comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ꝑdiemui sũ pacientib oculis denegat & nocturnis inruentibus tenebrisrediuiuit autuer siu¬
ce ut pleriq uolunt diereditꝰ noctenegat᷑: uerrucȩ alii tost satiriasi saluto uerucȩ singulati
sunt Satiriasis uero una forcior &circaips aplures inueniunt᷑ : Sc abier& leprautq passio
asperitas cuitiscũ pruritu&s quamacione sed scabies tenuis asperitas & scamacio g̃bi node¬
niquen ñ accipitq: itaueluti purgam̃ta aomhittat nãs cabiesqsi s camies. lepraue¬
gritud ineuestitꝰ nunc in alborẽ nuncin ruborẽ incorporehominis italepradinoseit᷑.
Siuariatimint̃ s anascutis pastes colordiuersus appareat aut suta seubiq dȩfundat᷑ utom¬
nia unius coloris quãuis to ulteri faciat : elefatiacus morbusdicit᷑ ex similitudine
elifantis cuius natura lit̃ durapellis & asperanñ morbo in hominibus dedit quia corpo¬
ris suꝑficiem similẽ facit eliphantorũ cutis siue quia ingenspassio ẽ sicut animal ipid

Expanded text:
 diem visus patentibus oculis denegatur et nocturnis inruentibus tenebris redhibetur, aut versa vice, ut plerique volunt, die redditur, nocte negatur. Verrucae aliud sunt: satiriasis aliud. Verrucae singulatim sunt, satiriasis vero una fortior, et circa ipsam plures inveniuntur. Scabies et lepra. Utraque passio asperitas cutis cum pruritu et squamatione, sed scabies tenuis asperitas et squamatio est. Hinc denique nomen accepit, quae ita veluti purgamenta amittat. Nam scabies quasi squamies. Lepra vegredinem vertitur, nunc in alborem, nunc in ruborem. In corpore hominis ita lepra dinoscitur: si variatim inter sanas cutis partes color diversus appareat, aut si ita se ubique diffundat, ut omnia unius coloris quamvis adulteri faciat. Elefantiacus morbus dicitur ex similitudine elephanti, cuius naturaliter dura pellis et aspera nomen morbo in hominibus dedit; quia corporis superficiem similem facit elephantorum cuti, sive quia ingens passio est, sicut animal ipsud
Abbreviated transcription (Latin):
bur ordine commotato siued euno adunam ꝙgerur greci psallendi inuenir se traduntur:
Responsurium italitradiderunt quod inde responsoriorcantur uocant quod aliodesinente
it altor res pondiat interresponsuria : Aut̃ & antephonar h difert quo d inres ponsorus unur
uersumdt̃ in antephonur aũt uersibus alternant cbori : Lectiodicitur quinon cantatur¬
ut psalmur uelimnur sedlegitur tantum illuc enim modolatio hic sola ꝓnuntiatio quae¬
ritur: Canticum est uox cantantis in letita psalmur aut dicitur quicantatur Ad
psalterium quoui sum cẽ diuid ꝓphetam inmanomisterio ꝓdit historia. haccaut̃ duo
in quiburdam. psalmorũ titulir iux ta muricam Artem alternatis sibi ad ponuntur Nam
canticum psalmi est . cumid quodor ganum modo latur uox postea. cantatis eloquitur psal¬
mus uero canticiest cumquod huma nauox ꝓloquitur arsorganimodo lantir imitatur

Expanded text:
bus ordine commutato, sive de uno ad unum, quod genus psallendi Graeci invenisse traduntur. 8. bus ordine commutato, sive de uno ad unum, quod genus psallendi Graeci invenisse traduntur. 8. Responsorios Itali tradiderunt, quod inde responsorios cantus vocant, quod alio desinente, id alter respondeat. Inter responsorios autem et antiphonas hoc differt, quod in responsoriis unus versum dicit, in antiphonis autem versibus alternant cut psalmus vel hymnus, sed legitur tantum. Illic enim modulatio, hic sola pronuntiatio quaeritur. Canticum est vox cantantis in laetitiam. Psalmus autem dicitur qui cantatur ad Psalterium, quod usum esse David prophetam in magno mysterio prodit historia. Haec autem duo in quibusdam Psalmorum titulis iuxta musicam artem alternatim sibi adponuntur. Nam canticum Psalmi est, cum id quod organum modulatur, vox postea cantantis eloquitur. Psalmus vero cantici, cum quod humana vox praeloquitur, ars organi modulantis imitatur.
Abbreviated transcription (Latin):
rebus habetur : Officium aut̃ ab efficiendodictum qua siefficium ꝓpt̃ decorem sermo¬
nis una motata. littera ł certe utquisq: illaagat quaenulli officiant sed ꝓsint omnib: Ves¬
pertinum officium ẽ in noctis iicium uocatũ Abstella uespereq: surgit oriente nocte :
temanequorũ duorum temporũ significatione ostenditur utdie ac nocte semꝑ dr̃ laudetur :
remansit exeat foras &indemisa quia sacramentir altaris int̃ ẽẽ non porsunt qui nondum
regenerati noscuntur : Chorus ẽ multitudo in sacris collectus & dictus chorus ꝗ in itio
modum coronate circumaras starent &itapsallerent : Aliichor ũ dixerunt A concordia
quac incaritate consistit quasic aritatẽ non habeat respondere conuenienter. non potest
cumaut̃ unus canat grece monodia latine sicinium dr̃ cuma ũt duocanunt bicinium ap¬
pellatur cum multichorus namcoreas ludicorum cantilenae ł saltationer clausium st̃:

Expanded text:
rebus habetur. Officium autem ab efficiendo dictum, quasi efficium propter decorem sermonis una mutata littera, vel certe ut quisque illa agat quae nulli officiant, sed prosint omnibus. 2. Vespertinum officium est in noctis initio vocatum, a stella Vespere, quae surgit oriente nocte. 3. mane oritur. Quorum duorum temporum significatione ostenditur ut die ac nocte semper Deus laudeturremansit, exeat foras, et inde missa, quia sacramentis altaris interesse non possunt qui nondum regenerati noscuntur. 280 5. Chorus est multitudo in sacris collecta, et dictus chorus, quod initio in modum coronae circum aras starent, et ita psallerent. Alii chorum dixerunt a concordia, quae in charitate consistit, quia si charitatem non habeat, respondere convenienter non potest. 6. Cum autem unus canit, Graece monodia, Latine sincinnium dicitur; cum vero duo canunt, bicinium appellatur: cum multi, chorus. Nam chorea ludicrum cantilenae, vel saltationes classium su
Abbreviated transcription (Latin):
uiȩ: Ambitꝰ int̾ uicinorũ edificia locꝰ
duorũ pedum ⁊ semi peclis ad circũ eun¬
di facultatem relictus ⁊ ambulando
dictꝰ. Orbita uestigium carri ab orbe
rote dicta: Porro actus quo pecus agi
solet. Cliuosum it̃ flexuosum. Uesti¬
gia sunt pedum signa primis plantiᷤᷤ
expressa dicta uocata. qd: his uie p̃-

