comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sentiant & ultorẽ. Et quib alii qui insontiũ animara
sanguinẽ frcquent᷑ effuderint. ita dĩ irã iudiciũq
sensere . ut ipsi postmodũ sanguinẽ fundere cogeren¬
tur suũ. qui fundebat libenter alirnũ. Alii uero qui
simia cõmiserant. sic di indignatione ꝓstrati sunt.
ut insepulti iacerent. & esca feris. & cęli uolucribus
fierent. Alii aut̃ qui innumerabiłe multitudinẽ ho¬
unũ iniuste perimerant. mẽ bratĩ articulatim u
concisi. ut ñ minor fieret concisura mebroꝵ: quam
quos interimi fecerat numerus punitorũ. Et quor
iudicio maritis in iuste ꝑ emptis multe uidue effec
orbitatẽ mendicitas inferebat᷑ & nuditas. Nã ad de¬
bant impirtati &. crudelitati qđ deerat. ut corũ
quos fecissent occidi. spoliarent & liberos. Nc̃ uero
ipsoꝵ. conuiges uiduȩ & filii orfani. alienis cottidii
egent panib. Nonn̾e tibi uidet̃ illud testimoniũ

Expanded text:
sentiant et ultorem. Ex quibus alii qui insontium animarum sentiant et ultorem. Ex quibus alii qui insontium animarum sanguinem frequenter effuderant, ita iram Dei judiciumque sensere, ut ipsi postmodum sanguinem fundere cogerentur suum, qui libenter fundebant alienum. Alii vero qui similia commiserant, sic Dei indignatione prostrati sunt, ut insepulti jacerent, et esca feris et coeli volucribus fierent. Alii autem qui innumerabilem hominum multitudinem injuste peremerant, membratim particulatimve concisi, ut non minor fuerit concisura membrorum quam quos interimi fecerant numerus punitorum. Et quorum judicio maritis injuste peremptis multae effectae orbitatem mendicitas inferebatur et nuditas nam addebant impietati et crudelitati quod deerat, ut eorum quos fecissent occidi spoliarent et liberos, nunc vero ipsorum conjuges viduae et filii orphani alienis quotidie egent panibus. Nonne videtur tibi istud testimonium
Abbreviated transcription (Latin):
re peccantes. quia cũ punit. ñ agnoscitur. Multi
sunt enĩ quos nemo intellegit. qui obmultitudi¬
nẽ peccatoꝵ. iã ante iudicii diẽ in p̃serti & iam
uidicantur. Aut dicatquis. siquẽ sacrilegũ. san¬
guinarium rapacẽ falsariũ. homicidã. furem.
fraudulentũ. adulterũ. cęteroꝵꝙ criminũ reũ
ł in p̃senti tẽpore potuit uidere longerũ. Nos
enĩ plurimor uidemꝰ exempla. ꝑ quȩ ꝓbare suf
ficimꝰ sceleratos & impios. peccatorũ suorũ fine
completo & hoc iã tempore iudicari. & p̃sentẽ eis uiti
negari non minus quã futurã. Sed hoc ille intelle
uidicium impie. scelerateq uersantiũ expectauit
interitũ. Quor. quo potestas sublimior ẽ ad peccan¬
potest. Et dũ alterius iudiciũ ñtiment qͥ alios iudi¬
cant. ita ad peccandũ p̾cipites sunt. ita fit. ut ꝗͥ homi¬
nis ñtiment in delinquendo iudiciũ. đm uidicẽ

Expanded text:
re peccantes; quia cum punit, non cognoscitur. Multi re peccantes; quia cum punit, non cognoscitur. Multi sunt enim, quos nemo intelligit, qui ob multitudinem peccatorum jam ante judicii diem in praesenti etiam judicantur. Aut dicat, quis, si quem sacrilegum, sanguinarium, rapacem, falsarium, homicidam, furem, fraudulentum, adulterum, caeterorumque criminum reum, vel in praesenti tempore potuerit videre longaevum? Nos enim plficimus sceleratos et impios, peccatorum suorum fine completo, et hoc etiam tempore judicari, et praesentem eis vitam negari non minus quam futuram. Sed hoc ille facilius judicum impie scelerateque conversantium exspectavit interitum. Quorum quo potestas sublimior est, eo ad peccanpotest, et dum alterius judicium non timent qui alios judicant ad peccandum praecipites sunt. Ita fit ut qui hominis non timent in delinquendo judicium, Deum judicem
Abbreviated transcription (Latin):
quite mori cupientẽ uult uiuere. Nolo inquit dñs
& uana suspicione decipiat. Nemo id circo securus
delinquat & liber. quia suꝑ peccatores confestĩ dura
udiciumq: ñueniat. ut ex hoc opinetur se impune
peccasse qđ ñ ilico perimatur. sed hoc magis differre
đm quã dissimulare cognoscat . & irã eius peccatorib
quã ueniã subito & repente uenturã. sic̃ scriptũ ẽ
edixeris peccaui . & qđ accidit mihi triste. Est enĩ altis¬
sim redditor paciens. Et alibi. Ne tardes conuerti
ad dnm̃. neq differas de die indiẽ. subito enĩ uenit
ira eius. Qđ in plerisq implet᷑ quib obnimia peccata
& in p̾senti di ira suꝑuenit .& in futuro seruatur. Sed
hoc nemo intellegit. nemo cognoscit. necquisq
aduersa sustinens. malissuis estimat irrogari. sed
siquid ꝑtulerit. consuetudinis potius putat esse.
quã criminis. Et idcirco ds in p̃senti ñ uidet᷑ puni¬

Expanded text:
qui te mori cupientem vult vivere? Nolo, inquit Domiqui te mori cupientem vult vivere? Nolo, inquit Domiet vana suspicione decipiat, nemo idcirco securus delinquat et liber, quod super peccatores confestim Dei ira judiciumque non veniat; ut ex hoc opinetur se impune peccasse, quod non illico perimatur: sed hoc magis differre Deum, quam dissimulare cognoscat; et iram ejus peccatoribus, quam veniam, subito et repente venturam, sicut scriptum est: Ne dixeris, Peccavi, et quid accidit mihi triste? est enim Altissimus redditor patiens. Et alibi, Ne tardes converti ad Dominum, neque differas de die in diem; subito enim veniet ira ejus . Quod in plerisque impletur, quibus ob nimia peccata, et in praesenti Dei ira supervenit, et in futuro servatur. Sed hoc nemo intelligit, nemo cognoscit: nec quisque adversa sustinens malis suis aestimat irrogari; sed quod pertulerit, consuetudinis potius putat esse, quam criminis. Et idcirco Deus in praesenti non videtur puni
Abbreviated transcription (Latin):
Et nũ qiđ uoluntate uolo mortẽ in ustidic̃ adonay
dñs quã ut auertat se auia sua mala .& uiuere eum
faciam. Et alibi. Iniquitas iniqui ñ nocebit eũ. inqui¬
cumq die auerterit sȩ. auia sua iniquitate. Et iteri
Conuertimini filii conuertentes. & ego sanabo con¬
tritionẽ uram ecce quomodo te ds̃ ut apeccatis tuis.
sero con uersus. saluus et̃ possis monet & ꝓuocat. Ecce
qualit̃ iã morti obnoxiũ. ut uiuathortat᷑. Quã lenit̃.
quã clement᷑ inuitat. ut & iã peccatorib patris ñn eg&
pietatẽ .&. ad huc filios appellat. qui patrẽ dm̃ peccan¬
do ꝑdidert. Sicut & ipse se ꝑdidisse peccatoresalio in
loco cũ uoce flebili & miserabili quada lamentatione
testatur dicens. Sine filiis factus sũ. ꝑdidi popłm meu
ꝓpt̃ peccata eoꝵ. Ex hoc ergo cognosce. qualit̾ te dĩ di¬
ligat. quẽ mauult uiuere. quã perire. ut tu eũ con¬
tepͣnis a. despicis qui amplius quã tu ip. te diligit.

