comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inhabitabant. Graeciam: Macedoniam: Pontum es Asiam: atque Illyricum uastauerunt :
ex quibus Illyricum e Macedoniam xu. ferme annis tenuerunt. Deinde a Claudio lmpe.
superati sedes proprias repetunt. Romani autem Claudium Aug. p
fortissimam gentem a finibus reipubl. remouisset insigni gloria honorantes in foro illi au¬
reum cdypeum. in Capitolio autem auream ei statuam collocauerunt.
stantinus aciem instruxit. ingentique certamine uix superatos ultra Danubium expulit
de diuersis gentibus uirtutum gloria clarus. sed de Gothorũ uictoria amplius gloriosus.
quem Romani. acclamante senatu. publica laude prosecuti sunt. quod tantam gera ui.
cerit. quod pacem reipublicae reformauerit.
accepit: regnans annos xiii. qui persecutionem ad. sas fidem communem uoluit exerce.¬
re contra eos qui in locis suis Christiani I debantur. ex quibus plerique quia idolis im.¬
molare non adquieuerunt: mar yrio coronati sunt reliqui autem coacti sunt de regno suo¬

Expanded text:
inhabitabant, Graeciam, Macedoniam, Pontum, Asiam atque Illyricum vastaverunt. Ex quibus Illyricum et Macedoniam 15 ferme annis tenuerunt. Deinde a Claudio Imperatore superati sedes proprias repetunt. Romani autem Claudium Augustum pro eo quod tam fortissimam gentem a finibus reipublicae removisset, insigni gloria honorantes, in foro illi aureum clypeum, in capitolio auream statuam collocaverunt. stantinus aciem instruxit, ingentique certamine vix superatos ultra Danubium expulit, ne diversis gentibus virtutis gloria clarus, sed de Gothorum victoria amplius gloriosus. Quem Romani, acclamante senatu, publica laude prosecutcerit quod patriam rei publicae reformauerit. Athanaricus regnans annos XIII, qui persecutione crudelissima aduersus fidem commota uoluit se exercere contra Gothos qui in gente sua Christiani habebantur; ex quibus plurimos, quia idolis immolare non adquieuerunt, martyres fecit, reliquos autem multis pers
Abbreviated transcription (Latin):
isiere et faure deteuis. corterum eroteie ixi christru qnomidi
dut ⁊ qui non faus. quod ehristus fatere praecepit ÷ aut undo prireni¬
et ad prceruium fidei: qui fidom non uili seruaro mandati. Nutea
bentus exlulit. u̾onti lrtiir. Nec ambnlando profitier ad salulan
qui sa lu taris uiae non tenei urrilarsui: Carienda sunt autem non¬

Expanded text:
et facere debemus. Caeterum credere se in Christum, quomodo dicit qui non facit quod Christus facere praecepit? Aut unde perveniet ad praemium fidei, qui fidem non vult servare mandati? Nutet ventus excutit ventiletur; nec ambulando proficiet ad salutem, qui salutaris viae non tenet veritatem. III. Cavenda sunt autem
Abbreviated transcription (Latin):
nolito faterr. iste sermo do me ost. qui lona duro. ut contraria
gero. et sim Irdens suꝑ cathedeam mroysi. quasi siriba ei phari¬
Iuus. preroptum tibi osi o popute. si non habueris aunsatlenem
dictima prsenna. et alioruua as putesia dogmatum. conprxrris
uero meam tulpa silom uitan. atqi pricata. ut non habras iuxta
dilentis iitam tuam nnsituere. seira facero quie lognor. Nnlaim
iiteraiur. et si uoliuus imitari quõpiam. propotitus ost nosis ad¬

Expanded text:
nt . Iste sermo de me est, qui bona doceo, et contraria gero, et sum sedens super cathedram Moysi quasi Scriba et Pharisaeus. Praeceptum, tibi est, o popule, si non habueris accusationem doctrinae pessimae et alienorum ab Ecclesia dogmatum, conspexeris vero meam culpabilem vitam, atque peccata, ut non habeas juxta dicentis vitam tuam instituere, sed ea facere quae loquor. Nullum imitemur, et si vol
Abbreviated transcription (Latin):
uel aliquis alius muentus fuerit. falianius cochiipi lanoritos prasto
yste. ⁊e si qua proserri poturrint rx ñtrans parto hiumenta. us pispositis
ccerors. nussa si do mino platuerit interpollanto motertia. quit quot oreto
poterinis as hoc uacantes. et iuus quisq nostrum apus suum hospiteni
Iominũ dpracantes. adutirante ipso. cin pax chrishana gralsima ror
rem tantam. et sono denimo captã: ad inquisitionis termuũ protiicamo

Expanded text:
os praesto esse. Et si qua proferri potuerint ex utraque parte documenta: ut postpositis caeteris, nulla, si Domino placuerit, interpellante molestia, quotquot diebus potuerimus ad hoc vacantes, et unusquisque nostrum apud suum hospitem Dominum deprecantes, adjuvante ipso cui pax christiana gratissima est, rem tantam et
Abbreviated transcription (Latin):
Ponto corda tirstra. quae yyo tesificor uobis hodio. ut mandoss na filiis
ess cuuerent. quis fationtes longo ꝑ se ũeretis temporo n terra. ad
lordano tranfmisco ingretimins possi eendam
Confortaro igitur. er esto robuistus ualos ut cũstosias e falas omuoni leq̃r
quam praecopit tidi Mestes seruis mens. Ne deesmos adra ao bextrram
uol ad smistram. ut intelligas cimeta quis azis. Non rocodat uol imirn
begis hio alore tuo. sed meditateris in po diebus at nochibus. ut uisutias
ei salias omnia quie scripta sinu ineo

Expanded text:
n omnia verba, quae ego testificor vobis hodie: ut mandetis ea filiis eis viverent: quae facientes longo perseveretis tempore in terra, ad quam, Jordane transmisso, ingredimini possidendams et facias omnem legem quam praecepit tibi Moses servus meus: ne declines ab ea ad dexteram vel ad sinistram, ut intelligas cuncta quae agis. Non recedat volumen legis hujus de ore tuo: sed meditaberis in eo diebus ac noctibus, ut custodias et facias omnia quae scripta sunt in eo
Abbreviated transcription (Latin):
hominũ. uotuti seripturas uinmẽo habrre uespniy: ut nobis non hexat
salua honinfitontia. quos illis dobetur heminitus. aliquia roru siniplitis
improtarr at q rospuere. si forte musnerimo qued aliter senserint. quan
ueritas habet. diuino aduitorio uel at aliis intollerla. uel a notis. Tatis
sum in secipturis aliorum. quales rio uo lo isso inbolloitor

