comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hic uidit patrem: Mox adde distid&uo. sed iudit incapabilem:
INterim quod dixeras ꝑdidisti solu es se in uisibilem patrẽ: quia
non hab& superiorem: Quandoquidem ueritate uictus. cũ ui¬
deriab inseriore confessuses : Vosenim dicitis inferiorem
silium . a quotamen patre uideri: teste filio cogente dixisti:
Deinca pabili postea uidebimus ut &iamte illic ueritas uincat:
Non enim decipabili & inapibili : sed demui sibili & inuisibili inter
nos quaestio uersibatur : Inqua quaestione sitibuipsituipse uisibi¬
lises uictum esse teuider: CXP̃ IIII. DEIŨMORTALI DÕ:
uartoloco igitecũ deimmortalidõ &iam filium: Qm̃ tuillud qđ
ait apostolus qui solus hab& immortalitatẽ : sic intellegi uolu¬
isti tamquã de solo patresit dictum: Cumillehoc nonde patre
filium habere inmor talitatem secundum substantiã diuinitatis suax:
Nam secundum carnem quis negat eum fuisse mortalem : suautem

Expanded text:
hic vidit Patrem; mox addidisti de tuo, Sed vidit incapabilem. hic vidit Patrem; mox addidisti de tuo, Sed vidit incapabilem. Interim quod dixeras perdidisti, solum esse invisibilem Patrem, quia non habet superiorem: quandoquidem veritate victus, eum videri ab inferiore confessus es. Vos enim dicitis inferiorem Filium a quo tamen Patrem videri, teste Filio cogente, dixisti. De incapabili postea videbimus, ut etiam te illic veritas vincat. Non enim de capabili et incapabili, sed de visibili et invisibili inter nos quaestio versabatur: in qua quaestione si tibi ipsi tu ipse visibilis es, victum te esse vides. CAPUT IV. De immortali Deo. Quarto loco egi tecum de immortali Deo etiam Filio. Quoniam tu illud quod ait Apostolus, Qui solus habet immortalitatem ; sic intelligi voluisti, tanquam de solo Patre sit dictum: cum ille hoc non de Patre Filium habere immortalitatem secundum substantiam divinitatis suae. Nam secundum carnem quis negat eum fuisse mortalem? Tu autem
Abbreviated transcription (Latin):
nonautẽ uideantur ab angelis. Quib narrantib angelis co¬
nouisti quod ipsi uideant animas animx illos non uideant
Rquohxs audisti Tnde didicisti ubilegisti. Nonne melius diui¬
nirlibris animum intenderer ubilegimus & ab hominib ange¬
los uisor quando uoluerunt & quomodo uoluerunt uideri
Iubente uel sinente omnium creatorem. Uerũ tomen quidixe¬
ras ideo solum dicendum inuisibilem patrẽ. quia non hab& supe¬
riorem a quocir co inspiciatur: Confessuses poster filiũ eẽ
uisibilem: Contra ipsum ꝓferens euangelicũ testimonium ubi
dicit ipsefiliur. Nonquia patrẽ uidit quis. sed quiẽ adohic ui
dit patrem Ubite quidem ueritas aꝑtissime uicit: Sed tuno¬
lens aberrore liberari noluisti salubriter uinci Cũ enim
contrate commemorasses euangelicum testimonium qđ
claruit a silio uideri patrem dicente ipsofilio. sed quiẽ adõ

Expanded text:
non autem videantur ab Angelis? Quibus narrantibus Angelis conon autem videantur ab Angelis? Quibus narrantibus Angelis cognovisti, quod ipsi videant animas, animae illos non videant? A quo haec audisti? unde didicisti? ubi legisti? Nonne melius divinis Libris animum intenderes, ubi legimus et ab hominibus Angelos visos, quando voluerunt, et quomodo voluerunt videri, jubente vel sinente omnium Creatore? Verumtamen qui dixeras, ideo solum dicendum invisibilem Patrem, quia non habet superiorem a quo circuminspiciatur; confessus es postea, Filio esse visibilem, contra te ipsum proferens evangelicum testimonium, ubi dicit ipse Filius, Non quia Patrem vidit quisquam, sed qui est a Deo, hic vidit Patrem . Ubi te quidem veritas apertissime vicit: sed tu nolens ab errore liberari, noluisti salubriter vinci. Cum enim contra te commemorasses evangelicum testimonium, quo claruit a Filio videri Patrem, dicente ipso Filio, Sed qui est a Deo,
Abbreviated transcription (Latin):
ertio loco demui sibilidõ cũ agerem ad monui ut crederes in ui¬
sibilem Non solum patrẽ sed &iam filium. sccundũ diuinitatem
non secundum carnem: in quacũ uisibilem mostalib: appariurse
quis negat. Vndealioloco postea dis putaui: tuautem cedenr
manifestime ueritati. consensisti eẽ inuisibilem filium. Ac
ꝑhoc destruxisti quod dixeras unum in uisibilem patrem sed
ruriustua consensione conturbatur quia in uisibilem &iam
filium eẽ. consenseras : Ausus es dicere minora uideri ama¬
iorib Maiora uero aminorib: non porse uideri : Dicens an¬
gelos uideri ab archangelis : animas abangelis. angelos uero ab
anima non uideri: Vnde &iam xp̃m secundũ diuinitatis suae
substantum Non solũ ab hominib sed nec auirtutib celestib
uideri adserens Ideo patrem solum in uisibilem eẽ dixisti quia
superiorem non hab& a quo circ inspiciatur : Dic nob rogote
quando tib indicauerunt archangeli quod ipsi uideant angelos

Expanded text:
ertio loco de invisibili Deo cum agerem, admonui ut crederes invisibilem, non solum Patrem, sed etiam Filium secundum divinitatem, non secundum carnem, in qua eum visibilem mortalibus apparuisse quis negat? unde et alio loco postea disputavi. Tu autem cedens manifestissimae veritati, consensisti esse invisibilem Filium: ac per hoc destruxisti quod dixeras, unum invisibilem Patrem. Sed rursus tua consensione conturbatus, quia invisibilem etiam Filium esse consenseras, ausus es dicere, minora videri a majoribus, majora vero a minoribus non posse videri; dicens Angelos videri ab Archangelis, animas ab Angelis, Angelos vero ab animabus non videri: unde etiam Christum secundum divinitatis suae substantiam, non solum ab hominibus, sed nec a Virtutibus coelestibus videri asserens, ideo Patrem solum invisibilem esse dixisti, quia superiorem non habet a quo circuminspiciatur. Dic nobis, rogo te, quando tibi indicaverunt Archangeli, quod ipsi videant Angelos,
Abbreviated transcription (Latin):
firmatum est. quod postea in concilio ariminensi propter noui¬
tatemuerbi minus quã potiuit intellectã quã tecmenfides an¬
tiqua ꝓperat Multos paucorũ frccude deceptis her&icaimpi¬
& cs subher&ico imperatore constantio labe factto r&empta¬
uit, sed postnon longũ tempus libestate fidei catholicae p̃ua¬
lente : postea quãuis uerbi sicut debuit intellec taest: Omous¬
on illud catholiex fidei sanitacte longelateq: defensuest
Quid ÷ enĩ omousion: nisi unius eiusdemq substaentiae : Quid est
inquã omousion: ego & pater unũ sume: sed nunc necego iiex¬
num Nec tudebes arimenen se tamquã p̃iudicaturus ꝓ̃ferre
concilium. Necego huius auctoritate : Nectuillius deuneris scrp¬

