comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mus Oixerunt abłi. & quis potest saluus cẽ audiunt adnon
Quȩ in possibilia sunt apud homines pos sibiliasapud dm̃
Sunt ergo aliqua que apud homines in possibilia sunt. & cer
cantiam: Non ipsius merito sed sua dem̃tia : &e a po homines nequa¬
quã possibile liberi arbitrii potestate quo d nuiu donants ac¬
cipetur: non sefficerat ap̃lis dudũ suꝑ digni tate quesisse quis
edi maioreosa sed inipso necessitatis ce passionis apticulo dt¬
scribitur detis. facta eot aut̃ a contentio int̃ illos quis coꝵ
marer ẽẽt. Optimũ re uera tempus instante cruec dt dig¬
nutate contendere Si mon inquit simon ecce satanas ex¬
destua: arcerte iuxta uos apłi¬
uos in apł̃i erat positum potestate si uoliuss& utnondeficere. euis. qua
utiq deficiente peccatũ sub ingreditur inqͥbosdã exemplarib tã grecis
quam latinis inuenit᷑ scribente luca: apparuit illi aut̃ angłs decelo
plycius orabat. Paccusq ẽ sudor eius. quasi gutte sanguinis decurrentis

Expanded text:
mus. Dixerunt Apostoli: Et quis potest salvus esse? Audiunt a Domino: Quae impossibilia sunt apud homines, possibilia apud Deum sunt . Ergo aliqua, quae apud homines impossibilia sunt, certe cantiam, non ipsius merito, sed sua clementia, et apud homines nequaquam possibile liberi arbitrii potestate, quod nutu donantis accipitur. Non suffecerat Apostolis dudum super dignitate quaesisse, quis eorum major esset, sed in ipso necessitatis et passionis articulo scribitur de eis: Facta est contentio inter illos, quis illorum major esset . Optimum revera tempus instante cruce de dignitate contendere. Simon, inquit, Simon, ecce Satanas exdes tua . Et certe juxta vos in Apostoli erat positum potestate, si voluisset, ut non deficeret fides ejus, qua utique deficiente, peccatum subingreditur. In quibusdam exemplaribus tam Graecis quam Latinis invenitur, scribente Luca: Apparuit illi Angelus de coelo prolixius orabat, factusque est sudor ejus sicut guttae sanguinis decurrentis
Abbreviated transcription (Latin):
& sui eum̃ nonpeceperunt. Dumcessem inquid inmundo
cum eis. ego sernabam eos in nomine tuo: quod dedi eip
custo diui. et nullus ex eis perant: nisiunus filius perditio¬
nis. Nondixit dedi eis liberi arbitru potestatem utipsi se
suo labore seruarent. sed ego custodiui. eos. ego sepuaui Beniq
infert. Nonpeto ut aufera cos drmundo. sed ut serues eos ama

Expanded text:
et sui eum non receperunt. Dum essem, inquit, in mundo et sui eum non receperunt. Dum essem, inquit, in mundo cum eis, ego servabam eos in nomine tuo, quos dedisti mihi, custodivi, et nullus ex eis periit, nisi unus filius perditionis . Non dixit, dedi eis liberi arbitrii potestatem, ut ipsi se suo labore salvarent, sed, ego custodivi eos, ego servavi. Denique infert, Non peto, ut eos auferas de mundo, sed ut custodia
Abbreviated transcription (Latin):
tetos qui igitur aliudesse dicit sine peccato e aliud. au&¬
at. autsi expressum ẽ alatinis ut intespretationis uerata si
hab&. perspicuum est anu Nuł ticcont nichilaliud ẽt nisi
absq peccatu etquia accusatores om̃s fugiunt: dederat enim
uerecundie eorum dementissimus iudexꝰ spatium redeundi:
rursum interra scribens. terram qr: despitiens. paulatim
discedere. & oculos illius dedinare ceperunt. solusq reman¬
sit. cum muliore. eniloquutus est iesus. Ubi sunt nemo
ei iesus. nect egote condempinaboruade & ammodo
noli peccare Precepit dñs ncultra peccaret. sicut et alia
Snmiltem in lege mandauit. sedutrum ea fecerit nec̃ne
scriptura nonꝰdicit. Om̃s inquid quiuenerunt anteme:
nufures fuerunt et latrones. Si om̃s nullus excipitur: qui
uenerutit in quit: non qui missi sunt de quibus ꝓpheta
att Ipsiuentebant ase. et ego non mitebam eos: quo
uerba soluis xp̃i potentia re seruatur quiadsua uenerat.

Expanded text:
aliud esse sine peccato, et aliud at, aut si expressum est a Latinis, ut interpretationis veritas habet, perspicuum est ἀναμάρτητον nihil aliud esse, nisi sine peccato. Et quia accusatores omnes fugerunt  Al. fugiunt dederat enim verecundiae eorum clementissimus judex spatium recedendi rursumque in terra scribens, terramque despiciens: paulatim discedere, et oculos 763 illius declinare coeperunt: solusque remansit cum muliere, cui locutus est Jesus: Ubi sunt qui tei Jesus, nec ego te condemnabo. Vade, et amodo noli peccare . Praecepit Dominus, ne ulterius peccaret, sicuti et alia similiter in Lege mandavit. Sed utrum ea fecerit, necne, Scriptura non dicit. Omnes, inquit, qui venerunt ante me, fures fuerunt et latrones . Si omnes, nullus excipitur. Qui venerunt, inquit, non, qui missi sunt, de quibus Propheta ait: Ipsi veniebant a se, et ego non mittebam eos . Quo verbo solius Christi potentia reservatur, qui ad sua venerat,
Abbreviated transcription (Latin):
& filium ignorare respondit. & uosplenã scientiã pollicemini :¬
arnis infirmitas dõ abitatore gaudebat. & tamen m̃ surã fragilitatis
ueteres hęreticos. sed uere dĩ filius hominis crederetur: a postolos
parumper relinquens: cecidit ꝓnus interram &. orabat dicens.:
pater. si possibile ẽ. Cur queso sententiam ambigentis ex promit.
qui malio loco dixerat: quȩ apud homines impos sibilia. apud dm̃
possibilia sunt  Sed homo passurus. hominis uerbis loquitur. Illedicit
Si possibile ẽ una hora p̾tereat: Tudi cis. Possibile ẽ. om̃i tem pore

