse nec eos credidisse, quaerens uel ammirans, quomodo essent caelestia credituri. sequitur tamen et respondet, quod alii cre
Abbreviated transcription (Latin):
pentur adcant atq impleri p̃dicta cernebant quarue sara prisuia¬
rum fidem quipostca fuerunt. et nos ipsos etquidendeo sisauri squt
in forinart noncẽsdol et naergo fides st queom̃s saluis facta nes
excarnali generatione spitaliter renaseun unru emostiuos ineo
quiuenit pfonobisiudicari et mori iuden uiuor i uetmost borana
Sedhuius unius fideĩ prosignificationis opostun scalue asteiat a
demn pora samramesicauariatasunt Idemipse rtaqi salosrore par

Expanded text:
rentur aderant, atque impleri praedicta cernebant; quarum etiam praeteritarentur aderant, atque impleri praedicta cernebant; quarum etiam praeteritarum fide qui postea fuerunt, et nos ipsos, et qui deinde futuri sunt, informare non cessat. Una ergo fides est quae omnes salvos facit, qui ex carnali generatione spiritualiter renascuntur, terminata in eo qui venit pro nobis judicari et mori, judex vivorum et mortuorum. Sed hujus unius fidei pro significationis opportunitate per varia tempora sacramenta variata sunt. 48. Idem ipse itaque Salvator est par
Abbreviated transcription (Latin):
post peccatorum remissionem. Quaccum itasint exquo punum
hominem peccatũ in trauit in hunc mundum et ꝑpeccatũ mors. et
ita inom̃s homines ꝑtransit. usque infinem carnalis huius genera¬
tionis etcorruptibilis seculi: cuius filii generant et generantur
pullo ex sistente homine de quo in hac uita constituto ueractt̃ dicipos¬
sit quodnullum habeat omnino peccatum. excepto uno mediatore
quinos creatori nr̃o ꝑremissionem reconciliat peccatorũ. Idem ip¬
sedñs nr hanc suã medelam nullis generis humani temporibus
anteultimum futurum adhuc iudicium dencgauit. eisquos ꝑcostis¬
simam p̃scientiam: ẽt futuram beneficientiã secũ regnaturo fimuita
p̃destinauit acternam: Namq antenatiuitatem carnis infi fututa¬
temq passionis ctuistutem resurrectionis suȩ. earum rerum futura¬
rum fidecos quitunc fuerant in formabãt adhe editatem saluts
accerne quarum rerũ p̃sentium fidem in formaut oetiam pterit¬

Expanded text:
post peccatorum remissionem. Quae cum ita sint, ex quo per unum post peccatorum remissionem. Quae cum ita sint, ex quo per unum hominem peccatum intrauit in hunc mundum et per peccatum mors et ita in omnes homines pertransiit usque in finem carnalis huius generationis et corruptibilis saeculi, cuius filii generant et generantur, nullo existente homine, de quo in hac uita constituto ueraciter dici possit, quod nullum habeat omnino pequi nos Creatori nostro per remissionem reconciliat peccatorum: idem ipse Dominus noster hanc suam medelam nullis generis humani temporibus ante ultimum futurum adhuc judicium denegavit eis, quos per certissimam praescientiam et futuram beneficentiam secum regnaturos in vitam praedestinavit aeternam. Namque ante nativitatem carnis infirmitatemque passionis et virtutem resurrectionis suae, earum rerum futurarum fide eos qui tunc fuerant, informabat ad haereditatem salutis aeternae; quarum rerum praesentium fide informavit eos qui cum gere
Abbreviated transcription (Latin):
in membris manenteipsa reatuscius soluitur: Sedei soluitur
quisa cramentũ regenerationis accepit renouariq iam coepit
IxIllo auitenanente concupiscentiȩ ueustate quod nascitur renasci
indiget ut sanctur.: quia pe̾rentes fideles et naticarnaliter etrenati
spiritaliter. filios carnaliter genuerunt: Filii uero antequam
nascerentu mren a sciquomodo potuerunt: Necmireris quodixi
manente concupiscentia liter legepeccati reatum eius solii ꝑgratiã
sa cromentior Sacutenm facta cidicta et cogitata iniqua quantũ
fetadiue manentelex concuipiscentiȩ reatus cus solutur et non
erit. cũ fit inbaptisto plena remisio pecatorum: Denq sconti¬
Nuo consequatur ab hacuita ẽmigratio. nonerit omnino qđ obnoxi¬
cogitatorum atq dictorum reatũ manere antepeccatorũ remissionẽ
Sic contra non debetcẽ mirũ manentis concupiscentiȩ reatum p̃terire.

