comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pedũ quadratorũ id duplicarent᷑ &ita forenth quieẽnt in ea insula. tuncreligione liberaren¬
tur Itaq archytas cylindrorũ descriptionib eratofthenes organicame solcbiratione
idem explicauer̃: Cũ haec sint tãmignis doctrinarũ iucunditatibus anĩaduersa & cogim᷑
naturaliter inuentionib singularũ rerũ considerantes effectus moueri multas resat ten¬
dens ad miror &ũ democriti dererũ natura uolumina &eius cõmentariũ qđ scribitur
ΧΕΙΡΟΤΟMΗTΟΝ Inquo &ũ utebatur anulo signiretur amolitie ÷ ex ꝑtus
Ergo eorũ uirorũ cogitata: non solũ ad mores corrigendos sed &ã ad omniũ utilitatẽ
ꝑ p&uos prȩparita athl&arũ autem nobilitates breuis patio cũ suiscorporibus senescuNt
florentes. neq posteritati hiquẽ ad modum sapientiũ cogitata hominũ uita ꝓdesseposs̃

Expanded text:
pedum quadratorum, id duplicarentur, et ita fore uti, qui essent in ea insula, tunc religione liberarenpedum quadratorum, id duplicarentur, et ita fore uti, qui essent in ea insula, tunc religione liberarentur. Itaque Archytas cylindrorum descriptionibus, Eratosthenes organica mesolabi ratione idem explicaverunt. cum haec sint tam magnis doctrinarum iucunditatibus animadversa et cogamur naturaliter inventionibus singularum rerum considerantes effectus moveri, multas res attendens admiror etiam Democriti de rerum natura volumina et eius commentarium, quod inscribitur xeirokmh/twn, †in quo etiam utebatur anulo signaretur amolcie est expertus. Ergo eorum virorum cogitata non solum ad mores corrigendos, sed etiam ad omnium utilitatem perpetuo sunt praeparata, athletarum autem nobilitates brevi spatio cum suis corporibus senescunt. itaque neque cum maxime sunt florentes neque posteritati hi, quemadmodum sapientium cogitata hominum vitae, prodesse possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
similit̃ plenouse dimisit. &eaexempta eademratione m̃ sura addita inuenit
exiquenon tantũ seminore . quantominus migno corpore eodẽpondere aurimassa e&̃ quam
argenti. posteiuero repl&ouise in cademaqui ipsacorona dimissa inuenit plus a quae defluxis¬
se in coronã quã inaureã eodem pondere massam. &itaexeo qđ fuerit plusaque incorona quã
in massa ratiocinatus reprehenditargenti in auromittionẽ & manifestũ furtum redẽp̃to¬
ris Transferitur mens a dirchytȩ tarentini &eratos thenis cyienei cogitita hienim
multa & grata amathematicis reb hominib inuenerunt. Itaq cuminceteris inuentio¬
nib: fuerint grati in eiu srei concitationib: maximae suntsuspecti. Aliusenĩ aliaratio¬
ne explicarentur qđ delo impetrauerat responsi apollo utiarae eius quantũ haberent

Expanded text:
similiter pleno vaso demisit et ea exempta, eadem ratione mensura addita invenit similiter pleno vaso demisit et ea exempta, eadem ratione mensura addita invenit ex aquae numero sextantum minore, quanto minus magno corpore eodem pondere auri massa esset quam argenti. postea vero repleto vaso in eadem aqua ipsa corona demissa invenit plus aquae defluxisse in corona quam in aurea eodem pondere massa, et ita ex eo, quod fuerat plus aquae in corona quam in massa, ratiocinatus reprehendit argenti in auro mixtionem et manifestum furtum redemptoris. Transferatur mens ad Archytae Tarentini et Eratosthenis Cyrenaei cogitata; hi enim multa et grata a mathematicis rebus hominibus invenerunt. itaque cum in ceteris inventionibus fuerint grati, in eius rei cogitationibus maxime sunt suspecti. alius enim alia ratione explicaverunt, quod Delo imperaverat responsis Apollo, uti arae eius, quantum haberent
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ aquae extrasoliũ effluere Itaq cũ eius reirationẽ explicationis ostendis s& no
estmoratus. sedexiluit gaudio motus desolio. & nudus uadens domũ uerius significa¬
bat clarauoce inuenisse qđ querer& Namcurrens identidem grececlamabat
EΥpΗKΑ EΥΡΗKA. Tumuero exeoinuentionis ingressu dius fecisse dicit᷑
massas. e quo pondere quo &iã fuerat corona unã ex auro. & alterã exargento
Cumita feciss&. ua samplũ ad sũ malibra impleuit aquae. in quo dimisit argenteam
massam. cuiusquanta magnitudo inuase deprȩssaest. tantũ aque effluxit. Ita
exempta massa quantominus factũ fuerit refudit sextario mensus est ut eodẽ
modo quo prius fuerait ad labra equaretur. Ita exeo inuenit quantũ ad certũ pondus
argenti ad certã aquae mensurã responder&. Cũ id expertus e&. tũ aureã massim

Expanded text:
tantum aquae extra solium effluere. idque cum eius rei rationem explicationis ostendisset, non tantum aquae extra solium effluere. idque cum eius rei rationem explicationis ostendisset, non est moratus, sed exsiluit gaudio motus de solio et nudus vadens domum universis significabat clara voce invenisse, quod quaereret; nam currens identidem graece clamabat eu/rhka eu/rhka. Tum vero ex eo inventionis ingressu duas fecisse dicitur massas aequo pondere, quo etiam fuerat corona, unam ex auro et alteram ex argento. cum ita fecisset, vas amplum ad summa labra implevit aquae, in quo demisit argenteam massam. cuius quanta magnitudo in vasum depressa est, tantum aquae effluxit. ita exempta massa quanto minus factum fuerat, refudit sextario mensus, ut eodem modo, quo prius fuerat, ad labra aequaretur. ita ex eo invenit, quantum pondus argenti ad certam aquae mensuram responderet. Cum id expertus esset, tum auream massam
Abbreviated transcription (Latin):
randa inuenta & uaria fuerint ex omnib &iaminfinita solerti id qđ exponã uid& ẽẽ
ex pressum nimiũ est Hiero enĩ syracusis austus regia potestate reb. bene gestis.
cũ aureã coronã uotiuã diisinmortalib in quodã fano constituiss& ponendã manu p̃to
locauit faciendĩ &aurũ ad sacomã ad pendit redẽptoriis ad tẽpus opus manu factum
subtilit̃ regi ad ꝓbauit. & ad sacomũ ponduscorone uisus est prestetisse. Postea quã indi¬
ciũ ÷ factũ. dempto auro tantundẽ argenti in idcoronariũ opus ad mixtũ eẽ indignatꝰ
Hierose contẽptũ eẽ neq inueniens quaratione id furtũ reprehender&. rogauit archi¬
meden uti insesumer& sibidceo cogitationem. Tunc iscũ haber& cius reicurã. ca su uenit
inbalncũ ibiq cũ insoliũ descender&. anĩ aduertit quantũ incorporis sui in eo insider&

