comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in om̃ib parcitate: Carniũ uero quadrupedũ omnino
ab om̃ib abstineat᷑ comestio: p̃ter om̃ino debiles et
egrotos:¬
autẽ sic Et ideo cũ aliqua scrupulositate: a nob̾
mensura uictus alioꝵ constituit᷑ Tam̃ infirmoꝵ contu¬
entes imbecillitatẽ: credimꝰ eminã uini ꝑ singłos suffi¬
cere ꝑ diem: Quib autẽ donat ds tolerantiã abstinen¬
tiȩ ꝓpriam se habituros mercedẽ sciant: Quod si aut loci
necessitas. aut labor. aut ardor estatis ampliꝰ poposcerit:
in arbitrio prioris consistat: Consid̾ans in om̃ib: ne sub¬
repat satietas aut ebrietas Licet legamꝰ uinũ monachoꝵ¬
om̃ino ñ esse: Sed quia nostris temporib id monachis ꝑ-¬
suadere ñ possumꝰ: saltim uł hoc consentiamꝰ. ut nonusq
ad satietatẽ bibamꝰ. sed partiꝰ : quia uinũ postatare fa
cit etiã sapientes Ubi autẽ necessitas loci exposcit. ut

Expanded text:
in omnibus parcitate. Carnium vero quadrupedum omnino in omnibus parcitate. Carnium vero quadrupedum omnino ab omnibus abstineatur comestio, praeter omnino debiles et aegrotoss vero sic. Et ideo cum aliqua scrupulositate a nobis mensura victus aliorum cōstituitur. Tamen infirmorū contuentes imbecillitatem, credimus eminam vini per singulos sufficere per diem. Quibus autem donat Deus tolerantiam abstinentiæ, propriam se habituros mercedem sciant. Quia si loci necessitas aut labor, aut ardor æstatis amplius poposcerit, in arbitrio Prioris consistat, considerans in omnibus ne subrepat satietas aut ebrietas: licet legamus vinum omnino monachorum non esse. Sed quia nostris temporibus id monachis persuaderi non potest, saltem vel hoc consentiamus, vt nō vsque ad satietatecit etiam sapientes. Ubi autem loci necessitas exposcit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
ufficere credimꝰ ad refectionẽ cotidianã tam sextȩ.
quã nonȩ om̃ib m̃sib cocta duo pulm̃taria. ꝓpter
diu̾soꝵ infirmitates: ut forte qui ex uno edere ñ potue¬
rit. ex alio reficiat᷑ Ergo duo pulm̃taria cocta: fr̃ibus
om̃ib sufficiant. Et si fuerit unde poma aut nascentia
leguminũ: addatur & terciũ. Panis libra una ꝓpensa
sufficiat indie: siue una sit refectio. siue prandii ae ce¬
nȩ. Quod si cenaturi sunt: de eadẽ libra t̾cia pars acel¬
lario reseruetur. ⁊ reddenda cenaturis Qd̃ si labor fac.¬
tus forte fuerit maior: in arbitrio &e potestate abbis
erit. si expedit aliquid augere: remota p̃omnibꝰ crapu¬
la. ut nunꝗͣ subrep at monacho indigeries: quia nicħ
sic contrariũ est om̃i xp̃iano quomͦ crapula. sicut ait
dñs nr̃. Uidete ne grauent᷑ corda ur̃a in crapula &e ebrie
tatȩ: ce curis huiꝰ uitȩ: Pueris uero minori etate ñ eadẽ
seruetur quantitas. sed minor quã maiorib: seruata

Expanded text:
efectionem quotidianam tam Sextae, quam nonae omnibus mensibus cocta duo pulmentaria propter diversorum infirmitates, ut forte qui ex uno non poterit edere, ex alio reficiatur. Ergo cocta duo pulmentaria fratribus omnibus sufficiant. Et si fuerit unde poma aut nascentia leguminum, addatur et tertium. Panis libra una propensa sufficiet in die, sive una sit refectio, sive prandii, et coenae. Quod si coenaturi sunt, de eadem libra tertia pars a Cellarario reservetur reddenda coenaturis. Quod si labor forte factus fuerit major, in arbitrio et potestate abbatis erit, si expediat, aliquid augere, remota prae omnibus crapula: et ut nunquam subripiat monacho indigeries: quia nihil sit contrarium omni Christiano, quomodo crapula, sicut ait Dominus noster: Videte, ne graventur corda vestra in crapula . Puea in crapula . Pueris vero minori aetate non eadem servetur quantitas, sed minor, quam majoribus, servata
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ congruam:¬
ui ꝓgraui culpa ab oratorio & amensa excõmu¬
nicatur: hora qua opus dei in oratorio ꝑcelebra¬
tur. ante fores oratorii ꝓstratꝰ iaceat. nichil dicens.⁊
nisi tantũ posito in terra capite ꝓstrat ꝓnus om̃iũ de
oratorio exeuntiũ pedibꝰ. Et hoc tam diu faciat: usq
dũ abbas iudicauerit satisfactũ esse. Qui dũ ussus ab
abbate uenerit: uoluat se ipsiꝰ abb̃is pedib deinde om̃i¬
um uestigiis fr̃m ut orent ꝓ ipso. Et tunc si uisserit ab¬
bas: reciꝑiat᷑ in choro uł ordine quo abbas decreuent
lta plme: ut psalmũ aut lectionẽ uł aliuid quid ñ p̃su¬
niat inontu imponere uisi iterũ abbas iubeit Et
om̃id horis du. ii completur opus dei. ꝓitiat se in tertã.
in loco quo stat re sic satiifaciat: usq dũ iubeatabbas
ut quiescat iã ai. hoc satisfactione: Quiuͦ ꝓleuibus
cuinis ercõmuriuatitur tantũ amensa: in oratorio sa

Expanded text:
tionem congruamtionem congruamibus culpis ab oratorio et a mensa excommunicatur, hora, qua opus Dei in oratorio percelebratur, ante fores oratorii prostratus jaceat, nihil dicens nisi tantum posito in terra capite stratus pronus omnium de oratorio pedibus exeuntium. Et hoc tandiu faciat, usque dum abbas judicaverit satisfactum esse. Qui dum jussus ab abbate venerit volvat se ipsius pedibus, deinde omnium vestigiis fratrum, ut orent pro ipso: et tunc, si jusserit abbas, recipiatur in choro, vel ordine quo abbas decreverit; ita sane ut psalmum vel lectionem, vel aliud quid, non praesumat in oratorio imponere, nisi iterum abomnibus horis dum completur opus Dei, projiciat se in terra in loco in quo stat, et sic satisfaciat usque dum jubeat abbas ut quiescat jam ab hac satisfactione. Qui vero pro levibus culpis excommunicantur tantum a mensa, in oratorio sa
Abbreviated transcription (Latin):
maneant: erit forte talis qui se aut recollocet & dormiat.
aut certe sedeat sibi foris. uł fabulis uaccet. & detur occa¬
sio maligno. Sed ingrediat᷑ intus: ut nec totũ ꝑdat. & de
cetero em̃det᷑. Diurnis autẽ horis qui ad opus dei post
uersum & głam primi psalmi qui post uersũ dr̃ occurre¬
rit: lege qua supradiximꝰ in ultimo stet nec p̃sumat sotia¬
ri choro psallentiũ. usq ad satisfactionẽ: nisi forte abbas
licentiam dederit ꝑmissione sua: ita tam̃ ut satiffaciat
reus ex hoc. Ad mensã autẽ qui ante uersũ ñ occurrerit
ut simul om̃s dicant uersũ & orent: & sub uno om̃s acce¬
dant ad m̃sã: qui ñ occurrerit: usq ad scdam uicẽ ꝑ hoc¬
p̃sumat ante statutã horã aut postea quicquã cibiaut
potus p̃sumere Sed & sicui offert᷑ aliquid apriore. et
accipe renuerit: hora qua desidauerit hoc qd̾ priꝰtecu¬
sauit aut aliud om̃ino nichil accipiat. usq ad emenda¬

