comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rer&ur. Sicergo cum factus est dies. non utique antequ
fier& dies. acperhoc non in uerbo quodpatri cogler¬
num est antequam dies. antequam omnino aliquid fie¬
r&: sed cum factus estdies. Nam illa quae in uerboq
ante omnem creaturam sunt. non utique factasunt:
haec autem facta sunt cum factus est dies sicut scribtu¬
rae uerba declarant. sed tamen antequam essent sup
terram antequam exorerentur quod deuaridib & fa¬
no a gridictum est: ubiergo aninipsa terra causaliter
& rationabi liter sicut in seminib iam sunt omnia ante¬
quam euoluant quod am modo atque explicent incre¬
menta & species suas ꝑnumeros temporum : sed ista
semina quae uidemus iam super terram sunt iam ex osta
sunt: annonerant suꝑterram sed infraterram. & ideo
antequam exorta sunt facta sunt. quiatunc exorta suĩ
cum semina germinarent & accessu inciementorum in au¬
ra seruperunt : quod permoras temporum nunc fie¬

Expanded text:
xoreretur. si ergo cum factus est dies, non utique antequam xoreretur. si ergo cum factus est dies, non utique antequam fieret dies, ac per hoc non in uerbo, quod patri coaeternum est, antequam dies, antequam omnino aliquid fieret, sed cum factus est dies. nam illa, quae in uerbo dei ante omnem creaturam sunt, non utique facta sunt; haec autem facta sunt, cum factus est dies, sicut scripturae uerba declarant, sed tamen antequam essent super terram et antequam exorerentur: quod de uiridibus et feno agri dictum est. Ubi ergo? an in ipsa terra causaliter et rationabiliter, sicut in seminibus iam sunt omnia, antequam euoluant quodammodo atque explicent incrementa et species suas per numeros temporum? sed ista semina, quae uidemus, iam super terram sunt, iam exorta sunt. an non erant super terram, sed infra terram, et ideo, antequam exorta sunt, facta sunt, quia tunc exorta sunt, cum semina germinarunt et accessu incrementorum in auras eruperunt, quod per moras temporum nunc fie
Abbreviated transcription (Latin):
contexitur. cum factus est dies feciidr̃ caelum & terrã
&omne uiridae agri antequam essent suꝑterram &
omne faenu magri antequam exortum est: quid est
hoc: non ne quaerendum est ubiea fecerit antequam es¬
sent suꝑterram. & antequam exhosta sunt: qui senim
non procliuius creder& tunceadm̃ fecisse cum ea ex or¬
ia sunt non antequam exostasunt: nisi ammoner&ur
ocdiuino eloquio ista dm̃ ante fecisse quam ex ortrent᷑.
ut siubi facta sint inuenire non possit. credattamen
ante facta quam exorta : quisquis hic scribturae piae
credit impie quippe non credit : Quid ergo dicemus: an
quod non nulli putauerunt in ipso uerbodĩ facta omnia
ante quam ex orerentur in terra: seđsihoc modo facta
sunt non cum factus est dies sed antequam fier & diesa
ta sunt: a peste autem scribtura dicit. Cum factus est
dies feciid̃ caelum & terram & omne uiride agri ante¬
quam ess& suꝑterram. & omne faenum antequam e¬

Expanded text:
contexitur: cum factus est dies, fecit deus caelum contexitur: cum factus est dies, fecit deus caelum et omne uiride agri, antequam esset super terram, et omne fenum agri, antequam exortum est. quid est hoc? nonne quaerendum est, ubi ea fecerit, antequam essent super terram et antequam exorta sunt? quis enim non procliuius crederet tunc ea deum fecisse, cum exorta sunt, non antequam exorta sunt, nisi admoneretur hoc diuino eloquio ista deum ante fecisse, quam exorerentur, ut, si ubi facta sint inuenire non possit, credat tamen ante facta quam exorta quisquis huic scripturae pie credit; inpie quippe non credit. Quid ergo dicemus? an, quod nonnulli putauerunt, in ipso uerbo dei facta omnia. antequam exorerentur in terra? sed, si . hoc modo facta sunt, non cum factus est dies, sed antequam fieret dies, facta sunt; aperte autem scriptura dicit: cum factus est dies, fecit deus caelum et terram et omne uiride agri, antequam esset super terram, et omne fenum, antequam e
Abbreviated transcription (Latin):
diemdm̃ dixisse ut terra producer&: ita &iam non
ex alio scribturae scãe libro pro festur testi monium
quod omnia simuldr̃ creauerti. seduicina testificatio
paginae consequentis: ex hacrenosammon& dicens
cum factus est dies fecit dr̃ caelum & terram & omne uiri¬
deagri : ut istumdiem & septiens intellegas rep&itum ut
fierent septem dies : & cumaudis tunc facta omnia cũ
factus est dies illam senariam uel septenariam repe¬
unionem sine interuallis morarum spatiorumq tem¬
poralium factam si possis appraehendas. Si autem ñ¬
dum possit. haec reliquas conspicienda ualentibus:
uautem cum scribtura non deserente infirmitatem
iuam & materno incessu tecum tardius ambulante
proficias. quaesic loquitur. ut alaitudine superboss
in rideat. pro funditate adtentos terraeat. ueritate
agnos pascat. affabilitate paruulos nutriat: quid
sibi ergo uult &iam quod sequitur. namistae sermo

Expanded text:
diem deum dixisse, ut terra produceret. ita iam non diem deum dixisse, ut terra produceret. ita iam non ex alio sanctae scripturae libro profertur testimonium, quod omnia simul deus creauerit, sed uicina testificatio paginae consequentis ex hac re nos admonet dicens: cum factus est dies, fecit deus caelum et terram et omne uiride agri, ut istum diem et septies intellegas repetitum, ut fierent septem dies et, cum audis tunc facta omnia, cum factus est dies, illam senariam uel septenariam repetitionem sine interuallis morarum spatiorumque temporalium factam, si possis, adprehendas, si autem nondum possis, haec relinquas conspicienda ualentibus, tu autem cum scriptura non deserente infirmitatem tuam et materno incessu tecum tardius ambulante proficias, quae sic loquitur, ut altitudine superbos inrideat, profunditate adtentos terreat, ueritate magnos pascat, affabilitate paruulos nutriat. Quid sibi ergo uult etiam quod sequitur? nam ita sermo
Abbreviated transcription (Latin):
ait hic est liber creaturae caeli & terrae ucum factas
est dies fecitdr̃ caelum & terrã & omne uinde agri : ũ¬
quam illud insinuans cum factus est dies tunc fecirse
dm̃ caelum & terram & omne uiride agri : porro autẽ
superior narratio factum diem primitus indicateũq
unumdiem deputat: post quem secundum annumera
quo factum est firmamentum & testium quo species tet¬
rae marisq digestae sunt. & lignum atque herbam
terra produxit: anforte hoc illud est quod inlibro su¬
periore moliebamur ostendere simulđm fecis seomna
quando quidem narrationis illa contextio cum sex dr¬
rum ordine creata cuncta: & consummata memoras¬
s&l Nunc adunum diem omnia rediguntur nomine
caeli & terrae. adiuncto &liam fruticum genere ni¬
mirum propter quod supra dixi ut si fostarsis ex hac
nostra consududine intelleger &ur dies corriger&ur
lector cum recoler& uiridaȩ agri ante istum solarem

