comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diderã. Exqua illud mͥ suggestũ ẽ. cũ ista dictarẽ qͥ in hanc quoq p̃t¬
mittere non debui: ut sialia ẽ sententia tua. eadẽq ẽ melior: timori
meo libent̃ ignoscas:Sienĩ alit̃ sentis. ut uerũq tu sentiᷤᷤ: Nam nisi u̾ũ
sit. inoluis eẽ ñ pot̃. ut nõ dicã nulla. certe ñ magna culpa m̃s ertor u̾i¬
resertbe dignatus eᷤ. iã sciebã ñ tantũ ineccłasticiᷤᷤ litt̾iᷤᷤ.s momnib recta
⁊ uera que inuenerimꝰ approbare atq lauaare: Ealsa uͦ ⁊ praua ĩ ꝓbare
atq rep̃bendere : s illud deprudentia doctrinaq tua desiderabaꝯ
⁊adbuc desidero. ut nota nob̾ ficia ea ipsa eius errata: quib afide u̾ita¬
tis ille uir tantꝰ recessisse cognoscitur. In libra ⁊̃ quo cunctoᷤᷤ quoꝵ
meminisse potuisti scriptores eccłasticoᷤ.⁊ eoꝵ scripta cõmemorasti. com¬

Expanded text:
dideram. Ex qua illud mihi suggestum est, cum ista dictarem, quod in hac quoque praetdideram. Ex qua illud mihi suggestum est, cum ista dictarem, quod in hac quoque praetermittere non debui, ut si alia est sententia tua, eademque est melior, timori meo libenter ignoscas. Si enim aliter sentis, verumque tu sentis nam nisi verum sit, melius esse non potest —, ut non dicam nulla, certe non magna culpa meus error uerirescribere dignatus es, iam sciebam non tantum in ecclesiasticis litteris, sed in omnibus recta et uera, quatque reprehendere. Sed illud de prudentia doctrinaque tua desiderabam, et adhuc desidero, ut nota nobis facias ea ipsa ejus errata, quibus a fide veritatis ille vir tantus recessisse convincitur. In libro etiam quo cunctos, quorum meminisse potuisti, scriptores ecclesiasticos et eorum scripta commemorasti, com
Abbreviated transcription (Latin):
ralit̃ intulit. factus sũ infirmis infirmus. ut infirmoᷤ lucri facẽ. Ut
sequens conclusio omua omnib factꝰ sũ ut oñis lucri facerem adho
referenda iutelligatur: ut cuiꝰq infirmitatẽ tamꝗͣ inse ipso miseratꝰ
appareat : Non enĩ ut cum diceret quis infirmat᷑ ⁊ ego non infirmor.
bilit̃ enĩ pulcrior ẽ u̾itaᷤᷤ xp̃ianoꝵ.ꝗͣ elena grecoꝵ. a ista enĩfortiꝰ nr̃i
martireᷤᷤ adu̾sus hanc sodomã. ꝗͣ ꝓilla herohes aduersus tioiã dimicauer̃.
Nap eago ħ dico ut odoᷤ cordiᷤ recipiaᷤᷤ : q absit ut amiseriᷤᷤ.s ut au̾taᷤᷤ. Quoᷤᷤ
cum babeas sanos ⁊ ugiles. nescio ꝗ̃ simulatione au̾tisti. ut non in¬
tenderes que conseqͣ̃nt᷑ aduersa. si semel creditũ fu̾it. posse honeste ac
pie scriptorẽ diuinoꝵ libioꝵ inaliqͣ suoꝑis parte mentiri. Scripserã

Expanded text:
raliter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut raliter ihtulit: factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem, ut sequens conclusio: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem, ad hoc referenda intellegatur, ut cuiusque infirmitatem tamquam in se ipso miseratus appareat. non enim et cum diceret: quis infirmatu-r et ego non infirmor?, bilitilla illi heroes aduersus Troiam dimicauerunt. neque hoc ego dico, ut oculos cordis recipias, quos absit ut amiseris, sed ut aduertas, quos cum habeas sanos et uigiles, nescio qua dissimulatione auertisti, ut non intenderes, quae consequantur aduersa, si semel creditum fuerit posse honeste ac pie scriptorem diuinorum librorum in aliqua sui operis parte mentiri. Scripseram
Abbreviated transcription (Latin):
nonsunt subiecti. Deinde qͥ post passionẽ ⁊ refut rectionẽ. xp̃i. dato
btant utera sacram̃ta non exconsuetudine sollẽpnitatiᷤᷤ s ex neces¬
sitate salutiᷤ eẽ celebranda. Que tam̃ sinũ ꝗͣ fuissent necessaria. in¬
fructuose atq mauit̃ ꝓ eis inacbabei. marures fierent. Postremo illi
hiuismodi errores ⁊ uicia dic̃ se dãpnare:⁊ ut steriora arbiitatu ꝙ.
ut xp̃m lucri faceret: Non obseruationeᷤ legis simore patrio celebraremur
sic̃ & abipso celebrata sicut: sine ulla salutis neceffitate. non sic̃ uidei celebi¬
daᷤ pittabant: aut fallaci simulatione qd inpetro rep̃henderat. Nãsi ꝓtea
illa sacram̃ta celebrauit.qr simulauit se uideũ ut illo lucri faceret.
uideus: W hoc totũ dix non ut fallacit̾ se fingeret ẽẽ q̃ non erat: si mise¬
ricordit̃ cta subuemendũ ẽẽ sentiret: Ac supse in eod errore laboraret:
non scilicet mentientiᷤᷤ astii. s compacientiᷤᷤ affectu: Siẽ eo ipso loco gene¬

Expanded text:
non sunt subiecti; deinde, quod post passionem et resurrectionem Christi dato abant uetera sacramenta non ex consuetudine sollemnitatis sed ex necessitate salutis esse celebranda, quae tamen si numquam fuissent necessaria, infructuose atque inaniter pro eis Machabaei martyres fierent; postremo illudhuius modi errores et uitia dicit se damna et stercora arbitratum, ut Christum lucrifaceret, non obseruationes legis, si more patrio celebrarentur, sicut ab ipso celebratae sunt sine ulla salutis necessitate, sicut Iudaei celebrandas putabant, aut fallaci simulatione, quod in Petro reprehenderat. nam si propterea illa sacramenta celebrauit, quia simulauit se Iudaeum, ut illos lucrifaceret, Iudaeus et hoc totum dixit, non ut fallaciter se fingeret esse, quod non erat, sed ut misericorditer ita subueniendum esse sentiret, ac si ipse in eodem errore laboraret, non scilicet mentientis astu sed conpatientis affectu? sicut eo ipso loco gene
Abbreviated transcription (Latin):
ie unde poss negare. atu ͣ mulier sexu ĩ fumior. untute fortior. cũ ecu
corpꝰ extenderet. ⁊ sordidã pedore carceriᷤᷤ manus postergũ uincła co¬
iberent: oclis quoᷤᷤ tantũ tortor alligare nonpot̾at. suspex̃ ad celũ :¬
ẽuolutis ꝑora lacrimis: Tu inqͥd estis es dñe iħu cui occultũ nicħẽ:
qui esscrutator cordis ⁊ renũ. non ideo me negare uelle ne ꝑeã. s ia
mentiri nolle nepeccẽ. Aut tu miserrime homo. sunterue festinas. cur
duoᷤᷤ intimi in nocentes: Ẽquidẽ ⁊ ipsa cupio mori. cupio infiłmũ hoc
aonpꝰ exsbere.⁊ non quasi adult̾a p̃sto iugulũ micantẽ intrepidd exci¬
pio mucronẽ: Innocentiã tantũ mecũ feram quȩ non morit᷑ quisqͥs
uicturꝰ occidit᷑. Igitur consularis pastis cruore luminib. ut fera que
gustato semel sanguine semꝑ sitit. Duplicari torm̃ta iubet.⁊ serum

