comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
principũ ꝑicia sed ira maiorem stragem edit
facultati rerum comũcta. Bene prestantur que
scribit seneca periye funditus omĩa ubi quãtũ
ma suadet fortũa permittit. Darius persarũ
rex bellum adu̾sus scitas moturus offensus
ortobati nobilis senis precibus in solaciũ senec¬
tutis rogantis unũ ex tribus liberis sibi relinq̾
p lus q petẽt pollicitus se daturũ om̃es tu̾es in
eius conspectum occisos obiecit. ¶Xerses
cum grecis gesturus bellum ꝑuti qũq filiorũ
uacacõ unius petenti ira motus quem uellet eli¬
gendi ptãte concessa. eum quẽ elegerat ĩ duas
ꝑtes consectum ab utĩoq uie quã ex̾citꝰ tuͣsitũs
erat latere suspensi iussit Trauseo nr̃os princi¬
pes ue quem mea notet oracõ. attũ requirebat
multorinu salus illos fuisse paulũ abira remis
uiulta illam uicia consequũtur Priuũ pesana
ambicio malus officii ingrͥ qui eos semper aui¬

Expanded text:
principum vitia, sed ira maiorem stragem edit principum vitia, sed ira maiorem stragem edit facultati rerum coniuncta. 54 Bene prestanterque scribit Seneca perire funditus omnia, ubi quantum ira suadet, fortuna permittit. Darius, Persarum rex, bellum adversus Scythas moturus, offensus Ortobazi nobilis senis precibus in solacium senectutis rogantis unum e tribus liberis sibi relinqui, plusquam peteret pollicitus se daturum, omnis tres in eius conspectu occisos obiecit. Xerses, cum Grecis gesturus bellum, parenti quinque filiorum inius vacationem petenti, ira motus, quem vellet eligendi potestate concessa, cum quem delegerat, in duas partes confectum, ab utroque vie, qua exercitus transiturus erat, latere suspendi iussit. Transeo nostros principes, ne quem mea notet oratio, at tamen requirebat multorum salus illos fuisse paulum ab ira remissmulta illam vitia consequuntur. Primum vesana ambitio, malus officii magister, que eos, semper; am
Abbreviated transcription (Latin):
in ciues impetu ire facta ¶Transeo alexandꝵ
qui clitonem senem familiarẽ ĩ cõuiuio lancea
transfodit Qui lisimachũ amicũ leoni obiȩait
Non recenseo multoꝵ rabiem qui hũanũ sagnẽ
quia ore non poterant oculis ex hauserunt
Hoc affirma̾e ausim nullum tetrius malum.
ullũ scelestius. millũ ꝑiculosius protulisse na¬
turam. At que pestis nepharia in regibus ac prĩ¬
cipibus precipuũ domiciliũ collocauit. puerilis
sunt ad iracundiam faciliores. quid quid eorum
animos offendit scelestum iudicant nephas du¬
cũt eorum cupiditatibus aut dictis contrarii
paisuulo excitato uento incenduntur ita ad ho¬
minũ cruciatus Fortũe enĩ beneficio tumidi.
cum appetitu cuni rõe utantur eciam in rebus
pariuilis profundũt iram Nam comitem.
fortune felicis iracundiam ẽẽ uiri sapientes
tradunt. et magnam fortunam maiorem ma
testantur sequi. Periculosa ac turbulenta sũt

Expanded text:
in cives impetu ire facta. Transeo Alexandrum, in cives impetu ire facta. Transeo Alexandrum, qui Clitonem senem familiarem in convivio lancea transfodit, qui Lysimacum amicum leoni obiecit. Non recenseo multorum rabiem, qui humanum sanguinem, quia ore non poterant, oculis exauserunt. Hoc affermare ausim, nullum tetrius malum, nullum scelestius, nullum periculosius protulisse naturam. Atqui hec pestis nefaria in regibus ac principibus precipue domicilium collocavit. Puerulis sunt ad iracundiam faciliores. Quicquid eorum animos offendit, scelestum iudicant, nefas ducunt eorum cupiditatibus aut dictis contrairi. Parvulo excitato vento, incenduntur ira ad hominum cruciatus: fortune enim beneficio tumidi, cum appetitu pro ratione utantur, etiam in rebus parvulis profundunt iram. Nam comitem fortune felicis iracundiam esse viri sapientes tradunt et magnam fortunam maiorem iram testantur sequi. Periculosa ac turbulenta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
filium obad monitam ĩ eo ebrietatem sagitta tuͣsfix ͭ¬
.Alex ander magnus pesanũ aĩal. calistenẽ phm̃ cõ¬
discipulũ suũ ꝑsarũ ĩ eo mores culpantẽ omibus
detruncatũ menibris ĩ cauea more belue inclusu
descruciauit. Referte sũc Histoĩe casibus illoꝵ
qui suorũ principũ bicia emendare cupientes
mortis supplicio affecti sunt Non enĩ paciũt᷑
monicõnes qui spernũt u̾tutem. sed sana cõ¬
silia aut acerbo odio aut tormentis pero sequũt᷑
Cousta̾e̾ arbitror. tũ racõe tum auctõ̾itate. tuni
exemplis qͣ raram cum principibus in eant
societatẽ. Quid uicia ꝙͣ familiaria illis ẽẽ bidẽ᷑
Cogita pͥmũ quantum ira sit malũ qͣ atrox faci¬
nus qͣ crudele. quot eius exempla a regibus in
ꝑuiciem edita. Non recito scille uissu quatuoi
abiram legiones ciuiũ. uno edicto ferio assũp¬
tas non stragem preuestinoru. nõ multa abeo

Expanded text:
filium, ob admonitam in eo ebrietatem, sagitta transfixitfilium, ob admonitam in eo ebrietatem, sagitta transfixit. Alexander Magnus, vesanum animal, Callisthenem philodiscipulum suum, Persarum in eo mores culpantem, omnibus detruncatum membris, in cavea more inclusum belve discruciavit. Referte sunt histori casibus illorum qui, suorum principum vitia emendare cupientes, mortis supplicio affecti sunt. Non enim patiuntur monitiones, qui spernunt virtutem, sed sana consilia aut acerbo odio aut tormentis prosegiuntur. Constare arbitror tum ratione, tum auctoritate, tum exemplis, quam raram cum principibus virtutes ineant societatem. 53 Quid? Vitia quam familiaria illis esse videntur! Cogita primum quantum ira sit malum, quam atrox facinus, quam crudele, quot eius exempla a regibus in perniciem gentium edita. Non recito Sylle iussu quatuor ob iram legiones civium uno edicto ferro absumptas, non stragem Prenestinorum, non multa ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
se ad honestatẽ cooꝑari uolũt rep̃hensio eiiatoꝵ
suorũ quorũ melioreni bitan sequautur. obeam¬
q rem gracias solemꝰ agere monitoribus nostris
magmi loco beneficii hñtes ea uicia ĩ nobis on̾di
a quibus ip̃i m̃me ab stiuenus morbo animi inpe¬
diti At uero regibus imꝑatoribusq qͣ grata sit picõ¬
rum suorũ ad monicõ. plur es miserabili exemplo
docuerũt Mostes em̃ sũt pe̾itatis adulatoribus agassẽ¬
tatoribus se penitus tradentes que maxnua ẽ infeli¬
citas Magne sane et cõsuiuate nequicie signũ est
suos monitores et recta consilia odisse. quo ĩ uicõ
plures ĩ samerũt. ¶ Rex persarũ ciprus ut re¬
cẽcõres pretermittam arpalo familiari obrep̃hẽ¬
sum ĩ sericiũ filios epulendos ĩ cõuiuio dedit ẽt
ne ꝑntis mors̃ filiis adice̾tur. epulas illas laudare
ut suaues coactus est Cambises ciꝯdam ex cai̾ssĩs

