comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nonut meliores sed ut ditio¬
res: Necut sanctiores: sed ut
honoratiores simus cu&eris
p̃eẽ festinamus : Negregem
dñi qui nobis pascendus tuon¬
dusq cõmissus ẽ sed nostras
uoluntates dominationem
diuitias. & ca& erablandim̃ta
carnalit̃ cogitamus : Pastores
diciuolumus: nec tamen ẽẽ
contendimus: Officii nr̃i uita¬
mus luborẽ : app&imus dignita¬
tem : Inmundorũ spirituum
feras agrege dilucerando non
pellimus : & quod eis reman¬
serit ipsi consumimus quando
peccantes diuites uel potentes
non solumnon arguimius sed &iã
ueneramur : Nenobis aut mu¬
nera solita offensi nondiligant :
aut obsequia de siderata subdu¬
cant: Acsimunerib: eorum &
obsequiis capti : immo ꝑhaec illis
aut de futuro iudicio formidam:
Et ideo minaciter suꝑbiam nr̃am
diuinus sermo contundit: sed
ñr auditus nibi lunde ꝓficiamus
admittit. Quap̃sentis iutae capti
dulcedine. quae poena negle¬
Nolumus cogitare: Inpastores

Expanded text:
non ut meliores, sed ut ditionon ut meliores, sed ut ditiores, nec ut sanctiores, sed ut honoratiores simus, caeteris praeesse festinamus. Nec gregem Domini, qui nobis pascendus tuendusque commissus est, sed nostras voluptates, dominationem, divitias, et caetera blandimenta carnaliter cogitamus. Pastores dici volumus, nec tamen esse contendimus. Officii nostri vitamus laborem, appetimus dignitatem. Immundorum spirituum feras a grege dilacerando non pellimus: et quod eis remanserit, ipsi consumimus, quando peccantes divites vel potentes, non solum non arguimus, sed etiam veneramur, ne nobis aut munera solita offensi non dirigant, aut obsequia desiderata subducant. Ac si muneribus eorum et obsequiis capti, imo per haec illis aut de futuro judicio formidamus. Et ideo minaciter superbiam nostram divinus sermo contundit, sed noster auditus nihil, unde proficiamus, admittit; quia praesentis vitae capti dulcedine, quae poena neglinolumus cogitare. In pastores
Abbreviated transcription (Latin):
tionem principũ : qui exme¬
rito plebis p̃uaricantur
Sententia damnantur chum
filii noe. qui suorũ p̃positoꝵ
culpas inpublico ꝓdunt :
sicut chamquipatris puden¬
da nonoperuit. s deridenda
monstrauit: Habituri sem
meritũ & iaf&h: qui reue¬
rent̃ operiunt quae patres
suos excessis seco gnoscunt.
sitam̃ patrũ facta non dili¬
gant. s tantum operiant nec
imitent᷑: Nams quip̃ positos
suos ꝑuerse iudicant : dumt̃¬
renis studiis eos plus uideriNT
eẽ intentos siuel parum iã
ipsi despiritalib cognoue¬
rint: Pectores ergo iudican¬
di adõsunt : a suis autem
subditis nequaquã iudicandis :
Exemplo dñi quiꝑ seuendentes
columbas : & nummulurioꝵ
mensas ꝓprio euestit flagello
exorbi tã uerit rector : tunc
erit arguendus a subditis:
Promorib: uero reꝓbis : tole¬
randus magis quã distrin¬
CAIPTIO CARNALIUN UI¬
UEN TIŨ SACERDOTUN
ed nos p̃sentibus delectati
dum in hacuita commo¬
danrã & honores inquirim:

Expanded text:
tionem principum, qui ex metionem principum, qui ex merito plebis praevaricantur. Sententia damnantur Cham filii Noe, qui suorum praepositorum culpas in publico produnt, sicut Cham qui patris pudenda non operuit, sed deridenda monstravit. Habituri sunt Sem meritum et Japhet, qui reverenter operiunt quae patres suos excessisse cognoscunt, si tamen patrum facta non diligant, sed tantum operiant, nec imitentur. Nam sunt qui praepositos suos perverse judicant, dum terrenis studiis eos plus viderint esse intentos, si vel parum jam ipsi de spiritalibus cognoverint. Rectores ergo judicandi a Deo sunt, a suis autem subditis nequaquam judicandi sunt, exemplo Domini, qui per se vendentes columbas et nummulariorum mensas proprio evertit flagello exorbitaverit rector, tunc erit arguendus a subditis. Pro moribus vero reprobis tolerandus magis quam distrincriptio carnaliter viventium sacerdotum, Sed nos praesentibus, etc. delectati, dum in hac vita commoda nostra et honores inquirimus,
Abbreviated transcription (Latin):
diuiniconsilis ordinantur p̃¬
positi mundana & exteriora
sectantes : Vtdum temporalib
rebus se totos inpendunt ::
spiritales. tuitiorem uita con¬
tem plationis exerceant. quia
dura sunt qui & euiuere uolen¬
tium : sarcina curarum epis co¬
palium: prouid& sepeds̃ curis
deditos saecularib: ad susceptio¬
nem regiminis. Vt dum hi ex¬
teriora sinetuedio ꝓcurant. spi¬
ritales : rebus interiorib: sine
in pedimento rerũ terrenarũ
deseruiant: Dĩ ergo ordinem
accusat a quo instituuntur:
qui episcopos condemnat . dum
minus spiritalia s magis t̃rena
sectantur Ex diuini enim taber¬
naculidis positione : obiniurias
mundi ferendas & turbines quos¬
dum institui ep̃os saecularibus
curis insistentes. Vt hi qui inte¬
rius suꝑnadesiderant: nullo
terreno obsistente negotio li¬
berius hoc quod amant intendan
Non ẽ itaq: iudicandus aplebereo¬
tor in ordinatus : dum magis
nouerint populi sui fuisse¬
meriti ꝑ uersi regimen sus¬
cepisse pontificis : Namꝓ

Expanded text:
divini consilii ordinantur praepositi, mundana et exteriora sectantes, ut dum temporalibus rebus se totos impendunt, spiritales tutiorem vitam contemplationis exerceant. Quia durae sunt quiete vivere volentibus sarcinae curarum episcopalium, providet saepe Deus curis deditos saecularibus ad susceptionem regiminis: ut dum hi exteriora sine taedio procurant, spiritales rebus interioribus sine impedimento rerum terrenarum deserviant. Dei ergo ordinem accusant, a quo instituuntur, qui episcopos condemnant, dum minus spiritualia, sed magis terrena sectantur. Ex divina enim constat tabernaculi dispositione, ob injurias mundi ferendas, et turbines quosdam institui episcopos, saecularibus curis insistentes: ut hi qui interius superna desiderant, nullo terreno obsistente negotio, liberius hoc quod amant, intendant. Non est itaque judicandus a plebe rector inordinatus, dum magis noverint populi, sui fuissemeriti, perversi regimen suscepisse pontificis. Nam pro
Abbreviated transcription (Latin):
requiram gregẽ meũ demanu
eoꝵ : & cessa re eos faciã utultra ñ
pascant gregẽ nec pascant am¬
plius pastores sem& ipsos ⁊
Quis ad hȩc ñ intremescat : quis
ista sine in tolerabili m&u futu¬
rȩ examinationis accipiat
nisi qui aut non intellegit aut
futura p̃credit : s omnia q̃ d ẽ ob¬
seruare uoluit tã aꝑteposuit
&ita sui nominis auctoritate
firmauit: ut ea facilius qđ dic¬
tu quoq: nefas ẽ contempnam:
quã nos non intellegere uel ñ
crederetã aꝑta & diuina fingams

