comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
so attestante qui ait. Ego eccesto adosti¬
um et pulso. Siquis audierit uocẽ meam
et aperuerit ianuã: intrabo ad illũ et
cenabo cũ illo. & ipse mecũ. Utat quippe
ad ostiũ dñs & pulsat. cũ memoriã suę uo¬
luntatis uel ꝑ os docentis hominis uel per
suã intus inspirationẽ nr̃o cordi infundit.
Audita autẽ uoce eius ianuã ut recipiat᷑
aperimus. quando illius siue secretis seu aꝑtiᷤ
noscũ illo cęnemꝰ : quia in cordib electorũ
ꝑ amoris sui grãm inhabitat. ut & ea semper
luce suȩ pręsentiȩ reficiat quatinꝰ ad suꝑna
desideria magis magisq ꝓficiant. & studus
eoꝵ cȩlestib quasi gratissimis dapib ipse pas¬
catur. Sequitur. O uidentes pharisȩi di¬
cebant discipulis eius. Quare cũ publicaniᷤᷤ¬
plici errore tenebantur pharisȩi. cũ magistro Uiii.¬
ueritatis de susceptione peccatoꝵ detrahebant:
quia et se iustos arbitrabant᷑ qui suꝑbiȩ fastu

Expanded text:
so attestante qui ait: Ecce ego sto ad ostiso attestante qui ait: Ecce ego sto ad ostium, et pulso . Si quis audierit vocem meam, et aperuerit januam, intrabo ad illum, et coenabo cum illo, et ipse mecum. Stat quippe ad ostium Dominus et pulsat, cum memoriam suae voluntatis vel per os docentis hominis, vel per suam intus inspirationem nostro cordi infundit. Audita autem voce ejus, januam ut recipiatur aperimus, quando illius sive secretis sive apertnos cum illo coenemus, quia in cordibus electorum per amoris sui gratiam inhabitat, ut et ea semper luce suae praesentiae reficiat, quatenus ad superna desideria magis magisque proficiant, et studiis eorum coelestibus quasi gratissimis dapibus ipse pascatur. Sequitur: Et videntes Pharisaei, dicebant discipulis ejus: Quare cum plici errore tenebantur Pharisaei cum magistro veritatis de susceptione peccatorum derogabant: quia et se justos arbitrabantur, qui superbiae fastu
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dño discumbebant. uerum & deinceps
abiectis sȩcularibus negotiis adimitationem
mathei illum sequi gaudebant: testante euan¬
gelista marco qui dicit. Multi publicani
& peccatores discumbebant cũ iħu & discipłiˢ
eius. Erant enim multi & qui sequebantur
eum. Notandum autẽ quod lucas hȩc refe¬
rens dicit quia dñs in domo eiusdem mathei
cũ publicanis discubuerit. & quia ipse conui¬
uum illi magnũ parauerit. Qui quidem
matheus quantũ ad generale iudiciũ respicit
congruam beneficiis cęlestibus uicẽ repen¬
dit. ut a quo ꝑennia bona sperabat illi sua
temporalia cõmmodar&. cumq: corporalib
epulis reficer&. quo ipse donante gustum
spiritualis accęperat suauitatis. Porro si altiori¬
intellectu quȩ gesta sunt in dagare cupi¬
mus. non tantũ in domosua terrestri
conuiuiũ dño corporale exhibuit. sed
multo gratius illi conuiuiũ in domo pec¬
toris sui ꝑfidẽ ac dilectionẽ parauit. ip¬

Expanded text:
cum Domino discumbebant, verum et deinceps, cum Domino discumbebant, verum et deinceps, abjectis saecularibus negotiis, ad imitationem Matthaei illum sequi gaudebant, teste evangelista Marco, qui dicit: Multi publicani et peccatores discumbebant cum Jesu et discipulis ejus . Erant enim multi qui et sequebantur eum. Notandum autem quod Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia ipse convivium illi magnum paraverit. Qui quidem Matthaeus, quantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem rependit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavitatis. Porro si altiorintellectu, quae gesta sunt indagare cupimus, non tantum in domo sua terrestri convivium Domino corporale exhibuit, sed multo gratius illi convivium in domo pectoris sui per fidem ac dilectionem paravit, ip
Abbreviated transcription (Latin):
blicani & peccatores uenientes discũbebant
cum iłiu & discipulis eius. nius publica¬
ni conuersio multis exempłu pęnitentię
& in dulgentiȩ publicanis ac peccatoribus
tribuit. Non enim dubitandũ quia pu¬
blicani ac peccatores ẽẽ desierant qui cum
iłiu & discipulis eius discumbebant. nec si
in peccatis ꝑseuerare decernerent. ei qͥsine
peccato est conuesci auderent. Publicani
quippe uocantur qui uel publice scelerib
fȩdantur uel publicis implicantur negotus:
quȩ sine peccato aut uix aut nullatenus
ualent administrari. Et pulchro uere prȩ¬
sagio qui apłs & doctor gentiũ erat futurus
in prima sua conuersione peccantiũ post
se gregem trahit ad salutẽ. officiũq euan-¬
gelizandi qđ ꝓficiente merito uirtutum
erat expleturus aprimis ĩa fidei suȩ rudim̃¬
tis incipit. Neq enim solum qui fratrẽ uer¬
bo erudit sed &iam qui exemplo ad melio.¬
ra conuertit ministeriũ gerit doctoris.
Deniq idẽ publicani non tunc solum modo

Expanded text:
blicani et peccatores venientes discumbebant cum Jesu et discipulis ejus. Unius publicani conversio multis exemplum poenitentiae ac indulgentiae publicanis et peccatoribus tribuit. Non enim dubitandum quia publicani ac peccatores esse desierant, qui cum Jesu et discipulis ejus discumbebant; nec si in peccatis perseverare decernerent, ei qui sine peccato est, convesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicantur negotiis, quae sine peccato aut vix aut nullatenus valent administrari. Et pulchro satis praesagio, qui Apostolus et doctor gentium erat futurus, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incipit. Neque enim solum qui fratrem verbo erudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit, ministerium gerit doctoris. Denique iidem publicani non tunc solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
uestibus utens in quat tuor angulis pal¬
liorũ iacintinas sibi fimbrias est facere
p̃ceptum.sacerdotes quattuor habe¬
re uestes totidem mẏsticis coloribus
mira uarietate distinctaꝰ. pontifices
& ea quae sacerdotes & alia quat tuor
indumenti genera colorũ quidẽ eorũ¬
dem sed sublimioris gr̃a dignitatis &
auro inter lucente corusca & patriar¬
charũ atq ipsius dnĩ nomine redimita
gestare. Quae ꝑsingula uel exponere
uel solum ꝓponere ꝓprii industriam