Expanded text:
se ad honestatem comparare volunt, reprehensio erratorum se ad honestatem comparare volunt, reprehensio erratorum suorum, quo meliorem vitam sequantur, ob eamque rem gratias solemus agere monitoribus nostris, magni loco beneficii habentes ea vitia in nobis ostendi, a quibus ipsi minime abstinemus, morbo animi impediti. At vero regibus imperatoribusque quam grata sit vitiorum suorum admonitio, plures miserabili exemplo docuerunt. Hostes enim sunt veritatis, adulatoribus atque assentatoribus se penitus tradentes, que maxima est infelicitas. Magnum sane consummate nequitie signum est suos monitores et retta consilia odisse. Quo vitio plures insanierunt. 52 Rex Persarum Cyrus, ut recentiores pretermittam, Arpalo familiari, ob reprehensum in se vitium, filios epulandos in convivio dedit et, ne parentis mors filiis adiceretur, epulas illas laudare ut suavis coactus est. Cambises cuiusdam ex carissimis
Abbreviated transcription (Latin):
non ocio non luxu nõ diuicus frangitur sed pro
cotidiano pictu comꝑando laboribus ac bigiliis
in sudant. Legibus eciam quibus ĩ moderate cupi¬
ditates hom̃ frenantur. parere cogũtur Adde ꝙ
inter equales liberiore quadam licencia loquẽdi
utuntur. qua et amicoꝵ errata reprehendere et̾
ĩ imicos in rehere queũt Accedũt ad hec institu¬
coẽs quas uete̾s illi clarissim q poete de bita et̃
moribus tradiderũt Hec omia priuatorũ mẽtes
ad meliorẽ pitam inducũt quibus ad iuiẽtis de¬
stituti reges ẽẽ uidentur/ neq emĩ in tanto fastu
tanta q terũ licencia moneri se aut emendari
pacĩtur Hec ille peruersum igitur iinis hor̃
genus et hũanitati adusum eorum qui sauas re¬
spuũt monicões uiri nõ om̃i hon esto uacui admo¬
neri se arguiq gaudent ut ex inde meliores siãt
Cum emĩ in multis offendãt om̃s homñes em̃i sũꝰ
Grata et iocunda est hus qui se emendari qui

Expanded text:
non otio, non luxu, non divitiis frangitur, sed pro non otio, non luxu, non divitiis frangitur, sed pro quotidiano victu comparando, laboribus ac vigiliis insudant. Legibus etiam, quibus immoderate cupiditates hominum frenantur, parere coguntur. Adde quod inter equales liberiore quadam licentia loquendi utuntur, qua et amicorum errata reprehendere et in inimicos invehere queunt. Accedunt ad hec insititutiones quas veteres illi clarissimique poete de vita et moribus tradiderunt. Hec omnia privatorum mentes ad meliorem vitam inducunt, quibus adiumentis destituti reges esse videntur. Neque enim in tanto fastu tantaque rerum licentia moneri se aut emendari patiuntur. 51 Hec ille. Perversum igitur nimis hominum genus est et humanitati adversum, eorum qui sanas respuunt monitiones. Viri non omni honesto vacui admoneri se arguique gaudent, ut exinde meliores fiant. Cum enim in multis offendant omnes - homines enim sumus -, grata ac iocunda est iis, qui se emendari, qui
Abbreviated transcription (Latin):
temerarii at in sulsi partim femĩs molliores Młto
liberales pulgus existimauit qm̃ multa multis con¬
donarũt At hii stulticie pocius qmͣ liberalitatis
laudem meruerũt in consulta em̃ elargicõ eł pec¬
ciũarum temeraria effusio uituꝑanda est In li¬
beralitate quid̾ loci tꝑis persone racio habetur
Ad eat regem pir doctus ⁊ sapieus ninus petens
contempnetur. Ad ea fatuus ridiculus aut histrio
bestibus donabitur at auro. Non honestis piris
uit egenis tribuũt. sed procacibus importums im
uolũt in temerarie effusionis culpam prolabũt
Hu tute igitur ferme om̃es tamqͣ prosc̾pte regũ
ac duanciũ anmos reliquerũt seseq ad hũiliores
Homĩes contulerũt Racõmbus ista huc usqzac
grauissimus auctor testisq religiosus in eo libro
queni de regno ad ichodem scripsit Permulta
sũt in quit que pͥuatos homĩes in ducãt ad bñ
honesteq uiuendũ in pͥmisquidem librorũ pita

Expanded text:
temerarii atque insulsi, partim feminis molliores. Multos temerarii atque insulsi, partim feminis molliores. Multos liberales vulgus existimavit, quoniam multa multis condonarunt. At ii stultitie potius quam liberalitatis laudem meruerunt. Inconsulta enim elargitio et pecuniarum temeraria effusio vituperanda est. In liberalitate quidem loci, temporis persone ratio habetur. Adeat regem vir doctus et sapiens, munus petens: contemnetur; adeat fatuus, ridiculus aut histrio: vestibus donabitur atque auro. Non honestis viris aut egenis tribuunt, sed procacibus, imvolunt, in temerarie effusionis culpam prolabuntur. Virtutes igitur ferme omnes, tanquam proscripte, regum ac dominatium animos reliquerunt seseque ad humiliores homines contulerunt. Rationibus ista hucusque a gravissimus auctor testique religiosus, in eo libro quem de regno ad Nicoclem scripsit: permulta sunt – inquit – que privatos homines inducant ad bene honesteque vivendum. In primis quidem illorum vita
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ sunt Nam cum ea u̾tus persetur cirea penaui
ac p̃mia tribuenda. penam quid̾ inferũt cum
eoꝵ statui conducit Non enĩ sontes puiũt sed
per sepe extollũt. ꝓpter admissum scelus ꝑremio
uero nequaqͣ afficiũt bene me̾itos. sed quos
libido persuadet᷑ qui ut plu̾i ͫ sũt reprobi ac ne¬
pharii uiri . Prudencia pluiles uidentur ex¬
tellere. qui que adu̾sus inferores machinatur put
Perficere. Uerlutos ego callidos altutos multos
audiui. Prudentes pero nullos. Si quidẽ pru-¬
dencia est reliquarũ u̾tutũ moderatrix et ueluti
quid auriga Sed cum relique u̾tutes Procul ab¬
sint ab eorun pita ⁊ prudencia de erit Sapĩa u̾o
que p̃t regibus ac principibus in esse qui neq lr̃is
neq doctrina illam ꝑcipiũt neq sapientũ precep¬
tis neq doctorum hom̃i pocibus neq bonorũ
consuetudine neq integritate uite satis illi ex ma¬
gnitudiẽ impenii se sapere arbitrantur partini

