comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Luid est nõ peccare a more clilectonis
dei: Alud timore supplicii. Qͥ eĩ amo¬
recaritatis nõ peccat: orrescit om̃e malũ
amplectendo usticie bonũ: Nec cũ delec¬
tat pcc̃m: etiam si sceleris impunitas pro¬
mittatur. Qͥ uero sola pena supplicui in se
uicia repͥmit. Quã̾nis nõ expleat opus
peccati: uiuit tñ in eo uoluntas peccũdi
dolet q sibi illicitũ: ꝙ lex ꝓhibere clinos¬
aitur. Ille ergo mercede bom operis ꝑci¬
pit: qui amando iusticia facit. Nõ hus
qui eam solo metu penaꝵ inuitꝰ custo¬
lit. Qͥdam et diligũt poccatũ et faciũt
Q̾dam cliligũt tm̃ et nõ fuciũt. Pleriq
u̾o faciũt tm̃: et nõ liligũt. Nõ nulli p᷑¬
catũ nõ faciũt: et tũ iusticia odiũt.¬
¶ Grauius aũt peccut: qui nõ solũ peccatũ
cliligit: s et facit: quã qui nõ fucit et cli¬
ligit. Grauiusꝙ nit̾clũ qui diligit et nõ
facit: quã qui facit et odit. Grauissimũ

Expanded text:
ud est non peccare amore dilectionis Dei, aliud timore supplicii. Qui enim amore charitatis Dei non peccat, horrescit omne malum, amplectendo justitiae bonum; nec eum delectat peccatum, etiam si sceleris impunitas promittatur. Qui vero poena sola supplicii in se vitia reprimit, quamvis non expleat opus peccati, vivit tamen in eo voluntas peccandi; doletque sibi illicitum, quod lex prohibere dignoscitur. Ille ergo mercedem boni operis percipit qui amando justitiam facit; non is qui eam solo metu poenarum invitus custodit. 2. Quidam et diligunt peccatum, et faciunt; quidam diligunt tantum, et non faciunt, plerique vero faciunt tantum, et non diliguum non faciunt, et tamen justitiam odiunt. Gravius autem peccat qui non solum peccatum diligit, sed et facit, quam qui non facit, et diligit; graviusque interdum, qui diligit et non facit quam qui facit, et odit. Gravissimum
Abbreviated transcription (Latin):
natus post. Ex hoc quoq gradu
incipit uocari et ꝓgemes: qͣi por¬
ro post geniti. Nam filii et nepo¬
tes nõ st̃ ꝓgenies: qr nõ est ĩeis
longͣ posteritas. Sicut ãt ĩferius
longe editi ꝑgenies cdñr: ita suꝑiꝰ¬
st̃ ꝓ aui et actaui qͥ et ꝓgenitores
appellant̾ qͣiͣ porro generantes.
Pnepos lictus: qͣi ꝓpe uepotẽ.
Ab nepos. qr se uĩgitur a nepote.
Est enim int̾ illũ et nepoter: pro¬
nepos. Ad nepos. ab nepotis filiꝰ.
Trinepos ad nepotis filiꝰ. qr post
nepote qͣrtus in ordine ẽ. qͣi tetra¬
nepos. Minores aũt nõ clicimus
nͥ quociens gracluũ deficit nom̃. ut
puta filiꝰ nepos pro nepos ab nepos
trinepos. uͥ isti gradus defecerint.
merito iam clicimꝰ minores. sicut
et maiores clicimꝰ post prĩs. aui
paui. abaui. ataui. tritaiq uo¬
cabulum.
u. de agnatis et cognͣtis

Expanded text:
porro post. Ex hoc quoque gradu porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius longe editi progenies dicuntur, ita superius proavi, atavi qui et progenitores appellantur, quasi porro generantes. Pronepos dictus, quia prope nepotem. Abnepos, quia seiungitur a nepote. Est enim inter illum et nepotem pronepos. Adnepos abnepotis filius. Trinepos adnepotis filius, quia post nepotem quartus in ordine est, quasi tetranepos. Minores autem non dicimus, nisi quotiens graduum deficit nomen, ut puta filius, nepos, pronepos, abnepos, adnepos, trinepos. Ubi isti gradus defecerint, merito iam dicimus minores, sicut et maiores dicimus, post patris, avi, proavi, abavi, atavi, tritavique vocabulum. § 6 De agnatis et cognatis
Abbreviated transcription (Latin):
gignitur. sicut ex ꝯcubina. ¶ Est
enĩ hoc nom̃ grecũ. et in latinita
te matre nobili et pr̃e ignobili nͣs¬
citur. Item spuriꝰ patre incerto
matre uiclua genitꝰ. uelut tm̃ spu¬
ri filiꝰ. qr muliebre naturã uet̾os¬
est seminis nõ prĩs nomunie. Eos¬
dem et fabonios appellabãt: qr q̃¬
dam aĩalia fabomo sp̃u hausto cõ¬
cipere existimant᷑. Uñ et hii qui
nõ st̃ de legitimo matrimoĩo: ma¬
tre pocius ꝙͣ patre secũt᷑. Latinc
aũt spurii. qͣi exͣ puritate. id est
qͣi imũcdi. ¶Nepos est qͥ ex fi¬
lio natus est. Dictus aũt nepos
qͣi natus post. Primꝰ enĩ filiꝰ nas¬
citur. deinde nepos. gradus eĩ sb̾s¬
titutõnis est. Hinc et postertas.
qͣi postera etus. Nepos aũt utri¬
usq serus est: nam ut neptis di¬
camꝰ iniurie est ꝓpt̾ discrecionẽ
successionis ad missam. Prone¬
pos ẽ. qui ex nepote conceptꝰ natꝰ¬
q est. Et clictus ꝓnepos: qͣi porro

Expanded text:
gignitur, sicut ex concubina. Est gignitur, sicut ex concubina. Est autem hoc nomen Graecum, et in Latinitatrius, qui de matre nobili, et patre ignobili nascitur. Item spurius patre incerto, matre vidua genitus, velut tantum spurii filius, quia muliebrem naturam vetest seminis; non patris nomine. Eosdem et Favonios appellabant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii quasi extra puritatem, id est quasi inmundi. Nepos est, qui ex filio natus est. Dictus autem nepos quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aetas. Nepos autem utriusque sexus est. Nam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum. Pronepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus
Abbreviated transcription (Latin):
isto uocablo secernatur a senus. qr
sicut seruꝰ in potestate est dm̃i:
sic filiꝰ in potestate pr̃ĩs ẽ. Inde
etia filio fit emancipatõ ut sit
lib̾ a pr̃e: sicut fit ẜuo inanuunis¬
sio ut sit lib̾atꝯ a dño. Item liberi
clicti: qr ex lib̾o matrimonio st̃ or¬
cilla: seruił conditõnis st̃. Semꝑ
enĩ qui nascitur deteriore paren¬
tis statũ sumit. Naturales at di¬
cunt᷑: ingenuaꝵ cõcubinaꝵ filii qͦs
sola natura genuit nõ honestas
coniugii. Id et pm̾ a pube. Adop¬
tuiꝰ filiꝰ est qui a pr̃e  est iusto aut
auo aut ꝓauo cuiꝰ potestate ꝑ mã¬
cipatõne tradit᷑ in alienã potesta¬
tem qͥ utriusq fert nom̃ ut fabiꝰ
emiliꝰ. uł scipio. paulmꝰ. ¶ Gemi¬
et plures. De geminis aũt uno
ab ortu alt̾ qui legitime natus fu¬
erit uopiscus uoĩatur. ¶ Postumꝰ¬
uero uocut᷑. eo qd ip̃e post humati¬
ouez pris nascitur. id est pꝰt obit̾
Iste et defũ̾cti nom̃ accipit. Sic lex