Expanded text:
viae. Ambitus inter vicinorum aedificia locus, viae. Ambitus inter vicinorum aedificia locus, duorum pedum et semipedis ad circumeundi facultatem relictus, et ab ambulando dictus. Orbita vestigium carri, ab orbe rotae dicta. Porro actus, quo pecus agi solet. Clivosum iter flexuosum. Vestigia sunt pedum signa primis plantis expressa, vocata quod his vi
Abbreviated transcription (Latin):
titudinem it inerum et ne plebs eẽt
ociosa: Agger est media strate eminen-¬
tia coaggeratis lapidib strata. ab ag.¬
gere .i. a coaceruacione dicta quã
historici uiam militarem dicunt.
serpens: Iter uel itꝰ est uia qua iri
ab homine quaquauersum potest
Iter aũ et it iner diuersam signi¬
ficacionem hnt̃. Iter enĩ est locus
transitu facililis. unde et appella.
mus et itũ: Itiner aũ est itis lõgȩ
uie. ⁊ ipse labor ambulandi. ut qͦ
uelis ꝑuenias. Semita itineris
dimidium est a semi itu dicta. Se.¬
mita aũ hominũ est uia. callis
ferarũ et pecudũ: callis est iter
perudũ int̾ montes angustum et tritum
a callo pedum uocatum. sine a callo pe:¬
cudum p̃duratum. Tramites sunt
transuersa in agris itinera. siue recta
uia. dicta qd̃ transmittat. Diuortia
sunt flexiis uiarum. ħ est iue in diu̾¬
sa tendentes: Idẽ diuerticula sunt .ħ:
quia duplex est uia: Competa quia
plures in ea competunt uiȩ. quasi tri

Expanded text:
titudinem itinerum et ne plebs esset titudinem itinerum et ne plebs esset otiosa. Agger est media stratae eminentia coaggeratis lapidibus strata, ab aggere, id est coacervatione dicta; quam historici viam militarem dicunt, serpens. Iter vel itus est via qua iri ab homine quaquaversum potest. Iter autem et itiner diversam significationem habent. Iter enim est locus transitu facilis; unde appmus et itum. Itiner autem est itus longae viae, et ipse labor ambulandi, ut quo velis pervenias. 9. Semita itineris dimidium est, a semi itu dicta. Semita autem hominum est, callis ferarum et pecudum. 10. Callis est iter pecudum inter montes angustum et tritum, a callo pedum vocatum, sive callo pecudum praeduratum. Tramites sunt transversa in agris itinera, sive recta via, dicti quod transmittant. 11. Divortia sunt flexus viarum, hoc est, viae in diversa tendentes. Eadem diverticula sunt, hocquia duplex est via. Compita, quia plures in ea competunt viae, quasi tri
Abbreviated transcription (Latin):
ensuras uiarum nos miliaria dicimꝰ
greci stadia. galli leugas. egiptis
signes ꝑse parasangas: Sunt autem
proprioqueq: spacio. Miliarium .m̃.
passib t̾minat᷑. ⁊ dictũ milleariũ
quasi mille adium hñs pedes quinq milia.
Lieuga sinitur passib mille quingentis.
Stadium octaua pars miliaru constans
statuisse dicunt. eumq eo spacio det̃mi¬
nasse quod ipse sub uno spũ confecisset.
ac proide stadium appellauit . qm̃ in fi.¬
ne respirasset simulq stetisset Uia est
qua potest ire uehiculũ. et uia dicta
culorum &ccursum. Omnis uia aut¬
publica aut priuata est: Publica est.
que in solo publico est. que iter aptum
popło p̃bet. Fer aut ad mare. aut ad
oppida ꝑtinet: pͥruiata est que uicino
municipio data est Strata dicta qͣsi
uulgi pedib trita : Iiucreciꝰ: Strataq
iã uulgi pedib decrita uiarũ Ipsa ÷
et delapidata .i. lapidibus stata: Pri
strauisse : postea romani eas ꝑ omnẽ¬
t̾rã ⁊ pene orbem disposuerunt ꝑꝑ recꝰ¬

Expanded text:
ensuras viarum nos miliaria dicimus, Graeci stadia, Galli leugas, Aegypti schoenos, Persae parasangas. Sunt autem proprio quaeque spatio. Miliarium mille passibus terminatur; et dictum miliarium quasi mille adium, habens pedes quinque milia. Leuga finitur passibus mille quingentis. Stadium octava pars miliarii est, constans statuisse dicunt, eumque eo spatio determinasse quod ipse sub uno spiritu confecisset, ac proinde stadium appellasse quoniam in fine respirasset simulque et stetisset. Via est qculorum publica est aut privata. Publica est quae in solo publico est, qua iter, actus populo patet. Haec aut ad mare aut ad oppida pertinet. Privata est quae vicino municipio data est. Strata dicta quasi vulgi pedibus trita. Lucretius1, 315: Strataque iam vulgi pedibus detrita viarum. Ipsa est et delapidata, id est lapidibus strata. Primias stravisse; postea Romani eas per omnem pene orbem disposuerunt, propter rec
Abbreviated transcription (Latin):
Sota d eorũ q̃q̃ reptor est sotades genere er&ensis simonidia quoq: m&ra simonides po& abricus
composut : a frequentatorib: ut a sclepiadia nonenĩ aslepius ea muenit sed pro inde ita uocata
bo colicũ eroicũem̃ carm̃ dictũ qłe o uirorũ fostiũ res & facta narrant᷑ Naero tas appel¬
lant uiriquas i aer q& caelo digni ꝓpt̃ sapientiã & fostitudinẽ ꝗđ m &rũ auctoritate ca&o
m&r ap̃cedit unus ex omnib: tã maximis operib aptͣs quã paruis suauitatis & dulcidinis
aeque capax quib: uistutib: nom̃ solus obtenuit ut eroicũ uocar&ur ad memorandas
acsepe pene uel ex hoc uel exillo nisi qr temperatissimus sic utriusq mixtura quã siinstruatur

