comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui haec exercere sunt ausi : sed etiam qui
hactenus cognita siluerunt. sub honoris
propriisciaceredispendio si non quanta põs¬
suntoderitate festinent : ut letalia uulne¬
ra competenti medicationecurentur:
Quoenimmore teneantiura pontificum.
qui pontisi calibus ex cubii s catenus in luncta
dis simulant : Vt contrariadomuidĩ cui prȩ¬
sident potiuso perenter quantum que
apud dnm possent si hocnisi conuenientia
procuraređ Tantum quidimere antura spi¬
ciant. Cum execrabilistudio sectenturadũ¬
sa & quasi magis haecregula sit qua e ecđȩ
debeat gubernari : Sic quid quidestecclesi¬
asticis inimicum regulis perpetratur. Cũ
& si cognitos habuit canones. unusquis que
pontificum intemeratadebuerit tenere
custodiat & si forsitannesciebat consulere
sidentar o portuerit ignorantem. Quo
magis excusationulla suc currit errantib:
quia nesciens proposuit seruare quod
norat : Necignorans curauitnosse quod
gererit. QUODINUNA QUAQUE

Expanded text:
qui haec exercere sunt ausi, sed etiam qui qui haec exercere sunt ausi, sed etiam qui hactenus cognita siluerunt, sub honoris proprii se jacere dispendio, si non tanta qua possunt celeritate festinent ut lethalia vulnera competenti medicatione curentur. Quo enim more teneant jura pontificum, qui pontificalibus excubiis eatenus injuncta dissimulant, ut contraria domui Dei, cui praesident, potius operentur? Quantumque apud Deum possent, si nonnisi convenientia procurarent, tantum quid mereantur aspiciant, cum exsecrabili studio sectentur adversa, et quasi magis haec regula sit, qua Ecclesia debeat gubernari, sic quidquid est ecclesiasticis inimicum regulis, perpetratur: cum et si cognitos habuit canones unusquisque pontificum, intemerata debuerit tenere custodia, et si forsitan nesciebat, consulere fidenter oportuerit scientem. Quo magis excusatio nulla succurrit errantibus: quia nesciens proposuit servare quod noverat, nec ignorans curavit nosse quod gereret. Quod in unaquaque
Abbreviated transcription (Latin):
ihi lominus in patienteraudiuimus:
Tantum diuim arum rerũ subis sedis pec¬
tumut seminȩ sacris altaribu s ministra re
firmentur : Cunctaque nonnisiuirorũ
samula tuideputatẽ sexum cumoni conpetit
exhibere Nisi quo domniũ delictorũ quȩ
singillatim peritrinximus noxiorũ reatꝰ
om̃is & crimeneos respicit sacerdotes. Quiuel
ista cõmittunt : uel cõmittente s minime pub¬
licando prauis ex cessi bus sefauere signisi¬
cant. Sit a men sa cerdotum iam sintuo ca¬
bulon dncupandi. quidelegatũ sibi religio¬
nisofficiumsic prosternere moliuntur ut
inperueria queq profana que dediuessi ne
ullores pecturgulexp̃ianae praccipitia fu¬
nesta sectentur : Cum que scriptum sit. mi¬
nima qui spernit paulatim decidit : quid
est detalibus aestimandum quiln mensis ac
multiplicibus prauitatum molibu soccupati
Ingentem rumam multimodis inpulsi omibus
ediderunt : quae non solum ipsosuid eaturob¬
ruere sedecdesi suniuersis mortiferam siñ
sanentur inferreperniciem nec ambigant

Expanded text:
ihilominus impatienter audivimus, tantum divinarum rerum subiisse despectum, ut feminae sacris altaribus ministrare firmentur, cunctaque nonnisi virorum famulatui deputata sexum cui non competit exhibere. Nisi quod omnium delictorum quae singillatim perstrinximus, noxiorum reatus omnis et crimen eos respicit sacerdotes, qui vel ista committunt, vel committentes minime publicando, pravis excessibus se favere significant, si tamen sacerdotum jam sint vocabulo nuncupandi, qui delegatum sibi religionis officium sic prosternere moliuntur, ut perversa quaeque profanaque declives, sine ullo respectu regulae Christianae, praecipitia funesta sectentur. Cumque scriptum sit: Minima qui spernit paulatim decidit, est de talibus aestimandum, qui immensis ac multiplicibus pravitatum molibus occupati ingentem ruinam multimodis impulsionibus ediderunt, quae non solum ipsos videatur obruere, sed Ecclesiis universis mortiferam, si non sanentur, inferre perniciem. Nec ambigant,
Abbreviated transcription (Latin):
SIT UE LUTRESURRECTIO DE
SEPULCHRO
uamui sergo & illa quae adhumilitatẽ
& illaquae adgloriam pertinent xp̃i. in
unam concurrant eandemq ꝑ sonã
totumq quodinillo &uirtutis diuin ae
parationis tendatoffectum: Proprie
tamen in morte crucifici & in rosurrectio¬
ne mortui. potentiam baptismatis nouã
creituram cond& ex u&ere ut inrenascen¬
tibus & mors xp̃i opor&ur & uita : Dicen¬
tebeato a postolo nignoratis. quia qui¬

Expanded text:
sit, velut resurrectio de sit, velut resurrectio de sepulcro. IX. Quamvis ergo et illa quae ad humilitatem, et illa quae ad gloriam pertinent Christi, in unum concurrant, eamdemque personam, totumque quod in illo et virtutis divinae parationis tendat effectum, proprie tamen in morte crucifixi, et in resurrectione mortui, potentia baptismatis novam creaturam condit ex vetere: ut in renascentibus et mors Christi operetur et vita; dicente beato Paulo apostolo: An ignoratis, fra
Abbreviated transcription (Latin):
ipse perpendis : Denuntiamus autem quod si
posthac quicquamtale prae sumpseris. &
inuitum facere forte credideris. Ordina¬
tionestibi rauennatis ecđȩ uede meliensis
noueris auferendas. dãt iuikł iun
SIMPLICIUS EP̃S FLORENTIO EQUITIO
EE SEUEROEPIS

Expanded text:
ipse perpendis. Denuntiamus autem, quod si ipse perpendis. Denuntiamus autem, quod si posthac quidquam tale praesumpseris, et invitum facere forte credideris, ordinationes tibi Ravennatis Ecclesiae, vel Aemiliensis noveris auferendas. Data III cal. Junii, Simplicius episcopus Florentio, Equitio, et Severo epis
Abbreviated transcription (Latin):
noscere : Non nostris litteris propter ob¬
probrium publicare : Nam scandalum
cuius auctor agnosceris. Ita moderatio
nr̃a conpescuit. Vt frater & coep̃s meus gre¬
gorius quemnon prouectum constates se
sed pulsum. Nullam causam sicut petut
tecum habiturus. mutiten semgubern&
ec desiam et contubernium spirita le quod sortiri
non o portebat inuitum non recuset am¬
plecti: Cuisi quid negotii forsanemerse¬
rit : Nostram ab eo uel contracum petatur
ex amen : Necessitatibus etiam quas faci¬
ente te conpellitur sustinere hac defini¬
tione consulemus. Vt refuso praedio quod
ante annumibidatum essc commemorat
Atq ad eccłam rauennatem reuerso pos¬
ses sioinbononiensi triginta solidorum redi¬
tum liberorum sinedubitatione tradatur:
Indiemscilicet uitae eius saluo proprieta¬
tisiurerauennatis ecđae. Ad quam post
praedictiobitum reuertetur: Qquod si ñ
suerit nr̃is paritum constitutis. Quid post
trans gressionem maneat contumacem :

