comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ amat inaltero qđ ipse non
hab&. onerititaq aliqua
inuidia in paris clecritectis. qm̃
regnabit in omnib unitase ccri¬
tatis. Promde respuendi sunt.
acordexp̃iano. Quiput ant ideo
dictũ multas ẽẽ meensiones quia
extraregnũ calorũ erit aliquid
ubibeati maneant in nocentes qui
sincbaptismo ex hacuita. emi¬
grarunt: quia sine illo in regnũ
calorũ intrare non poterunt.
Hȩc fides non ÷ fides. qm̃ ñ
est uera & catholica fides Ita¬
ne tandem stultihomines &
carnalib cogitationib excȩca¬
ti: Cũ reꝓbandies s&is siman¬
sionẽ nondico peri pauli. uel
cuius lib& apostolorũ. sedcu¬
iuis cũq par uuli baptizecti arcg¬
nocȩlorũ separar&is: Non
uos putatis eẽ reꝓbandos. qui
domũdi patris inde separectis
Nonenim ait dñs mnuniuer somun¬
do atq inunuer sacreatura.
Aut inuita uelbeatitudine sem¬
piterna mansiones multe sunt.
sedindomo inquit patris mei
mansiones multe sunt. Nonne
ista ẽ domus ubi aedificationen

Expanded text:
cum amat in altero quod ipse non habet. Non erit itaque aliqua invidia imparis claritatis, quoniam regnabit in omnibus unitas charitatis. 3. Proinde respuendi sunt a corde christiano, qui putant ideo dictum multas esse mansiones, quia extra regnum coelorum erit aliquid, ubi maneant beati innocentes qui sine Baptismo ex hac vita emigrarunt, quia sine illo in regnum coelorum intrare non poterunt. Haec fides non est fides, quoniam non est vera et catholica fides. Itane tandem stulti homines, et carnalibus cogitationibus excaecati, cum reprobandi essetis, si mansionem non dico Petri et Pauli vel cujuslibet Apostolorum, sed cujuscumque parvuli baptizati a regno coelorum separaretis; non vos putatis esse reprobandos, qui domum Dei Patris inde separatis? Non enim ait Dominus, In universo mundo, aut, in universa creatura, aut, in vita vel beatitudine sempiterna mansiones multae sunt; sed, In domo, inquit, Patris mei mansiones multae sunt. Nonne ista est domus ubi aedificationem
Abbreviated transcription (Latin):
prenoscebat. Quinesciebat
audebat. Quipr ȩsciebat docebat.
Quantũ sibi ad sumpserat pe¬
trus intuendo quid uell& ino¬
rando quid possa quantum
sibi ad sũpserat. ut cũ dñs ue
nis sex animã suã ponere ꝓami¬
cis suis acphoc & pipso. illchoc
dño offerre confider&. & non¬
dũ ꝓseposita animaxp̃i. animã
suã pollicer &ur positurũ seeẽ¬
Animã tuã prome pones  prȩ¬
ire potes quisequi non potes.
quid tantũ praesumis. quid d&e
sentis quid ẽẽ tecredis audi
quidsis: A men amen dicotibi:
non cantabit gallus donecter
me neges. ccequomodo tibi
cito apparebis quimagna loque¬
ris. et te pariulũ nescis.
uimihi ꝓmittis mortẽ tucem
Ternegaebis uitã tuã. in&iam
putas moripos se ꝓme. prius
uiueꝓte. Namtimen᷑ mortẽ
car instuae. Mortẽ dabis ani
me tuae. Quanta enimuita :
lus parus sicut cũ quidam fauore
non negauit. Qui ainter roga¬
tus abancilla hominẽ nescire
res pondit. sicut ali euange¬

Expanded text:
praenoscebat: qui nesciebat, praenoscebat: qui nesciebat, audebat; qui praesciebat, docebat. Quantum sibi assumpserat Petrus intuendo quid vellet, ignorando quid posset? quantum sibi assumpserat, ut cum venisset Dominus animam suam ponere pro amicis suis, ac per hoc et pro ipso, ille hoc Domino offerre confideret: et nondum pro se posita anima Christi, animam suam polliceretur se positurum eAnimam tuam pro me pones? Praeire potes, qui sequi non potes? Quid tantum praesumis? Quid de te sentis? Quid esse te credis? Audi quid sis. Amen, amen dico tibi, non cantabit gallus, donec me ter neges. Ecce quomodo tibi cito apparebis, qui magna loqueris, et te parvulum nescis. Qui mihi promittis mortem tuam, ter me negabis vitam tuam. Qui te jam putas mori posse pro me, prius vive pro te. Nam timendo mortem carnmae tuae. Quanta enim vita elus Petrus sicut eum quidam favore non negavit, quia interrogatus ab ancilla hominem se nescire respondit, sicut alii evange
Abbreviated transcription (Latin):
ũ dñs ihs̃ scãm dilectionem
quase inuicẽ diligerent dis¬
cipulis cõmendar&. dicitcisi¬
mon parus. Dñe quouadis.
sic utiq hoc dix̃ magistro dis¬
cipulus & dñoscruus. Tam quã
sequi paratus. Propterea quip¬
pe dñs quicius animũ uidit qua¬
rchoc imterrogauerit. sic ei
respondit. Quoego uado
Non potes me modo sequi.
Tamquã dicer&. Propter qd
inter rogas non potes modo
Nonait non potes. sed non po¬
tes modo. Dilationẽ intulit
non spemtulit. & eandem spem
quã nontulit sed potius dedit
sequentiuoce firmauit adden¬
do atq dicendo. sequeris autẽ
postea. Quid sestinas p&re
Nondũte suo spu solidauit pe¬
tra. No li extolli presumen¬
do non potes modo. uolideici
desperando sequeris postea.
Sed adhuc ille quiddicit. qua
re non pos sute sequimodo.
animãmeã ꝓteponam. Quid
manimo eius ess& cupiditatis
uidebat. Quid uiriũ non uidebat.
Voluntatẽ suã iactebat insir¬
mus. sed inspiciebat ualitudinẽ
medicus. Is te ꝓmittebat. ille

Expanded text:
us sanctam dilectionem, qua se invicem diligerent, discipulis commendaret, dicit ei Simon Petrus: Domine, quo vadis? Sic utique hoc dixit magistro discipulus, et Domino servus, tanquam sequi paratus. Propterea quippe Dominus, qui ejus animum vidit, quare hoc interrogaverit, sic ei respondit: Quo ego vado, non potes me modo sequi; tanquam diceret: Propter quod interrogas, non potes modo. Non ait, non potes; sed non potes modo; dilationem intulit, non spem tulit, et eamdem spem, quam non tulit, sed potius dedit, sequenti voce firmavit, addendo atque dicendo: Sequeris autem postea. Quid festinas, Petre? Nondum te suo spiritu solidavit petra. Noli extolli praesumendo, non potes modo: noli dejici desperando, sequeris postea. Sed adhuc ille quid dicit? Quare te non possum sequi modo? Animam meam pro te ponam. Quid in animo ejus esset cupiditatis, videbat; quid virium, non videbat. Voluntatem suam jactabat infirmus, sed inspiciebat valetudinem medicus; iste promittebat, ille
Abbreviated transcription (Latin):
dicer&. Aliamunera mea ha¬
bent uobiscũ &icc̃ non mei
Non solũ naturã uitã sensumra¬
tionẽ. Qeã salutẽ quȩ hominib
pecoribq cãmuneẽ. Verũ&iã
linguas. sacramenta. ꝓph&iã sci¬
entiã. fidem distributionẽ re¬
rũ succrũ pauperib & tradi¬
tionẽ corporis sui ut ardeant.
Sed qnm caritatẽ non habent
ut erinbala concrepant. Nilul
sunt. Nihil illis ꝓdest. Noner¬
go millis quãuis bonis muneri¬
b in cis quachabere pos sunt
&iã non dis cipulimei. sed in hoc
cognoscent om̃s quia cliscipi¬
limciestis: sidilectionẽ
habucritis ininuicẽ, O sponsa
xp̃i pulchra inter mulicres
odealbata ascendens & incum¬
bens suꝑ fratrudẽ tuũ: qnm̃
cuius lumine in lustraris ut can¬
deas eius adiutorio fulciris neca¬
das. Oquãbene tibicantat inillocan¬
tico canticorũ uelut epitha lanno¬
tuo. qui acaritas indiicns tuis
psa non conꝑdit cũimpiis animã
tuã ipsa discernit caus amtuã:

