comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
melus aspectum pͥncipis. ⁊ ordinem uide¬
rent obsequii. alii uero sequebantur. Dũq
cipiis extra domum fuissent egressi. repen¬
te maxima domus oratorio coherens tota
corriit. Clamor cum ammiratione secut᷑
est. q̃m oratio pͥncipis tantos a ruine.
imminentis ꝑicło liberat. Interea gildo co¬
mes africe cognita theodosii morte arbirat᷑
minimam inparuulis sp̃e fore. africam
iuire ꝓpͥo cepit usurpare. Huius fr̾ mascel
quos pater in africana milicia reliquierat.
dolo circunuentos occidit. Ad huni iam ut
hostem bello insequendum macelrer fr̃ mis¬
sus est. Igitur masceket inde atheodosio sciens
qͣntum inreb desꝑatissimis oratio hominis ꝑ
fidem xp̃i cdem̃tiã dĩ impetraret caprãiam
insulam acdiit. Inde secum scõs uiros aliquos
ꝑ mixtos suis precib abduxit. cum quibus
orationib ac ieuiniis dies aliquot continu¬
meruit ⁊ sine cede uindictam. Igitur ardo¬

Expanded text:
melius aspectum principis, et ordinem videmelius aspectum principis, et ordinem viderent obsequii, alii vero sequebantur. Dumquecipiis extra domum fuissent egressi, repente maxima domus oratorio cohaerens subito tota corruit. Clamor cum admiratione secutus est, quomodo oratio principis tantos a ruinae imminentis periculo liberavit. Interea Gildo comes Africae cognita Theodosii morte arbitratus minimam in parvulis spem fore, Africam jure proprio coepit usurpare. Hujus frater Maceentes, quos pater in Africana militia reliquerat, occidit dolo circumventos. Ad hunc jam ut hostem bello insequendum, Macezil frater ejus missus est. Igitur Macezil jam inde a Theodosio sciens quantum in rebus desperatissimis oratio hominis per fidem Christi clementiam Dei impetraret, Caprariam insulam adiit, inde secum servos Dei aliquos permixtos suis precibus abducens, cum quibus, orationibus, ac jejuniis dies aliquot continumeruit, et sine caede vindictam. Igitur Ard
Abbreviated transcription (Latin):
uoliusset honorii litt̾is est detentus. sicut
ip̃e confessus ẽ. Interea ingens terremotus
constantinopoli factus ẽ. ita ut subtus terra
tremeret ⁊ de suꝑ fusa celitus flamma pen
pͥncipis ⁊ populi xp̃iani p̃sentem ꝑditionẽ
deus exoratus auerteret. ꝓbans se solum eẽ
⁊ conseruatorem humilium ⁊ punitorem
malor. Archadius itaq imꝑator erat uir
mitis ⁊ quietꝰ ⁊ circa finem uite ꝓ huiꝰmo¬
di causa uenerabilis estimabatur. In urbe
constantinopolitana domus ẽ. maxima ha¬
bens cognom̃ karie idest nucis. est enĩ inhuiꝰ
domꝰ uestibulo arbor nucis. in qua sermo ẽ
qd̾ fu̾it appensus martir acatius ac defunc¬
tus. Ob qͣm rem etiam oratorium est illic¬
edificatum. Hunc archadius uidere uolens
uenit adorationem uotoq completo reuer¬
tebatur. Puide cuncti circa oratorium habi¬
tantes uolentes imꝑatorem uidere currebãt.
Et alii quidem foris domum ꝓcesserãt ut

Expanded text:
voluisset, Honorii litteris retentus est, sicut voluisset, Honorii litteris retentus est, sicut ipse confessus est. Interea ingens terraemotus Constantinopoli factus est, ita ut subtus terra tremeret, et desuper fusa coelitus flamma pendprincipis, et populi Christiani, praesentem perditionem Deus exoratus averteret, probans se solum esse, et conservatorem humilium, et punitorem malorum. Arcadius itaque imperator erat vir mitis et quietus, et circa finem vitae pro hujusmodi causa venerabilis aestimatur. In urbe Constantinopoli domus est maxima habens cognomen Cariae, id est nucis. Est enim in ejus domus vestibulo arbor nucis in qua sermo est, eo quod fuerit appensus martyr Acacius et defunctus. Ob qest aedificatum. Hanc Arcadius videre volens ad orationem venit, votoque completo revertebatur. Proinde cuncti circa oratorium habitantes, volentes imperatorem videre currebant. Et alii quidem foris domum praecesserant, ut
Abbreviated transcription (Latin):
imꝑator illum quidem inter uictores marty¬
res numeraint. nephandum uero spectacłm
prorsus abscidit. Eo temꝑe huni tͣnseuntes
histrum fluuium thraciam deuastabant.
saurie quoq latrones maxima mulitudine
congregata. usq ad karenos ⁊ fenitiam ueni¬
entes uibes ⁊ uicos in medio positos depopula¬
ti sunt. ꝑidem tempꝰ stilico patrici magister
armorum erat apd̃ honorium magna p̃ditꝰ
potestate habebatq sub se romanoꝵ płimos
atq gentilium. Qui contractis inimicitiis
cum archadis ducibus cogitabat congredi
contra eos. Tunc ergo agens cum hono:¬
rio alaricum regem oothoꝵ fecit ordinari
magistrum militum. Et accessit ad illiri
arma contra romanos attolleret. ac ꝓuũ¬
ciales honorii subderet ditioni. Et dum
alaricus barbaros sub se constitutos ⁊ ꝑ dal¬
matias habitantes congregass uenit ad e¬
pirum. Ubi multo temꝑe commoratus
reuersus est in italiam. Qui cum descende

Expanded text:
imperator, illum quidem inter victores martyimperator, illum quidem inter victores martyres numeravit, nefandum vero spectaculum pIstrum fluvium, Thraciam devastabant. Isauriae quoque latrones maxima multitudine congregata, usque ad Carenos et Phoeniciam venientes, urbes et vicos in medio positos depopulati sunt. Per idem tempus Stilico Patricius magister armorum erat appotestate, habebatque sub se Romanorum plurimos atque gentilium. Qui contractis inimicitiis cum Arcadii ducibus cogitabat congredi contra eos. Tunc ergo agens cum Honorio, Alaricum regem Gothorum fecit ordinari magistrum militum, et accessit adversus Iarma contra Romanos attolleret, ac provinciales Honorii subderet ditioni. Et cum Alaricus barbaros sub se constitutos et per Dalmatias habitantes congregasset, venit ad Epirum, ubi multo tempore commoratus, reversus est in Italiam: quia cum discede
Abbreviated transcription (Latin):
quia hunos ip̃e inromanorum ꝓuincias euo¬
casset.qui tunc armeniam ⁊partes orien¬
ta millesimo centesimo quadragesimo no¬
no archadiꝰ augustus in oriente. honorus
frater eius in occidente quadragesimo sex
to loco ab augusto cominune imꝑium di¬
uisis tm̃ sedib ten̾e ceperunt. Quorũ pat
curam uiris potentissimis mandarat habere
idest rufino orientalis aule. qui ab exercitu
interfectus est. ⁊ stiliconi occidentalis imꝑii.
Honorius itaq suscipiens occidentis imꝑium.
ludum gladiatorium qui rome dudum ce¬
lebrabatur. huiusmodi cãm remouit. Qui¬
dam tilemachi conuersatione monachica ꝓ
hac causa ab oriente romam uenit. Oumqs
nephandum illud spectadm ageretur. ⁊ ip̃e
intrauit instadium. ⁊ descendens ntebatur
pugnantes adusum se gladiis separare. Cũq
spectatores aduersus eum seiurent. ⁊ in effũ¬
sione sanguinis grassarentur ꝓuisorem pacis
lapidib ceciderunt. hoc agnosens mirabilis

