comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dem. et inuindictã exerenda nemo iuste rep̃hendat ueracem.
Sicut in illis euangelicis operariis aliis placitãmercedem redden¬
tem. aliis etiam non placitam largientem. Nullus iusteculpa¬
uerit Consilium tameꝵ occultioris iustitiȩ penes: ꝓsum est.
Nosquantũ concessumest sapiamus et intelliga mus dñm dm̃bonũ.
ideo etiam scĩssuis alicuius operis iustitiam aliquando non tribuere:
uel cestam scientiam ueluictricem delectationem ut cognoscant non
ascipsis sed abillo sibieẽlucem. qua in luminentur tenebrȩeorum.
etsuauitatẽ quadet fructum suum. terracorum. Cum autẽ ab illo
illius ad iutorium dep̃camur ad faciendam ꝑficiendamq iustitiã
quid aliud dep̃camur. quãut aperiat quodlatebat. et suaue faciat
quod non delectabat. Quia ethoc abillo eẽ dep̃candum. eius gratia
didicimus dũ antea lateret. eius gratia dileximus. dumantẽa Non
delectaret: ut quigloriatur non in se. sed indño glorietur. Ex tolli

Expanded text:
dem et in uindicta exercenda. nemo iuste reprehendat ueracem, sicut in illis euangelicis operariis aliis placitam mercedem reddentem, aliis etiam non placitam largientem nullus iuste l\'ulpauerit, consilium tamen occultioris iustitiae penes ipsum est. Nos, quantum concessum est, sapiamus et intellegamus, si possumus, dominum deum bonum ideo etiam sanctis suis alicuius operis iusti aliquando non tribuere uel certam scientiam uel uictricem delectationem, ut cognoscant non a se ipsis, sed ab illo sibi esse lucem, qua inluminentur tenebrae eorum, et suauitatem, qua det fructum suum terra eorum. Cum autem ab illo illius adiutorium deprecamur ad faciendam perficiendamque iustitiam, quid aliud deprecamur, quam ut aperiat quod latebat et suaue faciat quod non delectabat? quia et hoc ab illo esse deprecandum eius gratia didicimus, dum antea lateret, eius gratiadileximus. dum antea non delectaret, ut qui gloriatur non in se, sed in domino glorietur. extolli
Abbreviated transcription (Latin):
sementiens ex regula illa iustitię: quã sicũt potest cõncupiscit ap̃
dm̃ inueritate scit quia itaest. Et adiungit. Quẽ ad modũ enim
iustus erit antedñm̃ : Sienim uelit contenderecũeo: Non poterit
oboedireei: Amittit enimetiã illã oboedientiã qua oboedire pos
sct p̃cipienti confitenda eẽ peccata: undequosdam increpatdicers.
quid uultis mecũ iudicio contendere quod ille p̃cauens. Nein¬
quit intres iniudiciũ cũ seruotuo: qm̃ ñ iusti ficabitur in conspec¬
tutuo omnis uiuens. Ideo etiãdicit iob Quisenĩ iudicio eius

Expanded text:
se metiens ex regula illa iustitiae, quam sicut potest conspicit apud se metiens ex regula illa iustitiae, quam sicut potest conspicit apud deum, in ueritate scit, quia ita est, et adiungit: quemadmodum enim iustus erit ante dominum? si enim uelit contendere cum eo, non poterit oset praecipienti confitenda esse peccata. unde quosdam increpat dicens: quid uultis mecum iudicio contendere? quod ille praccauens: ne, inquit, intres in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. ideo etiam dicit Iob: quis enim iudicio eius
Abbreviated transcription (Latin):
tur quod si fuero iustus osmeũ impieloquetur. Iterũ pau¬
lopost. Scio inquit quia impunitũ me nondimittit: quia sum
impius. quarenon sũmostuus: Quod sipurificatus niue. et mũ¬
datus fuero mundis manib: sufficient̃ insordib: me tinxisti.
Item in alio suo sermone. Quia conscripsisti inquit aduersus
memala. et induistime iuuentutis meę peccata. et posuisti
pedemmeũ in prohibitione seruasti om̃a operamea. et inradi¬
ces pedũmeorum inspexisti quiueterescunt sicut ut̃ uel sicut
uestim̃tũ atinca comestum. Homonnatus ex muliere parui est
temporis. et plenus iracundia: et sicut flos cũ fłoruerit et de
et inueritate sedicit scire quia nonest iustus quisquã antedñm. et ideo
iste hoc inueritate scit : quia sinos dixerimus non habere peccatũ.
ipsaueritas in nobis non est. Proinde secundũ modũ conuersatio¬
nis humanȩ ꝑhibet &ds tãmagnũ iustitiȩ testimoniũ. Ipseaũt

Expanded text:
tur? Quod si fuero justus, os meum impie loquetur. Iterum pautur? Quod si fuero justus, os meum impie loquetur. Iterum paulo post: Scio, inquit, quia impunitum me non dimittit. Quia sum impius, quare non sum mortuus? Quod si purificatus nive, et mundatus fuero mundis manibus, sufficienter in sordibus me tinxisti . Item in alio suo sermone: Quia conscripsisti, inquit, adversus me mala, et induisti me juventutis meae peccata, et posuisti pedem meum in prohibitione, servasti omnia opera mea, et in radices pedum meorum inspexisti, qui veterascunt sicut uter, vel sicut vestimentum a tinea comestum. Homo enim natus ex muliere parvi est vitae, et plenus iracundiae: et sicut flos cum floruerit, decidet in ueritate se dicit scire, quia non est iustus quisquam ante dominum. et ideo iste hoc in ueritate scit, quia, si nos dixerimus non habere peccatum, ipsa ueritas in nobis non est. proinde secundum modum conuersationis humanae perhibet ei deus tam magnum iustitiae testimonium; ipse autem
Abbreviated transcription (Latin):
hancaliquando p̾sũptionẽ futurã cũ inoratione sepedixisset
peccauimus. non ita nobis ex posunit cũ hocdixerit. ut ab illo audi¬
remus. Cumorarem et confiterer peccata popũlimei dnodõ meo
Necadhucdistinctione confusa. ut cẽt incestũ propt̃unius corpo¬
ris sotietatẽ sidiceret: Cũ peccata nr̃a confiterer dñodõmeo: sed
omninotam distincte tãquã deipsadistinctione satagens eamq
maxime uehem̃terq: cõmendans. peccata inquit mea et pecca¬
ta populi. Quis huic euidentiȩ contradicit. Nisiquẽ plus delec¬
tat defensare. quod sentit quãquid sentiendum sit inuenire
Iob autẽ post tãmagnũ deillo iustitię̧ testimoniũdĩ. quiddicat
ipse uideamus. Inueritatemnquit scio. quia ita est. Quẽ ad modũ¬
iustus erit homo antedñm: si autẽuelit contenderecũeo p̃poterit
oboedireei. Et paulopost. Quis inquit iudicio eius aduersabi¬

