comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Quomoenim aliquit facer& pat̃ nisi ꝑuni¬
genitum filium Necsine sp̃uscõ quicanse¬
parabilia sunt operatrinitatis. Ac ꝑ hoc
quod potestatẽ filio dedit qm̃ filius homi
& sine ipso factum ẽ nihil. sed honorifice
& conpetent̃ tribuit patri qđ &ium
dexterammeam &ideo sedit addexte¬
rũ patris tam quã paterna iussione
Non &iam suã id fecerit potesta tem
Hocquidem nisi spiritaliter acceptum
fuerit filio put̃ ad sinistram erit : quid
est autem patris dextera nisi u&erna
illa in effabilisq felicitas quoꝑuenit fili¬
us hominis &icm carnis in mostulitate
dõ non sunł sed secundũ effecti¬
uam
uistutem sapiemter & fideliter co¬
temus quid intellegimus nisupsum uni¬
genitum ꝑquem fucta surt omniu. De
quo&ium ꝓph&iadixit &brachium
dñi cui reuelatum est: quomoautẽ filius
audit patrem quomodo dicuntur apatre
multa uerba unicouerbo quomodo
transẽunter. loquitur ei quem stubiliter
loquitur: quomodo aliquid tempor aliter

Expanded text:
Quomodo enim aliquid faceret Pater, nisi per unigenitum Filium? Nec sine Spiritu sancto, quia inseparabilia sunt opera Trinitatis. Ac per hoc quod potestatem Filio dedit quoniam Filius het sine ipso factum est nihil . Sed honorifice et competenter tribuit Patri quod etiam dexteram meam, » et ideo sedit ad dexteram Patris: tanquam paterna jussione, non etiam sua id fecerit potestate. Hoc quidem nisi spiritualiter acceptum fuerit, Filio Pater ad sinistram erit. Quid est autem Patris dextera, nisi aeterna illa ineffabilisque felicitas, quo pervenit Filius hominis etiam carnis immortalitate Deo non sunt, sed secundum effectivam virtutem sapienter et fideliter ctemus, quid intelligemus, nisi ipsum Unigenitum per quem facta sunt omnia? De quo etiam propheta dixit: Et brachium Domini cui revelatum est ? Quomodo autem Filius audit Patrem? quomodo dicuntur a Patre multa verba unico Verbo? quomodo transeunter loquitur ei quem stabiliter loquitur? quomodo aliquid temporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ dñm. nec discipulus suꝑ magistrũ.
Maiora quam ipse fecit dixit eos ẽẽ factu¬
ros: sed in eił ꝑ eos se faciente. non ipsis tam¬
quam exsemet ipsis. Ei quippe cantatur.
Diligam te dñẽ uirtus mea. Sed quae sunt
tandem ista maiora. An forte quod ae¬
gros ipsis transeuntib &iã eoꝵ umbra sa¬
nabat: Maius est enim ut sanet um¬
bra. quã fimbria. Illud perse: hoc per
ipsos. sed utrumq ipse. erumtamen
quando ista dicebat. uerboꝵ suoꝵ opera
commendabat. Sic enim dixerat. Uer¬
ba quae ego loquor uobis. a me ipso non
loquor. Pater autem in me manens facit
opera ipse. Quae opera tunc dicebat. nͥ
uerba quae loquebatur: Audiebant illi¬
& credebant. & eorundẽ uerboꝵ fructus
erat fides illorũ. Uerũtamen euangłizan¬
tibus discipulis non tam pauei quã illi
erant. sed gentes &iam crediderunt. Hȩc
sunt sine dubitatione maiora. Non tam̃
ait maiora horum facietiꝰ. ut solo s apłos

Expanded text:
supra Dominum, et discipulus supra magistrum : supra Dominum, et discipulus supra magistrum : majora quam ipse facit, dicit eos esse facturos; sed in eis vel per eos se faciente, non ipsis tanquam ex seipsis. Ei quippe cantatur, Diligam te, Domine, virtus mea . Sed quae sunt tandem ista majora? An forte quod aegros ipsis transeuntibus, etiam eorum umbra sanabat ? Majus est enim ut sanet umbra quam fimbria . Illud per se, hoc per ipsos; sed tamen utrumque ipse. Verumtamen quando ista dicebat, verborum suorum opera commendabat: sic enim dixerat, Verba quae ego loquor vobis, a meipso non loquor; Pater autem in me manens, ipse facit opera. Quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Audiebant et credebant illi, et eorumdem verborum fructus erat fides illorum: verumtamen evangelizantibus discipulis, non tam pauci quam illi erant, sed gentes etiam crediderunt; haec sunt sine dubitatione majora. Nec tamen ait, Majora horum facietis, ut solos Apostolos
Abbreviated transcription (Latin):
est de aliquo: filius autem ds̃ est quidẽ
patri aequalis. sed de do pͥatre. Ideo ille
ds̃ sed non de do. & lumen sed non delu¬
mine: iste uero ds̃ de đo. lumen de lumi¬
ne. Deniq adiungit et dicit. Non cre¬
ditis qͥaegomn patre. & pater in me est:
Alioquin: ꝓpter opera ipsa credite. Ante
solus philippus arguebatur. nunc autẽ
non ibi cum solum fuisse qui eẽt arguen¬
dus ostenditur. Propter opera ipsa in¬
quit credite. quia ego in patre & pater
in me est. Neq enim si separati e̾cmus
in separabiliter operari ulla ratione pos¬
simus. Sed quid est quod sequitur. amen
amen dico uobis qui credit in me opera
quae ego facio & ipse faciet et maiora hoꝵ
faciet quia ego ad patrem uado et quod
cumq petieritis in nomine meo hoc faciã.
ut glorificetur pater in filio: Si quid pe¬
tieritis me in nomine meo hoc faciam:
Ergo & illa maiora opera seipsum factu¬
rum ẽẽ ꝓmisit. Non se extollat seruuᷤ

Expanded text:
est de aliquo, Filius autem Deus est quidem est de aliquo, Filius autem Deus est quidem Patri aequalis, sed de Patre Deo. Ideo ille Deus sed non de Deo, et lumen sed non de lumine. Iste vero Deus de Deo, lumen de lumine. Denique adjungit et ait: Non creditis quia ego in Patre et Pater in me est? Alioqui propter opera ipsa credite. Ante solus Philippus arguebatur; nunc autem non ibi eum solum fuisse qui esset arguendus ostenditur; propter opera ipsa, inquit, credite, quia ego in Patre et Pater in me est. Neque enim si separati essemus inseparabiliter operari ulla ratione possemus, sed quid est quod sequitur: Amen amen dico vobis, qui credit in me, opera quae ego facio et ipse faciet, et majora horum faciet, quia ego am. Ut glorificetur Pater in Filio, si quid petieritis in nomine meo, hoc faciam. » Ergo et illa majora opera seipsum facturum esse promisit. Non se extollat servus
Abbreviated transcription (Latin):
siani catholica fides Tampnat. sed quod
tam similes sint pater & filius. ut qui unũ
nouerit ambos no uerit. Solemus enim
desimillimis duobus ita loqui eis qͥ unum¬
illorũ uident & qualis sit uolunt nosse.
ut dicamus. Uidistis illum. istũ uidistis
Sic ergo dictum est. qui uidet me uidet
& patrem: non quia ipse sit pater qui fili¬
us. sed quod apatris similitudine innullo
prorsus discrepet filius. Non credis qͥa ego¬
inpatre . &. pater in me est : Cur insimili¬
bus distantiam cupis cernere : Cur in¬
separabiles separatim desideraᷤᷤ nosse. De¬
inde non solum adphilippũ sed ad eosplo¬
uobis. ame ipso non loquor. Pater autẽ
in me manens facit opera ipse. Ergo et
uerba opera sunt. Plane ita est. Nam
profecto qui ꝓximũ loquendo edificat.
bonũ opus operatur. Sed quid est ame¬
ipso non loquor. nisi a me ipso non sum qͥ
loquor: Ei quippe tribuit qui facit de
quo est ipse qui facit. Pater enim ds̃ non

