comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
secutoribus orare. acetum potare. sed sa¬
cramentum consummare. deputari inter
iniquos. sed para disum donare. eleuarun
ligno sed terram tremere pendere incru¬
ce sed solem ac diem fugere exirecorpore
sed reuocare animas incorpora sepeliri
mortuum sed resurgeredm̃ secundum ho
minem pronobis infirma omnia pati sed
secundum dm̃ in his omnibus trium phare :
Restat nobis adhuc ut hereticis uidet᷑ mag¬
naet grauis confessae infirmitatis profes¬
sio et maxime ipsius dñi uocibus et dictacũ
ait Ds̃ di ms quare me dereliquisti
Quaemaxi mȩ que rella e esse intellegitur
protestatio derelictum seeẽ conquaeri in¬
firmitatiq permis sum uerum haec
impiae intellegentiae uolenta prae sump¬
tio quam sibi in omni dictorum domini¬
corum genere conpugnat. ut qui ad mortẽ
festinat ut quiper mortem honori fi¬
candus est. ut qui postea ad dextris uirtutis
sessurus est in his tot beatitudinum cauis me¬

Expanded text:
secutoribus orare; acetum potare, sed sasecutoribus orare; acetum potare, sed sacramentum consummare; deputari inter iniquos, sed paradisum donare: elevari in ligno, sed terram tremere; pendere in cruce, sed solem ac diem fugere; exire e corpore, sed revocare animas in corpora; sepeliri mortuum, sed resurgere Deum; secundum hminem pro nobis omnia infirma pati, sed secundum Deum in his omnibus triumphare. Restat nobis adhuc, ut haereticis videtur, magna et gravis cofessae infirmitatis professio, et maxime ipsius Domini vocibus edita, cum ait: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Quae maximae querelae esse intelligitur protestatio, derelictum se esse conqueri, infirmitatique permissum? Verum haec impiae intelligentiae violenta praesumptio, quam sibi in omni dictorum dominicorum genere compugnat: ut qui ad mortem festinat, ut qui per eam honorificandus est, ut qui post eam a dextris virtutis sessurus est, in his tot beatitudinum causis mo
Abbreviated transcription (Latin):
potestates cum fiducia dehonestes:
Dehis insemet ipso trium phec siinpas¬
sionesua neces sitas est non salutis
tuae donum est . si incrucedolor
conpungen diest et non decreti
quodintemors est scripta confixio
est : si inmorteuis mortis est . et non
per potes tatem di carnis exuuiae sunt :
sidenique mors ipsa aliud est quam
potentum dehones tatio quam fidu¬
cia quam trium phus Adscribens
infirmitatem siibi neces sitas est.
et natura suibiuis est et diffidencia
et dedecus : sinaut̃ hec contrario insa¬
cramento passiones praedicant᷑ quis
rogo furores trepudiata doctrinae
apostolicae fideimutare sensum religi¬
onis et totum hoc ad contumelias in becil¬
lis raperenaturae: quod et uoluntas est
et sacramentũ quod et potestas est . et fidu¬
ciaet triumphus planeest queri ad cruc̃ẽ
et offerentemse non sustineri stare adsen¬
tenciam mortis sed in deconses surum a
dextris uirtutis. configiclauis. sed proper¬

Expanded text:
potestates cum fiducia dehonestet, et potestates cum fiducia dehonestet, et de his in semetipso triumphet . Si in passione sua necessitas est, et non salutis tuae donum est; si in cruce dolor compungendi est, et non decreti, quod in te mors est scripta, confixio est; si in morte vis mortis est, et non per potestatem Dei carnis exuviae sunt; si denique mors ipsa aliud est, quam potentum dehonestatio, quam fiducia, quam triumphus: adscribe infirmitatem, si ibi necessitas est et natura, si ibi vis est et diffidentia et dedecus. Sin antem haec e contrario in sacramento passionis praedicantur; quis, rogo, furor est, repudiata doctrinae apostolicae fide 356 mutare sensum religionis, et totum hoc ad contumeliam imbecillis rapere naturae, quod et voluntas est et sacramentum, quod et potestas est et fiducia et triumphus? Triumphus plane est, quaeri ad crucem, et offerentem se non sustineri; stare ad sententiam mortis, sed inde consessurum a dextris virtutis; configi clavis, sed pro per
Abbreviated transcription (Latin):
uit peccatum pronobis peccatum fecit :
Peccatum enim incarneper peccatum
condempnaturus peccati licet expers fac¬
tus est. ipse peccatum id est per car nem pec¬
catum in car ne condemnans carnis quidẽ
nescius. sed pronobis caro factus est: et id cir¬
copropter iniquitates nras est uulneratus :¬
ceterum nes cit in xp̃o apostolus trepida¬
turus insac ramento eam diuinita¬
tis predicauit dicens. donans uobis
omnia peccata delens quod ad uer¬
sus nos fuit chiro graphum:¬
insentenciis quod erat contrarium nobis
tollens illũ demedio ad figens illud crucis
spolians secarnemn et principatus et potes¬
tates traduxit cumfi ducia trium¬
phans eos insemet ipso sub cumbere :¬
ergo tibiui detur uirtus ista uul¬
neris clauo et ad dictum conpungen¬
tis ex territa demittasse seinnaturã
dolendi ađ quin apostolo loquente in se
xp̃o locutus est salutis nostrae per
dnm opus memorans mor tem xp̃i
ita signifi cans ut carne sespoliet. et

Expanded text:
vit peccatum, pro nobis peccatum fecit . vit peccatum, pro nobis peccatum fecit . Peccatum enim in carne per peccatum condemnaturus, peccati licet expers, factus est ipse peccatum, id est, per carnem peccatum in carne condemnans, carnis quidem nescius, sed pro nobis caro factus est: et idcirco propter iniquitates nostras est vulneratuseterum nescit in Christo Apostolus trepidaturus, in sacramento eam divinitatis praedicavit, dicens: Donans vobis omnia peccata, delens quod adversum nos fuit chirographumsententiis, quod erat contrarium nobis, tollens illud de medio, et affigens illud cruci, spolians se carne, et principatus et potestates traduxit cum fiducia, triumphans eos in semetipso . Succumbere ergo tibi videtur Virtus ista vulneris clavo; et ad ictum compungentis exterrita, demutasse se in naturam dolendi? Atquin Apostolus loquente in se Christo locutus, et salutis nostrae per Dominum opus memorans, mortem Christi ita significat, ut carne se spoliet, et
Abbreviated transcription (Latin):
catanra. fallitur ergo humanae ȩstima¬
tionis opinio putans huncdo lore quod pa¬
titur portans enim peccata nr̃a peccati
nr̃i scilicet corpus ad sumens tamen ipse
non peccat missus nãq est in pec cati
carnis similitu dineportans quidem
in carne peccata sed nr̃a et pronobis
dolet non & doloris nr̃i dolet sensu
quia et habitu ut homo repertus habepis
in sedoloris :orpus sed non habens naturam
dolendi dumet habitus hominis est et origo
et inplaga et inuexatione esse formaenũ
serui accepit et natus ex uirgine homo opi¬
nionem nobis naturalis sibimnpassione
dolori sinuexit ipseaut uulneratus est.
sed propter iniquitates nrassiã quamuis
sit uulneratus nonta men in iniquitatis
suae uulnus est et quid quid patitur non si¬
bi patitur: non enim sibihomonatus estinec
ex seiniquus est :testatur a postolus causa
dis pensationis istius dicens. orantes per
xp̃m reconciliarido eum qui non cogno¬