Expanded text:
hanc aliquando praesumptionem futuram, cum in oratione saepe dixisset hanc aliquando praesumptionem futuram, cum in oratione saepe dixisset \'peccauimus\', non ita nobis exposuit, cur hoc dixerit, ut ab illo audiremus: \'cum orarem et confiterer peccata populi mei domino deo meo\', nec adhuc distinctione confusa, ut esset incertum propter unius corporis societatem. si diceret: \'cum peccata nostra confiterer domino deo meo\', sed omnino 2J tam distincte, tam quam de se ipsa distinetione satagens eamque maxime uehementerque commendans: peccata, inquit, mea et peccata populi mei. quis huic euidentiae contradicit, nisi quem plus delectat defensare quod sentit quam quid sentiendum sit inuenire? lob autem post tam magnum de illo iustitiae testimonium dei quid dicat ipse uideamus. in ueritateenim justus erit homo ante Dominum? Si autem velit contendere cum eo, non poterit obedire ei. Et paulo post: Quis, inquit, judicio ejus adversabi
Abbreviated transcription (Latin):
testimoniis satis apparet Necideoquisquã sobrius dixerit
ebrietatem non ẽẽ peccatũ: quȩ tam̃ subrepsit tanto uiro
Nam noe sicut legimus fuit aliquando ebrius. quãuis absit
dese ipsedicit: Cũ orarem et confiterer peccatamea et peccata
populimeidnõdõmeo. propterca nisi fallor ꝑ supra memora¬
tum hiezechielem. cuidã suꝑ bissimodicitur Nũquidtu sapi¬
entior quãdanihel: Neq hic dicipotest quod quidã contraora¬
tonẽdominicã argum̃tant᷑. quia et siorabant eãiniqui ut scĩ
et ꝑ fecti iamapostoli. Nullũ omnino habentes peccatum.
Nontam̃ proseipsis. sed proimꝑ fectis. et adhuc peccatorib
dicebant. Dimit te nob debita nr̃a. sicut et nos dimittimus
corpore demonstrarent et illos adhuc habentes peccata. et se
ipsos quiiam carebant omni expastepeccato. Indanihele
certe hoc non potest dici. quiutcredo tãquã proph&a p̃uiders

Expanded text:
testimoniis satis apparet. nec ideo quisquam sobrius dixerit testimoniis satis apparet. nec ideo quisquam sobrius dixerit ebrietatem non esse peccatum, quae tamen subrepsit tanto uiro; nam Noe, sicut legimus, fuit aliquando ebrius, quamuis absit,de se ipse dicit: cum orarem et confiterer peccata mea et peccata populi mei domino deo meo. propterea, nisi fallor, per supra memoratum Hiezechielem cuidam superbissimo dicitur: numquid tu sapientior quam Danihel? neque hic dici potest, quod quidam contra orationem dominicam argumentantur, quia etsi orabant eam, inquiunt, sancti et perfecti iam apostoli nullum omnino habentes peccatum, non tamen pro se ipsis, sed pro inperfectis et adhuc peccatoribus dicebant: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus ', in uno esse corpore demonstrarent et illos adhuc habentes peccata et se ipsos, qui iam carebant omni ex parte peccato. in Danihele certe hoc non potest dici, qui, ut credo, tamquam propheta praeuidens
Abbreviated transcription (Latin):
dõ dicitur. Sidixerimus quia peccatũ ñ habemus. pos ipsos
decipimus etueritas in nobnonest. Quãdiuenĩ homo quauis
totũs ipsẽ iam̃ etiã in reex paste in regenerationẽ sp̃itali re¬
nouatus. adhuc tam̃ portat corpus quod corrũpitur et ad¬
grauat animam. Quid quo ꝑtineat. et quidundedicatur. etiã
inuno homine distinguendũ est. Nam utego arbitror non facile
cuiquã scripturadĩ tãmagnũ iustitiae ꝑhibet testimoniũ: quatrib
famuliscius. Noe. Danihel. et iob. quos hiezechiel proph&a
dicit abimminente quadã iracundiadĩ. solos posseliberari
Intrib: itaq: illis uiris. triaquedam hominũ liberanda genera
p̃figurans. In noequantũ arbitror. iustos plebiũ p̃positos.
propt̃aquã et arcam ecclesiȩ gubernationem. Indanihele iustos
continentes. In iobiustos coniugales. Itsiquis est foste alius
intellectus . dequonunc non est necesse disquirere: Verũ tam̃
quanta ĩsta iustitia p̃minuerit et hoc proph&ico et aliis diuinis

Expanded text:
 dicitur: si dixerimus quia peccatum non habemus, ipsi nos decipimus et ueritas in nobis non est, et iterum: stotus in spe iam et iam in re exparte regeneratione spiritali renouatus adhuc tamen portat corpus, quod corrumpitur et adgrauat animam, quid quo pertineat et quid unde dicatur, etiam in uno homine distinguendum est. nam, ut ego arbitror, non facile cuiquam scriptura dei tam magnum iustitiae perhibet testimonium quam tribus famulis eius, Noe, Danihel et Iob, quos Hiezechiel propheta dicit ab inminente quadam iracundia dei solos posse liberari, in tribus utique illis uiris tria quaedam hominum liberanda genera praefigurans: in Noe, quantum arbitror, iustos plebium praepositos propter areae tamquam ecclesiae gubernationem, in Danihele iustos continentes?, in Iob iustos coniugatos et si quis est forte alius intellectus, de quo nunc non est necesse disquirere. uerum tamen quanta isti iustitia praeeminuerint, et hoc prophetico et aliis diuinis
Abbreviated transcription (Latin):
dulgentiae debeamus. et sic abilla prima causa
omniũ uitiorũ. hoc est atumore suꝑbiae scã humilita¬
tesanemur dõ gratias hancepistolã dũ disputatio
mea breuem pasturit. liber plix usest natus
utinam tam perfectus. quamtandem aliquando finitus

Expanded text:
dulgentiae ipsius debeamus; et sic ab illa prima causa dulgentiae ipsius debeamus; et sic ab illa prima causa omnium vitiorum, hoc est, a tumore superbiae sancta humilitate sanemur. Hanc epistolam dum dispositio mea brevem parturit, liber prolixus est natus, utinam tam perfectus, quam tandem aliquando finitus
Abbreviated transcription (Latin):
tantibus &conantib et digna supplicatione depcanti¬
b: quicquid remanserit peccatorum: ꝑhoc cotidie sol¬
uitur quod ueraciter iñoratione dicimus. Dimitte
nobis debita nr̃a. sicut & nosdimittimus debitorib nr̃is
in hacuita Necessariam non fuisse. multum errat: nec
potest omnino illiipsi placere quem laudat. Sic cum
sc ipsum talem putat. ipse se decipit & ueritas in eo non
est. ponobaliud nisiquia falsumputat. Nouit ergo
ille medicus. qui nonest opussanis. sed egrotantib quẽ¬
ad modũ noscurando ꝑfitiat ipȩternãm salutem
Qui& ipsam mostem quamuis peccati merito inflicta
sit. ponaufest in hoc seculo eis quib peccata dimitait
ut etiam cuius timore superando suscipiant ꝓfidei
sinceritate cestamen: & in quibusdam etiam iustos su¬
os qn madhuc extolli possunt. Non adiuuat ꝑfitien¬
dam iustitiam: ut dum non iustificatur. in conspectu
eius omnis uiuens. agnitionem gratiarum semꝑ ip¬

