comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
contemplatiua est. ꝑtim acci¬
ua. ꝓcul dubio contemplatio
pcessit. In hac enim et ymago
li debet obedire. siue ꝑ fidem
namir adomino. Siue per
spẽm. ꝙ erit cum similes er
erimus qñ uicebimus euin¬
i sicuti est affecti etiam in spi¬
ritali corpore ex gracia eius.
equales angelis eius recepta
stola primã ĩmortaluatis et
incorrupcionis qua induetur
hoc mortale et corrupcibue
nr̃m ut absorbeatur mors ĩ
uictoriam iusticie ꝑfecte per
grãm quia sancti et sublimes
angeli hñt contẽplationem
et actionem suam. Id enim
sibi agendum imꝑant quod
ille quem contẽplatur iubet
cuiꝰ eterno impio liberaliter
quia suauiter ẜuiunt. Nos
niuificet deus et mortalia
corpora nr̃a ꝑ innabitationez
ex fide non ficta que ꝑ dilec¬
tionem oꝑantur. heñtes in
consciencia bonan spem repo¬
sicam in celis. ĩ mortalitatis
et ĩcorruptionis et ipĩus ꝑfi¬
ciende iusticie usq ad quã ĩeffabłi
suauissimam sacuritatem.
quam inista pegrinatione or

Expanded text:
contemplatiua est, partim actiua, procul dubio contemplatio praecellit. in hac enim et imago li debet oboedire siue per fidem inamur a domino, siue per speciem, quod erit, cum similes ei erimus, quoniam uidebimus eum, sicuti est, effecti etiam in spiritali corpore ex gratia eius aequales angelis eius recepta stola prima inmortalitatis et incorruptionis, qua induetur hoc mortale et corruptibile nostrum, ut absorbeatur mors in uictoria iustitia perfecta per gratiam, quia et sancti ac sublimes angeli habent contemplationem et actionem suam; id enim sibi agendum inperant, quod ille, quem contemplantur, iubet, cuius aeterno imperio liberaliter, quia suauiter, seruiunt; nos uiuificet deus et mortalia corpora nostra per inhabitantem ex fide non ficta, quae per dilectionem operatur, habentes in conscientia bona spem repositam in caelis inmortalitatis et incorruptionis et ipsius perficiendae iustitiae usque ad quandam ineffabiliter suauissimam saturitatem, quam in ista peregrinatione oportet
Abbreviated transcription (Latin):
tenebrar eos dicit qm̈ pocores
hõres tenebras appellat quib isti
dñant Ideo alio loco dicit. Fui
ti erant. Nõ gͦ arbitremur. ĩ sũ¬
mo celo hĩtare dyabłm. cũ ange¬
lis suis. Unte laꝑsũ ẽẽ cͦdimus.

Expanded text:
tenebrarum eos dicit, quoniam peccatores homines tenebras appellat, quibus isti dominantur. Ideo et alio loco dicit, Fuisti erant. Non ergo arbitremur in summo coelo habitare diabolum cum angelis suis, unde lapsum esse credimus.
Abbreviated transcription (Latin):
stib Celũ eĩ dr̃. et iste a er: ubi
uenti. nubes ꝓcelle. et turbines
fiũit. Sicut ⁊̃ scriptura dicit ĩ mł¬
tis locis. Et ĩtonuit de celo dñs.
Et aues celi. et uolatilia celi: cũ
marfestũ sit. aues ĩ aere uolare.
Et nos ĩ cõsuetudĩe. hũc aere
celũ appellamꝰ. Nam cũ de sereno
et nubilo q̃rimus: aliqñ dicimꝰ¬

Expanded text:
s. caelum enim dicitur etiam iste aer, ubi uenti et nubes et procellae et turbines fiunt, sicut etiam scriptura dicit multis locis: et intonuit de caelo dominus, et: aues caeli, et: uolatilia caeli, cum manifestum sit aues in aere uolare. et nos in consuetudine hunc aerem caelum appellamus; nam cum de sereno uel nubilo quaerimus, aliquando dicim
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ammnale diciꝰ siłe
cet̾is aĩalib pp̃ mortis dis¬
solucionem. et corruptoe
quia cotidie cibo reficitur.
et postea seꝑata aĩantis cõ¬
pago dissoluitur. Epũale
autem corpꝰ quod iam cũ
sꝑũ ĩmortale est.
Q

Expanded text:
corpus animale dici simile ceteris animalibus propter mortis dissolutionem et corruptionem, quae cotidie cibo reficitur et postea superata animantis compago dissoluitur, spiritale autem corpus. quod iam cum spiritu inmortale est. Q
Abbreviated transcription (Latin):
Magna oꝑa domini ex¬
quisita in om̃es uoluntateᷤ
eius. Prenidet bonos futu¬
ros et creat. preuitet maloᷤ
futos et creat. seipm̃ ad fru
malis miẜicoroiter ignoscẽs
inste ulciscens Itẽ mificordi¬
ter uiciscens. iuste ignoscẽ
bonoꝵ et bonis cõsusens
etiam de penis malorimi.

Expanded text:
Magna opera Domini, exquisita in omnes voluntates ejus. Praevidet bonos futuros, et creat: praevidet futuros malos, et creat: seipsum ad fruemalis; misericorditer ignoscens, juste ulciscens; itemque misericorditer ulciscens, juste ignoscens; bonorum, et bonis consulens etiam de poenis malorum .
Abbreviated transcription (Latin):
finẽ. Pelagiꝰ sic laudat ambro
latinos lucet. Elos quidam spe¬
ciosus enituit.Cuus fice. et pu¬
rissimũ ĩ scriptis sensũ. nec ĩnmi¬
cus quitẽ ausus ẽ reprehẽt̾e.¬

Expanded text:
ius. Pelagius sic laudat AmbrosLatinos flos quidam speciosus enituit, cujus fidem et purissimum in Scripturis sensum ne inimicus quidem ausus est reprehende
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ opus nr̃m ĩhac uita. actõnes carnis
lectabat. et nõ ei cõsẽciebatur: mortifi¬
cabatur. Qd̾ iam nõ delc̃at. mortifica¬
tũ ẽ. Calca mortuũ. transi ad uiuu.
Calca niuẽtẽ. cõflige cũ resistẽte. Mor¬
dũ nõ cõsẽtis mortificas: cũ cepit oĩo
nõ delc̃ari. mortificasti. Hec ẽ actõ nr̃a.
hec ẽ milicia nr̃a. In hoc agone cũ con¬
tligimꝰ. deũ hẽmꝰ spectatorẽ. In hoc ago¬
ne cũ laboramus. deũ poscimus aduito¬
rẽ. Si eĩ ip̃e nõ adiuuerit. nõ dico mĩce.
s nec pugnare pot̾im.¬

Expanded text:
 opus nostrum in hac vita, actiones carnis lectabat, et non ei consentiebatur, mortificabatur: quia jam non delectat, mortificatum est. Calca mortuum, transi ad vivum: calca jacentem, conflige cum resistente. Mordum non consentis, mortificas; cum coeperit omnino non delectare, mortificasti. Haec est actio nostra, haec est militia nostra. In hoc agone cum confligimus, Deum habemus spectatorem: in hoc agone cum laboramus, Deum poscimus adjutorem. Si enim nos ipse non adjuvat, non dico vincere, sed nec pugnare poterim
Abbreviated transcription (Latin):
catum tuum coram dẽ semp
Sit ante te. ꝙ nonuis ẽẽ añ
deum. Si autem post te fe¬
ceris pcc̃m tiuim recorquebł
illud deus ante occulos tues.
et tunc recorquet qñ in pm̃a

