comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
neces seest inqua quilibet aduersarius fateatur eos dequib ista dicuntur ante¬
quã seuobis redderent antequã uob restituerent᷑ antequã aduos redirent ante¬
quam regressi ianuamdilationis in grederentur non fuis seuobiscumex trauram
cõmunionem in eoschis matȩ quose a uobis separauerant baptizas seindeuobis red¬
diti acrestituti ubi a uobis alienatierant indeaduos redeuntes etregredientesquo
a uob̵ foriserant et tenuerant non deminutos honores suos et secum introdux ẽ¬
runt non rebaptiz andos baptizatos suos quid ad huc pessimȩcausȩ patrociniũ
ꝑtinacissimum p̃bes ãd quiesce tandem non mihi sed ipsiqua conuincimini
ueritat uidequã uerum dixerim. quod frustra labefactare conatus est quanta si r̃
propace toleranda atq uteidem identidem uerbis utar quib. in illis litteris
usussum. propace xp̃i redite ad eclesiã que nondã nauit in cognita si propace

Expanded text:
necesse est, inquam, quilibet aduersarius fateatur eos, de quibus ista dicuntur, antequam se uobis redderent, antequam uobis restituerentur, antequam ad uos redirent, antequam regressi ianuam dilationis ingrederentur, non fuisse uobiscum, extra uestram communionem in eo schismate, quo se a uobis separauerant, baptizasse? inde uobis redditi ac restituti ubi a uobis alienati erant, inde ad uos redeuntes et regreda vobis foris erant, et tenuerunt non diminutos honores suos, et secum introduxerunt non rebaptizandos baptizatos suos? CAPUT XXXIX.--46. Quid adhuc pessimae causae patrocinium pertinacissimum praebes? Acquiesce tandem, non mihi, sed ipsi qua convincimini veritati. Vide quam verum dixerim, quod frustra labefactare conatus es, quanta sint pro pace toleranda\', atque — ut eisdem identidem uerbis utar, quibus in illis litteris usus sum — \'pro pace Christi redite ad ecclesiam quae non damnauit incognita, si pro pace
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorasti ab illo adiuliaianũ scripta dealiquo libro a postolorũ
uel prophetarũ canonico recitares. quid omnino contradicerem ñ ha¬
berem: Nuncuero quõ canonicum non est quod recitas: ealibestate ad qua
nos uocauit dñs eius uiricuius laudem ad sequi non ualeo cuius multis litte¬
ris mea scripta non conparocuius ingenium diligo cuiusore delector cuius

Expanded text:
commemorasti ab illo ad Iubaianum scripta, de aliquo libro apostolorum uel prophetarum canonico recitares, quod omnino contradicerem non haberem. nunc uero quoniam canonicum non est quod recitas, ea libertate, ad quam nos uocauit dominus, eius uiri, cuius laudem adsequi non ualeo, cuius multis litteris mea scripta non conparo, cuius ingenium diligo, cuius ore delector, cuius
Abbreviated transcription (Latin):
retur. rursusillis inruentibus uiolenter ex tostus est grauiusque mulcatus et deex¬
celsa turri noctu praecipitatus. subtercinere stercoris molliter iacebat exceptus sen¬
su amisso uix extremum sp̃m tenens bi eũ transiens quidam pauꝑ inuenit. cum
uentris ex onerandicausa adeum deuestisset locum̃ agnouit autem cũ pauidus suã
coniugem ad cerseret quam procul uerecundia dimouerat lucernã ferentem: Tunc
cum amboꝑuexerunt domum uel miserando uel aliquidetiam lucellis perando cum siue
uiuus seu mostuus collectus tamen nr̃is ostenderetur: quid plura mirabilicuratione
sanatus est uiuit plures in eius corpore cicatrices quã mẽbranumerantur huncad
trans marinas terras occisum aur̃is fama nuntiauerat eteius facinoris immanitas
grauisq indignatu᷑s quaqua uersum audiri potuit dolorem horrendo cuncta cõmo

Expanded text:
retur; rursus illis inruentibus uiolenter extortus est grauiusque mulcatus et de exretur; rursus illis inruentibus uiolenter extortus est grauiusque mulcatus et de excelsa turri noctu praecipitatus subter cinere stercoris molliter iacebat exceptus, sensu amisso uix extremum spiritum tenens. ibi eum transiens quidam pauper inuenit. cum uentris exonerandi causa ad eum deuertisset locum. agnouit autem, cum pauidus suam coniugem adcerseret. quam procul uerecundia dimouerat, lucernam ferentem. tunc eum ambo peruexerunt domum uel miserando uel aliquid etiam lucelli sperando, cum siue uiuus seu mortuus, collectus tamen nostris ostenderetur. quid plura? mirabili curatione sanatus est, uiuit, plures in eius corpore cicatrices quam membra numerantur. hunc ad transmarinas terras occisum a uestris fama nuntiauerat et eius facinoris inmanitas grauisque indignatus, quaquauersum audiri potuit, dolore horrendo cuncta commo
Abbreviated transcription (Latin):
inuasum aur̃is locum repeteret etutriusq partis procuratores. proconsulare
prestolarentur exameN :. repetentesibi inoppido memorato ur̃isarmatis in ru¬
entib uix uiuus aufugitaquib pat̾eius presbiter a&ate acmoribus grauis ea
cede quauehem̃ter adflictus est postdies paucos excessit euitã maximianus ep̃is
catholicus uagagensis dictas inter pastes iuditiaria sententia. basilica fundi caluĩ¬
anensis euicerat quaurĩ in licite aliquando usur pauerant ⁊ haccum iure ꝑspicuo
retineret in eaipsa subaltari quo confugerant. eodem suprase fracto eiusq lignis
aliis que fustibus ferro etiam crudeliter cȩsus. totũ illũ locum sanguine opple¬
uit acceperat autẽ et grande uulnus in inguine. undecruore largius efflu¬
ente continuo moreretur : pisimaior eorum crudelitas ꝑ occultãdĩ misericordiam
profuisset: Namcum membris ex ea pastenudatis semiuiuus insuꝑ pronus que tra¬
heretur ex undantes uenas latenter puluis obstrusit inde nr̃orũ manib cumfer¬

