comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sibi existim& eẽ discendũ. quod milia homi¬
nũ tribus isrł singillatim habere potuer̃.
Im̃ prodẽẽ aliquid non putatur. Et quo¬
tus quisq hominũ est cuiprofundita suti¬
litatis hu̾ius appareat: Fhic uero ubi per
toc contextas generationes centũ anniali¬
bi ad sunt. alibidesunt. Et post natũ qui
cõmemorandus fuerat filium desunt. ubi
ut sũma concord&. uimirũ cũ uell& ꝑsuade¬
re quihoc fecit. Ideo numero sissimos annos
uixisse antiquos. quod eos breuissimos puncu¬
pabant. & hocdematuritate pubestatis qua
idonea filiigignerentur. conar&ur ostende¬
re. Atq ideo in illis centũ annis. detẽnr̃os
insinuandos putaret in credulis. Nehomi¬
nes tam duu uixisse recipere in fidẽ nollep
Addidit centũ ubigignendis filiis habilẽ
non inuenit a&atẽ. Eosdemq postgenitos
filios ut congruer& suma detraxit.
Sicquippe uoluit credibiles facere idonea¬
rũ generandae proli conuenientias a&atũ
ut tamen numero non fraudar& uniuersas

Expanded text:
sibi existimet esse discendum, quot milia hominum tribus Israel singillatim habere potuerunt? quoniam prodesse aliquid non putatur; et quotus quisque hominum est, cui profunditas utilitatis huius 10 appareat? Hic uero, ubi per tot contextas generationes centum anni alibi adsunt, alibi desunt, et post natum, qui commemorandus fuerat, filium desunt ubi ut summa concordet: nimirum cum uellet persuadere, qui hoc fecit, ideo numerosissimos annos uixisse » antiquos, quod eos breuissimos nuncupabant, et hoc de maturitate pubertatis, qua idonea filii gignerentur, conaretur ostendere, adque ideo in illis centum annis decem nostros insinuandos putaret incredulis, ne homines tamdiu uixisse recipere in fidem nollent, addidit centum, ubi gignendis filiis habilem ao non inuenit aetatem, eosdemque post genitos filios, ut congrueret summa, detraxit. Sic quippe uoluit credibiles facere idonearum generandae proli conuenientias aetatum, ut tamen numero non fraudaret uniuersas
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ut &iã siꝑuersis legibus ꝑ mittantur
frat̃naconiugia. medior tam̃ consu&udo ip¬
sã malit exhorrerelicentiã &cũsorores acci¬
pere in matrimoniũ primis humanigene¬
ris tẽporib omnino licuerit sicauers&cur
quasi nũquã licere potuerit adhumanũenĩ
sensũ uel alliciendũ ud offendendũ. mosualod
plurimũ ¶Quicũ in haccausa in moderationẽ
concupiscentiae coherceat: Eũ dissignariatq
corrũpi merito ẽe nefariũ iudicatur. Sienĩ
ẽ iniquũ auiditate possedendi transgredi
limitẽ agrorũ. quanto  iniquus libidine
concubendi sub uestere limitẽ morũ. Exꝑti
autẽ sumus in conubiis consobrinarũ &iã
nr̃is tẽporibus. ꝓpt̃ gradũ prinquitatis
frat̃ nogradui pximũ. quã raro ꝑmores
fiebat qđ fie̾ri ꝑleges licchat. Quia id nec
diuina phibuit. & nondũ phibueratlex
humãna. Verũ tam̃ factum &iam licitũ.
propt̃ uicinitatem horrebatur in liciti

Expanded text:
mus, ut, etiamsi peruersis legibus permittantur mus, ut, etiamsi peruersis legibus permittantur fraterna coniugia, melior tamen consuetudo ipsam malit exhorrere licentiam, et cum sorores accipere in matrimonium primis humani generis temporibus omnino licuerit, sic auersetur, quasi numquam licere potuerit. Ad humanum enim sensum uel adliciendum uel offendendum mos ualet plurimum; qui cum in hac causa inmoderationem concupiscentiae coherceat, eum dissignari adque corrumpi merito esse nefarium iudicatur. Si enim est iniquum auiditate possidendi transgredi limitem agrorum, quanto est iniquius libidine concumbendi subuertere limitem morum! Experti autem sumus in conubiis consobrinarum etiam nostris temporibus propter gradum propinquitatis fraterno gradui proximum quam raro per mores fiebat, quod fieri per leges licebat, quia id nec diuina prohibuit et nondum prohibuerat lex humana. Verum tamen factum etiam licitum propter uicinitatem horrebatur inliciti
Abbreviated transcription (Latin):
duac sedtres inũ nõ homine necessitudin&s fic¬
rent. quaeꝓpt̃ caritatẽ numerosiore ꝓpin¬
quitate noc tendam disfeminari ꝑ singulos
singulae debuer̃. Ess& eñiunus homofilus
suis fratri scilic& sororiq coniugibus a pat̃
& socer & auunculus. Ita &uxor ei sdẽ cõmuni¬
bus filiis. &onat᷑ & amita &socrus idẽq inter se
consobrini. quia & fratrũ filis . Omnesautẽ ssta
necessitudines quacum homini tres homines
connectebant. Nouẽ conecterent siessent insi¬
gulis singulac. Nt unus homo haber& alterã
sororẽ. alterã uxorẽ. alterã consobrinã. alte¬
rũ patr s̃ alterũ auunculũ. alterũ socerũ.
alterã matrẽ. alterã amittã. alteru socrũ
atq itase ñ paucitate coastatũ. sedlatiusatq
numerosius ꝓpinquitatib crebris. uinculũ
sociale diffimder& Qđ humano genere cresten¬
te & multiplicato. &iam int̃impios deorũ mul¬
tõrũ falsorũq cultores. sic obseruari cerni¬

Expanded text:
duae, sed tres in homine uno necessitudines fierent, quae propter charitatem numerosiore propinquitate nectendam, disseminari per singulos singulae debuerunt. Esset enim unus homo filiis suis, fratri scilicet sororique conjugibus, et pater et socer et avunculus: ita et uxor ejus iisdem communibus filiis et mater et amita et socrus: iidemque inter se verum etiam consobrini; quia et fratrum filii. Omnes autem istae necessitudines, quae uni homini tres homines connectebant, novem connecterent, si essent in singulis singulae, ut unus homo haberet alteram sororem, alteram uxorem, alteram consobrinam, alterum patrem, alterum avunculum, alterualteram matrem, alteram amitam, alteram socrum; adque ita se non in paucitate coartatum, sed latius adque numerosius propinquitatibus crebris uinculum sociale diffunderet. Quod humano genere crescente et multiplicato etiam inter inpios deorum multorum falsorumque cultores sic obseruari cerni
Abbreviated transcription (Latin):
propinquitatis reuerendũ. honorẽ ab eacon¬
tneat quãuis generatricẽ. tam̃ libidinẽdequa
erubefere uidemus & ipsim pudicitiam con¬
iugilem X X.
Aopulatio igitur miris & femina ntadi urat¬
quantũ attin& ad genus mostalium .
quoddam seminarium est ciuitatis
Sedterrena ciuitas generatione tantĩnnodo hnta mõe apa¬
sudestis autẽ. &ium regeneratione opiis hi u¬
be ut noxim generationis euadat : Vtrũ
autẽ aliquid fuerit. ud si fuit quale fuerit.
orporale atq uisibile regenerationis signũ
antodiluinũ. sicut abrahae cireũcisio postra
si imperita. sacra historia tac&: Sacrifi¬
usse tam̃dõ &iam illos antiquissimos homi¬
ies nontat&. Quod & duobus primis fra¬
tibus claruit. & noe post diluuium cũde
arca fuiss& egressus. hostia sdõ legitur im¬
nolasse. Dequare in precedentibus libris
undiximus Non ob aliud demones arro