Expanded text:
quia Hunnos ipse in Romanorum provincias evoquia Hunnos ipse in Romanorum provincias evocasset, qui tunc Armeniam et partes Orienta millesimo centesimo quadragesimo nono Archadius Augustus in Oriente, Honorius frater eius in Occto loco ab Augusto commune imperium divisis tantum sedibus tenere coeperunt. Quorum pater curam potentissimis viris mandarat habere, id est Rufino Orientalis aulae, qui ab exercitu interfectus est, et Stiliconi Occidentale imperium. Honorius itaque suscipiens Occidentis imperium, ludum gladiatorum, qui dudum Romae celebrabatur, hujusmodi causa removit. Quidam Tilemachius conversatione monastica pro hac causa ab Oriente venit ad Romam. Dumque nefandum illud spectaculum ageretur, etiam ipse intravit in stadium, et descendens nitebatur pugnantes inter se gladiis separare. Cumque spectatores adversus cum saevirent, et in effusione sanguinis grassarentur, provisorem pacis lapidibus occiderunt. Hoc agnoscens mirabilis
Abbreviated transcription (Latin):
se thrabunt. Inerat ei etiam cura pietatis exi¬
nue patruum colere tanqͣm genitorem fr̃is mor¬
tui soronsq liberos habere ꝓsuis. cogatos affi¬
nesq parentes animo complecti. Elegans lecũ
cere collo quia ꝓper sonis studio. dignitatib.
sermone cum grauitate iocundo. Blandus pa¬
ter concors maritus. Exercebatur neq ad ille¬
cebram. neq ad lassitudinem ambulationib.
Magis cum ẽẽt ocium reficiebat animum. ac
uescendi continentiam ualitudine regebat.
delatum est cum sollemni honore constantino¬
polim. ⁊ afilio archadio sepulture contradit᷑.
post paucoᷤs uero dies idest S kł deceb̃. ettam
exer citus qui cum imꝑatore theodosio
contra tyrannum fuerat. reuersus ẽ. Et dñ
imꝑator archadius scd̃m consuetudinẽ ad
portas occurrisset exercitui remeanti. tunc
milites rufinum p̃fectum imꝑatoris ꝑ eme¬
runt. Erat enim suspectus qd̃ tyrannidem
meditaretur. assumere. Dicebatur autem

Expanded text:
se trahunt. Inerat ei etiam cura pietatis exise trahunt. Inerat ei etiam cura pietatis eximiae, patruum colere tanquam genitorem, fratris mortui, sororisque liberos habere pro suis, cognatos, affinesque, et parentes animo complecti, elegans, laetumque cere colloquia pro personis, studio, dignitatibus, sermone cum gravitate jucundo. Blandus pater, concors maritus. Exercebatur, neque ad illecebram, neque ad lassitudinem. Ambulationibus magis, cum esset otium, reficiebat animum, ac vescendi continentia valetudinem regebat. ii corpus delatum est cum solemni honore Constantinopolim, et ab Arcadio filio sepulturae traditur. Post paucos vero dies, IV Kal. Decemb. etiaatore Theodosio fuerat contra tyrannum, reversus est. Et dum imperator Arcadius secundum consuetudinem ad portas occurrisset exercitui remeanti, tunc milites Ruffinum praefectum imperatoris peremerunt. Erat enim suspectus quasi tyrannidem meditaretur assumere. Dicebatur autem,
Abbreviated transcription (Latin):
crudelia libertatiq infesta legerat. ut cĩnã.
ne reb indignis. sed subito flecti solebat. un¬
de quoq dilatione modica emolliebat inter-¬
dum seuera p̃epta. Habuitq a nature mun̾e.
qd̃ augustus a philosophie doctore. Qui cum
uidisset eum facile commoueri. nec asꝑum
aliquid statueret. monuit. ubi irasci cepisset
quatuor atq uigniti litteras memoria recense¬
re. ut illa concitatio que mom̃ti ẽ. mente alia
traducta. paruitemporis interiedu langnes¬
ceret. Melior haud dubie quod est rare uircutis
post auctam annis potentiam regalem multo¬
q mnaxime post cuulem uictoriam. Nam ⁊ an-¬
none curam sollicitus attende. ⁊ auri argenti¬
q grande pondus sublati atq expensi atyran-¬
nis multis ex suo restituere. cum benigni princi¬
pum uix fundos solerent nudos. ac deformata
predia concedere. Iam illa minutiora ⁊ intra
aulam ut dicitur que quia occulta sunt. magis
uature hominum curiose ocl̃o os auresq ad

Expanded text:
crudelia, libertatique infesta legeret, ut Cinnam, ne rebus indignis, sed subito flecti. Unde quoque dilatione modica emolliebat interdum praecepta severa, habuitque a naturae munere, quod Augustus a philosophiae doctore. Qui cum vidisset eum facile commoveri, ne asperum aliquid statueret, monuit, ubi irasci coepisset, quatuor atque viginti Graecas litteras memoria recenseret, ut illa concitatio, quae momenti est, mente alio traducta, parvi temporis interjectu languesceret. Melior haud dubie, quod est rarae virtutis, post auctam annis potentiam regalem, multoque maxime post civilem victoriam. Nam, et annonae curam sollicitius attendere, et auri, argentique grande pondus, sublati, atque expensi a tyrannis, multis ex suo restituere, cum benigni equidem principum vix fundos solerent nudos ac deformata praedia concedere. Jam illa minutiora et, ut dicitur, intra aulam, quae quia occulta sunt, magis naturae hominum curiosae oculos auresque ad
Abbreviated transcription (Latin):
tuum adiutoriõ deuotus potulo. ut si michi
uictoriam suꝑ hos hostes dederis et ex pertꝰ
fuero illam uircutẽ qͣm dete populi p̃dicãt
credam inrte ⁊ in nomine tuo baptirabor In¬
auxilio meo. Unde credo eos nulla pote¬
state esse p̃ditos: qui sibi credentibus non
succurrunt. Ge uerum deum ac dñm in¬
uoco: tibi credere desidero tantum ut liberer
de inimicis meis. Cunq ħ orans clamaret
alemanni infugam lapsi terga dederunt.
clodouei potestati se subdiuit dicentes. Par-¬
ce p̃camur dñe mi rex: ne ꝑeat plus populꝰ.
sub uigo tributario constituit p̃esse. Facta g¬
uictorta reuersus est infrantiam ad reginam
suam: narrauitq ei qͣliter ꝑ inuocationem no¬
minis xp̃i domini uictoriam meruit obtine¬
re. Acta enim sunt ħ anno .xu. clodotieo re¬
gnante. Tunc regina clam uocauit sc̃m Re-¬
migiim urb̃ rem̃sis antistitem dep̃cans eũ
ut regi uiam salutis p̃dicaret. Quem sacer