Expanded text:
xiae, unde posset negare. At vero mulier sexu infirmior, virtute fortior, quum eculeus xiae, unde posset negare. At vero mulier sexu infirmior, virtute fortior, quum eculeus corpus extenderet et sordidas paedore carceris manus post tergum vincula cohiberent, oculis, quos tantum tortor alligare non poterat, suspexit ad caelum et volutis per ora lacrimis: Tu, inquit, testis, domine Iesu, cui occultum nihil qui es scrutator renis et cordis, non ideo me negare uelle, ne peream, sed ideo mentiri nolle, ne peccem. at tu, miserrime homo, si interire festinas, cur duos interimis innocentes? equidem et ipsa cupio mori, cupio inuisum hoc corpus exuere, sed non quasi adultera. praesto iugulum, micantem intrepida excipio mucronem, innocentiam tantum mecum feram. non moritur, quisquis uicturus occiditur.\' Igitur consularis pastis cruore luminibus ut fera, quae gustatum semel sanguinem semper sitit, duplicari tormenta iubet et saeuum
Abbreviated transcription (Latin):
nebriᷤᷤ inorrescens. ⁊ ceca nocte nimboꝵ spumĩ fluctꝰ canescũt:
cortariᷤᷤ uttumida malo uela suspendã. rudentes explicẽ. c̃¬
iiui regã. Pareo iã iubenti. & quia caritaᷤᷤ omnia potest. sp̃u
sc̃o cursũ ꝓsequente confidã. habiturꝰ inutraq parte solatium.
tẽ forsitan queraᷤᷤ. uoluntatẽ certe flagitare non pot̾is. Igit᷑
potens. nunc raro arbitatore semiruta: hãc cum exmore con¬
sulariᷤꝰ inuiseret : oblatã sibi quandã mulierculã: una cum
adultero. nam idcrim̃ maritꝰ impigerat: penali carceriᷤᷤ orro¬
re cutũ dedit. Neq multo pꝰꝗͣ liuidaᷤ carneᷤᷤ ungula cruenta
pulsaret. ⁊ sulcantis lat̾ib dolor quereret ueritatẽ: infelicis¬
simus iuuenis. uolens compendio mortis longuoᷤᷤ uitare cru¬
ciatus : dum in siuũi m̃titur sanguinẽ accusauit alienum.
Solusq omniũ miser merito iusus ẽ ꝑcuti. quia non reliquit in no¬

Expanded text:
nebris inhorrescit, et caeca nocte nimborum spumei fluctus canescunt. Hortaris, ut tumida malo vela suspendam, rudentes explicem, clavum regam. Pareo jam jubenti, et quia caritas omnia potest, Spiritu Sancto cursum prosequente confidam, habiturus in utraque parte solatium; tem forsitan quaeras, voluntatem certe flagitare non poteris. 3. Vepotens, nunc raro est habitatore semiruta. Hanc quum ex more Consularis inviseret, oblatam sibi quamdam mulierculam una cum adultero nam hoc crimen maritus impegerat poenali carceris horrore circumdedit. Neque multo post, quum lividas carnes ungula cruenta pulsaret, et sulcatis lateribus dolor quaereret veritatem, infelicissimus juvenis volens compendio mortis longos cruciatus vitare, dum in suum mentitur sanguinem, accusavit alienum; solusque omnium miser, merito visus est percuti, quia non reliquit inno
Abbreviated transcription (Latin):
imus. Primicie ciboꝵ ⁊ omniũ frugũ atq pomoꝵ offerunt᷑ antistiti: uͥ
habens iutu atq uestitũ. absq ullo impedim̃to securꝰ ⁊ lib̾ seruiat dño.
Primogenita mundoꝵ animaliũ accipiant sacerdoteᷤ inmundoꝵ p̃cia.
hominũ quoq pͥmi partus redimunt᷑. & quia conditio una nascendi ẽ.
nues p̃oĩ̃ equalit̾ offerunt: Sic mođatũ ileue. ut nec diueᷤᷤ intu¬
mescat: nec tenuis p̃grauetur. Editui ⁊ ianitores. accipiũt decimas:
irursus decimaᷤᷤ decimaꝵ offerunt sacerdotib: Tanto ilł minoreᷤᷤ qͣnto
isi maioreᷤᷤ ppło. Quadraginta ⁊ octo ciuitates. adhabitandũ leuitis
⁊ sacerdotib separant᷑. Sex urbes fugitiuoꝵ transiordanen et citra

Expanded text:
runtur antestiti, ut habens uictum atque uestitum absque ullo inpedimento securus et liber seruiat domino. primogenita mundorum animalium accipiunt sacerdotes, inmundorum pretia. hominum quoque pJÎmi partus redimuntur et, quia condicio una nascendi est, omnes pretium aequaliter offerunt sic moderatum et leue, ut nec diues intumescat nec tenuis praegrauetur. aeditui et lamtores accipiunt decimas et rursum decimas decimarum offerunt sacerdotibus tipsi majores populo. Quadraginta octo civitates ad habitandum Levitis et Sacerdotibus separantur: sex urbes fugitivorum trans Jordanem et intra
Abbreviated transcription (Latin):
ici iderat. P recipit᷑ sacerdotib. ne ministraturi intẽplo uinũ ⁊ sicerã
bibant: ne hebrietate ⁊ crapula.: icuris huiꝰ uite p̃grauent᷑ corda eor:
nec partẽ habeant int̾ra. nisi solũ dm̃. Ut nulla debilitate insignes
sint: Netrunciᷤᷤ aurib leso ocło. semis naribus. claudo pede.cutis colo¬
re mutato : que omnia referunt᷑ ad anime uitia. Uoluptaᷤᷤ enĩ inho¬
mine. non natura dampnatur. Siqͥs he sacerdotib semine flux̾it. ad
sacerdotalẽ mensã ꝓhibenir acced̾e. Wecontrario indua cuuiᷤᷤ cum
sarra defecer̃ muliebria. ꝓpt̾ continentiã.⁊ castitatẽ recipitur indo¬
mum pat̾s ⁊ detempli erario alitur. Qđ si filio ᷤᷤ habu̾it redditur so¬
boli suȩ: ut uixta apłm his ministretur. que uere uidue sunt: ⁊ ut
que  sacerdotalib sustentant᷑ cibis. nulliꝰ alt̾iꝰ amore teneantur. uici¬

Expanded text:
proici uiderat. praecipitur sacerdotibus, ne ministraturi in templo uinum et siceram proici uiderat. praecipitur sacerdotibus, ne ministraturi in templo uinum et siceram bibant, ne ebrietate et crapulaet curis huius uitae praegrauentur corda eorum; ne partem habeant in terra nisi solum deum; ut nulla debilitate insignes sint, ne truncis auribus, laeso oculo, simis naribus, claudo pede, cutis colore mutato, quae omnia referuntur ad animae uitia. uolnntas enim in homine, non natura damnatur. si quis e sacerdotibus semine fluxerit, ad sacerdotalem mensam prohibetur accedere;,et e contrario uidua, cuius cum Sarra defecerunt muliebria, propter. continentiam et castitatem et recipitur in domum patris et de templi aerario alitur. quodsi filios habuerit, redditur suboli suae, ut iuxta apostolum his ministretur, quae uere uidua sunt, et ut, quae sacerdotalibus sustentatur cibis, nullius alterius amore teneatur. uici
Abbreviated transcription (Latin):
deiuctimiᷤᷤ ⁊de̾is que offerunt᷑ in altari. ⁊ͣ sacerdotib dant᷑ adño.
Ceterum ⁊ alia tria exceptiᷤᷤ pͥmiciis hostiaꝵ. ⁊ depͥuato ⁊ demarcel
publico. ubi non religio s uictus necessarius ẽ. sacerdotib membra tri¬
buunt᷑. brachiũ. maxilla ⁊ uenter. Debrachio iam diximnꝰ: maxilla. lo¬
quentẽ eruditũq significat. Ut qͥ pectore concipimus. ore ꝓmanuᷤ:
U ent̃ receptałm ciboꝵ. inscorto madianitide sacerdotali pugione confoᷤ¬
sũs. uniu̾sa ᷤᷤ bominũ labore. ⁊ momentanea blandim̃ta guilẽ. stercoris
fim᷑ condempnat: & ostendit m̃mib consecratiᷤᷤ deo totũ qd currimus.
q̃ uoramꝰ. in secessum ꝓhici. Unde ⁊ apłs. Esca inqͥd uentri.⁊ uẽt̃ escu
nĩi suꝑsticionis. in potũ accepit ppłs: ut discat contẽpnere q insecessũ

