comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in loco qͣtuor ꝓqͣrto posuit: ĩdemq fuit dixisse super
qͣtuor. qͣsi dixisset suꝑ qͣrto. Huic simile salomon ꝑhi¬
bet. Ait enim scd̾m qͦdhebreorum libͥ testant᷑. Dria
sunt difficilia mͥ: & quatuor quȩ penitꝰ ignoro. Si tria
ħ ꝑse. & qͣtuor uelis ꝑse intelligere: septem fient. Ipse
portet ut qͣtuor ꝓquarto accipiamus. Sic & in ħ ꝓpħa
usq dixeras omĩa. nisi hanc mͦ intͦduxisses auctoritatẽ:
quȩ nulla consistit ratione. p̃cipue cum multa contͣ
hobici possint adũsa. Plures enim ante te ueteres.
hunc cund̾e uersicłum. contͣ udeos in testimoniũ ꝓ¬
tulere frequent: s nulla tutari potuerunt ratione.
S te prudentẽ uirum maxime miror tã uilem
inf̾duxisse rationẽ. quȩ nullius firmitatis fundam̃to
insidat: presertim cum omĩa quȩ cont᷑ ħ dici soleat
ipse optime scias. P. Consid̾ans om̃s qui ante me hanc
inuideos recte me quid̃e induxisse auctoritatẽ. s ui¬

Expanded text:
in loco quatuor pro quarto posuit, idemque fuit dixisse super quatuor, quam si dixisset super quarto. Huic simile Salomon perhibet. Ait enim, secundum quod Hebraeorum libri testantur: Tria sunt difficilia mihi, et quatuor, quae penitus ignoro . Si tria hic per se, et quatuor per se intelligere velis, septem fient. Ipse portet ut quatuor pro quarto accipiamus. Sic et in hoc prusque dixeras omnia, nisi hanc introduxisses auctoritatem, quae nulla consistit ratione, praecipue cum multa contra hoc objici possint adversa. Plures enim ante te veteres hunc eumdem versiculum contra Judaeos in testimonium protulere frequenter, sed nulla tutari potuerunt ratione. Sed te prudentem virum maxime miror tam vilem introduxisse rationem, quae nullius firmitatis fundamento insidat, praesertim cum omnia quae contra hoc dici valeant, ipse optime scias. PETRUS. Considerans omnes qui ante me hanc in Judaeos recte quidem induxisse auctoritatem, sed Ju
Abbreviated transcription (Latin):
alienum contagione. inique uendiderunt: & inusta
ondemꝑnauer̃t nece. Fcce in has auctoritate quam
adũsum te induxi. cuncta que obicere poteris nullo
stare uigore ꝓbaui: & xp̃o rationabilit᷑ conuenire con¬
clusi. Hac gͥ & omnib supͣdictis auctoritatib. incon¬
uulsa firmitate fundatis ꝓbatum indubitant̃ arbi¬
tror ẽẽ: tam longeuam hanc captiuitatẽ. obxp̃i mor¬
tẽ &e maliuolentiã euenisse. Concluso aute qͦd ꝓpter
exibitis. donec patrum urõrum in uob̃ peccatũ emen¬
dabitis: id ÷ qͦd ñ crediderunt credetis. Mundata uͦ ciiꝰ
uis mente aculpa: confestim eum consequet᷑ pietas di¬
occultis expͥmi uoluit uerb: si ur̃e illud penetrasset
duritiã mentis. Int̾rogatus enim qͣndo dauid filius
ẽet uenturꝰ: hodie ait. si uerb̾ credideritis eius. His eñ
uerb̾ intelligi dedit. qͦd quicũq quauis hora mandatis
dĩ obediens. & cͦdulus fuĩt. ilico dĩ filius ad eum accedit.
Manifeste etiam liquido tͥ credo patere: quecũq ego

Expanded text:
m , inique vendiderunt, et injusta condemnaverunt nece. Ecce in hac auctoritate quam adversum te induxi, cuncta quae objicere potueris nullo stare vigore probavi, et Christo rationabiliter convenire conclusi. Hac igitur et omnibus supradictis auctoritatibus in inconvulsa firmitate fundatis, probatum indubitanter arbitror esse tam longaevam hanc captivitatem ob Christi mortem et malevolentiam evenisse. Concluso autem quod propexibitis, donec patrum vestrorum in vobis peccatum emendabitis, idem quod non crediderunt credetis. Mundata vero mente cujusquam a culpa, confestim eum consequetur pietas dioluit exprimi verbis, si vestrae illud penetrasset duritia mentis. Interrogatus enim quando filius David esset venturus, « hodie, ait, si verbis credideritis ejus. » His enim verbis intelligi dedit quod quicunque quavis hora mandatis Christi obediens et credulus fuerit, illico Dei Filius ad eum accedit. Manifeste etiam et liquido tibi credo patere quaecunque ego
Abbreviated transcription (Latin):
lium suscitauit. M. Quandoquid̃e eum iam fecisse
ħmiracła credis : quid te credere ꝓhibet eum adhuc
qnq factum eadem ipsa: P. Omipotentẽ mortuos
suscitare posse ñ nego. quando om̃s homines in die
uidicii ab eo resuscitandos & confiteor & credo. sed
quod adicitis quia scił denuo t̾ras inbabitaturi sĩt
duxĩt. uxorem habuĩt. filios genuĩt. & pristina
humanȩ uitȩ cuncta officia impleuĩt. P. Uerum ÷¬

Expanded text:
lium suscitavit . MOYSES. Quandoquidem eum jam fecisse lium suscitavit . MOYSES. Quandoquidem eum jam fecisse haec credis miracula, quid te credere prohibet eum adhuc quandoque facturum eadem ipsa? PETRUS. Omnipotentem mortuos suscitare posse non nego , quin omnes homines in die judicii ab eo resuscitandos , et confiteor et credo, sed quod adjicitis, quia scilicet denuo terras inhabitaturi sint,duxerit, uxorem habuerit, filios genuerit, et pristina humanae vitae cuncta officia impleverit. PETRU
Abbreviated transcription (Latin):
multis auctoritatib comꝓbare ualemus. Aloysi eñi
ħ ꝓbat᷑ testimonio. dicentis ad pͦpłm isrb. Uidete qͦd
egosim solus: & ñ sit alius łs p̃ter me. łgo .o. Se.¬
&uiuificat᷑um : quare tͥ fides nr̃a suꝑ hac re uidet᷑
abicienda: P. Auctoritas ista arationiᷤ exorbitat
semita. Hoc enim ũbum ad ostendendam suam om̃i¬
potentiam dix̃: non qͦd ipse urõs mortuos suscitatu¬
rus sit. M. Adie qua se d̾s hoc facturum ꝓmisit usq
inp̃sentẽ diem. concedis dm̃ aliqñ hec fecisse mira¬
cła: P. Omĩa utiq fecit. Ipse enim mariã sororem
moysi ꝓphȩ. iob. exechian. ⁊naãman. & alios qũa¬
plures. cum uoluit ꝑcussit cum uoluit sanauit. Item
ipse in una nocte. omĩa pͥmogenita egypti int̾fecit:¬
& sub unius noctis spacio in castris sennacherib.c.l¬
xxxu. milia occidit. S idem ccontͣrio ĩmanu helye
filiũ udue: in manu autem helisci. sunamitis fi¬