Expanded text:
firmatum est: quod postea in concilio Ariminensi, propter novifirmatum est: quod postea in concilio Ariminensi, propter novitatem verbi minus quam oportuit intellectum, quod tamen fides antiqua pepererat, multis paucorum fraude deceptis, haeretica impietas sub haeretico imperatore Constantio labefactare tentavit. Sed post non longum tempus libertate fidei catholicae praevalente, posteaquam vis verbi, sicut debuit, intellecta est, Homousion illud catholicae fidei sanitate longe lateque defensum est. Quid est enim Homousion, nisi unius ejusdemque substantiae? Quid est, inquam, Homousion, nisi, Ego et Pater unum sumus ? Sed nunc nec ego Nicaenum, nec tu debes Ariminense tanquam praejudicaturus proferre concilium. Nec ego hujus auctoritate, nec tu illius detineris: Scrip
Abbreviated transcription (Latin):
liũ cogitatis. sicũ natũ eẽ de substaentu patrirnegactis: Nonenĩ
umerat hominis filius & dõdonante factus : difilius exdoqui¬
demnatus : sed gratia nonnatura : An foste & si non hominiy fili¬
us : tacmenaliqua iamerat qualiscũq creaturco & indifilium
dõmutata conuersaest: sinihilhorumergo autdenihilo : aut
dealiqua substcontia natus : sed necrederem denihilo eẽ dĩ
filium uos putare : umnos abistasollicitudine liberasti: Ad¬
firmastienĩ non a uob̵dicere: denihilo eẽ dĩfiliũ : de aliquaer¬
go substantia ÷: sinon de patris dequadicite sed non inuenitis
substaentia : nonuos nobcum pigeat confiteri. paterergo & fi¬
lius unius sunt eiusdemq substantiae: hoc ÷ illud omousion
quod inconcilioniceno aduernis her&icos arrianos. a catho¬
licis patribus ueritatis auctoritate & auctoritate ueritatis

Expanded text:
lium cogitatis, si eum natum esse de substantia Patris negatis. Num enim lium cogitatis, si eum natum esse de substantia Patris negatis. Num enim jam erat hominis filius, et Deo donante factus est Dei filius; ex Deo quidem natus, sed gratia, non natura? An forte etsi non hominis filius, tamen aliqua jam erat qualiscumque creatura, et in Dei filium, Deo mutante, conversa est? Si nihil horum, ergo aut de nihilo aut de aliqua substantia natus est. Sed ne crederemus de nihilo esse Dei Filium vos putare, jam nos ab ista sollicitudine liberasti: affirmasti enim non vos dicere, de nihilo esse Dei Filium. De aliqua ergo substantia est. Si non de Patris; de qua? Dicite. Sed non invenitis. substantia non vos nobiscum pigeat confiteri. 3. Pater ergo et Filius unius sunt ejusdemque substantiae. Hoc est illud Homousion, quod in concilio Nicaeno adversus haereticos Arianos a catholicis Patribus veritatis auctoritate et auctoritatis veritate
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ substaentia eẽ nonporsit : & hoc eẽ quod dr̃ est de quoest
hocestids̃ dedõ: quocircumds̃ dedõnatus : quia non aliud prius fii¬
it sed natura coaxerna. dedõ ÷ non est aliud quã est ille dequo
est hocestunius eiusdemq naturae : uelunius erdemq substcen¬
tiaȩ : Quod cumauditis. quelein cor habeatis ignoro : qui puta¬
tisnos filium sicdicere natum eẽ depatre : quomodo nascunt᷑
decorporib corpora: & quõ corruptibiliter ista nascuntur:
accusatis nos ttmquã generationi unigeniti quaede patreest cor¬
poralem passionem corruptionemq: tribuamus : Carnalib
quippe cogitationib: plenisubsttntiã dĩ descipsagignere por¬
sefilium non putatis nisi hoc patiatur quod substantia quan¬
dogignit patiatur carnis: Erratis non scienter scripturcor
Verum dĩ filium cogitate: hunc autem filiũ nullo modo uerũdi fi¬

Expanded text:
Dei substantia esse non possit, et hoc esse quod Deus est de quo est, Dei substantia esse non possit, et hoc esse quod Deus est de quo est, hoc est, Deus de Deo. Quocirca Deus de Deo natus, quia non aliud prius fuit, sed natura coaeterna de Deo est, non est aliud quam est ille de quo est, hoc est, unius ejusdemque naturae, vel unius ejusdemque substantiae. Quod cum auditis, quale cor habeatis ignoro, qui putatis nos sic Filium dicere natum esse de Patre, quomodo nascuntur de corporibus corpora: et quoniam corruptibiliter ista nascuntur, accusatis nos tanquam generationi Unigeniti, quae de Patre est, corporalem passionem corruptionemque tribuamus. Carnalibus quippe cogitationibus pleni substantiam Dei de se ipsa gignere posse Filium non putatis, nisi hoc patiatur quod substantia quando gignit patitur carnis. Erratis, non scientes Scripturas, Christo ; verum Dei Filium cogitate. Hunc autem Filium nullo modo verum Dei Fi
Abbreviated transcription (Latin):
rebit: satis ntergo nobis quianon ÷ aseipsofilius. sed ab illo de
dictus est ubilegitur : siautem sp̃reius qui siscitecuit xp̃mamor
tuis habiteet in uobir & sp̃sfilii ubilegitur quiautem spmep̃i
guli singulorum unus patris alterfli: sedunur potiur pa¬
tris & filii De quo uno spu seriptũ ÷: Etenim in spũ uno nor
omnes in unũ corpurbaptifumus : siue iudaei siue grecissu
serui si ue liberi : & om̃runũ spm potecbimur: & alioloco¬
ciurdemq substantae est : quando quidem non dealiqua
materia : ueldenihilo : filiur sed dequo ÷ genitur Itemq¬
sp̃i scr monde aliquamateria uel denihilo redinde ÷ unde
pcedit : Vos autem nec filium depatrir nibstcentia genitũ
uultis : & toemeneum neca nihilo necexaliquama ics te¬
iria sedexpaste eẽ conceditis: nec uid&ir quã necersesta nt.
utquinon÷ oȩ mihilo non est &x aliqua re alia sedex dõ mis ex

