comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aatorum reconcilia murdo : Nonenimnisi peccatis homines soparantur ad̃
quorum in hacuita pon fitprã uirtute sed diuina miseratione purgatio: ꝑ indulgentiam illius pon ꝑnram potentiã
uiaetipsa quantula cumq: uirtus quaedicitur nrã illius nobis ÷ bonitate concessa : Propterea ergo nobis ꝑ mediatorem
paestita est gratia. ut polluticarpie peccati: Carnis peccati similitidine munda remur: Perhoc scilicet quode ramus
et noneramus. Eramus enim homines sed uisti noneramus: In illius aut̃ in carpatione natura huma
ponpeccatrix erat : Haeo ÷ meditatio quamanus lapsis lacentibusq porrecta est. hoc ÷ semendis positum ꝑangelos
nquorum aedictis eelex dabatur. quia et unus ds̃ coli iubebatur et hic mediatoruenturus promitte batur  :¬
luius sacramenti fide a etiam iustiantiqui mundari pieuiuendo meruerunt: Si cutbeatus petrus apłs ad quo sdã¬

Expanded text:
atione reconciliamur Deo. Non enim nisi peccatis homines separantur a Deo, quorum in hac vita non fit nostra virtute, sed divina miseratione purgatio per indulgentiam illius, non per nostram potentiam, quia et ipsa quantulacunque virtus quae dicitur nostra, illius est nobis bonitate concessa. 5. Propterea ergo nobis per Mediatorem praestita est gratia, ut polluti carne peccati, carnis peccati similitudine mundaremur, per hoc scilicet quod eramus et non eramus. Eramus enim homines, sed justi non eramus; in illius autem incarnatione, natura humana erat, sed justa, non peccatrix erat. Haec est mediatio, qua manus lapsis jacentibusque porrecta est. Hoc est semen dispositum per angelos, in quorum edictis et lux dabatur, quia et unus Deus coli jubebatur, et hic mediator venturus promittebatur. Usus sacramenti fide etiam justi antiqui mundari pie vivendo meruerunt, sicut beatus Petrus apostolus ad quosda
Abbreviated transcription (Latin):
liitari hominem humilem dsfactus : humilis ut uelsic suꝑbia generis humani ponde dignaretur
sequi uestigiadi. Frantaut̃ ut leginus sucrificiaantea iudacorum seđm ordinem daron inuictimis
picorum et hoc mrsterio.: Nondumerit sacrificium corporis. et sanguinis dnĩ quod iuinc diffusum
toto orbetertarum. Pro ponamus ergo nobis anteo culos dua sacrifiora. Etillud scđm ord inemaros¬

Expanded text:
tur homo imitari hominem humilem, Deus factus est humilis, ut vel sic superbia generis humani non dedignaretur tur homo imitari hominem humilem, Deus factus est humilis, ut vel sic superbia generis humani non dedignaretur sequi vestigia Dei. Erant autem, ut legimus, sacrificia antea Judaeorum secundum Aaron in victimis pecorum, et hoc in mysterio nondum erat sacrificium corporis et sanguinis Domini, quod nunc diffusum est toto orbe terrarum. Proponamus nobis ergo ante oculos duo sacrificia, et illud secundum ordinem Aaro
Abbreviated transcription (Latin):
inondinem digestumẽ ex uerbis scorum patrum. Cipria .pi. Ambrosu. Augustini
Sed et ex antiquis mnstẽriorum libris quaedamuerba nec essario sumpta fuint : Quod aũt eadem
a. litterae nominum quae forinsecus praepotantur ostendunt
nomipa in ipso opusculi seriae ubi in serta pon sunt : Illa neces sitds fecit nefrequenseo rum
interpositio fieret absurda. et in comda ipsiusdictationis et sonsuum interruptio : Inquata men
ex positiuncula. pontam uerbaquae satis simplicia sunt : Sed potius ipsius mfsterii ratio etactio
exponitur et comimñdatur : Uidelicet qua fidecaelebrandum quanta pietate sit amplectendum :
poteramus et quem nobis proponeremus dimitandumnou habebamus Om̃is enim mortalitas
domipum si perbia tumellat: Et si existeret aliquis humilisuir inspũ sicuterant prophetȩ. et pa¬
triarthe dedignabatur gerius humanum imitari humiles homines neergo dedignas

Expanded text:
in ordinem digestum ex verbis sanctorum Patrum Cypriani, Ambrosii, Augustini, in ordinem digestum ex verbis sanctorum Patrum Cypriani, Ambrosii, Augustini, sed et ex antiquis mysteriorum libris quaedam verba necessario sumpta sunt. Quod autem eadem a litterae nominum quae forinsecus praenotantur ostenduntnomina in ipsa opusculi serie ubique inserta non sunt, illa necessitas fecit, ne frequens eorum interpositio fieret absurda et incommoda ipsius dictionis et sensuum interruptio. In qua tamen expositiuncula non tam verba, quae satis simplicia sunt, sed potius ipsius mysterii ratio et actio imponitur et commendatur, videlicet qua fide celebrandum, quanta pie tate sit amplectendum. 2poteramus, et quem nobis proponeremus ad imitandum non habebamus. Omnis enim mortalitas hominum superbia tumebat, etsi existeret aliquis humilis vir in spiritu, sicut erant prophetae et patriarchae, dedignabatur genus humanum imitari humiles homines. Ne ergo dedignare
Abbreviated transcription (Latin):
Qui sanguim admiscotur iqua. siu quia dolateredm̃ cum sanguine fluxit. Siuequi aut maiores. Intellegiuo
licemiscentur qui a ereccła capiti suo xp̃o inseparabiliter Iuncta coheret: More mergo a coipiende eucharistia
ut in corpore xp̃ĩ traiectus. et ille in xp̃omanent et xp̃s in eo. Vt istius cibi fortitudine roboritus exemplo
liliae ueniat usqi ad montemdi xpm̃ uidelicet qui ÷ monsdomus dni p̃paratus inuerti comontium etetꝰ
dono ad agtpaebecatudinis gloriam̃ ꝓ accedat ubi satietur in bonis desidoriumeius. et cumꝓphetadioere
possit Ego aut̃ cumlustitiã ipparebo inconspectutuo sꝗti abor cum mani festabitur gloriatuas
Foc euir uenerabilis quod prudenter iussistt. Hł umilitor impleui dep̃aains scr̃ttem uram̃ ut cum
dehuis int rogationibus altiores responsiones inaeneritis illis adhibicis istas nonreitiatis dummo do
elica aiuetoritate omnia sint probanda. et quae bona sunt retipenda: EX PPICTT¬