Expanded text:
tantibus et conantibus et digna supplicatione deprecantitantibus et conantibus et digna supplicatione deprecantibus, quidquid remanserit peccatorum, per hoc cotidie soluitur, quod ueraciter in oratione dicimus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. in hac uita necespotest omnino illi ipsi placere quem laudat: si autem se ipsum talem putat, ipse se decipit, et veritas in eo non est ; non ob aliud, nisi quia falsum putat. Novit ergo ille medicus, qui non est opus sanis, sed aegrotantibus, quemadmodum nos curando perficiat in aeternam salutem: qui et ipsam mortem, quamvis peccati merito inflicta sit, non aufert in hoc saeculo eis quibus peccata dimittit, ut etiam cum ejus timore superando suscipiant pro fidei sinceritate certamen: et in quibusdam etiam justos suos, quoniam adhuc extolli possunt, non adjuvat ad perficiendam justitiam, ut dum non justificatur in conspectu ejus omnis vivens , actionem gratiarum semper in
Abbreviated transcription (Latin):
lib& sc̃is & iustis coniugib hereant. ab iniquitate mun¬
dantur. quaea regno diseparatos. indamnatione ue¬
nire compellit: Necparuuli dequib: lib& sc̃is iustis¬
q: pereati originalis peccati reatu absoluantur. Nisi
inxp̃o fuerint᷑ baptizati. proquib: tanto impensius loqui
debemus. quanto ꝓse ip̃siminus possunt: Idenim agit
ista disputatio. Contracuius nouitatem antiqua ueri¬
tate nitendum est: ut in fantes omnino supfluo bapti¬
tari uideantur  Sed apeste hoc nondicitur. Netam fir¬
ma salubrit ecclesiae consuetudo uiolatoressuos ferre
ronpossit: Sedsipupillis opem ferre precipimur quan¬
tomagis proistis laborare debemus. quidestitutiores
& miseriores pupillis etiam subparentibus remanebuNT.
Sicis xp̃igratia denegabitur. quam ꝑse ipsi flagitare non pos¬
sunt. Illud autem quoddicunt sineullo peccato aliquos
men quasi factum fuerit confidendum. hoc enim op¬

Expanded text:
libet sanctis et iustis coniugibus haereant, ab iniquitate munlibet sanctis et iustis coniugibus haereant, ab iniquitate mundantur, quae a regno dei separatos in damnationem uenire conpellit, nec paruuli de quibuslibet sanctis iustisque procreati originalis peccati reatu absoluuntur, nisi in Christo fuerint baptizati, pro quibus tanto inpensius loqui debemus quanto pro se ipsi minus possunt. Id enim agit illa disputatio, contra cuius nouitatem antiqua ueritate nitendum est, ut infantes omnino superfluo baptizari uideantur. sed aperte hoc non dicitur. ne tam firmata salubriter ecclesiae consuetudo uiolatoros suos ferre non possit. sed si pupillis opem ferre praecipimur, quanto magis pro istis laborare debemus, qui destitutiores et miseriores pupillis etiam sub parentibus remanebunt, si eis Christi gratia denegabitur, quam per se ipsi flagitare non possunt ! Illud autem quod dicunt sine ullo peccato aliquos men quasi factum fuerit confidendum. hoc enim op
Abbreviated transcription (Latin):
rinthios tractaret exposuit. quod exempla iam precesse¬
rant & uirorum quosuxores & feminarum quas mariti
luer fecerant xp̃o & paruulorũ ad quos faciendos xp̃ianos
uoluntas xp̃iana etiam unius parentis. euicerat. Aut siquod
magis uerba apostoli uidentur sonare et quodam modo co¬
gere. aliqua illic intelligenda est scĩficatio. qua scĩfica¬
bantur uir & mulier infidelis in coniuge fideli. & qua
sc̃inascebantur filii fidelium. Siuequia in menstruo
cruore mulleris. a concubitu continebat. quicumq uir
ł femina idinlege didicerat Nam hoc hie zechiel iN¬
ter illa praccepta ponit. quae non figurate accipienda
suntSiueꝓpt̃ aliam quam lib& quaeibi apeste ꝓpo¬
sita nonest. exipsa necessitudine coniugiorum atq fi¬
liorum sc̃itatis asꝑginem Illud tame sine dubitacio¬
ne tenendum est. quaccumq illa scificatiosit non uale¬
tiantur fideles. Nam nec coniuges infideles quam¬

Expanded text:
rinthios rinthios rant et uirorum quos uxores et feminarum quas mariti lucrifecerant Christo et paruulorum ad quos faciendos Christianos uoluntas christiana etiam unius parentis cuicerat, aut si, quod magis uerba apostoli uidentur sonare et quodam modo cogere, aliqua illic intellegenda est sanctificatio, qua sanctificabantur uir uel mulier infidelis in coniuge fideli et qua sancti nascebantur filii fidelium, siue quia in menstruo cruore mulieris a concubitu continebat, quicumque uir uel femina id in lege didicerat — nam hoc Hiezechiel inter illa praecepta ponit, quae non figurate accipienda sunt — siue propter aliam quamlibet, quae ibi aperte posita non est, ex ipsa necessitudine coniugiorum atque filiorum sanctitatis asperginem, illud tamen sine dubitatione tenendum est, quaecumque illa sanctificatio sit, non ualeciantur fideles. nam nec coniuges infideles, quam
Abbreviated transcription (Latin):
habundar& gratia. atq utpraisso ex fide ihuxp̃i daretur
credentibus: et uinceremus mostem ꝑimmostalem resurrec¬
tionem. & aculeum eius peccatum. ꝑgratuitam iustifica¬
tionem. Nemoitaq de hacrefallatur & fallat. Om̃s
adimit atq aufest istescãe scripturae sensus manifestus am¬
bages. Quem ad modum aborigine traitur mors incor¬
poremostis huius. Sic aborigine tractumest̃ peccatum
inhaccarne peccati. Propt᷑ quod sanandum & ꝓpagine
adtractum. et uoluntate auctum atq ad ipsam carnem
resuscitandam: medicusuenit insimilitudine carnis pecca¬
t Quinon est opussanis. sedegrotantib: Neeuenit uo¬
care iustos sed peccatores Proinde quodait apostolus cũ
fideles moner& ut scabinfidelib: coniugib: pondisiun¬
gerent. scificatusẽ enim uir infidelis inuxore. & sc̃ifi
mundiessent. nunc autem sc̃i sunt Aut sic est accipiendũ
quẽ ad modum & nosalibi. & pelagius cum eandem ad co¬

