comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Uacet quoddicis.
ant animae iustorũ.¬
Hoc peque de
omnibus iustis fate¬
si possumus: neq
de omnibus negar
Nam sunt quorunda
iustorum animae
quae acaelesti regno
quibus dã ad huc man¬
sionibus differuntur::
In quo dilationis dã no
quid aliud innuitur:
Nisi quod de ꝑfecta
iustitia aliquidminis
habuerunt
Et tamen luce darius
constat. quia ꝑfecto¬
rum iustorum animae.
moxcum huius carnis
recipiuntur.
Quod & ipsa ꝑse ueri¬
tas ad testaturdicens:
Vbicumq: fuerit cor¬
pus: illuc congrega¬
buntur aquilae :
Quia ubi ipse sedemp¬
tor noster .ẽ corpo¬
re: illuc proculdubio
collqͥguntur & ani¬
mae iustorum :
pauli animã eẽ in
caelo negat:
caclestis dicit:
scimus qnm siterres¬
tris domus nostro
huiur habitationis
dis soluatur : quod
aedificationem habe¬
mus exdõ domum
non manufactam
sed a&ernã in caelis.¬
PETRUS
ITIGITUR NUNC IN
caelo sunt animae
iustorum: quid. est
hoc quod in die iudicu
proiustitiae suac¬
retributionȩ
secipiant:
GRECORIUS

Expanded text:
acet quod dicis, ant animae justorum.Hoc neque de omnibus justis fateri possumus, neque de omnibus negare, nam sunt quorumdam justorum animae, quae a coelesti regno quibusdam adhuc mansionibus differuntur; in quo dilationis damno quid aliud innuitur nisi quod de perfecta justitia aliquid minus habuerunt? et tamen luce clarius constat quia perfectorum justorum animae, mox ut hujus carnis recipiuntur, quod et ipsa Veritas attestatur, dicens: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabuntur aquilae : quia ubi ipse Redemptor noster est corpore, illuc procul dubio colliguntur et animae justorum. EPauli animam esse in coelo negat, coelestis dicit: Scimus quoniam si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod, aedificationem habemus a Deo domum non manufactam, sed aeternam in coelis .--PETRUS. Si igicoelo sunt animae justorum, quid est hoc quod in die judicii pro suae justitiae retributione recipient? GREGORIUS.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ĩs uirginibus
exiuit .
PETRUS
genus multis atq
innumeris uitus
tum: hierus alẽ
caelestis
maximam pastem
exparuulis uel in¬
fantibus arbitror
posse conpleri

Expanded text:
ctis virginibus exivit. PETR. genus multis atque innumeris vitiis sit tum, Jerusalem coelestis maximam partem ex parvulis vel infantibus arbitror posse compleri
Abbreviated transcription (Latin):
lo freeicum appel¬
lant. qui nocte
quadam cummagnas
uoces scilic& insanus¬
eder&. cunctosq: ie
aegros in mensis cla¬
morib: perturbar&:
Itaut nulli illic cape¬
re somnum licer& :
fiebatres ualdem iio¬
bilis : quia unde unis
male. inde omnes de¬
terius habebant.:
sed sicut & prius are¬
uerentissimo florido
ep̃o. quitunc cum proce¬
dicto prb̃to illic pari¬
termanebat: & post
apuero qui nocte ea¬
dem aegrotantibus
seruiebat subtiliter
agnoui:
Idem uenerabilis prbt
depropriostratu
surgens adlectum
frenitici silenter
accessit: & suꝑ eum
positis manib orteuit.
moxq illum melius
habentẽ tulit atq
insuperiora domus
sccum adoraturiũ
duxit: ubi proeolibe¬
rius ortetioniincu¬
buit & statim eum
sanum adlectum
proprium seduxit:
Itaut nullas ulterius
aegrotorum quẽ piã
aliquoclamore tur¬
bar&: Necia maegri¬
tudinem auxit alie¬
nã: qui ꝑ fecte recese¬
nart mentemsuam:
Ex quo eius unofac.¬
to di dicimus: ut de
eo illa omnia audita

Expanded text:
lo phreneticum appello phreneticum appellant. Qui nocte quadam cum magnas voces, scilicet ut insanusederet, cunctosque aegros immensis clamoribus perturbaret, ita ut nulli illic capere somnum liceret, fiebat res valde miserabilis, quia unde unus male, inde omnes deterius habebant. Sed sicut et prius a reverentissimo viro Florido po, qui tunc cum praedicto presbytero illic pariter manebat, et post a puero qui nocte eadem aegrotantibus serviebat, subtiliter agnovi, idem venerabilis presbyter de proprio stratu surgens, ad lectum phrenetici silenter accessit, et super eum positis manibus oravit. Moxque illum melius habentem tulit, atque in superiora domus secum ad oratorium duxit, ubi pro eo liberius orationi incubuit, et statim eum sanum ad lectum proprium reduxit, ita ut nullas ulterius aegrotorum quempiam aliquo clamore perturbaret; nec jam aegritudinem auxit alienam, qui perfecte receperat mentem suam. Ex quo ejus uno facto didicimus ut de eo illa omnia audita
Abbreviated transcription (Latin):
GREGORIUS
LORIDUS TIBERTI
nitum non ẽ.
Hic mihi eẽ apud se
prbmquendam aman¬
tium nomine . prececi¬
puae simplicitatis
Narrecuit uirum :
quẽ hochabere istu¬
tis ꝑhib&: ut a posto¬
lorum mose manũ
suꝑ aegros ponat. &
salutẽ restituat :
Et quã lib& uehe mens
aegritudo sit: ad tac¬
tum illius abscedat:
quẽ hoc &iã habere
miracculi adiuncxit:
quia in quolib& loco
quãuis in manissimȩ
asperitatis serpentẽ
reppererit : moxut eũ
signocrucis signa¬
uerit extinguit:
It aut uistute crucis
quamuir dũdigito
ediderit. disruptis
uis cerib: moriatur :
quamsi quando ser¬
pens inforamine
fugeri signocrucis
os foraminis bene¬
dicens statimq: exfo¬
ramine serpens lam
mostuus trachqur.
Quẽ tantae uistutis
uirum ips e&iam
uidere curacui: eũq:
admoductum in insir¬
morũ domo paucis
dieb manere uolui.
ubisiqua ad e&curt¬
tionis gractia: citius
probaripotuss&.
Ibi autẽ quidã interi
aegros aliosmente
captus lacebat: quem
medicin greco uocabu¬

