comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
disceptent iure autem disputare est iuste iudicare non est autem lu¬
dex sinon est ineo iustitia. Praesides pectores prouintiae sunt dicti
raesunt Pr&oresautem quasi praeceptores ciuitatis & pris¬
cipes idem & quẽstores quasi quaesitores eo quod questionibus presumt
consilium enim & causa apud eos est. Proceres sunt principes ciuitatis
quasi procedes quod ante omnes honore praecedat unde & capite tra¬
bium quaeeminent extra pari&es. Proces dicuntur eo quod primo
ocedant hinc ad primores facta trans latio quod ad c&era multitu¬
dine prominent. Tribun. dicti quod plebi uel iura uel opem tribuunt
constituti sunt autem sexto anno postreges exactos. dumenim olebs
a senatu & consulibus premer&ur. tunc ipsa sibi tribunos quasi propri¬
sis iudices & defensores creauit quieorum libertatem tuerentur & eos
aduersus in iuriam nobilitatis defenderent. unde & defensores dilti

Expanded text:
disceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Non est autem iudisceptent. Iure autem disputare est iuste iudicare. Non est autem iudex, si non est in eo iustitia. Praesides rectores provinciae sunt, dicti quod praesunt. Praetores autem quasi praeceptores civitatis et principes. Idem et quaestores quasi quaesitores, eo quod quaestionibus praesunt. Consilium enim et causa apud eos est. Proceres sunt principes civitatis, quasi procedes, quod ante omnes honore praecedant. Unde et capita trabium, quae eminent extra parietes, proceres dicuntur, eo quod primo procedant. Hinc ad primores facta translatio, quod a cetera multitudine prominent. Tribuni dicti quod plebi vel iura vel opem tribuunt. Constituti sunt autem sexto anno post reges exactos. Dum enim plebs a senatu et consulibus premeretur, tunc ipsa sibi tribunos quasi proprios iudices et defensores creavit, qui eorum libertatem tuerentur, et eos adversus iniuriam nobilitatis defenderent. Unde et defensores dicti,
Abbreviated transcription (Latin):
pristinum r&inent Sena tui nomen a &asdedit quod seniores essent
alii a sinendo dictos acuĩpiunt senatores ipsi enim agendi facultatem
dabant Senatus consultus aconsulendo & tractando est dictus quo
sic fit ut coñsuleat & nocere non possit. Patres autem ut sallusdus
illi rem publicam alebant : Patres conscripti quia dum romulus decẽ
curias senatorum elegissa nomina eorum praesenti populo intabulas
aureas contulit atque inde patres conscripti uocati. Primi ordinis
sena torum dicuntur in lustres: secundi expectabiles łtertu clarissi¬
miiam inferius. quartum aliquod genus non est quamuis enimsena¬
toria quisque origine ess& usque adlegitimos annos eques romanus
erat deinde accipie bat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud
u&eres romancis erant est enim nomen censoris dignitas iudicialis. cense¬
re enim iudicare est Item censores sunt patri moniorum iudices acen¬
suaeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo siue quodiure

Expanded text:
pristinum retinent. Senatui nomen aetas dedit, quod seniores essent. Alii a sinendo dictos accipiunt senatores. Ipsi enim agendi facultatem dabant. Senatusconsultus a consulendo et tractando est dictus, quod sic fit ut consuleat et nocere non possit. Patres autem, ut Sallustiuilli rempublicam alebant. Patres conscripti, quia dum Romulus decem curias senatorum elegisset, nomina eorum praesenti populo in tabulas aureas contulit, atque inde patres conscripti vocati. Primi ordinis senatorum dicuntur inlustres, secundi spectabiles, tertii clarissimi. Iam inferius quartum aliquod genus non est. Quamvis autem senatoria quisque origine esset, usque ad legitimos annos eques Romanus erat; deinde accipiebat honorem senatoriae dignitatis. Censores apud veteres Romanos erant. Est enim nomen censoris dignitas iudicialis. Censere enim iudicare est. Item censores sunt patrimoniorum iudices, a censu aeris appellati. Iudices dicti quasi ius dicentes populo, sive quod iure
Abbreviated transcription (Latin):
po situm est & estnomengrecum parnagiricum est licenciosum uellascuuosũ¬
genus dicendi in laudibus regum incuius compostione homines mults
cus add lantur que malũ agrecis xortum est quorũ leuitas instrustadiaꝰ
facultate & copia incredibili multas mendatiorũ nebulas suscitauit
librisunt inquibus regis uel consules scribuntur & fascibus dea
Procemiũ est initiũ dicendi suntenĩ procȩmia initi a librorũ quȩ ante causȩ nu¬
rationẽ ad insiruendas audientiũ aures coaptantur cuus nomen pleriq latin¬
tatis periti sine trans latione po suerunt hoc autẽ uocabulã apud nos inter¬
pr&atum prȩfatio nuncupatur quasi prȩloquutio. precepta sunt quȩ aut

Expanded text:
positum est; et est nomen Graecum. Panegyricum est licentiosum et lasciviosupositum est; et est nomen Graecum. Panegyricum est licentiosum et lasciviosugenus dicendi in laudibus regum, in cuius conpositione homines multis mendaciis adulantur. Quod malum a Graecis exortum est, quorum levitas instructa dicendi facultate et copia incredibili multas mendaciorum nebulas suscitavit. Fastorum libri sunt in quibus reges vel consules scribuntur, a fascibus dicProoemium est initium dicendi. Sunt enim prooemia principia librorum, quae ante causae narrationem ad instruendas audientium aures coaptantur. Cuius nomen plerique latinitatis periti sine translatione posuerunt. Hoc autem vocabulum apud nos interpretatum praefatio nuncupatur, quasi praelocutio. Praecepta sunt quae aut q
Abbreviated transcription (Latin):
Nam tantascripsit ut diebus ac nostibus non solũ scribere libros eius quis quam
sedneclegere quidem occurrat.
cuptintur inquibus eaque uidentur obscura uel difficilia summatim a clire¬
uiter prȩstringuntur. Secundũ genus omeliae sunt quas latini uerbum
appellant quȩ proferuntur in papulis terciũ est tomi quos nos libros uel
uolumina nuncupamus O meliae autem aduulgus loquuntur Tomi
uero id est libri maiores sunt disputationes dialogus est conlatioduorum
uel plurimorũ quẽ latini sermonẽ dicunt nam quos greci dialogts uocant:¬
& uerbum sermo enim alteram egit personam tractatus specialiter adiẽipsum
est dierbum autẽ adomnes unde & dicitur uerbus fecit ad populũ. commen¬
taria dista quasi cuminentȩ cummenta: Sunt enim inter preationes ut cõ¬
menta iuris commenta euanrelii Apologiticum est & cusatio in quosolent
quidam accusantibus respondere in defensione enim aut negatione sola

