comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tes fig̾e p̃sumamꝰ. dicentes. qđ nisi asdẽ curter b
tẽpoꝵ eadẽ tẽporalia repetant᷑. ñ pot̃ ds eunct
ꝗͥ facit. ł p̃scire ut faciat.ł scrt cũ fecit. Ciui sapi¬
entia simplicit̾ multiplex. ⁊ uniformit᷑ multi¬
formiᷤᷤ. tã in cõp̃hensibili cõp̃hensione om̃a inc̃o¬

Expanded text:
tes figere praesumamus, dicentes quod, nisi eisdem circuitibus temporum eadem temporalia repetantur, non potest Deus cuncta quae facit uel praescire ut faciat, uel scire cum fecerit? cuius sapientia simpliciter multiplex et uniformiter multiformis tam inconp
Abbreviated transcription (Latin):
đni.Qͥ. ÷ istoꝵ duoꝵ sit. anp̾t᷑ hec duo. aliꝗͥ
aliud de scłis sełoꝵ possit intellegi. ꝓfundissi¬
ma qͦstio ẽ. Neq hoc qđ nuncagimꝰ in pedit.
si indiscussa interĩ differat᷑. siue aliqͥd inca de¬
finire ualeamꝰ. siue nos faciat cautiores dili¬
gentior ipsa tͣetatio: ne in tanta obseuritat
ẽt᷑ opinionẽ disputamꝰ. ꝗ̃ illi cireuit᷑ ascaꝙͦ

Expanded text:
ec duo aliquid aliud de saeculis saeculorum possit intellegi, profundissima quaestio est, neque hoc quod nunc agimus inpedit, si indiscussa interim differatur; siue aliquid in ea definire ualeamus, siue nos faciat cautiores diligentior ipsa tractatio, ne in tanta obscuritate contra opinionem dis
Abbreviated transcription (Latin):
fidei. Sienĩ ꝓuĩrĩb suis alat᷑ infans. fiet ut eres¬
cordo plussapiat. Si aut̃ iures sue capacitatis
excedat. deficiet ante qmͣ crescat. Quȩ scła p̃¬
tiennt ante ꝗͣm genꝰ c̃stitueret᷑ humanũ. me
futor ignorare. ñ tam̃ dubito nihilom̃ ino
euĩe ertatori ẽẽ eoet̃nũ. Dic̃ etiã apłs tẽpora
tt̃na nec ea fut᷑a .s qđ magiꝰ ẽ miranđu p̃t̾ita.
suꝰ. Ecet dixẽ retͦ qđ fuerint tẽpora et̃na. quę
doñ ñ fuerint dõ coet̃na. Si qͥđe ille ante tẽ¬
pora ct̃na ñ sołuerat. uerũ etiã ꝓmisit uitã
cĩnã. qm̃ manifestauit tẽporibꝰ suiᷤᷤ idẽ con¬
guis. qͥd aliud qm̃ ubusiũ. Hoc ẽ enĩ uita ȩ¬

Expanded text:
i enim pro viribus suis alatur infans, fiet ut crescendo plus capiat. Si autem vires capacitatis suae excedat, deficiet antequam crescat. Et ideo int antequam genus institueretur humanum, me fateor ignorare; non tamen dubito nihil omnino creaturae Creatori esse coaeternum. Dicit etiam apostolus tempora aeterna, nec ea futura, sed, quod magis est mirandum, praeterita. suum. Ecce dixit retro quod fuerint tempora aeterna, quae tamen non fuerint Deo coaeterna, si quidem ille ante tempora aeterna non solum erat, uerum etiam promisit uitam aeternam, quam manifestauit temporibus suis, id est congruis, quid aliud quam Verbum suum? Hoc est enim uita
Abbreviated transcription (Latin):
benanat᷑a ñ fecit. nͥcũ abono sponit defecit.
it mali eausa ñ sit bonũ .s. defectꝰ ab ono. aut
Anorẽ accepunt amoris diuini grãm. ꝗm
illiqͥineadẽ ꝑstitert̃: aut si utͥꝙ: boni eqͣlit̃
atiti s̃. istis mala uoluntatẽ cadentibꝰ illi
onpliꝰ aduiti ad cã beatitudini plenitudinẽ.
en̾ se nũ qͣm casuros eertissimi fierent ꝑue¬

Expanded text:
 fecit, nisi cum a bono sponte defecit, ut mali causa non sit bonum, sed defectus a bono — aut minorem acceperunt amoris diuini gratiam quam illi qui in eadem perstiterunt aut, si utrique boni aequaliter creati sunt, istis mala uoluntate cadentibus illi amplius adiuti ad eam beatitudinis plenitudinem, unde se numquam casuros certissimi fierent, perue
Abbreviated transcription (Latin):
scđm qm̃ ds horem tẽporałe ante quã nemo
umq̃m horũ fuit. ñ mutabili uoluntate
intẽpore ẽdidit. ⁊ genꝰ horũ ex uno multi¬
plicauit: Qnͣdo qͥdem psalmꝰ ipse eũ p̃mi¬
sisset atq dixisset. ⁊ udne seruabis nos &
custodies nos a gnatione hac met̃nũ. ac de¬
inde reꝑcussisset cos. inquoꝵ stulta impi¬
aq: doctrina nulla liberationiꝰᷤ & beatitu¬
dĩnis aĩȩ seruat᷑ et̃nitas. ẽtinuo subieiens.
Ineͥcuituimpii ambulant tãqͣm ei dic̾et᷑:
qͥd gͦ tu credis. sentis. intellegis: Nũ qͥd nã
existimandũ ẽ subito dõ placuisse hõrem
fae̾e̾.quẽ nũqmͣ antea infinita retro et̃¬
nitatẽ fecisset. cũ noui nihil accedere
pot̃ inqͦ mutabile aliqͥd ñ ẽ.: Continuo

Expanded text:
em temporalem, ante quem nemo unquam hominum fuit, non mutabili voluntate in tempore condidit, et genus humanum ex uno multiplicavit? Quandoquidem Psalmus ipse cum praemisisset atque dixisset, Tu, Domine, servabis nos, et custodies nos a generatione hac in aeternum; ac deinde repercussisset eos, in quorum stulta impiaque doctrina nulla liberationis et beatitudinis animae servatur aeternitas, continuo subjiciens, In circuitu impii ambulant: tanquam ei diceretur, Quid ergo tu credis, sentis, intelligis? numquidnam existimandum est subito. Deo placuisse hominem facere, quem nunquam antea infinita retro aeternitate fecisset, cui nihil novi accidere potest, in quo mutabile aliquid non est? contin
Abbreviated transcription (Latin):
omino nat᷑as qͣ sic ł sic insuo gn̾e afficiant᷑ non
fac̃. nͥ sũmꝰ ds. cuiꝰ occulta sapientia euneta pene¬
forinsecꝰ corporalibꝰ opifices rebꝰ inponunt. urbe
romã. ⁊ urbe alexandriã. ñ fabros ⁊ architectos.
s reges quoꝵ uoluntate. c̃silio. imꝑio fabricate
s̃. istã romułu. ilła alexandru habuisse dicimꝰ¬
ẽ ditores: qnͣto potiꝰ ñ nͥ đm debemꝰ ẽditorẽ di¬
cere nat᷑arũ. qui neq ex ea mat̾ia faẽ aliqͥd quã
ipse ñ fec̾it. nec oꝑarios habet. nͥ ꝗͦs ipse creau̾it:
⁊ si potentiã suã ut ita dicã fabricatoriã rebꝰ
subtͣhat. ita ñ ert̃ sic̃ ante ꝗmͣ fierent ñ fuert̃:
S ante dieo. et̾nitate ñ tẽpore. Qͥ enĩ aliꝰ erea¬

