comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hant clansulam nonint᷑uenit. est
autem ꝓsotio a c̾tõs nec tutoreur co¬
git p̃tor pupillo edere ratõnes. s iu¬
ditõ tutcbe sollet coͣgledere.¶Nꝙ
inter est. sisuctessores aut pater. au
dnĩs argentarireiusoam fu̾int ꝓfes¬
sionisqrẽ inlocum etius sucteda
̃ ut argeptaru ꝑtib aus fungidebẽt.
resis autem ciuargentarins ratones

Expanded text:
hanc clausulam non intervenit: est enim pro socio actio. sed nec tutorem cogit praetor pupillo edere rationes: sed iudicio tutelae solet cogi edere. Nihil interest, si successores aut pater aut dominus argentarii eiusdem fuerunt professionis: nt argentarii, partibus eius fungi debent. is autem, cui argentarius rationes
Abbreviated transcription (Latin):
accipiendi craeridi obligandi soluenoi
sui cã ncgociatõnainsnet ullam ratõn¬
em: nuda d̾ taxat solucione debiti in¬
cipere/net si pͥignus acceꝑit aut mã¬
dammcõpellendum escre. ħ enim ep̃

Expanded text:
accipiendi, credendi, obligandi solvendi sui causa negotiationem: nec ullam rationem nuda dumtaxat solutione debiti incipere. nec si pignus acceperit aut mandatum, compellendum edere: hoc enim extra
Abbreviated transcription (Latin):
Atipitr quociens oꝑus erit. nampo
ĩtest flut bis edtam sibi ratõnem quiᷤᷤ
ꝑdideritut u̾bum iterum: ꝓsepuis ac¬
ip̃ W biexigitr argentarius raõn¬
les edere. tunt punnitur. cum dolomaio
non exibet. s culpam nõ p̃stabit. iusi
ntͣnedidit᷑. et qrui maliciose edidit et
qui in totum nõ edidit sis autemqui
inħ edcm̃ inciderit io p̃stat. ꝙ inter f¬
nit mea ratõnes edrcum decernere¬
tur apretore. ñ quod hedie ut̃ est
et ideo. licet interee oriut uł minor¬
nõ hadebit: nad augr̃ãtum n ad di

Expanded text:
ipitur 'quotiens opus erit'. nam potest fieri ut bis editam sibi rationem quis perdiderit: ut uerbum iterum pro saepius acVbi exigitur argentarius rationes edere, tunc punitur, cum dolo malo non exhibet: sed culpam non praestabit nisi non edidit et qui malitiose edidit et qui in totum non edidit. Is autem, qui in hoc edictum incidit, id praestat, quod interfuit mea rationes edi, cum decerneretur a praetore, non quod hodie interest: et ideo licet interesse desiit vel minornon habebit neque augmentum neque d
Abbreviated transcription (Latin):
ut edatur ciem icit m ħeoi argẽtans
ediratõ debeat indendum. siquidt̃
instrum̃tum argentarie ad cum ꝑ¬
cã rato᷑ esenda est sinaufragio. ruinaut
incendio uł alia simili caratõnes ꝑdi¬
traui maresnet iterum postusanti ees

Expanded text:
argentarii edi ratio debeat, videndum: et si quidem instrumentum argentariae ad eum pcausa ratio edenda est: si naufragio vel ruina vel incendio vel alio simili casu rationes perditrans
Abbreviated transcription (Latin):
gͣcͣmo. ne ꝯteamptibił iuideatur tẽ utcad¬
eo dssimslart siquos causarum ꝯcuignatõ¬
põt expedirt ħ urobsequiun partutib
et parronis ꝙũt libertis patronorum exiberi
uibeat. ꝯminariinde eciam et tr̃ere filiũ
tum nimobsequẽtt̃ emindart aut uer¬
bisaut fustium castignõne obseruarei si¬
e forie dum honori postulartium danrlo¬
tus uł imꝓbitati ceditur medio cres desi¬
darnsua non ꝓstrant qr aut om̃ino nõ
adibutrint aut mimis frequentes neq
maliqua dignitare possitos aduocatos fibi
ꝓspertrumt. Iadnocatos quo pctentib debe¬
bit indulgere. płmq femius etpupillis
uł aliis debilib uł hisquisut mentis non
sunt siquiscis pecat uł siurino sit quipetat
ułtro cidare debebit s siquis ppotemtiam ad¬
uersariinoninuenire sx ad uotatum dicit
cus quipiumtie p̃ ecst spoctat signistã
potenter segerat utom̃s metit aũt adu̾sus

Expanded text:
genio, ne contemptibilis uideatur, nec adeo dissimulare, si quos causarum concinnapotest expedire haec: ut obsequium parentibus et patronis liberisque patronorum exhiberi iubeat: comminari etiam et terrere filium tum non obsequentem emendare aut uerbis aut fustium castigatione.Obseruare itaqantur, ne forte dum honori postulantium datur uel improbitati ceditur, mediocres desideria sua non proferant, qui aut omnino non adhibuerunt, aut minus frequentes neque in aliqua dignitate positos aduocatos sibi prospexerunt.Aduocatos quoque petentibus debebit indulgere plerumque: feminis uel pupillis uel alias debilibus uel his, qui suae mentis non sunt, si quis eis petat: uel si nemo sit qui petat, ultro eis dare debebit. sed si qui per potentiam aduersarii non inuenire se aduocatum dicat, eius qui prouinciae praeest spectat, si quis tam impotenter se gerat, ut omnes metuant aduersus
Abbreviated transcription (Latin):
ltia remissapp̃ inopiam miattaͣ ꝓuintiasir¬
gentib triginondebet
cem P resesꝑiuncie inspoctis edifficũ
cominos eoꝵ causatognita re ficert ea ꝯpe¬
nat etadu̾sus detractantẽm cumpetenti
rtinedio deformitati auxilium ferat
adit potes nonim poni necessitatem ꝓ ꝯs¬
iili uł legatocius uł p̃sidi ꝓuuncie su̾scip¬
iende cognitõnis s tum extimare debere

Expanded text:
tia. remissa propter inopiam multa a provincias rtia. remissa propter inopiam multa a provincias regentibus exigi non debetum Praeses provinciae inspectis aedificiis dominos eorum causa cognita reficere ea compellat et adversus detractantem competenti remedio deformitati auxilium ferat.adire potes" non imponi necessitatem proconsuli vel legato eius vel praesidi provinciae suscipiendae cognitionis, sed eum aestimare debere
Abbreviated transcription (Latin):
is imquim lucrum aut dampnum sc̃crat
uncie sequatur idꝙ ouenit᷑ tum ex fĩde
coꝵ que ꝓhibunt᷑. pepotentiores ui¬
rihumiliores iniuris afficiant neut de¬
fensores toꝵ casupnosis criminib
insectantur inuocentes ad religio nes
damimstertasł̾ p tern adiuuantium mili¬
tares uiros ad tumtuciendos hoĩes ꝓceden¬
traphibere etdep̃honsa coħ̾cere psespũ¬
tir curet eifub spã triratrum illicitas
eractõnes sĩ phibrat ¶Neq licita negoci
nem suam p̃ses ꝓiuincie reuocelsne te¬
miis ucte homincs sb̾ p̃textu. aduentus
officioꝵ uł militu iumĩe mucouł
brem suꝑlectili ad auoꝵ usus traullams
iuiuris uexͤatur p̃ses ꝓuuntie ꝓuide¬
timedito inpitarieuentus mortalitatiᷤᷤ
ri eidebet ptextu humane fragilitatisoe¬
lictum decipitntis inꝑitło hminis inuo¬
xiimi et̃ non debet  qui imiu̾sas ꝓuin¬
tib facultatibus eoꝵ quib eam indis
reddigi nonposse dep̃bendent: neressiti¬
tt̃ sonitõnis moderetr rephensa eractoꝵ