Expanded text:
hominum uelut scripturas canonicas habere debemus, ut nobis non liceat salua honorificentia, quae illis debetur hominibus, aliquid in eorum scriptis inprobare atque respuere, si forte inueuerimus, quod aliter senserint, quam ueriego sum in scriptis aliorum, quales volo esse intellector
Abbreviated transcription (Latin):
bau Aiun̾s acredat. eui nũ mauducauerit iudiyue iuditur sibi manduc᷑ar
Q bidit Aliũo contra. Ruio iuꝑs se tauta est plapa peccali al uuelũs moribi
it modicauuẽta talia differeuda fuit: anctõe autrstiti. deser quiti aballario reiuoueri
ad agendaui poeuitentiam R ead̃ aũitae recouciliaii. hoc esi em̃ meligne accipere
qũz iomo indicetur uõ sedelet a quotdiaua mediana duĩa corporis septe
Nesliũs mier eos fortase quiez diriunt luera quã mouet ui precipũe in chrĩ p̃a¬
ee permaueant, faciot aũt unius piũs quõs seauñ fulem suãm pie credis ysce ta¬

Expanded text:
anducat et bibit.\' alius contra: Immo, inquit, si tanta est plaga peccati atque impetus morbi, ut medicamenta talia differenda sint, auctoritate antistitis debet quisque ab altario remoueri ad agendam paenitentiam et eadem auctoritate reconciliari - hoc est enim indigne accipere, quisque judicetur, non se debet a quotidiana medicina Dominici corporis separare. Rectius inter eos fortasse quispiam dirimit litem, qui monet ut praecipue in Christi pace permaneant: faciat autem unusquisque quod secundum fidem suam pie credit esse fa
Abbreviated transcription (Latin):
mo sape haretiti Aum fua student ꝑuersa adsiruere
ea proferint. quae profpelo in sacrorũ lisrorum pagi¬
a al lo quen dun nobis. quas qua dam argentea uo.¬
na sunt. ꝑa de ipsis locutionis nostrae origmem traui¬
mus: Ideo ad satya authorit atis pagmas uotai
uat qui uero loqui desi derã in de sumere debeãt

Expanded text:
 Saepe haeretici dum sua student perversa adstruere, ea proferunt quae profecto in sacrorum librorum pagi ad loquendum nobis quasi quaedam argenti venae sunt, quia de ipsis locutionis nostrae originem trahimus, eos ad sacrae auctoritatis paginas revocat, ut si vere loqui desiderant, inde sumere debeant
Abbreviated transcription (Latin):
yii. Et ipsa conalia qua ꝑ singulas regionos uol proiñtias fiãt
phenariorum contiliorum authortati qud frunt ex uuiuerio orbr
uistiano sins ullis ambagitus cedere. ipsaqi plenaria Ier
um xrat. et cogniiatur quol latetar sinp ullo typo iacritegae suꝑbue. siup

Expanded text:
est, et ipsa concilia, quae per singulas regiones uel prouinest, et ipsa concilia, quae per singulas regiones uel prouinplenariorum conciliorum auctoritati, quae fiunt ex universo orbe Christiano, sine ullis ambagibus cedere, ipsaque plenaria saesum erat, et cognoscitur quod latebat, sine ullo typho sacrilegae superbi
Abbreviated transcription (Latin):
enhollyios. I in aligua uitia nostra paũtit. Iuis non intelectio. quasi
nos melius iaꝑs mno luisq praocipecę possuno. po logilaro polius er croe¬
ye iodl eser mõsis. et uerius quod ioi senytrun ust. uri auisi lateat: quam
qod quo d nos ꝑ nos met ipsos saꝑr postims.
consiliũ. cur anthorilatom Cyprrani pro uostro Iehiimate ascimui¬
ris. ut ens excmplum pro ecctesia pato re/puilis : diiis autem ursat
sanctam seripturam canoniram. tam urteris quam noui tesiamri
certis sins tarminis contineri. eamqi omnibus posterioribus xpiscopi¬
yum literis ia praeponi. ut oe illa omuino dubitari. et diserplari
non possit. utrinu uerum. ries ut rĩni uaitum sit. quid qrũo ieo
scriptum esse coustiterit. Episuporinu autena literas. quor posi uu¬
tirialam carorem uel /euprae sunt. uel seutuntur. it ꝑhernont̃
forte saprentiors: ciusliber nra roperitionis. ei ꝑ aliorun
lia licere reiratendi. ẜ quid in nis forto a uentato dem

Expanded text:
intellectae, si aliqua uitia nostra percutit, siue non intellectae, quasi nos melius sapere meliusque praecipere possimus, sed cogitare potius et credere id esse melius et uerius quod ibi scriptum est, etiam si lateat, quam id quod nos per nos ipsos sapere possumus. concilium; cur auctoritatem Cypriani pro uestro schismate adsumitis et eius exemplum pro ecclesiae pace respuitis? quis autem nesciat sanctam scripturam canonicam tam ueteris quam noui testamenti certis suis terminis contineri eamque omnibus posterioribus episcoporum litteris ita praeponi, ut de illa omnino dubitari et disceptari non possit, utrum uerum uel utrum rectum sit quidquid in ea scriptum esse constiterit, episcoporum autem litteras, quae post confirmatum canonem uel scriptae sunt uel scribuntur, et per sermonem forte sapientiorem cuiuslibet in ea re peritioris et per aliorum m et per concilia licere reprehendi, si quid in eis forte a ueritate deuiatum
Abbreviated transcription (Latin):
nen nnp robemy seo enam landando a mulondo sectonuir ins abi¬
quorum insirmito noninata inpreit ut ampłins det rimentum su
Si enim eo modo imprdiat. ut marora sin ciorni luera speranda sit̃
quam eal mumatorũ detrmẽta tuuenta mytuenda siar diilitauo¬
ne faliendum gr. maximte iltus quoo etiam do seripturis tetondi

Expanded text:
m laudando et imitando sectemur, aliquorum infirmitas non ita impedit, ut amplius detrimentum sit. si enim eo modo impedit, ut maiora studiosorum lucra speranda sint quam calumniatorum detrimenta metuenda, sine dubitatione faciendum est, maxime id q
Abbreviated transcription (Latin):
post primam corroptionem ryuusandun. quod ꝑuerius pit pnuismooi. er
toliquat. ut a semer ipso damnatus. Syo ei in omni prnr
at oleitioris qua quis siur add institũendas tiur ad inr̃supirdagras
damnatur fioi etegi Nolis ueso intuil y nostro arbitrio incculsi¬
re liter sos noc rugere quod aliquis ey ar sitrio suo induxent. Agos¬
oles domini habxins authores. qui nec ipsi quicqͣ ix iuo

Expanded text:
post primam correptionem recusandum, quod perversus sit eiusmodi et delinquat, ut a semetipso damnatus. Sed et in omni paenene electionis qua quis sive ad instituendas sive ad suscipiendas eas damnatur sibi elegit. Nobis vere nihil ex nostro arbitrio indulgere licet, sed nec eligere quod aliquis de arbitrio suo induxerit. Apostolos domini habemus auctores, qui nec ipsi quicquam ex suo
Abbreviated transcription (Latin):
dilionem urstram tatuati. Cinus proecopli memor beatus Bañlus apora
ra enouet ipse quoq et instriut dicins: si quis alirer doca. e nin aci¬
quresat sans ererois domini nosen ioin chrytie e ciet rinae enis Itupore
elatus esi mait Iciens diser den oum ab hiusmoli
Si ad diuiuae traditionis caput et onginem reuerla nuir cesiat error
humamis. et satramgnlorum caelostiñ rationo ꝑspeda. quicquid ino iali.¬
r et mĩde tenobrarum obseurum lalesat. Iuio uen latis a
lo nalis. aque qui topiose prius et larquer proflurlat. In suo detitiai.
nomis as sontem ꝑgituy: ut illis chefretionis ratio noseatũr. ũtrimine
cros contitus uenis in tapito siccauerit. an ueio iutrgro indo si pleus
piocirrens in modio it mere destiterit e Asi iuitio intprrupti aut bituli canalii

