comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
IN CIPIT LIBER TERTIUS
ARISSIMO FILIO MARCELLINO: AGUSTINUS
tionib: qua smihi proposueras. ut adtealiquid scriberem
aduersus eos quidicunt adametiam sinon pecca ss& fuisse mori¬
turum. Necex eius peccato quicquã adeius posteros ꝓpagando
transisse. maximȩꝓpt̃ baptismum paruulorum. quemmore
pussimo atq mat̾no uniuersa frequent& ecclesia. et quod in
hac uita fuerint futuriq sint filiihominum nullũ haben¬
tes omnino peccatum. Iam duos ꝓlixos absoluerã libros. qui

Expanded text:
ixius. LIBER TERTIVS. Carissimo filio Marcellino Augustinus tionibus, quas mihi proposueras ut ad te aliquid scriberem aduersus eos qui dicunt Adam, etiamsi non peccasset, fuisse moriturum nec ex eius peccato quicquam ad eius posteros propagando transisse maxime propter baptismum paruulorum, quem more piissimo atque materno uniuersa frequentat ecclesia, et quod in hac uita sint, fuerint futurique sint filii hominum nullum habentes omnino peccatum, iam duos prolixos absolueram libros. qui
Abbreviated transcription (Latin):
to adiutus adõ. Siautẽ qđ secundo loco posuerãqueratur utrũ
sit. eẽ non credo. Magisenim scriptura ecredo dicenti. Nein¬
tres iniudicium cũ seruotuo: qm̃ non iustificabit᷑ in conspectu
tuo omnis uiuens. Etideo misericordiadĩ opusest. quaesuꝑex¬
altat iudicio: quaeillinonerit quiñ facit misericor diam: Et qđ
prophetacumdiceret: Dixi pronuntiabo aduersus me delictũ
meũ dño. et tudimisisti impictatẽ cordismei: Continuo subiunx̃
Pro hac orabit adteomĩs sc̃s intẽporeopostuno. Nonergo om̃is
peccator sed omĩssc̃s. Voxenim scõrũ est. sidixerimũs quia

Expanded text:
to adiutus a deo. Si autem, quod secundo loco posueram, quaeratur utrum to adiutus a deo. Si autem, quod secundo loco posueram, quaeratur utrum sit, esse non credo. magis enim scripturae credo dicenti: ne intres in iudicium cum seruo tuo, quoniam non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. et ideo misericordia dei opus est, quae superexultat iudicio, quae illi non erit, qui non facit misericordiam. et quod propheta, cum diceret: dixi: pronuntiabo aduersus me delictum meum domino, et t u dimisisti impietatem cordis mei, continuo subiunxit: pro hac orabit ad te omnis sanctus in tempore oportuno, non ergo omnis peccator, sed omnis
Abbreviated transcription (Latin):
Quidenĩ habemus qđ non accepimus unde ethicremias dic̃
Sciodñe quia nonest in homine uia eius. Necuiriest ut ambul&
et dirigat gressus suos. hinc& in psalmiscũ quidã dixisset
ad custodiendas iustificationes tuas: Tunc non con fundar
dũ inspicio in omnia mandatatua. Quis autẽ optat qđ in
potestate sichabet. ut ad faciendũ nullo indigeat adium̃to
aquo autẽidoptet quia non afortuna seda fato uel aquolib&
aliquo p̃terdm̃ . In consequentib satis ostendens. Itinera¬
mea inquit dirige secundũ uerbumtuũ : ut non dominetur
Abista horrenda dominatione liberandi fuerant. quib:
dicit siuos filius liberauerit tunc uere liberi eritis. Hisatq
huius modi aliis innumerabilib: testimoniis dubitare non
possum. Necdm̃ aliquid impossibile homini p̃cepisse.
Necdõ adopitulandũ et adiuuandum quo fiat quodiubet
impossibile aliquid ẽẽ Ac ꝑ hoc potest homosiuelit ẽẽ sine pecca¬

Expanded text:
Quid enim habemus quod non accepimus ? Unde et Jeremias dicit: Quid enim habemus quod non accepimus ? Unde et Jeremias dicit: scio, domine, quia non est in homine uia eius nec uiri est, ut ambulet et dirigat gressus suos. hinc et in Psalmis cum quidam dixisset ad custodiendas iustificationes tuas! tuncnon confundar, dum inspicio in omnia mandata tua. quis autem optat, quod in potestate sic habet, ut ad faciendum nullo indigeat adiumento? a quo autem id optet, quia non a fortuna uel a fato uel a quolibet alio praeter deum, in consequentibus satis ostendens: itinera, inquit, mea dirige secundum uerbum tuum, et ne dominetur ab ista horrenda dominatione liberandi fuerant, quibus dicit: si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis. his atque huiusmodi aliis innumerabilibus testimoniis dubitare non possum nec deum aliquid inpossibile homini praecepisse nec deo ad opitulandum et adiuuandum, quo fiat quod iubet, inpossibile aliquid esse. ac per hoc potest homo, si uelit, esse sine pecca
Abbreviated transcription (Latin):
peccato Ñest cis continuo incauta temeritate obsistendum
Sieniee posse negauerimus : et hominis libero arbitrio qui
hoc uolendo appeut. et di uirtuti uel misericordiȩ qui hoc
adiuuando efficit derogabimus. Sed alia questio et utrũcẽ
possit alia utrumsit: alia si non est cũpossit eẽ curnonsit. alia
utrũ qui omninoum quã ullũ peccatũ habuerit non solũquis¬
quam sit. uerũ &iam poterit aliquando ẽẽ uelpossit. In hac
quadriꝑtita propositionequestionũ. sia mequeratur utrũ
homo sine peccato possit eẽ inhacuita: confitebor posse
ꝑdĩgratiã. et liberũ cius arbitrium. Ipsũ quoq: liberum
arbitrium addĩ gratiã hocest addĩdona ꝑtinere Ñambigens.
Nectantũ ut sit uerũ etiã ut bonũ sit idest ad facienda manda¬
tadñi conuestatur atq it adĩgratia ñ solũ ostendat quid faci¬
endumsit. sed adiuu& etiam ut possit fieri quod ostenderit

