comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rtñcessat inplenitudinẽ temporis quo ipse
sciebat hoc eẽ faciendum Misit filium suui
unigenitum ꝑquem creouit uniuersa ut ma
umpeccatorum & onginali sin delic& quo d
generatio trahit contraquam maxime
regenerotoẽ instituta & caeter orũque
malcagendo contracta unt liberarentur
adamnatione perp&ua & uiuerentins de
lo atq in eius temptationib laborios in&
penculos s. consolationib audĩ & corpo¬
ralibo spintalib: ambularent. ad cons¬
pectũ eius. uiaintenenter quod eis factu
mitate subrepunt. Dedit elemosinaru
remedi a salutaria quib: corum adiuu a¬
r&ur oraio ubi eos diceredocint dinet¬
te nobis debita nr̃a sic̃ & nos dimittimi
petrus a postolus p̃p apostolatur sui pr¬
matum gerebat figoratae generabia¬
te ꝑsonam. Quod enim ad ipsum ꝓpne
ꝑtin& naturaun homo erat gratia
unur xp̃ianus abundantio  gratia
unademꝗ. piime apostolur Sed quan¬

Expanded text:
non cessat, in plenitudine temporis, quo ipse non cessat, in plenitudine temporis, quo ipse sciebat hoc esse faciendum, misit Filium suum unigenitum , per quem creavit universa, ut maum peccatorum, et originalis videlicet quod generatio trahit, contra quam maxime regeneratio est instituta, et caeterorum quae male agendo contracta sunt, liberarentur a damnatione perpetua, et viverent in fide lo, atque in ejus tentationibus laboriosis et periculosis, consolationibus autem Dei et corporalibus et spiritualibus ambularent ad conspectum ejus, viam tenentes, quod eis factusmitate subrepunt, dedit eleemosynarum remedia salutaria, quibus eorum adjuvaretur oratio, ubi eos dicere docuit, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus Petrus apostolus propter apostolatus sui primatum gerebat figurata generalitate personam, quod enim ad ipsum proprie pertinet, natura unus homo erat, gratia unus Christianus, abundantiore gratia unus idemque primus apostolus. Sed quan
Abbreviated transcription (Latin):
amalo. Cogitur homo tolerare &iam remissis
peccatis: quauis ut in camuenir & miseram
pninum faent causam peccãtu. ꝓ doctior est
enim poena qua culpa Ne paruaputar& curcul¬
passc illa finir&ur& poena Ac ꝑ hoc uel ad
demonstrationem debitae misenaqueladem̃¬
dationem labiis uitae uel ad exercitationem
necessanae patientias. temporal terho¬
nmem d&cin& poena. & quemiam addam¬
pnationem sempit̃nam rcum ñ d& in&cul¬
pa Hec est istorum dicrum quos in hacmor¬
talitate agimus malor qua uis in eis dibiganꝵ
uideredies bonas. Nlenda quidem sed ñ rep̃¬
hendenda conditio. uenĩ enim deira dĩiuis¬
titia dequascriptura loquens Nomoinquitꝰ
natus ex mulicrebreuis inte & plenusirae
cum iradĩ ñsituthominis idert ꝑ turbatio
concitati animi sed tranquilla usti suppli¬
cio constitutio in hacinisua dr̃ ñ continems
sicut scriptum est miserationes suas ꝑteralia
solatiami scrorum quae genen huma no praebe

Expanded text:
a malo , » cogitur homo tolerare etiam remissis peccatis, quamvis, ut in eam veniret miseriam, primum fuerit causa peccatum. Productior est enim poena quam culpa, ne parva putaretur culpa, si cum illa finiretur et poena. Ac per hoc vel ad demonstrationem debitae miseriae, vel ad emendationem labilis vitae, vel ad exercitationem necessariae patientiae, temporaliter hominem detinet poena et quem jam ad damnationem sempiternam reum non detinet culpa. Haec est istorum dierum, quos in hac mortalitate agimus malos, quamvis in ea diligamus videre dies bonos, flenda quidem, sed non reprehendenda conditio. Venit enim de ira Dei justa, de qua Scriptura loquens, Homo, inquit, natus ex muliere, brevis vitae, et plenus irae : cum ira Dei non sit ut hominis, id est perturbatio concitati animi, sed tranquilla justi supplicii constitutio. In hac ira sua Deus non continens, sicut scriptum est, miserationes suas , praeter alia solatia miserorum quae generi humano praebere
Abbreviated transcription (Latin):
endinamore pe frgiinationi naltera mae¬
snitater in ansionis Vlna in labor ealtera
iniequiae unainuia: altera in patriaaina
iopert as tonis altera in mercede conte¬
plationi ana delinata malo & facitbo¬
ciiam Ateramallã hab& a quo dedin& ma¬

Expanded text:
ore peregrinationis, altera in aeternitate mansionis; una in labore, altera in requie; una in via, altera in patria; una in opere actionis, altera in mercede contemplationis; una declinat a malo et facit bonum, altera nullum habet a quo declinet ma
Abbreviated transcription (Latin):
nitate &t de cntius diuinitatis trinitatuatq
unitate sublimtia quae inillo regno sacie ad
faciemẽtemplanda nunc au donec ueniat
dririnspeculo atꝗ inenigmate contuenda r̃
quae praedicando ructar& de fonte dominici
& ab incunte pueriua castissim inxerit hoc
quidẽ inscipturis canonitis nꝰ eudent̃appar&

Expanded text:
nitate, et de totius divinitatis Trinitate atque unitate sublima quae in illo regno facie ad faciem contemplanda, nunc autem donec veniat Dominus, in speculo atque aenigmate contuenda sunt quae praedicando ructaret de fonte dominici et ab ineunte pueritia castissimus vixerit. Hoc quidem in Scripturis canonicis non evidenter apparet;
Abbreviated transcription (Latin):
bitur quod aupliunc signiscatur curdieue
ẽ tumesequere nisi nuncagatur ñ ꝑuenie¬
turadillun quod expestatur in hacauaeno
uita quanto magir ap̃m diligim tanta faci¬
buriberamur amalo atiprenormuꝵdili¬
qut quales nuno sum & hinc ideoliberat
nesempertaler sinꝑ ibiuero amplius nor
diligrtqm quod eidispliceat & quad a nobis
auserat n habebim Nec obaliud hio nordi¬
dgitnis iut san& & transserat abhir quae
ndiligit᷑ hicergominx ubi nꝰ uult remaneans
ibiam pliur quo uult transeamꝑ & unde nou
uam pereamo Am& ergo eum p&rurulab
ista mortalitateliberemur ami&ur abeoi
hannerutinillamortalitate seruemun
Sedintaratione illud ostenditur Curampi
iohanuem quam p&crum a mauentana¬