Expanded text:
inuasum a uestris locum repeteret et utriusque partis procuratores proconsulare praestolarentur examen, repente sibi in oppido memorato uestris armatis inruentibus uix uiuus aufugit. a quibus pater eius presbyter aetate ac moribus grauis ea caede, qua uehementer adflictus est, post dies paucos excessit e uita. Maximianus episcopus catholicus Bagaiensis dicta inter partes iudiciaria sententia basilicam fundi Caluianensis euicerat, quam uestri inlicite aliquando usurpauerant. hanc cum iure perspicuo retineret, in ea ipsa sub altari quo confugerat, eodem supra se fracto eiusque lignis aliisque fustibus, ferro etiam crudeliter caesus totum illum locum: sanguine obpleuit. acceperat autem et grande uulnus in inguine, unde cruore largius effluente continuo moreretur. nisi maior eorum crudelitas per occultam dei misericordiam profuisset. nam cum membris ex ea parte nudatis semiuiuus insuper pronusque traheretur. exundantes uenas latenter puluis obstrusit. inde nostrorum manibus cum fer
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunionem ur̃am baptizauerunt. non expatiatis aliobaptis mate redierunt : in
quo facto non uos rep̾hendimus quod baptismũ xp̃i nequaquam sacrilegum etiam
inschismate sacrilego cognouistis. qđ hominũ ꝑuersitate correcta illud quod etiam
in ꝑuersis rectum fuerat ad probastis. quodhumana uitia cumdiuinis signaculis
non confudistis. quod dona ecclesiȩ quae prȩter ecclesiam quoq haberi et dari ad
habentium et accipientium supplicium potuerunt. nec indamnatis damnanda
nec in receptis mutanda censuistis. Necillud rephendimus quos eosdem ipsos
famosi criminis reos et post sententiam damnationis ipsorum et postdilationis diẽ
aliis constitutum. tam̃ propter populos infirmos quieis adhȩserunt. recordantes
credopatris familias sollicitudinem nesimulcũ zizaniis eradicaretur et triticum.
sine aliqua detraditione colligendos. et ipsa habundantia caritatis ex piandos eẽ

Expanded text:
communionem uestram baptizauerunt, non expiatis alio baptismate redierunt? in quo facto non uos reprehendimus, quod baptismum Christi nequaquam sacrilegum etiam in schismate sacrilego cognouistis, quod hominum peruersitate correcta illud, quod etiam in peruersis rectum fuerat, adprobastis, quod humana uitia cum diuinis signaculis non confudistis, quod dona ecclesiae, quae praeter ecclesiam quoque haberi et dari ad habentium et accipientium supplicium potuerunt, nec in damnatis damnanda nec in receptis mutanda censuistis. Nec illud reprehendimus, quod eosdem ipsos famosi criminis reos et post sententiam damnationis ipsorum et post dilationis diem aliis constitutum tamen propter populos infirmos, qui eis adhaeserunt, recordantes credo patris familias sollicitudinem, ne simul cum zizaniis eradicaretur et triticum, sine aliqua degradatione colligendos et ipsa abundantia caritatis expiandos e
Abbreviated transcription (Latin):
uerat quo postea quam ipsesecutus est recentissimecicatrices eius famȩ illud menda¬
cium defenderunt: Namquẽ tunc inspicienter uix crederent uiuũ non temere

Expanded text:
uerat. quo posteaquam ipse secutus est, recentissimae cicatrices eius famae illud mendacium defenderunt; nam quem tunc inspicientes uix crederent uiuum, non temere
Abbreviated transcription (Latin):
qua consensuomniũ confirmatã placuisse tam̃ dicis dereto concilii dilationẽ
illam temporisdari quomod digitur in eolesia erunt cii ante quã corrige¬
rentur inschis matȩ cũ maximiano ꝑstabant q̃đsi in eccin anonerant quia
inschismatȩ erant quomo do baptizabant deinde quomoo factũ est sicut dicis
ut non solum illi quos memoraui sedetiã multialii purgatiatq in nocentes se
ecclesiȩ reddidissent sia becclesia nonerant separati cui sered diderunt unde

Expanded text:
qua consensu omnium confirmata placuisse tamen dicis decreto concilii dilationem illam temporis dari. quomodo igitur in ecclesia erant, qui, antequam corrigerentur, in schismate cum Maximiano perstabant? quodsi in ecclesia non erant, quia in schismate erant, quomodo baptizabant? deinde quomodo factum est, sicut dicis, ut non solum illi quos memoraui, sed etiam multi alii purgati atque innocentes se ecclesiae reddidissent, si ab ecclesia non erant separati? cui se reddiderunt unde
Abbreviated transcription (Latin):
catholicam correcta transierunt: Nullomodo assertorũ xp̃ianȩ pacis
etunitatis infructuosam et in anem arbitrareris instantiã quã uis etiã
sicubi diligentia medicinȩ huius inpensa non prodest. sufficie adratio¬
nem reddendam dõ quod noncessabit inpendi: sicut enim malignus

Expanded text:
catholicam correcta transierunt, nullo modo assertorum christianae pacis et unitatis infructuosam et inanem arbitrareris instantiam: quamvis etiam si cui diligentia medicinae hujus impensa non prodest, sufficit ad rationem reddendam Deo quod non cessavit impendi. Sicut enim malignus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ castũ serua: Nam utostenderet quẽ ad modũ quisq ñ cõmunicaret
peccatis alienis. adhocad didit teipsũ castum serua: nonenim qui se castum
seruat cõmunicat peccatis alienis. quãuis ñeorũ peccata. sed illa quȩ a diudi¬
tiũ sibi sumunt dĩ sacram̃ta cõmunicent cũ eisaquib. secastũ seruando fecit
alienũ: Alioquim etiam crprianus quod absit peccatis raptorũ et funera¬
torum collegarũ cõmunicabat cũ quib tam̃ in cõmunione diuinorũ sacra¬

Expanded text:
ipsum castum se-rltlt. nam ut ostenderet, quemadmodum quisque non communicaret ipsum castum se-rltlt. nam ut ostenderet, quemadmodum quisque non communicaret peccatis alienis, ad hoc addidit: te ipsum castum serua. non enim, qui se castum seruat, communicat peccatis alienis, quamuis non eorum peccata, sed illa quae ad iudicium sibi sumunt dei sacramenta communicet cum eis, a quibus se castum seruando fecit alienum. alioquin etiam Cyprianus, quod absit, peccatis raptorum et faeneratorum collegarum communicabat, cum quibus tamen in communione diuinorum sacra
Abbreviated transcription (Latin):
lare non posset. quȩ causa fuit uraẽ diuisionis nisi adpetitus sacrilegischis ma¬
tis si tibi inquis displicet: in proba fugeetrelinque ecdesiã traditorum, nolierran¬
tiũ malorũ tuorum sequi uestigia: ad hocrespondeo: sinec illi fuerunt tradito¬
res maiores mei sunt si fuerunt quodego non sum: non sunt maioresmei, eccle¬
siam teneo plenam tritico et palea nondico sialios quisuam sarcinam postãt
sed simeipsum in eamihi ostenderes traditorem ubimihilicet in melius cõmu¬
tari. non mihiopusest in deseparari siquos tales sacram̃torumeius cõmunio¬
ne cognouero uerbo et disciplina dñi emendo quospossum tolero quosem̃dare
non possum: fugiopaleam nehocsim: non aream nenihilsim, Proinde noli
frustra in hancsententiã uentilare. magis enĩmeãmonet quomodo idagã-
p̃ceptũ apostolicum quod ipseposuisti nec cõmunices peccati salienis te

