comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
norant. Unde et non nulli subdi¬
ti contra hoc manũ reprehensioĩs
mitunt᷑: s auita ꝓtinus ipsa sua
temeritate defitiunt. Leuites ergo
quasi ad uiuans manũ tetendit. s
delinquens uitã ꝑdidit: quia dũ
in firmi quiq fortium facta corri¬
punt. ipsi auiuentium sorte repro¬
bantur. xluii. Ut thesautꝰ mona
dicens. thesaurigate uobis
thesauros in celo. ubi nec eriigo nec
tinea exterminat. Et quomodo
unus qusq ad ꝑfectionem mona¬
chatus ꝑueniat: ipse iterũ dicit. Si uis
ꝑfectꝰ esse uade uende omĩa que habes.
et da pauꝑib: et habebis thesauros in
ceł. et ueni sequere me. Thesaurum
ergo nrm̃ fr̃s in cȩlo ponamus. ubi
hostem et ex pugnatorem non timea¬
mus. Thesaurũ itaq oꝑum uel uir¬
tutũ nr̃arum collocemus in celor ubi
non timeamus occultũ furem. neq
iuolentem raptorem. Patria enĩ nr̃a.
paradisus ẽ. In patria uero nr̃a post¬
modũ recepturi: multiplices nunc bo¬

Expanded text:
norant. Unde et nonnulli subdinorant. Unde et nonnulli subditi contra hoc manum reprehensionis mittunt: sed a vita protinus ipsa, sua temeritate deficiunt. Levites ergo quasi adjuvans manum tetendit: sed delinquens vitam perdidit , quia dum infirmi quique fortium facta corripiunt, ipsi a viventium sorte reprobantur. CAPUT XLVII. Ut thesaurus monadicens: Thesaurizate vobis thesauros in coelo, ubi nec aerugo, nec tinea exterminat . Et quomodo unusquisque ad perfectionem monachatus perveniat, ipse iterum dicit: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus, et habebis thesauros in coelo, et veni et sequere me . Thesaurum ergo nostrum, fratres, in coelo ponamus, ubi hostem et expugnatorem non timeamus. Thesaurum itaque operum vel virtutum nostrarum collocemus in coelo, ubi non timeamus occultum furem, neque violentum raptorem. Patria enim nostra paradisus est. In patria vero nostra postmodum recepturi, multiplices nunc bo
Abbreviated transcription (Latin):
tra scãm eccłam iã spiritalicer
fulget. Si enĩ tu secuire interiꝰ
lit coccus rutilas. cilicium quo
proteg̃is quur accusas: Inter¬
togauit abba ioseph: abbatem
pastorẽ dicens. Dic mͥ quomodo
monachus fiq̃. Et dix illi senex
et infuturo. in omĩ causa dic. quid sũ
ego: ꝙ non uidices quẽquam. fr᷑ in¬
terrogauit abbatẽ pastorem: diceis.
Quid faciam quia pusillanimis fio
dũ sedeo: Dicit ei senex. Hullum
iudices. nullum spernas: neque con¬
dempnes. Hulli detrahas. et dĩti¬
bi prestat quietem. et erit sessio
tua sine ꝑturbatione. Uir qͥdã
scs cũ audisset quendã peccantẽ
fleuit amare et dixit. Iste hodie:
ego crastino. Ueruntamen quali¬
ter quis peccet ante te non iudices¬
eum. s iudica magis temet ipsum
peccatorem: quã illum. Sepe aliqͥd
amaioribus dispensatorie agit᷑: qd̃
a minorib error putatur. Sepe
multa a fortib dicuntur. que id¬
circo infirmi diuidicant: quia ig¬

Expanded text:
tra sanctam Ecclesiam jam spiritualiter tra sanctam Ecclesiam jam spiritualiter fulget. Si enim tu secure interius, ut coccus, rutilas, cilicium quo protegeris, cur accusas? Interrogavit abbas Joseph abbatem Pastorem dicens: Dic mihi quomodo monachus fiam? Et dixit senex: et in futuro, in omni causa dic: Quid sum ego? Et non judices quemquam. Frater interrogavit abbatem Pastorem dicens: Quid faciam, quia pusillanimis fio dum sedeo. Dicit ei senex: Nullum judices, nullum spernas, neque condemnes, nullique detrahas, et Deus tibi praestat requiem, et erit sessio tua sine perturbatione. Vir quidam sanctus cum audisset quemdam peccantem, flevit amare, et dixit: Iste hodie, ego crastino. Verumtamen qualiter vis peccet aliquis ante te, non judices: sed judica magis temetipsum peccatorem, quam illum. Saepe aliquid a majoribus dispensatorie agitur, quod a minoribus error putatur. Saepe multa a fortibus dicuntur, quae idcirco infirmi dijudicant, quia ig
Abbreviated transcription (Latin):
hercedis agimus: siea que dili¬
gimus in quantũ possumus non
imitamur. Hrã nimirũ sunt bo¬
na alioꝵ que et sumitari non pos¬
sumus. in aliis amemus. et aman¬
ti. ꝓp̃ria fiunt: queq amant᷑ in
nobis. Qui igit᷑ magnis uͥtuti¬
prepositoꝵ suoꝵ uitã despicere
non debent: cũ uacare eos rebus
exteriorib uident. Quia hoc qͣd
ipsi securi intima penetrant. ex
illoꝵ aduimento est: qui contra
ꝑcellas huiꝰ scłi exteriꝰ laborant.
Quã enĩ candoris sui grãm reti¬
neret. si bẏssũ pliuua tangeret:
Aut quid fulgoris atq claritatis
coccus uł iacẏnc̾tus oftenderet.
si hec susceptus puluis fedaret.
sit ergo desuꝑ textura cilicii for¬
tis ad puluerem. sit inferius coloꝵ
hyacinctinus aptus ad decorem.
Quent eccłam: qui solis rebus
spiritalibus uacant. Tegant ec¬
clesiam: quos et labor rerũ corꝑa¬
lium grauat. Hequaquã ergõ
contra rectorẽ sim̃ exteriora
agentem murmuet. his qui in¬

Expanded text:
mercedis agimus; si ea quae dilimercedis agimus; si ea quae diligimus, in quantum possumus, non imitamur. Nostra nimirum sunt bona aliorum, quae et si imitari non possumus in aliis amamus, amantium fiunt, quaeque amantur in nobis. Qui igitur magnis virtutipraepositorum suorum vitam despicere non debent, cum vacare eos rebus exterioribus vident: quia hoc quod ipsi securi intima penetrant, ex illorum adjumento est, qui contra procellas hujus saeculi exterius laborant. Quam enim candoris sui gratiam retineret, si byssum pluvia tangeret? Aut quid fulgoris atque claritatis coccus vel hyacinthus ostenderet, si haec susceptus pulvis foedaret? Sit ergo desuper textura cilicii fortis ad pulverem, sit interius color hyacinthinus, aptus ad decorem. Ornent Ecclesiam qui solis rebus spiritalibus vacant. Tegant Ecclesiam, quos et labor rerum corporalium gravat. Nequaquam ergo contra rectorem suum exteriora agentem murmuret is qui in
Abbreviated transcription (Latin):
sunt subditi: ne prepositoꝵ
suoꝵ uitam temere si quid eos
fortasse agere reprehensibiliter
uident rep̃hendant: ne unde rec¬
te mala redarguunt. in de ꝑelati.¬
onis in pulsum in ꝓfundiora mer¬
gant᷑. Ammonendi sunt subditi:
ne cũ culpas prepositoꝵ consid̾at̃.
contra eos audatiores fiant: sed sic
Ciqua ualde sunt eoꝵ praua apud
Semet ipsos diuidicent. ut tanen
diuino timore constricti: ferresub
eis uigũ reuerentie non recuseñ.
Ammonendi sunt beniuoli subditi.
ut sic alienis bonis congaudeant:
quatenꝰ habere et ꝓpria concupis¬
cant. sic ꝓximoꝵ facta diligendo
laudant: nit etiã unitendo multi¬
plicent. ne in hoc presentis uite
stadio. ad certamen alienũ deuo¬
N factores. sed pigri expectato¬
res assistunt: eo post certamen
sine p̃mio remaneant. quo nunc
incertamine non laborant: et tc̃
eoꝵ palinas afflcti respitiant.
in quoꝵ nunc labore otiosi ꝑdu¬
rant. Ualde peccamus: si alieua
bene gesta non diligimus. s nil

