comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cutam. Scio ubi habitas.
ubi sedes est sathane. et te¬
nes nomen incum. et nõ
negasti fidem meam: et ĩ
dicbus antiphas testis
meus fidelis. qui occisus
est apud uos: ubi satha¬
nas habitat. S habeo ad¬
cnuim illic tenentes docti¬
nam balaam qui docebat¬
balach mittere scandalũ
coram filiis isracl: scilicet¬
et fornicari. Ita habes. Et
tu tenentes doctrinam in¬
cholaitarum. Similiteri
penitenciam age. Si quo
et pugnabo cum illis in
gladio oris mei. Qui ha¬
bet aures audiedi audiat.
quid sp̃c dicat cclesiis. Ui

Expanded text:
scio ubi habitas, ubi sedes est satanae; et tenes nomen meum et non negasti fidem meam in diebus. quibus Antiphas testis meus fidelissimus, qui occisus est apud uos, ubi satanas habitat. sed habeo adhabes illic tenentes doctrinam BalaamBalac mittere scandalum coram filiis Israel, et fornicari: ita habes et tu tenentes doctrinam Nicolaitarum. Similiter poenitentiam age: si quo et pugnabo cum illis in gladio oris mei. Qui habet aurem, audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis: Vi
Abbreviated transcription (Latin):
quos alcre uerborum lacte
indebantur.¬
dum ipsi reprchẽ¬
sibiliter uiuunt. et idco ha¬
bere discipulos inte lauda¬
biles nequeunt: alicuorũ¬
uorem attrahere conantur.
et ita dum bonos se habere
apud iudicia hominum
excusant mala que agũt.
et suorum ac subditorum.
uitam mortiferam callida

Expanded text:
quos alere verborum lacte videbantur.dum ipsi reprehensibiliter vivunt, et habere discipulos vitae laudabilis nequeunt, aliattrahere conantur, quatenus dum bonos se habere apud judicia hominum excusent mala, quae agunt, et quasi per subditorum vitam, mortiferam tega
Abbreviated transcription (Latin):
Ed abeuntem trans
mare galylee ihesũ:
multitudo maxima seq̃¬
batur que doctrine sanaci¬
onis ac refeccioms ab eo ce¬
lestis munera sumina per¬
ciperet. Quia priusqm dñ
in carne appareret. sola illũ
gens iudea sequebatur cre¬
dendo. Postqmͣ uero per in¬
carnacioms sue dispensa¬
cionem fluctus uite cor¬
iuptibilis adiit. calcauit.
transiit: maxima mox eũ
multitudo credentium secu-¬
ta est nacionum. specialiter
instrui sanari et sacian desi¬
derans: et cum psalinista
deprecans. Domine ad te cõ¬
fugi: doce me facere uolun¬
domine quoniam infirmꝰ
sum. sana me domine qm̃
conturbata sunt ossa mea.
Et iterum de percipiendis
ab co uitc perpetue. alimo¬
miis confisa. Dominus mn¬
quit pascit me. et nichil mͥ
dcerit. in loco pascue ibi me
collocauit. Quod autem su¬
biens in monte ilxsui: ibi
sedebat cum discipulis suis.
scd ueniente ad cum multi¬
tu dine descendit: atq hanc
in inferioribus reficit. qmͣ
in superioribus paulo ante
curauerat: nequaqmͣ fiust̃

Expanded text:
ed abeuntem trans mare Galilaeae Jesum, multitudo maxima sequebatur, quae doctrinae sanationis et refectionis ab eo coelestis munera summa perciperet, quia priusquam Dominus in carne appareret, sola illum gens Judaea sequebatur credendo. Postquam vero per incarnationis suae dispensationem fluctus vitae corruptibilis adiit, calcavitransiit, maxima mox eum multitudo credentium secuta est nationum, spiritaliter instrui, sanari, ac satiari desiderans, et cum Psalmista deprecans: Domine ad te confugi, doce me facere volunDomine, quoniam infirmus sum; sana me, Domine, quoniam conturbata sunt omnia ossa mea ; et iterum de percipiendis ab eo vitae perpetuae alimoniis confisa: Dominus, inquit, pascit me, et nihil mihi deerit; in loco pascuae ibi me collocavit . Quod autem subiens in montem Jesus, ibi sedebat cum discipulis suis, sed veniente ad eum multitudine, descendit, atque hanc in inferioribus refecit, quam in inferioribus paulo ante curaverat, nequaquam frustra
Abbreviated transcription (Latin):
licri poccata dimiserit: sed cci¬
am ꝙ ip̃e sit uera lux que il¬
luiminat ommei hominẽ
uementem in hunc mũdũ.
Cuis perpetuum splendo¬
rem humana fragilitas in¬
dere non potuisset. nisi carmᷤ
nube tegeretur. per quam car¬
nis per quoddam lucidissi¬
mum speculum diuni lu-¬
minis claritas humanis.
mentibus innotesceret. que
fide purganda est: ut tanti
lumins aspectui digna ef¬
ficiatur. Unde secutus ait.
Qui sequitur me non ãbu¬
lat. in tenebris: sed habebit
lumen uite. Qui meis modo
iussis et cxemplis obsequi¬
tur. non tuebit in futuro
tenebras dampnacionis:
sed lucem pocuis uite ubi
nunqmͣ prorsus moriat
habebit. Itaq fratres kini
sequaiur xp̃m lumẽ mũ¬
di. ne ambulemus in tene¬
bris. Tencbre metuende sũt¬
ms morum non oculorũ.
Et si oculorum non exterio¬
rum sed interiorum. Un¬
de non discernitur album
et nigrum: sed iustum et
iniustum¬

Expanded text:
iserit, sed etiam quod ipse sit vera lux, quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Cujus perpetuum splendorem humana fragilitas videre non potuisset, nisi nube carnis tegeretur, per quam quasi per quoddam lucidissimum speculum, divini luminis claritas humanis mentibus innotesceret: quae fide purganda est, ut tanti luminis aspectu digna efficiatur. Unde secutus ait: Qui sequitur me, non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitae. Qui meis modo jussis et exemplis obsequitur, non timebit in futuro tenebras damnationis, sed lucem potius vitae, ubi nunquam prorsus moriatur, habebit. Itaque, fratres mei, sequamur Christum lumen mundi, ne ambulemus in tenebris. Tenebrae metuendae sunt, morum, non oculorum; et si oculorum, non exteriorum, sed interiorum, unde discernitur non album et nigrum, sed justum et injustum
Abbreviated transcription (Latin):
ñnc dicit. quo dampnã¬
tur impii: et a fidelibus de
peccatis suis penitenciam
nunc a gentibus se cermũ¬
tur. Cum fortiᷤ annatꝰ cu¬
stodit atrium suum: in pa¬
ce sunt ca que possidet. For¬
tem dyabolum. atrium ue¬
ro illius mundum. qui
in maligno positus est ap¬
pellat: in quousqz ad sal¬
uatoris aduentum male
pociebatur impcrio. quia ĩ
cordibus infidelium sine
ulla contradiccione quiesce¬

