comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rii c̃uenir& sñ autẽ ad p̃figurandã ecđ ampti¬
ners tãmultipliciarerũ signagestarũ nisi
fuerit contentiosus. nemopmittit᷑opinari
lã enĩgentes ita eccłam repleuer̃ mundiq e
inmundi don eccestũ ueniat᷑ ad finẽ. It a eiun
tatis quadã conpagine continent᷑. ut ex hoc
uno manifestissimo etiã dec&eris quie obscun¬
us aliquanto dictas et difficilius agnosciqueuu
Subitare fas ñ sii squaecuita sint sinec inanĩ
ista eẽ conscripta putarequisquã autdurus
audebit. necnihilsignificare cũ gestasint
nec soladicta eẽ significatiua ñ facta nec
aliena eẽ abecda significanda ꝓbubilit̃ dio
potest sed magis credendũ ẽ & sapient̃ cẽ
memoriae litterisq: mandata & gesta eẽ & sig¬
nificare aliquid & ipsũ aliquid io p̃figuradĩ

Expanded text:
rii conueniret? Non autem ad praefigurandam ecclesiam pertirii conueniret? Non autem ad praefigurandam ecclesiam pertinere tam multiplicia rerum signa gestarum, nisi fuerit. contentiosus, nemo permittitur opinari. Iam enim gentes ita ecclesiam repleuerunt, mundique et inmundi, donec certum ueniatur ad finem, ita eius unitatis quadam conpagine continentur, ut ex hoc uno manifestissimo etiam de ceteris, quae obscurius aliquanto dicta sunt et difficilius agnosci queunt, dubitare fas non sit. Quae cum ita sint, sic nec inaniter ista esse conscripta putare quisquam uel durus audebit, nec nihil significare cum gesta sint, nec sola dicta esse significatiua non facta, nec aliena esse ab ecclesia significanda probabiliter dici potest; sed magis credendum est et sapienter esse memoriae litterisque mandata, et gesta esse, et significare aliquid, et ipsum aliquid ad praefigurandam
Abbreviated transcription (Latin):
sufficeret : equinũ uidelic& atq asininũ gen
et siqua alias quae cõmixtione diuersi generis
genus aliꝗd gignunt. Sed siethoc ad mestenũ
ꝑtinebat ibierant hab& enĩ & hocgenus mis¬
culũ etfeminassol& etiã mouere ñ nullosgen¬
raȩscarũ quaeillichabere potuer animalia
quaen nisi carne uesciputant᷑ utrũ precernu¬
merũ ibi fuerint sine trans gressione mandi
quae aliorũ alendorũ necessitas illic coegissa
includi san uero qđ potius ẽ credendũ pterca¬
nes aliqua alimenta eẽ potuer̃ qua comnib c̃¬
uenirent. Nouim enĩ quã multa animalia
maxi mefico atq castaneis Quidergomirũ siuir¬
illes apiens etiustus etiã diuinitus ammonitus
quid cuiq: c̃gruer& sinecarnib. aptã cuiq
generi alimoniã p̃parauit et condidits uidõ
autẽ quo uesci ñ coger& famess aut quid ñ suaue
acsalubrefacere poss& ds̃ quietiã utsi necibo
uiuerent diuina facilitatedonar& nisi ut pas¬
cerent᷑ etiã hocimplendae figurae tantimysto¬

Expanded text:
sufficeret, equinum videlicet atque asininum genus, et si qua alia sunt quae commixtione diversi generis genus aliquod gignunt; sed si et hoc ad mysterium pertinebat, ibi erant, habet enim et hoc genus masculum et feminam. Solent etiam movere nonnullos genera escarum quae illic habere poterant animalia, quae non nisi carnibus vesci putantur, utrum praeter numerum ibi fuerint sine transgressione mandati, quae aliorum alendorum necessitas illic coegisset includi; an vero, quod potius est credendum, praeter carnes aliqua alimenta esse potuerunt quae omnibus convenirent: novimus enim quam multa animalia, maxime fico atqille sapiens et iustus, etiam diuinitus admonitus quid cuique congrueret, sine carnibus aptam cuique generi alimoniam praeparauit et condidit? Quid est autem, quo uesci non cogeret fames? aut quid non suaue ac salubre facere posset Deus, qui etiam, ut sine cibo uiuerent. diuina facilitate donaret, nisi ut pascerentur etiam hoc inplendae figurae tanti myste
Abbreviated transcription (Latin):
ambiguum. ut & filuidĩ & filudeorum
poss& interpr&ari. XXUII.¬
mittamus igitur earũ feriptur.¬
rum fabulas quaca pocrife
nuncupantur. Eoquod earum occulta
origo nonlaruit patribus aquibus usq
adnos tuctoritas ueracium scripturarum
cestissima & notissima successione ꝑuenit:
Iuhisautẽ a pocrifis & siinuenitur aliqua
ueritas tamen propter multa falsa pulla
est canonica auctoritas: scripsisse quidem
uonnulla diuinaͬ illum enoch septimũ ab
in epistosa canonica iudas apostoliis dicat
ssed nonfrustra non sunt in eo canone scrip¬
turarũ qui seruabatur intemplo hebrei
populi. sucdentiũ diligentia sacerdotum
pisi quia obantiquitatem susepte fidei iudi¬
clta sunt. Nec utrum haccessent quaeillae
scripsiss& poterant inueniri: Nontalib
proferentibus quieam perseriem suoces¬
sionis repperirentur ritae seruas se
Nlnde illa quae subeius nomine proferun¬
tur & continent. istas degigantibus fabu

Expanded text:
ambiguum, ut et filii Dei et filii deorum ambiguum, ut et filii Dei et filii deorum posset interpretari. Omittamus igitur earum scripturarum fabulas, quae apocryphae nuncupantur, eo quod earum occulta origo non claruit patribus, a quibus usque ad nos auctoritas ueracium scripturarum certissima et notissima successione peruenit. In his autem apocryphis etsi inuenitur aliqua ueritas, tamen propter multa falsa nulla est canonica auctoritas. Scripsisse quidem nonnulla diuine illum Enoch, septimum abin epistula canonica ludas apostolus dicat. Sed non frustra non sunt in eo canone scripturarum, qui seruabatur in templo Hebraei populi succedentium diligentia sacerdotum, nisi quia ob antiquitatem suspectae fidei iudicata sunt, nec utrum haec essent, quae ille scripsisset, poterat inueniri, non talibus proferentibus, qui ea per seriem successionis reperirentur rite seruasse. Unde illa, quae sub eius nomine proferuntur et continent istas de gigantibus fabu
Abbreviated transcription (Latin):
quod caros Sp̃sdĩ quippe fuerant factiange¬
lidĩ & filuidĩ. sed declinando adinferiora
dicuntur homines. Nomine naturae p̾igrate
Dicuntur &caro desestores sp̃s & deserendo
desesti ¶ Et septuaginta quidem interpr&aes
& angelidĩ dixerunt istos & filiosdĩ. Quod
quioem nonomnes codices habent. Namqui¬
dam pisi filiosdĩ uonhabent. Aqui laautem
quem inter pr&em iudei c&leris ante ponum
nonangelosdĩ nec filiosdĩ sed filios deorũ
inter pr&atus est ͤ Vtrumque autem
uerum est. Nam & filiidĩerant sub quo
patresuorum patrum &iam fratreserant.
& filii deorum. qnm̃ diis geniti erant
cum quibus &ipsi dii erant᷑. Iuxta illud
psalmi. Ego dixi dii estis & filii excelsi¬
c̃ omnes  Alerito enim croduntur septua¬
ginta inter pr&es accepisse prophocicũ
spm̃ ut siquid eius auctoritate muta¬
rem. atque aliter quam erat quod
intet pretahantur
dicerent neq hoc diumitus dictũ ẽẽdubita¬
r&ur. Quãuis hoc inhaebreo eẽ ꝑhibeat᷑