Expanded text:
et Filium ignorare respondit, et nos plenam scientiam pollicemur? Cet Filium ignorare respondit, et nos plenam scientiam pollicemur? Carnis infirmitas Deo habitatore gaudebat, et tamen mensuram fragilitatis eteres haereticos, sed vere Dei Filius, hominis Filius crederetur. Apostolos parumper relinquens, cecidit in terram pronus, et orabat dicens: Pater, si possibile est . Cur, quaeso, sententiam ambigenter exprimebat, qui in alio loco dixerat, Quae apud homines impossibilia, apud Deum possibilia sunt ? Sed homo passurus, hominis loquitur verbis. Ille dicit: Si possibile est, una hora praetereat. Tu dicis, possibile est omni tempore
Abbreviated transcription (Latin):
rarae ne unã quidẽ facere uis tutẽ & infi delitatis aliena estu¬
port raeinae̾ & uos potestis om̃t qd uultis : Deniq in consequen¬
tib scribit᷑: abut insines tiri & sidonis. & ingressus domũ. ne¬
minẽ uolebat scurt & latere ñ potuit: uert utiq cupiebat
latere. & qd cupiebat quare facere ñ potuit : : ut ad uen¬
t̃ sui om̃i um c̃selentiã declinare. Queris causas. cur late¬
re ñ potuerit : Cogita ad sũpti hominis ueritatẽ. & om̃i care¬
bis scandalo: si filiusdi aliqiđ̃ in carne aliqiđ & ꝓpt̃ carne
non potuisse narrat᷑ : Nos qui carnei sumus toti &e cotidi¬
e sp̃s opib repugnamꝰ : Contra apłi sententiã quȩ uolumꝰ
cuncta faciemꝰ: Paerus apłs tria uult in monte facere tabna¬
cula. Unũ dño. alterũ moysi t̃eium helie: Nesciens qrđ loquat᷑
timort pt̃ritꝰ & nos pͥitha gorice philo sophiȩ ructu amus
suꝑbiã dedie & hora consumationis ultimȩ &e angłos celorum

Expanded text:
Nazareth ne unam quidem facere virtutem, et infidelitatis alienae stupore retinetur: et vos potestis omne quod vultis. Denique in consequentibus scribitur: Abiit in fines Tyri et Sidonis, et ingressus domum, neminem volebat scire, et latere non potuit . Vere utique cupiebat latere, et quod cupiebat, quare facere non poterat, ut in adventu suo omnium conscientiam declinaret? Quaeris causas, cur latere non potuerit? Cogita assumpti hominis veritatem, et omni carebis scandalo. Si Filius Dei aliquid in carne et propter carnem non potuisse narratur, nos qui toti carnei sumus, et quotidie spiritus operibus repugnamus, contra Apostoli sententiam quae volumus cuncta faciemus? Petrus apostolus tria vult facere ine, nesciens quid loquitur timore perterritus: et nos Pythagoricae philosophiae ructamus superbiam? De die et hora consummationis ultimae et Angelos coelorum,
Abbreviated transcription (Latin):
aut fiam suꝑ me non est me dignus: Ob facilitatem preceptorũ in¬
tulit & qui tollit crucem suam &e sequitur me non est medignus.
inp̃senti sđo neae frum̃tum partits tradicceur pala dñicafuturo
iudicio peseruatur. quando iustifulgebunt sicut sol. &e egredi¬
entur angeli & se parabunt malos de medio iustorũ. Paerus mer¬
gitur ae. merceur audirt. modicȩ fidei quare dubitasti. si in
illo modicafides. in quo magna sit nescio: De corde inquid egre¬
diunt᷑ oogitationes pessime. homicidia. ad ulteria. fornicatio¬
nes. furta falsa testimonia . blasphemie:: he sunt que coiqui

Expanded text:
aut filiam supra me, non est me dignus , ob facilitatem praeceptorum inaut filiam supra me, non est me dignus , ob facilitatem praeceptorum intulit: Et qui non tollit crucem suam, et sequitur me, non est me dignus . in praesenti saeculo. ne et frumentum pariter eradicetur. Pala Dominica futuro judicio reservatur, quando justi fulgebunt quasi sol, et egredientur Angeli, et separabunt malos de medio justorum. Petrus mergitur, et meretur audire: Modicae fidei, quare dubitasti ? Si in illo modica fides, in quo magna sit, nescio. De corde, inquit, egrediuntur cogitationes pessimae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testim
Abbreviated transcription (Latin):
Hec inquiens precepta apostolica sunt. Etterte apłs petriis gallitas
tius. Duas autem tunicas utdeceteris taceam pito quod & ego
& tu possideamuf. sitamen amplius non habemus. Hec dicoꝰ &
iterum iterumq acꝑ singula ingeram. ut erubescas ad sententiam tuã.
filium. conẜirgent filii contsa parente sitintes ficienteos &
eritis in quid odio cunctis hominbus ꝓpt̃ nomentuum. Etquia
facilia iusserat & sciebat ea facile posse compleri. ꝓptea utrei facil¬
litatem ostendep&. copulauit dicens. quiperseuera uerit usq infi¬
nem hic saluus erit. Hlonueni inquid pacem mittere interram. sed gla¬
dium. Ueni diuidere hominem contrapatpem suum. et siliam contra
matren. etnuram contra soquiti. & neomnia percursendo lon¬
giorem Tententiam facer&. uno cuncta sermone comprehendit
dicens. inimici hominis domesticieius. Cumq posuiss&e quiamat
patrem aut matrem superme nonẽ me digmiis. & qui amat filium

Expanded text:
ec, inquies, praecepta Apostolica sunt. Et certe Petrus Apostolus caligas Al. calcea te caligis tuis . Duas autem tunicas, ut de caeteris taceam, puto quod et ego et tu possideamus, si tamen amplius non habemus. Haec dico, 756 et iterum iterumque ac per singula ingeram, ut erubescas ad sententiam tuam, filium, consurgentque filii contra parentes, et interficient eos. Et eritis, inquit, odio cunctis hominibus propter nomen meum . Et quia facilia jusserat, et sciebat facile ea posse compleri, propterea, ut rei facilitatem ostenderet, copulavit dicens: Qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Non veni, inquit, pacem mittere super terram, sed gladium. Veni dividere hominem contra patrem suum, et filiam contra matrem, et nurum contra socrum . Et ne omnia percurrendo, longiorem sententiam faceret, uno cuncta sermone comprehendit, dicens: Inimici hominis, domestici ejus . Cumque posuisset: Qui amat patrem aut matrem supra me, non est me dignus: et qui amat filium
Abbreviated transcription (Latin):
inuno sedinplurimas: arbitror ꝗda in aliqo offendisse. pcccatusit
Dixerunt apli dño. Auge nobissidẽ. Q ui rcepondit eis Dihaberetis
fidẽ quasi granũ sinapis qd utiq minimum est om̃ium seminũ
ae eritobolusnis fidei nobis montibus intumts cit dcbat aut¬

Expanded text:
in uno, sed in pluribus. Arbitror quod in aliquo offendisse peccatum sit. in uno, sed in pluribus. Arbitror quod in aliquo offendisse peccatum sit. Dixerunt Domino Apostoli: Auge nobis fidem. Qui respondit eis: Si habueritis fidem, quasi granum sinapis , quod utique minimum est omnium seminum; et Critobulus meus fidei nobis montibus intumescit.
Abbreviated transcription (Latin):
apłis loquitur. Rogaut discipulos tuos. ut eicerent eum id est
demonem : & non potuerunt Etipsi discipuli mt̃rogant sal¬
uatorem. quare non poeuimus eicere illum & & audiunt ꝓpt̃
incredulitatem uram. Curquesos quia omĩa posse dño seruabat᷑
militas sublimitate nutatur: n on recipitur ab urbe samaritan&.
quia facies erat euntis inierusalem: ia cobus & iohanties. uere
corriperentur si absq ersore uoluissent. Ibant cum illo populi
hoe est cum dño. Qui con uersus dixitꝰ. Siquis uenit adrie
& non odit patrẽ suũ. & matrẽ. &e ixorẽ. &e filios & fratres
& sorores. insuper et animã suam. non potest meus esse disci¬
pulus: & qͥ non portat crucem suam et sequitur me. non
potest meus esse discipulus. Eti hoc
inposebile i quid cotut Scandalũ non ueniat᷑ puto qd peccatꝰ
Scandalum sit: qꝓdꝑscandalũ uenit. Nisifallo
un multis offendimus om̃s facut non corrucro cerio offendi & non