Expanded text:
peccato, non est eis continuo incauta temeritate obsistendum. peccato, non est eis continuo incauta temeritate obsistendum. si enim esse posse negauerimus, et hominis libero arhoc volendo appetit, et Dei virtuti vel misericordiae, qui hoc adjuvando efficit, derogabimus. Sed alia quaestio est, utrum esse possit; alia, utrum sit; alia, si non est cum possit esse, cur non sit; alia utrum qui omnino nunquam ullum peccatum habuerit, non solum quisquam sit, verum etiam potuerit aliquando esse vel possit. In hac quadripartita propositione quaestionum si a me quaeratur, utrum homo sine peccato possit esse in hac vita; confitebor posse per Dei gratiam et liberum ejus arbitrium: ipsum quoque liberum arbitrium ad Dei gratiam, hoc est, ad Dei dona pertinere non ambigens, nec tantum ut sit, verum etiam ut bonum sit, id est, ad facienda mandata Domini convertatur; atque ita Dei gratia non solum ostendat quid faciendum sit, sed adjuvet etiam ut possit fieri quod ostenderit,
Abbreviated transcription (Latin):
fatebatur: et tam̃ improbatus est: Etquia ueluti saturitãs.
nihildealimentis iustitiẽ. rogabat accipere. et qđ publica no
esurienti et sitienti scuelut insultans p̃ferre gestiebat
Quidergo illis fiet qui et si faterentur senon habere uel non
plenã habere iustitiam. tam̃ aseipsis habendam Na suocre¬
atore ubi horreum eius et fonseius est dep̃candã eẽ p̃sumunt.
Nec ideo tamen solis dehacre uotis agendum est : ut non sub in
enim noster ds dicitur: Necadiuuari potest nisi quialiquid
etiã sponte conatur. quia non sicut in lapidib in sensatis aut
sicut in cis in quorũ natura rationẽ uoluntatẽq non condidit.
salutẽnram ds̃ operatur in nobis. Curautẽ illũ adiuu&
illũ nadiuuet. illũ tantũ illũ autẽ tantũ. istũ illo illũ inisto
modo penes ipsũest ecȩquitatis. tam secretȩ ratio et excellen¬
tia potestatis. Nam quidicunt cẽ in hacuita homine sine

Expanded text:
fatebatur. et tamen inprobatus est, et quia ueluti saturatus fatebatur. et tamen inprobatus est, et quia ueluti saturatus nihilde alimentis iustitiae iam rogabat accipere et quod eam publicano esurienti ac sitienti se uelut insultans praeferre gestiebat. quid ergo illis fiet, qui, etsi fateantur se non habere uel non plenam habere iustitiam, tamen a se ipsis habendam, non a suo creatore, ubi horreum eius et fons eius est, deprecandam esse praesumunt? nec ideo tamen solis de hac re uotis agendum est, ut non subinfeenim noster deus dicitur nec adiuuari potest, nisi qui aliquid etiam sponte conatur, quia non sicut in lapidibus insensatis aut sicut in cis, in quorum natura rationem uoluntatemque non condidit, salutem nostram deus operatur in nobis. cur autem illum adiuuet, illum non adiuuet, illum tantum, illum autem tantum, istum illo, illum isto modo, penes ipsum est et aequitatis tam secretae ratio et excellentia potestatis. Nam qui dicunt esse posse in hac uita hominem sine
Abbreviated transcription (Latin):
mus. quãda quodiubes : Cum iubet dicendo facite iustitiã
Itẽq dicit. Bcatiquiesuriunt et sitiunt iustitiam quo ipsi satu¬
rabuntur : a quo debemus peterecibum potũq iustitiae. nisi
ab illo quiesurientib eã et sitientibus. promittit eius saturi¬
tatem  Repellamus itaq ab aurib etm̃tib. nr̃is eos
quidicunt accepto semel libere uoluntatis arbitrio. pẽcorare
debere. utds̃ nos ad iuuet nepeccemus. Talib enim tenebris
nec phariseus illececabatur. quiquãuis in hocerrorẽ qđ sibi
addendum adiustitiã nihil putabat. seq arbitrabatur eius
plenitudine suͣturatũ. Dõ tam̃ gratias agebat qđ non eẽt sicut
ceteri homines. Iniusti raptores adulteri. sicut ille publica¬
nus. Quodbis insabbato ieiunaret. qđ omniũ quaeposside¬
bat decimas daret. Nihil sibi adiustitiam petebat. sed tam̃
ex his quaehabebat gratias dõ agendo ab illo accepisse om̃a

Expanded text:
mus quam: da quod iubes? cum iubet dicendo: facite iustitiam mus quam: da quod iubes? cum iubet dicendo: facite iustitiam itemque dicit: beati qui esuriunt et sitiunt iustitiam, quoniam ipsi saturabuntur, a quo debemus petere cibum potumque iustitiae nisi ab illo, qui esurientibus eam et sitientibus promittit eius saturitatem? Repellamus itaque ab auribus et mentibus nostris eos, qui dicunt accepto semel liberae uoluntatis arbitrio nec orare nos debere, ut deus nos adiuuet, ne peccemus. talibus enim tenebris nec pharisaeus ille caecabatur, qui quamuis in hoc erraret, quod sibi addendum ad iustitiam nihil putabat seque arbitrabatur eius plenitudine saturatum, deo tamen gratias agebat, quod non esset sicut ceteri homines, iniusti, raptores, adulteri, sicut ille publicanus, quod bis in sabbato ieiunaret, quod omnium quae possidebat decimas daret. nihil sibi addi ad iustitiam iam petebat, sed tamen ex his quae habebat gratias deo agendo ab illo se accepisse omnia
Abbreviated transcription (Latin):
abea. Neq hoc omnino nisi illa adiuuerit potest: Itads̃ quilux
est hominis interioris. adiuuat nrãe mentis obtutũ. ut non sec̃¬
dũ nram. sed secundũ eius iustitiam bonialiquidoperemur
Si autẽ ab illo auestimur nr̃mest. Et tunc secundũ carnem
sapimus. tunc concupiscentiȩ carnis ad inlicita consentimus
Eo uersos ergods adiuuat auersos deserit: Sed &iã ut conuer¬
tamur ipse adiuuat: quod cesteoculis corporis lux ista non
prestat :. Cumergo nobis iubet dicens. conuestiminiad me
ẽt conuertar aduos. Nosq illidicimus Conuertenos ds̃ sanitatiũ
qdiubes Cumiubetdicendo intelligitcergo qui insipientes
estis inpopulo. Nosq illidicimus: Damihi intellectũ ut discã
mandatatua. quid aliud dicimus quãda qđ iubes : Cũ iubet
dicendo. post concupiscentiastuas noncas Nosq dicimus
Scimus quia nemo eẽ potest continens nisids̃ det quidaliud dici¬

