comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cum cupis indicemus tibi quid in sensibilis atq intellegibi
naturȩ discernenti a ꝓficemus : sed non arbitror occultum
tibi eẽ si falsis opimonib: tanto quisq: inseritur̃ magir quaon¬
to magis in eis familiariusqi uolutatur: multo id facilius
in reb: ueris animo accidere : ita tamen paulatim ut per
a atem ꝓficimus quippe cum plurimũ interpuerum
&iuuenem dist& : Nemo apueritia quotidie int̃rogatus
se aliquando iuuenem dic& : quod polo inecõ pastem acci¬
pias: ut nor in his reb: quasi ad quaond&c mentis iuuentu¬
tem firmioris intellegentiae robore ꝑuenisse existi¬
mes: puerienim suimi sed ut dicias sol&. forsitron
belli & non male: Noom plerũ ꝙ ꝑ turbatos & sensibiliũ
plagarũ curis refestos illa tibi notissima ratiunculoo
in respirationẽ leuat mentem atq: intellegentiã oculis
& hoc uulgaricospectu eẽ meliorem: Quoditao nonerr& ni¬

Expanded text:
cum cupis, indicemus tibi, quid in sensibilis atque intellegibilis cum cupis, indicemus tibi, quid in sensibilis atque intellegibilis naturae discernentia profecerimus. sed non arbitror occultum tibi esse, si falsis opinionibus tanto quisque inseritur magis, quanto magis in eis familiariusque uolutatur, multo id facilius in rebus ueris animo accidere. ita tamen paulatim ut per aetatem proficimus. quippe cum plurimum inter puerum et iuuenem distet, nemo a pueritia cotidie interrogatus se aliquando iuuenem dicet. Quod nolo in eam partem accipias, ut nos in his rebus quasi ad quandam mentis iuuentutem firmioris intellegentiae robore peruenisse existimes. pueri enim sumus, sed, ut dici adsolet, forsitan belli; et non male. nam plerumque perturbatos et sensibilium plagarum curis refertos illa tibi notissima ratiuncula in respirationem leuat, mentem atque intellegentiam oculis et hoc uulgari aspectu esse meliorem. quod ita non esset, ni
Abbreviated transcription (Latin):
&icc̃ cupimf tibi dico: nonenim hoc cuilib& dicerem tib in¬
quem dico cuius itinerex in superncobene noui: tune cum
expestus sȩpe sis quec̃ dulce uiuat. cum amori corporeo
animus moritur. Nego bis tandem totam hominis uitã
posse intrepida᷑ fieri utrite sapiens nomin&ur : authano
affectionem quac ratio nititur. tibi accidisse um quam:
nisi cum in in timirtiur agerss asserere audebis : quaecũ
itec sins restare unum uides ut tu quoq: in commune
consules quouiuam simul: Quideni cum matre agendũ
sit quam ceste fracter uicto nondeserit : tumulto milius
calles quac̃ ego: alia scribere n&e abista cogitatione auer¬
terem nolui NBBRIDIO AUEUS TINUS
irum ammodum eat. quam mihi prȩ¬
ter spem euenerit : quod cum requiro quib: episto¬
listuir mihi respondendum remanserit uncem tantum
inueni quaeme adhuc debitorem tener& : qua p& surtan¬
to nostro otio qucentũ eẽ arbitraris tecum aut nobis¬

Expanded text:
etiam cupimus? Tibi dico, non enim hoc cuilibetiam cupimus? Tibi dico, non enim hoc cuilibquam, dico, cuius itinera in superna bene noui, tune, cum expertus saepe sis, quam dulce uiuat, cum amori corporeo animus moritur, negabis tandem totam hominis uitam posse intrepidam fieri, ut rite sapiens nominetur? aut hanc affectionem, quam ratio nititur tibi accidisse umquam, nisi cum in intimis tuis ageris, asserere audebis? quae cum ita sint, restare unum uides, ut tu quoque in commune consulas, quo uiuamus simul. quid enim cum matre agendum + sit, quam certe frater Victor non deserit, tu multo melius calles quam ego. alia scribere, ne te ab ista cogitatione auerterem, nolui. XI. NEBRIDIO AUGUSTINUS. Mirum admodum est, quam mihi praeter spem euenerit, quod, cum requiro, quibus epistulis tuis mihi respondendum remanserit, unam tantum inueni, quae me adhuc debitorem teneret, qua petis, ut tanto nostro otio, quantum esse arbitraris tecum aut nobis
Abbreviated transcription (Latin):
faciant. De ficare enim utrisq ĩntio licebat: aut sihor fil¬
sumest: egosum omniũ nedicam stultissimi cefre ignauir¬
sunt: cuinis ꝓueniat qued ec secura cessatio sincerũ ilud
bonum gustcere atq amare nom possum magna sdeces si¬
ne atumultu rerum labentiũ mihi crede opus es ut
nonduritiai nom audacia noncupiditate in anis gloriue:
pon supstitiora credulitate fiat in homine: nihiltimere:
Hinc enimfit illud &icom solidum gecudiũ nullis ominino
la&ditiis ulloc ex pasticuloc conferendum : Quĩdsi in natu¬
rec humee nẽc talis uitec non cadit: curali quaendo euenit
istec securitees.: Cur tanto euenit crebriur quanto quisq
inmentis penarelib: ad oratdm̃ : Cur in actu &iaꝰ humano
plerumq: istac treonquillitar man& si exillo adito ad a¬
gendum quisq: ꝓcedat : Cur interdũ & cumloqui mur
mostem non formidcomur : Cum autem non loquimur

Expanded text:
faciant; deificari enim utrisque in otio licebat. aut si hoc falfaciant; deificari enim utrisque in otio licebat. aut si hoc falsum est, ego sum omnium ne dicam stultissimus, certe ignauissimus, cui nisi proueniat quaedam secura cessatio, sincerum illud bonum gustare atque amare non possum. magna secessione a tumultu rerum labentium, mihi crede, opus est, ut non duritia, non audacia, non cupiditate inanis gloriae, non superstitiosa credulitate fiat in homine nihil timere. hinc enim fit illud etiam solidum gaudium nullis omnino laetitiis ulla ex particula conferendum. Quram humanam talis vita non cadit, ur aliquando evenit ista securitas? cur tanto evenit crebrius, quanto quisque in mentis penetralibus adorat Deum? cur in actu etiam humano plerumque ista tranquillitas manet, si ex illo adyto ad agendum quisque procedat? cur interdum et cum loquimur, mortem non formidamus, cum autem non loquimur,
Abbreviated transcription (Latin):
negotium sȩpe suscipere : Non sit adoptatũ atiũ ꝑuenisse:
Huc accedit in firmitas corporis: qua ego quoq: ut nosti
non ualeo quod uolo : nisi omnino desincm quic quam plus
uelle queomuccleo ꝓfectiones ergo quas qui &cer & faci¬
les habere nequeas ꝑ totam cogitare uitec̃ Nonesthominis
de illac uncc ultima quae mors uocatur cogitentis: de quec
uel solec intellegis ueru᷑ eẽ cogitaendũ: Dedit quidem dr̃
paucis quib dam quos ecclesiarum gubernatores esse
uoluit . ut &illam non solum ex pectcrent fortiter sed
a lacriter &icm desidercrent : & hccrũ obeundocrum
labores si neullo angore susciperent : sed neq his quiad
hnuius modi amministrationes temporcclis honoris amo¬
re raptanter: Neq rursum his quicum si nt priuati ne¬
gotio sam uitem app&unt: hoc tantum bonum concedi
arbitror utinter strepitus in qui& osq: conuentus atque
discursus cum moste familiaritatem qucem quȩ rimus