Expanded text:
aquam sunt: nam cum ea virtus versetur circa penam aquam sunt: nam cum ea virtus versetur circa penam ac premia tribuenda, penam quidem inferunt cum eorum statui conducit. Non enim sontes puniunt, sed persepe extollunt propter admissum scelus. Premio vero nequaquam afficiunt bene meritos, sed quos libido persuadet, qui ut plurimum sunt reprobi ac nefarii viri. 49 Prudentia plures videntur excellere, quoniam que adversus inferiores machinantur, possunt perficere. Versutos ego, callidos, astutos multos audivi, prudentes vero nullos, si quidem prudentia est reliquarum virtutum moderatrix et veluti quidam auriga. Sed cum relique virtutes procul absint ab eorum vita, et prudentia quoque deerit. Sapientia vero que potest regibus ac principibus inesse, qui neque litteris neque doctrina illam percipiunt neque sapientum preceptis neque doctorum hominum vocibus neque bonorum consuetudine neque integritate vite? Satis illi ex magnidine imperii se sapere arbitrantur, partim
Abbreviated transcription (Latin):
et similis factus est illis. Quid aliis testibus alia
tem seorsum habitare a principibus et obeam
rem ẽẽ in felices Stulticia enĩ sũma infelicitas
est eũ a diuino dei oraculo iumentis insipiẽti¬
bus smmules ẽẽ dicantur N on intellige̾ eos dixit
qui in honore consistũt Excecatur em̃ mens.
eoꝵ splendore dignitatis et imperii ut et̾ stulti¬
cie et in sipiencie pateat et rara sit pirtus ĩ ilł
Nam si dixeris fortitudinẽ ĩ illis ẽẽ id prorsus
negabo cũ eñi fortitudinis sit ad ũe pericula
Pro cõi salute ad ĩ iurias ꝓpulsandas aynusq decer¬
nere pro salute patrie. Pñcipũ autẽ cura sit ꝓ
priuato cõmodo et augenois imperii fiibus ar¬
ma caꝑe quantũ cumi uis ardua ꝑicula subeant
fortitudinis lauoe at oꝑe carebũt. Si tꝑatos dixe¬
ris multi ridebũt cum̃ illoꝵ doluptates luxiu̾m
libidines legernitat audierint. Iusti quoq neqͣ¬

Expanded text:
et similis factus est illis. Quid aliis testibus, aliaet similis factus est illis. Quid aliis testibus, aliatem seorsum habitare a principibus et ob eam rem esse infelices? Stultitia enim summa infelicitas est, cum a divino dei oraculo iumentis insipientibus similes esse dicantur. Non intelligere eos dixit, qui in honore consistunt: excecatur enim mens eorum splendore dignitatis et imperii, ut et stultitie ac insipientie pateat et rara sit virtus in illis. 48 Nam si dixeris fortitudinem in illis esse, id prorsus negabo. Cum enim fortitudinis opus sit adire pericula pro communi salute ad iniurias propulsandas armisque decernere pro salute patrie, principum autem cura sit pro privato commodo et augendis imperii finibus arma capere, quantumvis ardua pericula subearit, fortitudinis laude atque opere carebunt. Si temperatos dixeris, multi ridebunt, cum illorum voluptates, luxuriam, libidines legerint atque audierint. Iusti vero nequ
Abbreviated transcription (Latin):
desũt ubi assũt uicia Ibi nequit ulla ẽẽ felicitas
Non em̃ tami diu̾sa nnitͥqr se repũgnancia cõuĩgũ¬
tur Sed pirtutes raram coisse cum pn̾cipibus.
familiaitatem preteitorum exempla docuerunt
Ne uero improbi maliq suit lacio qua constat
biciis facilem aditũ ad principes patere nobis
persuadet igitur et in felices erũt. Pellem doctoꝵ
ac honoꝵ birorum grã ut sapiencie darent oꝑa
principes illiusq preceptis ob temꝑarẽt Sed cũ
hiis nulla sapĩe cura sit nec u̾tũtes quidem co.¬
gnosc̾e̾ aut earũ usu aduite subsidiũ uti pũt fu¬
git ignorancia u̾tus et racõm sapĩeq ni heret
Ea cum sit principum contubernalis careant
u̾tutibus oportet. Hoc senciens dina pei̾tas que
menturi nequit per os ꝓphẽ iterum repetens h¬
Hanc suĩam. Pomo inquit cum in honore es¬
set nõ. intellexit comꝑatus est uim̃ẽtis insipiẽtibꝰ

Expanded text:
desunt, ubi adsunt vitia, ibi nequit esse ulla felicitas. desunt, ubi adsunt vitia, ibi nequit esse ulla felicitas. Non enim tam diversa, interque se repugnantia coniunguntur. Sed virtutis rarum coisse cum principibus familiaritatem preteritorum exempla docuerunt: ut vero improbi malique sint, ratio, qua constat vitiis facilem aditum ad principes patere, nobis persuadet. Igitur et infelices erunt. 47 Vellem doctorum ac bonorum virorum gratia, ut sapientie darent operam principes illiusque preceptis obtemperarent. Sed, cum his nulla sapientie cura sit, nec virtutes quidem cognoscere aut earum usu ad vite subsidium uti possunt. Fugit ignorantiam virtus et rationi sapientieque inheret. Ea cum sit principum contubernalis, careant virtutibus oportet. Hoc sentiens divina veritas, que mentiri nequit, per os prophete iterum repetens hanc sententiam: homo - inquit - cum in honore esset non intellexit, comparatus est iumentis insipientibus
Abbreviated transcription (Latin):
Qui demde labores anxietatesq quibus eciant
senex agitabatur describit ut omĩo in feliceni
uitam per omẽn etatẽ egisse bideatur Hec ta
multa de augusto retuli ut ex btĩssimo pn̾cipũ
siuuatur om̃i cõiectura Nam quem cõsensus
hom̃i profelicissimo at optimo duxit a deo agẽ¬
dorum mole premebatur ut nichil sibi magis
qm ea bita displicere uideretur Quid de asiis
censendum est qui ad augusti uirtũtem ac lau¬
des. lõga int̾capedine accesserũt. Nempe infe¬
lices fuisse dicemus. nulloq in loco mĩꝰ reꝑui
intam felicem ꝙͣ ubi maxime eẽ putatur. Na
si niter bonos non u̾satur nec in malis qͥdez
reperitur refugit enĩ om̃em reproborũ socie
quebatur queritur pͥmũ quid sit felitas. deinde
an domicilia ꝑncipuni sequatur discuciendum
speritatem uel fortunam ad iutricem bonoruni
consiliorum quibus qui non utatur nullo pacto
felix ẽẽ queat ꝓbi ergo b̾tutes aut boua consilia