Expanded text:
nunc dicit, quo damnannunc dicit, quo damnantur impii, et a fidelibus de peccatis suis poenitentiam nunc agentibus secernuntur. Cum fortis armatus custodit atrium suum, in pace sunt ea quae possidet. Fortem diabolum, atrium vero illius mundum, qui in maligno positus est, appellat, in quo usque ad Salvatoris adventum male pacato potiebatur imperio, quia in cordibus infidelium sine ulla contradictione quiesc
Abbreviated transcription (Latin):
non aliquo unqmͣ pote¬
Si ergo sãcte et in dudue¬
a trinitatis in diuiduũ.
mimoq indiuiduum ma¬
net regnum: desistant ar-¬
nani minorem patre filiũ.
minorem filio sanctum
dicere sp̃m: quia quorum
unum est regnum. horũ ẽ
cio demonia: profec¬
to pememt in nos regnũ
dei. Iste est digitus dei quẽ
confitentur. et magi qui
contra moysen et aaron
signa faciebant dicentes.
Sigitus dei est iste: quoct
tabule lapidee scripte sũt
in monte syna. Si igitur¬
et manus et brachium
dei filius est. et digitus ei
spiritus sanctus. prĩs et
filii et spiritus sc̃ĩ. una sub¬
stancia est: non te scanda¬
lhet membrorum meqͣli¬
tas. cum edificet corporis
unitas. Aliter. Digitus
dei uocatur spiritus scũs.
propter parcionem dono¬
num: que in eo dantur u¬
nicq propne. siue ho¬
minum siue angelorũ.
in nullis enim membris
nr̃is magis apparet parti¬
cio. qmͣ indigitis. Quod
autem dixit ꝑueiit in uos
regnum dei. Regnum dei

Expanded text:
non aliquo impnon aliquo impSi vero sanctae et individuae Trinitatis, individuum, imo quia individuum manet regnum, desistant Ariani minorem Patre Filium, minorem Filio sanctum dicere Spiritum. Quia quorum unum est regnum, horum est cio daemonia, profecto pervenit in vos regnum Dei. Iste est digitus quem confitentur et magi, qui contra Moysen et Aaron signa faciebant, dicentes: Digitus Dei est iste , quo et tabulae lapideae scriptae sunt in monte Sina . Igitur manus et brachium Dei Filius est, et digitus ejus Spiritus sanctus, Patris et Filii et Spiritus sancti una substantia est. Non te scandalizet membrorum inaequalitas, cum aedificet unitas corporis. Aliter, Digitus Dei vocatur Spiritus sanctus propter partitionem donorum, quae in eo dantur unicuique propria, sive hominum, sive angelorum. In nullis enim membris nostris magis apparet partitio quam in digitis. Quod autem dixit: Pervenit in vos regnum Dei, regnum Dei
Abbreviated transcription (Latin):
Nam bel quidem ipse est ba¬
al: zebub autem musca
uocatur. Nec iuxta quedã
mendosa exemplaria uel
.l. littera. uel .d. in fine est
nominis legenda sed .b.
tes: signum de celo
querentes ab eo. Uel in mo¬
rem helix ignem de sublimi
uenire cupiebant. nel in si¬
militudinem samuelis tẽ¬
pore estiuo mugire tonitru¬
a: choruscare fulgura. ym¬
bres ruere: quasi non pos¬
sint et illa calumpniari
ci dicere ex occultis. et uariᷤ
passiomibus acris accidis¬
se. At tu qui calumpnia
Utiq respondebis: et magoᷤ
in egypto multa signa ft¬
cisse de celo. Ipse autem ut
uidit cogitaciones eorum:
dirit cis. Omne regnũ ĩ se¬
ip̃m diuisum desolabit᷑.
et domus supra domum
cadet. non addicta.sed ad
cogitata respondit. ut uel
sic compellerentur credere
potenciam cius: qui cordiᷤ
uidebat occulta. Si ergo om¬
ne regnum in scipsum di¬
uisum desolabitur. ergo pa¬
tris et filii et spiritus scĩ re¬
gnum non diuisum. qd̃
sine ulla contradiccione

Expanded text:
Nam Beel quidem ipse est BaNam Beel quidem ipse est Baal. Zebub autem, musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, l littera vel d in fine est nominis legenda, sed b.tes, signum de coelo quaerebant ab eo. Vel in morem Heliae, ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis tempore aestivo mugire tonitrua, coruscare fulgura, imbres ruere, quasi non possint et alia calumniari et dicere, ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniariutique respondebis, et magos in Aegypto multa signa fecisse de coelo . Ipse autem ut vidit cogitationes eorum, dixit eis: Omne regnum in seipsum divisum desolabitur, et domus supra domum cadet. Non ad dicta, sed ad cogitata respondit, ut vel sic compellerentur credere potentiae ejus, qui cordis videbat occulta. Si autem omne regnum in seipso divisum desolabitur, ergo Patris et Filii et Spiritus sancti regnum non est divisum, quod sine ulla contradictione,
Abbreviated transcription (Latin):
loquutus est mutus. et ad¬
mirate sunt turbe. Et reliqͣ.
matheum non solũ
mutus: sed et cecus fuisse
narratur. curatusq dicitur
a domino: ita ut lequerctur
et inderet. Tna gencralia signͣ
simul in uno homine porpe¬
trata sunt. Cccus uidet. mu¬
tus loquitur: possessus a de¬
mone liberatur. Quod et tũc
quidem carnaliter factum
est: sed et cotidie completur
in conuersione credentium.
ut ocpulso primum demo¬
ne fidei lumen aspiciant. de¬
inde ad laudes dei tacencia
prius ora laxentur. Quidã
autem ex eis dixerunt. In
betl ebub principe demoni¬
orum. cicit demonia. Non
bec aliqui de turba sed pha¬
risei calumpniabantur et
scibe: si cut alii cuuangeli¬
ste testantur. Turbis quip¬
pe que minus crudite uide¬
bantur. domini semper fac¬
ta mirantibus illi contra
uel negare hec. uel que ne¬
gare nequiuerant. sinift̃
interpretacione puertere
laborabant: quasi hec nõ
diuinitati sz mmimundi sp̃c̃
opera fuissent. i dest beclze¬
bub qui deus erat acharon.

