comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
filii carnis hii filii dei. sed filii pro¬
missionis deputant᷑ in semen. Sed
hi ꝑtinent ad spiritalem syon. et
cuntates uide id ẽ eccłas: de quibꝰ
edificabunt᷑ ciuitates uide.ł̾ in habi¬
tabũt eã. et hereditate adquirent
eũ. Et sem̃ seruoꝵ eiꝰ possidebit eam:
⁊ qui diligũt nom̃ eius in habitabũt

Expanded text:
filii carnis, hi filii Dei, sed filii profilii carnis, hi filii Dei, sed filii promissionis deputantur in semen . Sed hi pertinent ad spiritualem Sion et civitates Judae, id est, Ecclesias: de quibus aedificabuntur ciuitates ludae. et inhabitabunt in ea et hereditabunt terram. et semen seruorum eius possidebunt eam. et qui diligunt nomen eius inhabitabunt
Abbreviated transcription (Latin):
qui hec nobis obiciunt. adhiic ama¬
ri sũt ex parentibꝰ suis qui deder̃
in escam dnõ fel:⁊ adhuic ueteres
ex aceto quod ei potandũ obtuler.
Et ideo nõ intellignt: quia in eis im¬
plet᷑ quod sequit᷑. Fiat mensa eoꝵ
coram ipsis in mucipulã:⁊ in re¬
tributionẽ ⁊ in scandalũ. Ipsi enĩ
fellei ⁊ acidi facti sũt: felleas ⁊ aici¬
das escas pani uiuo ministrando.
Quomͦ enĩ hec uideant: de quibus
ibi p̃dictũ est. excecent᷑ oculi eoꝵ
ne uideant: Et quomͦ sint recti ut
sursũ cor habeant:de quibus ibi¬
predictũ est. ⁊ dorsum eoꝵ semꝑ in-¬
curua: N ec de omnibꝰ dicta sunt:
immo de omnibꝰ ad quos ꝑtinẽt
que p̃dicta sũt. Ad eos enim qͥ uel
tunc ex illis crediderũt in xp̃m. uel
nunc usq credunt. uel deinceps
usq in finem scłi credituri sũt. ista
isrłite.I nes qui sunt sem̃ abrahã
om̃s filii : sed in ẏsaac inquit uo¬
cabit᷑ tibi semen. Hoc est nõ hii qͥ

Expanded text:
qui haec nobis objiciunt, adhuc amaqui haec nobis objiciunt, adhuc amari sunt ex parentibus suis, qui dederunt in escam Domino fel, et adhuc veteres ex aceto quod ei potandum obtulerunt: et ideo non intelligunt, quia in eis impletur quod sequitur, Fiat mensa eorum coram ipsis in muscipulam, et retributionem et scandalum. Ipsi enim fellei et acidi facti sunt, felleas et acidas escas pani vivo ministrando. Quomodo enim haec videant, de quibus ibi praedictum est, Excaecentur oculi eorum, ne videant? et quomodo sint recti, ut sursum cor habeant, de quibus praedictum est, Et dorsum eorum semper incurva? Nec de omnibus haec dicta sunt: imo vero de omnibus ad quos pertinent quae praedicta sunt. Ad eos enim qui vel tunc ex illis crediderunt in Christum, vel nunc usque credunt, vel deinceps usque in finem saeculi credituri sunt, ista : neque qui sunt semen Abraham, omnes filii sunt; sed in Isaac, inquit, vocabitur tibi semen: hoc est, non ii qui
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ his que cominutabunt᷑. ⁊ can¬
figurantis in se quasdã etiã uoces
membroꝵ: hoc est fideliũ suoꝵ.
Non enim ipse ulla delicta habuit.
sed nrã portauit᷑. Unde dicit. E de¬
licta mea a te nõ sũt abscondita.
Ibi scriptũ est prenunciatũ: quod
in euangelio legimꝰ factũ. Beder̃
in escã meã fel:⁊ in siti mer pota¬
uer̃ me aceto. Per hunc gͦ immu¬
tata sunt uetera. que titulus psa¬
mi p̃dixerat inmutanda. Quod
iudei legentes ⁊ nõ intelligentes.
aliquid se dicere existimant cũ
requirũt a nobis quomͦ accipiamꝰ
auctoritatẽ legis ⁊ ꝓpħ̃arũ: cum
sacram̃ta non obseruemꝰ que ibi
p̃cepta sunt. Non obseruamꝰ. qͥa
mutata sunt. Mutata sũt autẽ.
quia mittanda p̾nunciata sũt: et
in eũ credimꝰ cuius reuelatione
mutata sũt. Non gͦ obseruamꝰ sa¬
cramenta que ibi p̃cepta sũt. qͥa
intelligimꝰ que ibi p̃dicta sũt. et
tenemꝰ que ibi ꝓmissa sũt. Isti aut

Expanded text:
Pro iis quae commutabuntur. Et canPro iis quae commutabuntur. Et canhristi, transfigurantis in se quasdam etiam voces membrorum, hoc est fidelium suorum. Non enim ipse ulla delicta habuit, sed nostra portavit: unde dicit, Et delicta mea a te non sunt abscondita. Ibi scriptum est et praenuntiatum, quod in Evangelio legimus factum : Dederunt in escam meam fel, et in siti mea potaverunt me aceto. Per hunc ergo immutata sunt vetera, quae titulus Psalmi praedixerat immutanda. Quod Judaei legentes et non intelligentes, aliquid se dicere existimant, cum requirunt a nobis quomodo accipiamus auctoritatem Legis et Prophetarum, cum sacramenta non observemus quae ibi praecepta sunt. Non observamus, quia mutata sunt: mutata sunt autem, quia mutanda praenuntiata sunt; et in eum credimus, cujus revelatione mutata sunt. Non ergo observamus sacramenta quae ibi praecepta sunt, quia intelligimus quae ibi praedicta sunt, et tenemus quae ibi promissa sunt. Isti autem
Abbreviated transcription (Latin):
regni tui. Dilexisti iusticiã ⁊ odisti
iniquitatem: ꝓpter ea unxit te ds̃
ds̃ tiuiis oleo exultationis pre par-¬
ticipibꝰ tuis. Ab unctione quippe qͦd
Ipse est ds̃ unctus a deo: qui etiam
cum ceteris sacram̃tis carnalẽ in
spiritalem mutauit unctionẽ. Ibi
de eccła dicit᷑. Astitit regina a dex¬
tris tuis in uestitu deaurato: circũ¬
amicta uarietate. Ubi significat᷑ lin-¬
guarum uarietas in omnibꝰ genti¬
bus: quaꝵ tam̃ una ⁊ simplex fides
ẽ intus. Omnis enim pulchritudo
filie regis intrinsecus. Quã psalmꝰ
alloquit᷑ dicens. Nudi filia ⁊ uide.
Audi ꝓmissũ: uide completũ.R ob¬
liuiscere ppłm tuũ ⁊ domũ patris
tui. Sic noua implent᷑. sic uetera
cõmutant᷑. Qm̃ concupiuit rex
spetiem tuam. Speciem quã fec̃
ipse ꝑ se: nõ inuenit in te. Quomͦ
enim speciosa esses eius oculis:
quando eras tuis fedata peccatis:
Ne tam̃ spem tuam arbitrareris
ponendam in homine: sequit᷑ et
sexagesimꝰ octauus habet in titulo.