Expanded text:
qui deinde labores anxietatesque, quibus etiam qui deinde labores anxietatesque, quibus etiam senex agitabatur, describit, ut omnino infelicem vitam per omnem etatem egisse videatur. Hec tam multa de Augusto retuli, ut ex beatissimo principum sumatur omnium coniectura. Nam si quem consensus hominum pro felicissimo atque optimo duxit adeo agendorum mole premebatur, ut nihil sibi magis quam ea vita displicere videretur, quid de aliis censendum est, qui ad Augusti virtutem et laudes longa intercapedine accesserunt? Nempe infelices fuisse dicemus nulloque in loco minus reperiri vitam felicem quam ubi maxime esse putatur. Nam si inter bonos non versatur, nec in malis quidem reperietur. Refugit enim omnem improborum societqueritur, primum quid sit felicitas, deinde an domicilia principum sequatur discutiendum.speritatem vel fortunam, adiutricem bonorum consiliorum, quibus qui non utatur, nullo pacto felix esse queat. Ubi ergo virtutes aut bona consilia
Abbreviated transcription (Latin):
preferant cupiant interimi ex illo suo fastigio
si tuto liceat descendere Nã ut nichil extra la¬
cescat aut quaceat magna ni seip̃a fortuna
ruit Diuul angustus cui dii plura ꝙͣ ulli pre¬
stiterũt non desiit quietem sibi precari et bacã
A.re pub. petere Om̃ĩs enĩ sermo ad hoc semꝑ
reuolutus est ut sꝑaret̃ ociũ hoc labores suos
eciam si flõ. dulci tñ oblectabatur solacõ aliqũ
se picturũ sibi in quadam ad senatũ epłã ciui
sibi ociũ pollice̾tur Eciam ex uerborũ dulcedĩe
se uoluptatem percipere affirmabat. tauta ociĩ
cupido incesserat ut illud quia usu non poteãt
cogitacõe p̃sumẽt Se qui om̃a uidebat ex se
pendencia qui gentibus fortuuã dabat illũ diẽ
letũ. Demũ cogitabat quo magnitudinẽ suam
exuerẽt Ex pertus erat quantum illa bona per
om̃es t̾ras fulgencia sudoris expͥmeñt quãtũ
occultarum sollicitudinũ tegen̾t. Hec seneca

Expanded text:
preferant, cupiant interim ex illo suo fastigio, preferant, cupiant interim ex illo suo fastigio, si tuto liceat, descendere. Nam, ut nihil extra lacessat aut quatiat, magna in se ipsa fortuna ruit. Divus Augustus, cui dii plura quam ulli prestiterunt, non desiit quietem sibi precari et vacationem a re publica petere. Omnis eius sermo ad hoc semper revolutus est, ut speraret otium. Hoc labores suos etiam si falso, dulci tamen oblectabatur solatio, aliquando se victurum sibi. In quadam ad senatum epistola, cum sibi otium polliceretur, etiam ex verborum dulcedine se voluptatem percipere affirmabat. Tanta otii cupido incesserat ut illud, quia usu non poterat, cogitatione presumeret, et qui omnia videbat ex se pendentia, qui gentibus fortunam dabat, illum diem letum demum cogitabat quo magnitudinem suam exueret. Expertus erat quantum illa bona, per omnes terras fulgentia, sudoris exprimerent, quantum occultarum solicitudinum tegerent. /. 45 Hec Seneca,
Abbreviated transcription (Latin):
nici exercitus. qntilio uaro duce clades magnũ
rei publice pulnus quis cum hiis erũpius feli¬
citatem cõiũget. ¶ Adice hiis quibus ꝑ om̃ez
uitam torquebatur pliu̾mas at igentes. tũ pub¬
licas. tum priuatas curas adeo onñ quiete ocõ¬
q et amini et corporis sublato ut sepius ad depo¬
nendas undiq urgentes molestias de restituẽda
re pub cogitarit qd̾ el fecisset re quietem appe¬
tens isi hite in sidias tenuisset Hec quippe max¬
ima dicendi principum infelicitas ut et rerũ
statu descendẽ abl capitꝭ peraculo nequeant
ꝙͣ et dyocleciamis et maxnmanus plũesq alii
pite discrimẽ sũt exꝑti Sed ut augusti felicita¬
tem discuciamus accipite ꝙ uir sapientissmuts
seneca de eius felicitate censerit ĩ eo libro quẽ
sc̃psit de breuitate uite ¶ Potentilsimis ĩ quit
et inaltum sublatis hom̃ibus excide̾ poces ui¬
debis quibus ociũ optent om̃ibus suis bonis

Expanded text:
nici exercitus, Quintilio Varo duce, clades, magnum nici exercitus, Quintilio Varo duce, clades, magnum rei publice vulnus. Quis cum his erumnis felicitatem coniunget? Adice his, quibus per omnem vitam torquebatur, plurimas atque ingentes tum publicas, tum privatas curas, adeo omni quiete otioque et animi et corporis sublato, ut sepius ad deponendas undique urgentes molestias de restituenda re publica cogitarit, quod et fecisset requietem appetens, nisi vite insidias timuisset. Hec quippe maxima dicenda principum infelicitas, ut e rerum statu descendere absque capitis periculo nequeant, quod et Dioclitianus et Maximianus pluresque alii vite discrimine sunt experti. 44 Sed, ut Augusti felicitatem discutiamus, accipite quid vir sapientissimus Seneca de eius felicitate senserit in eo libro quem scripsit De brevitate vite: potentissimis - inquit - et in altum sublatis hominibus excidere voces videbis, quibus otium optent, omnibus suis bonis
Abbreviated transcription (Latin):
timor es felicitati locus Age postqͣ timere desiit
que felicitas subsecuta est porimũ que magna
dicitur felicitatis porcio. caruit filiis qui imꝑio
succedent cum mulaiplici dolore per omẽn.
uitam affectus fuit. Sororem octauiaui ammnist
Marcellum ac drusiũ nepotes quos imꝑio destĩa¬
uerat magne u̾tutis ac in dolis adolescentes in¬
matũa mors erpuit . N. agrippe generi ac mace¬
natis quos carissimos ac fidissimos ex ꝑtus erat
Funera prosecutus est filias ambas ad se domi op¬
time educatas ob metriciũ freꝙ̃tibus q adulteriis
nfamem bitam edicto palam proposito ad insu¬
las relegauit. Quo facto cum secũ doniũ cum
familia dehonestassel apria detegent dedecora.
tantũ postea doluit ut sepissime mecenatis. et¬
agrippe qui sibi perũ dice̾ soliti erant interitũ
de fleui̾t questus multociens sibi de esse qui.
bera exanimo loquentur Sub secuta est germa¬