Expanded text:
eum de manu eorum, et cessare eos faciam, ut ultra non pascant gregem: nec pascant amplius pastores semetipsos. Quis ad haec non intremiscat? Quis ista sine intolerabili metu futurae examinationis accipiat? nisi qui, aut non intelligit, aut futura non credit: sed omnia quae Deus observare voluit, tam aperte posuit, et ita sui nominis auctoritate firmavit, ut ea facilius, quod dictu quoque nefas est, contemnamus, quam non intelligere, vel non credere. Jam aperta et divina fi
Abbreviated transcription (Latin):
contrauitia erigitur : cum sub¬
ditarationi famulatur:
Quantum lib& ira exzelorecti¬
tudinis surgat : in moderatã
mentẽ delacerat rationi ꝓtinꝰ
serui re contempnit: EttaNto
se in pudentius dilatat : quanto
in patientiae uitiorũ iustutẽ
putat: Neces se ẽ ut hocante
omnia qui relorectitudinis
mou& adtendat : neira ex¬
tramentis dominiũ transeat.
sed inultione peccati tempus
modũq: considerans surgentis
animiꝑturbationem subtilius
r& ractando restringat.
animositatem reprimat.
& motus feruidos sub aeqͥ¬
tatedis ponat. Vteo fiat
iustior ultor alienus : quo
prius ex̃titit uictor suus ⁊
Q uizelo rectitudinis mou&
sicculpas delinquentium
corrigat: ut ante ipsequi
corrigit ꝑpacientiam cres¬
cat. ut feruorem suum trans¬
cendendo diiudic&. neintẽ¬
peranter excitatus ipsorelo
rectitudinis. longe a rec¬
titudine oberr&.¬

Expanded text:
contra vitia erigitur, cum subcontra vitia erigitur, cum subdita rationi famulatur. Nam quantumlibet ira ex zelo rectitudinis surgat, si immoderata mentem vicerit, rationi protinus servire contemnit; et tanto se impudentius dilatat, quanto impatientiae vitium virtutem putat. Unde necesse est ut hoc ante omnia, qui zelo rectitudinis movetur, attendat, ne ira extra mentis dominium transeat, sed in ultione peccati tempus modumque considerans, surgentem animi perturbationem subtilius retractando restringat, animosiet motus fervidos sub aequitate disponat: ut eo fiat justior ultor alienus, quo prius exstitit victor suus. Qui zelo rectitudinis movetur, sic culpas delinquentium corrigat, ut ante ipse qui corrigit, per patientiam crescat, ut fervorem suum transcendendo dijudicet, ne intemperanter excitatus, ipso zelo rectitudinis longe a rectitudine aberr
Abbreviated transcription (Latin):
ad alta reducitur : unde ad tẽpͥ
neuideat reuerberatur :
post paululum intranquillitate
largius apperit. quaehic inter¬
im ꝑ commotionẽ claudit :
Etunde mens turbatur neuideat.
inde ꝓficit ut ad uidendũ uerius
clarescat: Sicut in firmanti
oculo cum colliriũ mitaitur lux
penitus negatur: Sed inde eã
pꝰpaululum ueraciter recip̾it :
undehanc ad tempus salubrit
amittit Num quam cõmo¬
tioni contemplatio iungitur:
nec p̃ual& mens ꝑ turbata cons¬
picere: ad quodiux tranquilla
ual& in hiare Quia nec solis
radius cernitur cum cõmotȩ
nubescaeli fadiem obducunt:
Nec tarbatus fons respicientis
imaginem reddit : quã tran¬
quillus ꝓpriam ostendit
Quia quo eius cinda palpitat.
in sespeciem similitudinis obs
pere ẽ : ne haec eademq ins¬
trumento uistutis ad sumit᷑
mentuira domin&ur. Nec
quasi domina prae eat : sed ue¬
lud ancilla ad obsequiũ parata
arationis tergonum quã re¬
cedat: Tuncenim robustius

Expanded text:
ad alta reducitur, unde ad tempus, ad alta reducitur, unde ad tempus, ne videat, reverberatur. post paululum in tranquilargius aperit, quę haec interim per commotionem claudit; et unde mens turbatur, ne videat, inde proficit, ut ad videndum verius clarescat – sicut infirmanti oculo, cum collirium mittitur, lux penitus necatur, sed inde eam post paululum veraciter recipit, unde hanc ad tempus salubriter amittit. Numquam vero commotioni contemplatio iungitur, nec praevalet mens perturbata conspicere, ad quod vis tranquilla valet inhiare, quia nec solis radius cernitur, cum commotę nubes caeli faciem obducunt. Nec turbatus fons respicientis imaginem reddit, quam tranquillus proprie ostendit, quia quo eius unda palpitat, in se speciem similitpere est ne haec eadem, quae instrumento virtutis assumitur, menti ira dominetur, nec quasi domina praeeat, sed velut ancilla ad obsequium parata, a rationis tergo nunquam recedat. Tunc enim robustius
Abbreviated transcription (Latin):
adillas ⁊ Infirmae quippeani¬
mae atq ad app&itũ mundi
deditae. aliquando melius
uexseueritate seruantur. ut
obfirmata facies id ẽ ꝑseue¬
ritatis custodiã ab omnispe
fribulae remissionis obducta
in constantẽ aninimã terreat.
atque adelectatione uitioꝵ
districtionis uigore cons¬
tringat : Quod cum adoo¬
tore agitur : semꝑ necerse
ẽ ut dulcedo & humilitas
incorde teneatur : Quaten:
& multum a m& : & num¬
quam contracum ꝑ elatio¬
nem suꝑbiat: Cuita men
amorem suum & humili¬
tatem: ꝓutilitate eius ꝓ¬
dere recusat: Circumdat
doctos auditoris animam :
cum in omne quod in hacui¬
ta agitur temptationum
laqueos ad poni pͥosse denun¬
tiat : Vt dũ ubiq fitmens
pauida ubiq circurs pecta
quanto timidior. tanto uigi¬
lantior uiuat : Ipsenã que
telus rectitudinis dum anquie¬
tudinementẽ agitat : ei mox
aciem obscurat. ut altio¬
ra ihcõmotione non uideat.
quaebeneprius tranquilla
cernebat: Sed inde subtilius