Expanded text:
rabit? Satis sit ergo nobis, quia non est a se ipso Filius, sed ab illo de rabit? Satis sit ergo nobis, quia non est a se ipso Filius, sed ab illo de dictus est, ubi legitur: Si autem spiritus ejus qui suscitavit Christum a mortuis habitat in vobis . Et spiritus Filii, ubi legitur: Qui autem spiguli singulorum, unus Patris, alter Filii; sed unus potius Patris et Filii: de quo uno Spiritu scriptum est, Etenim in Spiritu uno nos omnes in unum corpus baptizati sumus, sive Judaei, sive Graeci, sive servi, sive liberi; et omejusdemque substantiae est? quandoquidem non de aliqua materia, vel de nihilo est Filius, sed de quo est genitus: itemqsanctus non de aliqua materia, vel de nihilo, sed inde est unde procedit. Vos autem nec Filium de Patris substantia genitum vultis, et tamen eum nec ex nihilo, nec ex aliqua materia, sed ex Patre esse conceditis. Nec videtis quam necesse sit, ut qui non est ex nihilo, non est ex aliqua re alia, sed ex Deo, nisi ex
Abbreviated transcription (Latin):
dit : sedideo cumdeillo filius loquer&ur : aitde patreꝓcedit quo
pater pecrsioniseius ÷ auctor quitedemfiliũ genuit: &gignen¬
dẽ dire patre nec tantum defilio sed de ambob: utiq nascer&ur
sinedubio filius dicer&ur amborũ : Acphocquia filius amborum
nullo modo ẽ. non opostuit nascieum de ambobur⁊ Amborũ
est ergosps: procedendo deambobus: Quid autem internar¬
ci & ꝓcedere interrt : deillac&cellentir sima naturccloquens
&x plicare quis potest no n omneqđ procedit nascitur : quãuis
omneꝓcedat quod nascitur: sicut no nomne quod bipes ÷ ho¬
moest : quãuis bipessit omnis qui homoest: hac scio : distingue¬
reautem inter illam generationem & hano ꝓcessonem nescio
non ualeo : non sufficio : Acꝑ hoc quia & illa &istoc ÷ ineffabilir
sicut ꝓph&ao defilioloquens ait. Cenerationemes qui renar
rabit: Ita despũ rco uerissime dicitꝰ. processio nẽ eius quir enar¬

Expanded text:
dit. Sed ideo cum de illo loqueretur, ait de Patre procedit , quoniam dit. Sed ideo cum de illo loqueretur, ait de Patre procedit , quoniam Pater processionis ejus est auctor, qui talem Filium genuit, et gignenm de Patre, nec tantum de Filio, sed de ambobus utique nasceretur, sine dubio Filius diceretur amborum: ac per hoc, quia Filius amborum nullo modo est, non oportuit nasci eum de ambobus: amborum est ergo Spiritus sanctus procedendo de ambobus. Quid autem inter nasci et procedere intersit, de illa excellentissima natura loquens explicare quis potest? Non omne quod procedit nascitur, quamvis omne procedat quod nascitur: sicut non omne quod bipes est, homo est, quamvis bipes sit omnis qui homo est. Haec scio, distinguere autem inter illam generationem et hanc processionem nescio, non valeo, non sufficio; ac per hoc, quia et illa et ista est ineffabilis, sicut propheta de Filio loquens ait: Generationem ejus quis enaritu sancto verissime dicitur, processionem ejus quis enar
Abbreviated transcription (Latin):
tum a eceriudĩ in oboedientiã fidei in om̃s gentes: cogniti solir
tens ÷ uos confrmare solisa pientidõ gloria in scła scłrm¬
amsuã nondubitaendũ st cumẽe sapientem potius que pt
substcentia filu ꝑgignentem patrem qua substcentia patrir ꝑ
gentes in nomine patris & filii & sprscĩ : ubi pcipue cõmenda
tecest huius in diuidua gloru trinitatis: Dritaq quod ÷ ipra
trinitas propterea solur rapiens rectedicitur : p solurre¬
cundum substantiam suã sapiens est : Non secundũ accidentẽ
uel accedentem pasticipationem sapientia : sicut rapiens: ratio¬
nalis quaecũq creatura: quod uero additũ ÷ cui ut dicer&ur. ciuglo¬
ria cumsus sicer& sidictũ err& eiautemgloria inusitectã nr̃a lin¬
gue indicat locutionem inon sensum quemrequiram uł dequo
ambigcemus in sinuat : quid eñi senscudeperit sidicatur cigloria:
QUERIS ame si desubstantia patris : filius: de sobstrentia

Expanded text:
tum aeterni Dei, in obedientiam fidei in omnes gentes cogniti; soli stum aeterni Dei, in obedientiam fidei in omnes gentes cogniti; soli stens est vos confirmare, soli sapienti Deo gloria in saecam suam non dubitandum sit esse sapientem, potiusque sit substantia Filii per gignentem Patrem quam substantia Patris per omnes gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sata est hujus individuae gloria Trinitatis. Deus itaque, quod est ipsa Trinitas, propterea solus sapiens recte dicitur, quia solus secundum substantiam suam sapiens est: non secundum accidentem vel accedentem participationem sapientiae, sicut sapiens est rationalis quaecumque creatura. Quod vero additum est, cui, ut diceretur, cui gloria; cum sufficeret si dictum esset, Ei autem gloria: inusitatam nostrae linguae indicat locutionem; non sensum quem requiramus, vel de quo ambigamus, insinuat. Quid enim sensui deperit, si dicatur, Ei gloria, m. CAPUT XIV. 1. Quaeris a me, Si de substantia Patris est Filius, de substantia
Abbreviated transcription (Latin):
ti patri : sed soli sapientidõ : & d s̃un sit ipsatrinitar. Multo
est facilior nob huius solutio quaestionis : ut sic intellegamsolũ
bis &illiplurseruer : ut serure ꝑmit teremur & filio :plurteo¬
mempatri tac̃quãmaiori : Minus autem flio tcc̃quã minoridõ
omni potenti soli sapientidõ : utuor repelleremini quinolenter
men &iam filiũdm̃ & dnĩn confitenter. Aꝑtirs maduor deor & do¬
minos : iuoremunũ minoremalterũ dicitis : & reo suos recun¬
dumerrorem urm praecepti huius uiolatiẽe monstratir quia
non solũ maiori : uerũ aiã minori : eaquae ded nõdõ deb&ur seruitu¬
teseruitis. ubiautem dicita postolus solisapientidõ : cum scribero
ad romunos infinemepistala sicloquitur : Ciutem qui potenp:
inquiduos confrmare secundũ euangeliũ meũ & ꝓconiũ ihũ
mani festa tiautem nunc preripturã proph&ccrũ secundũ pcep¬