Expanded text:
cata nostra . Fallitur ergo humanae aestimacata nostra . Fallitur ergo humanae aestimationis opinio, putans hunc dolere quod patitur. Portans enim peccata nostra, peccati nostri scilicet corpus assumens, tamen ipse non peccat. Missus namque est in peccati carnis similitudine; portans quidem in carne peccata, sed nostra. Et pro nobis dolet, non et doloris nostri dolet sensu: quia et habitu ut homo repertus, habens in se doloris corpus, sed non habens naturam dolendi, dum et ut hominis habitus est, et origo et in plaga et in vexatione esse. Formam enim servi accepit: et natus ex virgine homo opinionem nobis naturalis sibi in passione doloris invexit. Ipse autem vulneratus est; sed propter iniquitates nostras. Nam quamvis sit vulneratus, non tamen iniquitatis suae vulnus est: et quidquid patitur, non sibi patitur. Non enim sibi homo natus est, nec ex se iniquus est. Testatur Apostolus causam dispensationis istius dicens: Orantes per Christum reconciliari Deo: eum, qui non cogno
Abbreviated transcription (Latin):
truncus est in ea in firmitate c̃pupetia edo¬
lentis corporis deputabit᷑ inquagloriosos
pas susigitur unigenitus ds̃ et omnes
incurrentes in sepas si onum nr̃a rum infir¬
mitates sed passus uirtute naturaesuae ut
et uirtutȩ naturaes uaenatus est nequeenĩ
cũ natus sit non tenuit omnipotentiaes uae
innatiuitate naturã nãcum natus sit lege
hominum non tamen hominum lege concep¬
tus est habensinse & constitutionẽ humanae
conditionis inpartu &ipse extra constitutionẽ
humanȩ conditionis in origine s ecundũ
quodita ex infirmitatecor poris nr̃i pas¬
sus incor pore est ut passionis corporis nr̃i
corporis suiuirtute susciperet & huius
fide inrae etiã sermo profeacus testis est
cum ait hic peccata nr̃a portat & prono¬
bisdolet et nos ex istimauimus eum indo¬
loribus esse et in plaga et iuexatione ipse
autem uulneratus est propter iniqui¬
tates nras et hfirmatus est propter pec¬

Expanded text:
truncus est, in ea infirmitate compuncti ac dotruncus est, in ea infirmitate compuncti ac dolentis corporis deputabitur, in qua gloriosos --Passus igitur unigenitus Deus est omnes incurrentes in se passionum nostrarum infirmitates; sed passus virtute naturae suae, ut et virtute naturae suae natus est: neque enim, cum natus sit, non tenuit omnipotentiae suae in nativitate naturam. Nam cum natus sit lege hominum, non tamen hominum lege conceptus est: habens in se et constitutionem humanae conditionis in partu, et ipse extra constitutionem humanae conditionis in origine. Secundum quod ita ex infirmitate corporis nostri passus in corpore est, ut passiones corporis nostri, corporis sui virtute susciperet. Et hujus fidei nostrae etiam sermo propheticus testis est, cum ait: Hic peccata nostra portat, et pro nobis dolet: et nos existimavimus eum in doloribus esse, et in plaga, et in vexatione. Ipse autem vulneratus est propter iniquitates nostras, et infirmitatus est propter pec
Abbreviated transcription (Latin):
rum immemorturpis metus apxietate
alenđ leonũ lacũ nontimet a postolicȩ de
se ꝓxp̃inomine et patigaudent paulo
libatio sua coronae iusticiae est dese canda
colla sua ꝑcus soribuscum hymnis mastrres
tendunt et aedificatos sibi congeriȩ
lignorum ignes cum canticis scandunt
usq eosensus fidei ꝑempto in corporib:
naturalis infirmitatis metu corpora ip¬
sa ad sensum ponsentiendidolore semutat
ut ꝑ animȩ propositũ firmitascorporis
ipuehatur animatũq corpus in id setantũ
sentiat in qđ animae studio commouet᷑
ut qđ patianimus gloriae cupiditate con¬
tempnit idsepaticorpus anima uegitan¬
te consentiat haec si in hominibus patu¬
ralia sunt ꝑ animae ad gloriã ardentis
calorẽ ut passiones suas pesciant & uul¬
nera ignorent & mortes non intellegant
est dũ et mancusiã non mancus manum
lubetur extendere & caecus natus pati¬
uitatis uitia ponsentit & truncus aure non

Expanded text:
rum immemor, turpis metus anxietate rum immemor, turpis metus anxietate alendus, leonum lacum non timet. Apostoli caedi se pro Christi nomine et pati gaudent. Paulo libatio sua corona justitiae est. Desecanda colla sua percussoribus cum hymnis Martyres tendunt, et aedificatos sibi congerie lignorum ignes cum canticis scandunt. Usque eo sensus fidei, perempto in corporibus naturalis infirmitatis metu, corpora ipsa ad sensum non sentiendi doloris emutat, ut per animae propositum firmitas corporis invehatur, animatumque corpus in id se tantum sentiat, in quod animae studio commovetur; ut quod pati animus gloriae cupiditate contemnit, id se pati corpus anima vegetante non sentiat. Haec si in hominibus naturalia sunt per animae ad gloriam ardentis calorem, ut passiones suas nesciant, et vulnera ignorent, et mortes non intelligant: 354 est, dum et mancus jam non mancus manum jubetur extendere, et caecus natus nativitatis vitia non sentit, et truncus aure non
Abbreviated transcription (Latin):
indm̃ scđm uirtute sps ad paturaeori¬
ginẽ incoata ponsunt patura liter
aestimapda uinctipueri in medio ig¬
nis sunt ignem nontimendum scindunt
flãmas non sentiunt dumorant uriñ
ulla uruntur neq: illud urit et tam̃ ince¬
teris innatura sua est & ignis et corpus
nã circums tantes ardent & poenȩ mi¬
nisteria in pena sunt nonuis impiae
hȩr eticae ut transeuntẽ palmas clauo
xp̃s non doluerit neque uulnus illud nul¬
lã a cerbitatẽ teli con pungentis intulerit
interrogocur pueri ignes nontimue¬
rint nec doluerint aut quid in eorum
corporib naturae fuerit ut naturã ignis
exciderit qđ sulli fidei calore et beati
martyrii gloriatimere pesciunt quae
timent᷑ xp̃s etiã siuitiorũ nostrorũ origi¬
ne esset conceptus tamep percrucẽ man¬
surusds̃ & mundũ idicaturus & rex ae¬
ternorũ scłorũ futurus tristis metucru¬
cis futurus esset et tantorũ praemio¬