Expanded text:
catum meum contra me est semper. Sit ante te quod non vis esse ante Deum, si autem post te feceris peccatum tuum, retorquet tibi illud Deus ante oculos tuos, et tunc retorquet, quando ja
Abbreviated transcription (Latin):
cõseruat. nõ tm̃ ĩ pulcritudĩe
s et ĩ crescendo. aut gignẽto ĩ¬
tendit se eciã aĩa ĩ tactu. et eo
calida et frigida. asꝑa et lenia.
dura et mollia. lenia et graui¬
a. sentit atq discernit. Deinte
mõ se ab hiis sẽsib certo ĩter¬
uallo tẽpũ. et eoꝵ motus. qĩ
ꝑ quasoam ferias cẽpans ren¬

Expanded text:
servat, non tantum in pulchritudine, sed etiam in crescendo atque gignendo. Intendit se etiam anima in tactum, et eo calida et frigida, aspera et lenia, dura et mollia, gravia et levia sentit atque discernit. Deinde movet se ab his sensibus certo intervallo temporum, et eorum motus quasi per quasdam ferias
Abbreviated transcription (Latin):
deũ uł seip̃am. suas q cõsitera¬
re uirtutes. abstrahit se ab oĩb
corpis sensib quib nõ adiuua¬
tur. ni ao cors figuras coloresq
sentientos. et spũ atq rõne se

Expanded text:
Deum, vel se ipsam, suasque considerare virtutes, abstrahit se ab omnibus corporis sensibus, quibus non adjuvatur nisi ad corporeas formas coloresque sentiendos; et spiritu ac ratione se
Abbreviated transcription (Latin):
p̾cipiendum diligendum
ꝑfruendum ut ammasane¬
tur. et tante luci haurien¬
de mentis acies cõualescat.
Dicitur auaris. nolite
uobis condere chesaures
exc̾minat. et ubĩ fures ef¬
foduint et furantur . Sed
fures esfodiunt. Dbi
em̃ est chesaurus cuus ibi
est et cor cuum. Dicitur
luxuriosis. Qui seminat in
carne mecet corruptione
Qui seminat insp̃u . de spu
mecet iutam eternam.
DDicitꝰ superbis. Qui se
exaltat humiliabitur. et
qui se humiliat exaltabit᷑
icitur iracuirois. Aoce¬
pisti alapam para alterã
maxillam. Dicitur discor¬
diosis. Diligite ĩimices nr̃oᷤ¬
uos. Dicitur suꝑsticiosis
regnum dei intra los est.
Dicitur curiosis. Nolite
querere que uroentur. S
qͥuẽ non uidentur. Que¬
enĩ indent᷑ cẽporalia sunt. Õ
autem non iudẽtur eterna st̃.¬

Expanded text:
percipiendum, diligendum, perfruendum, ut anima sanetur e tantae luci hauriendae mentis acies conualescat, dicitur auaris nolite uobis condere thesauros exterminat et ubi fures effodiunt et furantur; sed tfures effodiunt; ubi enim est thesaurus tuus, ibi est et cor tuum; dicitur luxuriosis: qui seminat in carne de carne metet corruptionem; qui seminat in spiritu de spiritu metet uitam aeternam; dicitur suexaltat, humiliabitur; et qui se humiliat, exaltabitur : dicitur iracundis, Accepisti alapam, para alteram maxillam : dicitur discordiosis, Diligite inimicos icitur superstitiosis, Regnum Dei intra vos est : dicitur curiosis, Nolite quaerere quae videntur, sed quae non videntur. Quenim videntur, temporalia sunt: quae autem non
Abbreviated transcription (Latin):
dei cultꝰ ad oĩa prodest. quia
molestias huius uite an̾tit.
aut leuiat. et ad illam uitã
salutem q ꝑducit. ubi nec
aliquid iam mali patiemur
et bono sũmo sempiternoq¬

Expanded text:
 ad omnia prodest, et quae molestias huius uitae auertat aut leniat et quae ad illam uitam salutemque perducat, ubi nec aliquid iam mali patiamur et bono summo sempiternoq
Abbreviated transcription (Latin):
tu malo non timebit. Malꝰ
Quia et bona quecunq fue¬
runt hoĩ in compatione bo¬
noꝵ eternoꝵ nulla sunt. et
mala quecunq in hac uita
exꝑitur homo. in compatoe
ignis eterni. nec companda
sunt.¬

Expanded text:
tu malo non timebit . Erit enim quia et bona quaecumque hic fuerint homini, in comparatione bonorum aeternorum nulla sunt; et mala quaecumque in hac vita experitur homo, in comparatione ignis aeterni nec comparanda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tale quippe bonũ est deus. ut
nenũ eum deẜenti bñ sit. Et
in reb adeo factis tam magnũ
bonũ est natura rõał ut mulũ
sit bonum quo bt̃a sit nisi deꝯ.¬

Expanded text:
Tale quippe bonum est Deus, ut nemini eum deserenti bene sit: et in rebus a Deo factis tam magnum bonum est natura rationalis, ut nullum sit bonum quo beata sit nisi De
Abbreviated transcription (Latin):
etiam id bonũ cõngia. ꝙ car¬
nał uł iuuemił incontinen¬
tia. etiam si uiciosa est ad
ꝓpagandr ꝓlis redigit᷑ hone¬
statem. ut ex malo libidĩs
aliquid bomi faciat copulatio
et quodammd qr u̾eciurdiꝰ
estuat concupiscia carnis
quam tempat pentał affec¬
cus. Incerçedit enim q̃dam
grauitas feruide uoluntati
cũ eo ip̃o ꝙ sibi uir et mlier
adhescunt. pater et mater
ẽẽ meditantur.

Expanded text:
etiam id bonum coniugia. quod carnalis uel iuuenalis incontinentia, etiamsi uitiosa est, ad propagandae prolis redigitur honestatem, ut ex malo libidinis aliquid boni faciat copulatio et quodam modo uerecundius aestuat concupiscentia carnis, quam temperat parentalis affectus. intercedit enim quaedam grauitas feruidae uoluptatis, cum in eo, quod sibi uir et mulier adhaerescunt, pater et mater esse meditantur.
Abbreviated transcription (Latin):
eadem forma ꝑ ip̃a sensuum
instrumenta egreditur. et in
quib formatur natura oꝑan¬
te introrsum ad sellam phã¬
casticam usq trahitur. et re¬
ducitur atq hymago efficit᷑
postea eaden ymago ab an¬
teriori ꝑte capitis ad mediam
transiens. ip̃am anime tatio¬
nalis substantiam contingit
et excitat discretionem .In
tm̃ iam purificata et subtił
effecta. ut ip̃i spũi ĩmediate
comũgatur. ueraciter tamẽ
naturam corporis recinẽs
et ꝓprietatem. Quequidem
ymago in brutis anmalibꝰ
phantasticam cellam non
transcendit. In rõnalib at̃
purior fit. et usq ad rõnare
in corpoream anime substã¬
tiam contingendam defertur
et progreditur.