Expanded text:
multis auctoritatibus probare valemus. Moysi enim multis auctoritatibus probare valemus. Moysi enim hoc probatur testimonio dicentis ad populum Israel: Videte quod ego sim solus, et non sit alius Deus praeter me. Ego ocet vivificaturum, quare tibi fides nostra super hac re videtur abjicienda PETRUS. Auctoritas ista a rationis exorbitat semita. Hoc enim verbum ad ostendendam suam omnipotentiam dicit, non quod ipse vestros mortuos suscitaturus sit. MOYSES. A Die qua Deus hoc se facturum promisit, usque in praesentem diem, concedis eum aliquando haec fecisse miracula? PETRUS. Omnia utique fecit. Ipse enim Mariam sororem Moysi prophetae, Job, Ezechiam, Naaman, et alios quamplures cum voluit percussit, cum voluit sanavit . Item ipsae in una nocte omnia primogenita Aegypti interfecit , et sub unius noctis spatio in castris Sennacherib cue millia occidit . Sed idem e contrario in manu Eliae filium viduae , in manu autem Elisaei Sunamitis fi
Abbreviated transcription (Latin):
sublato. tuȩ mentis ocłis uere fidĩ. & totius bonitatis
splendor̃e parit᷑ & amorẽ infundat: & rectam fid̾e̾ in fu¬
turo digna mercede. compenset. ut ꝑeam de captiui¬
tate excas ameii. M.¬
uod ad p̾sentẽ ꝑtinuit titulũ. quȩ scił nr̃e tã
longe captiuitatis fuĩt causa. quoue mͦ cam
ualeamus effugere. & cuncta quȩ de ea oportuit dici.
inexpugnabilib & euidentissimis ꝓbasti rationib. nec
quid de ea ult̾ius aut dubitandum. aut querendum
sit uideo: unde ut ad alia tͣnseamus ꝓut suꝑius suqm
ordine digesta exopto. Ed gͥ in librinos exordio errare
dixisti. eo quod post captiuitatis euasionẽ. inusitatũ
nob̾ miraculum. scił mortuos qu denuo terras inha¬
bitarent. resuscitari ado crederemus: quare in hac
uosmet asseritis eẽ pret̾ usũ. Quicqͥd autẽ p̃ter con¬
suetudinẽ euenit: sine autoritate aut ratione an¬
teqͣm ueniat. ñ debet cred. Orrorem gͥ uidico crede¬
re: quod nulla pot̾is auctoritate ꝓbare. M. hoc sane

Expanded text:
 mentis oculis verae fidei et totius bonitatis splendorem pariter et amorem infundat, et rectam fidem in futuro digna mercede compenset, ut per eam de captivitate exeas. Amen. Quod ad praesentem pertinuit titulum, quae scilicet nostrae tam longae captivitatis fuerit causa, quove modo eam valeamus effugere, cuncta quae de ea oportuit duci, inexpugnabilibus et evidentissimis probasti rationibus, nec quid de ea ulterius aut dubitandum, aut quaerendum sit video, unde ut ad alia transeamus, prout superius sunt in ordine digesta exopto. Quod igitur in libri nos exordio errare dixisti, eo quod post captivitatis evasionem, inusitatum nobis miraculum, scilicet mortuos qui denuo terras inhabitarent resuscitari a Deo crederemus, quare in hac Hoc miraculum vosmet asseritis esse praeter usum. Quidquid autem praeter consuetudinem evenit, sine auctoritate aut ratione, antequam eveniat non debet credi. Errorem igitur judico credere, quod nulla potes auctoritate probare. MOYSES. Hoc sane
Abbreviated transcription (Latin):
q reꝓbat u̾bum: & econũso. Puniti itaq quia di re¬
ꝓbauerunt ũbum: puniti concludunt᷑ qͦo reꝓbaue¬
runt xp̃m. & confusi sunt in uerb̃ doctoꝵ suorum.
Contricio aũ ꝓisto ciscuent᷑a peccato: quam sit du¬
ra consid̾a. Eueniet enim inquit eis int̾ruptio su¬
bita. idoq magis nocuia. & de muro excelso quia qͦd¬
libet tantomagis cont̾it᷑ in ino qͣnto de excelsiori
cecidĩt loco. Comꝑat᷑ etiam lagene figuli cõminu¬
tȩ contͥcioista: tantaq ut dr̃ erit. qd̾ de eius con-¬
fractione nec testa remanebit. Omĩs qͥppe uasis
fractura solidari & in aliquod opus utile potest
redigi. Lestulȩ autẽ uas si confringat᷑ contͥcione ua¬
lida. partes eius ad nichil utiles c̃ẽ possunt: & quoma¬
gis testa quassata durat. tanto semꝑ auget᷑ fractura.
Cum itaq tal teste eorum contͥcio comparet᷑. quȩ nec
adignẽ de incendio tollendũ. nec ad aquam de fouea
hauriendam ualeat: aꝑte dat᷑ intelligi. quia ur̃a cap¬

Expanded text:
 et Verbum e converso. Puniti itaque, quia Dei reprobaverunt Verbum, puniti concluduntur quod reprobaverunt Christum, et confisi sunt in verbis doctorum suorum. Contritio autem pro isto eis eventura peccato, quam sit dura considera. Eveniet enim, inquit, eis interruptio subita, ideoque magis nociva, et de muro excelso, quia quodlibet tanto magis conteritur in imo, quanto de celsiori ceciderit loco. Comparatur etiam lagenae figuli comminutae contritio ista, tantaque ut dicitur erit, quod de ejus confractione nec testa remanebit. Omnis quippe vasis fractura, solidari, et in aliquod opus utile potest redigi, testulae autem vas si confringatur, contritione valida partes ejus ad nihil utiles esse possunt: et quo magis testa quassata durat, tanto semper augetur fractura. Cum itaque tali testae eorum contritio comparetur, quae nec ad ignem de incendio tollendum, nec ad aquam de fovea hauriendam valeat, aperte datur intelligi, quia vestra cap
Abbreviated transcription (Latin):
tas fuisse unqũa auduumꝰ: ut usq ad fines t̾rȩ ꝑue¬
nirẽt. Cui iusto quia tͥbulationes quas sine causa pas¬
ẽent: ait. Preuaricantes. p̾uaricati sunt. Intuitus
au̾ quia nec menbris contenti. ipsum etiam caput
inuidia pleni. quibuscũq possent modis c̃ent oppres¬
suri. & scđm corꝑis passibilitatẽ occisuri : p̃uaricati¬
onis nom̃ ingeminauit. ita subiciens. Preuaricati¬
ne tͣnsgͤssorum p̾uaricati sunt. S qa ꝓħ peccato pena
plectendi ẽent. dictante sp̃u p̾sciens. ilico subuingẽs
ait. Fortitudo & fouea & laqueus suꝑte: qui habita¬
tor es terre. Int̾ cet̾a qͦq de eadem gente ait. Graua¬
bit eam iniquitas sua & corruet. & ñ aditiet ut re¬
surgat: ubi uidelc certum uob t̃minũ euadendi cap¬
tiuitatẽ funditꝰ dempsit. His consona dñsꝑcunde
bt suꝑbuxum. & in libro diligent̃ exara illud: & e¬
rit in die nouissimo in testimoniũ usq in et̾num.