Expanded text:
GREGORIUS. Floridus Tiburtinnitum non est. Hic mihi esse apud se presbyterum quemdam Amantium nomine praecipuae simplicitatis narravit virum; quem hoc habere virtutis perhibet, ut apostolorum more manum super aegros ponat, et saluti restituat, et quantumlibet vehemens aegritudo sit, ad tactum illius abscedat. Quem hoc etiam habere miraculi adjunxit, quia in quolibet loco quamvis immanissimae asperitatis serpentem repererit, mox ut eum signo crucis signaverit, exstinguit, ita ut virtute crucis quam vir Dei digito ediderit, diruptis visceribus moriatur. Quem si quando serpens in foramine fugerit, signo crucis os foraminis benedicit, statimque ex foramine serpens jam mortuus trahitur. Quem tantae virtutis virum ipse etiam videre curavi, eumque deductum in infirmorum domo paucis diebus manere volui, ubi, si qua adesset curationis gratia, citius probari potuisset. Ibi autem quidam inter aegros alios mente captus jacebat, quem medici Graeco vocabu
Abbreviated transcription (Latin):
undae iam intra nauẽ
esseuiderentur:
Tunc in eademnaui
residentes. non iam
exmostis uicina sed
exipsa eius procesentia
acuisione turbati:
omnes sibim& pacẽ
dederunt.
Corpus & sanguinẽ
sedemptoris accepe¬
runt: dõs esinguli
conmendant es ut
eorum animas benig¬
ne sus ciper&: quorũ
corpora in tampa¬
uenda moste tracdi¬
derat
Sedomni potens dĩ
qui eorum mentes
mirabiliter terruit.
Eorum qͦq:uitã mira¬
bilius seruauit :
Nam dieb octo nauis
eade usquad supe¬
riorestabulas aquis
plena: Iter propriũ
pergens enat auit :
Nono autẽ die In CO¬
thronens is castri
posto deducta ẽ:
Exqua exierunt om¬
nes incolumes. qui
cum prace dicto uene¬
racbiliuiro maximia¬
no nauigabant.:
Cumq post eos ipse
quoq: fuis secegressus
mox in eius demposti
profundum Nauis
demersa ẽ: Ac si
illis egredientibus
propondere suble¬
uatione caruiss&
& quae plenahomi¬
nib: inpelago aquas
postauerat. atque
uatauerat : maxi¬
miano cum suis
fratrib recedente :

Expanded text:
undae jam intra navem undae jam intra navem esse viderentur. Tunc in eadem navi residentes non jam ex morte vicina, sed ex ipsa ejus praesentia ac visione turbati omnes, sibimet pacem dederunt, corpus et sanguinem Redemptoris acceperunt, Deo se singuli commendantes, ut eorum animas benigne susciperet, quorum corpora in tam pavenda morte tradiderat. Sed omnipotens Deus, qui eorum mentes mirabiliter terruit, eorum quoque vitam mirabilius servavit. Nam diebus octo navis eadem usque ad superiores tabulas aquis plena, iter proprium peragens enatavit; nono autem die in Cotronensis castri portum deducta est. Ex qua exierunt omnes incolumes, qui cum praedicto venerabili viro Maximiano navigabant. Cumque post eos ipse quoque fuisset egressus, mox in ejusdem portus profundum navis demersa est, ac si illis egredientibus pro pondere sublevatione caruisset; et quae plena hominibus in pelago aquas portaverat, atque nataverat, Maximiano cum suis fratribus recedente,
Abbreviated transcription (Latin):
GRECORIUS
eque hoc sil endũ
puto: quod omñps
ds̃ suꝑ maximianum
famulum suum Nunc
si raccus anume p̃m:
Tunc autẽ meimo¬
nasterii patrẽ : digna¬
tus ẽ. monstrocse mi¬
Namdum iussione
pontificis mei in cons¬
tantinopolitanae
urbis palatiores¬
ponsis ecclesiasticis
deseruirem: illic ad
me idem uenerabi¬
lis maximianus ca¬
ritate exigente
cum fractribiuenit:
quicum admonaste¬
rium meũ romam
redir& : in mari adria¬
tico nimia tempesta¬
te de pracehens us . In¬
aestimabili ordine
atq: inusitato miroc¬
culo ergase cunc¬
tosque quicũ eo ad¬
ertent: omni poten¬
tis dĩ & iraem cogno¬
uit & gractiã:
Nam cum ineorum
moste uentorum
nimieatib: eleuati
fluctus saeuirent:
exnaui clauiꝑditi
arbor abscisa est
uelanundis proiecta.
Totũq uas nauis quas¬
satum nimiis fluctib
ab omnifueroet sua
conpage dissolutũ:
Rimis itaq patentib
intrauit mare adq:
usq: ad superiores
tabulas impleuit
nauẽ : It aut nonta
Nauis interundas. quã

Expanded text:
GREGORIUS. Neque hoc silendum puto, quod omnipotens Deus super Maximianum famulum suum, nunc Syracusanum episcopum, tunc autem mei monasterii Patrem, dignatus est monstrare miNam dum jussione pontificis mei in Constantinopolitanae urbis palatio responsis ecclesiasticis deservirem, illuc ad me idem venerabilis Maximianus charitate exigente cum fratribus venit. Qui cum ad monasterium meum Romam rediret, in mari Adriatico nimia tempestate deprehensus, inaestimabili ordine atque inusitato miraculo erga se cunctosque qui cum eo aderant, omnipotentis Dei et iram cognovit, et gratiam. Nam cum in eorum morte ventorum nimietatibus elevati fluctus saevirent, ex navi clavi perditi, arbor abscissa est, vela in undis projecta, totumque vas navis quassatum nimiis fluctibus, ab omni fuerat sua compage dissolutum. Rimis itaque patentibus intravit mare, atque usque ad superiores tabulas implevit navem, ita ut non tam navis intra undas quam
Abbreviated transcription (Latin):
ANTEhos quoque¬
dies fere quadnc¬
ginta: uidistiapud
me cum cuius supe
qui adme exnursia
prouuntia annis
singulis uenire con¬
sueuit:
ed exeadem pro¬
tuntra quidam nachus
ante triduuuenit:
qui grecius nuntũ ia¬
rore meꝑculit: qma
e indẽ uirum obiis se
Nuntto

Expanded text:
Ante dies quoque fere quadraginta vidisti apud me eum cuius superqui ad me ex Nursiae provincia annis singulis venire consuevit. Sed ex eadem provincia quidam monachus ante triduum venit, qui gravis nuntii moerore me perculit, quia eundem virum obiisse nunt
Abbreviated transcription (Latin):
caelestis desiderio
adfligit
Nriguamn uero infe¬
rius accipit. Cum
infernisupplicia
flendo ꝑtimescit :
Et quidem prius infe¬
rius: ac post inriguũ
superius datur:
sed quia conpunctio
amoris dignitate
praceminet: necese
fuit. ut prius inrigu¬
umsuperius: & post
inriguum inferius
commemortere
debuiss&.
PETRUS
Placet quoddicis.
sed postquã hunc
uenerandae uitae
eleuterium huius
meriti fuis sedixisti:
lib& in quirese si
Nunc inmundo eẽ
credendũ ẽ aliquos
tales:¬

Expanded text:
egni desiderio affligit. Irriguum vero inferius accipit, cum inferni supplicia flendo pertimescit. 356 Et quidem prius inferius, ac post irriguum superius datur. Sed quia compunctio amoris dignitate praeeminet, necesse fuit ut prius irriguum superius, et post irriguum inferius commemorari debuisset. PETR. Placet quod dicis. Sed postquam hunc venerandae vitae Eleutherium hujus meriti fuisse dixisti, libet inquirere si nunc in mundo esse credendum est aliquos tales
Abbreviated transcription (Latin):
puella mutata ẽ :
tis detersit manu:
Cumq: eam pasentes
eius mutatam eẽ
mircrentur: se qui¬
sita sem reculit.
quid sibi beata di
genurixius serit.
uel qua die iturec
ers& ad obsequiu
eius: Indicauit:
Cum post uice simo¬
& quinto die febre
corsepta est
Die autemtrice¬
simo cum hora
cius exitus ad pro¬
pinquas sec.
Eandem beatam
genbcricẽ dĩ cũ
puellis quas per
uisionemuiderat:
ad seuenise cons¬
pexit
Cuise &iam uocani
respondere coepit.
& depracessis seue¬
senter oculis aꝑta
uoce clamase .,
Ecce domina uenio:
ecce domina uenio.
In qua &iam uoce
ex uirgineo corpo¬
sehabiturc cum