Expanded text:
Apostolis loquitur: Rogavi discipulos tuos, ut ejicerent eum, id est daemonem, et non potuerunt . Et ipsi discipuli interrogant Salvatorem: Quare non potuimus ejicere illum? Et audiunt, Propter incredulitatem vestram. Cur, quaeso? quia omnia posse, Domino servabatur. militas sublimitate mutatur. Non recipitur ab urbe Samaritanorum, quia facies ejus erat euntis Jerusalem. Jacobus et Joannes vere corriperentur, si absque errore talia voluissent. Ibant cum illo populi, hoc est, cum Domino, qui conversus dixit: Si quis venit ad me, et non odit patrem suum, et matrem suam, et uxorem, et filios, et fratres et sorores, insuper et animam suam, non potest meus esse discipulus . Et, Qui non portat crucem suam, et sequitur me, non potest meus esse discipulus . Et in hile est, inquit, ut scandala non veniant . Puto quod peccatum scandalum sit, quod per scandalum venit. Nisi falloin multis offendimus omnes . Fac ut non corruerim, certe offendi, et non
Abbreviated transcription (Latin):
dicitur adeum. Nesis ustus multum nec quasi ꝑsapientiã queras suꝑ¬
flua. neforte obstupescas. Quecumq enim labora uerit homo ut requira
non inueni&: Sidycerit se sapiens intellere.repirire non poterit. Cor
enim filiorum hominum repledm est malicia : EXIUCIIIIAS PRPAN

Expanded text:
dicitur ad eum: Ne sis justus multum, nec quasi per sapientiam quaeras superdicitur ad eum: Ne sis justus multum, nec quasi per sapientiam quaeras superflua, ne forte obstupescas. Quaecumque enim laboraverit homo ut requirat, non inveniet. Si dixerit sapiens se intelligere, reperire non poterit. Cor enim filiorum hominum repletum est malitia . LIBER SECUN
Abbreviated transcription (Latin):
et inscputabilie. quiscognosc& illud: In pro uerbus legimus. Est uia
que uidetur recta esse apud homines et nouissima eius ueniunt in ꝑfundũ
inferni. Ecce et hic manifeste ignorantia condempnatur. dum aliud
putat homo et subspeciȩ ueritatis ad inferna delabitur. multe inquid cogi¬
tatumes in corde hominis. sedtamen non illius uoluntas quȩ incerta etfluc tuan
atque mutabilis ẽ. sed dĩ consiliũ optin&e. Quis inquit gloriabit᷑ castumse
habepe cofs & quis confidee mundus esse apeccato : Hulcis est enim homi
nis mendatii. et postra implebitur. os eius calculo. Adño gressus hominis
diriguntur. Mortalis autem quomodo scipe poterit uiassuas : Om̃is ur
uidetur sibi iustus. sed corrigit corda om̃ium dñs. filius malus iustum
se facit. et nonlauat exitum sium. filius malus ex celsos oculos habet.
etpalpebris suis elruatur Est enim iustus qͥperit in iusticia sua. Unde

Expanded text:
et inscrutabile, et quis cognoscet illud ? In Proverbiis legimus: Est via et inscrutabile, et quis cognoscet illud ? In Proverbiis legimus: Est via quae videtur recta esse apud homines, et novissima ejus veniunt in profundum inferni . Ecce et hic manifeste ignorantia condemnatur, cum aliud putat homo, et sub specie veritatis ad inferna delabitur. Multae, inquit, cogitationes in corde hominis : sed non tamen illius voluntas, quae incerta et fluctuans atque mutabilis est, sed Dei consilium obtinet. Quis, inquit, gloriabitur castum se habere cor ? Et quis confidet mundum se esse a peccato? Dulcis est enim hominis panis mendacii, et postea implebitur os ejus calculo. A Domino gressus hominis diriguntur, mortalis autem quomodo scire poterit vias suas? Omnis vir videtur sibi justus, sed corrigit corda omnium Deus. Filius malus justum se facit, et non lavat exitum suum. Filius malus excelsos habet oculos, et palpebris suis elevatur. Est enim justus, qui perit in justitia sua . Unde
Abbreviated transcription (Latin):
popterea egredit̾ udiciũ ꝑuersũ. Ppo qͦ seipse peprehendens qđ ꝑ igno¬
Prantiam sitlocutus sepibit canticum ꝑoenitentiȩ: Sipeccatũ non epat
ignorantia suꝑfluo scribit librum penitu dinis: et uoluit idlugepe quod
peccatum non habet. In ezechielis extrema parte ubi ꝑȩdificium
templi inmante siti ȩcclȩsie multa secula post futurȩ sacramenta
nappantur Irimo die et septimo mensis primi. offeruntur uigimȩ pro
quoque diebus paschȩ hyptus semꝑ proꝑeccato mactat᷑. Septimi men¬
fis qunta decima die idem ppeccatis sacrificiorum ordo celebratur
tpost alia plurima quenon est istuis temporis uniuersa replica re scrip¬
tum ẽ. Erat aut̃ ibi locus adoccidentẽ. Dixitq adme. Iste eͣ locusubi
cocere debent sacerdutes hostiã ꝓpeccato etpignorantia. Hieremias
loquitur addm̃. Suo dñe quod non est hominis ua eius. necuiri est ut
ambulit et dirigat gressus suos. Idemq prauum est corom num

Expanded text:
opterea egreditur judicium perversum . Pro quo se ipse reprehendens quod per ignorantiam sit locutus, scribit Canticum poenitentiae. Si peccatum non erat ignorantia, superfluo scribit librum poenitudinis, et inaniter voluit id lugere, quod peccatum non habet. In Ezechiel extrema parte, ubi per aedificium Templi in monte siti, Ecclesiae multa post saecula futurae sacramenta narrantur, primo et septimo die mensis primi offeruntur victimae pro quoque diebus Paschae, hircus semper pro peccato mactatur. Septimi mensis quinta decima die, idem pro peccatis sacrificiorum ordo celebratur. Et post alia plurima, quae non est istius temporis replicare, scriptum est: Erat autem ibi locus ad occidentem, dixitque ad me: Iste est locus, ubi coquere debent Sacerdotes hostiam pro peccato et pro ignorantia . Jerio, Domine, 740 quod non est hominis via ejus: nec viri est, ut ambulet et dirigat gressus suos. Ideoque pravum est cor hominis,
Abbreviated transcription (Latin):
quispiam ꝓ eo qđ nesciat & antepoenas lat quam peus sit conscientiȩ.
ee folos noui testam̃ti legendos libres : Quid enum ame audisti ut hoc au¬