Expanded text:
 sic in suo genere afficiantur, non facit nisi summus Deus, cuius occulta potentia cuncta peneforinsecus corporalibus opifices rebus inponunt, urbem Romam et urbem Alexandriam non fabros et architectos, sed reges, quorum uoluntate consilio imperio fabricatae sunt, illam Romulum, illam Alexandrum habuisse dicimm debemus conditorem dicere naturarum, qui neque ex ea materia facit aliquid, quam ipse non fecerit, nec operarios habet, nisi quos ipse creauerit; et si potentiam suam, ut ita dicam, fabricatoriam rebus subtrahat, ita non erunt, sicut ante quam fierent non fuerunt. Sed ante dico aeternitate, non tempore. Q
Abbreviated transcription (Latin):
⁊idĩ ecce hoc nouũ ẽ. iã fuit in scłis. quȩ
fuert̃ ante nos. Apt̾ hoc cireuit᷑ in eadẽ re¬
deuntes. ⁊ in cadẽ cuncta reuocantes. dictõ
detorrentiũ lapsibꝰ. aut certe de om̃ium
rtrũ gnibꝰ que oriunt᷑ atq occidt̃. uer̃t
qur ipsã qͦ inusitata naseunt᷑ qm̃uis int̃ se
uiula sint.: qͥda eoꝵ semel facta nartent:
tam̃ scđm id. qdđ gisalit̃ miracula ⁊ mon¬
⁊ nouũ ẽ ut monstrũ subsole nascat᷑. quã¬
uis hec u̾ba qͥđãsic intellexerint. tãqmͣ in
p̃destinatione dĩ iã facta fuisse om̃a sapiens
ille uoluisset intellegi ⁊ iđõ nihil recens ẽẽ
sub sole. Absit aut̃ arecta fide. ut hi  salomo¬
nis ub illos cireuitꝰ significatos ẽẽ credamꝰ. qͥbꝰ
illi putant sic eadẽ tempoꝵ tẽporaliũq rerẽ
uolumina repeti. ut u̾bi grã siẽ isto scło plato
phẏ losophꝰ murbe atheniensi:⁊ in ea scola
que a chademica ẽ dieta. discipulos docuit.

Expanded text:
ouum est: iam fuit in saeculis quae fuerunt ante nos, propter hos circuitus in eadem redeuntes et in eadem cuncta reuocantes dictum de torrentium lapsibus, aut certe de omnium rerum generibus, quae oriuntur atque occidunt. fuerunt quoque ipsa, quae inusitata nascuntur, quamuis inter se diuersa sint et quaedam eorum semel facta narrentur, tamen secundum id quod generaliter miracula et monet nouum est, ut monstrum sub sole nascatur. Quamuis haec uerba quidam sic intellexerint, tamquam in praedestinatione Dei iam facta fuisse omnia sapiens ille uoluisset intellegi, et ideo nihil recens esse sub sole. Absit autem a recta fide, ut his Salomonis uerbis illos circuitus significatos esse credamus, quibus illi putant sic eadem temporum temporaliumque rerum uolumina repeti, ut uerbi gratia, sicut isto saeculo Plato philosophus in urbe Atheniensi et in ea schola, quae Academia dicta est, discipulos docuit,
Abbreviated transcription (Latin):
miscriã aut inperttissime inueritate neseit
aut infelicissime inbeatitudine ꝑtimesert:
Aut si ad miserias nũquã ult̾iꝰ redttura. ex
his ad beatitudinẽ ꝑgit. Fit gͦ aliꝗͥd noui
intẽpore qđ finẽ ñ habet tẽporis. Cur ñ gͦ
& mundꝰ. Cur ñ ⁊ ħo factꝰ inmundo ut uli
nescio qͥ falsi cireuitꝰ a falsis sapientibꝰ falla¬
cibꝰq cõꝑti in doetͥna sana tramite rectiiti¬

Expanded text:
miseriam aut inperitissime in ueritate nescit miseriam aut inperitissime in ueritate nescit aut infelicissime in beatitudine pertimescit? At si ad miserias numquam ulterius reditura ex his ad beatitudinem pergit: fit ergo aliquid noui in tempore, quod finem non habet temporis. Quur non ergo et mundus? quur non et homo factus in mundo? ut illi nescio qui falsi circuitus a falsis sapientibus fallacibusque conperti in doctrina sana tramite recti iti
Abbreviated transcription (Latin):
postea quã factꝰ c̃. potuit inqͥrere cur non
ante sit fact qͣn docũq antea factꝰ cẽt. non
uites tunc aliãs. ⁊ aliãs ñc̃ ł etiã postea ista
deiniciorerũ tẽporaliũ c̃tͦu̾sia repperiret.
Hanc aut̃ se phẏlosophi mundi huiꝰ. ñ altt̃
putauert̃ posse ł deb̾e dissolu̾e. nͥ ut
circuitꝰ tẽpoꝵ inducent. qͥbꝰ cadẽ sẽꝑ
fiusse renouata atq repett̾ta inrerũ nat᷑a.
atq: ita deinceps fore sine cessatione ad seue¬
rarent uolumina uenientiũ ⁊ pͣt̾euntiũ se¬
łor. siuc in mundo ꝑmanente isti cͥcuitꝰ fi¬
gront. siue certis intͣuallis oriens ⁊ occidens
mundꝰ eadẽ sẽꝑ quas noua qͥ tͣnsacta &
uenta s̃ exhiberet. a quo ludibrio prsꝰ in¬
mortalẽ aĩam etiã cũ sapientiã ꝑeeꝑint li¬
berare ñ posst̾ euntẽ sine cessatione adfalsã
bcatitudinẽ.⁊ aduerã miseriã sine cessatiõe
redeuntẽ. Quomꝰ enĩ beatitudo ẽ uera decuiꝰ
nũq̃m et̾nitate ẽfidit᷑ dũ anima uent᷑am

Expanded text:
posteaquam factus est, potuit inquirere cur non ante sit factus; et quandocumque antea factus esset, non uires tunc alias et alias nunc uel etiam postea ista de initio rerum temporalium controuersia reperiret. Hanc autem se philosophi mundi huius non aliter putauerunt posse uel debere dissoluere, nisi ut circuitus temporum inducerent, quibus eadem semper fuisse renouata adque repetita in rerum natura adque ita deinceps fore sine cessatione adseuerarent uolumina uenientium et praetereuntium saeculorum; siue in mundo permanente isti circuitus fierent, siue certis interuallis oriens et occidens mundus eadem semper quasi noua, quae transacta et uentura sunt, exhiberet. A quo ludibrio prorsus inmortalem animam, etiam cum sapientiam perceperit, liberare non possunt, euntem sine cessatione ad falsam beatitudinem et ad ueram miseriam sine cessatione redeuntem. Quo modo enim uera beatitudo est, de cuius numquam aeternitate confiditur, dum anima uenturam
Abbreviated transcription (Latin):
qͥrit᷑. ca merito occurrit. qđ ab illo qͥ summe
c̃au̾si. ad se ipsas ẽu̾si s̃. qͥ ñ sũme s̃. Et hoc
uierũ qͥd aliud ꝙͣ suꝑbia nũcupat᷑. Iniciũ
qͥppe om̃is peccati suꝑbia. Noluert̃ gͦad ilłu
eustodire fortitudinẽ suã.⁊ qͥ magiseeñt. si ei
qͥsũme ẽ adhererent: se illi p̃ferendo. id qͥ minꝰ¬

Expanded text:
quaeritur, ea merito occurrit, quod ab illo qui summe quaeritur, ea merito occurrit, quod ab illo qui summe est auersi ad se ipsos conuersi sunt qui non summe sunt: et hoc uitium quid aliud quam superbia nuncupetur? Initium quippe omnis peccati superbia. Noluerunt ergo ad illum custodire fortitudinem suam, et qui magis essent, si ei qui summe est adhaererent, se illi praeferendo id quod min
Abbreviated transcription (Latin):
erdinẽ debent. qnͣtũ accepert̃ suũ ẽẽ custodi¬
unt. Et quẽ semꝑ eẽ ñ accepert̃ ꝓusu motuq
rerũ. qͥbꝰ creatoris lege subdunt᷑ in meliꝰ de¬
tiꝰq mutant᷑. in cũ diuina ꝓuiđntia tenđn¬
tis exitũ. qͥm ratio gub̾nande uniu̾sitatis
indudit. tta ut nec tanta corruptio. qͣnta
usq ad int̾itũ naturas mutabiles. mortalesq
ꝑducit. sic faciat ñ eẽ qđ erat. ut ñ id faciat᷑
c̃sequent᷑. qđ eẽ debebat. Que cũ ita sint. ds
qͥsũme ẽ.atq: obhoe ab illo facta ẽ. omĩs cẽn¬
tia qͣ ñ sũmẽ ẽ.qr neq illi eq̃liᷤ c̃e deberet. qͥ
de nihilo facta eẽt. ñeq ullomͦ eẽ posset. si
ab illo facta ñ eẽt. nec ulloꝵ uicioꝵ offensi¬
one uituꝑandꝰ. ⁊ om̃iũ nat᷑arũ c̃sidatione
laudandꝰ ẽ diñ causa beatitudiniᷤ angłoꝵ
bonoꝵ. ea uerissima repperit᷑. qđ ei ad hereñ
qͥsũme ẽ. Cũ uͦ causa miserie maloꝵ angłoꝵ