Expanded text:
noscere, non nostris litteris propter opnoscere, non nostris litteris propter opprobrium publicare. Nam scandalum, cujus auctor agnosceris, ita moderatio nostra compescuit, ut frater et coepiscopus meus Gregorius, quem non provectum constat esse, sed pulsum, nullam causam, sicut petiit, tecum habiturus, Mutinensem gubernet Ecclesiam, et contubernium spiritale, quod sortiri non oportebat invitum, non recuset amplecti, cui si quid negotii forsitan emerserit, nostrum ab eo, vel contra eum petatur examen. Necessitatibus etiam quas faciente te compellitur sustinere, hac definitione consulemus, ut refuso praedio, quod ante annum sibi datum esse commemorat, atque ad Ecclesiam Ravennatem reverso, possessio in Bononiensi 30 solidorum reddituum liberorum sine dubitatione tradatur, in diem scilicet vitae ejus, salvo proprietatis jure Ravennatis Ecclesiae, ad quam post praedicti obitum revertetur. Quod si non fuerit nostris paritum constitutis, quid post transgressionem maneat contumacem,
Abbreviated transcription (Latin):
SIMPLICII¬
iquis eẽt intuitu s ecclesi asticȩ disciplinae.
uel si quid apudte sacerdo talis modesti ae te¬
neretur : Num quam plectibiles perpetra¬
rentur excessus a quibus sinullo paterna¬
rum regularum poterascontinere prȩcepto :
Saltm scãe memoriae prodecessoristui fu¬
era situo candus exemplo. Quicum faciendo
presbyterum minus delinquis s& inuitum:
Senserat tamen dignum protali usurpatio¬
ne iudicium. Vbiista didicistiquae h fra
ne sed inuidia perpe trasti : Quem in excusa¬
bili uiolentia pertrahi ad tepassuses at que
uex ariutei honorem tantum non peranimi
tranquillitatem sed peramentiam. sicut
dicendum est in rogares : Neq enimtalia¬
* potuissent fieri sanitate consilu. Nolumus
exaggerare quod gestum est : necoga mur
iudicare quod dignum est: Nam priuileg¬
um mereretur amittere. qui permissa sibi
abutitur potestate : sedim a nosratio facit
esse sententiae molliores : quã maluimus
te fratre et coep̃õ n r̃o proiectore ferente cog¬

Expanded text:
SimpliciuSi quis esset intuitus ecclesiasticae disciplinae, vel si quid apud te sacerdotalis modestiae teneretur, nunquam plectibiles perpetrarentur excessus, a quibus si nullo te paternarum regularum poteras continere praecepto, saltem sanctae memoriae praedecessoris tui fueras revocandus exemplo, qui cum faciendo presbyterum minus deliquisset invitum, senserat tamen dignum pro tali usurpatione judicium. Ubi ista didicisti, quae in fne, sed invidia perpetrasti? quem inexcusabili violentia pertrahi ad te passus es, atque vexari, ut ei honorem tantum non per animi tranquillitatem, sed per amentiam, sicut dicendum est, irrogares. Neque enim talia potuissent fieri sanitate consilii; nolumus exaggerare quod gestum est, ne cogamur judicare, quod dignum est: nam privilegium meretur amittere qui permissa sibi abutitur potestate. Sed una nos ratio facit esse sententiae mollioris, quam maluimus te fratre et coepiscopo nostro Projecto referente cog
Abbreviated transcription (Latin):
cupitis uoluntatem dñi nr̃i quae nos peccare
prohibet deseratis : Cuius indignatio ex hoc
grauius commouetur : quia benignitascius
dum siunt i licita pereos qui sunt interpre¬
tes placationis offenditur : Vt autemom̃a
secundum hȩc quae scripsimus corrigantur.
Praesentes lit terastraia nosubdia cononr̃o
ueniente direximus. Quod si hirineus ep̃s
ad ecclesi amsuam depositoin probitatis
ambiture direneglexerit. quod einon lu¬
dicio sed humanitate prestabitur. remouen¬
dum se ab epis copali consortio esse cognoscat:
lisco & herminirico uucc

Expanded text:
cupitis, voluntatem Domini nostri quae nos peccare cupitis, voluntatem Domini nostri quae nos peccare prohibet, deseratis, cujus indignatio ex hoc gravius commovetur, quia benignitas ejus, dum fiunt illicita per eos qui sunt interpretes placationis, offenditur. VI. Ut autem omnia secundum haec quae scripsimus corrigantur, praesentes litteras Trajano subdiacono nostro veniente direximus. Quod si Irenaeus episcopus ad Ecclesiam suam, deposito improbitatis ambitu, redire neglexerit, quod ei non judicio, sed humanitate praestabitur, removendum se ab episcopali consortio esse cognoscat. lico et Herminerico vv.
Abbreviated transcription (Latin):
ergonunc eps quilic& dunte ignorante pro¬
uecti sunt cumsuis auctoribus meruerint
sub moueri. hacratione firmamus sinec
uiduȩ maritus suerit quis quam etinunius
uirginis nuptiis acuota conuenerit. sicut &¬
legalia constituta praecipiunt dicendo. Sa¬
cerdo sunginem uxorem accipiat. Non ui¬
duam non repudiatam. secundum quod
etiam beatus a postalus paulus magister gen¬
tium. Dehis quifieri desiderant sacerdotes.
propria institutione non tacuit dicens. Vnuis
uxorisuirum. Cuius tenore sententiae Ita
in formaties sedebetis. Vt in tercetera quȩ
cauenda sunt. Haec stud eatis praccipuecus¬
todiri : quae cognoscitis ante uniuersa man¬
dari: In quibus etiam prospitiendum est:
Neduo sint inunaec desia sacerdotes nec
litterarum ignarus aut carens aliqua
parte membrorum. Vel etiam ex poenitan¬
tibus aliquis adiacrũminis terium prorsus
sinatur accedere. Nectantum pictetis peti¬
tiones ualere populorum. Vt cum his parere

