comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
da pauꝑib. immo da xp̃o. qui in pau¬
ꝑib pascitur. qui cũ diues esset pro
nobis pauper factus. qui loquitur
in tricesimo nono psalmo. Ego aut
mendicus sum ⁊ pauper. dñs sollici¬
tus est prome. Statimq quadrage¬
simi psalm de eo exordium est. Be¬
atus qui intelligit super egenum
⁊ pauperem. Indelligentia opus ẽ
⁊ post intelligentiam beatitudinẽ
qui sit egenus ⁊ pauper. Non utiq
ille qui mendicitate ⁊ squalore cooꝑ¬
tus est. ⁊ tamen nõ recedit auitiis
sed de quib apłs loquit᷑. Tantũ ut
pauꝑes memores essemus. Ob quo¬
rum refrigeria laborabant. Paulus
⁊ barnabas in eccliis gentium ut
collecta fiat. per primam sabbati ⁊
hanc ipsam oblatõnem nõ ꝑ alios
s ꝑ se de ferre festinant. his qui pro
xp̃o suas amisere substantias. qui
ꝑsecutõnes passi sunt. qui dixerũt¬
patri patri suo. ⁊ matri. uxoribus
⁊ liberis non nouimus uos. Hii im¬
pleuerunt uoluntatem di ⁊ audi¬

Expanded text:
da pauperibus\', immo da Christo, qui in pauda pauperibus\', immo da Christo, qui in pauperibus pascitur, qui, cum diues esset, pro nobis pauper factus est, qui loquitur in tricesimo nono psalmo: ego autem mendicus sum et pauper, dominus sollicitus est pro me. statimque quadragesimi de eo exordium est: beatus, qui intellegit super egenum et pauperem. intellegentia opus est et post intellegentiam beatitudine, qui sit egenus et pauper, non utique ille, qui mendicitate et squalore coopertus est et tamen non recedit a uitiis, sed de quibus apostolus loquitur: tantum ut pauperum memores essemus, ob quorum refrigeria laborant Paulus et Barnabas in ecclesiis gentium, ut collectae fiant per primam sabbati, et hanc ipsam oblationem non per alios, sed per se deferre festinant his, qui suas pro Christo amisere substantias, qui persecutiones passi sunt, qui dixerunt patri suo et matri, uxoribus et liberis: non nouimus uos. hi lmpleuerunt uoluntatem dei et audi
Abbreviated transcription (Latin):
re infirmitatẽ. Et quid qͥd ad propõi¬
ta respondero scias me nõ cõfidentia
respondisse sermonis s eius fide qui
pollicitus est. aperi os tuum.⁊ ego
omplebo illud.¬
esse qͥs possit. ⁊ quomodo iuuere de¬
beat iudua que sine liberis derelicta
est. Hoc idem ⁊ in ewangłio legis
doctor interrogat. ¶Hagister qͥd
faciendo uitam et̾nam possidebo. Cui
respondit iħc. Nsandata nosti: ¶Di¬
cit illi. Que: Ihc̃ aũt dixit. Non
homidiũ facies. non adult̾i̾um. non
furtum non falsum dices cestimõim
Honora patrẽ ⁊ matrem. ⁊ diliges pro¬
tinũ tiũ sicut te ipsum. Et ilo dicete
hec om̃ia foci: dño intulit. Unũ tibi
deest. Si uis ẽẽ ꝑfectus. uade uende
om̃ia q̃ habes ⁊ da pauperib ⁊ ueni se¬
saluatorem ⁊ imitari petrum dicen
que habes ⁊da pauperib ⁊sequere
saluatorem. Non dixit. Da filiis.
da frĩb. da propinquis. qͦs etiam si
haberes iure eis dñs preferretur s¬

Expanded text:
re infirmitatem, et quicquid ad proposire infirmitatem, et quicquid ad proposita respondero, scias me non confidentia respondisse sermonis, sed eius fide, qui pollicitus est: aperi os tuum et implebo illud.esse quis possit et quomodo uiuere debeat uidua, quae sine liberis derelicta est. — Hoc idem et in euangelio legis doctor interrogat: magister, quid faciens uitam aeternam possidebo? cui respondit dominus: mandata nosti? dicit illi: quae? Iesus autem dixit: non homicidium facies, non adulterium, non furtum, non falsum testimonium dices; honora patrem et matrem et diliges proximum tuum sicut te ipsum. et illo dicente: \'haec omnia feci\' \' dominus intulit: unum tibi deest. si uis esse perfectus, uade, uende omnia, quae habes, et da pauperibus et ueni, sesaluatorem et imitari Petrum dicentquae habes, et da pauperibus et sequere saluatorem. non dixit:\' da filiis, da fratribus, da propin quis\' — quos etiam si haberes, iure his dominus praeferretur
Abbreviated transcription (Latin):
ni hunc mũdum ⁊ stat medius creden¬
tiũ qu in nomĩe eius fuerint ꝯgtegati
Unde ulere profiteor. nͥ dcm̃ superbie
ꝑtimesco. me scribere tibi non indoc¬
tis humane sapientie u̾bis quã deus
destructurus est. sed in uerbis fida. spũ¬
alib spũalia cõparantem. ut abyssus
ueteris testamenti in uocet abyssum
e Wangłicam in uoce cataractanun id
datum est ne super in credulum isrł
ymbrem pluerent sed irrigarent ar¬
ua gentilium ⁊ torrentem spinarũ
⁊ mare mortuũ dulcorarent. Era igͦ
ut uerus heliseus steriles in me ⁊
mortuas aquas uiuificet. ⁊ apłorum
sale quib dixit. uos estis sal terre.
meum munusculum cõdiat. quia om¬
ne sacrificitiũ qd̾ absq sale ẽ. dño nõ
offertur. Nec fulgore secularis elo¬
quẽtie delecteris qũa uidit iħc quasi
fuilgur cadentem de celo. s potius eũ
respice. qui nõ habet decorem nͦ speciem
homo in plagis positus ⁊ sciens fer¬

Expanded text:
in mundum et stat medius credenin mundum et stat medius credentium, qui in nomine 2 eius fuerint congregati. unde libere profiteor - nec dictum superbiae pertimesco - me scribere tibi non in doctis humanae sapientiae uerbis, quam deus destructurus est, sed in uerbis fidei spiritalibus spiritalia conparantem, ut abyssus ueteris testamenti inuocet abyssum euangelicam in uoce cataractarum, iddatum est, ne super incredulum Israhel imbrem pluerent, sed ut rigarent arua gentilium et torrentem spinarum ac mare mortuum dulcorarent. ora igitur, ut uerus Heliseus steriles in me et mortuas aquas uiuificet et apostolorum sale, quibus dixerat: uos estis sal terr a e, meum munusculum condiat, quia omne sacrificium, quod absque sale est, domino non offertur. nec fulgore saecularis eloquentiae delecteris, quam uidit Iesus quasi fulgur cadentem de caelo, sed potius eum recipe, qui non habet decorem nec faciem, homo in plagis positus et sciens fer
Abbreviated transcription (Latin):
GND¶uultu fidei michi ardo¬
re notissuna es. ⁊ de extremis gallie fi¬
nib in bethleemitico rure latitantem
ad respondendum prouocas de scarum q̃s¬
nuntulis scripturarum. ꝑ hominẽ dei
filium meũ apodemłu conmonitorio¬
lum dirigens quasi uo̾ nõ habeas in
tua proiuintia desertos uiros ⁊ in dei le¬
ge ꝑfectos nͥ forte experimentũ magis
nr̃i qũa doctrinã flagitas ⁊ uis scire qͥd
de hiis q̃ ab aliis audisti nos qͦq sentia¬
mus. Maiores tui paterius atq del¬
fidius quorũ alter antequã ego nasce¬
rer rechoncam rome docuit. alter me
iam adolascendo om̃s gallias prosa u̾¬
suq. suo illustrauit in genio iam dormi¬
entes ⁊ taciti me iure reprehendunt qd̾
audeam ad stirpem generis sui quippi¬
am mussitare. licet concedens eis eloꝙ̃¬
tie magnitudinem ⁊ doctrinam scłari¬
um litterarum merito subtraham scien¬
tiam legis dĩ qũã nemo accipere potest
nisi ei data fui̾t apatre luminũ. qui il¬
luminat omnem hominẽ uenientem

