comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gredi nolumus quid frequenter
precedicatio: secundum tropologiã
ex nobis enim exierunt sed non fuȩ¬
runtꝰ exnobis quinonaudiunt inte¬
rioris hominis tedribus legemdi
& eclesiaruro loquuntur magis¬
tris Nolite nobis uidene
quccerecta sunt nec gehennoe
Flaminas com̃minemini sed pro¬
mittite regnao caelorum. ut post
luxoriam & dilitics paendactur
nobis para dysus: quid mihi osten¬
diruiamn dnĩ. per quamnon liben¬
tes ingredior quidreplicas no¬
men sc̃ĩ isrł si ue uerbum isrłis
quod mei pectoris arcana nonꝰ pe¬
netrat: quod quidem & cdpopu¬
lum ecdesicedicitur neglegentẽ
sicuersetur austericatem mag̃is
proeo quo dre probastis uerbum
hoc &spercstis incalumnice & tu¬
multu & innixiestis supereo
propterea uobũ iniquitas hccecsi¬
cut interruptio cadens & requisi ta
inmuro excelso qnin subito dumnon
speratur ueni& contritioeꝰ
& comminu&ur sicut conteritur
laguena figuli contritione perua¬
lida & non inuenitur defragͥmen

Expanded text:
gredi nolumus? Quid frequenter praedicatio. Secundum tropologiam,Ex nobis enim exierunt, sed non fuerunt ex nobis ; qui non audiunt interioris hominis auribus Legem Dei, et Ecclesiarum loquuntur magistris: Nolite nobis videre quae recta sunt, nec gehennae flammas comminemini; sed promittite nobis regna coelorum, ut post luxuriam et delicias, pandatur nobis paradisus. Quid mihi ostendis viam Domini, per quam non libenter ingredior? Quid replicas nomen Sancti Israel, sive verbum Israelis, quod mei pectoris arcana non penetrat? Quod quidem et ad populum Ecclesiae dicitur negligentem, si aversetur austeritatem magistrel: Pro eo quod reprobastis verbum hoc, et sperastis in calumnia et tumultu: et innixi estis super eo: propterea erit vobis iniquitas haec sicut interruptio cadens, et requisita in muro excelso: quoniam subito dum non speratur veniet contritio ejus. Et comminuetur sicut conteritur lagena figuli contritione pervalida: et non invenietur de fragment
Abbreviated transcription (Latin):
& ruentes turres ad romaniim¬
peru referunt᷑ potentiam.
de quibus a postolus loquitur tan¬
tum quiten& nuncteneat do nec
demedio fi&. quod scilicet in illo
temporetantabeatitudo sit
populo israhel Ut non solum
uclles aedq cam pestria sed om̃s
montes & colles. aquis fluenti¬
bus inrigentur. Nof autem
montes & colles eos intellegamus
qui in excelsum uirtutibus eleua¬
tisunt quie suriunt & sciunt
iustitiam. quos dñs prouocat
adbibendum qui enimbiberit
deaquis eius non sitiet inceter¬
num Unde& in psalmolegimus.¬
÷ bene dicite dnm defontibus isrł
& in euangelio dicitur quod
Tomnis quibiberit deccqui ihũ
fluminra quece ccefluant¬

Expanded text:
et ruentes turres, ad Romani imet ruentes turres, ad Romani imperii referunt potentiam, de quibus et Apostolus loquitur : Tantum qui tenet nunc, 414 teneat, donec de medio fiat. Quod scilicet in illo tempore tanta beatitudo sit populi Israel, ut non solum valles atque campestria, sed omnes montes et colles aquis fluentibus irrigentur. Nos autem montes et colles, eos intelligamus, qui in excelsum virtutibus elevati sunt, qui esuriunt et sitiunt justitiam , quos Dominus provocat ad bibendum. Qui enim biberit de aquis ejus, non sitiet in aeternum . Unde et in psalmo legimus: Benedicite Dominum de fontibus Israel . Et in Evangelio dicitur, quod omnis qui biberit de aquis Jesu, flumina
Abbreviated transcription (Latin):
rantis Num quid debubuscura
est dño sed utique dehisdicit
loquitur dĩ agricultura d̃aedi¬
ficatiosumur paterenim agri¬
cola est: & xp̃s uonea. Comedent
paleas mixtas cumbor deo uenti¬
lato legimus quod & isa ac
hordeum seuerit. & quiccapud
allo phrlos erat cente nacriam
hordei frugem reciperit. & osee
choro & dimedio. choro hordei
conduxit mulieremcdulte¬
ram salucctor quoque quinq
miliauirorum quiadhuc
sensibus corporisseruiebant.¬
& legem sequebantur morse
hordeaciis panibus satura uerit.
qui in alio loco frangens quinq:
tic is panibus. qui euangelicũ
numerum sequebantur istiur¬
modi populico mederunt. &¬
partem palearum dum in quibus¬
dam sequuntur litteram
& temenper paleas & hordeũ
paulatim proficiunt: ut tran¬
÷ seant adfrumentum &erunt
superomnem montem excelsũ.
÷ & suꝑomnem collem eleuatum
riuicurrentium aquec rum.
indie interfectionis multorũ
÷cumceciderint turrer. in hoc loco.
÷iudecei multos inter fectos

Expanded text:
ranti. Et, Numquid de bobus cura ranti. Et, Numquid de bobus cura est Deo ? Sed utique de his dicit,loquitur, Dei agricultura, Dei aedificatio sumus . Pater enim agricola est, et Christus vinea : comedent paleas mixtas cum hordeo ventilato. Legimus quod Isaac hordeum severit, et quia apud allophylos erat, centenariam hordei frugem receperit . Et Osee coro et dimidio coro hordei conduxit mulierem adulteram . Salvator quoque quinque millia virorum qui adhuc sensibus corporis serviebant, et Legem sequebantur Moysi, hordeaceis panibus saturaverat . Qui in alio loco frangens septem evit triticeis panibus, qui evangelicum numerum sequebantur . Istiusmodi populi comedunt et partem palearum; dum in quibusdam sequuntur litteram, et tamen per paleas et hordeum paulatim proficiunt, ut transeant ad frumentum. Et erunt super omnem montem excelsum, et super omnem collem elevatum rivi currentium aquarum in die interfectionis multorum, cum ceciderint turres. In hoc loco Judaei multos interfectos
Abbreviated transcription (Latin):
quocum que uadit. & qui sem ꝑ
ccddxt ram sunt tccuri autem
principer reges dequibur
legimus Congregatio tauro¬
rum interuaccas populorum
& pulli ccsinarum quibus sedens
dũ sdi grces sus est huerusalem
quio perantur terram sic dearea
comedent ut fuerito uentilatũ
Nequid uidelic&. in cibo eorum
mixtum sit palearum : de quibus
inhiere mice scriptum est.
quid paleis adtriticum dicitdns.
÷ & quoce in euangelio conburun¬
⁊ turigni in extinguibilt.
÷ porroluxta .Lxx. iumenta
quec e necdum rationis sapien¬
tiace quece sunt plena & dequi¬
bus unus loquitur addm̃ sicut
:lumentum factus sum apudte
÷ pascentur in loco panguis simo
&spatioso. qui non adfert
spinas & tribulos sed quasi
terra isrł. lacte & melle decur¬
rit & plenam pascentibus
tribuit libertatem : Tauri
autem & boues qui o perantur
terram id est a postoli & a posto¬
liciuira :n De quibus & copostolus
paulus scriptum inter p̃tectur.
Non celligabis os̃ bouis tritu¬