Expanded text:
ui sanguini admiscetur aqua, sive quia de latere Domini cum sanguine fluxit, sive quia, ut majores intelligi vlice miscentur, quia et Ecclesia capiti suo Christo inseparabiliter juncta cohaeret. Morem ergo accipiendae Eucharistiaeut in corpore Christi trajecto, et ille in Christo maneat, et Christus in eo: ut istius cibi fortitudine roboratus, exemplo Eliae veniat usque ad montem Dei, Christum videlicet, qui est mons domus Domini praeparatus in vertice montium, et ejus dono ad aeternae beatitudinis gloriam peraccedat, ubi satietur in bonis desiderium ejus, et cum Propheta dicere possit: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor cum manifestabitur gloria tua . Ecce, vir venerabilis, quod prudenter jussisti, humiliter implevi, deprecans sanctitatem vestram, ut cum de his interrogationibus altiores responsiones inveneritis, illis adhibitis, istas non rejiciatis, dummodo apostolica auctoritate omnia sunt probanda, et quae bona sunt retinenda
Abbreviated transcription (Latin):
hereditas dnĩ et dñs pars hereditatis eius. Impleatur in illa quod psalmista ait: Beatagens cuuse dnsds eorum
populus quemel egit in hereditatem sibi: Hocenim ÷ summum hominis bonum possideredm̃ et possideri ado
Ipsum solum diligere. et ipsi soli seruire. illi soliadhere utdicatilli anima deuota. Mihi aut̃ adhereredo
bonum ÷. Etiterum: Ad hesit anima mea poste: Vtadhorens dño unus cumeo sp̃s fiat dicente apło

Expanded text:
haereditas Domini, et Dominus pars haereditatis ejus, impleatur in illa quod Psalmista ait: Beata gens, cujus Dominus Deus ejus, haereditas Domini, et Dominus pars haereditatis ejus, impleatur in illa quod Psalmista ait: Beata gens, cujus Dominus Deus ejus, populus quem elegit in haereditatem sibi . Hoc est enim summum hominis bonum possidere Deum, et possideri a Deo; ipsum solum diligere et ipsi soli servire, illi soli adhaerere, ut dicat illi anima devota: Mihi autem adhaerere Deo bonum . Et iterum: Adhaesit anima mea post te , ut adhaerens Domino, unus cum eo spiritus fiat, dicente Apo
Abbreviated transcription (Latin):
sideranda praeparatur assistit sacerdos altari et caelebraturus diuinam ysteria eclesiam salutando orat et
orando salutat dicens : DΚ̃S VΟBΙSCVM Quia salutationissermo norhumano arbitrio compositus
ingulariter. sicut ait angelus adbeatam mariam:. Auemaria gratia plona dñs tecum :. Et sicut ad gedeo nen
similiter angelus salutando dixit : Vñstecum uirorum fortissime: Pluraliter aut̃ sicut in libro ruth quiutiq
sicut et caeten sacre scripturae libri diuina et mystica continet . Legi tarbo ot salutando dixis semes soribus suis¬
VSVO BIS CUM Cuietipsi resalutantes dexerunt. Benedicit tibi bñs¬
pulo reuertentes: Ait enim DÑSVΟBΙSCUM Quia fuistis cumeo: Et addidit Si quȩ sieritiseum
tquia saluta repihil: aliud quam salutom optare:. Haec ÷ uera salutatio Id ÷ uere salictis optatio. ut dns¬
habet᷑ dnm̃ secum In habitantem et inlumi pantem regemtem et protegentem. ut ille site ids̃ et illa site ipo¬

Expanded text:
sideranda praeparatur, assistit sacerdos altari, et celebraturus divina mysteria, Ecclesiam salutando orat, et orando salutat dicens: 12. Dominus vobiscum. Qui salutationis sermo non humano arbitrio compositus, et pluraliter positus legitur. Singulariter, sicut ait angelus ad beatam Mariam: Ave gratia plena, Dominus tecum ; et sicut ad Gedeon similiter salutando dixit: Dominus tecum, virorum fortissime . Pluraliter autem, sicut in libro Ruth, qui utique sicut caeteri sacrae Scripturae libri divina et mystica continet, legitur Booz salutando dixisse messoribus: Dominus vobiscum. Cui et ipsi resalutantes dixerunt: Benedicat tibi Doaelio revertentes. Ait enim: Dominus vobiscum, quia fuistis cum eo. Et addidit: Si quaesieritis eum, Et quia salutare nihil est aliud quam salutem optare, haec est vera salutatio, verae salutis optatio, id es vos . Et Ecclesia habet Dominum secum inhabitantem et illuminantem, regentem et protegentem, ut ille sit ei Deus, et illa sit po
Abbreviated transcription (Latin):
noctiq: conterminans utriusq luminisuicessaoro moderationis libramento dispensas quistellarum pumerum

Expanded text:
noctique conterminans utriusque luminis uices sacro moderationis libramento dispensas, qui stellarum numerum
Abbreviated transcription (Latin):
q sponte humiliatus infirmitatis nraẽ honera sustulit In quo eiimmnanift¬
acus dicit. Angustias passiones quiascissa nraẽ qr̃ uestim̃ tanaturȩ quodam modores arcire id ÷ recuperare dignatus
Quimagis adiirabant᷑ dicentes adsemetipsos etquis potest saluus fieri: Quoꝑtinet ista responsio eũ in cõparabilit̃
ma ior sitturba pauperũ quaedi uitib ꝑditis poterit saluari nisiqr intellexer̃ cunctos quidiuitias amanT etia sia dipisci
ieunt indiuitũ numero deputari : Etntuensillos iħs. Ait. apud
Omã enĩ possibilias de apud đñ Nontia accipiendũ est qđ cupidi et suꝑbi qui nomineillius diuitis significatis in regnũ
caeloꝵ s̃ intraturi cũ suiscupiditatib: et suꝑbia. Sed possibileestđo ut ꝑuerbũ eiꝰ situt etiã factũ eẽ. et totidie feriuiden¬

Expanded text:
i voluit, quia sponte humiliatus, infirmitatis nostrae onera sustulit. In quo enim manifi voluit, quia sponte humiliatus, infirmitatis nostrae onera sustulit. In quo enim manifacus dicit angustias passionis, qua scissa nostrae quasi vestimenta naturae quodammodo resarcire, id est, recuperare dignatus . Qui magis admirabantur, dicentes ad semetipsos: Et quis potest salvus fieri? Quo pertinet ista responsio, cum incomparabiliter major sit turba pauperum, quae divitibus perditis potuerit salvari, nisi quia intellexerunt cunctos qui divitias amant, etiamsi adipisci nequeant, in divitum numero deputari? Et intuens illos Jesus, ait: Apud homines, possibilia sunt apud deum, non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius diuitis significati sunt, in regnum caelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia; sed possibile est deo, ut per uerbum eius — sicut etiam factum esse et cotidie fieri uide
Abbreviated transcription (Latin):
sedq difficele est Qđ enĩ imipos sibileestfieri omnino ñ potest qđ difficlecũ laborepotest Potest̃ etenĩ fieri sł tum
maximio labore iuuanteh̃ gratia ut petunias habentes ł mpetumis confidentes exutis filargiłiae retinnaculis ianua in
ingentib: membris enormen. angustũ foram̃ acus penetrare quã diuitẽ intrare in regnũđi. Nullu sergodiues itri¬
bit in regnũdĩ etquomodo ł in euangło matthe us tachatus et ioseph ł in ueterite stam̃ toquã plurimidiuites intruer̃
confidebat quiet desemetipsocanit qm̃unicus et pauꝑ sũ ego & alios hortat᷑ diuinaesi asfluant nolite cor apponere credip̃
ausus dicere nolitesuscipere: Num quid habraham dño substantiam p̃tulis secredibileest. ꝓquo unicũ ferire nĩ dubitauitheredẽ