Expanded text:
Et: Numquid voluntate volo mortem injusti, dicit Adonai Dominus, quam ut avertat se a via sua mala, et vivere eum faciam ? Et alibi: Iniquitas iniqui non nocebit eum, in quacumque die averterit se a sua iniquitate . Et iterum; Convertimini, filii, convertentes, et ego sanabo contritionem vestram . Ecce quomodo te Deus, ut a peccatis tuis vel sero convertaris et salvus esse possis, monet et provocat. Ecce qualiter jam morti obnoxium ut vivat hortatur, quam leniter, quam clementer invitat, ut etiam peccatoribus patris non neget pietatem: et adhuc filios appellat, qui patrem Deum peccando perdiderunt: sicut et ipse se perdidisse peccatores alio in loco cum voce flebili et miserabili quadam lamentatione testatur, dicens: Sine filiis factus sum, perdidi populum meum propter peccata eorum . Ex hoc ergo cognosce, qualiter te Deus diligat, quem mavult vivere, quam perire. Et tu eum contemnis et despicis, qui amplius quam tu ipse te diligit,
Abbreviated transcription (Latin):
respondere illud apłi . & siimperit sermone. ni
tani scientia. Ouando enĩ loqueris. coactꝰ ar¬
gum̃tationũ sirophis. tibi uideor adsentiri
Cũ aũ tacueris. ex animo rursus clabit᷑. in
liqͥdo appareat dispitationẽ tuã. ñex fon¬

Expanded text:
respondere: Et si imperitus sermone, non tamen scientia . Quando enim loqueris coactus argumentationum strophis, tibi videor assentire, cum autem tacueris, ex animo rursus elabitur, ut liquido appareat disputationem tuam non ex fon
Abbreviated transcription (Latin):
serat. post ea soluatur in molliciẽ feminarũ. Hoc
enĩ qđ nc̃ quasi nouũ ad icis. beati mundo corde. bea¬
ti in maculati in uia & esto sine macula . & cętera.
istius modi apło respondente conuictũ ẽ. Ex parte co

Expanded text:
serat, postea solvatur in mollitiem feminarum. Hoc serat, postea solvatur in mollitiem feminarum. Hoc enim quod nunc quasi novum objicis: Beati mundo corde, et, beati immaculati in via, et, Esto sine macula, et caetera hujuscemodi, Apostolo respondente
Abbreviated transcription (Latin):
do & tẽp̃ore & conditione fragilitatis humanȩ. ꝑ pe¬
tuitatẽ aut̃ in peccantię soli reseruarido & ei qui uerba
caro factus. carnis de trimenta & peccata ñ ꝑtulit. no
qđ ad breue possũ: cogisme ut possim iugiter. Possi
ieiunare. uigilare. ambulare. legere. spallere. se¬
dere. dormire. nũ qiđ in ꝑpetuum : E. Et quare in
scripturis scis ad ꝑfectã iusticiã ꝑ uocamꝰ ut ẽ illud.
Beati mundo corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃ & beati in
maculati in uia qui ambulant in lege dnĩ. Et di
loquentis ad abraħa. Ego sũ dĩtuus. placcto in conspe¬
ctu meo & estosine macula ł querela. et ponã testa
enĩ ñ potest fieri qđ scriptura testat᷑. frustra p̾cepit
ut fieret. A. Diuersis testimoni isscripturarũ eand
questionẽ teris intheatrales p̃stigias. quȩ unũ eundeo
hominẽ ꝑsonarũ uarietate mutat& in martẽ uene¬
rẽq ꝓducunt. ut qͥ pͥus rigidus & truculentus in as¬

Expanded text:
do et tempore et conditione fragilitatis humanae; perpedo et tempore et conditione fragilitatis humanae; perpetuitatem autem impeccantiae soli reservari Deo, et ei qui Verbum caro factus, carnis detrimenta et peccata non pertulit. Nec quia ad breve possum, coges me ut possim jugiter. Possum jejunare, vigilare, ambulare, legere, psallere, sedere, dormire, numquid in perpetuum? C. Et quare in Scripturis sanctis ad perfectam justitiam provocamur, ut est illud: Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt ; et: Beati immaculati in via, qui ambulant in lege Domini ; et Dei loquentis ad Abraham: Ego sum Deus tuus, placeto in conspectu meo, et esto sine macula, vel querela, et ponam testamenim non potest fieri quod Scriptura testatur, frustra praecepit ut fieret. A. Diversis testimoniis Scripturarum eamdem quaestionem teris in theatrales praestigias, quae unum eumdemque hominem personarum varietate mutata, in Martem Veneremque producunt: ut qui prius rigidus et truculentus inces
Abbreviated transcription (Latin):
aut errandu tibi sit. aut in p̾ceps cadendũ. Quanto enĩ
int̾ se distant ꝑtinatia & ꝑseurrantia. parsimonia &
frugalitas. liberalitas & ꝓfusio. prudentia &. calliditas.
fortitudo & temeritas. cautela & timiditas. quorũ alia
ad bona. alia efferunt᷑ ad mala. Qd quide & incorpo¬
rib in uenitur. Si felli ꝓuideris tẽperando. pituitas
succrescit. Sihumoressiccare festines. in ardescit san
in hor rescimi. ł febri exardescimus. ł dorminbus
he uilan & ueri medici saluatoris imploreb auxiliũ.
ritia. ad olescentia. uiuentute. Nĩ qd negare potes
plurimos iustos & scõs uiros. post uitia omĩse ad uir¬
tutes animo contulisse. & ꝑ has cariusse precato.
Hoc ẽ qđ tibi in principio dixerã. in nrã ee positũ potes¬
tate. ł peccare ł ñ peccare & ł ad bonũ. ł ad małũ manũ
extendere. ut liberũ seruet᷑ arbitriũ. Sed hoc ꝓ mo

Expanded text:
aut errandum tibi sit, aut in praeceps cadendum. Quantum enim aut errandum tibi sit, aut in praeceps cadendum. Quantum enim inter se distant pertinacia et perseverantia, parcimonia et frugalitas, liberalitas et profusio, prudentia et calliditas, fortitudo et temeritas, cautela et timiditas? quorum alia ad bona, alia referuntur ad mala. Quod quidem et in corporibus invenitur. Si felli provideris temperando, pituita succrescit. Si humores siccare festines, inardescit sanginhorrescimus, vel febre exardescimus, vel torminibus ejulamus et veri medici Salvatoris imploramus auxilium, ritia, adolescentia, et juventute: numquid negare potes plurimos justos et sanctos viros post vitia, omni se ad virtutes animo contulisse, et per has caruisse peccato? A. Hoc est quod tibi in principio dixeram, in nostra esse positum potestate, vel peccare, vel non peccare, et vel ad bonum, vel ad malum extendere
Abbreviated transcription (Latin):
tunc quã uis corpus sanũ sit integrũq & uegetũ
& cunctoꝵ sensuũ integritate robustum. aut crebris
aut raris in firmitatib condolescit. & quãuis firini¬
simũ sit in terdũ pituitate iolestiã patit᷑. ita ani¬
ma cogitationũ & ꝑturbationũ impetis sustinens.
ut superet naufragia ñ absq periculo nauigat.
Consideransq fragilitate suã. semꝑ de morte solli¬
cita est. scđdm̃ illud qđ scriptũ ẽ. quis e homo qui
uiuit & ñ uidebit mortẽ. Quȩ cunctis interti
ẽ mortalib ñ nature dissolutione. sed morte
prccati. uxta illud ꝓphȩticũ. Anima quę pecea¬
uerit. ipsa morietur. Alio quin hanc cõmunẽ mortẽ
languerit. aut post languorẽ ꝑpetua sanitate sec u¬
rũ sit . &. dabo tibi anima quȩ numquã. peccauerit.
nec post uirtutes deinceps peccatura sit. presertim
cũ uicina sint uitia uirtutib & si paululũ declinaueris.

