comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
latinoꝵ pietatis amore studio legendi carius amplectunt᷑.
p̃sertim cum ex his nichil aliud experiri potest ꝓcerto. ni¬
si quod hodierna die gloriosa migrauit a corpore. Mons
tratur autem sepulcrum eius cernentib nobis. usq ad p̃¬
sens in uallis iosaphat medio. que uallis ẽ in ter montem
Sym et montem olieti posita: quam et tu o Ra ula oculis
aspexcisti. Ubi in eius honore fabricata ẽ eccła miro lapidẽo
tabulatu: in qua sepulta fuisse ut scire potestis ab omnibus
ta fuerit. simul cũ corpore: an obierit relicto crpore. Quo¬
modo autẽ uel quo tempore. aut aquib ꝑsonis sc̃ssium
corpiis eiuis incie ablatum fuerit. uel ubi transpostum urũ¬
ue surrexerit nescitur: quamuis non nulli astruere ue¬
lint eam iam resuscitatã. et beata cum xx̃o in mortalita¬
te in celestib uestiri. Quod et de. Beato ioħe euuangelista
cius ministro cui uirgini a .xp̃o uirgo ẽ commissa plu¬

Expanded text:
Latinorum pietatis amore, studio legendi charius amplectuntur, Latinorum pietatis amore, studio legendi charius amplectuntur, praesertim ex his cum nihil aliud experiri potest pro certo, nisi quod hoditratur autem sepulchrum eius cernentibus nobis usque ad presens in uallis Iosaphat medio; que uallis est inter montem Syon et montem Oliueti paspexisti, ubi in ejus honore fabricata est Ecclesia miro lapide tabulata: in qua sepulta fuisse ut scire potestis ab omnibus ta fuerit simul cum corpore, an abierit relicto corpore. Quomodo autem, vel quo tempore, aut a quibus personis sanctissimum corpus ejus inde ablatum fuerit, vel ubi transpositum: utrumne resurrexerit, nescitur: quamvis nonnulli astruere velint eam jam resuscitatam, et beata cum Christo immortalitate in coelestibus vestiri. Quod et de beato Joanne Evangelista ejus ministro, cui virgini a Christo Virgo commissa est, plu
Abbreviated transcription (Latin):
lacte nutritisti ea melius rescrabis. que nescio si ꝑs
cpetum aliquam certe aut in sp̃s uidisti. Unde uos o fĩ¬
lie pulsate matrem p̃cibus: pulsate ad hostuĩ inuitantis
amici. Si quomodo tandem uobis aꝑiantur. que reserata
cunt matri. Veruntamien de his quid plura dicam: omi
saluatoris gesta. et ẜcate MAAIT obsequia. nec nonto
actus uitȩ ex euangelio didicistis. Et nunc quid suꝑ ẽ:
ut ab aliquo doctoꝵ requiratis. De assumptione tam̃¬
p̃sentia absens scribere uobis curaui. que absentia p̃sens
deuotus obtuli. ut habeat scm collegium ur̃m in die tan¬
tȩ sollempnitatis munus latini sermonis. In quo discat
tenera infantia lactis experiri dulcedinem et de exiguis
eximia cogitare. qualiter fauente dõ ꝑ singulos annos
hec dies expendatur in laudem: et cum gaudio celebretur:
ne forte si uenerit urĩs in manibꝰ illud apocriphũ de tran¬
situ ciusdem uirginis. dubia ꝓcertis recipiatis. Quod multi

Expanded text:
lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per lacte nutris: tu ea melius reserabis, quae nescio si per speciem aliquam, aut certe in spiritu vidisti. Unde vos, o filiae, pulsate matrem precibus, pulsate ad ostium invitantis amici: si quomodo tandem vobis aperiantur, quae reserata sunt matri. Verumtamen de his quid plura dicam? Omnia Salvatoris gesta, et beatae Mariae obsequia, necnon actus vitae ex Evangelio didicistis. Et nunc quid superest, ut ab aliquo doctorum requiratis? II. De Assumptione praesentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si venerit in manus vestras illud apocryphum, De Transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis reci
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis efferunt preconus: Porro ab exordio scĩ
cugłii Gabrielem archangelum colloquentem MARIE aũ¬
distis. et deinceps reliqua om̃a plenius legistis. Dd p̃se¬
pe quoq o paula te teste nato puero. multitudinem¬
angeloꝵ inter crepundia noui partus et querelas nes¬
bone uoluntatis cantantem audisti. et Radiantẽ stel¬
lam didisti. pastorib in suꝑ euangeli÷ antib credi¬
disti. MaGoS preterea tria deferentes muncra in uisio¬
ne. beatis oculis conspexisti. et ipsa eadem munera be¬
ne intellegendo uotis omnib fide dõ obtulifti. Nam et
cum eisdem magis dm̃ puerum in presepio ad oras: ti.
Sed forte conquesta me delatorem quod te ꝓdiderim
clamabis. ad quod ego. Si cęlatum c̃ẽ uolebas teste consei¬
eniia . nͥi narrare ante presepium. ubi plurimum lacri¬
mata es non debere. quod ut uerum fatear: xũi pre¬
conia etiam si uoluero ad iuratus. neq tuas laudes om¬
nino tacere queo. Idcirco te tue interrogent filie qua

Expanded text:
divinis efferunt praeconiis. Porro ab exordio sancti Evangelii Gabrielem archangelum colloquentem Mariae didicistis, et deinceps reliqua omnia plenius legistis. Ad praesepe quoque, o Paula, te teste, nato puero inter crepundia novi partus, et querelas neselorum cantantium audivisti, et radiantem stellam vidisti. Pastoribus insuper evangelizantibus credidisti. Magos praeterea tria deferentes munera, in visione beatis oculis conspexisti: ipsa eadem munera bene intelligendo votis omnibus fide Deo obtulisti. Nam et cum eisdem magis Deum puerum in praesepio adorasti. Sed forte conquesta me delatorem, qui  Al. quod te prodiderim, clamabis. Ad quod ego: Si celatum esse volebas teste conscientia, mihi narrare ante praesepium, ubi plurimum lacrymata es, non debueras: quod ut verum fatear, Christi praeconia, etiamsi voluero adjuratus, neque tuas laudes omnino tacere queo. Idcirco tuae te interrogent filiae, quas
Abbreviated transcription (Latin):
ceruens anud es animũ esse deficu. qd̾
Suadentibꝰ satellitibꝰ eũ una cũ hictore
sic̃ decreuerat redderet int̾fectũ. aut
hictor in angustia sic̃ timebat contra
regẽ subiret contemptũ. ñ de sua uerit
morte. sed de illoꝵ qͥ ad eũ causa tuitioniꝰ
aduenerant. ꝑ tractans salutẽ. elegit
potius interim latere ꝑfugã. quͣa occa¬
sionẽ p̾beret. ut ꝑeiꝰ martyriũ in resur¬
rectionis dominice sollempniis eruen¬
taret᷑. uel diriperet᷑ eccła: ut ne id qͦd
riũ. na cũ pridem ꝑ quendã monachũ
nomine berchariũ ei in dñica cena de
sux ei fuisset interitu nuntiatũ. die
passionis dñi eruentũ regis adiit pala¬
tiũ. & ultro se ingerens. in eo die san
salute sanguinẽ xp̃e effuderat suũ.
Nam &rex eadẽ die ipsũ ꝓpria manu
ꝑcatere uoluit. sed obdiei reuerentiã.
optimatũ quoꝵdã sapientũ consilio