Expanded text:
sed quam difficile est. Quod enim impossibile est, fieri omnino non potest. Quod difficile, cum labore potest. Potest etenim fieri, sed cum sed quam difficile est. Quod enim impossibile est, fieri omnino non potest. Quod difficile, cum labore potest. Potest etenim fieri, sed cum maximo labore, juvante Dei gratia, ut pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis philargyriae retinaculis, januam intrent st camelum ingentibus membris enormem, angustum foramen acus penetrare, quam divitem intrare in regnum Dei, nullus ergo dives intrabit in regnum Dei. Et quomodo vel in Evangelio Matthaeus, Zacchaeus, et Joseph, vel in Veteri Testconfidebat, qui et de semetipso canit: Quoniam unicus et pauper sum ego . Et alios hortatur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere ? Credo non ausus dicere Nolite suscipere. Nunquid Abraham Domino substantiam praetulisse credibile est, pro quo unicum ferire non dubitavit haeredem?
Abbreviated transcription (Latin):
fecit et sapluira. sed totũ uendere. ettũ uendideritdaro omã pauperib: et sic sibi p̃parare thesaurũ in regriocaeloꝵ nechoc ad¬
Quiem̃ dicit sein xpo credere. debet quomodo ille ambulauit et ips e ambu lare. Qui contristatus in uerbo abiit meress
es multas Haetest tristitia quaeducit ad mortẽ. eausaq: tristitiae reddit̃ qđ habuerit possessiopes
multas id est spinas nascentes et tribulos quaesemtẽ ddominicã suffocauer̃ Eturcũ spiuens iħs aitdiscipłissuis quã difficis
qui pecunias habent in regnũ dĩ introibt̃ discpłi aut̃ obstu pesce bant in uerbis eꝰ: Claretquidã q quihicquimulti pli
quoꝵ ftutior statis est & dicerecũapło ualent Nobis munđ erucifixꝰ est et nos mundo Unde etsalomonuant qͥ habs
dicens. Filioliquã difficeleest confidentes inpecuniis regnũdĩ im¬

Expanded text:
fecit et Sapfecit et SapQui enim dicit se in Christo credere, debet quomodo ille ambulavit et ipse ambulare. Qui contristatus in verbo abiit moerens. Erat enim habens possessiones multas. Haec est tristitia, quae ducit ad mortem. Causaque tristitiae redditur, quod habuerit possessiones multas, id est, spinas nascentes et tribulos, quae sementem dominicam suffocaverunt. Et circumspiciens Jesus ait discipulis suis: Quam difficile qui pecunias habent, irum tutior status est, quia dicere cum Apostolo valent: Nobis mundus crucifixus est, et nos mundo . Unde et Salomon non ait, ponendo subjunxit dicens: Filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis, in regnum Dei i
Abbreviated transcription (Latin):
diceris Nefraudẽ feceris honora patrẽtuũ et matrẽ: Haec est puerilis in nocentia castitas q̃ riobis imitande ꝓponit̃
sirigiũ di uolumꝰ intrare: Notandũ sane qđ iustitialegis suo tẽ pore custodita p̃ solũ bonat̃rȩ uerũ etiã suis cultorib¬
e respondens ait: magister hae comã obseruaui aiuuentũtemea : Itis aut̃
intuitus eum. dilex̃ eũ etdix̃ illi unũ tibi deest: Nones putant homo iste ł uototẽptantis ut quidãputaue re
dnm̃ interrogasse ł desua esscutat mentitus cumse legis mandatacuflodisse dicebat. sedsi molictier utuixerit. essecenfessus & simendacue simu¬
lationis noxareus teneret᷑ nequaquã intuitus archa na cordis eiꝰ dilgerediereõ iħs Diligit enim dñs eos quimandatalegis quamuis ii
thesaurũ in caelo. etueni sequereme Quicũq ꝑfectus esseuoluerit debetuenderequae hab&. et non ex parte uenderesic̃ aninus

Expanded text:
absque Deo nullum bonum esse testatur. Haec est puerilis innocentiae castitas, quae nobis imitanda proponitur, si regnum Dei volumus intrare. Notandum sane, quod justitia legis suo tempore custodita, non solum bona terrae, verum etiam suis cultoribe respondens ait: Magister, haec omnia observavi a juventute mea. Jesus autem intuitus eum, dilexit eum, et dixit illi: Unum tibi deest. Non est putandus homo iste vel voto tentantis, ut quidam putavere, Dominum interrogasse, et de sua esse vita mentitus, cum se legis mandata custodisse dicebat, sed simpliciter ut vixerit esse confessus, quia si mendacio aut simulationis noxa reus teneretur, nequaquam intuitus arcana cordis ejus diligere diceretur Jesus. Diligit enim Dominus eos qui mandata legis, quamvis minora, thesaurum in coelo; et veni, sequere me. Quicunque perfectus esse voluerit debet vendere quae habet, et non ex parte vendere, sicut Ananias
Abbreviated transcription (Latin):
intentionepietatis consumant sedł a coepto uirtutũ amore tepesct̃ ł ex intego ad scelerũ uolutabra relabunt̃ terribilis mox senten¬
ta sub infertur Multiaut̃ er̃ priminouissimi et nouissimi primin Videenim iudamde apło inapostatã uersũ etdicito qr
multier̃ priminouis simi Vide latronẽ incrucefactũ ẽfessorẽ eodemq: die quo ꝓsuis crucifixus ẽ. peccatis gratia fideicũ xp̃o in para
disogaudentẽ et dicito q et nonissimier̃ primi. Sed et totidia eui demus multos in laico habiu c̃stitutos magnis uitae meritis exei
et alios a prima aetate spiritalistudio feruentes ad extfemo otio torpente las sescere atq: inaerti stultitia qđ spũ coeperant