Expanded text:
negotium saepe suscipere non sit ad optatum otium peruenisse. negotium saepe suscipere non sit ad optatum otium peruenisse. - huc accedit infirmitas corporis, qua ego quoque, ut nosti, non ualeo, quod uolo, nisi omnino desinam quicquam plus uelle, quam non ualeo. Profectiones ergo, quas quietas et faciles habere nequeas, per totam cogitare uitam non est hominis de illa una ultima, quae mors uocatur, cogitantis, de qua uel sola intellegis uere esse cogitandum. dedit quidem deus paucis quibusdam, quos ecclesiarum gubernatores esse uoluit, ut et illam non solum expectarent fortiter, sed alacriter etiam desiderarent et harum obeundarum labores sine ullo angore susciperent; sed neque his, qui ad huius modi administrationes temporalis honoris amore raptantur, neque rursum his, qui cum sunt priuati, negotiosam uitam appetunt, hoc tantum bonum concedi arbitror, ut inter strepitus inquietosque conuentus atque discursus cum morte familiaritatem, quam quaerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
UM QUAMAEGUE QuiQUAM TUXEUM
inquisitionum me in cogitaendo tenuit aestuantem :¬
atq illud quod recentis simistuis lit teris legi ubi nonꝰ arguis
quod consulere neglegamus ut unc nobis uiuere liceat : mag¬
num crimen &nisi falsum esr& periculo sissimum: sed
cum ꝑ probilȩs ratio demonstrere uideatur. hic nos po¬
tius quam chasthagine uel &iam iñ rure & sententic
pos sedegere : quid tecum agam mi ne bridi prorsur incer¬
tussum: mit tatur ne adte ac commodrsimũ tibi uehiculũ
Ncom bas ternoc in noxie teuehi posse noster lucilianus
auctor est : At matrem cogito ut quae absentiam sani non fe¬
rebect in becilli multo minus eẽ latuncom : lienicom neip¬
se aduos: athic sunt qui nẽq uenire mecum que ant: &¬
quos deserere nesces putem : Tueni potes & apud tucẽ
mentem suauiter habitacre. hi uero utidem possint si¬
tagitur : eam necrebro &redeam : &nunc tecum nunc
Non enĩ breuis ÷ ui: sed tanta omnino cuius ꝑagendȩ

Expanded text:
umquam aeque quicquam tuarum inquisitionum me in cogitando tenuit aestuantem atque illud, quod recentissimis tuis litteris legi, ubi nos arguis, quod consulere neglegamus, ut una nobis uiuere liceat. magnum crimen et, nisi falsum esset, periculosissimum. sed cum perprobabilis ratio demonstrare uideatur hic nos potius quam Carthagini uel etiam in rure ex sententia posse degere, quid tecum agam, mi Nebridi, prorsus incertus sum. mittaturne ad te accommodissimum tibi uehiculum? nam basterna innoxie te uehi posse noster Lucinianus auctor est. at matrem cogito, ut quae absentiam sani non ferebat, inbecilli multo minus esse laturam. ueniamne ipse ad uos ? at hic sunt, qui neque uenire mecum queant et quos deserere nefas putem. tu enim potes et apud tuam mentem suauiter habitare; hi uero ut idem possint, satagitur. eamne crebro et redeam et nunc tecum, nunc non enim breuis est uia, sed tanta omnino, cuius peragendae
Abbreviated transcription (Latin):
debitorem meum conueniri ille hoc audito discedit : & nec
salutecretequerit : cui foste egenti salutem cõmodando
prestitercs: Habes esto cui eroges : daxp̃o ipse teconue¬
nit ultro ut recipias: & miraentem : quia aliquid ate accepit:
Nccm illis addextercmpositis: ultro ipsediu uit : lienite bene¬
dicti patrismei: Quouenite ꝑcipite regnũ quod uobis parco¬
tum est aborigine mundi: ꝓ qua re ẽsuriui & de distis mihi

Expanded text:
debitorem meum conveniri. Ille audito hoc, discedit, et nec salutare te quaerit: cui forte egenti salutem commodando praestiteras. Habes ergo cui eroges. Da Christo; ipse te convenit ultro, ut recipias, et mirantem quia aliquid a te accepit. Nam illis ad dexteram positis ultro ipse dicet: Venite, benedicti Patris mei. Quo? Venite, percipite regnum quod vobis paratum est a
Abbreviated transcription (Latin):
ille euur eddt: Neq hoc redditurur quod accipt fonerar ic
uoluit plus ꝑmittit quec in dederis: Exerenuno auaritrtiã
e puta seneratorem ceste siesses obiur geererir abeccle¬
sia confutareris uerbo di ex ecrarentur te omner frrdrer
tui tam quem crudelem feneratorem delacrimis alienis ad¬
quirere cupientem esto fenerator: Nemote ꝓluba: paupe¬
riur dare qui quendo red diderit plang& : da idoneo quido¬
am hostcctur ut recipur quod ꝓmittit dado : & conuenidm̃ :¬

Expanded text:
ille qui reddat. Neque hoc redditurus quod accipit: fenerari se ille qui reddat. Neque hoc redditurus quod accipit: fenerari se voluit, plus promittit quam dederis. Exsere nunc avaritiam tuam, te puta feneratorem. Certe si esses, objurgareris ab Ecclesia, confutareris verbo Dei, exsecrarentur te omnes fratres tui, tanquam crudelem feneratorem, de lacrymis alienis acquirere cupientem. Esto fenerator, nemo te prohibet. Pauperi vis dare, qui quando reddiderit planget: da idoneo, qui etiam hortatur ut recipias quod promittit. CAPUT IV.
Abbreviated transcription (Latin):
times ne ꝑdas : uidequid sequitur : & habebis thesiurũ in
caelo Custodem tibi thesaurorũ tuorũ foste seruulum
aliquem posuisses : custos uiritui erit ds̃tuus: quidedit
int̃rec ipse seruat incaelo, fostissis non dubitarr& illex p̃o
commendure quod habebat : Mideo constristatus ÷ qr dictũ
estei : da pauperib: tamquam incordesuo dicens: sidiceres da
mihi ego tibi in caelo serucbo non dubiterem dared nõ meo
timeat erogare pauperib: : Nemo put& eũ accipere cuiꝰ
manũ uid&: ille accipit quiiussit ut darer: Neq hoc & nos¬
troꝰ corde authum ancc conectũdicimꝑ ipsum audiente
nonentõ & tibi secaritatem scribentem : e suriuiinquit
& d edistis mihi manducare: &cum enumeratis officuis ceo¬
rum respondissenc quando teuidimꝑ esurientem : Illa
rospondit :Cum uni &x minimis meis fecistirmibi fexcistis:
MMendieat pauꝑ sed aocipit diuer dasei qui consumat: Accipit