Expanded text:
cernens apud eius animum esse defixum, quod, suadentibus satellitibus, eum una cum Hectore, sicut decreverat, redderet interfectum, aut Hector in angustia, sicut timebant, contra regem subiret contemptum, non de sua veritus morte, sed de illorum, qui ad eum causa tuitionis advenerant, pertractans salutem, elegit potius interim latere per fugam, quam occasionem praeberet, ut per eius martyrium in resurrectionis Christi sollemnia cruentaretur vel diriperetur ecclesia, ut ne hi qui rium. Nam cum pridem per quemdam monachum nomine Bercharium in Dominica coena de suo ei fuisset passionis Domini crastino regis adiit palatium, et ultro se ingerens, in eo die sangsalute sanguinem Christus effuderat suum. Nam et rex eadem die ipsum propria manu percutere voluit, sed ob diei reverentiam optimatum quorundam sapientia consili
Abbreviated transcription (Latin):
si qͥd antiquitꝰ iudices conseruare. Q ue
de una ꝓuintia rectores in alia intro¬
issent. neq unꝰ ad instar ebroyni ty¬
rannide assumeret. ⁊ post modũ sic ille
contubnales suos despiceret. sed dũ
mutuã sibi successionẽ eulminis ha¬
bere eognoscerent: nullꝰ se aliis ante¬
ferre duderet. Ut uͦ ille libent̃ pe
concessit. stultoꝵ ꝙ. pene gentiliũ
de prauatꝰ consilio. ut erat uiuenili
leuĩtate p̃uentꝰ. Subito qͦd ꝑ sapien¬
tum consilia confir mauerat : refra
esse conspieuĩ. secũ assidue retine¬
bat in palatiũ. Huiꝰ rei causa maloꝵ
tra eũ rursus accusationũ exqui¬
rentes initia. ita ut queq rex ageret.
iusto. in iusto ue iuditio. dicerent il¬
lius erimine factũ. cuiꝰ si ob temptraᷤ¬
set confiliis: in mandatis ambulasset
diuinis. Sed qͥa celitꝰ ia suꝑuenerat
data sententia. ido cor eiꝰ ñ ualuit:
app̃hendere iustitiȩ disciplinã. sedix

Expanded text:
sicut antiquitus, iudices conservare, et ne sicut antiquitus, iudices conservare, et ne de una provintia rectores in aliis introirent, neque unus ad instar Ebroini tyrrannidem adsumeret, ut postmodum sicut ille contubernales suos despiceret; sed dum mutua sibi successione culminis habere cognoscerent, nullus se alio anteferre auderet. Ut vero illi libenter petita concessisset, stultorum et pene gentilium depravatus consilio, ut erat iuvenile levitate praeventus, subito quod per sapientium consilia confirmaverat refragavesse conspicuum, secum assidue retinuerat in palatium. Huius rei causa malorum tra eum rursus accussationum exquirentes initia, ita ut, quaeque rex ageret aut iusto iniustove iuditio daret, illius criminant factum. Cuius si obtemperasset consiliis, in mandatis ambulasset divinis. Sed quia caelitus iam supervenerat data sententia, ideo cor eius non valuit adprehendere iustitiae disciplinam; sed iu
Abbreviated transcription (Latin):
dirigit᷑ in exiliũ. ut facinora que ꝑ¬
petrauerat. eua deret penitendo. Sed
qͥa t̾renȩ eupiditatis puluere oculos
cordis habuit cecos: ido in auimã ma¬
liuolã. Spiritalis ñ ꝓfuit sapientia.
Qũ enĩ ehil dericꝰ germanũ supͣ qu̾e
petitus uenerat. Sibi m& p̾sentari ius¬
sisset. ut colloqui ei deberet tunc qͥ¬
da qͥ in regno uidebant̾ esse primarii.
runt amputari. sicq fr̃i suo eũ studu¬
erunt p̃sentare. Sed cũ ab eo int̾roga¬
ret᷑ qͥd de se agere uellet. ille uͦ hoc
solu eoqđ iniuste fuerit de loco reg¬
ni deiectꝰ. uditiũ se a dõ celer expec¬
tare ẽ ꝓfessꝰ tunc ad monasteriũ
sc̃i martyris dionisii residere ẽ iuis
amputauerunt enutriret. ꝙ. ds cel
qu̾e se i udicẽ habiturũ ẽ ꝓfessꝰ feli¬
cit̾ post modũ ipsũ ꝑmisit regnare.
Int̾ eã cbildericũ regẽ expetunt
uniusi ut alia daret decreta ꝑtria
que obtinuerat regna. ut uniꝰcuiꝰq pa¬
triȩ legẽ. uel consuetudinẽ deberent.

Expanded text:
dirigitur in exilium, ut facinora, quae perpetraverat, evadisset penitendo. Sed quia terrenae cupiditatis pulvere oculos cordis habuit cecos, et ideo in animam malivolam spiritalis non profuit sapientia. Cum enim Childericus germanum suum, supra quem petitus venerat, sibimet praesentare iussisset, ut adloqui ei deberet, tunc quidam, qui in regno videbant esse primarii erunt amputare, sicque fratri suo eum studuerunt praesentare. Sed cum ab eo interrogaretur, quid de se age vellet, ille vero hoc solum, eo quod iniuste fuerat de loco regni deiectus, iuditium sibi a Deo celerem expectare professus. Tunc ad monasterium sancti martyris Dionisii resedere est iussamputaverunt, enutriret. Et Deus caeli, quem se iudicem est habere professus, feliciter postmodum ipsum permisit regnare. 7. Interea Childerico rege expetiunt universi, ut talia daret decreta per tria quam obtinuerat regna, ut uniuscuiusque patriae legem vel consuetudinem deberent,
Abbreviated transcription (Latin):
eupiebant euertere ꝙ in diseiplinat
iuuenilia oꝑa regis faciebant exereers
nec ñ ⁊ hi qui suu deeretũ ei elieuerad
irrupisse. Metuebant eni hioms. et
hoꝵ similes in uoluptaibꝰ scłi conilsan¬
tes. a di homine sua oꝑa destrui. dũ eũ
iam nouerant ꝑ tustitiȩ callem infleribi¬
sustinere. & ffuit in illis dieb uir qͥda no

Expanded text:
 indisciplinati iuvenalia opera regi favebant exercere, nec non et his, qui suum decretum ei elicuerant inrupisse. Metuebant enim hii omnes et horum similes, in voluptatibus saeculi conversantes, a Dei homine sua opera destrui, dum enim iam noverant per iustitiae callem inflexibisustinere
Abbreviated transcription (Latin):
dũ omnibꝰ patuit. melius puto silendũ.:
bat in omnibꝰ. eoqd de uiridi accusatio¬
nib eiꝰ uoluntati fauendo adulabat᷑ pre
omnib. Eagͥ nocte qua sẽi pasche urigi¬
liȩ celebrabant᷑ in urbe. rex iam quasi
Suspectꝰ ibidem noluit aduenire. sed eũ
paueis tunc fautoribꝰ ad p̃fati hẏpoeri¬
Te recurrens consiliũ. iam contra clĩ fa¬
temporaneũ paschale ñ timuit recipe¬
re Sacrificiũ. Post ea uͦ cũ dedecore a
uino iam temulentꝰ aliis ieiunis sc̃a
sus leodegariũ clamitans reqͥrebat
ex nomine. ut eũ quasi in fugã uerte¬
ret. dũ gladii ꝑ eussione iam int̾ nun¬
Sinq eũ sepius clamitans esse in bap¬
tisterio cognouisset. ibi qͦq introiens
ad tanti luminis claritatẽ. seu odorẽ
xpiematis. que illic in baptiꝵ atoꝵ sc̃i¬
ficatione gerebant᷑ obstupuit. Sed eũ
ad elamorẽ elꝰ ipse responderet ad sum.
ipsũ nullateꝰ recognoscens ꝑtransiit.
ae diin eecłe domũ tibi paratũ erat re¬

