comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se plorantẽ. Dem̃ mox regem anstonicũ uictũ ⁊ captũ
ẽẽ nunciatum ẽ. quem unci utiq appollo nolebat. ⁊
dolebat. ⁊ hoc sui lapidis ȩtiam lacrimis indicabat.
U ñ ñ usq quaq incongruę qͣmuis fabulosis tam̃ u̾itatiꝰ
similibꝰ mores demonũ descͥbunt᷑ carminibꝰ poetaꝵ.
Nã camillã diana docuit apud uirgiliũ. ⁊ pallantem
moriturũ hercules fleuit. hinc fortassis ⁊ numa
pompiliꝰ pace habundans. s quo donante nesciens.
nec requitens. eum cogitaret ociosus qͥb̾na diistuendã
ronianã salutem regnumq cõmittẽt. nec uerũ illum
atq oĩpotente suminũ am eurare opinaret᷑ ista t̾rena
atts recoleret troianos dõs quos eneas ad uex̾at. neq
tidianum neq lauiniense ab ipso enea conditũ regnũ
dii ⁊ seruare potuisse. alios ꝓuidendos existimauit
quos ilis pͥoribꝰ siuie qui cũ rõmulo iã tͣnsierant io¬

Expanded text:
se plorantem. Deinde mox regem Aristonicum uictum et captum se plorantem. Deinde mox regem Aristonicum uictum et captum esse nuntiatum est, quem uinci utique Apollo nolebat et dolebat et hoc sui lapidis etiam lacrimis indicabat. Unde non usquequaque incongrue quamuis fabulosis, tamen ueritati similibus mores daemonum describuntur carminibus poetarum. Nam Camillam Diana doluit aput Vergilium et Pallantem moriturum Hercules fleuit. Hinc fortassis et Numa Pompilius pace abundans, sed quo donante nesciens nec requirens, cum cogitaret otiosus, quibusnam dis tuendam Romanam salutem regnumque committeret, nec uerum illum adque omnipotentem summum Deum curare opinaretur ista terrena, adque recoleret Troianos deos, quos Aeneas aduexerat, neque Troianum neque Lauiniense ab ipso Aenea conditum regnum diu conseruare potuisse: alios prouidendos existimauit, quos illis prioribus, qui siue cum Romulo iam Romam transie
Abbreviated transcription (Latin):
casq uictorias. quȩ semꝑ ferre ꝑhumanoꝵ aiõꝵ motꝰ
accidunt. quas tñ plerumq contra eoꝵ fieri uolun¬
tatem. non solum fabulȩ multa mentientes: ⁊ uixe ueri
aliqͥd uł indicantes uł significantes. s etiam ipsa roma¬
adu̾sꝰ acheos regenistratonicũ bellaret᷑. quatriduo fleuiꝰ¬
se nunciatus ẽ. ex quo ꝓdigio aruspices t̾riti. cum id si¬
mulacrum in mare putauissent ẽẽ ꝓiciendiĩ eumani
senes int̾cesserunt. atq retuler̃ tale ꝓdignim ⁊ anthiochi
⁊ ꝑsis bello ineodẽ apparuisse figm̃to. ⁊ qi romanis felicit̾
ꝓuenisset ex senatꝰ consultu eidem appollini sua dona
ẽẽ missa testati sunt. Tunc ułut ꝑitiores acciti aruspiceᷤ
respondunt simulacri appollinis flecum idõ ꝓsꝑum eẽ
romanis. qm̃ cumana colonia greca ẽẽt. siusq t̾ris uñ
accitꝰ eẽt idẽ ipsi greciȩ luctũ ⁊ cladẽ appollinẽ significaᷤᷤ¬

