comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tubatur. Id eodicebat Non quod uoloago Concupiscerenolosloni
hoc non dixis s& beatus apłs quando uideres concupiscentiã mouerim
membristius situnon contineres tamen cumeã moueriuideres fa¬
sitund& edespentres & diceres siud dm̃ ꝑtinerem sic non mouens¬
Videcpłmpugnantem & nolite feccere desperaentem. Videomqd
aliam legem in membris meis repugnantem legimentis meȩ Ei
nolo ut repugn&. cocro eñimeuest ego ipsesum purs meucẽ. Non
qđ uolo hocugo sed quododimalum hocftccio quuc concupisco. Quad¬
er gobonum ago  quia concupiscentiuemulȩ  consentio A gobi¬
num & non ꝑficiobonum & concupiscentiub ostis meu agitmalum
Quomodo a gobonum & non ꝑficiobonum A gobonum cũmalȩ con¬
cupiscentiue non consentio. sed non ꝑficiobonum ut omnino noncur¬
cupis cam. Rursu sergo & hostism̃s quomodo ugitmalum & non ꝑsi¬
citinclum Agitmnclum quiu mou& desideriũm alum. Nonꝑ¬

Expanded text:
tur, ideo dicebat: Non quod volo, ago. Concupiscere nolo, hoc non dixisset beatus Apostolus, quando videres moveri concupiscentiam in membris tuis, cui tu non consentires; tamen cum eam moveri videres, forsitan de te desperares et diceres: Si ad Deum pertinerem, sic non movepugnantem, et noli te facere desperantem. Video aliam legem, inquit, in membris meis repugnantem legi mentis meae. Et quia nolo ut repugnet: caro enim mea est, ego ipse sum, pars mea est: Non quod volo ago; sed quod odi malum, hoc ago; quia concupisco. CAergo bonum ago? Quia concupiscentiae malae non consentio: Ago bonum, et non perficio bonum: et concupiscentia hostis mea agit maluQuomodo ago bonum et non perficio bonum? Ago bonum, cum malae concupiscentiae non consentio: sed non perficio bonum, ut omnino non concupiscam. Rursus ergo et hostis mea quomodo agit malum, et non perficit malum? Agit malum, Quomodo ago bonum et non perficio bonum? Ago bonum, cum malae con
Abbreviated transcription (Latin):
onmenteo periebatur consentiendo sed curs ÷ concu¬
pisco Hoc enim peccti nomine appellut Vnde
oriuntur cuncta peccatu. id est excurnuli concupis¬
centia Quicquid est peccutorum indictis in factis in co¬
titationib non exoriunturNisimala cupiditate
non &oriuntur insi gxlicita delectati Quisunua
uid esł non ego operor illud÷ Non consentio non an
donon regn& peccatum id estaornis concupiscentiu.
Plus hab& iuris mens ad tenenda membra carnis nedentur
in arma iniqui tatis quam ipsa concupis centia curnis
ad mouenda membracarnis si tamen dosuperadiu¬

Expanded text:
on mente operabatur consentiendo, sed carne concupiscendo. Hoc enim peccati nomine appellat, unde oriuntur cuncta peccata, id est, ex carnali concupiscentia. Quidquid enim est peccatorum in dictis, in factis, in cogitationibus, non exoriuntur nisi ex mala cupiditate, non exoriuntur nisi ex illicita delectatione. Huido non regnat peccatum, id est, carnis concupiscentia; plus habet juris mens ad tenenda membra carnis, ne dentur in arma iniquitatis, quam ipsa concupiscentia carnis ad movenda membra carnis. Itaque concupi
Abbreviated transcription (Latin):
uia notiin animohabitat peccatum sed incuarne
Quiu est exorigine ciernis peccati : & pertraducẽ
fit om̃nis ceto paccati sienim anima deurduet utt
corpus: qiniurne ergohabitat peccatum: qui siudiu¬
nubs animue utnon illam permittat ire quod uult
Inaniima autem si hubi tar&: numquum secognoscer&
homo Nunc autem cognos citse: & delectatur. legidi
nucnio igitur legemmi hi esse bonum uo lontificcere quod lex uult
qm nonipsi legi que dicit non concupis ces. sed mihicidiue&
medum quod nolo quiu& nolens concupis co
demagnu nobis uenit gratiadĩ. In eu quippe interi¬
or homo renouatur dedie indiem: cumineu proficit per¬
seueninter Non enim timor torquens: sedumor
ibens Ibisumus ueraciter liberi: ubi non delecte¬
mur inuiti

Expanded text:
uia non in animo habitat peccatum, sed in carne, quae est ex origine carnis peccati, et per traducem fit omnis caro peccati. Si enim anima de traduce escorpus. In carne ergo habitat peccatum, quasi ad januas animae, ut non illam permittat ire quo vult; in anima autem si habitaret, nunquam se cognosceret homo: nunc autem cognoscit se, et condelectatur legi nuenio legem mihi esse bonum uolenti facere quod lex uult, quoniam non ipsi legi, quae dicit: non concupisces, sed mihi adiacet malum quod nolo, quia et nolens concupisco. de magna nobis uenit gratia dei. in ea quippe interior homo noster renouatur de die in diem, cum in ea proficit perseueranter. non enim timor est torquens, sed amor libens. ibi sumus ueraciter liberi, ubi non delectamur inuiti
Abbreviated transcription (Latin):
nquantum quippe inillo uiuit xp̃s: imuntum expugnat &¬
superat quod nonin habriat in eius carnebonum sed ma¬
lum Neque enim rectecuius quum sp̃s concupis ce¬
ret aduersus curnem suum. nisi habitare in illo sp̃s xp̃i
estus sum ego quod huec concupiscentiuquue est cõna¬
tui moo aduersi in corpore meo non estbonum. Cum
enim resistitur ei & defecis seputatur magis mugis que
suumaditiu in uurus app&itionibus in nouatur

Expanded text:
quantum quippe in illo vivit Christus, in tantum expugnat et superat quod non habitat bonum in ejus carne, sed malum. Neque enim recte cujusquam spiritus concupiscit adversus carnem suam , nisi habitaret in illo Spiertus sum ergo, quod haec concupiscentia, quae est conatui meo adversa in corpore meo, non est bonum. Cum enim resistitur ei et defecisse putatur, magis magisque sua malitia in variis appetitionibus innovatur
Abbreviated transcription (Latin):
ocideo dictum est quia tunc ꝑ ficitur bonum quan¬
do desideria mulu nulla sunt. sicut tunc persicitur
malum quando desiderus madis oboeditus Quando
oboeditur nec malum ꝑficitur: qui anon eis oboeditur
Noce bonum quiasunt S ed fitexuliqui paste
ueperep&it ut dilucid&ur. hocergo est quod sus
dictum est: quicut cccptiuus ꝑ sũ pnedictas cus
illud cogitur facere quod uult peccatum
siauiuron quod xolo hoc faciorado¬
oc est quodiem su pnr memoruuit: quut prress
&e subui gatus peccato nonsuam sedillus pe ss
uoluntatem. Numquid quiac inui tum homuto¬

