comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tare: õ uint̾ pecc̃ores ad bapͥm
uenis. incuiꝰ ore dolꝰ inuentꝰ non
ẽ. ⁊ ꝑ quẽ totiꝰ mundi peocã tol¬
luntur: ac tantũ ce ciuis subicis
creaturis. ut puceris obliuisci qͦd
d̾s es. Ego quidẽ hoĩem iudro:
s meũ dnm recognosco. Humͣ¬
nũ in te corpꝰ aspicio: s celeste
incelligo sacram̃tũ. Neq me
ueritatis abduc̃. õues dñc. tu
es ipse. qui me ad ista misisti. Oͦꝰ¬
m᷑ aũt nũc ego te. adstantẽ p̾sen¬
temq ignorare possũ. quẽ du¬
dum ad huc muto uirginali ⁊
intͣ mat̾na iusc̾a constitutum.
nec dũ ipse natꝰ agnoui: S qr

Expanded text:
re? Tu inter peccatores ad baptismum venis, in cujus ore dolus inventus non est , et per quem totius mundi peccata tolluntur: ac tantum te tuis subjicis creaturis, ut puteris oblivisci quod Deus es. Ego quidem hominem video, sed meum Dominum recognosco; humanum in te corpus aspicio, sed coeleste intelligo sacramentum; neque me veritatis abducit: tu es Domine, tu es, ipse qui me ad ista misisti. Quomodo autem nunc ego astantem praesentemque ignorare possum, quem dudum adhuc in utero virginali, et intra materna viscera constitutum, nec dudum ipse natus, agnovi? Cui
Abbreviated transcription (Latin):
ego dic̃ dñs ds̃. qr filiũ ⁊ filiã
non lib̾abũt. s ipsi iusticia sua
lib̾abunt. aĩas suas. Et rursũ
qr boni filu nicħ mał parentibꝰ
ꝓsint. s ad reatũ potus maloꝵ
parentũ ꝓficiat bonitas filioꝵ.
ipsa ꝑse ueritas. iudis ñ creden

Expanded text:
ego, dicit Dominus Deus, quia filium et filiam non liberabunt, sed ipsi justitia sua liberabunt animas suas . Et rursum, quia boni filii nihil malis parentibus prosint, sed ad reatum potius malorum parentum proficiat bonitas filiorum, ipsa per se Veritas non creden
Abbreviated transcription (Latin):
liberatũ dñs sanguine agni po
instituit: ⁊ sic nimirũ in t̾ram
reꝓmissionis induxit. qr nmi¬
rũ ppłs fideliũ. non statĩ pꝰ bap¬
tisma celestis patrie po̾t gaudi
a subire: s pͥmo longis uirtutũ
exercendus agonibꝰ. ac deinde ꝑ¬
petuis suꝑne beatitudinis ẽ do¬

Expanded text:
liberatum sanguine agni popinstituit, et sic in terram repromissionis induxit: quia nimirum populus fidelium non statim post baptisma coelestis patriae gaudia potest subire, sed primo longis virtutum exercendus agonibus, ac deinde perpetuis supernae beatitudinis est do
Abbreviated transcription (Latin):
qr uerũ ẽ testimoniũ eiꝰ. Nõ
dixit ego sũ: aut uerũ ẽ testimo¬
niũ meũ. Dñs aũt ipse sepissi¬
me dic̃. filiꝰ hominis aut filiꝰ dĩ.
ait oportebat me pati. Pdotuit
gͦ ⁊ iohs baptista cũ dixiss agi¬
re penitentiã appropĩquauit e¬
ĩ regnũ celoꝵ: de seipso adiun

Expanded text:
nium eius, non dixit \'ego sum\' aut \'uerum est testimonium meum\'. dominus autem ipse saepissime dicit filius hominis aut filius dei,ait \'oportebat me pati\'. potuit ergo et Iohannes baptista, cum dixisset: agite paenitentiam, adpropinquauit enim regnum caelorum, de se
Abbreviated transcription (Latin):
facite eiꝰ ambigue positũ est.
nec elucet utrũ ex ꝑsona sua idẽ
matħs hoc cõmemorauerit. an
adhuc uerba euisdẽ iohis sequu¬
tus adiunx̾it. ut totũ hoc ioħs
dixisse intelligat᷑. penitentiã
agite appinqͣuit enĩ regnũ ce¬

Expanded text:
eius, ambigue positum est, nec elucet, utrum ex persona sua idem Mattheus hoc commemorauerit, an adhuc uerba eiusdem Iohannis secutus adiunxerit, ut totum hoc Iohannes dixisse intellegatur: paenitentiam agite, adpropinq
Abbreviated transcription (Latin):
tio. qr precursionis sue seruans
officiũ. sic̃ ante dñm nasci. p̾dica¬
re ⁊ mori. ita ⁊ baptizare debe̾at.
simulne dñi dispensatione si pͥ¬
musipse baptismũ hominibꝰ
daret. phariscoꝵ ⁊ scribaꝵ car¬
peret iniudiosa contentio. s &
si int̾rogare uoluisset̃ in qua po¬
testate baptizaret. statim audi¬
rent. bapͥn iohis unde erat. e celo
An ex hominibꝰ: Qd̾ cũ e celo eẽ
negare nõ auderẽt: etiam eius
cogerentur faceni. Nec t am̃ bap¬
tismũ iohis quauis pecc̃a non la¬
xauerit. infructuosꝰ om̃i modis
delicet recoleyẽt se om̃s qui hoc
imitabant᷑ apecc̃is contin̾e: ele¬
mosinis insistere. in xp̃m crede¬
re: atq ad ciꝰ baptisiũ quo in
remissionẽ pec̾coꝵ abluerent᷑.
mox ut appareret ꝓperare debere.
suũ dabat. ⁊ baptismũ xp̃i pre¬
dicabat.ymo totã apuero inde¬
ut sũmꝰ doctor qd̾ u̾bis p̾dica¬
bat. exemplis astrueres. ⁊ qui
suos auditores a peccis peniten¬
do discedere suadebat: ipse pec¬

Expanded text:
ecursionis suae servans officium, sicut ante Dominum nasci, praedicare et mori; ita etiam baptizare debebat: simul ne Domini dispensationem, si primus ipse baptisma hominibus daret, Pharisaeorum et scribarum carperet invidiosa contentio: sed si interrogare voluissent in qua potestate baptizaret, statim audirent: Baptismus Joannis unde erat? E coelo, an ex hominibus? Quod cum e coelo esse negare non auderent, etiam ejus cogerentur fateri. Nec tamen baptisma Joannis, quamvis peccata non relaxaverit, infructuosum omnimodis adelicet recolerent se omnes qui hoc initiabantur a peccatis continere, eleemosynis insistere, in Christum credere, atque ad ejus baptisma quo in remissionem peccatorum abluerentur, mox ut appareret, properare debere.suum dat, et baptisma Christi praedicat, imo totam a puero in deut summus doctor quod verbis praedicabat exemplis astrueret; et qui suos auditores a peccatis poenitendo discedere suadebat, ipse pec
Abbreviated transcription (Latin):
Clamabat aũt indeẜto ubi p̾¬
dicationẽ eiꝰ ne insoles turba p̾¬
streperet.uł infidelis rideret au
diuini cultꝰ expeterẽt. ⁊ aduerte¬
rẽt eu̾uera annũciare de xͦ. Ti
pice au̾t desertũ in quo ioħs ma¬
nebat. segregatã a mũdi illece¬
bras scõꝵ uitã designat. qui siue
soliranii siue turbis admixtiu
uant: tota semꝑ intentione aĩ
p̾sentis sdi desidia sꝑnunt. soli
deo in abscondico cordis adhere¬
re. ⁊ millo spem suã pon̾e delec