Expanded text:
eadem formata per ipsa sensuum instrumenta, per quae egreditur et in quibus formatur, natura operante introrsum ad cellam phantasticam usque retrahitur et reducitur, atque imaginatio efficitur. Postea eadem imaginatio ab anteriori parte capitis ad medium transiens, ipsam animae rationalis substantiam contingit, et excitat discretionem: in tantum jam purificata et subtilis effecta, ut ipsi spiritui immediate conjungatur, veraciter tamen naturam corporis retinens et proprietatem. Quae quidem imaginatio in brutis animalibus phantasticam cellam non transcendit: in rationalibus autem purior fit, et usque ad rationalem et incorpoream animae substantiam contingendam defertur et progreditur.
Abbreviated transcription (Latin):
corpus ex quatuor elemẽ¬
tis compoicum est. Sed
incarne et ossib Maxime
soliditatem aqua in humo¬
rib aer continetur ĩpul¬
mone. Idcirco semper ĩ motu¬
dis. ne nimio calore corpꝰ
cõsumatur et dissoluatur
Sedes igitur est in corde
et ideo ĩferius est lacum et
suꝑius acutum. qr formam
ignis retinet. et quedam
uis ignea aere temꝑata ad
res aures ceterã q instrum̃¬
ta sensuum foris ꝓgreditur
et ex contactu ĩferioꝵ forma
ta quinq sensus corporis
cerebri abant ad post̾iora tnͣ¬
siens. et inde ꝑ ceruicemet
medullam spine descendens
p cotum corpꝰ diffunditur.
Porro ip̃a iis ignea que ex¬
terius formata sensus drꝰ¬

Expanded text:
corpus ex quatuor elementis compositum est; sed in carne et ossibus terra soliditatem. Aqua in humoribus, aer continetur in pulmone; idcirco semper est in motudis est, ne nimio calore cor consumatur et dissolvatur. Sedes ignis est in corde; et ideo inferius est latum, et superius acutum; quoniam formam ignis retinet. Quaedam vis ignea aere temperata aures, nares, caeteraque instrumenta sensuum, foras progreditur, et ex contactu exteriorum formata quinque sensus corporis cerebri ad posteriorem transiens, et inde per cervicem et medullam spinae descendens per totum corpus diffunditur. Porro ipsa vis ignea, quae exterius formata sensus d
Abbreviated transcription (Latin):
Permittantur itaq pia
corda de carorr suor morti¬
b contristari dolore sanabi¬
li et consolabiles sacrimas¬
fundant condicione mor¬
tali quas cito reprimant fi¬
dei gaudio quacreduntur
fideles qñ moriuntur pan¬
lulum anobis abire. et ad
meliora transire. Consolẽt
que funerib exibentur. Si¬
ue que dolencib adhibent᷑
ne sit iusta querela dicenti¬
contristaretur. et non fuit
et consolantes quesiui. et
non iueni. sit pro iiribus
cura sepeliendi. et sepulera
cõstruendi. quia et hec in
scͥpturis sanctis int̾ bona opa
deputata sunt. Nec solum in
etiam in ip̃ius domini corpõ¬
re predicati et laudati sunt.
qui ista fecerunt impleant
hec homines ergasues huma¬
na officia postremi muneris
et sui humani liniamenta
meroris. Ueꝵ illa que adiu¬
oblaciones erogationes mul¬
topro eis obẜuantius instã¬
tuis. habundantius impẽdãt
qui sues carne non spn mor¬
tuos. non solum carnaliter
Sed etiam spũaliter amãt.

Expanded text:
Permittantur itaque pia corda de suorum charorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrfundant conditione mortali: quas cito reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles, quando moriuntur, paululum a nobis abire et ad meliora transire. Consolemurquae funeribus exhibentur, sive quae dolenter adhibentur, ne sit justa querela dicenticontristaretur, et non fuit; et consolantes, et non inveni . Sit pro viribus cura sepeliendi et sepulcra construendi, quia et haec in Scripturis sanctis inter bona opera deputata sunt. Nec solum in etiam in ipsius Domini corpore praedicati atque laudati sunt qui ista fehaec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuorationes, erogationes, multo pro eis observantius, instantius, abundantius impendant, qui suos carne, non spiritu mortuos, non solum carnaliter, sed etiam spiritualiter amant.
Abbreviated transcription (Latin):
quitẽ nõ nũc pͥmũ. Nam cũ tu¬
ginta anos agam. quatuorce
ti. nec aluio quicꝙͣ in hus si qͦ
casu offererentur p̾ter ncc̃iu
uictũ. literalẽq usũ cogitaui.
Prsus unꝰ mͥ ciconis liber faci¬
lime ꝑsuasit nlło moto appetẽ¬
tissime atq cautissime admistnͣ¬
das. Ratõ. Quid. honores:¬
ac pene hiis dieb cuꝑe destiti
Ratõ. Quid uxor: Nõne te
te facile possib erudin. offerẽs
onerosũ otio tuo. p̾ẜtim sispere
certusq sis ncħ ex ea te mole¬
cumłare bõis õĩb. nichil michi
tam fugiẽdũ ꝙ cõcubitũ eẽ de¬
creui. nchil eẽ sentio qd̃ mag
ex arce deiciat aimũ uirilẽ. ꝙ b
blandimẽta feie. corꝑũq ille
cõtactus sine quo uxor hr̃i nõ
p̃t. Itaq si ad officiũ ꝑtinet
sapientis. qd̃ nõdũ cõpi. dare
oꝑam liberis. quisquis rei hiꝰ
tiũ gr̃a cõcubit. mirandꝰ mͥ iu
deri p̃t. at u̾o imitanous nlło
mͦ nam tẽptare hoc. picłosiu

Expanded text:
quidem non nunc primum. Nam cum triginta tres annos agam, quatuordecti, nec aliud quidquam in his, si quo casu offerrentur, praeter necessarium victum liberalemque usum cogitavi. Prorsus mihi unus Ciceronis liber facillime persuasit, nullo modo appetenentissime atque cautissime administrandas. R. Quid honoreac pene his diebus cupere destiti. R. Quid uxor? Nonne te te facile possit erudiri, afferens onerosam otio tuo, praesertim si speres certusque sis nihil ex ea te molecumulare bonis omnibus, nihil mihi tam fugiendum quam concubitum esse decrevi: nihil esse sentio quod magis ex arce dejiciat animum virilem, quam blandimenta feminea, corporumque ille contactus, sine quo uxor haberi non potest. Itaque, si ad officium pertinet sapientis quod nondum comperi dare operam liberis, quisquis rei hujus tantum gratia concumbit, mirandus mihi videri potest, at vero imitandus nullo modo: nam tentare hoc periculosiu
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ nõ ede nichil me cõmo¬
uẽt. Hiis aũt q̃ nõ amputaui
delc̃ani me p̾setib fateor. ita tñ
ut sine ulla ꝓmotõne aĩ. nelui¬
sa. uel gustata subtrahantur.
Cũ aũt nõ assũt prsus nõ au¬
d h ͨ appetitõ se inse̾re ad ĩpedi¬
mẽtũ cogitatõib meis. S oĩo¬

Expanded text:
statui non edere, nihil me commovent. Iis autem quae non amputavi, delectari me praesentibus fateor, ita tamen ut sine ulla permotione animi vel visa vel gustata subtrahantur. Cum autem non adsunt prorsus, non audet haec appetitio se inserere ad impedimentum cogitationibus meis. S
Abbreviated transcription (Latin):
dnm sane est quemadmodũ
nista bella gerebantur a filii ge¬
rebantur isrł. contra amoreos.
innoxius enim transitus nega¬
batur. qui iure humane socie¬
tatis equissimo patere debebat.