Expanded text:
ergo nunc episcopos, qui licet dum te ignorante proergo nunc episcopos, qui licet dum te ignorante provecti sunt, cum suis auctoribus meruerint submoveri, hac ratione firmamus, si nec viduae maritus fuerit quisquam, et in unius virginis nuptiis, ac vota convenerit, sicut et legalia constituta praecipiunt dicendo: Sacerdos virginem uxorem accipiat, non viduam, non repudiatam , Secundum quod etiam beatus apostolus Paulus, Magister gentium, de his qui fieri desiderant sacerdotes, propria institutione non tacuit dicens : Unius uxoris virum, cujus tenore sententiae ita informati esse debetis, ut inter caetera quae cavenda sunt, haec studeatis praecipue custodire quae cognoscitis ante universa mandari. V. In quibus etiam prospiciendum est, ne duo sint in una Ecclesia sacerdotes, nec litterarum ignarus, aut carens aliqua parte membrorum, vel etiam ex poenitentibus aliquis ad sacrum ministerium prorsus sinatur accedere. Nec tantum putetis petitiones valere populorum, ut cum his parere
Abbreviated transcription (Latin):
dignatione probatis accendi : Lec tisergo i con¬
uentu statrum quos natalis mei ststiuitas con¬
gregarat lit teri suris quac deordinandis cp̃is
sccundum statuta canonum. uel prodecesso¬
rum meorum decreta sunt prolata senten¬
tia gstorum quac pariter direximus tenore
discetis: Vnderemoto ab ecclesi a uercno¬
nensi atq adsuaremis sohirin eoep̃osedatis
persaceidotalẽ modestiam uoluntatibus quȩ
perlgnorantiam ecclesi asticarum legum de¬
siderant quod non lic& optinere talis pro¬
tinus declero proprio. uercenonen sibus ep̃s
ordinetur: qualemte praccipue frateras cani
oportea teligere etdecat consecrare. Nesi
similiter forto factum fuerit. non sine ob¬
iurgationetuim axime nominis retundat
nostra prȩceptio. Quod in iniuriamdi a quospe¬
cialiter sacerdotalium est. gratia dignitatũ
didicerimus admissum. Necepiscopalis honor
hereditarium iusputetur: quod nobis sola

Expanded text:
dignatione probatis accendi. Lectis ergo in condignatione probatis accendi. Lectis ergo in conventu fratrum, quos natalis mei festivitas congregarat, litteris vestris, quae de ordinandis episcopis secundum statuta canonum, vel praedecessorum meorum decreta sunt, prolata sententia gestorum, quae pariter direximus, tenore discetis. III. Unde remoto ab Ecclesia Barcinonensi, atque ad sua remisso Irenaeo episcopo: sedatis per sacerdotalem modestiam voluptatibus, quae per ignorantiam ecclesiasticarum legum desiderant, quod non licet obtinere: talis protinus de clero proprio Barcinonensibus episcopus ordinetur, qualem te praecipue, frater Ascani, oporteat eligere, et deceat consecrare. Ne si similiter forte factum fuerat, non sine objurgatione tui maxime nominis retundat nostra praeceptio, quod in injuriam Dei, a quo specialiter sacerdotalium est gratia dignitatum, didicerimus admissum, nec episcopalis honor haereditarium jus putetur, quod nobis sola
Abbreviated transcription (Latin):
necessitate perspecta hacratione decernimꝰ
adueniam pertinere quod gestumest : Vt
nihil deincepscontra praeceptabatia posto¬
li Nihil contranichenorum canonum
constituta temptetur: Hoc autem primũ
iuxta corundem patrum regulas uolumus
cus tadiri : Vtnullus praeternotitiam atq
consensum fratris as canii metropolitani.
Aliquatenus consecretur antistes. quia
hoc & uetusordo tenuit : Hoc trecentorũ
decem & octoscõrum patrum definiuit auc¬
toritas. Cuiquis quis obuia stetenderit
manus torum seconsortio fatetur in dignũ:
quorum prȩceptionibus resultarit in quo¬
rum contumeliam a superbo sp̃u. ctiam
parsilla contemnitur quȩ uere cauetur
Nequis relicta ecclesia sua ad alterã tran¬
sire prae sumat. Quodnimis in probe con¬
hibentibus & ut doleatur grauius uobis
ad serentibus Irincus ep̃s conatur admitte¬
re qui nostra auctorita terobora recupitis.
quos maximae derebus in licitis magna in¬

Expanded text:
necessitate perspecta, hac ratione decernimus necessitate perspecta, hac ratione decernimus ad veniam pertinere, quod gestum est, ut nihil deinceps contra praecepta beati Apostoli, nihil contra Nicaenorum canonum constituta tentetur. I. Hoc autem primum juxta eorumdem Patrum regulas volumus custodiri, ut nullus praeter notitiam atque consensum fratris Ascanii metropolitani, aliquatenus consecretur antistes, quia hoc et vetus ordo tenuit, hoc trecentorum decem et octo sanctorum Patrum definivit auctoritas, cui quisquis obvias tetenderit manus, eorum se consortio fatetur indignum, quorum praeceptionibus resultarit. II. In quorum contumeliam a superbo spiritu etiam pars illa contemnitur, qua cavetur ne quis relicta Ecclesia sua ad alteram transire praesumat. Quod nimis improbe conniventibus, et ut doleatur gravius, vobis asserentibus, Irenaeus episcopus conatur admittere: qui nostra auctoritate roborari cupitis, quos maxime de rebus illicitis magna in
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ p̃sentis desinitionis forma quȩ secđu s c̃orũest
stututã sententiai nomniũ ecdesiarũ notitia ꝑue¬
nire decernimꝰ necuiquã ꝓsui possit ignoratione
licero quodñ lic& Ideregesta notariorũ sollici¬
HILARUS EPS ASCANIOIT UNI¬
UERSISEPISTERRACONINSISPROUINIAE
ost quã lit ceras utae dilectionis acepimus. quib:¬
prae suptiones siluani ep̃icalã gorensium ecle¬
siȩ r&undip&istis. Et rursum uorcenonen¬
sium quȩ ritis nimis inlictauota firmari.
honoratorũ & possessorũ trrias sonensiũ. cascan¬
tonsium calogorintanorũ . uare gensiũ triti
insium. leuiensium & uero uiscensiũ. ciuita¬
tis cũ subscriptionibus diuersorũ lit teras nob
constat ingestas. Perquas id quod de silua no
quere laur̃a de prõpserat. excusabant sed
rep̃hensione iustissima. eorũ parit̃ iusta
allegatione non carebat. Quia prȩtercon¬
claruit sacerdotes. Vn de qm̃ quicquid
ab alterutra parte est iudicatũ. omni
uide amus peruersitate consusum temporũ

