comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tis casibꝰ firmus. Pacient̃ tolera om̃ia. Om̃ia aduer-¬
sa equo animo tolera. Noli singularẽ consolationẽ
tuã intend̾e. Nõ ÷ a te sola tua pensanda acerbitas.
les alioꝵ casus. Intende miserias eoꝵ quib acer¬
be aliquid accidit. dũ tibi aliena ꝑicula memoraᷤᷤ.
micius tua portas. Alienoꝵ en̾i exempla. dolorem
releuant. Alienis malis faciliꝰ consolatur. Quid in¬
cusas acerbissima tua decreta: Quid causas tui
ꝑieuli tantũ luges: Nõ fũt noua tua supplitia.
ahes exemplũ calamitatis. Iuãti tales casus quãti
talia ꝑicłi ꝑtulerũt. Pacient̃ ab uno ferendũ ẽ. qd̾
mittis accidit tolerabile. Pęna huiꝰ uitȩ breuis ẽ.
qui affligit.⁊ qui affligit᷑ mortalis est. T ribula¬
cio hiuiꝰ uitę finiẽ habet ⁊ ranseit̾e ontia scms

Expanded text:
tis casibus firmus, patienter tolera omnia, omnia adversa aequo animo tolera. Noli singularem tuam conditionem attendere, non est tua a te sola pensanda acerbitas, es aliorum casus, intende miserias eorum quibus acerbe aliquid accidit; dum tibi aliena pericula memoras, mitius tua portas; aliorum enim exempla dolorem relevant, alienis malis facilius consolatur homo. 25. Quid incusas acerbissima tua decreta? quid causas tui periculi tantum luges? non sunt nova tua supplicia, habes exempla calamitatis. Quanti tales casus, quanti talia pericula pertulerunt? Patienter ab uno ferendum est quod multis accidit tolerabile. Poena hujus vitae brevis est, et qui affligit et qui affligitur, mortalis est. Tribulatio h
Abbreviated transcription (Latin):
reuocabat feriendo clamat ut redeas. Cogitah ã
quo libet mũdi crutiatꝰ. Intende animo quascũ¬
q scłi pęnas. Q uoscũq tormentoꝵ adolores. Iuaᷤ¬
cũꝙ doloꝵ acerbitates. Conpara hoc totũ gehemiȩ
⁊ leue est om̃e qd̃ pateris. Si timei. illas pe
time. Iste eñ tpr̃ales sunt. Ille aet̃nę In istis¬
moriendo torm̃ta recedunt. In ultꝰ morieo
aet̾inis dolor sue eoit. Si eñi cõuersus fueri
stantes plage ad purgationẽ proficiunt

Expanded text:
revocabat, feriendo clamat, ut redeas. Cogita, o homo, revocabat, feriendo clamat, ut redeas. Cogita, o homo, quoslibet mundi cruciatus, intende animo quascunque saeculi poenas, quoscunque tormentorum dolores, quascunque dolorum acerbitates; compara hoc totum gehennae et leve est omne quod pateris; si times, illas poenas time; istae temporales sunt, illae aetemoriendo tormenta recedunt, in illis moriendo aeternus dolor succedit. 31. Si enim conversus fueris, stantes plagae proficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
S ẽꝑ os hic uuluntt. quos ad salutẽ ꝑpetuã pparat. In
fornace ꝓbatur aiiũ. Tu ut acareas tribulatimis
cauirio pirggaris yt purior pareas ꝑsecutionis ig¬
ne conflaris. ut orũ peccatorũ sorde purgeris.
A equuale uindictã percati mĩ nescio. Muius me¬
ꝑcussũ quã merebar agnosco. Iuxta modũ cri¬
mutis.ninor ÷ retributio ultionis. Scd̾m meri¬
tũ peccatoꝵ Aispar ẽ causa pęnarũ. Nõ sunt tanta
supplitia. quãta extiterũt peccata. Iui enͣi in fla¬
gellis murmurat. dnm contͣ se plus irritat. furo¬
rẽ dñi plus prouocat. Irã dñi indignatis plus sibi
exaggerat. qui uero adu̾sa patient̃ tolerat. deu ci¬
cuis placat. Si enͣi uis purgari. in pęna te acusa.
⁊ dei iusticiã lauda. Ad purgationẽ tuã proficit
si ęquȩ pateris. Ad iusticiã oei retuleris. si ꝓ irro¬
gata mala miseria humilis dm głaueris. Corripit
eñi deus. Flagello piȩ castigationis te arguit. Ex¬
ercet in te disciplinã.⁊ qui parcendo te ad se

Expanded text:
eus hic vulnerat quos ad salutem perpetuam praeparat. In fornace probatur aurum, tu, ut sorde careas, tribulationis camino purgaris, ut prior appareas, persecutionis igne conflaris, ut omnium peccatorum sorde purgeris, Aequalem vindictam peccati mei non sentio, minus percussum me quam merebar agnosco, juxta modum criminis minor est retributio ultionis, secundum meritum peccatorum dispar est causa poenarum, non sunt tanta supplicia quanta exstiterunt peccata. Qui enim in flagellis murmurat, Deum 482 contra se plus irritat, furorem Dei amplius provocat, iram Dei indignantis plus sibi exaggerat. 30. Qui vero adversa patienter tolerat, Deum citius placat. Si enim vis purgari, in poena te accusa, et Dei justitiam lauda; ad purgationem tuam proficit, si ea quae pateris ad justitiam Dei retuleris, si pro irrogata injuria humilis Deum glorificaveris. Corripit enim te Deus flagello piae castigationis, exercet in te disciplinam, et qui parcendo te ad se
Abbreviated transcription (Latin):
te. Cupiditatis amore uira nicħ uilent.P̃mia ⁊ oo¬
na legibꝰ uires tulerũt. Ubiq pcunia uĩcit. Ubiq
dicii tunor: Impimiti rlanet male uiuendi licẽ¬
cia. Nemo peccãtihꝰ cõtrridiõ pec scelus ulciscitur
quisqͣ. Om̃e crim̃ imunitũ manet Iuiqui sal¬
iii. fiunt. Innocentes ꝑeunt. Boni indigint. Ini

Expanded text:
lex cupiditatis amore, jura nihil valent, praemia et dona legibus vires tulerunt. Ubique pecunia vincit, ubique dicii timor. Impunita manet male vivendi licentia, nemo peccantibus contradicit, nec scelus ulciscitur quisquam. Omne crimen inultum manet, iniqui salvi fiunt, innocentes pereunt, boni indigent, i
Abbreviated transcription (Latin):
pendere p̃ssus. Seruili oꝑe mancipatꝰ. In algo¬
pestatib tetris. In om̃i labore. In om̃i ꝑicło posi¬
tus. Post dãpna bonoꝵ. post amisfionẽ om̃iũ re¬
rũ. Inobs ⁊ pauꝑ effectus sũ. Egeo. mendico.
Infelix publice postulo alimoniã. Nemo egenti
manũ porrigit. Indigenti nullus suxcurrit.
Apud nullũ miseratione dignꝰ sũ. Om̃iũ mĩa deso¬
latꝰ sum. Qui mͥ misereatur nõ ẽ. Om̃s ut m̃dicĩ¬
tem spernũt. Esurientẽ nec mieis suis reficiũt.
In os sicienti nullus distillit guitã refrigerii.
sũ eñi cunctis ab ominabilis. Q uicũq metin¬
tuent᷑. om̃s ut ulcerosũ me cõtẽpnunt. Ut fe-¬
tentẽ expuunt. Ut leprosũ tangere orrent.
acet caro afflicta ferro. Iacet p̃ssa cathenis. Iacet
ligata uĩculis. lacet uncta cõp edibꝰ Nõ desũt¬
¶ Nõ de sunt top̃ca¬