Expanded text:
 sane, quemadmodum iusta bella gerebantur a filiis Israel contra Amorrheos. Innoxius enim transitus negabatur, qui iure humane societatis equissimo patere debebat.
Abbreviated transcription (Latin):
citias hẽas. adu̾so hoĩemi cogi¬
tas finire. siue illius satisfactõe.
ras satisfacẽ et cõcordare. cum
dyabolo aũt et angłis eiꝰ miła
concordia ẽ. Ip̃i nobis ĩuident
regnũ celoꝵ mitesc̾e erga nos¬

Expanded text:
citias adversus hominem, cogitas finire; sive illius satisfactione,ras satisfacere et concordare: cum diabolo autem et angelis ejus nulla concordia est. Ipsi nobis invident regnum coelorum. Mitescere o
Abbreviated transcription (Latin):
possũt ambo ẽẽ ĩ uno hõie. Et hoc
bonũ ẽ hõi. ut illo ꝓficiente quo be¬
ne uumꝰ. iste deficiat quo male in¬
umus. donec ad ꝑfcm̃ sanetur. et
ĩbonũ cõmutetur. ꝙuiuimꝰ.¬

Expanded text:
Possunt enim ambo esse in uno homine, et hoc bonum est homini, ut illo proficiente quo bene uiuimus, iste deficiat quo male uiuimus, donec ad perfectum sanetur et in bonum commutetur om
Abbreviated transcription (Latin):
Uirtutes inqmͣ quib
recte uiuitur magna bona
bona sunt uirtutib nemo
male utitur. Ceteris antem
bonis .i. mediis et mĩmis. ñ
solum bene. sed etiam male
quis uti põt et io uirtute ne¬
mo male utitur. qr opus uir¬
tutis ẽ bonus usus ipoꝵ quib
etiam non bene uti posumus
Nemo ãt maliquo bene utẽ¬
dõ male utitur. Qͣre hũndãtia
et maguitudo bonitas dei non
solum magna sed etiam me¬
dia et mĩma bona prestitit. et¬
mag̾ laudanda est bonitas eius
in magns qmͣ in mediis et
mag̾ in mediis qmͣ in minis
bonis. et magis in omib qmͣ
si non om̃ia tribuiss.

Expanded text:
uirtutes, inquam, in quibus recte uiuitur, magna bona bona sunt. uirtutibus nemo male utitur, ceteris autem bonis, id est mediis et minimis, non solum bene sed etiam male quisque uti potest. et ideo uirtute nemo male utitur, quia opus uirtutis est bonus usus istorum, quibus etiam non bene uti possumus; nemo autem bene utendo male utitur. quare abundantia et magnitudo bonitatis dei non solum magna sed etiam media et minima bona esse praestitit. magis laudanda est bonitas eius in magnis quam in mediis et magis in mediis quam in minimis his bonis, sed magis in omnibus, quam si non omnia tribuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
et mali. hec dignoscẽcia nõ ẽ bt̃i
hõis sapĩa. s miserie exꝑiẽcia. Un¬
de lignũ nomẽ accepit Acuiꝰ cibo.
ẽ hõ ꝓhibitus. ut obedĩa cõmẽd a¬
retur q̃ maxĩa ẽ uirtus: etut sic di¬
xerim oiu origo materq uirtutũ.
ĩ ea n᷑a cui sic datũ ẽ arbitriũ libere
uolũtatis. ut eã tñ ncc̃e sit uiu̾e sb̾
potestate melioris. Ibitẽ. Nõ igna¬

Expanded text:
ec enim dignoscentia non est beati hominis sapientia, sed miseri experientia: unde lignum nomen accepit, a cujus cibo est homo prohibitus, ut obedientia commendaretur quae maxima est virtus, et, ut sic dixerim, omnium origo materque virtutum, in ea natura cui sic datum est arbitrium liberae voluntatis, ut eam tamen necesse sit vivere sub potestate melioris. Quanquam non
Abbreviated transcription (Latin):
pdeẽt. Qr hõ nõ sine bona merçe¬
de obediẽciam custodiss. et nõ sine
utili exẽplo. ut eã scĩ eius pͦea custo¬
dirẽt penas inobedĩe psoluisset. Nec
uoluit qd̾ nõ potuit. Hoc eĩ uoluit.
ut hõ obediens eẽt. aut̃ inobediens.
impune nõ ẽẽt. Nec infructuose uo¬
luit. qd̾ hõ nõ fu̾at seruaturus iub̾e.
qr pena cõtẽptoris do cuit alios o¬
bedire.

Expanded text:
et; quia homo non sine bona mercede obedientiam custodisset, et non sine utili exemplo, ut eam sancti ejus posteri custodirent, poenas inobedientiae persolvisset. Nec voluit quod non potuit: hoc enim voluit, ut aut obediens homo esset, aut inobediens impune non esset. Nec infructuose voluit, quod homo non fuerat servaturus, jubere: quia poena contemptoris docuit alios obedire.
Abbreviated transcription (Latin):
Breue prece¬
ptum est ut homo dirigat
cor suum. Uis hr̃e rect̾um
cor fac quod uult deus. Noli
tu. Prauicordes sunt. et nõ
et disputant quomodo de¬
buit facere deus nonlaudã¬
do quod fecit. S rep̾hendẽdo
corrig̾e uolunt. Paꝵ est qõ
corrigi abeonolunt. et dñt
nõ debuit deus facere pau¬
ꝑes. S soli diuites ee debu¬
erunt. et ip̃i soli uiuere. ut¬
quid factus est pauꝑ. Ut ꝙͣ
uiuit. rep̾hendit deum pau¬
dei. ut ip̃e diueᷤ eẽt de deo. hoc
est sequeretur uolinitatem
dei. et uid̾et pauptatẽ sua
temporalem ẽe. et transicu¬
ram. Diuitias autem spãles
pacto possent prec̾ire. et
hret in diuitiis cordis froẽ
si ei non contig̾it hr̃e in ar

Expanded text:
Breve praeceptum est, ut homo dirigat cor suum. Vis habere rectum cor? Tu fac quod vult Deus; noli tu. Pravicordes ergo et disputant quomodo debuit facere Deus; non laudando quod fecit, sed reprehendendo. Corrigere illum volunt: parum est quia corrigi ab eo nolunt; et dicunt, Non debuit Deus facere pauperes, sed soli divites esse debuerunt; et ipsi soli viverent. Utquid factus est pauper? utquid vivit? Reprehendit Deum pauDei, et dives esset de Deo; hoc est, sequeretur voluntatem Dei, et videret paupertatem suam temporalem esse, et transituram, divitias autem sibi spi nullo pacto possent praeterire; et haberet in divitiis cordis fidem, si ei non contingit aurum habere
Abbreviated transcription (Latin):
deus paupem ut ꝓbet hoĩe¬
ut probet illum de panpe.
Et oĩa que fecit deus recte
fecit. et sinon possimis
uidere conscilium eiꝰ. qua¬
re illud sic fecit. et illud sic
Bonum ẽ nobis ut subda¬
mus nes sapientie ip̃ius.
et credamus quia bene fe¬
cit. et si nondum nouimꝰ
quare fecit.¬

Expanded text:
Deus pauperem, ut probet homineut probet illum de paupere. Et omnia quae fecit Deus, recte fecit. Et si non possumus videre consilium ipsius, quare illud sic fecit et illud sic; bonum est nobis ut subdamur sapientiae ipsius, et credamus quia bene fecit, et si nondum novimus quare fecit
Abbreviated transcription (Latin):
eam hẽat. Non enim recte
curritur. Si quomͦ currend̃
est nesciatur. Quomͦ ante
sciretur similł p̾ceptis osten¬
deretur. Sic ergo curramꝰ
ut cõp̾hendamꝰ. Omes enĩ
qui recte currunt cõp̾henõt.
Non ficut in agone theatri.¬
in quo om̃s quide currunt.
Sed unus accipit palmam.
Curramus ergo credendo
spanco desidando. Curramꝰ
corpꝰ castigando. et elemosi¬
nas inbonis dandis. Malio¬
q ĩgnosçertois hylariter es
ex corde faciendo et currẽtiũ
uires ut adiuuentur orãdo.
Et sic audiamus p̾cepta ꝑ¬
fectõis nec currere negliga¬
mus ad plenitudinem cari¬
tatis.

