comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gat se deduci ad eos. S cum apppinquasset custodie carceris:
mox milites consurgentes. obstiterunt ei uehement̾.: ñ ꝑmise¬
runt eũ ꝓpiꝰ accedere. Tunc ille mestꝰ admodũ. indignatꝰq
animo discessit: ce ceptum it̾ ꝑegit. factũ est autẽ cum ꝑue¬
nisset ad locũ destinatũ : cõmoratꝰ est aliqͦndiu apud urbẽ
lemouigas. Et circuiens omnia monastĩa. tam infra urbẽ
qͣm in suburbanis sita: deuotissime omniũ benedictiones hai¬
riebat. Uisitatis etiã in suo monastĩo fr̃ib. necñ & scd̾o eisdẽ
abb̾e constituto: pͥor enĩ ad ep̃atum captꝰ habebat᷑. pat̾na
singulos sollicitudine cõmonebat: hortans om̃s seruire deo
in ueritate. & simplicitate cordis. cotidieq in meliꝰ calescere:
acceptũ ꝓpositũ omni instantia ad finẽ usq ꝑducẽ. Uenit
autẽ & ad p̾dium parentii suoꝵ. Nam & ibi iam habebat᷑

Expanded text:
gat se deduci ad eos; sed cum adpropinquasset custodiae carceris, gat se deduci ad eos; sed cum adpropinquasset custodiae carceris, mox milites consurgentes obstiterunt ei vehementer nec permiserunt eum propius accedere. Tunc ille mestus admodum indignatusque animo discessit et coeptum iter peregit. Factum est autem, cum pervenisset ad loLemovicas, et circuiens omnia monasteria tam infra urbem quam in suburbanis sita, devotissime omnium benedictiones hauriebat, visitatis etiam in suo monasterio fratribus, necnon et secundo eisdem abbate constituto, – prior enim ad episcopatum captus habebatur – paterna singulos sollicitudine commonebat, ortans omnes servire Deo in veritate et simplicitate cordis cotidieque in melius coalescere, acceptum propositum omni instantia ad finem usque perducere. Venit autem et ad praedium parentum suorum; nam et ibi iam habebatur
Abbreviated transcription (Latin):
eniq qͦdam temꝑe. affectu pietatis & pastorali cura sol¬
licitꝰ: uenerat ei in animũ. solũ ꝓpͥum pat̾ne possessionis.
auitate lemouicina uisitare. Audiens enĩ scãm famã mona¬
senoꝵ. suo iam exemplo in eadem urbe constitutoꝵ: desidera¬
lat magnope. ꝓpͥo eadem cernere inrtuitu. Et p̃cipue ob mo¬
nast̾u sui uenerabilem. atq omnib imitabilem institutionen
qͣm nimio desiderio estuabat. comitatu cum bituricas ciuitate
aꝑꝑinquaret: directis in uiam cunctis comitib suis: ipse cũ pau¬
cis destinatꝰ erat ad memoriã sulpitu confessoris adorare. Quo
cum ꝑuenisset: oratione facta. audit complures nuꝑ mortis
sententia dampnatos: teneri in carcere fiscali uinctos. Int̾fece¬
rant enĩ quendã fiscalem uidicẽ: & idcirco habebant᷑ in uin¬
culis. Eligiꝰ gͦ memor dñi u̾bi dicentis. in carcere eram & uem¬
stis ad me: & qͣm du fecistis uni ex minimis meis. mͥ fecistis. ro¬

Expanded text:
enique quodam tempore, affectu pietatis et pastorali cura sollicitus, venerat ei in animum solum proprium paternae possessionis, civitate Lemovecina visitare. Audiens enim sanctam famam monasteriorum, suo iam exemplo in eadem urbe constitutorum, desiderabat magnopere proprio eadem cernere intuitu, et praecipuae ob monasterii sui venerabilem atque omnibus imitabilem institutionem, quam nimio desiderio aestuabat. Comitatu cum Bituricas civitate propinquaret, directis in viam cunctis comitibus suis, ipse cum paucis destinatus erat ad memoriam Sulpicii confessoris adorare. Quo cum pervenisset, oratione facta, audit conplures nuper mortis sententia damnatos teneri in carcere fiscali vinctos; interficerant enim quendam fiscalem iudicem et idcirco habebantur in vinculis. Eligius ergo memor verbi Domini dicentis: In carcere eram, et venistis ad me, et: Quamdiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis, ro
Abbreviated transcription (Latin):
patͥs ur̃i: qui in celis est. O quanta gr̃a. ꝑ nos serm digni ñ su¬
mus: &e ꝑ inimicoꝵ dilectionẽ. filii dĩ efficim᷑. Ideo gͦ fr̃es. ⁊ ami

Expanded text:
patris vestri, qui in caelis est. O quanta gratia! Per nos servi digni non supatris vestri, qui in caelis est. O quanta gratia! Per nos servi digni non sumus et per inimicorum dilectionem filii Dei efficimur. Ideo ergo fratres et ami
Abbreviated transcription (Latin):
mentit᷑ nec ꝑurat:. qui adult̾ium ñ cõmittit. qui nullũ hoĩem
odit: s om̃s sicut semetip̃m diligit: qͥ immicis suis malũ ñ reddit.
s magis ꝓ ipsis orat: qͥ lites ñ concitat. s discordes ad concordiam
eugliis tradere. dicens. Non homicidiũ facies. ñ adult̾abis. non
facies furtũ: ñ falsũ testimoniũ dices. ñ ꝑuirab̾: & fraudẽ non
feceris. Honora patrẽ tuũ &e matrẽ. & diliges ꝓximũ tuum si¬
cut te ip̃m: & quodcũq uultis ut faciant uob̾ homines. & uos
facite eis. Hec ẽ enim lex &e ꝓpħe. Et adhuc his maiora. s ualcde
fortia atq fructifera dedit mandata. dicens. Diligite inimicos
ur̃os. benefacite his qui oderunt uos: & orate ꝓ ꝑsequentib e
calumpniantib uos. Coce forte mandatũ: & uidet᷑ hominib
durũ: s magnũ habet p̃miũ. Audite quale. Ut sitis inqͥt filii

Expanded text:
mentitur nec periurat, qui adulterium non committit, qui nullum hominem mentitur nec periurat, qui adulterium non committit, qui nullum hominem odit, sed omnes sicut semet ipsum diligit, qui inimicis suis malum pro malo non reddit, sed magis pro ipsis orat, qui lites non concitat, sed etiam discordes ad concordiam tus est in euangeliis tradere, dicens: Non homicidium facies, non adulterabis, non facies furtum, non falsum testimonium dices, non periurabis; et: Fraudesicut te ipsum; et: Quaecumque vultis ut faciant vobis homines, et vos facite eis. Haec est enim lex et prophetae. Et adhuc his maiora, sed valde fortia atque fructifera dedit mandata, dicens: Diligite inimicos vestros, bene facite his qui oderunt vos et orate pro persequentibus et calumniantibus vos. Ecce! forte mandatum et videtur hominibus durum, sed magnum habet praemium: audite quale ut sitis, inquid, filii
Abbreviated transcription (Latin):
scãm eccłiam catholicã: remissionẽ peccatoꝵ. carnis resurrectu¬
ista confessio uł ꝓmissio ur̃a. semꝑ in ur̃a teneat᷑ memoria: & hoc
ideo xp̃iani facti estis: ut semꝑ oꝑa xp̃i faciatis. id ẽ ut castitat̃
ametis. luxuriã &e ebrietatẽ fugiatis. humilitarẽ teneatis. suꝑ¬
corde: & inuenietis reqͥem animab ur̃is. Inuidiam.etiã
respuatis. caritatẽ inuicẽ habeatis: & semꝑ defut᷑o scło. & dee¬
t̾na beatitudine cogitetis: ac plꝰ ꝓ anima qm ꝓ corꝑe laboretis:
quia caro pauco temꝑe erit in hoc mundo. anima uͦ si benea¬
git. sine fine regnabit in celo. At si male eg̾it: sine miscłia
ardebit in inferno. Qͥ uͦ ñ cogitat nͥ de ista tm̃m᷑ uita: aĩalib
xp̃ianꝰ uocatur: qui semꝑ xp̃i p̾cepta & mente retinet. ce oꝑe ꝑ
ficit. Qui furtũ scilicet ñ facit. qͥ falsum testimoniũ ñ dicit: qͥ nͨ