Expanded text:
vestibus utens, in quatuor angulis palvestibus utens, in quatuor angulis palliorum hyacinthinas sibi fimbrias est facere praeceptum. Sacerdotes quatuor habere vestes, totidem mysticis coloribus mira varietate distinctas. Pontifices et ea quae sacerdotes et alia quatuor indumenti genera, colorum quidem eorumdem, sed sublimioris gratia dignitatis, et auro interlucente corusca, et patriarcharum atque ipsius domini nomine redimita gestare. Quae per singula vel exponere, vel solum proponere, proprii industriam
Abbreviated transcription (Latin):
Beati qui ꝑ prudentiã inter bonum
dinoscentes & malũ occidua flere
& ad acterna uolunt anhelare. Beati
qui ꝑfortitudinẽ fidei omnia ualent
molesta tolerare. Igitur qui nec dũ
consummatȩ uirtutis arcẽ conscende¬
re ualent. generalis interim ꝑfectioniᷤ
sunt beatitudine ꝑfouendi: quatinus
abonis paulatim ad meliora ꝓgressi.
dum consistentẽ in planitie dñm li¬
benter auscultant. ad hunc quandoq
in monte sedentẽ sublimiter ascendaN
Nam quoꝵ adhuc edomandis instru¬
endisq cordib insistit. hos quasi stanᷤᷤ
qui situs ẽ laborantis affatur : quos
uero longo studii spiritalis ex ercitio
promptos iam iãq ac dociles inuenit.
his libertate ac dignitate magistri qͥsi
quictus saluator residens mẏstica quȩq
desuꝑnis intimat. Quae spiritaliũ
differentia ꝓfectuum in israhelitie ae
plebis est habitu pulcherrimis expres¬
sa figuris: ubi uulgus omne quib lib&

Expanded text:
Beati qui per prudentiam inter bonum Beati qui per prudentiam inter bonum dignoscentes et malum, occidua flere, et ad aeterna norunt anhelare. Beati qui per fortitudinem fidei omnia valent molesta tolerare. Igiconsummatae virtutis arcem conscendere valent, generalis interim perfectionis sunt beatitudine perfovendi. Quatenus a bonis paulatim ad meliora progressi, dum consistenti in planitie Domino libenter auscultant, ad hunc quandoque in monte sedentem sublimiter ascendant. Nam quorum adhuc edomandis instruendisque cordibus insistit, hos quasi stans, qui situs est laborantis, affatur. Quos vero longo studii spiritalis exercitio promptos jam ac dociles invenit, his libertate ac dignitate magistri, quasi quietus Salvator residens, mystica quaeque de supernis intimat. Quae spiritalium differentia profectuum, in Israeliticae plebis est habitu pulcherrimis expressa figuris. Ubi vulgus omne quibuslibet
Abbreviated transcription (Latin):
meruere ꝑennem. Scđm hȩc enĩ facie¬
bant ꝓphetis patres eoꝵ. Bene ex emplo
adhortatus est: quia uera dicentes solent
ꝑsecutionẽ pati. nec tamen ideo ꝓphetę
antiqui timore ꝑsecutionis ducritatis
prȩdicatione defecert̃. Notapđũ sane.
quia sicut matheus ꝑ octo quaᷤ posuit
beatitudines octauam spei nrãe ꝑfectio¬
nem quac resurrectionis gła dedicatur
insinuat: ita lucas ꝑ quat tuor uirtu¬
tes amplectitur cardinales. Beati
enim pauperes. qui ꝑ temperantiam
amundi refrenantur in lecebris.
Beati esurientes. qui sua fame cõmo¬
niti esurientib eẽ miserendũ & ipsi
ꝑ iustitiam miserent᷑ ut ualent. Nã
elemosynam qua xp̃o non nra dona¬
mus sed sua reddimus. iustitiã recte
dici testatur psalmista qui ait. Disꝑ¬
sit. dedit pauꝑib iustitia eius ian&
in scłm scłi. Iustitia est enim qua sua
cuiq tribuimus. nemini quic quam
debentes. nisi ut inuicẽ diligamus.

Expanded text:
meruere perennem. Secundum haec enim faciemeruere perennem. Secundum haec enim faciebant prophetis patres eorum. Bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes, solent persecutionem pati. Nec tamen ideo prophetae antiqui timore persecutionis a veritatis praedicatione defecerunt. Notandum sane quia sicut Matthaeus per octo quas posuit beatitudines, octavam spei nostrae perfectionem, quae resurrectionis gloria dedicatur, insinuat, ita Lucas per quatuor virtutes amplectitur cardinales. Beati enim pauperes, qui per temperantiam a mundi refrenantur illecebris. Beati esurientes, qui, sua fame commoniti, esurientibus esse miserandum, et ipsi per justitiam miserentur ut valent. Nam eleemosynam qua Christo non nostra donamus, sed sua reddimus, justitiam recte dici testatur Psalmista, qui ait: Dispersit, dedit pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Justitia est enim qua sua cuique tribuimus, nemini quidquam debentes, nisi ut invicem diligamus, .
Abbreviated transcription (Latin):
ces ur̃a multa in cęlo. Non hoc aquolib&
patiente sed ab eo qui suꝑne tantũ merce¬
dis intuitu patitur pręceptũ potest im¬
pleri : ut scilicet inter odia cordiũ. inter
probra linguarũ. inter ipsas ꝑsequentiũ
manus a equali immo letiori adhuc
corde uersetur. Non adhoc nr̃i similes
ualent: sed eoꝵ qui ibant gaudentes a
conspectu concilii. qm̃ digni habiti st̃
ꝓ nomine iħu contumeliã pati. Qui
ergo multa in terris ꝓ xp̃o sustin& ad¬
uersa. multa in cęlis axpõ recipi& dona.
Cȩterum quanta abhelia uerboꝵ iacula
falsi sustinu ere ꝓphetȩ. quos deridens
aiebat. Clamate uoce maiore. ds̃ eni
est ba al: & forsitan loquitur aur indi¬
uersorio est aut initinere aut certe dor¬
mit. ut excitetur. Quantã dedere stra¬
gem qui octingenti simul & quinqua¬
ginta sunt interempti. Uerũ quia ba¬
al & non xp̃c in causa erat: nec in risi
gaudebant. nec occisi palmã sed poenã