Expanded text:
ordinem debent, quantum acceperunt, suum esse custodiunt; et quae semper esse non acceperunt, pro usu motuque rerum, quibus Creatoris lege subduntur, in melius deteriusue mutantur, in eum diuina prouidentia tendentes exitum, quem ratio gubernandae uniuersitatis includit; ita ut nec tanta corruptio, quanta usque ad interitum naturas mutabiles mortalesque perducit, sic faciat non esse quod erat, ut non inde fiat consequenter quod esse debebat. Quae cum ita sint, Deus, qui summe e non summe est — quia neque illi aequalis esse deberet, quae de nihilo facta esset, neque ullo modo esse posset, si ab illo facta non esset — nec ullorum uitiorum offensione uituperandus et omnium naturarum consideratione laudandus est. Proinde causa beatitudinis angelorum bonorum ea uerissima reperitur, quod ei adhaerent qui summe est. cum uero causa miseriae malorum angelorum
Abbreviated transcription (Latin):
loꝰ sine ullo mundo. ⁊ sine ulliᷤᷤ angłis ftcit.
q̃ onĩ ui diuina ⁊ ut ita dicã effectiua qͤ fieri
nesct s fac̾e. accep̃ speciẽ cũ mundꝰ fieret. ro¬
tunditas celi ⁊ rotunditassolis. eade ui diui¬
na⁊ effectiua. qͣ ficri nescit s fac̾e. accep̃speciẽ
rotunditas solis. ⁊ rotunditas pomi ⁊ cete fi¬
gurȩ nat̾ales. ꝗs̃ uidemꝰ in reb. qͥbꝰq nascentibꝰ
ñ extͥnsecꝰ adhib̾i.s intima creatoriᷤ potentia

Expanded text:
fecit. Qua enim vi divina, et, ut ita dicam, effectiva, quae fieri nescit, sed facere, accepit speciem, cum mundus fieret, rotunditas coeli et rotunditas solis; eadem vi divina et effectiva, quae fieri nescit, sed facere, accepit speciem rotunditas oculi et rotunditas pomi, et caeterae figurae naturales quas videmus in rebus quibusque nascentibus non extrinsecus adhiberi, sed intima Cre
Abbreviated transcription (Latin):
in habitatiõe multa cogito adẽo utiq multa.
uerũ ẽ. inuenire ñ possũ. Si dixero semꝑ fus¬
umqm ñ fuit.s nunc ilła nunc aliã. ꝑalia.
atq: alia tẽpoꝵ spacia. ne aliqm̾ ereatori eoe¬
t̃nã eẽ dicamꝰ. qd fides ratioq sana ẽ depnat.
cauenđu ẽ nesit absurđu.⁊ aluce ueritatis ali¬
enũ. mortałẽ qͥđẽ ꝑuices tẽpoꝵ semꝑ fuisse ere¬
aturã. deced̾ntt᷑ aliã. aliã suecedñtẽ. in mor
qͣndo ⁊ angłi ereatis̃. si eos recte lux illa pͥmũ
facta significat. aut illud potiꝰ cełu deqͦdictũ
dicunt᷑. dõ coct̃ni ẽẽ credant᷑. Si aut̃ dixero
ñ intẽpore ereatos ẽẽ angłos. s añ om̃a tẽꝑa.
s̃.utrũ semꝑ potuerint eẽ ꝗͥ facti s̃. Hic respon¬

Expanded text:
inhabitatione multa cogito ideo utique multa, uerum est, inuenire non possum, si dixero semper fuis nunc illam, nunc aliam per alia adque alia temporum spatia, ne aliquam Creatori coaeternam esse dicamus, quod fides ratioque sana condemnat: cauendum est, ne sit absurdum et a luce ueritatis alienum mortalem quidem per uices temporum semper fuisse creaturam, decedentem aliaquando et angeli creati sunt, si eos recte lux illa primum facta significat aut illud potius caelum, de quo dictum  Deo coaeterni esse credantur. Si autem dixero non in tempore creatos angelos, sed ante omnia tempora sunt, utrum semper potuerint esse qui facti sunt. Hic respon
Abbreviated transcription (Latin):
ignis et̃ni sine ulla dubitatione laudib¬
U quãuiꝰ dapnatiꝰ impiiᷤꝰ fut᷑a penalis
Qd ẽ enĩ igne fłamante. ugenit. atglu¬
cente pulchriꝰ.: qd calefaciente eurante
coquente utiliꝰ. quãuis eo nibil sit
uttnte molestiꝰ. lđẽ gͥ ipse alit̃ ad positꝰ ꝑni¬
nosꝰ. qͥ c̃uenient᷑ adhibitꝰ. cõmodissimꝰ in¬
uenitꝰ Nã eiꝰ in uniu̾so mundo utilitates
ubiꝰ explicare ꝗͥs sufficit. Nec audiendi s̃. qͥ
liudant inigne lueẽ. ardorẽ aut̃ uituꝑant.
uiddicit ñ exui nat̾e. s exsuo eõmodoł in¬
cõmodo. Hidere enĩ uołt. ardere nołt .S. parũ
adtendt eã ipsã lucc̃ qͦ certe & illi placet. ocu¬
lis infirmis ꝑ inẽuenientiã noce.⁊ in illo ar¬
dore qͥ eis displicet. ñ nulla aiãlia ꝑ ꝯueni¬

Expanded text:
la dubitatione laudabilis, quamuis damnatis inpiis futura poenalis. Quid enim est igne flammante uigente lucente pulchrius? quid calfaciente curante coquente utilius? quamuis eo nihil sit urente molestius. Idem igitur ipse aliter adpositus perniciosus, qui conuenienter adhibitus commodissimus inuenitur. Nam eius in uniuerso mundo utilitates uerbis explicare quis sufficit? Nec audiendi sunt, qui laudant in igne lucem, ardorem autem uituperant, uidelicet non ex ui naturae, sed ex suo commodo uel incommodo. Videre enim uolunt, ardere nolunt. Sed parum adtendunt eam ipsam lucem, quae certe et illis placet, oculis infirmis per inconuenientiam nocere, et in illo ardore, qui eis displicet, nonnulla animalia per conueni
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ similit̃ mouent᷑. Cur homo ꝑinmim̾abi¬
lia atq infinita retͦ tẽpora ereatꝰ ñsit. tãꝙ
sero sit creatꝰ. ut minꝰ ꝙ ui.milia sint annoe
ex ꝗͦ tẽ cepisse in sacs littis inuenit᷑. Si enĩbit¬
uitas eos offendit tẽporiᷤ. qđ tam pauei eis ui¬
dent᷑ anni ex quo institũtꝰ ħo. innr̃is aucto¬
ritatibꝰ legit᷑: ẽsid̾ent nihil eẽ diut̾nũ in qͦ
ẽ aliqͥd extremũ. Et om̃a scłoꝵ spacia definita.

Expanded text:
qui similiter mouentur, quur homo per innumerabilia adque infinita retro tempora creatus non sit tamque sero sit creatus, ut minus quam sex milia sint annorum, ex quo esse coepisse in sacris litteris inuenitur. Si enim breuitas eos offendit temporis, quod tam pauci eis uidentur anni, ex quo institutus homo in nostris auctoritatibus legitur: considerent nihil esse diuturnum, in quo est aliquid extremum,
Abbreviated transcription (Latin):
pulchriorihꝰ⁊ in corruptibilit̾ suauiorbꝰ.
coaptan᷑ ec iactantia uiciũ ẽ laudiꝰ humi¬
ne .s anime ꝑu̾se amantiᷤᷤ laudari ab ħoibꝰ sti¬
to testimonio ẽseientie. Nec suꝑbia uieiũ ẽ