Expanded text:
erabundaret gratia atque ut promissio ex fide Iesu Christi daretur erabundaret gratia atque ut promissio ex fide Iesu Christi daretur credentibus et uinceremus mortem per inmortalem resurrectionem et aculeum eius peccatum per gratuitam iustificationem\'. Nemo itaque de hac re fallatur et fallat. omnes adimit atque aufert iste sanctae scripturae sensus manifestus ambages. quemadmodum ab origine trahitur mors in corpore mortis huius, sic ab origine tractum est et peccatum in hac carne peccati; propter quod sanandum et propagine adtractum et uoluntate auctum atque ipsam carnem resuscitandam medicus uenit in similitudine carnis peccati, qui non est opus sanis. sed aegrotantibus, nec uenit uocare iustos, sed peccatores. proinde quod ait apostolus, cum fideles moneret, ut se ab infidelibus coniugibus non disiungerent: sanctificatus emundi essent, nunc autem sancti squemadmodum et nos alibi et Pelagius cum eandem ad Co
Abbreviated transcription (Latin):
Iunc cidicetur: ubiest morscontentiotũaus ubi est
mors aculeustuus u mostiergo corporis hoc dicetur
hanc enim absorbebit uictoriosa immostalitas. cum
corporis hocdicetur Ubi est uictoriatua: qua omnes
sicuiceras ut etiam dĩfilius tecum confliger&. teq non
uitam donando sed suscipiendo superar& uicisti in
morientib: uictaes in resurgentibus: Victoriatua qua
absorbueras corpora morientium . temporalis fuit
Victoria nr̃a qua in corporib absortaes resurgentium.
Xerna constabit: Ubiest aculeustuus hoc est pec¬
catum quo puncti & uenenati sumus. ut etiam in nr̃ is
corporibus figeres & catam longo tempore possideres. Acu¬
leus autem mostis est peccatum. Uistus uero peccati lex
Peccauimus in uno omnes. ut moreremur inuno omnes
Accepimus legem nonut em̃datione finiremus peccatum.
sed uttrans gressione augeremus. Lexenim sub intrauit
uthabundar& peccatum. Et conclusit scriptura omnia
subpeccato. Seddõ gratias qui dedit nobis uictoriam ꝑ¬

Expanded text:
unc ei dicetur, Ubi est, mors, victoria tua? ubi est, mors, aculeus tuus? Morti ergo corporis hoc dicetur. Hanc enim absorbebit victoriosa immortalitas, cum corporis hoc dicetur: Ubi est victoria tua, qua omnes sic viceras, ut etiam Dei Filius tecum confligeret, teque non vitando, sed suscipiendo superaret? Vicisti in morientibus, victa es in resurgentibus. Victoria tua qua absorbueras corpora morientium, temporalis fuit: victoria nostra, qua in corporibus absorpta es resurgentium, aeterna constabit. Ubi est aculeus tuus? hoc est, peccatum, quo puncti et venenati sumus, ut te etiam in nostris corporibus figeres, et ea tam longo tempore possideres? Aculeus autem mortis est peccatum; virtus vero peccati, lex. Peccavimus in uno omnes; ut moreremur in uno omnes: accepimus legem, non ut emendatione finiremus peccatum, sed ut transgressione augeremus. Lex enim subintravit ut abundaret peccatum, et conclusit Scriptura omnia sub peccato. Sed Deo gratias, qui dedit nobis victoriam
Abbreviated transcription (Latin):
et hab& et nouit a quohabet : Sitam̃ non se credat ẽẽ. qđ nondum ẽ¬
ne incidat inuitium illius pharisei. quiquã quamdõ gratias ager&
exhisquaehabebat : nihiltam̃ petebat darisibi : tam quamnihil indi¬
geret adaugendam ꝑfitiendam ue iustitiã. Hisigitur conside
lege operum sed fidei: Non littera se spũ non factorum meritis

Expanded text:
et habet et novit a quo habet; si tamet habet et novit a quo habet; si tamne incidat in uitium illius pharisaci, qui quamquam deo gratias ageret ex his quae habebat, nihil tamen petebat dari sibi, tamquam nihilo indigeret ad augendam perficiendamue iustitiam. his igitur considerlege operum, sed lege fidei, non littera, sed spiritu, non factorum meritis
Abbreviated transcription (Latin):
et omnedonũ ꝑfectum. Colitur autem sacrifitio laudis. actionibusq
gratiarum: ut cultor eius non inse ipso. sedinilloglorietur: Ac ꝑ hoc
lege operum dicitds̃. facquodiubeo lege fidei dicitur dõ. dam qđ iubes
Ideo enimiub& lex utadmoneat. quid faciat fides: idest ut eui iube¬
tur sinondum potest. sciatquidpetat. Si autẽ continuo potest &
oboedient̃ facit : debet etiamscire quod onantepossit : Nonenĩ
spm̃ huius mundi accepimus. Ait idem constantissimus gratiȩ prȩ¬
dicator: sed spm̃qui exdõ est utsciamus quaeadõ donatas nobis. Quis.
autem sps mundihuius: nisi suꝑbie sp̃s. quocor insipiens obscuratũ ẽ
eorum qui cognitum dm̃. non ut dm̃gratias agendoglori ficauerunt
Nec alio spũ decipiuntur. etiam illiqui ignorantes diiustitiã. et suã
tur eẽ fidei filius quinouit aquosperet. quod nondum habet :quã qui
sibi tribuit id quod hab&. Quãuis utriq horum p̃ferendussit. qui

Expanded text:
et omne donum perfectum. colitur autem sacrificio laudis actionisque gratiarum, ut cultor eius non in se ipso, sed in illo glorietur. ac per hoc lege operum dicit deus: \'fac quod iubco\', lege fidei dicitur deo: \'da quod iubes\'. ideo enim iubet lex, ut admoneat quod faciat fides. id est ut cui iubetur, si nondum potest, sciat quid petat; si autem continuo potest et oboedienter facit, debet etiam scire quo donante possit. non enim spiritum huius mundi accepimus, ait idem ipse constantissimus gratiae praedicator, sed spiritum qui ex deo est, ut sciamus quae a deo donata sunt nobis. quis est autem spiritus mundi huius nisi superbiae spiritus, quo cor insipiens obscuratum est eorum, qui cognitum deum non ut deum gratias agendo glorificauerunt ? nec alio spiritu decipiuntur etiam illi, qui ignorantes dei iustitiam et suam gis esse fidei filius, qui novit a quo speret quod nondum habet, quam qui sibi tribuit id quod habet: quamvis utrique horum praeferendus sit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfide uel profratrib ponerẽt : cũ ab hac peregrinatione inqua ꝑ fidem nunc
ambulatur . ꝑuentũ erit adspeciem : quã nondũ uisam speramus. et ꝑpacien¬
tiam ex pectamus : proculdubio et ipsadilectio nonsolũ supra quã hichabe¬
mus. seo longesupra quã petimus et intellegimuserit . Necideotam̃ plusẽẽ
poterit : quã extotocorde. ex totaanima. extotam̃te. Neq enim restat
in nobis aliquid: qđ ad dipossit adtotũ. Quia si restabit aliquid. illud ñerit
totũ. Proindehoc primũ p̃ceptũ iustitiae quo iubemur diligeredñ mex