Expanded text:
times ne perdas? Vide quid sequitur: Et habebis thesaurum in times ne perdas? Vide quid sequitur: Et habebis thesaurum in coelo. Custodem tibi thesaurorum tuorum forte servulum aliquem posuisses: custos auri tui erit Deus tuus. Qui dedit in terra, ipse servat in coelo. Fortassis non dubitasset ille Christo commendare quod habebat, et ideo contristatus est, quia dictum est ei, Da pauperibus: tanquam in corde suo dicens, Si diceres, Da mihi, ego tibi in coelo servabo; non dubitarem dare Domino meo, timeat erogare pauperibus; nemo putet eum accipere cujus manum videt. Ille accipit qui jussit ut dares. Neque hoc ex nostro corde aut humana conjectura dicimus: ipsum audi et te monentem, et tibi securitatem scribentem. Esurivi, inquit, et dedistis mihi manducare. Et cum enumeratis officiis eorum respondissent, Quando te vidimus esurientem? ille respondit, Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis. Mendicat pauper, sed accipit dives: das ei qui consumat, accipit
Abbreviated transcription (Latin):
a&esnco ÷ : Quo uenire disponimt ante migremur: Audius¬
mi diuitem quendcom abono magistro querentem consi¬
hum adipiscendie uitae a&ernae : magnũ cr̃at qđ ama¬
bait &uileerct quod contemnere nolebat: Itacq ꝑuerso
corde audiens quem iam dixercet magisterumbonumi ma¬
iore amore uilitctis. posses sionem ꝑdidit caritatis: Nisi uitã
a&erncem consequi uell& consilium dehabenda uita a&ercc
non querer& : Quid esgo ÷ frir sutuerbaeius quem magistrũ
bonum i predixercet defideli doctrina sibi depramta res¬
puer& : magister illebonus : ante quacm doceat : Cumdo¬
cuerit malus ante quaõ docer& dictus est bonur: Non audi¬
uit quod uoluit : sed audiuit quod debuit: desiderans uene¬
poct sed tristis absces sit : Quid si ei diceretur ꝑde qđ ha¬
ber. qucondo tristis abscersit: qr dictum est bene seruco
qđ haber: Licorde inquid om̃a quachabes da pauperibꝰ: foste

Expanded text:
aeterna est. Quo venire disponimus, ante migremus. CAPUaeterna est. Quo venire disponimus, ante migremus. CAPUmus divitem quemdam a bono magistro quaerentem consilium adipiscendae vitae aeternae. Magnum erat quod amabat, et vile erat quod contemnere nolebat. Itaque perverso corde audiens quem jam dixerat magistrum bonum, majore amore vilitatis, possessionem perdidit charitatis. Nisi vitam aeternam consequi vellet, consilium de habenda vita aeterna non requireret. Quid ergo est, fratres, ut verba ejus quem magistrum bonum ipse dixerat, de fideli doctrina sibi deprompta respueret? Magister ille bonus est antequam doceat; cum docuerit, malus? Antequam doceret, dictus est bonus. Non audivit quod voluit, sed audivit quod debuit: desiderans venerat, sed tristis abscessit. Quid, si ei diceretur, Perde quod habes? quando tristis abscessit, quia dictum est, Bene serva quod habes. Vade, inquit, vende omnia quae habes, et da pauperibus. Forte
Abbreviated transcription (Latin):
luit res nostrar sibene in tellegatur & piecredatur. & deuo¬
te accipiatur Quod preceptum est nobis: Non nobis iursit ut ꝑ¬
deremus : sed locum ostendit ubi poneremus: Nemoenim pot&¬
est nisi cogiteore d&hesaurosuo : & quod com cordis itinere
diuitiar suar sequi: siergo in t̃ra obruuntur ima p&it cor:
si autem in caelo reseruantur sursum erit cor: si ergo uo¬
lunt facere xp̃iani qđ norunt se&ic̃ ꝓfiteri: Neq enim
hoc omnes qui audiunt nouerunt atq ut inã non frustra
nouerint qui nouer̃ : quiergo uult coesursum habere
ibi ponat quod amat : &int̃ rac positus carne. cum xp̃o
habit& corde : Ꝙsicut ecclesicem prȩcessit caput enus : sic
xp̃ianum precedit coreius : Quomodo membra iturar̃
quo p̃ces sit caput xpr. sic iterum resurgensitur ur est
quonunc p̃cerserit corhominis : Ecomus ergo hinc &
quec paste possum  sequ&ur totum nostrũ quo precesse¬
rit aliquid nostrũ : domus t̃rena ruinosco ÷: domus caelestis

Expanded text:
intelligatur, et pie credatur, et devote accipiatur quod praeceptum est nobis; non nobis praecepit ut perderemus, sed locum ostendit ubi poneremus. Nemo enim potest nisi cogitare de thesauro suo, et quodam cordis itinere divitias suas sequi. Si ergo in terra obruuntur, ima petit cor: si autem in coelo reservantur, sursum erit cor. Si ergo volunt facer Christiani quod norunt se etiam profiteri: neque enim hoc omnes qui audiunt noverunt; atque utinam non frustra noverint, qui noverunt: qui ergo vult cor sursum habere, ibi, ibi ponat quod amat; et in terra positus carne, cum Christo habitet corde: et sicut Ecclesiam praecessit caput ejus, sic christianum praecedat cor ejus. Quomodo membra itura sunt quo praecessit caput Christus, sic iterum resurgens iturus est quo nunc praecesserit cor hominis. Eamus ergo hinc, ex qua parte possumus: sequetur totum nostrum quo praecesserit aliquid nostrum. Domus terrena ruinosa est: domus coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
bo si enim dares libramꝰ argenti : & reciperes librã auri:
quccnio caperis gaudio÷ inspice &inter roga a uaritiã:
librã argento dedilibrã auri recipio quid simile argentũ
& aurum : magisergo quid simile terpa & caelũ : Raurũ
& argentũ hic eras relicturus : tu autem hic non ꝑ p&uo
mansurus & abud dabo & plur dabo & melius dabo & ae¬
ternum dabo: sic ergo compescatur a uaritia nostrec fp̃.
utalia quae sancta est in flammaur : Omnino quaeuos ꝓ¬
inb& nebene faciatir maleuor allo quitur: dominȩ mal
seruire uultir: non agnorcenter dnmꝰbonũ: & ali quan