Expanded text:
lare non posset, quae causa fuit uestrae diuisionis nisi adpetitus sacrilegi schismalare non posset, quae causa fuit uestrae diuisionis nisi adpetitus sacrilegi schismatis? si tibi, inquis, displicet, inproba, fuge et relinque ecclesiam traditorum, noli errantium maiorum tuorum sequi uestigia. ad hoc respondeo: si nec illi fuerunt traditores, maiores mei sunt; si fuerunt quod ego non sum, non sunt maiores mei. ecclesiam teneo plenam tritico et palea. non dico si alios, qui suam sarcinam portant, sed si me ipsum in ea mihi ostenderes traditorem, ubi mihi licet in melius commutari, non mihi opus est inde separari. si quos tales in sacramentorum eius communione cognouero, uerbo et disciplina domini emendo quos possum, tolero quos emendare non possum. fugio paleam, ne hoc sim, non aream, ne nihil sim. Proinde noli frustra in hac sententia uentilari. magis enim me ammonet, quomodo id agam, praeceptum apostolicum quod ipse posuisti: ne communices peccatis alienis; te
Abbreviated transcription (Latin):
cupionosse quomodo id refellerit prudentiatua: anqui adicis teñuidere
quomodo a nobis in probetur. uel quatenus displiceat quod nũ qũã cognito
errore dãnauimus in eorũ schismatȩ positi uidepotius quã breuit adista
respondeam: ego ineclesia sum cuius m̃bra sunt illȩ omnes ecclesiȩ quasex
laboribus a postolorum natasatq firmĩtas simul inlitteris canonicis
Nouimus earum cõmunionẽ quantũ meadiuuat dñs siue in a frica siue
ubicumq non deseram in hac cõmunione si fuerunt quos nescio traditores c̃umeos
demonstraueris et carne et corde mostuos detestabor: nequaquã tamen auiuis
in eiusdem eclesiȩ scãunitate manentibus. propt̃ mostuos alienabor neq
enim ipsi hanc eclesiã condiderunt. sed ineasiboni frumentũ : si autẽ mali
palea fuerunt: uos autẽ quostã mani feste ecclesiȩ ziTaniȩ uel palea macu¬

Expanded text:
cupio nosse. quomodo id refellerit prudentia tua; an quia dicis te non uidere. cupio nosse. quomodo id refellerit prudentia tua; an quia dicis te non uidere. quomodo a nobis inprobetur uel quatenus displiceat, quod numquam cognito errore damnauimus in eorum schismate positi? uide potius, quam breuiter ad ista respondeam. ego in ecclesia sum, cuius membra sunt illae omnes ecclesiae, quas ex laboribus apostolorum natas atque firmatas simul in litteris canonicis nouimus. earum communionem, quantum me adiuuat dominus, siue in Africa siue ubicumque non deseram. in hac communione si fuerunt quos nescio traditores, cum eos demonstraueris, et carne et corde mortuos detestabor, nequaquam tamen a uiuis in eiusdem ecclesiae sancta unitate manentibus propter mortuos alienabor. neque enim ipsi hanc ecclesiam condiderunt, sed in ea si boni frumentum, si autem mali palea fuerunt. uos autem quos tam manifestae ecclesiae zizania uel palea macu
Abbreviated transcription (Latin):
iectã si hȩc ita sunt a cõmunione ur̃orũ quẽ ad modum orientalss postea dise¬
gregatisunt et respondisti quod in recipiendis iterũ nr̃is dãnatȩ causȩ ñ potu
erint seruare constantiam : Numquid mirandũ est detam longinquis t̃ris
episcopostuos inpune tibi narrare quoduolunt. quod siomnino ita eẽt tot
populi quid fecerunt quicum istanescirent. tam̃ a uobis rebaptiz andicen¬
sentur: an ñ est credibile quodesthȩc populiignorare potuerint cũ tuharũ
rerum aliquantum studiosior. quidcũ maximianensib egerint ur̃i a fri.
in a fricam. si litteris meis uelles respondere. nonquȩreres :llud uero qđ dixi
neq si aliquorum in nr̃a cõmunione defunctorum traditio probaretur.
quȩ a nobis in probatur et displicet nos aliqua ex pastemacularet quaridi¬
cule putastiridiculum et minus conueniens prudentiȩ meȩ proinde iam

Expanded text:
jectam, Si haec ita sunt, a communione vestrorum quemadmodum Orientales postea disjectam, Si haec ita sunt, a communione vestrorum quemadmodum Orientales postea disgregati sunt? et resperint seruare constantiam, numquid mirandum est de tam longinquis terris episcopos tuos inpune tibi narrare quod uolunt? quodsi omnino ita esset, tot populi quid fecerunt, qui cum ista nescirent tamen a nobis rebaptizandi censentur? an non est credibile, quod et haec populi ignorare potuerint, cum tu harum rerum aliquantum studiosior, quid cum Maximianensibus egerint uestri Afri in Africa, nisi litteris meis uelles respondere. non quaereres? Illud uero, quod dixi: neque si aliquorum in nostra communione defunctorum traditio probaretur, quae a nobis inprobatur et displicet, nos aliqua expartem acularet, quam ridicule putasti ridiculum et minus conueniens prudentiae meae! proinde iam
Abbreviated transcription (Latin):
quos ꝑ totum orbem catholicã damnabat ecclesia. quanquã nos sineciuita¬
tum nominib episcopos ad quos hȩlitterȩ datesunt habeamus. autergo
aliquis donatus fuit non in a frica ep̃is cuinemini casthago auestris est ad¬
dita. aut ut dixi africanam heresim orientalis hȩresissibi temtauit adiun¬
gere quod hinc maxime credibil cest quod ad casthaginis ep̃m romano
prȩter misso numquamorientalis catholica scriberet ubi saltem uester scribi de¬
buit quem soletis romam paucis ur̃is mittere ex africa: sed dõ gratias. quod nec
ualuit sitamen coepta est illa conspiratio hȩreticorum orientalium cum a fris
hȩreticis preualere tuarrianos iam int̃hȩreticos et nobis et uobis detestando¬
intua epistola posuisti unde mihi tecũ necessitas nulla est etiam de hacquesti¬
one confligere: nam quod tibi proposuisti questionem tamquã a nobis ob¬

