comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad ceteras Numeri partes pereandas amiatiam. ut nonsine causa
hoc inomnibus rebus a numeripetienaturar erum sum parre
uideitur. Sint igitur duo uersus it ragonorũ ab unitate omniũ et abi¬
nario numero parte altera longiorũ
Iorum igitur si primũ compares primo dupliquantitas inuenitur
tis habitudo ꝓducitur. Sitertiũ tertio. ses quitertia proportio pro¬
ertatur. Siquartũ quarto. ses qui quarta. Et si quintũ quinto. ses¬
qui quinta. Et hinc suꝑ particularium normam inquam uis
longissimũ spatiũ progrediens integram in offensamque riperies
Ita ut prima dupli proportione unitatis solius sit differentia
Duo namq ab uno sola semper discrepant unitate. Inses qualtera
utro duorum est differentia. Inses qui tertia trium. Inses quiquar¬
ta quat tuor. Et de inceps secundum suꝑ particulares formas mune¬
rorum qđ ad differentias attinet uno tantum crescit adiectio. nume¬
rum explicans naturalem¬
i uero secundum tetragonũ primo parte altera longiori com

Expanded text:
ad caeteras numeri partes procreandas amicitiam, ut non sine causa hoc in omnibus rebus ab numeri specie natura rerum sumpsisse videatur. Sint igitur duo versus tetragonorum ab unitate omnium, et a binario numero parte altera longiorum. Horum igitur si primum compares primo, dupli quantitas inveniturmioliae quantitatis habitudo producitur. Si tertium tertio, sesquitertia proportio procreantur. Si quartum quarto, sesquiquarta, et si quintum quinto, sesquiquinta. Et hinc superparticularium normam in quodvis longissimum spatium progrediens integram inoffensamque reperies. Ita ut in prima dupli proportione unitatis solius sit differentia. Duo namque ab uno sola semper discrepant unitate. In sesquialtera vero duorum est differentia, in sesquitertia trium, in sesquiquarta 4, et deinceps, secundum superparticulares formas numerorum, quod ad differentias attinet, uno tantum crescit adjecto numerum explicans naturalemn vero secundum tetragonum, primo parte altera longiori com
Abbreviated transcription (Latin):
lus ac ethra iubilent in magni ce¬
na principis quo prothoplasti pectora
cte factor om¬
ti sat mysterio carnem suã cum san¬
guine in escam tranffert amme. Telluᷤ
¶celsis surgens dapibus prebet for¬
mam mortalibus humilitatis gr̃a
petri petens uestigia ¶Tellus. Es¬
Dallet seruus obsequio cum ange¬
lorum dominum ferentem lympham
luitheo ceruit cenũ procubere. Tellꝰ
Permitte symon ablui acta figu¬
rant mistics dum summus uma ba¬
Saluator choris accubat uerbiq
fauos aggerat quos inter hostem de¬
notat nocis qui dolos nuninat. Tel
Trix lupe iuda pessime fers agno
miti basia dans membra loris tegia
que sorde tergunt sicula. ¶Talus as
Dexi sosiratur hodie carnis as cor¬
dis carcert onguem sacraut chuima¬
tis spes in de crescat miscris. Tillus¬
Tictor mortis intlitam pangomu
laudas gloriam cum patrt et lanuo
spiritu qui nos redemit obitu Elmẽ¬

Expanded text:
lus ac aethra jubilent in magni coena principis. Qui protoplasti pectora cte factor omti sat mysterio. Carnem suam cum sanguine in escam transfert animae. Victori. A celsis surgens dapidus praebet formam mortalibus. Humilitatis gratia Petri petens vestigia. Victori. Pallet servus obsequio cum angelorum Dominum Ferendo lympham linteam cernit coeno procumbere. Victori. Permitte Simon ablui, acta figurant mystica. Dum summus ima baLavator thoris accubat, verbique favos agerat. Quos inter hostem denotat necis qui dolos ruminat. Victori. Tu ex lupe Juda pessime fers agno misi basia. Dans membra loris regia, quae sorde tergunt saecula. Victori. Nexi solvuntur hodie carnis, cordisque carcere Unguens sacratur crismatis spes inde crescit miseris ictori mortis inclita pangamus laude gloriam Cum Patre et sancto Spiritu, qui nos redemit obitu
Abbreviated transcription (Latin):
birtutum qui trumphator hodie
super omnes celos ascendi sti ne
derelinquas nos orphanos sed mitte
promissum pa tris in nõs spiritũ

Expanded text:
irtutum, qui triumphator hodie super omnes coelos ascendisti, ne derelinquas nos orphanos, sed mitte promissum Patris in nos Spiritum
Abbreviated transcription (French):
exeunt reli  quie et saluati¬
oi deut monte sy on prop¬
te rea prote ctio erit huic¬
cuu ta ti et saluabitur
propter dauid fa mulum

Expanded text:
exeunt reliquiae, et salvatio de monte Sion; propterea protectio erit huicivitati, et salvabitur propter David famulum
Abbreviated transcription (French):
U ia e duxi te per deser¬
tum quadraginta anius et manna
cibaui te et introduxi in terram satis
optimam para¬
sti crucem

Expanded text:
ui eduxi te per desertum quadraginta annis, et manna cibavi te, et introduxi in terram satis optimam parasti crucem
Abbreviated transcription (Latin):
familiam tuam: pro qua
dominus noster iesus christus non
dubitauit manibus maanbas tra¬
di nocentium et crucis subire tor¬
mentum Qui tecum uunt et re-¬

Expanded text:
familiam tuam, pro qua Dominus noster Jesus Christus non dubitavit manibus tradi nocentium, et crucis subire tormentum. Qui tecum vivit. FE
Abbreviated transcription (Latin):
brie lem archangelũ sc̃imus di¬
uĩnitus te else affatum
terũ tuũ de spicitu sancto credi¬
mũs inpregna tũ erubescat
iuideus infelix qui dicit christũ
ex ioseph semine esse natum.
tus et glo

Expanded text:
brielem archangelum credimus divinitus tibi esse affatum. terum tuum de Spiritu sancto credimus impraegnatum. Erubescat Judaeus infelix, qui dicit Christum ex Joseph semine esse natum. tus et
Abbreviated transcription (Latin):
gatum super quẽ nullus
hominum sedit solui¬
te et ad¬
du cite michi si quis uos
interroga ue rit dici te opus do¬
mi no est soluen tes ad¬
duxerunt ad iesum et imposuerunt
illi uestimenta et sedit super eñ
ali I expandebant uestimẽta sua
na a lii ramos de arbo¬
ribus prosternebant eth qui se¬
quebantur clamabant osanna bene-

Expanded text:
m super quem nemo hominum sedit: solvite et adducite mihi: Siquis vobis interrogaverit dicite ei. Opus Domino est. Solventes adduxerunt ad Jesum imposuerunt illi vestimenta et sedit super eum. Alii expandebant vestimenta sua in via: alii ramos de arboribus externebant: et qui sequebantur clamabant
Abbreviated transcription (Latin):
bis qui non cessant clamare dicen¬
tes san ctus san ctus sanctuᷤ
dominuᷤ deus exer cituũ rex is¬
rael qui regnaᷤᷤ sine fine digna re
famulos tuos donu ne exau di¬
re alle¬

