comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aduentu saluatoris xͥanos est ꝑsecuta
dum in martires clinbolus excuent ia:
magnam crrucelitatem etiam ligatꝰ
fac̾e potuit. qͣnta solutꝯ fuciet: Quã¬
to ꝓpiiquiꝰ finem mundi chẏabolus iu¬
det. tanto crudelius ꝑsecutõnes ex̾cet. ut
qr se continuo dampnand̃ ꝯspicit: soci¬
os sib mltiplicet. cũ quib gehẽne ignibꝰ¬
additatur. Quanto brene tempꝰ uidet
sibi restare chiabolus ut dampnetur. tan¬
to in magna ꝑ sequutõnis ira mouetur
Niuina iusticia ꝑmittente: ut gli ficen¬
tur iusti. Sorclidentur iniqͥ: et ut du̾i¬
bolo cliuior crescat dampnatõnis siña.¬
De resiurecti

Expanded text:
adventu Salvatoris Christianos est persecuta. Dum in martyres diabolus jam exercuerit magnam crudelitatem etiam ligatus , facere potuit, quanta solutus faciet? Quanto propinquius finem mundi diabolus videt, tanto crudelius persecutiones exercet, ut quia se continuo damnandum conspicit, socios sibi maddicatur. 9. Quanto breve tempus videt sibi restare diabolus, ut damnetur, tanto in magna persecutionis ira movetur, divina justitia permittente, ut glorificentur electi, sordidentur iniqui, et ut diabolo durior crescat damnationis sentDe resurrecti
Abbreviated transcription (Latin):
reueletur. ¶Magnitudo signoꝵ faciet sb̾
tendi. Ergo ibunt in errorem titubatois
ad modicũ: pro multitudine proligioꝵ ñ
tum̃ deiciendi sunt: ab stabilitate sua ter¬
rroꝵ inpulsũ signoꝵ. Uñ et ido ponitur si
sien potest. ꝙ electi perire nõ possũt. s cito
recipiscentes cordis errorem religionẽ co¬
hercebunt: Scientes p̾̃dictũ a dño ẽẽ. ut
dum hoc fecerint aduersarii uõ ꝯturbẽt᷑
sancti. Tam mira fcus est tan pligia et
signa dum uenerit antirep̃t. ut etiã ĩ ełcti s
qd̾ dam cordis gignatur scrupłm. Q̾ tam̃
tõnem reꝓboꝵ et elctoꝵ ꝓbatõne eadẽ fien
ꝓdigia. In quo tp̃r per pacienciã głiosi eit̃
sancti. non per miracła: sicut martires
fuerũt pͥores. Illi aũt et ꝑsecutores susti¬
nentes et facientes ꝓdigia ꝓuide et duriꝰ
bellũ sustinebunt. qr non solum ꝯͣ ꝑseꝙ̃¬

Expanded text:
reveletur. Magnitudo signorum faciet sub tendi? Ergo ibunt in errorem titubationis ad modicum pro multitudine prodigiorum: non tamen dejiciendi sunt ab stabilitate sua, terrorum impulsu, atque signorum. Unde et ideo ponitur, si fieri potest: quia electi perire non possunt, sed cito resipiscentes cordis errorem religione coercebunt: scientes praedictum a Domino esse, ut dum hoc fecerint adversarii, non conturbentur sancti. Jam mira facturus est prodigia et signa, dum venerit Antichristus: ut etiam electis quoddam cordis gignatur scrupulum, quod tam tionem reproborum et electorum probationem eadem fieri signa. In quo tempore per patientiam gloriosi erunt sancti, non per miracula, sicut martyres fuerunt priores. Illi enim et persecutores sustinebunt, et facientes prodigia. Proinde et durius bellum sustinebunt, quia non solum
Abbreviated transcription (Latin):
clialetici sillogisini: ubito¬
cuis esdem artis utilitas ⁊ uir¬
tus ostenditur. Quoꝵ ꝯclusio
plurimũ lectore adiuuat ad
ueritate inuestigandã tñ ut
absit ille error decipiendi adu̾¬
sanũ ꝑ sophimata falsaꝵ cõ¬
clusionũ. Formule cathegori¬
aꝵ. id est p̾clicatiuoꝵ sillogis
est qui ꝯclucit. id est. qͥ colligit
ex uniu̾salib declicatiuis. De¬
dicatiuũ uniu̾sale clirectũ: ut
om̃e iustũ honestũ. om̃e hones¬
tũ bonũ. om̃e gͥ iustũ bonũ. Se

Expanded text:
ialectici syllogismi, ubi totius eius artis utilitas et virtus ostenditur; quorum conclusio plurimum lectorem adiuvat ad veritatem investigandam tantum, ut absit ille error decipiendi adversarium per sophismata falsarum conclusionum. Formulae categoricorum, id est praedicativorum syllogisest qui conducit, id est qui colligit, ex uniuersalibus dedicatiuis dedicatiuum uniuersale directim, ut 'Omne iustum honestum: omne honestum bonum: omne igitur iustum bonum.' S
Abbreviated transcription (Latin):
Eite deus nõ quasi uisibilen ostẽdit.
dicit. Ecce dñs: uł qd̾ magnitudinem
diuinitatis eiuis: nullus possit sensus
atting̾e: et iam nec angłicꝰ. ¶ Quãuis
usq ad parilitatẽ angłicã. humana pb
resurrectionẽ natura ꝓficiat: et ad cõ¬
templand̾ deum indeffessa cõsurgat:
uidere tñ eius eẽnciã ꝑlene nõ ualet ꝙͣ
nec ip̃a ꝑfecto angł̾ica in totũ attingit
exsuꝑat oem sensũ. Ut sb̾audias etiã
angłoꝵ. Sola enĩ trinitus: sibi ĩtegra
nota est a⁊ humanitas a xp̃o suscep¬
ta quae t̾cia est in trinitate ꝑsona. In¬
telligibiłr quodã miro modo dĩ eẽncia
sciri potest. clũ ẽẽ creditur. Opꝰ u̾o eiꝰ
tur. Dei secreta iudicia nõ posse sen¬
discut̾e aut inqͥrere. Scdm apłm qui¬

Expanded text:
Ecce Deus, non quasi visibilem ostendit, dicit: Ecce Dominus, vel quod magnitudinem divinitatis ejus nullus possit sensus attingere, etiam nec angelicus, quamvis usque ad parilitatem angelicam humana post resurrectionem natura proficiat, et ad contemplandum Deum indefessa consurgat, videre tamen ejus essentiam plene non valet, quam nec ipsa perfectio angelica in totum attingit exsuperat omnem sensum , ut subaudias, etiam angelorum. Sola enim Trinitas sibi integre nota est, et humanitas a Christo suscepta, quae tertia est in Trinitate persona: 2. Intelligibiliter quodam miro modo Dei essentia sciri potest, dum esse creditur. Opus vero ejtur. Dei secreta judicia non posse sendiscutere, aut inquirere, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
edu temperant t̾ram fecũdant.
ierem eralatonib suis incorpo¬
nt. Scanlũt in sblime: ⁊ celũ
sb uenclicant. Qͥd enĩ mirabiliꝰ
huis in celo stantibꝰ: Paruum
stm tantã ꝑuenisse. altitudine
⁊apũt et secũ pisciũ examina
efuse omĩũ in t̾ra nascenciũ cã
nit. fiuges gignũt. arbores fruti

