comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
finxit. Quod quidẽ possumꝰ & gene¬
ralit̃ contra om̃s idoloꝵ accipere
cultores. Nec putemꝰ unũ ẽẽ quod
sculpit᷑ & conflat᷑. Sculpturã qͥppe
possumꝰ in lapidib & in marmore
accipere. Conflatura uͦ in his me¬
tallis intelligit᷑ quȩ solui possunt
atq conflari. uerbi gr̃ã. auro. ar¬
gento ȩre. plũbo & stagno. Hoc
dictũ sit. ut iuxta tropologiã sci¬
re possimꝰ. qͥd sit sculptile atq con¬
flatile. Legimꝰ in deuteronomio.
Maledictus om̃is qͥ fecerit sculpti¬
le & conflatile. opus manuũ pon¬
tifis. & posuerit illud in absondi¬
to. Sculptile atq conflatile reor
dogmata ẽẽ ꝑuersa. quȩ ab his a
qͥb ficta st̃ adorant᷑. Uide arriũ
sculpsisse sibi idolũ creature. & ad¬
orasse qͦd scuͥpsit. Cerne eunomiũ
conflasse inagiẽ falsã. & confla¬
tione suȩ cõruare ceruicẽ. Signan¬
t̃q scriptura. & ponit inquit illud
in abscondito. Habent enĩ & ipsi or¬

Expanded text:
finxit: quod quidem possumus et genefinxit: quod quidem possumus et generaliter contra omnes idolorum accipere cultores. Nec putemus unum esse quod sculpitur, et conflatur. Sculpturam quippe possumus in lapidibus et in marmoribus accipere: conflatura vero in his metallis intelligitur, quae solvi possunt atque conflari; verbi gratia, auro, argento, aere, plumbo, stannoque. Hoc dictum sit, ut juxta tropologiam scire possimus quid sit inter sculptile atque conflatile. 628 Legimus in Deuteronomio: Maledictus omnis qui fecerit sculptile et conflatile, opus manuum artificis, et posuerit illud in abscondito . Sculptile et conflatile reor, dogmata esse perversa, quae ab his a quibus facta sunt, adorantur. Vide Arium sculpsisse sibi idolum creaturae, et adorasse quod sculpsit. Cerne Eunomium conflasse imaginem falsam, et conflationi suae curvare cervicem. Signanterque Scriptura: Et ponet, inquit, illud in abscondito. Habent enim et ipsi or
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicat sibi quȩ ñ st̃ sua. &
ue qͥ cong̃gat auaritiã malã domui
suȩ. & ue qͥ edificat ciitatẽ insan¬
ginnib & iuxta historiã & iuxta
anagogen. uel aduersũ nabugodo¬
nosor. uel aduersũ diabolũ & anti¬
xp̃m & hereticos posse ȩ̨qualit᷑ accipi
uid prodest sculptile. quia scul¬
sit illud fictor suus conflatile
& imagĩnaẽ falsã. quia sperauit in
figm̃to fictor eius ut facera simu¬
lacra muta:Lxx.
uid prodest scuptile qͥa sculsert̃
illud. formauert᷑ illud conflatile ima¬
ginẽ falsã. qua confidet fictor in fig¬
mento suo ut faciat idola muta:
onsequent̃ in superiorib de nabu¬
godonosor dr̃. quod fabricatus sit
statuã idoli. bel. & posuerit eã in
cãpo d ur̃a. siue ut in hebreo scrip¬
tũ est dora. Suꝑ quo plenus in da¬
nihel legimꝰ. Mirat᷑ itaq in scrip¬
tura regis am̃tiã & stulticiã. qr
ipse iusserit statuã aureã fieri. &
fictor confidat in simulachro quod

Expanded text:
multiplicat sibi quae non sunt sua, et: multiplicat sibi quae non sunt sua, et: Vae qui congregat avaritiam malam domui suuxta historiam, et juxta anagogen, vel adversum Nabuchodonosor, vel adversus diabolum et Antichristum et haereticos posse aequaliter accipi. Quid prodest sculptile, quia sculpsit illud fictor suus, conflatile et imaginem falsam? quia speravit in figmento fictor ejus, ut faceret simulacra muta. LXX: Quid prodest sculptile, quia sculpserunt illud; formaverunt illud conflatile, imaginem falsam? quia confidit fictor in figmento suo, ut faciat idola muta. Consequenter superioribus de Nabuchodonosor dicitur, quod fabricatus sit statuam idoli Bel, et posuerit eam in campo Dura: sive, ut in Hebraeo scriptum est, Dora super quo plenius in Daniele legimus . Miratur itaque Scriptura regis amentiam et stultitiam, quia ipse jusserit statuam auream fieri, et fictor confidat in simulacro quod
Abbreviated transcription (Latin):
postquã finis aduenerit. ꝓ ea gła
qua se magnificaueratꝰ. ĩ plebit᷑
ignominia. Implebit᷑ autẽ: qͥa bibet sup¬
plicioꝵ calicẽ. & cõmouebit᷑ nequaquã
firmꝰ in malicia sua. s trepid & sero
int̾fecerit eũ spũ oris sui. & destruxe¬
rit illuminatione aduentꝰ sui. Tunc
om̃isignominia quã sibi cogitationi¬
b factis. sermonib cong̾gauit ueni¬
et suꝑ głam eiꝰ. ut quantũ ante pu¬
tabat᷑ inclitus tantũ postea igno¬
mina plenꝰ sit. Blasphemauit enĩ
in dñ. & impietas quã exercuit in
libano operiet eũ. & multoꝵ hominũ
furor qͥ aduersũ dĩ ęccłiam dibaca¬
ti sunt ipsi imputabit᷑. Nec poterit
eleuare ceruicẽ. sed t̾rore deprimet᷑
in t̾rã. Multos enĩ homines int̾fe¬
cit. & toto orbe ȩcclam xp̃i & ha¬
bitatores enis sua impietate uas¬
tauit. Sciendũ gͥ & hoc capitulũ
qđ nc̃ ex posuimꝰ : id est. ue qͥ potũ
dat ꝓximo suo subuersione tͣbida
& priora tria in qͥb dictũ ẽ. ue qͥ

Expanded text:
postquam finis advenerit, pro ea gloria qua se magnificaverat, implebitur ignominia. Implebitur autem, quia bibet suppliciorum calicem, et commovebitur, nequaquam firmus in malitia sua, sed trepidus, et sero interfecerit eum spiritu oris sui, et destruxerit 627 illuminatione adventus sui. Tunc omnis ignominia quam sibi cogitationibus, factis, sermonibus congregavit, veniet super gloriam ejus: ut quantum ante putabatur inclytus, tantum postea ignominia plenus sit. Blasphemavit enim in Deum, et impietas quam exercuit in Libano, operiet eum, et multorum hominum furor, qui adversum Dei Ecclesiam debacchati sunt, ipsi imputabitur: nec poterit elevare cervicem, sed terrore deprimetur in terram. Multos enim homines interfecit, bitatores ejus sua impietate vastavit. Sciendum igitur et hoc capitulum, quod nunc exposuimus, id est: Vae qui potum dat proximo suo subversione turbida; et priora tria in quibus dictum est: Vae qui
Abbreviated transcription (Latin):
to accipere possumꝰ quod nichil spiret
in idolis. uel ꝑ anima qđ simulachra
in animantia sint. Quod autẽ sp̃s ac¬
cipit᷑ ꝑ anima. manifeste significat
saluatoris oratio. Pat̾. in manus tuas
cõmendo spm̃ meũ. Neq enĩ iħs aut
ꝑuersũ sp̃m quod cogitare quoq ne¬
fas est. aut sp̃m̃ scm̃ qui &e ipse ds̃ ẽ.
patri poterat cõmendare. & non po¬
tius animã suã de qua dixerat.
Tristis ẽ anima mea usq ad mor¬
tẽ. & nemo potest eripere animã
meã a me : s uoluntate mea depo¬
no animã meã. & sponte mea rursũ
assumo eã.¬