Expanded text:
oc ideo dictum est, quia tunc perficitur bonum, quando desideria mala nulla sunt, sicut tunc perficitur malum, quando malis desideriis oboeditur. quando oboeditur, nec malum perficitur, quia non eis oboeditur, nec bonum, quia sunt, sed fit ex aliqua parteepe repetit, ut dilucidet. Hoc ergo est, quod supra dictum est, quia ut captivus per supradictas causas illud cogitur facere, quod vult peccatum. Si autem quod nolo, hoc facioHoc est quod jam supra memoravit, quia pressus et subjugatus peccato, non suam, sed illius perficit voluntatem. Numquid quia invitum hom
Abbreviated transcription (Latin):
uac condelectatio profec to minuitur. quundo
& sinon ad explendam ceste adoppugnandam
crnalis concupis centiam uoluptatis bellantis ani¬
mus occupatur: & iucoxercet gloriosacertamina ut
adelectatione intellegibilis pulbritudinis ipsis certami¬
nibus auocorur
ceund eliberi unde condelectamus legidi: Libestas
emin delectat. Namquam diutimore faccis quod
iustum est: nondste delectat. Quamdiu non delec
nolitimere poenam. sed amaiustitiam non dum po¬
tes amareiustitiam time uł poenam ut peruenias
adicmundum iustitiam

Expanded text:
c delectatio profecto minuitur, quando etsi non ad explendam, certe ad oppugnandam carnalis concupiscentiam voluptatis, bellantis animus occupatur, et ita exercet gloriosa certamina, ut a delectatione intelligibilis pulchritudinis ipsis certaminibus avoceturce unde liberi, unde condelectamur legi Dei: libertas enim delectat. Nam quamdiu timore facis quod justum est, non Deus te delectat. Quamdiu adhuc servNoli timere poenam, sed ama justitiam. Nondum potes amare justitiam? time vel poenam, ut pervenias ad amandam justitiam
Abbreviated transcription (Latin):
porhitiimoperorignoro : quid est hoc aliud quum nolo non
ad pbo non consentio non fucio alioquin quo modo ꝑlogem¬
Non ficcio qui unulla consensione idego ipse comitto
modo dicturus ẽ dñs impiis non noui uos quem ꝓculdubio
enihil potest: E sicut dictum ẽ cum qui non noueraet
e apostolice circum suntiue diligent̃ consideratis pecte
llegitur apłs non quidem solum in sucꝑsonu uerum alios
nsub gnctiu constitutos significcsse sed secum nandum
c constitutos piceꝑ fectu inqui absorbebitur mors inuicio
uodonim operor non in tellego: Quod malaiideli¬
c& concupisco non euutueniant quẽro uelopto qui a
natunt non tualis sum institutus. sed hocmalo quo ẽ¬

Expanded text:
od enim operor, ignoro; quid est aliud, quam, Nolo, non approbo, non consentio, non facio? Alioquin co\'non facio\', quia nulla consensione id ego ipse committo, quomodo dicturus est dominus impiis: nonouiuos, quem procul dubio e nihil potest, et sicut dictum est: eum qui non nouerat turae apostolicae circumstantia diligenter consideratis recte intellegitur apostolus non quidem se solum in sua persona, uerum alios etiam sub gratia constitutos significasse, sed secum nondum in illa constitutos pace perfecta, in qua absorbebitur mors in uictouod enim operor, non intelligo. Quod mala videlicet concupisco, non ea ut veniant quaero vel opto; quia natura non tali sum institutus: sed hoc malo quo e
Abbreviated transcription (Latin):
Idest sponte & cum non desidenxtur occur¬
te& ut perp&retur est uoluntati deprituate
pos sibile quicsinedõ ut iam dictum est non potest
eneruuri tamenuid&ur mihi demepraesumenti
adperficiendum bonum legis uidelic& & mandatũ
utto epi fore posibile si secundum interiorem homi¬
nem hoc est animȩ rationem. contramortades cor¬
pous mei motus. Totauoluntatis intentione totis¬
quo uatunre meueuiribus non destitero
Repugnure

Expanded text:
deratur occurrit, et ut perpetretur est voluntati depravatae possibile, quia sine Deo, ut jam dictum est, non potest enervari; tamen videtur mihi de me praesumenti ad perficiendum bonum, legis videlicet mandatum, ut coepi fore possibile, si secundum interiorem hominem, hoc est animae rationem, contra mortales corporis mei motus tota voluntatis intentione, totisque naturae meae viribus non destitero repugnare
Abbreviated transcription (Latin):
÷ Dumergo uolo utnul lum concupiscentice malum conci¬
÷ apporitum & mugis hoc ficcio mugnum uere mudum es ie
upis centium in membris meis que me peccare cum quada
tatione sollicitut Legicon sentio id estcredo & ꝑ ipsum
sco quuccum suabonitatt mbidicit non concupisces:
num mortis in concupiscentiu eẽ designut IIISII¬
uod enimoperor ignoro nontiadictum est ignoro quusi pec¬

Expanded text:
concipiam appetitum, et magis hoc facio; magnum vere malum esse concupiscentiam in membris meis, quae me peccare cum quadam delectatione sollicitat, legi consentio; id est, credo, et per ipsam agnosco; quia cum sua bonitate mihi dicit, Non concupisces, venenum mortis in concupiscentia esse designat ait, ignoro. Non ita hic dictum est, ignoro, quasi pec
Abbreviated transcription (Latin):
accepta permandatum seduxit me: & perillud occidi ui¬
des peccato quod est ut sepedictum est. cupida sunt undelibi¬
do exorrata est. Delegis auctoritate nihil ualereme conti
se sic ut cdam inter iecto inandato ad prȩuaricandũ
dequo uitium peccandi contraxi seduxit mettm quã denu¬
odicens : non morte morieris si deligno manducaueris
interi¬

