comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pro nobis clericis. s etiã pro
oĩ genere humano quod
predestinatum est aduitam
eternam xp̃s sanguinem su¬
um fudit. Nec solum nobis
sed om̃ib laicis eius pcepta¬
celoꝵ promissũ ẽ. Granois
laicoꝵ. qui dicunt. Qmo ꝑ¬
tinet ad me legere bbres seͥ¬
scere. uł etiam frequenter ad
sacerdotes et ad ecc̃iam scoꝵ
recurrere. Dum cł̃icus fiam.
faciam eam que oportet clicoᷤ
facere. Quare non intesuigit
re non uult. Quio prodest
ẽẽ sublimes. et alia prostra¬
anro et p̾ciosis nestib. et m
ne occupari. Non tibi sit au¬
qua sollicituto uł laici hĩtus
non est ꝑsonaꝵ acceptio apõ
deum. similiter enim man¬
data dei seruantibꝰ laicis .s. ce¬
leste palatium patet. ueluti
clericis. et scĩmoniali hĩtu
preditis. dum non est iude̾
neq grecus. non seruus n
liber sed om̃ia et in om̃ib
xp̃s. Quicunq in corpore illiꝰ
est. magnus est. Insere teip̃
suo sancto corpori ut sis men¬
brum nobilissimũ capitis.

Expanded text:
pro nobis clericis, sed etiam pro omni genere humano, qui praedestinati sunt ad vitam aeternam, Christus sanguinem suum fudit: nec solum nobis, sed etiam omnibus laicis ejus ecoelorum promissum est. Grandis laicorum, qui dicunt, Quid pertinet ad me libros Scrscere, vel etiam frequenter ad sacerdotes et ecclesias sanctorum recurrere? Dum clericus fiam, faciam ea quae oportet clericis facere. Quare non intelligit, re non vult? Quid prodest ulo esse sublimes, et alia prostraauro et pretiosis vestibus, et in ne occupari? Non sit tibi aliqua sollicitudo de laici habitus non est personarum acceptio apud Deum. Similiter enim mandata Dei servantibus laicis coeleste palatium patet, veluti clericis et sanctimoniali habitu praeditis. Dum non est Judaeus neque Graecus, non est servus neque liber, sed omnia et in omnibus Christus: quicumque in corpore illius est, magnus est. Insere te ipsum suo sancto corpori, ut sis membrum nobilissimi capitis.
Abbreviated transcription (Latin):
loquacitatem. et Iste illius ꝑti¬
naciam. donec illud in illo. et
istiro et in isto sanetur carita¬
tiue portare. Par quippe infir¬
mitas in duob si non accedat
tempore tollerare se ĩuicem nõ
ualent. cum aduersus se intẽ¬
dit. Nam aduersus aliquem
tcium et duo irati sibi cõueĩũt
et se collerant. qmͣqmͣ nec tol¬
lerare se ĩuicem dicendisunt
sed potius se ĩuicem consolai.
unt et cristes dere una. ma¬
gis se portant. et sese incũbũt
sibi. qmͣ si unus tristis eẽt. et
alius gauderet. Si at adu̾sus
se tristes sint. prorsus se tollera¬
re non possunt. Et io inhĩceoͣ
affectionib suscipienda ẽ aliꝙ̃¬
ꝑte alium liberari. Et sic susci
pienda ut ad auxilium nonqd
equalitatem miẜie ualeat ꝙͣ¬
admod̾ se inclinat. qui manũ
iacenti porrigit. non enĩ se pro¬
icit ut ambo iaceant. Sed ĩcur¬
uat se. tm̃. ut iacentẽ erigat. n ͨ
ulla res officõꝵ istum laborem
ad portanda onera alioꝵ facit

Expanded text:
loquacitatem, et iste illius pertiloquacitatem, et iste illius pertinaciam, donec illud in illo, et hoc in isto sanetur charitate portare: par quippe infirmitas in duobus, si uno accidat tempore, tolerare se invicem non valent, cum adversum se intenditur. Nam adversus aliquem tertium, et duo irati sibi conveniunt, et se tolerant, quanquam nec tolerare se invicem dicendi sunt, sed potius se invicem consolari: sicut et tristes de re una magis se portant et quasi incumbunt sibi, quam si unus tristis esset et alius gauderet: si autem adversum se tristes sint, prorsus se tolerare non possunt; et ideo in hujusmodi affectionibus suscipienda est aliqur te parte alium liberari, et sic suscpienda, ut ad auxilium, non ad aequalitatem miseriae valeat: quemadmodum se inclinat, qui manum jacenti porrigit. Non enim se projicit, ut ambo jaceant; sed incurvat tantum, ut jacentem erigat. 3. Neque ulla res officiosum istum laborem ad portanda onera aliorum facit
Abbreviated transcription (Latin):
ius talui cognitionum
proiecta caput collocet. et qr
necc̃e ẽ uinim ẽẽ qui ceteros
p̾cedens non ante se hẽat cui
caput inclinet ucib dñt
ro agere ut lapsatus sui capi¬
tis honerare qui precedit post
om̃s redeat. et tunc ei succe¬
dat. cuiꝰ ferebat caput cum ip̃e
p̾iret. Ita ĩuicem onera portã¬
tes fretum transeuint donec
ꝑueniãt ad terram stabilitã¬
Ceruus amicicie et pullus
qm̃ aĩmus honeris amici por¬
tatio. Nec tamen innicem oñ
ouera sua sustinent ant unuz
ĩfirmitatis genus. Sed diu̾sa
tempora. et diuersa genera in¬
t̾u aduersus eum non irasc̃is.
ut rursum eo tempore quo te
rra p̾ocupau̾it. Ille te lenitate et
cnͣsquillitate subportet. Huc exẽ¬
plum ad id ꝑtinet cum diuer¬
sa sunt tempora portantium
onera sua. ꝙ uis ip̃a diuersa
non sit infirmitas. In ambobꝰ
eĩ adĩuicem ita portatur. Adu̾¬
sum autem ĩfirmitatis genꝰ.
aliud exemplum uidendum ẽ.
ueluti si quis siquis in se loquaci

Expanded text:
i talium cognitionum proinecesse est unum esse qui caeteros praecedens non ante se habeat cui caput inclinet, vicibus dicuntur id agere, ut lassatus sui capitis onere, ille qui praecedit post omnes redeat, et ei succedat cujus ferebat caput cum ipse praeiret: ita invicem onera sua portantes, fretum transeunt, donec veniant ad terrae stabilitatCervus amicitiae, et pullus quemadmodum oneris amici portatio; nec tamen invicem portonera sua sustinent, aut unum infirmitatis genus, sed diversa tempora et diversa genera intu adversus reum non irasceris, ut rursum eo tempore quo te ira praeoccupaverit, ille te lenitate et tranquillitate sua supportet. Hoc exemplum ad id pertinet, cum diversa sint tempora portantium onera sua, quamvis ipsa diversa non sit infirmitas, in ambobus enim ab invicem ira portatur. Ad diversum autem infirmitatis genus, aliud exemplum videndum est, veluti si quis in se loquacit
Abbreviated transcription (Latin):
Et delectabar ĩ siauitate ẜmõis.
scentis. atq mulcẽtis ꝙͣ illiꝰ fausti mi¬
erat qd̃ actinet ad dicendi mo¬
dũ. ceterũ reꝵ ip̃aꝵ nulla cõꝑatõ
Nã ille ꝑ manicheas falaçias ab¬
errabat᷑ iste aut saluberrime to¬
cebat salutẽ.

