comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
habeat unde reddere possit: nͥ ei hoc peccatũ
dimiseris. ñ poteris dicere dimitte nob̃ debita
nr̃a. sic̃ & nos dimittmꝰ debitorib nr̃is. Nam
qm̃ ueniam a dño petis: his qͥ ueniam a de petũr.
dimitte̾ debes. Et ne nos inducas in temptatio¬
nẽ. Alud ẽ in duci in temptationẽ: & aliud
t̃ẽptari. Nam sine tẽptatione: nullus probat᷑:
Unde scriptum ẽ. Temptat uos ds̃. ut sciat si
diligitis eũ: toest ut scire faciat. Non gͦ hic o¬
rat᷑. ut ñ temptem᷑. s ut in temptatione ñ in¬
ducamꝰ ÷ tanꝗͣ. siquisꝑiam cui necesse ẽ. igne
examinari. ñ oret ut igne ñ contingat᷑: s ut ñ
exurat᷑. Uasa enĩ figuli ꝓbat fornax: & hoĩes
iustoᷤᷤ tẽptatio tribulationis. Inducit᷑ autẽ in
temptationẽ: cui acciount quȩ ferre ñ potest.
Petimus gͦ ne uł decepti consentiamꝰ alicui tem¬
ptationi: uł cedamꝰ afflicti. S libera nos amalo.

Expanded text:
habeat unde reddere possit, nisi ei hoc peccatum habeat unde reddere possit, nisi ei hoc peccatum dimiseris, non poteris dicere, dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Nam quoniam veniam a Domino petis, his qui veniam a te petunt, dimittere debes. Et ne nos inducas in tentationem. Aliud est induci in tentationem, et aliud tentari: nam sine tentatione nullus probatur. Unde scriptum est: Tentat vos Deus, ut sciat si diligitis eum , id est, ut scire faciat. Non ergo hic oratur ut non tentemur, sed ut in tentationem non inducamur, tanquam si quispiam, cui necesse est igne examinari, non orat ut igne non contingatur, sed ut non exuratur. Vasa enim figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis Inducitur autem in tentationem, cui accidunt quae ferre non potest. Petimus ergo, ne vel decepti consentiamus alicui tentationi, vel cedamus afflicti Sed libera nos a malo.
Abbreviated transcription (Latin):
cte om̃ia tria accipiant᷑: ut scilicar eotidianũ pa¬
nẽ simul petamus. & necessariũ corpori. & sacra¬
tũ uisibilem & inuisibiłe uerbi dĩ. Et dimicte
nob̃ debita nr̃a: sic̃ ꝙ nos dimittinꝰ debitorib
nr̃is. Debita dicit peccata. Non hic gͦ urget᷑ qͥs
pecuniã dimittẽ debitorib. nͥ is qͥ uitantũ redd̾ẽ
nolunt. ut inde uelint litigare: ut suꝑuis dictũ
ẽ. Siquis tͥ tumca tuam tollere uoluerit. & iudici¬
o tecũ contendere: dimitce illi & palliũ. Seruũ
eñi dñi: ñ oportet litigare. Qui gͦ modeste agit
ut sͥ pecunia restituat᷑. ñ tam curans de pecunia
ꝗͣ de correctione debitoris reddere nolentis. quod
potest redõe : ñ solum ñ peccat: s plurimũ ꝓdest
debitori quẽ corrigit. ne dampnũ fidei patiatur.
Et cũ hic de om̃i peccato debitũ accipiat᷑: peccet
autẽ in te debens tͥ pecuniam. si reddere recuset cũ

Expanded text:
cte omnia tria accipiantur, ut scilicet quotidianum pacte omnia tria accipiantur, ut scilicet quotidianum panem simul petamus et necessarium corpori et sacratum, visibilem et invisibilem Verbi Dei. Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Debita dicit peccata. Non ergo hic urgetur quis pecuniam dimittere debitoribus, nisi his qui in tantum reddere nolunt, ut inde velint litigare, ut superius dictum est: Si quis tibi tunicam tollere voluerit et judicio tecum contendere, dimitte illi et pallium . Servum enim Domini non oportet litigare. Qui ergo modeste agit ut sibi pecunia restituatur, non tam curans de pecunia quam de correctione debitoris, reddere nolentis quod potest reddere, non solum non peccat, sed plurimum prodest debitori, quem corrigit, ne damnum fidei patiatur. Et cum hic de omni peccato debitum accipiatur, peccet autem in te, debens tibi pecuniam si reddere recuset, cum
Abbreviated transcription (Latin):
telligit᷑ cotidianus : nam magni peceati cͥmine
arguerent᷑: qͥ ex eo cotidie ñ accipiunt. Cum uͦ
hec ita sint. qͥs ẽ qͥ audeat dicere hanc orationem
dm̃ tantũmꝰ dicendã usq ad eam horam qua cor-¬
pori dñi cõmunicamus:  Non enĩ iam dice̾ pote¬
rimꝰ da nob̾ hodie qͣo iam accepinꝰ: aut terum
ultima parte diei sacramentũ illuo celebrandũ ẽ.
Restat gͥ ut panẽ cotidianũ intelligamꝰ sp̃ualem.
p̃cepta scilicet diuina: quȩ cotidie nos oportet me¬
ditari & oꝑari ut illud. O peramini escam: quȩ
ñ corrumpit᷑. Cotidianus dicit᷑ iste cib: qnͣdi b̃
uita durat. Nam pꝰ hanc uitam ñ erit cotidianꝰ:
qͥa in illa uita ñ succedit dies diei. aliqͣ uolubi¬
litate tẽporis. hodie .i. qũãdiu dicit᷑ hodie: ut
illud. Hodie si uoc̃e eiꝰ audieritis. Siquis autem¬
etiã duo suꝑiora uelit acciꝑe: oportet ut conumn¬

Expanded text:
telligitur quotidianus: nam magni peccati crimine telligitur quotidianus: nam magni peccati crimine arguerentur, qui ex eo quotidie non accipiunt. Cum vero haec ita sint, quis est qui audeat dicere, hanc orationem Domini tantummodo dicendam usque ad eam horam, qua corpori Domini communicamus? Non enim jam dicere poterimus, da nobis hodie, quod jam accipimus, aut iterum ultima parte diei sacramentum illud celebrandum est. Restat igitur ut panem quotidianum intelligamus spiritualem, praecepta scilicet divina, quae quotidie nos oportet meditari et operari, ut illud: Operamini escam quae non corrumpitur . Quotidianus dicitur iste cibus, quandiu haec vita durat. Nam post hanc vitam non erit quotidianus, quia in illa vita non succedit dies diei aliqua volubilitate temporis. Hodie, id est, quandiu dicitur hodie, ut illud: Hodie si vocem ejus audieritis . Si quis etiam duo superiora velit accipere, oportet ut conjun
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ille: qͥ dicit. Ego sũ panis uinus: qͥ decelo des¬
cendi. Q iupelicos uniu̾sas suꝑat eieaturas. Pami
cotidiantis. dictus ẽ. uł necessaria sustentatio
huiꝰ uitȩ. uł sacramentũ corporis xp̃i: aut ꝓ
sp̃uali cibo: unde dñs dicit. Ego sũ panis uitȩ:
qͥ de celo descendi. Quid hors triũ sit ꝓbabilius:
consideret᷑. De temporalib sustectationib: in¬
quit dñs. Nolite sollicti ẽẽ qͥd edatis: uł quid
ꝙ hec omĩa apponent᷑ uob̃: ñ ait deinde ista
querite: s ait. et hec om̃ia apponent᷑ uob̃. scili¬
cet etiã ñ querentib. Qm autẽ ñ querat aliquis
qͦo precat᷑ dm̃: ñ uideo. Nunc de sacram̃to corpo¬
ris uideamꝰ. Orientales ñ cotidie cenȩ dñicȩ com¬
municant: nec tam̃ ꝓpt̾ea dampnant eos ȩccliaꝵ.
rectores. Sine scandalo enĩ possunt hoc facere.
& ñ facere: seilicꝙ uł cotidie sumere. uł ñ cotidi¬
e sumere Non gͦ hic panis in illis partib in¬