Expanded text:
in membris, manente ipsa reatus eius soluitur; sed ei soluitur, in membris, manente ipsa reatus eius soluitur; sed ei soluitur, qui sacramentum regenerationis accepit renouarique iam coepit. ex illa autem manente concupiscentiae uetustate quod nasciturrenasci indiget, ut sanetur, quia parentes fideles et nati carnaliter et renati spiritaliter filios carnaliter genuerunt, filii uero antequam nascerentur, renasci quomodo potuerunt? Nec mireris, quod dixi manente concupiscentialiter lege peccati reatum eius solui per gratiam sacramenti. sicut enim facta et dicta et cogitata iniqua, quantumsed adhuc manente lege concupiscentiae reatus eius soluitur et non erit, cum fit in baptismo plena remissio peccatorum. denique si continuo consequatur ab hac uita emigratio, non erit omnino, quod obnoxicogitatorum atque dictorum reatum manere ante peccatorum remissionem, sic contra non debet esse mirum manentis concupiscentiae reatum praeterire
Abbreviated transcription (Latin):
illos noncẽ antequamex hac mostaliuita migrarent:. Quienim
in carnesunt inquit dõ placere Nonpossunt: Vos autenon estis
sicut ipsa carne quam uis corruptibili. beneutuntur qui membra
cius adoperabona conuestunt: inquacarne non sunt quia ñ sec̃dũ
cam sapiunt Neq uiuunt: Sicut deniq: etiã mostem quae primi
peccati poenaest beneutuntur. quicam profratrib profide
proquacũq uera et sc̃a iustitia fostiter et pacienter impendunt
sic illa &iam lege peccati. quodiam remissum inuetustate carnis
manet. bencutuntur coniugati fideles: quiex eo qđ sunt in xp̃i
Nouitate : Dominari sibi libidinẽminime patiuntur. excoautẽ
qd adhuc trahunt ada euetustatem. regenerandos immostaliter
filios mostaliter generant: cumca propagine peccati. qua illiqui
renati sunt obnoxii non tenentur. et qua illiquinascuntur renas¬
cendo soluuntur: Quãdi uergo manetlex concupiscentialiter

Expanded text:
illos non esse, antequam ex hac mortali vita migrarent. Qui enim illos non esse, antequam ex hac mortali vita migrarent. Qui enim in carne sunt, inquit, Deo placere non possunt: vos autem non estisicut ipsa carne quamvis corruptibili bene utuntur, qui membra ejus ad opera bona convertunt, in qua carne non sunt, quia non secundum eam sapiunt neque vivunt; sicut denique etiam morte, quae primi peccati poena est, bene utuntur, qui eam pro fratribus, pro fide, pro quacumque vera et sancta justitia fortiter et patienter impendunt: sic illa etiam lege peccamanet, bene utuntur coniugati fideles, qui ex eo quod sunt in \'Christi nouitate dominari sibi libidinem minime patiuntur, ex eo autem quod adhuc trahunt Adae uetustatem regenerandos inmortaliter filios mortaliter generant cum ea propagine peccati, qua illi qui renati sunt obnoxii non tenentur et qua illi qui nascuntur renascendo soluuntur. quamdiu ergo manet lex concupiscentialis
Abbreviated transcription (Latin):
Nouitate crescente cõmutarcinse quod car naliter uetus est dopec
totũ ita renou&ur. ut animalis etiã infirmitas corporis. ad fir¬
mitatem sp̃italem in corruptionemq ꝑueniat. Hacc autẽ lex
peccati quod&iam peccatũ appellat a postolus cumdicit. Pergo
regnet peccatum in uro mostali corpore a do bocdiendum des ideris
tamqua non sit cius facta remissio. ubiomnino plena et ꝑfecta fi
remissio peccatorũ omnib inimicituis interfectis quib separaba¬
mur ado. Sed manet inu&ustatecarnis tamquam superatum
et pemptum si non inlicitis consensionib quodam modo reuiues¬
cat : et in regnũ proprium dominationemq uocetur. Ab hacau¬
tem u&ustate carnis inquaest lex ista pecc̾ati uel peccatum ia
remissum usq adeo sp̃s uita discernitur. incuius nouitatem
baptirati ꝑdi gratiam renascuntur : ut parum fuerit apostolo
dicere tales nonc̃ẽ in peccato. pisi etiamdicer& in ipsa carne