Expanded text:
randa inventa et varia fuerint, ex omnibus etiam infinita sollertia id, quod exponam, videtur esse randa inventa et varia fuerint, ex omnibus etiam infinita sollertia id, quod exponam, videtur esse expressum. nimirum Hiero enim Syracusis auctus regia potestate, rebus bene gestis cum auream coronam votivam diis inmortalibus in quodam fano constituisset ponendam, manupretio locavit faciendam et aurum ad sacomam adpendit redemptori. is ad tempus opus manu factum subtiliter regi adprobavit et ad sacomam pondus coronae visus est praestitisse. Posteaquam indicium est factum dempto auro tantundem argenti in id coronarium opus admixtum esse, indignatus Hiero se contemptum esse neque inveniens, qua ratione id furtum reprehenderet, rogavit Archimeden, uti in se sumeret sibi de eo cogitationem. tunc is, cum haberet eius rei curam, casu venit in balineum, ibique cum in solium descenderet, animadvertit, quantum corporis sui in eo insideret,
Abbreviated transcription (Latin):
drata ex trib: pedib longitudinis laterũ & quattuor efficiuNt aeq tantũ numerũ
reddiditunũ ex quinq descriptũ Id pythagoras cũ inueniss& non dubitans a musise
ineainuentione monitũ maximas gratus agens hostusdicitur hisimmoliuisse. Ea autẽ
ratio quẽ ad modũ inmultisieb & m̃suris estutilis. &iã in edificiis scalarũ edificationib uti
tẽperatas habeant graduũ liberationis est expedita. Sienĩ altitudo c̃tignationis
absũ ma coaxitione adimũ libram̃tũ diuisifuerit in partes tres eritearũquinque in
scalis sciporũ iusta longitudine inclinitio. quã magnefuerint int̃ contignationem
&himũ libram̃tũ altitud inis pastestres. quat tuor a perpendiculo recedant & ibi con¬
er̃ conlocationes. Itẽeius reierit subscripta forma archimedis uero cũ multa mi¬

Expanded text:
drata ex tribus pedibus longitudinis laterum et quattuor efficiunt, aeque tantum numerum drata ex tribus pedibus longitudinis laterum et quattuor efficiunt, aeque tantum numerum reddit id unum ex quinque descriptum. id Pythagoras cum invenisset, non dubitans a Musis in ea inventione monitum, maximas gratias agens hostias dicitur his immolavisse. ea autem ratio, quemadmodum in multis rebus et mensuris est utilis, etiam in aedificiis scalarum aedificationibus, uti temperatas habeant graduum librationes, est expedita. Si enim altitudo contignationis ab summa coaxatione ad imum libramentum divisa fuerit in partes tres, erit earum quinque in scalis scaporum iusta longitudine inclinatio. quare quam magnae fuerint inter contignationem et imum libramentum altitudinis partes tres, quattuor a perpendiculo recedant et ibi conerunt conlocationes. item eius rei erit subscripta forma. Archimedis vero cum multa mi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint designatȩ eadem magnitudi & eodem pedũ numero quat tuor muoreeruN
effecte. hacrationeduplicatio gͣeͥmicis rationib abplatone utischema subscriptum ÷¬
explicata ÷ in ima pagina. Itẽ pythagoras normã sincartificis fabricitionib inuen¬
tamostendit & quã magnolabore fabrinormã facientes uixaducrũ ꝑducere pos¬
sunt. idrationib: & methodis emendatũ ex eius preceptis explicatur. Nãq sisu¬
mantur regulaetres. equib unasit pedes iii. altera pedes .iIII. tertia pedes .v. aequȩ
regule int̃se conpositȩ tangantalia aliam suis cacuminib. extremis scema haben¬
tes trigonideformabuNt normã emenditã. ad easautẽ regularum singularũ longitudi¬
nes. sisingula quadrata parib laterib discribantur. cuerit triumlatus areae habebit
pedes uiiii. qđ iiii. XUI qđ verit xXU. Inaquantũ areȩ pedũ numerũ duo qua¬

Expanded text:
fuerint designata, eadem magnitudine et eodem pedum numero quattuor in maiore erunt fuerint designata, eadem magnitudine et eodem pedum numero quattuor in maiore erunt effecta. hac ratione duplicatio grammicis rationibus ab Platone, uti schema subscriptum est in ima pagina, explicata est. Item Pythagoras normam sine artificis fabricationibus inventam ostendit, et quod magno labore fabri normam facientes vix ad verum perducere possunt, id rationibus et methodis emendatum ex eius praeceptis explicatur. namque si sumantur regulae tres, e quibus una sit pedes III, altera pedes IIII, tertia pedes V, eaeque regulae inter se compositae tangant alia aliam suis cacuminibus extremis schema habentes trigoni, deformabunt normam emendatam. ad eas autem regularum singularum longitudines si singula quadrata paribus lateribus describantur, quod erit trium latus, areae habebit pedes VIIII, quod IIII, XVI, quod V erit, XXV. Ita quantum areae pedum numerum duo qua
Abbreviated transcription (Latin):
qđ multiplicationib non inuenitur eodescriptionib lincarũ emendatis repperitur¬
ł stautẽ eiusrei hacdemonstratio. quad ratus locus quieritlongus & latus pedes denos effi¬
cit areȩ pedes .c. siergo opus fuerit cũ duplicari pedũ cc: Itẽ eparibus lateribus
facere querendũ erit quĩ magnũlitus eius quadratifut utexeo .cc. pedes duplicationib
ueie respondeant. Idautẽnumero nemo potestinuenire. Nãq sixii. constituentur
eruNt multiplicati pedes CXCVI. SIXXpedes CCXXΝ. Ergoqm̃ id non explicatur nume¬
ro in eo quadrato longo & lato pedes x qđ fueritlinea abangulo ad angulũ diagonis ꝑduca
uti diuidant᷑ duotrigona aequamagnitudine singula areȩ pedũ quinquagesimum
adeiusq lineȩ diagonalis longitudinẽ locus quadratus parib lateridescribatuf:
itaquã mignaduo trigona inminore quadrato quinquagenũ pedũ lineadiagonio

