comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mnibus qui bello apti erant inunum coactis equos armat¬
la diuidit. Equites in turmas pedites in cohortes sicur quon¬
dam a romanis centurionibus didicerat distribuit. Exer¬
citu haud minore ꝗͣ quantum prius habuerat.Caeterum
omni prope nouo atq: in condito ire ad hostes pergit. et co¬
tris in propinquo positis primo pauci equites ex tuto specu¬
lantes a stationibus progredi iaculis summoti recurrere
ad suos: inde excursiones adinuicem fieri. et cumpulsos
indignatio accederet plures subiere: quod irritamentun
certaminum equestrum est: cum aut uincentibus spes
aut pulsis ira aggregat suos. Ita tum apaucis prȩlio accẽso
omnem utrimq postremo equitatum certaminis studiũ
fudit. Ac dum equestre preluim erat multitudo masesu¬
rum in gentia agmina syface enitente sustineri uix po¬
terat.De inde ut pedes romanus repentino per turmas suas
uiam suis dans inturcursu stabilem aciem fecit absterruitq

Expanded text:
omnibus qui bello apti erant in unum coactis equos arma teomnibus qui bello apti erant in unum coactis equos arma tela diuidit; equites in turmas, pedites in cohortes, sicut quondam ab Romanis centurionibus didicerat, distribuit. exercitu haud minore quam quem prius habuerat, ceterum omni prope nouo atque incondito, ire ad hostes pergit. et castris in propinquo positis primo pauci equites ex tuto speculantes ab stationibus progredi, dein iaculis summoti recurrere ad suos; inde excursiones in uicem fieri et cum pulsos indignatio accenderet plures subire, quod inritamentum certaminum equestrium est cum aut uincentibus spes aut pulsis ira adgregat suos. ita tum a paucis proelio accenso omnem utrimque postremo equitatum certaminis studium effudit. ac dum sincerum equestre proelium erat, multitudo Masaesuliorum ingentia agmina Syphace emittente sustineri uix poterat; deinde ut pedes Romanus repentino per turmas suis uiam dantes intercursu stabilem aciem fecit absterruitque
Abbreviated transcription (Latin):
transiliendi in secundum ordinem nauium spatiu propug¬
natoribus datum est sex ferme onerarie pupibus abstracte
carthaginem sunt.Maior ꝗ pro re leritia. Sed eo grauior
quod inter assiduas clades lacrimas unum quantumcumq:
ex insperato gaudium affulserat cum eo ut apparereti
haud procul exirium fuisse romanam classem incessatũ
a p̃fectis suarum nauium for& et Scipio in tp̃e subueniss&
er eosdem forte dies cum lelius et massinissa xi.ferme
die innumidiam peruenissent: massesuli regnum paternũ
massinisse laeti ut ad regem dui desideratum concessere
Syfax pulsis inde perfectis presidisq suis uetere se contine¬
bat regno ne utiq: quieturus.Stimulabat egrum amore
uxor socerq et ita uiris equisq abundabat: ut subieste¬
oculis regni per multos florentis annos uires etiam minusbar¬
baro atd impotenti animo spiritus possent facere. igitur

Expanded text:
transiliendi in secundum ordinem nauium spatium propugtransiliendi in secundum ordinem nauium spatium propugnatoribus datum est. sexaginta ferme onerariae puppibus abstractae Carthaginem sunt. maior quam pro re laetitia, sed eo gratior quod inter adsiduas clades ac lacrimas unum quantumcumque ex insperato gaudium adfulserat, cum eo ut appareret haud procul exitio fuisse Romanam classem ni cessatum a praefectis suarum nauium foret et Scipio in tempore subuenisset. per eosdem forte dies cum Laelius et Masinissa quinto decimo ferme die in Numidiam peruenissent, Maesulii, regnum paternum Masinissae, laeti ut ad regem diu desideratum concessere. Syphax pulsis inde praefectis praesidiisque suis uetere se continebat regno, neutiquam quieturus stimulabat aegrum amore uxor socerque, et ita uiris equisque abundabat ut subiectoculis regni per multos florentis annos uires etiam minus barbaro atque impotenti animo spiritus possent facere. igitur
Abbreviated transcription (Latin):
nauium altitudine aliquantum onerariȩ superabant ex
rostratis poeni uana pleraq ut pote supino iactu tela in locũ
superiorem mittebant.grauior acpondere ipo libratior
superne ex onerariis ictuserat. Speculatoriae naues et le
uia nauigia quae sub constratis pontium per interualla
excurrebant.Primo ip̃o tantum impetu.& magnitudiẽ
rostratarum obruebantur. De inde et propugnatoribus
quoq in commode erant: quod permixti cum hostium
nauibus in hibere:saepe tela cogebant metu ne ambiguo
ictu suis inciderent.Postremo asseres ferro unco prefixi¬
arpagones uocant epuncis nauibus inici in romanas cepti
quos cum neq: ip̃os neq: cathenas quibus suspensi initiebãt
incidere possent ut queq: retro in habita rostrata onerarie
herentem uncotraheret: scindi uideres uincula quibus aliis
aliamnexa erant. Seriem aliam simul plurium nauium tra¬
hi hoc maxime modo lacerati quidem omnes pontes et uix

Expanded text:
nauium. altitudine aliquantum onerariae superabant; ex nauium. altitudine aliquantum onerariae superabant; ex rostratis Poeni uana pleraque, utpote supino iactu, tela in locum superiorem mittebant; grauior ac pondere ipso libratior superne ex onerariis ictus erat. speculatoriae naues ac leuia alia nauigia, quae sub constratis pontium per interualla excurrebant, primo ipsae tantum impetu ac magnitudine rostratarum obruebantur; deinde propugnatoribus quoque incommodae erant quod permixtae cum hostium nauibus inhibere saepe tela cogebant metu ne ambiguo ictu suis inciderent. postremo asseres ferreo unco praefixi—harpagones uocat miles — ex Punicis nauibus inici in Romanas coepti. quos cum neque ipsos neque catenas quibus suspensi iniciebantur incidere possent, ut quaeque retro inhibita rostrata onerariam haerentem unco traheret, scindi uideres uincula quibus aliis innexa erat, seriem aliam simul plurium nauium trahi. hoc maxime modo lacerati quidem omnes pontes et uix
Abbreviated transcription (Latin):
currere speculatorie naues in hostem possent ac tutorecipi. his
raptim pro tempore instructis mille ferme delecti propugnato¬
res onerariis imponuntur telorum maxime missilium uto
namuis longo certamine sufficeret ius ingens congeritur
lta parati instructiq hostium aduentum dperiebantur. Car¬
thaginenses qui si maturassent omnia permiata turba tre¬
pidantium primo impetu dephendissent perculsi terrestri¬
bus cladibus atq inde ne in mari quidem ubi ip̃i plus poterãt
satisfidentes die segni nauigatione ab sumpto suboccasum
solis i portum rusutione africa uocant classem appulere:
Poster die sub ortum solis instruxere ab alto naues uelut ad
iustum praelium nauale et tanquam exituris contra roma¬
nis cum diu stetissent. Postꝗͣ nihil moueri ab hostibus iuderũt
tum demum onerarias agrediuntur. Erat res minime cer¬
tamini nauali similis proxime spetiem muros oppugnantiũ

