comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
extra corpꝰ eẽt nesciebat. Hoc utiq ñ de¬
exit cũ receptis corꝑib in resurrectione
mortuoꝵ corruptibile hoc induet᷑ incor¬
ruptione: & mortale hoc induet᷑ ĩmorta¬
litate. Om̃ia enĩ euidentia ert̃ sine ulla
falsitate. sine ulla ignorantia suis ordi¬
nibꝰ distribita. ⁊ corꝑalia ⁊ spũalia. ⁊
intellectualia. innat᷑a integͣ & beatitate
ꝑfecta. Scio qͥdẽ ñ nullos eorũ qͥ scͥpt᷑as
scãs ante nos in fide catholica tractasse
hominis hic differentias accipi uellent.
concupiscunt. Ego aũ cur maluerim
sp̃uale ⁊ intellectuale dicẽ. qd illi fortãse
animale ⁊ sp̃uale dixert̃. ut earub
rerũ alia tantũmodo nomina pon¬
rem: iam in pͥmis huiꝰ libri partii
me disserusse suffecerit. Que si re
ꝓ modulo nr̃o disputauimꝰ. aut sp̃uala
ꝓficiet. S iam uniu̾sũ hoc opꝰ qd̾ duo¬
decim uoluminibꝰ continet᷑. isto tande
fine con clu di mue¬

Expanded text:
extra corpus esset, nesciebat. hoc utique non deextra corpus esset, nesciebat. hoc utique non deerit, cum receptis corporibus in resurrectione mortuorum corruptibile hoc induetur incorruptione et mortale hoc induetur inmortalitate. omnia enim euidentia erunt sine ulla falsitate, sine ulla ignorantia suis ordinibus distributa, et corporalia et spiritalia et intellectualia, in natura integra et beatitate perfecta. Scio quidem nonnullos eorum, qui scripturas sanctas ante nos in fide catholica tractasse is et spiritalis hominis hic differentias accipi uellent concupiscunt. ego autem cur maluerim spiritale et intellectuale dicere, quod illi fortasse animale et spiritale dixerunt, ut earundem rerum alia tantummodo nomina ponerem, iam in primis huius libri partibus me disseruisse suffecerit. quae si rite pro modulo nostro disputauimus, aut spiritalis proficiet. sed iam uniuersum hoc opus, quod duodecim uoluminibus continetur, isto tandem fine concludimu
Abbreviated transcription (Latin):
ora uideant᷑: cerciores suit. tñ in illis que
intelligendo utcũq ꝑspitiunt. qͣuis ea
non ualeant ita m̃te conspicere. ut hec sen¬
su corꝑis intuent᷑. Scĩ u̾o angłi & his cor¬
ꝑalibꝰ iudicandis atq administrandis p̃¬
sunt. nec eis tanꝙͣ. p̃sentioribꝰ familiariꝰ
inclinant᷑. et eoꝵ significatiuas similitu¬
dines in sp̃u ita discernt̃ .⁊ tanta poten¬
tia qͦdã mͦ cractant. ut eas possint ꝙ̃ hõiũ
spiritibꝰ reuelando miscere. ⁊ illã inꝯmu¬
tabilẽ substantiã creatoris ita conspiciũt:
ut uisione atq amore ⁊ eã p̃ponant oĩb
⁊ scđm eã iudicent de om̃ib & in eã dirigã¬
tur ut agant᷑: & ex ea dirigãt qͥcqͥd aguns.
Deniq qͣuis arrepto apło a carnis sensib
in t̾ciũ cȩlũ & paradisũ. hoc ipsũ certe
defuit ad plenã ꝑfectãq cognitionẽ re¬
rũ q̃ angłis inest. qd̾ siue in corꝑe siue

Expanded text:
ora uideantur, certiores sint tamen in illis, quae ora uideantur, certiores sint tamen in illis, quae intelnon valeant ita mente conspicere, ut haec sensu corporis intuentur. Sancti vero Angeli et his corporalibus judicandis atque administrandis praesunt, nec eis tanquam praesentioribus familiarius inclinantur et eorum significatiuas similitudines in spiritu ita discernunt et tanta potentia quodammodo tractant, ut eas possint etiam hominum spiritibus reuelando miscere, et illam incommutabilem substantiam creatoris ita conspiciunt, ut uisione atque amore et eam praeponant omnibus et secundum eam iudicent de omnibus et in eam dirigantur, ut agantur, et ex ea dirigant quidquid. agunt. denique quamuis abrepto apostolo a carnis sensibus in tertium caelum et paradisum hoc ipsum certe defuit ad plenam perfectamque cognitionem rerum, quae angelis inest, quod, siue in corpore siue
Abbreviated transcription (Latin):
sione sũmi celi. Unde necessario abripien¬
da erat ab eiꝰdẽ carnis sensib ut ei qͦmͦ caꝑe
posset illud ostend̾et᷑. inde eũ hoc corpꝰ
iã ñ animale. s ꝑ fut᷑am cõmutationẽ
sp̃uale receꝑit angłis ad eqͣta. ꝑfectũ habe¬
bit nat᷑e sue modũ. obediens ⁊ imꝑans.
uiuificata & uiuificans tã meffabili fa¬
cilitate. ut sit ei głe qd sarcine fuit. Nunrũ
enĩ ert̃ & tc̃ ista tria gen̾a uisionũ. s nulla
falsitate ꝓ alio aliud approbabit᷑. nec in
corꝑalib nec in sp̃ualibꝰ uisis. multominꝰ in
intellectualibꝰ quibꝰ ita p̃sentatis: i ꝑspicu¬
is ꝑfruet᷑. ut longe minore euidentia nc̃
nob̾ adiaceant iste spẽs corꝑales qͣs sensu
carnis attingimꝰ. ⁊ eis multi ita ft̃ dediti.
ut solas eẽ arbitrant᷑: ⁊ qͥcqͥd tale ñ est:
putent om̃ino ñ eẽ. Sapientes aũ ita ft̃
in his corꝑalib uisis. ut qͣmiuis eis p̃senti¬

Expanded text:
sione summi caeli: unde necessario abripiensione summi caeli: unde necessario abripienda erat ab eiusdem carnis sensibus, ut ei quomodo capere posset illud ostenderetur. proinde, cum hoc corpus iam non animale, sed per futuram commutationem spiritale receperit angelis adaequata, perfectum habebit naturae suae modum oboediens et inperans, uiuificata et uiuificans tam ineffabili facilitate, ut sit ei gloriae, quod sarcinae fuit. Nimirum enim erunt et tunc ista tria genera uisionum, sed nulla falsitate pro alio aliud adprobabitur nec. in corporalibus nec in spiritalibus uisis, multo minus in intellectualibus, quibus ita praesentatis et perspicuis perfruetur, ut longe minore euidentia nunc nobis adiaceant istae species corporales, quas sensu carnis adtingimus et eis multi ita sunt dediti, ut solas esse arbitrentur et, quidquid tale non est, putent omnino non esse. sapientes autem ita sunt in his corporalibus uisis, ut, quamuis ea praesenti
Abbreviated transcription (Latin):
ta st̃ om̃ia: S si quẽ mouet qͥd opꝰ sit
sp̃ib defunctoꝵ corꝑa sua in resurre¬
ctione reciꝑe si pot̾ eis ⁊̃ sine corꝑibus
sũma illa beatitudo p̃beri difficillior
qͥdẽ q̃stio ẽ quã ut ꝑfecte possit hoc ser¬
none finiri. S tñ minime dubitan¬
dũ ẽ & raptã hom̃is a carnis sensibus
m̃tẽ. ⁊ post mortẽ ipsam carne deposita
tͣnscensis ⁊ĩ similitudimbꝰ corꝑalium:
ñ sic uidere posse incõmutabilẽ substãtiã
ut scĩ angłi uident. siue alia latentiore cau¬
sa. siue ido q inest ei nat᷑alis qͥdã appetit᷑
corpꝰ admministrandi qͦ appẽtu retardatur
qͦdã mͦ ne tota intentione ꝑgat in illud
sũmũ cȩlũ qͣmdiu ñ subest corpꝰ cuiꝰ ad¬
ministratione appetitꝰ ille conqͥescat. Porro
aũ si tale sit corpꝰ cuiꝰ sit difficił ⁊ gͣuis ad¬
ministratio sic̃ hȩc caro q̃ corrũpit᷑ ꝙ ag¬
gͣuat aĩam de ꝓpagine tnsgressionis exi¬
stens: multomagis ai̾ttit᷑ mens ab illa ui¬