Expanded text:
us, qui de coelo descendi , qui videlicet universas superat creaturas. Panis quotidianus dictus est vel necessaria sustentatio hujus vitae, vel sacramentum corporis Christi, aut pro spirituali cibo, unde Dominus dicit: Ego sum panis vitae, qui de coelo descendi. Quid horum trium probabilius sit, consideretur. De temporalibus sustentationibus inquit Dominus: Nolite solliciti esse quid edatis, aut quid et haec omnia apponentur vobis , non ait, deinde ista quaerite, sed ait, et haec omnia apponentur vobis, scilicet etiam non quaerentibus. Quomodo autem non quaerat aliquis qui precatur Deum, non video. Nunc de sacramento corporis videamus. Orientales non quotidie coenae Dominicae communicant, nec tamen propterea damnant eos Ecclesiarum rectores. Sine scandalo enim possunt hoc facere, vel non facere, scilicet vel quotidie sumere, vel non quotidie sumere. Non ergo hic panis in illis partibus in
Abbreviated transcription (Latin):
temptationẽ ꝑ blanda uł asꝑa: ut sic uentͥs
ingluines omnino abitiat᷑. Dde uents inglu¬
uie ꝓpagat᷑ in epta leticia: scurrilitas ĩmun-¬
dicia: muttilo quiũ: hebitudo sensus. Qͥa uͦ
ipsa sapientia. ñ nͥ pacatus tranquillusq ꝑ¬
stuit᷑. oramus ab omni malo liberari: ce p̃ser¬
tim uiuimꝰ. a malo luxuriȩ. De luxuria ge¬
nerat᷑ cecitas m̃tis÷ inconsideratio in constan¬
tia:. p̃cipitatio: amor mali: odiũ dĩ : affectꝰ
p̾sentis scłi: horror autẽ uł desꝑatio fitturi:
Iuxta qd̾ differunt odorare & gustare: sentias
sp̃m intellectus & sp̃m sapientiȩ differte. ¶Retio-¬
giadȩ etiã adaptant᷑ sept̃e peticiones. septẽ do-¬
ins. ꝙ septẽ beatitudinib: ut in timore di ulti¬
ma peticio respiciat ad pͥm̃a beatitudĩẽ: in pi
orantis ut clareat. uł consequendo attendat ut
erescat: nichil aliud dicimus quã qd̾ in dñica
oratione positum ẽ: si recte ꝙ congruent̾ oramꝰ:

Expanded text:
a vel aspera, ut sic ventris ingluvies penitus abjiciatur. De ventris ingluvie propagatur inepta laetitia, scurrilitas, immunditia, multiloquium, hebetudo sensus. Quia vero ipsa sapientia nonnisi pacatus tranquillusque perfruitur, oramus ab omni malo liberari, et praesertim dum vivimus, a malo luxuriae. De luxuria generatur caecitas mentis, inconsideratio, inconstantia, praecipitatio, amor mali, odium Dei, affectus praesentis saeculi, horror autem et desperatio futuri. Juxta quod differunt odorare et gustare, sentias spiritum intellectus et spiritum sapientiae differre. Retrograde etiam adaptantur septem petitiones, septem donis, et septem beatitudinibus ut in timore Dei ultima petitio respiciat, ad primam beatitudinem, in pieorantis ut clareat, vel consequendo attendat ut crescat: nihil aliud dicimus quam quod in Dominica oratione positum est, si recte et congruenter ora
Abbreviated transcription (Latin):
damus illũ. s congemiscamus: & ñ illũ ad obton¬
perandũ nob̃. s ad pariter conandũ inuitemis
accusare suscipuint: & uolunt uderi consulto¬
res: sine exemplo suȩ emendationis. leuiora pet¬
cata in fr̃ĩb uttuꝑantes & dampnantes: MLu.

Expanded text:
damus illum, sed congemiscamus; et non illum ad obtemdamus illum, sed congemiscamus; et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum invitemus.  livore omnia accusare suscipiunt, et volunt videri consultores, sine exemplo suae commendationis, leviora peccata in fratribus vituporantes et damnantes. M.
Abbreviated transcription (Latin):
rabem in oculo tuo ñ uroes: Aut qͦmͦ dicis
frĩ tuo. sine eiciam festucam de oculo tuo: & eix
trabes ẽ in oculo tuo: Siquis ira peccat: tu ñ de¬
bes odio rep̃hendere. Tantũ enĩ distat int̾ uam
& odium: quantũ int̾ festucam et trabem. Odñ
enim ẽ: ira inueterata. hypoerita: eice pͥmũ tdis¬
bem de oculo tuo: & tunc uidebis eicere festucam
de oculo frĩs tui. Idest. pͥmo abs te scilicor ab in¬
tentione tua. ꝙ de corde tuo expelle odiũ : ut de
lumine m̃tis trabe mortalis cͥminis eiecta: exem¬
plo potius quã dictis docere ualeas mninora ex¬
cludi peccata. quȩ in festuca significant᷑. Cun
necessitas nos cogit aliqũẽ rep̃hendere ÷ pͥmo
cogitemꝰ utrũ tale uicium unqũã habiumus.
& si nũquam habiumꝰ. cogitemꝰ nos habere
potuisse. homines enĩ sumus. Hinc ẽ illud
sapientis. Nichil humani: a me alienũ puto
Si uͦ habuimus: dangat memoriã infirmi¬
in quo ẽ ille. qũe rep̾hendere uolumꝰ: ñ rep̃hen¬

Expanded text:
in oculo tuo non vides. Aut quomodo dicis fratri tuo:--Sine ejiciam festucam de oculo tuo,--et ecce trabes in oculo tuo? » Si quis ira peccat, tu non debes odio reprehendere. Tantum enim distat inter iram et odium, quantum inter festucam et trabem. Odium enim est ira inveterata. « Hypocrita, ejice primum trabem de oculo tuo, et tunc videbis ejicere festucam de oculo fratris tui, » id est primo abs te, scilicet ab intentione tua et de corde tuo expelle odium, ut, de lumine mentis trabe mortalis criminis ejecta, exemplo potius quam dictis docere valeas minora excludi peccata, quae in festuca significantur. Cum necessitas nos cogit aliquem reprehendere, primo cogitemus utrum tale vitium unquam habuimus, et si nunquam habuimus, copotuisse. Homines enim sumus. Hinc est illud sapientis : Nihil humani a me alienum puto. Si vero habuimus, tangat memoriam communiin quo est ille quem reprehendere volumus, non reprehen
Abbreviated transcription (Latin):
uos minime fidei. Uestit .i. adornat d̾s
fenum. hoc ẽ herbas. ꝙ pulchro colore c
bono odore: qͦo desiccatum cũ fuerit. mit¬
tet᷑ in clibanũ: i. in aceruũ habentẽ speciẽ
clibani. Modica fides ẽ: quȩ nec de minimis¬
2 certa ẽ. ne dum et̾na sꝑet. Noli¬
te gͦ sollicit ẽẽ dicentes: qͥd manducabimus¬
 aut qͥd bibemꝰ aut quo oꝑtem᷑. Hȩc em̃ om̃ĩa:

