comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mors autem in cis temporaliter transit non in & et nõ
regnabit. Ita quesi cut perunius delistum in omnes
homines ad condemnationem dequa condemnatio¬
ne paruuli. per sacramentum baptismi liberandi
sunt ita & perunius iustificationem in omnes homi¬
nes adiusti ficatione muite & hi comnium dixit
&ibi Non quia omnes homines ueniunt ingratiã
iustificationis xp̃i cumtam multi alienati ab illa
in & et num moriantur. sed quia omnes quire conci¬
liantur: iniustificationem nonnisi perxp̃m re con¬
ciliantur: sicut omnes quinas cuntur incondemna¬
tionem hon nisi peradam nascuntur Nemo quip¬
peest in illa generatione prxeradam ne moinista
Eos demautem omnes. &iammultos postea dicit
adiungens: sicut enim per in oboedientiam unius
hominis peccatores constitum sunt multi sic & per
unius bominis oboedientiã iusti constat untur
multi, quicum quernim ex illo uno multi insuis i p¬
sis futurierent tunc in illo unus eet. proinde
illud peccatum soliũs ers& si ex illo nullus exissa

Expanded text:
mors autem in eis temporaliter transit, non in aeternum regnabit. itaque sicut per unius delictum in omnes homines ad condemnationem — de qua condemnatione paruuli per sacramentum baptismi liberandi sunt — ita et per unius iustificationem in omnes homines ad iustificationem uitae. et hic omnes dixit et ibi, non quia omnes hoiustificationis Christi, cum tam multi alienati ab illa in aeternum moriantur, sed quia omnes. qui renascuntur in iustificationem, non nisi per Christum renascuntur, sicut omnes, qui nascuntur in condemnationem. non nisi per Adam nascuntur. nemo quippe est in illa generatione praeter Adam, nemo in istaeosdem autem \'omnes\' etiam \'multos\' postea dicit adiungens: Sicut per inoboedientiam unius hominis peccatores constituti sunt multi. sic et per unius hominis oboedientiam iusti constituuntur multi. qui musis futuri erant, tunc in illo unus erant. proinde illud peccatum solius esset, si ei illo nullus exisset;
Abbreviated transcription (Latin):
constituto retns si medicimus omnes iste litteras doccae⁊
non quia omnis ciuitas litteras discat sed quia nȩmoibi
discit nisi quemille docuerit sic nemoiusti ficabitorbi
nisi quam xp̃s iustifica uerit
in condemnationem nisi quia sufficit ad condemnati¬
onem &iam unum origina lepeccatum quod inom¬
nes homines pestransuit : gratia uero ideo ex multi de¬
listis iniusti ficationem : quia non solum unum illud sol¬
uit quod orgina liter trahitur sed&iam c&ento quȩ in uno
quoque hominem motu propriȩ uoluntatis adduntur
Sienim obumus delictum mors regnauit perunum enul¬
to unagis quibabundantiam gnitiae &iustitiȩ accipiunt
inuita regnabunt perunum ib m xp̃m:

Expanded text:
constituto, rectissime dicimus, Omnes iste hic litteras docet; constituto, rectissime dicimus, Omnes iste hic litteras docet; non quia omnes cives litteras diseunt, sed quia nemo discit, nisi quem ille docuerit: sic nemo justificatur, nisi quem justificaveritmnationem, nisi quia sufficit ad condemnationem etiam unum originale peccatum, quod in omnes homines pertransiit. Gratia vero, ideo ex multis delictis in justificationem, quia non solum unum illud solvit quod originaliter trahitur, sed etiam caetera, quae in uno quoque homine motu propriae voluntatis adduntur. Si enim ob unius delictum mors regnavit per unum, multo magis quia abundantiam gratiae et justitiae accipiunt, in vita regnabunt per unu
Abbreviated transcription (Latin):
uerunt: quia non sola eius imitatio peccatores facitꝰ seã
pereinem generans poenam Obhoc &iam dictum qt
cromeis somnes Nequernm qui generintur peradan
idem ipsi omnes perap̃m regenertentur sed hoc este dic¬
tustẽtasu a si lut nullius carmalis generatio osiperad
sic sp̃italis nullius nisi per xp̃m.¬
um perxp̃ inquit iustitiam non omnes sed eostan¬
tun quulli oboedirt uoluerunt & baptis qesus
ablutione purgati sunt scĩficatos esse non dubiuitnt
nom plane istoꝰ testimonio probat quod uult nam sicdic¬
tumest sicut perunius delictum in omnes bomines sico
condemnationem ut nullus pr&er mitten&ur : sic& in
co quod dictum est perunius iustitiã inomner homines
iniustis cationem uite nullus paxer mis sus est ton
quia ieum omnes credunt & b aptismo eius ablaunt
sed quio nemo iustificatur nisi in eum qui crelat aibap¬
tis ino eius abluatur. Ita que omnes distum est non al¬
quo modo alio pr&et ipsum quisque saluus ficri poisc
coelatur scuti unai litterarum magistro inciuiate

Expanded text:
verunt, quia non sola ejus imitatio peccatores facit, sed per carnem generans poena. Ob hoc etiam dictum est, « omnes et omnes: » neque enim qui generantur per Adam iidem ipsi omnes per Christum regenerantur; sed hoc recte dictum est, quia sicut nullius carnalis generatio nisi per Adam, sic spiritualis nullius, nisi per Christi, inquit, justitiam, non omnes, sed eos tantum qui illi obedire voluerunt, et Baptismi ejus ablutione purgati sunt, sanctificatos esse non dubium sit. Non plane isto testimonio probat quod vult. Nam sicut dictum est, Sicut per unius delictum in omnes homines in condemnationem, ut nullus praetermitteretur: sic et in eo quod dictum est, per unius justitiam in omnes homines in justificationequia omnes in eum credunt et Baptismo ejus abluuntur, sed quia nemo justificatur nisi in eum credat et Baptismo ejus abluatur. Itaque omnes dictum est, ne aliquo modo alio praeter ipsum quisquam salvus fieri posse credatur. Sicut enim uno litterarum magistro in civitate
Abbreviated transcription (Latin):
Ccouti died inognusse : non regnur: Quic quimntellnxerunt
pcil gion fiurium iudiciumdĩ sublactisunt decius impedior
coliunt autem quia sine mani festatione legis.: ti mordĩ in
is nonestt Su periorergo sensus .e utquia mors regna
ab udũ usque ad morsen in eos qui non peccauerunt in si¬
militudinem prauaricationis adȩ : multo mugis gratia reg¬
plures iustificat quamhisunt in quos regnauit mors ÷ Quan¬
tomagis gratia regnare credenda c̃ : quia confest uitã perap̃m¬

Expanded text:
uia qui intellexerunt per legem judicium Dei, sublati sunt de ejus imperio. Regnavit autem, quia sine manifestatione legis timor Dei non erat in terris. Superior ergo sensus est ut, quia mors regnavit ab Adam usque ad Moysen in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, multo magis gratia regulto plures justificat, quam hi sunt in quos regnavit mors: quanto magis gratia regnare credenda est, quae confert vitam per
Abbreviated transcription (Latin):
exuno in conden nanone donũ ãt ex mmul¬
tis delicus iniuatsixto nemurta e¬
Macni festȩ diuersumẽ quia uno adȩ peccato condemnati
sunt qui insimilitudine praeuaricationis eius peccauerunt
Gratia uerodi perxp̃m non exuno delicto sed ex multis iustif¬
cauit homines: dundo illis remissionem peccatorum hoc ꝓ¬
& mugnificentiã pi&atis di exxp̃ĩ loquitur. Utcum delicto
cdȩ multitenentur a morte secundu in inferno inferiori
domũ tamen gratieđĩ cumiustum esr& plesti illos: non solom