Expanded text:
accepta per mandatum seduxit me, et per illud occidit. Viaccepta per mandatum seduxit me, et per illud occidit. Videns peccatum, quod est, ut saepe dictum est, cupiditas unde libido exorta est, de legis auctoritate nihil valere me contra se; sicut Adam, interjecto mandato ad praevaricandum, de quo vitium peccandi contraxi, seduxit et me, tanquam denuo dicens, Non morte morieris, si de ligno manducaveris inter
Abbreviated transcription (Latin):
tum legis quod estei contrarium adhuc non ess & inpecca¬
tore lactebat: quia legis imperio demonstratum est
Ego autem uiuebam si nelege cliquando: prius quã scirẽ
mandatum legis in operib: cupiditatibus meuiuere. ar¬
bitrabeor sed cum ueniss& maendatũ : peccatum reuixit
ego autem mortuus sum uixit enim intentione mortifera
primalege id est quando in para diso captiuabit adam re¬
uxit eredem stllatia secunda lege & occidit metã quã suum
captiuum filium trans gressoris quia perlegem cogniuo
peccati non uistoria depeccato & inuentũ est mibiꝰ manda¬
tum quoderat cduitam. hocesse ad mortem obtime dixt
inuentum est mihi. Idest non mandatum ds̃ ad mortem dedit
sed ui sum est mib tamquam mortiferum. eo quod illud uirto¬
te propria implere non possit. Cumergo non mandato
uitio sedstimulo concupiscentiȩ mortis percussus moriar:
Stimulus enim mortis: peccatum. Nam peccatũ occasione

Expanded text:
tum legis, quod est ei contrarium, adhuc non esset, in peccatum legis, quod est ei contrarium, adhuc non esset, in peccatore latebat, quia legis imperio demonstratum est. Ego autem sine lege vivebam aliquando. Priusquam scirem mandatum legis, in operibus cupiditatis me vivere arbitrabar. Sed cum venisset mandatum, peccatum revixit; ego autem mortuus sum. Vixit enim intentione mortifera prima lege, id est, quando in paradiso captivavit Adam: revixit eadem fallacia secunda lege, et occidit me, tanquam suum captivum, filium transgressoris; quia per legem cognitio peccati, non victoria de peccato. Et inventum est mihi mandatum quod erat ad vitam, hoc esse ad mortem. Optime dixit, Inventum est mihi: id est, non mandatum Deus ad mortem dedit, sed visum est mihi tanquam mortiferum, eo quod illud virtute propria implere non possum; cum ego non mandati vitio, sed stimulo concupiscentiae mortis percussus moriar. Stimulus enim mortis peccatum. Nam peccatum occasione
Abbreviated transcription (Latin):
legem quȩ dicit non concupisces inpune uis concupis cere
Uccusas legem quia ꝑcutit libidinem. Au distinon con¬
cupisces reprȩhendere non audes qui abonũ est. Quod
dixit non concupisces malum est concupiscere. Malum¬
tuum culpatlex atuo malo prohib& telex Ergo faccqđ¬
Nac concarns centraco iuguid nes ciebam
ondixit concupis centiam non habebam sed nesciebã
quid utrum malum ess&. habebamigitur: sed tam¬
quam naturade bonum esse credebam cum autem lex dicen
non concupisces cognoui nonnaturale bonũ sedperpeccatũ
accidens essemalum concupiscentiã Occasione autem
Accepta peccatum ꝑmandatum operatum est. in me omnẽ
concupiscentiam Cumergo sperarem quod uirib: propti¬
is iubentemlege possem concupiscentiã uincere maiorib:
magis eius urguebat stimulis & infirmanteme. cupidi¬
ta sacigebatur. Sine lege enim: peccatũ mortuerat: Quod
peccatum e utique libido quȩ & concupiscentia maladicit᷑
non dixt nonerat : sed mortuum eiat. Id estcum prȩcep¬

Expanded text:
Legem quae dicit, Non concupisces; impune vis concupiscere; accusas Legem, quia percutit libidinem. cupisces, reprehendere non audes. Quia bonum est quod dixit, Non concupisces; malum est concupiscere. Malum culpat Lex, a tuo malo te prohibet Lex. Ergo conNam concupiscentiam, inquit, nesciebam, Non dixit, Concupiscentiam jam non habebam; sed, nesciebam, quid? utrum malum esset. Habebam igitur, sed tanquam naturale bonum esse credebam: cum autem lex diceret, Non concupisces; cognovi non naturale bonum, sed per peccatum accidens esse malum concupiscentiam. Occasione autem accepta, peccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Cum ergo sperarem, quod viribus propriis jubente lege possem concupiscentiam vincere; majoribus magis ejus urgebar stimulis, et infirmante me, cupiditas augebatur. Sine lege enim peccatum mortuum erat. Quod peccatum? Libido utique, quae et concupiscentia mala dicitur. Non dixit, Non erat; sed, mortuum erat: id est, cum praecep
Abbreviated transcription (Latin):
umergo uolo utnullum concupiscentiue malum concipiam
appatitum & mugis hocficcio magnũ ueremalum eẽ concup¬
centium in membrisieis agnosco quae me peccare cum quid
delatatione sollicitat legi consentio idẽ credo & ꝑ ipsam agnes
quiucum suubonitate mibidicit. N concupis cesuenenum ine¬
tis in concupiscontiuesse designat.

Expanded text:
um ergo volo ut nullum concupiscentiae malum concipiam appetitum, et magis hoc facio; magnum vere malum esse concupiscentiam in membris meis, quae me peccare cum quadam delectatione sollicitat, legi consentio; id est, credo, et per ipsam agnosco; quia cum sua bonitate mihi dicit, Non concupisces, venenum mortis in c
Abbreviated transcription (Latin):
us inmento & alius incaerne S ed quidigitur ipscogo quia
ego inmente egoincatne Non enimduue naturte contrariȩ
non consenno legi peccati sed amen nolo es s&r in membris me¬
is lexullu peciati. Quiuet gonollem & tumene non quo duo¬
loago quiu con cupisco & nolo Non quod uolo ago sed quododo
illud ficio quidodi÷ concupiscore odi concupis core. & iamen
agoillud xcarne non exmente: Qur dodullud ficcio siauẽt¬

Expanded text:
ego in mente, et alius in carne. Sed quid? Igitur ipse ego: quia ego in mente, ego in carne. Non enim duae naturae contrariae, non consentio legi peccati: sed tamen nollem esset in membris meis lex ulla peccati. Quia ergo nollem, et tamen est; non quod volo ago: quia concupisco, et nolo, non quod volo ago; sed quod odi, illud facio. Quid odi? Concupiscere. Odi concupiscere, et tamen ago illud carne, non mente: Quod odi, illud facio
Abbreviated transcription (Latin):
onam namque est mandatum & lex scã est. Bona enĩ
prȩcipit: & bonorum obseruantium mandat. Quod
bonum legis & mandati mortem mibi intulerit. Sed peccatũ
inquid ut quam iniquum sit appaeat perbonum mihi intu¬
lit mortem. Honumnam que est mandatum si conser¬
u&ur. si uero non seru&ur: necessario medum erit illi
quiper diderit bonum. Sit ergo ipsum peccatum supra
modum peccatorum ex occasione mandato. Diximus
& superius que quasi personam finxerit peccati & deipsa
dicat : supra modum peccatorum effectum ipsum peccatũ:
decuius persona loquitur occasione mandati. Minus
enim peccati est : sud quod non prohib&ur admittas siue
idu&ita & inter dicta commiseris supra modum utita
dicam: peccator esi quia nonsolum commi sisti quod non
debuisti sed & prȩcoptum prȩuaricatus es: e ruaonu