Expanded text:
caelum temperant, terram fecundant, caelum temperant, terram fecundant, aerem exhalationibus suis incorporant, scandunt in sublime et caelum sibi vindicant. Quid enim mirabilius aquis in caelo stantibus? Parum sit in tantam pervenisse altitudinem; rapiunt et secum piscium examina; effusae omnium in terra nascentium causa fiunt. Fruges gignunt, ar
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s mag̾ꝙͣ uenti: Aura et altas
Aura: ab aere dicta: qͣi aeria: so
motus sit lenis aeris. Agitatus
aer aura facit. Uñ et lucreciꝰ ap
reas auras. ¶Altanus. qͥ in pelago
est ꝑ diriuatõne ab alto ẽ idẽ
amari uocatus. Nam alt̾ ẽ flat
in ripis. quẽ diximꝰ aurã. Nam
aura terre est. ¶Turbo ẽ uolu¬
bilitas uentoꝵ. & turbo dictus a
terra: quociens uentus surgit. et
t̾ram in circuitu uttit. ¶Cem¬
magnitudine sui clieb multis
oritur: uerno aũt et autũpna¬
li tp̾r qr maxime fiũt tempest¬
tes. qͣndo nec plena est. etas. nͨ
plena hiemps: Uñ et medũ
natus est sonitu: qr sicca queꝙ
et arida frangit facile. ¶Pcelli
pluina. Procelle enĩ. aut de fil¬
minib aut de uentis fuit. Nil
celertatem tam uentos quai
fulmina alata fingũt poxte. is
m: qr eqͣlit̾ sursũ est. Duo aũt
Qaliclissima uite humane elem̃¬
ter dampuant̾. quib ignis et
q inttlicit᷑. ¶ Aquarũ elem̃tir̃ ce¬
eus om̃ib imperat. Aque enim

Expanded text:
s quam venti: aura et altanus. Aura ab aere dicta, quasi aeria, quod lenis sit motus aeris. Agitatus enim aer auram facit; unde et Lucretius5, 503: Aerias auras. Altanus, qui in pelago est, per derivationem ab alto, id est mari, vocatus. Nam alter est flatus in ripis quem diximus auram; nam aura terrae est. Turbo est volubilitas ventorum; et turbo dictus a terra, quotiens ventus consurgit et terram in circuitum mittit. Temmagnitudine sui multis diebus oritur. Verno autem et autumnali tempore quam maximae fiunt tempestates, quando nec plena est aestas, nec plena hiems; unde et medium minatus est sonitu, quia sicca quaeque et arida facile frangit. Procella t de fulminibus, aut de ventis fiunt. Nihil celeritatem tam ventos quam fulmina alata fingunt poetae, uttum, quia aequaliter sursum est. Duo autem validissima vitae humanae elemer damnantur quibus ignis et aqua interdicitur. Aquarum elementum ceteris omnibus imperat. Aquae enim
Abbreviated transcription (Latin):
et deinde tociens dulcis ẽ. ¶Fõs
silaa. ad raclice montis syõ. nõ
iugib aqͥs. s in certis horis chebꝰ¬
q ebulłit. ¶ In iudea quõdã riuꝰ¬
salbatis om̃ib siccabat᷑. In sar¬
dinia fontes calidi ocłis medẽ¬
tur fures arguũt. Nam ceci¬
tingũtur accense: et accendũ¬
tur extincte. ¶ Apd̃ garamã¬
tes fontem ẽẽ ita a legentem¬
in lie ut nõ bibatur ita arden¬
tem nocte ut nõ tangatur. Iã
uo in młtis locis aque manãt
ꝑpetim feruentes: tanta ui ut
balnea calefaciant. Quedam
enĩ t̾re st̃: que młtũ sulphiris
et aluminis hñt. Itaq cũ per
uenas calentes aqua frigida
uenit. uicino sulphuris calore
contacta. excandescit nͣ tał. ib
origine effluit: s ꝑmutatur
clũ uenit. Sulphur enĩ alim̃¬
q secũ ferũt aque: utrãq ma¬
theriam igne plena minimiᷤ¬
q motibus incalescentez .xii.
de maris

Expanded text:
et deinde totiens dulcis. Fons et deinde totiens dulcis. Fons Siloa ad radicem montis Sion non iugibus aquis, sed in certis horis diebsque ebullit. In Judaea quondam rivSabbatis omnibus siccabatur. 10. In Sardinia fontes calidi oculis medentur, fures arguunt, nam caecistinguuntur accensae, et accenduntur exstinctae. 123 Apud Garamantas fontem esse, aiunt ita algentem die, ut non bibatur; ita ardentem nocte, ut non tangatur. 11. Jam vero in multis locis aquae manant perpetim ferventes, tanta vi, ut balnea calefaciant. Quaedam enim terrae sunt, quae multum sulphuris et aluminis habent; itaque cum per venas calentes aqua frigida venit, vicino sulphuris calore contacta excandescit; nec talis ab origine effluit, sed permutatur dum venit. Sulphur enim, alumenque secum ferunt aquae, utramque materiam igne plenam, minimisque motibus incalescentem. De mari
Abbreviated transcription (Latin):
¶In thessalia luo st̃ flumina.
ex uno bibentes oues nigras fi¬
eri. ex alt̾o albas ex utroq uari¬
as. ¶Clitumnꝰ lacus in ũbria:
maximos boues gignit. ¶Mẽ¬
atine paludis aquis ium̃toꝵ ũ¬
gulas inclurari. ¶In affaltite la¬
cu uidee: nicħ mergi potest qͥcqͥd
aĩam ħt. ¶In inclissiden uoca¬
ri stagnũ m quo nicħ innatat
lacu per porcidaniũ: omĩa flui¬
tant nich mergit. ¶ Marside fõs
infrig̾a saxa generat. ¶In acha¬
ia aqua ꝓfluit de saxis stix ap¬
pellata: qd̾ ilico potata int̾ficit
¶Celoniũ stagnũ sicilie: tetro
odore abigit ꝓrimantes. ¶ Fõs
est in affrica circa templũ am¬
monis qui humoris nexibꝰ hu¬
mũ stringit. fauillas i in cespi¬
tem solidat. ¶Fons iob ĩidu¬
mea qͣt̾ in anno colores muta¬
re łr: id est puluerulentũ sã¬
guineũ uiride et limpiclum¬
tenens ternis mensib in.ãnũ
ex his unũ colore. ¶ Introgodi¬
tus lacus est t̾ in clie fit.amarꝰ.

Expanded text:
In Thessalia duo sunt flumina: In Thessalia duo sunt flumina: ex uno bibentes oves nigras fieri, ex altero albas, ex utroque varias. Clitumnus lacus in Umbria maximos boves gignit. Reatinis paludis aquis iumentorum ungulas indurari. In Asphaltite lacu Iudaeae nihil mergi potest, quidquid animam habet. In Indis Siden vocari stagnum, in quo nihil innatat, lacu Apuscidamo omnia fluitant, nihil mergitur. Marsidae fons in Phrygia saxa egerit. In Achaia aqua profluit e saxis Styx appellata, quae ilico potata interficit. Gelonium stagnum Siciliae tetro odore abigit proximantes. Fons est in Africa circa templum Ammonis, qui humoris nexibus humum stringit: favillas etiam in cespitem solidat. Fons Iob in Idumaea quater in anno colorem mutare dicitur: id est pulverulentum, sanguineum, viridem et limpidum; ternis mensibus in anno tenens ex his unum colorem. In Trogodytis lacus est; ter in die fit amarus
Abbreviated transcription (Latin):
Quarũ nature:¬
diu̾sitas młta est.Alic enĩ sał
alie uitri. Alie aluminis. alie sul¬
pluris. alie bituminis. alie curã
morboꝵ adhibentes. Nam iuxtͣ
roma albule. aque uulm̾bꝰ medẽ¬
tur. In italia fons ciceronis ocłoꝵ
uulnera curat. In ethiopia lacus
st: quo ꝑfusa corpora uelut oleo
incescunt. ¶Tune fons in afri¬
al canoras uoces facit. Exclitori¬
o lacu italie qͥ biberũt: uini tedi¬
un hñt. Inchoo insula fontẽ ẽẽ
ohebetes fiũt. In boecia cluo
fontes: alt̾ memoria. alt̾ obli¬
monẽ affert. ¶Cithicis fons amo¬
un ueneris tollit. ¶ Boecie lacꝰ
Iuał est. cde quo qͥbiberit ĩ amo¬
lem libidinis exardescit. ¶In cã¬
plilia st̃ aque. q̃ sterilitate fe¬
minaꝵ et uiroꝵ insaniã abole
clũr. In ethiopie fonte rubro
qui biberit: limphaticꝰ fit. ¶Le¬
chimis fons archaclie: abortiuos
fieri nõ ꝑatit᷑. ¶ In sicilia duo fõ¬
tes st̃: quoꝵ unus sterilẽ fecun¬
clat. alt̾ fecunda sterilez facit.