Expanded text:
nationem, donum autem ex multis delictis in justificationem. Manifeste diversum est, quia uno Adae peccato condemnati sunt, qui in similitudinem praevaricationis ejus peccaverunt: gratia vero Dei per Christum non ex uno delicto, sed ex multis justificavit homines, dando illis remissionem peccatorum. Hoc ad magnificentiam pietatis Dei et Christi loquitur; ut cum delicto Adae multi tenentur a morte secunda in inferno inferiori; donum tamen gratiae Dei, cum justum esset plecti illos, non solum
Abbreviated transcription (Latin):
omnes sed in eos qui peccauerunt insimilitudine
prȩuaricationis adae. Nam introiuit quidẽ
mors inmundum: & in omnes pestran sut : non tam̃
momnes regnauit. Aliud ẽ enim pestransire : &
aliud regnare peccatum & enim pestransiuit &¬
ciamiustos : & leui qui da meos contagione ꝑstrinexit:
In preua ricatorib: uero id est quis &ota eimente acde¬
uotione subiciunt regnumten& & comomini potesta¬

Expanded text:
omnes, sed in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae. Nam introivit quidem mors in mundum, et in omnes pertransivit, non tamen in omnes regnavit. Aliud est enim pertransire, et aliud regnare: peccatum etenim pertransit etiam in justos, et levi quadam eos contagione perstringit, in praevaricationibus vero, id est, quia se tota mente ac devotione deficiunt, regnum ten
Abbreviated transcription (Latin):
ed non sicut delistum ita &donatio sienimobunius de¬
listum multi mortui sunt multo magis graetia dĩ
& donum ingratia unius hominis ihuxpian multos
abundabit ut intellegatur non inmnagis multos cum
iniquimagis multi sint quidam nabuntur sed magis
abundubit: quia in his quiper xp̃m redimuntur tem¬
poraliter ual& formamortis excdã in &ernũ aũt uale¬
bit uitȩ forma perxp̃m quamuis ergo inquit adã futu¬
ra formasit & ontcrio plustamen prestat xp̃s regene¬
natis quameis nocuerat ille generatis: Oupra¬

Expanded text:
ed non sicut delictum ita et donatio. Si enim ob unius delictum multi mortui sunt, multo magis gratia Dei, et donum, in gratia unius hominis Jesu Christi in multos abundabit, ut intelligatur non hos magis multos, cum iniqui magis multi sint, qui damnabuntur; sed magis abundavit, quia in his qui per Christum redimuntur temporaliter valet forma mortis ex Adam, in aeternum autem valebit vitae forma per Christum. Quamvis ergo, inquit, Adam futuri forma sit, e contrario plus tamen praestat Christus regeneratis, quam in eis nocuerat ille generatis.
Abbreviated transcription (Latin):
multo magis gratia di & donum ingraetiã unius hominis
nes: Nequeenim plures iustificantur quã condem¬
nantur sed multo magis habundocuit : Adcm quippe
exuno suo delisto: reosgenuit : Xp̃s ccutem non solũ

Expanded text:
multo magis gratia dei et donum in gratia unius hominis multo magis gratia dei et donum in gratia unius hominis nes - neque enim plures iustificantur quam condemnantur —, sed \'multo magis abundauit\'. Adam quippe ex uno suo delicto reo
Abbreviated transcription (Latin):
uacricationis adȩ. Id ẽ qui nondumsuu. & propria uolun¬
tate sicut ille pec tuuerunt sed ub illo peccatõ originalitie¬
xerunt qui ẽ forma futuri quia inillo constituta
est forma condempnationis futuris posteris quieius ꝓpugine
creurentur ut ex uno omnes in condempnatione nascerentur ex
qua non liberut nisignatia saluatoris: Scio quidem pleros que
latinos codices sichubere. regnauit mors ub adũ usque ad mor¬
sen in eos quipaccauerunt insimilitudine prȩuaricationis udae:
Suod &ium ipir quita legunt cedeundem. referunt intellec¬
tum: ut insimilitudinẽ p̃uuricationis cedȩ peccasse accipiant qui
in illo peccauerunt ut eisimiles crearenT: Sicut ex homine homi¬
nes: ituex peccatore peccatores exmorituro morituri dumpna¬
toque dumnati C reci ecutem codices unde in latinã linguũ
int̃p̃tatio ftstao ẽ. acutomnes aut paene omnes. id quod primo
positum .ẽ hoo beN sed noninquit sicut delistum ita & do¬
num: sienim obunius delistum multrinu mostui sunt

Expanded text:
ua et propria uoluntate sicut ille peccauerunt, sed ab illo peccatum originale traxerunt, qui est forma futuri, quia in illo constituta est forma condemnationis futuris posteris, qui eius propagine crearentur, ut ex uno omnes in condemnationem nascerentur, ex qua non liberat nisi gratia saluatoris. scio quidem plerosque latinos codices sic habere: regnauit mors ab Adam usque ad Moysen in eos qui pecc.auerunt in similitudinem praeuaricationis Adae, quod etiam ipsum qui ita legunt ad eundem referunt intellectum, ut in similitudinem praeuaricationis Adae peccasse accipiant, qui in illo peccauerunt, ut ei similes crearentur, sicut ex homine homines, ita ex peccatore peccatores, ex morituro morituri damnatoque damnati. graeci autem codices, unde in latinam linguam interpretatio facta est, aut omnes aut paene omnes id quod a me primo positum est habent. Sed non, inquit, sicut delictum ita et donatio; si enim ob unius delictum multi mortui sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
uIhocest sicut perunius delistum omnes condemnati¬
onem meruerunt similiter peccantes : ita & iniustitia unius
omnes iustificabuntur credentes : Si qui ccutem condemna¬
tionem hanegenesdem. eẽ putant : simili modo &iustifica¬
tionem geneseelem accipiant: Sed non est uerum : quia non
omnes credunt: Sicurt erum perinobos diennam
unius hocinius peccatenes constrtutisurdm
pluuimi ptaer perunias oboeprediam ogti
congariu enumulti. Quos supra omnes dixit :
hic plures & multos significat: pluresenim delistum adȩ se¬
cuti sunt praeuaricando: non omnes: Et multi iusti consti
peccauerunt insimilitudine praeuaricationis ad ac:¬