Expanded text:
ta sunt omnia? Sed, si quem mouet, quid opus sit spiritibus defunctorum corpora sua in resurrectione recipere, si potest eis etiam sine corporibus summa illa beatitudo praeberi, difficilior quidem quaestio est, quam ut perfecte possit hoc sermone finiri; sed tamen minime dubitandum est et raptam hominis a carnis sensibus mentem et post mortem ipsa carne deposita transcensis etiam similitudinibus corporalium non sic uidere posse incommutabilem substantiam, ut sancti angeli uident, sine alia latentiore causa siue ideo, quia inest ei naturalis quidam adpetitus corpus administrandi: quo adpetitu retardatur quodammodo, ne tota intentione pergat in illud summum caelum, quamdiu non subest corpus, cuius administratione adpetitus ille conquiescat. porro autem, si tale sit corpus, cuius sit difficilis et grauis administratio, sicut haec caro, quae corrumpitur et adgrauat animam, de propagine transgressionis existens, multo magis auertitur mens ab illa ui
Abbreviated transcription (Latin):
partẽ nr̃ saluator mortuus ꝓ nob̾ ui¬
sitare ꝯtẽpsit. ut inde solueret qͦs eẽ sol¬
uendos scd̃mꝰ diuinã secretãq iusticiam
ignorare ñ potuit. Quaꝓpt̾ aĩe illiꝰ latro¬
nis cuidix̃. hodie mecũ eris in paradiso.
gns ubiq ꝓpt̾ suã mundiciã aut illũ
padisũ siue in t̾cio cȩlo. siue ubicũq alibi
iliqͥd unũ ẽ diu̾sis nominibꝰ appellatũ.

Expanded text:
partem noster saluator mortuus pro nobis uipartem noster saluator mortuus pro nobis uisitare comtemsit, ut inde solueret. quos esse soluendos secundum diuinam secretamque iustitiam ignorare non potuit. quapropter animae illius latronis, cui dixit: hodie mecum eris in paradiso, gens ubique propter suam munditiam — aut illum paradisum siue in tertio caelo siue ubicumque alibi aliquid unum est diuersis nominibus appel
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad istã excellentissimã uisionẽ uolue¬
nt d̃ demonstͣre uitã in qͣ pꝰ hãc uitam
uiuendũ ẽ in ȩternũ: Et cur ñ dicat᷑ iste
ꝑadis excepto illo in qͦ corꝑalit̾ uix̃ adã int̾
ligna nemorosa atq fructuosa. qͣndoqͥdẽ
& eccł̃a q̃ nos ꝯgregat in caritatis simĩ pa¬
radis dicta ẽ cũ fructu pomoꝵ. S hoc fi¬
gͤate dictũ ẽ tanꝙͣ illo ꝑadiso ubi ꝓpͥe fuit¬

Expanded text:
usque ad istam excellentissimam uisionem, uoluerit deus demonstrare uitam, in qua post hanc uitam uiuendum est in aeternum? et cur non dicatur iste paradisus excepto illo, in quo corporaliter uixit Adam inter ligna nemorosa atque fructuosa? quandoquidem et ecclesia, quae nos congregat in caritatis sinum, paradisus dicta est cum fructu pomorum. sed hoc figurate dictum est, tamquam illo paradiso, ubi p
Abbreviated transcription (Latin):
ta illa difficillima q̃stione utrũ sit aliͥ
qd̾ tantũ intelligat᷑ nec intelligat. nẽ
cellectuale & intelligibile sub eadẽ signiu¬
catione appellamꝰ. Tria gͥ ista genera ubo¬
rũ. corꝑale. sp̃uale. ⁊ intellectuale singi¬
latĩ considanda st̃. ut ab inferioribꝰ rato
ad suꝑiora ꝯcendat. Iam quidẽ suꝑiꝰ ꝓto¬

Expanded text:
ifficillima quaestione, utrum sit aliquid, quod tantum intellegatur nec intellegat, nunc intellectuale et intellegibile sub eadem significatione appellamus. Tria igitur ista genera uisorum, corporale, spiritale, intellectuale, singillatim consideranda sunt, ut ab inferioribus ratio ad superiora conscendat. iam quidem su
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃ dictũ est. Ignis. gͣnlo .iix. glaties. sp̃s
tẽpestatis. Dicit᷑ etiã sp̃s anima. siue peco¬
ris siue hominis: sic̃ scͥptũ ẽ. Et qͥs seit sp̃c
filioꝵ hominis si ascendat ipse sursũ. ⁊ sp̃s
paoris si descendat ipse deor  In t̾rã: Dicit᷑
sp̃s ⁊ ipsa mens rõnalis. ubi ẽ qͥdã tanqͣm
cełs aĩe ad quẽ ꝑtinet imago & agnitio dĩ
unde dic̃ apłs. Renouamini sp̃u m̃tis ur̃e
et indutte noiui hominẽ qͥ scd̾ am̃ creatꝰ¬

Expanded text:
sicut dictum est: ignis, grando, nix, glacies, spiritus tempestatis. dicitur etiam spiritus anima siue pecoris siue hominis, sicut scriptum est: et quis scit, spiritus filiorum hominis si ascendat ipse sursum, et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram? dicitur spiritus et ipsa mens rationalis, ubi est quidam tamquam oculus animae, ad quem pertinet imago et agnitio dei. unde dicit apostolus: renouamini spiritu mentis uestrae et induite nouum hominem, qui secundum de
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ait ei. Ecce locus penes me & stabis sup
petrã. statim ut tͣnsiet maiestas mea ⁊ po¬
nã te in spelunca petre: ⁊ tegã manũ mei
suꝑ te donec tͣnseã ⁊ auferã manũ: ⁊ tũc
uideb̾ post̾ĩora mea. nã facies mea ñ appa

Expanded text:
Dominus: Ecce locus penes me est, stabis supra petram; statim ut transiet majestas mea, ponam te in specula petrae, et tegam manu mea super te donec transeam, et auferam manum meam, et tunc videbis p
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa existimans. sentiat se ñ ea corꝑe s sp̃u
uidere: longe sit tñ ab affectione qͣ suo
corpori p̃sentat᷑. Unde se norunt ⁊ ceci ui¬
gilare cũ similitudines corpoꝵ cogitatas
a corꝑibꝰ q̃ uidẽ ñ posst̃ cͥta notione
discernuss.
Cũ aũ sano corꝑe nec sõno sensibꝰ ꝯsopiti
aliqͦ occulto oꝑe sp̃uali in ea uisa q̃ simi¬
lia st̃ corꝑalib aĩa rapit᷑. ñ qi modꝰ diu̾sus
sis q̃ de corꝑe existunt sit utiq differen¬
tia: ⁊ aliq̃n a ꝯtͣrio. Nam frenetici ñ dor¬
miendo potiꝰ ꝑturbatas hnͣt sentiendi ui¬
as in capite. ut talia uideãt qͣlia sõmãtes
uidẽt qͦrũ dormiendo au̾tit᷑ intentio a
sensu uigilandi. ⁊ in ea uidenda ꝯu̾tit᷑
Cũ gͦ illud fiat ñ dormiendo. hoc aũ dormi¬
ex nat᷑a sp̃s de qͦ uł in qͦ fiunt similitudi¬
nes corpoꝵ: Ita qͣmuis diu̾sa sit causa in¬
tentionis alienate. qñ sano corꝑe uigilan¬