Expanded text:
bo. Si enim dares libram argenti et reciperes libram auri, bo. Si enim dares libram argenti et reciperes libram auri, quanto capereris gaudio? Inspice, et interroga avaritiam: Libram argenti dedi, libram auri recipio. Quid simile argentum et aurum? Magis ergo, quid simile terra et coelum? Et aurum et argentum hic erat relicturus: tu autem hic non perpetuo mansurus. Et aliud dabo, et plus dabo, et melius dabo, ternum dabo. Sic ergo compescatur avaritia nostra, fratres, ut alia quae sancta est, inflammetur. Omnino quae vos prohibet ne bene faciatis, male vos alloquitur: dominae malae servire vultis, non agnoscentes Dom
Abbreviated transcription (Latin):
tis: &illeͥnnẽ quaendo teuidimus : Quid ÷ hoc conuenit debitor
&creditorer &cuscent : Non uult eor fidelis debitor falli. re¬
cipere dubitatis : accipi &ignoratir : & res pondit quem¬
ad modũ accepit : Cum uni exminimis meis fecistis mihi
fecistis: Non accepi ꝑme accepi ꝑ meos: qu illis datum est
ad me ꝑuenit securi estote non ꝑdidistis: minus idon eor
attende bectis in t̃recaidoneũ hab&ir incaelo ⁊ego inquit ac¬
cepi : Ego redd&: & quid accepi quid reddo  Esuriui inquid
caelum dabo: temporalico accepi a derna restituoc᷑: panem
accepi uitam dabo: immo &icom hoc dicamt : panem accepipa¬
nem dabo, potum accepi: potum dabo: hospiciũ accepi do¬
mum decbo : Aeger isitatursum salutem dabo : Incccicere ui¬
sussum : libestatem dabo: panis quem de distis consumtus est
nem : panis ille quide caelo descendit: Cũ panem dabit seipsũ
re & num mos accipere : sed pauciores dareplures accipe¬
re : Ego tibi in quit dr̃ omnic quae da disti in melius commuta¬

Expanded text:
i: Domine, quando te vidimus? Quid est hoc? Convenit debitor, et creditores excusant. Non vult eos fidelis debitor falli. Recipere dubitatis? Accepi, et ignoratis? Et respondet quemadmodum accepit: Cum uni ex minimis meis fecistis, mihi fecistis . Non accepi per me: accepi per meos. Quod illis datum est, ad me pervenit: securi estote, non perdidistis. Minus idoneos attendebatis in terra: idoneum habetis in coelo. Ego, inquit, accepi, ego reddam. 5. Quid coelum dabo: temporalia accepi, aeterna restituam: panem accepi, vitam dabo. Imo etiam hoc dicamus, Panem accepi, panem dabo: potum accepi, potum dabo: hospitium accepi, domum dabo: aeger visitatus sum, salutem dabo: in carcere visus sum, libertatem dabo. Panis quem dedistis pauperibus meisnem, panis ille qui de coelo descendit. Cum panem dabit, se ipsure, et nummos accipere: sed pauciores dare, plures accipere. Ego tibi, inquit Deus, omnia quae dedisti, in melius commuta
Abbreviated transcription (Latin):
testatem tollit : Quid tibi dicebat auaritia. serua tibi consule
in posterũ: uerbum non mutat᷑ homo mutat᷑ iam si pla¬
c& comparc consulentes: illa a uaritia est: ista iustitia :
uelle obtemperare interroga ubi serues: illa tibi
monstratura est munitũ locum muratũ cubiculum arã
ferreã : omnia muni : foste domesticus fur &icõ interi¬
ora ꝑrump& &cum pecuni&uȩ consulȩs uit &uȩtimebis:
forte dũ multũ seruas: qui uult cripere cogitat & oc¬
cidere: postremo aduersur fures. lic& quocumq mu

Expanded text:
testatem tollit. Quid tibi dicebat avaritia? Serva tibi, consule testatem tollit. Quid tibi dicebat avaritia? Serva tibi, consule in posterum. Verbum non mutatur, homo mutatur., Jam si placet, compara consulentes. Illa avaritia est, ista justitia. 8velle obtemperare: interroga ubi serves. Illa tibi monstratura est munitum locum, muratum cubiculum, arcam ferream. Omnia muni: forte domesticus fur etiam interiora perrumpet; et cum pecuniae tuae consulis, vitae tuae timebis. Forte dum multum servas, qui vult eripere, cogitat et occidere. Postremo adversus fures licet quocumque mu
Abbreviated transcription (Latin):
non iub&: ampliur audeo dicero contraria iu bebeent a¬
uaritia & luxuria ita ut ambabus obtemperare ñ por¬
ses: & dicebaet uncc serua tib : & consule in posterũ idice¬
bat alia eroga facbene cum animatucc: ꝓcedat dñstuus
eadem dicturus & contraria dicturur redemptostuus
si uolueris . domui eiur non est necerrccrius quiseruit
inuitus : Attende redemptorem tuũ : attende pr&¬
unituum uienitꝰ ut redimat ssanguinem fudit: carumte
habuit quem tam caro emerat a gnoscis qͥe merit
Attende unde redimat : taceo dec&eris suꝑbe intedominan¬
tib uitus : innumer abilib: enim malis dominis seruiebas has
duas dico iubentes contrarie in diuersa rapientes ãua¬
ritiam & luxuriam: eripete ab his ueni ad dm̃tuum si ser¬
uuseras iniquitatis esto seruus iustitiae : Lierbe quae
tibi dicebant & contraria iubebant. ipsa audis ad ñotuo
& non contraria iub&: uerba eorum non tollit sed po¬

Expanded text:
non jubet. Amplius audeo dicere. Contraria jubebant anon jubet. Amplius audeo dicere. Contraria jubebant avaritia et luxuria, ita ut ambabus obtemperare non posses: et dicebat una, Serva tibi, et consule in posterum: dicebat alia, Eroga, fac bene cum anima tua. Procedat Dominus tuus eadem dicturus, et contraria non dicturus Redemptor tuus. Si nolueris, domui ejus non est necessarius qui servit invitus. Attende Redemptorem tuum, attende pretium tuum. Venit ut redimat, sanguinem fudit. Charum te habuit, quem tam caro emerat. Agnoscis qui emerit, attende unde redimat. Taceo de caeteris superbe in te dominantibus vitiis: innumerabilibus enim malis dominis serviebas. Has duas dico jubentes contraria, in diversa rapientes, avaritiam et luxuriam. Eripe te ab his, veni ad Deum tuum. Si servus eras iniquitatis, esto servus justitiae. Verba quae tibi dicebant, et contraria jubebant, ipsa audis a Domino tuo, et non contraria jubet. Verba earum non tollit: sed po
Abbreviated transcription (Latin):
tia & luxuria a uaritico dic& seruã luxurioc dicq
erogec : sub duceb dominis diuersac iubentib: diuersa exi¬
gentib: quid facturus es̃ habent allocutionerrias amb&:
& queendo coeperis nolle obtemperare & in libestatẽ tuc̃o
ire quia iubere non possunt blandiuntur : & plus sunt ca¬
uendeo corum blandi mentec: quacmius sec: Quid dicit
a uaritioc seructibi serua filustuis: si egebis nemotibi
dabit: noli ad tempur uiuere consule tibi in futurũ : Contra
luxuric̃: uiue cum uiuir facbene cum animatuos: moritu
nus & quandonescir cui relicturus es ansit possersu¬
rus ignoras: Tudemis & sbtrahir gutturituo ille foste
cum mostuus fueris calicem supeste non ponit : Aut si
foste calicem ponit ipse in ebriabitur ad tenullo stilleo
discendit: fac ergobene cum animatuco quando potes
cum potes: Aiud iub ebcet auaritic :seruatibi consule
talium domincorum seruitus: Agnorce redemtorem tuũ
manu missoremtuum ille serui faciliore iub& contraria