Expanded text:
to accipere possumus, quod nihil spiret to accipere possumus, quod nihil spiret in idolis; vel pro anima, quod simulacra inanimata sint. Quod autem spiritus accipiatur pro anima, manifeste significat Salvatoris oratio: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum . Neque enim Jesus aut perversum spiritum quod cogitare quoque nefas est, aut Spiritum sanctum, qui et ipse Deus est, Patri poterat commendare, et non potius animam suam, de qua dixerat: Tristis est anima mea usque ad mortem . Et: Nemo potest eripere animam meam a me: sed voluntate mea depono animam meam, et sponte mea rursum assumo ea
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ sp̃s eius non ẽ in uiscerib eiꝰ siue in
medio eiꝰ. ꝓpterea sciendũ in quib dã
hebraicis uoluminib ñ ẽẽ additum
om̃is. sed absolute sp̃m legi. Qđ siquis
ratione superatꝰ in bonã partẽ acce¬
perit spm̃ & quesierit cur de spũ sc̃õ
dictũ sit. & cũ additam̃to legat᷑. & om̃is
sp̃s non est in eo: sciat omnẽ spm̃ diuer¬
sas gr̃as intelligi sp̃s scĩ. ut sit sensus.
Nichil in se gr̃ę. nichil poterit habe¬
re uirtutis. Quod qͥdẽ & iuxta tro¬
pologiã magis intelligit᷑. quod inum¬
uersis idolis hereticoꝵ & figm̃tis dia¬
boli nulla sit grã sp̃s scĩ. sed imaginẽ
diuinitatis & pulchritudinẽ dogina¬
tũ preferre uideant᷑. cũ in illis nic hil
spirans sit & uitale. Dicamus & illud
ne lectorẽ uideam celasse quod noui¬
mus. spm̃ & uentũ apud hebreos eodẽ
appellari uocabulo. idest. rũħa. & pro
sensu loci uel sp̃m accipi solere ueluen

Expanded text:
Et spiritus ejus non est in visceribus, sive in Et spiritus ejus non est in visceribus, sive in medio ejus. Propterea sciendum in quibusdam Hebraicis voluminibus non esse additum, omnis; sed absolute, spiritum legi. Quod si quis ratione superatus in bonam partem acceperit spiritum, et quaesierit, cur si de Spiritu sancto dictum sit, cum additamento legatur: Et omnis spiritus non est in eo? sciat omnem spiritum, diversas gratias intelligi Spiritus sancti: ut sit sensus: Nihil in se gratiae, nihil poterit habere virtutis. Quod quidem et juxta tropologiam magis intelligitur, quod in universis idolis haereticorum et figmentis diaboli, nulla sit gratia Spiritus sancti; sed imaginem divinitatis et pulchritudinem dogmatum praeferre videantur, cum in illis nihil spirans sit et vitale. Dicamus et illud, ne lectorem videamur celasse quod novimus, spiritum et ventum apud Hebraeos eodem appellari vocabulo, id est, RUA  , et pro sensu loci, vel spiritum accipi solere, vel ve
Abbreviated transcription (Latin):
cũ om̃ib simulacris assideant immundi
sp̃s. discat scripturȩ sc̃ȩ consuetudinẽ
nũquã sp̃m ꝑuersũ absolute sed cũ addi¬
tamento aliquo sp̃m nuncupari. sicut
exierit de homine. & cetera his similia.
Sp̃s autẽ ubicũq solus & absolute sine
aliquo additamento legit᷑. sẽꝑ refert᷑
ad bonã partẽ id ẽ. ad sp̃m sc̃m. ut ẽ
illud apłi. Qui seminat in sp̃ũ. de sp̃u¬
met& uitã ȩternã. Ꝙ alibi. fructus
autẽ sp̃s ẽ. caritas. gaudiũ. pax. & in
alio loco. Sp̃u ambulate. & desideria
sp̃s rectꝰ & sp̃s dĩ. & cetera his similia:
sine additamento lectus sit. Sed & il¬
lud dici potest. Si quis contentiose sp̃m
ꝑuersũ in hoc loco uoluerit accipere.
qđ aliud sit. om̃is sp̃s non ẽ in eo. aliud
si dixiss&. om̃is sp̃s non ẽ circa eũ. potest
enĩ adsidere simulacris. ceterũ intrin¬
secus eẽ non potest: unde & aquila
significantius uertit hebraicũ dicens

Expanded text:
cum omnibus simulacris assideant immundi cum omnibus simulacris assideant immundi spiritus, discat Scripturae sanctae consuetudinem, numquam spiritum perversum absolute, sed cum additamento aliquo spiritum nuncupari: sicut exierit de homine , et caetera his similia. Spiritus autem ubicumque solus et absolute sine aliquo additamento legitur, semper refertur ad bonam partem, id est, ad Spiritum sanctum, ut est illud Apostoli: Qui seminat in Spructus 630 autem Spiritus est charitas, gaudium, pax ; et in alio loco: Spiritu ambulate, et desideria spiritus Dei, et caetera his similia; nisi cum additamento lectus sit. Sed et illud dici potest si quis contentiose spiritum perversum in hoc loco voluerit accipere, quod aliud sit; Omnis spiritus non est in eo; aliud si dixisset: Omnis spiritus non est circa eum: potest enim assidere simulacris; caeterum intrinsecus esse non potest. Unde et Aquila significantius vertit Hebraicum dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
suo. reuereat᷑ a faciȩ eius om̃is t̾ra.
t hoc similit̃ uel aduersus nabugo¬
donosor uel aduersus om̃s qui ue¬
nerant᷑ idola accipi potest. & descri¬
deos estim&. cũ formã quidẽ potuerit
artifex dare. animas autẽ quib uege¬
tantur artꝰ nequiuerit. Qe contrario
dñs dicit᷑ in tẽplo sc̃o suo. ñ in tẽplo ma¬
nufacto : sed uł in celis uł in unoquoq¬
scoꝵ iuxta apłm dicen tẽ. an nescitis
qm̃ tẽplũ dĩ estis & sp̃s dĩ habitat
in uobis: & alibi. corpora ur̃a tẽ¬
plũ dĩ sunt. uel in filio sicut ipse ait.
pater in me manens ipse facit
opera. aut certe iuxta illud quod
cȩlũ & terras & maria & uniuer¬
sũ mun dũ sp̃s intꝰ alit. totãq in¬
fusa ꝑ artus mens agitat molẽ. &
magno se corpore misc&: mundus om̃iꝰ
qui celo constat & terra & cȩloꝵ circu¬
lis clauditur. dĩ domus ẽẽ ꝑhibetur.
Vnde & apłs confidenter in ipso enĩ ait
uiuimus. & mouemur & sumꝰ. Qđ siquis