Expanded text:
quarum natursitas multa est: aliae enim salis, aliae nitri, aliae aluminis, aliae sulphuris, aliae bituminis, aliae curam morborum adhibentes. Nam iuxta Romam Albulae aquae vulneribus medentur. In Italia fons Ciceronis oculorum vulnera curat. In Aethiopia lacus est quo perfusa corpora velut oleo nitescunt. Zamae fons in Africa canoras voces facit. Ex Clitorio lacu Italiae qui biberint vini taedium habent. In Chio insula fontem esse quo hebetes fiant. In Boeotia duo fontes; alter memoriam, alter oblivionem adfert. Cyzici fons amorem Veneris tollit. Boeotiae lacus furialis est, de quo qui biberit ardore libidinis exardescit. In Campania sunt aquae quae sterilitatem feminarum et virorum insaniam abolere dicuntur. In Aethiopiae fonte Rubro qui biberit lymphaticus fit. Leinus fons Arcadiae abortus fieri non patitur. In Sicilia fontes sunt duo, quorum unus sterilem fecundat, alter fecundam sterilem facit.
Abbreviated transcription (Latin):
pellatur: ꝓpt̾ qđ int̾dũ corrum¬
pas aerez. Nam pestilenciã q̃
ex corrupto aere nascit᷑: aust̾
flans in reliqͣs regiones tnͣsiit¬
cit. S sic̾ aust̾ pestilenciã gig¬
nit: sic aquilo repellit. ¶ Suro¬
aust̾ clicto: qd̾ ex una parte ha¬
beat euru. ab alta austrũ.
Austro. africus: qd̾ iunctꝰ sit hĩc¬
et inde austro ⁊ affrico. Ip̃e et
libonothus: qd̾ sit et libs hinc
et inde nothus. ¶ zephirus. no
mine appellat̾ grẽcos. eo ꝙ flo¬
res et germina eius flati. ui¬
iuficent᷑. Hinc latine fauoniꝰ¬

Expanded text:
pellatur, propter quod interdum corrumpellatur, propter quod interdum corrumpat aerem. Nam pestilentiam quae ex corrupto aere nascitur, Auster flans in reliquas regiones transmittit; sed sicut Auster pestilentiam gignit, sic Aquilo repellit. Euroauster dictus, quod ex una parte habeat Eurum ex altera Austrum. 7. Austroafricus, quod junctus sit hinc inde Austro et Africo. Ipse, et Libonotus, quod sit ei Libs hinc, et inde Notus. 8. Zephyrus, Graeco nomine appellatus, eo quod flores, et germina ejus flatu vivificentur. Hic Latine Favoni
Abbreviated transcription (Latin):
entus est aer ꝯmotꝰ: et agi¬
noĩa chiu̾sa sortitur. Dictꝰ autẽ
uentꝰ: qd̾ sit uehemẽs et molẽ¬
tus. Uis enĩ eius tanta ẽ: ut ñ
solũ saxa et arbores uellat. s ⁊̃
solauꝰ. a meridie auster. ab occi¬
dente. fauoniꝰ. a septẽtrione eitẽ
noĩs uentꝰ aspirat: hñtes gemi¬
nos hinc inde uentoꝵ sp̃s. ¶ Sb̾¬
solanꝰ a late dextid ulturnium
dr ht. Aleuo eurũ. ¶Auster a dex¬
cus. euro austrũ. a simistris austro¬
africũ. ¶ Fauomiꝰ a parte dexta
affricũ: aleua clioꝵ. ¶Porro
septẽtrio. a dextris cirtium: asi¬
iuistris a quilonem. ¶ Hu .xii.
uenti mũdi globũ flatib circũ¬
agũt. quoꝵ nõĩa ꝓpriis ex cau¬
sis signata st̃. Nam sb̃solamis
uocatꝯ: eo qd sb̾ ortu soł nascit᷑.
¶Eurus. eoo qd̾ ab cooflat .i.¬
quo lucreciꝰ sic ait. Altetonans
uulturnꝰ. ⁊ aust̾ flamine pollẽs
¶Aust ab auriendo aqͣs uocatꝰ.
uñ et crassũ aerẽ: facit ⁊ nubi¬
la nutrit. Hic grece nothꝰ ap¬

Expanded text:
entus est aer commotus et aginomina diversa sortitur; dicitur autem ventus quod sit vehemens, et violentus. Vis enim ejus tanta est, ut non solum saxa et arbores evellat, sed esolanus, a Meridie Auster, ab Occidente Favonius, a Septentrione ejusdem nominis ventus aspirat, habentes geminos hinc inde ventorum spiritus. 3. Subsolanus a latere dextro Vulturnum habet, a laevo Eurum; Auster a dextris Euroaustrum, a sinistris Austroafricum; Favonius a parte dextra Africum, a laeva Corum. Porro Septentrio a dextris Circium, a sinistris Aquilonem. Hi duodecim venti mundi globum flatibus circumagunt. 4. Quorum nomina propriis ex causis signata sunt. Nam Subsolanus vocatus, eo quod sub ortu solis nascatur. Eurus, eo quod ab Eoo flat, iquo Lucretius: Altitonans Vulturnus, et Auster fulmine pollens. 6. Auster, ab hauriendo aquas vocatus, unde et crassum aerem facit, 118 et nubila nutrit. Hic Graece νότος ap
Abbreviated transcription (Latin):
phiro fuĩt. ¶Africus a ꝓpria ie¬
gione uocatur: In africa enĩ
iniciũ flandi sumit. ¶Chorus
est. qui ab occidente estiuo flat:
et uocatus chorus : qd̾ ip̃e uẽtoꝵ
circulũ claudat. et qͣi choros fa¬
quẽ pleriq argestẽ clñt nõ ut
inprudens nulgꝰ agresten. Sep¬
temtrio clictꝰ: eo qd̾ a circulo.
septẽ stellaꝵ consurgit. que u̾¬
tente se mũdo resupinato capi¬
te ferri uidentur. Cutiꝰ lictus
eo qd̾ choro comũctꝰ sit. Hũc
hispani gallicũ uocant: ꝓpter
qd̾ eis a parte gallic flat. ¶l¬
quilo clictus: eo qđ clistrĩgat. a¬
quas et nubes clissipat. Est
enĩ geliclus uentꝯ et siccus. Id̾
et boreꝰ. qr ab his ꝑ boreis mõ¬
tib flat. Ide origo eiusdẽ uẽti:¬
tura enĩ oĩm . uiiͣtrionaliũ uẽ¬
toꝵ: frigida et sicca ẽ. Austra

Expanded text:
solvit. Africus a propria regione vocatur. In Africa enim initium flandi sumit. Corus est, qui ab occidente aestivo flat, et vocatur Corus, quod ipse ventorum circulum claudat, et quasi chorum faquem plerique Argesten dicunt, non ut inprudens vulgus Agrestem. Septentrio dictus eo quod circulo septem stellarum consurgit, quae vertente se mundo resupinato capite ferri videntur. Circius dictus eo quod Coro sit iunctus. Hunc Hispani Gallicum vocant, propter quod eis a parte Galliciae flat. Aquilo dictus eo quod aquas stringat et nubes dissipet; est enim gelidus ventus et siccus. Idem et Boreas, quia ab Hyperboreis montibus flat; inde enim origo eiusdem ventitura enim omnium septentrionalium ventorum frigida et sicca
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ẽ rotũclũ palliũ. ¶Diplois grecũ
Est a uestis militaris. Cuiꝰ usꝯ gal¬
licis pͥmũ expelitõnibꝰ cepͭ. ⁊ p̃du
hostili: de qͣest uox illa senatii.
Togis depoĩtis qͥrites ad sagͣ fu̾t¬
sũ fugerũt. ¶ Sagũ aut̃ gallicũ no¬
dos pͥmũ qͣdratũ: ł qͣdrip᷑ eẽt. ¶ Pe¬