Expanded text:
diceret, Alia munera mea hadiceret, Alia munera mea habent vobiscum etiam non mei, non solum naturam, vitam, sensum, rationem, et eam salutem quae hominibus pecoribusque communis est; verum linguas, sacramenta, prophetiam, scientiam, fidem, distributionem rerum suarum pauperibus, et traditionem corporis sui ut ardeant, sed quoniam charitatem non habentes, ut cymbala concrepant, nihil sunt, nihil eis prodest . Non ergo in illis quamvis bonis muneribus meis, quae habere possunt etiam non discipuli mei, sed in hoc cognoscent omnes quia discipuli mei estis, si dilectionem habueritis in invicem. O sponsa Christi, pulchra inter mulieres! o dealbata ascendens, et incumbens super fratruelem tuum, quoniam cujus lumine illustraris ut candeas, ejus adjutorio fulciris ne cadas! o quam bene tibi cantatur in illo Cantico canticorutuo, Quia charitas in deliciis tuis ! Ipsa non comperdit cum impiis animam tuam; ipsa discernit causam tuam,
Abbreviated transcription (Latin):
gulis: Nã & quidiligithñ Noncũ
potest contẽnere precipientẽ ut dili¬
gect ꝓxinũ: & quiscẽ ac spiritalit̃
diligit ꝓximũ. quideo diligit nisidm̃
Ipsa est dilectio ab omnimundana
dilectione discr&a. quã distinguen¬
do addidns: sicut dilexiuos Quid
enim nisidm̃ dilex̃ in nob Non qđ
habcamus sed ut haberemus
Ut ꝑducat nos sicut paulo ante
dixi ubi sit ds omnia inomnib:
Sic &iã medicus Rectedicit &gros
care. Non morbũ quẽ uenit
expellere. Sicergo & nos in¬
uicẽ diligamus. ut quantũ pos¬
sumus inuicẽ adhabendũ in no¬
biis dm̃. Cura dilectionis adtra¬
hamur. Handilectionẽ nobis
donat ipse quiait: sicut dilexi
uos. Ut & uos diligatis iuicẽ.
Adhocergonos dilex̃ ut & nos di¬
ligamus inuicẽ hoc nobis con¬
ferens diligendonos. Ut mutua
dilectione constringamur int̃nos.
& tãdulciuinculo conexis mẽbris
corpus tanticapitissimus. In hoc
cognoscent inquit omnes quia
mei discipuliestis. sidilectionẽ
habueritis in inuicem: Iam quã

Expanded text:
um potest contemnere praecipientem ut diligat proximum; et qui sancte ac spiritualiter diligit proximum, quid in eo diligit nisi Deum? Ipsa est dilectio ab omni mundana dilectione discreta, quam distinguendo addidit Dominus, sicut dilexi vos. Quid enim nisi Deum dilexit in nobis? Non quod habebamus, sed ut haberemus: ut perducat nos, sicut paulo ante dixi, ubi sit Deus omnia in omnibus. Sic etiam medicus recte dicitur aegros care, non morbum, quem venit expellere? Sic ergo et nos invicem diligamus, ut quantum possumus, invicem ad habendum in nobis Deum cura dilectionis attrahamus. Hanc dilectionem nobis donat ipse qui ait, Sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem. Ad hoc ergo nos dilexit, ut et nos diligamus invicem; hoc nobis conferens diligendo nos, ut mutua dilectione constringamur inter nos, et tam dulci vinculo connexis membris corpus tanti capitis simus. 3. In hoc cognoscent, inquit, omnes quia mei discipuli estis, si dilectionem habueritis in invicem: tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
Uerũ tamen. orames tã¬
quã seminantes non deficiam
Temƿoreenim ꝓpriom&emus.
⁊ simul p&amus quando bene
y&imus. ut non faciat qđ non
bene ƿ&imus. quia & ad hoc
ꝑtin&. qđ in eadem oratione
dominica dicimus. Nenos
inferas intẽptationẽ. Aeq enĩ
par ua÷ tẽptatio. si contratuã
sit causa tuarhostulatio. Non
autẽ neglegent̃ audiendũ ÷¬

Expanded text:
Verumtamen orantes tanVerumtamen orantes tanquam seminantes non deficiamus; tempore enim proprio metemus . Et simul petamus quando bene petimus, ut non faciat quod non bene petimus; quia et ad hoc pertinet quod in eadem oratione dominica dicimus, Ne nos inferas in tentationem . Neque enim parva est tentatio, si contra tuam sit causam tua postulatio. Non autem negligenter audiendum
Abbreviated transcription (Latin):
p&ierit in conomine. Qđ est:
illis quicredunt in eũ hoc facit.
Qm̃hoc sicut saluator facit.
Si autẽ quieũ credit aliquid
ꝑ ignorantiã contra salutẽ suã
p&it Non innomine saluato¬
ris p&it quia saluator eius
nonerit: si qđ eius salutẽ inpedit
fecerit. Unde tunc expedit
potius. ut non faciendo ꝓpt̃ quod
inuocat᷑ faciat qđ uocatur.
Propterea non solũ saluator.
sed &iã magisterbonus ut faciat
qđ cũq p&ierimus. Inipsa ora¬
tione quã nobis dedit: docuit
quid p&amus. ut &iã sic intelle¬
gamus. Non p&ere nos in nomi¬
ne magistri: qđ peamus preer
r egula ipsius magisterii.
Cane quȩdã quãuis in nomine
eius p&amus. Id ÷ secundum
saluatorẽ &e secundũ magis irũ
p&amus. ⁊ontunc quando
p&rimus facit. sed tamensacit.
Aeq enim quiae. illud p&am
ut ueniat regnũdi. Propte¬
rea non facit qđ p&imus.
quia non stati cũ illo in &erni¬
tate regnamus. Differtur
enim qđ p&amus. Nonnegat