Expanded text:
facie ejus omnis terra. Et hoc similiter vel adversum Nabuchodonosor, vel adversum omnes qui venerantur idola, accipi potest. Et descrideos aestimant, cum formam quidem potuerit artifex dare: animam autem, qua vegetantur artus, nequiverit. Et econtrario Dominus dicitur in templo sancto suo : non in templo manufacto, sed vel in coelis, vel in unoquoqstolum dicentem: An nescitis, quoniam templum Dei estis, et spiritus Dei habitat in vobis ? Et alibi: Corpora veplum Dei sunt ; vel in Filio, sicut ipse ait: Pater in me manens, ipse facit opera . Aut certe juxta illud, quod coelos et terras, maria et universum mundum : Spiritus intus alit; totamque infusa per artus, Mens agitat molem, et magno se corpore miscet: mundus omnis qui coelo constat, et terra, et coelorum circulis clauditur, Dei domus esse perhibetur. Unde et Apostolus confidenter: In ipso enim, ait, vivimus, et movemur, et sumus . Quod si quis
Abbreviated transcription (Latin):
adtencdit dñs & audiuit. & scriptus est
liber monim̃ti. corã eo timentib dñm¬
& cogitantib nomen eius. & cũ diesui¬
elicũ uenerit : reddat blasphemantib
penas. & timentib pmia. Liber autẽ scrip¬
tus ẽ : de quo in damihele legimus. Chro¬
ni positi sunt: & libri aꝑti sunt. Et er̃t

Expanded text:
scriptus est liber monumenti coram eo, timentibus, et cogitantibus nomen ejus: ut cum dies judicii venerit, reddat et blasphemantibus poenas, et timentibus praemia. Liber autem scriptus est, de quo in Daniele legimus: Throni positi sunt, et libri aperti sunt . Et erunt
Abbreviated transcription (Latin):
in tabernaculis iustoꝵ. Q in ꝓuerbiis scrip¬
tũ repperimꝰ. Domus iustoꝵ ꝑmanebunt.
& tabernacula eox qͥ recte agt̃ stabtͣ.
De domib quod ꝑmaneant. de tabernacu¬
lis quod statura sint : pollicet᷑. Dicit &
in alio loco sc̃s uir. Unũ petiui adño. hoc
requirã : ut in habitẽ in domo dñi om̃ib
dieb uitȩ niee. ut cudeã delectationẽ
dñi. & uisitẽ tẽplũ dm̃i. Qui in istiꝰ modi
habitat tabernaculis. & de tabernaculis
ad atria. de atrus ad domuͣ. de domo
ad tẽplũ dñi ire festinat : debet celebra¬
re sollẽpnitatẽ tabernaculoꝵ in ligno
sapientiȩ pulcherrimo de quo in ꝓuer¬
biis dr̃. Lignũ uitȩ ẽ om̃ib qͥ appropin¬
quant ri. & qͥ reclinant᷑ suꝑ rã quasi suꝑ

Expanded text:
criptum reperimus: Domus justorum permanent, et tabernacula eorum, qui recte agunt, stabunt . De domibus, quod permaneant; de tabernaculis, quod statura sint, pollicetur. Dicit et in alio loco sanctus vir: Unum petivi a Domino, hoc requiram, ut inhabitem in domo Domini omnibus diebus vitae meae, et videam delectationem Domini, et visitem templum ejus . Qui in istiusmodi habitat tabernaculis, et de tabernaculis ad atria, et de atriis ad domum, et de domo ad templum Domini ire festinat, debet celebrare solemnia tabernaculorum in ligno sapientiae pulcherrimo, 932 de quo in Proverbiis dicitur: Lignum vitae est omnibus qui appropinquant ei, et qui reclin
Abbreviated transcription (Latin):
ciplinã patris. meditabit᷑ eloquia ma¬
la. Post camelũ transeamꝰ ad asiũ
quondã ferebat᷑ in frenis & immundus
pitia labãbat᷑. ut coeruens repente con¬
phantẽ. Hunc asinũ ad uitẽ & uineã
saluator dr̃ alligasse. De qua in psalmis
scriptũ ẽ. Uineã ex egipto transtulisti

Expanded text:
ciplinam patris, meditabitur eloquia maciplinam patris, meditabitur eloquia mala . Post camelum transeamus ad asinum, qui quondam ferebatur infrenis, et 930 immundus pitia labebatur, ut corruens repente conphantem . Hunc asinum ad vitem et vineam Salvator dicitur alligasse , de qua in Psalmis scriptum est: Vineam transtulisti
Abbreviated transcription (Latin):
rint sabbata mea & elegerint quȩ uo¬
lin. & tenuerint fȩdus meũ : dabo eis in
domo mea & in niuro meo locũ nomi¬
natũ & nomen melius a filiis & filiab. no¬
men sempit̾nũ clabo eis qđ non deficiet.
Tales mulos & mulas habebant reges ifra
entes & consurgentes. transeamꝰ ad ca¬
melos animal ruminans ungulãq non
diuidens. & dicamꝰ camelos rẽ om̃s pec¬
catores t̾rȩ qͥ gͣui delictoꝵ sarcina depͥ¬
munt᷑. & uident᷑ sibi scãs scripturas le¬
gere sed ungulã non findunt. rumi¬
nantes eloqͥa diuina. & ea quȩ scripta
sunt negligentes. Rectius autẽ camelus
dici potest popłs iuideoꝵ. qͥ & ipse legẽ
dĩ meditat᷑ & eã ruminat & uoluit in
pectore. sed ñ diuidit ungulã ut credat
in patrẽ & filiũ. & in eo immundus est.
quod nequaquã separat litterã aspũ. unibrã
delictis. De istiusmodi camelo qui ruminat
ungulãq non findit : & in ꝓuerbiis qͣsi
de filio dr̃. Qni relinquit custodire dis¬

Expanded text:
rint sabbata mea, et elegerint quae volui, et tenuerint foedus meum, dabo eis in domo mea et in muro meo locum nominatum, et nomen melius a filiis et filiabus: nomen sempiternum dabo eis quod non deficiet . Tales mulos et mulas habebant reges Israeentes et consurgentes, transeamus ad camelos, animal ruminans, ungulamque non findens : et dicamus, camelum esse omnes peccatores terrae, qui gravi peccatorum sarcina deprimuntur, et videntur sibi sanctas Scripturas legere, sed ungulam non findunt, ruminantes eloquia divina, et ea quae scripta sunt negligentes. Rectius autem camelus dici potest populus Judaeorum, qui et ipse Legem Dei meditatur, et eam ruminat et volvit in pectore, sed non dividit ungulam, ut credat in Patrem, et in Filium: et in eo immundus est, quod nequaquam separat litteram a spiritu, umbrdelictis . De istiusmodi camelo qui ruminat, ungulamque non findit, et in Proverbiis quasi ad filium dicitur: Qui relinquit custodire dis
Abbreviated transcription (Latin):
uicioꝵ solitudine᷑: caͬpit iter suũ. & dic̃
in psalmo. Pertransibo in locũ tabernacu¬
li acdmirabilis usq ad domũ dĩ. Aclmni¬
rabile est enĩ nolle habitare cũ egiptiis.
sed submerso pharaone terrã cupere pro¬
missionis intrare. Unde & alibi loquitur.
Quã dilecta tabernacula tua dñe uirtutũ
concupiscit & deficit anima mea in atͥa