Expanded text:
Nam tanta scripsit ut diebus ac noctibus non solum scribere libros eius quisquam, Nam tanta scripsit ut diebus ac noctibus non solum scribere libros eius quisquam, sed nec legere quidem occurrat. cupantur; in quibus ea quae videntur obscura vel difficilia summatim ac breviter praestringuntur. Secundum genus homiliae sunt, quas Latini verbum appellant, quae proferuntur in populis. Tertium tomi, quos nos libros vel volumina nuncupamus. Homiliae autem ad vulgus loquuntur, tomi vero, id est libri, maiores sunt disputationes. Dialogus est conlatio duorum vel plurimorum, quem Latini sermonem dicunt. Nam quos Graeci dialogos vocanet verbum. Sermo enim alteram eget personam; tractatus specialiter ad se ipsum est; verbum autem ad omnes. Unde et dicitur: 'Verbum fecit ad populum.' Commentaria dicta, quasi cum mente. Sunt enim interpretationes, ut commenta iuris, commenta Evangelii. Apologeticum est excusatio, in quo solent quidam accusantibus respondere. In defensione enim aut negatione sola
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ rome biblioth&as subplicauit palleo hinc grecas simulait quȩ lati¬
nas additis austorũ imaginibus inatrioq de manubiis magnificantis simũ¬
idnos quoq pampilius martir cuius uitam eusebius ins¬
caesariensis conscripsit pisistratum in sacrȩbibliot hecestudio primus ad¬
&quare contendit hic enĩm inbiblio dieca sua prope. Mex milia uoluminũ
habuit. Hieronimus quoq: atq gennadius edesi asticos scriptores toto
orbe quȩrentes ordiñẽ persecuti sunt eorũstudia inuno indiculo uolu
Marcus terrentius uarro apud latinos minamerabiles libros scripsit a pud grecos
quoquȩ calciderus miris adtollitur laudibus questantos libros ediderit quan¬
tos quisq nostrũ abienos scribere propriamanu uix possit. De nostris quoque
apud grecos orgenis inscripturarũ labore. tamgrecos quã latinos operum
suorum numero sȩparauit deuq heronimus vi milia librorũ eius legis¬
÷ fat&ur horũ tanen omniũ studia agustinus ingenio uelscientia sua uicit.

Expanded text:
autem Rome bibliothecas publicavit Pollio, grecas simul atque latinas, additis authorum imaginibus in atrio, quod de manubis magnificentissimunos quoque Pamphilus martyr, cuius vitam Eusebius Caesariensis conscripsit, Pisistratum in sacrae bibliothecae studio primus adaequare contendit. Hic enim in bibliotheca sua prope triginta voluminum milia habuit. Hieronymus quoque atque Gennadius ecclesiasticos scriptores toto orbe quaerentes ordine persecuti sunt, eorumque studia in uno voluminis indMarcus Terentius Varro apud Latinos innumerabiles libros scripsit. Apud Graecos quoque Chalctos quisque nostrum alienos scribere propria manu vix possit. De nostris quoque apud Graecos Origenes in scripturarum labore tam Graecos quam Latinos operum suorum numero superavit. Denique Hieronymus sex milia librorum eius legisse fatetur. Horum tamen omnium studia Augustinus ingenio vel scientia sua vicit.
Abbreviated transcription (Latin):
aeris aut argenti : apudueeres iu nec aurea nec argentea sed fictilia uasa ha¬
bebantur sicut adumadoleis ex cogitads ad aquas amforis idriis adbalneas
acreliquis quae inusibus hominum autrota fiunt aut manu aptantur:
Argillaat̃ ex cocta testae uocabulum suscipit . qrͣdum mollis ess& efficitur

Expanded text:
aeris aut argenti; apud veteres enim nec aurea nec argentea, sed fictilia vasa habebantur; sicut ad vina doliis excogitatis, ad aquas amphoris, hydriis ad balneas, ac reliquis quae in usibus hominum aut rota fiunt aut manu aptantur. Argilla autem excocta testae vocabulum suscipit quia, dum mollis esset, efficitur
Abbreviated transcription (Latin):
uocati quod lati formentur Circum actisundiq: quattuor tabulis:
Lateres crudisunt q & ipsi inde nominati quodlati ligneis formis
ef ficiuntur qͦrł cratesdicuntur Inquibus lutum proisdem laterib:¬
crudis portare solent suntit conexiones cannarum dicti apoto cratin
est quod se inuicem teneant: Hutum in uocatum qͥ dam per¬
antifrasinputant quod non sit mundum Nam omne lotum
mundum est: Calcis uiuadicta qrdum sit tactu frigida hntus
occultum tin & ignemunde perfusa aqua statimlatens
ignis erumpit natura ei mirum aliquid facit post ꝗ enim
tur quosol& ignis accendi : usus ei instructuris fabrice neces¬
sarius Nam lapis lacpidi non podest ad hererefortius nisi calcae⁊ iunctas
Cipsum cognatum calciẽ &ẽ grecum nomen plura eigenera. omni¬

Expanded text:
vocati, quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. vocati, quod lati formentur circumactis undique quatuor tabulis. Lateres autem crudi sunt, qui et ipsi inde nominati, quod lati ligneis formis efficiuntur, quorum crates dicuntur, in quibus lutum pro iisdem lateribcrudis portare solent. Sunt enim connexiones cannarum, dicti ἀπὸ τοῦ κρατεῖν, id est, quod se invicem teneant. 18. Lutum autem vocatum qantiphrasim putant, quod non sit mundum, nam omne lorum mundum est. Calcis viva dicta quia dum sit tactu frigida, intus occultum continet ignem; unde perfusa aqua statim latens ignis erumpit. Natura eius mirum aliquid facit: postquam extinguitur quo solet ignis accendi. Usus eius in structuris fabrice necessarius est. Nam lapis lapidi non potest adherere fortius; nisi calce coniunctus. Gipsum cognatum calci est et est grecum nomen; plura sunt eius genera, omni
Abbreviated transcription (Latin):
Is fungia lapis creatus ex qualeuis ac fistulosus &ca meris aptus Silex
durus lapis excuius genera nigri silices optimi quibusdam in locis &
rubentes albisilices contrauetustatẽ In corruptridem & inmon¬
mentis scalpti & in cor ruptipermanent quibus Neignis quidem
noc& Nam ex his &iam for maefiunt in quibus aerafunduntur
Uiridir silex uehementer & ipse igniresistens si nusꝗ copiosus &
ubi inuenitur lapis non saxum est: Pallidus incemento raro utilis
Clobus ꝯtradurias fortis & iustructura infidus nisi fuerit multa
suffrenatione deuinctus: Flihatibs silex semper ueluti. madens est
hic aestate exbiberro pore& nec ate biennium inserere instructuris
domorum: fictilum operum ad pacri&es & fundamenta coctila terculis¬
adtecta in briculis tegulisq: aptantur: FuanstTegulae uocata
quod tegant aedes & imbricor quod accipiant imbr&s Tegula n. prima
positionis nomen cuius diminutiuum tigillum : Laterculiuero