Expanded text:
quod multiplicationibus non invenitur, eo descriptionibus linearum emendatius reperiturquod multiplicationibus non invenitur, eo descriptionibus linearum emendatius reperitur. est autem eius rei haec demonstratio. quadratus locus, qui erit longus et latus pedes denos, efficit areae pedes c. si ergo opus fuerit eum duplicare id est pedum CC item e paribus lateribus facere, quaerendum erit, quam magnum latus eius quadrati fiat, ut ex eo CC pedes duplicationibus areae respondeant. id autem numero nemo potest invenire. namque si XIIII constituentur, erunt multiplicati pedes CXCVI, si XV, pedes CCXXV. Ergo quoniam id non explicatur numero, in eo quadrato, longo et lato pedes X quod fuerit, linea ab angulo ad angulum diagonios perducatur, uti dividantur duo trigona aequa magnitudine, singula areae pedum quinquagenûm, ad eiusque lineae diagonalis longitudinem locus quadratus paribus lateribus describatur. ita quam magna duo trigona in minore quadrato quinquagenûm pedum linea diagonio
Abbreviated transcription (Latin):
gentib recentes & floridos aedunt fructus. equib quiateneris a&atib doctrinarũ
abundantia sacuntur. obtimos habent sapientiȩ sensus. Instituunt ciuitatib
humanitatis. mores aqua iuraleges. quib absentib nulla potestesse ciuitas in colo¬
mes. Cũ ergo tintamunera abscriptorũ prudentu priuatĩ publicȩq fuerint
hominib preparita. Non solũarbitror palmas & coronis histribui oportere. sed &ũ deceri
triumphos & int̃deorũ sedes eosdedicandos iudicari ¶ Forũ autẽ cogitata utiliter homini¬
b aduitã explicandã eplurib singula piucorũ utiexempla ponĩ quaerecognoscentes
necessiriohis tribui honores oportere homines confitebunt᷑ & primũ platonis emultis
ratiocinationib: utilissimis unãquem ad modũ ab eo explicatasit ponã Ilocus aut ager
piribus laterib sicritquadratus et̃ĩq oportuerit duplicare . qđ opusfuerit genere numeri

Expanded text:
gentibus recentes et floridos edunt fructus. e quibus qui a teneris aetatibus doctrinarum gentibus recentes et floridos edunt fructus. e quibus qui a teneris aetatibus doctrinarum abundantia satiantur, optimos habent sapientiae sensus, instituunt civitatibus humanitatis mores, aequa iura, leges, quibus absentibus nulla potest esse civitas incolumis. Cum ergo tanta munera ab scriptorum prudentia privatim publiceque fuerint hominibus praeparata, non solum arbitror palmas et coronas his tribui oportere, sed etiam decerni triumphos et inter deorum sedes eos dedicandos iudicari. Eorum autem cogitata utiliter hominibus ad vitam explicandam e pluribus singula paucorum uti exempla ponam, quae recognoscentes necessario his tribui honores oportere homines confitebuntur. Et primum Platonis e multis ratiocinationibus utilissimis unam, quemadmodum ab eo explicata sit, ponam. locus aut ager paribus lateribus si erit quadratus eumque oportuerit duplicare, quod opus fuerit genere numeri,
Abbreviated transcription (Latin):
tates cũ uictoria triumphantes quadrigis in moenias & inpatrias inuehant uereq
publicaperp&uauita constitutis uectigalib fruantur. Cũ ergo id anĩ aduertam
ad miror quidita nonscriptorib eidem honores. &iamq maiores siint tributi.
qui infinitas utilitates aeuoperp&uo omnib gentib prestant. Idenĩ magis
erat institui dignũ qđ athl&e sua corpora exercitationib efficiunt fortiora
Scriptores non solũ suossensus. sed &ã omniũ libris ad discendũ &animos exacuendos prȩ¬
parant prȩcepta. Quidenĩmilo crotoniates qđ fuit inuictus ꝓ desthominib aut
ceteri quieo genere fuer̃ uictores. nisi qđ dũ uixer̃ ipsunters uosciues habuerunt
nobilitatẽ : Sithagoreuero precepta democriti platonis. aristotelis. ceterorũq
sapientium cotiduna ꝑ p&uis industrusculta. non solũ suisciuib:. sed &iam omnibi

Expanded text:
tates cum victoria, triumphantes quadrigis in moenia et in patrias invehantur e reque tates cum victoria, triumphantes quadrigis in moenia et in patrias invehantur e reque publica perpetua vita constitutis vectigalibus fruantur. cum ergo id animadvertam, admiror, quid ita non scriptoribus eidem honores etiamque maiores sint tributi, qui infinitas utilitates aevo perpetuo omnibus gentibus praestant. id enim magis erat institui dignum, quod athletae sua corpora exercitationibus efficiunt fortiora, scriptores non solum suos sensus, sed etiam omnium, cum libris ad discendum et animos exacuendos praeparant praecepta. Quid enim Milo Crotoniates, quod fuit invictus, prodest hominibus aut ceteri, qui eo genere fuerunt victores, nisi quod, dum vixerunt ipsi, inter suos cives habuerunt nobilitatem. Pythagorae vero praecepta, Democriti, Platonis, Aristotelis ceterorumque sapientium cotidiana perpetuis industriis culta non solum suis civibus, sed etiam omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
qđ estfuturũ calc&ur uectib ligneis. ferratis pari&ib: calcatis in medio qđ erit t̃renũ
exinaniatur a libram̃tũ infimũ pari&ũ. Hoc ex aequato solũ calc&ur ad crassitudinẽ
quae constituta fuerit Eaautẽ siduplicia aut triplicia facta fuerint. uti percolationi¬
b transmutari possint. multo salubriorem aquaeusum efficient. Limus enim cũ
habuerit quo subsidat. limpidior fi&. & sineo doribus conseruabit saporem. sinon
salẽ addi necesseerit & extenuari. Quaȩ potui deaq: uirtute &uari&ate quasq:
habeat uti litates. quibusq rationib: ducatur & ꝓb&ur in hocuolumineposui. degnomi¬
nicis uero reb. & horo logiorũ rationibus. insequenti perscribam. VITRI VII¬
uicissent grecorũ maiores ita magnos honores constituer̃. uti non modo in con¬
uentu stantes cũ palma & corona fuerant laudes. sed &iãcũ reuertantur insuas ciui¬

Expanded text:
quod est futurum, calcetur vectibus ligneis ferratis. Parietibus calcatis, in medio quod erit terrenum, quod est futurum, calcetur vectibus ligneis ferratis. Parietibus calcatis, in medio quod erit terrenum, exinaniatur ad libramentum infimum parietum. hoc exaequato solum calcetur ad crassitudinem, quae constituta fuerit. ea autem si duplicia aut triplicia facta fuerint, uti percolationibus transmutari possint, multo salubriorem et suaviorem aquae usum efficient; limus enim cum habuerit, quo subsidat, limpidior fiet et sine odoribus conservabit saporem. si non, salem addi necesse erit et extenuari. Quae potui de aquae virtute et varietate, quasque habeat utilitates quibusque rationibus ducatur et probetur, in hoc volumine posui; de gnomonicis vero rebus et horologiorum rationibus insequenti perscribam. mia, Nemea vicissent, Graecorum maiores ita magnos honores constituerunt, uti non modo in conventu stantes cum palma et corona ferant laudes, sed etiam, cum revertantur in suas civi
Abbreviated transcription (Latin):
animales . itaquinon celerius indeeffugiunt ibiintergnuntur. hoc autem quib ratio¬
nib caueatur . siceritfaci endũ. lucerna accensadimittatur. Quesi permanserit ar¬
dens sinepericulo descend&ur. Sinautẽ eripi&ur lumen. aui uaporis tunc secundũ
puteũ dextra acsinistra defodianturq aestuaru. Itaquẽ ad modũ pernares spiritus
exestu dissipibuntur. cũ haec sic explicata fuerint &idaquãeritꝑuentum. tunc saepi¬
atur astructura necobturentur uenas: Sinautẽ locaduraer̃ uut nimĩ uenȩ pęnit᷑
fuerint. tuncsignisoperib extestis aut superiorib: locis excipiende sunt copie: Insig¬
nisautẽo perib hecsum facienda. utihareni primũ purissima aspernimaq parent᷑¬
cementũ Desilicefrangatur. negrauius quã libraliũ cals quã uehem̃tissima mortario mix¬
ta. Itautquinq pastes harenȩ ad duos respondeant. eorũ fossa ad libram̃tũ altitud inis