Expanded text:
ssant clamare voces: Sanctus, Sanctus, Sanctus, Dominus Deus exercituum, qui regnas sine fine, dignare famulos tuos hodie exaudire, alle
Abbreviated transcription (Latin):
israel reuertere ad ciuitates tu as¬
usquequo do lens auer¬
te ris O enerabis dominum
saluatorem oblationem nouã
in terra ambulabunt homines

Expanded text:
Israel, revertere ad civitates tuasUsquequo dolens averteris? P. Generabis Dominum Salvatorem oblationem novam in terra: ambulabunt homines
Abbreviated transcription (Latin):
Desto domine officio seruitutis
nostre: et quia tu pedes lauare
dignatus es tius discipulis: ne despici¬
as opera manuum tuarum que nobis
retinenda mandasti: ut sicut hic a nobiꝰ¬
exteriora abluuntur inquinamenta:
sic a te omnium nostrum interiora la¬
uentur peccata Amen¬

Expanded text:
desto, Domine, officio nostrae servitutis, quia tu pedes lavare dignatus es tuis discipulis, ne despicias opera manuum tuarum, quae nobis retinenda mandasti, ut sicut hic exsic a te omnia nostra interiora lauentur peccata
Abbreviated transcription (Latin):
ues apo sto¬
lo rum et dome stici
de i aduene runt ho di¬
cem et illumi¬
nantes
patriam dare pa tem ge¬
et libera¬
re po pulum
domi

Expanded text:
es apostlorum et domestici Dei advenerunt hodi et illuminantes patriam; dare pacem geet liberare populum Domi
Abbreviated transcription (Latin):
Altra lex qui¬
iam peracta tenipus implens corpo¬
ris se uo lente natus ad hoc pas¬
sio ni deditus agnus in cruce le
immolandus stipite.
ic̃ acetum fel arr̃i¬
do sputa claui lancea mite corpuꝰ¬
perforatur sanguis unda proflu¬

Expanded text:
tra sex quiam peracta Tempus implens corporis, Se volente, natus ad hoc Passioni deditus, Agnus in crucis levatur Immolandus stipite. Hic acetum, fel, arundo, Sputa, clavi, lancea, Mite corpuperforatur Sanguis unda proflu
Abbreviated transcription (French):
maria¬
MOma. redemaptoris ma¬
ter que peruia ce li por ta
ma nens et stel la ma¬
ris succurre caden ti surgere qui
curat populo tu que genui¬
sti natura miran te tuũ sanctũ¬
graitorem uir go pri us ac
po sterius gabrie lis ab ore
sumens illud aue peccatorũ mise

Expanded text:
MariaAlma Redemptoris mater, quae pervia coeli Porta manes et stella mris, succurre cadenti Surgere, qui curat, populo: tu quae genuisti, Natura mirante, tuum sanctgenitorem: Virgo prius, ac posterius, Gabrielis ab ore Sumens illud Ave, peccatorum mise
Abbreviated transcription (Latin):
Em¬
pus est ut reuertar ade
domi nus Nolite contristari
nec turbetur cor ue strum¬
strum
ro go pro uobis pa trem ut ipse
pos custodi at allelĩia alle

Expanded text:
empus est ut revertar ad Dominus; nolite contristari, nec turbetur cor vestrum; rogo pro vobis Patrem, ut ipse vos custodiat, allel., alle
Abbreviated transcription (Latin):
Na quain egre di¬
entem de tem plo a la tere dex¬
tro alle lu ya. Et om nes
ad quos peruenit aqua ista
sal ui facti sunt et dicent

Expanded text:
aquam egredientem de templo a latere dextro, Alleluia. P. Et omnes, ad quos pervenit aqua ista, salvi facti sunt, et dicent:
Abbreviated transcription (Latin):
fili da iud re demptor mũ¬
di quem prophete predixe runt
saluatorem domui israel es¬
se uentu rum te e nu ad¬
nu ad
salutarem uictimam pater misit
in mundumn quem expecta bant om¬
nes san cti ab ori gine¬
mundi et nunc osanna¬

Expanded text:
fili David, Redemptor mundi, quem prophetae praedicaverunt Salvatorem domui Israel esse venturum. Te enim ad salutarem victimam Pater misit in mundum, quem exspectabant omnes sancti ab origimundi, et nunc: Hosanna
Abbreviated transcription (Latin):
bi est charitas et
di lectio ibi sanctorum est con¬
gregatio ibi nec ira nec indignatio
sed firma charitas n in perpetuum.
Christus descendit mundũ re dime¬
re ut li beraret a morte hominem

Expanded text:
bi est charitas et dilectio, ibi sancta est congregatio, ibi nec ira est nec indignatio, sed firma charitas in perpetuum. Christus descendit mundum redimere, ut liberaret a morte hominem
Abbreviated transcription (Latin):
famulis et famulabus tuis: omni¬
bus hic in christo quiescentibus da
propitius ueniam peccatorũ: ut
a cunctis reatibus absoluti: sine fi¬
ne letentur. Per eundem dominũ¬

Expanded text:
famulis et famulabus tuis omnibique in Christo quiescentibus da propitius veniam peccatorum, ut, a cunctis reatibus absoluti, tecum sine fine laetentur. Per eumdem. Di
Abbreviated transcription (Latin):
A la sunt muncra prcci¬
sa que obtulerunt magi domi¬
nõ in di e stã Et
habent in se
diina miste¬
ri¬
a in au ro ut ostendatur
a in thu¬
re sacerdotẽ magnũ conside ra¬
et in mir¬
ra dominicam

Expanded text:
a sunt munera pretiosa quae obtulerunt 752 magi Domino in die ista; et habent in se divina mysteria: in auro ut ostendatur  in thure sacerdotem magnum consideraet in myrrha Dominicam
Abbreviated transcription (Latin):
dulce pondus sustinet u̾ Qan¬
gͣt lingua gloriosi prelium certami¬
nis et su per crucis tropheum dic
triumphum nobilem quali ter re¬
demptor orbis immola tus uicerit.
e parentis pro¬
ponu norialis morte
morsu corruit ipse lignum turc
notauit Dana li gni ut solueret.¬
oc opus nostre
salutis ordo depoposce rat multi for¬
mis proditoris ars ut ar tem fal¬
Ieret et me delain ferret inde hostis

Expanded text:
dulce pondus sustinet. Crux f. Pange lingua gloriosi praelium certaminis. Et super crucis trophaeum dic triumphum nobilem. Qualiter redemtor orbis immolatus vicerit. e parentis proquando pomi noxialis morte morsu corruit, ipse lignum tunc notavit, damna ligni ut solveret.oc opus nostre salutis ordo depoposcerat, multiformis proditoris ars ut artem falleret, et medelam ferret i
Abbreviated transcription (Latin):
Adi e resurrectio¬
nis mee dicit dominus
al¬
leluia congrega bo gen¬
tes et col ligam re¬
gna et ef¬
dam su per uos a¬
quam mundam alle

Expanded text:
die resurrectionis meae, dicet Dominus, alleluia: congregabo gentes, et colligam regna, et efdam super vos aquam mundam, alle
Abbreviated transcription (Latin):
go quidem planta¬
iu te uineam meam speciosissimam
et tu facta es michi nims amara a ce¬
to nanq situn meam potasti et lan¬
cea perforasti latus saluato ris tui¬
tor cu

Expanded text:
go quidem plantavi vineam meam speciosissimam: et tu facta es mihi nimis amara: aceto namque sitim meam potasti: et lancea perforasti latus Salvatori tut cu
Abbreviated transcription (Latin):
Beata infantia per
quam nostri generis reparata est
uita O gratissum delectabilesq
ra tus euasimus O felices panni
quibus peccatorũ sordes extersimus

Expanded text:
beata infantia, per quam nostri generis uita est reparata, o gratissimi delectabilesque ratus euasimus o felices panni, quibus peccatorum sordes extersimus
Abbreviated transcription (Latin):
mine rex deus abraham dona¬
si tu de us aut celi possunt
dare pluii¬
.
tu es dominus de us no¬
ster. quem expectamus dona¬
nobis pliui am.

