comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ȩquũ decorẽ suũ in p̃lio. Q ex ipso respex̃
& ex ipso posuit. & ex ipso arcꝰ in furore
egrediet᷑. om̃is qͥ egredit᷑ simul. & er̃t
quasi bellatores conculcantes lutũ uia¬
rũ in p̾lio. & p̃liabunt᷑: quia dñs cũ eis ẽ.
t in hoc loco duplex iudeoꝵ expositio ẽ.
Alii enĩ arbitrant᷑ in aduentu xp̃i uni¬
uersa conplenda. alii sub machabris iã
ẽẽ conplrta. Est autẽ eoꝵ quȩ dñs pollice¬
tur ista explanatio. Suꝑ pastores & pͥn¬
cipes ac sacerdotes iratus ẽ dñs. & suꝑ
hircos &e popłm uisitabit. uixta illud qd
scriptũ ẽ. Grex ꝑditꝰ factus r̃ popłs m̃s.
pastores eiecerunt eos. Ut uitio magistroꝵ
discipłi pimirent᷑. non in iustitia uidicis qͥ
peccata patrũ reddit in filios. sed quia
illis peccantib popłs applausit simul. Et
ditate siccari. Postea uͦ: insitauit dñs om̃i¬
potens gregẽ suũ domũ uida. Suscitaũ
enĩ uidã machabeũ & cęteros ex eo con¬
tra duces antiochi. & posuit illos quasi

Expanded text:
equum decorem suum in praelio, et ex ipso respexit, et ex ipso posuit, et ex ipso arcus in furore, egredietur omnis qui educit simul, et erunt quasi bellatores conculcantes lutum viarum in praelio, et praeparabuntur, quia Dominus cum eis est. Et in hoc loco duplex Judaeorum expositio est. Alii enim arbitrantur in adventu Christi universa complenda: alii sub Machabaeis jam esse completa. Est autem eorum quae Dominus pollicetur, ista explanatio: Super pastores et principes ac sacerdotes iratus est Dominus, et super hircos, et populum visitavit, juxta illud quod scriptum est: Grex perditus factus est populus meus, pastores ejecerunt eos , ut vitio magistrorum discipuli punirentur: non injustitia judicis, qui peccata patrum reddit in filios; sed quia, illis peccantibus, populus applausit simul: et ginta, ariditate siccari. Postea vero visitavit Dominus omnipotens gregem suum domum Juda: suscitavit enim Judam Machabaeum, et caeteros ex eo, contra duces Antiochi, et posuit illos quasi
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾nis aquis & quȩ fluunt de fon¬
tib isrł: dictũ ẽ fluminib scindet᷑
t̾ra. De subitis & ad tẽpus currenti¬
b : om̃s torrentes uadunt in mare.
Taliũ enĩ aquarũ finis ꝑditio ẽ. Dr̃
gͦ om̃s aquas quȩ aꝑuersis doginatib
conculcatȩ sunt. disꝑget cũ dissipaue¬
rit consilia principũ & sapientiũ hu¬
iis mundi. Si quando uideris ad bre¬
ue aliquã heresim floruisse. & postea
dĩ gr̃a dissipatã: dicito ẽẽ completũ
disꝑges aquas itineris. Notest autẽ hoc
quod dicit᷑ it ineris. subaudiri diaboli¬
ci. ut sit sensus. Aquas quas diabolus
conculcauit. & quȩ multis in se p̾bu¬
erunt iter. idest multis patuert᷑ er¬
rorib. diuidet dñs atq disꝑget. Un¬
de & ceteri int̾pretes furorẽ uolenteᷤ
hereticũ describere. transtulert̃. Illisio
uel impetus aquarũ transiit. Ferunt᷑
enĩ ꝓno eloquentiȩ cursu p̾cipites. ut

Expanded text:
sempiternis aquis, et quae fluunt de fonsempiternis aquis, et quae fluunt de fontibus Israel, dictum est: Fluminibus scindetur terra. De subitis, et ad tempus currentibus: Omnes torrentes vadunt in mare. Talium enim aquarum finis perditio est. Deus ergo omnes aquas quae a perversis dogmatibus conculcatae sunt, disperget, cum dissipaverit consilia principum, et sapientiam mundi hujus. Si quando videris ad breve aliquam haeresim floruisse, et postea Dei gratia dissipatam, dicito esse 651 completum: disperges aquas itineris. Potest autem hoc quod dicitur, itineris, subaudiri diabolici, ut sit sensus: Aquas quas diabolus conculcavit, et quae multis in se praebuerunt iter, id est, multis patuerunt erroribus, dividet Dominus atque disperget. Unde et caeteri interpretes, furorem volentes haereticum describere, transtulerunt: Illisio, vel impetus aquarum transiet. Feruntur enim prono eloquentiae cursu et praecipites, ut
Abbreviated transcription (Latin):
cat. Consequent̃ rupta t̾ra. & flu¬
uiis manantib popłi qͥ de flumini¬
b dĩ biberant. uidebt̃ dm̃ atq par¬
turient. Ex hoc enĩ ipso quod uident
dñm. statĩ dĩ uerbo concipiunt &¬
dicunt. A timore tuo dñe in utero
suscepimus. & parturiuimꝰ & pepe¬
rimus. spm̃ salutis tuȩ faciȩmꝰ suꝑ t̃¬
rã. Beati inqͥt mundo corde qm̃ ip
si dm̃i uidebunt. Isti itaq popłi loti
a fluminib non iã uidert̃ s uisuri st̃
dm̃. Ꝙ cũ uiderint concipient ut pos¬
sint fructꝰ parere doctrinarũ. Sed
quia dicuntur popłi & popłoꝵ non est
uidere faciẽ dĩ. licet in futuro exten¬
dat᷑ oratio: uidebunt & parient: tam̃
uixta tropolagiã magis hebraicũ se¬
quendũ est ubi dicit᷑. Uiderunt te &
pepererunt. montes. Montiũ est enĩ
uidere dnm & parere filios quos de dĩ
concepere sermone.Lare.
isꝑdes aquas itineris: Dispͣse aquȩ¬
sunt. aliȩ semꝑit̾nȩ. aliȩ breues. De

Expanded text:
cat. Consequenter rupta terra, et flucat. Consequenter rupta terra, et fluviis manantibus, populi qui de fluminibus Dei biberant, videbunt Deum, atque parturient. Ex hoc enim ipso quod vident Deum, statim Dei verbo concipiunt et dicunt: A timore tuo, Domine, in utero suscepimus, et parturivimus et peperimus: spiritum salutis tuae faciemus super terram . Beati, inquit, mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . Isti itaque populi loti a fluminibus, non jam viderunt, sed visuri sunt Deum: et cum viderint, concipient, ut possint fructus parere doctrinarum. Sed quia dicuntur populi, et populorum non est videre faciem Dei, licet in futurum extendatur oratio, videbunt et parient: tamen juxta tropologiam magis Hebraicum sequendum est, ubi dicitur: Viderunt te, et pepererunt montes: montium enim est videre Deum et parere filios, quos de Dei concepere sermone. LXX: Disperge aquas itineris. Diversae aqusunt: aliae sempiternae, aliae breves. De
Abbreviated transcription (Latin):
ce pristinũ habuere fulgorẽ. Sagit¬
te tuȩ & fulgurans hasta tua. idẽ
plage tuȩ & eruditio. lum̃ tuo p̾pło
p̃buert̃. Deniq in luce sagittarũ tua¬
rũ & in splendore hastę tuȩ quȩ eos
ad hoc corripuit ut eñ daret. ãbu¬
lauit popłs tuns. In fremitu concul¬
tes. Quando gͦ popłi tui uindicabis in¬
iriã. t̾rena regna calcabis. & om̃s gen¬
tes admirari facies. Quia egressus es
tuo. Licet in hebraio scriptũ sit. Egres¬
sus es in salutẽ popłi tui cũ iħu xp̃o tuo
siue cũ saluatore xp̃o tuo. Iħs enĩ sal¬
uator int̾pretatur. Ueniente autẽ
domo impii. hoc est in hoc scło. qđ in
maligno positũ ẽ. Sine ipsũ diabolũ
ꝑcuffisti qͥ impietatis caput ẽ: Ꝙ de¬
nudasti fundam̃tũ eiꝰ usq ad collũ.
id est abscondita eius aꝑta fecisti. ñ
ad breue tẽpus s inꝑpetuũ. Hoc
enĩ significat. sela. idest sẽꝑ . Ixx.
idebunt te & dolebunt siue partu¬
rient popłi.