Expanded text:
pondere pressus, servili opere mancipatus, in algopondere pressus, servili opere mancipatus, in algopestatibus tetris, in omni labore, in omni periculo positus. Post damna bonorum, post amissionem omnium rerum, inops et pauper effectus sum, egeo, mendico infelix, publice posco eleemosynam, egenti nemo manum porrigit, indigenti nullus succurrit, apud nullum miseratione dignus sum, omni mislatus sum, qui misereatur non est. 16. Omnes mendicantem spernunt, esurientem nec micis suis reficiunt, in os sitientis nullus distillat guttam refrigerii, sum enim cunctis abominabilis. Quicunque me intuentur, omnes ut ulcerosum contemnunt, ut fetentem exspuunt, ut leprosum tangere horrent. Jacet caro astricta ferro, jacet pressa catenis, jacet ligata vinculis, jacet vincta compedibus, non desunt to
Abbreviated transcription (Latin):
adiungũt se sicta caritateᷤ. nõ ad cõsolationẽ. set
tẽptationẽ. Loquiit simulite. ⁊ si ticent non
cipite humiliato iuiltu. Aeposita ficie.Sileo. ta¬
deo.Icepto ꝑsisto silentio. Ori mõ eustodiã posui.
O ri mõ signacłm dede. So cẽ a sermone rep̃ssi. lin¬
quã a locutione retrixi etĩ de bono ittrogatꝰ
ticeo⁊ Mului eiu peticere inꝓluis. quã responde¬
re. Illi enii nõ quiescũt. Illi ampliꝰ seuuunt. ł er¬
cuisiẽ arpliꝰ ꝑsecnt. Auagis inagisq irruunt
suꝑ me. Obstrpũt etiã siꝑ me clamoribus.
Iactant iume petulant̃ cõuitia. Uoce abitu stre¬
piiu. suꝑ me ꝓsiliũt. Uoce aꝑta cõtumelus⁊
diprabria suꝑ me iactant. ab alio prouocati õs
tanta formidme: cõtabiu miser. Pallui miser ei¬
sangius factꝰ sũ. Emarcuit cor meũ Pauore estuo.
Formidinis metu tã besco ⁊ imior itremor animã
meã easseuerũt. Si gxilio trusus sũ. Si exilio dt̃¬
gemo. Uincło seruttutis ad dietus. Condicionis

Expanded text:
ngunt se ficta charitate, non ad consolationem, sed ad tentationem; loquuntur simulate, et si tacent, non est capite, humiliato vultu, deposita facie, sileo, taceo, in incepto persisto silentio, ori meo custodiam posui, ori meo signaculum dedi, vocem a sermone repressi, linguam a locutione retraxi; etiam de bono interrogatus taceo, malui enim reticere improbis quam respondere. Illi autem non quiescunt, illi amplius saeviunt; percussum amplius persequuntur, magis magisque irruunt super me, obstrepunt super me clamoribus, jactant in me petulanter convicia voce, habitu, strepitu. 14. Super me prosiliunt, voce aperta contumelias et opprobria super me jactant, et, ab alio provocati, in tanta formidine contabui miser, pallui miser, exsanguis effectus sum, 478 emarcuit cor meum, pavore aestuo, formidinis metu tabesco, timor et tremor animam meam quassaverunt. 15. Sic exsilio trusus sum, sic exsilio damgemo, vinculo servitutis addictus, conditionis
Abbreviated transcription (Latin):
fũ in ddolore miser indilore ⁊ animisci corpus
difficit. Al ens iã uicta : Anima dolore ꝑcaisi :
Multa intolerabili sonsi. Multa acerba suftimu.
Aulta gͣuia ꝑtuli. ⁊ am gͣue ⁊ erudele uulnꝰ. nũ¬
quã ercepi. Inopinato uulnere oppssus sum.
Aomẽtaneo interitu ꝑculsus sũ. In prouisũ me
intantis ꝑicłis calimitas uitȩ coniecit. Ignorã¬
tem me opp̃ssit subito calamitas. Repentini in¬
t̃atus casusq me subruer̃. Cur infelix natus sũ:
sr in hanc miserã uitã proiectus sũ: St quid
uier hanc lucẽ uidi: Ur qͥd mͥ misero. huiꝰui
te crtis occurrit: Utinã cicius egrederer de
rin. Sed heu miseris expectata mors tarde ue¬
zit. Cupientẽ mori iã liceret occũbere. Uiuẽdi
enũ mͥ ẽ tediũ. Moriendi uotũ. Sola mors muchi
placet. Omors quã dulcis es muiseris. omors quã
suauis es amare uiuentibꝰ. Iuã iocunda es omoiᷤᷤ
tristibꝰ atq merẽtibus. Accedat gͦ ad uite magnũ
malũ¬

Expanded text:
sum dolore miser, in dolore et animus, et corpus deficit: mens jam victa est, anima dolore praeclusa est, 479 multa intolerabilia sensi, multa acerba sustinui, multa gravia pertuli; tam grave et crudele vulnus nunquam excepi, inopinato vulnere oppressus sum momentaneo interitu percussus sum, improvisa me in tantum malum calamitas vitae conjecit. Ignorantem me oppressit subita calamitas, repentini interitus, casusque me subruerunt. 19. Cur infelix natus sum? cur in hanc miseram vitam projectus sum? ut quid miser hanc lucem vidi? ut quid misero hujus vitae ortus occurrit? Utinam velocius egrederer a se recederem? sed heu! miseris exspectata mors tarde venit. Cupienti mori jam liceat occumbere. Vivendi enim mihi taedium est, moriendi votum, sola mihi mors placet. O mors, quam dulcis es miseris! o mors, quam suavis es amare viventibus! quam jucunda es, o mors, tristibus atque moerentibus! 20. Accedat ergo ad vitae magnum malu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ nõ e̾e̾. quã infelicit̃ e̾e̾. Ad conparationẽ miseri¬
arũ mear̃ feliciores e̾e̾. mortuos quã uiuentes di¬
to dolore contra me cõmoueri nolite. Percussionẽ
meã plango. Calamitatẽ meã deploro. Familiarẽ
clidẽ miserię meȩ lugeo. Plura eñ ministrat
dolor. Nõ ualeo consolari miser. In paciens ẽ enim
re nõ potest animus. Iam uictus miseriis concidit
animus.

Expanded text:
 infeliciter esse; ad comparationem miseriarum mearum feliciores sunt mortui quam viventesto dolore contra me commoveri nolite; percussionem enim meam plango, calamitatem meam deploro, familiarem cladem miseriae meae lugeo, plura enim ministrat dolor; non valeo consolari miser, impatiens enim est re non potest animus, jam victus miseriis concidit animus.
Abbreviated transcription (Latin):
iuã eie eserit sebicũq si geramala mã me ise¬
quntuna bicũq me cõuer̾tiro. nuloꝵ mõrũ me
unmbra cẽnictati. Ulict nm̃bra corpr̃is: sic mala
mã fug̾t nõipesũ cgo ille homo ignoti nõĩs. hoo
oliscurȩ opinaois homo inficmi gnris. Cogntꝰ per
me tantũ. Cognitꝰ tantidaͥ. Nulli uniquã malũ
feci. Nulli climuatꝰ sum. Nula adu̾fus ertiti. Nul¬
li molestiã ettuli. Nułl inqrietꝰ fui. Sine ulla que¬
rela. Apud homines uixi. Uitã meã om̃s ledere ni¬
tientur. Om̃s contra ie frendeite atq insiniunt.
orseta manu in me ꝑicłi ingerin. Ad exiciũ me
neĩ salutẽ Nullus mͥ ꝓtectionẽ p̃bet. Nułlis deffen¬
sionẽ adhibet. Nullus ad miniculũ tribuit. Nullus
dolose. uerbis pacificis Occułtã malitiã blandis ser¬
monibꝰ ornãt. aliud orrx aititut aliud corde uo¬
liuit. Oꝑ e destruunt. qd sermone ꝓmittũt. Sub
pietatis hahitu aninio uenentu incedunt. Uelant