Expanded text:
em vestram statuatis . Cujus praecepti memo, beatus Apostolus commonet ipse quoque et instruit dicens: Si quis aliter docet, et non acquiescit sanis verbis Domini nostri Jesu Christi et doctrinae ejus, stupore elatus est, nihil sciens, discede ab hujusmodisi ad divinae traditionis caput et originem revertamur, cessat error humanus, et sacramentorum coelestium ratione perspecta, quicquid sub caligine ac nube tenebrarum obscurumns qui copiose prius et largiter profluebat subito deficiat, nonne ad fontem pergitur, ut illic defectionis ratio noscatur, utrumne arescentibus uenis in capite unda siccauerit an uero integra inde et plena procurrens in medio itinere destiterit, ut si uitio interrupti aut bibuli canalis
Abbreviated transcription (Latin):
unt: et aliter praecica uerimi. Ad hauc itaqi formam prouoca simtur
iltis eiclesiis. qua licer muillum ex apostolis uel apos lilius autor
proferant. ut mitio posterioeri. quie deniq quotidio inshitintũr. tamẽ
in eadem fide conspirantes. non mimis apostoliroo depiita ntùr pricon.¬
sanguinilato doetrima

Expanded text:
unt aliter praedicaverunt. Ad hanc itaque formam probabuntur ab illis ecclesiis, quae licet nullum ex apostolis vel apostolicis auctorem suum proferant, ut multo posteriores, quae denique cottidie instituuntur, tamen in eadem fide conspirantes non minus apostolicae deputantur pro consanguinitate doctrina
Abbreviated transcription (Latin):
chentes sient yll sulannam pnollam eo rrumprrrea molat onasis came
sic et hii acultermis doctrinis ecclesia prrcutian corrimprcs. uutt¬
tatem euangelcam uio lare tonantur. Ctamat et diue lomino. N¬
be auuidi rensermones psendoprophe tarñ. quo niaui ii iones corodis porui
funstrantus rot Loquinitũs spd non ad oro dimin Areunt on qui¬

Expanded text:
dentes, sicut illi Susannam pudicam corrumpere et uiolare conati sunt, sic et hi adulterinis doctrinis ecclesiae pudicitiam corrumpere et ueritatem euangelicam uiolare conantur. Clamat etdicitDeus: nolite audire sermones pseudoprophetarum, quoniam uisiones cordis eorum frustrantur eos. locuntur, sed non ab ore Domin
Abbreviated transcription (Latin):
uregere nos desrer praeroplo dei: si quid eñ uel aoddas. uol gorra das
praenarieatio qua dau uidetiir eseo mandare pura enu ei sunplx
mandati iorma struanda uel tost mionis series inuranda er plos¬
rum qi testis dum aliquio ex suo ad seriem gefurum adiitit. totam
rest mionis fidem parlis mendatio decolorat X¬

Expanded text:
ddas uel detrahas, praeuaricatio quaedam uidetur esse mandati. pura enim et simplex mandati forma seruanda uel testimoni series intimanda est. plerumque testis dum aliquid ad seriem gestorum ex suo adicit, totam testimonii fidem partis mendacio decolorat
Abbreviated transcription (Latin):
dominꝰ nosther ꝑuuttat di cere in terim. quiii quis est. liuscũq ceitilis
Cuius łrumq inateriae homo ei deus. Cruis eñq fedin prorieplos. cninsuqi
trara. quid homini agpndum oytesminarei: quam dui in tenr
agrsat. iose promitiabat iie populo palam siue discipulis Ieorsim ⁊
quitus duodecini prauipuos aelegerar la heri suo dest matos Datinidus mo¬
ꝯistros. Itaq iino porum decuiso. reliquos undecim rogrodieus at patrr̃
post rosurreitionem. nscit iro ei docerr naliones. tngendas in patrr̃.
i in fitiũ. a ipiritum sanctimi. Statim igitur apostili. qu
apprllatio nuisios interpriolatur: assmuplo ꝑsortomi dnocto cuo slaetrra

Expanded text:
dominus noster, permittat dicere interim, quisquis est, cuiuscunque dei filius, cuiuscunque materiae homo et deus, cuiuscunque fidei praeceptor, cuiuscunque inistraret, quid homini agendum determinaret, quamdiu in terris agebat, ipse pronuntiabat sive populo palam sive discentibus seorsum, ex quibus duodecim praecipuos lateri suo allegerat, destinatos nationibus magistros. Itaque uno eorum decusso reliquos undecim digrediens ad patrem post resurrectionem iussit ire et docere nationes tinguendas in patrem et in filium et in spiritum sanctum. Statim igitur apostoli, quos haec appellatio missos interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
enla promisa. ium sprritus sancti. ad iuyli trgu et ploquinu. ꝑ primo
ꝑ iuderam conteslala fiee in Iosim christum. et peclosiis instituitis.
de hinc in orbem profriti: pandem doctriam piuseo fidei nations
proriui lgauerunt: et promoo eccterias apno unamgnamq liuilateni
conchcteritnt. a quibus tratucom fidei. ui iemina dutrinao. loetero
inote eccleriae muitu ala sunt. et quotidis muhu antur ut putre
uiie geuuis ad originem siram censpatur neucso en. Ira qna h
ac tantae ecclesiae. imam ostr illam al apostolis primã. ex qua omuss
Sis onmes primae. ei omurs apostolicae. dum inam ounrs prodai uni¬
lalem. Comimnicatio patis et appyllatio fraher mlatis. et contesceratio
hospilalitalis: qua iura nõ alia uatio regit quam pruscheui satrauira
uua traditio. Nane igitur dirigimꝰ prieserplisnem: Si domino leso
chrislus apostotos misit ad praediransino: alios non rrcpapdos gir
pr aed calores. qnam quos chrytus inslitiui: ouia noc alnis patre