Expanded text:
quispiam pro eo quod nesciat, et ante poenas luat, quam reus sit conscientiae quispiam pro eo quod nesciat, et ante poenas luat, quam reus sit conscientiae et solos novi Testamenti legendos libros. C. Quid enim a me audivisti, ut hoc au
Abbreviated transcription (Latin):
ulta quidem descripturis sc̃is memoriter copioseq dixisti et quasi
quibusdam nubibus clarum nisus es ueritatis lumen opperire.
Sed quid adrem his enim cunetis icestimonus uideris hominum
accusare naturamAcꝑ hoc inuidiam refepre ad dm̃ sitales ho¬
mines condidit ut obliuone etignorantie peccato capere non possint
ex quo perspicuum est hominem posse siuoluerit non peccare. Idenim fẽ¬
xit. quod uitare non potuit. Ubi aut̃ aufertur possibilitas. aufertur & ui¬
cium. Nemo enim in eo condempnatur quod facere non potuit.
Sepe dixite non intellegere conatus meos. nec considerare: Quid tu argu¬
menteris sed quid ds iusserit ꝓ obliuione. erpore ignorantia: quasi
ꝓpeccato offeruntur sacrificia. Siue hoc male uyeta te siuebene. iuxta
hoc inueterilege preceptũ deiqua scriptum est. Ueccra transierunt: ecce
facta funt om̃ia nuba. Numqiđ &e decugło hoc poteris ad ꝓbare it puniat᷑

Expanded text:
ulta quidem de Scripturis sanctis memoriter copioseque dixisti, et quasi quibusdam nubibus clarum nisus es veritatis lumen operire, sed quid ad rem? His enim cunctis testimoniis videris hominum accusare naturam, ac per hoc invidiam referre in Deum, si tales homines condidit, ut oblivione et ignorantiae peccato carere non possint. Ex quo perspicuum est, hominem posse, si voluerit, non peccare. Id enim fecit, quod vitare non potuit. Ubi autem aufertur possibilitas, aufertur et vitium, nemo enim in eo condemnatur, quod facere non potuit. ATTIC. Saepe dixi te non intelligere conatus meos, nec considerare quid argumenteris; sed quid Deus jusserit. Pro oblivione, errore et ignorantia, quasi pro peccato offeruntur sacrificia: sive hoc male juxta te, sive bene juxta hoc in veteri Lege praeceptum, de qua scriptum est: Vetera transierunt: ecce facta sunt omnia nova . Numquid et de Evangelio poteris hoc approbare, ut puniatur
Abbreviated transcription (Latin):
cũ accubuissent undtcĩ apparuit eis & expbrauit incredulitatẽ
et duritia cordis eoꝵ. quia hi quicum uderant resur geutem non
credi derunt. & illi satis faciebał. dicentes seculum istud iniquitatis
& incredulitatis sub sanata ẽ. quinon sonit ꝑinminidos Ip̃s. uera
dĩ ad prehendi uirtutem. Idcireo iam nune reuela iusticiam tuam.
cus si contra dicitis. illud certe re nuere non audebitis mundus
In maligno posit̾is est: & quod dñm suum fatanas temptare aususstt
& ticcas atꝙ confusus setessertt. usq ad tempꝰ utiq pador¬
onis ille teptatar & successor io uiniani audalbqui
tos qui plena side baptidana constentesunt non podse
teptari. Immo aliis uerbis posse liomint baptizatũ

Expanded text:
exprobravit incredulitatem et duritiam cordis eorum, quia his qui viderant eum resurgentem, non crediderunt . Et illi satisfaciebant dicentes: 759 Saeculum istud iniquitatis et incredulitatis substantia est, quae non sinit per immundos spiritus veram Dei apprehendi virtutem: idcirco jam nunc revela justitiam tuam . Cui si contradicitis, illud certe renuere non audebitis: Mundus in maligno positus est : et quod Dominum suum Satanas tentare ausus sit, et victus atque confusus recesserit, usque ad tempus, utique passionis. Ille tentatur, et successor Joviniani audet loqui: Eos qui plena fide baptisma consecuti sunt, non posse tenta
Abbreviated transcription (Latin):
sibilitas mandati teneatur inerimine. Non necesse et mutt foseł
unum ꝓposereim cuicerte contradicere non poteris ł ascleccionis
perspicuȩ laquitur. Consentio enim legi dĩ uꝑeta interiorem ho¬
minem. Sideo autem aliam legem inmembris meis. repugnantem
legs mentis meȩ. & captiuitatemꝰ me in legepeccati quȩ est In mem¬
gratia dĩ ꝑxep̃m̃ iħum dnm nrũm. Protulisti testimonium quod
prome facit: liberati ergo decorpore mortis. ꝑ grãm dñi nr̃i chu xp̃i

Expanded text:
sibilitas mandati teneatur in crimine. A. Non necesse est multa proferre. Unum proferam, cui certe contradicere non poteris. Vas electionis perspicue loquitur: Consentio enim legi Dei juxta interiorem hominem. Video autem aliam legem in membris meis, repugnantem legi mentis metum Dominum nostrum . C. Protulisti testimonium, quod pro me facit. Liberati ergo de corpore hujus mortis per gratiam Domini nostri
Abbreviated transcription (Latin):
reuelarit. quia ipse rex uoluerit scire uentura: Et ut nabo¬
cho donosor diuine inspirationis miretur gratiam. Non so¬
lum quid in somnio uiderit. sed ante somnium quid tacitus
cogitarit exponit. Et qui reuelat misteria. ostendit tibi quȩ
uentura sunt. Illud quod in euangelio legimus qui solem
nosor intellegimus esse cõpletũ. Tanta clementia enim est
omp̃tis dĩ ut &iam nabucho donosori dispensationis suȩ qua
mundũ regit: misteria reuelarit. Inter rogemus eos qui diuer¬
sas ad serunt esse naturas. cuius naturȩ nabuchodonosor intel¬
legant . bone. an male. sibone cur impius dicit᷑ e s male.
ut certũ est curmalo. atq terreno id est choico. sua ds̃ sacra¬
menta monstrauit . Mihi quoq non insapientia quȩ est
in me plus quam in cunctis uiuentib sacramentũ hõc re¬
uelatum est. sed in terp̃tatio regi manifesta fieret. lutaue