Expanded text:
propinquitatis reuerendum honorem, ab ea conpropinquitatis reuerendum honorem, ab ea contineat, quamuis generatricem, tamen libidinem, de qua erubescere uidemus et ipsam pudicitiam coniugalem. Copulatio igitur maris et feminae, quantum adtinet ad genus mortalium, quoddam seminarium est ciuitatis; sed terrena ciuitas generatione tantummodo, caelestis autem etiam regeneratione opus habet, ut noxam generatautem aliquod fuerit, vel si fuit, quale fuerit corporale atque visibile regenerationis signum ante diluvium, sicut Abrahae circumcisio postea est imperata , sacra historia tacet. Sacrificasse tamen Deo etiam illos antiquissimos homines non tacet: quod et in duobus primis fratribus claruit; et Noe post diluvium, cum de arca fuisset egressus, hostias Deo legitur immolasse . De qua re in praecedentibus libris jam diximus, non ob aliud daemones arro
Abbreviated transcription (Latin):
Et quod fibut cũ consobrina. paene cũ sorore
fieri uidebatur: Quia & ipsi interse. propt̃ tam
propinquã consanguinitatẽ fratres uocantur.
& pene germani sunt  Fuit autẽ antiquis patrib
rdigiosecurae. ne ipsa propinquitas sepulatĩ
propginũ ordinibus dirimens. longiusl ubir&
a propinquita scẽ desister&: Cam nondũ longepo¬
sitam. rursum matrimonii uinculo conligare.
& quod ammodo reuocare fugientẽ sVndeiam i¬
pleno hominibus orbe terrarum. nonquidem
srores expatre ud exmatre . ud exam bobus suis
prentibus natas. sed tamenaniabant desuogenere
duere uxores ¶Uerũ quis dubit& honestiũs hoc Pa ⁊ hen&¬
t̃pore &iã consobrinorũ prohibitaeẽ coniugia. tsfa
ronblũ secundũ eaquaodisputauimus prop̾ter
multiplicandas affinitates. pehabrat duas neces¬
siudmes. una ꝑsona cũduae possint eas habere.
Anumerus propinquitatis augeris sed&iã quia na cõ.¬
nscio quomodo in est humanae ueretundia. quid¬
dim naturale atq laudabile. Et cui deb& causa

Expanded text:
et, quod fiebat cum consobrina, paene cum sorore fieri uidebatur; quia et ipsi inter se propter tam propinquam consanguinitatem fratres uocantur et paene germani sunt. Fuit autem antiquis patribus religiosae curae, ne ipsa propinquitas se paulatim propaginum ordinibus dirimens longius abiret et propinquitas esse desisteret, eam nondum longe positam rursus matrimonii uinculo conligare et quodam modo reuocare fugientem. Unde pleno hominibus orbe terrarum, non quidem sorores ex patre uel matre uel ex ambobus suis parentibus natas, sed tamen amabant de suo genere ducere uxores. Verum quis dubitet honestius hoc tempore etiam consobrinorum prohibita esse coniugia? non solum secundum ea, quae disputauimus, propter multiplicandas adfinitates, ne habeat duas necessitudines una persona, cum duae possint eas habere et numerus propinquitatis augeri; sed etiam quia nescio quo modo inest humanae uerecundiae quiddam naturale adque laudabile, ut, cui debet causa
Abbreviated transcription (Latin):
industriã Ntaq illa diuersitas uimerorĩ.
aliter schubentiũ in codicibus grecis & latinis
alites in hebreis. ubi nonqt istã deceniti a nnis
prius additis & postea detractis. Percot
generationes continuata pirilitar᷑. Necma¬
litiae iudacorũ. perdiligentiae uel pruden¬
tiae scptiuginta int̃ptum. sed scriptoris
tribuatur errori. quidebrbliotet supra¬
dict regis codicẽ describendũ primiis accepit
NLa cuiã nunc ubinumeri non faciunt intentũ e. grac

Expanded text:
a diuersitas numerorum aliter se habentium in codicibus Graecis et Latinis, aliter in Hebraeis, ubi non est ista de centum annis prius adbitis et postea detractis per tot 10 generationes continuata parilitas, nec malitiae Iudaeorum nec diligentiae uel prudentiae septuaginta interpretum, sed scriptoris tribuatur eirori, qui de bibliotheca supradicti regis codicem describendum primus accepit. Nam etiam nunc, ubi numeri non faciun
Abbreviated transcription (Latin):
silium. Credibilius ergo qui sdixerit cũ
primũ debyblio teca ptholomei describi
ista coeper̃. ⁊ unc aliquid tale fieri potuis se
incodice uno. Sed primitus inde descripto
unde iam latius emanar&. Ubi potuit
quidem accidere &iam scriptoris error

Expanded text:
sic: « Credibilius ergo quis dixerit, cum primo de bibliotheca Ptolemaei describi ista coeperunt, tunc aliquid tale fieri potuisse in Codice uno, sed primitus inde descripto, unde jam latius emanaret, ubi potuit quidem accidere etiam scriptori
Abbreviated transcription (Latin):
lt̃ clebratos uiros. Non potuis se mentiri
Vibi siquaeram quid sit credibiliis indaeo g¬
nĩgentẽ tã longe lateq diffusã in hoc
conscribendũ mendatiũ uno consiliꝗcons¬
pitare potuisse. &dũ aliis in uident aucto¬
ruatẽ. sibi abstulisse ueritatẽ: anseptua¬
ginta homines qui&iã ipsi iudiei erant.
uno in loco positos. qm̃ rex acgrptius
ph domeuseos ad hocopus achsciuerat.¬
ipsam ueritate gentibus alienigenis inindsifse

Expanded text:
potuisse mentiri. Ubi si quaeram, quid sit credibilius, Iudaeorum gentem tam longe lateque diffusam in hoc conscribendum men- 10 dacium uno consilio conspirare potuisse et, dum aliis inuident auctoritatem, sibi abstulisse ueritatem, an septuaginta homines, qui etiam ipsi Iudaei erant, uno in loco positos, quoniam rex Aegyptius Ptolomaeus eos ad hoc opus asciuerat,m ueritatem gentibu
Abbreviated transcription (Latin):
potest error constantiã neccasũ redol& sedd
industriã Itaq illa diuersitas utimerorũ
aliter schabentiũ in codicibus grecis&latinis
aliter in hebreis ubi nonq ista decentũ annis
prius additis & postea detracus Pera
generationes continuata parilitar᷑. Necma¬
sitiae iudaeorũ. perdiligentiae uel pruden¬
diac septuaginta int̃p̃tum. sed scriptoris
tribuatur errori. quid brblioteta supra
dicti regis codicẽ describendũ primusaccepit
¶Nã &iã nunc ubi numeri non facium incontũ s. gdac
aedaliquid quod facile possit intellegi uel qđ
appareat utiliter disci & neglogenter descri¬
lnintuis e&ncelegentius emendantur : Quisenĩ asẽ¬

