comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dam inqua eruditur ad ęt̾nam bonisq t̾renis tã qͣm
ꝑegna utitur nec capitur. mał aut̃ aut ꝓbat᷑ aut
em̃datur. Illi uero qui ꝓbitau eiꝰ insultant. ei di¬
cunt eum forte in aliqua tpralia mala deuenerit uͥ
ẽ d̾s tius. ipsi dicant ũ sint dii eorum cum talia pa¬
tiuntur ꝓ quib euitandis eos uł colunt uł colendas
ab ẽ nõ motꝰ. llle cum me aduisis rebus exragitat: aut
merita examinat aut pecc̃a castigat: mercedẽq inͥ
ȩtnam ꝓtolerandis piȩ mał temporalibꝰ seruat. uas
aut̃ qui estis eum quibꝰ loqui dignum sit saltem de
duis ur̃is quantominus de de neo: qui t̾ribilis est
suꝑ omnes deos: Qiñ dii gercium demonia. driꝰ air
cełos fecit Si nasica ille scipio ur quondã pontifex
inueret quem sub terrore beli pimici insuscipiendis
frigiis sacris eum uir optimiis querẽtur uniuer sus
senatis elegit. eurus os fortassi non auderetis aspice.

Expanded text:
dam, in qua eruditur ad aeternam, bonisque terrenis tamquam dam, in qua eruditur ad aeternam, bonisque terrenis tamquam peregrina utitur nec capitur, malis autem aut probatur aut emendatur. Illi uero, qui probitati eius insultant eique dicunt, cum forte in aliqua temporalia mala deuenerit: Ubi est Deus tuus? ipsi dicant, ubi sint di eorum, cum talia patiuntur, pro quibus euitandis eos uel colunt uel colendos abesse non motus; ille cum me aduersis rebus exagitat, aut merita examinat aut peccata castigat mercedemque mihi aeternam pro toleratis pie malis temporalibus seruat; uos autem qui estis, cum quibus loqui dignum sit saltem de dis uestris, quanto minus de Deo meo, qui terribilis est super omnes deos, quoniam di gentium daemoneruntur. Si Nasica ille Scipio uester quondam pontifex uiueret, quem sub terrore belli Punici in suscipiendis Phrygiis sacris, cum uir optimus quaereretur, uniuersus senatus elegit, cuius os fortasse non auderetis aspicere,
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ista ꝑpesse sunt potuit uidĩ continentie bonũ
inbonis coꝵporalib: deputandũ⁊ et tuẽ man̾e si nulliꝰ
libidine corpꝰ attrectaret᷑. nõ aut̃ ẽ positum in solo¬
cum aduicorio diuinitatis robore uoluntatis. ut sit
sc̃m ⁊ corpus ⁊ spe. noc tale bonum ẽẽ quod inuito¬
animo non possit auserri. Qui error fortasse eis sub¬
latus ẽ. Cum enĩ cogitant qua conscientia do seruierĩ
et fide inconcussa nõ de illo sentiunt qd̾ ita sibi ser¬
uientes eumq ita inuo intes deserere ullom᷑ potu̾it:
quantumq illi castitas placeat dubitare nõ possut
uident eẽ consequens nequaqͣm illum fuisse ꝑmissurũ
ut hȩc acciderent scĩs suis. si eo mͦ ꝑire poss seĩtas qͣm
contulit eis ⁊ diligit ineis. Ht̃ itaq omnis familia¬
summi ⁊ueri di consolationem suam. non fallacẽ
nec inspe terum nutantium uł labentium constitu¬
tam uitamq & ipsam temporalẽ minime peniten¬

Expanded text:
quae ista perpessae sunt, potuit uideri continentiae bonum quae ista perpessae sunt, potuit uideri continentiae bonum in bonis corporalibus deputandum et tunc manere, si nullius libidine corpus adtrectaretur; non esse autem positum in solo adiuto diuinitus robore uoluntatis, ut sit sanctum et corpus et animo non possit auferri: qui error eis fortasse sublatus est. Cum enim cogitant qua conscientia Deo servierint, et fide inconcussa non de illo sentiunt quod ita sibi servientes eumque ita invocantes deserere ullo modo potuerit; quantumque illi castitas placeat, dubitare non possunt: vident esse consequens, nequaquam illum fuisse permissurum ut haec acciderent sanctis suis, si eo modo perire posset sanctitas, quam contulit eis et diligit in eis. CAPUT XXIsummi et ueri Dei consolationem suam, non fallacem nec in spe rerum nutantium uel labentium constitutam, uitamque etiam ipsam temporalem minime paeniten
Abbreviated transcription (Latin):
tit. Quedam enim ulut ponda malaꝵ cupiditatum
⁊ ꝑoccultum p̃sens diuinum iudicium relaxant᷑. et
manifesto ultimo reseruant᷑. Fortassis aut̃ iste quę
bene sibi sunt conseiȩ non se existo castitatis bono cor
inflatũ eretulisse: et tam̃ ui hostilem in carne ꝑpesse
sunt: ħ abebant aliqͥd latentis infirmitatio. que poss
insuꝑbie fastum si hanc humilitate inuastaticione
illa euasissent extolli. Sic̃ gͦ quidã morte rapti sunt
ne malicia mutaret intellectum eoꝵ: ita quidlam
abistis ui raptum ẽ. ne ꝓsꝑitas mutaret modestiã
eaꝵ. Utrisq gͥ quȩ de carne sua qd turpe nulli cent
ꝑpesse contactum uł iam suꝑbiebant. uł suꝑbire sinec
hostium uolentia contiectatȩ eẽnt forsitan pot̾ant.
non ablata ẽ castitas. sed humilitas ꝑsuasa. Illaꝵ tumo¬
ri oceursum ẽ inmanenti: istarum occur sum ẽ imi¬
nenti. Quãqͣm ⁊ illud ñ sit tacendum. quod quib̾da

Expanded text:
tit. Quaedam enim ueluti pondera malarum cupiditatum tit. Quaedam enim ueluti pondera malarum cupiditatum et per occultum praesens diuinum iudicium relaxantur et manifesto ultimo reseruantur. Fortassis autem istae, quae bene sibi sunt consciae non se ex isto castitatis bono cor inflatum extulisse, et tamen uim hostilem in carne perpessae sunt, habebant aliquid latentis infirmitatis, quae posset in superbiae fastum. si hanc humilitatem in uastatione illa euasissent, extolli. Sicut ergo quidam morte rapti sunt, ne malitia mutaret intellectum eorum, ita quiddam ab istis ui raptum est, ne prosperitas mutaret modestiam earum. Utrisque igitur, quae de carne sua, quod turpem nullius esset perpessa contactum, uel iam superbiebant uel superbire, si nec hostium uiolentia contrectata esset, forsitan poterant, non ablata est castitas, sed humilitas persuasa; illarum tumori succursum est inmanenti, istarum occursum est inminenti. Quamquam et illud non sit tacendum, quod quibusdam,
Abbreviated transcription (Latin):
cantibꝰ non consensistis. diuine grę ne amitt̾etur diui¬
num accessit auxilium: humanȩ głie ne amaretur.
humanum successit obꝓbrium. Inutroq consolamini
pusillammes. Illine ꝓbate. hinc castigate. Illine iustisi¬
cate. huic emendate. Quarum u̾o corda int̾rogata res¬
pondent. numqͣm se de bono urginitatis. uł udutati.
uł conugał pudicicis suꝑbisse. s humilibꝰ consentiendo
ae dono dĩ cum tremore exultasse: nec iniidisse cuiqͣm
paris excellentia scĩtatis ⁊ castitatis. s humana laude p̾¬
posita quȩ tanto maior deferri solet. quanto ẽ bonũ
rari quod exig̃ laudem: optassȩ potius ut amplior eaꝵ¬
numerꝰ eẽt. qͣm ut ipse in pa̾c̾itate amplius emineret:
nec iste quȩ tales sunt si eaꝵ quoq aliquas barbarica
libido comp̾ssit ꝑmissum ħeẽ causentur: nec ideo credant
ad̃m ista negligere quia ꝑmittit qd̃ nemo inpune cõmuit