Expanded text:
quocumque vadit, et qui semper quocumque vadit, et qui semper ad dextram sunt. Tauri autem 413 principes gregis, de quibus legimus: Congregatio taurorum in vaccis populorum : et pulli asinorum, quibus sedens Dominus ingressus est Jerusalem , qui operantur terram, sic de area comedent, ut fuerit ventilatum, ne quid videlicet in cibo eorum mixtum sit palearum, de quibus in Jeremia scriptum est: Quid paleis ad triticum, dicit Dominus ? et quae in Evangelio comburuntur igni intextinguibili . Porro juxta LXX jumenta, quae necdum rationis sapientiaeque sunt plena, et de quibus unum loquitur ad Deum: Sicut jumentum factus sum apud te , pascentur in loco pinguissimo et spatioso, qui non affert spinas et tribulos, sed quasi terra Israel lacte et melle decurrit, et plenam pascentibus tribuit libertatem. Tauri autem et boves qui operantur terram, id est, Apostoli et viri apostolici, de quibus et apostolus Paulus scriptum interpretatur: Non alligabis os bovi tritu
Abbreviated transcription (Latin):
s criptum est in regum uolumi¬
ne quod postquam interfecti
sunt abhelic. phseudo praphe¬
tȩ decta sit pluuia terra eisrł
& quod panis helisccei & postea
saluatoris iuberrimus fuerat
q:  pinguissimus. & tantam
hcbuerit plenitudinem
loco Nonprius dabitur pluuia
semini spiritali & panis terrce
uberruus  que pingiussirmus
misuidola de argentata & deaura¬
ta fuerint comminuta & reputato
inster quilinium̃tus in enimui
uitia recesserunt uirtuter¬
s Non suberunto pas cetur in pos¬
sessione tua co indieillo cegnus
spatiose tauritui & pus illi as ino.¬
rum quio perantur terram
conmixtum migma comedent
& paescentur iumentatua indie
illa locum pinguem & rpectio sum
tauriuestri. & boues urĩ. quio pe¬
rantur terram comedent paleas
commixtas inhordeo uentilato
inrerum omnium ab undantiam
cae lesti pluuia discendente.
& illa pane quidecaelo discendit
quem qui co mederit num quam
esuri& pascentur agni in loco
spatiosissimo qui secuntur agnũ

Expanded text:
Scriptum est in Regum volumiScriptum est in Regum volumine , quod postquam interfecti sunt ab Elia pseudoprophetae, data sit pluvia terrae Israel: et quod panis Elisaei et postea Salvatoris uberrimus fuerit atque pinguissimus, et tantam habuerit plenitudinem,esenti loco, non prius dabitur pluvia semini spirituali, et panis terrae uberrimus atque pinguissimus, nisi idola deargentata et deaurata fuerint comminuta, et reputata in sterquilinium. Nisi enim vitia recesserint, virtutes non subeunt. Pascetur in possessione tua in die illa agnus spatiose. Et tauri tui et pulli asinorum qui operantur terram, commixtum migma comedent Et pascentur jumenta tua in die illa locum pinguem et spatiosum. Tauri vestri et boves vestri qui operantur terram, comedent paleas commixtas in hordeo ventilato. In rerum omnium abundantia, coelesti pluvia descendente, et illo pane qui de coelo descendit, quem qui comederit, numquam esuriet, pascentur agni in loco spatiosissimo, qui sequuntur agnum
Abbreviated transcription (Latin):
menstruate egrederedices es :
Lxx & contamincebis ido la
argentata & de aurato
comninues ea. & disperges
sicut coquecm menstruocte
& sicut stercus cebicies ec
Cum intellexeris ueritate m &
decipientes adtenion accerse¬
runt sed oculitui uiderint
praeceptoremtuum &ccures¬
÷ tucce semper audierint
hcc ec uicc ambulecte in ecneq
ccddex tercom Neque adsinis¬
tram Tun comnes errores.
&idola acsimilitu dinem ueri¬
tatis qu&c eartifex linguac
conposuerat insplendo reelo¬
quenttiece quod inter pretatur
argentum & in ratione sapien¬
ticce quod ccurum sonat.
comminues at que dis perges.
& it ciudicabis inmunda ut mens¬
truacte semuseris sordisti¬
mo sconguini compares. quod
uerbis aliis ecquam menstrucetȩ¬
÷ .lxx. transtulerunt & dabitur
pluua seminituo. ubicum que
seminaueris interra. & panis
frugum terraeerit : uberri¬
mus & pinguis. .lxx. Tunce¬
rit pluuia semini terrae tucce
& pacnis frugum terrae tucce
erit habundans & pinguis

Expanded text:
menstruatae: egredere, dices ei. menstruatae: egredere, dices ei. LXX: Et contaminabis idola deargentata, et deaurata: comminues ea et disperges sicut aquam menstruatae, et sicut stercus abjicies ea. Cum intellexeris veritatem, et decipientes ad te non accesserint, sed oculi tui viderint praeceptorem tuum, et aures tuae semper audierint: Haec via, ambulate in ea, neque ad dextram, neque ad sinistram; tunc omnes errores et idola, ac similitudines veritatis, quae artifex lingua composuerat in splendore eloquentiae, quod interpretatur argentum, et in ratione sapientiae, quod aurum sonat, comminues atque disperges, et ita judicabis immunda, ut menstruatae mulieris sordidissimo sanguini compares, quod verbis aliis aquam menstruatae Septuaginta transtulerunt. Et dabitur pluvia semini tuo ubicumque seminaveris in terra, et panis frugum terrae erit uberrimus et pinguis. LXX: Tunc erit pluvia semini terrae tuae, et panis frugum terrae tuae erit abundans et pinguis.
Abbreviated transcription (Latin):
sedse praecessores sequi
tunchii qui prius decipiebant
nequaquam ultra ad eos : uac¬
lebunt accedere post quam se
sentirent intellectus porro
iuxta hebraicum & facilis & uera
explanatio est cum enim dñr
credentib: dederit panem ar¬
tum & a quambreuem. Nequa¬
quacm ultra faci& ccuola reabe¬
.s illum qui doc& hominem
scienticm n sedsemperuide¬
bunt oculieius praeceptorem
suum. &ccurer illius uerbum
postergum monentis exaudi¬
entatquedicentis. haec uia rec¬
taest combulateinea. neque
addexterã neque adsinistram
secundum quod clibi legitur.
nec et ddexteram Nec cedsinis¬
tramo declieiauimus uia regia
gradiemur inutraque enĩ parte
quidquid supramodum est inui¬
tio est & dedextris partibusm
dicitur nesis iustus multum de
sinistris ccutem quod inhedorũ
& inpereuntium parte ponantꝰ¬
÷ Nulla dubitatio est & conta¬
minabis lamminaes sculptiliũ
ar gentitui & uestimentum
conflactilis acuritui & disper¬
gesea sicut inmunditicmnus