Expanded text:
in Deo secundum virtutem Spiritus ad naturae oriin Deo secundum virtutem Spiritus ad naturae originem inchoata, non sunt naturaliter aestimanda. Vincti pueri in medio ignis sunt: ignem non timent, dum 353 scandunt; flammas non sentiunt, dum orant; uri non am neque illa uruntur, neque ille urit: et tamen in caeteris in natura sua est et ignis et corpus; nam circumstantes ardent, et poenae ministeria in poena sunt. Non vis, impie haeretice, ut transeunte palmas clavo Christus non doluerit, neque vulnus illud nullam acerbitatem teli compungentis intulerit. Interrogo cur pueri ignes non timuerint, nec doluerint: aut quid in eorum corporibus naturae fuerit, ut naturam ignis excederet. Quod si illi fidei calore, et beati martyrii gloria timere nesciunt quae timentur; Christus etiamsi vitiorum nostrorum origine esset conceptus, tamen per crucem mansurus Deus, et mundum judicaturus, et rex aeternorum saeculorum futurus, tristis metu crucis esset? et tantorum praemio
Abbreviated transcription (Latin):
qua eubi caelistis speiac fidei suae beato ca¬
lore terraene incorpore suo originis
dis pexit: ex ordiũ suiquoq sensulac sp̃s
corpus efficit᷑ indolore ut pati sed esinat
sentire quod patit᷑ et quid nob̵ denatura
dñicicor poris & descendentis decaelofi¬
li hominis adhuc sermo sit ipsa terrȩna
corporatimere acdolere interdumnes¬
ciunt quod et doleri neces seest & time
aestuap dibabyllopiae fornacis flãmas
is rahȩlitae pueritim uerint᷑ utrum
in illad nostrae conceptionis corpusme:¬
tus tapti ignis inces serint quȩ roetiã
ancumamburise flamis doluerint :
sed forteidcir coquia non usti s unt pihil
doleaptettum a fuis seignib natura
urendi ex istimabit᷑ certehȩc natura
corporis erat utet urise timeret & pos¬
corpora id est scđm elementa causarũ
communium initiata neq: uri potue¬
runt nec timere qua eergoper fidẽ
di in hominem contra naturã sunt ea

Expanded text:
quae ubi coelestis spei ac fidei suae beato caquae ubi coelestis spei ac fidei suae beato calore, terrenae in corpore suo originis despexit exordium, sui quoque sensus ac spiritus corpus efficitur in dolore, ut pati se desinat sentire quod patitur: et quid nobis de natura dominici corporis, et descendentis de coelo filii hominis adhuc sermo sit? Ipsa terrena corpora timere ac dolere interdum nesciunt, quod et doleri necesse est et timeaestuandi Babyloniae fornacis flammas Israelitae pueri timuerint, et utrum in illud nostrae conceptionis corpus metus tanti ignis incesserit . Quaero etiam, an circumambiri se flammis doluerint. Sed forte idcirco, quia non usti sunt, nihil doleant; et tum afuisse ignibus natura urendi existimabitur. Certe haec natura corporis erat, ut et uri se timeret, et poscorpora, id est, secundum elementa causarum communium initiata, neque uri potuerunt, nec timere: quae ergo per fidem Dei in homine contra naturam sunt, ea
Abbreviated transcription (Latin):
penitentia sub sequente non deficiat. lic&
quaei mattheo adq marco & tristicia usq
ad mortẽ est & somniobiur gatio etrur¬
sum adhortationi hilambiguitatis relip¬
quunt cum quando ꝑ praecem io hapnis
qua patria postolos commendat & trastici¬
aecausa et transeun dicalicis deprȩ catio
ab soluta sit non ase passionẽ ad mouerid no
de precaptẽ sed patrẽut a postolos sepas su¬
rotueatur orantem & perlucamostep¬
sam aduersum diabolum praecem la
defiducia uetiti aptea somni secura
quae supra hominem est humanȩ tre¬
pidationis anxietas et extraterreniest¬
corporis mala non terrenis incoatũ
corpuselementis et si originem fili homi¬
cionis inuexit nempe et altis simi uir¬
tus uirtutẽ corporis quod ex conceptio¬
nesps uirgogignebat ad miscuit . nam
cum pertrans fusae in corpus apimae
consortium sensus animaticor poris ui¬
uat & ipsum ad inlatorũ dolorem cor¬
pus apima corpori ꝑmix tauiuisicet.

Expanded text:
poenitentia subsequente non deficiat, licetpoenitentia subsequente non deficiat, licetquae in Matthaeo atque Marco, et tristitia usque ad mortem est, et somni objurgatio, et rursum adhortatio, nihil ambiguitatis relinquunt: cum quando per precem in Joanne, qua Patri apostolos commendat, et tristitiae causa et transeundi calicis deprecatio absoluta sit; non a se passionem amoveri Domino deprecante, sed Patrem ut apostolos se passuro tueatur orante: et per Lucam ostensa adversus diabolum prece, jam de fiducia vetiti autea somni secura quae supra 352 hominem est, humanae trepidationis anxietas: et extra terrenicorporis mala, non terrenis inchoatum corpus elementis, etsi originem filii homiis invexit. Nempe et Altissimi virtus, virtutem corporis, quod ex conceptione Spiritus virgo gignebat, admiscuit. Nam cum per transfusae in corpus animae consortium, sensus animati corporis vivat, et ipsum ad illatorum dolorem corpus anima corpori permixta vivificet;
Abbreviated transcription (Latin):
ribt̃: Sed et apostolus. ecceuetera
transierunt & facta sunt noua Sed
& cumait sed et sigura huiusmundi
transibit. Calix ergo dequo patrẽ orat
ut transeat : non potest transire pisi bi¬
bat᷑: Et quod orat dns utiq prohis orat
quoscũ his manens ipsesaluauit. quos
& patri saluandos reliquid : Nunc uero
sacram̃tum mortis peracturus : patrẽ his
cust odẽ praecat᷑. Etmissi in eo apgelii tam̃
ita est non ãbiguae praesentia e & optinente
prȩces manifesta securitas est cũ eoscon¬
summata oratione ad hortat᷑ in somnũ :
effectũ aut ippetrateorationis & hortatȩ
dormitionis securitatẽ lã ipso opere passio¬
nis eu angelista de monstrat cũ a postolis
omnib: de ꝑsecutorũ mapib: elapsuris aitut
adimpleret᷑ uerbũ quod dixerat qm̃ quosde¬
distimihi ponꝑdidi ex his neminẽ implet᷑ enĩ
ꝑseorationis prȩ catio et saluioms sunt sed
orat᷑ pat̃ ut saluatos persenunc in nomine
suos aluet ipse& adeos saluat ut petrifides