Expanded text:
mine Rex, Deus Abraham, donasi tu Deus? non coeli possunt dare pluvi. Tu es Dominus Deus noster, quem exspectabamus, donanobis pluviam.
Abbreviated transcription (Latin):
quantus luctus
omnium quanta precipue lamen¬
ta monachorũ et uirginum cho¬
ri quia pium est gaudere martino
et puun est fle re martinũ.

Expanded text:
at luctus omnium! quanta praecipue lamenta monachorum et virginum dicentium, quia pium est gaudere Martino, et pium est flere Martinum.
Abbreviated transcription (French):
ribula rer si nesci¬
rem  misericor  dias tu as
domi ne tu dixisti nolo
mortem peccato ris sed conuer¬
tatur et ui  uat Qui cha¬
naneam et publicanum uoca¬
sti ad penitenti¬
tenti¬
am .u̾. Et petrum la chri¬
mantem suscepi sti miseri¬
cors domi ne. Antiphona

Expanded text:
ribularer si nescirem misericordias tuas, Domine; tu dixisti: Nolo mortem peccatoris, sed utatur et vivat, qui Chanaeam et publicanum sti ad poenitentiam. Vers. Et Petrum lacrymantem Dominus suscepit, misericors Dominus. Qui Chana
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ uidentibus discipulis celũ ascen¬
dit hodie erectis marubus inter
uerba orationis effla¬
uit hodi¬
e in gloria ab angelis susceptus est¬

Expanded text:
te videntibus discipulis coelum tetendit; hodie erectis manibus inter verba Orationis migravit. Hodie in gloria ab angelis susceptus est
Abbreviated transcription (Latin):
t nos exaudire
digneris. Te roga.
ili dei
Te rogamus audi nos. bis
Gnus dei qui tollis pecca¬
ta mundi parce nobis domine.
Agnus dei qui tollis petrata
dei qui tollis peccata mundi mise¬
rere nobis. Christe audi nos.

Expanded text:
re digneris. Te rogamus. Fili Dei. Te rogamus audi nos. Ter. Agne Dei qui tollis peccata mundi. Parce nobis Domine. Agne Dei qui tollis peccata Dei qui tollis peccata mundi. Miserere nobis. Christe audi nos.
Abbreviated transcription (Latin):
Oncede nõbis quesumus dñe
presidia militie christiane san¬
ctis inchoare ieuiniis: ut contra spiri¬
tales nequitias pugnaturi. conti¬
nentie muniamur auxiliis Per do¬

Expanded text:
oncede nobis quesumus Domine presidia militie christiane sanctis inchoare jejuniis: ut contra spirituales nequicias pugnaturi; continentie muniamur auxilio. Per
Abbreviated transcription (Latin):
beatũ
uirũ cuius am ma paradisũ pos¬
sidet unde exultant angeli letan¬
tur archangeli chorus sanctorũ pro¬
clamat tur ba uirginũ inui tat

Expanded text:
beatum virum: cujus anima paradisum possidet, unde exsultant angeli, laetantur archangeli, chorus sanctorum proclamat, turba virginum invitat
Abbreviated transcription (Latin):
mo quidam fe cit cenam magnã
et misit seruum suum hora ce ne di¬
cere inuitatis ut ueni rent Quia
parata sunt om¬
nia.u̾. Uenite et comedi te pa¬
nem me um et bibite ui num
quod miscii uo bis. Quia¬

Expanded text:
mo quidam fecit coenam magnam, et misit servum suum hora coenae dicere invitatis ut venirent, quia parata sunt omnia.-- Versus. Venite, comedite panem meum, et bibite vinum quod miscui vobis. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
aluator mundi salua nos¬
omnes sancta dei genitrix uirgo
semper maria o ra pro nobis
precibus quoq sanctorum apo¬
stolorum martyrum et confessor
atq sanctarũ uirginũ suppliciter
petimus ut a malis oñib e ru¬
amur bonisq omnibus nũc et
sempei per frui mereamur.

Expanded text:
alvator mundi, salva nosomnes. Sancta Dei genitrix virgo semper Maria, ora pro nobis. Precibus quoque sanctorum apostolorum, martyrum et confessorum, atque sanctarum virginum, suppliciter petimus, ut a malis omnibus eruamur, bonisque omnibus et semper perfrui mereamur.
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis nobis ut appareret ui¬
si bi lis indutus carne hu¬
mana prothoparentis e di ta
et exint per clausam portam
deus et ho mo lux et ui

Expanded text:
irginis, nobis ut appareret visibilis, indutus carne humana protoparentis Adae, et exivit per clausam portam Deus et homo, lux et vi
Abbreviated transcription (Latin):
cens ue¬
ni ostendam tibi nouam nup tã
gni Et ui di
hierusalem descendentem de celo or¬
natam moni libus su¬
is alleluia alleluia alle

Expanded text:
cens: Veni, ostendam tibi novam nuptam . Et vidi Jerusalem descendentem de coelo ornatam monilibus suis, allel., allel., alle
Abbreviated transcription (French):
mine po pulum tu um̃ de
qa nu mortis et ple bẽ
istam protegat dextera tu¬
Aut uiuen tes be nedicamus
te domine deus¬
Nus an no ster.

Expanded text:
mine, populum tuum de manu mortis, et plebem istam protegat dextera tua, ut viventes, benedicamus te, Domine Deus noster.
Abbreviated transcription (Latin):
mus  dilectis sum no bis
de um patrem omnipoten tem
fe rat famen depellat apei¬
at carceres uicla dissol¬
uat peregrinanti bus re di¬
tum infirmantibus sanita¬
tem nauigantibus portum salu¬
tis indulge at et pacem tri¬
bu atin di e bus¬
no stris in surgentesq repel¬
lat inimicos et de manu infer-¬
ni li beret nos propter no¬
men suui alle¬

Expanded text:
mus, dilectissimi nobis, Deum Patrem omnipotentem, ferat, famem depellat, aperiat carceres, 64 vincula dissolvat, peregrinantibus reditum, infirmantibus sanitatem, navigantibus portum salutis indulgeat, et pacem tribuat in diebusnostris, insurgentesque repellat inimicos; et de manu inferni libera nos propter nomen tuum, all
Abbreviated transcription (French):
dor na thalamũ tuum
lyan on et sul scipe regẽ chri¬
stum amplectere mariam
que est cele ustis por ta ip̃ sa
enu por tat re gem glori¬
e nouo lumine subsistit uirgo
adducens in manibus filium
ante luci fe rum quẽ accipiẽs
symeon in ulnas su
cauit popu lis do minu̾¬
Deum esse ui te et mor