Expanded text:
et pristmum habuere fulgorem. Sagitet pristmum habuere fulgorem. Sagittae tuae et fulgurans hasta tua, id est, plagae tuae, et eruditio lumen tuo populo praebuerunt. Denique in luce sagittarum tuarum et in splendore hastae tuae, quae eos ad hoc corripuit, ut emendaret, ambulavit populus tuus in fremitu tutuo. Quando ergo populi tui vindicabis injuriam, terrena regna calcabis, et omnes gentes admirari facies, quia egressus es tuo: licet in Hebraico scriptum sit: Egressus es in salutem populi tui cum Jesu Christo tuo: sive cum Salvatore Christo vator interpretatur. Veniente autem domo impii, hoc est, in hoc saeculo, quod in maligno positum est, sive ipsum diabolum percussisti, qui impietatis caput est, et denudasti fundamentum ejus usque ad collum, id est, abscondita ejus aperta fecisti, non ad breve tempus, sed in perpetuum: hoc enim significat SELA, id est, semper. LXX: Videbunt te, et dolebunt, sive parturient populi;
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ cũ xp̃o tuo. Percussisti caput de
domo impii. demidasti fundam̃tũ
usq ad colluo. S emper.
olã nr̃am editionẽ posuimꝰ ut
iuxta eã. idest iuxta hebraicũ
texentes consequentiã loci. postea
lax. cõmatice ꝑ capitula disseramꝰ.
Uidert̃ te ds̃ & doluert̃ montes. Ex¬
celsa scilicet regna. & sublimes hu¬
nis scłi potestates. & quadrige qua¬
tuor. in⁊ acharia quȩ egrediunt᷑
de montib aȩreis. hec te uidert̃ &¬
intremuert̃. & gurges aquarum
transut. Hoc ẽ om̃is eoꝵ impetus
& ꝑsecutio qua uexabant popłm
tuũ postquã te uidert̃ transut.
Tunc ab yssus hoc ẽ inferi laudaue¬
rt̃ te. Tunc etiã suꝑi idest angłi. in
plausũ suis manib concrepart᷑. & uic¬
torẽ ueluti quodã & trepudio eleua¬
tarũ manuũ de monstrart᷑. Soltiiu ᷤᷤ¬
& luna &e om̃is splendor qͦ pͥus illux¬
eras popło tuo & malaꝵ postea pon¬
dere uniuersa fuerant tenebrarũ
horrore coopta receꝑunt lum̃ suũ.

Expanded text:
Christo tuo, percussisti caput de domo impii, denudasti fundamentum usque ad collum semper. » Solam nostram editionem posuimus, ut juxta eam, id est, juxta Hebraicam texentes consequentiam loci, postea LXX commatice per capitula disseramus. Viderunt te, Deus, et doluerunt montes, excelsa scilicet regna et sublimes hujus saeculi potestates, et quadrigae quatuor in Zacharia, quae egrediuntur de montibus aereis. Haec te viderunt et intremuerunt, et gurges aquarum transiit, hoc est, omnis eorum impetus et persecutio, qua vexabant populum tuum, postquam te viderunt, transiit tunc abyssus, hoc est, inferi laudaverunt te, tunc etiam superi, id est, angeli in plausum suis manibus concreparunt et victorem veluti gestu quodam et tripudio elevatarum manuum demonstrarunt. Sol tuus et luna et omnis splendor, quo prius illuxeras populo tuo et malorum postea pondere universa fuerant tenebrarum horrore cooperta, receperunt lumen suum
Abbreviated transcription (Latin):
uu. utrũq popłm scilicet circũcisionis.
& p̾putii. Quoꝵ pͥoe grauissimũ legis
portauerat iugũ sicut in actib apłoꝵ
scriptũ ẽ. Nec nos nec patres nrͣi potu¬
erunt ferre graue legis iugũ. Vnde &
paulus scribit ad galathas qͥ circũcidi
uolebant. State. & nolite iterũ iugo
seruitutis contineri. Pillus autẽ scilico
gentiliũ multitudo frena non habens
legis nec rectus ab aliqͦ. sed sẽꝑ in p̾ci¬
pitiis & inuoraginib idolatͥe elisus
atq confractus: dñi fessione didicit
abulare. & rectã uiã ingredi. Q disꝑ¬
dã inquit quadrigã ex ephraim. Ad¬
huc ex dĩ patris ꝑsona dr̃. quod quadri¬
ga siure currus ex ephrami ꝑeat. &
equus de hirłm. Q interĩ scd̃m litte¬
rã hoc loqͥt᷑ non erunt p̾lia. omib
xp̃i aduentu & natiuitate pacatis.
orro scđm altiorẽ intellectũ. ephra¬
im refert᷑ ad hereseon multitudinẽ
im intendentes arcũ & mittentes con
uersi funt in dre belli. De his quoq qua¬

Expanded text:
sionis et Praeputii, quorum prior gravissimum Legis portaverat jugum, sicut in Actis apostolorum scriptum est: Nec nos, nec patres nostri potuerunt portare grave Legis jugum . Unde et Paulus scribit ad Galatas qui circumcidi volebant: State, et nolite iterum jugo servitutis contineri . Pullus autem novus, gentilium multitudo, frena non habens Legis, nec rectus ab aliquo, sed semper in praecipitiis et in voraginibus idololatriae elisus atque confractus, Domini sessione didicit ambulare et rectam viam ingredi. Et disperdam, inquit, quadrigam ex Ephraim. Adhuc ex Dei Patris persona dicitur, quod quadriga, sive currus, ex Ephraim pereat, et equus de Jerusalem. Et interim secundum litteram haec loquitur: Non erunt praelia, omnibus Christi adventu et nativitate pacatis. Porro secundum altiorem intelligentiam, Ephraim refertur ad haeresum multitudinem, im intendentes et mittentes arcum, conversi sunt in die belli. De his qua
Abbreviated transcription (Latin):
reuertat᷑. hoc est qͥ insidias meo popło moli¬
atur. Nec transibit suꝑ eũ ultra exactor:
de qͦ dicit isaias. cessiauit exactor. Uel certe
r̃s eaunon: idest foras educens. & uinctoᷤᷤ
in captiuitate trahens. Quia oculis suis.
quos ꝓpħas & om̃s scõs intelligere possumꝰ.
uidit dñs uocationẽ gentiũ. & ecchȩ se¬