Expanded text:
hoc est, sicut per unius delictum omnes condemnationem meruerunt similiter peccantes, ita et in justitia unius omnes justificabuntur credentes. Si qui 58 autem condemnationem hanc generalem esse putant, simili modo et justificationem generalem accipient. Sed non est verum, quia non omnes credunt. Sicutunius hominis peccatores constituti sunt plures: ita et per unius obedientiam justi constituentur multi. Quos supra omnes dixit, hic plures et multos significat; plures enim delictum Adae secuti sunt praevaricando, non omnes: et multi justi constitpeccaverunt in similitudinem praevaricationis Ada
Abbreviated transcription (Latin):
Neque enim hocun omodo intellegitur .: Autenim for
xp̃i accontrirrio .ẽ. ut quem admodum in illo omnera
riuntur. sic& in xp̃o omnes uiuificentur. & quo modo pa
ipsius inoboedi entiam peccatores constituti sunt mubi
sic perxp̃i oboedientiã iusti constitu untut multi autfo¬
mũ fucuri eum dixit quod ipse inflexerit formã mortis
posterissuis. Ill&amen ẽ melior intellestus. ut a contron
forma esse credutur quã multũ commendut apłs¬

Expanded text:
neque hoc uno modo intelligitur. Aut enim forma Christi e contrario est, ut quemadmodum in illo omnes moriuntur, sic et in Christo omnes vivificentur, et quomodo per ipsius inobedientiam peccatores constituti sunt multi, sic per Christi obedientiam justi constituantur multi, aut formam futuri eum dixit, quod ipse inflixerit formam mortis posteris suis. Ille tamen est melior intellectus, ut econtrario forma esse credatur, quam multum commendat Apos
Abbreviated transcription (Latin):
sed ineos qui pecca uerint in similitudinem prueuuticati¬
onis ade Quib quidem uerbis nullo modo istesensus
aufestur: secundum hoc quippe intelleguntur peccasces
inquo omnes peccauer. Sed tu men greti codices unde
in latinum scciptura trans lata ẽ illud plures hadent
quod diximus
aemorse demceps non es scet peccatum : sed quia naquu
morsen lexduta regnum potuit mostis ccufene quenon
regnat utique nisi perpetcatũ: Negnum porro eius qt
ut hominem mortalem in secundam &ia quae sempitsitu¬
lis forma nisi e contrario quod clibi &iã breuiter dig
sicut in adc̃ omnes moriuntur. Itc& in xp̃o omnes uiui¬
buntur  sicutin illo illud ita & misto istud. Ipsee for
sed hȩc forma no n omni expceste conformis est

Expanded text:
sed in eos, qui peccauerunt in similitudinem praeuaricatised in eos, qui peccauerunt in similitudinem praeuaricationis Adae\', quibus quidem uerbis nullo modo iste sensus aufertur. secundum hoc quippe intelleguntur peccasse iIn quo omnes peccauerunt. sed tamen Graeci codices, unde in Latinum scriptura translata est, illud plures habent, quod diximus. en, ut deinceps non esset peccatum; sed quia nec lex per Moysen data regnum potuit mortis auferre, quae non regnat utique nisi per peccatum. Regnum porro ejus est, ut hominem mortalem in secundam etiam, quae sempitrario? quod alibi etiam breuiter dicit: sicut in Adam omnes moriuntur, ita et in Christo omnes uiuificabuntur: sicut in illo illud, ita in isto istud. ipsa est forma, sed haec forma non omni ex parte conformis est.
Abbreviated transcription (Latin):
tur aut insimilitudinẽ p̃uaricationis adȩ regnauit
mors qr & qui non pecca uerunt exorigine mostalitatis
cedam mortui sunt : Autceste regnauit mors. sed in
his qui non insimilitudinẽ p̃uaricationis adȩpecca¬
uerunt sed antelegem peccauerunt ut illi peccasse
intellegantur insimilitudinẽ p̃uaricationis adȩ qui
legem acceper̃ quia & adãc accepta prȩcepti lege pec¬
cauit sane &iam id quoddictum t̃ us que ad morsen
totum tempus legis intellegendum . ẽ. F orma autẽ
futuri dictus ẽ cedã sed a contraerio ut quomodo

Expanded text:
tur: aut, In similitudinem praevaricationis Adae regnavit tur: aut, In similitudinem praevaricationis Adae regnavit mors; quia et qui non peccaverunt, ex origine mortalitatis Adam, mortui sunt. Aut certe, Regnavit mors et in his qui non in similitudinem praevaricationis Adae peccaverunt, sed ante Legem peccaverunt: ut illi peccasse intelligantur in similitudinem praevaricationis Adae, qui Legem acceperunt; quia et Adam accepta praecepti lege peccavit. Sane etiam id quod dictum est, usque ad Moysen, totum tempus Legis intelligendum est. Forma autem futuri dictus est Adam, sed a contrario: ut quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
egnauit enim mors ab adamusque admorsen &iam
in eos qui non peceauerunt insimilitudinem prȩua¬
ricationis adȩ quiẽ forma futuri. Idẽ &iã in om¬
nib: sc̃ĩs. & in paruulis qui prȩuaricati non sunt sicut
adcm & tamen propter peccatum p̃uaricationis quod
nascentes ex eotraxerunt tã quã chyrografo pater¬
ni constricti stipendio peccati moriendo soluerunt :
stipendium enim peccatimors: Equia perlegem cog¬
nitio peccati non abolitio. Lex enim iub&. ut cognoscat
se homo peccatorem eẽ quod antea ignerabat non pec¬
catum tollit. ideo & apłs nam & concupiscentiã inquit
nes ciebam nisilex dicen& non concupisces : Hexitaq
nihil cedperfectum adduxit quiasi exlege iustitia
Ergo xp̃s gratis mortuus ẽ sidata ess& lex quae possit
iustificare uere exlege esc& iustitia: Quisupra¬
uod autem mons aebadam usquead morsen & in his
qui non pecca uerunt insimilitudinẽ prauarica¬
tionis adȩ regnas se dicitur duobus modis distingiu¬

Expanded text:
Adam usque ad Moysen, etiam in eos qui non peccaverunt in similitudine praevaricationis Adae, qui est forma futuri : id est, etiam in omnibus sanctis et in parvulis, qui praevaricati non sunt sicut Adam; et tamen propter peccatum praevaricationis, quod nascentes ex eo traxerunt, tanquam chirographo paterno constricti, stipendium peccati moriendo solverunt. Stipendium enim peccati, mors . Et quia per legem cognitio peccati , non abolitio. Lex enim jubet ut cognoscat se homo peccatorem esse, quod ignorabat, non peccatum tollit. Ideo et Apostolus: Nam concupiscentiam, inquit, nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces . Lex itaque nihil ad perfectum adduxit . Quia si ex lege justitia, ergo Christus gratis mortuus est . Si enim data esset lex, quae posset vivificare, vere ex legead Moysen, et in iis qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, duobus modis distingui
Abbreviated transcription (Latin):
egnauit autemmors exsimilitudide pricio¬
tionis adȩ sicut idemdicit qm̃us que qd morien
accipiendum ãquo us quelegis opeseidt̃ carnalit
obseruata illa suc stementa &iam eos obstristos tenuerunt
cestimis teri gittia quiunidõ subditiesent. Qui supra