Expanded text:
petierit in eo nomine, quod est petierit in eo nomine, quod est illis qui credunt in eum, hoc facit; quoniam hoc sicut Salvator facit. Si autem qui in eum credit, aliquid per ignorantiam contra suam salutem petit, non in nomine Salvatoris petit; quia Salvator ejus non erit, si quod ejus salutem impedit, fecerit. Unde tunc expedit potius ut non faciendo propter quod invocatur, faciat quod vocatur. Propterea non solum Salvator, sed etiam magister bonus, ut faciat quodcumque petierimus, in ipsa oratione quam nobis dedit, docuit quid petamus; ut etiam sic intelligamus non petere nos in nomine magistri, quod petimus praeter regulam ipsius magisterii. 4. Sane quaedam quamvis in nomine ejus petamus, id est secundum Salvatorem et secundum magistrum petamus; non tunc quando petimus facit, sed tamen facit. Neque enim quia et illud petimus ut veniat regnum Dei, propterea non facit quod petimus, quia non statim cum illo in aeternitate regnamus: differtur enim quod petimus, non negatur.
Abbreviated transcription (Latin):
pinis sũ ubiait. qđ iuq p&ieritis.
hoc faciã. Nccapostolis fusse
qđ ꝓmittit in plebit: sia postolos
suos in sua ꝓmissione fraudauit:
Euigila igit᷑ homo fidelis: &iuigi¬
lanter audi qđ illic positũ ÷ in no¬
minemeo Ipsu enim qđ cũq non
ait p&ieritis utcũq sedinnomi¬
ne meo: qui ꝓmisit. ergo tãmag¬
nũ benesiciũ quiuocat᷑ utiq xp̃sihs
p̃s significat regẽ. Ihs̃ significat
faci& quicũq rex sed rex saluator.
sus utilitatẽ salutis non p&imus
in nomine saluatoris. Et tamen
ipse saluator ÷. Non solũquan¬
dofacit qđ p&imus uerũ eciã
Nouit enim medicus. Quad ꝓsua
quid contra suã salutẽ poscat
aegrotus. &ideo comrario
noscentis non facit uoluntatẽ
Vt faciat sanitatẽ. Quaꝓpter
quando uolumus: ut faciat
sed in nominecius p&camus¬
facit qđ ÷ nom̃ cius fidelib eius
Est quippe impus & damnator.
quidignat᷑ fidelib eẽ saluator.
Quiergo credit ineũ. quđł cũque

Expanded text:
promissum ubi ait, Quodcumque petieritis, promissum ubi ait, Quodcumque petieritis, hoc faciam, nec Apostolis fuisse quod promittit implebit, si Apostolos suos in sua promissione fraudavit? 3. Evigila igitur, homo fidelis, et vigilanter audi quod illic positum est, in nomine meo: ipsum enim quodcumque, non ait, petieritis utcumque; sed, in nomine meo. Qui promisit ergo tam magnum beneficium, quid vocatur? Utique Chriss significat regem, Jesus significat faciet quicunque rex, sed rex Salvator. sus utilitatem salutis, non petimus in nomine Salvatoris: et tamen ipse Salvator est, non solum quando facit quod petimus, verum etiam Novit enim medicus quid pro sua, quid contra suam salutem poscat aegrotus: et ideo contraria poscentis non facit voluntatem, ut faciat sanitatem. Quapropter quando volumus ut faciat sed in nomine ejus petamusfacit, quod est nomen ejus fidelibus ejus. Est quippe impiis et damnator, qui dignatur fidelibus esse Salvator. Qui ergo credit in eum, quodcumque
Abbreviated transcription (Latin):
modo ergo intellegendũ esto
uod cũq peceritis hoc faciam:
sids̃ aliqua p&entib sidelib eciam
consulendo non facit. Anscete
solis apostolis dictũ debemus accipe¬
re . absit: Undeenim adhoc
uenit utdicer&: superius dixerat.
quicredit inme opera quae facio
faci& & maiora horũ facie de
quare pristino ser mone tractauim
t nequis quã hocsibitribuer&.
Vt &iã illa opera maiora. scipsum
facere ostender& Adiecit atqait:
Quiaego ad patrẽ uado. et qđ cũq
p&ieritis in nomine meo hoc faciã.
Nũquidineũ soliapostoli credide¬
runt ad eos itaq loquebatur
dicendo. Quicredit inme. Inqui¬
b eodonante &iã nos sumus
quiautiq non qđ cũq p&ierim
accipimus.. Ipsos quoq beatis¬
s imos sicognemus apostolos
Inuenimus enim eũ quiplus om¬
nib laborauit. Nonautẽ ipse
sed gratiadi eũipso. Tex dnm̃
rogasse ut abeo disceder & ange¬
lus satanȩ nectamen qđ roga¬
uerat accrpisse ⁊ Quid dicom:
caris sum c putauimus ne hoc

Expanded text:
intelligendum est, uodcumque petieritis, hoc faciam, si Deus aliqua petentibus fidelibus etiam consulendo non facit? An forte solis Apostolis dictum debemus accipere? Absit. Unde enim ad hoc venit ut diceret, superius dixerat, Qui credit in me, opera quae ego facio, faciet, et majora horum faciet: de qua re pristino sermone tractavimus. Et ne quisquam hoc sibi tribueret, ut etiam illa opera majora seipsum facere ostenderet, adjecit, atque ait: Quia ego ad Patrem vado; et quodcumque petieritis in nomine meo, hoc faciam. Numquid in eum soli Apostoli crediderunt? Ad eos itaque loquebatur dicendo, Qui credit in me, in quibus eo donante etiam nos sumus, qui utique non quodcumque petierimus accipimus. Ipsos quoque beatissimos si cogitemus Apostolos, invenimus eum qui plus omnibus laboravit, non autem ipse, sed gratia Dei cum ipso , ter Dominum rogasse ut ab eo discederet angelus satanae, nec tamen quod rogaverat accepisse . Quid dicemus, charissimi? Putabimusne hoc
Abbreviated transcription (Latin):
exeius discipulis menegebis. Si
p&crus xp̃mnegauit. Non aceu¬
semus xp̃m̃. cũ defendimus p&rũ:
peccatũ agnoscat infirmitces.
Nãmendatiũ non hab& ueritees
gnouit quippe peccatũ suum
infirmitas pari. prorsus ag¬
nouit. Et quantũ malixp̃mne¬
gando cõmiserit. plorando
monstrauit. Ipse suos redar¬
guit defensores. etundecos
conuincat ꝓducat lacrimes tes¬
tes. Neq nos cũista dicimus
primũ apostolorũ accusare
delectat. sedhunc intuendo
ad moneri nosoport&. Ncho¬
moquisquã dehumanis uirib
si dat. N amquidaliud ꝑtinuit
addoctorẽ saluatorẽq nr̃m.
Nisiuit nobis nequaquã desequẽ¬
quã debere presumere. Inipso
primo a postolorũ de monstra¬
r& exemplo. In animattaq
conti git pari qđ offerebat
incorpore. Nontam̃ ꝓdño ut
temere presumebat prȩcessit
sed aliter quã putabat. Nãq ante
mortẽ & resurrectionẽdiũ
Mortuus : negando. Et reureit
plorando. Sednior tuus : quia