Expanded text:
tuum adiutorium devotus postulo, ut, si michi tuum adiutorium devotus postulo, ut, si michi victoriam super hos ostes dederis, et expertus fuero illam virtutem, quam de te populi predicant, credam tibi et in nomine tuo baptizabor. Inauxilio meo; unde credo, eos nulla potestate esse preditos, qui sibi credentibus non succurrunt. Te verum Deum ac dominum invoco et in te credere desidero, tantum ut liberer ab adversariis meis'. Cumque hec orans clamaret, Alemanni in fugam lapsi, terga dederunt, et Hludowici potestati se subdunt, dicentes: 'Parce, precamur, domine rex, ne pereat plus populus;  eorum sub iugo tributario constituit. Sicque, facta victoria, reversus est in Franciam ad reginam suam et narravit ei, qualiter per invocationem nominis Iesu Christi victoriam meruit obtinere. Acta sunt hec anno XV. Hludowico regnante. 14. Tunc regina, ut implemigium urbis huius Remensis antistitem, deprecans eum, ut regi salutis viam praedicaret. Quem sanctu
Abbreviated transcription (Latin):
ad baptismum filium suum. ex ornat eccle-¬
sias uelis atq cortinis : quomͦ cor regis ad
credendum compungere posset. Baptizatus
potuit: Regina uero dicebat. Deo gr̃as ago:
quia non me duxit indignam ut de utero
meo pͥmogenitum inregnum suum recipere
dignaretur. Elgo autem nullo dolore in cor¬
de meo ꝓhac causa contͣrabor. Post hunc¬
uero genint alterum filium. Quam bapti¬
ratum ludomire in uocauit. Et hͥ cum egro¬
tare cepisset: dĩx̃ rex. Non potest aliud nͥ
⁊ de isto sic sic: quomodo fuit de frẽ eiꝰ. ut bap¬
tiratus in nomine xp̃i ur̃i cito moriatur.S
sanitatẽ. fiegina gͥ non cessabat p̃licare re¬
gi ut deum uerũ coleret . ⁊ idola uana que
colebat relĩqueret. S nullomͦ animum eiꝰ.
ad credendum cõmouere poterat donec tã
moueretur. in quo compulsus est confiteri
clodouei exercitus nimis corrueret. Et aure
dicat esse filium dĩ uiui. qui subuenis in
tribulatione qui das auxilium inte sꝑantib

Expanded text:
ad baptismum filium, ornat ecclesia velis atque curtinis, quomodo corda regis ad credendum conpungerent. Baptizatus potuit. Regina vero dicebat: Deo gratias ago, qui me non duxit indignam, ut de utero meo primogenitum in regno suo recipere dignatus sit. Ego autem nullum dolorem in corde meo pro hac causa retineo. Postvero genuit alium filium, quem baptizatum Chlodomirem vocavit. Et hic cum egrotare coepisset, dixit rex: 'Non potest aliud, nisi et de isto sic sit, quomodo fuit de fratre eius, ut baptizatus in nomine Christi vestri cito moriatur'. Sed st. 6. Regina vero non cessabat predicare regem, ut Deum verum coleret et idola vana que colebat derelinqueret. Sed nullo modo animum eius ad credendum commovere poterat, donec tan Suevosque moveretur, in quo compulsus est confiteri, Flodoveidicat esse filium Dei vivi, qui subvenis in tribulatione, qui das auxilium in te sperantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
inbello. Est ait rex. Placet hoc qd̾ hortaris¬
⁊ ita faciani. Gunc rẽx piecit in directum a se
deo reuertemur. Commouit hĩc rex cunctũ
exercitum suum populum francoꝵ : ⁊ in pic¬
thoꝵ commorabatur. At uero cum multa
acciꝑe ad eorum equos sustentandos. Direx̃
itaꝙ̃ ninitios rex ad beatissimi martini bali

Expanded text:
in bello'. Et rex ait: 'Placet hoc quod ortarisin bello'. Et rex ait: 'Placet hoc quod ortaris; ita faciamus'. Tunc rex proiecit in directum a se Domino, revertimur'. Commovit autem rex cunctum exercitum suum, populo A. Francorum Pecthorum commorabatur. At vero cum multa accipere ad eorum equos sustentandum. Direxit itaque nuntios rex ad beati Martini basi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ subuerse. Ibi bestie multe oberrantes erant. lu¬
pi. ⁊ ursi acerbi. Ing̾ssiq per portam ciuitatis:
oeuorabant plurimos. ꝑ̾ totum enim annũ
hoc faciebãt. Nam uenĩente sollempnitate¬
uigilia celebraret palatium qͦ regale qd̃ in ca¬
ciitate erat diuino igne successum ẽ. Cũnq
hec agerentur appropinqnͣte ascensione dm̃ indi¬
xit ieuinium triduantim uir dei sc̃s inpopło
lebrari. Ounc cessauit ip̃a tribulatio ⁊ subu̾sio.
Deinceps om̃s eccł̃ie dei ⁊ sacerdotes ħ exemplũ
imitantes: usq ad p̃sens ip̃as triduanas leta¬
nias ubiq celebrare noscuntur.
Hillis dieb rex clodoueus cum uenisset parisius
partẽ optimam galliarum tenent. Elamus gͥ¬
⁊ cũ d̾i auxilio eiciamus eos de terra ip̃a. ⁊ nr̃is¬
placuit hoc consilum ꝓcerib francoꝵ. Tunc
clothildis regina consilium dedit regi dicens.
faciens faciet inquit dñs deus uictoriam re

Expanded text:
et subversae. Ibi bestiae multae oberrantes, luet subversae. Ibi bestiae multae oberrantes, lupi, ursi ac cervi. Ingressique per portam civitatis, devorabant plurimos. Per totum autem annum hoc faciebant. . Nam veniente Dominicavigilia celebraret, palatium quoque regale quod in civitate erat divino igne succensum est. Cumque haec agerentur, appropinquante Ascensione Domini, indixit jejunium triduanum vir Dei sanctus in populo, lebrare. Tunc cessavit ipsa tribulatio A. et subversio. Deinceps omnes ecclesiae Dei et sacerdotes hoc exemplum imitantes, usque ad presens ipsas triduanas letanias ubique celebre coluntur. 17. Tunc Chlodoveus rex cum venisset Parisius partem optimam Gallearum teneant. Eamus cum Dei auxilio et eiciamus eos de ipsa terra nostrisPlacuitque hoc consilium proceribus Francorum. Tunc Chrotchildis regina consilium dedit regi, dicens: 'Faciens faciat dominus Deus victoriam in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑrexit. Qd̾ illi audientes. exercitum maximum
colligunt burgundionũ. Tenientesq diuionẽ
castrum suꝑ hoscaram fluuium: ibi inter se atro¬
citer ualde confligentib clodoueo ⁊ gundobaldo
⁊ godegisilo. burgundiones terga uerterunt.¬
Glodoueus uero sic̃ solebat uictor extitit. Afflicto¬
q exercitu burgundionum. gundobaldus ⁊
godegisilus infugam u̾si uix euaserunt. Gim¬
dobaldꝰ in auenionemciuitatẽ suꝑ rodanũ ing̾s¬
sus ibi se reclusit. ⁊ clodoueus rex illuc eum ꝑ¬
secutus obsedit. Qui cum ip̃am urbem effrm¬
gere non potuisset: regionem illam nimim
uastauerunt franci. Gundobaldꝰ itaq misit
consiliarium suum sapientem crediũ noĩe.
ut animum furentem clodonei regis ꝑ suum
consilium optimum mittigaret. Dederunt
q munera infinita auri ⁊ argenti pondera uil¬
ta. atq se sub eius tributo subiugauerunt.
¶lodouens uictor ablatis thesauris cum p̃da
te eccłie ⁊ domus multorũ concusse fuerunt:

Expanded text:
rexit. Illi haec audientes, exercitum maximum colligunt Burgundionum. Venientesque Divione castrum sutiter conpugnantes Chlodoveo, Gundobado et Godeghiselo, Burgundiones valdelodoveus, sicut solebat, victor extitit. Adflictoque exercitu Burgundionum, Gundobadus et Godeghiselus in fugam versi, vix evaserunt. Gundobadus in Avenione civitate super Rodanum ingressus, ibi se reclusit. Chlodoveus illic eum persequutus obsedit, ut eum ngere non potuissent, regionem illam nimium vastaverunt Franci. Gundobadus itaque misit consiliarium suum sapientem, Aredium nomine, ut animum furentis Chlodovei regis per suum consilium optimum mitigaret. Dederuntque ei munera infinita, auri et argenti pondera multa, atque se sub ejus tributo subjugaverunt. lodoveus vero, ablatis thesauris, cum preda tae ecclesiae et domus multorum concussae fuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
antur ħ itaꝙ sc̃o remigio. Ille quoq gaudio
magno repletus. uissit baptismũ lauachri: pa¬
rari. Uelis diuinitus depictis adumbrabant᷑
platee. fabricabantur eccł̃ie. componitur bap¬
tist̾ium. balsamum ⁊ cetera redolẽt odoram̃ta.
balem enim grãm dñs subininistrabat po
pulo. ut estimarent se paraclysi odoribus fuis¬
se repletos. Rex gͥ prior peciit. se a scõ remigio
baptitari. Uenit nouus constantinus ad bap¬
tismum: abnegatis omnib diaboli pompis.
Quo ingresso ad baptismũ sc̃s dei sic ait. Ore
facundo mitis depone colla siccamb̃ ad ora qd̃
incendisti. ⁊ ĩcende qd̾ actenus ad orasti. Erat
ħ sc̃s semigius uir sapiens atq scĩssimus. re¬
thoricus p̃clarus inuirtutib. cecis uisum resti¬

Expanded text:
antur haec sanctoRemegio. Ille quoque gaudio magno repletus, iussit baptismi lavacrum parare. Velis divinitus depictis adumbrantur plateae, fabricantur ecclesiae, conponitur baptistyrium, balsamum redolent cerea odorata. Talem graciam Dominus subministravit in populo, ut aestimarent se paradysi odoribus collocare. Rex ergo prior petiit sancto Remegio baptizare. Venit novus Constantinus ad baptismum, abnegatis diabuli pompis. Cui ingresso ad baptismum sanctus Dei sic ait ore fecundo: 'Mitis depone colla, Sicamber; adora quod incendisti, incende quod adorasti'. Erat autem sanctus Remegius vir sapientissimus, rethoricus, preclarus in virtutibus magnis. Igitur re
Abbreviated transcription (Latin):
Igͥ rex omnipotñtẽ dm intrinitate confessus.
baptizatus est in noĩe patris ⁊ filii. ⁊ sp̃c scĩ.
ercitu eiꝰ: amplius qm tria milia uiroꝵ. Bap¬
tirantur ⁊ sorores eiꝰ his nominib bofredis. ⁊
landehildis ip̃a die. Baptiratur qͦ postea cũctꝰ
popłs francoꝵ cum gloria.¬

Expanded text:
 rex omnipotentem Deum in Trinitate confessus, baptizatus est in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti ercitu eius amplius quam tria milia virorum. Baptizantur sorores eius, his nominibus: Albofledis et Landechildis, ipsa die, baptizaturque postea cunctus populus Francorum
Abbreviated transcription (Latin):
Hic qualis futurus ẽẽt in ip̃o primordio
ostendit. Nam cum in suprenus mone¬
retur aparente attritos iam barbaros uti
ne ꝑmitteret uires reciꝑe. responderat
ab incolumi quamuis paulatim negocia
ternum habuit. nisi qd̃ contra germanos
feliciter ⁊ ip̃e pugnauit. Septembrem
mensem ad nomen suum transferre conatꝰ
est. ut commodꝰ diceretur. Sed luxͣie ⁊ ob¬
scenitatis dedecoie deprauatus gladiatoriis

Expanded text:
Hic qualis futurus esset, in ipso primordio Hic qualis futurus esset, in ipso primordio ostendit. Nam cum in supremis moneretur a parente attritos iam barbaros ne permitteret vires recipere, responderat ab incolumi quamvis paulatim negotia ternum habuit, nisi quod contra Germanos feliciter et ipse pugnavit. Septembrem mensem ad nomen suum transferre conatus est, ut Commodus diceretur. Sed luxuriae et obscenitatis dedecore plurimo depravatus, gladiatoris
Abbreviated transcription (Latin):
gnificus fuit. ut centum simul leones ex¬
hibuisse tradatur. hunis temꝑe cassius.
tyrrannidem arripiens extinctus ẽ. Hic
etiam p̾teriti temꝑis ꝑ om̃s ꝑuincias tri¬
buãt donauit omĩaq simul fisealium ne¬
gotiorum cͥolumpnias monim̾ta comecta
inforo iussit incendi. seuerioresq leges no¬
uis insticutionibus temꝑauit. ꝑ idem tẽpꝰ
rome pollebat. Galiemis optimiis medicus
genere ꝑgaminus. ⁊ saluius iulianus rome
leges ꝓmebat ⁊ fronto retor ⁊ aristides
omir neus sophista opinianusq poͣrta ⁊
atcicꝰ platonicus philosophus rome erãt.
Igitur cum foitunatã rempublicam ⁊ uir¬
tute ⁊ mansuetudinema reddidisset. obiit
no pͥmo. De cuius moite nuncio romã
ꝑfecto. confusa luctu publico urbe. senatꝰ
incuriam ueste tetra amictus conuenit
est. om̃s pari sensu p̃sumpserunt. marcimi
celo receptum eẽ. Ob cuius honorem tẽpla.
columne multaq alia decreta sunt. Hiuc
gusto septimus decimus imꝑator creatus.