Expanded text:
nt subditi ne praepositorum suorum vitam temere, si quid eos fortasse agere reprehensibiliter vident, reprehendant, ne unde recte mala redarguunt, inde per elationis impulsum in profundiora mergantur. Admonendi sunt subditi, ne cum culpas praepositorum considerant, contra eos audaciores fiant: sed sic si qua valde sunt eorum prava apud semetipsos dijudicent, ut tamen divino timore constricti, ferre sub eis jugum reverentiae non recusent. Admonendi sunt benevoli subditi, ut sic alienis bonis congaudeant, quatenus habere et propria concupiscant, sic proximorum facta diligendo laudent, ut etiam imitando multiplicent, ne si in hoc praesentis vitae stadio ad certamen alienum devoti fautores, sed pigri spectatores assistunt eo post certamen sine bravio remaneant, quo nunc in certamine non laborant, et tunc eorum palmas afflicti respiciant, in quorum nunc labore otiosi perdurant. Valde peccamus; si aliena bene gesta non diligimus, sed nil
Abbreviated transcription (Latin):
me. Ergo scĩficat nos sicut et
ipse sc̃s est: sed ille sc̃s eternita¬
te noi scĩfide. Temꝑe enĩ an
uxoris uiri ordinabant᷑. Modo
autẽ quia scitatis scã creuit
munditia: ab om̃i carnali con¬
sortio. om̃s illos sacrorũ regła pro¬
hibet canonum. Nam et in ueteri
testamento. eo temꝑe tantum qͦ

Expanded text:
me . Ergo sanctificat nos, sicut et me . Ergo sanctificat nos, sicut et ipse sanctus est . Sed ille sanctus aeternitate, nos sancti fide. Tempore enim antuxoris viri ordinabantur : modo autem quia sanctitatis causa crevit munditia ab omni carnali consortio omnes illos sacrorum regula prohibet canonum. Nam et in Veteri Testamento eo tempore tantum q
Abbreviated transcription (Latin):
miliariter se plusqũa ceteris pee¬
catoribus consotiantͤ demones.
quia ꝑluxuriam carnis suis eos
diabolus constringit catenis: ut
a deo seꝑati. demonibq sotiati:
regnũ celoꝵ habere non possint
cum scĩs. De hac scificationis
uirtute: sic et ioħs apłs ait.
Omĩs qui habet spem hanc ineo:
scificat se sicut et ille sc̃s est. Mul¬
ti se dicunt spem habere uite cȩ¬
lestis in xp̃o: s hanc confessionẽ
negligenter uiuendo euacuanł.
Manifestũ aut̃ de se inditium
spei suꝑne exhibet. qui bonis ope¬
ram dare actib studet: certus
quia non aliter ad similitudinẽ
dei quis infuturo ꝑueniet. nisi
dei sc̃itatem in presenti se scifi¬
cando. id est ab negando impie¬
tatem. et secłaria desid̾ia: sobrie
alit̃ et iuste. et pie uiuendo um¬
scĩficat se quantũ potest ipsũ
intuendo: et eiꝰ ꝑ omĩa grãm
flagitando qui ait: sine me ni¬
chił potestis facere: eiq dicendo
ad uitor meis esto ne derelinqͦs

Expanded text:
miliariter se plus quam caeteris pecmiliariter se plus quam caeteris peccatoribus consociant daemones, quia per luxuriam carnis suis eos diabolus constringit catenis, ut a Deo separati daemonibusque sociati, regnum coelorum habere non possint cum sanctis. De hac sanctificationis virtute sic et Joannes apostolus ait: Omnis qui habet spem hanc in eo, sanctificat se, sicut et ille sanctus est . Multi se dicunt spem habere vitae coelestis in Christo, sed hanc confessionem negligenter vivendo evacuant. Manifestum autem de se indicium spei supernae exhibet, qui bonis operam dare actibus studet, certus quia non aliter ad similitudinem Dei quis in futuro perveniet, nisi Dei sanctitatem in praesenti se sanctificando, id est, abnegando impietatem et saecularia desideria, sobrie autem et juste et pie vivendo imsanctificat se quantum potest ipsum intuendo, et ejus per omnia gratiam flagitando qui ait: Sine me nihil potestis facere , eique dicendo: Adjutor meus esto, ne derelinquas
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃i creatoris consistit.: sicut scriptũ
est. Scĩmonia et magnificentia: in
scificatione eiꝰ. Hinc et dñs ait.
Custodite precepta mea. et facite
e: ego dñs qui scĩfico uos. Que
uirtus scĩficationis quã uis om̃ib
in esse debeat xp̃ianis: maxime
tamen orclini conuenit. et conde¬
cet sacerdotali. Unde et dñs mo¬
ysi ait. Uesties aaron et filios eiꝰ
et scificabis illos: ut sac̃dotio fun¬
gant᷑ michi. et ne contaminetur
sacerdos in mortibus. quia consecra¬
tus deo suo panes ꝓpositioĩs offeit.
Sit ergo scs. quia et ego sc̃s sum
dñs: qui scĩfico uos. Uere enĩ nisi
corde et corꝑe scĩficato deo sacrifici¬
um a sacerdote offeratur: non erit
ei gratũ qui cor illius a fornicatioĩs
contagio. cognoscit esse pollutum.
Unde et hoc in loco non solũ tesalo¬
afornicatione. quia sicut ꝑ humi¬
litatem mentis custoditur casti¬
ias carnis: ita ꝑsuꝑbiam cordis.
in inmundiciam itur libidinis.
Et ideo luxuriosis atq suꝑbis: fa¬