Expanded text:
dum omnibus patuit, melius puto silere bat in omnibus, eo quod de viri Dei accusationibus eius voluntatem favendum adulabat prae omnibus. Ea igitur nocte, qua sanctae paschae vigiliae celebrantur in urbe, rex iam quasi suspectus ibidem noluit advenire, sed cum paucis tunc factoribus de praefati hipocritis requirentes consilium, iam contra Dei fatemporaneum paschalem non timuit recipere sacrificium. Postea vero cum dedecore a vino iam temulentus, aliis ieiuniis sancsus, Leodegarium clamitans requirebat ex nomine, ut eum quasi in fugam verteret, dum gladii percussione iam internunCumque eum sepius clamitans esse in baptisterio cognovisset, ibi quoque introiens, ad tanti luminis claritatem seu odorem chrismatis, quae illic in baptizantium sanctificatione gerebantur, obstipuit. Sed cum ad clamorem eius ipse responderet: 'Adsum', ipsum nullatenus recognoscens, pertransiit atque in ecclesiae domum, ubi paratum erat, re
Abbreviated transcription (Latin):
ludouucꝰ rex sodẽ suã in suessignis ci¬
uitatẽ constituit. ꝙ. seo remigio uillas co¬
diciacũ.& luliacũ dedit. & de miraculis.
que tune d̾s ꝑ illũ ds̃ ostendit. ꝙ qualit̾
sparnacũ uillã ab eulogio cõparauit.s
Sed & qualit̾ partẽ siluę in uosago p̾cio

Expanded text:
ludowicus rex sedem suam in Suessionis civitate constituit et sancto Remigio villas Codiciacum et Luliacum dedit, et de miraculis, que tunc Deus per illum ostendit; et qualiter Sparnacum villam ab Eulogio comparavit, sed et qualiter part
Abbreviated transcription (Latin):
De uino benedicto quod sẽs remigius ludo¬
uuico regi ꝑgenti contͣ Gundebaudũ dedit.
Quomͦ ludouuueꝰ rex in parisii ciuitate sedẽ
suã constituit: ꝙ de uino benedicto qͦd ei
contra a laricũ ꝑgentisẽs remigis dedit.
Quomͦ ludouuico regi anastasius imꝑator
cocdicellos ꝓ consulatu misit: ꝙ. Ormiscia
papa sc̃o remigio uices suas in regno ludo¬
uuici cõmisit. & de morte ludoyci regis. ꝙ
loquendi facultatẽ recepit.
De uindicta in celtenses. qui metas beati
remigii incenderunt.
obitus sui. & de testam̃to ab eo condito.
ꝙ quomꝰ oculoꝵ corporaliũ lumule ali¬
quandiu est priuatus. & iterũ lumini
redonatus. ꝙ de obitu illius. ac etatiꝰ lon
geuitate .xxiiiiDe miraculo qͦd ostensũ
est.cũ eiꝰ sem̃ corpus ad sepultura ferret᷑.
ꝙ de miraculo qͦd ꝑ pallam sepulchri eiꝰ
contra luem inguinariã ẽ ostensũ. s ꝙ de
miraculo qͦd actũ ẽ in homine. qͥ oleam
sibi datam presumpsit. x x Ouon¬

Expanded text:
e vino benedicto, quod sanctus Remigius Hludowico regi pergenti contra Gundebaudum dedit. 19. Quomodo Hludowieus rex in Parisii civitate sedem suam constituit, et de vino benedicto, quod ei contra Alaricum pergenti sanctus Remigius dedit. 20. Quomodo Hludowico regi Anastasius imperator codicellos pro consulatu misit, et Ormisda papa sancto Remigio vices suas in regno Hludowici commisit, et de morte Hludowici regis, loquendi facultatem recepit. 22. De vindicta in Celtenses, qui metas beati Remigii incenderunt, obitus sui, et de testamento ab eo condito, et quomodo oculorum corporalium lumine aliquandiu est privatus et iterum lumine redonatus, et de obite. 24. De miraculo, quod ostensum est, cum eius sanctum corpus ad sepulturam ferretur, et de miraculo, quod per pallam sepulchri eius contra luem inguinariam est ostensum, sed et de miraculo, quod actum est in homine, qui olcam sibi datam presumpsit. 25. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
De puero a naltiuctine sanato.
De theodanis pede sanato.
De homine melmato.
De Gundulfo debile
De siggonis refetenclarii aure.
De infirmitate pecoꝵ
De muliere ad stĩ lectã unmĩata
De murõ cui fr̃s abstił̾ant facultatẽ.
De olet crescente.
De ligitis custã mulieris directis.
De putro eni stomachꝰ infirmabat᷑.
De dexta mulieris ariela
De inulure cui manꝰ inhiserñt.¬

Expanded text:
De puero a valitudine sanato. 13. De Theodanis pede sanato. 14. De homine inclinato. 15. De Gundulfo debile. De Siggonis referendarii aure. 18. De infirmitate pecoruDe muliere ad sancti lectum inluminata. 23. De muto, cui fratres abstulerunt facultatem. 24. De oleo crescente. 25. De digitis cuiusdam mulieris directis. De puero, cui stomachum infirmabatur. 31. De dextera mulieris arida. 32. De muliere, cuius man
Abbreviated transcription (Latin):
Carignus puer de faia uerti¬
gne eaꝑitis. totius q crrꝑis
rmolastia uexibat᷑ Hec minus ꝑ idͥ
idempus. puella. hermhengardis upĩe
doruico quem bippͤscias nominãt.
rmuldito irate martis iimo in
scrutabili d̾i udicio cõteadap ma¬
nuum iniuriã pateba. hñ itꝙ
cũ ꝓ ipis paentes ꝙ ꝓpinqu sm

Expanded text:
arinus, puer de Faia, vertigine capitis totiusque corporis molestia vexabatur. Nec minus per idem tempus puella, Ermengardis nomine, de vico quem Bucseias nominant, maledicto iratae matris, imo potius inscrutabili Dei judicio, contractarum manuum injuriam patiebatur. Hi itaque cum pro ipsis parentes et propinqui sui
Abbreviated transcription (Latin):
lit ad tumbam scĩ antistitis sirma
ficdotetigit. mn conspcã ppłi circũas¬
tantis uiͦriusq plme sidato tumoꝵ
ed erpulso dolore. sanatẽ quaili pu¬
re corde pepescerat impetrauit rei¬
nĩnaꝙ dextera. tota plese in laucdib
dts acclamaiit.  p̃ gaudio slente
ꝑbere se signauit.
uam credo miraculin lot