Expanded text:
ustitiam et odisti iniquitatem; propterea unxit te, Deus, Deus tuus oleo exsultationis prae participibus tuis. Ab unctione quippe, quo ipse est Deus unctus a Deo, qui et ipsam cum caeteris sacramentis carnalem in spiritualem mutavit unctionem. Ibi ei de Ecclesia dicitur: Astitit regina a dextris tuis in vestitu deaurato, circumamicta varietate. Ubi significatur linguarum varietas in omnibus gentibus: quarum tamen una et simplex fides est intus: Omnis enim pulchritudo filiae regis intrinsecus. Quam Psalmus alloquitur dicens, Audi, filia, et vide: audi promissum, vide completum. Et obliviscere populum tuum et domum patris tui. Sic nova implentur, sic vetera commutantur. Quoniam concupivit rex speciem tuam. Speciem quam fecit ipse per se, non invenit in te. Quomodo enim speciosa esses ejus oculis, quando eras tuis foedata peccatis? Ne tamen spem tuam arbitreris ponendam in homine, sequitur et sexagesimus octavus habet in titulo:
Abbreviated transcription (Latin):
sũt om̃s bestie silue: peccora in
montibꝰ ⁊ boues. Cognoui omĩa
uolatilia celi:⁊ species agri me¬
cũ est. Si esuriero nõ dicam
tibi. Meus est enĩ orbis terre
⁊ plenitudo eiꝰ. Nunquid man

Expanded text:
sunt omnes bestiae silvae, pecora in montibus et boves, cognovi omnia volatilia coeli, species agri mecum est: si esuriero non dicam tibi: Meus est enim orbis terrae et plenitudo ejus. Nonn
Abbreviated transcription (Latin):
quidẽ habui ꝑdere te: sed stephanꝰ¬
seruus m̃s orauit pro te. Saule
saule: qͥd me ꝑsequeris: Sed qͥa
⁊ digeres. Dicã plane. Elisus ẽ fiui
ꝑditionis: ⁊ erectꝰ ẽ uas elections
Nã si sc̃s stephanꝰ nõ sic orasset:
eccła paulũ hodie nõ haberet.
Sed ideo erectꝰ ẽ prulus:. qͥa in m̃
inclinatꝰ. ex auditꝰ ẽ stephanus.
Ergo qͦd fecit saulus: patit᷑ pruili
Quod fecit ꝑsecutor: patit᷑ p̃dicat
ẽ in tali homine uindicatũ. ut ai¬
eat pati qͦd faciebat: sentiat ip̃e
qͦd aliis inferebat. Dicit᷑ aũt ana
nomine meo. Abiit ananias.
baptizauit saulũ. et fecit agnũ.
gͥ exauditꝰ ẽ sc̃s stephrinꝰ: ut enus
orationibꝰ deleret᷑ peccatũ quo&
cõmiserat saulus. Cõmendemꝰ
gͦ nos orationibꝰ eiꝰ. Multomagis el
nuc̃ exaudiet᷑ pro ueneratoribꝰ sus
quã exauditꝰ ẽ tuc̃ ꝓ lapidatoribꝰ¬

Expanded text:
quidem debui perdere te; sed Stephanquidem debui perdere te; sed Stephanus meus oravit pro te, Saule, Saule, quid me persequeris? Sed quia digeres. Dicam plane, elisus est filius perditionis, et erectus est Vas electionis. Nam si sanctus Stephanus non orasset, Ecclesia Paulum non haberet. Sed ideo erectus est Paulus, quia in terra inclinatus exauditus est Stephanus. Ergo quod fecit Saulus, patitur Paulus; quod fecit persecutor, patitur praedicator; ia sic est in tali homine vindicandum, ut discat pati quod faciebat, sentiat et ipse quod aliis inferebat. Dicitur Ananiae meo . Abiit Ananias, baptizavit Saulum, et fecit ex lupoergo exauditus est sanctus Stephanus, ut ejus orationibus deleretur peccatum quod commiserat Saulus. Commendemus ergo nos orationibus ejus: multo magis enim nunc exauditur pro veneratoribus suis, qui sic exauditus e
Abbreviated transcription (Latin):
talia te oportet p̃parare. Talia gͦ in
oratione exhibuit: qualra in sui
dnĩ mensa comedit. Sñs iħs xp̃s
O sominꝰ pacis. Quid illo somno tranqͥl¬
lius ÷ qͥd illo somno quietiꝰ: Qualis ibat
ad amicos : qͥ sic diligebat inmicos:
Nam ut nouerit scĩtas urã qͣntũ ua-¬
luerit oratio scĩ stephani martyris:
recurrite nobiscũ ad illum adoles
centẽ ꝑsecutorẽ nomine saulũ: qͥ¬
sic̃ ex libro actuũ apłoꝵ dũ legeret᷑
tanquã manibꝰ omniũ ipse lapida¬
re uideret᷑. qͥ ad lapidandũ om̃s
exertos reddebat. Hic cũ iret in
uia. subito cireũfulsit eũ lux de
Sauile saule : qͥd me ꝑsequeris: Du-¬
rũ est tibi contra stimulũ calcitra¬
re. Et ille. Tu qͥs es dnẽ:. Et dñs ad
eũ. Ego sũ iħs nazarenꝰ:. quẽ tu ꝑ¬
sequeris. Quid mͥ ⁊ tibi᷑. Quare te
erigis contra te malo tuo.⁊ te nõ
potiꝰ humilias bono tuo:. Ad tanta
mala que cõmisisti in me. olim

Expanded text:
talia te oportet praeparare . Talia ergo in talia te oportet praeparare . Talia ergo in oratione exhibuit, qualia in sui Domini mensa comedit. Dominus Jesn Domino. O somnum pacis! quid illo somno tranquillius? quid illo somno quietius? qualis ibat ad amicos, qui sic diligebat inimicos? Nam ut noverit sanctitas vestra, quantum valuerit oratio sancti Stephani martyris, recurrite nobiscum centem persecutorem, nomine Saulum, sicut ex libro Actuum Apostolorum, dum legeretur, tanquam in manibus omnium ipse lapidare videretur, qui ad lapidandum omnes exortos reddebat. Hic cum iret in via, subito circumfulsit illum lux de Saule, Saule, quid me persequeris? Durum est tibi contra stimulum calcitrare. Et ille: Et tu quis es, Domine? Et Dominus ad eum: Ego sum Jesus Nazarenus, quem tu persequeris ; quid mihi et tibi? Quare te erigis contra me malo tuo, et te non potius humilias bono tuo? Ad tanta mala quae commisisti in me, olim
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. Grauit xp̃s pro suis crricifixo¬
ribꝰ: orauit stephanꝰ ꝓ suis lapidato¬
ribus. Dñs iħs orauit affixus ligno:
fixo genu orauit. Orabat dñm ut
ego patior: ego lapidor: in me seui¬
unt.: in me fremũtͥ sed ne statuas
illis hoc peccatũ: qͥa ut hoc dicã tibi.
a te pͥmo audiui. Ego seruus tuus
patior. Multũ int̾est inter me⁊ te.
Tu dñs: ego seruus. Tu uerbũ: ego
auditor uerbi. Tu magister: ego dis¬
cipłs. Tu creator. ego creatus. Tu
ds̃: ego homo. Multũ ẽ int̾ pecca¬
tum istoꝵ qͥ lapidãt me.⁊ illoꝵ
qͥ crucifixer̃ te. Quando gͦ dixisti
pat᷑ ignosce illis qͥa nesciunt quid
faciunt. ꝓ magno peccato petisti:
⁊ ꝓ minimo petere docuisti. Dnẽ
inqͥt. ne statuas illis hoc pẽccatũ.T.ri¬
quã diceret. Ego patior in carne:
nõ isti ꝑeant in m̃te. Illi lapides
mittebãt: sc̃s stephanꝰ orationẽ
fundebat. Magna pietas. fr̃s: mag¬
na cdem̃tia. ꝓrsus qualia in m̃sa
dnĩ sui comedit: talia ⁊ ipse in