Expanded text:
tamen quamvis corpus sanum sit integrumque et vegetum, tamen quamvis corpus sanum sit integrumque et vegetum, et cunctorum sensuum integritate robustum, aut crebris, aut raris infirmitatibus condolescit, et ut firmissimum sit, interdum pituitae molestiam patitur; ita anima cogitationum et perturbationum impetus sustinens, ut superet naufragia, non absque periculo navigat, consideransque fragilitatem suam semper de morte sollicita est, secundum illud quod scriptum est: Quis est homo qui vivet, et non videbit mortem ? Quae cunctis intenta est mortalibus, non naturae dissolutione, sed morte peccati, juxta illud Propheticum: Anima quae peccaverit, ipsa morietur . Alioquin hanc communem mortem,quam languerit, aut quod post languorem perpetua sanitate securum sit: et dabo tibi animam quae numquam peccaverit, nec post virtutes deinceps peccatura sit, praesertim cum vicina sint vitia virtutibus; et si paululum declinaveris,
Abbreviated transcription (Latin):
Ego simplicit᷑ dixerã ñ in singulis operib nris. sed
in grã conditionis & legis scntiri auxiliũ di. ne
dic̃: ur̃ eẽ cessabit aut igit᷑ & tu ista dicito. ut nr̃
ẽt̃ incipias. aut si ñ dicis: alienus eriscũ his qͥ nrã ñ di¬
cunt. C. Tuus ero simea dixeris: immo tum̃s. si ad¬
uersa ñ dixeris. Sana corpora confiteris . &. animȩ
quȩ fortior ẽ. denegas sanitatẽ. Vt inĩ morbis &
uulnus in corpore: ita peccatũ in aninia. Qui igit᷑
sanũ aliquando hominẽ confiteris. ex ea parte qua
caro ũ. quare ñ sanũ dicas ex ea parte qua sp̃s est:
Sequar ꝓpositionẽ tuã nũ quã hodie effugies. uen
quocũq uocaris. E. Paratus sũ ad audiendũ . A.
ego ad loquendũ surdis aurib. Respondebo igit᷑
substantie naturã sequimur. Quo modo corpus
sanũ dr̃. si nullo languore uexetur: ita anima
absq uitio. sinulla ꝑturbatione quatiatur. Et

Expanded text:
Ego simpliciter dixeram, non in singulis operibus nostris, sed Ego simpliciter dixeram, non in singulis operibus nostris, sed in gratia conditionis et legis, sentiri auxilium Dei, nedicit, vester esse cessabit. Aut ergo et tu ista dicito, ut noster esse incipias, aut si non dicis, alienus eris cum his qui nostra non dicunt. C. Tuus ero, si mea dixeris, immo tu meus, si adversa non dixeris. Sana corpora confiteris, et animae, quae fortior est, denegas sanitatem. Ut enim morbus et vulnus in corpore, ita peccatum in anima. Qui ergo sanum aliquando hominem confiteris ex ea parte qua caro est, quare non sanum dicas et ex ea qua spiritus est? A. Sequar propositionem tuam. Numquam hodie effugies, veniam quocumque vocaris. C. Paratus sum ad audiendum. A. Et ego ad loquendum surdis auribus. 794 Respondebo igitur substantiae naturam consequimur. Quomodo corpus sanum dicitur, si nullo languore vexetur, ita anima absque vitio, si nulla perturbatione quatiatur. Et
Abbreviated transcription (Latin):
& din distantia. Unũ ad huc ponã testimonium.
nrtibi .&. auditorib tius fastidiũ faciã. Assuero
tur ab oculis. ut cõmentarios fideliũ inse replicans.¬
unũ ministroꝵ. inueniat mardocheũ. cuiꝰ indicio
de insidus liberatus ẽ. ut & hester cõmendabilior fie
cem. Certe rex potentissimus. ꝗͥ ab india usq ad sep¬
tentrione & ethiopiã cunctũ possidebat orientem
post largissimas epulas. & cibos toto orbe quesitos. dor¬
mire cupiebat & somno requiescere ac liberũ implere¬
arbitriũ dormiendi. nisi dñs ꝓuisor bonor. om̃ium.
impendisset nature ordinẽ. ut cont̾ naturã tẏranni
crudelitas uinceretur. Longũ ẽ si uoluero cuncta scãr
scripturarũ exempla ꝓferre. Totus sermoscõ addm:
oratio ẽ. Tota oratio & dep̾catio. extorquet clem̃tia
creatoris. ut qͥ nr̃is uirib & studio saluari ñ possuns
ut uelimꝰ atq cupiamꝰ & placitis tribuam ad sensum
mur. illius ope & auxilio implere ualtamꝰ.E¬

Expanded text:
it distantia? Unum adhuc ponam testimonium, ne tibi et auditoribus fastidium faciam. Assuero tur ab oculis, ut Commentarios in se fidelium replicans ministrorum, inveniat Mardochaeum, cujus indicio de insidiis liberatus est; ut et Esther commendabilior fiercem. Certe rex potentissimus, qui ab India usque ab Septentrionem et Aethiopiam, cunctum possidebat Orientem, post largissimas epulas et cibos toto orbe quaesitos dormire cupiebat, et somno requiescere, ac liberum arbitrium implere dormiendi, nisi Dominus provisor bonorum omnium impedisset naturae ordinem, ut contra naturam, tyranni crudelitas vinceretur. Longum est si voluero cuncta sanctarum Scripturarum exempla proferre. Totus sermo Sanctorum ad Deum oratio est: tota oratio et deprecatio extorquet clementiam Creatoris, ut qui nostris viribus et studio salvari non possumus, ut velimus atque cupiamus, et placitis tribuamus assensummur, illius ope et auxilio implere valeam
Abbreviated transcription (Latin):
spe regni futuro tpre prestolantes ut regnante
xp̃o nequaquã regnit prccatũ immortalieorum
corpore Iunguntq fiat uoluntas tua sic incelo &
interra ut unitetur anglos humana fraegilitas.
& uoluntas dñi cõpleatur intra. Iudicis potest
homosi uoluerit omi carere peccato. Pane cotu¬
uenturũ apłide p̾cant᷑ ut digni sint ad suptione¬