Expanded text:
habeat? Non enim recte curritur, si quo currendum est nesciatur. Quomodo autem sciretur, si nullis praeceptis ostenderetur? Sic ergo curramus, ut comprehendamus. Omnes enim qui recte currunt, comprehendent: non sicut in agone theatrico, omnes quidem currunt, sed unus accipit palmam . Curramus credendo, sperando, desiderando; curramus corpus castigando, et eleemosynas in bonis dandis malisque ignoscendis, hilariter et ex corde faciendo, et currentium vires ut adjuventur orando; et sic audiamus praecepta perfectionis, ne currere negligamus ad plenitudinem charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
terum ĩqͥt differatur isti suꝑbig
mltũ tumẽt. Distat aute ĩt̾
magnitudĩe et tũorẽ. Utrũq
grande ẽ. s nõ utrũq sanũ est
Differantur gͦ ĩquit isti supbi.
Aliqua soliołtate sanandi st̃.
Da mͥĩquit prius istũ pucato¬
rem Wei tu ꝓaup. sequere me.
Nicħ hẽs. nichil nosti. sequere
me ydiota ꝑ auꝑ. sequere me.
Nõ ẽ qd̾ ĩ te expauescatur. s mi¬
tũ ẽ qd̾ ĩ te ĩpleatur. Tam lar¬
go fontiuas ĩane amouẽdũ
est. Dmusit recia piscator. ac¬
Dẽiq legũt᷑. mͦ u̾ba piscatoꝵ. et
co lla sub̾dũt᷑ oratoꝵ. Tollãtur
gͦ de medio ĩ anes uẽti. tollat᷑
de medio fumꝰ qui crescẽto eua¬
nescit. ꝓisus ꝓ salute nr̃a ista
cõtẽpnantur.

Expanded text:
i, multum tument. Distat autem inter magnitudinem et tumorem: utrumque grande est; sed non utrumque sanum est. Differantur ergo, inquit, isti superbi, aliqua soliditate sanandi sunt. Da mihi, inquit, prius istum piscatorem. Veni tu, pauper, sequere me; nihil habes, nihil nosti, sequere me. Idiota pauper, sequere me. Non est quod in te expavescatur, sed multum est quod in te impleatur. Tam largo fonti vas inane admovendum est. Dimisit retia piscator, acDenique leguntur modo verba piscatorum, et colla subduntur oratorum. Tollantur ergo de medio inanes venti; tollatur de medio fumus, qui crescendo evanescit; prorsus pro salute ista contemnantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Alñ hõies in sibi
płimũ nocẽt. cũ alios offente
timẽt. Młtũ eĩ ualent tõi ami
it prius elig̾e senatores. s pi¬
scatores. Magna artificis mi¬
ẜicordia. Sciebat eĩ si elig̾et pͥ¬
us senatorẽ. dic̾et senator. Di¬
guitas mea elc̃a ẽ: Siprius eli¬

Expanded text:
ando homines inde sibi plurimum nocent, cum alios offendere timent. Multum valent et boni amicit prius eligere senatores, sed piscatores. Magna artificis misericordia. Sciebat enim quia si eligeret senatorem, diceret senator: Dignitas mea electa est. Si prius eli
Abbreviated transcription (Latin):
ronis ille uersus placet. Felix
qui potuit reꝵ cognosc̃e causas.
Sinobis nideatur ad felici¬
tatem conseqũdam ꝑtinere
si scianius cas maguaꝵ ĩ mũ¬
co corporalium motim que
abdicissimis nature finibus
cccultantur. Unde tremor ter¬
ris qre maria alta tumescãt
obicib ruptis. rursusq ĩ se
ip̃a resideant et ceta hi. Seo
et io hactenus qͣtenus hoĩ in
hac uita errorib erumpnisq
plenissima. ad eosdem errores
erũpnasq enitandas nosse cõ¬
ceditur. Ad illam quippe felici¬
tatem tendendũ ẽ. ubi milla
q̃tiamur erũpna. nllo erro¬
re fallamur. Nam si cãe corpo¬
raliũ motionum noscende no¬
gis nosse qm̃ nr̃e ualitudinis
deberemus. cum u̾o eis ignora¬
tis medicos querimꝰ quis nõ
uideat ꝙ de secretis celi et t̾re
nes latet. qnͣta sit patĩa nesciẽ¬
dum.¬

Expanded text:
ronis ille versus placet, Felix qui potuit rerum cognoscere causas. non nobis videatur ad felicitatem consequendam pertinere, si sciamus causas magnarum in mundo corporalium motionum, quae abditissimis naturae sinibus occuluntur; Unde tremor terris, qua vi maria alta tumescant, Objicibus ruptis, rursusque in se ipsa residant. et caetera hujusmoet id hactenus, quatenus eas homini in hac vita erroribus aerumnisque plenissima, ad eosdem errores et aerumnas evadendas nosse conceditur. Ad illam quippe felicitatem tendendum est, ubi nulla quatiamur aerumna, nullo errore fallamur. Nam si causae corporalium motionum noscendae nogis nosse quam nostrae valetudinis deberemus. Cum vero eis ignoratis, medicos quaerimus, quis non videat quod de secretis coeli et terrae nos latet, quanta sit patientia nesciendum
Abbreviated transcription (Latin):
deus cor inspicit intus cestis
est uidex comprobator. Adi¬
tor coronator. Sufficit ut of¬
feras uoluntatem cum potes
ore confiteris ad salutem. Cũ
aũt nõ potes ore. corde credis ad
iusticiam. Corde landas corde
bñdicis. Corde in ara cõscĩe
uictimas sacras ĩponis. Et.
respondetur tibi. Pax int¬
ra hominib bone uolunta¬
tis.

Expanded text:
 cor inspicit, intus testis est, judex, approbator, adjutor, coronator; sufficit ut offeras voluntatem. Cum potes, ore confiteris ad salutem; cum autem non potes, corde credis ad justitiam : corde laudas, corde benedicis, corde in aram conscientiae victimas sacras imponis; et respondetur tibi, «Pax in terra hominibus bonae voluntatis»
Abbreviated transcription (Latin):
Hanc utiq et nos per
maiores nrõs traditam nob
seꝙ̃tes apłicam regłam. Si
quid recti etiam in ꝑuersis
inuenerimꝰ. eoꝵ ꝑuersitate
correpca. nluo quod rectũ
est minime nioiamnus. ut
in uno homine ex hiis que
uera tenet ecram falsa emẽ¬
dentur non ex falsis ꝯuictõ
eciam u̾a destruantur.