Expanded text:
t. Oravit Christus pro suis crucifixoribus; oravit et Stephanus pro suis lapidatoribus. Dominus Jesus oravit affixus ligno; fixo genu oravit. Orabat Dominum ego patior, ego lapidor, in me saeviunt, et in me fremunt; sed ne statuas illis hoc peccatum: quia, ut hoc dicam tibi, a te primo audivi. Ego servus tuus patior; sed multum interest inter me et te. Tu Dominus, ego servus; tu Verbum, ego auditor verbi; tu Magister, ego discipulus; tu Creator, ego creatura; tu Deus, ego homo. Multum interest inter peccatum istorum qui lapidant me, et illorum qui crucifixerunt te. Quando ergo dixisti, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt; pro magno peccato petisti, et me pro minimo petere docuisti. Domine, inquit, ne statuas illis hoc peccatum: tanquam diceret, Ego patior in carne; isti non pereant in mente. Illi lapides mittebant; et sanctus Stephanus orationes fundebat. Magna pietas, fratres, magna clementia. Prorsus qualia in mensa Domini sui comedit, talia et ipse in
Abbreviated transcription (Latin):
esce rNa die celebrauimi
natalẽ quo rex martyyus
natꝰ est mundo. hodie cele¬
bramꝰ natalẽ quo pͥmicens
martẏrũ migrauit ex mundo
Bportebat enĩ ut pͥmo immortalis
mortalibꝰ susciꝑet carnẽ: ⁊ sic mo

Expanded text:
esterna die celebravimus natalem quo Rex martyrum natus est mundo, hodie celebramus natalem quo primicerius martyrum migravit ex mundo. Oportebat enim ut primo immortalis pro mortali
Abbreviated transcription (Latin):
dnõ. Natꝰ ẽ xp̃s in t̾ris: ut steplia
nasceret᷑ in celis. Ingressus ẽ dñs
mundũ: ut stephanꝰ ingrederet᷑ in
celũ. Altus ad humilia descendit.
ut humilis ad alta ascenderet. F iliꝰ
dei factus est filiꝰ hominis: ut filios
hominũ faceret filios dei. Fecit xp̃s
miracula: fecit ⁊ stephanꝰ. Sed xp̃s
fecit sine stephano. Nunqͥd stephanꝰ
potuit facere sine.xp̃o: Niuebat ste¬
phanꝰ de xp̃o.sicut sarmentũ de
uite. Miraris fructũ de sarm̃to pen¬
dentẽ: uide sarmentũ in uite ma-
uideis ut incipias lapidari:⁊ possis
coronari.Iaculare uerba. ⁊ excipe
faxa. Dic aliqͥd de incircũcisis cordibꝰ.
⁊ morieris lapidibꝰ. Dic aliqͥd de eo
cuiꝰ nom̃ nolũt audire. Erubescãt
⁊ seuiant: muta efficiant᷑ labia do¬
losa. Dic eis ubi uides uiuum. quẽ
irriser̃ crucifixũ. Dic eis ubi eum
uides.  hic nõ uiues: sed cum eo
meliꝰ uiues. Dic eis qͥa nichil ẽ qͦd
fecerũt: uiuit quẽ occider. Dic eis

Expanded text:
n terris, ut Stephanus nasceretur in coelis. Ingressus est Dominus mundum, ut Stephanus ingrederetur in coelum. Altus ad humilia descendit, ut humiles ad alta ascenderent. Filius Dei factus est hominis filius, ut filios hominum faceret filios Dei. Fecit Christus miracula; fecit et Stephanus: sed Christus fecit sine Stephano; numquid Stephanus potuit facere sine Christo? Vivebat Stephanus de Christo, sicut sarmentum de vite. Miraris fructum de sarmento pendentem? Vide sarmentum de vite manaJudaeis, ut incipias lapidari, et possis coronari. Jaculare verba, et excipe saxa. Dic aliquid de incircumcisis cordibus, et morieris lapidibus. Dic aliquid de eo cujus nomen nolunt audire. Erubescant et saeviant, muta efficiantur labia dolosa . Dic eis ubi vides vivum, quem irriserunt crucifixum. Dic eis ubi eum vides, et hic non vives; sed cum illo melius vives. Dic eis quia nihil est quod fecerunt; vivit quem oc
Abbreviated transcription (Latin):
ESTERNO die natalem
habuimꝰ dnĩ saluatoris:
hodie sũma deuotione
miũ. hodierno ꝓuocam᷑ ad exẽplũ.
Bene gͦ hesterne sollẽnitati festum
hodierna comũcta ẽ. ut illa crex¬
tes ꝓueheret ad uitã: hec confiten¬
tes ꝑduceret ad coronã. Omnigͦ
eccłe beatꝰ stephanꝰ datꝰ est ad ex̃¬
plũ. Edhuc laicus. diaconii merug
electionẽ: ⁊ leuita. martẏrii obti
principatũ. In plebe adhuc positus
erat: sed iam uirtutibꝰ eminebat.
humilis erat loco: sed celsus fide. Di¬
cipłs erat ordine:. sed factꝰ ẽ magista
exẽplo. Quos sequebat᷑ deuotione fu
p̃cessit uelocitate martẏrii. Scripti
ẽ de eo in actibꝰ apłoꝵ : quod ad i¬
nisteriũ uiduaꝵ deputatꝰ sit ab ap̃¬

Expanded text:
esterno die Natalem habuimus Domini Salvatoris; hodie summa devotione aemium; hodierno, provocamur ad exemplum. Bene ergo hesternae solemnitati festivitas hodierna conjuncta est; ut illa credentes eveheret ad vitam, haec confitentes duceret ad coronam. Omni ergo Ecclesiae beatus Stephanus datus est ad profectum. Adhuc laicus diaconii meruit electionem, et levita martyrii obtinuit principatum. In plebe adhuc positus erat; sed jam virtutibus eminebat. Humilis erat loco; sed celsus fide. Discipulus erat ordine; sed factus est magister exemplo. Quos sequebatur devotione fidei, praecessit velocitate martyrii. Scriptum est enim de eo in Actibus Apostolorum, quod ad ministerium viduarum sit ab Ap
Abbreviated transcription (Latin):
mortis. lux orta ẽ eis. De quibꝰ idẽ
dic̃ ad dñm. Gentes que te nõ
nouerũt inuocabũt te.⁊ ppłi qͥ
te nesciebãt ad te confugient. Hũc
diem abrahã uidit ⁊ gauisus est.
cũ benedicendos fidei sue filios in
plenissime sciens. qm qͦd ꝓmisit
potens ẽ ⁊ facere. Hũc diẽ dauid¬
canebat in psalmis dicens. Gm̃s gen

Expanded text:
De quibus idem dicit ad Dominum: Gentes quae te non noverunt, invocabunt te; et populi qui te nescierunt, ad te confugient . Hunc diem Abraham vidit, et gavisus est , cum benedicendos fidei suae filios in plenissime sciens quoniam quod promisit potens est et facere . Hunc diem David in psalmis
Abbreviated transcription (Latin):
gũ successione cessante. ⁊ ponti¬
ficũ potestate destructa. alieni¬
gena obtinuerat principatũ:
itt ueri regis ortus illꝰ ꝓphetie
ꝓbaret᷑ uoce que dixerat. Non
deficiet pͥnceps ex iuda. neque
dux de femoribꝰ eiꝰ. donec ueniat
cui repositũ est:⁊ ipse ẽ expec¬
tatio gentiũ. De quibꝰ quondã
beatissimo patriarche abrahe
innumerabilis fuerat ꝓmissa
successio. nõ carnis semine sed
fidei fecunditate generanda.
⁊ ideo stellaꝵ multitudini cõpa¬
rata. ut ab omniũ gentiũ pa¬
tre nõ terrena sed celestis ꝓge-