Expanded text:
redolet, sed industriam. . Itaque illa diuersitas numerorum aliter se habentium in codicibus Graecis et Latinis, aliter in Hebraeis, ubi non est ista de centum annis prius adbitis et postea detractis per tot 10 generationes continuata parilitas, nec malitiae Iudaeorum nec diligentiae uel prudentiae septuaginta interpretum, sed scriptoris tribuatur eirori, qui de biblprimus accepit. Nam etiam nunc, ubi numeri non faciunt intentum ad aliquid, quod facile possit 15 intellegi uel quod appareat utiliter disci, et neglegenter describuntur et neglegentius emendantur. Quis enim s
Abbreviated transcription (Latin):
do genuit. undetim̃ uel non multo amplius
amorũ fint. Quis potest hac a&ate generire.
usitata ista nobisq notissima lege paturae:
Sedhunc omittamus. quia fostas se &ĩam anticpͥa¬
quando creatus est potuit: Nonenim eum
tam pircũ quã in fantes nr̃is factũ fuis se
credibileõ S& h filus cius. nonducentorũ an¬
quinq sicut nos legimus. sed centũ quinq eti¬
fuit quando genuit enos Ac ꝑ hoc secun¬
dũ istos. Nondum habebat undecim annos
aoratis Ouiddicam decain Aneius filio ÷ rã roã¬
quicũ a pud noscentũ septuaginta repperi¬
aint. Apud hebreos septilaginta legitur
fuisse. quando genuit malalcel: Quis

Expanded text:
o amplius annorum fuit. Quis potest hac aetate generare usitata ista nobisque notissima lege naturae? Sed hunc omittamus, qui fortasse etiam quando creatus est potuit; non enim eum tam paruum, quam infantes nostri sunt, factum fuisse credibile est. Seth filius eius non ducentorum quinque, sicut nos legimus, sed centum quinqfuit, quando genuit Enos; ac per hoc secunum istos nondum habebat undecim annos aetatis. Quid dicam de Cainan eius filio, qui cum aput nos centum septuaginta reperiatur, aput Hebraeos septuaginta legitur f
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ regenti similem eẽ opostere: Propt̃
quoddicit apostolus. Quidiligit in gonrem
suã. seipsum diligit. Ne moenim umquã
carnẽsuã odiohabuit. Sananda sunt enĩ.
haec sicut nr̃a: nonsicut alienadamnan¬
da: sed illud dĩ preceptũ: cain sicut prae¬
uaricator accepit. Inualescente quippe
inuidiae uitio. fratrẽ insidiatus occidit
Talis eratterrenae conditor ciuitatis
Quomodo autẽ significauerit &iã iud aos.
a quibus xp̃soccisus est pastor ouium

Expanded text:
carnem regenti similem esse oportere. Propter carnem regenti similem esse oportere. Propter quod dicit apostolus: Qui diligit uxorem suam, se ipsum diligit; nemo enim umquam carnem suam odio habuit. Sananda sunt enim haec sicut nostra, non sicut aliena damnanda. Sed illud Dei praeceptum Cain sicut praeuaricator accepit. Inualescente quippe inuidentiae uitio fratrem insidiatus occidit. Talis erat terrenae conditor ciuitatis. Quo modo autem significauerit etiam Iudaeos, a quibus Christus occisus est pastor ouium
Abbreviated transcription (Latin):
catũ intuomostali corpore adoboediendũ
desideriiscius. Necexhibeas membratua.
iniquitatis arma paccato. Ad teenĩconuer¬
siocius : Dũ non adiuuatur relaxando.
sed quiescendo frenatur: Ettudomina¬
beris illius: Vt cũforinsecus nonꝑmitti¬
tur operari. sub potestate mentis regentis
& bene uolentis: assuescat &iam intrinse¬
cus ponmoueri: Dictũẽ tale aliquid ineo¬
dem diuino libro. & demuliere. quando
post peccatũ dõ interrogante atq iudicante.
damnationis sententias acceperunt. Inser¬
pente diabolus: &inscipsis illa & maritus
Cũ enim dixiss& ei. multiplicans multi¬
plicabo tristitiastuas & gemitũtuũ. &̃n
tristitiis paries filios. Deinde addidit &
aduirũtuũ conuersiotua . & ipsetuidomi¬
nabitur. Quod dictũ est ad cain. depęccato
ued deuitiosa carnis concupiscentia: hoc
isto loco de pecratrice femina: ubi intelle¬
gendũ ẽ. uirũ ad regendã uxorẽ: Animo

Expanded text:
catum in tuo mortali corpore ad oboediendum catum in tuo mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, nec exhibeas membra tua iniquitatis arma peccato. Ad te enim conuersio eius, dum non adiuuatur relaxando, sed quiescendo frenatur; et tu dominaberis illius, ut, cum forinsecus non permittitur operari, sub potestate mentis regentis et beneuolentis adsuescat etiam intrinsecus non moueri. Dictum est tale aliquid in eodem diuino libro et de muliere, quando post peccatum Deo interrogante adque iudicante damnationis sententias acceperunt, in serpente diabolus et in se ipsis illa et maritus. Cum enim dixisset ei: Multiplicans multiplicabo tristitias tuas et gemitum tuum, et in tristitiis paries filios, deinde addidit: Et ad uirum tuum conuersio tua, et ipse tui dominabitur. Quod dictum est ad Cain de peccato uel de uitiosa carnis concupiscentia, hoc isto loco de peccatrice femina; ubi intellegendum est uirum ad regendam uxorem animo
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus spm̃. Incuius carnis fructibus.
& inuidiã commemorat. quautiq caiu
stimulabatur. & accendebatur infratris
exitium: Bene subauditur erit: Idest ad te
enĩ conuersio eius erit : Ettudominaberis
illius Cũ enĩ cõmota fuerit pars ipsa
carnalis. quã peccatũ appellat a postolus
ubi dicit. Nonego operor illud. sed quod
habitat in mepeccatũ. Quã pastẽ animi
&iam philosophi dicunt eẽ uitiosam
Non quaementẽ debeat trahere. sed cuimens
debeat imperare. Eamq ab illicitis operi¬
bus ration ohibere: Cumergo cõmota
fuerit ad aliquid ꝑperã cõmittendum
si quiescatur & obtemperoair dicente apło.
Nec exhibueritis membra ur̃a. arma ini¬
quitatis peccato. adment̾ẽ domitã &uictã
conuestitur. ut subditę domin&ur. Hoc
praccepitds huic qui facibris inuidię infłã¬
mabatur infratrem: & quẽ debuerat i mi¬
tari. cupiebat auferri. Quiesce inquit.
manus absedere contine : Non regn& pec¬