Expanded text:
Hanc itaque et nos per maiores nostros traditam nobis sequentes apostolicam regulam si quid recti etiam in peruersis inuenerimus, eorum peruersitate correcta illud quod rectum est minime uiolamus, ut in uno homine ex his quae uera tenet etiam falsa emendentur, non ex falsis conuictis etiam uera destruantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Sic deus instituit genꝰ¬
hũanũ. ñm. ut sine sensu nati. pofsi¬
blitatẽ tñ hẽamꝰ discendi. siue bona si¬
ue mala. ut ip̃i nob̾ aut mala acqui¬
ramꝰ. aut bona. ut letemꝰ in nobis.
cũ recte agẽtes remim̾am᷑. aut ip̃i no¬
bis imputemus. si praua seꝙ̃tes con¬
dẽpnem

Expanded text:
im deus instituit genus nostrum, ut sine sensu nati possibilitatem tamen habeamus discendi siue bona siue mala, ut ipsi nobis aut mala adquiramus aut bona, ut laetemur in nobis, cum recte agentes remuneramur, aut ipsi nobis inputemus, si praua sequentes condemnem
Abbreviated transcription (Latin):
Clamorem in pieriq locis
pro maifestis peceatis pouit sc̃
ptura. ut uerbum sit quidquid
corde concipitur. Clamor antẽ¬
ꝓcedat in factum.

Expanded text:
me. et plerisque locis pro manifestis peccatis clamorem ponit scriptura: ut uerbum sit quidquid corde concipitur, clamor, cum procedit in factum.
Abbreviated transcription (Latin):
ticie pars est cum de ꝓfũdo in
illam sũmitatẽ respiramus
Sed añꝙͣ scite possi mꝰ quid
fit de̾. possumꝰ iam scire qͥd nõ
sit.

Expanded text:
titiae pars est, cum de profundo isto in illam summitatem respiramus, si antequam scire possimus quid sit Deus, possumus jam scire quid non sit.
Abbreviated transcription (Latin):
salute mortali tuẽda atq re¬
panda. quot medicamẽta. at¬
q adiumẽta eẽ cõprehẽtent.
pro uoluptate fanciũ quot cõ¬
dimẽta et gule incitameta re¬
pit᷑ Ad indicand as. et suaden¬
das cogitatõnes. ꝙtam młţi¬
tudĩe. uanetatẽq signoꝵ.n¬
p̾cipnũ locũ uerba etͦ lut̾e te
nẽtͤ ad delcãntos aĩos. quoᷤᷤ
elocutõis ornatus. ꝙ diũsoꝵ
carminũ copiam: Ad mulcẽ¬
das aures. quot organa mu¬
sica. quot cantilene modos er¬
cogitauerit: Qtã ꝑitiã dinẽ¬
et oroĩes syter ꝙta sagacita¬
dauaꝵ cogitatõne se impleue¬
riti quis possit elo qui. maxĩe
si uelimus nõ aceruati cũcta
cõg̾ere s ĩ singłis ĩmorari. In
ip̃is postremo enorib et fal¬
sitatio deffededis.ꝙ magna
ticoꝵ. quis estĩare sufficiate
Lo quimur eĩ nũc de n᷑a men¬
tis hũane. qua ista uita mor¬
talis ornatur nõ de fiteatq
itin̾e u̾itatis qua illa ĩmortal
acquiritur. Hi tãte ne teus

Expanded text:
salute mortali tuenda adque reparanda quot medicamenta adque adiumenta conprehenderit: pro uoluptate faucium quot condimenta et gulae inritamenta reppererit; ad indicandas et suadendas cogitationes quam multitudinem uarietatemque signoum locum uerba et litterae tenent; ad delectandos animos quos elocutionis ornatus, quam diuersorum carminum copiam; ad mulcendas aures quot organa musica, quos cantilenae modos excogitauerit; quantam peritiam dimenet ordines siderum quanta sagacitadanarum cognitione se impleverit, quis possit eloqui, maxime si velimus non acervatim cuncta congerere, sed in singulis immorari? In ipsis postremo erroribus et falsitatibus defendendis, quam magna ticorum, quis aestimare sufficiat? Loquimur enim nunc de natura mentis humanae, qua ista vita mortalis ornatur, non de fide atque itinere veritatis, qua illa immortalis acquiritur. Hujus tantae naturae
Abbreviated transcription (Latin):
Augustins ep̃s uolans
ꝑ monciũ cacumĩa qͣr aquila. et ea
aquaꝵ circulũ claro sermone ꝓmũ¬
ciãt. Qui eĩ in lignũ fructuo sũ ascẽ¬
de uult. p aulatim ad suꝑiora et in¬
maiora poma cape festinat. ꝓrimoᷤ
autẽ ramos puulis relinquit. Et noꝰ
ꝑuuli sumus infiruiq atq mino¬
res. Si inferiora cõ gregare uolue¬
rimus. nobiscũ bene agitur.

Expanded text:
Augustinus episcopus volans per montium cacumina quasi aquila, et ea aquarum circulum, claro sermone pronuntiat. Qui enim in lignum fructuosum ascendere vult. paulatim ad superioria et majora carpere poma festinat, ramos autem proximos parvulis relinquit. Nos autem qui parvuli sumus, infirmique atque minores, si inferiora congregari valuerimus, nobiscum bene agetur.
Abbreviated transcription (Latin):
corditer corripiat homo qͦs
põt. qd̾ autem non potest
patienter ferat. et cum dile¬
desuꝑ emendet et corrigat.
aut usq admessem disterat
eradicare zizanam. et pale¬
am uentilare. ut dumi d̾ sa¬
lute sua bone spei xp̃iani mt̾
despatos ques corrripe non
ualent in uintate uersentur
auferant malum a seip̃is .i.
ut in ip̃ĩs non inuenatur
ꝙ eis in morib displicet ali¬
or.¬

Expanded text:
itur corripiat homo quod potest, quod autem non potest patienter ferat et cum diledesuper emendet et corrigat aut usque ad messem differat eradicare zizania et paleam uentilare. ut tamen securi de salute sua bonae spei christiani inter desperatos, quos corripere non ualent, in unitate uersentur, auferant malum a se ipsis, id est ut in ipsis non inueniatur quod eis in moribus displicet alior
Abbreviated transcription (Latin):
auxiliũ. s ꝑicłm ĩuẽies. Nam nõ
ꝑiclitabantur. añꝙ maiorib iũ¬
gentur. Excitauerũt maiores a¬
micicias. ut maiora ꝑicula ĩcur¬
rerent. Securus opta amiciciam
xp̃i. Hospitari apud te uult. fac
illũ. Siillũ amau̾is. aꝑis illi. Si
aũt apueris. et ĩtrau̾it. nõ pies
amando te: s ĩuẽiezis cũ amatie

Expanded text:
non periclitabantur antequam majoribus jungerentur; exoptarunt majorum amicitias, ut majora pericula incurrerent. Securus opta amicitiam Christi: hospitari apud te vult; fac illum; si ipsum amaveris, aperis illi: si autem aperueris et intraverit, non peries amando te, sed invenieris cum amante
Abbreviated transcription (Latin):
nuptie cã gnandi insticute
ea ca fiebant a patrib qui
em officio genandi seninis
Seo nonusicite misceban
Erat enim tunc quẽdare
ꝓpagdi nccitas quẽ nũc
nõ est. qm̃ tempus amplec¬
tendi sicut scrip̾tum ẽ. Qd̾ bti¬
q tũc fuit et tempus conti¬
nendi ab amplexi quod nc̃
est. De quo tempore apłs
icq̃ns ait. Decetero frẽs
tempus breue est. Nume

Expanded text:
nuptiae causa generandi institutae, ea causa fiebant a patribus, qui tantum officio generandi feminis, sed non inlicite, miscebantur. erat enim tunc quaedam propagandi necessitas, quae nunc non est, quoniam tempus amplectendi, sicut scriptum est, quod utique tunc fuit, et tempus continendi ab amplexu, quod nunc est. de quo tempore apostolus loquens ait: de cetero, fratres, tempus breue est; re
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpagatione compensatũr
qõ incontinencie nubertu
cẽditur. Nam utiq incõtiune¬
cia uicium ẽ. cõiugium aũt
non ẽ uiciũ. et toro fit ꝑ nt