Expanded text:
pulchrioribus et incorruptibiliter suauioribus pulchrioribus et incorruptibiliter suauioribus coaptamur; nec iactantia uitium est laudis humanae, sed animae peruerse amantis laudari ab hominibus spreto testimonio conscientiae;
Abbreviated transcription (Latin):
ñ audiendo sentit᷑. Sic species intellegibiles.
men ᷤ qͥđe nr̃a intellegendo c̃spic̃. s ubi dfici¬
unt. nesciendo ẽ discit. Delicta erĩ ꝗͥs intelleg̃.
Hoc scio. nat᷑am dĩ nũquã. nusqmͣ. exnulla pe
enĩ aliqͥd faciunt. cũ causaᷤ habent efficientes
Inꝗntũ aut̃ deficiunt. & ex hoc malefaeius.
qͥd enĩ tẽ faciunt nͥuana. Causa habent defi¬
cientes. Itẽq scio. inꝗͦfit mala uoluntaᷤ id in
cofieri ꝗd̾ si nollet. ñfieret. Et iđo ñ necossa¬
rios .s uoluntarios defectꝰ. iusta pena c̃ seqͥtur.
Deficit᷑ enĩ ñ ad malas male. idẽ ñ ad malis
nat᷑as. s iđo male. qr c̃tͣ ordinẽ nat᷑arũ. abeo¬
derelicta. qͣ in cõparabilit᷑ auro debuit antt¬
poni. Nec luxuria uiciũ ẽ pulchroꝵ suamũꝙ
corpoꝵ.s anime ꝑ u̾se amantis corportas uo¬
luptates. neglecta tẽꝑantia ꝗͣ reb spimult̃

Expanded text:
non audiendo sentitur; sic species intelligibiles non audiendo sentitur; sic species intelligibiles mens quidem nostra intelligendo conspicit, sed ubi deficiunt nesciendo condiscit, Delicta enim quis intelligit? Hoc scio, naturam Dei, nunquam, nusquam, nulla ex enim aliquid faciunt cum causas habent efficientes, in quantum autem deficiunt, et ex hoc mala faciunt, quid enim tunc faciunt nisi vana? causas habent deficientes VIII. Itemque scio in quo fit mala voluntas, id in eo fieri, quod si nollet, non fieret: et ideo non necessarios, sed voluntarios defectus justa poena consequitur. Deficitur enim non ad mala, sed male; id est, non ad malas naturas, sed ideo male, qderelicta, quae incomparabiliter auro debuit anteponi; nec luxuria uitium est pulchrorum suauiumque corporum, sed animae peruerse amantis corporeas uoluptates neglecta temperantia, qua rebus spiritaliter
Abbreviated transcription (Latin):
mała s Nemogͥ querat efficientẽ causã male
uoluntatis. Non enĩ ẽ efficienᷤᷤs deficienꝰ qr
nec illa effectio.s defectio. Deficere nãq: ab co
qđ sũme ẽ ad id ꝗđ minꝰ c̃. hoc ẽ in ciꝑe hab̾e
uoluntatẽ mała. Causas uͦ defectionũ istaꝵ
cũ efficientes ñ sint ut dixi s deficientis. uel¬
le inuenire tale ẽ. acsiꝗͥs qͣm uelit uide te¬
nebͣs.ł audire silentiũ. Qđ tam̃ utrũq nob̾
notũ ẽ. neq illud nͥ ꝑoculos. neq hoc nisi ꝑ
aures. ñ sana inspecie. s inspeciei pͥuatione.
Nemo gͦ exme seire querat. qđ me nescire
scio: nisi forte ut nescire discat. qđ scire ñ
posse sciendũ c̃ Ca qͥppe quȩ ñ inspecie s
in ciꝰ pͥuationẽ sciunt᷑. si dici aut intellegi pett
qͦdamͦ nesciendo scuint᷑. ut sciendo nesciant᷑.
Cũ enĩ acies etiã oculi corporał eurrit ꝑspeciq̃
corporale. nusqm̃ tenebras uidet. nͥ u̾ccꝑit ñ¬

Expanded text:
malam? Nemo igitur quaerat efficientem causam malae malam? Nemo igitur quaerat efficientem causam malae uoluntatis: non enim est efficiens, sed deficiens, quia nec illa effectio, sed defectio. deficere namque ab eo quod summe est, ad id, quod minus est, hoc est incipere habere uoluntatem malam. Causas porro defectionum istarum, cum efficientes non sint, ut dixi, sed deficientes, uelle inuenire tale est, ac si quisquam uelit uidere tenebras uel audire silentium, quod tamen utrumque nobis notum est, neque illud nisi per oculos, neque hoc nisi per aures, non sane in specie, sed in speciei priuatione. Nemo ergo ex me scire quaerat, quod me nescire scio, nisi forte ut nescire discat, quod sciri non posse sciendum est. Ea quippe quae non in specie, sed in eius priuatione sciuntur, si dici aut intellegi potest, quodam modo nesciendo sciuntur, ut sciendo nesciantur. Cum enim acies etiam oculi corporalis currit per species corporales, nusquam tenebras uidet, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tio. amboꝵ oculiᷤ partt̃ uisa ẽ eađe pulchri¬
tudo: ambobꝰ parit̃ institit occulta tẽptatio
rit. Si enĩ dixerimꝰ. qđ ipse eã fecit. ꝗͥd erat
ipse ante uoluntatẽ mała. nͥ nat᷑a bona. cuiꝰ
auctor đs̃. qͥẽ inmutabile bonũ: Quigͦ dic̃.
cũ qͥ ẽsensit tẽptanti. atq suadenti. cui ñ ẽ¬
sensit aliꝰ ad illieite ut enđu pulchro corpo¬
re: qͦd ui đnđu ambobꝰ parit̃ affuit. eũ ante
ilła uisionẽ. ac tẽptationẽ similes ambo. aĩo
& corꝑe fuerint: Ipsũ s̃ fecisse uoluntate᷑ ma
inciꝑe. qđ nat᷑a ẽ. s exeo qđ denihilo facta
natura ẽ. Nã si nat᷑a causa ẽ uoluntatiᷤ male.
qͥd alud cõgim᷑ dic̾e: nͥ abono fieri mału.:
bonũ ẽẽ causã mali.si qͥde anat᷑a bona. fuit
uoluntas malaꝰ. qđ uñ fieri potẽ ut nat᷑a bo¬
na qm uiᷤ mutabili ᷤᷤ añ qmͣ habeat uoluntatẽ
mała. faciat aliꝗͥd maliꝰ. hoc ẽ ipsã uoluntatẽ

Expanded text:
tio? Amborum oculis pariter uisa est eadem pulchritio? Amborum oculis pariter uisa est eadem pulchritudo, ambobus pariter institit occulta tentatio; rit. Si enim dixerimus quod ipse eam fecerit, quid erat ipse ante uoluntatem malam nisi natura bona, cuius auctor Deus, qui est inmutabile bonum? Qui ergo dicit eum, qui consensit tentanti adque suadenti, cui non consensit alius, ad inlicite utendum pulchro corpore, quod uidendum ambobus pariter adfuit, cum ante illam uisionem ac tentationem similes ambo animo et corpore fuerint, ipsum sibi fecisse uoluntatem malincipere quod natura est, sed ex eo quod de nihilo facta natura est. Nam si natura causa est uoluntatis malae, quid aliud cogimur dicere, nisi a bono fieri malum et bonum uoluntas mala. quod unde fieri potest ut natura bona quamuis mutabilis, antequam habeat uoluntatem malam, faciat aliquid mali, hoc est ipsam uoluntatem
Abbreviated transcription (Latin):
pudica stabilis ꝑseueret. qͥd putamꝰ eẽ cause.
ut in illo fiat. in illo ñ fiat uoluntas mala.
quȩ ilła resfec̃. in qͦ facta ẽ: Neq enĩ pulchri¬
tudo illa corporis.nã cã ñ feẽ in ambobꝰ
qͣndo quidẽ amboꝵ ñ disparilit̃ occurrit
aspectibꝰ. Ancaro intuentiᷤꝰ incausa ẽ. Cur ñ¬
⁊corꝑe. eqͣlit̾ affectos fuisse ꝑdiximꝰ. Andicen¬
đu ẽ alt̾um eoꝵ occulta maligni sp̃c suggesti¬
one tẽptatũ: qͥuasi ñ eidẽ suggestioni ⁊ qͥliũ¬
cũq suasioni ꝓpͥa uoluntate c̃senserit. Hane
gͥ ẽ sensionẽ. hanc mała ꝗͣ. male suadenti ad¬
hibuit uoluntatẽ qͥm in eo resfecit qͥrim. Nã
ut hoc qͦq inpedim̃tũ ab ista qͥstionẽ tollat᷑.
si eadẽ tẽptatione ambo tẽptent᷑. ⁊ unꝰ ei ee¬
dat atq c̃sentiat. alt̃ ide qͥ fuerat ꝑscueret:
qͥd aliud apparet nͥ unũ noluisse. altum uo¬
uͥ eade fuerat inutͦq corporis ⁊ animi affec¬