Expanded text:
puella mutata est, puella mutata est, tis detersit manu. Cumque eam parentes ejus mutatam esse mirarentur, requisita rem retulit, quid sibi Dei Genitrix jusserit, vel qua die itura esset ad obsequium ejus indicavit. Tunc post vigesimum quintum diem febre correpta est. Die autem trigesimo cum hora ejus exitus propinquasset, eamdem beatam Genitricem Dei cum puellis quas per visionem viderat, ad se venire conspexit. Cui se etiam vocanti respondere coepit, et depressis reverenter oculis aperta voce clamare: Ecce, Domina, venio, ecce, Domina, venio. In qua etiam voce ex virgineo corpore, habitatura cum
Abbreviated transcription (Latin):
Cum que in eum in¬
tender& quem
uidebat sca illa
anima est ecor
pose egressa:
Tant assubito fla¬
grantia mirt
odoris aspersa est:
ut ips a quoq suauitas
cunctis ostender&.
illic auet orẽ suauita¬
tis uenisse .
Cumq corpus eius
exmore mostuorũ
ad lauandum ess&
Nudatum: longe
orationis usu in cu¬
bitis eius & genibus
Came lorum mose
inuenta est obdunacta
cutis excreuisse
Et quid uiuens eius sp̃s
semꝑ egcr: caro
mostua testabatur.
XUIII. DETRANSITU
MUSAT Puel lat
EDNEque hOCSI¬
Leo quod price¬
dictus probus dĩ fa¬
mulus desorore sua
la paruał marrese
consueuit dicens:
apparuit. atq: coae¬
uas ei in albis uestib
puellas ostendit.:
Quibcum illa admis¬
cerł app&er&: sed
sese eis iungere non
auder&:
beatae memoriac¬
atq: in eius obsequio¬
accepit: ut nilultra
leue & puellan age¬
s& Arisu & iocis
abstiner&: sciens
peromnia quod in¬
toeasdem uirgines
quas uiderat.
ad eius obsequiu
die trice simoue¬
Quibus uisis : incunc¬

Expanded text:
Cumque in eum inCumque in eum intenderet quem videbat, sancta illa anima e corpore est egressa. Tantaque subito fragrantia miri odoris aspersa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. 400 Cumque corpus ejus ex more mortuorum ad lavandum esset nudatum, longo orationis usu in cubitis ejus et genibus camelorum more inventa est obdurata cutis excrevisse; et quid vivens ejus spiritus semper egerit, caro mortua testabatur.XVII. De transitu Musae puellae. Sed neque hoc sileo quod praedictus Probus Dei famulus de sorore sua, la parva, narrare consuevit, dicens, apparuit, atque coaevas ei in albis vestibus puellas ostendit. Quibus illa cum admisceri appeteret, sed se eis jungere non auderet, beatae Mariauere in eius obsequioaccepit ut nichil ultra leue et puellare ageret, a risu et iocis abstineret sciens pro certo quod inter easdem uirgines quas uiderat ad eius obsequium die tricesimo ueQuibus uisis mox pue
Abbreviated transcription (Latin):
XUII. DETRANSITU
TARSILLAE SACRAE
UIRCINISꝰ
ONNUM QUaM
uero in consolatione
Egredientis animae.
ipse apparese sol&
auctor acreribu¬
tor uitae:
Vnde ex hoc quod
detarsilla amita
mea in omelis
Euangelii dixisse
me recolo replicabo:
Quae interduas
alias sorores suas.
uistute continuae
orectionis : gracui¬
tateuitat. singu¬
Laritate abstinen¬
tiae ad culmen
scitatis excreue¬
rat
Huic peruisionem
felix attauus
meus huius roma¬
nae ecclesiae. an¬
tstes apparuit:
eiq mansionem
perp&uae clari¬
tatis ostendit dicens:
Veni quia in hac te
lucis mansione. se¬
cipiam
Iuae subsequente
moxfebracecor¬
repta: addiem ꝑ¬
uenit extremum:
Et sicut nobilibus
feminis uirisq
morientibus multi
conueniunt. qui
eorum proximos
consolentur: eadẽ
hora exitus ipsius
multi uiri ac semi¬
nae eius lectulũ
Circum stecerunt.
Cum subito sursũ¬
illa respiciens.:
iħmuenientem
uidit: & cum mag¬
na anima duersione
coepitcircũ stantib
clamase dicens:
Recedite: sec edict

Expanded text:
XVI. De transitu XVI. De transitu Tharsillae sacrae virginis. Nonnunquam vero in consolatione egredientis animae ipse apparere solet auctor ac retributor vitae. Unde et hoc quod de Tharsilla amita mea in Homiliis Evangelii dixisse me recolo replicabo; quae inter duas alias sorores suas virtute continuae orationis, gravitate vitae, singularitate abstinentiae, ad culmen sanctitatis excreverat. Huic per visionem Felix atavus meus hujus Romanae Ecclesiae antistes apparuit, eique mansionem perpetuae claritatis ostendit, dicens: Veni, quia in hac te lucis mansione suscipio. Quae subsequenti mox febre correpta, ad diem pervenit extremum. Et sicut nobilibus feminis virisque morientibus, multi conveniunt qui eorum proximos consolentur, eadem hora exitus ipsius multi viri ac feminae ejus lectulum circumsteterunt. Cum subito illa sursum respiciens, Jesum venientem vidit, et cum magna animadversione coepit circumstantibus clamare, dicens: Recedite, recedite,
Abbreviated transcription (Latin):
tam suorum morum
magistrablanda
uoce consolaridicens:
Nolitimere mater¬
moriar modo :
Cumq: hoc caebrodi¬
cer&. paulatim lux
quae fueret emissa
subtracta est :
sed is qui subsequutus
odor. semansit:
Sicq diersecundus &
testius tracnsut.
ut asperꝰ flagraentia
odoris semaner& :
Nocteigitur quasta:
candem magistra
suam iterũ uocauit.
Quaueniente : uiati¬
cum p&iit & accepit.:
Necdum uero eadẽ
redempta uel alia
eius discipula. alec¬
tulo lacentis abs¬
cesserant: Et ecce
subito in platea
ante eiusdẽ cellula
ostium. duochori
psallentium cons¬
titerunt: &¬
sicut sedicebant
sexus ex uocibus
discreuis se.psalmo¬
die cantus
Dicebant uiri: &
feminae sespon¬
debant :
Cumq ante fores
cellulae
exhiberentur cae¬
lestes exsequiat:
sca illa anima car¬
ne soluta est
Qua ad caelũ ducta
quanto choripsal¬
lentium altius
ascendebant :
Tanto coepit psal¬
modia lenius audiri
quousq & eius dẽ
psal modiae sonitus.
&odoris suauitas
clongata finh&ut