Expanded text:
Clamat autem in deserto, ubi praedicationem ejus nec insolens turba perstreperet, infidelis rideret auddivini cultus expeterent, et adverterent eum vera enuntiare de Chripice autem desertum in quo Joannes manebat, segregatam a mundi illecebris sanctorum vitam designat, qui sive solitarii, sive turbis admixti vivant, tota semper intentione animi praesentis saeculi desideria spernunt, soli Deo in abscondito cordis adhaerere, et in illo spem ponere delec
Abbreviated transcription (Latin):
recte fidei didicerũt. qui uisio
tũc ad ioħm in desertũ ꝓ accipi¬
endo baptismate exisse creden¬
disunt. Tales etiã mĩc. audito
dĩ uerbo de p̾sca sua conu̾satio¬
ne egredi. ac sollicitudinẽ uite
sp̾ualis. ad exemplũ fidelium
doctoꝵ constat egredi.qr nuni¬
rum uite noue conu̾sationis
cotidie castigatione quasi coti¬
diano iordanis baptismate la¬
crimis sue ꝯpũctionis ab om̃i
initioꝵ subripientiũ ꝯtagione
purgantur. unde recte iorda¬
nis riuus iudicu int̾pretatur.
qr nimirũ electi quo solliticiꝰ
suã conscĩam discutiendo ex¬
aminat: eo latiores erintimo
cordis fonte. lacrimaꝵ fluui¬
os fundunt. ut qr minꝰ ꝑfec¬
tos se ẽẽ dep̾hendunt. sordes
sue fragilitatis undis penitẽ¬

Expanded text:
idei didicerint, qui visiontunc ad Joannem in desertum pro accipiendo baptismate exisse credendi sunt. Tales etiam nunc audito Dei verbo de prisca sua conversatione egredi, ac solitudinem vitae spiritualis ad exemplum fidelium doctorum constat ingredi; quia nimirum vita novae conversationis quotidie castigati, quasi quotidiano Jordanis baptismate lacrymis suae compunctionis ab omni vitiorum subripientium contagione gabo. Unde recte Iordanis 'rivus iudicii' interpretatur, quia nimirum electi quique, quo sollicitius suam conscientiam discutiendo examinant, eo latiores ex intimo cordis fonte lacrimarum fluvios fundunt, et quia minus perfectos se esse deprehendunt, sordes suae fragilitatis undis peniten
Abbreviated transcription (Latin):
bus u̾bis notandũ ẽ quod p̾cur¬
sor saluatoris nõ solum fructus
penitentie. s dignos penitẽcie
ammonet eẽ faciendos. Aliud
namq ẽ fructũ penitentie fa
ẽ qr qͥsq̾s illicita nulla cõmisit.
huic uire concedit᷑ ut licitis u¬
tatur. sicq pietatis oꝑa faciat.
ut tam̃ si noluerit ea que num¬
di sunt ñ relinquat. At siqui
infõrmeationis culpa. ul fortã¬
se qd̾ c̃ grauiꝰ inadultĩo lapsuᷤ
ẽ: tantõ a se licita debet abscid̾e
qnͣto se menuinit illicita ꝑpetraᷤᷤ¬
se. Neq enĩ pars una fructus
boni oꝑis ẽẽ debet erꝰ quiminꝰ

Expanded text:
ndum est quod amicus sponsi non solum fructus poenitentiae, sed dignos poenitentiae admonet esse faciendos. Aliud namque est poenitentiae fructum est quia quisquis illicita nulla commisit, huic jure conceditur 1520 ut licitis utatur; sicque pietatis opera faciat, ut tamen, si noluerit, ea quae mundi sunt non relinquat. At si quis in fornicationis culpam, vel fortasse, quod est gravius, in adulterium lapsus est, tanto a se licita debet abscindere quanto se meminit et illicita perpetrasse. Neque enim par fructus boni operis esse debe
Abbreviated transcription (Latin):
deret: nimirũ insultantibꝰ
cedens. uirtutẽ nobis paci¬
entie nõ demonstraret. S
expectauit paululũ. cole¬
rauit ꝓbra irrisiones sustinu¬
it. ẜuauit pacientiam: distu¬
lit admirationẽ. ⁊ qui de tru¬
ce descendere noluit: desepł¬
cro surrexit. Plus igit᷑ fuit
desepulcro resurgere: ꝙͣ de
cruce descendere. Idlus fu¬
it mortem resurgendo destru¬
ere. ꝙͣ uitam deĩcendendo ẜ¬
insultationes suas de cru¬
ce descencle nuume cerne¬
nom̃ illuis se qͣsi extincxisse
gauisi sũt. Sz ecce de morte
nom̃ eius ꝑmundũ creuit.
ex qͣ hunc nnfidelis turba ex
tincxisse credidit. ⁊ que gau¬
debat occisum. dolet mortu¬
cognoscit ꝑuenisse ꝑpenã.¬

Expanded text:
antibus cedens, virtutem nobis patientiae non demonstraret. Sed exspectavit paululum, toleravit probra, irrisiones sustinuit, servavit patientiam, distulit admirationem; et qui de cruce descendere noluit , de sepulcro surrexit. Plus igitur est de sepulcro resurgere quam de cruce descendere. Plus fuit mortem resurgendo destruere quam vitam descendendo sinsultationes suas de cruce descendere minime cernenomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hoc infidelis turba se exstinxisse credidit; et quae gaudebat occisum, dolet mortucognoscit pervenisse pe
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc crucifixi sunt duo la¬
trones. unꝰ adextris. ⁊ unus
a sinstris. Latrones qui cũ
dño sunt hinc inde crucifi¬
xi. significant cos qui sub fi
S quicumq hec ꝓ et̾na so¬
lum celestiq gła gerunt: hi
ꝓfecto dextri satrõnis m̾ito
ac fide de signantur. At qui
siue humane laudis in tui¬
tu. seu qualib inuiꝰ digna
intentione mundo abrenuĩ¬
ciant: non in merito blas¬
phematoris ac sinistri latro¬
nis m̃tem uimitantur ⁊ ac¬
tus. De qualibꝰ dic̾ apłs. Si
tradidero corpꝰ meũ ut arcde¬
am. si dedero om̃s facultates
meas incibos pauꝑũ: si alia
plura aut pietatis oꝑa fa¬
cere. aut dona gr̃e sp̃ualis
accepisse uidear. caritatem
aũt nõ habeam: nicħ michi
ꝓdest. Beati aũt qui sua ꝓp

Expanded text:
Tunc crucifixi sunt cum eo duo latrones, unus a dextris, et unus a sinistris. Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi significant eos qui sub fidSed quicunque haec pro aeterna solum coelestique gloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito ac fide dessive humanae laudis intuitu, seu qualibet minus digna intentione mundo abrenuntiant, non immerito blasphematoris ac sinistri latronis mentem imitantur et actus. De qualibet dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia plura aut pietatis opera facere aut dona gratiae spiritalis accepisse videar, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest . Beati autem qui sua p
Abbreviated transcription (Latin):
diuntur uiã.⁊ in uero iti̾e
scripturaꝵ ambłare nolebãt.
mouebant capita.qr iam an¬
tea mouerant pedes: ⁊ non
stabant suꝑ petram. Id ip̃m¬

Expanded text:
diebantur viam, in vero intinere Scripturarum ambulare nolebant. Movebant capita, quia jam ante moverant pedes, et non stabant super petram. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Duo testam̃ta legis ineccłia.
que quis cũ ex parte inceller¬
tu attigerit: sentit illic ma¬
gna la tere. Et uaclit ⁊ uen¬
dit om̃ia sua: ⁊emit illum.
idest contemptu tp̾ralium
cõparat sibi. ut sit diues cog¬
nitionedĩ. Iterũ simile est
regnũ celoꝵ homini negoti