Expanded text:
siani, catholica fides damnat: sed quod siani, catholica fides damnat: sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum noverit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui eis qillorum vident, et qualis sit alius, volunt nosse, ut dicamus, Vidistis istum? illum vidistis. Sic ergo dictum est, Qui videt me, videt et Patrem: non quia ipse est Pater qui Filius, sed quod a Patris similitudine in nullo prorsus discrepet Filius. Nam nisi duo essin Patre, et Pater in me est? Cur in similibus distantiam cupis cernere? cur inseparabiles separatim desideras nosse? Deinde non ad solum Philippum, sed ad eos pluvobis, a meipso non loquor: Pater autem in me manens ipse facit opera. Ergo et verba opera sunt? Plane ita est. Nam profecto qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Sed quid est, a meipso loquor. Ei quippe tribuit quod facit, de quo est ipse qui facit. Pater enim Deus non
Abbreviated transcription (Latin):
uistis me philippe: His ergo qui filiũ
iã nouerant. etiam illud de patre dictum
est. Et amodo cognoscetis eum. & uidistis
eum. Dictum est enim ꝓpter omĩmodam
similitudinem quae illi cum patre est: et
ideo amodo dicerentur nosse patrẽ. quia
nouerant similem filium. Ergo iamsciebant
filium. O si non om̃s. certe quidã eorum
quibus dicitur. Et quo uadoscitiᷤ. & uiã
scitis. Ipse est enim uia. Sed patrẽ nesciebant.
ideo audiunt. Si cognouissetis me: & patrẽ
meũ cognouissetis. Per me utiq & illum:
Alius enim ego sum: alius ille. Sed ne puta¬
rent dissimilem: et amodo in quit cognoᷤ¬
cetis eum et uidistis eum: Uiderunt enĩ
eius simillimũ filium: sed admonendi
fuerant talem eẽ etiã patrem quẽ non¬
dum uidebant. qualis est filius quẽ uide¬
bant. Et adhoc ualet quod postea philip¬
po dicitur. qui me uidet uidet & patrem:
non quod ipse sit & pater & filius quod in
sabellianis qui uocantur & iam patripas¬

Expanded text:
vistis me, Philippe? His ergo qui Filium vistis me, Philippe? His ergo qui Filium jam noverant, etiam illud de Patre dictum est, Et amodo cognoscetis eum, et vidistis eum; dictum est enim propter omnimodam similitudinem quae illi cum Patre est, ut ideo amodo dicerentur nosse Patrem, quia noverant similem Filium. Ergo jam sciebant Filium, etsi non omnes, certe quidam eorum quibus dicitur, Et quo vado scitis, et viam scitis: ipse est enim via. Sed Patrem nesciebant, ideo audiunt, Si cognovistis me, et Patrem meum cognovistis: per me utique et illum. Alius enim ego sum, alius ille. Sed ne putarent dissimilem, Et amodo, inquit, cognoscetis eum, et vidistis eum. Viderunt enim ejus simillimum Filium, sed admonendi fuerant talem esse etiam Patrem quem nondum videbant, qualis est Filius quem videbant. Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur, Qui videt me, videt et Patrem. Non quod ipse esset Pater et Filius, quod in Sabellianis, qui vocantur etiam Patripas
Abbreviated transcription (Latin):
lippus unus ex apłis qui audierant non
in telligens: dñe in quit ostende nobis pa¬
trem. et sufficit nobis. Cui dñs. tanto in¬
quit tẽpore uobiscũ sum et non cognouis¬
tis me philippe. Qui uidet me: uidet et
patrem. Ecce increpat quod tanto tẽpore
cũ ipsis erat. et non cognoscebatur. Nonne
ipse dixerat. & quo ego uado scitis & uiã
scitis. & se nescire dicentes eos hoc scire
conuicerat addendo atq dicendo. egosũ
uia. ueritaset uita: Quomodo nunc dicit
tanto tẽpore uobiscũ sum & non cogno¬
uistis me. cum ꝓfecto et quo iret & uiã
scirent non ob aliud nisi quod ipsum
utiq scirent: Sed facile ista soluitur
questio : si dicamus quod eum aliqui
eoꝵ sciebant. aliqui nesciebant. atq in
his qui nesciebant et philippus erat. et
quod ait & quo ego uado scitis & uiam
scitis illis dixisse in telligatur qui scie¬
bant. non philippo cui dictum est. Tan¬
to tempore uobiscum sum. & non cogno¬

Expanded text:
lippus, unus ex apostolis quid audierit non lippus, unus ex apostolis quid audierit non intelligens; Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis. Cui Dominus: Tanto, inquit, tempore vobiscum sum, et non cognovistis me, Philippe? Qui videt me, videt et Patrem. Ecce increpat quod tanto tempore cum ipsis erat, et non cognoscebatur. Nonne ipse dixerat, Et quo ego vado scitis, et viam scitis; et se nescire dicentes, eos haec scire convicerat, addendo atque dicendo, Ego sum via, veritas et vita? Quomodo nunc dicit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? cum profecto, et quo iret, et viam scirent, non ob aliud nisi quod ipsum utique scirent? Sed facile ista solvitur quaestio, si dicamus quod eum aliqui eorum sciebant, aliqui nesciebant, atque in his qui nesciebant et Philippus erat: ut quod ait, Et quo ego vado scitis, et viam scitis, illis dixisse intelligatur qui sciebant; non Philippo cui dictum est, Tanto tempore vobiscum sum, et non cogno
Abbreviated transcription (Latin):
Sed uia est qua itur. numquid uia ẽ & qͦ
itur. Utrumq autem illoᷤ dixerat sci¬
re: et quo uadit & uiam. Opuᷤ ergo erat
ut diceret ego sum uia. ut ostenderet
eos quia eum scirent uiam scire quam
putauerant se nescire. Quid autẽ opus
erat ut diceret ego sum & ueritas & uita.
cum uia cognita qua iret restaret nosse
quo iret. nisi quia ibat adueritatẽ. ibat
ad uitam:Ibat ergo ad seipsum ꝑse ipsũ.
Et nos quo imus. nisi adipsum. Et qua
imus. nisi ꝑ ipsũ: Ipse igitur ad scipsum
ꝑ ipsum. nos adipsum ꝑ ipsum: immo uͦ
ad patrem et ipse et nos. Nam & de scipso
alibi dicit. Ad patrem uado. Et hoc loco
ꝓpter nos nemo in quit uenit ad patrem.
nisi per me. Ac ꝑ hoc et ipse ꝑscipsum
et ad scipsum et ad patrẽ: et nosꝑipsũ
et ad ipsum et ad patrem. Si cognouissetiᷤ
uissetis. Hoc est quod ait. Nemo uenit
ad patrẽ nisi per me. Deinde subiungit.
Cognoscitis eum. et uidistis eũ. Sed phi¬