Expanded text:
vitiorum solitudinem, carpit iter suum, et dicit vitiorum solitudinem, carpit iter suum, et dicit in psalmo: Pertransibo in locum tabernaculi admirabilis usque ad domum Dei . Admrabile est enim nolle habitare cum Aegyptiis; sed submerso Pharaone, terram cupere repromissionis intrare . Unde et alibi loquitur: Quam dilecta tabernacula tua, Domine virtutum! concupiscit et deficit anima mea in
Abbreviated transcription (Latin):
die m̃sis fieri tabernaculoꝵ sollẽpnitaᷤtes:
Et cũ te inquit filius in t̾rogauerit tuus
cras ditens. quid sibi uolunt hȩc tab̾nacu¬
la: respondebis ei. Multo tẽpore ꝑegrina¬
ti sumus in egipto : de qua eduxit nos
dñs in solitudine. & iclcirco tabernacu¬
la suscitamꝰ ut beneficioꝵ dĩ om̃i tẽpore
recoedem᷑. cũ crperimꝰ habitare in urbib
Precepit quoq ut facerent tabernacula
de ligno pulcherrimo qđ iudei citrũ uo¬
cant. & de palmarũ ramis ac frondib lig¬
ni densissimi. & salicis & popłi.
istoriȩ iecimus fundamenta. ut ex his ad
sp̃ualia transeamus. Quãdiu in ꝑfectu sumꝰ
& in cursu atq certamine. habitamꝰ in
tabernaculis. hoc om̃i mente nitentes ut
de tabernaculis ad firmã & stabilẽ sedẽ
cut om̃s patres mei. Hoc loquit᷑ qͥ in egip¬
to t̃. & adhuc in scło constitutꝰ. Qui autẽ
egredit᷑ de egipto quȩ hebraice dr̃ mẽs¬
raim̃. & interp̾tat᷑ tribulatio. & ingredit᷑

Expanded text:
solemnitas: Et cum te, inquit, interrogaverit filius tuus cras, dicens: Quid sibi volunt haec tabernacula? respondebis ei: Multo tempore peregrinati sumus in Aegypto, de qua eduxit nos Dominus in solitudinem, et idcirco tabernacula suscitamus, ut beneficiorum Dei omni tempore recordemur, cum coeperimus 931 habitare in urbibus . Praecepit quoque ut facerent tabernacula de ligno pulcherrimo, quod Judaei citrum vocant, et de palmarum ramis ac frondibus ligni densissimi, et salicis, et populi. Historiae jecimus fundamenta, ut ex his ad spiritualia transeamus. Quamdiu in profectu sumus et in cursu atque certamine, habitamus in tabernaculis, hoc omni mente nitentes, ut de tabernaculis ad firmam et stabilem sedem cut omnes patres mei . Hoc loquitur qui in Aegypto est, et adhuc in saeculo constitutus. Qui autem egreditur de Aegypto, quae Hebraice dicitur MESRAIM  , et interpretatur tribulatio; et ingreditur
Abbreviated transcription (Latin):
terit quicũq derelicti furrint de¬
cunctis gentib quȩ ueneruit contra
hirłm. ascendent ꝑ singulos annos ut
adorent regẽ dñm exercituũ. & cele¬
brent festiuitatẽ tabernaculoꝵ.
ex quoq iudri cassa spe in mille aunde
regno futura ꝓmittunt. Cuiꝰ solepmi¬
de egipto ꝑ uastã & terribilẽ ac latã solitu¬
dinẽ in qua non erat domus. uilla. oppi¬
dũ. specus : faciebat ibi tabernacula atq
tentoria. quȩ nunc a similitudine par¬
uulȩ auis papilionis uocant᷑. In quib cũ
coniugib morarent᷑ aͦliberis & cibũ caꝑ¬

Expanded text:
t, qui relicti fuerint de gentibus quae venerint contra Jerusalem, ascendent per singulos annos, ut adorent regem Dominum exercituum, et celebrent festivitatem Tabernaculorum. Haec quoque Judaei cassa spe in mille annorum regno futura promittunt, cujus solemnide Aegypto per vastam et terribilem ac latam solitudinem, in qua non erat domus, villa, oppidum, specus, faciebat sibi tabernacula atque tentoria quae nunc a similitudine parvulae avis papiliones vocantur in quibus cum conjugibus morarentur ac liberis, et cibum cap
Abbreviated transcription (Latin):
foeritudo. Ut coeruant in hostiũ castris
equi & muli & cameli & asini & om̃ia
Magnus triũphus. głosa uictoria: bruta
animalia do pugnante superari.
icamꝰ gͦ iuxta corptã trophologiã. qđ
iltirco om̃ia mala coeruant quȩ pͥus
contra ȩccłam dimicauert̃. ut liona re¬
pente consurgant. Demq qͥ pͥus equus
fuerat humiens ad uxorẽ ꝓximi sui &
in patiens ad libidinẽ ferebat᷑. & iace¬
bat int̾ruptus putredine uoluptatũ:
cũ consequi ceꝑit castitatẽ dr̃ ad eũ.¬
ma mea. Q in apło. Surge qͥ doemis &
exurge a mortuis. & illuminabit te xp̃s.
Cũq surrexerint qui ante ceciderant ȩqui.
& mollia terga dño p̾buerint ad sedendũ:
dicent ad eũ. Ascende suꝑ equos tuos. &
equitatio tua salus. luxta hunc sensum
mulos accipiamꝰ qͥ steribes sunt & non ꝓ¬
creant filios. sed uoluptate lasciuiunt:
De quib psalmista cõmemorat. Holite fie¬
ri sicut ȩquiis & mulus. quib non ẽ intel¬
lectus. Sicut gͦ qui ꝓm st̃ ad libidinẽ

Expanded text:
ortitudo, ut corruant in castris hostium equi, et muli, cameli, et asini, et omnia Magnus triumphus, gloriosa victoria, bruta animalia Deo pugnante superari. Dicamus ergo juxta coeptam tropologiam: quod idcirco omnia mala corruant, quae prius contra Ecclesiam dimicaverunt, ut bona repente consurgant. Denique qui prius equus fuerat hinniens ad uxorem proximi sui , et impatiens ad libidinem ferebatur, et jacebat in turpitudine voluptatum: cum sequi coeperit castitatem, dma mea . Et in Apostolo: Surge qui dormis, et exsurge a mortuis, et illuminabit te Christus . Cumque surrexerint qui ante ceciderant equi, et mollia terga Domino praebuerint ad sedendum, dicent ad Deum: Ascende super equos tuos, et equitatio tua salus . Juxta hunc sensum mulos accipiamus, qui steriles sunt, et non procreant filios; sed voluptate lasciviunt: de quibus Psalmista commemorat: Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectu
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ ẽ mat̾ om̃iũ nr̃m. Q. Accessistis
ad syon montẽ & cintatẽ dĩ uiuen¬
tis hierusalẽ cȩbestẽ. Et hec hirłm n
ẽ in locis humilib sita. sed in monte
ta. Unde qui adoraturus ẽ dñm rx¬
ercituũ in hirłm: debet ad montana
conscendere. Qui autẽ de familiis ac
tribub t̾rȩ ẽ. & idcirco dñm non po¬
test adorare : non erit suꝑ eũ imber
tẽporanrus & serotinus. nrc t̾ra illius plu¬
uiis cȩli rigabit᷑. Sure ut laex uertert᷑¬
qͥ non asenderint de familiis t̾rȩ adhiu¬
rlr̃m. ut adorent regẽ dñm om̃ipoten¬
& oculi defluent & lingua putresert.
uod si & familia egipti non ascenterit
& non urnerit : nec suꝑ eos erit. sed
Serit ruma qua ꝑcutiet dñs om̃s gen¬