Expanded text:
revertatur, hoc est, qui insidias meo populo molirevertatur, hoc est, qui insidias meo populo moliatur. Nec transibit super eum ultra exactor, de quo dicit Isaias: Cessavit exactor : vel certe, ἐξελαύνων, id est, foras educens, et vinctos in captivitatem trahens: quia oculis suis, quos prophetas et omnes sanctos intelligere possumus, vidit Dominus vocationem gentium et Eccles
Abbreviated transcription (Latin):
uerba blasphemiȩ & ab homina¬
tionis idoloꝵ cultũ. & esũ eoꝵ quȩ mm¬
molata sunt idolis. de medio dentiũ eqꝵ
Ut postquã hȩc ablata fuerint: ipsi phi¬
listum hoc ẽ alienigenȩ relinquant᷑ dño.
& sit dux in uida. idest in popło dñm
confitente. Ut pͥoe popłs qͥ erat in caput
uersat᷑ in caudã & nouissimꝰ qͥ erat in cau¬
da. in caput transeat. & accaron sterilis
quondã & idcirco eradicata: sit quasi ie¬
busrus idest quasi hirłm. Hec enĩ cuuitas
trib nominib appellat᷑. iebus. salem.
& hirłm. Q circũdabo inquit domũ
meã hoc ẽ eccłãm. ex his qͥ nulitant mͥ
idest ex his qͥ mͥ feruiuunt inuariis mi¬
nisteriis. & ad meũ imꝑiũ huc illucq
discurrunt euntes & reuertentes. Siue
circũ labo domũ meã angłaꝵ p̾sidio.
de quib & in alio loco scriptũ ẽ. Inmit¬
tet angłs dñi in cirouitu timentiũ eu
oe eripiet eos. Ut non sit qͥ uadat &e

Expanded text:
ba blasphemiae et abominaba blasphemiae et abominationes, idolorum cultum, et esum eorum quae immolata sunt idolis, de medio dentium eorum: ut postquam haec ablata fuerint, ipsi Philistiim, hoc est, alienigenae relinquantur Domino, et sit dux in Juda, id est, in populo Dominum confitente, ut prior populus qui erat in capite, vertatur in caudam, et novissimus qui erat in cauda, in caput transeat; et Accaron sterilis quondam, et idcirco, eradicata, sit quasi Jebus, id est, quasi Jerusalem. Haec enim civitas tribus nominibus appellatur, Jebus, Salem et Jerusalem. Et circumdabo, inquit, domum meam, hoc est, Ecclesiam, ex his qui militant mihi, id est, ex his qui mihi serviunt in variis ministeriis, et ad meum imperium huc illucque discurrunt, euntes et revertentes. Sive: Circumdabo domum meam angelorum praesidio, de quibus et in alio loco scriptum est: Immittet angelus Domini in circuitu timentium eum, et eripiet eos : ut non sit qui vadai et
Abbreviated transcription (Latin):
canticoꝵ sponsa desiderat. Ubi ignis ma¬
millȩ ẽ & largissimi uberis: de quo & in
eodẽ cantico legimꝰ. In medio uberũ meoꝵ
cõmorabit᷑. Et in apło Lac uob̾ potũ de¬
di non escã. Pro eo quod iuxta .lxx. diximꝰ.
habitabunt abienigene in atoto. in hebres
legit᷑. habitabit uel sedebit mam cebi
aroto. Pro quo nos posuimꝰ & sedebit sepa¬
rator in aroto. Separatorẽ dñm intas¬
lige. qͥ frum̃tũ apalris separat. & pisces
bonos apiscib malis. & argentũ atq au¬
rũ a sordib scoriaq discernit. Cũq hoc
fecerit : ꝓmittit & cȩtera. Disperdã muu¬
riã uel suꝑbiã philistinoꝵ. Pro quib lxx
alienigenas transtulerunt. Philist imi
in t̾pretant᷑ in lingua nr̃a cadentes po¬
culo: quod de calice biberint babilonis.
& mebriati corruerint. Hi itaq tẽpore
uocationis gentiũ & aduentꝰ xp̃i. non heͥ¬
bebunt suꝑbiã sed humilẽ & mansurtũ
sequent᷑ iħm. & auferet᷑ eoꝵ sanguinẽ.

Expanded text:
canticorum sponsa desiderat: ubi ignis mamillae est et largissimi uberis, de quo in eodem Cantico legimus: In medio uberum meorum commorabitur . Et in Apostolo: Lac vobis potum dedi non escam . Pro eo quod juxta LXX diximus: et habitabunt alienigenae in Azoto, in Hebraeo legitur, habitabit, vel sedebit MAMZER   in Azoto, pro quo nos posuimus, et sedebit separator in Azoto. Separatorem Dominum intellige, qui frumentum a paleis separet , et pisces bonos a piscibus malis, et argentum et aurum a sordibus scoriaque discernat. Cumque hoc fecerit, promittit et caetera: Disperdam injuriam, vel superbiam Philisthinorum. Pro quibus LXX alienigenas transtulerunt. Philisthiim interpretantur in lingua nostra, cadentes poculo: 861 quod de calice biberint Babylonis, et inebriati corruerint. Hi itaque tempore vocationis gentium et adventus Christi non habebunt superbiam, sed humilem et mansuetum seque
Abbreviated transcription (Latin):
pletã: quando dñs ingressus ẽ hirłm
sedens suꝑ asinã & pullũ asinȩ. & purraꝵ
cũ palmarũ ramis occurrit turba cla¬
mantiũ benedictꝰ qui uenit in nomine
dñi osanna in excelsis. & increpantib pha¬
riseis cur non corriper& clamantes pire¬
ros. respondit. Nyn legistis ex ore infan¬
tiũ & lactentiũ ꝑfecisti laudem: Exul¬
tat gͦ syon. & iubilat hirłm una atq
uenit ei rex suus qͥ om̃iũ ꝓpħarũ uati¬
cinis repmissus ẽ: iustus & ipse saluator. idest
iħs. sicut angłs int̾pretatus ẽ loquens ad

Expanded text:
pletam, quando Dominus ingressus est Jerusalem, sedens super asinam et pullum asinae, et puerorum cum palmarum ramis occurrit turba, clamantium: Benedictus qui venit in nomine Domini: hosanna in excelsis ; et increpantibus Pharisaeis, cur non corriperet clamantes pueros, respondit: Non legistis: Ex ore infantium et lactentium parfecisti laudem ? Exsultat ergo Sion et jubilat Jerusalem, una atque venit ei rex suus, qui omnium prophetarum vaticiniis repromissus est: Justus et ipse, Salvator, id est, Jesus, sicut angelus interpret
Abbreviated transcription (Latin):
Equus qui disꝑdit᷑ de hirłm: ille ẽ de quo
legimꝰ. Fallax equus ad salutẽ. & in hie¬
remia qͥ luxuriȩ uacabant & libidini:
audiunt. Equi insamentes in feminas
facti sunt mͥ. unusquisq aduxorem
ꝓximi sui hinniebat. nde reuocant᷑
ad penitudinẽ dicente psalmographo.¬

Expanded text:
itur de Jerusalem, ille est de quo legimus: Fallax equus in salutem , Et in Jeremia, qui luxuriae vacabant et libidini, audiunt: Equi insanientes in feminas facti sunt mihi: unusquisque ad uxorem proximi sui hinniebat . Unde revocantur ad poenitudinem, dicente Psalmographo
Abbreviated transcription (Latin):
lar&. Rursumq ad ipsos qui uincti erant¬
Conuertimini ad munitionẽ spei inncti.
Et est sensus. Qui nunc uincti estis & im¬
miti atq t̾ribili inferno tenemini. qui
solutionẽ uinculoꝵ in xp̃i speratis ad¬
uenti: conuertimini ad munitioneor
siue sedebitis in minutionẽ de qua scrip
in locũ munitũ ut saluu me facias. &
de uobis quoq ꝓpħa cõmemoret. Ecce