Expanded text:
mala mea me insequuntur; ubicunque me convertero, malorum meorum me umbra comitatur; velut umbram corporis, sic mala mea fugere non possum. Ego ille homo ignoti nominis, homo obscurae opinionis, homo infimi generis, cognitus per me tantum, cognitus tantum mihi; nulli unquam malum feci, nulli calumniatus sum, nulli adversus exstiti; nulli molestiam intuli, nulli inquietus fui, sine ulla querela apud homines vixi; vitam meam omnes laedere nituntur, omnes contra me frendent atque insaniunt, conserta manu in me pericula ingerunt, ad exitium me meam salutem. 7. Nullus mihi protectionem praebet, nullus defensionem adhibet, nullus adminiculum tribuit, nullus dolo verbis pacificis; occultam malitiam blandis sermonibus ornant, et aliud ore promunt, aliud corde volutant. Opere destruunt quod ore promittunt, sub pietatis habitu animo venenato incedunt. Velant
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla malitia. Criñ obitut Crimen mͥ inpi¬
gunt. Crimimus nodos cõtra me nactũt. Crimi¬
nis ⁊ suspitionis locũ in me cõuertunt. In cri¬
men me ꝑicłmq deducunt. Obiciunt mͥ crim̃
cuiꝰ nõ habeo conscientiã. Hichil exploratũ :
N õ quiescũt falsa testimonia p̃parare. Nõ desmĩt
acusatores obicere. Iudices nõ sinũt conscribere.
⁊ estiũ falsa sententia ad necẽ in nocẽs duc or.Ex eo¬
dem cõsilio testes. Ex eodẽ cõcilio iudices. Ex eo¬
dẽ cetu accusatores. Improbos iudices opponirte

Expanded text:
t, crimen mihi impingunt, criminis nodos contra me nectunt. Criminis et suspicionis locum in me convertunt. In crimen me periculumque deducunt, objiciunt mihi crimen, cujus non habeo conscientiam. Nihil exploratum esnon quiescunt falsa testimonia praeparare, non desinunt accusatores objicere, judices non sinunt conTestium falsa sententia ad necem innocens ducor. Ex eodem concilio testes, ex eodem judices, ex eodem coetu accusatores. Improbos judices opponunt,
Abbreviated transcription (Latin):
Tsimenda cium gratis dr̃.
quantomagis siuenale q̃¬
ratui. neqz enum deent multiplex
conuentus fłorum si tantũ prẽtia
sit nũmorum. Testeͥs falsidicos
trib ẽ ꝑconis obnoriꝰ. primũ deo
quem ꝑuirando contempn. seꝙ̃
ter iudici quem menciendo fall¬
et. postremo inuocenti quẽ fło tes¬
timonioledet. Testib falsis con¬
iunctis: tarde mendacii falsitas
reperitur. quod si separati fu̾int.
examine iudicantis cito mani
festantur. Nam si c̃ in unitate:
prauorum grandis ẽ fortituto:
ita inseparatione infirmitas. fra¬
udulencie cito reprehenditur in¬
endacium. falsiclicorũ eĩ testimo¬
num sͥ non conueit. Unũ pene¬
crimen habent.⁊ qui fłitatem pro¬
mit: ⁊ qui suppreͥme̾t u̾itatẽ.qr ⁊
ilła aͦbẽe uult: et iste ꝓdeẽ ñ uult.
Peior ẽ aũt testis qui lede̾t: qͣm
qui prestare nolet. Namille ma¬
lignus ẽ: iste mutił. Iniquus tes

Expanded text:
si mendacium gratis dicitur, quanto magis si venale quaeritur? Neque enim deerit multiplex conventus falsorum, si tantum praesentia sit nummorum. 2. Testis falsidicus tribus est personis obnoxius. Primum Deo, quem perjurando conteenter judici, quem mentiendo fallit: postremo innocenti, quem falso testimonio laedit. Testibus falsis convictis, tarde mendacii falsitas reperitur: quod si separati fuerint, examine judicantis cito manifestantur. Nam sicut in unitate pravorum grandis est fortitudo, ita in separatione major infirmitas. 5. Fraudulentiae cito reprehenditur mendacium, falsidicorum enim testimonium sibi non convenit. 6. Intem promit, et qui supprimit veritatem, quia ille obesse vult, et iste prodesse non vult. Pejor est testis qui laedit quam qui praestare non vult. Nam ille malignus est, iste inutilis. 349 4. Tes
Abbreviated transcription (Latin):
dempnatus. qui adu̾sꝯ in nocẽ¬
tem fłin testimoniu ułdicit: l
dicentib cclit. Namñ solum
ille reꝯ ẽ qui falsum de alio ꝓfert s
et his quicito aurẽ criminib pr¬
ebet. Qui metupo testatis ueri¬
tatem cecultat: eiusdem ui̾tatis
ira cunliams celitus ꝓuorat. qr
plus ꝑtimescit hominem: quã
diuinam trepidat indignatc̃e.
Beatus cuius testimonio ĩno¬
cens alsrelere obiecto purgat᷑.
impius cuius ꝓditione ⁊̃ iniqꝰ¬

Expanded text:
demnatus, qui adversus innocentem falsum testimonium vel dicit, vel dicentibus credit. Nam non solum ille reus est, qui falsum de alio profert, sed et is qui cito aurem criminibus praebet. 7. Qui metu potestatis veritatem occultat, ejusdem veritatis iracundiam sibi coelitus provocat, quia plus pertimescit hominem quam divinam trepidat indignationem. Beatus cujus testimonio innocens ab scelere objecto purgatur; impius, cujus proditione etiam iniq
Abbreviated transcription (Latin):
leuass ecculo apparuert̃ tres uinii
stantes iuxta eum. Qͦs cum udis¬
s : adhorauit et ait. Domine su̾uẽi
gr̃az in cculis tuis: lauentur pedes
ur̃i. ⁊ requiescite sb̾ arbore. ⁊ abiit ab¬
raham ad sarram. ⁊ iussit eã ex tribꝰ
datisfac̾e subcinericios panes: qͦs
apposuit illis cum uitulo ꝙ paraue¬
bat. Similit̾ et lac et butuum. Ip̃e
uero: stabat iuxta eos sb̾ arbore. Cũ¬
q comedissent: dixerunt ad eum.
ubi ẽ sarra uxortua: At ille. Ecce
inquit in tabernaculo e̾. Cui dix̃.
Reuettẽs ueniam ad te tp̃r isto: ⁊
habebit filium sarra uxortua. Qͦ
andito sarra risit. Nocand̃ qppe
qd̾ habraham triplicem habeat fi¬
gurã in semetip̃o. Primũ salua¬
toris qñ relicta cognatc̃e sua ue̾it
in hunc mũdum. alt̾ampris qñ
inmolauit unicumfiliu. t̾cia
uero que hoc loco ẽ. figurã gestaũ
sc̃orum. qui aduentu xͥ cium gau¬
dio soceꝑunt. Tabe̾naculũ aũtilld̾