Expanded text:
vos minimae fidei? Vestit, id est, adornat Deus vos minimae fidei? Vestit, id est, adornat Deus fenum, hoc est, herbas et pulchro colore et bono odore: quod cum desiccatum fuerit, mittetur in clibanum, id est, in acervum habentem speciem clibani. Modica fides est, quae nec de minimis certa est, nedum aeterna speret. Nolite ergo solliciti esse, dicentes: Quid manducabimus? aut quid bib
Abbreviated transcription (Latin):
ete uolatilia celi: qm̃ ñ serunt. neq metunt.
neq congregant in horiea: &x pat ur celestiᷤ
pascit illa. Honne uos magis pluris estis
ulis: Hoc ad litterã intelligendũ ẽ: qͥa dũsma¬
nifeste omne eurã rerũ presentiũ amouet: et
atrentos tantũ ẽẽ in spem futuri docet. Ratio¬
nale animal eui ȩt̾nitas ꝓmitit᷑: plus ẽ qũa
urationale. Magis pluris: hoc ẽ multo pluris.
p̾ci estis uos. qu̾a uolatilia celi aerii. Qͥs aut̃e
: ur̃m cogitans. potest adicere ao staturã suam
cubitũ unum: Si gͦ neq qd̾ minimũ ẽ po¬
⁊ destis: qͥo de ceteris solliciti estis: Et de uestim̃¬
to qͥo sollietti estis: Illi relinquite tegendi cor¬
minorib ꝑsuasio fit ad maiora. Dico aũ uob̃.¬
ra texericum : pot̾ florib cõparari: Ipse co¬
lor dicit᷑ oꝑimentũ florũ: sic̃ dicit᷑ oꝑtt istũ
rubor. Si autẽ fenũ agͥ qͦd hodie ẽ. & cras
in clibanũ mittit᷑. ds̃ sic uestit: qnͣtomagis

Expanded text:
e metunt, neque congregant in horrea, et Pater vester coelestis pascit ea: Nonne vos magis pluris estis illis? Hoc ad litteram intelligendum est, quia Dominus manifeste omnem curam rerum praesentium admonet, et attentos tantum esse in spe futuri docet. Rationale animal cui aeternitas promittitur plus est quam irrationale. « Magis pluris, » hoc est multo pluris pretii estis vos quam volatilia coeli aerii. « Quis autem vestrum cogitans potest adjicere ad staturam scubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? et de vestimento quid solliciti estis? BEDA. Illi relinquite tegendi corminoribus persuasio fit ad majora. Dico autem vobra textricum potest floribus comparari? Ipse color dicitur operimentum florum, sicut dicitur, operit istum rubor. Si autem fenum agri quod hodie est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit: quanto magis
Abbreviated transcription (Latin):
filioꝵ autẽ ẽ querere regnũ ͤ &e hec om̃ia pat̾na
gr̃a adicient᷑ etiam ñ querentib: ut nec in pre¬
senti nec in futuro desit eis aliqua gr̃a. Herũta
si dant᷑ ad actionẽ grãrum: qͥa om̃ia cooꝑan¬
tͣ in bonũ. Scit enim celestis medicus. qͥd nob̾
daturus ẽ ad consolationẽ: qͥd uͦ subtracturus
ad exercitationẽ. Non em̃ homo ium̃to suo
eybaria sine causa detrahit. Cũ dixit pͥmũ
querite regnũ: significauit temporale poste.¬
rius querendũ. ñ tempore s dignitate. Illud
tanqua bonum. hoc tanquã necessariũ: s
necessariũ ꝓpt̾ illuo bonũ. Aꝑte enĩ ostendit
ñ temporalia sic ẽẽ appetenda. ut ꝓpter ipsa
benefacere debeamus: licet sint necessaria.
Quecũq enĩ facimus: ꝓpt̾ regnũ dĩ facere in¬
stituim᷑. Non enĩ euangłiare debents ut
manoucemꝰ: s manoucare ut ȩuangłiaemus :

Expanded text:
iliorum autem est quaerere regnum, et haec omnia paterna gratia adjicientur etiam non quaerentibus, ut nec in praesenti, nec in futuro desit eis aliqua gratia. AUGUSsi addantur, ad actionem gratiarum, quia omnia cooperantur in bonum. Scit enim coelestis medicus, quid nobis daturus est ad consolationem, quid vero subtracturus ad exercitationem. Non enim homo jumento suo cibaria sine causa detrahit. Cum dixit, primum quaerite regnum Dei, significavit temporale posterius quaerendum, non tempore, sed dignitate. Illud tanquam bonum, hoc tanquam necessarium, sed necessarium propter illud bonum. Aperte enim ostendit, non temporalia sic esse appetenda, ut propter ipsa benefacere debeamus, licet sint necessaria. Quaecunque enim facimus, propter regnum Dei facere instituimur. Non enim evangelizare debemus ut manducemus, sed manducare ut evangelizemus;
Abbreviated transcription (Latin):
de enis misesia p̾sumit unde iluo. fili nead¬
dias p reatiũ suꝑ peccatũ: ꝙ dicas miseratio di¬
dumn. Ci male ad quirentes diucias adheren¬
aeo dieo uob̾ ne solliciti sttis anime iũe quid
manoucetis: neꝙ corpori uĩo qͥd induamini
dr aunali cibs c&r uestim̃to hoc accipiendũ ẽ:
qa de spualib debemus semꝑ ẽẽ solliciti. La¬
bar exercendus ẽ: s sollicitudo ẽ tollenda de
carualib. Quida addiuit: neq qͥd bibatis.
¶onne anina plus ẽ qũa esea: & corpꝰ plusꝙ̃.
uestimentũ Sensus ẽ. Q piestat maiora:

Expanded text:
de ejus misericordia praesumit. Unde illud: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum: et dicas, miseratio Delum, cui male aquirentes divitias adhaereneo dico vobis, nec solliciti sitis animae vestrae quid manducetis, neque corpori vestro quid induamini. » De carnali cibo et vestimento hoc accipiendum est, quia de spiritualibus semper debemus esse solliciti. Labor exercendus, sed sollicitudo est tollenda, de carnalibus quidam addunt, neque quid bibatis. « Nonne anima plus est quam esca, et corpus plus quam vestimentu
Abbreviated transcription (Latin):
intentione oꝑa dirigis ad dm̃. ad quẽ om̃ia
referenda sunt: ex debito fine intentionis sut
rectum uideat᷑. Ideo oꝑa tenebrȩ dicunt᷑: qͥa
intentio sordidat᷑ appetitu temporaliũ. tenp̃
factoꝵ sordide. & ualde tenebrosȩ erunt: tum
ꝓpt̾ turpem & confusũ intentionis fiñe. tu
quia oꝑis exitus in se dubius ẽ. Qo lucas art
si corpus tuum totũ lucidum fuerit: lucidũ
totũ erit sic intellige. Si om̃ia oꝑa tua tͥ luce¬
ant ꝑ boña intentionẽ. tunc etiã lucida erunt
ante dm̃: & inde lucis gr̃a donaberis.xxxuii.

Expanded text:
intentione opera dirigis ad Deum, ad quem omnia referenda sunt, ex debito fine intentionis suntrectum videatur. Ideo opera tenebrae dicuntur, quia intentio sordidatur appetitu temporalium, tenebrae factorum sordidae et valde tenebrosae erunt, tum propter turpem et confusum intentionis finem, tum quia operis exitus in se dubius est. Quod Lucas ait: Si corpus tuum totum lucidum fuerit, lucidum totum erit , sic intellige: Si omnia opera tua tibi luceant per bonam intentionem, tunc etiam lucida erunt ante Deum, et inde lucis gratia donaberis. M.
Abbreviated transcription (Latin):
turo remittet᷑. Q solem suũ oriri facit suꝑ bono ᷤ¬
ꝙ malos: & pluit suꝑ ustos & inuistos. ꝓ babiliꝰ
accipiendum ẽ hoc de sole cõmuni. ꝙ de pluuia
aque: qũa de sole iusticiȩ. ꝙ de pliuia doctronȩ
ueritatis. Sol enĩ sp̃ualis ñ orit᷑ nisi bonis: quod
plangunt iniqͥ in libro sapientiȩ salomonis di¬
centes. Sol non ortus ẽ nobis: M deli. Llu.
Si enĩ diligitis eos qͥ uos diligint᷑: qũa merte¬
Ude habebitis. Nonne & publicani hoc faciunt:

Expanded text:
 solem suum oriri facit super bonos et malos, et pluit super justos et injustos. Probabilius accipiendum est hoc de sole communi et de pluvia aquae, quam de sole justitiae et de pluvia doctrinae veritatis. Sol enim spiritualis non oritur nisi bonis: quod plangunt iniqui, in libro Sapientiae Salomonis dicentes: Sol non ortus est nobis . M. 41V L. 55 Si enim diligatis eos qui vos diligunt, quam mercedem habebitis? Nonn
Abbreviated transcription (Latin):
sa ẽ omni ñ intelligenti. donec aꝑiat᷑ ei. Unde
apłs orat aperiri sͥ: ad loquendũ mysteriũ xp̃i:
Noli mͥ molestus eẽ. Quasi cds dicat. Siuis reciꝑe
qͦd petis. noli mͥ amplius molestiã inferre: noli
ut hactenus fecisti me scl̃arib postponere: reuer¬
tere ad me. ꝙ ego reuertar ad re: pete ut debes: et
ego plus tͥ dabo qũa sꝑes. Non possũ surgere. hoc
ẽ ñ possũ te adiuuare ꝑ iusticiam: nͥ petas ꝑ fcõe
rectam. Surgere di: aduitoriũ eiꝰ ẽ. Quamuis dñs
ñ det petentiꝰ abuicians eũ ilico. ideo qͦd amicus eiꝰ
sit. scc̃m hoc qͦd ereatura eius ẽ: ñ tam̃ ꝓpt̾ea intel
ligenduis ẽ negare miscdiam s differre ad gratio¬
rẽ receptioñe: & ad inculcandam peticionẽ. Unde
ꝙ sequit᷑. ꝓpter imꝑbitatẽ tam̃ eiꝰ. hoc ẽ ꝓpt̾ instan.¬
tiam peticionis eiꝰ adiuuabit eũ: q dabit illi ne¬
cessaria. Nult ds̃ fidelit̾ peti a se: qͦo disposuit.

Expanded text:
sa est omni non intelligenti, donec aperiatur ei. Unde sa est omni non intelligenti, donec aperiatur ei. Unde Apostolus orat aperiri sibi ad loquendum mysterium Christi : Noli mihi molestus esse. » Quasi Deus dicat: Si vis recipere quod potis, noli mihi amplius molestiam inferre. Noli, ut hactenus fecisti, me saecularibus postponere. Revertere ad me, et ego revertar ad te. Pete ut debes, et ego tibi plus dabo quam speres. « Non possum surgere, » hoc est non possum te adjuvare per justitiam, nisi petas per fidem rectam. Surgere Dei adjutorium ejus est. Quamvis Dominus non det petenti, adjuvans illico eum, ideo quod amicus ejus sit, secundum hoc quod creatura ejus est, non tamen propterea inteligendus est negare misericordiam, sed differre ad gratiorem receptionem, et ad inculcandam petitionem. Unde et sequitur: Propter improbitatem tamen ejus, hoc est, propter instantiam petitionis ejus adjuvabit eum, et dabit illi necessaria. Vult Deus fideliter peti a se, quod disposuit
Abbreviated transcription (Latin):
pit᷑ ut nicbil pecuniȩ ad usus necessarios a scĩs
reseruet᷑: cũ et ipse dñs ciu ministrabãt angłi.
ad informandã ȩccłiam locłos habuisse legatur:
Sensus ẽ. Elemosinas abscondite uob̃ .i. ad cõ
neat in celis. hoc ẽ in sp̃ualib & ȩternis: xxxu

Expanded text:
pitur ut nihil pecuniae ad usus necessarios a sanctis reservetur, cum et ipse Dominus cui ministrabant angeli, ad informandam Ecclesiam, loculos habuisse legatur .Sensus est: Eleemosynas abscondite vobis, id est, aneat in coelis, hoc est, in spiritualibus et aeternis. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
lauaꝰ ne iudearis hominib ieiunans: s patri
tuo qͥ ẽ in abscondito. Et pat̾ tius qͥuidet in
abscondito: reddet tͥ. Exterminant facies. idẽ.
deformant. ꝙ qͣsi extra ꝓpͥos terminos abduẽt.
ut pallidi uideant᷑ & tristes: i. qͣsi lugentes de
peccatis suis. & aliors. Unge caput tuũ. Iuxta¬

Expanded text:
minibus jejunans, sed Patri tuo qui est in abscondito. Et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi. Exterminant facies suas, id est, deformant et quasi extra proprios terminos abducunt, ut pallidi videantur et tristes, id est, quasi lugentes de peccatis suis et aliorum. Unge caput tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
orationis nullus fructus ẽ. nisi dimittamꝰ de¬
bitorib nr̃is: idẽ peccantib in nos. Homo in
scͥpturis mͦ naturã significat. ut ibi. anima ra¬
tionalis & caro sunt unꝰ homo: mͦ fragilitat̃ẽ
siue culpam. Fragilitatẽ: ut ibi. Homo: tu qͥs
es qͥ respondeas deo: Culpa notat᷑ ibi. Uos aũ Iꝙ̃. hxxi¬
sic̃ homines moriemini. Inde hic dicit᷑. Si di¬
miseritis hominib peccata eoꝵ .i. peccatorib

Expanded text:
orationis nullus fructus est, nisi dimittamus debitoribus nostris, id est, peccantibus in nos. Homo in Scripturis modo naturam significat, ut ibi: Anima rationalis et caro, sunt unus homo; modo fragilitatem, sive culpam; fragilitatem, ut ibi: Homo, tu quis es qui respondeas Deo? Culpa notatur, ut ibi: Vos autem sit homines moriemini . Unde hic dicitur: Si dimiseritis homini
Abbreviated transcription (Latin):
gens eo qͦd amicus eius sit: ꝓpt̾ imꝓbitatem
tam̃ eiꝰ surget. & dabit illi qͦtqͦt habet necessa¬
nos. Quidã ibi faciunt interrogationẽ. ñ pos¬
sũ surgere & dare tͥ: s etiã totũ capitulũ sub
uno uersu. sic legi potest. Qͥs hoc ẽ. siqͥs urm̃¬

Expanded text:
d amicus sit, propter improbitatem tamen ejus surget, et dabit illi quotquot habet necessarios . » Quidam ibi faciunt interrogationem: « Non possum surgere et dare tibi, » sed etiam totum capitulum sub uno versu sic legi potest: Quis homo est
Abbreviated transcription (Latin):
oreuno e qͥd ñ uult ẽẽ integiũ: ontepnere quod
ule duict̃. Eanes sunt ueritatis obpuguatores
heapienti. Melits eñĩ querit qͦo clausum ẽ. ꝙͣ. io
qͥo aꝑtum ẽ aut infestet. aut negligat. Qb̾ aut̃¬
dũs nr qued̃a dixisse inuenit᷑ quȩ nutti qͥ aderãt
uł resistendo uł contẽpnendo ñ ceperunt: ñ pu¬
tandũ ẽ eum scm̃ dedisse canib. Non enĩ eis
deit qͥ caꝑe ñ poterant: s qͥ caꝑe poterant. Con¬
culcare ꝑtinet ad contẽptores margaritarũ: dirũ¬
pe ad oppugnatores ueritatis. Pedes dicit affe¬
eationes malas: conu̾sos uͦ. qͥ se conuertunt
de bono qͦd audiunt ad malũ: ut in fide dirũ¬