Expanded text:
duo Testamenta legis in Ecclesia. duo Testamenta legis in Ecclesia. Cum quis ea ex parte intellectus attigerit, sentit illic magna latere, et vadit, et vendit omnia sua, et emit illum, id est, contemptu temporalium comparat sibi otium, ut sit dives in cognitione Dei. Iterum, simile est regnum coelorum homi
Abbreviated transcription (Latin):
urm̃. S ut ꝑ hoc qͥ agimus
laudes extenꝰ nõ queramꝰ.
Sic aũt sit opus inpublico:
quatenꝰ uitentio maneat ĩ
occulto. ut ⁊ de bono oꝑe pro¬
ximis p̾beamꝰ exemplũ. et
tam̃ ꝑ intentionẽ qͣ dõ soli
placere querimꝰ: semꝑ oþte¬
mꝰ secretum. T hesautꝰ aũt.
celeste ẽ desiderium. ager uͦ
in quo thesaurus abscondit᷑.
disciplina studii celestis. q̃
ꝓfecto agrũ uenditis om̃ibꝰ
comparat. qui uoluptatibꝰ
carnis renuntians: cuncta
sua t̾rena desideria. ꝑ discipli¬
ut nil iam qd caroblandit᷑
libeat. nichil qd̾ carnalem
uitam trucidat sp̃s ꝑhorreᷤ¬
cat. Alit̾. Thesaurus iste
in quo sunt om̃s thesauri
sapĩe ⁊ scientie absconditi:
aut deiuerbũ est qd incar¬
ne xp̃i uidetur absconditũ.
aut sc̃e scripture inquibus
quod hoc de inuidia faciat:
s q timore seruantis ⁊ nolẽ¬
tis ꝑdere. abscon dit incorde
suo: quẽ pͥstinis p̾tulit fa¬
cultatibꝰ. sã. Item chesauꝵ
magrũ absconditum dix̃:

Expanded text:
 sed ut per hoc quod agimus laudes exterius non quaeramus. Sic autem sit opus in publico quatenus intentio maneat in occulto, ut et de bono opere proximis praebeamus exemplum, et tamen per intentionem, qua Deo soli placere quaerimus, semper optemus secretum. Thesaurus autem coeleste est desiderium, ager vero in quo thesaurus absconditur disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus compacarnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per discipliut nihil quod caro blanditur, liceat, nihil quod carnalem vitam trucidat, spiritus horrescat. Aliter autem thesaurus iste, in quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconditi , aut Dei Verbum est, quod in carne Christi videtur absconditum, aut sanctae Scripturae, in quibus quod de invidia faciat, sed quod timore servantis et nolentis perdere abscondat in corde suo, quem pristinis praetulit facultatibus. Item thesaurum in agro absconditum dixit,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ abscondit in farina satis
cribꝰ. Mdulierẽ sapientiã
dĩ dic̃. ferm̃tum dilectionẽ:
qd̾ feruere facit ⁊ excitat. In
farie aũt satis tribꝰ. ultri¬
a illa in homine ex tota ani
ma. ex toto corde. ex tota mẽ¬
te: uł tua illa fructifera. cẽ¬
cenum. sexagenũ: tricenum.
uel tria illa hominũ genera:¬

Expanded text:
it in farinae satis tribus: mulierem, sapientiam dicit: fermentum, dilectionem; quod fervefacit et excitat. In farinae autem satis tribus, vel tria illa in homine, Ex toto corde, et ex tota anima, et ex tota mente ; vel tria illa fructifera, Centenum, sexagenum, tricenum vel tria illa genera
Abbreviated transcription (Latin):
dicit absconditum infarmͣ
ferm̃tum. donec ferm̃taret᷑
totum. qr caritas in nr̃a mẽ¬
te recondita eousq crede de¬
bet. donec totam mentẽ ĩ sui
ꝑfectionẽ cõmutet: ut nicħ
iudelicet p̾ter ipsam condito¬
us sui dilectionẽ diligere. a¬
gere. recolere anina possit.
Q uod hic quidẽ inchoari: s i¬
bi habet ꝑfici: ubi cũ sit deus
om̃ia mom̃ibꝰ. om̃s uno eodẽ¬
q sue dilectionis igne calefa

Expanded text:
 absconditum in farina fermentum, donec fermentaretur totum, quia charitas in nostra mente recondita eousque crescere debet, donec totam mentem in sui perfectionem commutet, ut nihil videlicet praeter ipsam conditoris sui dilectionem diligere, agere, recolere anima possit. Quod hic quidem inchoari, sed ibi habet perfici, ubi cum sit Deus omnia in omnibus , omnes uno eodemque suae dilec
Abbreviated transcription (Latin):
deant: nõ accipiatur ne uł
sic aliqñ ocłis uideant. s ꝓr¬
sus ut no uideant. Quando¬
qͥdẽ aꝑte ita dicit. ut ocłis nõ
uideant. ⁊ qd̃ ait. ꝓpt̾e̾a non
poterant credere : satis osten¬
dit non ideo factã illã exce¬
cationẽ. ut ea cõmoti ⁊ dolẽ¬
tes se nõ intelligere. cõu̾terẽ¬
tur aliqñ ꝑ penitentiã. Nõ

Expanded text:
deant, non accipiatur, ne vel sic aliquando oculis videant, sed prorsus ut non videant, quandoquidem aperte ita dicit, ut oculis non videant; et quod ait, Propterea non poterant credere, satis ostendit non ideo factam illam excaecationem, ut ea commoti et dolentes se non intelligere, converterentur aliquando p
Abbreviated transcription (Latin):
saurum magro absconditũ:
qm̃ sce scripture intelligun¬
cur. que noĩe duoꝵ testamẽ¬
toꝵ noui ⁊ uet̾is concludun
ponere. an qr in parabolis is¬
ta locutus. Et cum que sis¬
set ab eis utrũ intellexisset.
responderunt se intellexisse.
Fortassẽ ista ultima simili¬
tudine patris familias ꝓfe¬
rentis de thesauro noua ⁊
uetera: ostendere uoluit eũ
doctũ habendum ẽẽ in ec¬
clesia. quietiã scrpturaᷤ ue¬
teres parabolis explicatas
intellexerit: ab istis noius
ꝙͣuis ipse xp̃s eẽt finis illa¬
R.idest ut in eo illa uetera
complerent᷑: ut supse inqͦ
illa complent᷑ ⁊ manifestã¬
tur ꝑ parabolas adhuc lo¬
quitur. donec eius passioue¬
lum discindat. ut nichil sit
occultum qͥ nõ reueletur:
multo magis illa que ad cõ¬
mendandã tantam salutẽ
tam longe de illo scripta s̃.
parabolis oꝑta ẽẽ nouerimꝰ:
cipiunt. noluerũt ẽẽ docti ĩ