Expanded text:
cantibus non consensistis, diuinae gratiae, ne amitteretur, diuicantibus non consensistis, diuinae gratiae, ne amitteretur, diuinum accessit auxilium; humanae gloriae, ne amaretur, humanum successit obprobrium. In utroque consolamini, pusillanimes, illinc probatae hinc castigatae, illinc iustificatae hinc emendatae. Quarum uero corda interrogata respondent numquam se de bono uirginitatis uel uiduitatis uel coniugalis pudicitiae superbisse, sed humilibus consentiendo de dono Dei cuparis excellentiam sanctitatis et castitatis; sed humana laude postposita, quae tanto major deferri solet, quanto est bonum rarius quod exigit laudem, optasse potius ut earum amplior numerus esset, quam ut ipsae in paucitate amplius eminerent: nec istae, quae tales sunt, si earum quoque aliquas barbarica libido compressit, permissum hoc esse causentur; nec ideo credant Deum ista negligere, quia permittit q
Abbreviated transcription (Latin):
se occide. Nam si hoc sponte faciendi ulla causa uista
ex̃ posset. ꝓculdubio iustior qͣm ista nõ eẽt. Quia uero
habetis magnã ueramq consolationem. si fidã conseiẽ¬
tiam retinetis: non uos consensisse pecrĩs eorum qui
inuos peccare ꝑmissi sunt. Quod si forte cur ꝑmissi
sunt queritis. alta quidẽ ẽ ꝓuidentia creatoris mun¬
di atq rectoris. et inserutabilia sunt iudicia eus.
⁊ inuestigabiles uiȩ eius. Uerumptam̃ inte̾rogate fi¬
delit̾ animas ur̃as. ne forte de isto integritatis ⁊ conti¬
nentiȩ uł pudicitie bono. uos inflatius extulistis: et
humanis laudibꝰ delectate. in hoc ꝯẽ aliquibꝰ inuidisti.
Non accuso quod nescio: nec audio qd uob̾ int̾rogata ur̃a
corda respondent. Tamen si ita eẽ respondint. nolite
mirari hoc uos amisisse. unde hominibꝰ place gestistiᷤᷤ.
illud uob̾ remansisse qd̾ ostendi hominibꝰ nõ pot̾. si pec¬

Expanded text:
se occidere. Nam si hoc sponte faciendi ulla causa iusta se occidere. Nam si hoc sponte faciendi ulla causa iusta esse posset, procul dubio iustior quam ista non esset. Quia uero Habetis magnam ueramque consolationem, si fidam conscientiam retinetis non uos consensisse peccatis eorum, qui in uos peccare permissi sunt. Quod si forte, quur permissi sint, quaeritis, alta quidem est prouidentia creatoris mundi adque rectoris, et inscrutabilia sunt iudicia eius et inuestigabiles uiae eius; uerum tamen interrogate fideliter animas uestras, ne forte de isto integritatis et continentiae uel pudicitiae bono uos inflatius extulistis et humanis laudibus delectatae in hoc etiam aliquibus inuidistis. Non accuso quod nescio, nec audio quod uobis interrogata uestra corda respondent. Tamen si ita esse responderint, nolite admirari hoc uos amisisse, unde hominibus placere gestistis, illud uobis remansisse, quod ostendi hominibus non potest. Si pec
Abbreviated transcription (Latin):
tizatos allo quendo studemus accendẽ. siuę ad uirgina¬
lem integritatem. siuȩ ad continentiam uidualem.
siue ad ipsam conuigał thori fidem: cum habeamus
meliora ⁊ ab omnibꝰ peccandi ꝑicłis remota cõpendia.
ut quibꝰcumq pꝰ remissionẽ recentissimã peccõꝵ arri¬
piendam mortem sibiq ing̾endam ꝑsuadere potueri¬
mus. eos ad dum saniores purioresq mitamꝰ: Porro
si quisquis hoc ad grediendum ⁊ suadendum putat:
non dico decipit. s insanit. Qua tandẽ fronte homini
dicit int̾fice te. ne paruis tius pecẽis adicias grauiꝰ
dum uuis sub dño barbaris moribꝰ inpudico. qui ñ
pot̾ nisi sceleratissimȩ dic̃e int̾fice te. peccatis tius om̃ibꝰ
ab solutis. ne rursus talia uł ȩtiam peiora cõminiita
dum uius in mundo. tot inpuris uoluptatibꝰ illece¬
broso. tot nefandis eredelitatibꝰ furioso. tot erioribꝰ
cum t̾rouibꝰ inimico: ħ qi nefas ẽ dice̾. nefas ẽ ꝓfecto

Expanded text:
tizatos adloquendo studemus accendere siue ad uirginatizatos adloquendo studemus accendere siue ad uirginalem integritatem siue ad continentiam uidualem siue ad ipsam tori coniugalis fidem, cum habeamus meliora et ab omnibus peccandi periculis remota conpendia, ut, quibuscumque post remissionem recentissimam peccatorum adripiendam mortem sibique ingerendam persuadere potuerimus, eos ad Dominum saniores purioresque mittamus? Porro si, quisquis hoc adgrediendum et suadendum putat, non dico desipit, sed insanit: qua tandem fronte homini dicit: <Interfice te, ne paruis tuis peccatis adicias grauius, dum uiuis sub domino barbaris moribus inpudico\', qui non potest nisi sceleratissime dicere: \'Interfice te peccatis tuis omnibus absolutis, ne rursus talia uel etiam peiora committas, dum nimis in mundo tot inpuris uoluptatibus inlecebroso, tot nefandis crudelitatibus furioso, tot erroribus et terroribus inimico\'? Hoc quia nefas est dicere, nefas est profecto
Abbreviated transcription (Latin):
peccã: cum sunt omĩa deleta p̃tita. Qd̾ si morte spõ¬
tanea recte fit. cur non tẽ potissimũ fit: sur baptiratꝰ
quisq sibi parcit : Cur lib̾atum caput tot rursus uitę
huius ꝑiculis inserit: cum sit facillune potestatis
illata sibi nece omnia deuitare. scͥptumq sit. qui amat
ꝑicłm incidit in illud: Cur gͦ amant᷑ tot ⁊ tanta ꝑi¬
cula: uł certe etiam si non amant᷑ suscipiunt᷑. Cur ma¬
net inhac uita. cui absced̾e licitum ẽ: An u̾o tam stul¬
ta ꝑu̾sitas cor eu̾tit. ⁊ a consid̾atione u̾itatis au̾tit: ut
si se quisq int̾imere debet. ne unis captiuantis dñatu
corruat inpeccatum. uidendũ sibi excistimet ut ipsũ
ꝑferat mundum ꝑ omnes horas temptationibꝰ plenii:
et talibꝰ quales sub uno dno formidant᷑ ⁊ innum̾abi¬
libus cȩt̾is sine quibꝰ hec uita non ducit᷑. Quid gͥ causȩ
ẽ curineis exortationibꝰ tempora consumamꝰ quibꝰ bap¬