Expanded text:
timores felicitati locus. Age, postquam timere desiit, timores felicitati locus. Age, postquam timere desiit, que felicitas subsecuta est? Primum, que magna ducitur felicitatis portio, caruit filiis, qui imperio succederent. Tum multiplici dolore per omnem vitam affectus fuit: sororem Octaviam amisit, Marcellum ac Drusum nepotes, quos imperio destinaverat, magne virtutis atque indolis adolescentes, immatura mors eripuit. M. Agrippe generi ac Mecenatis, quos carissimos ac fidissimos expertus erat, funera prosecutus est. Filias ambas, ab se domi optime educatas, ob meretriciam frequentibusque adulteriis infamem vitam, edicto palam proposito, ad insulas relegavit: quo facto, cum se, cum domum, cum familiam dehonestasset propria detegens dedecora, tantum postea doluit ut sepe Mecenatis Agrippeque, qui sibi verum dicere soliti erant, interitum defleverit, questus multotiens sibi deesse qui vera ex animo loquerentur. 43 Subsecuta est Germa
Abbreviated transcription (Latin):
ultinus proscribendis ciuibus. modum statui pas¬
sus est Nomiullos eciam proscribendos nomĩatĩ
curauit ad eorum expilandas domios donec sub¬
latiis hus qui rem publicam saluani uellent. qͦ¬
q siuis cupiditatibus obstabant cum anthonio et
lepido libertatem eripuit ciuitati Non refero pa-¬
trie prodicoẽm a qua armatus imperioq preter
ctatem ciceronis opera pocius et aima ⁊ impe¬
riũ in patrie perniciem ac uiscera conu̾tit Tũ
sociorum altero senatus aucte ab in sugnibus im¬
penii deiecto interfecto q altero pro ciuilem sag̾¬
nem oppsso solus rerũ potitus est At is sepe in¬
sidiis eciam suorũ appetitus sepius diu̾sorum ĩ
se cõiuracões ex ꝑtus est Quo tꝑe uitam diuiciis
sollicitam duxit eł ĩ quietam mortis et insidiarũ
metu donec liuie uxoris consilio usus cum pilo¬
ni pepercissel hac clemencia zeliqͣ sibi bitam.
securam prebuit Huc usq nulli datus est ĩ ter tod

Expanded text:
ultimus proscribendis civibus modum statui pasultimus proscribendis civibus modum statui passus est. Nonnullos etiam proscribendos nominatim curavit ad eorum expilandas domos, donec, sublatis iis qui rem publicam salvam vellent quique suis cupiditatibus obstabant, cum Antonio et Lepido libertatem eripuit civitati. Non refero patrie proditionem, a qua armatus imperioque preter etatem Ciceronis opera potitus, et arma et imperium in patrie perniciem ac viscera convertit. Tum sociorum altero senatus auctoritate ab insignibus imperii deiecto interfectoque altero per civilem sanguinem oppresso, solus rerum potitus est. 42 At is sepe insidiis etiam suorum appetitus, sepius diversorum in se coniurationes expertus est, quo tempore vitam diutius solicitam duxit et inquietam, mortis et insidiarum metu, donec Livie uxoris consilio usus, cum Pisoni pepercisset, hac clementia reliquam sibi vitam securam prebuit. Hucusque nulli da ius est inter tot
Abbreviated transcription (Latin):
Sed tñ si qui paulo tollerabiliores aut eciam ũt
bultis boni extiterũt id ita raro contingit ut
portenti loco hr̃i possit Nam sepuis monstra ho¬
minũ terra ꝙ bonos principes produxit Mats
est iiper infans bonis capite alter bero cati.
Hie mancus maũ oritur alter pero digitis ꝓnil¬
tiplicatis que omĩa longe a natu̾a honi distane
todem pacto cum pñcipatus natu̾a sit malus
iuenti tñ longo int̾uallo sunt aliqui qui panlũ
discilserẽt auillius natũe institutis. sed monst̾o
ac portentis ⁊ ariores Neq pero hos ipõs felices
fuisse iudico sed yacuos felicitate Non em̃ extũse¬
cus aut a fortũe indulgencia uenit felicitas neq
ut alii sed ipi met de sua felicitate extiment oport
om̃i secula celebrarũt et qua uixerit felicitate cõ¬
side̾mus ¶Prima illius etas in ciuili bello diuciꝰ
Uersata nulli peꝑcit crudelitati. Certe triũ uirum

Expanded text:
Sed tamen, si qui paulo tolerabiliores aut etiam, ut Sed tamen, si qui paulo tolerabiliores aut etiam, ut vultis, boni extiterint, id ita perraro contingit, ut portenti loco haberi possit. Nam sepius monstra hominum terra quam bonos principes produxit. Natus est nuper infans bovis capite, alter vero cati, hic mancus manu oritur, alter digitis multiplicatis. Que omnia longe a natura hominum distant. Eodem pacto, cum principatus natura sit malus, inventi tamen longo intervallo sunt aliqui, qui paulo disciscerent ab illius nature institutis, sed monstris ac portentis rariores. 41 Neque vero hos ipsos felices fuisse iudico, sed vacuos felicitate. Non enim extrinsecus aut a fortune indulgentia venit felicitas, neque ut alii, sed ipsimet de sua felicitate existiment oportet. licissimum omnia secula celebrarunt, et qua vixerit felicitate consideremus. Prima illius etas, in civili bello diutius versata, nulli pepercit crudelitati. Certe triumvirum
Abbreviated transcription (Latin):
Nõne cosius inquit ab hoc tuo de creto excipis
multos quos felices ac bonos sua çtas existiaͭ
ut barbaros missos faciamus. Diuũ augustun
Bespasianũ titum authoniũ piũ. Mar̾cũ aure¬
liũ alexindrũ treuerũ Traianũ opłimos ac ius¬
tissiuos pricipes quorũ bita merito felixdici
p̃t Augusti quid̾ felicitatem om̃es hiistorici õs
anuuales decantant pace per uniu̾sum orbem
terra mariq parta Quare huic saltem felici¬
tateni tribuas necesse est ne uidearis mom̃ibus
uelle esse contenciosus. Tu michi incolaus ĩqͣt
felici nescio qua affers multis ĩ auditam seculis
at inuisam Antiqua mominenta paucos istiuis
modi principes recensent per multos bero illos
quorũ flagicia ac scelera plue̾s mortales ⁊ regna
concassarũt Herũ nichil affert momẽti qudici
omẽs debeant infelices paucorũ si qua una fu
u̾tus pna eñi irundo ut dicitur uer non de sigͣt

Expanded text:
39 «Nonne» Cosmus inquit «ab hoc tuo decreto excipis 39 «Nonne» Cosmus inquit «ab hoc tuo decreto excipis multos, quos felices ac bonos sua etas existimavit? Ut barbaros missos faciamus, divum Augustum, Vespasianum, Titum, Antoninum Pium, M. Aurelium, Alexandrum Severum, Traianum, optimos ac iustissimos principes, quorum vita merito felix dici potest. Augusti quidem felicitatem omnes historici, omnes annales decantant, pace per universum orbem terra marique parta: quare huic saltem felicitatem tribuas necesse est, ne videaris in omnibus velle esse contentiosus». 40 «Tu michi» Nicolaus inquit «fenicem nescio quam affers, multis inauditam seculis atque invisam. Antiqua monumenta paucos istius modi principes recensent, permultos vero illos, quorum flagitia ac scelera plures mortales et regna conquassarunt. Verum nihil affert momenti, quin dici omnes debeant infelices. Paucorum, si qua ea fuit, virtus. Una enim hirundo, ut dicitur, ver non designat.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊eprehensione ꝙͣ laude fuisse digniores Neq em̃
consentaneũ est ut ꝗd̾ natua bonũ sit malos redõt
possidentes Natũalia eñi eciam repũgnant hus
nobis ꝑun suam exercent gͥmĩasti carole bona
que pũt prodire expn̾cipatu oblitus credo quot
calamitatibus illius cupiditas orbem trarum af¬
flixit. ut execrandi illi ẽẽ pideantur. qui qd̾ om̃i
erat ad unũ pͥmi detulerũt. libertatẽq sub qua
nati erant seruituti subicientes bnũ aliꝙ̃ plusq
cos illos dum sua ciuq placebãt nom̃ quidem
ui laborisq officii plenũ Sed sicut om̃a mala ex¬
empla a bonis ĩ iciis orta sũt ut crispus ait Sic ĩ
imꝑiis nom̃e regis tm̃i mansit res funditus ꝑiiei
ad tramndeniq defluxit Itaq cuni pricipã¬
tus possessio si peteribus Historiis si racõmitre¬
dimus possessores improbos efficere soleat et
Principatum quoq malani rem ẽẽ putandum est