Expanded text:
cut scriptum est: Sanctimonia et magnificentia in sanctificatione ejus . Hinc et Dominus ait: Custodite praecepta mea, et facite ea, ego Dominus qui sanctifico vos . Quae virtus sanctificationis, quamvis omnibus inesse debeat Christianis, maxime tamen ordini convenit et condecet sacerdotali. Unde et Dominus Moysi ait: Vesties Aaron et filios ejus, et sanctificabis illos, ut sacerdotio fungantur mihi . Et ne contaminetur sacerdos in mortibus, quia consecratus est Deo suo, et panes propositionis offert. Sit ergo sanctus, quia et ego sanctus sum Dominus, qui sanctifico vos . Vere enim nisi corde et corpore sanctificato Deo sacrificium a sacerdote offeratur, non erit ei gratum, qui cor illius a fornicationis contagio cognoscit esse pollutum. Unde et hoc in loco non solum Thessaloa fornicatione: quia sicut per humilitatem mentis custoditur castitas carnis, ita per superbiam cordis in immunditiam itur libidinis. Et ideo luxuriosis atque superbis fa
Abbreviated transcription (Latin):
aquam biberetis: reliquã pedib
ur̃is turbabatis. et oues meȩ quȩ
conculcata erant pedib ur̃is pas¬
cebantur: et quȩ pedes ur̃i tur¬
bauerant hȩc bibebant: Aquã
cũ fluenta ueritatis recte intelli¬
gentes hauriunt: Sed eandem
aquã pedib turbare est: sẽȩ me¬
ditacionis studia male uiuendo
corrumꝑe: Aquã seilieq eorum
t᷑batam pedib oues bibunt:
cũ subiecti quiq ñ sectant᷑ ũba
quȩ audiunt. sed solaquȩ conspi
fontib in potib lutũ sumunt.
hinc quoq scriptũ est: Prophe¬
cit: facti sunt domui israel i
offendicłm iniquitatis Nemo
quippe amplius in ȩccłia nocet:
quam qui ꝑuerse agens nomen
uel oidinẽ sc̃ĩtatis habet De¬
linquentẽ namq hunc redar¬
guere nullus p̃sumit: et mex¬
emplum culpa uehem̃ter exten¬
ditur. qͣndo ꝓ reuerentia ordi¬
nis peccator honorat᷑ Indigni
autẽ quiq tanti reatus pond̾e
fugerent: si ueritatis senten¬
ciã sollieita cordis aure pensa¬

Expanded text:
aquam biberetis, reliquam pedibus vestris turbabatis: et oves meae, his quae conculcata fuerant pedibus vestris, pascebantur, et quae pedes vestri turbaverant, haec bibebant . Aquam cum fluenta veritatis recte intelligentes hauriunt, sed eamdem aquam pedibus turbare est sanctae meditationis studia male vivendo corrumpere. Aquam scilicet pastorum turbatam pedibus oves bibunt, cum subjecti quique non sectantur verba quae audiunt, sed sola quae consfontibus in potibus lutum sumunt. Hinc quoque scriptum est per prophecit: Facti sunt domui Israel in offendiculum iniquitatis. Nemo quippe amplius in Ecclesia nocet, quam qui perverse agens, nomen vel ordinem sanctitatis habet. Delinquentem namque hunc redarguere nullus praesumit; et emplum culpa vehementer extenditur, quando pro reverentia ordinis peccator honoratur. Indigni autem quique tanti reatus pondera fugerent, si veritatis sententiam sollicita cordis aure pensa
Abbreviated transcription (Latin):
ntib: dicit: Recedite a me oꝑarii ini¬
uitatis: nescio qui estis Pastorũ impi¬
ia uoce ueritatis imerepatur.: cumꝑ
phetã dicitur Ip̃i pastores ignoraue¬
iuit intelligentiam: Quos rursum
ñs detestatur dicens Et tenentes
gem nescierunt me. Et neserigͦ
ab eis ueritas quęrit᷑: ꝙ neseire se
dncipatũ nescientiũ ꝓtestat᷑. quia
ꝑpfecto hi qui ea quȩ sunt dñi ne sei

Expanded text:
entibus dicit: Recedite a me operarii inientibus dicit: Recedite a me operarii iniquitatis, nescio qui estis . Pastorum imperitia voce Veritatis increpatur, cum per Prophetam dicitur: Ipsi pastores ignoraverunt intelligentiam . Quos rursum Dominus detestatur, dicens: Et tenentes legem nescierunt me . Et nesciri ergo se ab eis Veritas queritur, et nescire se principatum nescientium protestatur, quia profecto hi qui
Abbreviated transcription (Latin):
qui intra scãm ȩccłiam ꝑspecien
regiminis głam affectant honore
uideri doctoxes appetunt. trãluade¬
ceteros comcupiseunt: atq artestan¬
te ueritate primas salitaerones in
queriuit Qui susceptũ eurȩ pasto¬
ralis officiĩ ministiare digne tanto
magis nequeunt: qͣnto ad humili¬
tatis magisteriũ. ex sola elatione ꝑ¬
uenerunt: Ip̃a quippe magisterio
linigna confunditur: qͥndo aliud
dicit᷑ q aliuid docetur: Quos eoit.¬
dñs ꝑ ꝓphetã queritur dicens: Ipu
regnauerunt ꝙ non exme: pͥneipes
extiterunt ꝙ nou cognoui: Ex se nãq
a non ex arbitrio summi rectoris reg¬
mant: qui nullis fulti iurtittib nequã¬
q̃m diuinitus uocati. sed sua cupici¬
ne accensi: eulinen regiminis rapi¬
unit potius qͣm adsecunt᷑: Quos tam̃
internus uidex q ꝓuehit et neseit.
quia quos ꝑmittendo tolerat: ꝓfecto
iudicium repbationis ignorat. lli¬
De adse quibdã et post miracła ueni¬

Expanded text:
qui intra sanctam Ecclesiam per speciem qui intra sanctam Ecclesiam per speciem regiminis gloriam affectant honoris; videri doctores appetunt, traaeteros concupiscunt, atque attestante Veriquaerunt ; qui susceptae curae pastoralis officii ministrare digne tanto magis nequeunt, quanto ad humilitatis magisterium ex sola elatione pervenerunt. Ipsa quippe in magisterio lingua confunditur, quando aliud dicitur, et aliud docetur. » Hiritur, dicens: Ipsi regnaverunt, et non ex me; principes exstiterunt, et ego ignoravi . Ex se namque, et non ex arbitrio summi Rectoris regnant, qui nullis fulti virtutibus nequaquam divinitus vocati, sed sua cupidine accensi, culmen regiminis rapiunt potius quam assequuntur. Quos tamen internus judex et provehit, et nescit, quia quos permittendo tolerat, profecto per judicium reprobationis ignorat. Unde ad se quibusdam et post miracula veni
Abbreviated transcription (Latin):
depͥmat. ne hec ante occulti arbits
oculos cumorelationis ertinguat.
Sed quia siuit pleriq mͥ imꝑitia si¬
miles: qui dũ metiri se nescunt. que
non didicerunt docere concupiseĩ
qui pondus magisterii tauto leius
estimant. quanto ium magnitudi¬
nis illuis ignorant: ab ip̃o libri hu¬
ius rep̃hendant᷑ erordio: ut qui
indocłi ac p̃cipites doctrmȩ arcẽ
tenẽre appetunt: ã p̃cipitacionis
suȩ ausib in ip̃a loeutionis nr̃e ia¬
ri p̃sumit᷑: usi itenta pͥus meq¬
tacione discatur.Abimp¬
tis gͦ pastorale magisteriũ qua te¬
meritate suscipitur. quando ars
est artiũ regimen animarum: Q¬
tiora esse neseiat uulnerib iusce¬
rum: Et tam̃ sepe qui nequaquã
spiritalia p̃cepta cognouerunt. ar¬
dis se medicos ꝓfiteri non metiuĩt
dũ qui pignientorũ uim nesciũt
uideri mediei carnis erubesennt
Sed quia actore deo ad religionis
reuerentiã. om̃e iam p̃sentis sesi
culmen inclinat᷑ sunt non iili