Expanded text:
ernantur a servis; quia sicut servus in potestate est domini, sic filius in potestate est patris. Inde etiam filio fit emancipatio, ut sit liber a patre, sicut fit servo manumissio, ut sit liberatus a domino. Item liberi dicti, quia ex libero sunt matrimonio orcilla servilis condicionis sunt. Semper enim qui nascitur deteriorem parentis statum sumit. Naturales autem dicuntur ingenuarum concubinarum filii, quos sola natura genuit, non honestas coniugii. Idem et pueri a pube. Adoptivus filius est, qui aut patre iusto, aut avo, aut proavo, cuius potestate per mancipationem est traditus in alienam potestatem, qui utriusque fert nomen, ut Fabius Aemilius, vel Scipio Paulus. 21. Gemim plures. De geminis autem, uno aborto, alter qui legitime natus fuerit vopiscus nominatur. 22. Posthumus vocatur, eo quod post humationem patris nascitur, id est, post obitum. Iste et defuncti nomen accipit; sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
simꝰ aut ꝓpt̾ qd̾ nouꝰ. qr ceteri pre¬
cedendo. antiqͥores existũt. Quãtu¬
or ĩ modis filii appellant̾: natura
mitat᷑one. adoptone doctrina.
¶Natura cũ chũr ueluti filii abrahe
iudei. Imitatõne: ut ip̃iꝰ abrahe
fidez imitantes ex gentib licente
euͣngłio. Potens est deus de lapi¬
dib istis suscitare filios abrahe. ł
sicut eoste iudeos clñs filios esse

Expanded text:
m propter quod novus, quia ceteri praecedendo antiquiores existunt. Quattuor etiam modis filii appellantur: natura, imitatione, adoptione, doctrina. Natura veluti cum dicuntur filii Abrahae Judaei. Imitatione, ut ipsius Abrahae fidem imitantes ex gentibus dicente Evangelio: Potens est Deus de lapidibus istis suscitare filios Abrahae ; vel sicut eosdem Judaeos Dominus filios esse
Abbreviated transcription (Latin):
tores agignendo ⁊ parentes qua¬
si parientes idem et creatores. Sie¬
mentũ enĩ est semen masculi. un
animaliũ et hominũ corpora ꝯci¬
piunt᷑. Hinc creatores parentes
as aũt dictus ꝙ om̃ib in famiba
sua positis seriuis tanꝙͣ p̾r filiis pa¬
enĩ exortũ est nom̃ patrifamilias.
Qͥ aũt iniq dñant᷑ in seruis hoc
se noĩe neqͣquã reputent appella¬
ri. ¶Mater familias inde uocr
qr per qͣnda uir̾ sollẽpnitatẽ ini
nuliã transit mariti. ¶ Tabule e
matrimoniales instrum̃ta empa¬
onis st̃ sue. Alias sicut matronaẽ
mat̾ pͥmi pu̾i. idẽ qͣ mat̾ nati.
ita mat̾familias illa ẽ: q̃ pluros
enixa est. Nam familia ex duob
ẽẽ incipit. ¶ Auus pat̾ pris ẽ ab
euo dictus id est ab antiquitate.
tanus atam p̾r. qͣsi tetraiuis. sde
qstus super auũ. Sortuitanus plu
egnat᷑onis nom̃ elt ¶ Eami¬
a enim orit᷑ a pr̃e. termiuat ĩ tri¬
auo. ffiliꝰ et filia a familia ddicti
lo ipri stirps om̃is a coruelio orta.

Expanded text:
tem a gignendo, et parentes, quasi parientes. 5. Iidem et creatores. Crementum enim est semen masculi, unde animalium et hominum corpora concipiuntur. Hinc creatores parentes as autem dictus, quod omnibus in familia sua positis servis, tanenim exortum est nomen Patrisfamilias. Qui autem inique dominantur in servis, hoc se nomine nequaquam reputent appellari. 8. Materfamilias inde vocatur, quia per quamdam juris solemnitatem in familiam transit mariti. Tabulae enim matrimoniales instrumenta emptionis suae sunt 440 Alias sicut matrona est mater primi pueri, id est quasi mater nati; ita materfamilias illa est quae plures enixa est. Nam familia ex duobus esse incipit. 9. Avus patris pater est, ab aevo dictus, id est, ab antiquitate. tavus atavi pater, quasi tetravus, id est quartus super avum. Sed tritavus ultimum cognationis nomen est. Familia enim oritur a patre, terminatur in tritavo. Filius et filia a familia dicti slia stirps ipsa omnis a Cornelio orta.
Abbreviated transcription (Latin):
ipellabatur gehennon. Futuri
igo supplicii locus. nͥ pcc̾ores cru¬
candi st̃: huiꝰ loci uocabulo cle¬
signatur. Duplicẽ aũt ͤ gehen¬
uam ignis et frigoris. Inferus
ꝓpellat᷑: eo ꝙ infra sit. Sicut
enĩ sccłm corpus si ponderis sui
ordinẽ teneant inferiora st̃ oĩa
sauiora: ita sccłm sp̃m inferio
st̾ omĩa tristiora. Uñ et in gre¬
a lingͣ origo noĩs qͦ appellatur
nferus. ex eo qd nicħ suaue ha¬
beat resonare ꝑhibetur. Sicit
aũt cor aĩał in meclio est: iͣ et
nferus in meclio t̾re ẽẽ ꝑhibet᷑.
uñ et in euͣngłio legimꝰ in corde¬

Expanded text:
ipse Gehennon. Futuri ergo supplicii locus, ubi peccatores cruciandi sunt, huius loci vocabulo designatur. Duplicem autem esse Gehennam et ignis et frigoris. Inferus appellatur eo quod infra sit. Sicut autem secundum corpus, si ponderis sui ordinem teneant, inferiora sunt omnia graviora, ita secundum spiritum inferiora sunt omnia tristiora; unde et in Graeca lingua origo nominis, quo appellatur inferus, ex eo quod nihil suave habeat resonare perhibetur. Sicut autem cor animalis in medio est, ita et inferus in medio terrae esse perhibetur. Unde et in Evangelio legimus
Abbreviated transcription (Latin):
ut here speluncas plenas sulphu¬
st. et usq ad mare decdluctas. que
hedunce recipientes in se fluctꝰ uẽ¬
nm ereant. qͥ agitatꝰ ignẽ gͥnit ⁊¬
ee sulphure. Uñ fit qd̾ iudet᷑ incẽ¬
dum. ¶ Pireneꝰ et ip̃e a crebris
fulmmũ ignib nũcupatur. Gre¬
⁊ enĩ ignis piros uocat᷑. Iste est
qͥnt̾ galliam et hispania. qͣi de

Expanded text:
flat, habere speluncas plenas sulphuflat, habere speluncas plenas sulphuris, et usque ad mare deductas, quae speluncae recipientes in se fluctus, ventum creant, qui agitatus ignem creat ex sulphure. Unde est quod videtur incendium. Pyrenaeus et ipse a crebris fulminum ignibus nuncupatus: Graece enim ignis pyr vocatur. Iste est, qui inter Galliam atque Hispaniam quasi d
Abbreviated transcription (Latin):
nos el̃r̃. Sũt ũt it̾ armeniau
⁊ hiberia. incipientes. a portis al¬
pus usq ad fontes tygris flun
phei mõtes in capite gerinauie
st̾: a ꝑpetuo uentoꝵ flatu noĩan
Nam rifen grece impetꝰ et mor¬
mons macedonie nimiũ precel¬
sus ita ut sb̃ illo nubes ẽẽ cdicãt᷑
mous macedonie. et ip̃e altior
nubibꝰ. tantoq sb̃limis ut ĩ lem
sus mons thessalie uixta boetiam
qͥ gemino uertice est erectus ĩa
lum. Hic in luo funcłr iugͣ an¬
sa & nisa. Uñ et nũcupat᷑: eo qd
in singuł uigis colelant᷑ apollor
lib̾. Hec iuga a cluobꝰ fr̃ib eithi¬
ron et elicon appellakant᷑. Nam
clichon clictus: ab elichone frẽ a
theroronis. Item ceraunii st̃ mõ¬
Appenninꝰ mons appellatꝰ qͣsid
tas. Has enĩ hannibal pꝰt bell
hispanie a ceto rupit. Iuuena¬
uplt acc̃to. Et inde loca ip̃a q̃ ru¬
qt appenine alpes uocant.
Nons ethna ex igne et sulphure
Acus uñ et gehenia. Constat a¬
mt ab ea parte qͣ eurꝰ uł affricus