Expanded text:
corpora existimans sentiat se non ea corpore, sed spiritu corpora existimans sentiat se non ea corpore, sed spiritu uidere, longe sit tamen ab effectione, qua suo corpori praesentatur: unde se norunt et caeci. uigilare, cum similitudines corporum cogitatas a corporibus, quae uidere non possunt, certa notione discernunt. Cum autem sano corpore nec somno sensibus consopitis aliquo occulto opere spiritali in ea uisa, quae similia sunt corporalibus, anima rapitur, non, quia modus diuersus sis, quae de corpore existunt, sit utique differentia et aliquando a contrario. nam phrenetici non dormiendo potius perturbatas habent sentiendi uias in capite, ut talia uideant, qualia somniantes uident, quorum dormiendo auertitur intentio a sensu uigilandi et in ea uidenda conuertitur. cum ergo illud fiat non dormiendo, hoc autem dormiex natura spiritus, de quo uel in quo fiunt similitudines corporum. ita quamuis diuersa sit causa intentionis alienatae, quando sano corpore uigilan
Abbreviated transcription (Latin):
Nerũ hoc dũ querimꝰ. ⁊ aut inuenimꝰ aut ñ
inuenimꝰ: urget nos longitudo librihꝰ
scire se raptũ hominẽ usq in t̾ciũ cȩlũ.
nescire aũ siue in corꝑe siue extra corpus.
et ꝙr raptus ẽ in ꝑadisũ. ⁊ audiuit inef¬

Expanded text:
Uerum hoc dum quaerimus et aut inuenimus aut non Uerum hoc dum quaerimus et aut inuenimus aut non inuenimus, urget nos longitudo libri huscire se raptum hominem usque in tertium caelum, nescire autem siue in corpore siue extra corpus, et quia raptus est in
Abbreviated transcription (Latin):
głis in sinũ abrahe. Mortuꝰ ẽ aũ ⁊ diueᷤᷤ
& sepultus ẽ. Et cũ apd̾ inferos intormͣ
tis eẽt. & cet̾a. Uidemꝰ itaq inferoꝵ men¬
tionẽ ñ eẽ factã in reqͥe pauꝑis: s in sup¬
plitio diuitis. Illud ⁊̃ qd̾ iacob dic̃ ad filioᷤᷤ
suos deducetis senectutẽ meã cũ tͥsticia ad in¬
feros: uidet᷑ hoc magis timuisse ne nimia
tͥsticia sic ꝑturbaret᷑ ut ñ ad reqͥẽ beatoꝵ
iret. s ad inferos pecc̃oꝵ. Neq enĩ paruũ
anime malũ ẽ tͥsticia: cũ ⁊ apłs cuidam
tam sollicite timuerit ne maiore tͥsticia
absorb̾etur. đinde ut dixi ñdũ inueni.
ꝙ adhuc qͤro nec mͥ occurrit inferos alicu¬
bi in bono posuisse scͥptam dũ taxat cano¬
nicã. Non aũ in bono accipiendũ sinũ a¬
brahe ⁊ illã reqͥẽ qͦ ab angłis piꝰ pauꝑ a
blatus ẽ: nescio utrũ qͥsqͣm possit audire
& idõ qͦmͦ eã apd̃ inferos credamꝰ eẽ ñ uidõ.

Expanded text:
gelis in sinum Abrahae; mortuus est autem et diues gelis in sinum Abrahae; mortuus est autem et diues et sepultus est. et cum apud intis esset et cetera. uidemus itaque inferorum mentionem non esse factam in requie pauperis, sed in subplicio diuitis. Illud etiam, quod Iacob dicit ad filios suos, deducetis senectam meam cum tristitia ad inferos, uidetur hoc magis timuisse, ne nimia tristitia sic perturbaretur, ut non ad requiem beatorum iret, sed ad inferos peccatorum. neque enim paruum animae malum est tristitia, cum et apostolus cuidam tam sollicite timuerit, ne maiore tristitia absorberetur. proinde, ut dixi, nondum inueni et adhuc quaero nec mihi occurrit inferos alicubi in bono posuisse scripturam dumtaxat canonicam; non autem in bono accipiendum sinum Abrahae et illam requiem, quo ab angelis pius pauper ablatus est, nescio utrum quisquam possit audire . et ideo quomodo eam apud inferos credamus esse non uideo.
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe reqͥescunt. Et xp̃i qͥdẽ animã uenis¬
se usq ad ea loca in qͥb petcatores critiat᷑
ut eos solueret a torm̃tis qͦs eẽ soluendos
occulta nob̾ sua iusticia iuidicabat ñ in¬
merito credit᷑. Quom̃ enĩ alit̾ accipiendũ
sit qd dictũ ẽ quẽ ds̃ suscitauit amortius.¬
solutis doloribꝰ inferoꝵ hͣ ñ pot̾at teñ ab
eis ñ uideo. nisi ut qͦrũdã dolores apd̃ infe¬
ros eũ soluisse accipiamꝰ ea potestate qua
añs ẽ. cui omne genu flectit᷑ celestiũ ter¬
restriũ ⁊ infernoꝵ. ꝑ qͣm potestatẽ exiã
illis dolorib qͦs soluit ñ potuit attineri.
Neq enĩ abraham uł ille pauꝑ in sinu
eiꝰ. hoc ẽ insecreto qͥetis eiꝰ in doloribꝰ erat
inter qͦrũ requiẽ & alia inferna torm̃¬
ta. legimꝰ magnũ chasma firmatũ. S
nec apd̾ inferos esse dicti st̃. Contig̃ enĩ
inqͥt mori inopẽ illũ ⁊ afferri ab an¬

Expanded text:
animae requiescunt. et Christi quidem animam uenisanimae requiescunt. et Christi quidem animam uenisse usque ad ea loca, in quibus peccatores cruciantur, ut eos solueret a tormentis, quos esse soluendos occulta nobis sua iustitia iudicabat, non inmerito creditur. quomodo enim aliter accipiendum sit, quod dictum esolutis doloribus inferorum, quia non poterat teneri ab eis , non video nisi ut quorumdam dolores apud inferos eum solvisse accipiamus, ea potestate qua Dominus est, cui omne genu flectitur, coelestium, terrestrium, et infernorum , per quam potestatem etiam illis doloribus, quos solvit, ham uel ille pauper in sinu eius, hoc est in secreto quietis eius, in doloribus erat, inter quorum requiem et illa inferna tormenta legimus magnum chaos firmatum, sed nec apud inferos esse dicti sunt; contigit enim, inquit, mori inopem illum et auferri ab an
Abbreviated transcription (Latin):
scͥpturarũ qͥb soł de hac re fides habenda
ẽ reced̾e ñ debemꝰ. Quãꝗ̃ possimꝰ ostendẽ
illoꝵ qͦ sapientes de inferoꝵ substantia:
minime dubitasse que pꝰ hãc uitã excipit
animas mortuoꝵ. Unde aũ sub t̾ris eẽ dicãt᷑
inferi. si corꝑalia loca ñ st̃: aut unde inferi
deo ꝓfiteri. Iam̃ hr̃e posse similitudinẽ cor¬
poris & corꝑaliũ omnino m̃broꝵ qͥsqͥs negat
pot̾ negare animã eẽ q̃ in sõnis uidet. uł am¬
bulare se uł sedere. utł hac atq illac egressu
aut &̃ uolatu ferri ac referri qd̃ sine qͣdã
sum ilitudine corꝑis ñ fit. Einde si hanc si¬
militudinẽ apd̃ etiã. inferos gerit. ñ corꝑa¬
lẽ s corꝑi similẽ: ita &̃ in locis uidet᷑ eẽ non
corꝑalib s corꝑaliũ similibꝰ siue in requie
siue in doloribꝰ. Quãꝙͣ ⁊ illud me ñdũ inue¬
nisse ꝯfiteor inferos appellatos ubi iustoꝵ