Expanded text:
ti Patri; sed Soli sapienti Deo; et Deus unus sit ipsa Trinitas: multo ti Patri; sed Soli sapienti Deo; et Deus unus sit ipsa Trinitas: multo est facilior nobis hujus solutio quaestionis; ut sic intelligamus solum bis, et illi plus servies; ut servire permitteremur et Filio, plus tamen Patri tanquam majori, minus autem Filio tanquam minori Deoomnipotenti, soli sapienti Deo; ut vos repelleremini, qui nolentes men etiam Filium Deum et Dominum confitentes; apertissime duos deos et dominos, majorem unum, minorem alterum dicitis: et reos vos, secundum errorem vestrum, praecepti hujus violati esse monstratis, quia non solum majori, verum etiam minori, ea quae Domino Deo debetur servitute servitis. 2. Ubi autem dixit Apostolus, Soli sapienti Deo; cum scriberet ad Romanos, in fine Epistolae sic loquitur: Ei autem qui potens est, inquit, vos confirmare secundum Evangelium meum, et praeconium manifestati autem nunc per Scripturam Prophetarum; secundum praecep
Abbreviated transcription (Latin):
gigner& patri: quia & ipsenepus nisauo suo pnepotemgig¬
ner& secundum uestrã mircbilem sapientiã in potenr dice¬
r&ur: Similiter &iamille sne potem nongigner& auosuo:
r&ur Nec eam ꝑficer& ullus si non sufficer& unus omnĩ ps¬
taq: omni potentem genuit filiũ : quõ quaecũq pater facit:
haec& filius similiter facit. filium qui ppeiprĩgenuit: utique
nons dirsimilis error ÷ ur̃t . sed quo d uob rerpondim depo¬
tentia : hoc &uiam de sapientia respondemus sienim dixipra
a postolus solisapienti patri nec rc indefiliũ separcor&
Nonenim quia ina pocaly psi defiliolegiturhabens nomen
scriptum quod nemoscit nisupse Ideo pater nescithoc nom̃:
a quo est inseparcebilis filius: sicuter goscit & pater quod ne¬
moscire dictus : nisfilius qr inseparcbiler sunt: sic&uam
sidictum ess& solisapienti patri :simul intellegi deber& & fili¬
us : qr in separabiles sunt : Cum uero non sitdictum solisapien¬

Expanded text:
gigneret Patri: quia et ipse nepos, nisi avo suo pronepotem giggigneret Patri: quia et ipse nepos, nisi avo suo pronepotem gigneret, secundum vestram mirabilem sapientiam iretur. Similiter etiam ille, si nepotem non gigneret avo, retur. Nec enim eam perficeret ullus, si non sufficereitaque omnipotentem genuit Filium; quoniam quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit. Filium quippe ipsum genuit utique non dissimilis error est vester: sed quod vobis respondimus de potentia, hoc etiam de sapientia respondemus. Si enim dixisset Apostolus, Soli sapienti Patri; nec sic inde Filium separaret. Num enim quia in Apocalypsi de Filio legitur, Habens nomen scriptum, quod nemo scit nisi ipse ; ideo Pater nescit hoc nomen, a quo est inseparabilis Filius? Sicut ergo scit et Pater quod nemo scire dictus est nisi Filius, quia inseparabiles sunt: sic etiam si dictum esset, Soli sapienti Patri; simul intelligi deberet et Filius, quia inseparabiles sunt. Cum vero non sit dictum, Soli sapien
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & angeli peccauerunt. & daemoneyfactis̃ quorum:
diabolus princeps : & qui non peccauerun peccare potuer
x cuicumq creaturarationali prastectur ut peccare non
porsit Non ÷ hocnature propriaxe sed dĩgratie: Acꝑhoc
solusdr̃ hab& in mosteclitatem qui non cuiur quã gratias.
sednatura sua. nec potuit nec potest aliqua conuersone mu¬
tecri. Nec potuit nec poterit aliquamutatione peccare: qũe
secundũ naturcc̃ quad s̃ ÷: nemohominũ uidit nec uiderepo¬
test: sed poterit aliquando sad illũ dnumerũ hominũ ꝑtineN
dequib: dictum ÷. beatimundicorde quia i prdm̃ uidebunt:¬
nor
& gloria insxcula seculorum amen.
ABSIT AVTemn ut quomodo putas ideoritpater potentior
filio quiacreatorem genuit pater : filius autem non ge¬
nuit creatorem : neq: enĩ potuit: sed non oportuit: Inmode¬
ratec enimes r& diuina generatio sgenitur filius nepotem

Expanded text:
Nam angeli peccaverunt, et daemones facti sunt; quorum Nam angeli peccaverunt, et daemones facti sunt; quorum diabolus est princeps: et qui non peccaverunt, peccare potuerunt; et cuicumque creaturae rationali praestatur ut peccare non possit, non est hoc naturae propriae, sed Dei gratiae. Ac per hoc solus Deus habet immortalitatem, qui non cujusquam gratia, sed natura sua, nec potuit, nec potest aliqua conversione mutari, nec potuit nec poterit aliqua mutatione peccare. Quem secundum naturam qua Deus est, nemo hominum vidit, nec videre potest: sed poterit aliquando, si ad illum numerum hominum pertinet, de quibus dictum est, Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbuntnor et gloria in saecula saeculorum. Amen. 3. Absit autem ut, quomodo putas, ideo sit Pater potentior Filio, quia creatorem genuit Pater, Filius autem non genuit creatorem. Neque enim non potuit, sed non oportuit. Immoderata enim esset divina generatio, si genitus Filius nepotem
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ ÷ &c recregũ, Quappter secundumuos duo sunt reges¬
regum & domini dominantium Et contrccuor: side patre
tis un ÷ dr̃ beatur & solur potens reregũ & dñs dominan¬
tium quisolur hab& inmor talitatẽ & lucem habitat in¬
accessibilem: & quomodo erit uerũ accedite adeum & in¬
luminamini nis quia hoc nemo potest sidesequisq p̃sump¬
serit sed sipsedonauerit : Inmostclitatẽ autẽds̃ habere
dicitur solus. quia ÷ in mutabilis solus. In omnienĩ mutab¬
linature ñ nullamors : ipsamutatio quia facit aliquid
inea ñ eẽ quoderat: ꝓinde & ipra anima humana quȩ ꝓpt ea
dicitur inmostalis quõ qualiter cumq secundũ modũ suum
numquã desinituiuere. hab& tamenpipso suo modo quandã
mostem suã quia si iustae uiuebat & peccat moritur uistitiae
si peccatrixerat &iustificatur moritur peccato iut aliaseius
mutationes ticeam dequib: longum ÷ disputtreꝵ &crea¬
turarũ natura caelestiũ mori potuit qr peccare potuit.

Expanded text:
tium est et Rex regum . Quapropter secundum vos, duo sunt regesregum et domini dominantium: et contra vos est, si de Patretas unus est Deus, beatus et solus potens, Rex regum et Dominus dominantium, quiaccessibilem. Et quomodo erit verum, Accedite ad eum, et illuminamini ; nisi quia hoc nemo potest, si de se quisque praesumpserit, sed si ipse donaverit? Immortalitatem autem Deus habere dicitur solus, quia est immutabilis solus. In omni enim mutabili natura nonnulla mors est ipsa mutatio, quia facit aliquid in ea non esse quod erat. Proinde et ipsa anima humana, quae propterea dicitur immortalis, quoniam qualitercumque secundum modum suum nunquam desinit vivere, habet tamen pro ipso suo modo quamdam mortem suam: quia si juste vivebat et peccat, moritur justitiae; si peccatrix erat et justificatur, moritur peccato: ut alias ejus mutationes taceam, de quibus longum est disputare. Et creaturarum natura coelestium mori potuit, quia peccare p
Abbreviated transcription (Latin):
Vt in nomine ihu omnegenu flectatur. &c&era. Necquȩritis cui do¬
nauerit utrũ homini andõ: Quando enim donauerit euident̃ appar&
Humiliauit sem& ipsũ inquid usq ad mostẽ mostẽ autẽ crucis. ꝓpt̃¬