Expanded text:
ex ejus discipulis: me negabis. Si, ex ejus discipulis: me negabis. Si, Petrus Christum negavit. Non accusemus Christum, cum defendimus Petrum. Peccatum agnoscat infirmitas: nam mendacium non habet veritas. Agnovit plane peccatum suum infirmitas Petri, prorsus agnovit, et quantum mali Christum negando commiserit, plorando monstravit. Ipse suos redarguit defensores, et unde illos convincat, producit lacrymas testes. Neque nos cum ista dicimus, primum apostolorum accusare delectat; sed hunc intuendo, admoneri nos oportet, ne homo quisquam de humanis viribus fidat. Nam quid aliud pertinuit ad doctorem salvatoremque nostrum, nisi ut nobis, nequaquam de se quemquam debere praesumere, in ipso primo apostolorum demonstraret exemplum? In anima itaque contigit Petri, quod offerebat in corpore: non tamen pro Domino, ut temere praesumebat, praecessit, sed aliter quam putabat? Nam quae ante mortem et resurrectionem Domini, et mortuus est negando, et revixit plorando. Sed mortuus est, quia
Abbreviated transcription (Latin):
est ecclesiş. Nisi ꝑhominẽ qđ
uerbũ caro factũ ÷ idesidi
patris unigenitus. ds̃ homo
Factus est: Quomodo est
igit᷑ incorporexp̃i quinegat
negat. quonodo ÷ membrũ
sed quid multis mꝰmorer. cũ
ipsedñs abstulerit omnes hu¬
mane ar gumentationis abages
Nonemnmait. Non cantabat gal¬
lus donechominẽ neges. aut sicut
loqui familiariore cu hominib
dignatione consueuit. Non
cantabit gallus donec filiũ ho¬
minis ter neges. gedait. donee
me ter neges. Quid est me.
nisi qđ erat : Et quidnis xp̃s
erat. quic quidergo eius ne¬
negeciut. dñm dm̃ suũ negauit
quia& ille cõdiscipulis cius tho
mas quando exclamauit dñs
meus &ds̃mcus. non uerbũ
sed carnẽ tetigit. Nonincor¬
poralẽ dinaturã sed hominis
cor pus curiosis manib: contrac¬
tauit. Hominẽ itaq tetigit.
et tamen dm̃ cognouit. Sier¬
go quodiste texigit hoc p&rus
hocp&rus offendit. Non
cantabit gcellus. donecter
me neges. Dicas lic&. nescio
nescioqł dicis. dicas lic& non sum

Expanded text:
Ecclesiae, nisi per hominem, quod Verbum caro factum est? id est, Dei Patris Unigenitus Deus homo factus est. Quomodo est igitur in corpore Christi, qui negat negat, quomodo est membrum? Sed quid multis immorer, cum ipse Dominus abstulerit omnes humanae argumentationis ambages? Non enim ait, Non cantabit gallus donec hominem neges; aut, sicut loqui familiariore cum hominibus dignatione consuevit, Non cantabit gallus donec Filium hominis ter neges: sed ait, donec me ter neges. Quid est, me, nisi quod erat? et quid nisi Christus erat? Quidquid ergo ejus nenegavit, Dominum Deum suum negavit. Qumas quando exclamavit, Dominus meus, et Deus meus , non Verbum, sed carnem tetigit: non incorpoream Dei naturam, sed hominis corpus curiosis manibus contrectavit. Hominem itaque tetigit, et tamen Deum cognovit. Si ergo quod iste tetigit, hoc Petrus hoc Petrus offendit. Non cantabit gallus, donec me ter neges. Dicas licet, nescio quid dicis; dicas licet: Non sum
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo ibimoritur. Quonemo per¬
uenit. nisi huic sȩculo moriatur
Lonmorte omniũ qua corpus ab¬
auina deseritur. sedmor teelec¬
torũ. qua&ice cũ incar ne mor¬
tali adhucman&ur. Corsur sũ
ponit᷑. De qualimor te dicebat
Hinc fortarse dictum ÷. uelida
est sicut mors dilcctio. Hȩc enim
dilectione sit. Vt inisto ad huccor
quando decorpore anima exit
quomodo non estmors. quando
demundo amor noster exit.
Valida ẽ ergosicut mors dilec¬
tio: quid caualidius quauincit᷑
mundus : Molite itaq putecre

Expanded text:
Nemo ibi moritur, quo nemo perNemo ibi moritur, quo nemo pervenit, nisi huic saeculo moriatur, non morte omnium, qua corpus abanima deseritur; sed morte electorum, qua etiam cum in carne mortali adhuc manetur, cor sursum ponitur. De quali morte dicebat . Hinc fortasse dictum est, Valida est sicut mors dilectio . Hac enim dilectione fit ut in isto adhuc corrquando de corpore anima exit, quomodo non est mors quando de mundo amor noster exit? Valida est ergo sicut mors dilectio. Quid ea validius, qua vincitur mundus? 2. Nolite itaque,
Abbreviated transcription (Latin):
tectores canticinoui. Haecdi
tunciustos. Time patriarchas
& ꝓph&as: sicut posteabea¬
tos apostolos innouauit: Ipsa
& nunc innouat gentes: & ex
uniuesso genere humano
qđ dif sundit̃ toto orbeterrarũ
facit &colligit populũ nouum.
corpus noue nupt ac filudi unige
ter qđ pro inincẽ in ea sollicita sunt
membra. Et sipatit᷑ unũ membrũ
compatiunt᷑ omnia membra. et
si glorificat᷑ unũ mẽbrũ congau¬
dent omnia membra. Audiunt
eim atq costodiunt: Mandatũ
nouũ douob. Utuos iuicẽ diliga¬
tis. Nonsicut sediligunt quicor¬
rũpunt. Nac sicut sediligunt ho¬
mines quin homines sunt sed
sicut sediligunt qum dusunt &
silu altissimiomnes. Vt sint filio
cius uico ff. eadilectione inuicẽ
diligentes qua ipsa dilexit cos.
perducturus cos adillũ finem
qui sufficiat cis. Ubi sati&ur
in bopis desideriũ corũ: Punc
enim aliquid desiderio nonerit
quando omnia mominib dserit
Talis finis non hab& finem.

Expanded text:
tatores cantici novi. Haec ditatores cantici novi. Haec dijustos tunc patriarchas et prophetas, sicut postea beatos apostolos, innovavit, ipsa et nunc innovat gentes, et ex universo genere humano quod diffunditur toto orbe terrarum, facit et colligit populum novum, corpus novae nuptae Filii Dei unigenter quod pro invicem sollicita sunt membra in ea; et si patitur unum membrum, compatiuntur omnia membra, et si glorificatur unum membrum, congaudent omnia membra . Audiunt enim, atque custodiunt, Mandatum novum do vobis, ut vos invicem diligatis: non sicut se diligunt qui corrumpunt, nec sicut se diligunt homines, quoniam homines sunt; sed sicut se diligunt, quoniam dii sunt et filii Altissimi omnes, ut sint Filio ejus unico fratres, ea dilectione invicem diligentes, qua ipse dilexit eos, perducturus eos ad illum finem qui sufficiat eis, ubi satietur in bonis desiderium eorum . Tunc enim aliquid desiderio non deerit, quando omnia in omnibus Deus erit . Talis finis non habet finem.
Abbreviated transcription (Latin):
US ILIS MANDATUINOUUM
rediscipulis suis daretesia¬
tur ut diligant inuicẽ: manda¬
tũmquit nouũ douobis ut diliga¬
tis inuicẽ: Nonne iamerat hoc:
mandatũ mnantiquadi lege ubi
scriptũ e. Diliges ꝓximũtuũ
tã quã tcipsũ Cur ergonouum
conuincit. Anideo est mandatũ
nouũ. quia extito u&ere indiui
nos hominẽ nouũ: iimouat.
quippe audientẽ. uel potiuso
hocdientẽ. Non omnis sedista
dilectio quã dnr̃ ut acarnali
dilectione distinguer&. addi¬
dit. sicut dilexiuos. Nãdili.¬
gunt inuicẽ mariti &uxores.
parentes & filii. & quȩtũq alia
humana deuinxerit. Vt tacea¬
mus dechlectione culpabiliat¬
q damnabili. quadiligunt in¬
uicẽ adulteri & adultere scor¬
latores & merarices. Et quos¬
cũq alios non humana nec essi¬
tudo. sedhumanae uitae noxia
tur pido coniungit. Mandatũ
er gonouũ nobis dedit xp̃s ut
diligamurinuicẽ. sicut & ipse
dilexnos. Dilectio ista nos in¬
nouat ut simus homines noui
heredes tes tamentinoui. Can¬