Expanded text:
admiratae sunt turbae. Matthaeum non solum mutus, sed et caecus fuisse narratur, curatusque dicitur a Domino, ita ut loqueretur et videret. Tria ergo signa simul in uno homine perpetrata sunt. Caecus videt, mutus loquitur, possessus daemone liberatur. Quod et tunc quidem carnaliter factum est, sed et quotidie completur in conversatione credentium, ut, expulso primum daemone, fidei lumen aspiciant, deinde ad laudes Dei tacentia prius ora laxentur. Quidam autem ex eis dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Non haec aliqui de turba, sed Pharisaei calumniabantur et scribae, sicut alii evangelistae testantur. Turbis quippe quae minus eruditae videbantur, Domini semper facta mirantibus, illi contra, vel negare haec, vel quae negare nequiverant, sinistra interpretatione pervertere laborabant, quasidivinitatis, sed immundi spiritus opera fuissent. Ideo in Beelzebub, qui deus erat Accaron.
Abbreviated transcription (Latin):
rant tinxerunt: mittentes
qui feirent ad patrem et di¬
nica filii tui sit. an non. Qͣ
cum cognouisset pater: ait
Tunca filii mei est. fera pessi¬
ma deuorauit cum. Bestia
deuorauit ioseph. Scissis ue
stibus indritus est cilicio:
lugens filium suum mul¬
to tempore. Congregatis au¬
tem cunctis filiis auis ut le¬
mrent dolorem pris: noluit
consolacionem recipere. sed
ait. Descendam ad filium
ncum lugens in infernũ
Et illo perseuerante in fletu:
madianite uendiderunt io¬
scph in egypto phuciphari
cumicho. pharaonis magi¬
stro militum.

Expanded text:
rant, tinxerunt: mittentes rant, tinxerunt: mittentes qui ferrent ad patrem, et dinica filii tui sit, an non. Quam cum cognovisset 177 pater, ait: Tunica filii mei est, fera pessima comedit eum, bestia devoravit Joseph. Scissisque vestibus, indutus est cilicio, lugens filium suum multo tempore. Congregatis autem cunctis liberis ejus ut lenirent dolorem patris, noluit consolationem accipere, sed ait: Descendam ad filium meum lugens in infernum. Et illo perseverante in fletu, Madianitae vendiderunt Joseph in Aegypto Putiphari eunucho Pharaonis magistro militum.
Abbreviated transcription (Latin):
qz nr̃as seruate innoxias.
Hoc autem dicebat uolens
cripere cum de manibus co¬
nim: et reddere pr̃i suo. Cõ¬
festim igitur ut peruenit
ad fratres:. nudauerunt cũ
tumnica talari et polimita: mi¬
scruntq in cistornam uecerẽ
que non habebat aquam:
ct sedentes ue comederent pa-¬
uiatores uenire de galaad:
et camdos corum portantes
aromata. resinam. et stac¬
Ixit crgo uidas frat¬
bus suis. Quid no¬
bis prodest si occiderimus fra¬
trem nr̃m: et celauerimus sã¬
gumem ipsius. Melius est.
nt uendatur hysmaditis.
et manus nr̃e non polluã¬
tur: frater cnim et caro nr̃a
est. Acquicuerunt fratres ser¬
momibus cius: et pretereũ¬
tibus madiamtis negoci¬
atoribus extrahentes cum
de cisterna uendiderunt in¬
ginti argenteis. Qui duxe¬
runc cum in egyptum. Rs¬
uersusq iuben ad cistemã
non mueint pueru: et sci¬
sis uestibus pergens ad fra-
tres ait. Puer non compa¬
ret. et ego quo ibo: Tulcrũt
aucem cunicam cius. et in
sanguine hedi quem occide¬

Expanded text:
ate innoxias: hoc autem dicebat, volens eripere eum de manibus eorum, et reddere patri suo. Confestim igitur ut pervenit ad fratres suos, nudaverunt eum tunica talari et polymita: miseruntque eum in cisternam veterem, quae non habebat aquam. Et sedentes ut comederent palitas venire de Galaad, et camelos eorum, portantes aromata, et resinam, et stacxit ergo Judas fratibus suis: Quid nobis prodest si occiderimus fratrem nostrum, et celaverimus sanguinem ipsius? Melius est ut venundetur Ismaelitis, et manus nostrae non polluantur: frater enim et caro nostra est. Acquieverunt fratres sermonibus ejus. Et praetereuntibus Madianitis negotiatoribus, extrahentes eum de cisterna, vendiderunt genteis: qui duxerunt eum in Aegyptum. Reversusque Ruben ad cisternam, non invenit puerum: et scissis vestibus pergens ad fratres suos, ait: Puer non comparet, et ego quo ibo? Tulerunt autem tunicam ejus, et in sanguinem hoedi, quem occide
Abbreviated transcription (Latin):
omo itaq qui duos
filios habuisse dicitur. de¬
us pater intelligitur duo¬
rum udelicet gẽnitor ꝓpło¬
rum: et quasi duarum ge¬
ncris humani stupium̃
auctor atqz creator. Maior
enim filius cos qui in u¬
mus dei ꝑmansere cultu¬
ra. minor cos qui usq ad
colẽda ydola: deũ deseruere si¬
gnificat. Pars substancie
que minorem filium con¬
tigit: ipse sensus ĩ homine
racionalis est. Uiuere emĩ
intelligere meminisse: in¬
gemo alacri excellere. diui¬
nn substancia muneris ẽ.
Qmͣ minor filius expetit
a pr̃e. cum homo sua pote¬
state delectatus per liberum
se se arbitrium regere atqz
licet sue gracie protectionẽ
quam desiderabant impar¬
ciendo. infidelibus uero na¬
turalis solum ingenii qͦ
contempti erant beneficiñ
concedendo
oscph cum soxdecum cĩt
annorum pascebat grr¬
gem cum fratribus sius:
ad huc puer. Et erat cum
filiis bale et zelpl e urorũ
patris sin. Accusameq frr̃
suos apud patrem crimi¬
ne pessimo Ira el autein

Expanded text:
omo itaque qui duos filios habuisse dicitur, Deus Pater intelligitur, duorum videlicet genitor populorum, et quasi duarum generis humani stirpium auctor atque creator. Major enim filius eos, qui in unius Dei permansere cultura: minor eos, qui usque ad colenda idola, Deum deseruere, significat. Pars substantiae, quae minori filio contigit, ipse sensus in homine rationalis est. Vivere enim, intelligere, meminisse, ingenio alacri excellere, divini substantia muneris est, quam minor filius expetit a patre, cum homo sua potestate delectatus, per liberum sese arbitrium regere, atqulicet suae gratiae protectionem, quam desiderabant, impertiendo: infidelibus vero naturalis solum ingenii, quo contenti erant, beneficium concedendooseph, cum sedecim esset annorum, pascebat gregem cum fratribus suis, adhuc puer, et erat cum filiis Balae et Zelfae uxorum patris sui. Accusavitque fratres suos apud patrem crimine pessimo. Quaerun
Abbreviated transcription (Latin):
tum daret. utomnis qui
credit i ipso non percat: sz
habcat uitam eternam. Ain¬
de notandum. quod cadẽ
de filio dei uigenito replicat:
q̃ de filio hominis in cruce
exaltato premiserat dicens.
Ut omnis qui credit in cũ
non percat: sedhabcat uitã
ctamam. Quia profccto idẽ
redemptor et conditor nost̾
nitatis sue potenciam nos
creauerat. ad perfrucndam
ipse per fragilitatem hũa¬
nitatis nr̃e nos restauraret:
ad recipiendam quam per¬
D
On qum misit deuᷤ
filium suum in hunc mũ¬
dum ut iudicet mundum:
sco ut saluctur mundus ꝑ
ipsum. Ergo quantũ ĩ medi¬
co est: sauare ucnt egrotum.
Se interunit: qui preccpta
medici scruare non uult. Ue¬
nt saluator in mundum.
Quare saluatõr dictus est
mundi. nisiut saluet mũ¬
dum: Saluan non ius ab
ipso ex te iudicabens. Et qͥd
dicam iudicabcris: Tdete
quid ait. Qui credit in cum:
non iudicatur. Qui autẽ
non credit. quid dictum
speralam insi iudicaturi:
iam in quit iudicatus est.