Expanded text:
pro fide uel pro fratribus ponerent, cum ab hac peregrinatione. in qua per fidem nunc pro fide uel pro fratribus ponerent, cum ab hac peregrinatione. in qua per fidem nunc ambulatur, peruentum erit ad speciem, quam nondum uisam speramus et per patientiam expectamus, procul dubio et ipsa dilectio non solum supra quam hic habemus, sed longe supra quam petimus et intellegimus erit, nec ideo tamen plus esse poterit quam ex toto corde, ex tota anima, ex tota mente. neque enim restat in nobis aliquid quod addi possit ad totum, quia si restabit aliquid, illud non erit totum. proinde hoc primum praeceptum iustitiae, quo iubemur diligere de
Abbreviated transcription (Latin):
ignoscat: Plena humanauita est docum̃tis talibus Vndeaut minus
douimus quideiplaceat. ii is puccipseminus notus ẽnobis. Videm
enim pinc ꝑ speculũ inenigmate. tuncautẽ facie ad faciem Quisuero
ex istimare audeat cũ eouentũ fuerit qd ait : ut cognoscã sicut et cognitus
sum tantã dilectionem fore conteplatorib: eius quanta fidelib Nuncest
autullo modo hancillitã quãdeꝓ ximo conparandam porrosiquanto
maior notitia. tanto erit maior dilectio: ꝓfectonuncquantũ de est dilec¬
toni. tantũ ꝑficiendȩ iustitiae deesse credendũe. Sciri enim aliquid
uel credi et tam̃ non diligi potest. diligiautẽ qđ neq scitur feq creditur
non potest : at sicredendo ad tantã dilectionẽ sc̃ĩ ꝑuenire potuerunt.
quaceste maiorem in hacuita eẽ non posse dñs ipsetestatus est: ut animã suam

Expanded text:
ignoscat. plena humana uita est documentis talibus. unde autem minus ignoscat. plena humana uita est documentis talibus. unde autem minus nouimus quid ei placeat, nisi quia et ipse minus notus est nobis? uidemus enim nunc per speculum in enigmate, tunc autem facie ad faciem. quis uero existimare audeat, cum eo uentum fuerit, quod ait: ut cognoscam sicut et cognitus s u m, tantam dei dilectionem fore contemplatoribus eius, quanta fidelibus nunc est, aut ullo modo hanc illi tamquam de proximo eonparandam? porro si quanto maior notitia tanto erit maior dilectio, profecto nunc quantum deest dilectioni tantum perficiendae iustitiae deesse credendum est. sciri enim aliquid uel credi et tamen non diligi potest; diligi autem quod neque scitur neque creditur non potest. at si credendo ad tantam dilectionem sancti peruenire potuerunt, qua certe maiorem in hac uita esse non posse dominus ipse testatus est, ut animam suam
Abbreviated transcription (Latin):
Necesse consequens. ut quod appetendum cognitũ fuerit appetatur. pusitan¬
tum delect& quantũ diligendũẽ. hocautẽ sanitatis estanimȩ: Sed fostasse
quispiã putauerit Nihil nobis deesse ad cognitionẽ iustitiae: quod dñ suer¬
imconsumans et breuians suꝑ terradixit. in duob p̃ceptis totã legem
ꝓphetasq pandere. Neceatacuit. sed uerbis aꝑtissimis prompsit.
Diligis in quit dñm dm̃tuũ extotocord&uo. et ex tota animatua etexto¬
tam̃tetua. It diliges proximũtuũ tã quã teipsum. Quiduerius his imple¬
tis impleri omnino iustitiam: uerũtam qui hocattendit. etiã illudatteꝵ¬
dat. quã in multis offendamus om̃s : dũ putamusdõ quẽdiligimus: placere
uel ñ displicere quod facimus : et postea ꝑscripturacius. siuecestaet ꝑspi¬
cua ratione cõmoniti: cũ didicerimus quodei ñ placeat penitendo p̃cãmur

Expanded text:
nec esse consequens ut quod adpetendum cognitum fuerit adpetatur, nisi tannec esse consequens ut quod adpetendum cognitum fuerit adpetatur, nisi tantum delectet quantum diligendum est? hoc autem sanitatis est animae. Sed fortasse quispiam putauerit nihil nobis deesse ad cognitionem iustitiae, quod dominus uerbum consummans et breuians super terram dixit in duobus praeceptis totam legem prophetasque pendere nec ea tacuit, sed uerbis apertissimis prompsit. diliges, inquit, dominum deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua et ex tota mente tua. et: diliges proximum tuum tamquam te ipsum. quid uerius his inpletis inpleri omnino iustitiam? uerum tamen qui hoc adtendit, etiam illud adtendat, quam in multis offendamus omnes, dum putamus deo quem diligimus placere uel non displicere quod facimus et postea per scripturam eius siue certa et perspicua ratione commoniti, cum didicerimus quod ei non placeat, paenitendo deprecamur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quia in illo donante nos agimus. Necillud est opusdĩ ut mons tran ferat᷑
inmare. quia fidehominũ ficriposse dñsdix : et hoc ipsorũ operiator¬
buitdicens: Si habueritis in uob fidẽ tãqua granũ sinapis. dic̃itis
monti huic tollere et mittere inmare et fiet: & nihil inpossibile erit
uobis. Cesteuobis dixerit. Non mihiaut patri. It tam̃ hoc nullo
modo facit homo. Nisi illo donante etoperante. Eccequẽ ad modũ sine
exemploest in hominib ꝑfecta iuftitia: et tam̃ in possibilis nonest̃
Fiereteim sitanta uoluntas adhiberetur. quanta sufficit tante rei¬
Esset autẽtanta. siet nihileorũ quaeꝑtinent adiustitiãnos lateret . etea
sic delectarent animũ. ut quicquidaliud uoluntatis doloris suae impe¬
dit delectatio illa superaret. Quodut nonsit. padim possibilitatem
seda diudiciũdi ꝑtinet. Quisenĩ nesciat p̃ẽẽ in hominis potestate quid sciat