Expanded text:
i antistitis firma fide tetigit, in conspectu populi circumstantis, utriusque palmae sedato tumore, et expulso dolore, sanitatem quam puro corde poposcerat impetravit, redivivaque dextera, tota plebe in laudibus Dei acclamante et prae gaudio flente, ibere se signavit. dum credo miraculum. Tot
Abbreviated transcription (Latin):
quã galle. defendis gentẽ tuã. S qͦso te liber iste nũqͥd hoc
solũ uitiũ dãpnat in monachis: Inmo uͦ in qͥđ nichil peni¬
tus omisit: qđ ñ carperet. laceraret. exponeret. Prccipue a¬
uariciã. nec minus uanitatẽ insectatꝰ est: multa de suꝑbia ñ
pauca de. suꝑsticione disseruit. Uere fadebor: pupxisse mͥ uide¬
t᷑ uitia mulirũ. Cecerũ de familiaricatibus uirguiũ &e mona¬
chorũ atq enã elericorũ quã ueno qtiã fortia disputauit. Un

Expanded text:
quam, Galle, defendis gentem tuam; sed quaeso te, liber iste numquid hoc quam, Galle, defendis gentem tuam; sed quaeso te, liber iste numquid hoc solum vitium damnat in monachis? Immo vero, inquit, nihil penitus omisit, quod non carperet, laceraret, exponeret: pruaritiam nec minus uanitatem insectatus est. multa de superbia, non pauca de superstitione disseruit: uere fatebor, pinxisse mihi uidetur uitia multorum. Ceterum de familiaritatibus uirginum et monachorum adque etiam clericorum quam uera, quam fortia disputauit! und
Abbreviated transcription (Latin):
lũ mͥ expetendũ rectiꝰ arbitrarer. Uir enĩ p̃ter fidei meritũ do¬
tẽq uirtutũ. ñ solũ latinis atq grecis. s & hebraicis etiã ita lit¬
teris institutus est: ut se illi in omi scientia nemo audeat com¬
ꝑare. Miror aut̃ si ñ & uob̾ ꝑ multa ꝗͣ scripsit oꝑa cõꝑtꝰ est.
cũ ꝑ totũ orbẽ legat᷑. Nobis uͦ gallus inquit nimuĩ: nimiũq
cõꝑtus est. Nam ante hoc quinquenniũ quẽda illiꝰ librũ legi:
in qͦ tota nr̃orũ natio mgnachorũ ab eo uehementissime uera¬
t᷑ & carpit᷑. Unde interdũ belgicus nr̃ ualde irasci folet:¬
qͦd dixent nos usq ad uonutũ sa turari. Ega autẽ in quã¬
gallus illi  ignosco: atq ita senstio. de urientalibus illũ po¬
tius monachis. quã de occiden Italibus disputasse. Nam eda-¬
citas in grecis gula ẽ: in gallis natura. Tum ego scolastice in¬

Expanded text:
lum mihi expetendum rectius arbitraret. Vir enim praeter fidei meritum dolum mihi expetendum rectius arbitraret. Vir enim praeter fidei meritum dotemque virtutum, non solum Latinis atque Graecis, sed et Hebraeis ita litteris institutus est, ut se illi in omni scientia nemo audeat comparare. Miror autem si non et vobis per multa quae scripsit opera compertus est, cum per totum orbem legatur. Nobis uero, Gallus inquit, nimium nimiumque conpertus est. nam ante hoc quinquennium quendam illius libellum legi, in quo tota nostrorum natio monachorum ab eo uehementissime uexatur et carpitur. unde interdum Belgicus nquod dixerit, nos usque ad vomitum solere satiari. Ego autem illi viro ignosco; atque ita sentio, de orientalibus illum potius monachis quam de occidentalibus disputasse: nam edacitas in Graecis gula est, in Gallis natura. Tum ego, Scholastice, in
Abbreviated transcription (Latin):
ne dissidere. S tam̃ suie illud error est. ut ego sentid. si¬
ue heresis ut putat᷑. ñ solũ repͥmi ñ potuit. multis animad¬
uersiomibus sacerdotũ. si nequaquã late se potlussetꝰ essim¬
dere. nͥ contentione creuisset. Isti̾modi g tarbatiõne cimi
ne ad modũ. & meliꝰ quã opinabar excepit: & secũ cenere t̃p¬
siguibati S ñ fuit animꝰ ibi consistere: ubi recens frat̾ns d̾ladis
ffrciebat enuidia. Nam & si fortasse uideant᷑ parere esĩs dehu¬
issd. aĩ ob hanc tam̃ causã multitidinẽ tantã sub ap̃i confes¬
sibone uiuentẽ. p̃sertim ab ep̃is oporiisset affligi. un
git᷑ inde digressus. betheleem oppia. Setii. qđ ab ierosoli¬
sser nulib disparat᷑. ab ulexand. Aria autẽ sedecim
mansionibus ab est. Eccłiam loci illius ieronimꝰ prb̃t regit.
Nã parrochia ẽ ep̃i: qͥ ierosolunã tenet. Michi iã pridẽ ieroni¬

Expanded text:
ne dissidere. sed tamen siue ille error est, ut ego sentio, sine dissidere. sed tamen siue ille error est, ut ego sentio, siue haeresis, ut putatur, non solum reprimi non potuit multis animaduersionibus sacerdotum, sed nequaquam tam late se potuisset effundere, nisi contentione creuisset. istius modi ergo turbatione, cum ne admodum et melius, quam opinabar, excepit et secum tenere temptauit, sed non fuit animus ibi consistere, ubi recens fraternae cladis feruebat inuidia. nam etsi fortasse uideantur parere episcopis debuisse, non ob hanc tamsione viventem, praesertim ab episcopis, oportuisset affligi. VIII. Igitur inde digressus, Bethleem oppidum petii, quod ab Hierosolymis sex millibus disparatur, ab Alexandria autem sedecim mansionibus abest. Ecclesiam loci illius Hieronymus presbyter regit: nam parochia est episcopi, qui Hierosolymam tenet. Mihi jam pridem Hieron
Abbreviated transcription (Latin):
redemptione hominis in carne uenisset. crucẽ ꝓ hominis
salute ꝑpessus. mortẽ ꝓ hominis et̾nitate gustasset. ita
esset eodẽ ordine passionis diabolũ etiã redẽpturus.: qͥa
hoc bonitati illiꝰ pietatiq congrueret. ut qͥ ꝑditũ hom¬
nẽ reformasset: ꝓ lapsũ quoq angłm lib̾aret. Cũ hec atq
alia istĩmodi ab ep̃is ꝓderent᷑: ex studus partiũ orta sedi¬
tio est. Qͤ cũ repͥmi sacerdotũ auctoritate ñ posset: segio
eremplo ad regendã eccliȩ disciplinã p̃fectꝰ assumit᷑. Gidiꝰ
terrore disꝑsi fr̃s. ac ꝑ diuersas horas monachi st̃ fugati.
ita ut ppositis edictis: in nulla consistere sede sinerentur.
llud me ad modũ ꝑmouebat. qđ ieronimꝰ uir maxime
ohatholius. & sacre legis ꝑitissimus origenẽ secutꝰ. pͥmo
tẽpore putabatur.: quẽ nc̃ ide p̃cipue. uel omĩa illłsc̃ͥp¬
ta dãpnaret. Nec uͦ ausus de quoquã tenere iudicare. pres¬
tantissimi tam̃ uiri & doctissimi ferebant᷑ in hoc certami¬