Expanded text:
et delectabar suavitate sermonis, scentis atque mulcentis quam Fausti erat, quod attinet ad dicendi modum. Caeterum rerum ipsarum nulla comparatio: nam ille per manichaeas fallacias aberrabat; iste autem saluberrime docebat salutem.
Abbreviated transcription (Latin):
cum. ut nes cum illo. Qui
enĩ ut nobiscũ eẽt. descendit
ad nos. faciat ut cũ illo possi¬
mꝰ ascendere ad se.

Expanded text:
ut et nos cum illo. Qui enim ut nobiscum esset, descendit ad nos, facit, ut cum illo simus, ascendere ad se.
Abbreviated transcription (Latin):
auida et̾ntatis. uiteq presẽ¬
tis breuitate ꝑmoca contra
dĩne anctoritatis lumen cul
ciuitatum duob p̾ceptis ex
quibꝰ ip̃e xp̃s dicit. Totam
legem ꝓphetas q pende ullo
modo sunt cõpante. Diliges
omĩum creaturaꝵ cause in
dõ creatoresunt. Hic ethyca.
qm̃ uita bona et honesta. nõ
aliunde formatur qm̃ cũ ea
que diligendasunt. et ꝙao
modum diligenda sunt dili¬
guntur. Hic est deus et pro¬
ximius. Hic logyca. quĩ u̾i¬
tas lumienq anime rõnał¬
nõ est nisi deus. Hic etiam
laudabił rei publice salus. m
enĩ conditur aut custoditur
apte cuutatis msi fundam̃to
et uincło fidei firmeq custo¬
die concordie. cũ bonũ cõe
diugitur qd sũmũ ac iũssi¬
mũ deus est. atq in iuois¬
cem suicerissime se hommes
diligunt cum pp̃ illum sedi¬
ugiunt. cui quo aio diligan
ocultare non possiit. R¬

Expanded text:
auida aeternitatis uitaeque praesentis breuitate permota contra huius diuinae auctoritatis lumen culmciuitatum duobus praeceptis, ex quibus Christus dicit totam legem prophetasque pendere, ullo modo sunt comparandae? Diliges omnium naturarum causae in deo creatore sunt; hic ethica: quoniam uita bona et honesta non aliunde formatur, quam cum ea, quae diligenda sunt, quem ad modum diligenda sunt, diliguntur, hoc est deus et proximus; hic logica, quoniam ueritas lumenque animae rationalis nonnisi deus est; hic etiam laudabilis rei publicae salus, neque enim conditur et custoditur optima ciuitas nisi fundamento et uinculo fidei firmaeque concordiae, cum bonum commune diligitur, quod summum ac uerissimum deus est, atque in illo inuicem sincerissime se homines diligunt, cum propter illum se diligunt, cui, quo animo diligant, occultare non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs angłis oꝑantib. nemo rec¬
ce discit queꝑtinẽt ad uiuend̃
cũ deo/nisi fiãt adeo docił ci
bent᷑. non nisi eis ꝓsunt quibꝰ
dens oꝑat᷑ salutẽ. Qui et sine
ilł mederi põt. cumsine ip̃o illa
non prosunt. Et tñ adhibent᷑.
Et si hoc offitiose fiat int̾ oꝑa
Ita et adiumẽta doctͥne tũc ꝓst
aĩe ad hibita ꝑ hoĩem cũ deus
oꝑat᷑ ut ꝓsint qui potuit enã¬
gelium dare hõi etiam nõ ab

Expanded text:
is Angelis operantibus, nemo recte discit quae pertinent ad vivendum cum Deo, nisi fiat a Deo docilis Dbentur, nonnisi eis prosunt quibus Deus operatur salutem, qui et sine illis mederi potest, cum sine ipso illa non possint, et tamen adhibentur; et si hoc officiose fiat, inter opita et adjumenta doctrinae tunc prosunt animae adhibita per hominem, cum Deus operatur ut prosint, qui potuit Evangelium dare homini, etiam non ab
Abbreviated transcription (Latin):
oronũ qmͣ oratoꝵ facłtate ñ
dubitet. Ut orando prose ac
pro illis ques est allocuturꝯ
sit orator añꝙͣ dictor. Ip̃a hora
lam ut dicat accedes. priusꝙͣ
exerat profe̾ntẽ linguam. ad
om̃ leuet aĩam sitientẽ. nt
recte qd̾ biberit. uł quod ĩple¬
uit fundat. Cñ enĩ de miaqͣ
et młtimodi quib dicantur
ab hiis qui hoc sciunt. Quis
nouit quod ad pñs tẽpꝰ uel
nobis dicere uł ꝑ quos expe¬
diat audiri. nͥ qui corda õĩũ
uidet. Et quis facit ut qd̃ op¬
portet. et quẽ admod oportẽt
dicat᷑ a nob̾. nisi in cuiꝰ manu
sunt. et nos ee ẜmones nr̃i. ac
qͥ et nosse uult et doce facłtatem
dicendi. ut decet uirũ eccͣasticũ
cõparet. Ad horam u̾o ip̃iꝰ dictõiᷤ.
illud potiꝰ bone menti cogitet cõ¬
uenire. qd̃ dñs ait. Nolite cogi¬
tare. quo et quid loqͥmin. et c̃¬
tradunt᷑. pro xp̃o. Cur nõ et in
eis qui cradunt discẽtibꝰ. Quis
doceant si doctores sanctꝰ efficit
sp̃s põt dice̾ nec oraudum no¬

Expanded text:
orationum quam oratorum facultate non dubitet: ut orando pro se ac pro illis, quos est allocuturus, sit orator antequam dictor. Ipsa hora jam ut dicat accedens, priusquam exerat proferentem linguam, ad Deum levet animam sitientem, ut ructet quod biberit, vel quod impleverit fundat. Cum enti modi quibus dicantur ab eis qui haec sciunt; quis novit quid ad praesens tempus, vel nobis dicere, vel per nos expediat audiri, nisi qui corda omnium videt? et quis facit ut quod oportet, et quemadmodum oportet, dicatur a nobis, nisi in cujus manu sunt et nos et sermones nostri ? Ac qui et nosse vult et docere; facultatemque dicendi, ut decet virum ecclesiasticum, comparet: ad horam vero ipsius dictionis, illud potius bonae menti cogitet convenire quod Dominus ait, Nolite cogitare quomodo aut quid loquamini; traduntur pro Christo, cur non et in eis qui tradunt discentibus Chrisuemadmodum do ceant, si doctores efficitSpiritus, potest dicere nec orandum no
Abbreviated transcription (Latin):
aliem fenõi᷑ pͤciũa nõ egeres. et
ĩo pcc̃m cibi ĩputatur. Hiũsti
peccuĩam cum qua diues nas¬
çẽris. Duies eras adymagi¬
nem dei et silitudinem fact
Perdidisti quod hẽbas. hoc est
humilitatem dum arregan¬
tiam destȯas uendicare. P di¬
disti pecciñam. sicut adam᷑ nu¬
dus est factus. accepisti adya¬
bolo debitum quod non erat
ncc̃ium et ideo quia eras lib̾
in xp̃o. debitor factus es dyabo¬
li. Cantionem tuam tenebat ũ¬
micus. sed eam dominꝰ cruci¬
fixit. et suo cruore deleuit. ab¬
stulit debitum tuum. reddidit
quid dicas. Quomͦ ego dimit¬
co. sic et tu dimitte michi.
Si dimiẜis bñ cõuenis ut
dimittatur cibi. Si non dimit¬
tis quõ eum cõuenis

Expanded text:
alieni fenoris pecuniam, non egeres; et ideo peccatum tibi imputatur. Habuisti pecuniam, cum qua dives nascereris. Dives eras, ad imaginem et similitudinem Dei factus : perdidisti quod habebas, hoc est, humilitatem, dum arrogantiam desideras vindicare: perdidisti pecuniam, sicut Adam nudus est factus : accepisti a diabolo debitum, quod non erat necessarium. Et ideo qui eras liber in Christo, debitor factus es diaboli. 380 Cautionem tuam tenebat inimicus, sed eam Dominus crucifixit, et suo cruore delevit : abstulit debitum tuum, reddidit quid dicas: Quomodo ego dimitto, sic et tu dimitte mihi? Si dimiseris, bene convenis, ut dimittatur tibi. Si non dimittis, quomodo eum convenis
Abbreviated transcription (Latin):
ex iustis. modo iusti sunt ex
iniquis. modo piettis illustuͣ¬
tur lumine. modo deprauãtꝰ
tenebroso impietatis errore.
illos quoqr ques terrenoꝵ cor¬
materies .i. angelicos sp̃s quis
non uideat uiiꝰ nature non¬
eẽ cum deo. s factos ex nichilo
quoꝵ naturał mucabilitas ĩ
eo cognoscitur quo eusdem
creature pars ẽ in deterius ꝑ¬
mutata.