Expanded text:
bitur. Quod autem per hunc significatur, cui dictum est, Tu me sequere, nisi nunc agatur, nec pervenietur ad illud quod exspectatur. In hac autem activa vita quanto magis Christum diligimus, tanto facilius liberamur a malo. At ipse nos minus diligit quales nunc sumus; et hinc ideo liberat, ne semper tales simus. Ibi vero amplius nos diligit, quoniam quod ei displiceat, et quod a nobis auferat, non habebimus. Nec ob aliud hic nos diligit, nisi ut sanet, et transferat ab iis quae non diligit. Hic ergo minus, ubi non vult, remaneamus; ibi amplius, quo vult, transeamus, et unde non vult pereamus. Amet ergo eum Petrus, ut ab ista mortalitate liberemur; ametur ab eo Joannes, ut in illa immortalitate servemur. Sed ista ratione illud ostenditur, cur amplius Joannem quam Petrum amave
Abbreviated transcription (Latin):
orum iac& uestat ut si ue reibisit qđ spar¬
ut ramad& era que subinde abblata suc¬
crescit aut ideo siat ur eomodo cõmende¬
dit. aut p̃o aliquid aliud quodnꝰ lateema¬
n& tam̃ questio curdixerit dñr de homi¬
nemoritoro giceũ uolomanee donecue¬
niam : Illud &ciam in his du obus a postolis
p &cro & iobanne quẽ non moueat adqueren¬
dum curio hannem plus dilex erat dñr cũ
ipsum dñm plus dilexerit p&crur Rbicũq
enim se commemorat iohanne hominesuo
tauito ipseport intelleg: Noc ad dit qđ
cum dibgebat iħs quas solum dilige & ut
hoc signo discerne & ur ac&tis quos omnis
utiq diligebat quidergonis amplius sedi¬
latum cum hoc dice & uolebat intelligi
quod absit utmendacite dicđ & quodãu
maius dare potuit ih̃ maiori serga cum sus¬
discubuerit suꝑ peca sipsius saluatoris ÷ sor¬
Ecstauitionis dñi paulo superiore lation

Expanded text:
orum, jacet, restat ut si vere ibi sit, quod sparorum, jacet, restat ut si vere ibi sit, quod sparsit fama de terra quae subinde ablata succrescit, aut ideo fiat, ut eo modo commendedit, aut propter aliquid aliud, quod nos latet, manet tamen quaestio cur dixerit Dominum de homine morituro: Si eum volo manere donec veniam. Illud etiam in his duobus apostolis Petro et Joanne quem non moveat ad quaerendum, cur Joannem plus dilexerit Dominus, cum ipsum Dominum plus dilexerit Petrus? ubicunque enim se commemorat Joannes, ut nomine suo tacito ipse possit intelligi, hoc addit quod eum diligebat Jesus, quasi solum diligeret, ut hoc signo discerneretur a caeteris, quos omnes utique diligebat. Quid ergo nisi amplius se dilectum, cum hoc diceret, volebat intelligi? quod absit ut mendaciter diceret. Quod autem majus dare potuit Jesus majoris erga eum suus tamen discubuerit super pectus ipsius Salvatoris? Porifestationis Domini paulo superiore lectione,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑaaciem tuniuli atudat. Nlatu quiate tir
inpelli ł luic opinioni siperuacaneat &isti¬
relucia mot icluctari uiderint enim quilosam scint
utrum hocibi faciati uel patiatur terra quod
dicituriquia & reuera non alcuibur homini¬
bus id audiuimus. interim cedamus opinio¬
niqua certis docunientis repellere ñ ualemus
nerursus aliud a nobis queratur &urgat
cursup humatum mortuum ipsa humus quo¬
dam modo uiuere acspirire uideatur Sed
tuim quid hinctanta ista soluitur quȩstio. si
magnio miraculo qualia potest sacere om̃pr
ta diu unum corpur in sopore sub terra est
do nec ueniat terminus s&di : quin innio fit¬
dis cumbere merer&ur. promagnomunde
lon gumi incorpore donaueat somniinr cũbea¬
tũ p&crum ꝑ ingentem martirigloa ab ho¬
nore ipsius corporis soluerit ei que concesse¬
rit. quod a postolus paulus se concupisre dixi
seddnm ñ moritur. Neillis uerbis quedixit
hocuoluis se intelligi putar&ur corpusq ẽĩ
insepuldro eius &canline sic̃ aliorum morto¬

Expanded text:
tumuli ascendat, flatu quiescentis impelli. Huic opinioni supervacaneum existimo reluctari. Viderint enim qui locum sciunt, utrum hoc ibi faciat vel patiatur terra quod dicitur; quia et revera non a levibus hominibus id audivimus. 3. Interim cedamus opinioni, quam certis documentis refellere non valemus, ne rursus aliud quod a nobis quaeratur exsurgat, Cur super humatum mortuum ipsa humus quodammodo vivere ac spirare videatur. Sed numquid hinc tanta ista solvitur quaestio, si magno miraculo, qualia potest facere Omnipotens, tamdiu vivum corpus in sopore sub terra est, donec discumbere mereretur, pro magno munere longum in corpore donaverit somnum, cum beatum Petrum per ingentem martyrii gloriam ab onere ipsius corporis solverit, eique concesserit quod apostolus Paulus se concupisse dixitse Dominum non moritur, ne illis verbis quae dixit hoc voluisse intelligi putaretur, corpusque ejus in sepulcro ejus exanime, sicut aliorum mortu
Abbreviated transcription (Latin):
nor quiligimus eu angelium amorẽpesi
ga dñm & illo in te rrogante & isto responden
nossenꝵ quod auineo quodrespondit p&rus
amoten ad didit plus ins hocres pondit
quod deipso sciebat. & enĩ quantã ab aliquo¬
lb& diligereatr scire poterat quicoralte¬
rusuidere ñ poterat. Sed tam̃ supenar il
uerbis dicendo &iam dne tuscirsatis & p
dedarauit scientem dñm interro garre
quodinterrogabat Siciebat igitur dniri
solum quod diliger& uerum &iam quad
plus ills eam diliger& p&rur : & tam̃sinio¬
namꝗ querente quis duorum sitinȩliotie
ee meliorem. Item siꝓponam quis doorum
sit melior. utrumqu e̾ miranquem plus
dligit xp̃s. cã qui plus digitur axp̃amelar¬

Expanded text:
nos qui legimus Evangelium amorem Petri erga Dominum, et illo interrogante, et isto respondente, nossemus. Quod autem in eo quod respondit Petrus, Amo te, non addit plus his; hoc respondit quod de seipso sciebat. Non enim quantum ab alio quolibet diligeretur scire poterat, qui cor alterius videre non poterat; sed tamen superioribus verbis dicendo: Etiam, Domine, tu scis, satis et ipse declaravit scientem Dominum interrogasse quod interrogavit. Sciebat igitur Dominus non solum quod diligeret, verum etiam quod plus illis eum diligeret Petrus; et tamen si proponamus quaerentes, quis duorum sit melior, esse meliorem? Item si proponamus quis duorum sit melior, utrum quem minus, an quem plus diligit Christus, eum qui plus diligitur a Chr
Abbreviated transcription (Latin):
÷ potst ꝑfecta mesequatur actio in formata¬
÷ meaepassionir exemplo inchoata ueroe
nec ueniatxp̃r. ł unc manifestan da plenii¬
doscientao hicquippe tolerantur mala
liuius inundi interra morientiu mibi uide¬
buntur bonadmi in terra uiuentiuma quoa
euiait. Uolo eũ manere donecuenia Risic
intellegenđ ẽ qua s dixerit remanere uel