Expanded text:
tus Sancti ad virtutes et eloquium primo per Judaeam contestata fide in Jesum Christum et ecclesiis institutis, dehinc in orbem profecti, eamdem doctrinam ejusdem fidei nationibus promulgaverunt, et proinde ecclesias apud unamquamque civitatem condiderunt, a quibus traducem fidei et semina doctrinae, caeterae exinde ecclesiae mutuatae sunt, et quotidie mutuantur ut ecclesiOmne genus ad originem suam censeatur necesse est. Itaque tot ac tantae ecclesiae una est illa ab apostolis prima, ex qua omnes. Sic omnes primae et omnes apostolicae, dum una omnes probant unitate communicatio pacis et appellatio fraternitatis et contesseratio hospitalitatis, quae iura non alia ratio regit quam eiusdem sacramenti una traditio. Hinc igitur dirigimus praescriptionem, si dominus Christus Iesus apostolos misit ad praedicandum, alios non esse rpraedicatores, quam Christus instituit; quia nec alius Patrem
Abbreviated transcription (Latin):
nilite farero. iste sermo eo mo est. qui boua docco. si contrana grro
et sum spceus suꝑ cathipdram Moysi. quasi scrila er phansteus. Proco¬
tum tibi est opopnto. si non haburris accusationem doctrinde pessimto
et alurur al reclesia rogmat uin ÷ conspeaeuis uero meam cnlpasilo
precata. ut non hatras iupra ditrntis nitam tirani
iniciturre . sed na fatero quae loguor. Nullum initourur en si uolui¬
uis miitan quempiam. propositus ust nosis as iitandum christus
lesus odeseriphi sunt achis aposio lorume. er prophotarĩ gosia. ch¬

Expanded text:
nt . Iste sermo de me est, qui bona doceo, et contraria gero, et sum sedens super cathedram Moysi quasi Scriba et Pharisaeus. Praeceptum, tibi est, o popule, si non habueris accusationem doctrinae pessimae et alienorum ab Ecclesia dogmatum, conspexeripeccata, ut non habeas juxta dicentis vitam tuam instituere, sed ea facere quae loquor. Nullum imitemur, et si volumus imitari quempiam, propositus est nobis ad imitandum Christus Jesus. Descripti sunt actus apostolorum, et prophetarum g
Abbreviated transcription (Latin):
mitin as aliqua ionorantia iiel simplicitato sorta: in nsum ꝑ suclip¬
nem lorrobiratui. et ita aduerius ueritatpr uindicatur
nus noster christus ueritaten so non ꝯsurtiidiuõ cognominannt .s.
Ieue christus et prior omuibus : E que ueritas sempiterna et antiqua us
Uicherunt ergo quitus noũu esi. qued sisi urtus osi. Ncerosus ncnto
nomilas quam uertas remiut: Quideumq aduersus uerlatoni

Expanded text:
vel simplicitate sortita in usum per successionem corroboratur et ita adversus veritatem vindicatur. Sed dominus noster Christus veritatem se, non consuetudinem, cognominavit. Si semper Christus, et prior omnibus, aeque veritas sempiterna et antiqua res. Viderint ergo quibus novum est quod sibi vetus est. Haereses non tam novitas quam veritas
Abbreviated transcription (Latin):
Fecreni matyriae apud hoeretitos. et philosoghos uo lutantur iden
⁊uchy mesi. et ⁊ itromate inserunt aristotolom. oni illis dialritita
initibut: arifitom struensi et oestrusndi : uer sipollam: in son ontyi
uoilam. in comrituris duram. in argumintis oꝑariam. ontentiono
mobescam. eti am sisi ipsi omnia rot ractantem: no quid onmino
trauanerne denc illae fabulco. er gonralogios in eoterminasiles
equapeloues resrenuosce e termones ser pentrs urlut cantrr a pos
nos apostolus rosrenans nominatim ptulisplu amn et manem¬
sronitionem contostatus cantri oportars. siritens ad toltosseuses: Udete no quis

Expanded text:
Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, iidem enthymesi et ectromate. Miserum Aristotelem! qui illis dialecticam instituit, artificem struendi et destruendi, versipellem in sententiis, coactam in coniecturis, duram in argumentis, operariam contentionum, molestam etiam sibi ipsi, omnia retractantem, ne quid omnino tractaverit. Hinc illae fabulae et genealogiae interminabiles, et quaestiones infructuosae, et sermones serpentes velut cancer, a quibus nos apostolus refrenans nominatim philosophiam contestatur caveri oportere, scribens ad Colossenses, Videte
Abbreviated transcription (Latin):
Quis antem nestiar sancam seripturam canonilam. lam urters
qũar noui hela menti. certis sins terminis contiuen. ramq on¬
mono posceriorisns epi corum lileris it a praeponi⁊ ut witta omm.¬
no endilars et distoptari non poseit ⁊ utrimi uorinn ures utũ
Noli ergo fratey contra diuina. tam multa tam clara. lam inoti.¬
bitala test imoma colligere uelle calumtnias yx gpiscopor ino scriplis
suir nostroriu sio Nilarii. siuo anteq̃ pars donati sypararo.¬
hos gyans lilterarinmi. ad auinoritato canonis disinguenoum en.
Non enun sic legnatur. tanq ila ex nis testimonum proferatur
ut iontra sentiro non liepat. si torto alind sapuerint. quant uerilas
postu lat. In eo guippe mimero simis. ut non dedignomi eham nodũ¬
delum. as aposllolo actipero. Et si quii aliter sapitis. is quoqi drus uosis
serpabar nostu ete: Trmeto si sancti Cypriam rpizuopi et gloriosi marh¬
iis. te rebralat ant horilas: quam quibem sient cixi. a canonica au¬

Expanded text:
quis autem nesciat sanctam scripturam canonicam tam ueteris quam noui testamenti certis suis terminis contineri eamque omnibus posterioribus episcoporum litteris ita praeponi, ut de illa omnino dubitari et disceptari non possit, utrum uerum uel utrum Noli ergo, frater, contra diuina tam multa, tam clara, tam indubitata testimonia colligere uelle calumnias ex episcoporum scriptis siue nostrorum sicut Hilarii siue, antequam pars Donati separarehoc genus litterarum ab auctoritate canonis distinguendum est. Non enim sic leguntur, tanquam ita ex eis testimonium proferatur, ut contra sentire non liceat, sicubi forte aliter sapuerunt quam veritas postulat. In eo quippe numero sumdictum ab apostolo accipere: 'Si quid aliter sapitis, id quoque Deus vobis e tuum . 36. Deinde si sancti Cypriani episcopi et gloriosi martyris te delectat auctoritas, quam quidem sicut dixi, a canonica au
Abbreviated transcription (Latin):
obsernauit et touint. quod nos sominus tatero exempte. et magisteno
Iue docins. potesi simplicilati pris ie indulgentia domini urmaieno¬
di. Nolis ueyo non poterit ignosa. qni rint a lo mino almosins
ing. ut uͥsiq lex enaugelira. et traditio domini la per urtur ⁊ ri as
uos christis doluit et irut non reuslalur. gypae utera tani
contemureo. ei in errors prist mo ꝑtoueraro. quis afius ri quͣam
incurie in obiurgalionem domini intropantis in spialmo ri dicrr̃s
Aa quid exponis uisifitationes meas. et assunpis tesiamen iũ
msũda ꝑ os tiuini: ru antem odisti disuylinanio ei aligusti ser¬