Expanded text:
gum successione cessante, et pontigum successione cessante, et pontificum potestate destructa, alienigena obtinuerat principatum: ut veri Regis ortus illius prophetiae probaretur voce, quae dixerat: Non deficiet princeps ex Juda, neque dux de femoribus ejus, donec veniat cui repositum est, et ipse erit exspectatio gentium . De quibus quondam beatissimo patriarchae Abrahae innumerabilis fuerat promissa successio, non carnis semine, sed fidei fecunditate generanda; et ideo stellarum multitudini comparata, ut ab omnium gentium patre, non terrena, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ne festiuitatis causa
nõ lateat. eãq scd̃m
consuetudinẽ
englicus uobis sermo reserauerit.
loqui de eadẽ qͦd dñs donauerit
audebo. ut in cõmun gaudio
tanto religiosior sit omĩbꝰ pietas:
qͣntomagis omĩbꝰ fuerit intellecta
sollẽnitas. ꝓuidentia nãq miscdĩe
dei dispositũ habens pereunti
mundo in nouissimis tẽporibꝰ sub¬
uenire saluationẽ omniũ gen¬
tas nationes a ueri dei cultu impiꝰ
dei ppłs isrł ab institutis legalibꝰ
pene totꝰ exciderat: conclusis omĩbꝰ
sub peccato omniũ misereret᷑.
Deficiente enĩ ubiq iusticia. ⁊ toto
mundo in uana ⁊ maligna ꝓlap¬
na differret. uniuersitas homi¬
nũ sententiã dãpnationis exci-¬
peret. Sed̾ indulgentiã ira trans¬
lata ẽ. R ut clarior fieret exeren¬
de grẽ magnitudo. tuẽ placuit
abolendis peccatis hominũ sa¬
cramentũ remissionis afferri:
qͣndo nemo poterat de suis me
facta ẽ herode apud iudeos ius
regiũ tenente : ubi legitima re-¬

Expanded text:
ae festivitatis causa non lateat, eamque secundum consuetudinem evangelicus vobis sermo reseraverit, loqui de eadem quod Dominus donaverit audebo: ut in communi gaudio tanto religiosior sit omnium pietas, quanto magis omnibus fuerit intellecta solemnitas. Providentia namque misericordiae Dei dispositum habens pereunti mundo in novissimis temporibus subvenire, salvationem omnium gentas nationes a veri Dei cultu impiusDei populus Israel ab institutis legalibus pene totus exciderat, conclusis omnibus sub peccato , omnium misereretur. Deficiente enim ubique justitia, et toto mundo in vana et maligna prolaptas differret, universitas hominum sententiam damnationis exciperet. Sed in indulgentiam ira translata est, et ut clarior fieret exerendae gratiae magnitudo, tunc placuit abolendis peccatis hominum sacramentum remissionis afferri, quando nemo poterat de suis merfacta est Herode apud Judaeos jus regium tenente, ubi legitima re
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. Et omĩs sp̃s qͥ soluit iħm. ex dõ
nõ est: ⁊ hic ẽ antixp̃s. Richil gͦ cũ
huiꝰmodi hominibꝰ cõmune sit cui¬
quã xp̃iano:. nulla cũ talibꝰ habeat᷑
societas. nullũq consortiũ. Nsit uni¬
uerse eccłe. qͦd multi ipsoꝵ dño mi¬
serante detecti sũt: et in quibꝰ sacri-¬
legiis uiuerent eoꝵdẽ confessione
patefactũ ẽ. Neminẽ fallant discre-¬
tionibꝰ ciboꝵ: sordibꝰ uestiũ. uultu¬
ũq palloribꝰ. Non sũt casta ieiuna.
que nõ de ratione uenzunt conti-¬
nentie. sed de arte fallatie. Hactenꝰ
nocuerint incauuitis: hactenꝰ nocii-¬
erint imꝑitis: post hec nulhꝰ excu¬
sabilis erit lapsus: nec iã simplex
habendus ẽ sed ualde nequã atq
ꝑuersus:. qͥ deinceps reꝑtus fuerit
nefando obstrictꝰ errore. Eccłasticũ
sane ⁊ diuinitꝰ institutũ nõ
nõ inhibemꝰ sed etiã incitamꝰ abs

Expanded text:
et omnis spiritus qui solvit Jesum, ex Deo non est; et hic est Antichristus . Nihil ergo cum hujusmodi hominibus commune sit cuiquam Christiano, nulla cum talibus habeatur societas, nullumque consortium. Prosit universae Ecclesiae, quod multi ipsorum, Domino miserante, detecti sunt, et in quibus sacrilegiis viverent, eorumdem confessione patefactum est. Neminem fallant discretionibus ciborum, sordibus vestium, vultuumque palloribus. Non sunt casta jejunia, quae non de ratione veniunt continentiae, sed de arte fallaciae. Hactenus nocuerint incautis, hactenus illuserint imperitis: post haec nullius excusabilis erit lapsus: nec jam simplex habendus est, sed valde nequam atque perversus, qui deinceps repertus fuerit nefando obstrictus errore. Ecclesiasticum sane atque divinitus institutum non solum non inhibemus, sed etiam incitamus
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ: nisi preter illã stelle spe-¬
ciẽ que corporeũ incitauit obtu¬
tũ. fulgentior ueritatis radiꝰ eoꝵ
corda ꝑdocuit: ut priꝰ quã labo¬
res itineris inchorirent. eũ sibi
significari intelligerent: cui in
auro regiꝰ honor. in thure diuina
ueneratio. in mẏrra mortalitatis
confessio deberet᷑: Et hec quidẽ
quantũ ad illuminationẽ fidei
ꝑtinebat potuer̃ illis credita ⁊ in¬
tellecta sufficere. ut corporali intu¬
itu nõ inqͥrerent qͦd plenissimo
uisu m̃tis inspexerant: sed diligen¬
tia sagacis officii usq ad uidendũ
puerũ ꝑseuerans. futuri tẽporis
ppłis ⁊ nr̃i scłi hominibꝰ seruiebat:
ut sicut omibꝰ nob̃ ꝓfuit qͦd post
resurrectionẽ dnĩ uestigia uulne¬
rũ in carne eiꝰ thome apłi explo

Expanded text:
eter illam stellae speciem, quae corporeum incitavit obtutum, fulgentior veritatis radius eorum corda perdocuit; ut priusquam labores itineris inchoarent, eum sibi significari intelligerent, cui in auro regius honor, in thure divina veneratio, in myrrha mortalitatis confessio deberetur. Et haec quidem, quantum ad illuminationem fidei pertinebat, potuerunt illis credita et intellecta sufficere, ut corporali intuitu non inquirerent quod plenissimo visu mentis inspexerant. Sed diligentia sagacis officii usque ad videndum puerum perseverans, futuri temporis populis et nostri saeculi hominibus serviebat: ut sicut omnibus nobis profuit, quod post resurrectionem Domini vestigia vulnerum in carne ejus Thomae apo
Abbreviated transcription (Latin):
te sublata nullus metus terrert
impios. nulla spes incitet scõs.
negent a .xp̃o uiuos ⁊ mortuos
iudicandos ł ut quos tantoꝵ
sacram̃toꝵ uirtute pͥnarint. doceant
in sole ⁊ luna colere xp̃m. ⁊ sub no¬
mine sp̃s scĩ ipsũ taliũ impietatũ
magistrũ adorare manicheũ. Ad cõ¬
infestate saluatoris infantie. confes-¬
sio catholica muniat᷑: ⁊ nature
nr̃e carnẽ in xp̃o negantiũ anate¬
matizet᷑ impietas. De qua nos beatꝰ
nuit dicens. Bmĩs sp̃s qͥ confitet᷑¬