Expanded text:
ait, Hic est liber creaturae coeli et terrae, cum factus ait, Hic est liber creaturae coeli et terrae, cum factus est dies, fecit Deus coelum et terram, et omne viride agri: tanquam illud insinuans, cum factus est dies, tunc fecisse Deum coelum et terram, et omne viride agri. 6. Porro autem superior narratio factum diem primitus indicat, eumque unum diem deputat; post quem secundum annumerat, quo factum est firmamentum, et tertium, quo species terrae marisque digestae sunt et lignum atque herbam terra produxit. an forte hoc illud est, quod in libro superiore moliebamur ostendere deum simul fecisse omnia, quandoquidem narrationis illa contextio, cum sex dierum ordine creata cuncta et consummata memorasset, nunc ad unum diem omnia rediguntur nomine caeli et terrae adiuncto etiam fruticum genere? nimirum propter quod supra dixi, ut. si fortassis ex hac nostra consuetudine intellegeretur dies, corrigeretur lector, cum recoleret uiride agri ante istum solarem
Abbreviated transcription (Latin):
poss& dicere hic est liber creaturae caeli & terrae cum fecit
ds̃ caelum & terram ut in caelo & terra intellegeremus quid¬
quid in eis est sicut loqui diuina scribtura consueuit. ut nomi¬
ne caeli & terrae saepissime interdum addito &maris uniuer¬
sam insinu& creaturam aliquando adiungens & dicens. &
quae sunt in eis ut quid quid horum dicer& ibi intellegeremus
&diem siuequem primitus condidit. siueistum quem prae¬
sentia solis fecit : Nonita dixit sed interposuit diem dicens:
cum factus est dies. nec ita loquutur est ut dicer&: Hic es l¬
ber creaturae diei & caeli & terrae. tamquam hoc ordn
quo facta narrantur : necita. Hic est libercreatura e caei
& terraei cum factus est dies & caelum & tetra cumsi¬
Hicest liber creaturae caeli & terrae. cum fecit ds̃diem
& cadum & terram: & omne uiride agrihos enimn
gis loquutionis modoꝰ loquendi consududo poscebat sui

Expanded text:
posset dicere: hic est liber creaturae caeli et terrae, cum fecit posset dicere: hic est liber creaturae caeli et terrae, cum fecit deus caelum et terram, ut in caelo et terra intellegeremus quidquid in eis est, sicut loqui diuina scriptura consueuit, ut nomine caeli et terrae saepissime, interdum addito et maris, uniuersam insinuet creaturam, aliquando adiungens et dicens: et quae sunt in eis, ut, quidquid horum diceret, ibi intellegeremus et diem, siue quem primitus condidit, siue istum, quem praesentia solis facit: non ita dixit, sed interposuit diem dicens: cum factus est dies. nec ita locutus est, ut diceret: hic est liber creaturae diei et caeli et terrae, tamquam hoc ordine, quo facta narrantur, nec ita: hic est liber creaturae caeli et terrae, cum factus est dies et caelum et terra, cum fHic est liber creaturae coeli et terrae, cum fecit Deus diem, et coelum et terram, et omne viride agri: hos enim magis locutionis modos loquendi consuetudo poscebat. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
uonuersam eeaturam uoluerit accipi quã eri potest quur
aduhderit & om̃ne uiridẽ agri qubdmihi uid&ur ideopo¬
pisse ut significantns iitamar& quem diem̃ commendauerit
quodait cum factus est dier bCitoenim quis quam pũtaro
sunc diemilucis corporea e commendatum : quoͥd circum cun¬
t nobis uicisntudo diurni ñ octurniq temporis exhib&ur :
sedcum creaturarum condicarum ordinem recolimus. &̃
iuenimus omne uiride agri tertio die creatum anteq̃ulã
olfier& qui quarto die factus est: cuius praesentia dier iste
ctidianus usitaturq peragitur : quando audimurcum fac¬
tus est dier fecit dr̃ caelum & terram &omne uiride agri: r¬
amnonemur de ipso die cogitare quem siuȩ corporalem nescio
qualuce nobis in cognita siue spiritalem in soci&ate unitatis
angelicae Non tamen talem qualem hic nouimus intellectu ues¬
tigare conemur: illud &iam non abre fuerit intueri. quod cũ

Expanded text:
uniuersam creaturam uoluerit accipi, quaeri potest cur uniuersam creaturam uoluerit accipi, quaeri potest cur addiderit: et omne uiride agri. quod mihi uidetur ideo posuisse, ut significantius intimaret, quem diem commendauerit, quod ait: cum factus est dies. cito enim quisquam putaret hunc diem lucis corporeae commendatum, quo circumeunte nobis uicissitudo diurni nocturnique temporis exhibetur. sed cum creaturarum conditarum ordinem recolimus et inuenimus omne uiride agri tertio die creatum, antequam sol fieret. qui quarto die factus est, cuius praesentia dies iste cotidianus usitatusque peragitur, quando audimus: cum factus est dies, fecit deus caelum et terram et omne uiride agri, admonemur de ipso die cogitare, quem siue corporalem in nescio qua luce nobis incognita siue spiritalem in societate unitatis angelicae non tamen talem, qualem hic nouimus, intellectu uestigare conemur. Illud etiam non ab re fuerit intueri, quod, cum
Abbreviated transcription (Latin):
fecent diem inde continuo rursus dictum fecitd̃ caelim
& terrambitam quam siciam quem ammodum haet faca
sunt post conditum diem: sed quia ita interpontum est
ut dicer&ur cum factus est dies siue hoc superiorib uerbis¬
d connectas ut sit una sententiahicest liber creaturae cael
& terrae cum factus est dies. siuemnferiorib ut item hoc
modo sit plena sententia cum factur est dies fecit dr̃ caelũ
& terram ÷ proculdubio cogit comodo siue intellegicaeli
& terram commemorasse quomodo facta sunt cum factus
est dies: Deinde cumdictum ess& fecit dr̃ caelum & terra
additum est. & omne uiride agri quaecerte manifestũd
terstio die factaunde liquidius appar& eundem illum ene
unum diem quem fecit ds quore p&ito factus est & secun¬
dus & tertiur & c&eris usqud septimum ditm: Cum autem
nomine caelr& tertac untatemore scriptararum nunc