Expanded text:
ctam ecclesiam catholicam, remissionem peccatorum, carnis resurrectictam ecclesiam catholicam, remissionem peccatorum, carnis resurrectiista confessio vel promissio vestra semper in vestra teneatur memoria, et hoc ideo christiani facti estis, ut semper opera christiani faciatis, id est, ut castitatem ametis, luxuriam et ebrietatem fugiatis, humilitatem teneatis, supercorde, et invenietis requiem animabus vestris : invidiam etiam respuatis, charitatem invicem habeatis, et semper de futuro saeculo et de aeterna beatitudine cogitetis, ac plus pro anima quam pro corpore laboretis, quia caro pauco tempore erit in hoc mundo, anima vero, si bene agit, sine fine regnabit in coelo; at si male egerit, sine misericordia ardebit in inferno: qui vero non cogitat nisi de ista tantummodo vita, animalibus christianus vocatur, qui semper Christi praecepta et mente retinet et opere perficit; qui furtum scilicet non facit, qui falsum testimonium non dicit, qui nec
Abbreviated transcription (Latin):
lem ꝓmeritis uicissitudinẽ recepturi. si poteritis in illo die illi¬
batũ referre: qd in baptismo ꝓmisistis. Mem̃tote qͥa tunc pa¬
tũ cum deo fecistis: atq abrenuntiare uos diabolo. &e om̃ib
oꝑib eiꝰ. in ipso baptismi sacram̃to ꝓmisistis. Qui potuit tunc. psi
ꝑ se &e ꝓ se hec respondit. Qui uͦ ñ potuit: fideuissor ꝓ eo ad eiꝰ uicem
ista deo ꝓmisit. ille scilicet. qui eũ de sacro fonte suscepit. Conside¬
rate gͦ quale pactũ cum deo fecistis: &e requirite apud uosipsos
sipt̾ ipsam ꝓmissionem. oꝑa maligni diaboli cui renuntiauistis
secuti estis. Abrenuntiastis enĩ diabolo. & om̃ib pompis &e opib
eiꝰ:. id est ydolis. sortib. auguriis. furtis. fraudib.: fornicatiõi.
uirgine: passũ sub pontio pilato: tercia die surrexisse a mortu¬
is: ascendisse in celos. ꝓmisistis deinde credere uos &e in sp̃m sc̃n

Expanded text:
lem pro meritis vicissitudinem recepturi, et si poteritis in illo die illilem pro meritis vicissitudinem recepturi, et si poteritis in illo die illibatum referre quod in baptismo promisistis. Mementote quia tunc pactum cum Deo fecistis, atque abrenuntiare vos diabolo, et omnibus operibus ejus, in ipso baptismi sacramento promisistis. Qui potuit, tunc ipse per se et pro se haec respondit; qui vero non potuit, fidejussor pro eo ad ejus vicem ista Deo promisit, ille scilicet qui eum de sacro fonte suscepit. Considerate ergo quale pactum cum Deo fecistis, et requirite apud vos ipsos, si post ipsam promissionem opera maligni diaboli, cui renuntiavistis, secuti estis; abrenuntiastis enim diabolo, et omnibus pompis et operibus ejus, id est, idolis, sortibus, auguriis, furtis, fraudibus, fornicationibus, virgine, passum sub Pontio Pilato, tertia die resurrexisse a mortuis, ascendisse ad coelos. Promisistis deinde credere vos et in Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
celesti regno. Si cui forte displiceo. qd tam frequent uobis p̃¬
dicare contendo: rogo ñ mͥ molestꝰ existat. s magis ꝑiculum
minantẽ. Si ñ annuntiau̾is in qͥt iniqͦ iniquitatem sua: ipse
miniqͥtate sua moriet᷑: sangͥnẽ autẽ eiꝰ de manu tua reqͥram.
Qͦd si annuntiau̾is impio. & ille ñ fuĩt conu̾sus aprauitate sua:
ipse quidẽ in iniqͥtate sua moriet᷑. tu autẽ aĩam tuam libera¬
sti. Et illud. Clama ne cesses: & annuntia ppło meo peccata e¬
oꝵ. Considerate gͦ frẽs: qͥa oportet me sine cessatione ur̃os a¬
nimos. ad tremendũ d̃i uidiciũ. & ad desiderandũ celeste p̾mi¬
um excitare: ut uob̃cum parit̾ merear. in angłoꝵ con¬
sortio ꝑpetua pace gaudere. Ideoq rogo. ut diem iudicui semꝑ
ꝑtimescatis: diem mortis suspectũ cotidie ante ocłos habeatis.
onsiderate quales eritis p̾sentandi conspectib angłoꝵ: uel qua¬

Expanded text:
coelesti regno. Si cui forte displiceo quod tam frequenter vobis prcoelesti regno. Si cui forte displiceo quod tam frequenter vobis praedicare contendo, rogo non mihi molestus existat, sed magis periculum nquit, iniquo iniquitatem suam, ipse in iniquitate sua morietur: sanguinem autem ejus de manu tua requiram. Quod si annuntiaveris impio, et ille non fuerit conversus a pravitate sua, ipse quidem in iniquitate sua morietur, tu autem animam tuam liberasti . Et illud: Clama, ne cesses, et annuntia populo meo peccata eorum . Considerate ergo, fratres, quia oportet me sine cessatione vestros animos ad tremendum Dei judicium, et ad desiderandum coeleste praemium excitare, ut vobiscum pariter merear in angelorum consortio perpetua pace gaudere; ideoque rogo ut diem judicii semper pertimescatis, diem mortis suspectum quotidie ante oculos habeatis. Considerate quales eritis praesentandi conspectibus angelorum, vel qua
Abbreviated transcription (Latin):
uolebat popłis pandere. qd̃ ipse intemerata fide teneret: man¬
dans omnib seruire deo in ueritate. & facere iustitiã inomin
temꝑe. & ut eent memores beneficioꝵ xp̃i: &e benedicerent no¬
men eiꝰ cunctis dieb uite sue. Nam collectis undiq ad eccliã
turbis: multa qͥdem & magna breurt̾ in sermone complexa. sed
in edificatione spiritalit̾ copiosa. cum ꝓpħica fidutia exaltans
uocem. huiꝰcemodi ad eos ꝓferebat monita.xUI.
ut intentis animis ascultare iubeatis. que uob̃ pro
salute ur̃a suggerere uolo. Omp̃c enĩ scit dñs: quod
prompta erga uos caritate. ista uobis ꝓfero. Que. si non fece¬
ro: ꝓculdubio reus debiti tenebor. uos gͦ non ꝓ mea par¬
uitate. s ꝓ utr̃a que dico salute. libenter: suscipite: ita
dumtaxat ut que aure ꝑcipitis. oꝑe compleatis: ut & ego
de meo obseqͥo. & de ur̃o ꝓfectu: merear uobiscũ gaudere in