Expanded text:
us Jesus mandatum novum se discipulis suis dare testatur, ut diligant invicem: Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem. Nonne jam erat hoc mandatum in antiqua Dei lege, ubi scriptum est, Diliges proximum tuum tanquam teipsum ? Cur ergo novum convincnovum, quia exuto vetere induit nos hominem novum? Innovat quippe audientem, vel potius obedientem, non omnis, sed ista dilectio quam Dominus ut a carnali dilectione distingueret, addidit: Sicut dilexi vos. Nam diligunt invicem mariti et uxores, parentes et filii, et quaecunque alia humana devinxerit, ut taceamus de dilectione culpabili atque damnabili qua diligunt invicem adulteri et adulterae, scortatores et meretrices, et quoscumque alios non humana necessitudo, sed humanae vitae noxia turpitudo conjungit. Mandatum ergo novum nobis dedit Christus, ut diligamus invicem, sicut ipse dilexit nos. Dilectio sta nos innovat, ut simus homines novi, haeredes testamenti novi, can
Abbreviated transcription (Latin):
per fectus incaritate. Ideoq
docens quomodo idoncieẽ pos¬
sint ꝑgere quoille ante cedebat.
mandatũ in quit nouumdouob
Vt diligatis inuicẽ. Hisunt gres¬
sus quib sequendus ÷ xp̃s. sed
dehis sermouberior. In aliud
tẽpus ⁊ diffcrendus. EplSeR

Expanded text:
perfectus in charitate? Ideoque perfectus in charitate? Ideoque docens quomodo idonei esse possint pergere quo ille antecedebat, Mandatum, inquit, novum do vobis, ut diligatis invicem . Hi sunt gressus quibus sequendus est Christus: sed de his sermo uberior in aliud tempus est differendus. TR
Abbreviated transcription (Latin):
ris autẽ postea Sed hocquid
Nt. Non ne glegenter est pra&ae¬
rcundũ. Quo enim sequi tunc
non poterant discipulidnm.
sed postea poterant. si cdixeri¬
nus admortem. homminato
qđ inuenit᷑ tempus quo ad mori¬
endum non sit idoncus. quando¬
quidem teclis ÷ incorpore cor¬
ruptibili hominũ sors. ut non
sit inea facilior uitaquã mors.
Nonigit᷑ ad hocminus idonci
crant sequidnm ad mortem.
scdminus id oncierant sequi
dnm aduitã. quacnon hab&
mortem. Illo quippe ibatdñs
ut surgens amortus iamnon
morer&ur. & morsciultra
non dominar&ur: Moriturũ
quippedñm ꝓiustitia. quomo¬
doiam fuerant secuturi ad huc
mar trrio nonmar href aut
iterũ dum̃ admmor talitatẽ
carnis quo mõiam fuerant
secuturi quando lib& morituri.
sed inseculi fine rcsurrecturi.
Aut iterũ dnm̃ ad sinũ patris.
Mecrelic turũ eos unde necre
cer sit cũiuenis s& ad eos. quomodo
iam fuerant secuturi. Cũeẽ ne¬
mo possit millec felicitate. nisi

Expanded text:
ris autem postea . Sed hoc quid ris autem postea . Sed hoc quid sit, non negligenter est praetereundum. Quo enim sequi tunc non poterant discipuli Dominum, sed postea poterant? Si dixerimus ad mortem: homini nato quod invenitur tempus, quo ad moriendum non sit idoneus; quandoquidem talis est in corpore corruptibili hominum sors, ut non sit in ea facilior vita quam Non igitur adhuc minus idonei erant sequi Dominum ad mortem, sed minus idonei erant sequi Dominum ad vitam quae non habet mortem. Illo quippe ibat Dominus, ut resurgens a mortuis jam non moreretur, et mors ei ultra non dominaretur . Moriturum quippe Dominum pro justitia, quomodo jam fuerant secuturi, adhuc martyrio non maturi? aut iterum Dominum ad immortalitatem carnis quomodo jam fuerant secuti quandolibet morituri, sed in saeculi fine resurrecturi? Aut iterum Dominum ad sinum Patris, nec relicturum cessit cum venisset ad eos, quomodo jam fuerant secuturi; cum esse nemo possit in illa felicitate nisi
Abbreviated transcription (Latin):
tib tangentib conloquentib :
Quidestirgo cũ adhuc essem
uobiscũ Nisicũ adhuc essem
inearne mortali. Inquaestis
& uos. Tuncenim meadem car¬
ne quidem resuscitatus erat.
sed cũ illis ineadem mor talita¬
te iamnonerat. Qua propter
sicut ibuam inmor talitate car¬
nis indutus ueraciter ait. Cũ
adhuc essem uobiscũ. ubiulnl
aliud intellegere possumus
Nisi adhiuc essem in carnis mor¬
cailitate uobiscũ. Htaechuc non
alisurde dixisse intellegitur.
Adhiucinodicũ uobiscũ. am
quã dicer&: ad huc mnodicũ
sicut uosestis. mor talis sum
ego. Ergo sequentia uideam.
Queritis ine & sicut dixuudacis
quoego uallo uos nom porestis
uenire: Etuobis dicomodo.
ocest modo non potestis: Iudę¬
s autẽ cũ hoc dicer& Non ad li¬
dit modo. stiitaq uenire non
poterant tunc quoille ibat.
sed poterant postea. Namhoc
a postolo paro. apertissime
pauo postait. Cũenim dixis¬
sulle dnec̃ quo uadis Res¬
pondite uoego uadonon
piiq uie modo sequi seque¬

Expanded text:
tibus, tangentibus, colloquentibus. Quid est ergo cum adhuc essem vobiscum, nisi: Cum adhuc essem in carne mortali, in qua estis et vos? Tunc enim in eadem carne quidem resused cum illis in eadem mortalitate jam non erat. Quapropter sicut ibi jam immortalitate carnis indutus veraciter ait, cum adhuc essem vobiscum; ubi nihil aliud intelligere possumus, nisi, cum adhuc essem in carnis mortalitate vobiscum: ita et hic non absurde dixisse intelligitur, Adhuc modicum vobiscum sum, tanquam diceret, adhuc modicum sicut vos estis, mortalis sutia videamus: Quaeretis me; et, sicut dixi Judaeis, quo ego vado, vos non potestis venire. Et vobis dico modo, hoc est, modo non potestis. Judaeis autem cum hoc diceret non addidit modo. Isti itaque non poterant venire tunc quo ille ibat, sed poterant postea. Nam hoc apostolo Petro apertissime paulo post ait. Cum enim dixisset ille, Domine, quo vadis? respondit ei, Quo ego vado, non potes me modo sequi; seque
Abbreviated transcription (Latin):
etubest qđ aliquando postinho
ipso sermone dicturus ÷. pater
uolo ut ubiegosum. &ipsisint
mecũ. Noner go deillesua cum
suis praesentia quacũillis est usq
ad consuminationẽ scculi. Nunc
passionẽ suã autde prescntia
corporali quacũillis futurus
erat. usq ad ascensionẽ suani.
Quodlibe horũquis digat.
cũfide nonlitigat: Necui autẽ
ui deat᷑ aborrere iste sensus a
uero. quodicimus dnm̃mos¬
teclis carnis cõmunionẽ inqua
cũ dis cipulis usq ad passionen
fuit significare potius sedicendi
adhuc modicũ uobis cum sum.
a pud aliũ quoq euangelis tecm
post resurrectionẽ uerbacius
adtendat. Abiait. Hȩclocutus
sũ uobis Cũ ad huc essemuobiũ¬