Expanded text:
maneant, erit forte talis, qui se aut recollocet et dormiat, maneant, erit forte talis, qui se aut recollocet et dormiat, aut certe sedeat sibi foris, vel fabulis vacet: et datur occasio maligno. Sed ingrediatur intus: ut nec totum perdat, et de reliquo emendetur. Diurnis autem horis qui ad opus Dei post versum et gloriam primi psalmi, qui post versum dicitur, occurrerit, lege qua supra diximus in ultimo stet, nec praesumat sociari choro psallentium usque ad satisfactionem: nisi forte abbas licentiam dederit permissione sua: ita tamen, ut satisfaciat reus ex hoc. Ad mensam autem qui ante versum non accurrerit ut simul omnes dicant versum et orent, et sub uno omnes accedant ad mensam qui praesumat ante statutam horam, vel postea quidquam cibi, aut potus praesumere. Sed et si cui offertur aliquid a priore, et accipere renuerit, hora, qua desideravit hoc, quod prius recusavit, aut aliud omnino nihil accipiat usque ad emenda
Abbreviated transcription (Latin):
tas hospitũ suꝑ uenerit. aut forte abbas aliciu aliquid
usserit Qd tam̃ &e hoc ipsũ cũ suma grauitate & modera¬
tione. honestissime fiat: de hisqui ad opusdi uel
relictis om̃ib quelibet fuerint in manib sũma cũ festi¬
natione currat᷑: cũ grauitate tam̃ ut ñ scurrilitas inueni¬
at fomitẽ. Ergo. nichil oꝑi dei p̃ponat᷑. Qd̾ si quis ad noc-¬
turnas uigilias. post głam psalmi nonagesimi quarti quẽ
ꝓpt̾ hoc om̃ino ꝓtrabendo ae morose uolumꝰ dici occurrerit:
ñistet. in ordine suo inchoro. sed ultimꝰ om̃iũ stet aut in
loco quẽ talib negligentib seorsum constituerit abbas:
ut uideat᷑ ab ipso uł ab om̃ib usq dũ cõpleto oꝑe dei pii¬
blica satisfactione peniteat: Ideo autẽ eos in ultinio aut
seorsum uidicauimꝰ debere stare: ut uisi ab om̃ib uł pro
ipsa uerecundia sua emendent᷑: Nam si foris oratoriore.¬

Expanded text:
tas hospitum supervenerit, aut forte abbas alicui aliquid tas hospitum supervenerit, aut forte abbas alicui aliquid jusserit; quod tamen et ipsum cum summa gravitate et moderatione honestissime fiat. § relictis omnibus, quaelibet fuerint in manibus, summa cum festinatione curratur: cum gravitate tamen; ut non scurrilitas inveniat fomitem. Ergo nihil operi Dei praeponatur. Quod si quis in nocturnis post gloriam psalmi nonagesimi quarti quem propter hoc omnino subtrahendo, et morose volumus dici occurrerit, non stet in ordine suo in choro, sed ultimus omnium stet; aut in loco, quem talibus negligentibus seorsum constituerit abbas; ut videantur ab ipso vel ab omnibus; usque dum completo opere Dei, publica satisfactione poeniteat. Ideo autem eos in ultimo, aut seorsum judicavimus debere stare, ut visi ab omnibus, vel pro ipsa verecundia sua emendentur. Nam si foris oratorio re
Abbreviated transcription (Latin):
debent studere monachi: maxime tam̃ nocturnis
horis & ideo om̃i tempore. siue ieiunii siue prandii.
si tempꝰ fuerit prandiĩ. mox ut surrexerint acena. sede¬
ant om̃s in unũ: & legat unus collationes uł uitas patrũ.
aut certe aliqͥd qđ edificet audientes. Non autẽ epta¬
ticũ aut regũ: quia infirmis intellectib ñ erit utile. il¬
la hora. hanc scripturã audire: Aliis uero horis legant᷑.
Si autẽ ieiuniĩ dies fuerint: dicta uesꝑa paruo int̾̃uallo
mox accedant ad lectionẽ collationũ ut diximus: et
lectis quatuor aut quinq foliis. uł quantũ hora ꝑmit¬
tit. om̃ib in unũ occurrentib ꝑ hanc morã lectionis: si
quis forte in adsignato sibi cõmisso fuerit occupat: occur¬
rat: Oñs ergo in unũ positi cõpleant: & exeuntes a cõple¬
toriis. nulla sit licentia denuo cuiꝗͣ loqui aliquid Quod
si inuentꝰ fuerit quisquã hanc p̃uancar taciturnitatis
regulã : grauiori uindicte subiaceat: excepto si necessi¬

Expanded text:
debent studere monachi, maxime tamen nocturnis horis. Et ideo omni tempore sive jejunii, sive prandii, si tempus fuerit prandii, mox ut surrexerint a coena, sedeant omnes in unum, et legat unus Collationes vel Vitas Patrum, aut certe aliquid quod aedificet audientes; non autem Eptaticum, aut Regum quia infirmis intellectibus non erit utile illa hora hanc scripturam audire: aliis vero horis legantur. Si autem jejunii dies fuerit, dicta vespera, parvo intervallo mox accedant ad lectionem Collationum, ut diximus, et lectis quatuor aut quinque foliis, vel quantum hora permittit, omnibus in unum occurrentibus per hanc moram flectionis. Si quis forte in assignato sibi commisso fuerit occupatus, occurrat. Omnes ergo in unum positi compleant. Et exeuntes a completoriis nulla sit licentia denuo cuiquam loqui aliquid. Quod si inventus fuerit quisquam praevaricari hanc taciturnitatis Regulam, graviori vindictae subjaceat: excepto si necessi
Abbreviated transcription (Latin):
medentib &e bibentib sic sibi uicib ministrent fr̃s: ut
nullus indigeat petere aliquid Si quid tam̃ opꝰ fuerit:
sonitu cuiꝰcũq signi pocius petat᷑ quã uoce: Nec p̃sumat
ibi aliquis de ipsa lectione aut aliunde quicꝗͣ requirere.
ne detur occasio: nisi forte prior ꝓ edificatione uoluerit
aliquid breuit̃ dicere frat̃ aut̃ ebdomadarius accipiat
nixtũ. priusꝗͣ incipiat legere: ꝓpt̃ cõmunionẽ sanctam.