Expanded text:
volebat populis pandere quod ipse intemerata fide teneret, manvolebat populis pandere quod ipse intemerata fide teneret, mandans omnibus servire Deo in veritate, et facere justitiam in omni tempore, et ut essent memores beneficiorum Christi, et benedicerent nomen ejus cunctis diebus vitae suae. Nam collectis undique ad ecclesiam turbis, multa quidem et magna breviter in sermone complexa, sed in aedificatione spiritaliter copiosa, cum prophetica fiducia exaltans vocem hujuscemodi ad eos proferebat monita. CAPUut intentis animis auscultare jubeatis quae vobis pro salute vestra suggerere volo: Omnipotens enim scit Dominus quod prompta erga vos charitate ista vobis profero; quae si non fecero, procul dubio reus debiti tenebor: vos ergo non pro mea parvitate, sed pro vestra quae dico salute libenter suscipite, ita duntaxat ut quae aure percipitis opere compleatis, ut et ego de meo obsequio et de vestro profectu merear vobiscum gaudere in
Abbreviated transcription (Latin):
pitꝰ ad se fugiẽtes defedit reos. Hoc gͦ mͦ eligiꝰ. immo dñs ꝑ eligiũ absa¬
uit eos bis numero: a dire mortis ꝑiculo. Ille piꝰ. ille misericors. q
seuiente herode. eripuit petrũ de obseratis militũ custodus. nc̃
oꝑatus ẽ cum eligio famulo suo bituricas. Qͥuinctũ in carcere
absoluit uas electionis paulũ: ipse nunc dissipato carc̾ẽ humili¬
auit arrogantiam suꝑboꝵ. Illi gͦ laus. illi gła: ꝑ quẽ serui eiꝰ i
mundo tanta possunt facere mirabilia. Sic gͦ reis absolutis. qui
pene nudi uidebant᷑. eligiꝰ largitis indum̃tis & elemosinis mã¬
dat de cet̾o corrigere uitã. Multãq & aliam exceptis his: eodẽ
die diu̾sis pauꝑib. necñ & monast̾iis distribuit pecuniam.
Nde gͥ digressus: cepto tramite ꝑgens. ꝑuenit tandẽ ad suos.
Dieb namq singłis. plebẽ sibi cõmissã cõmonens: infatigabilit̾
salutarib monitis exhortabatur. Telo nimirũ ueritatis accensꝰ

Expanded text:
ius ad se fugientes defendit reos. Hoc ergo modo Eligius, imo Dominus per Eligium, absolvit eos bis numero a dirae mortis periculo. Ille pius, ille misericors, qui saeviente Herode eripuit Petrum de obseratis militum custodiis, nunc operatus est cum Eligio famulo suo Bituricis: qui vinctum in carcere absolvit vas electionis Paulum, ipse nunc dissipato carcere humiliavit arrogantiam superborum: illi ergo laus, illi gloria, per quem servi ejus in mundo tanta possunt facere mirabilia. Sic ergo reis absolutis, qui pene nudi videbantur, Eligius elargitis indumentis et eleemosynis, mandat de caetero corrigere vitam; multamque et aliam, exceptis his eodem die diversis pauperibus, necnon et monasteriis, distribuit pecuniam. Inde igitur digressus, coepto tramite pergens pervenit tandem ad suos. Diebus namque singulis plebem sibi commissam commonens, infatigabiliter salutaribus monitis exhortabatur, zelo nimirum veritatis accensus,
Abbreviated transcription (Latin):
tegeremꝰ: cum anima eiꝰ in ipso sit. Hec dicens. cunctis miran¬
ub ussit eum uestim̃tis oꝑiri: & paululũ repausari. Deinde
recreato sp̃u. uir ille surrexit e t̾ra: ut pote nullã passus in¬
iuriam. Quod factũ cum in urbẽ ꝑcrebuisset: mox currentes
tidem insecͥtatores. importune eũ it̾m raꝑe: ac morti tradere
unabant᷑. Quem eligiꝰ uix eoꝵ manib ereptũ. regi ꝓ eo sug¬
gessit: cartamq ei securitariã apud regẽ impetrauit. atq
ita eum defendit. Qui ñ pt longũ spatiũ. ita se subtraxit
ab eiꝰ contubnio: eligio fortassis conscio. ne res gesta ampliꝰ
trebresceret in popło. & ut nusqͣm ministroꝵ eiꝰ ampliꝰ ap¬
pareret conspectui. S de his ista sufficiant: deo soli sufficit.
de his que in absconso. uel sub scł̃ari habitu. uel sub uenerabi¬
li & aplica tonsio ne gesserit. ñ latere. Nunc int̾im ad ea que

Expanded text:
tegeremus, cum anima ejus in ipso sit! haec dicens, cunctis mirantegeremus, cum anima ejus in ipso sit! haec dicens, cunctis mirantibus jussit eum vestimentis operiri et paululum repausari: deinde recreato spiritu vir ille surrexit e terra, ut pote nullam passus injuriam. Quod factum cum in urbem percrebuisset, mox currentes ejusdem insectatores importune eum iterum rapere, ac morti tradere conabantur; quem Eligius vix eorum manibus ereptum regi pro eo suggessit, chartamque ei securitariam apud regem impetravit, atque ita eum defendit. Qui non post longum spatium ita se subtraxit ab ejus contubernio, Eligio fortassis conscio, ne res gesta amplius crebresceret in populo, et ut nusquam ministrorum ejus amplius appareret conspectui. Sed de his ista sufficiant: Deo soli sufficit de his quae in absconso, vel sub saeculari habitu, vel sub venerabili et apostolica tonsione gesserit, non latere: nunc interim ad ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
legis: qui huiꝰmodi cure insisterent. Et ubicumq ꝑgerent. siue
in proximas urbes. siue in longinquas: iugit̾ secum sarculos
portarent: uit sicubi cadauer inuenissent: continuo ip̃m hu¬
mo tegerent. Igit᷑ cum qͦdam temꝑe in comitatu regis. au¬
strie partes ꝑagrarent: deuenerunt ad urbẽ quandã. que
stratoburgo uocat᷑. Cumq hautꝓcul ab urbe eẽnt: conspi¬
cientes eminꝰ. uident hominẽ ipsa die uita laqueo extorta.
dependẽre. Ad quem ꝓtinꝰ accedentes. laqueo deponunt:
ut scilicet iuxta ritum sepulture. traderent. S uir uenera¬
bilis: sensit forte oꝑandũ. Et dũ sepultura parat᷑:. festine ad¬
ꝓpians ipse corꝑi. cepit eũ a sũmis usq ad ima mulcen do
palpare. Necmora. cũ iam sentiret adẽe animã: compositã
ualde a se uirtutẽ facti refellens. dixit. O qm grande scelus.
nisi dñs iuuisset nunc. ꝑpetrare poteramꝰ: ut corpꝰ hoc humo