Expanded text:
redemptione hominis in carne venisset, et crucem pro hominis salute perpessus, mortem pro hominis aeternitate gustasset; ita esset eodem ordine passionis etiam diabolum redempturus: quia hoc bonitati illius pietatique congrueret, ut qui perditum hominem reformasset, prolapsum quoque angelum liberaret. Cum haec atque alia istiusmodi ab episcopis proderentur, ex studiis partium orta est seditio: quae cum reprimi sacerdotum auctoritate non posset, scaeuo exemplo ad regendam ecelesiae disciplinam praefectus adsumitur, cuius terrore dispersi fratres ac per diuersas oras monachi sunt fugati, ita ut propositis edictis in nulla consistere sede sinerentur. illud me admodum permouebat, quod Hieronymus, uir maxime catholicus et sacrae legis peritissimus, Origenem secutus primo tempore putabatur, qui nunc idem praecipue uel omnia illius scripta damnaret. nec uero ausim de quoquam temere iudicare, praestantissimi tamen uiri et doctissimi ferebantur in hoc certami
Abbreviated transcription (Latin):
do quis ꝑ totam eccłiaen redasert pediolant euutati pres¬
erat ep̃s. Cui celebranti sista dominicȩ dies ista erat icom.¬
suetudo. ut ueniens lector cũ libro. ñ antea legere tͥro.¬
sumerit: quã sc̃s nutu iussisset. Factũ est aute ut illa
te qui lectionem beati sauli ꝓ ferret. beatissimꝰ antistesam¬
brosius suꝑ scm̃ altars obdormiret. Qđ uidentes multi.
esĩ millus eũ penitꝰ excitare p̃sumeret. transaclis fece du¬
arũ aut triũ horarũ spaciis: excitauerunt dicentes. lam
hora p̃tersit. iubeat demnꝰ lectorẽ lectionẽ legere. Enpecdat.
enim ppłs ualde iã lassus. Respondens autẽ beatꝰ ambeosi¬
us. nolite inquit t᷑bari. Multũ enĩ mͥ ualet sic obdormisso:
cui tale miraculũ dñs ostenlisse dignatꝰ at. Nam noite¬
ritis sratrẽ mocĩ martinũ sacer dotẽ egressũ de cor̃poras. E¬
fuisse : me autẽ eiꝰ funeri obsequiũ p̃ buisse. Ractoꝙ e das¬
re seruitio: capitellũ tantũ uob excitantibus n

Expanded text:
oquii per totam Ecclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebrandi festa Dominicae diei ista erat consuetudo, ut veniens lector cum libro suo non antea legere praesumeret quam Sanctus nutu jussisset. Factum est autem ut illa te, qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistes Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt eumhora praeterit. Jubeat domnus lectori lectionem legere; exspectat enim populus valde jam lassus. Respondens autem beatus Ambrosius: Nolite, inquit, turbari. Multum enim mihi valet sic obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendere dignatus est. Nam noveritis fratrem meum Martinum sacerdotem egressum e, me autem eius funere obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non
Abbreviated transcription (Latin):
aeam ego ipse. trrr bat gaudio. Recte
pbaneiuq postumianus in soriett magallesinle
retinebitur quia  simͥ parum cognias ist. ꝑ ea camen
tot maria tantĩꝙ teriarũ emensus a scłmo u uta dicam
sa li ter nos. nec et cupati sumꝰ &e sermoni tuo uacasro debe¬
mus. e aiscris iqb uelim om̃ẽm tus peregͥnacionis bistoriã
tnt᷑ ista quȩ uiuimus. ipsa nob̾ uita fastidio estri wbet¬
ter ex te audiemꝰ: si uel in heremo uiuere ap̃ĩanis licet.
A a hec postuimianꝰ faciã inquit ut desiderare te uideo Si
queso prius ex ce audiã an isti om̃s quos hic selisto nesa.¬
ctrdotes: tales sint. quales eos antequã ꝓficiscerer nouẽ.¬
tamꝰ. ł uni ego absit te inquã ista querere quȩ aut una
mneduꝰ ut prito nosti: aut si ignoras. si audire sit melas llus
tcicere ñ possũ. t̃ solũ illos aeqͥbus interrogas dme¬

Expanded text:
e ego ipse, triumphat gaudio. Recte plane, inquit Postumianus; in societate nostra Gallus iste retinebitur: quia etsi mihi parum cognitus est, pro eo tamen tot maria tantumque terrarum emensus a summo, ut ita dicam, ti inter nos nec occupati sumus et sermoni tuo uacare debemus, edisseras nobis uelim omnem tuae peregrinationis historiam, inter ista quae uiuimus ipsa nobis uita fastidio est, libenter ex te audiemus, si uel in eremo uiuere Christianis licet. Ad haec Postumianus, faciam, inquit, ut desiderare te uideo. sed quaeso prius ex te audiam, an isti omnes, quos hic reliqueram sacerdotes, tales sint, quales eos antequam proficiscerer noueramus. Tum ego, absiste, inquam, ista quaerere, quae aut una mecum ut puto nosti, aut si ignoras, non audire sit melius. illud reticere non possum, non solum illos, de quibus interrogas
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃i uirtute curatus est.
factis palpeb̾s ex glutino cõuractis.
ad pedes dexuni. beati orantes decuba¬
bant. fq ̃ eũt in die festuutatis
chorto similis. ⁊ confractis ligaturis q̃
ppebtas obserauerãt. defluente ex o¬
cłis sanguine late uisu patente cunc¬
ta cernere metuerunt.
ulier q̃dam cuiꝰ os patulũ humor
nimiũ cum febre ligauat ut nec lin¬
giã reg̾e poss. s tantũ mugitũ ut am¬
fide instigante cũ magna anumi cõsi¬
dentia at᷑a beati confessoris ingrectit᷑
ibiq intltis dieb refidens. ⁊ stipẽsimł

Expanded text:
cti virtute curatus est. factis palpebris, et glutino conjunctis, ad pedes beati Domni orantes decubabant. Factum est autem in die festivitatis corrusco similis, et confractis ligaturis, quae palpebras obseraverant, defluente ex oculis sanguine, late visu patente, cuncta cernere meruerunt. 30. Mulier quaedam, cuius os patulum humor nimias cum febre ligaverat, ut nec linguam regere possit, sed tantum mugitum at anfide instigante, cum magna animi confidentia atria beati confessoris adgreditur; ibique multis diebus resedens et stipem si
Abbreviated transcription (Latin):
scãm orõem cepit cum reliqͥs decan¬
tare. Ip̃a autẽ cum iugo seruitutis
habe̾tur. iuncta. de reb beati ꝯfesso¬
ris redempta ẽ. ⁊ nũc cum uocis
officio ingenua ꝑseuerat.