Expanded text:
itur. Sunt autem inter Armeniam et Iberiam, incipientes a portis Caspiis usque ad fontem Tigridis fluvii. Riphaei montes in capite Germaniae sunt, a perpetuo ventorum flatu nominati. Nam riphe Graece impetus et ormons Macedoniae nimium praecelsus, ita ut sub illo nubes esse dicantur.mons Macedoniae, et ipse altior nubibus, tantumque sublimis, ut in Lemnaratur. Parnassus mons Thessaliae juxta Boetiam, qui gemino vertice est erectus in coelum, hic in duo finditur juga et nuncupatus, eo quod in singulis jugis colebantur Apollo, et Liber. Haec juga a duobus fratribus Citheron, et Helicon appellantur. Nam Helicon dictus ab Helicone fratre Citheronis. 12. Item Ceraunii sunt monApenninus mons appellatus, quasi apertas. Has enim Hannibal post bella Hispaniae aceto rupit. Juvenaupit aceto. Et inde loca ipsa, quae rupit, Appenninae Alpes vocantur. Mons Aetna ex igne et sulphure dictus, unde et gehenna. Constat autem ab ea parte, qua Eurus et Africus
Abbreviated transcription (Latin):
tes. loca angusta et breuia: dic¬
ta a fauciũ similitudine qͣsi foces
¶Confrages loca in qͥbꝰ undiq
uenti concurrũt. ac sese frangũt.
ut neuiꝰ ait. In mõtẽ uͥ uenti
frangebant locũ. ¶ Scabra sũt
loca situ aspera. Uñ et scabies
cłr a corporis asperitate. ¶ Lustͣ
obscura latibula feraꝵ et lupoꝵ
cubilia st̃. Uñ et lupanaria.
trahens. Potest et acollucẽdo
crebris lumimib dici: q̃ ibi ꝓpt
religionẽ gentiliũ cultũq fie¬
bant. ¶Deserta uocata q nõ
serunt᷑. & id̾o q deserũt᷑ ut st̃ lo¬
cu siluaꝵ et montiũ. ꝯͣria ub̾ri¬
marũ t̾raꝵ: que st̃̾ uberrime ¬
glebe. ¶ Deuia st̃ loca secreta
et ablita: qͣi extra uia. Ipsa
st̃ et inuia. deinde et amaria se¬
creta loca. & auia remota aut
adibilia auib. Uñ et illud est
Inculta rubent auiaria bachis
eo qd̃ solũ amorẽ prestãt: et
ad se amanda alliciãt. Uarriꝰ
est sũ fructu: uñ nullus fruct᷑ͦ

Expanded text:
tes, loca angusta, et pervia, dictes, loca angusta, et pervia, dicta a faucium similitudine, quasi foces. 27. Confrages, loca in quae undique venti currunt, ac sese frangunt, ut Naevius ait: In montes ubi venti frangebant locum. 28. Scabra sunt loca situ aspera, unde et scabies dicitur, a corporis asperitate. Lustra obscura latibula ferarum et luporum cubilia sunt. Unde et lupanaria ltrahens. Potest et a conlucendo crebris luminibus dici, quae ibi propter religionem gentilium cultumque fiebant. Deserta vocata quia non seruntur et ideo quasi deseruntur; ut sunt loca silvarum et montium, contraria uberrimaruglebae. 32. Devia sunt loca secreta et abdita, quasi extra viam; ipsa sunt et invia. Inde et Aviaria secreta loca et a via remota, aut tantum adibilia avibus; unde est illud: Inculta rubent apiaria baccis.eo quod solum amorem praestent, et ad se amanda alliciant. Varro, est, sine fructu, unde et nullus fructus
Abbreviated transcription (Latin):
nũc athlans cognominat᷑: quia
ꝓt̾ altitudinẽ suã qͣi celi machi¬
uam atq astra sustentare uide¬
Ala alpes montes aerii uocant᷑
ee sũt enĩ que italie muroꝵ¬
cẽ erhibent. ¶ Colles sũt pre¬
ilinẽtiora iuga montiũ qͣsi col¬
la. Inga aũt mõtiũ ex eo appel¬
lata st̃. qd̾ ꝓpinqͥtate sui iũgan
qͣsi tumens tellus. Itẽ tumulus
t̾ra congesta uͥ nulla memoria
est. ¶ Ualles st̃ humilia loca:
qͣsi uulsa. Hinc et ꝯualles dep̾s¬
sa loca t̾raꝵ int̾ mõtes. ¶Cam¬
pus est t̾raꝵ planicies. Dictus
aũt campus: qd̃ breuis sit pedi¬
bꝰ nͨ crectus ut montes. s patẽs
et spato suo porrectus et iacens
uñ et grece pedion cłr. Sũpsit
aũt nom̃: ex greca ethimologia¬
lñt. ¶Solum est om̃e qd̃ sus¬
tinet a soliclitate lictũ scil: uñ
et cle mari uirgiliꝰ ait. Subtrahi¬
turq solũ. ¶ Saltus st̃ uasta et
siluestra loca: ubi arbores exili¬
ũt in altũ. ¶ Fauces st̃ angusto

Expanded text:
qui nunc Athlans cognominatur: qui propter altitudinem suam quasi caeli machinam atque astra sustentare videgua 'alpes' montes alti vocantur. Haec sunt enim quae Italiae murorum exhibent vicem. Colles sunt praeminentiora iuga montium, quasi colla. Iuga autem montium ex eo appellata sunt quod propinquitate sui iungantquasi tumens tellus. Item tumulus terra congesta, ubi nulla memoria est. Valles sunt humilia loca, quasi vulsa. Hinc et convalles depressa loca terrarum inter montes. Campus est terrarum planities. Dictus autem campus quod brevis sit pedibus, nec erectus, ut montes, sed patens et spatio suo porrectus et iacens; unde et Graece πεδίον dicitur. Sumpsit autem nomen ex Graeca etymologiadicunt. 24. Solum est omne, quod sustinet, a soliditate dictum scilicet, unde et de mari Virgilius ait: Subtrahiturque solum. 25. Saltus sunt vasta et silvestria loca, ubi arbores exsiliunt in altum. 26. Fauces sunt angustorum
Abbreviated transcription (Latin):
nat. ¶ Cocitus locus inferi. des
qũt nom̃ accipͣ greca int̾pretati¬
ns ⁊ luctu et gemitu. ¶Carta¬
qs uł qr omĩa illic turbata.sbo
uqd̃ est alge̾ .i. et rig̾e̾. scil qͥa
suse soleq caret: qr neq illic ua¬
pres st̃: qui ex soł luce gignũt
neq flatus qui eiusdem mõtib
grecos legitur. Illic enĩ fletus
appellari putant a ualle ydolis
ponsecrata. que est. iuxta mrurũ
irsm: repleta enĩ cadaueribus