Expanded text:
uod vile ducit. Canes sunt veritatis oppugnatores,periatur non capienti. Melius enim quaerit quod clausum est, quam in quod apertum est aut infestet aut negligat. Quod autster quaedam dixisse invenitur, quae multi qui aderant, vel resistendo vel contemnendo non conceperunt, non putandum est eum sanctum dedisse canibus. Non enim eis dedit qui capere non poterant, sed qui poterant. Conculcare, pertinet ad contemptores margaritarum; disrumpere ad oppugnatores veritatis; pedes, dicit affectiones malas; conversos vero, qui se convertunt de bono quod audiunt ad malum, ut in fide disrum
Abbreviated transcription (Latin):
enuabĩs fut ꝑ scientiam nos ipsos lugeamus:
⁊ amus ua interdicta. exeludat᷑ a nob. De ua
qseruit t᷑ rirȩ : tumor m̃tis÷ contumeliȩ: clamor
pluspbemiȩ: indignatio. Oramꝰ pane cotidiano
plicu: ut spu fortitudinis esutiamꝰ ⁊ sitiamꝰ iu¬
siciuam. ab sorta tristicia: quȩ pecratores absor¬
herr solet. De tristicia. nascit᷑ malitia: raneor:
pusillanimitas: desꝑatio: torpor cont᷑ p̃ cepta:
nagatio m̃tis enga illicita. In consilio q̃ miseri¬
iides sumus: purgatio ẽ animȩ. In isto qͣlu
oeet exerceri dilectio ꝓximi. usq ad mimier
alectione: exelusa om̃ni auaricia. Pecimꝰ gͦ
cntemplat᷑ diuina: quantũ pot̾ uidere mun¬
do mortuus. Magis eñ ꝑ fidem qũa ꝑ spẽm
ambulat᷑. eũ in hac uita ꝑegrinam᷑: qũauis
conuersationẽ habeamus in celis. Ne gͥ tẽpta¬

Expanded text:
in nobis, ut per scientiam nos ipsos lugeamus, in nobis, ut per scientiam nos ipsos lugeamus, et omnis ira interdicta excludatur a nobis. De ira proferuntur rixae, tumor mentis, contumeliae, clamor blasphemiae, indignatio. Oramus pane quotidiano refici, ut spiritu fortitudinis esuriamus et sitiamus justitiam, absorpta tristitia quae peccatores absorbere solet. De tristitia nascitur malitia, rancor, pusillanimitas, desperatio, torpor contra praecepta, vagatio mentis erga illicita. In consilio quo misericordes sumus, purgatio est animae. In isto gradu debet exerceri dilectio proximi usque ad inimici dilectionem, exclusa omni avaritia. Petimus ergo contemplatur divina, quantum potest videre mundo mortuus: magis enim per fidem quam per speciem ambulatur, cum in hac vita peregrinamur, quamvis conversationem habeamus in c
Abbreviated transcription (Latin):
peticionẽ in his duab lucas uoluit intelligi.
Deinde adiungit de pane cotidiano: de remis-¬
sione peccators : de temptatione uitanda: relim¬
quens s libera nos a malo: ut sciat unꝰquisꝙ
se liberari a malo. ex eo qͦd ñ infert᷑ in temptati¬
oñe. Qd̾ etiam uult hec litcera: s libera. None¬
nim ibi ẽ & libera. tanqũã una sit peticio: ut
cũ dicit᷑ noli heͤ. s hoc. Attende quanta cone¬
xione congruant sͥ peticiones septem. septiformᷤ
principio huiꝰ sermonis explicat᷑. Petimꝰ sc̃ificati
nom̃ dĩ in nob̃ timore casto ꝑmanente in scł̃aͤ
ut ex timore dĩ pauꝑes spu simꝰ: ꝙ inanis gła
ꝓculpellat᷑. De inani gła hȩc oriunt᷑: in obedi¬
entia: iactantia: hypocrisis: contentiones : ꝑti¬
uatiȩ. discordie: & nouitatũ p̾sumptiones. Pe¬
timꝰ dm̃ regnare in nob̃: ut ꝑ pietatẽ mitescanꝰ.
inuidia remota. De inuidia nascit᷑ odiũ÷ susurta

Expanded text:
petitionem in his duabus Lucas voluit intelligi. petitionem in his duabus Lucas voluit intelligi. Deinde adjungit de pane quotidiano, de remissione peccatorum, de tentatione vitanda, relinquens, sed libera nos a malo, ut sciat unusquisque se liberari a malo, ex eo quod non infertur in tentationem. Quod etiam vult haec littera, sed libera. Non enim ibi est, et libera, tanquam una sit petitio, ut cum dicitur noli hoc, sed hoc. Attende quanta connexione congruant sibi petitiones septem, septiformisprincipio hujus sermonis explicatur. Petimus sanctificari nomen Dei in nobis timore casto permanente in saecula, ut ex timore Dei pauperes spiritu simus, et inanis gloria procul pellatur. De inani gloria haec oriuntur, inobedientia, jactantia, hypocrisis, contentiones, pertinaciae, discordiae et novitatum praesumptiones. Petimus Deum regnare in nobis, ut per pietatem mitescamus, invidia remota. De invidia nascitur odium, susurra
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. in nr̃o spu & corpore. ꝑfecte atq immortalt
ꝑmanebunt. Et hic inchoant᷑: quantũq ꝓfici¬
mus. augent᷑ in nob̃. Panis tͦ cotidianꝰ. ideo di¬
ctus ẽ: qͥa hic ẽ necessarius. ꝙ fortasse ideo di¬
ctus ẽ panis ñ potus: qͥa panis frangendo et
mandendo in alimentũ ueritt᷑: sic̃ scͥptiure ape¬
riendo & disserendo anim̃a pascunt. Potus aũ
paratꝰ sic̃ ẽ transit in corpus÷ ut hic panis sit
ueritas. cũ aliquanto labore: tunc autẽ potus
cũ nullo labore dispitandi. Hic ẽ etiã quã posui¬
mꝰ remissio: uͥ ẽ cõmissio peccatoꝵ. Hic temto¬
tiones: quȩ nos ad peccandum uł alliciuntas
impellunt. Hic deniq malũ: unde cupimus
liberari. Illic autẽ: nichil istoꝵs ẽ. Lucas uͦ in
oratione dñica peticiones ñ septẽ. s qͥnq com¬
plexus ẽ: in quib illas septẽ intelligit contiue¬
ri. Hom̃ quippe dĩ scĩficat᷑ in sp̃u: regnũ autẽ
eiꝰ in carnis resurrectione uenturũ ẽ. Terciam uͦ

Expanded text:
in nostro spiritu et corpore perfecte atque immortaliter permanebunt. Et hic inchoantur, quantumcunque proficimus, augentur in nobis, panis vero quotidianus ideo dictus est, quia hic est necessarius. Et fortasse ideo dictus est panis, non potus; quia panis frangendo et mandendo in alimentum vertitur, sicut Scripturae aperiendo et disserendo animam pascunt. Potus autem paratus sicut est, transit in corpus, ut hic panis sit veritas cum aliquanto labore, tunc autem potus cum nullo labore disputandi. Hic est etiam quam poscimus remissio, ubi est commissio peccatorum. Hic tentationes, quae nos ad peccandum vel alliciunt vel impellunt. Hic denique malum unde cupimus liberari, illic autem nihil istorum est. Lucas vero in oratione Dominica petitiones non septem, sed quinque complexus eautem ejus in carnis resurrectione venturum est. Tertiam ergo
Abbreviated transcription (Latin):
bis: anteqͣ. petatis eũ. Ammonemͣ orare ad
dm̃ conseientia ñ multiloqͥo: sic̃ ȩchiei.
putantes qͥd ipsi ita uerb̃ d̃m̃ flectere queant. sic̃ ora
narratores ẽẽ s rogatores. Ipsa orationis intentio
ei nr̃m serenat: capatiꝰq efficit ad excipienda
diuma munera. L Tune dixit unus ex discipłis
eł ao eũ. Dñe: doce nos orare: sic̃ ioħs docuit dis¬
apulos suos. Ubi maths dicit. tunc herodes ui¬
deis qͥa illuisus eẽt amagis iratꝰ ẽ ualde: nullum
certĩ tempꝰ definite decerminat ꝑ tunc: s tale ẽ
qͦo dicit. In illis dieb: contigit herod̃e trasq. Sic
ꝓͥ prudens lector exponat tunc: ubicũq lectio
pere curet. ne tanto patre sit indignus. Non
In celis: soest in scĩs & iustis. Cum enĩ ds sit
ũq ꝑ diuinitatis presentiã: in scĩs spetialit̾ ẽ ꝑ
inhabitantẽ gr̃am. Cũ ad orationẽ stamꝰ ad