Expanded text:
ribunt . Sed et Apostolus: Ecce vetera transierunt, et facta sunt nova . Sed et cum ait, 351 Et figura hujus mundi transibit . Calix ergo, de quo Patrem orat ut transeat, non potest transire nisi bibatur: et quod orat Dominus; utique pro his orat, quos cum his manens ipse salvavit, quos et Patri salvandos reliquit. Nunc vero sacramentum mortis peracturus, Patrem his custodem precatur: et missi in eo angeli, si tamen ita est, non ambigua praesentia est; et obtentae precis manifesta securitas est, cum eos consummata oratione adhortatur in somnum. Effectum autem impetratae orationis, et adhortatae dormitionis securitatem, jam in ipso opere passionis Evangelista demonstrat, cum apostolis omnibus, de persecutorum manibus elapsuris ait: Ut adimpleretur verbum quod dixerat, quoniam quos dedisti mihi, non perdidi ex eis neminem . Impletur enim per se orationis precatio, et salvi omnes sunt. Sed oratur Pater, ut salvatos per se, nunc in nomine suo salvet ipse. Et adeo salvat, ut Petri fides
Abbreviated transcription (Latin):
cramenti incapax infi delitas quae nescit
xpm non sibiflere sed nobis ut adsumpti ho¬
minis ueritatem ipse quoq ad fectus hu¬
manae consuetudinii susceptus protesta¬
retur qua eignorat xp̃m non sibimori sed
uitae nraẽ ut per immor talis dĩ mortẽ
mortalium uita renouetur. quae non in¬
tellegit quaerellã derelicti & regnantis
confidentiam ut quod ds̃ regnat et qđ
semori quȩritur sit in intellegentia
nostra & homo mortuus et dĩ regnans

Expanded text:
cramenti incapax infidelitas : quae nescit cramenti incapax infidelitas : quae nescit Christum non sibi flere, sed nobis, ut assumpti hominis veritatem ipse quoque affectus humanae consuetudinis susceptus protestaretur: quae ignorat Christum non sibi mori, sed vitae nostrae, ut per immortalis Dei mortem, mortalium vita renovetur: quae non intelligit querelam derelicti, et regnantis confidentiam; ut quod Deus regnat, et quod se mori queritur, sit in intelligentia nostra, et homo mortuus, et Deus regnans
Abbreviated transcription (Latin):
est in para diso ds̃ regn&. regnans porro
in paradiso patricommendet spm̃ di fili¬
us commendatum uero patri spm̃ homi¬
nis filius tradat ad mortem quid nunc de
sacramento facimus contumeliam habes
in conquerentem ad mortẽ relictum
sees se quia homo est habes eum qui morit᷑
profitentẽ seinpara dis oregnare qui ads̃ ẽ
cur hoc quod nobis ad intellegentiã mor¬
tis suae locutus est solum adim pietatem
retinemus & id quodidẽ ad demonitrati¬
onem immortalitaas suae est profesius
tacemus sieiusdẽ uox haec adq: sermoest
sederelictum conquerentis & seregnare
profitentis quafidem nostrã infidelitatis
ratione diuidimus ut nonidem intempore¬
& nonidem sit mortuus quiet regnet cũ
idem ipsedes eutrumq testatus sit & com¬
moritur & mortuus regnat. habemus
insacramento fili hominis & filidi et mo¬
riregnantẽ & regnare morientem
Absistat itaq omnis in religiosa & diuinisa¬

Expanded text:
est, in paradiso Deus regnet, regnans porro est, in paradiso Deus regnet, regnans porro in paradiso, Patri commendet spiritum Dei filius; commendatum vero Patri spiritum, hominis filius tradat ad mortem. Quid nunc de sacramento facimus contumeliam? Habes in conquerente ad mortem relictum se esse, quia homo est: habes eum, qui moritur, profitentem se in paradiso regnare, quia Deus est. Cur hoc quod nobis ad intelligentiam mortis suae locutus est, solum ad impietatem retinemus; et id, quod idem ad demonstrationem immortalitatis suae est professus, tacemus? Si ejusdem vox haec atque sermo est, se derelictum conquerentis, et se regnare profitentis: qua fidem nostram infidelitatis ratione dividimus, ut non idem in tempore eodem sit mortuus, qui et regnet; cum idem ipse de se utrumque testatus sit, et commoritur et mortuus regnat; habemus in sacramento filii hominis et filii Dei, et mori regnantem, et regnare morientem. 63. Epilogus. --Absistat itaque omnis irreligiosa et divini sa
Abbreviated transcription (Latin):
men dantii confidentia est. traditio sp̃s
morienti excessio est: quaero ltaque
quis moritur nempequitra git spm̃ : deup¬
dequis tradit spm̃: utiq qui patricom¬
mendauit sp̃m̃ suum. et si idẽ qui commen¬
dauit idem tradens spm. Mor tuus est in¬
terrogo utrum corpus animam commen¬
det andĩ corporis animam. nam spin
frequenter significarianimam ponam¬
biguum est. & uel ex hoc ipso quo di hĩ mo¬
riturus tradidit spm̃: sugitur quis quã
existimandum putauit commen dari an¬
mam acor pore dis soluendo uiuentem
a corrumpendo aeternam a resus citan¬
domanentem & non ambigitur qui idẽ
commen dauerit spm̃ patri qui et die ea
dem in paradiso fuerit cum latrone & quȩ¬
ro ansepulchro receptus in para dõ man¬
serit. anuero in para disomanens dere¬
lictum se adõ quaestus sit unum eni
factum seipsum perhaec uniuersa
significans. quidum ad mortem derelin¬
qui se significat homoeit. dumuero homo