Expanded text:
tas fuisse unquam audivimus, ut usque ad fines terrae pervetas fuisse unquam audivimus, ut usque ad fines terrae pervenirent. Cui justo quia tribulationes quas sine causa pasessent, ait: Praevaricantes praevaricati sunt, intuitus autem, quia nec membris contenti, ipsum etiam caput invidia pleni quibuscunque possent modis essent oppressuri, et secundum corporis passibilitatem occisuri, praevaricationis nomen ingeminavit, ita subjiciens, praevaricatione transgressorum praevaricati sunt. Sed quia pro hoc peccato poena plectendi essent, dictante spiritu praesciens, illico subjungens ait: Fortitudo et fovea, et laqueus super te qui habitator es terrae . Inter caetera quoque de eadem gente ait: Gravabit enim iniquitas sua, et corruet, et non adjiciet ut resurgat , ubi videlicet certum vobis terminum evadendi captivitatem funditus depressit. His consona Dominus peribe super buxum, et in libro diligenter exara illud, et erit in die novissimo in testimonium u
Abbreviated transcription (Latin):
uendidant fr̃s intelligebat: ciusq sanguinẽ abeis exi¬
gens ꝓpt̾ eum talib illos affecit suppliciis. Absurdũ
aũ rationi iudet᷑. ut id ab eisexigẽt. qͦd adminus ante
mille qͥngentoꝵ erat factum annoꝵ curricła: maxi¬
me cum temporib quib ioseph uenundatꝰ fuit nulla
lex ẽct. qua pͥnceps ille eos mortis reos conuincere pos¬
sit. M. Rationes tuȩ ñmͥ sufficiu̾t: qm̃ ñ aliqua eas
auctoritate confirmas. s ꝓpͥo fingis arbitͥo: nec in est
cis ulla necessitas. qua me ad credendum tͥ cogere de¬
beas. Uolo aũ ut si uales aliqͣm de ꝓpħis auctoritatẽ
iumedium deferas. qua captiuitatẽ istam ꝓpt̃ homi¬
nẽ illum. & eum xp̃m cẽ necessario monstres: nec no¬
ꝓpħa ait. A finib terrȩ laudes auduuimus: głam
iusti. Hec uerba huiꝰ iusti laudes ubiq t̾rarum fuis¬
se ostendunt. Nullus autẽ hominis iusti laudes tan¬

Expanded text:
vendiderant fratres , intelligebat, ejusque sanguinem ab eis exivendiderant fratres , intelligebat, ejusque sanguinem ab eis exigens, propter eum talibus illos affecit suppliciis. Absurdum autem rationi videtur, ut id ab eis exigeret quod ad minus ante mille quingentorum erat factum annorum curricula, maxime cum temporibus quibus Joseph venundatus fuit, nulla lex esset qua princeps ille eos mortis reos convincere posset. MOYSES. Rationes tuae non mihi sufficiunt, quoniam non aliqua eas auctoritate confirmas, sed proprio fingis arbitrio, nec inest eis ulla necessitas qua me ad credendum tibi cogere debeas. Volo autem, ut, si vales, aliquam de prophetis auctoritatem in medium deferas, qua captivitatem istam propter hominem illum, et eum Christum esse necessario monstres, nec noaias propheta ait: A finibus terrae laudes audivimus, gloriam justi . Haec verba, justi hujus laudes ubique terrarum fuisse ostendunt. Nullius autem hominis justi laudes tan
Abbreviated transcription (Latin):
mort̾e hanc subisse captiuitatẽ: quam id quod scͥp¬
tum apud uos legitis. quia scił adhuc inipso capti¬
uitatis exordio. quidam t̾re ur̃e pͥnceps. decem de
meliorib totius ifrłitici ppłi ananiam scił. t̾radio¬
nis filium. symeonis gamalieł filiũ. ysmael helisei
filiũ. & achiba cetosq captos in carcerẽ misit. scisci¬
tans ut qͥd ustũ uendidissent: Lex tnim inquit
tis. Dicto decreto: uario dat corꝑa leto.Non eñs õs
una cohercuit pena: singuł s singła sunt genera mor¬
tis ꝓposita. Alium uidełe ignis cmauit: alt̾ ferreiᷤᷤ
pectinis unguib laceratꝰ expirauit: alium uͦ mors
queuis diũsa conisũpsit: qͣm admodũ mortes illas ur̃e
doctrine liber exposuit. Doctores aũuri. huiꝰ iusti ꝓ
qͦill ita puniti sunt nom̃ nuitantes: in hoc facto de
xp̃o ꝓrsus conticuerũt. Dixerunt enum qͥa pͥnceps
ille iustũ nominans. ioseph filiũ iacob quẽ in egyptu̾

Expanded text:
mortem hanc subisse captivitatem, quam id quod scripmortem hanc subisse captivitatem, quam id quod scriptum apud vos legitis, quia scilicet in ipso adhuc captivitatis exordio, quidam terrae vestrae princeps decem de melioribus totius Israelitici populi, Ananiam scilicet Terradionis filium, Simeonem Gamalielis filium, Ismael Elisei filium, et Achiba caeterosque captos in carcerem misit, sciscitans ut quid justum vendidissent. Lex enim, inquittis. « Dicto decreto, vario dat corpora leto. » Non enim omnes una coercuit poena, sed singulis singula sunt genera mortis proposita. Alium videlicet ignis cremavit, alter ferrei pectinis unguibus laceratus exspiravit, alium vero mors quaevis diversa consumpsit, quemadmodum mortes illas vestrae doctrinae liber exposuit. Doctores autem vestri hujus justi pro quo illi ita puniti sunt nomen mutantes, in hoc facto de Christo prorsus conticuerunt. Dixerunt enim quia princeps ille justum nomine, Joseph filium Jacob, quem in Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
totum. Testimoniũ autẽ diuinȩ cͥca uospietatis.
qͦd moysi ꝓmissum de legis libro ꝓtulistis. ñ ad p̃¬
sentt̃ s ad p̾teritam respicit babylonis captiui¬
tate: qm̃ dc ca qͣndoq uos erat eductur. M. Qua
compbas auctoritate ꝓmissum illud. ad solam babylo
cund̾e moysen p̾misisse inuenies. Lunc placebuÑ ter¬
re sabbata sua. cunctis dieb solitudinis suȩ. quando
eritis in terra hostili. sabbatiz abit & requiescet in
sabbatis. Hoc autẽ eis in babylone̾ ductis. completũ
c̃e exras in libro tempoꝵ comꝓbat dicens int̾ cetera.
donec celebraret terra sabbata sua. Cunctis enrm
dieb desolationis. egit sabbatũ. In his uerb̾liquido
apparet: quia de pͥma captiuitate loquat᷑. M. Aucto¬
ritas ista mee ñ sufficit dubitationi: qͥa ñ monstrat.
nos ꝓpt̾ hominẽ illum. in hanc decidisse captiuitatẽ.
.P. Qđ cuidentius testimoniũ queras uos ꝓpt̾ dei

Expanded text:
totum . Testimonium autem divinae circa vos pietatis totum . Testimonium autem divinae circa vos pietatis quod Moysi promissum de legis libro protulistis, non ad praesentem, sed ad praeteritam respicit Babylonis captivitatem, quoniam de ea quandoque vos erat educturus. MOYSES. Qua comprobas auctoritate promissum illud ad solam Babyloneumdem Moysen praemisisse invenies: Tunc placebunt terrae sabbata sua, cunctis diebus solitudinis suae, quando eritis in terra hostili, sabbatizabit, et requiescet in Sabbatis . Hoc autem eis in Babylonem ductis completum esse Ezras in libro Temporum comprobat, dicens inter caetera: donec celebraret terra Subbata sua. Cunctis enim diebus desolationis egit Sabbatum . In his verbis liquido apparet quia de prima captivitate loquatur. MOYSES. Auctoritas ista meae non sufficit dubitationi, quia non monstrat nos propter hominem illum in hanc decidisse captivitatem. PETRUS. Quod evidentius testimonium quaeras vos propter Christi
Abbreviated transcription (Latin):
dator dicens. Fris ꝑditus in ꝓũbium ao fabulam
omnib ppłis. ad quos intͦduxit te dñs : & ut sitis to
nauit. Respondebitq alt̃. Ob tale peccatũ qͦd dĩf¬
lium inuidiȩ tantum causa occiderũt: iło in hec
mala deuencrũt. Qd̃ si in ipso tempore qͦ peccatũ ÷
auob̾ cõmissum. totam uidaicam ꝓgenic̃ funditꝰ dele¬
uisset: multis temporum tͥnsactis curricuł. culpa
obluuone deleta. anullo mortaliũ sciret᷑: sicq & ĩ
i famiȩ obꝓbrium. & maloꝵ euitaretis ꝑiculũ. sicut
ce de multis contigit gentib. & regib. quorũ gesta
tempoꝵ sunt uetustate deleta. Est & alia causa:
ꝓpt̾ qͣm ds iudaicam noluit ꝑdere gent̾e̾. Uidebat
atq saluandos: & ido ꝓpt̃ cos noluit õino urãm dis¬
ꝑdere styrpem: sicut dix̃ ysaias. Quomͦ si inuenia¬
tur gͣnum in botro. & dicat᷑ ne dissipes illud. qm
bñdictio ⁊sic faciam ꝓpt̾ scruos meosut ñ disꝑd̾a̾