Expanded text:
ota uultu fidei mihi ardore notissima es. et de extremis Galliae finibus in Bethleemitico rure latitantem ad respondendum prouocas de sanctarum quaestiunculis scripturarum per hominem dei filium meum Apodemium commonitoriolum dirigens, quasi uero non habeas in tua prouincia disertos uiros et in dei lege perfectos, nisi forte experimentum magis nostri quam doctrinam flagitas et uis scire, quid de his, quae ab aliis audisti, nos quoque sentiamus. maiores tui Patera atque Delphidius, quorum alter, antequam ego nascerer, rhetoricam Romae docuit, alter me iam adulescentulo omnes Gallias prosa uersuque suo inlustrauit ingenio, iam dormientes et taciti me iure reprehendunt, quod audeam ad stirpem generis sui quippiam musitare, licet concedens eis eloquentiae magnitudinem et doctrinam saecularium litterarum merito subtraham scientiam legis dei, quam nemo accipere potest, nisi ei data fuerit a patre luminum, qui inluminat omnem hominem uenientem
Abbreviated transcription (Latin):
suas sic elementis ueteris testamenti
ut ad ewangłicam plenitudinem ue¬
niat. scĩ uiri eruditur in fantia. Un¬
de ⁊ centesimus octauus decimus psal¬
mus ⁊ om̃s alii qui luteris p̃notant᷑
ꝑ echicam nos ducunt ad theologiã
⁊ ab elementis occidentis lutere q̃ des

Expanded text:
suas, sic elementis ueteris testamenti, ut ad euangelicam plenitudinem ueniant, sancti uiri eruditur infantia. unde et centesimus octauus decimus psalmus et omnes alii, qui litteris praenotantur, per ethicam nos ducunt ad theologiam et ab elementis occidentis litterae, quae des
Abbreviated transcription (Latin):
census siue currus eius. Et in ihere¬
chiele. Quadrige sedens in ducitur
d̾s. ⁊ omĩa dei flãmea sunt. De quo
⁊ alibi dicitur. ds ignis ꝯsumens
est. ut lignum fenum. stipulam
arsura in die uditii nouerimus. Et
in psalmis legimus. Ignis ante eũ
precedet. ⁊ in fłamabit in circuitu
om̃s inimicos eins. Fluuius igneus
rapidus ꝙ egrediebatur a facie eurꝰ:

Expanded text:
census, sive currus ejus. Et in Ezecensus, sive currus ejus. Et in Ezechiel quadrigae sedens inducitur Deus , et omnia Dei flammea sunt. De quo et alibi dicitur: Deus ignis consumens est : ut lignum foenum, stipulam, arsura in die judicii noverimus. Et in Psalmis legimus: Ignis ante eum praecedet, et inflammabit in circuitu omnes inimicos ejus . Fluvius igneus rapidusque egredieba
Abbreviated transcription (Latin):
hẽm leo dicitur de tribu uida radix da¬
uid. ⁊ cetera is similia. Hos thronos
ẽẽ reor. de quib ⁊ paulus apłs loquit᷑.
sine throm. siue dominatõnes. Et in
ewangłio legimus. uos aũt sedebi¬
tis super duodecim thionos iudicã¬
des duodecim tribus isrł. Sedens
aut ⁊ uetustus dierum dicitur d̾s.
ut et̾ni uidicis habitus demonstre¬
tur. U estimentũ aũt eius quasi nix.
candidum ⁊ capilli capitis euis qͣiͣ
lana mũda. Et saluator tranfferma¬
tus in monte. ⁊ gliam diuine maies¬
tatus assumens. in candidis uidetͥ
uestibus. Quodq capilli eius lanc
mundissune comꝑantur. purũ often¬
ditur sincerumq iuditium ꝑt nul¬
lam ꝑsonam in uidicando recipiens.
Senex quoq describitur ut maturi¬
tas sententie comprobetur. Et thro¬
nus eius flamma ignis. ut peccato¬
res cormentorũ magnitudinem per¬
timescant. ⁊ iusti saluentur. sic tamẽ
quasi ꝑ ignem. Rote eius ignis ac¬

Expanded text:
annem leo dicitur de tribu Juda ; radix Daannem leo dicitur de tribu Juda ; radix David, et caetera his similia: Hos thronos esse reor, de quibus Paulus Apostolus loquitur: Sive throni, sive dominationes . Et in Evangelio legimus: Vos autem sedebitis super duodecim thronos, judicantes duodecim tribus Israel . Sedens autem et vetustus dierum dicitur Deus, ut aeterni judicis habitus demonstretur. Vestimentum ejus quasi nix candidum, et capilli capitis ejus, quasi lana munda. Et Salvator transformatus in monte, et gloriam divinae majestatis assumens, in candidis videtur vestibus . Quodque capilli ejus lanae mundissimae comparantur, purum ostenditur sincerumque judicium, et nullam personam in judicando recipiens. Senex quoque describitur, ut maturitas comprobetur sententiae. Thronus ejus flammae ignis, ut peccatores tormentorum magnitudinem 669 pertimescant, et justi salventur, sic tamen quasi per ignem. Rotae ejus ignis ac
Abbreviated transcription (Latin):
nas habitaturus ẽ corporaliter. Est e¬
nim homo p̾cati filius ꝑditõnis. ita ut
in templo dei sedere audeat. faciens se qͣi
deum. Aspiciebam donec throni positi
sunt. ⁊ antiquus dierum sedit. ⁊ reliqͣ.¬
Simile auid. ⁊ in iohis apochalipsi le¬
gimus. Post hec statim fui in spĩr ⁊
ecce tronus positus erat in celo. ⁊ suꝑ
thronũ sedens. Et qui sedebat simili¬
tudinem nabebat lapidis iaspidis ⁊
sardim. Et yris in circuitu throni
similis aspectui smaragdineo. Et cir¬
ca thronũ. alii throni .xxͥ. quatuor.
⁊ super uiginti quatuor thronos. ui¬
ginti quatuor seniores sedentes anuc¬
tos uestib candidos. ⁊ super capita e¬
orum coronas aureas . ⁊ dechrono egre¬
diebantur fulgura ⁊ uoces ⁊ tomtru¬
a. Et septem lampades ignis arden¬
nuncupat. Uetustus aũt dierũ ille est¬
qui apud iohẽm solus in thronos sedet.
Filius quoq hominis qui uenit adue¬
tustum dierum. ipse est qui apud io¬

