comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
elegit. quoꝵ confilio omia ageret. quos sena¬
tores ꝓpter senectutem patres ob similitudiuẽ
cure appellauit. Mille etiam pugnatores
elegit. quos a num̃o milites appellauit. Dũsc
cum uxores ip̃e ⁊ ppłs eiꝰ non haberent. inui¬
tauit ad spectaculum ludoꝵ uicinas urbi to¬
me nationes atq earum uirgines iapuit. post
annos ab urbe conclita .iiͦi. Timne uirrginum
pulcherrima cunctarum. ac cdamatione rapi¬
entium thalasso duci rolnulo decernitur.
Unde in nuptiarum sollemnitatib. tha¬
lasso uulgo clamitatur. quod scilicet talis
nupta sit. ut thalassum habere mereatur.
Commotis bellis ꝓpter raptarum inuiriam.
cechiuenses antep̃nantes crustumios. sabmos.
fidenates. uerentes uicit. Hec omnia oppida
urbem cingunt. Gunc etiam carpera uirgo. sa¬
binorum clipeis in monte obruta est. qui ab
eius nomine tarpeius ẽ appellatus in quo post¬
ea capitolium ẽ constructum. Pepigere tam̃ ro¬

Expanded text:
legit, quorum consilio omnia ageret, quos senalegit, quorum consilio omnia ageret, quos senatores propter senectutem, || patres ob similitudinem curae nominavit; || mille etiam pugnatores delegit, quos a numero milites appelavit. || tum cum uxores ipse et populus suus non haberent, invitavit ad spectaculum ludorum vicinas urbis Romae nationes atque earum virgines rapuit || anno ab urbe condita quarto. tunc una virginum pulcherrima cunctorum acclamatione rapientium Talasso duci Romuli decernitur; unde in nuptiarum sollemnitatibus Talasso vulgo clamitant, quod scilicet talis nupta sit, quae Talassum habere mereatur. || commotis bellis propter raptarum iniuriam Caecinenses vicit, Antemnates, Crustumios, Sabinos, Fidenates, Bizentes. haec omnia oppida urbem cingunt. tunc etiam || Tarpeia virgo Sabinorum clipeis in monte obruta est, qui ab eius nomine Tarpeius est appellatus; in quo postea Capitolium est constructum. || pepigere tamen Ro
Abbreviated transcription (Latin):
tu editus est. I cum inter pastores latrotina¬
recur .xuiii. annos natus urbem exiguam
in salatno monte constituit .x. kl. aplis o¬
limpiadis sexte anno. ccͦcc .xuiiii. post exci¬
dium troie. sine ut placet orosio. ccco .niͦii. añ
sex annos quam decem tribus ifrl. a senna¬
chersb rege ashrion transferentur in montes
medoꝵ. Condita gͦ cuittate quam ex suo no
mine romam uocauit a qua ⁊ romanis nom̃
inditum ẽ. Hec fere egit. Cõndito templo qd̾
asylum appellanit. pollicitus erat. cunclis. ad
eum fugientib impunitatem. Quam ob cau¬
sam mułtitudinem fintimorum. qui aliꝙͣ
apd̾ suoscuies offensam contraxerant. ad se
confugientem in ciuitatem recepit. Latimi
denq thusciꝙ pastores. etiam tͥnsmarini fri¬
ges. qui sub enea. ⁊ archades. qui sub eu̾ndro
duce influxerant. ita exuariis qͣi elementis
o gregauerunt corpus unum. populum ꝙ ro¬
manum effecerunt. Centumq ex semoribus

Expanded text:
tu editus est. is cum inter pastores latrocinatu editus est. is cum inter pastores latrocinaretur, xviii annos natus urbem exiguam in Palatino monte constituit, x Kal. Maias, Olympiadis sextae anno ccccxix post Troiae excidium || , sive, ut placet Orosio, cccciiii, || ante sex annos, quam decem tribus Israel a Sennacherib rege Chaldeorum transferrentur in montes Medorum. || Condita ergo civitate, quam ex nomine suo Romam vocavit, || a qua et Romanis nomen inditum est, haec fere egit. condito templo, quod asylum appelavit, pollicitus est cunctis ad eum confugientibus inpunitatem; quam ob causam multitudinem finitimorum, qui aliquam apud suos cives offensam contraxerant, ad se confugientem in civitatem recepit. || Latini denique Tuscique pastores, etiam transmarini Phryges, qui sub Aenea, Arcades, qui sub Euandro duce, influxerant. ita ex variis quasi elementis congregavit corpus unum populumque Romanum effecit. centum ex senioribus
Abbreviated transcription (Latin):
gestus ⁊ rea. que ⁊ ilia dicta est. Metuẽs
ergo amulius rex responsum sergestum se¬
cum ad uenationem duxit ⁊ eum in silua
occidit. fihea uero que ⁊ ilia adlimendi par¬
tus gr̃a irngo uestalis eligitur. Que cum sep¬
timo patrui anno. geminos ed̃idisset infan¬
tes. iuixta legem interra uiua defossa est.
Uerum paruulos ꝓpe ripam tyb̾is exposi¬
tos. faustulus regniͣ pastor arm̃ti ad accam¬
laurentam uxorem suam detulit. que ob
pulerttudinem ⁊ rapacitatem corporis q̃stu¬
osi luꝑa auicinis appellabatur. Unde ⁊ ad
nrãm usq memoriam meretricum cellule lu¬
panaria dicuntur. ꝓueri cum adolenissent col¬
lecta pastor ⁊ latronum manu interfecto ap̃
albam amulio auum numitorem in regnũ
restituunt. Romanum gͥ imꝑium quo nreꝙ
ab exoidio ullum fere minus neq incremen¬
tis toto orbe amplius. humana potest memo¬
ria recordari. a romulo exordium ħt. qui ehee

Expanded text:
gestus, et Rhea, quae et Ilia dicta est. Metuens gestus, et Rhea, quae et Ilia dicta est. Metuens ergo Amulius rex responsum, Sergestum secum ad venationem duxit, et eum in silva occidit. Rheam vero, quae et Ilia, adimendi partus gratia, virginem vestalem fecit. Quae cum septimo patrui anno geminos edidisset infantes, juxta legem in terra viva defossa est. Verum parvulos prope ripam Tiberis expositos, Faustulus regii pastor armLaurentiam uxorem suam detulit, quae ob pulchritudinem et rapacitatem corporis quaestuosi lupa a vicinis appellabatur; unde et ad nostram usque memoriam meretricum cellulae lupanaria dicuntur. pueri cum adolevissent, collecta pastorum et latronum manu interfecto apud Albam Amulio avum Numitorem in regnum restituunt. || Romanum igitur imperium, quo neque ab exordio ullum fere minus neque incrementis toto orbe amplius humana potest memoria recordari, a Romulo exordium habet, qui Re
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Successit huic agͥppa siluꝰ regnans an¬
nis .xl. cuius tẽporibus homerus ingrecia
uiii. Iste p̃siclium albanorum inter mon¬
tes ubi nũc roma ẽ. posuit. qmi ob impieta¬
tem flumine ictus ratiit. Post hunc regna¬
uit auentinus siluiꝰ antus .xxxuii. qui
fuit remuli suꝑioris regis filurs quiq in
eo monte qui nunc pars urbis est morta¬
us ac sepultus. et̃num loco nocabulum de
auentini filius qui regͥnauuit annis xxii.
Quo regnante sydon arguiꝰ mensuras ⁊ põ¬
dera reperit. cum apd̃ hebreos ararias in
uidea ⁊ iersm regnaret. Et dum ꝓcas obisset
testam̃tum suum duob filiis amulio ⁊ Nu¬
gnum susciꝑet. Amulius uero fr̃i suo nu¬
iitor electionem dedit. ut qd̾ de sideraret
acciꝑet. Numitor pecumam tulit. Amu
responsumꝙ ẽ ei quia astrrpe frĩs sui occi¬
deretur. ⁊ regnum ꝑderet. Sitatimq eum
de regno expulit. Numitor aũ abiensina¬
gro suo uixit. Erant autem ei duo filii ser¬