Expanded text:
legis, dicens: Eris perditus in proverbium ac fabulam legis, dicens: Eris perditus in proverbium ac fabulam omnibus populis, ad quos te introduxerit Dominus , et ut sitis totnavit? Respondebitque alter: Ob tale peccatum, quod Dei Filium invidiae tantum causa occiderunt, ideo in haec mala devenerunt. Quod si in ipso tempore quo peccatum a vobis est commissum, totam Judaicam progeniem funditus delevisset, multis temporum circulis transactis, culpa oblivione deleta, a nullo mortalium sciretur, sicque et infamiae opprobrium, et malorum evitaretis periculum, sicut et de multis contigit gentibus et regibus, quorum gesta temporum sunt vetustate deleta. Est et alia causa, propter quam Deus Judaicam noluit perdere gentem. Videbat atque salvandos, et ideo propter eos noluit omnino vestram disperdere stirpem, sicut dicit Isaias: Quomodo si inveniatur granum in botro, et dicatur: Ne dissipes illud, quoniam benedictio est; sic faciam propter servos meos, ut non disperdam
Abbreviated transcription (Latin):
tib. assidui maceratione ieunii. se ꝓ eodem peccato
affligens. sicut lex ꝑphibet dicens. Procidi ante do¬
medens & aqu̾ã non bibens ꝓpt̾ omĩa peocata ur̃a
quȩ gessistis contͣ dñm. timui enim iram & indig¬
nationẽ illꝰ. qua adũsum uos concitatus delere
uos uoluit. Nisi gͥ moysi oratio int̃uenisset. de to¬
to ppło nullus int̾osset. Cum au̾ hoc aliud facinꝰ
qͦd criminũ qͣntitat̃e excedit. dĩ scił filiũ occidere
ꝑos moysi ꝓpħe c̃ pollicitus dicens. Cum ẽẽnt in t̾¬
ra hostili ñ penitꝰ abieci cos. neq sic despexi. ut con¬
sumerent᷑. & irritum faccrẽ pactum meum cum
tis: ego enim sum dñs ds eorum. P. Non rectam de
hao re intelligentiã contipis. Neq enim ds̃ uło re¬
liquias de uro uiuere patit᷑ ppło. quod de eorum
aliquid cogitet cõmodo: s ido tantum ut uniũsis
gentib seruiatis. & in omĩum ocłis in ꝓpium ce fa¬
bulam. & maledictum sitis: sicut uobꝰ ꝓmisit legis

Expanded text:
tibus assidui jejunii maceratione se pro eodem peccato affligens , sicut lex perhibet dicens: Procidi ante Domedens et aquam non bibens, propter omnia peccata vestra quae gessistis contra Dominum, timui enim iram et indignationem illius, qua adversum vos concitatus, delere vos voluit . Nisi igitur Moysi oratio intervenisset, de toto populo nullus superesset. Cum autem hoc aliud facinus quod criminum quantitatem excedit, Dei scilicet Filium occidere per os Moysi prophetae pollicitus est dicens: Cum essent in terra hostili non penitus abjeci eos, neque sic despexi ut consumerentur, et irritum facerem pactum meum cum eis. Ego enim sum Dominus Deus eorum . PETRUS. Non rectam de hac re intelligentiam concipis. Neque enim Deus ideo reliquias de vestro vivere patitur populo, quod de eorum aliquid cogitet commodo, sed ideo tantum ut universis gentibus serviatis, et in omnium oculis improperium et fabula et maledictio sitis, sicut vobis promisit lator
Abbreviated transcription (Latin):
s etiam digito ostendełu̾nt. quib uideos ñ ẽẽ p̾nosce¬
bat credituros. s huiꝰmodi uerba dicturos. Eͦd aut̃c̃
in sequentib dicunt: p̃tereundum ñc̃. Dicunt e¬
nim. cesset a facie nr̃a sc̃s isrł. Quis namr ÷ iste sc̃s is¬
rł. Nunqͥo ds̃ uisibił ẽ. ut de co dicerẽt. cesset a facit
nr̃a. aut de re inuisibili dici potest qtiod ab humana.
facie cesset. cum ab ea uideri ñ possit: Si gͦ queras de¬
um qui possit uideri: non inuenies nͥ xp̃m. Ipse enuim
mundo uisibił. Cum aũ tot eorum p̾dicationes p̾mi¬
sisset: iundictam ipsius peccati subintulit dicens ẜ
eo qͦo reꝓbastis u̾bum hoc. & sꝑastis in calũpniã & tu¬
multũ. & innixi estis suꝑ eo. ꝓpterea erit uob̾ iniqui¬
tas ħsicut int̾ruptio cadens. & requisita in muro ex¬

Expanded text:
sed etiam digito ostenderunt, quibus Judaeos non esse praenoscebat credituros, sed hujusmodi verba dicturos. Quod autem in sequentibus dicunt praetereundum non est. Dicunt enim: Cesset a facie nostra sanctus Israel. Quisnam est iste sanctus Israel? Nunquid Deus visibilis est, ut de eo dicerent, cesset a facie nostra, aut de re invisibili dici potest, quod ab humana facie cesset, cum ab ea videri non possit? Si ergo quaeras Deum qui possit videri, non invenies nisi Christum. Ipse mundo visibilis . Cum autem tot eorum praevaricationes praemisisset, vindictam ipsius peccati subintulit dicens: Pro eo quod reprobastis veebum hoc, et sperastis in calumniam et tumultum, et innisi estis supetas haec sicut interruptio cadens, requisita in muro ex
Abbreviated transcription (Latin):
is conspicit ocuł: eam etiam ab animi fide se¬
questrat. cum id qđ iudct᷑ maiore debeat m̃ti
credulitat᷑ẽ afferre. quam qđ ñuidct᷑. Preterea
aũ cum nr̃i patres sputis illitum. colaphis cesum.
multis & uariis iniiriis affectum. mortiq inno¬
cent̃ addictum. cruci affixerunt. Unde ñ imme¬
rito hoc scelus maiꝰ fuit coqͦd commiscr̃t in here¬
mo: cum uitulũ sciłc aurcum adorauerũt ꝓdõ.
lunc uͦ leginus dm̃ uoluisse pͦpłm isrł om̃mo de¬