Expanded text:
is qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam . Unde notandum est quod eadem de Filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat, dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem Redemptor et Conditor noster nitatis suae potentiam nos creaverat, ad perfruendam ipse per fragilitatem humanitatis nostrae, nos restauraret, ad recipiendam quam perdon enim misit Deus filium suum in mundum, ut judicet mundum, sed ut salvetur mundus per ipsum. Ergo, quantum in medico est, sanare venit aegrotum. Se interemit, qui praecepta medici observare non vult. Venit Salvator ad mundum. Quare Salvator dictus est mundi? nisi ut salvet mundum. Salvari non vis ab ipso? Ex te judicaberis. Et quid dicam, judicaberis? Videte quid ait: Qui credit in eum, non judicatur; qui autem non credit . . . . Quid dicturum sperabas, nisi judicatus? jam, inq
Abbreviated transcription (Latin):
tem iudicium. quia lux
ueint in mundum: et di¬
lecerunt homines magis
tencbras qmͣ lucen. Erant
qum mala operacorum.
Fratres mei quorum opera
rum. Omnia cnim optra

Expanded text:
ux venit in mundum, et dilexerunt homines magis tenebras quam lucem: erant enim mala opera eorum. Fratres mei, quorum opera rum: omnium mala opera
Abbreviated transcription (Latin):
quidam languens
bethania de castello Marie
luima in hoc mira¬
culo resuscitati laz a¬
n manifesta sunt. Exposi¬
cionem in singulis non q̃¬
ramus: ut liberius necessa¬
ria pertractemus. In super¬
ori leccione memimistis qd̃
dominus cxnt de mambus
corum qui lapidare cum
uoluerant; et discessit trans
iordanem ubi iohannes
baptiz abat. Ibi ergo domnĩo
constituto infirmabatur ĩ
bethania lazarus. quod ca¬
stellum erat proximum ie¬
rosolims. Maria auteme¬
rat que ũxerat dominũ un¬
guento: et ertersit pedes euiᷤ
capillis sis. cuius frater

Expanded text:
quidam languens Bethania de castello Mariae vero in hoc miraculo resuscitati Lazari manifesta sunt. Expositionem in singulis non quaeramus, ut liberius necessaria pertractemus. In superiore lectione meministis quod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare illum voluerant, et discessit trans Jordanem ubi Joannes baptizabat . Ibi ergo Domino constituto, infirmabatur in Bethania Lazarus, quod castellum erat proximum Jerosolymis. 5. Maria autem erat quae unxit Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis s
Abbreviated transcription (Latin):
et caligauerunt ocli
cuis: et uidere non poterat.
uocauitqz esau filium suũ
maiorem: et dixit ad cum.¬
filimi. Qui respondit. Ad¬
sum. Cui pater. Uides ĩ qͥt
qd̃ senuerim. et ignorem
diem mortis mẽe: Sume
arma tua pharetram et ar¬
cum: et egredere foras. Cũq
uenatu aliquid attuleris.
fac michi pulmentum sic̃
uelle me nosti: et afferut co¬
medam et benedicat tibi am¬
ma mea anteqmͣ moriar.
uod cum au lc .ii.¬
disset rebeeca. et ille
abisset in agrum ut iussio¬
nem prĩs expleret: dicit fi¬
lio suo iacob. Audiui pa¬
trem tuum loquentẽcũ csa¬
u fratre tuo: et dicentẽ sibi.
Affer michi de uenacione
tua: et fac cibos ut comedã.
et benedicam tibi anteqmͣ

Expanded text:
et caligaverunt oculi eius et videre non poterat vocavitque Esau filium suum maiorem et dixit ei fili mi qui respondit adsum cui pater vides inquit quod senuerim et ignorem diem mortis meae sume arma tua faretram et arcum et egredere foras cumque venatu aliquid adprehenderis fac mihi inde pulmentum sicut velle me nosti et adfer ut comedam et benedicat tibi anima mea antequam moriar quod cum audidisset Rebecca, et ille abiisset in agrum ut jussionem patris expleret, dixit filio suo Jacob: Audivi patrem tuum loquentem cum Esau, fratre tuo, et dicentem ei: Affer mihi de venatione tua, et fac cibos ut comedam, et benedicam tibi coram
Abbreviated transcription (Latin):
q conflictus. sciam si sit
liber a morte. sit imiunis
a uulncre carnis. ĩgitur le¬
siombus que sepe incidunt¬
his qui cum inuisibili ho-¬
ste confligunt: trium ma-¬
xime remediorum est. ad¬
hibenda est medicina. in
oracionis instancia. in ca-¬
stigacione iciunii: in elemo¬
sine largitate. que cum pa¬
nter ocercentur deus propi¬
ciatur: culpa delentur. tẽp¬
tator eliditur. Et his quidẽ
presidiis semper fidelis aĩa
debet accingi. sed tunc studi¬
osius preparari cum hii p̾¬
sentes sunt dies: qui propͬc
sunt ad hec pietatis officia
prestituri. Quod non ideo¬
negligendum est quia de
obserũancia ueteris legis
assumptum est. tanqmͣ
hoc de illis sit: que inter dis¬
creciones ciborum inter bap¬
tismatis differencias. et a¬
uium pecudumq hostias
destiterunt.