Expanded text:
est. Successit huic Agrippa Silvius regnans anest. Successit huic Agrippa Silvius regnans annis XL, cujus temporibus Homerus fuisse inXIX. Iste praesidium Albanorum inter montes, ubi nunc Roma est, posuit, qui ob impietatem fulmine ictus interiit. Post hunc regnavit Aventinus Silvius annis XXXVII, qui fuit Remi superioris regis filius, quique in eo monte, qui nunc pars urbis est, mortuus ac sepultus aeternum loco vocabulum dedejusdem Aventini filius, qui regnavit annis XXII. Quo regnante Phidon Argivus mensuras et pondera reperit, cum apud Hebraeos Aza in Judaea et Jerusalem regnaret. Et dum Procas obisset, testamentum suum duobus filiis suis Amulio et Nugnum susciperet. Amulius vero fratri suo Numitori electionem dedit, ut quod desideraret acciperet; Numitor vero pecuniam tulit, Amulresponsumque est ei quod a stirpe fratris sui occideretur, et regnum perderet. Statimque eum de regno expulit. Numitor autem abiens, in agro suo vixit. Erant autem ei duo filii, Ser
Abbreviated transcription (Latin):
sumina piecate educauit. dõsꝙ penates patͥs
sui enee ex lauinio in labam longam tͣnstulit.
Simulacra sponte lauinium recdierunt. rursus
traducta m albam longam iterum repetinere
ãtiquiora delubra. Ascanus deinde iulum
filium ꝓcreauit. a quo familia uilioꝵ exorta¬
frẽm suum regni reliquit heredem. Siluius gͥ
posthumins regnauit annis .xxuiiii. Qui
posthumꝰ inde ẽ appellatus. quia post mortem
iure fuerat educatus a quo om̃s albanorum
a pd̃ hebreos dauid regnaliat. Post latim sil-¬
uii obitum. albam siluius suscepit. annis
.xxxuiiii. Post hc̃ egippus siue atis eiꝰ filus
annis . xxiiii. Deinde capis silims suꝑions re¬
gis filius aunis .xxuiii. qui capuam in cam¬
pania condidit. Item carpentas siliuꝰ. capis
filius. annis .xiii. Post qͣm tybermus carpẽ¬
tis filius anuis . uiiii. Ab hurus nomine
tẏberis fluuius dictus est. eo qd̃ in eum
decidens extinctus ẽ qui pͥus albula diceba

Expanded text:
summa pietate educavit, deosque Penates patris summa pietate educavit, deosque Penates patris sui Aeneae ex Lavinio in Albam longam transtulit. Simulacra vero Lavinium sponte redierunt. Rursus transducta in Albam Longam, iterum repetivere antiquiora delubra. Ascanius deinde Iulum filium procreaatrem suum regni reliquit heredem. || Silvius igitur Postumus regnavit annis XXVIIII, || qui Postumus ideo est appellatus, quia post mortem ruri fuerat educatus; a quo omnes Albanorum apud Hebraeos David regnabat. Post cujus obitum Alba Silvius regnavit annis XXXIX. Post hunc Aegyptus, sive Atvs, ejus filius, annis XXIV. Deinde Capis Silvius superioris regis filius annis XXVIII, qui Capuam in Campania condidit. Item Capetus Silvius Capis filius, annis XIII. Post Tiberinus Capeti filius annis IX. Ab hujus nomine Tiberi nu s fluvius dictus est, eo quod in eum decidens exstinctus est, qui prius Albula dictus
Abbreviated transcription (Latin):
cis capta est. cum apd̃ hebreos. labdon terciũ
sui pͥncipatus ageret annum. ⁊ apd̃ afsyrios
tautanes apd̃ egyptios thoos regnaret. exple
tis amundi pͥncipio annis. qͣtuor militib. x
anno. Nini regis assirioꝵ. anno octingentesi¬
mo .xxͦx uͦ. anatiuitate moysi annis qua¬
dringentis .x. ante urbem conditam annis¬
troia eneas. ueñis ⁊ auchise filus ad italiam
uenit anuo tercio post troie excidium. cum
turno danni thuschonim regis filio dimicãs.
eum interemit eiꝰq sponsam lauimam latini
regis filiam in conuigio accepit. de cuius etiã
nom me lauinum oppidum qd̃ struxerat ap-¬
pellauit. Regnauit gͥ eneas latinis trib annis.
Quo uita decedente regnim suscepit. ascanius
qui ⁊ Iulꝰ. eiusdẽ enee filius. quem apd̃ troi¬
am ex creusa comuge filia regis priami ge¬
nuerat. ⁊ secum in utaliam ueniens adduxerat.
Qui aschanus derelicto nou̾ce sue lamiuie re¬

Expanded text:
cis capta est, cum apud Hebraeos Labdon tertium cis capta est, cum apud Hebraeos Labdon tertium sui principatus annum ageret et apud Assyrios Tautanes, apud tis a mundi principio annis quatuor millibus, etanno Nini regis Assyriorum, anno octingentesimo quinto, a nativitate Moysi annis quadringensis Troia Aeneas Veneris et Anchisae filius ad Italiam venit || anno tertio post Troiae excidium. || cum Turno Dauni Tuscorum regis filio dimicans eum interemit eiusque sponsam Laviniam Latini regis filiam in coniugium accepit, de cuius etiam nomine Lavinium oppidum, quod construxerat, appellavit. Regnavit igitur Aeneas Latinis annis tribus. Quo vita decedente regnum suscepit Ascanius, qui et Iulus, ejusdem filius, quem apud Trojam ex Creusa conjuge filia Priami regis genuerat, et secum in Italiam veniens adduxerat. Qui Ascanius, relicto novercae suae Laviniae re
Abbreviated transcription (Latin):
placet reguauit ianus
Deinde saturnus Iouem
filium egͥcia fugiens in
ciuitate que ex eius noĩe
sat᷑ma dicta est. latuit.
Cuiꝰ ruine hactenus cer¬
nuntur infinibus tuscie. haud ꝓcul ab urbe.
hic saturnus quia in italia latuit ab eiꝰ latebra
latium appellata est. Ip̃e ⁊ enĩ adhuc rudes po¬
pulos. domos edificare terras incolere. planta-¬
re uineas docuit. atq humanis moribus unie¬
re. cum antea semiferi. glandium tmmͦ alim̃¬
tis uitam sustentarent. ⁊ aut in speluncif.
auit frondibus uirgultis q contextis casulis
habitarent. Ip̃e etiam eis nummos ereos pͥmus
instituit. ꝓ quib m̾itis ab incola rustica mul¬
tudine deus appellatus ẽ. Post hunc picus
sissima maga. circe noĩe. ob contemptum euis
amorem in auem sui nominis sit mutatus.
litteras reppisse. Quib regnantib centum qͥn
quaginta anni referuntur euoluti. Regnã¬
te tñ latino qui launam linguam correxit. ⁊¬
latinos de suo nomine appellauit. troia agre¬