Expanded text:
gnificus fuit, ut centum semel leones exhibuisse tradatur. Hujus tempore Cassius tyrannidem arripiens exstinctus est. Hic etiam praeteriti temporis per omnes provincias tributa donavit, omniaque simul fiscalium negotiorum calumniosa monimenta conjecta in foro jussit incendi, severioresque leges novis constitutionibus temperavit. Per idem tempus Romae pollebat Galenus optimus medicus, genere Pergamenus. Et Salvius Julianus Romae leges promebat, et Fronto rhetor, et Aristides Smyrnaeus sophista, Oppianusque poeta, et Atticus Platonicus philosophus Romae erant. Igitur, cum fortunatam remp. virtute et mansuetudine reddidisset, obiit. De eius morte nuntio Romam pervecto confusa luctu publico urbe senatus in curiam veste tetra amictus lacrimansest, omnes pari consensu praesumpserunt Marcum caelo receptum esse. Ob cuiucolumnae, multaque alia decreta sunt. COMMOgusto decimus septimus imperator est creatus.
Abbreviated transcription (Latin):
rentur hostes. non longe ante illos turpiter
abeuntes. Illis itaq recedentibus preuio pasto¬
re siluarum lustra carpens: tandem post tri¬
duum cenomannis uenit. uep̾b ⁊ sentibus
miserabiliter pedes ac tibias cruentatus.
idens igitur dux ricardus comitem o¬
uonem ad tantam deuolutum esse ue¬
cordiam. missis legatis duos reges cum paga¬
nica multitudine ex transmarinis partibus
suum euocat in auxilium clauum scilicet nori¬
corum: ⁊ lacinam sueuorum. Cuius legatos
reges competenter susceperum. cum multis
uonariis ei remiserunt. ⁊ non multo post se
uenturos esse nunciauerunt. Deinde cum suis
exercitib pariter congregati. pansisq nauiũ
uelis. spumea sulcantes equora ponti cursu
cełi ad britannorum finitima littora sunt de¬
uoluti. Gritones autem eorum repentinum
agnoscentes accessum. a cunctis regni partib
congregati. eos ad predam in hiantes in tantos
preoccupare sunt arbitrati.

Expanded text:
rentur hostes, non longe ante illos turpiter rentur hostes, non longe ante illos turpiter abeuntes. Illis itaque recedentibus, praevio pastore silvarum lustra carpens, tandem post triduum Cinnomannis venit, vepribus et sentibus miserabiliter pedes ac tibias cruentatus.Videns igitur dux comitem Oonem ad tantam devolutum esse vecordiam, missis legatis, duos reges cum paganica multitudine ex transmarinis partibus, sui evocat in auxilium; Olavum scilicet Noricorum et Lacman Suavorum. Cujus legatos reges competenter susceperunt, cum multis donariis ei remiserunt, et non multo post se venturos esse nuntiaverunt. Deinde cum suis exercitibus pariter congregati, paucisque navium velis spumea sulcantes aequora ponti, cursu celeri ad Britannorum finitima littora sunt devoluti. Britones autem eorum repentinum agnoscentes accessum, a cunctis regni partibus congregati, eos ad praedam inhiantes incautos praeoccupare sunt arbitrati.
Abbreviated transcription (Latin):
po uero comes conuocatis dam ad sui
suffragium comitibus hugone si quidem
cenomannensi. ac uualeranno melddensi.
cums eorum militum copiis. tota nocte eqͥ¬
tans diluculo ad tugulense castrum uenit
p̃euntib signiferis. Quos ut uiderunt pro¬
ceres p̃titulati: custodibus intra niurum cli¬
missis. repentino impetu foras erumpentes
cum suis. cõmiserunt p̃lium cum eis. Ilico par¬
tes clucis deo uiuante ita eos ꝓstrauerunt. ut
multis ꝑemptis. płimis uulneratis. ꝑdeiia
reliqui fugerent. ⁊ nutabundi opaca silua¬
rum latibula quererent. Odo uero atq gue
lrannus querentes suffragium uite occulue¬
runt se doicassini castri miutione. Hugo nem¬
pe equo cui insederat extincto. pede fugiens ad
caulas ouium diuertit. ⁊ loricam quam inclu¬
tus erat sub telluris sulco texit. Sehinc clami¬
de opilionis se amiciens. septaq gre. .i gum in¬
fatigabiliter humeris de loco ad locum ferens.
nornannos hortabatur. ut quantotius ꝑ seque¬

Expanded text:
o vero comes, convocatis clam ad sui suffragium comitibus, Hugone siquidem Cenomanensi ac Waleranno Mellendensi, cum eorum militum copiis tota nocte equitans, diluculo ad Tegulense castrum venit, praeeuntibus signiferis. Quos ut viderunt proceres praetitulati, custodibus intra municipium dimissis, repentino impetu foras erumpentes cum suis, commiserunt praelium cum illis. Illico partes ducis, Deo juvante, ita eos prostraverunt ut, multis peremptis, plurimis vulneratis, per devia reliqui fugerent, et nutabundi opaca silvarum latibula quaererent. Odo vero atque Walerannus, quaerentes suffragium vitae, occuluerunt se Dorcasini castri munitione. Hugo nempe, equo cui insederat extincto, pede fugiens ad caulas ovium divertit, et loricam quam indutus erat, sub telluris sulco texit. Deinde chlamyde opilionis se amiciens, septaque gregum infatigabiliter humeris de loco ad locum ferens, Northmannos hortabatur ut quantocius perseque
Abbreviated transcription (Latin):
oricum niuernensem comitem intra
autisidorũ ad rebellandum sub mise¬
runt. Quoꝵ tumidos p̃sũptiuos de¬
meritatis conatꝰ rex rob̾tus compͥmere
festinans accersito ex̃citu normannorũ¬
copioso. antisiodorũ tandin obsedit.
donec landricum cum urbe obsidibus
sumptis suo sub iugaret dominatir. In¬
de u̾o ꝓfectus: apd̃ aualonum castrum
ad obsidionem est castra metatus. Quod
cum trib mensbus expugnaret robore
uehementi: tandem burgundia uasta¬
ta oppidani coacti penuria stipenclioꝵ.
consilio ⁊ auxilio ducis ricardi. illud red¬
uiderunt duci francon. His ad uotum
rite ꝑactis: rex ꝑ cuncta castella custodes

Expanded text:
dricum Nivernensem comitem intra dricum Nivernensem comitem intra Antisiodorum ad rebellandum summiserunt. Quorum tumidos praesumptivae temeritatis conatus Robertus rex comprimere festinans, accersito duce Richarcopioso, Autisiodorum tandiu obsedit, donec Landricum cum urbe, obsidibus sumptis, suo subjugaret dominatui. Inde vero profectus apud Avalonum castrum ad obsidionem, est castra metatus. Quod cum tribus mensibus expugnaret robore vehementi, tandem Burgundia vastata oppidani coacti penuria stipendiorum, consilio et auxilio ducis illud reddiderunt regi Francorum. His ad votum rite peractis, rex per cuncta castella custode
Abbreviated transcription (Latin):
oitur rainardꝰ comes ueculus senonum
post multa mala ꝑpetrata defunctus est.
sepultusq est in basilica sancte columbe¬
uirginis. cui successit fromundꝰ filius
eius: habens inconiugio filiam ramal¬
di comitis remorum. anno incarnatio¬
kł. nouẽb tͣnsiit ad xp̃m uenerabilis
seuuinus in etropolitanus ep̃o. Post
tͣnfitum uero illiis stetit ecclesia seno¬
nensis sine benedictione sacerdotali an¬
no uno. Acclamabat autem populus sibi
orcdinari dñm leotherium nobilissimis
ortum natalib tunc archidiaconum
om̃i bonitate compiscim: s resistebãt
non ꝑmittebat fieri eo qd̾ haberet filiũ
fragranei ep̃i senonice eccłie cum uolũ¬
tate. ⁊ auctoritate apłica sublato om̃i
timore humano sollemniter ordinaue¬
runt domnũ locherium in sede pontisi¬
.mͦ.iͦ. henricus burgundionum
Cux moritur absq liberis robertum frã¬
corum regem sui ducatus relinquens he¬
redem. Burgundiones aũ eum fastu
suꝑcilii susciꝑe refutauerunt ẜ lan¬