Expanded text:
peccata, cum sunt omnia deleta praeterita. Quod si morte sponpeccata, cum sunt omnia deleta praeterita. Quod si morte spontanea recte fit, quur non tunc potissimum fit? Quur baptizatus sibi quisque parcit? Quur liberatum caput tot rursus uitae huius periculis inserit, cum sit facillimae potestatis inlata sibi nece omnia deuitare scriptumque sit: Qui amat periculum, incidet in illud? Quur ergo amantur tot et tanta pericula uel certe, etiamsi non amantur, suscipiuntur, cum manet in hac uita, cui abscedere licitum est? An uero tam insulsa peruersitas cor euertit et a consideratione ueritatis auertit, ut, si se quisque interimere debet, ne unius captiuantis dominatu conruat in peccatum, uiuendum sibi existimet, ut ipsum perferat mundum per omnes horas tentationibus plenum, et talibus, qualis sub uno domino formidatur, et innumerabilibus ceteris, sine quibus haec uita non ducitur? Quid igitur causae est, quur in eis exhortationibus tempora consumamus. quibus bap
Abbreviated transcription (Latin):
dere: faciat si uissit cunis non licet iussa contempn̾e.
Tantummnꝰ uideat utrum diuina ussio nullo nutet
incerto. Nos paurem conscientiam conuenimꝰ: occul
torum nob̾ iudicium non usurpamus. Nemo seit qͥd
agatur in homine: nisi spẽ hominis qui in ipso ẽ. ħ
dicimus ħ asserimus. h modis omnibꝰ approbamꝰ. ne¬
minem spontanea morte sibi inferre deb̾e. ułut fu¬
giendo molestias temporales. ne icidat inꝑpetuas:
neminẽ ꝓpt̾ aliena peccata ne hoc ipse incipiat hab̾e
grauissimũ ꝓprium. qui non polluebat alienũ. nemi¬
nem ꝓpt̃ sua pcera p̃tita ipt̾ que magis ħac uita opꝰ
ẽ ut posut penitendo sanari: nemine usit desidio
tute melioris que p mortem sꝑatur: qi terũ suȩ os¬
tis melio p̾ mortem uita non suscipit. Restit u ana
int̾ficiuat : selicet ne in peccatum in put. us blandie
regen̾ationis abluti uniu̾sorum remissionẽ accepint
pecc̃oꝵ. Tunc enim tempus ẽ cauendi omnia futura

Expanded text:
dere, faciat, si iussit cuius non licet iussa contemnere; dere, faciat, si iussit cuius non licet iussa contemnere; tantummodo uideat utrum diuina iussio nullo nutet incerto. Nos ptorum nobis judicium non usurpamus. Nemo scit quid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est . Hoc dicimus, hoc asserimus, hoc modis omnibus approbamus, neminem spontaneam mortem sibi inferre debere, velut fugiendo molestias temporales, ne incidat in perpetuas: neminem propter aliena peccata, ne hoc ipse incipiat habere gravissimum proprium, quem non polluebat alienum: nemieccata praeterita, propter quae magis hac uita opus est, ut possint paenitendo sanari; neminem uelut desiderio uitae melioris, quae post mortem speratur, quia reos suae mortis melior post mortem uita non suscipit. CAPUT XXVII. interficiat, scilicet ne in peccatum inruat uel blandienregenerationis abluti uniuersorum remissionem acceperint peccatorum. Tunc enim tempus est cauendi omnia futura
Abbreviated transcription (Latin):
uina ꝑsuaserit auctoxitas nescio. & fieri pot̾ ut ita
sit. Quid si enim hoc fecerunt non humanitꝰ deceptȩ.
s diuinitꝰ uissȩ. nec errantes s obedientes: sic̃ de sã¬
son aliud nob̾ fas non ẽ credere. Cum aut̃ ds iubet
seq iub̾e sine ullis ambagibꝰ intimat. quis obediendã
incrimen uocet: quis obsequium pietatis accuset:
S non idõ sine scelerare facit quisqͥs dõ filium ymino¬
lare decreuerit: quia ħ abraham e̾ laudabilit̾ fecit.
Iam ⁊ miles cum obediens potestati sub qua legimus
constitutꝰ ẽ hominem oecidit nulla ciuitatis sue lege
reus ẽ homicidii: ymino nisi fecerit reus ẽ. imꝑii de¬
serti atq contempti. qd si sua sponte atq auctoritatȩ
fecisset: crimen effusi humani sanguinis incidisset.
Itaq unde punitur si fecit inuissus: inde punitur
nisi fecerit uissus. Qd̃ si ita ẽ iubente imꝑatore. qͣnto
magis iubente ereatore: Qui gͦ audit non licere se ocei¬

Expanded text:
uina persuaserit auctoritas, nescio; et fieri potest ut ita uina persuaserit auctoritas, nescio; et fieri potest ut ita sit. Quid si enim hoc fecerunt, non humanitus deceptae, sed diuinitus iussae, nec errantes, sed oboedientes? sicut de Samsone aliud nobis fas non est credere. Cum autem Deus iubet seque iubere sine ullis am. bagibus intimat, quis oboedientiam in crimen uocet? quis obsequium pietatis accuset? Sed non ideo sine scelere facit, quisquis Deo filium immolare decreuerit, quia hoc Abraham etiam laudabiliter fecit. Nam et miles cum oboediens potestati, sub qualibet legitime constitutus est, hominem occidit, nulla. ciuitatis suae lege reus est homicidii, immo, nisi fecerit, reus est imperii deserti adque contemti; quod si sua sponte adque auctoritate fecisset, crimen effusi humani sanguinis incidisset. Itaque unde punitur si fecit iniussus. inde punietur nisi fecerit iussus. Quod si ita est iubente imperatore, quanto magis iubente creatore! Qui ergo audit non licere se occi
Abbreviated transcription (Latin):
hec dicci ꝓpt̾ eos uł eas quȩ non aliem s ꝓprii peceati
deuitandi causa: ne sub alt̾ius libidine &̾ excitatę
suȩ forte consentiant. ui sili qua moriantur inferen¬
dam putant. Cęt̾um absi amentȩ xp̃iana quȩ ĩ dõ
suo fidit. in eoq spe positi eius adiutorio intitur.
absit inqͣm ut mens tał tius libet carnis uolupta¬
tibus ad consensum tursitudinis cedat. Qd̃ fi illa cõ¬
cupiscentiał in obedientu. quȩ ad huc in membris
lge sua mouetur: quantomagis absq culpa ẽ icorꝑe
nou consentientis. si absꝙ eulpa incorꝑe dormientis:¬
sectatores sue pudicitiȩ a̾euitatent: in rapturum
atq necaturiim se fluuium ꝓ necerunt. coꝙ modo de¬
functe sunt earumq martiria incatholica ecełia ue¬
natione celeberrima frequẽ tarent᷑ de his teme nieh
audes uuidicate.: Utrum enim eccliȩ aliquibꝰ fide dig¬
nis testificationibꝰ ut earum memoria sic honoret di¬