Expanded text:
navit autem ex similitudine praevaricationis Adae, sicut idem dicit; quoniam usque ad Moysen accipiendum est, quo usque Legis opera, id est carnaliter observata illa sacramenta, etiam eos obstrictos tenuerunt certi mysterii gratia, qui uni Deo subditi erant. Ab a
Abbreviated transcription (Latin):
adper inciem obuedientis⁊ Cunos inperui uolastes esesguai
post quaor auteia cor cordice a nimis dissidentib & bere¬
tcis pesturbantibus torqueri quȩstiones coeperunt multa¬
in mutata sunt codsensum humanum ut hoc continerut
inintetis quod homini uidegocur: Unde & ipsigreci di¬
uersos codices habent Hoc autem uerum arbitror quan¬
do & ratio &e hestoriae & ccustoritas obseruatur aam
hodie quace in lactinis reprȩ benduntur codicibus : sic incie¬
nuntur aueribus posita testulliano uictorino & erpriano
Pmimum enim in qudea coepit destrui regnum mortis
quia notus in iudȩa d̃ Nunc autem in omnibus gentib
condie destruitur : dum magna expaste exfilus diaboli
fiunt filuđi: Itacque noninomnes regnauit mors : sed
ineos qui peccauerunt in similitudine prae uaricatio¬
nis adae sicut supra memoraui: Adam autem : ideo¬
quoque forma futuri .ẽ quia iamtunc in mesterio de¬
ereuit ds perunum xp̃m emendare quod perunum adã
peccatum erat : sicut dixit ina poca lipsi iohannis

Expanded text:
ad perniciem obedientis, cujus imperii voluntas caput estPostquam vero a concordia animis dissidentibus, et haereticis perturbantibus moveri quaestionem coeperunt, multaimmutata sunt ad sensum humanum, ut hoc contineretur in litteris quod homini videretur; unde et ipsi Graeci diversos codices habent. Hoc autem verum arbitror, quando et ratio et historia, et auctoritas observatur: nam hodie quae in Latinis reprehenduntur codicibus, sic inveniuntur a veteribus posita, Tertulliano, Victorino, et Cypriano. Primum enim in Judaea coepit destrui regnum mortis, quia notus in Judaea Deus ; nunc autem in omnibus gentibus quotidie destruitur, dum magna ex parte ex filiis diaboli fiunt filii Dei. Itaque non in omnes regnavit mors, sed in eos qui peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, sicut supra memoravi. Adam autem ideo forma futuri est, quia jam tunc in mysterio decrevit Deus per unum Christum emendare, quod per unum Adam peccatum erat, sicut dixi in Apocalypsi Joannis
Abbreviated transcription (Latin):
uobus modis douatio precellit. uel quod multo magis ha¬
Obundauit gratia q utique in &ernum per illamuiuitur¬
temporaliter autem ꝑ mortem adȩ mors regnauit : aut quod
unius delisti condemnatione mors multorũ fasta est peradã:
onedata grati regn& inuitam &ennam: Quisupia

Expanded text:
uobus modis donatio praecellit: vel quod multo magis abundat gratia, quia utique in aeternum per illam viviturtemporaliter autem per mortem Adae mors regnavit: vel quod unius delicti condemnatione mors multorum facta est per Adam;one data gratia in vitam aeternam. Alia
Abbreviated transcription (Latin):
institatione susceptam: Siuero ut in non nullis exemplacribus
hab&ur &iam in eos qui non peocauerunt in similitudinem:
preuaricationis adȩ mors ista in inferno animas d&enebat
regnas sedicitur: intellegimus & scõs quos que subista mor¬
te &icm si non peccati: ad ceste moriendi legedecidis se:
Xp̃muero id circo in infernum descendisse: non solum
ut ipse non tener&ur amorte : seduteos quiibi non tam preua¬
ricationis ut diximus crimine quam moriendi condicione
futuri In quo uid&ur hoc magis nobis adintellegendum de¬
disse quod forma futuridicatur adam : in eoquo aduenitxp̃s

Expanded text:
nonnullis exemplaribus habetur, etiam in eos qui non peccaverunt in similitudinem praevaricationis Adae, mors ista, id est, quae in inferno animas detinebit, regnasse dicatur, intelligimus, et sanctos quosque sub ista morte etiamsi non peccandi, at certe moriendi lege decidisse: Christum vero idcirco in infernum descendisse, non solum ut ipse non teneretur a morte, sed ut eos qui inibi non tam praevaricationis, ut diximus, crimine, quam moriendi conditione  , quo videtur hoc magis nobis ad intelligendum dedisse, quod forma futuri dicatur Adam in eo quod advenit Christus
Abbreviated transcription (Latin):
tut & reliqua Quidicit in consequentibus. sp̃s dñi
corpora liter: cum illo init consilium dequosup̃ diximus ced¬
mintbilis consiliarius Et in prouerbus scriptum est
ds sapientia fundauit terntmn para uit autem cuelos pru
dentic Porro hoc qui dixerunt quis inquid cognouit
mentem dñi. aut quis consiliarius eius fuit. hoc intellegi
uoluerunt. quod mens & iatio sensusdĩ perquem facta sin
omnia & sine quo fuctum est nihil ꝑ ille sit dequo in psibis
canitur Uerbo dñi cuelifirmati sunt & spũ oricius inus
uirtus eorum
uisprior fecit aliquid boni. ut nondĩ misericor dicm
glorifica sed suo semerito recepis se glorietur qm̃ &xipso
nr accipit inicium & per ipsum regitur: & in ipso omnia
conduduntur Nec ipse continetur ab ullo Ipsigli¬

Expanded text:
tiae, et reliqua. Qui dicit in consequentibus: Spiritus Domini corporaliter . Cum illo iniit consilium, de quo supra diximus: Admirabilis, consiliarius. Et in Proverbiis scriptum est, Deus sapientia fundavit terram: pdentia . Porro LXX qui dixerunt: Quis novit mentem Domini, et quis consiliarius ejus fuit? hoc intelligi volunt, quod mens et ratio et sensus Dei, per quem facta sunt omnia, et sine quo factum est nihil, ille sit de quo in Psalmis canitur: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis virtus eorum uis prior fecit aliquid boni, et non Dei misericordiam glorificet, sed suo se merito recepisse glorietur? Quoniam exra accepit initium, et per ipsum regitur, et in ipso omnia cluduntur, nec ipse continetur ab ullo. Ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
ulege : prediucta misericr dia est : quae cid se confugientes
saluar&. refutantes autem axcer&
ad promis sionem eorum inuitans quae prius iusticium dĩ
per morsen dectuem soqui noluerunt ut horum sulutidum
inuident ipso telo aditdicis saluctoris ouginem serefor¬
maerent promisse inlege. Haee est iditudo diuicurũ
su pientice & scientia dĩ quictim uideos quamgentes. multi¬
Hoc inescice scriptum bab&ur Manifestum est solum
dm̃ ẽe quice nouerit omniae consilue. & hugc unum est qui
nullius egere quiec ab ipsosunt omnice Aeper hoc consili¬
um eius anullo nec conprebenditur nec metitur: quuc in
inferiora. superioris sensum scire non possunt
Denique uideis credentibus. in possibile ui debatur con¬
silium ẽẽ & uoluntatem dĩ: ad redemꝰ cionem gencium