Expanded text:
s ad Sion montem, et 933 civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem . Et haec Jerusalem non est in locis humilibus sita, sed in monte ta . Unde qui adoraturus est Dominum exercituum in Jerusalem, debet ad montana conscendere. Qui autem de familiis ac tribubus terrae est, et idcirco Dominum non potest adorare, non erit super eum imber temporaneus, et serotinus, nec terra illius pluviis coeli rigabitur. Sive, ut verter non ascenderint de familiis terrae ad Jerusalem, ut adorent regem Dominum omnipotencet caro, et oculi defluent, et lingua putrescet. Quod et si familia Aegypti non ascenderit, et non venerit: nec super eos erit, sed erit ruina qua
Abbreviated transcription (Latin):
& hieme erunt : sub audit̾ aquȩ uiue
& ꝑsecutionib istȩ uiuentes aquȩ ma¬
nare non cessent. Siure quia lax trans¬
tulerunt. in estate & in uere itarrit.
hoc dicamꝰ quod illo tẽpore non sit hi¬
emps sed uer estasq ꝓpetua. quando
uox turturis audiet᷑ in t̾ra nr̃a. & fi¬
cus afferent grossos suos & uiner flo¬
rebunt. & himps ꝑtransibit. & plu¬
pascha & pentecosten in quib de t̾renis
transeamꝰ ad cęlestia. & om̃s fructus nr̃os
offeramꝰ dõ. In pascha enĩ hiemis finis.
ueris exoediũ ẽ. In pentecoste ȩstatis pͥn¬
cipiũ. qͣndo labores manuũ nr̃arũ &
fructũ offeramꝰ dõ. De hac estate & uere
ꝑpetuo iustus loquit᷑ ad dm̃. Eu fabri¬
catus es aurorã & solẽ. estatẽ & uertu
plasmasti ea. Tunc erit dñs rex suꝑ omnẽ¬

Expanded text:
d nisi flumine Salvatoris et spirituali ejus rsecutionibus istae viventes aquae manare non cessent. Sive quia LXX transtulerunt, In aestate et in vere ita erit, hoc dicamus, quod illo tempore non sit hiems, sed ver, aestasque perpetua, quando vox turturis audietur in terra nostra, et ficus afferent grossos suos, et vineae 921 florebunt, et hiems pertransibit, et pluPascha et Pentecosten, in quibus de terrenis transeamus ad coelestia, et omnes fructus nostros offeramus Deo. In Phase enim hiemis finis, veris exordium est; in Pentecoste aestatis principium, quando labores manum nostrarum et fructuum offerimus Deo. De hac aestate et vere perpetuo justus loquitur ad Dominum: Tu fabricatus es auroram et solem, aestatem et ver tu plasmasti . Tunc erit Dominus rex su
Abbreviated transcription (Latin):
ultet terra. Et iterũ. Dicite in gentib
quia dñs regnauit. & enĩ correxit orbẽ
terrȩ qui non cõmouebit᷑. Aquã autẽ
uiuã recte a nobis doctrinã saluatoris
expositã senciet ille qͥ biberit. & qͥ salua¬
torẽ audierit predicantẽ. Siquis bibe¬
rit ex aqua quã ego dabo. fret in eo fons
Et rursũ. Qui credit in me: sicut dixit scrip¬
tura de uentre eius rgredient᷑ flumi¬
na aquȩ uiuentis. Sicut enĩ qͥ biberit
de doctrina eius habebit in se fontẽ ui¬
uentẽ. sic qͥ crediderit in eo iuxta id qd̃
scripturarũ uocib continetͣ flumina aqͦ

Expanded text:
in gentibus, quia Dominus regnavit. Etenim correxit orbem terrae, qui non commovebitur . Aquam autem vivam recte a nobis doctrinam Salvatoris expositam, sciet ille qui biberit, et qui Salvatorem audierit praedicantem: Si quis biberit ex aqua quam ego dabo ei, fiet in eo fons Et rursum: Qui credit in me sicut dixit Scriptura de ventre ejus egredientur flumina aquae viventis . Sicut enim qui biberit de doctrina ejus, habebit in se fontem viventem: sic qui crediderit in eo, juxta id quod Scripturarum vocibus continetur, flumina aq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙeaatin. uocant. & uulgo mare appel¬
lat᷑ mortuũ. ex eo qđ nichil in aquis eiꝰ
possit uiuere. At meclia pars ad mare
nouissimũ quod ducit ad egiptũ & fa¬
cit littora palestinar. In estate in qͥt
& hiemȩ ita erit : ut aquȩ iste quȩ
exibunt de hirłm nec gelu constringan¬
tur hiemis. nec ȩstatis nimio feruore
onẽ ꝑstatis non conuenit. Cũq inita¬
les aquȩ utrũq mare fuerint ingres¬
se. & amaras aquas dulci flumine mi¬
tigarint : tunc erit dñs rex suꝑ om¬
ne᷑ terram.
qua quȩ egredit᷑ de hirłm. hoc e de
ȩccłia: doctrinã indicat saluatoris. de¬

Expanded text:
 vocant, et vulgo mare appellatur Mortuum, ex eo quod nihil in aquis ejus possit vivere. Et media pars ad mare novissimum, quod ducit ad Aegyptum, et facit littora Palaestinae. In aestate, inquit, et in hieme ita erit, ut aquae istae quae exibunt de Jeruslaem, nec gelu constringantur hiemis, nec aestatis nimio fervore onem aestatis non convenit. Cumque vitales aquae utrumque mare fuerint ingressae, et amaras aquas dulci flumine mitigarint: tunc erit Dominus rex super omnem terram. Aqua quae egreditur de Jerusalem, hoc est, de Ecclesia, doctrinam indicat Sal
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmitiua ꝑcussa sunt. Duꝑ domũ autẽ
uida idest popłm qͥ confitet᷑ dm̃ & fractꝰ
ꝑsecutionis angustiis ac timore ꝑt̾ritꝰ ui¬
detͣ ẽẽ in numero ꝑsequentiũ : aꝑret dñs
oculos suos ut plerosq respiciat dicen¬
tes ad se respice in me & miferere mei.
&e mereant᷑ audire. & erit tͥ dñs lumen
ȩt̃nũ. Hec ẽ grauissimi lapidis laceratio.
quã in aduersarios suos qͥ hirłm leuare &
uexare conati sunt. dñs cõminat᷑.
t dicent duces uida in corde suo. Confae¬
tent᷑ mͥ habitatores hirłm: in dño ex

Expanded text:
primitiva percussa sunt . Super domum autem primitiva percussa sunt . Super domum autem Juda, id est, populum qui confitetur Deum, et fractus persecutionis angustiis ac timore perterritus, videtur esse in numero persequentium: aperiet Dominus oculos suos, ut plerosque respiciat dicentes ad se: Respice in me, et miserere mei , et mereantur audire: Erit tibi Dominus lumen aeternum . Haec est gravissimi lapidis laceratio, quam in adversarios suos, qui Jerusalem levare et vexare conati sunt, Dominus comminatur. Et dicent duces Juda in corde suo: Confortentur mihi habitatores Jerusalem in Do
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ domũ autẽ iuda aꝑiam oculos meos. &
om̃s e quos popłoꝵ ꝑcutiã in cecitate.
N illo tempore. hoc enĩ significat dies qͣn¬
do obsess a fuerit hirłm. ita ut uidas qͦq
stupore. ita ut om̃s stupeant qui eos ui¬
derint rẽ ꝑcussos. & ascensores roꝵ malox
pͣmente magnitudine uertent᷑ in amen¬
tiã. Et suꝑ domũ iuda qui contra metro¬
polim suã facere aliquid cogebant᷑ : aꝑiet
dñs oculos suos. ut eoꝵ misereat᷑. & eos dig¬
nos suo faciat aspectu. oculoꝵq suoꝵ illus¬
tret lumine. Om̃s autẽ equos popłox et̃¬
na ꝑcutiet cecitate.
UI spũalit̃ equi intelligendi sunt. supra
chiximꝰ. Fallax equus in salutẽ. &. Him
currib & hi in equis. Et cȩtera his similia
Ascensores quoque eoꝵ : uel demones uel fal¬
sos magistros diximus. Qui om̃s instuporẽ
uertent᷑ & amentiã ut nichil sapere con¬
uincant᷑. sed palpabiles eos oppͥmant te¬
nebrȩ. quales furrunt quando rgiptioꝵ