Expanded text:
nas habitaturus sit corporaliter. Et nas habitaturus sit corporaliter. Et nim homo peccati, filius 668 perditionis, ita ut in templo Dei sedere audeat, faciens se quasi Deum. Aspiciebam donec throni positi sunt, et antiquus dierum sedit. VeSimile quid et in Joannis Apocalypsi legimus . Post haec statim sui in spiritu, et ecce thronus positus erat in coelo, et super thronum sedens, et qui sedebat, similitudinem habebat lapidis jaspidis et sardini, et iris erat in circuitu throni similis aspectui smaragdino, et circa thronum alii throni viginti quatuor et super viginti quatuor thronos, viginti quatuor senes sedentes, amicti vestibus candidis, et super capita eorum corona aurea, et de throno egrediebantur fulgura, et voces, et tonitrua. Et septem lampades ardentis ignnuncupat. qui apud Johannem solus in throno sedet; Filius quoque hominis qui venit ad vetustum dierum, ipse est qui apud Jo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de decem comib tria tria euulsa
cornua sextum ꝑtholomeum cogno¬
mento philomerorem. ⁊ septimum
tholomeum eu̾genten. ⁊ artarxiã
regem armenie quorũ pͥoros multo
antequam anthiocus nasceretur moi¬
tui sunt. Contra artarxiam uero di¬
micasse quidem anthiochũ nouimꝰ
sed illum in regno pͥstino remansisse
Ergo dicamus qd̃ om̃s scriptores ec¬
cłiastici tradiderunt in consummatõ¬
ne mundi qnͣdo regnum destruendum
est romanorũ. decem futuros roges. qui
orbem romanũ inder se diuidant. ⁊ un
qui tres reges de decem regibus superatu¬
rus sit. id est egẏptiorum regem. ⁊ af¬
frice. ⁊ echiopie. sicut in consequentib
manifestius discimꝰ. Quib interfec¬
ctis etiam septem alii reges uictori col¬
la submittent. Et ecce ait ocłi quasi
ocłi hominis erant in cormi isto. Ne
eum putemus iuxta quorũdam opini¬
onem uł dẏabolum ẽe uł demonem. s
Unũ de hominib. in quo totus satha¬

Expanded text:
 de decem cornibus tria evulsa  de decem cornibus tria evulsa cornua, sextum Ptolemaeum cognomento Philometorem, septimum Ptolemaeum Evergetem, et Artarxiam regem Armeniae, quorum priores multo antequam Antiochus nasceretur, mortui sunt. Contra Artarxiam vero dimicasse quidem Antiochum novimus: sed illum in regno pristino permansisse. Ergo dicamus quod omnes scriptores ecclesiastici tradiderunt: in consummatione mundi, quando regnum destruendum est Romanorum, decem futuros reges, qui orbem Romanum inter se dividant, et unum, qui tres reges de decem regibus superaturus sit, id est, Aegyptiorum regem, et Africae et Aethiopiae, sicut in consequentibus manifestius dicemus. Quibus interfectis, etiam septem alii reges victori colla submittent. Et ecce, ait, oculi quasi oculi hominis erant in cornu isto. Ne eum putemus juxta quorumdam opinionem, vel diabolum esse, vel daemonem; sed unum de hominibus, in quo totus sata
Abbreviated transcription (Latin):
fortitudinum. in hac omia signa sũt
Et habebat cornua decem. porphirius
duas posteriores bestias macedonum
⁊ romanorũ in uno machedonũ reg¬
no ponit ⁊ diuidit. pardum uolens in¬
delligi ipm alexandrũ. Bestiam aũt
dissimilem ceteris bestiis quatuor a¬
lexandri successores. ⁊ deinde usq ad
antiochum cognomento ephipha¬
nem decem reges enumerat qui fueĩt
seuissimi ipõsq reges nõ unus ponit
regni. u̾bi gr̃a. Macedonie. syrie. asie
⁊ egypti. s de diu̾sis regnis unũ ef¬
ficit regnũ ꝑ ordinem ut uidelicet ei
q̃ scͥpta sunt. os loquens ingentia ñ
de anticristo s de antiocho dicta cce¬
dantur. Et habebat cornua decem.
alius ꝑuulum oitum ẽ de medio eoꝵ
⁊tria decornib pͥmis euulsa sunt a
facie eius. Et ecce ocłi quasi ocłi hõi¬
nis erant in cornu isto. ⁊ os loquens
ingentia. Frustra prorphilius cornu
ꝑ uulum qd̾ post decem cornua. ortum
est ephiphanen antiochum suspicat᷑¬

Expanded text:
formidinum signa, in hac omnia sunt. 667 formidinum signa, in hac omnia sunt. 667 Et habebat cornua decem. Porphyrius duas posteriores bestias, Macedonum et Romanorum, in uno Macedonum regno ponit, et dividit: Pardum volens intelligi ipsum Alexandrum: bestiam autem dissimilem caeteris bestiis, quatuor Alexandri successores, et deinde usque ad Antiochum cognomento Epiphanen, decem reges enumerat, qui fuerunt saevissimi: ipsosque reges non unius ponit regni, verbi gratia, Macedoniae, Syriae, Asiae, et Aegypti, sed de diversis regnis unum efficit regnum ordinem, ut videlicet ea quae scripta sunt: Os loquens ingentia, non de Antichristo, sed de Antiocho dicta credantur. Considerabam cornua, et aliud parvulum ortum est de medio eorum, et tria de cornibus primis et vulsa sunt a facie ejus. Et ecce oculi quasi oculi hominis erant in cornu isto, et os loquens ingentia. Frustra Porphyrius cornu parvulum, quod post decem cornua ortum est, Epiphanen Antiochum suspicatur, et
Abbreviated transcription (Latin):
atq mirabilis ⁊ fortis nimis. Den¬
tes ferreos habebat magnos. come¬
dens atq conminuens ⁊ reliqua
pedib sius conculcans. Quartum
tibie eius ferree. ꝑedum q̃dam ꝑs
ferrea q̃dam fictilis. ⁊ tamen ipuis
ferri ex ꝑte mnc meminit. deuites
eius ferreos ⁊ magnos ẽẽ contestãs
Satisq miror qd cũ supra leenam ⁊
ursum ⁊ ꝑdum ⁊ tribus regnis po¬
suerit. romanũ regnũ nulli bestie
conpararit. nͥ forte ut formidolosam
faceret bestiam uocabulum tacuit.
ut quicquid ferotius cogrtau̾imus
in bestiis: hoc romanos in telligamꝰ¬
Hebrei qd̾ hic tacitũ est in psalmis
dcm̃ putant. uastabit eam aper
de silua. ⁊ singular is ferus depas¬
no imperio romanoꝵ omia simul
regna cognoscimus q̃ pͥus fuerãt
separata. Illud aut̃ qd̾ sequit᷑. Comedẽo
atq conininuens ⁊ reliqua. Pedibus su¬
is conculcans significat omnes natões
uł interfectas ab eis. uł tributo. ⁊ ser¬
uituti subiugatas. Dissimilis autẽ