Expanded text:
aduersus spiritum, in cuius carnis fructibus aduersus spiritum, in cuius carnis fructibus et inuidiam commemorat, qua utique Cain stimulabatur et accendebatur in fratris exitium: bene subauditur \'erit\', id est: Ad te enim conuersio eius erit, et tu dominaberis illius. Cum enim commota fuerit pars ipsa carnalis, quam peccatum appellat apostolus, ubi dicit: Non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum quam partem animi etiam philosophi dicunt esse uitiosam, non quae mentem debeat trahere, sed cui mens debeat imperare eamque ab inlicitis operibus ratione cohibere; — cum ergo commota fuerit ad aliquid perperam committendum, si quiescatur et obtemperetur dicenti apostolo: Nec exhibueritis membra uestra arma iniquitatis peccato, ad mentem domita et uicta conuertitur, ut subditae ratio dominetur. Hoc praecepit Deus huic, qui facibus inuidiae inflammabatur in fratrem et, quem debuerat imitari, cupiebat auferri. Quiesce, inquit; manus ab scelere contine, non regnet pec
Abbreviated transcription (Latin):
quã e& inustior quod fratrẽ iustũ gratis
occidiss& ostendit: Nontamen eũ dimittens
sine mandato sancto iusto &bono: Ouiesce inquit.
Ad teenim conuersioeius. &tudominaberis illi¬
us Nũquid fratris: absit. Cuius igitur nisi
peccati: Dixerat enim peccasti. Tum de in de¬
addidit Quiesce. ad teenĩ conuersioeius. Et
tu dominaberis illius. Potest quidem ita in¬
tellegi. ad ipsũ hominẽ conuersionẽ eẽdebere
peccati .: ut nulli alii quã sibi sciat tribuere
debere. quod peccat. Haec est enĩ salubris
paenitentiae medicine᷑. & ueniȩ p&utio non
in congrua: utubi ait Ad teenĩ conuersiocius.
Non subaudiatur erit. sed sit praecipientis
uidelic& non praedicentis modo: Tunc enim
dominabitur quisq peccato : sid sibi non
defendendo praeposuerit. sed penitendo
subiecerit. Alioquin &illi serui &dominanti.
sipatrociniũ adhibuerit accedenti:. Sedut
peccatũ. intellegatur concupiscentia ipsacar

Expanded text:
quam esset iniustior, quod fratrem iustum gratis quam esset iniustior, quod fratrem iustum gratis odisset, ostendit. Non tamen eum dimittens sine mandato sancto, iusto et bono: Quiesce, inquit; ad te enim conuersio eius, et tu dominaberis illius. Numquid fratris? Absit. Cuius igitur, nisi peccati? Dixerat enim: Peccasti, tum deinaddidit: quiesce; ad te enim conuersio eius et tu dominaberis illius. potest quidem ita intellegi ad ipsum hominem conuersionem esse debere peccati, ut nulli alii sciat quam sibi tribuere debere quod peccat. haec est enim salubris paenitentiae medicina et ueniae petitio non incongrua, ut, ubi ait: ad te enim conuersio eius, non subaudiatur "erit" sed "sit", praecipientis uidelicet, non praedicentis modo. tunc enim dominabitur quisque peccato, si id sibi non defendendo praeposuerit, sed paenitendo subiecerit. alioquin et illi seruiet dominanti, si patrocinium adhibuerit accidenti. sed ut peccatum intellegatur concupiscentia ipsa car
Abbreviated transcription (Latin):
quod superius germani sacrificium. Nec
suꝑsuum respexeratds̃: utiq fratrẽbonũ
mutatus imitari. Nonelatus debuit aemu¬
lari: sed contristatus est : & concidit facies
eius Hoc pecratũ maxime arguitds̃ ħ retfautatera
tristitiam de alterius bonitate. & hoc fra¬
tris: Hoc quippe arguendo in terroga xbo.¬
uit dicens: Quare contristatuses &quare
concidit faciestua: Quiaenim fratriin¬
uidebat . ds uidebat & non arguebat
Nam hominibiis quibus absconditũ est antipd¬
cor alterius. esseposs& ambiguũ & pror¬
sus incestũ : Utrũ illa tristitia. malignita¬
te suã inqua sedõ displicuisse didicerat.
apfratris doluerit bonitatẽ quaedõ
placuit. Cũ insacrificium eius aspexit
Sedrationẽ reddensds̃ cureius oblationẽ aceitenq¬
pere noluerit ut sibi ipse potius merito quã
ei frater immerito displicer&. Cũ e& in iustus
Non recte diuidendo. hoc est pontecte uiuen¬
do. & indignus cuius approbar&ur oblatio

Expanded text:
quod super eius germani sacrificium, nec quod super eius germani sacrificium, nec super suum respexerat Deus, utique fratrem bonum mutatus imitari, non elatus debuit aemulari. Sed contristatus est et concidit facies eius. Hoc peccatum maxime arguit Deus, tristitiam de alterius bonitate, et hoc fratris. Hoc quippe arguendo interrogauit dicens: Quare contristatus es, et quare concidit facies tua? Quia enim fratri inuidebat, Deus uidebat et hoc arguebat. Nam hominibus, quibus absconditum est cor alterius, esse posset ambiguum et prorsus incertum, utrum illa tristitia malignitatem suam, in qua se Deo displicuisse didicerat, an fratris doluerit bonitatem, quae Deo placuit, cum in sacrificium eius adspexit. Sed rationem reddens Deus, quur eius oblationem accipere noluerit, ut sibi ipse potius merito quam ei frater inmerito displiceret, cum esset iniustus non recte diuidendo, hoc est non recte uiuendo, et indignus cuius adprobaretur oblatio,
Abbreviated transcription (Latin):
ic hannes apłs. cumdehis fratribus loque¬
r&ur. Non sicut cain inquit ex maligno
erat & occidit fratrẽsiium. Et cuius reigra¬
tia occidit. quia opera illius malignã fue¬
runt. Fratris autem eius iusta: Datur intdl¬
legi proptereadm̃ non respexisse in mu¬
nus eius: Quia hoc ipso male diuidebatdans
dõ aliquidsuum. sibi autẽ seipsũ : qđ om̃s disgo.
faciunt quinondĩ. sed suã sectantes uolunta¬
tẽ. Idest non recto sed ꝑuerso corde uiuen¬
tes offerunt dõ munus: quoputant eum
redimi. ut eorũ nonopitul&ur sanandis
prauis cupiditatibus. sed explendis
Ethocest terrenae proprium ciuitatis.
dm̃ ueldscolere : quibus adiuuantibus¬
regn& inuictoriis & pace terrena nonca¬
ritate consulendi. seddominandi cupidita¬
te Boniquippe adhoc utuntur mundo
ut fruantur dõ. Maliautẽ contra. ut fru¬
antur mundo. uti uoluntdõ: Quitam̃eũ
uel eẽ. uel res humanas curare iamcredunt¬
untenim multo d&eriores quinehoc
quidem credunt. Cognito itaq cain:

Expanded text:
Iohannes apostolus, cum de his fratribus loqueretur: Non sicut Cain, inquit, 9 ex maligno erat et occidit fratrem suum; et cuius rei gratia occidit? Quia opera illius maligna fuerunt, fratris autem eius iusta: datur intellegi propterea Deum non respexisse in munus eius, quia hoc ipso male diuidebat, dans Deo aliquid suum, sibi autem se ipsum. Quod omnes faciunt, qui non Dei, sed suam sectantes uoluntatem, id est non recto, sed peruerso corde uiuentes, offerunt tamen Deo munus, quo putant eum redimi, ut eorum non opituletur sanandis prauis cupiditatibus, sed explendis. Et hoc est terrenae proprium ciuitatis, Deum uel deos colere, quibus adiuuantiburegnet in uictoriis et pace terrena, non caritate consulendi, sed dominandi cupiditate. Boni quippe ad hoc utuntur mundo, ut fruantur Deo; mali autem contra, ut fruantur mundo, uti uolunt Deo; qui tamen eum uel esse uel res humanas curare iam creduntunt enim multo deteriores, qui ne hoc quidem credunt. Cognito itaque Cain
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ quod om̃s morimurͭ Cõmissũ ẽ autẽ. ut &.
uoluptas carnis quae spũi resister& seque¬
r&ur. Nam & ipiã filia lamech uoema.
uoluptas interp̃tatur ¶Pers&ch autem
abadam usq ad noe denãrius insinuatur
legitimus ntimerus. cui noe tres adici

Expanded text:
per quod omnes morimur. Commissum est autem, ut et per quod omnes morimur. Commissum est autem, ut et uoluptas camis, quae spiritui resisteret,. sequeretur. Nam et ipsa filia Lamech Noemma uoluptas interpretatur. Per Seth autem Adam usque ad Noe denarius insinuatur legitimus numerus. Cui Noe tres adici
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ. aliud possunt significare: Non hoc
quod nunc cõm̃dandũ uid&ar: Nunc enĩ
degenerationibus loquimur: Ille uero unde
sint genita. Tacitũẽ ¶ Oñmergolex denario decła pͥmisi¬
numero praedicatur. Vnde est m̃emorabi¬
lis ille decalogus. profecto numerus unde¬
narius. qñm trans greditur denarium
trans gressionẽ legis. ac ꝑ hoc peccatũ signi¬
ficat s Hincest. Quod intabernaculo testi aasẽ¬
monii quoderat initinere populidĩ uelut
tẽplũ ambulatoriũ. Undecim uel acilicina
fieri preceptas. Incilicio quippe recorda¬
tioẽ peccatorũ propt̃ haedos ad sinistrã
futuros: quod confitentes incilicio ꝑster¬
nimur. tam quã dicentes quod inpsalmo
scriptũẽ Et peccatũ meũ anteme ẽ semꝑ
sprogeniesergo exadam ꝑxam sederatum.
undenario numero finitur. quo peccatũ
significatur ͭ Et ipsenumerus femina
cdauditur. a quo sexu initiũ factũ ẽ peccati.

Expanded text:
autem aliud possunt significare, non hoc autem aliud possunt significare, non hoc quod nunc commendandum uidetur. Nunc enim de generationibus loquimur; illae uero unde sint genitae, tacitum est. Quoniam ergo lex denario numero praedicatur, unde est memorabilis ille decalogus, profecto numerus undenarius, quoniam transgreditur denarium, transgressionem legis ac per hoc peccatum significat. Hinc est quod in tabernaculo testimonii, quod erat in itinere populi Dei uelut templum ambulatorium, undecim uela cilicina fieri praecepta sunt. In cilicio quippe recordatio est peccatorum propter haedos ad sinistram futuros; quod confitentes in cilicio prosternimur tamquam dicentes quod in psalmo scriptum est: Et peccatum meum ante me est semper. Progenies ergo ex Adam per Cain sceleratum undenario numero finitur, quo peccatum significatur; et ipse numerus femina clauditur, a quo sexu initium factum est peccati,
Abbreviated transcription (Latin):
idilexiss& ¶Potuit autẽ uiuente adhuclameth
atq regnante fieri diluuiũ. ut ipsũ cũ aliis
omnibus hominibus. Exceptis qui in arca
dũe siuaria quantitate Numerositatis anno
rũ int̃posita ꝑtã longã a&atẽ abadam usq
ad diluuiũ nonaequales numeri generitiones
habuit utraq progenies. sed ꝑcam septem.
pers& hautẽdecem. septimus estenĩ utiam
dixi abidam lamech. decimus noe. Et ideo¬
ñ unus filius lamech sicut ino&eris superius.
Sedplures cõmemoratis. quia in cestũ erat
quisei fuiss& mostuo successurus. si regnandi
tẽpus int̃ ipsũ & diluuiũ remansiss&¬
ed quomodo sehabeat siue ꝑ primogenitos
siue ꝑ reges excam generationũ ordo
decurrens. illud mihi nullo pacto pre¬
tereundũ silentio uid&ur. Qđ cũ la mech
septimus abadam fuiss& inuentus. Toteius
annumeratis filii donec undenarius utme¬
rus impler&ait. quosignificatur peccatum.
Adduntur enĩ tresfilii &aina filia Uxores antepo¬

Expanded text:
set. Potuit autem vivente adhuc Lamech set. Potuit autem vivente adhuc Lamech atque regnante fieri diluvium, ut ipsum cum aliis omnibus hominibus, exceptis qui in arca est, si varia quantitate numerorum interposita, per tam longam aetatem ab Adam usque ad diluvium non aequalis numeri generationes habuit utraque pper Seth autem decem: septimus est enim, ut jam dixi, ab Adam Lamech, decimus Noe: et ideo non unus filius Lamech, sicut in caeteris superius, sed plures commemorati sunt; quia incertum erat quis ei fuisset mortuo successurus, si regnandi tempus inter ipsum et diluvium remansissequoquo modo se habeat, sive per primogenitos, sive per reges, ex Cain generationum ordo decurrens, illud mihi nullo pacto praetereundum silentio uidetur, quod, cum Lamech septimus ab Adam fuisset inuentus, tot eius adnumerati sunt filii, donec undenarius numerus inpleretur, quo significatur peccatum. Adduntur enim tres filii et una filia. Uxores
Abbreviated transcription (Latin):
r& scriptor libri commemorare XXII¬
&eras. quacusq ad dilutiiũ eẽ potuer
¶Potest & illa ẽecausa. Cur nonordoge¬
nerationũ ꝑprimogenitos duccrodur.
ut neces se non sit in illis hominibus tam ferumn
credere pubestatẽ: Quoscilic& eadem ciuitas
quãcain in nomineenoch filiisui condidit.
longe lateq regnare potuerit & reges habe¬
re. non simul plures sed suis a&atibus singu¬
los quos genuissent sibi succes sõres quicumq
regnassent horũ regũ primus ẽepotuit ip¬
secam. Secundus filiuseius enoch incuius
nomine ubi regnar&ur canditaẽ ciuitas
Testius gaidat quẽ genuit enoch Quastus
meuia: quẽgemit gaidat. Quintus matusa¬
d. que genuit meuia. Sextus lamech. quẽ
regũ regnantibus succederent patribus sed
quos regnandi meritũ propt̃ uistutẽ terrenae
utilẽs ciuitati. uel sors aliqua repperir&. ud
ille potissimũ succeder& patri hereditario¬
quodam iure regnandi. quẽ prȩo&eris filiis¬