Expanded text:
est rotundum pallium. Diplois grecum em vestis militaris, cuius usus gallicis primum expeditionibus cepit preda hostili, unde fuit vox illa senatui: togis depositis Quirites ad saga conversi fuerant. Sagum autem gallicum noeos primu
Abbreviated transcription (Latin):
cdũta pellicia uet̾es utebãt᷑ qͣi pel¬
lea sũ a palla ꝑ diriuatõe. ¶Cla¬
mis ẽ. q̃ ex una parte ĩluit᷑ neq ꝯ¬
suit᷑. s fibula infrenat᷑. Hĩc et gre¬
ce nom̃ accepit. ¶Toga licta: qd
uelam̃to sui corpꝰ tegat atq oꝑiat.
Est ã palliũ purũ foͣr rotũda effusi¬
ore et qͣsi mũdãte sinu et sb̾ dextro
ueĩẽs: supͣ humerũ sinistrũ ponit᷑
cuiꝰ siłitudinẽ ĩ oꝑm̃tis simulacto
rũ ł picturaꝵ aspicimꝰ easq statuas
togatus uocamꝰ. Togu at romani
ĩ pace utebãt᷑. belli at tp̃r paludam¬
tis. Mensura toge iuste: si sexulas
h̾eat. Toga palinͣta clicelut̾: quĩ
merebãt᷑. his qͥ reportabãt de hold¬
bꝰ palmas. ip̃a uocabat᷑ ⁊ toga pica¬

Expanded text:
ebantur, quasi pellea; sive a palla per derivationem. Chlamys est qui ex una parte induitur, neque consuitur, sed fibula infrenatur. Hinc et Graece nomen accepit. Toga dicta quod velamento sui corpus tegat atque operiat. Est autem pallium purum forma rotunda et fusiore, et quasi inundante sinu, et sub dextro veniens supra humerum sinistrum ponitur, cuius similitudinem in operirum vel picturarum aspicimus, easque statuas togatas vocamus. Toga autem Romani in pace utebantur, belli autem tempore paludamentis: mensura togae justa, si sex ulnas habeat. Toga palmata dicebatur, quam merebantur hi, qui reportabant de hostibus palmas. Ipsa vocabatur et toga pic
Abbreviated transcription (Latin):
id pectꝰ ita ut ex uttoq late᷑ ex hu¬
ieris picture pẽteãt. ut sacͥcotesgẽ¬
tiliũ faciebãt: aut cingebãt᷑ pretores
Trabea erat toge sp̃es ex purpura
cecebãt. Hãc pͥmũ romulꝰ ĩueĩsse
philet᷑ ad cliscretõne regũ ħitꝰ. Tra
bearet. Hoc ẽ ultra: et ĩ postremu
c̾et. ¶P aludam̾̃tũ: erat ĩsigne ⁊¬
ro distictũ. cle qͦ salustiꝰ togã inquid

Expanded text:
ad pectus, ita ut ex utroque latere ex humeris picturae pendeant, ut sacerdotes gentilium faciebant aut cingebantur praetores. Trabea erat togae species ex purpura ocedebant. Hanc primum Romulus adinvenisse perhibetur ad discretionebearet, hoc est, ultra et in posterum ceret. 9. Paludamentum erat insigne ro distinctum. De quo S
Abbreviated transcription (Latin):
xis ut st̾ penulaꝵ.¶ Mantũ hispa¬
breuis amictꝰ. ¶Preterta pu̾ile est
palliũ qͦ usq ad sexdecĩ ãnos pu̾i no¬
biles sb̾ cliscipłie cultu utelũt᷑. uñ ⁊
pura ¶Casula est uestis cucullata
clicta ꝑ climinutõe a casa.q totũ
hoĩe tegat qͣi mĩor casa. ĩde et acul¬
la: qͣi mĩor cellai. sic et greci. ¶ Pla

Expanded text:
is ut sunt paenularum. Mantum Hispabreve amictum. Praetexta puerile est pallium quo usque ad sedecim annos pueri nobiles sub disciplinae cultu utebantur; unde et pura. Casula est vestis cucullata, dicta per diminutionem a casa, quod totum hominem tegat quasi minor casa. Inde et cuculla, quasi minor cell
Abbreviated transcription (Latin):
et cursoꝵ uelocitas cõpbat᷑. Hĩc acci¬
dit ut oĩm ꝓpe arciũ ex̾cicia gĩnasia
clicãt᷑. aña aũt in locis certãtes tĩcti
erãt singuł ne nudarent᷑. pꝰt rela¬
xato cingło repente ꝓstratꝰ exaĩatꝰ
est qd̾ cursor. q̃ re ex ꝯsilii decreto.
tũc arcon yponienes. ut nudi dem¬
ceps om̃s excitarẽt᷑: ꝑmisit. Ex il¬
lo gĩnasiũ clictũ ẽ. qd̾ inuenes nudi
ex̾cent᷑ ĩ cãpũ uͥ sola tm̃ uerecũdia o

Expanded text:
t cursorum velocitas conprobatur. Hinc accidit ut omnium prope artium exercitia gymnasia dicantur. Ante enim in locis certantes cincti erant, ne nudarentur: post relaxato cingulo repente prostratus exanimatus est quidam cursor. Quare ex consilii decreto tunc archon Hippomenes ut nudi deinceps omnes exercitarentur permisit. Ex illo gymnasium dictum, quod iuvenes nudi exercentur in campo, ubi sola tantum verecunda o
Abbreviated transcription (Latin):
uoĩatur: uolũta¬
ea q̃ illic gerũt᷑
uis. Ludoꝵ origo sic tracłr. Liclios ex
ssa tnͣsuenas: in eustiuria ꝯscedis¬
se duce tirreno: qͥ fc̃ĩ suo cesserat r¬
ni. Contẽtõne gͥ in eucruria int̾ ce¬
dionis noĩe instituerũt. Inde romͣ
actersitos artifices mutuati sũt.¬
Et inde lucdialos uocatist̃. Uaro. a̾
clicit ludos alusu uocatos qd iuue¬
ues ꝑ lies festos solebãt ludi exul¬
tatone ppłm clelectare. Uñ eũ lusũ
uiuenũ et cliebꝰ festis et tẽplis ⁊ re¬
ligionibꝰ reputãt. Nich̾ iam ẽ de cã
uocabuli: cdũ reicã idolatͥa sit. Uñ
et ꝓmiscue lucli liberalia uocabãt᷑.¬
enda est. originis macła: ne bonũ
estimes: qd̾ iniciũ a malo accepit
Lulus a̾ aut gi̾nicꝰ ẽ: aut circenfis
aut glacdiatoriꝰ. aut scenicꝰ .ii. de lu

Expanded text:
inantur voluptaea quae illic geruntur. nis. Ludorum origo sic traditur: Lydios ex Asia transvenas in Etruria consedisse duce Tyrreno, qui fratri suo cesserat regni contentione. Igitur in Etruria inter cereligionis nomine instituerunt. Inde Romani arcessitos artifices mutuati suntet inde ludi a Lydis vocati sunt. Varro autem dicit ludos a luso vocatos, quod iuvenes per dies festos solebant ludi exultatione populum delectare. Unde et eum lusum iuuenum et die,.bus festis et templis et religionibus reputat. nihil iam de caussa uocabuli, cum! rei caussa idololatria sit. nam et cum promiscue ludi Liberalia uocarentuenda est originis macula, ne bonum aestimes 392 quod initium a malo accepit. Ludus autem gymnicus est, aut circensis, aut gladiatorius, aut scenicus. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
culus hominis: intentõ operis eius
est. Si cigo intentõ euis bona est:¬
⁊ opus intent̾onis ip̃iꝰ bonũ est. Alioquin
male intentõnis ip̃iꝰ etiam si bonũ ĩ fac¬
ex sua intentõne aut ꝓlutur bonũ: aut
replatur nclignũ. Bona est ergo iui
bonũ bona intentõne nõ faciũt: per ħ
magis cecantur opere: per ꝙ illumina¬
ri potuerũt. ¶ Unus quisq bonũ opus
ꝙ agit: intentõne bona agat. Qũi pro
apud eramen diligentissimi: et accutis¬
sum iudicis repla deteginitur. Id̾oq oĩs
sanctus ueretur: ne forte bonũ ꝙ agit.
ꝓ aliqua animi intent̾one mocłis dei re¬
ꝓbus sit.¬