Expanded text:
i est, quod aliquanto post in hoc i est, quod aliquanto post in hoc ipso sermone dicturus est: Pater, volo ut ubi ego sum, et ipsi sint mecum ? Non ergo de illa sua cum suis praesentia, qua cum illis est usque ad consummationem saeculi, nunc passionem suam; aut de praesentia corporali, qua cum illis futurus erat usque ad ascensionem suam. Quodlibet horum quis eligat, cum fide non litigat. 3. Ne cui autem videatur abhorrere iste sensus a vero, quo dicimus Dominum mortalis carnis communionem, in qua cum discipulis usque ad passionem fuit, significare potuisse dicendo, Adhuc modicum vobiscum sum; apud alium quoque evangelistam post resurrectionem verba ejus attendat, ubi ait, Haec locutus sum vobis, cu
Abbreviated transcription (Latin):
testenim & sic intellegi: adhue
modicũ uobis cũ sũ. adhuc sicut
uos in hac in sirmitate carnis
&iã ipse sum. Donec scilic& mo¬
rer&ur atqresur ger&. quia
postea quã sur rexit. cũillis qui¬
dem fuit dieb ut dic tũ est qua¬
draginta exhibitione corpora¬
lis prasentiae: sed noncũ illis
fuit consortio infirmitatis hu¬
manȩ. st & alia diuina prȩsen¬
tia sensib: ignotamor teclibus.
Dei qua itẽ dicit. Ecccego uobis¬
cũsum. usq ad consũmationẽ
seculi. Hoccerte non est ad huc
modicũ uobiscũsum Nonenĩ
modicũ ÷ usq ad consumationẽ
seculi autsihoc modicũ est.
uolat enim a&as & noculis di
mille annisicut dies unus. autsi
hoc significare uoluisse creden¬
dus ÷ nunc: quando quidem
sccutus adiunxit: Quęritisine
& sicut dixiiudeis. quoego ua
do uos non porestis uenire.
tiq posthoc modicũ qđ uobiscũ
uos nor potestis uenire. Num¬
quid post cõnsũmationẽ seculi
quo ipse uadit uenire non poter̃t.

Expanded text:
enim et sic intelligi, Adhuc modicum vobiscum sum, Adhuc, sicut vos, in hac infirmitate carnis etiam ipse sum, donec scilicet moreretur atque resurgeret: quia posteaquam resurrexit, cum illis quidem fuit diebus, ut dictum est, quadraginta exhibitione corporalis praesentiae; sed non cum illis fuit consortio infirmitatis humanae. 2. Est et alia divina praesentia sensibus ignota mortalibus, de qua item dicit: Ecce ego vobiscum sum, usque ad consummationem saeculi . Hoc certe non est, Adhuc modicum vobiscum sum: non enim modicum est usque ad consummationem saeculi. Aut si et hoc modicum est volat enim aetas, et in oculis Dei mille anni sicut dies unus, aut sihoc significare voluisse credendus est nunc, quandoquidem secutus adjunxit, Quaeretis me, et sicut dixi Judaeisdo, vos non potestis venire. Utique post hoc modicum quo vobiscum vos non potestis venire. Nunquid post consummationem saeculi, quo ipse vadit, venire non poterunt,
Abbreviated transcription (Latin):
do: quid nisi qđ sequitur Quis ÷¬
i de quodicit: Hacc uerba pocrus
innuit: quia non sonouocis. sed mo¬
tucorporis dixit. Itaq cũ rccubu¬
iss& ille supra pectus ilũ. Hic ÷
utiq pectorissinus sapientiac
secr&ũ. Dicit ci. Dñe quis est.
Responditihs. lleest Cuitie¬
tũ panẽ por rexero. Et cũtine¬
xiss& panẽ. Dedit iudȩ symonis
scariothis. Et post pant̃ tunc
introibit millũ satanas: Expres¬
sur est traditor: Nuda terunt late¬
brac tenebrarũ. Honũ est qđ ac¬
cepit. sed malosuo accepit. quia
malebonũ malus accepit: Verũ
dcisto pane tincto quiporrectur
est ficto. Et dehis quae sccuntur
multa dicenda sunt : quib: ncces¬
sariũ est plus temporis quã nunc
habemus. lam inistius fine sermo¬

Expanded text:
do? quid? nisi quod sequitur: Quid edo? quid? nisi quod sequitur: Quid est de quo dicit? Haec verba Petrus innuit, quia non sono vocis, sed motu corporis dixit. Itaque cum recubuisset ille super pectus Jesu: Hic est utique pectoris sinus, sapientiae secretum. Dicit ei, Domine, quis est? Respondit Jesus. Ille est cui intinctum panem porrexero; et cuxisset panem, dedit Judae Simonis Iscariotae. Et post panem, tunc introivit in illum satanas. Expressus est traditor, nudatae sunt latebrae tenebrarum. Bonum est quod accepit, sed malo suo accepit, quia male bonum malus accepit. Verum de isto pane tincto qui porrectus est ficto, et de his quae sequuntur, multa dicenda sunt: quibus necessarium est plus temporis, quam nunc habemus jam in istius fine sermo
Abbreviated transcription (Latin):
Et ipsedñs aiorein hac cari¬
tatẽ nemohab& quã ut animã
suã ponat ꝓ amicissuis. Et quis
enumer & omina diuinarũ tes¬
timonia paginarũ. Quib: dñs
ihs̃ non illius Neqcorũ quactunc
erant tantũ. sed &iã post futu¬
rorũ mẽbrorũ suorũ & totius
eclesiȩ suae dilector ostenditur
sedyfecto lat& hic aliquid: et ꝑti¬
n& ad sinũ in quorecũbebat. quusta
dicebat. Persinũ quippe significa¬
tur quid aliud quã secr&ũ sedali¬
ud est oportunior locus ubi nobis
dñs aliquiddon& dehoc secrexo
quantũ rfficit dicere: Innuit ergo
sy monparus. Et dicitei. Notanda
loquutio ÷. dicialiquid nonsonan¬
do. sediantũ modo innuendo: Innu¬
it inquit & dicit. Utiq mnuendo¬
dicit: Cienim cogitando aliquiddi¬
cit̾ sicut seriptura loquit᷑. dixer̃t
apud semecipsos. Quanto magis
innuendo ubiiam foras qualibu sc̃q
signis ꝓmitꝰ. Qđ fuerat cordecon¬
ceptũ. Quider go dixit innuen¬