Expanded text:
Sed via est qua itur, nunquid via est quo Sed via est qua itur, nunquid via est quo itur? Utrumque autem illos dixerat scire, et quo vadit, et viam. Opus ergo erat ut diceret: Ego sum via: ut ostenderet, eos, quia scirent eum viam scire, quam putaverant se nescire. Quid autem opus erat ut diceret: Ego sum via et veritas, et vita: cum via cognita qua iret, restaret nosse quo iret? nisi quia ibat ad veritatem, ibat ad vitam? Ibat ergo ad seipsum per seipsum; et nos quo imus, nisi ad ipsum? et qua imus, nisi per ipsum? Ipse igitur ad seipsum per seipsum, nos ad ipsum per ipsum: imo vero ad Patrem et ipse ad nos. Nam et de seipso alibi dicit: Ad Patrem vado, et hoc loco propter nos. Nemo, inquit, venit ad Patrem, nisi per me. Ac per hoc et ipse per seipsum, et ad seipsum, et ad Patrem; et nos per ipsum, et ad ipsum, et ad Patrem. Dic mihi, vissetis. Hoc est, quod ait, Nemo venit ad Patrem, nisi per me. Deinde subjungit Et amodo cognoscitis eum, et vidistis eum. Sed Phi
Abbreviated transcription (Latin):
mas. Dnẽ. non scimus quo uadis. et¬
quomodo possumus uiam scire. Utrũq
illos dñs dixerat scire. utrũq dixit iste
nescire: & locũ quo itur. & uiã qua itur.
Sed nescit ille mentiri. Ergo isti sciebant.
adhuc usq nescire. Dicit ei iħe. Ego sum
uia. et ueritas & uita. Quid est fratres:
Ecce audiuimus discipulũ in terrogantẽ.
audiuimus et magistrum docentẽ: et
non dũ capimus &iã post uocẽ sonantẽ
sententiã latitantem. Sed qͥd ñ possumꝰ
capere. Nũquid poterant ei dicere
apłi eius cũ quibus loquebatur. nescimꝰ
te : Proinde si eum sciebant. et uia ipse
est: uiam sciebant. Si cũ sciebant. & ue¬
ritas ipse est: ueritatẽ sciebant. Si cum
sciebant. et uita ipse est: uitam sciebant.
Ecce scire coniuncti sunt quod se scire nes¬
ciebant. Quid igitur & nos in isto sermo¬
ne non cępimus: Quid putatis fr̃s mei
nisi quia dixit. & quo uado scitis & uiam
scitis. Et ecce cognouimus quod sciebant
uiam. quia sciebant ipsum qui est uia.

Expanded text:
mas, Domine, nescimus quo vadis, quomodo possumus viam scire? Utrumque illos Dominus dixerat scire: utrumque dixit iste nescire, et locum quo itur, et viam qua itur. Sed nescit ille mentiri: ergo isti sciebant, adhuc usque nescire. Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Quid est, fratres? Ecce audivimus discipulum interrogantem, audivimus et magistrum docentem, et nondum capimus, etiam post vocem sonantem, sententiam latitantem. Sed quid non possumus capere? Numquid poterant ei dicere Apostoli ejus cum quibus loquebatur, Nescimus te? Proinde si eum sciebant, et via ipse est, viam sciebant: si eum sciebant, et veritas ipse est, veritatem sciebant: si eum sciebant, et vita ipse est, vitam sciebant. Ecce scire convicti sunt quod se scire nesciebant. 2. Quid igitur et nos in isto sermone non cepimus? Quid putatis, fratres mei, nisi quia dixit, Et quo vado scitis, et viam scitis? Et ecce cognovimus quod sciebant viam, quia scie
Abbreviated transcription (Latin):
intelligamus de uerbis dñi posteriorib
priora & consequentib prȩcedentia in
eo qđ audistis apło thomȩ in terroganti
ẽẽ responsũ. Dixerat enĩ prius dñs cum
de mansionibus loqueretur. quaᷤᷤ et ẽẽ
dixit in domo patris sui. & ire se ut prę¬
paret eas. Ubi in telleximus et ẽẽ iã
mansiones ipsaᷤ in praedestinatione. et prȩ¬
parari eaᷤ cũ eoꝵ qui ibi mansuri sunt ꝑ
fidem corda mundant᷑. qm̃ ipsa dĩ domꝰ
ipsi sunt. Et quid est aliud manere in
domo dĩ qua e̾ẽ in populo dĩ. cũ ipse po¬
pulus est in dõ. & ds̃ in eo. Hoc ut prę¬
paret dñs abiit. ut credendo in eum qͥ
non uidetur ea quae inspecie semper fu¬
tura est nunc ꝑfidem mansio p̃paretur.
Propterea ergo dixerat. Et si abiero &
prȩparauero uobis locum: iterum ue nio¬
et accipiã uos ad meipsũ. ut ubi ego

Expanded text:
intelligamus de verbis Domini posterioribus intelligamus de verbis Domini posterioribus priora, et consequentibus praecedentia, in eo quod audistis apostolo Thomae interroganti esse responsum. Dixerat enim superius Dominus, cum de mansionibus loqueretur, quas et esse dixit in domo Patris sui, et ire se ut praeparet eas; ubi intelleximus et esse jam mansiones ipsas in praedestinatione, et praeparari eas cum eorum qui ibi mansuri sunt, per fidem corda mundantur, quoniam ipsa Dei domus ipsi sunt; et quid est aliud manere in domo Dei, quam esse in populo Dei, cum idem populus est in Deo, et Deus in eo? hoc ut praepararet, Dominus abiit; ut credendo in eum qui non videtur, ea quae in specie semper futura est, nunc per fidem mansio praeparetur: propter hoc ergo dixerat, Et si abiero, et praeparavero vobis locum, iterum venioet accipiam vos
Abbreviated transcription (Latin):
de qui sunt xp̃i in pręsentia eiu: deinde
finis cũ tradiderit regnũ do et patri.
id est quos redemit sanguine suo tradide¬
est quod ut prȩpararet abit cũ ꝓfecto
nos ipsos prȩparet. quod non faciet si re¬
liquerit : Agnosco dnẽ ut possũ. Ni¬
mirũ illud significas. quia ut parentur
istȩ mansiones uiuere debet iustus ex
fide. Qui enĩ adño peregrinat᷑. opus ha¬
bet ex fide uiuere: quia ꝑhanc ad speciẽ
contẽplanda parantur. Beati enĩmun¬
do corde. quia ipsi đdm uidebunt. Et. fide
mundat corda eoꝵ. Illud in euangelio.
peregrinant᷑ corda mundant᷑. Quod
non uidet quis credit. Nã si uides: non
est fides. Credenti colligitur meritũ.
uidenti redditur prȩmiũ. Cat gͦ dñs &
paret locũ. eat ne uideatur. lateat ut
credatur. Tunc enim locus paratur: si
exfide uiuatur. Credituᷤᷤ desideretur.
ut desideratus habeatur. Desiderium
dilectionis. prȩparatio est mansionis.
Nc̃ est dilectissimi ut quantũ ualemus łi