Expanded text:
scripturarum, quibus solis de hac re fides habenda scripturarum, quibus solis de hac re fides habenda est, recedere non debemus. quamquam possimus ostendere illorum quoque sapientes de inferorum substantia minime dubitasse, quae post hanc uitam excipit animas mortuorum. unde autem sub terris esse dicantur inferi, si corporalia loca non sunt, aut unde inferi deo profiteri; tamen habere posse similitudinem corporis et corporalium omnino membrorum quisquis negat potest negare animam esse, quae in somnis uidet uel ambulare se uel sedere uel hac atque iliac gressu aut etiam uolatu ferri ac referri, quod sine quadam similitudine corporis non fit. proinde, si hanc similitudinem etiam apud inferos gerit non corporalem, sed corpori similem, ita etiam in locis uidetur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sine in requie siue in doloribus. Quamquam et illud me nondum inuenisse confiteor inferos appellatos, ubi iustorum
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa st̃ aut spẽs hñt similes corpoꝵ. ali¬
ud aũ ẽ ipsũ lum̃ qͦ illustrat᷑ anima ut
om̃ia itł in se uł in illo ueracit̾ intellecta
imaginẽ facta. Que cũ conat᷑ lum̃ illud
intueri: palpitat infirmitate ⁊ minꝰ ualet.
nde ẽ tñ qͥcqͥd intelligit sic̃ ualet. Cumgͦ
illuc rapit᷑ ⁊ a carnalib substracta sensibꝰ
uidet. Si aũ qͣrit᷑ cũ aĩa de corꝑe exierit u¬
trũ ad aliqͣ loca corꝑalia ferat᷑. an ad incor¬
ꝑalia corꝑalib similia. an uͦ nec ad ipsa
s ad illud qd̃ ⁊ corꝑib ⁊ similitudinb
corpoꝵ ẽ excellentiꝰ: cito qͥdẽ responderim
ad corꝑalia loca eã uł ñ ferri nͥ cũ aliqͦcor¬
ꝑe uł ñ localit̾ ferri. Iam utrũ habeat ali¬
qd̵ corpꝰ c̃ de hoc corꝑe exierit ostendat qui
aut ad loca penalia similia corꝑibꝰ. Nec¬
hac uita explicari nec eẽ post mortẽ. Ui¬
derint enĩ quẽ admodũ poetica figm̃ta ĩ¬
terp̃tent᷑. nos ab auctoritate diuinaruo

Expanded text:
 aut species habent similes corporum. aliud autem est ipsum lumen, quo inlustratur anima, ut omnia uel in se uel in illo ueraciter intellecta imaginem facta, quae cum conatur lumen illud intueri palpitat infirmitate et minus ualet. inde est tamen quidquid intellegit sicut ualet. cum ergo illuc rapitur et a carnalibus subtracta sensibusuidet. Si autem quaeritur, cum anima de corpore exierit, utrum ad aliqua loca corporalia feratur an ad incorporalia corporalibus similia, an uero nec ad ipsa, sed ad illud, quod et corporibus et similitudinibus corporum est excellentius, cito quidem responderim ad corporalia loca eam uel non ferri nisi cum aliquo corpore uel non localiter ferri. iam utrum habeat aliquod corpus, cum de hoc corpore exierit, ostendat qui aut ad loca poenalia similia corporhac uita explicari nec esse post mortem; uiderint enim, quemadmodum poetica figmenta interpretentur. nos ab auctoritate diuinarum
Abbreviated transcription (Latin):
diuina q̃ demonstrãt angłi miris modis.
Utrũ uisa sua facili qͣdã: ⁊ p̃potenti iunctiõe
sionẽ. difficilis ꝑceptu ⁊diffilior dictu res ẽ.
aũ alia uisa usitata. humanaq siue qͣlia¬
sepe demonstrata st̃ his qͥ rapti st̃ a corꝑiᷤ
sensib & mortuis similes iacuert̃ & infer¬
nas penas uider̃t. cũ upsi in se ipsis g̾erẽt
qͣndã similitudinẽ corꝑis sui ꝑ qͣ possent
ad illa ferri ⁊ talia similitudinib sensuũ¬
exꝑiri. Neq enĩ uideo cur hãt aĩa similitu¬
dinẽ corꝑis sui. cũ iacente sine sensu ipso
corꝑe ñdũ tñ penitꝰ mortuo uidet talia qͣlia
multi ex illa subductiõe uiuis reoditinar
de corꝑe exierit. Flut gͦ ad illa fert᷑ penalia
aut ad illa itidẽ similia corꝑalib nec tam̃
penarũ. s qͥetis atq gaudioꝵ: Neq enĩ re¬
cte dici pot̾. uł illas falsas eẽ penas. uł illã

Expanded text:
diuina. quae demonstrant angeli miris modis: diuina. quae demonstrant angeli miris modis: utrum uisa sua facili quadam et praepotenti iunctione isionem, difficilis perceptu et difficilior dictu res est. sunt autem alia uisa usitata et humana, quae sisaepe demonstrata sunt his, qui rapti sunt a corporis sensibus et mortuis similes iacuerunt et infernas poenas uiderunt, cum et ipsi in se ipsis gererent quandam similitudinem corporis sui, per quam possent ad illa ferri et talia similibus experiri. neque enim uideo, cur habeat anima similitudinem corporis sui, cum iacente sine sensu ipso corpore nondum tamen penitus mortuo uidet talia, qualia multi ex illa subductione uiuis redditi narde corpore exierit. aut ergo ad ilia fertur poenalia aut ad illa itidem similia corporalibus nec tamen poenarum, sed quietis atque gaudiorum. Neque enim recte dici potest uel illa
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ eos alii septẽ alii octo. alii nouẽ. uł ꝙ̃ detẽ.
ꝑhibent. uin ipso uno qd̾ dr firmam̃tũ.
multos gͣdatĩ eẽ ꝯfirmãt. ac ꝑ hoc corꝑeos
eẽ uł ratiocinant᷑. uł opinãt᷑. de qͦrũ rõne
stendat. eosq distinctos iuxta aliquẽ ꝓue¬
ctũ magis uł minꝰ illustriũ reuelationũ.
Sed uttũq se ista hñt & accipiunt᷑ itlibet
ab alio sic. ab alio aũ sic. ego uisoꝵ uł utisi¬
onũ p̃t̾ ista tͥa genã aut corꝑe. aut sp̃u.
aut m̃te usq adhuc uł nosse uł doce non
possũ. s qt & qͣnte singłoꝵ generũ sunit
differentie. ut in unoqͦ aliud alio gͣdatĩ
suꝑferat᷑: ignorare me fateor: Sic̃ aũ in
ista luce corꝑea ẽ celũ qd̃ suꝑ t̾ras suspicimꝰ
unde luminaria clarẽt ⁊ sid̾a q̃ corꝑa lõge
st̃ meliora t̾restribꝰ sic in illo gene̾ sp̃uali in
qͦ uident᷑ corꝑũ similitudines luce q̃dam
incorꝑali ac sua. st̃ q̃dã excellentia ⁊ m̾ito

Expanded text:
eos alii septem, alii octo, alii nouem uel etiam decem perhibent et in ipso uno, quod dicitur firmamentum, multos gradatim esse confirmant ac per hoc corporeos esse uel ratiocinantur uel opinantur — de quorum ratione stendat eosque distinctos iuxta aliquem prouectum magis minusue inlustrium reuelationum — sed utcumque se ista habeant et accipiantur, ut libet, ab alio sic, ab alio autem sic, ego uisorum uel uisionum praeter ista tria genera aut corpore aut spiritu aut mente usque adhuc uel nosse uel docere non possum. sed quot et quantae singulorum generum sint differentiae, ut in unoquoque aliud alio gradatim superferatur, ignorare me fateor. Sicut autem in ista luce corporea est caelum, quod super terras suspicimus, unde luminaria clarent et sidera, quae corpora longe sunt meliora terrestribus, sic in illo genere spiritali, in quo uidentur corporum similitudines luce quadam incorporali ac sua, sunt quaedam excellentia et merito
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tis ꝓpͥus fit reuelatio uł agnitio. uł ꝓpħia
uł doc tͥna. Proinde ait. Si uenero ad uos
linguis loquens qͥd uob̃ ꝓdexo. nͥ loquar
uob̾ in reuelatione. aut in agnitione. aut
in ꝓpħia. aut in doctna: Id est cũ signis.
hoc ẽ lingue accesserit intellectꝰ. ut non
sp̃u tantũ. s ȩtiã m̃te agat᷑ qd̾ agit᷑. ł inde
quibus signa ꝑ aliqͣs rerũ corꝑaliũ si¬
militudines demonstrabant᷑ in sp̃u. nͥ
accessisiet m̃tis officiũ ut etiã intellige¬
rentur: ñdũ erat ꝓpħia. Magisq ꝓpħa
erat qui utt̾p̃tabat᷑ qd̾ alius uidisset. qͣm
ipse qui uidisset. Unde apparet magis ad
inferior ubi corꝑaliũ rerũ similitudineᷤᷤ
expͥmunt᷑. Itaq magis ioseph ꝓpħa qͥ in
Illius enim sp̃s informatꝰ ẽ ut uideret:
huius mens illuminata ut intellig̾et.
Ac ꝑ hoc in illo erat lingua. in isto ꝓphe¬
tia. qͥa in illo rerũ imaginatio: in isto
imaginationũ int̾p̃tatio. Minus gͦ