Expanded text:
ad illas . Infirmae quippe aniad illas . Infirmae quippe animae, atque ad appetitum mundi deditae, aliquando melius ex severitate servantur: ut obfirmata facies, id est, per severitatis custodiam ab omni spe frivolae remissionis obducta, inconstantem animam terreat, atque a delectatione vitiorum districtionis vigore constringat. Quod cum a doctore agitur, semper necesse est ut dulcedo et humilitas in corde teneatur; quatenus et multum amet, et nunquam contra eum per elationem superbiat, cui tamen amorem suum et humilitatem pro utilitate ejus prodere recusat. Circumdat doctor auditoris animam, cum in omne quod in hacta agitur, tentationum laqueos apponi posse denuntiat; ut dum ubique fit mens pavida, ubique circumspecta, quanto timidior, tanto vigilantior vivat. Ipse namque zelus rectitudinis, dum inquietudine mentem agitat, ejus mox aciem obscurat, ut altiora in commotione non videat, quae bene prius tranquilla cernebat. Sed inde subtilius
Abbreviated transcription (Latin):
itaque in sastagine est : mun¬
dumens iusti intelispiritalis
afflictione : quae ꝑ sollicitudinẽ
animarum frigitur & non so¬
lum sacrificium : sed &ium
holochaustum dño eẽ deputat᷑:
Sumamus igitur sastaginem
ferream : & ponamus eammu¬
rum ferreum internos & ci¬
uitatem: Id est : ad sumamus
relum fostem. ut in t̃nos & au¬
ditoris nr̃i animum. in uenia¬
mus hanc pꝰmodum fostem
munitionẽ ⁊ Tunc enimt hunc
murũ ferreũ inuenturi sum: ÷
sinunc eum fostiter tenemus
Videlic& docendo custodiendo.
suadendo. increpando mulcendo
scueritate : ꝑ ezechielem
recte subditur: & obfirma
bis faciem tuam ad eam : &
obfirmarefaciem adhieru¬
salem inlãtere descriptam :
nisiut ei animae cuicaelestis
pacis uisionem doctordenun¬
tiat. si adhuc eam in firmari
in suis actib: conspicit. re¬
missiorem &clementiorem
sc̃minime ostendat: Scrip¬
tum ẽ ⁊ Filiue tibi sunt : ser¬
uacorpus illurum : & nonos¬
tendashilarem faciem tua c̃

Expanded text:
itaque in sartagine, est munitaque in sartagine, est munda mens justi in zeli spiritalis afflictione, quae per sollicitudinem animarum frigitur: et non solum sacrificium, sed etiam holocaustum Domino esse deputatur. Sumamus igitur sartaginem ferream, et ponamus eam murum ferreum inter nos et civitatem, id est, assumamus zelum fortem, ut inter nos et auditoris nostri animum inveniamus hanc postmodum fortem munitionem. Tunc enim hunc murum ferreum inventuri sumus, si nunc eum fortiter tenemus, videlicet docendo, custsuadendo, increpando, mulcendo, severitate per Ezechielem recte subditur: Et obfirmabis faciem tuam ad eam , etobfirmare faciem ad Jerusalem in latere descriptam, nisi ut ei animae cui coelestis pacis visionem doctor denuntiat, si adhuc eam infirmari in suis actibus cernit, remissiorem et clementiorem se minime ostendat? Scriptum est: Filiae tibi sunt? Serva corpus illarum, et non ostendas hilarem faciem tuam
Abbreviated transcription (Latin):
cremabitur in altari : tunc si¬
mila in sastagine frigitur :
cum munda mensiusti ꝑzeli
scĩ ardorem crematur:
quae cons ꝑgioleo p̃cipitur :
id ẽ caritatis miseri cordiae mis¬
ceri. quae in cons pectu omni¬
potentis dĩ ard& & luc&
Conspergaturergo oleomens
quae in sastagine frigit᷑: quia
scĩ relidistrictio. necesse estut
exmiseri cordiae uistute & ar¬
deat &clarescat⁊ Amat enim
eundẽ ipsũ quẽ in sequi uid&
Vnde & calida in odorem sua¬
uissimum dño offerrip̃cipit᷑:
quia si amorẽ telus non hab&.
eaq̃ de sastagine offesturcalorẽ
simila amisiti Notandũ ual¬
de ẽ quissimilã offerrip̃cipit᷑
Videlic& sacerdos qui patris
iur e successerit: Illeenim
sacerdos patris iurȩ succedit
qui cẽ seomiꝰ potentis dñi filiũ
moribus demonstrat. atque
anobilitate intima o perum
suorum ignobilitate nondis¬
crepat: Quae in altari tota
cremari p̃cipitur : ut uidelic&
holochaustum fiat: Simila

Expanded text:
cremabitur in altari . Tunc sicremabitur in altari . Tunc simila in sartagine frigitur, cum munda mens justi per zeli sancti ardorem crematur. Quae conspergi oleo praecipitur, id est charitatis misericordia misceri, quae in conspectu omnipotentis Dei ardet et lucet. Conspergatur ergo oleo mens, quae in sartagine frigitur, quia sancti zeli districtio necesse est ut ex misericordiae virtute et ardeat et clarescat. Amat enim eumdem ipsum quem insequi videtur. Unde et calida in odorem suavissimum Domino offerri praecipitur, quia si amorem zelus non habet, ea quae de sartagine offertur, calorem simila amisit. Notandum valde est quis similam offerre praecipitur, videlicet sacerdos qui patri jure successerit. Ille enim sacerdos patri jure succedit, qui se esse omnipotentis Domini filium moribus demonstrat, atque a nobilitate intima operum suorum ignobilitate non discrepat. Quae in altari tota cremari praecipitur, ut videlicet holocaustum fiat. Simila
Abbreviated transcription (Latin):
enm urebatur : sastago
erat : In ardescebat enim
& quoquebat: quia incende¬
batur a maritudine sed uir¬
tutum alimenta p̃parabat.
ex sua afflicta cogitatione:
Quidẽ quod erechiel ꝓph&a
sastaginem interse & ciuitatẽ.
murum ferreum ponit. nisi
quodi dem fostis zelus qui nunc¬
inmente doctoris agitur.
indie extremi iudicii. int̃ eũ
& animam quam auitiis ze¬
latus testis ẽ ut & si audire
is quidoc&ur noluerit. doc¬
tortamen ꝑ zelo quod ex hi¬
b& deauctoris neglegentia¬
reus nonsit: Murum
ferreum ꝓpha&ainterse
& ciuitatem ponit. quain ul¬
tionis tempore indedoctor
adamnationis periculo mi¬
nuitur : undenunc ꝑzelum
custodiae cordis frixuram
patitur : Quantũ frixura
cordisquae ꝑ sp̃alem zelum
agitur om̃pidñ oplaceat¬
riꝑlegem simila in sacrifi¬
cium iub&: Scriptum
quippe ẽ : In sastagineoleo
consꝑsa frig&ur offer&¬
que eã calidã inodorẽ sua¬
uissimum dño ⁊ Sacerdos qui
patrisiure successerit. & tota