Expanded text:
placet, regnavit Janus, deinde Saturnus, Jovem filium e Graecia fugiens in civitatem quae ex ejus nomine Saturnia dicta est, latuit: cujus ruinae hactenus cernuntur in finibus Tusciae haud procul ab Urbe. Hic Saturnus, quia in Italia latuit, ab ejus latebra Latium appellata est. Ipse etenim adhuc rudes populos domos aedificare, terras incolere, plantare vineas docuit, atque humanis moribus vivere, cum antea semiferi glandium tantum modo alimentis vitam sustentarent, aut in speluncis, aut frondibus virgultisque contextis casulis habitarent. Ipse etiam eis nummos aereos primus instituit. Pro quibus meritis ab incolarum rustica multitudine deus appellatus est. Post hunc Picus am famosissima maga, Circe nomine, ob contemptum ejus amorem in avem sui nominis sit mutatus. liquaginta anni referuntur evoluti. || regnante tamen Latino, qui Latinam linguam correxit et Latinos de suo nomine appellavit, || Troia a Grae
Abbreviated transcription (Latin):
sumina triꝑtito exereitu iaro nor more
piratico sed libere terras circum adia
centes ꝑuadendo cep̃ infestare.
sollempnia ꝑagentem. suꝑ aram mr̃is
ferreoli que est ad leuam. elis beati pe¬
tri apłi matris eccłie eiufoem emista is
obtrumcant. Seniq urbe succensa ac
Sepopulata: quasi tempestas ualiooi
cepunt hac illacq discurrere ⁊ omnia
ꝑ que uagabantur ꝓsternere. Eteen¬
deganensi urbe conflagrata eiuetatem
quoq turonicam obsederut. secl aunc
ab hostili ꝑuasione beatissimi marti¬
ni m̾itis meruit liberari. cunis corpꝰ
panloante introductum fuerat intra
menia ipsius urbis. Ipsum tamen sõ
martim monasterium quod uixtaur¬
bem erat concrematur. clici fugantur.
monachi disꝑguntur. ⁊ uenerabile cor¬
puis sci martini antisio dorum cum ho¬
nore postinoilum deferture. Hac etĩã
seniente ꝓ cella urbs cenomanuica de¬
uastatur: cenobium sancte uirgiis
scolastice extra murum urbis sicrom
exustum est. ⁊ corpus ipsius sacre uir¬

Expanded text:
undo, tripertito exercitu, jam non more pyratico, sed libere terrestri prelio, Franciam pervadendo cepit infestare. sollempnia peragentem super aram martiris Ferreoli, quae est ad levam edis beati Petri apostoli matris eeclesiae ejusdem civitatis, obtruncant . Demum vero urbe succensa ac depopulata, quasi tenpestas valida ceperunt hac illacque discurrere et omnia per quae vagabantur prosternere. Et Andegavensi urbe conflagrata, civitatem quoque Turonicam obsederunt. Sed tunc ab hostili pervasione beatissimi Martini meritis meruit liberari, cujus corpus paulo ante introductum fuerat intra menia ipsius urbis. Ipsum tamen sancti Martini monasterium, quod juxta urbem erat, concrematur; clerici fugantur, monachi disperguntur, et venerabile corpus sancti Martini Autissiodorum cum honore defertur . Hac etiam seviente procella urbs Cenomannica devastatur, et cenobium sanctae virginis Scolasticae extra murum urbis situm exustum est. Sed corpus ipsius sanctae vir
Abbreviated transcription (Latin):
tenderet. misit exercitum uilerm
Ad ebroicam urbem ut eam exteemi¬
narent ep̃mꝙ nomine sibar cum
suo populo trucidarent. Quo cumi
uenissent. ep̃m fuga lay sum non rep¬
ꝑientes om̃s cies ꝑ emerire. et cint
marima p̃da oucem suum repetirat.
Nmhec geruntur. regis angloꝵ
elphstamu legati aduernẽt
deprecatona uerba rollom deferentes
ut quantocuuis illi auxilium ferat.
Confpirauerant emin aduersus eum
multi rebelles arma mouentes. Eunis
anxiecati compatiens ⁊ deurbis pari¬
siace expugnatione diffidens ob uide¬
heet acditus cifficultatem ⁊ nimiamo
alimonie intra copiam dimifsa obsi¬
dione auglos aggreditur. Quo cumi
uenisset anglos rebelles ex prignans
cum ansteritate coercuit. acceptis &
obsiclibus regi suo ꝓ nos effecit. Ex¬
hinc iterato electa iniuenum muste¬
tucdine. cum magns mureribres st
rege sibi collatis in frantiam uenit.¬

Expanded text:
ntenderet, misit exercitum militum ntenderet, misit exercitum militum ad Ebroicam civitatem, ut eam exterminarent, episcopum nomine Sibor cum suo populo trucidarent. Quo cum venissent, episcopum fuga lapsum non reperientes, omnes cives perimunt et cum maxima praeda ducem suum repetunt. um haec geruntur, regis Anglorum Elstanni legati adveniunt, deprecatoria verba Rolloni deferentes, ut illi quantocius auxilium ferat. Conspiraverant enim adversus eum quidam rebelles, arma moventes. Cujus anxietati compatiens, de urbis Parisiacae expugnatione diffidens, ob videlicet aditus difficultatem et nimiam alimoniae intra eam copiam, dimissa obsidione, Anglos aggreditur. Quo cum venisset, rebelles expugnans, cum austeritate coercuit, acceptisque obsidibus regi suo pronos effecit. Exhinc iterato electa juvenum multitudine, cum magnis muneribus a rege sibi collatis, in Franciam reme
Abbreviated transcription (Latin):
amaldꝰ gͦ fuge dedecus non ferens.
iterum congregato exercitu maio¬
re. rollonem agreditur repente. Cuius
conatus ip̃e preueniens quosdam suoꝵ
gladiis obtruncat. alios in decenter fugi¬
entes fugat. Ipsum autem ramaldum
ductis celeri remigio parisuis petiit. ⁊¬
obsidione cinx̃. preda undecumq illo
adducta. Quo illic moranti. explorato¬
res suꝑueniunt nunciantes baio cacen¬
sem urbem a defensoribus uacuam ẽẽ.¬
⁊ absꝙ detͥmento ciuuslibet uictoris
facile capi. Inco auulsis ab obsidione
nauibus daificasinum neliuolo uenit
cursu. Quam captam aliquatenes sub¬
uertit habitatoribus enis inderfertes.
Inqua quandam nobilissimam priel¬
iam nomine pompam. filiam seile¬
eet berengeris illustris uri capieno.
non multo post more aamco Reoi eor¬
pellantt. Ex qua dillelmim genrit.¬
⁊ filiam nomine gerloe: uałde decorã.
Ea sic urbe demolita: rollo conero
luceciam regreditur. Cumꝙ in ex pu¬
Quatione eius ariecibus ⁊ balstis m¬