Expanded text:
laret . Rursumque ad ipsos qui vincti erantlaret . Rursumque ad ipsos qui vincti erantConvertimini ad munitionem, vincti spei. Et est sensus: Qui nunc vincti estis et immiti atque terribili inferno tenemini, qui solutionem vinculorum in Christi speratis adventu, convertimini ad munitionem, sive sedebitis in munitione, de qua scriptin locum munitum, ut salvum me facias , et de vobis quoque propheta commemoret: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
hi qͥ peccatis adam siue ut qͥdã uolunt
erroris inoliti¬
bant᷑. resurrexert̃ cũ eo & apparuer̃t
in scã ciuitate. De hoc sanguine testa¬
m̃ti. & ipse futurã indicans passionẽ:
ad discipłos loquit᷑. Accipite & bibite
ex eo om̃s. Hic ẽ enĩ calix noui testam̃ti
in sangume meo. In huiꝰ p̃figuratione
lacus qui non habet aquã. & ioseph afri
tẽpore niuis & frigoris descendit inla¬
cũ. ut ibi leonẽ int̾ficerae. Hirremias au¬
tẽ non in aquã laci sedinlutũ cȩnuiq
demergit᷑. quod possit suffocare. magis
quã refrigerare sitientẽ. Unde & in
psalmo scribit᷑. Infixuis sũ in limo ꝓfundi.
&e non est substantia. In hoc lacu moraba¬
tur inferni & ille quondã diues purpuratꝰ.
ouiꝰ lingua magnilo qua & penarũ exure¬
bat᷑ incendiis. & in tantũ non habebat ul¬
la aquarũ refrigeria ut extremi digiti
pauꝑis tinctiq in aqua refrigeriũ postu¬

Expanded text:
hi qui peccatis Adam, sive, ut quidam volunt, hi qui peccatis Adam, sive, ut quidam volunt, erroris inolitibantur, resurrexerunt cum eo, et apparuerunt in sancta civitate. De hoc sanguine testamenti, et ipse futuram indicans passionem, ad discipulos loquebatur: Accipite, et bibite ex hoc omnes: hic est enim catix novi testamenti in sanguine meo . In hujus praefigurationem lacus qui non habet aquas, et Joseph a frtempore nivis et frigoris descendit in lacum, ut ibi leonem interficeret . Jeremias autem non in aquam laci; sed in lutum coenumque laci demergitur, quod posset suffocare magis quam refrigerare sitientem . Unde in psalmo scribitur: Infixus sum in limum profundi, et non est substantia . In hoc lacu inferni morabatur dives ille quondam purpuratus, cujus lingua magniloqua poenarum exurebatur incendiis, et intantum non habebat ulla aquarum refrigeria, ut extremi digiti pauperis tincti in aqua refrigerium postu
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ti tui emisisti uinctos tuos de
lacu in quo non ẽ aqua. Conuertimini
ad munitionẽ uincti spei. Hodie quoq
adnuntians duplicia reddã tͥ.  A
t tu in sanguine testam̃ti emisisti
uinictos tuos de lacu qͥ non habrt aquã
Sedebitis in munitione uincti congro¬
gationis. & ꝓ una die ꝑegrinationis tup
duplicia reddã tibi.
ostquã sermo ꝓpħȩ immo ipse ds̃ pat om̃i¬
potens nuntiauit sion & hirłm quod
uenira ad ras rex siiis mitis. & ascendns
suꝑ asinã subuigalẽ. & pullũ asinȩ & po¬
testas rius r̃ẽt futura a mari usq ad
mare. & a fluminib usq ad t̾minos t̾rȩ.
facit apostrophã ad ipsũ iħm de qͦ uati¬
ciniũ est. & loquit᷑. Tu quoq in sangui¬
ne testam̃ti siue pacti tui emisisti uinc¬
tos tuos de lacu in qͦ nonr̃ aqua. Quod
ita intelligit᷑. In sanguine passionis tuꝑ
eos qͥ uincti in carcere tenebant᷑ inferni
in qͦ non ẽ ulla miscdĩa. tua clem̃tia li¬
brrasti Deniq postquã dñs resurrexit.

Expanded text:
isti vinctos tuos de lacu in quo non est aqua: convertimini ad munitionem, vincti spei: hodie quoque annuntians duplicia reddam tibi. LXX: Et tu in sanguine testamenti emisisti vinctos tuos de lacu qui non habet aquam: sedebitis in munitione vincti congregationis, et pro una die peregrinationis 864 tuae duplicia reddam tibi. Postquam sermo prophetae, immo ipse Deus Pater omnipotens, nuntiavit Sion et Jerusalem quod veniret ad eas rex suus, mitis, et ascendens super asinam subjugalem, et pullum asinae, et potestas ejus esset futura a mari usque ad mare, et a fluminibus usque ad terminos terrae, facit apostropham ad ipsum Christum, de quo vaticinium est, et loquitur: Tu quoque in sanguine testamenti, sive pacti tui, emisisti vinctos tuos de lacu, in quo non est aqua. Quod ita intelligitur: In sanguine passionis tuae eos qui vincti in carcere tenebantur inferni, in quo non est ulla misericordia, tua clementia liberasti. Denique postquam Dominus resurrexit,
Abbreviated transcription (Latin):
sipabit᷑ arcus belli. Et loquet᷑ pacẽ gen¬
tib & potestas eiꝰ a mari usq ad mare.
&e a flumine usq ad t̾minos t̾rȩ. Lxx
aude uehem̃ter filia sion: p̃dica
filia hirłm. Ecce rex tuus ueniet
tͥ iustus & saluans. ipse mansuetꝰ & as¬
cendens suꝑ asinã subiuigalẽ & pullũ
nouũ. Ꝙ disꝑdet quadrigas ex ephraĩ.
nantiũ & multitudinẽ. & pacẽ ex gen¬
tib. & dñiabit᷑ ab aquis usq ad mare

Expanded text:
em gentibus, et potestas ejus a mari usque ad mare, et a fluminibus usque ad fines terrae. LXX: Gaude vehementer, filia Sion; praedica, filia Jerusalem: Ecce rex tuus veniet tibi justus, et salvans, ipse mansuetus et ascendens super subjugalem et pullum novum, et disperdet quadrigas ex Ephraim, nantium et multitudinem, et pacem ex gentibus, et dominabitur ab aquis usque ad mare
Abbreviated transcription (Latin):
&. equitatui meo in currib pharaonis.
assimila ui te ꝓxima mea. Et ascendens¬
suꝑ e quos tuos. & equitatio tua salus.
Dissipabit᷑ arcus belli. ut non mittant᷑
sint corda ꝑcutere. & loquet᷑ pacem
gentib. de qͦuib scriptũ ẽ. Ipse erit
expectatio gentiũ. Et rursũ Suꝑ ip¬

Expanded text:
 Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, proxima mea . Et: Ascende equos, et equitatio tua salus . Dissipabitur arcus belli, ut non mittantur sint corda percutere. Et loquetur pacem gentibus, de quibus scriptum est: Ipse erit exspectatio gentium . Et rursu
Abbreviated transcription (Latin):
terit quicũq derelicti furrint de¬
cunctis gentib quȩ ueneruit contra
hirłm. ascendent ꝑ singulos annos ut
adorent regẽ dñm exercituũ. & cele¬
brent festiuitatẽ tabernaculoꝵ.
ex quoq iudri cassa spe in mille aunde
regno futura ꝓmittunt. Cuiꝰ solepmi¬
de egipto ꝑ uastã & terribilẽ ac latã solitu
dinẽ in qua non erat domus. uilla. oppi¬
dũ. specus : faciebat ibi tabernacula atq
tentoria. quȩ nunc a similitudine par¬