Expanded text:
 sublata, nullus metus terreat impios, nulla spes incitet sanctos, negent a Christo vivos et mortuos judicandos: ut quos tantorum sacramentorum virtute privaverint, doceant in sole et luna colere Christum, et sub nomine Spiritus sancti ipsum talium impietatum magistrum adorare Manichaeum. Cnifestatae Salvatoris infantiae confessio catholica muniatur, et naturae nostrae carnem in Christo negantium anathematizetur impietas; de qua nos beatusnuit, dicens: Omnis spiritus qui confitet
Abbreviated transcription (Latin):
tri est contentꝰ angustiis. Quẽ in
iudea regnare nõ uis. ubiq regnat.
⁊ feliciꝰ ipse regnares. si eiꝰ imꝑio
subdereris. Cur sincero officio nõ
facis. qͦd subdola falsitate ꝓmittis:
Perge cũ magis: ⁊ uerũ regẽ sim¬
plicit᷑ adorando uenerare. Sed tu
iudaice sequatior cecitatis. nõ imi¬
taris gentiũ fidem: corq ꝑuersũ
ad crudeles conuertis insidias: nec
illũ occisurus quẽ metuis. nec illis
p̃cedentis obseqͥo. gauisi sũt gaudio
magno ualde:. sic̃ eugłista narrauit.
U̾ intrantes domũ. inuener̃ puerũ
cũ maria matre eiꝰ:⁊ ꝓcidentes ad

Expanded text:
tri est contentus angustiis. Quem in tri est contentus angustiis. Quem in Judaea regnare non vis, ubique regnat; et felicius ipse regnares, si ejus imperio ipse subdereris. Cur sincero officio non facis quod subdola falsitate promittis? Perge cum magis, et verum regem suppliciter adorando venerare. Sed tu, Judaicae sequacior caecitatis, non imitaris gentium fidem, corque perversum ad crudeles convertis insidias, nec illum occisurus quem metuis, nec illis praecedentis obsequio, gavisi sunt gaudio magno valde, sicut evangelista narravit; et intrantes domum, invenerunt puerum c
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitate regia reꝑturos. Sed cũ
eos hec opinio fefellisset: ꝑ uideoꝵ
scribas atq doctores qͦd sacra de
ortu xp̃i p̃nuntiauerat scriptura
Aidicer ut gemino testimonio
ibifirmati. ardentiori fide expete¬
rent: quẽ ⁊ stelle claritas. ⁊ ꝓphe¬
tie manifestabat auctoritas. Plato
aũt diuino oraculo ꝑ responsa pon¬
tificũ. ⁊ declarata sp̃s uoce que
dicit. et tu bethleem t̾ra iuda ñ
es minima int̾ pͥncipes nida: ex
te enĩ exiet dux qͥ regat ppłm
meũ isrł: quã facile ⁊ quã conse¬
quens fuit. ut hebreoꝵ ꝓceres cre-¬
derent qͦd docebant. Sed apparet
illos carnalit᷑ cũ herode sapuisse:
⁊ regnũ xp̃i cõmune cũ huiꝰ mun¬
di potestatibꝰ estimasse.: ut ⁊ isti
tẽporalẽ sperarent diicẽ:. et terre¬
nũ metueret ille consortẽ. Suꝑfluo
herodes timore turbaris: ⁊ frustra
in suspectũ tibi puerũ seuire mo¬
liris. Non capit xp̃m regia tua.
nec mundi dñs potestatis tue scep¬

Expanded text:
civitate regia reperturos. Sed cum civitate regia reperturos. Sed cum eos haec opinio fefellisset, per Judaeorum scribas atque doctores, quod sacra de ortu Christi praenuntiaverat Scriptura, didicerunt; ut gemino testimonio confirmati, ardentiori fide expeterent quem et stellae claritas et prophetiae manifestabat auctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce, quae dicit: Et tu, Bethleem, terra Juda, non es minima inter principes Juda: ex te enim exiet dux qui regat populum meum Israel : quam facile et quam consequens fuit ut Hebraeorum proceres crederent 124 quod docebant. Sed apparet illos carnaliter cum Herode sapuisse, et regnum Christi commune cum hujus mundi potestatibus aestimasse: ut et isti temporalem sperarent ducem, et terrenum metueret ille consortem. Superfluo, Herodes, timore turbaris, et frustra in suspectum tibi puerum saevire moliris. Non capit Christum regio tua, nec mundi Dominus potestatis tuae scep
Abbreviated transcription (Latin):
daritas apud magos stelle illustri¬
diss apparuit: ⁊ intuentiũ animos
ita admiratione sui splendoris im¬
pleuit: ut nequaquã sibi crede¬
rent negligendũ. qͦd tanto nun¬
nabat᷑ inditio. Preerat aũt sic̃
res docuit huic miraculo grã dei:
icũ xp̃i natiuitatẽ nec ipsa ad¬
bue bethleem tota didicisset. iã
alam credituris gentibꝰ inferebat.
Et qͦd nondũ poterat humano elo¬
quio disseri. celo faciebat euange¬
ut cognoscibilis gentibꝰ fieret na¬
tiuitas saluatoris :L ad intelligen¬
dũ tam̃ miraculũ signi potuer̃
magi etiã de antiqͥs balaam p̃-¬
nuntiationibꝰ cõmoneri: scientes
olim ẽẽ predictũ.⁊ celebri memo¬
ria diffamatũ. Oriet᷑ stella ex ia-¬
cob. ⁊ exsurget homo ex isrł: et
dominabit᷑ gentiũ. Tres itaq uiri
fulgore insoliti sẏderis diuinitus
incitati. preuiũ micantis luminis
cursũ secũt᷑. existimantes se signi¬
ficatũ sibi puerũ iherusolimis in

Expanded text:
claritas apud magos stellae illustriclaritas apud magos stellae illustrioris apparuit, et intuentium animos ita admiratione sui splendoris implevit, ut nequaquam sibi crederent negligendum, quod tanto nuntiabatur indicio. Praeerat autem, sicut res docuit, huic miraculo gratia Dei; et cum Christi nativitatem nec ipsa adhuc Bethleem tota didicisset, jam illam credituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano eloquio disseri, coelo faciebat evangeut agnoscibilis gentibus fieret nativitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo ex Israel, et dominabitur gentium . Tres itaque viri, fulgore insoliti sideris divinitus incitati, praevium micantis luminis cursum sequuntur, existimantes se significatum puerum Jerosolymis in
Abbreviated transcription (Latin):
que ad salutẽ nrãm gesta sũt &¬
brare : uocante nos ad hane den¬
tionẽ ipsa recurrentiũ tẽpoꝵ l
que nobis post diẽ in quo coetemꝰ
patri filiꝰ dei natꝰ ex uirgine est
breu interuallo epẏphanie inu¬
lit festũ ex apparitione dnĩ cone¬
cratũ. In quo fidei nr̃e magnum
p̃sidiũ ꝓuidentia diuina coñtitut
ut dũ sollẽpni ueneratione recolt᷑
adorata in exordiis suis saluatoris
infantia: ꝑ ipsa originalia docum̃¬
ta ꝓbaret᷑ ueri in ipso hominis a¬
ta natura. Hoc ẽ enĩ quod iustifi¬
cat impios: hoc ẽ quod ex peccato
omĩa scła in forma dei equalis est
patri. humanitas qua nouissims
diebꝰ in forma serui unitꝰ est ho¬
mini. Ad roborandã gͦ hane fidẽ
que contra om̃s p̃muniebat᷑ er¬
rores. ex magna factũ est diuimi
pietate consilii: ut gens
in longinqua orientalis plage
gione consistens. que spectandoꝵ
sẏderũ arte pollebat: signũ il¬
ti pueri qͥ suꝑ omnẽ isrł essẽ
regnaturus acciꝑet. Noua esihꝰ