Expanded text:
ut in nomine Jesu omne genu flectatur, etc. Nec quaeritis cui dout in nomine Jesu omne genu flectatur, etc. Nec quaeritis cui donaverit; utrum homini, an Deo. Quomodo enim donaverit, evidenter apparet. Humiliavit, inquit, semetipsum usque ad mortem, mortem autem crucis. P
Abbreviated transcription (Latin):
Hec & alia qua suis ostendam locir in quib: opera suꝑ uacuam
contriuisti ut moras necteres. tempusq: ꝓduceres : Comme¬
morando ad tingere debeo non re dirguere disputando
Iicis me auxilio principum munitũ non loqui secundũti¬
morem dĩ Cum scias nob eẽ p̃ceptum. orare ꝓregib is
inagnitionem ueniant ueritatis. Quod in quib dã eẽ conpl&u
Nos dõ agimus gratias uos dol&is. uerba autẽ nostra recte intellegen¬
tib indicant quis nr̃m loquatur secundũ timorẽ dĩ utrũ qui sic luidat
dm̃ patrẽ ut ab eius laudem referat quod sibi filiũ generauit xqualem:
An qui sic genitorem dehonestat & genitũ. Vt & illũ dicat non potuis se
gignere ꝑ omnia sui similẽ filiũ. et istũ dicat non de generas se iamnatũ
tura cui flectitur omnegenu celestiũ t̃restriũ & infernorũ quẽ
tam̃ dõ patricẽ non uultis xqualem quia hoc pater eidonauit: Ut enĩ¬
apostolur: ꝓpt̃ qđ eũ & altauit &donauit ei nom̃ qđ ẽ suꝑ omne nom̃

Expanded text:
ec et alia quae suis ostendam locis, in quibus operam supervacuam contrivisti, ut moras necteres, tempusque produceres, commemorando attingere debeo, non redarguere disputando. CAPUT PRIMUM. Dicis me auxilio principum munitum, non loqui secundum timorem Dei; cum scias nobis esse praeceptum orare pro regibus, ut in agnitionem veniant veritatis : quod in quibusdam esse impletum, nos Deo agimus gratias, vos doletis. Verba autem nostra recte intelligentibus indicant, quis nostrum loquatur secundum timorem Dei: utrum qui sic laudat Deum Patrem, ut ad ejus laudem referat, quod sibi Filium generavit aequalem; an qui sic genitorem dehonestat et genitum, ut et illum dicat non potuisse gignere per omnia sui similem filium, et istum dicat non degenerasse jam natum, turae, cui flectitur omne genu, coelestium, terrestrium et infernorum: quem tamen Deo Patri eum exaltavit, et donavit ei nomen quod est super omne nomen,
Abbreviated transcription (Latin):
si autem ꝑobsequiũ minorẽ naturã uultis credere ꝓhibem
Nullo modo enĩdr̃ pater ut habereunicifiliposs& obsequium
uell& denegarenaturã: parentib autem uterra subditur
xp̃s non diuina maiestatis fuit .s. cctis humanȩ: prustre
itaq dixisti si parentib fuit subditos quoscreauit : quanto
magis suo genitori quieũ tantũ actelẽ genuit Respond&ur
enimtibi : si parentib fuit subditur ꝓpt̃ pueritiã: quanto magir
dõ propter ipscc̃ hominir formã : quam formã cũ m mostalem¬
fecerit non moste ꝑdiderit quid miraris si&iã pihuius rx¬
culifinem subiectu serit in euilli quie subiecit omnia: Tuautem
non ꝓpter formã serui dicis filium patrieẽ subiectũ: sed qaeum
tantũ acteclemgenuit idest magnũdm̃ quãuis patreipso minorẽ :
ubi& patrideroges qui filiũ sibi unicũ aut non potuit: uut noluit
gignere aqueclem & ipri filio quiunicus patrinon÷ generatus &¬

Expanded text:
si autem per obsequium minorem natura vultis credere, prohibemus: si autem per obsequium minorem natura vultis credere, prohibemus: nullo modo enim Deus Pater ut Parentibus autem ut esset subditus Christus, non divinae majestatis fuit, sed aetatis humanae. Frustra itaque dixisti: Si parentibus fuit subditus quos creavit , quanto magis suo genitori qui eum tantum ac talem genuit? Respondetur enim tibi: Si parentibus fuit subditus propter pueritiam, quanto magis Deo propter ipsam hominis formam? Quam formam cum immortalemfecerit, non morte perdiderit; quid miraris si etiam post hujus saeculi finem subjectus erit in ea illi, qui ei subjecit omnia? Tu autem non propter formam servi dicis Filium Patri esse subjectum, sed quia eum tantum ac talem genuit, id est magnum Deum, quamvis Patre ipso minorem: ubi et Patri derogas, qui Filium sibi unicum, aut non potuit, aut noluit gignere aequalem; et ipsi Filio qui unicus Patri non est generatus a
Abbreviated transcription (Latin):
mo: & sinondico pariter honoratus. sed honoratior ess& filius.
gccuder& pater non inuider&: honorar& tecm̃ &iã ille patrem
& si non paruulus accessu augendus &cctis sedeinatus es s&
equalis: aquedem uero si pater homopotuirs& nullo dubitanti
genuisr&: qui sergo aude atdicere hoc nec omp̃s potuit. Ad do
&iam quia siporr& homo maiorem seipso meliorẽq: gigner&
filium: sed maius uel melius deeo quicquã non potest eẽ ergo ei
uerũ filiũ : credam xqualem qđ sidixeris co ipso maior est pater
filio qr de nullo genitus genuit : tamena quedemcitoresponde¬
bo: iamideo non ÷ maior pat᷑rifilio : qr aqualem genuit non mino¬
rem Originis enĩ quaestio est quis dequosit a qualitectis autẽ
qualis autquantus sit: ꝓinde siue admit tit ratio ueritatis ut
xquali patrifilius subsequat equclis: Non negame obsequiu