Expanded text:
gnat. Cocytus locus inferi, de quo gnat. Cocytus locus inferi, de quo autem nomen accepit Graeca interpretatione, a luctu et gemitu. Tartarus vel quia omnia illic turbata suntquod est algere et rigere, scilicet quia lucem solemque caret; quia neque illic vapores sunt, qui ex solis luce gignuntur, neque flatus, qui eiusdem motibus Graecos legitur. Illic enim 'fletusappellari putant a valle idolis consecrata, quae est iuxta murum Hierusalem, repleta olim cadaveribus
Abbreviated transcription (Latin):
cius et umbrosi patuere estiua
licei. ¶Naualia st̃ loca uͥ naueᷤᷤ
fabricantur: hoc et textrinu
stant naues. ¶Portus u̾ hie¬
mãt. ¶ Importimũ aũt ĩ quo
nullũ refugiũ: quasi nullꝰ por¬
tus. ¶ Portus aũt locus est ab
accessu uentoꝵ remotꝰ. uͥ hibnͣ
oppone solent. ¶Et portus clic¬
tus: a deportandis ꝯmercũs.
Hinc ueteres abaiulãclis mer¬
cis: latus a quo fluctꝰ eludit.
¶Circũliniũ locus ꝙ̃ aqͣ crcũliu¬
Margo est pars cuilz loci: ut¬
puta maris: uñ et nom̃ accipa
Maritima qͣsi mari ĩtim.
Hostia ab ingressu et exitu fu¬
minis clicta: in mari continens
a qua ꝑspici potest.or¬
Spelia grecẽ: spelunca latine.
Spiracula appellata: omĩa loca
cũ. et spiracula ido dñr loca: q̃¬
ra sp̃m edit. ¶Hiatꝰ prerupa
terre ꝓfunda. qͣsi itus. Pde at et
hiatus hoĩs oris aꝑtõ. transla
ꝓfunclũ. Baratiũ ninue ali¬
ic. id est a tristicia clicta: eo ꝙ
tes faciat: uł eo qd̾ tristiciãgi¬

Expanded text:
tius: Et umbrosi patuere aestiva Lycaei. 38. Navalia sunt loca ubi naves fabricantur. Hoc et textrinum stant naves; portus, ubi hiemant; inportunum autem, in quo nullum refugium, quasi nullus portus. Portus autem locus est ab accessu ventorum remotus, ubi hiberna opponere solent: et portus dictus a deportandis commerciis. Hunc veteres a baiolandis mer: 'Litus est qua fluctus eludit.' Circumluvium locus quem aqua circumluitMargo est pars cuiuslibet loci, utputa maris; unde et nomen accepit. Maritima quasi maris intima. Ostia ab ingressu et exitu fluminis dicta in mari. Continens a qua prospici potest; σπήλαια Graece, speluncae Latine. Spiracula appellata omnia loca cum; et spiracula ex eo dicuntur loca qritum edit. Hiatus praeruptio terrae profunda, quasi itus. Proprie autem hiatus est hominis oris apertio, translatprofundum. Baratrum nimiae altiός, id est a tristitia, dicta, eo quod tristes faciat vel quod tristitiam gi
Abbreviated transcription (Latin):
uiiii. enumerant᷑. id est partes
or̾onis .uiii. uox articulata. lit¬
tera. sillab .i. pedes accentꝰ. posi¬
ture. note. ortographia. anolo¬
gia. et huologia. glose. lifferẽ¬
cie. barbarisim. soloescisim. in¬
cia. metaplasmi. scemata. tro¬
pi. ꝓsa. metra. fabule. historie¬
Item de partibus oratõnis

Expanded text:
iginta dinumerantur, id est, partes orationis octo: vox articulata, littera, syllaba, pedes, accentus, positurae, notae, orthographia, analogia, etymologia, glossae, differentiae, barbarismi, soloecismi, vitia, metaplasmi, schemata, tropi, prosa, metra, fabulae, historiae. De partibus orationis
Abbreviated transcription (Latin):
oĩm iniqͦꝵ. prostitute meretͥtes a
presidendo in meritorus ł ĩ forni¬
cib. pellex apd̾ gretos ꝓpͥ̾e cłr
a latinis concuba: clicta aũt a fal¬
lacia .i. uersucia sb̾ dolositate ł
mendacia. Pcuruus: qͣi per lõ¬
gũ curuꝰ. Pauidus est. quẽ ue¬
xat trepidatõ mentis. ht cordis
pulsatõne. cordis metũ. nã pa¬
uere ferire est. Uñ et panimĩtũ
Petra aũt et rupes: a duricia sa¬
roꝵ noĩantur. Pusillanimis¬
a pusillo aĩo. Petuleꝰ clictus a
petulcas uocamꝰ. ꝓductꝰ pes

Expanded text:
omnium iniquorum. Prostitutae, meretrices a omnium iniquorum. Prostitutae, meretrices a prosedendo in meritoriis vel fornicibus. Pelex apud Graecos proprie dicitur, a Latinis concuba. Dicta autem a fallacia, id est versutia, subdolositate vel mendacio. Procurvus, quasi per longum curvus. Pavidus est quem vexat trepidatio mentis. Habet cordis pulsationem, cordis motum. Nam pavere ferire est, unde et pavimentum. Petro autem et rupex a duritia saxorum nominantur. Pusillanimis, pusillo animo. Petulcus dictus ab petulcas vocamus. P
Abbreviated transcription (Latin):
ditor ꝑditor. pro eo qd detegit.
frauclulentus est et sine fide qͣsi
ꝑdens fidem. ꝑiurus qui ꝓpere
uirat. id est male iurat. ꝑurus
aũt in uerbo .r. nõ ht: nõ peiero
et ꝑiurd dm̃s. Preuancator ma¬
le fidei aduocator. et qͥ uł in accu¬
sando nocitura uł in defendendo
pro futur pret̾eat: aut inutilit̾
clubieq ponat mertede grãue cor¬
et fallax. a pelle .i. ułtu. Foris
enĩ us fallat arridet: s neqͥciam
intus gerit. ꝓfanus: quasi por¬
ro a fauo. Sacris enĩ illi nõ licet
hũc parẽtidam dixerũt. am̃ pa¬
rricidiũ et. homiciliũ qd̾cũq in¬
telligi possit cũ sint hoĩcs hoĩb
pares. Persecutor nõ semꝑ pro
fecte secutus. Publicanus ẽ qui
per publica negocia scłi lucca sec¬
tatur. Uñ et cognomĩatus ẽ. Per
cutor a pelice .i. mere tͥce uocatus
qiͣ pellicator qd̾ nom̃ apd̾ antiãs
tm̃ flagitõsũ significabat pꝰtea tnͣ¬
sit hoc uocabłm in appellaconem