Expanded text:
is, et fortis nimis: dentes ferreos habebat magnos, comedens atque comminuens, et reliqua pedibus suis conculcans. Quartum Tibiae ejus ferreae: pedum quaedam pars ferrea, quaedam fictilis; et tamen ipsius ferri ex parte nunc memiejus ferreos, et magnos esse contestans. Satisque miror, quod cum supra leaenam, et ursum, et pardum, in tribus regnis posuerit, Romanum regnum nulli bestiae compararit: nisi forte ut formidolosam faceret bestiam, vocabulum tacuit, ut quidquid ferocius cogitaverimus in bestiis, hoc Romanos intelligamus. Hoc quod hic tacitum est, Hebraei in Psalmis dictum putant; Devastavit eam aper de silva; et singularis ferus depasno imperio Romanorum, omnia simul regna cognoscimus, quae prius fuerant separata. Illud autem quod sequitur: Comedens atque comminuens, et reliqua pedibus suis conculcans, significat omnes nationes, vel interfectas ab eis, vel tributo, et servituti subjugatas. Dissimulis autem
Abbreviated transcription (Latin):
dicu in ocdeanũ ⁊ gangen fluuiũ ñ
tam preliis quam uictoriis ꝑ cucur¬
rit. ⁊ sex annis europe partem ⁊ om¬
qui postea successores regni extiterũt
ptholomeum. selencũ. philippum. an¬
data est ei. ostendit nõ alexandri for¬
titudinis. sed dñi fuisse uoluntatis.¬

Expanded text:
dicum oceanum et Gangem fluvium, non dicum oceanum et Gangem fluvium, non tam praeliis quam victoriis percucurrit, et sex annis Europae partem et omqui postea successores regni exstiterunt, Ptolomeum, Seleucum, Philippum, Andata est ei? Ostenditur non Alexandri fortitudinis, sed Domini voluntatis
Abbreviated transcription (Latin):
rege superatus. quomodo tres reges
persarum fuisse decimus. nͥ foite e¬
ligamus aliquos seuissimos quos
ex hystoriis repperire nõ possumus
Ergo tres ordines in ore regni persa¬
rum ⁊ indentib eius tria regna debe¬
mus accipere babyloniorum medoꝵ
atq ꝑsarum q̃ in unũ redacta sunt
regnum. Quodq infertur. ⁊ sic di¬
cebant ei. Surge comede carnes
pluruas. illud tempus significat
sen uocant. ad suggestionem. aña.
agagyte. una die om̃s uidei iussi
sunt trucidari. Et pulchre nõ ait.
Deuorabat eos. sed sic dicebant el.
ut conatus tantum fuerit ⁊ neqͣ¬
quam rei sit exitus consecutus. Post
hoc aspitiebam. ⁊ ecce alia quasi ꝑ¬
dus. ⁊ alas habebat auis quatuor
super se. ⁊ quatuor capita erant ĩ
bestia. ⁊ potestas data est ei. Terci¬
um regnum macedonum de quo in
statua legimus. uenter ⁊ femora eiꝰ
ad sanguinẽ ⁊ saltu in morte ruit. E a
ab illirico ⁊ adriatico mari usq adiu¬

Expanded text:
rege superatus est: Quomodo tres reges rege superatus est: Quomodo tres reges Persarum fuisse dicemus? nisi forte eligamus aliquos saevissimos, quos ex historiis reperire non possumus. Ergo tres ordines in ore regni Persarum, et in dentibus ejus, tria regna debemus accipere, Babyloniorum, Medorum, atque Persarum: quae in unum redacta sunt regnum. Quodque infertur. Et sic dicebant ei: comede carnes plurimas, illud tempus significat, taxerxem vocant, ad suggestionem Aman Agagitae, una die omnes Judaei jussi sunt trucidari . Et pulchre non ait, devorabat eos; sed, sic dicebant ei: ut conatus tantum fuerit, et nequaquam rei exitus sit consecutus. hoc aspiciebam, et ecce alia quasi pardus, et alas habebat quatuor super se, et quatuor capita erant in bestia, et potestas data est ei ? Tertium regnum Macedonum, de quo et in statua legimus venter et femora ejus ad sanguinem et saltu in mortem ruit. Perab Illyrico et Adriatico mari usque ad In
Abbreviated transcription (Latin):
adu̾sum isrł crudele gessisse. Unde ⁊
azacharia prophã d equi albi appellan¬
tur. Tres autem ordines sine uersus
qui erant in ore eus ⁊ in dentib qui¬
dam sic interpretatus est. ut regnũ
ꝑsarum ⁊ tces principes diceret fuis¬
se diuisum. sicuti inpericope baltha¬
sar ⁊ darii legimius tres fuisse prin¬
cipos qui centum iuginti satrapis pre¬
fuerint. Alii aut̃ tres reges post cy¬
tũ fuisse ꝑsarum autumant ⁊ qui
illi sint nomina reticent. Nos uero
ꝯ post cyrum qui regnauit annis tͥn¬
gnita sciamꝰ apud petsas regnasse
cambisem filiũ eius ⁊ fres magos ⁊
quintum xersen filium darii sextũ
artabanum. septimũ artaxersem qͥ¬
in marporeip cognominatus est. Oe¬
tauũ. xersen. Nonũ sogdianũ. deci¬
mũ. darium cognom̃to. notor. unde
t̾axersen qui ⁊ ipse cognominatus ẽ
ochus. tercium decimũ. arsen filiũ
ochi. quartũdecimũ darium arsami
filium. aui ab alexandro machedonũ

Expanded text:
adversum Israel crudele gessisse. Unde et adversum Israel crudele gessisse. Unde et in Zacharia Propheta, equi albi appellantur . Tres autem ordines, sive versus qui erant in ore ejus, et in dentibus, quidam sic interpretatus est, ut regnum Persarum in tres principes diceret fuisse divisum: sicut in περικοπῇ Balthasar et Darii legimus, tres fuisse principes, qui centum viginti satrapis praefuerint. Alii autem, tres reges post Cyrum fuisse Persarum autumant, et quae illis sint nomina reticent. Nos vero cum post Cyrum qui regnavit annis triginta, sciamus apud Persas regnasse Cambysen filium ejus, et fratres magos, et Quintum, Xerxem filium Darii: sextum, Artabanum: septimum, Artaxerxem, qimanus cognominatus est: octavum, Xerxem: nonum, Sogdianum: decimum, Darium cognomento νόθον: undectaxerxem, qui et ipse cognominatus est Ochus: tertium decimum, Arsen, Ochi filium: quartum decimum, Darium Arsami filium, qui ab Alexandro Macedonum
Abbreviated transcription (Latin):
bugodonosoi in delligimus ꝑspicuũ:
qd̾ postqũa perdidit regnũ ⁊ potentia cuiꝰ
ablata ẽ. rursum inpristinũ statum res¬
titutus sit. ⁊ nõ leenam s hominem
se ẽẽ didicerit ⁊ cor receꝑit quod ami¬
serat. Sin aũt generaliter de regno
chaldeorum hoc sentiendum est. qud̃
interfecto balthasar. medis ꝑsisq ĩ
imperium succedentib babylonii ho¬
mines. ⁊ humilis fragilisq nature
se ẽẽ intellexerint. Nota ordinem.
Qui in ymagine caput aureũ dicit᷑
hec leena appellatur. Et ecce bestia a¬
lia similis urso in ꝑte stetit. ⁊ tres
ordi̾es erant in ore euis. ⁊ indentib
eius.⁊ sic dicebant ei. Surge come¬
de carnes plurimas. Bestia secũda
urso similis. ip̃a est de qua in uisione
⁊ ferocitatem urso comparatur. Rl¬
gidum enĩ ⁊ partioris uictus in mo
ta ut inpulmento sale uteretur ⁊ car
damo. legamꝰ cyri maioris infantiã
sic hebrei interpretantur nichil eos