Expanded text:
is conspicit oculis, eam etiam ab animi fide seis conspicit oculis, eam etiam ab animi fide sequestrat, cum id quod videtur majorem debeat menti credulitatem afferre quam quod non videtur. Praeterea autem eum nostri patres sputis illitum, colaphis caesum, multis et variis injuriis affectum, mortique innocenter addictum cruci affixerunt. Unde non immerito hoc scelus majus fuit eo quod commiserunt in eremo, cum vitulum scilicet aureum adorarent pro Deo. Tunc vero legimus D
Abbreviated transcription (Latin):
destructione fuĩnt uisa. & qͣoragesimo A xp̃i morte
anno. qiiitas fuerit atyto destructa: liquido con¬
cludit᷑ qͦd ħ signa a tempore mortis xp̃i sint facta.
S & hoc cum aliis doctorib urĩs ioħs intellexit:
qđ mors xp̃i captiuitatis causa extitit. Non au
cam. s maliuolentiã hominũ & inuidiã. causam
scilicet cause captiuitatis causam ẽẽ dixeruis:
s ueram causam tacuerũt. Inuidia qͥppe uideoꝵ
& malitia causa mortis xp̃i fuit: mors autõ xp̃i.
causa captiuitatis. M. Si illum hominẽ talem ut
dicis fuisse constaret. & eius morte nr̃e tͥbulatio¬
nis causam fuisse: nullus exnob̾ dignus ẽet ui¬
uerẽ. Lale enim peccatũ maus: quam dm̃ nega¬
re. Qui enim dm negat: fidem tantũ quam acce¬
ꝑat ase alienat. Qui uͦ di filium necat. p̾ter hoc
qͦd d̾itatem quȩ ⁊ inuisibił denegat. etiam illud
suꝑ addit peccatũ. qđ rem uisibilẽ quã corpore¬

Expanded text:
destructionem fuerint visa, et quadragesimo a Christi morte destructionem fuerint visa, et quadragesimo a Christi morte anno civitas fuerit destructa a Tito, liquido concluditur quod haec signa a tempore mortis Christi sint facta. Sed et hoc cum aliis doctoribus vestris Joannes intellexit, quod mors Christi captivitatis vobis causa exstitit. Non autem eam, sed malevolentiam hominum et invidiam causam, scilicet causae, captivitatis causam esse dixerunt, sed veram causam tacuerunt. Invidia quippe Judaeorum et malitia causa mortis Christi fuit, mors autem Christi, causa captivitatis. MOYSES. Si illum hominem talem, ut dicis, fuisse constaret, et ejus mortem nostrae tribulationis causam fuisse, nullus ex nobis dignus esset vivere. Tale enim peccatum majus est quam Deum negare. Qui enim Deum negat, fidem tantum quam acceperat a se alienat; qui vero Dei Filium necat, praeter hoc quod deitatem quae est invisibilis denegat, etiam illud superaddit peccatum, quod rem visibilem quam corpore
Abbreviated transcription (Latin):
Idc̃ qͦd toto desidero animo. P. Nosse debes quia qua¬
draginta annis post xp̃i mortẽ expletis: iherosolimnoꝵ
atyto ciuitas fuit destituta. Item quadraginta an¬
nis anqͣm destrueret᷑. portenta & signa in eadem suñs
uisa. liquido indicantia qͦd hȩc templi & urb̃ destru¬
dio cẽt futura: qͣmadmodũ ur̃e doctrinȩ libri tes¬
tant᷑. aunt enĩ qͦd quadraginta annis anͣquam
subũteret᷑. rubra lana quȩ hedi cornib annecteba¬
tur. nequaqͣm more solico albescebat. candela qͦq
candel abri quȩ ad occidentẽ respiciebat. ante con¬
suetum tempꝰ extinguebat᷑. ualuȩ p̃terea templi
nullo tangente cum magnostrepitu sponte sua re¬
motus tandem clamauit quiescite. Q̾ adiecit.
Templum. templum. ꝓfecto cognoui quod nouissi¬
ma tua concrematio possidebit: sicut ꝓpħa ait.
tuas. Cum gͥ ista ꝓdigia qͣdraginta annis ante

Expanded text:
Id est quod toto desidero animo. PETRUS. Nosse debes quia, quaId est quod toto desidero animo. PETRUS. Nosse debes quia, quadraginta annis post Christi mortem expletis, Hierosolymorum a Tito civitas fuit destructa. Item quadraginta annis antequam destrueretur, portenta et signa in eadem sunt visa, liquido indicantia quod haec templi et urbis destructio esset futura, quemadmodum vestrae doctrinae libri testantur. Aiunt enim quod quadraginta annis antequam subverteretur, rubra lana quae haedi cornibus annectebatur, nequaquam more solito albescebat, candela quoque candelabri quae ad occidentem respiciebat, ante consuetum tempus exstinguebatur. Valvae praeterea templi, nullo tangente, cum magno strepitu sponte sua ret, valde commotus tandem clamavit: « Quiescite; » et adjecit: « Templum, templum, profecto cognovi quod novissima tua concrematio possidebit, sicut et prophettuas . » Cum igitur ista prodigia quadraginta annis ante
Abbreviated transcription (Latin):
Tanti gͥ magnitudo reatus: tam longinq captiui¬
tatis causa extitit. Duniq uos in pat̾na manseritis
tam uoluntate qͣm fide: in eadem ꝓculdubio existe¬
tis dãpnationis tͥbulatiõe. M. Utrum ille homo filiꝰ
dĩ fuĩt. latius postea disputart oportebit: quia tan¬
te qͣstionis auctor ualidissimi argum̃ti uehiculo in¬
diget. Nunc it̾im hoc ostendi uolo quonã modo aut
auctoritate coneris asserere. qͦdis de quoloqueris
homo. nr̃e tͥbulatioĩs causa extitĩt. P. Quam qͦso a
me suꝑ hoc exigis auctoritat᷑ẽ. cum iam suꝑius mͥ con¬
cesscris tam mauditȩ afflictioĩs mauditũ omĩno pec¬
catum causam fuisse: Cuniq illud tu nullo ꝓrsus
modo ostendere ualeas. ame iudicii ȩquitas iubet ut
audias. nec unde comꝓbem querere debes. s destruere
quoqͦ pacto sipotes: aut concede qͦo denegare ñ uales.
uerum licet ũme iudicii censura constringat: non
unam s multas suꝑ hac reauctoritates inducam. M.

Expanded text:
atus magnitudo tam longinquae captivitatis causa existit. Dumque vos in paterna manseritis tam voluntate quam fide, in eadem procul dubio existetis damnationis tribulatione. MOYSES. Utrum ille homo Filius Dei fuerit, latius postea disputare oportebit, quia tantae quaestionis auctor validissimi argumenti vehiculo indiget. Nunc interim hoc modo ostendi volo quonam modo aut auctoritate coneris asserere quod is de quo loqueris homo nostrae tribulationis causa exstiterit. PETRUS. Quam, quaeso, a me super hoc exigis auctoritatem, cum jam superius mihi concesseris tam inauditae afflictionis inauditum omnino peccatum causam fuisse? Cumque illud tu nullo prorsus modo ostendere valeas, a me judicii aequitas jubet ut audias, nec unde comprobem quaerere debes, sed destruere quoquo pacto si potes, aut concedere quod denegare non vales. Verum licet non me judicii censura constringat, non unam, sed multas super hac re auctoritates inducam. MOYSES.
Abbreviated transcription (Latin):
re nob̾. ea quȩ recta sunt. Auferte ame uiam: de¬
clinate ame semitã: cessit afacie nostra sc̃s isyb.
Buxus lignum durũ est. & imputͥbile. Ido aũ in buxo scri¬
bi & in libro diligent᷑ precepit exarari ut in ȩt̃nũ dura¬
ret. & usq innouissimũ diem. in testimoniũ incͤdul¬
tatis ur̃e. & obpbrium ꝑmaneret. Ehoc etiam qͦd ait.
innuit qͥausq in diẽ nouissimũ ꝑseueraret error ui¬
deoꝵ. Quid aũ & quare scribi debeat. utrũq in uno
uersu insinuat cum dicit. Popłs enĩ adiracundiam
ꝓuocans ẽ: & filii mendaces. filii nolentes audire legẽ
lege dĩ dixit: Si enĩ de lege dĩ quam ꝑ moysen dede¬
rat. dicere uellet ꝓpħa. nolentes audire legẽ dĩ: cum
iam illam frequent audissent. utiq ñdicẽt hoc s no¬
lentes implere. De lege gͦ quam daturꝰ erat xp̃c intel¬
ligebat: de qua qͦd eam audire nollẽt ꝓpħa iam p̾scie¬
bat. Quod aũ intulit. qͥdicunt udentib nolite uide¬