Expanded text:
Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis; Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus Sotadeorum quoque repertor est Sotades genere Cretensis; Simonidia quoque metra Simonides poeta lyricus composuit. 8. A frequentatoribus, ut Asclepiadea. Non enim ea Asclepius invenit, sed proinde ita vocata sbucolicum. Heroicum enim carmen dictum, quod eo virorum fortium res et facta narrantur. Nam heroes appellantur viri quasi aerii et caelo digni propter sapientiam et fortitudinem. Quod metrum auctoritate cetera metra praecedit; unus ex omnibus tam maximis operibus aptus quam parvis, suavitatis et dulcedinis aeque capax. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memorandas ac saepe pene vel ex hoc vel ex illo; nisi quod temperantissimus fit utriusque mixtura quam si instruatur
Abbreviated transcription (Latin):
pedib: contin& cuidatũ nom̃ ex istimant seuq carpti promnuntiar&ur. unde hodielanã quã purgantes
discerpant carminare dm̃s seuq uod quuilla canerent carerementẽ existibantur. m&ra uel a pedib:
nuncupata uel areb: qua escribunt᷑ uel ab inuentorib uela frequentatorib: uel anumero sillabarũ
Apedib m&ra uocata ut dactilica lãbica throchaica a troceo enĩ trochȩacũ m&rũ nascit᷑ ad actilo
dactilicũ sic & alia a siuispedib:. Anumero ut ex a m& rũ penta m&rũ trim&rũ Nã senarius uersus
nos ex numero pedũ uocamus. Hos greciꝗ geminos feriunt trim&raͦ dicunt: Ex am& rorls latinos
primũ fecisse ennius tradit eosq: longos uocat. Ab inuentorib: m&ra appellata dicuntur ut ana¬
creonticũ saphicũ archi lociũ : Namana creontica m&ra anacreon compo: suit: Saphica sasph
muler aedidit. Archilocioꝰ archilocus quida scripsit. Colo phores colophonius quidã exercuit

Expanded text:
pedibus continetur; cui datum nomen existimant, seu quod carptim pronuntiaretur unde hodie lanam quam purgantes discerpunt, carmiuare dicimus, seu quod qui illa canerent carere mente existimabantur. 5. Metra, vel a pedibus nuncupata, vel a rebus quae scribuntur, vel ab inventoribus, vel a frequentatoribus, vel a numero syllabarum. 6. A pedibus metra vocata, ut dactylica, iambica, trochaica. A trocheo enim trochaicum metrum nascitur; a dactylo dactylicum, sic et alia a suis pedibus. A numero vero hexametrum, pentametrum, trimetrum. Nam senarios versus nos ex numero pedum vocamus; hos Graeci quia geminos feriunt, trimetros dicunt. Hexametros autem Latinos primum fecisse Ennius traditur, eosque longos vocat. 7. Ab inventoribus metra appellata dicuntur, ut, Anacreonticum, Saphicum, Archilochium. Nam Anacreontica metra Anacreon composuit, Saphica Sapho mulier edidit, Archilochia Archilochus quidam 67 scripsit, Colophonia Colophonius quidam exercuit;
Abbreviated transcription (Latin):
pero solum scribendũ est sipersonã .h. praeponenda est : Ora finiumpero: hora di¬
erum ꝑ .h. scribendumest, Onusside onere uenit .o. sola scribendum side honere
cumh. adspiratione p̃possitio & pra&erea perdiptongã scribendum : Pene uero
quod est coniunctio per eipoena quod est supplicium per oe:q: lit tera tuncrecte
ponitur cum illistatim .u. lit tera seqr & alia quae lib& unaplures ueuocales iungun¬
tur itaut una sillaba fiat. Ca&eraper cscribuntur : quae pronomen cuma scriben¬
dum que coniunctiosine a: Quodper d. lit terã scribitur cumpro nom̃ :por t. cũ uerbum:
cuius possitio est prima queo quis quit & in compo sitione ne queo nequi Quod qua pro

Expanded text:
per O solam scribendum est; si personam, H praeponenda est. 'Ora' finium per O; 'hora' dierum per H scribendum. 'Onus' si de onere venit, O sola scribendum; si de honore, cum H aspiratione. 'Praepositio' et 'praeterea' per dipthonga scribendum. 'Pene' vero, quod est coniunctio, per E; 'poena', quod est supplicium, per OE. Q littera tunc recte ponitur, cum illi statim U littera sequitur, et alia quaelibet una pluresve vocales iunguntur, ita ut una syllaba fiat. Cetera per C scribuntur. 'Quae' pronomen cum A scribendum; 'que' coniunctio sine A. 'Quid' per D litteram scribitur, cum pronomen est; per T, cum verbum: cuius positio est prima 'queo, quis, quit', et in conpositione 'nequeo, nequis, nequ
Abbreviated transcription (Latin):
fontes: hec causa est partĩ quod influentes
undas ipsa magnitudo eius non senciat.
demde quod amara aqua dulcẽ fluen-¬
tem consumat. uł quod ipse nubes mul¬
Tum aquarũ ad se trahãt. siue quod il¬
lam partĩ auferãt uenti. partĩ sol exsiccet.
postremũ quod ꝑ occulta quedã t᷑re fora¬
mina percolatum. et ad caput amniũ. fon-¬
tesq reuolutũ recurrat: Maris aũ certũ
esse u colorẽ. s pro qualitate uentoꝵ mꝗͣ¬
tari. Nã modo flauũ est. modo litculen¬
tum. modo atrũ

Expanded text:
t, haec causa est: partim quod influentes undas ipsa magnitudo eius non sentiat: deinde, quod amara aqua dulce fluentum consumat; vel quod ipsae nubes multum aquarum ad se attrahant; sive quod illum partim auferant venti, partim sol exsiccet; postremum, quod per occulta quaedam terrae foramina percolatus, et ad caput amnium fontesque revolutus recurrat. Maris autem certum non esse colorem, sed pro qualitate ventorum mutari; nam modo flavum est, modo lutulentum
Abbreviated transcription (Latin):
pilam excipere. ludosq in ire cepe¬
runt: Cubitalem lusum appellant
cum duo comminꝰ ex proximo ac pe-¬
ne coniunctis cubitis pilã fenunt:
Suram dicunt᷑ nudare. qui pilam
crure proiato feriendam feriendam
cumlusoribus prebent.

Expanded text:
pilam excipere, lusumque inire consueverunt. Cubitalem lusum appellant, cum duo comminus et e proximo ac pene coniunctis cubitis, pilam feriunt. Suram dicitucrure prolato, feriendam collusoribus praebet.
Abbreviated transcription (Latin):
mum reꝑtꝰ. Ex quo colunne ingentes
liminaq fiunt ac trabes: Casteum
uiride optimum nom̃ ab aspectu ha-¬
bens. eo qd̾ gratꝰ sit his qui gemmas scul¬
punt Cuis enĩ uiriditas reficit aci¬
los Numidicũ marmor numidia
mittit. ad cotẽ sucũ dimitit crocosi¬
milem unde et nom̃ accepit. ñ eru¬
stis s in massa ⁊ luminũ usui aptũ :
Liuculleũ marmor nascit᷑ in theo
insula cui luculus consul nom̃ dedit. qui
delectatus illo primus romam inuexit . so¬
lũq pene hoc marmor ab amatore nom̃
accepit. est et liniensistesrian appellatus
a colore cineris. cuius lapidis alligacio con¬
tra serpentes laudatur: Ebur abarro .i. ele
er nigris clignissima barris :
De bẽmis.