Expanded text:
tam, suorum morum tam, suorum morum magistram, blanda voce consolari, dicens: noli timere, mamorior modo. Cumque hoc illa crebro diceret, paulatim lux quae fuerat immissa subtracta est, sed is qui subsecutus est odor remansit. Sicque dies secundus et tertius transiit, ut aspersi fragrantia odoris remanNocte igitur quarta eamdem magistram suam iterum vocavit; qua veniente, viaticum petiit, et accepit. Necdum vero eadem Redempta, vel illa alia ejus discipula a lectulo jacentis abscesserant, et ecce subito in platea ante ejusdem cellulae ostium duo chori psallentium constiterunt, et sicut se dicebant sexus ex vocibus discrevisse, psalmodiae cantus dicebant viri, et feminae respondebant. Cumque ante fores cellulae exhiberentur coelestes exsequiae, sancta illa anima carne soluta est. Qua ad coelum ducta, quanto chori psallentium altius ascendebant, tanto coepit psalmodia lenius audiri, quousque et ejusdem psalmodiae sonitus, et odoris suavitas elongata finiret
Abbreviated transcription (Latin):
ses eadẽ claruit :¬
& ego quoq: in eo¬
dem tempore
agnoui
Cumq: noctis medio
lectulo iacentes
adsisterent: subi¬
to caclitus lux
emissa. omne
illius cellulae
spatium in pleuit:
& splendor tanta
claritatis emicuit.
ut corda ad sisten¬
tium in aestima¬
bili pauore per¬
stringes&
At que ut postipsꝑ
refesebant omne
in eis corpus obrige¬
cer&: & in subito
stupore remane¬
rent .⁊
Coepitnam que quasi
cuiusdam magnae
multitu dinis ingre¬
dientis
sonitus audiri:
ostium cellolae
concuti: ac sungre¬
dientium turba
pricemer&ur.̃
Atq: ut dicebant. in¬
trantium multi¬
tudinem sentie¬
bant sed nimie¬
tate timoris &
luminis uidereñ
poteraent: quia
earum oculos &
pauor depracesserat.¬
& ipsa tantiluminis
claritas re uerbe¬
irebat: quãluce
protnus miriest cido
ris flagnantia subse¬
quuta: It aut earũ
animum quialux
emissa terruestt.
odoris suauitas sefo¬
Sedcumuim clarita¬
tis illius ferre non
posseit: coepit eadẽ
romola adsistentẽ

Expanded text:
res eadem claruit, eres eadem claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio, lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit; et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostium cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur. Atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis videre nil poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus miri odoris est fragrantia subsecuta, ita ut earum animum, quia lux emissa terruerat, odoris suavitas refoSed cum vim claritatis illius ferre non possent, coepit eadem Romula assistentem
Abbreviated transcription (Latin):
mines aestimant.
adhuc in oculis sum¬
mi opificis aliquid
inꝑfectionis habeNt.
Sicut saepe in periti
homines necdum
ꝑfectae sculpta
si gilla conspicimus.
&iam quasi ꝑfecta
laudamus
Quae tamen adhuc
astifex consideroet
&limat. laudari
lam aud&: & tamen
eatundese melio¬
stendo non desinit:
Haec quã prece diximus
romiila : ea quam
greco uocabulo me¬
dici paralysinuocan
molestia corporeli
percus saest:
Multisq: annis in
lectulo decubans
paene omni lacebat
membrorum officio
destituta:
Nectamenhȩc ea de
eius dẽmentem ad
in patientiã slagella
perduxeraent:
amips a ei detri¬
menta membrorũ :¬
facta fuerant ir¬
crimenta uistutũ :
Quia tanto solicitius
adusum orationis
excreuerat : quanto
& aliud quod lib&
agese nequaquam
ualebat :
Noc te igitur quadã
eandemsedemptã
qua prece fatus sum
quae utracsque
discipulas suas.
filiarũ loconutrie
bat
uoc auit dicens:
Mater ueni:
mater ueni:
Quae moxcum alia
pula surrexit:
sicut utrisq: sese¬
sentibus & multis

Expanded text:
s aestimant, adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines necdum perfecte sculpta sigilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae tamen adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graeco vocabulo medici paralysin vocant molestia corporali percussa est, multisque annis in lectulo decubans, pene omni jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis excreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte igitur quadam eamdem Redemptam quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filiarum bat, vocavit dicens: Mater, veni, mater, veni. Quae mox cum alia pula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis
Abbreviated transcription (Latin):
taedio effectus ina¬
tus iussit ut disceder&:¬
qui mox ut monasteri¬
umexiit: Contrã se
adsistere a pesto ore
drecconem in itinere
inuenit: Cumq eũ
idem draco. quiap¬
paruenet deuorere
uellit: Coepit ipse
tremens & palpitans.
magnis uocib: clama¬
redicens. Currite.
currite: quiadrcco
iste medeuorare uult::
Currentes autem froc¬
tres. draconem mi¬
nime uiderunt: sed
trementem atq: pal¬
pitantem monachũ.
admonasterium re¬
duxerunt: Qui statĩ
promisit : Num quã
seesse lamamonas¬
teriorecessurum:
Atq: exhorae eadem in
sua promissione per¬
mansit : Quippe
qui sc̃iuiri orationib
contrase adsistere
diaconem uidereet:
quemprius non uiden¬
dosequebatur
Le dNequehoqsilex¬
Odum puto: quod in¬
lustriuiro aptonio
narraente cognoui:
quiai ebat patrissui
puerum morbo elefan¬
tino fuisse correptũ:
It alitiam pilis caden¬
tibus cutis intumes¬
ceret. atq: increscen¬
te sanie  occulta¬
re nonpossot: Quiad
uirum dĩ ab eodem
patre eius mis sus. ẽ.

Expanded text:
taedio affectus, iratus jussit ut discederQui mox ut monasterium exiit, contra se assistere aperto ore draconem in itinere invenit. Cumque eum idem draco qui apparuerat devorare vellet, coepit ipse tremens et palpitans magnis vocibus clamare, dicens: Currite, currite, quia draco iste me devorare vult. Currentes autem fratres draconem minime viderunt, sed trementem atque palpitantem monachum ad monasterium reduxerunt. Qui statim promisit nunquam se esse a monasterio recessurum, atque ex hora eadem in sua promissione permansit: quippe qui sancti viri orationibus contra se assistere draconem viderat, quem prius non videndo sequebaturSed neque hoc silendum puto, quod illustri viro Antonio narrante cognovi, qui aiebat patris sui puerum morbo elephantino fuisse correptum, ita ut jam pilis cadentibus cutis intumesceret, atque increscentem saniem occultare non posset. Qui ad virum Dei ab eodem patre ejus missus est
Abbreviated transcription (Latin):
Cumiumenta post
mostẽ carnis non
uiuunt: Hominũ
uero sp̃s promalis
suis operib: post
moste carnis ad in¬
feros deducti: Nec
in ips amostemori¬
untur: sed in utroc¬
que tam dis pariseni¬
tentia de monstra¬
tur: Quia contio¬
nator uertex. &illud
extemptatione car¬
nali intulit & hoc
postmodum ex spi¬
ritali ueritate
I BET NESCIS SE
quod requis iui.dũ
me intanta subti¬
litate contigit
discere quod nesciui
Sed quae sote ut me
aequanimicerfertes.
siips equoq: apud de
mose eoclesiastis.
nostrilinfirmantiũ
inme ꝑsonã suscepero
ut eis de infirmantib
prodesse propinqui¬
us. quas i pereorum
inquis itionẽ possim:
UR CONDPSCEN¬
DEPTEM TEI In¬
firmitađ proximo¬
rum aequanimiter
non ferm : Cum pau¬
lus dicat :
Omnibromnia factus
sum ut omnes fa¬
cerem s aluos : quod
ipse quoq: dum ex
con defcensione
caritatis egeris.
Inhacre amplius ue¬
neraridebes : inqua
morem egrguprce¬
dicatoris imitanis:¬
PETRUS
UODAM PRATRE
moriente preceseri¬
tẽme suis seconti¬