Expanded text:
ces vestra multa est in coelo. Non hoc a quolibet ces vestra multa est in coelo. Non hoc a quolibet patiente, sed ab eo qui supernae tantum mercedis intuitu patitur praeceptum potest impleri, ut, scilicet, inter odia cordium, inter probra linguarum, inter ipsas persequentium manus, aequali, imo laetiori adhuc, corde versetur. Non ad hoc nostri similes valent, sed eorum qui ibant gaudentes a conspectu concilii, quoniam digni habiti sunt pro nomine Jesu contumeliam pati . Qui ergo multa in terris pro Christo sustinet adversa, multa in coelis a Christo recipiet dona. Caeterum quanta ab Elia verborum jacula falsi sustinuere prophetae, quos deridens aiebat: Clamate voce majore, deus enim est Baal, et forsitan loquitur, aut in diversorio est, aut in itinere, aut certe dormit, ut excitetur ! Quantam dedere stragem qui octinginti simul et quinquaginta sunt interempti! Verum quia Baal et non Christus in causa erat, nec irrisi gaudebant, nec occisi palmam, sed poenam
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ aeternę ꝓpterq spem cȩ̨lestium
gaudioꝵ fletus. esuriem pauꝑtatemq
pati desiderat. beatus est: multo autem
beatior qui has inter aduersa uirtutes
seruare non trepidat. quia odiant lic&
homines corde nefando dilectum xp̃o
cor ledere nequeunt. separent & sẏnago¬
ga depellant xp̃c inuenit & confirmat.
exprobrent nomen crucifixi ipse conmor¬
tuos sibi conresuscitat & consedere facit
in celestib E eiecerint nom̃ urm tãqua
malũ ꝓpter filium hominis. Nomen
nificat. Qđ agentib iudȩisq sepissime
quantũ ad ipsos memorię abrasũ & ab
hominib esteiectũ nulla ĩa exsistente
causa odii nisi propter filiũ hominis.
quia uidelic& nomen xp̃i credentes
suum uoluerint facere cognomen. atq
ideo nominis summi ꝑsecutores ho¬
minum non in merito nomine notant᷑.
Beati in quit eritis cũ uos oderint ho¬
mines: docens eos ab hominib in sectan¬
dos. sed ultra homines cẽ beandos. Gau¬
dete in illa die & exultate. ecce enim mer¬

Expanded text:
vitae aeternae, propterque spem coelestium gaudiorum, fletus, esuriem paupertatemque pati desiderat, beatus est. Multo autem beatior, qui has inter adversa virtutes servare non trepidat: quia, odiant licet homines corde nefando, dilectum cor Christo laedere nequeunt; separent, et synagoga depellant, Christus invenit et confirmat; exprobrent nomen crucifixi, ipse commortuos sibi conresuscitat, et consedere facit in coelestibus. Et ejecerint nomen vestrum tanquam malum propter Filium hominis. Nomen nificat, quod a gentilibus Judaeisque saepissime quantum ad ipsos memoriae abrasum, et ab hominibus est ejectum, nulla jam existente causa odii, nisi propter Filium hominis, quia, videlicet, nomen Christi credentes suum voluerint facere cognomen, atque ideo nominis summi persecutores, hominum non immerito nomine notantur. Beati, inquit, eritis, cum vos oderint homines, docens eos ab hominibus insectandos, sed ultra homines esse beandos. Gaudete in illa die, et exsultate; ecce enim mer
Abbreviated transcription (Latin):
stantior. Cum sacerdoᷤ negasset. uirgo cor¬
rexit errorem. Nec mirũ si dñs redẽpturus
mundum operationẽ suam inchoauit
tunc maria: ut ꝑ quã salus om̃ib parabat᷑.
eadem prima fructum salutis hauriret ex
pignore. Et bene quęsiuit quomodo fier&
Legerat enim quia uirgo generaret. non le
ecce uirgo inutero accipier: quomodo autem
acciperet. in euangelio primũ angłs locutꝰ ẽ:¬

Expanded text:
stantior. cum sacerdos negasset, uirgo corstantior. cum sacerdos negasset, uirgo correxit errorem. nec mirum si dominus redemturus mundum operationem suam inchoauit a Maria, ut per quam salus omnibus parabatur eadem prima fructum salutis hauriret ex pignere. et bene quaesiuit quomodo fieret; legerat enim quia uirgo generaret, non legecce uirgo in utero accipiet, quomodo autem acciperet in euangelio primum angelus e
Abbreviated transcription (Latin):
autem non de impari conditione sed deseni¬
li aetate non credebat. Nam conditio con¬
gruebat. Ex uiro & femina sollempnis est
partus. nec in credibile debet uideri ubi na¬
tura concordat. Cum enim ętas naturae
sit non natura ȩtatis. sit plerumq ut ȩtas
impediat naturam. non est tamen in rati¬
onabile ut minor cȩdat causa maiori. &
potior prȩ rogatiua naturae usum inferi¬
oris excludat actatis. Huc accędit quod
abraham et sara filium insenectute susce¬
perat. et ioseph filius est sencctutis. Quod¬
si quia risit sara reprehenditur: iustius con¬
dẽpnatur. qui nec oraculo credidit nec exẽ¬
plo. Maria autem cum dicit quomodo
fiet istud qm̃ uirum non cognosco: non ui¬
detur dubitasse de facto. sed defacti quali¬
tate quȩsisse. Liquet enim quod faciendu
ẽẽ crediderat. quae quomodo fieret inter¬
rogauit. Unde meruit audire. Beata quȩ
credidisti. Ꝙuere beata. quae sacerdote prȩ¬

Expanded text:
autem non de inpari condicione, sed de seniautem non de inpari condicione, sed de senili aetate non credidit; nam condicio congruebat. ex uiro et femina sollemnis est partus nec incredibile debet uideri, ubi natura concordat. cum enim aetas naturae sit, non natura aetatis, fit plerumque ut aetas inpediat naturam; non est tamen inrationabile ut minor cedat causa maiori et potior praerogatiua naturae usum inferioris excludat aetatis. huc accedit quod Abraham et Sarra filium in senectute susceperant et Ioseph filius senectutis est. quodsi quia risit Sarra reprehenditur, iustius condemnatur qui nec oraculo credidit nec exemplo; Maria autem cum dicit: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? non uidetur dubitasse de facto, sed de facti qualitate quaesisse. liquet enim quia faciendum esse crediderat, quae quomodo fieret interrogauit. unde et meruit audire: beata quae credidisti. et uere beata, quae sacerdote prae
Abbreviated transcription (Latin):
enim mandati mẏsterium non hominis
fuit scd angłi ore ꝓmendum. Hodie pri¬
mum auditur. sp̃s sc̃s superueniet inte:
et auditur & creditur. Deniq ecce inquit
ancilla dni. contingat michi scđm uerbu
tuum. Uide humilitatẽ. uide deuotionẽ.
Ancillam se dicit d̾ni. quac mater eligit᷑:
nec repentino exaltata promisso est. Simul
ancillam dicendo nullam sibi prȩrogati¬
uam tantȩ gratiȩ uindicauit. quȩ facer&
quod iuberctur. Mitem enim humilẽq
paritura humilitatem debuit &iam ipsa
prȩferre. Cece ancilla dñi. contingat
michi scdm uerbum tuum. Habes obseqͥ¬
um. uides uotum. Occe enim ancilla dñĩ.
apparatus officii est. Contingat michi
scđm uerbum tuum. conceptus est uoti.
Quam cito ergo &iam de impari concep¬
tione credidit maria. Quid enim tã
impar. quam sp̃s sc̃s & corpus: Quid tam
in auditum. quam uirgo pregnans contra le¬
gem. contra consuetudinem. contra pudorẽ.
cuius carior cura est uirgini : Zacharias