Expanded text:
imum repertus. Ex eo columnae ingentes imum repertus. Ex eo columnae ingentes liminaque fiunt ac trabes. Caristeum viride, optimum; nomen ab aspectu habens, eo quod gratus sit his qui gemmas sculpunt; eius enim viriditas reficit oculos. Numidicum marmor Numidia mittit: ad cutem sucum dimittit croco similem, unde et nomen accepit; non crustis, sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucullus consul nomen dedit, qui delectatus illo primus Romam invexit; solumque pene hoc marmor ab amatore nomen accepit. Est et Lunensis. Tephrias appellatus a colore cineris, cuius lapidis alligatio contra serpentes laudatur. Ebur a barro, id ester, nigris dignissima barris? De gemmis
Abbreviated transcription (Latin):
candidior. probatissimus uero in india.
Parius candoris exiiii ligdinus cagnomĩto
hic aput paron insulam nascitur. unde :
parius ñcupatus: Mainitudo eius qua lan¬
ces craterasq non exaedat ungentis et ipse
aptus: Coralliticus in asia reptus mene¬
sura ñ ultra cubita bina. candore ꝓximo
eboris. et quadam similitudine ediũꝰ¬
so niger: Alabandicus t̾re sue nomine
nuncupatus. purpure aspectu similis:
Ite in oriente igni liquat᷑ atq ad usũ
uitri sundit᷑ Trebaidus int̃stinctus au¬
reis quttis. inuenitur in parte egipti
scriptꝰ codiculis ad t̾renda coleria qua¬
dã utilitate naturali conueniens Sie¬
nites circa sienem uł thebas nascitur.
Trabes ex eofecere reges: Marmora aũ ẽ
itasiuus diuersi coloris maculis distinq
bius liuidius est paulo huic s ipse et di¬
uersi coloris maculas habens Corinteus
ãmoniace gut te similis cum uarieta¬
te diuersorum colorum corintha pͥ¬

Expanded text:
candidior, probatissimus vero in India. candidior, probatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: hic apud Paron insulam nascitur, unde et Parius nuncupatus. Magnitudo eius, qua lances craterasque non excedat; unguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente igni liquatur atque ad usum vitri funditur. Thebaicus interstinctus aureis guttis invenitur in parte Aegypti adscripta, coticulis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. Syenites circa Syenem vel Thebas nascitur. Trabes ex eo fecere reges. Marmora autem, Thasius diversi coloris maculis distinctbius lividior est paulo huic, sed et ipse diversi coloris maculas habens. Corintheus ammoniacae guttae similis cum varietate diversorum colorum. Corintho pr
Abbreviated transcription (Latin):
smulta sub t̾ra sparsa sunt. ⁊ p̃ciosissimi
maculis simile est. unde et uocabulũ
sũpsit: Duo eius genera. molle candidũ.
nigrum durum: Auͣsteum ⁊ tiberinuĩ
megipto angusti et tiberii primũ pͥn¬
cpatu repta sunt : Differentia eorum est
ab oplnite: cum illud ut p̃dycimnus serpen¬
tiũ sit maculis simile. hec maculas cli¬
uerso modo colligunt: Nã augusteum
undatĩ est crispum in uertices. ⁊ iberi.¬
nũ sparsa non conuolita canicie: Pur¬
puritis ex egipto est rubens candidiꝰ it̾ue¬
nientib pũcti. Nominiꝰ eius causa. qd rubeat
ut purpura: Bassantes ferrei colaris
sine duricia. unde ⁊ nam̃ ei datum est
inuentus in egipto et in et hiopia: Alabastri¬
tis lapis lapis candidus ĩtstĩctus uariis
coloribus. ex quo euangelici illius ungen.¬
ti uasculum fuit: Cauant enim hunc
ad uasa unguentaria. qm̃ optime serua.¬
re incorrupta licitur Nascitur circa
thebas ȩgiptias. ⁊ damascum sirie ceteriᷤ

Expanded text:
sed multa sub terra sparsa sunt, et pretiosissimi sed multa sub terra sparsa sunt, et pretiosissimi maculis simile est, unde et vocabulum sumpsit; duo ejus genera, molle candidum, nigrum durum. Augusteum et Tiberium in Aegypto Augusti ac Tiberii primum principatu reperta sunt. Differentia eorum est ab ophite, quum illud, ut praediximus, serpentium maculis sit simile, haec maculas diverso modo colligunt. Nam Augusteum undatim est crispum in vertices; Tiberium sparsa, non convoluta, canitie. Porphyrites in Aegypto est rubens, candidis intervenientibus punctis. Nominis eius causa quod rubeat ut purpura. Basanites ferrei coloris sive duritiae; unde et nomen ei datum est: inventus in Aegypto et Aethiopia. Alabastrites lapis candidus, intertinctus variis coloribus, ex quo Evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, quoniam optime servare incorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, ceteris
Abbreviated transcription (Latin):
etiã lucere fert᷑. Est et quidam uiridis lapis
ne hem̃t᷑ igni resistens Sisnius mollis ⁊ can-¬
didus ex calefactus oleo nigrescit. atq dures.¬
cit: liapides quoq medicinalium mortarioꝵ et
pigmentariorum usibus apti.edesius p̃cipuus.
et indecoloticus: tabacus quoq et basantes
lapides nichil ex se remittentes. Specularis
lapis uocatus et uitri more transluceat.
reptus primum in hispania ceteriori enra
segobrigam urbem Inuenitur enim sub
tra et esfossus exciditur. atq sinditur in¬
Quaslibet tenues crustas. De marmorisus.
Iost lapidum genera uemiamus ad mar¬
differentia est: Nam marmora dicunt᷑
eximi lapides. qui maculis ⁊ coloribus con¬
mendantur: Marmor sermo grecus est a ui¬
riditate uocatus.⁊ quãuis postea et alii et¬
alu eolores inueniant᷑: nom̃ tamen pristi¬
num a uinditate retinuerunt : Marmo
nam colores et genera innumerabilia tẽ.
nn tam̃ ominia ex rupibus exctluntur