Expanded text:
deprimat, ne haec ante occulti arbitrii deprimat, ne haec ante occulti arbitrii oculos tumor elationis exstinguat. Sed quia sunt plerique mihi imperitia similes, qui dum metiri se nesciunt, quae non didicerint docere concupiscunt; qui pondus magisterii tanto levius aestimant, quanto vim magnitudinis illius ignorant; ab ipso libri hujus reprehendantur exordio; ut quia indocti ac praecipites doctrinae arcem tenere appetunt, a praecipitationis suae ausibus in ipsa locutionis nostrae jari praesumitur, nisi intenta prius meditatione discatur. Ab imperitis ergo pastorale magisterium qua temeritate suscipitur, quando 3 ars est artium regimen animarum. Qtiora esse nesciat vulneribus viscerum? Et tamen saepe qui nequaquam spiritalia praecepta cognoverunt, cordis se medicos profiteri non metuunt: dum qui pigmentorum vim nesciunt, videri medici carnis erubescunt. Sed quia auctore Deo ad religionis reverentiam omne jam praesentis saeculi culmen inclinatur, sunt nonnulli
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ gͣuitudine om̃e qd̾ penso
ut ꝙ hȩc qui uacat ineaute non
expetat: ꝙ qui in caute expetit.
adeptum se esse ꝑtimescat Quadri¬
ꝑtita enĩ disputacione liber iste
distinguit᷑: ut ad lectoris sui ani¬
mum: ordinatis alligationib
quasi quib dã passib gradiatur.
Nam cũ rerũ necessitas erposeit᷑:
pensandũ ualde est ad culmen¬
quisq regiminis qualit ueniat.
alq ad hoc rite ꝑueniens qualit̾
uiuat. ꝙ bene uiuens qualit̃ do¬
ceat: et recte docens infirmitatẽ
suã cotidie quanta consideratione
cognoscat. ne aut humilitas ac¬
cessũ fugiat: aut ꝑuentione uit.
contͣdicat: aut uitã doctrina
destruat: aut doctrinã p̃sump¬
dio extollat Prius ergo appentũ
timor temꝑet: post autẽ magistĩ¬
um qð a non querente suscipit᷑
uta cõmendet. ac demde neces¬
se est ut pastoris bonũ qd iuuendo
ostendit᷑: etiam loquendo ꝓpagetur.
ad extremũ nͦ suꝑest: it ꝑfecta que
oꝑa considerat o ppriȩ infirmitatis

Expanded text:
eorum gravedine omne quod penso, ut et haec qui vacat, incaute non expetat; et qui incaute expetiit, adeptum se esse pertimescat. Quadripartita vero disputatione liber iste distinguitur, ut ad lectoris sui animum ordinatis allegationibus quasi quibusdam pastibus gradiatur. Nam cum rerum necessitas exposcit, pensandum quisque regiminis qualiter veniat, atque ad hoc rite perveniens qualiter vivat, et bene vivens qualiter doceat, et recte docens infirmitatem suam quotidie quanta consideratione cognoscat; ne aut humilitas accessum fugiat, aut perventioni vita contradicat; aut vitam doctrina destituat; aut doctrinam praesumptio extollat. 2 Prius ergo appetitum timor temperet: post autem magisterium quod a non quaerente suscipitur, vita commendet; ac deinde necesse est ut pastoris bonum quod vivendo ostenditur, etiam loquendo propagetur. Ad extremum vero superest ut perfecta quaeque opera consideratio propriae infirmitatis
Abbreviated transcription (Latin):
funt: qui in ipa honoris sumimi tãtie
positi. ꝓuidendi itiueris offieutas
fusceꝑunt: quib hi nimiti qui sub¬
sequent᷑ inherent dorsa nominan¬
tur. Obscuratis ergo ociilis dorsum
fleditur: quia eũ lumensciendiȩ ꝑ¬
dunt qui p̃eunt: ꝓfecto ad portan¬
la peccatiorũ onera euruant᷑ qui
quii sollerti cur⁊ spiritalia p̃cepta
ꝑserutant᷑᷑ seo quȩ intelligendo
Benetrant inuendo coneuleãt.
epente docent: quȩ ñ oꝑe sedme¬
dicacione chidicerant. et qd ũbis
p̃dicant: morib impugnant.
Unde fit: ut cũ pastor ꝑ abrũp¬
ta gͣditur: ad pͥcrpiciũ grex sequa¬

Expanded text:
is summi facie positi, providendi itineris officium suscipiunt. Quibus hi nimirum, qui subsequenter inhaerent, dorsa nominantur. Obscuratis ergo oculis dorsum flectitur: quia cum lumen scientiae perdunt qui praeeunt, profecto ad portanda peccatorum onera curvantur qui i solerti cura spiritalia praecepta perscrutantur, sed quae intelligendo penetrant, vivendo conculcant, repente docent quae non opere, sed meditatione, didicerunt, et quod verbis praedicant, moribus impugnant. Unde fit ut cum pastor per abrupta graditur, ad praecipitium grex sequa
Abbreviated transcription (Latin):
rabitur. Quȩ ninitũ pastorũ sepe¬
imꝑitia mertis congrint subrectaꝑ.
qui qͣmus lumen scientiȩ sua cui¬
pa erigente non habeant. distre¬
to tamen iudicio agit᷑: ut ꝑ eorũ
ignorantiã hi etiã qui sequuntur
offendant: hinc namq in euuan¬
Qłio ꝑsemet ip̃am ueritas dicit.
Si eecus cȩ co ducatũ p̃beat. ambo
in foueã cadunt: hinic psalmista ũ

Expanded text:
 Nimirum pastorum imperitia meritis congruit subjectorum, quia quamvis lumen scientiae sua culpa exigente non habeant, districto tamen judicio agitur ut per eorum ignorantiam hi etiam qui sequuntur offendant. Hinc namque in Evangelio per semetipsam Veritas dicit: Si caecus caeco ducatum praebeat, ambo in foveam cadun
Abbreviated transcription (Latin):
głice p̃dicatioĩs uirtutem marti¬
rii apłi meruert̃. Dixit sc̃s g̃goriꝰ.
Quia hec tria exigit d̾s ab om̃i
homine qui ẽ baptismũ consecutꝰ:
Id ẽ fidẽ rectam. ex tota anima
et uirtute: lingue continentiã.
et castitatẽ corꝑis. Dix̃ abba eua¬
grius. Mentẽ errantẽ uł nudatã
solidat lectio: et uigilie. et oratio.
Concupiscentiam uero: marces¬
eere facit esuries. et labor. et so¬
litudo. Iracundiam autem: tepͥ¬
mit psalmodia. et longanimitas.
et misericordia. S hec oportunis
tẽꝑib et mensuris congrius ad¬
hibitis. Que aut̃ non oportu¬
ne itł sine mensura fiuint. ad
paruũ tẽpus profitiunt. lxxxiii.
ollens monachus.
crucem suam. et xp̃m seq̃ns
mortificatis menbris suꝑ t̾rã.
et mundo mortuus. et configura¬
tꝰ morti ihu xp̃i: et in ligno do¬
miniçe passioĩs affixuis. hic con¬
figit᷑ cruci xp̃i. Qui uestigia
eius ita sectat᷑: ut conuersatio¬
nem illiꝰ imitari possit. ut sit
mansuetꝰ sic̃ ille fuit. et mitis

Expanded text:
icae praedicationis, virtutem martyrii apostoli meruerunt. Dixit sanctus Gregorius quia haec tria exigit Deus ab omni homine qui est baptismum consecutus, id est, fidem rectam ex tota anima et virtute, linguae continentiam et castitatem corporis. Dixit abbas Evagrius: Mentem errantem vel nutantem solidat lectio et vigiliae, et oratio. Concupiscentiam vero marcescere facit esuries, et labor, et solitudo. Iracundiam autem reprimit psalmodia, et longanimitas, et misericordia. Sed haec opportunis temporibus et mensuris congruis adhibitis. Quae autem non opportune, vel sine mensura fiunt, ad parvum tempus proficiunt. CAPUT LXXXIII. Tollens monachus crucem suam, et Christum sequens mortificatis membris super terram, et mundo mortuus, et configuratus morti Jesu Christi, et in ligno Dominicae passionis affixus, hic configitur cruci Christi. Qui vestigia ejus ita sectatur, ut conversationem illius imitari possit, ut sit mansuetus sicut ille fuit, et mitis
Abbreviated transcription (Latin):
mortuis. id est ã peccatis. Opera
enĩ inortua: intelligunt᷑ peccata.
Ibi ergo est conscientia bona: ubi
est in nocentia pura. simplicitas tota:
et fides non ficta. Illa procul dubio¬
est conscientia bona ubi non est uitioꝵ