Expanded text:
lege, praedicata misericordia est, quae ad se confugientes lege, praedicata misericordia est, quae ad se confugientes salvaret, refutantes autem caecaret ad promissionem eorum gentes invitans, quae prius justitiam Dei per Moysen datam sequi noluerunt, ut horum saluti dum invident, ipso zelo ad radicis Salvatoris originem se reformarent promissae in lege. Haec est « altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, » qui tam Judaeos quam gentes multihoc in Isaia scriptum habetur. Manifestum est, solum Deum esse qui novit omnia consilia, et hunc unum esse qui nullius eget, quia ab ipso sunt omnia, et per hoc consilium ejus a nullo nec comprehenditur, nec metitur; quia in inferiora superioris sensum scire non possunt. Denique Judaeis credentibus impossibile videbatur consilium esse et voluntatem Dei ad
Abbreviated transcription (Latin):
iuiggnotum est
ost hec uero &iem latentes & profundiores increduli¬
tictiͥs eorum uperit cecusaes &dicit. Quie siut uo
gentes quondam non credebatisdo nectamen idurco poe¬
ntus reliqud uos ds̃ sedicliquando iedultimum miseri¬
cordicm consetutiestis occasiotamen conferendę inuos mi¬
sericor dicce populi isitr hel in credulitus exstitit. itic
&ium hi quinunc depo pulo istirhel non crediderunt. & pr
incredulitate suac de relicti sunt. ut ad uosdĩ misericordico
flecter&ur. Nonus que quacque palinquentur in incredu¬
litictȩ suce sed post ea quam pleniitsi si gencium fuera¬
impleta dispensacio &iam ipsimis ericor dicm consequent᷑
Inquo uolens copostolus bonita temdĩ ostendere. quic ꝑali¬
orum incredulitatem eliorum sclutem faccit: conlusit in¬
quid dĩ omnes in incredulitate: ut omnibus misereatur
Non quo ipse eis iniecerit incredulitictis propositum sed
cipsorum ineredu litactis proposito: credendiceditum alis
pu& si prius meredu lifuerant patefecit.

Expanded text:
s. Post haec etiam latentes et profundiores incredulitatis eorum aperit causas, et dicit: Quia sicut vos Gentes quondam non credebatis Deo, nec tamen idcirco penitus reliquit vos Deus. Sed aliquando ad ultimum misericordiam consesericordiae populi Israel incredulitas exstitit: ita etiam hi qui nunc de populo Israel non crediderunt, et pro incredulitate sua derelicti sunt, ut ad vos Dei misericordia flecteretur, non usquequaque relinquentur in incredulitate sua; sed posteaquam plenitudo gentium intraverit, etiam ipsi misericordiam consequentur. In quo volens Apostolus bonitatem Dei ostendere, qua per incredulitatem aliorum salutem facit, Conclusit, inquit, Deus omnes in incredulitate ut omnibus misereatur: non quo ipse eis injecerit incredulitatis propositum, sed ex ipsorum incredulitatis proposito credendi aditum aliis qui et ipsi prius increduli fuerant patefecit.
Abbreviated transcription (Latin):
Oine puenitencia enim sunt donae di &uoçucio.Id est sine
duere credidi ut sicuouer&. Pnreuenit quippecum mise¬
ricor diccdĩ quia sic est uocictus ut creder&. Omne s emm
docibiles dĩueniunt ad filium qñmaudierunt & didierunt
Osignificari puto quipertinent ad numerum puredis tinictorũ
de quibus aliolo co dicit. Scimus quia diligentibus dĩn omnia
quͦo openantur in bonum hisquisecundum propositum uouctis sc̃
Multienim sunt uocicti pauciuero electi. Quiuer oelec

Expanded text:
ine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei: id est, sinedicere, Credidi ut sic vocarer; praevenit eum quippe misericordia Dei, quia sic est vocatus ut crederet. Omnes enim docibiles Dei veniunt ad Filium: quoniam audierunt et didicerunt illos significari, qui pertinent ad numerum praedestinatorum. De quibus alio loco dicit, Scimus quia diligentibus Deum omnia cooperantur in bonum, his qui secundum propositum vocati sunt. Mu
Abbreviated transcription (Latin):
culus quoque ut openctionem siũe trinitatis osten¬
deret ait exipso. & peripsum. & in ipso sunt omnic
at que ut uni tatem eiusdem trinitatis intim ur & pro¬
tinus addidit ipsigloriae in scecula sueculorum amen
Quigitur non ipsis sed ipsd subdidit unum naturaliter tric secđ
personus in notuit

Expanded text:
ulus quoque ut operationem sanctae Trinitatis ostenderet, ait, Ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia . Atque ut unitatem ejusdem Trinitatis intimaret, protinus addidit: Ipsi gloria in saecula saeculorum, amen . Qui igitur non ipsis, sed ipsi subdidit, unum naturaliter, tria secundum personas innotuit
Abbreviated transcription (Latin):
& pre distinauit usque illos & uocauit. Haec uocatio. ẽ.
seuindum propositum. hȩc .ẽ. sine penitentia. Quos
autem uoccuit illos & iustificiuit. & cetene. Non sun¬
tur. etiam siuliquaen tum ambu lat. non perecit us que
infinem. Et minus po tuerunt tapi. nemalitia muta¬
ra intellectum eorum Siadillam predestinacionem
& uouctionem. quie secundum propositum sinepenitentuc¬

Expanded text:
 praedestinauit, illos et uocauit. haec uocatio est secundum propositum; haec est sine paenitentia. quos autem uocauit, illos et iustificauit; quos autem iusttur, etiamsi aliquantum ambulant, non perseuerant usque in finem. et utique potuerunt rapi, ne malitia mutaret intellectum eorum, si ad illam praedestinationem et uocationem, quae secundum propositum et sine paenitent
Abbreviated transcription (Latin):
cite nomini eius ÷ anmntiate de
die indiẽ s alutare emisInnun¬
tiate inter gentes gloriam eiuo:i
omnibus populis mirabilia eius
Quoniam magnus dominus et
audabilis nimis: tẽribilis est
super omnes deos o nam
omnes dii gentium demonia: do
minus autem celos fecit. on¬
fessio et pulcritudo eius ĩconspec¬
tueius: sanctimonia et magnificẽ

Expanded text:
nuntiate diem de die salutare eius adnuntiate inter gentes gloriam eius in omnibus populis mirabilia eius quoniam magnus Dominus et laudabilis valde terribilis est super omnes deos quoniam omnes dii gentium daemonia at vero minus caelos fecit confessio et pulchritudo in conspectu eius san
Abbreviated transcription (Latin):
qui fecit celum et teram ¶on det
ĩcommotionem pedem tuum : neꝙ
dormiet qui custodit te Ecce nõ
dormitabit neque dormiet ÷ qui cu¬
stodit israhel ¶ominus custodit
te dominus proteptio tua : supẽ ma¬
num dexteram tuam
er diem.
sol non uret te : neque luna pẽ noctez.
ominus custodit te ab omni malo.
custodiat animam tuam dominus..¬
ominus custodiat introitum tuũ

Expanded text:
elum et terram non det in commotionem pedem tuum neque dormitet qui custodit te ecce non dormitabit neque dormiet qui custodit Israhel Dominus custodit te Dominus protectio tua super manum dexteram tuam per diem sol non uret te neque luna per noctem Dominus custodit te ab omni malo custodiat animam tuam Dominus Dominus custodia
Abbreviated transcription (Latin):
sum: et usque ad futurum secu¬
lum non desinam: et in habitatio¬
ne sancta coram ipso ministraui.
Et sic insion firmata sum ÷ et inci¬
uitate sanctificata similiter requie¬
ui ÷ et in ierusalem potestas mea.
Et radicaui in populo honorificato¬