Expanded text:
i potest: Perfecta me sequatur actio, informatai potest: Perfecta me sequatur actio, informata meae passionis exemplo, inchoata vero donec veniat Christus, tunc manifestanda plenitudo scientiae. Hic quippe tolerantur mala hujus mundi in terra morientium, ibi videbuntur bona Domini in terra viventium. Quod enim ait: Volo enim manere donec veniam, non sic intelligendum est quasi dixerit r
Abbreviated transcription (Latin):
turs alteras neulla temptationo in ipso
a diutore la&atur. Uina subuenit in digen¬
N Ateraibie ubinullũ inuenit in digento
Vnaaliena peccata ut sua sibi agnos cantur
igaos cet atiera nec patitur quo dignoreat
nec facit quo dsib poscatignoroi Vnafla¬
elsa cutinalis neetollatur inborm alte¬
ratanta plenitudine granȩ careiomini
m aliartsine illa temptatione suebiae co¬
hereat summobono inabona & maladir¬
bernat altera quaebona sunt cerniuEiro
unbonab sedashuc misera abieramelt¬
ono bonata istasi qnificata e ꝑ apostolu
pacumilla piohanne: totahicagitur ista
usq in pdrecul finem & illic muemit fine
difsertur illa coilenda postliuns seecus
finem sedinfturo acculo ni hab& finen ua¬
s dicitur liuio sequorome. Deillo aunceũ ÷ uolo
Emancredonecueniam quid adto Iustũ otibio
re q uideni ẽl oc quanti mranio etii cip¬
nini tui nere quoro ꝑimnitationempferend tem¬
poroliamala illemaneat donecse mpirtna
euenio redditurur bona: quod a pernur itdior¬

Expanded text:
tatione in ipso adjutore laetatur; una subvenit indigenti, altera ibi est ubi nullum invenit indigentem; una aliena peccata ut sua sibi ignoscantur ignoscit, altera nec patitur quod ignoscat, nec facit quod sibi poscat ignosci; una flagellatur malis, ne extollatur in bonis, altera tanta plenitudine gratiae caret omni malo, ut sine ulla tentatione superbiae cohaereat summo bono; una bona et mala discernit, altera quae sola bona sunt cernit: ergo una bona est, sed adhuc misera; altera melior et beata. Ista significata est per apostolum Petrum, illa per Joannem. Tota hic agitur ista usque in hujus saeculi finem, et illic invenit finem: differtur illa complenda post hujus saeculi finem, sed in futuro saeculo non habet finem. Ideo dicitur huic, Sequere me: de illo autem, Sic eum volo manere donec veniam; quid a te? Tu me re. Quid enim est hoc? Quantumsequere per imitationem perferendi temporalia mala; ille maneat donec sempiterna venio redditurus bona? Quod apertius ita dic
Abbreviated transcription (Latin):
hancergo inquit p&ram qua consor¬
sus er aedific ab oecden amineampe¬
traenĩ erat xp̃r superquad fundam̃¬
tum &iam ipse edificatur ẽ p&crur
fandam tum quippo aliud nemo po¬
testponere praecter id quod postamm ẽ
quod estx prilis. Ecclena ergo qua
fundatur in xp̃o. dauerab eo regni
caelorum accepitm peero. ad est poto¬
malm amando & sequendo xp̃inlberatur
amalinem agis ausequitũr in eis quicertan
puentatemurꝗ ad mortem. Seduniuersi¬
ratꝰ Nicitur sequere me. ꝓ quauni uersi ta¬

Expanded text:
hanc ergo, inquit, petram, quam, confessus est, aedificabo Ecclesiam meam. Petra enim erat Christus , super quod fundamentum etiam ipse aedificatus est Petrus. Fundamentum quippe aliud nemo potetus Jesus . Ecclesia ergo quae fundatur in Christo, claves ab eo regni coelorum accepit in Petro, id est, potemalis, amando et sequendo Christum, liberatur a malis. Magis autem sequitur in eis, qui certant pro veritate usque ad mortem. Sed universitati dicitur Sequere me; pro qua universita
Abbreviated transcription (Latin):
ubisepulchrũ cius nusquã inucnirilegimius
mortuũ tam̃ eẽ sinc ulla ambigaitate testat᷑
quantomagis iobannes &istorum occanione
uerborum ubi dñrait. Sic eimi uolomange
donec uenio: credituruiuus dormiri subita
quemtradunt quod &ia in quibusda scriptu¬
ris quauis a pocnarreppentur qoando nbi fi

Expanded text:
ejus nusquam inveniri legimus, mortuum tamen esse sine ulla ambiguitate testatur; quanto magis Joannes ex istorum occasione verborum ubi Dominus ait, Sic eum volo manere donec venio, creditur vivus dormire sub terra? Quem tradunt etiam quod in quibusdam Scripturis quamvis apocryphis reperitur, quando
Abbreviated transcription (Latin):
diligirx pͥm & plus qua condiscipia cis
responsio& auqe cur qua estio quantũ auis
pemo iustitis liberatorsnn minurea
diligentis a quoplus diligitur & eum pluros
mint diligitur. quem admodum desende¬
umutmem menm in hoccorruptibil corpo
quodadtrauat anima uitam nos misera
auere. Sed̃ quiiam redempti ꝑ mediatorẽ su

Expanded text:
diligit Christum, et plus quam condiscipulus ejus responsio, et augetur quaestio. Quantum autem ipse rem; si justitiam Liberatoris nostri minus eum diligentis a quo plus diligitur, et eum plus a quo minus diligitur, quemadmodum defendedium; ut meminerimus in hoc corruptibili corpore quod aggravat animam , vitam nos miseram vivere. Sed qui jam redem
Abbreviated transcription (Latin):
onparua quȩstio estcura postolope¬
troquando setertiom anicest anit disci¬
pulis Dixeritihs sequere me dras¬
postolo aũ iohan sic eũ uolomanere dos¬
nec uenia quid adie Huic questioni quancum

Expanded text:
on parva quaestio est, cur apostolo Petro, quando se tertio manifestavit discipulis, dixerit Dominus, Sequere me; de apostolo autem Joanne, Sic eum volo manere donec veniam; quid ad te? Huic quaestioni, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ambo mala praesentia huius miseriac tole¬
eabant Ambo futurab ona ilhurbeatitu dinir ex¬
pectabant : Nec ipsisob seduniuers a hac facit
sca ecclesia rꝰponra xp̃i. Abististemptationib
eruenda ĩnilla felicitate seruanda: quar
dua suitar p&rur & iohanner figurauerur :
singuli singulas: Vers & inhac temparahit̃
ambulauer᷑ ambo ꝑfidem & illa ma&ernũ