Expanded text:
sed se praecessores sequi. sed se praecessores sequi. Tunc hi qui prius decipiebant, nequaquam ultra ad eos valebunt accedere postquam se senserint intellectos. Porro juxta Hebraicum et facilis et vera explanatio est. Cum enim Dominus credentibus dederit panem arctum, et aquam brevem, nequaquam ultra faciet avolare ab eis illum qui docet hominem scientiam; sed semper videbunt oculi ejus praeceptorem suum, et aures illius verbum post tergum monentis exaudient, atque dicentis: Haec via recta est, ambulate in ea, neque ad dextram, neque ad sinistram, secundum illud quod alibi legitur: Nec ad dextram, nec ad sinistram declinabimus, via regia gradiemur . In utraque enim parte quidquid supra modum est, in vitio est. Et de dextris partibus dicitur: Ne sis justus multum . De sinistris autem quod in haedorum, et in pereuntium parte ponantur, nulla dubitatio est. Et contamargenti tui: et vestimentum conflatilis auri tui et disperges ea sicut inmunditiam
Abbreviated transcription (Latin):
÷ sccnacuerit Lxx. & erit¬
÷ lumen lunae sicut lumenso¬
lis & lumen solis
septu plum Indie quando
sanauerit dñs contritionem
populisui & dolorem plagce
tuccecurauerit.
miror quo modo in procesen¬
tiloco uerba hacebraica.
labanao et hamma quace
aquila interpraetatur
albam et calorem perquae
luna solem que significat
superidemꝰ Lx lctere mu
& murum transtulerunta
in eo loco  ubiscriptum est.
& erubes c& luna & con
fundetursol proquo illi
inter p̃tatisunt liquace fi¬
ont laceres & ru& murus
& nuncidem sequentes he¬
braicum. lunam solem
transtulerunt unde mihi
dectur sus pectio ñ eos errase
ceprincipio sed paulatĩ scriptorĩ¬
uitio de prauactos neque enim
fieri potest ut qui in hoc loco
eadem uerba bene interpre¬
tatisunt insuperioribus erra¬
uerunt. indieergo interfecti¬
onis multorum. cum adre¬
gantes superbique corruerint:¬
& qui posuerint incaelum
os suum didicerint esse
seterrcm eritlume n lunȩ
sicut lumensolis quaendo

Expanded text:
 sanaverit. LXX: Et erit sanaverit. LXX: Et erit lumen lunae, sicut lumen solis, et lumen solis septuplum, in die quando sanaverit Dominus contritionem populi sui, et dolorem plagae tuae curaverit. Miror quomodo in praesenti loco verba Hebraica LABANA  , et HAMMA  , quae Aquila interpretatur albam et calorem, per quae lunam solemque significat supra idem LXX laterem et murum transtulerint, in eo loco ubi scriptum est: Et erubescet luna, et sol confundetur. Pro quo illi interpretati sunt, liquefient lateres, et ruet murus, et nunc idem sequentes Hebraicum, 415 lunam solemque transtulerint. Unde mihi datur suspicio, non eos errasse a principio, sed paulatim scriptorvitio depravatos. Neque enim fieri potest, ut qui in hoc loco eadem verba bene interpretati sunt, in superioribus erraverint. In die ergo interfectionis multorum, cum arrogantes superbique corruerint, et qui posuerunt in coelum os suum, didicerint esse se terram, erit lumen lunae, sicut lumen solis: quando
Abbreviated transcription (Latin):
tcce dequo purissimum flumen
egredi&ur : superquorur sum¬
scriptura commemorat
fluminis impetus laetificat
ciuitatem dĩ & inclio loco
fluuius dĩ repletus estaquis
il leui delic& quilo quitur
perhiere miam medereliq:¬
runt fontem equae ui ucce.
ho cauteituncstet
cum inter fecti suerint
si ue perierint plurimi:
multienim uocati pauci autẽ
electi. & cum ceciderint
turres siue dccemonum potes¬
tates. siue superbe qui& cod
rogantes & magni in ista scce¬
culo dequibus & in psalmis¬
÷ dicitur. Uidum pium ele¬
÷ uatuom & exalta tum¬
÷ si cut cedros libani. & transi
÷ ui& nonerat & quece siui eũ
÷& non est inuentus locuseiurs:
Hccsturres ccedificare cupie¬
bar qui mouerunt pedes
suos. deouiente t quorum
linguace inbacbrlane t¬
confusaesunt & illi super
quos cecidit turris silo cce
&eritlux luncce sicut bux:¬
÷ solis in & lumensolus erit¬
÷ sepͥtuplum sicut lux septem¬
÷ dierum. indie quoe alligaue¬
rit. dñs uulnus populisui.
÷ & percus suram plagaceeius¬

Expanded text:
tae , de quo purissimum flumen egreditur, super quo rursumScriptura commemorat: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Et in alio loco: Fluvius Dei repletus est aquis ; ille videlicet, qui loquitur per Jeremiam: Me dereliquerunt fontem aquae vivae . Hoc autem tunc fiet, cum interfecti fuerint, sive perierint plurimi: Multi enim vocati, pauci vero electi . Et cum ceciderint turres, sive daemonum potestates, sive superbi quique et arrogantes et magni in isto saeculo; de quibus et in psalmis dicitur: Vidi impium elevatum, et exaltatum sicut cedros Libani, et transivi, et ecce non erat, quaesivi eum, et non est inventus locus ejus . Has turres aedificare cupiebant , qui moverunt pedes suos de Oriente, quorum linguae in Babylone confusae sunt, et illi, super quos cecidit turris Siloae . Et erit lux lunae, sicut lux solis, et lumen solis erit septuplum sicut lux septem dierum, in die qua alligaverit Dominus vulnus populi sui, et percussuram plagae ejus
Abbreviated transcription (Latin):
sui implebitur illud
quod scriptum est fugiet
dolor & meror & gemitus
queendo sub intrante
plenitu dine gentium. saluus
fuerit omnis is rahel
aut certe quando ultio eorum
uenerit quarum sub altare
clamant anunae usque quo
non ulcis ẽris sanguinem
nr̃m denis quihabitant
interro. & hoc considera
quod in dixerit. quaeido sana¬
uerit contritionen populis ui
popqlisus & omnes dõ signifi¬
c& seruientes. quidam locũ
istum & gmnia quace in hoc
repromissionum captulo conti¬
nentur. Ad eccelestem referunt
bierusaclem & adreuersinem
populienis quando impebitur
ud quad scriptum est pot
caelum & terra perpransi¬
bunt: Alii helicce tenpora
& ipsum dicunt erse dequo
supra scriptumest erunt
oculitui uidenter praeceptorẽ
tuum & curestucceccudient
uerbum posttergum manentis:
t uncdemontibus & collibus
iuxte faebulces poetarum.
& sactur niccureum scceculum
lactisriuos fluere & de cerbo¬
rumfoliis stilla remella puris¬
sima. quae quirepidunt mille
quoque connorum fabulam.