Expanded text:
m namque est mandatum et lex sancta est, bona enim praecipit et bonorum observantiam mandat. Quod bonum legis et mandati mortem mihi intulerit; sed peccatum, inquit, ut quam iniquum sit appareat, per bonum mihi intulit mortem. Bonum namque est mandatum si conservatur, si vero non servetur, necessario malum erit illi qui perdiderit bonum. Fit ergo ipsum peccatum supra modum peccator ex occasione mandati. Diximus et superius quod quasi personam finxerit peccati, et de ipsa dicat supra modum peccatorem effectum ipsum peccatum, de cujus persona loquitur ex occasione mandati: minus enim peccati est, si id quod non prohibetur admittas; si vero vetita et interdicta commiseris supra modum, ut ita dicam, peccator es, quia non solum commisisti, quod non debuisti, sed et praeceptum praevaricatus es. Quod autem
Abbreviated transcription (Latin):
cupis centia utita in suo genere omnis idem consumma¬
ta fiat ut &iam contralegem fiat & prȩuaricatione pecca¬
quia lat&. Honaestenimlex sed sinegratia tantũ modo os¬
bar quia ante mandatum latebat peccatũ¬

Expanded text:
cupiscentia, ut ita in suo genere omnis, id est consummacupiscentia, ut ita in suo genere omnis, id est consummata fiat, ut etiam contra Legem fiat, et praevaricatione cri. Bona est enim Lex; sed sine gratia ostendit tantubar; quia ante mandatum latebat peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
sed concupiscentiã nesciebã . Ibam enimpost concupis cen¬
tiã meã & quatrabebar currebam eius que in lecebras
blandas & excarnali succuitate iocondas magnã felicita¬
essepeccatum sed &icmputatur ueladdonũ uel certe
suaue &blandum & licitum bonum procedit lex& di
cit non concupisces Audit non concupiscere. & cognos¬
cit esse peccatum. lexdicit homo audiuit đo crediditꝰ pec¬
catum suum uidit quodbonum putabat malum esse
cogno uit
qui fuit conte nescius peccator Acdiuit non concupisces
inorerat concupiscentia quacnido ante legẽ securus pec¬
cabas Nunc autem obpositirtibi obicibus legis fluui¬
us qonca po centie frencpis ẽ neonsictatus.
ntellegendum est non omnem fuisse concupiscentiam an¬
tequam prohibitione austaess&. Aug&ur enim prohibi¬
tione concupiscentia quando gratia de est liberantis ideo
nundum estomnis antequam ꝓhibectur. cum autem ꝓ¬
hibita fuerit desistente ut diximus gratiatã crescit con¬

Expanded text:
 concupisces. Ibam enim post concupiscentiam meam, et qua trahebat currebam, ejusque illecebras blandas, et ex carnali suavitate jucundas magnam felicitaesse peccatum, sed etiam putatur vel Dei donum, vel certe suave, blandum et licitum bonum: procedit lex Dei, et dicit, Non concupiscescit esse peccatum. Deus dixit, homo audivit, Deo credidit, peccatum suum vidit; quod bonum putabat, malum esse cognovitqui fuit ante nescius peccator; et ideo bene dicit omnem inor erat concupiscentia, quando ante legem securus peccabas; nunc autem, oppositis tibi obicibus legis, fluvius concupiscentiae frenatus est, non siccatus: ntelligendum est non omnem fuisse concupiscentiam, antequam prohibitione aucta esset. Augetur enim prohibitione concupiscentia, quando deest gratia liberantis: ideo nondum est omnis antequam prohibeatur; cum autem prohibita fuerit, desistente, ut diximus, gratia, tantum crescit con
Abbreviated transcription (Latin):
quid estidiud quameminuit &apparuit necta
rebat Ad missum cum autem anascentibus trabitur
tam quam mortuum sit lat& donec propugnans ia su¬
titiȩ malum eius prohibitione sentiatur cum aliudiu¬
b&ur cotque ad probatur aliud delectat atquȩ domina¬
tur. Tunc peccatum quodam modo in notitiam nati
hominis reuiuescit. quodinnotitia primum foccti ho¬
minis celiquando iccmuixerat.

Expanded text:
quid est aliud quam \'eminuit et apparuit\' ? nerebat admissum; cum autem a nascentibus trahitur, tamquam mortuum sit, latet, donec repugnans iustitiae malum eius prohibitione sentiatur, cum aliud iubetur atque adprobatur, aliud delectat atque dominatur; tunc peccatum quodammodo in notitia nati hominis reuiueseit, quod in notitia primum facti hominis aliquando iam uixerat.
Abbreviated transcription (Latin):
runt & factumest supramodum peccans peccatum perman¬
dutum Cum perlegem ut dixi non de fecit sed & magis
inmoderatis cupiditatibus creuit quia uirtus peccatꝰ lex
est ꝓhibendo & non auferendo
quodper legem iub&ur. hicideo subintrauit lex ut in eis
haebundicr& delictum. Auxit prohibitio concupis cen¬
tiam eamque fecit inuilttm ut acceder& prȩuaricatio
quȩ sine lege nonfuit &iam si peccatum fuit ubi enim non
estlex: nec prȩ uaricatio It alex gratia non adiuuante
prohibens peccatum. uirtus est insuꝑ fecsta peccati. un¬
de ait apłs uirtus peccatilex. Nec mirandũ est quod¬
humana infirmitas &icm delege bona uires malo ad¬
dit : dum adipsam legem fecciendam desuis uiribus fi¬
dit Ignorans quippe dĩ iustitiam quaindat infirmo
& sucm uolens constituere quaccas & infirmus: iusti¬
tiȩ dĩ non est subiestus seꝓb & suꝑbus:¬