Expanded text:
currere speculatoriae naues in hostem ac tuto recipi possent. his currere speculatoriae naues in hostem ac tuto recipi possent. his raptim pro tempore instructis, mille ferme delecti propugnatores onerariis imponuntur; telorum maxime missilium ut quamuis longo certamine sufficerent uis ingens congeritur. ita parati atque intenti hostium aduentum opperiebantur. Carthaginienses, qui, si maturassent, omnia permixta turba trepidantium primo impetu oppressissent, perculsi terrestribus cladibus atque inde ne mari quidem ubi ipsi plus poterant satis fidentes, die segni nauigatione absumpto sub occasum solis in portum—Rusucmona Afri uocant— classem adpulere. postero die sub ortum solis instruxere ab alto naues uelut ad iustum proelium nauale et tamquam exituris contra Romanis. cum diu stetissent postquam nihil moueri ab hostibus uiderunt, tum demum onerarias adgrediuntur. erat res minime certamini nauali similis, proxime speciem muros oppugnantium
Abbreviated transcription (Latin):
naxime uallum Romani iacerent conspecta classis hos tium
est uticam a carthagine petens igitur omisso opere pronuntia¬
nem uerse ac nauali prelio minime apte opprimerentur.Que
nim restituissent agili et nautico instrumento aptȩ et ar¬
mate classi naues tormenta machinasq portantes et aut in
onerarium usum uerse aut ita appulse muros ut pro agere
ac pontibus prebere assensum possent. Itaq scipio postꝗ̃ eo ue
um est ut in nauali certamine solet rostratis quae presidio
aliis eẽ poterant in postremam aciem receptis prope terrã
onerariorum quadruplicem ordinem pro muro aduersus
hostem opposuit. easq ip̃as ne in tumultu pugne turbari
ordines possent malis anthenisq de naue in nauem traiectis
ac ualidis funibus uelut uno inter se uinculo in ligatis compre¬
henditq tabulisq supinstrauit ut peruium totum nauium
ordinem faceret et subip̃is pontibus interualla fecit qua pr¬

Expanded text:
maxime uallum Romani iacerent, conspecta classis hostium maxime uallum Romani iacerent, conspecta classis hostium est Uticam ab Carthagine petens. igitur omisso opere pronuntianem uersae ac minime nauali proelio aptae opprimerentur: qui enim restitissent agili et nautico instrumento aptae et armatae classi naues tormenta machinasque portantes et aut in onerariarum usum uersae aut ita adpulsae muris ut pro aggere ac pontibus praebere adscensum possent? itaque Scipio, postquam eo uentum est, contra quam in nauali certamine solet rostratis quae praesidio aliis esse poterant in postremam aciem receptis prope terram, onerariarum quadruplicem ordinem pro muro aduersus hostem opposuit, easque ipsas, ne in tumultu pugnae turbari ordines possent, malis antennisque de naue in nauem traiectis ac ualidis funibus uelut uno inter se uinculo inligatis comprendit, tabulasque superinstrauit ut peruium in totum nauium ordinem esset, et sub ipsis pontibus interualla fecit qua pro
Abbreviated transcription (Latin):
gentem forsitan etiam naualia castra relicta cum leui p¬
Tidio oppressuros. In hoc consilio maxime inclamant. Le¬
gatos tamen ad hannibalem mitendos censent quippe Ø¬
ut classe felicissime geraturres parte aliqua leuari utice ⁊
obsidionem Carthaginem ipãm qui tueantur neq imꝑat¬
rem alium ꝗ̃ hannibalem neq exercitum alium q̃ ham
balis superesse. Deducte ergo postero die naues simullegati
n italiam profecti raptiq omnia stimulante fortuna agc¬
bantur. Et in quo quisq cessasset prodi ad se salutem omniu
rebantur. Scipio grauem iam spoliis multarum urbium ex¬
ercitum trahens captiuis aliaq preda inuetera castra ad
uticam missa iam in carthaginem intentus occupat relictũ
fuga custodum. Tineta ab est acarthagine.Xu. milia ferme
passuum locum tum operibus tum suapte natura tutum. Et
quia ab carthagine conspici et prebere ip̃e prospectum tum
ad urbem tum ad circumfusum urbi mare posset. Inde cum

Expanded text:
gentem; forsitan etiam naualia castra relicta cum leui pgentem; forsitan etiam naualia castra relicta cum leui praesidio oppressuros. in hoc consilium maxime inclinant; legatos tamen ad Hannibalem mittendos censent: quippe classi ut felicissime geratur res, parte aliqua leuari Uticae obsidionem: Carthaginem ipsam qui tueatur neque imperatorem alium quam Hannibalem neque exercitum alium quam balis superesse. deductae ergo postero die naues, simul et legati in Italiam profecti; raptimque omnia stimulante fortuna agebantur, et in quo quisque cessasset prodi ab se salutem omnium rebatur. Scipio grauem iam spoliis multarum urbium exercitum trahens, captiuis aliaque praeda in uetera castra ad Uticam missis iam in Carthaginem intentus occupat relictum fuga custodum Tyneta—abest ab Carthagine quindecim milia ferme passuum—, locum cum operibus tum suapte natura tutum et qui et ab Carthagine conspici et praebere ipse prospectum cum ad urbem tum ad circumfusum mare urbi possit. inde cum
Abbreviated transcription (Latin):
Igitur circumfusis undiq hostibus alii suꝑ alios cadentes ob¬
Stinati cadentes moriebantur.omnibusq: in eos uersis aliq̃tũ
ad fugam temporis syfax et hasdrubal ꝑceperunt fatigatos
cede Nuitius ꝗͣ pugna uictores nox oppressit. Posterd die
facem atq hasdrubalem mutit.Ip̃e cum rõbore exercitus cu¬
metu partim ui subicit.Carthagini erat quidam ingens ter¬
ror et circumferentem arma scipionem omnibus finitimis
raptim perdomitis ipam carthaginem repente agressurũ
credebant.Itaq: et muri refitiebantur propugnaculisq: arma¬
bantur. Et prose quisq: que dutine obsidioni tollerande neces¬
saria sunt ex agris conuehebant. Raramentio est pacis fre¬
quentior legatorum ad hannibalem mittendos censent¬¬
quippe accersendum mittendorum pars maxima classem
quae ad commeatus excipiendos parata erat mittere iubent
adopprimendam stationem nauium aduticam in cante a¬