Expanded text:
ret scriptor libri commemorare ceret scriptor libri commemorare ceteras, quae usque ad diluuium esse potuerunt. Potest et illa esse causa, quur non ordo generationum per primogenitos duceretur, ut necesse non sit in illis hominibus tam seram credere pubertatem, quod scilicet eadem ciuitas, quam Cain in nomine Enoch filii sui condidit, longe lateque regnare potuerit et reges habere non simul plures, sed suis aetatibus singulos, quos genuissent sibi successuros quicumque regnassent. Horum regum primus esse potuit ipse Cain, secundus filius eius Enoch, in cuinomine ubi regnaretur, condita est civitas: tertius Gaidad, quem genuit Enoch: quartus Manihel, quem genuit Gaidad: quintus Mathusael, quem genuit Manihel: sextus Lamech, quem regum regnantibus succederent patribus, sed quos regnandi meritum propter virtutem terrenae utilem civitati, vel sors aliqua reperiret, vel ille potissimum succederet patri haereditariouodam jure regnandi, quem prae caeteris filiis
Abbreviated transcription (Latin):
potuisse. Duobus modis istã solutã ẽẽquaestio¬
nẽ. Autdesera pubestate ꝓpostione tam longae
uitae autdefiliis qui cõmemorantur in genera¬
tionibus quod non fuerint primogeniti. sed
hi ꝑ quos ad eũ quẽ intendebat auctor libri
poterat ꝑuenire. sicut ã noe ingenerationi¬
bus s&ch  Proinde in generationibus cam.
si non occurrit quid deber& intendi. adquẽ
pra&̃missis primogenitis. ꝑ eos qui cõmemo¬
ratis ꝑueniri oportebat. sera pubestas intl¬
legenda restabit. ut aliquanto postoentũ amos
puberes habilesq ad gignendũ faca fuerim.
u tordo generationũ ꝑ primogenitos currer&
& usq ad diluuiũ adnumerum annorũ tantae
quantitatis occurrer& ¶Quãuis fieri possit
ut propt̃ aliquã secr&iorem causam quaeme
lat& usq ad lameth & eius filios generationũ
ꝑ ueniente contextu cõmenda r&surhaet ciui¬
tas. Quã dicimiis eẽ terrenã. acdeindecessa¬

Expanded text:
potuisse, duobus modis istam solutam esse quaestiopotuisse, duobus modis istam solutam esse quaestionem: aut de sera pubertate, proportione tam longae uitae, aut de filiis qui commemorantur in generationibus, quod non fuerint primogeniti, sed hi, per quos ad eum, quem intendebat auctor libri, poterat perueniri, sicut ad Noe in generationibus Seth. Proinde in generationibus Cain, si non occurrit qui deberet intendi, ad quem praetermissis primogenitis per eos, qui commemorati sunt, perueniri oportebat, sera pubertas intellegenda restabit, ut aliquanto post centum annos puberes habilesque ad gignendum facti fuerint, ut ordo generationum per primogenitos curreret et usque diluuium ad numerum annorum tantae quantitatis occurreret. Quamuis fieri possit, ut propter aliquam secretiorem causam, quae me latet, usque ad Lamech et eius filios generationum perueniente contextu commendaretur haec ciuitas, quam dicimus esse terrenam, ac deinde cessa
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint. cũ filios generare coeperunt octes¬
centi trigeni. qũo octosunt generationes cum
adam &cũ eis quos genuit lamech ducenti &
quad raginta sunt anni: Numitaq totode¬
inde tempore usq addiluuiũ uongeneraue¬
runt quatandem causa quihaeo scripsit gene¬
rationes cõmemorare noluit quaeseruntur :
Namexadam usq ad diluuium conputant᷑
anni secundũ codices nr̃os duomilia ducenti
sexaginta duo. Secundũ hebreos autẽ. millesex¬
centi quinquaginta sex. Vtergo istũ nume¬
rũ minorẽ credamis eẽ ueriorem demille
sex centis quinquaginta sex annis. ducenti
quad raginta detrahantur: Nũquideredileẽ
ꝑmille quad ringentos Et quod excurrit
annos quirestant usq ad diluuiũ. progeniẽ
cain agenerationibus uacare potuisse. S Sed
quiex hoc mou&ur: meminerit cũquaererem
quomodo credendũ sit antiqios illos homines
ꝑ tã multos annos agignendis filiis cessare

Expanded text:
fuerint, cum filios generare coeperunt, octfuerint, cum filios generare coeperunt, octies triceni quoniam octo sunt generationes cum Adam et cum eis quos genuit Lamech, ducenti et quadraginta sunt anni: num itaque toto deinde tempore usque ad diluvium non generaverunt? Qua tandem causa, qui haec scripsit, generationes commemorare noluit quae sequuntur? Nam ex Adam usque ad diluvium computantur anni, secundum codices nostros, duo millia ducenti sexaginta duo: secundum hebraeos autem, mille sexcenti quinquaginta sex. Ut ergo istum numerum minorem credamus esse veriorem, de mille sexcentis quinquaginta sex annis ducenti quadraginta detrahantur: numquid credibile est per mille quadringentos, et quod excurrit, annos, qui restant usque diluuium, progeniem Cain a generationibus uacare potuisse? Sed qui ex hoc mouetur, meminerit, cum quaererem, quo modo credendum sit antiquos illos homines per tam multos annos a gignendis filiis cessare
Abbreviated transcription (Latin):
semine s&h intendebut ꝑuenire adnoe
a quorursus ordo neces sarius sequer&ur
quid opis erat pra&er mittere primogen¬
tos filios ut ꝑuemr&cur adlamech incunis
filiis finitur illa contextio. Octaua gene¬
ratione scilic& exadam. septima excã ipi
quasi ess& inde aliquid de inceps coneetendũ
Vnde ꝑuenir&r uel adifraheliticũ populũ
in quo calesti ciuitati &iam terrena hierusa¬
lem figuram proph&icã praebuit udad
xp̃m secundũ carnẽ quiẽ suꝑ omniads̃ benedict᷑
in saccula Suꝑ nachierusalẽ fabricator atq
regnator. Cum tota progenies caindiluui¬
o sit del&a. Uinde uideri potest incodem
ordine generationũ primogenitos fuisse
cõmemoratos ¶ Curergo tam paucisunt
nonenĩ usq ad diluuiũ t̾ot ẽẽ potuer̃ Non
uacantibus usq ad centenariã pubestatem pa¬
tribus ab officio generandi. sinonerattune
ꝑpostione longeuitatis illius &iam sera pu¬
bestas. Vtenim ꝑ eaquaetriginta annorum