Expanded text:
t, qui relicti fuerint de gentibus quae venerint contra Jerusalem, ascendent per singulos annos, ut adorent regem Dominum exercituum, et celebrent festivitatem Tabernaculorum. Haec quoque Judaei cassa spe in mille annorum regno futura promittunt, cujus solemnide Aegypto per vastam et terribidinem, in qua non erat domus, villa, oppidum, specus, faciebat sibi tabernacula atque tentoria , quae nunc a similitudine par
Abbreviated transcription (Latin):
tis p̃miũ. Q in frondib densissimȩ arbo¬
ris. quã mirtũ uidȩi intelligt᷑ ꝓpt̾ mor¬
tificationẽ uicioꝵ ac libidinũ. Unde
& tlño saluatori ã magis mirra offert᷑
in munere. Q in ramis inqͥt salicis &
popłi. Quã quidã unã arbortͣ uocant.
indicat castitatẽ. Aiunt mecdici. & hi qͥ
de arboꝵ & herbarũ scripsere naturis.
& libi dinis uena siccet᷑. ultraq filios gene¬
rare non possit. Qui taliũ arboꝵ ramis ꝓ¬
tectus furrit : exerceat festiuitatẽ tab¬
naculoꝵ. sextũ mensẽ transiens qui re¬
fert᷑ ad mundũ. & in septimo agens sab¬
batũ spũale. in qͥnta decima die rius
om̃s eius tenebrȩ claro lumine resol¬
uunt᷑. Hec breuit᷑ dicimꝰ. olĩ animo
contemplantes libroꝵ magnitudinẽ.
ut ad reliqua transeamus.
terrȩ ad hirłm ut adoret regẽ dñm
exercituũ. non erit suꝑ eũ imber.

Expanded text:
tinetur, et in frondibus densissimae arboris quam myrtum Judaei intelligunt, propter mortificationem carnis ac libidinum. Unde et Domino Salvatori a magis myrrha offertur in munere . Et in ramis, inquit, salicis et populi, quam quidam unam arborem vocant; indicat castitatem. Aiunt medici, et hi qui de arborum et herbarum scripsere naturis, et libidinis vena siccetur, ultraque filios generare non possit. Qui talium arborum ramis protectus fuerit, exerceat festivitatem tabernaculorum, sextum mensem transiens, qui refertur ad mundum, et septimo agens sabbatum spirituale, in quinta decima die mensomnes ejus tenebrae claro lumine resolvuntur. Haec breviter diximus, olim animo contemplantes librorum magnitudinem, ut ad reliqua transeamus. terrae ad Jerusalem, ut adoret regem Dominum exercituum, non erit super eos imber.
Abbreviated transcription (Latin):
geũ quẽ nc̃ habemꝰ in manib ẽẽ angłos.
& ob dispensationẽ & iussionẽ dñi assũp¬
sisse humana corpora. & int̾ homines con¬
nersatos. Nec mirũ hec de angłis credi.
manũ corpus assũpserit. Et ob hanc cau¬
sã etiã de apocrifis p̾bent testimoniũ
ubi dr̃ quod iacob qui postea uocatꝰ ẽ
isrł. angłs fuerit. & ꝓpterea subplanta¬
uerit frẽm in uentre matris suȩ. Io¬
hannẽ quoq ad uocẽ mariȩ matris dñi
rationabiliũ unã ẽe naturã.  ob haric
causã homines qͥ placuert̃ dõ equales
angłis fieri. Hoc illi sentiant. Ceterũ
amus ab eo qđ dñi uoluntatẽ popło
nuntiauerit. Sine qͥa in multis locis
ibi magni consilii angłs: typũ saluato¬
ris dicimꝰ in aggeo p̾cucurrisse. Porro qđ
ait nuntius dm̃ de nuntus dñi: tale ẽ

Expanded text:
eum quem nunc habemus in manibus, fuisse angelos, et ob dispensationem et jussionem Dei assumpsisse humana corpora, et inter homines conversatos. Nec mirum hoc de angelis credi, manum corpus assumpserit: et ob hanc causam etiam de apocryphis praebent testimonium, ubi dicitur: Quod Jacob, qui postea vocatus est Israel, angelus fuerit, et propterea supplantaverit fratrem in ventre matris suae . Joannem qrationabilium unam esse naturam: et ob hanc causam homines qui placuerunt Deo, aequales angelis fieri. Hoc illi sentiant. Caeterum amus ab eo, quod Domini voluntatem populo nuntiaverit, sive quia in multis locis ibi; Magni consilii Angelus , typum Salvatoris dicimus in Aggaeo praecurrisse. Porro quod ait, nuntius Domini, de nuntiis Domini, tale est
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Quis in uobis ẽ derelictus qͥ uiclit
domũ istã in gła sua pͥma: Et quid
uos uidetis hacͥ nunc: Hũquid non
ita ẽ quasi non sit in oculis ur̃is: Q nͣe
confortare eorobabel dicit dñs. & confor¬
tare iesu fili iosedech sacerdos magne. &
confortare om̃is popłs terrȩ dicit dñs
exercitutũ. & facite. qm̃ ego nobiscũ
sũ dicit dñs exercituũ. Uerbũ quod

Expanded text:
is in vobis est derelictus, qui vidit domum istam in gloria sua prima? Et quid vos videtis hanc nunc? numquid non ita est, quasi non sit in oculis vestris? Et nunc confortare Zorobabel, dicit Dominus: & confortare Jesu filii Josedech Sacerdos magne, & confortare omnis populus terrae, dicit Dominus exercituum: & facite quoniam ego vobiscum sum, dicit Dominus exerci
Abbreviated transcription (Latin):
his uginti duob ceb timuit popłs afa¬
cie dñi. & ingressi sunt in die d x ui
m̃sis: in sexto mense anno scđo dari re¬
gis. &e faciebant opus in domo dñi exer¬
cituũ dĩ sui.
Recipit᷑ autẽ nobis ut ȩdificari pos¬
sit domꝰ spũalis in sacerdotiũ sp̃uale
ad offerendas spũales uictimas. placentos
dõ. tales dõ nos p̃bere ut suscitet᷑ i

Expanded text:
his viginti et duobus diebus, timuit populus a fahis viginti et duobus diebus, timuit populus a facie Domini, et ingressi sunt in die vio Darii regis, et faciebant opus in domo Domini exercituum Dei sui. Praecipitur autem nobis, ut aedificari possit domus spiritualis in sacerdotium sanctum, ad offerendas spirituales victimas placentes Deo, tales nos praebere, 753 ut suscitetur in
Abbreviated transcription (Latin):
Susoitat᷑ sp̃s popłi. qͥ in eis ante dormiebat.
Non corpus. non anima. sed ut diximꝰ sp̃s
qͥ magis ȩdificare scit templũ dĩ. Ꝙ in¬
gressi. foris enĩ fuerunt. faciebant oꝑa.
quȩ digna erant penitrabilib domꝰ
dñi. in eodẽ anno darii regis quo & supͣ.
in eo mense qui &e in pͥncipio positus ẽ:
sed non in eodẽ die. Ibi enĩ enĩ unꝰ dies
gesimũ quartũ. quo ingressi sunt & fa¬
ciebant opus in domo dñi uiginti duo
dies medii fierent. quod & litterȩ apud
hebreos sunt. Necesse enĩ habuerunt
doceri que eẽnt elem̃ta pͥncipii sermo¬
nũ dĩ. quȩ eis ꝓhibent dicere nec dũ
uenit tẽpus domꝰ dñi ȩdificandȩ & ha¬
bitare in domib conc̃auis. & ut supͣ dixi
inima clemergi. Prouocarent᷑ uͦ ponere
corda sua suꝑ uias suas. & meminissent
ꝓpt̾ negligentiã qͣnta ꝑpessi fuerint. &
ut ascencdent in montẽ & cedent ligna.
& edificarent domũ dm̃. & non pateren¬
tͣ ea quȩ fuerant ante ꝑpessi. Deniq in