Expanded text:
fecerit diem : inde continuo rursum dictum: fecit deus caelum fecerit diem : inde continuo rursum dictum: fecit deus caelum et terram, tamquam sic iam, quemadmodum haec facta sunt post conditum diem. sed quia ita interpositum est, ut diceretur: cum factus est dies. siue hoc superioribus uerbis conectas, ut sit una sententia: hic est liber creaturae caeli et terrae, cum factus est dies, siue inferioribus, ut item hoc modo sit plena sententia: cum factus est dies, fecit deus caelum et terram, procul dubio cogit eo modo se intellegi caelum et terram commemorasse, quomodo facta sunt, cum factus est dies. deinde cum dictum esset: fecit deus caelum et terram, additum est: et omne uiride agri, quae certe manifestum est tertio die facta. unde liquidius adparet eundem illum esse unum diem, quem fecit deus, quo repetito factus est et secundus et tertius et ceteri usque ad septimum diem. Cum autem nomine caeli et terrae usitato more scripturarum nunc
Abbreviated transcription (Latin):
dicenim uerba contexuit hicest liber creaturae caeli
& terrae cumfactus est dies : fecit dĩ caclum & terram: ut siqͥut¬
quam uelit sicin tellegere. quodiuperiur positum est liberer¬
aturae cadi& terrae quemammodum dictum est In pri¬
cipio fecitdĩ cadum & terram priurquam conder& diem
quia prius & hic commemorata sunt caelum & terrai& pos¬
ea factur dies corrigatur subrequentibur uerbir quia & pot
commemoratum factum diem rursus caeli& terrae no¬
men adiunctum est : quam quam & hoc quodpontum est
eui qsie adumctum factus est dies: cuius contentioro ex¬
torqua taliums intellec tum esse non porre: Sienim itaesti
interpositum ut dicer&ur hic est liber creaturae cacd
& terrae factur est dier fecit dr̃ caelum & terram: quis qui
forte arbitrar&ur librum creaturae cacli& terrae No
lum & terram ante conditum diem: Ac deinde subiunc¬
tum factus est dies sicutibi postea narratum est quo dds

Expanded text:
sic enim uerba contexuit: hic est liber creaturae caeli sic enim uerba contexuit: hic est liber creaturae caeli et terrae, cum factus est dies, fecit deus caelum et terram, ut, si quisquam uelit sic intellegere, quod superius positum est: liber creaturae caeli et terrae, quemadmodum dictum est: in principio quia prius et hic commemorata sunt caelum et terra et postea factus est dies, corrigatur consequentibus uerbis, quia et post commemoratum factum diem rursus caeli et terrae nomen adiunctum est. Quamquam et hoc, quod positum est "cum" et sic adiunctum, factus est dies, cuiuis contentioso extorqueat alium intellectum esse non posse. si enim ita esset interpositum, ut diceretur: hic est liber creaturae caeli et terrae. factus est dies, fecit deus caelum et terram, quisquam forte arbitraretur librum creaturae caeli et terrae sic ecit deus caelum et terram ante conditum diem, ac deinde subiunctum: factus est dies, sicut ibi postea narratum est, quod deus
Abbreviated transcription (Latin):
dilicentiam: Nunc autem hic est inquit libercrea¬
turae caeli & terra&cum factus est dies : satis ut opinor
ostendenr non hic seita commemorasse caelum & terram
scut in principio antequam fier& dies cum tenebrae esserit
suꝑ abrssum : sed quomodo factum est caelum & terra
cum factus est dies id est iam formatis atq distinctis partib
& generibus rerum quibus uniuersa creatura disposita
atq composita reddit hanc speciem quae mundus uocatur :¬
llud hic ergo caelum commemoratum est. quod cum creass&
ds̃ firmamentum uocauit cum omnibus quaein illo sunt:
&ea terra quaecum abrsso imum optin& locum cum omnib
quae inea sunt: Sequitur enim &adiungit. fecit dr̃ caelum
& terramiut caeli & terrae nomine & praemisso antequam
sactum diem comiemorar&. & rep&ito cum commemo¬
sass& nonsinat suspicariitase nunc caelum & terram
nominasse sicut in principio antequam ess& creatus dies:

Expanded text:
di licentiam. nunc autem, hic est, inquit, liber creadi licentiam. nunc autem, hic est, inquit, liber creaturae caeli et terrae, cum factus est dies, satis, ut opinor, ostendens non hic se ita commemorasse caelum et terram, sicut in principio, antequam fieret dies, cum tenebrae essent super abyssum, sed quomodo factum est caelum et terra, cum factus est dies, id est iam formatis atque distinctis partibus et generibus rerum, quibus uniuersa creatura disposita atque conposita reddit hanc speciem, quae mundus uocatur. Illud hic ergo caelum commemoratum est, quod cum creasset deus firmamentum uocauit, cum omnibus, quae in illo sunt, et ea terra, quae cum abysso imum obtinebat locum, cum omnibus, quae in ea sunt. sequitur enim et adiungit: fecit deus caelum et terram, ut caeli et terrae nomine et praemisso, antequam factum diem commemoraret, et repetito, cum commemorasset, non sinat suspicari ita se nunc caelum et terram nominasse, sicut in principio, antequam esset creatus dies.
Abbreviated transcription (Latin):
dies fecit ds̃ caelum & terram . & omne uirideagr
antequam ess& super terram. & omne faenum ag
ante quam exostum est Non enim pluerat super
terram dr̃ & homo nonerat qui o pera r&ur terram
Fons autem ascendebat d&lerra. & in rigabat omnem
faciem terrae Nunc ceste firmior fit illa sententia
qua intellegiturunum diem fecissedm̃: undeiam il¬
lisexuel septem dies unius huius rep&itione numer¬
ri potuerint: quando quidem a pestius. saneta
scribtura iamdicit : condudens quod ammodo cuncta
quae ab initio usque adhunc locum dixerat. atque in
fert hic est liber craturae uel facturae caeli & terrae
Cum factus est dies nequeenim quis que dicturus est calũ
& terram hicita commemorata sicut dictum erat: ante¬
quam condidis in sinuar&urdies In principio fecitdr̃
caelum & terram: illud enim si eo modo intellegitur ut
aliquid dr̃ fecerit sinedie priusquam facer & diem:
quaratione id possit accipi suo loco dix Quod di¬
cendum pataui. nulli inter cludens melius intellegen¬