Expanded text:
nt. igitur circumfusis undique hostibus alii super alios cadentes obnt. igitur circumfusis undique hostibus alii super alios cadentes obstinate moriebantur; omnibusque in eos uersis aliquantum ad fugam temporis Syphax et Hasdrubal praeceperunt. fatigatos caede diutius quam pugna uictores nox oppressit. postero die phacem atque Hasdrubalem mittit; ipse cum robore exercitus metu, partim vi subigit. Carthagini erat quidem ingens terror, et circumferentem arma Scipionem omnibus finitimis raptim perdomitis ipsam Carthaginem repente adgressurum credebant. itaque et muri reficiebantur propugnaculisque armabantur, et pro se quisque quae diutinae obsidionis tolerandae sunt ex agris convehebat. rara mentio est pacis, frequentior legatorum ad Hannibalem arcessen arcessendum mittendorum; pars maxima classem, quae ad commeatus excipiendos parata erat, mittere iubent ad opprimendam stationem nauium ad Uticam incaute a
Abbreviated transcription (Latin):
multuosis hr̃e atq illinc excursionibus inuicem nihildictu
satis dignum fecerunt. Quarto die utrimq in aciem descendũ
est Romanus post principes hastatorum ab leui cornu fub¬
siduis triarios constĩtuit. equitatum italicum ab dextra a
leuo cornumidas massinissamq opposuit syphax hasdru¬
balq numidis aduersus italicum equitatum carthaginensib
contra massinissam locatis. Celtiberos in mediam aciemin
aduersa signa legionum acceperelta instructi concurrun¬
igitur primo impetu simul utroq cornu et numide et car¬
thaginenses pulsi. Nam neq numidȩ maxxima pars agrestis
Ronsanum equitatum neq carthaginenses et ip̃e nouiis mi¬
les massinissa super caetera recenti uictoria terribilem sus¬
nuere. Nudata utrimq cornibus celtiberorum acies stabat
quod nec in fuga salus ulla ostendebatur locis ignotis. neq
spes uenie abscipione erat. quem bene meritum de se et gen¬

Expanded text:
multuosis hinc atque illinc excursionibus in uicem nihil dictu multuosis hinc atque illinc excursionibus in uicem nihil dictu satis dignum fecerunt: quarto die in aciem utrimque descensum est. Romanus principes post hastatorum prima signa, in subsidiis triarios constituit: equitatum Italicum ab dextro cornu, ab laeuo Numidas Masinissamque opposuit. Syphax Hasdrubalque Numidis aduersus Italicum equitatum, Carthaginiensibus contra Masinissam locatis Celtiberos in mediam aciem aduersus signa legionum accepere. ita instructi concurrunt. primo impetu simul utraque cornua, et Numidae et Carthaginienses, pulsi; nam neque Numidae, maxima pars agrestes, Romanum equitatum neque Carthaginienses, et ipse nouus miles, Masinissam recenti super cetera uictoria terribilem sustinuere. nudata utrimque cornibus Celtiberum acies stabat quod nec in fuga salus ulla ostendebatur locis ignotis neque spes ueniae ab Scipione erat, quem bene meritum de se et gen
Abbreviated transcription (Latin):
bus per eos dies arma equosq dedisset et omnem iuuentutẽ
affirmat ex regno exciturum Sine incendio non prelio clã¬
m acceptam. Eum bello inferiorem eẽ qui armis uincat᷑
nec legatis responsa et post dies paucos rursus hasdrubal et
Syphax copias iunxerunt.Is omnis exercitus fuit xoxxtꝰ
ferme milia armatorum Scipionem uelut debellato iam.¬
quod ad Syfacem carthaginensesq: attineret utice oppũs¬
nandȩ intentum iamq machinas admouentem muris
auertit fama re integrati belli modicisq presidiis ad spetiẽ
modo obsidionis terra mariq: relictis.Ip̃e cum robore exer¬
citus ire ad hostes pergit.Primo intumulo quatuor milis
ferme distante ab caltris regiis consedit. Postero die cum
equitatu in magnos ita uocant campos subiectos ei tumulo
digressus succedendo ad stationes hostium lacessendoq le¬
uibus praelus diem absumpsit et per in sequens biduumt¬

Expanded text:
bus per eosdem dies arma equosque dedisset, et omnem iuuentutem bus per eosdem dies arma equosque dedisset, et omnem iuuentutem adfirmat ex regno exciturum: scire incendio non proelio cladem acceptam; eum bello inferiorem esse qui armis uincatur. haec legatis responsa, et post dies paucos rursus Hasdrubal et Syphax copias iunxerunt. is omnis exercitus fuit triginta ferme milium armatorum. Scipionem, uelut iam debellato quod ad Syphacem Carthaginiensesque attineret, Uticae oppugnandae intentum iamque machinas admouentem muris auertit fama redintegrati belli; modicisque praesidiis ad speciem modo obsidionis terra marique relictis ipse cum robore exercitus ire ad hostes pergit. primo in tumulo quattuor milia ferme distante ab castris regiis consedit; postero die cum equitatu in Magnos—ita uocant—campos subiectos ei tumulo degressus, succedendo ad stationes hostium lacessendoque leuibus proeliis diem absumpsit. et per insequens biduum tu
Abbreviated transcription (Latin):
rebus constantiae erat reparandum exercitum syfacemq ora¬
i ne bello absisteret censebat. Nec sententia quia hasdruba
pñs barchineq: omnes factionis bellum malebant uicit.Dein
delectus in urbe agrisq haberi ceptus. Ad syfacem legati suma
ope et ipm reparantem bellum cum uxor non iam ut ante¬
mitens tantum blanditus satis potentibus ad animum amã¬
tis sed precibus et miã maluisset plena lacrimarum obtesta¬
tus ne patrem suum patriamq proderet lisdem flãmis car¬
thaginem quibus castra conflagrassent absumi sineret spẽ
quoq oportune oblatam offerebant. Legati quatuor Milia e¬
celtiberorum circa urbem nomine obbam a conquisitoribus
suis conducta in hyspania egregie iuuentutis sibi occurrisse &
hasdrubalem. prope diem afferre cum manu haud quaqͣ
contemnenda. Igitur non benigne modo legatis respondit
sed oñdit etiam multitudinem adrestium numidarum qu¬