Expanded text:
medentibus et bibentibus sic sibi vicissim ministrent fratres, ut medentibus et bibentibus sic sibi vicissim ministrent fratres, ut nullus indigeat petere aliquid. Si quid tamen opus fuerit sonitu cujuscunque signi potius petatur quam voce. Nec praesumat ibi aliquis de ipsa lectione aut aliunde quidquam requirere ne detur occasio; nisi forte prior pro aedificatione voluerit aliquid breviter dicere. Frater autem hebdomadarius accipiat mixtum, priusquam incipiat legere propter communionem s
Abbreviated transcription (Latin):
icet ipsa natura humana trabatur tib
ad nuscđiam in his eettib senũ uidelicet & infantum.
tam̃ &e regłe auctoritas eis ꝓspitiat: Consideret᷑ semꝑ in
eis imbecillitas: &e nullatenꝰ eis districtio regulȩ tenea¬
tur in alim̃tis: sed sit in eis pia considatio. & p̾ueniant
horas canonicas:¬
ensis fr̃m edentiũ lectio de eẽ ñ debet: nec for-¬
tuitu casu qui ampuerit codicẽ legere audeat
ibi: sed lecturus tota ebdomada. dñica ingrediatur
Qui ingrediens. post missas ae cõmunionẽ petat ab om̃ib
ꝓse orari: ut auertat ab ipso ds̃ sp̃m elationis: Et dicat᷑
hic uersus in oratorio tertio ab om̃ib: ipso tam̃ incipien¬
te: Dñe labia mea aꝑies: & os ineũ annuntiabit laudem
tuani: & sic accepta benedictione: ingrediat᷑ ad legendũ:
Sumũq fiat silentiũ ad m̃sã: ut nulliꝰ musitatio uł uox
nisi solius legentis ibi audiat᷑ Que uͦ necessaria sunt co¬

Expanded text:
icet ipsa natura humana trahatur ad icet ipsa natura humana trahatur ad misericordiam in his aetatibus, senum videlicet et infantum, tamen et Regulae auctoritas eis prospiciat. Consideretur semper in eis imbecillitas, et nullatenus eis districtio Regulae teneatur in alimentis; sed sit in eis pia consideratio, et praeveniant horas canonicasensis fratrum edentium lectio deesse non debet. Nec fortuitu casu, qui arripuerit codicem legere audeat ibi: sed lecturus tota hebdomada, Dominica ingrediatur. Qui ingrediens post missas, et communionem petat ab omnibus pro se orari, ut avertat ab ipso Deus spiritum elationis, et dicatur hic versus in oratorio tertio ab omnibus ipso tamen incipiente: Domine, labia mea aperies, et os meum annuntiabit laudem tuam; et sic accepta benedictione ingrediatur ad legendum. Summumque fiat silentium ad mensam, ut nullius mussitatio vel vox, nisi solius legentis, ibi audiatur. Quae vero necessaria sunt co
Abbreviated transcription (Latin):
firmus fui: & uisitastis me Et qd̾ fecistis uni de hismi
nimis meis: michi fecistis Sed & ipsi infirmi conside¬
rent in honorẽ dei sibi seruir: & ñ insuꝑfluitate sua
contristent fr̃s suos. seruientes sibi. Qui tam̃ patienter
portandi sunt: quia de talib copiosior merces ad qͥrit᷑
Ergo cura maxima sit abbi: ne aliquã negligentiam
patiant᷑. Quib frĩb infirmis sit cella suꝑ se deputata:
&e seruitor timens dm̃. & diligens ac sollicitꝰ. Balnearũ
usus: infirmis quotiẽs expedit. offerat᷑. Sanis autẽ & ina¬
xime iuuenib: tardius concedat᷑. Sed & carniũ esus: ii¬
firmis c. nnino. debilibꝰq ꝓreparatione concedatur:
Atubi neuorati fueruit: a carnib more solito omnes
abstineant: Curã autẽ maximã habeat abbas: ne acellare¬
riis aut aseruitorib negligant᷑ infirmi: quia ad ipsũ
respicit quicqͥd adiscipłis delinquit᷑: de senib uel infan¬

Expanded text:
firmus fui, et visitastis me. Et: quod fecistis uni de his firmus fui, et visitastis me. Et: quod fecistis uni de his minimis, mihi fecistis . Sed et ipsi infirmi considerent in honorem Dei sibi serviri; et non superfluitate sua contristent fratres suos servientes sibi. Qui tamen patienter portandi sunt, quia de talibus copiosior merces acquiritur. Ergo cura maxima sit abbati, ne aliquam negligentiam patiantur. Quibus fratribus infirmis sit cella super se deputata et servitor timens Deum, et diligens ac sollicitus. Balnearum usus infirmis, quoties expedit, offeratur: sanis autem, et maxime juvenibus tardius concedatur. Sed et carnium esus infirmis omnino debilibus pro reparatione concedatur; at ubi meliorati fuerint a carnibus more solito omnes abstineant. Curam autem maximam habeat abbas, ne a cellarariis aut servitoribus negligantur infirmi: quia ad ipsum respicit quidquid a discipulis delinquitur. § II.--EX
Abbreviated transcription (Latin):
ti consignet: ut sciat quid dat. aut qͥd recipit: Sep¬
timanarii autẽ. unã horã refectionis accipiant suꝑ¬
statutã annonã singłos biberes &e panẽ: ut hora refec¬
tionis. sine murmuratione & graui labore seruiant
fr̃ib siuis In dieb tam̃ sollempnib: usq ad missas
sustineant: Intrantes & exeuntes ebdomadarii in ora¬
torio mox matutinis finitis dñica. om̃is̃ genibus
ꝓuoluant᷑: postulantes ꝓse orari E gredientes autẽ
de septimana: dacant hunc uersũ: Benedictꝰ es dñ ẽ
dõ: qui adiuuasti me ae consolatꝰ es me. Quo dicto tc̃io
accipiat benedictionẽ egrediens. Subsequat᷑ autẽ ing̃¬
diens: &e dicat. Ds̃ in adiutoriũ meũ intende: dñe ad ad¬
iuuandũ me festina: Et hoc idẽ t̾cio. repetat᷑ ab om̃ib.
& accepta benedictione: ingrediat᷑:¬
ii firmorum cura ante om̃ia &e suꝑ omĩa adhibenda est.
ut sicut re uera xp̃o ita eis seruiat᷑: quia ipse dixit In¬

Expanded text:
ti consignet, ut sciat quod dat, aut quod recipit. Septimanariae autem ante unam horam refectionis accipiant singulos biberes et panem, ut hora refectifratribus. In diebus autem solemnibus usque ad missas sustineant. Intrantes et exeuntes hebdomadarii in oratorio mox matutinis finitis Dominica omnium genibus provolvantur postulantes pro se orari. Egrediens autem de septimana dicat hunc versum: Benedictus es, Domine Deus, qui adjuvisti me, et consolatus es me. Quo dicto tertio, accipiat benedictionem egrediens. Subsequatur ingrediens, et dicat: Deus, in adjutorium meum intende; Domine, ad adjuvandum me festina. Et hoc idem tertio repetatur ab omnibus. Et accepta benedictione, ingrediatfirmorum cura ante omnia et super omnia adhibenda est: ut sicut revera Christo, ita eis serviatur, quia ipse dixit: In
Abbreviated transcription (Latin):
gatione reputet᷑. Res si quas habet aut eroget prius
paupib aut facta sollẽpnit̃ cdonatione conferat mona¬
sterio nichil sibi reseruans ex om̃ibꝰ: quippe qui ex illo
die nec ꝓprii corporis potestatẽ se habiturũ sciat. Mox
gͦ in oratorio eruatur reb ꝓprũs quib uestitꝰ ẽ. & indua¬