Expanded text:
terram, et omne viride agri, antequam esset super terram, et omne fenum agri, antequam exortum est. Non enim pluerat super terram Deus: et homo non erat qui operaretur terram. Fons autem ascendebat de terra, et irrigabat omnem faciem terrae. Nunc certe firmior fit illa sententia qua intelligitur unum diem fecisse Deum, unde jam illi sex vel septem dies unius hujus repetitione numerari potuerint; quandoquidem apertius sancta Scriptura jam dicit, concludens quodammodo cuncta quae ab initfert: hic est liber creaturae uel facturae caeli et terrae, cum factus est dies. neque enim quisque dicturus est caelum et terram hic ita commemorata, sicut dictum erat, antequam conditus insinuaretur dies, in principio fecit deus caelum et terram. illud enim si eo modo intellegitur, ut aliquid deus fecerit sine die, priusquam faceret diem, qua ratione id possit accipi suo loco dixi, quod dicendum putaui, nulli intercludens melius intellegen
Abbreviated transcription (Latin):
Cum post peccatum coepit interra laborare: non qđ
aliis locis haec antea nascerentur. & post in agris
quos homo ad capiendas fruges coler&. sed & prius
& postea in isdem locis. prius tamen non homini. post
autem homini. ut hoc signific&ur quod additum est tibi
quia non est dictum spinas & tribulos pari& sed pari&
tibi. dest ut tibi iamista nasci incipiant ad laborem
quae ad pastum tantum modo aliis animalib ante a
nascebantur: & dixitdr̃: faciamus hominem adima¬
ginem & similitudinem nostram. & domin&ur pisciũ
maris & uolatilium caeli & omnium pecorum & omns

Expanded text:
cum post peccatum coepit in terra laborare, non quod cum post peccatum coepit in terra laborare, non quod aliis locis haec antea nascerentur et postea in agris, quos homo ad capiendas fruges coleret, sed et prius et postea in isdem locis, prius tamen non homini, post autem homini, ut hoc significetur, quod additum est: tibi, quia non est dictum: spinas et tribulos pariet, sed: pariet tibi, id est, ut tibi iam ista nasci incipiant ad laborem, quae ad pastum tantummodo aliis animalibus antea nascebantur. Et dixit deus: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram; et dominetur piscium maris
Abbreviated transcription (Latin):
Quaedam intueantur. & ab ex pertis corera inquirant : & despinis¬
quidem aetribulis ab solutior potestenre responio : quia pont
peteatum dicumest homini deerra spmarotrabulor ꝓars¬
etibi nectamen facile dicendum est tunc coepin liet aporr
nium multae repperiuntur utilitates portrant habere locuon
sum snculla poena hiomints se dutn agris inquibie ilos poc¬
naliter laborabat. &iamista nascerentur : Hoc adcu¬
mulum poenȩ ualere credi potest : cumpossent alibi
nasci uel auium pecorum que pastus: uel ad ipsorum
hominum aliquosusus: Quam quam & ille sensus non
abhorr& ab his uerbis quoita intellegitur dictumSpi¬
nas &t tribulos pari& tibi: uthaec &iam antea terra
pariens: non tamen homini parer& adlaborem:
sed cuius cemodi animalibus conuenientem cibum ÷ sunt
enim quae his generibus & mollioriburs. & aridiorib
commo desuauiterque uescantur. tunc autem coe¬
perit ista homini parere aderumnosum negotium

Expanded text:
quaedam intueantur et ab expertis cquaedam intueantur et ab expertis cquidem ac tribulis absolutior potest esse responsio, quia post peccatum dictum est homini de terra, Spinas et tribulos pariet tibi . Nec tamen facile dicendum est tunc coepisse ista oriribus seminum multae reperiuntur utilitates, poterant habere locum suum sine ulla poena hominis. Sed ut in agris in quibus jam poenaliter laborabat, etiam ista nascerentur, hoc ad cumulum poenae valere credi potest, cum possent alibi nasci, vel ad avium pecorumque pastus, vel ad ipsorum hominum aliquos usus. quamquam et ille sensus non abhorret ab his uerbis, quo ita intellegitur dictum: spinas et tribulos pariet tibi, ut haec etiam antea terra pariens non tamen homini pareret ad laborem, sed cuiusque modi animalibus conuenientem cibum — sunt enim, quae his generibus, et mollioribus et aridioribus, commode suauiterque uescantur — tunc autem coeperit ista homini parere ad aerumnosum negotium,
Abbreviated transcription (Latin):
tia creatoris reformanda rursurseruatur : quam quam &
hinc fiat quaedam prudentibur ammonitio: ut serta commenꝰ¬
dent fidelicreator omnia maxima &minima occultonutu am¬
mimistranti. Cui nostri&iam capilli numeratisunt : nepropter
manes curas ex animatorum corporumsuorum ulla genoa
mostium perhorrercant. sed pie fostitu dinis neruor adomnia
praeparare non dubitent : Talir &iam quaestio despinis &tribu¬
is sol& oboriri & de quiburdam lignir infructuosis uelcur
uelquando creata sint . Cum dr̃ dixerit producat terra her¬
bari pabuli seminantem semen & lignum fructferum faciens
fruetum: sed quiita mouentur: nonintellegunt saltim deusiea¬
us forimulis humani iurir quem ammodum appellar&ur
nsus fructur: utilita s enim quaedam fruentium in fructum omi¬
ne conideratur quantae autem sint utilitatĩr siue manifete
sue occultae omnium quae terra gignens radicitur alit: ot ipn

Expanded text:
tia creatoris reformanda rursus eruatur. quamquam et tia creatoris reformanda rursus eruatur. quamquam et hinc fiat quaedam prudentibus admonitio, ut se ita commendent fideli creatori omnia, maxima et minima, occulto nutu administranti, cui nostri etiam capilli numerati sunt, ne propter inanes curas exanimatorum corporum suorum ulla genera mortium perhorrescant, sed piae fortitudinis neruos ad omnia praeparare non dubitent. Talis etiam quaestio de spinis et tribulis solet oboriri et de quibusdam lignis infructuosis, uel cur uel quando creata sint, cum deus dixerit: producat terra herbam pabuli seminantem semen et lignum fructiferum faciens fructum. sed qui ita mouentur, non intellegunt saltem de usitatis formulis humani iuris, quemadmodum appelletur ususfructus.. utilitas enim quaedam fruentium in fructus nomine consideratur. quantae autem sint utilitates, siue manifestae siue occultae, omnium, quae terra gignens radicitus alit, et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
quam prosuigeneris inferiore ordinatione sortita sunt. siue
resistendo siuecauendo agere quid quidualent: quod non appa¬
rerent : rusicum quaedam refectionem corporimui ex aliorun
corporibus quaerunt. alia se uel repugnandi uiribus. uel fugo
praesidio uella tebrarum munimine tuerentur: nam &uipse
corporis dolor in quolib& animante magnae & mirabilis
animae uisest : quacillam compagem ineffabili permixtione
uitaliter contin&. &inquandam suimoduli redigit unitatẽ
cumeam non in differenter sedut ita dicam indignanter
patitur corrumpi atq dissolui: Illud&iam fostane aliqũ
moueat: si animalia noxia uiuos homines aut poenaliter
ledunt : aut salubriter exercent. aut utiliter probant.
aut ig noranter docent: Cur in escarnuias dilacerant &iam cor¬
pora hominum mostuorum : quasi uero quicquam iteratt ad
nostram utilitatem ista caro iam ex animis innaturae profun¬
da seerota per quor transitur eat. unde mirabilis omni poten¬