Expanded text:
m praesentis definitionis formam, quae secundum sanctorum est statuta sententiam, in omnium Ecclesiarum notitiam pervenire derernimus: ne cuiquam pro sui possit ignoratione licere quod non licet, edere gesta notariorum solliciHilarus episcopus Ascanio, et universis episcopis Tarraconensis provinciae. Postquam litteras praesumptiones Silvani episcopi Calagurrensium Ecclesiae retundi petistis, et rursum Barcinonensium quaeritis nimis illicita vota firmari: honoratorum et possessorum Turiassonensium, Cascautensium, Calagurritanorum, Varegensium  insium, Leviensium et Veroviscensium civitatis cum subscriptionibus diversorum litteras nobis constat ingestas: per quas id quod de Sylvano querela vestra deprompserat, excusabant. Sed reprehensio justissima eorum pariter justa allegatione non carebat, quia praeter conclaruit sacerdotes. Unde quoniam quidquid ab alterutra parte est indicatum, omni videamus perversitate confusum, temporum
Abbreviated transcription (Latin):
ues causas in aplicȩ sedisiudicio redditurũ inquo illi
uecesseerit subire sententiã : Ingenuu ep̃s ebrunenis
dix̃ mihi quoq: eadẽd eom̃.b: partib: sententia est.
quameipse c̃stringo nequidame ũ quã de hisque t̃
int̃ dictatẽptent᷑ qi nouistatũ & ꝓfessionẽ meã :
Dec&eris &dium censeo ut quis ꝗs statutorũ tranignos¬
sor extiterit soat seec des asticoregulȩ. laquȩisin no¬
dari & raatũ apostolicȩ sedis incurrore : Paulus ep̃s
aquȩ uiuȩ dõc̃ : Ego quoq: similimelege c̃trngo &
deceris quitrans gresiores fuerint parit̃ conseo. ne
oeiss ineporiculo suiquicquã tale tẽptare liceat qđ me¬
ecdesȩ s alpinȩ dic̃ : nihil me contradisciplinã
ecclesi asticã ł statuta sc̃orũ canonũ facturũ eẽ
teormes tatuta sedis apłicȩ in om̃ib: custodire. &
si in eccłam ea dericorũ aliquẽ contrap̃ceptas cõrũ
canonũ deprehendero : Aut mulierẽ duxisse.
aut duas habore uxores. ab ecdesiastico officiose

Expanded text:
es causas in apostolicae sedis judicio redditurum: in quo illi necesse erit subire sententiam. Ingenuus episcopus Ebrodunensis dixit: Mihi quoque eadem de omnibus partibus sententia est, qua me ipse constringo, ne quid a me unquam de his quae sunt interdicta tentetur, quia novi statum et professionem meam. De caeteris etiam censeo: ut quisquis statutorum transgressor exstiterit, sciat se ecclesiasticae regulae laqueis innodari, et reatum apostolicae sedis incurrere. Paulus episcopus Aquaevivae dixit: Ego quoque simili me lege constringo, et de caeteris, qui transgressores fuerint, pariter censeo, ne eis sine periculo sui quidquam tale tentare liceat, quod mecclesiae Salapinae dixit: Nihil me contra disciplinam ecclesiasticam, vel statuta sanctorum canonum facturum esse teor me statuta sedis apostolicae in omnibus custodire, et si in Ecclesia mea clericorum aliquem contra praecepta sanctorum canonuaut duas habere uxores, ab ecclesiastico officio se
Abbreviated transcription (Latin):
quae sunt sincera prȩstaliunt siea quȩ na¬
tam seg&em enecareconsuerunt. dili¬
gentius amputentur.
QUOD USURÃ NONSOLUM
mus. quosdam lucri turpis cupidatate
captos. usurariam exercere pecuniam
& foonore uello ditescere : Quod nos noꝵ
dicam in eos quisunt indericaliofficio
const̃itutos : sed & in laicos cedere quixp̃i¬
a nos sedicicupiunt condolemus quod
uindicariacrius in eos quifuerint confu¬
tuti decornimus. Vt omnis peccandi
oportunitas adimatur.
UTCLERICUS NECSUO NECALI¬
INO NOMINE EAENUS IXERCEAT
lud &iam ducimus prȩmonendum
utsicut non suo. ita non alieno nomine
aliquis dericorum exercere facnus ad¬
temptt&. indocons cnim est̃ orimeri¬
suum commodis alienis inpondere.
Faenus autem hoc solum aspicere exercore
debemus ut quod hic misericorditer tribui¬
mus: ab eo dñ oquimultipliciter & in por¬
p&uum mensura retribu& recipere uale¬
amus. UTSI QUIS SACERDOTŨ
CONTRAHIAEC INTER DICTA
FECERIT ASUOSIT OEPICIO

Expanded text:
quae sunt sincera, praestabunt, si ea, quae naquae sunt sincera, praestabunt, si ea, quae natam segetem enecare consueverunt, diligentius amputentur. Quod usuram non solummus, quosdam, lucri turpis cupiditate captos, usurariam exercere pecuniam, et fenore velle ditescere, quod non dicam in eos, qui sunt in clericali officio constituti, sed in laicos cadere, qui Christianos se dici cupiunt, condolemus: quod vindicari acrius in eos qui fuerunt confutati, decernimus, ut omnis peccandi opportunitas adimatur. IV. Ut clericus nec suo, nec alieno nomine fenus exerceat. Illud etiam duximus praemonendum ut sicut non suo, ita nec alieno nomine aliquis clericorum exercendum fenus attentet. Indecens enim est crimesuum commodis alienis impendere. Fenus autem hoc solum aspicere et exercere debemus, ut quod hic misericorditer tribuimus a Domino, qui multipliciter et in perpetuum mansura retribuet, recipere valeamus. V. Ut si quis sacerdotum contra haec interdicta fecerit, a suo sit officio
Abbreviated transcription (Latin):
traillambeati a postoliuocem. quata¬
libus exclamatdicens. Vnius uxoris uirũ :¬
& contraillud antiquae legis praeceptũ
quodicitur & cau&ur: sacerdos uirgi¬
nem uxorem accipiat. Nonuiduam
Non repudiatam: Hocergo quicum¬
q: tales amiss̃i sunt ab ecclesiasticis of¬
ficiis & a sacerdo tali nomine : a postolicȩ
sedis auctoritate lubemus arceri. Nec
hocenim sibi poterunt uindicare cuius
capaces perhoc quod illis obstiterat non
fucrunt huius discussionis curã nobis
specialiter uindicantes ut si qua forsitapi
dehis commis sa sunt corrigantur. Nec
liceat ultra committi. & nequaexcusa¬
tio deignoratione nascatur. quã quami
ignorare numquã licuerit sacerdotem :¬
quod canonum regulis fuent definitum:
Haccergo ad prouintia s uestras perinno¬
nostros scripta direximus. Vt quȩ mala
pullulas sẽnoscuntur. radicitus euellant᷑.¬
& messem domini camziz ania nulla
corrumpant. Itaenim fructum uberem