Expanded text:
quae ad salutem nostram gesta sunt celebrare: vocante nos ad hanc devotionem ipsa recurrentium temporum lege, quae nobis post diem in quo coaeternus Patri Filius Dei natus ex Virgine est, brevi intervallo Epiphaniae intulit festum, ex apparitione Domini consecratum. In quo fidei nostrae magnum praesidium providentia divina constituit, ut dum solemni veneratione recolitur adorata in exordiis suis Salvatoris infantia, per ipsa originalia documenta probaretur veri in ipso hominis orta natura. 123 Hoc enim est quod justificat impios, hoc est quod ex peccatoromnia saecula in forma Dei aequalis est Patri; humanitas, qua novissimis diebus in forma servi unitus est homini. Ad roborandam ergo hanc fidem, quae contra omnes praemuniebatur errores, ex magna gestum est divini pietate consilii, ut gens in longinqua Orientalis plagae regione consistens, quae spectandorum siderum arte pollebat, signum nati pueri qui supra omnem Israel esset regnaturus, acciperet. Nova etenim
Abbreviated transcription (Latin):
mortiferũ uirus infunderent᷑. Uide¬
bant enĩ sibi uniuersa obsistere.
omiã reclamare: ⁊ nõ solũ nouo
sed etiã ueteri testam̃to sacrilege
impietatis sue dementiã confuta¬
ri. R tam̃ in furiosis m̃daciis ꝑsis¬
tentes. eccłam. dei deceptionibꝰ suis
ꝑturbare. nõ desinunt. hoc mi¬
seris quos illaqueare potuerint
suadentes. ut negent a dño iħti
susceptã negent eũ uere ꝓ mun¬
di salute crucifixũ: negent de
eiꝰ latere lancea uulnerato san¬
guinẽ redẽptionis ⁊ aquã fluxisse
baptismatis: negent eũ sepultũ.
ac die tercia suscitatũ: negent
eũ in conspectu discipłoꝵ ad con¬
sedendũ in dextera patris sui

Expanded text:
mortiferum virus infunderent. Videmortiferum virus infunderent. Videbant enim sibi universa obsistere, omnia reclamare, et non solum novo, sed etiam veteri Testamento sacrilegam impietatis suae dementiam confutari. Et tamen in furiosis mendaciis persistentes, Ecclesiam Dei deceptionibus suis perturbare non desinunt: hoc miseris quos illaqueare potuerint persuadentes, ut negent a Domino Jessusceptam; negent eum vere pro mundi salute crucifixum; negent de ejus latere lancea vulnerato sanguinem redemptionis et aquam fluxisse baptismatis; negent eum sepultum, ac die tertia suscitatum; negent eum in conspectu discipulorum ad considendum in dexter
Abbreviated transcription (Latin):
głosa dignatio. Si enĩ lux ista ui¬
sibilis nullis immundiciis quibꝰ fu-¬
erit suꝑfusa uiolat᷑. nec radioꝵ solis
nitorẽ quẽ corporeã creaturã esse¬
nõ dubiũ ẽ. loca ulla sordentia uel
cenosa contaminant: qͥd illiꝰ sem¬
pit̾ne ⁊ incorporee lucis essentiã
potuit qualibet sui qualitate pol¬
luere. que se ei quã ad imaginẽ
suã condidit sociando creature pu¬
rificationẽ p̃stitit. maculã nõ re-¬
cepit. ⁊ sic sanauit uulnera in¬
firmitatis. ut nulla pateret᷑ dãp¬
na uirtutis: Quod duine pieta¬
tis magnũ ⁊ in effabile sacram̃¬
tũ. qͥa omĩbꝰ sanctarũ scriptura¬
rũ est testificationibꝰ nuntiatũ:
isti de quibꝰ loquim᷑ aduersarii
lieritatis legẽ ꝑ moysen datam.
⁊ inspirata diuinitꝰ ꝓpħarũ oracula
paginas quedã auferendo et quedã
inserendo uiolarunt: confingentes
falsitatis. qͥbꝰ erroris sui comm̃ta
munirent: ⁊ decipiendoꝵ m̃tibꝰ

Expanded text:
gloriosa dignatio. Si enim lux ista vigloriosa dignatio. Si enim lux ista visibilis nullis immunditiis, quibus superfusa fuerit, violatur, nec radiorum solis nitorem, quem corpoream esse creaturam non dubium est, loca ulla sordentia vel coenosa contaminant: quid illius sempiternae et incorporeae lucis essentiam potuit qualibet sui qualitate polluere? quae se ei, quam ad imaginem suam condidit, sociando creaturae purificationem 126 praestitit, maculam non recepit; et sic sanavit vulnera infirmitatis, ut nulla pateretur damna virtutis. Quod divinae pietatis magnum et ineffabile sacramentum, quia omnibus sanctarum Scripturarum testificaisti, de quibus loquimur, adversarii veritatis, legem per Mosen datam et inspirata divinitus prophetarum oracula paginas, quaedam auferendo et quaedam inserendo violaverunt: confingentes falsitatis, quibus erroris sui commenta munirent, et decipiendorum mentibus
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ carnẽ factũ.⁊ sẽpiteriam
illã essentiã filii dei uerã hom¬
nis suscepisse naturã: ne uel m¬
effabiliũ operũ secutura mira¬
cula. uel excipiendarũ suppleu
prissionũ sacramentũ fidei ex re¬
rũ diuersitate turbarẽt. cum
iustificari omnino nõ possent
lica manicheoꝵ resistit impl¬
etas: qͥ sibi ad int̾ficiendas all¬
tis ferale comm̃tum de sacill¬
gis ⁊ fabulosis m̃daciis texnes
⁊ per has insanaꝵ opmioĩ
runas eo usꝙ p̃cipites ꝓruerũt.
ut sibi falsi corporis fingerent
xp̃m. qͥ nichil in se solidũ nichil
uerũ ocłis hominũ actibꝰq p̃bu¬
erit. sed simulate carnis uacuam
maginẽ demonstrarit. Indignũ¬
en enĩ uideri uolũt. ut credat᷑
as̃ dei filiꝰ femineis se inseruisse
uisceribꝰ:⁊ marestatẽ suã huic cõ¬
tumelie subdidisse. ut nature car¬
nis immixtꝰ in uͦ humane substan¬
ne corpore nasceret᷑. cũ totũ hoc
opiis nõ iniuria sit ipsuis sed po¬
tentia. nec credenda pollutio. sed

Expanded text:
sempiternam illam essentiam Filii Dei, hominis veram suscepisse naturam: ne vel ineffabilium operum secutura miracula, vel suscipiendarum supplicia passionum, sacramentum fidei ex rerum diversitate turbarent; cum justificari omnino non possent,lica Manichaeorum resistit impietas: qui sibi ad interficiendas dectis ferale commentum de sacrilegis et fabulosis mendaciis texuerunt, et per has insanarum opinionum ruinas eo usque praecipites proruerunt, ut sibi falsi corporis fingerent Christum, qui nihil in se solidum, nihil verum oculis hominum actionibusque praebuerit; sed simulatae carnis vacuam imaginem demonstrarit. Indignum enim videri volunt, ut credatur Deus Dei Filius femineis se inseruisse visceribus, et majestatem suam huic contumeliae subdidisse, ut naturae carnis immixtus, in vero humanae substantiae corpore nasceretur: cum totum hoc opus non injuria sit ipsius, sed potentia; nec credenda pollutio, sed
Abbreviated transcription (Latin):
exemplũ: ut cũ infirmantib n
firmem᷑i.⁊ cũ flentibꝰ defleamis
Speramꝰ enĩ exorandã miscłiam bu
multis lacrimis. ⁊ legitima satisu¬
uiuit᷑. nulliꝰ desꝑanda reparatio.
⁊ omniũ ẽ optanda correctio: airi¬
liante dnõ qͥ erigit elisos. soluit
cõpeditos. illuminat cecos. eui est

Expanded text:
irmantibus infirmemur , et cum flentibus defleamus . Speramus enim exorandam misericordiam Dei multis lacrymis et legitima satisfvivitur, nullius desperanda reparatio, sed omnium est optanda correctio; auxiliante Domino, qui erigit elisos, solvit compeditos, illuminat caecos : cui est
Abbreviated transcription (Latin):
Cuiꝰ utiq famulatus ad formã nos
sui hortat᷑ obsequii: ut huic grẽ
que om̃s inuitat ad xp̃m. quan¬
tũ possumꝰ seruiamꝰ. Quicũq enĩ
in eccła pie uiuit ⁊ caste. qͥ ea que
sursũ sũt sapit. nõ que suꝑ terrã:
celestis quodã mͦ instar ẽ luminis.
Et dũ ipse scẽ uite nitorẽ seruat:
multis uiã ad dñm qͣsi stella de¬
monstrat. In quo studio dilectis-¬
simi om̃s uobis inuicẽ ꝓdesse de¬
betis : ut in regno dei ad qͦd recta
fide ⁊ bonis oꝑibꝰ ꝑuenit᷑. sicnt lu¬
cis filii splendeatis: atq illiꝰ cohe¬