Expanded text:
intentione pietatis consummant, sed vel accepto virtutum amore tepescunt, vel ex integro ad scelerum volutabra relabuntur, terribilis mox sentenintentione pietatis consummant, sed vel accepto virtutum amore tepescunt, vel ex integro ad scelerum volutabra relabuntur, terribilis mox sententia subinfertur. Multi autem erunt primi novissimi, et novissimi primi. Vide enim Judam de apostolo in apostatam versum, et dicito, quod muldiso gaudentem, et dicitur: Quia novissimi erunt primi. Sed et quotidie videmus multos in laico habitu constitutos magnis vitae meritis excellere, et alios, a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente lassescere, atque inerti stultitia quod spiritu coeperant
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam ex occisione hui tesententiae inducam mille annoꝵ fabulã postresurrettionẽ iustoꝵ dogmao : Rant quando om̃a qus
dignasit rȩpmissio inuxorib: tam̃ iuxta alios euange listas centenis appareat t᷑pitudo p̃sert̃ cũ drãs et insẽ furs ectins
ꝑ setutiones illichiliaste sicutetietera quoq: ctraria milleannis suis omnimodis abesse c̃firmanT Sensusig
a quasi paruonu mero centenarius numer cõparet᷑
illis omã cõmunia. Nullusq: egenserat intereos quisua ꝓdnõ reliquerant P¬
altius intelligi. Centenarius quippenumerus deleua trans latus indexterã liceteandem inflexudigitoꝵ uideatur tenere figurã quã ha¬
buerat derurius in leua Npͥmiuintam̃ quantitatis magnitudine suꝑ crescit. qr uidelic& om̃s qui ꝓpt̃ regnũdĩ tẽporalia spernunt¬
indextera significat᷑ omniumparit̃ electoꝵ sincerissima dilectione fruunt᷑ Verũ q multi uirtutũ studia n eadem quamcipiunł¬
Verũ q multi uirtutũ studia ñ eadem qua mcipiur̃

Expanded text:
Quidam ex occasione hujuscemodi sententiae, Judaicam mille annorum fabulam post resurrectionem justorum dogmatizant, quando omnia qudigna sit repromissio, in uxoribus tamen juxta alios evangelistas centenis appareat turpitudo, praesertim cum Dominus et in resurrectione uas utique persecutiones illi Chiliastae, sicut et caetera quoque contraria, mille annis suis omnimode abesse confirmant. Sensus ent, quasi parvo numero centenarius numerus comparetur. illis omnia communia, nullusque egens erat inter eos , qui sua pro Domino ltius intelligi. Centenarius quippe numerus de laeva translatus in dexteram, licet eamdem in flexu digitorum videatur tenere figuram quam habuerat denarius in laeva, nimium tamen quantitatis magnitudine sudextera significatur omnium pariter electorum sincerissima dilectione fruuntur. Verum quia multi virtutum studia non eadem qua incipiunVerum quia multi virtutum studia non eadem qua incipiunt
Abbreviated transcription (Latin):
aliudloquit᷑. sicetuos nisitalem habueritis innocentiã et animi puritatẽ regnicaeloi Ñ poteritis intrareAlit̃
regnũ đĩ id est doctrina euangłi sicut paruulus accipere iuben᷑ & quomodo paruulus in discendo ñ contradicit do¬
ctorib: Neq: rationes et uerba cõponit aduersũ eos rosistens sed fidelit̃ sufcipit qđ docet᷑ &cũ metu obtẽperat et quiesest
ita etnos in oboediendo simplicit̃ etsineulla retractatione uerbi dũ facere debemꝰ Et cõplexans eos. et imponens
manus suꝑ illos bene dicebateos Coplexus benediat paruulos ut humi les spũ suabeneditione gratiae dilectiore
dignos eẽ. signific&: Etuĩ egressus eẽt inuiã. ꝓcurrens quidã genuflexo ante eũ. rogabat eũ dicens Magist̃

Expanded text:
aliud loquitur; sic et vos nisi talem habueritis innocentiam et animi puritatem, regnum coelorum non poteritis intrare. Aliter regnum Dei, id est, doctrinam Evangelii sicut parvuli accipere jubemur, quia quomodo parvulus in discendo non contradicit doctoribus, neque rationes et verba componit adversum eos resistens, sed fideliter suscipit quod docetur, et cum metu obtemperat et quiescit; ita et nos in obediendo simpliciter et sine ulla retractatione verbis Domini facere debemus. Et complexans eos et imponens manus super illos benedicebat eos. Complexus benedicit parvulos, ut humiles spiritu sua benedictione, gratia et dilectione dignos esse significet. Et cum egressus esset in viam, procurrens quidam genufl
Abbreviated transcription (Latin):
qđ in historia corneli scenturionis p̃cipuae declaratũ est quidm̃ quẽ colebat trebris p̃cib llumi nare idignaret᷑ orabit

Expanded text:
Quod in historia Cornelii centurionis praecipue declaratum est, qui Deum quem colebat crebris precibus ut sese illuminare Quod in historia Cornelii centurionis praecipue declaratum est, qui Deum quem colebat crebris precibus ut sese illuminare
Abbreviated transcription (Latin):
isteaut̃ natũ exfideli sinagoga fidelemgentiũ popillũ te dinesuae narrationis intimarecurauit. ꝓfiens tentues
dño eiis cipuliseius et plurimamuilatudine dehiericho caetus sedebat iuxtauiã mendicans qđ ascendente ad caelos dñõ et mub
sequentib: Immocuncts ab initiomundielecas unacũ illo ianuam regnicaelestis in gredientib mox gentiũ populu
diuꝑfidia caecus auditos aluatoris aduentu caepit et ipsesua esalutis atq illuminationis spemhabere dequobe nedicit᷑
qr sed ebat iuxtauiã m̃dicans: Mditatenim uxta piam sedens. quinecdum terueritatis ingrediens pe idũ cognos cens
dula ientione atq inquisitione desideriis ad hoc ꝑ uenire t̃tendit
deriis ad hocꝑuenire t̃tendit et quistiuerus relgionis cultus inuestigare ꝑsista

Expanded text:
iste autem natum ex fideli synagoga fidelem gentium populum proximo ordine suae narrationis intimare curavit. Proficiscente ergo iste autem natum ex fideli synagoga fidelem gentium populum proximo ordine suae narrationis intimare curavit. Proficiscente ergo Domino et discipulis ejus et plurima multitudine de Jericho, caecus sedebat juxtsequentibus, imo cunctis ab initio mundi electis, una cum illo januam regni coelestis ingredientibus, mox gentium populus diu perfidia caecus, audito Salvatoris adventu coepit et ipse suae salutis atque illuminationis spem habere. De quo bene dicitur, quia sedebat juxta viam mendicans. Mendicat enim juxta viam sedens, qui necdum iter veritatis ingrediens, necdum cognoscens, sedula intentione atque inquisitione desiderii salutaris ad hoc pervenire contendit, et qui sit verus religionis cultus investigare persistit.
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione muõ atq: astensi onẽ suã manifestius ꝑ apłos et iudȩis et gemib: et aeternȩ diuinitatis et as sumpte a se humanitatis
t hana patefecit: qđ uõ marcus unũ illuminatũ stribit ad gentium salutẽ¬
ĩ illuminatũ scribit ad gentium salutẽ specialit̃ respicit qui omnimodis aluce ueritatis
extorres fuerant. etdeo quanta famosa infidelitatis eoꝵ erat cecitas. tantũ famosa facta est illum inantis eos gratia salultor
Et bene marcus quigentib: scribebat euangeliũ unum dicitillum inatũ ut eoꝵ quos instituebat ad fidem saluationi figura con
matdeus uõ qui credentib: ex hebreis suum scribebat tuangebum q
in quo dñs sederedignaus est eandem euangelicam seruare scripturã curauit Mattheus nãq quifidelib ex iudeis eu¬
p̃ser̃ a sinisolũmodo ad nõ aduct fauuntm̃tionẽ dematreomninoretient ꝗc illi simplicit̃ fidemgentiũ figuraN