Expanded text:
ia et luxuria. Avaritia dicit, Serva: luxuria dicit, Eroga. Sub duabus dominis diversa jubentibus, diversa exigentibus, quid facturus es? Habent allocutiones suas ambae. Et quando coeperis nolle obtemperare, et in libertatem tuam ire; quia jubere non possunt, blandiuntur. Et plus sunt cavenda earum blandimenta, quam jussa. Quid dicit avaritia? Serva tibi, serva filiis tuis. Si egebis, nemo tibi dabit. Noli ad tempus vivere: consule tibi in futurum. Contra luxuria: Vive cum vivis, fac bene cum anima tua. Moriturus es, et quandosnescis: cui relicturus es, an sit possessurus ignoras. Tu demis et subtrahis gutturi tuo: ille forte cum mortuus fueris, calicem super te non ponet; aut si forte calicem ponet, ipse inebriabitur, ad te nulla stilla descendet. Fac ergo bene cum anima tua, quando potes, cum potes. Aliud jubebat avaritia: Serva tibi, consule talium dominarum servitus. Agnosce Redemptorem tuum, Manumissorem tuum. Illi servi: faciliora jubet, contraria
Abbreviated transcription (Latin):
id non adnõ accipicmus nostrum esse contendunt. hic ꝓculdubio
contradicitur a postolo dicenti quidenim habes quod nonacce¬
pistis contradicitur & martericypriano dicenti in nullo glori¬
endum quando nostrum nihilsit: Cum haee & alia multa quȩ
ig& rep&ere dixerimur atq ostenderimus: & initium fidei
na & quae daenda essent : & quib: dandec essent dmꝰ non prȩsc¬
re potuisse: Ac ꝑ hoc predestinatos ab illo eẽ quos liberat & co
ronat : Respondendũ putant predestinationis definitionẽ utili¬
tate predicationis aduersam: eoquod hac audita nemo possit
correptionis stimulir excitari: haecdicentes nolunt hominib:

Expanded text:
id non a Domino accipiamus, nostrum esse contendunt. Hic procul dubio id non a Domino accipiamus, nostrum esse contendunt. Hic procul dubio contradicitur Apostolo dicenti, Quid enim habes quod non accepisti ? Contradicitur et martyri Cypriano dicenti, « In nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit » . Cum haec, et alia multa quae piget repetere, dixerimus; atque ostenderimus, et initium fidei, na et quae danda essent, et quibus danda essent Deum non praescire potuisse: ac per hoc praedestinatos ab illo eronat: respondendum putant, « praedestinationis definitionem utilitati praedicationis adversam, eo quod hac audita, nemo possit correptionis stimulis excitari. » Haec dicentes nolunt « hominibus
Abbreviated transcription (Latin):
non indno sed in seipso glori&ur: quodut aꝑtius :ones
tardiusculos explicemus remorationem mect̃ fercc̃tit quib
n gemo preuolcere donatum est : dicit apostolur iacobus: si quis
postrum indige copienticum postolẽt adoꝰ quidit oninbuerluo¬
salomonas: quo dhnis dat scpientiam ⁊ s decont entio le doonu
inlibro sacpientiae cuius auctoriteetem usisunt magni ae doctiui¬
iils quilonge antenos eloquia diuna tracterrunt: ibiergo leptur
cum sairem quianemno esse potest continens: ꝑusi dĩ dec. gipsam
st utdcalis taceccm scopientia & continentia: ad quiescunt eisti
ue enimꝰ pelagianisunt ut aduersus istom ꝑspiuam ueritate
dura &her&ica ꝑuersitate contendant: sed hec inquiunt utadõ
dentur nobis fider imp&rat : quȩ ncipit a nobis: quocm fidem &
incipere habere: & in eccmus qua cinfinem ꝑ maneo tam quã

Expanded text:
non in Domino, sed in se ipso glorietur. 43. Quod ut apertius propter non in Domino, sed in se ipso glorietur. 43. Quod ut apertius propter tardiusculos explicemus, remorationem meam ferant, quibus ingenio praevolare donatum est. Dicit apostolus Jacobus, Si quis vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibulomonis, Quoniam Dominus dat sapientiam . Et de continentia legitur in libro Sapientiae, cujus auctoritate usi sunt magni et docti viri, qui longe ante nos eloquia divina tractarunt: ibi ergo legitur, Cum scirem quia nemo esse potest continens, nisi Deus det; et hocest, ut de aliis taceam, sapientia et continentia. Acquiescunt et isti: neque enim Pelagiani sunt, ut adversus istam perspicuam veritatem dura et haeretica perversitate contendant. « Sed haec, » inquiunt, « ut a Deo dentur nobis, fides impetrat, quae incipit a nobis: » quam fidem et incipere habere, et in ea usque in finem permanere, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
destinationis nonm&uunt impediri : anforte non ipsadi¬
cunt predestinccta ergo nec dantur ado aut ea seda turum
esse nesciuit: quod si & dantur &ea daturum seee prescu
profecto prȩdestinauit: sicut ergo ipsi quoq hortantur ad
castitatem: caritatem pi&actem & c&era quaedĩdona esse
confitentur ea qua e abillo esse precognita sac ꝑ hoc prȩdesti¬
nata negecre non possunt: necdicunt exhortationes suas im¬
pediri predicatione precedestinationis dĩ : hoc ÷ predicatione
delirdonis eius futuris prescientia edĩ sicuideant. pec ads
dem uec ad ꝑseuerantiam impȩdiri ex hortationer suas si&
ipsa quoduerum est essedĩdona: ea quae prȩcognita : id est
addonandum predestinata esse dicantur sedimpediripo¬
tius atque sub uerti hac predestinationis. predicationeil¬
lum tantum modo penniciosissimum errorem quodiatas
graticcindĩ secundum merita nostre dari: Ut quĩ gloriatu