Expanded text:
que conflictus, etiamsi sit que conflictus, etiamsi sit liber a morte, sit quoque immunis a vulnere. Curandis igitur laesionibus quas saepe incidunt qui cum invisibili hoste confligunt, trium maxime remediorum est adhibenda medicina: in orationis instantia, in castigatione jejunii, in eleemosynae largitate: quae cum pariter exercentur, Deus propitiatur, culpa deletur, tentator eliditur. Et iis quidem praesidiis semper fidelis anima debet accingi, sed tunc studiosius praeparari, cum ii adsunt dies qui proprie sunt ad haec pietatis officia praestituti. negligendum est, quia de observantia veteris legis assumptum est, tamquam hoc de illis sit quae inter discretiones ciborum, inter baptismatum differentias et avium pecudumque hostias esse destiterunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Onfitenter nos diles¬
tissimi ad opera pie¬
tatis hortamur. quia expe¬
rimentis didicimus: libc̃¬
ter uos suscipere quod mo¬
nemus. Scitis nainqz et de¬
o docente cognoscitis. ad cter¬
num nobis gaudium ꝓ¬
futam diuinorum obscr̃¬
uanciam mandatorum.
in quibus exequendis qr
humana fragilitas plarũ¬
q lascessit. etin mulais ꝑ
lubricum suc infirmitatis
offendit: misericors et piuᷤ
dominus remedia nobis
et adiutoria dedit perque
ueniam obtinere possimmᷤ.
Quis enim tot illecebras
mundi. tot insidias dya¬
boli. tot deniqz pericula sue
mutabilitatis eua deret n¬
let nos reparare qmͣ perdere.
redempti. i am rege¬
ncrati. iam filii lucis effec¬
ti sunt: qmͣ diu tamen in
hoc mundo qui totus ĩ ma¬
ligno est. positus detinent.
quamdiu infirmitati car¬
nis corruptibilia et tempo¬
ralia blandiuntur: non
possunt istos dies sinc tẽp¬
tacione transire. nec facile
cuiqmͣ prouenit tam in¬
cruenta uictoria. ut inter
multos hostes frequentes¬

Expanded text:
onfidenter vos, diletissimi, ad opera pietatis hortamur, quia experimentis didicimus, libenter vos suscipere quod monemus. Scitis namque, et Deo docente cognoscitis, ad aeternum vobis gaudium profuturam 46 divinorum observantiam mandatorum. In quibus exsequendis quia humana fragilitas plerumque lassescit, et in multis per lubricum suae infirmitatis offendit, misericors et pius Dominus remedia nobis et adjutoria dedit, per quae veniam obtinere possimus. Quis enim tot illecebras mundi, tot insidias diaboli, tot denique pericula suae mutabilitatis evaderet, nlet nos reparare quam perdere? redempti, jam regenerati, filii lucis effecti sunt, quamdiu tamen in hoc mundo, qui totus in maligno positus est , detinentur; quamdiu infirmitati carnis corruptibilia et temporalia blandiuntur, non possunt istos dies sine tentatione transire. Nec facile cuiquam provenit tam incruenta victoria, ut inter multos hostes frequentes
Abbreviated transcription (Latin):
mentiuntur.
cce facii illos ut
ueniat et adorẽ
ante pedes tos. et sac̃t qr
ego dilexi te: quomain ser¬
uasti uerbum paciencie.
Et ego te seruabo ab hora
temptacionis: que uen¬
tura est in orbem uiuer¬
sum. temptare habitãtes
in terra. Ecce uenio cito te¬
ne quod habes: ut nemo
accipiat coronam tuam.
Qui uicerit faciam illũ
columpnam in templo
de mei. et foras non egre¬
dietur amplius: et scribã
super cum nomen dei mei.
et nomen ciuitatis dei me
et nomen meum nouũ.
di audiat: quid spiritus
dicat ecclesiis.
t angelo laodicie ec
dlesie scribe. Hec dicit
ame testis fidelis et uerus:
qui est principium createͤ
dei. Scio opera tua: qui a
pidus es et nec frigidus.
nec calidus: incipiam te
euomere de ore meo: qui a
dicis qd̃ diues sum. et lo¬
cupletatus sum. et nulliꝰ
egeo: et nescis quia tu es
miser. et miserabilis ⁊ pau¬
per. et cecus et mudus. Su¬
adeo tibi a me enere aurũ
ignitum probatum ut lo¬
cuplex fias: et uestimentis
asbis induauis: et appare¬

Expanded text:
mentiuntur. Ecce faciam illos ut veniant, et adorent ante pedes tuos: et scient quia ego dilexi te. Quoniam servasti verbum patientiae meae, et ego servabo te ab hora tentationis, quae ventura est in orbem universum tentare habitantes in terra. Ecce venio cito: tene quod habes, ut nemo accipiat coronam tuam. Qui vicerit, faciam illum columnam in templo Dei mei, et foras non egredietur amplius: et scribam super eum nomen Dei mei, et nomen civitatis Dei meiet nomen meum novum. m, audiat quid Spiritus dicat Ecclesiis. t angelclesiae scribe: Haec dicit amen, testis fidelis et verus, qui est principium creaturae Dei: Scio opera tua, quod nepidus es, et nec frigidus, nec calidus, incipiam te evomere ex ore meo. Quia dicis quod dives sum et locupletatus: et nullius egeo: et nescis quia tu es miser et miserabilis: et pauper et cecus et nudus. Suadeo tibi jam emere a me aurum ignitum probatum: ut locuplex fias: et vestimentis albis induaris. Et non appare
Abbreviated transcription (Latin):
I enum racionabi¬
le et quodammodo
festum in uestitu intidiore
prodire: ⁊ habitu corporali
hylaritatem mentiostende.
si ipsam queqz domumo¬
racioms propensiori tunc
cura et ampliori cultu qnͣ¬
tum possumus adornam᷑:
nonne dignum est ut aĩa
templum dei est. speciem su¬
am prudenter erornet. ⁊t ie¬
dempcionis sue celebrar¬
ra sacramentum: omni
circuinspeccione precaue¬
inquitatis obfuscet: aut¬
ne dupplicis cordis ruga
anun puritatem et specu¬
lum mentis obnubilant
abstergendo sedulo et qua¬
dam climacione radẽda sũt.

Expanded text:
i enim rationabile et quodammodo festum in vestitu nitidiore prodire, et habitu corporis hilaritatem mentis ostendere; si ipsam quoque orationis domum propensiore tunc cura et ampliore cultu, quantum possumus, adornamus, nonne dignum est ut anima templum est, speciem suam prudenter exornet, et redemptionis suae celebratura sacramentum, omni circumspectione praecaveiquitatis offuscet, aut duplicis cordis ruga animi puritatem et speculum mentis obnubilant, abstergenda sedulo et quadam elimatione reddenda sunt
Abbreviated transcription (Latin):
robatica piscina que
quinqz porticibus
cingebatur. populus est
uidcorum legis undiq cu¬
stodia: ne peccare debeat mu¬
initus. siecte et enum lex que
quinqz libris moysi descͥp¬
ta est: quinario nuincro fi¬
gurãtur. R ecte populus qͥ
in quibusdam mundicie
uite seruire in quibusdã¬
ncro solebat inmundorũ
spĩum temptamentis a¬
gitan: peraquam signatur
piscine. que nunc placida
uentis stare. nunc eis irruẽ¬
tibus turbari consueu̾at. Et
bñ piscĩa cadẽ ꝓbati uocat᷑¬