Expanded text:
quos per totum orbem catholica damnabat ecclesia; quamquam nos sine ciuitaquos per totum orbem catholica damnabat ecclesia; quamquam nos sine ciuitatum nominibus episcopos ad quos hae litterae datae sunt habeamus. aut ergo aliquis Donatus fuit non in Africa episcopus, cui nomini Carthago a uestris est addita, aut, ut dixi, Africanam haeresim orientalis haeresis sibi temptauit adiungere. quod hinc maxime credibile est, quod ad Carthaginis episcopum Romano praetermisso numquam orientalis catholica scriberet. ubi saltem uester scribi debuit, quem soletis Romam paucis uestris mittere ex Africa. sed deo gratias, quod nec ualuit, si tamen coepta est, illa conspiratio haereticorum orientalium cum Afris haereticis praeualere. tu Arrianos iam intein tua epistola posuisti; unde mihi tecum nulla necessitas est etiam de hac quaestione confligere. Nam quod tibi proposuisti quaestionem tanquam a nobis ob
Abbreviated transcription (Latin):
et pacem xp̃i cuius bonũ dubiũ nonest. fraterna dilectione teneamus:
sedorientalss quos modo nrõseẽ concedis non latuisse hoc facimis dicisatq
uthoc probes inseris principium epistolȩ concilii serdicensi ubidonati car¬
thaginis episcopiuri nomen inuenitur adscriptum. quod ideo factũ putas
et ad firmas. quod uidelicet orientalibus quide concilio suo hȩc scripta mi ser̃
facinus displicuerit traditorum: et abeorum se cõmunione retraxerant
et propterea donato ur̃o cõmunicabant, disceergo quod nescis: serdicense con¬
cilium arrianorum fuit quod tõtũ iam diuest uthabemus in manib. contrac¬
tũ maxime contraathanasium episcopum alex andrinum catholicum qui
xorũ errorem ex ipsaciuitate ostum prȩceteris acriter. arguebat etrefellebat:
Nonigitur mirum siilli hereticidonatũ sibi afsumas sciscere temptauerunt

Expanded text:
et pacem Christi. cuius bonum dubium non est, fraterna dilectione teneamus. et pacem Christi. cuius bonum dubium non est, fraterna dilectione teneamus. Sed orientales, quos modo nostros esse concedis. non latuisse hoc facinus dicis atque, ut hoc probes. inseris principium epistulae concilii Serdicensis, ubi Donati Carthaginis episcopi uestri nomen inuenitur adscriptum. quod ideo factum putas et adfirmas, quod uidelicet orientalibus, qui de concilio suo haec scripta miserunt, facinus displicuerit traditorum et ab eorum se communione retraxerant et propterea Donato uestro communicabant. disce ergo quod nescis: Serdicense concilium Arrianorum fuit, quod notum iam diu est et habemus in manibus, contractum maxime contra Athanasium episcopum Alexandrinum catholicum, qui eorum errorem ex ipsa ciuitate ortum prae ceteris acriter arguebat et refellebat. non igitur mirum. si illi haeretici Donatum sibi ut suum assciscere temptauerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
respondetur tibĩ inharcre: totius orbis nulla est omnino conscientia: hoc in¬
quis maiores nr̃i a suis parentibus acceperunt: respondetur: sederrantes ab
errantibus. aut calũniantibus: Namet maiores iudȩorum corpus xp̃idese¬
pulchro furatum a suis maiorib acceperunt nonolim defunctisunt
inquis qui traditionis huius facinus ꝑ quoset quibus locis ad missum sit cognoue¬
runt: responderunt hoc etnri prosuis pastib dicunt. exstant inquis etiam
libri quib ordorerum gestarum fideliter acdiligenter ad scriptus eft sunt acta
sunt litterae: multorum quoq tenetur manifestec confessio: respondetur
tibi hec et nr̃is prosuis partibus nondeee autergo illis credamus qui potuer
causam suã illis ecclesis ꝑsuadere quasscriptas in libris diuinis et canonicis
legimus: aut quod tudixisti deoptato nec absoluamus dubia necdãnemus.

Expanded text:
respondetur tibi: in hac re totius orbis nulla est omnino conscientia. hoc, inrespondetur tibi: in hac re totius orbis nulla est omnino conscientia. hoc, inquis, maiores nostri a suis parentibus acceperunt. respondetur: sed errantes ab errantibus aut calumniantibus; nam et maiores Iudaeorum corpus Christi de sepulcro furatum a suis maioribus acceperunt. non olim defuncti sunt, inquis, qu.i traditionis huius facinus per\' quos et quibus locis admissum sit cognouerunt. respondetur: hoc et nostri pro suis partibus dicunt. extant, inquis, etiam libri, quibus ordo rerum gestarum fideliter ac diligenter adscriptus est; sunt acta, sunt litterae, multorum quoque tenetur manifesta confess-we respondetur tibi haec et nostris pro suis partibus non deesse. aut ergo illis credamus, qui potuerunt causam suam illis ecclesiis persuadere, quas scriptas in libris diuinis et canonicis legimus, aut, quod tu dixisti de Optato, nec absoluamus dubia nec damnemus
Abbreviated transcription (Latin):
terrarum quantã multitudinem nisi cũ baptiza retur scisse conuinceris autbap¬
tzandam dicere non audebis aut iudicare deoccultis cordis audebis et ubi est qđ
tibi placet quaeabste int̾posita est diuina sententia quȩ manifesta sunt uobis
quȩ autẽ occulta sunt dnõdõ ur̃o c̃redeorbix p̃iano dicentitibi baptismũ xp̃i
scio: qui fuerunt traditores in a frica uelubilibet ignorõ quid inme occulta hu¬
mana iudicas ut manifesta in mediuina rescindas. factẽ scelus alienũ modom
pbare quod dicif hoccum baptismum acceperam nesciebam: si propt̃ eos quos
nuncmihi prodis baptizareeos quinescientes ab adulteris acceperunt quos
modo prodideris, quid adhȩc dicis ñisi non est scm̃ non est mundum nisi quod
uoluero et quando uoluero: in hacre testis est inquis totius orbis pȩne conscientia:

Expanded text:
terrarum quantam multitudinem nisi, cum baptizaretur, scisse conuiceris, aut bapterrarum quantam multitudinem nisi, cum baptizaretur, scisse conuiceris, aut baptizandam dicere non audebis aut iudicare de occultis cordis audebis! et ubi est — quod tibi placet — quae abs te interposita est diuina sententia: quae manifesta sunt, uobis, quae autem occulta sunt, domino deo uestro? crede orbi christiano dicenti tibi: \'baptismum Christi scio, qui fuerint traditores in Africa uel ubilibet ignoro. quid in me occulta humana iudicas, ut manifesta in me diuina rescindas fac te scelus alienum modo mihi probare; quod dicis, hoc cum baptismum acceperam nesciebam. si propter eos, quos nunc mihi prodis, baptizare me uis, debes etiam baptizare eos, qui nescientes ab adulteris acceperunt quos modo prodideris\'. quid ad haec dicis nisi: \'non est sanctum, non est mundum nisi quod uoluero et quando uoluero\'? In hac re testis est, inquis, totius orbis paene conscientia.
Abbreviated transcription (Latin):
immo hocuero tempore necista iam dicerem. Nonenim iubeor tolerare
cũ quib iam non cogor uiuere: quod simihietiã nunctraditor demonstre¬
tur. qua conscientia desero tot xp̃ianas gentes. quibus nondemonstratur.
deindeego ipse sinuncdisco quod pauloante nesciebam. cur in me
rescinditis quod sciebam̃ baptis mũ quippe xp̃i meaccepisse sciebam uosetiã
tum hodie rebaptizatis cum alienum scelus quodheri nesciebam hodiedoceatis
uesciens aquali acceperit baptismi acceptinonerat reus modo abste hocdidicit
baptismi rescissi quarefitreus: nam siue consen serit docum̃tistuis si ue consense¬
rit quixpĩbaptismũm inisterio traditoris accepit . nisi probaueris eumscisse
a quo acceperit. Nec secundumuos rectepotueris baptizare : Iamnunc acute
abstudio pastium mentemtucẽ et considera quã innumerabilis multitudo xp̃i¬
anorum in africa ipsa nesciat qui fuerint traditores, quanto magis incetero orbe