Expanded text:
de qui sunt Christi in praesentia ejus, deinde finis, cum tradiderit regnum Deo, et Patri ; id est, quos redemit sanguine suo, tradideest quod ut praepararet abiit, cum profecto nos ipsos praepararet, quod non faciet si reliquerit? Agnosco, Domine, ut possum: nimirum illud significas, quia ut parentur istae mansiones, vivere debet justus ex fide . Qui enim a Domino peregrinatur, opus habet ex fide vivere; quia per hanc ad speciem contemplandam paratur . Beati enim mundo corde, quia ipsi Deum videbunt : et, Fide mundat corda eorum . Illud in Evangelio, peregrinantur, corda mundantur, quod non videt credit: nam si vides, non est fides. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Eat ergo Dominus et paret locum; eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus habeatur: desiderium dilectionis, praeparatio est mansionis. nc est dilectissimi, ut quantum valemus,
Abbreviated transcription (Latin):
coᷤ uocauit. Et tamen ait apłs. Elegit
nos ante constitutionem mundi. pręde¬
stinando utiq non uocando. Quoᷤ autẽ
prędestinauit: illos et uocauit. Elegit
prȩdestinando ante mundi constitutio¬
nem : elegit uocando ante mundi con¬
su̾mationẽ. Sic et mansioneᷤ prȩparauit.
& prȩparat : nec alias. sed quas prȩpara¬
uit has prȩparat qui fecit quȩ futura
sunt. Quas pręparauit prȩdestinando.
prȩparat operando. Quid putamus esse¬
domũ dĩ. nisi tẽpłu dĩ: Quod autẽ sit.
in terrogetur apłs. et respondeat. Tẽpłu

Expanded text:
eos vocavit : et tamen ait Apostolus, Elegit eos vocavit : et tamen ait Apostolus, Elegit nos ante mundi constitutionem : praedestinando utique, non vocando. Quos autem praedestinavit, illos et vocavit : elegit praedestinando ante mundi constitutionem, elegit vocando ante mundi consummationem. Sic et mansiones praeparavit et praeparat; nec alias, sed quas praeparavit, has praeparat, qui fecit quae futura sunt: quas praeparavit praedestinando, praeparat operando. Jam domum Dei, nisi templum Dei? Quod autem sit, interrogetur Apostolus, et respondeat: Templum
Abbreviated transcription (Latin):
et uiã scitis. Quomodo uadit & parat
locũ. si iã multȩ mansiones sunt: Si quo¬
minus dixisset uado parare. ut si adhuc
parandus ẽ. cur non merito dixisset ua¬
do parare. An istę mansiones et sunt &
parande sunt.Si quominus essent: dixis¬
set uado parare. Et tamen qui a ita sunt
ut parande sint: non eas uadit parare si¬
cut sunt. Sed si abierit & prȩparauerit
sicut futurȩ sunt: itcrũ ueniens accipi&
suos ad seipsũ. ut ubi est ipse sint & iam
ipsi. Quo modo ergo mansiones in domo
patris non aliȩ sed ipsȩ et sine dubio iã
sunt sicut parandę non sint. et non du
sunt sicut parande sunt. Quomodo pu
tamus. nisi quomodo etiã ꝓpheta prȩdi¬
cat đm qui facit quae futura sunt :
sunt. Ergo et facit ea. et facturuᷤ ẽ ea.
Nam neq facta sunt si ipse non fecit:
neq futura sunt si ipse non fecerit. Fecit
ergo ea prȩdestinando. facturuᷤ ẽ operan¬
do: sicut discipulos quando elegerit sa¬
tis indicat euangłm. Tunc utiq quando

Expanded text:
et vos sitis. Quomodo vadit et parat locum, si tam multae mansiones sunt? Si quominus dixisset, Vado parare; aut si adhuc parandus est, cur non merito dixisset, Vado parare? An istae mansiones et sunt, et parandae sunt? Si quo minus enim essent, dixisset, Vado parare. Et tamen quia ita sunt ut parandae sint, non eas vadit parare sicut sunt: sed si abierit et paraverit sicut futurae sunt, iterum veniens accipiet suos ad seipsum, ut ubi est ipse, sint etiam ipsi. Quomodo ergo mansiones in domo Patris non aliae, sed ipsae, et sine dubio jam sunt sicut parandae non sunt, et nondum suntamus, nisi quomodo etiam propheta praedicat Deum, quia facit quae futusunt . Ergo et fecit ea, et facturus est ea. Nam neque facta sunt, si ipse non fecit: neque futura sunt, si ipse non fecerit. Fecit ergo ea praedestinando, facturus est operando. Sicut discipulos quando elegerit, satis indicat Evangelium; tunc utique quando
Abbreviated transcription (Latin):
bitur ab illa domo ubi mansionẽ ꝓsuo
quisq accepturuᷤ ẽ merito: ut qm̃ ds̃¬
singuli cõmune sit om̃ib Sic enĩ quisq
etiã ipse habet. cũ amat in altero quod
ipse non habet. Non crit itaq aliqua in¬
uidia imparis claritatis. qm̃ regnabit
in omĩb unitaᷤ caritatis. Et si abiero¬

Expanded text:
bitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo bitur ab illa domo, ubi mansionem pro suo quisque accepturus est merito. Desinguli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. Hi
Abbreviated transcription (Latin):
qũa hominis timerent. & ideo turbaren¬
tur : consolatur eos etiam đm se esse con¬
testans. Creditis in quit in đm. et in me
credite. Consequens ẽ enim. ut si in dm
creditis: et in me credere debeatis. Quod
Sed quid est quod sequitur in domo pa¬
tris mei multȩ mansiones sunt. nisi quia
et sibi metuebant.Unde audire debue¬
runt. non turbetur cor urm. Quis enĩ
eorũ non metueret. cũ petro dictũ esset
fidentiori atꝙ promptiori. non canta¬
bit gallus donec me ter neges: Tamquã
ergo eent ab illo perituri. merito tur¬
babantur. Sed cũ audiunt. in domo pa¬
tris mei mansiones multȩ sunt si quomi¬
nus dixissem uobis quia uado parare
uobis locũ : aꝑturbatione recreantur
certi ac fidentes etiã post pericula tẽp¬
tationũ se apiid đm cũ xp̃o ẽẽ mansuros.
quia et alius ẽ alio fortior. alius alio
sapientior. aliuᷤ alio iustior. alius alio
sanctior. In domo patris mei multae
mansiones sunt. Nullus meoꝵ aliena¬