Expanded text:
etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. Siphnius mollis et candidus, excalfactus oleo nigrescit atque durescit. Lapides quoque medicinalium mortariorum et pigmentorum usibus apti: etesius praecipuus et inde chalazius; Thebaicus quoque et basanitelapides nihil ex sese remittentes. 37. Specularis lapis vocatus est, quod vitri more transluceat, repertus primum in Hispania citeriore, et circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra, et effossus exciditur, atqquamlibet tenues crustas. De marmoribus . Post lapidum genera veniemus ad mardifferentia est. Nam marmora dicuntur eximii lapides, qui maculis et coloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis postea et alii coloris inveniantur, nomen tamen pristinum a viriditate retinuerunt. Marmorum colores, et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur,
Abbreviated transcription (Latin):
leritatem faciunt etiã aquibus aliqͥd
uulue exciclunt. nisi cita parturientib
auferant᷑. fingites capadocie lapis cluriai.¬
am ht̃ marmoris candidus atq translu¬
cens. ex quo quondam templum construc¬
tũ est a quodam rege farib aureis. quib
ebori similis. in quo darium conlitũ
ferunt. parioq similis candore ⁊ duri-¬
cia minus tam̃ ponderosus. qui porus uo¬
catur ostracites uocatus. quod similitu:¬
Melatites lapis dictus. eo quod melleum
⁊ dulcem sucum emittat. Ihismiridis
lapis asꝑ et indomitꝰ. ⁊ omnia at terẽs.
Crisites colore similis otrȩ inuenit᷑ in
egipto: Annites similis nitro. s du riar
gignit᷑ megipto uł in arabia. qui nas¬
citur in et hiopia ueluti uiridis¬
soluitur remordens uehem̃ter: Coranꝰ
albus est. duriorq pario Mollocius ue¬
luti uiridis et grandis inuenit᷑ inę¬
gipto: Tusculanis a loco italie dictꝰ
dissilire igni tradit᷑: Sauinus fuscus ad dito oleo

Expanded text:
leritatem faciunt, etiam aliquid leritatem faciunt, etiam aliquid vulvae excidunt, nisi cito parturientibus auferantur. 23. Phengites Cappadociae lapis, duritia marmoris candidus, atque translucens, ex quo quondam templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus eboris similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis candore, et duritia, minus tamen ponderosus, qui porus vocatur. 25. Ostracites vocatus, quod similituce. 26. Melitites lapis dictus, eo quod melleum, et dulcem succum emittat. 27. Smyris lapis asper, et indomitus, et omnia atterens, e259 28. Chrysites colore similis ochrae invenitur in Aegypto. 29. Hammites similis nitro, sed durior, gignitur in Aegypto vel in Arabia. Thyites nascitur in Aethiopia veluti viriresolvitur, remordens vehementer. Coranus albus est duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabinus fuscus addito oleo
Abbreviated transcription (Latin):
cile fricabilis Amenthos appellatus
a ueteribus. eoqd̃ si ex ipso uestis suerit
contexta contra ignem resistat. et
iani imposita non areleat .s splendo¬
re accepto nitescat. et est scissi alumi¬
nis similis uenificiis resistens omni-¬
bis spetialiter magorũ : Pactraci¬
des sumilis est teste lamminose scissibilis Ga¬
latites colore cinereus qustii suauis .s: ideo uo.¬
catus. quod quiddam de se lacteum attri¬
tus dimittat Obsidius lapis niger trans.¬
lucielus. ⁊ uitri habens similitudinem
ponitur in speculis parietum ꝑꝑ imagi¬
num umbras reddendas. Genimas multi
ex eo faciunt: Nascitur in india et in sa.¬
mo italie. Mitridas lapis eusratis sole re¬
ꝑcussus coloribus micat uariis: Etides la¬
pides reperiuntur in nidis aquilarum:
Aiunt binos reperiri marẽ et feminã.
nec sine his parere aquilas: horũ mascu¬
los duros similes galle subrutilis: femi.¬
neus uͦ pusillus ⁊ mollis. alligati partꝰ ce¬

Expanded text:
cile friabilis. Amiantos appellatus cile friabilis. Amiantos appellatus a veteribus eo quod, si ex ipso vestis fuerit contexta, contra ignem resistat et igni inposita non ardeat, sed splendore accepto nitescat; et est scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est testae laminis scissibilis. Galactites colore cinereus, gustu suavis; sed ideo vocatus quod quiddam de se lacteum adtritus dimittat. Obsius lapis niger est translucidus et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras ex eo faciunt, nascitur in India, et in Samnio Italiae. Mitridax lapis Euphratis, sole repercussus coloribus micat variis. 22. Aethitae lapides reperiuntur in nidis aquilarum; aiunt binos inveniri, marem et foeminam, nec sine iis parere aquilas. Horum masculus, durus, similis gallae, subrutilus: femineus vero pusillus, ac mollis. Alligati partus ce
Abbreviated transcription (Latin):
in his que urenda sunt ⁊ secanda ex ace¬
to illinitꝰ penitꝰ ita obstupescere facit
corpus. ut ñ sentiat cruciatũ: Sorafa¬
gus lapis dictus. eo quod corpora defunc¬
torum condita in eo infra quadragin
fagos comedere Nascit᷑ autẽ in troade. si¬
licis uena sc inditur: Sunt eiusdem gene¬
ris in oriente saxa. que etiã uiuentib
alligata eroclunt corpora. mitiores aut̃
seruandis corporib nec absumentes: ¶¬
matites appellatus eo quod cuͦte resolutꝰ
in colorẽ ueniat sanguinis Est aũ ad¬
modũ liuidus est et ferrugineus: Naᷤ¬
citur in ultima egipti babilonia et
hispania: Amdrodonantꝰ colore ni¬
ger pondere et duritia in signis. unde
et nom̃ traxit . p̃cipuis reperitur
in africa. Trahere autẽ ad se argen-¬
tum uł es clicitur . quiq: attritus
ut e matites in colorẽ recligitur san¬
quinis: sustos inuenit᷑ in ultima hi¬
pania crocosimilis cũ leui fulgore fa-¬

Expanded text:
in his quae urenda sunt et secanda ex acein his quae urenda sunt et secanda ex aceto inlinitus ita obstupescere facit corpus ut non sentiat cruciatum. Sarcophagus lapis dictus eo quod corpora defunctorum condita in eo infra quadraginta φαγεῖν comedere. Nascitur autem in Troade, fissilique vena scinditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote resolutus in colorem veniat sanguinis. Est autem ammodum lividus; est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypti, Babylonia et Hispania. Androdamantus colore niger, pondere et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argentum vel aes dicitur, quique adtritus, ut haematites, in colorem redigitur sanguinis. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, fa
Abbreviated transcription (Latin):
deficere auint. gignit᷑ in ꝑside: Dio¬
nisius lapis fuscus ⁊ rubentib notis
sparsus: Iocatur aũ ita. quia si aque
mixtus conterat᷑. uinũ flagrat ⁊ qd
in illo mirũ est ebrietati resistit.
Tracius niger ⁊ soronus nascit᷑ in flu:¬
mine cuius nom̃ est pontꝰ in eeruicia
frigis lapis ex ioco traxit nocabulũ.
Nascitur enĩ in frigia pallido colore
mediocrit᷑ granis: Est autẽ gleba
rursus dulci uino extinguit᷑ terniᷤ
utilis: Sirius lapis a syria ubi re¬
perit᷑ appellatꝰ: Inc integer fluctua¬
bicus similis est eboris sine ulla macula:
hic defricatus ad cutem sucũ dimittit croco
similem. Iudaicus lapis albus est. atq for.¬
ma in scemate glandis. scripturis sub inuicẽ
modulatꝰ quas grecͥ grãmas uocant : Sa.¬
mius a samo insula ubi reperitur uoca.¬
tus.⁊ est grauis et candielus poliendi au.¬
rũ utilis Memphitis uocatus a loco egip.¬
ti.⁊ est gẽmantis nature: hic tritus. atq