Expanded text:
agro absconditum: quoniam sanctae Scripturae intelliguntur, quae nomine duorum Testamentorum, Novi et Veteris, concluduntponere ? An quia in parabolis ista locutus est; et cum quaesisset ab eis utrum intellexissent, responderunt se intellexisse; fortasse ista similitudine ultima patrisfamilias proferentis de thesauro suo nova et vetera, ostendere voluit eum doctum habendum esse in Ecclesia, qui etiam Scripturas veteres parabolis explicatas intellexerit, ab istis novis quamvis ipse Christus esset finis illorum; id est, ut in eo illa vetera complerentur: ut si ipse in quo illa complentur et manifestantur, per parabolas adhuc loquitur, donec ejus passio velum discindat, ut nihil sit occultum quod non reveletur; multo magis illa quae ad commendandam tantam salutem tam longe de illo scripta sunt, parabolis operta esse noverimus: ciperent, noluerunt esse docti
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cõmissa: ⁊ ꝑ eam quisq ad
eternũ regnũ ap̾senti scłi fluc¬
tibus trahitur. ne ineterne
mortis ꝓfunda mergatur.
Et ex om̃i genere piscium
congreganti. Quia ad pec¬
catoꝵ ueniam sapiences ⁊
fatuos. liberos ⁊ seruos: diui¬
tes ⁊ pauꝑes. fortes ⁊ infir¬
mos uocat. Unde ⁊ ꝑpsal¬
mistam dõ dr̃. Ad te om̃is
caroueniet. Que sagena sci.¬
licet eccłia. tunc unuersalit̾
repletur. cumin fine suo hu¬
mani generis sũma conclu¬
educentes. ⁊ secus litus seden¬
tes. Quia sic̾ mare scłm. ata
scłi finẽ significat litus ma¬
ris. in quo scilicet fine boni
pisces inuasis eliguntur:
mali ꝓhiciuntur foras. qr
⁊ electi qͥeq intab̾nacula
eterna recipiunt᷑. ⁊ interni
regni luce ꝑdita. ad exteri¬
ores tenebras reꝓbi ꝑtrahũ¬
enĩ bonosmalosq cõmunit̾.
qͣsi ꝑmixtos pisces fid̾i sage¬
na nos continet. s litus in¬
trahebat. Et quidẽ qui cap¬
ti fuerint. mutari nõ possũt.
nos aũt mali capimur. s in

Expanded text:
 commissa, et per eam quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . Quae sagena, scilicet, tunc universaliter repletur, cum in fine suo humani generis summa concluducunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris. In quo scilicet fine boni pisces in vasis eliguntur, mali autem projiciuntur foras, quia et electus quisque in tabernacula aeterna recipitur, et interni regni luce perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahunenim bonos malosque communiter quasi permistos pisces fidna nos continet, sed littus intrahebat. Et quidem pisces qui capti fuerunt mutari non possunt; nos vero mali capimur, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
garitas. Inuenta aũt una
p̾ciosa margarita. abiit et
uendidit omia que habuit:
zemut eam. Questio ẽ cur
a numero plurali ad singla¬
rem tranfierit: ut cũ que¬
rat hoo bonas margaritas.u¬
nam inueniat p̾ciosam. ꝙͣ
uenditis om̃ibꝰ que habet
emat. Aut gͦ iste bonos ho
rem dĩ ⁊ hominũ hominem

Expanded text:
ritas. Inventa autem una pretiosa margarita, abiit et vendidit omnia quae habuit, et emit eam. Quaestio est cur a numero plurali ad singularem transierit, ut cum quaerat homo bonas margaritas, unam inveniat pretiosam, quam venditis omnibus quae habet, emat. Aut ergo iste bonos homrem Dei et hominum, hominem
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃to sagenam euglicoꝵ
doginatum. ⁊ miser̾ ea in
mare huiꝰ scłi: que usq
hodie mediis fluctibꝰ ten¬
ditur. capiens de salsis et
marinis gurgitibꝰ: quicꝙͣ
incid̾it. idẽ ⁊ bonos hom̃ie̾
⁊ malos. ⁊ optimos pisces
& pessimos. Cum aũt ue¬
nerit consũmatio ⁊ finis.
mundi ut ipse in fra mani¬
festius de̾serit: tunc sage¬
na extrahetur ad litus. tũc
boni mittuntur inuasa ce¬
lestiũ mansionũ. Malos
aũt t̾rendos ⁊ exsicandos
gehenne flãma suscipiet.

Expanded text:
tamento sagenam Evangelicorum dogmatum; et miserunt eam in mare hujus saeculi: quae usque hodie in mediis fluctibus tenditur, capiens de salsis et amaris gurgitibus quidquid inciderit, id est, et bonos homines et malos, et 99 optimos pisces et pessimos. Cum autem venerit consummatio et finis mundi, ut ipse infra manifestius disserit, tunc sagena extrahetur ad littus: tuncboni mittentur in vasa coelestium mansionum: malos autem torrendos et exsiccandos gehennae flamma suscipiet.
Abbreviated transcription (Latin):
magis quã exponendũ. A¬
ꝑta ⁊ enĩ uoce torm̃ta peccã¬
tiũ dicta sũt: neqͥs ad igno¬
rantie sue excusationẽ recur¬
reret. si quid de eterno sup¬
plicio obscure diceret᷑. U. ñ
⁊ subditur. Intellexistis hec
fucuros. ⁊ intelligentibꝰ pͥa¬
rabolis dignumꝰ testimoni¬
um reddit. Unde ⁊ subdit᷑.¬

Expanded text:
onendum. Aperta etenim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignoratiae suae excusationem recurreret, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Unde et subditur: Intellexistis haec futuros, et intelligentibus parabolas dignum testimonium reddit. Unde et subdit
Abbreviated transcription (Latin):
tione cenatur: qͦs tam̃ om̃s
ueros ⁊ firmos ⁊ ꝑfectos
intellectus. unꝰ ille contin
ꝑ quẽ facta sunt om̃ia: q est
uerbum di. Qdlib aute
rrere potuerit. qd̾ margari¬
teumꝰ ⁊ p̾ciose nomine be¬
ne signi ficetur: p̾cium eiꝰ
ẽ nos ipsi. qui ad eam possi¬
dencdam nõ sumꝰ liberi: ni¬
si om̃ibꝰ ꝓ nr̃a liberatione
contẽptis que tpralit̾ possi¬
dentur. Uenditis enĩ rebꝰ
nr̃is. nullũ manis eaꝵ acci¬
pimus p̾cium: quã nos ipsos.
qr talibꝰ implicati. nr̃i non e¬
ramꝰ.ut rursus nos ipsos ꝓ
id ipsum qd̾ supͣ dr̃. bone ma¬
rgante qͣs quas querit insti¬

Expanded text:
tione cernatur. Quos tamen omnes tione cernatur. Quos tamen omnes veros et firmos et perfectos intellectus unus ille continet, per quem facta sunt omnia, quod est Verbum Dei . Quodlibet autem rrere potuerit, quod margaritae unius et pretiosae nomine bene significetur, pretium ejus est nos ipsi, qui ad eam possidendam non sumus liberi, nisi omnibus pro nostra liberatione contemptis, quae temporaliter possidentur. Venditis enim rebus nostris, nullum majus earum accipimus pretium, quam nos ipsos, quia talibus implicati, nostri non eridipsum quod supra dicitur. Bonae margaritae, quas quaerit insti
Abbreviated transcription (Latin):
p̾ciosissimũ margaritaꝵ sci¬
entia saluatoris. ⁊ sacramẽ¬
tum passionis illiꝰ. ⁊ resurrͤ¬
cionis archanũ. Qͦd cum
inuenerit negotiator simi
culpate uxerat. qui quasi pͣ¬
gam̃ta contempnet. ⁊ quasi
quisqͥlias ut xp̃m lucri faci¬
at: non quo inuentio noue
margarite condempnatio sit
cõparatione eiꝰ om̃is alia gẽ

Expanded text:
cientia Salvatoris, et sacramentum passionis illius, et resurrectionis arcanum; quem cum invenerit homo negotiator similculpate vixerat, quasi purgamenta contemnit, et quasi quisquilias, ut Christum lucrifaciat . Non quo inventio unius novae margaritae condemnatio sit comparatione ejus omnis alia
Abbreviated transcription (Latin):
aures aucliendi audiat. IG.¬
Om̃senim qui illic a derant.
aures corporis habebãt. S
qui cunccis aures habenti¬
dicit: aures ꝓculdubio cor¬
dis requirit.