Expanded text:
onem coepit cam reliquis decantare. Ipsa autem cam iugo servitutis haberetur vincta, de rebus beati confessoris redempta est et nunc cum vocis officio ingenua perseverat.
Abbreviated transcription (Latin):
decim patalitici. tres ceci illuminati᷑
ꝗuinq energumini mũclati sunt.
Affuit n huic festiuitati. et arictꝰ iemo¬
uicine urbis abbas. cuiꝰ in suꝑiorso tie¬
lis meminimꝰ. ꝑ quẽ clñs paralyticam
unã. que ꝑ octo anno catruce suꝑpo¬
sita in atrio beati confessoris decubris
rat:. dulitis uestigiis restaurauit. Nã
asserebat ip̃e uir dei sensisse se quasi be¬
tmpesito signo erucis tactu salutati po¬
paret. Aouenerat. etiã in hac festintat

Expanded text:
decim paralytici directi, tres caeci inluminati, quinque inergumini emundati sunt. Adfuit huic festivitati et Aridius Lemovicinae urbis abba, cui in superioribus libellis meminimus, per quem Dominus paralyticam unam, quae per octo annos carrucae superposita in atrio beati conferat, directis vestigiis, restauravit. Nam asserebat ipse vir Dei sensisse se quasi beimposito signo crucis, tactu salutari palparet. Advenerat etiam in hac festivitat
Abbreviated transcription (Latin):
nomine de castro montessauro¬
multis. fidelib notum cẽ non
dubito. Quidam infant ¶Nũ. infir¬
mata uesica calculosus erait effectꝰ.
Hic a matre sua spe opiiende sana¬
mĩtatis. ad scĩ uiti sepulcrũ delatusẽ.
ẽumq toram uoctt̃ illã muĩs aͣr¬
tatus aulorb cligtul insõpnẽ so

Expanded text:
us, de castro Montesaurmultis fidelibus notum esse non dubito. Quidam infantulus infirmata vesica calculosus erat effectus. Hic a matre sua spe obtinendae sanitatis ad sancti viri sepulcrum delatus est. Cumque totam noctem illam nimiis arctatu
Abbreviated transcription (Latin):
pendebat. gulam fancesq ⁊ reliquũ
capitis adtigi: nec mora sanitatẽ re¬
gepo Et priꝰ qͣm inina sc̃a egͥderer
slłam fatigationẽ sensi. qͥ tam̃ acu¬
sens malꝰ eucu̾it ignoro. Non eum
in uelocitate sensi sanarũ : tit putarẽ

Expanded text:
pendebat, gulam faucesque et reliquum capitis adtigi. Nec mora, sanitatem recepi et, priusquam limina sancta egrederer, nullam fatigationem sensi. Quid tamen aeuleus malus devenerit, ignoro. Non eum  ita me in velocitate sensi sanatum, ut putare
Abbreviated transcription (Latin):
ub. ip̃o tempore erat apud
salmuriũ castrũ. mulier opu¬
lenta et uota multis. s iromen eius
memoriã fugit que coutractaꝵ pal¬
maꝵ infoetimiũ incurrerat. Hec et̃

Expanded text:
ub ipso tempore erat apud Salmurum castrum mulier opulenta et multis nota, sed nomen ejus memoriam meam fugit, quae contractarum palmarum infortunium incurrerat. Haec e
Abbreviated transcription (Latin):
uidã in eodẽ loco ⁊ẽ sanꝰ¬
manũ debilẽ cum contractis
digitis irtulit. tra ut ungues u
pasma eiꝰ affixi. decutrente int̾dum
sanguine. dolorẽ ei numiũ generarẽt.
Hic ꝓiciens se ad anteclictũ głiosi
domini lectulũ flens ⁊ dep̃tans tam
dolore instigante quã fide. postera
clie clirectis digitis. manũ recepit
incolumẽm.

Expanded text:
idam in eodem loco manum debilem contractis digitis detulit, ita ut ungues in palma ejus affixi, decurrente interdum sanguine, dolorem ei nimium generarent. Hic projiciens se ad antedictum gloriosi domni lectulum, flens et deprecans, tam dolore instigante quam fide, postera die directis digitis, manum recepit incolumem.
Abbreviated transcription (Latin):
Bat enim homo infra t̾minũ
turonice urbis. ex uico mõtis laueli¬
acensis. Et homo ille erat natura sim¬
plex: nexꝰ uincło conuigali. Cui cum
ꝯiuge quiesçenti. nocte meclia pauor
ex orit᷑. Ext̾ritus atq de lectulo exili¬
ens. clũ ꝑ hospiciolũ suũ uagat᷑. trepidꝰ:
uocis ꝑdiclit famulatũ. Nec moratus
indicat nutu cõiugr. tit eñ ad basili

Expanded text:
at enim homo infra terminum ipsius Turonicae urbis, ex vico montis Laudiacensis, et homo ille erat natura simplex, nexus vinculo conjugali. Cui cum conjuge quiescenti nocte media pavor exoritur, exterritusque ac de lectulo exsiliens, dum per 1108 hospitiolum suum vagatur trepidus, vocis perdidit famulatum. Nec moratus, indicat nutu conjugi ut eum ad Sancti
Abbreviated transcription (Latin):
hauriret: ocłoꝵ amissione multat᷑.
Recognoscensq reatũ suũ: ⁊ se ñ cdignã
ꝓposito rem gessisse. suspencdit᷑ q a cibo
potuq ꝑ noctans in uigiliis ⁊ or̃oni
insistens. Int̾ea cdum hec ag̾et fama
q̃ totũ late complexa ẽ ordem. ad eius
tinũ antistitẽ: ad cuius sepulcbrum
sepe talium infirmitatũ clades depulse
quiesc̾ent. ⁊ lec morat᷑ cliaconꝰ. s ilico
it̾ institui uibens. ad basilitã scãm ñ
dubiꝰ de uirtute beati uiri ꝑuenit: soi¬
q pitratꝰ solo oĩoni subnixꝰ : cdie t̾cia
aꝑtis ocłis lum̃ recepit. Ego u clum
cautior nitor extorqu̾e ueritatẽ. cur ei
hec euenissent: hec ab eo clidici. Ante
hos inquit .uii. m̃ses dũ ꝯmoro ma¬
tutinis signo eccłiam pei̾em:. obiuiã
habui amicoꝵ meoꝵ unũ. In cuiꝰ am¬
plexꝰ ⁊ oscła tuens sciscitati cepi si

Expanded text:
hauriret, oculorum amissione multatur; recognoscensque reatum suum, et se non dignam proposito suo rem gessisse, suspenditur a cibo potuque, pernoctans in vigiliis, oratiinsistens. 1100 Interea dum haec ageret, fama, quae totum late compleverat orbem, ad ejus tinum antistitem, ad cujus sepulcrum saepe talium infirmitatum clades depulsa quiesceret. Nec moratur diaconus, sed illico iter institui jubens, ad basilicam sanctam non dubius de virtute beati Viri pervenit, ibique prostratus solo, orationi subnixus, die tertia apertis oculis lumen recepit. Ego vero dum cautius nitor extorquere veritatem, cur ei haec evenissent, haec ab eo didici. Ante hos, inquit, septem menses, dum, commoto matutinis signo, ecclesiam peterem, obviam habui unum amicorum meorum; in cujus amplexus et oscula ruens, sciscitari coepi, si
Abbreviated transcription (Latin):
uina inspirante grã. in se reuersi.
beati patrom sui martini corpus pie
rapunti ad locũ quo belli uolentior
impitus erit deferentes. mortuum
ꝓ uiuis ꝓpignatorẽ opponũt. O am¬
functus etiam beluipotens. triumpha¬
tos hostium cuntos sola sui p̃sentia
consecit. uere mirbilis deus in sc̃is

Expanded text:
uina inspirante gratia, in se reuersi, beati patroni sui Martini corpus pie rapiunt, & ad locum, quo belli violentior impetus erat, deferentes, mortuum pro viuis propugnatorem opponunt. O adfunctus etiam bellipotens triumphator hostium cuneos sola sui praesentia confecit. Vere mirabilis Deus in sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
Io teni quidã de cameracense
pago teliquias beati martini expx¬
tũt quib iam uesꝑe acceptis. cũ psai¬
lendo ꝓficisitrt᷑. ⁊ cdum ligerim flu¬
uiũ t̾ransiret. sero fcm eẽt. subito em¬
tenebratũ est celum: ⁊ ecce fulgura⁊
tonitrua magna descendebãt. Dũ he
agerent᷑. due pueroꝵ lancee emissis
flamieis pharis lum̃ euntib p̃buc̃¬