Expanded text:
enim urebatur, sartago enim urebatur, sartago erat. Inardescebat enim et coquebat, quia incendebatur amaritudine; sed virtutum alimenta praeparabat ex sua afflicta cogitatione. Quid est quod Ezechiel propheta sartaginem inter se et civitatem murum ferreum ponit , nisi quod idem in mente doctoris agitur, in die extremi judicii inter eum et animam quem a vitiis zelatur, testis est? ut et si audire is qui docetur noluerit, doctor tamen pro zelo quam exhibet, de auctoris negligentiareus non sit? Murum ferreum propheta inter se et civitatem ponit, quia in ultionis tempore, inde doctor a damnationis periculo munitur, unde nunc per zelum custodiae cordis frixuram patitur. Quantum vero frixura cordis, quae spiritali zelo agitur, omnipotenti Deo placeatper legem simila in sacrificium jubetur. Scriptum quippe est: In sartagine oleo conspersa frigetur, offeretque eam calidam in odorem suavissimum domino sacerdos, qui patri jure successerit, et tota
Abbreviated transcription (Latin):
DIS DOCTORI BUS
em furoris. disciplinae
modum ad inmanitatem
crudelitatis conuestunt:
łtunde emendare subditos
poterant: inde potius uul¬
nerant: Ideo sine men su¬
ra ulciscitur culpas p̃po¬
situs iracundus: quia con
eius disꝑsum inrerum
curis non colligitur in amo¬
rem unius deitatis Mens
enim solita indi uersis.
catena caritatis non ads¬
tringitur: sed malelaxa¬
ta muleadomnemoccasio¬
nem mou&ur
MUS OFFICII ERGASUSDITOS
mnis spiritalis telus.
doctoris animum frigit.
quia ualdecruciaturdum in¬
firmos quosq: a& nadeserere :¬
& rebustemporalib: delec¬
tari conspicit: Nullum
quippe omnipotentidõ
taleẽ sacrificium : qualeẽ
telus animarum. Sicut
psalmista ait : Telusdom:
tuae comedit me: Pauł
a postolus. telo animarũ
cruciatus: dicebat : Quis
infirmatur & ego nonin¬
firmor: Quis scandali¬
ratur& ego non uror
Ipsum suũ corquod animarũ
zelo succenderat: quid aliud¬
quã quasi sastaginẽ fecerat :
in quo amoreuistutum con¬
trauitia ardebat. Quod

Expanded text:
di doctores, em furoris, disciplinae modum ad immanitatem crudelitatis convertunt: et unde emendare subditos poterant, inde potius vulnerant. Ideo sine mensura ulciscitur culpas praepositus iracundus: quia cor ejus dispersum in rerum curis, non colligitur in amorem unius deitatis. Mens enim soluta in diversis, catena charitatis non astringitur: sed male laxata, male ad omnem occasionem moveturralis officii erga subditos. Omnis spiritalis zelus doctoris animam frigit, quia valde cruciatur dum infirmos quosque aeterna deserere, et rebus temporalibus delectari conspicit. Nullum quippe omnipotenti Deo tale est sacrificium, quale est zelus animarum, sicut Psalmista ait: Zelus domus tuae comedit me . Paulus apostolus zelo animarum cruciatus, dicebat: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ? Ipsum suum cor, quod animarum zelo succenderat, quid aliud quam sartaginem fecerat, in quo amore virtutum contra vitia ardebat? Quod
Abbreviated transcription (Latin):
NTER DŨ DOCTORIS UITIA:
&iamipsa uerax doctrina ui¬
Alescit: Et qui non uiuit sicut
doc&: ipsam quã p̃dicat ueri¬
tatem contemptibilem facit:
Arcus ꝑuersus ẽ : lingua ma¬
gistrorũ docentiũ bene. &ui¬
uentium male: Etideo quasi
ex ꝑ uerso arcusagit tam emit¬
tunt : dum suã prauã uitam
ꝓpriae linguue ictuconfodi¬
unt: Quibene doc& & maleui¬
uit : tã quã acs autcimbalum xxXx
sonum facit aliis. ips&amen
sibi man& in sensuulis: Qui
benedoc& & maleiuit : quod
doc& bene uiuentib ꝓficit.
quod uero maleuiuit scipsũ
occidit : Sicut sacerdos quisi
digne seagit ut sacerdotem
dec& ministerium eius &
ipsi at aliis utile ẽ: Indigne
autẽ uiuens aliis quidem
utilis ẽ loquendo. seautem
int̃ficit praue uiuendo ⁊
Acꝑ hoc qđ in illo mostuũ ẽ ꝓ
priũ eiꝰ ẽ: Quod uero ui uitineo
Idẽ sacrũ ministerium : alie¬
nũ ẽ̃ Quibenedo c& & male
uiuit: uid&ur ut cereus. qui
aliis bonam exponit lucem
p̃stare seuero in malis suis

Expanded text:
nterdum doctoris vita etiam ipsa verax doctrina vilescit; et qui non vivit sicut docet, ipsam, quam praedicat, veritatem contemptibilem facit. Arcus perversus est lingua magistrorum docentium bene, et viventium male: et ideo quasi ex perverso arcu sagittam emittunt, dum suam pravam vitam propriae linguae ictu confodiunt. Qui bene docet, et male vivit, tanquam aes, aut cymbalum, sonitum facit aliis, ipse tamen sibi manet insensualis. Qui bene docet, et male vivit, quod docet, bene viventibus proficit: quod vero male vivit, seipsum occidit. Sicut sacerdos qui, si digne se agit ut sacerdotem decet, ministerium ejus et ipsi et aliis utile est. Indigne autem vivens, aliis quidem utilis est loquendo, se autem interficit prave vivendo. Ac per hoc quod in illo mortuum est, proprium ejus est; quod vero vivit in eo, id est sacrum ministerium, alienum est. Qui bene docet, et male vivit, videtur ut cereus, qui aliis bonam novit lucem praestare, se vero in malis suis
Abbreviated transcription (Latin):
diripiunt: Hienim eaquȩ ex¬
tranos s tam̃ qua e nr̃a s̃ auferuN
Corruptores ueromorum: ꝓpri e
nos ipsos decipiunt. qm̃ diuitiue
hominum mores eorum sunt :
Multum ergodistant dã namorũ.
adamnis tem poraliũ rerũ dũ
ista extranossint. mores uero in nob¬

Expanded text:
diripiunt. Hi enim ea quae exdiripiunt. Hi enim ea quae extra nos, sed tamen quae nostra sunt auferunt; corruptores vero morum proprie nos ipsos decipiunt, quoniam divitiae hominum mores eorum sunt. Multum ergo distant damna morum a damnis temporalium rerum, dum ista extra nos sunt, mores vero in nob
Abbreviated transcription (Latin):
Ddoc&ur ꝑ ipsos peccati
morb: in repit & mors ad
plebes ꝑtransit: Scilic& uel
dum maladocent: ueldum
faciunt praua ⁊ Pleriquesa¬
cerdotes &clerici prauaeui¬
uentes. forma ca&eris in ma¬
lum existunt : quinbonis
exemplũ eẽ debuerunt :
Hienim quos cumq exemplo
malȩ conuersationis suue per¬
dunt : deillis rationem si ne
dubio reddituri sunt: Excar¬
nalium p̃positorũ exemplo
plerumq: fituita d&erior sub¬
ditorum : Et plebis merito
fiunttales sacerdotes: qui exẽ¬
plod&eriori populum destru¬
ant non aedificent : Ex me¬
rito enimplebis nonnũ quã
epi deprauantur : quatenuss
ꝓliuius corruant qui sae qunt᷑:
Capite lan guescente : ca&era
corporis membra inficiunt᷑
Vnde & scriptum ẽ Omne
caput languidũ : & omnecor
merens a planta pedis usque
ad uesticem nonẽ in eosanitas :
Caput enim languidũ doctor ẽ
agens peccatũ cuiꝰ malumadcor¬
pus ꝑuenitur : dum eo uel peccan¬
te uel prauae docente. pestifer
His qui substantias aliorũ p̃diaq