Expanded text:
buchodonosor intelligimus, perspicuum est buchodonosor intelligimus, perspicuum est quod postquam pablata est, rursum in pristino gradu restitutus sit, et non leaenam sed hominem se esse didicerit, et cor receserat. Sin autem generaliter de regno Chaldaeorum hoc sentiendum est, quod interfecto Balthasar, et Medis Persisque imperio succedentibus, Babylonii homines, et humilis fragilisque naturae se esse intellexerint. Nota ordinem: qui in imagine caput aureum dicitur, hic leaena appellatur. Et ecce bestia alia similis urso in parte stetit, et tres ordines erant in ore ejus, et in dentibus ejus; et sic dicebant ei: Surge, comede carnes plurimas. Bestia secunda urso similis, ipsa est de qua in visione et ferocitatem urso comparatur. Rigidum enim et parcioris victus in morta ut in pulmento sale uteretur et cardamo. Legamus Cyri majoris infantiam sic Hebraei interpretantur, nihil eos
Abbreviated transcription (Latin):
riam ⁊ uitam libidini seruientẽ non
leo sed leena appellat᷑. Aiunt enĩ hii
qui bestiarum scripsere naturas. loenas
ẽẽ ferociores. maxime si catulos nutͥ¬
ant. ⁊ semper gestire ad coitum. Qd̃
aũt habebat alas aquile superbiam
significat regni potentissimi cuiꝰ prĩ¬
ceps loquitur ꝑ ysaiam. Super sydera
celi ponam thronũ meũ. ⁊ ero simlis
altissimo. Unde dicit᷑ ad eũ. si in altũ
feraris ut aquila inde te detraham. A¬
lioquim ut leo inter bestias. ita aqui¬
la inter aues regnum tenet. S et
hoc dicendum aquilam multo tempo¬
re uiuere: ⁊ regnũ assyuorũ multis
etatib fuisse dominatũ. Q uodaũt
euulse sunt ale eius id est leene siue
aquile cetera regna significat quib
prius imperabat ⁊ uolitabat in mũdo
Et sublata est in quit de terra subu̾¬
sio indelicet imperio chaldeorum. Qd¬
q sequit᷑. ⁊ super pedes quasi homo
stecit ⁊ cor eius datum ẽ ei. Si de na¬

Expanded text:
riam, et vitam libidini servientem, non riam, et vitam libidini servientem, non leo, sed leaena appellatur. Aiunt enim hi qui de bestiarum scripsere naturis, leaenas esse ferociores, maxime si catulos nutriant, et semper gestire ad coitum. Quod autem habebat alas aquilae, superbiam significat regni potentissimi, cujus princeps loquitur per Isaiam: Super sidera coeli ponam thronum meum: et ero similis Altissimo . Unde dicitur ad eum: Si alte feraris ut aquila, inde te detraham . Alioquin, ut leo inter bestias, ita aquila inter aves regnum tenet. Sed et hoc dicendum, aquilam multo tempore vivere, et regnum Assyriorum multis aetatibus fuisse dominatum. Quod autem evulsae sunt alae ejus, id est, leaenae, sive aquilae, caetera regna significat, quibus prius imperabat, et volitabat in mundo. Et sublata est, inquit, de terra; subverso videlicet imperio Chaldaeorum. Quodque sequitur: Et super pedes quasi homo stetit, et cor ejus datum est ei, si de Na
Abbreviated transcription (Latin):
amarisq fluctib redundantẽ sic
dñs inparabola. Sagene misse ĩma¬
ri interpretatur. Unde ⁊ draco rex
dicitur om̃im q̃ inaquis sunt. ⁊ cuiꝰ
scdm̃ dauid in mari confringuntur
capita. Et in amos legius. Si des¬
cenderit in profundũ maris. ibi mã¬
dabo draconi ⁊ mordebit eum. Quat¬
tuor aut̃ bestias q̃ ascendebant de mari
⁊ erant diu̾se inter se angło disserente
noscamus. He inquid quattuor bestie
magne. quattuor sunt regna q̃ consur¬
gent de terra. Qua tuor aut̃ uenti. qui
pugnabant in mari magno ideo uenti.
celi dicuntur ẽẽ. quia unusquisq angłs
facit pro eo regno quod sibi creditum:
Et hoc notandum qd̵ regnorũ feritas
atq crudelitas bestiarũ nomine demou¬
stretur. Prima quasi leena. ⁊ alas habe¬
bat aquile. Aspiciebam quasi euulse
sunt ale eus. ⁊ sublata ẽ de terra ⁊ su
per pedes quasi homo stetit. ⁊ cor eus
datum est ei. Negnũ babyloniũ ꝓpt̾
seuitiam ⁊ crudelitatem sine ꝓp̾t luxu¬

Expanded text:
amarisque fluctibus redundantem: sicut Dominus in parabola sagenae missae in mare interpretatur . Unde et draco rex dicitur omnium quae in aquis sunt, et cujus secundum David in mari confringuntur capita . Et in Amos legimus: Si descenderit in profundum maris, ibi mandabo draconi, et mordebit eum . Quattem bestias, quae ascendebant de mari, et erant diversae inter se, angelo disserente noscamus. Hae, inquit, quatuor bestiae magnae, quatuor regna consurgent de terra. Quatuor autem venti qui pugnabant in mari magno, ideo venti coeli esse dicuntur: quia unusquisque angelus facit pro eo regno quod sibi creditum est. Et hoc notandum, quod regnorum 664 feritas atque crudelitas bestiarum nomine demonstretur. Prima quasi leaena, et alas habebat aquilae. Aspiciebam donec evulsae sunt alae ejus, et sublata est de terra, et suetit , et cor ejus datum est ei. Regnum Babylonium propter saevitiam, et crudelitatem, sive propter luxu
Abbreviated transcription (Latin):
sidias ͣͣ declinemus. Unde ⁊ damhel
nõ in foro nõ implateis faciebat
contra regis imperium. sed in ab scon¬
dito ⁊ domi. ne ueri dei ommipotentis
iussa negligeret. Nex nũ quid nõ cõ¬
stitiusti ut omĩs homo qui rogaret

Expanded text:
sidias declinemus. Unde et Daniel non in foro, non in plateis faciebat contra regis imperium: sed in abscondito, ut veri Domini Dei omnipotentis jussa non negligeret. Rex, numquid non constituisti, ut omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Allatus q est lapis. unus ⁊ positus
super os iaci. quẽ obsignauit rex amu¬
signat anulo suo lapidem qͦ os laici cla¬
udebatur. nequid contra damhelem mol¬
liantur inimici. Credit enĩ eũ dei potẽ¬
tie. Et qui de leombus secutus est de
hominib ꝑtimescit. Obsignat aũt
⁊ anulo optimatũ suorũ. nequid sus¬
pitionis contra eos habere uideret᷑.
Et abiis rex in domum suam. ⁊ dor¬