Expanded text:
quam pro sui generis inferiore ordinatione sortita sunt, siue quam pro sui generis inferiore ordinatione sortita sunt, siue resistendo sine cauendo agere quidquid ualent: quod non adparet, nisi cum quaedam refectionem corporis sui ex aliorum corporibus quaerunt, alia se uel repugnandi uiribus uel fugae praesidio uel latebrarum munimine tuentur. nam et ipse corporis dolor in quolibet animante magna et mirabilis animae uis est, quae illam conpagem ineffabili permixtione uitaliter continet et in quandam sui moduli redigit unitatem, cum eam non indifferenter, sed, ut ita dicam, indignanter patitur corrumpi atque dissolui. Illud etiam fortasse aliquem moueat, si animalia noxia uiuos homines aut poenaliter laedunt aut salubriter exercent aut utiliter probant aut ignoranter docent, cur in escas suas dilacerant etiam corpora hominum mortuorum. quasi uero quidquam intersit ad nostram utilitatem, ista caro iam exanimis in naturae profunda secreta per quos transitus eat, unde mirabili omnipoten
Abbreviated transcription (Latin):
Cur ergo muicem bestiae nocent. quibus nec peccata ulla sunt utum¬
dicta ista dicatur: Necullum recipiunt tali exercitatione uirtu¬
temc Ideo nimirum : quia scilic& aliae cibii sunt aliarum. nec rec¬
te possumus dicere. nonessentaliae quibus aliae uescerentur
habent enimominia quam diusunt mensuras. numeros. ordines
suos. quaetuncta merito considerata laudantur. Nec sine occul¬
ta prosuo genere moderatione pulchritudinis temporalis
&iam ex alio maliudtranseundo mutantur: Quod& si stultor
lat& subluc& proficientibus. clarumq perfectis est: & certe
omnibur talibus inferioris creaturae motib praebentur homini
salubres ammonitiones : utuideat quantum sibi satagendum sit.
prosalute spiritali & sempiterna qua omnib: in rationabilibus
animantibur antecellit. cum illa uideat amaximis elephantis
usq ad minimos uermiculor proralute corporali & temporali

Expanded text:
cur ergo inuicem bestiae nocent, quibus nec peccata ulla sunt, ut uincur ergo inuicem bestiae nocent, quibus nec peccata ulla sunt, ut uindicta ista dicatur, nec ullam recipiunt tali exercitatione uirtutem? ideo nimirum, quia scilicet aliae cibi sunt aliarum. nec recte possumus dicere: non essent aliae, quibus aliae uescerentur. habent enim omnia, quamdiu sunt, mensuras, numeros. ordines suos: quae cuncta merito considerata laudantur nec sine occulta pro suo genere moderatione pulchritudinis temporalis etiam ex alio in aliud transeundo mutantur. quod si stultos latet, sublucet pro- proficientibus clarumque perfectis est. et certe omnibus talibus inferioris creaturae motibus praebentur homini salubres admonitiones, ut uideat, quantum sibi satagendum sit pro salute spiritali et sempiterna, qua omnibus inrationalibus animantibus antecellit, cum illa uideat a maximis elephantis usque ad minimos uermiculos pro salute corporali et temporali.
Abbreviated transcription (Latin):
rurus a postolo manifestante quiait: Inmagnitudine reuelatio¬
num neextoller&ur datum sibi este stmnulum carnis angelum
sitanae uteum colaphizar&. Rogatum qua ea sech̃m reftiout
discer& abeo. respondine sibi. sufficittibi gratiamea. Namu
ter uiifirmitate perficitur : łamenaesta danihel intenuet¬
nes caluus atq intrepiduruixit qui non utiq dõ mentiens imno¬
ramorie nontantum peccata populisui sedoriam suasates auir
Omipiuir a postoli manumortifera iuipera in haest neclent
otueruntergo istac &iam creata nihil nocere s caura nonex titir¬
ꝑefi cerbertendorum puniendorumq utiorum. uel probandae
ꝑficirndda e qiustutis qua exem plasunt demonitra ndap pobendat
icd p rofectum cerorum &i pitnbi homo intoipta tonibuscer tius
innotescit & iuste salus illa perp&ua quae turpiter amina
est peruoluntatem fostiter recipitur ꝑ dolorem: dic& aliquis

Expanded text:
rursus Apostolo manifestante qui ait, in magnitudine revelatiorursus Apostolo manifestante qui ait, in magnitudine revelationum ne extolleretur, datum sibi esse stimulum carnis, angelum satanae, ut eum colaphizaret, rogatumque a se Dominum tertio, ut discederet ab eo, respondisse sibi, Sufficit tibi gratia mea; nam uirtus in infirmitate perficitur, tamen et sanctus Danihel inter leones saluus atque intrepidus uixit, qui non utique deo mentiens in oratione non tantum peccata populi sui, sed etiam sua fatetur, et in ipsius apostoli manu mortifera uipera inhaesit nec laesit. potuerunt ergo ista etiam creata nihil nocere, si causa non extitisset uel terrendorum puniendorumque uitiorum uel probandae perficiendaeque uirtutis, quia et exempla sunt demonstranda patientiae ad profectum ceterorum, et ipse sibi homo in temtationibus certius innotescit, et iuste salus illa perpetua, quae turpiter amissa est per uoluntatem, fortiter recipitur per dolorem. Dicet aliquis:
Abbreviated transcription (Latin):
tunc creata cum animalia ipsa creata sunt Nnsiqui a meratiam
omnib animatis corporibur uis quaedam naturalir &t quasi prae¬
seminata & quodammodo liciat a primor dia futurorum anima¬
lium quae decorruptionibus talium corporum prosuo quaeq
genere acdifferentiis erant ex ostura. ꝑ ammmistrationem inef¬
fabilem omnia mouente in commutabili creatore : Degenerib:
quoq animalium uenenosis & perniciosis quaerisol& utrum
post peccatum hominis aduindictam creatasint An potiur
cumiam creata essent innoxia : Nonnisi postea peccatoribus
nocere coeperunt : Neq hoc mirum est : quando quidem &uam
temporib huiusuitae laboriosae atq erumnosae cumstita
nemo iustus ut perfectum se audeat dicere fideliterat testante
a postolo & dicente. Non quia iam acceperim aut &iam perfet
umim cumq ad huc exercendae atq in firmitate perficiendae
untuti neces sari & sint temtationes & molestiae corporalis codem