Expanded text:
m oculos meos, et omnes equos populorum percutiam in caecitate. In illo tempore hoc enim significat dies  quando obsessa fuerit Jerusalem, ita ut Judas quoque stuporem, ita ut omnes stupeant qui eos viderint esse percussos, et ascensores eorum, malorum premente magnitudine, vertentur in amentiam, et super domum Juda, qui contra metropolim suam facere aliquid cogebantur, aperiet Dominus oculos suos, ut eorum misereatur, et eos dignos suo faciat aspectu, oculorumque suorum illustret lumine: omnes autem equos populorum aeterna percutiet caecitate. Qui spiritualiter equi intelligendi sint, supra diximus: Fallax equus in salutem . Et: Hi in curribus, et hi in equis , et caetera his similia. Ascensores quoque eorum, vel daemones, vel falsos magistros diximus, qui omnes in stuporem vertentur et amentiam, ut nihil sapere convincantur: sed palpabiles eos opprimant tenebrae, quales fuerunt quando Aegyptiorum
Abbreviated transcription (Latin):
inebrient᷑ eo calice quẽ uniuersis genti¬
b ꝓpinat hieremias. ut bibant & inebri¬
ent̾ & cadant & uomant & insamant.
Scio ꝑsecutionis tẽpore multos enr̃is contͣ
eccłam pugnare conpulsos. Sed quicũq
hoc pondus uoluerit subleuare. leuabit
quidẽ. & ꝓ ira dñi qua cocripit peccato¬
res suis manib sustentabit. Uerũ ipse ñ
erit inpunitꝰ. dĩ contra se gladio dimi¬
cante. Pro lapide oneris. quẽ nos ut potui
dẽ conculcatũ cunctis gentib. Om̃is qui
conculcauerit eũ siue rã idest hirłm:
illu dens illudet. Qui manifestus ẽ sen¬
sus. quod utroq modo hirłm & ab ini¬
micis gentib & aꝑsecutorib conculcan¬
da sit. & illuclendũ ei ꝓ uoluntate illu¬
dentiũ. Sed melior & uerior ẽ sensus su¬
ꝑior. Breuit᷑ singula exponimꝰ. ut tan¬
dẽ uenamꝰ ad calcẽ: ne si ꝓlixi mꝰ scrip¬
ferimꝰ & rerũ ob̾curitate & sermonis lon¬
gitudine. lectoris animꝰ confundatur.
N die illa dicit dñs ꝑcutiã omne̾ equũ

Expanded text:
entibus propinat Jeremias, ut bibant, et inebrientur, et cadant, et vomant, et insaniant . Scio persecutionis tempore multos e nostris contra Ecclesiam pugnare compulsos; sed quicumque hoc pondus voluerit sublevare, levabit quidem, et pro ira Domini qua corripit peccatores, suis manibus sustentabit: verum ipse non erit impunitus, Dei contra se gladio dimicante. Pro lapide oneris, quem nos, ut potuidem conculcatum a cunctis gentibus. Omnis qui conculcaverit eum sive eam, id est, Jerusalem illudens illudet. Qui manifestus est sensus, quod utroque modo Jerusalem et ab inimicis gentibus, et a persecutoribus conculcanda sit et illudendum ei pro voluntate illudentium. Sed melior et verior est sensus superior. Breviter singula exponimus, ut tandem veniamus ad calcem, ne si prolixius scripserimus, et rerum obscuritate, et sermonis longitudine, Lectoris animus confundatur. In die illa dicit Dominus, percutiam omnem equum
Abbreviated transcription (Latin):
in cordib suis. Inueniemꝰ nobis qui habitent
u aperuerit dñs oculos suos suꝑ iuiclam
&e ꝓcusserit om̃s equos gentiũ cecitate.
duces uida de quo supͣ dictũ ẽ. seed & indas
erit in obsidione contra hierłm: uota fa¬
crent in cordib suis. ꝙr loqui libere non au¬
debunt. ut uincat hirłm. & uictꝰ udas
cũ hostib uincat cũ ciuib suis. Pro eo
quod nos chximꝰ conforrent᷑ mͥ. & lax tͥn

Expanded text:
in cordibus suis: Inveniemus nobis, qui habitant Cum aperuerit Dominus oculos suos super Judam, et percusserit omnes equos gentium caecitate, duces Juda, de quo supra dictum est: Sed et Judas erit in obsidione contra Jerusalem, vota facient in cordibus suis, quia loqui libere non audebunt, ut vincat Jerusalem, et victus Judas cum hostibus vincat cum civibus suis. Pro eo quod nos diximus: confortentur mihi, et LXX t
Abbreviated transcription (Latin):
cit dñs exercituũ. Percute pastorem. &
disꝑgant᷑ oues. Alii enĩ uideoꝵ putant
iã hec ex parte conpleta a zorobabel usq
ad gneiũ pompeiũ. qui pͥmus romanoꝵ
iudeã tepit & templũ. Quã historiam
scribit iosephus. Alii uero quando hirłm
fuerit instaurata in fine mundi ẽe con¬
quẽ stultũ pastorẽ legimꝰ misrrabilis
gens iidea ꝓmittit. Alii autẽ hoc est
nos qui xp̃i censemͣ nomine in ecclia
usq ad finẽ mundi cotidie expleri. & ex¬
plenda memoramꝰ. Et ne ꝑ singula ex¬
tendamꝰ modũ uoluminis. ꝓponentes
hec dicunt illi sic alii suspicant᷑. nosita
sentimꝰ : tres posuimꝰ sententias ut exin¬
terpretationis uarietate. quid cui coap¬
aita mole soliclauit. & spm hominis
fingit in eo. idest animarũ creata ẽ
om̃iũ. ut ex duab substantus aniniȩ

Expanded text:
inus exercituum: Percute pastorem, et dispergentur oves. Alii enim Judaeorum putant jam haec ex parte completa a Zorobabel, usque ad C. Pompeium, qui primus Romanorum Judaeam cepit et templum, quam historiam scribit Josephus. Alii vero quando Jerusalem fuerit instaurata, in fine mundi esse comsupra stultum pastorem legimus, miserabilis gens Judaea promittit. Alii autem, hoc est, 896 nos qui Christi censemur nomine, in Ecclesia usque ad finem mundi quotidie expleri et explenda, memoramus. Et ne per singula extendamus modum voluminis, proponentes: Haec dicunt illi: sic alii suspicantur: nos ita sentimus, tres posuimus sententias, ut ex interpretationis varietate, quid cui coapalta mole solidavit, et spiritum hominis finxit in eo, idem animarum Creator est omnium, ut ex duabus substantiis animae
Abbreviated transcription (Latin):
Proice illos ad statuariũ. Decorũ p̃ciũ
quod appreciatus sum ab ris. Et tuli xx.x. ar¬
genteos. & proieci illos in domũ dñi ad sta¬
t dicã ad eos. Si bonũ in conspectu
ur̃o ẽ : date statuentes mercedẽ meã
aut renuite. Et staturrunt mercedem
meã xxͦx. argenteos. Et dixit dñs ad
me. Drpone eos in confiatoriũ. & recogi¬
ta si ꝓbñ ẽ : sicut ꝓbatꝰ sũ ꝓ ris. & tuli
xxx argenteos. & misi eos in domũ dñi
in conflatorium.
ognoscentib israhelitici gregis pan¬
perib qͥ mea mandata custodiunt
uerbñ ex̃ dñi quod locutus sũ. & uera¬
gis. Si uobis placet. homines enĩ estis &
semel libero arbitrio uos creaui. quib
& in heremo locutꝰ sũ si audieritis me
quȩ bona sunt terrȩ comedetis: ꝓ hac
assũptione qua abieci uniuersũ hominũ