Expanded text:
dorna thalamum tuum Sion, et suscipe regem Christum. Amplectere Mariam, quae est coelestis porta. Ipsa enim portat regem gloriae. Novi luminis subsistit virgo, adducens manibus filium ante luciferum. Quem accipiens Symeon in ulnas suas praedicavit populis Dominueum esse vitae et mor
Abbreviated transcription (Latin):
Ani potens de mun¬
us supplices te rogamus et pe¬
timus ut intercessio archange lo¬
rum sit pro nobis ad te¬
semper mi chae lis et ga
lis et ga¬
gne offe¬
ramus ti bi hostias ad al¬
ta¬
re et appareamus ante saluato¬
rem per intercessionem nouẽ or¬
dinum angelorum thro¬
norum et dominationum principa

Expanded text:
nipotens Deus, supplices te rogamus et petimus, ut intercessio archangelorum sit pro nobis ad Dominum, Michaelis, et Galis, et Ggni offeramus Domino Hostias ad altare, et appareamus ante Salvatorem per intercessionem novem ordinum angelorum. Throni, et dominationes, et principa
Abbreviated transcription (French):
Anis pulchritudo do¬
mi¬
ni exaltata
est su¬
per syde ra species eius
in nubibus ce li Et
no men e ius ineternum per¬
ma net alle lu ia .u̾.¬

Expanded text:
nis pulchritudo Domini exaltata est sper sidera; species ejus in nubibus coeli, et nomen ejus in aeternum permanet, alleluia.
Abbreviated transcription (Latin):
Espice q̃s domune super hanc
familiam tuam: pro qua
dominus noster iesus christus non
dubitauit manibus maanbas tra¬
di nocentium et crucis subire tor¬

Expanded text:
espice, Domine, super hanc familiam tuam, pro qua Dominus noster Jesus Christus non dubitavit manibus tradi nocentium, et crucis subire tor
Abbreviated transcription (Latin):
Loria laus et honor tibi sit
rex christe redemptor cui pue rile
decus prompsit osanna puĩ cantant
srael es tu rex dauidis et in¬
clita proles nomine qui in domini

Expanded text:
loria, laus et honor tibi sit, rex Christe redemptor, Cui puerile decus prompsit hosanna pium. srael es tu rex, Davidis et inclyta proles, Nomine qui in Domini,
Abbreviated transcription (Latin):
brie lem archangelũ sc̃imus di¬
uĩnitus te else affatum
terũ tuũ de spicitu sancto credi¬
mũs inpregna tũ erubescat
iuideus infelix qui dicit christũ
ex ioseph semine esse natum.

Expanded text:
brielem archangelum scimus divinitus te esse affatum. terum tuum de Spiritu sancto credimus impraegnatum. Erubescat Judaeus infelix, qui dicit Christum ex Joseph semine esse natum.
Abbreviated transcription (Latin):
tor mundi salua nos omnes
sancta dei genitrix uirgo semper
maria o ra pro nobis precibus
birgĩnum suppliciter petimus ut a
malis omnibus e ruamur bonisq
omnibus nunc ẽt semperͣ per frui

Expanded text:
tor mundi, salva nos omnes. Sancta Dei genitrix, semper virgo Maria, ora pro nobis. Precibus m virginum, suppliciter petimus, ut a malis omnibus eruamur, bonisque omnibus nunc et semper perfrui
Abbreviated transcription (Latin):
to post duas horas bibat aꝙ̃ calidã ꝙ̃ plus potĩt ⁊ digitis ore
⁊missis uoiitũ prouotet si sic meliꝰ hu̾it bonũ est. Sim aũt
dot colatꝰ romitus patriacho ł scarpelle mũdificatõ stã detur
uiũ decoctõnis absincii pontiai aut uinũ decoctõis olibaĩ c̃ suco
absintis additazucͣ detur ⁊ si optĩe aloe addat᷑ optinũ est ¶li

Expanded text:
ntitate. Post duas horas bibat aquam calidam quantum plus poterit et digitis in ore missis vomitum provocet. Si sic melius se habuerit, bonum. Sin autem detur colatura vomitus Patriarche vel Scarpelle. Mundificato stomaco, detur vinum decoccionis absinthii pontici, vinum decoccionis olibani cum succo absinthii. Addito zuc
Abbreviated transcription (Latin):
pora. Uñ fit causa in eis augm̃tanti matiẽ. hii ⁊̃ negueunt pa rui
calorẽ. ⁊ frigiditatẽ quia ecto ꝑforant. ust ad int̾rora ꝓpt̃ carnrũ pau¬
eitatẽ. Qui si ceciderit fr̃ solida corꝑa ł ipsa suꝑ eos. ilieo magnam
patumt᷑ molestiam. Finugunt enĩ ossa ẽoꝵ qr sunt enutdata. acar¬
ne. Quib farmatia ẽ inconueniens max̃ si mac̾s hũint ypocondrias
unt eñ adtussim apparati ꝓpt̾ siccitatẽ corpoꝵ eoꝵ. Uĩs. indͥito¬

Expanded text:
ueunt pati calorem vel frigiditatem, qui cito perforantur usque ad interiora, propter carnis paucitatem. Qui si ceciderint super solida corpora, vel ipsa super eos, illico, magnam patiuntur molestiam, franguntur enim ossa eorum, quia sunt denudata carne; quibus pharmacia est inconveniens, maxime si macras habuerint hipocundrias. Sunt enim ad tussim apparati, propter siccitatem corporum eorum; et
Abbreviated transcription (Latin):
te iñte uisita. Qui sunt. xxxii. s edecim eium inmaxillanbus sunt positi. Upo ꝑ
.ii. inparte antĩou pares uocantur. ⁊ qͥdipli lati x acuti. incisores dicti a medi
unt enu uetessaru ad incisioies cuilib cibi. Duo uocantur canim collatãles qdiuplis. Insu¬
mitate q̃drupli acuti. inrdice uͦ lati duris abis coninolenduis apti. Suñ & dcem aluĩ unñ
quini contatũ les quadruplis. lati atq qossi. hu molares sunt uocati. adinolendum enim &
frangendum tibum sunt uecessari. Iste idem dntium uuneris uim̃to ẽ intelligendus hũ

Expanded text:
edecim enim in maxillaribus sunt positi, quorum quatuor in parte anteriori, pares vocantur et quadrupli, lati et acuti, incisores dicti a medicis, sunt enim necessarii ad incisionem cujuslibet cibi. Duo vocantur canini collaterales quadruplis, in summitate acuti, in radice vero lati, duris cibis commolendis apti. Sunt et decem alii utrinque quini collaterales quadruplis, lati atque grossi: hi molares sunt vocati, ad molendum enim et frangendum cibum fuerunt necessarii. Iste idem dentium numerus in mento est intelligendus: hi
Abbreviated transcription (Latin):
mediocnus. Pili omnibus fngidiq es s m̃bns. post chos ossa. L ostq̃ cartilaginosi. Ueiñ ligam̃ta.¬
em̃ particłi panniculi. corde. nerui. medulle spondilium ⁊ cerebium. In ultimis pinguedo
rebrum. ⁊̾ cio medulle spondiliu. Quarto loco uba. Qiuinto testicult & substancia pulino¬
enta. Quito corde. Sexto pamuculi. pꝰ hos uene. Pꝰ ost quas neriui motum facientes Spor
positam siquis uoluit cognoscẽ non erit ualde disficile. quia cerebrum fagidum ẽ ⁊ hamdr̃
cor calidum. ⁊ siccum. Epar. calidum. ⁊ humidum. ossa frigidi. ⁊ sicca. Dicta sincđor m̃bro.¬