Expanded text:
tra illam beati Apostoli vocem, qua tatra illam beati Apostoli vocem, qua talibus exclamat, dicens: Unius uxoris virum, et contra illud antiquae legis praeceptum, quo dicitur et cavetur: Sacerdos virginem uxorem accipiat, non viduam, non repudiatam . Hos ergo, quicunque tales admissi sunt, ab ecclesiasticis officiis et sacerdotali nomine, apostolicae sedis auctoritate, jubemus arceri. Nec hoc enim sibi poterunt vindicare, cujus capaces per hoc quod illis obsisterat, non fuerunt. Hujus discussionis curam nobis specialiter vindicantes, ut si qua forsitan de his commissa sunt, corrigantur, nec liceat ultra committi. Et ne qua excusatio de ignoratione nascatur: quanquam ignorare nunquam licuerit sacerdotem quid canonum regulis fuerit definitum. Haec ergo ad provincias vestras per Innonostros scripta direximus: ut quae male pullulasse noscuntur, radicitus evellantur, et messem dominicam zizania nulla corrumpant. Ita enim fructum uberem,
Abbreviated transcription (Latin):
cui conditione obligati sunt uolum ustẽ¬
perari. Nisi forte eorum p&itio. aut uo¬
luntas accesserit . qui aliquid sibi in eos
uindicant potostatis: Debent enimesse
inmunis ab aliis. qui diuinae militiae
fuent ad gregandus ut acastris dominicis
quibus nomeneius ad scribitur nullis neces¬
sitatis unculis abstrahatur:
UT QUICUMQUE AD SACIRDOTI¬
UM UELUI DUARŨ MARITI
UELHABENTES NUMEROSA
CONIUGIA PROMOTIEUERINT
ABOMNIBUS ECCLESIASTICIS
OEFICIIS ARCEANTUR
ualis uero cum unicuiq: constitue¬
rit natalium. honestas& morum
Cesie debeat sacnialtaris mnisterio
sociandus. It apostolonos docente : &
diuina prȩceptione didicimus. & capo¬
num regulis a quibus plerosq: fratrum
declinas se & penitus deuiasiẽ reppe¬
rimus : Nam constat ad sacerdotium
peruenis seuiduarum maritos. quosdã
&iam quibus fuerint numerosã conlu¬
gia. Et ad omnem licentiam uitalibe¬
rior ad sacrum ordinem passim pate¬
factis aditibus fuis se permissos. Con¬

Expanded text:
cui conditioni obligati sunt, volumus temcui conditioni obligati sunt, volumus temperari: nisi forte eorum petitio aut voluntas accesserit, qui aliquid sibi in eos vindicant potestatis. Debet enim esse immunis ab aliis, qui divinae militiae fuerit aggregandus: ut a castris dominicis, quibus nomen ejus ascribitur, nullis necessitatis vinculis abstrahatur. Ut quicunque ad sacerdotium, vel viduarum mariti vel habentes numerosa conjugia, promoti fuerint, ab omnibus ecclesiasticis officiis arceantur. II. Qualis vero unicuique constiterit natalium honestas, et morum esse debeat sacri altaris ministerio sociandus, et Apostolo nos docente, et divina praeceptione didicimus, et canonum regulis, a quibus plerosque fratrum declinasse et penitus deviasse reperimus. Nam constat ad sacerdotium pervenisse viduarum maritos, quosdam etiam quibus fuerint numerosa conjugia, et ad omnem licentiam vita liberior, ad sacrum ordinem passim patefactis aditibus fuisse permissos, con
Abbreviated transcription (Latin):
quae si non qua debemus uigilantia resece¬
mus. Illiquinos speculatores esseuoluit.
excusare nonpossumus . : Perinittentes
sincerum corpus ec dosiae. quod abomnipu¬
rum macula custo dire debemus. Ambien¬
dum in prola contagione foedari cumipsa
sibi membrorum per dissimu lationẽ con¬
pago non congruat.
UENULLUS EPISCOPORŨ SER¬
UUMALTERIUS ADCLE RICA¬
TUS OEFICIŨ PROMOUERE
PRAE SUMAT
Admittuntur passim adordinem sacrũ.
quibus nulla natalium. nulla morum dig¬
nitas suffragatur. Et quia dominis suis
libertatem consequiminime potuorunt
ad fastigium sacer dotii tam quam serui¬
lis uilitas hunchonorem capiat Prouehun¬
tur & probari dõposse creditur. quido¬
minosuo necdum probare sẽpotuit :
Duplex itaq: in hac parte reatusest . quod
& sacrum ministerium talis consortiiuili¬
tate polluitur : & dominorum quantum
ad inlicitacusurpationis temeritatem
ant sacerdotes. & nontantum ab his.
sed ab aliis &iam qui originali. aut ali¬

Expanded text:
quae si non quali debemus vigilantia resecequae si non quali debemus vigilantia resecemus, illi qui nos speculatores esse voluit, excusare non possumus, permittentes sincerum corpus Ecclesiae, quod ab omni purum macula custodire debemus, ambientum improba contagione foedari, cum ipsa sibi membrorum per dissimulationem copago non congruat. Ut nullus episcoporum servum alterius ad clericatus officium promovere praesumat. I. Admittuntur passim ad ordinem sacrum, quibus nulla natalium, nulla morum dignitas suffragatur, et qui a dominis suis libertatem consequi minime potuerunt, ad fastigium sacerdotii, tanquam servilis vilitas hunc honorem capiat, provehuntur, et probari Deo posse creditur, qui domino suo necdum probare se potuit. Duplex itaque in hac parte reatus est, quod et sacrum ministerium talis consortii vilitate polluitur, et dominorum, quantum ad illicitae usurpationis temeritatem ant sacerdotes, et non tantum ab his, sed ab aliis etiam, qui originali aut ali
Abbreviated transcription (Latin):
ocendus est̃ populus non sequendus
nosque si nesciunt cosquid licorit quidue
non liceat com̃monere : Non his consen¬
sum prebere debemus : quis quis uero cona¬
tus fuerit tomptare prohibita. senti &
censurã sedisa postolicae minime defutis¬
ram: Quae enim sola ad monitionis auc¬
toritate non corrigimus: Necesse est
perseuentatem congruentem regulis uin¬
dicemus : portotas Hoc ergo quae propri¬
is rectoribus carent eclesi as uolumus in¬
notesci. Vt nullus sibi spealiqua forsi¬
tanblandiatus inludat. Data xii N
august̃. florentio & dionrsio conss̃
Leo ep̃s urbis romae. uniuersi sepiscopis
percam paniampicenum. tusciam & ꝑ
uniuersas prouintias constitutis. indño
salutem : Vt nobis gratulationem facit
ecclesiaruim status salubri dispositione
compositus . It a non leui nos mȩrore constris¬
tat. quotiens aliqua contra constituta
canonum & et desi asticam disciplinam
prȩsumpta uel commissa cognoscimus.