Expanded text:
is iniquum lucrum aut damnum sentiat, prouinciae id sequatur quod conuenit eum ex fide eorum quae probabuntur.Ne potentiores uiri humiliores iniuriis adficiant neue defensores eorum calumniosis criminibus insectentur innocentes, ad religionem ta ministeria sub praetextu adiuuantium militares uiros ad concutiendos homines procedentia prohibere et depraehensa coercere praes curet, et sub specie tributorum illicitas exactiones fieri prohibeat.Neque licita negotianem suam praeses prouinciae reuocet.Ne tenuis uitae homines sub praetextu aduentus officiorum uel militum, lumine unico uel breui suppellectili ad aliorum usus translatis, iniuriis uexentur, praeses prouinciae prouideti medico imputari euentus mortalitatis ri ei debet: praetextu humanae fragilitatis delictum decipientis in periculo homines innoxium esse non debet. Qui universas provintibus facultatibus eorum, quibus eam dixit, redigi non posse deprehenderit: necessitate solutionis moderetur repraehensa exactorum
Abbreviated transcription (Latin):
liquido cumpatum est elium priscũ ĩ co
furort eẽ ut ꝯtumg mentis alicnatõnt oĩ in
intelloctu careat nẽc sisb est ulla suspicio m¬
atrtinabtosimilatõne demencie occissam ꝑr¬
ꝓotes demodo pene cuis de simislart cum satis
furore ip̃o puiatu cttamen diugentnis ci¬
estodicndus erit acsiputab̾is ctiam uinculo er¬
it toh̾cendus qͦnam tam ad penam quam ad
busdam sensu saniorest ne forte eo mor̃¬
to scclus ãmisserit uͦt morbo euis dandã cst
ueniãdiugenter explerabis et siquidtale ꝯ¬
manitatem fatinoris sicum possit iudenser¬
tire ꝯmiss erit suplitio afficiendus sit
õum autem exlitis trus cognontrimus
talieum iotoͣ ordĩe cẽ ut asius uł etiam
inꝓpͥa uilla custodiatur recte factirrus no¬
b uideris sieos aquib illo tempore obseru¬
andus cẽuocaueris et cansamtante negli¬
am custos suriosis nouadhoc soium adnib¬
tur ne qud ꝑninosius ip̃iinse molt᷑
quinegligencioresinofftõ fu̾̃t¬
art̃. Illud obscruandum est ntquiꝓuci¬

Expanded text:
liquido compertum est Aelium Priscum in eo furore esse, ut continua mentis alienatione omni intellectu careat, ne‹c› subest ulla suspicio matrem ab eo simulatione dementiae occisam: †potes de modo poenae eius dissimulare, cum satis furore ipso puniatur. et tamen diligentius custodiendus erit ac, si putabis, etiam vinculo coercendus, quoniam tam ad poenam quam ad busdam sensu saniore, non forte eo momento scelus admiserit nec morbo eius danda est venia, diligenter explimmanitatem facinoris, si, cum posset uideri sentire, commiserit, supplicio adficiendus sit. cum autem ex litteris tuis cognouerimus tali eum loco atque ordine esse, ut a suis uel etiam in propria uilla custodiatur: recte facturus nobis uideris, si eos, a quibus illo tempore obseruatus esset, uocaueris et causam tantae negleam custodes furiosis non ad hoc solum adhibentur, ne quid perniciosius ipsi in se moliantur, qui neglegentiores in officio su Illud observandum est, ne qui provinci
Abbreviated transcription (Latin):
si ittre tur siquidtam̃ inuto accuerit ue¬
slutisi inuirtam aut farrumpassus est dac¬
tenus ius dicendum est litem ꝯtestetur resꝙ¬
que ablata exibeatur etdeponatur aut sisti
exiber nesatis dait ꝑmitatur
ccisus Biforte pͥses ꝓuuncie manum ⁊¬
isserit isi tutor dederit priisqͣ cognoutri
sidium muinus donum ue caperet nisi exm¬
lenrum poculentum ueqꝵ intradies ꝓxim
sst non pariatur uñmandatis adicitur ne
p̃sides ꝓuinctaruminulteriorem famiha¬
ritatem prouintiales admittant nam
scitimss eruicognoscendo neꝙ excani aͣdeᷤ¬
c̾en aduersus cos quos malospist᷑ n p̃cib

Expanded text:
quid tamen inuito accidit, ueluti si iniuriam aut furtum passus est, hactenus ei ius dicendum est, ut litem contestetur resque ablata exhibeatur et deponatur aut sisti exhiberiue satisdato promittaturum.Si forte praeses prouinciae manumiserit uel tutorem dederit, priusquam cognouerit aesidum munus donum caperet nisi esculentum potulentumue, quod intra dies proximos  non patiatur. Unde mandatis adiicitur, ne presides provinciarum in ulteriorem familiaritatem provinciales admittant. Nam scitur. Sed in cognoscendo neque excandescere adversus
Abbreviated transcription (Latin):
ip quc attagesta ut sunt aꝑcuratore
cesaris sic abco comꝓbantur atq si ates¬
art gestasimt sirem cesaris ꝓcurator cuis cũ
remꝓpriam tradat nonputo cum dominiũ
triufferre tunt enim tranffert cuningge¬
tium cesaris gereus ꝯsensu ip̃is tradir dem¬
ionis causa quid agat nithilagit nou enim
alituare eues cesaris s diligcuntr gerere
insimiis cuis solua̾ndo non sint re ꝑspͥet¬
ta cumsulitur imꝑatori hedis enum insti¬
turi madeu̾dis uł repudramdis nuus mͦi
ħ editarib nolumptas inploranda est
iscolonos cesarisꝓhibuerint inp̃dracisari¬
ana atrede abstinere debebitidꝙ duuns
pns inłores cripsit deinde ntq redire cui¬

Expanded text:
Quae acta gestaque sunt a procuratore Caesaris, sic ab eo comprobantur, atque si a Caesare gesta sunt.Si rem Caesaris procurator eius quasi rem propriam tradat, non puto eum dominium transferre: tunc enim transfert, cum negotium Caesaris gerens consensu ipsius tradit. denionis causa quid agat, nihil agit: non enim alienare ei rem Caesaris, sed diligenter gerere institutus est, soluendo non sint, re perspecta consulitur imperator: heredis enim instituti in adeundis uel repudiandis huiusmodi hereditatibus uoluntas exploranda est.us colonos Caesaris prohibuerint in praedia Caesariana accedere, abstinere debebit idque diuus Pius Iulio rescripsit.Deinde neque redire cui
Abbreviated transcription (Latin):
natus ꝯsulto uł constitutiont principum
tribuunt᷑ mandata iuris dtõne non trans
dan possimiꝰctideo indñtur errare magrã¬
tus quitum publici inditu hañt excitron¬
em lege uel seuanis qͥilto delcgatam uelum
legis ulit deadulitrus et si que sunt alie sistͤ
uiris ditõncensiam mͦandant huius reiforti¬
simum argumcatum estꝙ ligt uila deui
noĩatim canctur ut iscincomingerit exticitario¬
o possit eamsi ꝓfitiscatur mandare nona li¬
teritabs mand̾are poterit quam si ab cẽ po¬
coꝑit  cimalias uiris ditõ etiã ap̃sente mã¬
detur. ¶ et sia familia dñs ottissus cẽ dictur

Expanded text:
natus consulto uel constitutione principum tribuuntur, mandata iurisdictione non transfdari possunt. et ideo uidentur errare magistratus, qui cum publici iudicii habeant exercitionem lege uel senatus consulto delegatam, ueluti legis Iuliae de adulteriis et si quae sunt aliae similes, iurisdictionem suam mandant, huius rei fortissimum argumentum, quod lege Iulia de ui nominatim cauetur, ut is, cui optigerit exercitio, possit eam si proficiscatur mandare: non aliter itaque mandare poterit, quam si abesse coeperit, cum alias iurisdictio etiam a praesente mandetur. et
Abbreviated transcription (Latin):
neg̃ sm puntiales explitent ergo etina̾n¬
eutmi suctessoris rebebit uis dicere. ¶ie¬
gatum suum neante sc deprouinicia dim¬
ñtat et loge uilia reptiundarum etrescup¬
todiui adriamadtalphuriũ rufum ꝓcum¬
siatm axchaie admonetur.