Expanded text:
pagine compensatur quod incontinentiae nubendo ceditur. Nam utique incontinentia vitium est, conjugium autem non est vitium; et ideo fit per
Abbreviated transcription (Latin):
quo te alta et ꝓfũda auaricie
caligo cecauit: Peccũie tue ca¬
ptinus et ẜuus es. cathenis ⁊¬
Et qũe iam solu̾at xp̃s. demio
iĩctus es. Sernas peccuĩam.
que ce ẜuata nõ ẜuat. Patri¬
moniũ cumłas. qõ te pode suo
on̾at. Nec menisti. ꝙͣ xp̃s re¬
spõcerit dĩti exuberanciũ fructu¬
um copiam. stulta etultatõne
iactanti. Stulte. ĩqͣt. hac nocte¬
trimonii tui põdꝰ etaggeras. ut
locuplecior scło fi̾is. p auꝑior
deo tias: Redoitus tuos dĩte.
cũ dño tuo. fructus tuos ꝑtire
cũ xp̃o. Fac tibi possessionũ ter
te ĩ ħ scło dĩte credis. Audi in¬
hõis. iustis obiurgatoib inc¬
pantẽ. Dicis ĩquid̾. Diues sũ
ditatus sũ. et nlłius rei egeo.
Et nescis. qr tu es miẜ. pau̾ꝑ.

Expanded text:
funda auaritiae caligo caecauit. pecuniae tuae captiuus et seruus es, catenis cet quem iam soluerat Christus denuo uinctus es. seruas pecuniam quae te seruata non seruat, patrimonium cumulas quod te , pondere suo onerat, nec meministi quid Deus responderit diuiti exuberantium fructuum copiam stulta exultatione iactanti stulte, inquit, hac noctetrimonii pondus exaggeras, ut quo locupletior saeculo fueris pauperior Deo fias? reditus tuos diuide cum Deo tuo, fructus tuos partire cum Christo, fac tibi possessionum terrte in saecnlo diuitem credis. audi inhomines iustis obiurgationibus increpantem. dicis, inquit, diues sum et ditatus sum et nullius rei egeo: et nescis quoniam tu es miser et
Abbreviated transcription (Latin):
male uiuẽtiũ ceco amore cõ¬
cẽpnitur. ꝑotuit ne grauiu
dius elo quiis accusari aua¬
nçia. ꝙ̃ ut ydolatrie demon¬
straretur equalis. et eiꝰ nõie
appellaretur. dicẽte apło. et
auaricia q̃ ẽ ytolor ẜuitus :

Expanded text:
male uiuentium caeco more contemnitur. potuitne grauius diuinis eloquiis accusari auaritia, quam ut idolatriae demonstraretur aequalis et eius nomine appellaretur dicente apostolo: et auaritia quae est idolorum seruitus?
Abbreviated transcription (Latin):
reddita semper detinet debito¬
rem. redoitur enim cum ĩpen¬
ditur. Debetur etiam si redita
fuerit. quia mullum ẽ tempꝰ
qñ impendenda iam non sit.
nec cum redditur amittitur.
Sed potius reodendo multipli¬
catur. Hñdo enĩ reoditur non
carendo. et cum reddi nõ possit
nisi hẽatur. nec hr̃i põt n redda¬
tur. ĩmo etiam cum redoitur
ab homine. crescit in homĩe. et
tanto maior acquiritur qnͣto
plus reddit᷑ Quomodo aũt ne¬
tur amicis secura repẽditur
tamus quib fieri amicum.
qnͣtum ueraciter diligimus
ĩmicum. quia nõ eum eum¬
oiligimus nisi uelimus bonũ.
qd̾ utiq non erit. nisi amifit
mimiciciaꝵ malũ. Non ergo
sic impendit᷑ caritas ut pecu¬
nia excepto enim ꝙ illa impẽ¬
dendo minuitur ħ angetur.
eciam illomodo int̾ se differũt.
ꝙ peccũam cui ded̾imus. tũc
ei ceniuolentiores erimus si
reciꝑe non queramus. Non eĩ
põt ẽẽ uerus caritatis ĩpensõ.
insi fuerit benignus exactor.
qm̃ cum peccunia recipitur

Expanded text:
reddita semper detinet debitorem. Redditur enim cum impenditur, debetur autem etiamsi reddita fuerit; quia nullum est tempus quando impendenda jam non sit. Nec cum redditur amittitur, sed potius reddendo multiplicatur: habendo enim redditur, non carendo. Et cum reddi non possit nisi habeatur, nec haberi potest nisi reddatur: imo etiam cum redditur ab homine, crescit in homine; et tanto major acquiritur, quanto pluribus redditur. Quomodo autem netur, amicis secura rependitur.tamus quippe fieri amicum, quem veraciter diligimus inimicum, quia non eum diligimus, nisi uelimus bonum; quod utique non erit, nisi amiserit inimicitiarum malum. Non ergo sic inpenditur caritas ut pecunia. excepto eniiu. quod illa inpendendo minuitur, haec augetur. etiam illo inter se differunt, quod pecuniam cui dederimus, tunc ei beniuolentiores erimus, si recipere non quaeramus, non autem potest esse uerus caritatis inpensor, nisi fuerit benignus exactor, quoniam pecunia cum recipitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Aĩa cũ ĩ laborib fu¬
erit et ĩ angustiis. et cũ hostiliter
urgetur a carne. tũc ao deũ refu¬
git᷑. et cognoscit ũte debeat aucͥiꝰ
posc̾e.¬

Expanded text:
 cum in laboribus fuerit et in angustiis, cum hostiliter urgetur a carne, tunc ad Deum refugit, et cognoscit unde debeat auxilium posce
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ aliter intelligo
qd̃ scriptũ ẽ. Em̃dabit me iustus
ĩ mĩa. et arguet me. oleũ aũt p¬
catoris nõ impĩguet caput me¬
ũ: nisi qr magis amat obiurga¬
tor sanans. ꝙ adulator ũgens ca¬
put.

Expanded text:
nim aliter intellego, quod scriptum est: emendabit me iustus in misericordia et arguet; oleum autem peccatoris non inpinguetcaputmeum, nisi, quia magis amat obiurgator sanans quam adulator unguens caput.
Abbreviated transcription (Latin):
rerr pro sius poĩtionib mul¬
tum decoris tanꝙͣ ĩ cõem rẽ¬
publicam cõferiut. Et nob̾
ip̃is sieis congruenter atq
scienter utamur. cõmodita¬
tis actribuunt. ita ut uene¬
na ip̃a que ꝑ incõuenientiã
pnitiosa sunt cõuemienter
adhibita in salubria medica¬
menta uertantur. Et a con¬
trario etiam a quib delecta¬
tur sicut cibus et potus et
lix. ĩmoderato. et ĩportuno
usu noxia sentiantur. Uude
nes admonet dĩna ꝓuiden¬
tia nõ res insipienter uictuꝑ¬
are. s utilitatẽ reꝵ uiligen¬
ter inquirere. Et ubi nrm
ingenium ur infirmitas de¬
ficit. ita credere occulta sic̃
erant quedam que nix potu¬
mius inuenire. qr et ip̃a uti¬
litatis occłtatio. aut humi¬
litatis excitatio. aut elatõis
natura nulla fit malũ nom̃¬
q hoc non sit nisipriuatõis
bomi. Sed aterrenis usq ad
celestia. et auisibilib usq
adinuisibilia sunt alia aliis
bonis meliora. Ad hoc in equa¬
lia ut eẽnt om̃ia. Deus aũt