Expanded text:
u Dei quippe fuerant facti angeli Dei et filii Dei, sed declinando ad inferiora dicuntur homines nomine naturae, non gratiae; dicuntur et caro, desertores spiritus et deserendo deserti. Et septuaginta quidem interpretes et angelos Dei dixerunt istos et filios Dei; quod quidem non omnes codices habent, nam quidam nisi filios Dei non habent. Aquila autem, quem interpretem Iudaei ceteris anteponunt, non angelos Dei, nec filios Dei, sed filios deorum interpretatus est. Utrumque autem uerum est. Nam et filii Dei erant, sub quo patre suorum patrum etiam fratres erant; et filii deorum, quoniam dis geniti erant, cum quibus et ipsi di erant iuxta illud psalmi: Ego dixi: Di estis et filii Excelsi omnes. Merito enim creduntur septuaginta interpretes accepisse propheticum spiritum, ut, si quid eius auctoritate mutarent adque aliter quam erat quod interpretabantur dicerent, neque hoc diuinitus dictum esse dubitaretur. Quamuis hoc in Hebraeo esse perhibeatur
Abbreviated transcription (Latin):
illis. Uidentes autem angelidĩ filias hominũ
quiabonaesunt. sumpserunt sibi uxores
exomnibus quas degerunt Et dixitdñs
ds̃. Non ꝑmanebit sp̃smeus in hominibus
his in a&ernum propter quod caro sunt
Erant autem dies eorum centum uiginti
anni. gigantes autem erant super terrã
indiebusꝰ illis Et post illud cum in¬
trarent filiidĩ ad filias hominum & ge¬
nerabant sibi illierant gigantes a sacculo
homines nominatił Haec libri uerba
diuini. satis indicant iam illis diebus fuis¬
se gigantes superterram quando filiidĩ
acceperunt uxores filias hominum¬
cum eas amarent bonas idest pulchras
consu&udo quippe scripturae huius est &ia
speciosos corpore bonos uocareł Sed &
postquam hoc factum est. Natisunt gigan¬
tes sic enim ait. Cigantes autem erant
super terram in diebus illis. Et post
illud cum intrarent filiidĩ ad filias homi¬
num. Ergo & ante inillis diebus. Et post
illudsquodautem ait Et generabant sibi

Expanded text:
illis; uidentes autem angeli Dei filias hominum, illis; uidentes autem angeli Dei filias hominum, quia bonae sunt, sumserunt sibi uxores ex omnibus quas elegerunt. Et dixit Dominus Deus: Non permanebit spiritus meus in hominibus his in aeternum, propter quod caro sunt. Erunt autem dies eorum centum uiginti anni. Gigantes autem erant super terram in diebus illis et post illud, cum intrarent filii Dei ad filias hominum, et generabant sibi; illi erant gigantes a saeculo homines nominati. Haec libri uerba diuini satis indicant iam illis diebus fuisse gigantes super terram, quando filii Dei acceperunt uxores filias hominumcum eas amarent bonas, id est pulchras. Consuetudo quippe scripturae huius est, etiam speciosos corpore bonos uocare. Sed et postquam hoc factum est, nati sunt gigantes. Sic enim ait: Gigantes autem erant super terram in diebus illis et post illud, cum intrarent filii Dei ad filias hominum. Ergo et ante in illis diebus et post illud. Quod autem ait: Et. generabant sibi,
Abbreviated transcription (Latin):
Terum hoc mou& quosdam. quod
ex illis quidicti sunt angelidĩ &ex
mulieribus quas a mauerunt pon
quasi homines generis nostri sedgigantes
legimus esse natos: ¶quasi uero corpora
hominum modum nostrum longe exceden¬
tia. quod &iam supra commemoraui non
&iam nostris tem poribus nata sunt.
nonne ante paucos annos cum romanae
urbis quod agothis factum est ad propin¬
quar& excidium romae fuit femina
cum suo patre & sua matre quae corpore
quodam modo giganteo longe c&eris
praeminer&. Ad quam uisendam mirabi¬
lis fiebat usquequaque concursus. & hoc
erat maxime ammirationi quod ambo
parentes eius noc saltim tam longihomines
erant quam longissimos uidere consueui¬
mus ¶ Potuerunt igitur gigantes nasci
& prius quam filii dĩ qui &angelidĩ dicti sunt¬
ꝗuĩfiliabus hominum hocest secundum
hominem uiuentium miscerentur
F ilii autẽ s&h fili iscaii. Nam & canonicascrip¬
tura sicloquitur inquolibro haec legimus¬
cuius uerba ista sunt. Et factũẽ post quã coe

Expanded text:
erum hoc mouet quosdam, quod ex illis, qui dicti sunt angeli Dei, et ex mulieribus, quas amauerunt, non quasi homines generis nostri, sed gigantes legimus esse natos. Quasi uero corpora hominum modum nostrum longe excedentia, quod etiam supra commemoraui, non etiam nostris temporibus nata sunt. Nonne ante paucos annos, cum Romanae urbis quod a Gothis factum est adpropin excidium, Romae fuit femina cum suo patre et sua matre, quae corpore quodam modo giganteo longe ceteris praemineret? Ad quam uisendam mirabilis fiebat usquequaque concursus. Et hoc erat maxime admirationi, quod ambo parentes eius nec saltem tam longi homines erant, quam longissimos uidere consueuimus. Potuerunt igitur gigantes nasci, et prius quam filii Dei, qui et angeli Dei dicti sunt, filiabus hominum, hoc est secundum hominem uiuentium, miscerentur; filii scilicet Seth filiis Cain. Nam et canonica scriptura sic loquitur, in quo libro haec legimuscuius uerba ista sunt: Et factum est, postquam co
Abbreviated transcription (Latin):
ibi cesto illonum ero eeñt quaeuiuere in aquis
natura ꝓhibente ñ possent: Non fuit istacura
illius hominis uel illorũ hominũ sed diuina  Nenĩ
ea noecapta in tromitteb it seduenienti aetimrantia
ꝑmutebat᷑ Ad hoc onĩ uil& qđ dictũ ẽ intribum adte
Nscilic& hominis actu sed dĩndtu. It asane ut ñ
illic fuisse credenda sint quae sexu carent
P̃scriptũ enĩatq definitũ ẽmasculu se femina
er Talias quippe quaedequib q. reb: sinec̃cuhi
tunascunt᷑ ut postea concũ hant & generent sicut
muscae . Alia uero in quib: nihilsit maris& fe¬
mine sicut apes. Ei porro quae sichabent sexũ
ut ñ habeant fecũ sicut muli et mule mirũ si
fuer ibi acñ potius parentes eorũ ibi fuis se