Expanded text:
runt. Et factum est supra modum peccans peccatum per manrunt. Et factum est supra modum peccans peccatum per mandatum, cum per legem, ut dixi, non defecit, sed magis immoderatis cupiditatibus crevit: quia virtus peccati lex est, prohibendo et non auferendo. quod per legem iubetur: his ideo subintrauit lex, ut in eis abundaret delictum. auxit prohibitio concupiscentiam eamque fecit inuictam, ut accederet praeuaricatio, quae sine lege non fuit, etiamsi peccatum fuit; ubi enim non est ex nec praeuaricatio. ita lex gratia non iuuante prohibens peccatum uirtus est insuper facti peccati. unde ait apostolus: uirtus peccati lex. nec mirandum est, quod infirmitas humana etiam de lege bona uires malo addidit, dum ad ipsam legem faciendam de suis uiribus fidit; ignorans quippe dei iustitiam, quam dat infirmo, et suam uolens constituere, qua caret infirmus, iustitiae dei non est subiectus reprobus
Abbreviated transcription (Latin):
dopiso legesndi quodutio meo factus n fignius er stamie¬
cumtus implere ne quȩo quȩ &i ubendo noniuuatuiea m̃e
snscitat & iustitia malumesse concupis centiã quod nes¬
&docut ad superandos eius inlicitos appeitos cuminre
sefe codebere diuinum auxilium implorare. Quoder¬
eobonu estmib factumẽ morsn ab sit: taumquresi
enuos mnandatumbonum. contramortis operte datas est
imanttm  mibi est commutatum: ab sit. Ego uidelica
quodinorior non mandatibono uitiomorior sedmandato
bouo uitioneo trans gresso Sed peccatum utteppareats
percatum ꝑbonum mihi operatumest matun u fror su¬
pcamodup peccans peccatum persendatum natera
concuesuentiee malum quera dixest o ruenum malorto
coros latir imnalium perimtandatum bonum prequaluit
ingno suagis non deficit quialex subintrauit ut habundic¬
mnddictum  imortem ergo mihi operatum est. delictum
cum ex delisto idest ex concupis centia mala infirmarute
mnustute propric adoboediendum legi delicta creue¬

Expanded text:
imputo legi Dei, quod vitio meo factus infirmus, praeceptum ejus implere nequeo: quae etsi jubendo non juvat, tamen sua sanctitate et justitia malum esse concupiscentiam, quod nesci legem: et docuit ad superandos ejus illicitos appetitus, cum in me deficio, debere divinum auxilium implorare. Quod ergo bonum est, mihi factum est mors? Absit. Numquid enim mandatum bonum, contra mortis opera datum, in mortem mihi est commutatum? Absit. Ego videlicet quod morior, non mandati boni vitio morior, sed mandato bono vitio meo transgresso. Sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem, ut fiat supra modum peccans peccatum per mandatum. Ut ergo concupiscentiae malum, quae radix est omnium malorum, cognoscatur malum, per mandatum bonum praevaluit in me magis, non defecit: quia lex subintravit ut abundaret delictum. Mortem ergo mihi operatum est delictum, cum ex delicto, id est, ex concupiscentia mala, infirmante me virtute propria ad obediendum legi, delicta creve
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ muqꝰ datum seducit ine &per illud occidit, Ideo
dictum est quia desederii prohibitio fructus dul¬
ciorest unde&iam q̃ cum que peccata occultefi¬
unt dulciora sunt quamus mortifera ista dulcedo
sit Inde est quod aput salomonem ftllacis doctrinȩ
imagine sedens mulier & inuitans ut ad seuenianten¬
sipientes: scribitur dicere panes occultos libenter
edite & cequam dulcem furtiuã bibite. Istoe dulcedo
est occasio ꝑmandatum inuenta peccati que cũ ap¬
p&ritur utique fcllit in maciores cmaritudines uer¬

Expanded text:
 mandatum, fefellit me, et per illud occidit, ideo dictum est, quia desiderii prohibiti fructus dulcior est. Unde etiam quaecumque peccata occulte fiunt, dulciora sunt: quamvis mortifera ista dulcedo sit. Inde est quod apud Salomonem fallacis doctrinae imagine sedens mulier, et invitans ut ad se veniant insipientes, scribitur dicere: Panes occultos libenter edite, et aquam furtivam dulcem bibite . Ista dulcedo est occasio per mandatum inventa peccati: quae cum appetitur, utique fallit, et in majores amaritudines ver
Abbreviated transcription (Latin):
as noneus. Aliud ẽ enim non concupiscere aliud posi concupis¬
centius non ire. Non concupiscere omnino ꝑfectioris ẽ
Post concupiscentius tuus non ireluctantis & luborintis t̃.: Ecce
quod lex spirriudis ẽ. ego uut carnalis sum. Mente enim spirita¬
lis. corporecur nalis. Quando totus spiritalis cũ seminatur
corp: animale & surgitcorp spiritale. Mod oergo quando fer¬
u& mortis contentio non qđuolo ago. Ex paste spiritulis ex pur¬
tecurnulis Exparte meliores pirnulis. ex purte inferiore uerna

Expanded text:
 ibi. Aliud est non concupiscere, aliud post concupiscentias suas non ire. Non concupiscere, omnino perfecti est; post concupiscentias suas non ire, pugnantis est, luctantis est. quia lex spiritualis est, ego autem carnalis sum: mente enim spiritualis, corpore carnalis: quando totus spiritualis? Cum, Seminatur corpus animale, resurget corpus spirituale . Modo ergo quando fervet mortis contentio, non quod volo ago: ex parte spiritualis, ex parte carnalis; ex parte meliore spiritualis, ex parte inferiore carnalis.
Abbreviated transcription (Latin):
Idestoccultatum cummortales nati sine mandatole¬
gis homines uiuerent sequentes concupiscentias car¬
nis sineulla cognitione quia sineulla cohibitione E¬
go ego inquit uiuebam aliquando sinelege unde ma¬
nifestut non expersona sua propriȩ sed generaliter
exper sona hominis loqui. Inuentum estergo inquit¬
mibi mandatum quod erat aduitam hocess& ad
mortem. Mandato enim si oboeiliatur utique uita
est sed inuentum est esse admortem. dumfit contra
mandectum ut non solum peccatum fiat quod &iã
cente mandatũ fiebat sed hocabundantius & ꝑnitio¬
sius utiam abscientiȩ & prȩuaricante pecc&ur
Peccatum enim inquit occasione accepta ꝑmandi¬
tum fefellitine &per illud occidit. peccatum non legi¬
time utens lege exprohibitione austo desiderio dul¬
cius faltumẽ &ideo fefellit p allxenim dulcedo ẽ
quam plures atquȩ maiores poenarum. a maritudi¬
nes sequuntur. Quia ergo ab homimibus nondũ sp̃ita¬