Expanded text:
ex justis, modo justi sunt ex ex justis, modo justi sunt ex iniquis; modo pietatis illustrantur lumine, modo depravantur tenebroso impietatis errore. 29. Illos quoque quos terrenorum cormateries, id est angelicos spiritus, quis non videat non unius naturae esse cum Deo, sed factos ex nihilo? Quorum naturalis mutabilitas in eo cognoscitur, quia ejusdem naturae pars est in deterius permutata.
Abbreviated transcription (Latin):
deo sunt. ques licz niuificãdoᷤᷤ
sensificandoq cegnoscantur ĩse¬
ruisse corporib. ip̃is tamen
spiritib mllum intelligendi
largitꝰ est lumen quosuum.¬
aut᷑ possent cognoscere. aut
diligere creatorem. Ipc̃s qͦq
quis aut blasphemo sp̃u. et
ceco corde eiꝰde nat᷑e cuiꝰ est
deus audeat putare uł dic̾e.
cum deus utiq naturaliter
ĩcõmutabłis omino sit et in¬
mensus. Qui cum inse diu̾si¬
tatem ullam hr̃e non pos¬
sit. in ei fdem tamen spiritibꝰ
quos ratõnales et inteilectu¬
ales fecit. diu̾sitatem sue opa¬
tionis ostendit. In quibusdam
emm .i. qui terrenis. ac morta
ipi in corporib non particłatĩ¬
non sint. s insĩt in cotis corpo¬
rib toti. sic ineor corporum
partib toti sunt. tamen cogi¬
tationum uarietates diu̾sita¬
tẽ in eis cur̾dam tp̃rał moti¬
onis ac mutationis ostendit
oũmodo anquid nesciunt.
modo sciunt modo uolunt.
modo nolunt. modo sapiunt.
modo desipiunt. modo iiqui

Expanded text:
Deo sunt, quos licet vivificandis sensificandisque cognoscatur inseruisse corporibus, ipsis tamen spiritibus nullum intelligendi largitus est lumen, quo suum possent aut cognoscere aut diligere creatorem. 28 b i s. Iquis audeat blasphemo spiritu et caeco corde ejusdem naturae, cujus est Deus, vel putare, vel dicere, cum Deus utique naturaliter incommutabilis omnino sit et immensus? Qui cum in se diversitatem ullam habere non possit, in eisdem tamen spiritibus, quos rationales atque intellectuales fecit, diversitatem suae operationis ostendit. In quibusdam enim, id est qui terrenis ac mortalipsi in corporibus sint, non particulatim sunt, sed sicut in totis corporibus toti, sic in eorumdem corporum partibus toti sunt: tamen cogitationum varietas diversitatem in eis cujusdam temporalis motionis ac mutationis ostendit; dum modo aliquid nesciunt, modo sciunt; modo volunt, modo nolunt; modo sapiunt, modo desipiunt; modo iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ itaq dixit deus. fiat lux.
et fca ẽ lux. recte ĩ hac luce
çipes luçis eterne. qd̃ ẽ ip̃a ĩcõ¬
mĩat hõie ueniente ĩ hũc
mũdũ. H illuĩat om̃e ange¬
lũ mũdũ ut sit lux nõ ĩ senp̃o
s ĩ deo. a quo si auertitur an¬
dicũtur ĩmũdi sp̃s. Rec iam
lux ĩ dño. s ĩ seip̃is tenebre. pͥ

Expanded text:
Cum enim dixit Deus, Fiat lux et facta est lux, si recte in hac luce cipes lucis aeternae, quod est ipsa incomm hominem uenientem in hunc mundum, hoc inluminat et omnem angelum mundum, ut sit lux non in se ipso, sed in deo: a quo si auertitur anuocantur immundi spiritus, nec iam lux in domino, sed in se ipsis tenebrae,
Abbreviated transcription (Latin):
ulłis scripturis alind requira¬
tis. Nemo nobis aliud p̾cipi¬
at quidquid obscurum est
in seriptura. ħ ibi occulta est.
quidquid ibi planum est.
eẽt. non te pasceret. Sinsꝙͣ
oculta non te exercet.¬

Expanded text:
nullis Scripturis aliud requiratis, nemo vobis aliud praecipiat. Quidquid obscurum est in Scriptura, haec ibi occulta est: quidquid ibi planum est, esset, non te pasceret: si nusquam occulta, non te exerce
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃o. et a iida una res facta est.
Sed quid disceruit int̾ istos.
Certe hoc fecit pater et filius
in caritate. fecit indas in prodi¬
tione. Unde uidetis nõ ꝙ faciat
homo considand eẽ. S quo aĩo
et uoluntate faciat. quia in eod¬

Expanded text:
 est a Juda. Una res facta est. Sed quae res discernit eos? Quia hoc fecit Pater et Filius in charitate; Judas autem in proditione. Videtis quia non quod faciat homo considerandum est, sed quo animo et voluntate faciat. » Ite
Abbreviated transcription (Latin):
Gaudeat xp̃ianus ĩ adu̾sis:
qr aut ꝓbatur si iustus ẽ. aut si
pocor ẽ.emẽdatur. Cõtistetur sa¬
diũ. Gauteat poc̃or. si cũ iusto in
ħ scło cõtristetur. ut pꝰ scłm. cũ eo¬
dẽ remun̾et᷑ Uos inquit doꝰ. plo
rabitis et plangetis. scłm aute
gautebit Uos luistes eritis. s tri¬
sticia ur̃a ĩleticiam uẽiet. Quis¬

Expanded text:
Gaudeat christianus in adversis; quia aut probatur, si justus est; aut si peccator est, emendatur. Contristetur sadium. Gaudeat peccator, si cum justo in saeculo contristetur, ut post saeculum cum eodem muneretur. Vos, inquit Dominus, rabitis et plangetis, saeculum autem gaudebit: uos tristes eritis, sed tristitia uestra in laetitiam ueniet.
Abbreviated transcription (Latin):
ũtur. Qui quitẽ quatuor affectꝰ
dam pr̃icipia. et cõis mat̾ia. Affe¬
ctus siquitẽ. om̃i oꝑinomẽ ĩpõit.
Et qm̃ uirtus ẽ hĩtus mẽtis bñ
cõpõite. cõponẽoi. ĩstituendi. atq
oromandi. st̃ ãnmi affectus. ad id
qõ debent et qũo debent. ut ĩuir¬
tutes ꝓfic̾e possint. Alio qĩ: in
uicia facile decitent. Cũ gͦ prutẽ¬
ter. modeste. fortiter. et iu̾ste. a¬
mor et odiũ instituũtur. ĩ uirtu¬