Expanded text:
mortuis , id est, peccatis. Opera mortuis , id est, peccatis. Opera enim mortua intelliguntur peccata. Ibi ergo est conscientia bona, ubi est innocentia bona et pura, simplicitas tota et fides non ficta. Illa est procul dubio conscientia bona, ubi non est vitio
Abbreviated transcription (Latin):
purũ et conscientiã bonã. lxxxiiii¬
lamat eñi scriptura nob̃ dicens:
finis p̾cepti ẽ caritas: de corde puro. et
conscientia bona. funus dicit id est ꝑfec¬
tio p̃cepti: & dociꝰ legis. Caritas gͦ
que uos cleo caros et hominib facit:
et istiꝰ scli contemptores. acbonoꝵ
iñium amatores: fons ẽ om̃ium bo¬
noꝵ et origo charismatũ. et cuncꝰtarũ
ꝑfectio urtutũ Cor autẽ purũ illud
et cibi nullus dolus ẽ: nec aliquid
machinat᷑ malum. ubi simislatio nul¬
la: s tota puritas regnat. Ubi non
corde aliud tenet᷑: et aliud ore ꝓfert᷑.
Uli non inuenit᷑ illud: uana locuti
sunt unusquisq ad ꝓximũ suum.
Beati enĩ mundo corde: qm̃ ipsi deũ
uidebunt. Et in nocens manibus
et mundo corde: hic accipiet benedic¬
tionẽ a dño. Conscientia eñi bona
illa ẽ: ubi non sunt opera mortua.
s ab om̃ib peccatoꝵ sordib est mun¬
dauit conscientiã nr̃am ab oꝑsb

Expanded text:
purum et conscientiam bonam. Cpurum et conscientiam bonam. Clamat enim nobis Scriptura dicens: Finis praecepti est charitas de corde puro et conscientia bona . Finis dicit, id est, perfectio praecepti et totius legis. Charitas ergo quae nos charos Deo et hominibus facit, et istius saeculi contemptores, ac bonorum omnium amatores, fons est omnium bonorum, et origo charismatum, et cunctarum perfectio virtutum. Cor autem purum illud est ubi nullus dolus est, nec aliquod machinatur malum; ubi simulatio nulla, sed tota puritas regnat; ubi non corde aliud tenetur, et aliud ore profertur; ubi non invenitur illud: Vana locuti sunt, unusquisque ad proximum suum. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Et innocens manibus, et mundo corde, hic accipiet benedictionem a Domino . Conscientia enim illa bona est, in qua non sunt opera mortua, sed ab omnibus peccatorum sordibus est mundavit conscientiam nostram ab operibus
Abbreviated transcription (Latin):
fide uiuo filii dei. Uinit aut̃ in eo
xp̃c: in quo uiuit sapientia. iusticra.
ueritas. scificatio. paux et fortitudo.
ceteraq iurtutes: quas qui non habet
centia capit᷑. ut deo iuiuens mundo
mortuus uideat᷑. qm̃ om̃e qd̾ est
in mundo concupiscentia carnis
est: et concupiscentia ocłoꝵ et su¬
ꝑbia uite. Monachi aut̃ habentes
iuctũ et uestitimentũ his debetł
esse contenti: quia et amonachis
exxtraneum. et a fide debet esse
alienum quic qͥd de hoc muindo
concupiscit᷑. uel desiderat᷑: super¬
fluum est. In terrogatꝰ quidam
ã frẽ. quid faceret. et saluus esset.
ile autem expolians se uestim̃to
suo et cingens lũbos suos: atq
extendens manus suas dixit.
Sic debet monachus nusdus esse
ab om̃i materia seculari: et cruci¬
figere se aduersus temptationes.
atq certamitia mundĩ. Dixit
abba y perieus Quia grata ẽ
deo monachi obedientia. quã qui possi¬
det qd̾ poscit exaucdit᷑: et confidutia
crucifixo astabit. Et em̃i dñs sic uenit

Expanded text:
de vivo Filii Dei . Vivit autem in eo Christus in quo vivit sapientia, justitia, veritas, sanctificatio, pax et fortitudo, caeteraeque virtutes, quas qui non habet,centia capitur, ut Deo vivens, mundo mortuus videatur: Quoniam omne quod est in mundo, concupiscentia carnis est, et concupiscentia oculorum, et superbia vitae . Monachi autem habentes victum et vestimentum, his debent esse contenti, quia et a monachis extraneum et a fide debet esse alienum quidquid de hoc mundo concupiscitur vel desideratur, nam superfluum est. Interrogatus quidam senex a fratre quid faceret ut salvus esset, ille exspolians se vestimento suo, et cingens lumbos suos, atque extendens manus suas, dixit: Sic debet monachus nudus esse ab omni materia saeculi, et crucifigere se adversus tentationes atque certamina mundi. Dixit abbas Hyperitius: Quia grata est Deo monachi obedientia, quam qui possidet, quod poscit exauditur, et cum fiducia Crucifixo astabit. Etenim Dominus sic venit
Abbreviated transcription (Latin):
Consid̾ate frs̃. quas gr̃arũ actio¬
nes creatori nr̃o referre debemus:
quando in nat᷑a nr̃a ipse creator
a mortuis. et ascenditad celos: et se¬
det ad dexterã patris. In qua nat᷑a
nr̃a et nos cũ surreximus: ascen¬
dimus et sedemus. ad dexteram
patris. Unde et uir sc̃s qui uiueis
in carne conuersationem habet
in cȩlis: non dubitat dicere qd̾ sẽĩ
ĩa sedeant. et regnant cũ xp̃o in
dextera patris. Quanta sit benefi¬
cii magnitudo. et quã multiplex
grã qua nos dño consedere fecit.
et cum regnare cũ xp̃o: hinc cum¬
ꝓbat᷑. quia nos qui condam lege
tenebamur inferni: nunc in xp̃o
regnemus. sedeamiis q cum eo.
Uere habundans ẽ gr̃a: que nõ
solũ peccata clonauit: sed etiam
cũ xp̃o nos resuscitatos in dextera
dei collocauit. Dixit cuidam ep̃s
angłs. Sic dilexit ds̃ hunc miini¬
dum: ut filiũ suũ uni gentcũ da¬
ret ꝓeo. Qui igit᷑ cũ inimici esses
hoĩes mori ꝓipsis elegit: non
multo magis domesticos effecł.