Expanded text:
 implebitur 416 illud quod scriptum est: Fugiet dolor, et moeror, et gemitus : quando subintrante plenitudine gentium, salvus fiet omnis Israel; aut certe quando ultio eorum venerit, quorum sub altari clamant animae: Usquequo non ulcisceris sanguinem rum de his qui habitant in terra ? Et hoc considera quod non dixerit, quando sanaverit contritionem populi sui populi sui, ut omnes Deo significet servientes. Quidam locum istum et omnia quae in hoc repromissionum capitulo continentur, ad coelestem referunt Jerusalem, et ad reversionem populi ejus, quando implebitur illud quod scriptum est: Coelum et terra pertransibunt . Alii ad Eliae tempora, et ipsum dicunt esse, de quo supra scriptum est: Erunt oculi tui videntes praeceptorem tuum et aures tuae audient verbum post tergum monentis: tunc de montibus et collibus, juxta fabulas poetarum, et Saturni aureum saeculum lactis rivos fluere, et de arborum foliis stillare mella purissima. Quae qui recipiunt, mille quoque annorum f
Abbreviated transcription (Latin):
quic & ipsec creatura liberpa¬
tur a seruitute corruptionis.
in libertatem gloriȩ filiorum
di lic& e& quidam organa
lucis intellegentes.
in sensibilic esse contendant
luna ergo solis fulgo rem
clccrissino sentire climento.
cui pritcipatus Noc̃tis. est
traditus Cum descĩs quo¬
que scrptum sit. fulgebunt
iusti quesi sob. & solseptu¬
plum lumen accipiet
sicut fuit lux septem dierum
quoen lo abinitio

Expanded text:
ia et ipsa creatura liberabitur a servitute corruptionis in libertatem filiorum Dei: licet ea quidam organa lucis intelligentes, insensibilia esse contendant. Luna ergo solis fulgorem aclarissimo sentire elemento, cui principatus noctis est traditus, cum de sanctis quoque scriptum sit, fulgebunt justi quasi sol: et sol septuplum lumen accipiet, sicut lux septem dierum, quando ab initio
Abbreviated transcription (Latin):
reat omnibus ipse est enim ds̃
iudicii. & beatisunt omnes
qui expertaut dnm. expectantẽ
conuersionem sucm quorum
sit autem & quac eista conuersio¬
÷ sequentia uerba monstrabunt
populus enimsion hecbi tabit¬
÷ inhierus colem. iude ei hocec
cdcrritempora referunt quan¬
do debccbylone. in iudcceam re
uersuf esti populus subrorobabel
& hiesu. pontificex Nos autem
ut secepe iam diximus. omnes
repromissiones quae excedunt
mediocritatem illius. temporis
adxp̃i referamus aduentum
in quo captiuus quon dam popu¬
lus parsione dñi liberatus
habitabit insion & in hieruscelẽ
inspeculas aui delic& & uisione
peocis : hoc est in ec lesia
parno quod in lax  uerbum
sic inter praetari possumus
ut dicamus  nellum habitare
insion nisieum qui scĩ sit oduĩ¬
& coudiat dicentem dnm sci

Expanded text:
rca omnibus. Ipse est enim Deus rca omnibus. Ipse est enim Deus judicii; et beati sunt omnes qui exspectant Dominum exspectantem conversionem suam. Quorum sit autem, et quae ista conversio, sequentia verba monstrabunt. Populus enim Sion habitabit in Jerusalem. Judaei haec ad Cyri tempora referunt, quando de Babyloneversus est populus sub Zorobabel et Jesu Pontifice. Nos autem, ut saepe jam diximus, omnes repromissiones quae excedunt mediocritatem illius temporis, ad Christi referamus adventum, in quo captivus quondam populus passione Domini liberatus, habitavit in Sion et Jerusalem, in specula videlicet, et visione pacis, hoc est, in Ecclesia. Porro quod in LXX verbum sic interpretari possumus, ut dicamus nullum habitare in Sion, nisi eum qui sanctus sit, et audiat di
Abbreviated transcription (Latin):
in iudeceam & quo modo si fracta
nacui & conpageilliur dis soluta
sola arbor qua e malur dicitur
remaneat & ponatur prosigno
in summitate montis siue in ex¬
cel socolle sic prosigno atq: uestigi¬
o uixunus & celter resedeant
addĩ potentiam de monstran¬
÷ dccm & tuno in quit scient om.¬
÷ nes reliquice iuda qui nunc in¬
÷grediuntur terramaegrpti¬
÷ ut heobitent ibi . cum reuersi fue¬
÷rint interrcom iud ceam cuius¬
÷ sermio conpleatur meus anillorũ¬
÷ propterea exspectat dñs ut mise¬
reatur ur̃ĩ & ideo ex altabitur
÷liatiominer qui exs pectanteum :
Grandisclementicdĩ ut ex pec¬
t& qostram ꝓcenitenti com
& do nec nos auitus conuentc¬
mur. Tille potentem contrahat
iconum neferire cogatur uitu
ideo autom miseretur & parc&
ut ex altetur illius misericordia
& bonitas creatoris. nota cunctis
ficct uel certe iuxtoc illud quod
in euan gelio loquitur cum exalta¬
tus fuero omnia traham ad me
idcirco ex altatur in oruce. ut pa¬

Expanded text:
in Judaeam . Et quomodo si fracta in Judaeam . Et quomodo si fracta navi et compage illius dissoluta, sola arbor quae malus dicitur, remaneat, et ponatur pro signo in summitate montis, sive in excelso colle: sic pro signo atque vestigio, vix unus et alter resideant, ad Dei potentiam demonstrandam. Et tunc, inquit, scient omnes reliquiae Juda, qui nunc ingrediuntur terram Aegypti, ut habitent ibi, cum reversi fuerint in terram Judaeam, cujus sermo compleatur, meus, an illorum. Propterea exspectat Dominus, ut misereatur vestri, et ideo exaltabitur beati omnes qui exspectant eum. Grandis clementia Dei, ut exspectet nostram poenitentiam, et donec nos a vitiis convertamur, ille potentem contrahat manum, ne ferire cogatur. Ideo autem miseretur et parcit, ut exaltetur illius misericordia, et bonitas Creatoris nota cunctis fiat. Vel certe juxta illud quod in Evangelio loquitur : Cum exaltatus fuero, omnia traham ad me, idcirco exaltatur in cruce, ut pa
Abbreviated transcription (Latin):
÷ incunctis regnisterraes. iuxta.
omnes cedpccenitenticm. pecca¬
tores & prececipu e hereticos
cohortatur sermo diuinus
quod cum reuersi auitus. inge¬
muerint &egerint pacenitenti¬
cem saluifiant. & tunc intelle¬
gant ubi prius fuerint & quod
frustra inucnis spera uerint :
cum que eos cd pecenitenticem
cohort&ur illi contrario confili¬
dunt in falsismagistris & in incer¬
to scłi di que uerba audirenolen¬
tes equos aegrptios desiderant:
& eorum uel ocitate. lec& antur.
quos multiplicari dñr prohibuit :
id circo & ecdesi asticiuiri eos
uel ociter per sequentur. & uni¬
us bellatoris uocem siuequinq:
pugnantium quod ccdmentom
& codquinq: sensus refprre debe¬
mus omille hoꝑ ies & in condi¬
ta turba fugientium sustinere¬
÷ Non poterunt : donecre linqua¬
÷mini quasi malur nacuis. inuerti¬
cemontis & queosi signum suꝑcollẽ :
Scribit & hicremias quod
interfectis gladio & facmec hisi qui
inccegyptum confugerant paucirẽ¬
manserint quireuersi sint