Expanded text:
animales; ita, qui non celerius inde effugiunt, ibi interimuntur. Hoc autem quibus ratioanimales; ita, qui non celerius inde effugiunt, ibi interimuntur. Hoc autem quibus rationibus caveatur, sic erit faciendum. lucerna accensa demittatur; quae si permanserit ardens, sine periculo descendetur. sin autem eripietur lumen a vi vaporis, tunc secundum puteum dextra ac sinistra defodiantur aestuaria; ita quemadmodum per nares spiritus ex aestuariis dissipabuntur. cum haec sic explicata fuerint et ad aquam erit perventum, tunc saepiatur asfuerint, tunc signinis operibus ex tectis aut superioribus locis excipiendae sunt copiae. in signinis autem operibus haec sunt facienda. uti harena primum purissima asperrimaque paretcaementum de silice frangatur ne gravius quam librarium, calx quam vehementissima mortario mixta, ita ut quinque partes harenae ad duas respondeant. eorum fossa ad libramentum altitudinis,
Abbreviated transcription (Latin):
cripit ex mẽbris corũ singuinis uirtutesitaq minimȩfistulis plũbeis aquaduciuidetur. siuo¬
lumus cã haberesilubrẽ siporẽq meliorẽ extubuliseẽ cotidianus potestindicareuictus
qđ om̃ s exstructas cũ habeant uasorũ irgenteorũ m̃sas. tim̃ ꝓpter saporis integritatẽ fictili
Inputeorũ autẽ possessionib non est contẽpnendiritio. sedacuminib: sollertiaq magna
naturales rerũrationes considerandae qđ hab& multa uaruq terra insegenera. Estenim
uti reliquȩ res ex quattuor principis composita. & primũ est ipsa terrena hab&que
exhumore aquaefontes. Itẽ calores unde &iã sulphura lumen bitum̃ niscit᷑. aerisq
spiritus in manes. quicũ graues ꝑint̾uenia fistulosa terreꝑueniuNt ad fossionẽ puteorum
& ibihomines offendunt fodientes. ut naturali uaporis obturante eorũ naribus spiritus

Expanded text:
eripit ex membris eorum sanguinis virtutes. itaque minime fistulis plumbeis aqua duci videtur, si voeripit ex membris eorum sanguinis virtutes. itaque minime fistulis plumbeis aqua duci videtur, si volumus eam habere salubrem. saporemque meliorem ex tubulis esse cotidianus potest indicare victus, quod omnes, et structas cum habeant vasorum argenteorum mensas, tamen propter saporis integritatem fictilibin puteorum autem fossionibus non est contemnenda ratio, sed acuminibus sollertiaque magna naturales rerum rationes considerandae, quod habet multa variaque terra in se genera. est enim uti reliquae res ex quattuor principiis composita. et primum est ipsa terrena habetque ex umore aquae fontes, item calores, unde etiam sulphur, alumen, bitumen nascitur, aerisque spiritus inmanes, qui, cum graves per intervenia fistulosa terrae perveniunt ad fossionem puteorum et ibi homines offendunt fodientes, vi naturali vaporis obturant eorum naribus spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
geniculis autuersuris alligationib: autpondere saburra contineatur. Reliquaomnia
utifistulis plũbeis ita sunt conlocinda. Itẽcũ primo a quacapite inmittitur. ante fiuilla
inmittetur uti coagm̃ta siquis nonsatis obliti fauilla oblinentur. Habentautẽ tubu¬
lorum ductiones ea cõmoda primũ in opere qđ si qđiutiũ sietũ factũ fuerit. qui lib& id potest
reficere. &ũq multosilubrior ÷ extubulis aquaquã ꝑfistulas qđ ꝑblũ bũ uidetur esse ideo
uitiosũ qđ ex eo cerussa nascitur hȩc autẽ dicitur eẽnocens corporib: huminis. Ita qđ ex
coprocreatur. idestuitiosũ nonestdubium quiin ipsum quoq: non sitsalubre. Exemplar aut̃
ab artificib plũbiriis possumus accipere . qđ pillorib: occupitos habentcorporis colores
Namq comfundendo plũbũ flatur uiporexeo insidens corporisartus. &indie exurens

Expanded text:
geniculis aut versuris alligationibus aut pondere saburra contineatur. reliqua omnia geniculis aut versuris alligationibus aut pondere saburra contineatur. reliqua omnia uti fistulis plumbeis ita sunt conlocanda. item cum primo aqua a capite inmittitur, ante favilla inmittetur, uti coagmenta, si qua sunt non satis oblita, favilla oblinantur. habent autem tubulorum ductiones ea commoda. primum in opere quod si quod vitium factum fuerit, quilibet id potest reficere. etiamque multo salubrior est ex tubulis aqua quam per fistulas, quod plumbum videtur esse ideo vitiosum, quod ex eo cerussa nascitur; haec autem dicitur esse nocens corporibus humanis. ita quod ex eo procreatur, si id est vitiosum, non est dubium, quin ipsum quoque non sit salubre. Exemplar autem ab artificibus plumbariis possumus accipere, quod palloribus occupatos habent corporis colores. namque cum fundendo plumbum flatur, vapor ex eo insidens corporis artus et in diem exurens
Abbreviated transcription (Latin):
tũ omineq opus contundatur & in quib locis sitfictũ ficilius inuenut᷑. sedei castella nẽ
oraso coro noninus duorũ digitorũfunt. sedutintubuli exunapiste snt lingulat
utalius inaliuinue conuenieq possint. Cougm̃ti autẽ eorũ calceniui exoleo
sulietaisu inlinienda & indecdinationib librim̃ti uentris lapisest exsixorabro in
iplogenuiulo conlocindus: Is ꝑterebntus utice decursu tubulus non aur n
lipide cougs tetus ia drimus ealibritiuentris idcundem modũ aduiersum eleunde
anouissimu librarti ueraris incuio sixirubri hereit. & primus ex pressionis ad eundẽ¬
modum coigmꝰ tetur itilibriti planitu tubulorũ. autdecursus & ex pressionis
non eaetoleur: Namquiehenens spritus iniqueductione solent nasci
ita uti &ũ sixa perrũpat. nisi primũ leniter & pirc eacaipite a quanmittatur. & in