Expanded text:
cum jumenta post mortem carnis non vivunt; hominum vero spiritus pro malis suis operibus post mortem carnis ad inferos deducti, nec in ipsa morte moriuntur? Sed in utraque tam dispari sententia demonstratur quia concionator verax et illud ex tentatione carnali intulit, et hoc postmodum ex spiritali veritate Libet nescisse quod requisivi, dum me 380 in tanta subtilitate contigit discere quod nescivi. Sed quaeso te, ut me aequanimiter feras, si ipse quoque apud te more Ecclesiastis nostri, infirmantium in me personam suscepero, ut eisdem infirmantibus prodesse propinquius quasi per eorum inquisitionem possim. ur condescendentem te infirmitati proximorum aequanimiter non feram, cum Paulus dicat: Omnibus omnia factus sum, ut omnes facerem salvos ? Quod ipse quoque dum ex condescensione charitatis egeris, in hac re amplius venerari debes, in qua morem egregii praedicatoris imitarisPETRUS. Quodam fratre moriente praesentem me fuisse conti
Abbreviated transcription (Latin):
par& clitus sp̃r expa
tresemper proce¬
dat et̃ filio: Curse
filius recessurum
dicit ut ille ueniat.:
quia silionum quã
recedit sed quia
discipuli in carne dñm
cernentes corporeis
dere sitiebant :
Recte eis dicitur̃ Nisi
ego abiero : pard cli¬
tus non uenies:
Aqsi a peste diceratur:
sicorpus non subtrot¬
ho qui sitiamor sp̃s
non ostendo:
Et nisime desieritis¬
oculis corporalibus
cernere: num quam
me discetis spirita¬
litetamare.:
PETRUS P¬
IACeT
quod dicisl.
LiquaNtuMaM
alocutione cessan¬
dum ẽ: ut si ad aliorũ
minae cula enarran¬
datendimus: loque in¬
diuires inter im per
silentium reparemus:¬

Expanded text:
Paracletus Spiritus a Paracletus Spiritus a Patre semper procedat et Filio, cur se Filius recessurum dicit, ut ille veniat, qui a Filio nunquam recedit? Sed quia discipuli in carne Dominum cernentes, corporeis dere sitiebant, recte eis dicitur: Nisi ego abiero, Paracletus non veniet; ac si aperte diceretur: Si corpus non subtraho, quis sit amor Spiritus non ostendo; et nisi me desieritis corporaliter cernere, nunquam me discetis spiritaliter amare. Petr. Placet quod dicis. liquantum jam a locutione cessandum est, ut si ad aliorum miracula enarranda tendimus, loquendi vires interim per silentium reparemus
Abbreviated transcription (Latin):
quam accepert
salute permansit.
PeTRuS Quid¬
nam es sedici mus.
quod plerumq: in ip¬
sis quoque patroci¬
niis mastyrum sic eẽ
sentimus: ut non tan¬
ta persuacorpora
quanta beneficia ꝑ
reliquias ostendant :
Atq illic maiorõ signa
faciant : ubiminime
per semedipsos iacent.
GREGORIUS
IBIIN SUISCORPO¬
rib: scĩ mastrres
iacent. Dubium
peere non ẽ. quod
multa ualeant signa
monstreere: sicut
& faciunt: & purat
mente quaerentib
Innumer mirae cula
ostendunt: Sed quia
ab infirmis potest
mentib: dubitar ꝗ.
utrumne ad ex audi¬
endum ibi prace sen¬
tes sint: ubi constat
quia insuis corpori¬
bus non sint.
re signa ostendere :
ubi deeorum praceser¬
tia potest mens in¬
firma dubitare .
Quorum uero mens
ẽ tanto magisshabet
fidei meritum : quan¬
ta illic eos nouit &
non iacere corpore :¬
& tamen non de cẽ ab
exauditione:
Vndeiipsa quoq ueri¬
tas ut fidem discipu¬
lis augeret dixit:
Sinon abiero : panteli¬
tus non uenie ad uos:
Cum enim constet quia

Expanded text:
quam acceperat quam acceperat salute permansit. Petr. Quidnam esse dicimus, quod plerumque in ipsis quoque patrociniis martyrum sic esse sentimus, ut non tanta per corpora sua, quanta beneficia per reliquias ostendant, atque illic majora signa faciunt, ubi minime per semetipsos jacent? Gregor. Ubi in suis corporibus sancti martyres jacent, dubium, Petre, non est quod multa valeant signa demonstrare, sicut et faciunt, et pura mente quaerentibus innumera miracula ostendunt. Sed quia ab infirmia potest mentibus dubitari, utrumne ad exaudiendum ibi praesentes sint, ubi constat quia in suis corporibus non sint; ra signa ostendere, ubi de eorum praesentia potest mens infirma dubitare. Quorum vero mens est, tanto magis habet fidei meritum, quanto illic eos novit et non jacere corpore, et tamen non deesse ab exauditione. Unde ipsa quoque Veritas, ut fidem discipulis augeret, dixit: Si non abiero, Paracletus non veniet ad vos . Cum enim constet quia
Abbreviated transcription (Latin):
haeciẽ uia qua dilectis
dño caelum benedic¬
tus ascendit.: Tunc
itaq sc̃iuiri obitum
sicut proce sentes dis¬
cipuli uiderunt :
ita absentes exsigno
quod eis prece dictum
fuerat. agnouerunt¬
Sepultus uero est in
ort tario beatibap¬
quod detructa aree
apollonis : ipse cons¬
truxit.: Qui et in eo
specu In quo prius
sublatus habitauit.
Nunc usq sł petenti¬
um fides exigat: mi¬
r&cculiscoruscat.:¬
XXXXIII. DEIA SANIA
Muliers pereias
SPECUIH SAATA
VpERNAM QUE EST
res gesta quam narro :
quia quaed ammulier
mente capta dum sen¬
sum funditus perdidis¬
see : permontes et ual¬
les siluas & campos.
die noctuq uagabatie
Ibiꝰtantum modo quies¬
cebat ubi hanc quies¬
cere lassitudo coegis¬
seci Quadam uerodie
dumuaganimium
errtree: adbeatiuiri
benedicti patris specũ
deuenit. Ibiq nesciens
ingres salmansit.:
ita sanato sensu egres¬
sa ẽ: ac si eamnum¬
quã insania capitis
nulla tenuis sec:
Quae omni uitae suae
tempores in eadem