Expanded text:
immo hoc uero tempore "nec ista iam dicerem; non enim iubeor tolerare, cum quibus iam non cogor uiuere. quodsi mihi etiam nunc traditor demonstretur, qua conscientia desero tot Christianas gentes quibus non demonstratur? deinde ego ipse si nunc disco, quod paulo ante nesciebam, cur in me rescinditis quod sciebam? baptismum quippe Christi me accepisse sciebam; uos etiam tum hodie rebaptizatis, cum alienum scelus quod heri nesciebat hodie doceatis? nesciens a quali acceperit baptismi accepti non erat reus: modo abs te hoc didicit, baptismi rescissi quare fit reus? nam siue consenserit documentis tuis siue non consenserit, qui Christi baptismum ministerio traditoris accepit, nisi probaueris eum scisse a quo acceperit, nec secundum uos recte poteris baptizare. iam nunc auerte ab studio partium mentem tuam et considera, quam innumerabilis multitudo christianorum in Africa ipsa nesciat qui fuerint traditores; quanto magis in cetero orbe
Abbreviated transcription (Latin):
tisunt : respondisti et dixisti quia in recipiendis iterumur̃is damnatȩ cause non potu¬
erunt seruare con stantiam: et scriptum est. qui iungitur fornicariȩ unum corpus
est ubiurõs nuncatrociter accusasti si incausamax imianensium non potuerunt

Expanded text:
ti sunt?\', respondisti et dixisti: quia in recipiendis iterum uestris damnatae causae non potuti sunt?\', respondisti et dixisti: quia in recipiendis iterum uestris damnatae causae non potuerunt seruare constantiam. et scriptum est: qui iungitur fornicaria? unum c.orpus est. ubi
Abbreviated transcription (Latin):
no scilic& docum̃to quod int̃ ep̃is quib scribunt donati nomeꝵ in uentum est
uectame ibi aliquid legitur cos deafris traditorib. cognouis seꝗd quidemcon¬
cilium nectelateatarrianorum est quos iamtu int̾alios hereticos nominasti
nec additis ciuitatũ nominib legisolet quia nec ipsemos est ecclesi asticus quam¬
do ep̃i ep̃is epistolam scribuntiundenescio quis istedonatus miror sinon inuri
litteris casthaginensis factus est quam quã potuerint illitam longinquis
terris ab a frica separati eo ipsotem pore quo scribere uolebant requirerequis
orientales hacreticis aliquomodo sesociare temptauerant. sedtu homo pru¬
dens cumuelles soluere quȩstionem cum tibidici posset sihȩc ita sunt õrientales scribe¬
rent addonatum urm quẽ admodũ a cõmunione urõrũ orientales postea digrega¬

Expanded text:
gno scilicet documento, quod inter episcopos quibus scribunt, Donati nomen inventum est. gno scilicet documento, quod inter episcopos quibus scribunt, Donati nomen inventum est. nec tamen ibi aliquid legitur eos de Afris traditoribus cognouisse. quod quidem concilium, ne te lateat, Arrianorum est, quos iam tu inter alios haereticos nominasti, nec additis ciuitatum nominibus legi solet, quia nec ipse mos est ecclesiasticus, quando episcopi episcopis epistulam scribunt. unde nescio quis iste Donatus miror si non in uestris litteris Carthaginiensis factus est, quamquam potuerint illi tam longinquis terris ab Africa separati eo ipso tempore quo scribere uolebant requirere, quisnorientales haeretici Afris haereticis aliquo modo se sociare temptauerant. sed tu, homo prudens, cum uelles soluere quaestionem, cum tibi dici posset: si haec ita sunt, ut orientales scriberent ad Donatum uestrum, quemadmodum a communione uestrorum orientales postea digrega
Abbreviated transcription (Latin):
xerunt quos sacrilegi surculi nom polluere plantari& ueluos ipsos qui non solũ
istos quos in nocentes dixistis. uerum etiam in illo sacrilegio iam damnatos
tanta concordia suscepistis: dicis orientalib nota fuis secrimina traditorum.
quando tibi a fro maximianensium schisma in africȩ capite cõmis sũ ante¬
qua meas litteras legeres ualdeꝑ motus consuleres epis coposuros incognitũ
fuit etcũ consuluisses uerũ abeis audire minime potuisti quos ceste sidefendis
nedicas mentitos concedis ignarosettamen necnos. Necorientis ȩt occidentis
tottantosq populos saltem necscire ꝑmittis causam cȩcilianitũ stinesciat
prȩtextatiet felitiani quostrecenti et decem. hocest automnes aut propeoms
ep̃i pastis donatrafri afros ina fricada nauerunt a fria fros in africa susce
les ep̃i cognito crimine traditorum pastidonaticõmunicauerint. hocuno ma¬

Expanded text:
xerunt: quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, uel uos ipsos, qui non solum xerunt: quos sacrilegi surculi non polluere plantaria, uel uos ipsos, qui non solum istos quos innocentes dixistis, uerum etiam in illo sacrilegio iam damnatos tanta concordia suscepistis. Dicis orientalibus nota fuisse crimina traditorum, quando tibi Afro Maximianei\\sium schisma in Africae capite commissum, antequam meas litteras legens ualde permotus consuleres episcopos uestros, incognitum fuit et. cum consuluisses, uerum ab eis audire minime potuisti. quos certe si defendis, ne dicas mentitos, concedis ignaros, et tamen nec nos nec orientis et occidentis tot tantosque populos saltem nescire permittis causam Caeciliani, cum isti nesciant Praetextati et Feliciani, quos trecenti et decem, hoc est aut omnes aut prope omnes episcopi partis Donati, Afri Afros in Africa damnaules episcopi cognito crimine traditorum, parti Donati communicaverint; hoc uno ma
Abbreviated transcription (Latin):
nensium causa fuissementitum: egotibi hoc non repono. fostequi ppelocutu ses
quod incauta amicitia credidistinĩ quod fallaci corde fĩxistihominessumus qua
tandem uigilantia efficerepossumus utuel putando uelloquendo in aliquo ñla¬
bamur : sed contra medicinã correctionis obsurdescere non debemus: nunc attep¬
de quantã mihietiã inceteris pastibus epistol&uȩ causaista maximia nensium
prebeat respondendi facilitatẽquicquid detraditorib uel ut nr̃is dicendũ pu¬
tasti. quã quamur̃i potius hocfecisse doceantur quod etinillo trium uoluminũ
operesatis suꝑquemonstraui uidetam̃ etrespondesi potes. utrũ hoccrimen quo¬
rũ libet fuerit polluerepotuerit in unitate totgentiũ xp̃ianos. uellonge
remotissimos. uel longeposteros. sicrimen sacrilegi surculimaximiani maculare
non potuit. uel sociosa fros. quib: dantes dilationem trecentiet decem ep̃iurĩ di¬