Expanded text:
robatica piscina, quae quinque porticibus cingebatur, populus est Judaeorum, legis undique custodia, ne peccare debeat, munitus. Recte etenim lex, quae quinque libris Moysi descripta est, quinario numero figuratur. Recte populus qui in quibusdam munditiis vitae servire, in quibusdam solebat immundorum spirituum testamentis agitari, per aquam significatur piscinae quae nunc placida ventis stare, nunc eis irruentibus turbari consueverat. Et bene piscina eadem probatica vocat
Abbreviated transcription (Latin):
plecti dictum est. nolime
tangere: nondum cum
ascendi ad patrem incũ.
Deinde duabus a monumẽ¬
co currentibus nunciare
discipulis. que ab ange¬
lo de perfecta cius resiuirec¬
cione didicerant. De qui¬
bus scriptum est. qui a
accesserunt et tenuerunt
pedes eius. et adorauerunt

Expanded text:
plecti  dictum est: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum . Deinde duabus a monumento currentibus nuntiare discipulis quae ab angelis de perfecta ejus resurrectione didicerant, de quibus scriptum est: Quia accesserunt, et tenuerunt pedes ejus, et adoraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
cuide curiosius in¬
quirentibus fom¬
ms. et de co qd̾ inuenerãt
mente consternatis an¬
gelorum uisionem osten¬
dit: qui illum resurrexis¬
se certa manifestacione pa¬
tefacerent. Ac sic precurrẽ¬
te fama patrate resurrocci¬
oms tandem ip̃e dominus
uirtutum: et rex glonie ap¬
pareus: quanta potencia
mortem quam adhorã
gustauerat deuicisset a pe¬
ruit. Et quidem quãtum
ex cuuangelice scrie lectio¬
nis mucmimus: quinqͥ¬
es ip̃a qua resurrexit die

Expanded text:
de curiosius inquirentibus feminis, et de eo quod invenerant mente consternatis angelorum visionem ostendit, qui illum resurrexisse certa manifestatione patefacerent, ac sic praecurrente fama patratae resurrectionis, tandem ipse Dominus virtutum et rex gloriae apparens, quanta potentia mortem quam ad horam gustaverat devicisset, aperuit. Et quidem quantum et evangelicae serie lectionis invenimus, quinquies ipsa qua resurrexit di
Abbreviated transcription (Latin):
Erba ieremie
filii helchie de
sacerdotibus
qui fu crunt
in anachoth in terra benia¬
min. quod factum est uer¬
bum domini ad eum in die¬
bus iosie. filii amos regis
inda in tercio decuno anno
regni cius. Et factum est ĩ
diebus iochim filii iosie re¬

Expanded text:
erba Jeremiae, filli Helciae, de sacerdotibus, qui fuerunt in Anathoth, in terra Benjamin. Quod factum est verbum Domini ad eum in diebus Josiae filii Amon regis Juda, in tertio decimo anno regni ejus. Et factum est in diebus
Abbreviated transcription (Latin):
soluta cominenti. in ma¬
iorem furorem iracundia
regis ardescit. Nain recolẽs
tempus quod indicauerãt
magi. in omnes bethlecm
pucros rabiem crudelita¬
tis effundit. Et cede gene
iali in beatam ciuitatis
lic paruulo non occiso: oc¬
ci deretur et xp̃us. At ille qr
sanguinem suum promũ¬
di redemptione fundendũ
in aliam differret etatem.
egypto se parentum muni¬
sterio subuectus intulerat.
repetens scili cet hebree gentis
antiqua cunabula. et pn̾¬
cipatum ueri ioseph maio¬
ris prouidencie potestate
disponens. ut illam dirio¬
rem omni media famem.
qua egypciorum mentes
ueritatis mopia laborabãt
uemens de celo panis uite.
et cibus racioins auferret.
Nec sine ulla racione pate¬
retur sigularis hostie sa¬
cramentum in qua pri¬
mũ occisione agni salu¬
tifcrum crucis signum. et
pascha domini fu crat pre-¬
formatũ. lc ui. His igitꝰ
dilectissimi diuine graqis
misteriis cruditi. diem pri¬
miciarum nr̃arum. et in¬

Expanded text:
soluta commenti, in masoluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus quod indicaverant magi, in omnes Bethleem pueros rabiem crudelitatis effundit, et caede generali universae civitatis lic parvulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se parentum ministerio subvectus intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri Joseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyptiorum mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum occisione agni, salutiferum crucis signum et pascha Domini fuerat praeformatum. CAP. V. His igitur, dilectissimi, divinae gratiae mysteriis eruditi, diem primitiarum nostrarum et in
Abbreviated transcription (Latin):
trantibus: cius testamẽti
qd̃ in sola littera tenes reci¬
tacione famularis. Intret.
intret. in patriarcharum
familiam gentium pleni¬
tudo. et benediccionem in
semine abraham: que fili¬
i carnis abdicant filii pro¬
missionis accipiant. Ado¬
rent in tribus magis om¬
nes populi uniucrsitatis
auctorem. et non iidea tã¬
tum deus. scd in totoorbe
sit notus: ut ubiq in isrl
sit magnum nomen tius.
quoniam hanc elegit ge¬
neris dignitatem. ut sicut
infidelitas in sus posteris
conuicit esse de generem:i¬
ta fides ommibus facit esse
mino magi. et omni de¬
uocione completa: secun¬
dum ammonicionem
sompnii: non codem quo
uenerant itincre reuertũ¬
tur. Oportebat enim. ut iã
in xp̃o credentes. non per
antique conuersacioins
scinitas ambularent. sed
nouam ingressi main: a
relictis erroribus abstinẽt.
uacuarentur insidie. qui
in dominum ihesum im¬
pietatem doli: per simula¬
cionem disponebat officii.
Unde quia spes istius erat

Expanded text:
intrantibus, ejus testamenti, intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione famularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, sed in toto orbe sit notus, ut ubique in Israel sit magnum nomen ejus . Quoniam hanc electi generis dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, ita fides omnibus facit esse mino, magi, et omni devotione completa, secundum admonitionem somnii non eodem quo venerant itinere revertuntur. Oportebat enim ut jam in Christum credentes non per antiquae conversationis semitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis erroribus abstinerent. acuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat
Abbreviated transcription (Latin):
rum cordibus inspiracio¬
ne diuina. ut eos tante iu¬
sionis misterium non la¬
teret. et quod oculis ostende¬
batur insolitum: animis
esset obscurum. Deniq offi¬
cium suum cum religione
disponunt et his se mnstru¬
unt domis: ut adoraturi u¬
num: tria se credidisse de¬
monstrent. Auro honorã¬
tes ꝑsonam regiam. mir¬
ra humanam. thure di
taq indaici regni preci¬
puam ciuitatem. et ĩ urbe
regia ostendi sibi postulãt.
quem ad regnandũ didisce¬
batur herodes. tuet salu¬
ti sue. metuit potestati. re¬
quirit a sacerdotibus et
doctoribus legis: quio de
ortu xp̃i scriptura predixe¬
nt. in noticiam uenit: qd̃
fuerat prophetatum. Ue¬
ntas illuminat magos.
infidelitas obeecat magi¬
stros. Carnalis israel non
intellexit quod legit. non
uides quod ostendit: utitꝰ
paginis. quarum non
credit cloquiis. Tibi ẽ inde¬
e gloriacio tua. ubi de abͣ¬
ham patre ducta nobili
nori. et abalienigenis in
sortem tue hereditatis in