Expanded text:
us utique famulatus ad formam nos sui hortatur obsequii: ut huic gratiae, quae omnes invitat ad Christum, quantum possumus, serviamus. Quicumque enim in Ecclesia pie vivit et caste, qui ea quae sursum sunt sapit , non quae super terram, coelestis quodammodo instar est luminis; et dum ipse sanctae vitae nitorem servat, multis viam ad Dominum quasi stella demonstrat. In quo studio, dilectissimi, omnes vobis invicem prodesse debetis, ut in regno 122 Dei, ad quod recta fide et bonis operibus pervenitur, sicut lucis filii splendeatis: per Do
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ cibꝰ rationis auferret : nec sine
illa regione pararet᷑ singularis
hostie sacramentũ. in qua pͥmũ
cationis gentiũ rationabili gau¬
dio celebremꝰ. grãs agentes miscd̃i
deo qͥ dignos nos fec̃ sic̃ ait apłs
in partẽ sortis scõꝵ in lumine:¬

Expanded text:
et cibus rationis auferret; nec sine et cibus rationis auferret; nec sine illa regione pararetur singularis hostiae sacramentum, in 121 qua primum cationis gentium, rationabili gaudio celebremus: gratias agentes misericordi Deo, qui dignos nos fecit, sicut ait Apostolus, in partem sortis sanctorum in lu
Abbreviated transcription (Latin):
roribꝰ abstinerent ⁊ tum ut etiã
herodis uacuarent᷑ insidie: qͥ in
puerũ iħm impietatẽ doli per
simulationẽ disponebat offitii.
Unde qͥa spes istius erat soluta
cõmentiꝰ. in maiorẽ furorẽ ira¬
cundia regis ardescit. Nã reco¬
lens tẽpus qͦd indicauerant ma¬
gi. in om̃s pueros bethleem
rabiem crudelitatis effundit :¬
⁊ cede generali unquerse cuiitatis
iliꝰ in eternã głam transiturã
trucidat infantiã. estimans fore
ut nullo illic paruulo nõ occiso.
occideret᷑ ⁊ xp̃s. At ille qͥ sangui¬
nẽ suũ ꝓ mundi redẽptione fun¬
dendũ in aliã differebat etatẽ. egip¬
to se parentũ ministerio subuectꝰ
intulerat: repetens scilicet hebreẽ
gentis antiqua cunabula.⁊ pͥnci-¬
parũ ueri ioseph maioris ꝓuiden¬
tie potestate disponensꝰ. ut illã di-¬
riorẽ omĩ inedia famẽ qua egip¬
tioꝵ m̃tes ueritatis inopia labora¬
bant. ueniens de celo panis uite

Expanded text:
roribus abstinerent. Tum ut etiam roribus abstinerent. Tum ut etiam Herodis vacuarentur insidiae, qui in puerum Jesum impietatem doli per simulationem disponebat officii. Unde quia spes istius erat soluta commenti, in majorem furorem iracundia regis ardescit. Nam recolens tempus quod indicaverant magi, in omnes Bethleem pueros rabiem crudelitatis effundit, et caede generali universae civitatis illius in aeternam gloriam transituram trucidat infantiam; aestimans fore ut, nullo illic parvulo non occiso, occideretur et Christus. At ille, qui sanguinem suum pro mundi redemptione fundendum in aliam differret aetatem, Aegypto se parentum ministerio subvectus intulerat, repetens scilicet Hebraeae gentis antiqua cunabula, et principatum veri Joseph majoris providentiae potestate disponens, ut illam diriorem omni inedia famem qua Aegyptiorum mentes veritatis inopia laborabant, veniens de coelo panis vitae
Abbreviated transcription (Latin):
Ueritas illuminat magos. infi¬
delitas obcecat magistros. Cam¬
lis ifrł nõ intelligit qͦd legitꝰ ni
uidet qͦd ostendit᷑. Utit᷑ pagins.
quaꝵ nõ credit eloqͥis. Ubi est
iudee głatio tua ubi de abraha
patre ducta nobilitas: Nonne
circũcisio tua p̃putiũ facta est
Ecce maior seruis iinori let
alienigenis in sortẽ tue heredi¬
tatis intrantibꝰ. eius testam̃ti
qͦd in sola littera tenes. recita¬
tione famularis. Intret intret
in patͥarchaꝵ familiã gentiũ
plengtudo:⁊ benedictionẽ mn
semine abrahe qua se filii car¬
nis abdicant. filii ꝓmissionis
accipiant. Adorent in tribus
magis om̃s ppłi uniuersitati
auc̃torẽ: ⁊ nõ in iudea tanti
ds̃. sed in toto orbe sit notul
dignitatẽ sic̃ infidelitas in suis
posteris conuincit eẽ degenerẽ.
nerant itinere reuertunt᷑. Opor¬
tebat enĩ utͣ in xp̃m creden¬
tes nõ ꝑ antique conuersatio¬
nis semitas ambularent:. sed
nouã ingressi uiã. a relictis er-¬

Expanded text:
veritas illuminat magos, infiveritas illuminat magos, infidelitas obcaecat magistros; carnalis Israel non intelligit quod legit, non videt quod ostendit; utitur paginis quarum non credit eloquiis. Ubi est, Judaee, gloriatio tua ? Ubi de Abraham patre ducta nobilitas? Nonne circumcisio tua praeputium facta est ? Ecce major servis minori , et alienigenis in sortem haereditatis tuae intrantibus, ejus testamenti, quod in sola littera tenes, recitatione famularis. Intret, intret in patriarcharum familiam gentium plenitudo, et benedictionem in semine Abrahae, qua se filii carnis 120 abdicant, filii promissionis accipiant. Adorent in tribus magis omnes populi universitatis auctorem; et non in Judaea tantum Deus, sed in toto orbe sit notus,dignitatem sicut infidelitas in suis posteris convincit esse degenerem, nerant itinere revertuntur. Oportebat enim ut jam in Christum credentes non per antiquae conversationis semitas ambularent, sed novam ingressi viam a relictis er
Abbreviated transcription (Latin):
sã posteritatẽ heredes in syderibꝰ
designati. ortu noui syderis ex¬
citant᷑. ut in quo celi fuerat¬
adhibitũ testimoniũ. celi famu¬
laret᷑ obsequiũ. Cõmouet ma-¬
gos remotioris orientis habitato¬
res stellis ceteris stella fulgentior:
⁊ de mirandi luminis claritate
uiri ad hec spectanda nõ inscii.
magnitudinẽ significationis in¬
telligut̃. agente hoc sine dubio
in eoꝵ cordibꝰ inspiratione di-¬
uina. ut eos tante uisionis mys¬
teriũ nõ lateret:⁊ qͦd ocłis os¬
tendebat᷑ insolitũ. animis nõ
eẽt obscurũ. Deniq officiũ suũ
cũ religione disponũt:⁊ his se
instͥuunt donis. ut adoraturi
unũ tria se simul credidisse de¬
monstrent: auro honorantes
tulant. quẽ ad regnandũ ai¬
cerant ꝓcreatũ. Conturbatir
herodes : timet saluti sue. me¬
tust potestati. Reqͥrit a sacerds¬
tibꝰ ⁊ doctoribꝰ legis. qͥd de onti
xp̃i scriptura p̃dixerit. In not¬
ciã uenit qͦd fuerat ꝓphetatũ.