Expanded text:
Spongia lapis creatus ex aqua, levis ac fistulosus et cameris aptus. Silex Spongia lapis creatus ex aqua, levis ac fistulosus et cameris aptus. Silex durus lapis, ex cuius genere nigri silices optimi, quibusdam in locis et rubentes. Albi silices contra vetustatem incorrupti: idem et in monumentis scalpti et incorrupti permanent, quibus ne ignis quidem nocet; nam ex his etiam formae fiunt, in quibus aera funduntur. Viridis silex vehementer et ipse igni resistens, sed nusquam copiosus; et, ubi invenitur, lapis, non saxum est. Pallidus in caemento raro utilis. Globus contra iniurias fortis, sed in structura infidus, nisi fuerit multa suffrenatione devinctus. Fluviatilis silex semper veluti madens est. Hic aestate exhiberi oportet nec ante biennium inserere in structuris domorum. Fictilad tecta imbriculis tegulisque aptantur. Tegulae vocatae, quod tegant aedes, et imbrices, quod accipiant imbres. Tegulae autem primae positionis nomen, cujus diminutivum tigillum. Laterculi vero
Abbreviated transcription (Latin):
In eo qr̃ in lignolitt erce scribantur: tibortinus alo coltaliae
dictus quidum sit ad fabricam fortis uapore tamendis ũ lit:
Tofus a ed ificiis in utilis est fundamentis aptus mortalitade
& mollitiam exȩstutt & alitu maris friatr & uerberatur
imbribus Arenasius lapis concr&us maris anenis hic
& bibulus dr̃ seruatit humorem acceptum. idem & in p&ica
gaditanꝰ ab insula oceani ubi plurimus excid&ur: piperinus sub¬
albidus xpunctis nigris durus atque fortissimus : Concleatius
concleis lapillisq: & arena ocr&us asperrimus & interdum
fistulosus: Columbinus a colore auis nuncupatur natura
uicinꝰ gipso & molliciȩ simillimus: Molaris in pari&ibus utilis
qr est q̃dam pinguior natura ei duraq: & as pera ex quo&iam
& molȩ fiunt unde & nomen traxit. huius quattuor genera
albus: nger per mixtus acfistulosus:¬
A.

Expanded text:
in eo, quasi in ligno, litterae scribantur. Tiburtinus a loco Italiae in eo, quasi in ligno, litterae scribantur. Tiburtinus a loco Italiae dictus, qui dum sit ad fabricam fortis, vapore tamen dissilit. Tophus aedificiis inutilis est, fundamentis aptus, mortalitate et mollitia. Ex aestu enim et halitu maris friatur et verberatur imbribus. Arenacius lapis concretus maris arenis. Hic et bibulus dicitur; servat enim humore acceptum. Idem et in Baetica Gaditanus ab insula Oceani ubi plurimus exciditur. Piperinus subalbidus cum punctis nigris, durus atque fortissimus. Cochleacius cochleis lapillisque et arena concretus, asperrimus et interdum fistulosus. Columbinus a colore avis nuncupatus, natura vicinus gypso et mollitie simillimus. Molaris in parietibus utilis, quia est quaedam pinguior natura eius, duraque et aspera. Ex quo etiam et molae fiunt; unde et nomen traxit. Huius quattuor genera: albus, niger, permixtus ac fistulosus.
Abbreviated transcription (Latin):
Constructio est laterum &
altitudinis aedificatio: Construction ũ instructio uocator
eoqua instringat & coberere faciat utlapides luto & ligna
& lapides inuicem sibi. Nam & inst inctio ferri in aqua instructu¬
raest nisi enim candens tinguatur stringi & coherere non podest
ferrum: Item constructio. amultitudine lapidum & lignorum
dicta unde &strues aliud est enim aedificatio aliud instauratio
nam aedificationoua constructio est. in stauratiouero quodre¬
paratur ad instar prioris nam instar u&eres prosimilitudi¬
ne ponebant inde & in staurare dicebant: co¬
constat in
construetio fundamento bapidibus calce arena & lignis:
funda mentum dictum quod fundussit aedificii. idest cem̃¬
tum. acedendo dictum quod cras so lapide surgat: Lapi¬
des instructuris apti albus tiburtinus. columbinus Fluuia¬
tilis is fungia rubros & reliqui: albus lapis alius durus alius
mollis dentata serra secatur tracta bilis in opereest ita ut

Expanded text:
Constructio est laterum et altitudinis aedificatio. Constructio autem vel instructio vocata eo quod astringat et cohaerere faciat, ut lapides luto et ligna et lapides invicem sibi. Nam et intinctio ferri in aqua instrictura est; nisi enim candens tinguatur, stringi et cohaerere non potest ferrum. Item constructio a multitudine lapidum et lignorum dicta; unde et strues. Aliud est enim aedificatio, aliud instauratio; nam aedificatio nova constructio est, instauratio vero quod reparatur ad instar prioris. Nam instar veteres pro similitudine ponebant: inde et instaurare dicebant. Constat autem constructio fundamento, lapidibus, calce, arena et lignis. Fundamentum dictum quod fundus sit aedificii. Idem et caementum a caedendo dictum, quod caeso crasso lapide surgat. Lapides in structuris apti: albus, Tiburtinus, columbinus, fluvialis, spongia, rubrus et reliqui. Albus lapis, alius durus, alius mollis. Mollis dentata serra secatur, tractabilis in opere est, ita ut
Abbreviated transcription (Latin):
ad sumpsit: estetum auss rapiendis alus auibus auidot sdeoq uocatur acopro hocest
raptꝰ dxit si quis accepit : fertur Nutem accipi trercir capullos suos Impiosesse
Namdum uiderint eos posse temptare uolatus pullas nr eis prebent ȩscas sedue
pinnis & annido praecipitant atque atenero cõmpellunt ad prȩdam neforte a
pigrescant : Capusital xlingua dicitur acapiendo hunc nostri falconem uocamtq
incurxis digitis sit : Miluus mollis & uiribus eolatu quasi amollis auis: Vnde
& nuncupatus rapacissimus & femper tamen domesticis auibus ihsidiatõr : Ossi fragi

Expanded text:
 sumpsit. Est enim avis rapiendis aliis avibus avida, ideoque vocatur accipiter, hoc estrapit', dixit 'si quis accipit'. Fertur autem accipitres circa pullos suos inpios esse; nam dum viderint eos posse tentare volatus, nullas eis praebent escas; sed verberant pinnis et a nido praecipitant, atque a tenero conpellunt ad praedam, ne forte adulti pigrescant. Capus Itala lingua dicitur a capiendo. Hunc nostri falconem vocant, quod incurvis digitis sit. Milvus mollis et viribus et volatu, quasi mollis avis, unde et nuncupatus; rapacissimus tamen et semper domesticis avibus insidiator. Ossifrag
Abbreviated transcription (Latin):
Conse cratus est apaganis. ciĩ edes medios patio &x effigies palit̃¬
de fastigio edesemicat qd nom putauerint subtecto consecrandum