Expanded text:
ambo mala praesentia hujus miseriae toleambo mala praesentia hujus miseriae tolerabant, ambo futura bona illius beatitudinis exspectabant. Nec ipsi soli, sed universa hoc facit sancta Ecclesia sponsa Christi, ab istis tentationibus eruenda, in illa felicitate servanda. Quas duas vitas Petrus et Joannes figuraverunt, singuli singulas: verum et in hac temporaliter ambulaverunt ambo per fidem, et illa in aeternum
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse cuiduis illã quae futura ẽ uitã nr̃am qual
in nabis fatura sit sciens praedistinatione
plus amat ut adeam nos amando pducat quo
quia sentimꝵ &ideo misericordiam dñiqua
nobis demiseria liberandir exdir beriuolumx
plus amami ea quaecottidie maxime ꝓpec¬
catorũ remissione porcim: &debemꝵ hocper
p&rum significatumẽ plus amantem sedni¬
iui amatum qui amimnos amatxpr miserds :¬
beator Ventatis auõ templatione qualir tõ¬
ncfutura ẽmin amamnꝓ quian dũ nouimur
nechabem haecperiohannem significata ẽ
mins amante atꝗ ideo & adipsa & ad eius in
nobis amorem qual. sei deb&car implendum
donec ueniat dñs expectantem sed plur
amatum quia dquodꝑ illum figur atum
est hocefficitbeatũ Ne motam̃ istor insignes
apostolor separ& & in eoquod significãbat
p&rus amboerant & in eo quodsignifica¬
bat iohannes ambofutun erant: Signisi can¬
dosequebatur istom anebatille: Credendoau

Expanded text:
inus illam quae futura est vitam nostram, qualis in nobis futura sit sciens, praedestinatione plus amat, ut ad eam nos amando perducat. Quoquia sentimus; et ideo misericordiam Domini, quam nobis de miseria liberandis exhiberi volumus, plus amamus, eamque quotidie maxime pro peccatorum remissione poscimus et habemus: hoc per Petrum significatum est plus amantem, sed minus amatum; quia minus nos amat Christus tos. Veritatis autem contemplationem qualis tunc futura est, minus amamus, quia nondum novimus nec habemus: haec per Joannem significata est minus amantem, atque ideo et ad ipsam, et ad ejus in nobis amorem, qualis ei debetur, implendum, donec veniat Dominus exspectantem; sed plus amatum, quia id quod per illum figuratum est, hoc efficit beatum. 7. Nemo tamen istos insignes apostolos separet. Et in eo quod significabat Petrus, ambo erant; et in eo quod significabat Joannes, ambo futuri erant. Significando sequebatur iste, manebat ille: credendo autem
Abbreviated transcription (Latin):
mancre donec uenia quidadie  Quousq:
in hoc eu angelio &tenditur quatio quesua
ꝓfunditate ñ medio enter m̃tẽ scrutantis
& ercet Cur enimdicitur p&rosequereme:
nec dicitur c&cris quisimul ad erant & ꝓsec¬
tocum sic magistrũ discipuli se quebatur
Sedis ad passionẽ intellegendum c̃ nmquid
Non ne ibi erat in illis sepie᷑ aliuipilius
Sebedo frat̃ iohannin qui postciur asononẽ
abherodemanifestatur rcininꝰ᷑ uerũ aliquir

Expanded text:
e quousque in hoc Evangelio extenditur quaestio, quae sua profunditate non mediocriter mentem scrutantis exercet. Cur enim dicitur Petro, Sequere me, nec dicitur caeteris qui simul aderant? Et profecto eum sicut magistrum discipuli sequebantur. Sed si ad passionem intelligendum est, numquid trus? Nonne ibi erat in illis septem alius filius Zebedaei frater Joannis, qui post ejus ascensionem, ab Herode manifestatur occisus ? Verum aliquis
Abbreviated transcription (Latin):
naciter asseud&. Non enim possunt decrre
qui credant sinon de sunt qui&cia morsen a ne¬
rant uiuere quia sciptũ ẽ eiussepulam ñ in uduri:
Et apparuit cum dño inmonte ubi &helias fuit
quẽ mortuũ legimus ñ cc̃ sed raptum quasimors
sorpus ñ potut abcubi sc ab scondut prorscr
homines later& ubieã atq inde adhori diuinite
&citari Quando cum xp̃o helias & ipsesunt uis
sicut adhori multa sc̃or corpora surr&x crunt

Expanded text:
naciter, asseveret. Non enim possunt deesse naciter, asseveret. Non enim possunt deesse qui credant, si non desunt qui etiam Moysen asserant vivere, quia scriptum est, ejus sepulcrum non inveniri , et apparuit cum Domino in monte ubi et Elias fuit , quem mortuum legimus non esse, sed raptum . Quasi Moysi corpus non potuerit alicubi sic abscondi; ut prorsus homines lateret ubi esset, atque inde ad horam divinitus excitari, quando cum Christo Elias et ipse sunt visi, sicut ad horam multa sanctorum corpora surrexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
poterit inueniri cur ergode rohannedictũ c̃
sic cum uolomanere donecuenia quid adte
& rep&itũ esttume requere tam qua illc
donec ueniat quis facile aliud dictũ ẽe credat
quã quod fratres credidenint quituncorim
quod scilic& ñ eẽt discipulur ille moriturim
sed donec iħ̃ uenir& istam aner& inuita. Gcd
hanc opinionem iohamus ipse abstulit ñ hoc di¬
xinre d̃m aperta contradictionẽ declagapans
Curenim subiungeret ñ dix ihs̃ ñ moritureun
ne hominum cordibus quod salsum fudrat in he¬
rer&. Sed cup lac& ad hucresistat & dicat ue¬
rument qđđ ait. iohannis ñ dixine dñm qđ dis¬
cipulus ille ñ moritur. Sediam̃ signisicatum
este talibur uerbis qualiacum dixisse narra¬
uit & asserat iohannẽ apostolum uiuereatq
milose pulchro eius quod est apud ephesum
dormire porius cum qua mortuũ acere con¬
tendat. Assumat in argum̃tũ quodillicte ra
sensim scatere & quasi epuliri ꝑhib&cuatq:
hoc cius anhelitus fien siue constantes siue ꝑti¬

Expanded text:
de Joanne dictum est: Si eum volo manere donec veniam, quid ad te? et repetitum est, Tu me sequere, tanquam ille e voluit donec veniat? Quis facile aliud dictum esse credat, quam quod fratres crediderunt, qui tunc erant, quod scilicet non esset discipulus ille moriturus, sed donec Jesus veniret, iste maneret in vita? Sed hanc opinionem Joannes ipse abstulit, non hoc dixisse Dominum aperta contradictione declarans. Cur enim subjungeret: Non dixit Jesus, non moritur, nisi ne hominum cordibus quod falsum fuerat inhaereret? Sed cui plac ait Joannes, non dixisse Dominum quod discipulus ille non moritur, sed hoc tamen significatum esse talibus verbis, qualia eum dixisse narravit; et asserat Joannem apostolum vivere, atque in illo sepulcro ejus quod est apud Ephesum, dormire potius eum, quam mortuum jacere contendat, assumatque in argumentum quod illic terra sensim scatere et quasi ebullire perhibetur, atque hoc ejus anhelitu fieri, sive constanter, sive perti
Abbreviated transcription (Latin):
Adhuc eiim erat ipsa praeparano quae abł ora
noctirnona ceperati cdonec fiep quaere ar¬
parabatur ⁊ p̾uminolatio quac fit aest ÷ͥori
nis Sexutiꝗ honr a nodis nona us que acddu
tertia conputatii harum duarum solutionis
istiur difficilis questionir eligatquis ꝗ qui
uoles. Meliur aũ qui deligatiu dicabit gu
de consenso euangelistarũ ꝗ operosis sin
disputata sunt legent quodsi & aliae solu¬
tiones eius potuen nt inuenm cummnulatiu
cuangel caeuentatir constantia defende
aduersur calumnias in fideler atꝙ unpis
uanitater Nunc ad narationẽ iohatiuis
cuangesistae post ista breuiter tractata