Expanded text:
pudica stabilis perseueret, quid putamus esse causae pudica stabilis perseueret, quid putamus esse causae ut in illo fiat, in illo non fiat uoluntas mala? quae illam res fecit in quo facta est? neque enim pulchritudo illa corporis; nam eam non fecit in ambobus, quando quidem amborum non dispariliter occurrit aspectibus. an caro intuentis causa est ? cur net corpore aequaliter affectos fuisse praediximus. An dicendum est alterum eorum occulta maligni spiritus suggestione tentatum, quasi non eidem suggestioni et qualicumque suasioni propria uoluntate consenserit? Hanc igitur consensionem, hanc malam quam male suadenti adhibuit uoluntatem, quae in eo res fecerit, quaerimus. Nam ut hoc quoque inpedimentum ab ista quaestione tollatur, si eadem tentatione ambo tententur, et unus ei cedat adque consentiat, alter idem qui fuerat perseueret: quid aliud apparet, nisi unum noluisse, alterum uountate. ubi eadem fuerat in utroque corporis et animi affec
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ. inꝗͣ nulla uoluntas fuit. Hec utrũ suꝑior
Uit reqͥro. an inferior: aneqͣlis. S. si suꝑior utiq:
melior: qͦmͦ gͦ nulliꝰ. ac ñ potiꝰ bone uolunta
tis. Noc idẽ nfecto ⁊ eqͣlis. Duo qͥppe ꝗͣ diu
s̃ parit᷑ uoluntatis bone. ñ faẽ alt̃ in alto uo¬
luntatẽ mała. Relinqͥt᷑ ut inferior res. cui
nulla uoluntas ẽ.fec̾it angłice nat᷑e qͣ pͥma
peccauit uoluntatẽ mała. S enã res ipsa qͥcũq
suã ingn̾e atq: ordine suo. qͦmͦ gͦ res bona.
efficiens ẽ uoluntatis male: quomͦ inquã
bonũ ẽ causa male: Cũ enĩ se uoluntas re¬
licto suꝑiore ad inferiora ẽ u̾tit. efficit᷑ ma¬
ła fec̃ s rẽ inferiorẽ praue atq: in ordina¬
te ipsa qr facta ẽ appetiuit. Si enĩ aliqͥduo
eqͣlit̾ affecti aĩo ⁊ corpore. uideant uniꝰ cor¬
p̃oris pulchritudinẽ. ꝗͣ uisa unꝰ eoꝵ ad inli¬
cite fruendũ moueat᷑. alt̾ in uoluntate

Expanded text:
tem, in qua nulla voluntas fuit. Haec utrum superior tem, in qua nulla voluntas fuit. Haec utrum superior sit requiro, an inferior, an aequalis, sed si superior utique melior: quomodo ergo nullius, ac s. Duo quippe quamdiu sunt pariter uoluntatis bonae, non facit alter in altero uoluntatem malam. Relinquitur ut inferior res, cui nulla uoluntas est, fecerit angelicae naturae, quae prima peccauit, uoluntatem malam. Sed etiam res ipsa quaecumque suam in genere adque ordine suo. Quo modo ergo res bona efficiens est uoluntatis malae? Quo modo, inquam, bonum est causa mali? Cum enim se uoluntas relicto superiore ad inferiora conuertit, efficitur malam facit, sed rem inferiorem praue atque inordinate, ipsa quia facta est, appetiuit. si enim aliqui duo aequaliter affecti animo et corpore uideant unius corporis pulchritudinem, qua uisa unus eorum ad inlicite fruendum moneatur, alter in uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
tis in qͥro. Ñẽ enĩ pͥma uoluntas mala. quã
fcc̃ uoluntas mala. s illa pͥma ẽ qm̃ nulla feẽ.
Nã si p̃cessit aꝗͣ fieret illa pͥor ẽ que alt̾am faẽ.
Sirespondet᷑. qđ cã nulla resfecit. ⁊ iđo semꝑ
fuit. qͥro utrũ inaliꝗͣ nat᷑a fuerit. Si enĩ innul¬
la fuit. om̃ino ñ fuit. Si aut̃ inaliqͣ uiciabat
eã ⁊ cortũ pebat. eratq illi noxia. ac ꝑhoc bono
pͥuabat. Et iđo in mala nat᷑a uoluntas mala eẽ
ñ pot̾at.s in bona. mutabili tam̃. ecui uiciũ
hoc possit noẽc. Si enĩ ñ nocuit. ñ utiq uiciũ
fuit. ac ꝑhoc nec mala uoluntas fuisse dicen¬
da ẽ. Porro sinocuit. bonũ auferendo. ł mi¬
nuendo. utiq nocuit. Ñgͥ eẽ potuit sempit̃¬
na uoluntas mala ineare. in ꝗͣbonũ nat᷑ale
p̃cesserat. qđ mala uoluntas nocendo possit
adimere. Si gͦ ñ erat semptĩna. ꝗͥs eã fcc̾it quȩro.
restat ut dicat᷑. qđ ea res fec̾it mała uolunta¬

Expanded text:
 prima voluntas mala, quam fecit voluntas mala, sed illa prima est quam nulla fecit. Nam si praecessit a qua fieret, illa prior est quae alteram fecit: si respondetur quod eam nulla res fecerit, et ideo semper fuerit, quaero utrum in aliqua natura fuerit? si enim in nulla fuit, omnino non fuit; si autem in aliqua, vitiabat eam et corrumpebat, eratque illi noxia, ac per hoc bono privabat, et ideo in mala natura voluntas mala esse non poterat, sed in bona, mutabili tamen, cui vitium hoc nocere posset; si enim non nocuit, non utique vitium fuit. Ac per hoc nec mala voluntas fuisse dicenda est: porro si nocuit bonum auferendo vel minuendo, utique nocuit. Non igitur esse potuit sempiterna voluntas mala in ea re in qua bonum naturale praecesserat quod mala voluntas nocendo posset adimere. Si ergo non erat sempiterna, quis eam fecerit quaero? Restat ut dicatur quod ea res fecerit malam volunta
Abbreviated transcription (Latin):
toto ꝓrsꝰ orbe c̃tinge.⁊ iđo paueoᷤᷤ hoies ex
qͥb multitudo pͥstina reparet᷑ semꝑ remane
ẽtendt̾. ita ⁊ hi posst̃ putare. qd aliꝗͥ hominũ
ꝑcunte mundo relinꝗnt᷑ inmundo s sicut
ipsũ mundũ exmatia sua renasei existimañ.
ita in illo exelem̃tiᷤᷤ eiꝰ genꝰ humanũ. ac
deinde aparentibꝰ ꝓgeniẽ pullurart mor¬
taliũ. sic̃ alioꝵ animaliũ. Qđ aut̃ respondi

Expanded text:
ex quibus multitudo pristina reparetur, semper remanere contendunt, ita et hi possunt putare, quod aliquid hominum pereunte mundo relinquatur in mundo; sed sicut ipsum mundum ex materia sua renasci existimant, ita in illo ex elementis eius genus humanum ac deinde a parentibus progeniem pullulare mortalium, sicut aliorum animalium. CAPUT XI
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ illo cui adherent & int̃se scã societa
te s̃ una crutta di. eadeq uiuũ sacͥficiũ eiꝰ.
uiuũq tẽpłu eiꝰ. Cuiꝰ pars que c̃iungenda in¬
⁊ nunc mortalit ꝑ egͥnat᷑ int̃ris. ł in eis qui
morte obiert̃ secretis animaꝵ receptaculis se
sic̃ huc usq: de angłis dictũ ẽ. iã uideo ẽẽ dicen¬

Expanded text:
am societatem et sunt una ciuitas Dei eademque uiuum sacrificium eius uiuumque templum eius. Cuius pars. quae coniungenda in nunc mortaliter peregrinatur in terris uel in eis, qui mortem obierunt, secretis animarum receptaculis sedsicut de angelis dictum est, iam uideo esse dicen
Abbreviated transcription (Latin):
re sacre s̃ ẽtinent᷑. Porro si hec epła alex¬
andri: ꝗͥ maxime innotuit. multũ ab hor¬
rit inspacuᷤ tẽpoꝵ aꝓbabili fide rerũ. qnto
minꝰ eredendũ ẽ illis lit̾is. ꝗs plenas fabulo¬
sis uelut antiqͥtatibꝰ ꝓferre uoluerint ẽtra¬