Expanded text:
itur Rainaldus comes Vetulus Senonum post multa perpetrata mala defunctus est , et sepultus in basilica sanctae Columbvirginis. Cui successit Frotmundus, filius ejus, habens in conjugio filiam Rainoldi comitis Remorum. Anno DomiKal. Nov. transiit ad Christum venerabilis Seguinus metropolitanus episcopus. Post transitum vero ejus stetit ecclesia Senonica sine benedictione sacerdotali uno anno. Adclamabat autem omnis populus sibi ordinari domnum Leothericum, nobilissimis ortum natalibus, tunc archomni bonitate conspicuum. Sed resistebant non permittebat fieri, eo quod haberet filium fraganei episcopi Senonicae ecclesiae, cum voluntate et auctoritate apostolica, sublato omni timore humano, solemniter ordinaverunt domnum Leothericum in sede pontifiis, Henricus Burgundionum dux moritur absque liberis, Robertum Francorum regem sui ducatus relinquens haeredem. Burgundiones eum fastu supercilii suscipere refutaverunt; sed Lan
Abbreviated transcription (Latin):
inquit opus ẽ edocere ⁊ medicamina temꝑa¬
re. meum uero oblata susciꝑe. Gunc sc̃s am¬
brosius. Qm̃ furori inquit tuum iudicium
cominisisti. ⁊ non ratio ꝓtulit sententiam. s
potius iracundia. scribe legem que decreta fu¬
roris euacuet. ⁊ triginta dieb sententia
necis atq ꝓ scriptionis in litteris tantumin

Expanded text:
inquit, opus est et docere, et medicamina temperainquit, opus est et docere, et medicamina temperare; meum vero oblata suscipere. Tunc sanctus Ambrosius: Quoniam furori, inquit, tuum judicium commisisti, et non ratio protulit sententiam, sed potius iracundia: scribe legem quae decreta furoris evacuet, ut triginta diebus sententia necis atque proscriptionis in litteris tantum
Abbreviated transcription (Latin):
rum suꝑ no zelo accensus ambrosius ait. Ego
ꝓhibeo. Si uero imꝑium intyranuũdem mnitta¬
re uoluerit. necem libenter ⁊ ego suscipio. ħ
⁊ talia płima rufinus audiens nunciauit
imꝑatori uotum antistitis monens ne de pa¬
latio ꝓcederet. At imꝑator ħ in media iam pła¬
tea cognoscens. ꝑgo in quit ⁊ iustas infacie sus¬
cipio contumelias. Cumq ad sac lumina ꝑ¬
uenisset. in scãm quidem basilicam. non p̃¬
sumpsit intrare. sed ueniens ad antistitẽ.
⁊ inueniens eũ ĩ salutatorio residentem.
supplicabat ut eius uincła resolueret. At
care leges. Uerum imꝑator respondit. Nõ
insurgo adu̾sus eccl̃iasticas sanctiones nec
inique ingredi limina sacra contendo. ẜ te
soluere mea uincła deposco. ⁊ commuis
domini ꝓ me exorare clementiam nͨ michi
inquit penitentiam ostendisti post tantas
iniquitates: Quib medicaminib incurabilia
uulnera plagasꝙ curasti: At imꝑator. Guũ

Expanded text:
rum, superno zelo accensus Ambrosius ait: Ego rum, superno zelo accensus Ambrosius ait: Ego prohibebo; si vero imperium in tyrannidem mutaverit, necem libenter et ego suscipiam. Haec et alia plurima Rufinus audiens, nuntiavit imperatori votum antistitis, monens ne de palatio forte procederet. At imperator haec in media jam platea cognoscens: Pergo, inquit, et justas in facie suscipio contumelias. Cumque ad sacra limina pervenisset, in sanctam quidem basilicam non praesumpsit intrare; sed veniens ad antistitem, et inveniens eum in salutatorio residentem, supplicabat ut ejus vincula resolveret. At care leges. Verum imperator: Non, inquit, insurgo adversus ecclesiasticas sanctiones, nec inique ingredi limina sacra contendo; sed te solvere mea vincula deposco, et communis Domini pro me exorare clementiam, nec mihi inquit, poenitentiam ostendisti post tantas iniquitates? Quibus medicaminibus incurabilia vulnera plagasque curasti? At imperator: Tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
dei. ⁊ ꝓpͥum dñm ingredientes licenter ad¬
orant. michi uero ingressus ad eum non ẽ
insuꝑ etiam michi funt celi clausi. Hec di¬
cens uerba fingła singultib irrumpebat.
Rufinuf uero. curro inquit si tibi placet¬
pontificiq p̃cibus persuadeo. ut soluat iũ¬
culum quod ligauit. Ait imꝑator. Non ꝑsu¬
adebis ambrosio. Noui enim decretum
illuis ẽẽ iustum. neq reuerebitur imꝑialẽ
potentiam ut legem possit preuaricari cdi¬
uinam. Cunq rufmus u̾rbis płimis utteref
⁊ ꝓmitteret ambrosius esse flectendum. im
uero spe accepta post paululum est secituis
credens rufini ꝓmissionib. Porro uir miran¬
dus ambrosuis. mox ut uidit rufinumait.
Impudentiam canis imitatus es o rufine. tan¬
te uidelicet necis auctor existens. pudorem ex fr̃o¬
te det̾gens: nec erubescis nec metuis contra
umaginem latrare diumnam. Cimq rufinus
supplicaret. ⁊ imꝑatorem diceret esse uentu¬

Expanded text:
Dei, et proprium dominum ingredientes licenter exDei, et proprium dominum ingredientes licenter exorant; michi vero ingressus ad eum non est, insuper etiam coeli clausi sunt. Haec dicens, verba singula singultibus irrumpebat. Rufinus: Curro, pontificique precibus persuadeo ut solvatur vinculum quod ligavit. Ait imperator: Non suadebis Ambrosio. Novi ego decretum illius esse justum, neque reverebitur imperialem potentiam, ut legem possit praevaricari divinam. Cumque Rufinus verbis plurimis uteretur, promitteret Ambrosium esse flectendum, impIpse vero spe data post paululum est secutus, credens Rufini promissionibus. Porro vir mirandus Ambrosius mox ut vidit Rufinum, ait: Impudentiam canum imitatus es, o Rufine, tantae videlicet necis auctor existens, pudorem ex fronte detergens, nec erubescis, nec metuis contra imaginem latrare divinam. Cumque Rufinus supplicaret, et imperatorem diceret esse ventu
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m illius pauimentum: Quom manus
extendes. de quib ad huc sanguis stillat
sanguinis p̃ciosi ꝑcipies. dum furore sermo
num tantus inuiste sit sangius effusus: Re¬
cede igitur recede. ne scd̃o pec̃co pͥorem nequici¬
am aͥgere contendas. Suscipe uinculum quo
te omnium dñs nunc ligat. Est enim medici¬
na maxima sanitatis. His sermonibus imꝑa¬
tor obediens. erat enim diuinis eruditionib
enutritus. ⁊ aꝑte sciens que sunt ꝓpria sacer¬
uotum. que regum. gemens ⁊ flens ad re¬
galia remeauit. Cunq octo mensium conti¬
nuoꝵ transissent tempoia appropin quauit.
continuas lacrimas in cessabiliter expen
bens. ⁊ uidens eum in lamentatione ꝓ stratũ.
accessit lacrimarum cãs in quirere. At ille
amarissime ingemiscens. ⁊ uehementius
lacrimas fundens. ut inquit rufine ludis.
⁊ mea mala non sentis. Ego autem lamen¬
tor ⁊ gemo calamitatem meam quia seruis
quidem ⁊ mẽdicantib aꝑta sunt templa