Expanded text:
Haec est via qua dilectus Haec est via qua dilectus Domino coelum Benedictus ascendit. Tunc itaque sancti viri obitum sicut praesentes discipuli viderunt, ita absentes ex signo quod eis praedictum fuerat, agnoveruntSepultus vero est in oratorio beati Joanquod destructa ara Apollinis ipse construxit. Qui et in eo specu in quo prius Sublacus habitavit, nunc usque si petentium fides exigat, miraculis coruscat.XXXVIII. De insana muliere in ejus specu sanata. Nuper namque est res gesta quam narro; quia quaedam mulier mente capta, dum sensum funditus perdidisset, per montes et valles, silvas et campos die noctuque vagabatur; ibique tantummodo quiescebat, ubi hanc quiescere lassitudo coegisset. Quadam vero die dum vaga nimium erraret, ad beati viri Benedicti specum devenit, ibique nesciens ingressa mansit. ita sanato sensu egressa est, ac si eam nunquam insania capitis ulla tenuisset; quae omni vitae suae tempore in eadem
Abbreviated transcription (Latin):
uel quale᷑ signum fie¬
ret: quando anima
decorpore exireti
Antessextum uero sui
exitus diem: aperi¬
ri sibi sepulturam
iubet. Quimoxcor¬
reptus febribacri
coepit ardore fati¬
gari: Cumque per
dies singulos languor
Ingraussceret: sex¬
todie portarisein
or& torium adisci¬
pulis fecit: Ibi que
exitum suum domi¬
nicicor poris et san¬
guinis perceptione
monuit : atque in¬
ter discipulorum
manus in hacella
membre sustentans:
erectis incaelum ma¬
nib stetit: et ulti¬
mumspm inter uerba
orationis efflauit:
Qua scilicet die duob
de eofratribus uni
incella commoranti:
alteri autem longius
positor euelatio suni¬
us atq in dissimilis
uisionis apparuit.:
Videruntinamque quia
strata pall :is atque
inꝰumeris corrus ca
lampadib: uiarecto
orientis tremite: ab
eiui cella in caelum
usq: tendebatur:
Cui uenerando habitu
uir dẽ super clarus
adsistens. cuius ess&
uia quam cernerent.
inquis iuit: Illiaut ẽ
senescire professi
suntii Quib: ipseait:

Expanded text:
vel quale eis signum fievel quale eis signum fieret quando ejus anima de corpore exiret. Ante sextum vero sui exitus diem aperiri sibi sepulturam jubet. Qui mox correptus febribus, acri coepit ardore fatigari. Cumque per dies singulos languor ingravesceret, sexta die portari se in oratorium a discipulis fecit, ibique exitum suum dominici corporis et sanguinis perceptione munivit, atque inter discipulorum manus imbecillia membra sustentans, erectis in coelum manibus stetit, et ultimum spiritum inter verba orationis efflavit. Qua scilicet die duobus de eo fratribus, uni in cella commoranti, alteri autem longius posito, revelatio unius atque indissimilis visionis apparuit. Viderunt namque quia strata palliis atque innumeris corusca lampadibus via recto orientis tramite ab ejus cella in coelum usque tendebatur. Cui venerando habitu vir desuper clarus assistens, cujus esset via quam cernerent, inquisivit. Illi autem se nescire professi sunt. Quibus ipse ait:
Abbreviated transcription (Latin):
bus infudisti: quaeso
ut adnarrationis
ordinem redeas:¬
XXXUI QUODREUUL
MONACHURUN
CONSCRIPSCRI
CRECORIUS
Ibet petre adhuc
dehocuener& bilypa¬
tremulta narraere
sed quaedam eius studi¬
osae prgetereo quia
ad aliorum gesta
uoluenda festino
Hoc autemnolo telate¬
at : quoduir dĩ inter
totmir& cula: quib
inmundo claruit :
doctrinae quoq: uerbo
non medio criter fulsit.
Namscrips it monacho¬
rum regulam: dis¬
cretione prececipuã.
sermone luculentã.
Cuiusssiquissuelit sub¬
tilius mores suitam q
cognos cere: potest
in eadem institutione
regulae : omnes magis¬
terii illius actus inue¬
nire : Quia sc̃s uir
nullõ modo potuit
aliter docere quam
XII DI PROPHI¬
SUIEXIIUS
ALRIBUS DE¬
TODEM UEROANNO
quodehaquita crat
exiturus : quib: dam
discipulis secum con¬
uersantib: : quib: dã
longe manentib scĩs¬
simi suiobitus de¬
nuntiauit diem
Pracesentib: indicens.
ut audita pensilenti¬
umtegerent: absen¬
tib indicans : quod

Expanded text:
bus infudisti, quaeso bus infudisti, quaeso ut ad narrationis ordinem redeasXXXVI. Quod regulam monachorum scripserit. Gregorius. Libet, Petre, adhuc de hoc venerabili Patre multa narrare: sed quaedam ejus studiose praetereo, quia ad aliorum gesta evolvenda festino. Hoc autem nolo te lateat, quod vir Dei inter tot miracula, quibus in mundo claruit, doctrinae quoque verbo non mediocriter fulsit. Nam scripsit monachorum regulam, discretione praecipuam, sermone luculentam. Cujus si quis velit subtilius mores vitamque cognoscere, potest in eadem institutione regulae omnes magisterii illius actus invenire: quia sanctus vir nullo modo potuit aliter docere quamI. De prophsui exitus fratribus deEodem vero anno quo de hac vita erat exiturus, quibusdam discipulis secum conversantibus, quibusdam longe manentibus, sanctissimi sui obitus denuntiavit diem: praesentibus indicens ut audita per silentium tegerent; absentibus indicans quod
Abbreviated transcription (Latin):
fiduero ipsa uidentis
anima : &iam super
semecipsam:
Cum q in dĩ lumine rapi¬
tur: superse in inte¬
riorib: ampliatur:
Et ut dums ubse cons¬
picit: exaltata Conp̃¬
hendit quambreuesit:
quod conpracehendere
humiliata non pote¬
rat Vir ergo qui in¬
tueri globum igneũ
angelos quoq: ad calũ
red euntes uidebat.
haec proculdubio cer¬
nere non nisi in dĩlumi¬
ne poterat
Quiditaq: mirum simun¬
dum antesecollectũ
uidit: qui subleuatus
ĩnmentis lumine extr&
mundum fuit
quod autem collectus
mundus ante eius
oculos dicitur : Non
caelum & terr& con¬
tracta .ẽ : sed uiden
tis animus dilatatur
qui indõ raptus uideri
sine difficultate potu
cequae exterioribus
oculis fulsit. lux in¬
terior inmente fuit.
Quae uidentis animũ
quiꝰ ad superiore rapu¬
it: ei quam angusta
ess&r: omnia inferio¬
PETRUS. Uideor
mihi utiliter non intel¬
lexisse quae dixeroes:
quando extarditate
mea Tantum creuit
expositiotua: sed quia
haec liquide meis sensi¬