Expanded text:
de victimis, et de his quae offeruntur in altari: et quae sacerdotibus dantur a Domino. 2. de victimis, et de his quae offeruntur in altari: et quae sacerdotibus dantur a Domino. 2. Caeterum et alia tria, exceptis primitiis hostiarum, et de privato, et de macello publico, ubi non religio, sed victus necessitas est, sacerdotibus membra tribuuntur, brachium, maxilla, et venter. De brachio jam diximus. Maxilla eloquentem eruditumque significat, ut quod pectore concipimus, ore promamus. Venter receptaculum ciborum, in scorto Madianitide sacerdotali pugione confossus , universos 356 hominum labores, et momentanea blandimenta gulae, stercoris fine condemnat: et ostendit mentibus consecratis Deo, totum quod curamus, quod voramus, in secessum projici. mptu superstitionis in potu accipit populus, ut discat contemnere, quod in secessu
Abbreviated transcription (Latin):
ferant sacerdotes deo. Ut postꝗͣ oꝑe dix̾int deo : holo caustũ pͥingue
fiat. ⁊ cum cõcupiscentiã libidinis seminariũ. igne sp̃s concremauerint:
ereant᷑ acciꝑe p̃miũ pectus ⁊ brachiuĩ. In pectore. mundaᷤᷤ cogitatione̾.
legis noticiã: dogmatũ u̾itatẽ. Inbrachio: oꝑabona. ⁊ pugna contͣdiabłm.
⁊ armatã manũ: ut qd m̃te conceꝑint. exemplo ꝓbent. Iħs enĩ cepit
facere ⁊ docere. Ipsũ quoq pectuscłm appellat᷑. ẽt ies e aia̾toc. id est
additam̃tũ. siue p̾cip̾ũ ⁊ egregiũ: tenufa quippe. ħ magiᷤᷤ sonat: ex quo
intelligiuis uixta illud malachie. Labia sacerdotis custodiunt scien¬
institui. qui possit contradicentib resistere. ⁊ nicħ inse sinistri habenᷤᷤ
oꝑis. q̃ ducat ad tartarũ. s dextrũ brachiuĩ ⁊ separatum: ut oꝑa sacer¬
dotis comparatione uirtutũ eiꝰ acunctis hominib separata sint. Hec

Expanded text:
 offerunt deo, ut, postquam opere dixerint: holocaustum tuum pingue fiat et concupiscentiam, libidinis seminarium, igne spiritus concremarint, mereantur accipere praemium pectus et brachium: in pectore mundas cogitationes, legis notitiam, dogmatum ueritatem, in brachio opera bona et pugnam contra diabolum et armatam manum, ut, quod mente conceperint, exemplo probent. Iesus enim coepit facere et docere » . Ipsum quoque pectusculum appellatur ἐπίθεμα, id est, additamentum, sive praecipuum, et egregium: THENUPHA quippe hoc magis sonat. Ex quo intelligimus juxta illud Malachiae: « Labia sacerdotis custodiunt scieninstitui, qui possit contradicentibus resistere , et nihil in se sinistri habere operis, quod ducat ad tartarum: sed dextrum brachium et separatum, UT OPERA sacerdotis comparatione virtutum ejus, a cunctis hominibus separata sint. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ xp̃c̃ ẽ. Infinita heremi uastitaᷤᷤ te t̾ret s tu paradisũ m̃te deabula. Qties:¬
c̃q illuc cogitatione aem̃te escendis: toties ĩheremo ñ eriꝰ. Seabra sine balnei at¬
trait᷑ cutiꝰ. s qͥ ĩ xp̃o semel lotꝰ ẽ. ñ illi necesse ẽ itum lauare. Et ut breuit̃ ad cune¬

Expanded text:
tuum Christus est. Infinita eremi vastitas te terret? sed tu paradisum mente deambula. Quotiesctuum Christus est. Infinita eremi vastitas te terret? sed tu paradisum mente deambula. Quotiescumque illuc cogitatione conscenderis, toties in eremo non eris. Scabra sine balneis attrahitur cutis? sed qui in Christo semel lotus est, non illi necesse est iterum lavare . Et ut breviter, ad cunc
Abbreviated transcription (Latin):
S q̃m scopulosiꝰ lociꝰ enaugaũ oratio:⁊ int̾ eauas spumeiᷤ fluctib cautes fragił in
altũ cĩba ꝓcessit. expandenda uela s̃ uentiᷤ:: qͣstionũ serupuł tranͦuadatiᷤ. letan¬
tiũ more nautarũ epylogi celeuma cantandũ ẽ. Odesertũ xp̃i florib ũnanꝰ. o soli¬
tudo ĩ qͣ illi nascunt᷑ lapides. de qͥb in apocalipsi cuutaᷤ regis magni extruit᷑ ohe¬
remꝰ familiariꝰ dõ gauden ᷤ. Qͥd agiꝰ fr̃ ĩ seło. qͥ maior es mundo: Quã diu te tectors
plꝰ luciᷤ aspicio. Libet sarcina carniᷤ abiecta: ad purũ ȩcheriᷤᷤ euolare fulgorẽ Pauꝑ¬
tatẽ times: s beatoᷤᷤ pauꝑ eᷤ aepẽ appellat. Labore tereriᷤ. at nemo athleta sine sudo:¬
rib coronat᷑. De cibo cogitas. s fides fame ñ tunet. Suꝑ nudã metuiᷤ humũ exxesa
ieunis m̃bra collidẽ. s dñs tec̃ iacet. S qͣlidi capitiᷤ horret ĩ culta cesaries. s cap̃

Expanded text:
 e scopulosis locis enauigauit oratio et inter cauas spumeis fluctibus cautes fragilis in altum cumba processit, expandenda uela sunt uentis et quaestionum scopulis transuadatis laetantium more nautarum epilogi celeuma cantandum est. o desertum Christi floribus uernans! o solitudo, in qua illi nascuntur lapides, de quibus in Apocalypsi ciuitas magni regis extruitur! o heremus familiari deo gaudens! quid is in eremo aspicio. Libet sarcina carnis abjecta, ad purum aetheris volare fulgorem. Paupertatem times? sed beatos pauperes Christus appellat . Labore terreris? nemo athleta sine sudore coronatur. De cibo cogitas? sed fides famem non timet. Super nudam metuis humum exesa jejuniis membra collidere? sed Dominus tecum jacet. Squalidi capitis horret inculta caesaries? sed caput
Abbreviated transcription (Latin):
Ueniet ueniet illa dies q̃ corruptiiũ hoc: mortale scorruptionẽ uiduat ⁊ ĩmorta.¬
litatẽ Deatꝰ seruꝰ quẽ dñs iuenerit iugilante. łc̃ ad uocẽ tubȩ pauebit t̾ra eũ pͥpsis
tu gaudeb̾ iudicaturꝰ cũ dño. Lugubre iund imnugiet. tͥb ad tͥbũ pectora ferient
potentissini qͦndã reges nudo latẽ palpitabt̃. Exibebit᷑ eu. ꝓle sua uere tẽ ignitꝰ ui
pit᷑. ad ducet᷑⁊ cũ sucꝰ stultꝰ plato discipliꝰ A ristoteli argumnta ñ ꝓderuas. ⁊̃ ctu rus¬
ticanꝰ⁊ pauꝑ exultab̾. rideb̾⁊ dices. Ecce crucifiaxꝰ ds m̃s. eece iudex. qͥobnolutꝰ
panniꝰ ĩ p̃sepio uagiit. Hicẽ ille oꝑarii ⁊ q̃stuariȩ filiꝰ. Elic qͥ mat̾sgestatꝰ situ homit
ds̃ fugit in egyptũ. Hic uestitꝰ coccino hic sentib coronatꝰ. hic mag̃ꝰ demoniũ habeuꝰ