Expanded text:
 provinciales explicent: ergo in adventum successoris debebit ius dicere. Legatum suum ne ante se de provincia dimittat, et lege Iulia repetundarum et rescripto divi Hadriani ad Calpurnium Rufum proconsulem Achaiae admonetur.
Abbreviated transcription (Latin):
sonu ficit unq dolo nidetur minus tribu¬
isse s et simertem perire passus ẽ aut eamt
u̾tant aut aut iulioric uisa dati opeta distra¬
dum crit tencricu mrbutoriasidolus int¬
uenit s sinegauerit dominꝰ cuiquamdeberi
nudndum erit antributorit lotus sit etẽue¬
rior labronis siriã tributoriam socum hr̃c cũ¬
to alioquim expediet dño uegare. ¶ Hecactõ¬

Expanded text:
solvi fecit, utique dolo videtur minus tribuisse. Sed et si mercem perire passus est aut eam avertit aut vilioris data opera distradum erit teneri eum tributoria, si dolus interuenit.Sed et si negauerit dominus cuiquam deberi, uidendum erit, an tributoriae locus sit: et est uerior Labeonis sententia tributoriam locum habere: alioquin expediet d
Abbreviated transcription (Latin):
re sciante uł tutore ini̾ce petuliari neg¬
ocictur dolum quidamtutorisuł cirra¬
toris nocere pupllo uł furioso non debe¬
At puto nec tam̃ lucrosum cr̃debere
ẽtudo hactenus qͣmex dolotutoris tri¬
butoria tenerisiquidad eumꝑurnerit
dolocius pupillum teneri scripsit ⁊
pupillidoso malo fcm̃sit sicuis etatiꝰ
sit ut doucapar sit efficere ut tenca¬
tur qimus sc̃ĩa cius nonfussiciat adni¬
ris quidamecturtoris debet faceredo

Expanded text:
re vel curatore in merce peculiari negotietur, dolum quidem tutoris vel curatoris nocere pupillo vel furioso non debere puto, nec tamen lucrosum esse debere, et ideo hactenus eum ex dolo tutoris tributoria teneri, si quid ad eum pervenerit: dolo eius pupillum teneri scripsit: et pupilli dolo factum sit, si eius aetatis sit, ut doli capax sit, efficere ut teneatur, quamvis scientia eius non sufficiat ad nia quidem tu
Abbreviated transcription (Latin):
ctur ꝓrata cebin sui ¶Non autem
totim pecislium utint ĩ tributum si
id dum taxatipexea merce ẽ sint m̃¬
tes manent siuie p̃cium carum recep¬
tum ⁊ uersum ut ẽ inpeculiums si ad¬
huc debeatur mncis norune aquib dã
quib sollebat seruus distrahere ħ quo¬
qr tribuetur ꝓut fu̾it receptoum sipt̃
mercem striuis ipt̃ intab̾m habeat᷑ ĩ¬
strumentam anet ħ quo tribuarur
et labeo ait ⁊ ħ tribui et est equissimul
plerumꝰ eum hic apparatus exm̃ce ẽ un
iumhuit nisi ñtribuantur ut puta
argentum hu̾it us aurum nisi Nexm̃¬

Expanded text:
etur pro rata debiti sui.Non autem totum peculium uenit in tributum, sed id dumtaxat, quod ex ea merce est, siue merces manent siue pretium earum receptum conuersumue est in peculium.Sed et si adhuc debeatur mercis nomine a quibusdam, quibus solebat seruus distrahere, hoc quoque tribuetur, prout fuerit receptum.Si praeter mercem servus iste in tabernam habeat instrumentum, an hoc quoque tribuatur? et Labeo ait et hoc tribui, et est aequissimum: plerumque enim hic apparatus ex merce est,lium habuit, non tribuentur, ut puta argentum habuit vel aurum, nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tib pͥulegummhabe qruppe cum depitulio
dum tauxat tencanir cuuispetulu extumm¬
atõ dducto d dño debetur sit tamen sisci¬
ans seruum inpeculiari merce negociari
um uocatur. ¶litet mectis appellatõ an¬
gustiosit ut ucq adscruuos fuslones uł
gociatõnes pornigendum edcm ¶ pecuui¬
arcmnaũt mercem nonsicim petulium
accipimus quippaxtuliu deoucto ꝙ¬
comino debetin accipitur merx autem¬
pccubaris ñ sinichil sit inꝑtculio dnm̃ tͥ
butarm obligat ita demũ sisciente eo ne¬
gotiabitut scientiam ħͥ eam accipimus
que hãt etuolumꝑptatem s ut egoputo
nonuolumptarem s pacientiam nõ .i.
uelle debet dominus s non nolle sugit᷑
scit et nonprotestatur et nonccͣdicit it¬
bituractõne tributoria ¶porestatis
uerbum actõ ad oẽm sexum item ad
om̃s qui sunt alieno uiri sẜ̾ iecti porrige¬
dum erit nõ sollũ ad sc̾iuios ꝑtineb̾it
tͥbutaria actõ uetũ ad cos quo qui no¬
bis bona fide seruurnt siue lib̾i siure

Expanded text:
legium habet quippe cum de peculio dumtaxat teneatur, cuius peculii aestimatio deducto quod domino debetur fit, tamen, si scierit seruum peculiari merce negotiari, um uocatur.Licet mercis appellatio angustior sit, ut neque ad seruos fullones uel gotiationes porrigendum edictum. Peculiarem autem mercem non sic uti peculium accipimus, quippe peculium deducto qdomino debetur accipitur, merx peculiaris, etiamsi nihil sit in peculio, dominum tributoria obligat, ita demum si sciente eo negotiabitur. Scientiam hic eam accipimus, quae habet et uoluntatem, sed, ut ego puto, non uoluntatem, sed patientiam: non enim uelle debet dominus, sed non nolle. si igitur scit et non protestatur et contra dicit, tenebitur actione tributoria. Potestatis uerbum ad omnem sexum, item ad omnes, qui sunt alieno iuri subiecti, porrigendum erit. Non solum ad seruos pertinebit tributoria actio, uerum ad eos quoque, qui nobis bona fide
Abbreviated transcription (Latin):
institorit dabitur actõ ꝙ et eque faciẽ¬
dum erit ⁊sipturator soliraado sit qui
stipul anti petumamꝓmissit ¶ Si dñsdͥ
seruum infticorem apud mensampetun¬
is accipiendis nu̾it post lib̾tatem quo da¬
rietate status non mut abiur ꝑitisticã
tã mutuam petuniam accepit ꝓ eo pat̃
fide uissit et institoria ad eo petitur cum
accepte petume spetiem fide uibendo negõt¬