Expanded text:
nouitate crescente commutare in se quod carnaliter uetus est, donec nouitate crescente commutare in se quod carnaliter uetus est, donec totum ita renouetur, ut animalis etiam infirmitas corporis ad firmitatem spiritalem incorruptionemque perueniat. Haec autem lex peccati, quod etiam peccatum appellat apostolus, cum dicit: non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis nati sunt, tamquam non sit eius facta remissio, ubi omnino plena et perfeeta fit remissio peccatorum omnibus inimicitiis interfectis, quibus separabamur a deo, sed manet in uetustate carnis tamquam superatum et peremptum, si non inlicitis consensionibus quodam modo re- . uiuescat et in regnum proprium dominationemque reuocetur. ab hac autem uetustate carnis, in qua est lex ista peccati uel peccatum iam remissum, usque adeo spiritus uita discbaptizati per Dei gratiam renascuntur, ut parum fuerit Apostolo dicere, tales non esse in peccato, nisi etiam diceret, in ipsa carne
Abbreviated transcription (Latin):
quanto ẽnim̃ magis inquiunt filiocius obeẽnon possunt. Sed qui hoc
sentiunt Nonadtendunt. quia sicut parenti ꝑ hocquod spurenatus
est propria peccata non obsunt: ita quideillo natus est pisi comodo
renascatur. quȩ a parente tracta sunt oberunt. Quia et in nouati
parentes Non ex primitiis pouitatis: sed ex reliquiis u&ustatis
carnaliter gignunt. Itfilii cxparentum reliqua u&ustate toti
uetusti. inpeccaticarne propagati. dãnationem ueteris hominis
deuita. sacramento spiritali regenerationis etrenouationis eua¬
dunt. Illudnãq p̃cipuȩ propt̃ questiones quaedehacre motes
uel moueri ad huc possunt adtendere acmeminis se debemus
tantũ modo peccatorũ omnium. plenã ꝑ fectamq remissionem
baptis mofieri: Hominis uero ipsius qualitatem p̃totã continuo
cõmutari: sed sp̃itales primitias in bene proficientib dedieindie

Expanded text:
quanto enim magis, inquiunt, filio eius obesse non possunt! sed qui hoc quanto enim magis, inquiunt, filio eius obesse non possunt! sed qui hoc sentiunt non adtendunt, quia, sicut parenti per hoc quod spiritu renatus est propria peccata non obsunt, ita qui de illo natus est, nisi eo modo renascatur, quae a parente tracta sunt oberunt, quia et innouati parentes non ex primitiis nouitatis, sed ex reliquiis uetustatis earnaliter gignunt et filii ex parentum reliqua uetustate toti uetusti in peccati carne propagati damnationem ueteri homini debitam sacramento spiritalis regenerationis et renouationis cuadunt. illud namque praecipue propter quaestiones, quae de hac re motae sunt uel moueri adhuc possunt, adtendere ac meminisse debemus tantummodo peccatorum omnium plenam- perfectamque remissionem baptismo fieri, hominis uero ipsius qualitatem non totam continuo commutari, sed spiritales primitias in 1 ene proficientibus de die in diem
Abbreviated transcription (Latin):
Non potest: et qui mostuus non fuerit resurgere non potost : It a
quinatus non fuerit renasci non potest. Ex quo conficitur nemi¬
nem in suo parente renasci potuisse. pnatũ. O postecautẽ ut si
natus fuerit renascatur : qui a nisiquis renatus fucrit denuo. Non
potest uidereregnumdĩ Opostetigitur ut sacram̃to regenerationis
Nesineillo maledehacuita exeat. etiã paruulus imbuatur.
Quod non fit nisi in remissione peccatorum: Quod &iã ipsoloco
xp̃s ostendit cũ int̃rogatus quo modo possent ista ficri cõmemora¬
uit . quid mor ses fecerit in exaltatione serpentis. Cumitaq
ꝓbaptismi sacramentũ. mostixp̃ĩ conformantur infantes cos
a serpentis morsu fatendumest liberari. siaxp̃ianȩ fidei regula
Nolumus aberrare. Quemtamen morsũ non in suauitate pro¬
pria sed in illo cui primitus inflictus est acceperunt . Neq illud
fallat qd ncc parenti post conuersionẽ obsunt propria peccata.