Expanded text:
id est, occultatum cum mortales nati sine mandato leid est, occultatum cum mortales nati sine mandato legis homines non viverent sequentes concupiscentias carnis sine ulla cognitione, quia sine ulla cohibitione: ergo, ego, inquit, vivebam aliquando sine lege, unde manifestat, non ex persona sua proprie, sed generaliter ex persona hominis loqui. Sed cum venimihi mandatum quod erat in vitam, hoc esse in mortem. Mandato enim si obediatur, utique vita est. Sed inventum est esse in mortem, dum fit contra mandatum, ut non solum peccatum fiat, quod etiam ante mandatum fiebat, sed hoc abundantius et perniciosius, ut jam a sciente et praevaricante peccetur. 5. Peccatum enim, inquit, occasione accepta per mandatum, fefellit me, et per illud occidit. Peccatum non legitime utens lege, ex prohibitione aucto desiderio, dulcius factum est, et ideo fefellit. Fallax enim dulcedo est, quam plures atque majores poenarum amaritudines consequuntur. Quia ergo ab hominibus nondum spiritua
Abbreviated transcription (Latin):
peccatum permandatũ operatum est in mȩ omne con¬
cupiscentiã erat enim & ante peccatũ sed non omnis
erat quando crimen prȩuaricationis adhuc deerat
Vnde alio lo codicit ubi enim non estlex ne prȩ uaricatio
quod autem adiungit sinelege enim peccatũ mortu¬
um est proeo positum ẽ acsidicer& lat& hoc est mor¬
tuum pucatur quod paulo post. euidentius dicturus
ge idẽ nulla ex pectata morte terrebar quia non ap¬
parebat cumlex non ess&. Adueniente autẽ man
datum reuixit hoc estapparuit. Ego autẽ mortu
ussum id est mortuum meess cognoui uel quia reatus
prueuaricationis certis mortis suppliciũ cõminabat᷑
sane quod ait peccatũ reuixit satis significauit hac mo¬
do aliquando uixis se peccatũ id est notũ fuisse sicut
arbitror. in prȩuaricatione primi hominis quia &ip¬
se mundatum acceperat. Nonenim potest reuiues¬
cere nisi quod uixit cli quundo sed mortuũ fuerat

Expanded text:
peccatum per mandatum operatum est in me omnem conpeccatum per mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. Erat enim et ante legem, sed non omnis erat, quando crimen praevaricationis adhuc deerat. Unde alio loco dicit: Ubi enim non est lex, nec praevaricatio . 4. Quod autem adjungit, Sine lege enim peccatum mortuum est; pro eo positum est, ac si diceret, Latet, hoc est, mortuum putatur: quod paulo post evidentius dicturus ando: id est, nulla ex peccato morte terrebar; quia non apparebat, cum lex non esset, Adveniente autem mandato, peccatum revixit; hoc est, apparuit. Ego autem mous sum, id est, mortuum me esse cognovi, vel quia reatus praevaricationis certum mortis supplicium comminabatur. Sane quod ait, peccatum revixit, satis significavit hoc modo aliquando vixisse peccatum, id est, notum fuisse, sicut arbitror, in praevaricatione primi hominis, quia et ipse mandatum acceperat; non enim potest reviviscere, nisi quod vixit aliquando, sed mortuum fuerat,
Abbreviated transcription (Latin):
Nam concu pis cerrtiam nes ciebam nisi
Lex diceꝵ & nonconcupis ces
Sicrur sum mou& silex non est peccatum sed in sinua¬
trix peccati nihilominus his uerbis reprȩbenditur
quare intellegitur legem adhocdatam ess& nonut pec¬
catum inseret&ur neque ut ex stirpar&ur sed tantũ
ut de monstrar &ur quod animã humanã quasi demnno¬
centia securam ipsa peccati de monstratione reã face¬
r&. ut quice peccatum sine gratiadĩ uinci non possit ip¬
sa reatus sollicitudine adpercipiendamgratiam con¬
uester &ur. Itacque non ait peccatum non fecinisi perle¬
gem sed peccatũ non cognoui nisi perlegem : Vnde ap¬
par& concupiscentiã perlegem non insitã sed demons¬
tratam Consequens cutem erat ut qm̃ nondũ accep¬
ta gratia concupiscentiae. resisti non poterat auge
r&ur &iã quia maiores uires non hab& concupis centia
criminae prȩuaricationis adiunsto cum &iã contra
legem faccit quam sinulla lege prohiber &ur conseque¬
ter autem subiungitur. Occasione autem accepta

Expanded text:
Nam concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces. 2. Hic rursus movet, Si lex non est peccatum, sed insinuatrix peccati, nihilominus his verbis reprehenditur. Quare intelligendum est, legem ad hoc datam esse, non ut peccatum insereretur, neque ut exstirparetur, sed tantum ut demonstraretur, quo animam humanam quasi de innocentia securam ipsa peccati demonstratione ream faceret: ut quia peccatum sine gratia Dei vinci non posset, ipsa reatus sollicitudine ad percipiendam gratiam converteretur. Itaque non ait, Peccatum non feci, nisi per legem; sed, Peccatum non cognovi, nisi per legem. Neparet concupiscentiam per legem non insitam, sed demonstratam: consequens autem erat, ut quoniam nondum accepta gratia concupiretur etiam, quia majores habet vires concupiscentia, crimine praevaricationis adjuncto, cum etiam contra legem facit, quam si nulla lege prohiberetur. Ideaccepta,
Abbreviated transcription (Latin):
ra cutem legis u&eris &ate consumatur Est&dict
inter pr&actio legis sp̃s : ut quia prigrlex aberrore malo
in hibuit : hȩc autem cumnec in corde peccare debere dici
lex sp̃s uocatur : ut totum hominẽ facciat sp̃italem

Expanded text:
tera autem legis veteris aetate consumitur. Est et alia tera autem legis veteris aetate consumitur. Est et alia interpretatio legis spiritus; ut quia prior lex ab opere malo inhibuit, haec autem, cum nec in corde peccare debere dicit, lex spiritus vocatur; ut totum hominem faciat spiritalem
Abbreviated transcription (Latin):
repce seceduitam quos lext enebat reos mortis pso
enim lex mortis est quibus iraoperatur causac peccati s
eed com pcerationem legis fidgi infcriorem fuccit : non tana
in imicam iudicat. Namideo dicit nos erut os adege mor
ut seruiamus legifidȩi que nobis prȩ sidium contulit sa¬
re: quod u&us lex non potuit. Negratiȩ beneficium in¬
reuidecmur legiu&eri seruientes Lex u&us : non utia¬
criminis est nomen: sed temporis uel&atis. Senuit en in
quia cessicuit .I. exccutem sp̃s : ipsa estlex fidȩi. Quia fides in
nimo est : nec operibus addiscitur: sed cõrde creditur & mo
ipsa intellegit : naturae suȩ esse quod credit. Nec oculus cer¬
nitur autꝰ manibus pelpatur: & quȩ spestentur dona non
uisibilia sunt nec terena : sed ipitalice atque celestia ue¬
tus ergolex in tabulis lapideis formata est: Hexccutem sp̃s
intabulis cordis spĩtaliter scribitur: ut sitfta &erna Pnt¬