Expanded text:
oprius, fit reuelatio uel agnitio uel prophetia uel doctrina. proinde ait: si uenero ad uos linguis loquens, quid uobis prodero, nisi loquar uobis in reuelatione aut in agnitione aut in prophetia aut in doctrina? id est: cum signis, hoc est linguae accesserit intellectus, ut non spiritu tantum, sed etiam mente agatur quod agitur. Proinde, quibus signa per aliquas rerum corporalium similitudines demonstrabantur in spiritu, nisi accesserat mentis officium, ut etiam intellegerentur, nondum erat prophetia; magisque propheta erat, qui interpretabatur, quod alius uidisset, quam ipse qui uidisset. unde adparet magis ad inferior, ubi corporalium rerum similitudines exprimuntur. itaque magis Ioseph propheta, qillius enim spiritus informatus est, ut uideret, huius mens inluminata, ut intellegeret. ac per hoc in illo erat lingua, in isto prophetia, quia in illo rerum imaginatio, in isto imaginationum interpretatio. minus erg
Abbreviated transcription (Latin):
& m̃ite. ut ꝙ signa rerũ formarent᷑ in
spũ. ⁊ eoꝵ refulg̾et intellectus in m̃te.
scam hanc inqͣm distinctionẽ sp̃uale nc̃
appellauimꝰ. tale genus uisoꝵ: quali ȩtiã
corpoꝵ absentiũ imagines cogitamꝰ. In¬
tellectuale aũ illud excellentiꝰ qd̵ m̃tis est
ꝓpͥũ. Nec mͥ occurrit omnino ita plurib
modis dici posse intellectũ. sic̃ sp̃m mult
modis appellatũ eẽ cõꝑimꝰ. Si aũ intelles¬
tuale dlicamꝰ. siue intelligibile hoc idẽ sig
nificamꝰ. Quãꝗͣ ñ nichil int̾eẽ ñ nulli uo¬
luert̃. ut intelligibił sit res ipsa q̃ solo in¬
tellectu ꝑcipi potest. intelleetuał aũ mẽs
q̃ intelligit. Sed ẽẽ aliꝗͣ. rẽ q̃ solo intellecu

Expanded text:
et mente, ut et signa rerum formarentur in spiritu et eorum refulgeret intellectus in mente: secundum hanc, inquam, distinctionem spiritale nunc appellauimus tale genus uisorum, quali etiam corporum absentium imagines cogitamus. Intellectuale autem illud excellentius, quod mentis est proprium. nec mihi occurrit omnino ita pluribus modis dici posse intellectum, sicut spiritum multis modis appellatura esse conperimus; siue autem intellectuale dicamus siue intenificamus. Quanquam nonnihil interesse nonnulli voluerunt, ut intelligibilis sit res ipsa, quae solo intellectu percipi potest; intellectualis autem, mens quae intelligit: sed esse aliquam rem quae solo
Abbreviated transcription (Latin):
s sit corpꝰ. Hoc ẽ figͣarũ & significationũ
ilarũ ipse sit u̾itas. Sic̃ gͦ ipse fige signifi¬
catiue tͣnslato utiq uocabło ñ ꝓpͥe dicte ft̃
umnbre. ita & qd̃ ait plenitudinẽ duunita¬
tis corꝑalit̾ habitare tͣnslato u̾bo usus est.
sp̃uale aũ plurib modis dr. Nam & corpus
qd futurũ ẽ in resurresione sc̃õꝵ: sp̃uale¬
appellat apłs uͥ ait. seminat᷑ corpꝰ anima¬
le resurget corpꝰ sp̃uale: eo qd̾ miris mo¬
dis ad omnẽ facilitatẽ & incorruptionẽ
sp̃m subdat᷑. & sine ulla indigentia corꝑa¬
liũ almm̃toꝵ solo uiuificet᷑ sp̃u. ñ qd̃ incor¬
ꝑeã substãtiã sit habiturũ. Neq enĩ ꝙ¬

Expanded text:
corpus, hoc est figurarum et significationum illarum ipse sit ueritas. sicut ergo ipsae figurae significatiue translato utique uocabulo non proprie dictae sunt umbrae, ita et quod ait plenitudinem diuinitatis corporaliter habitare translato uerbo usus est. Spiritale autem pluribus modis dicitur. nam et corpus. quod futurum est in resurrectione sanctorum, spappellat Apostolus, ubi ait: Seminatur corpus animale, surget corpus spirituale, eo quod miris modis ad omnem felicitatem et incorruptionem spiritui subdatur, et sine ulla indigentia corporalium alimentorum solo vivificetur spiritu: non quod incorpoream substantiam sit habiturum, neq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑalẽ p̃senitatã sensib carnis. Illo gͦ mͦ in illa
sp̃e q̃ d̃ ẽ. longe meffabilit̾ secretiꝰ ⁊ p̃sentiꝰ lo¬
qͥt᷑ locutione ineffabili ubi eũ nemo iudens
uiuet. uita ista qͣ mortalit̾ uiuit᷑ in istis sen¬
sib corꝑis. s nisi ab hac uita qͥsq qͦdã mͦ mo¬
nat᷑. siue om̃ino exiens de corꝑe. siue ita a¬
uersꝰ ⁊ alienatꝰ a carnalibꝰ sensibꝰ. ut m̾ito
nẽ. Quaꝑpt̾ si hoc t̾ciũ uisionis genꝰ qd̾ suꝑiꝰ¬

Expanded text:
 sensibus carnis. illo ergo modo in illa specie, qua deus est, longe ineffabiliter secretius et praesentius loquitur locutione ineffabili, ubi eum nemo uiuens uidet uita ista, qua mortaliter uiuitur in istis sensibus corporis, sed nisi ab hac uita quisque quodammodo moriatur siue omnino exiens de corpore siue ita auersus et alienatus a carnalibus sensibus, ut merito nem. Quapropter si hoc tertium uisionis genus, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut dicamꝰ. Hoꝵ uocabuloꝵ rationẽ si subi¬
liꝰ reddã & ꝓlixior & pplexior sermo erit.cũl
uł nulla uł certe ñ tanta necessitas exigã.
Satis ẽ gͥ scire corꝑale aliqͥd uł ꝓpͥe dici cĩdl¬

Expanded text:
est ut dicamus. Horum uocabulorum rationem si subtiest ut dicamus. Horum uocabulorum rationem si subtilius reddam, et prolixior et perplexior sermo erit, cum hoc uel nulla uel certe non tanta necessitas exigat. satis est ergo scire corporale aliquid uel proprie dici, c
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ ñ st̃ qd̾ ipse. Nam homo uł arbor. uł sol
et q̃cũq alia corꝑa. siue celestia siue t̾restria
ꝙ p̃sentia uident᷑ in suis formis: ⁊ absentia
cogitant᷑ imaginibꝰ aĩc inp̃ssis ꝙ faciunt
duo gen̾a uisoꝵ unũ ꝑ corꝑis sensꝰ alterũ¬
in imagine aliqͣ fui simili: Nonutiq s
qͣntũ m̃te cerni pot̾: ab alio magis ab alio
minꝰ ipsacernit᷑. Si aũ aliqͥd corꝑal imagniᷤ
memorauimꝰ. & nc̃ breuit̾ eis insinuatis qi
suscepta q̃stio flagitat ut de his aliqͣnto ule¬
riꝰ disseramꝰ aebemꝰ ea certis. & congrius sig¬
nate nõibꝰ ne assidue circũloq̃ndo morasti¬
ciamꝰ. Primũ gͦ appellemꝰ corꝑale. qi ꝑ corpis
ꝑcipit᷑. ⁊ corpis sensib exibet᷑. Scd̾̃m sp̃uale:
Quicqͥd enĩ corpꝰ ñ ẽ. ꝙ tñ aliqͥd ẽ: iam recte spͣs
go absentis corꝑis nec ille ipse obtutꝰ qͦ cernti.
Tertiũ uͦ ittellectuale ab intellectu. ꝙ m̃talia
m̃te ipsa uocabuli noutate nimis absurdã