Expanded text:
tunc creata, cum animalia ipsa creata sunt: nisi quia inerat iam tunc creata, cum animalia ipsa creata sunt: nisi quia inerat iam omnibus animatis corporibus uis quaedam naturalis et quasi praeseminata et quodammodo liciata primordia futurorum animalium, quae de corruptionibus talium corporum pro suo quaeque genere ac differentiis erant exortura per administrationem ineffabilem omnia mouente incommutabiliter creatore. De generibus quoque animalium uenenosis et perniciosis quaeri solet, utrum post peccatum hominis ad uindictcum jam creata essent innoxia, nonnisi postea peccatoribus nocere coeperint. Neque hoc mirum est, quandoquidem etiam temporibus hujus vitae laboriosae atque aerumnosae, cum ita sit nemo justus ut perfectum se audeat dicere, fideliter attestante Apostolo et dicente, Non quia jam acceperim, aut etiam perfectus sim ; cumque adhuc exercendae atque in infirmitate perficiendae virtuti necessariae sint tentationes et molestiae corporales, eodem
Abbreviated transcription (Latin):
su animantia ut maiore attentione stupe amus agilitatem
muscae uolantis quam magnitudinem iumentigradientis. an¬
plius quemiremur opera formicularum quamonera camello¬
rum : sedutrum in primis ut dixirerum conditionibus quaeisto
sex dicrum ordine creata narrantur Haec quoq minima
mstituta credamus. anpostea consequentibus corruptibilium
corporum solutionibur: hoc quaeritur: & potest quidem dici ea
minutirsima qua euel ex aquis uel terris oriuntur tunccreata
in quibur &iam illa non absurde intelleguntur quaenascuntunr
exhis quae terra germinante osta sunt. & quia praecesserant
conditionem : Non solum animalium sed &iam lummarium &
quia terrae continuantur perradicum conexionem: undeils
dic quo apparuit arida exortasunt : ut potiur a dripplementũ
habitationis quam adnumerum habitatorum pertinere intel¬
legerentur ÷ c&era uero quaede animalium gignuntur c¬
poribus a maxime mostuo rum: ab surdissimum est dicere

Expanded text:
su animantia, ut maiore adtentione stupeamus agilitatem su animantia, ut maiore adtentione stupeamus agilitatem muscae uolantis quam magnitudinem iumenti gradientis apliusque miremur opera formicularum, quam onera camelorum. 23. Sed utrum in primis, ut dixi, rerum conditionibus, quae isto sex dierum ordine creatae narrantur, haec quoque minima instituta credamus, an postea consequentibus corruptibilium corporum solutionibus, hoc quaeritur. Et potest quidem dici ea minutissima, quae ex aquis vel terris oriuntur, tunc creata: in quibus etiam illa non absurde intelliguntur, quae nascuntur ex iis quae terra germinante orta sunt; et quia praecesconditionem non solum animalium, sed etiam luminarium, et quia terrae continuantur per radicum conexionem, unde illo die, quo adparuit arida, exorta sunt, ut potius ad subplementum habitationis quam ad numerum habitatorum pertinere intellegerentur. cetera uero, quae de animalium gignuntur corporibus, et maxime mortuorum, absurdissimum est dicere
Abbreviated transcription (Latin):
siemendisilios nullum esse peccatum sicut est inlibsidine
siue sornicane siue ipso coniugio in moderetius dibutene
Nonnulla iam dequibusda mmmuinmnodes anus abirtent
qua estio est. ndecum in primis rerum conasttamitia li huta
sint: anes consequentib. rerum mos tanum cors uptionib
purgamentis uel ex al ationibi esure. cogporum uitit
gignuntur Quaedam &iam decorruptione lignorum
&sherbarum. quaedam decorruptionibus fruc tuũ.
quorum omnium non possumus recte dicere. dm̃ non
esse creatorem: in est enim omnib quoddam naturae
suigeneris decuss it anut in his maior sit ammiratio bene
considerantis & laus uberior omni potentis aftificis.
quia omnia in sapientia fecit. quia infine usque adfinem
pertendens & suauitercuncta disponens. Necea ipsa
rerum nouissima quae prosui generis ordine dissoluuntur &
quarum dissolutionem expoena nostrae most alitatis horre¬
mus relinquit informia sedcreat minima corporȩa cuta sen¬

Expanded text:
gignendi filios ullum esse peccatum, sicut est in libidine gignendi filios ullum esse peccatum, sicut est in libidine siue fornicandi sine ipso coniugio inmoderatius abutendi. Nonnulla etiam de quibusdam minutissimis animalibus quaestio est, utrum in primis rerum conditionibus creata sint, an ex consequentibus rerum mortalium corruptionibus. purgamentis uel exhalationibus aut cadauerum tabe gignuntur, quaedam etiam de corruptione lignorum et herbarum, quaedam de corruptionibus fructuum: quorum omnium non possumus recte dicere deum non esse creatorem. inest enim omnibus quoddam naturae sui generis decus, ita ut in his maior sit admiratio bene considerantis et laus uberior omnipotentis artificis, qui omnia in sapientia fecit, quae a fine usque ad finem pertendens et suauiter cuncta disponens nec ea ipsa rerum nouissima, quae pro sui generis ordine dissoluuntur, et quarum dissolutionem ex poena nostrae mortalitatis horremus, relinquit informia, sed creat minima corpore, acuta sen
Abbreviated transcription (Latin):
cepamius secundum genus aqdicer&ur generatim ut intes
se similia eitque adunam originem seminis pestineiuate
distinguerentur ac&eris. Item quaeritur quidtantum
aqquarum animalia decreatore meruerint ut solabene¬
dcenentur sicut homines: nam & ipsa benedite di dicen
crescrti & multiplicamini &imples aquedmniatidicen
uolatilia multiplicentur suꝑterrams aninuno cre&
irae gemert dicendum fuit: ut incolerisconsequenter
ntellegeralur quac generationibs crescunts prunee¬
do dicer&ur ieo quod primum tale crectum est inher¬
bascilies ateue ligno anfoste quaenullum habeiter
rrona gnda e prolis affectum aesinculio sensu gene¬
rasentiindign atuidicauit illis benedic tionis ufeps gexie
io. prn la plicaminis uibi autem talis inenra affecres
ibiprimiumm hocdixit: ut inerrenis animaliba afsami
horctdum entellegerolur : neces sanum autema fait
hoc in bomine repolere nequis qua mitiom line ffisto