Expanded text:
ibi certo illo numero essent, quae uiuere in aquis ibi certo illo numero essent, quae uiuere in aquis natura prohibente non possent, non fuit ista cura illius hominis uel illorum hominum, sed diuina. Non enim ea Noe capta intromittebat, sed uenientia et intrantia permittebat. Ad hoc enim ualet quod dictum est: Intrabunt ad te; non scilicet hominis actu, sed Dei nutu; ita sane, ut non illic fuisse credenda sint, quae sexu carent. Praescriptum enim adque definitum est: Masculus et femina erunt. Alia sunt quippe quae de quibusque rebus sine concubitu ita nascuntur, ut postea concumbant et generent, sicut muscae; alia uero in quibus nihil sit maris et feminae, sicut apes. Ea porro quae sic habent sexum, ut non habeant fetum, sicut muli et mutae, mirum si fuerunt ibi, ac non potius parentes eorum ibi fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
querisol& deminutissimis bestiolis. ñ solũ
quales s̃mures & steliones uerũ etiã quales
locustescarabe muscȩdeniq et pulices utrũ
ñ ĩpliores numeri in arca illa fuerint quã qͥẽ
definitus cũ hocimperar& disprius amonendis
quos hec mouen sic accipiendũ eẽ qđ dictũ ẽ
quaerepunt suꝑt̃rã. ut nec esse ñ fuerit c̃serua
riin arca queposs̃ inaquis uiuere ñ solũ mersa
sicut pisces uerũ otiã suꝑnatantia sic̃ multȩ ali¬
tes sDein decũ dicit᷑ masculus et feminaer᷑ ꝓfec¬
to intellegit᷑ ad reparan dũ genꝰdici Ac ꝑ hoc
necilla nec essefuerat ibi eẽ quȩ poss̃ sineccubi¬
tu. de qͥb.q: reb uelrerũ corruptionib: nascuu et
si fuersicut in domib: eẽ c̃sueuer̃ sineillonu¬
mero definit o eẽ potuis sesautsimysteriũ sacra¬
tissimũ qđ agebat᷑ et tantȩrei figura etiã ueri¬
tate factialit̃ñ poss& impleri. Nisiut om̃a

Expanded text:
quaeri solet de minutissimis bestiolis, non solum quaeri solet de minutissimis bestiolis, non solum quales sunt mures et stelliones, uerum etiam quales lucustae, scarabei, muscae denique et pulices, utrum non amplioris numeri in arca illa fuerint, quam qui est definitus, cum quos haec movent, sic accipiendum esse quod dictum est: Quae repunt super ri in arca quae possunt in aquis vivere, non solum mersa sicut pisces, verum etiam super natantia, sicut multae alites. Deinde cum dicitur, masculus et femina erunt, profecto intelligitur ad reparandum genus dici; ac per hoc nec illa necesse fuerat ibi esse quae possunt sine concubitu de quibusque rebus uel rerum corruptionibus nasci; uel si fuerunt, sicut in domibus esse consuerunt, sine ullo numero definito esse potuisse; aut si mysterium sacratissimum, quod agebatur, et tantae rei figura etiam ueritate facti aliter non posset inpleri, nisi ut omnia
Abbreviated transcription (Latin):
morsen scilic& homi nedi eruditũ si c̃ scrio
tũ ẽ omnisipientia egrptiorũ quigeometricã
dilexer̃ geometrica cubita significare potunse
ubiunũ quantũ sex nr̃a ualere asseueraN Qs
ñ uideat quantũ rerũ capere illa potiut mag¬
nitudossã illud ꝗđd sput ant ante magni¬
tudinis arcã p̃potuis sec̃ pingđ paeptissiiie astẽc¬
calũnian cũ sciant in m̃sas urbes fuis se c̃struc¬
tas. Nec attendun centũ annos quib arca
illa ẽ fabricata. nisi fostelapis lapidi ad¬
hȩrere potest sola calce coniunctus
ut murus ꝓtotmilia circũ agat᷑ et lignũ
ligno ꝑsuscudines epiros. dauos gluten
bituminis ñ potest adherere ut fabric&ur
a tañcuruis sed rectis lineis longelatoq
porrecta. quã nullus inmaremittat conatꝰ
hominũ. Sed leu& undacũ uenerit naturali
ordine ponderũ magisq: diuina puideniaquã
humana prudenti natantegubn& nein cur¬
rat ubiq: naufragiu  Qđ autẽscrupdlosissi me

Expanded text:
Moysen scilMoysen sciltum est omni sapientia Aegyptiorum , qui geometricam dilexerunt, geometrica cubita significare voluisse, ubi unum quantum sex nostra valere asseverent, quis non videat quantum rerum capere illa potuit magnitudo? Nam illud quod disputant, tantae magnitudinis arcam non potuisse compingi, ineptissime calumniantur, cum sciant immensas urbes fuisse ctas, nec adtendunt centum annos, quibus arca illa est fabricata; nisi forte lapis lapidi adhaerere potest sola calce coniunctus, ut murus per tot milia circumagatur, et lignum ligno per suscudines, epiros, clauos, gluten bituminis non potest adhaerere, ut fabricetur arca non curuis, sed rectis lineis longe lateque porrecta, quam nullus in mare mittat conatus hominum, sed leuet unda, cum uenerit, naturali ordine ponderum, magisque diuina prouidentia quam humana prudentia natantem gubernet, ne incurrat ubicumque naufragium. Quod autem scrupulosissime
Abbreviated transcription (Latin):
Anfostenegantẽe terrã uesticomontis
Qua sugit᷑ usq ad illa cadi spatia terris
exaltari licuisse et aquis ex iltariñli¬
cuis se contendunt : Cũ isti mensoris &pen¬
sores elementorũ aquisterris phibeant
superiores atq: leuiores quiditaq riti¬
onis afferunt quare terra grauior &in¬
ferior locũ caeli tranquillioris inuase¬
rit. ꝑ uolum ina totannorũ etaqualeui¬
or dcsuperior ꝑmissa non sitho facero
saltim ad tempus exiguũ
Dicunt etiã non potuis sec apere arcae
illius quantita tẽ animaliũ genera tã
multa in utroq: sexubina de inmundis.
septena demundis Quimihi uident᷑ p̃co R¬
putare nisi trecenta cubita longitudini
eclatitudinis quinquaginta. Neccogitare
aliudtantũ eẽ in superiorib Itẽq aliudtanłũ
insuperiorib superiorũ Acꝓhoot̃ ducta
illa cubita fieringenta ꝑcentũ quinquag̃ta
¶Si autẽ cogitemꝰ qđ origenis ñ neglegent᷑ astrox̃. ad .id.