Expanded text:
legis, qui hujusmodi curae insisterent: et ubicunque pergerent, sive legis, qui hujusmodi curae insisterent: et ubicunque pergerent, sive in proximas urbes, sive in longinquas, jugiter secum sarculos portarent, ut sicubi cadaver invenissent, continuo ipsum humo tegerent. Igitur cum quodam tempore in comitatu regis Austriae partes peragrarent, devenerunt ad urbem quamdam, quae Stratoburgo vocatur; cumque haud procul ab urbe essent, conspicientes eminus vident hominem ipsa die vita laqueo extorta dependere; ad quem protinus accedentes laqueo deponunt, ut scilicet juxta ritum sepulturae traderent: sed vir venerabilis sensit forte operandum; et dum sepultura paratur, festine appropians ipse corpori, coepit eum a summis usque ad ima mulcendo palpare: nec mora, cum jam sentiret adesse animam, composite valde a se virtutem facti refellens, dixit: O quam grande scelus, nisi Dominus juvisset, nunc perpetrare poteramus ut corpus hoc humo
Abbreviated transcription (Latin):
quam tͥ in hoc loco ueneratio p̾beat᷑. ab hodie. Dixit hec.
&e cliscessit. Et ecce sequenti die. custos maturiꝰ surgens. in¬
uenit omnia uela. usq ad minimã palam: sicut priꝰ fueras
restituta. Tunc concito cursu. qnͣto pͥdie truculentior: tanto
nunc letior. nuntiauit eligio. Atq ille accedens. omniaq
sicut dudũ fuerant suis in locis composita cernens: in arty¬
rã quidem laucdauit. s xp̃i dñi nomen sicut &e semꝑ. ub̾ius
cum hilaritate magnificauit.XXI.a
regem obtinuerat. ut omnia humana corꝑa. que uel re¬
gis seueritate. uel iudicũ censura. diu̾sis ex causis ꝑ multi¬
moda argum̃ta ꝑimebant᷑. ubicumq inuenire potuisset.
siue ꝑ ciitates siue ꝑ uillas: licentiã haberet. & de bargis. & ex
rotis. & de laqueis deposita sepelire. Delegauit gͦ ex comitib su¬
is uespelliones: gallebodũ scilicet atq uinrentiũ. cum suns col¬

Expanded text:
nquam tibi in hoc loco veneratio praebeatur ab hodie. Dixit haec nquam tibi in hoc loco veneratio praebeatur ab hodie. Dixit haec et discessit, et ecce sequenti die custos maturius surgens invenit omnia vela usque ad minimam pallam, sicut prius fuerant, restituta. Tunc concito cursu quanto pridie truculentior, tanto nunc laetior nuntiavit Eligio; atque ille accedens, omniaque sicut dudum fuerant, suis in locis composita cernens, martyrem quidem laudavit, sed Christi Domini nomen, sicut et semper, uberius cum hilaritate magnificavit. CAPUTregem obtinuerat, ut omnia humana corpora quae vel regis severitate, vel judicum censura diversis ex causis per multimoda argumenta perimebantur, ubicunque invenire potuisset sive per civitates sive per villas, licentiam haberet et de bargis, et ex rotis, et de laqueis sepelire deposita. Delegavit ergo ex comitibus suis vespelliones, Gallebodum scilicet atque Vincentium cum suis col
Abbreviated transcription (Latin):
na: ille fidem hoĩs cernens: signum crucis imp̾ssit. Et o mira
xp̃i potentia: statim signũ. sangͥnis unda secuta. diu clausas
ilico reserauit sub fronte fenestras: atq ingrediente die. fecii
discedere noctẽ. Sicq homo duplo munere recepto: adorais
xp̃m discessit: laudans eligium.:
mane confugit ad eũ tremebundꝰ. custos basilice sc̃e eo¬
lumbe uirginis. Prouolutꝰq pedib eiꝰ: nuntiauit eadem se
quiescente nocte. uastatã omni ornatu fuisse basilicã. Qd
eligis audiens: tristis ad modũ effectꝰ. cito tam̃ ad solita
spei p̃sidia recurrens: clem̃ter refouit custodẽ. Deinde ad
sc̃e columbe oratoriũ ꝑgens: oratione p̾missa. hec loquebat᷑
u̾ba. Audi inquit scã columba: que dico. Nouit ins̃ redẽ¬
tor. nĩsi cito ornam̃ta tab̾naculi huiꝰ furata reduxeris: ẽ¬
quidem spinis allatis. faciã hanc ianuã ita obserari. ut ñ¬

Expanded text:
na. Ille fidem hominis cernens, signum crucis impressit, et, o mira na. Ille fidem hominis cernens, signum crucis impressit, et, o mira Christi potentia! statim signum sanguinis unda secuta, diu clausas illico reseravit sub fronte fenestras, atque ingrediente die fecit discedere noctem: sicque homo duplo munere recepto, adorans Christum discessit laudans Eligium. Cmane confugit ad eum tremebundus custos basilicae S. Columbae virginis, provolutusque pedibus ejus nuntiavit eadem se quiescente nocte vastatam omni ornatu fuisse basilicam: quod Eligius audiens tristis admodum effectus, cito tamen ad solita spei praesidia recurrens, clementer refovit custodem, deinde ad sanctae Columbae oratorium pergens, oratione praemissa, haec loquebatur verba: Audi, inquit, sancta Columba, quae dico: novit meus Redemptor, nisi cito ornamenta tabernaculi hujus furata reduxeris, equidem spinis allatis faciam hanc januam ita obserari, ut nu
Abbreviated transcription (Latin):
t ubi ante nichil repꝑerat: mox ut eã aꝑuit. metallũ auri
inditũ repꝑit. atq pauꝑib ilico tͥbuit. Sicq demũ prioris
facti admirando recordans: nom̃ largitoris xp̃i. cũ ingenti
exultatione glorificauit.
siret. parauerunt se cuncti iuxta morẽ in ponte. Quo cũ
eligiꝰ aduentasset. singłisq ut solebat sigillatim manib
elemosinã includeret: deuenit int̾ cet̾os ad quendã cecum.
querulis ualde uocib clamitantẽ: Cui cũ elemosinã manu
iponere uellet: subtrahens ille manũ.clamabat uirtute qͣ
pot̾at. dñe in quiens eligi. habe in me pietatẽ. Oculis cru¬
tem impͥme: qͦd magis desidero p̾be. Tunc ille ualde com¬
posite dissimulans. ac subridens: tu inqͥt amice. ñ te nosti
ignare. Nouerat enĩ uir sc̃s. iactantiã uirtute fugere:
n quo non pot̾at gr̃a concessa latere. S cum is eadem
ingeminans. importune clamitaret: tu inquiens dñe. tu sig¬