Expanded text:
revelarit, quia ipse rex voluerit scire ventura, et ut Nabuchodonosor divinae inspirationis miretur gratiam, non solum quid in somnio viderit, sed ante somnium quid tacitus cogitarit, exponit. Et qui revelat mysteria, ostendit tibi quae ventura sunt. Illud quod in Evangelio legimus: Qui solem nosor intelligimus esse completum. Tanta enim est clementia omnipotentis Dei, ut etiam Nabuchodonosor dispensationis suae qua mundum regit, 633 mysteria revelaret. Interrogemus eos qui diversas asserunt esse naturas, cujus naturae Nabuchodonosor intelligant, bonae an malae. Si bonae: cur impius dicitur? Si malae ut certum est cur malo atque terreno, id est, χοϊκῷ sua Deus sacramenta monstravit? Mihi quoque non in sapientia, quae est in me plusquam in cunctis viventibus, sacramentum hoc revelatum est: sed ut interpretatio regi manifesta fieret, e
Abbreviated transcription (Latin):
deamus arbitrium et uel adbonam uel ad malam partem
declinemus ꝓpria uoluntatȩ eius est gratie. quinos adimaginẽ
et similitudinem sui tales condidit.
atuͦs est omnium && quicquid habemus illuis beneficio depu¬
tandum. sed quero hoc ipsum quod dĩ asseris graciȩ ad con¬
ditio nis referas beneficium an in singulis rebus putes
esse quas gerimus ut scilic& illius in omnibus utamur aici¬
lio. Ansemel ab eo liberi arbitru conditi nrã uoluntate uel
uiribus agamus quod uolumus. Noui enim plerosq urũm
ita addĩ cuncta referre graciam ut non imparabus sed
ingenere hoc est nequaquam insingulis rebus sed
incenditionis & arbitrii intellegant potestate.¬
st ita utautumas sedame utrumque dicitur ut & dĩ¬
graciȩ sit quod tales conditi sumus et persingula topera illiuisil¬

Expanded text:
deamus arbitrium, et vel ad bonam, vel ad malam partem deamus arbitrium, et vel ad bonam, vel ad malam partem declinemus propria voluntate; cujus est gratiae, qui nos ad imaginem et ad similitudinem sui tales condidit. ator est omnium, et quidquid habemus, illius beneficio deputandum. Sed quaero, hoc ipsum quod Dei asseris gratiae, utrum ad conditionis referas beneficium, an in singulis rebus putes esse quas gerimus, ut scilicet illius in omnibus utamur auxilio; an semel ab eo liberi arbitrii conditi, nostra voluntate vel viribus agamus quod volumus? Novi enim, plerosque vestrum ita ad Dei cuncta referre gratiam, ut non in partibus, sed in genere, hoc est, nequaquam in singulis rebus, sed in conditione arbitrii intelligant potestatem. C. Non est ita ut autumas, sed a me utrumque dicitur, ut et Degratiae sit, quod tales conditi sumus, et per singula opera illius
Abbreviated transcription (Latin):
nium creatorem: hoc michi respondeas uelim. quod agis
bonum tuum est andĩ.
A E tquomodo hec omnium o ponio est quod dĩ auferas gaỹi
& quic quid interhomines agimus ꝓprie tantum asseras uolun¬
tatis. Miror attice cur erroris alieni causas rationemq ame flagi¬
tes. etid queras quod scriptum non ẽ cum perspicuum sit quo d
scripserim. dixi hominem posse sinepeccato esse siuelit numqrđ
addidi absque dĩ gratia. Sed exeo quod non ad didisti uideris
negare. Im mo eceo quod non negaui dyxisse aestimandus
Sum. nequȩ enim quic quid nondicimus negare arbitrandi
sumus. Confiteris igitur posse hominem sine peccato esse
siuelit cum di gratia.
Nonsolum fatebor sed & libere prolamabo.
Errat quinpotuis arbitrandus est impius cum dĩ nutu ommagu¬
bernentur. et hoc quod sumus & habemus appetitum propͥę
uoluntatis dĩ conditoris sit beneficium ut enim liberum possi¬

Expanded text:
nium Creatorem? Hoc mihi respondeas velim: quod agis nium Creatorem? Hoc mihi respondeas velim: quod agis bonum, tuum est, an DeiA. Et quomodo haec omnium opinio est, quod Dei auferas gratiam, et quidquid homines agimus, propriae tantum asseras voluntatis? C. Miror, Attice, cur erroris alieni a me causam rationemque flagites, et id quaeras quod scriptum non est, cum perspicuum sit quod scripserim. Dixi hominem sine peccato esse posse, si velit. Numquid addidi, absque Dei gratia? A. Sed ex eo quod non addidisti, videris negare. C. Immo ex eo quod non negavi, dixisse existimandus sum. 698 Neque enim quidquid non dicimus, negare arbitrandi sumus. A. Confiteris ergo, posse hominem sine peccato esse, si velit, cum Dei gratia? C. Non solum fateor; sed et libere proclamo. A. Errat. Quin potius arbitrandus est impius, cum Dei nutu omnia gubernentur, et hoc quod sumus et habemus appetitum propriae voluntatis, Dei conditoris sit beneficium. Ut enim liberum possi
Abbreviated transcription (Latin):
michi critobole. uerum est quod
ate scriptum audio. posse hominem
sinepeccato esse siuelit. et facilia
non eodem sensu ab ȩmulis accipit᷑.¬
Atticu. quo ame dictum est. Qiuid enim
ambigui tatis in dicto est. ut diuersȩ
intelle gentie tribuatus occasio nec
quero. ut ðeutroq pariter respondeas.
Duo enim ate proposita sunt. unum posse hominem sine pec¬
cato esse si uelit. Alterum facilia di esse precepta: lic& ergo
simul dicta sint. tamenper partes singula disserantur. ut quorum
unauidecur fides. nullasit insententiarum diuersitate contentio
Ego attice dixi hominem posse absque peccato esse siuelit. non
utquidam maledici calumniantur absque dĩ gracia. quod
etiam cogitasse sacrilegium est. sed simplititer posse siuelit.
ut sub audiatur cum dĩ gracia
Ergo. et malorum inte operum auctor est dñs.
Nequaquam ita ut autu mas. sed siquid in me boni habeo.
illo suggerente & aduiuante complecur.
Non denatura quęro. sedde accu: quis dubitat enim dm̃ om¬

Expanded text:
mihi, Critobule, verumne est quod a te scriptum audio: Posse hominem sine peccato esse si velit: et facilia non eodem sensu ab aemulis accipitur, quo a me dictum est. A. Quid enim ambiguitatis in dicto est, ut diversae intelligentiae tribuatur occasio? Nec quaero ut de utroque pariter respondeas. Duo enim a te proposita sunt. Unum, posse hominem sine peccato esse, si velit: alterum, facilia Dei esse praecepta. Licet ergo simul dicta sint, tamen per partes singulas disserantur, ut quorum una videtur fides, nulla sit in sententiarum diversitate contentio. C. Ego, Attice, dixi homiut quidam maledici calumniantur, absque Dei gratia, quod etiam cogitare sacrilegium est; sed simpliciter posse, si velit, ut subaudiatur, cum Dei gratiErgo et malorum in te operum auctor est Deus? C. Nequaquam ita ut autumas. Sed si quid in me boni habeo, illo suggerente et adjuvante completur. A. Non de natura quaero, sed de actu. Quis enim dubitat Deum om
Abbreviated transcription (Latin):
nudus cũ socussuis dimissus est. Quodq ait conportabit aggerẽ. illud
significat quod p̃sidiũ scopȩ in arce hicrosolimarũ ad nitentibus iudeis mul