Expanded text:
spiritus populi, qui in eis ante dormiebat, non corpus, non anima; sed ut diximus, spiritus, qui magis aedificare scit templum Dei. Et ingressi, foris enim fuerant, faciebant opera, quae digna erant penetralibus domus Domini: in eodem anno Darii regis quo et supra, in eo mense qui et in principio positus est; sed non in eodem die. Ibi enim unus dies cesimum quartum, quo ingressi sunt, et faciebant opus in domo Domini, viginti duo dies medii fuerint, quot et litterae sunt apud Hebraeos. Necesse enim habuerunt doceri quae essent elementa principii sermonum Dei, quae eos prohiberent dicere, Nec dum venit tempus domus Domini aedificandae, et habitare in domibus concavis, et ut supra dixi, in ima demergi. Provocarentur vero ponere corda sua super vias suas, et meminissent propter negligentiam quanta perpessi fuerint. Et ut ascenderent in montem, et caederent ligna, et aedificarent domum Domini, et non paterentur ea quae fuerant ante perpessi. Denique in
Abbreviated transcription (Latin):
sore putetis infirmũ. meũ ẽ aurũ & me¬
ũ ẽ argentũ. & meȩ sunt cuncte opes.
Ego in ornam̃tũ templi aurũ argentũq
quã pͥoris. Et quia difficile ẽ quod pol
facere ut pacẽ. idcirco & hanc spondeo.
Dabo enĩ in loco isto pacẽ dicit dñs exer¬
cituũ. ut pax quȩ suꝑrat omnẽ sensum
custodiat domũ meã. & sit in pace lo¬
cus meu S.¬

Expanded text:
sorem putetis infirmum: meum est aurum, et meum est argentum, et meae sunt cunctae opes. Ego in ornamentum templi aurum argentumque ria quam prioris. Et quia difficile videtur quod pollfacere, ut pacem, idcirco et hanc spondeo. Dabo enim in loco isto pacem, dicit Dominus exercituum: ut pax quae exsuperat omnem sensum, custodiat domum meam, et sit in pace locus meus.
Abbreviated transcription (Latin):
stimꝰ .ui. uͦ ad conditionẽ mundi in quo
ipsa elem̃ta uersant᷑. & dicit quia adhuc
in materia sumus & graui corpore circũ¬
dam̃ & seruimꝰ generationib. exstruere
quidẽ nos tẽplũ & intrare in domũ dĩ.
& quasi de somno graui suscitari sp̃m
nr̃m. sed adhuc in uicesimo quarto die
id ipsũ facere.¬

Expanded text:
stimus; sex vero ad conditionem mundi, in quo stimus; sex vero ad conditionem mundi, in quo ipsa elementa versantur. Et dicit: quia adhuc in materia sumus, et gravi corpore circumdamur, et servimus generationibus, exstruere quidem nos templum, et intrare in domum Dei, et quasi de somno gravi suscitari spiritum nostrum; sed adhuc in vicesimo quarto die idipsum facere
Abbreviated transcription (Latin):
ea que domui dĩ digna sunt ꝑpetremus.
Qm̃ uͦ adhuc in scło sumus. & tẽpus edifi¬
cationis nr᷑e sub dario rege uersat᷑. in
quo generationi coniugiis carniq seruit.
idcirco in sexto numero quo factus est
mundus & in scd̃o anno qui diuidit in¬
onẽ. materia enĩ in qua mundi repam¬
tio sobolisq consistit duplicẽ numeni
diligit. ingredim̃ domũ dñi. & utroq
popło congregato exstruimꝰ tẽ plum
dĩ. Ex duob enĩ duodecĩ mimeris.
ugesimi quarti numeri sũma consis¬
tit. qͥa tã ex circũcisione quã exgei¬
tib xp̃i eccłia pͥma que ruersa fueras
edificata ẽ. Sed hoc possumꝰ dicere
qͥa octauus numerus qui sc̃s ẽ. & in
uerȩ cͥrcũsi sionis typo accipit᷑. tripl¬
catꝰ. uicesimũ quartũ facit: figuralit
nos doceri. ut edificemꝰ domũ dñ il
amputatione carnis. & uitioꝵ circũcisio¬
ne. & urã puritatẽ ẽe credamꝰ in nomi
quartũ subpaitauit numerũ. & nͦi re¬
fert ad elementa mundi ex quib subsis¬

Expanded text:
ea quae domui Dei digna sunt perpetremus. Quoniam vero adhuc in saeculo sumus, et tempus aedificationis nostrae sub Dario rege versatur, in quo generationi, conjugiis carnique servitur: idcirco in sexto numero quo factus est mundus, et in secundo anno qui dividit unionem materia enim in qua mundi reparatio sobolisque consistit, duplicem numerum diligit, ingredimur domum Domini, et utroque populo congregato, exstruimus templum Dei. Ex duobus enim duodecim numeris, vicesimi quarti numeri summa consistit: quia tam ex circumcisione quam ex gentibus, Christi Ecclesia prima quae eversa fuerat, aedificata est. Sed et hoc possumus dicere, quia octavus numerus qui sanctus est, et in verae circumcisionis typo accipitur, triplicatus vicesimum quartum numerum facit, figuraliter nos docemur, ut aedificemus domum Domini in amputatione carnis, et vitiorum circumcisione, et veram puritquartum supputavit numerum, et quatuor refert ad elementa mundi, ex quibus subsi
Abbreviated transcription (Latin):
Magna erit gła domꝰ hiis nouissimȩ
plusꝗ pͥmȩ dicit dñs exercituũ. Et in
loco isto dabo pacẽ. dicit dñs exertituũ.
fecta in misterio trinitatisre quie.
tertio factũ ẽ uerbũ dñi in manu ag¬
gei ꝓpħȩ. qui continuo labore suda¬
bat ut semꝑ in eo sermo dĩ habera
accessũ. Preteritoꝵ enĩ obliuiscens &
infuturũ se extendens. ita cotidie
laborabat. quasi p̾cedentiũ oꝑũ me¬
hil haberae. Dicit᷑ gͦ ei. Loquere ad
⁊orobabel. & ad iesũ & ad reliquũ po¬
płm qui uiderunt antiquã domũ dĩ.
&e nc̃ interst̃ instaurationi eiꝰ. Nũqͥd
ad cõparationẽ prioris non talis ẽ ista
que cernit᷑. ut quodãmͦ non ẽẽ uideat᷑:
Uerũ nolite desꝑare. nec lassas manꝰ di¬
Mittere: sed & tu rorobabel. & tu iħu.
& om̃s popłi confortamini. & facite opꝰ
in domo mea. Ego enĩ sũ uobiscũ. & ser¬
mo m̃s quẽ pepigi uobiscũ cũ egrede¬
remini de terra egipti. & sp̃s m̃s non

Expanded text:
issimae, plusquam primae, dicit Dominus exercituum. Et in loco isto dabo pacem, dicit Dominus exercituum. perfecta in mysterio Trinitatis requie, tertio factum est verbum Domini in manu Aggaei prophetae, qui continuo labore sudabat, ut semper in eo sermo Dei haberet accessum. Praeteritorum enim obliviscens, et in futurum se extendens , ita quotidie laborabat, quasi praecedentium operum nihil haberet. Dicitur ergo ei: Loquere ad Zorobabel, et ad Jesum, et reliquum populum, qui viderunt antiquam domum Dei, et nunc intersunt instaurationi ejus, numquid ad comparationem prioris, non talis est ista quae cernitur, ut quodam modo non esse videatur? Verum nolite desperare, nec lassas manus dimittite, sed et tu, Zorobabel et tu, Jesu, et omnis popule, confortamini, et facite opus in domo mea: Ego enim sum vobiscum, et sermo meus quem pepigi vobiscum, cum egrederemini de terra Aegypti. Et spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
& resũ cũ quib & in quib semꝑ erat dñs.
simul enĩ eos diximꝰ scđm diuersas intel¬
ligentias in ꝑsona saluatoris accipi. sed
popło qͥ timuerat a facie dñi. Quiꝙ po¬
płs erat : nec dũ ad dĩ uenerat caritatẽ
quȩ foras mittit timorẽ. Accipit gͦ po¬
płie ꝓ dĩ timore mercedẽ. ut dñs cũ illis
sit. Ꝙ ẽ sensus. Ego ero ur̃ adiutor. Edifi¬
ficate domũ meã quȩ in uobis destructa
est. Me enĩ in medio ur̃i constituto. ne