Expanded text:
immortalitatem ;--beatus servus, quem Dominus invenerit vigilantem . » Tunc ad vocem tubae pavebit terra cum populis, tu gaudebis. Judicaturo Domino, lugubre mundus immugiet, tribus ad tribum pectora ferient, potentissimi quondam piter; adducetur et cum suis stultus Plato discipulis; Aristoteli argumenta non proderunt. tunc tu rusticanus et pauper exultabis, ridebis et dices: \'ecce crucifixus deus meus, ecce iudex, qui obuolutus pannis in praesepio uagiit. hic est ille operarii et quaestuariae filius, hic, qui matris gestatus sinu hominem deus fugit in Aegyptum, hic uestit
Abbreviated transcription (Latin):
lam ceꝑat: s heliodori pbri. quo ille familiarit̾ usꝰ: eaque intel¬
legere non pot̾at qͦmͦ ab origine eent dicta querebat. quiqr in
hoc psalmo cõmtariũ origeniᷤᷤ inuenire ñ potuit opinionẽ ma¬
gis insinuare suã: ꝗͣ inscitiã uoluit confit̾i. Quã ille sũptam
claio sermone disserint: ⁊ alienũ errorẽ. dissertius exsecutꝰ¬
est. Restat gͥ ut rursum ad fontẽ sermoniᷤᷤ recurramꝰ hebrei.:¬
⁊ uideamus q̃mͦ scriptũ sit. Uhi noᷤ habemꝰ sic filii excussoꝵ.
ibi legit᷑. che uSNeanuarr̃a. qd aqͥla intp̃tatꝰ ẽ sic: filii pubtadũ.
gi xp̃ianoᷤᷤ. Scđm illud exemplũ q ds̃ scõs suoᷤᷤ inmodũ artꝰ ⁊ sa¬
git᷑aꝵ dicat᷑ extendere ut in ꝓpħa zacaria. Qin extendit mͥ
uida ut aicũ ⁊ saluator desemetipso. Posuit me sic̃ sagitam elec¬
tam. ⁊ inpharetra sua abscondit me. Deniq insequenti uersu

Expanded text:
lam ceperat, sed Heliodori presbyteri, quo ille familiariter usus ea, quae intellam ceperat, sed Heliodori presbyteri, quo ille familiariter usus ea, quae intellegere non poterat, quomodo ab Origene essent dicta, quaerebat. qui, quia in hoc psalmo commentarium Origenis inuenire non potuit, opinionem magis insinuare suam quam inscientiam uoluit confiteri, quam ille sumptam claro sermone disseruit et alienum errorem distur, ut rursum ad fontem sermonis recurramus Hebraei et uideamus, quomodo scriptum sit. ubi nos habemus sic filii excussorum, ibi legitur \'chen bne annaurim\', quod Aquila interpretatus est- sic filii pubertatum, gi Christianos secundum illud exemplum, quo deus sanctos suos in modum arcus et sagittarum dicatur extendere, ut in propheta Zacharia: quoniam extendi te mihi, Iuda, ut arcum, et saluator de semet ipso: posuit me sicut sagittam electam et in pharetra sua abscondit me. denique in sequenti uersu
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ hominis sint. ⁊ ꝓphetice ppłs arguat᷑. ad tẽplũ diluculo
frustra consurgere : ⁊ pꝰ quietẽ adscũatiũ festinare.cũ dĩ honore
uenerentur scđm ꝗͥ iez echiel scribit impso tẽplo sacrificare idoliᷤᷤ
sacerdotes. Ut aut pͥeniꝰ adducariᷤᷤ. ꝓdolore in hebreo idola posita
hoc ipsũ uerbum hoc ẽ.aasab paym̃.⁊̃ in cxiii. psalmo scriptũ
.Ixx. qͦq idola transtuler.Na ineo loco ubi legimꝰ. idola gentiũ
argentum argentũ ⁊ aurũ aꝑa manuũ hominũ. inhebreo haber
aseb beem. qͥ aquila int̾p̃tat᷑ elaborationes eoꝵ. Undecũita se ha
qͥ magis excutienteᷤᷤ debu̾int appellari. Id gͥ faciam t̾antũ ui¬
rum i suis teporib dissertissimũ rep̃hendere non audeo: qͥ ⁊ con¬
fessionis suȩ merito ⁊ uite industria. eloquentie claritate. ubi¬
cũq romanũ nom̃ ẽ: p̃dicatur. Nisi qͥ non eiꝰ culpe adscribendũ
ẽ qͥ hebrei sermonis ignarꝰ fuit : grecaꝵ quoq litt̃aꝵ qͣndã auru¬

Expanded text:
manuum hominis sint et prophetice populus arguatur ad templum diluculo frustra consurgere et post quietem ad sanctuarium festinare, cum idola dei honore uenerentur, secundum quod Ezechihel scripsit in ipso templo sacrificare idolis sacerdotes. ut autem plenius adducaris pro \'dolore\' in Hebraeo idola posita, hoc ipsum uerbum, hoc est \'aasabim\', etiest. LXX quoque idola transtulerunt. Nam et in eo loco ubi legimus, idola gentium argentum et aurum, opera manuum hominum, in Hebr. habetur, ATZABEHEM, quod Aquilaqui magis excutientes debuerint appellari. Quid igitur faciam? Tantum virum, et temporibus suis disertissimum reprehendere non audeo: qui et confessionis suae merito, gare dignata es, qui sint filii excussorum. miror te in Hilarii commentariis est, qui Hebraei sermonis ignarus fuit, Graecarum quoque litterarum quandam auru
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmus dixisse referatur penitentiã agite ad ꝓpinquabit enĩ regnũ
celoꝵ. Unde adieb p̃dicationis eius. regnum celoꝵ iũ patitur. ut
iui hõ natus ẽ angłs eẽ desideret: ⁊ t̾renũ anunal: celeste que¬
rat habitađm. lex enim ⁊ ꝓpħȩ usq ad iobem ꝓphauer̃. Nonqͤ ioħs

Expanded text:
primus dixisse referatur: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum primus dixisse referatur: paenitentiam agite, adpropinquauit enim regnum caelorum. unde a diebus praedicationis eius regnum caelorum uim patitur, ut, qui homo natus est, angelus esse desideret et terrenum animal caeleste quaerat habi
Abbreviated transcription (Latin):
adulationi subcumbe. qui locustis uescitur ac melle siluestri
opes non querere: rigidamq ⁊ austerã uitã aulas uitare palatu.
quas quer̃ qui bisso ⁊ serico.⁊ mollib uestiunt᷑. Dicitq eũ. non
Ecce agnus dĩ qui tollit peccata mundi. Presertĩ cumad fastigiũ
ꝓphalẽ. baptisfe accessit priuilegiũ: ut eut dix̾at ego ate debeo
baptizari : ipse eum baptigauerit. non p̃sumptione maioris: s obe¬
dientia discipłi. ac timore seruili. Cumq int̾ natos mulierum nul¬
lum asserat ioħȩ surrexisse maiorẽ: se qui de uirgine ꝓcreatus est
maiorem : ẽẽ cominemorat sue omnẽ angłm. qui incelis minimꝰ
ẽ : int̃ris cunctos homines ante ire Nos enĩ in angłoᷤᷤ ꝓficimus ⁊ ñ
angłi in noᷤᷤ: sic̃ quidã stertenies sopore grauissimo somniãt.Nec su¬
ficit ħ inioħis laudib: nisi ipse p̃dicans baptismum penitentię