Expanded text:
ab ea neque hoc omnino, nisi illa adiuuerit, potest, ita deus, qui lux ab ea neque hoc omnino, nisi illa adiuuerit, potest, ita deus, qui lux est hominis interioris, adiuuat nostrae mentis obtutum, ut non secundum nostram, sed secundum eius iustitiam boni aliquid operemur. si autem ab illo auertimur, nostrum est et tunc secundum carnem sapimus, tunc concupiscentiae carnis ad inlicita consentimus. conuersos ergo deus adiuuat, auersos deserit. sed etiam ut conuertamur, ipse adiuuat, quod certe oculis corporis lux ista non praestat. cum ergo nobis iubet dicens: co.nuertimini ad me, et conuertar ad uos nosque illi dicimus: conuerte nos, deus sanitatium nquod iubes? cum iubet dicendo: intellegite ergo, qui insipientes estis in populo, nosque illi dicimus: da mihi mihi intellectum, ut discam mandata tua, quid aliud dicimus quam: da quod iubes? cum iubet dicendo: post concupiscentias tuas non eas nosque dicimus: scimus quoniam nemo esse potest continens, nisi deus det, quid aliud dici
Abbreviated transcription (Latin):
cemur adiutoriũdicentes. Et nenos inferas inteptationem
Non qđ ipseds̃ talitẽptatione aliquẽ temꝑtet. Nãds̃ intẽpta¬
tor malorũ est ipse autẽ neminẽ tẽptat: Sed ut si fortetemp¬
tari coeperimus a concupiscentia nr̃a. adiutoriocius nondese¬
ramur ut in copossimus uincere Ncabstrahamur in lecti
Deinde addimus qđ ꝑficietur in finc cũ absorbebit᷑ mostale
auita sed liberanos amalo: Tuncenim nullaerittalis concu¬
piscentia. cũ quacestare etcuiñ consentire iubcamur
Sicergo totũ hoc intribus beneficiis positum breuiter peti
abstracti a concupiscentia. adiuua Neabstrahamur a concu¬
piscentia. aufer anobis concupiscentiã. Ad peccandũnãq
Non adiuuamur adõ: iustaautẽ agere uel iustitiȩ preceptum
omniex paste implere non possumus. nisi adiuuemur adõ
Sicut enimcorporis oculus Uadiuuatur aluce. ut abeadẽ
luceclausus auersus ue discedat: ut autẽuideat adiuuatur

Expanded text:
camur adiutorium dicentes: et ne nos inferas in temptationemcamur adiutorium dicentes: et ne nos inferas in temptationemeus tali temptatione aliquem temptct-nam deus intemptator malorum est, ipse autem neminem tcmptat-scd ut, si forte temptari coeperimus a concupiscentia nostra, adiutorio eius non deseramur, ut in eo possimus uincere, ne abstrahamur inlecti. deinde addimus quod perficietur in fine, cum absorbebitur mortale a uita: sed libera nos a malo. tunc enim nulla erit talis concupiscentia, cum qua certare et cui non consentire iubeamur. sic ergo totum hoc in tribus beneficiis positum breuiter peti abstracti a concupiscentia, adiuua, ne abstrahamur a concupiscentia. aufer a nobis concupiscentiam\'. Ad peccandum namque non adiuuamur a deo; iusta autem agere uel iustitiae praeceptum omni ex parte implere non possumus, nisi adiuuemur a deo. sicut enim corporis oculus non adiuuatur a luce, ut ab eadem luce clausus auersusue discedat, ut autem uideat adiuuatur
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽq ꝑducit. Propt̾hoc etdñs orarenobis docens int̃c&era
monuit utdicamus. Dimitte nob debitanr̃a. sicut et nos dimit¬
timus debitorib nr̃is. Nenos inferas intẽptationem. sed libera
nos amalo. Manetenĩ malũ incarnenra. Nonnatura
inquadiuinitus creatus est homo. sed uitio quouoluntate
prolapsus est. Vbi amissis uirib Noncaqua uulneratus est
uoluntatis facilitate sanatur: Dehoc malodicit apostolus
Scoqm non habitat incarnemea bonũ. Cui malo ño boedire
p̃cepit cũdicit Nonergoregnet peccatũ in ur̃o mostali:or po¬
re. adoboediendũ desideriis eius. Siergo his desideriis cõncũ¬
piscentiã carnis inlicita uoluntatis inclinatione consensimũs.
adhoc sanandũ dicimus. Dimitte nob debitanr̃a adhibentes
remediũ exopere misericordiȩ in coqđ ad dimus. sicut et nos
dimittimus debitorib nr̃is. Vt autẽ ñei consentiamus dẽp̃¬

Expanded text:
tionemque perducit. propter hoc et dominus orare nos docens inter cetera tionemque perducit. propter hoc et dominus orare nos docens inter cetera monuit, ut dicamus: dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. ne nos inferas in temptationem, sed libera nosa malo. manet enim malum in carne nostra non natura, in qua diuinitus creatus est homo, sed uitio, quo uoluntate prolapsus est, ubi amissis uiribus non ea qua uulneratus est uoluntatis facilitate sanatur. de hoc malo dicit apostolus: scio, quia non habitat in carne mea bonum. cui malo nos non oboedire praecepit, cum dicit: non ergo regnet peccatum in uestro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius. si ergo his desideriis concupiscentiae carnis inlicita uoluntatis inclinatione consensimus, ad hoc sanandum dicimus: dimitte nobis debita nostra, adhibentes remedium ex opere misericordiae in eo quod addimus: sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. ut autem non ei consentiamus, depre
Abbreviated transcription (Latin):
poris mostis huius. cũ paruulis nascitur. In paruulis
baptizatis areatu soluitur. ad agonem relinquitur. ante
agonẽ mortuos nulladamnatione ꝑsequitur. Paruulos
non baptizatos reos innectit. et tã quã ire filios: etiã si par¬
uuli moriantur. ad condẽnationẽ trahit. In grandib aũt
baptizatis inquib iam ratione utentib quicquid eidem con¬
cupiscentiȩ mens ad peccandũ consentit propriȩ uoluntatis
est. Deletis peccatis omnib soluto etiã reatu. quo uinctos
originaliter detinebat. ad agonem interim manet : Non sibi ad
inlicita consentientibus. Nihil omnino nocitura. Donec absor¬
beatur mors inuictoriã. et pace ꝑfecta nihil quod uincatur
existat. Consentientes autẽ sibi adinlicita reostenet: et nisi
ꝑmedicinã poenitentiȩ ctopera misericordiȩ. ꝑcelestem sacer¬
dotem pronob int̃ pellantẽ sanentur. ad secundã mostem dãna¬

Expanded text:
poris mortis huius cum paruulis nascitur, in paruulis poris mortis huius cum paruulis nascitur, in paruulis baptizatis a reatu soluitur, ad agonem relinquitur, ante agonem mortuos nulla damnatione persequitur; paruulos non baptizatos reos innectit et tamquam irae filios, etiamsi paruuli moriantur, ad condemnationem trahit. in grandibus autem baptizatis, in quibus iam ratione utentibus quicquid eidem concupiscentiae mens ad peccandum consensit, propriae uoluntatis est; deletis peccatis omnibus, soluto etiam reatu, quo uinctos originaliter detinebat, ad agonem interim manet non sibi ad inlicita consentientibus nihil omnino nocitura, donec absorbeatur mors in uictoriam et pace perfecta nihil quod uincatur existat. consentientes autem sibi ad inlicita reos tenet et, nisi per medicinam paenitentiae et opera misericordiae per caelestem sacerdotem pro nobis interpellantem sanentur, ad secundam mortem damna
Abbreviated transcription (Latin):
tatis: quas nos non ꝑfecte in omnib adhibituros p̃uidit.
qui ꝑ prophetã ueridice diciuoluit. poniustificabitur in c̃s¬
pectutuo om̃ĩs uiuens: Tales itaq: nos futuros dñs p̃ui¬
dens. quȩdam salubria remedia contrareatũ et uincula pec¬
catorũ. etiam postbaptismũdare acualeredignatus est
Opera scilicet misericordiȩcũait: dimittite et dimitt&ur uob.
Dateetdabitur uobis: Quisenĩcũaliqua spe adipiscendȩ
salutis aeternȩ dehacuitae migraret manente illa sententia.
qđ quicũq totã legem seruauerit. offendat autẽ in uno fac¬
tus est omniũ reus Nisi post paululũ loqueretur. Sic lo¬
quimini et sic facite. tãquã ꝑlegem libestatis incipientes
iudicari. Iudiciũ enĩ sine miseri cordia illiquiñ facit mise¬
ricordiam. Super exaltat autẽ misericor dia iudicio: Con¬
cupiscentia igitur tãquãlex peccati manens in mẽbriscor¬