Expanded text:
aldus ergo fugae dedecus non ferens, iterum congregato exercitu majore Rollonem aggreditur repente. Cujus conatus ipse praeveniens, quosdam suorum gladiis obtruncat, alios indecenter fugientes fugat. Ipsum autem Rainaldum ductis, celeri remigio Parisium petit, obsidioneque cingit, praeda undequaque illico adducta. Quo illic moranti exploratores superveniunt, nuntiantes Bajocacensem urbem a defensoribus vacuam esse et absque detrimento cujuslibet victoris facillime capi. Illico avulsis ab obsidione navibus, Bajocasium velivolo venit cursu. Quam captam aliquatenus subvertit, habitatoribus ejus interfectis. In qua quamdam nobilissimam puellam nomine Popam, filiam scilicet Berengarii illustris viri, capiens, non multo post more Danico sibi copulavit, ex qua Willelmum genuit, filiamque nomine Gerloc valde decoram. Ea sic urbe demolita, Rollo concite Lutetiam regreditur. Cumque in expugnatione ejus arietibus et balistis i
Abbreviated transcription (Latin):
rias suas erubescentibus. quam misera
⁊ uana esset in notint. Ante enim ĩ suf¬
fragium preuemiende cladis est habita
⁊ sic pestilentia subsecuta ẽ. Que tamen
sine sacrificiorum satisfactiomibus tan¬
tuminͦ. sodm mensuram archani iudicii.
expleta correptione sedata est. qͣm si arci¬
fices. illi circumuentionum aruspices
sub ip̃a ut assolet declinatione moiboꝵ
forte celebrassent ꝓculdubio sibi diis et
ritib suis reducte uanitatis głam uen¬
in celcib̾ia contra lusitanos. ⁊ iuriatum
dimicans succiam oppidum quod uri¬
athꝰ ob sidebat depulsis hostibus lib̾auit.
⁊ indeditionem cum plurimis aliis castel¬
lis recepit. fecit facinus etiam uitimis

Expanded text:
rias suas erubescentibus, quam misera rias suas erubescentibus, quam misera 294 et vana esset, innotuit. Ante enim in suffragium praeveniendae cladis est habita, et sic pestilentia consecuta est: quae tamen sine ullis sacrificiorum satisfactionibus, tantummodo secundum mensuram arcani judicii expleta correptione, sed ita est. Quam si artifices illi circumventionum aruspices, sub ipsa ut assolent declinatione morborum forte celebrassent, procul dubio sibi, diis et ritibus suis reductae sanitatis gloriam vinin Celtiberia contra Lusitanos et Viriatum dimicans, Bacciam oppidum, quod Viriatus obsidebat, depulsis hostibus, liberavit, et in deditionem cum pluribus aliis castellis recepit. Fecit autem facinus, etiam ultimis
Abbreviated transcription (Latin):
quicũꝙ quinq milia hostium ꝑ emis¬
set. triumphandi haberet potestatem.
iste quoq triumphum expetisset ꝓꝓter
suꝑiora uero damna ñ impetrauisset
infami impudentia atq ambitione
usus pͥuatis sumptib triumphauit.
ximo seruiliano consulibus inter tetera
ꝓcligia androgenus romam missus uis¬
su aruspicum in mare mersus est. Sed
nichil impie expiationis ꝓcuratio ꝓfi̾cit.
Nam tanta subito pestilentia orta est.
ut ministri quoq faciendorim funerũ
pͥmum non sufficerent. deinde non essẽt.
Iamq etiam magne domus uacue uuns
plene moitiuis remanserunt. Largissime
in troisus hereditates ⁊ nulli ꝓrsus he¬
redes. Seinde iam non solum murbe
uiuendi. sed etiam appropinquandi ad
urbem negabatur facultas. tam seui ꝑ
totam urbem tabescentium. subtectis at¬
ꝙ in stratis suis cadauerum putores ex¬
halabantur. Expiatio illa crudelis. ⁊ in¬
am mortibus hominũ. moite hominis
instruens tandem romanis inter mise¬

Expanded text:
quis quinque millia hostium peremisset, triumphandi haberet potestatem, iste quoque triumphum expetisset, propter superiora vero damna non impetravisset, infami impudentia atque ambitione usus, privatis sumptibus triumphavit. ximo Serviliano consulibus, inter caetera prodigia androgynus Romae visus, jussu aruspicum in mare mersus est: sed nihil impiae expiationis procuratio profecit. Nam tanta subito pestilentia exorta est, ut ministri quoque faciendorum funerum primum non sufficerent, deinde non essent. Itaque etiam magnae domus vacuae vivis, plenae mortuis remanserunt. Largissimae introrsum haereditates, et nulli penitus haeredes. Denique jam non solum in Urbe vivendi, sed etiam appropinquandi ad Urbem negabatur facultas, tam saevi per totam urbem tabescentium sub tectis, atque in stratis suis cadaverum putores exhalabantur. Expiatio illa crudelis, et viam mortibus hominum morte hominis instruens, tandem Romanis inter mise
Abbreviated transcription (Latin):
bat quousq antelmus ep̃c ex ciuitate
cum armatis inopmato prosiliens.
sancteq dei genitricis marie supparũ
hic tandem rollo uidens se suosq in ex¬
tremo mortis decreuit ad horam hosti¬
bus cedere. qͣm cum suorum detrimẽto
pugnare ⁊ ꝓmto consilio non timida.¬
na clementia ꝑ intercessionem sancte
dei genitricis Marie .

Expanded text:
bat, quousque Antelmus episcopus ex civitate cum armis inopinato prosiliens, sanctaeque Dei genitricis Mariae supparum Hic tandem videns Rollo se suosque in extremo mortis, decrevit ad horam hostibus cedere, quam cum suorum detrimento pugnare; et provido consilio, non taerna clementia, per intercessionem sanctae Dei genitricis Mariae.
Abbreviated transcription (Latin):
probus miles ħleuam duxit uxorem. ex
qua duos filios odonem ⁊ robertum qui
postmodum preclare sublimitatis fuerũt
ꝓcreauit. Rogerus itaq fretus auxiliato¬
rum multitudine contra tenerum clucem
ausus est rebellare. Omnes uicinos suos
palam despiciebat. et terras eorum rapi¬

Expanded text:
probus miles Herlevam uxorem duxit, ex qua duos filios Odonem et Robertum, qui postmodum praeclarae sublimitatis fuerunt, procreavit. Rogerius itaque fretus auxiliatorum multitudine, contra tenerum ducem ausus est rebellare. Omnes vicinos suos palam despiciebat et terras eorum, maxi
Abbreviated transcription (Latin):
lomonte suꝑatis suis aduersariis uicto¬
ri deo gras retulit. ⁊ in omni uita sua bo¬
duci contra om̃s fidelis extitit.