Expanded text:
adulationi succumbere et, qui lucustis uescitur ac melle siluestri, adulationi succumbere et, qui lucustis uescitur ac melle siluestri, opes non quaerere rigidamque et austeram uitam aulas uitare palatii, quas quaerunt, qui bysso et serico et mollibus uestiuntur. dicitque eum non ecce agnus dei, qui tollit peccata mundi, praesertim cum ad fastigium prophetale baptistae accesserit; priuilegium, ut, cui dixerat: ego a te debeo baptizari, ipse eum baptizauerit non praesumptione maioris, sed oboedientia discipuli ac timore seruili. cumque inter natos mulierum nullum adserat lohanne surrexisse maiorem, se, qui de uirgine procreatus est, maiorem esse commemorat siue omnem angelum, qui in caelis minimus est, in terris cunctos homines anteire. nos enim in angelos proficimus et non angeli in nos, sicut quidam stertentes sopore grauissimo somniant. nec sufficit hoc in Iohannis laudibus, nisi ipse praedicans baptismum paenitentiae
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ: cur baptizatus aioħe. ipseaudeat baptizare: ⁊ multo am̃¬
plior adeum turba concurrar.ꝗͣ prius uenerat adioħem. & ne for¬
sitan plebs nesciens hoc dicto ioħem sugillari arbitraretur.in
illius laudes ꝑorat. & cepit de ioħe: adturbas dicere curun stan¬
tes. Quid ex istis indeseriũ uide arundinẽ uento agitatã. ⁊ qͥd
existiᷤᷤ insolitudinẽ uidere hominẽ mollibus uestitum.⁊ reliqͣ.
Ciuis dicti hic sensus ẽ. Numqͥd adhoc existis inheremũ. ut ui¬
deretis homine instar arundinis uentoꝵ flati in partes uariaᷤᷤ
inclinari : ut quẽ ante laudauerat deeo non dubitet. ⁊ dequo
prius dix̾at. ecce agnus dei : nunc non int̾roget utrũ ipse an
altus sit: qui uel uen̾it uel uenturus sit. S quia omnis falsa
p̃dicatio sectatur lucta.⁊ głam querit humanã : ut ꝑgłam nas¬
cantit compendia afferit eũ cameloꝵ uestitũ pilis: nulli posse

Expanded text:
tem, cur baptizatus a Iohanne ipse audeat baptizare et multo amtem, cur baptizatus a Iohanne ipse audeat baptizare et multo amplior ad eum turba concurrat, quam prius uenerat ad Iohannem. et ne forsitan plebs nesciens hoc dicto Iohannem suggillari arbitraretur, in illius laudes perorat et coepit de Iohanne ad turbas dicere circumstantes: quid existis ad desertum uidere? harundinem uento agitatam? et quid existis in solitudinem uidere? hominem mollibus uestitum? et reliqua. cuius dicti hic sensus est: numquid ad hoc existis in heremum, ut uideretis hominem instar harundinis uentorum flatu in partes uarias inclinari? ut, quem ante laudauerat, de eo nunc dubitet et, de quo prius dixerat: ecce agnus dei, nunc interroget, utrum ipse an alius sit, qui uel uenerit uel uenturus sit. et quia omnis falsa praedicatio sectatur lucra et gloriam quaerit humanam, ut per gloriam nascantur conpendia, adserit eum camelorum uestitum pilis nulli posse
Abbreviated transcription (Latin):
turus es. Tu enĩ es qui uenisti dimittere captiuitatẽ: ⁊ soluere
eos qui inuincłis tenebant᷑. Cuiꝰ sciscitationẽ dñs intellegens.
oꝑi magis ꝗͣ sermone respondit: ⁊ ioħi p̃cipit nuntians.iti¬
dere cecos. ambulare claudos. leꝓsos mundari. surdoᷤᷤ audire
mortuos surgere: ⁊ ꝗ̃ his mauis ẽ. pauꝑes euangłixari pauꝑes.
ł humilitate ł diuitiis: ut nulla int̃ patꝑẽ diuitẽq distantia
fit salutis: s om̃s uocentur equalit. Qđq infert beatus ẽ qui
non fuerit scandalixatus inme: non ioħem s discipłoᷤᷤ eiꝰ ꝑcut
qui prius accesserant ad eum dicentes. Quare nos ⁊ pharisei ie¬
uinamus frequent̃. discipłi aũt tui non ieiunãt: &adiohẽ.
Magist̃ cui tu p̾biusti testimoniũ uixta iordanẽ.: Ecce discipłi
eius baptigant.⁊ plures uenuit adeũ. Quo dictoliuorẽ signi¬
ficant designoꝵ magnitudine. ⁊ inuidie mordacitate uemen¬

Expanded text:
turus es. tu enim es, qui uenisti dimittere captiuitatem et soluere turus es. tu enim es, qui uenisti dimittere captiuitatem et soluere eos, qui in uinculis tenebantur. cuius sciscitationem dominus intellegens operibus magis quam sermone respondit et Iohanni praecipit nuntiari, uidere caecos, ambulare claudos, leprosos mundari, surdos audire, mortuos surgere et — quod his maius est — pauperes euangelizari, pauperes uel humilitate uel diuitiis, ut nulla inter pauperem diuitemque distantia sit salutis, sed omnes uocentur aequaliter. quodque infert: beatus, qui non fuerit scandalizatus in me, non Iohannem, sed discipulos eius percutit, qui prius accesserant ad eum dicentes: quare nos et pharisaei ieiunamus frequenter, discipuli autem tui non ieiunant ? et ad Iohannem: magister, cui tu praebuisti testimonium iuxta Iordanen, ecce discipuli eius baptizant et plures ueniunt ad e u m. quo dicto liuorem significant de signorum magnitudine et inuidiae mordacitate uenien
Abbreviated transcription (Latin):
Aqui uenturus es analiũ expectanus: cum prius ipse de eode di¬
ẜ oceagnus dĩ ecce qͥ tollit peccata mudi. De hac questione. in comen¬
tariis mathei plenius diximus. Unde apparet qui hec int̾rogas. ipsa
te uolumina non hab̾e.⁊ amen stringendũ ẽ breuit̃ ne omnino
tacuisse iudeamur. Ioħs mittebat discipłos suoᷤᷤ. inuinłis cõstitu¬
tus: ut sibi querẽs: illi discerent. Ocapite truncandus: illũ do¬
ceret eẽ sectandũ. quem int̾rogatione sua: magistrũ omnium
atebantur.Neq enĩ pot̾at ignorare quem ignorantib ante mõs¬
nauerat. ⁊ dequodix̾at. qu habet.sponsam sponsus ẽ. ⁊ cuius ñ
sum dignus caleiauta portare. W illum oportet crescere. me aũt
minui: dm̃q patrẽ audierat intonantẽ. hic ẽ filius m̃s dilectus
in quo mͥ complacuit. Qđ aũt dicit. Tues quiuenturus es an
altum expatamus : hunc qͦq sensum hab̾e potest. Scio q̃ ipse
defilio dei credere aliumq misfurus sis. Hoc aũt scire desideit:

Expanded text:
alium expectamus ? cum prius ipse de eodem dixerit: ecce agnus dei, ecce, qui tollit peccata mundi? — De hac quaestione in commentariis Matthei plenius diximus — unde apparet, quae haec interrogas, ipsa te uolumina non habere —, tamen stringendum est breuiter, ne omnino tacuisse uideamur.. Iohannes mittebat discipulos suos in uinculis constitutus, ut sibi quaerens illis disceret et capite truncandus illum doceret esse sectandum, quem interrogatione sua magistrum omnium fatebatur. neque enim poterat ignorare, quem ignorantibus demonstrauerat et de quo dixerat: qui habet sponsam, sponsus est et: cuius non sum dignus calciamenta portare et: illum oportet crescere, me autem minui, deumque patrem audierat intonantem: hic est filius meus dilectus, in quo mihi conplacui. quod autem dicit: tues, qui uenturus es, an alium expectamus ? hunc quoque sensum habere potest: scio, quod ipse de filio dei credere aliumque missurus sis. hoc autem scire desidero,
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ scđm misterium ꝗd in maladna scriptum ẽ. ipse ẽ helias qui
uenturus ẽ. Non qd eadẽ anima ut heretici suspicantur. ⁊ in elia
⁊ in ioħe fu̾it: s qd eandem habu̾it scĩ sp̃s gr̃am. Sona cinctus.
ut helias : uuens inheremo ut helias. ꝑsecutionẽ passus. abhero¬
diade. ut ille sustinuit abie abel. Ut quomͦ helias scđi p̃cursor
aduentus est. ita ioħs uenturũ. in carne dñm saluatorem. nor
solum inheremo s ⁊ nmatris ut̾o salutarit: ⁊ exultatione corpo¬
ris nuntiarit.