Expanded text:
docetur, per ipsos peccati morbus irrepit, et mors ad plebes pertransit: scilicet vel dum mala docent, vel dum faciunt prava. Plerique sacerdotes et clerici prave viventes, forma caeteris in malum existunt, qui in bonis exemplum esse debuerunt. Hi enim quoscunque exemplo malae conversationis suae perdunt, de illis rationem sine dubio reddituri sunt. Ex carnalium praepositorum exemplo, plerumque fit vita deterior subditorum; et plebis merito fiunt tales sacerdotes, qui exemplo deteriore populum destruant, non aedificent. Ex merito enim plebis nonnunquam episcopi depravantur, quatenus proclivius corruant qui sequuntur. Capite languescente, caetera corporis membra inficiuntur. Unde et scriptum est: Omne caput languidum, et omne cor moerens, a planta pedis usque ad verticem non est in eo sanitas . Caput enim languidum doctor est agens peccatum, cujus malum ad corpus pervenit, dum eo vel peccante, vel prave docente, pestifer his qui substantias aliorum praediaque
Abbreviated transcription (Latin):
politani adserit imperatorẽ :
hunc reꝓbari & abicio postere
non solum a cõmunione uerũ
& ubhonore ciu pasticeps ini¬
d&urexistere quia ueneran¬
diprincipis auribus molestiã
temptauit inferre contraleges
ecłe: Sugitur a direprincipẽ
neces suria causa deposcit
hoc agatur cum tractatu &
consilio mero politani. &
ca&erorũ ep̃oꝵ qui in eadẽ
ꝓuintia cõmorantur. Qui
&iam ꝓficiscentem : suis ꝓ

Expanded text:
politani, adierit imperatorem, hunc reprobari et abjici oportere, non solum a communione, verum et ab honore cujus particeps videtur existere, quia venerandi principis auribus molestiam tentavit inferre contra leges Ecclesiae. Si igitur adire principem necessaria causa deposcit, hoc agatur cum tractatu et consilio metropolitani, et caeterorum episcoporum qui in eadem provincia commorantur. Qui etiam proficisce
Abbreviated transcription (Latin):
Haec inquid commenda fidelib: ho¬
minib: quiido nei sunt & alios docere :
Ingenium bonidoctoris ẽ : incipi
entib alaudib: eorum. quossalu¬
briter obiurgatos corrigere cupi¬
unt: Sicut apłs ad corinthios pauł¬
facit : quos a laudib inchoat.
& increpantionibus probat
Sed erant ap corinthios: qui& lau¬
de & increpatione dignies s&
omnib: loquitur: utomnium
utraq: conuenire uideatur :¬

Expanded text:
Haec, inquit, commenda fidelibus hoHaec, inquit, commenda fidelibus hominibus, qui idonei sunt et alios docere . Inentis a laudibus eorum, quos salubriter objurgatos corrigere cupit, sicut apostolus ad Corinthios facit, quos a laudibus inchoat, et increpationibus probat. Sed erant apud Corinthios, qui et laude et increpatione digni essenomnibus loquitur, ut omnibus utraque convenire videantur
Abbreviated transcription (Latin):
Coruusdum suospullos uiderit
albicoloris nullis eoscibis alit
sed tamt tunbem ad tenditi donec
paterno colore nigrescant. &¬
sicillos. frequenti cibo reficiat:
Ita& ecclesiae doctor strenuus
nisi eos quos doc& uiderit ad suã
similitudinẽ paenitentiaȩ con¬
fessione nigrescere & nitore sae¬
cularideposito lam̃tationis hau¬
bitum depeccati recordatione in¬
dii uere : Vt poteadhus exterĩ¬
oribus hocẽ carnalibus: non
aperit intellegentiae sprritalis.
ꝓfundiora mrsteria: Nedum
audita non capiunt : prius inci¬
piant contemnere quam uene¬
Nrari mandata caelestia. Aliterẽ
agendumerga eos qui nr̃o com¬
mittuntur regimine soffendunt
atq alitercum his qui nobis cõ¬
missi non s̃: Quisi iusti sunt.
uenerandi sunt: Si uero delin¬
quunt : ꝓsola caritate ut locus ẽ
corripiendi sunt: Non tamen
cum seueritate : sicithiqui nob
regendis cõmissi Priusdocendis
seniores plebis: ut ꝑ eos in frapositi
facilius doceantur Mnde& apłs:

Expanded text:
Corvus dum suos pullos viderit Corvus dum suos pullos viderit albi coloris, nullis eos cibis alit: sed tantumdem attendit, donec paterno colore nigrescant, et sic illos frequenti cibo reficit. Ita et Ecclesiae doctor strenuus, nisi eos quos docet viderit ad suam similitudinem poenitentiae confessione nigrescere, et nitore saeculari deposito, lamentationis habitum de peccati recordatione induere, ut pote adhuc exterioribus, hoc est carnalibus, non aperit intelligentiae spiritalis profundiora mysteria: ne, dum audita non capiunt, prius incipiant contemnere quam venerari mandata coelestia. Aliter est agendum circa eos qui nostro committuntur regimini, si sed offendunt, atque aliter cum his qui nobis commissi non sunt. Qui si justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut hi qui nobis regendi sunt commissi. Prius docendi sunt seniores plebis, ut per eos infra positi facilius doceantur. Unde et Apostolus:
Abbreviated transcription (Latin):
uero exortatio corrigitblanda
Sic̃ periti medici uiduarioscor¬
poris morbosdiuerso medicami¬
ne seruiunt. itautiuxta uul¬
nerum uaria &utes medicina
diuersa sit : sic & doctor eccłae.
singulis qubq congruũ doctri¬
nere medium adhibebit ⁊
Et quid cuique oposteat:padate
Non omnib: eaquae sunt clausa
a perienda sunt : Multi sunt
enim : qui capere non possunt
Quib: sundis cr& ẽ manifestent᷑
statim aut de trahunt a negle¬
gunt : Prima quippepruden¬
tiae uistus ẽ : eam quam docere
oposteat existimare ꝑ sonam:
Rudib: populis seu carnalib: :
plana atq communia. non sũ¬
maatq: ardua p̃dicanda sunt.
ne in men sitatȩ doctrinae oppͥ¬
mantur potius quã erudiant᷑ :
tui uobis loqui quasi spiritadib:
s. quasi carnalib:  Tamquam
pariuilis in xp̃o. lacuob potũ
dedi nonaescam: Carnalib: quip¬
peanimis nec altanimis de cae¬
lestibus nec t̃renaconuenit p̃¬
dicare s& mediocrit̃ utinitia
eor moresq desiderante do ceri:

Expanded text:
vero exhortatio corrigit blanda. vero exhortatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietates, medicina diversa sit: sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat pro aetNon omnibus ea quae sunt clausa, aperienda sunt. Multi sunt enim qui ea capere non possunt: quibus si indiscrete manifestentur, statim aut detrahunt, aut negligunt. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat, existimare personam. Rudibus populis, seu carnalibus, plana atque communia, non summa atque ardua, praedicanda sunt, ne immensitate doctrinae opprimantur potius quam erudiantur. vobis loqui quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus; tanquam parvulis in Christo, lac vobis potum dedi, non escam . Carnalibus quippe animis, nec alta nimis de coelestibus, nec terrena convenit praedicare: sed mediocriter, ut initia eorum moresque desiderant, edoceri.
Abbreviated transcription (Latin):
UTATEPRAE POSITORUN
ui p̃ficitur ad regimen : caliter
ergadisciplinam subditorum
p̃stare sedeb& ut non solũ aucto¬
ritate uerum &iam humilitate
clarescat: Sed tamen itaerit in eo
uistus humilitatis : nedissoluat᷑
uita subditorum inuitus: Atq:
ita auctoritas ad erit potestatis:
neꝑ tumorẽ cordis. seueritas exis¬
tat in moderationis: Haec est
indĩ sacerdotibus ueradiscr&io :
qua nec ꝑ libestatem suꝑbi. nec
ꝑhumilitatem remis si: Hinc ẽ
quod sc̃i cum multa constantia
redarguerunt &iam principũ
uitia : Inquib: cum sum ma e &¬
humilitas : loco tam̃ necessario
libere trans gressores iustitiae
increpabant: Aliquando &iã
subditis: nos o post& animo eẽ
humiliores : Qm̃ facta subditoꝵ
iudicant᷑ a nobis: nra uero ds̃
iudicat: Agnoscat ep̃s seruũ
seeẽ plebi non dominum ⁊
Verum haeccaritas: non con¬
o nomnib: una eadẽ que
doctrina ẽ adhibenda : s
ꝓqualitatemorũ : diuersa exor¬
tatio erit doctorum : Nam quos¬
dam increpatiodura : quosdã

Expanded text:
tate praepositorum. Qui praeficitur ad regimen, taliter erga disciplinam subditorum praestare se debet, ut non solum auctoritate, verum etiam humilitate clarescat. Sed tamen ita erit in eo virtus humilitatis, ne dissolvatur vita subditorum in vitiis; atque ita auctoritas aderit potestatis, ne per tumorem cordis severitas existat immoderatiin Dei sacerdotibus vera discretio, qua nec per libertatem superbi, nec per humilitatem fiunt remissi. Hinc est quod sancti cum multa constantia redarguerunt etiam principum vitia: in quibus cum summa eshumilitas, loco tamen necessario libere transgressores justitiae increpabant. Aliquando etiam subditis nos oportet animo esse humiliores, quoniam facta subditorum judicantur a nobis, nostra vero Deus judicat. Agnoscat episcopus servum se esse plebis, non dominum. Verum haec charitas, non conon omnibus una eademque doctrina est adhibenda, sed pro qualitate morum, diversa exhortatio erit doctorum. Nam quosdam increpatio dura, quosdam
Abbreviated transcription (Latin):
Illud quoq statuat scĩ tasurã.
ut nulli ep̃o liceat alterius ep̃i
ciuitatis ministrum ecclesi¬
asticum sollicitare &insuis
parrochiis ordinare ⁊ Vni¬
uersidixerunt. plac&
quia & hiscontentionib: sola
nasti discordia & ideo ꝓhib&

Expanded text:
illud quoque statuat sanctitas vestra, ut nulli episcopo liceat alterius episcopi civitatis ministrum ecclesiasticum sollicitare, et in suis parochiis ordinare. Universi dixerunt: Placet, quia ex his contentionibus solet nasci di
Abbreviated transcription (Latin):
lo quaci senectuti. s timi¬
de infirmitati ⁊ego
sicut uidetis. per ad atẽ
modo senui. ꝑ infirmi¬
tatem corporisolimsũ
senex ⁊ Tum̃ sidõ plac&
quod diximodo ipsedatiuires
Nonuos desero ⁊ Orate ꝓme
& quantũ in est unima in
hoc corpore & quales cũq:
uires supp&unt in uerbo
dĩ seruiant uobi s ADEN¬
aritatiurãe. hodie de nob
Eipsis sormoreddendus ẽ
factisumus mundo & ange¬
lis & hominibus
qui
nos amant:
quaer̃
quod laudent
in nobis: quiautẽ nos oder̃
d& rahunt nobis: Nos
autem in utro que medio
constituti. adiuuante dño
& famam nostrum siccus¬
todiredebemus : ut non eru¬
bescant decractoribus lau¬
datores : Q uomodo autẽ
uiuere uel .mus. quomͦ
dõ ꝓpitio iam uiuamus :
quã uis descrpturas cã mul¬
tino uerits tam̃ ad cõme¬
morandosuos ipsadelibro
actiũ apostolorũ uobis
lectio recitabitur. ut uide¬
atis ubi descripta sit forma
quã desideramus implere :
Dumergo recitatur uos in

Expanded text:
loquaci senectuti, sed timiloquaci senectuti, sed timidae infirmitati. Ego, sicut videtis, per aetatem modo senui: sed per infirmitatem corporis, olim senex fui, tamen si Deo placet quod dixi, modo ipse det vires, non vos desero. Orate pro me, ut quantum inest anima in hoc corpore, et qualescunque vires suppetunt, in verbo Dei serviam vobis. Amenati vestrae hodie de nobis ipsis sermo reddendus est. facti sumus mundo, et angelis, et hominibus , qui nos amant, quaerunt quod laudent in nobis: qui autem nos oderunt, detrahunt nobis. Nos autem in utroque medio constituti, adjuvante Dominstram, et famam nostram sic custodire debemus, ut non erubescant de detractoribus laudatores. Quomodo autem vivere velimus, quomodo Deo propitio jam vivamus, quamvis de Scriptura sancta multi noveritis, tamen ad commemorandos vos, ipsa de libro Actuum apostolorum vobis lectio recitabitur, ut videatis ubi descripta sit forma, quam desideramus implere. Dum ergo recitatur, vos in
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit : dimidius &ipse
cuecidit: Quid adme
non eũ iudico : Siforis
seruat sc̃i tatem dimidius
cecidit Si intus habuerit
simulationẽ totus ecidit
nolo habeat neces sitatẽ.
simulandi : Scio quomodo
homines ament clericatũ :
Nemini eum tollo : Nolenti
mecum communiterui¬
uere . hab& dm̃ qui mecũ
manere uult: Si para¬
ipsius non habere aliquid
ꝓprium. sed autero gare
pauperibus aut in com¬
mune mittere : maneat
mecum : Quihoc ñ uult:
habeat libestatem. s ui¬
deat utrum habere possit
felicitatis a&ernitatem :
Sufficianthaec nunc inte¬
rim caritatiurãe. quod
Spero enĩbona quod om̃s
mihilibenter oboediant:
N ec inuenturus sũ aliquos
habere aliquid : nisi aliqua
necessitate religionis. Ñ
occasione cupiditatis quod
ergo egero p̃ uepiphaniã
caritatiurãe indñi uolun¬
tate nuntiabo: Et quomͦ
litẽ finiero interduos
fr̃s filios prbti ianuariani.
non uobi s tacebo : Multa
locutus sum ⁊ date ueniã