Expanded text:
adhuc enim erat ipsa praeparatio, quae ab hora adhuc enim erat ipsa praeparatio, quae ab hora noctis nona coeperat, donec fieret quae praeparabatur Christi immolatio: quae fnis, sex utique horis a noctis nona usque ad diei tertiam computatis. Harum duarum solutionum istius difficilis quaestionis eligat quisque quam volet Melius autem quid eligat judicabit, qui de Consensu Evangelistarum quae operosissime disputata sunt, legerit . Quod si et aliae solutiones ejus potuerint inveniri, cumulatius evangelicae veritatis constantia defendetur adversus calumnias infidelis atque impiae vanitatis. Nunc ad narrationem Joannis evangelistae post ista breviter tractata
Abbreviated transcription (Latin):
paschae horaquasi sexta. Parasceue
aulatine praeparatio ẽ. Sedistouer¬
bogreco libentius utuntur iuda ei in hu¬
ius modiobscruation &iamquimagi
lactne quã grece locuntur. Erat aup̃
tur prncipers acerdotũ ꝓnuntias se
dniim molationẽ dicentes Reuse mor¬
tir cũ adhuc in domo pontificis audi¬
retur. Vnde canqruenter accipitir.
inde coepisse praeparatiane uenpas¬
chae. cuius umbra erat paschaiude¬
orum idẽ immolationem xp̃i ex quo
asacerdo tb̵ ꝓnuntiatus ẽ immolan¬
dur ꝑfesto ab ea noctis hora quae
tuñc nona fuis re conuincitur us que
ahora dieitertia quacrucifixũ ẽẽxp̃m
Marcus euangelista testatur. Sexhoraest.
tres nosturnae. tres diurnae. Unde in hac
parasceue paschae. idest praeparationo
immolationis xp̃i quae abhora noctisno¬
nacoeperat quasisexta agebatur hora.
Idest perata quintaua sexta cumre roe¬
perat. quando pilaiur tnibunal as cendit

Expanded text:
Paschae, hora quasi sexta . Parasceve Paschae, hora quasi sexta . Parasceve autem latine Praeparatio est: sed isto verbo graeco libentius utuntur Judaei in hujusmodi observationibus, etiam qui magis latine quam graece loquuntur. Erat ergo tur principes sacerdotum praenuntiasse Domini immolationem, dicentes: Reus est mortis, cum adhuc in domo pontificis audiretur; unde congruenter accipitur inde coepisse praeparationem veri Paschae, cujus umbra erat pascha Judaeorum, id est, immolationis Christi, ex quo a sacerdotibus praenuntiatus est immolanrofecto ab ea noctis hora, quae tunc nona fuisse conjicitur, usque ad horam diei tertiam qua crucifixum esse Christum Marcus evangelista testatur, sex horae sunt, tres nocturnae et tres diurnae. Unde in hac parasceve Paschae, id est praeparatione immolationis Christi, quae ab hora noctis nona coeperat, quasi sexta agebatur hora; id est, peracta quinta jam sexta currere coeperat, quando Pilatus tribunal ascendit:
Abbreviated transcription (Latin):
quiahora tertia crucifixus e dñr lin¬
guis iudaeorũ. Horasexta manib mniltũ.
ui tintellegam horae quintã iam fuirse
transacta & aliquid desexta coeptũ
quando sedit ꝓtiibunab pilatus quae
dicta ẽ a iohannehora quasi sexta &
cuduceretur & lignocũduob latro nib
configeretur. & iuxta ciur crucem ge¬
rerentur quaegesta narrantui hora
sexta in tegra conpleretur. & qua ho¬
rausꝗ adnona soł obscurato tenebras
factas. Tnum euangelistarum matheimar¬
ci & luce contestatur auctontas Sedqmn
iuda ei facim interfecti xp̃i ase in romanoi
idestpilatũ & cius militer traus fere cona¬
recordatur expraessit quahoro intel¬
leguntur apudpilatũ clomare potuis¬
ser crucisige crucisige ut iullitantum
reppenantur crucifixisse ihina destmi¬
lites qui euligno sextahora suspender̃ :
uero & ia iuda ei qui ut crucifiger&ur
ra sexta diei quianec iohannes aiti
erat auhora diei quasi sexta authora
quasisexta s ed aiterat au paras ceue

Expanded text:
linguis Judaeorum, hora sexta manibus militum? Ut intelligamus horam quintam jam fuisse transactam, et aliquid de sexta coeptum quando sedit pro tribunali Pilatus, quae dicta est a Joanne hora quasi sexta: et cum duceretur, et ligno cum duobus latronibus configeretur, et juxta ejus crucem gererentur quae gesta narrantur, hora sexta integra compleretur; ex qua hora usque ad nonam sole obscurato, tenebras factas trium evangelistarum, Matthaei, Marci et Lucae contestatur auctoritas . Sed quoniam Judaei facinus interfecti Christi a se in Romanos, id est, in Pilatum et ejus milites transferre conarecordatus expressit, qua hora intelliguntur apud Pilatum clamare potuisse, Crucifige, crucifige : ut non illi tantum reperiantur crucifixisse Jesum, id est, milites qui eum ligno sexta hora suspenderunt; verum etiam Judaei, qui ut crucifigeretur, ra sexta diei, quia nec Joannes ait, Erat autem hora diei quasi sexta, aut hora quasi sexta; sed ait, Erat autem parasceve
Abbreviated transcription (Latin):
rat crucifigendus portans crucem suar
Iir grande spectacul sed sispectai um¬
&ar grandeludibiiũ : Sipietar grand
mistenũ Sispect& impietar grandeo
ꝓuirga regni. lignũ suiportare supplicu
Sipietas iuĩd& regembauilanteinlignum
ad semeripsum figenđ. quod firurus fuera
& iam in frantib regum in eosꝑnendus oes¬
lir impiarum in quo erant glonatura cos
& lucernae arsurae quae sub modio por
danerat candelabix ferebat. Bauilanso
to sibieruce exut ineo qui dicipierealo¬
tielocum hebraice golgotha ubiediero