Expanded text:
nudus cum sociis dimissus est. Quodque ait, Comportabit aggerem, illud nudus cum sociis dimissus est. Quodque ait, Comportabit aggerem, illud significat, quo
Abbreviated transcription (Latin):
st erat. dõ uictimas immolare. Extollentur insuꝑbiam. & uisionẽ hoc
est p̃ceptũ dĩ se implere iactabat : sed correent quia & templum & urbs
postea destruent᷑. Cũq antiochus teneret uidȩam missus scopas accoli¬
Et ueni& rexaquilonis & conportabit aggerem & capiet urbes munitis¬
simas & brachia austri non sustinebunt & consurgent electieuis ad
resistendum & non erit fortitudo: & fatiet ueniens super eum uixta
placitũ suũ. & nonerit quist& contra fatiem eius. & stabit in terra in
clita&e consumet᷑ inmanu eius. Antiochus etĩ uolens recuperare pto
lomei uidȩã & spriae urbes plurimas. scopã duce᷑ ꝑtolomei iuxta fontes
iordanis ubi nunc pane a scondita est inito certamine fugauit
& cũ decẽ milib: armatorũ obsedit clausũ sidone. Obquẽ liberandũ.
sidionẽ soluere non potuit. doner fame superatus. scopas manus dedit &

Expanded text:
 erat, Deo victimas immolare, extollentur in superbiam, et visionem, hoc erat, Deo victimas immolare, extollentur in superbiam, et visionem, hoceceptum se implere jactabunt. Sed corruent: quia et templum et urbs postea destruentur. Cumque Antiochus teneret Judaeam, missus Scopas AetEt veniet rex aquilonis, et comportabit aggerem, et capiet urbes munitissimas: Et brachia austri non sustinebunt, et consurgent electi ejus ad resistendum, et non erit fortitudo. Et faciet veniens super eum juxta placitum suum, et non erit qui stet contra faciem ejus: Et stabclyta, et consumetur in manu ejus. Antiochus enim volens Judaeam recuperare, et Syriae urbes plurimas, Scopam ducem Ptolemaei juxta fontes Jordanis, ubi nunc Paneas condita est, inito certamine fugavit, et cum decem millibus armatorum obsedit clausum in Sidone. Ob quem liberandum sidionem solvere non potuit: donec fame superatus Scopas manus dedit, et
Abbreviated transcription (Latin):
antiocho. &e ducibus ptolomei in medio uidea posita in contraria studia
scindebatur. aliisantiocho. aliis ptolo meo fauentibus. Deniq omassacer¬
dos ad sumptis uideorũ plurimis fugit in ȩgiptum. & aptolo meo honofi¬
fire susceptus. accepit eam regionẽ quȩ elio poleos uocabatur. & conceden¬
te rege templũ extruxit in ȩgipto simile tẽpliuideorum. quod ꝑmansit
usq ad imperiũ uespasiani annis ducentis quinquaginta. Ipsa aut̃ urbs
quȩ uocabatur oniae dimi cantib: postea aduersũ romanos uideis ad solũ
us deleta est. Et neq urbsneq tẽpliullũ restat uestigiũ. Sub oc casione
igit᷑ oniae pontificis infinaͥta examina uideorũ aegiptũ confugerunt.
Co tempore & cyrene eorum multitudine repleta est. Adserebat enĩ
onias se isaiȩ inplere uaticiniũ scribentis. Erit altarethĩ in aegipta &
titulus dnĩ int̾minis eius. Et hoc est quod nunc dicit filii p̃uaricatorũ

Expanded text:
Antiocho et ducibus Ptolemaei, in medio Judaea posita in contraria studia Antiocho et ducibus Ptolemaei, in medio Judaea posita in contraria studia scindebatur: Aliis Antiocho, aliis Ptolemaeo faventibus. Denique Onias sacerdos assumptis Judaeorum plurimis fugit in Aegyptum, et a Ptolemaeo honorifice susceptus, accepit eam regionem quae Heliopoleos vocabatur: et concedente rege, templum exstruxit in Aegypto simile templi Judaeorum, quod permansit usque ad imperium Vespasiani, annis ducentis quinquaginta. Ipsa autem urbs quae vocabatur Oniae, dimicantibus postea adversus Romanos Judaeis, ad solum usque deleta est: et neque urbis, neque templi, ullum restat vestigium. Sub occasione ergo Oniae Pontificis, infinita examina Judaeorum Aegyptum confugerunt. Eo tempore et Cyrenaeorum multitudine repleta est. Asserebat enim Onia se Isaiae implere vaticinium scribentis: Erit altare Domini in Aegypto, et titulus Domini in terminis ejus . Et hoc est quod nunc dicit: Filii praevaricator
Abbreviated transcription (Latin):
ochũ magnũ significat. qui contempta philopatoris ptolomei
constituit. Incredibilem de superiorib: babilonis locis exerci¬
tũ congregiuit. et ptolomeo philo patore mortuo. aduersũ
filiũ eius quqͥtunc quatuor annorũ erat. & uocabatur ptolo¬
meus enipͥaNuc. rupto soedere mouit exercitũ: tantȩ aut̃
dissolutionis et suꝑbiat aga thocles fuit & subdito prius ȩgipto
prouincie rebellarent. ipsaq exiptus seditionib uexaretur.
Phbyppus quoq rex macedonũ & magnus antiochus patesacta
aduersũ aga thoden & pto lomeũ epifanen dimicarent. sub hac
conditione ut ꝓximas ciuitates regnosuo singali de regno p̃to¬
lomei uingerent. Et hoc est quod nune dicit multos consur¬
gere aduersũ regẽ austri prolomeum scilicet epifanen quic
rat aetate puerili. Filii quoq preuacatorũ populi tui
extollentur. ut impleant uisionẽ & corruent. Pugnantib: contra se magno

Expanded text:
ochum Magnum significat, qui contempta Ptolemaei Philopatoris ochum Magnum significat, qui contempta Ptolemaei Philopatoris constituit, incredibilem de superioribus locis Babylonis exercitum congregavit. Et Ptolemaeo Philopatore mortuo, adversum filium ejus, qui tunc quatuor annorum erat, et vocabatur Ptolemaeus Ἐπιφανὴς, rupto foedere, movit exercitum. Tantae enim dissolutionis et superbiae Agathocles fuit, ut subditae prius Aegypto provinciae rebellarent: ipsaque Aegyptus seditionibus vexaretur. Philippus quoque rex Macedonum, et Magnus Antiochus, pace facta, adversum 708 Agathoclen et Ptolemaeum Epiphanen dimicarent, sub hac conditione, ut proximas civitates regno suo singuli de regno Ptolemaei jungerent. Et hoc est quod nunc dicit, multos consurgere adversus regem Austri, Ptolemaeum scilicet Epiphanen, qui erat aetate puerili. Filii quoque praevaricatorum populi tui extollentur, ut impleant visionem, et corruant Vulg. corruent . Pugnantibus contra se Magno
Abbreviated transcription (Latin):
a regressus est ad uersum antio hũ magnũ. quẽ nunc regẽ
aquilonis uocat iuxta sitũ ȩgipti & iudeȩ pro uinciae.
dem enũ locus proqualitate rogionis alteri ad austrum.
alterꝑ adaquilonem situs est. Uerbi gratia sideiudea dicamus. ac¬
giptis ad aquilonẽ siris ad austrũ est. inito certamine iuxta oppi¬
dũ raphiae quod in foribus aegipti est. omnẽ antiochus amisit exer¬
citũ . et ꝑdeseria fugiens pȩne captus est. Cũq. cessisset syria. adex¬
tremum phoedere. & quiba sdam conditionibus pugna finita est.
Et hoc est qđ scriptura nunc dicit. deicia multa milia ptolomeusphi¬
lopater sed non preualebit. aduersarium enim suũ capere ñ potuit.
Quod̃q sequit᷑ & conuertetur rexaqui lonis & p̃parauit multitu¬
dinẽ multo maiorẽ quã prius & in fine temporum annorũq
ueniet properans cum exercitu magno & opibus nimi is : Et
intẽporib illis multi consurgent aduersũ regẽ austri. anti¬