Expanded text:
fuerit, dimidius et ipse fuerit, dimidius et ipse aliquid, nec implere. non eum judico. Si foris servat sanctitatem, dimidius cecidit. Si intus habuerit simulationem, totus cecidit. Nolo habeat necessitatem simulandi. Scio quomodo homines ament clericatum. Nemini eum tollo nolenti mecum communiter vivere: habet Deum qui mecum manere vult. Si paraipsius, non habere aliquid proprium, sed aut erogare pauperibus, aut in commune mittere, maneat mecum. Qui hoc non vult, habeat libertatem: sed videat, utrum habere possit felicitatis aeternitatem. Sufficiant haec nunc interim charitati vestrae: quod Spero enim bona, quod omnes mihi libenter obediant, nec inventurus sum aliquos habere aliquid, nisi aliqua necessitate religionis, non occasione cupiditatis. Quod ergo egero, post epiphaniam charitati vestrae in Domini voluntate nuntiabo. Et quomodo litem finiero inter duos fratres, filios presbyteri Januarii, non vobis tacebo. Multa locutus sum, date veniam
Abbreviated transcription (Latin):
hypochritas : malũ est
Quis nesciat e malũ ẽ cadere
ꝓposito : sed peius ẽ simulare
ꝓpositum ⁊ Eccedico ⁊ Audite
qui socia &atẽ communis uitȩ
iam susceptã : quae laudat᷑
Auoto suo cadit . a ꝓfessione
scã cadit: Obseru& iudicẽ
seddm̃ non me Ego ei non
aufero lericatũ: quantũ¬
suis non diuiserunt:
Et dimi serunt quod habent
apud fr̃s suos uel nondũ
deresua aliquid degerunt:
quiaex peccabatur a&us
legitima ⁊ Faciant in dequod
uolunt: Dum tam̃ sint
pauperes mecum : simul
ex pectemus miseri cordiã
di: Si autẽ nolunt qui for¬
tenolunt : ceste ego sum
Interim scĩ tatem Nã
dericatum : ꝑ populũ
suũ ds̃ in posuit ceruicib
ipsius : Magisonus ẽ
quamhonor Sed quis
supiens & intelleg& hȩc a
ergo ꝓfessus ẽ scĩ tatem :¬
ꝓfessus ẽ communiter
uiuendi sociu&atem
ꝓfessus ẽ quam bonũ
& quã iocundum habi¬
tare fr̃s inunum
Si abhoc ꝓposito ceciderit
& extramanens dericus

Expanded text:
hypocritas. Malum enim est, hypocritas. Malum enim est, quis nesciat? malum est cadere a proposito; sed pejus est simulare propositum. Ecce dico, audite: qui societatem communis vitae jam susceptam, quae laudaturserit, a voto suo cadit, et a professione sancta cadit. Observet judicem, sed Deum, non me. Ego ei non aufero clericatum. Quantusuis non diviserunt, et dimiserunt quod habent apud fratres suos: vel nondum de re sua aliquid egerunt, quia exspectabatur aetas legitima. Faciant inde quod volunt, dum tamen sint pauperes mecum, simul exspectemus misericordiam Dei. Si autem nolunt, qui forte nolunt, certe ego sinterius sanctitatem. Nam clericatum propter populum suum Deus imposuit cervicibus ipsius. Magis onus est, quam honor. Sed quis sapiens, et intelligit haec? Ergo professus est sanctitatem, professus est communiter vivendi societatem: professus est, quam bonum et quam jucundum habitare fratres in unum. Si ab hoc proposito ceciderit et extra manens clericus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpitioneminẽ inueniat:
quã laudabile factum sc̃ĩ
& uenerandi epi aurelii
casthaginiensis. quo modo
impleuit omnib: quisciun
os laudib dĩ quidã cũ filios
ñ haber& neque sperar&.
ressuas omnesruento sibi
usu fructu donauit eeđȩ
Nat suñt illi filii : &reddidit
ep̃s nec opinanti quac ill
donauerat. In potestate
habebt cp̃s non reddere s
Sanae&iam hocnoueritcari¬
tas ura. dixisseme fratrib:
meis qui me cummanent.
ut quicumq: hab& aliquid :
autuendat & erog& aut
don& autcommune illud
lationẽ usque ad piphaniã
ꝓpt̃ eos quiuel cũ fratrib
nullũ ordina recdericum
pisi qui mecũ uell& manere :
Vt si uell& discedere aꝓposito
recte illitollereclericatũ.
qui deserer& scãe sociue¬
tatis ꝓmissum ceptũ que
consostium: ecce incons¬
Qui uolunt habere aliquidꝓ
prium quib: ñ sufficit ds̃
& ecclesia eiꝰ maneantubi
uolun & ubi possunt non eis
aufero clericatũ Nolo habe

Expanded text:
propitio neminem inveniat. propitio neminem inveniat. Quam laudabile factum sancti et venerandi episcopi Aurelii Carthaginensis, quomodo implevit omnibus qui sciunt, os laudibus Dei? Quidam cum filios non haberet, neque speraret, res suas omnes retento sibi usufructu donavit Ecclesiae. Nati sunt illi filii, et reddidit episcopus nec opinanti quae ille donaverat. In potehabebat episcopus non reddere: sed Sane etiam hoc noverit charitas vestra, dixisse me fratribus meis, qui mecum manent, ut quicunque habet aliquid, aut vendat, aut eroget, aut donet, aut commune illud lationem usque ad epiphaniam, propter eos qui vel cum fratribus nullum ordinare clericum, nisi qui mecum velit manere; ut si vellet desciscere a proposito, recte illi tollerem clericatum, quia desereret sanctae societatis promissum, certumque consortium. Ecce in consqui volunt habere aliquid proprium, quibus non sufficit Deus et Ecclesia ejus, maneant ubi volunt, et ubi possunt, non eis aufero clericatum. Nolo habere
Abbreviated transcription (Latin):
Nonmisericordia : s timore ÷
Nauiculariã nolui eẽ eccłam
xp̃r: Multis unt quidẽ : qui&iũ
denauib adquirunt : Tam̃
una tẽ ꝑtatiosiess& sur&
nauis & paufragar&
Homines ad tormenta daturi
erant ut de submersione
nauis secundũ consua&udi¬
nem quȩrer&ur & corque¬
rentur auidice quiessent
defluctib liberati. s ñ eos
daremus: N ullo pacto erũ
hoc facore decer& eccłam
onus ergo fiscale ꝑ seluer&
S unde ꝑsoluer&  enthecã
nobis habere non lic&
manum. quotudi etam
multi petunt tam multige¬
munt tam multinos in oper
intpellant: ut plures tristes
relinquamus quia quod dare
omnib: nonhabemus fon
habemus ergo enthecam:
Propt̃ naufragium ergo hoc
uitando feci: nondonando
naui filio quod iratus pat̃ moriens
abstulit
benefici: Laudent qui uoluNt
parcant qui laudarenolunt :
Quid plurib fr̃s mei  quicũq
uult exheredato filio here¬
dem facere ecclesiam.
qua erat alterũ qui suscipiat
ñ agustinum ⁊ Immo dõ