Expanded text:
is terrae . Juxta omnes ad poenitentiam peccatores, et praecipue haereticos cohortatur sermo divinus, quod cum reversi a vitiis ingemuerint, et egerint poenitentiam, salvi fiant; et tunc intelligant ubi prius fuerint, et quod frustra in vanis speraverint. Cumque eos ad poenitentiam cohortetur, illi e contrario confidunt in falsis magistris, et in incerto saeculi: Deique verba audire nolentes, equos Aegyptios desiderant, et eorum velocitate laetantur, quos multiplicari Dominus prohibuit . Idcirco ecclesiastici viri eos velociter persequentur, et unius bellatoris vocem, sive quinque pugnantium quod ad mentem et ad quinque sensus referre debemus mille homines et incondita turba fugientium sustinere non poterunt. Donec relinquamini quasi malus navis in vertice montis, et quasi signum super collem. Scribit et Jeremias quod interfectis gladio et fame his qui in Aegyptum confugerant, pauci remanserint qui reversi sint
Abbreviated transcription (Latin):
÷ mandac tatuac & celibi expectaui
in matutino & clacmdui. & tam
claera fuerit uoxtuã ut caelos
penetret statimtibi dñs rerex¬
pondebit & similis eris morsi
De quo scriptum est laqueba turt
morses & dñ rospondebaet ei
& decbit uobis dñs panemartum
& ecquam breuem sicdtoro¬
babel hacecrefergͥmus tempora
facilis interp̃tatio est: quod
non fuerit subeo perfeotau
lccetitico. diaente docuid
÷cum conuerterit dñs captiuita¬
÷tension factisumus sicut con¬
solat. ut non consolationem
plenam cetque perfectam i
sed simlitudinem consolatio¬
nis acceperint: sinccutem ad
scluatoris cduentum
pacnis cortur & aquabreuis
luxta a postolum paulamoue¬
& hunaeundem is cciam pro¬
phetam euangeli sicus uiti¬
sermo predicetur quipno
latinio sis legis obseruactio¬
nibus cetque ice dectis
in uno uerbo rȩcapitu louiti
Tomnico diliges proximum tuũ¬
÷ si cuxte ipsum Consumuico¬
tum enim & aedbraatectum
iermonem secit dñs suꝑ terrã

Expanded text:
 mandata tua . Et alibi: Exspectavi in matutino et clamavi , et tam clara fuerit vox tua, ut coelos penetret: statim tibi Dominus respondebit, et similis eris Moysi, de quo scriptum est: Loquebatur Moyses, et Dominus respondebat ei . Et dabit vobis Dominus panem arctum, et aquam brevem. Si ad Zorobabel haec referimus tempora, facilis interpretatio est; quod non fuerit sub eo perfecta laetitia, dicente David: Cum converteret Dominus captivitatem Sion, facti sumus sicut consolati: ut non consolationem plenam atque perfectam, sed similitudinem consolationis acciperent. Sin autem ad Salvatoris adventum, panis arctus et aqua brevis, juxta Apostolum Paulum, et hunc eumdem Isaiam prophetam, evangelicus sermo praedicitur, qui pro laciniosis Legis observationibus 411 atque mandatis, in uno verbo recapitulavit omnia: Diliges proximum tuum, sicut teipsum. Consummatum enim et abbreviatum sermone
Abbreviated transcription (Latin):
lacte nutritur infantiae. sediã
solido uercitur cibo. iste in regu¬
li cauernammittet manum.
hoc ẽ in ipsur ratanȩ habitaculũ
et in decum extrahit: Unde &
a postolis potestar dataẽ: ut
calcarent suꝑ serpentes. &scor¬
pioner. & suꝑ omnẽ forticudmẽ
inimici. Nocere aũt & occide¬
renequa quã poterunt. uene¬
nata prius animalia : Eos quiha¬
bitauerint inmontescõdĩ qđ int̃¬
putemus dicide monte sion iuxta
errorem hebrȩorum sequenti
uesiculo. Eu angelicȩ p̃dicatio¬
nis sacram̃ta monstrantur : Qui¬
a repleta ẽ. terra. scientia dnĩ hoc
ẽ. illud quod supradicebatur obs¬
curiur habitabit lupuscũ agno.
& pardus cum haedo accubabit.
Et iuxta consuetud inẽ suam ꝓphe¬
talia msine uerba panduntur:¬

Expanded text:
lacte nutritur infantiae, sed jam lacte nutritur infantiae, sed jam solido vescitur cibo. Iste in reguli cavernam mittit manum, hoc est, in ipsius Satanae habitaculum, et inde eum extrahit. Unde et Apostolis potestas data est, ut calcarent super serpentes, et scorpiones, et super omnem fortitudinem inimici . Nocere autem et occidere nequaquam poterunt venenata prius animalia eos qui habitaverint in monte sancto Dei, quod inteputemus dici de monte Sion juxta Hebraeorum errorem, sequenti versiculo Evangelicae praedicationis sacramenta monstrantur: Quia repleta est terra scientia Domini: hoc est illud quod supra dicebatur obscurius: Habitabit lupus cum agno, et pardus cum haedo accubabit; et juxta consuetudinem suam prophetalia
Abbreviated transcription (Latin):
morabuntur: Quod cotidiae
cernimus ieclesia diuites.
& pauperes potenter & humiles:
reges atq priuatos pariter cõ¬
morari Et apueris paruelis¬
quos a postolos itellegimus &
a postolicos uiror imperitos ser¬
mone sed nonscientia regi mec¬
desia. quicum interse displina
dñi fuerint foederati. ita ut eoꝵ¬
ut eorum quoq familiae coniun¬
gantur .: Tunc cõplebit̃: simul
re qui escent catuli eorum: Leo qio¬
q ñ carnos comedet sed paleas quo
scilic& uercat᷑ cbos simplici: Et hic
obseruandũ qđ nonbos carner
sed leo paleas comedat: palear
put omscripturis sũr uerba sim¬
plicia intellegi: Triticum aut̃
& interiorem medullã sensum
quiinuenit᷑ in littera: & fre¬
quent̃ euenit ut homines sȩculi
misticanes cienter : simpliciscrip¬
turarum lectione pas cantus :
Infans quoq quimalitia parud¬
lus ẽ mittetmanũ inforami¬
ne aspidis et de obrernr hominũ
corporibus fugat dȩ mones: qui
aut̃ ablactatus ẽ & nequaquã

Expanded text:
morabuntur. Quotidie morabuntur. Quotidie cernimus in Ecclesia divites et pauperes, potentes et humiles, reges atque privatos pariter commorari, et a pueris parquos Apostolos intelligimus, et Apostolicos viros, imperitos sermone, sed non scientia, regi in Ecclesia. Qui cum inter se disciplina Domini fuerint foederati, ita ut eorum quoque familiae conjungantur, tunc complebitur: Simul requiescent catuli eorum. Leo quoque non carnes comedet, sed paleas, quod scilicet vescatur cibo simplici. Et hic observandum, quod non bos carnes, sed leo paleas comedat. Paleas puto in Scripturis sanctis verba simplicia intelligi. Triticum autem, et interiorem medullam, sensum qui invenitur in littera: et frequenter evenit, ut homines saeculi, mystica nescientes, simplici Scripturarum lectione pascantur. Infans quoque, qui malitia parvulus est, mittit manum in foramine aspidis, et de obsessis hominum corporibus fugat daemones. Qui autem ablactatus est, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
rerum omniũ abundantia. Edir
contraria paupertas infirmitas ino¬
pia &iam apud phylo rophos saeculi:
Nec in t̃bona reputantur. Nec inter
mala. sed appellant̃ in differentia:
Vnde a stoici quinostrodogmatim
plerisque concordant nihilappellas
bonum nisi rolam hones tatẽ atque
uirtutem : Nihilmalum nis turpi¬
tudinẽ :: Ha ec breuit̃ diximus ut
iudait antes nostror grauissimo sõ¬
no sternere canuincamus : Ceterũ
iuxt auiui ficantem spm̃ facilis intel¬
legentia ẽ : Lupus enim paulus qui
siã. De quodiotum ẽ. beniamin.
lupus rapax habitabit cum a gno
uł anana a quo baptiratus ese
uł petro apostolo cuidictum est
parco a gposncos: Et pardus qui
prius non mutabit uarietates
suas. Lotus infonte xp̃i accuba¬
bit cum haedo non quia sinis tris
ẽ sed qui in molantur ipascha
dñi. et hoc notandum quod non
lupo et pardo. sed lupur & pardus
agni et haedi imitentur innocen¬
tiam: Leo quoque priur fero
cirsimus & ouis &uitulđs parit᷑