Expanded text:
spem regni futuro tempore praestolantes, ut regnante Christo, nequaquam regnet peccatum in mortali eorum corpore, junguntque: Fiat voluntas tua, sicut in coelo et in terra, ut imitetur Angelos humana fragilitas, et voluntas Domini compleatur in terra. Tu dicis: « Potest homo si voluerit omni carere peccato. » Panem quotiventurum Apostoli deprecantur, ut digni sint a
Abbreviated transcription (Latin):
sti adulteri & sic̃ hic publicanus. Ieiuno bis in sab¬
bato decimas do omĩũ quȩ possideo. Ille agit gras
đo qr ipsius miscdã ñ sit sicut cęteri homunes pre¬
cata de testans. ñ assumit iusticiam. Tuaut̃ dicis
Onẽ ti nosti quã scẽ. quã in nocentes. quã pure sint
ab omĩ fraude & in uiria. & rapina. quas adte ex¬
pando manus. Ille bis in sabbato iruinare sedicit
ut affligat carnẽ lasciuientẽ. &. omĩs substantię
dã ponã in cȩlũ thronũ meũ & ero similis altissi¬

Expanded text:
sti, adulteri, et sicut hic publicanus: jejuno bis in sabbatho, decimas do omnium quae possideo . Ille agit gratias Deo, quia ipsius misericordia non sit sicut caeteri homines, peccata detestans, non assumens justitiam. Tu dicis: « Domine, tu nosti quam sanctae, quam innocentes, quam purae sint ab omni fraude, injuria et rapina, quas ad te expando manus. » Ille bis in sabbatho se jejunare dicit, ut affligat carnem vitiis lascivientem, et omnis substantiae dam, ponam in 799 coelo thronum meum, et ero similis Altissi
Abbreviated transcription (Latin):
frustranitat᷑. Simul& hoc anĩ aduertendũ. qđ
qͥ trahit᷑ ñ sponte currit. sed ut retractans .x. tar¬
dus. aut inuit adducit᷑. Qui ñ potest suis uiribus
& labore uenire adilim. quomͦ potest om̃a peccata

Expanded text:
frustra nitatur. Simul et hoc animadvertendum quod frustra nitatur. Simul et hoc animadvertendum quod qui trahitur, non sponte currit, sed aut retractans, aut tardus, aut invitus adducitur. Qui non potest suis viribus et labore venire ad Jesum, quomodo potest omnia
Abbreviated transcription (Latin):
rũ arbitriũ suꝑbire & ab uti beneficus di in c̃¬
tumeliã largitoris. cũ idem uas electionis aꝑtis¬
sime scribat . habemꝰ aut̃ thesaurũ istũ in uasis
fictilib ut habundantia fortitudinis sit exdõ.
ticorũ impudentiã loquit᷑. Qui gloriat᷑: in dño
gloriet᷑. Neq enĩ qui se ipsũ cõmendat ille ꝓbat̾
ẽ. sed quẽ dñs cõmendat. Et iterũ. Nichil enĩ mihi
defuit abhis qui sup̾mođũ sunt apli. lic& nichil sim.
Petriis loquit᷑ ad dnm signoꝵ. magnitudine turbat.
Recede ame: qr peccator sũ. Et dñs ad discipulos¬
Ego sũ uitis. uos rami. Qui manet in me & ego in e
hic fert fructũ multũ. qr sine me. nihil potestis fa¬
cere. Sicut rami & flagella uitũ ilico tabescunt.
cũ fuerint amatrice p̃cisa: ita om̃ĩs hominũ for¬
titudo marcescit & deperit. si adi auxilio descrat.
Nemo inquit potest uenire adme. nisi pat̾ ms qui
misit me traxerit eũ. Quando dic̃ nemo potest ue¬

Expanded text:
rum arbitrium superbire, et abuti beneficiis Dei in contumeliam largitoris? cum idem vas electionis apertissime scribat: Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus, ut abundantia fortitudinis nostrae sitticorum impudentiam, loquitur: Qui gloriatur, in Domino glorietur. Neque enim qui seipsum commendat, ipse probatus est, sed quem Deus commendat . Et iterum: Nihil enim mihi defuit ab his, qui supra modum sunt Apostoli, licet nihil sim. Petrus loquitur ad Dominum, signorum magnitudine conturbatus: Recede a me, quia homo peccator sum . Et Dominus adEgo sum vitis, vos rami; qui manet in me, et ego in eo, iste afferet fructum multum, quia sine me nihil potestis facere . Sicut rami et folia vitium illico contabescunt cum fuerint a matrice praecisa, ita omnis hominum fortitudo 268 marcessit et deperit, si a Dei auxilio deseratur. Nemo, inquit, potest venire ad me nisi Pater, qui misit me, traxerit eum . Quando dicit, nemo potest ve
Abbreviated transcription (Latin):
estis. sine nob regnatis. atq utinã regnarctis. &. ut nos
sam tota pulchra es ꝓxima mea &. macula ñ ẽ inte.
uxta qđ & illud intellegitur. ut sitis in rep̃hensib
estis. sed sitis. infuturũ deferens. ñ in p̃senti eẽ contes¬
tans. ut hic labor sit atq contentio. ibi laboris uirtu¬
di sumꝰ & nondũ apparuit qͥđ erinꝰ. Scimꝰ qr cũ¬
Quãquã ergo filii dĩsimus. tẽ similitudo dĩ & uera
contẽplacio tẽ nob̾ reꝓmittit᷑. quando apparuerit
di prupit audacia. qua scribens aduiduã. quo modo
extollit manus. ille p̃cesbona conscientia fundnte

Expanded text:
tis Al. regnastis, atque utinam regnaretis, ut et nos sam: Tota pulchra es, amica mea, et macula non est in te . Juxta quod et illud intelligitur: Ut sitis irreprehensibiestis, sed sitis, in futurum differens, non in praesenti esse contestans, ut hic labor sit atque contentio, ibi laboris virtuDei sumus, et nondum apparuit quid eriQuamquam ergo filii Dei simus, tamen similitudo Dei, et vera contemplatio, tunc nobis repromittitur, quando apparuerit di prorumpit audacia, qua scribens ad viduam, quomodo rito ad Deum extollit manus, ille preces bona conscientia fundit,
Abbreviated transcription (Latin):
& quomodo iactant discipuli tui. nullũ
argumtationi tua posse & ꝓblematibus
respondere: E. Non solũ uolo .s. & cupio
doceme descripturisscĩs. ubi sublata libe¬
facere aut noluit : aut nͥ potuit. A Hon¬
& ratio. scripturarii uocib ẽ uiendii. Loquitur
iacob moratione sua. Si fuerii dns ds necũ .&
cusiodieri me inuia ꝓquargo ꝑgo . & drderu¬
endũ & reduxerit me cũsalirie indomũ pa¬
iris mei. eru mnͥ dñs indin . & lapis isir qui posui
dederis mn decimas offerã tibi. Nũ ꝗd dix si
liberũ arburiũ me c̃seruauerit. & cibu&.
uestim̃tui meti labore quesiero . &. reuenir¬
roindonũ patris mei. Oma dat dni uolun¬
tati ut merrat accipere qđ peat. Reurs¬
tenti demesoporania iacob angelox. occur¬
rit exercii : & uocani᷑ casiradi: Posira pu¬
gnat cũ angelo sub sigura honinis. & adnio