Expanded text:
reprehensione quam laude digniores. Neque etiam reprehensione quam laude digniores. Neque etiam consentaneum est, ut quod natura bonum sit, malos reddat possidentes: naturalia enim, etiam repugnantibus nobis, vim suam exercent. Enumerasti, Carole, bona que possunt prodire ex principatu, oblitus credo quot calamitatibus illius cupiditas orbem terrarum afflixit, ut execrandi illi esse videantur, qui quod omnium erat ad unum primi detulerunt libertatemque sub qua nati erant servituti subicientes unum aliquem plusquam cos illos, dum sua cuique placebant, nomen quidem mite laborisque et officii plenum: sed, sicut omnia mala exempla a bonis initiis orta sunt, ut Crispus ait, sic in imperiis nomen regis tantum mansit, res funditus periit ad tyrannidemque defluxit. Itaque, cum principatus possessio, si veteribus historiis, si rationi credimus, possessores improbos efficere soleat, et principatum quoque malam rem esse putandum est».
Abbreviated transcription (Latin):
qͣ amplius dixeris aut malũ naturã ẽe pn̾cipa.¬
tum cũ tm̃ assit bene agendi facultas aut infeli¬
citatis causam nisi malis prebere. ¶Tuni.
Micolaus quos tu quid tyrannos appelles nescie
Hoc certe scuꝰ nõ nullos eoꝵ fuisse regibus me¬
liores iustiusq in subditos imperiũ exercuisse
Non em̃ nomĩe sed re distiguntur berũ tñ si
Prncipanciũ uitam et mores ꝑpendes dignos
reperies permultos qui tiranorũ pocus qm̾i
reguii nomen mereantur Nam hom illi qui
ad publicam ꝑtilitatem intendant secduso pͥuato
comodo qui bonos et doctos diligant. qui ꝑntis
Et si quos ulla etis perduxit rariores stoycorũ sapi¬
ente ex titerũt Sed̾ ꝙ regnandi appetitũ n̾alem ⁊
ob eam causam principatum mĩme nialũ dixisti
Hoc tibi affirnio que bona natũa sũt miali essẽ
non posse principatus uero qualis sit exempla
principũ docent quos te non fugł ut pluiniu

Expanded text:
quam amplius dixeris aut malum natura esse principaquam amplius dixeris aut malum natura esse principatum, cum tanta assit beneagendi facultas, aut infelicitatis causam nisi malis prebere». 37 Tum Nicolaus: «Quos tu quidem tyrannos appelles, nescio. Hoc certo scimus, nonnullos eorum fuisse regibus meliores iustiusque in subditos imperium exercuisse. Non enim nomine, sed re distinguntur. Verumtamen si principantium vitam ac mores perpendes, dignos reperies permultos, qui tyrannorum potius quam regum nomen mereantur. Nam boni illi, qui ad publicam utilitatem intendant secluso privato commodo, qui bonos et doctos diligant, qui parentis et si quos ulla etas produxit, rariores Stoicorum sapiente extiterunt. Sed quod regnandi appetitum naturalem et ob eam causam principatum minime malum dixisti, hoc tibi affirmo: que bona natura sunt, mala esse non posse. 38 Principatus vero qualis sit, exempla principum docent, quos te non fugit ut plurimum
Abbreviated transcription (Latin):
decet. Cibi emĩ ac pot̾us penereorũq appet̾itus
cũ a natua prodeat nullo modo est xicõsus sed
quemadmodũ. Porum usus nõ iitus si ad uolup¬
taten referatur nõ caret cͥmĩẽ Ita si quis pu̾ci¬
patu abutatur. que labitur ab ordine roĩs datur
picio Nullũ igitur crimen. nullũ q delictum
as cribendum est pn̾cipatui cum sit eius appẽti¬
cio a natu̾a Neq eciam ulla infelicitas tribuẽ¬
da. sed huis pocius qui per abusum rem optiã
ad picia detorquant et ĩ iuriaꝵ ceteoꝵ Mani qͥd
utilius quid optabilius tribuit nobis deus quid
ad u̾tutũ excicia ꝑpensius qͣ eam felicitatem pta¬
temq qua liberales ẽẽ beneficii magnifici qua
miatorum cõmoda procurare. et tum in honnẽe
cum ĩ ipõs deos pietaten exeiscere ualeamus
Hac datur ꝑtegere oppressos afflictos erigere
.subrĩstrare egenis opem ferre amnicis. prenua
tribue̾ u̾tuti.prodesse ꝙͣ plu̾nus. Quare nequa¬

Expanded text:
decet. 36 Cibi enim ac potus venereorumque appetitus, decet. 36 Cibi enim ac potus venereorumque appetitus, cum e natura prodeat, nullo modo est vitiosus. Sed, quemadmodum horum usus non necessarius, si ad voluptatem referatur, non caret crimine, ita, si quis principatu abutatur, quando labitur ab ordine rationis, datur vitio. Nullum igitur crimen, nullum delictum ascribendum est principatui, cum sit eius appetitio a natura, neque etiam ulla infelicitas tribuenda, sed iis potius qui per abusum rem optimam ad vitia detorquent et iniuriam ceterorum. Nam quid utilius, quid optabilius tribuit nobis deus, quid ad virtutum exercitia propensius, quam eam facultatem potestatemque qua liberales esse, benefici, magnifici, qua multorum commoda procurare et tum in homines, tum in ipsos deos pietatem exercere valeamus? Hac datur protegere oppressos, afflictos erigere, subministrare egenis, opem ferre amicis, premia tribuere virtuti, prodesse quam plurimis. Quare nequa
Abbreviated transcription (Latin):
et dici et eẽ felices queant Nam qd ar bitraris
natũa malũ eẽ principatum. inde ne lougiuis
ꝙͣ racio suadeat a uero seducaris Natura insi¬
tun nobis principandi appetitum Cycero noster
tradidit ut auiniꝰ bene a natu̾a institutꝰ et sub eẽ
nolit ⁊ cupiat pre esse Indidit enĩ nobis siue
deus siue parens natu̾a desideriũ luidis et gle
ꝙͣ maxima consequini᷑ prestancia et imparis
quibus eminẽcia qued̾ amimiq excellençia iud¬
cantur. Cerins natu̾a ip̃a duce gestire am̃i nr̃m
ac lelari cum reliquos eciam bonarũ arciũ cͥtaiẽ
antecellit Et em̃ ex tollimꝰ gloria quadani Si
prudencia consilio doctima uel arte egregia
ceteris prestamus Cum em̃ id scire uidemur
qd̾ alios fugiat Tum maxime erigimur ad laud
cupiditateni Itaq singulis in rebus insitus nob
Que autẽ natua nobis insũt. om̃i culpa et re¬
prehensione pacaut Meq eciam mala appellaĩ