Expanded text:
autem secundum mysterium, quod in Malachia scriptum est, ipse est Helias, qui uenturus est, non quo eadem anima, ut heretici suspicantur, et in Helia et in Iohanne fuerit, sed quod eandem habuerit sancti spiritus gratiam zona cinctus ut Helias, uiuens in heremo ut Helias, persecutionem passus ab Herodiade, ut ille sustinuit ab Iezabel, ut, quomodo Helias secundi praecursor aduentus est, ita Iohannes uenturum in carne dominum saluatorem non solum in heremo, sed et in matris utero saltu et exultatione corporis nuntiarit.
Abbreviated transcription (Latin):
chiȩ fine scriptũ ẽ. Seqͦus aũ qd ĩfert᷑ uox clauiantiᷤ ĩ deserto ⁊ c̃tã. ĩ isaia legimꝰ. Et qͦmͦ mar-¬
hꝰ statĩ ĩ pͥncipio uoluminiᷤᷤ sui posuit sic̃ scriptũ ẽ ĩ isaia ꝓpħa. ecc̃ mitt̾ augł meũ. qͥ ñ sa¬
bit᷑ ĩ isaia ut dixiniꝰ s ĩ malachia nouissimno ducdecĩ ꝓpħar: soluat hanc qͤstiuneulã ĩꝑita
p̃sũptio. ⁊ ego erroriᷤᷤ ueniã dep̃cabor. Id marchꝰ tuduc̃ ad fariseoᷤᷤ saluatorẽ loqͤtłe. Nũꝗ  le-
gistiꝰ ꝗͥ fec̃it dł cũ esurtret ipse ⁊ socii eiꝰ qͦmͦ ingressuᷤ ẽ domũ dĩ sub abiathar podifice.
ostea a doce cũ cetis sac̾dotib saule ibente ꝑcusse. ꝑ gamꝰ ad apłm paulũ. ꝗͥ esoepla d isaui¬

Expanded text:
 uox clamantis in deserto et cetera, in Isaia legimus. et quomodo Marcus statim in principio uoluminis sui posuit: sicut scriptum est in Isaia propheta: ecce mitto angelum meum, quod non scribitur in Isaia, ut diximus, sed in Malachia, in nouissimo duodecim prophetarum? soluat hanc quaestiunculam inperita praesumptio, et ego erroris ueniam deprecabor. idem Marcus inducit adpharisaeossaluapse et socii eius, quomodo ingressus est domum dei sub Abiathar pontifice postea a Doec cum ceteris sacerdotibus Saul iubente percussus est.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ positis̃ ĩ sepulero. qͥ emit abrahã p̃cio argedi. a filis ẽmor filiiᷤ fichẽ. Hie locꝰ ĩ genesi multo
postea legimꝰ. reũtẽtẽ d mesopotanna iacob cũ uxorib sui ⁊ filiᷤᷤ posuise tab̾naculũ añ salẽ
urbẽ sichimoꝵ q̃ ẽ ĩ t̾ra canaan. ⁊ habitasse ibi. ⁊ emise partẽ agri ĩ qͦ habebat tenłoria ab
emor patre sichẽ. ceilũ agniᷤᷤ ⁊ statuisse ibi altare. ⁊ ĩuocasse dĩ ifrl̃. Abrahã ñ emit speluncã
ab emor patre sichẽ. s ab ephron filio saari. nec sepultꝰ ẽ ĩ sichẽ. s ĩ chebron q̃ corruptȩ dr̃ar.¬
boch. Duodecĩ aũ pat̾arohȩ ñ s̃sepulti ĩ arboch s ĩ sichẽ. ꝗ ager ñ ẽ ẽptꝰ ab abrahã s a iacob
Differo solutionẽ ⁊ istiꝰ qͦstiunculȩ. ut obtrectatores mĩ qͣraa ⁊ ielligat. ñ u̾ba ĩ seriptis c̃si¬

Expanded text:
et positi sunt in sepulchro, quod emit Abraham pretio argenti a filiis Emmor, filii Sychem. hic locua in Genesi multo postea legimus reuertentem de Mesopotamia Iacob cum uxoribus et filiis suis posuisse tabernaculum ante Salem, urbem SEmor patre Sychem centum agnis: et statuisse ibi altare, et invocasse ibi Deum Israel . Abraham non emit specum ab Emor patre Sychem: sed ab Ephron filio Seor: nec sepultus est in Sychem, sed in Hebron, quae corrupte dicitur Arboch. Duodecim autem Patriarchae non sunt sepulti in Arboch; sed in Sychem, qui ager non est emptus ab Abraham, differo solutionem et istius quaestiunculae, ut obtrectatores mei quaerant et intellegant non uerba in scripturis consi
Abbreviated transcription (Latin):
captiuõ sens iꝰ suã linguã uictoriꝰ uire tͣnsposuit. Nech mir̃ ĩ cetiꝰ scłi uideł aut eccle
rũ cũ. Lxox ĩp̃tes ⁊ eugle atq apłi id ĩ sicriᷤ uoluminib fec̃ns. Legimꝰ ĩ marcho dicene

Expanded text:
captiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uidelicet aut ecaptiuos sensus in suam linguam uictoris iure transposuit. Nec hoc mirum in ceteris saeculi uidelicet aut elistae atque Apostoli idem in sacris voluminibus fecerint. Legimus in Marco dicentem
Abbreviated transcription (Latin):
uix breuiᷤᷤ iȩ spacia esumo. Acceduã hiꝑbatoꝵ  anfractꝰ dissimilieudines casir.
uarietaᷤ figurar. ipsũ postremo siũ ⁊ ut ita dicã u̾mnaculũ linguȩ genꝰ. si adubũ iãptor¬
abfurde resonat. ⁊ si ob necesfitatẽ aliꝗͥ ĩ ordine ł in sermone mutau̾o. ab ũptiᷤ uidebor
uerb̃ is̃p̃tet᷑. indebit ordinẽ ridiculũ. ⁊ poctã eloqͦtissimũ iuix loqͣslẽ. Uer̃ ne eoꝵ¬
ipsiꝰ lectione cognosce ex alia ĩ aliq̃ lingũa ad u̾bũ exxp̃ssã t̃nslatio sensꝰ oꝑit. ⁊ ueluti
leto gmine sata straigulat. Dũ enꝰ casib ⁊ figuriᷤᷤ seruit oratio qͥ breui pot̾at ĩdicare
sermone. longo ãbitu circũacta iua explieat. ħ gͥ ego uitanᷤ. ita beatũ aiłoniũ te pe¬
tene t̃nꝰposu: ut nicħ desit exx sensu. cũ aliqͥd desit exc u̾b. Ali sillabaᷤ aucupsnt᷑ i lit̾as.¬
u̾tit ex grecs. nec assechit lite dormitarłi. ⁊ putida rusticoꝵ insp̃tatioẽ se torsit. s qͣsi

Expanded text:
vix brevis vie spatia consumo. Accedunt yperbatorum anfractus, dissimilitudines casuum, varietas figurarum, ipsum postremo suum, et, ut ita dicaabsurde resonat; si ob necessitatem aliquid in ordine, vel in sermone mutavero, ab interpretis videbor uerbis interpretetur: uidebit ordinem ridiculum et poetam eloquentissimum uix loquentem.f Uerum ne meoipsius lectione cognosce: ex alia in aliam linguam ad uerbum expressatranslatio sensusoperit et ueluti laeto gramine sata strangulat.dum enim casibus et figuris seruit oratio, quod breui poterat indicare sermone, longoambitu circumactauixexplicat. hoc igitur ego uitans ita beatum Antonium te petente transposui, ut niuertit e Graeco nec adsedit litterae dormitanti et putida rusticorum interpretatione se torsit, sed quasi
Abbreviated transcription (Latin):
noũt ille ꝗ sepsit s. qͥ staltssimu senaetusitũ ab alio aliũ chniuari. ⁊ ꝯfosso uncdiq corpo de
dormientiᷤᷤ uuliere solaciũ qͣrere. hactenꝰ sic locutꝰ sũ qͦsi aliqͥd d̃ epła c̃mutarĩ. ⁊ siplex
adcitaᷤ. nec aliqͣ dogna efictũ. faciunt ne ulelligendo ut nicħ ĩtelligant. Et dũ alienã ĩpi:
iã uoliñ coarguere: suã ꝓdunt. Ego en̾ ñ solũ fateor. s lib̾a uoce ꝓfitior me in int̃p̃tati
grecoꝵ absq scpt᷑is seĩs uͥ ⁊ ũboꝵ ordo mist̾iũ ÷. ñ ũbã eũbo. s sensũ expͥm̾e d sensu. Habeo¬