Expanded text:
surrectionem vero atque ascensionem suam manifestius per apostolos et Judaeis et gentibus, et aeternae divinitatis et assumptae a se humanitatis arcana patefecit. Quod vero Marcus unum illuminatum scribit, ad gentium salute illuminatum scribit, ad gentium salutem specialiter respicit, qui omnimodis a luce veritatis extorres fuerant. Et ideo quantum famosa infidelitatis eorum erat caecitas, tantum famosa facta est illuminantis eos gratia Salvatoris. Et bene Marcus, qui in gentibus scribebat Evangelium, unum dicit illuminatum, ut eorum quos instituebat ad fidem salvationi figura congrueret. Matthaeus vero qui credentibus ex Hebraeis suum scribebat Evangelium, in quo Dominus sedere dignatus est, eadem Evangelica servare Scriptura curavit. Matthaeus namque qui fidelibus ex Judaeis evnibus Ecclesiae scripserunt, asini solummodo ad Dominum adducti faciunt mentionem, de matre omnino reticent. Quia illi simpliciter fidem gentium figurant;
Abbreviated transcription (Latin):
magno peremetuat neeiꝰ eloquia audientiũ unttas c̃fundat᷑ salquipre sine pace t̃ uirtutis estdonũ. seddã pr¬
tionis argum̃tũ quo enimquisq: melius sapit  eo deterius de linquitetideo in extus ab ilit̃ merebit᷑ suppliciũ qu
prudent᷑ siuoluis s& potuit uitarepeccatũ Etinde exurgens uenit infines iudeae ultra iordanẽ Hucusq¬
marus ea narrabat dedño qua e ingalila eo fecii Ett docuit ÷ Hincincipit ea narrare quae iniudaea fecit
s est et primo quidemtrans iordanem ad orientem deinde etiã cis iordanem quapidouenithit¬
ricũ betthaniã et hie rosolimã. Nã cũomnis iudeoꝵ ꝓuincia generalit̃ addistinctionẽ samarue galileũ¬

Expanded text:
magnopere metuat ne ejus eloquio audientium unitas confundatur. Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnamagnopere metuat ne ejus eloquio audientium unitas confundatur. Sal quippe sine pace non virtutis est donum, sed damnationis augmentum. Quo enim quisque melius sapit, eo deterius delinquit. Et ideo inexcusabiliter merebitur supplicium, qui prudenter, si voluisset, potuit vitare peccatua ea narravit de Domino quae in Galilaea fecit et docuit. Hic incipit ea narrare quae in Judaea fecit et docuit, sive passus est. Et primo quidem trans Jordanem ad orientem, deinde etiam cis Jordanem, quando venit Jericho, Bethaniam et Hierosolymam. Nam cum omnis Judaeorum provincia generaliter ad distinctionem aliarum ge
Abbreviated transcription (Latin):
rentiũ deforis tribulationis debet castigari ut dignũ dđõ sacrificiũ fieripossit. Respicithiclocus ad superiora ubimb
negare Honum ẽ sqđ si salinsulsũ fueret in quo illud condietis: Bonũ estđĩ uerbũ audire frequentius salsapita¬
spiritalis cordis archana condire immo ipsum cũ apłis salterre fieri id est eoꝵ quoq: qui adhue terrena sapiunt imbuendis mñtib:
entia e iulcedine ł aduersis słi ꝑ territus ł allectus ꝓsperꝗ srespuit: Ciu apie congruitillud uiri sapientis quis medebit᷑
incamatori a sepente ꝑcurso Facsane sententia spirita literiud aes carioihis socios ipsũq: designari  N in merito crel
entia erigitad caeteroꝵ societatẽ dis iungit etquasi quo plus sapiunt eo a concordiae uirtute disipis cunt retesubuon
Fabete in uobissal et pacem habete interuos Persalquippe uerbi s apientia designat᷑ quuigit᷑ loquisapient᷑ niitur

Expanded text:
rentium deforis tribulationum debet castigari, ut dignum Deo sacrificium fieri possit. Respicit hic locus ad superiora, ubi mnegare. Bonum sal. Quod si sal insulsum fuerit, in quo illud condietis? Bonum est Dei verbum audire frequentius, sale sapiespiritalis cordis arcana condire, imo ipsum cum apostolis sal terrae fieri, id est, eorum quoque qui adhuc terrena sapiunt, imbuendis mentibusedinem, vel adversus saeculi perterritus, vel allectus prosperis respuit? Cui apte congruit illud viri sapientis: Quis medebitur incantatori a serpente percusso? Hac sane sententia specialiter Judae Scariothis socios ipsumque designari non immerito credentia erigit, a caeterorum societate disjungit, et quasi quo plus sapiunt, eo longius a concordiae virtute desipiscunt, recte subjungitur: Habete in vobis sal, et pacem habete inter vos. Per sal quippe verbi sapientia designatur. Qui ergo loqui sapienter nititur,
Abbreviated transcription (Latin):
benedici sed quo necdũ habentes plenissi mã fidẽ putarent eũ insimilitu dinẽ hominũ offerentiũ importunitate lassari
Quoscũ uideret łis. indignetulit. et ait illis Sinite paruulos ueniread me &Neꝓhibueritis eos talium est enĩ regnũ dĩ
Significant̃ dix̃ talium est ñ istoꝵ ut ostenderet p̃ aetatẽ regnare sed mores : ethis qui simi lẽ haberentͭ in nocentia et siri¬
plicitatẽ p̃mium rȩpiniti Apło quoq: in eadem sententia t̃ grueme Fr̃s nolite pueri fierisensib: sed malitia
pasuuli aestore sensuaut̃ it ꝑfectisitis Am̃dico uobis quisq: ñ receperitregnũ dĩ ue lud paraulus. Ñ intrabit
in illuꝗ Sicut puerñ ꝑseuerat iniracundia ñ lesus meminit Ñ ui denspulhrã mulierẽ de lectet᷑ ñ aliud cogitat