Expanded text:
tatis, quas nos non perfecte in omnibus adhibituros praeuidit, tatis, quas nos non perfecte in omnibus adhibituros praeuidit, qui per prophetam ueridice dici uoluit: non iustificabitur in conspectu tuo omnis uiuens. tales itaque nos futuros dominus praesciens quaedam salubria remedia contra reatum et uincula peccatorum etiam post baptismum dare ac ualere dignatus est, opera scilicet misericordiae, cum ait: dimittite et dimittetur uobis; date et dabitur uobis. quis enim cum aliqua spe adipiscendae salutis aeternae de hac uita emigraret manente illa sententia, quod quicumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus, nisi post paululum sequeretur: sic loquimini et sic facite tamquam per legem libertatis incipientes iudicari. iudicium enim sine misericordia illi, qui non facit misericordiam; supercxultat autem misericordia iudicio? Concupiscentia igitur tamquam lex peccati manens in membris cor
Abbreviated transcription (Latin):
nitus opinent᷑ semd ipsinature nre concesso libere uolue¬
uatis arbitrio. Vndefit consequens ut necorare debea¬
mus Neintremus intẽptationem. hocest n&em ptationen
uincamur: Velcũ fallit et p̃occupat nescientes uelcũ pre¬
mit atq urget infirmos Quãsit autẽ nonium cisadu
tinre quacinxpoest ꝑniciosũ atq contrariũ ipsiq religioni
qua imbuti sumus et pictati quadm̃ colimus quã uehemt̃
aduersum. ut protali accipiendo benficio dñmnon rogemꝰ
atq in ipsa oratione dominica Nenos inferas intẽptationẽ
frustra positum exestimemus. uerbis explicare non possumus
Acute autẽ sibiuidentur dicere: quasi nr̃m hoc ullus ignoret
Quod sinolumus. non peccamus: Nec p̾ciperetds homini qđ eẽt
humanȩ impossibile uoluntati. Sed hoc Nonuident quod ad
non nulla superanda. uelquȩmale cupiuntur uelquemale
metuuntur. magnis aliquando et totis uirib opus est uolun¬

Expanded text:
nitus opinentur semel ipsi naturae nostrae concesso liberae uolunnitus opinentur semel ipsi naturae nostrae concesso liberae uoluntatis arbitrio. unde fit consequens, ut nec orare debeamus, ne intremus in temptationem, hoc est ne temptatione uincamur, uel cum fallit et praeoccupat nescientes uel cum premit atque urguet infirmos. quam sit autem noxium et saluin Christo est, perniciosum atque contrarium ipsique religioni, qua inbuti sumus, et pietati, qua deum colimus, quam uehementer aduersum, ut pro tali accipiendo beneficio dominum non rogemus atque in ipsa oratione dominica: ne nos inferas in temptationem frustra positum existimemus, uerbis explicare non possumus. Acute autem sibi uidentur dicere. quasi nostrum hoc ullus ignoret, quod \'si nolumus, non peccamus, nec praeciperet deus homini, quod esset humanae inpossibile uoluntati\'. sed hoc minus uident, quod ad nonnulla superanda, uel quae male cupiuntur uel quae male metuuntur, magnis aliquando et totis uiribus opus est uolun
Abbreviated transcription (Latin):
habere nullus potest: priore libro satis ut arbitror dispu¬
tauimus: In hocautem uiuat ne aliquis in hoc seculo uel
uixerit uicturus uesit. sincullo omnino peccato. excep¬
touno mediatoredĩ ethominũ homine xp̃o ihũ quidedit
semet ipsũ redem ptionẽ ꝓomnibus. quanta ipsedonat dili¬
gentia uel facultate disserendũ enodandũq suscepi
Cui disputationi si se identidem aliquã necessitate uel
opostunitate inseruerit questio depeccato uelbaptis mo
paruulorũ mirandũ nonerit Necdefugiendũ ut eis locis
ad om̃a responsionem nrãm flagitant sicut ualemus res¬
pondeamus Huius autẽ questionis solutio dehominis
uita sineulla subreptione uel p̾occupatione peccati. propt̃
cotidianas etiã nr̃as orationes maxime Niecessaria est¬
N unt enĩ quidã tantũ p̃sumtes delibero humanȩ uolun¬
tatis arbitrio ut ad non peccandũ pec adiuuamdos nosidiui¬

Expanded text:
habere nullus 6 potest, priore libro satis, ut arbitror, dispuhabere nullus 6 potest, priore libro satis, ut arbitror, disputauimus. in hoc autem uiuatne aliquis in hoc saeculo uel uixerit uicturusue sit sine ullo omnino peccato excepto uno mediatore dei et hominum homine Christo lesu, qui dedit semet ipsum redemptionem pro omnibus, quanta ipse donat diligentia uel facultate disserendum enodandumque suscepi. cui disputationi si se identidem aliqua necessitate uel oportunitate inseruerit quaestio de peccato uel baptismo paruulorum, mirandum non erit nec defugiendum, ut eis locis ad omnia, quae responsionem nostram flagitant, sicut ualemus respondeamus. Huius autem quaestionis solutio de hominis uita sine ulla subreptione uel praeoccupatione peccati propter cotidianas etiam nostras orationes maxime necessaria est. sunt enim quidam tantum praesumentes de libero humanae uoluntatis arbitrio, ut ad non peccandum nec adiuuandos nos diui
Abbreviated transcription (Latin):
mani nouit uel p̃terita uel p̾sentia uel futura: Palisuita
humana p̃cognita atq p̃dictaest. ut ñ iustificet᷑ inconspec¬
tudĩ omnis uiuens. fit ut ꝑignorantiã uel in firmitatem
Nexestis aduersus cam totis uirib uoluntatis. eidem adin¬
licita etiã non nulla cedamus. tanto magis et crebrius. quan¬
tod&eriores Iantominus etrarius quantomeliores sumꝰ
Sed qm dehacquestione inquaquerit᷑ utrũ possit uel utrusit
fuerit futurus uesit homo sinepeccato in hacuita E xcep¬
to illo quidixit: Ecceuenit princeps mundi etinmenihil
inueniet Aliquanto diligentius disserendũc: istesit huus
uoluminis modus. Vt illud abalio queramus ex ordio¬
ebaptismo paruulorũ marcelline carissime quod
non solũeis adregnũdĩ uerũ &iam ad salutem uitãq
acternã adipiscendam detur. qua sinedi regno. et si
nexp̃i saluatoris soti&ate inquanos suo sanguine redemit