Expanded text:
re sacrae sunt. continentur. Porro si haec epistula Alexandri, quae maxime innotuit, multum abhorret in spatiis temporum a probabili fide rerum: quanto minus credendum est illis litteris, quas. plenas fabulosis uelut antiquitatibus proferre uoluerint
Abbreviated transcription (Latin):
tae diffusa. Isti abea deficiendo mutati s̃.
mila scilicit uoluntate. hoc ipso qđ abono
Siaut᷑ boni angłi fuert̃ priꝰ sine bona uolun¬
tat cãq inse ip̃si ñ deo oꝑante fecert̃. ergo
reliores ase ipsiꝰ quã ab illo factis̃. Absit. Qͥd
cũgant sine bona uoluntate nͥmali: Aut
siꝓpt̾ea ñ mali. qr nec mala uoluntas eis in¬
cat. Neq enĩ abcã quã ñ đu ceꝑant habere
difecrant. certe ñ đu tales. ñ dũ tãboni. qmͣ¬
scipsoꝰ fac̾e meliores. ꝙͣ cosille fecat. qͦ nemo
tdiores etñt. nisi oꝑante adiutorio erea¬
toriꝰ hab̾e ñ possent. Et cũ idegit eoꝵ uo¬
luntas bona. ut ñ ad se ipsos qͥminꝰ eran
s adilłu qͥ sũme ẽ c̃u̾terent᷑. eiq adherentes
magiꝰ eeñt. eiꝰq participationiᷤ sapient̃. be

Expanded text:
nserunt, illi ab ea deficiendo mutati sunt, mala scilicet voluntate, hoc ipso quod a boSi autem boni Angeli fuerunt prius sine bona voluntate, eamque in se ipsi Deo non operante fecerunt; ergo meliores a se ipsis, quam ab illo facti sunt. Absit. Quid enim erant sine bona voluntate, nisi mali? Aut si propterea non mali, quia nec mala voluntas eis inerat neque enim ab ea, quam nondum coeperant habere, defecerant, certe nondum tales, nondum tam boni, quse ipsos facere mmeliores essent, nisi operante adiutorio Creatoris habere non possent. Et cum id egit eorum uoluntas bona, ut non ad se ipsos, qui minus erant, sed ad illum, qui summe est, conuerterentur eique adhaerentes magis essent eiusque participatione s
Abbreviated transcription (Latin):
t̃ gm̃libet bonã. in opẽ fuisse insolo desi¬
dio remansurã. nͥ ille qͥbonã nat᷑am exni¬
bilosu capaeẽ frcat. ex se ipso fac̾et. inplen¬
domdiorẽ priꝰ faciens excitando auidiorẽ.
Nĩ : hoc discutiendũ c̃ siboni angłi ipsi in
sefecat̃ uoluntatẽ bonã: utrũ aliq̃ eã an
nulla uoluntate fecert̃. Si nulla. ittiq: nec
fict̃ Sialiꝙ̃. utrũ mala anbona. Simala. qͦ¬
m̾et̃ poruit mala uoluntas. bone uolun¬
tius effccirix: Si bona. iãgͦ habeb añ. Et istã
ꝙͥ fec̾at nͥ ille qͥ coscũ bona uoluntate. ⁊d
c̃ amore casto. qͦ illi adherent errauit: simul

Expanded text:
mlibet bonam inopem fuisse in solo desiderio remansuram, nisi ille qui bonam naturam ex nihilo sui capacem fecerat, ex se ipso faceret implendo meliorem, prius faciens excitando auidiorem? nam et hoc discutiendum est, si boni angeli ipsi in se fecerunt uoluntatem bonam, utrum aliqua eam an nulla uoluntate fecerunt. si nulla, utique nec fecerunt; si aliqua, utrum mala an bona? si mala, quomodo potuit esse mala uoluntas bonae uoluntatis effectrix? si bona, iam ergo habebant. et istam quis fecerat nisi ille qui eos cum bona uoluntate, id est cum amore casto, quo illi
Abbreviated transcription (Latin):
ille enĩ semꝑfuit coet̾nitate in mutabili
isti aut̃ factis̃ s idõ semꝑ fuisse dicunt. &
om̃i tẽpore fuert̃. sine qͥbꝰ tẽpora nullomꝰ
eẽ potuert᷑. Tempꝰ aut̃ ꝗm̃ mutabilitati
t̃nscurrit. et̾nitati in mittabili ñ pot̾ ã¬
etñũ. Ac ꝑhoc etiã si in mortalitas angꝰ
ñ t̃nsit intẽpore nec p̃t̾ita ẽ. qͣsiiã ñlt
nec futura qͣsi ñ dũ sit. tam̃ eoꝵ mot̾ qub
eido ertatori in cuiꝰ motu dicenđũ ñ c̃ ł fu

Expanded text:
Ille enim semper fuit aeternitate inmutabili; isti autem facti sunt; sed ideo semper fuisse dicuntur, quia omni tempore fuerunt, sine quibus tempora nullo modo esse potuerunt; tempus autem quoniam mutabilitate transcurrit, aeternitati inmutabili non poternum. Ac per hoc etiamsi inmortalitas angelorum non transit in tempore, nec praeterita est quasi iam non sit, nec futura quasi nondum sit: tamen eorum motus, quibus et ideo Creatori,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ.ctiã si adipiscat᷑. ipse fit inbono mal.a&
nuser meliore pͥuat Cũ g̾ male uoluntatis
efficienᷤꝰ nat̾alis. ł si dici pot̾ cẽntiali nulla
sit causa. ab ipsa qͥppe incipit spirtuũ te¬
tabiliũ mału. qͦ minuat᷑ atq deprauat᷑ nat̾s
bonũ. nec tałe uoluntatẽ fac̃. nͥ defectiaq̃¬

Expanded text:
bonum, etiamsi adipiscatur, ipse fit in bono malus, et miser meliore privatus. Cum ergo malae voluntatis efficiens naturalis, vel, si dici potest, essentialis nulla sit causa, ab ipsa quippe incipit spirituum mutabilium malum, quo minuitur atque depravatur naturae bonum, nec talem voluntatem facit, nisi defecti
Abbreviated transcription (Latin):
et̃ eredat᷑. Cũ gͦ ipsi facti s̃. qͦmͦ illa ñ et̃ fata
dicit᷑ Porto q facta ẽ. utrũ cũ ipsi fictas̃.
ansine illa fucĩt pͥus: s si cũ ipsiꝰ ñ dubiũ
ꝗd ab illo factasit. a qͦ ⁊ ipsi. simulq ut fica
illi ineadẽ bona uoluntate mansẽt. Anscĩ¬

Expanded text:
datur. Cum ergo ipsi facti sint, quo modo illa non esse facta dicetur? Porro quia facta est, utrum cum ipsis facta est, an sine illa fuerunt prius? Sed si cum ipsis, non dubium quod ab illo facta sit, a quo et ipsi; simulque ut factilli in eadem bona uoluntate manserunt, isti
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ adbeatidudinẽ habenda eo qͥsũme est
fru posset: a qͦ au̾sa ñ qđe nulla. s tam̃ minꝰ
et̃t. atq obhoc miseria fieret. Huiꝰ porro ma¬
lȩ uoluntatis causa efficienᷤ si qͣrat᷑. nihil in¬
uenit᷑. Qd ẽ enĩ qd̾ faẽ uoluntatẽ mała. cũ
ipsa faciat opꝰ małii. Ac ꝑhoc mala uolun¬
tas efficiens ẽ oꝑis mali. male aut̃ uoluntatiꝰ
efficiens nihil ẽ. ꝗm̃si res aliꝗͣs̃ aut habet.
aut ñ habet aliqmͣ uoluntatẽ. Si habet. aut
bonã ꝓfecto habet aut mała. Si bonã ꝗͥs ita
desipiat ut dicat qđ bona uoluntas faciat¬
uoluntas causa peccati. Quo absurdiꝰ putari
nihil potẽ. Si aut̃ resista ꝗͣ putat᷑ face̾ uolun¬
tatẽ mała. ipsa qͦq habet uoluntatt᷑ mała. etiã