Expanded text:
 ad statuarium, decorum pretium quod appretiatus sum ab eis: et tuli triginta argenteos, et projeci illos in domum Domini ad stadicam ad eos: Sibonum est in conspectu vestro, date statuentes mercedem meam, aut renuite. Et statuerunt mercedem meam triginta argenteos. Et dixit Dominus ad me: Depone eos in conflatorium, et recogita si probatum est, sicut probatus sum pro eis. Et tuli triginta argenteos, et misi eos in domum Domini in conflatorium. Cognoscentibus Israelitici gregis pauperibus, qui mea mandata custodiunt, verbum esse Domini quod locutus sum, et veragis, si vobis placet homines enim estis et semel libero arbitrio vos creavi, quibus et in eremo locutus sum: Si audieritis me, quae bona sunt terrae, comedetis  pro hac assumptione, qua abjeci universum homi
Abbreviated transcription (Latin):
penitentiã numero rursũ uidas appel¬
laret᷑ & confidens dm̃ suũ. Isrł antẽ
& ephrami. & ioseph. uocarent᷑ qͥ in
caidis duritia ꝑmanentes dixerunt
Non habrmꝰ regẽ nisi cesarem. Undr non in¬
tulit ut irritũ facrrẽ pactũ siur testam̃¬
tũ quod habui cũ uida ce isrł. usque hodre
rnĩ pententib porrigit manũ. sed ut de
uno popło credentes alios & alios non cre¬
dentes in se dnuderet dicens. Nolite ar¬
bitrari quia ueni mittere patẽ in t̾ra.
m enĩ separare hominẽ aduersus patrẽ

Expanded text:
appellaretur et confitens Deum suum: Israel autem et Ephraim et Joseph vocarentur, qui in cordis duritia permanentes dixerunt: Non habemus regem, nisi Caesarem . Unde non intulit: ut irritum facerem pactum, sive testamentum, quod habui cum Juda et Israel usque hodie enim poenitentibus porrigit manum sed ut de uno populo credentes alios, et alios non credentes inter se divideret, dicens: Nolite arbitrari quia veni mittere pacem in terram: ni enim separare h
Abbreviated transcription (Latin):
& pͣciũ sanguinis eiꝰ in sepulturã ꝓfecit
gentiũ quȩ ꝑegrinȩ erant alege &e man¬
datis dĩ. statĩ dñs sententiã suã ultra
ut in hirremia perizoma & cinctoriũ
atq lũbare sire ut consurto uerbo utar
coxale sit appellata. Qnȩ scdã ue̾rga
quondã appellata fimiculus & pars mea.
ame ideo ꝓiecta ẽ. ut dissolurrẽ fedis
& germnanitatẽ atq concordiã quȩ nt̃
indã fuerat & isrł. & fr̃s a se mice̾ se

Expanded text:
et pretium sanguinis ejus in sepulturam projecit gentium, quae peregrinae erant a Lege et mandatis Dei: statim Dominus sententiam suam ultra ut in Jeremia perizoma et cinctorium atque lumbare, sive, ut consueto verbo utar, coxale sit appellata: quae secunda virga quondam appellata funiculus et pars mea, a me ideo projecta est, ut dissolverem foedus et germanitatem atque concordiam, quae inter Judam fuerat et Israel,
Abbreviated transcription (Latin):
Descripto autẽ pastore pessimo. stulto &
imꝑito : ad ipsũ pastorẽ ꝓpħalis sermo
conuertit᷑. Opastor & iclolũ. Cã scelera¬
tus est pastor. ut non idoloꝵ cultoe. sed
ipse idolũ nominet᷑. Dũ se appellat łm̃
&e uult ab hominib adorari. qui dereli¬
quit gregẽ abestus deuorandũ. quẽ dñs
tanto tẽpore custodierat. Gladius suꝑ
brachiũ eiꝰ idest robur & suꝑ oculũ dex¬
trũ enis. quo se acute dĩ iactabat cer¬
nere sacram̃ta. & plus uidere quã om̃s
retro ꝓpħȩ uiderant. intantũ ut dĩ fi¬
liũ se uocaret. Gladius attẽ ille ẽ: de
quo &e supͣ diximꝰ. & nunc dicimꝰ ex par¬
te. de quo ce isaias loquit᷑. In ebriatus
est gladius m̃s in cęlo. Propt̾ea autẽ
gladius dñi suꝑ brachiũ eiꝰ & suꝑ ocu¬
lũ dextrũ eiꝰ erit. ut & robur eius &
om̃is iactantia foctitudinis eiꝰ. aridita¬
te siccet᷑. & scientia quã sibi falso no¬

Expanded text:
Descripto autem pastore pessimo, stulto et Descripto autem pastore pessimo, stulto et imperito, ad ipsum pastorem prophetalis sermo convertitur: O pastor, et idolum. Tam sceleratus est pastor, ut non idolorum cultor, sed ipse idolum nominetur, dum se appellat Deum, et vult ab omnibus adorari. Qui dereliquit gregem a bestiis devorandum, quem Dominus tanto tempore custodierat. Gladius super brachium ejus, et robur, et super 895 oculum dextrum ejus, quo se acute Dei jactabat cernere sacramenta, et plus videre quam omnes retro prophetae viderant, intantum ut Dei Filium se vocaret. Gladius autem ille est, de quo et supra diximus, et nunc dicemus ex parte, de quo et Isaias loquitur: Inebriatus est gladius meus in coelo . Propterea autem gladius Domini super brachium ejus, et super oculum dextrum illius erit: ut robur ejus et omnis jactantia fortitudinis ejus ariditate siccetur, et scientia, quam sibi falso no
Abbreviated transcription (Latin):
lũ uoce sed & habitu demonstraret ꝑfo¬
dit parietẽ & in sins humeris excipitur :
sic eacharias habitũ stulti & imꝑiti pasto¬
ris assumit. ut eũ nunciet qͥ uenturꝰ est.
Iste pastor ideo consurget in isrł. qͥa uerꝰ
pastor dixerat. iã non pascã uos. Qui alio
hominatio desolationis sessurus in tẽ
& ꝑ isaiã magnꝰ sensus dr̃. & ad hoc ue¬
nit ut non sanet. s ut ꝑdat gregẽ isrł.
Pastor enĩ bonus egrotantia pecora uisitat.
disꝑsa ꝑquirit. relicta affert. lassa susten¬
tat. Econtrario pastar malus om̃ia aduer¬
sa agit. & carnib pinguiũ deuoratis.
ungulas parietũ & ouiũ dissoluit atq
ꝑuertit ne recto ingrediant᷑ pede. Hunc
pastorẽ suscipient iudei. quẽ dñs chs int̾ficiet
spũ oris sui. & euacuabit illuminatione ad¬
uentus sui: ut qui non crediderunt ueri¬
tati ut salui fierent. credant mendacio
& iudicent᷑ ꝙ consenserunt inqͥtati.