Expanded text:
t tenuit, quod nos Dominus facere et exemplo et magisterio suo docuit, potest simplicitati ejus de indulgentia Domini venia concedi; nobis vero non poterit ignosci, qui nunc a Domino admoniti mus, ut ubique lex euangelica et traditio dominica seruetur et ab eo quod Christus et docuit et fecit non recedatur. Quae ultra iam contemnere et in errore pristino perseuerare quid aliud est quam incurrere in obiurgationem Domini increpantis in psalmo et dicentis: ad quid exponis iustificatiomeum per os tuum? Tu autem odisti disciplinam, et abjecisti ser
Abbreviated transcription (Latin):
pratopla diuina. Nam si sareydotas dei. et christi sumi
non inurnio quen iuagis sagui ꝯuan deuni ei christimi dobra
cum ipse in pniangelio maxinde silat : ⁊ ꝯo sii limon minoti.
qui ne sequiitus tuerit non apibinati in iouebris. sod habes¬
bit limnen iula. Ao nego in teurotis amsulomꝰ. Christimi

Expanded text:
vare debemus. Nam, si sacerdotes Dei et Christi sumus, non invenio quem magis sequi quam Deum et Christum debeamus, quando ipse in Evangelio maxime dicat: Ego sum lumen saeculi. Qui me secutus fuerit, non ambulabit in tenebris, sed habebit
Abbreviated transcription (Latin):
sas mortes. ui colantur as homimibus appelant. aui quod ad
eorun sepulchra eoriosi greges uagoriun et uayar uin ꝑ uiati
nequitia die nocteq se uino sopeli aut. flagitiis q torrumpõt
sit isla omnis lurda palsa poruno. nec frimientis prae uidica

Expanded text:
sas mortes, ut colantur ab hominibus, appetant, aut quod ad sas mortes, ut colantur ab hominibus, appetant, aut quod ad eorum sepulcra ebriosi greges uagorum et uagarum permixta nequitia die noctuque se uino sepeliant flagitiisque corrumpant. sit ista o
Abbreviated transcription (Latin):
salitem ac uilam cetornam. nomo ꝑuonii insi ꝗ habet capie
christum. habrro aũtem capnt christiuis nemo poterit: ins
qui in euis corpore fuerit. quod sst occlesia. quam siuit ips um
caput in serplris sancus canomas debemo agnosirge. non inua¬
riis hominii rumenti es opini ombui. et factis et dicts et ioisis
inquirere. Nemo mibi hoes opponat. qui mihi respondere parahi
est quia nes ego dico ideo mih esie eredendum coumuuso¬
nom dorran noni qie ecetgiiam eh risti. quia quidam qui apad
eor epsupi fusruns. dim̃na instrurenta embus tradidilor¬
añt iuna in eñditio episcoporum quo ab imperatore prnusrani
caniam suam non odtmuprint. aut quia prouo lantes addipit
imperacorom. ghiam as ipso cont rari ami sisi sententiams meruerã
aus qa lairs fumnt apnas eos cireum eellio num prinapes. autga
tanla mata commisuuns Circu ipllignes aut gasit ape
eos qui se ꝑ as rupta pratupitan. ues conere mando iensi au¬
in uitis homimous terrendo gelorgusat. et los sponiras ra surio¬

Expanded text:
nemo peruenit nisi qui habet caput Christum. habere autem caput Christum nemo poterit nisi qui in eius corpore fuerit, quod est ecclesia, quam sicut ipsum caput in scripturis sanctis canonicis debemus agnoscere. non in uariis hominum rumoribus et opinionibus et factis et dictis et uisis inquirere. Nemo mihi ergo haec opponat qui mihi respondere paratus est, quia nec ego dico ideo mihi esse credendum communionem Donati non esse ecclesiam Christi, quia quidam, qui apud eos episcopi fuerunt, diuina instrumenta ignibus tradidiaut quia in iudicio episcoporum, quod ab imperatore petiuerant, causam suam non obtinuerunt, aut quia prouocantes ad ipsum imperatorem etiam ab ipso contrariam sibi sententiam meruerunt, aut quia tales sunt apud eos circumcellionum principes, aut quia tanta mala committunt circumcelliones, aut quia sunt apud eos, qui se per abrupta praecipitent uel concremandos ignibus infeinuitis hominibus terrendo extorqueant et tot spontaneas et furio
Abbreviated transcription (Latin):
yron. non m contiliis opiscoporitm suorũ. non in bhoris qnoruta¬
libi episteporum diipulalorimi: non in signis et prodisiii fata¬
ios qui a cham contra isla. uerbo domini prcoparati. ⁊ cauli
redait sumo. sed in prascriplo legis. in proplirtarum pradieu
na pras moruns cantibus in ipsiũs pastiris uocibus: nn pũ aupolis

Expanded text:
rum, non in conciliis episcoporum suorum, non in litteris quorumlibet disputatorum, non in signis et prodigiis fallacibus, quia etiam contra ista uerbo domini praeparati et » cauti redditi sumus, sed in praescripto legis, in prophetarum praedictis, in psalmorum cantibus, in ipsius unius pastoris uocibus, in euangelis
Abbreviated transcription (Latin):
pripsetans yelato carite defurpat caret suu̾n. orinis auea
lier oran. añt propzetans non Uelato capite. detarpat capĩt suũ
umin est enim ac si decalueiur. Nansi non uclatar
maliey fondeat. Sy uero turpe est muleri tonderi ant de¬
caluari. Uelet cagst suum. Uir gnden non deses Uelgre
caput sañm. q̃n mago & gloriã Dei est. mulies ausem
glona uiri es. Non eñ uir. ex maliere est sea giulier
ex biro. Thenin non est creatiuõ uir proster mulierẽ
sea malier propter Uirum. Ideo debet mulier Uelamen
habere suprr caput fuum. Re propter angelos. Ueranta¬
men nes bir Ime maliere. neo malier sme hiro mdio

Expanded text:
at caput suum. Omnis autem mulier orans aut prophetans, non velato capite, deturpat caput suum: unum est enim, ac si decalvetur. Nam si non velatur mulier, tondeatur. Si vero turpe est mulieri tonderi aut decalvari, velet caput suum. Vir quidem non debet velare caput suum; quoniam imago et gloria Dei est, mulier autem gloria viri est. Non enim vir ex muliere est, sed mulier ex viro. Etenim non est creatus vir propter mulierem, sed mulier propter virum. Ideo debet mulier velamen habere super caput suum, et propter angelos. Verumtamen neque vir sine muliere, neque mulier sine viro, in
Abbreviated transcription (Latin):
trit u̾eudau. quia nnc ia posert in hoĩe. inisi houio yser in quõ eset Uaũ
fereudum quõd nefos est dicere ⁊ naxx irsi ob tiueamꝰ nõ solu̾m uo¬
uutalis arbitriũ quod hũt alq illuc lebarum floctitur. at in nis
ralibus souis ut quibus dt male uti: malus põt: sud. eliam uoluutate
ai qu̾iae iam it pis bonis est, quorum iste ususꝰ nõ põr yte mal
nisi ex deo nobis yse. nõ posce. nescio iueuradinodũ defondaniũs quos
uistinu et̃t euis nũ habes quod nõ uecepiii: Namsi iubis librraqua