Expanded text:
casque uictorias, quae semper fere per humanorum animorum motus casque uictorias, quae semper fere per humanorum animorum motus accidunt; quas tamen plerumque contra eorum fieri uoluntatem non solae fabulae multa mentientes et uix ueri aliquid uel indicantes uel significantes, sed etiam ipsa Romaadversus Achaeos regemque Aristonicum bellaretur, quatriduo flevisse nuntiatus est: quo prodigio aruspices territi, cum id simulacrum in mare putavissent esse projiciendum, Cumani senes intercesserunt, atque retulerunt tale prodigium et Antiochi et Persae bello in eodem apparuisse figmento: et quia Romanis feliciter provenisset, ex senatusconsulto eidem Apollini suo dona esse missa testati sunt. Tunc velut peritiores acciti aruspices responderunt, simulacri Apollinis fletum ideo prosperum esse Romanis, quoniam Cumana colonia Graeca esset, suisque terris, unde accitus esset, id est ipsi Graeciae, luctum et cladem Apollinem significas
Abbreviated transcription (Latin):
imꝓbi belloq temptabant an nicħ eoꝵ fiebant ut poꝰ¬
sec pax illa ꝑsistẽ: Si enĩ bellis ȩtiam tũ roma laceᷤ¬
sebat᷑ nec arma armis obua ferebant᷑. quibꝰ modis age¬
batur ut nulla pugna suꝑati. nullo marcio impetu
t̾riti sedarent᷑ inimici. his modis semꝑ ageret᷑ ⁊ semꝑ
roma clausis iam portis paccata regnaret. Qd̾̃ si in po¬
testate non fuit. ñ gͦ roma pacẽ habuit qͣm diu dii
eoꝵ. s qͣmdui homines finitimi circũqͣq uoluer̃. qui
eam nullo bello ꝓuocauer̃ nͥ forte dii tales ȩtiam id
homini uende audebant. qd̃ aliꝰ hõ uoluit. siue noluit.
Int̾ ẽ quidẽ iã uitio ꝓpͥo malas m̃tes quatenus sitiant᷑
isti demones uł terrȩ uł excitare. S si semꝑ ħ possent.
nec aliud secretiore ac suꝑiore potestate otͣ eoꝵ conatũ
sepe alit̾ ageret᷑. semꝑ in potestate habent᷑ paces belli¬

Expanded text:
improbi belloque tentabant; an nihil eorum fiebat, ut posimprobi belloque tentabant; an nihil eorum fiebat, ut posset pax illa persistere? Si enim bellis etiam tum Roma lacessebatur, nec armis arma obvia ferebantur: quibus modis agebatur, ut nulla pugna superati, nullo martio impetu territi sedarentur inimici; his modis semper ageretur, et semper Roma clausis Jani portis pacata regnaret. Quod si in potestate non fuit, non ergo Roma pacem habuit, quamdiu di eorum, sed quamdiu homines finitimi circumquaque uoluerunt, qui eam nullo bello prouocauerunt; nisi forte di tales etiam id homini uendere audebunt, quod alius homo uoluit siue noluit. Interest quidem iam uitio proprio, malas mentes quatenus sinantur isti daemones uel terrere uel excitare; sed I si semper hoc possent nec aliud secretiore ac superiore potestate contra eorum conatum saepe aliter ageretur, semper in potestate haberent paces belli
Abbreviated transcription (Latin):
defensio romanoꝵ ẽ. qd̃ irruentibꝰ sibi importune ini¬
micis resiste cogebat ñ auiditas adipiscende laudis
humanȩ. s necessitas tuende salutis ⁊ lib̾tatis. Ita sit
plane. Nã pꝰ qͣm res eoꝵ sicut scͥpsit salustius ipse le¬
gibꝰ. moribꝰ agris auc̾ta satis ꝓsꝑa satisq pollens ui¬
debatur. sicuti pleraq mortaliũ habent᷑. inuidia ex
opulentia orta ẽ. Igitur reges ppłiq finitum bello tẽp¬
tare. pauci ex amicis auxxilio eẽ. nã cȩt̾i metu ꝑculsi.
a ꝑiculis aberant. At romani domi militiȩq intenti.
festinare. parare. aliꝰ aliũ hortari hostib̾ obuiã ire.
lib̾tatẽ. patriã parentesq armis tegere. Post uͥ ꝑiel̾
uirtute ꝓpulerant. sociis atq amicis auceilia porta¬
bant. magisq dandis qͣm accipiendis bñficiis amici¬
cias parabant. decent̾ his artibꝰ roma creuit. s reg¬
nante numa ut tam longa pace eẽt utrũ irruebant