Expanded text:
mo. Et si, non dico pariter honoratus, sed honoratior esset filius, mo. Et si, non dico pariter honoratus, sed honoratior esset filius, gauderet pater, non invideret: honoraret tamen etiam ille patrem, etsi non parvulus, accessu augendus aetatis, sed ei natus esset aequalis. Aequalem vero si pater homo potuisset, nullo dubitante genuisset. Quis ergo audeat dicere, Hoc nec Omnipotens potuit? Addo etiam, quia si posset homo, majorem se ipso melioremque gigneret filium: sed majus vel melius Deo quidquam non potest esse; ergo ei verum Filium credamus aequalem. Quod si dixeris, Eo ipso major est Pater Filio, quia de nullo genitus, genuit tamen aequalem: cito respondebo, Imo ideo non est major Pater Filio, quia aequalem genuit, non minorem. Originis enim quaestio est, Quis de quo sit: aequalitatis autem, Qualis aut quantus sit. Proinde si admittit ratio veritatis ut aequali Patri Filius obsequatur aequalis, non negamus obsequium:
Abbreviated transcription (Latin):
suo genitori. Multo magis quuillũ tantũ actelemgenuit ne¬
cerseest ut eum uener&iur eiq: offerat semꝑ obsequium qđ¬
ub& deueneratione & obsequio filuerga patrem carnalit̃
Num quidideo est diuer sanaturco patrir hominis: & homuir
filui quo fibur obsequitur patri. hoc ⁊ omnino in tolercebile
in uobir quiadeobsequio filii diuersimuultir probcresub¬
stantiam patris & filii: prorsus alaquaestio est utrũ sint
unius eiusdemque substaentiae pater& filiur : Et alia quaestio
est utrũ patrifilius obsequatur: interimuerũ filiũ non frege¬
mus quinullo modo uerur filius sinon ÷ ipnus & patris. una
eademq naturc: dicitergo dm̃ patrem & dm̃filium unius
eiusdemq: eẽ substontia: Extorqueatuob diuinitas qđ
humanitatidonauit ipsa diuinitcor. Obsequitur homo patri
suo dequonatus: homo tacm̃obsequendo eẽ non desinitho¬

Expanded text:
suo genitori; multo magis qui illum tantum ac talem genuit, nesuo genitori; multo magis qui illum tantum ac talem genuit, necesse est ut eum veneretur, eique offerat semper obsequium. Quodlibet de veneratione et obsequio Filii erga Patrem carnaliter numquid ideo est diversa natura patris hominis et hominis filii, quoniam filius obsequitur patri? Hoc est omnino intolerabile in vobis, quia de obsequio Filii diversam vultis probare substantiam Patris et Filii. Prorsus alia quaestio est, Utrum sint unius ejusdemque substantiae Pater et Filius; et alia quaestio est, Utrum Patri Filius obsequatur. Interim verum Filium non negemus, qui nullo modo est verus Filius, si non est ipsius et Patris una eademque natura. Dicite ergo Deum Patrem; et Deum Filium unius ejusdemque esse substantiae. Extorqueat vobis divinitas, quod humanitati donavit ipsa divinitas. Obsequitur homo patri suo, de quo natus est homo; tamen obsequendo esse non desinit ho
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatem demonstrant in principio. sicut & p̃cedensnor
inquis instruit testimoniũ. quasiego illamnatiuitatemxp̃i
non temporalem sedaernã. ꝓpter quã dictũ est. In prin¬
cipioerat uerbũ. Noncredã non p̃dicem. non amplectur
&iam ds̃ eius qui pater esteius. ostendiꝓpter hominẽ quẽ sus¬
cepit & in quonatus : deuentre matris sine concubito homi¬
nis patris : ad quod ꝓbandũ testimoniũ dedi: ubiait in profe¬
tiapatrisuo. deuentre matris mex ds̃ meus estu. tuquidicir
qua siego istc̃natiuitatem xp̃i solam ꝓfitear. Noli pinania co¬
nari euadere : & dic potiur quare mihi: otu: non responde¬
ris ubi dicitx p̃spatri deuentre matris mexds̃ meus estu
adhocenĩ quo ui disti nonte haberȩ quod diceris aliãnatiuita¬
tem quaedĩ dedõ est interponendã putecsti qua fugeres: Ro¬
gote quando quid respondeas non habeas quanto melius ta

Expanded text:
tivitatem demonstrant in principio, sicut et praecedens nos, tivitatem demonstrant in principio, sicut et praecedens nos, inquis, instruit testimonium? Quasi ego illam nativitatem Christi, non temporalem, sed aeternam, propter quam dictum est, In principio erat Verbum, non credam, non praedicem, non amplectar; etiam Deus ejus qui Pater est ejus, ostendi, propter hominem quem suscepit, et in quo natus est de ventre matris, sine concubitu hominis patris. Ad quod probandum testimonium dedi, ubi ait in prophetia Patri suo, De ventre matris meae Deus meus es tu. Tu qui diciei diffidunt, quasi ego istam nativitatem Christi solam profitear; noli per inania conari evadere, et dic potius quare mihi non responderis, ubi dicit Christus Patri, De ventre matris meae Deus meus es tu. Ad hoc enim quoniam vidisti non te habere quod diceres, aliam nativitatem quae Dei de Deo est, interponendam putasti qua fugeres. Rogo te; quando quid respondeas non habes, quanto melius tac
Abbreviated transcription (Latin):
demq substaentia ÷ Egoitaq hoctestimoniũ proferreron¬
tratedebui: sed gratia sagoqr cõmonuisti: Considerccergo
quantũ malisit quod eiusdem substantia filiũ negatis: quẽ
genitũ confitemini exutero patris iniuriã grauis simã facien¬
terdõ tcmnquã illud quodiprenoners& exutero gignere po¬
tuisr& : Nonne sentitisuos generationẽdĩ credereuitior.
predicare monstruora quidicereaud&is exuterodĩꝓcori
tisq: nobiscũ. iam taondem conciliũ nicaenũ & omousion lauda¬
te acten&enobiscum:
uirctem nonuidect defectũ tuum: ubicũ
deuentre matris meax ds̃ meus estu : ut intellegere eius
nature illũ eẽ dm̃ quã filius ipsius extemporẽ deuentrem¬
trisaccepit: patremueronaturx illius. quã descipse generi¬
Et ad didisti quod nec iudxei diffidunt: ac deindequaensti.
curistec testimonia in mediũ non ꝓferantur. quxillamna¬

Expanded text:
demque substantiae? Ego itaque hoc testimonium proferre condemque substantiae? Ego itaque hoc testimonium proferre contra te debui: sed gratias ago quia commonuisti. Considera ergo quantum mali sit, quod ejusdem substantiae Filium negatis, quem genitum confitemini ex utero Patris, injuriam gravissimam facientes Deo, tanquam illud quod ipse non esset, ex utero gignere potuisset. Nonne sentitis vos generationem Dei credere vitiosam, praedicare monstruosam, qui dicere audetis ex utero Dei protisque nobiscum, jam tandem concilium Nicaenum et Homousion laudate ac tenete nobiscum. 2. Quis autem non videat defectum tuum, ubi cum De ventre matris meae Deus meus es tu ; ut intelligeremus ejus naturae illum esse Deum quam Filius ipsius ex tempore de ventre matris accepit, Patrem vero naturae illius quam de se ipse generaum secundum carnem; et addidisti, quod nec Judaei diffidunt. Ac deinde quaesisti, Cur ista testimonia in medium non proferantur, quae illam na
Abbreviated transcription (Latin):
principiũ : non de principio : silius principiũ deprincipio
sedutrũq simul nonduo sed unũ principium: sicutpat̃
Aprincipium indieuistutistuae insplendorib scõꝵ
exutero anteluciferũ genuite: quid ꝓmit tis uel quid
minaris : si audiero quod frenquenter audio & fidelit̃
credo sed hincte nihil adiuuari curñ uideas plurimum
xp̃i & exdõ patre sn&empore : & ex homine matre inpleni¬
tudine temporisaccipiam Uenerer predicem. non est
hoc testimoniũ aduersũme: sed morcs uoluisre in nectere
indicatte, ubiego potius intellego. quarcexutero dixer it
genuite quia hoc& tuex ꝑsona patris accipis dictum : Non
enimqua ad modũ corporirhumani sunt membra dis posit
sichab& uterumds̃ sed uerbũ tranrlatũ est acorporecli ad
in corporalem substcentiã ut intellegerem de patris substan¬
tia genitũ unigenitũ filium: Ac ꝑ hoc quid aliud quã unus eius¬