Expanded text:
Allatusque est lapis unus, et positus Allatusque est lapis unus, et positus super os laci, quem obsignavit rex annusignavit annulo suo lapidem, quo os laci claudebatur: ne quid contra Danielem moliantur inimici. Credidit enim eum Dei potentiae: et qui de leonibus securus est; de hominibus pertimescit. Obsignat autem et annulo optimatum suorum, ne quid suspicionis contra eos habere videretur. Et abiit rex in domum suam, et dor
Abbreviated transcription (Latin):
nec in uiria. Uiri aut̃ illi intelligẽ¬
tes rogem. dixerunt ei. Scico rex
quia lex medorũ ẽ. atq persarum ut om¬
ne decretũ qd̾ constituit rex nõ liceat in¬
mutari. Sicut rex intelligebat princi¬
pes accusare propter in uidiam. sic ⁊ il¬
li intelligebant regis anumũ qd̃ uellet
damhelem de peesenti morte eruere. Un¬
de uxta legem medorũ atq ꝑsarum di¬
cunt regis uissa nõ posse irritarfieri. Di¬
lis semper ipse liberabit de. Cedit mul¬
titudini ⁊ consentientib ad uersariis.
q ipse obtinere pͥotuit. dei tradit potẽ¬
tie. Nec ambigne loquitur. ut dicat
si potuerit liberet te: s audacter et ꝯ¬
fidenter. deus in quit tuus. quẽ colis
semper. ipse liberabit te. Audierat enĩ
tres pueros qui inferioris adamhele
gradus erãt. flaminas uicisse babylo¬
nicas. ⁊ damheli multa misteria reue¬
lata. Unde ⁊̃ diligebat eum. hominẽ
q captiuũ habebat in honore maximo

Expanded text:
nec injuria. Viri autem illi intelligennec injuria. Viri autem illi intelligentes regem, dixerunt ei: Scito, rex, quia lex Medorum est atque Persarum, ut omne decretum, quod constituerit rex, non liceat immutari. Sicut rex intelligebat principes accusare propter invidiam: sic et illi intelligebant regis animum, quod vellet Danielem de praesenti morte eruere. Unde juxta legem Medorum atque Persarum, dicunt regis jussa non posse fieri irrita. lis semper, ipse liberabit te. Cedit multitudini, et consentientibus adversariis, que ipse obtinere non potuit, Dei tradidit potentiae. Nec ambigue loquitur: ut dicat, si potuerit liberare te; sed audacter, et confidenter: Deus, inquit, tuus quem colis semper, ipse te liberabit. Audierat enim tres pueros qui inferioris a Daniele gradus erant, flammas vicisse Babylonias; et Danieli multa mysteria revelata, unde et diligebat eum, hominemque 661 captivum habebat in honore maximo.
Abbreviated transcription (Latin):
nõmine. ut cum rex generalit̾ se ui¬
ssisse reprehendit uerbo suo tencat᷑.
ne alit̾ super damhele facit quam lo¬
cutus est. Uerus sermo iuxta deccetũ
medorũ atq ꝑsarum. quod preuaricari
nõ licet. Crebrius annotamus ubi¬
cũq dicitur regnũ medorñ atq ꝑsaꝵ
ut soluamus difficillimam questio¬
nem. qua nunc sub dario. minc sub
ꝙyro danihei fuisse memorat᷑. Pani¬
ior sit indignitas cõtempnentis cũ
qui regis uissa contempnit dicunt
eẽ captiuum. Quod u̾bum cñ audis¬
set rex satis contristatus ẽ. ⁊ proda¬
nihele posuit cor ut liberaret eum.
In tellexit se propria responsione de
ceptum. ⁊ quod causa insidiarum
esset in uidia. Itaq necontra suam
legem facere inderetur. nõ auctori¬
tate regia. sed ratõne atq consilio
uult damhelem de discrimine libe¬
rare. ⁊ in tantum nititur ⁊ iato¬
rat ut rex potentissimus usq ad
solis occasum cibum nõ capiat ⁊
illis tanta in malo ꝑtinatia est. ut
nec noluntate regis moueantur

Expanded text:
nomine, ut cum rex generaliter se jussisse responderit, verbo suo teneatur: ne aliter super Danielem faciat quam locutus est. 660 Verus est sermo juxta decretum Medorum atque Persarum, quod praevicari non licet. Crebrius annotamus, ubicumque dicitur regnum Medorum atque Persarum: ut solvamus difficillimam quaestionem, qua nunc sub Dario, nunc sub Cyro Daniel fuisse memoratur. Tunjor sit indignitas contemnentis, eum qui regis jussa contemnit dicunt esse captivum. Quod verbum cum audisset rex, satis contristatus est, et pro Daniele posuit cor ut liberaret eum. Intellexit se propria responsione esse deceptum: et quod causa insidiarum esset invidia. Itaque ne contra suam legem facere videretur, non auctoritate regia, sed ratione atque consilio vult Danielem de discrimine liberare. Et intantum nititur, et laborat, ut rex potentissimus usque ad solis occasum cibum non accipiat: et illis tanta in malo pertinacia est, ut nec voluntate regis moveantur,
Abbreviated transcription (Latin):
dicimus ideo signa fieri ꝑ seruos d̾i.
apud barbaras natõnes: ut unius d̾i
cultus ⁊ religio p̃dicetur. Porro da
cipiendum ẽ. Siquidem in ultima
legimus uisione. Anno tertio reg¬
ni cyri regis ꝑsarum. uerbum reue¬
latum ẽ. daniheli cognomento bal¬
thasar. S hoc significatur. quod
usq ad primũ annũ cͥri regis qui
chaldcorũ destruxit imperiũ. Dani¬
nel potens fuerit in chaldea postea
uo̾ adario in medos translatus sit

Expanded text:
dicimus: ideo signa fieri per servos Dei dicimus: ideo signa fieri per servos Dei apud barbaras nationes, ut unius Dei cultus, et religio praedicetur. Porro Dancipiendum est. Siquidem in ultima legimus visione: Anno tertio Cyri regis Persarum, verbum revelatum est Danielis cognomento Balthasar: sed hoc signifiusque ad primum annum Cyri regis qui Chaldaeorum destruxit imperium, Danihel potens fuerit in Chaldaea, postea vero a Dario in Medos translatus sit
Abbreviated transcription (Latin):
liberabit te. sed ambiguam sententiã
temperat ut cũ daiihel illesus apparu¬
erit quanto res incredibilior est. tanto
aduersum pͥncipes iustior in dignatio
sit. Rex ineternũ uiue. Honorat ho¬
norantem. ⁊ ei uitam imp̃catur eterña.
Deus meus misit anglm suũ. ⁊ cõ¬
clusit ora leonũ. ⁊ non nocuerunt mͥ.
leonũ feritas immutata ẽ. s rictus
corum ⁊ rabies conclusa est ab angło.
Et idcirto clausa. quia ꝓphe uona o¬
pera precesserant ut non tam gr̃a li¬
beratõnis sit quam iustitie retributõ.
Has aũt uoces omis scũs ui ꝓferat
qui erutus est de ore leonũ inuisibiliũ.
⁊ de lacu in ferni quia credidit in dm̃ su¬
um. Tunc darius rex scripsit uniu̾¬
sis populis tribubus ⁊ linguis habi¬
tantib in uniu̾sa terra. Sicut nabu¬
godonosor scrilentem linguis ⁊gen¬
tib quidam interpretatus est. in con¬
trauas fortitudines. ita ⁊ dariũ in¬
alios mũdos q̃ nos pro deliramentis