Expanded text:
 quomodo jactant discipuli tui, nullum argumentationi tuae posse et problematibus respondere? C. Non solum volo, sed et cupio. Doce me de Scripturis sanctis, ubi, sublata libeper se aut nolit, aut non potuit. 8. Scret ratio, Scripturarum vocibus est utendum. Loquitur Jacob in oratione sua: Si fuerit Dominus Deus mecum, et custodierit me in via, per quam ego perendum, et reduxerit me cum salute in domum patris mei, erit mihi Dominus in Deum, et lapis iste quem posui dederis mihi, decimas offeram tibi . Numquid dixit, si liberum arbitrium conservaveris, et cibum et vestimentum meo labore quaesiero, et revertero in domum patris mei? Omnia dat Domini voluntati, ut mereatur accipere quod precatur. Revertenti de Mesopotamia Jacob, Angelorum occurrit exercitus, et vocantur castra Dei . Postea pugnat cum Angelo sub figura hominis, et a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ tuus. placcto in conspectumeo & esto sine macula.
Quare ñ credidit. quȩ dñs reꝓmisit . Sed risit in corde.
putans se celare dm̃ : & a perte ridere ñ audens. Deniq
causas incredulitatis exponens. dic incorde suo. Quo¬
modo firri potest ut centenarius de non agenaria
uxore generet filiũ: Uiuat inquit is mahel incon¬
spectu tuo quẽ semel dedisti. Difficilia & magnañ
quero contentus su beneficio qđ accepi. Quẽ occul¬
ta responsione arguens ds̃ait. & iam. Et ẽ sensus.
Fiet qđ estimas ñ futurũ. sara uxor tua pariet tibi
filiũ .&. ante quã ista concipiat. pͥus quã ille nascat
ta cite .&. filius tuus isiac. risus nomꝰ accipiet. Sin

Expanded text:
Deus tuus, placeto in conspectu meo, et esto sine macula , Deus tuus, placeto in conspectu meo, et esto sine macula , quare non credidit quod Deus repromisit, sed risit in corde, putans se celare Deum, et aperte ridere non audens? Denique causas incredulitatis exponens dicit in corde suo: Quomodo potest fieri, ut centenarius de nonagenaria uxore generet filium? Vivat, inquit, Ismael in conspectu tuo, quem semel dedisti. Difficilia non quaero, contentus sum beneficio quod accepi. Quem occulta responsione arguens Deus, ait: Etiam. Et est sensus: Fiet quod existimas non futurum. Sara uxor tua pariet tibi filium, et antequam ista concipiat, prius quam ille nascatutacitus, filius tuus Isaac, risus nomen accipiet. Sin
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte fuerat destruet᷑. Et mundũ igit᷑ corqđ pꝰ ea
sit uisurũ dm̃ & beatitudo uie in maculate . & in ma¬
culatũ cũ abrahã uiuere. in umbra possidem & ima¬
scitis bona dare filiis uris. quanto magis pat̾ ur̃ qui in
celis ẽ. dabit bona petentib se : Deniq & abraħa cui¬
dictũ ẽ esto sine querela. sine macula. conscientia
fragilitatis sue cecidit ꝓnꝰ in terrã. Cũq locut᷑ ri r̾et
dñs. sara uxor tua ñ uocabitur ultra sarai. sed sara
erit nom̃ ei &. benedicã ei & dabotibi exca filium.
& benedicã illi & erit ingentes x. reges gentiũ ex ipso
ert᷑. statĩ infertur. Cecidit abrahã in faciẽ suã . risitq:
& dixit inmente sua. Sicentenario nascit᷑ filius. & si
sara nonaginta annoꝵ. pariet : Dixitq abraham
ad dnm̃. Ismahel uiuat in conspecti tuo. Cui respon¬
dit dñs. &iã eccesara uxor tua pariet tibi filiũ . &. uo¬
cabis nom̃ eiꝰ isaac & reł. Certe audierat adõ. ego sũ

Expanded text:
ndum igitur cor, quod postea sit visurum Deum, et beatitudinem vitae immaculatae, et immaculatum cum Abraham vivere, in umbra possidemus et imascitis bona dare filiis vestris, quanto magis Pater vester qui in coelis est, dabit bona petentibus se ? Denique et Abrahanscientia fragilitatis suae cecidit pronus in terram. Cumque locutus esset ei Deus: Sarai uxor tua non vocabitur ultra Sarai, sed Sara erit nomen ejus, et dabo tibi ex ea filium, et benedicam ei, et erit in gentes, et reges gentium ex ipso erunt, statim infertur: Cecidit Abraham in faciem suam, risitque, et dixit in mente sua: Si centenario nascetur filius, et si Sara nonaginta annorum pariet? Dixitque Abraham ad Deum: Ismael vivat in conspectu tuo. Cui respondit Deus: Etiam. Ecce Sara uxor tua pariet tibi filium, et vocabis nomen ejus Isaac, et reliqua . Certe audierat a Deo: Ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
meo uiã tua. Ui qđ tibi reetuiẽ . & iam mͥrictui
ex uideat᷑. Idẽ salomon loqͥt᷑. De uolue suꝑ
dm̃ operatua .&. firmabuntur cogitationes
tuȩ. Tc enĩ nra cogitatio confirmat᷑. quando
omẽ qđ agimꝰ. quasi suꝑ stabilẽ &. solidissimam
petrã dñi aduitoriũ de uoluimꝰ eiq cuncta re
mone narrassit. ad extremũ intulit .&. ad noc
quis idoneus. Unde & in alio loco dr̃. Fiducia
aut tałe habemꝰ ꝑ xpmi ad dm̃. ñ qđ sufficientes¬

Expanded text:
 tibi rectum est, etiam mihi rectum esse videatur, idem Salomon loquitur, Devolve super Dominum opera tua, et firmabuntur cogitationes tuae. . Tunc enim nostra cogitatio confirmatur, quando omne quod agimus, quasi super stabilem et solidissimam petram, Domini adjutorio devolvimus, eique cuncta repmone narrasset, ad extremum intulit: Et ad haec quis idoneus ? Unde et in alio loco dicit: Fiduciam autem talem habem
Abbreviated transcription (Latin):
plus qua .cxx. hominũ. qͥ neseium ꝗͥd su in¬
t dextera & sinistrã suã. Si paruulo. xiatis
& simpliciũ : quos cerie peccaiores fiisse ñpo¬
teris apꝓbare. ianta suit honnii multitudo. Qid
dicimꝰ demriosq sexiis eiate diuersa: Qua iux¬
ta philonẽ & prudentissimos philosophos. ab uii¬

Expanded text:
d sit inter dexteram et sinistram suam . Si in parvulorum aetate et simplicium, quos certe peccatores fuisse non poteris approbare, tanta fuit hominum multitudo, quid dicemus de utriusque sexus aetate diversa, quae juxta Philonem, et prudentissimum philosophoru
Abbreviated transcription (Latin):
d& adfiliu. & genti se cõmiiere dum neses¬
enti. dipatrõ ei auxiliũ ẽ. Laberat᷑ populos
exaegypto. inmanu forti & brachio excelso.
pulũ liberauit. & adextremu pcussit pri¬
mogenta agypti: Ui qͥprius retinebant
ꝑtinatit᷑. audent̾ exiir cõpellerent.
Salomon loqͥt. esto ẽ fidens indnm toto
corde tro:. Intua aũ sapientia ne exalirris
inomiib uiis tuis cognosce eũ. in iretas
faciat uias tuas. In tellege qͥd loquai.
Nec insapientia nr̃a. nec innullis uirtutibus
c̃fidendii . s. in solo dño aquo gressus homnic