Expanded text:
et dici et esse felices queant? 35 Nam quod arbitraris et dici et esse felices queant? 35 Nam quod arbitraris natura malum esse principatum, vide ne longius quam ratio suadeat a vero seducaris. Natura insitum nobis principandi appetitum Cicero noster tradit, ut animus bene a natura institutus et subesse nolit et cupiat preesse. Indidit enim nobis sive deus sive parens natura desiderium laudis et glorie, quam maximam consequimur prestantia et imperiis, quibus eminentia quedam animique excellentia iudicantur. Cernis natura ipsa duce gestire animum nostrum ac letari cum reliquos etiam bonarum artium certamine antecellit: et enim extollimur gloria quadam, si prudentia, consilio, doctrina vel arte egregia ceteris prestamus. Cum enim id scire videmur quod alios fugiat, tum maxime erigimur ad laudis cupiditatem. Itaque singulis in rebus insita nobis Que autem natura nobis insunt, omni culpa et reprehensione vacant neque etiam mala appellari
Abbreviated transcription (Latin):
curiosiores plus ea aspicientes delectant ꝙͣ possi¬
dentes. Moc peissime audiui dicere in quo et młq
sapientes cõueniũt nullũ este ex corporis sensibꝰ
i quo nõ a priuatis pricipes poluptate exupe¬
rentur quare longnqua erit abhus uite felicitas
quos ⁊ nulla bera ac solida sequitur poluptas ẽt
multi circũstãt mentis cruciatus. ¶Tum caro¬
lus tyramiorũ inquit nõ regũ aue miꝑatorũ bici
huis cruciabitur que dixisti malis. quĩ ut iustuius
affiriuat tyranos semꝑer uicuis habundae̾ Ideoq et̃
ẽẽ infelices nccͣe est. At uero cẽterorũ qui recto
nistoq udicio pro coĩ utilitate regnãt louge alia
bidetur eẽ condicio qui cũ sint legũ ac iusticiein¬
instri nec priuato sed publico cõmodo dent oꝑa
cum pacem colant. cupiditatibus st atũat modũ
piros doctos ament. cum quasi ꝑutes eorũ quibꝯ
presut appellari me̾antur quid hiis ab est quin

Expanded text:
curiosiorem: plus ea aspicientes delectant quam possicuriosiorem: plus ea aspicientes delectant quam possidentes. Hoc verissime ausim dicere, in quo et multi sapientes conveniunt, nullum esse ex corporis sensibus in quo non a privatis principes voluptate exuperentur. Quare longinqua erit ab his vite felicitas, quos et nulla vera ac solida sequitur voluptas et multi circumstant mentis cruciatus». 34 Tum Carolus «Tyrannorum» inquit «non regum aut imperatorum vita iis cruciabitur que dixisti malis, quoniam et lustinus affirmat tyrannos semper vitiis abundare; ideoque et esse infelices necesse est. At vero ceterorum, qui recto iustoque iudicio pro communi utilitate regnant, longe alia videtur esse conditio, qui, cum sint legum ac iustitie ministri, nec privato, sed publico commodo dent operam, cum pacem colant, cupiditatibus statuant modum, viros doctos ament, cum quasi parentes eorum quibus presunt appellari mereantur, quid his abest quin
Abbreviated transcription (Latin):
res Pretera nõ idem qui reliquis gultus neq appe¬
titus. sed si qñ esuriens cibũ capit nõ sinũt uarie
cogitacoẽs ꝑcipere ciborum suauitatẽ beuena m̃lt
suspicõnibus miplicantur Multi em̃ hoc peluti laq̃o
hii perierũt hii capti. Licencia nichil felicitatis ĩ¬
portat. Nani seitis uetei prouerbio ea fieĩ solere
honnẽs deteiõres bñficiorũ facultas est nobis op¬
tanda. sed pliu̾ma pars hoñn eam ad maleficia
cõutũt Non est dignũ beneficii nomĩe quidquid
pn̾cipes donant Eflusio aliqũ et in consulta largi¬
cõ beneficiũ appellatur. ac in dando bñficio racio
ꝑsonarum et temꝑis constãt oportet Illi aũt ut
pluinũ tribuũt nõ egenis sed turpibus ẽt ĩ dĩg
magistratus. In peccuiis uero que seruari pñt sũt
niulto remissiores Mensa aurea. argentea q et cetĩ
apparatus nil afferũt subsidii quo imuis felices.
Non em̃ egritudines anmi leuaut. sed prestant

Expanded text:
res: preterea non idem qui reliquis gustus neque apperes: preterea non idem qui reliquis gustus neque appetitus. Quod si quando esuriens cibum capit, non sinunt varie cogitationes percipere ciborum suavitatem. Venerea multis suspicionibus implicantur: multi enim, hoc veluti laqueo capti, perierunt. Licentia nihil felicitatis importat: nam scitis, veteri proverbio, ea fieri solere homines deteriores. 33 Beneficiorum facultas est nobis optanda, sed plurima pars hominum eam ad maleficia convertunt. Non est dignum beneficii nomine quicquid principes donant. Effusio aliquando et inconsulta largitio beneficium appellatur. At in dando beneficio ratio personarum et temporis constet oportet. Illi autem, ut plurimum, tribuunt non egenis, sed turpibus et indignis;eturas, magistratus. In pecuniis vero, que servari possunt, sunt multo remissiores. Mensa aurea argenteaque et ceteri apparatus nihil afferunt subsidii quo simus felices. Non enim egritudines animi levant, sed prestant
Abbreviated transcription (Latin):
uitus rerũ licencia ac luxu ac tot insidiis. tuni
hoñi.tũ. uiciorũ cir cumuentus declinabit a guber¬
naculo ⁊ tamqͣr pehementi actus tempestate̾ ui.
fluctuũ iactabitur ad scopulos in quibus allidet
periclitabiturq om̃is bene biuendi ⁊ acio et discip¬
Iina Nam ꝙ carolus ad comꝑadani felicitateni cõ¬
tulit. diuicias. opes rerum licenciam beneficõꝵ
facultatẽ imꝑia dignitates boluptatesq et alia p¬
lura que retulit. Ista quid pocius infelicitatis qmi
felicitatil irritamẽta instrumentaq ẽẽ uidentur
Perũ opibus at diuiciis non magis utuntur pu̾ci
pes ꝙͣ priuati ac magis qnͣtũ honũ fiat satis. Uic¬
tum hũt p̃ciosioreni et culciores uestes. sed uenena
in hiis formidantur et amicorũ insidie suspicõse
sũt epule at pot̾us ⁊ aroq sapiũt tam mixte aiuis
tai ꝯtinuo bsu neglecte Nam boluptas quo ma¬
gis affluũt eo excõpia et societate fuĩt in suauio¬