Expanded text:
consecratus est a paganis, cujus aedes medio spatio et effigies de fastigio aedis emicat, quod non putaverint sub tecto consecrandum
Abbreviated transcription (Latin):
in umeditteras carmentis nimpha prima italis tradidit Carments
utonisla qua carminibus sutura canebat caeterũ propriae uocatani
cotue Lit terȩ autem aut communes sunt aut liberais. communes distȩ
ql nulte eas in comune utuntur ut scribere &legere. liberalis quiꝰeas tan
illinouerunt qui libras scripunt rectiq loquendi dicendiqrationen
nouerunt lit terarum duple modus est diuidũntur enim principaliter
induas partes inuocalis & consonantes. Vocales sunt quae dire iohiatu
nantes sunt quae diuer sumdtulinguae uel inprersione labidrum efficui¬
Hae induabus partibus diuidunt᷑ in semi uocalibus & inmidutis semiuocales¬
a n dude eo qr quiddam senus deuocalibus habeatit: abe quippe uocali

Expanded text:
inas litteras Carmentis nympha prima Italis tradidit. Carmentis autem dicta, quia carminibus futura canebat. Ceterum proprie vocata est Nicostrate. Litterae autem aut communes sunt aut liberales. Communes dictae, quia multi eas in commune utuntur, ut scribere et legere. Liberales, quia eas tantum illi noverunt, qui libros conscribunt recteque loquendi dictandique rationem noverunt. Litterarum duplex modus est: dividuntur enim principaliter in duas partes, in vocales et consonantes. Vocales sunt quae directo hiatu nantes sunt, quae diverso motu linguae vel inpressione labrorum efficidividuntur: in semivocalibus et in mutis. Semivocales dictas eo, quod quiddam semis de vocalibus habeant. Ab E quippe vocali
Abbreviated transcription (Latin):
undas i dest motus & corpus illud quo drefluctuat Nam neconda pense aqua
esi seda qua in motu quodam &agitatione quasi ab eundo &redeundo unda
uocra Haterexero prise liquor fontis est a dictalater ex quod inuenis terre
latent C utta ese quxesitit stilla quetca dit hincstillicidium quasistilla cadens
istiria enim grecum est. id est gutta indefit diminatilm ut dicamus stilla dum
autem stat aut pendq deectis uel arboribus quasi glutino sagita est : dum
ceciderit stilla est. Spuma dicta ab eo quod spuatur sordes enim sunt unda¬
rum unde & mustum &ea quae quo guntur spuma purganturhinc̃ & sputum
DEELMIINIBUS
em flumen ipsa aqua fluuius cuius aqua prior autem flume
quam fluuius id est prior aqua quam decursus duo sunt autem fluminũ

Expanded text:
undas, id est motus, et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua undas, id est motus, et corpus illud quod refluctuat. Nam nec unda per se aqua est, sed aqua in motu quodam et agitatione, quasi ab eundo et redeundo, unda vocata. Latex proprie liquor fontis est; et dicta latex quod in venis terrae lateat. Gutta est quae stat, stilla, quae cadit. Hinc stillicidium, quasi stilla cadens. Stiria enim Graecum est, id est gutta: inde fit diminutivum, ut dicamus stilla: dum autem stat, aut pendet de tectis vel arboribus, quasi glutinosa gutta est; dum ceciderit, stilla est. Spuma dicta est ab eo quod spuatur; sordes enim sunt undarum; unde et mustum et ea quae coquuntur spuma purgantur. Hinc et sputum. De fluminibus em flumen ipsa aqua, fluvius cursus aquae. Prius autem flumen quam fluvius, id est prior aqua quam decursus. Duo autem sunt fluminum
Abbreviated transcription (Latin):
autem dictus quiaolim proptercopiam piscium uesugalia maha pra estabat
Auernus autem lacus uocatus quod aues ibi superuolare non possgit Nam ante siluarũ
densitates sic ambiebatur ut exalantes indeper angustias aque sulfene odor grauis¬
simus superuolantes aues alitus uonecar& quamrem augustus cesar intelegens de¬
iectis siluis expestilentibus amoena red didiloca. Liacus autem idem &stagnus
ubiimensa a qua conuenit nam dictum est stagnum ab eo quodillic a quast& n ec de¬
currat
ꝗbissus profunditas est a quarum inpen& rabilis siue speluncae aquarum la
Itentium equibus fontes & flumina procedunt. uel quȩ occultae subtereunt
unde & abis sus dictus Namomnes aquae siue torrentes peroc cultas uenas
admaticem abissum reuertuntur pluctus dicti quod flatibus fiant uento¬
num enim in pulsu agitate a quae fluctuant A qua est statiua &si nemotu ae¬

Expanded text:
abat. abat. Avernus autem lacus vocatus, quia aves ibi supervolare non possent. Nam antea silvarum densitate sic ambiebatur, ut exhalantis inde per angustias aquae sulphureae fetor gravissimus supervolantes aves halitu suo necaret. Quam rem Augustus Caesar intelligens, dejectis silvis, ex pestilentibus amoena reddidit loca. 9. Lacus autem, idem et stagnum, ubi immensa aqua convenit; nam dictum est stagnum ab eo quod illic aqua stet, nec decurrat. byssus, profunditas aquarum impenetrabilis: sive speluncae aquarum latentium, e quibus fontes et flumina procedunt; vel quae occulte subter eunt, unde et abyssus dictus. Nam omnes aquae, sive torrentes, per occultas venas ad matricem abyssum revertuntur. Fluctus dicti quod flatibus fiant. Ventorum enim inpulsu agitatae aquae fluctuant. Aqua est stativa et sine motu ae
Abbreviated transcription (Latin):
natare Ex tnctẽ demergi lumine: hoc & mare salinarum dicitur. si uelacus
as falã idestbituminis & est iiudea interꝰ lerico & zoataꝵ. longitudo eus
usque ad goar&s arabiae dirigitur stadis septingentis hoctoginta lattus¬
stadus centum quinquaginta usque aducinia sodomorum Liacus tiberi¬
dis ab op̃pido tiberiadi uocatur quod qͥndam hero des iihonore tiberii ce sor
condidit est autem in ludea omnibus lacis salubrior &sanitatem corporu
quo dam modo efficacior circuit faadia : Cennesar lacus amplis simus lus
dea longitudipe centum quachraginta extenditur stadus. latitudine quad¬
guma diffuaditur. crispantibus aquis aurausꝰ nonuentis sed deseioso sibiexs¬
cont unde & gennersor dicrtur greco uocabulo quasi generans is cntatus
que perdis fusiora spatia lacus frequentibus aori sona toos aess latus
oos ami miteu s mirinas :I ucrinus ccaugrnus lacas caomperi aesunt Iueris¬