Expanded text:
enim mandati mysterium non hominis enim mandati mysterium non hominis fuit sed angeli ore promendum. hodie primum auditur: spiritus sanctus superueniet in te, et auditur et creditur. Denique ecce inquit ancilla domini; contingat mihi secundum uerbum tuum. uide humilitatem, uide deuotionem. ancillam se dicit domini, quae mater eligitur, nec repentino exaltata promissu est. simul ancillam dicendo nullam sibi praerogatiuam tantae gratiae uindicauit, quae faceret quod iuberetur; mitem enim humilemque paritura humilitatem debuit etiam ipsa praeferre. ecce ancilla domini; contingat mihi secundum uerbum tuum. habes obsequium, uides uotum; ecce enim ancilla domini apparatus officii est, contingat mihi secundum uerbum tuum conceptus est uoti. quam cito ergo etiam de inpari condicione credidit Maria! quid enim tam inpar quam spiritus sanctus et corpus? quid tam inauditum quam uirgo praegnas contra legem, contra consuetudinem, contra pudorem, cuius carior cura est uirgini? Zaccharias
Abbreviated transcription (Latin):
sed ac commodauit affectum. spopondit
obsequium. U enim dicit. Quomodo fi&
istud: Non de effectu dubitauit. sed qua¬
litatem ipsius quęsiuit affectus. Quanto
temperantior ista responsio quam uerba
sunt sacerdotis: Haec ait. quomodo fi&
istud: ille respondit. unde hoc sciam. Hȩc
iam de negotio tractat. ille adhuc denun¬
tio dubitat. Negat ille se credere qui negat
scire. et quia fidei adhuc alium querit
autorem: ista se facere ꝓfitetur. nec dubi¬
tat ẽe faciendum quod quomodo fieri pos¬
sit in quirit. Sic enim ait. Quomodofio
istua. qm̃ uirum non cognosco: In eredi¬
bilis et in audita generatio ante audiri de¬
buit. ut crederetur. Uirginem parere di¬
uini est signum misterii. non humani.
Deniq accipe tibi inquit signum. Icce
uirgo in utero accipiet. & pariet filium.
Legerat hoc maria. et ideo credidit futu¬
rum: sed quomodo fieret. ante non legerat
Non enim quem admodum fieret uel pro¬
phete tanto fuerat reuelatum. Lantum

Expanded text:
sed adcommodauit adfectum, spopondit sed adcommodauit adfectum, spopondit obsequium. etenim cum dicit: quomodo fiet istud? non de effectu dubitauit, sed qualitatem ipsius quaesiuit effectus. quanto temperatior ista responsio quam uerba sunt sacerdotis! haec ait: quomodo fiet istud? ille respondit: unde hoc sciam? haec iam de negotio tractat, ille adhuc de nuntio dubitat. negat ille se credere, qui negat scire, et quasi fidei adhuc alium quaerit auctorem, ista se facere profitetur nec dubitat esse faciendum quod quomodo fieri possit inquirit; sic enim habes: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? incredibilis et inaudita generatio ante audiri debuit, ut crederetur. uirginem parere diuini est signum mysterii, non humani. denique accipe inquit tibi signum; ecce uirgo in utero accipiet et pariet filium. legerat hoc Maria, ideo credidit futurum; sed quomodo fieret ante non legerat; non enim quemadmodum fieret uel prophetae tanto fuerat reuelatum. tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Dene ergo magnus. cuius uirtus mundu
repleuit: qui ubiq est & erit semꝑ. quia
regni eius non erit finis. Dixit autem
maria ad angłm. Quomodo fiet istud.
qm̃ uirum non cognosco. Uidetur hic
non credidisse maria. nisi diligenter ad¬
uertas. Neq enim fas est ut electa ad
generandum unigenitum dĩ filium fuisse
uideatur in credula. Quo autem modo
fieri posset licet prȩrogatiua salua sit
matris. cui ꝓfecto fuit amplius deferen¬
dum. Sed ut prȩrogatiua maior: maior
ei fides &iam debuit reseruari. Quo ergo
modo fieri posset ut ⁊acharias qui non
crediderat silentio condempnaretur.
Maria autem si non credidisset sp̃s sci in¬
fusione ex altaretur. Sed neq non crede¬
re Maria neq tam temere debuit usurpa¬
re. non credere angło & usurpare diuina
Neq enim facile erat scire mysterium ab¬
sconditum a scłis in deo. quod nec superio¬
res potestates scire potuerunt. Et tamen
non fidem renuit. non officium refutauit.

Expanded text:
bene ergo magnus cuius uirtus mundum bene ergo magnus cuius uirtus mundum repleuit, qui ubique est et erit semper, quia regni eius non erit finis. Dixit autem Maria ad angelum: quomodo fiet istud, quoniam uirum non cognoui? uidetur hic non credidisse Maria, nisi diligenter aduertas; neque enim fas est ut electa ad generandum unigenitum dei filium fuisse uideatur incredula. quo autem modo fieri posset — licet salua praerogatiua sit matris, cui profecto fuit amplius deferendum, sed ut praerogatiua maior, maior etiam fides ei debuit reseruari - quo ergo fieri modo posset, ut Zaccharias, qui non crediderat, silentii condemnaretur, Maria autem, si non credidisset, spiritus sancti infusione exaltaretur? sed neque non credere Maria neque tam temere debuit usurpare, non credere angelo, usurpare diuina. neque enim facile erat scire mysterium absconditum a saeculis in deo, quod nec superiores potestates scire potuerunt. et tamen non fidem rennuit, non officium refutauit.
Abbreviated transcription (Latin):
sonus corum. & infines orbis terrae uer¬
ba eoꝵ : non infines tamen mundi. non
in fines cȩli. non ultra cęlos. At uero in
dño iħu omnia condita sunt in caelis &
in terra. uisibilia & in uisibilia : & ipse est
ante omnes. et omnia in ipso constant.
Cȩlum aspice iħie illic est. Terram intue¬
re. ihc ad est: Ascende uerbo in cȩlum.
descende uerbo in infernum: iħc ad est.
Et enim si ascenderis in cęlum. iħic ad est:¬
& si descenderis in in fernum ad est.
Hodie cum loquor mecum est: intra hũc
punctum. intra hoc momentum. Et si
in armenia nunc lo quitur xpĩanus. ihe
ad est. Nemo enim dicit dñs iħc: nisi in
spũ scõ. Abyssos opinione si penetres. illuc
quoq iłim uidebis operari. Scriptum est.
Ne dixeris in corde tuo. quis ascendit in
cȩlum id est xp̃m deducere. aut quis
descendit in abyssum id est xp̃m̃ ex mor¬
tuis reducere. Ubi ergo non est qui cȩ¬
lestia. inferna & terrena compleuit:

Expanded text:
sonus eorum et in fines orbis terrae uersonus eorum et in fines orbis terrae uerba eorum, non in fines tamen mundi, non in fines caeli, non ultra caelos. at uero in domino Iesu omnia condita sunt in caelis et in terra, uisibilia et inuisibilia, et ipse est ante omnis et omnia in ipso constant. caelum aspice, Iesus illic est; terram intuere, Iesus adest; ascende uerbo in caelum, descende uerbo in infernum, Iesus adest. etenim si ascenderis in caelum, Iesus illic est; si descenderis in infernum. adest. hodie cum loquor, mecum est, intra hoc punctum, intra hoc momentum et, si in Armenia nunc loquitur Christianus, Iesus adest; nemo enim dicit dominum legum nisi in spiritu sancto. abyssos opinione si penetres, illic quoque Iesum uidebis operari; scriptum est enim: ne dixeris in corde tuo: quis ascendit in caelum? id est Christum deducere, aut: quis descendit in abyssum? hoc est Christum ex mortuis reducere. ubi ergo non est qui caelestia, inferna et terrena conpleuit?
Abbreviated transcription (Latin):
accessibilem. quia dm nemo uidit um¬
quam nisi unigenitus filius qui est insi¬
nu patris. qui sedet ad dex teram patris.
Et huic quidam audent dicere in acces¬
sibilem lucem esse quam habitat pater.
Num quid lux melior patre: Quae au¬
tem lux inaccessibilis ei. cui non est in¬
accessibilis pater: Ꝙipse lux uera et
genitor lucis aeternȩ : de qua dictum
est. Erat lux uera. quae illuminat om¬
nem hominem uenientẽ in hunc mundũ.
Uide ne ipsa sit lux in accessibilis. quam
habitat pater. habitat filius: quia pater
infilio. & filius in patre. Bene ergo mag¬
nus. Late enim funditur di uirtus. late
cȩlestis substantiae magnitudo porrigit᷑.
Nichil pręscriptum. nichil circum scrip¬
tum. nichil emensum. nichil demensum
trinitas habet. Non loco clauditur.
non opinione comprehenditur. non esti¬
matione concluditur. non actate uariat᷑
Dedit quidem dñs iłic hominib magni¬
tudinem. In omnem enim terram exiuit

Expanded text:
accessibilem, quia deum nemo uidit umaccessibilem, quia deum nemo uidit umquam nisi unigenitus filius, qui est in sinu patris, qui sedet ad dexteram patris. et huic quidam audent dicere inaccessibilem lucem esse, quam habitat pater. numquid lux melior patre? quae autem lux inaccessibilis ei cui non est inaccessibilis pater, et ipse lux uera et genitor lucis aeternae, de qua dictum est: erat lux uera, quae inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum? uide ne illa sit lux inaccessibilis, quam habitat pater, habitat et filius, quia pater in filio et filius in patre. bene ergo magnus; late enim funditur dei uirtus, late caelestis substantiae magnitudo porrigitur. nihil praescriptum, nihil circumscriptum, nihil emensum, nihil dimensum trinitas habet. non loco clauditur, non opinione conprehenditur, non aestimatione concluditur, non aetate uariatur. dedit quidem dominus Iesus hominibus magnitudinem; in omnem enim terram exiuit
Abbreviated transcription (Latin):
dicere. Primus est filius. sed solus non est:
et bene dico. & religiose dico. Quid erigitis
adimpietatem aures heretici: La queos
quos tenditis incidistis. Primus est filius.
et non est solus. Primus. quia cum patre
semper est: et solus non est. quia sine patre
numquam est. Non ego dico hoc: sed ipse
dixit. Et non sum solus. quia pater mecum
est. Solus pater. quia unus dĩ. Solus pater.
quia una diuinitas patris & filii & sp̃s scĩ
Et quod unum est: solum est Solus pater.
filius & pater. aut qui pater filius. aut qui
sps̃ scs̃ et filius. Alius pater. alius filius.
trem. et alium paraclytum dabit uobis.
Solus ds̃. quia unus ds̃ ex quo omnia.
Solus filius. quia unus dñs per quẽ om̃a.
Solum diuinitas facit. generatio & patrẽ
testificatur & filium: ut nusquam filius
sine patre aut pater uideatur esse sine
filio. Ergo nec solus. quia non solus im¬
mortalis : nec solus lucem habitat in¬

Expanded text:
dicere. Primus est Filius, sed solus non est; dicere. Primus est Filius, sed solus non est; et bene dico, et religiose dico. Quid erigitis ad impietatem, haeretici, aures? In laqueos quos tenditis, incidistis. Primus est Filius, et solus non est: primus, quia cum Patre semper, solus non est, quia sine patre numquam est. non ego hoc dico, sed ipse dixit: et non sum solus, quia pater mecum est. solus pater, quia unus deus, solus pater, quia sola diuinitas patris et filii et spiritus sancti, et quod unum est solum est. solus pater, filius et pater aut qui pater et filius aut qui spiritus sanctus et filius. alius pater, alius filius, trem, et alium paraclitum dabit uobis. solus pater, quia unus deus, ex quo omnia, solus filius, quia unus dominus, per quem omnia. solum diuinitas facit, generatio et patrem testificatur et filium, ut nusquam filius sine patre aut pater uideatur esse sine filio. ergo nec solus, quia non solus inmortalis, nec solus lucem habitat in
Abbreviated transcription (Latin):
Sed iciunauit & xp̃c. ne prȩceptum decli¬
nares. Manducauit cum peccatoribuᷤ: ut
grãm cerneres. agnosceres potestatem.
Magnus ergo ioħies: sed huius magnitudo
habet principium. habet finem. Dñs au¬
tem iłis idem est finis atq principium.
idem primus et nouissimus. Nichil ante
primum. nichil ultra nouissimum. Neq
te generationis humanȩ consuetudo in
uitium trahat. ut putes non primum ẽẽ
quia filius est. Sequere scripturas. ut erra¬
re non possis. Primus filius dicitur. Lectũ
est &iam quia et solus pater. qui solus hab&
immortalitatem & lucem habitat in ac¬
cessibilem: sicut legisti. et immortali soli
dõ. Sed neq primus ante patrem. neq soluᷤᷤ
sine filio. Si alterum negas. alterum as¬
truis. Utrumq sequere. & utrumq con¬
firmas. Non dixit ego prior. et ego po¬
sterior : sed ego primus. et ego nouissimus
Primus est filius. & ideo coȩternus. Hab&
enim patrem. cum quo sit acternus. Audeo