Expanded text:
Et ipse Dominus, Majorem hac chariEt ipse Dominus, Majorem hac charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat pro amicis suis . Et quis enumeret omnia divinarum testimonia paginarum, quibus Dominus Jesus, non illius neque eorum quae tunc erant tantum, sed etiam post futurorum membrorum suorum, et totius Ecclesiae suae dilector ostenditur? Sed profecto latet hic aliquid, et pertinet ad sinum in quo recumbebat qui ista dicebat. Per sinum quippe quid significatur aliud quam secretum? Sed alius est opportunior locus, ubi nobis Dominus aliquid donet de hoc secreto, quantum sufficiat, dicere. 6. Innuit ergo Simon Petrus, et dicit ei. Notanda locutio est, dici aliquid non sonando, sed tantummodo innuendo: Innuit, inquit, et dicit; utiqdicit. Si enim cogitando aliquid dicitur, sicut Scriptura loquitur: Dixerunt apud semetipsos , quanto magis innuendo, ubi jam foras qualibuscunque signis promitur quod fuerat corde conceptum? Quid ergo dixit innuen
Abbreviated transcription (Latin):
equereme. Nonait. uidit me
& dix̃ mihi. Hocfecit & beatus
morses. Itadẽipso tamquam
de alio cuncta narrauit. ut ait:
Dix̃ dñs ad morsen. Inusitatius
a postolus paulus. Non in histo¬
ria bircrũ gestecrũ suscipit᷑
explicanda narratio. sed inepis¬
tola hoc fecit. Namutiq descipso
ait: sciohominẽ inxp̃o anteannos
quatuor decim: siue in corpore
siueextra corpus. nescio dr̃scit.
Raptũ cius modiusq intertiũ caclũ:
Quocir ca qđ &iã hicbeatus euange¬
listec nonait. Erã recubens insinu
ihũ sedait. erat recũbens unus ex
discipulis: nostrorũ auctorũ consu¬
&udinẽ agnoscamus potius quã
miremur: Quidenim deperit
ueritati: quando & res ipsa dicit᷑.
Et modo quodã dicendi iactan¬
tia deuitat᷑ . Hoc quippe nar¬
rabat. Qđ ad cius laudem maxi¬
mã ꝑtinebit. Quid est autẽ quẽ
diligebat ihr̃. Quasi alios non
diliger& dequib idem ipse iohan¬
nes superius ait. Infinẽ dilex̃eos.

Expanded text:
Sequere me : non ait, Vidit me, Sequere me : non ait, Vidit me, et dixit mihi. Hoc fecit et beatus Moyses, ita de seipso tanquam de alio cuncta narravit, et ait: Dixit Dominus ad Moysen . Inusitatius apostolus Paulus, non in historia, ubi rerum gestarum suscipitur explicanda narratio, sed in Epistola hoc fecit. Nam utique de seipso ait: Scio hominem in Christo ante annos quatuordecim sive in corpore, sive extra corpus, nescio; Deus scit, raptum hujusmodi usque in tertium coelum . Quocirca quod etiam hic beatus Evangelista non ait, Eram recumbens in sinu Jesu, sed ait, Erat recumbens unus ex discipulis; nostrorum auctorum consuetudinem agnoscamus potius quam miremur. Quid enim deperit veritati, quando et res ipsa dicitur, et modo quodam dicendi jactantia devitatur? Hoc quippe narrabat quod ad ejus laudem maximam pertinebat. 5. Quid est autem, quem diligebat Jesus? Quasi alios non diligeret, de quibus idem ipse Joannes superius ait, In finem dilexit eos .
Abbreviated transcription (Latin):
cipuli. hacsitantes dequodicer&:
Sic quippe ineis erat erga magis¬
trũsuum pia caritas. Ut tamen
cos humana altera dealterosti¬
mulcer&. infirmitas: otaqui¬
dem sibierat cuurq conscientia:
Uerũ tamen quia ꝓximi erat ignota.
It aribi unus quirq erat certus ut
ineer tiessent & c&eris singuli.
& insingulis ceneri E ratergo
recũbens unus ex discipulis cuis in
sinuihũ. quẽ diligebat ihr̃. Quid di¬
paulo postait. ubidicit. suꝑpectus
ihu. Ipsc est iohannes cuius est hoc
euangeliũ. sicut postra manifes¬
tat. Erat cinm heceorũ consue¬
tudo quisacras nobis litteras
minstrant. Ut quando ab aliquo
corũ diuma narrabatur historia
Cũ ad scipsum uenir& tamquã
dealio loquer&ur. & sicse inse¬
rer& ordini narrationis suae.
tãquã rerũ gestecrũ seriptor
Nontamquã suupsius praedicator.
Quicũ intextu narrationis sue
uenis s& adscipsum. Uidit inquit
inthelonio sedentẽ quendã pub¬
licanũ nomine mathcũ. & aitilli,

Expanded text:
cipuli, haesitantes de quo diceret. cipuli, haesitantes de quo diceret. Sic quippe in eis erat erga magistrum suum pia charitas, ut tamen eos humana alterum de altero stimularet infirmitas. Nota quidem sibi erat cujusque conscientia; verumtamen quia proximi erat ignota, ita sibi singulis quisque erat certus, ut incerti essent et caeteris singuli, et singulis caeteri. Erat ergo recumbens unus ex discipulis ejus in sinu Jesu, quem diligebat Jesus. Quod dipaulo post ait, ubi dicit super pectus Jesu. Ipse est Joannes, cujus est hoc Evangelium, sicut postea manifestat. Erat enim haec eorum consuetudo qui sacras nobis litteras ministrarunt, ut quando ab aliquo eorum divina narrabatur historia, cum ad seipsum veniret, tanquam de alio loqueretur, et sic insereret ordini narratitanquam rerum gestarum scriptor, non tanquam sui ipsius praedicator. qui cum in textu narrationis suae venisset ad seipsum, Vidit, inquit, in telonio sedentem quemdam publicanum, nomine Matthaeum, et ait illi,
Abbreviated transcription (Latin):
zizaniorũ. simul aliquod eradi¬
incocur & triticũ: Curbatus itaq¬
ex uobis trad&me Vnus exuob
numero non merito. specie non
uirtute. conmixtione corpora¬
linonuinculo spiritali : Carnir ad¬
iunctione noncordis socius unis¬
tate : Iroinde non qui ex uobis
est: sed qui ex uobis exiturus cst
la sua cuius est hoc euangelium.
ex nobis exierunt. sed nonerant
exnobis: Nãsi fuissent ex nobis:
mansssent utiq nobiscũ. Non
erat iꝗit̾ exillis uidas. mansir sec
enim cũillis. siess& ex illis
Quid est ergo unus exuobis tra¬
d&me Nisiunus ex uobis iturus
est quitrad&me: Quia dille
quiait. si fuis sent ex nobis man¬
sissent utiq nobiscũ: lam dixe¬
rat: ex nobis exierunt: ac ꝑhoc
utrũq uerũ ÷ &ex nobis. & non
exnobis Secundũ aliud ex nob̃.
secundũ aliud non ex nobis e¬
cundũ cõmunionẽ sacramento¬
rũ exnobis. secundũ suorũ pro¬
pͥi&atẽ criminũ non ex nobis
Aspiciebant ergo ad inuicem dis¬

Expanded text:
zizaniorum, simul aliquod eradzizaniorum, simul aliquod eradicetur et triticum. 2. Turbatus itaquex vobis tradet me , unus ex vobis numero non merito, specie non virtute, commixtione corporali, non vinculo spiritali, carnis adjunctione, non cordis socius unitate: proinde non qui ex vobis est, sed qui ex vobis exiturus est.la sua cujus est hoc Evangelium: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis? nam si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum . Non erat igitur ex illis Judas; mansisset enim cum illis, si esset ex illis. Quid est ergo: Unus ex vobis tradet me? nisi: Unus ex vobis exiturus est, qui tradet me? quia et ille qui ait: Si fuissent ex nobis, mansissent utique nobiscum: jam dixerat, ex nobis exierunt, ac per hoc utrumque verum est, ex nobis, et non ex nobis. Secundum aliud ex nobis, secundum aliud non ex nobis. Secundum communionem sacramentorum ex nobis, secundum suorum proprietatem criminum non ex nobis. Aspiciebant ergo ad invicem dis
Abbreviated transcription (Latin):
sratres: ita nobis exponendũ
hadectione propositũ est. utiam
&iã decraditoredñ ꝑ panẽ tinc¬
tũ eiq porrectũ satis cudenter
expresso aliquid dicere debea¬
mus: Et deillo quidem qđ cũiam
demonstraturus ihs̃ turbatus ÷
spũ. praerito sermone. disserui:
sed fortasps qđibi non dixi &iam
hoc nobis dñs significare suaꝑtur¬
batione dignatur est. Qđ scilic&
falsos frr & dominici agrullius
zizcenia ita necesse ÷ usq admes¬
sis tẽpus interfrumenta tolerari
ut quando excis aliqua scpar ari.
&iã ante messem urguens causa¬
conpellit. ficrisine eclesiae per¬
tur batione non porsit. Hanc per¬
tur bationẽ scõrũ suorũ ꝑschis¬
maticos & hereacos futuram.
quodã modo prenuntians dñs p̃¬
figurauit inscipso: Cũ exitur oiu¬
da homine malo & cõmixtionẽ
frumenti inquadiu fuerat tol
ne sed spũ. Apiritales enimeius
in huius modiscandalis nonper¬
uer sitate. sed caritate turbantur.
Neforte in separatione aliquorũ