Expanded text:
mendantis confidentia est: traditio spiritus, mendantis confidentia est: traditio spiritus, morientis excessio est. Quaero itaque, quis moritur? Nempe qui tradit spiritum. Deinde quis tradit spiritum? Utique qui Patri commendavit spiritum suum. Et si idem qui commendavit, idem tradens spiritum mortuus est: interrogo utrum corpus animam commendet, an Deus corporis animam? Nam spiritu frequenter significari animam non ambiguum est: et vel ex hoc ipso, quod Jesus moriturus tradidit spiritum. Si igitur quisquam existimandum putabit, commendari animam a corpore, a dissolvendo viventem, 365 a corrumpendo aeternam, a resuscitando manentem; et non ambigitur quin idem commendaverit spdem in paradiso fuerit cum latrone. Quaero an sepulcro receptus in paradiso manserit? An vero in paradiso manens, derelictum se a Deo quaestus sit? certum factum, se ipsum per haec universa significans: qui dum ad mortem derelinqui se significat, homo est; dum vero homo
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ nonnescias hominẽ. non n es cire autem
hominem quem non ignores dm̃ ihm̃ xp̃m
sepultum non putare : quem resuscitas sȩ
intellegas. suscitas se non ambigere quẽ
negarenon audeas non sepultum sepultus
enimest ihs̃ xp̃s quia et mor tuus est . mor¬
tuus autem est quiet moriturus locutus est.
dĩ dĩ ms̃ quare me dereli quisti. locutus
autem haec est qui et dixerit. amen¬
amen di cotibi quia mecum eris hodie in pa¬
radiso. Paradisum quoque promittens mag¬
nauoce proclamauerit. pater in manustu¬
as commendos pm̃ meũ. & hoc dicens expi¬
uerbum & animam uelcor pus uel totũ xp̃m
dm̃ uerbum in solum communis generis
hominem contrahentis hoc nobis magne
pietatis sacramentum quod in carnema¬
rit suum spm̃. et quis in para diso die eadẽ
fuerit. et quis derelin quise adõ quaestussit
pam que rella de relicti morientis infirmi¬
tasest promissio autem paradisi uiuen¬
tis dĩ regnum est. commen datio spi com¬

Expanded text:
quem non nescias hominem; non nescire autem quem non nescias hominem; non nescire autem hominem, quem non ignores Deum; Jesum Chro factum est; sepultum non putare, quem resuscitasse intelligas; resuscitasse non ambigere, quem negare non audeas non sepultum. Sepultus enim est Jesus Christus, quia et mortuus est. Mortuus autem est, qui et moriturus locutus est: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? Locutus autem haec est, qui et dixerit: Amen dico tibi, quia hodie mecum eris in paradiso ; paradisum quoque promittens, magna voce proclamaverit: Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. Et hoc dicens exspiVerbum et animam et corpus, vel totum Christum Deum Verbum in solum communis generis hominem contrahentes, hoc nobis magnae pietatis sacramentum, quod in carne marit suum spiritum, et quis in paradiso die eadem fuerit, et quis derelinqui se a Deo questus sit. Nam querela derelicti morientis infirmitas est: promissio autem paradisi, viventis Dei regnum est. Commendatio spiritus, com
Abbreviated transcription (Latin):
ad soliditatẽ suicorporalium partium
membra conueniunt sed simplex aobea¬
ta natura unum totũ quod est omnia per¬
manet non ergo ds̃ corpora libus modis
officio interioris animae animatur ad
ponit animã suam uel positam resumit uel
quae huius ratio mandatiest dĩ ergonec
ponit admortẽ nec resumit aduitã
sed nec cor pus mandatum ad resu¬
mendum hab& quia nec perseresumit
dictum enim decor poris sui templo est
Soluite temp lum hoc & post triduum
resuscitabo illud. Suscitat ergo templũ
cor poris sui dĩ. & quis ponit animam
ut resumat cor pus enim non per sere¬
sumit sed per dm̃ suscitatur. suscitatur
autem quod est mortuum & nec ponit
animã quoduiuit : ds̃ itaq nec mor tuus
est nec sepultus est & tam̃ ab eo dictũ ẽ
haec enĩ mit tens unguentũ hoc incorpꝰ
meũ ad sepeliendũ mefecit : quod in cor¬
pus suum mis sum eit adsepeliendum
fieri & ungueri suũ corpus. neq c̃uenit
istud diuini intellegentiaẽ ñ ignorare dm̃

Expanded text:
ad soliditatem sui corporalium partium membra conveniunt; sed simplex ac beata natura, unum totum quod est omnia permanet. Non ergo Deus corporalibus modis officio interioris animae animatur ad ponit animam suam, vel positam resumit? vel quae hujus ratio mandati est? Deus ergo nec ponit ad mortem nec resumit ad vitam. Sed nec corpus mandatum ad resumendum habet: quia nec per se resumit. Dictum enim de corporis sui templo est: Solvite templum hoc, et post triduum suscitabo illud . Suscitat ergo templum corporis sui Deus. Et quis ponit animam, ut resumat? Corpus enim non per se resumit, sed per Deum suscitatur. Suscitatur autem quod est mortuum, et nec ponit animam quod vivit. Deus itaque nec mortuus est, nec sepultus est: et tamen ab eo dictum est: Haec enim mittens unguentum hoc in corpus meum, ad sepeliendum me fecit . Quod in corpus suum missum est, ad sepfieri et ungi suum corpus. Nequaquam tistud divini intelligentia est, non ignorare Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
sarũ prȩdicator ostendit dnm precatũ
mine tuo. cumes se cũ his ego custodiebã
eos in nomine tuo quod dediftimi hiet cus¬
todiui: Non sibiltaque fuit oratioilla : fed
a postolis necsi bitristis est quiora recos
ne temptent᷑ monet : Necsibi angelus mit¬
titur qui si uellet decẽmilia legionum decae¬
lis deduceret. Nec propt̃ mortẽ timet qui
us que add mortẽ a nxius est. Nec ut se
transeat calix rogat sed a setransire calicẽ
rogat. Quitam̃ transire non posset pisi eũ
biberet : Transireaut̃ ñ loco decedereest
sed omnino non extare : quod quidẽ ip¬
sum & euangelicus & apostolicus sermo
significat cumdicitur. Cȩlum & terra

Expanded text:
sarum praedicator ostendit, Dominum ita mine tuo. Cum essem cum eis, ego custodiebam eos in nomine tuo: quos dedisti mihi, et custodivi . Non sibi itaque fuit oratio illa, sed apostolis: nec sibi tristis est, qui orare eos ne tententur monet: nec sibi angelus mittitur, qui si vellet, duodecim millia legionum de coelis deduceret: nec propter mortem timet, qui usque ad mortem anxius est: nec ut se transeat calix, rogat; sed a se transire calicem rogat, qui tamen transire non possit, nisi eum biberit. Transire autem non loco decedere est, sed omnino non exstare: quod quidem ipsum et evangelicus et apostolicus sermo significat, cum dicitur, Coelum et te
Abbreviated transcription (Latin):
humanȩ sensũ uidet᷑ eẽ prolatũ. ita
ut prolatio ipsanatiuitas ẽẽ existi¬
m& id circodatũ .ẽ. perualentini he¬
resimprolationis nom̃ excludi nena¬
tiuitatis ueritas permaneret quia
prolationis intellegentia opinione
t̃renañ multũ eẽtanatura t̃rene nati¬
uitatis aliena. naturȩ humanȩ tarda ac
dificilis ad resdiuinas intellegentia audit de
his quȩ se mel dicta a nobit̃ frequentius ad moneri
pesatis facere sac ram̃tis diumȩ uir¬
tutis humane comparationis ex ẽpha