Expanded text:
ntiochum Magnum, quem nunc regem Aquilonis vocat, juxta situm Aegypti et Judaeae provinciae; idem enim locus pro qualitate regionis, alteri ad Austrum, alteri ad Aquilonem situs est. Verbi gratia: Si de Judaea dicamus, Aegyptiis ad aquilonem, Syriis ad austrum est. Inito ergo certamine juxta oppidum Raphiae, quod in foribus Aegypti est, omnem Antiochus amisit exercitum, et per deserta fugiens, pene captus est. Cumque cessisset Syria, ad extremum foedere et quibusdam conditionibus pugna finita est. Et hoc est quod Scriptura nunc dicit: Dejiciet multa millia, Ptolemaeus Philopator; sed non praevalebit. Adversarium enim suum capere non potuit. Quodque sequitur. Et convertetur rex Aquilonis, et praeparabit multitudinem multo majorem quam prius, et in fine temporum, annorumque veniet, properans cum exercitu magno et opibus nimiis. Et in temporibus illis, multi consurgent adversum regem Austri. Anti
Abbreviated transcription (Latin):
dabit eiait euertat illũ: Hoc est ptoloneũ. siue illuꝰ. hoc est regnũ est.
fuerant partiũ possidere . sed in aegiptũ quoq regnũ suũ extendere filia
suam cleo patrã pereudem hro diũ septimo anno regno adolescentis despon¬
dit ptolomeo & iercio decimo anno tradidit : Data eidotis nomine omini
celes ria & uidȩa filiam aut̃ seminarum per ña eonac auon uocat.
nec illius erit : & conuertet faciem suã ad insulas a&capi& multas & cessare
facia principẽ obprobrii sui & obprobriũ eius conuertet᷑ incum : & conuer¬
tae faciem suam adimperium ferrȩ suae & in pinget᷑ corruai& non inueni¬
etur. Neq enim obtinere potuit egiptũ quia ptolo meus epifanes a ducescius
sentientes dolii caucuis see gercint. & cleo patra magis uiri partes. quam pa¬
rentis fouit. Vnde uertit. se ad asiam & nauali certamine aduersu
plurimas insulas dimicans. cepit rhodũ. & sanũ. &colo phana & phocea¬

Expanded text:
d . Ut evertat illum, hoc est, Ptolemaeum, sive illud, hoc est, regnum ejus. fuerant partium, possidere, sed in Aegyptum quoque regnum suum extendere, filiam suam Cleopatram per Euclem Rhodium septimo anno regni adolescentis, despondit Ptolemaeo, et tertiodecimo anno tradidit, data ei dotis nomine omni Coelesyria et Judaea. Filiam autem feminarum per πλεονασμὸν vocat, nec illius erit. Et convertet faciem suam ad insulas, et capiet multas: et cessare faciet principem opprobrii sui, et opprobrium ejus convertetur in eum. Et convertet faciem suam ad imperium terrae suae, et impinget, et corruet, et non invenietur. Neque enim obtinere potuit Aegyptum: quia Ptolemaeus Epiphanes et duces ejus, sentientes dolum, cautius se egerunt, et Cleopatra magis viri partes, quam parentis fovit. Unde venit se ad Asiam, et navali certamine adversum plurimas insulas dimicans, cepit Rhodum  Al. Hrodum, e
Abbreviated transcription (Latin):
ephesus. Dequibus uniuersis agreca & romana narrat historia.
Quodq intulit stabit in terra in elita. & consumetur. siue ꝑficietur inmanueuis.
udȩ am significat & propriehieru salt̃ inqua honorifice susceptus. eosqui partiũ
scope erant ꝑsecutus est. Pro: terra indita quod interp̃tatus est aquila quẽ
in hoc loco secutus sum: Teodotion ipsũ hebraicũ uerbum posuit sabir.

Expanded text:
anthus, et ad extremum Ephesus: de quibus universis et Graeca, et Romana narrat historia. Quodque intulit: Et stabit in terra inclyta, et consumetur, sive perficietur in manu ejusJudaeam significat, et proprie Jerusalem, in qua honorifice susceptos eos qui partium Scopae erant, prosecutus est. Pro terra inclyta, quod interpretatus est Aquila, quem nos in hoc loco secuti sumus, Theodotio ipsum Hebraicum verbum
Abbreviated transcription (Latin):
potest: qũa quã & int̾ duo maria eũ sedisse ꝓbare ñ poterit et
stultũ sit duo mesopetamiȩ flumina. iͦi maria intͣpretapi. Montẽ
aut̃ inclitũ i dcirco pͣteri& qr sequitꝰ ẽ theo docionis intͣpͣtationẽ.
quia int᷑ media maria. suꝑ montẽ saba scm̃. Ctqi saba nom mon¬
tis ł armeniȩ. ł sopotamie puteti quare sc̃s sit. dicerẽ nͣ potest
Ethac licencia m̃eiendi possumꝰ nos addere. qd̾ ille conticuit
Scm̃ dici montẽ. qr uceta errorẽ armoeni&ꝵ sit idolis c̃ secratus
Etueni& inquit usq ad sũ mitatẽ ipsius mentis. inelimaide ꝓuincia
que ẽ ultima ꝑsarum adorientẽ regio Ibiq uolens tẽplum dianae
spoliare. qđ habebat in finita donaria fugatus ab arbaris ẽ. qui
mira ueneraeione fanũ illud suscipia ebant. & mortuus ẽ.
scripturarũ locis xp̃i ꝓbamus aduentũ. etanti xp̃i mendaciũ
oue enĩ hȩc dici deantiocho. qiđ nocet peligioni nr̃ȩ : Nlũ quđ et sa

Expanded text:
potest: quamquam inter duo maria eum sedisse, probare non potest, et stultum sit duo Mesopotamiae flumina, duo maria interpretari. Montem autem inclytum idcirco praeteriit, quia secutus est TheodSaba nomen montis, vel Armeniae, vel Mesopotamiae putet, quare sit sanctus dicere non potest: etiam hac licentia mentiendi, possumus nos addere quod ille conticuit: sanctum dici montem, quia juxta errorem Armeniorum sit idolis consecratus. Et veniet, inquit, usque ad summitatem ipsius montis, in Elimaide provincia, quae est ultima Persarum ad Orientem regio; ibique volens templum Dianae spoliare, quod infinita donaria habebat, fugatus a barbaris est, qui mira veneratione fanum illud suspiciebant, et mortuus est Scripturarum locis Christi probamus adventum, et Antichristi mendacium? Pone enim haec dici de Antiocho, quid nocet religioni nostrae? Numquid et in
Abbreviated transcription (Latin):
lanis & aorientis partib aduersum se bella consurgere. quo
ueniens cũ magna multitudine ut conterat & int̾ficiat plurimo si
Figet tabernaculũ suũ inapedno ne iuxta nichopoli. quȩ prius
emnaus uocabat᷑. ubi incipiuał iudeȩ ꝓuintiȩ montana c̃surgere.
Deniq indeseerigens usq. ad montẽ oliueti hierosolimorũ egio ascendit᷑.
oriente. et mare magnũ incuiꝰ littere cesarea. ioppe. as cdlox. et ga ẜ̧
sitȩ sunt. Tunc ueniens usq ad sũmitatẽ montis eiꝰ hoc st montanȩ