Expanded text:
gatione reputetur. Res si quas habet, aut eroget prius gatione reputetur. Res si quas habet, aut eroget prius pauperibus, aut facta solemni donatione conferat monasterio, nihil sibi reservans ex omnibus: quippe qui ex illo die nec proprii corporis potestatem se habiturum sciat. Mox ergo in oratorio exuatur rebus propriis, et
Abbreviated transcription (Latin):
qͣd ei exilla die ñ liceat egredi de monasterio nec collum
ercutere de subiugo regłe⁊ quẽ subtãmorosa delibatione
ꝓpmittat de stabilitate sua. & conusione moꝵ suoꝵ aeobe¬
dientia corã dõ e scĩs euis: ut si aliquando alit̃ fecerit a dõ
se dampnã dũ sciat quẽ irridet. De qua ꝓmissione sua.
faciat petitionẽ ad nom̃ scõꝵ. quoꝵ reliquiȩ ibi sunt et
abbis p̃sentis. Quã petitionẽ manu sua scribat: aut certe
si ñ sert lut̾as alt̃ abeo rogat scrba̾t. & ille nouitius signũ
faciat: e manu sua eã suꝑ altare ponat: Quã dũ posuent:
incipiat ipse nouitiꝰ mox hunc uersũ. Suscipe me dñe scđ̾m
eloquiũ tuũ ce iuuã: &e ne confundas me ab expectatione
mea Quẽ uersi a om̃is congregatio t̃cio respondeat:
adiungentes gła patri. Tunc ipse fr̃ nouitiꝰ ꝓsternat᷑
singłoꝵ pedib ut orent ꝓ eo: etiã exilla die in congre.¬

Expanded text:
quod ex illa die non liceat egredi de monasterio, nec collum quod ex illa die non liceat egredi de monasterio, nec collum excutere de sub jugo Regulae, quam sub tam morosa deliberatione promittat de stabilitate sua et conversione morum, et obedientia coram Domino et sanctis ejus; ut si aliquando aliter fecerit, a Deo se damnandum sciat quem irridet. De qua promissione sua faciat petitionem ad nomen sanctorum quorum reliquiae ibi sunt, et abbatis praesentis. Quam petitionem manu sua scribat, aut certe, si nescit litteras, alter ab eo rogatus scribat; et ille novitius signum faciat, et manu sua eam super altare ponat. Quam dum posuerit, incipiat ipse novitius mox hunc versum: Suscipe me, Domine, secundum eloquium tuum, et vivamea. Quem versum omnis congregatio respondeat, adjungentes, Gloria Patri. Tunc ipse frater novitius prosternatur singulorum pedibus, ut orent pro eo. Et jam ex illa die in congre
Abbreviated transcription (Latin):
tuor aut quinq dies uisus fuerit patient̾ portart & ꝑ¬
sistere petitioni suȩ: annuat᷑ ei ingressus ce sit incella
hospitũ paucis diebꝰ Postea autẽ sit uicella nouttiorũ.
ubi meditetur & manducet &e dormiat: Et senir ei
dlepute tͤ. qui aptus st ad lucrandas animas: qui supeum
tur ei omĩa dura & aspa: ꝑque itur ad dñ. Et si ꝓmicit
de stabilitate sua ꝑseuerantiã: post duoꝵ mensũ cutule
legatur ei hec regula pordinẽ. ce dicat᷑ ei. Eccelex: sub q
militare uis. Si potes seruare in gredere Si uero ñ potes.
liber discede. Si adhuc stetent tunc ducat᷑ in sup̃dictant
cellam nouitioꝵ: ce i terũ ꝓbetur in om̃i patientia: E post
ser insiũ cuculũ relegat᷑ ei regła: ut sciat ad qd̾ ing̃dit̃.
Et si adhuc stat: pꝰ quatuor menses iterũ relegatur ei ea¬
dem regła. Et si habita secũ delibatione ꝓmiserit seoia
custodire ce cuncta sibi imꝑata seruare: tunc suscipiat᷑
Incongregatione. sciens se sub lege regłe constitutum:

Expanded text:
aut quinque dies visus fuerit patienter portare et persistere petitioni suae, annuatur ei ingressus; et sit in cella hospitum paucis diebus. Postea autem sit in cella novitiorum, ubi meditetur et manducet, et dormiat. Et senior ei talis deputetur, qui aptus sit ad lucrandas animas, qui super ntur ei omnia dura et aspera, per quae itur ad Deum. Et, si promiserit de stabilitatis suae perseverantia, post duorum mensium circulum legatur ei haec Regula per ordinem. Et dicatur ei: Ecce lex sub qua militare vis, si potes observare, ingredere; si vero non potes, liber discede. Si adhuc steterit, tunc ducatur in supra dictam cellam novitiorum, et iterum probetur in omni patientia. Et post sex mensium circulum relegatur ei Regula, ut sciat ad quid ingreditur. Et si adhuc stat, post quatuor menses iterum ei legatur eadem Regula; et si habita secum deliberatione promiserit se omnia custodire, et cuncta sibi imperata servare; tunc recipiatur in congregatione, sciens se lege Regulae constitutum,
Abbreviated transcription (Latin):
reponant᷑ inuestiario reseruanda: ut si aliquando sua¬
dente diabolo consenserit ut egrediat᷑ de monasterio
qd absit: tunc exitus reb monasterii ꝓitiat᷑. Iuã tam
petitionẽ eius quã de suꝑ altare abbas tulit ñ recipiat:
s in monasterio reseruetur.

Expanded text:
 in vestiario conservanda, ut si aliquando suadente diabolo consenserit, ut egrediatur de monasterio quod absit tunc exutus rebus monasterii projiciatur. Illam tamen petitionem, quam desuper altari abbas tulit, non recipiat, sed in monasterio servetur.
Abbreviated transcription (Latin):
tores: Ideo nos p̃uidsniꝰ expedire. ꝓpt̃ pacis caritãtisq
custodiã: in abb̃is pendere arbitrio. ordinationem mo¬
nasterii sui Et si potest fieri. ꝑ decanos ordinet᷑ ut ante
disposiumꝰ om̃is utilitas monasterii. ꝓut abbas disposue¬
rit: ut dũ płib cõmittit᷑. unꝰ ñ suꝑbiat: Qđ si aut locus
expetit. aut congregatio petierit rationabilit̾ cũ humi¬
litate. & abbas iudicauerit expedire: quẽcũq elegerit
abbas cũ consilio fr̃m. tuñtiũ dm̃: ordinet sibi p̃posi¬
tũ. Qui tam̃ p̃posit. illa agat cũ reuerentia. quȩ ab ab¬
bate suo ei iniuncta fuerint: nichil contra uolunta¬
tẽ ae ordinationẽ abb̃is faciens: quia quantii ẽ. p̃latꝰ
ceteris. tantũ eũ oportet. solliticiꝰ obseruare p̃cepta re¬
gulȩ. Qui ppositꝰsi reꝑt fuerit uitiosus. aut clatione

Expanded text:
tores. Ideo nos videmus expedire propter pacis charitatisque tores. Ideo nos videmus expedire propter pacis charitatisque custodiam in abbatis pendere arbitrio ordinationem monasterii sui: Et, si potest fieri, per decanos ordinetur, ut ante disposuimus, omnis utilitas monasterii, prout abbas disposuerit: ut, dum pluribus committitur, unus non superbiat. Quod si aut locus expetit, aut congregatio petierit rationabiliter cum humilitate, et abbas judicaverit expedire, quemcunque elegerit abbas cum consilio fratrum timentium Deum, ordinet ipse sibi praepositum. Qui tamen praepositus agat cum reverentia quae ab abbate suo ei injuncta fuerint, nihil contra abbatis voluntatem et ordinationem faciens. Quia quantum praelatus est caeteris, ita eum oportet sollicitius observare praecepta regulae. Qui praepositus,
Abbreviated transcription (Latin):
infirmi ñ refugiant. Et p̃cipue ut p̃sentẽ regłam in om¬
nib conseruet: ut dũ bene ministrauerit audiat a dño.
qͦd seruus bonꝰ qui erogauit triticũ conseruis suis in tẽ¬
pore suo. Am̃ dico uob̾ ait: suꝑ om̃ia bona sua constituet eũ¬
epius quidẽ contingit
ut ꝑordinationẽ p̃positi scandala grauia inmona¬
steriis oriantur: dũ sint aliqui maligno sp̃u suꝑbiȩ in¬
slati: & estimantes se scdõs. eẽ. abb̾es assum̃tes sibi tyiau¬
abb̃is sui: quia abipsis ẽ. ordinatꝰ aquib &e abbas: Hinc
suscitant᷑ inuidie: rixe: detractiones: emulationes :
dissensiones: exordinationes: Et dũ contraria sibi abbas
p̃positq sencuuit: & ipsoꝵ necesse ẽ sub hac dissensione
animas ꝑiclitari: & hii qui sub ipsis sunt. dũ adulant᷑
partib eunt in ꝑditionẽ: Cuiꝰ ꝑiculi malũ illos respi¬
cit in capite: qui talib in ordinatione. se fecerunt auc¬