Expanded text:
d filium, et genti se committere Dominum nescienti, Dei patrum ejus auxilium est? Liberatur populus de Aegypto in manu forti et brachio excelso, pulum liberavit, et ad extremum percussit primogenita Aegypti, ut qui prius retinebant pertinaciter, ardenter exire compellerent . Salomon loquitur: Esto confidens in Dominum in toto corde tuo, in tua autem sapientia ne exalteris: in omnibus viis tuis cognosce eum, ut rectas faciat vias tuas . Intellige quid loquitur: Nec in sapientia nostra, nec in ullis virtutibus confidendum, sed in solo Domino, a quo gressus hominis
Abbreviated transcription (Latin):
rio peccatoꝵ genere tenebant᷑ obnoxi. &. ꝑ susten¬
tantis di clementissimã patientiã. postmo dum ab
errore conuersi. maiores adhuc opera fecisse iusti¬
ciȩ. quã ante peccata cõmiserant. Dĩ enĩ ñ donat
peccata sed differt. Nec ꝑseuerantẽ peccato rem a
morte liberat: sed ut uł sero conuertat᷑ & uiuat. pa¬
cient expectat. Sicut beatus petrus apłsdic̃. Non
tardat dñs ꝓmissis. sed pacient᷑ agit ꝓpt̃ uos. nolens
aliquos perire. sed om̃s ad poenitentiã rȩuerti. Ille
enĩte quasi pius. benignus & clemens. idcirco ilico
quite peccatorẽ & impiũ expectare mauult & ser¬
uare conuersũ. quã punire peccantẽ. Sicut ꝑ pro¬
phȩtã ipse dñs loquit᷑. et quantũ homini uelit mi¬
sericordiȩ pietatis largiri. ꝓpͥȩ uocis benignitate
de ꝓmit dicens. Et iniquus si conuertat se ab om̃ibus
in iquitatib suis quas fecit . & custodiat omã manda¬

Expanded text:
rio peccatorum genere tenebantur obnoxii, et per sustenrio peccatorum genere tenebantur obnoxii, et per sustentantis Dei clementissimam patientiam postmodum ab errore sunt conversi, majores adhuc operas fecisse justitiae, quam ante peccata commiserant. Deus enim non donat peccata, sed differt; nec perseverantem peccatorem a morte liberat, sed ut vel sero convertatur et vivat, patienter exspectat: sicut beatus Petrus apostolus ait, Non tardat Dominus promissis; sed patienter agit propter vos, nolens aliquos perire, sed omnes ad poenitentiam converti . Ille enim te quasi pius, benignus, et clemens, illico idcirco qui te peccatorem et impium exspectare mavult, et servare conversum, quam punire peccantem: sicut per prophetam ipse Dominus loquitur, et quantum velit homini misericordiae pietatisque largiri, propriae vocis benignitate depromit, dicens: Et iniquus si convertat se ab omnibus iniquitatibus suis quas fecit, et custodiat manda
Abbreviated transcription (Latin):
habere dm̃ ꝓfitetur. Et uere habet. si ei in omĩbus
obsequatur & seruiat. Si quominus xp̃i ille ñ famu¬
lus sed subnantor ẽ & irrisor. qui eiuisse seruum
dic̃ cui seruire dissimulat. Huic gͦ geminũ iudiciũ¬
credulos & in prudentes &. ꝑfidos miseri cordis dĩ
longa patientia peccare fac̃ intrepidos. ut ex hoc
peccatoꝵ suoꝵ dm̃ ñ arbitrent᷑ ultorẽ. qr ñ statim
uelit punire peccantes. Mueri & ingrati suȩ : sa¬
lutis in ꝓuidi. qđ hoc & iã do imputant. qđ eorum
differatur interitus. ignorantes hoc dĩ ꝓuidentia
dupliciratione seruari. ut & humano generi longa
eiꝰ patientia consulat. & ne ille iudicet᷑ impaciens.
si ilico uoluerit danare peccantes. Nã si tã paciens
non eẽt. iã diu humani generis origo desissa. Nec
uistos de peccatorib haberem. si confestĩ ds̃ uellet
qͥ antea aut ignorantie cecitate. aut causa ꝑfidiȩ.
aut ad olesceñtię uanitate decepti. multi plici& ua¬

Expanded text:
habere Dominum profitetur. Et vere habet, si ei in omnibus obsequatur et serviat. Si quominus, Christi ille non famulus, sed subsannator est et derisor, qui ejus se servum dicit, cui servire dissimulat. Huic ergo judiciucredulos et impudentes et perfidos misericordis Dei longa patientia peccare facit intrepidos; ut ex hoc peccatorum suorum Deum non arbitrentur ultorem, quod non statim velit punire peccantes. Miseri et ingrati, suae salutis improvidi, quia hoc etiam Deo imputant, quod eorum differatur interitus: ignorantes Dei providentia duplici ratione servari, ut et humano generi longa ejus patientia consulatur; et ne ille judicetur impatiens, si illico voluerit damnare peccantes. Nam si tam patiens non esset, jam diu humani generis origo desiisset: nec justos de peccatoribus haberemus, si confestim Deus vellet mus, qui antea aut ignorantiae caecitate, aut causa perfidiae, aut adolescentiae vanitate decepti, multiplici et va
Abbreviated transcription (Latin):
esse sinr peccato ꝑdi gram. & tam̃ ꝑse esse ñ posse.
Isrustra ergo dantur p̃cepta . si ca implere non¬
ñ possuimꝰ A. Dĩ possibilia mandauit hoc nulli
dubiũ ẽ. sed qr homines possibilia ñ fecerunt.
idcirco om̃is mundus subdit eđo & indiget
uniurrsa cõpleurrit tẽ poteris de monstrare
ẽe hominẽ qͥ ñ indigeat miscdã dĩ. Omẽ enĩ
qđ firri potest trib constat tẽporib aut p̾te¬
rito. aut p̾senti. aut futuro. Hoc qđ asseris posse
hominẽ sine precato eẽ si uelit. monstra facu
esse in p̾terito. aut certe nc̃ firri. De futuro
post ea uidebimus. Qđ si nullu potes ostende¬
re qͥsine omĩ omnino peccato aut fuerit. aut
sit : restat ut de futuro tantũ disputatio sit¬
Nc̃ interĩ in duob tẽporib pterito atq pre¬
senti uictus teneris. Si aliquis postea fuerit
mihi liberũ extor quebis arbitriũ. qđ semel
concessit ds̃. nec ualebis auferre qđ mihi tribuit