Expanded text:
quam homines timerent, et ideo turbarentur, consolatur eos, et Deum se esse contestans. « Creditis, inquit, in Deum? et in me credite. » Consequens est enim ut, si in Deum creditis, et in me credere debeatis. Quod Sed quid est quod sequitur: In domo Patris mei mansiones multae sunt? nisi quia et sibi metuebant: unde audire debuerunt: Non turbetur cor vestrum. Quis enim eorum non metueret, cum Petro dictum esset, fidentiori atque promptiori: Non cantabit gallus, donec ter me neges? Tanquam ergo essent ab illo perituri, merito turbabantur. Sed cum audiunt: In domo Patris mei mansiones multae sunt, Si quominus dixissem vobis quia vado parare vobis locum, a perturbatione recreantur, certi ac fidentes etiam post pericula tentationum se apud Deum cum Christo esse mansuros: quia et si alius alio fortior, alius alio sapientior, alius alio justior, alius alio sanctior, in domo Patris mei multae mansiones sunt. Nullus eorum aliena
Abbreviated transcription (Latin):
ad riumerum uidicum se ꝑtinere de monstrat
cum dicit. Nescitis quia angłos iudicabimus:
De ipsis quoq uidicandis in hoc numero duodena¬
rio similis causa est. Non enim quia dictum
est iudicantes duodecim tribus isrł: tribus
leui quae tertia decima est ab eis udicanda
non erit. aut solum illum popłm non etiam
gentes cȩteras iudicabunt. Quod autem ait
in regeneratione: ꝓculdubio mortuoꝵ resur¬
rectionem nomine uoluit regenerationis in¬
telligi. Sic enim caro nrã regenerabitur per
in corruptionem: quem ad modum ost anima
nr̃a regenerata perfidem:¬

Expanded text:
ad numerum iudicum se pertinere demonstrat, ad numerum iudicum se pertinere demonstrat, cum dicit: nescitis quia angelos iudicabimus? de ipsis quoque iudicantes in hoc numero duodenario similis causa est. non enim quia dictum est: iudicantes duodecim tribus Israhel, tribus Leui, quae tertia decima est, ab eis iudicanda non erit aut solum illum populum, non etiam gentes ceteras iudicabunt. quod autem ait: in regeneratione, procul dubio mortuorum resurrectionem nomine noluit regenerationis intellegi. sio enim caro nostra regenerabitur per incorruptionem, quemadmodum est anima nostra regenerata per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
hominis in sede maiestatis suȩ: sede¬
bitis et uos suꝑ sedes duo decim
uidicantes duodecim tribus isrł. Hic disci¬
mus cum suis discipulis iudicaturum iłim.
Unde & alibi iudeis dixit. Si ergo ego inbeel¬
Arebub cicio dȩ monia. filii ur̃i in quo eiciunt:
Ideo ipsi iudices erunt ur̃i. Nec qm̃ super
duo decim sedes sessuros esse ait duodecim solo
homines cum illo udicaturos putare debemꝰ.
Duodenario quippe numero uniuersa qued̃ã
significata est iudicantium multitudo ꝓpter
duas partes numeri septenarii: quo significa¬
tur plerumꝙ uniuersitas. Quae duȩ partes
id est tria & quatuor altera ꝑ alteram partẽ¬
multiplicatę duodecim faciunt. Ilam &
quattuor ter & tria quater duodecim sunt.
Et si qua alia huius duodenarii numeri quȩ
ad hoc ualeat ratio repperitur. Alioquin:
qm̃ in locum iudȩ traditoris apłm mathiam
legimus ordinatum. apłs paulus qui plus
omnibus illis laborauit ubi adiudicandum
sedeat non habebit. qui ꝓfecto cum aliiꝰ scĩs

Expanded text:
nis in sede maiestatis suae, sedebitis et uos super sedes duodecim iudicantes duodecim tribus Israel. Hic discimus cum suis discipulis iudicaturum Iesum. Unde et alibi Iudaeis dixit: Si ego in Beelzebub eicio daemonia, filii uestri in quo eiciunt? Ideo ipsi iudices erunt uestri. duodecim sedes sessuros esse ait, duodecim solos homines cum illo iudicaturos putare debemus. duodenario quippe numero uniuersa quaedam significata est iudicantium multitudo propter duas partes numeri septenarii, quo significatur plerumque uniuersitas: quae duae partes, id est tria et quattuor, altera per alteram multiplicatae duodecim faciunt. nam et quattuor ter et tria quater duodecim sunt, et Si qua alia huius duodenarii numeri quae ad hoc ualeat ratio reperitur. alioquin quoniam in locum Iudae traditoris apostolum Matthian legimus ordinatum, apostolus Paulus, qui plus illis omnibus laborauit, ubi ad iudicandum sedeat non habebit. qui profecto cum aliis sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
nichil de eius suauitate gustass&. Audi¬
endo autem dicentẽ sibi ꝓpheticũ spm̃
gustate & uidete qua suauis est dñs. accȩ¬
pit quandam suꝑnę dulcedinis portionẽ.
& in amorẽ castissimȩ uoluntatis ex arsit:
ut spretis om̃ibus temporalib ad edendã
bibendamq iustitiã toto accenderetur
affectu & illius primi mandati apprehen¬
deret ueritatẽ dicentis. diliges dñm dm̃ tux̃
ex toto corde tuo & ex tota m̃te tua & ex¬

Expanded text:
nihil de ejus suavitate gustasset. Audinihil de ejus suavitate gustasset. Audiens autem dicentem sibi propheticum spiritum: Gustate et videte, quoniam suavis est Dominus , accepit quamdam supernae dulcedinis portionem, et in amorem castissimae voluptatis exarsit, ut spretis omnibus temporalibus, ad edendam bibendamque justitiam toto accenderetur affectu, et illius primi mandati apprehenderet veritatem dicentis: Diliges Dominum Deum ex toto corde tuo, et ex tota mente tua, e
Abbreviated transcription (Latin):
talitatis gła uestietur in nullo iam sp̃ui
futura contraria. & cũ uoluntate animi
ꝑfectȩ unitatis habitura consensũ. Tunc
enim exterior homo interioris hominis
erit quieta & in temeratapossesio. tc̃ meis ui¬
dendo do intenta nullis corporeȩ infirmi¬
tatis impedietur obstaculis. Nec ĩa dici
necesse erit corpus quod corrũpit᷑ aggra¬
uat animã. & terrena inhabitatio dẽpri¬
mit sensum multa cogitantẽ: qm̃ habita¬
tori suo non reluctabitur terra. nec
immoderatũ aliquid contra imperium
sui rectoris audebit. Possidebunt enim
ilła mites pace ꝑpetua. & nichil umquã
cit. Beati qui esuriunt & sitiunt iustitiã.
qm̃ ipsi saturabuntur. Nichil hȩc esuritio
corporeũ. nichil expetit sitis ista terrenũ:
sed iustitię bono desiderat saturari. & in
omium occultoꝵ introducta secretũ ipso
dño optat impleri. Felix mens quȩ hunc
concupiscit cẏbum. & ad talem estuat
potum. Quem utiq non expeteret. si