Expanded text:
aures audiendi audiat. Omnes enim qui illic aderant aures corporis habebant. Sed qui cunctis aures habentidicit, aures procul dubio cordis requirit.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ sequitur. sinite utraq creᷤ¬
cere ad messẽ: uidet᷑ illi pre¬
ceptu eẽ contranũ. auferte
malũ de medio ur̃m : ⁊ neqͣ
quã societatẽ habendam cũ
his qui frẽs nommnent᷑. et
sint adulteu ⁊ formcatores.
Si enĩ ꝓhibetur eradicatio.
⁊usq admessẽ tenenda est
pacientia: quomodo eicien¬
di sũt quidam de medio nr̃m:¬
R: Inter criticũ ⁊ ziz amã
qd̾ nos appellamꝰ loliũ. ꝙͣ¬
dui herba est ⁊ nec dũ culmꝰ
uenit ad spicam: grandis
sim ilitudo ⁊ in discernedo
aut nulla aut ꝑdifficilis di
sententiam ꝓferamꝰ: s deo
iudicii tmmũ reseruemus.
ut cũ dies iudicii uenerit:
illo nõ suspitione criminis.
s manifestum reatũ de scõ¬
ꝵ cetu eiciat. qͦd aũt dicit
zizanioꝵ fas ciculos ignibꝰ
tradi. ⁊ triticum congrega¬
te in horrea: manifestũ est
hereticos qͦsq ⁊ ypocritas
fidei. gehenne ignibꝰ cõcre¬
mandos: scõsuͦ qui appellan¬

Expanded text:
quod sequitur: Sinite utraque cresquod sequitur: Sinite utraque crescere usque ad messem , videtur illi praecepto esse contrarium: Auferte malum de medio vestrum ; et neqaquam societatem habendam cum his qui fratres nominentur, et sint adulteri et fornicatores. Si enim prohibetur eradicatio, usque ad messem tenenda est patientia: et quomodo ejiciendi sunt quidam de medio nostr? Inter triticum et zizania, quod nos appellamus lolium, quamdiu herba est, et nondum culmus venit ad spicam, grandis similitudo est, et in discernendo aut nulla, aut perdifficilis dissententiam proferamus; sed Deo judicii terminum reservemus: ut cum dies judicii venerit, ille non suspicionem criminis, sed manifestum reatum de sanctorum coetu ejiciat. Quod autem dixit, zizaniorum fasciculos ignibus tradi, et triticum congregari in horrea, manifestum est haereticos quosque et hypocritas fidei gehennae ignibus concremandos; sanctos vero qui appellan
Abbreviated transcription (Latin):
in mundicia in segete zizani¬
adiciuit᷑ qd̾ pͥmo separant᷑
zizania dr. qr tribulatione
p̾cedente. separabunt᷑ in pii
a piis: ꝙ ꝑ bonos angłos in¬
telligitur fieti. qr officia uĩ¬
dicte possũt implere boni bo¬
dex. Officia uero miscdie.
mali implete nõ possunt.

Expanded text:
immunditia in segete, zizania dicuntur. Quod primo separata zizania dicuntur, quia tribulatione praecedente separabuntur impii a piis: quod per bonos Angelos intelligitur fieri; quia officia vindictae possunt implere boni bodex; officia vero misericordiae mali implere non possunt.
Abbreviated transcription (Latin):
¶B̃. Notandum in his u̾bis
dñi. qr nõ solum ea que loque¬
batur: uerũ etiam que facie¬
bat parabole fuerũt. id est re¬
rum signa misticaꝵ: cum di¬
cuntur illi quibꝰ in paraboł
om̃ia fiebant. neq que uide¬
bant neq que. au diebant. ad
intellectum potuisse ꝑduceret.
Qud enĩ obstaret intuentibꝰ
ne ea que uider̃ eiꝰ facta uel i¬
tinera intelligeret. si non in¬
his aliquid ampliꝰ qm carmis
odis pacebat. spualit̾ uellet
intelligi: Illis gͦ qui foris
sunt. neq appropinquant
pedibꝰ dñi ut accipiant doc¬
trmam eiꝰ: inparabolis om̃ia
fiunt. ⁊ facta scilicet ⁊ uerba
saluatoris: qr neq in his que
oꝑatur uirtutibꝰ. neq in eis
que p̾dicabãtur archanis. e¬
um cognoscere dm̃ ualent. I
deoq ad remissionẽ pec̃coꝵ
nenda est. non merentur at¬
habet cdabitur ei. ⁊ habunda¬
bit. Qui aũt non habet. ⁊
q̃ habet auferetꝰ ab eo.sh. Nõ
mequalitate iudicii haben¬
tibꝰadditur. ⁊ nõ habentibꝰ

Expanded text:
. Notandum in his Domini verbis quod non solum ea quae loquebatur, verum etiam quae faciebat parabolae fuerunt, id est rerum signa mysticarum, cum dicuntur illi quibus in parabolis omnia fiebant, neque quae videbant, neque quae audiebant, ad intellectum potuisse perducere. Quid enim obstaret intuentibus ne ea quae viderent ejus facta vel itinera intelligerent, si non his aliquid amplius quam carnis oculis patebat spiritualiter vellet intelligi? Illis ergo qui foris sunt, neque appropinquant pedibus Domini, ut accipiant de doctrina ejus, in parabolis omnia fiunt, et facta scilicet et verba Salvatoris, quia neque in his quae operabatur virtutibus, neque in eis quae praedicabat arcanis, eum cognoscere Deum valent. Ideoque ad remissionem peccatornenda est, non merentur atbet, dabitur ei, et abundabit: qui autem non habet, et quod habet, auferetur ab eo. Non in aequalitate judicii habentibus additur, et non habentibus
Abbreviated transcription (Latin):
generi ad inferni claustra
descendere. ꝓ peccatis suis sup¬
plicia et̾na tolerare. Cui ꝑ
mediatoris aduentum nouũ
aliqͥd accessit. ut si hic recte
regna penetrare: ⁊ homo in
t̾ra editus. acorruptibili uita
moriatꝰ in colo collocandus.
Et uetus itaq ẽut ꝓculpa
humanũ genus iet̾na pe¬
na int̾eat. ⁊ nouũ ut conuer

Expanded text:
laustra descendere, pro peccatis suis supplicia aeterna tolerare. Cui per Mediatoris adventum novum aliquid accessit, ut si hic recte valeat penetrare: et homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conver
Abbreviated transcription (Latin):
turbas: ⁊ sine parabolis nõ lo¬
quebatur eis. Non qr nicħ
ꝓprie locutus ẽ: s qr nullu
fere ẜmonẽ explicauit. ubi nõ
aliquid ꝑparabolam signifi¬
cauit. quauis inco aliqua ⁊
prie dixerit. ita ut sepe unueni¬
atur totus ẜmo eiꝰ parabolis
explicatꝰ. Totus aũt ꝓprie dic¬
tus nullus inueniatur. Ex¬
plicatos aũt ẜmones dico: qnͣ
ex aliqͣ occasione reꝵ incipit lo¬
qui. quousq t̾minet qͣcquid
ad ipsam rem ꝑtinet. ⁊ transe¬
at ad aliud. Nonnũꝙͣ sane
aliꝰ eugłista contexit. q aliuᷤᷤ
diuersis tp̃ribꝰ dictum indi¬
cat. Non enĩ om̃i modo scdm
rerũ gestaꝵ ordinẽ. s scđ̾m su¬
e quisq recordationis facul¬
tatem: narrationẽ quã c̃orsꝰ