Expanded text:
s, post hos ossa, post que cartilago, deinde ligamenta, panniculi, chorde, nervi, medulle spondilium et cerebrum, in ultimis, autem pinguedo. rebrum, tertio medulla spondilium, quarto ubera, quinto testiculi et substantia pulmoenta, quinto cor, sexto panniculi, post hos vene, post nervi, post caro corposita vero cognoscere non est valde difficile: quia cerebrum est frigidum et humidum. Cor calidum et siccum, hepar calidum et humidum. Ossa frigida et sicca. DE SIGNIS
Abbreviated transcription (Latin):
medico patefecit. qd parentib confiter erubescit. luxuram fugiat delectationem scłi cum
ebnetate caueat. ħ enũ menitem disturbant uiciaq corꝑis confortant. assulutatem amet
studii in curanda fanitate corpous neq lecctionis eum tedeat. ut siqñ libros anuitat ipsum
ad uiuet memora. Neq quos lib ddignet᷑ uisitare infipmos. ut sẽꝑ inexꝑiments sit ualẽtior
it piuꝰ. humił. mansuetus. amabilis. duuno expetens auxilio aduiuari Sexs̃ QUe. conue

Expanded text:
medico patefacit quod parentibus confiteri erubescit. Luxuriam fugiat, delectationes saeculi cum medico patefacit quod parentibus confiteri erubescit. Luxuriam fugiat, delectationes saeculi cum ebrietate caveat. Hae enim mentem disturbant, corporisque vitia confortant. Assiduitatem amet studii in curanda sanitate corporis, neque lectionis contaedeat, ut si quando libros amittat, ipsum adjuvet memoria. Neque quoslibet dedignetur visitare infirmos, ut semper in experimentis sit valentior. Sit piu
Abbreviated transcription (Latin):
ut magist̾ abco honoiet̾. laudet᷑. sibiq sicut parentibus seruiat. Parentib enim est
cribnd̾. ut his a quib ec̃ sumit᷑. al agist̾ honorand̾. ut aquo et̃ rude ⁊ informe informat᷑. Qc̃¬
cumq uͦ max esster erudis dum susccꝑit. iudat ut discipłs scđ̾m sc sit dignus. Dignosq pꝰ
ab hac scientia repellere fatagat. Laboret aut̃ cota infirmi regꝑandam sanitatem. noq hoc fa¬
ciat ꝓpt̃ pecunie spẽ. neq diuutes plus considet quam pauꝑes. neq nobiles plusquam ignobiles.
ocionem nocuum neq ipse doccat neq docentib aquiescat. nequis ydiota audiens ex auctori¬
tute sua mirtis misceat pocionem. Neq doceat quomodo abortuuis fiat. Cum aut̃ infirmum
iusitauĩt. non cor suum eiꝰ apponat uxori eiꝰ suȩ ancillam considet ut filiam. ħ enim cor ho¬
nunis ercccant. Infirmitatis aut̃ sibi creditȩ. solus dbet conscius cẽ. Aliqñ enim infirmus.

Expanded text:
ut magister ab eo honoretur, laudetur, sibique sicut parentibus serviatur. Parentibus enim est honor exhibendus, ut his a quibus esse sumitur. Magister honorandus, ut a quo esse rude et informe informatur. Quemcunque vero magister erudiendum susceperit, videat ut discipulus secundum se sit dignus. Dignos quoque ab hac scientia repellere satagat. Laboret autem circa infirmi recuperandam sanitatem, neque hoc faciat propter spem pecuniae, neque divites plus consideret quam pauperes, neque nobiles plus quam ignobiles. Potionem nocivam neque ipse doceat, neque docentibus acquiescat: ne quis idiota audiens ex auctoritate sua mortis misceat potionem. Neque doceat quomodo abortivus fiat. Cum autem infirmum visitaverit, non cor suum ejus apponat uxori, ejusve ancillam consideret vel filiam. Haec enim cor hominis excaecant. Infirmitatis autem sibi creditae solus debet conscius esse. Aliquando enim infirmus
Abbreviated transcription (Latin):
multa. pinguedo parua. color rubeus. pili multi & iugn. tac̾tus calidus. intellectus b
homo multum facundus. mobilissimus audax. iracundus. libidinos. multum appetens. &
cto digerens. asꝑe uocis. contrana econtrario. Si corpus fuit siccum: erit macidum ⁊duria
siccioia m̃bra erunt asꝑiora. Si corpus ẽ humidum ent pingue & carneum. Sicalidum a¬
& siccum erit macidum. pilosum. piliq nigͥ erunt. coloi brunus tactus caliduꝰ &durus.
homo intellectuał. audꝑx. appedbił. & digestibił. maxime tam̃ crossi abi. libidinosus.
calidum ⁊hnudum fuit iumie ẽ carnis parue pinguedinis. Pili iugͥ atq plani tactus calidꝰ.
ce debet. Coꝵia frigida ⁊humida alba sunt & pingiua. pili nifi. intellectus dutus. homo o¬
luuosus & animosus neq maltum appetens. neq cito digerens. non libidiiosus. coꝑa fri¬
gida & sicca sunt alba. Aliquantulum liuida &e macida pili rufi s aliquantulum ettͥni t

Expanded text:
multa, pinguedo parva, color rubeus, pili multi et nigri et tactus calidus, intellectus bonus, homo multum facundus, nobilis, audax, iracundus, libidinosus, multum appetens et cito digerens, aspere vocis. Contraria, econtrario. Si fuerit siccum, erit macidum et durum, et sicciora membra erunt aptiora: si humidum, erit pingue et carneum, si calidum et siccum, erit macidum, pilosum, pilique nigri erunt, color brunus, tactus calidus et durus, homo intellectualis et audax, appetibilis et digestibilis maxime crassi cibi, libidinosus. Si calidum et humidum erit nimie carnis, parve pinguedinis, pili nigri et plani, tactus calidus ra frigida et humida, alba sunt et pinguia, pili rufi, intellectus durus, immo obliviosus, nec multum appetens cibi, nec digerens, non libidinosus. Frigida et sicca, sunt alba aliquantulum livida et macida, pili rufi, sed aliquantulum citrini, t
Abbreviated transcription (Latin):
pars copporis subtił. facies tunuda. oculi concaui. nasi magni atq lati. otĩora frgida
⁊ iõ uranimosittus eos debilitat. Ex qua significatione & sinon sint: uid̾nt᷑ calidi eẽ Calor
enum acris natalem calorem ab intĩoubus adertĩora ꝓthit.⁊ ita srgescunt itĩora. Infn¬
o lor albus. facies rubicunda. poctora lita. pedes subtiles ppt̃ caloꝗs adunationem ipectoie
fugientis apedum ertremitate: Conplexio gͦ eorum calida ẽ.⁊ obhoc audaces atqi foites.
& tam̃ cum non sint: uidntur eẽ fugidi. Eigo in huiꝰmodi nonẽ acolore epilis. s ex conple¬