Expanded text:
ibus et in quibus semper erat Dominus semel enim eos diximus secundum diversas intelligentias in persona Salvatoris accipi, sed ad populum qui timuerat a facie Domini. Quia populus erat, necdum ad Dei venerat charitatem, quae foras mittit timorem. Accipit ergo populus pro Dei timore mercedem, ut Dominus cum illis sit, et est sensus: Ego ero vester adjutor, aedificate domum meam, quae in vobis destructa est: me in medio vestri constitu
Abbreviated transcription (Latin):
dni quȩ intecta & diruta ẽ: instaua¬
nire. quoꝵ sepe uita & sermo uitȩ col¬
gruus scandalisat plurimos & de pal
cusemus. sed qͦ in om̃i officiõ & gradu
sint alii qͥ edificent & alii qui destruant
tes areant. triticũ & uinũ & oleũ &
om̃ia quȩ t̾ra gugnit. homnes quoq
ipsi & ium̃ta & uniuersus labor manu¬
ũ secante gladio n siccitate uel uento
urente dispereant.
t audiuit rorobabel filius salathiel.
& iħs filius iosedech sacerdos magnus
&e om̃s reliqͥe popłi uocẽ dĩ sui & uer
ba aggei ꝓpħȩ. sicut misit eũ dñs ds̃
ipsoꝵ ad eos: & timuit popłs a facie
iligent̃ adtende ꝓpt̃ duas intelligen¬
tias saluatoris mͦ orobabel duce &
iħu sacerdote. ipse enĩ & rex ẽ & sacer¬
dos. quod non dixerit orobabel & ihs
idest sola multitudo quȩ nec dũ in unũ
& ꝑfectũ uirũ uenerat. nec sp̃ui copu¬
latus. id ẽe poterat qđ sp̃s. Timuit au¬
tẽ popłs a facie dm̃. sciens qd̃ facies dñi

Expanded text:
Domini, quae intecta et diruta est, instaurare: quorum saepe vita et sermo incongruus scandalizat plurimos, et de Eccusemus, sed quod in omni officio et gradu sint alii qui aedificent, et alii qui destruant tes areant, triticum, et oleum, et omnia quae terra gignit, homines quoque ipsi et jumenta, et universus labor manuum, secante gladio, et siccitate, vel vento urente dispereant. Et audivit Zorobabel filius Salathiel, et Jesus filius Josedec sacerdos magnus, et omnes reliquiae popicut misit eum Dominus Deus eorum ad eos, et timuit populus a facie Diligenter attende, propter duas intelligentias Salvatoris in Zorobabel duce et Jesu sacerdote ipse enim et rex est et sacerdos, quod non dixerit, Zorobabel et Jesus id est, sola multitudo, quae necdum in unum et perfectum virum venerat, nec spiritui copulatus id esse meruit quod spiritus. Timuit autem populus a facie Domini, sciens quod facies Domini
Abbreviated transcription (Latin):
ceic. idest cogitationis & sensus eoꝵ acci¬
piamꝰ. uel certe rationabiles in eis ar ir¬
rationabiles. idest doctos & indoctos pa
riter. Ꝙ omnẽ laborẽ manuũ. ieuinia
eoꝵ & obseruationes uarias & cerimoni¬
as. qͥ trib &l mis ꝑ annũ ieuinantes.
& uel maxime de tatiani radice cres¬
centes. suꝑ huiuscemodi laborib audi¬
unt : tanta pasci estis sine causa.
ȩc autẽ uniuersa quȩ dixi posst̃
de ecełiȩ rectorib intelligi. qͥ ȩdifi

Expanded text:
id est, cogitationes et sensus eorum accipiamus. Vel certe rationabiles in eis, et irrationabiles, id est, doctos et indoctos 750 pariter, et omnem laborem manuum, et jejunia eorum, et observationes varias, et chameuniaet vel maxime de Tatiani radice crescentes, super hujuscemodi laboribus audiunt: Tanta passi estis sine causa. Haec autem universa quae dixi, possunt de Ecclesiae rectoribus intelligi, qui aedi
Abbreviated transcription (Latin):
enis mucrone feriat᷑. & qͥcqͥd fructuũ
se putat habere dispdat. Infert̃ Itͥaq̃ gla¬
dius suꝑ montes eleuantes se aduersus se¬
quib quasi cibo & potu & refectione. he¬
reticaꝵ conciliabula deceptis popłis blan¬
diunt᷑. Congrue quis dixerit panẽ illo
panẽ ẽẽ luctus. & furorẽ draconũ ẽẽ
uinũ eoꝵ. & furorẽ aspidũ insanabilem.
Oleũ quoq reꝓmissionẽ de celestib qua qͣsi
ungunt discipłos. & labox pͥmia pollicen¬
tur. Quod detestat᷑ ꝓpħa dicens. Orũ
antẽ peccatoris non inpinguet caput

Expanded text:
ejus mucrone feriatur, et quidquid fructuum ejus mucrone feriatur, et quidquid fructuum se putat habere, disperdat. Infertur etiam gladius super montes elevantes se adversus scquibus quasi cibis et potu et refectione, haereticorum conciliabula deceptis populis blandiuntur: Congrue quis dixerit panem illorum esse panem luctus, et furorem draconum esse vinum eorum, et furorem aspidum insanabilem: Oleum quoque, repromissionem de coelestibus, quo quasi ungunt discipulos, et laborum praemia pollicentur, quae detestatur propheta, dicens: Oleum autem peccatoris non impinguet c
Abbreviated transcription (Latin):
diũ transtulerunt. Ded & in hebra¬
ico trib litteris scriptũ repperi. alepħ
rẽs. beth. Quod si areb legimus: gladiũ
stulimus siccitatẽ. licet melius inuren¬
tẽ uentũ tͣnsferri possit. Ꝙ reuera qm
sermo de t̾ra ẽ. & de agroꝵ sterilitate.
mag is mͥ uidẽt uentus urens in p̾sen¬
ti loco intelligi debere quã gladius. li¬
cet om̃is plaga quȩ ꝓpt̃ peccata homi¬
nib inferat᷑ possit & ꝓ gladio accipi.
Uocata ẽ autẽ siccitas siue gladius suꝑt̃
ticũ. & uinũ. & oleũ. & quecũq spontẽ
generat humus. Precedente autẽ fame :
consequent̾ suꝑ homines & suꝑ ium̃ta
mors uenit: & idem gladius uel uentꝰ
urens om̃ia quȩ manus hominũ labo¬
rauere consumit. Uocat᷑ itaq uel in¬
ducit᷑ inuens sermo dĩ & efficax & ac
cutus suꝑ onnnẽ gladiũ bicipitẽ. ut
anima negligens qͦ t̾ra int̾pretatur
arens & quȩ magis inconẽanis habi¬
tare. quã domũ dĩ exstruere defiderat