Expanded text:
lonis et de Orientis partibus adversum se bella consurgere, quod lonis et de Orientis partibus adversum se bella consurgere, quod veniens cum magna multitudine, ut conterat et interficiat plurimos, figat tabernaculum suum in Apedno juxta Nicopolim, quae prius Emmaus vocabatur: ubi incipiunt Judaeae provinciae montana consurgere. Denique inde se erigens usque ad montem Oliveti, Jerosolymorum regio ascenditur;Oriente, et mare Magnum in cujus littore Caesarea, Joppe, Ascalon, et Gazae sitae sunt. Tunc veniet usque ad summitate
Abbreviated transcription (Latin):
uissit ille lapis qͥ demonte abscisus sine manib creuerit in montẽ
magnum & orbem impleuerit & qua driformȩ imaguie contriuerit
ussit ille filius hominis quicũ nubib uenturus sit. & staturus
ante uetustum dierũ. &. dandum sit ei regnũ qđ nullo fine claudat᷑.
om̃sq populi tribus ac linguȩ ipsi seruiturȩ sint. Hȩc quȩ manifesta
sunt qrerit. &. deudeis asserit ꝓphetari. quo usq. hodie seruire cog¬
nouimus. & dicit eũ qui sub nomine danihelis scripsit librum
adrefucilandã spe suorũ fuisse mentitum: Nonquo om̃em historiã
futuram nossepotuerit. sed qua iami futura memararit. & in ultimȩ
uisionis calumnus immorat᷑. Flumina ponens ꝓmari. & mentẽ
melitum. & scm apednõ. que ubi legerit nullam potest ꝓferre
lustoriam. Prẽ ant extremũ nisionis huius capitulum suꝑ anteep̃o
Sc exponant. quod pugnans contra egipcios libiasq & aethiopas
setra cornua dedecem cornibus conterens. auditõrłs sit deaqui¬

Expanded text:
uis sit ille lapis, qui de monte abscissus sine manibus, creverit in montem magnum, et orbem impleverit, et quadriformem imaginem contriverit: qui sit ille filius hominis, qui cum nubibus venturus sit, et staturus ante vetustum dierum, et dandum ei regnum quod nullo fine claudatur: omnesque populi, tribus ac linguae, ipsi servituri sint. 723 Haec quae manifesta sunt praeterit, et de Judaeis asserit prophetari, quos usque hodie servire cognoscimus. Et dicit eum qui sub nomine Danielis scripsit librum, ad refocillandam spem suorum fuisse mentitum. Non quo omnem historiam futuram nosse potuerit, sed quo jam facta memoraret; et in ultimae visionis calumniis immoratur, flumina ponens pro mari, et montem inclytum et sanctum Apedno, quem ubi legerit, nullam potest proferre historiam. Nostri autem extremum Visionis hujus capitulum super Antichristo sic exponunt, quod pugnans contra Aegyptios Libyasque, et Aethiopias, et tria cornua de decem cornibus conterens, auditurus sit de Aqui
Abbreviated transcription (Latin):
bunt quasispendor firmant̃ti. & qui adiustian eruduint maltos:
qua si stellae inꝑpetuas ȩternitates. Actenus porphirius uteũꝙ
se. tenuit. & tam nr& imperitis. quã stiorum male eruditis imposuit
ehoc cãpitulo quid dicturus ẽ. in quo mortuorunt deferibitur
resurreccio: aliis suscitatis inuitam eternã. & aliis in obꝓbrium
sempiternũ. Nec potest dicere qui fuertt sub antiocho fulgentes
quasi splendor firma menti. & alu quasi stellȩ inꝑpetuas ȩtͣntates
ed quio non faciat ꝑtinacia: Quasi contritus coluber eleuatcapud.
& moriturus in eos qui moriteri sunt uenena diffuadit. Et boc

Expanded text:
bunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates se tenuit, et tam nostrorum imperitis, quam suorum male eruditis imposuit: de hoc capitulo quid dicturus est, in quo mortuorum describitur resurrectio: aliis suscitatis in vitam aeternam, et aliis in opprobrium sempiternum? Nec potest dicere qui fuerint sub Antiocho fulgentes quasi splendor firmamenti, et alii quasi stellae in perpetuas aeternitates. Sed quid non facit pertinacia? Quasi contritus coluber elevat caput, et moriturus in eos qui morituri sunt venena diffundit. Et hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
ae eio. aut̃ iustoria etesis antio dt ducib ipsoq antiodoi psi¬
de mortuo saluatas st populas i s ł om̃s quis criptierant ia lbr̃o
dũ hac est quilegẽ fortissone destnderant. et econtrario qui
deletisunt delibo utg. hoc ql qui p̃ uaricatores etrur legis et
anitodi suer̃ pertiũ. Tune atbis quiquasi intirrȩ puluere dor¬
nuentes et optierunt mala pondere etquasi in sepul diris miseri¬

Expanded text:
Reddita autem victoria, et caesis Antiochi ducibus, ipsoque Antiocho in Perside mortuo, salvatus est populus Israel: omnes qui scripti erant in libro Dei, hoc est, qui Legem fortissime defenderunt, et econtrario qui deleti sunt de libro, hoc est, qui praevaricatores exstiterunt Legis, et Antiochi fuerunt partium. Tunc, ait, hi qui quasi in terrae pulvere dormiebant, et operti erant malorum pondere, et quasi in sepulcris miseri
Abbreviated transcription (Latin):
atq saluator ascendit ad patrẽs ł tnullus poterit antiqisto auxilia¬
rpc̃tra sedño seuiente. Et assert̃ ibi antiqistũ ẽe periturũ. undedns
ascendit ad celos. Apedno uerbũ cõpositũ ẽ: qđ sidiuidas intellegi po¬
test. eponoraitos. id est soliisui Etẽ sensus Et figet taberna¬
culũ suũ et thironisui int̾maria siue montẽ inclitũ et sem̃: Hunc
locũ tta int̾p̃tatꝰ est symmadnis. RAIECTENEI TACCRENAC

Expanded text:
atque Salvator ascendit ad Patrem, et nullus Antichristo poterit auxiliari, contra se Domino saeviente. Et asserunt ibi Antichristum esse periturum, unde Dominus ascendit ad coelos. Apedno verbum compositum est, quod si dividas, intelligi potest, θρόνου αὐτοῦ, id est, solii sui. Et est sensus: Et figet tabernaculum suum et thronum suum inter maria super montem inclytum et sanctum. Hunc lo