Expanded text:
An forte negant esse terram uerticem montis? An forte negant esse terram uerticem montis? Quur igitur usque ad illa caeli spatia terris exaltari licuisse, et aquis exaltari non licuisse contendunt, cum isti mens ores et pensores elementorum aquas terris perhibeant superiores adque leuiores? Quid itaque rationis adferunt, quare terra grauior et inferior locum caeli tranquillioris inuaserit per uolumina tot annorum, et aqua leuior ac superior permissa non sit hoc facere saltem ad tempus exiguum? Dicunt etiam non potuisse capere arcae illius quantitatem animalium genera tam multa in utroque sexu, bina de inmundis, septena de mundis. Qui mihi uidentur non conputare nisi trecenta cubita longitudinis et latitudinis quinquaginta, nec cogitare aliud tantum esse in superioribus itemque aliud tantum in superioribus superiorum, ac per hoc ter ducta illa cubita fieri nongenta super centum quinquaginta. Si autem cogitemus quod Origenes non ineleganter adstruxit,
Abbreviated transcription (Latin):
iendat libros ꝑ annorũ miliatant areligione &
uordinate successions obseruantiacustoditosVit:
sla sresgesta s illicintuendas đibicesteut aliao ned¬
mita sinumero sitas inimaliũ cogebat arcȩtan anuo
fierimagnitudin ẽ inmundabina etmunda sep¬
tua inromittianimalia qd oogebat cũequalis
nunere possentutraq: seruari uituero ds̃ q ppt̃ adpo
gentreparindũ seruanda p̃cep̃ eꝓ modo illaquo
insttuerit restituere niualebat s Quiuero po gb ip̃ cã
gslasedsolasrerũ significandarũ figurases
contendus porimũ opinant᷑ tãmagnũ fieri ñpo rõ ũ¬
tuis sediluuiũ. ut altissimos montes quindec̃
cubitis aquacrescendo transcender& ꝓpt̃ olĩ¬
pii uesticẽmontis supraquã phibe  nules c̃pos¬
se concrescere Qđ ta sublime quã cacdusit
ut ñibi sit aer iste crassior ubiuenti nebula
imbresq gignunt᷑ necadtendunt omniũ asta¬
dem̃toru crissisimã torrã ibiec̃ potuisre:

Expanded text:
tendat libros per annorum milia tanta religione et tendat libros per annorum milia tanta religione et tam ordinatae successionis obseruantia custoditos, aut solas res gestas illic intuendas, ubi certe, ut alia omittam, si numerositas animalium cogebat arcae tantam fieri magnitudinem, inmunda bina et munda septena intromitti animalia quid cogebat, cum aequalis numeri possent utraque seruari? Aut uero Deus, qui propter genus reparandum seruanda praecepit, eo modo illa, quo instituerat, restituere non ualebat? Qui uero non esse gesta, sed solas rerum significandarum figuras esse contendunt, primum opinantur tam magnum fieri non potuisse diluuium, ut altissimos montes quindecim cubitis aqua crescendo transcenderet, propter Olympi uerticem montis, supra quem perhibentur nubes non posse concrescere, quod tam sublime iam caelum sit, ut non ibi sit aer iste crassior, ubi uenti nebulae imbresque gignuntur; nec adtendunt omnium elementorum crassissimam terram ibi esse potuisse.
Abbreviated transcription (Latin):
quos apłset aliomodo dic̃iudeos &grecos brica¬
merita uero eo qđ om̃sgentes de trib filii s uoa pͥ
diluuiũ reparates Sed aliuddicat aliqd qđ a fie
regula ñ sit alienũ nã quõ ñ solũ in inferioribi
mansiones habere arcã uoluit uerũ etiã in supe¬
norib. Et hȩc dix̃bicamerata. & insuperiorib. su¬
periorũ ethec appellaũ tricamerata ut abimo
sursũ uersustti c̃surger& habitatio poss̃hic
intellegi etria illa que cõm̃dit apłs fides spes
caritas pos setiã multo c̃uenientius tresille ubta¬
tes euangł ce uricona s exa genacentena utininfi¬
mohibit& pudicitia c̃iugilis. sup̃uidualis atq hac
que hic exponendas dixerĩ Quia &si ñ unodisserupꝰ
modo adunã tam̃ catholicefideic̃ cordiã reuocãdis.
uẽ iripta auttantũ modorerũgestarũ ueritato +dnis¬
ineullis allegoricis significationib: hocee querẽda
ut ec̃trariohȩ cõninogesta ñ eẽ sed solaseẽ uerbonũ

Expanded text:
do dicit Iudaeos et Graecos; tricameratam uero eo, quod omnes gentes de tribus filiis Noe post diluuium reparatae sunt; sed aliud dicat aliquid, quod a fidei regula non sit alienum. Nam quoniam non solas in inferioribus mansiones habere arcam uoluit, uerum etiam in superioribus et haec dixit bicamerata et in superioribus superiorum et haec appellauit tricamerata, ut ab imo sursum uersus tertia consurgeret habitatio: possunt hic intellegi et tria illa, quae commendat apostolus, fides, spes, caritas; possunt etiam multo conuenientius tres illae ubertates euangelicae, tricena, sexagena, centena, ut in infimo habitet pudicitia coniugalis, supra uidualis adque hac quae hic exponenda sunt, dixerim, quia, etsi non uno disseruntur modo, ad unam tamen catholicae fidei concordiam reuocanda conscripta, aut tantummodo rerum gestarum ueritatem sine ullis allegoricis significationibus hic esse quaerendam, aut e contrario haec omnino gesta non esse, sed solas esse uerboru
Abbreviated transcription (Latin):
tamaltitudine Et qđ ostiũ inlatere acce¬
pit. profecto illud est uulnus. quandom
latus cruci fixilancea ꝑforatũ ẽ: Hacquipp
ad illũ ueniẽntes ingrediunt᷑ quia inde
sacram̃tamanar̃ quib credentesinitiam᷑
¶et qđ de lignis quadratis fieriiub&. undiq
signas rerũ Sed eanc̃psequilongũ ẽ&
hociã fecimꝰ in opere qđ ad uersus faustũ¬

Expanded text:
in altitudine. et quod ostium in latere accein altitudine. et quod ostium in latere accepit, profecto illud est uulnus, quando latus crucifixi lancea perforatum est; hac quippe ad illum uenientes ingrediuntur, quia inde sacramenta manarunt, quibus credentes initiantur. et quod de lignis quadratis fieri iubetur, undique signa sunt rerum. sed ea nunc persequi longum est et hoc iam fecimus in opere, quod
Abbreviated transcription (Latin):
angelisdĩ. sed sicut c̃epossunt in hac pereen¬
natione perfecti imperatds̃ ut artam facut
inqua cum suis. idest uxore filiis & nurib
& cum animalibus quacad illum exdĩ
praccepto in arcam ingressasunt liberi¬
r&ur adiluuiiu astitate ¶̃ Proculdubio
figuraest peregrinantis in hoc sicculo
ciuitatisdĩ hocest ecclesiae quaefit salua
per lignum in quo pependit mediatordĩ
cuius ueritate adhomines p̃nuntiatus est
uenturus &uenit humaniquippecorpo¬
ris longitudo auesticeusq aduestigia sexies
tantũ hab& quã latitudo quȩ ẽ ab uno
latere ad alterũ latus. et decies tantũquã
altitudo Cuius altitudinis m̃suraẽmla¬
tere adorso usq: aduentrẽ: uelut si iacen¬
tã hominẽ metiaris supinũ seu pronũse¬
xies tantũ longus ẽ acapite adpedes quã
latus ad extra insinistrã uel a sinistra in
dextrã et deciesquã altũs at̃ra. unde facta
ẽ arc a trecentorũ in longitudine cubitorũ
et quinquaginta in latitudine ettrigin