Expanded text:
culus hominis intentio operis ejus est. Si ergo intentio ejus bona est, et opus intentionis ipsius bonum est. Alioquin malae intentionis etiam si bonum in facex sua intentione aut probatur bonum, aut reprobatur indignum. Bona est ergo intebonum bona intentione non faciunt, per hoc magis caecantur opere per quod illuminari potuerant. 3. Unusquisque bonum opus, quod agit, intentione bona agat; quoniam pro apud examen diligentissimi et acutissimi judicis reproba deteguntur. Ideoque omnis sanctus veretur ne forte bonum quod agit, pro aliqua animi intentione in oculis Dei reprobum sit.
Abbreviated transcription (Latin):
Rursus ad candem qͣi de genere. ad spẽm
reuertitur clicens que eidẽ ciuitati sp̃alit̾
contigerit. Ecce ego suscitubo suꝑ eos ⁊¬
medos. Nam regnante baltazar.a mediᷤ
obtenta est babiloni.a. sic et in honus egip¬
telligi clicendo et concurr̾e facia egypti¬
os aduersus egyptios. regnũ adu̾sus reg¬
nũ: cũ egyptus nõ młta regnass unum
huisse describitur regnũ. ¶ Qͥnta regła¬
porisper partez minorẽ inducitur.aut ꝑs
minima tp̾ris per partez maiorez ĩtlłit
Sicut est de trictuo dm̃ce sepulture. dũ uͦ
trib plenis clieb ac noctib̾ iacuerit ĩ se¬
pulchro. S tñ aperte totũ trduũ. accipi¬
tur. Uel sicut illud qd̾ qͣdringentis ãnis
p̾dixerat deus filios isrł in egypto ẜui
te ioseph egypto clñatist̃. nec statum post
qͣdrngentos annos egressi st̃: ut fuerat
porib figura ꝑ ꝙͣ quedam que futura sũt
qͣi iam gesta nonantur: ut est illd̾. Eode

Expanded text:
rursus ad eamdem quasi de genere ad speciem revertitur, dicens quae eidem civitati specialiter contigerunt: Ecce ego suscitabo super eos Medos. Nam regnante Balthasar, a Medis est obtenta Babylonia. 11. Sic et onus Aegype mundum, dicendo: Et concurrere faciam Aegyptios adversus Aegyptios, regnum adversus regnum, cum Aegyptus non multa regna, sed unum habuisse scribatur regnum. 12. Quinta regporis per partem minorem inducitur, aut pars minima temporis per partem majorem intelligitur. Sic est de triduo Dominicae sepulturae, dum nec tribus plenis diebus ac noctibus jacuerit in sepulcro, sed tamen a parte totum triduum accipitur. Vel sicut illud quod quadringentis annis praedixerat Deus filios Israel servituros ite Joseph Aegypto, damnati sunt; nec statim post quadringentos annos egressi sunt, ut fuerat poribus figura, per quam quaedam quae futura sunt, quasi jam gesta narrantur, ut est
Abbreviated transcription (Latin):
ic. Diliges ꝓrimũ tuũ sic̃ te ip̃m. Unin
namq p̃ceptũ de pͥma tabula dixit. q ad
d̾i ꝑtinet amorem. Alterũ uero de alia ta¬
bula:q. ad homines ꝑtinet cdilectõnẽ. de uͦ.
sapientes direrũt ¶ Prima regula est
de dño et eius corpore que de uno aut . du¬
nũ loqͥtur atq in una ꝑsona. Modo capd̾
modo corpus ostenclit sicut ysaius ait. In¬
cluit me uestimento salutari: qͣi sponsimi
decoratũ corona: et qͣiͣ sponsam ornatam.
in ouilib suis. In una enĩ ꝑsona cluplici
uocabulo uommata: et capd̾ idẽ sponsum
et eccl̃iam .i. sponsam manifestauit.
¶ Prouide notand̾ in sqͥpturis qñ spałr¬
capd̃ describ̾r. qñ et capd̾ et corpꝰ aut qnͣ
ex utroq tnͣseat ad utrumq. aut ab alt̾o
ad alt̾m. Sicq quid capiti qͥd corpori cõ¬
ueniat prudens lector intelligat. ¶Se¬
cunda regula est cle dm̃ corpore u̾o et¬

Expanded text:
huic: Diliges proximum tuum, sicut te ipsum. Unum namque praeceptum de prima tabula dixit, quod ad Dei pertinet amorem; alterum vero de alia tabula, quod ad hominis pertinet dilectionem. CAPUT sapientes dixerunt. Prima regula est de Domino et ejus corpore, quae de uno ad unum loquitur, atque in una persona modo caput, modo corpus ostendit, sicut Isaias ait: Induit me vestimento salutari, quasi sponsum decoratum corona, et quasi sponsam ornatam monilibus suis. In una enim persona duplici vocabulo nominata caput, id est, sponsum, et Ecclesiam, id est, sponsam, manifestavit. 3. Proinde notandum in Scripturis quacaput scribitur, quando et caput et corpus, aut quando ex utroque transeat ad utrumque, aut ab altero ad alterum, sicque quid capiti, quid corpori conveniat, prudens lector intelligat. Secunda regula est de Domini corpore uno
Abbreviated transcription (Latin):
et spiritalr intelligere. ¶Tra et septez.
decem precepta st̃. S tria ad amorẽ cli
ꝑtinent. Septem ad hominẽ. Illa tria
que ad deũ ꝑtinent: in una tabula scͥpta
fuerũt. Reliqͣ septem in sccła. In pͥma
tabula triũ mandatoꝵ: Hoc pͥmũ est.

Expanded text:
et spiritaliter intelligere. 13. Tria et septem et spiritaliter intelligere. 13. Tria et septem decem praecepta sunt; sed tria ad amorem Dei 166 pertinent, septem ad homines. Illa tria quae ad Deum pertinent in una tabula scripta fuerunt, reliqua septem in secunda. In prima tabula trium mandatorum hoc primum est:
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ea ꝓphecia rerũ futuraꝵ gesta presentib
miscet rebꝰ: ut ita credant᷑ illa futura: ꝙ̃¬
admod̾ ista cernũt ẽẽ ꝯpleta. More enĩ
suo ꝑ p̾senciam de futuris loqͥt᷑. sicut in
ꝑ̃ ihrłm de ecc̃a. et sicut in ꝑsona effraĩ
de heretias. ¶ Pro fãs diumis plerũq et
dicta ponũtur. Id cͥco qr nõ operatõne ma¬
nuũ deus: s dicendi imꝑio imꝑat᷑ sicut
scriptum est. Dixit et fr̃a sunt: Manda¬
uit et creata st̃. ¶ Q̾ in scp̃turis sacuis unͣ
bis repetitur sentencia aut confirmatõnis
cã est: aut unst̾n sicut lex et gr̃a. Sicut ĩi¬
ciũ et ꝑfecto. sicut bonũ et meliũ. ¶Lex
diuina triplici sencienda est modo. Primo¬
ut istorice. Scclo ut tropologice. Tertio:
ut mistice intlligatur. Historice namq
iuxͣ lr̃am. Tropologice uxta moralem
siñam. Mistice uixta spiritalez intlłigẽ¬
ciam. Ergo sic historie oportet ficlẽ ten̾e:
ut eam et morałr debeamꝰ int̾pretare:

Expanded text:
ea prophetia rerum futurarum gesta praesentibus miscet 163 rebus, ut ita credantur illa futura, quemadmodum ista cernuntur esse completa. More enim suo per praesentia de futuris loquitur, sicut inm de Ecclesia, et sicut in persona Ephraim de haereticis. 9. Pro factis divinis plerumque et dicta ponuntur; idcirco, quia non operatione manuum Deus, sed dicendi imperio operatur, sicut scriptum est: Dixit, et facta sunt; mandavit, et creata sunt. 10. Quod in Scripturis sacris una bis repetitur sententia, aut confirmationis causa est, aut mysterii, sicut lex et gratia, sicut initium et perfectio, sicut bonum et melius. 11. Lex diut historice: 165 secundo ut tropologice, tertio ut mystice intelligatur. Historice namque juxta litteram, tropologice juxta moralem scientiam, mystice juxta spiritalem intelligentiam. Ergo sic historice oportet fidem tenere, ut eam et moraliter debeamus interpretari
Abbreviated transcription (Latin):
ta reꝑuĩt̾. ut intellectꝰ lectoris et studiũ
augeatur. Nam si cũcta pat̾ent: statĩ in¬
tellecta ulescerent. Eursus sicũcta clau¬
sa existerent: ꝯfestim diffidenciaz gign̾ẽt
Ne ergo de obscunis dispatõ fiat: ea que
m anfestust̾ saciant: et ne de intellectis fas¬
tidiũ existut: ea que clausa sũt desideriũ
existunt. Nam pleraq qͣnto magis latẽt
tanto magis ex̾ciciũ p̾lent. In scͥpturis scĩs
sepe ea que futira st̃: qͣsi fc̃a nartantur si¬

Expanded text:
ta reperiuntur, ut intellectus lectoris et studium augeatur. Nam si cuncta paterent, statim intellecta vilescerent. Rursus si cuncta clausa existerent, confestim diffidentiam gignerent. Ne ergo de obscuris desperatio fiat, ea quae manifesta sunt satiant; et ne de intellectis fastidium existat, ea quae clausa sunt desiderium excitant. Nam pleraque quanto magis latent, tanto magis exercitium praebent. 7. In Scripturis sanctis saepe ea quae futura sunt q
Abbreviated transcription (Latin):
sapiencia est: quo tendas scire: et nescire it̾:
ꝑ quod expecliat ire. Qͥd eiuĩ ꝓcest si quis
fanus tp̃r ubertatis regionem iudeat et
uiam ꝑ ꝙͣ ad illam ꝑgut. ignoret. Ecte
bulat: tanto magis ab eo ꝙ querit elõgt
¶ Qͥ uiam regiam hoc est xp̃m deserit. et¬
si uideat ueritatẽ a longe uidet. Qͥa nͥ ꝑ uiã
nõ est quomͦ ad cam ꝓpinq̃t. Q̾ si gracliẽs¬

Expanded text:
sapientia est, quo tendas scire, et nescire iter sapientia est, quo tendas scire, et nescire iter per quod expediat ire. Quid enim prodest si quis famis tempore ubertatis regionem videat, et viam per quam ad illam pergat ignorat? Ecce bulat, tanto magis ab eo quod quaerit elongatur. 6. Qui viam regiam, hoc est, Christum, deserit, etsi videat veritatem, a longe videt, quia nisi per viam non est quomodo ad eam 161
Abbreviated transcription (Latin):
hilosophi genciũ: nõ sicut oportet
d̾m querentes in angłos inciderũt
preuancatores factus q est ilł meclator
diabolus. ad mortem sicut xp̃t nob̾ ad ui¬
tam. ¶ Multũ mũdi philosophi p̾dicã¬
tur in climentõne tp̃ꝵ cursuq syderum
nͥ a d̾o hũerũt. Uolando em̃ suꝑbe: ut et
aues aerem et em̾gentes in ꝓfundũr: ut
pisces mare ut peccora gradientes t̾ram:
descripserũt: Uerũptam̃ tota mente
auctorẽ eoꝵ: intelligere uoluerũt. Qua¬
re nõ possũt. aĩalia bruta int̾rogare: qr
nõ gracłr: nõ est quomͦ ueniat ad d̾m.
philosophi. aũt mũdi: utiq d̾m cogno¬
uerĩt: S qr displicuit illis humilitas x.
in inuio transierũt et nõ in uia. Id̾oq e¬
uanescentes gliam dei i mendatõ mu¬
tuuerũt: et rectitudinem uie relinꝙ̃tes
in amfractos incideiĩt erroꝵ. ¶ pͥmum
unicuiq est scire: ꝙ appetat: sccłm u̾o est.
ut id ꝙ appetit apprehendat. In ꝑfc̾a qͥppe

Expanded text:
hilosophi gentium non, sicut oportet, Deum quaerentes, in angelos inciderunt praevaricatores; factusque est illis mediator diabolus ad mortem, sicut nobis Christus ad vitam. 2. Multum mundi philosophi praedicantur in dimensione temporum, cursuque snisi a Deo habuerunt. Volando enim superbe, ut aves, aerem; et demergentes se in profundum, ut pisces, mare; et ut pecora gradientes, terram descripserunt, verumtamen tota mente Auctorem eorum intelligere noluerunt. 3. Quare non possunt animalia bruta interrogare? Qunon graditur, non est quomodo veniat ad Deum. Philosophi autem mundi utique Deum cognoverunt, sed quia displicuit illis humilitas Christi, in invio transierunt, et non in via. Ideoque evanescentes, gloriam Dei in mendacium mutaverunt, et rectitudinem viae relinquentes, in anfractus inciderunt errorum. 5. Primum unicuique est scire quid appetat; secundum vero est ut id quod appetit apprehendat. Imperfecta quippe
Abbreviated transcription (Latin):
¶Puer meus es tu isrl̾: ecce de leui ut
nubem iniquitates tuas: et sicut nebulã
hoc ad unũ nõ congruit. Namalt̾a ꝑs
est: cui pcc̃a deleuit: et cui clixit meus es
tu. et alc̾a cui clixit. Conuert̾e ad me et
redima te. Qͥ si conuertantur peccatae¬
oꝵ delentur. Per hanc enini regulam
sic ad om̃s loqͥtur scaptura ut et boni re¬
darguantur. Cũ mal̾: et mali laudent᷑
pro bonis. S quid ad que ꝑtineat: qui
prudent̾ legerit cliscit. ¶Tertia regula
ꝑ ꝙͣ precepta facienda admouent᷑. Gr̃a
tũ hystorice. o fidem ten̾e. et sp̾uałr legẽ
intelligere. ¶Quarta regula est de sp̃e et
genere per ꝙͣ pars pro toto et totũ proꝑ
te accipitur ueluti si niui pplłõ uł ciuita¬
ti loqͣtur dñs et tñ intlłigatur om̃ez condi