Expanded text:
paruerunt ei tres viri stantes juxta eum. Quos cum vidisset, adoravit, et ait: Domine, si inveni gratiam in oculis tuis, laventur pedes vestri, et requiescite sub arbore. 2. Et abiit Abraham ad Saram, et jussit eam ex tribus satis facere subcinericios panes, quos apposuit illis cum vitulo, quem 303 paraverat, similiter et lac et butyrum. Ipse vero stabat juxta eos sub arbore. Cumque comedissent, dixerunt ad eum: Ubi est Sara uxor tua? At ille: Ecce, inquit, in tabernaculo est; cui dixit: Revertens veniam ad te tempore isto, et habebit filium Sara uxor tua. 3. Quo audito, Sara risit. Notandum quippe quod Abraham triplicem habeat figuram in semetipso. Primam Salvatoris, quando, relicta cognatione sua, venit in hunc mundum; alteram Patris, quando immolavit unicum filium; tertiam vero, quae in hoc loco est, figuram gestavit sanctorum qui adventum Christi cum gaudio susceperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
batur aduentus: cum quo duoã¬
geli comitabant̾ qs płiq moysẽ
et heliam accipiunt. unu pͥte le¬
giolatorẽ qui per eandez legemi
aduentũ domini inlicauit: aliũ
quimfine mundiuenturo demũci

Expanded text:
atur adventus, cum quo duo angeli comitabantur, quos plerique Moysen et Eliam accipiunt. Unum priscae legislatorem, qui per eamdem legem adventum indicavit: alium qui in fine mundi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃e : siue qd̾ omnes inimieos ĩiudi¬
cio suo e̾et risum. uĩ ⁊ ip̃e qui nat᷑
ẽ de sarrarisꝰ nom̾ accepit. Isaac
enim ex ebrea lingua in latinum
ẜmonem. risꝯ interpretatur.⁊ deĩ¬
de ruisum idem isaac ꝓmittitur
filius futum in gentem magnã:
et benedicent̾s in eo omnes gẽtes
terre. Quib u̾bis duo istorialit̾i
illi ꝓmissa sunt: gens uideorũ se¬
cundum carnez. ⁊ omnes gẽtes se¬
cundum fide¬

Expanded text:
 sive quod omnes inimicos in judicio suo esset risurus. Unde et ipse qui natus est de Sara, risus nomen accepit. Isaac enim ex Hebraea lingua in Latinum sermonem risus interpretatur. 14. Deinde rursum idem Isaac promittitur filius futurus in gentem magnam: Et benedicentur in eo omnes gentes terrae. Quibus verbis duo historialiter illi promissa sunt, gens Judaeorum secundum carnem, et omnes gentes secundum fide
Abbreviated transcription (Latin):
paetuz meuin irritũ fecit. s ⁊ sarai
et sterili mr̃e. Etqr hoc ñ per gene¬
uitt̾ez que ẽ inhismael. S per rege¬
neratc̃em fut̾u erat: adeo ibidẽ im¬
perata ẽ drcucisio. qnͣ de sarra ꝓ¬
muttitur filius in typo eccłie: nõ
qũ hismael qui typum tenuit iu¬
deorum. s quid aliud circũcisio:
significat: nͥ renouatam naturã
pet baptismũ post expolia tr̃em ue¬
teris hominis: et quis ẽ dies otta
pleta. hec est post sabb̃m resurrex̃ :
Qd uero non solum filies s ⁊ ser¬
uos et uernaculos ⁊ empticios circũ¬
cidi p̾cepit: ad om̃s gr̃am redẽpei¬
onis pertin̾e testatur. Ibi parẽtũ in¬
mutant᷑ et nõia: ut omnia resonẽt
nouitatem. Nam abram ꝙ antea
nomine prenuncia batur qd mul
te gentesi fidei eius uestigia seque¬
rentur. Illud autem ꝗd oit qo
dictumẽ masculus qui ñ cͥcũcide¬
tur cetaua die peribit aĩa illa de po¬
pulo suo: qr pactum meũ̾ irritũ fec̃:
Curañt peat anima par̾uili ĩ circũ¬

Expanded text:
pactum meum irritum fecit. Sed et Sara et sterili matre, et quia hoc non per generationem, qui est Ismael, sed per regenerationem futurum erat a Deo, ibidem imperata est circumcisio, quando de Sara promittitur filius in typo Ecclesiae, non quando Ismael, qui typum tenuit Judaeorum. Sed quid aliud circumcisio significat nisi renovatam naturam per baptismum post exspoliat onem veteris hominis. Et quis est octavus dpleta, hoc est post sabbatum, surrexit. Quod vero non solum filios, sed et servos vernaculos emptitios circumcidi praecepit, ad omnes gratiam redemptionis pertinemutantur et nomina, ut omnia resonent novitatem. Nam Abram, quod antea nomine praenutae gentes fidei ejus vestigia sequerentur. 5. Illud autem quid sit, quod dictum est: Masculus qui non circumcidetur octava die, peribit anima illa de populo suo, quia pactum meum irritum fecit? Cur enim pereat anima parvuli incircum
Abbreviated transcription (Latin):
qui computatur ab illo tempore qͦ
ram ne cõmisceret̾ semĩ eiꝯ int̾
gentes. datur ei circiucisio ĩsig¬
num his u̾bis. Cnrtũcidet᷑ in uob̾
onine masculinu. In fano octo
dierum circũcidetur in uob̾: tam

Expanded text:
quia computantur ab illo tempore quo ram, ne commisceretur semen ejus inter gentes, datur ei circumcisio in signum his verbis: Circumcidetur ex vobis omne masculinum, infans octo dierum circumcide
Abbreviated transcription (Latin):
sare stilis filiũ dicens cͥa hoc ep̃e
cat. s de qualitate aduentus sin:
qũ per filiu reꝓmissum fidelisi
euat ppło nascitum. Ista ẽ eĩ sarra
sterilis: cuiper ꝓpham dñs dic. Le¬
tare stilis ibrłm que ñ paris: erũ¬
pe et clama que non parturis. qm̃
plures filii deserte. mag̾ quameiꝰ

Expanded text:
Sarae sterili filium, dicens: Circa hoc tempus Sarae sterili filium, dicens: Circa hoc tempus cat, sed de qualitate adventus sui, quando per filium repromissum fidelis erat populus nasciturus. Ista enim Sara sterilis, cui per prophetam Dominus dicit: Laetare, sterilis, quae non paris, erumpe et clama, quae non parturis, quoniam plures
Abbreviated transcription (Latin):
butyrum abraham edendiĩ appõu¬
it: qr nec corpꝰ domini qd̾ ẽ utulꝰ
sine euuangelii testunoio ẽẽ pot̃.
Tua autem sata uñ sarra subcin̾i¬
cios panes fecit: trium fili orum noe
ymaginem indicauert̃. ex quibꝰ
omne genus humanũ natumẽ. qͥ
diuine tͥnitati cdentes ex aqͣ baptis¬
mͣtis per eccłiã cuius imago sarra
erat consꝑgendi eẽnt: ⁊ in uno pa¬
ne xp̃i corporio redigendi. Hec st̃̾
illa tria sata: quenuilier in euan¬
gelio cognocitur fermentasse. A
⁊ uni autem panes. eo ꝙ om̃ fermuẽ¬
to malicie. ⁊ sine angore ne quicie.
sine feruore ꝑuerse dectͥno oporte¬
bat ẽẽ cͥdenctum unitatem. Sub¬
cinericii autez ideo. ut per penitẽci¬
am pretĩtorum delictoru sp̃e scĩ
uapore decocti: ułut esca beneplaci¬
ta deo acceptabiles efficiant᷑. Sub
arbore autem eos sedisse passiõis do¬
minice erat signum: cuuis ip̃i sunt
p̾dicatores. Q autem ꝓmiteit deus