Expanded text:
nensium causa fuisse mentitum. ego tibi hoc non repono; forte quippe locutus es nensium causa fuisse mentitum. ego tibi hoc non repono; forte quippe locutus es quod incauta amicitia credidisti, non quod fallaci corde finxisti. homines sumus; qua tandem. uigilantia efficere possumus, ut uel putando uel loquendo in aliquo non labamur? sed contra medicinam correctionis obsurdescere non debemus. Nunc adtende, quantam mihi etiam in ceteris partibus epistulae tuae causa ista Maximianensium praebeat respondendi facilitatem. quidquid de traditoribus uelut nostris dicendum putasti, quamquam uestri potius hoc fecisse doceantur, quod et in illo trium uoluminum opere satis superque monstraui. uide tamen et responde, si potes. utrum hoc crimen, quorumlibet fuerit, polluere potuerit in unitate tot gentium christianos uel longe remotissimos uel longe posteros, si crimen sacrilegi surculi Maximiani maculare non potuit uel socios Afros, quibus dantes dilationem trecenti et decem episcopi uestri di
Abbreviated transcription (Latin):
nia non potest neq hocdictum deceaccipias quituis ep̃is mentientib: credidisti.
Nec deillis omnib: Neq: enimomnes dehacreꝑmotos consulere potuisti. sed de
his quicũ scirent quanta et quando contra pretextatum etfelicianũ apudiudices
gestasunt. hoc quodtuis inseruisti litteris. tibi ausi sunt dicere quod antediem prȩ¬
stitutȩ dilationis. felicianus et praetex tatus urae cõmunionis restituti ꝑempto¬
ria sententia non tenerentur obstrictiꝰ autsietipsi fosteistanescierunt. Nunc saltẽ
cum hȩc legitis. taceat uerecundia taceat et ipsa qualiscumq homini s est inpuden¬
tia: sola cestequȩ contra tam euidentem ueritatem clamẽt & relinquatur insa¬
nia etillaerit fostasse sanabilis. si conpescatur a sanis. Nuncuide que ad modũ
demedixeris. testis mendax nonerit inpunitus. cũ putares me in hac maximia¬

Expanded text:
nia non potest. neque hoc dictum de te accipias, qui tuis episcopis mentientibus credidisti, nia non potest. neque hoc dictum de te accipias, qui tuis episcopis mentientibus credidisti, nec de illis omnibus — neque enim omnes de hac re permotus consulere potuisti —, sed de his, qui cum scirent quanta et quando contra Praetextatum et Felicianum apud iudices gesta sunt, hoc quod tuis inseruisti litteris tibi ausi sunt dicere, quod ante diem praestitutae dilationis Felicianus et Praetextatus uestrae communioni restituti peremptoria sententia non tenerentur obstricti. aut si et ipsi forte ista nescierunt, nunc saltem, cum haec legitis, taceat uerecundia, taceat et ipsa qualiscumque hominis est inpudentia; sola certe quae contra tam euidentem ueritatem clamet relinquatur insania. et illa erit fortasse sanabilis, si conpescatur a sanis. Nunc uide, quemadmodum de me dixeris: testis mendax non erit inpunitus, cum putares me in hac Maximia
Abbreviated transcription (Latin):
huius postulationis diem quafelitianus et prȩtextatus titianiaduocati uerbis
tam grauiter accusantur inuram cõmunionẽ receptisunt. sufficit quod eadem
postulatio tanto post finem prestitutȩ illis dilationis eosaura communiore sepa¬
ratos in maximiani schismate fuisse conuincit quos postea recepistis. quorum
honores nulla ex paste minuistis. aquib: datum quãuis. in sacrilego schismate
baptismum. sicut reuera timendũ fuit rescindere timuistis: Numquid iam ifi
haccausa secontranos linguacuius libet ꝑtinacissimi cõmoueret. si semoueri
in hominis hore et sub hominis fronte sentiret: erraui plane fateor eoquod
in illis litteris posui deilla bagaiensis concilii sententia. quõ dixicuma pud eos decer
fuerint am mutescentꝰ uerũ est quod ix isti. ecce ñommutescunt: uerecundia quip¬
pe in rebus tam manifestis uel &iam ipsa in prudentia ommutescerepotest ixsa¬

Expanded text:
huius postulationis diem, qua Felicianus et Praetextatus Titiani aduocati uerbis huius postulationis diem, qua Felicianus et Praetextatus Titiani aduocati uerbis tam grauiter accusantur, in uestram communionem recepti sunt. sufficit, quod eadem postulatio tanto post finem praestitutae illius dilationis eos a uestra communione separatos in Maximiani schismate fuisse conuincit, quos postea recepistis, quorum honores nulla ex parte minuistis, a quibus datum quamuis in sacrilego schismate baptismum, sicut re uera timendum fuit, rescindere timuistis. numquidnam in hac causa se contra nos lingua cuiuslibet pertinacissimi commoueret, si se moueri in hominis ore et sub hominis fronte sentiret? erraui plane, fateor, in eo in illis litteris posui de illa Bagaiensis concilii sententia, quoniam dixi: cumfuerit, ommutescunt. uerum est quod tu dixisti: ecce non ommutescunt; uerecundia quippe in rebus tam manifestis uel etiam ipsa inpudentia ommutescere potest, insa
Abbreviated transcription (Latin):
titadilatione damnatr aut in tradiem dilationisqsiomnib data est uobis restitui
noluissent: cum uero &iam dies gestorum cuius libet obstinatione oculos aures¬
quesicferiat usq ad eo illosetiam post transactum dilationisdiem inuram cõmu¬
nione non fuisse. et maximia no cohȩsisse ut obhoc aduersus cos tam terribilis iudi¬
ciaria eiussionis impetraretur auctoritas quid adhȩcdicitur. quid adhuc contratã
ꝑspicuam ueritatẽm iror inpudentiae cȩcitate conditur. q̃uid adhuc abeis quiu̾nita¬
tem pastis donatietiã concordiam sacrilegorum dã natorum tenereuoluerunt con¬
traunitatem xp̃i tantamn sania rebellatur : quidadhuc baptismus xp̃i&iam
in sacrilego schis mate uenerationedebita cognitus in torcatholicis gentib impia
praesumtione respuitur. sacrilega repetitione uiolatur : nolo quȩ rerequantopost