Expanded text:
Haec dixi propter eos uel eas, quae non alieni, sed proprii peccati Haec dixi propter eos uel eas, quae non alieni, sed proprii peccati deuitandi causa, ne sub alterius libidine etiam excitatae suae forte consentiant, uim sibi, qua moriantur, inferendam putant. Ceterum absit a mente Christiana, quae Deo suo fidit in eoque spe posita eius adiutorio nititur, absit, inquam, ut mens talis quibuslibet carnis uoluptatibus ad consensum turpitudinis cedat. Quod si illa concupiscentialis inoboedientia, quae adhuc in membris lege sua mouetur, quanto magis absque culpa est in corpore non consentientis, si absque culpa est in corpore dormientissectatores suae pudicitiae deuitarent, in rapturum adque necaturum se fluuium proiecerunt eoque modo defunctae sunt earumque martyria in catholica ecclesia ueneratione celeberrima frequentantur. De his nihil temere audeo iudicare. Utrum enim ecclesiae aliquibus fide dignis testificationibus, ut earum memoriam sic honoret, di
Abbreviated transcription (Latin):
consentire pecc̃o. Pro inde inquiunt non iã ꝓpt̾ alie¬
num: s ꝓpt̾ suum pecem ance qͣm ħ quisq cõmit¬
tat. se debet occid̾e. Nullomͦ qͥdem faciet hoc amis
ut consentiat libidini carnis suȩ. aliena libidine
concitate. qui ds pocius eiusq sapientie. qͣm cor¬
pori concupiscentieq subiectus ẽ. Uerumptam̃ si
detestabile facinus ⁊ dampnabile scelus e. e̾ se ip̃m
hominẽ occidere. sic̃ uitas manifesta ꝓclamat:
quis ita degipiat ut dicat. iam nẽ peccemus. ne pꝰea
forte peccemus: Iam nẽ ꝑpetremus homicidium:
ne pꝰea forte incidamus in adult̾ium: Nonne si tan¬
tum dominat᷑ iniquitas ut ñ innocentia s peccata
potius eligant᷑: satiꝰ ẽ incercũ de futuro adult̾iũ.
qͣm certum de p̾senti homicidium: Nonnȩ satius
ẽ flagicium cõmittẽ qͣm peaitendo sanet᷑: qͣm tale
facinus uͥ locus salubris penitentiȩ nõ relinquit᷑

Expanded text:
consentire peccato. Proinde, inquiunt, non jam propter alieconsentire peccato. Proinde, inquiunt, non jam propter alienum, sed propter suum peccatum, antequam hoc quisque committat, se debet occidere. Nullo modo quidem hoc faciet animus, ut consentiat libidini carnis suae aliena libidine concitatae, qui Deo potius ejusque sapientiae, quam corporis concupiscentiae subjectus est. Verumtamen si detestabile facinus et damnabile scelus est, etiam se ipsum hominem occidere, sicut veritas manifesta proclamat; quis ita desipiat, ut dicat, Jam nunc peccemus, ne postea forte peccemus; jam nunc perpetremus homicidium, ne forte postea incidamus in adulterium? Nonne si tantum dominatur iniquitas, ut non innocentia, sed potius peccata eligantur, satius est incertum de futuro adulterium, quam certum de praesenti homicidium? nonne satius est flagitium committere, quod poenitendo sanetur, quam tale facinus ubi locus salubris poenitentiae non relinquitur?
Abbreviated transcription (Latin):
t̾rene patriȩ defensores deorum licet falio n em
fallaces cutores s ueracissimi &e uiratores. qui hos
uictos more ae iure belloꝵ ferur potuerant. hi ab.
stibꝰ uicti. se ipsos ferire noluerunt: et eum morte
numimnȩ formidarent uictores tñ dños ferre. qͣm ea
sibi inferre maluerunt. quantomagis xep̃iani ueꝵ
dm̃ colentes ⁊ suꝑnę patriȩ suspirantes ab hoc facino¬
re temꝑabunt. si eos diuina dispositio uł ꝓbancdos
uł emendandos ad tempus hostibꝰ subuigauerit: qͥs
in illa humilitate non deserit. qui ꝓpt̾ eos tam hu¬
milit̾ altissimus uenit. ⁊ p̃sertim quos nulle mili¬
taris potestatis uł tał militiȩ uira constringunt.
ipsum hostem ferire supatum: Quis gͦ tam małer
ior obrepit. ut homo se occidat. uł quia ineum pec¬
cauit uł ne in eum peccet inimicus: cum uł peccati¬
dum ẽ ⁊ cauendum. ne libidini hostili subdicum
corpꝰ. illecebrosissima uoluptate animum allicett

Expanded text:
terrenae patriae defensores deorumque licet falsorumterrenae patriae defensores deorumque licet falsorumfallaces cultores, sed ueracissimi etiam iuratores, qui hostes uictos more ac iure belli ferire potuerunt, hi ab hostibus uicti se ipsos ferire noluerunt et, cum mortem minime formidarent, uictores tamen dominos ferre quam eam sibi inferre maluerunt: quanto magis Christiani, uerum Deum colentes et supernae patriae suspirantes, ab hoc facinore temperabunt, si eos diuina dispositio uel probandos uel emendandos ad tempus hostibus subiugauerit, quos in illa humilitate non deserit, qui propter eos tam humiliter altissimus uenit, praesertim quos nullius militaris potestatis uel talis militiae iura constringunt ipsum hostem ferire superatum. Quis ergo tam malus error obrepit, ut homo se occidat, uel quia in eum peccauit, uel ne in eum peccet inimicus, cum uel peccatndum est et cavendum, ne libidini hostili subditum corpus illecebrosissima voluptate animum alliciat
Abbreviated transcription (Latin):
ferre. Pro inde seruauit ⁊ sub cartaginentium do¬
minatione pacientiam ⁊ inromanoꝵ dilectione cõ
stanciam ⁊ nec uictum auferens corpus ab hostibꝰ.
nec inuictum animum a ciuibꝰ: nec qd̃ se occid̾e no¬
luit. uite huius amore fecit: ħ ꝓbauit cum causa
ꝓmissi uirisq nirandi ad eosdem hostes quos gra¬
uius insenatu u̾b̃ qͣm bello armnis offenderat. sine
ulla dubitatione remeauit. Tantꝰ itaq uite biius
contemptor cum seuientibꝰ hostibꝰ ꝑ quas libet penas
eam fiure qͣm se ipse ꝑunere maluit: magnũ scelus
eẽ si se homo int̾imat. ꝓculdubio iudicauit. Int̾ om̃s
suos laudabiles ⁊ uirtutum insignibꝰ illustres uiros.
nõ ꝓferunt romani meliorẽ: quẽ neq felicitas cor¬
ruꝑit. nam intanta uictoria mansit pauperrumus.
nec infelicitas fregĩt ⁊ nam ad tanta eccrtia reuerti¬
tur intrepidus. Porio si fortissimi ⁊ p̃clarissimi uri