Expanded text:
talitatis gloria vestietur, in nullo jam spiritui talitatis gloria vestietur, in nullo jam spiritui futura contraria, et cum voluntate animi perfectae unitatis habitura consensum. Tunc enim exterior homo interioris hominis erit quieta et intemerata possessio; tunc mens videndo Deo intenta nullis corporeae infirmitatis impedietur obstaculis, nec jam dici necesse erit: Corpus quod corrumpitur aggravat animam, et terrena inhabitatio deprimit sensum multa cogitantem : quoniam habitatori suo non reluctabitur terra, nec immoderatum aliquid contra imperium sui rectoris audebit. Possidebunt enim illam mites 370 pace perpetua, et nihil umquam cit: Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur . Nihil haec esuritio corporeum, nihil expetit sitis ista terrenum; sed justitiae bono desiderat saturari, et in omnium occultorum introducta secretum, ipso Domino optat impleri. Felix mens quae hunc concupiscit cibum, et ad talem aestuat potum; quem utique non expeteret, si
Abbreviated transcription (Latin):
munis: nec beatum quem quã faciunt ista
lamenta. quac totius humani generis de¬
ploratione funduntur. Alia ratio est sc̃oꝵ
gemituũ. alia beatarũ causa lacr̃imarũ.
Religiosa tristitia aut alienũ peccatum
luget aut ꝓpriũ. nec de hoc dolet quod
diuina iustitia agitur: sed de eo meret qđ
humana iniquitate committitur. Ubi
magis plangendus est faciens maligna
quam patiens: quia in iustum malitia sua
demergit ad poenã. iustũ autẽ tolerantia
mites. qm̃ ipsi hereditate possidebunt
terram. Mitib atq mansuetis. humilib
ac modestis & ad omiũ in iuriarũ tole¬
rantiã p̃paratis possidenda terra ꝓmittitur.
Nec parua estimanda t̃ hȩc aut uilis here¬
ditas. tamquã a celesti habitatione discre¬
ta sit: cum regnum celoꝵ non alii intelli¬
guntur intrare. Terra ergo promissa mi¬
tib & in possessionẽ danda mansuetis. caro
scõrũ ẽ: quar obhumilitatis meritum
felici resurrectione mutabit᷑. & immor¬

Expanded text:
munis; nec beatum quemquam faciunt ista munis; nec beatum quemquam faciunt ista lamenta quae totius humani generis deploratione funduntur. Alia ratio est sanctorum gemituum, alia beatarum causa lacrymarum. RELIGIOSA tristitia aut alienum peccatum luget aut proprium; nec de hoc dolet quod divina justitia agitur, sed de eo moeret quod humana iniquitate committitur; ubi magis plangendus est faciens maligna quam patiens, quia injustum malitia sua demergit ad poenam, justum autem tolerantia mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram . Mitibus atque mansuetis, humilibus ac modestis, et ad omnium injuriarum tolerantiam praeparatis possidenda terra promittitur. Nec parva aestimanda est haec aut vilis haereditas, tamquam a coelesti habitatione discreta sit, cum regnum coelorum non alii intelligantur intrare. Terra ergo promissa mitibus, et in possessionem danda mansuetis, caro sanctorum est, quae ob humilitatis meritum felici resurrectione mutabitur et immor
Abbreviated transcription (Latin):
tius: Non habet prȩsidia pecuniar: sed
habet dona naturae. Quem debilẽ edidit
mater ex utero. sanum petrus fecit ex uer¬
bo. & qui imaginem cęsaris innum mo
non dedit. imaginem xp̃i in homine refor¬
mauit. Huius autem thesauri opibus non
solum ille adiutus est: cui gressus est reddi¬
tus. sed &iam quinq milia uirorũ: quae
tunc ad exhortationẽ apłi ob eiusdem cura¬
tionis mirationisq miraculum credider̃t̃.
Et ille pauꝑ qͥ ñ habebat qđ petenti dar&.
tantã dedit diuinȩ grãe largitatẽ: ut quẽ
ad modum unũ hominẽ redintegrauit
inpedib sic tot milia credentiũ san ar&
in cordibus. facer&q eos in xp̃o alacres qͦs
in iudaica ꝑfidia inuenerat claudicantes.
Post prȩdicationẽ huius felicissimȩ pauꝑta .xii.
tis addidit dñs dicens. Beati quilugent.
qm̃ ipsi consolabunt᷑. Luctus hic dilectissi¬
mi cui consolatio ȩterna promittitur.
non est cum huius mundi affectione com¬

Expanded text:
tius? Non habet praesidia pecuniae, sed tius? Non habet praesidia pecuniae, sed habet dona naturae. Quem debilem edidit mater ex utero, sanum fecit Petrus ex verbo; et qui imaginem Caesaris in nummo non dedit, imaginem Christi in homine reformavit. Hujus autem thesauri opibus non solum ille adjutus est cui gressus est redditus, sed etiam quinque millia virorum, qui tunc ad exhortationem Apostoli ob ejusdem curationis miraculum crediderunt . Et ille pauper qui non habebat quod petenti daret, tantam dedit dadmodum unum hominem redintegrarat in pedibus, sic tot millia credentium sanaret in cordibus, faceretque eos in Christo alacres, quos in Judaica perfidia invenerat claudicantes. CAP. IV. Post praedicationem hujus felicissimae paupertatis, 369 addidit Dominus, dicens: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Luctus hic, dilectissimi, cui consolatio aeterna promittitur, non est cum mundi hujus afflictione com
Abbreviated transcription (Latin):
xi. bonis inueniuntur aequales. Beata igit᷑
illa pauꝑtas quar rerum temporalium
amore non capitur. nec mundi opibus au¬
geri appetit : sed cęlestib bonis ditescere
prębuerunt. qui omnia sua sine dilatio¬
ne relinquentes aduocem cęlestis magistri
a captura piscium inpiscatores hominũ
alacri conuersione mutati sunt. &mul¬
tos suisimiles fidei sue imitatione fecer̃t̃.
quando illis primitiuis ȩccłȩ unum cor
Qui uniuersis rebus suis possessionibusq
distractis. ꝑ deuotissimã pauꝑtatẽ bonis
ditabantur ȩternis: & ex apłica prȩdica¬
tione gaudebant nichil habere de mun¬
do. & om̃a possidere cum xp̃o. Hinc bea¬
tus apłs petrus cum ascendens ad tempł̃y
a claudo elemosynã posceretur. argentũ
inquit & aurum non est michi: qđ autẽ
habeo hoc do tibi. In nomine iħu xp̃i nara¬
reni surge & ambula. Quid hac humilita¬
te sublimius: Quid hac pauꝑtate locuple¬