Expanded text:
 Admonemur orare ad Deum conscientia, non multiloquio sicut ethnici, putantes quod ipsi ita verbis Deum flectere queant, sicut oranarratores esse, sed rogatores, Ipsa orationis intentio cor nostrum serenat, capaciusque efficit ad excipienda divina munera. L. Tunc dixit unus ex discipulis ejus ad eum: Domine, doce nos orare, sicut Joannes docuit discipulos suos. Ubi Matthaeus dicit: Tunc Herodes videns quoniam illusus esset a magis, iratus est valde , nullum certum tempus definite determinat per tunc, sed tale est, quod dicit: In illis diebus contigit Herodem irasci. Sic ergo prudens lector exponat tunc, ubicunque lectiopere curet, ne tanto patre sit indignus. Non In coelis, id est, in sanctis et justis. Cum enim Deus sit ubique per divinitatis praesentiam, in sanctis specialiter est per inhabitantem gratiam. Cum ad orat
Abbreviated transcription (Latin):
Cum dicimꝰ adueniat regnũ tuũ: destoeriũ nr̃m
ad futurũ regnũ excitamꝰ. ut nob̃ ueniat᷑: & in
eo regnare meream᷑. Nam uelimꝰ nolimus: utiq
adueniet. fiat uoluntas tua: sic̃ in celo & in t̾ra.
fiat in qũa. ut qͦmͦ inculpate tͥ angłi seruiunt
in celo: ita & nos in terra tͥ seriuiamus. Nel ita.
Sic̃ iusti qͥ ꝑ celũ intelligunt᷑ facuirit uolunta¬
tẽ tuã: ita etiã peccatores qͥ ꝑ terrã intelliguitt᷑
nus ñ resistit. ita corpus ñ resistat sp̃ui: ne dũ
contendunt caro & sp̃c: p̃cepta dĩ munꝰ implere
possimꝰ. Uel ꝑ celũ accipe xp̃m sponsũ. ꝑ terrã¬

Expanded text:
Cum dicimus, adveniat regnum tuum, desiderium nostrum ad futurum regnum excitamus, ut nobis veniat, et in eo regnare mereamur. Nam velimus, nolimus, utique adveniet. Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra. Fiat, inquam, ut quomodo inculpate tibi angeli serviunt in coelo, ita et nos in terra tibi serviamus. Vel ita: Sicut justi qui per coelum intelliguntur, faciunt voluntatem tuam, ita etiam peccatores qui per terram intelliguntur, nus non resistit, ita corpus non resistat spiritui, ne, dum contendunt caro et spiritus, praecepta Dei minus implere possimus. Vel per coelum accipe Chris
Abbreviated transcription (Latin):
heiuĩ mentis ẽ urtus fortitudims: qͦd clau¬
dendũ ẽ contͣ᷑ scłi tumultꝰ. & contͣ fauoiem
humianũ. ne oratio secreta impediat᷑. s in con¬
Splatione diuina fundat᷑. Oratio aut̃e ẽ sua¬
uis amini cũ compunctione cordis dep̾catio:
uel tta. Oratio ẽ. oris ratio: qua humilit̾ uõ
tnĩa pandimꝰ: ꝙ ab uno pectoris archano ꝓ¬

Expanded text:
ium mentis, est virtus fortitudinis, quod claudendum est contra saeculi tumultus, et contra favorem humanum, ne oratio secreta impediatur, sed in contemplatione divina fundetur. Oratio autem est suavis animi cum compunctione cordis deprecatio. Vel ita: Oratio est oris ratio, qua humiliter vota nostra pandimus, et ab imo pectoris arcano
Abbreviated transcription (Latin):
corde ẽe orandũ: sic̃ & elemosinandũ. Hypocrt
ẽ qͥ simulat qd̾ ñ ẽ: rep̾sentator alteriꝰ ꝑsonȩ dũ
sub spetie boni laudẽ querit. Tu autẽ cũ orauis
intra in cubicłm tuũ: & clauso ostio ora patr̃e tu¬
um in abscondito: et pat̾ tuus qͥ uidet in absõ¬
dito reddet tͥ. Cum dicit int᷑ in cubicłm: uaña
p̾tum. ut inclusa cogitatione. labiisq cõpressis
oremꝰ: ut de anna legit᷑ in libro regũ. Labia u¬

Expanded text:
corde esse orandum, sicut et eleemosynandum. Hypocrita est, qui simulat quod non est, repraesentator alterius personae, dum sub specie boni laudem quaerit. Tu autem cum oraveris, intra in cubiculum tuum; et clauso ostio, ora patrem tuum in abscondito, et Pater tuus qui videt in abscondito, reddet tibi. Cum dicit, intra cubiculum, vanam is esse praeceptum, ut inclusa cogitatione labiisque compressis oremus, ut de Anna legitur in libro Regum: Labia
Abbreviated transcription (Latin):
s p̃dicendo huiꝰmodi scͥpttux̧ inueniunt᷑. Io hes
apłs diceus. si qͥs scit peceare frẽm suũ peccatũ ñ
ad mortẽ. postulabit &e dabit ei ds̃ uitã: aꝑte o.¬
stendit ñ ꝑ om̃i fr̃e orandũ. Ergo cũ dñs ꝓ ꝑsecu¬
torib orare iubeat: patet aliqua peccata fr̃m ẽẽ
grauiora ꝑsequutione mnimicos. Peecatũ ad mor¬
te ẽ. cũ xp̃ianus oppugnat xp̃ĩanũ aouersus gram
di: ꝙ nũqũa penitet. Quappter dñs in cruce ait.
Pater ignosce illis. qͥa nesciunt qͥd facunt: & be¬
atus stephanus orat ꝓ eis qͥ eũ lapidabant: qͥa
nũdũ in xp̃o credideiant. Et ꝓpt̾ea credo ñ orat
apłs ꝓ alexandio: qͥa iam frat᷑ erat. uͥ dicit. Ale¬

Expanded text:
sed praedicendo hujusmodi Scripturae inveniuntur. Joannes apostolus dicens: Si quis scit peccaret dabit ei Deus vitam , aperte ostendit, non pro omni fratre orandum. Ergo cum Dominus pro persecutoribus orare jubeat, patet aliqua peccata fratrum esse graviora persecutione inimicorum. Peccatum ad mortem est, cum Christianus oppugnat Christianum adversus gratiam Dei, et nunquam poenitet. Quapropter Dominus in cruce ait: Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt , et beatus Stephanus orat pro eis qui eum lapidabant, quia nundum in Christum crediderant . Et propterea credo non orat Apostolus pro Alexandro, quia jam frater
Abbreviated transcription (Latin):
des quidẽ di: coheredes autẽ xp̃i. Quanto gͦ ex¬
celsius ẽ premiũ: tanto debet & impensus offici¬
ũ ẽẽ. Benignus ẽ altissimꝰ ds̃. suꝑ ingratos ⁊ maloᷤ.
uł bona tẽporalia largiendo: uel eos ad cȩlestia
inspirando. Estote gͦ misericordes: sic̃ pat̾ ũr mi¬
sericors ẽ. Natura dĩ impassibilis ẽ. Sic̃ autẽ zelat
sine aliqͦ liuore. irascit᷑ fine aliqua ꝑturbatione.
penitet eũ sine alicuiꝰ suȩ pͣuitatis correptione : tta
ẽ patiens sine ulla passione: & miseret᷑ sine aliqͦ
dolore. Estote gͦ uos ꝑfech: sic̃ pat̾ ur celestis ꝑ¬
fectus ẽ. Sicut similitudinis ẽ ñ quantitatis.
Sensus gͦ talis ẽ. ut potestis ꝑfecti estote. ut
queratis ꝓdẽe etiã inimicis: qͦd dm̃ facere mani¬