Expanded text:
fit vero ipsa videntis fit vero ipsa videntis anima etiam super semetipsam. Cumque in Dei lumine rapitur super se, in interioribus ampliatur; et dum se sub se conspicit exaltata, comprehendit quam breve sit quod comprehendere humiliata non poterat. Vir ergo Dei, qui intuens globum igneum, angelos quoque ad coelum redeuntes videbat, haec procul dubio cernere nonnisi in Dei lumine poterat. Quid itaque mirum si mundum ante se collectum vidit, qui sublevatus in mentis lumine extra mundum fuit? Quod autem collectus mundus ante ejus oculos dicitur, non coelum et terra contracta est, sed videntis animus dilatatus est, qui in Deo raptus, videre sine difficultate potuice, quae exteriorioculis fulsit, lux interior in mente fuit, quae videntis animum cum ad superiora rapuit, ei quam angusta essent omnia inferioPetr. Videor mihi utiliter non intellexisse quae dixeras, quando ex tarditate mea tantum crevit expositio tua. Sed quia haec liquido meis sensi
Abbreviated transcription (Latin):
probo mandauit: ut
ad capuanam urbem
subeadem nocte trans¬
mitteret: & quid de
germano ep̃o ageretur:
agnoscere & indicar&:
Factumq ẽ: ecreueren¬
tissimum uirum ger¬
manum ep̃m: isqui
missus fuerat. Iam
de functum repperit.:
Et requirens subtiliter.
agnouit eodem mo¬
mento fuisse illius
obitum : quouir dñieius
cognouit ascensum:
PETRUS. Mirapes
ualde & uehementer
stupenda: sed hoc quod
dictum ẽ. quia ante ocu¬
los ipsius quasi subuno
r&edio solis collectus
omnis mundus adduc¬
tus ẽ: sicut num quam
expestus sum itaniec
conicere scio : euodnã¬
qtte quosor dine fieri
potest : ut mundus om¬
nis ab homine uno uide¬
atur. UREGORIUS¬
ixuenst enepetre
quod loquor : quia ani¬
mae uidenticreatorẽ
angusta ẽ omnis crea¬
tura:: Quam libedeten ĩ
parum deluce creato¬
rissas pexerit. breue
cifit omne quod crea¬
tumẽ : quid ips aluce
uisionis in tiraȩ mentis
laxatursinus:
Tantum q expanditur
indõ ut superior
exsistat mundo:

Expanded text:
probo mandavit ut probo mandavit ut ad Capuanam urbem sub eadem nocte transmitteret, et quid de Germano episcopo ageretur agnosceret et indicaret. Factumque est, et reverentissimum virum Germanum episcopum is qui missus fuerat jam defunctum reperit, et requirens subtiliter agnovit eodem momento fuisse illius obitum quo vir Domini ejus cognovit ascensum. Petr. Mira res valde, et vehementer stupenda. Sed hoc quod dictum est, quia ante oculos ipsius quasi sub uno solis radio collectus omnis mundus adductus est, sicut nunquam expertus sum, ita nec conjicere scio quonam ordine fieri potest, ut mundus omnis ab homine uno videatur. Gregor. Fixum tene, Petre, quod loquor: quia animae videnti Creatorem angusta est omnis creatura. Quamlibet etenim parum de luce Creatoris aspexerit, breve ei fit omne quod creatum est: quia ipsa luce visionis intimae, mentis laxatur sinus, tantumque expanditur in Deo, ut superior existat mundo:
Abbreviated transcription (Latin):
in tempesta noctis
horet respiciens.
uidit̃ fus amlucem
de supercunctas noc¬
ts tenebres exfugas¬
se.tantoq splendo¬
re clares cere: ut
diem uinceree lux
illa: quac interitene¬
braes rediasset::
ire autem ualde¬
res inhacspecula¬
tiones secuta ẽ:
quia sicut postips enas¬
rauit: Omnis ȩtiã
mundus uelud sub
uno solis nedio collec¬
tus ante oculos eius
adductus est:
quiuener&bilis pater.
dum intaentã oculorũ
aciẽ in hoc splendore
corus caelucis infige¬
ree : uidit germani
capuani ep̃i animam:
inspera ignea ab ange¬
lis in caelum ferri
Tunctantis ibi testem
uolens adhibere mi¬
racculi seruandum
diaconum itera tobis.
terq: eius nominescũ
clamoris magnitu¬
dine uocauit.
Cumq ille fuissee in soli¬
cotantiuiri clamore¬
turbatus. ascendit.
res pexit. pastemq: sã
lucis exiguã uidit:
Quitantum hoc obstu¬
pescenteđ mirae culum :
uir dĩ perordinem
quae fuerãt gestanar¬
rauit. Stat imque
in casinum castrum:
relegioso uiro theo¬

Expanded text:
intempesta noctis intempesta noctis hora respiciens, vidit fusam lucem desuper cunctas noctis tenebras effugasse, tantoque splendore clarescere, ut diem vinceret lux illa quae inter tenebras radiasset. Mira autem res valde in hac speculatione secuta est: quia, sicut post ipse narravit, omnis etiam mundus velut sub uno solis radio collectus, ante oculos ejus adductus est. Qui venerabilis Pater, dum intentam oculorum aciem in hoc splendore coruscae lucis infigeret, vidit Germani Capuani episcopi animam in sphaera ignea ab angelis in coelum ferri. Tunc tanti sibi testem volens adhibere miraculi, Servandum diaconum iterato bis terque ejus nomine, cum clamoris magnitudine vocavit. Cumque ille fuisset insolito tanti viri clamoreturbatus, ascendit, respexit, partemque jam lucis exiguum vidit. Cui tantum hoc obstupescenti miraculum, vir Dei per ordinem quae fuerant gesta narravit, statimque in Cassinum castrum religioso viro Theo
Abbreviated transcription (Latin):
lio quoque tẽpore.
Aseruandus dia conis
atq abbas eius monas¬
terii: quod in campa¬
nior paitab aliberia
quondam patricuo
fuerat constructũ:
Ad eum uis itationis
gratia exmore con¬
uenerat: Eius quip¬
pemonas teriũ fre¬
quentabat : Vt quia
isdem quoque uir
doctrina grectiae
caelestis influebat.
Dulcias ibi inuicem
uitae uerba trõens¬
funderent : Et suauẽ
cibum caelestis patria:
quia adhucperfecte
gaudendo non pote¬
rant:. saltimsus pi¬
rando gustarent:
Cum uero hora iam qui¬
etis exigeret. Incuius
turris superioribus
s e uenerãbilin benẽ¬
dictus in eius quoq
inferiorib: ses eruan¬
dus diaconus collo¬
cauit. quo ui delicor
in loco inferiora
superiobus peruius
continu ab at ascen¬
sus: Ante eandẽ
ueroturrem lar¬
gius erait habitacu¬
lum. in quo utriq qr
discipuli quiescebant
Cumq uir dñi bened ic¬
tib: fratrib instans
uigiliis nocturnae
orationis tempora
preceuenis s& : Ad
fenes tram stans: et
omni potentem dnm̃
depracecans: subito