Expanded text:
institoriae dabitur actio: quod aeque faciendum erit et si procurator solvendo sit, qui stipulanti pecuniam promisit. Si dominus, qui servum institorem apud mensam pecuniis accipiendis habuit, post libertatem quoque darietate status non mutabitur periculi cacausa mutuam pecuniam accepit: pro eo pater fideiussit: etiam institoria ab eo petetur, cum acceptae pe
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ p̾ rocuratoris autem sciam et dolũ
debere nocere domino n pomponuis du¬
pittat net nos dubutamus ¶ Siuica¬
rius serui mei negotictur siquudamm¬
e sciame tribitoria tenobr ignortinte
ordinario scia̾me ocpetulio cius actõne¬
debetur cumrido michi debetur dedu¬
catur si et suit̃q scicrimus etributor¬
iamet depetulio actõnom ⁊ petere a¬
ut tͥ debritoriam uicarinoĩe depetuli¬
o uero ordinaruetig̾e tamendebere
nus ordinarius ignorass ocduc̾eatur
inntegrũ ꝙ eia uicirio debotur s et si
ancilla negocabitur ad mitrendam
tributoriam dominis ¶It pariurefer
cum ip̃o seruo ꝯtrahatur ancõ usato¬
adicimus ne om̃is negotiatõ cimeo

Expanded text:
ictum.Procuratoris autem scientiam et dolum nocere debere domino neque Pomponius dubitat nec nos dubitamus.Si uicarius serui mei negotietur, si quidem me sciente, tributoria tenebor, si me ignorante, ordinario sciente, de peculio eius actionedebetur, cum id quod mihi debetur deducatur. sed si uterque scierimus, et tributoriam et de peculio actionem competere ait, tributoriam vicarii nomine, de peculio vero ordinarii: eligere tamen debere vus ordinarius ignorasset, deduceretur integrum, quod ei a vicario debetur. Sed et si ancilla negotiabitur, admittendam tributoriam dicimus. Item parvi refert, cum ipso servo contrahatur an cum institoadi
Abbreviated transcription (Latin):
ct̃m iiccuisti cumtitio oum taxat agi pot̾it
¶ Simpuses patri hñtustitores hes ex
miscm usus qm̃ admodum uͥ post mortt᷑.
tutoris cuins actoritate institor p̃possitus ẽtũ
co drrahͥtur cuis ꝯtractus certe noĩt quiañ ad¬
itam hedctatemntercessit ⁊̃ sifurriosus hcs

Expanded text:
contrahi vetuisti, cum Titio dumtaxat agi poterit. Si impubes patri habenti institores heres eromiscui usus, quemadmodum ubi post mortem tutoris, cuius auctoritate institor praepositus est, cum eo contrahitur. Eius contractus certe nomine, qui ante aditam hereditatem intercessit, etiamsi furiosus heres
Abbreviated transcription (Latin):
treditores s quosdam imucib ccͣcetis
anom̃s in his dam ⁊ fimdandi eruntet
om̃s intributum uocandi ut puta nigo¬
ciatõnes ex̾cebat putasagmariam et
liteariam et separatos hnit creditores
puroseparatimeos intributum uoca¬
ti unus qmisq enim roꝵ mertͥes magis
qmͣ ip̃ĩ credidiss so̾uas tab̾nas euis dẽ
negociatõnis er̾reat crego fui tab̃ne u̾bi
geã qmͣ adbictiũ hit raciocinator aluiꝰᷤ
eius qmͣ transtibunequissimũ puto seꝑ¬
atim tributõnem faciendamnenexalt̃¬
ins re merte uealu indampnes fiant
aluo amptĩ senciant ¶plane sunta
daͤm cabna merces defrrebantur ucet
hec quo extant eteximus creditoris
petuniasint ꝯparate oicendu erit
om̃s intrubunim uenire nisifũtnt¬
treduoripignorate s sidedi m̾cemm¬
eanintudendam erextat iudeamꝰ ne
uacinm sit intributum me ut ca¬
riet siquidam incredituerit ab it
rributõ lotum habint ciumuero si
non abut quereos uendit nõ alias de¬
sinent cẽ mec quamuns ucndide̾o n¬

Expanded text:
creditores, sed quosdam in mercibus certis, an omnes in isdem confundendi erunt et omnes in tributum uocandi? ut puta du‹a›s negotiationes exercebat, puta sagariam et linteariam, et separatos habuit creditores. puto separatim eos in tributum uocari: unusquisque enim eorum merci magis quam ipsi crenegotiationis exercuit et ego fui tabernae verbi gratia quam ad Bucinum habuit ratiocinator, alius eius quam trans Tiberim, aequissimum puto separatim tributionem faciendam, ne ex alterius re merceve alii indemnes fiant, alii damnum sentiant. Plane si in eadem taberna merces deferebantur, licet hae quae exstent ex unius creditoris pecunia sint comparatae, dicendum erit omnes in tribucreditori pigneratae.Sed si dedi mercem meam uendendam et exstat, uideamus, ne iniquum sit in tributum me uocari. et si quidem in creditum ei abit, tributio locum habebit: enimuero si non abit, quia res uenditae non alias desinunt esse meae, quamuis uendidero; n
Abbreviated transcription (Latin):
cafinti acłbẽ ħratõ sit ne exuno delicto
tota familta dominus careat eaq ratõ
similirer ⁊ in adctõc dampni in inuuirie
interuemat siquitur ut idam debeat ex¬
timaris p̃sertim cum unerdianlem¬
orsit ħcansa deutli uelun siculpa ⁊ tĩo
dolo dampnumdaretur ¶Sudemeum
dam seruum uulnerauent posteadem̃
⁊̃ octiderit tenebuur ⁊ deuulnerato ⁊ de
occiso. Nuo enim sunt delictalaliterac¬
q siquis imo impetu plinib uulnerib
extimandam cẽ puto ueluti sifilium
t̾num naturalem quis occiderit ꝙ̃ tn
brualeret ¶ Sextus quo pedius att
⁊ pcia retumnon exasfatr̃e net utilita¬
filium naturalem possidet noneo locu¬
plitiorem ẽẽ ꝙ eum płimo sialius pos¬
sideret radmptrus fu̾it nec illum qͥ
filium alienum possideat tm̃ hr̃e ꝙꝑ¬

Expanded text:
haec ratio sit, ne ex uno delicto tota familia dominus careat eaque ratio similiter et in actionem damni iniuriae interueniat, sequitur, ut idem debeat aestimari, praesertim cum interdum leuior sit haec causa delicti, ueluti si culpa et non dolo damnudem servum vulneraverit, postea deinde etiam occiderit, tenebitur et de vulnerato et de occiso: duo enim sunt delicta. aliter atque si quis uno impetu pluribus vulneribus aestimandas esse puto, veluti si filium tuum naturalem quis occiderit quem tbus valeret. Sextus quoque Pedius ait pretia rerum non ex affectione nec utilitafilium naturalem possidet, non eo locupletiorem esse, quod eum plurimo, si alius possideret, redempturus fuit, nec illum, qui filium alienum possideat, tantum haber
Abbreviated transcription (Latin):
aui ꝯmoccidit ad ulterum dep̾hen in¬
sum seritum alienum hat lcge non ttis¬
tꝑnebitur. ¶pignori datus scruns sidͣ⁊
ꝯͥcisus sit debitori actõ ꝯpetit s an ⁊ ccc¬
ditori danda fit utił qr potest intertẽ ciꝰ
ꝙ debitor soluendo ñsit aut litem tempo¬
re amuisit queatur s hit iniquirnest
⁊ dnõ ⁊ treditori eum tenerisinsi siquis
putautrit millim incare debntoremuĩ¬
iuriam passimum ⁊ꝑsit ei adebiti ꝙͣti¬
tatems ĩ ꝙͥ siamplius ꝯsccuturus sitab¬