Expanded text:
quia nec ipsa esse posset in homine, nisi homo esset in quo esset. ut autem se referendum. quod nefas est dicere. Quapropter nisi obtineamus non solum uoluntatis arbitrium, quod huc atque illuc liberum flectitur atque in eis naturalibus bonis est, quibus et male uti malus potest, sed etiam uoluntatem bonam, quae iam in eis bonis est, quorum esse usus non potest malus, nisi ex deo nobis esse non posse, nescio quemadmodum defendamus quod dictum est: quid enim habes quod non accep
Abbreviated transcription (Latin):
a uuro nõ foruicante dispedere: restar ui eam progbras si dipesceris uuꝰ¬
Si urgo elegerit. nou nubere nõ ẽ aut profibeat᷑ disredere sicũt illa deqña
dictur si soño contiust. nn̾bar hor uny conditone nõ continere perunttitũe
N nĩ nritar. si eygo elegent uñtere. iogi noupõr contiuere sinũ exoisto
incontinens compellitũr nñocre ur poseit qũod uou continrs. ũõ che dano¬
nabile sit a diro illa dipxeous iiuurto ompalit ponuontre ui pooꝵ

Expanded text:
a viro non fornicante discedere; restat ut eam prohibeat, si discesserit, nuSi ergo elegerit non nubere, non est cur prohibeatur discedere. Sicut illa de qua dicitur, Si se non continet, nubat ; hac utique conditione non continere permittitur, ut tamen nubat. Si ergo elegerit nubere, cogi non potest continere. Sicut ergo ista incontinens compellitur nubere, ut possit quod non continet non esse damnabile: sic a viro illa discedens, innupta com
Abbreviated transcription (Latin):
suo  nõ solum̃ sum̃ lata dsuꝑori rieso feguienta ⁊raues suteruas sũperueca¬
uri labori habont. q̃ unius quisi nos trũm dut̾e chr̃o dt societate ⁊rusiluũne¬
iens deset abominari az douitore. sod etiani liberatet disoypliuus esiui ueritatis
apliores . de quredane moriu prrecepta utiliss imã continent deg ipso uno Dos
colendo nonnula urra iuu̾enũnt  ap̃us ros qu̾as eocũm tũ auru̾m R ⁊xgentem
qued uon ipsi conetiterunt sea de quaduñ dano ynas metallis diu̾nce prouidentie qũe

Expanded text:
supervacanei laboris habent, quae unusquisque nostrum duce Christo de societate Gentilium exiens, debet abominari atque devitare; sed etiam liberales disciplinas usui veritatis aptiores, et quaedam morum praecepta utilissima continent, deque ipso uno Deo colendo nonnulla vera inveniuntur apud eos; quod eorum tanquam aurum et argentum, quod non ipsi instituerunt, sed de q
Abbreviated transcription (Latin):
siuy furo aa ior loguir in doclorum atqi doctorun
⁊a upro ques in mysteris ocuiltat. nes ipso ologo¬
Iuꝑbo rrigit. qui non audeat aciodero mpus tardius.¬
cuila. ot in eruolita. quasi panꝑ ad diuitom. sod i¬
uitat omnes humili sprmone. quos non solun mantri¬
ta pasiat. Ieol eçiam iecrela ⁊xerixat uo uitalo. hor
in promptis. quod in reronditis habrns. Syd no aꝑta
fasti dirontur. ea dem uursus eꝑla deciderantur. drsi¬
drrata quo dd ammode rrno uantur. ur uoudta fuaiuitar
intmmantur: Nis salubriter et praura corui guntur
et parna nũt riũ tuei et magna oblyclantur ingania
iuy huic doctrrnce inimieus est animios: ꝗ uel prrãdo
eam nrsut esie satul erriiã. uel odit agrotando mr¬

Expanded text:
indoctorum atque doctorum: ea vero quae in mysteriis occultat, nec ipsa eloqusuperbo erigit, quo non audeat accedere meus tardiuscula et inerudita, quasi pauper ad divitem; sed invitat omnes humili sermone, quos non solum manifesta paseat, sed etiam secreta exerceat veritate, hoc in promptis quod in reconditis habens. Sed ne aperta fastidirentur, eadem rursus operta desiderantur, desiderata quodam modo renovantur, renovata suaviter intimantur. His salubriter et prava corriguntur, et parva nutriuntur, et magna oblectantur ingenia. Ille huic doctrinae inimicus est animus, qui vel errando eam nescit esse saluberri
Abbreviated transcription (Latin):
quisꝙ ibi fidem traucrit. Iiuo qua pir yectoqi non
uiuitur. tam multa. tamq mis luplicious nuystorio¬
ri auinbrauuilis opara intolligenda proficipntious
yostant: tanta q non soluui in urrbis. ꝗbiis ista dicla
sunt. ux rum etiam in relus quie in tolligendee suni
lates altitu do sopirntia. ut annosisimus arulissinis

Expanded text:
quisque ibi fidem tenuerit, sine qua pie recteque non uiuitur, tam multa tamque multiplicibus mysteriorum umbraculis opacata intellegenda proficientibus restant tantaque non solum in uerbis, quibus ita dicta sunt, uerum etiam in rebus, quae intellegendae sunt, lat
Abbreviated transcription (Latin):
firmsimo credam s abꝑa in tis ofrnano lilenis. quos
ui do calat contrarrũ uerites nihist aluid quam mrrituosã
esge uedicem: uel interpraetem non ase quũl iuu es ygiuas
dictum qe : uol mo minimio in tolloxisso non amoigam
alios autem ita leze : ut quant aliser sanchlato quanai¬
ha dersxmo prapolleat  non ideo u̾rrũm piito r qmia

Expanded text:
 in eis offendero litteris, quod uideatur contrarium ueritati, nihil aliud quam uel mendosum esse codicem uel interpretem non adsecutum esse, quod dictum est, uel me minime intellexisse non ambigam. alios autem ita lego, ut. quanta libet sanctitate doctrinaque praepolleant. non ideo uerum putem, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ant itrrũm. caput pedibuls. non estis misi necessary sed
multo mazii quę uidentũ esse menora corpis infirmiora
esre necessaria Iunt. de yus putandis  nobiliora ese membra
corpore. his fonorem abundantiorem circundaniui. Et que
mioneta sant ñra. abundantiorem honectatem habent.
hones ta autem nestra nullus gent. sed R dels tenperuit

Expanded text:
aut iterum caput pedibus: non estis mihi necessarii. Sed multo magis, quae videntur membra corporis infirmiora esse, necessaria sunt: Et quae putamus ignobiliora membra esse corporis, his honorem abundantiorem circumdamus: & quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honestatem habent. Honesta autem nostra nullius egent, sed Deus temperavit
Abbreviated transcription (Latin):
Sed cum factus psi adam homo scit uectui. mo dialoro
non opus trat. cũm uero gpuns hum ami pociala lingo
iypara uerunt. a deo. per me di atoyem qui solus sip
percalo. naliis esi. uixbi. ut occisus est. urioniliari nos
oportebat deo: uiqi ad carnis resurrectio nõ in uilã
&ternã¬