Expanded text:
urae sensum videtur esse prolatum, ita ut prolatio ipsa nativitas esse existimetur: idcirco tentatum est per Valentini haeresim prolationis nomen excludi, ne nativitatis veritas permaneret; quia prolationis intelligentia, opinione terrena, non multum esset a natura terrenae nativitatis aliena. Naturae humanae tarda ac difficilis ad res divinas intelligentia exigit, de his, quae semel dicta a nobis sunt , frequentius admoneri, ne satisfacere sacramentis divinae virtutis, humanae comparationis exempla
Abbreviated transcription (Latin):
lux hominũ est heclux tenebras in lumi¬
nans & ut in possibilitatẽ generationis
eius enarrandie secundum prophetam
piscator consularetur adiecit. & tene¬
brȩeã non conprȩhenderunt. Cessit
sermonaturȩ & non hab& quo excurrat.¬
& tamen hoc piscatoris terecubans in
dñi pectus accepit. non est iste sȩculiser:¬
mo quia dequa agitur non sȩculires ẽ:
edatur aliquid s̃i in significationẽ uerbo¬
rum repperiri potest ultra quam dictũ
sit & siquasunt alia expositȩ a nobis na¬
turȩ nomina proferantur: quȩ si non
sunt immoqui a non sunt. mire mur
hanc inpiscatore doctrinam. & in eodĩ
elo quia sentiamus. confessionemq pa¬
tris & filii ingeniti & unigeniti in enar¬
rabilem & excidentẽ complexii mom¬
nem & sermonis & sensusteneam
fidei huius integritatẽ & euangelica
auctoritas & apostolica doetrina. & cir¬
cum strepentium undiq: hereticorũ
otiosa fraudulentia statenĩ fundamentũ

Expanded text:
lux hominum est, haec lux tenebras illuminans. Et ut impossibilitatem generationis ejus enarrandae secundum prophetam piscator consolaretur ; adjecit, Et tenebrae eam non comprehenderunt . Cessit sermo naturae, et non habet quo excurrat; et tamen hoc piscator iste recubans in Domini pectus accepit. Non est iste saeculi sermo; quia de qua agitur, non saeculi res est. Edatur aliquid, si in significatione verborum reperiri potest ultra quam dictum sit: et si qua sunt alia expositae a nobis naturae nomina, proferantur. Quae si non sunt, immo quia non sunt; miremur hanc in piscatore doctrinam, et in eo eloquia Dei sentiamus: confessionemque Patris et Filii, ingeniti et unigeniti inenarrabilem, et excedentem complexum omnem et sermonis et sensus, teneafidei hujus integritatem, et evangelica auctoritas, et apostolica 39 doctrina, et circumstrepentium undique haereticorum otiosa fraudulentia. Stat enim hoc fundamentu
Abbreviated transcription (Latin):
in patre : hincquime uidit uidit& patrẽ
hinc om̃a quae hab& paterdedit filio
hinc sicut hab& pater uitam in sem& ip¬
so ita deditfilio habereuitamin sem&¬
ipso hinc nemono uit filiumnisi pater
neq patremnisi filius hincin eo plenit¬

Expanded text:
in Patre. Hinc, Qui me vidit, vidit et Patrem . in Patre. Hinc, Qui me vidit, vidit et Patrem . Hinc, Omnia quae habet Pater, dedit Filio . Hinc, Sicut habet Pater vitam in semetipso, ita dedit Filio vitam habere in semetipso . Hinc, Nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem nisi Filius . Hinc, In i
Abbreviated transcription (Latin):
&iam pereum factum est: omnia
enim peripsum & in ipso creata sunt
in ipso autẽ creata: quia nascebatur cre¬
atords̃ sed &iam ex hoc sine eonibilfactũ
quod in eo factum ẽ qui anascens ds̃ uita
erat & quiuita erat non poste aquam ẽ
natus effectus est uitanon enim in eo
aliudẽ quod natum est & aliud ẽ qđ na¬
tus accipit non hab& intersetempus & na¬
tiuitas & profectus sed nihilsine sefiebat
ex hisquȩ in eo fiebant: quia uita ẽ in quo
fiebant. & ds̃ quiadõ natus est non postea
quam natus est sed nascendo ds̃ existit :
nascens enĩ auiuente iuuus a uero ueris.
aperfecto perfectus. non sine potestate
natiuitatis suȩ natus est natiuitatẽ uide¬
lic& suã nom postea sentiens: sed sedm̃ in
eo ipso quodds̃ exdõ nascebatur intellegens:
Hoc unigenitus ab ingenito hocego & pa¬
terunum sumus hoc in confesione patris
& filid̃ unus hoc paterinfilio & filius in¬

Expanded text:
iam per eum factum est. Omnia iam per eum factum est. Omnia enim per ipsum et in ipso creata sunt . In ipso autem creata, quia nascebatur creator Deus. Sed etiam ex hoc sine eo nihil factum est, quod in eo factum est, quia nascens Deus vita erat: et qui vita erat, non postea quam est natus, 38 effectus est vita; non enim in eo aliud est quod natum est, et aliud est quod natus accepit. Non habent inter se tempus et nativitas et profectus. Sed nihil sine se fiebat ex iis quae in eo fiebant, quia vita est  supple is in quo fiebant, et Deus qui a Deo natus est, non postea quam natus est, sed nascendo Deus exstitit. Nascens enim a vivente vivus, a vero verus, a perfecto perfectus, non sine potestate nativitatis suae natus est, nativitatem videlicet suam non postea sentiens, sed se Deum in eo ipso quod Deus ex Deo nascebatur intelligens. Hoc unigenitus ab ingenito: hoc, Ego et Pater unum sumus : hoc in confessione Patris et Filii Deus unus: hoc Pater in Filio, et Filius
Abbreviated transcription (Latin):
dicere molimur occurre & sine eo factũ
est nihil reddi distiauctorem c̃um sociũ
esprofessus cumenĩ nihilsine eo tutellego
non solũ quia alius ẽ. perquem alius ẽ.
sine quoq utroq discernitur significatio
deauctore quiunus ingenitus. ẽ. nemeo
quod omnia diceris nihil eẽt excerptum
soluistimetũ dicendo & sine eo factũ
est nihil uerum confundor & turbor in
eo quod sine eo factum ẽ nihil: estergo ali¬
quid peralterum factum qđ tam̃ non
sit sine eo factum & sialiquid peralte¬
rũ lic& non sine eo iam non pereũ om̃a
quia aliudest fecisse. aliud est interue¬
nisse fauentinon ab eo hicpiscatorme¬
us ut inceteris qđ exmeo proferamatuosta¬
tim respondendũ ẽ . omnia pereũ facta st̃:
sentio a postolus enĩ docuit uisibilia &
inuisibilia si uethroni siuedominationis.¬
sũ subueni & enarra: quid non sine eo
factum sit quod factam est in eo ui¬
ta est hocigitur non sine eo qđ in eo
factumẽ : namid quod ineo factum est¬