Expanded text:
quidem quatuor affectus dam principia, et communis materia. Affectus siquidem operi nomen imponit. Et quoniam virtus est habitus mentis bene compositae, componendi et instituendi atque ordinandi sunt animi affectus ad id quod debent, et quomodo debent, ut in virtutes proficere possint; alioquin in vitia facile deficient. Cum igitur prudenter, modeste, fortiter et juste amor et odium instituuntur, in virtu
Abbreviated transcription (Latin):
atorẽ ut sb̃sistet approbatore
ut man̾et. nec ignaꝵ futuri. s
mandatorẽ p̾cepͦti. dãpnatore
delicti ut aduersꝰ mobedĩam
dum nesciendo querẽtẽ. S ĩt̾¬
rogando iudicantẽ. Nec ĩmidũ
ac timẽtẽ. Sed ab eterna uita
que iuste obedienti dat᷑ p̾ua̾i¬
catorẽ iuste ꝓhibentẽ. Nec sã¬
guĩs et adipis appetẽte. Sed
carnali ppło cõgruis sacrificiis
ĩpoĩtis ꝑ qͣsdam figuras uer
sacͥficium promitiẽtẽ. Nec li¬
uida ptͣbatione sed tñsqͥll abo¬
nitate zelantẽ. ne uni deo d̃bẽs
aĩa castitatẽ ꝑ multos falses cõ¬
iupta. et prostituata turbet᷑. n ͨ
ira uelut humana curbide seni¬
entẽ. Sedalia dĩna seu̾itate
ista recbuente q̃ nõ pp̃ ulciscẽdi
ubidinẽ. Sed pp̃ iudicandi rigo¬
rem cerco usu locutõis ira noĩ¬
simo examine ꝑ tp̈rles mor¬
taliũ mortes utilitate timõiᷤ
sui ppłis ĩponente. Nec sine ul¬
lo delicto ceca confusione iustoᷤᷤ

Expanded text:
atorem, ut subsisteret, adprobatorem, ut maneret; nec ignarum futuri, sed mandatorem praecepti et damnatorem delicti. ut aduersus inoboedientiam dum nesciendo quaerentem, sed interrogando iudicantem, nec inuidum ac timentem, sed ab aeterna uita, quae iuste oboedienti datur, praeuaricatorem iuste prohibentem; nec sanguinis et adipis adpetentem, sed carnali populo congruis sacrificiis inpositis per quasdam figuras uerum sacrificium promittentem; nec liuida perturbatione, sed tranquilla bonitate zelantem, ne uni deo debens anima castitatem per multos falsos corrupta et prostituta turpetur; nec ira uelut humana turbide saeuientem, sed alia diuina seuere iusta retribuentem, quae non propter ulciscendi bidinem, sed propter iudicandi uigorem certo usu locutionis ira nomisimo examine per temporales mortalium mortes utilitatem timoris sui populis inponentem; nec sine ullo delectu caeca confusione iustos
Abbreviated transcription (Latin):
Quid autem cõu̾so non ig¬
noscitur. Si fusus xp̃i sangs
ignoscit᷑. Quis homicida
despet. Si in spemi redditusẽ
a quo etiam xp̃o occisus est.¬
Quis despet si incruce latro
saluatus est añ paululum
homicida post paululum ac¬
cusatus cõuictꝰ dãpnatꝰ sus¬
pensus. et liberatꝰ noli mira¬
ri. ubi cõuictus. ubi dãpuatꝰ
s ubi liberatus ubi mitat᷑.¬

Expanded text:
Quid converso non ignoscitur, si fusus sanguis Christi agnoscitur? Quis homicida desperet, si in spem redditus est, a quo etiam Christus occisus estQuis desperet si in cruce latro salvatus est, ante paululum homicida, post paululum accusatus, convictus, damnatus, suspensus, liberatus? Noli mirari, ubi convictus, ibi damnatus; sed ibi liberatus, ubi mutat
Abbreviated transcription (Latin):
eruis dei quide merces fal¬
sis detractionib crescit. Sed
crescit etiam pena detͣhẽtiũ¬
Nam non sine cã dem̃ est.
Gaudete et exultate. qñ
detrahunt de nobis dicentes
falsa. qui a merçes urã multa
est in celis. nollemus cum
detrimento nr̃o magnã hr̃e
merçedem. Minus ibi hẽamͦ
Iit tñ nobiscũ ibi regnetis.

Expanded text:
ervis Dei quidem merces falsis detractionibus crescit, sed crescit etiam poena detrahentibus. Non sine causa dictum est: Gaudete et exsultate, quando letrahunt de vobis dicentes falsa, quia merces vestra magna est in coelis . Nolumus cum detrimento vestro magnam habere mercedem. Minus ibi habeamus, et tamen vobiscum ibi regnemus.
Abbreviated transcription (Latin):
Non pedib aut spaciis lo¬
coꝵ itur abste. aut redit᷑ ad ce
Aut u̾o filiꝰ tuus ille minor eqͦᷤ
aut currꝰ uł naues quesuit
Aut auolauit ꝓẽna insibili aut
moto poplite it adiit ut ĩ lõgin¬
qua regione uiuẽs prodige dis¬
siparet᷑ quod ded̾as ꝓfiscucenti
Dulcis pater. quia dederas et
egeno redeunti dulcior. l¬

Expanded text:
nim pedibus aut spatiis locorum itur abs te aut reditur ad te, aut uero filius ille tuus equos aut currus uel naues quaesiuit aut auolauit pinna uisibili aut moto poplite iter egit, ut in longinqua regione uiuens prodige dissiparet quod dederas proficiscenti dulcis pater, quia dederas, et egeno redeunti dulcior:
Abbreviated transcription (Latin):
sine cõ cubitu cõ ciꝑe meruisse.
Uirgmitatẽ deo dicauit cum
adhũc se cõ cepturã nesciret.
ut in t̾reno mortaliq corͤ ce
lestis uite imitatõ. uoto fieret
nõ pcepto. amore eligendi. ñ
nccitate ẜuiendi

Expanded text:
sine concubitu concipere meruisset, uirginitatem deo dicauit, cum adhuc quid esset conceptura nesciret, ut in terreno mortalique corpore caelestis uitae imitatio uoto fieret, non praecepto, amore eligendi, non necessitate seruiendi
Abbreviated transcription (Latin):
centis cum idem sonus ẽ et
oris et cordis. Dñ autem
loqui et male uiuere. nichil
alid ẽ ꝙͣ se suauoce dãpna¬
re.

Expanded text:
centis, cum idem sonus est et oris, et cordis; bene autem loqui, et male vivere, nihil est aliud quam se sua voce damnare.
Abbreviated transcription (Latin):
Illi soli catholici ma
nent. et si quid forte nescumt
et querendum existimãt sal¬
ua pietate discutiunt. sine ali¬
quo p̾idicio u̾itatis. et bones
atq honorant qnͣtum possunt
tñ flagitiose atq facinorose.
tem uuendum ẽẽ credunt.

Expanded text:
illi soli catholici malnent, etsi quid forte nesciunt, sed querendum existimant, salva pietate discutiunt sine aliquo preiudicio veritatis et bonos atque honorent quantum possunt; tamen flagitiose atque facinorose vendum esse credunt.
Abbreviated transcription (Latin):
bello. de crudelitate certanit¬
et uicit illud enim ꝓstrauit
armates Ista nudatos. Bellũ
erat. ut qui feriebatur. si poss
feriret. Pax autem non ut
qui euaserat niu̾et. sedut
moriens. non repugnaret.¬

Expanded text:
bello de crudelitate certauitet uicit. Illud enim prostrauit armatos, ista nudatos. Bellum erat, ut qui feriebatur, si posset, feriret; pax autem, non ut qui euaserat uiueret, sed ut moriens non repugnaret.
Abbreviated transcription (Latin):
poĩta ut eẽnt et hrent pp̃as
mensuras et propͥos mime¬
ros. et prop̾umn pondus q̃
meis pro sui ciꝰq generio
mutabilitate mutarentur
augmentis. et dunimutõib̾.
multitudine. et pancitate.
lenitate. et grauitate ẜin dis¬
poĩtionem dei. Nunquio si¬
cut ista mutantur Ita ip̃m
dei consiliũ in quo ea dispo¬
suit mutabile dicimꝰ adu̾¬
dementiam.