Expanded text:
reparare se ad vitam, quos Lex tenebat reos ad mortem. Ipsis reparare se ad vitam, quos Lex tenebat reos ad mortem. Ipsis enim Lex mortis est, quibus iram operatur causa peccati. Itdem ad comparationem legis fidei inferiorem facit; non tamen inimicam judicat. Nam ideo dicit nos erutos a lege mortis, ut serviamus legi fidei, quae nobis praesidium contulit salutare, quod vetus lex non potuit; ne gratiae beneficium inanire videamur, legi veteri servientes. Lex vetus non criminis utique nomen est, sed temporis vel aetatis; senuit enim, quia cessavit. Lex autem spiritus ipsa est lex fidei; quia fides in animo est, nec operibus addiscitur, sed corde creditur: et mens ipsa intelligit naturae suae esse quod credit, nec oculis cernitur, aut manibus palpatur: et quae sperantur dona, non visibilia sunt, nec terrena, sed spiritalia. Vetus ergo lex in tabulis lapideis formata est: lex autem spiritus in tabulis cordis spiritaliter scribitur, ut sit aeterna: lit
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i anidicuntur : & sublege uolunt uiuere ut & discen¬
tes curnales se esse recedant elege uitia tamen pec¬
catorum quȩ dominanincarne ccgentibus dicit per
legem ostendi non perlegem fieri de monstrat Index
enim peccatilex est non gen&rix reos facciens peccatores
iuoua desineimu. Solutisumus deges
dum remissionem peccatorum accepimus noneni
hab& innos potestatem. Infidis enim & peccatoribus
dominatur: Hex autem mortis ideo dicta est quias
punit reos: mortificat enim peccatores. Nonerga
mala est: sediusta. Quamuis enimma lum sit faci¬
entibus quod infestur clege: sedilla non est malu
quice iuste infertiram Itaque nommalia est pecgaerdalis
sedi asta bonis uero spĩtalis est. Quisenumi dubite pi¬
tedeeise prohibere petcare : Sed quia hoc non porisri
siducin & hominem remittendo peccata lex fidoidita
est: quȩ credentes liberiy & ad omini olegis : ut porsdt

Expanded text:
Christiani dicuntur, et sub Lege volunt vivere; ut discenChristiani dicuntur, et sub Lege volunt vivere; ut discentes carnales se esse, recedant a Lege. Vitia tamen peccatorum quae dominari in carne agentibus dicit, per Legem ostendi, non per Legem fieri demonstrat; index enim peccati Lex est, non genitrix, reos faciens peccatores. in qua detinebamur. Soluti sumus a Lege, dum remissionem peccatorum accepimus; non enim jam habet in nos potestatem, infidis enim et peccatoribus dominatur. Lex autem mortis ideo dicta est, quia punit reos; mortificat autem peccatores: non ergo mala est, sed justa. Quamvis enim malum sit patientibus, quod infertur a Lege; sed illa non est mala, quia juste infert iram. Itaque non mala est peccatoribus, sed justa, bonis vero spiritalis est. Quis enim dubitet spiritale esse prohibere peccare? Sed quia hoc non potuit, ut salvaret hominem remittendo peccata, lex fidei data est, quae credentes liberaret a dominio Legis; ut possent
Abbreviated transcription (Latin):
uitus & peccatis subiacebamus. Sensus ccutem carnis est :
non credere sp̃italia. Idest sine commixtione uirginem
peperisse : el exaqua & spuscõ hominem denuonasci: &
solutam acnimam a copulatione carnis nursus in carne
surgere: dehis diffidens incarne est hinc uitia art
pec̃eatorum gueperlecem ogtenduNtum
ut pauetipicarent morti. Nanifestum est
quia qui non credit subpeccato ait & captiuus trchi¬
tur addiuitice admittenda: ut fructum faciat mor¬
ti secundȩ. Iucrum enuntunc facit mors : cum pecca¬
tur. In mem bristumen dicituitia operoori : non in
corpore. Neoccasio ess& mul&ractantibus corpus
quia in malilo quo lingua arguitur: & infustumanus
corripitur : & in dissimulando ccures increpantur:
&ita in c&eris quamius de corde exeant : dño in euange¬
lio ostesitante: membrorum tamen ministerio explẽ¬
tur operibus Disputatio hȩc tangit iuidȩos & eosqui

Expanded text:
vitiis et peccatis subjacebamus. Sensus autem carnis est, vitiis et peccatis subjacebamus. Sensus autem carnis est, non credere spiritalia, id est, sine commixtione viri virginem peperisse, et ex aqua et Spiritu sancto hominem denuo nasci, et solutam animam a copula carnis rursus in carne surgere. De his diffidens, in carne est, hinc: Vitia, ait, peccatorum quae per legem ostenduntur, ut fructificarent morti. Manifestum est quia qui non credit sub peccato agit, et captivus trahitur ad vitia admittenda; ut fructum faciat morti secundae: lucrum enim tunc facit mors, cum peccatur. In membris tamen dicit vitia operari, non in corpore, ne occasio esset male tractantibus corpus; quia in maliloquio lingua arguitur, et in furto manus corripitur, et in dissimulante aures increpantur, et ita in caeteris, quae quamvis de corde exeant, Domino in Evangelio attestante ; membrorum tamen ministerio explentur operibus. Disputatio haec tangit Judaeos, et eos qui
Abbreviated transcription (Latin):
secunda teneri non possent : Acper hoc mortui sumus legi
percorpus xp̃i. Quienim legi mostuus non fuerit : reus est¬
& quireus est secundam mortem eucdere non potest:
Ut sitis alterius quiexmor tuis resuruex
at prucm picemus dõ Hocdicit quia ideo mortui sumus
legi : ut dec& ero xp̃isimus seruisolius & hocerit fructifica¬
redõ. Adquiritur enimdõ qui ingratia eius man& dign:
resursectione promissa: cumenio esemnus incap¬
liquid sequitur quodlege prohib&ur. Igitur incarneesse
multi facrie intellegitur. Namomnis in credulus in cashe est
id est carnalis. Exp̃ianus sublego uiuens : incaerne est¬
& quide hominibus aliquid spenitꝰ : in carneest & quimale
intellexit xp̃m in carne est & siquis cristianus luxuriosam
habe uitam in carneest. Hoclo co tamen in carne esse sic¬
intellegamus quia antefidem in carneeramus sub pecca¬
to enimꝰ uiuebamus: hoc est carnales sensus sequentes:

Expanded text:
secunda teneri non possent. Ac per hoc mortui sumus Legi secunda teneri non possent. Ac per hoc mortui sumus Legi per corpus Christi; qui enim Legi mortuus non fuerit, reus est: et qui reus est, secundam mortem evadere non potest. Ut sitis alterius qui ex mortuis resurrexit, ut fructificemus Deo. Hoc dicit, quia ideo mortui sumus Legi, ut de caetero Christi simus servi solius: et hoc erit fructificare Deo. Acquiritur enim Deo, qui in gratia ejus manet, dignus resurrectione promissa. Cum enim essemus in carliquid sequitur, quod lege prohibetur. Igitur in carne esse multifarie intelligitur: nam omnis incredulus in carne est, id est, carnalis; et Christianus sub lege vivens in carne est; et qui de hominibus aliquid sperat, in carne est; et qui male intelligit Christum, in carne est; et si quis Christianus luxuriosam habeintelligemus, quia ante fidem in carne eramus, sub peccato enim vivebamus, hoc est carnales sensus sequentes,
Abbreviated transcription (Latin):
illum : id circopercorpus xp̃i seduos nosdicit fecstos. Mori
enim lege : uiuere estdõ. Quic lex dominatur petcatorib:
cui ergo dimittuntur peccata: moritur legi. hoc estli¬
benari alege Itaque percorpus xp̃i hoc consequimurbe¬
neficium: tredens enim corpussuum saluator: mortem
uicit : & peccatum damnauit In ipso enim peccauit diabo¬
lus cumillum in nocentem occidit : & quipeccatum omni¬
nonescir&. cum enim hominem sibi peccati causce defen¬
der& inuentus estineo reus in quo accuscbat. Hinc fac¬
tum est ut omnes credentes in xp̃m erucntur clege dam¬
nato peccato Quia uictum peccatum quod est dicibolus per
corpus xp̃i : non hab& austoritatem in eos qui ad illum ꝑti¬
nent aquo uictus est. Dum enim non peccat &occiditur qua¬
si reus : uicit peccatum depeccato hoc est diabolum propri¬
o peccato quod ineo admisit decmnauit &cyrogscephum quod
peccato cedae decy &umerat deleuit: quaendo ab inferis resur¬
sexerit Data huius modi forma credentibus sibi uta morte

Expanded text:
illum; idcirco per corpus Christi salvos nos dicit factos. Mori enim legi Deo vivere est; quia Lex dominatur peccatoribus. Cui ergo dimittuntur peccata, moritur Legi, hoc est, liberari a Lege. Itaque per corpus Christi hoc consequimur beneficium; tradens enim corpus suum Salvator, mortem vicit, et peccatum damnavit. In ipso enim peccavit diabolus, cum illum innocentem occidit, qui peccatum omnino nesciret; cum enim hominem sibi peccati causa defenderet, inventus est in eo reus, in quo accusabat. Hinc factum est ut omnes credentes in Christum, eruantur a lege, sublato peccato; quia victum peccatum, quod est diabolus, per corpus Christi, non habet auctoritatem in eos, qui ad illum pertinent, a quo victus est. Dum enim non peccat et occiditur quasi reus; vicit peccatum de peccato, hoc est, diabolum proprio peccato, quod in eo admisit, damnavit: et chirographum quod peccato Adae decretum erat, delevit ; quando ab inferis resurrexit, data hujusmodi forma credentibus sibi, ut a morte
Abbreviated transcription (Latin):
Dec igitur sponsaxp̃i iam mortua legi. Id est peccato
quodlegis prohibitionefit abundantius cumlex sine
gratia iub& noniuuat. tadiergo legi mortua utsit
adterius quiex mortuis resurrexit. Discernit ista
sine legis in iuria nesa crilegium committat in eius
auctorem

Expanded text:
ec igitur sponsa Christi, iam mortua legi, id est peccato, quod legis prohibitione fit abundantius, cum lex sine gratia iubet, non iuuat. tali ergo legi mortua, ut sit alterius, qui ex mortuis resurrexit, discernit ista sine legis iniuria, ne sacrilegium committat in eius auctorem
Abbreviated transcription (Latin):
ut sitis d terius qui ex mortuis resurrexit ut fruc¬
ti sicemusdõ Curmoriui sumus legi percorpus ap̃i
si bonastlex quia mortiu sumus legiꝰ dominanti
lberaeti abeo affectu quemlexpunit᷑ & deemnat
bus la est cenantibus gaattiae. Inde est illud in euan¬
Elio lex per mor sendcetu est gradisa & uert as pe¬
ihm mpm siesta est utimplereiun sicergo dictue
est imnortui estis legi acsidicerecur mortui este sup¬
plicio degis percorpus xp̃i perquod sune delict Iour¬
ta quelegitimo supplicio constringebeT¬
quȩ perlegem sunt operabantur in membris

Expanded text:
exit, ut fructicemus Deo. Cur mortui sumus legi per corpus Christi, si bona est lex? quia mortui sumus legi dominanti, liberati ab ea affectu, quam lex punit et damnat, bus lex est, amantibus gratia. Inde est illud in Evangelio: Lex per Moysen data est, gratia istum facta est, ut impleretur. Sic ergo dictum est, Mortui estis legi, ac si diceretur, Mortui estis supplicio legis, per corpus Christi, per quod sunt delicta donata, quae legitimo supplicio constringebquae per legem sunt, operabantur in
Abbreviated transcription (Latin):
dicum Sedhȩc uoluntas quȩ libera est in malis
quia delectatur malis ideo libera in bonis nonẽ
quia libenera non est nec potest homo boni aliqua
uelle nisi a diuu&ur abeo quimalum non potest
Liberos dicimus ad feccienda operao pi&atis eos
quibus dicit cepłs nunc autem liberati a peccato
serui autem sttidõ bab&is fructum uestrũ
in scĩficatione finem uero uitam & ernam. hunc
in scĩ ficatione frustum qui frustus procul dubio
caritas est at queo perireius nullo modo habere
possemus cnobis sed habemus per sp̃m sc̃m qui
datus est nobis deipso quippe frustulo que batur
magister dr̃ quando palmitibus in semanentibus
dicebat sine me nibil potestis facere
Ande & ipsimuitam & ernam quȩ ceste mertes est
operum bonorum gnatiam dĩ appellat a postelus
redditur non donatur : Ideo dixit stipendium peccati
mors. ut mortem peccato non in merito in latam
sed debitum de monstrer & gratia uero nisi gratis est

Expanded text:
d haec voluntas quae libera est in malis, d haec voluntas quae libera est in malis, quia delectatur malis, ideo libera in bonis non est, quia liberata non est. Nec potest homo boni aliquid velle, nisi adjuvetur ab eo qui malum non potest Liberos dicimus ad facienda opera pietatis eos, quibus dicit Apostolus, Nunc autem liberati a peccato, servi autem facti Deo, habetis fructum vestrum in sanctificationem, finem vero vitam aeternam . Hunc in sanctificatione fructum, qui fructus procul dubio charitas est, atque opera ejus, nullo modo habere possumus a nobis; sed habemus per Spiritum sanctum, qui datus est nobis. De ipso quippe fructu loquebatur magister Deus, quando palmitibus in se manentibus dicebat, Sine me nihil potestis facerende et ipsam vitam aeternam, quae certe merces est operum bonorum, gratiam Dei appellat Apostolus. redditur, non donatur. Ideo dixit: stipendium peccati mors, ut mortem peccato non immerito illatam, sed debitam demonstraret; gratia autem nisi gratis est,