Expanded text:
oditor, pro eo quod detegit. oditor, pro eo quod detegit. fraudulentus est et sine fide, quasi perdens fidem. Periurus, quia perpere iurat, id est male iurat. Periurus autem in verbo R non habet. Nam peiuro et deiero dicimus. Praevaricator, malae fidei advocatus, et qui vel in accusando nocitura, vel in defendendo profutura praetereat aut inutiliter dubieque ponat mercedis gratia licet coret fallax, a pelle, id est vultu. Foris enim, ut fallat, arridet, sed nequitiam intus gerit. Profanus, quasi porro a fano. Sacris enim illi non licet hunc parenticidam dixerunt, quoniam parricidium et homicidium quocumque intellegipares. 227. Persecutor non semper pro fecte secutus. Publicanus est qui per publica negotia saeculi lucra sectatur; unde, et cognominatus est. 228. Peccator, a pellice, id est, meretrice vocatus, quasi Pellicator, quod nomen apud antiquos tantum flagitiosum significabat, postea transiit hoc vocabulum in appellationem
Abbreviated transcription (Latin):
Pig̾ qiͣ pedib eg̾. Est enĩ tl¬
dus ad incendend̾: qd̾ nom̃ pes
usũ tnͣsit ad animũ. Pernor
uigilans: nocte ꝑseuerans. P¬
tinax inpudent̾ tenens qͣi ꝑse¬
ist. Profugus ꝓp̾e ditit̾ qui ꝓ¬
ail a scdib suis uagat᷑. qͣi porro¬
oro fugatus. ꝑegrurꝰ. longe
pria positꝰ. sicut alienigenã.
ꝑoiectus qi longe et ꝓcul iacta¬
tus. sicut et ꝓduxit. quasi porro
ilũ luxit. et puocauit. qͣsi por¬
ro illũ uocauit. Proiectus por¬
ioiectus aitq piactatus. uñ est
palam et aperte scribũtur. p̾re¬
cuptus ordine significat. sicit
et prescͥptõnes apd̾ iuris ꝯsul¬
tos. Procinctus. et expeditus
tus: co qd̾ añ se ponat aliqͥd quo
dis clictus. ⁊ predo qͥ predã ħt.
bredaitor. hoc est au de preda de¬
dnes mantimi ab incendio na¬
lis fñseũciũ qͣs capiebãt clicti: nã
pirra ignis est. Pugillator: qui
de manu in manũ nũmoꝵ aliqͥd
sb̾trahit. Peculator. pro eo ꝙ sit
pecunie publice fraudator. Pro¬

Expanded text:
i pedibus aeger. Est enim tardus ad incedendum: quod nomen per usum transiit ad animum. Pernox, pervigilans nocte. Perseverans. Pertinax, inpudenter tenens, quasi pertiicit. Profugus proprie dicitur qui procul a sedibus suis vagatur, quasi porro fugatus. Peregrinus, longe a patria positus, sicut alienigena. Proiectus, quasi longe et procul iactatus; sicut et produxit, quasi porro illum duxit; et provocavit, quasi porro illum vocavit. Proiectus, porro eiectus ac proiactatus, unde et palam et aperte scribuntur. Praescriptus ordinem significat, sicut et praescriptiones apud iurisconsultos. Procinctus, expeditus tus, eo quod ante se ponat aliquid, qudas dictus; et praedo qui praedam habet. Praedator, hoc est cui de praeda dedones maritimi, ab incendio navium transeuntium quas capiebant dicti. Nam πυρά ignis est. Pugillator, qui de manu in manu nummorum aliquid subtrahit. Peculator, pro eo quod sit pecuniae publicae defraudator. Pr
Abbreviated transcription (Latin):
Grecũ nom̃ est et ẽ ꝯpositũ lb
qd̾ pu̾os agtit. id est doceat et
lasciuientez refreuet etate. pi¬
sens dictus. qd ad sit presensibus
id est coram occuł qͥ sensꝰ sũt co¬
poris. Prior qd pͥmꝰ sit ordino
et pͥmus qͣsi p̾eminẽs pͥmꝰ pos¬
tremꝰ. Potens reb late patens
uñ et potestas qd̾ pateãt illicio
uelit. et nemo int̾cludat. nullis
obsist̾e̾ ualeat. Preopiniꝰ. prece¬
cumosus tulliꝰ pͥmũ eos dictos
refert qui pluna hñissẽt pecimi
am .i. pecora. Ita enĩ et antiqͥ eos
appellabant paulatĩ aũt ꝑ abist¬
one in nom̃ aliud deuolutũ est.

Expanded text:
Graecum nomen est; et est conpositum ab eo quod pueros agat, id est ductet et lascivientem refrenet aetatem. Praesens dictus quod sit prae sensibus, id est coram oculis, qui sensus sunt corporis. Prior, quod primus sit ordine: et primus quasi praeminens. Primus. Postremus. Potens, rebus late patens: unde et potestas, quod pateat illi quaqua velit, et nemo intercludat, nullus obsistere valeat. Praeopimus, prae cecuniosus: Tullius primum eos dictos refert qui plurimam habuissent pecuniam, id est pecora. Ita enim et antiqui eos appellabant; paulatim autem per abusionem nomen aliud devolutum est.
Abbreviated transcription (Latin):
sternente: hectora uicli tegẽ¬
cli melires classem loricam. e
gotũc pudenda trepidis ꝑedi¬
bus hortabar fugam. ¶Nec
ta st̾ a fortiori ad nõ forte.
¶Per paralipes in qͣ tñ no¬
lunꝰ negantes aliqͥd inclica¬
re tñ quaz nõ ꝯmemorez ꝙ la¬

Expanded text:
sternentem Hectora, / uidi tegentem clipeo classem Doricam: / ego tunc pudendam trepidus {pedibus} hortabar fugam Incertta sunt a fortiori ad non fortem. per paralipsim, {in quo} cum uolumus negantes aliquid indicare, tam quam non commemoro
Abbreviated transcription (Latin):
sonã arguta ꝑ illam ostend̾et
qͥd uellet increpare. ¶prapo¬
clisinꝰ ego ne illã pudor est elo¬
quii ꝙͣ corpori relinqͥ nõ pote¬
rit nõ ꝑpeciar nõ ⁊̃ perfera ꝯ
tegũt. ¶Per aporiã luna ce¬
um que sola uides ꝑiuria uł¬
gi seinit et ea mag̾ seu tu clity¬
ꝙͣ extulisti saucios patriolare.
¶De nomine clisceptato est cũ
res sic palam aduersariis ꝓmit¬
timꝰ. quo uoluit pacto nomẽ
ĩpon̾e ut de eo pocius ꝙͣ de reipa
clubitare uideamur. ¶Per a¬
te metabalen hõ ornat locũ nõ
hoĩem locus. ¶ Uerbũ aũt clictũ
aut eode modo aut ꝑmutatũ
eque postea refertur. ¶Sectõ ẽ¬

Expanded text:
 argutans per illam ostenderet quid uellet increpare. per apoclisin «egone illam? pudor est eloqui quam comperi? / reici non potuit? non perpetiar, non eam perferam». t. per aporian Luna, deum quae sola uides periuria uulgi, / seu Cretaea magis seu tu Dictyquod extulisti saucios / patrio Lare». de nomine disceptatio est, cum res sit palam. hic aduersariis permittimus quo uelint pacto nomen imponere, ut de eo potius quam de re ipsa dubitare uideamur. per antimetabolen: homo ornat locum, non hominem locus. uerbum ante dictum aut eodem modo aut permutatum aeque postea refertur. gene
Abbreviated transcription (Latin):
ista iuroꝵ etiam et segeti armͣ¬
ta manꝰ. ¶perethologiã. ut
si qͥs me uideat clicat nimirũ
hic est ille talis uir tantis opi¬
adiutͥx potens. ¶Per p̾sopo¬
eiam. cum loq̃ntes fingũtur

Expanded text:
taurorum et segetis armatae manus». per ethologiam, ut «si quis me uideat, dicat nimirum uir hic / est ille talis, tantis opiadiutrix potens?». per prosopopoeiam, cum loquentes finguntur
Abbreviated transcription (Latin):
ornam̃ti et decoris cã edificus adci
et tectoꝵ auro clistincta laq̃ana et
pretõsi marmoris cruste. et coldrũ
picture
aq̃aria st̃: q̃ camerã sb̾teg̾t le

Expanded text:
ornamenti et decoris causa edificiis additur, ut tectorum auro distincta laquearia, pretiosi marmoris cruste et colorum picture. Laquearia sunt que cameram subtegunt e
Abbreviated transcription (Latin):
Riuint eĩ belue: et clrachones
obruũtur. qͦꝵ fusꝰ cruor t̾ra ĩficit
fitq pigm̃tũ qͥcqͥd solũ tinx̾it. Est¬
aut puluis: coloris rubͥ. ¶ Prassĩ
id ẽ certa uiricdis: et si ĩ aliqͥbꝰ t̾ris
ꝓmiscue gen̾et᷑: optima tñ ĩ libia
cirenẽsi. ¶ Crisocola colore prassi¬
no est clicta: qđ uena eiꝰ aurũ h̾e¬
re tracłr. Hec et ĩ armenia tracłr¬
sũ nascit᷑. S ex macedonia ꝓlubi