Expanded text:
butyro Abraham ad edendum apposubutyro Abraham ad edendum apposuit, quia nec corpus Domini, quod est vitulus sine Evangelii testimonio esse potest. Tria autem sata unde Sara panes subcineritios fecit, trium filiorum Noe imaginem indicaverunt, ex quibus omne genus humanum natum est, qui, divinae Trinitati credentes, ex aqua baptismatis per Ecclesiam, cujus imago Sara erat, conspergendi essent, et in uno pane Christi corporis redigendi. 11. Haec sunt illa tria sata quae mulier in Evangelio cognoscitur fermentasse . Azymi autem panes, eo quod sine fermento malitiae, et sine angore nequitiae, sine fervore perversae doctrinae oportebat esse credentium unitatem. Subcinericii autem ideo, ut per poenitentiam praeteritorum delictorum Spiritus sancti vapore decocti, velut esca beneplacita Deo, acceptabiles efficiantur. 12. Sub arbore autem eos sedisse, passionis dominicae erat signum, cujus ipsi sunt praedicatores. Quod autem promittit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
abraham qͥsiuit diem meũ uide̾:
ulit ⁊ gauisꝯ ẽ. Tunc eĩ futurii
aspex̃ misteriu sacramenti. Uñ
⁊ pedes eoruz lauit: ut inextremo
mũdi lauacti purificatõe demos¬
traret futuram. pedes eĩ: nouissĩa
significant quidem ⁊ couiuũ p̃pꝑat:
uitulum scilicet saginatum. Iste
autem uitulus tener ẽ saginatus:
domini. qui pp̃ ealutem c̾clẽtiũ ad
arborẽ crucisixo ẽ ĩolatus. hẽ
uitulus dominicorporis: quii
uituli apposuit. Lac quippe prele¬
gis habuisse figuram: apło uos
dedi: non escam. Nond̾ eĩ pot̾a¬
tis: S nec adhuc qui daem potes¬
tis. Tradid̾at eĩ illis legis ma̾da¬
tum: qi lac de ubibꝰ duarũ tabu¬
larum expressum: hoc ẽ testamentuz
fidei. Nec dumẽĩ pot̾ant pp̃ infantiã
senso: euangelice doctrine soli dam
⁊ robrtamescam accipere. Dutyꝵ
antem uberrimũ ⁊ pinguissimũ eu¬
angeliorumẽ testimõium: qd̾ ue¬
luti oleum ficelib insignũ datur.
S proiide uitulum cum lacte et

Expanded text:
em meum; vidit, et gavisus est : tunc enim futurum aspexit mysterium sacramenti, unde et pedes eorum lavit, ut in extremo mundi, lavacri, purificationem demonstraret futuram; pedes enim novissima significant: siquidem et convivium praeparat, vitulum scilicet saginatum. Iste autem vitulus tener et saginatus, Domini qui propter salutem credentium ad arborem crucis est immolatus. Hic est vitulus dominici corporis, qui i carne vituli apposuit. Lac quippe priscae legis habuisse figuram Apostolus dedi, non escam . Nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis. Tradiderat enim illis legis mandatum, quasi lac de uberibus duarum tabularum expressum: hoc est, testamentum fidei. Necdum enim poterant propter infantiam sensus sui Evangelicae doctrinae solidam et robustam escam accipere. Butyrum autem uberrimum et pinguissimum Evangeliorum est testimonium, quod veluti oleum fidelibus in signum datur. Sed proinde vitulum cum lacte et
Abbreviated transcription (Latin):
euangeliu uideis p̾dicatum. uñ
et in mõte dnĩs cum fuiss trãsfi¬
guratus: hii duo moyses ⁊ helias
cum eo ab apłis uisi sunt. Qͦo u̾o
abraham tres uidẽs unu̾adorauit
dominũ .s. saluatorem ostendẽs. cꝰ
⁊̃ aduẽtu ẽ prestolatq. uixta qd̾¬

Expanded text:
Evangelium Judaeis praedicaturus. Unde et in monte, dum Dominus fuisset transfiguratus, hi duo, Moyses et Elias, cum eo ab apostolis visi sunt. Quod vero Abraham tres vidit, et unum adoravit, Dominum scilicet Salvatorem ostendens, cujus jam adventum est praestolatus; juxta q
Abbreviated transcription (Latin):
ex intemꝑancie passione. S huie
tantum nouissime humane᷑ potest
medicina succuirere: illis uero so¬
infiturin et non peccare. ne ꝑuigo¬
rem sauitis: illiciti sordicentur cu¬
piditatum et luxune desiderus. Un
ricia que mentem p̃met nͨ sẽtit᷑. uti¬
lit̾ mutatur in carne. ut seutiat᷑
atq intlłeta emendetur. Nainciciꝰ
uulũ eͣ canus senciuntur q̃ aĩe. Ido¬
q per caruis flagellumerrantes
ciciꝯ corrigantur. Hoc quippe in¬
dicant in pauli oculis squame in¬
fidelitatis. que dum uucate sunt
ꝓ inc̃patione inccuł carnis. con¬
festim resoluta est diuicia mẽ¬
tis. Est ꝑuicioa sanitas q̃ ad in¬
obedientiam hominem ducit: ẽ t sa¬
lubris infurinitas. q̃ ꝑ diuinam cor¬
reptionem mente adiicia fran¬

Expanded text:
ex intemperantiae passione; sed huic tantum 265 novissimae humana potest medicina succurrere, illis vero soinfirmari, et non peccare, ne per vigorem salutis illicitis sordidentur cupiditatum, et luxuriae desideriis. 6. Duritia, quae mentem premit, nec sentitur, utiliter mutatur in carne, ut sentiatur atque intellecta emendetur. Nam citius vulnera carnis sentiuntur quam animae; ideoque per carnis flagella errantes citius corriguntur. Hoc quippe indicant in Pauli oculis squamae infidelitatis, quae dum mutatae sunt per increpationem in oculis carnis, confestim resoluta est duritia mentis . 7. Est perniciosa sanitas, quae ad inobedientiam hominem ducit. Est et salubris infirmitas, quae per divinam correptionem mentem a duritia fran
Abbreviated transcription (Latin):
lecc̾es inx eccliis: de scripturisi
scis. Cõstat añt eadem sacra scriptã.
ex uer̾ilege ⁊ noua. uetus lex illa
ẽ que dataẽ primũ iudeis ꝑ moy¬
sen ⁊ ꝓph̾as: que dicit᷑ uetꝰ testam̃¬
tum. Testamentũ autem dicitur:

Expanded text:
Christi Ecclesiis de Scripturis sanctis. Constat autem eadem sacra Scriptura ex veteri lege et nova. Vetus lex illa est quae data est primum Judaeis per Moysen et prophetas, quae dicitur Vetus Testamentum. Testamentum autem dic
Abbreviated transcription (Latin):
malamiratus. Reges qñ boni
sunt. inmeriᷤ ẽẽ dei. qñ uero mali:
sceleris eẽ ppłi. secundum meritũ¬
enim plebinur disponitur uita rͤ¬
torum. testante iob. qui regnare
ce enim deo talem rectorem ppłi
suscipiunt: qualem ꝓ poco merẽ¬
tur. Nonnũ ꝙͣ ꝓ malicia plebis:
⁊ reges mutantur. ⁊ qui añ uite¬
bantur ẽẽ boni: accepto regno fi¬
unt iniqui