Expanded text:
lum voce, sed et habitu demonstraret, perfolum voce, sed et habitu demonstraret, perfodit parietem, et in suis humeris excipitur : sic Zacharias habitum stulti et imperiti pastoris assumit, ut eum nuntiet qui venturus est . Iste pastor ideo consurget in Israel, quia verus pastor dixerat: Jam non pascam vos. Qui alio abominatio desolationis, sessurus in tempet per Isaiam magnus sensus dicitur . Et ad hoc venit, non ut sanet, sed ut perdat gregem Israel. Pastor enim bonus aegrotantia pecora visitat, dispersa inquirit, relicta affert, lassa sustentat. Econtrario pastor malus omnia adversa agit, et carnes pinguium devorat, ungulas arietum et ovium dissolvit atque pervertit, ne recto ingrediantur pede. Hunc pastorem suscepere Judaei, quem Dominus Jesus interficiet spiritu oris sui, et evacuabit illuminatione adventus sui, ut qui non crediderunt veritati, ne salvi fierent, credant mendacio, et judicentur, quia consenserunt iniquitati.
Abbreviated transcription (Latin):
eece suscitabo pastorẽ suꝑ t̾rã qui dere¬
lictũ non infitet & disꝑsũ non requirat
& fractũ non sanet & integrũ non di¬
rigat : & carnes electoꝵ deuoret. & talo ᷤᷤ
eoꝵr ꝑuertat. O qui pascitis uana. & qui
obscurabit¬
uR..
uando dicit. adhuc sume tͥ uasa pasto¬
ris stulti: illud significat. quod supͣ assũp¬
serit sibi nirgas duas. unã decorẽ & alte¬
rã funieulũ. Et qͥa illas suo uitio peecatoq
piecit. & soluta germanitate int̾ udã &
isrł. nos inserti sumꝰ in radicẽ bonȩ oliuȩ
& cecitas ex parte facta r̃ domui isrł donec
matione mundi dr̃ ẽẽ uenturus. & qualis
futurus sit indicat᷑. Uasa autẽ pastoris
insignia illius & habitũ debemꝰ accipere.
perã. baculũ. fistulã. sibilũ. Et quomͦ isaias
ut captiuitatẽ popłi demonstraret nudus
ingre ditur. & hieremias uadit ad domũ
figuli ut ex dissipatione uasis quod curre¬
bat in rota & manu fingebat᷑ artificis
fugã sedechiȩ & onera captiuoꝵ non so¬

Expanded text:
astorem super terra, qui derelictum non visitet et dispersum non requirat, et fractum non sanet, et integrum non dirigat, et carnes electorum devoret, et talos eorum pervertat. O qui pascitis vana, et qui obscurabitur. Quando dicit, Adhuc sume tibi vasa pastoris stulti, illud significat quod supra assumpserit sibi virgas duas, unam decorem, et alteram funiculum. Et quia illas suo vitio peccatoque projecit, et soluta germanitate inter Judam et Israel, nos inserti sumus in radicem bonae olivae, et caecitas ex parte facta est domui Israel, donec matione mundi dicitur esse venturus, et qualis venturus sit, indicatur. Vasa autem pastoris, insignia illius et habitum debemus accipere, peram, baculum, fistulam, et sibilum. Et quomodo Isaias, ut captivitatem populi demonstraret, nudus ingreditur : et Jeremias vadit ad domum figuli, ut ex dissipatione vasis quod currebat in rota, et manu fingebatur artificisfugam Sedeciae, et onera captivorum, non so
Abbreviated transcription (Latin):
t abieci uirgã scdãm que appellabat
funiculus. ut dissiparẽ testam̃tum
quod erat inter iudã & isrł.
T in hoc loco longã cunusdã explana¬
tionẽ immo tricas in extricabiles legis¬
se me noui duarũ uirgarũ in inã soci¬
rtatẽ ex hierechielis uolumine pferen¬
tis. & om̃ia quȩ de concordia iudȩ & ep

Expanded text:
Et abjeci virgam secundam, quae appellabatur funiculus, ut dissiparem testamentum quod erat inter Judam et Israel. Et in hoc loco longam cujusdam explanationem, immo tricas inextricabiles legisse me novi, duarum virgarum in unam societatem ex Ezechielis volumine proferentis, et omnia quae de conco
Abbreviated transcription (Latin):
milacrũ minerue uidi spherã eneã gͣs¬
uissimi ponderis. quã ego ꝓ inbecilli¬
tate corpusculi mouere iux potui. Cũq
quererẽ quid nã sibi uellet. responsũ ẽ
ab urbis rius cultorib athletarũ m illa
massa foctitudinẽ conꝑbari. nec pͥus ad
agonẽ quẽquam descendere quã exele¬
uatione ponderis sciat᷑ qͥ cui debeat
lapidẽ ad sublruandũ. Leuabunt quidẽ
eã. & ꝓ uiriũ uarietate uastabunt. Sed
necesse ẽ: ut dũ leuat᷑ in ipso nisu &e
eleuatione ponderis. grauissimꝰ lapis scis¬
surã aliquã uel rafurã in eleuantiñ co¬
porib derelinquat.
uꝑ eccłã sic int̾pretari solet. quod cuncti

Expanded text:
mulacrum Minervae, vidi sphaeram aeneam gramulacrum Minervae, vidi sphaeram aeneam gravissimi ponderis, quam ego pro imbecillitate cquaererem, quidnam sibi vellet, responsum est ab urbis ejus cultoribus, athletarum in illa massa fortitudinem comprobari, nec prius ad agonem quemquam descendere, quam ex elevatione ponderis sciatur. » Sensus lapidem sublevandum. Levabunt quidem eam, et pro virium varietate vastabunt; sed necesse est ut dum levatur, in ipso nixu et elevatione ponderis, gravissimus lapis scissuram aliquam vel rasuram in levantium corporibus derelinquat. Ecclesia sic interpretari pot
Abbreviated transcription (Latin):
crapulȩ om̃ib popłis incircuitu positu¬
rũ se eẽ testat᷑. ut qͥ li mͣ eius adtige¬
rit : inebrret᷑ & corruat. Siue ipsũ suꝑ-¬
liminare in eũ caruat a quo contingit᷑.
obsidere metropolim suã. Non solum
autẽ dñs hirłm ponet cunctis popłis
quasi suꝑliminare crapulȩ : sed ponet
illã. quasi lapidẽ oneris cunctis popłis.
Quẽ qͥ leuare uoluerit : concisione lace¬
rabit᷑. Congregabunt᷑ enĩ aduersus hie¬
rłm om̃ia regna t̾rarũ. Moris est in
urbib palestinȩ & usq hodie ꝑ omnẽ
iudeã uetus consuetudo seruatur. ut
in uiculis oppidisq castellis rotundi po¬
nant᷑ lapides grauissimi ponderis ad
quos iuurnes exercere se soleant. &
eos ꝓ uarietate uiriũ subleuare. alii
usq ad genua. alii ad ũbilicũ. alii ad
humeros & caput. non nulli suꝑ uerti¬
cẽ rrectis iunctisq manib magnitu¬
dinẽ uiriũ demonstrantes pondus ex¬
tollunt. In arce athenientiũ iuxta si¬

Expanded text:
crapulae omnibus populis in circuitu positurum esse, testatur, ut qui limen ejus attigerit, inebrietur et corruat, sive ipsum superliminare in eum corruat a quo contingitur. obsidere metropolim suam. Non solum autem Dominus Jerusalem ponet cunctis populis quasi superliminare crapulae; sed ponet illam quasi lapidem oneris cunctis populis, quem qui levare voluerit, concisione lacerabitur. Congregabuntur enim adversus Jerusalem omnia regna terrarum. Mos est in urbibus Palaestinae, et usque hodie per omnem Judaeam vetus consuetudo servatur, ut in viculis, oppidis, et castellis rotundi ponantur lapides gravissimi ponderis, ad quos juvenes exercere se soleant, et eos pro varietate virium sublevare, alii usque ad genua, alii usque ad umbilicum, alii ad humeros et caput, nonnulli super verticem, rectis junctisque manibus, magnitudinem virium demonstrantes, pondus extollant. In arce Atheniensium, juxta si