Expanded text:
non potest, et qui mortuus non fuerit, resurgere non potest: ita non potest, et qui mortuus non fuerit, resurgere non potest: ita qui natus non fuerit, renasci non potest. Ex quo conficitur, neminem in suo parente renasci potuisse non natum. Oportet autem, ut si natus fuerit, renascatur: quia nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei . Oportet igitur ut Sacramento regenerationis, ne sine illo male de hac vita exeat, etiam parvulus imbuatur: quod non fit nisi in remissionem peccatorum. Quod etiam ipso loco Christus ostendit, cum interrogatus quomodo possent ista fieri commemorauit quid Moj\'ses fecerit in exaltatione serpentis. cum itaque per baptismi sacramentum morti Christi conformantur infantes, eos a serpentis morsu fatendum est liberari, si a christianae fidei regula nolumus aberrare. quem tamen morsum non in sua uita propria. sed in illo cui primitus in illo cui est acceperunt. Neque illud fallat, quod nec parenti post conuersionem obsunt propria peccata;
Abbreviated transcription (Latin):
et sc̃ĩ ficatur mulier in fidelis infratre. Alioquin filii uri in mun¬
diessent. Nuncautẽ sc̃ĩ sunt. Nonopinor quisquam tam in fideli¬
ter intelligit quod lib& in his uerbis intelligat: ut obhocexisti¬
met : etiã maritũ non xp̃ianum. quia xp̃iana fuerituxor eius.
Neq iam baptitari opostere. et ad peccatorem remissionem Nꝑ
uenisse. et in regnum celorum eẽ intraturum. quia sci ficatus dic¬
tus est in uxore. Quisquis uero adhuc mou&ur quarebaptizent᷑
quiiam debaptizatis nascuntur. hocbreuit accipiat. Sicut gene¬
ratio carnis peccati. punũ adam ad condemnationem trahitom̃s
quieo modo generantur. sic generatio sp̃s gratiȩ ꝑunũihm x p̃m
adiusti ficationem uiteȩterne ducitom̃s qui comodo p̃destinati
regenerantur: Sacramentũ autẽ baptismi profecto sacram̃tũ
regenerationis est. Quocirca sicut homo qui non uixerit mori

Expanded text:
et sanctificatur mulier infidelis in fratre; alioquin filii uestri inmunet sanctificatur mulier infidelis in fratre; alioquin filii uestri inmundi essent, nunc autem sancti sunt. non, opinor, quisquam tam infideliter intellegit, quodlibet in his uerbis intellegat, ut ob hoc existimet etiam maritum non christianum, quia christiana fuerit uxor eius, neque iam baptizari oportere et ad peccatorum remissionem iam peruenisse et in regnum caelorum esse intraturum. quia sanctificatus dictus est in uxore. Quisquis uero adhuc monetur, quare baptizentur qui iam de baptizatis nascuntur, hoc breuiter accipiat. sicut generatio carnis peccati per unum Adam ad condemnationem trahit omnes qui eo modo generantur, sic regeneratio spiritus gratiae per unum Iesumad justificationem vitae aeternae ducit omnes qui eo modo praedestinati regenerantur. Sacramentum autem Baptismi profecto sacramentum regenerationis est. Quocirca sicut homo qui non vixerit, mori