Expanded text:
tum omneque opus contundatur et, in quibus locis sit factum, facilius inveniatur; sed ea castella neque tum omneque opus contundatur et, in quibus locis sit factum, facilius inveniatur; sed ea castella neque crasso corio ne minus duorum digitorum fiant, sed ita hi tubuli ex una parte sint lingulati, ut alius in alium inire convenireque possint. coagmenta autem eorum calce viva ex oleo subacta sunt inlinienda, et in declinationibus libramenti ventris lapis est ex saxo rubro in ipso geniculo conlocandus isque perterebratus, uti ex decursu tubulus novissimus in lapide coagmentetur et primus ex librati ventris; ad eundem modum adversum clivum et novissimulibrata planitia tubulorum ad decursus et expressiones non extolletur. namque vehemens spiritus in aquae ductione solet nasci, ita ut etiam saxa perrumpat, nisi primum leniter et parce a capite aqua inmittatur et in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑp&uut indedinatoloco cursus dirigent᷑ cũuenerint adiũ non altȩsubstruit᷑ utsit libratũ
quuã longissimũ: hocautẽ erituenter quod greci appellant̃ coelian: deinde cũ uenerit
aduersuscliuũ: ex longospatiouentris leniter tumescit exprimitur in altitudinẽ summi
deuiu qdsimonuenter in uillib fictus fuerit Nec substructũ acdlibrã fictũ sedgeniculus
erit eru pd aedissolu& fistularũ cõmix turas &uminuentie colliuura suñ facienda ꝑ
queius spintus relaxctur Itiꝑfistulas plũbess a quã quiducent hisrationib bellissi¬
me poter efficere qđ &decursus &circũ ductiones &uentres. & ex presis hacratione
possuntfieri cũ habebunt acipitib admoenia ad fastigi libram̃ta Itẽ intaetus du¬
centos pon estinutile castella conlocari. utsi quandouitiũ aliqui locus fecerit nonto¬

Expanded text:
 erunt perpetuae, in declinato loco cursus dirigentur. cum venerint ad imum, non alte substruitur, ut sit libramentum  erunt perpetuae, in declinato loco cursus dirigentur. cum venerint ad imum, non alte substruitur, ut sit libramentum quam longissimum; hoc autem erit venter, quod Graeci appellant koili/an. deinde cum venerit adversus clivum, ex longo spatio ventris leniter tumescit, ut exprimatur in altitudinem summi clivi. Quodsi non venter in vallibus factus fuerit nec substructum ad libram factum, sed geniculus erit, erumpet et dissolvet fistularum commissuras. etiam in ventre colliquiaria sunt facienda, per quae vis spiritus relaxetur. ita per fistulas plumbeas aquam qui ducent, his rationibus bellissime poterunt efficere, quod et decursus et circumductiones et ventres et expressus hac ratione possunt fieri, cum habebunt a capitibus ad moenia fastigii libramenta. Item inter actus ducentos non est inutile castella conlocari, ut, si quando vitium aliqui locus fecerit, non to
Abbreviated transcription (Latin):
sienũ fundantur Quesicentenariȩ er̃ pondus habeant insingulis pondo cecc
sioctogenarie pondo. decoc l&x siquinquigenarit pondo. dc quidrgenariae
pondo. ccce lxxx Enconoiȩ pondo cec he uiceniriȩ pondo ce el. quinũ denũ¬
pondo claxxx. denũ pondo cexx. octonũ pondo e. quinirie pondo l Elatitudine
uns lã narũ qđ digitos haibuerint antequã in rotunditionẽ flectantur mignitudinũ ita nomi¬
Iha concipiunt̃ fistulae pãq quelãna fucrit digitorũ quin quiginti cũfistula ꝑfici&ur excalãna
uocibitur quinquigeniru similiterq reliqui Eiiutẽductio que ꝑfistulas plũbeas estfutu¬
re hanchaibebit expeditionẽ: qđ sicaput haibeat libram̃ta. ad moenia montesq medii nonfue¬
rint altiores ut possint int̃pellare sedintiullanecesse : substruere adlibram̃ta. quẽ ad modũ

Expanded text:
denûm fundantur. quae si centenariae erunt, pondus habeant in singulas pondo MCC; denûm fundantur. quae si centenariae erunt, pondus habeant in singulas pondo MCC; si octogenariae, pondo DCCCCLX; si quinquagenariae, pondo DC; quadragenariae pondo CCCCLXXX; tricenariae pondo CLX; vicenariae pondo CCLXXX; denûm pondo CXX; octonûm pondo C; quinariae pondo LX. e latitudine autem lamnarum, quot digitos habuerint, antequam in rotundationem flectantur, magnitudinum ita nomina concipiunt fistulae. namque quae lamna fuerit digitorum quinquaginta, cum fistula perficietur ex ea lamna, vocabitur quinquagenaria similiterque reliquae. Ea autem ductio, quae per fistulas plumbeas est futura, hanc habebit expeditionem. quodsi caput habeat libramenta ad moenia montesque medii non fuerint altiores, ut possint interpellare, sed intervalla, necesse est substruere ad libramenta, quemadmodum
Abbreviated transcription (Latin):
redund&. Ita in meo ponent᷑ fistule in omnes lacus &salientes ex altero inbalncis uecti¬
gil qđainnis populo prestent: ex quib tertio indomus priuatas nede sit in publico.
Nonenĩ poterint auertere cũ hebuerint acapitib ꝓprias ductiones: haecautẽ quire
diusa constituerĩ. hesunt cause uti qui priuati ducent in domos uectigalib tueantur
ꝑpublicanos a quarũductus sinautem medii monteser̃ intermoenia &caput fontis
sicerit fieiundũ utispecus fodientur subterra. libienturq ad fastigiũ qđ supra scriptũ :
factartunt duossitactus Sinautem fistulis plũbeis ducetur: primũ castellum
adetput solatur deideidcopu quelumen fistularũ constituatur: aeque fistulȩ
cistello conlocentur ad castellũ quoderit in moenib fistule neminus longe pedũ