Expanded text:
ernatare, extincto demergi lumine. Hoc et mernatare, extincto demergi lumine. Hoc et mAsphalti, id est bituminis, et est in Judaea, inter Jericho et Zoaram. Longitudo ejus usque ad Zoaros Arabiae dirigitur stadiis septingentis octoginta; latitustadiis centum quinquaginta usque ad viciniam Sodomorum. Lacus Tiberiadis ab oppido Tiberiade vocatus, quod quondam Herodes in honorem Tiberii Caesaris condidit. Est autem in Iudaea omnibus lacis salubrior, et ad sanitatem corporum quodammodo efficacior. Circuit stadia . . . Genesar lacus amplissimus in Iudaea longitudine centum quadraginta extenditur stadiis, latitudine quadraginta diffunditur, crispantibus aquis, auram non ventis, sed de se ipso sibi excreans. Unde et Genesar dicitur Graeco vocabulo, quasi generans sibi auram; denique per diffusiora spatia lacus frequentibus auris spirantibus agitatur; pestates imitatur marinas. Lucrinus et Avernus lacus Campaniae sunt. Lucri
Abbreviated transcription (Latin):
Nunt autem & quaedam maria que non miscuntur. oceani fluctibus aut mari
magno & dicuntur lacus & stagna Liacus est recepta sulum inquo a quara¬
n&ur necmisc&ur fluctibus utlacus as falti utlacus. Bepacus. &larius a
c&eri quos grecilimen idest stagno suo Ic añnam fontes labuntur in flu uisu¬
mina in freca discurrunt. Lacus stat in loco n& profluqe & dictus lacus qua
a quaelocus. Lacus as falti idem & mare mortuum uocatum propter quu
nihil gignit uiuum nihil recipit. ex genere uiuentium nam neque piscessiu
neque adsuaras aquis &l&asimergendi usupatitur aues Sed & quȩcum que
uiuenti a mergenda temptaueris quacumque arte demersa statim resiliunt
quamuis uehementer inlisa confestim excutiuntur. Sedneque
resistente turbinibus bitumine quo a qua omnis stagnatur neque nauigatior
patiens est quia omnia uita carentia in profundum merguntur. rec mater
ulam sustin& nisi qua ebi tumine iniustratur iucernam accensam ferun ÷ sup¬

Expanded text:
unt autem et quaedam maria quae non miscuntur Oceani fluctibus aut mari Magno, et dicuntur lacus et stagna. Lacus est receptaculum in quo aqua retinetur nec miscetur fluctibus, ut lacus Asphalti, ut lacus Benacus et Larius, et ceteri quos Graeci λίμναι, id est stagnos, vocant. Nam fontes labuntur in fluviis; flumina in freta discurrunt; lacus stat in loco nec profluit. Et dictus lacus quasi aquae locus. Lacus Asphalti idem et mare Mortuum vocatum propter quod nihil gignit vivum, nihil recipit ex genere viventium. Nam neque pisces habet neque adsuetas aquis et laetas mergendi usu patitur aves, sed et quaecumque viventia mergenda temtaveris, quacumque arte demersa statim resiliunt, et quamvis vehementer inlisa confestim excutiuntur; sed neque ventis movetur resistente turbinibus bitumine, quo aqua omnis stagnatur, neque navigationis patiens est, quia omnia vita carentia in profundum merguntur, nec materiam ullam sustinet, nisi quae bitumine inlustratur. Lucernam accensam ferunt sup
Abbreviated transcription (Latin):
tã puermeus estu nolitimere dumlam hieremias longe pueritiae excessiss& amnos
uocamus. Pupilli autem dicti quasi sine oculis hoc est a parentibus orbi hu
autem pũpilli dicuntur quorum patres ante deceserunt quam ab his nomenacci

Expanded text:
tam: Puer meus es tu, noli timere, dum jam Jeremias longe pueritiae excessisset annostam: Puer meus es tu, noli timere, dum jam Jeremias longe pueritiae excessisset annos aetate puerili vocamus. Pupilli autem dicti, quasi, sine oculis, hoc est, a pareautem vere pupilli dicuntur, quorum parentes ante decesserunt quam ab his nomen acci
Abbreviated transcription (Latin):
tut po spudur Senium parr est ultiara senectitis dieta quod sit terminus
sextȩ aaatis Inbis igitur sex spatis filo sopͥni uitam discripserunt humam
bus mutatur & currit & admortis terminum peruenit. Pergamus ergo qui¬
ter perpraedictos gradds a&atum & hi mologias eorum in homine de mon
tes In fans dicitur homo primȩ a&atis dictus autem infans quia ad huc fami
nescit id est loqui non potest nom dum etin non dum enim beneordinatis dentib
minus est sermonis ex praessio. Puera puritate uocatus quia purus est & nadũ
iginem floremq: generum habens husunt ae foebii idẽ afoelo dicti n& dumnuri
adulescentuli lenes. Puer autem tribus modis dicitur pronatiuitate ut qͥsaiaspu¬
ernatus est nobis pro &ate ut octo ennis decennis unde est illid iam pueri¬
ilelugum tenera cerui ceregebat: pro obsequio & fidei puritate ut dñs ad prophe¬

Expanded text:
tuti deputatur. Senium autem pars ultima senectutis, dicta, quod sit terminus tuti deputatur. Senium autem pars ultima senectutis, dicta, quod sit terminus sextae aetatis. In his igitur sex spatiis philosophi vitam descripserunt humanam, in quibus mutatur et currit, et ad terminum mortis pervenit. Pergamus ergo breviter per praedictos gradus aetatum, etymologias eorum istrantes. 9. Infans dicitur homo primae aetatis; dictus autem infans quia adhuc fari nescit, id est, loqui non potest; nondum enim bene ordinatis dentibus, minor est sermonis expressio. 10. Puer, a puritate vocatus, quia purus est, et necdum lanuginem floremque genarum habens. Hi sunt ephebi, id est, a Phoebo dicti, necdum viri, sed adolescentuli leves. 11. Puer autem tribus modis dicitur, pro nativitate, ut Esaias: Puer natus est nobis. Pro aetate, ut octennis, decennis. Unde est illud: 26 Jam puerile jugum tenera cervice gerebat. Pro obsequio et fidei puritate, ut Dominus ad prophe
Abbreviated transcription (Latin):
tes ađđtin& corporis ex parte dictum est inunc a&ater subiungamus
Dene catibus homiNłs.
uadus &atis sexsunt infantia pueritia. adulescentia. Iuuentus
urauitas atque senectus Prima a&as. infantia est pueri nascentis ad
lucem quae porrigitur inseptem annis. Secunda a&as. pueritia id est
pura & necdum ad generendum apͥta tendens usque ad quartum decimum
annum. Tertia adulescentia adgignendum adulta quae porrigitur
usque ad xxviilannos Quarta iuuentus firmissima a&atum omnium
finiens quinquagesimo anno : quinta a&as senioris id est grauitas qua e
est declinatio aiuuentute in senec tutedumsenectus sediam nondum iuuen¬
uis quia senior a&as est quam greci presbiten uocant Nam senes apud grecos
seneresbiteros sedigerondicitur quae&as a quinquage simo anno incipiens.
sepuage simo terminatur. Gexta a &as senectus quaenullo annorum tem¬
poresiuitur sed post quinque illas a&ates quantumcum que uitȩest senec¬