Expanded text:
t infirmi non refugiant; et praecipue ut praesentem regulam in omt infirmi non refugiant; et praecipue ut praesentem regulam in omnibus conservet. Et dum bene ministraverit, audiat a Domino quod servus bonus, qui erogavit triticum conservis suis in tempore suo: Amen dico vobis, ait, suepius quidem contingit ut per ordinationem praepositi scandala gravia in monasteriis oriantur, dum sint aliqui maligno spiritu superbiae inflati, et aestimantes se secundos esse abbates, assumentes sibi tyranabbatis sui, quia ab ipsis es et tu ordinatus a quibus et abbas. Hinc suscitantur invidiae, rixae, detractiones, aemulationes, dissensiones, exordinationes; et dum contraria sibi abbas praepositusque sentiunt, et ipsorum necesse est sub hanc dissensionem animas periclitari; et hi qui sub ipsis sunt, duma dulantur partibus, eunt in perditionem. Cujus periculi malum illos respicit in capite qui talibus in ordinatione se fecerunt auc
Abbreviated transcription (Latin):
diuina: ut sciat &e sit unde ꝓferat noua & uetera: Castũ.
sobriũ: misericordẽ. Et semꝑ suꝑ exaltet miscdiã iudicio:
uti dẽ ipse consequatur. Oderit uitia: diligat frs. In ipsa
aut̃ conreptione prudent̃ agat. & neqͥd nimis: nedũ nimiscu
pii eraddere eruginẽ. frangatur uas. Suãq fragilitatẽ
semp iuisghis sic. meir ineritq salamũ quassatũ nor
conterendũ. In quib ñ dicimꝰ ut ꝑmittat nutriri uitia:
sed prudent̃ & cũ caritate ea amputet. ut uidit cuiq ex¬
pedire sicut iã diximꝰ: &e studeat plus amari ꝗͣ timeri
Honsit turbulentꝰ de anxius: ñ sit nuniꝰ &e obstinatꝰ: ñ
sit telotypꝰ. & nimis suspitiosus: quia nunꝗͣ requiescet:
tans discretionẽ scĩ iacob dicentis. Si greges meos plus
in ambulando fecero laborare: morient᷑ cun cti una die:
hec ergo aliaq testimonia. discretionis matris iurtu-

Expanded text:
divina, ut sciat, et sit unde proferat nova et vetera; castum, divina, ut sciat, et sit unde proferat nova et vetera; castum, sobrium, misericordem; et semper superexaltet misericordia judicio, ut idem ipse consequatur. Oderit vitia, diligat fratres. In ipsa autem correptione prudenter agat, et ne quid nimis: ne, dum nimis eradere cupit aeruginem, frangatur vas. Suamque fragilitatem semper suspectus sit: memineritque calamum quassatum non esse conterendum. In quibus non dicimus ut permittat nutriri vitia, sed prudenter et cum charitate ea amputet, ut viderit cuique expedire, ut diximus. Et studeat plus amari, quam timeri. Non sit turbulentus et anxius; non sit nimius et obstinatus; non sit zelotypus et nimis suspiciosus: quia nunquam requiescit. derans discretionem sancti Jacob dicentis: Si greges meos plus in ambulando fecero laborare, morientur cuncti una die . Haec ergo et alia testimonia discretionis, matris virtut
Abbreviated transcription (Latin):
stituat᷑ quẽ sibi om̃is concors congregatio scđm timorẽ
dei. siue etiã pars quãuis parua congregationis saniori
consilio elegerit Uitȩ autẽ mento & sapientiȩ doctiina
eligat᷑ qui ordinandꝰ ẽ: etiã si ultimꝰ fuerit in ordine¬
congregationis. Qd si etiã oñis congregatio uitiis suis¬
rit: & uitia ipsa aliquatenꝰ innotitiã ep̃i ad cuiꝰ dioce.¬
sim ꝑtinet locus ipse. uł abbatib aut xp̃ianis uicinus
claruerint: ꝓhibeant prauoꝵ p̾ualere consensũ: sed do¬
iui dei dignũ constituant dispensatorẽ. scientes ꝓhoc
se recepturos mercedẽ bonã: si illud castȩ &e telo dei fa¬
ciant. sicut ediuerso peccatũ. si negligant. Ordinatꝰ
autẽ abbas. cogitet semꝑ quale onꝰ suscepit. & cui reddi¬
turus est rationẽ uillicationis suȩ. Sciatq sibi oportere
ꝓdesse. inagis quã p̃esse. Oportet ergo eũ eẽ doctũ lege

Expanded text:
stituatur, quem sibi omnis concors congregatio, secundum timorem stituatur, quem sibi omnis concors congregatio, secundum timorem Dei, sive etiam pars quamvis parva congregationis saniori consilio elegerit, vitȩ autem merito et sapientiȩ doctrina eligatur qui ordinandus est, etiam si ultimhunc modum. Si etiam omnis congregatio vitiis suisilio, et vitia ipsa aliquatensim pertinet locus ipse, vel ad abbates aut Christianos vicinos claruerint, prohibeant pravorum praevalere consensum, sed domui Dei dignum constituant dispensatorem: scientes pro hoc se recepturos mercedem bonam, si illud caste et zelo Dei faciant, sicut e diverso peccatum, si negligant. Ordinatus autem abbas cogitet semper quale onus suscepit, et cui redditurus est rationem villicationis suae, sciatque sibi oportere prodesse magis quam praeesse. Oportet ergo eum esse doctum lege
Abbreviated transcription (Latin):
ciplina teneat᷑. Iuniores igit᷑: priores suos honorent. Prio¬
res: uniores suos diligant. In ipsa apellatione nominũ:
nulli liceat. aliũ puro nomine apellare. Sed priores. uinio.¬
res suos. fr̃m̃ nomine. iuniores autẽ priores suos. nunnos
uocent: qd̃ intelligit᷑ pat̾na reuerentia. Abbas autẽ quia
uices xp̃i creditur agere. donnꝰ e abbas uocet᷑. ñ sua assũp¬
tione. s honore & amore. xp̃i. Ipse aut̃ cogitet. & sic se
exibeat: ut dignꝰ sit tali honore Ubicũq aut̃ sibi obui¬
ant frs: iunior a priore benedictionẽ petat. Transcun¬
te maiore minor surgat. &e det ei locũ sedendi. Nec p̃su¬
mat iunior consedere: nisi ei p̃cipiat senior suus: ut si¬
at qͦd scriptũ ẽ: honore inuicẽ p̃uenientes Pueri pariu
uł adolescentes. in oratorio uł ad: sascũ disciplina.
ordines suos consequant᷑. foris autẽ. uł ub iẽqrcustodi
niant: de ordinando abbate.