Expanded text:
posita, ut haberent proprias mensuras suas et proprios numeros et proprium pondus, quae in eis pro sui cuiusque generis mutabilitate mutarentur, augmentis et diminutionibus, multitudine et paucitate, leuitate et grauitate secundum dispositionem dei: numquid, sicut ista mutantur, ita ipsum dei consilium, in quo ea disposuit, mutabile dicimus? auerdementiam!
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ si angeli uł iussi uł ꝑmissi
adhibeant oꝑatoẽm suam teb
que gigninitur in mundo nõ
tam sunt creatores aĩaluum.
qmͣ nec agricole frugum atq ar¬
Nemo ues
de fide excutiat a sana datrina
qui fecit in celo angelum ip̃e fe¬
cit in terram u̾miculum. Sed
angelũs in celo pro btĩtudine
celesti. uermiculum in terra pro
hĩtatione cerrestri.

Expanded text:
 si Angeli jussi vel permissi adhibeant operationem suam rebus, quae gignuntur in mundo, tam non sunt creatores animalium, quam nec agricolae frugum atque arnemo vos de fide excutiat, et de sana doctrina. Qui fecit in coelo angelum, ipse fecit in terra vermiculum: sed angelum in coelo pro habitatione coelesti, vermiculum in terra pro habitatione terrestri.
Abbreviated transcription (Latin):
Amor turpis
quo aĩmꝰ seip̃m ao inferiora secta¬
tur qui magis ꝓprie cupiditas dr̃.¬
õiũ.s. maloꝵ radix. Et iteo nõ ẽ¬
amardũ. qd̃ amanti et feruẽti
amatori ausserri p̃t. Cuiꝰ gͦ tei amor

Expanded text:
 turpis, quo animus se ipso inferiora sectatur, quae magis proprie cupiditas dicet malorum radix. Et ideo non amandum est, quod manenti et fruenti amori auferri potest. Cujus ergo rei amor
Abbreviated transcription (Latin):
dit. sacmenta sibi heretici dĩde̾
potuerunt. caritatem nõ dĩse¬
runt. et quia diuicere non po¬
cuerunt recesẜunt. Illa aute
manet integra. sorte obuenit
quibdam. Qui ht hanc secuxͦ
est. Nemo illum mouet de ecca
catholica. et si foris illam ĩcipi¬
at hr̃e intromittit᷑ quomodo
ramꝮ oliue a colunba.¬

Expanded text:
dere? Sacramenta sibi haeretici dividere potuerunt, caritatem non diviserunt: et quia dividere non potuerunt, recesserunt: illa autem manet integra. Sorte obvenit quibusdam. Qui habet hanc, securus est. Nemo illum movet de Ecclesia catholica. Et si foris illa incipiat habere, intromittitur: quomodo ramus olivae a columba
Abbreviated transcription (Latin):
scentia eẽt si homo non ante
peccasset. Nuptie n̾o eẽnt et¬
dixi nullam ẽẽ concupĩam.
qr est et głianda concupĩa
pientia.¬

Expanded text:
scentia, nisi homo ante peccasset, nuptiae uero essent, etdixi: nulla esset concupiscentia, quia est et glorianda concupiscepientia
Abbreviated transcription (Latin):
a que cõmẽdat apłs. fides spes.
caritas. Possũt eciam młto cõ¬
uẽiençius tres ille uirtutes eu¬
gen. et cẽtena. Ut ĩ infimo hĩ¬
t̾et pudicicia cõuigalis. sup̃ iui¬
dualis. atq hac supior uirgina¬

Expanded text:
illa quae commendat Apostolus, fides, spes, caritas . Possunt etiam multo convenientius tres illae ubertates egena, centena, ut in infimo habitet 41 pudicitia conjugalis, supra vidualis, atque hac superior virgina
Abbreviated transcription (Latin):
t̾e. adorso usq ad uẽtrẽ. Ueluo
si iacẽtẽ hõie meticris. supi¬
nũ sen pnũ sexies tñ lõgus
ẽ a capite usq ao pedes. ꝙtuz
latus a dextera ĩ sinistram nel
asinistra in terteram.et decies¬
ꝙ̃tũ altus a terra. Unte fc̃a est
archa trecẽtoꝵ ĩ lõgituoĩe cu¬
bitoꝵ. et quĩquagnita ĩ lati

Expanded text:
ut si jacentem hominem metiaris supinum, seu pronum, sexies tantum longus est a capite ad pedes, quam latus a dextra ad sinistram, vel a sinistra in dexteram; et decies, quam altus a terra. Unde facta est arca trecentorum in longitudine cubitorum, et quinquaginta in la
Abbreviated transcription (Latin):
mus. nec quisꝙͣ ẽ in hominũ
gen̾e. qui nõ hinc siñe anteqmͣ
plene sit emissa consentiat. bõ
autem qnͣtum existimo n ille
dici põt. qui nõ habet quoda¬
mat qualecumq sit. neq qui
neq qui non amat quod hab
etiam si optimũ sit. Nam et
qui appetit qd̾ adipisci non põt.
cruciatur. et qui adeptus quod
nõ appetendum ẽẽt. fallitur. et
qui non appetit quod adipiscẽ
mifia et beatitudo in homine
uno simł hĩtare consuenerunt
Nullus igitur eorum beatus
est. Quartum restat ut indeo
to qd̃ ẽ hoĩs optimum. et ama¬
tur. et hẽtur. ibidem. ⁊ to est

Expanded text:
mus; neque quisquam est in hominum genere, qui non huic sententiae, antequam plene sit emissa, consentiat. Beatus autem, quantum existimo, neque ille dici potest, qui non habet quod amat, qualecumque sit; neque qui neque qui non amat quod habet, etiamsi optimum sit. Nam et qui appetit quod adipisci non potest, cruciatur; et qui adeptus est quod appetendum non est, fallitur; et qui non appetit quod adipiscendmiseria et beatitudo in homine uno simul habitare consueverunt: nullus igitur illorum beatus est. Quartum restat, ut video, id quod est hominis optimum, et amatur, et habetur. Quid enim est
Abbreviated transcription (Latin):
Cõfioera aia mea. Intendite
oĩa ĩtima mea qmͣ illi debeat
quia me fecisti debeo amori
tuo me totum. qr me redmi¬
sti debeo meip̃m cotum. qr
tanta promisisti debeo meip̃
totum. ĩmo debeo amori tuo
plusqmͣ meip̃m. qm̃ tu es ma¬
ior me pro quo dedisti ceip̃z.
mine me gustare per amorẽ
qd̾ gusto per agnitionem. Sẽ¬
ciam ꝑ affectum qd sentio ꝑ
intellectum. Plus tibi debeo
qmͣ meip̃m totum Sednec
plus hẽo. nec hocipm ꝑmeto¬

Expanded text:
Considera, anima mea, intendite, omnia intima mea, quantum illi debeat quia me fecisti, debeo amori tuo meipsum totum; quia me redemisti, debeo meipsum totum; quia tantum promittis, debeo meipsum totum, imo tantum debeo amori tuo plusquam meipsum, quantum tu es major me, pro quo dedisti teipsum, mine, me gustare per amorem d gusto per agnitionem; sentiam per affectum, quod sentio per intellectum. Plus tibi debeo quam me ipsum totum; sed nec plus habeo, nec hoc
Abbreviated transcription (Latin):
do uisiones ãgłice. et celestiuz
mĩstroꝵ. sola uerba sonnerũt.
ueꝵ eciã hõib dei u̾bo simpli¬
cis pietatis agẽtib. spũs mĩ¬
di de hõim corꝑib ac sensib
pulsi st̃. Uicia corpis lango¬
ferna cesserũt. mortui siutere¬

Expanded text:
do uisiones angelicae et caelestium ministrorum sola uerba sonuerunt, uerum etiam hominibus Dei uerbo simplicis pietatis agentibus spiritus inmundi de hominum corporibus ac sensibus pulsi sunt, uitia corporis languoferna cesserunt, mortui reuixe
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯc̃. Om̃is scĩ edificii status
sicut deo pficit oꝑante. ita deo
custodiente cõsistit. qm̃ tune
utił p̾positoꝵ custodia est. cñ
Et non solum greges. s etia
ip̃os dignatur custodire pa¬
stores.