Expanded text:
nem habendam eo qui summe est frui posset, a quo auersa non quidem nulla, sed tamen minus esset atque ob hoc misera fieret. huius porro malae uoluntatis causa efficiens si quaeratur, nihil inuenitur. quid eat enim quod facit uoluntatem malam, cum ipsa faciat opus malum ? ac per hoc mala uoluntas efficiens est operis mali, malae autem uoluntatis efficiens nihil est: quoniam si res aliqua est, aut habet aut non habet uoluntatem aliquam; si habet, aut bonam profecto habet aut malam: si bonam, quis ita desipiat ut dicat quod bona uoluntas faciauoluntas causa peccati, quo absurdius putari nihil potest. si autem res ista, quae putatur facere uoluntatem malam, ipsa quoque habet uoluntatem malam, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc enĩ ẽ iustũ. Et om̃e iustũ ꝓculdubio bonũ
Ñ enĩ ꝗͥs quã deuiciiꝰ nat᷑alib s deuoluntaruᷤ
penas luit. Nã ctiã qđ uiciũ c̃suetudine ni¬
mioq ꝓgressu roboratũ uelut nat᷑alit̃ inole¬
uit. auoluntate sũpsit ex ordiũ. Deuieus
qͥppe nunc loqͥm̃ eiꝰ nature. eui mensinẽ
capax intellegibilis lucis. ꝗͣ discernit᷑ iustũ
arũq rerũ mutabiliũ. atq: mortaliũ ł in¬
tellectu. ł sensu. ł uita om̃ino carentiũ. Quib
coꝵ dis solubiliᷤᷤ nat᷑a corrũpit᷑. đa pnabilia
putare ridicułu ẽ. Cũ iste ereat᷑e eũ mođu nu¬
tu ereatoriᷤᷤ acceꝑint. ut ceđndo aesueceđndo
pagant infimã pulchritudinẽ tẽpoꝵ ingn̾e
suo. istiꝰ mundi partibꝰ ẽ gruortẽ. Neq enĩ
celestibꝰ fuerant t̾rena coeq̃nda. Aut iđo un¬
alia deficientibꝰ oriunt᷑. & succũb̾t minora
maioribꝰ. atq in eꝗͣ litates suꝑantiũ suꝑcta
u̾tunt᷑. rerũ ẽ ordo tͣnseuntiũ. Cuiꝰ ordinis

Expanded text:
enim est iustum et omne iustum procul dubio bonum. Non enim quisquam de uitiis naturalibus, sed de uoluntariis poenas luit. Nam etiam quod uitium consuetudine nimioue progressu roboratum uelut naturaliter inoleuit, a uoluntate sumsit exordium. De uitiis quippe nunc loquimur eius naturae, cui mens inest capax intellegibilis lucis, qua discernitur iustum arumque rerum mutabilium adque mortalium uel intellectu uel sensu uel uita omnino carentium, quibus eorum dissolubilis natura corrumpitur, damnabilia putare ridiculum est, cum istae creaturae eum modum nutu Creatoris acceperint, ut cedendo ac succedendo peragant infimam putius mundi partibus congruentem. Neque enim caelestibus fuerant terrena coaequanda, aut ideo unalia deficientibus oriuntur et succumbunt minora maioribus adque in qualitates superantium superata uertuntur, rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͥͦs opinant᷑ eoꝵ uita ẽ recursura. s qr modo
tał ẽ erroris eoꝵ uia .i. falsa doetͥna. Qd aut̃.
mirũ c̃ sim his circuitibꝰ errantes. nec adrtõ
nec exitũ inueniunt: Quia genꝰ humanũ atꝙ.
ista nr̃a mortalitas. nec qͦ in ieio cepta sit sei¬
unt. nec ꝗͦ fine elaudat᷑. ꝗͣndoqͥdẽ altitudinẽ
dei penetrare ñ posst̃. ꝙ eũ ipse sit etͣnꝰ. isine¬

Expanded text:
quos opinantur eorum vita est recursura, sed quia modo talis est erroris eorum via, id est falsa doctrina. Quid autem mirum est si in his circuitibus errantes, nec aditum nec exitum inveniunt, quia genus humanum atque ista nostra mortalitas, nec quo initio coepta sit sciunt, nec quo fine claudatur, quandoquidem altitudinem Dei penetrare non poss
Abbreviated transcription (Latin):
inimici đi. qͥ ñ nat᷑a s uiciis adu̾sant᷑ eiꝰ imꝑio.
nihil ei ualentes noce s sib. Inimicienĩ s̃ re¬
sistendi uoluntate. ñ potestate ledendi. Ds̃ nãq
in cõmutabiliᷤ ẽ. ⁊ om̃im incurruptibiliꝰ. Iderr¬
couiciũ qͦ resistunt đõ qͥeiꝰ appellant᷑ mimici¬

Expanded text:
inimici Dei, qui non natura, sed uitiis aduersantur eius imperio, nihil ei ualentes nocere, sed sibi. Inimici enim sunt resistendi uoluntate, non potestate laedendi. Deus namque inmutabilis est et omni modo incorruptibilis. Idcirco uitiu
Abbreviated transcription (Latin):
plicaret᷑ hec sũma. ubi iã nulłu numinot̃
habemꝰ. ex qͦ d̾s ħoiem fec̃ similit̃ quen
posset. cur. ante ñ fecit. Di qͥ ppe ab ħors
creatione cessatio retrorsꝰ eĩna. sine ini¬
tio tanta ẽ. ut si ei c̃ferat᷑ ꝗmͣlib magna
& in effabilis numositas tempoꝵ. gͥtamfi
tĩ tanta uidi debeat ꝗnͣta si humori bit¬
uissimã guttã. uniu̾so mari etiã qnͣtũ oct¬
anꝰ circũ fiuit cõparemꝰ. Qm̃ istoꝵ qͥđe dua¬

Expanded text:
iplicaretur haec summa, ubi jam nullum numeri nomen haberemus, ex quo Deus hominem fecit; similiter quaeri posset, cur ante non fecerit. Dei quippe ab hominis creatione cessatio retrorsus aeterna sine initio tanta est, ut si ei conferatur quamlibet magna et ineffabilis numerositas temporum, quae ttem tanta videri debeat, quanta si humoris brevissimam guttam universo mari, etiam quantum Oceanus circumfluit, comparemus: quoniam istorum du
Abbreviated transcription (Latin):
ta sit nͥđs. Itaꝗͣ. uis ñ oĩs beata possit ẽẽ ereat᷑a.
neq enĩ hoc munꝰ adipiscunt᷑ aut capiunt. fere.
ligna. saxa. ⁊ si qͥd huiꝰ mͦi ẽ. ea tam̃ qͣ potẽ. exse
ipsa ñ pot̾. qr exnihilo ereata ẽ .s ex illo aꝗͦ ereata ẽ.
Noc enĩ ad epto beata. qͦ amisso. misera ẽ. Ille uͦ
qͥ ñ alio. s seipsobono beatꝰ ẽ ido ipse miser ñ
bile bonũ ñ eẽ. Nͥ unũ uerũ beatũ đm. Ea uͦ que

Expanded text:
si Deus. Ita quamuis non omnis beata possit esse creatura neque enim hoc munus adipiscuntur aut capiunt ferae ligna saxa et si quid huius modi est, ea tamen, quae poteipsa potest, quia ex nihilo creata est; sed ex illo, a quo creata est. Hoc enim adepto beata, quo amisso misera est. Ille vero qui non alio, sed se ipso bono beatus est, ideo ipse miser non bile bonum non esse, nisi unum verum beatum
Abbreviated transcription (Latin):
milia ille ẽstituit. cũ ap̃ grecos macedonũ
usꝗ: ad mortẽ alexandri. qͣdringenti octo¬
ginta qͥnq repꝑiant᷑. ꝑsarũ uͦ donec ipsiꝰ
alexandri uictoria finiret᷑. ducenti.⁊ xxix.
tres ẽputant᷑. Longe itaq hu numi annoꝵ
illis egẏptuᷤᷤ s̃ minores. nec eis etiã si t̃ tantõ
ctiã ẽputarent᷑ eq̃rent. ꝑ hibent᷑ enĩ egyptu
qnda tã breues annoᷤ habuisse. ut ꝗͣternis m̃¬
sibꝰ finirent᷑. Uñ annus plenior ⁊ uerior ꝗͣliᷤ
nunc⁊ nob̾ ⁊ illiᷤ ẽ. tres eoꝵ annos cõplecteba¬