Expanded text:
um hac lectione propositum est, ut jam etiam de traditore Domini per panem tinctum eique porrectum satis evidenter expresso aliquid dicere debeamus. Et de illo quidem, quod eum jam demonstraturus Jesus turbatus est spiritu, praeterito sermone disserui: sed fortassis quod ibi non dixi, etiam hoc nobis Dominus significare sua perturbatione dignatus est, quod scilicet falsos fratres, et dominici agri illa zizania ita necesse est usque ad messis tempus inter frumenta tolerari , ut quando ex eis aliqua separari etiam ante messem urgcompellit, fieri sine Ecclesiae perturbatione non posset. Hanc perturbationem sanctorum suorum per schismaticos et haereticos futuram quodammodo praenuntians Dominus, praefiguravit in seipso, cum, exituro Juda homine malo, et commistionem frumenti in qua diu fuerat tolene, sed spiritu. Spirituales enim ejus in hujusmodi scandalis non perversitate, sed charitate turbantur; ne forte in separatione aliquorum
Abbreviated transcription (Latin):
sequendo et nox nocti adnuntia¬
uit scientiã. Id est iudas iudcis
infidelib Vtucinrent adeũ &
ad prchenderent ꝑscquendo.
Sediam hinc inser monednĩ qui¬
.ẽ. factus adpios antequã tenere¬
tur abimpus. Intentior flagi¬
tator auditor: Et ideo cũ prȩci¬
pitare non deb&. sed diffcrre
potius disputator. pleeNa¬

Expanded text:
sequendo; et nox nocti annuntiasequendo; et nox nocti annuntiavit scientiam , id est, Judas Judaeis infidelibus, ut venirent ad eum, et apprehenderent persequendo. Sed jam hinc in sermonem Domini, qui factus est ad pios, antequam teneretur ab impiis, intentior flagitatur auditor; et ideo cum praecipitare non debet, sed differre potius disputator. TRA
Abbreviated transcription (Latin):
quã uoluit. sed nolentiest data
quãmeruit. radit iudas xp̃m.
tradidit xp̃sscipsum. Illcage¬
bat negotiũ suȩ uenditionis. Iste
nrãe redẽptionis. Quod facis.
faccitius Non quia tupotes. sed
quia hocuult qui totũ potest.
oc autẽ nemosciuit dis cũben¬
tiũ adquid dixeritei. Quidã
enim putecbant quialoculos ha
bebat iudas: Quia dicit ciihr̃:
emeea quae opussunt nobis ad
diem festũ: autegenis aliquid
daret. Labebat ergo &dñs lo¬
dũ eẽ decrastino. Nonadhoc
fuis se pracceptũ. ut nihil pecu
am &apostolus in posterum
prouidens. ait. Siquis fideles ha¬
b& uiduas sufficienter tribuateis.
utgr au&ur ecdesia. Quoueris
uidius sufficere possit. Cũer¬
go accepis s& bucellã exut continuo
Erat autẽ nox. Ct ipsequiexit.
erat nox. Cũergo exiss& nox.
aitihr̃. N unc clarificatus ⁊ filius
hominis. Hieser godiei eructũ¬
auit uerbũ. Idest xp̃s discipulis
fidelib ut audirent cũ & amarent

Expanded text:
quam voluit, sed nolenti est data quam voluit, sed nolenti est data quam meruit. Tradidit Judas Christum, tradidit Christus seipsum: ille agebat negotium suae venditionis, iste nostrae redemptionis. Quod facis, fac citius, non quia tu potes, sed quia hoc vult qui totum potest. 5. Hoc autem nemo scivit discumbentium ad quid dixerit ei. Quidam enim putbebat Judas, quia dixit ei Jesus: Eme ea quae opus sunt nobis ad diem festum, aut egenis ut aliquid daret. » Habebat ergo Ddum esse de crastino , non ad hoc fuisse praeceptum, ut nihil pecunNam et Apostolus in posterum providens, ait: Si quis fidelis habet viduas, sufficienter tribuat eis, ut non gravetur Ecclesia, quo veris viduis sufficere possit . 6. Cum ergo accepisset ille buccellam, exiit continuo. Erat autem nox. Et ipse qui exivit, erat nox. Cum ergo exisset nox, ait Jesus: Nunc clarificatus est Filius hominis. Dies ergo diei eructavit verbum, id est, Christus discipulis fidelibus, ut audirent cum, et amarent
Abbreviated transcription (Latin):
tantimaliiam cordeconcepti ple¬
nus restabat effectus. Cuiusiã
prȩcesserat damntendus effectus:
Itaq cũdns panis uiuus. panẽ mor¬
tuo tradidirr&. et panẽ traden¬
do panis traditor ẽ ostendis s&:
qđ facis inquit. faccitiur. Non p̃¬
cepit facinus. sed pradix̃ iudema¬
lũ. nobis bonum. Quid enimiu¬
dȩ pcius. Et quid nobis melius.
quã traditus xp̃s. ab illo aduer¬
sus illũ pronobis p̃terillũ.
Quod sacis: faccitius Ouerbũ
libentius parati quamirati. O
uerbũ nontã pocnã exprimens
ꝓditoris: quã meradem signi¬
ficans redemptoris. Dixenim:
qđ facis faccitius: Nontã in per¬
niciem per fidi saeuiendo: quã
ad salutẽ sideliũ festinando
quia traditus ÷ ꝓpt̃ delictanrã
Et dil ex̃eclesiã & scipsũ tradi¬
dit ꝓea. Unde & descipso dicit
a postolus. qui medilex̃ & tra¬
lutẽ rerãm cogitauit propter
pecuniae lucrũ. Et inuenit animae
decrimentũ: Accepit mercedem

Expanded text:
tanti mali jam corde concepti pletanti mali jam corde concepti plenus restabat effectus, cujus jam praecesserat damnandus affectus. Itaque cum Dominus panis vivus panem mortuo tradidisset, et panem tradendo panis traditorem ostendisset: Quod facis, inquit, fac citius. Non praecepit facinus; sed praedixit Judae malum, nobis bonum. Quid enim Judae pejus, et quid nobis melius quam traditus Christus, ab illo adversus illum, pro nobis praeter illum? Quod facis, fac citius. O verbum libentius parati, quam irati! o verbum non tam poenam exprimens proditoris, quam mercedem significans Redemptoris! Dixit enim, Quod facis, fac citius, non tam in perniciem perfidi saeviendo, quam ad salutem fidelium festinando; quia traditus est propter delicta nostra , et dilexit Ecclesiam, et semetipsum tradidit pro ea . Unde et de seipso dicit Apostolus: Qui dilexit me, et tralutem nostram cogitavit, propter pecuniae lucrum, et invenit animae detrimentum. Accepit mercedem