Expanded text:
semine Seth, intendebat peruenire ad Noe, semine Seth, intendebat peruenire ad Noe, a quo rursus ordo necessarius sequeretur: quid opus erat praetermittere primogenitos filios, ut perueniretur ad Lamech, in cuius filiis finitur illa contextio, octaua generatione scilicet ex Adam, septima ex Cain, quasi esset inde aliquid deinceps conectendum, unde perueniretur uel ad Israeliticum populum, in quo caelesti ciuitati etiam terrena Hierusalem Christum secundum carnem, qui est super omnia Deus benedictus in saecula , supernae Jerusalem fabricator atque regnator; cum tota progenies Cain diluvio sit deleta? Unde videri potest, in eodem ordine generationum primogenitos fuisse commemoratos. Cur ergo tam pauci sunt? Non enim usque ad diluvium tot esse potuerunt, non vacantibus usque ad centenariam pubertatem patribus ab officio generandi, si non erat tunc proportione longaevitatis illius etiam sera pubertas. Ut enim peraeque triginta annorum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinent &iam quideuiantes ab huius fide
diuersas hereses condiderunt. secundum
hominẽ quippe uiuunt. Non secundũ dm̃
s& indorũ grmnosophistae quinudi phibent᷑¬
philosophari insolitudinibus indieciuesenis
sunt & a generando secohibent. Non estenim
hocbonũ nisicũ fit secundũ fidem sũmiboni
quid sests hoc tam̃ nemo fecisse antediluiũ
repperitur quando quidem &iã ipsee noch
septimus abadam quitrans latur reseftar
ẽe non mostuus. genuit filios & filias ante¬
quã transferr&ur. In quibus fuit matusalã
ꝑ quẽ generationũ memorandarũ ordo trans¬
currits Curergo tanta paucitas succesfio¬
nũ cõmemoratur ingenerationibus excuNi
sieas usq ad diluuiũ ꝑduci opostitat. uar
erat diuttirna a&ias praeueniens pubesdatẽ
quaerentũ uel amplius annos uacar& a fẽab::
Nam sinon intendebat auctor librihuit s
aliquẽ ad quẽ necessario ꝑducer& seriem
generaitionum sicut in illis quaeueniunt de

Expanded text:
pertinent etiam, qui deuiantes ab huius fide pertinent etiam, qui deuiantes ab huius fide diuersas haereses condiderunt; secundum hominem quippe uiuunt, non secundum Deum. Et Indorum gymnosophistae, qui nudi perhibentphilosophari in solitudinibus Indiae, cibi esu ot a generando se cohibent. Non est enim hoc bonum, nisi cum fit secundum fidem summi boni, qui Deus est. Hoc tamen nemo fecisse ante diluuium reperitur; quando quidem etiam ipse Enoch septimus ab Adam, qui translatus refertur esse non mortuus, genuit filios et filias antequam transferretur; in quibus fuit Mathusalam, per quem generationum memorandarum ordo transcurrit. Quur ergo tanta paucitas successionum commemoratur in generationibus ex Cain, si eas usque ad diluuium perduci oportebat, nec erat diuturna aetas praeueniens pubertatem, quae centum uel amplius annos uacaret a fetibus? Nam si non intendebat auctor libri huius aliquem, ad quem necessario perduceret seriem generationum, sicut in illis, quae ueniunt de
Abbreviated transcription (Latin):
rursus contexer&ur ordo nascentiũ quoper¬
uenir& ad abraham. aquomatheus euange¬
lista incipit generationes quibus adxp̃m
puenit a&ernũ regem ciuitatisdĩ: quid
intendebat ingenerationibus excain. & quo
cis ꝑducere uolebat᷑. Respond&ur. usq p
addiluuiũ quototũ illud genus terrenae
auntatis ad sumptũ ẽ sed reparatũ ẽ exfiliis ansꝰ añis¬
noe: neq enim deeẽ poterit haec terrena
auitas soci&asq hominũ secundũ hominẽ
uuentiũ usq adhuius saeculi finẽ. Deqͣ
bñsait. Filii saeculihuius generant & gene¬
rantur ciuitatẽ uerodi peregrinantẽ in hoc
sacculo regeneratio ꝑducitad alterũ sacculũ.
Cutus filii necgenerant necgenerantur . Hic
ergo genȩrari & generare ciuitati utriq com¬
muneẽ quãuis dĩcuitas habeat &iam hic
multa ciuium milia quaeabopere generandi
se abstineant  Sed &iam hab& illaeximita¬
tione quadam lio& errantiũ adeam nãq

Expanded text:
rursus contexeretur ordo nascentium, quo perrursus contexeretur ordo nascentium, quo perueniret ad Abraham, a quo Matthaeus euangelista incipit generationes, quibus ad Christum peruenit aeternum regem ciuitatis Dei: quid intendebat in generationibus ex Cain et quo eas perducere uolebat?1 Respondetur: Usque ad diluuium, quo totum illud genus terrenae ciuitatis absumtum est, sed reparatum est ex filiis Noe. Neque enim deesse poterit haec terrena ciuitas societasque hominum secundum hominem uiuentium usque ad huius saeculi finem, de quo Dominus ait: Filii saeculi huius generant et generantur. Ciuitatem uero Dei peregrinantem in hoc saeculo regeneratio perducit ad alterum saeculum, cuius filii nec generant nec generantur. Hic ergo generari et generare ciuitati utrique commune est; quamuis Dei ciuitas habeat etiam hic multa ciuium milia, quae ab opere generandi se abstineant; sed habet etiam illa ex imitatione quadam, licet errantium. Ad eam namque
Abbreviated transcription (Latin):
huius enoch trans lationãe dedicationis est prae¬
apitenro quisic resurrexit ut non mouatur
ulterius. sed &iã ipse trans latus est s Restat autẽ
altera dedicatio uniuersaȩ domus cuiis ipsexp̃s
ẽ fundamentũ: quaediffestur infinẽ quando
erit omniũ resurrectio non moriturũ am . ro¬
plius  Si ue autẽ domus dĩdicatur. siuȩ tẽplũdĩ. amp
siue ciuitasdĩ. Id ipsũe nec abhorr& alatini
doquii consu&udine: Nam & uirgilius im¬
periosissimã ciuitatẽ domũ appellat asaraci
rominos uolens intellegi quidcas saraco per
troianos originẽ ducunt: & domũ aeneae
eosdem ipsos quia eoduce troiam cũitaliã
uenissent ab eis conditaẽ roma. Imitatus
namq est po&ia ille litteras sacras. in quibus
dicitur domus iacob. lam ingens populus
hebreorum. XT eier
huius historiae incõmemorandis gene¬
rationibus exadam ꝑfiliũ eius s&ch utꝑillas
ꝑuenir& ad noe subquo factũ ẽ diluuiũ. aquo