Expanded text:
pars corporis subtilis, facies tumida, oculi concavi, nasi magni et lati, interiora frigida et ideo animositas eos debilitat, ex qua significatione, etsi non sint, videntur esse calidi. Calor enim aeris calorem naturalem ab interioribus ad exteriora protrahit et ita refrigescunt interiora. In fricolor albus, facies rubicunda, pectora lata, pedes subtiles propter caloris coadunationem in pectore, fugientem a pedum extremitate. Complexio quidem eorum calida est et ob hoc audaces sunt et fortes; et tamen cum non sint videntur esse frigidi. In huiusmodi e
Abbreviated transcription (Latin):
splen tolerat sic̃ ⁊ epar ex cõpłone calida uł frigida. Oppilatio nascitur ex
crossis ⁊ uscosis humorib uiuia sua se inuiscantib intelligitur ex grauitate uen¬
tositate ⁊ thetinatione. Ali qñ opilatio inuasit ꝑquã coła nigra ab epite¬
rii cibi. apostemata ista .i sunt fleginatica ex mollicie tumoris subtacta.¬
intelligenda ⁊ albedine coloris tn corꝑe. aut sunt de coła nigra ⁊ intelligis ex
duricie grauitate ⁊ crossitudine ⁊ colłis corꝑis mutatione. in liuiditatem uł

Expanded text:
splen tolerat sicut hepar, ex complexione calida vel frigida. Oppilatio vero nascitur ex crassis ac viscosis humoribus in via sua se inviscantibus et ex gravitate, ventositate etrii cibi. Apostemata hec aut caliintelligenda, albedine quoque caloris in corpore; aut ex cholera nigra, et intelliguntur ex duritie, gravitate, et crassitudine c
Abbreviated transcription (Latin):
iubtile. neq ꝓfic̃. Si infundit᷑ aquę ⁊ coniungit᷑ ual&. Item si uulua in
positione sua sit longa ⁊ magna. breiis aut̃ inxilis lurga. ñ pot̃ sꝑma trahe¬
re sibi. ⁊ ita culpa sit masculi. Itm pot̾ hoc intelligi ex signitiettiosie ⁊pila
dixnaus milȩ cõpłionis in masculs siue feminis ⁊ intefticulis. siue macilita
te crasftuie. tugdine albedine duricie molliciȩ. sꝑmatis mubatidine. ⁊ euidẽ¬

Expanded text:
 valet. Item si vulva in sua positione longa sit et magna, brevis autem virilis virga, non potest sperma attrahere sibi, et ita culpa fit masculi. Potest iterum hoc intelligi ex significatione quam dixi male complexionis in masculis sive feminis et in testiculis, ut macilitate et crassitie, nigredine, albedine, duritie, mollitie,
Abbreviated transcription (Latin):
ui spasinum incidunt cito moriuntur. cum uent̃ ẽoꝵ intumesẽ. ⁊ fudou
eoꝵ frigesẽ. apostemata ⁊ uuła quę patit᷑ uirga. sunt extioꝵ menbroꝵ
pas soni similia. Oppilatio intelligit᷑ ex ardore urmę ⁊ exeundi duricis
⁊ exerossis humorib same. ⁊ sangume ⁊ squasnis cũ urina exeuntibue⁊.
assiones in matrice sunt SSEONIS MTCIS łUUL.¬

Expanded text:
 spasmum incidunt, cito moriuntur, cum eorum venter intumescit et eorum sudor frigescit. Apostemata porro que patitur virga, sunt exteriorum membrorum passioni similia. Oppilatio denique et ex crassis humoribus, sanieque, sanguine, et squamis cum urina exeuntibus. Passiones in matrice sunt menstru
Abbreviated transcription (Latin):
infelle ⁊ col̃am tralit abepate. ⁊ mundificat sanguinem. Reman& aut̃ colera¬
in epate. mixta cum sangume. ⁊ uadit ꝑ uenas ad om̃ia corꝑis menbra. aut
de opilata uia epatis. ad fel. quȩ cołam contrabit ne ad ipsum tñsire possit. ⁊ re¬
manet mixta cum sanguine. uadens ꝑuenas ad totum corpꝰ. aut ex uis fellis
fellis suꝑiori uł inferiori dig̃stionem albam n urinã citͥria fac̃. Qͦd ñ est ꝓpt̃
fel. s ꝓpt̾ epatis pissionẽ. Uñ dig̾stio tingit᷑ cũ coła. ⁊ si sit ex apostemate epitis

Expanded text:
ate cholera mixta cum sanguine, vaditque per venas ad omnia membra corporis: aut ex oppilata via hepatis ad fel, que choleram contrahit, ne ad ipsum transire possit, remanetque mixta cum sanguine, vadens per venas ad totum corpus: aut ex viis fellis fellis est superiori vel inferiori, digestionem albam et citrinam urinam facit; quod non est propter fel
Abbreviated transcription (Latin):
appetitiue est uirtutis. uũ trabit᷑ suecꝰ cibi de intestino subtili. ⁊ messaraicas
unitelligitur aut̃ ex digistione alba ⁊ liguida. qͦd ex defectione ẽ sue trahendo
cybo amessaraẏca. aut ex defcctione uirtutis contemptuȩ ⁊ intelligitur ex
teneretudine ⁊ corꝑis plenitudine. Qͦd fit ex cibo crudo ⁊ indig̃sto ꝑ corpꝰ
disꝑso. Non em̃ acontemptiua tenet᷑. ut bñ coquatur. aut ex defectione est¬

Expanded text:
etitive, unde trahitur succus de intestino cibi subtili et meseraicis intelligitur autem ex digestione alba et liquida, quod est ex defectione sua in trahendo cibo a meseraica: aut ex defectione virtutis contentive et intelligitur ex teneritudine et corporis plenitudine, que fit ex cibo crudo et indigesto per corpus diffuso; non enim a contentiva tenetur, ut bene coquatur: aut est ex defectione
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ emollitione subitantię uesice neq pot̾ ut urina exeat expͥmere. Intelligi¬
tur quia infirmo ut supinus iaceat p̾cipit᷑ ut uesica p̃matur. Uin urina
ꝑ uirgam ex̃. ⁊ infiriũ quiese. aut de apostemate in collo uesice. uł in la¬
certis colli sui. aut de humorib ei.sn̾s ⁊ uiscosis. ⁊ inuiscantib in uia.
quȩ ẽ int̃ uesicam iurgam. Intelligimus qui dieta infirmi gnatiua¬
sanguinem uiam stringentem. Aliqn stranguiria nascitur ex̃ acutis hu¬
morib inuesica nascentib aut de acutis uurina aualitatib semꝑ uesica
pungentib. Intelligit᷑ ex urinę rubore ⁊ ardore quẽ senitit infirmus¬

Expanded text:
t mollitione substantie vesice, unde non potest urinam ut exeat exprimere huiusmodi infirmus si supinus iaceat, precipitur ut vesica prematur, unde tunc urina per virgam exit et infirmus quiescit aut fit ex apostemate in collo vesice, vel in lacertis colli eius; aut ex humoribus crassis atque viscosis et inviscantibus se in via que est inter vesicam et virgam; autsanguinem viam urine stringentem: aliquando vero stranguria nascitur ex acutis humoribus in vesica nascentibus; aut ex acutis in urina qualitatibus, semper vesicam pungentibus et hoc intelligitur ex urine rubore et ardore, quem seutit in
Abbreviated transcription (Latin):
opilant᷑ uentͥcłmꝵ ⁊ uie m̃broꝵ crꝑis m̃bra mouentiũ. Sua mat̾ia mi¬
nor ẽ. qm̃ apop̾ietica in qͣntitate qualitate ⁊ substantia. Uñ fit ut uftr¬
miis in epilempsia sentiat ⁊ se moueat. Qd ñ fit in apoplexia & inde
diẽt epilempsię causam. apoplexiȩ eẽ mat̾iam. Quȩdam aut̃ epilempsia
ẽ ex cerebrõ. quędam ex neruoꝵ spasmo. quę ẽ ex cerebro quȩdam ẽ ex