Expanded text:
edestinationis non metuunt impediri? An forte nec ipsa diedestinationis non metuunt impediri? An forte nec ipsa dicunt praedestinata? Ergo nec dantur a Deo, aut ea se daturum esse nescivit. Quod si et dantur, et ea se daturum esse praescivit; profecto praedestinavit. Sicut ergo ipsi quoque hortantur ad castitatem, charitatem, pietatem, et caetera quae Dei dona esse confitentur, eaque ab illo esse praecognita, ac per hoc praedestinata negare non possunt; nec dicunt exhortationes suas impediri praedicatione praedestinationis Dei, hoc est, praedicatione de his donis ejus futuris praescientiae Dei: sic videant nec ad fidem nec ad perseverantiam impediri exhortationes suas, si et ipsa, quod verum est, esse Dei dona, eaque praecognita, id est, ad donandum praedestinata esse dicantur; sed impediri potius atque subverti hac praedestinationis praedicatione illum tantummodo perniciosissimum errorem, quo dicitur, gratiam Dei secundum merita nostra dari; ut qui gloriatur,
Abbreviated transcription (Latin):
prȩdestinare : sicut autem ille quem castum futurum esse
prȩsciuit quamuis id incertum habeat agit ut castus sit ita
ille quem castum futurũ predestinauit: quamuis id incer¬
tum habeat. nonideo non agit ut castussit: quo dĩ dono
feaudit futurum eẽ quod querit : Immo &iam gaud& eius
taritees: uecin flatur tam quam id non acceperit : nonsolũ
ego prȩdicatione prȩdestinationis ab hocopere uonim¬
hocdeciritate deꝑseuerantia: & neꝑ gam persingula H
de omni oboedientia quaobo editur do ueracissi me dici pots
sedhi qui solum initium fidei &usq infinem ꝑseuercentiam
sic in nostra constituunti potes tate utdĩ donoc esse nom putent
ueq ad haec habenda atq r&inenda dm̃ opercori nostras cogu¬
tioner & uoluntates c& erauero ipsum decre concedent q
ah illo impercntur credentis fide. curadipsa c&erco &¬
hortationẽ eorumq c&erirum predicationẽ definitione per¬

Expanded text:
praedestinare. Sicut autem ille quem castum futurum esse praedestinare. Sicut autem ille quem castum futurum esse praescivit, quamvis id incertum habeat, agit ut castus sit: ita ille quem castum futurum praedestinavit, quamvis id incertum habeat, non ideo non agit ut castus sit, quoniam Dei dono se audit futurum esse quod erit; imo etiam gaudet ejus charitas; nec inflatur , tanquam id non acceperit. Non solum ergo praedicatione praedestinationis ab hoc opere non imhoc de charitate, de perseverantia, et, ne pergam per singula, hoc de omni obedientia qua obeditur Deo, veracissime dici potest. Sed ii qui solum initium fidei et usque in finem perseverantiam sic in nostra constituunt potestate, ut Dei dona esse non putent, neque ad haec habenda atque retinenda Deum operari nostras cogitationes et voluntates, caetera vero ipsum dare concedunt, cum ab illo impetrantur credentis fide; cur ad ipsa caetera exhortationem, eorumque caeterorum praedicationem definitione pra
Abbreviated transcription (Latin):
heromna preuenit operatur: restectinbis bonis usqrinfinẽ ꝓ¬
ratiam suam in illo cuius orationes exaudit operatur: Uid &e
n aueritecte quã sit alienum negccri: donumdi esse ꝑseueran¬
um usq infinem huiusuitae: cũ uitae huic quando uoluerit
se dos finem: quem sidect antem minentt̃ lapsum facithomo¬
nem ꝑscuercreusq infinem, sed mirabilior & fidelib: eiuden¬
tior largitas bonitatir diest: quod &icm paruulis quibus
oboedientia non est illius a& atis ut datur datur haec gratia :
Istccigitur suadona quibuscumq dr̃ donat: ꝓculdubio sedona¬
turum eẽ prȩsciuit & insua prȩscientia prȩparauit: quoser¬
go prȩdestinauit ipsos & uocauit. Nocatione illa quam me
sepe commemorire non pig& dequadictum est sinepaeni
diam qua cinsua quae fallimutari quã enom potest prȩscientia
operasua futurc disponere idomnino nec aliud quicquam ÷

Expanded text:
haec omnia praeuenit operatur. Restat in his bonis usque in finem phaec omnia praeuenit operatur. Restat in his bonis usque in finem pgratiam suam in illo cuius orationem exaudit operatur. uidete etiam, a ueritate quam sit alienum negare donum dei esse perseuerantiam usque in finem huius uitae, cum uitae huic, quando uoluerit, ipse det finem: quem si dat ante imminentem lapsum, facit hominem perseuerare usque in finem. sed mirabilior et fidelibus euidentior largitas bonitatis dei est, quod etiam paruulis, quibus oboedientia non est illius aetatis ut detur, datur haec gratia. ista igitur sua dona, quibuscumque deus donat, procul dubio se donaturum praesciuit esse et in sua praescientia praeparauit. quos ergo praedestinauit, ipsos et uocauit, uocatione illa, quam me saepe commemorare non piget, de qua dictum est: sinNamque in sua quae falli mutarique non potest praescientia, opera sua futura disponere, id omnino, nec aliud quidquam est
Abbreviated transcription (Latin):
legatur gestis episcoporum origentalium: &iam ipsius pelagi
oredamnata : apelagianorum porro ho&ica ꝑ uersitate tan¬
tum isti remoti sunt propter quos haec agimus : ut lic& non¬
dum uelint fateri. predestinatos eẽ qui ꝑ dĩ gratiam fiant
oboedientes atq ꝑ maneant : iam tamen fateantur quode
preueniat uoluntatemquib: datur haec gratia Ideouts
nenon dari credatur gratia sicut ueritas loquitur: sed potius
secundum prȩcedentis mnerita uoluntatis : sicut contra uerrta¬
tem pelagianus error obloquitur :s praeuenit ergo &fiden
gratia yalioqum si fides eum pracuenit: ꝓculdubio prȩuent
& uoluntas quo fider sineuoluntate non potest ense siautem gratia
praduenit fidem quo preuenit uoluntatem : ꝓfacto penit omnẽ
oboedientium: preceuenit &ium caritatẽ: quaunado ueraerter &
suiaudter oboeditur : & hececomnia gretia in eocuidituri in icuus

Expanded text:
legatur gestis episcoporum orientalium etiam ipsius Pelagii legatur gestis episcoporum orientalium etiam ipsius Pelagii ore damnata . A Pelagianorum porro haeretica perversitate tantum isti remoti sunt, propter quos haec agimus, ut licet nondum velint fateri praedestinatos esse, qui per Dei gratiam fiant obedientes atque permaneant; jam tamen fateantur, quod eorum praeveniat voluntatem quibus datur haec gratia: ideo utique, ne non gratis dari credatur gratia, sicut veritas loquitur; sed potius secundum praecedentis merita voluntatis, sicut contra veritatem Pelagianus error obloquitur. Praevenit ergo et fidem gratia: alioquin si fides eam praevenit, procul dubio praevenit et uoluntas, quoniam fides sine uoluntate non potest esse. si autem gratia praeuenit fidem, quoniam praeuenit uoluntatem, profecto praeuenit omnem oboedientiam, praeuenit etiam caritatem, qua una deo ueraciter et suauiter oboeditur. et haec omnia gratia in eo cui datur et cuius
Abbreviated transcription (Latin):
capiat: quam tacendum ut non solum id ambo noncapiant ue¬
rũ &icem quiest iutellegentior ipsesit peior : quisiaudira
es caper&: pillum &iam plures discerent : quo enimest capicia
ut discat eo magis est idoneus. ut alios docecet: Instat inimicus
grectie atq urgu& modis omnib: ut credatur secundum ineta
nostre dari: Acsic gratia iam non sit grectia: & nos nolumus d¬
cere: quod teste scriptura possumus dicere : timemus enimui¬
delic& nelo quentib: nobis offendatur: quiueritatem non potedi
capere : & nontimemus n&acentib: nobis quiueritatem potest
capere sclsitate capiatur: Aut enim sic precedestinatio prȩdi¬
canda est : quem ad modũ et̃ scã scripturao euidenter elo quitur
Ut in praedestinatis sine paenitentia sint dona & uocatiodi : aut
gratiam dĩ secundũ merita nostradari. confitendum: quod si¬
piunt pelagiani:quãuir ista sententia. quod saepeiam dixim