Expanded text:
et ubi ante nihil repererat, mox ut etiam aperuit, metallum auri et ubi ante nihil repererat, mox ut etiam aperuit, metallum auri inditum reperit, atque pauperibus illico tribuit: sicque demum prioris facti admirando recordans, nomen largitoris Christi cum ingenti exsultatione glorificavit. siret, paraverunt se cuncti juxta morem in ponte: quo cum Eligius adventasset, singulisque ut solebat sigillatim manibus eleemosynam includeret, devenit inter caeteros ad quemdam caecum querulis valde vocibus clamitantem; cui cum eleemosynam manu imponere vellet, subtrahens ille manum clamabat virtute qua poterat: Domine, inquiens, Eligi, habe in me pietatem, oculis crucem imprime, quod magis desidero praebe. Tunc ille valde composite dissimulans ac subridens: Tu, inquit, amice, non te nosti signare? Noverat enim vir sanctus jactantiam virtute fugere, in quo non poterat gratia concessa latere: sed cum is eadem ingeminans importune clamitaret: Tu, inquiens, Domine, tu sig
Abbreviated transcription (Latin):
mosinã uir beatꝰ: & dimisit eũ in pace. Et ille adorans &
głificans ł̃m: reu̾sus ẽ in locum suũ. Tunc eligiꝰ cepit ter¬
ribiliter coniurare pueros. & cunctos comites suos: ne qͦusq ip̃e
in corꝑe maneret. rem gestã cirilibet homini indicarent. mag¬
noꝑe metuens. ne in uirtute facti. mens eiꝰ humanis laudib¬
pauꝑm multitudo ad eũ confluxisset: totũ pene qͥcqͥd
in auro habere pot̾at. eisdem erogauit. Cumq his disceden¬
tib alii aduentassent: Ioculo auri sollicite ꝑscrutato atq ex¬
cusso. nichil penitꝰ repꝑit. qd̃ eisdẽ tribuere deberet. Deinde
ab uno ex suis familiarib: auri qͣntitatem susceptã. pauꝑi¬
b dedit̃. Quib discedentib pt aliqͦt horaꝵ spatia. ecce suꝑ¬
ueniunt & alii. Tunc eligiꝰ ant̾ioris hore minime recordats:
aliã forte m̃te intentꝰ. ꝓtulit qmͥ priꝰ scrutatꝰ erat sportellam.

Expanded text:
emosynam vir beatus, et dimisit eum in pace; et ille adorans et emosynam vir beatus, et dimisit eum in pace; et ille adorans et glorificans Deum, reversus est in locum suum. Tunc Eligius coepit terribin corpore maneret, rem gestam cuilibet homini indicarent, magnopere metuens, ne in virtute facti mens eius humanis laudibm multitudo ad eum confluxisset, totum pene quidquid in auro habere poterat eisdem erogavit. Cumque his discedentibus alii adventassent, loculo auri sollicite perscrutato atque excusso, nihil penitus reperit quod eisdem tribuere deberet; deinde ab uno ex suis familiaribus auri quantitatem susceptam pauperibus dedit; quibus discedentibus, post aliquot horarum spatia ecce superveniunt et alii. Tunc Eligius anterioris horae minime recordans, alias forte mente intentus, protulit quam prius scrutatus erat sportellam,
Abbreviated transcription (Latin):
lulũ se erigens: cum adhuc uideret claudũ iacere. rursũm
orationi incubuit. Et lacͥmabilit̾ p̾cem fundens. tam ꝓlixe
orauit. tantasq lacͥmas effudit: uit partẽ pauim̃ti. uber¬
tas lacͥmarũ humectaret. ac ueluti riuulũ de torrente in
t̾ram efficeret. Tandẽ roboratꝰ fide erexit se: & cũ magna
fiducia ad egrũ accessit: ac manu eius app̾hensa dixit. In
Et confestim ꝓsecuta ẽ salus u̾bum hominis dĩ: & inualut
eger ce surrexit. Nam om̃s qͥ aderant: audiebant cum
magno stupore.iuncturas & neruos.atq omnia ossa cla¬
di illiꝰ. cruscire ac solidari. Sanꝰ gͦ factꝰ est ex illa hora: &
ambulabat exiliens & benedicens dm.cum omni alacri¬
tate. fuerat enĩ ex multis iam annoꝵ spatiis. uinculis ar¬
tuũ astrictꝰ: atq ex hoc magis occupabat admiratio cun¬
ctos: qd tam celer fieri eiꝰ potuisset curatio. Dedit gͥ ei ele¬

Expanded text:
lulum se erigens, cum adhuc videret claudum jacere, rursum lulum se erigens, cum adhuc videret claudum jacere, rursum orationi incubuit, et lacrymabiliter precem fundens tam prolixe oravit, tantasque lacrymas effudit, ut partem pavimenti ubertas lacrymarum humectaret, ac veluti rivulum de torrente in terram efficeret. Tandem roboratus fide erexit se, et cum magna fiducia ad aegrum accessit, ac manu ejus apprehensa dixit: In et confestim prosecuta est salus verbum hominis Dei, et convaluit aeger et surrexit: nam omnes qui aderant, audiebant cum magno stupore juncturas et nervos atque omnia ossa claudi illius cruscire ac solidari. Sanus ergo factus est ex illa hora, et ambulabat exsiliens et benedicens Deum cum omni alacritate; fuerat enim ex multis jam annorum spatiis vinculis artuum astrictus, atque ex hoc magis occupabat admiratio cunctos, quod tam celeris fieri ejus potuisset curatio. Dedit ergo ei ele
Abbreviated transcription (Latin):
reuocabilit̾ in fide ꝑsistere: usqͦ eũ dñs sanari iuberet.
Necmora pꝰt hec cepit claudꝰ uociferari: totoq corꝑe stͥmisc
sestim claudus resolutis neruoꝵ uincłis. lib̃ apaum̃to
luirrexit: &e ita in columis ab eccłia ꝓcessit. fuerat enim
annis nouẽ: claudicationis impedim̃to astrict᷑. Tunc eligiꝰ
it̾ cum pueris suis: de uilla regali. que uocat᷑ sterpini¬
acus. Cumq ꝑuenisset gamappiouico: ingrediens ilico basi¬
licã. inuenit qndã pauꝑẽ claudũ ꝓforib iacentẽ. Qui uiso eli¬
gio cepit clamare: alimoniã ab eo. uel aliqͣm postulans con¬
solationẽ. Tunc eligiꝰ sciens forte donũ scĩ sp̃c: accessit ad eũ
dicens. Rogemꝰ d̾m parit̾:. si forte te incolumẽ reddat. Et
mox introducens eũ in eccłiam: p̾cepit enixe orationi insiste
Ipse uͦ ꝓsternens se in t̾ram: diutissime orauit. Deinde pau¬

Expanded text:
revocabiliter in fide persistere usquequo eum Dominus sanari juberet: revocabiliter in fide persistere usquequo eum Dominus sanari juberet: nec mora, post haec coepit claudus vociferari, totoque corpore contrfestim claudus resolutis nervorum vinculis liber a pavimento surrexit, et ita incolumis ab ecclesia processit: fuerat enim annis novem claudicationis impedimento astrictus. Tunc Eligius iter cum pueris suis de villa regali, quae vocatur Sterpiniacus: cumque pervenisset Gamapio vico, ingrediens illico basilicam invenit quemdam pauperem claudum pro foribus jacentem, qui viso Eligio coepit clamare, alimoniam ab eo vel aliquam postulans consolationem. Tunc Eligius sciens forte donum sancti Spiritus, accessit ad eum dicens: Rogemus Deum pariter si forte te incolumem reddat: et mox introducens eum in ecclesiam, praecepit enixe orationi insistere; ipse vero prosternens se in terram diutissime oravit: deinde pau
Abbreviated transcription (Latin):
cotila. int̾ tantã pauꝑm turbamͦ Cum gͥ pincerna pauxil¬
lum mitteret in cyfum. ut pote cum nͨ mediis posset suffice
merũ: mox increpatꝰ ab eligio. uasculũ miscere iussus ẽ ple¬
nũ. Cui cum puer exiguitatẽ flasconis obtenderet: statim
ille signũ crucis opponens. eia inquit eia misce craterã ple¬
nam: qͣm larga & magna dñi est clementia. Sic gͦ factũ
est. ut ex eadem quantitate & uniu̾si largissimos hausi̾nt
meros: & exiguitas non defecerit potꝰ ita ut in illo uase qͦd
uir sc̃s signauerat. liquor uini ñ quidẽ augeret᷑s potius
nasci crederetur.
Ad quẽ accedens. cũ ualde misertꝰ ei uellet manꝰ imponere:
humilitatis pͥstine recordatꝰ. ꝓtinꝰ se ab eo subtraxit. alteri
potiꝰ qm sͥ fauoris glã uolẽs tribuere. Precepit tam̃ ministris:
ut auferentes egrũ a carrucain eccłiam deportarent. ac
gressus eligiꝰ basilicam ꝓlixe orauit: monuitq claudũ. in¬