Expanded text:
. Omnis sancti aedificii status, sicut Deo operante proficit, ita Deo custodiente consistit. Quoniam tunc utilis praepositorum custodia est, cum et non solum greges, sed etiam ipsos dignatur custodire pastores.
Abbreviated transcription (Latin):
hoii cõu̾sato. sepe exꝑti sumiꝰ.
ĩ quibdã lasciuia cõp̾ssa. cre¬
uisse auariciam. Nam sicutĩ
ip̃is sensib corꝑis acutiꝰ au¬
diũt qui nõ uitẽt. et tãgẽto
mlta discerũt nec tãta ui¬
uacitate tãgũt qui octis utũ¬
tur Ubi intelligitur ex uno
ne ex̾c̾e. tãꝙ̃ Ex alt̾o coneturĩ¬
plere. qd̾ negatur ĩ alt̃o. Ita se¬
pe carnalis cupiditas a cõcutẽ¬
di uoluptate ꝓ hibita. maiori¬
b uirib ĩ peciue se porrigit ap¬
petitũ. et illĩc aou̾sa. huc seĩ¬
petu arcẽtiori cõu̾tit.

Expanded text:
 conuersationem saepe experti sumus in quibusdam lasciuia compressa creuisse auaritiam. nam sicut in ipsis sensibus corporis acutius audiunt qui non uident et tangendo multa discernunt nec tanta uiuacitate tangunt, qui oculis utuntur — ubi intelne exserere, tanquam ex altero conetur implere quod negatur in altero: ita etiam saepe carnalis cupiditas a concumbendi voluptate cohibita, majoribus viribus in pecuniae se porrigit appetitum, et illinc aversa, huc se impetu ardentiore convertit.
Abbreviated transcription (Latin):
magnam curani. nõ ꝑ nobis.
Nam głosũ ẽ iiurias obliuisci.
s obliuisc̾e ĩiiriam tuam. non
uulnus fr̃ĩs tui. Ergo corcipe ĩ
ter te et ip̃m solũ. intuens cor¬
reptõ. ꝑ cens putori.

Expanded text:
magnam curam, non pro nobis; nam gloriosum est injurias oblivisci: sed obliviscere injuriam tuam, non vulnus fratris tui. Ergo corripe eum inter te et ipsum solum, intendens correctioni, parcens pudori.
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ ꝑ mathematicos. qi stella
tacit ut hõ peccet. nam ip̃e nõ
peccat. Sic blasphemias cõu̾¬
tit in deũ. Creator eĩ stellaꝵ.
de̾ ẽ. Et dũ nõ uult hõ seaccu¬
sare in eo qõ fecit deũ accusat
a quo fcũs E

Expanded text:
 mathematicos quia stella facit ut homo peccet; nam ipse non peccat. Sic blasphemias convertit in Deum. Creator enim stellarum Deus est: et dum non vult homo se accusare in eo quod fecit, Deum accusat a quo factus e
Abbreviated transcription (Latin):
cẽpꝰ duratt. Aut eĩ subduceris illi
aut io subducitur tibi. Et cũ fue
Ubiergo aut amor ꝑit. aut qõ a¬
matur: nõ ẽ amandũ. S qͥd est
amandũ: Quod nobiscũ pt̃ eẽ

Expanded text:
prodest? Aut subduceris illi, aut subducitur tibi. Cum fueris Ubi ergo aut amator perit, aut quod amatur, non est amandum. Sed quid est amandum? Quod nobiscum potest
Abbreviated transcription (Latin):
Ille qui pp̃ uitandam calũpie¬
am tp̃s ate redemit. Hic cole¬
rat dies males. Tn qͥ calũp¬
mis pasceris et hic habes dies
malos. et post dies ip̃os hĩturꝰ
es indie indicii peiores. sed hos¬
forte rides qr minimũ accendi.
ride.ride. cõtempne. Ego erego
ueniet qui exigat.

Expanded text:
Ille qui propter vitandam calumniam tempus a te redemit, hic tolerat dies malos: tu qui calumnis pasceris, et hic habes dies malos, et post dies ipsos habiturus es in die judicii pejores. Sed forte rides, quia nummum attendis. Ride, ride, et contemne: ego erogem, veniet qui exigat.
Abbreviated transcription (Latin):
Iam ues mũdi
estis pp̃ u̾bũ qd̾ lociitꝰ sum uobis.
Quare nõ ait mũdi estis pp̃ bap¬
tismũ quo abluti estis. s ait ꝓpt̾
uerbum quod locutus sum uob̾
nisi quia in aqua u̾bum mundat
De trahe uerbum. et quid ẽ aq̃ nisi
a qua accedit uerbum ad elm. et
bum. Nam de hoc utiq dixerat qũ
pedes discipłis lauit. Qui lotus ẽ
ẽ mundꝰ totus. Unde ista tanta uir¬
tus aque. ut corpus tangat et cor
abluat. nisi faciente uerbo. nõ quia
dicitur. sed qr creditur. Nam ĩ ip̃o
uerbo aliuid est sonus transiens.
aliud uirtꝰ imanens. hoc ẽ uerbũ
dei qd predicamus.
uerbum fidei tm̃ ualet. in eccłia dĩ
ut per ip̃m credentẽ offerentẽ bene¬
dicentem tiiguẽtem tantillum
mũdet infantem. ꝙͣuis nõdũ ua¬
lentẽ cordecrede̾ ad insticiam. et
ore cõfiteri ad salutem. hoc fit per
uerbum de quo dominꝯ ait. Iam
uos mũdi estis pp̃ uerbum qd̾ locu¬
tus sum uobis.