Expanded text:
redundet. Ita in medio ponentur fistulae in omnes lacus et salientes, ex altero in balneas †vectiredundet. Ita in medio ponentur fistulae in omnes lacus et salientes, ex altero in balneas †vectigal quotannis populo praestent, ex quibus tertio in domus privatas, ne desit in publico, non enim poterint avertere, cum habuerint a capitibus proprias ductiones. haec autem quare divisa constituerim, hae sunt causae, uti qui privatim ducent in domos vectigalibus tueantur per publicanos aquarum ductus. Sin autem medii montes erunt inter moenia et caput fontis, sic erit faciendum, uti specus fodiantur sub terra librenturque ad fastigium, quod supra scriptum est. facti, uti inter duos sit actus. Sin autem fistulis plumbeis ducetur, primum castellum ad caput struatur, deinde ad copiam aquae lumen fistularum constituatur, eaeque fistulae e castello conlocentur ad castellum, quod erit in moenibus. fistulae ne minus longae pedum
Abbreviated transcription (Latin):
turam q habere sed capita dextra acsinistra int̃selibrataeẽ. Exemplarautem choro¬
batierit in extremo uolumine descriptũ. & sicerit fastigiũ mignũ faciliorent decursus
aque. sinautem in teruillaer̃ lacunosi substruetionib erit succurrendũ . Ductus autem
aquefiunt generib trib riuis ꝑca nales structiles autfistilis plũbeis scutubulis fictilibus
quorũ hesunt rationes: Sicainalib instructura fat quã solidissimi solũq riui libram̃ta
habeat fastigata neminus incentenospedes semipede aeq structurae confornicentur
utminime solaquũtingit. Cũq uenerit ad moenia efficutur castellũ. & castello coniunc¬
tũ adiecipiendũ aquã triplex in missariũ conlocenturq in castello tresfistulȩ aequiliter
diuisȩ intrareceptacula conuncta uticũ abundiuerit ab extremis in mediũ receptaculũ

Expanded text:
turamque habere, sed capita dextra ac sinistra inter se librata esse. exemplar autem choroturamque habere, sed capita dextra ac sinistra inter se librata esse. exemplar autem chorobati erit in extremo volumine descriptum. et si erit fastigium magnum, facilior erit decursus aquae; sin autem intervalla erunt lacunosa, substructionibus erit succurrendum. Ductus autem aquae fiunt generibus tribus: rivis per canales structiles, aut fistulis plumbeis, seu tubulis fictilibus. quorum hae sunt rationes. si canalibus, ut structura fiat quam solidissima, solumque rivi libramenta habeat fastigata ne minus in centenos pedes sicilico. eaeque structurae confornicentur, ut minime sol aquam tangat. cumque venerit ad moenia, efficiatur castellum et castello coniunctum ad recipiendam aquam triplex inmissarium, conlocenturque in castello tres fistulae aequaliter divisae intra receptacula coniuncta, uti, cum abundaverit ab extremis, in medium receptaculum
Abbreviated transcription (Latin):
tangentur aeque acpariter lineas descriptiones indicant libratam conlocationẽ
Sinautem uentus interpellauerit & motionib lineȩ non potuerint terrã signi¬
ficationem facere. tunchabeat in superiore parte canalẽ longũ pedes v
latũ digitũ altũ ses quidigitum eoq aqua infundatur. & sie qualiter aqua cana¬
lissumma libra tang& scietur esse libratũ: itacochorobite cũ plibratũ ntafuent
sci&ur quantũ habuerit fastigii Fortissequurchimedis libroslegit dic& nom posse fi¬
eri uerã exaqua librationẽ qđ ei plac& a quã nonesselibratã sedphȩro ides habere sche¬
ma. sedibi haberetentrũ quo loci hab& orbis terrarũ. hocautẽ siue plana est aqua
seuspero ides necesse est extrema capita regulaerit pariter sustinere regulã aquã
mis labris aquã nonesse. Estenĩ quocũq aquasit in fusa in medio inflationẽ curua¬

Expanded text:
tangendo aeque ac pariter lineas descriptionis indicant libratam conlocationem. tangendo aeque ac pariter lineas descriptionis indicant libratam conlocationem. Sin autem ventus interpellaverit et motionibus lineae non potuerint certam significationem facere, tunc habeat in superiore parte canalem longum pedes V, latum digitum, altum sesquidigitum, eoque aqua infundatur, et si aequaliter aqua canalis summa labra tanget, scietur esse libratum. item eo chorobate cum perlibratum ita fuerit, scietur, quantum habuerit fastigii. Fortasse, qui Archimedis libros legit, dicet non posse fieri veram ex aqua librationem, quod ei placet aquam non esse libratam, sed sphaeroides habere schema et ibi habere centrum, quo loci habet orbis terrarum. hoc autem, sive plana est aqua seu sphaeroides, necesse est, ad extrema capita dextra ac sinistra, cum librata regula erit, pariter sustinere regulam aquam;mis labris aqua; necesse est enim, quocumque aqua sit infusa, in medio inflationem curva
Abbreviated transcription (Latin):
qua tritinfonte si fuerit limpida. & ꝑlucidi quoq ꝑuenerit aut ꝓfluxerit mus¬
cus non nasc&ur. neq iuncũ neq inquinaitus abaliquo in quinamento is locus
fuerit sed purã habuerit speciem inbuitur hisignis essetenuis & insum ma
salubritate: Nunc ad de ꝑductionibus ad habitationes moeniaq utfieriopor¬
teat explicabo cuiusritio est prima ꝑlibratio. Libratur autem diobtris aut
libris a quariis aut chorobatae. sed diligentius efficitur ꝑchorobaten. quod di¬
obtre librȩq fillunt Chorotates autem ÷ regulalonga circiter pedũ uigin¬
ti ea hab&ancones incapitib extremis equali modo ꝑfectos inquaeregulecapitibus
ad normã coagm̃tatus. & in terregulã &incones a cardinib conpactat trans¬
uersaria quehabent lineas ad ꝑpendiculũ rectediscriptas pendentiaq exregu¬
la ꝑpendicula insingulis partib singula. quaecũ regula est conlocatã ea quae

Expanded text:
quae erit in fonte, si fuerit limpida et perlucida, quoque pervenerit aut profluxerit, musquae erit in fonte, si fuerit limpida et perlucida, quoque pervenerit aut profluxerit, muscus non nascetur neque iuncus, neque inquinatus ab aliquo inquinamento is locus fuerit, sed puram habuerit speciem, indicabitur his signis esse tenuis et summa salubritate. Nunc de perductionibus ad habitationes moeniaque, ut fieri oporteat, explicabo. cuius ratio est prima perlibratio. libratur autem dioptris aut libris aquariis aut chorobate, sed diligentius efficitur per chorobaten, quod dioptrae libraeque fallunt. chorobates autem est regula longa circiter pedum viginti. ea habet ancones in capitibus extremis aequali modo perfectos inque regulae capitibus ad normam coagmentatos, et inter regulam et ancones a cardinibus compacta transversaria, quae habent lineas ad perpendiculum recte descriptas pendentiaque ex regula perpendicula in singulis partibus singula, quae, cum regula est conlocata aeque,
Abbreviated transcription (Latin):
uut&ũ quilib& exhis reliquis reb escirũ utendo poterit tueriuitã. sinea quauero nec
corpusanimaliũ pcccilla ciui uirtus potestnasci nectueri pec purari. qua remagni dili¬
rentua in dustriaq quarendifunT̃ &uelegendi fontes ad humanȩute salubritatem
tir dicos fontes habitant homines. &sier̃ corporib ualentib colorib niti¬
discrurib nonuitiosis nonlyppis oculis er̃ ꝓbatissimi Itemsifons nouus fos¬
susfuerit & iuas corinthiũ siuealterius generis qđ erit ex ere bono ea aqua spar¬
si maculam nonfecerit optimiest. Itẽqueinȩneo sica aqua deferbeficta & postea reu¬
qui&a & defusafuerit. neq incius aenci fundo harena autlimus inueni&ur. ea a qua
erit itẽ ꝓbata Itẽ si legumina inuas cũ eaaqua coniecta adignem posita celeri¬
t̃ ꝑcooti fuerint. indicabunt aquã essebonã & silubrem Non &ãminus ipsa aqua