Expanded text:
riendo. Proinde seruauit et sub Carthaginiensium doriendo. Proinde seruauit et sub Carthaginiensium dominatione patientiam et in Rostantiam, nec victum auferens corpus ab hostibus, nec invictum animum a civibus. Nec quod se occidere noluit, vitae hujus amore fecit. Hoc probavit, cum causa promissi jurisque jurandi ad eosdem hostes, quos gravius in senatu verbis quam in bello armis offenderat, sine ulla dubitatione remeavit. Tantus itaque vitae hujus contemptor, cum saevientibus hostibus per quaslibet poenas eam finire quam se ipse perimere maluit, magnum scelus esse, si se homo interimat, procul dubio iudicauit. Inter omnes suos laudabiles et uirtutis insignibus inlustres uiros non proferunt Romani meliorem, quem neque felicitas corruperit, nam in tanta uictoria mansit pauperrimus, nec infelicitas fregerit, nam ad tanta exitia reuertit intrepidus. Porro si fortissimi et praeclarissimi uiri
Abbreviated transcription (Latin):
ei a cesare sꝑauit ⁊ uoluit: tantum gliȩ ipsius ce¬
saris ne ab illo e̾ sibi parreretur ut ipse cesar dicxissȩ
fert᷑ ĩuidit. uelud aliquid nos mitius dicamus eru¬
uirum iob qui tam orrenda mala in sua carne ꝑpe¬
ti maluit. qͣm illata sibi morte omnibꝰ carere crucia¬
tibus. uł alios sep̃s ex litt̾is nr̃is summa auetoritate
celsissunis. fideq dignissimis. qui captiuitatẽ dñatio¬
neniq hostium ferre. qͣm sibi necem inferre maluer̃.
catoni p̃feramus: s ex litt̾is eorumdem illum mar
chum regłm catoni p̃feram. sato enim numqͣm
cesarem uicerat. cui uictus dedignatus ẽ subiei: et
ne subiceret᷑ a se ipso elegit occidi. Regulus aut̃ pe¬
nos iã uicerat. imꝑioq romano rymanus imꝑator
non ex cinibꝰ dolendam. s exe hostibꝰ laudandam
uictoriam reportauerat: ab eis tamen postea uictꝰ.
maluit eos ferre seruiendo. qͣm eis se moriendo au¬

Expanded text:
ci a Caesare et sperauit et uoluit, tantum gloriae ipsius Caeci a Caesare et sperauit et uoluit, tantum gloriae ipsius Caesaris, ne ab illo etiam sibi parceretur, ut ipse Caesar dixisse fertur, inuidit — aut ut aliquid nos mitius dicamus, eruuirum lob, qui tam horrenda mala in sua carne perpeti maluit quam inlata sibi morte omnibus carere cruciatibus, uel alios sanctos ex litteris nostris summa auctoritate celsissimis fideque dignissimis, qui captiuitatem dominationemque hostium ferre quam sibi necem inferre maluerunt, Catoni praeferamus; sed ex litteris eorum eundem illum M. Catoni Regulum praeferam. Cato enim numquam Caesarem uicerat, cui uictus dedignatus est subici et, ne subiceretur, a se ipso elegit occidi: Regulus autem Poenos iam uicerat imperioque Romano Romanus imperator non ex ciuibus dolendam, sed ex hostibus laudandam uictoriam reportauerat; ab eis tamen postea uictus maluit eos ferre seruiendo quam eis se auferre mo
Abbreviated transcription (Latin):
posse quod fecit. de cuius facto quid potissimũ dicã.
nͥ quod amici eius ge docti quida uiri qui hoc fieri
prudenti dissuadebant inbecillioris qͣm fortioris amĩ
facinus eẽ censuer̃: quo demonstraret᷑ non honestas
turpia p̾cauens. s infirmitas aduersa non sustinens:
Hoc et ipsȩ cato insuo hem̃o filio iudicauit. Nam si tur¬
peerat sub uctoria cesaris iuiuere: cur auctor huiꝰ
turpitudinis filio fuit. quem de cesaris benignitate
omnia sꝑare p̃cepit: sur non ⁊ illum secuni coegit ad
mortem: Nam si eum filium qui contra imꝑium in
hostem pugnauerat ȩtiam uictorem laudabilit̾ tor¬
quatus occidit: cur uictus uicto filio peꝑcit cato. qͥ
non peꝑeit sibi: An turpius erat contra imꝑum eẽ
uictorem ⁊ qͣm contͣ decus ferre uictorem: Nullomͦ gͥ
cato turpe eẽ iudicauit sub uictore cesare uiuere.
A lioquin ab hac turpitudine pat̾no furore filium li

Expanded text:
posse quod fecit. De cuius facto quid potissimum dicam, posse quod fecit. De cuius facto quid potissimum dicam, nisi quod amici eius etiam docti quidam uiri, qui hoc fieri prudentius dissuadebant, inbecillioris quam fortioris animi facinus esse censuerunt, quo demonstraretur non honestas turpia praecauens, sed infirmitas aduersa non sustinens? Hoc et ipse Cato in suo carissimo filio iudicauit. Nam si turpe erat sub uictoria Caesaris uiuere, quur auctor huius turpitudinis filio fuit, quem de Caesaris benignitate omnia sperare praecepit? Quur non et illum secum coegit ad mortem? Nam si eum filium, qui contra imperium in hostem pugnauerat, etiam uictorem laudabiliter Torquatus occidit, quur uictus uicto filio pepercit Cato, qui non pepercit sibi? An turpius erat contra imperium esse uictorem, quam contra decus ferre uictorem? Nullo modo igitur Cato turpe esse iudicauit sub uictore Caesare uiuere; alioquin ab hac turpitudine paterno ferro filium lib
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ querimus utrum sit factum: s utrum fuerit fa¬
ciendum. Sana quippe ratio ȩtiam exemplis ante po¬
nenda ẽ. cui quidẽ ⁊ exempla concordant: s illa quȩ
tanto digniora sunt imitacione. qͣnto excellentiora
piecate. Non fecerunt patriarchȩ. non ꝓpħe. ñ apłi:¬
fuge̾ ammonuit de ciuitate inciuitatem: potuit
ad mon̾e ut sibi manus inferrent. ne in manus ꝑ¬
sequentium ꝑuenirent. Porro si hoc ille nõ uissit aut
monuit u̾eo mͦ sui exhac uita emigrarent. quibꝰ mi
quȩ libet exempla ꝓponant gentes quȩ ignorant
dnĩ: manifestum ẽ hoc nõ licere colentibꝰ uniĩ uerũ¬
dm. s tam̃ oe illi p̾t̾ lucretiã dequa supra satis qd̃
uidebatur diximus. non facile reppiunt de euiꝰ aue¬
toritate p̃scribant: nisi illum catonẽ qui se utiq oc¬
cidit. non quia solus hoc fecit. s quia uir doctꝰ ⁊ ꝓbꝰ
habebatur. ut merito putet᷑ & recte fieri potuisse uł

Expanded text:
modo quaerimus utrum sit factum, sed utrum fuerit famodo quaerimus utrum sit factum, sed utrum fuerit faciendum. Sana quippe ratio etiam exemplis anteponenda est, cui quidem et exempla concordant, sed illa, quae tanto digniora sunt imitatione, quanto excellentiora pietate. Non fecerunt patriarchae, non propfugere admonuit de ciuitate in ciuitatem, potuit admonere ut sibi manus inferrent, ne in manus persequentium peruenirent. Porro si hoc ille non iussit aut monuit, ut eo modo sui ex hac uita emigrarent, quibus mimisit, quaelibet exempla proponant gentes, quae ignorant Deum, manifestum est hoc non licere colentibus unum ueru etiam illi praeter Lucretiam, de qua supra satis quod uidebatur diximus, non facile reperiunt de cuius auctoritate praescribant, nisi illum Catonem, qui se Uticae occidit; non quia solus id fecit, sed quia uir doctus et probus habebatur, ut merito putetur etiam recte fieri potuisse uel
Abbreviated transcription (Latin):
nere. Quam ob rem si magno aiõ fieri putandũ ẽ eu
sibi homo ingerit mortem. ille potius theobrotus in
hac amĩ magnitudine reꝑitur: que fer̃ lecto platoni
libro de inmortalitate am̃e disputauit. se p̃cipitẽ de¬
disse de muro: atq ita ex hac iita emigͣsse ad eã qͣm
credidit eẽ meliorem. Nichil enĩ urgebat aut calamita¬
tis aut criminis. seu uerum. seu falsum. qd nõ ualen¬
do ferre se auferet: s ad capesfendã mortẽ atq ad hꝰ
uitȩ suauia uinela rumpenda. sola affuit amĩ mag¬
nitudo. Quod tam̃ magnȩ potius factum ẽȩ qͣm bñ.
testis ẽẽ potuit ei plato ipse quẽ legerat: qui ꝓfecto id
p̃cipue potissimumq feciss uł ętiam p̃cepisset. nͥ ea
mente qua inmortalitatẽ am̃ȩ uidit. nequaqͣm faciẽ¬
dum. quin ȩtiã ꝓhibendũ ẽẽ iudicasset. at enĩ młti
se intẽmerunt. ne in manus hostium ꝑuenirent. Nõ