Expanded text:
Docendus est populus, non sequendus. Docendus est populus, non sequendus. Nosque, si nesciunt, eos quid liceat quidve non liceat commonere, non his consensum praebere debemus. Quisquis vero conatus fuerit tentare prohibita, sentiet censuram sedis apostolicae minime defuturam. Quae enim sola admonitionis auctoritate non corrigimus, necesse est per severitatem congruentem regulis vindicemus. Per totas hoc ergo, quae propriis rectoribus carent, Ecclesias volumus innotescat, ut nullus sibi spe aliqua forsitan blanditiis illudat. Data XII. Kal. Augusti, Florentio et Dionysio conss. copus urbis Romae universis episcopis per Campaniam, Picenum, Tusciam, et per universas provincias constitutis in Domino, salutem. Ut nobis gratulationem facit Ecclesiarum status salubri dispositione compositus, ita non levi nos moerore contristat, quoties et aliqua contra constituta canonum et ecclesiasticam disciplinam praesumpta vel commissa cognoscimus;
Abbreviated transcription (Latin):
cantes sed de nobis pessime quoscredunt
hoc possefacere. Sentiontes quod num¬
quam auderent si non quorundam illic
hic consentiens sententia coniber&. Ita
nihil quao frequentius sunt decr&a profi¬
ciunt ut hoc quasi numquam de hacparte
scriptum fuerit ignor&ur : quid proderit
persingula dericosstipendiamilitas sẽ
& omne megisse in dominicis castris ae¬
tatom. Si quihis prȩfuturi sunt ex lai¬
cis requiruntur qui uacantes sõtulo &om¬
nemec desiasticum ordinem nescientes
saltu prȩpropero in alionum honorem
ambiunt Immoderata cupiditate trans¬
cendere & in aliud uitae genus calcata
reuerentia ecclesi asticae disciplinae
canonumgubernacula custodiamus.
Necessc estꝰ obuiemus hisquȩ fraternita
temtuam epistulis commonemus. Ne
quis laicuma dordinẽ clericatus admit¬
tat. & sinat fieri unde & illum decipiat
& sibi causas goner& . quibus reus constitu¬
xXII. tis decr& alibus fiat.
QUOD DOCEN DUSSIT POPULUS
NONSEQUENDUS

Expanded text:
cantes; sed de nobis pessime, quos credunt cantes; sed de nobis pessime, quos credunt hoc posse facere, sentientes. Quod numquam auderent, si non quorumdam illic his consentiens sententia conniveret. Ita nihil quae frequentius sunt decreta proficiunt, ut hoc, quasi numquam de hac parte scriptum fuerit, ignoretur. Quid proderit per singula clericos stipendia militasse, et omnem egisse in Dominicis castris aetatem, si qui his praefuturi sunt, ex laicis requiruntur, qui vacantes saeculo et omnem ecclesiasticum ordinem nescientes, saltu praepropero in alienum honorem ambiunt immoderata cupiditate transcendere, et in aliud vitae genus, calcata reverentia ecclesiasticae disciplinae, canonum gubernacula custodimus, necesse est obviemus: hisque fraternitatem vestram epistolis commonemus, ne quis laicum ad ordinem clericatus admittat; et sinat fieri unde et illum decipiat sibi causas generet, quibus reus constitutis decretalibus fiat. Qnon sequendus.
Abbreviated transcription (Latin):
tristalit̃ gratulatus. Vt huic quieiꝰ sanguinẽ
cruentatus aduenerat : portionẽ cũ eodẽ
habiturus occurrer&. exur̃o eum audi¬
endum collegio delegamus. dt̃ .uii.
Nłaug̃ felice & tauro coñss
QUOO XUIII SACERDOTI CANO¬
INES LICEATIG NORARI
aelestinus. uniuersi sepiscopis
perapuliam & calabriam constitutis:
Nulli sacerdoti suos liceat canones igno¬
rare. Nec quicquã facere qđ patrũ possit
regulis obuiare : Qua eenĩ a nob res dignaserua¬
bit̃ sidetretaliũ nomã c̃stituto proaliquorũ
libito licentia populis pormissa frangat᷑.¬
XI QUODNONCONUENIAT CONTIP¬
TIS CLERICIS ECCLESIARUM
DELAICIS EPÕS ORDINARIO
Audiuimus quasdam propriis destitu¬
tas rectoribus ciuitatos epos sibi petere
uelle delaicis tantumq fastigium tam
uile credere: ut hoc isqui non dõ. sc̃dsae¬
culo militauerunt: Aestiment nos possẽ
conferre non solummalo desuis dericis
inquorum contemptu hoc faciunt iudi¬

Expanded text:
tris sui taliter gratulatus, ut huic qui ejus sanguine tris sui taliter gratulatus, ut huic qui ejus sanguine cruentatus advenerat, portionem cum eodem habiturus occurreret, ex vestro eum audiendum collegio delegamus. Datum VII cal. Aug., Felice et Tauro conss. Quod nulli sacerdoti canones liceat ignorare. XX. Coelestinus universis episcopis per Apuleiam et Calabriam constitutis. Nulli sacerdotum suos liceat canones ignorare, nec quidquam facere, quod Patrum possit regulis obviare. Quae enim a nobis res digna servabitur, si decretalium norma constitutorum pro aliquorum libitu, licentia populis permissa, frangatur? Quod non conveniat, contemptis clericis Ecclesiarum, de laicis episcopos ordinare. XXI. Audivimus quasdam propriis destitutas rectoribus civitates, episcopos sibi petere velle de laicis, tantumque fastigium tam vile credere, ut hoc his, qui non Deo, sed saeculo militaverunt, aestiment nos posse conferre; non solum male de suis clericis, in quorum contemptum hoc faciunt, judi
Abbreviated transcription (Latin):
Permor sendñs prȩcipit. Virginẽ accipiat
sacerdo s uxorem. subsequitur & suppl&
apłs Eodem locutus spũ : unius uxorisuirũ
debereep̃m consecrari: Ad hancergo eli¬
gantur formulã sacerdotes. & siquae fac¬
tȩ sunt ordinationes Inlicitȩ remoueantur
qm̃stare non possunt. Nec discussionẽ nram
subterfugere potuerunt. quamuis late¬
rese aestiment quali terꝑuenerunt.
ut nulla religionis reuerentia obscurita¬
te fuscetur : Non sit ua nagloriatio palle¬
atisepiscopalem morẽ quie p̃ĩsunt sequaNT
Danihel ut diximus qui accusatianẽ pon¬
tificali honore subter fugere seposse cre¬
didit. & ad fastagium tantum accusato¬
ressuos latendo peruenit. Ascĩtati surae
coetulnterim senouerit segregatum qui
sen roludicio deb& obicere. si conscientiȩ
suȩ nouit confidentiam optinere: Mlaxi¬
liensis uero ecclesiae sacerdotem. quidi¬
citur quod dictũ nefa sest In necem fra¬