Expanded text:
ciplina teneatur. Juniores igitur priores suos honorent, priociplina teneatur. Juniores igitur priores suos honorent, priores juniores suos diligant. In ipsa autem appellatione nominum nulli liceat alium puro nomine appellare: sed priores juniores suos fratrum nomine; juniores priores suos nonnos vocent, quod intelligitur paterna reverentia. Abbaidetur, dominus et abbas vocetur, non sua assumptione, sed honore et amore Christi. Ipse autem cogitet, et sic se exhibeat ut dignus sit tali honore. Ubicunque autem sibi obviant fratres, junior a priore benedictionem petat: transeunte majore minor surgat, et det ei locum sedendi; nec praesumat junior consedere, nisi ei pat quod scriptum est: Honore invicem praevenientes . Pueri parvi, vel adolescentes, in oratorio, vel ad mensas, cum disciplina ordines suos custodiant, foras autem, ubi et ubi custodiam IV. DE ORDINANDO ABBATE.
Abbreviated transcription (Latin):
ut conis ionis tẽpꝰ. & uitȩ meritũ discernit:
utq abbas constituerit. Qui abbas ñ conturbet. gregẽ
sibi cõmissum ⁊ nec quasi lib̾a utens potestate. iniuste¬
disponat aliquid: sed cogitet semꝑ. quia de om̃ib udi¬
suis &e opib suis tedditurus: dõ iacionẽ. Ergo scđir or¬
dines quos constituerit. uł quos habuerĩt ipsi fr̃s: sic acce¬
dant ad pacẽ. ad cõmunionẽ: ad psalmũ imponendũ. in
choro standũ Et in om̃ib om̃ino locifȩtas ñ discernat᷑
in ordine. nec p̃iudicet. : quia samuel &e daniel pueri.¬
prb̃ros iudicauerunt: Ergo exceptis his. quos ut diximus
altiori consilio abbas p̃tulerit. uł degradauerit. certisex
causis: reliqui om̃s. ut conu̾tunt᷑ ita sint. Ut uerbi gr̃ã.
qui scda hora diei uenerit in monasterio: uniorẽ se
nouerit illiꝰ eẽ qui prima hora uenit diei: cuius libet
etatis aut dignitatis sit: Pueris uͦ ꝑ om̃ia ab om̃ib dis¬

Expanded text:
ut conversionis tempus et vitae meritum discernit ut conversionis tempus et vitae meritum discernit atque abbas constituerit. Qui abbas non conturbet gregem sibi commissum, nec quasi libdisponat aliquid, sed cogitet semper quia de omnibus judiciis et operibus suis redditura est Deo rationem. Ergo secundum ordines, quos constituerit, vel habuerit, ipsae sorores sic accedant ad pacem, ad unionem, ad psalmum componendum, in choro standum; et in omnibus omnino locis aetas non discernatur in ordine, nec praejudicet, quia Samuel epresbyteros judicaverunt. Ergo exceptis his quos, ut diximus, altiori consilio abbas praetulerit, vel degradaverit certis ex causis, reliqui omnes, ut convertuntur, ita sint: ut verbi gratia, qui secunda hora diei venerit in monasterio, juniorem se noverit illius esse qui prima hora venit diei, cujuslibet aetatis aut dignitatis sit. Pueris vero per omnia ab omnibus dis
Abbreviated transcription (Latin):
ordinari petierit: de suis eligat qui dignus sit sa¬
cerdotio fungi. Ordinatꝰ autẽ caueat elationẽ aut su¬
ꝑbiam : nec quicꝗͣ p̃sumat nisi qͦd ei ab abb̃e p̃cipitur.
sciens se multomagis disciplinȩ regłari subditũ. Nec
occasione sacerdotii obliuiscat᷑ obedientiȩ regłam ce dis¬
ciplinã: sed magis ac magis in dm̃ ꝓficiat. Locũ uͦ illũ
semꝑ attendat quo ingressus ẽ in monasteriũ: p̃t̃ officiũ
altaris: & si forte electio congregationis & uoluntas
abbatis ꝓuitȩ merito eũ ꝓmouere uoluerit: Qui tanĩ
regłam adecanis uł p̃positis sibi constitutã: seruare sci¬
at. Qđ si alit̃ p̃sũpserit: ñ sac̃dos sed rebellio iudicetur.
Et sepe ãmonitꝰ. si ñ correxerit: etiã ep̃s adhibeatur in
testimoniũ. Qd̃ si nec sic em̃dauerit: clarescentib cul¬
pis ꝓitiat᷑ de monastio: si tam̃ talis fuerit eiꝰ contuma.¬
tia ut subdi aut obedire regulȩ nolit: De ordine con
rdines suos inmonasterio ita conseruent: gationis¬

Expanded text:
ordinari petierit, de suis eligat qui dignus sit sacerdotio fungi. Ordinatus autem caveat elationem, aut superbiam: nec quidquam praesumat, nisi quod ei ab abbate suo praecipiatur; sciens se multo magis disciplinae regulari subditum. Nec occasione sacerdotii obliviscatur Regulae obedientiam et disciplinam; sed magis ac magis in Deum proficiat. Locum vero illum semper attendat, quando ingressus est in monasterium, praeter officium altaris: et, si forte electio congregationis, et voluntas abbatis pro vitae merito cum promovere voluerint. Qui tamen Regulam a decanis vel praepositis constitutam sibi servare sciat. Quod si aliter praesumpserit, non sacerdos, sed rebellio judicetur. Et saepe admonitus si non correxerit, etiam episcopus adhibeatur in testimonium. Quod si nec sic emendaverit, clarescentibus culpis, projiciatur de monasterio; si tamen talis fuerit ejus contumacia, ut subdi aut obedire Regrdines suos in monasterio ita conservent,
Abbreviated transcription (Latin):
de uia fit̃. ipso die quo redeunt. ꝑ om̃s canonicas horas.
dũ explet᷑ opus dei ꝓstrati solo oratorii. ab om̃ib petant
iu sus. aut auditꝰ malerei. aut ociosi sermonis. Nec p̃¬
sumat quisꝙ alis referre. quecũq foris monasterio.
iuderit aut audierit: quia plurima destructio ẽ
Quod siquis p̃sũpserit: undictȩ regłari subiaceat.
Similit̃ & qui p̃sũpserit. claustra monasterii egredi:
uł quocũq ire. uł quippiã quãuis parũ. sine uissione
abbis facere:¬

Expanded text:
de via fratres, ipso die quo redeunt, per omnes canonicas horas, dum expletur opus Dei, prostrati solo oratorii ab omnibus petant visus, aut auditus malae rei, aut otiosi sermonis. Nec praesumat quisquam alio referre quaecunque foris monasterium viderit aut audQuod si quis praesumpserit, vindictae regulari subjaceat. Similiter et qui praesumpserit claustra monasterii egredi; vel quocunque ire, vel quippiam, quamvis parvum, sine jussione abbatis facere
Abbreviated transcription (Latin):
responsũ accipiant: Et mox ut aliquis pulsauerit aut
pauꝑ clamauerit: dõ gr̃as respondeat & benedicat: &¬
cũ om̃i mansuetudine timoris reddat responsũ festinan¬
ter. cũ feruore caritatis: Qui portari. si indiget solatio.
iumorẽ fr̃em accipiat: Monasteriũ autẽ si possit fieri.
ita debet constitiri: ut omĩa necessaria. id÷ aqua mo¬