Expanded text:
tita dilatione damnati aut intra diem dilationis, si omnibus data est, uobis restitui tita dilatione damnati aut intra diem dilationis, si omnibus data est, uobis restitui noluissent. cam uero etiam dies gestorum cuiuslibet obstinati oculos auresque sic feriat, usque adeo illos etiam post transactum dilationis diem in uestra communione non fuisse et Maximiano cohaesisse, ut ob hoc aduersus eos tam terribilis iudiciariae iussionis impetraretur auctoritas. quid ad haec dicitur? quid adhuc contra tam perspicuam ueritatem mira inpudentiae caecitate contenditur? quid adhuc ab eis, qui pro unitate partis Donati etiam concordiam sacrilegorum damnatorum tenere noluerunt, contra unitatem Christi tanta insania rebellatur? quid adhuc baptismus Christi, etiam in sacrilego schismate ueneratione debita cognitus, in tot catholicis gentibus impia praesumptione respuitur, sacrilega repetitione uiolatur? Nolo quaerere, quanto post
Abbreviated transcription (Latin):
am monitionȩ conpescuit sed suis institutis iiquitatis delectatur et semet¬
ipsam non deserit cum semel prȩcipitata conruerit: idem namq max imia¬
nus coeptã nutrit audaciam et alios sibimet consociat ad furorem int̾quos
etiam felitianus quidam qui primo recta sectatus deprauationis huius at¬
taminatione fuscatur in mustitana posidsciuitate dõ omni potenti pari¬
etes consecratos. ecclesiãuenerandam quasi quadam obsessione credidit reti¬
nendam hunc&iam prȩtex tatus in adsuritanis pcestib imitatur audis
neaduocati uerba preclarissima et manifestissima quibusdicit istos dequib: agimus
quia postum propositum pȩnitendidũ suis institutis in iquitas delectatur cũ semel prę¬
cipitata corruerit contempserunt. locis eclesi asticis expellendos ubi sidies posset late¬
regestorum cuius obtunsissimos. satiseluceret quod contra eos nonita proconsula ris
potestas adiretur. nisi autillo concilio fuissent sicut illimagis apparet sineulla imꝑ¬

Expanded text:
admonitione compescuit. Sed suis institutis iniquitas delectatur, et semetipsam non deserit, cum semel praecipitata corruerit. Idem namque Maximianus coeptam nutrit audaciam, et alios sibimet consociat ad furorem. « Inter quos etiam Felicianus quidam, qui primo recta sectatus, depravationis hujus attaminatione fuscatus, in Mustitana positus civitate, Deo omnipotenti parietes consecratos, et Ecclesiam venerandam quasi quadam obsidione credidit retinendam. « Hunc etiam Praetene aduocati uerba praeclarissima et manifestissima, quibus dicit istos, de quibus agimus, quia portum propositum paenitendi. dum suis institutis iniquitas delectatur, cum semel praecipitata corruerit, contempserunt, locis ecclesiasticis expellendos P ubi si dies posset latere gestorum, cuiuis obtunsissimo satis eluceret, quod contra eos non ita proconsularis potestas adiretur, nisi aut illo concilio fuissent, sicut illi magis apparet, sine ulla imper
Abbreviated transcription (Latin):
et decretum concilii et ntentiam in eos quid ã nati sunt dictã ẽ treitotius ordi¬
uem cognouistĩetquiaet me quid gestum sit ignorare credebas. quidueritas
haberet hostatus utdiscerem itadeinceps cuncta narrasti uidequia in haccau¬
sa uerba ipsatua pono exepistolatuã. sunt enĩmihi ꝑnecessaria cũquã pluri¬
mos inqui sepiscopos iros sibimaximiani sociare contenderet contractoanr̃is
concilio in eosom̃s quin eius schismatẽ ꝑstitissent prolata sententia est:
quamtu quoq telgisse testaris. quȩcũ sententia consensuomniũ firmare¬
tur: placuittams inquis decreto concilii dilationẽ tẽporis dari intraquod
siqui corrigiuolisset in nocens haberetur. sic factumest inquis ut non solũ
duo illi quosmenras: sedetiã multi alii purgatiatq in nocentes se ecclesi ȩ
reddidissent: quorum ideobaptisma rescinde non debuit quia intradiem prȩ

Expanded text:
et decretum concilii et sententiam in eos qui damnati sunt dictam et rei totius ordiet decretum concilii et sententiam in eos qui damnati sunt dictam et rei totius ordinem cognouisti, et quia et me quid gestum sit ignorare credebas, quid ueritas haberet hortatus ut discerem, ita deinceps cuncta narrasti. uide quia in hac causa uerba ipsa tua pono ex epistula tua; sunt enim mihi pernecessaria. cum quam plurimos, inquis, episcopos error sibi Marimiani sociare contenderet, contracto a nostris concilio in eos omnes, qui in eius schismate perstitissent, prolata sententia est, quam tn quoque te legisse testaris. quae cum sententia consensu omnium firmaretur. placuit tamen, inquis, decretsi quis corrigi voluisset, innocens haberetur . Quantum enim de reorum duo illi quos memoras, sed etiam multi alii purgati atque innocentes se Ecclesiae reddidissent. Quorum ideo Baptisma rescindi non debuit, quia intra diem pr
Abbreviated transcription (Latin):
tis pastimculpandum quȩculpandasponsunt pastim quȩculpanda sunt f̃
probando suꝑ uacaneum est uelle purgare istos istositerum attendefelicia¬
num mustitanum et pretexatum asturitanũm aliquanto diligentius intu¬
erẽ quorũ totã causam suoloco itasidñs ꝑmiserit explicabo ut etiã sinimius
hostis ueritati ses sei olueris ur̃o rũ mendat̾ium defendere uel negare non pos¬
sis. sed nunc interim secundũ hocmihi placet agere. quod tibidixerunt ndũ
discutio quã uerum dixerint non dũ ostendo quã mira in pudentiȩ cecitate
mentiti sint: cestecũdehis quos maximia nistas appellatiꝰ et damnatis ur̃orũ
concilio etreceptis inepiftolamea ꝑlegeres sicut scribis ualde ꝑ motus esi quip¬
pecumadhuc uerbisenimaus utar quidhaberet ueritas ĩgnoraret: deniq
statim sicut narras ex iris ep̃is diligentius inquisistiatq: ipsis docentibus