Expanded text:
angelis Dei, sed sicut esse possunt in hac peregrinatione perfecti imperat Deus, ut arcam faciat, in qua cum suis, id est uxore, filiis et nuribus, et cum animalibus, quae ad illum ex Dei praecepto in arcam ingressa sunt, liberaretur a diluuii uastitate: procul dubio figura est peregrinantis in hoc saeculo ciuitatis Dei, hoc est ecclesiae, quae fit salua per lignum, in quo pependit mediator Dei cuius ueritate ad homines praenuntiatus est uenturus et uenit. humani quippe corporis longitudo a uertice usque ad uestigia sexies tantum habet quam latitudo, quae est ab uno latere ad alterum latus, et decies tantum quam altitudo, cuius altitudinis mensura est in latere a dorso ad uentrem. uelut si iacentem hominem metiaris supinum seu pronum, sexies tantum longus est a capite ad pedes quam latus a dextra in sinistram uel a sinistra in dextram et decies quam altus a terra. unde facta est arca trecentorum in longitudine cubitorum et quinquaginta in latitudine et triginta
Abbreviated transcription (Latin):
est hocdm̃ dixisse cumcirca finem quin¬
gentorum annorum e& noe. Idest qua¬
drinȩentos octoginta uitae annos ager&
quosmoresuo scriptura quingentos
uoct nomine totius maximam pastem
plerumq significans sexcentesimo
quippe annouitae noe secundo mense
factum est diluuium ac sicaentũ uiginti
anni praedicti sunt futuri uitac hominũ
penurorũ quibus tranetis diliino dele¬
nlitu s ec frustra creditur sic factũ ẽẽ
diluinum iam non inuentis in terra qui
nonerant digni tali morde defungi qua
in impios uindicrtũ est. Nonquoquicquã

Expanded text:
est hoc Deum dixisse, cum circa finem quinest hoc Deum dixisse, cum circa finem quingentorum annorum esset Noe, id est quadringentos octoginta uitae annos ageret, quos more suo scriptura quingentos uocat, nomine totius maximam partem plerumque significans; sescentensimo quippe anno uitae Noe, secundo mense factum est diluuium; ac sic centum uiginti anni praedicti sunt futuri uitae hominum periturorum, quibus transactis diluuio delerentur. Nec frustra creditur sic factum esse diluuium, iam non inuentis in terra qui non erant digni tali morte defungi, qua in inpios uindicatum est; non quo quic- ■
Abbreviated transcription (Latin):
institia declinasse ¶Nec mirandũ est quod
&iam deipsis gigantes nascipotuerunt¬
s neq enim om̃nꝰes gigantes. sed magismulti mad¬
utiq tunc fuerunt quã postdiluuium
tem poribus ceris quos propterea creare
placuit creatori ut&iam hincostender&ur
Nonsolum pulchritudines uerũ &iam
magnitudines &iam fostitudines corporũ
nonꝰmagni pendendas eẽ sapienti quispi¬
ritalibus atq in mostalibus longemdiori¬
bus atq firinoribus & bonorũ propriis
nonbonorum malorũq cõmunibus
beatificatur bonis ¶ Quamrem alius ꝓph&a
commendans ait. Ibi fuerunt gigantes illi
nominati qui abinitio fuerunt᷑ staturosi
scientes prodium Non hos legitdñs. Noc
uiam scientiae dedit illis. sed interierunt
quia non habuerunt sapientiam perier̃
propter in cosiderantiam XX UIII¬
sic accipiendũ est quasi prenuntia¬
tũsit posthaec. homines centũ iuginti¬
annos uiuendo non transgredi: Cum
& postdiluuium &iam quin gentos ex¬
cessisse inueniamus. sed intellegendũ

Expanded text:
iustitia declinasse. Nec mirandum est, quod etiam de ipsis gigantes nasci potuerunt. Neque enim omnes gigantes, sed magis multi utique tunc fuerunt, quam post diluuium temporibus ceteris. Quos proplacuit Creatori, ut etiam hinc ostenderetur non solum pulchritmagnitudines et fortitudines corporum non magni pendendas esse sapienti, qui spiritalibus adque inmortalibus longe melioribus adque firmioribus et bonorum propriis, non bonorum malorumque communibus beatificatur bonis. Quam rem alius propheta commendans ait: Ibi fuerunt gigantes illi nominati, qui ab initio fuerunt staturosi, scientes proelium. Non hos elegit Dominus, nec uiam scientiae dedit illis; sed interierunt, quia non habuerunt sapientiam, perierunt propter inconsiderantiam. CAPsic accipiendum est, quasi praenuntiatum sit, post haec homines centum vigintiannos vivendo non transgredi, cum et post diluvium etiam quingentos excessis
Abbreviated transcription (Latin):
quachomines sine magistro. sineulleͦ doc¬
trinae amminiculo. sino indistria. uel
astruiuendi quae uistus dicitur & pro¬
culdubio discitur. uel ut uituriliter
UIIII. Quodun iuersa miracula quȩ permar¬
trres inxp̃inomine fiunt ei fideitesti monium ferapt
quani xp̃m martrres crediderunt
X Quanto dignius honorentur martrres quiidco
multa mira obtinent utds uerus colatur quam de mo¬
nes qui obhocquedam ficiunt ut ipsidit eẽcredantur.
XI Contra platonicos quidenatura libus elementoruĩ
ponderibus argumentantur terrenum corpus incado
esse Nonesse.

Expanded text:
quae homines sine magistro, sine ullo docquae homines sine magistro, sine ullo doctrinae adminiculo, sine industria vel arte vivendi, quae virtus dicitur, et procul dubio discitur, velut naturaliter IIII. Quod uniuersa miracula, quae per martyres in Christi nomine fiunt, ei fidei testimonium ferant, qua in Christum martyres crediderunX.-- Quanto dignius honorentur martyres, qui ideo multa mira obtinent, ut Deus verus colatur, quam daemones, qui ob hoc quaedam faciunt, ut ipsi dii esse credantuX.-- Quanto dignius honorentur martyres, qui ideo XI.-- Contra Platonicos, qui de naturalibus elementorum ponderibus argumentantur terrenum corpus in coelo esse non posse.
Abbreviated transcription (Latin):
mali nonquoeẽdesinat. sed quotisq uo¬
cendo perducat. Fines itaq isti sunt
summum bonum & summum malum
dequibus inueniendis atq iphac uita
summobono adipiscendo. llitando aut̃¬
summo malo. Multũ sicutdixi labora¬
uerunt. quistudium sapientiae insaeculi
huius uanitate professisunt. Nec tameꝵ
cos quamuis diuersis errantes modis
naturae limes intantum abitinere ueri¬
tatis deuiare ꝑmisit. ut non alii ipanimo.
alii incorpore. Alii inutroq fines
bonorũ ponerent &malorum. Ex qua
tripertita ulut generalium distributio
ne sectarum. marcus uarro in libro dephi¬
losophia tammultam dogmatũ uarictatẽ
diligenter & suptiliter scrutatus aduestit.
utadducentas octoginta &octo sectas pon
quaeiam essent. sed quae eẽ possent adhibens
quasdim differentias. facillime ꝓuenir&.
quod ut breuiter ostendim indeo posert mod
incipiam quod ipse aduestit. & posuit inli ꝓte¬
bro memorato Quattuor eẽ quaedim.