Expanded text:
dium transtulerunt: sed et in Hebraico tribus litteris scriptum reperi  , HETH, RES, BETH, quod si HAREB legimus, gladium stulimus siccitatem, licet melius in urentem ventum transferri possit. Et revera quoniam sermo de terra est, et de agrorum sterilitate, magis mihi videtur ventus urens in praesenti loco intelligi debere, quam gladius: licet omnis plaga quae propter peccata hominibus inferatur, possit et pro gladio accipi. Vocata est autem siccitas, sive gladius super ticum, et vinum et oleum, et quaecumque sponte generat humus. Praecedente autem fame, consequenter super homines, et super jumenta mors venit. Et idem gladius vel ventus urens, omnia quae manus hominum laboravere, consumit. Vocatur itaque vel inducitur vivens sermo Dei, et efficax, et acutus super omnem gladium bicipitem , ut anima negligens quae terra interpretatur arens, et magis in concavis habitare, quam domum Dei exstruere desiderat
Abbreviated transcription (Latin):
de om̃i popło. & ingressi sunt & faciebant
opus in domo dñi exercituũ dĩ sui in
die uicesima & quarta mensis. in sexto
mense. in anno scdo darii regis.
Ro duce iuda: lai transtulerunt de
tribu uida. Et ꝓ oꝑe. oꝑa. Cetera simi¬
in t̾p̃tant᷑. Suscitat᷑ gͦ sp̃s zorobabel
& sp̃s iesu interĩ scđm litterã. ut reg¬

Expanded text:
gressi sunt, et faciebant opus in domo, Domini exercituum Dei sui: in die vicesima quarta mensis, in sexto mense, in anno secundo Darii regis. Pro duce Juda, Septuaginta transtulerunt, de tribu Juda, et pro opere, opera: caetera simiinterpretantur. Suscitatur ergo spiritus Zorobabel et spiritus Jesu, interim secundum litteram, ut re
Abbreviated transcription (Latin):
aborare fecistis dñm in sermo slib¬
nib ur̃is. Et dixistis. In quo eũ fecimꝰ
laborare : In eo qđ dicitis. Om̃is qui facit
malũ bonus est in conspectu dñi. & tales
ei placent. Aut certe ubi ẽ ds̃ iucdieu:¬

Expanded text:
aborare fecistis Dominum in sermonibus vestris et dixistis in quo eum fecimus laborare in eo cum diceretis omnis qui facit malum bonus est in conspectu Domini et tales ei placent aut certe ubi est Deu
Abbreviated transcription (Latin):
istis. Quã ob causã: Quia dñs testificatꝰ
ẽ int̾ te & uxorẽ pauꝑtatis tuȩ. quã tu
despexisti. & hec particeps tua. & uxor
fedoris tui. Nonne unꝰ fecit & residuũ
sp̃s eiꝰ est: Et quid unꝰ querit. nͥ sem̃ diꝰ

Expanded text:
testificatus est inter te et uxorem pubertatis tuae quam tu despexisti et haec particeps tua et uxor foederis tui nonne unus fecit et residuum spiritus eius est et quid unus quaerit nisi semen Dei
Abbreviated transcription (Latin):
pascent᷑ & accubabt & non erit qui
e finib fluminũ ethiopiȩ suscipiam
disꝑsos meos. afferent uictimas michi.
In die illa non confunderis sũꝑ cunctis
adinuentionib tuis qͥb impie egisti
in me : qͥa tunc auferã a te detractio¬
nẽ contumelie tuȩ. & ultra non adicies
ut magnificeris suꝑ montẽ scm̃ rͣuuor.
Et relinquã in te popłm mansurtũ & hu

Expanded text:
t accubabunt, et non erit qui e finibus fluminum Aethiopiae suscipiam dispersos meos: afferent victimas mihi. In die illa non confunderis ex omnibus adinventionibus tuis, 725 quibus impie egisti in me, quia tunc auferam a te detractionem contumeliae tuae, et ultra non adjicies ut magnificeris super montem sanctum meum: et relinquam in te populum mansuetum et hu
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ r̃e gentilis quoq poeta nouit
F it autẽ uerbũ dni querens ad quẽ
tis poterat dĩ sermo requiescere. Porro
ubi manus sanguine plenȩ st̃. & int̾¬
ficit᷑ iħs. & audet popłs dicere sanguiᷤᷤ
rius suꝑ nos ce suꝑ filios nr̃os: ibi ñ fit
senmno dĩ. Usq hodie imnundas ha¬
bens manus carneus isrł: extendit
eas ad dñm. Sed quia sanguine ple
Si extenderitis manꝰ ur̃as aue̾rtã oculos
meos a uobis. manꝰ enĩ ur̃ȩ sanguine
plenȩ sunt. Non fit in manib eorũ
nit ad eos sermo dñi. qͥa in se occidẽre
sermonẽ dñi. Nec put andũ in manu
fermento ueteri malitiȩ & nequitiȩ
sed in azimis sinceritatis & ueritatis.
potest dĩ recipe sermonẽ. Habeamꝰ &
nos mundas manus. & uocem̃ ẽopibã

Expanded text:
mundum esse gentilis quoque poeta novit mundum esse gentilis quoque poeta novit Fit autem verbum Domini, quaerens ad quem tis poterat Dei sermo requiescere. Porro ubi manus sanguine plenae sunt, et interficitur Jesus, et audet populus dicere: Sanguis ejus super nos, et super filios nostros , ibi non fit sermo Dei. Usque hodie immundas habens manus carneus Israel, extendit eas ad Dominum; sed quia sanguine plenSi extenderitis manus vestras, avertam oculos meos a vobis: manus enim vestrae sanguine plenae sunt . Non fit in manibus eorum nit ad eos sermo Dei, quia in se occidere sermonem Dei. Nec putandum in manu fermento veteri malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis , potest Dei recipere sermonem. Habeamus et nos mu
Abbreviated transcription (Latin):
die dictũ sit. & in t̾tio & in quarto &
in qͥnto & in ferto post consũmationẽ
operũ singuloꝵ & uidit ds̃ qͥa bonũ ẽ.:
in scdo uxta hebraicũ & aquilã & sim¬
machũ & theodotionẽ non habet᷑. Neq
enĩ poterat scds dies qͥ numerũ facit qͥ
ab unione diuidit᷑ quod bonus ẽẽt dĩ
sententia conpbari. Mensis quoq sextꝰ
asscribit᷑ qͥ non habet sollẽp̃nitates dĩ
sicut mensis septimꝰ. sed uicinꝰ ẽ dierũ sex
in quib factus ẽ mundus. in qͦ labo¬
rat᷑ & in sudore faciei comedit᷑ panis.
& t̾ra generat nobis tribulos & spinas
& cũ sementẽ acceꝑit tritici. lolio ma¬
gis auenisq fecunda ẽ. Sed qͥa iã alta¬
re edificatũ fuerat. & aduersũ repug¬
nantes hostes tẽplũ uolurrant extrue¬
re. nec eastruxerant. in uno die m̃sis
sexti. factũ ẽ uerbũ dñi ad agͣgeũ manu
putatus ad unionẽ reuerteret᷑ dĩ. &
imparẽ numerũ solũq sequeret᷑. Quẽ

Expanded text:
die dictum sit, et in tertio, et in quarto, 738 die dictum sit, et in tertio, et in quarto, 738 et in quinto, et in sexto, post consummationem operum singulorum: Et vidit Deus quia bonum est: in secundo, juxta Hebraicum, et Aquilam, et Symmachum, et Theodotionem non habetur. Neque enim poterat secundus dies, qui numerum facit qui ab unione dividit, quod bonus esset, Dei sententia comprobari. Mensis quoque sextus ascribitur, qui non habet solemnitates Dei, sicut mensis septimus; sed vicinus est dierum sex, in quibus factus est mundus . In quo laboratur, et in sudore faciei comeditur panis: et terra generat nobis tribulos et spinas, et cum sementem acceperit tritici, lolio magis avenisque fecunda est. Sed quia jam altare aedificatum fuerat, et adversum repugnantes hostes templum voluerant exstruere, nec exstruxerant: in uno die mensis sexti factum est verbum Domini in manu putatur, ad unionem reverteretur Dei, et imparem numerum solumque sequeretur: quem