Expanded text:
rat crucifigendus portans crucem suam Jesus: grande spectaculum: sed si spectet im grande ludibrium. Si pietas, grande mysterium; si spectet impietas, grande det regem, pro virga regni, lignum sui portare supplicii. Si pietas, videt regem bajulantem lignum ad semetipsum figendum, quod fixurus fuerat etiam in frontibus regum; in eo spernendus oculis impiorum, in quo erant gloriatura corda et lucernae arsurae, quae sub modio ponenda non erat, candelabrum ferebat. Bajulans ergo sibi crucem, exiit in eum qui dicitur Calvariae locum, Hebraice Golgotha, ubi e
Abbreviated transcription (Latin):
&unx pastor. quis ergo magnũ uolum intel¬
scilic& oleaster factus ẽ particeps pinque¬
dinis oleae. Nolea particeps factaẽ ama¬
ntudinis oleastn. Vx̃ in eo q÷ dexpoueracit̃
sciptuᷤ ẽ.ti tulussi rex iuda eorui qui sunt
in tellegendiiudaci nisi se menhabrahar

Expanded text:
et unus pastor . Cur ergo magnum volumus intelscilicet, oleaster factus est particeps pinguedinis oleae . Nam olea particeps facta est amaritudinis oleastri. Nam in eo qui de Christo veraciter scriptus est titulus: Rex Judaeorum, qui sunt intelligendi Judaei, nis
Abbreviated transcription (Latin):
mperantor dicebantergopilato pontifices
:udaeorum. Noli scnbere rexiudaeorum
se quia ipredix rexsumiudaeorũ Respon¬
ditpilatur qood sciipsi sciipsi oineffalilẽ
uim diuinae operationir &iam incordibus
ignorantiũ. Ane occulia uox quaedã pili¬
to. unitus quoda sidicipotest clamososi¬
lentio ꝑsona bat quodtanta anteinpsal¬
pastituli insciptionẽ: & conrum pit q
scnpsit sempsit. Sed&iam pontifices qui
hoc conrũpi uolebant quid dicebant. Nol
senbere inquiunt rex iud aeorũ. sed quia
in sed rex sumiudaeorũ Quidlo quimini
isane quid fia contradicitis quod muta¬
renullo pacto potestis. Nuquid enĩ ꝓpterea
nent uerum quia ihĩ ait r & sumiuda coruSic
corrumpinꝰ potest quod pilatus scipsit corrũ

Expanded text:
imperantes. Dicebant ergo Pilato pontifices Judaeorum: Noli scribere: Rex Judaeorum, sed quia ipse dixit: Rex sum Judaeorum. Respondit Pilatus: Quod scripsi, scripsi. O ineffabilem vim divinae operationis, etiam in cordibus ignorantium! Nonne occulta vox quaedam Pilato intus quodam, si dici potest, clamoso silentio personabat quod tanto ante in Psaltituli inscriptionem non corrumpit; quod scripsit, scripsit. Sed etiam pontifices qui hoc corrumpi volebant, quid dicebant? Noli scribere, inquiunt, Rex Judaeorum; sed quia ipse dixit, Rex sum Judaeorum. Quid loquimini, insani? Quid fieri contradicitis, quod mutare nullo pacto potestis? Numquid enim propterea non erit verum. quia Jesus ait, Rex sum Judaeorum? Si corrumpi non potest q
Abbreviated transcription (Latin):
liga eum. Ad quods equitur & manises s¬
cabo ineipsum ei Diliga & manifestabo
idest adhoc diligarx int manifestem.
Nuncenim adhoe dilexit ut credam ur
&inandatum fidei teneamus. Tunc ad
l ocdiligst ut indeamus. & ips auisio¬
ne mercedem sidei capiamur. quia
& nos nunc diligimus eredendo qu od
uidebimus. Runc au dilige inuru
dendo quod credimur. LIII¬

Expanded text:
ligam eum, ad quod sequitur, et manifesligam eum, ad quod sequitur, et manifestabo ei meipsum. Diligam, et manifestabo; id est, ad hoc diligam, ut manifestem. Nunc enim ad hoc dilexit, ut credamus, et mandatum fidei teneamus; tunc ad hoc diliget, ut videamus, et ipsam visionem mercedem fidei capiamus: quia et nos nunc diligimus, credendo quod videbimus; tunc autem diligemus, videndo quod credimus.
Abbreviated transcription (Latin):
tiam Quia uero& nos etia nunc in illo
sumus. Satis ostendi cubi dic Ego sumui¬
tis. uos palmites. In illo ergodie quando
uiuemus uita quatmors absor bebitur :
Cognoscemus quia ipse inpatre & nos inipso
& ipse innobis. Quia tunc ꝑfici&ur hocip¬
sum quod & nunc inhoatum ẽ iamꝑipsũ
ut sit in nobis & nosinipso. Quihab& inquit
inandatamea & serue ea ille ẽ quidiligit
me: Quihab& in momoria & seru&sinuita
uihab& in sermonib: & seruet in morib:
uihab& audiendo & seru& faciendo: Aut
quihab& faciendo & seruat perseuerando
Ipsee̾ inquit quidiligit me. opere ẽ de¬
monstrando dilestio. Mesit infruduosa
nominis appellatio & qui diligii mein ꝯ¬
quit diligrtur a patre in eo. & egodiligams
eum. & manifestabo ei meipsam Quids
ẽ ililiꝗam tamꝗ tunc clilecturur sit. &
uunc ñdiligat : Absit quo modo enim
nos pat̃sine filio. aut filius sine patre dilige¬
r& Quomodo cũ inse parabilit̃ operentur
se parabiliter diliguntised adhocdix di¬

Expanded text:
tiam . Quia vero et nos etiam nunc in illo sumus, satis ostendit, ubi dicit: Ego sum vitis, vos palmites . In illo ergo die, quando vivemus ea vita qua mors absorbebitur, cognoscemus quia ipse in Patre, et nos in ipso, et ipse insum quod nunc inchoatum est jam per ipsum, ut sit in nobis, et nos in ipso. Qui habet, inquit, mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me. Qui habet in memoria, et servat in vita; qui habet in sermonibus, et servat in moribus: qui habet audiendo, et servat faciendo; aut qui habet faciendo, et servat perseverando: ipse est, inquit, qui diligit me. Opere est demonstranda dilectio, ne sit infructuosa nominis appellatio. Et qui diligit me, inquit, diligetur a Patre meo, et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Quid est, diligam? tanquam tunc dilecturus sit, et nunc non diligat? Absit. Quomodo enim nos Pater sine Filio, aut Filius sine Patre diligeret? Quomodo cum inseparabiliter operentur, separabiliter diligunt? Sed ad hoc dixit, di
Abbreviated transcription (Latin):
tone accipitur. Bed quiasicuti temips ear
Aalum e honuni quiꝑ offensianem inandꝰ¬
cat & sihominis offensionene quanto mas
dĩ cuius itus erahelitis ñ paruerato ffensiore¬
pudiare quod dabat sapientia & p&ertið
quodn inhi abat concupiscentia quauis illis
peerent sed quiadeerat murmurarens. Be
atsciremur ndicreaturam ẽe culpabilem se
in aboedientia: cominutacem & in ordinas
cupidi tatemnꝰ ꝑꝓporcums ed ꝑꝓpomum