Expanded text:
rum cordibus inspiratiorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes personam regiam, myrrha humanam, thure divtaque Judaici regni praecipuam civitatem, et in urbe regia ostendi sibi postulant quem ad regnandum didicebatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum; veritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, gloriatio tua ? Ubi de Abraham patre ducta nobilitnori , et alienigenis in sortem haereditatis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
dis peccati hominum sa¬
cramentum remissiomis
afferri: quando nemo po¬
terat de suis meritis glon
apud iudeos tenente ius
cessione cessante. et pontifi¬
cum potestate destructa. a¬
lienigena obtinuerat pͥn¬
cipatum: ut ueri regis or¬
tus illius prophecie pro¬
baretur uoce que dixcrat.¬
non deficiet princeps ex iu¬
da. neqz dux de femorib
sum est. et ipse expestacio
gentium. de quibus quõ¬
dam beatissimo patriarche
abrabe: innumerabilis
fuerat promissa successio.
non caris semme. sedfi¬
dei fecunditate generanda.
Et ideo stellarum multitu¬
dini comparata. ut ab oi¬
um gentium patre. non
terrena sed celestis progeni¬
es sperarctur. le. I.Ad cre¬
andã ergo ꝓmissa prosti¬
tatem. herodes in sidenbus
ui excitatur. ut quo celi ad¬
hibitum fuerat testimo¬
num: celi famularetur ob¬
sequium. Commouit
mirandi luminis clarita¬
te. un ad hec expectanda
non inscii magnitudinẽ
significacionis intelligiĩ.
Agente boc sine dubio in co¬

Expanded text:
dis peccatis hominum sadis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo poterat de suis meritis gloriapud Judaeos jus regium successione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixNon deficiet princeps de Juda, nec dux de femore tum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum multitudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed coelestis progenies speraretur. Ad creandam ergo 119 promissam posteritatem, haeredes in sideribus ris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsequium. Commovet mirandi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eo
Abbreviated transcription (Latin):
Uamuis sciam di¬
lectissum quod scĩ¬
tatem nr̃am hodierne festi¬
uitatis causa non latrat:
camqz secundum consue¬
tudinem ciuiangelicus
nobis sermo reserauit: ta
ficii. loqui de cadem quodo¬
mimus donauerit audebo.
ut in communi gaudiotã¬
to religiosior sit ommium
pictas: quantomagis fu
crit intellecta sollempnitaᷤ
prouidencia misericordie
dei dispositum habens. per¬
cunti mundo in nouissimiᷤ
temporibus subuenire sal¬
uacionem omnium gen¬
tium prefmiuit in xp̃isto:
ut quia et cunctas nacio¬
nes a ueri dei cultu. impiu̾
ipse peculiaris dei populus
ifrael. ab institutis legali¬
bus pene totus exciderat.ꝯ
cdusis omnib sub pẽo oĩ
ũ misereret. sc.ñ. Pefi¬
ciente enu ubiq iusticia.
et toto mundo in uana et
maligna prolapso nisi
iudicium suum potestas
diuina differret. uniuer¬
sitas hominum sentenci¬
am dampnacionis excipe¬
ret. sed indulgenciam irã
translata est. et ut clarior
fieret exerende gracie magͥ¬
tudo: tunc placuit abolẽ¬

Expanded text:
uamvis sciam, dilectissimi, quod sanctitatem vestram hodiernae festivitatis causa non lateat, eamque secundum consuetudinem evangelicus vobis sermo reseraverit, tamficii, loqui de eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemnitas. Providentia namque misericordiae Dei dispositum habens pereunti mundo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentium praefinivit in Christo; ut quia et cunctas nationes a veri Dei cultu impius ipse peculiaris Dei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolapso, nisi judicium suum divina potestas differret, universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolen
Abbreviated transcription (Latin):
stis quedammodo instar ẽ
luminis. Et dum ipse sc̃e
si stella demonstrat. In quo
studio dilectissimi omnes
uobis iuicem prodesse de¬
betis. ut in regno dei ad qͦd
recta fide et bomis operibus
perueiitur. sicut lucis filii
splendeatis. per xp̃m.¬

Expanded text:
stis quodammodo instar est stis quodammodo instar est luminis; et dum ipse sanctuasi stella demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splendeatis: per Dom
Abbreviated transcription (Latin):
que te non nouerunt in¬
uocabunt te: et populi qͥ
te nesciunt ad te confugiẽt.¬
Hunc diem abraham u¬
dit et gauisus est. cum be¬
nedicendos fidei sue filios ĩ
semine suoquod est xp̃us
agnouit. et omnium futu¬
rum se gentium patrem cre¬
dendo prospexit: dans gloriã
deo. et plenissime scicũs. qm̃
qued promsit potens est
et faccre. Hunc diem dauid
omnes gentes quascum¬
q fecisti. uiement et adora¬
bunt coram te domme; et
honorificabũt nom̃ tuũ. Et
illud rotum fecit dominus
salutare suum. ante cõspec¬
tum gentium reuelauit in¬
sticiam suam. Quod utiq
exinde fieri nommus. ex qͦ
tres magos de longinqui¬
tate sue regionis excitos. ad
cognoscendum et adorãdũ
regem celi et terre stella ꝑdu¬
xit. Cums utiq famulatꝰ
ad formam nos sui hortatꝰ
obsequii. ut huic gracie. q̃
omnes inuitat ad xp̃m .b
quantum possumus ser-¬
uiamus. Quicumq em̃ ĩ
ceclesia pie iiuit et caste. qͥ
ea que sursum sunt sapit.
non que super terrain: cele¬

Expanded text:
quae te non nouerunt inuocabunt te et populi qui te nesciunt ad te confugieHunc diem Abraham vidit, et gavisus est , cum benedicendos fidei suae filios in semine suo, quod est Christus, agnovit, et omnium se futurum gentium patrem credendo prospexit , dans gloriam Deo, et plenissime sciens quoniam quod promisit potens est et facere . Hunc diem David Omnes gentes, quascumque fecisti, venient et adorabunt coram te, Domine, et glorificabunt nomen tuum ; et illud: Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stella perduxit. Cujus utique famulatus ad formam nos sui hortatur obsequii: ut huic gratiae, quae omnes invitat ad Christum, quantum possumus, serviamus. Quicumque enim in Ecclesia pie vivit et caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coele
Abbreviated transcription (Latin):
dicans baptismum penitẽ¬
Cunctis legentibus liquet
quia iohannes baptismnum
penitencie non solum pre-¬
dicauit. uerum eciam dedit¬
quibusdam. sed tamen bap¬
tismum suum in remissio¬
nem peccatorum dare non
potuit. remissio etemm pec¬
catorum: in solo nobis bap¬
tismo xp̃i tribuitur. lco .iii.