Expanded text:
rebus constantiae erat; reparandum exercitum Syphacemque hortarebus constantiae erat; reparandum exercitum Syphacemque hortandum ne bello absisteret censebat. haec sententia quia Hasdrubal praesens Barcinaeque omnes factionis bellum malebant uicit. inde dilectus in urbe agrisque haberi coeptus, et ad Syphacem legati missi, summa ope et ipsum reparantem bellum cum uxor non iam ut ante blanditiis, satis potentibus ad animum amantis, sed precibus et misericordia ualuisset, plena lacrimarum obtestans ne patrem suum patriamque proderet iisdemque flammis Carthaginem quibus castra conflagrassent absumi sineret. spem quoque opportune oblatam adferebant legati: quattuor milia Celtiberorum circa urbem nomine Obbam ab conquisitoribus suis conducta in Hispania, egregiae iuuentutis, sibi occurrisse; et Hasdrubalem propediem adfore cum manu haudquaquam contemnenda. igitur non benigne modo legatis respondit, sed ostendit etiam multitudinem agrestium Numidarum qui
Abbreviated transcription (Latin):
octo ferro flammaq absumpti magna uis armorum capta
ea omnia imperator uulcano sacrata incendit. Hasdrubal
ex fuga cum paucis afrorum urbem proximam petierat⁊
oq: omnes qui supererant: uestigia ducis sequentes se contu¬
lerũt metu de inde ne dederetur scipioni urbe ecessit.Ø
Aox eodem patenti porta romani accepti.Nec quicquid ho¬
stile quia uoluntate concesserant inditionem factum est¬
ux subinde urbes capte: direpteq Ea preda et que castris ince¬
sis ex igne rapta erat militi concessa est. Syfax octo milium
ferme spatio inde loco munito consedit. Hasdrubal cartha¬
ginem contendit. ne quid per metum ex recenti clade mol¬
lius consuleretur: quo tantus primo terror allatus. ut omiss.
utica carthaginem crederent extemplo scipionem obsessu¬
rum. Senatum ita usufctes quod uelut consulare imperũ̃
scͥipionem decernebat. Altera hannibalem ad tuendam ex
ciali bello patriam reuocabat Tertiana Romane ĩ aduersis

Expanded text:
octo ferro flammaque absumpti. magna uis armorum capta; octo ferro flammaque absumpti. magna uis armorum capta; ea omnia imperator Uolcano sacrata incendit. Hasdrubal ex fuga cum paucis Afrorum urbem proximam petierat, eoque omnes qui supererant uestigia ducis sequentes se contulerant; metu deinde ne dederetur Scipioni urbe excessit. mox eodem patentibus portis Romani accepti, nec quicquam hostile, quia uoluntate concesserant in dicionem, factum. duae subinde urbes captae direptaeque. ea praeda et quae castris incensis ex igne rapta erat militi concessa est. Syphax octo milium ferme inde spatio loco munito consedit; Hasdrubal Carthaginem contendit ne quid per metum ex recenti clade mollius consuleretur. quo tantus primo terror est allatus ut omissa Utica Carthaginem crederent extemplo Scipionem obsessurum. senatum itaque sufetes, quod uelut consulare imperium Scipionem decernebat, altera Hannibalem ad tuendam ab exitiabili bello patriam reuocabat, tertia Romanae in aduersis
Abbreviated transcription (Latin):
sum ueri adimebat. lgitur pro se quisq in ermes ut quibus ni¬
hil hostile suspectum eet omnibus portis qua cuiq proocimũ
erat: ea modo que restinguendo igni forent usui portantes
in agmen Romanum ruebant quibus cesis omnibus preterq̃
hostiui odio etiam ne quis nuntius effugeret. Ex templo Si¬
pio neglectas ut in tali tumultu portas inuadit. ignibusq ĩ
proxima tecta coniectis effusa flamma in primo uelut spai¬
sa pluribus locis reluoxit. De in per continua serpens uno repen¬
te omnia incendio hausit. Ambusti homines iumentaq feda
primum fuga de in strage: obruerant itinera portarum quosi
non oppresserat ignis ferro absumpti:binaq: castra die una deleta
Duces tamen ambo ex tot milibus armatorum duomilia pedi¬
tum et quingenti equites se in ermes magna pars sauci affli¬¬
ctiq incendid effugerunt. Caesa aut uita flammis ad xl
numidici supra duo milia septingentos. Elephanti sex capti

Expanded text:
sum veri adimebat. igitur pro se quisque inermes, ut quibus nisum veri adimebat. igitur pro se quisque inermes, ut quibus nihil hostile suspectum esset, omnibus. portis, qua cuique proximum erat, ea modo quae restinguendo igni forent poin agmen Romanum ruebant. quibus caesis omnibus praeterquam hostili odio etiam ne quis nuntius refugeret, extemplo Scipio neglectas ut in tali tumultu portas inuadit; ignibusque in proxima tecta coniectis effusa flamma primo uelut sparsa pluribus locis reluxit, dein per continua serpens uno repente omnia incendio hausit. ambusti homines iumentaque foeda primum fuga, dein strage obruebant itinera portarum. quos non oppresserat ignis ferro absumpti, binaque castra clade una deleta. duces tamen ambo et ex tot milibus armatorum duo milia peditum et quingenti equites semermes, magna pars saucii adflatique incendio, effugerunt. caesa aut hausta flammis ad quaNumidici supra duo milia septingentos; elephanti sex capti,
Abbreviated transcription (Latin):
non ante cepturum ꝗ̃ ignem in regits castris conspex isset:
neq ea res morata dui est: nam ut proximis castris in¬
iectus ignis est: extemplo prexima queq deinde amplex
quanta necesse erat in nocturno effuso tam late incen
dio orta est. Caeterum fortuitum non hostilem acbel¬
i cum ignem Rati eẽ sine armis armis ad restinguen¬
dum. incendium effusi in armatos inciderunt hostes.o
maxime. a massinissa numidas notitia regiorum castro¬
rum ad exitus itinerum idoneis locis dispositos multos ĩ
ip̃is cubilibus semisomnos flamma hausit. Multi in preci¬
piti fuga ruentes super alii alios in augustus portarum e¬
obtrinꝰ sunt. Reducentem flammamꝰ primo cum uigile:
carthaginensium. Deinde excitati alii nocturno tumł
tu conspexissent ab eo eodem errore credere et ipi sua
sponte incendium ortum. Et clamor intercedem et uul¬
nera sublatus an extrepidatione: nocturna eẽt confusussen¬