Expanded text:
Considerate, fratres, quas gratiarum actiones Creatori nostro referre debemus, quando in natura nostra ipse Creator rrexit a mortuis, et ascendit ad coelos, et sedet ad dexteram Patris. In qua natura nostra et nos consurreximus, ascendimus et sedemus ad dexteram Patris. Unde et vir sanctus, qui vivens in carne conversationem habet in coelis, non dubitat dicere quod sancti jam sedeant et regnent cum Christo in dextera Patris. Quanta sit beneficii magnitudo et quam multiplex gratia qua nos Domino consedere fecit, et conregnare cum Christo: hinc comprobatur, cum nos qui quondam lege tenebamur inferni, nunc in Christo regnemus sedeamusque cum eo. Vere abundans est gratia, quae non solum peccata donavit, sed etiam cum Christo nos resuscitatos in dextera Dei collocavit. Dixit cuidam episcopo angelus: Sic dilexit Deus hunc mundum, ut Filium suum unigenitum daret pro eo . Qui igitur cum inimici essent homines, mori pro ipsis elegit, non multo magis domesticos effectos
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ cotidie uincit᷑ et tuet᷑. Et ideo
sic̃ iã clictũ est: nemo se falsa secui¬
ritate decipiat. nec sins uirib ꝑicłose
fugite fornicationẽ. Et id̾o fr̃s¬
liñ. contͣ mortifera blandimenta
& contra ad intores diaboli. qui
familiaritatẽ sus pectam habere
nec metiuint. nec etubescunt: ne nos
exemplo suo decipiant. clĩ ad utorium
iugit᷑ imploremꝰ: ut nos de laqueo ue

Expanded text:
qui quotidie vincitur et timetur. Et ideo, qui quotidie vincitur et timetur. Et ideo, sicut jam dictum est, nemo se falsa securitate decipiat, nec de suis viribus periculose Fugite fornicatione contra mortifera blandimenta et contra adjutores diaboli qui familiaritatem suspectam habere nec metuunt nec erubescunt, ne nos exemplo suo decipiant, Dei adjutorium jugiter imploremus ut nos de laqueo ve
Abbreviated transcription (Latin):
Iniqua est auaritia: que uelud
ignis quantũ plꝰ accipit. tanto am¬
plius querit. Iracũdia uero mitigã¬
cla ẽ: que priꝰ nocit᷑is impedit. quã
nocendis. Qd̃ aut̃ libidinẽ fugiendã
esse sugg̃unus. apłs paulꝰ eiudent̃
ostendit. qui cũ om̃ib uitiis p̃clica¬
uerit resistendũ: clũ contͣ libidinẽ
loqueret᷑ nõ dixit resistite: s fugi¬
te fornicationẽ. Ac si contra reliqua
itia dõ auxiliante debemꝰ inp̃sen¬
ti resistere: sibidinẽ uero fugiendo
suꝑare. Ergo contͣ libidinis impe¬
tum: apprehende fugã si uis obti¬
uere uictoriam. nec tibi uerecũdũ
sit fugere: si castitatis palmã de¬
cłicis uł monachis. indigna et in ho¬
nesta familiaritas fugienda est.
Quia sine ulla dubitatione. qui fa¬
miliaritatẽ non uult uitare sus¬
pectam. cito dilabit᷑ inrunam.
Int̾ omĩa xp̃ianoꝵ certamina so¬
la duriora sunt p̃lia castitatis: ubi
cotidiana pugna ẽ. et rara uictoria.
Graue castitas sortita ẽ inimicum:

Expanded text:
Iniqua est avaritia, quae velut ignis, quanto plus accipit, tanto amplius quaerit. Iracundia vero mitiganda est, quae prius nocituris nocet quam nocendis. Quod audenter ostendit, qui cum omnibus vitiis praedicaret resistendum, dum contra libidinem loqueretur, non dixit resistite, sed fugite fornicationem . Ac si contra reliqua vitia, Deo auxiliante, debemus in praesenti resistere, libidinem vero fugiendo superare. Ergo contra libidinis impetum apprehende fugam, si vis obtinere victoriam. Nec tibi verecundiae sit fugere si castitatis palmam declericis vel monachis, indigna et inhonesta familiaritas fugienda est; quia sine ulla dubitatione qui familiaritatem non vult vitare suspectam, cito delabitur in ruinam. Inter omnia Christianorum cortamina sola duriora sunt praelia castitatis, ubi quotidiana pugna est, et rara victoria. Gravem castitas sortita est inimicum,
Abbreviated transcription (Latin):
plectam et dico. Miserere mei
ds: scd̃m magnã misericordiã
tuã. Et scd̾m multitudinẽ mi¬
serationũ tuar̃: dele iniqͥtatẽ
meã. ẜ dicit eis Oratio est
aut non: s lixert̃ ei. Etiam.
R ille dix̃. Quando ꝑmanse¬
ro totadie laboraus et orans.
fatio plminꝰ.xuͦi. nũmos. et po¬
no ex eis ad hostiũ duos: et
residuos manduco. E. qui ac¬
ceꝑit illos duos cdenatios. orat ꝓme
temꝑe quo ego manduco uel dormio
atq ita ꝑ grãm dei: im plet᷑ in me
qd̃ scriptũ est sine intermissione
orate .lu. ut simus simplices sic̃

Expanded text:
plectam, et dico: Miserere mei, plectam, et dico: Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam. Et secundum multitudinem miserationum tuarum dele iniquitatem meam . Et dicit eis: Oratio est an non? Et dixerunt ei: Etiam. Et ille dixit: Quando permansero tota die laborans et orans, facio plus minus sexdecim nummos, et pono ex eis ad ostium duos, et residuos manduco. Et qui acperit illos duos denarios, orat pro me tempore quo ego manduco vel dormio: atque ita per gratiam Dei impletur in me quod scriptum est: Sine intermissione orate . CAPUT LV. Ut simus simplices, sic
Abbreviated transcription (Latin):
se solem. et extendebat manꝰ su¬
as ad celũ orans. donec mane die
Daminico illustraret ascendens
i faciem. et sic residebat. Uene¬
int aliquando ad abbatẽ luciũ
monachi quidã: qui dicebant᷑ eu¬
chite hoc ẽ orantes. Et in terroga¬
uit eos senex dicens. Quod ẽ opus
maniui ur̃arum: S illi dixert̃. Nos
non contigimus aliquod opꝰ mani¬
um. s sicut dicit apłs: sine inter¬
missione oramus. Et dic̃ ei senex.
Et non manducatis Illi autẽ
dixert̃. Etiã manducamus. Et
dic̾ eis. Quando ergo comeditis
quis ꝓ uobis orat: Et iterum
in terrogauit eos dicens. Hon
dormitis: Et illi dixert̃. Dormi¬
mus. Dix̃ senex. Et cũ dormitis
quis ꝓ uob̾ orat : et non inuenert᷑
quid ad hec responderent ei. S
dixit senex. Ignoscite michi
fr̃s : quia ecce non facitis sicut
dixistis. Ego aut̃ oftendo uob̾
quia oꝑans manib meis sine
int̾missione oro: sedeo enĩ ui¬
uante deo infundens michi
paucas palmulas. et fatio exess