Expanded text:
Per Moysen Dominus praecepit, virginem accipiat Per Moysen Dominus praecepit, virginem accipiat sacerdos uxorem, subsequitur et supplet Apostolus eodem locutus spiritu, unius uxoris virum debere episcopum consecrari. Ad hanc ergo eligantur formulam sacerdotes, et si quae factae sunt ordinationes illicitae, removeantur, quoniam stare non possunt, nec discussionem nostram subterfugere poterunt: quamvis latere se aestiment, qualiter pervenerunt, ut nulla religionis reverentia obscuritate fuscetur. Non sit vana gloriatio palliatis, episcopalem morem, qui episcopi sunt, sequantur. Daniel, ut diximus, qui accusationem pontificali honore subterfugere se posse credidit, et ad fastigium tantum accusatores suos latendo pervenit, a sanctitatis vestrae coetu interim se noverit segregatum, qui se nostro judicio debet abjicere, si conscientiae suae novit confidentiam se obtinere. Massiliensis vero Ecclesiae sacerdotem, qui dicitur quod dictu nefas est in necem fra
Abbreviated transcription (Latin):
ullus inuitis detur ep̃sleri. plebis &
ordinis consensus & desiderium requiratur:
Tunc alter dealtera eligatur eccła side
pat erit inueniri : Primumenim illire ꝓ¬
bandisunt. Vt aliquidealienis ecđis me¬
rito prȩferantur. habeat unusquisque
suae fructum militiae Ineccłam. In qua
suam peromnia officia transegit aecatẽ
Inaliena stipendia minime aliter obre¬
pat Nec alii debitam alter sibi audeat
uindicaremercedem. Sit facultas deri¬
cis renitendi si se uiderint praegrauari.
ltquos sibiiageri extrans uerso cognoue¬
rint nontimeant refutare. Quisi non
debitum proemium uelliberum de eo
quicos recturus est debent habere ludiciũ¬
XUIII. QUOD ABLICITIS SITORDINATIE¬
ONIBUS ABSTI NENDUM.
Abstin eatur&iã abinlicitis ordinationi¬
b nullus exlaicis. Nullus digamꝰ. Nullus b¬
qui sit uiduȩ maritꝰ aut fuerit ordin& sed in¬
reprehensibilis. & qualẽ elegita płs fiat :

Expanded text:
Nullus invitis detur episcopus, cleri, plebis et Nullus invitis detur episcopus, cleri, plebis et ordinis consensus, et desiderium requiratur. Tunc alter de altera eligatur Ecclesia, spotuerit inveniri; primum enim illi reprobandi sunt, ut aliqui de alienis Ecclesiis merito praeferantur. Habeat unusquisque suae fructum militiae in Ecclesia, in qua sua per omnia officia transegit aetatem. In aliena stipendia minime alter obrepat, nec alii debitam alter sibi audeat vindicare mercedem. Sit facultas clericis renitendi, si se viderint praegravari, et quos sibi ingeri ex transverso cognoverint, non timeant refutare. Qui si non debitum praemium, vel liberum de eo, qui eos recturus est, debent habere judicium. Quod ab illicitis sit ordinationibus abstinendum. XIX. Abstineatur etiam ab illicitis ordinationibus: nullus ex laicis, nullus digamus, nullus qui sit viduae maritus aut fuerit, ordinetur, sed irreprehensibilis, et qualem elegit Apostolus , fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
amiserit ordinator. quameam obtineat
ordinatus cuic onuicto sociabitur quicũ
sibicredidit largiendo pontificium soci¬
andum : Qualisenim ipsesit quis quistales
ordinarit: Ostendit: hisergo in medium
nunc deductis. Cumpleriqueuestrum sint
qui a postolicae sedis statuta cognouerint :¬
Nobiscum tempore aliquanto uersati ad
disciplinȩ normam nostris conuenta adhor¬
tationibus. Om̃a fraternitas uestra uocare¬
.VII. festin&. QUODUNA QUAEQUE PRO¬
UINTIASUO METROPOLITANO
contenta sit. Vt decessoris nr̃idata ad narbo¬
nense ep̃m continent conftituta Necusur¬
pationilocus alicui sacerdoti. In alterius con¬
cedatur iniuria sit. Concessis sibi contentus
unꝰquis que limitib: at̃ in alteriu s puintiani¬
tisunt. ad exclusionemeorum quibene
desuorum ciuiũ merentur testimonio prȩ¬
ponantur. Ne nouum quoddam dequo
ep̃ifiant institutum uideatur esse collegiũ
QUOB NO LENTIBUS CIERICIS
UELEOPULIS NENO DEBE AT
EPISCOPUS ORDINARI.

Expanded text:
amiserit ordinator, quam eam obtineat amiserit ordinator, quam eam obtineat ordinatus, cui convicto sociabitur, qui eum sibi credidit largiendo pontificium sociandum; qualis enim ipse sit, quisquis tales ordinarit, ostendit. His ergo in medium nunc deductis, cum plerique vestrum sint, qui apostolicae sedis statuta cognoverint nobiscum tempore aliquanto versati, ad disciplinae normam, nostris conventa adhortationibus, omnia fraternitas vestra evocare festinet. Quod unaquaeque provincia suo metropolitano contenta sit, ut decessoris nostri data ad Narbonensem episcopum continent constituta, nec usurpationis locus alicui sacerdoti in alterius concedatur injuriam. Sit concessis sibi contentus unusquisque limitibus. Alter in alterius provincia niti sunt, ad exclusionem eorum, qui bene de suorum civium merentur testimonio, praeponantur, ne novum quoddam, de quo episcopi fiant, institutum videatur esse collegium. Quod notentibus clericis vel populis nemo debeat episcopus ordinari. XVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
nullus ficriordo permittit. sed etiam
quorum crimina longelateque perom¬
nespene sunT nota prouintias ordinan¬
tur : Danihelorum nupermissa relatio¬
ne exorientalibus adnos partibus ab om¬
niquod tenuerat uirginum monasterio.
Nefariisest obiectionibus accusatus.
multa demultis obiecta flagitia haqua¬
nam later& terrarum parte quae¬
situs est. Vt sisuȩ ianocentiȩ confider&:
contra seludicium postulatum minime
decdinar& : missue adharelatensemep̃m¬
Perfortunatum subdia conumnr̃m prȩcep¬
tiones. Vt adiudicium destinaretur epis¬
copale. tantis grauatus testimoniis. tanta
facinorum accusatione pulsatus sacrarum
ut dicitur uirginum pollutus Incesto.
episcopus adseritur ordinatus: In nostris
libelli scriniis continentur. quorum ad
uosquoque exemplaria direximus in pon¬
tificii dignitatem hoc tempore quo ad cau¬
samdicendam missis a nobis litteris uocaba¬
tur. Obrepsits acronomini absithaiuria
facilius. Vt hanc dignitatem talidando