Expanded text:
tione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, tione accipitur : sed quia sicut item ipse ait, Malum est homini qui per offensionem manducat ; et si hominis offensionem, quanto magis Dei? Cujus in Israelitis non parva erat offensio, repudiare quod dabat sapientia, et petere id quod inhiabat concupiscentia: quamvis illi nec peterent, sed quia deerat murmurarent. Sed ut sciremus non Dei creaturam esse culpabilem, sed inobedientiam contumacem et inordinatam cupidit
Abbreviated transcription (Latin):
ut ñ selinqueret indigentes
sed exaudi¬
r& p&entes. Sed quid est¬
o quod cũq  p&ieritis cuuide anius ple¬
rumq fideleseius p&tere & n accipere an
forae ꝑpea quiamalap&unt: Nam hoc exꝓbr¬
uit apostolus acob dicens p&itis & naccipi&is
eo quod male p&catis ut in concupis centus unps
insumatis sbale ergo usurus eo quod uultace¬
pere dõ potius miserante n accip& ꝑindesi
hocab illo p&citur undehomoledatur. exaudit
magis meuendẽ ne quopos sit a dare ꝓpit¬
us d&iratus Ann uidiinus istrahelitas mo¬
losuo imp& rasse quod culpabili concupis co¬
tia pecier: Concupierantenim carnib uesei
quib pluebatur mannadecaelo fastidiebar¬
r&ur sedutille qui aderat sanato fastidio sũ¬
meretur. quando eninos delectant mala &
N n delestantbona rogare debemus potius dñ
ut delectentbo naqua ut concedantur mali
Nquia malue carnemuesci cumdede relo¬
quens a postolus dicat omnis creatura dibon
ẽ & nihil abiciend quodcum gratiarum ac¬

Expanded text:
ut non relinqueret indigentes, sed exaudiret petentes. Sed quid est, quodcunque petieritis, cum videamus plerumque fideles ejus petere, et non accipere? An forte propterea quia male petunt? nam hoc exprobravit apostolus Jacobus dicens: Petitis, et non accipitis, eo quod male petatis, ut in concupiscentiis vestris insumatis . Male ergo usurus eo quod vult accipere, Deo potius miserante non accipit. Proinde si hoc ab illo petitur unde homo laedatur exauditus, magis metuendum est ne quod posset non dare propitius, det iratus. An non videmus Israelitas malo suo impetrasse quod culpabili concupiscentia petierunt? Concupierant enim carnibus vesci , quibus pluebatur manna deretur, sed ille qui aderat sanato fastidio sanaretur. Quando enim nos delectant mala, et non delectant bona, rogare potius debemus Deum, ut delectent bona quam ut concedantur mala. Non quia malum est carne vesci, cum de hac re loquens Apostolus dicat, Omnis creatura Dei bona est, et nihil abjiciendum quod cum gratiarum ac
Abbreviated transcription (Latin):
dentes man & significatur operabona in
latitudine caritatis. Longa ẽ atransuer¬
soligno usq ad terram ubi dorsum pedesq¬
figuntur & significat perscuerantia
in longitudinem tempons usꝙ infine malta
ẽ incacuinine quod ꝑtrans uersum lignũ
sursum uersũ s excedit. & significat suꝑnũ
finem quocuncta opera referuntur qiconc
taꝙ latitudine. aclongitudine bene ac ꝑ¬
seuerant̃ fiunt ꝓp̃ altitudinẽ diuinorum
facienda sunt proemiorum ꝓfunda ẽ in ea
parte quainterra figitur. ibi quippe & occul¬
taẽ neuideri potest. Sed cuncta eius appa
rentia & eminentia inde consurgunt Sic
bonanra de pfunditate gratiae diquaec̃ p̃¬
hendi aciudicar inꝰ potesti uniuers a ꝓcedun
Sed& sicrux xp̃i hoc solum signific& qd ait
fixer cũ passionib & concupiscentun quã
nisi crux xp̃i. Quod signunis adhebeatur
si ue frontib credentium siue ipsi a quae ex
qua regenerantur. Siue oleo quocrisiate

Expanded text:
dentis manus, et significat opera bona in dentis manus, et significat opera bona in latitudine charitatis; longa est a transverso ligno usqfiguntur; et significat perseverantiam in longitudine temporis usque in finem: alta est in cacumine, quo transversum lignum sursum versus exceditur; et significat supernum finem, quo cuncta opera referuntur; quoniam cuncta quae latitudine ac longitudine bene ac perseveranter fiunt, propter altitudinem divinorum facienda sunt praemiorum: profunda est in ea parte qua in terra figitur; ibi quippe et occulta est, nec videri porentia et eminentia inde consurgunt; sicut bona nostra de profunditate gratiae Dei, quae comprehendi ac dijudicari non potest, universa procedunt. Sed et si crux Christi hoc solum significet, quod ait fixerunt cum passionibus et concupiscentiis , quam nisi crux Christi? Quod signum, nisi adhibeatur sive frontibus credentium, sive ipsi aquae ex qua regenerantur, sive oleo quo charisma
Abbreviated transcription (Latin):
e& &ia ipse numerur duo decinanunidest
qua dripertitus internos & omnes eent
ues regni caelorũ. tam̃qligandi & saluendi
solus acceperit potestatem cum& illud
deo un ꝓomnib quaunitar ẽ in omnibus.
unde & hiccũdixisr& desuꝑ contexta᷑ aq¬
didit ꝑtotum: Quadsi referamꝵ ad idqd
significat. nemoeius ẽ expers quiꝑtine¬
res inuenitur ad totũ : a quo tota sic̃greca
indicat lingua catholica uocatur ecclesta
nsorte au quid nisi digratia commdatã . o
sorsmittitur ii personae cuius q. uel mentis.
sed occulto iudicio diceditur. Necideo ista
xp̃m secuti. sed qui sunt persecuti. Quidenĩ
deipsa crucedictun sum quaecer tesimit̃
ab ininicis atꝗ impiis xposacta & in pota
ẽ: & tamen ea significan rete intellegitur
quodait apostolur. Quae sitlatitudo &
longitudo & altitudo & ꝓfund. Lata ẽ quip¬
pe intrauerso ligno quo extenduntur pen¬