Expanded text:
sanctum illius pavimentum? Quomodo manus sanctum illius pavimentum? Quomodo manus extendes, de quibus adhuc sanguis stillat sanguinis pretiosi percipies, dum furore verborum tuorum tantus injuste sit sanguis effusus? Recede igitur, recede, ne secundo peccato priorem nequitiam augere contendas. Suscipe vinculum quo te omnium Dominus nunc ligavit; est enim medicina maxima sanitatis. His sermonibus imperator obediens erat enim divinis eruditionibus enutritus, et aperte sciens quae sunt propria sacerdotum, quae regum, gemens et deflens ad regalia remeavit. Cumque octo mensium continuum tracontinuas lacrimas incessabiliter expendbens, et videns eum in lamentatione prostratum, accessit et lacrimarum causas inquirit. At ille amarissime ingemiscens et vehementius lacrimas fundens: Tu, inquit, Rufine, ludis, et mea mala non sentis; ego autem lamentor et gemo calamitatem meam, quia servis quidem et mendicantibus aperta sunt templa
Abbreviated transcription (Latin):
indignatus theodosius iracundie non refre¬
bus innocentes interimi. Septem enim milia
hominum. sicut fertur occisa sunt. nonpre¬
cedente iudicio: sed tanqͣm in messib simul
om̃s incisisunt. Huius modi cladem ualde
plenam gemitibus audiens. ambrosius cum
princeps mediolanum uenisset. ⁊ sollemni¬
ter in sacrum uoluisset intrare templum. &¬
currit fons ad ianuas ⁊ ingredientem his
sermonibus a sacri luminis incessu ꝓhibuit.¬
Nescis imꝑatoi perpetrare ate necis quanta
sit magnitudo. neq post causam tanti fu¬
roris mens tua molem presumptionis ag¬
noscit: Si forte recognitionem peccati ꝓ¬
hibet potestas imꝑiis. decet tamen ut
uincat ratio potestatẽ. Scienda quippe na¬
tura est eiusq mortalitas atq resoluno.
⁊ puluis ꝓgenitoiũ ex quo facti. ad quẽ
redigendi sumus ⁊ non flore purpureo
confidentem infirmitates oꝑti corꝑis
ceps eso imꝑator ⁊ conseruorum. ums
dñi templum: Quib calcabis pedibus

Expanded text:
indignatus Theodosius, iracundiae non refreindignatus Theodosius, iracundiae non refrebus innocentes interimi. Septem millia etenim hominum, sicut fertur, occisa sunt, non praecedente judicio; sed tanquam in messibus omnes simul caesi sunt. Hujusmodi cladem, plenam valde gemitibus, audiens Ambprinceps Mediolanum venisset, et solemniter in sacrum voluisset intrare templum, occurrit foras ad januas, et ingredientem his sermonibus a sacri liminis incessu Nescis, o imperator, perpetratae necis a te quanta magnitudo, neque post causam tanti furoris mens tua molem praesumptionis agnoscit? sed si forte recognitionem peccati prohibet potestas imperii, decet tamen, ut ratio vincat potestatem, scienda quippe natura est, et ejus mortalitas, atque resolutio, et pulvis progenitorum, ex quo facti, ad quem redigendi sumus. Non in flore purpureo confidens infirmitates operti cordis ceps es, o imperator, conservorum; unus Domini templum? Quibus palpabis pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
lam nec dimitteretur exire. enaginato
gladio ꝓhibentes occidit. At illi terroie de¬
tenti militem dimiserunt. Hoc agnoscens
imꝑator ⁊ mancipes suppliciis interemit.¬
⁊ ipsa pistrina funditus destru p̃cepit. Ali¬
am rursus abrogauit hunismͦi causam.
tum peccandi contradebatur. Includentes
enim eam inaugusto ꝓstibulo ⁊ admit¬
tentes quitum ea fornicarentur. hora qͣ¬
coitus turpitudine miscebantur. tintin-¬
nabulum ꝑcutiebant. ut enus sono illiuf
imuria fieret manifesta. Hoc auliens
imꝑator: ꝑmanere non est passus. s ip̃a
ualentiniano rome ip̃e cum honore con¬
stantinopolim remeauit. consulatu daci¬
quoq commotionẽ iustoq furori immẽ¬
sam ꝑmiscens. crudelitatem. iniustam oꝑ¬
atus est passionem. Quam rem uarrare
necessarium est ⁊ proutilitate legentium
salonica ciuitas est grandis ⁊ populosa.
In qua dum fuisset orta seditio quidam
iudicum ꝓtracti sunt atq lapidati. Hinc

Expanded text:
lam, nec dimitteretur exire, evaginato lam, nec dimitteretur exire, evaginato gladio prohibentes occidit. At illi terrore detenti militem dimiserunt. Haec agnoscens imperator, et mancipes suppliciis interemit; sed et ipsa pistrina funditus esse destruenda praecepit. Aliam rursus abrogavit hujusmodi causam. tum peccandi contradebatur. Includentes enim eam in angusto prostibulo, et admittentes qui cum ea fornicarentur, hora qua turpitudine miscebatur, tintinnabula percutiebantur, ut eo sono illius injuria fieret manifesta. Haec audiens imperator, permanere non est passus; sed ipsa Valentiniano, ipse cum Honorio Constantinopolim remeavit consulatu Daciquoque communionem, justoque furori immensam permiscens crudelitatem, injustam operatus est passionem. Quam rem narrare necessatium est et pro utilitate legentium, salonica civitas est grandis et populosa, in qua dum fuisset orta seditio, quidam judicum lapidati sunt atque trucidati. Hinc
Abbreviated transcription (Latin):
litana. pater euocauerat. Theodosius gͥ
uo. Ouas tam̃ res dignas confusione ꝓ¬
hibuit. Erat ab inicio in urbe roma domͦ
ingenti magnitudine fabricata. in qua
panis fiebat. qui uniuerse ciuitati mini¬
strabatur. Hoꝵ mancipes temꝑe ꝓcedẽ¬
te pistrima publica latrocinia esse fece¬
runt. Cum enum ẽẽnt mole in locis sub¬
ter raneis constituite ꝑ singła latera domꝰ
tab̾nas instituentes. meretrices ueis pro¬
st̾ni faciebant. quatinꝰ ꝑ eas płimos deciꝑ¬
ent. alios quiꝓ pane ueniebant alios qui
ꝑ luxurie turpitudine illuc festinabant.
Arte namq mechannca in molam deta¬
berna cadebant. ⁊ hoc patiebantur maxi¬
me ꝑ egrini. Et ita fiebat. ut multi usq
ad senectutis tempꝰ laborantes exinde nõ
per mitterentur exire. estimantibus eoꝵ
propinquis eos ẽẽ defunctos. In huuismo¬
di laqueo quidam miles theodosii imꝑato¬
ris incurrit. Cumq fuisset clausus admo¬