Expanded text:
sum et usque ad futurum saeculum non desinam et in habitatione sancta coram ipso ministravi et sic in Sion firmata sum et in civitate sanctificata similiter requievi et in Hierusalem potestas mea et radica
Abbreviated transcription (Latin):
Eus innomine tuo Caluum
me fac : et inuitute turã indi¬
ca me Leus exaudi orationẽ
meam: auribus percipe uerba o¬
ris mei Quoniam alien insũ¬
rexerunt aduẽsum me ⁊ fortes
quesierunt animam meam : ⁊¬
non proposuerunt deuni ante cõ¬
spectum suum ece enim de

Expanded text:
uo salvum me fac et in virtute tua iudica me Deus exaudi orationem meam auribus percipe verba oris mei quoniam alieni insurrexerunt adversum me et fortes quaesierunt animam meam non proposuerunt Deum ante conspectum suum diapsalma e
Abbreviated transcription (Latin):
misereris quos tuos fide et operez
futuros esse prenoscis ⁊ te supplici¬
ter exoramus : ut proquibus effũ¬
dere preces de creuimus: quos que
uel presens seculum adhuc in car¬
ne retinet uel futurum iam exutos
corpore suscepit ÷ intercedentibus

Expanded text:
misereris quos tuos fide et opere futuros esse praenoscis, te suppliciter exoro, ut pro quibus effundere preces decrevi; quosque vel praesens saeculum adhuc in carne retinet, vel futurum jam exutos corpore suscepit, pietatis
Abbreviated transcription (Latin):
ritus meus in me turbatum est cor
emor fui dierum anti¬
quorum meditatus sum in omnib
operibus tuis ÷ et infactis manu¬
um tuarum meditabor Expan¬
di manus meas adte aĩa mea sic
tẽra sine aqua tibi ¶elocitẽ exa¬
udi me domine ⁊ quia de fecit spi

Expanded text:
ritus meus  in me turbatum est cor meum. Memor fui dierum antiet meditatus sum in omnibus operibus tuis  et in factis manuum tuarum meditabor. Expandi manus meas ad te  anima mea velut terra sine aqua, velociter exaudi me. Domine defecit spi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spiritum rectum in noua in uisceri¬
bus meis. e proicias me afacie
tua ⁊ et spiritum sanctum tuum ne
auferas ame ¶edde michi letiti¬
am salutaris tui : et spiritu princi¬
pali confima meocebo iniquos

Expanded text:
ua in uisceribus meis. Ne pro iscias me a fatie tua et spiritum sanctum tuum ne auferas a me. Redde michi letitiam salutaris tui et spiritu principali confima me. Domine
Abbreviated transcription (Latin):
inueterauerunt ossa mea ⁊dum ela¬
marem tota die Quoniam die
ac nocte grauata est super me mar¬
nus tua conuẽsus sum in erumpna¬
mea : dum confringitur spina.
feci: in iustitiam meam̃ non abscõ¬

Expanded text:
inveteraverunt omnia ossa mea  dum clamarem tota die. Quoniam die, ac nocte gravata est super me manus tua  conversus sum in aerumna, dum confringitur spina. et iniustitias meas non o
Abbreviated transcription (Latin):
miserere mei et exaudi me:i
nẽ declines inira aseruo tuo..
Lo intor meus esto domine ne de¬
relinquas me : neque despicias me
deus salutaris meus uoni am
Pater meus et mater mea derelique¬
runt me ÷ dominus autẽ assumpsit

Expanded text:
exaudi me. Tne declines in ira a servo tuo. Adjutor meus es tu Domine  ne derelinquas me, neque despicias me Deus salutaris meus. Quoniam pater meus et mater mea derelinquerunt me:  Dominus autem a
Abbreviated transcription (Latin):
opulus eius et oues pascue eius :¬
introite portas eius inconfessione a¬
tria eius in hymnis confitemini il¬
ni illi ¶audate nomen eius quo¬
niam suauis est dominus ineten̾u
misericordia eius : et usque ingene¬
ratione et generationẽ ueritas eius.¬

Expanded text:
e eius introite portas eius in confessione atria eius in hymnis confitemini illi laudate nomen eius quoniam suavis Dominus in aeternum misericordia eius et usque in generationem et generationem veritas eius
Abbreviated transcription (Latin):
dũ psalmi ante archam dñi cantarent᷑.
in psallendo int̾ponebat᷑ silentiũ. et fie¬
bat quȩdã u̾borũ int̾cisio. ut qͣiͣ spĩtali
laude: aliud intlłgerẽt᷑ sequẽtia ꝯtinere:
magis attendentes sensũ: et rei ordinẽ:
ꝙͣ hebrei u̾biꝓpͥetatẽ. et ñ transtulert̃ sela.
Qs uocabulo uocum diuisio significaba
tur in psallendo. ut psalma sit: qͦd psal¬
dicens. & scitote. Et nota : et ꝯunctõe
ininitiis solere poni. in ꝓpħicis seͥpturis.
ut dicta: cum uisione que ẽ. in cord̃ ꝯiun¬
gat. Nam sepe inuenis ita ceptũ. & dr̃e
dñs ad illũ. Et factum ẽ. ũbum dñi ad

Expanded text:
dum psalmi ante arcam Domini cantarentur, in psallendo interponebatur silentium, et fiebat quaedam verborum intercisio, quasi speciali laude aliud intelligerentur sequentia continere magis attendentes sensum et rei ordinem, quam Haebrei verbi proprietatem, non transtulerunt SELA, Qum psallendi, ut psalma sit quod psaldicens: scitote. Et nota et conjunctionem in initiis solere poni in propheticis Scripturis, ut dicta cum visione quae est in corde conjungat. Nam saepe invenis ita coeptum: Et dixit Dominus ad illum; Et fac
Abbreviated transcription (Latin):
transcendunt. quia nequaꝙͣ hoc solum:
quod cunctis diuina lex p̃cepit: implere
ꝯtenti sunt. s p̃stantiore desidio plus ex¬
hibere appetunt: quam p̃ceptis genalib
audire potuerunt. Qͥb dnĩca uoce dr̃. Uõ¬

Expanded text:
transcendunt; quia nequaquam hoc solum transcendunt; quia nequaquam hoc solum quod cunctis divina lex praecipit, implere contenti sunt, sed praestantiore desiderio plus exhibere appetunt quam praeceptis generalibus audire potuerunt; quibus divina voce al., Do
Abbreviated transcription (Latin):
stem: ext̾ĩus debellantem. In illo: iura sua¬
Erec̃. consulit. eumq sub ũbis digne inuectio¬
nis addicit. Contra hostem uero: bellum
mouet. instrum̃ta ꝑditionis exercet. dig¬
naq eiꝰ malitiȩ torm̃ta retribuit. De ma¬
lo uero eiꝰ: quid habeat lex: ñ requirit. Itagͦ
in extremo iudicio: et legalis illum inuee¬
tione ꝑcutit: qui ab eo quẽ ꝓfessione tenu¬
it: actione declinauit. Et iste sine uidicis
inuectione ꝑrinitur quilege fidei ñ tene¬
tur. Ex electorũ uͦ parte alii udicant᷑ et reg¬
nant: qui uitȩ macłas lacrimis t̃gunt.
qui mala p̃cedentia factis sequentib redi¬
m̃tes: quicquid illicitũ aliquando fecerũt
ab occłis iudicis elemosinarũ suꝑductione
cooꝑiunt. Quib iudex ueniens in dextera
ꝯsistentib dicit. Esuriui: ⁊ ddistis mͥ man¬
ducare.⁊ c̃. Alii autẽ: ñ iudicant᷑ et regnãt.
qui etiam p̃cepta legis: ꝑfectionis uirtute