Expanded text:
nere. Quam ob rem si magno animo fieri putandum est, cum nere. Quam ob rem si magno animo fieri putandum est, cum sibi homo ingerit mortem, ille potius Theobrotus in hac animi magnitudine reperitur, quem ferunt lecto Platonis libro, ubi de inmortalitate animae disputauit, se praecipitem dedisse de muro adque ita ex hac uita emigrasse ad eam, quam credidit esse meliorem. Nihil enim urguebat aut calamitatis aut criminis seu uerum seu falsum, quod non ualendo ferre se auferret; sed ad capessendam mortem adque huius uitae suauia uincla rumpenda sola adfuit animi magnitudo. Quod tamen magne potius factum esse quam bene testis ei esse potuit Plato ipse quem legerat, qui profecto id praecipue potissimumque fecisset uel etiam praecepisset, nisi ea mente, qua inmortalitatem animae uidit, nequaquam faciendum, quin etiam prohibendum esse iudicasset. At enim multi se interemerunt, ne in manus hostium peruenirent. Non
Abbreviated transcription (Latin):
luit filium nequaqͣm scelerate. sed obedienter occi
dere: ⁊ merito queritur utrum ꝓuissu dĩ sit haben¬
dum quod iepte filiam quę patͥ occurrit occidit. cũ
tur qd̃ se ipsum cum hostibꝰ ria domis opp̃ssit: nisi
quia spẽ latent̾ hoc uisserat. qui ꝑ illum miracula
hominem uł se ipsum uł quẽlibet occid̾it. hõcidii
sanitate laudandi sunt: q̃mqͣm si rationem diligen¬
cius. consulas. ne ipsa qͥem amĩ magnitudo rectȩ
nominatur. ubi quisq ialendo tolerare. uł queq
asꝑa uł aliena pecc̃a se ipse intẽmerit. Magis enĩ
mens infirma dephendtur. quȩ ferre non pocest.
uł dura sui corpis seruitutem. uił stultam uulgi opi¬
nionem: maiorq am̃s mirito dicena ẽ qui uitam
erumnosam magis potest ferre qͣm fuge̾: et humanuĩ
iudicium maximeq uulgare qd̃ plerumq caligine
erioris inuoluit᷑. p̃conscientiȩ lucę ac puritate contẽp¬

Expanded text:
luit filium nequaquam sluit filium nequaquam sdere. Et merito quaeritur utrum pro Dei jussu sit habendum quod Jephte filiam, quae patri occurrit, occidit, cumaliter, qui semetipsum cum hostibus ruina domus oppressit, nisi quia spiritus latenter hoc jusserat, qui per illum miracula hominem vel seipsum, vel quemlibet occiderit, homicidii sanitate laudandi sunt. Quanquam si rationem diligentius consulas, nec ipsa quidem animi magnitudo recte nominatur, ubi quisque non valendo tolerare vel quaeque aspera vel aliena peccata seipsum interemerit. Magis enim mens infirma deprehenditur, quae ferre non potest uel duram sui corporis seruitutem uel stultam uulgi opinionem, maiorque animus merito dicendus est, qui uitam aerumnosam magis potest ferre quam fugere et humanum iudicium maximeque uulgare, quod plerumque caligine erroris inuoluitur, prae conscientiae luce ac puritate contem
Abbreviated transcription (Latin):
natatilisꝰ ambulantib it ptilibꝰ. quia nualla nob̃
ritione sociantur: qͥm non eis datum e nobcum
hre comutiẽ. unde iustissima ordinatione eiratoris
et uita ⁊mors eoꝵ nr̃is usibꝰ subditur: restat ut
de homine intelligamus. qd̾ dictum ẽ non oceides.
ee alt̾m ergo nec te. Neq enim qui se occidit.: aliud
qͣ̃m hominẽ oceidit. Quasdã uͦ exceptiones eadẽ ip̃ã¬
diuina fecit auctoritas: ut liceat hominem oceidi
S. his exceptis quos aeus occidi iubet. siue data
lege siuȩ ad ꝑsonam ꝓ tempore eepressa iussione:
non aut̃ ipse occidit qui ministerium debet ui
benti sic̃ adminiłm gladius utenti: et ideo naqua¬
quam contra ħ p̃ceptum fecerunt qd̾ dictum est
non oceides. qui deo auctore bella gesser.: aut ꝑso¬
nam gesserunt publice potestatis scdm eiꝰ leges hoc
ẽ uistissime rationis imꝑium sceleratos morte pumer̃.
et abraham non solum non ẽ culpatus crimine.

Expanded text:
natatilibus, ambulatilibus reptilibus, quia nulla nobis natatilibus, ambulatilibus reptilibus, quia nulla nobis ratione sociantur, quam non eis datum est nobiscum habere communem unde iustissima ordinatione creatoris et uita et mors eorum nostris usibus sude homine intelligamus, quod dictum est, Non occides: nec alterum ergo, nec te. Neque enim qui se occquam hominem occidit. § 4. Quasdam vero exceptiones eadem ipdiuina fecit auctoritas, ut non liceat hominem occidi. Sed his exceptis, quos Deus occidi iubet siue data lege siue ad personam pro tempore expressa iussione, non autem ipse obenti sicut amminiculum gladius utenti. Et ideo nequaquam contra huius preceptum fecerunt, quod dictum est: Non occides, qui deo autore bella gesserunt aut personam gerentes publice potestatis secundum eius leges, hoc est iustissime radonis imperium, sceleratos morte peremerunt. Et Abraham non solum non est culpatus crudelita
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm si aduersus ꝓximum ħ fac̾e̾t. cum in eo p̾cepto quo
falsum testimonium ꝓhibet᷑ adu̾sus poeunum ꝓhi¬
beatur possitq non recte intelligentibꝰ uid̾i non eẽ pro¬
hibitum. ut adu̾sus se ipsum. quisq falsus testis assistat:
qͣntomagis intelligelidũ ẽ ni licere homini seipsum
occid̾e. cum in eo quod scriptum ẽ non occides. nichilo
deinde addito. nullus nec ipse utiq eui p̾cipitur in¬
telligatur exceptus: Uñ quidã ħ p̾ceptum ȩtiam
inbestias ac peccora conant᷑ extende: ut ꝑ hoc nul
quicquid humo radicitus alit᷑ ac figit᷑: Nam et
hoc genus rerum qͣnuis non sentiat. dicit᷑ uiuere:
occidi. Unde ⁊ apłs cum de huicemodi seminibꝰ
loqueret᷑. tu inquid qudd seminas nõ uiuificat᷑.
nsi prius moriatur.  in psalmo scriptum est.
uis ñ oceides uirgultum uellere nefas dueimus. et
letiinuis ħ dictum q̃e de frutectis quia m alł eis sen¬