Expanded text:
litana evocaverat. Theodosius igilitana evocaverat. Theodosius igido. Duas tamen res dignas confusione prohibuit. Erat ab initio in urbe Roma domus ingenti magnitudine fabricata, in qua panis fiebat, qui universae civitati ministrabatur. Hote, pistrina publica latrocinia esse fecerunt. Cum enim essent molae in locis subterraneis constitutae, per singula latera earum domnum tabernas instituentes, meretrices in eis prostare faciebant, quatenus per eas plurimos deciperent, alios qui pro pane veniebant, alios qui ibi proluxuriae turpitudine festinabant. Arte namque mechanica in molam de taberna cadebant. Et hoc patiebantur maxime peregrini. Et ita fiebat ut multi usque ad senectutis tempus laborantes, exinde non permitterentur exire: existimantibus eorum propinquis eos esse defunctos. In hujusmodi laqueum quidam miles Theodosii imperatoris incurrit. Cumque fuisset clausus ad mo
Abbreviated transcription (Latin):
ac trucem. ⁊ ab immanissimis quoq germa¬
norum gentib tributa ac stipendia sola ter-¬
roie nominis exigentẽ sine controuersia clau¬
sit. Cumq maximi milites impetum imꝑa¬
tous sustinere non p̃ualerent. app̃ħndentes
tyrannum unctũs ei protinus obtulerunt.
Qui eoꝵ consultu ꝑemptus est ui kl̃. septb̃.
hanc maximo ꝑditionem beatus martinus
ante p̃dixit. ualentimanus precepto italie
imꝑio potitus est. Andͣgathius comes qui ꝑe¬
merat gr̃añ. cognita maximi nece. p̃cipitem
enaui inuicĩo fluuino semetipsum proiciens.
suffocatus est. Teodosus autẽ incruentam
uictoriam deo procurante suscepit. Uictoiẽ
quoq maximi filium quem imꝑatorem
gallis pater infantili etate reliquerat. extin¬
xit. Tunc igitur imperatores ualentinianus
⁊ theodosuis patrata uictora. uenere romam
Erat enim cum eis pariter ⁊ honorius ual¬
de puer quem post uictonam contra ma¬
ximum gestam ab urbe constantino po¬

Expanded text:
ac trucem et ab inmanissimis quoqac trucem et ab inmanissimis quoqnorum gentibus tributa ac stipendia solo terrore nominis exigentem, sine controversia clausit. Cumque Maximi milites impetum imperatoris sustinere non praevalerent, apprehendentes tyrannum, vinctum ei protinus obtulerunt. Qui eorum consulatu peremptus est VI Kal. Septembris. Hanc Maximo perditionem beatus Martinus ante praedixit. Valentinianus recepto Italiae potitus imperio est. Andragatius comes, qui peremerat Gratianum, cognita Maximi nece, praecipitem e navi in vicino fluvio semetipsum projiciens suffocatus est. Theodosius incruentam victoriam Deo procurante suscepit. Victorem quoque Maximi filium, quem imperatorem pater Gallis infantili aetate reliquerat, exstinxit. Tunc igitur imperatores Valentinianus et Theodosius peracta victoria Romam venere. Erat enim cum eis Honorius adhuc puer, quem pater post victoriam contra Maximum gestam ab urbe Constantinopo
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab urbe
condita. millesimo centesimo
tcesimo octauo. theodosius gentꝰ
patre theodosio. matre termantia quadrage¬
to ꝑ maximum gratiano imꝑium romani
orbis solus obinuit. Mansitq in eo annis
undecim. cũ iam in orientis partib sex annis
gratiano uiuente regnasset. Itaq uistis ne¬
cessariisq causis ad cuule bellum ꝑmotus.
cum eduob augustis fr̃ibꝰ unuus interfec¬
ti ultionem alterius expulsi restitutionẽ
ꝑ curaret. sese adu̾sus maximum tyrannũ
sola fide maior. nam longe minor uniu̾si ap¬
paratus bellici comparatione proripuit.
fquileie tunc maximus in sidebat. andra¬
gathius comes eius suminã belli amministͣ¬
bat. Qui cum largissimis militum copiis a¬
studo consilio om̃s alpium ac fluminum adi¬
tus communiss dum nauale expeditione ĩ¬
cantum hostem preuenire parat ⁊ obruere
seruit. Ita theodosus nemine sentiente ua¬
cuas alpes intrauit. atq aquileiam impui¬
sus adueniens magnum hostium maximũ

Expanded text:
nno ab urbe condita millesimo centesimo tricesimo octavo Theodosius, genitus patre Theodosio matre Thermantia, quadrageto per Maximum Gratiano imperium Romani orbis solus obtinuit mansitque in eo annis undecim, cum iam in Orientis partibus sex annis Gratiano vivente regnasset. itaque iustis necessariisque causis ad bellum civile permotus cum e duobus Augustis fratribus unius interfecti ultionem, alterius restitutionem procuraret, sese adversum Maximum tyrannum sola fide maior nam longe minor universi apparatus bellici conparatione proripuit. Aquileiae tunc Maximus insederat, Andragathius comes eius summam belli administrabat; qui cum largissimis militum copiis astuto consilio omnes Alpium ac fluminum aditus communisset, dum navali expeditione incautum hostem praevenire parat et obruere, deseruit. ita Theodosius nemine sentiente vacuas Alpes intravit atque Aquileiam inprovisus adveniens magnum hostem Maximum
Abbreviated transcription (Latin):
gister militum dictatoris causa ante an¬
reparauerat. Ouces autem romani erant.
Pulilius. cornelius scipio. ex genere anti¬
quissimo scipionis a fricant. hic etiam so¬
cer marci. pompeii fuerat. Marchus petre¬
ius. Uarus. marchus portuis cato lucius
cornelius faustus sylle dictatoris filius.
Contra hos om̃s commisso p̃lio post mul¬
tas dimicationes maxima hominũ mul¬
titudine cesa uictor fuit cesar. Castra uteo¬
rum ꝙ direpta sunt seraginta elefanti cap
uis eodem gladio se ꝑfodit. Scipio in naui
qua ad hispanias fugere contendens uen¬
to coactus in africam redierat. semet sp̃m
tatous filium pompeis generum seu ne po¬
tes filiam ꝙ pompeiam ⁊ affranium ⁊
petreium filios cesar iussit occidi. Post
tator creatus ẽ. Disposito q recuꝑate rei

Expanded text:
gister militum ei causa dictaturae ante angister militum ei causa dictaturae ante anreparaverat. Duces autem Romani erant Publius Cornelius Scipio, ex antiquissimo genere Scipionis Africani, qui etiam socer Marci Pompeii fuerat, Marcus Petreius Varrus, Marcus Portius Cato, Lucius Cornelius Faustus, Syllae dictatoris filius. Contra hos commisso praelio, post multas dimicationes, maxima hominum multitudo caesa, victor fuit Caesar: castra utrorumque direpta sunt, sexaginta elephanti captreius eodem gladio se perfodit: Scipio in navi, qua ad Hispanias fugere contendens, vento coactus, in Africam redierat, semetipsum tatoris filium, Pompeii generum, nepotes, filiamque Pompeiam, et Afranium, et Petreium filium Caesar praecepit occidi. Post cos. creatus, disposito reparatoque Rei