Expanded text:
mali, non quo esse desinat, sed quo usque nomali, non quo esse desinat, sed quo usque nocendo perducat. Fines itaque isti sunt summum bonum et suDe quibus inveniendis, atque in hac vita summo bono adipiscendo, vitando autsummo malo, multum, sicut dixi, laborauerunt, qui studium sapientiae in saeculi huius uanitate professi sunt; nec tamen eos, quamuis diuersis errantes modis, naturae limes in tantum ab itinere ueritatis deuiare permisit, ut non alii in animo, alii in corpore, alii in utroque fines bonorum ponerent et malorum. Ex qua tripertita uelut generalium distrine sectarum, Marcus Varro in libro de Philosophia tam multam dogmatum varietatem diligenter et subtiliter scrutatus advertit, ut ad ducentas octoginta octo sectas, non quae jam essent, sed quae esse possent, adhibens quasdam differentias, facillime perveniret. 2. Quod ut breviter ostendam, inde oportet incipiam, quod ipse advertit, et posuit in libro memorato: quatuor esse quaedam,
Abbreviated transcription (Latin):
TATIS
utriusque. terrenae scilio& & cadestis.
dibitis finibus. Deinceps mihi uideo
disputandũ. prius exponenda sunt
quantum operis huits terminandi
sdio pacitur argumenta mortalium.
quibus sibi ipsi beatitudinem facere in
huius uitae infelicitate moliti sunt.
ilabeorum rebus uanis spesnr̃a quiddif.cã mi¬
ferat quamds̃ nobis dedit & resipsa hoc
R uerabeatitudo quamdabit nontantũ
auctoritate diuina. sed adhibita &iam
at one qualem propter infidedes possu¬
mus adhibere clarescat. Definibus enim a ã¬
bonorum & malorum. multa & multi¬
pliciter interse philosophi disputar̃.
quam quaestionem maxima uitentione
uersantes. inuenire conatisunt quid ef¬
ficiat hominem beatum. Illudenim est
finis boninr̃i. propter quod appetendas
c&era. Ipsum autem propter scipsum.
& illud finismali. proptet quoduitan¬
dasunt cadiera. Ipsum autẽ propter
scipsum  Finem boniergo punodici¬
mus non quo consumatur ut non sit.
sed quoper ficiatur ut plenũsit: Et finẽ

Expanded text:
tatis utriusque, terrenae scilicet et caelestis, debitis finibus deinceps mihi uideo disputandum: prius exponenda sunt, quantum operis huius terminandi ratio patitur, argumenta mortalium, quibus sibi ipsi beatitudinem facere in huius uitae infelicitate moliti sunt, ut ab eorum rebus uanis spes nostra quid diferat, quam Deus nobis dedit, et res ipsa, hoc est uera beatitudo, quam dabit, non tantum auctoritate diuina, sed adhibita etiam ratione, qualem propter infideles possumus adhibere, clarescat. De finibus enim bonorum et malorum multa et multipliciter inter se philosophi disputarunt; quam quaestionem maxima intentione uersantes inuenire conati sunt, quid efficiat hominem beatum. Illud enim est finis boni nostri, propter quod adpetenda sunt cetera, ipsum autem propter se ipsum; et illud finis mali, propter quod uitanda sunt cetera, ipsum autem propter se ipsum. Finem boni ergo nunc dicimus, non quo consumatur, ut non sit, sed quo per- ficiatur, ut plenum sit; et finem
Abbreviated transcription (Latin):
XXU Deperuicatia quorundam quire sir atio¬
nemcarnis quam sicut praedictum est. totus man
credit inpugnant.
XXUI Quomodo porphrrii definitio. quab¬
tis animis putatur corpus omne fugiendum. ipius
platonis sententia destruatur. quidicit summumds
dus promissis se. ut numquam corporibus e&x uer
atq porplirrii. inquib: siuterq: alteri ceder&
aueritate Neuter deuiar&
XXXIII. Quid aducram resurrationis fidem ud¬
plato uellabeo. uel&iamuarro conferresibi potue¬
rint. si opiniones corum. inunam sententiam con¬
uenissent

Expanded text:
 De peruicacia quorundam qui resurrectionem carnis, quam, sicut praedictum est, totus mundus credit, impugnant. CLV. 171. Quomodo Porphyrii definitio, qua beatis animis putat corpus omne fugiendum, ipsius Platonis sententia destruatur, qui dicit summum deum dis promisisse ut numquam corporibus exuerentatque Porphyrii, in quibus si uterque alteri cederet, a ueritate neuter deuiaret. CLTII. 173. Quid ad ueram resurrectionis fidem uPlatouel Labeo uel etiam Varro conferre sibi potuerint, si opiniones eorum in unam sententiam conuenissent
Abbreviated transcription (Latin):
XUII. An in suo sexu resuscitanda atquȩ mansu¬
rasint corpora feminarum.
XUIII Deiroperfecto id est xp̃o & corpore
cius. id est ecclesia quacest ipsius plenitudo
XUIIII. Quod omnia corporis uitia quacinhac
uita humano contraria sunt decori in resurrectio¬
ne non sint futura ubimanente naturali substan¬
tia in unam pulchritudinem. & qualitas concur¬
r& & quantitas
XX Quodin resurrẽctione mortuorũ natura
corporum quibus lib& modis dissipatorum in in¬
tegrum undecumquȩ̨ reuocandarit.
XI De nouitate corporis spiritalis inquamscõrũ
caro mutabitur.
XXII Demiscriis acmalis quibus humanum
genus merito prime pracuaricationis dmoxium
est & aquibus nemo nisi per xp̃i gratiam liberatur
XXIII Delns qui pr&er illamala. quebonis
malisq communia sunt adiustorum labort in
specialiter pertinent