Expanded text:
lomonte, superatis adversariis, victori Deo gratiam retulit, et in omni vita sua boduci contra omnes fidelis
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. ut labentib uulgo tectis ingens &ͦ
ille colossus rueret. Eobem anno flaminiꝰ
consul contemptis auspiciis quib pugna¬
re phibebatur. aduersus gallos conflixit
⁊ uicit. In quo bello nouem milia galloꝵ cesa.¬

Expanded text:
sunt, ut labentibus vulgo tectis ingens quoque ille colossus rueret. Eodem anno Flaminius cos. contemptis auspiciis, quibus pugnare prohibebatur, adversus Gallos conflixit, et vicit. In quo bello novem millia Gallorum caesa
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhannibalem kartaginiensium ducẽ. qui
iam cludum hamilcari patri ad aras iura¬
uerat cum adhuc nouem esset annorum
seut pͥmum posset aduersus romanos pu-¬

Expanded text:
Hannibalem Carthaginiensium ducem, qui || iamdudum Hamilcari patri ad aras iuraverat, cum adhuc novem esset annorum, se, ut primum posset, adversus Romanos pu
Abbreviated transcription (Latin):
hostiũ irripuĩ Quibus in opinata audacia per-¬
culsis. regem quoq eorum iurodomarum
nomme occidit. atq ubi spes salutis uix
fuerat. in de opima retulit spolia. Postea cũ
collega ingentes gallorum copias ꝑͥemit. ⁊¬
uiter multa in subrium quos ad deditionẽ
aegerat oppida. Mediolanum quoq ur¬
bem florentissimam expugnauit ⁊ cepit.
Grandem p̃dam romam ꝑtulit. ac trium¬
Cornelio consulibus histris bellum illatum
est. quia latrocinati nauib romanorum fu¬
erãt que frumenta exhibebant. ac multo
romanorum sanguine fuso ꝑ domiti sunt.
hac tempestate udeorum pontisex symon
one filius extitit. Em̃git hic paulum anti¬
quus ille romanorum imꝓbe laudis etiam
de parricidiis appetitꝰ. Nam fabius Censonius
fabium luteonem filium suum furti insimu¬
latum interfecit. Dignum scilicet facinus.
qd̾ pater uel parricidio plectendum duceret
quod ne leges quidem nisi multa pecume
aut summum exilii circa quemilibet homi¬
num censuerunt. Anno ab urbe condita

Expanded text:
hostium inrupit, quibus inopinata audacia perculsis regem quoque eorum Vitrodomarum nomine occidit atque ubi spes salutis vix fuerat, inde opima retulit spolia. || postea cum collega ingentes copias Gallorum peremit, inter multa Insubrium, quos ad deditionem coegerat, oppida, Mediolanum quoque urbem florentissimam expugnavit, et cepit. Grandem praedam Romam pertulit, ac triumCornelio coss. Histris bellum illatum est, quia latrocinati naves Romanorum fuerant, quae frumenta exhibebant, ac multo Romanorum sanguine fuso perdomiti sunt. Hac tempestate Judaeorum pontifex Simon Oniae filius exstitit. Emergit hic paululum antiquus ille Romanorum improbae laudis etiam de praesumptis parricidiis appetitus. Nam Fabius Censorius Fabium Buteonem filium suum furti insimulatum intquod pater uel parricidio plectendum duceret, quod ne leges quidem nisi multa pecuniae aut summum exilii circa quemlibet hominum censuerunt. Anno ab Vrbe condita
Abbreviated transcription (Latin):
xere legiones. Pugnatum est ibi cum subri¬
bus gallis. quoium interfecta sunt .xͣxͣ.¬
U. milia quinq milia capta sunt. Cõ
urbem terruere ꝓdigia. Namq inpiceno
flumine sanguis effluxit ⁊ apud thuscos
celum iustim est ardere ⁊ arimini noctem
multa luce claram offulisse ac tres lunas dis¬
tantib celi regionib exoitas apparuisse. ⁊ ro¬
me Gueii domicii bos locutus ẽ dicens. caue
tibi roma. Carnes etiam celo lapse sunt. qua¬
rum pars ab auib intercepta est. pars incor¬
rupta diu iacuit. Tunc quoꝙ magno terre
motu charia ⁊ rodus insule adeo concusse
sunt:¬

Expanded text:
xere legiones. pugnatum est ibi cum Insubrixere legiones. pugnatum est ibi cum Insubribus et Liguribus, quorum interfecta sunt XXIII milia, quinque milia capta sunt || Urbem terruere prodigia. Namque in Piceno flumine sanguis effluxit: apud Faliscos coelum visum est ardere: et Arimini noctem multa luce claram effulsisse: ac tres lunas distantibus coeli regionibus exortas apparuisse: et Romae Cn. Domitii bos locutus est, dicens: Cave tibi, Roma. Carnes etiam e coelo lapsae sunt, quarum pars ab avibus intercepta est, pars incorrupta diu jacuit. Tunc quoque magno terrae motu Caria et Rhodus insulae adeo concussae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
deret numerum istum fuisse saltem. nõ
cdico fugisse: Post hec secundum cum gal¬
liis p̃lium gestum est. in quo plane .xl.
milia gallorum trucidata sunt. ⁊ trium¬
phꝰ emilio decretus est. Galloꝵ quidem
animi feroces corpora plusqͣm humana¬
erant. Sed ex ꝑimento dep̃hensum est. qd̾
uitus eorum sicut pͥmo impetu plusqͣm
uirorum est. ita sequens minor quam femi¬
narum. Alpina corpora humecto celo eluca¬
ta. habent quiddam simile ni uibus suis.
cum mox calore pugne statim insudorem
eunt. ⁊ leui motu quasi sole laxantur. Hii
brito maro duce non prius se posituros bal¬
tea urauerunt. quam capitolium incenssis¬
sent. factumq est. Nam uictos eos in capi¬
tolio. emilius disciux̃. Et quia dux eorum
de romano milite marni suo toiquem aure¬
am deuotasset: de ip̃ius ariobistonis reliqͦ¬
rumq gallorum toiquib aureum rerophe¬
um ioui erexit. Sequenti anno mallius
torquatus. ⁊ fuluius flaccus consules contra

Expanded text:
deret numerum istum fuisse saltem, non deret numerum istum fuisse saltem, non dico fugisse? Post haec secundum cum Gallis praelium gestum est, in quo plane XL millia Gallorum trucidata sunt, et triumphus Aemilio decretus est. Gallorum quidem animi feroces, corpora plusqerant, sed experimento deprehensum est, quod virtus eorum sicut primo impetu maior quam virorum est, ita sequens minor quam feminarum; Alpina corpora humenti caelo educata habent quiddam simile nivibus suis, cum mox calore pugnae statim in sudorem eunt et levi modo quasi sole laxantur. hi Brittomaro duce non prius posituros se baltea iuraverunt, quam Capitolium incendissent. factumque est; nam victos eos Aemilius in Capitolio discinxit et quia dux eorum de Romano milite Marti suo torquem auream deorumque Gallorum torquibus aureum trophaeum Jovi erexit. SeqTorquatus et Fulvius Flaccus consules
Abbreviated transcription (Latin):
tuło. Gaio atilio regulo consulibus. ma
defectiõe cisalpine gallie cum etiam ex
ult̾iore gallia ingens aduentare ex̃citꝰ
nunciaretur maxime gesatorum qd̃ no¬
nien non gentis s mercenarioꝵ galloꝵ
est. Itaq ꝑmoti consules. tocius italie
ad presidium imꝑii contraxere uires.
Quo facto. mutriusq consulis exer¬
citu octingenta milia armatorum fu¬
isse referuntur sicut sabius historicus
bus romanorum ⁊ campanorum fue¬
runt peditum trecenta .xl.uiii. mi
misso p̾lio apd̃ aretium atilius consul
occisus est. octingenta milia romanon
nec saltem tanta quanta eos terrere de¬
buit. cesa sui parte sugerunt. Nam ta
milia eorum tunc interfecta fuisse histo¬
rici referunt. Quod ideo ignominiosuis
turpius ꝙ est tam paucis amissis tan¬
ta agmina cliffugisse. aiia se malus
uictoriis non uirib animoium p̾ualius¬
se. s bellorum ꝓuentibus ꝓdiderunt
Quis enĩ rogo in exercitu romanorũ cre¬