Expanded text:
non ante coepturum quam ignem in regiis castris conspexisset. non ante coepturum quam ignem in regiis castris conspexisset. neque ea res morata diu est; nam ut primis casis iniectus ignis haesit, extemplo proxima quaeque et deinceps quantam necedio, orta est; ceterum fortuitum, non hostilem ac bellicum ignem rati esse, sine armis ad restinguendum incendium effusi in armatos incidere hostes, maxime Numidas ab Masinissa notitia regiorum castrorum ad exitus itinerum idoneis locis dispositos. multos in ipsis cubilibus semisomnos hausit flamma; multi praecipiti fuga ruentes super alios alii in angustiis portarum obtriti sunt. relucentem flammam primo vigiles Carthaginiensium, deinde excitati alii. nocturno tumultu cum conspexissent, ab eodem errore credere et ipsi sua sponte incendium ortum; et clamor inter caedem et volnera sublatus an ex trepidatione nocturna esset confusis sen
Abbreviated transcription (Latin):
ipe ad Siphacem. hasdrubalemq profectus eẽt cruptio ex
urbe et impetus in castra sua relicta cum leui presidio fier&
His preparatis aduocatoq concilio dicere exploratoribus iuus
que comperta afferr&. Massinisseq cui omnia hostium
nota erant᷑. Postremo quid ipẽ pat in proximam noctem
proponit Tribunis edicit ut praetorio dimisso ubi signa occi¬
nissent extemplo educerent e castris legiones. Ita ut impe¬
auerat singna sub occasum solis ferri sient cepta. Ad pri¬
mam fernte uigiliam agmen explicauerunt.Mediai
nocte septem enim misia itineris aberant modico gra¬
du ad castra hostium peruentum est. Et ibi scipio partẽ
piarum lelio massinissam numidasq attribuit. Castra
syfacis inuadere ignesq: conucere iub&. Singulos de inde
sepatim lelium ad massinissam deductos obtestatur ut qͣru
nox prouidentie adimat tantum diligenti exxpleant cura¬
t se hasdrubalem punicaq castra aggressurum. Cacteru

Expanded text:
ipse ad Syphacem Hasdrubalemque profectus esset, eruptio ex ipse ad Syphacem Hasdrubalemque profectus esset, eruptio ex urbe et impetus in castra sua relicta cum leui praesidio fieret. his praeparatis aduocatoque consilio et dicere exploratoribus iussis quae comperta adferrent Masinissaque, cui omnia hostium nota erant, postremo ipse quid pararet in proximam noctem proponit; tribunis edicit ut ubi praetorio dimisso signa concinuissent extemplo educerent castris legiones. ita ut imperauerat signa sub occasum solis efferri sunt coepta; ad primam ferme uigiliam agmen explicauerunt; media nocte—septem enim milia itineris erant—modico gradu ad castra hostium peruentum est. ibi Scipio partem copiarum Laelio Masinissamque ac Numidas attribuit et castra Syphacis inuadere ignesque conicere iubet. singulos deinde separatim Laelium ac Masinissam seductos obtestatur ut quantum nox prouidentiae adimat tantum diligentia expleant curaque: se Hasdrubalem Punicaque castra adgressurum; ceterum
Abbreviated transcription (Latin):
nouiter geri.Dum consulitur hasdrubal a Syface ab has¬
drubale carthaginenses et speculatores omnia uisendi &
scipio ad comparanda que in rem opuserant tempus habu¬
it et exmentione spe pacis negligentia ut fit apud poenosi:
numidasq orta cauendi ne quid hostile interim paterent
Tandem relatum responsum quibusdam quia nimis cupere
romanos pacem uidebatur conditionibus iniquis per occasi¬
onem adiectis quae ꝑ optime cupienti toller e in dutias scipi¬
oni causam prebuere et nuntio regis cum relaturum ⁊
ad consilium dixissex: postero die respondit se uno frustͣ
ꝗͣ relictis carthaginensibus safaci cum romanis eẽt. Ita tol¬
lit indutias ut libera fide incepta exequeretur Deduct¬
q: nauibus et iam ueris principium erat machinas torm̃¬
militum milia ad capiendum quem ante tenuerat tumulum
super uticam mittit simul ab eo quod parabat in alterius rei
iram conuerteret hostium animos. Simulne qua cum:

Expanded text:
nauiter geri. dum consulitur Hasdrubal ab Syphace, ab Hasnauiter geri. dum consulitur Hasdrubal ab Syphace, ab Hasdrubale Carthaginienses, et speculatores omnia uisendi et Scipio ad comparanda ea quae in rem erant tempus habuit; et ex mentione ac spe pacis neglegentia, ut fit, apud Poenos Numidamque orta cauendi ne quid hostile interim paterentur. tandem relatum responsum, quibusdam, quia nimis cupere Romanus pacem uidebatur, iniquis per occasionem adiectis, quae peropportune cupienti tollere indutias Scipioni causam praebuere; ac nuntio regis cum relaturum se ad consilium dixisset, postero die respondit se uno frustra am aliam spem pacis quam relictis Carthaginiensibus Syphaci cum Romanis esse. ita tollit indutias ut libera fide incepta exsequeretur; deductisque nauibus—et iam ueris principium erat—machinas tormeilia militum ad capiendum quem antea tenuerat tumulum super Uticam mittit, simul ut ab eo quod parabat in alterius rei curam conuerteret hostium animos, simul ne qua, cum
Abbreviated transcription (Latin):
rant castra hostium per occasionem incendi cum legatis
quos mitteret ad Syfacem colonum loco primos ordines
spectare uirtutis arq prudentis atq prudentie seruili ha¬
bitu mittebat qui dum in colloquio legati eent. uagi per cast
alius alia aditus exitusq omnes situs formam quac uniuer¬
sorum castrorũ et partium ꝗͣ poeni quam numide hrent qtu
interualli inter hasdrubalis ac regia castra eẽt specularent᷑
moresq simul noscerent stationum uigiliarumq noct e
an interdiu oportuniores insidiantibus eent et inter cre¬
bra colloquia alii atq: alii de industria quo pluribus omnia
nota ẽẽnt mittebantur. Cum saepius agitata res spem cer¬
tiorem pacis in dies et Syfaci et carthaginensibus per eũ
faceret. Legati Romam uetitos se reuerti adimperatorẽ
aiunt nisi dertum responsum detur pro inde seu ipe stare
ẽẽnt consuleret. Tempus ẽẽ aut pacem componi aut bellũ