Expanded text:
deficere aiunt, gignitur in Persida. Diodeficere aiunt, gignitur in Persida. Dionysius lapis fuscus et rubentibus notis sparsus. Vocatur autem ita quia, si aquae mixtus conteratur, vinum fragrat, et quod in illo mirum est, ebrietati resistit. Thracius niger et sonorus; nascitur in flumine cuius nomen est Pontus in Equitia. Phrygius lapis ex loco traxit vocabulum; nascitur enim in Phrygia, colmediocriter gravis. Est autem gleba rursus dulci vino exstinguitur, trinis  utilis. 10. Syrius lapis a Syria, ubi reperitur, appellatur; hic integer fbicus similis est ebori sine ulla macula. Hic defricatus ad cotem, succum dimittit crosimilem. Iudaicus lapis albus est atque in schemate glandis, scripturis subinvicem modulatus, quas Graeci γραμμὰς vocant. Samius a Samo insula, ubi reperitur, vocatus: et est gravis et candidus, poliendo auro utilis. Memphitis vocatus a loco Aegypti; et est gemmantis naturae. Hic tritus atque
Abbreviated transcription (Latin):
ex eo scripta non delent᷑ Incensus serpen.¬
tes sugat. demoniacos prodit. uirgini¬
tatem dep̾hendit Mirũ quia accendi¬
tur aqua. oleo extinguit᷑ De quo lapi
de mechanicum aliquid ars humana
molita est. qd gentiles capti sacrilegio
mirarent᷑ Deniq in tẽplo quondam
ueneris suisse fanum. ibiq candelabrũ.
⁊ in eo lucernã sub diuosic ardentem. ut
eã nulla tẽpestas. nullus imber extinque¬
ret Pirites ꝑsicius lapis fuluus aerissi¬
mulans qu̾alitatem. cuius plurimꝰ
ignis. si quidẽ facile scintillas emit.¬
tit: Hic tenentis manũ si uehem̃tius
p̃matur adurit .ꝑꝑ quod ab igne nonĩ
accepit: Est alius pirites uulgaris. quẽ
uiuũ lapidem appellant. qui ferro uł
lapide ꝑcussus scintillas emitcit. que
to celerius p̃bet ignẽ: Hunc uulgus
focarẽ petrã uocat Selenites qui la-¬
tine lunaris int̾p̃tatur. eo qd̃ interio¬
rem euis candorẽ cũ luna crescere atq

Expanded text:
ex eo scripta non delentur: incensus serpenex eo scripta non delentur: incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit, mirum quia accenditur aqua, oleo exstinguitur. de mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Veneris fanum, ibique candelabrum et in eo lucernam sub divo sic ardentem ut eam nulla tempestas, nullus imber extingueret. Pyrites Persicus lapis fulvus, aeris simulans qualitatem, cuius plurimus ignis, siquidem facile scintillas emittit: hic tenentis manum, si vehementius prematur, adurit, propter quod ab igne nomen accepit. Est alius pyrites vulgaris, quem vivum lapidem appellant, qui ferro vel lapide percussus scintillas emittit, quaeto celerius praebet ignem. Hunc vulgus focarem petram vocant. Selenites, qui Latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem eius candorem cum luna crescere atque
Abbreviated transcription (Latin):
inlicus ab inuentoribus uocatus.
fuit autem in india primũ reꝑtus. cla¬
uis crepidarũ baculiq cuspidi herens
cũ arm̃ta idem magnes pasceret. postea
et passim inuentus: Est autem colore
ferrugineus .s probatur cum ferro ad¬
unctus. quod euis fecerit raptum hã
adeo app̃hendit ferrũ ut catenã faciat
anulorum: Uñ et eum uulgus ferrũ
uiuũ appellat: Liquorem quoq ui¬
tri ut ferrũ trahere creditur Cuiꝰ
tanta uis est ut refert beatissimꝰ au-
netem lapidem tenuerit sub uase ar¬
genteo ferrũq suꝑ argentũ posuerit.
deinde subt̾ mouente manu cum la
simulacrũ e ferro pendere in
aere uideretur Est quippe et aliꝰ
in exhopia magnes qui ferrum
ñ ambit. respuit: Omnis autem mag-¬
nes tanto melior est. quantomagiꝰ
ceruleꝰ est: Gagates lapris primũ in¬
uentus est in sicilia gagatis flummiᷤ
fluore reiectꝰ. uñ ⁊ nominatꝰ. licet in
brictannia sit plurimꝰ: Et autẽ niger¬
planus leuis et ardens igni ad motꝰ. fictilia

Expanded text:
Indicus ab inventore vocatus. Fuit autem in India primum repertus, clavis crepidarum baculique cuspide haerens, cum armenta idem Magnes pasceret; postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adiunctus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut catenam faciat anulorum: unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoque vitri ut ferrum trahere creditur; cuius tanta vis est, ut refert beatissimus Augneten lapidem tenuerit sub vase argenteo, ferrumque super argentum posuerit, deinde subtermovente manu cum lapsimulacrum e ferro pendere in aere videretur. Est quippe et alius in Aethiopia magnes qui ferrum omne abigit respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est quanto magis caeruleus est. Gagates lapis primum inventus est in Sicilia, Gagatis fluminis fluore reiectus; unde et nominatus, licet in Briplanus, lenis, et ardens igni admotus. Fictilia
Abbreviated transcription (Latin):
uł egipto myrre coloris ⁊ odoris. im̃ ⁊ no¬
m̃ ht̃. Melocros bicolor. ex una parte
uiridis. ex altera melli similis. Coaspi-¬
tis a flumine ꝑsarum dicta est ex ui-¬
ridi fulgoris aurei: De RUBris Gẽmis.
Uorallius gignit᷑ in mari forma ramosus
colore uiridis ⁊ maxime rubens: uene
eius candide Sub aqua ⁊ molles detracte con¬
festim durant᷑ ⁊ rubescunt. tactuq pro-¬
tinus lapidescunt. Itaq occupari euelliq
retib solet. aut acri ferram̃to p̃cidi. qua
de causa corallius uocitat᷑. quantũ au a
put nos margaritarum indicũ p̃ciosũ ÷
tãtũ apit indos corallium hunc magi ful-¬
minibus resistere assirmant si credit᷑
Sardus dicta est eo quod reꝑta sit pͥmũ
a sardis: hec rubrum ht̃ colorem mar-¬