Expanded text:
sed ieiunauit et Christus, ne praeceptum declised ieiunauit et Christus, ne praeceptum declinares, manducauit cum peccatoribus, ut gratiam cerneres, agnosceres potestatem. magnus ergo et Iohannes, sed huius magnitudo habet principium, habet finem, dominus autem Iesus idem est finis atque principium, idem primus et nouissimus. nihil ante primum, nihil ultra nouissimum. neque te generationis humanae consuetudo in uitium trahat, ut putes non primum esse, quia filius est. sequere scripturas, ut errare nest etiam quia et solus Pater, qui Solus habet immortalitatem, et lucem habitat inaccessibilem; sicut legisti: Et immortali soli . . . Deo : sed neque primus ante Patrem, neque solus sine Filio. Si alterum negas, alterum astruis, utrumque sequere, et utrumque confirmas. Non dixit: Ego prior, et ego posterior, sed: Ego primus, et ego novissimus . Primus est Filius, et ideo coaeternus; habet enim Patrem, cum quo sit aeternus. Audeo
Abbreviated transcription (Latin):
Erubescebat ergo maria. erubescebat &ĩa
elis abeth: et ideo cognoscamus quid intersit
inter mulieris & uirginis uerecundiam: Illa
de causa erubescebat. haec ꝑuerecundiam.
In muliere moduᷤ pudoris adhibetur. in uir¬
gine pudoris augetur gratia. Hic erit mag¬
quidem etiam de iohanne ab angelo. quia
erit magnus. Sed ille quasi homo magnus.
luc quasi ds magnus. Magnus enim dñs &
laudabilis nimis. et magnitudinis eius non ẽ
finis. Ꝙuere ille magnus. quia inter natos
mulierum ꝓpheta maior iohanne baptis¬
ta nemo est. Nabet tamen maiorem. quia
qͥ minor est. in regno dĩ maior est illo. Mag̃¬
nus autem iohannes. sed coram dño. Et
magnus iohannes uinum & siceram non
bibit. hic cum publicanis & peccatoribus
manducat et bibit. Ille abstinentia me¬
ritum colligit. cui potentia nulla naturȩ ẽ:
Simul mystice non dedignatur coꝵ con¬
uiuium. quib daturus est sacramentum.
Hic ergo manducat. ille iciunat. Utriusq
płi typus in illo ieiunat. in isto pascitur.

Expanded text:
Erubescebat ergo Maria, erubescebat etiam Elizabeth; et ideo cognoscamus quid intersit inter mulieris et virginis verecundiam. Illa de causa erubescebat, haec per verecundiam: in muliere modus pudoris adhibetur, in virgine pudoris augetur gratia. Et ait aquidem etiam de Iohanne ab angelo quia erit magnus, sed ille quasi homo magnus hic quasi deus magnus; magnus enim dominus et laudabilis nimis et magnitudinis eius non est finis. et uere et ille magnus, quia maior inter natos mulierum propheta Iohanne Baptista nemo est. habet tamen maiorem, quia qui minor est in regno dei maior est illo. magnus autem Iohannes. sed coram domino et magnus Iohannes uinum et siceram non bibit, hic cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit. ille abstinentia meritum colligat, cui potentia nulla naturae, Chrsimul mystice non dedignatur eorum conuiuium, quibus daturus est sacramentum. hic ergo manducat, ille ieiunat, utriusque populi typus: in illo ieiunat, in hoc pascitur.
Abbreviated transcription (Latin):
affatu: ab angelo salutatur. Disce uirgo
uerborum uitare lasciuiam. Maria ctiã¬
angeli salutationem uerebatur. Erat ta¬
men in quit cogitans. qͥliꝰ istaesset salutatio.
Et ideo cum uerecundia. quia pauebat. Cũ
prudentia. quia benedictionis nouam for¬
mulam mirabatur quae nusquam lecta
est : nusquam ante comperta. Soli orariȩ
hec salutatio seruabatur. Bene enim sola
plena gratia dicitur. quac sola gram quã
nulla alia meruerat consecuta est: ut gr̃ȩ

Expanded text:
adfatu, ab angelo salutatur. disce, uirgo, adfatu, ab angelo salutatur. disce, uirgo, uerborum uitare lasciuiam; Maria etiam salutationem angeli uerebatur. erat tamen inquit cogitans qualis esset haec salu- tatio, et ideo cum uerecundia, quia pauebat, cum prudentia, quia benedictionis nouam formulam mirabatur, quae nusquam lecta est, nusquam ante conperta. soli Mariae haec salutatio seruabatur; bene enim sola gratia plena dicitur, quae sola gratiam quam nulla alia meruerat consecuta est, ut gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
dñi uterum ministeriis uiolare non po¬
tuit. Didicimus seriem ueritatis. didicimꝰ
consilium. discamus & mysterium. Bene
desponsata sed uirgo. quia est ęccłȩ tẏpus
quar est immaculata sed nupta. Concipit
nos uirgo de spũ. parit nos uirgo sine ge¬
mitu. O ideo fortasse sca maria alii nup¬
ta. ab alio repleta: quia et singulȩ ȩccłȩ
spũ quidem replentur et gratia. iungun¬
tur tamen ad temporis speciem sacerdoti.
ngressus angl̃s ad mariã dixit. Aue gratia
plena. dñs tecum : benedicta tu in mulieri¬
bus. Ipsa autem ut uidit eum. mota est
in introitu eius. Disce uirginem moribus.
disce uirginem uerecundia. disce orac ulo.
disce mysterio. Trepidare uirginum est:
et ad omnes uiri in gressus pauere. omnes
uiri affatus uereri. Discant mulieros pro¬
positum pudoris imitari. Solam in penitra¬
blibus quam nemo uirorum uideret solus
angelus repperit. Solam sine comite. soła
sne teste. Ne quo de generi de prauecret᷑

Expanded text:
domini, uterum mysterii uiolare non podomini, uterum mysterii uiolare non potuit. didicimus seriem ueritatis, didicimus consilium: discamus et mysterium. bene desponsata, sed uirgo, quia est ecclesiae typus, quae est inmaculata, sed nupta. concepit nos uirgo de spiritu, parit nos uirgo sine gemitu. et ideo fortasse sancta Maria alii nupta, ab alio repleta, quia et singulae ecclesiae spiritu quidem replentur et gratia, iunguntur tamen ad temporalis speciem sacerdotis. Et ingressus ad eam angelus dixit: haue, gratia plena, dominus tecum, benedicta tu inter mulieres. ipsa autem, ut uidit eum, mota est in introitu eius. disce uirginem moribus, disce uirginem uerecundia, disce uirginem oraculo, disce mysterio. trepidare uirginum est et ad omnes uiri ingressus pauere, omnes uiri adfatus uereri. discant mulieres propositum pudoris imitari. sola in penetralibus, quam nemo uirorum uideret, solus angelus repperiret: sola sine comite, sola sine teste, ne quo degeneri deprauaretur
Abbreviated transcription (Latin):
celebratio declaratur. Deniq quã non
accȩpit nemo dimittit. et ideo qui uolebar
dimit tere fatebatur acceptam. Simul xiã
mouere non debet quod ait euangłista.
non cognouit eam donec peperit filium.
Illud enim uel idioma scripturae est sicut
habes alibi: donec senescatis ego sum. num.¬
quid post illorum senectutem ds eẽ desut.
& in psalmo dixit dñs dño meo sede adex¬
tris meis donec ponam inimicos tuoᷤ scabel¬
lum pedum tuoꝵ. num quid postea non
sedebit. uel qm̃ qui causam agit satis pu¬
tat quod causȩ est dicere ac redundantia
non requirere. satis enim est ei ut causã
susceptam astruat. incidentem differat.
Et ideo qui in carnationis in corruptum
susceperat ꝓbare mẏsterium. non puta¬
uit uberius ꝑsequendum uirginitatiᷤᷤ mariȩ
testimonium: ne defensor magis uirginis
quam assertor mysterii crederetur
Certe quando iustum docuit ioseph: satiᷤ
declarauit quod scĩ sp̃s templum matris