Expanded text:
nobis ea quae recta sunt. Auferte a me viam, declinate a me semitam, cesset a facie nostra sanctus Israel . Buxus lignum durum est, et imputribile. Ideo autem in buxo scribi, et in libro diligenter praecepit exarari, ut in aeternum duraret, et usque in novissimum diem in testimonium incredulitatis suae et opprobrium permaneret. Per hoc etiam quod ait, quia usque in novissimum diem perseveraret error Judaeorum. Quid autem et quare scribi debeat, utrumque in uno versu insinuat cum dicit: Populus enim ad iracundiam provocans est, et filii mendaces, filii nolentes audire legem ei dixit? Si enim de lege Dei quam per Moysen dederat dicere vellet propheta, nolentes audire legem Dei, cum jam illam frequenter audissent, utique non diceret hoc, sed nolentes implere. De lege ergo quam daturus erat Christus intelligebat, de qua quod eam audire nollent, propheta jam praesciebat. Quod autem intulit, qui dicunt videntibus: Nolite vide
Abbreviated transcription (Latin):
habebis: si uͦ ñ facias culpab̾ĩs. Hec ultima & men¬
sura caret & tempore &e t̾mino: uelut si quis ho¬
die cdemosinam faciat. ñ÷ inquirendus quare ñ fecer it
heri. Similit̃ siunum ded̾it nũmum. ñ ÷ inuestigandᷤ
quare ñ dedĩt duos. Et q̃m tocius mundi cͤatura est
bona. teste etiam scͥpt᷑a quȩ ait. uidit ds cuncta quȩ

Expanded text:
habebis; si vero non facias, culpaberis. Quae habebis; si vero non facias, culpaberis. Quae sura caret et tempore, velut si quis hodie eleemosynam faciat, non est inquirendus quare non fecerit heri. Similiter si unum dederit nummum, non est investigandus quare non dederit duos. Et quoniam totius mundi creatura est b
Abbreviated transcription (Latin):
am. tempus etiam & locum ꝑse existentia. ñ corporca.
s tamen substantialia c̃ẽ. mat̾iam uͦ factam quidẽ.
meo dubitationis totius expulit tenebras. Cogno¬
ui siquidẽ mundum cum om̃ib quȩ in eo sunt fac¬
tum ẽẽ ñ et̾num. S hoc tͥ restat ad tui oꝑis ꝑfectio¬
nem. contͣ cos iudelicet qui mundũ ab et̃no diciñs
fuisse. aliquam quȩ destruat dare rationẽ. Dicunt
enim ita. Quid uisum ÷ summo cͤatori in tam subita &
nouella rerum cͤatione. cum eas iam dudum n cͤasset :
Nefas enim ÷ inquiunt credere de dõ quod aliquid
uł recordatus fuĩt. uł subito uidĩt. quod olim aut
oblitus cẽt. aut ñ uidisset. Cont᷑ hanc eorum questi¬
onẽ. nullam inueni aute bac solutionẽ . E. Nosse de¬
bes omĩum actionum tres ẽẽ rationes. Actio enm
alia ÷ que debet ẽe ÷ alia quȩ non: alia simplicit᷑
bona. Illa que debet ẽc̃ talis ⁊ qͣm si facias grates

Expanded text:
am, tempus etiam et locum per se existentia non corporea, am, tempus etiam et locum per se existentia non corporea, sed tamen substantialia esse, materiam vero factam quidem, meo totius dubitationis expulit tenebras. Cognovi siquidem mundum cum omnibus quae in eo sunt factum esse, non aeternum. Sed hoc tibi restat ad tui operis perfectionem, contra eos videlicet qui mundum ab aeterno dicunt fuisse, aliquam quae destruat dare rationem. Dicunt enim ita: Quid visum est Creatori summo, in tam subita et novella rerum creatione, cum eas jamdudum non creasset? Nefas enim est, inquiunt, credere de Deo quod aliquid vel recordatus fuerit, vel subito viderit, quod olim aut oblitus esset aut non vidisset. Contra hanc eorum quaestionem, nullam antehac inveni solutionem. PETRUS. Nosse debes omnium actionum tres esse radices. Actio enim alia est quae debet esse, alia quae non, alia simpliciter bona. Illa quae debet esse talis est, quam si facias, grates
Abbreviated transcription (Latin):
sus si cuuislibet hominis seruũ mortuũ ẽt dixeris:
ñ quid qͥa seruus ÷ mortuus. id̾o dominꝰ suus ẽe iam
ddesiit: Non: s dñi tantum nom̃ qͦd eius respectu
habebat amisit. Patet gͦ qͦd dimota re quȩ in loco qͦ¬
libet ẽ. partiał utiq loci nom̃ mutat᷑. s loci substan
tat. Uerbi grã. Si ponamus uas cum aqua ad noscen¬
dum tempus singłarum horatum. ñ estimatidum
õuas illud causa existendi. s tantum signum disc̃
nendi temporis cẽ. Neq enim alit̃ tempus eueniret.
& siuas illud ñ eẽt. Ad hunc qͦq modũ debemus in¬
telligere firmamentũ. neqͣquam causam s m̃su¬
scilicet simplum. sine signo & m̃sura. & ulla dis¬
erctionis eẽt. sicut & tempus horarum dici indiscretũ
maneret. si uas cum aqua signatum ñ ẽẽt. Nimo ut
c̃ factorem. quem sua nob̾ indicant oꝑa. quia de per¬
fecta ꝓdcunt sapĩa: animã autem & factam eẽ & fac¬
iͥtem. quia facit aliquid inmat̾ia. nec tamen corpore¬

Expanded text:
slibet hominis servum mortuum dixeris. Nunquid quia servus est mortuus, ideo dominus suus esse jam desiit? Non, sed domini tantum nomen quod ejus respectu habebat amisit. Patet ergo quod dimota re quae in loco quolibet est, partialis utique loci nomen mutatur, sed loci substanttat, verbi gratia, si ponamus vas cum aqua ad cognoscendum tempus singularum horarum, non aestimandum est vas illud causa existendi, sed tantum discernendi signum temporis esse. Neque enim aliter tempus eveniret et si vas illud non esset. Ad hunc quoque modum debemus intelligere firmamentum nequaquam causam, sed mensuscilicet simplum, sine signo et mensura, et ulla discretione esset, sicut et tempus horarum diei indiscretum maneret, si vas cum aqua signatum non esset. Nunc ita esse factorem, quem sua nobis indicant opera, quia de perfecta prodeunt sapientia; animam autem et factam esse, et factricem, quia facit aliquid in materia, nec tamen corpore
Abbreviated transcription (Latin):
& iacob sunt facturi: quos moyses ipse dum uiue¬
ret. in tanto p̾ciohabebat quod cum aliquid adeo
implorabat. ꝓeorum amore se adepturum ẽẽ ora¬
bat: In magno si attendas discrimine estis. S uo¬
lo ut dicas si nosti: nunqͥd nam ill qui tunc susci¬
tandi sunt mortui. nat᷑am & potestatẽ habebuĩ
filios generandi: M. Ut qͥd responsurus sis audi¬
am: illos generaturos negabo. P. Uolo pͥus respon¬
deas: si generationis officium eis nat᷑a negabit:
aut legis iussum ꝓhibebit. M. Legis p̃cepto eos con¬
tras: quod ÷ contͣ fidem urãm. M. Natura eis ñ le¬
ge generationẽ inhibitam eẽ: mutata uice ꝓba¬
bo .P. Stare quod dicis non potest. Nuditꝰ enim
abhorret. & mens credere refugit animal aliqͦd