Expanded text:
liberabit te; sed ambiguam sententiam liberabit te; sed ambiguam sententiam temperat, ut cum Daniel illaesus apparuerit, quanto res incredibilior est, tanto adversum principes justior indignatio sit. Rex, in aeternum vive. Honorat honorantem se: et ei vitam imprecatur aeternam. 662 Deus meus misit angelum suum, et conclusit ora leonum, et non noleonum feritas immutata est: sed rictus eorum, et rabies conclusa est ab angelo, et idcirco clausa, quia prophetae bona opera praecesserant: ut non tam gratia liberationis sit, quam justitiae retributio. Has autem voces, omnis sanctus vir proferat qui ereptus est de ore leonum invisibilium, et de lacu inferni: quia credidit in Deum suum. Tunc Darius rex scripsit universis populis, tribubus et linguis habitantibus in universa terra: Pax vobchodonosor scribentem linguis et gentibus, quidam interpretatus est in contrarias fortitudines, ita et Darium inalios mundos. Quae nos pro deliramentis,
Abbreviated transcription (Latin):
sit ab eo. Quanta regis benignolenti¬
Aut cibum nec die nec nocte caperet.
somnium oculis non concederet. sed
cum periclitante ꝓpħ̾a. ipse penderet
asfoctu. Si ant̃ rex nesciens dm̃. hoc
facit pro altero quẽ uult adiscrimine libe¬
rare. qͣn tomagis nos pro peccatis nr̃is
media ⁊ iugilus debemus dm̃ ad clemẽ¬
tiam flectere.Tunc rex pͥmo dilucu¬
lo consurgens. festinus ad lacum leonũ
ꝑrexit. Lacum uocat depressam in al¬
tum foueam uł arentem cysternam ĩ
qua leones nutͥebantur. Festinus aũt
congregatõ nũcupatur. ut lacus bena
est stagnũ uocant. Appropinquansq
dicat. ⁊ oblitus regie dignitatis uic¬
tor ad captiuũ. dñs currit ad seruum.
Danihel serue dei uiuentis. Uiuentẽ
uocat. ad distinctõnem deorũ gentiliũ
qui simulachra sunt hominũ mortuoꝵ
D̾s tuus cui tu serus semper putas¬
ne ualuit liberare te alconib: Non qd̃
dubitet de dei potentia de quo supra di¬
xerat. d̾s tiis quẽ colis semper ipse

Expanded text:
s, etc. Quanta regis benevolentia, ut cibum nec die nec nocte caperet; somnum oculis non concederet: sed cum periclitante propheta ipse penderet affectu. Si autem rex nesciens Deum, hoc facit pro altero, quem vult de discrimine liberari: quanto magis nos pro peccatis propriis inedia et vigiliis debemus Deum ad clementiam flectere. Tunc rex primo diluculo consurgens, festinus ad lacum leonum perrexit. Lacum vocat depressam in altum foveam, vel arentem cisternam, in qua leones nutriebantur. Festinus autem congregatio nuncupatur, ut lacus Benacest, stagnum vocant. Appropinquansquedicat; et oblitus regiae dignitatis, victor ad captivum, dominus currit ad servum. Daniel serve Dei viventis. Viventem vocat, ad distinctionem deorum gentilium, qui simulacra sunt hominum mortuorum. Deus tuus cui tu servis semper, putasne valuit liberare te a leonibus? Non quod dubitet de Dei potentia, de quo supra dixerat: Deus tuus quem colis semper, ipse
Abbreviated transcription (Latin):
pericope quam nunc co¬
namur exponere ⁊ sequens de qͣ
dicturi sumus prior ẽ iuxta hysto¬
riam quã due superiores. Ista enĩ
⁊ sequens pͥmo ⁊ tertio auno bal¬
thasaris regis accidisse memoratur.
illa aut que ante superiorẽ lecta est.
Nouissimo anno. mimo nouissimo di¬
e regni balthasar scribitur. Et hoc ñ
solum indanihelem. s ⁊ in iheremia
⁊ in ezechiele legimus. sicut in locis
ipĩs si uita comes fuerit dicere potĩmꝰ.
S insuperiorib hystorie ordo sequit᷑
quid sub nabugodonosor ⁊ balchasar
dario siue cyro mirabilium signoꝵ
acciderit. in hiis uo̾ narrant᷑ somnia
que singulis sint uisa temporib qͦꝵ
solus ꝓph̃a conscius ẽ. ⁊ nullam ha¬
buntur ut apud posteros. eorũq̃ uisa
sunt memoria ꝑ seueret. Ui debam
inuisione mea nocte. ⁊ ecce quattu¬
or uenti celi pugnabant in mari.
magno. ⁊ quattuor bestie grandes
astendebant de mari diuerse inter
se. Quattuor uẽtos celi. quattuor
arbitror angelicas potestates. qui¬

Expanded text:
pericope, 663 quam nunc conamur exponere, et sequens, de qua dicturi sumus, priores sunt, juxta historiam, quam duae superiores. Ista enim et sequens, primo et tertio anno Balthasar regis accidisse memorantur . Illa autem quae ante superiorem lecta est, novissimo anno, immo novissima die regni Balthasar scribitur. Et hoc non solum in Daniele, sed in Jeremia quoque et Ezechiele legimus : sicut in locis ipsis, si vita comes fuerit, docere poterimus. Sed in superioribus ordo sequitur historiae: quid sub Nabuchodonosor et Balthasar, et Dario, sive Cyro mirabilium signorum acciderit. In his vero narrantur somnia quae singulis sint visa temporibus: quorum solus propheta conscius est, et nullam habuntur, ut apud posteros eorum quae visa sunt, memoria perseveret. Videbam in visione mea nocte: et ecce quatuor venti coeli pugnabant in mari magno, et quatuor bestiae grandes ascendebant de mari diversae inter se. Quatuor ventos coeli, quatuor arbitror angelicas potestates, qui
Abbreviated transcription (Latin):
s falsa eorum opinio est. Habes
⁊ in lamentatõnib hieremie qua¬
tuor. alfabeta. equib duo prima
quasi saphico metro scͥpta sunt
quia tres uersiculos qui sibi cõnexi
sunt ⁊ ab una tantũ lattera ĩ cipiũt¬
beton trimetro scriptũ ẽ. ⁊ terns lutĩs
sed eisdem terni u̾sus incipiunt. Quar¬
tum alfabetũ simule est pͥmo ⁊ scdo̾. Pro¬
u̾bia quoq salomonis extremũ clandit
alphadetũ. qd̃ detrametro iambico sup¬
da u̾ba extendaq procedere. nisi pͥus ab
elementis ceperit. ita ⁊ in scͥpturis diui¬
nis nõ ualemus ea q̃ maiora sunt nosse
nisi abethica habuerimus exordiũ se¬
ciundum illud qd̾ proph̃a dicit. aman