Expanded text:
milia ille constituit, cum aput Graecos Macedonum milia ille constituit, cum aput Graecos Macedonum usque ad mortem Alexandri quadringenti octoginta quinque reperiantur, Persarum uero, donec ipsius Alexandri uictoria finiretur, ducenti et triginta tres conputentur. Longe itaque hi numeri annorum illis Aegyptiis sunt minores. nec eis, etiamsi ter tantum conputarentur, aequarent. Perhibentur enim Aegyptii quondam tam breues annos habuisse, ut quaternis mensibus finirentur; unde annus plenior et uerior, qualis nunc et nobis et illis e
Abbreviated transcription (Latin):
multa annoꝵ milia c̃tin̾e̾ eũ exlittis sacris
ab institutione ħois. ñ đu cõpleta annoꝵ.ui.
milia eõputemꝰ. Uñ ne multa disputẽ. quẽ
ad mođu illarũ litt̾arũ inqͥbꝰ longe plura
annoꝵ mulia referunt᷑ uanitas refallat᷑. ⁊ nul¬
la in illis rei huiꝰ idonea repꝑiat᷑ auctoritaᷤ.
illa epła alexandri magni adołipiade ma¬
trẽ suã ꝗmͣ scͥpsit. narrationẽ cuiꝰ dã egẏptu
sae̾dotis insinuanᷤᷤ. quã ꝓtulit exlitteris.
ꝗqͥ saere ap̃ illo ᷤᷤ haberent᷑. ẽtinet etiã regna.
que greca nouit qͦq historia. inqͥb regͥnũ
assẏtioꝵ incađe epistola alexandri.v. milia
cxcedit annoꝵ. Ingea uͦ historia mille fermę
& trecentos habet. ⁊ abipsiꝰ beli pͥnciputu. quẽ
regẽ ⁊ ille egẏptiꝰ meiꝰ de regniponit exor¬
dio. ꝑ sarũ aut̃ ⁊ macedonũ imꝑiũ. usq ad ip¬
sũ alexanđdr̃u cui loqͥbat᷑. plꝰ qm octo annoꝵ

Expanded text:
multa annorum milia continere, cum ex litteris sacris multa annorum milia continere, cum ex litteris sacris ab institutione hominis nondum conpleta annorum sex milia conputemus. Unde ne multa disputem quem ad modum illarum litterarum, in quibus longe plura annorum milia referuntur, uanitas refellatur et nulla in illis rei huius idonea reperiatur auctoritas: illa epistula Alexandri Magni ad Olympiadem matrem suam, quam scripsit narrationem cuiusdam Aegyptii sacerdotis insinuans, quam protulit ex litteris quae sacrae aput illos haberentur, continet etiam regna, quae Graeca quoque nouit historia; in quibus regnum Assyriorum in eadem epistula Alexandri quinque milia excedit annorum; in Graeca uero historia mille ferme et trecentos habet ab ipsius Beli principatu, quem regem et ille Aegyptius in eiusdem regni ponit exordio; Persarum autem et Macedonum imperium usque ad ipsum Alexandrum, cui loquebatur, plus quam octo annorum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dixẽ. Omittamꝰ gͥ c̃iect᷑as ħoium nesci¬
entiũ qͥd loqnͣt᷑ denat᷑a. ł institutione
genis humani. Alii nãq: sic̃ de ipso mun¬
do credider̃: semꝑ fuisse hoies opinant᷑. Un de
ait ⁊ apoleiꝰ. Cũ hoc animantiũ genꝰ descbet.
singillatĩ mortales. cuneni tam̃ uniuso gn̾e
ꝑpetui. Et cũ dictũ illiᷤ fuerit. si semꝑ fuit
humanũ genꝰ. qͦnã mͦ uerũ eoꝵ loqͣt᷑ historia.
illa atq illa insula. incoliceꝑit. respondent.
diluuiis ⁊ ẽ flagrationibꝰ ꝑcepta int̃ualla tẽ¬
poꝵ. ñ qͥđẽ om̃a s plurima t̾rarũ ita uastari.
ut redigant᷑ ħoies ad exiguã paucitatẽ. ex qͦrũ
ꝓgenie rursꝰ multitudo pͥstina reparet᷑. ac
sic identiđe repꝑiri ⁊ institui q̃si pͥma eũ re¬
stituant᷑ potiꝰ quę fuerant illis nimuꝰ uasta¬
tionibꝰ int̃rupta. ⁊ extineta. cet̾ũ horem. nisi
exħore existtre om̃ino ñ posse. Diẽt̃ aũt qđ¬
dacissime littę qͣs ꝑhibent in historiã tẽpoꝵ

Expanded text:
. Omittamus igitur coniecturas hominum nescientium quid loquantur de natura uel institutione generis humani. Alii namque, sicut de ipso mundo crediderunt, semper fuisse homines opinantur. Unde et ait Apuleius, cum hoc animantium genus describeret: \'Singillatim mortales, cuncti tamen uniuerso genere perpetui.\' Et cum illis dictum fuerit, si semper fuit humanum genus, quonam modo uerum eorum loquatur historia nilla adque illa insula incoli coeperit, respondent diluuiis et conflagrationibus per certa interualla temporum non quidem omnia, sed plurima terrarum ita uastari, ut redigantur homines ad exiguam paucitatem, ex quorum progenie rursus multitudo pristina reparetur; ac sic identidem reperiri et institui quasi prima, cum restituantur potius, quae fuerant illis nimiis uastationibus interrupta et extincta; ceterum hominem nisi ex homine existere omnino non posse. Dindacissimae litterae, quas perhibent in historia temporum
Abbreviated transcription (Latin):
s uiciũ qr mału ẽ c̃t̾riũ c̃ bono. Qͥs aut̃ negit
łu bono. Porro aut̃ bonũ ẽ. ⁊ nat᷑a quã uiciat.
Iñ ⁊ huic bono. utiq c̃ c̃trariũ .s dõ tantũmͦ.
tã ꝗm̃ bono mału. Nat̾e uͦ quã uiciat. ñ tantẽ
tam̃ ipsoꝵ qͦq testimonio uicioꝵ. Si enĩ bona
ñ ceñt. eis uicia noce ñ possent. Nã qͥd eiꝰᷤ nocen¬
do faciunt. nͥ adimunt integͥtatẽ. pulchitu¬
dinẽ. salutẽ. uirtutẽ. & qͥc qͥd boni natͣe ꝑui
ciũ detrahi. siue minui ẽsueuit:. Qđ si om̃ino
desit. nihil boni adimendo ñ nocet. Aeꝑhoc
nec uiciũ ẽ. Nã ẽẽ uiciũ. & ñ noc̾e. ñ pot᷑. Uñ
colligit᷑ q̃muis ñ possit uiciũ noce in cõmu¬
uiciũ eẽ. nec insũmo posse bono. nec nͥ in
aliꝗͦbono. Sola gͦ bona. alicubi eẽ posst᷑ so¬
la mala nusqͣm. qm̃ nat᷑e etiã ille quȩ ex
male uoluntatis uicio uiciate s̃. in qͣntũ
uiciose s̃. malȩ s: in gñtũ aut̃ natũrȩ s̃.¬

Expanded text:
 malum contrarium est bono. Quis autem neget lum bono. Porro autem bonum est et natura quam uitiat; unde et huic bono utique contrarium est; sed Deo tantummodo tamquam bono malum, naturae uero, quam uitiat, non tantum tamen ipsorum quoque testimonio uitiorum. Si enim bonae non essent, eis uitia nocere non possent. Nam quid eis nocendo faciunt, nisi adimunt integritatem pulchritudinem, salutem uirtutem et quidquid boni naturae per uitium detrahi siue minui consueuit? Quod si omnino desit, nihil boni adimendo non nocet ac per hoc nec uitium est. Nam esse uitium et non nocere non potest. Unde colligitur, quamuis non possit uitium nocere incommuuitium esse nec in summo posse bono nec nisi in aliquo bono. Sola ergo bona alicubi esse possunt, sola mala nusquam; quoniam naturae etiam illae, quae ex malae uoluntatis initio uitiatae sunt, in quantum uitiosae sunt, malae s
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sint. qͥbꝰ ẽ đs maiꝰ bonũ. magna s̃ tam̃ ea muta¬
bilia bona. ꝗͦ adherere possunt. ut beata sint in¬
cõmutabilibono. qđ usq ađdobonũ eoꝵ ẽ. ut si¬
ne illo misera eẽ necesse sit. Nec ido ecta in hae ere¬
ature uniu̾sitate meliora s̃. ꝙ misera eẽ ñ posst̃.
Neq: enĩ cet̾a m̃bra corporiᷤᷤ nr̃i iđõ dicendũ ẽ ocu¬
lis eẽ meliora. qr ceca eẽ ñ posst̃. Si ẽ aut̃ meliꝰ ẽ

Expanded text:
non sint, quibus est Deus maius bonum: magna sunt tamen ea mutabilia bona, quae adhaerere possunt, ut beata sint, inmutabili bono, quod usque adeo bonum eorum est, ut sine illo misera esse necesse sit. Nec ideo cetera in hac creaturae uniuersitate meliora sunt, quia misera esse non possunt; neque enim cetera membra corporis nostri ideo dicendum est oculis esse melio