Expanded text:
quia illo donante nos agimus, nec illud est opus Dei, ut mons transferatur quia illo donante nos agimus, nec illud est opus Dei, ut mons transferatur in mare; quia per fidem hominum fieri posse Dominus dixit, et hoc ipsorum operi attribuit, dicens, Si habueritis in vobis fidem tanquam granum sinapis, dicetis monti huic, Tollere et mittere in mare, et fiet, et nihil impossibile erit vobis . Certe vobis dixit; non, Mihi aut Patri: et tamen hoc nullo modo facit homo, nisi illo donante et operante. Ecce quemadmodum sine exemplo est in hominibus perfecta justitia, et tamen impossibilis non est. Fieretesset autem tanta, si et nihil eorum quae pertinent ad iustitiam nos lateret et ea sic delectarent animum, ut quicquid aliud uoluptatis dolorisue inpedit, delectatio illa superaret: quod ut non sit, non ad inpossibilitatem, sed ad iudicium dei pertinet. quis enim nesciat non esse in hominis potestate quid sciat
Abbreviated transcription (Latin):
quaetam̃ none xeruit. Potest et demonte illo. que fides in mare
transferret. quod tam̃ nusquã factũ uellegimus uel audiuimus:
Quis qui senim horũ aliquid do dixerit eẽ inpossibilo uides quadesi¬
piat. quamque aduersus fidem scripturaceius loquatur multa
alia huius modi possunt occurrere uellegenti uel cogitanti: quae
possibilia do negare non possumus. qũa uis eorũ desit exemplum
Sed quia dicipotest illa operaeẽ diuma. iusteautẽ uiuere adñra opera
ꝑtinere. suscepi ostendere etiã hoc opuseẽ diuinũ. et hocegi libroisto
loquatius foste. quam sat esset: Sed contramimicos gratiaedi etiã
parũmihi dixisse uideor : nihilq me tammultum diceredelectat:
quamubimihĩ ex scriptura eius plurimũ subfragatur. et idagitur
Vt quigloriatur indño glori&ur . et in omnib gratiasagimus dnodan
sursũ cor habentes. undea patrelum inũ omnedatũ optimũ et omnedo¬
num ꝑfectũ est. Nam si propterea Nesto pusdiquia ꝑnosagitur. uel

Expanded text:
quae tamen non exeruit; potest et de monte illo, quem fides in mare transferret, quod tamen nusquam factum uel legimus uel audiuimus. quisquis enim horum aliquid deo dixerit esse inpossibile, uides quam desipiat quamque aduersus fidem scripturae eius loquatur. multa alia huiupossibilia Deo negare non possumus, quamvis eorum desit exemplum. 63. Sed quia dici potest, illa opera esse divina, juste autem vivere ad nostra opera pertinere; suscepi ostendere etiam hoc opus esse divinum, et hoc egi libro isto loquacius fortasse quam sat est: sed contra inimicos gratiae Dei etiam parum mihi dixisse videor; nihilque me tam multum dicere delectat, quam ubi mihi et Scriptura ejus plurimum suffragatur; et id agitur, ut qui gloriatur in Domino glorietur , et in omnibus gratias agamus Dominsursum cor habentes, unde a Patre luminum omne datum optimum et omne donum perfectum est . Nam si propterea non est opus Dei, quia per nos agitur, vel
Abbreviated transcription (Latin):
bemuscũ aliquid credimus. Nonquãdamus cũ aliquid pollicemur. Nã
et ipsadicitur fides: Sed alit̃ dicimus. non mihi habuit fidem: aliter
nonmihi seruauit fidem. Nã illudest Non credidit qđ dixi. illud
non fec̃qđ dixi Secundũ hanc fidem qua credimus. fidelessumusdõ
Secđm illã uero quafit quod promĩttitur. etiã ds̃ ipse fidelis est nobis
Hocenim dicit apłs. Fidelisds̃ qui ñ uos ꝑmĩttãt temptari suꝑid quod
potestis. Deillautiq fidequaerimus. utrũ in potestatesit quacredimus
dõ uel credimus indm̃. Hincenim scriptumest. Credidit abrahãdõ.
et deputatum est illia diustitiam. Etcredentiincum qui iustificat impiũ

Expanded text:
bemus, cum aliquid credimus. non quam damus, cum aliquid pollicemur; nam bemus, cum aliquid credimus. non quam damus, cum aliquid pollicemur; nam et ipsa dicitur fides. sed aliter dicimus: \'non mihi habuit fidem\', aliterautem: \'non mihi seruauit fidem\'. nam illud est \'non credidit quod dixi\', illud \'non fecit quod dixit\'. secundum fedem, qua credimus, fideles sumus deo; secundum illam uero, qua fit quod promittitur, etiam deus ipse fidelis est nobis. hoc enim dicit apostolus: fidelis deus, qui non uos permittat temptari super id quod potestis. de illa itaque fide quaerimus, utrum in potestate sit, qua credimus deo uel credimus in deum. hinc enim scriptum est: credidit it Abraham et deputatum est illi ad iustitiam, et: credenti in eum qui iustificat impium
Abbreviated transcription (Latin):
consequitur. Ñ possumus dicere potestatem defuisse facienti
Sienĩ cogenticedens. uellet facere et non posset: eiuoluntatẽ licet¬
ad fuisse ex tostam. sed potestatem defuisse diceremus. Cum ueroideo
Non faciebat quianolebat. erat utiq potestas. sed uoluntas deerat. quã¬
diucogenti reluctando non fecit. H incest quodetiam illiquicogent
uel qui suadent solent dicere: quod habes inpotestate quarenon facis
uthoc malo careas: Et qui omninofacere non possunt quodideo co¬
guntur ut faciant: quia posse creduntur. solent excusandorespõ¬
dereetdicere. facerem sieẽt in potestate. Quidigitur ultra quaerimus.
quando quidem hancdicimus potestatem. ubi uoluntati adiac& facultas
faciendi Vndehocquisq inpotestatehaberedicitur. qđ siuult facit.
sinon uult non facit. At tende &iã illud quod excutiendum posuimus.
utrũ fides in potestatesit. Dehacenim fide puncloquimur quã adhi¬

Expanded text:
consequitur, non possumus dicere potestatem defuisse facienti. consequitur, non possumus dicere potestatem defuisse facienti. si enim cogenti cedens uellet facere nec posset. ei uoluntatem affuisse licet extortam, sed potestatem defuisse diceremus. eunt uero ideo non faciebat, quia nolebat, erat utique potestas, sed uoluntas deerat, quamdiu cogenti reluctando non fecit. hinc est, quod etiam illi, qui cogunt uel qui suadent, solent dicere: \'quod habes in potestate, quare non facis, ut hoc malo careas?\' et qui omnino facere non possunt, quod ideo coguntur ut faciant. quia posse creduntur, solent excusando respondere et dicere: \'facerem, si esset in potestate\'. quid igitur ultra quaerimus, quando quidem hanc dicimus potestatem, ubi uoluntati adiacet facultas faciendi? unde hoc quisque in potestate habere dicitur, quod, si uult, facit, si non uult, non facit. Adtende iam illud quod excutiendum posuimus, utrum fides in potestate sit. de hac enim fide nunc loquimur, quam adhi
Abbreviated transcription (Latin):
possumus. sicetiã possumus aliquando qđ nolumus Satiselucet:
ipsis etiã uocabulis resonat. quod abeo quod est uelle uoluntas. ab eo
autem quod est posse potestas nom accepit. Qua propt̃ sicut quiuult
habet uoluntatem. ita potestatem qui potest: Sedut potestate ali¬
quid fiat. uoluntas aderit. Neq enimdici soletquispiam potestate
fecisse: siquid fecit inuitus. Quanquã sisubtilius aduestamus. etiã
quod quisq inuitus facere cogitur si facit uoluntate facit. Sed quia
mallẽt aliud. ideomuitus hocest nolens faceredicitur. Malum
quippẽ aliquod facere cõpellitur: quod uolens seuitare uel ase
remouere facit quod cogitur. Nam sitanta uoluntassit. ut mallit
hoc non facere. quã illud non pati: cogenti proculdubio resifcit.
Nec facit. Acper hoc sifacit. Nonquidem plena et libera uoluntate.
sedtam̃ non facit nisi uoluntate. Quã uoluntatem quia effectus