Expanded text:
stem exterius rebellantem. In illo jura suastem exterius rebellantem. In illo jura sua consulit, eumque sub verbis dignae invectionis addicit. Contra hostem vero bellum movet, instrumenta perditionis exercet, dignaque ejus malitiae tormenta retribuit. De malo vero ejus quid habeat, lex non requirit. Ita ergo in extremo judicio et legalis illum invectio percutit, quia ab eo quod professione tenuit, actione declinavit, et iste sine judicii invectione perimitur, qui lege fidei non tenetur. Ex electorum vero parte, alii judicantur et regnant, qui vitae maculas lacrymis tergent. Qui mala praecedentia factis sequentibus redimentes, quidquid illicitum aliquando fecerunt, ab oculis judicis, eleemosynarum superductione cooperiunt. Quibus judex veniens, in dextera consistentibus dicit: Esurivi et dedistis mihi manducare, etc. . Aliqui etiam praecepta legis perfectione virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
peccauert̃: sine lege ꝑibt̃. Resurgent uero
etiam om̃s infideles. s ad torm̃tũ: ñ ad iudi¬
cium. Non enĩ tẽ eorũ causa discutit᷑: qui ad
ꝯspectum districti uidicis: iam cũ dãpnatio¬
ne sue infidelitatis accedunt. ꝓfessionẽ uͦfi
dei retinentes. s ꝓfessionis oꝑa ñ habentes:
recdarguuntur: ut ꝑeant. Qͥ uero: nec s¬
dei sacram̃ta tenuert̃: increpationẽ iudicis:
in extrema examinatione ñ audient. qr
p̃iudicati infidelitatis sue tenebris: eiꝰ quẽ
despexerant inuectione redargui ñ merẽt᷑.
Illi salutẽ iuditis ũba audiunt: qui eiꝰ fidẽ
saltem ũbo tenuert̃. Isti in damꝑnatõe sua.
et̃ni iudicis. nec ũba ꝑcipiunt. qr eiꝰ reuerẽ¬
tiam: nec ũbotenꝰ seruare uoluert̃. Illi lega
Istis: in ꝑditione sua de lege nicħ dr. qͥa
nil legis hr̃e conati st̃. Princeps namq:
t̃renam rem publicam regens: Alit̃ punit
ciuem: int̾iꝰ delinquentem. atq aliter ho¬

Expanded text:
peccaverunt, sine lege peribunt . Resurgent vero etiam omnes infideles, sed ad tormentum, non ad judicium; non enim eorum tunc causa discutitur qui ad conspectum districti judicis jam cum damnatione suae infidelitatis accedunt. Professionem vero fidei retinentes, sed professionis opera non habentes, redarguuntur ut pereant. Qui vero nec fidei sacramenta tenuerunt, increpationem judicis in extrema examinatione non audiunt, quia praejudicati infidelitatis suae tenebris, ejus quem despexerant invectione redargui non merentur. Illi saltem judicis verba audiunt, quia ejus fidei saltem verba tenuerunt. Isti in damnatione sua aeterni judicis nec verba percipiunt, quia ejus reverentiam nec verbo tenus servare voluerIstis in perditione sua de lege nihil dicitur, quia nil legis habere conati sunt. Princeps namque terrenam rempublicam regens, aliter punit civem interius delinquentem, atque aliter ho
Abbreviated transcription (Latin):
qi ñ amant mudũ. neq ea que in mũdo
stituit᷑. Disc̃e gͦ ñ dilig̾e mundũ: ut dis¬
ut implearis. Iõ diligite: qm̃. d .r. u̾itatẽ.¬
ri. Hanc in futo᷑ requiret dñs. etiã a scĩs.
quando uix iustꝰ saluabit᷑. Et si iustus

Expanded text:
quia non amant mundum, neque quae in mundo onstituitur. Disce ergo non diligere mundum, ut disut implearis. ri. Hanc in futuro requiret Dominus, etiam a sanctis, quando vix justus salvabitur. Aug. Et s
Abbreviated transcription (Latin):
sũ a .f. o.t. ⁊̃ hoc ẽ. qd̾ in alio psalmo dr.
dicebam motꝰ ẽ. pes mis. Iħ autẽ porri¬
gens petro manũ: leuauit eũ. Hoc ẽ.
qd̾ hic subdit᷑. Iõ exaudisti uocẽ .o. meȩ.
hoc idem ẽ. qd̃ in alio psalmo dr: mi¬
cessum m̃tis. Hic dic̃ qui fit. qñ mens
rapitur ad suꝑna. uñ recognoseit huiꝰ
ꝑeregͥnationis miseriã. R. apta enim
m̃te sursum: uidit iste altitudinẽ dei.
ex qua sensit dum ẽ. in hac uita se eẽ.¬
piectum ualde longe aꝯtemplatione
luminis dĩ. Et qr hoc humilit̾ plãgit ⁊¬
amissum in pͥmo parente bonũ reddi sͥ¬

Expanded text:
um. Et hoc est quod in alio psalmo dicitur: Dicebam motus est pes meus , Jesus autem porrigens Petro manum, levavit eum. Hoc est quod hic subditur, ideo exaudisti vocem orationis meae. Hoc idem est quod in alio psalmo dicitur: Micessum mentis hic dicit, qui fit quando mens rapitur ad superna. Unde recognoscit hujus peregrinationis miseriam. Rapta enim mente sursum, vidit iste altitudinem Dei, Hier., Alcuin. ex qua sensit, dum est in hac vita, se eojectum valde longe a contemplatione luminis Dei. Et quia hoc humiliter plangit, et amissum in primo parente bonum sibi reddi
Abbreviated transcription (Latin):
dens me adte ꝑtin̾e. Et hoc fecisti indi¬
late .s. dum clamarem .i. nimis intende¬
rem ad te. Clamor enĩ fit ad dm̃ iñ uoce
s corde. qr multi silentes labiis: cla¬
mauert̃. multi ore strepentes corde
tum in petro. in qͦ nr̃i timoris tẏpꝰ p̃ces¬
Sit qui uidens dñm ambulantẽ suꝑ
aquas: putauit eẽ. fantasma. Cui dñs
ait. Ego sum nolite tim̾e. Confidit pe
es.si in u̾bo tuo potero. qd̾ potes. Et
ait illi. Ueni. Et ad u̾bum iubentis.
facta ẽ. potestas audientis. descendit
enim et cepit ire intrepidꝰ tanꝙͣ in il¬
lo sꝑans̃. Uidens autẽ uentũ ualidũ
uenientẽ timuit: & cum cepiss et nigi.