Expanded text:
tes attinet corporis ex parte dictum est, nunc aetates eius subiungam. tes attinet corporis ex parte dictum est, nunc aetates eius subiungam. De aetatibus hominum . Gradus aetatis sex sunt: infantia, pueritia, adolescentia, iuventus, gravitas atque senectus. Prima aetas infantia est pueri nascentis ad lucem, quae porrigitur in septem annis. Secunda aetas pueritia, id est pura et necdum ad generandum apta, tendens usque ad quartumdecimum annum. Tertia adoleusque ad XXVIII annos; quarta est iuventus, firmissima omnium etatum, finiens in quinquagesimo anno; quinta est etas senioris, idest gravitas, que est declinatio a iuventute in senectutem, nondum senectus, sed iam non iuventus, quia senioris etas est, quam Greci presbitem vocant: nam senex apud Grecos non presbiter sed geron dicitur, que etas a quinquagesseptuagesimo anno terminatur. Sexta aetas senectus, quae nullo annorum tempore finitur: sed post quinque illas aetates, quantumcunque vitae est, senec
Abbreviated transcription (Latin):
bus similes aiunt si paternum semen ualidior sit matribus si matris hacratione
similes ex primi uultus qui autem utriusq parentis figuram reddunt ȩqualiter
mixto paterno maternoq: semine concipiuntur. Auorum proauorum qũ esin¬
les fieri quia sicut interra multa semina occulta sic & in nobis semina celantur
figuras parentium r&itura. Ex paterno semine puellas nasci. & ex materno
pueros quia omnis partus constat dupplic semine cuius pars malor cum in¬
ualuit occupat similitu dinem sexus : Incorporenostro quaedam tantum utili
tatis causa facta sunt ut uiscera quaedam  itilitatis & decoris ut sensus in fa¬
cue & incorpore manus acpedes quorum membrorum &utilitas magna est
asoeies decentissina : quaelam tantum decoris ut mammille inuiris & in utroq
sexu umbilicus : quaȩdam discr&ionis ut in uiris genitalia barba prolixa pec¬
tus amplum inmuli eribus lebesgen & angus tum pectus ad concipiendos autẽ
& portandos fu&us renes & latera delatata. Quodad hominẽ & ad par¬

Expanded text:
bus similes aiunt, si paternum semen validius sit; matribus, si matris; hac ratione similes exprimi vultus: qui autem utriusque parentis figuram reddunt, aequaliter mixto paterno maternoque semine concipiuntur. Avorum proavorumque similes fieri, quia sicut in terra multa semina occulta, sic et in nobis semina celantur figuras parentum redditura. Ex paterno autem semine puellas nasci et ex materno pueros, quia omnis partus constat duplici semine, cuius pars maior cum invaluit occupat similittatis causam facta sunt, ut viscera; quaedam et utilitatis et decoris, ut sensus in faet in corpore manus ac pedes: quorum membrorum et utilitas magna est, et species decentissima. Quaedam tantum decoris, ut mamillae in viris, et in utroque sexu umbilicus. Quaedam discretionis, ut in viris genitalia, barba promissa, pectus amplum; in mulieribus leves genae, et angustum pectus; ad concipiendos autem et portandos foetus renes et latera dilatata. Quod ad hominem et ad par
Abbreviated transcription (Latin):
ortarita esse uarro ait qus contranaturam nata uidentur sed non sunt contra
aturam quia diuina uoluntate fiunt cum uoluntas creatoris cuius

Expanded text:
ortenta esse Varro ait quae contra naturam nata videntur: sed non sunt contra naturam, quia divina voluntate fiunt, cum voluntas Creatoris cuius
Abbreviated transcription (Latin):
a fortitudine nominata . barienim grece graue & forte significatur Ibrachiis
enim thorilacertorum sunt & in signemus colorum rabur ex sistit in his sunt tho
ẽ musculi & dictithori quodillio uisceratora uideantur. Cubiti
quod ad cibos sumendos iipsocubamus. Vlma secuindum quosdam utrius que
manus extensio est secundum alios cubitus quod magis uerum est quia grece olenos
tanes cubitus dicitur. Alȩ subbrachia sunt appellatae eo quod ex his inmodum¬
alarum motus brachiorum in qͥu o&quas quidam asselas uocant quod exhisbra

Expanded text:
a fortitudine nominata. Bary enim Graece grave et forte significatur. In brachiis enim thori lacertorum sunest musculi: et dicti tori, quod illic viscera torta videantur. Cubitum dictum, quod ad cibos sumendos in ipso cubamus. Ulna secundum quosdam utriusque manus extensio est, secuὠλένη cubitus dicitur. 65. Alae subbrachia sunt appellatae, eo quod ex alarum motus brachiorum inchoet; quas quidam ascillas vocant, quod ex his bra
Abbreviated transcription (Latin):
uiecce primum estispanum secundum uiride tertium camnita
imurga oleipars a quosa abemer gendo dieta idest qͦd abolar
semergat & fexit ei. banc greci amurcenuocant exlatina lin¬
gua trochentes uocabulum: Sũmen grecum nomen est he
cerasis. lintic balsimi ũ reliquarum arborum siue uirgultarĩ
q̃ sudare produntur sicut &odorata orientis lingna sicut gi¬
ta balsimi acferplarum uel sucinorum cuius lacrimabureses
ingemmam: prima est resina terebentina omnium prȩstantior
effertur i ex arabiae patriat acq: iudaea &siria cipro a afris
ex insulis quoq ci cladibus: Secunda est lintis cina q̃ mastix is¬
catur h excio insula deportatur : tertia pinalisqa