Expanded text:
mani nouit, uel praeterita uel praesentia uel futura, talis uita mani nouit, uel praeterita uel praesentia uel futura, talis uita humana praecognita atque praedicta est, ut non iustificetur in conspectu dei omnis uiuens, fit ut per ignorantiam ucl infirmitatem non exertis aducrsus cam totis uiribus uoluntatis eidem ad inlicita etiam nonnulla cedamus, tanto magis et crebrius quanto deteriores, tanto minus et rarius quanto meliores sumus. sed quoniam de hac quaestione, in qua quaeritur, utrum possit ucl utrum sit, fuerit futurusuc sit homo sine peccato in hac uita excepto illo qui dixit: ecce uenit princeps mundi et in me nihil inueniet, aliquanto diligentius disserendum est, iste sit huius uoluminis modus, ut illud ab alio quaeramus exordiobaptismo paruulorum, Marcelline carissime, quod non solum eis ad regnum dei, ucrum etiam ad salutem uitamque aeternam adipiscendam detur, quam sine dei regno et sine Christi saluatoris societate, in quam nos suo sanguine redemit,
Abbreviated transcription (Latin):
Vixerit atq ada&atem capacem ꝑcepti puenire potuerit
ibi hab& cũqua pugnet eamq adiuuantedõ superet. siñ
inuacuũ gratiã cius sũscepit. sire probatus ẽẽ Noluerit¬
Namnec grandib hoc prestatur inbaptismo. nisi forte mira¬
culo ineffabili omnipotentis simili creatoris: ut lex peccati
quaeinest inmẽbris repugnans legimentis prorsus penitis
extinguatur et non sit Sed ut quicquid mali abhomine
factũ dictũ cogitatũ est cũ idem concupiscentiȩ subiecta
mente seruiret : totũ aboleatur acuelut factũ non fuerit
habeatur. Ip̃so uero soluto reatus uinculo quoꝑillam
diabolus animam retinebat. et int̃clusione destructãquã
hominẽ a suocreatore separabat mancat incertamine quo
corpus nr̃m castigamus. et seruituti subicimus uel adusus
licitos et necessarios relaxanda. uel continentia cohibenda
Sed qm̃ diuino spũ quimultomelius quã nos om̃a generis hu¬

Expanded text:
uixerit atque ad aetatem capacem praecepti peruenire potuerit, uixerit atque ad aetatem capacem praecepti peruenire potuerit, ibi habet cum qua pugnet eamque adiuuante deo superet, si non in uacuum gratiam eius suscepit, si reprobus esse nolueritnam nec grandibus hoc praestatur in baptismo, nisi forte miraculo ineffabili omnipotentissimi creatoris, ut lex peccati, quae inest in membris repugnans legi mentis, penitus extinguatur et non sit, sed ut quicquid mali ab homine factum, dictum, cogitatum est, cum eidem concupiscentiae subiecta mente seruiret, totum aboleatur ac uelut factum non fuerit habeatur, ipsa uero soluto reatus uinculo, quo per illam diabolus animam retinebat, et interclusione destructa, qua hominem a suo creatore separabat, maneat in certamine, quo corpus nostrum castigamus et seruituti subicimus, uelad usus licitos et necessarios relaxanda uel continentia cohibenda. sed quoniam diuino spiritu, qui multo melius quam nos omnia generis hu
Abbreviated transcription (Latin):
runt et matres agnoscunt. Nec sugendi uberib cura etope
ad mouentur aliena. sed ea ipsi inmaternis corporibus
loco abdito posita. mirabili facilitate nouerunt. Contra
homininato nec ad incessum pedes idonei. Nec manus sal¬
tem ad scalpendũ habiles. et nisi opere nutrientis in motis
labris papilla uberis ingerantur. necubisint sentiunt.¬
& iuxta se iacentib mãmis magis possint esurientes flere
quã sugere. Pro inde infirmitati mentis congruit. hec
omnino infirmitas corporis. Nec fuisset carox piinsi
ma sicgrauatur: Siucet ipsa exparentib tractasit: siue
ibidem ercata siuedesuꝑ inspirata. qđ nunc querere differo
Inpar uulis cestegratiadĩ. ꝓbaptis mũ eius quiuentt insimi¬
litudinecarnis peccati. idagitur ut euacu&ur caro pecca¬
t Euacuatur autẽ ponut in ipsa uiuentecar ne concil¬
piscentia consꝑsa et innata repente absumatur et nonstt.
sed neobsit mostuo quȩ inerat nato. Nam sipost baptismũ

Expanded text:
runt et matres agnoscunt nec sugendis uberibus cura et ope runt et matres agnoscunt nec sugendis uberibus cura et ope admouentur aliena, sed ea ipsi in materni corporis loco abdito posita mirabili facilitate nouerunt. contra homini nato nec ad incessum pedes idonei nec manus saltem ad scalpendum habiles et, nisi opere nutrientis inmotis labris papilla uberis ingeratur, nec ubi sint sentiunt et iuxta se iaccntibus mammis magis possint esurientes flere quam sugere. proinde infirmitati mentis congruit haec omnino infirmitas corporis. nec fuisset caro Christi ma sic grauatur, siue et ipsa ex parentibus tracta sit siue ibidem creata siue desuper inspirata, quod nunc quaerere differo. In paruulis certe gratia dei per baptismum eius, qui ucnit in similitudine carnis peccati, id agitur, ut euacuetur caro peccati. euacuatur autem, non ut in ipsa uiuente carne concupiscentia conspersa et innata repente absumatur et non sit, sed ne obsit mortuo, quae inerat nato. nam si post baptismum
Abbreviated transcription (Latin):
firmitatem non carnis sed mentis: cũom̃s fatcamur in
paruulo non alterius sed eiusdem substantiȩ. cuius inpri¬
mohomine fuit. hocest rationalem animã degere
Quanqua etiã ipsa tanta carnis infirmitas. Nescioquid
quantũ arbitror pocnale demonstrat. Mouetenim
si primi illiũs homines non peccassent: utrũ tales essent
filios habituri. quinec lingua nec manib pec pedibus
uterentur. Nam propt̃ utericapacitatem fortasse necesse
fuerit paruulos nasci. quauiscũ exigua sit pars corporis
costa. Nontam̃ propt̃ hoc ds paruulam uiro coniugem fecit.
quã aedificauit inmulierem. Undeeteius filios poterat
omnipotentia creatoris. moxeditos grandes protinus facere
Sedut hoc omittã poterat certe quod multis &iã pecorib
prestitit. quorum pulli quãuissint paruuli. Neq acceden¬
tibus corporis incrementis &iã mente proficiant. qm̃ sati¬
onalem animã non habent: tamenetiãm inutissimietcur¬