Expanded text:
principium non de principio; Filius principium de principio: principium non de principio; Filius principium de principio: sed utrumque simul, non duo, sed unum principium; sicut Pater principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te » ? Quid promittis, vel quid minaris, si audiero quod frequenter audio, et fideliter credo? Sed hinc te nihil adjuvari, cur non videas, plurimum Christi, et ex Deo Patre sine tempore, et ex homine matre in plenitudine temporis accipiam, venerer, praedicem, non est hoc testimonium adversum me. Sed moras innectere voluisse indicat te, ubi ego potius intelligo, quare ex utero dixerit genui te: quia hoc et tu ex persona Patris accipis dictum. Non enim quemadmodum corporis humani sunt membra disposita, sic habet uterum Deus; sed verbum translatum est a corporali ad incorporalem substantiam, ut intelligeremus de Patris substantia genitum unigenitum Filium; ac per hoc quid aliud quam unius ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑipsũ factasunt: si hoc dicis nontimer N&ibidicatur eopo
tioremeẽ spm rcm̃ filio quod elegit rbi meliora que facer&
nec faccre in feriora dignatus est : sed ñ quir hoc rapit nisi qid
hoc opere separato sicut deillis magnis o perib dictũ est:
ab hacoperatione filius separatur: Magnũ scone aliquidti¬
bi dicereuideris quia dicis filiurerat in principio antequam
aliquiderr&: pateruero ante principiũ : ubi legistiut haec
crederis unde p̃sumpnsti ut haec diceris ub inecauctoritas
nulla. necratio est: Quidestenim ante principiũ quando¬
quidem quid quid anteesr& hocess& principium : sierg
pater ante principio ÷ ante seipsumest. quia &ipseprincipi¬
umest: Quidest autem in principio eratuerbũ nisiinpatre
erat filius et ipse filius interrogatus aiud xis quiserr&:
respondit principium quia & loquor uobis: paterergo

Expanded text:
per ipsum facta sunt? Si hoc dicis, non times ne tibi dicatur, eo poper ipsum facta sunt? Si hoc dicis, non times ne tibi dicatur, eo potiorem esse Spiritum sanctum Filio, quod elegit sibi meliora quae faceret, nec facere inferiora dignatus est? Sed quis hoc sapit, nisi qui hoc opere separato: sicut de illis magnis operibus dictum est, ab hac operatione Filius separatur. 4. Magnum sane aliquid tibi dicere videris, quia dicis: Filius erat in principio antequam aliquid esset; Pater vero, ante principium. Ubi legisti, ut haec crederes? Unde praesumpsisti ut haec diceres, ubi nec auctoritas ulla, nec ratio est? Quid est enim ante principium, quandoquidem quidquid ante esset, hoc esset principium? Si ergo Pater ante principium est, ante seipsum est; quia et ipse principium est. Quid est autem, In principio erat Verbum ; nisi, In Patre erat Filius? Et ipse Filius interrogatus a Judaeis quis esset, respondit: Principium, quia et loquor vobis . Pater ergo
Abbreviated transcription (Latin):
quid que megodedero caro mea est promundiuita: Quidergo
dicimus mundur ꝑfilium factus : &creator est filius. Caro
filium. Quomodo fi&istut quõ uirũ non cognosco. Respon¬
liusdi. hictu quod in consequentib quodam locotuae ꝓrecu¬
tionis aduesti. ad serere conabaris sp̃m scm̃ p̃cersisse ut
mundar& & sci ficar& uirginẽ mariam : acdeinde uenir&
scriptum ÷ aedificar& domũ. hocestipsa sibi crear & carnem
in utero habens despũscõ : Nempeobstructum ÷ osloquen¬
tiũ iniqua: siergo cogites õsueraciter aperire. non solũ fili
idest quod omnis uistus celorũ ꝑ eũ firmatcosit : quod ꝑeum
creabuntur homines denuo qui primo ita creantur. ut con¬
uestaontꝰ inpuluerem suũ qđ ipsecarnẽ operatus : xp̃i nam
deanima nolo aliq̃ id dicere : cui difficillima quaestio est:
men omnia sicut ꝑunigenitũ filium. de quodictũ est : omnia

Expanded text:
quit, quem ego dedero, caro mea est pro mundi vita . Quid ergo? quit, quem ego dedero, caro mea est pro mundi vita . Quid ergo? Mundus per Filium factus est, et creator est Filius: caro filium, Quomodo fiet istud, quoniam virum non cognosco? responlius Dei . Hic tu, quod in consequentibus quodam loco tuae prosecutionis adverti, asserere conabaris Spiritum sanctum praecessisse, ut mundaret et sanctificaret virginem Mariam; ac deinde veniret scriptum est, aedificaret sibi domun , hoc est, ipsa sibi crearet carnem,in utero habens de Spiritu sancto ? Nempe obstructum est os loquentium iniqua . Si ergo cogitas os veraciter aperire, non solum Filiue commemoravi, id est, quod omnis virtus coelorum per eum firmata sit, quod per eum creabuntur homines denuo, qui primo ita creantur ut convertantur in pulverem suum; quod ipse carnem operatus est Christi nam de anima nolo aliquid dicere, cujus difficillima quaestio est;men omnia, sicut per unigenitum Filium, de quo dictum est, Omnia
Abbreviated transcription (Latin):
nempe non m& cclia repperire inscripturas diuinis. quib: sp̃im
scm aquedemadrerã filio eccerepperi ubi&iãmaior possitiude¬
ri. Nisi reuoc& pi&cs quae illum ueraciter confit&ur aequalem
Namutiq maiusaliquid sunt uistutes caelorũ quae firmatae sunt
unigenito filio: sed sicon solas ueritatem. resutreq ab utroq:
firmatccest. & id quod deuno dicitur & de alterotac&ur de
utroq intellegitur: quidestautem in consideratius. quam
negcore cẽ ereatorem spiñdi. cũ d nodicatur. auferer sp̃r
& deficient & inpuluerem suum conuestentur : Emit¬
tes pm̃tuum &crecbuntur. & innouabis faciem terra
defecture cumsitidoneis creandis quae suntrne fine man¬
sure: paulo ante dixi quid excellentius increaturis quam
uistutes caelorum: Quid dicam de carnecrectoris quando¬
qui demcreator ipse ꝑquem facta rint omnia. panir in¬