Expanded text:
non misericordia, sed timore. non misericordia, sed timore. Naviculariam nolui esse Ecclesiam  Multi sunt quidem, qui etiam de navibus acquirunt. Tamen una tentatio esset, iret navis, et naufragaret: homines ad tormenta daturi eramus, ut de submersione navis secundum consuetudinem quaereretur, et torquerentur a judice qui essent de fluctibus liberati? Sed non eos daremus. Nullo pacto enim hoc facere deceret Ecclesiam. Onus ergo fiscale persolveret? Sed unde persolveret? Enthecam nobis habere non licetmanum. Quotidie tam multi petunt, tam multi gemunt, tam multi nos inopes interpellant; ut plures tristes relinquamus, quia quod possimus dare omnibus, non habemus. Non habemus ergo enthecam. Propter naufragium ergo, hoc vitando feci, non donando. navi filio, quod iratus pater moriens abstulit, bene feci. Laudent qui volunt, parcant qui laudare nolunt. Quid plura, fratres mei? Quicumque vult exhaeredato filio haeredem facere Ecclesiam, quaerat alterum qui suscipiat, non Augustinum: imo Deo
Abbreviated transcription (Latin):
toquia ep̃s augustinus de
bonitate sua : laudando
enim mordent labis
mulcent. &dentẽ figuNT:
Dona totũ pon suscipit.
Plane suscipio: Profiteor
me suscipere oblationes
bonas : oblationes scãs
Siquis autẽ irascitur infilio
suo & moriens exheredat
rem. p̃eifilium reconcilia¬
redeberẽ : quomod oergo
cum filio suo uolo ut habeat
pacem cuius p̃petohere¬
ditatẽ: s plan e si faciat
quod sȩpe hostatus sum:
unum filiũ hab& put& xp̃m
alterũ ⁊ Duos hab& : put&
xp̃m testiũ : Decem hab&¬
undecimũ faciat & suscipio ⁊
Quia ergo fecihoc inquib: dã
rebus iã uolunt bonitatẽ meã
uel cõmendationẽ fama e
meae in aliud uestere. Vitin
alio modo merep̃hendant.
quia oblationes deuotorum
hominũ nolo suscipere ⁊
Considerent quam multa sus¬
ceperim, quid opus ẽ ea
Numerare ecceunã dico.
filii iuliani hereditatẽ sus¬
cepi. quure : quia sine filiis
defunetus ẽ :Bonifatiidẽ fati.¬
hereditatẽ suscipere nolui

Expanded text:
quia episcopus Augustinus de quia episcopus Augustinus de bonitate sua laudando enim mordent, labiis mulcent, et dentem figunt donat totum, non suscipit. Plane suscipio, profiteor me suscipere oblationes bonas, oblationes sanctas. Si quis autem irascitur in filio suo, et moriens exhaeredat rem? non ei filium reconciliare deberem? Quomodo ergo cum filio suo volo ut habeat pacem, cujus appeto haereditatem? Sed plane si faciat quod saepe hortatus sum. Unum filium habet? putet Christum alterum: duos habet? putet Christum tertium: decem habundecimum faciat, et suscipio. Quia ergo feci hoc in quibusdam rebus, jam volunt bonitatem meam vel commendationem famae meae in aliud vertere, ut alio modo me reprehendant, quia oblationes devotorum hominum nolo suscipere. Considerent quam multa susceperim. Quid opus est ea numerare? Ecce unam dico, filii Juliani haereditatem suscepi. Quare? quia sine filiis defunctus est. Bonifacii haereditatem suscipere nolui,
Abbreviated transcription (Latin):
honoratis. dõ ꝓpitio denume
rouro id ẽ deplebeista ⁊
Audio int̃ illos causã: & sicut
dñs don auerit finio NTam̃
rogo uos: ne momere p̃hen¬
dat quia eius hereditatem
polo suscipiat ecła : Primo :
qui a factũ illius detestor
Deindequia in sttutũ meũ ẽ :
Multilaudant quod dicturus
sũ sed aliqui & rep̃hendunt
Vtris que faceresatis: ualde
difficile ẽ : Audistis modo
cum e uangeliũ leger&ur:
Cantauimus uobis: & p̃saltastis ⁊
Plariximus & non luxistis :
Venit iohannes baptista p̃
Venit filius hominis mandu¬
cans&bibens: & dicunt :
eccehomo uorax potatoriuni
&amicus publicanorum
Quidergo facio intillos qui
parant merep̃ hendere
&dentes in meducere
si suscepero hereditates coꝵ
qui filios suos irati ex he¬
redant iterum quid sũ
facturus eis. quib: canto
& nolunt saltare quidicuNt
eccequarenemo donat eccłȩ
rpponiensi aliquid ecce
quare non eã faciunt
quimoriuntur heredẽ :

Expanded text:
honoratis, Deo propitio, de numero honoratis, Deo propitio, de numero vestro, id est, de plebe ista, audio inter illos causam, et sicut Dominus donaverit, finio. Tamen rogo vos, nemo me reprehendat, quia ejus haereditatem nolo suscipiat Ecclesia. Primo, quia factum illius detestor. Deinde, quia institutum meum est. Multi laudant quod dicturus sum, sed aliqui et reprehendunt: utrisque facere satis valde difficile est. Audistis modo cum Evangelium legeretur: Cantavimus vobis, et non saltastis: planximus, et non luxistis. Venit Joannes Baptista non Venit Filius hominis manducans et bibens, et dicunt: Ecce homo vorax, et potator vini, amicus pubQuid ergo facio inter illos, qui parant me reprehendere, et dentes in me ducere, si suscepero haereditates eorum qui filios suos irati exhaeredant? Perum quid sum facturus eis, quibus canto, et nolunt saltare? qui dicunt, Ecce quare nemo donat Ecclesiae Hipponensi aliquid: Ecce quare non eam faciunt, qui moriuntur, haeredem:
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi indefaciant: quod uoluexN ⁊
Videtur enim mihi quia sieã
suscẽpero inisto facto quod
mihidis plic& & qđ doleo eiꝰ
pasticeps eros hocuoluinor
latẽre caritatem uestram ÷̃
Filia ipsius: in monastero femi¬
narũ ẽ: Filius ipsius : in mo¬
nasterio uirorum ẽt ambos ex¬
heredauit: Illam cũ laude istũ
cum elogio id ẽ cumui tupera¬
tione : Cõmendauit aut̃ eccłae
ut non accipiant ipsas postiun¬
culas. quaeꝑtinent ad exhere¬
datos nisicum ad legitimam
a&item ꝑ uenerint: Hoceis
reseruat eccła: Deinde litem
dimisit int̃filios suos. inqua
laboro : Puella dicit: meũ ẽ:
Nostis quia hoc dicebat semꝑ
pat̃meus: puerdicit: creda¬
tur patrimeo : quia moriens
mentiri non potuit: Etista
contentio qualemalũ ẽ : sed
si pucriipsi seruidĩ sunt :
litem hanc int̃ illoscito finim:
Audio illos ut pater : & foste
melius quã pat̃ ipsoꝵ : Videbo
quid sit inre: sicut dñs uoluerit.
cum paucis fratribus fidelib:

Expanded text:
Ipsi inde faciant quod voluerint. Ipsi inde faciant quod voluerint. Videtur enim mihi, quia si eam suscepero, in isto facto, quod mihi displicet, et quod doleo, ejus particeps ero. Hoc volui non latere charitatem vestram. Filia ipsius in monasterio et feminarum, et filius ipsius in monasterio virorum est: ambos exhaeredavit: illam cum laude, istum cum elogio, id est, cum vituperatione. Commendavi autem Ecclesiae, ut non accipiant ipsas portiunculas, quae pertinent ad exhaeredatos, nisi cum ad legitimam aetatem pervenerint. Hoc eis reservat Ecclesia. Deinde litem dimisit inter filios suos, in qua laboro. Puella dicit, Meum est, nostis quia hoc dicebat semper pater meus. Puer dicit, Credatur patri meo, quia moriens mentiri non potuit. Et ista contentio quale malum est? Sed si pueri ipsi servi Dei sunt, litem hanc inter illos cito finimus. Audio illos ut pater, et forte melius quam pater ipsorum. Videbo quid sit juris. Sicut Dominus voluerit, cum paucis fratribus fidelibus