Expanded text:
vitae primum est Hispanum, secundum viride, tertium commune. 69. vitae primum est Hispanum, secundum viride, tertium commune. 69. Amurca olei pars aquosa, ab emergendo dicta, id est, quod ab oleo se emergat, et faex ejus sit. Hanc Graeci amorgen vocant ex Latina lingua trahentes vocabulum. 342 70. Gumen Graecum nomen est, hcerasi, lentisci, balsami, vel reliquarum arborum sive virgultorum, quae sudare produntur, sicut et odorata Orientis ligna, sicut gutta balsami ac ferularum, vel succinorum cujus lacryma durescit in gemmam. Prima est resine, terebinthina, omnium praestantior. Affertur autem ex Arabia Petrea, atque Judaea, et Syria, Cypro, et Africa, ex insulis quoque Cycladibus. Secunda est lentiscina, quae mirtrix vocatur. Haec ex Cisa insula deportatur. Tertia pinalis
Abbreviated transcription (Latin):
radiorum: Papiee apalo inso laditue unde priu
ad latcres unt: Hiciniae eo qͦd optimum dent lomen namli¬
nis lum en est unde & lignum nomen accepit qr aptum est
Flammis & luminis : pausia qͥ cor ruptee rusticipusiam
uocant uiridi oleo & sua urapta : & dicto pausia qͦd paueatur
idest tundatur un de & pauimentum: Siria dicta proeo qͥa
desiria est adlata siue qr nigra est: Crustuma idem & uole¬
mis dicta eo qͦd uolam conpleat magnitudine: h ẽ mediam manũ
unde & in uolare dicimus qͥdam i uolemũ gallica lingua bonũ
& magnum intellegunt: Colim bades appellatoce:
O leumir abolea nominatum nam ut diximus olea est arbor un¬
de diriuatio fitoleum s qđ ex albis fuerit oliuis expressum
uocatur spanum : agrecis onfacion appellatum: qbodn exfil¬
uis & non dum maturis fuerit expressum uiride appellat᷑¬
qͥd uero exnimiũ matimis communedr̃ ex his adusum̃

Expanded text:
radiorum. Paphiae a Papho insula dictae, unde prius radiorum. Paphiae a Papho insula dictae, unde prius adlatae sunt. Lyciniae, eo quod optimum dent lumen; nam λυχνίς lumen est. Unde et lignum nomen accepit, quia aptum est flammis et luminibus. Pausia, quam corrupte rustici pusiam vocant, viridi oleo et suavi apta. Et dicta pausia quod paviatur, id est tundatur; unde et pavimentum. Syria dicta pro eo quod de Syria est adlata, sive quia nigra est. Crustumia idem et volemis dicta, eo quod volam conpleat magnitudine, hoc est mediam manum; unde et involare dicimus. Quidam autem volemum Gallica lingua bonum et magnum intellegunt. Colymbades appellatae . . . Oleum autem ab olea nominatum: nam, ut diximus62, olea est arbor, unde derivatio fit oleum. Sed quod ex albis fuerit olivis expressum vocatur Hispanum, a Graecis ὀμφάκιον appellatum; quod autem ex fulvis et nondum maturis fuerit expressumQuod vero ex nimium maturis, commune dicitur. Ex iis ad usum
Abbreviated transcription (Latin):
tis premitur radicibus humor dulcia cuin equeant suco con¬
dere mella : Sabacus mollis & peruia arbor: Ramnus genus
esst inabi eqͣ uulgo senticem ur sinam appellant asperum umis
& spinosum: Sen tx dieta a situ qd est terra inculta in qua sen¬
sostmn ueprem dicebant qͦ dui prendet olsaster dotus qd
si folus oliuȩ similibus s latioribus arbor inculta atq sil uestrii
naro at in fruetuosa cinius insertus oliuȩramus uim
mutat radicis & uertq& eam in propriã quali tatem¬
i.
iacrima ollasti arboris duplex: alia it gũ me simulat sine allo qua¬
litatis morsu: alia ammonia cigut tam exfillatione coli
ut olua dicatur: oleci, ipsa arborẽ fruccus oliua sucus olcum ẽm
arbor pacis in signis cuius fructus diuersis nominibus appellat᷑
Orcades oliuae grece & himologia asimilitudine tȩsticulonum uoca¬
tece quos grece oros uocant : Radiolȩ pro eo qͦđ longe sunt in

Expanded text:
tis premitur radicibus humor: Dulcia cui nequeant succo contis premitur radicibus humor: Dulcia cui nequeant succo concedere mella. 59. Sambucus mollis et pervia arbor. Rhamnus genus est rubi, 340 quam vulgo senticem ursinam appellant, asperum nimis, et spinosum. 60. Sentix dicta a situ, quod est terra inculta, in qua sennosam veprem dicebant quod vi prendat. 61. Oleaster dictus, quod sit foliis olivae similibus, sed latamara atque infructuosa; cui insertus olivae ramus vim mutat radicis et vertit eam in propriam qualitatem. Lacrima oleastri arboris duplex. Alia enim gummi simulat sine ullo qualitatis morsu, alia ammoniaci guttam ex destillatione cut oliva dicatur. Olea autem ipsa arbor est; fructus oliva; sucus oleum. Est autem arbor pacis insignis, cuius fructus diversis nominibus appellatur. Orchades olivae Graeca etymologia a similitudine testiculorum vocatae, quos Graeci ὄρχεις vocant. Radiolae pro eo quod oblongae sunt in modum
Abbreviated transcription (Latin):
nomen generans resinam omnium resinarum prȩstantioren
it appellatur apudeos arbor semper uirens & lenitatem a teride
lementorum apicibus apta unde & scriptura scribebuxo:
sit folus laurie similiuis flore utrosa arbor uenenata inter¬
ficit it animalia & med&ur serpentium uexationes Erbitum
uo cauerunt pastores eo qͦduice erbae prȩbeatur pecoribus
ubipas culdesunt : Turbiscus quod deimocespite eius
multae uirgultore sungunt q̃s̃ turba Stepa uocata
propteo qd exeo stipentur tecta hinc & spͣula perdiminutionẽ
rundodicta qͦd cito arescat hanc ue&eres cannam uocauerunt
arundinem postea uero dixit sciendum sane qͦd latinum canna
est quod est inter cannarum. nodos dicta qdlateat in indicis
stagnis nacsci arundinis calamiq dicuntur exquorum radicib:
expres sum sua uissimum sucumbibunt unde &uarro ait
indica ñ magnom in arborem crescit arundo illius & len¬