Expanded text:
ui occidit adulterum deprehensum seruum alienum, hac lege non tenebitur. Pignori datus seruus si occisus sit, debitori actio competit. sed an et creditori danda sit utilis, quia potest interesse eius, quod debitor soluendo nre amisit, quaeritur. sed hic iniquum est et domino et creditori eum teneri. nisi si quis putaverit nullam in ea re debitorem iniuriam passurum, cum prosit ei ad debiti quantitatem et quod sit amplius
Abbreviated transcription (Latin):
uinum uł frumentum⁊ sumpserit
nipidetir oampnum iiuria darc ib̾¬
que utił danda est actõinhat quo at¬
cione que ex hoc capntulo oritur coluf⁊
cupa pugnitur ħ deoq siquis instip¬
ulam suam uł spinam ꝯburande ᷤ nis
grã ignan inmisscrit ⁊ ulterius euaga¬
tus ⁊ progressus ignis alienam segẽtẽ
uł iunean leserit requiramus nimin¬
peritia cius aut negligencia id accidit
siam sidit uentoso id fecit culpe rcus
cit nam ⁊ qmioccasionem p̾stat dampł¬
num fecisse idetu incodam cramine
est ⁊ qui non obseruauit neignis son¬
gius ꝓccdet at siomia que oportuit ob¬
nrem produxit caret culpa ¶ Siulne¬
ratus fũit seruus nonmortifcre neglig¬
encia aũt periit denulnerato erit acto
non de oslottisso
dem Sipurator exarbore ramũ ꝯ dec¬
id̾et uł machmnarius hominem p̃tere¬
uutem occid̾it ita tenctur siis inpu¬
blitum accidat nec ille ꝓclamauit ut
tasuscuis enitari possit s mucius ⁊̃ di¬
xit simpͥuato idem accepiss posse

Expanded text:
pserit, non videtur damnum iniuria dare ideoque utilis danda est actio. In hac quoque actione, quae ex hoc capitulo oritur, dolus et culpa punitur: ideoque si quis in stipulam suam vel spinam comburendae eius causa ignem immiserit et ulterius evagatus et progressus ignis alienam segetem vel vineam laeserit, requiramus, num imperitia eius aut neglegentia id accidit. nam si die ventoso id fecit, culpae reus est  nam et qui occasionem praestat, damnum fecisse videtur: in eodem crimine est et qui non observavit, ne ignis longius procederet. at si omnia quae oportuit obnem produxit, caret culpa. Si vulneratus fuerit servus non mortifere, neglegentia autem perierit, de vulnerato actio erit, non de occiso.  Si putator ex arbore ramum cum deiceret uel machinarius hominem praetereuntem occidit, ita tenetur, si is in publicum decidat nec ille proclamauit, ut casus eius euitari possit. sed Mucius etiam dixit, si in priuato idem accidisset, posse
Abbreviated transcription (Latin):
e difficemuł repetiturus ab eo ꝓparte in¬
tum ut alt̃nis amus fiuctus ꝑcperen¬
nis frueretur petus amisit ⁊ ficit ut
futuri anni fructus quos sotiũ ꝑciꝑe
oportun corrumꝑetur ⁊ puro magis

Expanded text:
aedificem vel repetiturus ab eo pro parte imtuum, ut alternis annis fructum pernis frueretur, pecus immisit et effecit, ut futuri anni fructus, quos socium percipere oportuit, corrumperentur. et puto magis
Abbreviated transcription (Latin):
is qui ꝑ uirimis fundum extendr ꝙͣ
ducoberet fundo ex regionctuns que
finum utͦq sunt nec incõiduudũdu
iudicium uenuint s tum aut lapis
exemptus aut arborcrutauł sncissa

Expanded text:
is qui per utrumque fundum extenditur quamdiu cohaeret fundo, e regione cuiusque finium utriusque sunt nec in communi dividundo iudicium veniunt: sed cum aut lapis exemptus aut arbor eruta vel succisa
Abbreviated transcription (Latin):
es adedittum non redit ⁊ obidinotus
uidins iulla dirupta ẽ aut arbusta sica¬
tasunt p̃stabitur tͥ demmcttũ iuditõ
cõi diudundo quid quid enimcisꝑaso¬
cilamissum ẽ eo udicio ⁊tinetur

Expanded text:
es, ad delictum non respondit et ob id motu iudicis villa diruta est aut arbusta succisa sunt, praestabitur tibi detrimentum iudicio communi dividundo: quidquid enim culpa socii amissum est, eo iudicio continetur
Abbreviated transcription (Latin):
gemurmdicat. itferendumẽ. quisas¬
coris partib fungatur⁊ quidrm sũ
possessionem lib̾ tinitatis fuit sie
dubio ip̃m oportibit ingenuitatis
dicit libͥtimm suim quid n uterẽ¬
es seruim suum quisan lib̾tums
tenda ¶siquis autem fiduria inge¬
nuitatis sut ultro uise suscipiat

Expanded text:
genuum dicat, referendum est, quis actoris partibus fungatur. et si quidem in possessionem libertinitatis fuit, sine dubio ipsum oportebit ingenuitatis dicit libertum suum: quid enim interest, seruum suum quis an libertum contendat? si quis autem fiducia ingenuitatis suae ultro in se suscipiat
Abbreviated transcription (Latin):
cum reficere ił demoliri uł ineum mi¬
ttere quid opus sit cõĩdiuidumdo ui¬
ditõ erit agetidumaut interocõuti
passidetis experiemur
uenuint nͥ siquid fuerit extõio sensu
tans ip̃uns iudicu retinere possum cõ¬
silerandumest ꝙ quidam magis pu¬
to ꝙ bone fideuuditi est cõiduind¬
undo s s ita simecum agatur cere¬
tuisi asienauero partem meam ñ
arit mide retinere possim indeadum¬

Expanded text:
eum reficere uel demolire uel in eum im‹m›ittere quid opus sit, communi diuidundo iudicio erit agendum, aut interdicto uti possidetis experimurueniunt, nisi si quid fuerit ex communi consensu itate ipsius iudicii retinere possim, considerandum est. quod quidem magis puto, quia bonae fidei iudicium est communi diuidundo: sed hoc ita, si mecum agatur. ceterum si alienauero partem meam, non erit unde retinere possim. sed
Abbreviated transcription (Latin):
⁊sialienauero p̃dumiq inea cansa fu¬
Si cumuemat ntomĩno diuisiofi¬
at huus modipattum nullas uires
tate ꝓdest ualet ¶ Sunter sociosue¬
niss ne intra cectum ip̃e societas diu¬
ideretur quin uendert liteat equita
ł ꝯuencione tenetur non ẽ dubium
tor cuis sb̾mouetur ¶Si pastiscatur
socius ne partemsuam petat effectu
touitur societas

Expanded text:
alienavero praedium, quia in ea causa fuSi conveniat, ne omnino divisio fiat, huiusmodi pactum nullas vires tati prodest, ualet. Si inter socios conuenisset, ne intra certum tempus societas diuideretur, quin uendere liceat ei, qui tali conuentione tenetur, non est dubium: ctor eius summoueretur. Si paciscatur socius, ne partem suam petat, effectu tollitur societas
Abbreviated transcription (Latin):
auł I itiquamuis legis aquilie
actõ in hedem nompetat tamen ħ
iudicio łes socupstet. Siquis defim¬
do iudicio indeamꝰ s p̃tor inttrucm¬
et ⁊ cemomindabit ut si iudexalte¬
riusum adiuditauerit non nideatur
alter qͥmerctdem accepit nomm¬