Expanded text:
vitus rerum licentia ac luxu et, tot insidiis tum vitus rerum licentia ac luxu et, tot insidiis tum hominum, tum vitiorum circumventus, declinabit a gubernaculo et, tanquam vehementi actus tempestate, vi fluctuum iactabitur ad scopulos, in quibus allidetur periclitabiturque omnis bene vivendi ratio et disciplina. Nam quod Carolus ad comparandam felicitatem contulit divitias, opes, rerum licentiam, beneficiorum facultatem, imperia, dignitates voluptatesque et alia plura que retulit, ista quidem potius infelicitatis quam felicitatis irritamenta instrumentaque esse videntur. Verum opibus ac diantum homini fiat satis. Victum habent pretiosiorem et cultiores vestes, sed venena in his formidantur et amicorum insidie. Suspitiose sunt epule atque potus raroque sapiunt, tum mixte curis, tum continuo usu neglecte. Nam voluptates, quo magis affluunt, eo ex copia et satietate fiunt insuavio
Abbreviated transcription (Latin):
pes extiterũt et enĩ ueluti fuligo conmaculat tã.¬
gentes Sic regnũ possidentes corrumꝑit multi¬
tudine morborũ animi que signis sane nẽtis pe¬
nitus ꝑ spexerit Haut sane multũ illius cupidi¬
tate flagrabit NIon enĩ solum que terẽcianus
ille adolescens quebatur ĩ amore. bici ira suspi¬
ciones iiicicias bellũ. pacẽ ruisum. sed multũ
T̃eo acerbiora at asperiora perspicix animus ĩ tue¬
bitur impotenciam. fastũ suꝑbia libidies odia
crudelitatem ambicõ duandi. cupiditates uene¬
ficia. et quid quid aluid ad ꝑmcien mortaliuni
nequicia Hom̃i ex cogitauit ꝙ si quis eo robore
ea firmitate animi dino quodam nuine̾ fi etus
ad pñcipatũ ad eat ut om̃s euis illecebras u̾tute
suꝑaturꝰ eẽ bideatur. tũ ut sessor bonus ĩ equo
retrogrado ac calcitroso ex cuciẽtur dilabetur q
aliqñ Ita qui ad imperiũ ascendet defluet uel in¬

Expanded text:
pes extiterunt. Et enim, veluti fuligo commaculat tanpes extiterunt. Et enim, veluti fuligo commaculat tangentes, sic regnum possidentes corrumpit multitudine morborum animi, quos si quis sane mentis penitus prospexerit, haud sane multum illius cupiditate flagrabit Non enim solum que Terentianus ille adolescens querebatur in amore vitia, iras, suspitiones, inimicitias, bellum, pacem rursum, sed multo in eo acerbiora atque asperiora perspicax animus intuebitur, impotentiam, fastum, superbiam, libidines, odia, crudelitatem, ambitionem dominandi, cupiditates, venefitia et quicquid aliud ad perniciem mortalium nequitia hominum excoguodam munere fretus, ad principatum adeat, ut omnis eius illecebras virtute superaturus esse videatur, tamen, ut sessor bonus in equo retrogrado ac calcitroso excutietur dilabeturque aliquando, ita, qui ad imperium ascendet, diffluet vel in
Abbreviated transcription (Latin):
etas in imꝑio reprehenditur Iħ Tarcus aurelius
Anthonius prius qui per omẽm uitam philo¬
sophaanites inter om̃s qui uinq philosophanũt
palmam tulisse birtutis historie ferñt sctiinoĩa
certe uite excelluit om̃s ab adriauo ad optatus
ĩmuperiũ magis doluisse qͣ letatus esse creditur
Instus iutẽ et priuatis ortis in principis doniũ¬
mignare inuitis accessit et cũ ab eo domestici que¬
rerent curtam mestus ĩ tantani ad opcoe tũssict
multis disputauit que in se mala imperiũ otinet
Dyoclecianus uero cum post depositũ mmperm
agro colendo nitentus degeret rogatus a liciio ut
ad imperiũ rediret id recus auit disserẽs ostenso orto
quẽ plantauerat ꝙͣ dulcis et iocunda ea bita esset
ꝙͣ uero misera eł anxia in imperio constituta. Pide¬
tis quam naturani pr incipatus ẽẽ affiriarit. et
sapientes uiri et hii qui et ip̃i sũmi ⁊ boni Pnci¬

Expanded text:
etas in imperio reprehenditur. M. Aurelius etas in imperio reprehenditur. M. Aurelius Antoninus Pius, quem per omnem vitam philosophantem inter omnes qui unquam imperarunt palmam tulisse virtutis historie ferunt, sanctimonia certe vite excelluit omnes. Ab Hadriano adoptatus in imperium, magis doluisse quam letatus esse traditur: iussus autem ex privatis ortis in domum principis migrare, invita accessit. Et cum ab eo domestici quererent, cur tam mestus in tantam adoptionem transiret, multis verbis disputavit que in se mala imperium contineret. 31 Dioclitianus vero, cum post depositum imperium in privata villa agro colendo intentus degeret, rogatus a Licinio ut ad imperium rediret, id recusiavit, disserens, ostento orto quem plantarat, quam dulcis et iocunda ea vita esset, quam vero misera et anxia in imperio constituta. Videtis quam naturam principatum esse affirmaverint et sapientes viri et ii qui et ipsi summi et boni princi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ pauci fuerint principes boni ut bene dictuui
sit ascurram quodam claudii ĩnuico annolo om̃s
bonos principes describi ac depingi posse ¶
Queritur que res malos pu̾cipes saciat Iam po¬
mũ licencia deiude rerũ copia anci amprobi.
satellites detestandi. eunuchi auarissimi auliti
uel sculti pel detestabiles. ex quo dyaclecianũ dix¬
isse cõmemorat nchil eẽ ꝙͣ bene ĩꝑare difficilius
Colligũt se inquit quatuor aut quͣq at ĩ uiumi
imꝑatorẽ capiendum consiliũ coeũt dicũt ꝙ
probandũ aut improbandũ sit. Imꝑator qui do¬
mui clausus est uera nõ nouit facit iudices qͦs
fieri non oportẽt ammouet a re pub. quos debẽt
obres nil rarius hono principe ẽẽ testatur Idez
satiuniuũ ꝙ̃ egipcii ad imperiũ assumendũ coge.¬
bant locutũ cõmemorat Mescitis amici quid
nali sit imꝑari gladii pendentes ceruicibus in¬
minẽt haste pndiq. undiq spicula ipi custodes
timentur ipĩ comites formidantur adde ꝙ omĩs

Expanded text:
 pauci fuerint principes boni, ut bene dictum sit a scurra quodam Claudii mimico uno anulo omnis bonos principes describi ac depingi posse. Queritur que res malos principes faciat? Iam primum licentia, deinde rerum copia, amici improbi, satellites detestandi, eunuchi avarissimi, aulici vel stulti vel detestabiles. Ex quo Dioclitianum dixisse commemorat nihil esse quam bene imperare difficilius. Colligunt se - inquit - quatuor aut quinque atque in unum ad imperatorem capiendum consilium coeunt, dicunt quid probandum aut improbandum sit. Imperator, qui domi clausus est, vera non novit, facit iudices quos fieri non oportet, amovet a re publica quos debet erator. Quas ob res nil rarius bono principe esse testatur. 30 Idem Saturninum, quem Egyptii ad imperium assumendum cogebant, locutum memorat: nescitis, amici, quid mali sit imperare? Gladii pendentes cervicibus imminent, aste undique, undique spicula, ipsi custodes timentur, ipsi comites formidantur. Adde quod omnis