Expanded text:
us bonis inveniuntur aequales. Beata igitur us bonis inveniuntur aequales. Beata igitur illa paupertas, quae rerum temporalium amore non capitur, nec mundi opibus augeri appetit, sed coelestibus bonis ditescere praebuerunt, qui omnia sua sine differentia relinquentes, ad vocem coelestis magistri, a captura piscium in piscatores hominum alacri conversione mutati sunt , et multos sui similes fidei suae imitatione fecerunt, quando illis primitivis Ecclesiae filiis qui universis suis rebus possessionibusque distractis, per devotissimam paupertatem bonis ditabantur aeternis, et ex apostolica praedicatione gaudebant nihil habere de mundo, et omnia possidere cum Christo. Hinc beatus Petrus apostolus, cum ascendens in templum a claudo eleemosyna posceretur, Argentum, inquit, et aurum non est mihi, quod autem habeo, hoc tibi do: In nomine Jesu Christi Nazareni surge et ambula . Quid hac humilitate sublimius? quid hac paupertate locuple
Abbreviated transcription (Latin):
intelligenda pauperum qualitate: et
sufficere uideretur ad ꝓmerendũ regnũ
cȩlorum ea sola in opia qua multi sub du¬
ra & graui necessitate patiuntur. Ded cum
ait. brati pauperes spũ: ostendit eis regnũ
cȩlorũ tribuendum. quos humilitaᷤᷤ com¬
mendat animoꝵ magis qũa in digentia fa¬
cultatum. Dubitari autem non potest
quod humilitatis istius bonũ facilius pau¬
peres quã diuites assequant᷑: dũ & illis
intenuitate amica est mansuetudo. &
istis in diuitiis familiaris elatio. Uerumta¬
men & inplerisq diuitib inuenitur hic
animus. qui abundantia sua non adtu¬
morẽ suꝑbiȩ sed ad opera benignitatis uta¬
tur : idq ꝓ lucris maximis numeret. qđ
ad releuandam miseriam alieni laboris
impenderit. Omĩ generi atq ordini ho¬
minum datur in hac uirtute consortiũ:
quia possunt ẽe ꝓposito pares & impares
censu. Nec inter est quantũ sint interre¬
na facultate dissimiles : qui inspiritalib¬

Expanded text:
intelligenda pauperum qualitate; et intelligenda pauperum qualitate; et sufficere videretur ad promerendum regnum coelorum ea sola inopia quam multi sub gravi et dura necessitate patiuntur. Sed cum dicit, Beati pauperes spiritu, ostendit eis regnum coelorum tribuendum quos humilitas commendat animorum magis quam indigentia facultatum. Dubitari autem non potest quod humilitatis istius bonum facilius pauperes quam divites assequantur: dum et illis in tenuitate amica est mansuetudo, et istis in divitiis familiaris elatio. Verumtamen et in plerisque divitibus invenitur hic animus qui abundantia sua 368 non ad tumorem superbiae, sed ad opera benignitatis utatur, idque pro lucris maximis numeret quod ad relevandam miseriam alieni laboris impenderit. Omni generi atque ordini hominum datur in hac virtute consortium, quia possunt esse proposito pares, et impares censu; nec interest quantum sint in facultate terrena dissimiles, qui in spiritalib
Abbreviated transcription (Latin):
ut impleretur quod fuerat ꝓphete hie¬
illos dicit dns dabo leges meas insensu ip¬
sorum. & in corde ipsorũ scribam eaᷤ: Qui
ergo locutus fuerat moysi locutus est &
apłis. & in cordib discipuloꝵ uelox scriben¬
tis uerbi manus noui testamenti de creta
condebat nulla ut quondam circum fusa
nubium crassitudine. neq ꝑ terribiles sonoᷤ
atq fugores populo ab accessu montis ab¬
sterrito. sed patente ad aures circums tan¬
tium tranquillitate colloquii: ut ꝑ gratiȩ
lenitatem remoueretur legis asperitaᷤ. &
sp̃s adoptionis auferret formidinẽ serui¬
tutis. Qualis igitur doctrina sit xp̃i. sacrȩ
ipsius sententiȩ protestantur: ut qui ad
ȩternam bratudinem ꝑuenire desiderant.
gradus felicissimȩ ascensioniᷤ agnoscant.
Beati in quit pauperes spũ. qm̃ ipsorum
est regnum cȩlorum. De quib pauꝑib
ueritas loqueretur forte esset ãbiguum.
si dicens beati pauperes nichil adderet de

Expanded text:
ut impleretur quod fuerat, propheta Jeut impleretur quod fuerat, propheta Jeillos, dicit Dominus, dabo leges meas in sensu ipsorum, et in corde ipsorum scribam eas . Qui ergo locutus fuerat Mosi locutus est et apostolis, et in cordibus discipulorum velox scribentis Verbi manus novi Testamenti decreta condebat; nulla ut quondam circumfusa nubium crassitudine, neque per terribiles sonos atque fulgores populo ab accessu montis absterrito, sed patente ad aures circumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferret formidinem servitutis. CAP. II. Qualis igitur doctrina sit Christi sacrae ipsius sententiae protestantur: ut qui ad aeternam beatitudinem pervenire desiderant, gradus felicissimae ascensionis agnoscant. Beati, inquit, pauperes spiritu, quoniam ipsorum est regnum coelorum . De quibus pauperibus Veritas loqueretur forte esset ambiguum, si dicens, Beati pauperes, nihil adderet de
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o euangłm regni. & diuersos
ꝑ totam galileam curante lan¬
guores: in omnem sẏriam se uirtu¬
tum eius fama diffuderat. & multȩ ex uni¬
uersa iudea turbe ad cęlestem medicum
confluebant. Quia enim tarda est hu¬
manȩ ignorantiȩ fides ad credenda quae
non uidet & speranda quaȩ nescit. oporte¬
bat diuina cruditione firmandos corpo¬
reis beneficiis & uisibilibus miraculis in¬
citari: ut cuius tam benignã experiebant᷑
potentiam. non ambigerent salutarem
esse doctrinam. Ut ergo exteriores mede¬
las dns adremedia interiora transferret.¬
& post sanitates corporũ curationes opera¬
retur animarũ. segregatus a circumstan¬
tibus turbis secessum uicini montis ascen¬
dit. ad uocatis apłis quos sublimioribus in¬
stitutis ab edito mẏsticę̧ sedis imbueret :
ex ipsa loci atq operis qualitate signifi¬
cansse cẽ qui moysen quonda suo fuiss&
dignatus adloquio. illic quide terribi¬
liori iustitia hic autẽ sacratiori clem̃tia.

Expanded text:
o Evangelium regni, et diversos per totam Galilaeam curante languores, in omnem se Syriam virtutum ejus fama diffuderat; et multae ex universa Judaea turbae ad coelestem medicum confluebant. Quia enim tarda est humanae ignorantiae fides ad credenda quae non videt, et speranda quae nescit, oportebat divina eruditione firmandos corporeis beneficiis et visibilibus miraculis incitari: ut cujus tam benignam experiebantur potentiam, 367 non ambigerent salutarem esse doctrinam. Ut ergo exteriores medelas Dominus ad remedia interiora transferret, et post sanitates corporum curationes operaretur animarum, segregatus a circumstantibus turbis, secessum vicini montis ascendit, advocatis apostolis, quos sublimioribus institutis ab edito mysticae, sedis imbueret, ex ipsa loci atque operis qualitate significans se esse qui Mosen quondam suo fuisset dignatus alloquio: illic quidem terribiliore justitia, hic autem sacratiore clementia,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas tua sicut in cęlo & in terra. Hi
sunt pacifici. hi bene unanimes scẽq
concordes uocandi et̃no nomine filii dĩ.
di & dilectio ꝓximi ut nullas iã aduer¬
sitates sentiat. nulla scandala ꝑtimescat.
sed finito om̃iũ tẽptationũ certamine in
tranquillissima dĩ pace requiescat ꝑdnm