Expanded text:
s legis Aquiliae actio in heredem non competat, tamen hoc iudicio heres socii praestet, si quid defundo iudicio, videamus. sed praetor interveniet et rem emendabit, ut, si iudex alteri usum adiudicaverit, non videatur alter qui mercedem accipit no
Abbreviated transcription (Latin):
aduiis puis. martus in causa phitheodori
quierrogatus erat ꝙ sibi suꝑfiusset ex he¬
ditatt roddere decreuit. ea que alicuata er¬
ant ñ minuendi fidei ꝯmissi causa net p̃¬
cium intorpus pr̃imonii phithcodori redi¬
isset ex proprio phittodorii patrimonio ⁊ ecħ

Expanded text:
et diuus Marcus in causa Pythodori, qui rogatus erat quod sibi superfuisset ex hereditate reddere, decreuit ea, quae alienata erant non minuendi fideicommissi nec pretium in corpus patrimonii Pythodori redisse, et ex proprio Pythodori patrimo
Abbreviated transcription (Latin):
de eo nichil senatus loqui. ur: puto tñ:
adeitm mentem sinatus ꝯsulti ꝑtinere
parmet en imi refect ab iuicio quidolose
inheditatem sit n̾satus an positaħ fate
ceprtisscire ad se nõ ꝑunere uttum is tñt¬
modo idetut qui fcm̃ scitã nͥs quiiniure
erram̃t. ꝑurauit .n. fecte fcm testam̃tũ
donemquidoio caret quamuis muret er
rat ¶ Siante litem ⁊tostatem om̃s ui
cipuitit male fudti possessores et̃ qũrun
mo põt ꝯtrouersiam motam ꝙͣ qm̃ enim
litis ꝯtestate mentio fiat insenatus ꝯ su¬
lio tũ ⁊ post motam ꝯttou̾siam om̃s pos¬
⁊ħuirc hodie utimur cepit. wscire rern
adse nõ ꝑimentem possidere isqui int̃pe¬
llatur. Quiuero p̃do est ⁊ ante litem ꝯtesta¬

Expanded text:
hil senatus loqui uidetur: puto tamen et ad eum mentem senatus consulti pertinere: parui etenim refert, ab initio quis dolose in hereditate sit uersatus an postea hoc facere coepit. Scire ad se non pertinere utrum is tantummodo uidetur, qui factum scit, an et is qui in iure errauit? putauit enim recte factum testamentum, t, nihil senatus loqui uidetur: puto tamen et ad eum mentem senatus consulti pertinere: cipiunt malae fidei possessores esse, quin immo post controuersiam motam. quamquam enim litis contestatae mentio fiat in senatus consulto, tamen et post motam controuersiam omnes poshoc iure hodie utimur: coepit enim scire rem ad se non pertinentem possidere se is qui interpellatur. qui uero praedo est, et ante litem
Abbreviated transcription (Latin):
us restutucre debebit suic añ acceptũ
udicium siũ postea acquissierit po¬
ssessionemhisi fi de uissores quos dederat
inicio possidebat sunodo sũ dolo tius id¬
artiderit ab solui dobet qͥno ad cas res
quas desicut possidert ¶furctus p¬
utandos ñtarum rersi quas desuct¬
iis pignoriaccepit. iuł ait :¬

Expanded text:
us restituere debebit, siue ante acceptum iudicium siue postea adquisierit possessionem. et si fideiussores, quos dederat,initio possidebat, si modo id sine dolo eius acciderit, absolui debet quod ad eas res quas desiit possidere. Fructus computandos etiam earum rerum, quas defunctus pignori accepit, Iuli
Abbreviated transcription (Latin):
terariarum nolumptariarum recũ ĩ¬
pensas eque ꝓficiat nobis dolicrciptõsi
modo bone futi possessores fumus Nmi
p̃doni ꝓbe dicetur: ñ debuisse malicnã
rem suꝑuatuas inpensas fatere. uttm̃¬
a potestas fieret touendo ꝵ eoꝵ que sũ
decrem̃to ip̃uis rei tolli possĩt   t
rianiest ut post acceptum iudicatm id
actori p̃sterar ꝙ habiturcus ec̃t sicot
emport quo pai restitutam eẽt hedit¬
as. inttroi dium est᷑ quid. ir sipost
litem ꝯtestatam mancipia aut uim̃ta
ant picora depenerint dampnari debebit
scdm̃ u̾ba oronis ꝙ potuit petitor restitu¬
ta hrdrtater distrarisse ea ⁊ ħ iustum ẽe
ĩspetialib pecitionib ptiuo placet cassi¬

Expanded text:
terarum uoluptariarum rerum impensas aeque proficiat nobis doli exceptio, si modo bonae fidei possessores simus: nam praedoni probe dicetur non debuisse in alienam rem superuacuas impensas facere: ut tamen potestas ei fieret tollendorum eorum, quae sine detrimento ipsius rei tolli possint. 40 riani est, ut post acceptum iudicium id actori praestetur, quod habiturus esset, si eo tempore quo petit restituta esset hereditas, interdum durum est. quid enim, si post litem contestatam mancipia aut iumenta aut pecora deperierint? damnari debebit secundum uerba orationis, quia potuit petitor restituta hereditate distraxisse ea. et hoc iustum esse in specialibus petitionibus Proculo placet: Cassi
Abbreviated transcription (Latin):
heditati siquidam uiuit ip̃m ꝑstandum
sutcessecit. fortassis nec p̃cibem s no ꝑ aslirũ
uidicẽ: qui cognoscit possessorem p̃cinm
lucrarriuł scripit ⁊ uerunestsi t ͣ¬
ꝯitatem extesttmento nobis obuementẽ¬
¶ Siseruis uł fuius famitias ip̃as res¬
heditarias teneat apatre comini ux peri ħe¬
ditas põt sifatisstatem refttuendarum rr̃

Expanded text:
editati, si quidem uiuit, ipsum praestandum, si decesserit, fortassis nec pretium: sed non passurum iudicem qui cognoscit possessorem pretium lucrari scribit, et uerius est. reditatem ex testamento nobis obuenientem. Si seruus uel filius familias res hereditarias teneat, a patre dominoue peti hereditas potest, si facultatem restituendarum rerum
Abbreviated transcription (Latin):
ui ꝯ sumpserit s anaᷤ epptulio cuis so¬
iii porest. ¶ S s filio fa peti heditatẽ
posse no est aebnr qr restitu cndi ficia¬
tatem h̃t sicut ad exibenduns in⁊ ulto
magis dicimus posse peti heditatem a fisi
adatrogandimist p̃stauit ¶Sipossesseͣ
ħ cditarium seruum occiderit idquo in
heditatis petitiene ueniet s pomp ait
ac̾torem debere eligere utrum uelit sibi
nõ acturum lege aquillia anmalit urte¬
gram sibi actõnem eẽ logis aquilie omis¬

Expanded text:
us solui potest. Sed et a filio familias peti hereditatem posse non est dubium, quia restituendi facultatem habet, sicut ad exhibendum. multo magis dicimus posse peti hereditatem a filioadrogandum se praestauit. Si possessor hereditarium seruum occiderit, id quoque in hereditatis petitione ueniet: sed Pomponius ait actorem debere eligere, utrum uelit sibi non acturum lege Aquilia, an malit integram sibi
Abbreviated transcription (Latin):
dri quidem possessores hasque inputẽt
p̃do aũt de sequeri debeat qui sciens inali
u enam tem impendait s bongnius est ĩ
lucrum facere ⁊ id ip̃m uidicis officpo .¬
nneditur nam net extepio doumali delide