Expanded text:
malam irato. 11. Reges quando boni malam irato. 11. Reges quando boni sunt, muneris est Dei, quando vero mali, sceleris est populi. Secundum enim meritum plebium disponitur vita rectorum, testante Job: Qui regnare  . Irascente enim Deo, talem rectorem populi suscipiunt, qualem pro peccato merentur. Nonnunquam pro malitia plebium etiam reges mutantur, et qui ante videbantur esse boni, accepto regno fiunt iniqui
Abbreviated transcription (Latin):
uorantur.qui tam semetipos q̃m
subiectos bene regendo moclifica¬
renouerunt. Quidam ip̃o no¬
men regiminis: ad ĩmanitatemi
tuan suertunt crudelitatis. Dũ¬
q ad culien potestatis uenerĩt.
in apostasiam confestimlabunt᷑.
tantoq se tumore cordis excollũt.
ut cunctos sb̾ditos insui comꝑatõe
despiciant: eqq quib preeẽ cõtig̃
ñ agngrant. Quib ꝯgrue ꝑeccle¬
si asten dicitur. ducẽnte cõstitui. no¬
li extolli. Dummũ clireges subli¬
miores se cet̾is sentiant. inortales
tam en se eẽ agngrant. nec regni
gliam qua in seculo sb̾limantur
aspiciant:s opꝰ quos secũ ad infe¬
ros deportentur inteirdant. Sier¬
go carebunt huius temporis głiã.
ꝓpham de quibdam potestatibus
dicit. ip̃i regnauerunt. s ñ ex me.
rato. unde in feriꝯ per eundem ꝓph¬
et am dicit. Dabo inquit tͥ regez
infurore meo. quo manifestiꝯ elu¬
eter bonam malamq potestatez
adeo ordinari. s bonam propicio:

Expanded text:
vocantur, qui tam semetipsos, quam vocantur, qui tam semetipsos, quam subjectos, bene regendo modificare noverunt. 8. Quidam ipsum nomen regiminis ad immanitatem transvertunt crudelitatis; dumque ad culmen potestatis venerint, in apostasiam confestim labuntur, tantoque se tumore cordis extollunt, ut cunctos sdespiciant, eosque quibus praeesse contigit, non agnoscant. Quibus congrue per Ecclesiasten dicitur: Ducem te constitui, noli extolli. Dum miores se caeteris sentiunt, mortales tamen se esse agnoscant; nec regni gloriam qua in saeculo sublimantur aspiciant, sed opus quod secum ad inferos deportent intendant. 340 Si ergo carebunt hujus temporis gloria, prophetam de quibusdam potestatibus dicit: Ipsi regnaverunt, sed non ex me ? rato. Unde et inferius per eumdem prophetam addidit: Dabo, inquit, tibi regem in furore meo . Quo manifestius elucet bonam malamque potestatem a Deo ordinari; sed bonam propitio,
Abbreviated transcription (Latin):
tione seculan deuĩctus: Non sta¬
timutileẽ omniᷤ potestatis insig¬
ne:s tunc uere ẽ utile si benege¬
ratur. Tuncautem bene geritur.:
qũ subiectis prodest quib t̾re¬
ni honores preferuntur. Potes¬
tas bõã est: quiadeo dõante ẽ. ut
malum tuore coherreant: ñ ut
timere malum comittat. uich il
autem peius quã per potestatez
peccandi libertatem hab̾e: uichil¬
q infelicius maleagendi feli cit᷑
te. Qui intraseculum bene tẽpor¬
alit̾ imꝑat: sine fine in ppetuũ reg¬
nat. et degłia seculi huius ad et̾¬
uã transmeat głiam. qui uero pr¬
aue regnum excerrent. post uestẽ
fulgentem et lumina lapilloru:
nudiet miseri adinferna torquẽ¬
di descendunt. Reges arecte re¬
gendo uocati sunt. ideoq recte fa¬
ciento regis nomen tenetur: pec¬
cando auuttitur. Nam ⁊ iuros scq̃s
susq ꝓprios bene regant. ⁊ motͭ ᷤᷤ¬
his resistentes sibi roãbili disc̾tõe
comioant. Recte illi igitur reges

Expanded text:
tione saeculari devinctus? 5. Non statione saeculari devinctus? 5. Non statim utile est omne potestatis insigne, sed tunc vere est utile, si bene geratur. Tunc autem bene geritur, quando subjectis prodest, quibus terreno honore praefertur. Potestas bona est, quae a Deo donante est, ut malum timore coerceat, non ut temere malum committat. Nihil autem pejus quam per potestatem peccandi libertatem habere; nihilque infelicius male agendi facultate. 6. Qui intra saeculum bene temporaliter imperat, sine fine in perpetuum regnat; et de gloria saeculi hujus ad aeternam transmeat gloriam. Qui vero prave regnum exercent, post vestem fulgentem et lumina lapillorum, nudi et miseri ad inferna torquendi descendunt. 7. Reges a recte agendo vocati sunt, ideoque recte faciendo regis 339 nomen tenetur, peccando amittitur. Nam et viros sanctos susque proprios bene regant, et motus resistentes sibi rationabili discretione componant. Recte enim illi reges
Abbreviated transcription (Latin):
Ir uistus aut omni potestate
seculari exiitur:. aut si aliq̃
angitur. non sub illa curuatur ut
suꝑb tumeat: s eam ꝯͥ subicit:
ut humilior innotescat. ꝓObat᷑
autemhce aplico exemplo. qui da¬
tam sͥ potestatem etiamnec ad ħ
usus ẽ qd̾ decebat:s dumposit:
ute licita abiunt. seseq ut paru¬
ulum inmedio eorum quib preer¬
at ostendit.quuna d̾perendis ho¬
norib seculiut prosperitat̾ibus
mundi instanti desudat᷑ labore:⁊
hic et infuturo uaciuis inuẽit᷑
a requietantoq sairinis pecrato¬
rum grauat᷑. quanto a bonis opo
sublimaturtanto grauiꝯ curar̃
ponderib adͦ grauatur. eisq ma¬
gis mente et crgitatione subici¬
tur: quib sublimitatis gradu
pponitur. Namit qui dam patrũ
ait. omne qd̾ suꝑenumet: plus me¬
rorib affictur quam honoribus
gandet. Quanto quis ciris mũ¬
di maioribꝰ occupatur: tanto suci¬
liorib uicus premitur. Si eium
uix ualet peccata animꝯ deuitre
quietus. quanto magis eccupa¬

Expanded text:
ir justus aut omni potestate saeculari exuitur, aut si aliqua cingitur, non sub illa curvatur, ut superbus tumeat, sed eam sibi subjicit, ut humilior innotescat. Probatur autem hoc apostolico exemplo, qui data sibi potestate, etiam nec ad hoc usus est quod decebat, sed, dum posset uti, licita abnuit, seseque ut parvulum in medio eorum quibus praeerat ostendit . 2. Qui in appetendis honoribus saeculi aut prosperitatibus mundi instanti desudat labore, et hic et in futuro vacuus invenitur 338 a requie; tantoque sarcinis peccatorum gravatur, quanto a bonis opersublimatur, tanto gravius curarum ponderibus aggravatur; eisque magis mente et cogitatione subjicitur, quibus sublimitatis gradu praeponitur. Nam, ut quidam Patrum ait: Omne quod supereminet plus moeroribus afficitur quam honoribus gaudet. 4. Quanto quisque curis mundi majoribus occupatur, tanto facilius vitiis premitur. Si enim vix valet peccata animus devitare quietus, quanto minus occupa
Abbreviated transcription (Latin):
ordo et leuicicus it̾ ostendit ppło
dei: magist̾ium sacerlotale mõst¬
ratur. Ip̃i eium ⁊ decent ppłm exire
de egypto .i. de errorib mundi: et
seculi temptatc̃es. Qd̾ uero sacer¬
docalis et leuiticus ordo assistit arche tes¬
camenti. inqua lex portatur: in ar¬
iinent ppłm¬