Expanded text:
nullus fieri ordo permittit, sed etiam nullus fieri ordo permittit, sed etiam quorum crimina longe lateque per omnes pene sunt nota provincias, ordinantur. Daniel enim nuper missa relatione ex Orientalibus ad nos partibus, ab omni, quod tenuerat, virginum monasterio nefariis est objectionibus accusatus, multa de multis objecta flagitia. In quanam lateret terrarum parte quaesitus est, ut si suae innocentiae confideret, contra se judicium postulatum minime declinaret, missae ad Arelatensem episper Fortunatum subdiaconum nostrum praeceptiones, ut ad judicium destinaretur episcopale. Tantis gravatus testimoniis, tanta facinorum accusatione pulsatus, sacrarum ut dicitur virginum pollutus incestu episcopus asseritur ordinatus. In nostris libelli scriniis continentur, quorum ad vos quoque exemplaria direximus. In pontificii dignitatem hoc tempore, quo ad causam dicendam missis a nobis litteris vocabatur, obrepsit. Sacro nomini absit injuria, facilius est ut hanc dignitatem tali dando ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tor. quouis tempore non est deneganda
poenitentia postulanti. Cumilli se obli¬
g& iudici cu. occulta omnia nouerit
reuelari¬
I QUODEERORADUS ECCIESIASTICOS
episcopas quinullis eclesiasticis ordi¬
nibus ad tantae dignitatis fastigium fue¬
rint ipstituti. Contra patrum decreca
huius u surpatione quise hoc recognoscit
fecisse didicimus. Cum adepiscopatum
his gradibus quibus frequentissime
cautumẽ debeat peruenire. Vt mino¬
ribus in itiati officus : ad maiora firmentur.
Deb& enim ante esse discipulus quisquis
doctor essedesiderat. ut possit docere
quoddicit : Omnis uitȩ institutiohac
adid quocendit seratione confirmat:
Quiminime litteris operam dederit :
praeceptor essenon potest litterarum:
qui non persingula stipendia creuerit
A demeritum stipendi ordinem non
pocest peruenire : Solum sacerdotium
interistarogo uilius est quod facilius
tribuitur : Cum difficilius impletur:
sediam non satis est laicos ordinare . quos

Expanded text:
tor , quovis tempore non est deneganda tor , quovis tempore non est deneganda poenitentia postulanti, cum illi se obliget judici, cui occulta omnia noverit revelari. Quod per gradus ecclesiasticos episcopos, qui nullis ecclesiasticis ordinibus ad tantae dignitatis fastigium fuerint instituti, contra Patrum decreta, hujus usurpatione, qui se hoc recognoscit fecisse, didicimus, cum ad episcopatum his gradibus, quibus frequentissime cautum est, debeat perveniri, ut minoribus initiati officiis ad majora firmentur. Debet enim ante esse discipulus, quisquis doctor esse desiderat, ut possit docere quod didicit. Omnis vitae institutio hac ad id quo tendit se ratione confirmat. Qui minime litteris operam dederit, praeceptor esse non potest litterarum. Qui non per singula stipendia creverit, ad emeritum stipendii ordinem non potest pervenire: solum sacerdotium inter ista, rogo, vilius est, quod facilius tribuitur, cum difficilius impleatur? Sed jam non satis est laicos ordinare, quos
Abbreviated transcription (Latin):
est quammorienti mortẽ addere. Pius¬
que animam sua crudelitate Neabsoluta
essepossit occidere : Cumds̃ ad subuenien¬
dum paratissimus inuitans ad poenitentiã:
sic promitat Peccatori inquit. quacũq
die conuersus fuerit. peccataeius non repu¬
tabunturei Etiterum Nolo mortem pec¬
catoris. sed tantum conuertatur & uiuat
Salutẽ ergohomini adimit. quisquis ei¬
mortis cempore poenitentiam dene¬
garit. & desperauit dedementia dĩ qui
eum ad subueniendummori¬
enti sufficere. Vel momento posse noncre¬
Adidit: perdidis setLa troincruce proe¬
mium ad xp̃idexterapendens : sullu muni¬
us horae poenitentia non iubiss& : Cum
ess& ipoena poenituit & perunius ser¬
monis promissionem. habitaculum pa¬
radisi dõ promittente promeruit.:
Veraergo addm conuersio ipultimis posito¬
rum mente potius est Aestimanda: quã
tempore. Propheta hoctaliter ad se¬
rente : Cum conuersus In gemueris tunc
saluus eris : Cumergo dñs sit cordis hnspec¬

Expanded text:
est, quam morienti mortem addere, ejusest, quam morienti mortem addere, ejusque animam sua crudelitate, ne absoluta esse possit, occidere, cum Deus ad subveniendum paratissimus, invitans ad poenitentiam, sic promittat peccatori, inquiens: Quacunque die conversus fuerit, peccata ejus non reputabuntur ei . Et iterum: Nolo mortem peccatoris, sed tantum convertatur, et vivat . Salutem ergo homini adimit, quisquis mortis tempore poenitentiam denegarit, et desperat de clementia Dei, qui eum ad subveniendum morienti sufficere vel momento posse non credit. Perdidisset latro in cruce praemium, ad Christi dexteram pendens, si illum unius horae poenitentia non juvisset, cum esset in poena, poenituit, et per unius sermonis promissionem, habitaculum paradisi, Deo promittente, promeruit . Vera ergo ad Deum conversio in ultimis positorum mente potius est aestimanda, quam tempore, Propheta hoc taliter asserente, Cum conversus ingemueris, tunc salvus eris . Cum ergo Dominus sit cordis inspec
Abbreviated transcription (Latin):
mus doctrina non ueste : Conuersatio¬
ne non habitu : mentis puritate noncultu
Namsistudere incipiamus nouitati tra¬
ditũ nob̵ a patribus ordinẽ calcauimus
utlocum suꝑuacuũ superstitionibus
faciamus: Re desergo fideliummentes. ad
talia non debemus inducere.
Docendienim sunt potius quam ludendi:
Nec laponendum eorumẽ oculis : sed menci¬
bus infundenda prȩcepta sunt: Frant que¬
demmulta quae prodisciplina ec desiastica
uel ipsius reidicere ratione possemus. sed ab
his adalia de uocamur.
QUODNULUISITUITIUA EAT UI¬
IENTIA DE NEGAUOA
Agnouimus enim poenitentiã morientib
denegari. Necillorum desiderus apnui:
quiobitus sui tempore hocanimȩ suȩ cupiuNt
remedio subueniri : Horremus fateor
cantȩ impiȩtatis aliquem repperiri. Vt
dedĩpiȩtate desper& quasi non poss& ad se
quouis tempore concurrenti succurrere:
Et periditantem subonere peccatorum
hominem perdere. quo se ille expedire
desiderat & liberari : Quid hoc rogo aliud

Expanded text:
mus doctrina, non veste, conversatiomus doctrina, non veste, conversatione, non habitu, mentis puritate, non cultu. Nam si studere incipiamus novitati, traditum nobis a Patribus ordinem calcabimus, ut locum supervacuis superstitionibus faciamus. Rudes ergo fidelium mentes ad talia non debemus inducere. Docendi enim sunt potius quam ludendi, nec imponendum eorum est oculis, sed mentibus infundenda praecepta sunt. Erant quidem multa, quae pro disciplina ecclesiastica, vel ipsius rei dicere ratione possemus, sed ab his ad alia devocamur. Quod nulli sit ultima poenitentia deneganda. XV. Agnovimus enim poenitentiam morientibus denegari, nec illorum desideriis abnui, qui obitus sui tempore hoc animae suae cupiunt remedio subveniri. Horremus fateor tantae impietatis aliquem reperiri, ut de Dei pietate desperet: quasi non possit ad se quovis tempore concurrenti succurrere, et periclitantem sub onere peccatorum hominem perdere, quo se ille expediri desiderat, et liberari. Quid hoc, rogo, aliud