Expanded text:
possumus, sic etiam possumus aliquando quod nolumus —, satis elucet et possumus, sic etiam possumus aliquando quod nolumus —, satis elucet et ipsis etiam uocabulis resonat, quod ab eo quod est uelle uoluntas, ab eo autem quod est posse potestas nomen accepit. quapropter sicut qui uult habet uoluntatem, ita potestatem qui potest. sed ut potestate aliquid fiat, uoluntas aderit. neque enim dici solet quispiam potestate fecisse, si quid fecit inuitus. quamquam, si subtilius aduertamus, etiam quod quisque inuitus facere cogitur, si facit, uoluntate facit; sed quia mallet aliud. ideo inuitus, hoc est nolens facere dicitur. malo quippe aliquo facere conpellitur, quod nolens euitare uel a se remouere facit quod cogitur. nam si tanta uoluntas sit, ut malit hoc non facere quam illud non pati, cogenti procul dubio resistit nec facit. ac per hoc, si facit, non quidem plena et libera uoluntate, sed tamen non facit nisi uoluntate; quam uoluntatem quia effectus
Abbreviated transcription (Latin):
antequam liberentur. autdesuis uirib: suam liberati sunt: Nec atten¬
dñi ibi libertas: Siergoserui sunt peccati. quid seiactant delibero arbi¬
trior a quoenim quis deuictus est. huicet seruus addictus est. Siautem
liberati sunt. quid seiactant uelut deopere proprio. etgloriantur
quasi non acceperint: apita sunt liberi ut necullũ uelint haberedñm
quieisdicit: sine menihil potestis facere: et siuos filius liberauerĩt.
tuncuereliberi eritis: Quaeret aliquis utrũ fides ipsa inqua salutis.
uel adsalutẽ conexionis huius quã cõmemoraui ẽẽ uidetur exordiũ.
in nr̃a constitutasit potestate. Quid facilius uidebimus si prius quid
sit potestas. aliquanto diligentius ꝑspexerimus. Cuenim duo
quaedam sint uelle et posse. undenecquiuult continuo potest. Nec
qui potest continuo uult. Quia sicut uolumus aliquando qđ non

Expanded text:
antequam liberentur, aut de suis uiribus, si iam liberati sunt? nec adtenantequam liberentur, aut de suis uiribus, si iam liberati sunt? nec adtenspiritus domini, ibi libertas. si ergo serui sunt peccati, quid so iactant do libero arbitrio ? a quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus o s t. si autem liberati sunt, quid sc iactant uelut do opere proprio et gloriantur, quasi non acceperint ? an ita sunt liberi, ut nec illum uclint habere dominum, qui eis dicit: sine me nihil potestis \\facere, et: si uos filius liberauerit. tunc uere liberi eritis ? Quaeret aliquis, utrum fides ipsa, in qua salutis uel ad salutem conexionis huius, quam commemoraui, esse uidetur exordium, in nostra constituta sit potestate. quod facilius uidebimus, si prius quid sit potestas aliquanto diligentius perspexerimus. cum enim duo quaedam sint uelle et posse — unde nec qui uult continuo potest nec qui potest continuo uult, quia sicut uolumus aliquando quod non
Abbreviated transcription (Latin):
animac auitio peccati. ꝑ animae sanitatem libestas arbitrii: ꝑliberũ
arbitrium. iustitiaedilectio. ꝑ iustitiae dilectionem. legis operatio
Acꝑ hoc sicutlex feuacuatur sed statuitur ꝑfidem. quia fides
impe trat gratiam qualex impleatur. italiberũ arbitriũ non eua¬
cuatur ꝑgratiã sed statuitur. quia gratia sanat uoluntatem quaius
habent uocessuas inscripturĩs sc̃ĩs. Lex dicit Non concupisces
Pidesdicit. sanaanimãmeã. qñm peccaui tibi. Gratiadicit. ecce
sanus factuses iamnolipeccare: Nequid tibi deterius contingat.
Sanitasdicit. dnẽds̃ meus exclamaui adte et sanastime. Liberum
arbitriũdicit. uoluntariȩ sacrificabotibi. Dilectio iustitiaedicit.
Narrauerunt mihi iniusti delectationes. sed non sicut lextua dñe
Vt quidergo miseri homines aut delibero arbitrio audent suꝑbire

Expanded text:
animae a uitio peccati, per animae sanitatem libertas arbitrii, per liberum animae a uitio peccati, per animae sanitatem libertas arbitrii, per liberum arbitrium iustitiae dilectio, per iustitiae dilectionem legis operatio. ac per hoc, sicut lex non euacuatur. sed statuitur per fidem, quia fides inpetrat gratiam, qua lex inpleatur, ita liberum arbitrium non euacuatur per gratiam, sed statuitur, quia gratia sanat uoluntatem, qua iuhabent uoces suas in scripturis sanctis. lex dicit: non c o ncupisces; fides dicit: sana animam meam, quoniam peccaui tibi; gratia dicit: ecce sanus factus os; iam noli peccare, ne quid tibi deterius contingat; sanitas dicit: domine deus meus, o exclamaui ad te et sanasti me; liberum arbitrium dicit: uoluntarie sacrificabo tibi; dilectio iustitiae dicit: narrauerunt mihi iniusti delectationes, sed non sicut lex tua, domine. ut quid ergo miseri homines aut de libero arbitrio audent superbire.
Abbreviated transcription (Latin):
indm̃. Sed tim̃tibus poenam. absconditurgratia. Subquo timore ani¬
malaborans. quando concu piscentiã malã non uicerit: Nectimor ille
quasi custos. seuerus abscesserit: ꝑfidem confugiat admisericordiãdi
ut det quodiubet: atq inspiratȩ gratiae suauitate ꝑspmsc̃m faciat plus
delectare quod p̃cepit. quãdelectat quodimpedit. Itamulta multitu¬
dodulcedinis eius. hocest lex fidei caritaseius conscripta incordibus
atq diffusa ꝑficitur sperantib: in cã: ut anima sanata Nontimore poe¬
nȩ. sedamoreiustitiȩ operetur bonum. Liberũergo arbitrium euacu¬
amus ꝑgratiã: absit. Sed magis liberũ arbitriũ statuamus. Sic enĩ
lex perfidem. sicliberũ arbitriũ ꝑgratiã. Noneuacuatur sed staturt᷑
Neq enimlex impletur nisi libero arbitrio. Sed ꝑlegem cognitio
peccati. ꝑ fidemim petratio gratiȩ contrapeccatum Per gratiã sanadio