Expanded text:
 sine peccato per Dei gratiam, et tamen per se non posse.  sine peccato per Dei gratiam, et tamen per se non posse. C. Frustra ergo dantur praecepta, si ea implere non possumus. A. Deus possibilia mandavit, hoc nulli dubium est. Sed quia homines possibilia non faciunt, idcirco omnis mundus subditus est Deo, et universa compleverit, tunc poteris demonstrare, esse hominem qui non indiget misericordia Dei. Omne enim quod fieri potest, tribus constat temporibus, aut praeterito, aut praesenti, 785 aut futuro. Hoc quod asseris, posse hominem sine peccato esse si velit, monstra factum esse de praeterito, aut certe nunc fieri: de futuro postea videbimus. Quod si nullum potes ostendere, qui sine omni omnino peccato aut sit, aut fuerit, restat, ut de futuro tantum disputatio sit. Interim in duobus temporibus, praeterito, atque praesenti victus teneris. Si aliquis fuerit postea mihi liberum arbitrium extorquebis, quod semel concessit Deus, nec valebis auferre quod mihi tribuit
Abbreviated transcription (Latin):
sit.A. Aut ego sensũ meũ uerbis explicare ñ
ualeo: aut me explicante tu ad intelle gendũ
tardior es .C. Quonã modo. A. Recordare
qiđ & tu dixeris & ego quid loquor. Posuisti pos¬
sc hominẽ sine peccato ẽt̃ si uelit. ego autẽ inꝰ¬
possibile in homine ẽẽ respondeo. Nonqr statĩ
de baptismate homo peccato ñ careat. sed illud
tẽpus quando sine peccato r̃ nequaquã possibili¬
tati humanȩ sed dĩ grẽ deputat᷑. Tolle igitur
posse. & ego ẽẽ concedã. Quomꝰ enĩ potest qͥ ꝑse
ñ potest: Aut quȩ ẽ illa in peccantia quȩ statĩ
corporis hui morte finit᷑. Aut certe si ult᷑ uitã
loqueris simplicitate. nodos mihi quosdã int̃ ẽẽ.
& esse posse concinnans. A. Egone uerborũ stro¬
phis ludo: Cũ hoc de tua ꝓcesserit officina Tu
enĩ dicis ñ ẽẽ hominẽ absq peccato. sed ẽẽ posse.
cũ econtrario ego tribuã. qđ negasti hominem¬

Expanded text:
sit? A. Aut ego sensum meum verbis explicare non sit? A. Aut ego sensum meum verbis explicare non valeo. aut, me explicante, ad intelligendum tardior es. C. Quonam modo? A. Recordare quid et tu dixeris, et ego quid loquar. Posuisti, hominem sine peccato esse, si velit. Ego impossibile hoc in homine esse respondeo, non quia statim a baptismate homo peccato non careat, sed illud tempus quando sine peccato est, nequaquam possibilitati humanae, sed Dei gratiae deputatur. Tolle igitur posse, et ego esse concedam. Quomodo enim potest, qui per se non potest? Aut quae est illa impeccantia, quae statim corporis hujus morte finitur? Aut certe si ultra vitam loqueris simplicitate, nodos mihi quosdam inter esse, et esse posse concinnans. A. Egone verborum strophis ludo, cum hoc de tua processerit officina? Tu enim dicis, non esse hominem sine peccato, sed esse posse, cum e contrario ego tribuam quod negasti, esse hominem
Abbreviated transcription (Latin):
erant. dequos caleri ẽuersi onr & psalimus
canit. Muttiplicatȩ si eni insiruitauescoꝵ
postra acc lerauer. Quib iefi imonins sinon
uteris ad auctoritatẽ: utere saltim ad antiquitatẽ
Qiđ om̃s ecclesiastici uiri senserunt: Fac aliquem
bapti zatũ ł statĩ ł in ipsis dieb morte sub tractũ
ut concedã tibi qđ concedere ñ debeo. nec cogitase
aliqͥđ nec locutũ. inqͦ errore & ignorantia labe
rasse. sed fugisse peccatũ. ac ñ potius qr dñi m¬
sericordia de peccator. carcere liberat᷑ migrautꝰ
ad dnm hoc & nos dicimꝰ posse dm̃ quicqđ uolue¬
rit .&. hominẽ posse & ꝓpͥa uoluntate qđ tu as¬
serissine peccato ẽẽ ñposse. Sin aut̃ potest: fru¬
stra nẽ iungis & gram qua potens ñ indiget. Qđ
si ñ potest absq grã. stulte dixisti posse qđ ñ po¬
test. Quicqđ enĩ ex alterius pendet arbitrio:
ñ ei ẽ quẽ posse contendis. sed illiussine qͦ eũ ñ pos
mo absq. ratione contentio: Nec hoc mihi qͥđẽ

Expanded text:
rsione Psalmista canit. Multiplicatae sunt infirmitates eorum, postea acceleraverunt . Quibus testimoniis, si non uteris ad auctoritatem, utere saltem ad antiquitatem, quid omnes Ecclesiastici viri senserint. Fac aliquem baptizatum, vel statim, vel in ipsis diebus morte subtractum, et concedam tibi, quod concedere non debeo, nec cogitasse aliquid, nec locutum, in quo errore et ignorantia laberrasse, sed fugisse peccatum, ac non potius quia Dei misericordia de peccatorum carcere liberatus migravit ad Dominum? Hoc et nos dicimus, posse Deum quidquid voluerit; et hominem per se et propria voluntate, quod tu asseris, sine peccato esse non posse. Sin autem potest, frustra nunc jungis et gratiam, qua potens non indiget. Quod si non potest absque Dei gratia, stulte tu dixisti posse quod non potest. Quidquid enim ex alterius pendet arbitrio, non ejus est quem posse contendis; sed illius, sine quo eum non mo absque ratione contentio? Ne hoc quidem mihi
Abbreviated transcription (Latin):
scilic&. nc̃ in pucrilib declamau unculis luden¬
du ẽ. &. ac ulicę aiꝙ sormica. usq adcherubim
& seraphim ueniã. cur nsingula in meliore
statu ẽditasim. Cũq adexcelsa uenero. po¬
iestates causabor. & dicã. Quiri ossolus. ia¬
iñ dssit . & nĩ om̃a deos frcerit. Aui enĩ im¬
possibilitaus iuxta ie. Au in uidię reusern¬
Rephende eu cur & diabolis in hoc mundo¬
iantũ posse c̾cedai. & auser corona cii
certam absiuleris. E. ñ sũ ia uecor sui quae¬
rar cur diabolus sit. ecuius inuidia mors intra¬
uit morbe trarii. ẜ hoc doleo cur uiri ceclesi¬
asiici& qͥ magisiroꝵ sibi usurpant uocabuli
iollamt libsruꝰ arbitriuĩ. quo sublaio mani¬
cheisecta construii. A Ego nec libeni
tollo arbi triũ. ꝗͥ intora dispinatione mea.
nihil egi aliud. nisi in omripotentia dĩ.
cu libero arbitrio rescruarẽ. C. Quo modo libe

Expanded text:
Scilicet nunc mihi puerilibus declamantiunculis ludendum est, et a culice atque formica usque ad Cherubim et Seraphim veniam, cur non singula in meliori statu condita sint. Cumque ad excelsas venero Potestates, causabor et dicam, quare Deus solus tantum Deus sit, et non omnia deos fecerit. Aut enim impossibilitatis juxta in hoc mundo esse concedat, et aufer coronam, cum certamen abstuleris. C. Non sum 787 tam vecors, ut querar, cur diabolus sit, cujus invidia mors introivit in orbem terrarum: sed hoc doleo, cur viri ecclesiastici, et qui magistrorum sibi usurpant vocabulum, tollant liberum arbitrium: quo sublato, Manichaeorum secta construitur. A. Egone liberum tollo arbitrium, qui in tota disputatione mea nihil aliud egi, nisi ut omnipotentiam Dei cum libero arbitrio conservarem? C. Quomodo se
Abbreviated transcription (Latin):
ut in extremodicat. quib tibi ut michi miscrearis
p̃ces fundo. Si sc̃s es. si in nocens. ñ ab omĩ sorde pur¬
gitus. si nec opere nec sermone prccasti. dicente iaco
refrenare linguã suã. quo modo miscdam dep̃caris.
ut uidelicet plangaste & effundas p̃ce qͥ scs̃ es. &. pur