Expanded text:
ia minor est quam apoplectica, in quantitate, et qualitate, et substantia, unde fit ut infirmus in ea sentiat, seque moveat, quod non fit in apoplexia. Unde dicunt epilepsie causam, apoplexie esse mediam. Quedam autem epilepsia est ex cerebro, quedam ex nervorum spasmo. Et que ex cerebro, quedam est ex
Abbreviated transcription (Latin):
gallicum uocant proptercandorẽ
Est aut̃ sinenodo Cedrus quam
ardentis cuius folia ad cuprersi
similitudinem respondent Lignũ
Nec atineaumquam exterminat᷑.
Dequa persius. &cedro digna locutꝰ.
Scilicet propter durabilem perpe¬
tuitatem. Vnde & in templis propt̃
diuturnitatem ex hoc lignolacuna¬
qria fiunt Huius ligni resina cedria
ꝑdicitur quae in conseruandis libris
ad co est utilis ut perliniti ex ea
Nectineas patiuntur. Nec tem¬
pore consenebant : Nascitur
incr&a africa atquesrria. Cipa¬
risus grecedicitur quod caput esꝰ
arunditate in acumen erigitur.
unde & cononuocatur. Id est
arita rotunditas: Hinc & fructur
eius conor quia rotunditas eiur
talis est ut conumimit&ur
dicuntur. cuius lignum cedro
pene proximam habet uistutom
templorum quoque tralubur
altum in pen&rabil soliditate
Num quam ei onericedit Sed ea
qua in principio fuerit firmitate
perdurat. antiqui crpressi
ramos properogum constituere

Expanded text:
Gallicum vocant propter candorem. Gallicum vocant propter candorem. Est autem sine nodo. Cedrus, quamardentis, cuius folia ad cypressi similitudinem respondent. Lignumnec a tinea umquam exterminatur. De qua Persius1, 42: Et cedro digna locutus; scilicet propter durabilem perpetuitatem: unde et in templis propter diuturnitatem ex hoc ligno lacunaria fiunt. Huius ligni resina cedria dicitur, quae in conservandis libris adeo est utilis ut perliniti ex ea nec tineas patiantur nec tempore consenescant. Nascitur in Creta, Africa atque Syria. Cyparissus Graece dicitur quod caput eius a rotunditate in acumen erigitur. Unde et κῶνος vocatur, id est alta rotunditas. Hinc et fructus eius conus, quia rotunditas eius talis est ut conum imitetudicuntur. Huius lignum cedro pene proximam habet virtutem; templorum quoque trabibus aptum, inpenetrabili soliditate numquam oneri cedit, sed ea qua in principio fuerit firmitate perseverat. Antiqui cypressi ramos prope rogum constituere
Abbreviated transcription (Latin):
te siliq̃am uocant. Ideo a grecis
tale nomen accepit. eo quod
ligni eius fructus. sit dulcis
xsilo quippe dicunt lignum
Licon dulce. Huius arboris¬
: pomo sucus exprersus. agatia
a grecisdicitur Pistatia quod
costix pomi eius nardipistici
odorem referat. Pinus arbor.
Pitea abacumine foliorum uo¬
cata Pinum enim: antiqui
acutum nominabant. Pinum
peucen uocant. quam nos
piceam dicimus. eo quod de¬
sud et picem Nam &specie
dꝑferunt: ingermania e aut̃
insulis huius arborir lacrima
electum gignit. Gutta enim
defluens. rigore uel tepore. in
solidite durescit & gemmã fac̃
Dequalitate sua & nomen acci¬
piens Idest sucinum eo quod
sucus sit arboribus pinus cre¬
ditur prodessecunctis quae
subea seruantur: sicut ficus
nocere omnibus ¶Abies dicta
quia praec&eris arboribus
longe eat. & in excelsum pro¬
mineat: Cuius natura ex¬
pers est terreni humoris.
Acpro inde abilis atque leuis
ea naues fiunt: Hanc quidã

Expanded text:
te siliquam vocant, ideo a Graecis te siliquam vocant, ideo a Graecis tale nomen accepit, eo quod ligni eius fructus sit dulcis. Χύλον quippe dicunt lignum, γλυκὺ dulce. Huius arboris pomo sucus expressus acacia a Graecis dicitur. Pistacia, quod cortex pomi eius nardi pistici odorum ruferat. Pinus arbor picea ad acumine foliorum vocata; pinnum enim antiqui acutum nominabant. Pinum πεύκην vocant, quam nos piceam dicimus, eo quod desudet picem. Nam et specie differunt. In Germaniae autem insulis huius arboris lacrima electrum gignit. Gutta enim defluens rigore vel tepore in soliditatem durescit et gemmam facit, de qualitate sua et nomen accipiens, id est sucinum, eo quod sucus sit arboris. Pinus creditur prodesse cunctis quae sub ea seruntur, sicut ficus nocere omnibus. Abies dicta quod prae ceteris arboribus longe eat et in excelsum promineat. Cuius natura expers est terreni humoris, ac proinde habilis atque levis ea naves fiunt. Hanc quidam
Abbreviated transcription (Latin):
enim greci castuneam uocant propt̃
quod fructus eius gemini in modum
testiculorum intra folliculum recon¬
ditisunt. quidum ei ciuntur quasi
castrantur: Haec arbor simul ut
excisa fuerit. tamquam silua ex¬
pululare consueuit Ilex abelecto
uocata. huius enim arboris fruc¬
tum homines primum sibi aduic
tum elegerunt. unde & po&a.
Moritales primiructabant gut¬
turae glandem. Prius enim quam
frumentis usur erset antiquiho¬
mines glande uixerunt : Suberier
arbor ex quo ualidissima costix
natatoria extrahitur. etideo
appellata suberies. eo quod fruc¬
tus eius sues edunt: Porcorum
enim sunt alimenta Non homi¬
num : & dicta suberies quasi
subedies Fagus & aesculus
arbores glandeͥ ferae Id eo uo¬
catae creduntur quod harum
fructibus olim homines uixer̃
cibumque sũserunt: Aescãq
habuerunt: Nam a esculus
abaesca dicta: Fagus uero a
greco uocabulo traxit. fagae
aũt grȩce comedere dicitur.
Xsillicon quam latini corrup¬