Expanded text:
vel Aegypto, myrrhae coloris et odoris; unde et novel Aegypto, myrrhae coloris et odoris; unde et nomen habet. Melichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli similis. Choaspitis a flumine Persarum dicta est, ex viridi fulgoris aurei. De rubris gemmis . Corallius gignitur in mari, forma ramosus, colore viridi sed maxime rubens. Bacae eius candidae sub aqua et molles; detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallius vocitatus. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallium. Hunc magi fulminibus resistere adfirmant, si creditur. Sardius dicta eo quod reperta sit primum a Sardis: haec rubrum h
Abbreviated transcription (Latin):
ta signis Nascit᷑ in arabia: Electropia ui¬
ridi colore ⁊ nubilo. stillis puniceis suꝑspar.¬
sa. cum sanguineis uenis causa nominis
de effectu lapidis est Iam deiecta in labris
ȩnris radios solis mitat sanguineo aere¬
reꝑciisso. Extra aquã autẽ speculi modo so¬
lem accipit. dep̃henditq defectus eius
sub euntem lunam ostenlens magorum
impudentiam. Manifestissimũ in ħ qͦ:
exemplum est. qm̃ admixta herba electro.¬
pio quibusclam additis p̃cacionib gerentẽ
conspici negẽt ꝗignit᷑ in cipro et africa
s melior in et hiopia: Sagda geminia pra:¬
sini coloris aput caldeos. cunis tanta ins est
ut ꝑmeantes naues ⁊ profundo petat.¬
⁊ carinis ita tenacit̾ adhereat. ut nisi ab.¬
rasa parte ligni. uix separet᷑ Mirrites di¬
cta est. quod in ea myrre color est. con¬
p̃ssus aũ usq ad coͬlorẽ nardi spirat sua.¬
uitatem: Aramatidis reperit᷑ in arabia

Expanded text:
ta signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia vita signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini coloris apud Chaldaeos. Cuius tanta vis est ut permeantes naves e profundo petat, et carinis ita tenaciter adhaereat ut nisi abrasa parte ligni vix separetur. Myrrhites dicta est quod in ea myrrhae color est. Conpressus autem usque ad calorem nardi spirat suavitatem. Aromatitis reperitur in Arabia
Abbreviated transcription (Latin):
Ias quippe uiride . pinasin gemmadicit᷑.
Est aũ smaragdo subsimilis.s crassi coloris.
Species eius .x. ⁊ septẽ Uolunt aũ quidã
iaspidem gemmã ⁊ gratiȩ et tutelȩ. esse
gestantib quod crede non fidei s suꝑsti¬
cionis est Topaꝵion ex urenti genere est.
omniq colore resplendens. inuenta primi
in arabie insula. in qua trocolite p̃dones
fame et tempestate fessi cum herbarũ
radices esfoderẽt eruerentq insula postea q̃si¬
ta . nebulis coopta. tandem a nauigantibus
inuenta s ob hoc locus et gemma nonĩ ac:¬
amplissima gẽmarum earũ eadem insula
nobilium: lunã sentit genera eus duo: Cal¬
laica colore uiridis ⁊ pallens et nimis crassa ni¬
chil iocundius aurũ decens. uñ et appellata:
Nascitur in india uł germania in rupib
gelidis oculi mͦ extuberans: Molocites spissius
uirens et crassior quam smnaragdus a colo.¬
re malue nom̃ accepit. in reddendis lauda-¬

Expanded text:
ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. ias quippe viride, pinasin gemma dicitur. Est autem smaragdo subsimilis, sed crassi coloris. Species eius decem et septem. Volunt autem quidam iaspidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superstitionis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae praedones fame et tempesradices effoderent, eruerunt. Quae insula post ea quaesita, nebulis cooperta, tandem a navigantibus inventa est. Sed ob hoc locus, et gemma nom amplissima gemmarum; eadem sola nobilium limam sentit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis lauda
Abbreviated transcription (Latin):
uel salis similes notas habent: Smaragdo aũ
mero et uiridi praficiunt oleo quãuis nat᷑a
imbuant᷑. Calcosmaragdus dicta qud ui¬
ridis sit et turbida ęris uenis Itec in egipto
uel cipro insula nascitur: Prasius pro uiri¬
denti colore dictus . s. uilis cuius alterum
genus sanguineis punctis abhorret: t̃cium
distinctum uirgulis tribus candidis. Be¬
rillus in inlia nascitur. gentis sue lingua
nom̃ habens. uiriditate similis smaragdo.
s cum pallore: Polituraũ ab indis in sexan.¬
qulas formas. ut ebitudo coloris reꝑcussa
angulorum excitetur: Alit̃ politus non ht̃
sulgorẽ. Genera eius nouem Crisoberillꝰ
dictus eo quod pallida eius uiriditas in au¬
reum colorẽ resplendeat. ⁊ hunc india mit¬
tit : Crisoprassus indicus est corore porri
sucum referens aureis int̾uenientib gut¬
tis. uñ et nom̃ accepit: quem quidam
berillorũ generis udicauerunt: Iaspisd
greco in latinũ uiridis gemina int̾ptat᷑.

Expanded text:
vel salis similes notas habent. 2. Smaragdi autem vel salis similes notas habent. 2. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura imbuantur. 3. Chalchosmaragdus dicta, quod viridis sit, et turbida aeris venis. Haec in Aegypto, vel Cypro insula nascitur. 4. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cujus alterum genus sanguineis punctis obhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. 5. Berillus in India gignitur, gentis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur. Aliter politus non habet fulgorem. Genera ejus novem. 6. Chrysoberyllus dictus, eo quod pallida ejus viriditas in aureum colorem resplendeat, et hunc India mittit. 7. Chrysoprassucum referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur;
Abbreviated transcription (Latin):
mniũ gẽmarũ uirentiũ smnarag¬
dus principatũ ht̃. cuis ueteres
t̃ciam post margaritas ⁊ uniones tri.¬
biiunt clignitatem Smaragelus
a nimia uiriclitate uocatꝰ. Omne enĩ
satis uiride amarũ clicitur Nullis enĩ
gẽmis uł herbis maior quã huic aus.¬
teritas est Nã herbas uirentes frundesq
exuperat. inficiens circa se uiriditate
reꝑcussum aerẽ. sculpentib quod gẽ¬
mas nulla gratior oculorũ refectio ÷
Cuius corpus si extentũ est sicut speculũ
ita imagmes reddet Quippe nero ce¬
sar gladiatorum pugnas in sinaragdo spectabat
Genera eius duodecim .s nobiliora scithici. que
in scrthi᷑a gente reperiunt᷑ Secundũ locum
tenent bactriani: Colligunt᷑ enĩ in cõmissu.¬
ris saxorum flante aquilone: Tunc enim
tellure discooꝑta in t̾micant. quia insuentiᷤ
harene maxime mouent᷑. Tciũ egiptii habet̃
Neliqua in metallis erarus inueniunt᷑ .s. in.¬
ciosi: Nam aut ȩre aut plumbo uł lapillam̃tiᷤ