Expanded text:
ut in extremo dicas: Quibus tibi ut mihi miserearis ut in extremo dicas: Quibus tibi ut mihi miserearis preces fundo. Si sanctus es, si innocens, si ab omni sorde purgatus, si nec sermone, nec opere peccasti, dicente Jacobrefrenare linguam suam , quomodo misericordiam deprecaris, ut videlicet plangas te, et fundas preces, quia sanctus et pur
Abbreviated transcription (Latin):
seruotuo & ñ iustificabit᷑ in conspectu tuo omnis
uiuens. Tu scm & in nocentẽ & purrũ te ee iactitas.
& mundas addm expandis manus. Nec sufficit tibi
in cunctis operib gloriari. nisi ab omĩ serinonis oris¬
q. peccato mundũ te exdicas. inferens quã iusta &
in maculata labia &. ab omĩ mendacio libera. Ille
mendax & tu ab omĩ mendacio in maculata & iusta.
& libera possedis labia. Esaias plangit. heu mihi mi¬
sero qm̃ cõpunctus sum. qr cum sim homo &. in¬
munda labiahabra. in medio quoq płi in munda
labia habentis ego habito. Et post ea seraphym ig¬
nitũ carbonẽ forcipe cõprehensũ defert. ad ꝓpħȩ
labia purganda. Non ut tu loqueris arrogantis. sed
sua uitia confitentis. uxta illud qđ in psalmo dicit᷑.
Qiđ detͣ tibi. aut qͥđ apponat᷑ tibi. ad linguã dolosam.
Sagittę potentis acute cũ carbonib de solatoriis.
Et post tantũ tumorẽ orantisq uctantiã & confi¬
dentiã scĩtatis. quasi stultus stulte ꝑ suadere conaris.

Expanded text:
tificabitur in conspectu tuo omnis vivens . Tu sanctum et innocentem et purum te esse jactas, et mundas ad Deum expandis manus. Nec sufficit tibi in cunctis operibus gloriari, nisi ab omni sermonis orisque peccato mundum esse te dicas, inferens quam justa, quam immaculata labia, et ab omni mendacio libera. Ille mendax: et tu ab omni mendacio immaculata et justa et libera possides labia. Isaias plangit: Heu mihi misero, quoniam compunctus sum, quia cum sim homo, et immunda labia habeam, in medio quoque populi immunda labia habentis ego habito : et postea Seraphim ignitum carbonem forcipe comprehensum defert ad prophetae labia purganda, non ut loqueris, arrogantis, sed sua vitia confitentis. Juxta illud quod in psalmo dicitur: Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi ad linguam dolosam? Sagittae potentis acutae cum carbonibus desolatoriis . Et post tantum tumorem, orantisque jactantiam et confidentiam sanctitatis, quasi stultus stultis persuadere conaris,
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. dm̃ nemo uidit umquã nisi unigenitus
filius qui ẽ insum patris ipse narrauit. Qui uidis
. narrat. ñ quant ẽ ille qui uisus ẽ. nec quantum
nouit ille qui narrat. sed quantũ potest mortaliũ
maculatus in uia & anibulat in lege euis: ex sequi¬
ti sensu superiorẽ intellege. Multis enĩ supͣ testi¬
lucra arbitrabat᷑ in lege reputauit ut stercora ut
xp̃m lucrificaret. quanto magis nosscire debemus
Certe qui incursu ẽ & inuia graditur. minor ẽ co
qͥ ꝑuenit ad finem. Si ergo immaculatus ẽ ille atq
ꝑfectus qui adhuc ambulat inuia & gradit̾ in lege:
qiđ plus habebit ille qui ad terminũ uiȩ legisq ꝑ

Expanded text:
nitus Filius, qui est in sinu Patris, ipse narravit . Qui videt, et narrat, non quantus est ille qui visus est, nec quantum novit ille qui narrat: sed quantum potest mortalium maculatus in via, et ambulet in lege ejus, ex sequenti sensu priorem intellige. Multis testilucra arbitrabatur in lege, reputavit quasi stercora, ut Christum lucrifaceret, quanto magis nos scire debemus,Certe qui in cursu est, et in via graditur, minor est eo qui pervenit ad finem. Si ergo immaculatus est ille atque perfectus, qui adhuc ambulat in via, et graditur in lege, quid plus habebit ille, qui ad terminum viae legisque
Abbreviated transcription (Latin):
grande blasphemarũ decidere baratri. Ut
exutraq parte aut inualidus sit os. aut in ui¬
dus. & ñ tantõ ei laudissit. qđ bonoꝵ. auc tor
ẽ & adiutoꝵ. quantũ ui tuperationis qđ ma¬
la ncoercuit. De trahat᷑ gͦ illi. curdiabo¬
lũ eẽ ꝑmserit. Cur passus sit. & huc usꝙ pati¬
at᷑ cottidie aliꝗͥd inmondo mali fieri. Que¬
rit hoc martion. & om̃s hereticoꝵ. canes.
quetus laniant testam̃tõ. & huius cemodi
sylogis mum texere consuerons. Ausciun
ds homnẽ inparadiso positũ p̃uaricaturũ
eẽ manda tũ illius. aut nesciuit. sisciuit.
fres & diuinitatẽ. Hoc enĩ genere inculpa
erit. qͥelegit saul futurõ postra regẽ impi¬
issimõ. Et saluator aut ignorantię. aui
iniustitiae. tenebit᷑ reus. cur ineuuange¬

Expanded text:
grande blasphemiarum decidisse barathrum: ut ex utraque parte, aut invalidus sit Deus, aut invidus, et non tantum ei laudis sit, quod bonorum auctor est et adjutor, quantum vituperationis, quod mala non coercuit. Detrahatur ergo illi, cur diabolum esse permiserit, cur passus sit, et hucusque patiatur quotidie aliquid in mundo mali fieri. Quaerit hoc Marcion, et omnes 788 haereticorum canes, qui vetus laniant Testamentum, et hujuscemodi syllogismum texere consueverunt. Aut scivit Deus hominem in paradiso positum praevaricaturum esse mandatum illius, aut nescivit. Si scivit,fers et divinitatem. Hoc enim genere in culpa erit qui elegit Saul futurum postea regem impiissimum. Et Salvator aut ignorantiae, aut injustitiae tenebitur reus, cur in Evange
Abbreviated transcription (Latin):
modo qͥ aduerso flumne limbum trabit.
siremserit manꝰ statim r&cro labit᷑. fluen¬
tib aqͥs quo ñ uult ducit. Sic humana con¬
ditio sipaululũ remserit. discit fragnaiũ
suã & multa se ñ posse cognoseit. Put asne
aplũ paulũ eo tẽpore quo scribebat. la¬
cerna siue pennula quã reliꝗd iro ade
apđ carpũ uenens ut afferr& libro maxi¬
me membranas decelestib cogitasse
mysteriis & ñ dehis quȩ inusũ cõmunis

Expanded text:
erso flumine lembum trahit, si remiserit manus, statim retrolabitur, et fluentibus aquis, quo non vult ducitur; sic humana conditio, si paululum se remiserit, discit fragilitatem suam, et multa se non posse cognoscit. Putasne apostolum Paulum eo tempore quo scribebat, Lacernam, sive penulam, quam reliqui Troade apud Carpum, veniens affer, ac libros, et maxime membranas , de coelestibus cogitasse mysteriis, et non de his quae in usu communis