Expanded text:
rerum omnium abundantia, et his rerum omnium abundantia, et his contraria, paupertas, infirmitas, et inopia, etiam apud philosophos saeculi, nec inter bona reputantur, nec inter mala, sed appellantur indifferentia. Unde et Stoici, qui nostro dogmati in plerisque concordant, nihil appellant bonum, nisi solam honestatem atque virtutem: nihil malum, nisi turpitudinem. Haec breviter diximus, ut Judaizantes nostros gravissimo somno stertere convincamus. Caeterum juxta vivificantem spiritum facilis intelligentia est. Lupus enim Paulus, quisiam, de quo dictum est: Benjamin lupus rapax, habitavit cum agno, vel Anania a quo baptizatus est , vel Petro apostolo, cui dictum est: Pasce agnos meos . Et pardus qui prius non mutabat varietates suas, lotus in fonte Domini accubuit cum haedo, non qui a sinistris est, sed qui immolatur in pascha Domini. Et hoc notandum, quod non lupo et pardo, sed lupus et pardus agni et haedi imitentur innocentiam. cissimus, et ovis et vitulus pariter
Abbreviated transcription (Latin):
&uia &ueritas: de quoi psalmis
dicit᷑. Ueritas de terra ortaẽ.
& iustitia decaelo ꝓspexit: Vnd
& apostolur hortatur ephesios:
state ergo a ccinctilum bos uer¬
tros iueritate. & induti larĩ¬
ca iustitiae: qđ si ꝑueritate fi¬
des legit᷑ illud dicendum qđ
cingulũ ch̃i quocinctus ẽ. & hie¬
remias. fides credentium sit.
Habibit lupuscũ agno & pardis
cum haedo accubabit: Vitulus &eleo.
& ouis. simul morabunt᷑: Et pu¬
erparuglus minabit eos. uitu¬
lus &ursus pascent᷑ simul reqͥ¬

Expanded text:
ritas . Et de Psalmis dicitur: Veritas de terra orta est: et justitia de coelo prospexit . Unde et Apostolus hortatur Ephesios: State ergo succincti lumbos vestros in veritate, et induti lorica justitiae . Quod si pro veritate, fides legitur, illud dicendum, quod cingulum Domini, quo cinctus est Jeremias , fides credentium sit. . Habitabit lupus cum agno, et pardus cum haedo accubabit; vitulus, et leo, et ovis simul morabuntur, et puer parvulus minabit eos. Vitulus et ursus pascentur: simul req
Abbreviated transcription (Latin):
omnes quȩrunt. ecclesi astici. &
nonueniunt ubiscriptum sit. quo¬
niamnarareus uocabitur. Eru¬
di hebrae orum. de loco ad¬
sumptum putant. sed scien¬
dum. quod hic. Neter per
sade litteram scribatur. Cu¬
ius ꝓ prietatem. & sonum in¬
ter tẽta et l.s. latinus ser¬
monon exprimit.: Est enim
stridulus & strictis dentibus
uix linguae in pressione
profertur.: Ex qua &iam
sion urbs scribitur: porrona¬
⁊araei quos lxx scĩficatos
simmachus separator trans
scribuntur elementum:
Super hunc igitur florem
quidetrunco &dera dice
iesse. permariam uir gi¬
nem. Repente consurget.
ipso conplacuit. omnem
plenitudinem diuiuitatir ha¬
bitare corporaliter : Nequa¬
quam ꝑ partes ut inceterir sũ.
sediuxta euangelium qđ he¬
breo sermone conscriptum.
legunt natarei: descenditsu¬
ꝑ eum omnis fons sp̃r sũ: Dñs
tas.⁊ In eodem mattheiuo lumi¬
ne legimur. illud quod in conse¬
quentibur scribitur. Ecce
puermeus quem elegi. electus

Expanded text:
omnes quaerunt Ecclesiastici, et omnes quaerunt Ecclesiastici, et non inveniunt ubi scriptum sit, Quoniam Nazaraeus vocabitur , eruditi Hebraeorum de hoc loco assumptum putant. Sed sciendum quod hic NESER, per SADE litteram scribatur: cujus proprietatem et sonum inter z et s Latinus sermo non exprimit. Est enim stridulus, et strictis dentibus vix linguae impressione profertur: ex qua etiam Sion urbs scribitur. Porro Nazaraei, quos LXX sanctificatos, Symmachus separatos, transscribuntur elementum. Super hunc igitur florem, qui de trunco et de radice Jesse per Mariam Virginem repente consurget, ipso complacuit omnem plenitudinem divinitatis habitare corporaliter: nequaquam per partes, ut in caeteris Sanctis; sed juxta Evangelium quod Hebraeo sermone conscriptum legunt Nazaraei: Descendet super eum omnis fons Spiritus sanctitas . In eodem Matthaei volumine legimus illud quod in consequentibus scribitur: Ecce puer meus quem elegi: electus
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ & manentẽ meo. ipse est.
qui baptizat in spũscõ: Por¬
ro i euangelio cuiussuprafe¬
cimur mentionẽ. haec scripta
repperimus.: factum est aũt
cum ascendisr& h̃s deaqua.
descendit fonr omnis ip̃s scĩ.
illi : filimi momnib: ꝓphecis ex tg̃¬
pectabamte. ut uenires &
requies cereminte: Tues enĩ
re qui es mea. tuer filius meus
primogenitur. qui regnas insẽ¬
piternum: qui sprd̃i appella¬
tur. & sp̃s sapientiae Om¬
& sine ipso factum ẽ nihil. quod
factum ẽ. in ipsouita est : & m

Expanded text:
anentem in eo, ipse est qui baptizat in Spiritu sancto . Porro in Evangelio, cujus supra fecimus mentionem, haec scripta reperimus: Factum est autem cum ascendisset Dominus de aqua, descendit fons omnis Spiritus sailli: Fili mi, in omnibus prophetis exspectabam te, ut venires, et requiescerem in te. Tu es enim requies mea, tu es filius meus primogenitus, qui regnas in sempiternum. Qui Spiritus Domini appellatur et Spiritus sapientiae; oet sine ipso factum est nihil, quod fac
Abbreviated transcription (Latin):
cular qđ & ipsum iuxta inscriptionẽ
trium psalmorum dominicã sig¬
nificat passionẽ. ipso dicente in
isaia : torcular calcauisolur. &
degentibus uirnon emecum.Ix¬