Expanded text:
rant castra hostium per occasionem incendendi. cum legatis rant castra hostium per occasionem incendendi. cum legatis quos mitteret ad Syphacem calonum loco primos ordines spectatae uirtutis atque prudentiae seruili habitu mittebat, qui dum in conloquio legati essent uagi per castra alius alia aditus exitusque omnes, situm formamque et uniuersorum castrorum et partium, qua Poeni qua Numidae haberent, quantum interualli inter Hasdrubalis ac regia castra esset, specularentur moremque simul noscerent stationum uigiliarumque, nocte an interdiu opportuniores insidianti essent; et inter crebra conloquia alii atque alii de industria quo pluribus omnia nota essent mittebantur. cum saepius agitata res certiorem spem pacis in dies et Syphaci et Carthaginiensibus per eum faceret, legati Romani uetitos se reuerti ad imperatorem aiunt nisi certum responsum detur: proinde, seu ipsi stareessent, consuleret; tempus esse aut pacem componi aut bellum
Abbreviated transcription (Latin):
ibebant. Inter haec ne syfacis quidem reconciliandi cura
ex animo dimiserat si forte iam satis amoris in uxore
conditiones ut romani africa potui italia excederent
qua si belleretur spes ulla desciturum afferebatur.Hae
pernuntios acta magis equidem crediderim et ita pars
maior auctores sũt ꝗͣ ip̃m Syfacem ut antias ualerius pro¬
dit in castra romana ad colloquium uenisse: Irimoꝵ
has conditiones imperator romanus uix auribus admi¬
sit Sostea ut causa probabilis suis commeandi foret in
castra hostium molluis eadem illa annuere: ac spem
facere saepius ultro citroq agitantibus rem conuentu¬
ram hybernacula carthaginensium congesta temere
ex agris materia edificata lignea erãt fermc tota numide
precipuc arundinc tedtis storeaq pars maxima tectispa¬
sim nullo ordine quidam ut sine imperio occupatis locis pas
fossam uallumq habitabant. Haec relata scipioni spem fece¬

Expanded text:
habebant. inter haec ne Syphacis quidem reconciliandi curam habebant. inter haec ne Syphacis quidem reconciliandi curam ex animo miserat, si forte iam satias amoris in uxore aginiensibus condiciones ut Romani Africa, Poeni Italia excederent quam, si bellaretur, spes ulla desciturum adferebatur. —haec per nuntios acta magis equidem crediderim—et ita pars maior auctores sunt—quam ipsum Syphacem, ut Antias Ualerius prodit, in castra Romana ad conloquium uenisse. — primo eas condiciones imperator Romanus uix auribus admisit; postea, ut causa probabilis suis commeandi foret in castra hostium, mollius eadem illa abnuere ac spem facere saepius ultro citroque agitantibus rem conuenturam. hibernacula Carthaginiensium, congesta temere ex agris materia exaedificata, lignea ferme tota erant. Numidae praecipue harundine textis storeaque pars maxima tectis, passim nullo ordine, quidam ut sine imperio occupatis locis extra fossam etiam uallumque habitabant. haec relata Scipioni spem fece
Abbreviated transcription (Latin):
naior solis orbis extrinsecus inclusit.Arpini terra cam¬
pestri agro in ingentem sinum consedit.Consulum alteiꝰ
primam inuiolanti hostiam caput icinoris defuit. Ea pro¬
digia maioribus hostiis procurata.edicti a collegio ponti¬
um du quibus sacrificaretur. His transactis consules pre¬
toresq in prouintias profecti omnibus tamen uelut eam sorti¬
ti africe cura erat.Seu quia ibi summam rerum belliq uer¬
ti cernebant: seu ut scipioni gratificarentur inquem tum
mnis ciuitas uersa erat.Itaq non ex sardinia tantum
ante dictum est sed ex sicilia quoq et hyspania uestim̃ta¬
et frumentum et arma etiam ex sicilia et omne genus
commeatus eo portabatur. Nec scipio ullo tempore Hye¬
mis belli opera remiserat:quae multa simul undiq: eu
circumstabant. Uticam oͬbsidebat. Castra in conspectu
hasdrubalis erant. Carthaginenses deduxerant nauesi
classem paratam instructam ad cõmeatus intercipiendos

Expanded text:
maior solis orbis extrinsecus inclusit; Arpini terra cammaior solis orbis extrinsecus inclusit; Arpini terra campestri agro in ingentem sinum consedit; consulum alteri primam hostiam immolanti caput iocineris defuit. ea prodigia maioribus hostiis procurata; editi a collegio pontificum dei quibus sacrificaretur. his transactis consules praetoresque in prouincias profecti; omnibus tamen, uelut eam sortitis, Africae cura erat, seu quia ibi summam rerum bellique uerti cernebant seu ut Scipioni gratificarentur, in quem tum omnis uersa ciuitas erat. itaque non ex Sardinia tantum, sicut ante dictum est, sed ex Sicilia quoque et Hispania uestimenta frumentumque, et arma etiam ex Sicilia et omne genus commeatus eo portabantur. nec Scipio ullo tempore hiemis belli opera remiserat, quae multa simul undique eum circumstabant. Uticam obsidebat; castra in conspectu Hasdrubalis erant; Carthaginienses deduxerant naues; classem paratam instructamque ad commeatus intercipiendos
Abbreviated transcription (Latin):
n candem classem. ex decreto patruumꝰ consules scripsert
& duas legiones urbanas ad incerta belli hyspaniae cum
exexcitibus imperioq ueter ibus imperatoribus.L. lentulo
et .L manlio accidino decrete .xx. omnino legionibus.
tores in prouintias ire uissi Consulibus imperatum ut pri¬
usꝗ̃ ab urbe proficiscerentur. Ludos magnos facerent.Quos
TManlius torquatus dictator in quintum annum uouis¬
set. si eodem statu res. ꝑ staret et nouas religiones ex¬
citabant in animis hominum prodigia ex pluribus locis
nuntiata. Aurum in Capitolio corui non lacerasse im¬
rostris crediti sed etiam edisse: mures antei coronam aurcã
arroserunt. Circa capuam agrum omnem locustarum
iis ingens ita ut un de aduenissent parum constaret c¬
pleuit. Eculeus Reate cum quinq pedibus natus. Anagine
sparsi primum ignes in cȩlo de in fax ingens arsit. Trusione
arcus solem tenui linea amplexus e circulum de inde ip̃m