Expanded text:
e. nam homo uel arbor uel sol et quaecumque alia corpora, siue caelestia siue terrestria, et praesentia uidentur in suis formis et absentia - cogitantur in imaginibus animo inpressis et faciunt duo genera uisorum: unum per corporis sensus, alteru imagine sui simili? non utique. sed quantum mente cerni potest, ab alio magis, ab alio minus ipsa cernitur; si autem aliquid corporalis imaginis memorauimus; et nunc breuiter eis insinuatis, quoniam suscepta quaestio flagitat, ut de his aliquanto uberius disseramus, debemus ea certis et congruis signare nominibus, ne adsidue circumloquendo moras faciamus. primum ergo appellemus corporale, quia per corpus percipitur et corporis sensibus exhibetur; secundum spiritale: quidquid enim corpus non est et tamen aliquid est, iam recte spirigo absentis corporis, nec ille ipse obtutus, quo cernitur; tertium uero inellectuale ab intellectu, quia mentale a mente ipsa uocabuli nouitate nimis absurdum
Abbreviated transcription (Latin):
mus. ñ utiq intuentes liniam̃ta earũ
uł colores. aut qͦmͦ sonẽt. aut qͥd redoleant.
aut qͥd in orẽ sapiant. aut qͥd ꝯtrectantibꝰ
de calore. seu frigore mollitudine. seu du¬
ritia lenitate. seu asꝑitate renuntient:
s alia qͣdam uisione. alia luce: alia rerũ
euidentia. & ea longe oet̾is p̾stantiore atq
cerciore. Rurs gͥ ad eadẽ ipsa apłi u̾ba
redeamꝰ: ⁊ ea diligentiꝰ ꝑscrutem᷑. Hoc sine
dubitatione pͥmitꝰ ꝯstituo: multomagis
atq incõꝑabilit ampliꝰ apłm scisse qd̾ de
incorꝑea. corꝑeaq nat᷑a nos ut sciamꝰ ut
uidere discreuit: Si enĩ certꝰ erat illa eẽ
sp̃ualia. cur ñ conseqͣnt̾ extͣ corpꝰ ea se ui¬
disse certꝰ nichilominꝰ erat: Si aũ corꝑa¬
lia eẽ nou̾at. ñ nͥ ꝑ corpꝰ uideri potuisse
cur ñ etiã nou̾at: Unde gͦ dubitat utũ¬

Expanded text:
mus, non utique intuentes liniamenta earum mus, non utique intuentes liniamenta earum uel colores aut quomodo sonent aut quid oleant aut quid in ore sapiant aut quid contrectantibus de calore seu frigore, mollitudine seu duritia, lenitate seu asperitate renuntient, sed alia quadam uisione, alia luce, alia rerum euidentia et ea longe ceteris praestantiore atque certiore. Rursus igitur ad eadem ipsa apostoli uerba redeamus et ea diligentius perscrutemur hoc sine dubitatione primitus constituto multo magis atque inconparabiliter amplius apostolum scisse, quod de incorporea corporeaque natura nos ut sciamus utuidere, discreuit? si enim certus erat illa esse spiritalia, cur non consequenter extra corpus ea se uidisse certus nihilominus erat? si autem corporalia esse nouerat, nonnisi per corpus uideri potuisse cur non etiam nou
Abbreviated transcription (Latin):
simplictt̾ fideł ut eũ sic audirẽ. ac si illud
qd̾ se uidisse narrabat ipse uidissẽ. Ac ꝑ ħ
si paradisũ paulus ita uidit. ut apparuit
petro ille discus submissus ecelo ut ioħi
quicqͥd in apocalipsi se uidisse ꝯscͥpsit. ut
mezechieli cãpꝰ ille cũ ossib mortuoꝵ: ⁊ il¬
la eoꝵ resurrectio. ut ysaie sedens ds̃ ⁊ in
ꝯspectu eiꝰ seraphin. ⁊ ara unde carbo as¬
sũptꝰ ꝓpħe labia mundauit. manifestũ ẽ
eũ ignorare potuisse utrũ in corꝑe anȩxt᷑
corpꝰ ea uiderit. Seo si extͣ corpꝰ uisa ft̃. i cor¬
pora ñ fuert̃. adhuc q̃ri pot̾ utrũ imagineᷤᷤ
corpoꝵ fuerĩt. an ea substantia q̃ nullã cor
poris similitudinẽ gerit. sic̃ ds. sic̃ ipsa mẽs
hominis. uł intelligentia. uł ratio. sic̃ ur¬
tutes. prudentia. iusticia. castitas. caritas.
pietas.  quec̃q alie st̃. qͣs intelligendo attp
cogitando enumeramꝰ. discernimꝰ. diffini¬

Expanded text:
simpliciter fidelis, ut eum sic audirem, ac si illud, simpliciter fidelis, ut eum sic audirem, ac si illud, quod se uidisse narrabat, ipse uidissem. Ac per hoc si paradisum Paulus ita uidit, ut adparuit Petro ille discus submissus e caelo, ut Iohanni quidquid in Apocalypsi se uidisse conscripsit, ut Ezechieli campus ille cum ossibus mortuorum et illa eorum resurrectio, ut Esaiae sedens deus et in conspectu eius Seraphin et ara, unde carbo adsumtus prophetae labia mundauit: manifestum eum est ignorare potuisse, utrum in corpore an extra corpus ea uiderit. Sed, si extra corpus uisa sunt et corpora non fuerunt, adhuc quaeri potest, utrum imagines corporum fuerint as, sicut ipsa mens hominis uel intellegentia uel ratio, sicut uirtutes, prudentia, iustitia, castitas, caritas, pietas et quaecumque aliae sunt, quas intellegendo atque cogitando enumeramus, discernimus, defini
Abbreviated transcription (Latin):
illos sic mͥ appareret qͦmͦ illa. Cui tñ & hoc
dicebã neq id uerũ eẽ qd̃ parit̾ loq̃rem᷑. s
etiã ipsũ tc̃ aliud aliqͥd uidere dormientẽ
& utrũ ego ista uiderẽ om̃ino ñ scire. Ue¬
rũ cũ eidẽ ipsi ꝑsuad̾e̾ moliebar qd̾ ipse ñ
eẽt: adducebar ex parte etiã ipsũ putare
eẽ cui ꝓfecto ñ loq̃rer. si om̃imͦ sic affice¬
rer qd̃ ipse ñ eẽt. Ita ñ potat ꝗͣuis mirabi¬
lit̾ uigilans anima dormientis nͥ duci ima¬
ginib corpoꝵ. ac si corꝑa ipsa eẽnt. In excasi
aũ unũ audire potui ⁊ eũ rusticanũ uix
ualentẽ qd̾ sentiebat expͥmere. qͥ ⁊ iugila¬
re se sciret. ⁊ uid̾e qͥddã ñ ocłis corꝑis. Nam
ut eiꝰ u̾bis utar qͣntũ recolere possũ aĩa
mea inqͥt uidebat eũ ñ ocłi me Non tñ
sciebat utrũ corpꝰ eẽt aut imago corꝑis. Nõ
enĩ erat talis ut ista discernet. Uerũptam̃