Expanded text:
voluntas tua sicut in coelo et in terra . Hi voluntas tua sicut in coelo et in terra . Hi sunt pacifici, hi bene unanimes, sancteque concordes, vocandi aeterno nomine filii Dei, Dei et dilectio proximi, ut nullas jam adversitates sentiat, nulla scandala pertimescat; sed finito omnium tentationum certamine, in tranquillissima Dei pace requiescat, per
Abbreviated transcription (Latin):
nis ueri sordens acies uidere non poterit.
Et qđ erit iocunditas mentib nitidis. hoc
erit pena maculosis. Declinent᷑ ergo ter¬
renarũ caligines uanitatũ. & ab om̃i squa¬
lore iniquitatis interiores oculi tergant᷑.
ut serenus intuitus tanta di uisione pas
ista dilectissimi non cuius libet consenso¬
nis nec qualiscũq concordiȩ est: sed illiuꝰ
de qua dicit ꝓpheta dauid. Pax multa
micitiarũ uincula & indiscretȩ similitu¬
dines animoꝵ non ueraciter sibi uindi¬
cant. si non cum di uoluntate concor¬
dant. Extra dignitatẽ pacis sunt imꝓ¬
barũ parilitates cupiditatũ. federascelerũ
& pacta uitiorũ. Amor mundi cum dĩ
amore non congruit: nec ad societatem
filioꝵ dĩ ꝑuenit. qui se acarnali genera¬
tione non diuidit. Qui autẽ semꝑ m̃te
cũ dõ sunt solliciti seruare unitatẽ sp̃s
inuinculo pacis: nũquã ab ę̧t̃na lege
dissentiunt. fideli oratione dicentes: fiat

Expanded text:
luminis sordens acies videre non poterit; luminis sordens acies videre non poterit; et quod erit jucunditas mentibus nitidis, hoc erit poena maculosis. Declinentur igitur terrenarum caligines vanitatum, et ab omni squalore iniquitatis oculi tergantur interiores, ut serenus intuitus tanta Dei visione pascista, dilectissimi, non cujuslibet consensionis, nec qualiscumque concordiae est, sed illius de qua dicit propheta David: Pax multa micitiarum vincula, et indiscretae similitudines animorum non veraciter sibi vindicant, si non cum Dei voluntate concordant. Extra dignitatem hujus pacis sunt improbarum parilitates cupiditatum, foedera scelerum et pacta vitiorum. Amor mundi cum Dei amore non congruit, nec ad societatem filiorum Dei pervenit, qui se a carnali generatione non dividit. Qui autem semper cum Deo mente sunt solliciti servare unitatem spiritus in vinculo pacis , 372 numquam ab aeterna lege dissentiunt, fideli oratione dicentes: Fiat
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃iane sapientiȩ. & qualiũ disciplinarũ
artib ad quȩ p̃mia uoceris in tellige.
Miscricorđe te miscđia. iustũ uult c̾ẽ
iustitia: ut increatura sua creator appa¬
reat. & inspeculo cordis humani ꝑlineaᷤᷤ
imitationis ex pressa dĩ imago resplen¬
deat. Secura esto operantiũ fides. ad er̃t
tibi desideria tua. his quae amassine
dilectissimi. cui tantũ p̃miũ p̃paratur.
Quid gͦ ẽ habere cor mundũ. nisi eis qͤ
supra dictae sunt studere uirtutibus:
Uidere autẽ dm̃ quantȩ sit beatitudiniᷤ
quȩ mens concipere. quȩ lingua ualeat
explicare: E tamen hoc consequetur
cũ transformabitur humana natura.
ut non iã ꝑspecułu neq in enigmate sed
facie ad faciẽ ipsam qua nullus homi¬
nũ uidere potuit sicuti est uideat dita¬
tem: & qđ oculus non uidit nec auris¬
audiuit nec in cor hominis ascendit ꝑ
in effabile gaudiũ ęt̃nę contẽplationis
optineat. Merito hȩc beatitudo cordis
ꝓmittit᷑ puritati. Splendorẽ enĩ lumi

Expanded text:
iae dignitatem, et qualium disciplinarum artibus ad quae praemia voceris intellige. Misericordem te misericordia, justum vult te esse justitia, ut in creatura sua Creator appareat, et in speculo cordis humani per lineas imitationis expressa Dei imago resplendeat. Secura est operantium fides, aderunt tibi desideria tua, et iis quae amas sine dilectissimi, cui tantum praemium praeparatur. Quid ergo est habere cor mundum, nisi eis quae supra dictae sunt studere virtutibus? Videre autem Deum quantae sit beatitudinis, quae mens concipere, quae lingua valeat explicare? Et tamen hoc consequetur, cum transformabitur humana natura, ut non jam per speculum, neque in aenigmate, sed facie ad faciem , ipsam quam nullus hominum videre potuit , sicuti est, videat Deitatem: et quod oculus non audivit, nec in cor hominis ascendit , per ineffabile gaudium aeternae contemplationis obtineat. Merito haec beatitudo cordis promittitur puritati. Splendorem enim veri
Abbreviated transcription (Latin):
tas sola non potest emi. Honestas enim
non emitur. sed ad quiritur: quia non
constat prȩtio sed uirtute. Tu igitur qͥ
aurum possides : si placet. bona nr̃a inui¬
cem conferamus. Tu cum peregre ꝓficisce¬
ris. thes auri tui necessario domi remanent
Quib longe att positis. semꝑ trepidus. semꝑ¬
in certus es: ne cum domũ redieris non ha¬
bras quod habrbas. Ita dum semꝑ amissionẽ
corũ metuis. apud conscientiã tuam nu¬
dus & pauꝑ es. Ego autem quocumq iero
mear diuitiȩ me sequentur. nec separari
a me possunt bona: que non terrenospecu
sed thesauro pectoris retinent᷑. Tu cum
recedis esȩculo relinquendo tuas diuitias
perdidisti: ego autem cum michi de hoc
mundo migrare contingit diuiti as meas
mecũ ad paradỹsum ucho. Tuas diuitias
post mortẽ exemplo illius porpurati di¬
uitis ignis & tenebrȩ subsequentur. meas
diuitias exemplo lazari sinus abrahȩ &

Expanded text:
tas sola non potest erui; honestas enim tas sola non potest erui; honestas enim non eruitur, sed acquiritur, quia non constat pretio, sed virtute. Tu igitur qui aurum possides, si placet, bona invicem conferamus. Tu cum peregre ris, thesauri tui necessario 267 domi remanent, quibus longe a te positis, semper trepidus, semincertus es, ne, cum domum redieris, non habeas quae habebas. Ita dum semper amissionem eorum metuis, apud conscientiam tuam nudus et pauper es. Ego autem quocunque iero, meae divitiae me sequuntur, nec separari a me possunt bona, quoniam non terreno specu, sed thesauro pectoris retinentur. Tu cum recedis a saeculo, relinquendo tuas divitias, perdidisti; ego autem, cum mihi de hoc mundo migrare contingit, divitias meas mecum ad paradisum veho; tuas divitias post mortem, exemplo illius purpurati divitis, ignis et tenebrae subsequentur; meas divitias, exemplo Lazari, sinus Abrahae et