Expanded text:
us meus es tu Israel, ecce delevi ut nubes iniquitates tuas, et sicut nebulam . Hoc ad unum non congruit. Nam altera pars est cui peccata delevit, et cui dicit meus es tu; et altera cui dicit, convertere ad me, et redimam te; qui si convertantur, peccata eorum delentur. Per hanc enim regulam sic ad omnes loquitur Scriptura, ut et boni redarguantur cum malis, et mali laudentur propter bonos; sed quid ad quem pertineat qui prudenter legerit discet. Tertia regula per quam praecepta facienda admoventur; gratia t historice oportet fidem tenere, et spiritualiter legem intelligere. Quarta regula est de specie et genere, per quam pars pro toto, et totum pro parte accipitur, veluti si uni populo vel civitati loquatur Deus, et tamen intelligatur omnem conti
Abbreviated transcription (Latin):
tem uia ꝑ ꝙͣ itur ad xp̃m. Lex est xix
per ꝙͣ uatunt ad cłm: hii quibꝰ ut est ĩtelli¬
gunt et est c̾aꝵ scͥpͥturaꝵ altitudo: qͣi mon¬
tes pascue st̃: ad quos dũ qͥsq iustoꝵ ꝯscen¬
det. pascue in defficientis refectõnẽ i̾ienis
se congaudet. In scͥpturis sc̃is: qͣi in mouti
excelsis et uiri ꝑfecti hñt sb̾liuma intlłigẽ¬
cia quib gressꝰ cõtemplatõnis qͣi fui eri¬
gant: et supplices qͣi parua aĩalia mueni¬
ũt modicos intellectus: ad qͦs humiles ip̃i
refugiant. ¶ Scriptura sacra infirmis et
sensu paruuł: sccłm istoriam humił uide¬
tur in uerb̃: Cum excellentõrib aũt ui¬
ns alcius inceclit. clũ eis sua uust̾ia pan¬
dit. ac per hoc utrisq manet ꝯmunis et
lectoris incelligencia: uanatur. sicut mã¬

Expanded text:
lex est, per quam vadunt ad Deum hi qui ut est intelligunt eam. 2. Sanctarum Scripturarum altitudo quasi montes pascuae sunt , ad quos dum quisque justorum conscendit, pascuae indeficientis refectionem invenisse se congaudet. 3. In scripturis sanctis, quasi in montibus excelsis, et viri perfecti habent sublimia intelligentiae, quibus gressus contemplationis quasi cervi erigant, et simplices quasi parva animalia inveniunt modicos intellectus, ad quos humiles ipsi refugiant. 4. Scriptura sacra infirmis et sensu parvulis, secundum historiam humilis videtur in verbis, cum excellentioribus autem viris altius incedit, dum eis sua mysteria pandit, ac per hoc utrisque, manet communis, et lectoris intelligentia variatur,
Abbreviated transcription (Latin):
tus et amara clisaplina iusticie nec
delectantur nͥ placencia ꝓp̾e inbecil¬
litati iniusticie fecundi et steriles ue¬
ritati ceci ad ꝯtuenda lucez: et ocula¬
ti ad tenebraꝵ asꝑiciend̾ errorẽ cor¬
ca repboꝵ lubrica sunt ad male con
tinatõe admoniti: clicens. Dicẽs do¬
ce iustũ: et festinabit accipere. ue. stul
fumiã bonoꝵ obiciant: sicut ẽ illd̾ ex
salomone. ¶Bona in malũ ꝯuertit
impuis: et electis imponit maculã. ue
aũt illi qui et sua renuit uitã corri¬
ge: et bonor nõ defuit detrahere. Ple¬
riq mali similes sͥ in malũ defendũt
i patricinio suo prauos ꝯͣ correctionem
bonoꝵ suscipiũt: ne unde lisplicent
emendentur. Ad icientes in se aliena
delicta ut nõ tm̃ de suis mał: s etiã et¬
de alioꝵ facmorib pumantur: quoꝵ

Expanded text:
tas, et amara disciplina justitiae; nec delectantur, nisi placentia propriae imbecillitatis: injustitiae fecundi, et steriles veritati; caeci ad contuendam lucem, et oculati ad tenebrarum aspiciendum errorem. 9. Corda reproborum lubrica sunt ad male consstinationem admoniti, dicens: Doce justum, et festinabit accipere. De stultoinfamiam bonorum objiciant, sicut est illud ex Salomone: Bona in malum convertit impius, et in electis imponit maculam . 321 Vae autem illi qui et suam renuit vitam corrigere, et bonorum non desinit detrectare. 12. Plerique mali similes sibi in malum defendunt, et patrocinio suo pravos contra correptionem bonorum suscipiunt, ne, unde displicent emendentur: adjicientes in se aliena delicta, ut non tantum de suis malis, sed etiam de aliorum facinoribus puniantur, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
ti pro lesione unicaritutis rescn¬
dunt: et ab amore clilectionis se se
ꝑempuiter retrahũt pleriq corep¬
tionez suam officiũ caritatis existi¬
efficiantur: qui emendari obecliendo
potuerũt. Salubrit̾ accpiũt iusti qͦ¬
ciens de suis excessib arguũt᷑. Super¬
flua aũt est humilitas eoꝵ qͥ se gessi¬
se accusant que nõ admiserũt. ¶Q̾
u̾o sũ arrogancia bona fc̃a sua pro¬
nũciat: ꝓcul clubio ne qͣꝙͣ. peccat. est
pro suis facmorib arguũtur. Uerba
iustoꝵ ꝓ censura declinãda abiciũt ẜ¬
uantes se cliumo iudicio quo ꝑuniẽ¬

Expanded text:
 parva laesione vim charitatis rescindunt, et ab amore dilectionis sese perenniter retrahunt. 5. Plerique correptionem suam officium charitatis existiefficiantur, per quod emendari obediendo potuerunt. 6. Salubriter accipiunt justi, quoties de suis excessibus arguuntur. Superflua autem est humilitas eorum qui se gessisse accusant quae non admiserunt. Qui vero sine arrogantia bona facta sua pronuntiat, procul dubio nequaquam peccat. 7. Est pro suis facinoribus arguuntur, verba justorum pro censura declinanda abjiciunt, servantes se divino judicio, quo punien
Abbreviated transcription (Latin):
cit̾ nult fut̾nã corripere ac sanare in¬
furmitatem talem se pr̃are frene uti¬
litati studeat ut eũ quẽ corripere cupͥ
humili corde admoneat: et hoc faciẽs
t̾e et ip̃e sb̾iciatur tẽptatõnib: sic̾ spi
rituales alien pcã emendatõnẽ expͣ¬
tant: ita prot̾n delinꝙ̃ tib derridendo
insulcãt. Et ꝙͣtũ in ip̃is est eos ĩsana¬
biles putunt: nec declinãt cor ad ꝯpa
acq blaphemant: nõ nũꝙͣ accidit: ut
int̾ amicos aliqͣ redargntonis emitui¬
ta discordia: maiorẽ pꝰ ea cantutem
e ⁊ que displicentur in amico uidẽt᷑

Expanded text:
citer fraternam vult corripere, ac sanare infirmitatem, talem se praestare fraternae utilitati studeat, ut eum quem corripere cupit humili corde admoneat, et hoc faciens te et ipse subjiciatur tentationi. 3. Sicut viri spirituales alieni peccati emendationem exspectant, ita protervi delinquentibus deridendo insultant, et, quantum in ipsis est, eos insanabiles putant; nec declinant cor ad compatque blasphemant. 4. Nonnunquam accidit ut inter amicos aliqua redargutionis enutrita discordia majorem postea charitatem ea qu
Abbreviated transcription (Latin):
a parte corporis ꝙͣ uexat. Nã
uertibuloꝵ ossa quoꝵ sũmuitaᷤ
illioꝵ inito t̾minatur. Greci
scia uocant. fit enĩ de flegnia¬
te quociens descenderit ĩ recta
ossa. et efficitur iͥ glutinato.
¶Podagrã greci a retentione
peclũ clñt noĩata. et a ferali
dolore. Siquidẽ om̃e ꝙ ĩmitte
fu̾it abusiue agreste uocamꝰ.¬
¶ Artheticus morbꝰ ab articu¬
loꝵ ꝑassione uocabłm sũpsit.
¶Calculus petra est que ĩ uesi¬
ca fit. Uñ et nom̃ accepit. gig¬
nitur enĩ ex materia fleginati¬
ca. ¶Strangiria clicta est eo
qd̾ stringat urmaꝵ clifficultatẽ.
Satiriasis iuge desideriũ ue¬
neris cũ extensione naturaliũ
locorũ: dicta passio a satiris
¶Diarria. iugis uentus cursꝰ
sine uomitu. ¶ Dissenteriã.
diuisio ꝯtinuatõnis. id ẽ ulce¬
ratõ intestini. Dis enĩ cluuisio
est intra intestina. Eit eĩ añ¬
cecdenti flu fluore quẽ greci