Expanded text:
defensio Romanorum est, quod irruentibus sibi importune inidefensio Romanorum est, quod irruentibus sibi importune inimicis resistere cogebat, non aviditas adipiscendae laudis humanae, sed necessitas tuendae salutis et libertatis. Ita sit plane. Nam postquam res eorum, sicut scribit ipse Sallustius, legibus, moribus, agris aucta, satis prospera, satisque pollens videbatur, sicuti pleraque mortalium habentur, invidia ex opulentia orta est. Igitur reges populique finitimi bello tentare, pauci ex amicis auxilio esse: nam caeteri metu perculsi a periculis aberant. At Romani domi militiaeque intenti festinare, parare, alius alium hortari, hostibus obviam ire; libertatem, patriam, parentesque armis tegere. Post ubi pericula virtute propulerant, sociis atque amicis auxilia portabant, magisque dandis quam accipiendis beneficiis amicitias parabant . Decenter his artibus Roma crevit. Sed regnante Numa, ut tam longa pax esset, utrum irruebant
Abbreviated transcription (Latin):
famari: Idonea uero causa ẽ. ut magnũ ẽẽt imꝑiũ.
cur eẽ deb̾et inqͥetum. Hõne in corꝑibꝰ hominum
satiꝰ ẽ modicã staturã cũ sanitate hr̃e. qͣm ad molem
aliqͣm gigantea ꝑpetuis afflictionibꝰ ꝑuenire. nec cũ
ꝑuen̾is reqͥesce̾. s qͣnto grandioribꝰ m̃bris. tanto ma¬
ioribꝰ agitari malis: Quid aut̃ mali ẽẽnt anñ potiꝰ
plurimũ boni si ea temꝑa ꝑdurarent. quȩ ꝑstrinx̃.
salustius ubi ait. gͥ minitio reges. nã t̾ris nom̃ imꝑii
id pͥmum fuit. diu̾si pars ingenuĩ. alii corpus ex̾cebãt.
⁊ã tũ uita hominuĩ sine cupiditatȩ agitabat᷑. sua cui¬
q satis placebant: An ut tã młtum augeret᷑ imꝑiũ
debuit fieri qd̾ u̾gilius detestatur dicens. det̾ior donec
paulatim ac decolor ȩtas :⁊ belli rabies. ⁊ amor successit
habendi: S plane ꝓtantis bellis susceptis ⁊ gestis ita