Expanded text:
Ruunt enim belluae, et dracones Ruunt enim belluae, et dracones obruuntur, quorum fusus cruor terram inficit, fitque pigmentum qautem pulvis coloris rubri. Prasin, id est creta viridis, etsi in aliquibus terris promiscue generetur, optima tamen in Libya Cyrenensi. Chrysocolla colore prasina est, dicta quod vena eius aurum habere traditur. Haec et in Armenia nascitur, sed ex Mace
Abbreviated transcription (Latin):
m põto ẽ. inde nom̃ a sinope ur
accepit. Sp̃es eiꝰ tros. rubra. et
anꝰ tubens: et nit̾ has mecdia.Ru¬
brica uocata: qd̾ sit rubra ⁊ sãgui¬
ni pxnua. Hec pliuimis locis gig¬
nitur. s oꝑtimna ponto. uñ ⁊ ponti¬
ca cłr. ¶Siricũ. tub̾ coloris pignẽ¬
tũ: ex quo et libroꝵ capita scribũ¬
tur. Ip̃m est: et feniceũ appllatũ
ita: eo qd in siria colłr ĩ lictorib
rubri maris uͥ fenices ĩh̾itãt. Ali¬
ud est eĩ sericũ aliud siricũ. Nase¬
ricũ lana est ꝙͣ seres mittũt. Siri¬
bͥ maris littoribꝰ colligũt. Est̾ at̾
et int̾ factios. Nã sepe fit aut sino¬
pide. aut sauctice mixtũ ¶ Minũ
pͥmi greci ĩ effessioꝵ solo ĩuenisse
tradũt᷑. Cuiꝰ pigm̃ti genꝰ: in hispa¬
ma cet̾isq regionib plus hũndat
uñ et nom̃ ꝓpͥo flumini declit. Hꝰ
distillatõ argẽtũ liqͥd̃ gignit. Mi
noĩatũ. Niũt enĩ clrachonẽ ẽẽ sã¬
guinez dũ implicant elefãtos.

Expanded text:
 Ponto est: inde nomen a Sinope urbe accepit. Species eius tres: rubra et minus rubens, et inter has media. Rubrica vocata quod sit rubra et sanguineo proxima. Haec plurimis locis gignitur, sed optima Ponto; unde et Pontica dicitur. Syricum rubri coloris pigmentum, ex quo et librorum capita scribuntur. Ipsud est et Phoeniceum, appellatum ita eo quod in Syria colligatur in litoribus Rubri maris, ubi Phoenices inhabitant. 6. Aliud est autem Sericum, aliud Syricum. Nam Sericum lana est, quam Seres mittunt; Syribri maris littoribus colligunt. Est autem et inter factitios. Nam saepe fit, aut sinopide, aut sandyce mistus. 7. Minium primi Graeci in Ephesiorum solo invenisse traduntur. Cujus pigmenti Hispania caeteris regionibus plus abundat, unde etiam nomen proprio flumini dedit. Hujus distillatio argentum liquidum gignit. Minnominatum. Aiunt enim draconum esse sanguinem, dum implicant elephantos.
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ inuentõ argẽtũ atq indicũ ꝓ¬
clit. Na uene eł cũ his hũt nature
societate. ¶Cipa ab insula cipro
uͥ płima reperitur. ¶ Sanclrica: ĩ
sula tubͥ maris topazo nascit᷑̾ color:
cumaliui ocore sulphurco. Inuc̃it᷑
aũt in aureis et in argẽteis metall
uirꝰ recolet: ꝙͣqͣm et cerusa. Si tor¬
reatur in fornace sandaricũ fucit.
daricũ optimũ ẽ: qd̾ ĩ aureũ colorẽ
tnͣsit. purũ et fusile gracili uenaꝵ
siłe ẽ. det̾iꝰ iudicutur. Est et et t̾ciũ
genꝰ squamosũ. qͦ miscetur aureꝰ

Expanded text:
rgentum atque Indicum prodit. Nam venae eius cum his habent naturae societatem. Cypria ab insula Cypro, ubi plurima reperitur. Sandaraca in insula Rubri maris Topazo nascitur, colore cinnabari, odore sulphureo. Invenitur autem in aureis et in argentariis metallis, virus redolet; quamquam et cerussa si torreatur in fornace sandaracum facit, daraca. Optimum est quod in aureum colorem transit, purum et fissile gracili venarum simile est deterius iudicatur: est et tertium genus squa
Abbreviated transcription (Latin):
Uase eĩ. iceto. Acerrimo ĩpleto. sar¬
menta amena ĩ eod̾ nasculo collo¬
cubis. Ac suꝑ sarmenta fabulas ͥ¬
hi semussimas pones cleinde uas
qiligentissime clautes. illiuesq
ne ad inde spurminis ereat. Post
tur. Od̾ ablatũ et arefcm̃: teritur
atq it̾m accto. admixto ĩ pastelł
chuucłr et in sole siccat᷑. Has obser¬
uancia fil aminas ereas sarm̃tis sr̃¬
ponas. eruginẽ creant calcãciũ.x¬

Expanded text:
aso enim aceto acerrimo inpleto sarmenta aminea in eodem vasculo conlocabis, ac super sarmenta tabulas plumbi tenuissimas pones, deinde vas diligentissime claudis, inlinisque, ne aliquid inspiraminis exeat. Post tur. Quod ablatum et arefactum teritur, atque iterum aceto admixto in pastillis dividitur et in sole siccatur. Hac observantia si lamminas aereas sarmentis superponas, aeruginem creant. Chalcanthum.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ bñs cor. s ideo colũba: qr simp᷑. id̾o
aũt cor nõ hñs qr ignata prudenci est
Sepe fraus sathane: scõꝵ corclibꝰ ape¬
ntur qnͣ per spem boni angł̾m se sunu¬
lans lucis clũ nititur electos decipere
detegitur atq ꝯtempnit᷑. Sic in uer¬
bo fallacis doctrine deus scõs suos fa¬
cit intellig̾e: quatinꝰ dixibolicũ erro¬
rem int̾iꝰ agnoscãt ac sollicite caue¬

Expanded text:
non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo non habens cor . Sed ideo columba, quia simplex; ideo autem cor non habens, quia ignara prudentiae est. 9. Saepe fraus Satanae sanctorum cordibus aperitur, quando per speciem boni angelum se simulans lucis, dum nititur electos decipere, detegitur atque contemnitur. Sic et verba fallacis doctrinae Deus sanctos suos facit intelligere, quatenus diabolicum errorem interius cognoscant, ac sollicite cave
Abbreviated transcription (Latin):
deo onũs potestas iusta. ex se enĩ tẽp
uste ꝑmictit. Uñ etiam in lib̾s re¬
gum de du̾ibolo sqͥptũ est. Qͥa sp̃c
diũ malus irruebat in saul. uͥ ius¬
re quentur si clm̃ cur malus: si ma¬
lus curdĩ: S duob uerb̾ conp̾hẽsa
est et dei potestas iusta est: et diuboli
uolũtas iniustu. Nam sp̃t malꝰ ꝑ
nequissimã uolũtate et id̾ sp̃c diũ¬
per acceptu iustissimã potestatẽ dy
abolus nõ est imissor s iicentor pociꝰ
uicioꝵ. Noq enĩ alibi cõcupiscẽciaꝵ
fomenta succendit uͥ uͥ pͥus pͣuo co¬
gitatõnis delectatõnes aspexerit.
Quas si in nob̃ sꝑnimus sñ dubio il
confusus abscedit. statĩ frangũt᷑ ia¬
cula concupiscencie eius ꝯtempte qr
iacent: et sñ luce faces eius. Sollici¬
te hostis insidias intellige̾ parit̾ et
innocencia uite existere simplicẽ ut
tũ oporteat tũc simplicitate ẽẽ pͥden¬
tem. Qͥ prudencia simplicituti non
miscet. iuxta ꝓpħ̾a colũba est seducta