Expanded text:
et Jacob sunt facturi, quos Moyses ipse dum viveet Jacob sunt facturi, quos Moyses ipse dum viveret in tanto pretio habebat , quod cum aliquid a Deo implorabat, pro eorum amore se adepturum esse orabat? In magno si attendas discrimine estis. Sed volo ut dicas, si nosti, nunquidnam illi qui tunc suscitandi sunt mortui, naturam et potestatem habebunt filios generandi? MOYSES. Ut quid responsurus sis audiam, illos generaturos negabo. PETRUS. Volo prius respondeas, si generationis officium in eis natura negabit, aut legis jussum prohibebit. MOYSES. Legis praecepto eos contras, quod est contra fidem vestram. MOYSES. Natura eis non lege generationem inhibitam esse mutata vice probabo. PETRUS. Stare quod dicis non potest. Auditus enim abhorret, et mens credere refugit, aliquod animal
Abbreviated transcription (Latin):
liseus ioram. & multi alii ꝓpħȩ regib suis . P. Rerũ
p̾sentium similitudo ñconuenit. Nam & si ꝓpħȩ qͥ
minime reges fuerunt. regib subditi fuerint. non
ideo conuenit aut ẽ necesse. ut rex ꝓpħa cuiquã
terreno regi subiciat᷑. uelut abraam & dauid. & io¬
sue. quorum quisq fuit rex atq ꝓpħa: moyses e
ppłi: cui legis lib̾ tale testimonium ꝑhibet di¬
cens. Non surrexit ꝓpħa ult᷑ inisrł sicut moyses:
quem nosset dominus facie ad faciẽ. in omnib
signis atq portentis quȩ misit suꝑ eum. Nonne
cum isti tanti talesq uiri. resuscitat ilhꝰunct¬
fuerint uiri subiecti: nonne queso multo melius fu¬
isset eis ne resuscitarent᷑: Pret̾ea duo inde inque¬
nientia ꝓueniunt. Si enim minor ⁊ eo moyses. scͥp¬
tura mentit᷑: si autẽ maior. tanto plus uilificat᷑.
ctus ille facturus ẽ : Quid etiam abraham. ysaãc.

Expanded text:
lisaeus Joram et alii multi prophetae regibus suis. PETRUS. Rerum lisaeus Joram et alii multi prophetae regibus suis. PETRUS. Rerum praesentium similitudo non convenit. Nam, etsi prophetae, qui minime reges fuerunt, regibus subditi fuerint, non ideo convenit aut est necesse ut rex propheta cuiquam terreno regi subjiciatur, velut Abraham et David, et Josue, quorum quisque fuit rex atque propheta, Moyses etpopuli, cui legis liber tale testimonium perhibet dicens: Non surrexit propheta ultra in Israel, sicut Moyses, quem nosset Dominus facie ad faciem, in omnibus signis atque portentis quae misit super eum . Nonne cum isti tanti talesque viri resuscitati illius unctfuerint juri subjecti, nonne, quaeso, melius fuisset eis ne resuscitarentur? Praeterea duo inde inconvenientia proveniunt. Si enim minor eo est Moyses, Scriptura ergo mentitur; si autem major, tanto plus vilificatur. ctus ille facturus est? Quid etiam Abraham, Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
nos legem habituros concedere: aut moysi lege̾.
nequaqͣm totam consistere posse. P. Gaudeo quia
iũtatis lumen ex parte iam animo tuo illabitur.
Dic gͥ. nunqͥd plures reges habit᷑i estis anunũ :
M. Unum utiq habere debebimus. sicut ꝓpħa
et echiel ꝑhibet dicens. Unum pastorẽ om̃s habebuĩ.
Sienim fũnt plures. concordes ẽe non poterunt:
regni pacem destituent.P. Sapient respondere in¬
cepisti÷ sed quis nam ille rex erit potes edicere:
UInctus : in cuius aduentu captiuitatẽ sumus eua¬
suri: mortuiq sunt nr̃i suscitandi. nr̃i merito mo¬
deram̃ habere debet imꝑii. P. Bene qͦd dicis ẽẽ pos¬
set: si unctus ille homo & d̾s ẽẽt. Si uͦ ut creditis ho¬
mo tantum futurus sit. quid tunc abrabam. ysaae.
& iacob sunt facturi ÷ moyses etiam cet̾iq ꝓpħȩ
deri debet: si eius subiecti fuĩnt potestati. Sic enĩ
& samuel subiectus ÷ sauli. & helyas achab regi. & he¬

Expanded text:
nos legem habituros concedere: aut Moysi legem nos legem habituros concedere: aut Moysi legem nequaquam totam consistere posse. PETRUS. Gaudeo quia veritatis lumen ex parte jam animo tuo illabitur. Dic ergo, nunquid plures reges babituri estis, an unum? MOYSES. Unum utique habere debemus, sicut propheta Ezechiel perhibet dicens: Unum pastorem omnes habebunt . Si enim fuerint plures, cum concordes esse non poterunt, regni pacem destituent. PETRUS. Sapienter respondere inchoasti. Sed quisnam ille rex erit potes edicere? MOYSES. Unctus, in cujus adventu captivitatem sumus evasuri, mortuique nostri sunt suscitandi, nostrique merito moderamen habere debet imperii. PETRUS. Bene quod dicis esse posset, si unctus ille homo et Deus esset. Si vero ut creditis homo tantum futurus sit, quid tunc Abraham, Isaac et Jacob sunt facturi, Moyses etiam caeterique proS. Non mirum videri debet, si ejus subjecti fuerint potestati. Sic enim et Samuel subjectus est Sauli, et Elias Achab regi, et E
Abbreviated transcription (Latin):
pontifices: an illius ordinis dignitate pͥuabunt᷑:
Si dixeris uuente aaron eos summo sacerdotio
fungi ñ posse: quid gͦ prodĩt eis resurrectio: Pluᷤ
enim ad dedecus & incõmodum. quam ad decus
& utilitatẽ erit eis resurgere: meliusq eis fuisset
inmorte ꝑmanere. quam erumnosam ducere ui¬
tam: licet & moysi lex in hoc facto destruat᷑. qu. a
p̃ceptum habet᷑. ne quis maiori sublimatꝰ ordine
ult̾ius ad minore̾ reducat᷑. Si autem om̃s in summi sac̃¬
dotii ordine equales futuros ẽẽ concesseris. honorẽ
suum adimis: quia nullus int̾ complures ȩquales.
excellentẽ potest habere honorem. Pret̾ea multis
pontificib. multa sunt necessaria & templa. Ex
ħ ergo aliud in conueniens. idẽ legis destructio seqͥ¬
tur. p̾cipientis ne plusqͣm unum sac̃dotẽ. nec plus
qͣm unum existere templum. M. Argum̃tum qͦd
tue obstet rationi ñ habeo. Uideo enim aut nouã