Expanded text:
benedici, sed quod necdum habentes plenissimam fidem, putarent eum in similitudinem hominum, offerentium importunitate lassari. benedici, sed quod necdum habentes plenissimam fidem, putarent eum in similitudinem hominum, offerentium importunitate lassari. Quos cum videret Jesus, indigne tulit, et ait illis. Sinite parvulos venire ad me, et ne prohibueritis eos, talium est enim regnum Dei. Significanter dixit, talium est, non istorum, ut ostenderet non aetatem regnare, sed mores; et his qui similem haberent innocentiam et simplicitatem praemium repromitti. Apostolo quoque in eamdem sententiam congruente: Fratres, nolite pueri fieri sensibus, sed malitia parvuli estote. Sensu autem, ut perfecti sitis. Amen dico vobis, quicunque non acceperit regnum Dei sicut puer, non intrabit in illud. Sicut puer non per
Abbreviated transcription (Latin):
quta ñ do ꝓpt̃ desideriũ scđe uxoris primã dimittimꝰ ds̃ separarat qui et toniuxerat quando exc̃sensu ꝓpt̃ serui¬
tutẽ dĩ eoq: tẽ pus in artosit sic habemus uxores q̃s i ñ habentes Et in domoiterũ discipłi eiꝰ de eođẽ interrogauer
im Etdicit illis. quicũq: dimiserit uxorẽ suã et aliã duxerit. a
dimiserit uxorẽ suã et aliã duxerit. adulteriũ cõmittit suꝑ eã: Et siux& dimiserit
uirũ suũ et alii nupserit moechat᷑ Inmatheo aut̃ scriptũ plenius est Quicũq: dimiserituxorẽsuã nisi obfornicationẽ
et aliã duxerit. ioechatur Vnaergosolũ modo carnalis est causa fornicatio un aspiritalis timordĩ ut uxordimittat̃ sicut
mulpreligionis causa fecis selegunt᷑ Nulla aut̃ causa est delege p̃scripta ut uiuente ea quaerelicta est. aliaducat᷑ Etof¬
ferebantilli paruulos ut tangeret illos. discipł aut̃ cõminabant᷑ offerentib: N quonolent eis saluatoris et uo&e etmapu

Expanded text:
 dimittit. Deus separat qui et conjunxerat, quando ex consensu propter servitutem Dei, eo quod tempus in arcto sit, sic habemus uxores quasi non habentes. Et in domo iterum discipuli ejus de eodem interrogaverunt eum. Et dixit illis: Quicunque dimiserit uxorem suam et aliadimiserit uxorem suam et aliam duxerit, adulterium committit super eam. Et si uxor dimiserit virum suum et alii nupserit, moechatur. In Matthaeo scriptum plenius est: Quicunque dimiserit uxorem suam nisi ob fornicationem, et aliam duxerit, moechatur . Una ergo solummodo causa est carnalis, fornicatio: una spiritalis, timor Dei, ut uxor dimittatur, sicut multi religionis causa fecisse leguntur. Nulla autem causa est Dei lege perscripta, ut vivente ea quae relicta est, alia ducatur. Et offerebant illi parvulos ut tangeret illos. Discipuli autem comminabantur offerentibus. Non quod nollent eis Salvatoris et voce et manu
Abbreviated transcription (Latin):
immicoꝵ manib: occũ ber&¬
& Etas sumens iterũ .xii. cotpitillis dicere quaeeeñt euentura. q ecceascendimꝰ hie¬
rosolimã etfilius hominis tradet̃ principib: sacerdotũ etscribis etdampnabt̃ eũ morte ettradent eũ gentib: et illudent
& c̃spuent eũ et flagellabt̃ eũ et int̾ficient eũ ett̃ tadieresurget¬
urget Redemptor nr̃ p̃uidens expassiones ua discipuloꝵ
animos ꝑturbandos eis longe ante eteiꝰdem passionis poenam etresurrectionis suaegłam p̃dicit. Vtcũ morientẽ sicutp̃ dictũ eẽt cerner&
etam resurrecturũ p̃ dubitarent Vbi paganoꝵ quoq: dem̃tiam qua eꝰ crucẽ deridere solent aꝑtissi me c̃futat cũ ꝓximũ suae passionis

Expanded text:
inimicorum manibus occumberet. Et assumens iterum duodecim, coepit illis dicere quae essent ei ventura. Quia ecce ascendimus Jerosolymam, et Filius hominis tradetur principibus sacerdotum, et scribei, et conspuent eum, et flagellabunt eum, et interficient eum, et tertia die resurget. Redemptor noster praevidens ex passione sua discipulorum animos perturbandos, eis longe ante et ejusdem passionis poenam, et resurrectionis suae gloriam praedicit, ut cum morientem sicut praedictum esset cernerent, etiam resurrecturum non dubi
Abbreviated transcription (Latin):
nuptiarũ duab: unã carnẽ fieri castitas iuncta spũi unus efticit᷑ sp̃s Qđ ergods̃ciunx̃ homoñ separ&¬

Expanded text:
nuptiarum e duabus unam carnem fieri. Castitas juncta spiritui unius efficitur spiritus. Quod ergo Denuptiarum e duabus unam carnem fieri. Castitas juncta spiritui unius efficitur spiritus. Quod ergo De
Abbreviated transcription (Latin):
sentiendũ est Sediti moxses cũ uiderẽꝓpt̃ desideriũ secundarũ c̃iugũ q̃ uł ditiores ł& iuueniores ł pulchriores ẽt̃pt
ẽ siderat p̃ dix̃ ꝓpt̃ duritiã cordisurĩ ꝑmisitđs sed moxses Vt iuxta a postolũ c̃siliũ sit hominis Ñ imperiod
Ab initio aut̃ creature musculũ et feminã fecit eosds Hoc in exordiogenes eos scriptũ est dicendo aut̃ masculũ et feminã
ostendit setundauitanda c̃iugia. Nenimait masculũ et feminas quae exprioꝵ repudio quaerebat᷑: sed masculũ
et feminã ut unius t̃ iugis t̃ sortionecterent᷑ ꝓpt̃ hocrelinqueo¬
ꝓpt̃ hocrelinquet homo patrẽsuũ etmatrẽ et adherebita duxorẽ si
similit̃ ait adherebit aduxorẽsuã ñ aduxores &er̃ duo incarneuna. Itaq: iamnonsduo sed unacaro Premi ũ

Expanded text:
sentiendum est. Sed Moyses cum videret propter desiderium secundarum conjugum, quae vel ditiores vel juniores vel pulchriores essent,sentiendum est. Sed Moyses cum videret propter desiderium secundarum conjugum, quae vel ditiores vel juniores vel pulchriores essent,a Apostolum, consilium sit hominis, non imperium Dei. Ab initio autem creaturae masculum et feminam fecit eos Deus. Hoc in exordio Geneseos scriptum est. Dicendo autem masculum et feminam, ostendit secunda vitanda conjugia. Non enim ait masculum et feminas, quod ex priore repudio quaerebatur, sed masculum et feminam, ut unius conjugis consortio necterentur. Propter hoc relinquet homo patrem suum et matrem, et adhaerebit ad uxorem suam. Similiter ait, Adhaerebit ad uxorem suam, non ad uxores. Et erunt duo in carne una. Itaque jam non sunt duo, sed una caro. Praemium est
Abbreviated transcription (Latin):
damauit: fremuit lacrimauit uoce magna olamauit quam difficile surgit quem moles malecon suetudinis p̃mit: Sedto m̃
surgit occulta gratia Iutus uiui ficibitͥ: surgit postuorem magnã quid ẽ factum uoce magna clamauit : Ia zare ueni foras