Expanded text:
dens me ad te pertinere. Et hoc fecisti indilate, scilicet dum clamarem, id est nimis intenderem ad te, clamor enim fit ad Deum, non voce, sed corde, quia multi silentes labiis clamaverunt, multi ore strepentes, cordetum in Petro, in quo nostri timoris typus praecessit, qui videns Dominum ambulantem super aquas, putavit esse phantasma, cui Dominus ait: Ego sum, noli timere. Confidit Petes, si in verbo tuo potero quod potes. Et ait, veni, et ad verbum jubentis facta est potestas audientis. Descendit enim et coepit ut intrepidus tanquam in illo sperans. Videns autem ventum validum venientem, ti
Abbreviated transcription (Latin):
.i. in ihrłm que ẽ. in medio gentiũ. qͣi
templum fidei: uñ cͥcũuectis gentib.
ibi xp̃s docuit. passꝰ ẽ. resurrexit. ⁊ect̾a
sacram̃ta ꝯpleuit. Boquitur hic ppłs
fideł qui ante loquebatur. ꝯparans
dĩ beneficium suȩ imbecillitat Qtͣ.¬

Expanded text:
m Aug. quae est in medio gentium, quasi templum fidei. Unde circumjectis gentibus istus docuit, passus est, resurrexit, et caetera sacramenta complevit. Loquitur hic populus fidelis, qui ante loquebatur, comparans Dei beneficium suae imbecillitati, q
Abbreviated transcription (Latin):
ierłm: s etiam in ciuitate munita.
ł cͥcustantie. alia litera .i. ĩ toto orbe t̾ra¬
Ibiq dicebantur laudeento deo.
ibi sacͥficia offerebant᷑. ibi ꝓpħia ñ ces¬
sabat. Modo uͦ in omĩb gentib cͥcũ¬
stantib: ẽ. ppłs dei. in quib diffusaẽ.
guentum xp̃i tenebat᷑. s nunc tanꝗͣ
de fracto uase. unguentum ꝑ mun¬
ardentia igne diuino totã siluã mũ¬
di. feruore spiritꝰ incendert̃. & lumi¬
ne uitatis impleuert̃. Item ⁊ idem mũ¬
dus benedicitur ciuitas munita. qr
sapientia carnis.⁊ philos ophica tͣcdi¬
tione armatꝰ erat ꝯtra dm̃.  mirifca

Expanded text:
em, sed in civitate munita vel circumstantiae. Alia littera, id est in toto orbe terraibi dicebantur laudes Deo, ibi sacrificia offerebantur, ibi prophetia non cessabat: modo vero in omnibus gentibus circumstantibus est populus Dei, in quibus effusa est guentum Christi tenebatur; sed nunc tanquam de fracto vase unguentum per munardentia igne divino totam silvam mundi fervore spiritus incenderunt, et lumine veritatis impleverunt. Item et idem mundus bene dicitur civitas munita, quia sapientia carnis, et philosophica traditione armatus erat contra Deum. Ca
Abbreviated transcription (Latin):
dñs gessit. ⁊ ꝑtulit.i. in eccłia catholica.
que ẽ. in tab̾nacłm fidei. Tab̾nacłin enim
habitationẽ militũ ꝓpositorum in expe¬
ditione. Domꝰ habitacłin ẽ. quiescetũ.
Pugnet gͦ in exꝑe dicione ꝑegͥnꝰ: ut ꝓ¬
tectus in tab̾nacło: glorios quies eat ĩ
domo celi. ñ manufacta.S a quib ꝓte¬
ges: ecce. A ꝯtradictõe linguar̃.s. omiũ¬
ueridice xͥanȩ doctͥnȩ. Iõ tu curre ad ta¬
b̃nacłm dĩ. eccłiam catholicã tene. a re
restat nͥ laudare dm̃. Et Benedictꝰ

Expanded text:
est, in Ecclesia catholica, quae est tabernaculum fidei. Tabernaculum enim, habitatio est militum positorum in expeditione; domus habitatio est quiescentium. Pugnet ergo in expeditione peregrinus, ut protectus in tabernaculo; gloriosus quiescat in domo coeli, non manu facta. Sed a quibus proteges? ecce, a contraditione linguarum, sciliristianae doctrinae. Ideo tu curre ad tabernaculum Dei, Ecclesiam catholicam tene, a regrestat nisi laudare deum. Et, VERS.
Abbreviated transcription (Latin):
tum ego estimo: gr̃adĩ. que sine m̾itis
quos uult eligit: ⁊ hoc ẽ. In manib tius
sunt sortes meȩ .i. gͣtuita mea electio.
qr de dĩ uoluntate. & iusticia occulta:
uenit electio mea. Uł sccłm aliã litt̾am.
in manib tius.i. in potestate tua sũt tẽ¬

Expanded text:
timo ego, gratia Dei, quae sine meritis quos vult eligit. Et hoc est, in manibus tuis sunt sortes meae, id est gratuita mea electio, quia Dei voluntate et justitia occulta venit electio mea. Vel, secundum aliam litteram, in manibus tuis, id est, in potestate tua.
Abbreviated transcription (Latin):
sit tim̃do. ꝓiectus sum. scdm penam.
& scłm culpam. a facie occłorum tuoꝵ.
Si enim me respicẽs: ñ ista pati sinẽs.
Si ĩnꝰ facie tua eẽm. ñ ita timerẽ. S dr
in alio psalmo. Si dicebam motꝰ ẽ. pes

Expanded text:
dit timendo, projectus sum secundum poenam et secundum culpam, a facie oculorum tuorum. Aug. Si enim me respiceres, non ista pati sineres; si in facie tua essem, non ita timerem. Sed dicitur in alio psalmo: Si dicebam, motus est pes
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙͣ multis modis copiosa ẽ. dulcedo tua.
tam̃ impiꝰ ñ sentit. qui palatũ cord ꝑdi¬
dit: de febre iniquitatis. S nẽ securi ne¬
gligentiꝰ agant: abscondisti eis dulce¬
dinẽ tui amoris. quib utile ẽ. timere
desidetur. In futõ uͦ patebit. Absꝯdis¬
tidico: tim̃tib te .i. tius. ad hoc ut gme¬
ant te. Uł absꝯdisti tim̃tib te .s. iłł ser

Expanded text:
 multis modis copiosa est dulcedo tua, tamen impius non sentit, qui palatum cordis perdidit, de febre iniquitatis, sed ne securi negligentius agant, abscondisti eis dulcedinem tui amoris, quibus utile est timere desideretur, in futuro vero patebit. Abscondisti dico, timentibus te, id est tuis, ad hoc ut timeant te. Vel a
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ sp̃em qui mͦ lates. Abscondes dico:
a ꝯturbatione hominũ .i. dum mali
homines turbabunt᷑ dampnati. ł a ꝯ
humanã ꝯturbatõẽ patiant᷑. De p̃sen¬
ti etiã potest hoc accipi. qrͣ ⁊̃ mͦ tͥbulati.¬

Expanded text:
per speciem, qui modo lates: abscondes dico, A conturbatione hominum, id est dum mali homines turbabuntur damnati. Aug.,humanam conturbationem patiantur. De praesenti etiam potest hoc accipi, quia eti