Expanded text:
quam si aduersus proximum hoc faceret, cum in eo praecepto, quo quam si aduersus proximum hoc faceret, cum in eo praecepto, quo falsum testimonium prohibetur, aduersus proximum prohibeatur possitque non recte intellegentibus uideri non esse prohibitum, ut aduersus se ipsum quisque falsus testis adsistat: quanto magis intellegendum est non licere homini se ipsum occidere, cum in eo, quod scriptum est: Non occides, nihilo deinde addito, nullus, nec ipse utique cui praecipitur, intellegatur exceptus! Unde quidam hoc praeceptum etiam in bestias ac pecora conantur extendere, ut ex hoc nullquicquid humo radicitus alitur ac figitur? Nam et hoc genus rerum, quamuis non sentiat, dicitur uiuere occidi. Unde et apostolus, cum de huius modi seminibus loqueretur: Tu, inquit, quod seminas non uiuificatur, nisi moriatur; et in psalmo scriptum est: mus, Non occides, virgultum vellere nefas ducimus, et accipimus hoc dictum esse de frutectis, quia nullus est eis sen
Abbreviated transcription (Latin):
tis testimonium conscientię: hñt aũt corã ocłis d̾i sui
ħͤ fequirunt amplus uͥ quid recte faciant non hñt am¬
pliꝰ. ne deuient ab auctore legis diuinȩ cũ male deuitat
offensionem suspitionis humane. Neq enĩ frustra in¬
missũue repperiri pot̾: ut uł ipsiꝰ adipiscendȩ inmor¬
talitatis uł illiꝰ cauendi carendi ue mali causa nob̾¬
metipsis necẽ inferamꝰ. Nam ⁊ ꝓhibitos nos ẽẽ intelli¬
gendum ẽ ubilex ait non occides. presertim quia nõ
addidit ꝓxrimum tuum: sic̃ falsum testimoniũ eum
uetaret. falsum inquit testimonium nõ dices adu̾¬
sus ꝓximum tuum. Hͤideo tamĩ si aduersus seipsũ
quisqͣm falsum testimonium dixeit. ab hoc crumine
se putau̾it alienum: quĩ regłam diligendi ꝓximum
a semet ipso dilector accepit: quando quidẽ scriptum
moni nõ minus reus ẽ qui de se ipso falsum fatetur.

Expanded text:
tis, testimonium conscientiae; habent autem coram oculis Dei sui tis, testimonium conscientiae; habent autem coram oculis Dei sui nec requirunt amplius, ubi quid recte faciant non habent amplius, ne deuient ab auctoritate legis diuinae, cum male deuitant offensionem suspicionis humanae. CAPUT XX. Nullam esermissumue reperiri potest, ut uel ipsius adipiscendae inmortalitatis uel ullius cauendi carendiue mali causa nobismet ipsis necem inferamus. Nam et prohibitos nos esse intellegendum est, ubi lex ait: Non occides, praesertim quia non addidit: \'proximum tuum\', sicut falsum testimonium cum uetaret: Falsum, inquit, testimonium non dices aduersus proximum tuum. Nec ideo tamen si aduersus se ipsum quisquam falsum testimonium dixerit, ab hoc crimine se putauerit alienum, quoniam regulam diligendi proximum a semet ipso dilector accepit, quando quidem scriptum monii non minus reus est qui de se ipso falsum fatetur,
Abbreviated transcription (Latin):
magis credita ẽ. quȩ se nullo adult̾ino potuerit
maculare consensu. Quod ergo se ipsa qñ adult̾iũ
ꝑtulit ȩtiã nõ adultã oceidit: nõ ẽ pudiciciȩ caritas
s pudoris infirmitas. Puduit enim ea turpitudiniꝰ
alienȩ in se comissȩ oe si non secũ: et romana muli¬
er laudis auida nimiũ uerita ẽ ne putaret᷑ quod
uiolenter ẽ passa cum aiueret libat̾ ꝑ sla s
U ñ ad ocłos hominum mentis suȩ teste illã pei¬
bendam putauit. quibꝰ conscientiam demonstra
non potuit. Sociam quippe facti se credi erubuit.
si quod alius in eam fecerat turpit̾. ferret ip̃a paciei
Non hoc fecerunt feminȩ x̾anȩ quȩ passȩ simulia ⁊ uiuit
tam̃. nec inse ulte sunt cirm̃ alienum. ne alioꝵ sce¬
leribus adderent sua ⁊ si qm̃ hostes in eis concupiscen
do stupͣ cõmiserant. ille inse ipsis homicidia erubes¬
cendo cõmitterent. habent quippe uitꝰ głam castita¬

Expanded text:
magis credita est, quae se nullo adulterino potuerit magis credita est, quae se nullo adulterino potuerit maculare consensu. Quod ergo se ipsam, quoniam adulterum pertulit, etiam non adultera occidit, non est pudicitiae caritas, sed pudoris infirmitas. Puduit enim eam turpitudinis alienae in se commissae etiamsi non secum, et Romana mulier, laudis auida nimium, uerita est ne putaretur, quod uiolenter est passa cum uiueret, libenter passa sUnde ad oculos hominum mentis suae testem illam poenam adhibendam putavit, quibus conscientiam demonstrare non potuit. Sociam quippe facti se credi erubuit, si, quod alius in ea fecerat turpiter, ferret ipsa patienter. Non hoc fecerunt feminae christianae, quae passae similia vivunt. Tamen nec in se ultae sunt crimen alienum, ne aliorum sceleribus adderent sua, si, quoniam hostes in eis concudo stupra commiserant, illae in se ipsis homicidia erubescendo committerent. Habent quippe intus gloriam castita
Abbreviated transcription (Latin):
U erumptamen si forte ita ẽ. falsumq illud ẽ. qd̾ duo fuer̃
⁊ adult̾ium unuf admisit: s potius ambo adult̾ium
cõmiserunt. unus manifesta inuasione. alt̾a latente
consensione: non se occidit insontem. ⁊ id̃o pot̾ alitt̾a¬
tis eius defensoribꝰ dici. noneẽ ap̃d inferos int̾ illos: qui
sibi letum insontes p̃pere manu. S ita hec causa ere
utroq lat̾e̾ coartatur⁊ ut si extenuat᷑ homieidium.
adult̾ium confirmet᷑. si purgat᷑ adult̾ium uniꝰ. homi¬
cidium cumuletur. Nec omnino inuenit᷑ exitꝰ ubi dr
Si adulterata ⁊ cur laudata: Si pudica cur occisa:
Nob̾ tamen in hoc tam nobili fu̾e hꝰ excemplo ad istos
refutandis qui &ͥanis feminȩ incaptiuitate cõpressis.
alienis ab omni contagione scĩtatis insultant: suffic̃
qd̃ in preclaris eius laudibꝰ dictum ẽ. duo fuerunt: &
adult̾iũ unus admisit. Talis enim ab eis lucretia