Expanded text:
capiat; quam tacendum, ut non solum id ambo non capiant, vecapiat; quam tacendum, ut non solum id ambo non capiant, verum etiam qui est intelligentior, ipse sit pejor? Qui si audiret et caperet, per illum etiam plures discerent. Quo enim est capacior ut discat, eo magis est idoneus ut alios doceat. Instat inimicus gratiae, atque urget modis omnibus, ut credatur secundum merita nostra dari, ac sic gratia jam non sit gratia : et nos nolumus dicere, quod teste Scriptura possumus dicere? timemus enim videlicet, ne loquentibus nobis offendatur, qui veritatem non potest capere; et non timemus, ne tacentibus nobis, qui veritatem potest capere, falsitate capiatur? 41. Aut enim sic praedestinatio praedicanda est, quemadmodum eam sancta Scriptura evidenter eloquitur, ut in praedestinatis sine poenitentia sint dona et vocatio Dei; aut gratiam Dei secundum merita nostra dari confitendum, quod sapiunt Pelagiani, quamvis ista sententia, quod saepe jam diximus,
Abbreviated transcription (Latin):
uondum enim poteratis: sed nec adhuc quidem potestis: qua uir
modo quodam dicendi ficripossit. Utid quod dicitur. & paruulis
lac & grcendib: esca sit : sicut in principio erat uerbum . & uerbũ
quis capere  Aut quid in doctrina sana inueniri potest graendius
quod tamen & paruulis nontac&ur & grandib:: nec paruulis oc¬
cultatur a grandibus sed alia est rectio uerum tacendi: alia
uerum dicendi necessitaes: caiusis uerum tacendi langum est om̃s
quacerere uel inserere: quarum tamen est &ha& una nepcio¬
res faciamus eos quinon intellegunt . duuolumus eor quuntel¬
lcgunt facere doctiorer : qui nobis aliquid taletacentib doc¬
tiores quidẽ non fiunt: sedneo peioeer fiunt: cum autem res
uerc itase hab& ut fiat peior nobis eum dicentib: ille qui ca perenonpo¬
test : nobis autem tacentib: illequi potest quid putamus esse fao¬
endum uonnedicendum est potiuruerum . Vt qui potest capere

Expanded text:
nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis ? Quamvis nondum enim poteratis, sed nec adhuc quidem potestis ? Quamvis modo quodam dicendi fieri possit, ut id quod dicitur, et parvulis lac, et grandibus esca sit. Sicut, In principio erat Verbum, et Verbum quis capere? aut quid in doctrina sana potest inveniri grandius? Quod tamen et parvulis non tacetur et grandibus, nec parvulis occultatur a grandibus. Sed alia est ratio verum tacendi, alia verum dicendi necessitas. Causas verum tacendi longum est omnes quaerere vel inserere: quarum tamen est et haec una, ne pejores faciamus eos qui non intelligunt, dum volumus eos qui intelligunt facere doctiores; qui nobis aliquid tale tacentibus doctiores quidem non fiunt, sed nec pejores fiunt Cum autem res vera ita se habet, ut fiat pejor nobis ean dicentibus, ille qui capere non potest; nobis autem tacentibus, ille qui potest: quid putamus esse faciendum? Nonne potius est dicendum verum, ut qui potest capere
Abbreviated transcription (Latin):
nobis neces sarum sit : prius quã p&amus abeo tum poter tales lra¬
uos sententue ueritus detrenda aut ge cuangelo del endae pucabitur¬
un mocum conste aludim̃ dinda &iam nono rortib sicutintium
fides Abia nonmnisi orantib prȩparcesse sicot uscqiafiune ꝓreuer an¬
tumi ꝓ fecto. quiexipso hanchabere seputant:. oreet uthabecet
cauendũ ÷ igtur nedũ timemus netepeseat hortatio. extinguatur
ratio accendatur clatio: Dicatur ergo uerũ maxime ubi aliqua
uestio utdicatur impellit & capiant qui possunt : Neforte cuta ce
eos qui capere nom possunt : Nonsolum ueritate fraudentur
uerũ &icm falsitate capiantur: quiuerũ capere quo caueatur
falsitas possunt: facileest enim immo &utile ut taccatur
aliquoduerũ ꝓpterincapaces : Namunde÷ ilud dñĩ: Ad huenil¬
ta habeo uobis dicere sed non potestis illa porteere modo:
& illuda postolis Non potui uobis loqui quasi spiritedib. sed quasi
carnalib:: quecsi paruulis inxp̃o lacuobis potum dedi non ȩscam:

Expanded text:
amus ab eo . Num propter tales hujus sententiae veritas deserenda, aut ex Evangelio delenda putabitur? Imo cum constet alia Deum, danda etiam non orantibus, sicut initium fidei; alia nonnisi orantibus praeparasse, sicut usque in finem perseverantiam: profecto qui ex se ipso hanc se habere putat, non orat ut habeat. Cavendum est igitur, ne dum timemus ne tepescat hortatio, exstinguatur oratio, accendatur elatio. 40. Dicatur ergo verum, maxime ubi aliqua quaestio ut dicatur impellit; et capiant qui possunt: ne forte cum tacetur propter eos qui capere non possunt, non solum veritate fraudentur, verum etiam falsitate capiantur, qui verum capere, quo caveatur falsitas, possunt. Facile est enim, imo et utile, ut taceatur aliquod verum propter incapaces. Nam unde est illud Domini, Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo ? et illud Aposto: quasi parvulis in Christo lac vobis potum dedi, non escam;
Abbreviated transcription (Latin):
uel tibi debeo caritatem utquae in questianem ueni¬
unt non tacerẽ: quicd quid ꝓeco gratico queem inte
pusilli cum magnis mircomur uolueris aut ualue¬
ris gratirsime accipiemus tam quec̃ a nobis caris¬
simo &reuerentirsima auetoritate decr &um
saneqr urguente perlatore timui neuel non
omnico uel hae ipsec minus digne. conscius mearũ
uirium possem dirigere egicum iuro tum moribur
Tum̃ eloquio &studio elccro: ut quecnta pors& collecteo
suis litteris intimcer& : quaer coniunctees his enrtimcere
curcui : est enimtalis : qui&icom pr&erhcone necersi¬
tectem dignus tuae sc̃itatis notitia iudic&ur: scs leontius
diaconus cultostuus cum meir parentib: multũ salutat