Expanded text:
lio quoque tempore Servandus diaconus atque abbas ejus monasterii quod in Campaniae partibus a Liberio quondam patricio fuerat constructum, ad eum visitationis gratia ex more convenerat. Ejus quippe monasterium frequentabat; ut quia idem quoque vir doctrina gratiae coelestis influebat, dulcia sibi invicem vitae verba transfunderent, et suavem cibum coelestis patriae, quia adhuc perfecte gaudendo non poterant, saltem suspirando gustarent. Cumque hora jam quietis exigeret, in cujus turris superioribus se venerabilis Benedictus, in ejus quoque inferioribus se Servandus diaconus collocavit: quo videlicet in loco inferiora superioribus pervius continuabat ascensus. Ante eamdem vero turrim largius erat habitaculum in quo utriusque discipuli quiescebant. Cumque vir Dei Benedictibus adhuc fratribus, instans vigiliis, nocturnae orationis tempora praevenisset, ad fenestram stans, et omnipotentem Deum deprecans, subito
Abbreviated transcription (Latin):
quod cum uir barbarus
typosuperbiae tur¬
gidus gaudio transi¬
toriae pros peritatis
inflatus. Nonsolũ
facere sed etiam
audir e derpiceret:
Vidua sub iunexit
dicens Ec cehunc
hominem pro eo uica¬
rium preceheo: solũ¬
modo pieeatẽ in me
exhibe: mihiqr runi¬
cum filium redde.:
Cumq ille uenusti
uultus hominem
cons pexis set. quam
astem noss et inquis¬
Quiuir dñi paulinus
respondit dicens
Astem quidem aliquã
nescio sed hostum
bene excolere scio:
Q uoduirgentilis ual¬
delibenter: accepit :
Cum in nutriendis ole¬
rib: quia peritus esset
audiuit.: suscepit itaq
seruum: &roganti
uiduae reddidit filiũ:
quo accepto uidua: ab
african aregione dis¬
cessit: Paulinus uero
adexcolendibosti
sus cepit cuntm :
Cumq: is demregis
gener crebro ingre

Expanded text:
Quod cum vir barbarus Quod cum vir barbarus typo superbiae turgidus; gaudio transitoriae prosperitatis inflatus, non solum facere, sed etiam audire dispiceret, vidua subiunxit, dicens: 'Ecce, hunc hominem pro eo vicarium praebeo; et solummodo pietatem in me exhibe mihique unicum filium redde'. Cumque ille venusti vultus hominem conspexisset, quam artem nosset, inquisCui vir Domini Paulinus respondit, dicens: 'Artem quidem aliquam nescio, sed hortum bene excolere scio'. Quod vir gentilis valde libenter accipit, cum, in nutriendis holeribus quia peritus esset, audivit. Suscipit itaque servum et roganti viduae reddedit filium. Quo accepto, vidua ab Africana regione discessit. Paulinus vero excolendi horti suscepit curam. Cumque isdem regis gener crebro ingre
Abbreviated transcription (Latin):
ductum perhibuit :¬
atq auiro dĩ eius
precdum postulauit
si forte illius dominis
hoc dignaretur acci¬
pere: & hunc conce¬
derae ad propriare¬
meare.: Se diurdĩ
magnopere potenti
feminae quiddare
potuiss et Inquirens.
nihil apud se aliud.
nisiseinuenit̃: peten¬
tique feminat. res¬
ponditidicens: muli¬
er quid possimdare
non habeo : sed inemec
ipsum Et olle messer¬
uum iuristui esse
profitere atq ut
filium tuum recipi¬
as: meuiceillius in
seruitium trde.
Quod illa ex ore tan¬
tiuiri audiens. IN¬
risionem potiuscre¬
didit: quam conpas¬
sionem: At ille ut
erat uir eloquentus¬
simus atq: ad primet
exteriorib quoque
studiis eruditus.
Dubitanti feminae
citius persuasit. ut
audita crederet :¬
Et proreceptione filii:
sein seruitium epm̃
tradere non dubitaret :
Per recerengitur utriq¬
que adafricam:
Procedenti autem
regis genero : quieius
filiumhabebat : uidua
rogatura seoptulit.
ac prius peciit: ut ei
doirare debuis sec:

Expanded text:
fuisse perhibuit fuisse perhibuit atque a viro Dei eius pretium postulavit, si forte illius dominus hoc dignaretur accipere et hunc concederet ad propria remeare. Sed vir Dei magnopere petenti faeminae quid dare potuisset inquirens, nihil apud se aliud nisi se invenit, petentique faeminae respondit, dicens: 'Mulier, quid possim dare, non habeo; sed memet ipsum tolle, nie servum iuris tui esse profitere, atque ut filium tuum recipias, me vice illius in servitium trade'. Quod illa ex ore tanti viri audiens; inrisionem potius credidit quam conpassionem. At ille, ut erat vir eloquentissimus atque adprime exterioribus quoque studiis eruditus, dubitanti faeminae citius persuasit, ut audita crederit et pro receptione filii se in servitiums episcopum tradere non dubitaret. Perrexere igitur utrique ad Africam. Procedenti autem regis genero, qui eius filium habebat, vidua rogatura se optulit, ac prius petiit, ut ei donari debuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
UMNICINIS
ualde patrib
Intendo : maiorũ
facca reliquerem :
It aut paulinimir&e cu¬
lum nolanae urbis
ep̃i. qui multos quo¬
rum memini uistute
& tempore prxeces¬
sit: memoriae defuis¬
seuideatur.:
Sedad pri orta nunc
redeo: eaq quanta
ualeo breuitate per¬
stringo. Sicut enim¬
tune bonorum fac¬
ta in notis cereciti¬
us similib solent:
seniorib: nostris ꝑ
iustorum exempla
grãdientib prre¬
dicti uenerebilis
uiri celebre nomer
Innotuit: eius que
opus admiraebile
adeorum se instru¬
enda studia tetendit
Quorum me nec esse
fuit grandeuitati
tam cesto credere:
acsiea quae dicerent
meis oculitui dissẽ.¬
Ium SaeuieNTIŨ
uuandalorum
tempore fuis set
it alia in campaniae
pastib de populata.
uir dñ i paulinus cunc¬
taquae adepiscopii
us um habere potuit .¬
Captiuis indigentib¬
que largitus ẽ.:
Cumqr iamͤ nihil ont¬
ni modo super esset
quod petentib dare
potuiss ee: Quodã
die queedam uidua
aduenit que are¬
gis uuandalorum
captiuitatem fuisse

Expanded text:
um vicinis valde Patribus intendo, majorum facta reliqueram, ita ut Paulini miraculum, Nolanae urbis episcopi, qui multos quorum memini virtute et tempore praecessit, memoriae defuisse videatur. Sed ad priora nunc redeo, eaque quanta valeo brevitate perstringo. Sicut enim bonorum facta innotescere citius similibus solent, senioribus nostris per justorum exempla gradientibus praedicti venerabilis viri celebre nomen innotuit, ejusque opus admirabile ad eorum se instruenda studia tetendit, quorum me necesse fuit grandaevitati tam certo credere, ac si ea quae dicerent meis oculis vidissem.um saevientium Wandalorum tempore fuisset Italia in Campaniae partibus depopulata, ir Domini Paulinus cuncta quae ad episcopii usum habere potuit captivis indigentibusque largitus est. Cumque iam nihil omnimodo superesset quod petentibus dare potuisset, quodam die quaedam vidua advenit, quae a regis Wandalorum captivitatem ductum