Expanded text:
dicere molimur, occurre: Et sine eo factum est nihil. Reddidisti auctorem, cum socium professus es. Cum enim nihil sine eo, intelligo non solum; quia alius est per quem, alius est sine quo: utroque discernitur significatio de auctore, qui unus ingenitus est, ne in eo quod omnia diceres, nihil esset exceptum, solvisti metum dicendo: Et sine eo factum est nihil. Verum confundor et turbor in eo, quod sine eo factum est nihil. Est ergo aliquid per alterum factum, quod tamen non sit sine eo factum: et si aliquid per alterum, licet non sine eo; jam non per eum omnia; quia aliud est fecisse, aliud est intervenisse facienti. Non habeo hic, piscator meus, ut in caeteris, quod ex meo proferam; a tuo statim respondendum est, Omnia per eum facta sunt. Sentio. Apostolus enim docuit: Visibilia et invisibilia, sisum, subveni et enarra, quid non sine eo factum sit. Quod factum est in eo, vita est . Hoc igitur non sine eo, quod in eo factum est: nam id quod in eo factum est, et
Abbreviated transcription (Latin):
non respuens bonitatis nomen si sibi hoc
fidem eius quitam quam hominem
in terrogabat nomen arguere post
lactantiam iuuenis & gloriam legis
inpl&lȩ itares pondit unumtibi deẽ
uade quaecumq: habes uende & da
pauperib & habebis thos aurũ incaelis
& ueni sequereme. Non refugitbo¬
nitatis desenomen qui caelestem
thesaurum pollicetur nec magistrũ
senonuult uideri quiducem seperfectȩ
huius beatitudinis prestat: terrenȩ
aũt deseopinionis fidem arguit boni¬
tatem hisolodõ docens eẽ & ut &lse
& d̃ & bonum significar& bonitatis est
usus officuis caelestes thensauros pandens
& se ad eos prȩmium tribuens ita &quȩ

Expanded text:
non respuens bonitatis nomen, si sibi hoc non respuens bonitatis nomen, si sibi hoc fidem ejus qui tamquam hominem interrogabat, nomen arguere, post jactantiam juvenis et gloriam legis impletae, ita respondit: Unum tibi deest: vade, quaecumque habes vende, et da pauperibus, et habebis thesaurum in coelo; et veni, sequere me . Non refugit bonitatis de se nomen, qui coelestem thesaurum pollicetur: nec magistrum se non vult videri, qui ducem se perfectae hujus beatitudinis praestat. Terrenae autem de se opinionis fidem arguit, bonitatem in solo Deo docens esse. Et ut se Deum et bonum significaret, bonitatis est usus officiis, coelestes thesauros pandens, et se ad eos praevium tribuens. Ita e
Abbreviated transcription (Latin):
reui de amus itaq: quid prae terbonũ
in terrogans dixerit. aitenim. magis
gistrum & qui a non arguit sebonum
dicihoc necesseẽ. arguat quo dma¬
gis terbonus dictussit: Ita aũt arguit
semagis trumbonum dici uit fidẽint̃¬
rogantis potius quã uel magistri in se
uel boninomen arguer&: Iuuenis enĩ
in solens ꝑ obseruantiam legis & finem
legis qui xp̃s est nesciens &iustificatũ
semoperib: existimans & non intelleges
uenis seeum ad oues perditas domus ifrł
& in pos sibile ẽe. legi perfidem iustifica¬
tionis saluare credentes tamquã com¬
munium praeceptorum. & in legescrip¬
torum magis trũ interrogat dñmlegis
& unigenitum dm̃ detestatus itaq dñs
hancdese in religiosȩ fidei professionem
quod tam quãmagistrũ legis interro¬
garo turrespondit : quid meuocas
bonum atq ut significar& quatenus
intellegendus & profitendus bonus es¬
se subiecit ne mobonus nisi unus dẽ

Expanded text:
ideamus itaque, quid praeter bonum ideamus itaque, quid praeter bonum interrogans dixerit: ait enim, Magisgistrum. Et quia non arguit bonum se dici; hoc necesse est arguat, quod magister bonus dictus sit. Ita autem arguit se magistrum bonum dici, ut fidem interrogantis potius, quam vel magistri in se vel boni nomen argueret. Juvenis enim insolens per observantiam legis, et finem legis qui Christus est nesciens, et justificatum se in operibus existimans, et non intelligens venisse eum ad oves perditas domus Israel , et impossibile esse legi per fidem justificationis salvare credentes , tamquam communium praeceptorum et in lege scriptorum magistrum interrogat Dominum legis et unigenitum Deum. Detestatus itaque Dominus hanc de se irreligiosae fidei professionem, quod tamquam magister legis interrogaretur, respondit, Quid me vocas bonum? Atque ut significaret quatenus 271 intelligendus et profitendus bonus esset, subjecit, Nemo bonus, nisi unus Deus;
Abbreviated transcription (Latin):
tusi unus ds̃ Omnis res ponsionum ratio
necesse est ut ex interrogationum cau¬
sis proficis catur adednim rospon debit
upido quȩ retur : & primũ requiro
ad dicti huius calumniatorẽ utrũ¬
neid arguere dñm existim& curbonꝰ
dictus sit seseq maluerit malum dici
idenim significari uidetur. hoc dicto
quid mebonum dicis. Non opinorquis¬
quam tam ue corserit ut malitiae
professionem ei uellit adscribere qui dixe¬
rit ueniteadie om̃s quilaboratis &one¬
natiestis &egouos reficiã tollite iugum
meum superuos & discite a mequiamitis¬
sum & humilis corde & inuenietis requi¬
em animabus ur̃is. iugumenim meum
suaue est & onus meum leue est
Mitem seprofitetur atq humilem & irasci
creditur cumbonus dictus sit professio¬
nũ haec diuersitas dissid& ut bonitatis
sua testis nomen insebonitatis accu¬
s& nonergo ira sci intellegitur sebonũ
dici & quȩren dumest quam aliam
deseprofessionem arguat qui non cre¬
dendus ẽ nomen in sebonitatis argue