Expanded text:
celebratio declaratur. denique quam non celebratio declaratur. denique quam non accepit nemo dimittit et ideo qui uolebat dimittere fatebatur acceptam. Simul etiam mouere non debet quod ait euangelista: non cognouit eam, donec peperit filium; illud enim uel idioma scripturae est — sicut habes alibi: et donec senescatis, ego sum. numquid post illorum senectutem deus esse desiuit? et in psalmo: dixit dominus domino meo: sede a dextris meis, donec ponam inimicos tuos scabillum pedum tuorum. numquid postea non sedebit? uel quia qui causam agit satis putat quod causae est dicere, redundantia non requirit; satis enim est ei ut causam susceptam adstruat, incidentem differat. et ideo qui incarnationis incorruptum susceperat probare mysterium non putauit uberius persequendum uirginitatis Mariae testimonium, ne defensor magis uirginis quam adsertor mysterii crederetur. certe quando iustum docuit Ioseph, satis declarauit quod sancti spiritus templum, matrem
Abbreviated transcription (Latin):
discipulo ait ecce mater tua. etiam uterq
testatus est discipulus et mater : quia ex
illa hora accȩpit eam discipulus in sua.
Utiq si conuenissent: numquã uirum
proprium reliquisset. nec uir eam iustus
a se discedere passus e̾ẽt. Quomodo autẽ
dñs diuortium prȩcepisset. cum ipsius sit
sententia quia nemo debet dimit tere uxo¬
rem excepta causa fornicationis: Pulchre
autem docuit sc̃s oratheus quid facere de¬
beat ustus qui obprobrium coniugis de¬
prehenderit. ut in cruentum ab homici¬
dio. castum ab adulterio prestare se de¬
beat. Qui enim coniungitur meretrici.
unum corpus est. Ergo ubiq in ioseph
iusti gratia et ꝑsona seruatur. ut testis
ornetur. Os enim iusti mendaciũ nescit.
et lingua cius loquitur iudicium. Iudi¬
cium eius loquitur ueritatem. Nee te
moueat. quod frequenter scriptura con¬
iugem dicit. Non enim uirginitatis
ereptio sed coniugii testificatio nuptiarũ

Expanded text:
discipulo: ecce mater tua. etiam uterque discipulo: ecce mater tua. etiam uterque testatus est, discipulus et mater, quia ex illa hora suscepit eam discipulus in sua. utique si conuenissent, numquam uirum proprium reliquisset, nec uir eam iustus a se discedere passus esset. quomodo autem dominus diuortium praecepisset, cum ipsius sit sententia quia nemo dimittere debet uxorem excepta causa fornicationis ? pulchre autem docuit sanctus Matthaeus quid facere debeat iustus, qui probrum coniugis deprehenderit, ut incruentum ab homicidio, castum ab adulterio praestare se debeat; qui enim coniungitur meretrici unum corpus est. ergo ubique in Ioseph iusti gratia et persona seruatur, ut testis ornetur; os enim iusti mendacium nescit et lingua eius loquitur iudicium, iudicium eius loquitur ueritatem. nec te moueat quod frequenter scriptura coniugem dicit; non enim uirginitatis ereptio, sed coniugii testificatio, nuptiarum
Abbreviated transcription (Latin):
torquere nos : Et ideo uenisse cognouer̃t.
quia prȩcognitum habebant esse uenturũ.
Principes autem scłi non cognouisse quo
maiore possumus quam apłicȩ sententię
probare documento Si enim cognouis¬
sent. numquam dñm maiestatis cruci¬
fixissent. Dęmonum enim malitia faci¬
le etiam occulta dep̃hendit. At uero
qui scłaribus uanitatibus occupantur. sci¬
re diuina non possunt. Bene autem sibi
diuiserunt euangelistȩ. ut sc̃s matheus
ioseph ab angło moneri indicaret ne¬
Hic sca oraria fatetur. cum dicit angło
Quomodo fiet istud. qm̃ uirum non cog¬
nosco: Sed et ipse lucas sc̃s uirginem de¬
clarauit dicens et nomen uirginis mraria.
et propheta manifestauit qui ait eccẽ¬
uirgo in utero accipiet. et ioseph designa¬
uit qui qm̃ pregnantem uidebat quam
non cognouerat dimit tere gestiebat. et
ipse dñs in cruce positus manifestauit cũ
dicit matri mulier ecce filius tuus. deinde

Expanded text:
torquere nos?\' et ideo uenisse cognouerunt, torquere nos?\' et ideo uenisse cognouerunt, quia praecognitum habebant esse uenturum. principes autem saeculi non cognouisse, quo maiore possumus quam apostolicae sententiae probare documento: si enim cognouissent, numquam dominum maiestatis crucifixissent? daemonum enim malitia facile etiam occulta deprehendit, at uero qui saecularibus uanitatibus occupantur scire diuina non possunt. Bene autem sibi diuiserunt euangelistae, ut sanctus Matthaeus Ioseph ab anghic ipsa Maria fateretur, cum dicit angelo: Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognovi ? Et ipse sanctus Lucas virginem declaravit dicens: Et nomen Virginis Maria. Et propheta euirgo in utero accipiet, et Ioseph designauit, qui quoniam praegnatem uidebat quam non cognouerat dimittere gestiebat, et dominus ipse in cruce positus manifestauit, cum dicit matri: mulier, ecce filius tuus, deinde
Abbreviated transcription (Latin):
mundi. Qui cum desponsatam uiro cer¬
neret. partum non habere potuit suspec¬
tum. Fallendi autem ut dixi principis mun
di consilium fuisse ipsius dni uerba decla¬
rant : cum apłi iubentur tacere de xp̃o.
cum sanati prohibentur de remedio glori¬
ari. cum de mones precipiuntur silere de
d̃i filio. Fallendi autem ut dixi principis
mundi fuisse consilium etiam apłs decla¬
rauit dicens. Sed loquimur dĩ sapientiã
in mysterio absconditam. quam nemo
te redimi fecissent. Fefellit ergo ꝓ nobis.
fefellit ut uinceret. Fefellit diabolum cũ
temptaretur. cum rogaretur. cum dĩ fili¬
us diceretur. ut nusquam diuinitatem
propriam fateretur. Sed tamen magiᷤ
fefellit principem scłi. Di abolus enim
et si aliquando dubitauit cum diceret.
si filius dĩ es mitte te deorsum. tamen ut
sero cognouit et discessit ab eo. Cognoue¬
runt et dȩmones qui dicebant. Nouimꝰ
qui sis filius dĩ. Quid uenisti ante tẽpus