Expanded text:
responsum accipiant, et mox ut a aliquis pulsaverit, aut responsum accipiant, et mox ut a aliquis pulsaverit, aut pauper clamaverit, Deo gratias respondeat, et benedicat cum omni mansuetudine timorister cum fervore charitatis. Qui portarius, si indiget solatio, juniorem fratrem accipiat. Monasterium autem si fieri potest ita debet constitui, ut omnia necessaria, id est, aqua, mo
Abbreviated transcription (Latin):
riũ suarũ mñsurã. uidĩt pondꝰ oneris excede: impossibi¬
litatis sue causas. ei qui sibi p̃est. patient̃ &e oportune
suggerat: ñ suꝑbiendo aut resistendo. uł contradicei.¬
do. Quod si post suggestionẽ. in sua sententia. prioris
in.ꝓiũ ꝑdurauent: sciat iunior ita sibi expedire: &
x catita te confidens de adiutorio dĩ. obediat
Recauenidũ ẽ. ne quauis occasione p̃sumat alĩ
alterũ defendẽ monachũ in monasterio. aut
quasi tueri. etiã si quaius consangiuunitatis ꝓpina¬
tate iungantur. Nec quolibet mͦ. idam¬
tunc deitiat᷑ de ordine p̃positurȩ & aliꝰ qui dignus ẽ.¬
in loco eiꝰ subroget᷑. Qđ si & postea. in congregatione
quietꝰ &e obȩdiens ñ fuerit: etiã de monasteno expel¬
latur: Cogitet tam̃ abbas. se de om̃ib uiditiis suis.
ma.urat animã:¬
dportã monasterii. ponat᷑ senex sapiens: qui sciat
ñ sinat uagari Qui portarius. cellã debet hab̾e iuxta
portã: ut uenientes semꝑ p̃sentẽ inueniant. a quo

Expanded text:
rium suarum mensuram viderit pondus oneris excedere, impossibilitatis suae causas, ei qui sibi praeest, patienter et opportune suggerat, non superbiendo, aut resistendo, vel contradicendo. Quod si post suggestionem suam in sua sententia Prioris imperium perduraverit, sciat junior ita sibi expedire, et ex charitate confidens de adjutorio Dei obediat. ecavendum est, ne quavis occasione praesumat alter alterum defendere monachum in monasterio, aut quasi tueri: etiamsi quavis consanguinitatis propinquitate jungantur. Nec quolibet modo idtunc dejiciatur de ordine praepositurae, et alius, qui dignus est, loco ejus subrogetur. Quod si et postea in congregatione quietus et obediens non fuerit, etiam de monasterio expellatur. Cogitet vero ma urat animaportam monasterii ponatur senex sapiens, qui sciat non sinat vagari. Qui portarius cellam debet habere juxta portam, ut venientes semper praesentem inveniant, a qua
Abbreviated transcription (Latin):
ce maxime quia tẽpore hospitalitatis potuit eiꝰ uita
dinosci. Qđ si suꝑfluus aut uitiosus inuentꝰ fuerit tẽ¬
pore hospitalitatis: ñ solũ ñ debet sociari corpori mo¬
nasterii ÷ uerũ etiã dicat᷑ ei honeste ut discedat. ne ciꝰ
miseria etiã alii uitient᷑. Qd̾ si ñ fuerit tał qui mereat᷑
ꝓici: ñ solũ sipetierit suscipiat᷑. congregationi socian¬
dus: uerũ ciam suadeat᷑ ut stet ut eiꝰ exẽplo alii erudi¬
antur Et quia in om̃i loco uni dño seruit᷑: uni regi mi¬
litatur. Quẽ si etiã talem eẽ ꝑspexerit abbas: liceat eum
in suꝑiori aliquantulũ constituere loco. Non solũ mona¬
chum. sed oiã de sup̃scͥptis gradib sac̃dotũ ł clericorũ

Expanded text:
et maxime, quia tempore hospitalitatis potuit ejus vita et maxime, quia tempore hospitalitatis potuit ejus vita dignosci. Quod si superfluus inventus fuerit tempore hospitalitatis, non solum non debet sociari corpori monasterii, verum etiam dicatur ei honeste ut discedat, ne ejus miseria etiam alii vitientur. Quod si non fuerit talis qui mereatur projici, non solum, si petierit, suscipiatur congregationi sociandus, verum etiam suadeatur, ut stet: ut ejus exemplo alii erudiantur, et quia in omni loco uni Domino servitur, uni regi militatur. Quem si etiam talem esse perspexerit abbas, liceat eum in superiore aliquantulum constituere loco: non solum autem monachum, sed etiam de supra dictis gradibus sacerdot
Abbreviated transcription (Latin):
tũ : &e magis humilitatis exẽpla om̃ib det Et si forte
ordinationis aut alicuiꝰ rei causa fuerit in monasterio:
illu locũ atrendat quando ingressus est in monasteri
ñ illũ qui ei ꝓreuerentia sac̃dotii concessus ẽ. Clencorũ
autẽ si quis eodẽ desidĩo monasterio sotiari uoluerit.
loco medio.ri collocet᷑: & ipse tam̃ si ꝓmittat de obser¬
i quis monachus ꝑegrinꝰ de longinquis ꝓuintiis
suꝑuenerit: si ꝓ hospite uoluerit habitare in mona¬
sterio c&e contẽ tꝰ fuerit consuetudine loci quã inuenerit.
&e ñ forte suꝑfluitate sua ꝑturbet monasteriũ. s sipli¬
citer fuerit contemtꝰ qđ inuenerit: suscipiat᷑ quanto
tẽpore cupit. Si qua sane rationabilit̃ &e cũ humilita¬
te caritatis rep̃hendit aut ostendit: tractet abbas pru¬
dent̃: neforte ꝓhoc ipso  dñs direxerit. Si uͦ postea uo¬
luerit stabili.atẽ suã firmare: ñ renuat᷑ talis uoluntas:

Expanded text:
tum, et magis humilitatis exempla omnibus det. Et, si forte tum, et magis humilitatis exempla omnibus det. Et, si forte ordinationis, aut alicujus rei causa fuerit in monasterio, illum locum attendat, quando ingressus est monasterium; non illum qui pro reverentia sacerdotii concessus est. Clericorum autem si quis eodem desiderio monasterio voluerit sociari, loco mediocri collocetur; et ipse tamen si promittat de obseri quis monachus peregrinus de longinquis provinciis supervenerit, si pro hospite voluerit habitare in monasterio, et contentus fuerit consuetudine loci quam invenerit, et non superfluitate sua perturbat monasterium; sed simpliciter contentus est quod invenerit, suscipiatur, quanto tempere cupit. Si quae sane rationabiliter et cum humilitate reprehendit, aut ostendit, tractet abbas prudenter, ne forte pro hoc ipsum Dominus direxerit. Si vero postea voluerit stabilitatem suam firmare, non renuatur ei talis voluntas;
Abbreviated transcription (Latin):
uł certe si hoc facere noluerint. & aliquid offerre uolue¬
rint in elemosinã monasterio ꝓ mercede sua ÷ faciant
ex reb quas dare uolunt monasterio donationẽ reser-¬
uato sibi siita uoluerint usu fructuario. Atq ita oĩa
obstruant᷑: ut nulla suspitio remaneat puero. ꝑ quam
deceptꝰ ꝑire possit. qͦd absit: qđ exꝑimĩto didicimꝰ. Simi.¬
liter autẽ: &e pauꝑiores faciant. Qui uͦ ex toto nichil ha
bent: simplicit̃ petitionẽ faciant : & cũ oblatione offe¬
quis de ordine sacerdotũ in
monasterio se suscipi rogauerit: ñ quidẽ ei cicius.
assentiatirr. Tam̃ si om̃ino ꝑstiterit in hac supplicatione:
sciat se omnẽ regulȩ disciplinã seruaturũ. nec aliquid
ei relaxabit᷑: ut sit sicut scriptũ ẽ. amice ad qͦd uenisti
Concedat᷑ ei tam̃ post abbem stare. & benedicere. aut
missas tenere: si tam̃ iusserit ei abbas. Sin alias: nulla¬
tenus p̃sumat aliqua. sciens se discipline regłari subdi-¬