Expanded text:
mnium gemmarum virentium Smaragdus principatum habet, cui veteres tertiam post margaritas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viridate vocatur. Omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis, vel herbis major quam huic austeritas est. Nam herbas virentes frondesque exsuperat, inficiens circa se viriditate repercussum aerem. Scalpentibus quoque gemmas nulla gratior oculorum refectio est. Cujus corpus si extentum 265 fuerit, sicut speculum, ita imagines reddit. Quippe Nero Csar gladiatorum pugnas in smaragdo spectabat. Genera ejus duodecim, sed nobiliores Scythici, qui in Scythica gente reperiuntur. Secundum locum tenent Bactriani. Colliguntur enim in commissuris saxorum flante Aquilone, tunc enim tellure deoperta intermicant, quia iis ventis arenae maxime moventur. Tertium Aegyptii habent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi. Nam aut aere, aut plumbo, aut capillamentis,
Abbreviated transcription (Latin):
ua lectica est disciplina addisirendas rerũ causas ipsa est philosopbiae speties
qua eloica dr̃ idest rationalis defi nendi qua erendi& diserendi puier doc&senĩ
in plurib: generib qua estionũ quẽ admodũ disputa ndo uera & falsa deiudicentur: Hane

Expanded text:
alectica est disciplina ad disserendas rerum causas inventa. Ipsa est philosophiae species, quae Logica dicitur, id est rationalis definiendi, quaerendi et disserendi potens. Docet enim in pluribus generibus quaestionum quemadmodum disputan
Abbreviated transcription (Latin):
Conponitꝰ hintruitur¬
que omnis oratio uerbis cõma & colonꝑ nodon. cõma pasticula est sententiae colon
menbrã p iodos ambitus uel circuitus. fit h ex coniunctione uerborũ cõma ex cõmate
colonid est menbrũ q intellectũ  sensũ praestat. sed adhucpend& oratio sicq deinde
explurib: m̃bris fit : Pio dos id est extretma sententiae clausula . Itau& erẽiuditiorũ
morẽ requirunt. Perhiderh longior esse non deb& quã ut spũiuno proferatur¬
xuuq Deuitiis literar̃ & uerborũ & sententiarũ cauendis
quã in uerbis quã &iã in sententis in lit teris ut iunctura apta & conueniens sit
& sit obseruandũ nep̃cedentis uerbi ex trema uocalis in eandẽ uocalẽ primã uerb
sequentis nuudat ut foeminae aegyptiae quae instructura melior fit siconso¬
nantes uocalib: ad plicant᷑ : triũ quoq consonantiũq in st incidentes stridere & qua si
rixare uident᷑ uitanda iunctura est Id est a ex. ut arsstudiorũrex xerxeserro

Expanded text:
Conponitur autem instruiturque omnis oratio verbis, comma et colo et periodo. Comma particula est sententiae. Colon membrum. Periodos ambitus vel circuitus. Fit autem ex coniunctione verborum comma, ex commate colon, id est membrum, quod intellectum sensui praestat; sed adhuc pendet oratio, sicque deinde ex pluribus membris fit periodos, id est extrema sententiae clausula: 'ita veterem iudiciorum morem requirunt.' Periodos autem longior esse non debet quam ut uno spiritu proferatur. De vitiis litterarum et verborum et sententiarum cavendis . quam in verbis, quam etiam in sententiis. In litteris, ut iunctura apta et conveniens sit; et sic observandum, ne praecedentis verbi extrema vocalis in eandem vocalem primam incidat verbi sequentis, ut 'feminae Aegyptiae'. Quae structura melior fit, si consonantes vocalibus adplicantur. Trium quoque consonantium, quae in se incidentes stridere et quasi rixare videntur, vitanda iunctura est, id est, R, S, X, ut: 'ars studiorum,, 'rex Xerxes, 'error
Abbreviated transcription (Latin):
i pilimdes trounobello ns adiecit ia x ao post quenis mondes mles mꝰ alus ad lidit V¬
Vr E u literimpitbagoras samius ad exemplimutehumane primu formauit cuius ur gula
subterior prima ma &atem significat incestam quippe & quȩ ad hucse necuitis ne cuistu¬
tibus dedit: buiumaut quodsuꝑ est abidalescentia incipit Cuius dextrapas sarduã est
selidbcatamuitamtendens sinstra facibor sedid labeminteritum qued educens: dequa
sepersusait: &tibiqua samius deduxit lit terara mos surgentẽ dextromonstrauit lim̃i¬
teramtb& imad ponebant ad corumnomina quos supplicio ad ficiebant : & dicitur
th&a apotoytanatoꝵ idesta moste unde & bab& permedium telumid est mor

Expanded text:
des Troiano bello tres adiecit Η.Χ.Ω. Post quem Simonides Melicus tres alias adiecit Ψ.Ξ.Θ Υ litteram Pythagoras Samius ad exemplum vitae humanae primus formavit; cuius virgula subterior primam aetatem significat, incertam quippe et quae adhuc se nec vitiis nec virtutibus dedit. Bivium autem, quod superest, ab adolescentia incipit: cuius dextra pars ardua est, sed ad beatam vitam tendens: sinistra facilior, sed ad labem interitumque deducens. De qua sic Persius ait 3, 56: Et tibi qua Samios deduxit littera ramos, surgentem dextro monstravit limiteram Θ adponebant ad eorumtheta apo tou thanatou, id est, a morte. Unde et habet per medium, telum, id est, mor
Abbreviated transcription (Latin):
quã que reminforment perha senim ostendimus quida ga mus: Meditatiua dicta ẽ¬
sunt a meditantis sensu ut lecturio id est legere uolo: Inchoatiua postmeditationẽ
ab inchoantis indicio ut calerco: Frequentatiua sepius agendo ut lectito clamito
Formae enĩsensumtenent modideclinationem. Nã nescis quid sit declinartio
nisi prius dediceris quid sit sensus : Modidicti ab eo quemad modum sint in suis sig

Expanded text:
quamque rem informent. Per has enim ostendimus quid agamus. Nam Meditativa dicta est a meditantis sensu, ut 'lecturio', id est legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut 'calesco'. Frequentativa a saepius agendo, ut 'lectito', 'clamito'. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis sign