Expanded text:
ccipiamus: secundum genus, ac si diceretur generatim, ut inter ccipiamus: secundum genus, ac si diceretur generatim, ut inter se similia atque ad unam originem seminis pertinentia distinguerentur a ceteris. Item quaeritur, quid tantum aquarum animalia de creatore meruerint, ut sola benedicerentur sicut homines. nam et ipsa benedixit deus dicens: crescite et multiplicamini et inplete aquas maris, et uolatilia multurae genere dicendum fuit, ut in caeteris consequenter intelligeretur, quae generationibus crescunt? Prius ergo diceretur in eo quod primum tale creatum est, in herba scilicet atque ligno. An forte quae nullum haberent propagandae prolis affectum, ac sine ullo sensu generarent, indigna judicavit illis benedictionis verbis, Crescite et multiplicamini: ubi autem talis inesset affectus, ibi primum hoc dixit, ut in terrenis animalibus etiam non dictum intelligeretur? Necessarium autem fuit hoc in homine repetere, ne quisquam diceret in officio
Abbreviated transcription (Latin):
adimaginem &similitudinem nostram secundum genus.
cum & hominis propago manifestasit : anquia nonita dr̃ fe¬
cerat hominem ut moreretur si praeceptum seruare uolu¬
iss& &ideo nonerat necessarius decessore successor: sed post pec¬
catum conparatusn est pecoribus insensatis & similis factus est
eis. utiam filii saeculi huius generent & generentur. quopossit
mortalium genus seruata successione subsistere : Quid sibi ergo
uult post hominem factum illa benedictio.: Crescite & multi
do: annihil hinc temere dicendum. donec ad eum scribturae
locum perueniamus ubi diligentius ista requirenda atque
tractanda sunt s potest enim nunc fortasse sufficere propter¬
ea dehomine nondictum esse secundum genus quia unus
firebiet dequio &iam femina facta est : non enim multa
genera eominum sicut erbarum lignorum pisei muloa¬
ciium serpendium pecorum bestiarum. ut sic dic tumle¬

Expanded text:
ad imaginem et similitudinem nostram secundum genus, ad imaginem et similitudinem nostram secundum genus, cum et hominis propago manifesta sit? an quia non ita deus fecerat hominem, ut moreretur, si praeceptum seruare uoluisset, et ideo non erat necessarius decessori successor? sed post peccatum conparatus est pecoribus insensatis et similis factus est eis, ut iam filii saeculi huius generent et generentur, quo , possit mortalium genus seruata successione subsistere. quid sibi ergo uult post hominem factum illa benedictio: crescite et multipsset? an nihil hinc temere dicendum, donec ad eum scripturae locum perueniamus, ubi diligentius ista requirenda atque tractanda sunt? potest enim nunc fortasse sufficere propterea de homine non dictum esse: secundum genus, quia unus fiebat, de quo etiam femina facta est. non enim multa genera hominum, sicut herbarum, lignorum, piscium, uolatilium, serpentium, pecorum, bestiarum, ut sic dictum a
Abbreviated transcription (Latin):
nascerentur. & originis formam successione seruarest
ideodicuntur secundum genus. propter propagationem
prolis qui a permensura creabantur :: Sedcur delignis & her¬
bir. Non solum dicitur secundum genus. uerum &iam secun¬
dum similitu dinem: cum & animalia siue aquarum. siue terrarũ
secundum similitudinem suam generent: anquiagenus sequitur
similitudo. noluit eam ubique repetere : Nam & semen non ubi¬
que repetiuit. cum tam herbis & lignis insint quamanimalibur.
& sinon omnibus: obseruatum est enim quaedam it anasci exaqur
uel terra ut sexus eis nullus sit : Etideo semeneorum nonsit ineis
sed inelementis ex quibus oriuntur: hoc estergo secundum genus
ubi & seminum uis & similitudo intellegitur succedentium de¬
succedentibur : Quia nihileorum itacreatum est. ut semeb exist¬
r& uel permansurum uel non nullo succedente decessurum
curergo &dehomine nonita dictum est. faciamur hominem

Expanded text:
nascerentur et originis formam successione seruarent, nascerentur et originis formam successione seruarent, ideo dicuntur secundum genus propter propagationem prolis, qua permansura creabantur? sed cur de lignis et herbis non solum dicitur: secundum genus, uerum etiam secundum similitudinem, cum et animalia siue aquarum siue terrarum secundum similitudinem suam generent? an, quia genus sequitur similitudo, noluit eam ubique repetere ? nam et semen non ubique repetiuit, cum tam herbis et lignis insit quam animalibus etsi non omnibus. obseruatum est enim quaedam ita nasci ex aquis uel terra, ut sexus eis nullus sit, et ideo semen eorum non sit in eis, sed in elementis, ex quibus oriuntur. hoc est ergo secundum genus, ubi et seminum uis et similitudo intellegitur succedentium decedentibus, quia nihil eorum ita creatum est, ut semel existeret, uel permansurum uel nullo succedente decessurum. Cur ergo et de homine non ita dictum est: faciamus hominem
Abbreviated transcription (Latin):
utruns nepassim & quanfortuito. an aliquaratione dica¬
tur secundum genur tamquam fuerinti & anteacum
primo creata narrarentur : angenus eorum in superiori¬
bus rationib intellegendum est utique spiritalibus se¬
cundum quas creantur inferius: sed sina esr& hoc deluce
hoc decaelo hoc deaquis & terris hoc decaelilumina¬
no. dicer&ur: Quidenim eorum est cuius non arer¬
na & in commu tabilis ratio in ipsadi sapientia uige¬
at cuuae antingit a fineusque ad finem foritea uas
di ponitomnia suauiter : Incipit autem hoc dici deher¬
bis alignis usque adhaec terrena animantas. dam
omers quae ex aquis creata sunt quamuis in primar
comiemoratione dictum non sit in illatamen iteratione
dic tumest & fecitds̃ c&os magnos & omnemi animane
ammelium reptilium quae eduxeruntaqua e secumn¬
umgenus eorum. &omne uolatile pennatuns secur¬
tumgenus: Anquia haecita ex orta sunt ureger a secu