Expanded text:
se solem, et extendebat manus suse solem, et extendebat manus suas ad coelum orans, donec mane die Dominico illustraret ascendens sol faciem ejus, et sic residebat. Venerunt aliquando ad abbatem Lucium monachi quidam, qui dicebantur Euchitae , hoc est orantes; et interrogavit eos senex, dicens: Quod est opus manuum vestrarum ? Et illi dixerunt: Nos non contingimus aliquod opus manuum, sed sicut dicit Apostolus , sine intermissione oramus. Dicit eis senex: Et non mdixerunt: Etiam manducamus. Et dixit eis: Quando ergo comeditis, quis pro vobis orat? Et iterum interrogavit eos, dicens: Non dormitis? Et illi dixerunt: Dormimus. Dixit senex: Et eum dormitis, quis pro vobis orat? Et non invenerunt quid ad haec responderent ei. Et dixit senex: Ignoscite mihi, fratres, quia ecce non facitis sicut dixistis. Ego autem ostendo vobis quia operans manibus meis, sine intermissione oro. Sedeo enim juvante Deo infundens mihi paucas palmulas, et facio ex eis
Abbreviated transcription (Latin):
amore creatoris sui totꝰ est dedit᷑.
Ipsa enĩ amoris dei continuatio: si¬
ne intermissione est oratio. Fit et
sine intermissione oratio: quando
thesaurus elemosinarũ thesauri¬
zat᷑ in celo: Dño dicente. T hesauri¬
zate uob̾ thesauros incęlo. Prothes¬
aurizanti enĩ in celo. siue ille am¬
bulet: sedeat. comedat. bibat. lo¬
quat᷑. taceat. dormiat. semꝑ thes¬
aurus eiꝰ qui inconspectu dñi ẽ
reconditꝰ. sine int̾missione orat
ad dũm. Unde et ipse dñs ait.
Abscondite elemosinã in sinii pau¬
pis.: et ipsa orabit ꝓ uobis ad clñm.
Orat et ille ut quidã uolunt sine
in termissione. qui qualem se pri¬
mũ exibet in oratione: talem se
post modũ mnea conseruare stu¬
det. Sic̃ et de anna factũ legit᷑
orante. que in ipso conponctiõis
affectii quo orauit ꝑ mansit: usq
dũ ad epta ẽ ã dño deo suo quod
postulauit. Dicebant de abbate
irsenio. quia uesꝑe sabbati luces¬
cance dominica: relinquebat post

Expanded text:
amore creatoris sui totus est deditus. Ipsa enim amoris Dei continuatio, sine intermissione est oratio. Fit et sine intermissione oratio, quando thesaurus eleemosynarum thesaurizatur in coelo, Domino dicente: Thesaurizate vobis thesauros in coelo . Pro thesaurizante enim in coelo sive ille ambulet, seu sedeat, comedat, bibat, loquatur, taceat, dormiat semper thesaurus ejus qui in conspectu Domini est reconditus sine intermissione orat ad Dominum. Unde et ipse Dominus ait: Abscondite eleemosynam in sinu pauperis, et ipsa orabit pro vobis ad Dominum . Orat et ille ut quidam volunt sine intermissione; qui qualem se primum exhibet in oratione, talem se postmodum in ea conservare studet, sicut et de Anna factum legitur orante, quae in ipso compunctionis affectu quo oravit, permansit, usque dum adepta est a Domino Deo suo quod postulavit . Dicebant de abbate Arsenio quia vespere sabbati, lucescente Dominica, relinquebat post
Abbreviated transcription (Latin):
non diuidimus: si habere discretio¬
nem in bono oꝑe post ponamus.
Dyeit abba antoniꝰ. Suiu quridã
conterentes corꝑa sua in abstinen¬
tia. et quia non habent discretio¬
longe factist̃ a deo. Dicebat abba
damel. Quia quantũ corpus uires¬
cit. tantũ anima exsiccatur: et
quantũ siccatũ fuerit corpus. tan¬
tũ anima uirescit. Dixit abba
pastor. Malitia nequaquã ex pel¬
lit maliciam: s si quis tibi male¬
fecerit bene fac ei: ut ꝑ bonũ opus
tuũ: destruas malitiam illius.
Interrogatꝰ ẽ quidã senex. a quo¬
dã frẽ dicente. Quomodo in ue
boribus. uel inirgiliis. aut mini¬
sericordiamͦ ꝙ rẽspondit. In his
que enumerasti: et in discretione.
Dico enĩ tibi. quia multi afflixe¬
runt carnẽ suã: et quia sine dis¬
cretione fatiebant hoc :: abiert᷑
uacui nichil habentes. xliiii.
De donis diuinis.
Mui potens

Expanded text:
non dividimus, si habere discretionon dividimus, si habere discretionem in bono opere postponamus. Dixit abbas Antonius: Sunt quidam conterentes corpora sua in abstinentia, et quia non habent discretnt a Deo. Dicebat abbas Daniel quia quantum corpus virescit, tantum anima exsiccatur; et quantum siccatum fuerit corpus, tantum anima virescit. Dixit abbas Pastor: Malitia nequaquam expellit malitiam, sed si quis tibi malefecerit, bene fac ei, ut per bonum opus tuum destruas malitiam illius. Interrogatus est quidam senex a quodam fratre dicente: Quomodo possumboribus, an in vigiliis, an in misericordia? Et respondit: In his quae enumerasti, et in discretione. Dico enim tibi quia multi afflixerunt carnem suam, et quia sine discretione faciebant hoc, abierunt vacui nihil habentes. CAPUT XLIV. De donis divinis. Omnipotens
Abbreviated transcription (Latin):
opus ẽ retinere. Doctores nonnũ.¬
quam duris feriunt in crepatioĩ¬
bus subditos: qui tamen a carita¬
te eors quos corripiunt non rece¬
dunt. Magna est discipline ma¬
gisterii subtilitas discretionis:
quatinꝰ quisq rector culpas deli¬
quentum discrete nouerit parce¬
re: et pie resecare. Qui autẽ sic
dimit tunt peccata ut non corri¬
gant: aut sic quasi corrigendo
ferunt. ut non dimittant: discre¬
tionis spm̃ non habent. Scriptũ
est in libro genesi. Si recte offe¬
ras. et recꝰte non diuidas: peccasti.
Oblata recte diidere est: que¬
libet bona nr̃a ftudiã discernen¬
do pensare. Quod nimirũ qui
agere dissimulat: etiã recte of¬
ferens peccat. Sepe qd̃ bono
studio gerimus. dum discernere
caute negligimus: quo iudicet᷑.
fine nescimus. Et non nũquam
hoc fit reatus criminis: qd̾ ꝑitta¬
tur causa uirtutis. Recte ergo
offerimus: cũ bono ftudio bo¬
uũ opus agimus. Sed recte

Expanded text:
opus est retinere. Doctores nonnunopus est retinere. Doctores nonnunquam duris feriunt increpationibus subditos, qui tamen a charitate eorum quos corripiunt, non recedunt. Magna est disciplinae magisterii subtilitas discretionis, quatenus quisque rector culpas delinquentium discrete noverit parcere, et pie resecare. Qui autem sic dimittunt peccata ut non corrigant, aut sic quasi corrigendo feriunt, ut non dimittant, discretionis spiritum habent. Scriptum est in libro Genesis: Sirecte offeras, et recte non dividas, peccasti Oblata recte dividere, est quaelibet bona nostra studia discernendo pensare. Quod nimirum qui agere dissimulat, etiam recte offerens peccat. Saepe quod bono studio gerimus, dum discernere caute negligimus, quo judicetur fine, nescimus; et nonnunquam hoc fit reatus criminis, quod putatur causa virtutis. Recte ergo offerimus, cum bono studio bonum opus agimus; sed recte
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ aut corrigantur a peccatis. aut
si incorrigibiles existunt. ab eccła se¬
parentur. Qui blando uerbo casti¬
gatus non corrigit᷑: acrius necesse
et argua tur. Cũ dolore enĩ abs̃¬
cidenda sunt: que leniter sauari non
possunt. Qui ammonitus secrete
corrigi le peccato negligit. publice
arguendus. est: ut uulnus quod
occulte sanare nescit. manifeste de¬
beat emendari. Manifesta peccata:
nõ sunt occulta correptione pur¬
ganda. Palam enĩ sunt arguendi
qui palam nocent: ut dũ aꝑta
ob urgatione sanantur. hi qui eos
imitando deliquerant corrigant᷑.
Dum unus corripit᷑: plurimi
emendant᷑. He cesse est enĩ ut
pro multorum saluatione unus
condẽpnet᷑: quã ꝑunius licentiã
multi periclitant᷑. Ita ergo delin¬
quenti sermo est ꝓferendus: sic̃
eius qui corripit᷑ expostulat salus.
Qd̾ si opus est aliquã medicamen¬
ti salutẽ uerbo increpationis as¬
ꝑgere: lenitatem tamen corde