Expanded text:
 certe si hoc facere noluerint, et aliquid offerre voluerint in eleemosyna monasterio pro mercede sua, faciant ex rebus quas dare voluerint, monasterio donationem, reservato sibi si ita voluerint usufructuario. Atque ita omnia observantur, ut nulla suspicio remaneat puero, per quam deceptus perire possit quod absit, quod experientia didicimus. Similiter autem et pauperiores facbent, simpliciter petitionem faciant, et cum oblatione offequis de ordine sacerdotum in monasterio se suscipi rogaverit, non quidem citius ei assentiatur. Tamen si omnino perstiterit in hac supplicatione, sciat se omnem Regulae disciplinam servaturum. Nec aliquid ei relaxabitur, ut sit sicut scriptum est: Amice, ad quid venisti ? Concedatur tamen ei post abbatem stare, et benedicere, et missas tenere, si tamen jusserit abbas: sin alias, nullatenus aliqua praesumat, sciens se disciplinae regulari subdi
Abbreviated transcription (Latin):
me regnum inse ipsum diuisum desolabitur.
& domus supͣ domum cadet Iuxta literã
ita est. Si enim regnũ inse ipsum diuisũ fuerit. ut
aliud rex. aliud princeps. aliud duces. aliud milites
sentiant: desolationem patietur: dorẽ In mediox¬

Expanded text:
e regnum in seipsum divisum, desolabitur: et domus supra domum cadet. » Juxta litteram ita est; si enim regnum in seipsum divisum fuerit, ut aliud rex, aliud principes, aliud duces, aliud milites sentiant, desolationem patitur. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
miraculoꝵ dicit: sicut & alibi uidȩi admirantes.
unde inquiunt huic sapientia hȩc & uirtus: sapi¬
entiã uidelicet ad doctrinam. uirtutẽ uͦ adopera
referentes. Quȩ utraq parit̾ & in hoc loco ungunt᷑:
dũ iħs et in uirtuit sp̃s ingressus. eẽ. et insinagogis

Expanded text:
miraculorum dicit. Sicut et alibi Judaei admirantes. Unde inquiunt huic sapientia haec et virtus ? Sapientiam, videlicet, ad doctrinam, virtutem vero ad opera referentes. Quae utraque pariter et in hoc loco junguntur, dum Jesus et in virtute spiritus ingressus esse, et in syn
Abbreviated transcription (Latin):
nimio calore fidi ignitꝰ. librum in quo continebant̾
crudelia edicta adũs xp̃ianos iniectamanu de trar̃
ac discerpit. Cumq hoc relatum ẽẽc diodetiano et
maximiano augustis in eadem urbe constitutis. nunia
crudelitate seuientes omnia suppliti orum genera
uisserunt expendi ineum. Que uir nobilissimus
cum canta alacritate uultus ac sp̃s ꝑtulit. ut nec
tristis quidem ꝓhis uideri potuisset. Ciuitate aure¬
uanis: de posit̾ beati euurtii epĩ et confess. Qui ui
ciꝰ gesta testantur. pͥmo scẽ romanȩ eccłe subdiaconꝰ
de in diuino munere ꝑcolumbam ÷ de signatus
pontifex p̃facȩ urb̃. In territorio augusti dunensi
sc̃ẽ regine uirginis. Que sub ꝓconsule olibrio: ecu¬
lei. carceris ac lampadarũ ꝑ pessa supplitia : candẽ
capitali sencentia finiri est ussa. Idem in terricorio
parisiacensi scĩ clodoaldi p̃brĩ et confess. camgeneris
quamintis nobilitate conspicui ui. Ious Sert

Expanded text:
nimio calore fidei ignitus, librum in quo continebantur crudelia edicta adversus Christianos, injecta manu detraxit, ac discerpsit, cumque hoc relatum esset Diocletiano et Maximiano Augustis, in eadem urbe constitutis, nimia crudelitate saevientes, omnia suppliciorum genera jusserunt expendi in eum, quae vir nobilissimus cum tanta alacritate vultus ac spiritus pertulit, ut nec tristis quidem pro his videri potuisset. Civitate Aurelianis, depositio sancti Evurtii confessoris, qui ut gesta testantur, primo sanctae Romanae Ecclesiae subdiaconus, dein divino munere per columbam est designatus pontifex praefatae urbis. In territorio Augustudunensi, sanctae Reginae virginis, quae sub proconsule Olibrio, equulei, carceris ac lampadarum perpessa supplicia, tandem capitali sententia finiri est jussa. Item in territorio Parisiacensi, sancti Chlodoaldi presbyteri, tam generis quam mentis nobi
Abbreviated transcription (Latin):
omȩ uia ostensi: pass beati felicis p̃brĩ. subdiocleciand
⁊ marimiano imꝑatorib Qui pꝰ cculei uerationem
data sententia cum ad decollandum ducerecur obuius
ei fuit quidam xp̃ianus. hic dum sexp̃ianum sponte
ꝓficeretur. mor cumeodem parit̃ decollatus est. huius
nom̃ ignorantes ꝓpĩani: ad auctum eum appellauer̃
qđ scõ felici auccus sit adcoronam. Itemromȩ sanetę
gaudentiȩ uirginis:¬

Expanded text:
omae via Ostiensi, passio beati Felicis presbiteri, sub Diocletiano et Maximiano imperatoribus, qui post equulei vexationem, data sententia, cum ad decollandum duceretur, obvius ei fuit quidam Christianus; hic dum se Christianum sponte profiteretur, mox cum eodem pariter decollatus est. Hujus nomen ignorantes Christiani, Adauctum eum appellaverunt, quod sancto Felici auctus sit ad coronam. Item Romae, sanctae Gaudentiae virginis
Abbreviated transcription (Latin):
ribiles cruciatus. Nammis tradia sunt. ali imare.
p̃cipitati: non nulli etiam capite cęsi plurun in edia
consumpti: alii pacibuł affixi: quidam etiam capite
deorsum p̃sso et pedib in sublime sublacis beatissimã
passionis coronam meruerunt. Ciuitate parisius:

Expanded text:
ribiles cruciatus, flammis traditi sunt, alii in mare praecipitati, nonnulli etiam capite caesi, plurimi inedia consumpti, alii patibulis affixi, quidam etiam capite deorsum presso, et pedibus in sublime sublatis, beatissimam passionis coronam meruerunt. Civitate Parisius,
Abbreviated transcription (Latin):
castro solodoro: passio scõrum mrm uic¬
coris & ursi ex głosa legione chebeorum. Qui pͥmo diris
supplicus exerutioti .s. cȩlesti suꝑ eos lumine corus cans
ruentib in terram mustris c̃repti sunt. Deinde inq
missi sec inuullo penicus lesi: nouissime gladio .

Expanded text:
castro Solodoro, passio sanctorum martyrum Victoris et Ursi, ex gloriosa legione Thebeorum, qui primo diris suppliciis cruciati, sed coelesti super eos lumine coruscante ruentibus in terram ministris, erepti sunt; deinde in ignem missi, sed in nullo penitus laesi, novis