Expanded text:
cotyla, inter tantam pauperum turbam? Cum ergo pincerna pauxilcotyla, inter tantam pauperum turbam? Cum ergo pincerna pauxillum mitteret in scyphum, ut pote cum nec mediis posset sufficere merum, mox increpatus ab Eligio vasculum miscere jussus est plenum, cui cum puer exiguitatem flasconis obtenderet, statim ille signum crucis opponens: Eia, inquit, eia, misce crateram plenam: quoniam larga et magna Domini est clementia. Sic ergo factum est, ut ex eadem quantitate et universi largissimum hauserint merum, et exiguitas non defecerit potus, ita ut in illo vase quod vir sanctus signaverat, liquor vini non quidem augeretur, sed potius nasci crederetur. ad quem accedens cum valde misertus ei vellet manus imponere, humilitatis pristinae recordatus, protinus se ab eo subtraxit, alteri potius quam sibi favoris gloriam volens tribuere: praecepit tamen ministris ut auferentes aegrum a carruca in ecclesiam deportarent, ac gressus Eligius basilicam prolixe oravit, monuitque claudum ir
Abbreviated transcription (Latin):
no palparet a cubito: ꝓtinus ut manũ extraxit. ilico ner¬
uis remissis. digitos curuos direxit. Sicq oleo allato ꝑunc¬
ta. confestim solida sanaq est facta: sicut erat &e alt̾a. S cũ
hec uidentes eligii ascriberent fauori:. ille gr̃a humilitatis
contentꝰ. caute satis temptat eadem occulere dicens. Ego pu¬
taui ideo illũ fingere: ut a me faciliꝰ elemosinã posset ꝑciꝑe.¬
ꝓximo carꝑet: habuit obuiã pauꝑin turbã. sua iam
opinione collectã. Quib elemosina sicut solebat data: uo¬
luit insuꝑ siti fatigatis. laborẽ temꝑare itineris. Cepit gͦ
querere in ministris: quis haberet potũ sub sellis. Cumq
singuli sicut erat minime se habere dicerent. unꝰ tandem rep¬
ꝑitur. qui paruũ cum uino uasculũ se habere ꝓfitet᷑. Quod
ꝓtinꝰ allatum uir sc̃s benedixit: & ut pauꝑib misceret. ilico
imꝑauit. S qͥd erat tam exigua mensura. id est qͣsi tria

Expanded text:
nam palparet a cubito, protinus ut manum extraxit illico nernam palparet a cubito, protinus ut manum extraxit illico nervis remissis digitos curvos direxit; sicque oleo allato peruncta, confestim solida sanaque est facta sicut erat et altera; sed cum haec videntes Eligii ascriberent favori, ille gratia humilitatis contentus, caute satis tentat eadem occulere dicens: Ego putavi ideo illum fingere, ut a me facilius eleemosynam posset perproximo carperet, habuit obviam pauperum turbam sua jam opinione collectam, quibus eleemosyna sicut solebat data, voluit insuper siti fatigatis laborem temperare itineris. Coepit ergo quaerere in ministris quis haberet potum sub sellis, cumque singuli, sicut erat, maxime  F. minime se habere dicerent, unus tandem reperitur qui parvum cum vino vasculum se habere profitetur; quod protinus allatum vir sanctus benedixit, et ut pauperibus misceret illico imperavit: sed quid erat tam exigua mensura, id est, quasi tria
Abbreviated transcription (Latin):
facietis. Cumq hec pleno pectore. fide ac deuotione deposceret:
conu̾sus ad egrum. app̾hensaq dextra eiꝰ ait. Si indubitanter
credis sicut ꝓmitis: in nomine iħu xp̃i surge. & sta suꝑ pedes
tuos. Hec dicens. attraxit eũ ad se fortiter: &e ilico nexib artu¬
um resolutis. eleuatꝰ eger stetit. Et mox consolidati st̃ pedes eĩ
& membra: & sanatꝰ est. ex ipsa hora. Cui cõminans ce conte¬
stans p̃cepit eligiꝰ. ut si nollet rursus talia pati. nullũ aliud
nisium eum sanasset.
ꝑm turba eminꝰ consederet: accedens ille ad eos sin¬
gulisq ꝓpinquans: ut solebat scĩs digitis. elemosinã singłis
includebat in pugnis. Cumq ad unũ uentũ esset. qui con¬
tractã aridam q habebat manũ: ipsam ñ ualens exten¬
dere. alt̾am tendebat ad munera. Non hanc inquit eligiꝰ.
s alteram p̾be quãtotiꝰ. Quã cum arefactã ostensurꝰ expel

Expanded text:
facietis . Cumque haec pleno pectore, fide ac devotione deposceret, facietis . Cumque haec pleno pectore, fide ac devotione deposceret, conversus ad aegrum, apprehensaque dextera ejus, ait: Si indubitanter credis sicut promittis, in nomine Jesu Christi surge, et sta super pedes tuos. Haec dicens attraxit eum ad se fortiter, et illico nexibus artuum resolutis elevatus aeger stetit, et mox consolidati sunt pedes ejus et membra, et sanatus est ex ipsa hora; cui comminans et contestans praecepit Eligius, ut si nollet rursus talia pati, nullum aliud anctum Dionysium eum sanasset. perum turba eminus consideret, accedens ille ad eos, singulisque propinquans ut solebat, sanctis digitis eleemosynam singulis includebat in pugnis; cumque ad unum ventum esset qui contractam aridamque habebat manum, ipsam non valens extendere, alteram tendebat ad munera: Non hanc, inquit Eligius, sed alteram praebe quantocius: quam cum arefactam ostensurus expel
Abbreviated transcription (Latin):
ob meritoꝵ qualitatẽ recepturũ. Cumq ille eiꝰ secutꝰ uerba.
cuncta se hec credere fateret᷑: rursus eligiꝰ infit. Si gͦ hec ut
astruis credis. cur hic inanit̾ iaces: Roga magis hunc sc̃m:
ut int̾cedens apud dñm. reddat te ꝓtinꝰ sanũ. Et cum ille
ob id se illic excubare diceret: intuens eũ eligiꝰ ait. Et credis.
quod possit hec sc̃s iste. apud dñm obtinere: Atille cũ eadẽ
ꝓsequeret᷑: dixit itm eligiꝰ. Si gͦ hec sicut polliceris credis:
pmitte mͦ. deo te deinceps seruiturũ: & uide ne trepidet fides
tua: & absq mora sanabit te dñs iste. Illo autẽ in omnib fi¬
dem dante. fixit genua eligiꝰ in terrã: & ꝓlixe orauit. Deinde
oculos parit̾ & palmas ad celũ tendens: dñm iħm fide ple¬
nꝰ ꝓmissionis sue fidelit̾ admonuit qua dicit. qͥcqͥd creden¬
res petieritis. fiet uobis. Et si habueritis fiden: maiora hoꝵ