Expanded text:
firmitatem non carnis, sed mentis, cum omnes fateamur in firmitatem non carnis, sed mentis, cum omnes fateamur in paruulo non alterius, sed eiusdem substantiae, cuius in primo homine fuit, hoc est rationalem animam degere. quamquam etiam ipsa tanta carnis infirmitas nescio quid, quantum arbitror, poenale demonstrat. mouet enim, si illi primi homines non peccassent, utrum tales essent filios habituri, qui nec lingua nec manibus nec pedibus uterentur. nam propter uteri capacitatem fortasse necesse fuerit paruulos nasci, quamuis, cum exigua sit pars corporis costa, non tamen propter hoc deus paruulam uiro coniugem fecit, quam aedificauit in mulierem. unde et eius filios poterat omnipotentia creatoris mox editos grandes protinus facere. Sed, ut hoc omittam, poterat certe, quod multis etiam pecoribus praestitit, quorum pulli. quamuis sint paruuli neque accedentibus corporis incrementis etiam mente proficiant, quoniam rationalem animam non habent, tamen etiam minutissimi et cur
Abbreviated transcription (Latin):
hactamen infirmitate atq a&ate procreatus apparuit:
huic propositioni respondemus : adam propterea non talem
creatum. quia nullius parentis p̃cedente peccato. Ponest cre¬
atus incarne peccati: Nos ideotales quia illius p̃cedente
peccato natisumus incarne peccati. Xp̃s ideotalis quia
ut depeccato condem naret peccatũ. Natus est insimilitudine
carnis peccati. Nonenim hõc agitur deadam qđ ꝑtinet
ad corporis quantitatem: quia non paruulus factus est. sed
ꝑfectamole membrorum: Potestenim dicietiã pecora sic
creata. Nectamen corũ peccato factũ eẽ ut exeis pulli par¬
uuli nascerent᷑: quod qualesit nunc non quaerimus. Sed
agitur deillius mentis quadam ualentia usuq rationis. quo
preceptũdĩ legemq mandati. et docilis adam caperet. et faci¬
le posset custodire siuellet: Nunc autẽ homosicnascitur.
utomnino non possit propt̃ horrendã ignorantiã atq: in¬

Expanded text:
hac tamen infirmitate atque aetate procreatus apparuit?\' hac tamen infirmitate atque aetate procreatus apparuit?\' huic propositioni respondemus Adam propterea non talem creatum, quia nullius parentis praecedente peccato non est creatus in carne peccati, nos ideo tales, quia illius praecedente peccato nati sumus in carne peccati. Christus ideo talis, quia, ut de peccato condemnaret peccatum, natus est in similitudine carnis peccati. non enim hoc agitur de Adam, quod pertinet ad corporis quantitatem, quia non paruulus factus est, sed perfecta mole membrorum — potest enim dici etiam pecora sic creata, nec tamen eorum peccato factum esse, ut ex eis pulli paruuli nascerentur, quod quale sit nunc non quaerimus — sed agitur de illius mentis quadam ualentia usuque rationis, quo praeceptum dei legemque mandati et docilis Adam caperet et facile posset custodire, si uellet. nunc autem homo sic nascitur, ut hoc omnino non possit propter horrendam ignorantiam atque in
Abbreviated transcription (Latin):
steautem nesciens ubisit. quidsit. a quocreatus a quib geni¬
tussit niam reus delicti Nondũ capax p̃cepti: tam profun¬
da ignorantiȩ caligine inuolutus et pressus. ut neq tam qũa
desomno excitari possit. ut hȩc saltim de monstrata cognos¬
cat. Sed expectetur tempus. quod hanc nescio quã uelut
ebrietatem ponꝑunã noctem sicut qualib& grauissima
solet. sed ꝑ aliquot menses atq annos paulatim digerat
Quod donec fiat tãmulta quae in maiorib ponimus. tolera¬
mus in paruulis: ut numerari omnino non possint. Hoc
tã magnum ignorantiȩ atq infirmitatis malũ. sun hac
uita nonnati paruuli contraxerunt. ubiquando quomodo
magna aliqua impietate cõmissa repentetantis tenebris inuo¬
luti sunt dic& aliquis. Sihȩc Natura puranon est sedui¬
tosa primordia. quiatalis non est creatus adam. cur xp̃slor
ge excellentiȩ etcestesine ullo peccatonatus ex uirgine. IN

Expanded text:
iste autem nesciens ubi sit, quid sit, a quo creatus, ex quibus geniiste autem nesciens ubi sit, quid sit, a quo creatus, ex quibus genitus sit, iam reus delicti, nondum capax praecepti, tam profunda ignorantiae caligine inuolutus et pressus, ut neque tamquam de somno excitari possit, ut haec saltem demonstrata cognoscat, sed expectetur tempus, quo hanc nescio quam uelut ebrietatem non per unam noctem, sicut quaelibet grauissima solet, sed per aliquot menses atque annos paulatim digerat — quod donec fiat, tam multa, quae in maioribus punimus, toleramus in paruulis, ut numerari omnino non possint — hoc tam magnum ignorantiae atque infirmitatis malum si in hac uita iam nati paruuli contraxerunt, ubi, quando, quomodo magna aliqua impietate commissa repente tantis tenebris inuoluti sunt? Dicet aliquis: \'si haec naturae purae non sunt, sed uitiosae primordia, quia talis non est creatus Adam, cur Christus longe excellentior et certe sine ullo peccato natus ex uirgine in
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ ꝑuicacia hȩc sentire non possunt. Annullũet ignoran¬
tiaemalum. et ideonec purgandum. c̃t̃quid ait illauox.
Delicta iuuentutis et ignorantiȩ meȩ Nememineris. Et sienĩ
damnabiliora peccata sunt quac abscientib cõmittuntur.
Tam̃ sugnorantiȩ peccata Nulla essent hoc non legeremus
quod commemoraui. Delicta iuuentutis meȩ etignoran¬
tiȩmeȩ nememineris. In illas igitur ignorantiȩ densissi¬
mas tenebras ubianima infantis recentis. ab uteroutiq
anima hominis. utiq: anima rationalis. non sulũ indocta
uerũ etiã indocilis iacet Et quare aut quando unde con¬
trusaest sinaturaest hominis sic incipere. et noniã uitiosa
est istanatura. Cur nontalis creatus est adam. cur illeca¬
pax p̃cepti: et ualens uxori etomnib animalib Nomina
imponere. Nã etdeilla dixit. haecuocabit᷑ mulier: Et
quod cũq uocauitadam animã uiuã. hoc est nom̃eius