Expanded text:
nempe non me talia reperire in Scripturis divinis, quibus Spiritum nempe non me talia reperire in Scripturis divinis, quibus Spiritum sanctum aequalem asseram Filio. Ecce reperi ubi etiam major possit videri, nisi revocet pietas, quae illum veraciter confitetur aequalem. Nam utique majus aliquid sunt virtutes coelorum, quae firmatae sunt unigentio Filio. Sed si consulas veritatem, res utraque ab utroque firmata est; et id quod de uno dicitur et de altero tacetur, de utroque intelligitur. Quid est autem inconsideratius, quam negare esse creatorem Spiritum Dei, cum Domino dicatur: Auferes spiritum et deficient et in puluerem suum conuertentur. emittes spiritum tuum et creabuntur et innouabisfaciemterrant defecturae, cum sit idoneus creandis quae sunt sine fine mansurae. Paulo ante dixi: Quid est excellentius in creaturis quam virtutes coelorum? Quid dicam de carne Creatoris? Quandoquidem Creator ipse per quem facta sunt omnia, Panis, in
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃tuus Adõpatreunctur: filius qui sichomofactur: ut manera
quod de filio dictũ est. omnia pipsũ factee s̃ & sineipso
factum ÷ nihil. & hocideo dicis ut quib potueris ꝑsuadeas
geris ncspm̃ scm̃ ab hacoperatione quia constitute÷ creatura
credere non deberem exclusum. sicut siliur non exduditur abea
rcientia de quadictum est. quaedi sunt ne moscit nis sprdĩ. siautẽ
quia nonest nominatus quod &iamꝑillũ facta sitcreatura . quan¬
dodefilio dictumest. omnia ꝑipsum facta sunt. Ideo putardi rp̃m
dicere qubus ait p&rus: Agite panitentiam & baptraetur uns¬
nomine quia nec ipse ibi ÷ nominatus. si autem &iã ñ nominatis pa
intelleguntur non baptizati. nisi in nomine patris & filu & spricĩ
curnonsicaudis defiliodĩ. omnia ꝑipsum facte sunt. ut& non no¬
cxli firmatirunt & spũori seius omnis uirtus corum: Dixeras

Expanded text:
s tuus : a Deo Patre unctus est Filius, qui sic homo factus est ut maneret quod de Filio dictum est, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Et hoc ideo dicis, ut quibus potueris persuadeas, geres, sic Spiritum sanctum ab hac operatione, qua constituta est creatura, credere non deberemus exclusum; sicut Filius non excluditur ab ea scientia de qua dictum est, Quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei . Si autem quia non est nominatus, quod etiam per illum facta sit creatura, quando de Filio dictum est, Omnia per ipsum facta sunt; ideo putas Dei Spidicere, quibus ait Petrus, Agite poenitentiam, et baptizetur unusnomine, quia nec ipse ibi est nominatus. Si autem etiam non nominatis Patintelliguntur non baptizati nisi in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti: cur non sic audis de Filio Dei, Omnia per ipsum facta sunt; ut et non nocoeli firmati sunt; et Spiritu oris ejus, omnis virtus eorum . Dixeras
Abbreviated transcription (Latin):
cipulos suos. Datacestmihiomnis potestas inealo & interr&.
euntes doc&e om̃s gentes. baptia anteseos in nomine patris & fi
lii & sp̃rsi : docentes eos seruare omnia quaecũq mandaui uob:
utquid c̃õmemoraueris & quid indeꝓbecre uolueris. prorsus
nescio: Num quidenĩ ait . data est mihia dõ meo potesttos. quod si
dixisr& ꝓpteripsam humanã formã dictum furse ambiginon
deber& qr uero non dixit. qui disto testimonio uolueris agere
non intellego. Immo intellegote idegisse ut habundatiur loqux¬
reris sienimtam quado datecesthaeo potestas. Nascenticam pat̃
dedit non indigenti. qr gignendo dedit non augendo siue rotã¬
quã hominidata : hec potestar quid hab& quaestionis : An foste
nos ad monere uoluisti. quod bcoptiz aridns iusseritgentes in no
tellegeredentetem. quod autem dicis &ante in carnationẽ xp̃i
patrem dictũ eẽ dm̃cius. quõ scriptũ ÷ unẽteds̃ dr̃tuus. Lon¬

Expanded text:
scipulos suos, Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra: scipulos suos, Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra: euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patri; docentes eos servare omnia quaecumque mandavi vobis : utquid commemoraveris, et quid inde probare volueris, prorsus nescio. Numquid enim ait, Data est mihi a Deo meo potestas? Quod si dixisset, propter ipsam humanam formam dictum fuisse ambigi non deberet. Quia vero non dixit; quid isto testimonio volueris agere, non intelligo. Imo intelligo te id egisse, ut abundantius loquereris. Si enim tanquam Deo data est haec potestas, nascenti eam Pater dedit, non indigenti; quia gignendo dedit, non augendo. Si vero tanquam homini data est haec potestas, quid habet quaestionis? An forte nos admonere voluisti, quod baptizari Dominus jusserit gentes in notelligere deitatem. 3. Quod autem dicis, et ante incarnationem Christi, Patrem dictu
Abbreviated transcription (Latin):
mutecuerit quasi non qui mostuus : ipse&iam resurrecerit
quas non forma qua occisco ÷ ipsare uixerit. quasi non ipsec in
caelum leuatasit In ipsadi filius redeat addexterc̃ patrir In
ipsouenturur sit aduiuor & mostuos iudicandor: Nonne cla¬
rissma contestatio est angelorũ dicentium. sic ueni& quem¬
admodũ uidistiscum cuntemincalũ : curergopresurrectio¬
surus
propter quam extempore ds̃÷ eius. quisine tempore pater
esteius : ꝓpterquã formã non solum post resurrectionem:
uerum &iam postiudicium subiectuseritei quiei subiecit om̃a
Quod quodergo testimonia posuisti. quib probares dictum eẽ
dm̃ xp̃i eum qui pater est xp̃i discuterequẽ ad modũ dictec s̃
suꝑ fluũ iudico: sedate frustrec cõmemorata cẽputo quod nec
tudebeas dubitacre. Iamuero illud ubi dñs in eadem carne qũã
resscitauerat constitutus. & eundem hominẽ gerens ait ad di¬

Expanded text:
mutaverit: quasi non qui mortuus est, ipse etiam resurrexerit; mutaverit: quasi non qui mortuus est, ipse etiam resurrexerit; quasi non forma quae occisa est, ipsa revixerit; quasi non ipsa in coelum levata sit, in ipsa Dei Filius sedeat ad dexteram Patris, in ipsa venturus sit ad vivos et mortuos judicandos. Nonne clarissima contestatio est Angelorum dicentium, Sic veniet, quemadmodum vidistis eum euntem in coelum . Cur ergo post resurrectiosurus, propter quam ex tempore Deus est ejus, qui sine tempore Pater est ejus? Propter quam formam non solum post resurrectionem, verum etiam post judicium subjectus erit ei, qui illi subjecit omnia . Quotquot ergo testimonia posuisti, quibus probares dictum esse Deum Christi, eum qui Pater est Christi, discutere quemadmodum dicta sint, superfluum judico: sed a te frustra commemorata esse, puto quod nec tu debeas dubitare. 2. Jam vero illud ubi Dominus in eadem carne quam resuscitaverat constitutus, et eumdem hominem gerens, ait ad di