Expanded text:
enim Graeci καστανίαν vocant, propter enim Graeci καστανίαν vocant, propter quod fructus eius gemini in modum testiculorum intra folliculum reconditi sunt, qui dum eiciuntur quasi castrantur. Haec arbor simul ut excisa fuerit, tamquam silva expullulare consuevit. Ilex ab electo vocata; huius enim arboris fructum homines primum ad victum sibi elegerunt. Unde et poeta: Mortales primi ructabant gutture glandem. Prius enim quam frumenti usus esset, antiqui homines glande vixerunt. Suberies arbor, ex qua validissimus cortex natatorius extrahitur. Et ideo appellata suberies, eo quod fructus eius sues edunt. Porcorum enim sunt alimenta, non hominum; et dicta suberies, quasi subedies. Fagus et esculus arbores glandiferae ideo vocatae creduntur, quod earum fructibus olim homines vixerunt cibumque sumpserunt escamque habuerunt. Nam esculus ab esca dicta; fagus vero a Graeco vocabulum traxit: φαγεῖν autem Graece comedere dicitur. Xyliglycon, quam Latini corrup
Abbreviated transcription (Latin):
latini iugulandem uocant. quasi
iouis glandem Fuit enim haecarbor¬
. consecrata ioui cuius pomum tanta
uim habet ut missa intersus pector
herbarum uel fungorum cibos qͥđ qđ
in eis uirulentum ẽ. elidat. rapiat.
atque extingat : Nuces aut̃ generalit̃
dicuntur omnia pomatecta corio
duriore ut pinea nuces. auellanae.
glandes castaneae. amigda lae
Hinc &nudei dicti quod sint duro
coriatecti At contra poma omnia
mollia maladicta sed cum adiectio¬
ne terrarum in quibus antea nata
sunt ut persica punica madiana
nomen est quaelatine nux longa
uocatur. Hanc alii Nucidam uo¬
cant. quasiminorem Nucem dequa
uirgilius : senux plurima siluis in¬
duit florem: Cunctis enim arborib:
seflore conuestit : & ad inferenda
poma arbusta sequentia p̃uenit
Auellanae ab auellano cum paniȩ
oppido ubi abundant Cognomi¬
natae sunt. haec agrecis ponticae
appellunt᷑ eo quod circa ponticũ
mare abundant Castaneam latini
agreco appellant uocabulo: Hanc

Expanded text:
Latini Juglandem vocant, quasi Latini Juglandem vocant, quasi Jovis glandem. Fuit enim haec arbor consecrata Jovi, cujus pomum tantam vim habet, ut missa inter suspectos herbarum vel fungorum cibos, quidquid in eis virulentum est, exsudet, rapiat atque exstinguat. 22. Nuces autem generaliter dicuntur omnia tecta corio duriori, ut pineae, avellanae, juglandes, castaneae, amigdalae. Hinc et nuclei dicti, quod sint duro corio tecti. At contra poma, omnia mollia, mala dicta, sed cum adjectione terrarum in quibus antea nata sunt, ut Persica, Punica, Matiana, Graecum est, quae Latine nux longa vocatur. Hanc alii nuciclam vocant, quasi minorem nucem. De qua Virgilius: Cum se nux plurima silvis induet in florem. Cunctis enim arboribus prior se flore vestit, et ad ferenda poma arbusta sequentia praevenit. 24. Avellanae ab Avellano Campaniae oppido, ubi abundant, cognominatae sunt. Hae a Graecis Ponticae appellantur, eo quod cmare abundant. Castaneam Latini a Graeco appellant vocabulo. Hanc
Abbreviated transcription (Latin):
eos pithacoras exercitatos. ad cur¬
nis usum qui fostior est cibus
transtulisset. a senibus incibo
sepius sumpte ficus. rugas eorũ
festur distendere. Tauros quoq
fero cissimos adfici arborem conli¬
gatos. repente mansuescere dicunt.
Caprificus appellata eo quod pari¬
&es quibus innascitur. carpit.rũpit
enim. & prodit exlatebris quibus
concepta est. Alii caprificum pu¬
tant dictum. quod ficus arboribus
remedio fecundetur: Morus a grecis
uocata quam latini rubum appellant
& quod fructus uel uirgulta eius
rubent. E aut̃ mora s iluestris fructus
adferens. quibus indesesto pastorum
fames acpoenuria confouetur. huiꝰ
folia suꝑ iactata serpenti festur
interimi Si comorus sicut & morus :
greca nomina sunt. Dictus aũt̃ sico¬
morus. eo quod sit similis folia moro
Hanc latini celsam appellant ab al¬
titud ine quia non est breuis ut morus
.Nux appellata quo dumbra uelstil¬
licidium foliorum eius proximis
arboribus noceat. Hanc alio nomine

Expanded text:
eos Pythagoras exercitator ad careos Pythagoras exercitator ad carnis usum, qui fortior cibus est, transtulisset. A senibus in cibo saepius sumptae ficus rugas eorum fertur distendere. Tauros quoque ferocissimos ad fici arborem conligatos repente mansuescere dicunt. Caprificus appellata eo quod parietes quibus innascitur carpit; rumpit enim et prodit ex latebris quibus concepta est. Alii caprificum putant dictum quod ficus arbor eius remedio fecundetur. Morus a Graecis vocata, quam Latini rubum appellant, eo quod fructus vel virgulta eius rubet. Est enim mora silvestris, fructus adferens, quibus in deserto pastorum fames ac penuria confovetur. Huius folia superiactata serpenti, fertur interemi eum. Sycomorus, sicut et morus, Graeca nomina sunt. Dictus autem sycomorus eo quod sit folia Hanc Latini celsam appellant ab altitudine, quia non est brevis, ut morus. 21. Nux appellata, quod umbra vel stillicidium foliorum ejus proximis arboribus noceat. Hanc alio nomine
Abbreviated transcription (Latin):
Cuius multaess pecies. Ex quibus
crustumia sunt pira. ex paste
rubentia ab oppido crustumiono¬
minata. Poma piriiumentis in po¬
sita uel si paucat uehementer
onerosa essedicuntur Cera sus
aceraso urbe pontiuocata. Nam lu¬
cullus cumcerasum ciuitatem ponti
delesset. hoc genus pomi inde aduex̃.
& aciuitate centsium appellauit.
Arbor aut̃ cerasus. pomum cenisium
dicitur ¶Haec &iam & ante lucullum
ernt in it alia sed dura. Vnde & cor¬
num appellutum .ẽ. Est aut̃ arbor
tate uocatur: feracior est enim ar¬
boribus c&eris. Nam terque qua¬
terque ꝑsingulos annos generat
fructum. atque altero maturis cen¬
te alter aboritur. Hinc & carices:
a copia nominatae Ficus aegrp¬
tia fecundior festur. cuius lignũ
in aquamissum ilico mergitur.
&iñ quam inlimo aliquam diu
lacuerit. Deinde in suꝑficiem
sustollitur uersauice naturae.
Quando madefactum debuit hu¬
mori spondere desidere: Antea
atl&ȩ ficu alebantur Prius quã

Expanded text:
Cuius multae species, ex quibus Cuius multae species, ex quibus Crustumia sunt pira ex parte rubentia, ab oppido Crustumio nominata. Poma piri iumentis inposita, vel si pauca, vehementer onerosa esse dicuntur. Cerasus a Ceraso urbe Ponti vocata. Nam Lucullus cum Cerasum civitatem Ponti delesset, hoc genus pomi inde advexit et a civitate cerasium appellavit. Arbor autem cerasus, pomum cerasium dicitur. Hoc etiam et ante Lucullum erat in Italia, sed durum; unde et cornum appellatum est. Est autem arbor tate vocatur; feracior est enim arboribus ceteris. Nam terque quaterque per singulos annos generat fructum, atque altero maturescente alter oboritur. Hinc et caricae a copia nominatae. Ficus Aegyptia fecundior fertur, cuius lignum in aquam missum ilico mergitur, et cum in limo aliquandiu iacuerit, deinde in superficiem sustollitur versa vice naturae, quando madefactum debuit humoris pondere residere. Antea athletae ficis alebantur, priusquam