Expanded text:
Verum tamen si forte ita est falsumque est illud, quod duo fuerunt Verum tamen si forte ita est falsumque est illud, quod duo fuerunt et adulterium unus admisit, sed potius ambo adulterium commiserunt, unus manifesta inuasione, altera latente consensione, non se occidit insontem, et ideo potest a litteratis eius defensoribus dici non esse aput inferos inter illos, <qui sibi letum insontes peperere manu.\' Sed ita haec causa ex utroque latere coartatur, ut, si extenuatur homicidium, adulterium confirmetur; si purgatur adulterium, homicidium cumuletur; nec omnino inuenitur exitus, ubi dicitur: Si adulterata, quur laudata; si pudica, quur occisa? Nobis tamen hoc tam nobili feminae huius exemplo ad istos refutandos, qualieni ab omni cogitatione sanctitatis insultant, sufficit quod in praeclaris eius laudibus dictum est: Duo fuerunt et adulterium unus admisit.\' Talis enim ab eis Lucretia
Abbreviated transcription (Latin):
qui id feciss seu̾itate congrua plecteretis: hoc fec̃ illa
lucrecia. Illa illa sie p̾dicata lucretia: in nocentẽ cas¬
tam. uim ꝑpessã lucretiã. luexetia insuꝑ uit̾emit.
P ferte sententiã. Qd̃ si ꝓpt̾ea non potestis. quia ñ astat
qͣꝵi punire possitis: cur int̾fectricem innocentis et
caste.tanta p̾dicatione laudatis: Quã certe apud in
scilicet int̾ ilłos. Iui sibi letum insontes peꝑere manu
lucẽq ꝑosi. ꝓiec̾e am̃as. sui ad suꝑna redire cupienti
faca obstant: tͥstisq palꝰ innabilis unda alligat:
Anfrege. ido ibi nõ ẽ. qr non insontem. s male sͥ consciam
se ꝑemit: Quid si enim qd̾̃ ipsa tantũmͦ nosse pot̾at.
qͣmiuis iuueni uolent̾ irruenti. & sua libidine illecta
consensit: idq inse puniens ita doluit. ut morte pu¬
taret expiandũ: quãqͣm nec sic quidẽ se occidẽ debuit:
si fructuosam poss apud dos falsos age̾ penitenciã.

Expanded text:
qui id fecisset, seueritate congrua plecteretis? Hoc fecit illa qui id fecisset, seueritate congrua plecteretis? Hoc fecit illa Lucretia; illa, illa sic praedicata Lucretia innocentem, castam, uim perpessam Lucretiam insuper interemit. Proferte sententiam. Quod si propterea quam punire possitis; cur interfectricem innocentis et castae tanta praedicatione laudatis? Quam certe apud infscilicet inter illos, qui sibi letum Insontes peperere manu, lucemque perosi, Projecere animas. Cui ad superna redire cupienti Fata obstant, tristique palus innabilis unda Alligat An forte ideo ibi non est, quia non insontem, sed male sibi consciam se peremit? Quid si enim quod ipsa tantummodo nosse poterat, quamvis juveni violenter irruenti, etiam sua libidine illecta consensit, idqtaret expiandum? Quamquam ne sic quidem se occidere debuit, si fructuosam posset aput deos falsos agere paenitentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ait mirabile dictii. duo fuer̃: adult̾iũ unꝰ admisit.
S plendide atq u̾issime. Intuens enĩ induoꝵ corpoꝵ
cõmiatione. unius inquinatissimã cupiditatẽ. alt̾i
castissima uoluntatẽ.⁊ ñ quid coniunctione m̃broꝵ.
s quid amoꝵ diu̾sitatȩ ag̾et᷑ attendens: duo inquit
fuerunt. ⁊ adult̾um unꝰ admisit. S quid ẽ ħ qd̾ in
eam gͣuiꝰ uindicat᷑. quȩ adult̾ium ñ admisit: uami
ille patria cum patre pulsus ẽ. hec summo ẽ mactata
supplicio. Si nõ est illa inpudicicia qua inuita com¬
pͥmitur: non est ħ iusticia qua casta punit᷑. Uos¬
appello leges. iudicesq romani: nempe post ꝑpetrata
facinora. nec quemqͣm scelestũ indempnatũ impune
uoluistis occidi. Si gͦ ad ur̃m udiciũ quisqͣm defeiret.
hoc crim̃ uob̃q ꝓbaret᷑. non solum indempnatã. ueꝵ
ȩtiã castam unnocentẽ int̾fectam ẽẽ mulierẽ: ñ eũ

Expanded text:
ait: \'Mirabile dictu, duo fuerunt et adulterium unus admisit.\' ait: \'Mirabile dictu, duo fuerunt et adulterium unus admisit.\' Splendide adque uerissime. Intuens enim in duorum corporum commixtione unius inquinatissimam cupiditatem, alterius castissimam uoluntatem, et non quid coniunctione membrorum, sed quid animorum diuersitate ageretur adtendens: Duo., inquit, fuerunt, et adulterium unus admisit.\' Sed quid est hoc, quod in eam grauius uindicatur, quae adulterium non admisit? Nam ille patria cum patre pulsus est. haec summo est mactata supplicio. Si non est illa inpudicitia qua inuita obprimitur, non est haec iustitia qua casta punitur. Vosappello, leges iudicesque Romani. Nempe post perpetrata facinora nec quemquam scelestum indemnatum inpune uoluistis occidi. Si ergo ad uestrum iudicium quisquam deferret hoc crimen uobisque probaretur non solum indemnatam, uerum etiam castam et innocentem interfectam esse mulierem, nonne eum,
Abbreviated transcription (Latin):
rationi qua dicimus corꝑe opp̃sso neqͣqͣ. ꝓposito castitatiꝰ ulla
ĩ malũ osensionȩ mutato. illiꝰ tantũ ẽẽ flagium qͥ
oppͥmens concubuerit. nõ illiꝰ quę opp̾ssa cõeu̾benti
nulla uoluntate consenserit: contͣdic̾e̾ audebunt hi
contͣ quos feminaꝵ xep̃ianaꝵ in captiuitate opp̾ssaꝵ.
non tantum m̃tes. uerum etiã corꝑa scã defendimus:
Lucretia certȩ matronã nobilem. uet̾emq romanã: pu¬
diciciȩ magnis efferunt laudibꝰ. huiꝰ corꝑe cũ uiolent̾
opp̃sso tamunii regis filius libidinose potitus ẽẽt. illa
scelus imꝓbissimi uiuenis marito c̃latino ⁊ ꝓpinquo
bruto uiris clarissimis acfortissimis indicanit: eosq
ad uindictam constrinã. deiñ fedi inse comissi egͣ atq
impaciens se ꝑemit. Quid dicemꝰ: Adult̾a ħ. an casta
iudicanda ẽ: Quis in hac controuersia laborandum
putau̾it: Egregie quidã exħ ueracit̾q declamans.

Expanded text:
rationi, qua dicimus corpore obpresso nequaquam proposito castitatis ulla rationi, qua dicimus corpore obpresso nequaquam proposito castitatis ulla in malum consensione mutato illius tantum esse flagitium, qui obprimens concubuerit, non illius, quae obpressa concumbenti nulla uoluntate consenserit, contradicere audebunt hi, contra quos feminarum Christianarum in captiuitate obpressarum non tantum mentes, uerum etiam corpora sancta defendimus? Lucretiam certe, matronam nobilem ueteremque Romanam, pudicitiae magnis efferunt laudibus. Huius corpore cum uiolenter obpresso Tarquinii regis filius libidinose potitus esset, illa scelus inprobissimi iuuenis marito Collatino et propinquo Bruto, uiris clarissimis et fortissimis, indicauit eosque ad uindictam constrinxit. Deinde foedi in se commissi aegra adque inpatiens se peremit. Quid dicemus? Adultera haec an casta iudicanda est? Quis in hac controuersia laborandum putauerit? Egregie quidam ex hoc ueraciterque declamans