Expanded text:
XVII.-- An in suo sexu resuscitanda atque mansura sint corpora feminarum.XVIII.-- De viro perfecto, id est Christo, et corpore ejus, id est Ecclesia, quae est ipsius plenitudoXVIIII. Quod omnia corporis uitia, quae in hac uita humano contraria sunt decori, in resurrectione non sint futura, ubi manente naturali substantia in unam pulchritudinem et qualitas concurret et quantitasXX. Quod in resurrectione mortuorum natura corporum quibuslibet modis dissipatorum in integrum undecumque reuocanda sit. XI. De nouitate corporis spiritalis, in quam sanctorum caro mutabitur.XXII.-- De miseriis ac malis, quibus humanum genus merito primae praevaricationis obnoxium est, et a quibus nemo nisi per Christi gratiam liberaturXXIII. De his, quae praeter illa mala, quae bonis malisque communia sunt, ad iustorum laborem specia- liter pertinent
Abbreviated transcription (Latin):
filuidĩ potest & secundum in¬
teriorem hominem intellegi
Vnde nobis aliolocodicit. No¬
lite conformari huic sęculo: sed
reforniamini innouitate men¬
tisurȩ Vbiergo reformamur
Ne conformemur huic sȩculo.
ibi conformamus dĩfilio. Po¬
test & sic accipiaitquem ad mo¬
dum nobis ille mortalitate. ita
nos illi efficiamus inmortalita¬
te conformes Quodquidem.
et ad ipsam resurrectionem cor¬
porum pertn& Siautẽ &iam
inhis uerbis qua forma resur¬
rectura sint corpora sumus ad¬
moniti. sicut illa mensura.
Ita&ista conformatio. non
quantitatis intellegenda est.
seda&atis. Resurgentitaq
omnes tammagnicorpore
quamuelerant ued futurieran
a& atriuuenali: quamuis pihil¬
oberit &iam sierat infanti lis
uel senilis corporis forma. ubi
Nec mentis Necipsius corporis
ulla remanebit infirmitas
Unde &iam siquis in eo corpo¬
ris modo in quode functus est¬
resurrecturum unumquemq
contendit: Nonest cumillo la¬
boriosa contradictione pug¬
nandum.

Expanded text:
filii Dei. potest et secundum infilii Dei. potest et secundum interiorem hominem intellegi unde nobis alio loco dicit: Nolite conformari huic saeculo, sed reformamini in nouitate mentis uestrae; ubi ergo reformamur, ne conformemur huic saeculo, ibi conformamur Dei filio; potest et sic accipi, ut, quem ad modum nobis ille mortalitate, ita nos illi efficiamur inmortalitate conformes; quod quidem et ad ipsam resurrectionem corporum pertinet. Si autem etiam in his uerbis, qua forma resurrectura sint corpora, sumus admoniti, sicut illa mensura,_ ita et ista conformatio non quantitatis intellegenda est, sed aetatis. Resurgent itaque omnes tam magni corpore, quam uel erant uel futuri erant aetate iuuenali; quamuis nihiloberit, etiamsi erit infantilis uel senilis corporis forma, ubi nec mentis, nec ipsius corporis ulla remanebit infirmitas. Unde etiam si quis in eo corporis modo, in quo defunctus estresurrecturum unumquemque contendit, non est cum illo laboriosa contradictione pugnandum.
Abbreviated transcription (Latin):
pillum periturum esse promi¬
serit Restat ergo ut suam reci¬
piat quisq mensuram. quam
uel habuit iniuuentute &lam¬
si senex est mortuus. uel fuerat
habiturus. siest antede func¬
rus Atq illud quod comie¬
morauit apłs demensura a& a¬
tis plenitudinis Xp̃i: Aut ꝓpt̃
aliud intellegamus dictum eẽ.
idest utillicãpiti in populis xp̃i¬
anis accedente omnium ꝑfec¬
tione membrorum a& atłscius
mensura conpleatur.Autsihoc
deresurrectione corporumdic¬
tumest: sic accipiamus dictum.
utnec infra pecultra iuenalẽ
formam resurgant corpora
mortuorum. sed incius a&ate
& robore usq ad quam x p̃m
hic ꝑuenisse cognouimus
Circatriginta quippe annos.
definierunt eẽ. &iam saeculi
huius doctissimi homines iuuen¬
tutem: quaccũ fuerit spatio
proprio terminata indciam
hominem ind&rimenta uerge¬
regrauioris ac senilis a&atis
Etidconones se dictum in men¬
suram corporis. uelin mensurã
staturae: sed in mensuram
tinatos conformes imaginis

Expanded text:
pillum periturum esse promipillum periturum esse promiserit. Restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam uel habuit in iuuentute, etiamsi senex est mortuus, uel fuerat habiturus, si est ante defunctus, adque illud, quod commemorauit apostolus de mensura aetatis plenitudinis Christi, aut propter aliud intellegamus dictum esse, id est. ut illi capiti in populis Christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis eius mensura conpleatur, aut, si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra iuuenalem formam resurgant corpora mortuorum, sed in eius aetate et robore, usque ad quam Christum hic peruenisse cognouimus circa triginta quippe annos definierunt esse etiam saeculi huius doctissimi homines iuuentutem; quae cum proprio terminata, et non jam hominem in detrimenta vergere gravioris ac senilis aetatis, et ideo non esse dictum in mensuram corporis, vel in mensuram staturae, sed in mensuram tinatos conformes imaginis
Abbreviated transcription (Latin):
apparebit. In hac ergo infansiam
breuis auc longusest quibreuis
longusue futurus est Secun¬
dumꝰ hanc rationem profecto
inresurrectione corporis d&ri¬
menta corporis pontimemus
Quia & siaequalitas futura ess&
omnium. it aut omnes adgigan¬
teas magnitudinis ꝑueniꝰrent
Ueilli quimaximi fuerunt mi¬
nus haberent aliquid quodeis¬
contra sententiam xp̃i perir&
quidixit. Neccapillum capitis
esse periturum : creatori utiq
quiereauit cuncta denihilo
Quomodo doc̃e poss& unde ad¬
der& quod addendum eẽ. mirus
artifex noss&¬
poris in qua mortuus est re¬
surrexit Nec fas dicere cumre¬
surrectionis omnium tempus ue¬
nerit. accessuram corporieius eã
magnitudinẽ quam non habuit.
quando mea discipulis in qua
illis erat Notus apparuit : ut lon¬
gissimis fieri possit acqualis
Siautem dixerimus ad domini¬
cicorporis modum &iam quo¬
rumq maiora corpora redigen¬
da. peribit demultorum coͬrpo¬
rib plurimum. cumipse nec ca¬