Expanded text:
t sine parabolis non loquebatur eis. Non quia nihil proprie locutus est, sed quia nullum fere sermonem explicavit, ubi non aliquid per parabolam significavit, quamvis in eo aliqua et proprie dixerit: ita ut saepe inveniatur totus sermo ejus parabolis explicatus, totus autem proprie dictus nullus inveniatur. Explicatos autem sermones dico, quando ex aliqua occasione rerum incipit loqui quousque terminet quidquid ad ipsam rem pertinet, et transeat ad aliud. Nonnunquam sane alius evangelista contexit, quod alius diversis temporibus dictum indicat. Non enim omnimodo secundum rerum gestarum ordinem, sed secundum suae quisque recordationis facultatem, narrationem quam exorsus
Abbreviated transcription (Latin):
di: a saphuidelic ⁊ iditim. ⁊ e¬
re: ⁊ reliqui qͦs scriptura cõme¬
attentiꝰ ⁊ inueniendũ descri¬
bi egressũ istłis exegipto. et
om̃ia signa narrari que in exo¬
di continent᷑ hystoria. ex quo
intelligimꝰ uinu̾sa illa que sc̃p¬
ta sunt parabolice sentienda.
nec manifestã sonare luteram.
s abscondita sacram̃ta. Hoce¬
nim saluator dicturũ eẽ ꝓmit¬

Expanded text:
Asaph videlicet et Idithum, et Ere, et reliqui quos Scriptura commeattentius et inveniendum describi egressum Israelis ex Aegypto, et omnia signa narrari, quae in Exodi continentur historia. Ex quo intelligimus universa illa quae scripta sunt, parabolice sentienda: nec manifestam tantum sonare litteram, sed et abscondita sacramenta; hoc enim se Salvator edicturum esse promit
Abbreviated transcription (Latin):
aduitam.⁊ deqͣ dicitꝰ ad iu¬
deos. Auferetur a uob regnũ
dĩ.⁊ dabit᷑ genti facienti frͤ¬
tus eius. Simile ẽ gͦ huiꝰ¬
cemodi regnũ grano sinapis.
ad feruorem utiq fidei. uel
qd̾ dicatur uenena expelle¬
re. Unde ⁊ alibi legimꝰ fidẽ
ꝑfectam grano sinapis com¬
paratã. qr uidelicet om̃ia dog¬
mata prauitatis. sua simplici¬
tate ⁊ humilitace deuincat.
Quod accipiens homo: semi¬
nauit magro suo. Homo qͥ
seminat inagro suo: a plerisꝰ
saluator intelligitur qd̾ ina¬
nimis credentium ieminet.
ab aliis ipse homo semmans
inagro suo. hoc ẽ in semetip̃o.
⁊in corde suo. Quisẽ iste qui
qui suscipiens granũ p̾dica¬
tiomis ⁊ fouens sementem
humore fid̾i. facit in agro
sui pectoris pullulare.Qd̃¬

Expanded text:
citur ad Judaeos: Auferetur a vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis, ob fervorem utique fidei, vel quod dicatur venena expellere. Unde et alibi legimus fidem perfectam grano sinapis comparatam, quia videlicet omnia dogmata pravitatis, sua simplicitate et humilitate devincat. quod accipiens homo seminavit in agro suo. Homo qui seminat in agro suo, a plerisque Salvator intelligitur, quod in animis credentium seminet. Ab aliis, ipse homo seminans in agro suo, hoc est, in semetipso et in corde suo. Quis est iste qui qui suscipiens granum praedicationis, et fovens sementem humore fidei, facit in agro sui pectoris pullulare
Abbreviated transcription (Latin):
in hac uita. ut certiꝰ eẽ pos¬
sit qualis quisq futurꝰ sit
post ea. Cuiꝰ inp̾sentia cer¬
nnt errorẽ. uł quid etiã error
eiꝰ conferat ad ꝓuectũ bo¬
noꝵ. nõ eẽ cales eẽ auferen¬
dos de hac uita. ne cũ ma¬
terficiat Qd̃ forte futuris.
aut bonis obfit quibꝰ ⁊ in¬
uiti forte utilos sũt. s cunc
oportune fieri cũ iam in fine̾
non restat uł tempꝰ cõmutã¬
de uite. uel ꝓficiendi ad ue¬
ritatẽ ex occasione Atq com¬
aũt hoc nõ ab hominibꝰ. s
ab angłis fieri. Inde ẽ qͣ res¬
pondit᷑ pat̾ familias. Non:
ne forte colligentes zizania.
eradicetis simul ⁊ triticum.
S in tp̃r messis. dicam mes¬

Expanded text:
in hac vita, ut certus esse posin hac vita, ut certus esse possit qualis quisque futurus sit postea, cujus in praesentia cernit errorem, vel quid etiam error ejus conferat ad provectum bonorum; non esse tales auferendos de hac vita, ne cum materficiat, quod forte futuri sunt; aut bonis obsit, quibus et inviti forte utiles sunt: sed tunc opportune fieri, cum jam in fine non restat vel tempus commutandae vitae, vel proficiendi ad veritatem ex occasione atque comautem hoc non ab hominibus, sed ab Angelis fieri: inde est quod respondet paterfamilias, Non; ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et triticum: sed in tempore messis dicam mes
Abbreviated transcription (Latin):
trari ad se hoc officiũ ꝑtinere.
cognosciterrores hereticoꝵ. ⁊
om̃ino diuidicat atq discer¬
nit. quicqͥd auclierit aut le¬
gerit. abhorrore aregla ueri¬
tatis. S donec meĩsdẽ sp̃u¬
alibꝰ ꝑficiat᷑. ⁊ quodã modo
maturescat infructu quem
herba dedit: potest eum mo¬
uere. quate sub nomine xp̃i¬
ano. tam multe hereticoꝵ ex¬
titerint falsitates. Inde ẽ
qͥ serm dicũt. Nonne bontĩ
sem̃ seminasti in agro tuo am¬
de gͦ habet zizania: Dein¬
de cum cognouerit hanc ex
se ualere sentiret ut fallaciaᷤᷤ
suas codẽ nomine obteg̾et:
ut tales homines de rebus
humanis auferat. si aliꝙͣ tp̃riᷤ
habeat uoluntatẽ. s utrum
facere debebat. iusticiã dei
consuluit. utrũ hoc ei p̾cipi¬
at uł ꝑmittat: ⁊ hoc officiũ
ẽẽ hominũ uelit. Hinc est
q serui dicũt. Iis imꝰ ⁊ col¬
ligamus ea: Quibꝰ quia
ueritas ipsa respondit. non
ita hominẽ constitutũ esse

Expanded text:
trari ad se hoc officium pertinere. 2. trari ad se hoc officium pertinere. 2. cognoscit errores haereticorum, et omnino dijudicat atque discernit quidquid audierit aut legerit abhorrere a regula veritatis: sed donec in eisdem spiritualibus perficiatur, et quodammodo maturescat in fructum quem herba dedit, potest eum movere, quare sub nomine christiano tam multae haereticorum exstiterint falsitates. Inde est quod servi dicunt, Nonne bonum semen seminasti in agro tuo? unde ergo habet zizania? Deinde cum cognoverit hanc excatem nihil se valere sentiret, ut fallacias suas eodem nomine obtegeret; ut tales homines de rebus humanis auferat, si aliquam temporis habeat facultatem; sed utrum facere debeat, justitiam Dei consulit utrum hoc ei praecipiat, vel permittat, et hoc officium esse hominum velit: hinc est quod servi dicunt, Vis, imus, et colligimus ea? Quibus quia Veritas ipsa respondet, non ita hominem constitutum esse
Abbreviated transcription (Latin):
cicuisset herba ⁊ fructum fociꝰ¬
set : tunc apparuerũt ⁊ ziza
Serui aũt dixerũt ei. Uis
imus ⁊ colligimꝰ ea: Utrũ
ipsi sint serui qͦs paulo post
messores appellat. qr an ĩ ex¬
positione parabole messores
dixit eẽ angłos: nec quisqmͣ
facile dicere ausus fuerit an¬
glos nescisse quis zizania su¬
ꝑ seminauerit. ⁊ tunc appa¬
ruisse angłis cum herba fiuc¬
tum feciss. MDagis oportet
intelligi homines ipsos fid¬
les. seruoꝵ nomne hoc loco
significatos. Quos etiam.
bonum sem̃ dicit. Nocmiꝵ
si ⁊ bonũ semẽ ipsi dicuntur.
⁊ serui patrisfamilias: sic̃ et
de seait. qd̾ ⁊ ipse sit ianua: ip¬
se sit pastor. Ex diuorsis enĩ
significationibꝰ. una res etiã
pluros ⁊ diuersas similitu¬
seruos loquerctur. nõ ait ĩ
ipr̃e messis dicam uob̃. col¬
ligite pͥmũ zizania: s dicã
inquit mefsoribꝰ. U.nde
intelligitur colligendoꝵ zi¬
zamoꝵ ad comburendum
alia ẽẽ ministeria: nec quẽ¬
qmͣ ecclie filiũ debere arbi¬