Expanded text:
clamavit. « Fremuit, lacrymavit, voce magna clamavit. Quam difficile surgit, quem moles malae consuetudinis premit. Sed tamen clamavit. « Fremuit, lacrymavit, voce magna clamavit. Quam difficile surgit, quem moles malae consuetudinis premit. Sed tamen surgit, occulta gratia intus vivificatus: surgit post vocem magnam. Quid est factum? Voce magna clamavit: Lazare, veni foras
Abbreviated transcription (Latin):
dicit nouitestam̃ti non littera sed spũ : Nam littera inquit occidit sp̃s aut̃ uiui ficat : Lit tera occidens quasi lapisẽ p̃mens:
emouete inquit lapidem remouete legis pondus gratiam p̃dicate : Dicitei marda soror eius qui mortuus fuerat : On ẽiam
fetet quadriani s enim est : Diciter ilis: Non ne dixi qm̃ sicre dideris idebisgloriamdĩ : Quid ẽ ui debis gloriam dĩ: qui a
et pubntem et quatriduanum suscitat : Om̃ senim peccauer̃ et egent glorian di. Et ubi abundaui peccatum suꝑha¬
bundauit gratia. Tuler̃ ergo lapidem Ihs̃ aut̃ eleuatis sursum oculis dixit. Pat̃ gratias agotibi. qm̃ audistime.
sciebam qua sem ꝑ meaudis sed ꝓp̃t̃ populum qui circum stat dixi ut oredant quia tumemisisti: Haec cum dixis set uacemagna

Expanded text:
dicit Novi Testamenti, non littera, sed spiritu. Nam « littera, inquit, occidit, spiritus autem vivificat . » Littera occidens, quasi lapis est premens. dicit Novi Testamenti, non littera, sed spiritu. Nam « littera, inquit, occidit, spiritus autem vivificat . » Littera occidens, quasi lapis est premens. « Removete, inquit, lapidem, » removete legis pondus, gratiam praedicate. « Dicit ei Martha, soror ejus qui mortuus fuerat: Domine, jam fetet, quatriduanus enim est. Dicit enim Jesus: Nonne dixi quoniam, si credideris, videbis gloriam Dei? Quid est Videbis gloriam Dei? Quia et putentem et quatriduanum suscitat. Omnes enim peccaverunt, et egent gloria Dei; et ubi abundarit peccatum, superabundavit gratia . Tulerunt ergo lapidem. Jesus autem, elevatis sursum oculis, dixit: Pater, gratias ago tibi, quoniam audisti me.sciebam, quia semper me audis, sed propter populum qui circumstat, dixi, ut credant quia tu me misisti. Haec cum dixisset, 577 voce magna
Abbreviated transcription (Latin):
uideo inluce mea. nonuos udeo in illa iustitia quam noui sicet hictanquam nesciens talem peccatorem. dixit ubi posuistis eum :
etur: unde illidr̃ : Vide humilitatem et laborem meum et dimitteomnia pe
ccequomodo a mabat eum: Quidẽ a mabateum . Nonuenĩ uocare iustos sed peccatores inpenitentiam : Quidam aut̃ dixerunt
ex ipsis : Non poterat hic qui a peruit oculos ceci facere ut hio nonmori retur : Qui noluit facere ut non moriretur plusẽ quod facturus:
ut mortuus suscitetur : Ihs rursum fremens in semet ipsouenit ad monum̃tum: Fremat et inte disponis reuiui scereomni homini
lapide reus sublege : Soitis enim quialex q̃: dataẽ uidaeis in lapide scriptaẽ : Om̃s aut̃ rei sublege sunt : bene uiuentes
enim inlege non st̃ iustolex posita non ẽ : Quidẽ ergo lapidem remouere : gratiã p̃dicare : Apłs enim paulus ministrũ se

Expanded text:
 Non vos video in luce mea, non vos video in illa justitia, quam novi. Sic et hic, tanquam nesciens talem peccatorem, dixit: « Ubi posuistis eum? »  Non vos video in luce mea, non vos video in illa justitia, quam novi. Sic et hic, tanquam nesciens talem peccatorem, dixit: « Ubi posuistis eum? » miseretur. Unde illi dicitur: « Vide humilitatem meam et laborem meum, et dimitte omnia pem. Quidam autem dixerunt ex ipsis: Non poterat hic qui aperuit oculos caeci, facere ut hic non moreretur? Qui noluit facere ut non moreretur, plus est quod facturus est, ut mortuus suscitetur. Jesus rursus fremens in semetipso, venit ad monumentum. Fremit et in te, si disponis reviviscere. Omni homini lapide, reus sub lege. Scitis enim quia lex quae data est Judaeis, in lapide scripta est: omnes autem rei sub lege sunt. Bene viventes enim, in lege non sunt, justo lex posita non est. Quid est ergo lapidem removere? Gratiam praedicare. Apostolus enim Paulus ministrum se
Abbreviated transcription (Latin):
nma potestas. scđm uoluntatis nututurbatur Infirmitas hoc ẽ turbauit semetipsum: Dixi potestatem
xp̃s. nisiut signi ficettibi quomado turbari tudebeas cumtantam olepeccati grauaris et p̃meris : At tendisti enim touidisti tereum com
ad eadem reuolutis sum quid facio quo eo unde euado quando istadicis : lam fremitxp̃s qua fides fremit Inuoce frem̃tis apparet spesre¬
n fleuit pusiquia hominem fleredocuit oppressum pondere peccatorũ : Quare fi¬
hominis sibi inerito displicentis. Fremerequem ad modum debet in accusatione malorum operum ut uiolentiae penitendicedat consuetud¬
percundioꝰ Rtdixit ubi posuistis eum. scis quia mortuus sit etubi sit sepultus ignoras : et ista significatio ẽ. ponausus sumdicere nes çit
uidenim illenescit : sed quasi nescitunde hoc ꝓbamꝰ dnm̃ audidicturum iniuditio non nouiuos: Discedite a mequidẽ p̃uos poui : non uos

Expanded text:
ma potestas, ibi secundum voluntatis nutum turbatur infirmitas. Hoc est, turbavit semetipsum. Dixi potestatem, Christus, nisi ut significet tibi quomodo turbari tu debeas, cum tanta mole peccati gravaris et premeris? Attendisti enim te, vidisti te reum; coad eadem revolutus sum: quid facio? quo eo? unde evado? Quando ista dicis, jam fremit Christus; quia fides fremit. In voce frementis apparet spes reenim flevit, nisi quia hominem flere docuit oppressum pondere peccatorhominis sibi merito displicentis fremere adpeccandi? Et dixit: « Ubi posuistis eum? » Scis quia mortuus sit, et ubi sit sepultus ignoras? Et ista significatio quae est? Non ausus sum dicere, nescit. Quid enim ille nescit? sed quasi nescit. Unde hoc probamus? Dominum audi dicturum in judicio: « Non novi vos, discedite a me . » Quid est, non novi vos?
Abbreviated transcription (Latin):
sanguinem in mysterium suaerepouationis accipit : Nimirum aquam inuinum mutatam repperiunt quaesa cie
dictalegis sacratius intellegunt: Secunda aetate sȩculi inchoante deletus ÷ aquis diluuii mundus obpeccatorum
ribile paucorumq liberatione mirabili. Quisquis emendatus uiuere coeperit liberari desiderans cume lectistimens
exterminaricum rȩꝓbis hrꝰ driam ꝓfecto a quae quamunda retur. uel reficeretur accepit : At dum altius sapere
coeperit et in arca ecclesiam in noexpm̃ in aqua deluente peccatores : A quam baptismi quȩ peccata diluit In hominib
et in animalibus quae arca continebat multi fariam baptizatorum differentiam In columba quȩ postdiluuium