Expanded text:
am vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait: Mundi estis propter baptismum quo abluti estis; sed ait: Propter verbum, quod locutus sum vobis, nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et quid est aqua nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit. Qui lotus est, est mundus totus. Unde ista tanta virtus aquae, ut corpus tangat, et cor abluat, nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia creditur. Nam et in ipso verbo alius est sonus transiens, aliud virtus manens, hoc est verbum fidei, quod praedicamus. erbum fidei tantum valet in Ecclesia Dei, ut per ipsum credentem, offerentem, benedicentem, tinguentem, etiam tantillum mundet infantem: quamvis nondum valentem corde credere ad justitiam, et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait, Jam vos mundi estis, propter verbum quod locutus sum vobis.
Abbreviated transcription (Latin):
an ex cõseꝙtib reꝵ mortaliũ cor¬
ruptoib. nam płaq eaꝵ. aut
de uiuor corpũ uiciis nel pur¬
gamẽtis. uel exalatõib. aut ca¬
dauer tłe gignũt᷑ quedam etiã
de corruptone lignoꝵ. et ħbaꝵ.q̃

Expanded text:
an ex consequentibus rerum mortalium corruptionibus. nam pleraque eorum aut de uiuorum corporum uitiis, uel purgamentis uel exhalationibus aut cadauerum tabe gignuntur, quaedam etiam de corrup
Abbreviated transcription (Latin):
n ͤ sui gen̾is decus. itaut ĩ biis
maior sit admiracõ bene cõ site¬
rantis. et laus uberior õĩpotẽtis
artificis. qui oĩa ĩ sapĩa fecit. q̃
a fĩe usq ad finẽ ꝑtẽdẽs. et sua¬
uiter cũcta disponẽs. Rec eaip̃a
reꝵ nouissia. qͥ pro sui gu̾is ordi¬
ne dissoluũt et quaꝵ dissolutõ¬
nẽ ex pena nr̃e mõrlicatis hor¬
remus. reliquit ĩformia. S cͤat
mĩma cors acuta sesu aĩantia.
ut maiore attẽtõne stupeamꝰ agili
musce uolancis. ꝙ magnituoi¬
nẽ iumẽti gradientis. ampꝰq
miremꝰ oꝑa formiculaꝵ. ꝙ̃ one¬

Expanded text:
 sui generis decus, ita ut in his maior sit admiratio bene considerantis et laus uberior omnipotentis artificis, qui omnia in sapientia fecit, quae a fine usque ad finem pertendens et suauiter cuncta disponens nec ea ipsa rerum nouissima, quae pro sui generis ordine dissoluuntur, et quarum dissolutionem ex poena nostrae mortalitatis horremus, relinquit informia, sed creat minima corpore, acuta sensu animantia, ut maiore adtentione stupeamus agilitatem muscae uolantis quam magnitudinem iumenti gradientis ampliusque miremur opera formicularum quam one
Abbreviated transcription (Latin):
Quia caro cũ qua inhĩ¬
Mecum uult coronan. s non
mecũ decertare. alłm peiorem
mor su dilaçeranto cõsumẽs.
Iceo lõga trahens sispiria cla¬
mitanto dicam. Infelre ego lõ
quis me liberabit de corpe mor¬
tis huius: Gtã dei.ꝑ que: per

Expanded text:
 cum qua inhabmecum vult coronari, sed non mecum decertare. Nullum pessimiorem morsu dilacerando consumens. Ideo longa trahens suspiria, clamitando dicam: Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei. Per
Abbreviated transcription (Latin):
nõ que ip̃i faciũt. seduatura¬
lib signis futura p̃noscunt. q̃
signa in hõĩnum sensꝰ ueĩre
non possunt. ante p̾dicunt. ne¬
q enim quia p̾uidet medicus
quod non p̾uidet eiꝰ artis ig¬
narus .io iam diuinus ẽ hẽnd̃.
Quid aũt mirũ si quẽ admo¬
dum ille in corp̾ hũanũ uel
ꝑturbata uł modicata tp̃rantia
curas ualitudines. S ic demon¬
in acris affcõe acq ordinatione
sibi nota nobis ignota futuras
p̾uidet tẽpestates. Aliqñ et iõi¬
nun dispoitiones non solum
uoce prolatas ueꝵ etiam in co¬
gitatione conceptas / consignat
que dum ex anino expͥmunt᷑
incorpore tota facilitate ꝑdiseñt
atq hinc etiam multa futura p̾¬
nũciant aliis uidelic mira qui
ista dispoĩta nõ nou̾unt. Sicut
enim aꝑꝑet concitacior aĩe motꝰ
ĩ uultu ut ab homĩb quoq ali¬
quid forincecꝰ agnoscatur quod
intͥncecꝰ agitur. ita non de bet eẽ
incredibile. sietiam leuiores
cegitationes daut aliqua signa

Expanded text:
 quae ipsi faciunt, sed quae naturalibus signis futura praenoscunt, quae signa in hominum sensus uenire non possunt, ante praedicunt. neque enim quia praeuidet medicus, quod non praeuidet eius artis ignarus, ideo iam diuinus habendus est. quid autem mirum, si quemadmodum ille in corporis humani uel perturbata uel modificata temperie euidet ualitudines, sin aeris affectione atque ordinatione sibi nota, nobis ignota, futuras praevidet tempestates: aliquando et hominum dispositiones non solum voce prolatas, verum etiam cogitatione conceptas: cum signa quaedam ex animo exprimuntur, in corpore tota felicitate perdiscunt: atque hinc etiam multa futura praenuntiant, aliis videlicet mira, qui ista disposita non noverunt. Sicut enim apparet concitatior animi motus in vultu, ut ab hominibus quoque aliquid formsecus agnoscatur, quod intrinsecus agitur, ita non debet esse incredibile, si etiam leviores cognationes dant aliqua signa
Abbreviated transcription (Latin):
Cocidianum
bellum gero mieninis sepuus
in fututem redigens corpus
meun.et dolores mei uosupta¬
te pelluntur.

Expanded text:
cotidianum bellum gero in ieiuniis saepius, in seruitutem redigens corpus meum; et dolores mei uoluptate pelluntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Est bellum qd̾ secum agit homo
dimicans contraconcupiscĩas
malas frenans auariciam. Eli¬
dens suꝑbiam susfocans ambiti¬
onem t̾rucioans libromem has
pugnas facit in ecculto. et ĩtit
nr̃e ad prelium. et digiti ñri ad
sumi. quia aouersus tuam con¬
suetudinem malam. et aouer¬
sus netustatem uite me male.
que crahit te ad solita. et refre¬
nat ad noua. Incipit ergo tibi
eẽ bellum aduersum ce. Sed
ex qua parte tibi disciplices iũ¬
ꝑmittit. ut diu contra telitiges
donec absorbeantur omnes cu¬
piditates male. ut intelligas
inte penam tuam. inte exde¬
ip̃o. et flagellum tuum situt
rixa cua tecum. Sic uindicat᷑
in rebellem contra deuin ut
ip̃e sibi sit belium qui pacẽ noluͭ¬
hre cum deo. sed tene menbra
tua aduersus concupiscĩas tuas

Expanded text:
 bellum, quod secum agit homo, dimicans contra concupiscentias malas, frenans auaritiam, elidens superbiam, suffocans ambitionem, trucidans libidinem. has pugnas facis in occulto, et non uiuestrae ad proelium et digiti uestri ad sum? Adversus tuam consuetudinem malam, adversus vetustatem vitae tuae malae, quae trahit te ad solitam, et refrenat a nova. Indicitur enim tibiesse bellum adversus te. Sed ex qua parte tibi displices, junpermittit ut diu contra te litiges, donec absorbeantur omnes cupiditates malae? Ut intelligas in te poenam tuam: in te ex teipso est flagellum tuum; sit rixa tua tecum. Sic vindicatur in rebellem adversus Deum, ut ipse sibi sit bellum, qui pacem noluihabere cum Deo. Sed tene membra tua adversus concupiscentias tuas
Abbreviated transcription (Latin):
nõ egrotare possit. eciam si aliquo
caũ pͦriusꝙ egrotet occũbat. sic et
corruptõ.si ĩ hõie iustĩa .i. obedien¬
cia ꝑman̾et. s ip̃m mortale nõ est

Expanded text:
non aegrotare possit, etiamsi aliquo casu priusquam aegrotet occumbat? Sic et incorruptionem, si in homine justitia, id est obedientia, permaneret: sed ipsum mortale non est
Abbreviated transcription (Latin):
na erunt. Quid dabit eis quos
p̾stinauit adiuitam. Sihoc dedit
eis ques p̾destinanit ad mortẽ.
Que bona inlla in illa beatitiroi¬
ne faciet eos sumere pro quibo
in hac miseria unigenitũ filiũ
siuim uoluit utum usq ad mortẽ
mala tanta proferre. que boua¬
in illo regno accepturi sumus
qũ quidem xp̃o moriente pro no¬
bis tale pignus accepimus. Qͣł
erit sp̃s hominis nullum om̃ino
hñs utium. nec sub quo iaceat
nec cui cedat. nec contra qd̃ saltẽ
laudabilr̃ dimicet. pacatissima uͥ
uinificatum nlłis alimoniis ĩ di¬
gebit. Nonenim aniniale. Sed
spũale erit hñs quidem carmis.
sed smne ulla corruptione carnali¬
substanciã.