Expanded text:
crevisset herba, et fructum fecisset, tunc apparuerunt et zizanServi autem dixerunt ei: Vis, imus, et colligimus ea? Utrum ipsi sunt servi, quos paulo post messores appellat? an quia in expositione parabolae messores dixit esse Angelos, nec quisquam facile dicere ausus fuerit Angelos nescisse quis zizania superseminaverit, et ea tunc apparuisse Angelis cum herba fructum fecisset; magis oportet intelligi homines ipsos fideles servorum nomine hoc loco significatos, quos etiam bonum semen dicit? Nec mirum si et bonum semen ipsi dicuntur, et servi patrisfamilias: sicut et de se ait, quod et ipse sit janua, ipse sit pastor . Ex diversis enim significationibus una res etiam plures et diversas similituservos loqueretur, non ait, In tempore messis dicam vobis, Colligite primum zizania; sed Dicam, inquit, messoribus. Unde intelligitur colligendorum zizaniorum ad comburendum alia esse ministeria, nec quemquam Ecclesiae filium debere arbi
Abbreviated transcription (Latin):
errrant̾: siueut eoꝵ compa¬
ratione magna illis exortaci¬
o fiat ut nitantur. ad meluis:
quibꝰ sublatis altitudo cari¬
tatis quasi euulsa marcescar.
qd ẽ cradicari. Nam siẽ ait a¬
płs. ut in caritate radicati ⁊
fundati: possitis comp̾hen¬
dere. An forte id̾o simł eradi¬
catur triticũ cũ auferentur
zizama : qr multi pͥmoziza¬
nia sũt: ⁊ postea triticum fi¬
unt. Qui nisi pacient̾ cum
mali sũt tolerentur: ad lau¬
dabilẽ mutacionẽ nõ ꝑueni¬
unt. Idq si euulsi fuerint.
simul eradicatur ⁊ triticũ qͥ
futuri eeñt: si eis parceret᷑.¬
rabolam ꝓpo sint eis dicẽs. iħ¬
Sedebat dñs in naue. turba
stabat in littore. illi ꝓcul. dis¬
cipłi uiciniꝰ audiebat. ꝓpoĩt
eis ⁊ aliam parabolam. quasi
diues pat̾ familias inuita¬
tos dnĩsis reficiens cibis. uͭ
unꝰqͥsq scđm naturã stoma¬
Unde ⁊ in pͥore parabola. nõ¬
dixit alteram s aliã. Si enĩ
tare nõ poteramus. Premi¬

Expanded text:
erceantur, sive ut eorum compaerceantur, sive ut eorum comparatione magna illis exhortatio fiat, ut nitantur ad melius, quibus sublatis altitudo charitatis quasi evulsa marcescat, quod est eradicari? Nam sic ait Apostolus: Ut in charitate radicati et fundati, possitis comprehendere . An forte ideo simul eradicatur triticum, cum auferuntur zizania, quia multi primo zizania sunt, et postea triticum fiunt? qui nisi patienter, cum mali sunt, tolerentur, ad laudabilem mutationem non perveniunt: itaque si evulsi fuerint, simul eradicatur et triticum, quod futuri essent, si eis parceretrabolam proposuit eis, dicens: Sedebat Dominus in navi, et turba 92 stabat in littore: illi procul, discipuli vicinius audiebant: proponit eis et aliam parabolam, quasi dives paterfamilias invitatos diversis reficiens cibis, ut unusquisque secundum naturam stomaUnde et in pdixit alteram, sed aliam. Si enim tiam non poteramus. Praemi
Abbreviated transcription (Latin):
ait. alligate fa̾ciculos ad cõ¬
burencdũ: cur nõ unũ fascẽ
aut unũ aceruũ zizanioꝵ
fieri dixerit. nͥ forte ꝓpt̾ uati¬
etatem hereticoꝵ. ⁊ non solũ
atriticouerũ etiam ase ipsis
discrepantiũ: ipsaumꝰ uiꝰq
herescos ꝓpria conuencicula
in quibꝰ singillatĩ sua cõmu¬
mone deiuincti sunt: noĩe:
fasciculoꝵ significauit. ut iã
runc incipiant alligari ad
cõburendũ: cum acatholica
cõmunione segregati. suas
ꝓprias quasi eccłias habete
ceꝑint. ut cõbustio eaꝵ sit
mifine scłi: nõ alligatio fas¬
multe resipiscendo ⁊ incatho¬
licam remeando abertore deᷤ¬
ciscerent. Quaꝓpt̾ ⁊ alligati¬
o fascicłoꝵ infin̾e futura est:
ut nõ confuse. s ꝓmodo ꝑuer¬
sitatis sue. umiꝰ cuiꝰq erroris
ꝑtinatia piiatꝰͦ. Ne forte col¬
ligentes zizania. eradicetis
simul ⁊ triticũ. I trũ qr etiã
boni cũ ad huc infirmi sunt.
opus hñt inquibꝰ dam malo
ꝵ ꝑmixtione. suie ut ꝑeos ex¬

Expanded text:
ait, alligate ea in fasciculos ad comburendum, cur non unum fascem aut unum acervum zizaniorum fieri dixerit, nisi forte propter varietatem haereticorum, et non solum a tritico, verum a seipsis discrepantium, ipsa uniuscujusque haereseos propria conventicula, in quibus singillatim sua communione devincti sunt, nomine fasciculorum designavit: ut jam tunc incipiant alligari ad comburendum, cum a catholica communione segregati suas proprias quasi ecclesias habere coeperint; ut combustio earum sit in fine saeculi, modo alligatio fasmultae resipiscendo, et in Catholicam remeando ab errore desciscerent. Quapropter et alligatio fasciculorum in fine futura est, ut non confuse, sed pro modo perversitatis suae uniuscujusque erroris pertinacia puniatur. 4. Ne forte colligentes zizania, eradicetis simul et triticum. Utrum quia etiam boni cum adhuc infirmi sunt, opus habent in quibusdam malorum commixtione, sive ut per eos ex
Abbreviated transcription (Latin):
primatur. aut ita extiuctꝰ
ut se om̃ino nulla ex parte
cõmoueat. Ex quo fit ut ip¬
sam etiam mortẽ ꝓpt̾ uenita¬
tem alii fortiter obeant. alii
cquanimit̾: alii libenteir.
Que tria genera : fructꝰ st̃
fertiles t̾re. triceni. ⁊ sexageni:
⁊centeni. In hoꝵ aliquo ge¬
nere inueniendus ẽ tp̃r mor¬
ad messẽ: quecũ d̾abolus as¬
ꝑsis prauis erroribꝰ. falsisq
opinionibꝰ suꝑseminasset.
hoc ẽ p̾cedente nomine xp̃i
heresos suꝑieciss. magis ip̃e
latuit atq occultissimꝰ fac¬
tus ẽ. Hoc ẽ enĩ ⁊ abuit. S
etiam palca usq aduentisati¬
onem. nec ꝓbatur fortui gra