Expanded text:
rerum pro suis portionibus decoris tanquam in communem rempublicam conferant, vel nobis ipsis, si eis congruenter atque scienter utamur, commoditatis adtribuant, ita ut uenena ipsa, quae per inconuenientiam perniciosa sunt, conuenienter adhibita in salubria medicamenta uertantur; quamque a contrario etiam haec, quibus delectantur, sicut cibus et potus et ista lux, inmoderato et inopportuno usu noxia sentiantur. Unde nos admonet diuina prouidentia non res insipienter uituperare, sed utilitatem rerum diligenter inquirere, et ubi nostrum ingenium uel infirmitas deficit, ita credere occultam, sicut erant quaedam, quae uix potuimus inuenire; quia et ipsa utilitatis occultatio aut humilitatis exercitatio est aut elationis natura nulla sit malum nomenque hoc non sit nisi priuationis boni. Sed a terrenis usque ad caelestia et a uisibilibus usque ad inuisibilia sunt aliis alia bona meliora, ad hoc inaequalia, ut essent omnia; Deus autem
Abbreviated transcription (Latin):
.Accepisti uir
fessionem: quid a ꝑtib nr̃is desid̾etur
agnoscis. Int̾est fame tuerut quesita
nou̾imꝰ. Utcũq absq detrimẽto cultuᷤ
dĩni ĩ alus sacerdotib toleratur insci

Expanded text:
accepisti, uir fessionem. quid a partibus uestris desideretur, agnoscis. interest famae tuae, ut quaesita nouerimus. utcumque absque detrimento cultus diuini in aliis sacerdotibus tolerat
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Etũt hõies seipos amantes.
amatores peccĩ̃e. Recta itaq no¬
lũtas ẽ bonus amor. et pu̾sa uo¬
lũtas ẽ malus amor. amor inhỹ¬
ans hr̃e qd̃ amatur. cupioitas est.
Id autẽ hñs eo q fruens leticia ẽ.
ffugiensq qõ ei aouersatur. timor
ẽ. Ioq si accterit sentiens. tristicia
ẽ. Pmte mala st̃̾ ista. si malus est
amor. bona si bonus. Bona eĩ erat¬

Expanded text:
t enim homines se ipsos amantes, amatores pecuniae . Recta itaque voluntas est bonus amor, et voluntas perversa malus amor. Amor ergo inhians habere quod amatur, cupiditas est; id autem habens eoque fruens, laetitia est: fugiens quod ei adversatur, timor est: idque si acciderit sentiens, tristitia est. Proinde mala sunt ista, si malus est amor; bona, si bonus. Quod di
Abbreviated transcription (Latin):
itile est ut memin̾im iiriũ
meaꝵ. frẽsq meos admoneã
ut et ip̃i memĩerĩt suaꝵ. ne
na infirmitas quẽadmodum
enĩ ħ faciant angeli. uł potius
deus quemadmod̾ hoc faciat
pangeles sucs. et qnͣtum fieri
uelit̾ etiã ꝑ angelos suos maloᷤᷤ
siue sinendo siue iubendo siue
nec occuloꝵ acie penetrare. n ͨ
fiducia rõis emicleare. nec
ꝓuentu mentis comp̾hendere
ualeo ut tã certus hic loquar

Expanded text:
utile est ut meminerim uirium mearum, fratresque meos admoneam ut meminerint suarum ne infirmitas. Quemadmodum enim haec faciant Angeli, vel potius Deus quemadmodum haec faciat per Angelos suos, et quantum fieri velit etiam per angelos malos, sive sinendo, sive jubendo, sive nec oculorum acie penetrare, nec fiducia rationis enucleare, nec provectu mentis comprehendere valeo, ut tam ce
Abbreviated transcription (Latin):
Incer multa quib ostendi
põt hoĩem ratione bestiis añ¬
cellere. hoc om̃ibus manifes¬
tum est. ꝙ bestie ab hominibꝰ
domari et mansuete fieri pos¬
sunt. homo a bestiis nullo mͦ.¬

Expanded text:
Inter multa quibus ostendi potest hominem ratione bestiis antecellere, hoc omnibus manifestum est, quod belluae ab hominibus domari et mansuefieri possunt, homines a belluis nullo m
Abbreviated transcription (Latin):
cum facłtas est in ppłis p̃¬
mendi ẜmonem. geueraui
obiurgatione facienda est.
Et maxime si eccasionem
et opportunitatem p̾buerit
aliquod flagellum desuꝑ
domini quo eos aꝑpeat pro
suis meritis uapulare. tũc
enin aures humiles p̾bet
emendatori ẜ moni calami¬
tates auditoꝵ faciliusq in
gemitum confitendi qm̃
in murmur resistendi af¬
flicta corda compellit.

Expanded text:
cum facultas est in populis promendi sermonem, generali obiurgatione ferienda est et maxime si occasionem atque opportunitatem praebuerit aliquod flagellum desuper domini, quo eos appareat pro suis meritis uapulare. tunc enim aures humiles praebet emendatori sermoni calamitas auditorum faciliusque in gemitum confitendi quam, in murmura resistendi afflicta corda compellit,
Abbreviated transcription (Latin):
.xͦ Nos ipcs inter illa que ĩfra
nes sunt. et illa que supranes
sunt. itadeus et comino nr̃o
oppitulante ordinemus ut
nnferiorib non offendamut
solis aũt suꝑiorib delectemur
Delectatio quippe qiͣ pondꝰ est
aĩe. Delectatio ergo ordinat aĩ¬
man. ubi erit em̾m thesaurꝰ
cuus. Ibi erit cor tuum. Et ubi
delectatio ibi thesaurꝰ. Ubi aũt
cor ibi beatitudo et miseria. O
lio suꝑiora sunt / nisiilla in qui¬
cabił eterna manet equalitas.
ubi nullum tempus est. quia
mutabilitas milla ẽ. Et mde
cp̃ra fabricantur. et ordinant᷑
et modificantur

Expanded text:
 nosque ipsos inter illa quae infra nos sunt, et illa quae supra nos sunt, ita Deo et Domino nostro opitulante ordinemus, ut inferioribus non offendamur, solis autem superioribus delectemur. Delectatio quippe quasi pondus est animae. Delectatio ergo ordinat animam. Ubi enim erit thesaurus tuus, ibi erit et cor tuum : ubi delectatio, ibi thesaurus: ubi autem cor, ibi beatitudo aut miseria. Quae vero superiora sunt, nisi illa in quitabilis, aeterna manet aequalitas? Ubi nullum est tempus, quia nulla mutabilitas est; et unde tempora fabricantur et ordinantur et modificantur
Abbreviated transcription (Latin):
creditũ ẽ.si ĩ alieno fideles nõ fuistis.
nr̃m qui dabit nob: Laxatis gͦ curiꝰ
mutabłiũ reꝵ. bona stabłia et certa
queramꝰ. Supuolemꝰ terrẽis oꝑib
nr̃is. Nam in mellis copia nõ frust᷑
pẽnas h apicła. Necat eĩ hentẽ.

Expanded text:
Si in alieno fideles non fuistis, uestrum quis dabit uobis? laxatis ergo curis mutabilium rerum bona stabilia et certa quaeramus, superuolemus terrenis opibus nostris. nam et in mellis copia non frustra pennas habet apicula; necat enim haerentem.