Expanded text:
ob meritorum qualitatem recepturum: cumque ille ejus secutus verba ob meritorum qualitatem recepturum: cumque ille ejus secutus verba cuncta haec se credere fateretur, rursus Eligius infit: Si ergo haec, ut astruis, credis, cur hic inaniter jaces? roga magis hunc sanctum, ut intercedens apud Dominum reddat te protinus sanum. Et cum ille ob id se illic excubare diceret, intuens eum Eligius ait: Et credis quod possit haec sanctus iste apud Dominum obtinere? At ille cum eadem prosequeretur, dixit iterum Eligius: Si ergo haec sicut polliceris, credis, promitte modo Deo te deinceps serviturum, et vide ne trepidet fides tua, et absque mora sanabit te domnus iste. Illo autem in omnibus fidem dante, fixit genua Eligius super terram, et prolixe oravit, deinde oculos pariter et palmas ad coelum tendens, Dominum Jesum fide plenus promissionis suae fideliter admonuit, qua dicit: Quidquid credentes petieritis, fiet vobis , et: Si habueritis fidem, majora horum
Abbreviated transcription (Latin):
clinandã: illi soli cupiens palam fieri. qui dixit. Ora patrẽ
tuũ in absconso: & pat̾ tuus qui uidet in absconso. reddet tͥ.
Sic qͥppe faciebat eligius. & in ignere & in ꝓpͥa domo: & hic ei
ꝑpetiuus mos fuit. cunctis dieb uite sue. His gͥ eum beatis
actib intentũ. in tantũ diuina ꝓuexit clem̃tia: ut adhuc
in laico habitu. dũo largiente declararet miracula.
onisu martyris celebraret᷑ passio: dũ uigilia aclerõ
caneret᷑ in choro. egressus eligiꝰ templo. deambulabat in atrio
uiditq eminꝰ uirũ. cunctis membris contractũ. contra sci se¬
pulchrũ iacere in pauim̃to. Adeo forte inspiratꝰ. egri mox
astitit laterr. blandeq eũ compellans. cepit ab eo inquirere.
& temꝑa claudicationis. & causã sue egritudinis. sciscitans
an haberet spẽ in xp̃o. si se crederet quandoq sanandĩr.: an
etiã crederet se post mortẽ resurrecturũ: & p̾mia uel penas.

Expanded text:
clinandam, illi soli cupiens palam fieri, qui dixit: Ora Patrem clinandam, illi soli cupiens palam fieri, qui dixit: Ora Patrem tuum in absconso; et Pater tuus qui videt in abconso, reddet tibi . Sic quippe faciebat Eligius et in itinere et in propria domo; et hic ei perpetuus mos fuit cunctis diebus vitae suae. His igitur eum beatis actibus intentum, in tantum divina provexit clementia, ut adhuc in laico habitu Domino largiente declararet miracula. onysii martyris celebraretur passio, dum vigilia a clero caneretur in choro, egressus Eligius templo deambulabat in atrio, viditque eminus virum cunctis membris contractum contra sancti sepulcrum jacere in pavimento. A Deo forte inspiratus, aegri mox astitit lateri, blandeque eum compellans coepit ab eo inquirere et tempora claudicationis, et causam suae aegritudinis; sciscitans an haberet spem in Christo, si se crederet quandoque sanandum, an etiam crederet se post mortem resurrecturum, et praemia vel poenas
Abbreviated transcription (Latin):
one. singłis quoꝵ antea capita lauerat & manꝰ. demũ abluens
pedes. deosculabat᷑ ex tergens: ac postremo stratis impositis &
thoris: ipse diligent̃ ad capita componebat puluillos. Dein¬
de seip̃m spolians indumtis: collocare discubitũ simulabat.
S cum cunctos cerneret alto sopore qͥescere: adhibitis secum
paucis fidissimis famulis. si eẽt ciuitas castrũ uel uicus: om¬
nia orationũ loca. ꝓfuncda iam nocte circuibat pene inuisꝰ.
Et si omnimodis occurrere potuisset ante lucẽ : ad ꝓpͥum con¬
u̾tebatur defessus stratum. Quod si eccłia in loco hospicii ñ
haberet᷑: completo ut dictum ẽ uesꝑe omni officio. simu¬
labat se qͥescere strato. S mox ut eiꝰ cubicularii obdormis¬
sent: eiectũ se a lectulo. totũ ꝓsternebat in pauim̃tum. ibiq
omni noctis spatio transacto. cũ aurora diei daret initium
itm se indebat choxł ec autem agebat. ob ostentationem de¬

Expanded text:
one, singulis quorum antea capita laverat et manus, demum abluens one, singulis quorum antea capita laverat et manus, demum abluens pedes deosculabatur extergens, ac prostremo stratis impositis et thoris ipse diligenter ad capita componebat pulvillos; deinde seipsum spolians indumentis, collocare discubitum simulabat, sed cum cunctos cerneret alto sopore quiescere, adhibitis secum paucis fidissimis famulis, si esset civitas, castrum, vel vicus, omnia orationum loca profunda jam nocte circuibat pene invisus; et si omnimodis occurrere potuisset ante lucem, ad proprium convertebatur defessus stratum; quod si ecclesia in loco hospitii non haberetur, completo, ut dictum est, vespere omni officio simulabat se quiescere strato, sed mox ut ejus cubicularii obdormissent, ejectum se a lectulo totum prosternebat in pavimentum, ibique omni noctis spatio transacto cum aurora diei daret initium, iterum se indebat thoro. Haec autem agebat ob ostentationem de
Abbreviated transcription (Latin):
ebatur anuna mea pauꝑi. Porro si horrentia conspicet ora: ꝓpͥo
palatum ꝑfricans digito. dolorẽ lenit̃ mulcebat morbidũ. Sic
nimirũ omnia cũ cura & diligentia ꝑficiens. componebat
cunctos suos sedere ꝑ ordines: & pͥus qͣm ipse qͥcquam sumeret
ex cybo: omnib manu ꝓpria. & escam p̾bebat & merũ. Postre¬
mo ipse gr̃as deo artitans. una cum eis sumebat cybum:. s
plusqm illi exiguũ. Deniq cum ipsi carnib uterentur ac
uino:is pane ꝓ cybo. & pauxillum aceti cum aqua mixtũ.
utebat᷑ ꝓ potu. Si quidẽ octo aut decem fluxere anni: quo
nusqm uinũ hausit in poculo. De carnib uͦ meliꝰ tacere pu¬
to. quam aliqͥd dicere: quandoquidẽ eas post ꝓpositũ. nec
edere passus sit. nec attingere. Et cũ p̾dicto annoꝵ spatio. u¬
na tantum die eum meminerĩ. ꝓpter hospitem caritate exigen¬
te. de uolatilib modicũ quid gustasse: ceterũ uͦ ꝑacta refecti¬