Expanded text:
etiam qualibet ex his reliquis rebus escarum utendo poterit tueri vitam, sine aqua vero nec etiam qualibet ex his reliquis rebus escarum utendo poterit tueri vitam, sine aqua vero nec corpus animalium nec ulla cibi virtus potest nasci nec tueri nec parari. quare magna diligentia industriaque quaerendi sunt et eligendi fontes ad humanae vitae salubritatem. circa eos fontes habitant homines; et si erunt corporibus valentibus, coloribus nitidis, cruribus non vitiosis, non lippis oculis, erunt probatissimi. item si fons novus fossus fuerit, et in vas corinthium sive alterius generis, quod erit ex aere bono, ea aqua sparsa maculam non fecerit, optima est. itemque in aeneo si ea aqua defervefacta et postea requieta et defusa fuerit, neque in eius aenei fundo harena aut limus invenietur, ea aqua erit item probata. Item si legumina in vas cum ea aqua coniecta ad ignem posita celeriter percocta fuerint, indicabunt aquam esse bonam et salubrem. non etiam minus ipsa aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
onũ qualitates terrarũq dissimiles ꝓpri&ates : Exhis autẽreb sunt nonnulla
quaeego ꝑme ꝑspexi. caterain libris grecis scripta inueni. quorũ scriptorũ hisuNt
auctores theophrastus. timȩus posidoneus hegesias herodastus. arystides me tro¬
dorus. qui magnauigilantia & infinitostudio locorũ propri&ates. a quarũ uir¬
tutes ab inclinatione cęliq regionũ qualitates ita esse distributas scriptis de¬
clinauer̃. quorũ secutus ingressus in hoclibro ꝑscripsi quesatis eẽ putaui. deaquae
uari&atib quo facilius exhis pixscriptionib eliganthomines aquaefontes quib
adusũ salientes possint ad ciuitates municipiaq ꝑducere. Nullaenĩ ex om¬
nib reb tantas habereuid&ur adusũ necessitates : quantas aqua ideo quod omni¬
ũanimaliũ nitura si frum̃ti fructu priuata fuerit arbustiuo autcarne autpiscatu

Expanded text:
onum qualitates terrarumque dissimiles proprietates. Ex his autem rebus sunt nonnulla, onum qualitates terrarumque dissimiles proprietates. Ex his autem rebus sunt nonnulla, quae ego per me perspexi, cetera in libris graecis scripta inveni, quorum scriptorum hi sunt auctores: Theophrastos, Timaeus, Posidonios, Hegesias, Herodotus, Aristides, Metrodorus, qui magna vigilantia et infinito studio locorum proprietates, regionum qualitates, aquarum virtutes ab inclinatione caeli ita esse distributas scriptis dedicaverunt. quorum secutus ingressus in hoc libro perscripsi quae satis esse putavi de aquae varietatibus, quo facilius ex his praescriptionibus eligant homines aquae fontes, quibus ad usum salientes possint ad civitates municipiaque perducere. Nulla enim ex omnibus rebus tantas habere videtur ad usum necessitates, quantas aqua, ideo quod omnium animalium natura, si frumenti fructu privata fuerit, arbustivo aut carne aut piscatu
Abbreviated transcription (Latin):
& eiusuir tutib sermo exposuit eẽ : In eaterra eius modi fontes. ut qui ibi ꝓcrearentur
uoces ad cantandũ egregis haberent. Ideoq semꝑ transmarinos caitlastros
emereformonsos &puella smaturas eosq coniungere : ut quina scerentur exhis
non solũ uoce egregia sed &iã formaeeñt Noninuenusta. Cum haec tanta uari¬
&assit disparib reb natura distributa qđ humanũ corpus ÷ ex aliqua parte ter¬
renũ In eo autem multa genera sunt morũ uti sanguinis lactissudoris urinae
lacrimarũ Ergo sunparua pasticula terreni tanta discrepantia. inuenitur saporũ
non estmirandũ sitam in magnitudine terrae innumeribiles sucorũ repperientur
uari&ates ꝑquarũ uenas quaeuis ꝑcuriens tinctaꝑuenit ad fontiũ egressus. &i ta exeo
dispares uariiq ꝑficiunt᷑ in ꝓpriis generib fontes ꝓpt̃ locorũ discrepantiã & regi¬

Expanded text:
et eius virtutibus sermo, exposuit esse in ea terra eiusmodi fontes, ut, qui ibi procrearentur, et eius virtutibus sermo, exposuit esse in ea terra eiusmodi fontes, ut, qui ibi procrearentur, voces ad cantandum egregias haberent, ideoque semper transmarinos catlastros emere formosos et puellas maturas eosque coniungere, ut, qui nascerentur ex his, non solum voce egregia sed etiam forma essent non invenusta. Cum haec tanta varietas sit disparibus rebus natura distributa quod humanum corpus est ex aliqua parte terrenum, in eo autem multa genera sunt umorum, uti sanguinis, lactis, sudoris, urinae, lacrimarum. ergo si in parva particula terreni tanta discrepantia invenitur saporum, non est mirandum, si tanta in magnitudine terrae innumerabiles sucorum reperientur varietates, per quarum venas aquae vis percurrens tincta pervenit ad fontium egressus, et ita ex eo dispares variique perficiuntur in propriis generibus fontes propter locorum discrepantiam et regi
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt &iã non nullis locis fontiũ ꝓpri&ates qua ꝓcreant . quiibinascuntur egregiis uocib
ad cantandũ utitharso magnesiȩ aliscius modi regionib: Etumq rima÷ ciuitis a frorũ
cuius moenia rexiuba duplici muro sepsit. ibiqi regum domũ sibi constituit abea milupassus ae
Est oppidũ ismuc cuius agrorũ regiones incredibili finiti sunt terminitione: Cũ ess&enim
africaparens & nutriax ferarũ besturũ maxi me serpentiũ in eiusagris oppidi nulla nascitur
&siquando allati ibi ponatur statim moritur. neq id solũ sed &ũ t̃ra exhislocis sialio
trans latafuerit. &ibud genus terre &iam balearib: dicitur esse sedaliã mirabiliorem
uirtutem ea hab& terra quã gosicaccepi guusiulius misinis sȩfilius cuiuserant totius
oppidi a grorũ possessiones cũ pitre caesurmilitiuit isospitio meo estusus. ita cotidiano con¬
uictu necessefuerat dephilologia disputire interĩcũ e& internos deiq potestate