Expanded text:
in eam classem ex decreto patrum consules scripserunt in eam classem ex decreto patrum consules scripserunt et duas legiones urbanas ad incerta belli. Hispaniae cum exercitibus imperioque ueteribus imperatoribus, L. Lentulo et L. Manlio Acidino , decretae. uiginti omnino legionibus etores in prouincias ire iussi: consulibus imperatum ut priusquam ab urbe proficiscerentur ludos magnos facerent quos T. Manlius Torquatus dictator in quintum annum uouisset si eodem statu res publica staret. et nouas religiones excitabant in animis hominum prodigia ex pluribus locis nuntiata. aurum in Capitolio corui non lacerasse tarostris crediti sed etiam edisse; mures Antii coronam auream adrosere; circa Capuam omnem agrum locustarum uis ingens, ita ut unde aduenissent parum constaret, compleuit; eculeus Reate cum quinque pedibus natus; Anagniae sparsi primum ignes in caelo, dein fax ingens arsit; Frusinone arcus solem tenui linea amplexus est, circulum deinde ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
rogatum imperium est decretumq ut supplicatio fiere
quod is in africam proiuntiam traiecisset ut ea ressaluta¬
ris populo Romano ip̃i duci atq exercitui eẽt. In sicilia tria
milia militum sunt scripta. & quia quod roboris ea proũ¬
tia habuerat in africam transuectum fuerat & quia anteq̃
classis ex africa traicer& quadraginta nauibus custodiri placue¬
rat. Siciliȩ maritimam oram Xiii. longas nouas naues iuliu
secum in siciliam duxit. Caetere in sicilia ueteres refecte i
Huic classi. M. Pomponius prioris anni pretor prorogato in¬
pari uire imperu adtuendam sardinie oram patres decre¬
uerunt.Lentulus praetor duomilia militum dare in naues
iussus est it aliȩ ora quia incertum erat quo missuri classem
Carthaginenses forent uidebantur autem quicquid nudo¬
tum praesidu eẽt petituri. A martio pretori prioris an¬
ni cum toridem nauibus tuenda est.triginta milia militũ

Expanded text:
rogatum imperium est; decretumque ut supplicatio fieret, rogatum imperium est; decretumque ut supplicatio fieret, quod is in Africam prouinciam traiecisset, ut ea res salutaris populo Romano ipsique duci atque exercitui esset. in Siciliam tria milia militum sunt scripta et quia quod roboris ea prouincia habuerat in Africam transuectum fuerat; et quia ne qua classis ex Africa traiceret quadraginta nauibus custodiri placuerat Siciliae maritimam oram, tredecim nouas naues Uillius secum in Siciliam duxit, ceterae in Sicilia ueteres refectae. huic classi M. Pomponius prioris anni praetor prorogato impari iure imperii ad tuendam Sardiniae oram patres decreuerunt; Lentulus praetor duo milia militum dare in naues iussus. et Italiae ora, quia incertum erat quo missuri classem Carthaginienses forent, uidebantur autem quicquid nudatum praesidiis esset petituri, M. Marcio praetori prioris anni cum totidem nauibus tuenda data est. tria milia militum
Abbreviated transcription (Latin):
q: bonus habitus ad caetera quibus nemo ea tempes tate
instructior ciuis habeatur: congestis omnibus humanis a
cellebat. facundissimus habebat᷑. Seu causa orandi seu in se¬
natu et apud populum suadendi aut dissuadendi locus eẽt
decretum . M.Cornelius nouo consuli tradere exercitun
pẽ prorogato imperio galliam prouintiam obtineret cũ
legionibdis his quas quintus scribonius priore ano habuis¬
set. Sortiti de inde prouintias cepioni brutii Seruilio gemino
etruria uenit. Tum praetorum. prouintiae in sortem con¬
iecte iurisdictionem urbanam.P. elius sardiniam P. Lentu¬
lus siciliam.G. iulius Ariminum cum duabus legionibus sub
Lucretio sꝑ fuerant. Quintilius uarus est sortitus et lucre¬
tio prorogatum imperium ut genuam oppidum aMago¬
ne pene diruptum exedificaret. Procons scipioni non tẽ¬
poris sed rei gerende fine donec bellatum in africa foret pro¬

Expanded text:
uoque bonus habitus ad cetera, quibus nemo ea tempestate uoque bonus habitus ad cetera, quibus nemo ea tempestate instructior ciuis habebatur, congestis omnibus humanis ab cellebat; facundissimus habebatur, seu causa oranda, seu in senatu et apud populum suadendi ac dissuadendi locus essetc Liguribus decretum: M. Cornelius nouo consuli tradere exercitum iussus, ipse prorogato imperio Galliam prouinciam obtinere cum legionibus iis quas <L.> Scribonius priore anno habuisset. sortiti deinde prouincias: Caepioni Bruttii, Seruilio Gemino Etruria euenit. tum praetorum prouinciae in sortem coniectae. iurisdictionem urbanam Paetus Aelius , Sardiniam P. Lentulus , Siciliam P. Uillius , Ariminum cum duabus legionibus—sub Sp. Lucretio eae fuerant—Quinctilius Uarus est sortitus. et Lucretio prorogatum imperium ut Genuam oppidum a Magone Poeno dirutum exaedificaret. P. Scipioni non temporis, sed rei gerendae fine, donec debellatum in Africa foret, pro
Abbreviated transcription (Latin):
creatus in auguratus que & in M. somponu matonis augu¬
ris et decem uiri locum creati. Decemuir. M. Aurelius cotta
Sempronius graccus admodum adolescens quod tunc per¬
rarum et in mandandis sacerdotus erat. Quadrige aurec
eo anno in capitolio posite ab edilibus curilibus.C. Liio &
M. Seruilio gemino. et ludi Romani biduum plebei ab e¬
dilibus. P elio .ł. iulio et iouis epulum fuit Ludorum causa
Ornelius seruilius Cepio &.C. seruilius¬
geminus consules Sextus decimus is an¬
nus belli punici erat.cum de re pu bel¬
loq: et prouintiis ad senatum retulissent.
Censuerunt patreset consules inter se
compararent sortirenturq: uter brutios
aduersus hannibalem uter etruriam
sac liguriam prouintiam hrẽt Cui brutii euenissent exer¬
citum a procons sempronio acciper&. Proconsul sempro¬
nius ei quoq: proconsuli imperium in annum prorogabat᷑¬
procoñs licinio succederet is romam reuerteret᷑ betioq¬