Expanded text:
ordo et Leviticus iter ostendit populo ordo et Leviticus iter ostendit populo Dei, magisterium sacerdotale monstratur. Ipsi enim et docent populum exire de Aegypto, id est, de erroribus mundi, et saeculi tentationes. Quod vero sacerdotalis et Leviticus ordo assistit arcae testamenti, in qua lex portaturminent p
Abbreviated transcription (Latin):
sicut illa ciuitate fir̃t edidit:
pactum cum testamentis dñi fec̃i
signum posuit. Extra hanc siquis
inuentus fuerit: riunam seculiatq
ucendium minidi nulla rõe uitabit.
Opulus cum archatestĩtran
sacerelotes ec leuitas declucit᷑ turbi.
sicq stante a qua flumiuis iucum¬
ulum. ppłs iter ucedit innoxiũ: ħ
omnia implentur ineccłie ppłis in¬
istica oꝑatõe. Dum ẽĩ quis ad bap¬
ti smi uenerit fontem. et consistẽte
sac̾elotali et leuitico ordine uucia¬
tus fuerit misticise sacram̃tis: cẽ
sacerilotum itustus per baptisinũ
qĩ per iordame siuenta ingreditur.
et terram celestis repromissiouis
adipiscitur. Quod uero pars. ⁊ qͣꝵ
ammie que retro resilit perseue¬
rat indulcedine. Pars uero in ama
ura baptizatorum uarietatem de¬
signat. qr omes qui baptizantur
partun quidam ex ip̃is acceptam
gr̃e celestis dulcedue custodiũt:
partinu̾o in poc̾orum amaritudĩẽ
conu̾tiutur. Qd̾ uero sacerdotał

Expanded text:
sicut illa civitatem firmiter credisicut illa civitatem firmiter credipactum cum testamentis Domini fecit; um sanguinis, posuit. Extra hanc si quis inventus fuerit, ruinam saeculi atque incendium mundi nulla ratione vitabit. Populus cum arca testamenti sacerdotes et Levitas deducitur turba; sicque stante aqua fluminis in cumulum Dei, populus iter incedit innoxium? Haec omnia implentur in Ecclesiae populis mystica operatione. Dum enim quis ad baptismi venerit fontem, et consistente sacerdotali et Levitico ordine initiatus fuerit mysticis sacramentis, tunc sacerdotum ministeriis per baptismum, quasi per Jordanis fluenta ingreditur, et terram coelestis repromissionis adipiscitur. 3. Quod vero pars aquarum fluminis retro resilivit perseverans in dulcedine, pars vero in amarura baptizatorum varietatem designat, quia omnes qui baptizantur, partim quidem ex ipsis acceptam gratiae coelestis dulcedinem custodiunt, partim vero in peccatorum amaritudinem convertuntur. 4. Quod vero sacerd
Abbreviated transcription (Latin):
ortiuis ẽ: surge
Let transi iordan¬
em.tu ⁊ om̃is ppłs: interraz
quam ego dabo filiis isrł. re¬
functusẽ ergo moyses: defũc¬
intrelucit ppłs intr̾a: de qua dicit
terram .ii.
os ad iherico urbem: qui socipi¬
untur ameretrice raab. Ihe ille dux
ppłi: in semetip̃o dimiħm xp̃m et
uocabło ostendit et fco. Iherico autẽ
ciuitas: mundꝯ iste est. ad quem.
hominum. duo testamenta dixex̃.
Nam in eo ut credentiũ fidem aut
rebellium perfidiam pleniꝯ compi¬
obaret: añ aduentu iudicii sui qͣi
exploratores duos legem ⁊ euãge¬
lium destinauit. Raabu̾o tipum te¬
net ecc̃e: que de extraneis atq alie¬
nis gentib congreguta ẽ. que aña
uniens indesideriis carmo. fornca¬
batur in ydolis. De talib ait dñs:
ꝙ p̃cedent uos in regno celorum. ħ
igitur testamenta domini sꝯcepit¬
sola. et eadem fidelit̾ consecuat: ami¬
cis omnino non tradidit ip̃a. pociꝯ
penclitan optans dũmͦ illesa ac:
salna ẜuaret. Hec casutũ mundu

Expanded text:
est, surge et transi Jordanem tu et omnis populus in terram quam ego dabo filiis Israel. Defunctus est ergo Moyses, defuncintroducit populum in terram, de qua dicit terram . ad Jericho urbem, qui suscipiuntur a meretrice Rahab. Jesus iste dux populi in semetipso Dominum Christum et vocabulo ostendit et facto. Jericho autem civitas mundus est, ad quem Dhominum duo testamenta direxit. Nam in eo ut credentium fidem, aut rebellium pervicaciam plenius comprobaret ante adventum judicii sui, quasi exploratores duos legem et Evangelium destinavit. Rahab vero typum tenet Ecclesiae, quae de extraneis atque alienis gentibus congregata est, quae antea in desideriis carnis fornicabatur in idolis. De talibus ait Dominus: Quod praecedunt vos in regno coelorum . Haec igitur testamenta Domini sola suscipit, et eadem fideliter conservat. Amicos omnino non tradit, ipsa potius periclitari optans, dummodo illaesa ac salva servaret. Haec casurum mundum
Abbreviated transcription (Latin):
sac̾clotes sue magio utilitatis am¬
sa quam gregis preesse desiderant. n
ut prosint presules fieri cupiunt:
S magis ut diuites fiant et hono¬
rentur suscipiunt enim sublunitr̃is
culmen non pro pastorali regum¬
ne: s pro soluis honoris ambit¬
one.atq obiecto ope dignitatis.
solamnominis appetunt digni¬
tatem.Nummali sacerdotes do
ignorante non fiant tamẽ igno¬
rantur adeo ip̃o per ꝓpħim testate.
princires extituntes nõ cognoui.
s hic uestire dei reꝓlirre ẽ. nam t̾s
oragouit

Expanded text:
sacerdotes, suae magis utilitatis causacerdotes, suae magis utilitatis causa quam gregis, praeesse desiderant: nec ut prosint, praesules fieri cupiunt: sed magis, ut divites fiant et honorentur. Suculmen, non pro pastorali regimine, sed pro solius honoris ambitione, atque abjecto opere dignitatis, solam nominis appetunt dignitatem. 6. Dum mali sacerdotes, Deo ignorante, non fiant, tamen ignorantur a Deo, ipso per Prophetam testante: Principes exstiterunt, sed non cognovi ; sed hoc nescire Dei reprobare est, nam Deus o
Abbreviated transcription (Latin):
Onlunt promonendi ad reg¬
imina eccłie: qui adhuc uici¬
ĩs subracent. Linc ẽ quod p̃ceptũ
ẽ tauit non edificare usibile tem¬
plum: quia sanguinuz uir belli freq̃.¬
tia eẽt. qua figura illi spiritalit̾ ad
sunt dediti. ne templum edificent.
hec ẽ ecliam docere presumant. Nõ
debet honoris ducatum suscipe. qui
citur ut sublitoru culpas corngat:
et ip̃e uiciiserinat. Qui regimen
sacerlecii contendit appet̾e: an te ĩ se
discussiat si uita honori sit congru¬
a. quod sibi nõ discrepat. humulit᷑
ad id qd̾ uocatur accedat. iratum
quippe culpe gemiat: si quisq cũ
culpa ad sacerdotale culmen aspir¬
at. Heume mserum in explicabilibꝰ
nodis adstrictum. si eiuim susceptu
e deti̾or sit culpa sus ceptum greme
relinqre: ampliꝯ reforiuido. undiq:
miser metuo: et in tanto rei discͥmĩe
to prius quam caderet maioris er¬
at uirtutis. p̃ceclentium namq mͣg¬
nitudo uirtutumr reccit ad cumul¬
uni sequentium delictorum. Pliq