Expanded text:
primatur; aut ita exstinctus, primatur; aut ita exstinctus, ut se omnino nulla ex parte commoveat. Ex quo fit ut etiam ipsam mortem propter veritatem alii fortiter obeant, alii aequanimiter, alii libenter. Quae tria genera fructus sunt fertilis terrae, triceni, et sexageni, et centeni . In horum aliquo genere inveniendus est tempore morad messem, quae cum diabolus aspersis pravis erroribus falsisque opinionibus superseminasset, hoc est, praecedente nomine Christi haereses superjecisset, magis ipse latuit atque occultissimus factus est; hoc est enim, Et abiit: sed etiam palea usque ad ventilationem. Nec probatur f
Abbreviated transcription (Latin):
ita querũt siquid querendũ
habent. ut absit concertatio ꝑ¬
culosa. uł querenti. uł ei cum
quo quericur. uł cis qui clisse¬
rentes audiunt. Ita aũt do¬
cent siqͥd docendũ habent. ut
usirata ⁊ confirmata. securis¬
sime ⁊ fidentissime ⁊ lenissi¬
me ut possunt in sinuent. In¬
usitata uero etiã siueritatis
manifẽstatione liquidissim̃
p̾cipiendi aut affirmandi
mͦ: ꝓpt̾ audientis infirmita¬
tẽ. Si eiĩ tantũ habet pon¬
dus aliqd̃. uerum ut uires
discentis eecedat: suspendẽ¬
dum ẽ ut extenclat crescen¬
tem nõ imponendũ ut ob¬
rerat pariilũ. Inde ẽ illud
dñi. S filiꝰ hominis cũ ue¬
faciat desꝑatio frigidiores. s
desideriũ capatiores. Inde ẽ
bis dicere. s nõ pocestis illa¬
portare mͦ. Quod uͦ ad mores
ꝑtinet: hoc bene ⁊ breuiter
amore tp̾ralium bonoꝵ ut
nõ uncat:. aut etiam edomi¬
nus subditusq eẽ deb: ut
cum surgere ceꝑit facile re¬

Expanded text:
ita quaerunt, si quid quaerendum ita quaerunt, si quid quaerendum habent, ut absit concertatio periculosa, vel quaerenti, vel ei cum quo quaeritur, vel eis qui disserentes audiunt. Ita autem docent, si quid docendum habent, ut usitata et confirmata securissime, et fidentissime, et lenissime, ut possunt, insinuent: inusitata vero, etiamsi veritatis manifestatione liquidissima praecipiendi aut affirmandi modo, propter audientis infirmitatem. Si enim tantum habet pondus aliquod verum, ut vires discentis excedat; suspendendum est ut extendat crescentem, non imponendum ut obterat parvulum. Inde est illud Domini: Sed Filius hominis cum vefaciat desperatio frigidiores, sed desiderium capaciores. Inde estbis dicere; sed non potestis portare modo . Quod vero ad mores pertinet, hoc bene et breviter amore temporalium bonorum, ut non vincat; aut etiam edomitus subditusque esse debet, ut cum surgere coeperit, facile re
Abbreviated transcription (Latin):
ne uiuerẽt: s magis penaꝵ
timore tenuerĩt ueniam da¬
curũ. Isti gͦ non hoc credũt.
ul nõ firmit̾ opinant᷑: ⁊ si
adhuc forsitanquerũt. sed
magis eos spes dilationis:
dum se dutiꝰ uicturos pu¬
tant. ⁊ ꝑditos mores aliqñ
in mesiꝯ mutaturos. Con¬
tra qͦs dr̃. ne tardes com̾ti
ad dm̃: neꝰ differas de die in
diẽ. Subito enĩ ueniet ira
eius. ⁊ in tp̃re iundicte disꝑ¬
det ce. Illi enĩ conuertunt᷑.
qui recte uiuere maipiunt.
sum quod. am mͦ habent ad
dm̃. quãuis in unitate con¬
stituti. sepe illũ retorto collo
conentur aspicere. Ergo ⁊ is
ta sunt: neq int̾. aristarũ pa¬
leas. que se etiam frumentis
aud asꝑa dissensione ⁊ fra¬
gili clatione suꝑ imponere.
S quaius subiectã fiumẽtis
tam̃ int̾ palcam que ultima
uentilatione separanda est.
numerant᷑. Som aũt cacho¬
liçi sunt: qui ⁊ fidẽ in togram
secͥuncur. ⁊mores bonos. Q d̾
aũt ad fidei doctunã ꝑtinet.

Expanded text:
ne viverent, sed magis poenarum ne viverent, sed magis poenarum timore tenuerunt, veniam daturum. Isti ergo non hoc credunt, vel non firmiter opinantur, etsi adhuc forsitan quaerunt: sed magis eos decipit spes dilationis, dum se diutius victuros putant, et perditos mores aliquando in melius mutaturos. Contra quos dicitur: Ne tardes converti ad Deum, neque differas de die in diem: subito enim veniet ira ejus, et in tempore vindictae disperdet te . Illi enim convertuntur, qui recte vivere incipiunt; sum quodammodo habent ad Deum, quamvis in unitate constituti saepe illum retorto collo conentur aspicere. Ergo et ista sunt, neque inter aristarum paleam, quae se etiam frumentis audet aspera dissensione et fragili elatione superimponere, sed quamvis subjectam frumentis, tamen inter paleam quae ultima ventilatione separanda est, numerantur. 4. Boni autem catholici sunt, qui et fidem integram sequuntur et mores bonos: quod autem ad fidei doctrinam pertinet,
Abbreviated transcription (Latin):
Tales enĩ etiam si ꝓclantur
aut accusantur. ꝓdisciplina
eccłie salutisq sue correpti.
uł a cõmunione suspensi:
nullomͦ sibi recedendũ esse
a cõmunione catholice ex¬
istument. quomͦcumq per¬
nussi fuerint. satisfactionis
querentes locũ. Et aliqñ
ꝑpenitentiã infrum̃ta mu¬
tantur. siue correcti aut re¬
moti: siuic tiã uerbo dĩ nuillo
nominatĩ accusante autin¬
crepante ꝑterriri.Ali qnͣdo
aũt etiam sub noĩe peniten¬
tiuĩ. ita uuuit ut solent: aut
nõ multo minꝰ. quidã etiam
ampliꝰ: nullomͦ tam̃ acatho¬
lica unitate discedũt. Q uibꝰ
ita iuentibꝰ si mors obrep¬
serit. palee deputant᷑ usq ĩ
finẽ. hoc etiã ipsi credũt. Nã
si alit̾ credũt ⁊ inconcusse iã¬
tenent. int̾ hereticos mume¬
randi sũt: putantes om̃ibꝰ
dm̃ etiã in magna iniquita¬
te usq in finẽ uite ꝑseueran¬
tibꝰ. tancũ qr eccłie unitatẽ
nõ sincera dilectione nã be¬

Expanded text:
tales, etiamsi prodantur tales, etiamsi prodantur aut accusentur, pro disciplina Ęcclesię salutisque suę causa correpti vel a communione suspensi, nullo a communione catholica existimant, quocumque permissi fuerint satisfactionis quaerentes locum: et aliquando per poenitentiam in frumenta mutantur, sive correpti, sive remoti, sive etiam verbo Dei nullo nominatim accusante aut increpante perterriti. Aliquando autem etiam sub nomine poenitentium ita vivunt ut solent, aut non multo minus, quidam etiam amplius; nullo modo tamen a catholica unitate discedunt. Quibus ita viventibus si mors obrepserit, paleae deputantur usque in finem. Hoc etiam ipsi credunt: nam si aliter credunt, et inconcusse tenent, jam inter haereticos numerandi sunt, putantes omnibus Deum, etiam in magna iniquitate usque in finem vitae perseverantibus, tantum quia Ecclesiae unitatem, non sincera dilectione nam be