Expanded text:
dei quidem possessores has quoque imputent, praedo autem de se queri debeat, qui sciens in rem alienam impendit. sed benignius est in lucrum facere et id ipsum officio iudicis continebitur: nam nec exceptio doli mali desider
Abbreviated transcription (Latin):
sensisse nõ de bone fidei ⁊ possessore ⁊ dicio¬
neͣm tñ pstare debebit ¶S̃r. upttitor sra
coditoib ꝯutniatur exceptõne utidebe¬
bit ¶ S isi ip̃iadaliquid p̃doni debebat᷑
cił deduceet ñ debebit maxĩe sud fuit debu¬
it deducer dͦ sit debcuur ¶ Sicut aũt
simmptuim ꝙ̃ fecit dedutit i sifaccie de¬
buit. nec fccit: culpe euis redt tatõnẽ
nisi brne fid̾i possessor est. tũt eniur qr
qĩ suam rerti neglexit nulli querele soͥse¬
ectus est anit ptatam heditatem poster
uero ⁊ p̃e pco est ¶Illud plane p̃donũ
putari nõ potest cirepssus est debntores

Expanded text:
onae fidei possessore: condictionem tamen praestare debebit. sed et petitor si a creditoribus conueniatur, exceptione uti debebit. Sed si ipsi aliquid praedoni debebatur, hoc deducere non debebit: maxime si id fuit debiit deducere, quod sibi debetur. Sicut autem sumptum quem fecit deducit, ita si facere debuit nec fecit, culpae huius reddat rationem, nisi bonae fidei possessor est: tunc enim, quia quasi suam rem neglexit, nulli querellae subiectus est ante petitam hereditatem: postea uero et ipse praedo est. Illud plane praedoni imputari non potest, cur passus est debitores
Abbreviated transcription (Latin):
¶Necteses plane actionis accepte lo¬
cum sortem tm̃ airiusuras uelit ꝯꝑitulo
nominum cognosceit moqium secumd̾
ħuo obseriubimus ꝙ scnatus uoluit bon¬
c fideipossessorem tencri quatenꝰ lotripl¬
cciorsit quid .t. siꝑctuniam cligat acłor

Expanded text:
Mercedes plane a colonis acceptae lorum sortem tantum an et usuras uelit cum periculo nominum agnoscere. atquin secundum hoc non obseruabimus quod senatus uoluit, bonae fidei possessorem teneri quatenus locupletior sit: quid enim si pecuniam eligat actor,
Abbreviated transcription (Latin):
sit ottissus seriuis. Naisiposten ip̃ius at¬
tõ ꝓpria assegta est ueᷤ ueniet it ħeditatis ꝑe¬
ticionem ¶ Siplo doio desisser possudere ⁊
res autem eo modo int̾icat᷑ quo cet inrt̃aura:
et si ĩ ead causa possionis mansiss ꝙͣ taim
adu̾ba scnatus ꝯsultimelior est qs cã pdo¬
niꝰ ꝙͣ bone fidei possessoris qr p̃do sidolo desi¬
erit possidere uti ꝯdampnatur atq sipo¬

Expanded text:
stea, ipsius actio propria effecta est nec ueniet in hereditatis petitionem. Si praedo dolo desisset possidere, res autem eo modo interierit, quo esset interitura et si eadem causa possessionis mansisset: quantum ad uerba senatus consulti melior est causa praedonis quam bonae fidei possessoris, quia praedo, si dolo desierit possidere, ita condemnatur atque si po
Abbreviated transcription (Latin):
adebitorib ecegit possessor petratorise
igͥ. sitibit suic bone fidci possessor suie p̃do
fuit quidbntum ab his eregetat ⁊ ip̃oui¬
re eos ub̃ari ¶petitio heditatis ⁊⁊ sunrem
actõ sit ht̃ tñ p̾statõnes quasdam ꝑ son¬
aics ut puta cor que adebutorib sunt ey

Expanded text:
tores um scribit, siue bonae fidei possessor siue praedo fuit qui debitum ab his exegerat, et ipso iure eos liberari. Petitio hereditatis, etsi in rem actio sit, habet tamen praestationes quasdam personales, ut puta eorum quae a debitoribus su
Abbreviated transcription (Latin):
one tureatur situt ile quirum noĩt pn¬
bliciana ꝯpent s licet eoꝵ noĩe que ꝯmo¬
ab h̾ede inplecta sit nonueniet in ħedi¬
tatis petitionem qr ħcs id. ẽ. petiror eim
uenditart potest nec ulla exceptõ datur
possessiori ¶ uemunt hoc res in h̾edi¬
tatis pencionem inquib possessor retẽ¬
nͭ cionem hũit nõ ⁊̃ pet onem ueluti siiu¬
rauit defunctus petitioris rem nõ ẽẽ
decesserit debent hee quo restitritu ĩ¬
tno ⁊ sipossessor sñ culpa eas amisserit.
penebitux ħ noĩe. idem q erit dicen
tentat᷑ qr nec hic dobet has resretint¬
re ¶ Scruitutes inrestirutõnẽ ħ edi¬
tatis nõ uenut ego dediciꝰ nichil to
tempori noĩt passit resatui si tut est
incorporib ⁊ infructib.s sinõ patia¬
tur ire. uł agere ꝓpria actõne ꝯueniet᷑¬

Expanded text:
ontineatur, sicut illae quarum nomine Publiciana competit. sed licet earum nomine, quae commoab herede impleta sit, non ueniet in hereditatis petitione: quia heres, id est petitor, eam uindicare potest nec ulla exceptpossessori. Veniunt et hae res in hereditatis petitionem, in quibus possessor retentionem habuit, non etiam petitionem: veluti si iuraverat defunctus petitoris rem non esse et decesserit, debent hae quoque restitui. immo et si possessor sua culpa eas amiserit, tenebitur hoc nomine. idemque erit et teneatur: quia nec hic debet has res retinere. Seruitutes in restitutionem hereditatis non uenire ego didici, cum nihil eo nomine possit restitui, sicut est in corporibus et fructibus, sed si non patiatur ire et agere, propria actione conueniet
Abbreviated transcription (Latin):
q ꝙ ꝯsĩ ptum est decedere. ait utiq fĩ¬
nichil ititituendum. de illo dubritat utrũ
totum anpartem restituendam dicat. p¬
uto tamen residuum utgrum nõ et̃¬
it restiruendum s partem euis dimidiã
¶Q aũt quis exhednate errogaurt u¬
trum totum decesat anuero ꝓrata pr̃im¬
epieuis ut puta penũ heditarume¬
bibit utrum totum sediasiexpensum
feratirr analiquid expatrimonio cius
utihis fc̃s locuplctior uidcatur ꝙsole¬

Expanded text:
 consumptum est decedere: ait utique nonnihil restituendum, de illo dubitat, utrum totum an partem restituendam dicat: puto tamen residuum integrum non esse restituendum, sed partem eius dimidiam. Quod autem quis ex hereditate erogauit, utrum totum decedat an uero pro rata patrimonii eius? ut puta penum hereditarium ebibit: utrum totum hereditati expensum feratur an aliquid et patrimonio eius? ut in id factus locupletior uideatur, quo
Abbreviated transcription (Latin):
distrahi expeditrat que honerabant nrig¬
is heditatem ꝙ̃ fructinerantfnt sit inar̃o¬
itrio peutoris qualcm ꝯ putatõnetafa¬
ciat adiisus malt fidci possessorem utr¬
um ue ip̃ius ra n fructium anp̃cibrt
surarum post motam ꝯtrou̾siam. ¶ Liẽ
auiem senatus dehis locutus sit qise
hodeĩ existimant. tamen ⁊ siconoꝵ posses¬
sores setc̃ cxistimant ułalios sutiisso¬
ꝯdicione. Papinanisꝰ
itasirras ñ ⁊uemiendum  Reddacte ĩ¬
quid pecimie exp̃cioretum uraditarum
rcodactam sit actipͥanus nõ solum iã