Expanded text:
ad regimen Ecclesiae, qui adhuc vitiis subjacent. Hinc est quod praeceptum est David non aedificare visibile templum, quia sanguinum vir belli frequentia esset. Qua figura illi spiritualiter admrruptioni sunt dediti, ne templum aedificent, hoc est, Ecclesiam docere praesumant. 2. Non debet honoris ducatum suscipere, qui c tantum praeficitur, ut subditorum culpas corrigat, et ipse vitiis serviat. 3. Qui regimen sacerdotii contendit appetere, ante se discutiat si vita honori sit congrua; quod si non discrepat, humiliter ad id quod vocatur accedat. Reatum quippe culpae geminat, si quisque cum culpa ad sacerdotale culmen aspirat. Heu! me miserum inexplicabilibus nodis astrictum; si enim susceptum deseram, ne deterior sit culpa susceptum gregem relinquere, amplius reformido: undique miser metuo, et in tanto rei discrimineto, priusquam caderet, majoris erat virtutis. Praecedentium namque magnitudo virtutum crescit ad cumulum sequentium de
Abbreviated transcription (Latin):
boru:s eorum cupiditatẽ cauẽ¬
dam. Nam sepe acrura cius p̃para¬
ta: siñ cure gule concupiscentia de¬
gustantur. ⁊ sepe adiecta et uilia:
eͣdi cupiditate suniunt᷑. Sioq fit
ut ñ sit inculpaciborum qͣlitas.
s illud reputetur nuicuui. qd aĩ
desiderio degustatur. Quatuor sũt
gen̾a distinctionũ ingule appetitu.
idest quando. quantũ.et quom̾o ap¬
petatur. quideadremip̃am ꝑtinet q̃
appetitur. qũͣ si ante legittunũ tp̃c
quid appetatur. quantũ uero:id in¬
meclerationem reffect᷑ quomorad
inpacientiam festinationis adscrib.
Nullus honumi tam infortumus
eractor qͣmuent̾: qui coticliana
refectionẽ cotidiana famis exacti¬
ꝯi interdum naciscimur int̾clũ tũ
cumeis non morimur. Cumisto
autem et nascimi᷑: cumisto et mori¬
mur. Płmq uoluptas uescẽli
ita sub obtentu necessitatis subre¬
pit. ut lum putat᷑ fuire necessita¬
tr. uoluptatis desiderio ẜuatur. nͨ

Expanded text:
borum, sed eorum cupiditatem cavenborum, sed eorum cupiditatem cavendam. Nam saepe accuratius praeparata sine gulae concupiscentia degustantur, et saepe abjecta et vilia edendi cupiditate sumuntur. Sicque fit ut non sit in culpa ciborum qualitas, sed illud reputetur in vitium, quod cum desiderio degustatur. 13. Quatuor sunt genera distinctionum in gulae appetitu, id est: quid, quando, quantum, et quomodo appetatur. Quid ad rem ipsam pertinet quae appetitur. Quando, si ante legitimum tempus quid appetatur. Quantum vero ad immoderationem refertur. Quomodo ad impatientiam festinationis ascribitur. 14. Nullus homini tam importunus exactor est quam venter, qui quotidianam refectionem quotidiana famis exactitsi interdum nascimur, interdum tamen cum eis non morimur; cum isto autem et nascimur, cum isto et morimur. 15. Plerumque voluptas vescendi ita sub obtentu necessitatis subrepit, ut dum putatur serviri necessitati, voluptatis desiderio serviatur; nec
Abbreviated transcription (Latin):
deriorum carnalium ignis abstiu¬
entium mentes inflammet: usq a
ad ꝯsensum tamen cõcupiscẽcie. uel
operis non exuret. Cuius habũda¬
cia ẽ epularium: ardentis diuitis ĩ
cendat suppliciũ. cuus tanta ĩ ĩ fer¬
no inter ignes erat ĩopia: qͣnta l
epularũ fuerat copia. In hoc ẽĩ copi¬
a seculo esiuire et si tire noluit. ꝓpt̾¬
ea illue int flaminas si ciẽs: stillam
uehement arguantur commnessa¬
bent̃ ambiunt. Dicit eĩ ꝑ ysaiam.
tinentia resecantiurita omnes a¬
nime uirtutes: eclacitatis uicio
destruuntur. Inde ẽ qd̾ et princepe
coquorum muros ihrlin subu̾tit.
qr et uenter cui seruitura coquis:
uirtutes anĩme destruit. Neq eĩ
pose quãmpiam uͥtutũ ꝑfectionẽ
adting̾e. nͥ prins uentris edomine
cris restrinxerit. nec quisꝙͣ facile
lere: insi ꝑ abstinentiam gule. Tũc
euim ostes qui extra nos sunt anb
frustra foris agit belluz qui intus
habet periculu. Non qualitatẽ ci¬

Expanded text:
deriorum carnalium ignis abstinderiorum carnalium ignis abstinentium mentes inflammat, usque ad consensum tamen concupiscentiae vel operis non exurit. 8. Cui abundantia est epularutendat supplicium, cujus tanta in inferno inter ignes erat inopia, quanta hic epularum erat copia . In hoc enim saeculo esurire et sitire noluit, propterea illuc inter flammas sitiens stillam ehementer arguantur comessabenter ambiunt; dicit enim per Isaiaupiditates abstinentia resecantur, ita omnes animae virtutes edacitatis vitio destruuntur. Inde est quod et princeps coquorum muros Jerusalem subvertit, quia et venter, cui servitur a coquis, virtutes animae destruit. Neque enim posse quempiam virtutum perfectionem attingere, nisi prius ventris edomueritris restrinxerit. Nec quisquam facillere, nisi per abstinentiam gulae. Tunc enim hostes qui extra nos sunt a nonguuntur. Nam frustra foris agit bellum, qui intus habet periculum. 12. Non qualitatem ci
Abbreviated transcription (Latin):
et esce. que sunt destruẽda tã testũ¬
te apło ac dicẽte. d̾s aũt et hũc et h
destruet: Pxima ẽ uentr libido. si¬
cut loco: sic uicio. uͥ eĩ uentͥs curai
et eorum que cͥca uentrem sunt
prima. In ordine uamq mẽbroꝵ
genitalia neutri iunguntidũqi
unũ ex hus inmoderate reficitur:
aliuit ad luxuriam excitat᷑. Non ad
Ut corpꝰ sustentet᷑ epulis ẽutẽdũ.
Nam ut philecophi disserũt cibos
inuẽtos ẽẽ ut contineãt auimã ñ
ut corrũpant. Qui nimiũ cibis u¬
tuntur. quantomag̃ uentrẽ pascũt.
tanto ampli ꝯ sensũ mentis obtũ¬
dunt. Naingreci dix̾unt ex grasso
uentre subtilẽ sensum gigninon
posse. Nam gule sa turitas uimia.
aciemmentis obtundit. ingeniũq
ebescere facit. libidinis ignes: ciborũ
fomentis crescunt. Corpꝰ aũt qd̃ ab¬
scinentia frangit: temptatio ñ exu¬
rit. Iñ et tres pueros abstinẽtes
flamma babilonii incendu ⁊ si te¬
tigit: ñ combussit. qr uimursi etͣ desi¬

Expanded text:
quae sunt destruenda, testante Apostolo, ac dicente: Deus autem et hunc, et hanc destruet ? 4. Proxima est ventri libido, sicut loco, ita vitio. Ubi enim ventris cura, ibi et eorum quae circa ventrem sunt proxima. In ordine namque membrorum genitalia ventri junguntur. Dumque unum ex his immoderate reficitur, aliud ad luxuriam excitatur. 5. Non ad ut corpus sustentetur, epulis est utendum. Nam, ut philosophi disserunt, cibos inventos esse ut contineant animam, non ut corrumpant. 6. Qui nimium cibis utuntur, quanto magis ventrem pascunt, 252 tanto amplius sensum mentis obtundunt. Nam Graeci dixerunt ex crasso ventre subtilem sensum gigni non posse. Nam gulae saturitas nimia aciem mentis obtundit, ingeniumque evanescere facit. 7. Libidinis ignes ciborum fomentis increscunt; corpus autem quod abstinentia frangit, tentatio non exurit. Unde et tres pueros abstinentes flamma Babylonii incendii, etsi tetigit, non combussit, quia nimirum etsi desi