Expanded text:
one aut corrigantur a peccatis, aut one aut corrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles existunt, ab Ecclesia separentur. Qui blando verbo castigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt, quae leniter sanari non possunt. Qui admonitus secrete corrigi de peccato negligit, publice arguendus est, ut vulnus quod occulte sanari nescit, manifeste debeat emendari. Manifesta peccata non sunt occulta correctione purganda. Palam enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, ii qui eos imitando deliquerant, corrigantur. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Melius est enim ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam pro unius licentia multi periclitentur. Ita ergo delinquenti sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur expostulat salus. Quod si opus est aliquam medicamenti salutem verbo increpationis aspergere, lenitatem tamen corde
Abbreviated transcription (Latin):
tate diuina consistit: cui uelit ds̃
doctrine uerbũ dare. uel cui aufer¬
re. Q hoc aut. ꝓdicentis. aut ꝓ au¬
dientis. fit merito: ut modo pro
aur. Qui docendi accipit offitiũ.
in terdum ad tempus facta ꝓximi
taccat. que statim corrigere ne qua¬
quam existimat. Nã si corrigere
potest et dissimulat: uerum est
s̾ consensum erroris alieni habeat.
Plerũq scĩ doctores. ꝓmali ꝑtina¬
tia. quia ini quos emendare noluns:
his tacere disponunt: s calorem sp̃s
quo aguntur ferre non sustinentes:
iterum in in crepationem ꝓsiliunt
iniquorum. Qui presunt: ꝓsub¬
clitorum iniquitate dãpnantur. si
eos aut ignorantes non erudiant.
aut peccantes non arguant. Dicen¬
te dnõ ad ꝓpħam. Speculatorem te
decli domu isrł. si nõfueris locut᷑
ut se custodiat impius auia sua. ille
ininiquitate sua morietur:sanguinẽ
autẽ eius de manii tua requiram.
Qui pre est curam debet habere
dohas qui pereunt: ut eiꝰ redarguti¬

Expanded text:
tate divina consistit, cui velit Deus tate divina consistit, cui velit Deus doctrinae verbum dare, vel cui auferre. Et hoc aut pro dicentis aut pro audientis fit merito, ut modo pro atur. Qui docendi accipit officium, interdum ad tempus facta proximi taceat, quae statim corrigere nequaquam existimat. Nam si corrigere potest et dissimulat, verum est quod consensum erroris alieni habeat. Plerumque sancti doctores pro mali pertinacia, quia iniquos emendare nequeunt, his tacere disponunt: sed calorem spiritus quo aguntur ferre non sustinentes, iterum in increpationem prosiliunt iniquorum. Qui praesunt, pro subditorum iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccantes non arguant: dicente Domino ad prophetam: Speculatorem te dedi domui Israel. Si non fueris locutus, ut se custodiat impius a via sua, ille in iniquitate sua morietur, sanguinem autem ejus de manu tua requiram . Qui praeest curam debet habere de iis qui pereunt, ut ejus redarguti
Abbreviated transcription (Latin):
trina est ad hibenda: sed pro qua¬
litate morum diuersa exortatio¬
erit doctorum. Nam quosdam
in crepatio dura: quos dam uero ex¬
hortatio corrigit blanda. Sicitt
periti medici. ad uarios corꝑis mordos
diuerso medicamine seruiunt. i taut
iuxta uulnerũ uarietatem medicina
diuersa sit: sic et doctor ȩclesie sin¬
gulis quibq congruum doctrine
remedium ad hibebit. et quid ciuq
oporteat. ꝓetate. ꝓsexi. ac ꝑfessione
annuntiabit. Prima quippe pru¬
deutie uirtꝰ est: tamquã docere opor¬
teat existimare ꝑsonam. Aliter est
agendũ erga eos qui nr̃o cõmittunt᷑
regimini si offendunt: atq aliter
cũ his qui nobis commissi nõ sunt.
Qui iusti sunt uenerandi sunt: si
uero delinqunt. ꝓ sola caritate ut lo¬
cus est corripiendi sunt: non tamen
cũ ueritate. sicut hi qui nobis re¬
gendi cõmissi sunt. Pro malo meri¬
to plebis: aufert᷑ doctrina predica¬
tionis. Pro bono merito audientis:
tribuitur sermo doctori. In potes¬

Expanded text:
trina est adhibenda, sed pro qualitate morum diversae sint exhortationes doctorum. Nam quosdam increpatio dura, quosdam vero exhortatio corrigit blanda. Sicut periti medici ad varios corporis morbos diverso medicamine serviunt, ita ut juxta vulnerum varietatem medicina diversa sit: sic et doctor Ecclesiae singulis quibusque congruum doctrinae remedium adhibebit, et quid cuique oporteat pro aetate, pro sexu ac professione annuntiabit. Prima quippe prudentiae virtus est, eam quam docere oporteat aestimare personam. Aliter est agendum erga eos qui nostro committuntur regimini, si offendunt, atque aliter cum iis qui nobis commissi non sunt. Qui si justi sunt, venerandi sunt; si vero delinquunt, pro sola charitate, ut locus est, corripiendi sunt, non tamen cum severitate, sicut ii qui nobis regendi commissi sunt. Pro malo merito plebis aufertur doctrina praedicationis. Pro bono merito audientis, tribuitur sermo doctori. In potes
Abbreviated transcription (Latin):
uidicat et in iusta. Quã quise¬
citꝰ fuerit: habebit pac̾ẽ insem&.¬
ipso. que exuꝑat omnẽ sensum:
et post pacẽ misericordiam con¬
sequet᷑. Houa creatura est gene¬
homo uenit in mundum: et no¬
ua p̾cepta dedit mundo. et suꝑ
obseruantib ea pax et miseri¬
cordia. Idem ipse apłs ait. Ue¬
runtamen ad quod ꝑuenimus
ut idẽ sapiamus. et in eadem ꝑ¬
in conuersatione fidei sapiamus.
s hoc sapiamus qd̾ cũmune sit
et modestũ in einuiãgłica ueri¬
tate: et in eadem fidei regula
ꝑmaneamꝰ. Regła aut̃ hoc inlo¬
cofides uocat᷑ catholica. Regła
uero ab eo qd̃ recte ducat: et rec¬
te regat est dicta. Unde et
illa patrũ insticuta. que recte
uiuere catholicam docent eccłam:
canones uocant᷑. Canon autem
grece: latine uero regła dicit᷑.
hinc et alibi paulus ait. Denũ¬

Expanded text:
udicat et injusta: quam qui secutus fuerit, habebit pacem in semetipso, quae exsuperat omnem sensum, et post pacem misericordiam consequetur. Nova creatura est genehomo venit in mundum, et nova praecepta dedit mundo, et super observantes ea pax et misericordia. Item ipse Apostolus ait: Verumtamen ad quod pervenimus, ut idem sapiamus, et in eadem pin conversatione fidei sapiamus, sed hoc sapiamus quod commune sit et modestum, in evangelica veritate et in eadem fidei regula permaneamus. Regula hoc in loco fides vocatur catholica. Regula vero ab eo quod recte ducat, et recte regat est dicta. Unde et illa Patrum instituta, quae recte vivere catholicam docent Ecclesiam canones vocantur. Canon autem Graece, Latine regula dicitur. Hinc et alibi Paulus ait: Denu