Expanded text:
uel tibi debeo, caritate, ut, quae in quaestionem ueniuel tibi debeo, caritate, ut, quae in quaestionem ueniunt, non tacerem. quicquid pro ea gratia, quam in te pusilli cum magnis miramur, uolueris aut ualueris, gratissime accipiemus, tamquam a nobis carissima et reuerentissima auctoritate decretum. sane, quia urgente perlatore timni, ne uel non omnia uel haec ipsa minus digne conscius mearum uirium possem dirigere, egi cum uiro tum moribus tum eloquio et studio claro, ut, quanta posset. collecta suis litteris intimaret. quas coniunctas his destinare curaui. est enim talis, qui etiam praeter hanc necessitatem dignus tuae sanctitatis notitia iudicetur. sanctus Leontius diaconus, cultor tuus, cum meis parentibus multum te salutat.
Abbreviated transcription (Latin):
se uniuerso opere moliris quȩ so. habere morsamur
maxime ut pereorum auetoritatem siqua tibi intuis
displicent a dignitate tui nominis icem non trepidi se¬
questremur : librum &icm degratico & libero arbi¬
trio non habemus : super est ut eum qr utilem quȩstion
confidimus mereamur accipere . Nolo autem sõi tas
tua sic mei arbitr&ur haec soribere : quasi de his quȩ
nunc edidisti ego dubitem: sufficiat mihi paena mec
quod apresenti&ue delicus ex sdlatus ubi salubri¬
b: tuis uberib: nutriebcor. Non solum absentia eru
cior: uierum &icom ꝑ uicatia. quorundam. qui non
tecntum manifesteo respuunt. sed &icõ non intel¬
lecta rep̃hendunt: C&erum hac suspicione intan¬
tum careo : ut patius in sirmitatẽmeã quatales paru
patienter fero notabilem putsn: Qualiter autem
adhaec consulendum iudices tude sapientiae dere¬
linquo : Nccm adme hoc ꝑtinere credidi ꝓea quam x p̃o

Expanded text:
de nniuerso opere moliris, quaeso habere mereamur, de nniuerso opere moliris, quaeso habere mereamur, maxime ut per eorum auctoritatem, si qua tibi in tuis displicent, a dignitate tui nominis iam non trepidi sequestremus. librum etiam de gratia et libero arbitrio non habemus: superest, ut eum, quia utilem quaestioni con- - fidimus. mereamur accipere. nolo autem sanctitas tua sic me arbitretur haec scribere, quasi de his, quae nunc edidisti. ego dubitem. sufficiat mihi poena mea, quod a praesentiae tuae deliciis exulatus, ubi salubribus tuis uberibus nutriebar, non solum absentia tua crucior uerum etiam peruicacia quorundam, qui non tantum manifesta respuunt, sed etiam non intellecta reprehendunt. ceterum hac suspicione in tantum careo, ut potius infirmitatem meam, qua tales parum patienter fero, notabilem putem. qualiter autem ad haec consulendum iudices, ut dixi. tuae sapientiae derelinquo. nam ad me hoc pertinere credidi pro ea, quam Christo
Abbreviated transcription (Latin):
dõ iuucente serucore : utcum opur fuit non tacereur
q ad questiones huiur assestionem exiguites nostra¬
rum uirium suggerebat: sed non summatim quantũ
festinatio ꝑ latoris ammisit. haec uelut commonendos
sugges n tuȩ sc̃e prudentiae est dispicere quid facto
opurnt ut talium & teentorũ super&ur uel tẽpere¬
tur intentio: Cui ego iam parum prodes se existimo
te red dererationem : Nisi &addatur auctoritcor
queom traens gredi in fatigabiliter contentosa corda
no porsint: sed plancillud tacere non debeo quod se
dicant tuam scitatẽ hoc excepto in factir & dictis om¬
nio auimirari : tuum erit decernere : quomodo nit in
hoc corum contra dictio tolercondẽ : nec mirerir
luod aliter uel aliquec in hac epistalcc ad didi quantũ
puto quae insuperiore non dixeram: Talis estenim nunc
corum definitio pr&er illa quȩ ꝑfestinationem aut ob¬
liuionem foste pr&erii : Libros cum editi fuerint quobde

Expanded text:
deo iuuante seruare, ut, cum opus fuit, non taceremus, deo iuuante seruare, ut, cum opus fuit, non taceremus, quae ad quaestionis huius assertionem exiguitas nostrarum uirium suggerebat. sed nunc summatim, quantum festinatio perlatoris admisit, haec uelut commonendo suggessi. tuae sanctae prudentiae est dispicere, quid facto opus sit, ut talium et tantorum superetur uel temperetur intentio. cui ego iam parum prodesse existimo te reddere rationem, nisi et addatur auctoritas, quam transgredi infatigabiliter contentiosa corda non possint. sed plane illud tacere non debeo, quod se dicant tuam sanctitatem hoc excepto in factis et dictis omnibus admirari. tuum erit decernere, quo modo sit in hoc eorum contradictio toleranda. nec mireris; quod aliter uel aliqua in hac epistula addidi, quantum puto, quae in superiore non dixeram; talis est enim nunc eorum definitio praeter illa, quae per festinationem aut obliuionem fortasse praeterii. Libros, cum editi fuerint, quos
Abbreviated transcription (Latin):
non coudent : ut dicant : quid opur fuit huiuscemodi disputa¬
tionis incestam totminus intellegentium corda turba¬
ri: Neq enim minus utiliter sinehac definitione
aiunt tot annis a tot tractectorib : tot p̃cedentibus
libris & tuis &aliorum cum contrec alios tum maxime
contrapelagianos catholicam fidem fuisse defenscm:
Ha eo mipater & alic inter mincobiliter plura. siut suma
nea uota confitecctur ꝑmedeferre malius sem. uel que
hoc non merui saltem ꝓlixiore tempore omnie quibus
mouentur collecta dirigere : ut quid quid de hac re
contredicitur quatbnus refelli uel sud nom potest
tolercri deuere audirẽ: sedqr neutrum & uoto
ꝓuenit. malui quomodo pui haec conp̃heñsec diri¬
gere : qucompenitus d&conte quorundcm contra¬
dictione r&icere : sunt ex paste tales ꝑsonȩ ut his
consu&udine eccle sastica laicos sunimam reueren¬
ticom necersesit & hibere: quod quidem itto curauimi

Expanded text:
non audent, ut dicant: Quid opus fuit huiusce modi disputanon audent, ut dicant: Quid opus fuit huiusce modi disputationis incerto tot minus intellegentium corda turbari? neque enim minus utiliter sine hac definitione. aiunt, tot annis a tot tractatoribus tot praecedentibus libris et tuis et aliorum cum contra alios tum maxime contra Pelagianos catholicam fidem fuisse defensam. Haec, mi pater, et alia interminabiliter plura sic, ut summa mea uota confitear, per me deferre maluissem uel, quia hoc non merui. saltem prolixiore tempore omnia, quibus mouentur, collecta dirigere, ut, quicquid de hac re contra dicitur, quatenus refelli uel, si id non potest, tolerari deberet, audirem. sed quia neutrum ex uoto prouenit, malui, quo modo potui, haec comprehensa dirigere quam penitus de tanta quorundam contradictione reticere. sunt ex parte tales personae, ut his consuetudine ecclesiastica laicos summam reuerentiam necesse sit exhibere. quod quidem ita curauimus