Expanded text:
a parte corporis quam vexat, nam a parte corporis quam vexat, nam vertebrarum ossa, quorum summitas ylium initio terminatur, Greci scian vocant, et fit de flegmate quotiens descendit in recta ossa et efficitur ibi glutinatio.Podagram Greci a retentione pedum dicunt nominatam et a ferali dolore, siquidem omne quod immite fuerit, abusive agreste vocam31. Arthriticus morbus ab articulorum passione vocabulum sumpsit. 32. Calculus petra est quae in vesica fit, unde et nomen accepit. Gignitur autem ex materia phlegmatica. 33. Stranguria dicta est, eo quod stringat urinarum difficultate. 179 34. Satyriasis, juge desiderium veneris cum extensione naturalium locorum. Dicta passio a Satyris. Diarria iugis ventris cursus sine vomitu. Disinteria est divisio continuationis, id est ulceratio intestini. Dis enim divisio est, intera intestina. Fit autem antecedente fluore, quem Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
spumis ⁊ purulentis. ¶Ypaticꝰ
morb iecoris passio est uñ no¬
mẽ accepit. Greci enĩ iecur ypa¬
ten uocant. ¶Lienosis asple¬
ne uocabulũ sũpsit. Greci sple
enĩ lien uocant. ¶ Ydropism
ñ sũpsit ab aquoso humorea
tis. Nam greci ydros aꝙͣ uocc¬
Est enĩ humor sb̾cutaneus al
inflat̾one turgente et auelitu
fetido. ¶ Nefresis a reniũ lãgo¬
re nom̃ accepit. Renes eĩ gre¬
dicta a corporis inpensatõne fia
ex młta infrigidatone aut ĩ to
corpore aut in ꝑtes. ¶Catexia
nom̃ sũpsit a corporis inuria
lam uexatione greci uocũt. si
enĩ hec passio in temperãcia e¬
grotantes uł curatõne. mala.
medicaminis aut post egͥtucͥ¬
nez tarda resũptõ ¶Atrophi
nomẽ accepit a liminutones
nuitus corporis ex causis latẽti¬
b et paulatim ꝯualescẽtibus.
S aiciane suꝑfluũ carnisĩ¬
cem̃tũ. quo ultra modũ corpo¬
ra saginãtur. Greci eiũ carnẽ
saitian uocant. ¶Scia uocata

Expanded text:
spumis et purulentiis. Hepaticus spumis et purulentiis. Hepaticus morbus e iecoris passione nomen accepit. Graeci enim iecur ἧπαρ vocant. Lienosis ab splene vocabulum sumpsit. Graeci enim σπλὴν lien dicunt. Hydropis nomen sumpsit ab aquoso humore cutis. Nam Graeci ὑδωρ aquEst enim humor subcutaneus cum inflatione turgente et anhelitu foetido. Nefresis a renum languore nomen accepit. Renes enim Graedicta a corporis inpensatione, facta ex multa infrigidatione, aut in toto corpore, aut in parte. Cacexia nomen sumpsit a corporis iniuria lam vexationem Graeci vocaverunt. Fit autem haec passio intemperantia aegrotantis, vel curatione mala medicaminis; aut post aegritudinem tarda resumptio. Atrofia nomen accepit a diminutione  tenuitas corporis ex causis latentibus et paulatim convalescentibus. Sarcia est superfluum carnis incrementum, quo ultra modum corpora saginantur. Graeci enim carnem σάρκα vocant. Sciasis voca
Abbreviated transcription (Latin):
xea est. acutus morbus
qui aut cito tnͣsit aut ce¬
lerius int̾ficit ut pleuresis fre¬
nesis. Oxi enĩ acutũ apd̾ greco
et uelocem significat. ¶C romꝰ
est. plixus corporis morbꝰ qui
mltis temporib remoratur.

Expanded text:
xea est acutus morbus, qui aut cito transit aut celerius interficit, ut pleuresis, phrenesis. axi oxy enim acutum apud Graecos, et velocem significat. Chronia est prolixus corporis morbus, qui multis temporibus remoratur,
Abbreviated transcription (Latin):
ał at̾ clicto qd apd̾ gentiles cũ
comitioꝵ clie cuiꝙͣ acciliss co¬
micia clim ictebant. Erat aũt
apd̾ romanos comitioꝵ dies
sollẽpins in kalendis ianuar̾.¬
¶ Mania ab insania uł furore
felle. Greci enim nigrũ mełã
uocant. Cel aut eolen appellãt¬
¶ Epilemsia aut in fantasia
fit melancolia in ratione ma¬
nia in memoria. ¶Tipi st̃ fu¬
gide febres qui abusiue tipi ap¬
pellantur ab herba que in aqͣ
nascitur. Latine forma atq
status cłr. Est enĩ accessionũ
et recessionũ reuolutio ꝑ sta¬
tuta tp̃rũ int̾ualla. ¶ Beumͣ
grece. latine eruptio sũ fluor
appellatur. ¶Catarrꝰ ẽ flu¬
or reume iugis ex narib que
clũ ad fauces uenerit brãcos
uocatur clũ ad torace uł pul

Expanded text:
 quod apud gentiles cum comitiorum die cuiquam accidisset, comitia dimittebantur. Erat autem apud Romanos comitiorum dies sollennis in kalendis Ianuarii. Mania ab insania vel furorefelle. Graeci enim nigrum μέλαν vocant, fel autem χολὴν appellant. Epilemsia autem in phantasia fit; melancholia in ratione; mania in memoria. Typi sunt frigidae febres, qui abusive tipi appellantur ab herba quae in aqua nascitur. Latine forma atque status dicitur. Est enim accessionum vel recessionum revolutio per statuta temporum intervalla. Reuma Graece, Latine eruptio sive fluor appellatur. Catarrhus est fluor reumae iugis ex naribus, quae dum ad fauces venerit, βράγχος vocatur; dum ad thoracem vel pul
Abbreviated transcription (Latin):
de nominatã ẽẽ clixerũt q̃
nob̾ pͥncipatũ iugoris hñt. E
aũt ex cluob modis aut ex ꝑ¬
pletione aut ex inacutõe. ¶¬
tams maior est ꝯͣctio neruo
a ceruice ad dorsũ. C elũ latis
dolor est clictũ aũt ita a med¬
cis qd̃ dolore corpꝰ tnͣsuerbeu

Expanded text:
rde nominatam dixerunt, qui in nobis principatum vigoris habet. Fit autem duobus modis, aut ex repletione, aut ex inanitione. Tetanus maior est contractio nervorum a cervice ad dorsum. Telum lateris dolor est. Dictum autem ita a medicis, quod dolore corpus transverberet,
Abbreviated transcription (Latin):
tigo aut̃ ẽ: quociensc̾q uentus
ꝯsurgit ⁊ t̾ra ĩ circuitu mittit
sic et in uertiginẽ hominis ar¬
terie et uene uentositutẽ ex re¬
soluta humectatione gingñt
et in ocłis girũ faciũt uñ et
uertigo nũcupata est. E pilẽ¬
sia uocabłm sũpsit qd̾ mẽte
appendens parit̾ etia corpus
berauit et ad cerebrũ ꝯu̾sus
fuerit. Hec aut̃ spaçio ⁊ cadu¬
ca uocatur eo qd̾ cadens eger
spasmos paciat᷑. Hos ⁊̃ uulgus
limaticos uocat qd̃ lune cursu

Expanded text:
tigo autem est quotienscumque ventus tigo autem est quotienscumque ventus consurgit, et terram in circuitum mittit. Sic et in vertice hominis arteriae et venae ventositatem ex resoluta humectatione gignunt, et in oculis gyrum faciunt. Unde et vertigo nuncupata est. Epilemsia vocabulum sumsit, quod mentem adpberavit et ad cerebrum conversus fuerit. Haec passio et caduca vocatur, eo quod cadens aeger spasmos patiatur. 6. Hos etiam vulgus lunaticos vocat, quod pro lunae cursu