Expanded text:
ebatur anima mea pauperi . Porro si horrentia conspiceret ora, proprio ebatur anima mea pauperi . Porro si horrentia conspiceret ora, proprio palatum perfricans digito, dolorem leniter mulcebat morbidum; sic nimirum omnia cum cura et diligentia perficiens, componebat cunctos suos sedere per ordines, et priusquam ipse quidquam sumeret ex cibo, omnibus manu propria et escam praebebat et merum, postremo ipse gratias Deo actitans, una cum eis sumebat cibum, sed plusquam illi exiguum: denique cum ipsi carnibus uterentur ac vino, is pane pro cibo, et pauxillum aceti cum aqua mixtum utebatur pro potu: siquidem octo aut decem fluxere anni quibus nusquam vinum hausit in poculo: de carnibus vero melius tacere puto quam aliquid dicere, quandoquidem eas post propositum nec edere passus sit, nec attingere, et cum in praedicto annorum spatio una tantum die eum meminerim propter hospitem charitate exigente de volatilibus modicum quid gustasse. Caeterum peracta refecti
Abbreviated transcription (Latin):
ad monastium uel ad qualemcũq eccłiam. siue etiam ad
religiosum quempiã uirum. posse attingere: nullatenus
abum sumeret. etiã si biduanũ uel triduanũ ieiunium
espleret: prius qm ad locũ destinatũ. qͣmius defessus ꝑtin¬
geret. S & si nosfet uenerabilẽ uirũ ad quẽ ꝑgebat locũ
e: eiesto se concite de equo.ꝑ tria uel quatuor milia. pede¬
sri labore conficiebat iter: usq quo ad scã illa posset attin¬
gere limina. Cumq ad mansionẽ uentũ esset: pͥusqm tab¬
naculum introiret. mittebat pueros fideles. qui omnia la¬
te uagantes scrutarent᷑ loca mansionis: & sicubi possent
nendicos. egrotos. uel ꝑegrinos inuenire: om̃s qͦs repꝑis¬
iene. ad se aut adduci. aut certe deportari ubebat. Quib
ise occurrens. si morbidũ uideret. medebat᷑ si putridas
haboeiebẽ parues. ipse saniem radebat. ut cum iob dicere pos¬
t. Rlebam quondã suꝑ eum qui afsut erat e compati¬

Expanded text:
ad monasterium, vel ad qualemcunque ecclesiam, sive etiam ad ad monasterium, vel ad qualemcunque ecclesiam, sive etiam ad religiosum quempiam virum posse attingere, nullatenus cibum sumeret, etiamsi biduanum vel triduanum jejunium expleret, priusquam ad locum destinatum quamvis defessus pertingeret; sed et si nosset venerabilem ad quem pergebat locum esse, ejecto se concite de equo per tria vel quatuor millia pedestri labore conficiebat iter usquequo ad sancta illa posset attingere limina; cumque ad mansionem ventum esset, priusquam tabernaculum introiret, mittebat pueros fideles qui omnia late vagantes scrutarentur loca mansionis, et sicubi possent mendicos, aegrotos, vel peregrinos invenire, omnes quos reperissent ad se aut adduci, aut certe deportari jubebat, quibus ipse occurrens, si morbidum videret, medebatur; si putridas habentem carnes, ipse saniem radebat, ut cum Job dicere posset: Flebam quondam super eum qui afflictus erat; et compati
Abbreviated transcription (Latin):
galliam. habeant᷑ sub regulari disciplina. alma utriꝰq se¬
xus cenobia. Itaq ut dicere ceꝑam qͥs ualeat enarrare:
cum quanta eligiꝰ deuotione. quantaq humilitate: p̃dictum
monastium adiens. int̾ frẽs incederet: Nideres eum cũ ianuã
ingrederet᷑ monast̾ĩi: deiecto in t̾ram uultu. dep̾ssis luminib
solo. capite humi inclinato. toto etiã subtili corꝑe. cũ mag¬
na grauitate int̾ fratres incedere: singłisq monachis se
pene terre ꝓsternere:atq ab omnib deuotissime benedi¬
tiones haurire. Quib ipse copiosã tribuens elemosinã:
uilissimã panis tortã ab eis egrediens. ꝓ benedictione sibi¬
met uendicabat. Quam utiq ꝓ magno munere amplec¬
tens.dieb singulis quousq durare incorrupta potuisset:
eulogias ex ea. ueluti sacram communionẽ ieiunꝰ sumeba
am &e hanc habebat consuetudinẽ:
ut ubicumq iter ageret. si sciret eadem se nocte. uel

Expanded text:
Galliam habeantur sub regulari disciplina alma utriusque seGalliam habeantur sub regulari disciplina alma utriusque sexus coenobia. Itaque, ut dicere coeperam, quis valeat enarrare, cum quanta Eligius devotione quantaque humilitate praedictum monasterium adiens inter fratres incederet? Videres eum, cum ianuam ingrederetur monasterii, deiecto in terram vultu, depressis luminibus, solo caput humi inclinato, toto etiam subtili corpore cum magna gravitate inter fratres incedere singulisque monachis se paene terrae prosternere atque ab omnibus devotissimę benedictiones haurire, quibus ipse copiosam tribuens elemosinam, vilissimam panis tortam ab eis egrediens pro benedictione sibimet vindicabat, quam utique pro magno munere amplectens, diebus singulis, quousque durare incorrupta potuisset, eologias ex ea veluti sacram communionem ieiunus sumebaam et hanc habebat consuetudinem, ut ubicunque iter ageret, si sciret eadem se nocte vel
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o conditã: de desiderio xp̃i salitam: de et̾na semꝑ beatitu¬
dine sollicitã. Quiq sic religiosus extitit ac timens deum:
ut scł̃i oblitꝰ dignitates. omne consortiũ cum egenis habe
confluerent: nec sic nimirũ eoꝵ satiabat᷑ alloquio. s
aliquado etiã nimis sce conu̾sationis estuans desiderio. pp̃e
qͦ ꝓperabat adcenobia: maximeq lussediũ. qͦd erat eo
temꝑe cunctis eminentiꝰ. atq districtiꝰ. Neq enĩ tam crebra
erant adhuc in galliis monasteria: et sicubi ẽẽnt. ñ sub re¬
gulari quidẽ disciplina: s erant prorsus in malitia ferm̃ti
uet̾is. scłaria. Pret̾ lussediũ gͦ. qͦd solũ ut dictum ẽ distric¬
tionẽ regule sollert̾ tenebat: solempniacense monast̾ium.
in partib occiduis huiꝰ religionis extitit. caput. ex quo
demũ multi supserunt & iniciũ & exemplũ: adeo ut nẽ
quoq ꝓpitia diuinitate. innumera ꝑ omnẽ franciam &

Expanded text:
sancto conditam, de desiderio Christi salitam, de aeterna semper beatitusancto conditam, de desiderio Christi salitam, de aeterna semper beatitudine sollicitam, quique sic religiosus exstitit ac timens Deum, ut saeculi oblitus dignitates, omne consortium cum egenis haberconfluerent, nec sic nimirum eorum satiabatur alloquio, sed aliquando etiam nimis sanctae conversationis aestuans desiderio, ipse quoque properabat ad coenobia, maximeque Luxovium, quod erat eo tempore cunctis eminentius atque districtius; neque enim tam crebra erant adhuc in Gallis monasteria, et sicubi essent, non sub regulari quidem disciplina, sed erant prorsus in malitia fermenti veteris saecularia. Praeter Lussedio ergo, qui solus, ut dictum est, districtionem regulae sollerter tenebat, Solemniacense monasterium in partibus occiduis huius religionis extitit caput, ex quo demum multi sumpserunt et initium et exemplum, adeo ut nunc quoque propitia divinitate innumera per omnem Franciam et