Expanded text:
aedicans baptismum poenitenaedicans baptismum poenitenbus liquet, quia Joannes baptismum poenitentiae non solum praedicavit, verum etiam quibusdam dedit, sed tamen baptismum suum in remissionem peccatorum dare non potuit. Remissio etenim peccatorum in solo nobis baptismo Christi tribuitur. Notandum
Abbreviated transcription (Latin):
principibus sacerdotum
anna et caypha: factum q̃
uerbum domini super io¬
bannem zacharie filium ĩ
descrto. Quia enim illum
predicare ueniebat qui et
ee iudea quosdam et mul¬
tos er gentibus redemptu¬
rus crat per regem gentiũ
et principes uideorum pre¬
dicacionis cius tempora de¬
signantur. Quia autem
gẽtilita ᷤ colligenda erat et
nidea proculpa perfidie di¬
spergenda: ipsa quoqz descͥp¬
cio terrem principatus ostẽ¬
dit. Quoniam et in roma¬
na republica unus prefu¬
isse describit᷑: ⁊ in indee regno
per quartam partem pliui¬
mi principabantur. Boce ⁊¬
emmardemptoris nr̃i dicitͤ.
Omne regnum in seipsũ
diuisum desolabitur. le ͣ.
diisa subiacebat. Apte
quoqz solum quibz rebus
scd quibus eciam sacerdo¬
tibus actum sit demonst̾¬
tur. Et quia illum iohan¬
nes baptista predicaret. qͥ
simul rex et sacerdos existe¬
ret: lucas eumuangelista p̾¬
dicacionis eius tempora
per regnũ et sa cerdocium
designauit. Et uenit in om¬
nem regionem iordanis: p̾¬

Expanded text:
incipibus sacerdotum Anna et Caipha, factum est verbum Domini super Joannem, Zachariae filiunt in deserto. Quia enim illum praedicare veniebat, qui et ex Judaea quosdam, et multos ex gentibus redempturus erat, per regem gentium et principes Judaeorum praedicationis ejus tempora designantur. Quia autem Gentilitas colligenda erat, et Judaea pro culpa perfidiae dispergenda, ipsa quoque descriptio terreni principatus ostendit, quoniam et in Romana republica unus praefuisse describitur, et in Judaeae regno per quartam partem plurimi principabantur. Voce etenim Redemptoris nostri dicitur: Omne regnum in seipsum divisudivisa subjacebat. Apte quoque non solum quibus regibus, sed quibus etiam sacerdotibus actum sit, demonstratur: ut quia illum Joannes Baptista praedicaret, qui simul rex et sacerdos exsisteret. Lucas Evangelista praedicationis ejus tempora, per regnum et sacerdotium designavit. « Et venit in omnem regionem Jordanis, pr
Abbreviated transcription (Latin):
rer gentium. mirent bellũ
contra bara regem sedomo¬
rum. et contra bersa regem
gomorre. et contra sennaab
regem adame. et contra seme¬
ber regem seboini. contraqz
regem bale: ipsa est segor.
Omnes hii conuenerunt ĩ
uallem siluestrem: que nũs
est mare salis. Duodecim
enim anus seruierant cho¬
dorlaomor: et tercio decimo
anno recesserunt abcos
anno quarto decimo
uenit chodorlaomor

Expanded text:
rex Gentium inirent bellum rex Gentium inirent bellum contra Bara regem Sodomorum et contra Bersa regem Gomorrae et contra Sennaab regem Adamae et contra Semeber regem Seboim contraque regem Balae ipsa est Segor omnes hii convenerunt in vallem Silvestrem quae nunc est mare Salis duodecim enim annis servierant Chodorlahomor et tertiodecimo anno recesserunt ab eo anno quartodecimo venit Chod
Abbreviated transcription (Latin):
legitq sibi regionẽ
it recessit aboriente. diuisi¬
q sunt alterutrum a fratre
suo. Abram habitauit in t̾¬
ra chanaan: lothucro mo¬
ratus est in opidis que erãt
circa iordanem: et habitauit
in sodomis. Hommes autẽ
sodomite pessimi erant: et p̾¬
catores coram domino n
abram: postqmͣ diuisus ẽ
lothabco. Leua oculos tuos
et uide a loco in quo ninc es
ad aquilonem et ad meridi¬
cu: ad orientem et ad occidẽ¬
tem. Omnem terrain quã
conspicis: tibi dabo et semi¬
ni tuo usq in sempiternũ.
faciamqz semen tuum sic̃
puluerem terre. Si quis po¬
test hominum numerare
puluerem: semen quoqz tu¬
um numnerare poterit. Sur¬
ge et ꝑambula terram. in
longĩtudine et latitudine
sua: quia tibi datuus sum
ouens igitur abrã
tabrinasulum suũr:
uant et habitauit iuxta cõ¬
uallem manbre. quod est ĩ
hebron: edificauitq altare¬
ibi domino. factum est au¬
tem in illo tempore: ut am¬
rafel rex sennaar. et anoch
rex ponti. et chodorlaomor
rex helamitanm. et thadal

Expanded text:
legitque sibi Lot regionem et recessit ab Oriente, divisique sunt alterutrum a fratre suo. Abram habitavit in terra Chanaam: Lot vero moratus est in oppidis, quae erant circa Jordanem, et habitavit in Sodomis. Homines autem Sodomitae pessimi erant, et peccatores coram Domino niAbram, postquam divisus est Lot ab eo: Leva oculos tuos, et vide a loco, in quo nunc es, ad aquilonem et ad meridiem, ad orientem et ad occidentem. Omnem terram, quam conspicis tibi dabo et semini tuo usque in sempiternum faciamque semen tuum sicut pulverem terrae si quis potest hominum numerare pulverem semen quoque tuum numerare poterit surge et perambula terram in longitudine et in latitudine sua quia tibi daturus sum ns igitur Abram tabernaculum suum venit et habitavit iuxta convallem Mambre quod est in Hebron aedificavitque ibi altare Domino factum est autem in illo tempore ut Amrafel rex Sennaar et Arioch rex Ponti et Chodorlahomor rex Aelamitarum et Thadal