Expanded text:
creatus inauguratusque; in M. Pomponi Mathonis augucreatus inauguratusque; in M. Pomponi Mathonis auguris et decemuiri locum creati decemuir M. Aurelius Cotta , augur Ti. Sempronius Gracchus admodum adulescens, quod tum perrarum in mandandis sacerdotiis erat. quadrigae aureae eo anno in Capitolio positae ab aedilibus curulibus C. Liuio et M. Seruilio Gemino , et ludi Romani biduum instaurati; item per biduum plebeii ab aedilibus P. Aelio P. Uillio ; et Iouis epulum fuit ludorum causan. Seruilius et C. Seruilius consules—sextus decimus is annus belli Punici erat—cum de re publica belloque et prouinciis ad senatum rettulissent, censuerunt patres ut consules inter se compararent sortirenturue uter Bruttios aduersus Hannibalem, uter Etruriam ac Ligures prouinciam haberet: cui Bruttii euenissent exercitum a P. Sempronio acciperet; P. Sempronius —ei quoque enim pro consule imperium in annum prorogabatur— P. Licinio succederet; is Romam reuerteretur, bello q
Abbreviated transcription (Latin):
tribus etiam. C. claudium erarium fore quod si exemplũ
hr̃et bis eundem erarium relinquendi. C: claudium noĩatĩ
se inter erarios fuisse relicturum prauuum certamen nota¬
rum inter censores castigatio fuisse in constantia populi cen¬
soria et grauitate et temporum illorum digna. In inuidia
censoreꝰ cum eẽnt crescendi ex his ratus ee occasionem.C.
bebius tribunus plebis diem utrisq: ad populum dixit. Ca reso
Cõsensu patruum discussa est nec postea obnaxia populari
aure censura eet. Cadem aestate in brucus lapetilia a con¬
sulcui capta Consentia & Mandolia et ignobiles alie ciuita¬
tes uoluntate inditionem uenerunt.et cum comitiorum ia
appeter& tempus corneliumpotius ex etruria ubi nihil
belli erat Romam acciri placuit. Is consules .C. seruilium
Cepionem et .C. Seruilium geminum creauit. Inde praeto¬
ad exercitum in ctruriam redut.Sacerdotes eo annomortui
tq in corum locum suffecti. T. ueturius filo flamen martia
in locum. M.emilii reguli qui priore anno mortus erat

Expanded text:
tribus et C. Claudium aerarium fore; quod si exemplum haberet bis eundem aerarium relinquendi, C. Claudium nominatim se inter aerarios fuisse relicturum. prauum certamen notarum inter censores; castigatio inconstantiae populi censoria et grauitate temporum illorum digna. in inuidia censores cum essent, crescendi ex iis ratus esse occasionem Cn. Baebius tribunus plebis diem ad populum utrique dixit. ea res consensu patrum discussa est ne postea obnoxia populari aurae censura esset. eadem aestate in Bruttiis Clampetia a consule ui capta, Consentia et Pandosia et ignobiles aliae ciuitates uoluntate in dicionem uenerunt. et cum comitiorum iam appeteret tempus, Cornelium potius ex Etruria ubi nihil belli erat Romam acciri placuit. is consules Cn. Seruilium Caepionem et C. Seruilium Geminum creauit. inde praetoad exercitum in Etruriam redit. sacerdotes eo anno mortui atque in locum eorum suffecti: Ti. Ueturius Philo flamen Martialis in locum M. Aemili Regilli , qui priore anno mortuus erat,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ̃antea factum erat deferentibus ipãrum coloniarum
censoribus censum acceperunt ut quantum num eroi
militum quantum peciũa ualerent in publicis tabulis mo¬
numenta etarent. Equitum deinde ceptus est census agi
t ambo forte censores equum publicum habebant.Cum da
tribum polliani uentum est in qua nomen A Liuii uentu¬
est erat et preco cunctaretur citare ipm̃ censorem. Citai
equum uendere iussit.Item.M.Liuius cum ad tribum o¬
narniensem et college nomen uentum est uendere equũ
Cclaudium iussit duarum rerum causa.unius quod fal¬
sum aduersus se testimonium dixisset: alterius quod non
sincera fide secum in gratiam redisset neq: ibi fidẽ certar
inquinandi famam Alterius cum sue famae damno factũ ẽ
Exitu censure cumin legem iurasset.C. claudius et in erariũ
es iecisset inter nomina eorum quos erarios relinquebat dedit
college nomen.De inde M.liuius in erarium uenit et prete

Expanded text:
quam antea factum erat, deferentibus ipsarum coloniarum quam antea factum erat, deferentibus ipsarum coloniarum censoribus censum acceperunt ut quantum numero militum, quantum pecunia ualerent in publicis tabulis monumenta exstarent. equitum deinde census agi coeptus est; et ambo forte censores equum publicum habebant. cum ad tribum Polliam uentum esset in qua M. Liui nomen erat, et praeco cunctaretur citare ipsum censorem, 'cita' equum uendere iussit. item M. Liuius cum ad tribum Arniensem et nomen collegae uentum est, uendere equum C. Claudium iussit duarum rerum causa, unius quod falsum aduersus se testimonium dixisset, alterius quod non sincera fide secum in gratiam redisset. aeque foedum certamen inquinandi famam alterius cum suae famae damno factum est exitu censurae. cum in leges iurasset C. Claudius et in aerarium escendisset, inter nomina eorum quos aerarios relinquebat dedit collegae nomen. deinde M. Liuius in aerarium uenit; praeter
Abbreviated transcription (Latin):
iterum delectus.Quintus fabius. Maximus notati septe m
nemo tamen qui sella curuli sedisset.Sacra tecta acriter
cum summa fide exegerunt.Uiam e foroboario adue¬
neris edem circa foros publicos et edem matris magnae in
palatio faciendam locauerunt. uectigal etiam nouum ex
salaria annona statuerunt sextantem sal et Rome et ꝑ
otam ytaliam erat. Romae pretio eodem et conciliabuli
et alio alibi pretio prebendum locauerunt. Id uectigal con¬
mentum alterum e censoribus satis credebant Populo ira¬
to quod iuditio iniquo quondam damnatus eẽt et in pretio
ailis maxime oneratas tribus quarum opera danmatus
erat credebant. Inde salinatori luuo indigitum cognomẽ¬
e. Lustrum conditum seruis quia per prouintias diuisert
censores ut ciuium Romanorum in exercitibus quantus
et ubiq referretur numerus Censa tamen his ducent
sexaginta quinq milia hominum condidit Lustrum
c.l audius nero Duodecim de inde coloniarum quod nũ¬

Expanded text:
iterum lectus Q. Fabius Maximus ; notati septem, iterum lectus Q. Fabius Maximus ; notati septem, nemo tamen qui sella curuli sedisset. sarta tecta acriter et cum summa fide exegerunt. uiam e foro bouario et ad Ueneris circa foros publicos et aedem Matris Magnae in Palatio faciendam locauerunt. uectigal etiam nouum ex salaria annona statuerunt. sextante sal et Romae et per totam Italiam erat; Romae pretio eodem, pluris in foris et conciliabulis et alio alibi pretio praebendum locauerunt. id uectigal commentum alterum ex censoribus satis credebant populo iratum quod iniquo iudicio quondam damnatus esset, et in pretio salis maxime oneratas tribus quarum opera damnatus erat credebant; inde Salinatori Liuio inditum cognomen. lustrum conditum serius quia per prouincias dimiserunt censores ut ciuium Romanorum in exercitibus quantus ubique esset referretur numerus. censa cum iis ducenta quattuordecim milia hominum. condidit lustrum C. Claudius Nero . duodecim deinde coloniarum, quod nun