Expanded text:
des quidem Dei, cohaeredes autem Christi . Quanto ergo excelsius est praemium, tanto debet impensius officium esse. Benignus est altissimus Deus super ingratos et malos, vel bona temporalia largiendo, vel eos ad coelestia inspirando. Estote ergo misericordes, sicut et ia.  Natura Dei impassibilis est. Sicut autem zelat sine aliquo livore, irascitur sine aliqua perturbatione, poenitet eum sine alicujus suae pravitatis correptione, ita est patiens sine ulla passione, et miseretur sine aliquo dolore. Estote ergo vos perfecti, sicut Pater vester erfectus est . » Sicut, similitudinis est, non quantitatis. Sensus ergo talis est: Prout potestis, perfecti estote, ut queatis prodesse etiam inimicis: quod Deum facere mani
Abbreviated transcription (Latin):
dilectioñẽ laudis: dextera uͦ intentionẽ implendi
p̾cepta dĩ. Cũ uͦ imples diuinũ preceptũ faciendi
elemosuĩa. uł qͦd libet bonũ: noli humanã laud̃
admiscere. In abscomdito:.i. in conscientia. Si int¬
riorã ꝑtinent ad dexterã: ext̾iora ꝑtinẽt ad suistĩs

Expanded text:
onem implendi praecepta Dei. Cum ergo imples divinum praeceptum faciendo eleemosynam vel quodlibet bonum, noli humanam laudem admiscere. In abscondito, id est, in conscientia. Si interiora pertinent ad dexteram, exteriora pertinent ad sinis
Abbreviated transcription (Latin):
nichil inde sꝑantes. Idest ñ in homine spem m̃¬
cedis figatis. s in dõ: qͥ uob̃ reddet qͦd illo iuben-¬
te facietis. hinc illud ẽ. Mutuabit᷑ peccator & ñ
soluet: iustus autẽ miseret᷑ & tͥbuit. ꝙ. erit m̃ces

Expanded text:
nihil inde sperantes, id est, non in homine spem mernihil inde sperantes, id est, non in homine spem mercedis figatis, sed in Deo, qui vobis reddet quod illo jubente facietis. Hinc illud est: Mutuabitur peccator, et non solvet; justus autem miseretur, et retribuet Et erit merces
Abbreviated transcription (Latin):
si mutuũ dederitis his a quib sꝑatis reciꝑe: quȩ
gĩa ẽ uob̃: Nam & peccatores peccatorib fenerant᷑:
ut recipiant ȩqualia. Et si salutaueritis fr̃s nrõs
se natura duice norunt ẽe benefici : quantũ uob̾
gradꝰ ꝓfessionis eximior necẽe ẽ ut cura uirtutis
uberior sit: quatuꝰ etiã ñ amantes. caritatis simu
amplectamini. Peccatores st̃ ualde iniqͥ: ꝙ pecca
toꝵs grauib sartinis onerati. Magna enum di¬
stantia ẽ inter peccantes & peccatores: sic̃ int̾
ridentes & irrisores :int̾ scribentes & scͥptores: ña
etiam usti peccant. fenerant᷑ hoc ẽ cõmodant: sa¬
lutaueritis .i. salutẽ optaueritis. Ethnci grece di
cunt᷑ gelitiles. l m U eruitam̃ diligite. inimicos ⁊
& benc facite et mutuũ date: nichił uide sꝑantes:¬
Sciendũ ẽ. qͥa mũlti ñ eausa nequitiȩ ñ fenerati
sunt: s fraudar timueriut. Hilie iufirmitati:
diuina medet᷑ auctoritas dicens. Et mutuũ date:

Expanded text:
his a quibus speratis recipere, quae gratia est vobis? Nam et peccatores peccatoribus fenerantur, ut recipiant aequalia. Et si salutaveritis fratres vesse natura duce norunt esse benefici, quantum nobis gradus professionis eximior, necesse est ut cura virtutis sit uberior, quatenus etiam non amantes charitatis sinu amplectamini? Peccatores sunt valde iniqui, et torum sarcinis onerati. Magna enim distantia est inter peccantes et peccatores, sicut inter ridentes et irrisores, inter scribentes et scriptores: nam etiam justi peccant. Fenerantur, hoc est, commodant. Salutaveritis, id est salutem optaveritis. Ethnici Graece, Latine dicuntur gentiles. L. M. Verumtamen diligite inimicos vestros, et benefacite, et mutuum date, niSciendum est, quia multi non causa nequitiae non fenerati sunt, sed fraudari timuerunt. Huic infirmitati divina medetur auctoritas, dicens, Et mutuum date,
Abbreviated transcription (Latin):
ciatis corã hominib: ut laudẽ humanã ab eis
quertus. Alio quin. hoc ẽ si aliter faciatis nisti¬
ciam nͥ ita. ut ds singularit̾ sit in causa: ñ une
habebitis mercedẽ apico ipsum. Laus honum̃
ñ debet appeti s subsequi: ut exẽplo qͥꝑ i¬
uitet alios. Iusticiam intellige ieiuniũ contͣ con¬
cupiscentiã carnis : elemosinã contͣ concupiscem

Expanded text:
humanam ab eis quaeratis. Alioquin, id est, si aliter faciatis justitiam, nisi ita ut Deus singulariter sit in causa, non inde habebitis mercedem apud ipsum. Laus hominum non debet appeti, sed subsequi, ut exemplo invitet alios. Justitiam, intellige jejunium contra concupiscentiam carnis; eleemosynam c
Abbreviated transcription (Latin):
Data gͥ ex xp̃i dilectione ȩternũ fructũ confe
ꝑbiam quȩ decorẽ uirtutũ obfuscat: tinea quȩ
uestes rodit latent̾. inuidiam. quȩ studiũ bo¬
nũ dilacerat: ꝙ compactionẽ unitatis dissipat.
fures ft̃ heretici & demones: qͥ ad hoc intenti
st̃. ut sp̃u alib nos spolient. Demoliri ẽ:
ucerna corporis: est oculus. Si fuerit ocłs
Stuus  simplex: totũ corpus tuũ lucidũ
lucernas: simplex oculus. simplicia intuet
Qd̾ totũ transfert᷑ ad sensum. Qͦ mͦ gͦ oti
corpus. si oculus ñ fuerit simplex ẽ in tene¬
bris: ita si anima suũ fulgorẽ ꝑdat. Totꝰ sen¬
sus in caligine commorat᷑. Unde alibi prra

Expanded text:
Data igitur ex Christi dilectione, aeternum fructum conferData igitur ex Christi dilectione, aeternum fructum conferperbiam, quae decorem virtutum obfuscat; tinea quae vestes rodit latenter, invidiam, quae studium bonum dilacerat, et compactionem unitatis dissipat. Fures sunt haeretici et daemones, qui ad hoc intenti sunt, ut in spiritualibus nos spolient. Demoliri, est ucerna corporis est oculus. Si fuerit oculus tuus simplex, totum corpus tuum lucidum lucernas, simplex oculus simplicia intuetur. Quod totum transfertur ad sensum. Quomodo ergo totum corpus, si oculus non fuerit simplex, est in tenebris; ita si anima suum fulgorem perdat, totus sensus in caligine commoratur. Unde alibi prae
Abbreviated transcription (Latin):
fodiunt. neꝙ furant᷑. Hoc ñsolum de pecunia. s
etiam decunctis possessionib sentiendũ ẽ: qͥa õe
terrenũ uł erugine consumit᷑. ut aurũ. argentũ:
uł nermib & putredine soluit᷑ ut uestes: uel
qd̾ immune ẽ ab his. a furib tollit᷑: ut lapides
pretiosi. In his gͦ: omne genus auaritiȩ rep̾hen¬
dit᷑. Celum dicit ñ istud aerium. s firmamentũ
sp̃uale: qͦd nũqua transiet. Ubi enĩ ẽ thesaurus
dictum. Gulosus cor habet in uentre: laseiuus
in liidicris: amator in libidine: auarus in pe
cuma. Ergo si in terra ẽ cor .i. si eo corde quisq
oꝑat᷑. ut terrenũ commodũ adipiscat᷑: qͦm erit
mundũ qͦd in terra uolutat᷑. Sordeseit aliquid
cũ inferiori miscet᷑ natiue : qͥa etiã de puro ar¬
gento sordidat᷑ aurũ si misceat᷑. Ita q animus
nr̃ terrenoꝵ cupiditate sordescit: quãus ipsa t̾ra.
in suo genere munda sit. Si gͦ thesaurus ẽ in
saurus. illuc & cogitationis sequat᷑ affectus.