Expanded text:
apparebit. In hac ergo infans iam apparebit. In hac ergo infans iam breuis aut longus est, qui breuis longusue futurus est. Secundum hanc rationem profecto in resurrectione corporis detrimenta corporis non timemus, quia. etsi aequalitas futura esset omnium, ita ut omnes usque ad giganteas magnitudines peruenirent. ne illi, qui maximi fuerunt, minus haberent aliquid contra sententiam Christi periret, qui dixit nec capillum capitis esse periturum, Creatori utique, qui creauit cuncta de nihilo, quo modo deesse posset unde adderet quod addendum esse mirus artifex nossporis, in qua mortuus est, resurrexit, nec fas est dicere, cum resurrectionis omnium tempus uenerit, accessuram corpori eius eam magnitudinem, quam non habuit, quando in ea discipulis, in qua illis erat notus, apparuit, ut longissimis fieri possit aequalis. Si autem dixerimus ad dominici corporis modum etiam quorumque maiora corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec ca
Abbreviated transcription (Latin):
inea resurrecturi sunt
corporis exiguitate qua mor¬
tui. sed quo deis tardius acces¬
surum erat tem pore. hoc sunt
illo dĩ opere miro atq celerri¬
mo recepͥturi. Insententia
quippe dñi ubiait. capillus ca¬
pitis urĩ Non peribit. Dictũẽ
Nonde futurum eẽ quod .l. fuit
Non autem negatumẽ affutu¬
rumc̃e quodde fuit. De fuit
autem infanti mortuo. ꝑ fecta
quantitas suicorporis. Perfec¬
to quippe infantideest. utiq
perfectio magnitudinis corpo¬
ralis. quaccum accesserit i am
statura longioresse nonpossit
hunc ꝑfectiõnis modum sic ha¬
bent omnes. ut cumillo concipian¬
tur atq nascantur. Sedhabent
mratione noninmole: sicutipsa
membra omnia iam sunt latent̃
insemine. cum &i amnatis non¬
nulla adhuc desint. sicut den¬
tes. Ac siquid eius modi Inqua
ratione unius cuiusq materiae.
indita corporali. Iam quodamino¬
do. utitadicam liciatum uid&ur
esse quod nondumest: immo quod
lat& sedaccessu temporis crituds
potius

Expanded text:
in ea resurrecturi sunt in ea resurrecturi sunt corporis exiguitate, qua mortui, sed quod eis tardius accessurum erat tempore, hoc sunt illo Dei opere miro adque celerrimo recepturi? In sententia quippe Domini, ubi ait: Capillus capitis uestri non peribit, dictum est non defuturum esse quod fuit, non autem negatum est adfuturum esse quod defuit. Defuit autem infanti mortuo perfecta quantitas sui corporis; perfecto quippe infanti deest utique perfectio magnitudinis corporalis, quae cum accesserit, iam statura longior esse non possit. Hunc perfectionis modum sic habent omnes, ut cum illo concipiantur adque nascantur; sed habent in ratione, non mole; sicut ipsa membra omnia iam sunt latenter in semine, cum etiam natis nonnulla adhuc desint, sicut dentes ac si quid eius modi. In qua ratione uniuscuiusque materiae indita corporali iam quodam modo, ut ita dicam, liciatum uidetur esse, quod nondum est, immo quod latet, sed accessu temporis erit uel potius
Abbreviated transcription (Latin):
dhecergo qͦuȩab eorum par¬
te contraria. medigeren¬
te. mihi uident᷑ opposita.
miscricordia dĩ. meis nisib
opemferente respondeam. Ab¬
ortiuos foctus quicumiam ui¬
xissent inutero ibi sunt mortui.
resurrecturos ut ad firmare. ita
negare ponaudeo: quamuis non
uideam quomodo ad cos non ꝑ¬
tineat resurrectio mortuorum.
sinon eximinitur denumero mor¬
tuorum. Aut enimno nomnes
mortui resurgent & erunt alique
humanae animę sinccorporibus
in aernum. quecorpora huma¬
na quamuis intrauiscera mater¬
na gestarunt. Aut si omnes ani¬
me humanae.recipient resur¬
gentia sua corpora quȩ habuer̃.
ubicumq uiuentia & morientia
reliquerunt Non inuenio quẽ
admodum dicam adresurrec¬
tionem nonpertinere mortuo¬
rum quoscumq mortuos &iam
iuteris matrum. Sedutrum¬
lib& dehis quisq sentiat quod
deiam natis infantib dixeri¬
mus. hoc&iam deillis intelle¬
gendumest. siresurgent. Xiii¬
uidergo deinfantib dic
turisumus. Nisi quia non

Expanded text:
ec ergo, quae ab eorum parec ergo, quae ab eorum parte contraria me digerente mihi uidentur obposita, misericordia Dei meis nisibus opem ferente respondeam. Abortiuos fetus, qui, cum iam uixissent in utero, ibi sunt mortui, resurrecturos ut adfirmare, ita negare non audeo; quamuis non uideam quo modo ad eos non pertineat resurrectio mortuorum, si non eximuntur de numero mortuorum. Aut enim non omnes mortui resurgent et erunt aliquae humanae animae sine corporibus in aeternum, quae corpora humana, quamuis intra uiscera materna, gestarunt; aut si omnes animae humanae recipient resurgentia sua corpora, quae habuerunt, ubicumque uiuentia et morientia reliquerunt, non inuenio quem ad modum dicam ad resurrectionem non pertinere mortuorum quoscumque mortuos etiam in uteris matrum. Sed utrumlibet de his quisque sentiat., quod de iam natis infantibus dixerimus, hoc etiam de illis intellegendum est, si resurgent. CAPUturi sumus, nisi quia non
Abbreviated transcription (Latin):
cuiusq deformitatis resurrec¬
tiosit futura. Sienimnihil tale
redire incorpus hominis dixe¬
rimus. responsionemnrãm delo¬
se confutaturos esse praesumunt
Sedinter hec omnia questio
difficillima illa proponitur.
incuius carnem reditura sit ca¬
ro. quacorpus alterius uescentis
humana uiscera fameconpellen¬
te. Nutritur. Incarnem quippe
conuersa est eius quitalibus ui¬
Xit alimentis. & eaque macies
ostenderat d&rimenta supple¬
uit Ut rum ergo illiredeat ho¬
mini cuius caro prius fuit. au
illi potius cuius postea factaẽ.
ad hoc ꝑcunctantur. ut fidem
resurrectionis inludant. Acsic
animȩ humane. aut alternan¬
tes. sicut platoueras infelicita¬
tis. falsasq promittant beatitu¬
dines: aut post multas itidem
perdiuersa corpora reuolu¬
tiones.Aliquando tameneã
sicut porphrrius finire mise¬
rias & ad eas num quam redi¬
re fateantur: Nontamen cor¬
pus habendo in mortale. sed cor¬
pus omne fugiendo. Ixiii¬

Expanded text:
cuiusque deformitatis resurreccuiusque deformitatis resurrectio sit futura. Si enim nihil tale redire in corpus hominis dixerimus, responsionem nostram de lose confutaturos esse praesumunt. Sed inter haec omnia quaestio difficillima illa proponitur, in cuius carnem reditura sit caro, qua corpus alterius uescentis humana uiscera fame conpellente nutritur. In carnem quippe conuersa est eius, qui talibus uixit alimentis, et ea, quae macies ostenderat, detrimenta subpleuit. Utrum ergo illi redeat homini cuius caro prius fuit, an illi potius cuius postea facta est, ad hoc percontantur, ut fidem resurrectionis inludant ac sic animae humanae aut alternantes, sicut Plato, ueras infelicitates falsasque promittant beatitudines aut post multas itidem per diuersa corpora reuolutiones aliquando tamen eam, sicut Porphyrius, finire miserias et ad eas numquam redire fateantur; non tamen corpus habendo inmortale, sed corpus omne fugiendo.