Expanded text:
ore quidam de Camaracense ecclesia reliquias beati Martini expetiit. Quibus jam vespere acceptis, cum psallendo proficisceretur, et dum Ligerim fluvium transisset, sero factum est, et subito contenebratum est coelum; et ecce fulgura magna ac tonitrua magna descendebant. Dum haec agerentur, duae puerorum lanceae, emissas flammeas pharos, lumen euntibus praebu
Abbreviated transcription (Latin):
adueniente cessit iuolentia seua uẽ¬
toꝵ. elisisq aquarũ astentiũ molib:
redcsit᷑ mare trã ⁊ quillũ. M iratit᷑
om̃s morti iam decliti fluctuũ pa
in littore. Qͦ nullus ambigat beati
uiri aduentu. hãc tempestatẽ fuisstu
clatã. Tũc om̃s in cõmune deo grãs te¬
ferũt. qͦd eos ꝑ inuocatõem sc̃i antis¬

Expanded text:
advenientes cessit violentia saeva venadvenientes cessit violentia saeva ven elisisque aquarum adstantium molibus, redditur mare tranquillum. Mirantur omnes morte iam dediti fluctuum pacem in litore. Quod nullus ambigat, beati viri adventu hanc tempestatem fuisse sedatam. Tunc omnes in commune Domino gratias referunt, quod eos
Abbreviated transcription (Latin):
omittã. Cum beatꝰ baudenꝰ ep̃s turoni¬
ce ciuitatis in uilla naiugio subuehen¬
te trãsiret. fubito adueniente cũ uio¬
ientia uenti nunbo teterrimo. mare
placidũ cominot᷑ impulsu flaminis.
Nauis undatũ mole turbat᷑. tollitur.
caput primũ influctꝰ. scd̃m declinat᷑
int̾ hiatus undarũ. hi in scenã mõ¬
tis undosi dependẽt: hi aꝑtis undis ĩ
ima dehiscũt. S nec antemna residet
resolutis timore m̃bris. ⁊ om̃ib sine
spe uite iam mori ꝑatis. ꝓsternit᷑ se¬
nior in orationẽ cum lacrimis. ⁊ ge¬
minas tendens palmas acl astra bea¬
ti martini auxilium dep̃cat᷑. ⁊ ut sͥ
beatũ sacerdotẽ ab oratoẽ turbaret.
S uie hoc iacłm fidei lorita repelẽs
magis ac magis scĩ uiri p̃sidium fla¬
gitabat: simulq cohortat᷑ ut omrnes¬
. orarẽt. Cum hec agerent᷑ supito
suꝑuenit odor suanuissimus qua¬
si d: balsamũ in natũ ⁊ tamqm
si cum thuribulo aliqͥs circiuret odor
chumamatis effraglauit. Quo odore

Expanded text:
ronicae civitatis in villa navigio subvehente transiret, subito adveniente cum violentia venti nimbo teterrimo, mare placidum commovetur inpulsu flaminis, navis undarum mole turbatur. Tollitur caput primum in fluctus, secundum declinatur inter undarum hiatus. Hi in scena montis aquosi dependent', hi apertis undis in ima dehiscunt; sed nec antemna resedet,resolutis timore membris, et omnibus sine spe vitae iam mori paratis, prosternitur senior in oratione cum lacrimis, et geminas tendens palmas ad astra, beati Martini auxilium precabatur et, ut sibi beatum sacerdotem ab oratione turbaret. Sed ille hoc jaculum fidei lorica repellens, magis ac magis sancti viri praesidium flagitabat, simulque cohortabatur, ut omnes orarent. Cumque haec agerentur, subito supervenit odor suavissimus quasi balsamum in navi, et tanquam si cum thuribulo aliquis circuiret, odor thimiamatis effragravit. Quo odore 1012
Abbreviated transcription (Latin):
ocłoꝵ luce pͥuata. nesciens uiam
tusu ten̾e nisi alio cdacente. deuota
ualde ⁊ fide plena. uenit ad uen̾abue
templum beati martini antistitis.
derat enun omĩa m̃bra eiꝰ putredo
cũ pustulis: ⁊ erat miserabili facie
n hortibilis acd uudendũ. ut tamꝗͣ lep

Expanded text:
uce privata, nesciens visu tenere viam, nisi alio ducente, devota valde et fide plena, venit ad venerabile templum beati Martini antistitis. derat enim omnia membra ejus putredo cum pustulis, et erat miserabili facie, et horribilis ad videndum, ut tam
Abbreviated transcription (Latin):
Ec̃ illud p̃tereundum puto.
qd̾ innnocent̾ homo accusatus
ꝑ calũpias malgꝵ. adducebat᷑ in
urbem unctus loro: ut truderet᷑
erutulo simiq ante basilicam
sancti petͥ ap   in publicũ agge̾m¬
nus cuis. Uixit q custodib. In
hs cperet a culpa quã dicitis me
mẽ cũ mee manus diui¬
mitus sunt soluto simo illi incłig¬
nantes artius eum reuirerunt: & in¬
suꝑ adhuc alio loro ligamini adiecbo.
ut itadicam uincula ip̃a uuprerunt.
sontigit autẽ eo tempore nos de basi¬
lica sancti martini ꝑ plateam uenire
sancti homo uinctus asperit. satatim solu¬
te sunt manus eius: eriliensq de ca¬
ballo in quo secdebat. pedes nr̃os arripu¬
it: exponens se inuste cdãpnari. Sic ꝙ
nobis cum iudice colloquentib: absꝙ

Expanded text:
ec illud praetermittendum puto, quod innocenter homo accusatus per calumnias malorum, adducebatur ad urbem vinctus loro, ut truderetur ergastulo. Cumque ante basilicam sancti Petri apostoli in publicum adnus ejus, dixitque custodibus: In hoc apparet me a culpa quam dicitis esse immunem, cum meae manus divinitus sunt solutae. Tunc illi indignantes arctius eum revinxerunt, et insuper adhuc alio loro ligamini adjecto, ut ita dicam, vincula ipsa vinxerunt. Contigit autem eo tempore, ut nos de basilica sancti Martini per plateam veniremcam Sancti homo vinctus aspexit, statim solutae sunt manus ejus: exsiliensque de caballo in quo sedebat, pedes nostros arripuit, exponens se injuste damnari. Sicque nobis cum judice colloquentibus, absq
Abbreviated transcription (Latin):
liante de. et intercedent beato mar¬
tino. oꝑ itulantib etiam clencis. et
cinscatientib ciuib turonice cuu¬
tatis. intronizauit. et in sede epãli sub¬
limauit herbernũ senẽ scm̃. beati mar¬
tini maioris monasterii abbatẽ et mi