Expanded text:
siam esse, quae effusum a Judaeis Christi sanguinem, in mysterium suae renovationis accipiat, nimirum aquam in vinum mutatam reperiunt, quia sacrae siam esse, quae effusum a Judaeis Christi sanguinem, in mysterium suae renovationis accipiat, nimirum aquam in vinum mutatam reperiunt, quia sacrae dicta legis sacratius intelligunt. Secunda saeculi aetate inchoante, deletus est aquis diluvii mundus ob peccatorumribili, paucorumque liberatione mirabili, quisquis emendatius vivere coeperit, liberari desiderans cum electis, exterminari timens cum reprobis, hydriam profecto aquae, qua mundaretur, vel reficeretur, accepit. At dum altius sapere coeperit, et in arca Ecclesiam, in Noe Christum, in aqua delente peccatores, aquam baptismi, quae peccata diluit, in hominibus et in animalibus quae arca continebat multifariam baptizatorum differentiam, in columba, quae post diluvium
Abbreviated transcription (Latin):
occidit et ob hoc ipseꝑ petua mysterugloria beatus a etiam in euangelicis et a postolicis litteris iustitiae. laudem accepit
fratricida impius aet̃nae maledictionis poenas luit: Quicumq: his auditis metuentiscum impiidam naricupientis benedici
cumpus Omne modiorum et inuidiae fomitem abiciunt dõ placere persacrificius¬
nuidiae fomitem ab iciunt dõ placere persacrificium iustitiae modestiam innocentiae
Virtutem patientiae curat . Uas ꝓfecto aquȩ inscriptura inuenerunt : Vnde salu brit̃ ab luti potatiq: gauderent :
sed si intellexerint ca in homicidam iudaeorum eẽ ꝑfidia moccasionem: Abel passionem eẽ dnĩ saluatoris
aeaperuit os suum et suscepit eius sanguinem demanucai ecclesi.

Expanded text:
occidit , et ob hoc ipse perpetua martyrii gloria beatus, etiam in evangelicis et apostolicis litteris justitiae laudem accepit occidit , et ob hoc ipse perpetua martyrii gloria beatus, etiam in evangelicis et apostolicis litteris justitiae laudem accepit . Fratricida vero impius aeternae maledictionis poenas luit. Quicunque his auditis, metuentes  Beda, metuunt cum impiis damnari, cupientes benedici cum piis, omnem odiorum et invidiae fomitem abjiciunt, Deo placere per sacrificiunvidiae fomitem abjiciunt, Deo placere per sacrificium justitiae, modestiam innocentiae, virtutem patientiae curant: vas profecto aquae in Scriptura invenerunt, unde salubriter abluti potatique gauderent. Sed si intellexerint Cain homicidium Judaeorum esse perfidiam, occisionem Abel passionem Domini Salvatoris, terram quae aperuit os suum, et suscepit ejus sanguinem de manu Cain, Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
factumq in montem magnum et imples seomnem terram : Et dequodicit ⁊acharias inlapide uno septem lapidei
oculi sunt ia ÷ inae põ uniuer sitas scientiae spiritalis in habitat Cuiuseta postolus meminit petrus. Ita dicens
Adquem accedentes lapidemuiuum. et ipsitam quam lapides uiui suꝑ ȩdificam ini:
etuinum Tanum distat intersensum illum quoscripturae anteaduentum saluatoris intellegebantur : Et eumquem uenie
qusinexoidiomundanae cereationis cuneta creauit exfuhilo sedmaluit deaqua facereuinum quott᷑ picedoceret. Nonsead soluenda
et ꝓphetica scriptura eum facturum docturumq signaret : Uideamus ergo sex hr̃ drias scripturarum aquas al
eandem aquam in suauis simum uiniodorem gustumq conuersam: In prima aetate seculi: Ab eliustum iastum fratrem inuidens

Expanded text:
factumque in montem magnum, et implesse omnem terram . Et de quo dicit Zacharias: In lapide uno septem oculi sufactumque in montem magnum, et implesse omnem terram . Et de quo dicit Zacharias: In lapide uno septem oculi sunt , id est, in Christo universitas scientiae spiritalis inhabitat; cujus et apostolus Petrus meminit ita dicens: Ad quem accedentes lapidem vivum, et ipsi tanquam lapides vivi superaedificamini .et vinum, tantum distat inter sensum illum quo Scripturae ante adventum Salvatoris intelligebantur, et eum quem venienqui in exordio mundanae creationis cuncta creavit ex nihilo; sed maluit de aqua facere vinum, quo typice doceret, non se ad solvendam et prophetica Scriptura eum facturum docturumque signaret. Videamus ergo sex hydrias Scripturarum aqua salutari repletas, videamus eamdem aquam in suavissimum vini odorem gustumque conversam. In prima aetate saeculi, Abel justum frater invidens
Abbreviated transcription (Latin):
humanitatem filii sui: Licet hoc modo uideretur pegando quod poscebat: Mater tamen sciebat piȩtatem filiu
quoduega pͥoluit quod petebatur fiducialit̃ mandauit ministris ut mandata implent᷑ iubentis filii: Frantibil api¬
dee hidriae sex posite scđm punficationem iudeorum capientes singulae metretas binas uelteruas E lu driae
uocantur uasa aquania receptiu parata: greceerum aqua r̃ dordicitur: Aqua aũt scripturae sacrae scientiam
de senat quaa suos auditores et apeccatorum sorde ablueret diuinae cõgnitionis solet fontepotare : Ua sa sex quib
continebaetir oardasint deuota scõrum quorum ꝑ fectiouite et fidei ad exemplum recte c redendi acuidendi ꝓ positae
sunt p̃cordia iustorum at pute illius fideet dilectio ne solidata lapis que mui dit danihel p̃cisum de monte sinemanib

Expanded text:
idem mater ejus humanitatem filii sui, licet hoc modo videtur negare, quod poscebatur; mater tamen sciens pietatem filii, idem mater ejus humanitatem filii sui, licet hoc modo videtur negare, quod poscebatur; mater tamen sciens pietatem filii, quod negare nollet, quod petebatur, fiducialiter mandavit ministris, ut mandata implerent jubentis filii. Erant autem ibi lapideae hydriae sex positae secundum purificationem Judaeorum, capientes singulae metretas binas vel ternas. Hydriae vocantur vasa aquarum receptui parata. Graece enim aqua ὓδωρ dicitur. Aqua autem Scripturae sacrae scientiam designat, quae suos auditores et a peccatcontinebatur, corda sunt devota sanctorum, quorum perfectio vitae et fidei ad exemplum recte credendi ac vivendi proposita est sunt praecordia justorum, ut pote illius fide et dilectione lapidis solidata quem vidit Daniel praecisum de monte sine manibus,