Expanded text:
ssimum sit accusatum ab alio alium criminari et confosso undique corpore de dormientis uulnere solacium quaerere. Hactenus sic locutus sum, quasi aliquid de epistula commutarim etv simplex additas nec aliquod dogma confictum, faciunt ne inteliam volunt coarguere, suam produnt. Ego enim non solum fateor, sed libera voce profiteor, me in interpretatione Graecorum, absque Scripturis s
Abbreviated transcription (Latin):
pellitoꝵ tba pͦpłoꝵ qͥ mortuoꝵs qͦndã inferiis homines ĩmolaba&. stridorẽ suũ in dulce crueisᷤ
freger̃ melos. ⁊ totiꝰ mundi una uox xp̃c ẽ. Qͥd agimꝰ aiã. Qͦ nos uertimꝰ. Qͥd pͥnũ asu
iꝰ. Qͥd tacemꝰ: Cacidiã tͥ p̃cepta rethoꝵ ⁊ occupata luctu. opp̃ssa lacrimis. p̃pedita singul¬
tibi. dicendi ordmẽ ñ tenes. Ubi illud ab infancia studiũ litterar̃ ⁊ anaxagore ac telamoniᷤ sẽꝑ
laudata senieilia. Screb̾a me genusse mortalẽ. Legimnꝰ crantorẽ cuiꝰ uolum̃ ad ẽfouendũ do¬
rẽ suũ secutꝰ ẽ cicero platonis. diogeniᷤ ditomachi carneadiᷤ. posidonii. ad sedandoᷤ luctꝰ opꝰ.¬
cula ꝑ eurrimꝰ. qͥ diũsis etatib diusoꝵ lam̃ta ł libriᷤᷤ ł epłis minuere s̃ conati.ut ii si nr̃m are:¬
ret ingeniũ. đ illoꝵ posset forlib irrigari.ꝓponud innum erabiles uiro ᷤᷤ ꝑiclen. ⁊ senofor

Expanded text:
pulorum, qui mortuorum quondam inferiis homines immolabant, stridorem suum in dulce crucis fregerunt melos et totius mundi una uox Christus est. Quid agimus, anima? quo nos uertimus? quid primum adsuiderunt tibi praecepta rhetorum et occupata luctu, oppressa lacrimis, praepedita singultibus dicendi ordinem non tenes! ubi illud ab infantia studium litterarum et Anaxagorae ac Telamonis semper laudata sententia: \'sciebam me genuisse mortalem\'? legimus Crantorem, cuius uolumen ad confouendum dolorem suum secutus est. Cicero, Platonis, Diogenis, Clitomachi, Carneadis, Posidonii ad sedandos lucttfs opuscula percucurrimus, qui diuersis aetatibus diuersorum lamenta uel libris uel epistulis minuere sunt conati, ut, etiamsi nostrum areret ingenium, de illorum posset fontibus inrigari: proponunt innumerabiles uiros et maxime Per
Abbreviated transcription (Latin):
fuit. Unde cogno̾co dñm ame pociꝰ dep̃candũ. ut tue uoluntati
dẽfacultatẽ mittendi d soripseriᷤᷤ. Nam rescribendi iam dedit. quia¬
cum uolueris facillune pot̾is. Wiã hoc adme sane ꝑlatum ẽ utrũ qͥdẽ
crederẽ dubitaui. s hinc quoq tͥ aliqͥd utrũ serib̾e dubitare nondebii.
D m̃ testor hoc me nonfecisse s si forte aliqͣ inaliquib scriptis meis reꝑ¬
porest sc̃ur deb̾e. Ita saneloc dix̾im ut ego non t̾atũ paratissimꝰ sim siqͥd
mea aut. de ipso tuabenuolentia. gauisuruᷤ. uerũ ⁊̃ hoc ate postubem
ac flagitẽ. Osilicuiss ⁊ siñ cohabitar.saltẽ uicmo te indño ꝑfrui. adcre¬
brũ ⁊ dulee colloquiũs quia ul ño ẽ datũ peto ut hipsum ꝗ in xp̃o

Expanded text:
fuit. unde agnosco a me dominum potius deprecandum, ut tuae uoluntati det facultatem mittendi, cum uolueris, facillime poteris. Etiam hoc ad me sane perlatum utrum quidem crederem,, dubitaui, sed hinc. quoque tibi aliquid utrum scriberem, dubitare non debui.um nostrum testor hoc me non fecisse. sed si forte aliqua in aliquibus scriptis meis reppotest, credere. ita sane hoc dixerim, ut ego non tantum paratissimus sim, si qmea aut de ipsa tua beniuolentia gauisurus, uerum etiam hoc a te postulem ac flagitem. 0 si licuisset etsi non cohabitante saltem uicino te in domino perfrui ad crebrum et dulce conloquium! sed quia id non est datum, peto, ut hoc ipsum, quo
Abbreviated transcription (Latin):
tpr̃is alios describ̾e non potui. Quos cum legeriᷤᷤ. ⁊ uestibula uideris
facił comectura erit. qualis ipsasit futuradomus.S credo indĩ miscđia
qui nos aduiuit indifficillimo pͥncipio supdicti oꝑis q ipse adiuuet ⁊
inpenultimiᷤ ꝓpħe partib in quib gog ⁊ magog bella uarrantur. ⁊ in
extremis in quib sacratissimi ⁊ in explicabilis templi edificatio uarie
tus hac taliᷤ ẽ ⁊ sic eruditus in lege dñi. ut absq nr̃o rogatu doce re
uos possit.⁊ ur̃am suꝑ cunctiᷤ questionib scripturaꝵ ꝓmodulo cominiᷤᷤ
ingenii explicare sententiam. Incolumes uoᷤᷤ ⁊ ꝓlixa etate florentes.

Expanded text:
temporis alios describere non potui. quos cum legeris et uestibula uideris, temporis alios describere non potui. quos cum legeris et uestibula uideris, facilis coniectura erit, qualis ipsa futura sit domus. sed credo in dei misericordia, qui nos adiuuit in difficillimo principio supra dicti operis, quod ipse adiuuet et in paene ultimis prophetae partibus, in quibus Gog et Magog bella narrantur, et in extremis, in quibus sacratissimi et inexplicabilis templi aedificatio, uariettus ac talis est et sic eruditus in lege domini, ut absque nostro rogatu instruere uos possit et nostram super cunctis quaestionibus scripturarum pro modulo communis ingenii explicare sententiam. incolumes uos et prolixa aetate florente
Abbreviated transcription (Latin):
dola immo stulta confessione dũ auditoꝵ simplicitati nittuir.
illudere sue fidi immo ꝑfidie illusit quoᷤ libro ᷤᷤ reor sc̃m patentẽ ur̃t
hab̾e oceanũ. Olim enĩ editi sunt multiᷤ riifini libri adi̾fus nos
calupniaᷤᷤ respuenteᷤᷤ. serte habes ibi uirũ scm ⁊eruditũ augusti¬
nũ ep̃m qui uiua ut aiunt uoce docere te poterit.⁊ suam inmo
lin.⁊ sponsionẽ creb̾rimã studiosis lectoribis redde. s inipso dic¬
tandi exaordio ita animꝰ ins occidentaliũ ꝓuinciaꝵ ⁊ maxime urb̃
iome uastatione confusus ẽ ut uixta uulgare ꝓuerbiũ ꝓprurm qͦq
cum tres explicassẽ libro ᷤᷤ subitus impetꝰ barbaroꝵ deq̾b tiuuis dic̃
uirgilius. lateq uagante bacchei. ⁊ sc̃a script᷑a dehismahel contra
silent int̾ arma leges: auanta magiꝰ studia se scripturaꝵ quę
fabiole quoꝵ exempla suiolu̾is abipsa poteriᷤ mietuare ꝓangustia qͥppe