Expanded text:
tiae peruicacia, haec sentire non possunt. an nullum est ignorantiae peruicacia, haec sentire non possunt. an nullum est ignorantiae malum et ideo nec purgandum? et quid agit illauox: delicta iuuentutis et ignorantiae meae ne memineris? etsi enim damnabiliora peccata sunt, quae ab scientibus committuntur, tamen, si ignorantiae peccata nulla essent, hoc non legeremus quod commemoraui: delicta iuuentutis meae et ignorantiae meae ne memineris. in illas igitur ignorantiae densissimas tenebras, ubi anima infantis recentis ab utero, utique anima hominis, utique anima. rationalis, non solum indocta, uerum etiam indocilis iacet, quare aut quando aut unde contrusa est ? si naturae est hominis sic incipere et non iam uitiosa est ista natura, cur non talis creatus est Adam? cur ille eapax praecepti et ualens uxori et omnibus animalibus nomina inponere? nam et de illa dixit: haec uocabitur mulieret: quodcumque uocauit Adam animam uiuam, hoc est nomen eius.
Abbreviated transcription (Latin):
missa uediussa. Ucrũ hȩceorum sunt paruulorũ qui iam in
uerba prorũpunt etanimi sui motos qualib cũq linguȩ prõp¬
tare iam possunt. Illam potius recentium natorũ profun¬
dissimam ignorantiã uideamus : ex qua adistam nonꝑman¬
suram balbutientem fatuitatem . tamqua ad scientiam locu¬
tionemq tendentes proficiendo uenerunt. Illas inqua con¬
sideremus tenebras mentis utiq rationalis. inquib: etdm pror¬
sus ignorant: cuius sacramentis etiã cũ baptitantur obsis¬
tunt In has quero unde etquando sũmersi sint it aneuero
cas hic contraxerunt. et in hacuita sua iam propria. pni¬
miam Neglegentiã obliti sunt dm̃. prudentes uero uel religi¬
osi uixerunt uel in uteris matrũ: dicant ista qui ausi fuerint.
audiant quiuoluerint. credant qui potuerint. Ego autẽputo
quodom̃s quorũ mentes Niobnubilat defendende suȩ senten¬

Expanded text:
missa uel iussa. uerum haec eorum sunt paruulorum, qui iam in missa uel iussa. uerum haec eorum sunt paruulorum, qui iam in uerba prorumpunt et animi sui motus qualibuscumque linguae signis promptare iam possunt. illam potius recentium natorum profundissimam ignorantiam uideamus, ex qua ad istam non permansuram balbutientem fatuitatem tamquam ad scientiam locutionemque tendentes proficiendo uenerunt. Illas, inquam, consideremus tenebras mentis utique rationalis, in quibus et deum prorsus ignorant, cuius sacramentis etiam cum baptizantur obsistunt; in has quaero unde et quando sumnicrsi sint. itane uero eas hic contraxerunt et in hac uita sua iam propria per nimiam neglegentiam obliti sunt deum, prudentes uero et religiosi uixerunt uel in uteris matrum? dicant ista qui ausi fuerint, audiant qui uoluerint, credant qui potuerint; ego autem puto, quod omnes, quorum mentem non obnubilat defendendae suae senten
Abbreviated transcription (Latin):
uulgo moriones uocant. ad cordatorum delicias adhiberi: et
inmancipiorũ estimatione. p̃tiosiores eẽ cordatis. Tantũ ua¬
let carnalis affectus . etiã minime fatuorũ: indelectatione
alienimali : Namcum homini iocundasit aliena fatuitas.
Necipse tamen talis cc̃ uoluisset. et si suum paruulũ filium
aquogarriente: etalia pater laetus e xpectat et prouocãt si
talem p̃scieret futurũ eẽ cumcreuerit. Nullomodo dubitaret
miserabilius lugendũesse quã mostuum. Seddũ spes subest
increm̃torũ et ingenii lumen accessurum creditur aetatisacce¬
su: fitut conuitia paruulorum etiã inparentes non solum ip¬
iuriosa non sint. uerũ etiã grata atq iocundasint: qđ quidem
prudentium nemoprobauerit . Et adddictis uel factis huius mo
concitentur studioridendi. etuanitate maiorum. Nample¬
rumq illa a&as iam patrẽmatrẽq agnoscens. Neutrieorum
audet maledicere: Nisi ab altero eorum autabutroq uelper¬

Expanded text:
uulgo moriones uocant, ad cordatorum delicias adhiberi et uulgo moriones uocant, ad cordatorum delicias adhiberi et in mancipiorum aestimatione pretiosiores esse cordatis: tantum ualet carnalis affectus etiam minime fatuorum in delectatione alieni mali. nam cum homini iucunda sit aliena fatuitas, nec ipse tamen talis esse noluisset; et si suum paruulum filium, a quo garriente talia pater laetus expectat et prouocat, talem praesciret futurum esse cum creuerit, nullo modo dubitaret miserabilius lugendum esse quam mortuum. sed dum spes subest incrementorum et ingenii lumen accessurum creditur aetatis accessu, fit ut conuicia paruulorum etiam in parentes non solum iniuriosa non sint, uerum etiam grata atque iucunda sint. quod quidem prudentium nemo probauerit, ut a dictis uelfactis huiusmodiconcitentur studio ridendi et uanitate maiorum. nam plerumque illa aetas iam patrem matremque agnoscens neutri eorum audet maledicere nisi ab altero eorum aut ab utroque uel per
Abbreviated transcription (Latin):
quis hoc sapit diceret qđ peccatũ uiderit uel putarit infantis
recentis abutero: cui redimendo fatetur iambaptis mum pe¬
cessarium. Quid mali in hac pro pria sua uita ꝑanimum
ꝓpriũcor pusue cõmiserit: si forte quod plorat tedioq est
maioribus. mirum si hoc iniquitati non infelicitati potius
deputandũ est. ANquodabipso fletu. nulla sua ratione
Nulla cuiusquã prohibitione compescitis. adhũc ignoran¬
tiȩest inqua profundissima iac&. quaetiã matrem cũ post
ex iguum tempus ualuerit ꝓcutienti et iratus et sepeipsẽ
cius mamas quasdum esurit exĩgit: hacc Non modo ferun¬
tur. uerum etiã diliguntur inparuulis. et hocquo affectu
nisi carnali: quoetiam risus iocusq delectat. Acutorum
quoq: hominum ipsaquasi absurditate conditus quisi eo
modo sentiretur ut dicitur. Non iamillitãquã faceti
sedtam qũa fatui riderentur. Ipsos quoq: fatuos uidemus quos