Expanded text:
esset enim ipse numerus duodenarius, id est esset enim ipse numerus duodenarius, id est quadripartitus inter eos, et omnes essent ves regni coelorum , » tanquam ligandi et solvendi solus acciperet potestatem, cum et illpro omnibus, quia unitas est in omnibus. Unde hic cum dixisset « desuper contexta, » addidit « per totum. » Quod si referamus ad id quod significat, nemo ejus est expers qui pertinere inveniatur ad totum: quo toto, sicut Graeca indicat lingua, catholica vocatur Ecclesia. In sorte autem quid, nisi Dei gratia commendata est? sors mittitur, non personae cujusque vel meritis, sed occulto Dei judicio ceditur. Nec ideo ista cet per eos qui Christum secuti, sed qui sunt persecuti. Quid enim de ipsa cruce dicturi sumus, quae certe similiter ab inimicis atque impiis Christo facta et impacta est? Et tamen ea significari recte intelligitur, quod ait Apostolus: Quae est latitudo, et longitudo, et altitudo, et profundum . Lata est quippe in transverso ligno, quo extenduntur pen
Abbreviated transcription (Latin):
diuhup̃i quadn ꝑtitã sigurauit eiur ece¬
clesia tatoscilic& qui quattuor partib: ꝯstat
te rrarui orbe diffus am& omnib: eir de
partib: aequaliter id est concorditer distni¬
buto Pronter quod alibi dicmissurum
se angelos suorut colligant elestos eiur
aquat tuoruentis quod quidẽ nisi aquat¬
tuorpar tib̵ mundi. onente. occidente a¬
quilone meridie: Tnicauero illa sortita
omniũ partiũ significat unitatem quae ca¬
ritatis uinculo continetur. Decas itate au
locuturus apostolur. Suꝑeminentem inquił
uia uobis deinonstro & aliolocoait. Cognos¬
cere &am suꝑ eininentem scientiae carta¬
dem xp̃i. Itemꝙ alibi suꝑ omnia auhaec
cantatem quae ẽ uinculũ ꝑfectionis Sier¬
gocaritar & suꝑeminentiore inhab&uia
& suꝑemin& scientiae & suꝑomnia prae¬
cepta ẽ. Mento uestis quaesigni si caturde¬
suꝑ contexta ꝑhyb&ur. In consutilis aune
aliquando dissuatur: & ad unũ ꝑ uenit quia
inunũ omner colligit. Sic ina postalir cũ

Expanded text:
isti quadripartitam figuravit ejus Ecclesiam, toto, scilicet, qui quatuor partibus constat, terrarum orbe diffusam, omnibus eisdem partibus aequaliter, id est, concorditer, distributam. Propter quod alibi dicit missurum se angelos suos, ut colligant electos ejus a quatuor ventis . Quod quid est, nisi a quatuor partibus mundi, Oriente, Occidente, Aquilone et Meridie? Tunica vero illa sortita, omnium partium significat unitatem, quae charitatis vinculo continetur. De charitate autem locuturus Apostolus, Supereminentem, inquit, viam vobis demonstro : et alio loco ait, Cognoscere etiam supereminentem scientiae charitatem Christi ; itemque alibi, Super omnia autem haec charitatem, quae ego charitas et supereminentiorem habet viam, et supereminet scientiae, et super omnia praecepta est, merito vestis quae significatur, desuper contexta perhibetur: inconsutilis autealiquando dissuatur. Et ad unum pervenit, quia in unum omnes colligit, sicut et apostolos. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
sabbatonis quia ꝑtin& ad salutẽ: Quod faci¬
tisꝑhocostenditis operas alutir n ee allo mod
die sabbato omititenda. Ergo nolite ꝑ sanaht̃
nidicare Sedrestũ iudiciũ iudicate. Ad tendite
mequomodo hamineꝰ ad tendite morsen
quomodahamine. Si secunđ uenta temiudice¬
ti neq moysen neq me condempnabitir &
euadere in hocsaeculo magru labans est non
ꝑsonalit̃ iudicare. sed rectum iudiciũ r&intꝰ
Admanuit quidem dñr iuda eorsedmanuite
nos illor canucit & nos instruxit. illorredar¬
quit᷑. norexacuit. nputemus hocnab̵ ñ id eodis¬
tueamur iniquor rep̃hendere. & nor ipsifa¬
ciamur quod in nob uentas ipsa rep̃hendat
iuda eiquidẽ ꝑsonalit̃ iudicabant sed ideo
ꝑtinent ad nauumtestam̃tum ⁊deo nꝰ ħ abb¬
N
in xp̃oregnũ caelorum. Ideo nꝰ iunguntur scon
socibuatiangelorum. Teren a querebantadõ ter
renaeni ꝓmissionis uictona ab inimicis fecundi¬

Expanded text:
sabbato, nisi quia pertinet ad salutem quod facisabbato, nisi quia pertinet ad salutem quod facitis? Per hoc ostenditis opera salutis non esse ullo modo die sabbati omittenda. Ergo nolite personaliter judicare, sed rectum judicium judicate. Attendite me quomodo hominem, attendite Moysen quomodo hominem: si secundum veritatem judicetis, neque Moysen, neque me coevadere in hoc saeculo, magni laboris est, non personaliter judicare, sed rectum judicium retinere. Admonuit quidem Dominus Judaeos, sed monuit nos. Illos convicit, nos instruxit. Illos redarguit, nos exacuit. Non putemus hoc nobis ideo non dictueamur inimicos reprehendere, et ipsi nos faciamus quod in nobis veritas ipsa reprehendat. Judaei quidem personaliter judicabant, sed ideo non pertinent ad Novum Testamentum, ideo non habent in Christo regnum coelorum, ideo non junguntur sanctorum societati Angelorum: terrena quaerebant a Domino; terra enim promissionis, victoria ab inimicis, fecundi
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato: Niras ciminimorsi& quia egodie
sabbati saluum fecihamine. Irascininimih
ꝑ sonalit̃ iudicatis uentatem ad tendite. Egdñ¬
me p̃fero morsi aitdrnquierat & in ipsius mor¬
si dis. Sicadtendite quomodohomines nor
duortantq ambar hamines iudicate int̃nor sed
uerum iudiciũ iudicate. Nolite me honorate ho¬
norato illu dampnare: Sedillo in tellecto. meho¬
hocloconoluit dicere taquã se& marse ante
illos constitutis ꝓplegem morsi circis ciditis
quando &tia sabbatum occument . &ego sani¬
tatu faciendarũ beneficientiãm n uultis utex¬
hybea ꝑsabbatum: quia dñscircũcisionis & dñr
sabbati salutirẽ austor & seruilia opera ꝓhibia
estis facere sabbato. Siuere intellog atir seruilo
oper ñ peccatir. Quienĩ fa̾c pe̾ccatũ seruur e
peccati Numquid seruile apus ehominem sa¬
nare ꝑsabbato manducatir&bibitir utaliquid
dica ex ad monition e dni nnihuxp̃i & exuer

Expanded text:
Sabbato, non irascimini Moysi; et quia ego die Sabbato, non irascimini Moysi; et quia ego die Sabbati salvum feci hominem, irascimini mihi: personaliter judicatis, veritatem attendite, eme praefero Moysi, ait Dominus, qui erat et ipsius Moysi Dominus. Sic attendite quomodo homines nos duos, tanquam ambos homines: judicate inter nos, sed verum judicium judicate; nolite me honorato illum damnare, sed illo intellecto me hohoc loco noluit hoc dicere, tanquam se et Moyse ante illos constitutis. Propter legem Moysi circumciditis, quando etiam sabbatum occurrerit; et ego sanitatum faciendarum beneficentiam non vultis ut exhibeam per sabbatum? Quia Dominus circumcisionis et Dominus sabbati, salutis est auctor: et servilia opera prohibiti estis facere sabbato; si vere intelligatis servilia opera, non peccatis. Qui enim facit peccatum, servus est peccati . Numquid servile opus est, hominem sanare per sabbatum? Manducatis et bibitis ut aliquid dicam ex admonitione Domini nostri Jesu