Expanded text:
utrumne passim et quasi fortuito an aliqua ratione dicautrumne passim et quasi fortuito an aliqua ratione dicatur: secundum genus, tamquam fuerint et antea, cum primo creata narrentur. an genus eorum in superioribus rationibus intellegendum est, utique spiritalibus, secundum quas creantur inferius? sed si ita esset, hoc de luce, hoc de caelo, hoc de aquis et terris, hoc de caeli luminaribus diceretur. quid enim eorum est, cuius non aeterna et incommutabilis ratio in ipsa dei sapientia uigeat, quae adtingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter? incipit autem hoc dici de herbis et lignis usque ad haec terrena animantia. nam et in eis, quae ex aquis creata sunt, quamuis in prima commemoratione dictum non sit, in illa tamen iteratione dictum est: et fecit deus cetos magnos et omnem animam animalium reptilium, quae eduxerunt aquae secundum genus eorum, et omne uolatile pennatum secundum genus. An quia haec ita exorta sunt, ut ex eis alia
Abbreviated transcription (Latin):
sed addit. omnia reptlia terrae. ideo terrae : quia sunt
& aquarum. &ideo omnia. ut illic intellegantur quas
quat tuor &iam pedibus nituntur. quae supenius qua¬
drupedum nomine propriae significata sunt: bestias
autem dequib nem ait. secundum genus quid quid ore
aut &iam ungib seuit exceptis serpentib : pecora ueri
dequibus testio ait. secundum genur quae neutra ula¬
cerant. sed aut cornibus. aut ne hoc quidem. praedixi
enim & quadrupedum nomen quam latepateat ipso
pedumnumero facile agnosci & nomine pecorum uel
bestiarum omne inrationale animal aliquando conprae¬
hendi sed &iam ferarum uocabulum s& unatinann¬
guatantundem ualere: Nonideotamen neglegenda
fuit consideratio quomodo possint haec nomna quae
non frustra in hoc scribtur arum loco ponta sunt &iamspeciali
distinctione discerni. quod inus loquendi cottidiano faci¬
le animaduesti potest : Non frustra &iam lectorũm mou&

Expanded text:
sed addit, omnia reptilia terrae. Ideo terrae, quia sunt sed addit, omnia reptilia terrae. Ideo terrae, quia sunt et aquarum; et ideo omnia, ut illic intelligantur quae quatuor etiam pedibus nituntur, quae superius quadrupedum nomine proprie significata sunt. Bestias autem, de quibus item ait, secundum genus, quidquid ore aut etiam unguibus saevit, exceptis serpentibus. Pecora vero de quibus tertio ait, secundum genus, quae neutra vi lacerant, sed aut cornibus, aut ne hoc quidem. Praedixi enim et quadruppedum numero facile agnosci et nomine pecorum uel bestiarum omne inrationale animal aliquando conprehendi. sed etiam ferarum uocabulum solet in latina lingua tantumdem ualere; non ideo tamen neglegenda fuit consideratio, quomodo possint haec nomina, quae non frustra in hoc scripturarum loco posita sunt, etiam speciali distinctione discerni, quod in usu loquendi cotidiano facile animaduerti potest. Non frustra etiam lectorem mouet,
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nomine propriae quaedam uell& intellegtunon
utique hic&liam quadru pedia nominaret. Quam uis de
his inrepiatione tacuerit: hanc cerui & dammulȩ &¬
onagri. & a pri. quia neque illis bestiis ubileone sunt con¬
iungi possunt. similes enim sunt illis pecorib: Neque
tamen subcura humana sunt: propriae quadrupedia
nuncupata sunt. quasi reliqua essent haec animalia
quibus ista appellatio generalis quidem cum multis prop¬
ternumerum pedum sed tamen speciali significatione
tribuer&uris an quia terdixit secundum genus tria
quaedam genera nos inuitatatten dere. primo secundũ
genus quadrupedia & reptilia ubi arbitror significa¬
tum quae quad rupedia dixerit. scilic& quae ingenen
sunt reptilium. sicut sunt lacerti. stiliones. & siquid hu¬
iusmodi est. ideoq in rep&itone quad rupedum no¬
men non iterauit quia reptilium uocabulo fortas se
conplexus est undeibi non simpliciter ait. reptilia

Expanded text:
hoc nomine proprie quaedam uellet intellegi, non hoc nomine proprie quaedam uellet intellegi, non utique hic etiam quadrupedia nominaret, quamuis de his in repetitione tacuerit. an cerui et damae et onagri et apri — quia neque illis bestiis, ubi leones sunt, coniungi possunt; similes enim sunt illis pecoribus neque tamen sub cura humana sunt — proprie quadrupedia nuncupata sunt, quasi reliqua essent haec animalia, quibus ista appellatio generalis quidem cum multis propter numerum pedum, sed tamen speciali significatione tribueretur? an, quia ter dixit: secundum genus, tria quaedam genera nos inuitat adtendere? primo secundum genus quadrupedia et reptilia: ubi arbitror significatum, quae quadrupedia dixerit, scilicet quae in genere sunt reptilium, sicut sunt lacerti, steliones et si quid huiusmodi est. ideoque in repetitione quadrupedum nomen non iterauit, quia reptilium uocabulo fortasse conplexus est: unde ibi non simpl
Abbreviated transcription (Latin):
complectitur : ornar& animalibus nus: & manifesta
quidem sunt animalium genera quae in uerbodĩ terra
produxit: sed quia saepe nomine pecorum uel nomine
bestiarum animalia omnia rationis expestia solent intellegi
nerito quaeritur quas nunc propriae bestias &quae
oecora dicat: & repentia quidem siue reptilia terrena
onest dubitandum quod omner repentes intellegiuoluit
quamquam & bestiae dicipossint. Pecorum autem no¬
men nonusitate serpentibus conuenit: rurnim leonibus
&pandir & tigridibur & lupir & uulpibur. canibur oua
estius atꝙ id genus c&eris usitate conuenit uocabulum ber¬
darum pecorum autem nomenhis animalibuta adeomme¬
ditiur aptari sol& quae sunt in uni hominumi siue eduuio¬
uis laboribur ut bouer& equi &e siquataliai nue adlaniciũ
uela duercendum. ut ouer &nier quidergo suea quadriũ¬
pedia  quam quam enim haec omnia prae ter quaedam
serpentia quattuor pedib gradiantur nisi tamen

Expanded text:
conplectitur, ornaret animalibus suis. et manifesta conplectitur, ornaret animalibus suis. et manifesta quidem sunt animalium genera, quae in uerbo dei terra produxit. sed quia saepe nomine pecorum uel nomine bestiarum animalia omnia rationis expertia solent intellegi, merito quaeritur, quas nunc proprie bestias et quae pecora dicat. et repentia quidem siue reptilia terrena non est dubitandum quod omnes serpentes intellegi uoluit, quamquam et bestiae dici possint; pecorum autem nomen non usitate serpentibus conuenit. rursum leonibus et pardis et tigridibus et lupis et uulpibus, canibus etiam et simiis atque id genus ceteris usitate conuenit uocabulum bestiarum. pecorum autem nomen his animalibus adcommodatius aptari solet, quae sunt in usu hominum, siue adiuuandis laboribus, ut boues et equi et si qua talia, siue ad lanicium uel ad uescendum, ut oues et sues. Quid ergo sunt quadrupedia? quamquam enim haec omnia praeter quaedam serpentia quattuor pedibus gradiantur, nisi tamen