Expanded text:
illa sic mihi appilla sic mihi appdicebam, neque id verum esse quod pariter loqueremur, sed etiam ipsum tunc aliud aliquid videre dormientem, et utrum ista ego viderem omnino non scire; verum cum eidem ipsi persuadere moliebar quod ipse non esset, adducebar ex parte etiam ipsum putare esse, cui profecto non loquerer, si omni modo sic afficerer quod ipse non esset. Ita non poterat, quamvis mirabiliter vigilans, anima dormientis, nisi duci imaginibus corporum, ac si corpora ipsa essent. 4. In ecstasi autem unum audire potui, et eum rusticanum ualentem quod sentiebat exprimere, qui et uigilare se sciret et uidere quiddam non oculis corporis. nam, ut eius uerbis utar, quantum recolere possum, "anima mea, inquit, uidebat eum, non oculi mei; non tamen sciebam, utrum corpus esset an imago corporis". non enim erat talis, ut ista discerneret, uerum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑale an sp̃uale eẽt. dinosci disceriq
ñ posset. Cũ enĩ uł in sompnis uł inex¬
tasi corpoꝵ expͥmunt᷑ imagines: ñ discer¬
nunt᷑ oĩo a corꝑibꝰ. nͥ c̃ hõ redditꝰ sensibꝰ cor¬
poriᷤ recognoscit se in illis fuisse maginibꝰ
qͣs ñ ꝑ sensũ corꝑis hauriebat. Qs enĩ cũ
a somno eiugilau̾it ñ ꝯtinuo sentiat una¬
ginaria fuisse q̃ uidebat. ꝗͣuis c̃ ea iuideret
dormiens a uigilantiũ corꝑalibꝰ uisis dis¬
ob hoc &̃ aliis accid̾e potuisse uł posse nõ
dubito ut in somnis uidens. in somnis me
uidere sentirẽ. illasq imagͥnes. q̃ ipsã nr̃a
consensionẽ ludificare ꝯsueuert̃ ñ eẽ ue¬
sime etiã dormiens tenerẽ atq sentirem.
Hoc tñ fallebar aliq̃n qd̵ amico meo quẽ si¬
milit̾ in sominis uidebã. id ipsũ ꝑsuadere
conabar ñ eẽ illa corꝑa q̃ uidebamꝰ. s ẽẽ
imagines sõniantiũ. cũ & ipse utiq int̾

Expanded text:
corporale an spiritale esset, dinosci discernique corporale an spiritale esset, dinosci discernique non posset. Cum enim uel in somnis uel in extasi corporum exprimuntur imagines, non discernuntur omnino a corporibus, nisi cum homo redditus sensibus corporis recogquas non per sensum corporis hauriebat. Quis enim cum a somno evigilaverit, non continuo sentiat imaginaria fuisse quae videbat, quamvis cum ea videret dormiens, a vigilantium corporalibus visis disob hoc etiam aliis accidere potuisse uel posse non dubito, ut in somnis uidens in somnis me uidere sentirem illasque imagines, quae ipsam nostram consensionem ludificare consuerunt, non esse uesime, etiam dormiens, tenerem atque sentirem. Hoc tamen fallebar aliquando, quod amico meo, quem similiter in somnis videbam, idipsum persuadere conabar, non esse illa corpora, quae videbamus, sed esse imagines somniantium, cum et ipse utique inter
Abbreviated transcription (Latin):
ñut hoc fu̾it rapim t̾ciũ cęlũ qd̾ in ꝑadisũ.
spͥus in t̾ciũ celũ. ⁊ pꝰ inde in ꝑadisũ. Et
hoc sic ambiguũ ẽ. ut ñ mͥ uideat᷑ posse
dissolui. nͥ aliqͥs ñ ex p̃sentib apłi u̾bis. s
ex aliis forte scͥpt᷑arũ locis. uł rõne ꝑspicua
inueniat aliqͥd qd̃ doceat. siuie in t̾cio çȩlo
sit ñ liqͥdo appareat. utrũ in reb corꝑalibuᷤᷤ
inforte in sp̃ualib intelligendũ sit. Ros¬
set qͥdẽ dici ñ nͥ in loc̃ aliquẽ corꝑalẽ homi¬
nẽ rapi potuisse c̃ corꝑe. s qi ꝙ hoc ita po¬
suit. ut nescire se dix̾it utrũ incorꝑe. an
uit᷑ corpꝰ raptꝰ sit. qͥs audeat dic̃e se scire qd̃
se nescire apłs dix̃ : Herũptñ si neq sp̃i sine
coꝑe ad loca corꝑalia rapi pot̾. nec corpꝰ ad
sp̃ualia: ħ ipsa dubitatio eiꝰ uelut cogit ĩ¬
tesligi. siqͥdẽ de seipso hec eũ scͥpsisse nemo
mbigit. tale fuisse ills qͦ raptꝰ ẽ. qd̾ utrũ

Expanded text:
n ut hoc fuerit rapi in tertium caelum, quod in paradisum, sed prius in tertium caelum et post inde in paradisum. et hoc sic ambiguum est, ut non mihi uideatur posse dissolui, nisi aliquis non ex praesentibus apostoli uerbis, sed ex aliis forte scripturarum locis uel ratione perspicua inueniat aliquid, quo doceat siue in tertio caelo sian forte in spiritualibus intelligendum sit. Posset quidem dici nonnisi in locum aliquem corporalem hominem rapi potuisse cum corpore; sed quia et hoc ita posuit ut nescire se dixerit, utrum in corpore, an extra corpus raptus sit, quis audeat dicere se scire quod se nescire Apostolus dixit? Verumtamen si neque spiritus sine corpore ad loca corporalia rapi potest, nec corpus ad spiritualia, haec ipsa dubitatio ejus velut cogit intelligi siquidem de seipso haec eum scripsisse nemo ambigit — tale fuisse illud, quo raptus est, quod, utrum
Abbreviated transcription (Latin):
suo qͥsq a bonis putat᷑ bonꝰ. &̃ si occultꝰ sit malꝰ
sim reb ipsis id ẽ in ipso bono qͦ fit qͥsq bonꝰ
ñ erret᷑. Aut aliqͥd obest om̃ib hominibus
qd̾ cũ dormiunt uera corꝑa eẽ arbitrant᷑ qͦrũ
sumlitudines in somnns uident. aut aliqͥd of
fuit petro qd̃ soluto se a uincłis. seq angło de¬
ducente factũ ẽ repentino miracło ut puta¬
ret se uisũ uidere. uł cũ in illa extasi respon
monstrabant᷑. canꝗ̃. uera aĩalia. Hec qͣn alit̾
inuenta fuerĩt qm putata st̃ cũ uderent᷑
ñ nos penitet ita nob̾ fuisse uisa si ñ arguat᷑
uł infidelitaᷤᷤ dura. uł opinatio uana. siue
sacͥlega. Q ꝓpt̾ ⁊ cũ uisis corꝑalib diabolꝰ fallit
nicħ obest qd̾ ludificant᷑ ocłi. si ñ errat᷑ in ue¬
ritate fidi. untelligentie sanitate q̃ docet ds̾
subiectos sibi. Aut si ludificet animã sp̃u¬
ali uisione imaginib corpoꝵ ut putet corpꝰ
eẽ qd̾ ñ ẽ: ñ aliqͥd obest aĩe si ꝑnitio se suasioi

Expanded text:
suo quisque a bonis putatur bonus, etiamsi occultus sit malus, si in rebus ipsis, id est in ipso bono, quo fit quisque bonus, non erretur, aut aliquid obest omnibus hominibus, quod, cum dormiunt, uera corpora esse arbitrantur, quorum similitudines in somnis uident; aut aliquid Petro obfuit, quod solutus a uinculis seque angelo deducente factum est repentino miraculo, ut putaret se uisum uidere. uel cum in illa extasi respondmonstrabantur, tamquam uera animalia. haec quando aliter inuenta fuerint quam putata sunt, cum uiderentur, non nos paenitet ita nobis fuisse uisa, ad non arguatur uel infidelitas dura uel opinatio uana siue sacrilega. quapropter et cum uisis corporalibus diabolus fallit, nihil obest, quod ludificantur oculi, si non erratur in ueritate fidei et intellegentiae sanitate, quae docet deus subditos sibi. aut si ludificet animam spiritali uisione imaginibus corporum, ut putet corpus esse, quod non est, aliquid obest animae, si perniciosae suasioni
Abbreviated transcription (Latin):
reis elem̃tis sic̃ ocłoꝵ sensꝰ excellit in corpe
Quia uͦ sp̃s om̃is om̃i ẽ corꝑe sine dubitati¬
one p̃stantior seq̃r ut ñ loci positione. s
t᷑e dignitate p̃stantior sit nat᷑a sp̃ual̃ isto
corꝑeo cȩlo ⁊̃ illa uͥ rerũ corꝑaliũ expͥmĩt
imagines. Hic existit qͥddã mirabile ut cũ
pͥor sit corꝑe sp̃s. ⁊ post̾ior corꝑis imago q̃¬