Expanded text:
nomen, generans resinam omnium resinarum praestantiorem.nomen, generans resinam omnium resinarum praestantiorem.m, πύξος enim appellatur apud eos, arbor semper virens, et laevitate materiae elementorum apicibus apta. Unde et Scriptura: Scribe in bsit foliis lauri similibus, flore ut rosa. Arbor ficit enim animalia, et medetur serpentum vexationes. Herbitum vocaverunt pastores eo quod vice herbae praebeatur pecoribus, ubi pascua desunt. Turbiscus, quod de uno cespite eius multae virgultae surgunt, quasi turba. Stipa vocata propter quod ex ea stipentur tecta. Hinc et sArundo dicta, quod cito arescat. Hanc veteres cannam vocaverunt, arundinem vero postea Varro dixit. Sane sciendum, quod Latinum canna ta autem est, quod est inter cannarum nodos, dicta, quod lateat. 58. In indicis stagnis nasci arundines calamique dicuntur, ex quorum radicibus expressum suavissimum succum bibunt, unde et Varro ait: Indica non magnum in arbore crescit arundo. Illius et len
Abbreviated transcription (Latin):
tauitibus abilis uinciendis cuĩ seminis hanedicunt esse nar¬
ram ut siquis illud in poculo auserit liberis careat s. & semins
babeat multamurroris natura it ei talis estiue dndum are¬
facta abluatur uires cat deinde excis⁊ aque in humo
fixara dicibus sese ipsa dimergat¬
iricȩ ꝗ latini tramaritiam uocant ex amaritudine nominatta
gustus at einimis aoarus est ħ arbor insolitudine & saxo hu¬
mo nascitur exqua &iam arbore maleficis artibus mistra ⁊ dest
odia concitare dicuntur: Mirtus tonare dicta eo qͦd magis litorea
ra mirtae hinc est quod & a grecis mir tencedr̃ medicorumir
librihanc arborem aptam scribunt mulierum neces sitatibus
plurimis: Lentiscus quodcus pis ipsius lentus sit & mollis ni
lentum dicimus qͥd qͥd flexi bile est unde&lentum uimen
oleum desudat cortex resinam q̃ mastix appellatur : cuius plu
rima & melior incio insul agignitur : erebentus arbor grẽc

Expanded text:
ta, vitibus habilis vinciendis. Cuius seminis hanc dicunt esse natuta, vitibus habilis vinciendis. Cuius seminis hanc dicunt esse naturam ut si quis illud in poculo hauserit, liberis careat; sed et feminas habeat multam viroris. Natura enim eius talis est ut etiam arefacta abluatur, virescat, deinde excisa atque in humo fixa, radicibus sese ipsa demergatyrice, quam Latini tamaricum vocant, ex amaritudine nominata; gustus enim eius nimis amarus est. Haec arbor in solitudine et saxosa humo nascitur; ex qua etiam arbore maleficis artibus μίσηθρα, id est odia, concitari dicuntur. Myrtus a mare dicta, eo quod magis litorea ra myrtae. Hinc est quod et a Graecis μυρίνη dicitur. Medicorum autem libri hanc arborem aptam scribunt mulierum necessitatibus plurimis. Lentiscus, quod cuspis ipsius lentus sit et mollis: nam lentum dicimus quidquid flexibile est; unde et lentum violeum desudat, cortex resinam, rima et melior in Chio insula gignitur. 52. Terebinthus arbor Graecum
Abbreviated transcription (Latin):
dccs uiuit hino & tenera & mollis qr in liumectum locumn utritur
Vlmus nomen accepit qͦduliginosis locis & humidis moliue proren
nam inmontanis & asperis minus &aest : Larex cui h nomen dar
stello lauricino inditum est ex qua tabulae tegulis ad fixaeflan¬
mã repellunt neque exsecco bonem ambustoce efficiunt : Papulis
dictu qͦd ex eicalce multitudo nascatur cuius genꝰ duplex est nam
altera est alba alteranigra alba i populus dicta qr folia ei ina
parte sunt alba altera uiridia ħ ergobicollor habensqr̃ noctis &
die: notasqr tempora ortu solis occasuq constat: generat &i amres¬
nam circa eridanm s luuium uelut alii memorant In finib
siriae. Tilium dicunt uocatum eo qͦd utilis sit adusumtelorum
nitorem & leuitatem laculandi ẽ  genus materiae leuissimȩ:
Salixdicta qd celeriter saliat ħ est uelociter crescat arbor len¬

Expanded text:
das vivit. Hinc et tenera et mollis, quia in humecto loco nutritur. das vivit. Hinc et tenera et mollis, quia in humecto loco nutritur. Ulmus nomen accepit quod uliginosis locis et humidis melius proficit; nam in montanis et asperis minus laeta est. Larex, cui hoc nomen a castello Laricino inditum est, ex qua tabulae tegulis adfixae flammam repellunt, neque ex se carbonem ambustae efficiunt. Populus dicta quod ex eius calce multitudo nascatur. Cuius genus duplex est: nam altera est alba, altera nigra. Alba autem populus dicta quia folia eius una parte sunt alba, altera viridia. Haec ergo bicolor, habens quasi noctis et diei notas, quae tempora ortu solis occasuque constant. Generat etiam resinam circa Eridanum fluvium vel, ut alii memorant, in finibus Syriae. Tilium dicunt vocatum eo quod utilis sit ad usum telorum nitore et levitate iaculandi: est enim genus materiae levissimae. Salix dicta quod celeriter saliat, hoc est velociter crescat, arbor len
Abbreviated transcription (Latin):
Platanis alatitudine folidrum dicta ũ qsdipia arbor patulasit &ar¬
nã platos greci lactum uocant: ex pressit buius arboris seriptra
omen & formam ducens qr platanus dilatata sum inplate
habitauit abrabam qͣfertur usquead constantis regis imperum
permultas cła perduras se huius fructus galla appellatur exqui¬
bus una agrestis : Hon faticis dicta parua forma s firmo cor¬
pore atque nodoso q̃ medi caminibus & in cãstis adhib&ur altena
balanis lenis acleuis & nimiumperforata lucer narum tantũ
uisibus necessaria : Fraxi nus uocarifertur qͦd magis in aspera
loca montanaq fraga nascatur hi ncper diriuationem fraxinus
arcus : Istireos .i. dt̃ pardicos acer coloribus in par robor ingene¬
raliter dr̃ ex omnimateria qe qͥdẽ fermissimum : Alnus uoctus
quod alatur amne proximot aquae nascitur nec facile extraun¬

Expanded text:
Platanus a latitudine foliarum dicta, vel quod ipsa arbor patula sit Platanus a latitudine foliarum dicta, vel quod ipsa arbor patula sit nam platos Graeci latum vocant. Expressit hujus arboris Scriptura et nomen et formam, dicens: Quasi platanus dilatata sum in platehabitavit Abraham, quae fertur usque ad Constantis regis imperium per multa saecula perdurasse. Huius fructus galla appellatur. Ex quibus una agrestis ὀμφακίτης dicta, parva forma, sed firmo corpore atque nodoso, quae medicaminibus et incaustis adhibetur; altera βάλανος, lenis ac levis et nimium perforata, lucernarum tantum usibus necessaria. Fraxinus vocari fertur quod magis in aspera loca montanaque fraga nascatur. Hinc per derivationem fraxinus, arcus. Ityraeos autem dicit Parthicos. Acer coloribus inpar. Robur autem generaliter dicitur ex omni materia quidquid est firmissimum. Alnus vocatur quod alatur amne; proxime enim aquae nascitur, nec facile extra un