Expanded text:
 et ipsum juxta inscriptionem trium psalmorum dominicam significat passionem, ipso dicente in Isaia: Torcular calcavi solus, et de gentibus vir non erat m
Abbreviated transcription (Latin):
sibit in mageddo. quam & ipsam
scriptura non continet. & quia sar¬
cinis praepeditus. uelocius fuge¬
re non poterit: deponit uasa sua¬
in machmis. & gradu concito transi¬
bit uallem quam & ipsam hebre¬
us sermonon resonat. Etrur¬
sum ueni et inaggai. quaebis
ihoc loco ponitur. &mhebraico
non habetur: ad sonitum fugȩ
eius contresmoscet. Rama ci¬
uitas saul. quod ꝑspicue falsũ
est: Ciuitas enim saul appellat᷑
gabee. ut hhebraico continet᷑:
dein deueniet gallim. audi&
laisa. audi& anathoth. contre¬
mercet medemena. habitato¬
res aũt. gebin. & collis qui sunt
inhierus alem. idẽ. excelsi qui¬
que uiri ꝓuocantur ad conso¬
landam hierus alem. Non lon¬
go post tempore sed inp̃sentiarũ.
Et eadẽ diedummuia ẽ astyrius
ut mane ant. in locissuis & ꝑtur¬
batimore ne quaquã fugiant :
Hoc iuxta litteram: cȩterũ quidã
mistolo co cũ fasorum nominum.
iuxta lXX ET ΟΙΜΟΛΤIΑC inue¬
nire non possit nec se in librohebra

Expanded text:
sibit in Mageddo, quam et ipsa sibit in Mageddo, quam et ipsa Scriptura non continet. Et quia sarcinis suis praepeditus velocius fugere non poterit, deponet vasa in Machmas, et gradu concito transibit vallem, quam et ipsam Hebraeus sermo non resonat: et rursum veniet in Aggai, quae bis in hoc loco ponitur, et in Hebraico non habetur. Ad sonitum fugae ejus contremiscet Rama, civitas Saul: quod perspicue falsum est. Civitas enim Saul appellatur Gaba, ut in Hebraico continetur. Deinde veniet in Gallim: audiet Laisa, audiet Anathoth, contremiscet Medemena. Habitatores autem Gebim et colles, quae sunt in Jerusalem, id est, excelsi quique viri, provocantur ad consolandam Jerusalem: non longo post tempore, sed in praesentiarum, et eadem die dum in via est Assyrius; ut maneant in locis suis, et perturbati timore nequaquam fugiant. Hoc juxta litteram. Caeterum quidam in isto loco, cum falsorum nominum juxta LXX ἐτυμολογίας invenire non possit, nec se in libro Hebra
Abbreviated transcription (Latin):
grauit enim iam desedibus suis
urbs medemena : Vos autem qui
habitatis incollibus quod inter p̃¬
tatur gebim tutilocorum altitu¬
dine conformini idẽ arma corri¬
pite adhuctantum suꝑerat diei
ut stans ioppidulo ñõb & ꝓcul
urbem conipiens hierus alem:
agitaret manum sũ am atq cor¬
cuter & suꝑmontemsion uł des¬
piciens eam atq contemens uel
salutans et comminans & ad mi
rans. quod toto sibi oriente sub¬
iecto. tamparuaciuitas. poten¬
tiae suae ualeat repugnare :
Hacciuxta hebrȩos ut nobis ab
eistraditum .ẽ. breui sermo¬
ne perstrinximus: Nunc
quid iuxta lxxeditionem ec¬
clesi asticiuiri de hoc loco ser¬
tiant subiciamus : Cum iugũ
assyriisiue ut quidam. ma¬
le arbitrantur babrlonii
ablatum fuerut deumeris
tuis atq: corruptum : fugiens as¬
srrius senna cherib cum pau¬
cis reliquiis. ueni& in aggai.
q̃ inhebraico non habetur &
tantaerit fugienti trepidatio:
ut ibi manere non aud eat. sed tran¬

Expanded text:
gravit enim jam de sedibus suis gravit enim jam de sedibus suis urbs Medemena. Vos autem qui habitatis in collibus, quod interpretatur Gebim, tuti locorum altitudine, confortamini, id est, arma corripite. Adhuc tantum supererat diei, ut stans in oppidulo Nob, et procul urbem conspiciens Jerusalem; agitaret manum suam, atque concuteret super montem Sion, vel despiciens eam atque contemnens, vel insultans et comminans, et admrans, quod toto sibi Oriente subjecto, tam parva civitas potentiae suae audeat repugnare. Haec juxta Hebraeos, ut nobis ab eis traditum est, brevi sermone perstrinximus. Nunc quid juxta LXX editionem Ecclesiastici viri de hoc loco sentiant, subjiciamus. Cum jugum Assyrii, sive ut quidam male arbitrantur, Babylonii, ablatum fuerit de humeris tuis, atque corruptum, fugiens Assyrius Sennacherib, cum paucis reliquiis veniet in Aggai, quae in Hebraico non habetur. tanta erit fugientis trepidatio, ut ibi manere non audeat, sed tran
Abbreviated transcription (Latin):
consolamini montẽ filiȩsion et
collẽ hierus alc̃ Multũ in holo¬
co Lxx ab hebraico discordaNT
quã obrẽ utrãq: editionẽ posuimꝰ
ut quid nob uideat᷑ insingulis xp̃o
simeruimus inspirante dicamus:
Discribit sermo ꝓphecicus asspru
it̃ pompãq redeuntis deae gptohiȩ¬
rusalem & quantostrepituquau¬
toq cursu ad obpugnandã eamueniat :
Tantãq capiendȩ urbis habebitfida¬
ciã ut apud machmas cõm̃detsarci¬
narsuas quasici to subuersa erbere¬
diturus quibus depositis transibit
eã cursim & ingabee habebit di¬
uersorium. quo paulblum ibidem
subsistente ut lassum resa ueat
exercitum Rauã urbs uicina
t̃rebitur : gabee saulis quondã
ciuitas fugiet. Tunc & filia gal¬
lim̃ quae hebraice dicitur bechgalli ta
heiulabit ut equorum arbi treris
hinnitum: Vnde o lasa & pau¬
percuila uel oboediens siue humi¬
les anathoth. tribus enimmodis
Interpretari potest: diligenter.
ad tendite. Et dedinate cur¬
rentes impetum. si potestis:mi¬