Expanded text:
entis, partim culpando quae culpanda non sunt, partim quae culpanda sunt non entis, partim culpando quae culpanda non sunt, partim quae culpanda sunt non probando. superuacaneum est uelle purgare. istos, istos iterum attende, Felicianum Mustitanum et Praetextatum Assuritanum aliquanto diligentius intuere, quorum totam causam suo loco ita, si dominus permiserit, explicabo, ut etiam si nimius hostis ueritatis esse uolueris, uestrorum mendacium defendere uel negare non possis. sed nunc interim secundum hoc mihi placet agere quod tibi dixerunt; nondum discutio quam non uerum dixerint. nondum ostendo quam mira inpudentiae caecitate mentiti sint. certe cum de his, quos Maximianistas appellaui, et damnatis uestrorum concilio et receptis in epistula mea perlegeres, sicut scribis, ualde permotus es, quippe cum adhuc — uerbis enim tuis utar — quid haberet ueritas ignorares. denique statim. sicut narras, ex uestris episcopis diligentius inquisisti atque ipsis docentibus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsiportent scumali seuboni sui operis sarcinamꝰ nobisdealienis factis saltẽ
dubitaye ꝑmittite necogamur innobis ea sa cram̃tadã naredequib: ñ lic&
dubitare sediamdixi senti deoptato quoduis neq eni mest unde conũc amus
eum qui ñ apud acta cõmisit quȩ tam̃ ita cõmisit ut in tergildonis satellites
precipuus haberetur teneretur moreretur : num quidetiã defeliciano
et pretextato sociis maximiani quos trecenti et decem ep̃iur̃i cumceteris
similiter nominatim ex pressis unam eademq sententia bagaitani conci¬
lii dã nauerunt᷑ eosdem que non porest paruũ tempus cũ omnib quosdã na¬
tibapti⁊auerunt sicut fuerunt episcopos susceperunt q̃ uodibet uobis
garrire ꝑmittitur: quocirca quaecumq: in nossiue in nr̃os quasi parcendo
et prȩtereundo dixistis sene nominibus sine testibus sineulli s omnino docum¬

Expanded text:
ipsi portent seu mali seu boni sui operis sarcinam: nobis de alienis factis saltem ipsi portent seu mali seu boni sui operis sarcinam: nobis de alienis factis saltem dubitare permittite, ne cogamur in nobis ea sacramenta damnare, de quibus non licet dubitare. sed iam dixi, senti de Optato quod uis; neque enim est, unde conuincamus eum, qui non apud acta commisit, quae tamen ita commisit, ut inter Gildonis satellites praecipuus haberetur teneretur moreretur. numquid etiam de Feliciano et Praetextato sociis Maximiani, quos trecenti et decem episcopi uestri cum ceteris similiter nominatim expressis una eademque sententia Bagaitani concilii damnauerunt eosdemque non post paruum tempus cum omnibus quos damnati baptizauerunt, sicut fuerunt, episcopos susceperunt, quodlibet nobis garrire permittitur? Quocirca quaecumque in nos siue in nostros quasi parcendo et praetereundo dixisti sine nominibus, sine testibus, sine ullis omnino docum
Abbreviated transcription (Latin):
liano posterius iuditiũ transmarinis uris apud constantinum imperatorem:
ut fieret instantib autsieclesi astica iuditia quę prius facta fuerint iã con¬
uelli nom possunt: quid deprimiano facturiestis ur̃o epo casthaginensi contra
quẽ primo centũ plures utiq quã dececiliano iud cauerunt. eiq abrogato
episcopatu maximianum proillo constituerunt : Nonne primianus posteri¬
oreiuditionititur quod proillo factum inoppidobagagensi secundũ qđ iudi¬
tiũ nonuult de sedubitare sed abomnib uobis seextorquet absolui unde
et nos secundum posterius dececilia no iudicium prorsus eũ incunctanter
absoluimũs sufficittam̃ ad causam̃ si hoc deillodicamus quod tudeoptato
dixisti nos cecilianũ nccabsoluimus necdã mamus. uiderint illi seu ur̃i s eu
nri quẽ ad modũ deillo iudicauerintꝰ ipsi suarũ sententiarũ rationẽ reddaNt

Expanded text:
liano posterius iudicium transmarinum, uestris apud Constantinum imperatorem liano posterius iudicium transmarinum, uestris apud Constantinum imperatorem ut fieret instantibus. aut si ecclesiastica iudicia, quae prius facta fuerint, iam conuelli non possunt, quid de Primiano facturi estis uestro episcopo Carthaginiensi, contra quem primo centum, plures utique quam de Caeciliano, iudicauerunt eique abrogato episcopatu Maximianum pro illo constituerunt? nonne Primianus posteriore iudicio nititur, quod pro illo factum est in oppido Bagaiensi, secundum quod iudicium non uult de se dubitari, sed ab omnibus uobis se extorquet absolui? unde et nos secundum posterius de Caeciliano iudicium prorsus eum incunctanter absoluimus. sufficit tamen ad causam, si hoc de illo dicamus, quod tu de Optato dixisti: nos Caecilianum nec absoluimus nec damnamus\'. uiderint illi seu uestri seu nostri, quemadmodum de illo iudicauerint, ipsi suarum sententiarum rationem reddant,
Abbreviated transcription (Latin):
debonis mala famamentiri: siergo ñ illorũ in nocentia ñdeniq qđ uerum
atq firmũ est dĩgratia etnr̃aconscientia ratũ nobis baptismum facit: fa¬
ciat saltem sententiatua: tuenĩ cũ deoptato loquereris dixistiego quidem
optatũ nec absoluo necdãno:si hocego immonontantũ ego sedomnis a frica¬
na catholicaecclesia quanto magisetiã trans marina tam longelateque
diffusa dececili ano et eius ordinatorib. dicat ego illos nec absoluoneedã¬
nõ parum neputas cẽ illis quos hĩcbaptizauerunt quorũ nemoumquã
cecilia nũ uidit quod deoptato sufficere crediseis quosillectiã suis manib
baptizauit anquia dececiliano parenti umur̃orum concilium recitatis: dcop¬
tato autẽ nullũ recitatur a pobis ideoputas nullinr̃m licere dicere egocȩcili¬
anum nec absoluo pecdamno quod tibilicuit deoptatõ : sed factumest proceci¬

Expanded text:
de bonis mala fama mentiri. Si ergo non illorum innocentia, non denique, quod verum de bonis mala fama mentiri. Si ergo non illorum innocentia, non denique, quod verum atque firmum est, Dei gratia et non nostra conscientia ratum nobis Baptismum facit, faciat saltem sententia tua. CAPUT XIII.--16. Tu enim cum de Optato loquereris dixisti, Ego quidem Optatum nec absolvo, nec damno. Si hoc ego, imo non tantum ego, sed omnis Africana catholica Ecclesia; quanto magis etiam transmarina tam longe lateque diffusa, de Caeciliano et ejus ordinatoribus dicat, Ego illos nec absolvo, nec damno? Parumne putas esse illis quos ii baptizaverunt, quorum nemo unquam Caecilianum vidit, quod de Optato sufficbaptizauit? an quia de Caeciliano parentum uestrorum concilium recitatis, de Optato autem nullum recitatur a nobis, ideo putas nulli nostrum licere dicere: ego Caecilianum nec absoluo nec damno\\ quod tibi licuit de Optato? sed factum est pro Caeci