Expanded text:
i, an illius ordinis dignitate privabuntur? i, an illius ordinis dignitate privabuntur? Si dixeris vivente Aaron eos summo sacerdotio fungi non posse, quid ergo eis proderit resurrectio? Plus enim ad dedecus et incommodum, quam ad decus et utilitatem erit eis resurgere, meliusque eis fuisset in morte permanere, quam aerumnosam ducere vitam, licet et Moysi lex in hoc facto destruatur, qua praeceptum habetur, ne quis majori sublimatus ordine ulterius ad minorem reducatur. Si autem omnes in summi sacerdotii ordine aequales futuros esse concesseris, honorem suum Aaron adimis, quia nullus inter complures aequales, excellentem habere potest honorem. Praeterea multis pontificibus multa necessaria sunt templa. Ex hoc ergo aliud inconveniens itemque legis destructio sequitur, praecipientis, nec plus quam unum sacerdotem, nec plus quam unum existere templum. MOYSES. Argumentum quod tuae obstet rationi non habeo. Video enim aut novam
Abbreviated transcription (Latin):
num aut auctoritatum medietas sapienti ciuili¬
bet satis sufficeret: ueruntam̃ qͣm expositionẽ nos¬
tram. tam scͥpt᷑e quam tationi contrariam ẽẽ dix¬
isti. restat ostendas in quo aratione dissentiat.P.
Nonne creditis quia cum ur̃i resurrexĩnt mortu
adueniente uncto. adam qͦq & seth. matussalã
& ꝓpħȩ. & om̃s iusti qui ante aduentum eiꝰ obiert̃.
parit᷑ cum eis sint resurrecturi. & omĩa humana
genĩs officia agentes & pacientes. pͥstinosq ritꝰ
rerum colentes. antiquo more terras denuo sit
inhabitaturi. & aaron & filii eius sacͥficium ut
olim oblat᷑i: & amoyse sacerdotalib uestimen¬
tis induendi sint: M. Ita nros doctores cuncta
dixisse. negare ñ ualeo . P. Quis nam rogo tunc
maximus erit pontifex:m. Quis aaron maior
ẽẽ poterit: P. Quid gͥ de eleaz aro fincẽ. multisq
aliis tunc fiet: qui olim om̃s summi fuere ponti¬
fices: Oriuit ne simul om̃s uno tempore maximi¬

Expanded text:
num aut auctoritatum medietas sapienti cuilinum aut auctoritatum medietas sapienti cuilibet satis sufficeret. Verumtamen quoniam expositionem nostram tam Scripturae quam rationi contrariam esse dixisti, restat ostendas in quo a ratione dissentiat. PETRUS. Nonne creditis quia, cum vestri resurrexint mortui adveniente uncto, Adam quoque et Seth, Mathusalem,  et omnes justi qui ante adventum ejus obierunt, pariter cum eis sint resurrecturi, et omnia humani corporis officia agentes et patientes, pristinosque ritus recolentes, antiquo more terras denuo sint inhabitaturi, et Aaron ac filii ejus sacrificium ut olim oblaturi, et a Moyse sacerdotalibus vestimentis induendi sint? MOYSES. Ita nostros doctores cuncta dixisse negare non valeo. PETRUS. Quisnam rogo tunc maximus erit pontifex? MOYSES. Quis Aaron major esse poterit? PETRUS. Quid igitur de Eleazaro multisque aliis tunc fiet, qui olim omnes summi fuere pontifices? Eruntne simul uno tempore maxim
Abbreviated transcription (Latin):
tam. Sicut consumit᷑ nubes & ꝑtransit: sic qui
descendĩt ad inferos ñ ascendet. nec reũtet᷑ ultra
in domũ suam: nec cognoscet eum amplius locus
euis. Item alibi. Uadam & ñ reũtar ad terram te¬
nebrosam. Item idem. Homo cum dormierit ñre¬
surget. Salomonetiam his consona sentit dicens.
Iuientes sciunt se ẽẽ morituros ⁊ mortui uͦ nicħ
nouerunt ampluis: nec habent ultra mercedẽ:
quia obluuoni tradita ÷ memoria eorũ. Amor
quoq & olium & inuidia simul ꝑibunt: nec habeñ
partem in hoc scło. & in oꝑe qͦo sub sole gerit᷑. Boce
salomon sapientissimus ceterorum auctoritatib
concors existit. qͦd mortui scił adħut terras in ha¬
bitent resurgendi ñ sint. & tam̃ qͦd qͣndoq resur¬
gant ꝑhibet dicens. quod ñ habent partem in his
quȩ sub sole gerunt᷑. idt̃ in terrenis: ꝑ ħudelicet
mnuens qͦd inhis partem sint habituri. quȩ supͣ
solem fiunt. idẽ in celestib. M. Intͦductarum ratio¬

Expanded text:
consumitur nubes et pertransit, sic qui descendit ad inferos non ascendet, nec revertetur ultra in domum suam, nec cognoscet eum amplius locus ejus . Idem alibi: Vadam et non revertar ad terram tenebrosam . Item idem: Homo cum dormierit non resurget . Salomon etiam his consona sentit dicens: Viventes sciunt se esse morituros, mortui vero nihil norunt amplius, nec habent ultra mercedem, quia oblivioni tradita est memoria eorum. Amor quoque et odium et invidia simul peribunt, nec habent partem in hoc saeculo et in opere quod sub sole geritur . Ecce Salomon sapientissimus, caeterorum auctoritatibus concors existit, quod mortui scilicet ad hoc ut terras inhabitent, resuscitandi non sint, et tamen quod quandoque resurgent perhibet dicens, quod non habent partem in his quae sub sole geruntur, id est in terrenis, per hoc videlicet innuens, quod in his partem sint habituri, quae supra solem fiunt, id est in coelestibus. MOYSES. Introductarum ratio
Abbreviated transcription (Latin):
aũ utrũq soluit᷑. Quod eĩ dicit᷑. qͥa filii ñ portabt̃
iniquitatẽ patrũ. ita intelligit᷑. si filii ñ fecerint ini
cĩnt patrũ. M. Edloqueris sanum sapientib. ra¬
tionabilem & iustam parit intelligentiã. Hoc au̾
ex tiuis u̾bis intelligi dat᷑. quod om̃s sequatiũ gene¬
rationes. iccirco in patrũ captiuitate ꝑmanens: qͦd
patrũ suoꝵ in qͣntum possũt oꝑa exequunt᷑. Quod
si patrum oꝑa dimitẽnt: & de captiuitate exirent . P.
Ita utiq sentio. M. Iam si placet tanti reatus magni
eum magum. & de scorto natũ : & qͦd totam gente in
error̃e induxit. Maiores urĩ hec & his similia ꝓtesta¬
ti sunt. donec totã plebem suȩ pͣue uoluntatis effici

Expanded text:
solvitur. Quod enim dicitur, quia filii non portabunt iniquitatem patrum , ita intelligitur si filii non fecerint iniqerint patrum. MOYSES. Quod loqueris sapientibus rationabilem et justam parit intelligentiam. Hoc autem ex tuis verbis intelligi datur quod omnes sequacium generationes idcirco in patrum captivitate permanent, quod patrum suorum, in quantum possunt, opera exsequuntur. Quod si patrum opera dimitterent, et de captivitate exirent. PETRUS. Ita utique sentio. MOYSES. Jam si placet tanti reatus magniteum magum, et de scorto natum, et quod totam gentem in errorem induxit. Majores vestri haec et his similia protestati sunt, donec totam plebem suae