Expanded text:
sed falsa eorum opinio est. Habes sed falsa eorum opinio est. Habes et in Lamentationibus Jeremiae quatuor Alphabeta, e quibus duo prima quasi Saphico metro scripta sunt: quia tres versiculos qui sibi connexi sunt, et ab una tantum littera incipiubetum trimetro scriptum est, et a ternis litteris, sed eisdem terni versus incipiunt. Quartum Alphabetum simile est primo, et secundo. Proverbia quoque Salomonis extremum claudit Alphabetum, quod tetrametro iambico supda verba, texendaque procedere, nisi prius ab elementis coeperit: ita et in Scripturis divinis non valemus ea quae majora sunt nosse, nisi Ethicae habuerimus exordium, secundum illud quod Propheta dicit: « A
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ in singulis quibq elementis se¬
cundum interpretatõnem eorũ debe¬
re in telligi que sequerent᷑. Idemtidẽ
flagitasti ut tibi interpretatõnes
xi fateor. Uerum quia apt̾ barbari¬
em lingue. memorie labitur omne
qd̃ dixeramus. desideras cõmentario¬
lum fieri ut si in aliqͦ forte tituba¬
ueris. obliuionem lectio cõsolet᷑
At pͥusquam desingulis disseram
scire debes quĩq psalmos scdm̃ or¬
dinem hebreorũ incipere elemento¬
⁊ hunc de quo nuc scribumus. ⁊ cẽ¬
tesimũ quadragesimũ quartũ. ue¬
rum debes scire. inpriorib ꝑsalmis
singulis licteris. singulos uersicu¬
los qui trimetro iambico u̾su con¬
stant ẽẽ subnexos. Inferiores uero
tetrametro iambico cõstare scilicet¬
sicut ⁊ deutronomii canticũ scͥptũ
est. Incentesimo octauo decuo psal¬
mo singuias litteras octoni uersꝰ
sequuntur. Incentesimo quadrage¬
simo quarto singulis luteris uer¬
sus gemini deputantur. Sunt qui
⁊ alios putent hoc ordine incipero

Expanded text:
is quibusque elementis secundum interpretationem eorum debere intellegi, quae sequerentur. identidem flagitasti, ut tibi interpretationes xi, fateor; uerum, quia propter barbariem linguae memoria elabitur omne, quod diximus, desideras commentariolum fieri, ut, si in aliquo forte titubaris, obliuionem lectio consoletur. Ac priusquam de singuscire debes, quatuor Psalmos secundum ordinem Hebraeorum incipere elementoet hunc de quo nunc scribimus, et centesimum quadragesimum quartum. Verum debes scire in prioribus Psalmis, singulis litteris singulos versiculos, qui trimetro iambico constant, esse subnexos. Inferiores vero tetrametro 148 iambico constare, sicuti et Deuteronomii Canticum scriptum est. In centesimo decimo octavo Psalmo singulas litteras octoni versus sequuntur. In centesimo quadragesimo quarto singulis litteris singuli versus gemini deputantur. Sunt qui et alios hoc ordine putent incipere,
Abbreviated transcription (Latin):
ram super stabilitatem tuam᷑. ⁊̃ post
paululum. Ab increpatõne tua fu¬
giem. auoce tonitrui tui formida¬
bunt. Et in loco quem fundastieis
Qui emittis fontes in conuallib
⁊̃ illud. ut educas panem de terrã
siculo tertia ꝑsona subito. ⁊ extra¬
personam ducitur. In eodem. A uo¬
ce tomtrui tui formidabunt. habet
⁊ in hebreo tomtrui tui. ⁊ meroi
quo modo apud latinos scͥptorũ er¬
tore sub tractum sit. In eodem. Ho
mare magnũ ⁊ spaciosum manib
Dicitis in greco manib non habe¬
ri. Gẜ ego noui. sed de hebraico ⁊
de theo docõmis editõne. ⁊ in lxx.¬

Expanded text:
rram super stabilitatem suam.rram super stabilitatem suam.paululum: Ab increpatione tua fugient, et a voce tonitrui tui formidabunt, et in loco quem fundasti eis. Qui emittis fontes in convallibus. Et illud: Ut educas panem de terra. siculo, tertia ordinem introducitur? in eodem: a uoce tonitrui tui formidabunt. habet et in Hebraeo tonitrui tui; et miror, quomodo apud Latinos scriptorum errore subtractum sit. in eodem: hoc marema-25 gnum et spatiosum manibus. dicitis in Graeco \'manibus\' non haberi. et ego noui, sed ex Hebraico et de Theodotionis editione in
Abbreviated transcription (Latin):
putant. In eodem. A facie ire ⁊ inds¬
natõnis tue. pro quo ingreco inueiil¬
se uos dicitis. a facie ire tue. cum
manifestissimũ sit qiuod ⁊ apud hebs¬
In codem. Qm̃ placuerunt seruis tu¬
is lapides enis ⁊ terre eius miserebũt᷑.
pro terra in hebreo. afaR. positum est. ꝙ
omnes. xoizi. transtulerunt. ⁊ potest
tam puliuis quam humus id est terra
non in fine. sed u̾bum hebraicum. nes
⁊ perpetuũ ⁊ finis ⁊ iuctoria. pro locoꝵ
intelligitur qualitate. Qui facis an¬
tuos sp̃s. Aquib breuit̾ querite quo¬
modo cum ad dm̃ sit sermo. quasi ad
aliũ loquens ꝓpha repente mutetur
maxime cum sic incipiat. Bñe ds̾
meus magnificatus es uehement̾
confessionem ⁊ decorem indnisti ⁊
qui regis in aquis superiora eius id
est celi. qui ponis nubem ascensum
tuũ. qui ambulas super pennas uen¬
torũ. ⁊ statim sequitur. qui facis an¬
gelos tuos sp̃s. ⁊ ministros tuos
ignem urentem. Qui fundasti t̾¬

Expanded text:
putant. in eodem: a facie irae et indiputant. in eodem: a facie irae et indignationis tuae. pro quo in Graeco inuenisse uos dicitis: a facie irae tuae, cum manifestissimum sit, quod et apud Hebrin eodem: quoniam placuerunt seruis tuis lapides eius et terrae eius miserebuntur. pro terra in Hebraeo \'afar\' positum est, quod omnes χοῦν transtulerunt; et potest tam \'puluis\' quam \'humus\', id est \'terra\', Non in finem. Sed verbum Hebraicum NESE, et perpetum, et finis, et victoria pro lo corum intelligitur qualitate. 65. Cenelos suos. a quibus breuiter quaerite, quomodo, cum ad deum sermo sit, quasi ad alium loquens propheta repente mutetur. maxime cum sic incipiat: domine, deus meus, magnificatus es uehementer; confessionem et decorem induisti, et: qui tegis in aquis superiora eius — id est caeli —, qui ponis nubem ascensum tuum, qui ambulas super pennas uentorum. et statim sequitur: qui facis angelos tuos spiritus et ministr-os tuos ignem urentem. qui fundasti te
Abbreviated transcription (Latin):
pexisti. sed despexisti. ⁊ pro nichilo
duxisti inderpretati sumus. nͥ foite
Dum. despexisti sed scdm̃ disertissiniũ
huiꝰ tempous interpretem annichil¬
asti uł aunullasti uł nulli ficasti ⁊
si qua alia possunt in ueniri apudĩ¬
peritos portenta u̾borum. Escło
quod in greco non sit deus quod a¬
pud eos deesse manifestum est
Nam ⁊ hebraicum ⁊ omnes alii

Expanded text:
pexisti\', sed \'despexisti et pro nihilo pexisti\', sed \'despexisti et pro nihilo duxisti\' interpretati sumus. nisi forte dum \'despexisti\', sed secundum disertissimum istius temporis interpretem \'adnihilasti\' uel \'adnullasti\' uel \'nullificasti\' et si qua alia possunt inueniri apud inperitos portenta uerborum. Octogquod in Graeco non sit \'deus\'. quod apud eos deesse manifestum est. nam est in Hebraico et omnes alii