Expanded text:
quis hoc sapit diceret, quod peccatum uiderit uel putarit infantis quis hoc sapit diceret, quod peccatum uiderit uel putarit infantis recentis ab utero, cui redimendo fatetur iam baptismum necessarium, quid mali in hac propria sua uita per animum proprium corpusue commiserit. si forte quod plorat taedioque est maioribus, mirum si hoc iniquitati, non infelicitati potius deputandum est. an quod ab ipso fletu nulla sua ratione, nulla cuiusquam prohibitione conpcscitur? at hoc ignorantiae est, in qua profundissima iacet, qua etiam matrem, cum post exiguum tempus ualuerit, percutiet iratus et saepe ipsas eius mammas, quas, dum esurit, exigit. haec non modo feruntur, uerum etiam diliguntur in paruulis, et hoc quo affectu nisi carnali, quo etiam risus iocusque delectat, acutorum quoque hominum ipsa quasi absurditate conditus? qui si co modo sentiretur, ut dicitur, non iam illi tamquam faceti, sed tamquam fatui riderentur. ipsos quoque fatuos uidemus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
clamat suae uitȩ ꝓpriũ nullũ adhuc contraxisse peccatum.
concedant istullis. concedant utriq: nobis. nullũ nisi originale
restare. quod ꝑbaptismũ soluatur inparuulis. ANuero ethoc
queritur et hoc disputaturi. et tẽpus ad hoc impensuri sumus.
ut probemus atq doceamus. quo modo perꝓpriã uoluntatẽ sine
qua nullũ uitȩ proprie potest cẽpeccatũ Nihil mali cõmise¬
rint in fantes. qui propt̾hoc uocant᷑ ab omnib in nocentes. Non¬
ne tanta infirmitas animi &corporis. tanta rerũ ignorantia.
Tamnulla omnino p̃cepti capacitas. nullus uel naturalis uel
conscriptȩ legis sensus aut motus. Nullus in alterutram
pastem rationis usus. Hoc multo testatiore silentio qua
sermonoster proclamat atq indicat. Ualcat aliquid
ad scipsam ꝑsuadendam ipsacuidentia. Nam nusquam
sic Non inuenio quod dicã. quam ubires dequadicitur
manifestatior est quã om̃s quod dicit᷑. Vellem tam̃quis¬

Expanded text:
clamat, suae uitae propriae nullum adhuc contraxisse peccatum clamat, suae uitae propriae nullum adhuc contraxisse peccatum concedant isti illis, concedant utrique nobis nullum nisi originale restare, quod per baptismum soluatur in paruulis. An uero et hoc quaesituri de hoc disputaturi et tempus ad hoc inpensuri sumus, ut probemus atque doceamus, quomodo per propriam uoluntatem, sine qua nullum uitae propriae potest esse peccatum, nihil mali commiserint infantes, qui propter hoc uocantur ab omnibus innocentes? nonne tanta infirmitas animi et corporis, tanta rerum ignorantia, tam nulla omnino praecepti capacitas, nullus uel naturalis uel conscriptae legis sensus aut motus, nullus in alterutram partem rationis usus hoc multo tes tatore silentio quam sermo noster proclamat atque indicat? ualeat aliquid ad se ipsam persuadendam ipsa euidentia; nam nusquam sic non inucnio quod dicam, quam ubi res, de qua dicitur, manifestior est quam omne quod dicitur. Vellem tamen quis
Abbreviated transcription (Latin):
fendunt. et istos qui eos iamnatos propria putant contraxis¬
se peccata. aquib eoscredunt ꝑbaptismũ opostere purgari.
quantũ int̃sit uides Proinde isti posteriores intuendo scrip
m̃tibeneuiderunt. perbuptismũ in paruulis peccatorũ fie¬
ri remisionẽ. sedut originale esse quicquid illud in eis est
uel nolunt dicere . ł non possunt. Iliautẽ priores in ipsa natu¬
ra humana quacabominib: ut considet᷑ in promptuẽ. bene ui¬
derunt quod facile fuit aetatẽ illam insua iãuita propria
Nihil peccati potuisse contrahere. Sed nepeccatũ origina¬
le fateantur. nullũ eẽ omnino peccatũ in paruulis dicuNt
In his ergo quȩ singula uera dicunt. prius int̾se ipsi consentiant.
et consequent̃ fiet ut a nobis: nulla expaste dissentia nt
Namsiparuulis baptizatis remisionem fieri peccatorũ con¬
cedant illiistis. paruulos utipsanatura intacitis infantibus

Expanded text:
fendunt, et istos, qui eos iam natos propria putant contraxisfendunt, et istos, qui eos iam natos propria putant contraxisse peccata, a quibus eos credunt per baptismum oportere purgari, quantum intersit uides. proinde isti posteriores intuendo script formam ipsius sacramenti bene uiderunt per baptismum in paruulis peccatorum fieri remissionem, sed originale esse quicquid illud in eis est uel noluntdicere uel uidere non possunt. illi autem priores in ipsa natura humana, quae ab omnibus ut consideretur in promptu est, bene uiderttnt-quod facile fuit—actatem illam in sua iam uita propria nihil peccati potuisse contrahere, sed, ne peccatum originale fateantur, nullum esse omnino peccatum in paruulis dicunt. in his ergo, quae singula uera dicunt, prius inter se ipsi consentiant, et consequenter fiet, ut a nobis nulla ex parte dissentiant. nam si paruulis baptizatis remissionem fieri peccatorum concedant illi istis, paruulos autem, ut ipsa natura in tacitis infantibus
Abbreviated transcription (Latin):
acdetestabilius dici posse. atq sentiri. Proindeqđ adtin& ad
baptismum paruulorũ ut eissit necessarius redemptionem
ipsis etiam opus cẽ concedunt. Sicut cuiusdam corũ libellobre¬
uissimo continetur. qui tam̃ibi remissionem alicuius peccati.
aꝑtius exprimerẽ nolunt. Sicut autẽ mihi ipselitteris intimas¬
ti fatentur iam utdicis. etiã in paruulis ꝑbaptismũ remissio¬
nẽ fieri peccatorũ. pacmirũ : Nonenim redemptio alio mo¬
doposs& intelligi. Nontam̃ originalit̃ inquiunt. sed inui¬
ta iam propria posteaquamnatisunt: peccatũ habere coe¬
perunt:. Quamobrem uidesquantũ iã dist& int̾eos contra
quos in hocopere diuiam multũq disserui. Quorũ ctiam
unius librũ legi ea continentem. qua eut potui refutaui. Int̃
istos ergo. ut dicere coeperam. quiomnino paruulos abom¬
nipeccato. et originali. & proprio puros et liberos cẽ de¬

Expanded text:
ac detestabilius dici posse atque sentiri. Proinde quod attinet ad ac detestabilius dici posse atque sentiri. Proinde quod attinet ad Baptismum parvulorum, ut eis sit necessarius, redemptione ipsis etiam opus esse concedunt, sicut cujusdam eorum libello brevissimo continetur: qui tamen ibi remissionem alicujus peccati apertius exprimere noluit. Sicut autem mihi ipse litteris intimasti, fatentur jam, ut dicis, etiam in parvulis per Baptismum remissionem fieri peccatorum. Nec mirum: non enim redemptio alio modo posset intelligi. Non tamen originaliter, inquiunt, sed in vita jam propria, posteaquam nati sunt, peccatum habere coeperunt. 64. Quamobrem vides quantum jam distet inter eos, contra quos in hoc opere diu jam multumque disserui, quorum etiam unius legi librum ea continentem, quae ut potui refutavi. Inter istos ergo, ut dicere coeperam, qui omnino parvulos ab omni