Expanded text:
furantur. RABAN. Hoc non solum de pecunia, sed etiam de cunctis possessionibus sentiendum est, quia omne terrenum vel aerugine consumitur, ut aurum, argentum, vel vermibus et putredine solvitur, ut vestes; vel quod ab his immune est, a furibus tollitur, ut lapides pretiosi. In his ergo omne genus avaritiae reprehenditur. Coelum dicit, non istud aerium, sed firmamentum spirituale quod nunquam transiet. Ubi enim est thesaurusdictum. Gulosus cor habet in ventre, lascivus in ludicris, amator in libidine, avarus in pecunia. AUGUST. Ergo si in terra est cor, id est, si eo corde quisque operatur, ut terrenum commodum adipiscatur, quomodo erit mundum quod in terra volutatur? Sordescit aliquid, dum inferiori miscetur naturae; quia etiam de puro argento sordidatur aurum, si misceatur. Ita et animus noster terrenorum cupiditate sordescit, quamvis ipsa terra in suo genere munda sit. Si ergo thesaurus est saurus, illuc et cogitationis sequatur affectus.
Abbreviated transcription (Latin):
dicis sententia: et confirmat᷑ ut suꝑbia
t relictis illis cũ iam uesꝑa eẽt hora.
abiit foras extra cuitatẽ: in bechani¬
tiȩ: iam tunc uocationẽ gentiũ p̾figurans:
Uesꝑe autẽ facto iuit: qͥa in uideis tenebs
reliquit sol egrediens. In urbe maxima ho¬
spitẽ ñ inuenit: s in agro paruulo apud la¬
zarũ ꝙ sorores eiꝰ: quors uicꝰ bethania est:
exiit extͣ ciuitatẽ sequũti fc̃ eũ: &e susci¬
piens eos qͥb necessaria erat cura. sanabat
Cum dño ingredienti ciuitatẽ maximo
uoto ꝗͣ multi occurrerint. & deinde mira¬
bilia quȩ fecit uiderint: qͥs negare audeat.
qͥn saltim turba cui necessaria erat cura se¬
quuta sit egredientem: Omnẽ quippe lan
credere. oꝑa suaderent. Un de iohes ait. Cũ
autẽ eẽt iherosolimis in pascha in die festo.
multi credidert̃ in nomine eiꝰ: uidentes si

Expanded text:
dicis sententia: et confirmatur, ut superbia dicis sententia: et confirmatur, ut superbia Et relictis illis, cum jam vespera esset hora, abiit foras extra civitatem in Bethanitiae, jam tunc vocationem gentium praefigurans. Vespere facto ivit, quia in Judaeis tenebras reliquit sol egrediens. In urbe maxima hospitem non invenit, sed in agro parvulo apud Lazarum et sorores ejus, quorum vicus Bethania est. exiit extra civitatem, secuti sunt eum, et suscipiens eos quibus necessaria erat cura, sanabat. Cum Domino ingredienti civitatem maximo voto quam multi occurrerint, et deinde mirabilia quae fecit viderint, quis negare audeat quin turba saltem cui necessaria erat cura, secuta sit egredientem? Omnem quippe curacredere, opera suaderent. Unde Joannes ait: Cum autem esset Hierosolymis in pascha in die festo, multi credider
Abbreviated transcription (Latin):
ciebat pectus suũ dicens. Ds̃ ꝓpitius esto mͥ
peceatori. Dico uob̃ descendit hic iustificatus
in domũ suam ab illo. Idẽ ad comparationẽ
illiꝰ uel plusqͣ ille: qͥa ille apud se de oꝑib.
hic uͦ apud dm̃ ẽ iustificatus ex fide. Alonge
stare nec oculos leuare. indicia fc̃ humili¬
tatis: quã d̾s deꝓpe aspicit. Iste conscien¬
tiam p̃mit. s spem subleuat: pectus ꝑ¬
cutit. penas de se exigens ut ds̃ parcat: con¬
fitet᷑ ut d̃s ignoscat: ignoscit d̾s qͦd iste ag¬
nosert. Tundere ait̾e pectus. qͥd ẽ nͥ arguẽ¬
re qͦd latet in pectore: ꝙ eiudente pulsu
occultũ castigare peccatũ. Typice phari¬
seus iudeor ẽ ppłs: qͥ ex iustificationib
legis extollit merita sua. ꝙ suꝑbiendo re¬
cedit. Publicanus uͦ gentilis: q̃ humiliter
peccata sua confessus. appropinquat deo.
ria om̃is qͥ se exaltat humiliabit᷑: & Iꝙ̃. exli.¬
qͥ se humiliat exaltabit᷑. Posita pha s ꝙ̃ . ex
risei et publicani controuersia. data ẽ iu¬

Expanded text:
t pectus suum dicens: Deus, propitius esto mihi peccatori. » Dico vobis, descendit hic justificatus in domum suam ab illo, id est ad comparationem illius, vel plusquam ille, quia ille apud se de operibus, hic vero apud Deum ex fide justificatus est. A longe stare nec oculos levare indicia sunt humilitatis quam Deus de prope aspicit. Iste conscientiam premit, sed spem sublevat; pectus percutit poenas de se exigens, ut Deus parcat; confitetur ut Deus ignoscat; ignorat Deus quod iste agnoscit. Fundere autem pectus quid est, nisi arguere quod latet in pectore, et evidente pulsu occultum castigare peccatum? Typice Pharisaeus Judaeorum est populus, qui ex justificationibus legis extollit merita sua, et superbiendo recedit. Publicanus vero gentilis, qui humiliter peccata sua confessus, appropinquat Deo uia omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exarisaei et publicam controversia, data est ju
Abbreviated transcription (Latin):
nos in celestib: uͥ scilicoe omne genu fiecbi¬
t᷑. celestiũ terrestriũ. & infernore. Notanoũ
qͦd osanna hebraicũ uerbũ compositũ est
ex corrupto &e integro. Salua namq siue
saluifica apud eos dicit᷑ osi: et anna ẽ int¬
iectio dep̾cantis. Deniq in psalmo centesi¬
mo decimo septimo. uͥ septuaginta int̾p̃tes
transtulerunt o dñe saluũ me fac: in hebie
stulit. Obsecro dñe: salua obsecro. Ide nãq
significat o dñe ꝑ interiectionẽ obsetrantis:
qͦo obsecro dñe ꝑ ipsũ uerbũ obsecrationis.
Osanna itaq salua obsecro significat: con
littem̃ scandentes transiliant. In hoc autẽ

Expanded text:
nos in coelestibus, ubi scilicet omne genu sibi flectetur coelestium, terrestrium, et infernorum . Notandum quod hosanna Hebraicum verbum, compositum est ex corrupto et integro. Salva namque sive salvifica apud eos dicitur hosi; et anna, interjectio est deprecantis. Denique in psalmo centesimo septimo decimo, ubi septuaginta interpretes transtulerunt, O Domine salvum me fac, in Hebraestulit: Obsecro, Domine, salva, obsecro. Idem namque significat O Domine, per interjectionem obsecrantis, quod obsecro, Domine, per ipsum verbum obsecrationis. Osanna itaque salva obsecro significat, consitteram scandentes transiliant; in hoc autem