Expanded text:
distrahi expedierat, quae onerabant magdistrahi expedierat, quae onerabant magis hereditatem quam fructui erant: ut sit in arbitrio petitoris, qualem computationem faciat aduersus malae fidei possessorem, utrum ipsius rei et fructuum an pretii et usurarum post motam controuersiam. Licet autem senatus de his locutus sit, qui se heredes existiment, tamen et si bonorum possessores se existiment uel alios successordicione. Papinianus in usuras conueniendum. 'Redactae', inquit, 'pecuniae ex pretio rerum uenditarum.' redact
Abbreviated transcription (Latin):
quo quis scit asepti nã ubi sit ircipit cõ
malefidcipossessor .i. cũ primum ei denũ¬
ciatum eẽt s quid ergo siscit quidem nemo
auteniei denunciauit anicipiat usuras
debere petunie redade ⁊ puto debere cepit
i male fidri possessor eẽs pognatu᷑ deñ¬
catum ct̃ nõ tamem scit qr ñ ip̃is ꝓ
curatori eius denũciatũ e Senatꝰ aũt
ip̃i denumtiariexigit ⁊ideo s̃ nocebit ño¬
usi forte iscii demĩcratum est eumcertio¬
ra̾ut hũo nocer si ctõrare potũ nec fetit.
aquo denumiciatum est senatus nõ exis¬
it quiq gͦ fuit qui denumciauit noceb¬
it ħadu̾sus bone fidei pessessores. Nam
ita senatuẜlo nitia est cos quise hedes x¬
stimmassent ¶Et̃m siquis sciens ad se h̾e¬
ditarem nõ ꝑtincre distrauxit ss̃i dubio
nõ peccia tteum rerum s ip̃c rts uenuint
inpctitioncm h̾cditatis ⁊ fructus carum
tisse ⁊ inmale fidei possessorib alioqm̃
scnatiis de his est locutus quise ħ aesexisti¬
mant nisiforre ad eas res referamꝰ qͣs

Expanded text:
quis scit a se peti: nam ubi scit, incipit esse malae fidei possessor. 'id est cum primum aut denuntiatum esset': quid ergo si scit quidem, nemo autem ei denuntiauit, an incipiat usuras debere pecuniae redactae? et puto debere: coepit enim malae fidei possessor esse. sed ponamus denuntiatum esse, non tamen scicuratori eius denuntiatum est: senatus ipsi denuntiari exigit et ideo non nocebit, nisi forte is cui denuntiatum est eum certiorauerit, sed non si certiorare potuit nec fecit. a quo denuntiatum est senatus non exigit: quicumque ergo fuit qui denuntiauit, nocebit. Haec aduersus bonae fidei possessores, nam ita senatus locutus est: 'eos qui se heredes exstimassent'. ceterum si quis sciens ad se hereditatem non pertinere distraxit, sine dubio non pretia rerum, sed ipsae res ueniunt in petitioncisse et in malae fidei possessoribus: atquin senatus de his est locutus qui se heredes existimant. nisi forte ad eas res referemus, quas
Abbreviated transcription (Latin):
iñ inquid ⁊dampnandos qĩ possiderent¬
qui doio fccit quominus possideret mc¬
rito ut possessor ꝯdampnatur accipies
dolo desierit ꝑtissidere siue dolo possession¬
emnolucrit admittere ¶ Sĩ autẽ
abalio tos possidatur suit intotũ nõ
gtet iocum habebit ħclausula uñsisit
Anus possessor ab uito hoditas ptipossit
ꝯsiꝑ multos ambulanerit posscisio om̃s
tenentim utrum issonusqui possidet frut¬
tis p̾stabit an ĩ isquidoio fecir quominus
possideret ⁊ ditendum erit posse senatus
ꝯsulto ambos teneri ¶ ħ uerba senatus¬

Expanded text:
inquit, 'condemnandos quasi possiderentqui dolo fecit quo minus possideret, ut possessor condemnatur. accipies, siue dolo desierit possidere siue dolo possessionem noluerit admittere. siue autem ab alio res possideatur siue in totum non extet, locum habebit haec clausula. unde si sit alius possessor, ab utroque hereditas peti possit: et si per multos ambulauerit possessio, omnes tenebuntur. Sed utrum is solus qui possidet fructus praestabit an etiam is qui dolo fecit quo minus possideret? et dicendum erit post senatus consultum ambo
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse ꝙꝙ̃ possit ditiuͤ ab ituicio pti¬
im utnure q non fint res scditaria q̃
distracta estͣn. ⁊ sisenatus rerum ex ħedi¬
tate distractarum uo ħcoitariarum fe¬
tir mtncionem restitui tñ no detet q
iuere cum si debere nec inpͥntatutu
ꝙ nõ debrtum solutss ⁊ siressit redi.̃¬
bita hic utiq ⁊ ħconticia est ⁊ p̃cium
nõuemet ꝙ refusum est s ⁊ si obuen¬
dicõnem obstrictus sit. emptor possc̃¬
sor heditatis dictndunerit ꝓspitiei cau¬
sscisor isideꝑdite sunt res ⁊ tucre uł dumm¬
uuite. S utrum ita deurum restituat
sibone fidei possessorest. an ⁊ simale fidei ⁊ siqͥ¬
dem res apud cmptorem extant. n deꝑdi¬
te nec diminuite sunt: sũ dubio ipasres
dobet p̃stare malt fidei possessor aut sirctipe

Expanded text:
uenisse: quamquam possit dici nec ab initio pretium uenire, quia non fuit res hereditaria quae distracta est: sed etsi senatus rerum ex hereditate distractarum, non hereditariarum fecit mentionem, restitui tamen non debet, quia ituere eum non debere nec imputaturum quod non debitum soluit. Sed si res sit redhibita, hic utique et hereditaria est et pretium non ueniet quod refusum est. Sed et si ob uenditionem obstrictus sit emptori possessor hereditatis, dicendum erit prospici ei caussessor, etsi deperditae sunt res uel deminutae. sed utrum ita demum restituat, si bonae fidei possessor est, an et si malae fidei? et si quidem res apud emptorem exstent nec deperditae nec deminutae sunt, sine dubio ipsas res debet praestare malae fidei posses
Abbreviated transcription (Latin):
scirent ad se non ꝑtincre ⁊̃ siante litem
testate᷑m fecerint quominus possiderent ꝑ¬
iñ ꝯdampñados osi possisernt ita utellig¬
enduest ut et dolus p̃t̾itus impentione
h̾cditatis deduceretur s ĩculpa udeo ab eo
qui abalio nõ exigit uł ascinet ip̃o sitp̃r
igert potuit ¶ Q autem inten autsea¬

Expanded text:
litem contestatam fecerint quo minus possiderent, perinde condemnandos quasi possiderent', ita intellegendum est, ut et dolus praeteritus in petitionem hereditatis deduceretur: sed et culpa. et ideo ab eo qui ab alio non exegit uel a semet ipso, si tempore igere potuit. Qu