Expanded text:
Sed cum factus est Adam, homo scilicet rectus, mediatore non opus erat. Cum vero genus humanum peccata longe separaverunt a Deo, per Mediatorem, qui solus sine peccato natus est, vixit, occisus est, reconciliari nos oportebat Deo usque ad carnis resurrectionem in vitam aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
astili: diuim mar dati nnmemores facti. aduersuui sr
iuilem contentio nibus. ⁊ elo. Luio yr suꝑbra. mimitilis
at qi odiis o inflaminabantur. ita ut tyracen dem poro
quani sacer dotili tenere so eredyrent. christana huui¬
liats et synipritatis obliti satra mysteria prophanis me¬

Expanded text:
cti, adversus se invicem contentionibus, zelo, livore, superbia, inimicitiis, atque odiis inflammarentur, ita ut tyrannidem potius quam sacerdotium tenere se crederent, Christianae humilitatis et sinceritatis obliti, sacra mysteria profanis me
Abbreviated transcription (Latin):
spd mine uer ego ni esniĩ. ner uit tu dobes armiuense
tanq praruuidicaturus proferro cona lui. Nye ego huus autlo¬
uit dir. ner tũ illius dotmtris : scripturarun aughoritatibo
non quorum quitq propriis. sed utrisqi iommumbus testilui
isz lum re. chusa lum causa. ratio cum ratioup conteri¬

Expanded text:
Sed nunc nec ego Nicaenum, nec tu debes Ariminense tanquam praejudicaturus proferre concilium. Nec ego hujus auctoritate, nec tu illius detineris: Scripturarum auctoritatibus, non quorumque propriis, sed utrisque communibus testibus, res cum re, causa cum causa, ratio cum ratione concer
Abbreviated transcription (Latin):
Dent iz si surregerit in medii fui propligtes . aut qui
Iomu tun uidisse se dicat. et pra cixerit signũ atq porteutũ
et curunt qued lotutus est. et dixeris hbi camy ei sequa¬
mur aeo alienes  quos iguoras. et seruiamus ets: non au¬
Aies uerla prophotis illuis aut iomm alorii. ga tentat uos dom¬
mii de usi uesler: ut palam furiat ut rum dili gaui eũ an non
in toto cor de et in tola anima urstra. Quod diut emquit

Expanded text:
nuas. Si surrexerit in medio tui prophetes aut qui somnium uidisse se dicat et praedixerit signum atque portentum et uenerit quod locutus est et dixerit tibi: eamus et sequamur deos alienos, quos ignoras, et seruiamus eis, non audias uerba prophetae illius aut somniatoris: quia temptat uos dominus deus uester, ut palam fiat, utrum diligatis eum, an non, in toto corde et in tota anima uestra. dominum deum
Abbreviated transcription (Latin):
mo sape haretiti Aum fua student ꝑuersa adsiruere
ea proferint. quae profpelo in sacrorũ lisrorum pagi¬
a al lo quen dun nobis. quas qua dam argentea uo.¬
na sunt. ꝑa de ipsis locutionis nostrae origmem traui¬
mus: Ideo ad satya authorit atis pagmas uotai
uat qui uero loqui desi derã in de sumere debeãt
itigar ouilis. quasi quo adam spr culami opponitur
ut intorna nostra fauos in ipsa uidgatur. Idi etem̃
fa ua ibi pulchra nostra iognosciruis. ibi sent iius quã.¬
tum profiumus. isi a profecia quam longo dist armis

Expanded text:
 Saepe haeretici dum sua student perversa adstruere, ea proferunt quae profecto in sacrorum librorum pagi ad loquendum nobis quasi quaedam argenti venae sunt, quia de ipsis locutionis nostrae originem trahimus, eos ad sacrae auctoritatis paginas revocat, ut si vere loqui desiderant, inde sumere debeant mentis oculis quasi quoddam speculum opponitur , ut interna nostra facies in ipsa videatur. Ibi etenim foeda, ibi pulchra nostra cognoscimus. Ibi sentimus, quantum proficimus, ibi a provectu quam longe distamus
Abbreviated transcription (Latin):
Idein lis: a cap is per spiritum Ianctun ellepx
et prophieta. ei euaugeliste et apostoli. ot pastores
louũti Iunt. et dociores. Omnis ergo scrplura diui¬
nitus inspirata ptilis est omnino. ouare opt iuin
es amma con du couiiss mrũ est: Aiuinas strutari senpi¬
turas. Nam quymin a dmo dum arbor plant ata srcs
derursus aquarun. Iit anima diuina irrigata i¬
tura impilquatur et maturum fructum aten
fideri oyiho doxam. et sempet uirentibius foliie drura¬
tur. nage deo pracentilus acciondus. Ad acriono
brn studiosam . ot tontempla uonom soncoram ex di

Expanded text:
igitur Sanctum et Lex, et Prophetae, et Evangelistae, et Apostoli, et pastores loquuti sunt, et doctores. Omnis ergo scriptura divinitus inspirata, utilis est omnino. Quare optimum et animae conducentissimum est, divinas scrutari Scripturas. Nam quemadmodum arbor plantata secus decursus aquarum, sic anima divina irrigata scriptura impinguatur, et maturum fructum adfert, fidem orthodoxam: et semper virentibus foliis decoratur, id est, Deo placentibus actionibus. Ad actionem enim studiosam et con
Abbreviated transcription (Latin):
ne olsequentes Iamuli dominorum Iuorini uuliidus
semꝑ intenti sunt. ut ea quie pracoperit festiur audiãt
et implere contyndãt. sie iustorum mentes per intentio¬
nem suam gunipotenti demino assistimi. at isi in serip¬
tura puis quasi os pius intuentur. ut quae ꝑ euni deni

Expanded text:
ne obsequentes famuli dominorum suorum vultibus semper intenti sunt, ut ea quae praeceperint festini audiant, et implere contendant, sic justorum mentes per intentionem suam omnipotenti Domino assistunt, atque in Scriptura ejus quasi os ejus intuentur, ut q
Abbreviated transcription (Latin):
inpianit nes. A lo pinn inꝗt dei est. animo nostra
uitalis sussiantia. quae alitut pasctitr et gu ernati
m̃ quicq̃ esi aluud. quid uuere faciat racionasitem
animam. quam eloguiu dei. sicut pni angetur sorm
in anima nostra dum susupit ur. duni intoligitur
duni comp ico hen dipis. it a eciam uita puis augptur
el qupimadmoduna e contrano allogum dei dssi cit
in anima nostra. Ita et incurrit euis uita arfeclum
It aq ut conexio ista anim& et corporis nostri spiritu
iutali animatur i at q alitur et tenrtur: ita urros
des et spintuali gyacia anima nostra uiuifilatur. Una
omni ienere studere debenus. ut roliqua omnia post.¬
hauenter tongre genus nolis alloꝑa der. et congera mo
puspricipale noserum ⁊ en sensu in ioliaindiues coni¬
siaeraulones. actus ꝙ notros: ut allogu scipru cari
fasla nolra conunguat: ur a prio preceptorum catos¬
roã dieeus noster ansuordare uideatur: qũo posimiuase
nos dicere: Onomia elogrum tuu u lusl canrno¬