Expanded text:
sam posteritatem, haeredes in sideribus designati, ortu novi sideris excitantur, ut in quo coeli adhibitum fuerat testimonium, coeli famularetur obsequium. Commovet magos remotioris Orientis habitatores stellis caeteris stella fulgentior, et de mirandi luminis claritate viri ad haec spectanda non inscii, magnitudinem significationis intelligunt: agente hoc sine dubio in eorum cordibus inspiratione divina, ut eos tantae visionis mysterium non lateret, et quod oculis ostendebatur insolitum, animis non esset obscurum. Denique officium suum cum religione disponunt, et his se instruunt donis, ut adoraturi unum tria se simul credidisse demonstrent: auro honorantes tulant quem ad regnandum didicerant procreatum. Conturbatur Herodes, timet saluti suae, metuit potestati, requirit a sacerdotibus et doctoribus legis quid de ortu Christi Scriptura praedixerit, in notitiam venit quod fuerat prophetatum;
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ. E illud. Notũ fec̃ dñs saluta-¬
re suũ. ante conspectũ gentiũ re-¬
uelauit iusticiã suã. Quod utiq
exinde fieri nouimꝰ. ex qͦ tres ma-¬
gos de longinqͥtate sue regionis
excitatos ad cognoscendũ ⁊ adoran¬
dũ regẽ celi ⁊ terre stella ꝑduxit.

Expanded text:
 Notum fecit Dominus salutare suum, ante conspectum gentium revelavit justitiam suam . Quod utique exinde fieri novimus, ex quo tres magos, de longinquitate suae regionis excitos, ad cognoscendum et adorandum Regem coeli et terrae stella perduxit.
Abbreviated transcription (Latin):
uita. nõ corporis tui qd̃ est ani¬
na tua. sed uita uite corpors tui.
hoc est uita anime tue. si iuene¬
rimꝰ eã. ex hac morte qua tunes
ne de carne eicrat᷑ anuna tua pu¬
to qͥa plus debes timere illã mor¬
tem. ne uita amne tue ꝓierat᷑ de
anina tua. Breuit̾ gͦ dicã.s. qͥd
multis teneor᷑. Uita corporis anima
est. Uita anune ds̃ ẽ. Sp̃s dei ha¬
bitat in aĩa. et ꝑ animã in corpore.
ut et corpora nr̃a tempłũ suit sp̃s
scĩ quẽ habemꝰ a deo. Uenit em̃
sp̃s ad animã nr̃am: qͥa cari¬
tas dei diffusa ẽ incordibꝰ nr̃is

Expanded text:
vita, non corporis tui, quod est anivita, non corporis tui, quod est anima tua; sed vita vitae corporis tui, hoc est, vita animae tuae: si invenerimus eam, ex hac morte, qua times ne de carne ejiciatur anima tua, puto quia plus debes timere illam mortem, ne vita animae tuae projiciatur de anima tua. Breviter ergo dicam: et quid multis teneor? Vita corporis anima est, vita animae Deus est. Spiritus Dei habitat in anima, et per animam in corpore, ut et corpora nostra templum sint Spiritus sancti, quem habemus a Deo. Venit enim Spiritus ad animam nostram: quia charitas D
Abbreviated transcription (Latin):
eñi carnẽ: et nõ timent gehẽnã.
Timent questionarios tortores:⁊
nõ timent in ferni angłos. Timẽt
cruciatũ temporalẽ: et nõ timent
penas ignis et̾ni. Postremo timẽt
ad modicũ mori: et nõ timent in
quẽ tues. quẽ exhorrescis. quem
fugis. a cuiꝰ timore nõ sineris dor¬
mire. et ipsũ in somnis si uides
cũ dormis expauescis. qͥd ẽ factu¬
rus tibiͦ Exclusurus de carne tua
aĩam tuã. Anima tua exclusa qͦ
eat. uadit. Neq eñi ille potest alit̾
carnẽ tuã occidere. nisi inde ex¬
cludat ar̃am tuã ꝑ quã iuuit caro
tua. Presentia qͥppe anime tue ca¬
ro uiuit. et quãdiu in carne tua
p̃sens est anima tua. necesse est
ut iuiuat caro tua. Ille aũt qui tu
nima tira uita quedã qua iiuit
caro tua. Putas nulla alia uita
modo caro cũ morit᷑ expirat a¬
nimã uitã suã. sic et anima qͣn¬
do morit᷑ ex̾piret aliquã iutam
suãs Si inuenerimꝰ que sit hec

Expanded text:
enim carcerem, et non timet gehennam? enim carcerem, et non timet gehennam? Timet quaestionarios tortores, et non timet infernales angelos? Timet cruciatum temporalem, et non timet poenas ignis aeterni? Postremo timet ad modicum mori, et non timet in quem times, quem exhorrescis, quem fugis, a cujus timore non sineris dormire, et ipsum in somnis si vides, cum dormieris, expavescis, quid est facturus tibi? Exclusurus est de carne tua animam tuam: anima tua exclusa quo eat, vide. Neque enim potest ille aliter carnem tuam occidere, nisi inde excludat animam tuam, per quam vivit caro tua. Praesentia quippe animae tuae caro vivit, et quamdiu in carne tua praesens est anima tua, necesse est ut vivat caro tua. Ille autem qui tuanima vita quaedam, qua vivit caro tua. Putas, nulla alia vita modo caro, cum moritur, exspirat animam vitam suam; sic et anima, quando moritur, exspirat aliquam vitam suam? Si invenerimus quae sit haec
Abbreviated transcription (Latin):
dũ. faciendũ qd̾ fieri potest: a qͦ
uolo ꝑiclitantẽ. et isto nomine mea
uiscera cõmouentẽ: qm̃ dicit. cur¬
re ꝓpt̾ animã. facile huic ego res¬
pondeo. Ego qͥdem curro ꝓpt̾ car¬
nem tuã: utinã tu cirreres ꝓpt̾
animã tirã.E ut noueris qͥa ꝓpt̾
corpus tuũ curro nõ ꝓpt̾ animã
tirã. meliꝰ audio xp̃m uera dicen¬
tẽ: quã te timore falso murmu¬
rantẽ. Ipse eñi dicit. Nolite time¬
re eos qui corpus occidũt: aĩam
aũt nõ possũt occidere. Certe ꝓpt̾
ar̃am tuã me uis curere. Ecce quẽ
times. et sub cuiꝰ cõminationibꝰ ex¬
pallescis: nõ potest occidere animã
tirã. Esq ad corpus seuit. Tu noli
seiire in aĩam tirã. Ab illo occidi
nõ potest: a te potest. Nõ lancea
sed lingua. Inimicꝰ qui te ꝑcutit:
finit hanc uitã. os aũt qd̾ mentit᷑
occidit animã. Ex his gͦ que in hoc
tempore homines timent. comci¬
ant qͥd timere debeant. Timent

Expanded text:
dum: faciendum quod fieri potest, a quo dum: faciendum quod fieri potest, a quo volo periclitantem, et isto nomine mea viscera commoventem; quoniam dicit, Curre propter animam. Facile huic ego respondeo: Ego quidem curro propter carnem tuam; utinam tu curreres propter animam tuam. Et tu noveris quia propter corpus tuum curro, non propter animam tuam. Melius audio Christum vera dicentem, quam te timore falso murmurantem. Ipse enim Dominus dicit: Nolite timere eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere . Certe propter animam tuam me vis currere: ecce quem times, et sub cujus comminationibus expallescis, non potest occidere animam tuam: usque ad corpus saevit, tu noli saevire in animam tuam. Ab illo occidi non potest, a te potest; non lancea, sed lingua. Inimicus qui te percutit, finit hanc vitam: Os autem quod mentitur, occidit animam . Ex his ergo quae in hoc tempore homines timent, conjiciant quae timere debeant. Timet