Expanded text:
tulo C. Atilio Regulo consulibus magntulo C. Atilio Regulo consulibus magndefectione Cisalpinae Galliae, cum etiam ex ulteriore Gallia ingens aduentare exercitus nuntiaretur, maxime Gaesatorum, quod nomen non gentis sed mercennariorum Gallorum est. itaque permoti consules totius Italiae ad praesidium imperii contraxere uires. quo facto in utriusque consulis exercitu octingenta milia armatorum fuisse referuntur, sicut Fabius historicus, bus Romanorum et Campanorum fuerunt peditum trecenta quadraginta omisso praelio apud Aretium, Atilius consul ocnec saltem tanta, quanta eos terrere debuit, caesa sui parte, fugerunt. Nam tria millia eorum tunc interfecta historici tradunt. Quod ideo ignominiosius turpiusque est, tam paucis amissis tanta agmina diffugisse, quod se in aliis victoriis non viribus animorum pervaluisse, sed bellorum proventibus prodiderunt. Quisnam enim, rogo, in exercitu Romanorum cre
Abbreviated transcription (Latin):
car clux kartagimensium ab hispanis
ibello cum aliud bellum aduersum
romanos cdam pararet occisus est. luciꝰ
post humius. albinus. Gneus. fulliuus.
Mallius consules bellum contra illiricos
sequenti gesserunt anno. eo qd̃ legati
romanoiũ ab illiricis interfecti funt. Post
cum ip̃is illiricis atrocissimum bellum
gestum est. in quo multis oppidis popu¬
lisꝙ deletis reliqui se fulino posthumi¬
oq consulibus dederunt. Nc tum pͥmũ
de illiricis triumphatum est. Tercio de¬
inceps anno ciuitatem miseram sacri¬
legis sacriticiis male petentes funestaue¬
re pontifices. Namq decem iri consue¬
tudinem prisce suꝑ stitionis egressi gal¬
lum uirum ⁊ gallam feminam cum mu¬
liere simul greca in foro boario uiuos
defoderunt. Secd obligam̃tum hoc magi¬
cum incontrarium continuo uersum ẽ.
Namq diras illas quas fecerunt ext̃.¬
norum mortes fedissimis suorum cedib
ex piauerunt. Si qusdem lucio emilio ca¬

Expanded text:
car dux Carthaginensium ab Hispanis car dux Carthaginensium ab Hispanis in bello, cum aliud bellum adversum Ro. clam pararet, occisus est. L. Postumius Albinius, Cn. Fulvius Centimalus coss. bellum contra Illyricos sequenti gesserunt anno, eo quod legati Romanorum ab Illyriis interfecti sunt. Post cum ipsis Illyriis atrocissimum bellum gestum est, in quo multis oppidis, oppidulisque deletis, reliqui se Fulvio, Postumioque coss. dediderunt: ac tum primum ex Illyriis triumphatum est. Tertio deinceps anno miseram civitatem sacrilegis sacrificiis male petentes funestavere Pontifices. Nam decemviri consuetudinem priscae superstitionis egressi Gallum uirum et Gallam feminam cum muliere simul Graeca in foro boario uiuos defoderunt. sed obligamentum hoc magicum in contrarium continuo uersum est; namque diras illas quas fecerant externorum mortes foedissimis suorum caedibus expiauerunt. siquidem L. Aemilio Ca
Abbreviated transcription (Latin):
inito igitur punico bello.
tractum est iam romani
clarissima gła noti. lucio.
comelio. lentulo fuluio
flacco consulibus legatos ad ptolomeum
egipti regem miserunt auxilia ꝓmitten¬
tes quia rex syrie anthiochus bellum ei
ntulerat. Ille gr̃as romanis egit. auxili¬
um non accepit. Iam enim fuerat pugna
cransacta. Eodem temꝑe potentissinus
rex sicilie hiero romam uenit ad lũdos ⁊
io atilio ẜubulco. consulibus. sardinia ĩ¬
sula rebellauit auctoribus penis. Unde
mox sardi subacti ⁊ opp̃ssi sunt. kartagi¬
nensibus autem uolatonbus pacis
quam ip̃i poposcerant. inferri bellum
oecretum est. Contra kartaginienses pa¬
cem suppliciter poposcerunt. Et cum his
missis legatis. nichil ꝓficissent. Post ecĩã
decem pͣcipibus bis eque supplicañtibus
non impetrarent. nouissime hannonis
minimi hominis inter legatos oratione
meruerunt. Hoc anno porta ian gemi¬
ni clausa est. quia nusquam eo anno
bellum erat. qd̃ sub numa tantum¬
Pompilio rege ꝓuenerat. Anno ab ur¬

Expanded text:
Finito igitur Punico bello, tractum est, jam Romani clarissima gloria noti, L. Cornelio Lentulo, Fulvio ria noti legatos ad Ptolomaeum Aegypti regem miserunt auxilia promittentes, quia rex Syriae Antiochus bellum ei intulerat. ille gratias Romanis egit, auxilia non accepit, iam enim fuerat pugna transacta. eodem tempore potentissimus rex Siciliae Hiero Romam venit ad ludos et C. Atilio Bubuloo consulibus Sardinia insula rebellauit auctoribus Poenis. unde mox Sardi subacti et oppressi sunt; Carthaginiensibus autem uiolatoribus pacis, quam ipsi poposcissent, inferri bellum decretum est. contra Carthaginienses pacem suppliciter poposcerunt et cum bis missis legatis nihil profecissent, post etiam decem principibus bis aeque supplicantibus nec impetrarent, nouissime Hannonis, minimi hominis inter legatos , oratione meruerunt. hoc anno porta Ianni clausa est, quia nusquam eo anno bellum erat: quod sub Numa Pompilio rege provenerat. Anno ab Ur
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ornamenta urbum. ciuitatib sicilie ita¬
lie africe reddidit. que sua recognosce
postqͣm condita erat delesta ẽ. Multitudo
om̃is captiuorum exceptis paucis pͥncipi¬
bus uenundata ẽ. In quarto qͣm ceptum
fuit anno bellum punicum tercium ter¬
minatum est. Scipio nomen qd̃ auus
enis acceꝑat meruit. scilicet ut ꝓpter
uirtutem etiam ip̃e africanus u̾imor
uocaretur. Igitur a romanis kartagine

Expanded text:
et ornamenta urbium civitatibus Siciliae Itaet ornamenta urbium civitatibus Siciliae Italiae Africae reddidit quae sua recognpostquam condita erat deleta est. Multitudo omnis captivorum, exceptis paucis principibus, venundata est. In quarto, quam coeptum fuit, anno, bellum Punicum tertium terminatum est. Scipio nomen, quod avus ejus acceperat, meruit, scilicet ut propter virtutem etiam ipse Africanus minor vocaretur. Igitur a Ro. Carthagine
Abbreviated transcription (Latin):
affixit. latinos securi ꝑcussit. Uxor hasdru¬
balis cum ardentem kartaginem aspexiss et.
esse kartaginis potes. Nam frustra ꝑ
nobis rogasses. Et tum uolentib filiis
uirili dolore femineo furore in mediũ
se iecit. incendium eundem nunc exitũ
moitis faciens nouissima regina karta¬
ginis quem quondam pͥma fecit. Ip̃a
autẽ ciuitas decem ⁊ septem continuis
dieb arsit. miserumq spectaculum¬
rali lapide in puluerem comminuto.
Cuius fuisse situs huiusmodi dicitur.
Uiginti duo milia passium amplexa
muro. tota pene mari cingebatur. absq
fancibus que trib milib passiuim a ꝑie¬
bantur. Is locus murum triginta pedes
latum habuit lapide quadrato in altitu¬
dinem cubitorum quadraginta. Arx cui
byrse nom̃ erat. paulo amplus quã
łuo milia passium tenebat. Ex una mu
rus communis. est urbis ⁊ byrse imminẽt
mari. Quod mare stagnum dicitur. qm̃
obiectu protente lingne tranquillatur.
Spolia ibi inuenta sunt. que uariarum
ciuitatum excidiis. kartago collegerat.