Expanded text:
 animae nostrae uitalis substantia, qua alitur et pascitur et gubernatur, nec quicquam est aliud quod uiuere faciat rationabilem animam quam alloquium dei. sicut enim augetur sermo dei in anima nostra, dum suscipitur, dum intellegitur, dum conprehenditur, ita etiam uita eius augetur, et quemadmodum e contrario alloquium dei deficit in anima nostra, ita et incurrit eius uita defectum. itaque ut conexio ista animae et corporis nostri spiritu uitali animatur atque alitur et tenetur, ita uerbo dei et spiritali gratia anima nostra uiuificatur. unde omni genere studere debemus, ut reliqua omnia posthabentes congregemus nobis alloquia dei et congeramus in principale nostrum, in sensus, in sollicitudines, considerationes actusque nostros, ut alloquiis scripturarum facta nostra conueniant nec a serie praeceptorum caelestium actus noster discordare uideatur, quo possimus et nos dicere, quoniam eloquium tuum uiuifica
Abbreviated transcription (Latin):
urri unilitatis estipia odscurzas elogorum dei ꝗa ezer.¬
cer sonsum. ut laligalione dilatetux. et exercitat us
capiat. quod capere non potest ociesu. habes quoq
aghus magis alina. quam seripturae sacra inpolligẽtia
quae si in cunçlis essot aꝑta iulelterst. in quilusdaui
loui ol surioridus. tanta maiori dul tedint intienta
reriut. quanto maiori labore faligat anmũ quaesita

Expanded text:
vero utilitatis est ipsa obscuritas eloquiorum Dei, quia exercet sensum ut fatigatione dilatetur, et exercitatus capiat quod capere non posset otiosus. Habet quoque adhuc aliud majus, quia Scripturae sacrae intelligentia, quae si in cunctis esset aperta vilesceret, in quibusdam locis obscurioribus tanto majore dulcedine inventa re
Abbreviated transcription (French):
ros oxhortahonem. et omurs uitii a uorsionpm iniis
crmperius. S rqitur fusrimus diuondi iupidi
eru us et nuilta cisientes Nam di li geuia en las¬
Ti in dulloris¬
a ni duloro dei graua diri guntur omna. qui enĩ
petit acc ipit es qui quaeni inusm̃t. et pulsanti apo¬

Expanded text:
 et omnis vitii aversionem in illis comperimus. Si igitur fuerimus discendi cupidi, erimus et multa discentes. Nam diligenta et labore, indultoris Dei gratia, diriguntur omnia. Qui enim petit, accipit: et qui quaerit, invenit, et pulsanti ap
Abbreviated transcription (Latin):
oenngenis intelte ctũ aliũ uoluerum cantibis etriso¬
net aures nestras. et tangat corda nostra. monten
tristilia affpctam consolet ut. ara iur latam serenet
qau dio det erno impleat. astondere fauiat ad dorsae
auina. colimidqe instar aun rũti lantia ⁊ ei iplondidi
euis als. ad uui gynitum fisiĩ: et hieredem hortula¬
ni. intelligi bilem uitem reducat: et per ipsam patu
luminũ adaniat. Sod nr̃ in cassum pulsemus. promsto
magis et perseuiranter non der rah armus pulsants. Sic
pun nobis aperictur: Si logerimus somel ant sis et no
inhellex erimus quo legeiunus. non impro dynius non
rogemiis

Expanded text:
omnigenis intellectualium volucrum cantibus circumsonet aures nostras, et tangat torda nostra, mentem tristicia adfectam consoletur, ira turbatam serenet, gaudio aeterno impleat, adscendere faciat ad dorsa divinae columbae instarauri rutulantia, et splendidis eius alis ad unigenitum filium de haeredem hortulani intelligibilem vitam reducat, et per ipsam patri luminum adducat. Sed ne incassam pulsemus, prompte magis et perseveranter non detrahamus pulsantes. Sic enim nobis aperietur. Selegerimus semel aut bis, et non intellexerimus quae legerimus, non improbemus, non rogemus
Abbreviated transcription (Latin):
intert haer dunt que patre intra canoneni conelusoruut
qui dus fidei nostra̧e asserliones consiare nolurrimt suon duit
tamen est quo rs et alq libri siuit. qui non da noniri ⁊n
ecclen astiri a maioritus appellati sunt. ut usi sapientia sa
rochi. qui liber apud latmos hos ipso generali uocaenti
pccheri olicns appellatur. quo uocasulo non cantor lisoli
sea ir ipturoo qualitas eognominata ost. Tiu dym ordims

Expanded text:
is. Haec sunt quae Patres intra canonem concluserunt, et ex quibus fidei nostrae assertiones constare voluerunt. 38. Sciendum tamen est, quod et alii libri sunt, qui non canonici, sed Ecclrach, qui liber apud Latinos hoc ipso generali vocabulo Ecclesiasticus appellatur, quo vocabulo non auctor libelli, sed Scripturae qualitas cognomi
Abbreviated transcription (Latin):
catholius in quis In his omindus lisris. timentes deuu. e
pirtare mansurti. quaerimt uoluntatem dei. Cuius operise
laboris prima obsgruatio est. ut dixmius nosse islos liiros
Fisi non auui ad in tolectuun legondo tamon uol man dare
memorico. nel omnino in iognitos non hadere. Ayuido illa qua
aperte pos. ta sunt. uol pracopta uiuendi. uol regula cro¬
den chi: solertus dihgent nii q in uesliganda sine. oua
quanto p̃ ura quis innomi. tano ost intelligentia capatior In
iis em̃ qua aperto in seriptira posita suns. inurmuntur illa
emniei. qua contment fidem moresq uiuendi. spom inuili¬
ter at ꝙ charitatem
reni lis ris tuis. quos tanta fero in omin tus gentiius autto¬
ril ary fundasti. spel qui non credo ront esso culpandos. not
an diendos esse : si qui forto mitn dicerent. ido scis illos
libros unius uen ta us raussimi dei Ipiritu esse humant
seneri minstratos. id ipsuni enĩ maxime credendun

Expanded text:
turae. 14. In his omnibus libris timentes Deum et pietate mansueti, quaerunt voluntatem Dei. Cujus operis et laboris prima observatio est, ut diximus, nosse istos libros, etsi nondum ad intellectum, legendo tamen vel mandare memoriae, vel omnino incognitos non habere. Deinde illa quae in eis aperte posita sunt, vel praecepta vivendi, vel regulae credendi, solertius que plura invenit, quanto est intelligentia capacior. In his enim quae aperte in Scripturis posita sunt, inveniuntur illa omnia quae continent fidem, mores vivendi, spem scilicet atque charitatemrent Libris tuis, quos tanta in omnibus fere gentibus auctoritate fundasti; sed qui non crederent esse culpandos, nec audiendos esse, si qui forte mihi dicerent: Unde scis illos Libros unius veri et veracissimi Dei spiritu esse humano generi ministratos? Idipsum enim maxime credendum