Expanded text:
hujus Enoch translatio nostrae dedicationis est praehujus Enoch translatio nostrae dedicationis est praehristo capite nostro: qui sic resurrexit, ut non moriatuulterius, sed etiam ipse translatus est; restat autem altera dedicatio uniuersae domus, cuius ipse Christus est fundamentum, quae differtur in finem, quando erit omnium resurrectio non moriturorum amplius. Siue autem domus Dei dicatur siue templum Dei siue ciuitas Dei, id ipsum est nec abhorret a Latini eloquii consuetudine. Nam et Vergilius imperiosissimam ciuitatem domum appellat Assaraci, Romanos uolens intellegi, qui de Assaraco per Troianos originem ducunt; et domum Aeneae eosdem ipsos, quia eo duce Troiani cum Italiam uenissent ab eis condita est Roma. Imitatus namque est poeta ille litteras sacras, in quibus dicitur domus Iacob iam ingens populus Hebraeorum. CAPUT huius historiae Ie. in commemorandis generationibus ex Adam per filium eius Seth, ut per illas perueniret ad Noe, sub quo factum est diluuium, a quo
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ gratiae inuocare Nomenh̃idĩ. hocest
quod ꝑaliũ ꝓph&cã dictũ. a postolus dehoc
populo intellegit addigratiã ꝑtinente &emi
omnis qui inuocauerit nom̃dñi saluuserit
Hoc ipsum enĩ qđ dicitur & nominauit nom̃en
ciuitatis. Qttde non secundũ filiũ caip dedi¬
catur hoctempore. id est mostalis huius seculs¬
Labente transcursu. sed in illa immortalitate
beatitudinis sempiternae ¶ Nam &ista propd¬
gatio cuius est pater s&ch. In cageneratione
hab& dedicationis nom̃ : quae septima ẽ ex
adam. annumerato adam septimus enim
ab illo natus est enoch. qđ int̃p̃tatur dedicat¬
Sedipseẽ ille translatus qñm placuitdõ. &insig¬
ni pumero in ordine generationũ quo sabbatũ
consecratũ ẽ septimo scilic& ab adam abipsoautẽ
patre istarũ generationũ quaediscernuntur aꝑ
genie caini.idestas& h sextus est quotode factus
qt homo & constĩmauit ds̃ omnia operasua. Ded

Expanded text:
tionem gratiae inuocaret nomen Domini Dei? Hoc est, tionem gratiae inuocaret nomen Domini Dei? Hoc est, quod per alium prophetam dictum apostolus de hoc populo intel- • legit ad Dei gratiam pertinente: Et erit, omnis qui inuocauerit nomen Domini saluus erit. Hoc ipsum enim quod dicitur: Et nominauit nomen civitatis, quae non secundum filium Cain dedicatur hoc tempore, id est, mortalis hujus saeculi, sed in illa immortalitate beatitudinis sempiternae. Nam et ista propago, cujus pater Seth, in ea generatione habet dedicationis nomen quae septima est ex Adam, annumerato Adam. Septimus enim ab illo natus est Enoch, quod interpretatur dedicaest ille translatus, quoniam placuit Deo, et insigni numero in ordine generationum, quo sabbatum consecratum est, septimo scilicet ab Adam. Ab ipso autem patre istarum generationum, quae discernuntur a progenie Cain, id est, a Seth, sextus est, quoto die factus est homo, et consummavit Deus omnia opera sua. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
uid&ur non est spes. Quod antẽ uid& quis quia¬
& sperat: Siautẽ quod nonuidemus speronus
ꝑpatientiã expectamus ¶ Namquis uacareha
existim& ab altitudine sacramenti :: Nũqua
enim abel nonsperauit inuocare nomendñidi
Cuius sacrificiũ scriptura tam acceptũ dõ fuis s
cõmemorat: Nuquid ipse s&h nonsperauit
inuocare nom̃d̃idĩ De quo dictũ ẽ. Suscra¬
uit enĩmihids̃ semen aliud proabed: Curen
huio proprie tribuitur quod priorũ hominiu
intellegitur ẽẽ cõmune pisi quia opostebat i
eo quidepatre generationũ in meliorẽ pastẽ
hoc est suꝑna ciuitatis separatarũ primus am¬
memoratur exostus praefigurari hominẽ idest
hominũ soci&atẽ quae non secundũ hominẽ inre
felicitatis terrenae sed socundũ dmñ uiuit inspe
felicitatis a&ernaes ñ ecdictũẽ hic sperauit in
sperauit inquit inuocare Nom̃dñidĩ Qud
sibi hoc uult sperauit inuocares uisiquia pro¬
phociaẽ exosturũ populũ qui secundũ dec¬

Expanded text:
 non est spes. Quod enim uidet quis, quid sperat? Si autem quod non uidemus speramus, per patientiam exspectamus. Nam quis uacare hoc existimet ab altitudine sacramenti? Numquid enim Abel non sperauit inuocare nomen Domini Dei, cuius sacrificium scriptura tam acceptum Deo fuisse commemorat? Numquid ipse Seth non sperauit inuocare nomen Domini Dei, de quo dictum est: Suscitauit enim mihi Deus semen aliud pro Abel? Quur ergo huic proprie tribuitur, quod piorum omnium intellegitur esse commune, nisi quia oportebat in eo, qui de patre generationum in meliorem partem, hoc est supernae ciuitatis, separatarum, primus commemoratur exortus, praefigurari hominem, id est hominum societatem, quae non secundum hominem in re felicitatis terrenae, sed secundum Deum uiuit in spe felicitatis aeternae? Nec dictum est: <Hic sperauit in ', sed: sperauit, inquit, inuocare nomen Domini Dei. Quid sibi hoc uult: Sperauit inuocare, nisi quia prophetia est exorturum populum, qui secundum elec
Abbreviated transcription (Latin):
nondũq ꝑfecti. ita possũnt. ut bonus quisq
exea parte pugn& contra alterũ. quaduã
contrasem &ipsum & inuno quippehomine
caro concupiscit aduersus spm̃. & sp̃saduer
contra alterius potest pugnare carnalẽ:
Vd concupiscentia carnalis contra alterius
spiritalem. Sicut interse pugnant boni
& mali. uel ceste ipse concupiscentiae carna¬
les inter seduorum bonorum . Nondum
utiq ꝑfectorũ. sicut inter sepugnant ma
li&mali. Donec eorũ quicurantur adul¬
timã uictoriã sanitas perducatur Can
guor est quippeiste idest illa inoboedien¬
tia. Dequa in libro quasto decimo disse¬
ruimus Primae in oboedientiae suppliciũ.
Et ideo non natura seduitium. Propter
quoddicitur proficientibus bonis. & ex
fide in hac peregrinatione uiuentibus
Inuicẽ oneraurã postate & sicadimplebi

Expanded text:
nondumque perfecti ita possunt, ut bonus quisque nondumque perfecti ita possunt, ut bonus quisque ex ea parte pugnet contra alterum, qua etiam contra semet ipsum; et in uno quippe homine caro concupiscit aduersus spiritum et spiritcontra alterius potest pugnare carnalem uel concupiscentia carnalis contra alterius spiritalem, sicut inter se pugnant boni et mali; uel certe ipsae concupiscentiae carnales inter se duorum bonorum, nondum utique perfectorum, sicut inter se pugnant mali et mali, donec eorum, qui curantur, ad ultimam uictoriam sanitas perducatur. Cguor est quippe iste, id est illa inoboedientia, de qua in libro quarto decimo disseruimus, primae inoboedientiae supplicium, et ideo non natura, sed uitium; propter quod dicitur proficientibus bonis et ex fide in hac peregrinatione uiuentibus: In uicem onera uestra portate, et sic adinplebi