Expanded text:
Sunt etiam nonnullis locis fontium proprietates, quae procreant qui ibi nascuntur egregiis vocibus ad cantandum, uti Tarso, Magnesiae, aliis eiusmodi regionibus. etiamque Zama est civitas Afrorum, cuius moenia rex Iuba duplici muro saepsit ibique regiam domum sibi constituit. ab ea milia passus XX est oppidum Ismuc, cuius agrorum regiones incredibili finitae sunt terminatione. cum esset enim Africa parens et nutrix ferarum bestiarum, maxime serpentium, in eius agris oppidi nulla nascitur, et si quando adlata ibi ponatur, statim moritur; neque id solum, sed etiam terra ex his locis si alio translata fuerit, et ibi. id genus terrae etiam Balearibus dicitur esse. sed aliam mirabiliorem virtutem ea habet terra, quam ego sic accepi. Gaius Iulius Masinissae filius, cuius erant totius oppidi agrorum possessiones, cum patre Caesare militavit. is hospitio meo est usus. ita cotidiano convictu necesse fuerat de philologia disputare. interim cum esset inter nos de aquae potestate
Abbreviated transcription (Latin):
Septentrionis autẽ minoris & cassione simulacri conpluressuNt stelle confusae:
que sunt ad dexterã orientis int̃ zonã signorũ & septẽntrionũ sidera incelo disposita
dixiesse Nunc explicabo quaead sinistrã orientis meridianisq pastib abnatura sunt
distributa.  Primũ subcapricorno subiectuspiscis austrinus caudam ꝓspiciens cephei
ab eo ad sagit tariũ locus ÷ in anis turibulũ subscorpionis aculeo. centauri priores
pastes proximae sunt libiȩ & scorpionẽ tenent inmanib: simulacrũ id qđ bestum
astrorũ periti nominauer̃. Aduirginẽ & leonẽ & cancrũ anguis porrigens ag¬
m̃stellarũ intortus suc cingit regione cancri erigens nrm adlconẽ medioq cor¬
pore sustinens craterẽ ad manũq uirginis caudã subiciens inqua in ÷ coruus. quaesunt
autẽ suprascapulas ꝑęq sunt lugentia adanguis interius uentris subcaudã subiec¬

Expanded text:
septentrionis †autem minoris et Cassiepiae simulacri complures sunt stellae confusae. septentrionis †autem minoris et Cassiepiae simulacri complures sunt stellae confusae. Quae sunt ad dextram orientis inter zonam signorum et septentrionum sidera in caelo disposita, dixi esse; nunc explicabo, quae ad sinistram orientis meridianisque partibus ab natura sunt distributa. Primum sub capricorno subiectus piscis austrinus caudam prospiciens ceti. ab eo ad sagittarium locus est inanis. turibulum sub scorpionis aculeo. centauri priores partes proximae sunt librae et scorpioni. tenet in manibus simulacrum, id quod bestiam astrorum periti nominaverunt. virginem et leonem et cancrum anguis porrigens agmen stellarum intortus succingit, regione cancri erigens rostrum, ad leonem medioque corpore sustinens craterem ad manumque virginis caudam subiciens. in qua inest corvus; quae sunt autem supra scapulas, peraeque sunt lucentia ad anguis inferius ventris. sub caudam subiec
Abbreviated transcription (Latin):
dolorsis interse conposite & pectorib auersȩ equib minor cynosura. maior helice
agretis appellatur. earũq capita int̃sedispicientia sun constituta caudȩ capitib
carũ aduerse contradispositȩ figurantur. Utrorũq superando eminent
insum mopercaudiseorũ essedicitur ltem serpens est porrecta aequastella quaedicitur
postpluseluc& circũ caput maioris. septentrionis nãq qua est proximaȩ draconem circũ
caputeius in uolui tur. unauero circũcynosunȩ caput iniecta est fluxu porrectaq
ꝓximȩ eius pedes. Haecautẽ intorta replicataq capite minoris ad maiorem circa
rostrũ & capitis timpusdextrũ. Itẽ supracaudãminoris pedessunt coephei ibiq ad
summũ cacum̃ facientes stelle sunt trigonũ parib laterib insuperari&is signum

Expanded text:
e regione dorsis inter se compositae et pectoribus aversae. e quibus minor kuno/soura, maior eli/kh e regione dorsis inter se compositae et pectoribus aversae. e quibus minor kuno/soura, maior eli/kh a Graecis appellatur. earumque capita inter se dispicientia sunt constituta, caudae capitibus earum adversae contra dispositae figurantur; utrarumque enim superando eminent. In summo per caudas earum esse dicitur item serpens est porrecta, e qua stella quae dicitur polus elucet contra caput maioris septentrionis; namque qua est proxume draconem, circum polum caput eius involvitur. ima vero circum cynosurae caput iniecta est flexu porrectaque proxime eius pedes. haec autem intorta replicataque se attollens reflectitur a capite minoris ad maiorem, circa rostrum et capitis tempus dextrum item supra caudam minoris pedes sunt Cephei, ibique ad summum cacumen facientes stellae sunt trigonum paribus lateribus. insuper arietis signum
Abbreviated transcription (Latin):
phinus secundũ eos estsigtta. ab ea autẽ uolueris cuiuspennadextra cepheimanum
attingit &sceptrũ leua supracassiopiȩ innititur. subauiscauda pede sequis unt sub¬
tecti. indesagittarii. scorpionis librȩ. in suꝑ serpens sũ morostro coronã tangit. ad¬
cum mediũ ophiuchos inmanib: ten& serpentẽ. leuopede calcans mediam frontem
scorpionis pastẽ ophiuchi capitis nonlonge positũ est caputeius quidicitur nessus
Ingenib: autẽ eorũ facilioress̃ capitũ uertices ad cognoscendum qđ nonobscuris ste¬
lis sunt conformati. pesingeniculati adidfulcitur capitis tempus serpentis.
cuius arcturum quiseptentriones dicuntur in plicatus paruepercos flectitur delphi¬
nus contrauolueris rostrũ ꝓpositalxra interhumeros custodis & genudati corona
tamest orinata In septentrionaliuero circuloduepositaesunt arctoe scapularũ

Expanded text:
phinus. secundum eos est sagitta. ab ea autem non longe volucris, cuius pinna dextra Cephei manum phinus. secundum eos est sagitta. ab ea autem non longe volucris, cuius pinna dextra Cephei manum attingit et sceptrum, laeva supra Cassiepiae innititur. sub avis cauda pedes equi sunt subiecti. Inde sagittarii, scorpionis, librae insuper serpens summo rostro coronam tangit. eum medium ophiuchos in manibus tenet serpentem, laevo pede calcans mediam frontem scorpionis. a parte ophiuchi capitis non longe positum est caput eius, qui dicitur nisus in genibus. eorum autem faciliores sunt capitum vertices ad cognoscendum, quod non obscuris stellis sunt conformati. Pes ingeniculati adit fulcitve capitis tempus serpentis, cuius per vipereos flexus minor arctorum, qui septentriones dicuntur, inplicatur. delphinum contra volucris rostro est proposita lyra. inter umeros custodis et geniculati corona est ordinata. in septentrionali vero circulo duae positae sunt arctoe scapularum