Expanded text:
reis elementis, sicut oculorum sensus excellit in corpore. reis elementis, sicut oculorum sensus excellit in corpore. quia uero spiritus omnis omni est corpore sine dubitatione praestantior, sequitur, ut non loci positione, sed naturae dignitate praestantior sit natura spiritalis isto corporeo caelo etiam illa, ubi rerum corporalium exprimuntur imagines. Hic existit quiddam mirabile, ut, cum prior sit corpore spiritus et posterior corporis imago q
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑalis imaginis. q̃ discerni ñ possit a corꝑe.
ꝓpt̾ illã gͦ affectionẽ aĩe bonã &̃ in somnis
q̃dã eiꝰ merttaclarẽt. Nã ⁊ dormiens salo¬
mon sapi̾am p̃posuit om̃ib reb eãq necg¬
lectis cȩt̾is ẽ p̃catꝰ a dño. ⁊ sic̃ scͥpt̾a testatur
placuit hoc corã dño. nec distulit retͥbutio
qͣsi riuulos distant̾ ualentes distribuit᷑
c̃ iłło qd̃ ẽ subtilissimũ in corꝑe. ⁊ ob hoc aĩe
iuiciniꝰ ꝙ̃ cȩt̾a. id ÷ lux pͥmũ ꝑ ocłos sola dif¬
fundit᷑. emicatq in radiis ocłoꝵ ad uisibilia
ꝯtuenda. deinde mixtͣa qͣdã pͥmo cũ aere
puro. scd̾o c̃ aere caliginoso atq nebuloso.
t̾cio c̃ corpulentiore humore. iiii. cũ t̾rena
crassitudine. qͥnq sens cũ ipso uͥ sola excel¬
lit ocłoꝵ sensu effic̃. sic̃ in libro .iiiͦi. itẽq
in .uiͦiͦ. disserusse me recolo. Est aũ hoc ce¬
lũ ocłis ꝯcispiscuũ. unde luminaria &
sidera esfulget excellentiꝰ utq om̃ibꝰ corpo¬

Expanded text:
n possit a corpore: propter illam ergo adfectionem animae bonam etiam in somnis quaedam eius merita clarent. nam etiam dormiens Salomon sapientiam praeposuit omnibus rebus eamque neglectis ceteris est precatus a domino; et, sicut scriptura testatur, placuit hoc coram domino nec distulit retributioquasi riuulos distanter ualentes distribuitur, cum illud, quod est subtilissimum in corpore et ob hoc animae uicinius quam cetera, id est lux primum per oculos sola diffunditur emicatque in radiis oculorum ad uisibilia contuenda, deinde mixtura quadam primo cum aere puro, secundo cum aere caliginoso atque nebuloso, tertio cum corpulentiore humore, quarto cum terrena crassitudine quinque sensus cum ipso, ubi sola excellit, oculorum sensu efficit, sicut in libro quarto itemque in septimo disseruisse me recolo. est autem hoc caelum oculis conspicuum, unde luminaria et sidera effulgent, excellentius utique omnibus corpo
Abbreviated transcription (Latin):
sic admouent᷑ in somnis. ⁊ expͥmunt᷑. ut
eis nat᷑alit̾ qͥs moueat᷑. ⁊ qd̾ natalit̾ colligit
ꝑ genitales uias emittat. Sic̃ hoc ipsũ dicere
utiq ñ possẽ. nͥ ꝙ̃ cogitarẽ. Porro imagines
rerũ corꝑaliũ qͣs necessario cogitaul. ut hȩc
dicerẽ. si tanta exp̃ssione p̃stent᷑ in somnis.
qͣnta p̾stant᷑ corꝑa uigilantibꝰ: fiet illud
qs̃ sine pecẽo fieri a iuigilante ñ posfet. Qs .N.
uł cũ loqͥt᷑ ⁊ postulante necessitate sermoniᷤ
de suo ꝯcubitu aliqͥd dic̃. possit ñ cogitare qd̃
dic̃: Porro ipsa phantasia q̃ fit in cogitatio¬
ne sermocinãtis cũ ita ȩxp̃ssa fuerit ĩ uisione
sõmantis ut int̾ illã ⁊ uerã ꝯmixtionẽ cor¬
poꝵ ñ discernat᷑: ꝯtinuo mouet᷑ caro. ⁊ seqͥt᷑
qd̾ eũ motũ seqͥ solet. cũ hoc tã sine peccato
fiat. qͣm sine pecc̃o a iuigilante đr. qd̾ ut di¬
ceret᷑ sine dubio cogitatũ ẽ. Herũptam̃ ꝓpt̾

Expanded text:
sic admonentur in somnis et exprimuntur, ut eis caro naturaliter moueatur et, quod naturaliter conligit, per genitales uias emittat, sicut hoc ipsum dicere utique non possem, nisi etiam cogitarem. porro imagines rerum corporalium, quas necessario cogitaui, ut haec dicerem, si tanta expressione praesentarentur in somnis, quanta praesentantur corpora uigilantibus, fieret illud, quod sine peccato fieri a uigilante non posset. quis enim uel cum loquitur et postulante necessitate sermonis de suo concubitu aliquid dicit, possit non cogitare, quod dicit? porro ipsa phantasia, quae fit in cogitatione sermocinantis, cum ita expressa fuerit in uisione somniantis, ut inter illam et ueram conmixtionem corporum non discernatur, continuo mouetur caro et sequitur, quod eum motum sequi solet, cum hoc tam sine peccato fiat, quam sine peccato a uigilante dicitur, quod ut diceretur sine dubio cogitatum est. uerum tamen propter
Abbreviated transcription (Latin):
qui ñ adeẽnt. Resipiscentes aũ aliqͥ referuts
qd uidissent: aliqͥ ñ posst̃. Sic enĩ ⁊ sõpnia
nitꝰ adu̾tit᷑ atq abripit᷑ animi intentio a sen¬
sibꝰ corꝑis. tc̃ magis extasi dici solet. Tc̃ om̃ino
q̃cũq suit p̃sentia corꝑa etiã pattẽtib ocłis
non uidentur: nec ulle uoces ꝓrsus audiũt᷑.
Totꝰ aĩ ꝯtuitꝰ aut in corpoꝵ imaginib ẽ ꝑ sp̃u¬
alẽ. aut in reb incorꝑeis nulla corꝑis imagi¬
ne fig̾atis ꝑ intellectualẽ uisionẽ. S cũ spũ¬
alibꝰ uisio penitꝰ alienato a sensib corꝑis a¬
tuimo imaginibꝰ corꝑaliũ detinet᷑. siue in
sonis siue mextasi si nichil significãt q̃ ui¬
aent᷑ ipsiꝰ anime fc̃ imaginationes. sic̃ &̃

Expanded text:
tanquam adessent. Resipiscentes autem aliqui referunt tanquam adessent. Resipiscentes autem aliqui referunt quod vidissent, aliqui non possunt. Sic enim et somnia nitus avertitur atque abripitur animi intentio a sensibus corporis, tunc magis ecstasis dici solet. Tunc omnino quaecumque sint praesentia corpora, etiam patentibus oculis non videntur, nec ullae voces prorsus audiuntur: totus animi contuitus aut in corporum imaginibus est per spiritalem aut in rebus incorporeis nulla corporis imagine figuratis per intellectualem uisionem. Sed cum spiritalis uisio penitus alienato a sensibus corporis animo imaginibus corporalium detinetur siue in somnis siue in extasi, si nihil significant, quae uidentur, ipsius animae
Abbreviated transcription (Latin):
tatione imagines u̾sant. Uerũ hoc int̾est
qdꝰ eas a p̃sentib uerisq corꝑibꝰ constanti
affectione discernt᷑.Si aũ aliqͥd significant
siue dormientib exhibeant᷑ siue uigilãtibꝰ
cũ ⁊ ocłis uident p̃sentia corꝑa. ⁊ absentiũ
gines ei cui miscet᷑ ostendat. siue intelligẽ¬
ti siue ut ab alio ĩtellecta pãdãt᷑. Si. N mon

Expanded text:
hoc interest, quod eas a praesentibus uerisque corporibus constanti adfectione discernunt. si autem aliquid significant, siue dormientibus exhibeantur siue uigilantibus, cum et oculis uident praesentia corpora et absentium gines ei, cui miscetur, ostendat, siue intellegenti siue ut ab alio intellecta pandantur. si en