Expanded text:
affixit, Latinos securi percussit. Uxor Hastrubalis ubi ardentem Kartaginem aspexit, viroesse Kartagini potes, nam pro nobis frustra rogasses. Et volentibus filiis, virili dolore, femineo furore, in medium m iecit incendium, eundem nunc mortis exitum faciens nouissima regina Carthaginis, quem quondam prima fecisset. ipsa autem ciuitas decem et septem continuis diebrali lapide in pulverem comminuto, cujus fuisse situs hujusmodi dicitur. Viginti duo M passuum amplexa muro, tota pene faucibus, quae tribus millibus passuum aperiebantur. Is locus murum triginta pedes latum habuit, saxo quadrato, in altitudinem cubitorum quadraginta. Arx, cui Byrsae nomen erat, paulo amplius quam duo millia passuum tenebat. Ex una rus communis urbis et Byrsae imminens mari, quod mare stagnum dicitur, quoniam obiectu protentae linguae tranquillatur. || spolia ibi inventa, quae variarum civitatum excidiis Carthago colligerat,
Abbreviated transcription (Latin):
cabat. Sidem tempus. masinissa rex nu¬
midarum ꝑannos fere sexaginta amicus
populi romani anno utte nonagesimo sep¬
timo moituus ẽ. ualentissimo corpore semꝑ
ꝑ seuerans. Hic ẽ uir qui nunquam in imbre
uel maximo caloie texit caput aut frigo¬
re. Tam diuu in uno uestigio sretit. ut pͥ¬
us iuuenes lassitudine cederentur. quam
ille de loco quo steterat moueretur. Si fte¬
tisset. nec membrum quidem toto die:
mouebat. Si inter fuerat ingressus eqͣs
non descendebat. pedes. non ascendebat.
solebatq equitans nocti sepissime diẽ

Expanded text:
cabat. Per idem tempus Masinissa rex Nucabat. Per idem tempus Masinissa rex Numidarum, per annos fere sexaginta populi Ro. anno vitae nonagesimo septimo mortuus est, valentissimo corpore semper perseverans. Hic est vir, qui nunquam in imbre, vel maximo, caput texit, aut frigore. Tandiu in uno vestigio stetit, ut prius juvenes lassitudine cederent, quam ille loco, in quo steterat moveretur. Si stetisset, nec membrum quidem tota die movebat: si iter fuerat ingressus eques, non descendebat pedes, pedes non ascendebat. Solebatque
Abbreviated transcription (Latin):
tunc tribunus militum ꝓpe uticam maio¬
ris africani castra posuerunt. Ibi kartagi¬
niensib euocatis. ussis ut arma ⁊ naues
redderent. nec mora eis tantauis armorum
a mari decem nilib passuum iussi sunt
runt aut defensuri cuntatem aut cum
ip̃a ꝑ ipsam sepeliendi. Moxq duos
hasdrubales sibi duces creauerunt ar¬
maꝙ facere aggressi postqͣm es ferrum
defecit. aurea argenteaq fecere. Consu¬
les cum aliquantam muri parcẽ machi¬
nis diruissent a kartaginiensibus uicti
sunt. ⁊ repulsi. Quos fugientes scipio
tunc tribuns militum repulso intra mu¬
ros hoste defendit . famea dux alius e¬
quitatui kartaginiensium p̃erat. Igit᷑
scipio tunc scipionis affricani nepos
tribunus ut dictum est militum. ibi mi¬
litabat. Is apud om̃s ingentis metus ⁊
reuerentie erat. Nam ⁊ paratissimus ad
dimicandum ⁊ consultissimus habebatur.
Itaq ꝑeum multa a consulibus gesta sunt.
uitabant quam contra eam partem ro¬
manorum commitcere ubi scipio dimi¬

Expanded text:
tunc tribunus militum prope Vticam maioris Africani castra tenuerunt. ibi Carthaginiensibus euocatis iussisque ut arma et naues traderent nec moratis, tanta uis armorum a mari decem milia passuum iussi sunt.runt aut defensuri civitatem aut cum ipsa per ipsam sepeliendi moxque sibi duos Hasdrubales duces creaverunt armaque facere aggressi, postquam aes ferrumque defecit, aurea argenteaque fecere. consules cum aliquantam muri partem machinis diruissent, a Carthaginiensibus victi sunt atque repulsi, quos fugientes Scipio tunc tribunus militum repulso intra muros hoste defendit. || Famea dux alius equitatui Carthaginiensium praeerat. igitur Scipio tunc Scipionis Aftribunus, ut dictum est, militum ibi militabat. Huic apud omnes gentes metus et reverentia erat. Nam et paratissimus ad dimicandum, et consultissimus habebatur. Itaque per eum multa a consulibus gesta sunt, bal vitabant, quam contra eam partem Romanorum commit
Abbreviated transcription (Latin):
sem ⁊ lugdunensem regebant eccliã.
Qui ambo ap̃imꝑatorem delati desertis ec¬
clesiis initaliam ad filium imꝑatoris locha¬
rium. se contulerunt. Et postinod̃ piis imꝑa¬
toubus agentibus. egobardus lugdunensẽ

Expanded text:
et Lugdunensem regebant. Qui ambo apud imperatorem delati, desertis ecclesiis in Italiam, ad filium imperatoris Chlotharium se contulerunt, et postmodum piis imperatoribus agentibus, Agobardus Lugdunense
Abbreviated transcription (Latin):
aut nuilicia excede. sponte discessit. Ne mora
iuliano interfecto Iouianoq mortuo qui ꝓ
nomine xp̃i amiserat tribunatum in locũ
ꝑ secutonis sui accepit imꝑium. Qui cum iã
annum tercium imꝑii cum fr̃e ualente
ageret grãnum filium necdum puiberem
ortatu socrus ⁊ uxoris augustum creauit.
Igitur ualentimanus dũ ininitio regni sui
de urbe constantinopolitana ꝑ thratias pro¬
peraret romam. tunc ep̃i heslesponti bithine
⁊ quicumq consubstantialem patrem ac fili¬
um predicabant legatum ad eum miserunt
interesse. Is cum adisset imꝑatorem. ⁊ ep̃oꝵ
nianus michi inquit cum subiecto populo.
de huiusmodi negociis curiose agere fas non
est. Ut ergo uidetur uobis sacerdotib facite
Tunc uenientes apd̃ lapsacum ⁊ duob illic
mensibus comorati nouissime irrita fec̾e
que ab eudoxia ⁊ achatio constantino poli
sunt pratata tenendamꝙ fidem apud sele¬
tiam expositam decreuerũt. Sed imptꝰ