Expanded text:
eius potestas iusta. Ex se enim quosljuste permittit. 6. Unde etiam in libris Regum de diabolo scriptum est quia Spiritus Domini malus irruebat in Saul . Ubi juste quaeritur: si Domini, cur malus? si malus, cur Domini? Sed duobus verbis comprehensa est et Dei potestas justa, et diaboli voluntas injusta. Nam spiritus malus per nequissimam voluntatem, et idem Dimam potestatem. 268 7. Diabolus non est immissor, sed incentor potius vitiorum. Neque enim alibi concupiscentiae fomenta succendit, nisi ubi prius pravae cogitationis delectationes aspexerit; quas si a nobis spernimus, sine dubio ille confusus abscedit; statimque franguntur jacula concupiscentiae ejus: Contemptaeque jacent, et sine luce faces illius. 8. Sollicite hostis insidias intelligere pariter, et innocentia vitae existere simplicem, ut tamen oporteat cum simplicitate esse prudentem. Qui prudentiam simplicitati non miscet, juxta prophetam, columba est seducta,
Abbreviated transcription (Latin):
¶Uñ et triũ pu̾oꝵ fugidus ignis fuit
untur quorũda or̾ones ut dũ differũt᷑
foraus excitare maiorib premus cumu¬
lentur ercemplo pruinaꝵ et repressicẽ
messiũ in quib tam tarda sata semĩa
excũt: tanto ad fiugẽ cuulaciꝰ cresct¬

Expanded text:
Unde et trium puerorum frigidus ignis fuit,Unde et trium puerorum frigidus ignis fuit,untur quorumdam orationes, ut dum differuntur, fortius excitatae majoribus praemiis cumulentur, exemplo pruinarum et repressione messium; in quibus quanto tardius sata semina exeunt, tanto ad frugem cumulatius cresc
Abbreviated transcription (Latin):
utrũq cdictũ est. Leuemiꝰ corda nr̃a cũ
manib ad deũ: ne de negligenciã mã¬
ne contendimꝰ. postꝙͣ bonũ opus agi¬
mus lacrime or̃onũ fundantur: ut me¬
ritũ actõnis humilicas impetret p̃cis
¶Culpabilit̾ manꝰ. ad dm expandit.
qui fc̃a sua orando iactant̾ ꝓdit: sicut
phanseus in templo iactant̾ orabat
seq mag̾ ꝙͣ deũ de operib iustis lauda¬
re uolebat. ¶ Qͦ ꝑdam or̃o in peccatũ
cõuertitur. Sicut de uida ꝓditore scri¬
scribitur. Qͥ enĩ iactant̾ orat laudem
appetendo humanã: nõ solũ ens or̃o
nõ delet pccm: s ip̃a uertitur inpeccat᷑
re uideantur. E oꝵ tũ or̾o. nõ ilł ad pur¬
gat̾onis ꝓficit meritũ s mutat᷑ pociꝰ
in pccm̃. Ideo int̾lũ er̃oelctoꝵ in p̾ssimꝰ¬
gcatur. ¶ Uerũ dũ iusti temporalr au¬
diũtur ꝑro eoꝵ sit salute qui eos affli¬
gũt: ut dũ ilł tp̃rali remediosb̾uenit᷑
pranor occuli ad comu̾sionẽ aꝑiantur

Expanded text:
utrumque 285 dictum est: Levemus corda nostra cum manibus ad Deum; ne de negligentia manne, contendimus. 19. Postquam bonum opus agimus, lacrymae orationum fundantur, ut meritum actionis humilitas impetret precis. 20. Culpabiliter manus ad Deum expandit, qui facta sua orando jactanter prodit, sicut Pharisaeus in templo jactanter orabat, seseque magis quam Deum de operibus justis laudari volebat . 21. Quorumdam oratio in peccatum convertitur, sicut de Juda proditore scribitur . Qui enim jactanter orat, laudem appetendo humanam, non solum ejus oratio non delet peccatum, sed et ipsa vertitur in peccature videantur, eorum tamen oratio non illis ad purgationis proficit meritum, sed mutatur potius in peccatum. 22. Ideo intergeatur. Verum dum justi temporaliter audiuntur, pro eorum fit salute qui eos affligunt, ut dum illis temporali remedio subvenitur, pravorum oculi a confusione aperiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
ludũt. ¶Nunc cnĩ ꝓmissis decipit
nũc reb trunsitorus quasi necessari¬
is inlicet. Nũc etiã ip̃a inferm suppli¬
cia quasi leuia et transicoria sugge¬
rit: quatenus miẜoꝵ corda in cũpi¬
ditate lasciuia q dissoluat: secũq
ad turtura ducat. Argũta machi¬
natõnũ: maloꝵq cogitatõnũ semi¬
na: quia in cordib hominũ diubolꝰ
fundit: ita sepe undiq cuptam ĩpli¬
cat mentez: ut ex qua parte euad̾e
quisq temptauerit: sñ ꝑiculo exire
nõ possit: ueluti si uires hoc fac̾e: qd̾
si fecens pecces: si nõ feceris reꝰ ꝑui¬
rii sis: In tauto ergo mali discum̃e
ut euadendi aditꝰ piteat imiora po¬
cius eligenda st̃: ut maiora uitentur
Dmbolus qñ decipere quẽ ꝙͣ querit
prius naturã unus auꝰq intendit.
et inde se applicat uude aptũ homi¬
nez ad peccandũ inspex̾it. Er ea ꝑte

Expanded text:
ludit. Nunc enim promissis decipit; nunc rebus transitoriis, quasi necessariis, illicit; nunc etiam ipsa inferni supplicia, quasi levia, et transitoria, suggerit; quatenus miditate lasciviaque dissolvat secumque ad tartara ducat. Argumenta tentationum malarumque cogitationum, semina quae in corda hominum diabolus fundit, ita saepe undique captant et implicant mentem, ut ex qua parte evadere quisque tentaverit, sine periculo exire non possit: veluti si jures hoc facere; quod si feceris pecces; si non feceris, reus perjurii sis. In tanto ergo mali discrimine ut evadendi aditus pateat, minora potius eligenda sunt, ut majora vitentur. bolus, quando decipere quemquam quaerit, prius naturam uniuscujusque intendit, et inde se applicat, unde aptum hominem ad peccandum inspexerit. 25. Ex ea
Abbreviated transcription (Latin):
u̾t: ne se mens lib̾a ad celeste desid̾iũ
ergat. ¶ Purgundꝰ est itaq pͥmũ
gregandꝰ: ut pura acies corclis ad
tunc impetranda diuina mun̾a cre¬
climꝰ: qũ simplici affectu assistimꝰ
cũ oramꝰ. Multis modis int̾rũpr or̃o¬
nis intencõ: dũ se per in curiã uana
mũdi iugerũt in cuiꝰdũq orantis aĩ¬
mo. Tunc aũt mag̾ cdiubolꝰ cogitati¬
ones curaꝵ scłaniũ humanis m̃tibus
b modis oro impedr: ne impetrare
quisq ualeat postulatu. Hoc ẽ si aut
quisq ad huc mala ꝯmittit: aut si
delinquenti sibi debita nõ diittit
Q genimũ malũ dũ quis a semet¬