Expanded text:
mundi, qui cum desponsatam uiro cermundi, qui cum desponsatam uiro cerneret, partum non potuit habere suspectum. fallendi autem principis mundi fuisse consilium ipsius domini uerba declarant, cum apostoli iubentur tacere de Christo, cum sanati prohibentur gloriari de remedio, cum daemones praecipiuntur silere de dei filio. fallendi, ut dixi, principis mundi fuisse consilium etiam apostolus declarauit dicens: sed loquimur dei sapientiam in mysterio absconditam, quam nemo mini morte fecissent. fefellit ergo pro nobis, fefellit ut uinceret, fefellit diabolum, cum temtaretur, cum rogaretur, cum dei filius diceretur, ut nusquam diuinitatem propriam fateretur. sed tamen magis fefellit principem saeculi; diabolus enim etsi aliquando dubitauit, cum diceret: si filius dei es, mitte te deorsum, tamen uel sero cognouit et discessit ab eo. cognouerunt et daemones, qui dicebant: \'nouimus qui sis, Iesus, filius dei. quid uenisti ante tempus
Abbreviated transcription (Latin):
ab his testimonium habere qui foris sunt.
Nec decuit sinistra uirginibus opini .iii.¬
one uiuentibus uelamen excusationis
relinqui. quod infamata mater quoq
dni uideretur. Quid autem iudeis. quid
he rodi posset asscribi. si natum uideren¬
tur ex adulterio persecuti: Quem ad mo¬
dum autem ipse diceret non ueni legem
soluere sed adimplere. si uideretur cȩpisse
alegis in iuria cum partus innupte lege
damnaretur : Quin etiam locupletior
testis pudoris maritus adhibetur. qui pos¬
set et delere in iuriam. & uindicare obpro¬
brium. si non agnosceret sacramentum.
Quid quod &iam fides orariȩ uerbis maior
assciscitur. et mendacii causa remouetur:
Uiderctur enim culpam ob umbrare uoluis¬
se mendacio innupta pregnans. Causam
autem mentiendi in desponsata habuit.
desponsata non habuit: cum coniugii prȩ¬
mium et gratia nuptiarum partus sit fe¬
minarum. Non mediocris quoq causa
est ut uirginitas mrariȩ falleret principẽ

Expanded text:
ab his testimonium habere qui foris sunt, ab his testimonium habere qui foris sunt, nec decuit sinistra uirginibus opinione uiuentibus uelamen excusationis relinqui, quod infamata mater quoque domini uideretur. quid autem Iudaeis, quid Herodi posset adscribi, si natum uiderentur ex adulterio persecuti? quemadmodum autem ipse diceret: non ueni legem soluere, sed inplere, si uideretur coepisse a legis iniuria, cum partus innuptae lege damnetur? quin etiam locupletior testis pudoris maritus adhibetur, qui posset et dolere iniuriam et uindicare obprobrium, si non agnosceret sacramentum. quid quod etiam fides Mariae uerbis maior adsciscitur et mendacii causa remouetur? uideretur enim culpam obumbrare uoluisse mendacio innupta praegnas. causam autem mentiendi indesponsata habuit, desponsata non habuit, cum coniugii praemium et gratia nuptiarum partus sit feminarum. non mediocris quoque causa est, ut uirginitas Mariae falleret principem
Abbreviated transcription (Latin):
atent quidem diuina mẏsteria. nec facile
iuxta propheticum dictum quisquã
hominum potest scire consilium dĩ. Sed
tamen ex cȩteris factis atq prȩceptis dnĩ
saluatoris possumus intelligere & hoc pro¬
pensioris fuisse consilii. quod ea potissimũ
e̾et electa ut dnm pareret. quae erat de¬
sponsata uiro. Cur autem non anteqũa
desponsaretur impleta est. Fortasse ne di¬
ceretur concȩpisse ex adulterio. Et bene
utrumꝙ posuit scriptura. ut et desponsata
e̾e̾t & uirgo. Uirgo ut expers uirilis con¬
sortii uideretur. desponsata ne temeratȩ
uirginitatis ureretur infamia. cui grauis
aluus corruptelȩ uideretur insigne prae¬
ferre. Maluit autem dñs de suo ortu ali x¬
quos qũa de matris pudore dubitare. Sei¬
ebat enim teneram esse uirginis uerecun¬
diam. et lubricam famam pudoris. Nec
putauit ortus sui fidem matris in iuriis as¬
struendam. Seruatur itaq sc̃ẽ MΑRΙaC
sicut pudore integra.ita opinione ininola¬
bilis uirginitas. Oportet enim scos et

Expanded text:
atent quidem diuina mysteria nec facile iuxta propheticum dictum quisquam hominum potest scire consilium dei, sed tamen ex ceteris factis atque praeceptis domini salutaris possumus intellegere et hoc perpensioris fuisse consilii, quod ea potissimum lecta est, ut dominum pareret, quae erat desponsata uiro. cur autem non antequam desponsaretur inpleta est? fortasse ne diceretur quod conceperat ex adulterio. et bene utrumque posuit scriptura, ut et desponsata esset et uirgo: uirgo, ut expers uirilis consorti uideretur, desponsata, ne temeratae uirginitatis adureretur infamia, cui grauis aluus corruptelae uideretur insigne praeferre. maluit autem dominus aliquos de suo ortu quam de matris pudore dubitare — sciebat enim teneram esse uirginis uerecundiam et lubricam famam pudoris — nec putauit ortus sui fidem matris iniuriis adstruendam. seruatur itaque sanctae Mariae sicut pudore integra ita inuiolabilis opinione uirginitas; oportet enim sanctos et
Abbreviated transcription (Latin):
uicturȩ in ꝑpetuũ animȩ non negetis. Si qͣn¬
do enim repentinꝰ ignis habitaculũ assumit.
quisqͥs eius possessor ex titerit. rapit quod ua¬
luerit & fugit. Lucrum deputat. siquid secũ
ex ignibus tollat. Ecce tribulationũ flãma
mundũ concremat. & cuncta quȩ in eo
speciosa uidebantur finis iam ꝓximuᷤᷤ ue¬
lut ignis deuastat. Lucrũ ergo fr̃s maxi.
capiatis. si quid fugientes tollitis. si hoc qđ
perire remanendo poterat ad retributio¬
nem uobis ꝑpetuã largiendo seruatis. Ter¬
rena quippe om̃a seruando amittimus.
sed bene largiendo seruamus. Cũ uelocitate
tempora fugiunt. Ad uidendũ ergo citi¬
us iudicẽ nr̃m quia cũ magna inpor tuni¬
tate impellimur. ei bonis actib cũ festina¬
tione p̃paremur: donante eodem dño nr̃o

Expanded text:
victurae in perpetuum animae non negetis. Si quanvicturae in perpetuum animae non negetis. Si quando enim repentinus ignis habitaculum absumit, quisquis ejus possessor exstiterit, rapit quod valuerit, et fugit, lucrum deputat si quid secum ex ignibus tollat. Ecce tribulationum flamma mundum concremat, et cuncta quae in eo speciosa videbantur finis jam proximus velut ignis devastat. Lucrum ergo, fratres chm aliquid de illo rapiatis, si quid fugientes tollitis, si hoc quod perire manendo poterat ad retributionem vobis perpetuam largiendo servatis. Terrena quippe omnia servando amittimus, sed bene largiendo servamus. Cum velocitate tempora fugiunt. Ad videndum ergo citius judicem nostrum quia cum magna importunitate impellimur, ei bonis actibus cum festinatione praeparemur, donante Domino no