Expanded text:
a? Quid dabit eis quos praedestinavit ad vitam, qui haec dedit etiam eis quos praedestinavit ad mortem? Quae bona in illa beata vita faciet eos sumere, pro quibus in hac miseria unigenitum Filium suum voluit usque ad mortem mala tanta perferre. Uin illo regno accepturi sumus, quando quidem Christo moriente pro nobis tale iam pignus accepimus! Qualis erit spiritus hominis nullum omnino habens uitium, nec sub quo iaceat, nec cui cedat, nec contra quod saltem laudabiliter dimicet, pacatissima uiruiuificatum nullis alimoniis indigebit! Non enim animale, sed spiritale erit, habens quidem carnis. sed sine ulla carnali corruptione substantiam.
Abbreviated transcription (Latin):
Audi aĩam
dicentẽ ao corpus. Ego de celo
uẽi a deo cõcessa tibi. et tu tet¬
ra es. m elius ẽ. ut tu mecuz
asçẽd as ao celũ ꝙ̃ tu me tra¬
has tecũ ĩ infernũ. Dũ uiuimꝰ
et sumꝰ unũ corpus. openiur

Expanded text:
audi animam dicentem ad corpus: Ego de coelo veni a Deo concessa tibi. Nam tu de terra es: melius est ut mecum ascendas ad coelum, quam ut me trahas ad infernum. Dum vivimus et sumus
Abbreviated transcription (Latin):
cline est humanum genꝯͣ
potius sue.consuetudinis.
extimare p̾cata. fit pleꝵ¬
q. ut quisq hominum ea
tm̃ culpanda arbitretur.
quesue regionis et tpris
homines inccupare atq dã¬
pnare consueuerunt. Et
ea tiñ ꝓbanda atq damp¬
nanda. que cõsuetudo eoꝵ
cum quib inuit admitcit

Expanded text:
clive est humanum genus potius suae consuetudinis aestimare peccata, fit plerumque ut quisque hominum ea tantum culpanda arbitretur, quae suae regionis et temporis homines vituperare atque damnare consueverunt; et ea tantum probanda atque laudanda, quae consuetudo eorum cum quibus vivit, admittit
Abbreviated transcription (Latin):
Disce et doce. uiue
et pasce. Deus qui tibi dat
nil melius ꝙͣ se tibi dat. Aua¬
re quio aluid q̃rebas: Aut si
aluto petas. quio tibi suffiçit
cui deus nõ sufficit:

Expanded text:
Disce, et doce; vive, et pasce. Deus qui tibi dat, nihil melius quam se tibi dat. Avare, quid aliud quaerebas? Aut si aliud petas, quid tibi sufficit, cui Deus non sufficit?
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃ uirgineum sibi requisiut
hospicim. ut nobis ostendet
in casto corpore debere portare
deum. aAd hoc eĩ deus hominem
suscepit in se ut. et nos deum
suscipiamus innobis.In e¬

Expanded text:
r virgineum sibi requisivit hospitium, ut nobis ostenderet in casto corpore Deum portari debere. Ad hoc enim Deus hominem suscepit in se, ut et nos Deum suscipiamus in nobis,
Abbreviated transcription (Latin):
Sed nemo renascitur ĩ xp̃o.
nisi prius nascatur in pecca¬
ti corpore. Sicut antem
male bono uti malum est.
est. Duo igitur ħ bonum
et malum. et alia duo usus
bonus. et usus malus sibimet
adiuncta quatuor differen¬
tias faciunt. Bene utitur
bono continentiam dedicas
deo. Male utitur bono con¬
cinentiam dedicans ydolo.
Sale utitur malo con¬
cupiscĩam relaxans adulte¬
rio.Bene utitur malo
cõcupiscĩam restringens cõ¬
nubio. Sicut ergo me¬
lius est beue uci malo. qm
bñ uti bono cum sit utriun¬
bonum. ita qui dat urgi.¬
nem suam bene facit. et̾ qͥ
non dat nuptii melius sa¬
cit

Expanded text:
sed nemo renascitur in Christsed nemo renascitur in Christi corpore, nisi prius nascatur in peccati corpore. sicut autem bono male uti malum est, est. duo igitur haec, bonum et malum, et alia duo, usus bonus et usus malus, sibimet adiuncta quattuor differentias faciunt. bene utitur bono continentiam dedicans deo, male utitur bono continentiam dedicans idolo; male utitur malo concupiscentiam relaxans adulterio, bene utitur malo concupiscentiam restringens conubio. sicut ergo melius est bene uti bono quam bene uti malo, cum sit utrubonum: ita qui dat virginem suam nuptum, bene facit; et qui non dat nuptum, melius facit
Abbreviated transcription (Latin):
uuloꝵ. Omiem hominez
separi adõ nisi d ꝑ mediato¬
tem xp̃m recõciliatur deo. n
separi ꝙ̃ qm̃ nisi peccatis in¬
est posse. Nonergo reconcili¬
ari nisi pcc̃oꝵ remissione ꝑ
unam gratiam miẜicordissi¬
mi saluatoris/ ꝑ unam uicti¬
mam uerissimi sacerdotis.
ac si om̃is filios mulieris que
spenci credidit ut libidine
corrumpetur/ non liberari a
corpore hiꝰ mortis. nisi ꝑ filiũ
uiginis que angelo credidit
utꝰ sine libidine fecaretur.
Bonum ergo cõnigii nõ est
feruor concu̾piscĩe. Sed qui¬
dam licitus et honestus illo
feruore ucendi modꝰ ꝓpagan¬
de ꝓli. non explende libidim
accomodatus..Quiod gͥ¬
in menbris corporis mortis
hiꝰ mnobedienter monetur
totumq animũ in se deiectũ
conatur atrahere. et neq
cũ mẽs uolui̾t exurgit. nez
cum mens uoluerit conqui¬
escit. hoc ẽ malum peccati in
quo nascitur omuis homo cũ
autẽ ab illicitis corrupciõibꝰ
est est bonum cõiugii ꝑ qõ
ordinata scĩtate nascitur hõ.

Expanded text:
 omnem hominem separari a deo, nisi qui per mediatorem Christum reconciliatur deo, nec separari quemquam nisi peccatis ins posse, non ergo reconciliari nisi peccatorum remissione per unam gratiam misericordissimi saluatoris, per unam uictimam uerissimi sacerdotis ac sic omnes filios mulieris, quae serpenti credidit, ut libidine corrumperetur, non liberari a corpore mortis huius nisi per filium uirginis, quae angelo credidit, ut sine libidine fetaretur. Bonum ergo coniugii non est feruor concupiscentiae, sed quidam licitus et honestus illo feruore utendi modus propagandae proli, non explendae libidini accommodatus. uoin membris corporis mortis huius inoboedienter mouetur totumque animum in se deieetum conatur adtrahere et neque cum mens noluerit exsurgit neque cum mens uoluerit conquiescit, hoc est malum peccati, cum quo nascitur omnis homo. eunt autem ab inlicitis corruptionibus , hoc est bonum coniugii, per quod ordinata societate nascitur homo.