Expanded text:
dola, imo stulta confessione, dum auditorum simplicitati illudere dola, imo stulta confessione, dum auditorum simplicitati illudere nititur, suae fidei, imo perfidiae illusit: quos libros reor sanctum parentem vestrum habere Oceanum; olim enim editi sunt, multis Ruffini libris adversus calumnias respondentes. Certe habes ibi virum sanctum et eruditum Augustinum episcopum, qui viva, ut aiunt, voce docere te poterit, et suam, imlui, et sponsionem creberrimam studiosis lectoribus reddere; sed in ipso dictandi exordio ita animus meus occidentalium provinciarum, et maxime urbis Romae uastatione confusus est, ut iuxta uulgare prouerbium proprium quoque  autem anno, cum tres explicassem libros, subitus lmpetus barbarorum, de quibus tuus dicit Uergilius: lateque uagantes Barcaei et sancta scriptura de Ismahel: contrasilent inter arma leges, quanto magis studia scripturarum, quae Fabiolae, quorum exempla, si uolueris, ab ipsa poteris mutuari; pro angustia quippe
Abbreviated transcription (Latin):
Tandẽ exafrica uir litteraᷤᷤ unanimitatis accepi.⁊ non me penitet un¬
pudentie qua tacentibus uob̾ epłaᷤᷤ meaᷤᷤ frequent̃ iugressi ut resc̃¬
tum mererer. ⁊ uos eẽ sospites non aliis nunciantibus s ur̃o potis¬
simd̾ sermone cognoscerẽ. Suꝑ anime statu memini ur̃e questun¬
dȩ immo maxime eccłastice questionis utrũ lapsa decelo ut pitago¬
ras philosophꝰ omnesq platonici ⁊ origenes putant an apondea d
substancie ut stoici manicheus ⁊ hẏspania priscilliani heresis suᷤ¬
picantur. an inthesauro habeantur dĩ olim condite ut quidã eccłaᷤᷤ¬
uei stulta ꝑsuasione confidũt ancotidie adeofiant ⁊ mitautur
in corpr̃a scđm illud q ineugłio scriptũ ẽ. Pat̾ m̃s usq mͦ oꝑatur¬
xima pars occidentaliũ autumant. ut quom corpus excorpore.
sic antina nascatur exanima.⁊ simili cum brutis auimantib cõ¬
nemorie anastasio ep̃o romane eccłe dedit inquo lubrica & sub¬

Expanded text:
Tandem ex Africa uestrae litteras unanimitatis accepi et non paenitet inpudentiae, qua tacentibus uobis epistulas meas frequenter ingessi, ut rescriptum mererer et uos esse sospites non aliis nuntiantibus sed uestro potissimum sermone cognoscerem. super animae statu memini uestrae quaestiunculae, immo maximae ecclesiasticae quaestionis, utrum lapsa de caelo sit, ut Pythagoras philosophus omnesque Platonici et Origenes putant, an dsiOQVOia dei substantiae, ut Stoici, Manicheus et Hispana Priscilliani heresis suspicantur, an in thesauro habeantur dei olim conditae, ut quidam ecclesiastici stulta persuasione confidunt, an cotidie a deo fiant et mittantur in corpora secundum illud, quod in euangelio scriptum est: pater meus usque modo operaturxima pars Occidentalium autumant; ut, quomodo corpus ex corpore, sic anima nascatur ex anima, et simili cum brutis animantibus conmemoriae Anastasio, episcopo Romanae Ecclesiae, dedit; in quo lubrica et sub
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ ei ĩ patrũ honore st̃ nati.
apłos ĩ telligamꝰ qͥ missi ft
a dño p̃dicare usq ad exĩtemũ
tre ⁊ baptizare credẽtes in
nomine tͥnitatiᷤ. S q̃rit᷑ qͦ¬
modo eccła de gẽtibꝰ pares
hab̾e possit abrahã. y sadh.
⁊ yacob

Expanded text:
in patrum honore sunt nati, Apostolus intelligamus, qui missi sunt a Domino praedicare usque ad extremum terrae, et baptizare credentes in nomine Trinitatis. Sed quaeritur quomodo Ecclesia de gentibus patres habere possit, Abraham, Isaac, et Jacob
Abbreviated transcription (Latin):
ut alibi coronemur. Nemo int̾ serpente ᷤᷤ ⁊ scorpioneᷤᷤ securꝰ ingredit᷑.
& in hebriatꝰ ẽ inquit dñs gladius m̃s incelo: ⁊ tu pacẽ arbitraris int̾ra
quȩ tribulo generit ⁊ spina. quam serpens comͣdit : Nonẽ nob̾ conlucta¬
tio aduersuscarnẽ ⁊ sanguinẽ. s aouersuᷤ potestate ᷤᷤ ⁊ pͥncipatus huius
mundi  aerũ tenebraꝵ: adu̾sꝰ sp̃alia nequitia incelestib. Magns in¬
imicoꝵ cutumdamur agminib : hostiũ plena st̃ omnia. Caro fragilis.
icinis futura post modicum: pugnat sola cum plurib. Cum autem
fuerit dissoluta. ⁊ uen̾it pͥncepꝰ mundi huiꝰ. ⁊ uuen̾it ea nichił. tuno
secura audies ꝑꝓpħam. Non timebiᷤᷤ atmore nocturno. a sagiita uo¬
lante ꝑdiẽ. anegotio ꝑ ambulante intenebri. abincursu ⁊ demonio

Expanded text:
et scorpiones securus ingreditur. Et inebriatus est, inquit Dominus, gladius meus in coelo , et tu pacem arbitraris in terra, quae tribulos generat, et spinas, quam serpens comedit? Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed adversus principatus, et potestates humundi et harum tenebrarum, aduersus spiritalia nequitiae in caelestibus. magnis inimicorum circumdamur agminibus, hostium plena sunt omnia. caro fragilis et cinis futura post modicum pugnat sola cum pluribus. cum autem fuerit dissoluta et uenerit princeps mundi istius et inuenerit in ea nihil, tunc secura audies per prophetam: non timebis a timore nocturno, a sagitta uolante per diem, a negotio perambulante in tenebris, ab
Abbreviated transcription (Latin):
germanũ ⁊ matrẽ uiduã fr̃emq monachii.cur se alienuᷤᷤ intserit  Bonĩ
quidẽ ẽ utte filiã noueris ⁊ sororẽ. Sinaut̃ utrumq non potes. niiat
quasi dura resput᷑. saltĩ fr̃ placeat. Si fr̃ asꝑior ẽ mollior fit illa que ge¬
nuit. Quid palles. quid estuaᷤ.quid uultũ ipbore suffundiᷤᷤ. ⁊ tremi
labiis. inpacientiam pectoriꝰ contestari : Non suꝑat amorẽ matriᷤᷤ i frĩs
nisi soliuiꝰ uxoris affectꝰ. audio te p̃tea suburbanaꝵ uillaꝵ ameniãteᷤ.
cumiaffinib ⁊ cognatis. tustius modi gen̾is hominib circum ite.

Expanded text:
alienus interserit? bonum quidem est, ut te et filiam noueris et sororem; si autem -utrumque non potes et mater quasi dura respuitur, saltim frater placeat. si frater asperior est, mollior sit illa, quae genuit. quid palles? quid aestuas? quid uultum rubore suffundis et trementibus labiis inpatientiam pectoris contestaris ? non superat amorem matris et fratris nisi solus uxoris affectus. Audio praeterea te suburbana, uillarum amoenitates cum adfinibus et cognatis et istius modi genus hominibus circumire.