Expanded text:
liante Deo et intercedente beato Marliante Deo et intercedente beato Martino, opitulantibus etiam clericis, necnon consentientibus civibus Turonicae civitatis, inthronizavit et in sede episcopali sublimavit Hebernum, senem, beati Martini majoris monasterii abbatem et mi
Abbreviated transcription (Latin):
nerabilib epĩs adalaudo turonensiᷤ
et sc̃o lupo audegauensi. ⁊ mainos¬
do cenomannensi. or raimone au¬
relianensi. corpus. sept nominan¬
di confessoris martim. ista am¬
bitũ altaris in atem abside cõpo¬
nere. Ipm̃ ꝙ ostium Sabsida sigu¬
aditus uel introitus. Coniimi
autem consilio. dederunt Ingelge¬
rio consuli p̃bendam beati mar¬
tini ip̃i oe helib eius inpetuum
possidendam. Qm uc eccłia
eiusdem sancli tunc tpous care¬
bat thesaurio uł eilituo: consulẽ
ingelgerium intromz auerunt:
et thesaurariũ constituerũt: et de¬
fensorem eccłie fecerunt. et tutorem
om̃ium possessionũ eius ubicũꝙ erãt
delegauerunt. Qui sedem thesura¬
cati. mnarime uͦ barones turonici pa¬
gi fecimdauerũt. societatẽ & bene¬
sioium eccłie largiti sunt. Contigit
autẽ erdem mense dum eẽt consul in¬
gelgerius turonis. adalaudũ confec¬
tum semo mam uinuerse carnis in¬
trire. Ingelgerius uero consul auxi¬

Expanded text:
nerabilibus episcopis Adalaudo Turonensi, nerabilibus episcopis Adalaudo Turonensi, et S. Lupo Andegavensi, et Mainoldo Cenomannensi, et Raimone Aurelianensi, corpus saepe nominandi confessoris Martini infra ambitum altaris in altera absida componere, ipsumque ostium cum absida sigiaditus et introitus. Cum omni autem consilio dederunt Ingelgerio comiti praebendam beati Martini ipsi et haeredibus ejus in perpetuum possidendam. Quia vero ecclesia ejusdem sancti tunc temporis carebat thesaurario et aedituo, consulem Ingelgerium inthronizaverunt, et thesaurarium constituerunt et defensorem ecclesiae fecerunt, et tutorem omnium possessionum ejus, ubicunque essent, delegaverunt. Qui sedem thesauracati, maxime vero barones Turonici pagi, foedaverunt societatem et beneficium ecclesiae largiti sunt. Contigit autem eodem mense, dum esset consul Ingelgerius Turonis, Adalaudum confectum senio viam universae carnis intrare. Ingelgerius vero consul, auxi
Abbreviated transcription (Latin):
beati martini contine¬
bat᷑ in qua etiam detu¬
lerant ab autisiodoro
fusilis erat ex auro et argento qd̾
dicit᷑ electrum spissitudine duoꝵ
digitoꝵ. aucborem oꝑis beatum ꝓpe¬
tuum insculptaꝵ sibi cdesignans
suffragio luteraꝵ. uel uersuum:
nec erat rima. foramen. uel fenes¬
tra. uł ostium in ea. hanc autẽ
fecerat beatus ꝑpetuus qñdo ele¬
uauit corpus eius a terra inuolu¬
tum pͥus in purpura rubea. et
diligenter consutum: sic q in hac
absicla posuit. Fecit etiam altare
quadratũ. et ꝗ cõcauũ ex lapidib¬
qͥuacibatis. quod magna tabula
cooꝑuit: et cũ aliis cementauit
fecit p̃terea intus aliam absidã
ex auricalco. cupro et stagno fu¬
silem. habentẽ palmũ in spusitu¬
dine. cũ ostio fusili. gumphis et
uertuellis. & quatuor clauib fir¬
nã posuit. Fecit deniq fredam de¬
suꝑ auro optimo. &e lapidib p̃ciosis¬
oenatam: tanco sacercloti clignam
Demꝙ meruit iclem consul cũ ue¬

Expanded text:
beati Martini continebatur, quam etiam detulerant ab Antissiodoro, fusilis erat ex auro et argento quod dicitur electrum, spissitudine duorum digitorum, auctoremque operis beatum Perpetuum insculptarum ac . . . . . designans suffragio litterarum et versuum, nec erat rima, foramen, fenestra et ostium in ea. Hanc autem fecerat beatus Perpetuus, quando elevavit corpus ejus a terra, involutum prius in purpura rubea, et diligenter consutum, sicque in hanc absidam posuit. Fecit etiam altare quadratum et coronam ex lapidibus tabulatis, quod magna tabula cooperuit, et cum aliis caementavit. Fecit etiam intus aliam absidam ex aurichalco, cupro et stanno, fusilem, habens palmum in spissitudine cum ostio fusili; gumphiis, et virtevellis; et quatuor clavibus fir. Fecit denique fredam desuper auro optimo et lapidibus pretiosis tanto sacerdote condignam. Denique meruit idem consul cum ve
Abbreviated transcription (Latin):
stĩ consessoris sub momiento liberatus
quedam. de moncaureo
castro nomune etmengardis. fracti
et aridi lacerti infortuno ꝑ quinqͥn¬
niũ dap̃nata. beato p̃suli meteriam
miracłi triduit. Cunctis siquidẽ uniꝰ

Expanded text:
ti confessoris sub momento liberatus quaedam de Montaureo castro, nomine Ermengardis, fracti et aridi lacerti infortunio per quinquennium damnata beati materiam miraculi praebuit. Cunctis siquidem uni
Abbreviated transcription (Latin):
aitigit: ab eadẽ in oolomitate sanat᷑
puer nomine gusserins ciu¬
tiña menbioꝵ debilitate contractꝰ.
cum a matre sua suꝑ uimentũ ad

Expanded text:
attigit, ab eadem incommoditate sanus fpuer, nomine Guffierius, diutina membrorum debilitate contractus, cum a matre sua per jumentum ad
Abbreviated transcription (Latin):
is clieb quando nobis hec telata
fectione stomachi. ⁊ que ꝓiciebat ꝑ
inferiorẽ partem. pars marima ettior
erat. n ea causa magis eũ assicerat
quia cibum quẽ acciptibat uiuales¬
cente nausia statim reiciebati.S pro¬
tinus ut de sepulcri palute bibio. oĩ
infirmitate dempia cõsitmatais est.

Expanded text:
is diebus quando nobis haec relatafectione stomachi; et quae proiciebat per inferiorem partem, para maxima cruor erat. Et ea causa eum magis afficerat, quia cibum quod accipiebat, invalescente nausia, statim reiciebat; sed protinus ut de sepulchri pulvere bibit, omni infirmitate dempta, firmatus est.
Abbreviated transcription (Latin):
gelica canicie cdecoratus. in forib eclłe
obiuauit : cdans ꝙ illi purissimi cando¬
ris nũmũ: subito ñ cõparuit. Accepto
mulier denatio & nũmularus ostẽso
tres obolos mutuo sup̃sit. quib cande¬
obtulit. Hec res om̃ib cuib turonioe
ciuitatis eadẽ femina resente ino¬
ub ip̃o tempore alia femina noit
agnes. de opido faie manuum
pedumq officio ꝑ biennũ destituta
ut ad sepulcrũ beati antistitis
post longos labrees potuit acced̾e: tam

Expanded text:
gelica canitie decoratus in foribus ecclesiae gelica canitie decoratus in foribus ecclesiae obviavit, dansque illi purissimi candoris nummum, subito non comparuit. Accepto mulier nummo, et nummulariis ostenso, tres obolos mutuo sumpsit, quibus candeobtulit. Haec res omnibus civibus Turonensis civitatis eadem femina referente innoSub ipso tempore alia femina, nomine Agnes, de oppido Faiae manum pedumque officio per biennium destituta, ut ad sepulcrum beati antistitis post longos labores potuit accedere, tam