Expanded text:
in deum; sed timentibus poenam absconditur gratia. sub quo timore aniin deum; sed timentibus poenam absconditur gratia. sub quo timore anima laborans, quando concupiscentiam malam non uiccrit nec timor ille quasi custos seuerus abscesserit, per fidem confugiat ad misericordiam dei, ut det quod iubet atque inspirata gratiae suauitate per spiritum sanctum faciat plus delectare quod praecipit quam delectat quod inpedit. ita multa multitudo dulcedinis eius, hoc est lex fidei, caritas eius conscripta in cordibus atque diffusa perficitur sperantibus in eum, ut anima sanata non timore poenae, sed amore iustitiae operetur bonum. Liberum ergo arbitrium euacuamus per gratiam ? absit, sed magis liberum arbitrium statuimus. sicut enim lex per fidem, sic liberum arbitrium per gratiam non euacuatur, sed statuitur. neque enim lex inpletur nisi libero arbitrio. sed per legem cognitio peccati, per fidem inpetratio gratiae contra peccatum, per gratiam sanatio
Abbreviated transcription (Latin):
ris incordetuo quiads illum suscitauit amostuis. saluuseris
Intantũ iustus. inquantum saluus. Perhanc enim fidem credimis
quod &iamnosds̃ amostuis excitet interim spũ innouitate eius
gratiae temperanter etiustȩ et pieuiuamus in hoc saeculo. post&
carnenostrã ad inmortalitatem resurrectura. quodei meritũ sp̃s
ieam in resurrectionem sibi congrua. hoc est iniustifi
Consepultienim sumus xp̃o ꝑbaptismũ inmostem : ut quẽ am¬
modum xp̃s resurrexit amostuis ꝑgloriam patris. itaet nos in no¬
uitateuitȩ ambulemus. Fideigitur ihũ xp̃i impetramus salutem:
et quantũ nobis inchoatur inre. et quantũ ꝑficienda expectat᷑ inspe
Omnisenim qui inuocauerit nom̃ dñi saluuserit. Quã multa multi¬
tudo ait psalmista: dulcedinistuaedñe: quã abscondisti tim̃tibus te.
ꝑfecistiautẽ sperantib. inte. Ex legetimemus dm. exfidesperamus

Expanded text:
ris in corde tuo, quia deus illum suscitauit a mortuis, sauus eris. ris in corde tuo, quia deus illum suscitauit a mortuis, sauus eris. in tantum iustus, in quantum saluus. per hanc enim fidem credimus, quod etiam nos deus a mortuis excitet: interim spiritu, ut in nouitate eius gratiae temperanter et iuste et pie uiuamus in hoc saeculo, post etiam carne nostra a.l inmortalitatem resurrectura, quod ei meritum spiritus facit, qui eam in resurrectione sibi congrua, hoc est in iustifi in mortem, ut quemadmodum Chri stus resurrex it a mortu i s per gloriam patris, sic et nos in nouitate uitae ambulemus. fide igitur Iesu Christi inpetramus salutem et quantulum nobis inchoatur in re et quantum perficienda expectatur in spe. omnis enim qui inuocauerit nomen domini. sa 1 uus eri t. quam multa multitudo, ait psalmus, dulcedinis tuae, domine, quam abscondisti timentibus te, perfecisti autem sperantibus in te! ex lege timemus deum, ex fide speramus
Abbreviated transcription (Latin):
tiamomni credenti: Idẽst cui ꝑ sp̃m in corporatus factusq mebrum
eius: potestquisq illoincrem̃tum intrinsecusdante operari iustitiã
Decuius operib etiam ipsedixit: quia sineme nihil potestis facere
Ideo quippe proponitur iustitialegis. quod qui feceriteam uiu& in
illa. utcumquisq infirmitatem suam cognouerit. Nꝑsuas uires
Neq ꝑ litterã ipsius legis quod fierinon potest: sed ꝑfidem concilians
iustificatorem. ꝑueniatet faciat etuiuat in ea. O pusenim quod qui
fecerit uiuet ineo : N fit nisi aiustificato. Iustificatio autem ex fide
impetratur. Dequa scriptumest. Nedixeris incordetuo quisas¬
cendit incelum. hocest xp̃m deducere. Aut quis descendit in abrs¬
sum. hocest xp̃m amostuis reducere: Sed quiddicit propete
est uerbum in oretuo et in cord&uo: hocest inquit uerbũ fidei quod p̃¬
dicamus. Quiasi confitearis in oretuo qui a dñsestiħs. et credide¬

Expanded text:
tiam omni credenti, id est cui per spiritum incorporatus factusque membrum eius potest quisque illo incrementum intrinsecus daute operari iustitiam. de cuius operibus etiam ipse dixit, quia sine me nihil potestis facere. Ideo quippe proponitur iustitia legis, quod qui fecerit eam, uiuet in illa, ut cum quisque infirmitatem suam cognouerit, non per suas uires neque per litteram ipsius legis, quod fieri non potest, sed per fidem concilians iustificatorem perueniat et faciat et uiuat in ea. opus enim, quod qui fecerit uiuet in eo, non fit nisi a iustificato. iustificatio autem ex fide inpetratur, de qua scriptum est: ne dixeris in corde tuo: quis ascendit i n caelum? hoc est Christum deducere, aut: quis descendit in abyssum ? hoc est christum a mortuis reducere. sed quid dicit? prope te est uerbum, in ore tuo et in corde tuo. hoc est. inquit, uerbum fidei quod praedic a m u s, qui a si confitearis in ore tuo, quia dominus est Iesus, et credide
Abbreviated transcription (Latin):
nisidatatibicẽt desuper. Sed cũ potestas datur: Nnecessitas utiq
inponitur: Vndecũ dauid saulis occidendi potestatẽ accepisset:
maluit parcere quam ferire. Vndeintelligimus malos accipere
potestatem addamnationem malȩ uoluntatis suae. bonos autem
ad probationem bonaeuoluntatissuae. Cumergo fides in potestate
sit. qñmcũ uult quisq credit: eccũ credit uolens credit Deindequae¬
rendumest immorecolendum: quam fidem tanta coñflictione cõm̃dat

Expanded text:
nisi data tibi esset de super. sed cum potestas datur, non necessitas utique nisi data tibi esset de super. sed cum potestas datur, non necessitas utique inponitur. unde cum Dauid Saulis occidendi potestatem accepisset, maluit parcere quam ferire. unde intellegimus malos accipere potestatem ad damnationem malae uoluntatis suae, bonos autem ad probationem bonae uoluntatis suae. Cum ergo fides in potestate sit, quoniam cum uult quisque credit et. cum credit, uolens credit, deinde quaerendum est, immo recolendum, quam fidem tanta conflictatione commendet