Expanded text:
i X, 18. Omnis responsionum ratio necesse est, ut ex interrogationum causis proficiscatur. Ad id enim respondebitur, unde quaeretur. Et primum requiro a dicti hujus calumniatore, utrumne id arguere Dominum existimet, cur bonus dictus sit, seque maluerit malum dici. Id enim significari videtur hoc dicto, Quid me bonum dicis? Non opinor quisquam tam vecors erit, ut malitiae professionem ei velit adscribere, qui dixerit: Venite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego vos reficiam. Tollite jugum meum supersum et humilis corde; et invenietis requiem animabus vestris. Jugum enim meum suave est, et onus meum leve est . Mitem se profitetur atque humilem: et irasci credetur, cur bonus dictus sit? Professionum haec diversitas dissidet, ut bonitatis suae testis nomen in se bonitatis accuset. Non ergo irasci intelligitur se bonum dici. Et quaerendum est quam aliam de se professionem arguat, qui non credendus est nomen in se bonitatis argue
Abbreviated transcription (Latin):
poste adinatura memoratur sed qued
de angelo dicam homo ad abrahamuenit
num quid secundum hominẽ increpatio¬
nis istius habituxp̃s talis adsistit qualis
& ds̃ seo homolo quitur. & corpore adsis tde
& cibo alitur. uerum tamen ds̃ ad oratur
certe qui angelus nunc &iam homo ẽ
nenaturalem hanc eẽ dt speciem di
uersatas huius ipsius ad sumpte creatio¬
nis pateretur intellegi ad ẽ aũt adia cob
habituhum ano. & manum conseruit¬
& membris nititur & laterib: inflectit᷑¬
& in omni motu nr̃o incessuq: consistit sed
idem postea & morse. ẽẽ ignis hostendit᷑¬
ut naturȩ creataetum potius ad speciẽ
quam ad substantiam nature fidem
disceris habuittũn sepotestatem confla¬
grandi nontamen naturalem suscipiens
uten dinecessitatem quia sine rubidam¬
no conflagratio ignis a paruit. curre¬

Expanded text:
postea Dei natura memoratur. Sed quid postea Dei natura memoratur. Sed quid de angelo dicam? Homo ad Abraham venit . Numquid secundum hominem in creationis istius habitu Christus talis assistit, qualis et Deus est? Sed homo loquitur, et corpore assistit, et cibo alitur: verumtamen Deus adoratur. Certe qui ante angelus, nunc etiam homo est: ne naversitas ipsius assumptae creationis pateretur intelligi. Adest autem ad Jacob habitu humano, et manum conserit, et membris nititur, lateribus inflectitur, et in omni motu nostro incessuque consistit. Sed idem postea Moysi esse ignis ostenditut naturae creatae tum potius ad speciem, quam ad substantiam naturae, fidem disceres. Habuit tum in se potestatem conflagrandi, non tamen naturalem suscipiens urendi necessitatem: quia sine rubi damno conflagratio ignis apparuit.
Abbreviated transcription (Latin):
gis traergo inuarum initium in operadi
creatur quia & iuia ẽ &ducit ad patrẽ
sed creationis huus quae a saeculo. ẽ ratio
quaerenda ẽ namultime dispensationis
sa cramentum ẽ quo &iã creatus incor¬
poreuiam sedĩ operum .ẽ. professuscre¬
atus aut̃ .ẽ inuiasdĩ asaeculo cum ad
conspicabilem speciem subditus creaturȩ
habitum creationis ad sumpsit. uidea¬
mus itaq: inquas dĩuias & inqua opera
as aeculis creata sit nata apte saccula exdõ
sapientia uocem de ambulantis inparadr¬
soadam audiuit putasne de ambulantis
incessu nisi inspeciȩ ad sumpte creationis
auditum ut in aliqua creatione consis¬
ter& quiin ambulantis fuerit auditus
f̃ requiro qualis ad cam. & abel. & noe
locutus sit & benedicens quoq: enoc qua¬
lis fuerit angelus ad agarloquit᷑ & utiq
idẽ dĩ ẽ num quidspeciei eiusdẽ ẽ cum
angelus uidetur. cuuius ẽ in ea natira qua
dĩ ẽ certespeces angeli hostenditur. ubi

Expanded text:
gistra. Ergo in viarum initium in opera Dei gistra. Ergo in viarum initium in opera Dei creatur: quia et via est, et deducit ad Patrem. Sed creationis hujus, quae a saeculo est, ratio quaerenda est. Nam ultimae dispensationis sacramentum est, quo etiam creatus in corpore, viam se Dei operum est professus. Creatus autem est in vias Dei a saeculo: cum ad conspicabilem speciem subditus creaturae, habitum creationis assumpsit. mus itaque in quas Dei vias, et in quae opera a saeculis creata sit, nata ante saecula ex Deo Sapientia. Vocem deambulantis in paradiso Adam audivit . Putasne deambulantis incessum nisi in specie assumptae creationis auditum: ut in aliqua creatione 436 consisteret, qui inambulans fuerit auditus? Non requiro qualis ad Cain et Abel et Noe locutus sit, et benedicens quoque Enoch qualis adfuerit. Angelus ad Agar loquitur : et utique idem Deus est. Numquid speciei ejusdem est cum angelus videtur, cujus est in ea natura qua Deus est? Certe species angeli ostenditur, ubi
Abbreviated transcription (Latin):
saeculũ gesta sint existimare quiai
his quae as aeculo sunt opus omne post
saeculũ ẽ aduero quae antesaeculũ
sunt prȩueniunt saeculias eposterioris
constitutionem memoremitaq: sead
dicenda. eaquae a saeculo sunt professa
sapientia ait: Dñs creauitme ininitiũ
iuarum suarum & in operasua : Rerũ
itaq saeculo gostarum significatio ista ẽ
neq gonerationis antes accula prȩdicatȩ
sed dispensationis as aeculo ininita doctrina
saecula dm̃ rursum ininitium iuarumdĩ
& inopere creari qui aubi ante s aeculũ ẽ
natiuitas infinitȩ generationis a dernitas ẽ
ubi uero as aeculo ẽ creatio eadem inuias
dĩ adq: inoperaeius operib: acuiiscausacre¬
ationis aptata ẽ ac primum qui a xp̃ssa¬
pientia ẽ uidendũ ẽ anipsesit ipitiũ i ueope¬
rumdĩ necut opinor ambigitur aitenĩ
cursus ignorantiũ securitas & quedam
nescitarum acdesideratarum rerum ma¬

Expanded text:
saeculum gesta sint existimare? quia in saeculum gesta sint existimare? quia in his, quae a saeculo sunt, opus omne post saeculum est: at vero quae ante saeculum sunt, praeveniunt saeculi a se posterioris constitutionem. Memorem itaque se ad dicenda ea, quae a saeculo sunt, professa Sapientia ait: Dominus creavit me in initium viarum suarum in opera sua . Rerum itaque a saeculo gestarum significatio ista est: neque generationis ante saecula praedicatae, sed dispensationis a saeculo initae doctrina saecula Deum, rursum in initium viarum Dei et in opera creari. Quia ubi ante saeculum est nativitas, infinitae generationis aeternitas est: ubi vero a saeculo est creatio eadem in vias Dei atque in opera ejus, operibus ac viis causa creationis aptata est. Ac primum, quia Christus sapientia est, videndum est an ipse sit initium viae operum Dei. Nec, ut opinor, ambigitur: ait enicursus, ignorantium securitas, et quaedam nescitarum ac desideratarum rerum ma