Expanded text:
consolamini montem filiae Sion, et collem Jerusalem. Multum in hoc loco LXX ab Hebraico discrepant: quam ob rem utramque Editionem posuimus, ut quid nobis videatur in singulis, Christo, si meruerimusDescribit sermo propheticus Assyrii iter pompamque redeuntis de Aegypto Jerusalem, et quanto strepitu quantoque cursu ad oppugnandum eam veniet. Etantamque capiendae urbis habebit fiduciam, ut apud Machmas commendet sarcinas suas, quasi cito subversa urbe rediturus: quibus depositis, transibit eam cursim, et in Gabee habebit diversorium: quo paululum ibidem subsistente, ut lassum refoveat exercitum, Rama urbs vicina terrebitur: Gaba Saulis quondam civitas fugiet. Tunc et filia Gallim, quae Hebraice dicitur BETH GALLIM  , ita ejulabit, ut equorum arbitreris hinnitum. Unde, o Laisa, et paupercula, vel obediens, sive humilis Anathoth tribus enim modis interpretari potest, diligenter attendite, et declimate currentis impetum, si potestis: mi
Abbreviated transcription (Latin):
naequaler dictamus libros & p
diuersitate uisionum ac sensuum
alius contrahitur alius ex ten¬
ditur. Ita que finito tertio uo¬
lumine. transimus ad quastum.
qui tertia mensura uer suum pri¬
ore minor .ẽ. praesertm cum
quintur quẽ huic libro subieci¬
mus historiae explanationis nt
& paene duplicem numero habeat.
Dum enim nolumus coniuncta diuide¬
re. & olim inter pretata transire.
cursum dirigent nrm̃ elabemur
inpelagur. dcente te uirgoxp̃i eus¬
thochium: A quat tuor uentir cae¬
li ueni sp̃s et mortua orra uiuifica.
ut quae iacebant inter raepulue¬
bitanter samariã in suꝑbia. & magni¬
tudine cordis dicenter. lateres cecder
sed quadris lapidibur aedificabimur. sy¬
comori tetider̃. sed aedros in muta¬
bimus. et eleuauit dñr hoster. rasin.
suꝑ eum. & inimicos eiut intumultũ
uertet syriam aboriente. aphilir¬
tum ab occidente. & deu orabunt isrł
toto ore in omnibur his non est a uer¬
sun suror eius redadhuc manur eius ex¬
tenta . & populur ponẽ reuernir

Expanded text:
naequales dictamus libros, et pro diversitate visionum ac sensuum, alius contrahitur, alius extenditur. Itaque finito tertio volumine, transimus ad quartum, qui tertia mensura versuum priore minor est, praesertim cum quintus, quem huic libro subjecimus, historicae explanationis sit, et pene duplicem numerum habeat. Dum enim nolumus conjuncta dividere, et olim interpretata transire, cursum dirigente nostrum, elabitur in pelagus, dicente te, virgo Christi Eustochium: A quatuor ventis coeli veni, spiritus, et mortua ossa vivifica : ut quae jacebant in terrae pulvebitantes Samariam, in superbia et magnitudine cordis, dicentes: Lateres ceciderunt, sed quadris lapidibus aedificabimus: sycomoros succiderunt, sed cedros immutabimus. Et elevabit Dominus hostes Rasin super eum, et inimicos ejus in tumultum vertet, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ab Occidente, et devorabunt Israel toto ore. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, et populus non est reversus
Abbreviated transcription (Latin):
r tis : In tantum babrlonuar¬
tata erit atque dererta. ut
nepascuis quidem armen¬
touum & pecorũ utilissit:
non enimtend&. ibi arabs
saracendsque tentoria.
nec pastores postuestigia
gruegum fessi labore qui¬
escunt. sed inter parieti¬
nas angustias ueterũ ruina¬
rum habitabunt. Snm̃ qđ
solilax bestias transtuler̃
alii ipso nomine quod haebrȩ

Expanded text:
tis. In tantum Babylon vastis. In tantum Babylon vastata erit atque deserta, ut ne ad pascua quidem armentorum et pecorum utilis sit. Non enim tendet ibi Arabs Saracenusque tentoria, nec pastores post vestigia gregum fessi labore quiescent: sed inter parietinas et angustias veterum ruinarum habitabunt SIIM  : quod soli LXX bestias transtulerunt: alii ipso nomine quod a
Abbreviated transcription (Latin):
erit babi lon illagloriosa n
regnis inclita in suꝑbia chaldȩ¬
orum sicut subuertit dr̃ sodo¬
mam & gomarram. nomu
habitabitur us que insinem
& non fundabitur us que ad
generationẽ & generatignẽ :¬
audiuimus mȩdor. dudilii¬
mus babrlonem. audiui¬
mus inclitã in suꝑbiã chal¬
dȩorũ : Nolumur intellegere
quodfuit & quȩrdmus audi¬
re quod non fuit: Et hȩc dici¬
mus. ñ quod tropologi& intel¬
legentiã condemnemur:¬
sed quo spiritalir int̃p̃tatio. se¬
prophetia babrionis exple¬
tur ⁊ Etricut sub uertit dr̃ so¬
domã & gomorram. sic & ista
subuersa non habitabi turi
ueternum:: Pro illa enim
seuliciam & tesi fontem ur¬
berpersarum inclrtas fece¬
runt.: Nec pon& ibi ten¬
toria a rabs nec pastores
requi escent: sederunt ibi
bestiȩ & replebuntur domis
eorũ draconibur et habitai
buntibi strutioner. & pilosi.
saltabuntibi respondebunt¬
que ululȩ in uedibur eius
&sirenȩ inde lubris uolupta¬

Expanded text:
erit Babylon illa gloriosa in erit Babylon illa gloriosa in regnis inclita in superbia Chaldeorum sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorram non habitabitur usque in finem et non fundabitur usque ad generationem et generationem divimus Medos, audivimus Babylonem, audivimus inclytam in superbia Chaldaeorum: nolumus intelligere quod fuit, et quaerimus audire quod non fuit. Et haec dicimus, non quod tropologicam intelligentiam condemnemused quod spiritualis interpretatio seprophetia Babylonis expletur: et sicut subvertit Deus Sodomam et Gomorrham: sic et ista subversa non habitabitur in aeternum. Pro illa enim Seleuciam et Ctesiphontem urbes Persarum inclytas fecerunt. Nec ponet ibi tentoria Arabs; nec pastores requiescent ibi: sed erunt ibi bestiae, replebuntur domus e pilosi saltabunt ibi. Et respondebunt ululae in aedibus ejus, et Sirenae in delubris volupta
Abbreviated transcription (Latin):
nis & ulula tum lupimec habeat
defensorem. aut principem cuius
sequatur imperiũ: Unur quis¬
q: adpopulum suũ conuert&ur.
& singuliadterram suã fugient:¬
post quã capta fuerit babrlon.
& portar eius in trart hosti¬
lir exercitus : cuncta auxiliã
& diuersarum turmae quib:
priur ciuitar defensabatur : ad
suas prouinciar reuera ꝥten¬
r̃ tur: Omnis qui inuentur fur¬
x erit occidetur. & qui super¬
e: uenerit cad& ingla dio: qui
non fugerit. imucro neferiex:
qui uero aut resistere uolue¬
rit. aut reuerti : intantũ: cap¬
ta urbe non proderit: ut ipse
quoq sanguinẽ funidat:
n fanteñ eorũ allident᷑ in oculis
eorũ. diripient᷑ domus eorum
& uxorerlio labunt᷑: Hoc ẽ qđ

Expanded text:
nis et ululatum lupi: nec habet defensorem aut principem, cujus sequatur imperium. Unusquisque ad populum suum convertetur, t singuli ad terram suam fugientPostquam capta fuerit Babylon, et per portas ejus intrarit hostilis exercitus, cuncta auxilia et diversarum gentium turmae, quibus prius civitas defensabatur, ad suas provincias revertentur. Omnis qui inventus fuerit, occidetur: et omnis qui supervenerit, cadet in gladio. Qui non fugerit, mucrone ferietur: qui vero aut resistere voluerit, aut reverti, in tantum captae urbi non proderit, ut ipse quoque sanguinem fundat. Infantes eorum allidentur in oculis eorum: diripientur domus eorum, et uxor