Expanded text:
unt, ne se mens libera ad coeleste desiderium unt, ne se mens libera ad coeleste desiderium erigat. 10. Purgandus est itaque primum gregandus, ut pura acies cordis ad tunc impetranda divina munera credimus, quando simplici affectu assistimus cum oramus. 11. Multis modis interrumpitur orationis intentio, dum se per incuriam vana mundi ingerunt in cujuscunque orantis animo. Tunc autem magis diabolus cogitationes curarum saecularium humanis mentibus bus modis oratio impeditur, ne impetrare quisque valeat postulata: hoc est, si aut quisque adhuc mala committit, aut si delinquenti sibi debita non dimittit. Quod geminum malum, dum quisque a semet
Abbreviated transcription (Latin):
futurũ iudiciũ timeant: et de ceto deli¬
quere caueant. ¶Qͥdam aũt potesta¬
ti demonũ ad emendatõnẽ deputãtur
Q̾dam uero despecti ad sola ꝑdicȯnez
tradiuitur. ¶Nũꝙͣ uacat dinbolus
Nam nich ꝓficit or̃o: si denuo comͣ
ciũ p̃cis desideratũ effectũ sñ dubio ꝑ¬
apit: qui qd̾ orando abli postulat de¬
linꝙ̃ do nõ it̾ut. ¶ Mens nr̃a celestis ẽ
et tunc orando deũ bñ ꝯtemplam᷑ qñ
nulł t̾renis curis aut t̾roribus impedi¬
tur. Aptu est enĩ ad bonũ in sua natã
in aliena u̾o turbatur. ¶Pura est or̃o
ge aũt a do̾ est aiꝰ: qui in or̾one cogita¬
tõnib scłi fuerit occupatꝰ. Tuc gͦ ue¬
raciter oramꝰ : qñ aliũde nõ cogitumꝰ.
S ualde pauci sũt qui tales or̾ones
h̾eant: et l in quibusdã sint. diffici¬
le tñ est: ut semꝑ sint. ¶Meus que
festim illi ymagines rerũ qͣs nuꝑ co¬
gitauit occurrũt. ad itũq p̾cis obstru¬

Expanded text:
futurum judicium timeant, et de caetero delifuturum judicium timeant, et de caetero delinquere caveant. Quidam autem potestati daemonum ad emendationem deputantur; quidam vero despecti ad solam perditionem traduntur. Nonnunquam diabolusNam nihil proficit oratio, si denuo commienim precis desideratum effectum sine dubio percipit, qui quod orando ablui postulat delinquendo non iterat. 7. Mens nostra coelestis est, et tunc orando Deum bene contemplatur, quando nullis terrenis curis aut erroribus impeditur. Apta est enim ad bonum in sua natura, in aliena vero turbatur. 8. Pura est oratio ge autem est a Deo animus qui in oratione cogitationibus saeculi fuerit occupatus. Tunc ergo veraciter oramus, quando aliunde non cogitamus. Sed valde pauci sunt, qui tales orationes habeant. Et licet in quibusdam sint, difficile tamen est ut semper sint. 9. Mens quae festim illi imagines rerum quas nuper cogitavit occurrunt, aditumque precis obstru
Abbreviated transcription (Latin):
dixbolus iam deglutisse dr̃: ꝙ̃ iam ꝑfcõ¬
scelere deuorasse udetur. Cũ uero que
nõ deglutinit operis ꝑfectione: s tẽptati¬
onũ mlecebris mordet ut deuoret adhuc
qͣi in maxillã mandet. Uñ et paulꝰ ht
stimulos carnis quib humilietur nõ h̾t
pecrandi ꝑfectionez qua degluciat᷑. Os¬
clinboli uerba eiꝰ sũt. Uerba uero eiꝰ inspi¬
ratõnis occulte sũt: quib corda hominũ
alloquens: occultis urit cupilitatibꝰ. Qͥ
dam ob incormptibile inquitate:q
sponte nõ corrigũtur innũdi spiritib
uerandi tracduntur: ut arripiant eos
demones corporałr h̾elant potestatem
Terrorib q eoꝵ ad flicti humilient᷑. pe¬
niteant et saluentur. Sicut et apłs co¬
nntus scribens clicit. Trud̾e huiꝰ modi
sathane in int̾itũ cariuis: ut sp̃r saluꝰ
sit. Utile est enĩ quosdam peccantes ut
ni aĩa saluarẽtur sachane corporalit̾
deputari: qͣtenus ex p̃senti correctione

Expanded text:
diabolus jam deglutisse dicdiabolus jam deglutisse dicscelere devorasse videtur. Eum vero, quem non deglutivit operis perfectione, sed tentationum illecebris mordet, ut devoret, adhuc quasi in maxilla mandit. Unde et Paulus habet stimulos carnis, quibus humilietur , non habet peccandi perfectionem, qua deglutiatur. diaboli verba ejus sunt. Verba vero ejus inspirationes occultae sunt, quibus corda hominum alloquens occultis urit cupiditatibus. 34. Quidam ob incorreptibilem iniquitatem, quia sponte non corriguntur, immundis spiritibus vexandi traduntur, ut arripiendi eos daemones corporaliter habeant potestatem, terroribusque eorum afflicti humilientur, poeniteant et salventur, sicut et Apostolus Corinthiis scribens, dicit: Tradere hujusmodi Satanae in interitum carnis, ut ssit . » Utile est enim quosdam peccantes, ut animae salventur, Satanae corporaliter deputari, quatenus ex praesenti correptione
Abbreviated transcription (Latin):
est. hoc ẽ suꝑbie ruina. Undiq eĩ do¬
lus p̾parat: quonsq inueniat uiã ꝑ
ꝙͣ incantũ decipiat. Aliud est intrare¬
ture. Nam et incordibꝰ scõꝵ ingreditͦ
dũ malas suggestiones insinuat: s nõ
h̾itat meis: qr in suo corpore nõ eos trãs
ducit. ¶ Qͥ u̾o incorpore eiꝰ st̃: ipõs in¬
habitat: qr ip̃i sũt templũ eiꝰ Et si sb̾¬
upiat mentib ełctoꝵ chiubolus: uon
aũt in eis requiescit. Sicut in cordib
electoꝵ repboꝵ. Nam calore fide mox
excitatur ut exceat ab electis. Nõ nul¬
li quos iam auido ore dyabolus deuora¬
uerat. rursus diuini iudicii occulta mi¬
seratõne: ab eiꝰ ore eupiũt᷑: et saluti
restituuntur. Naz sepe multos qͦs an¬
tiquꝰ hostis luxurie uoraginez mersos
tenuit: potencia cliuma per penitenciã
ab eius fancib traxit. Quom bonoꝵ in
dũ alibi scriptũ sit de illo fenũ sicut bos
nes clecti: Apud deũ fenũ existũt. Cum

Expanded text:
est, hoc est, superbiae ruina. Undique enim doest, hoc est, superbiae ruina. Undique enim dolos praeparat, quousque inveniat viam per quam incautum decipiat. 29. Aliud est intraretare. Nam et in cordibus sanctorum ingreditur, dum malas suggestiones insinuat; sed non habitat in eis, quia in suo corpore non eos ducit. Qui vero in corpore ejus sunt, ipsos inhabitat, quia ipsi sunt templum ejus. Etsi subripiat mentibus electorum diabolus, non autem in eis requiescit, sicut in cordibus reproborum. Nam calore fidei mox excitatur, ut exeat ab electis. Nonnulli, quos jam avido ore diabolus devoraverat, rursus divini judicii occulta miseratione ab ejus ore diripiuntur, et saluti restituuntur. Nam saepe multos, quos antiquus hostis luxuriae coeno mersos tenuit, potentia divina per poenitentiam ab ejus faucibus traxit. Quomodo de bon, dum alibi scriptum est de illo: « Fenum ut bos nes electi, apud Deum fenum existunt. Tum