Expanded text:
aut militia excede. Qui sponte discessit. Nec mora, aut militia excede. Qui sponte discessit. Nec mora, Juliano interfecto, Jovianoque mortuo, qui pro nomine Christi amiserat tribunatum, in locum persecutoris sui accepit imperium. Qui cum jam anno tertio imperium cum fratre Valente ageret, Gratianum filium, nec dum plene puberem, hortatu socrus et uxoris, Augustum creavit. Igitur Valentinianus, dum in initio regni sui de urbe Constantinopolitana per Thracias properaret Ret quicunque consubstantialem Patrem ac Filium praedicabant, legatum miserunt interesse. Is cum adisset imperatorem, et epinianus: Mihi, inquit, cum subjecto populo de hujusmodi negotiis curiose agere fas non est. Ut ergo videtur vobis sacerdotibus, facite. Tunc venientes apud Lampsacum, et duobus illic mensibus commorati, novissime irrita fecere, quae ab Eudoxio et Acacio Constantinopoli sunt patrata, tenendamque fidem apud Seleciam expositam decreverunt. Sed impius
Abbreviated transcription (Latin):
milites eius secuti sunt uoluntatem. Cum¬
ergo constantinopolun uenisset post tri¬
ginta dies imꝑii sui frẽm ualentem in
cominanionem regni assumpsit largitꝰ
ei partes ouentales sibi retentis occidenta¬
libus. Huius pater gͣtianus mediocri stir¬
pe ortus apus cibalas funarius appellatus
est eo qd̾ uenalitium funem portanti qͥn¬
q milites nequiuerunt ex torquere. Eo
merito ascitus in nulitiam usq ad prefec¬
ture pretouane potentiam ascendit. Ob
cuius apõ milites commendationem ualen¬
tintano imꝑium resistenti illatum est. Qui
sub uiliano augusto xp̃ianitatis integram
ẽẽt cum ingrediente Iuliano templum fortu
ne ministri templi ex utraq parte ianue stan¬
tes asꝑsione aque sicut sp̃i dicebant purga¬
rent ingredientes Ualentinianus precedens
principem asꝑsiones guttam sua uidit in cla
dicens se maculatum potius quam purga¬
tum. Quod respicĩes imꝑator uissit eumĩ
custodia retrudi dicens. Nut sacrifica soolis.

Expanded text:
us secuti sunt voluntatem. Cumque Constantinopolim venisset post dies triginta imperii sui, fratrem Valentem in communionem regni assumpsit, largitus ei partes Orientales, sibi retentis Occidentalibus. Hujus pater Gratianus mediocri stirpe ortus apud est eo, quod uenalicium funem portanti quinque milites nequierint extorquere; eo merito adscitus in militiam usque ad praefecturae praetorianae potentiam conscendit; ob cuius apud milites commendationem Valentiniano imperium resistenti inlatum est. || qui cum sub Iuliano Augusto Christianitatis integram est cum Juliano in templum Fortunae, et ministri templi ex utraque parte januarum stantes, aspersione aquae, sicut ipsi dicebant, purgarent ingredientes, Valentinianus praecedens principem, aspersionis guttam sua vidit in chlaministrum, dicens se maculatum potius quam mundatum. Quod respiciens Julianus, jussit eum in custodiam retrudi, dicens: Aut sacrifica idolis,
Abbreviated transcription (Latin):
nianus quadragesimus.
scds ab augusto imꝑa¬
toi est appellatus. Iste
fuit pannonis genere.
de cybala ciuitate. Eum eẽt tribunus
scutarior̃. tunc ei erat militum cura cõ
rat disciplinam. fuit enim uir magna¬
nimus ⁊ semꝑ presenti fortuna melior
apparebat. non modo fortitudine tan¬
tum quantum prudentia demꝑantia
atq iusticia ⁊ corporis magnitudine p̃¬
fulgebat. Sic enim fuit regalis partter¬
⁊ urbanus ut dum exercitus temptasset
alium ei ordinare consortem ille responde¬
rit qd cancatur abomnib. Ur̃m inquit
fuit omilites imꝑatore non existente michi
dare regimen imꝑii. uerum hor ubi ego

Expanded text:
nianus quadragesimus secundus ab Augusto imperator appellatus est, Iste fuit Pannonius genere, de Cibala civitate. Cum esset tribunus scutariorum, tunc ei militum cura fuit rem disciplinam. Fuit enim vir magnanimus, et semper praesenti fortuna melior apparebat, non modo fortitudine tantum, quantum prudentia, temperantia, atque justitia, et corporis magnitudine praefulgebat. Sic enim fuit regalis, et urbanus, ut dum exercitus tentasset alium sociare consortem, ille respondisset, quod cantatur ab omnibus: Vestrum, inquit, fuit, o milites, imperatore non existente, mihi dare regimen imperii; verum ubi hoc ego
Abbreviated transcription (Latin):
eliopeto consulib kartagimensibus
pax ꝑ scipionem. uoluntate senatus po¬
puli q concessa ẽ. Naues tamen plusqͣ
quingente in altum ꝓducte. in conspectu
ciuitatis accense sunt. Scipio iamtunc
cognomento a fricanus cum ingenti.

Expanded text:
Eliopeto consulibus, Carthaginensibus pax per Scipionem voluntate senatus populique concessa est. Naves tamen plus quam 500 in altum productae, in conspectu civitatis incensae sunt. Scipio jam tunc cognomento Africanus, t
Abbreviated transcription (Latin):
diis ab hisdem circumuentus occisus est.
lucius quoq piso uir consularis legatus
cassii consulis interfectus est. Gains publiꝰ
alter legatus ne residua exercitus portio
ciue in castra confugerat. deleretur. obssdes
⁊ dimidiam partem rerum omniũ tiguri¬
nis turpissimo federe dedit. Qui romam re¬
uersus acelio tribuno plebis die dicta eo qd̃
tiguriis obsides dederat. in exilium ꝓfugit.
Cẽpio proconsule capta gallorum urbe cui
nomen est tolose. centum milia ponderis
auri. ⁊ argenti centum decem milia etem¬
plo apollinis sustulit. Quod cum acl massi
liam amicam populi romani urbem cum
p̃sidiis misisset. interfectis clam sicut qͥ¬
dam contestantur quib ea custodienda
⁊ ꝑuehenda commiserat. cuncta ꝑ scelus

Expanded text:
eisdem insidiis circumventus, occisus est. eisdem insidiis circumventus, occisus est. Lucius quoque Piso, vir consularis, legatus Cassii consulis, interfectus. C. Popillius, alter legatus, ne residua exercitus portio, quae in castra confugerat, deleretur, obsides et dimidiam partem rerum omnium Tigurinis turpissimo foedere dedit: qui Romam reuersus, a Caelio tribuno plebi die dicta eo quod Tigurinis obsides dederat, in exilium profugit. Caepio proconsule capta urbe Gallorum, cui nomen est Tolosae, centum milia pondo auri et argenti centum decem milia e templo Apollinis sustulit: quod cum ad liam amicam populi Romani urbem cum praesidiis misisset, interfectis clam, sicut quidam contestantur, quibus ea custodienda et pervehenda commiserat, cuncta per scelus