Expanded text:
famari? Idonea uero causa! Ut magnum esset imperium, famari? Idonea uero causa! Ut magnum esset imperium, quur esse deberet inquietum? Nonne in corporibus hominum satius est modicam staturam cum sanitate habere quam ad molem aliquam giganteam perpetuis adflictionibus peruenire, nec cum perueneris requiescere, sed quanto grandioribus membris, tanto maioribus agitari malis? Quid autem mali esset, ac non potius plurimum boni, si ea tempora perdurarent, quae perstrinxit Sallustius, ubi ait: \'Igitur initio reges nam in terris nomen imperii id primum fuit diuersi pars ingenium, alii corpus exercebant; etiamtum uita hominum sine cupiditate agitabatur, sua cuique satis placebant\'. An ut tam multum augeretur imperium, depaulatim ac decolor aetas, Et belli rabies, et amor successit habendi? . Sed plane pro tantis bellis susceptis et gestis justa
Abbreviated transcription (Latin):
&̃ sic̃ sol. sic̃ plinuia. uiteq alia subsidia. suꝑ ingratoᷤ
⁊ neqͣm. S si hoc tam magnũ bonum dii illi romȩ uł
pampilio ꝯtuler̃. cur imꝑio romano ꝑ ipsa t̃pra lauda¬
bilia id mĩqͣm postea p̃stiter: An utiliora erant saera
cũ instituerent᷑ qͣm cum instituta cęlebrarent᷑: atq tẽ
ñdũ erant. s ut ẽẽnt ad debant᷑. pea u̾o iam erant q̃
ut ꝓdẽẽnt custodiebant᷑. Quid gͦ ẽ qd̾ illi. xl .iii.ułut¬
transacti sunt regnãte numa. ⁊ pꝰea sacͥs institutis
diisq ipsis qui eisdem sacͥs fuerant inuitati iã p̃sidibꝰ
atq tutoribꝰ uix post tam multos annos ab urbe cõ¬
dita usq ad augustũ. ꝓ magno miracło unꝰ cõmemo¬
ratur annus pꝰ pͥmũ bellũ punicũ qd̾ belli portas ro¬
sibiq continue succedentibꝰ bellis romanũ imꝑiũ tã
longe lateq non poss augeri. ⁊ tam grandi głia dif¬

Expanded text:
etiam sicut sol, sicut pluuia uitaeque alia subsidia super ingratos etiam sicut sol, sicut pluuia uitaeque alia subsidia super ingratos et nequam. Sed si hoc tam magnum bonum di illi Romae uel Pompilio contulerunt, quur imperio Romano per ipsa tempora laudabilia id numquam postea praestiterunt? An utiliora erant sacra, cum instituerentur, quam cum instituta celebrarentur? Atqui tunc nondum erant, sed ut essent addebantur; postea uero iam erant, quae ut prodessent custodiebantur. Quid ergo est, quod illi qutransacti sunt regnante Numa, et postea sacris institutis disque ipsis, qui eisdem sacris fuerant inuitati, iam praesidibus adque tutoribus uix post tam multos annos ab Urbe condita usque ad Augustum pro magno miraculo unus commemoratur annus post primum bellum Punicum, quo belli portas Rosibique continuo succedentibus bellis Romanum imperium tam longe lateque non posset augeri et tam grandi gloria dif
Abbreviated transcription (Latin):
tuerent᷑. Cet̾m ad alia defendenda seruis sunt redire
muli adiuuisse credunt᷑. ut toto regni sui tp̃r pacẽ
hab̾et ꝙẽ portas quȩ bellis patẽ assolent claud̾et᷑.
eo merito seilicet quia romanis multa saera ostituit.
Illi uero homini ꝓtanto ocio gratulandũ fuit. si mͦ
id rebꝰ salubrius scisset impende. ⁊ ꝑmeiosissima eu¬
riositate ueglecta. diñ uerũ uera pietate ꝑ quirere.
N unc aut̃ nõ ei dii contulerunt illd ocium s. eũ minꝰ
fortasse decepissent. si ocçosũ minue reppissent:
Quanto enĩ minus eum occupatũ inuenerunt. tanto
magis ipsi occupauer̃. Nam quid ille molitus sit.
et quibꝰ artibꝰ dõs tales sibi uł illi ciuitati ꝯsociare po¬
tuerit uano ꝓdit. qd̾ si dño placuerit. suo diligentiꝰ
disseret᷑ loco. alodo aut̃ quia de bñficiis eorum q̃stio
ẽ. magnũ bñfitiũ ẽ pax. s dei ueri bñfitiũ ẽ. plerũq

Expanded text:
tuerentur; ceterum ad alia defendenda serius sunt redire tuerentur; ceterum ad alia defendenda serius sunt redire muli adiuuisse creduntur, ut toto regni sui tempore pacem haberet et Iani portas, quae bellis patere adsolent, clauderet, eo merito scilicet, quia Romanis multa sacra constituit. Illi uero homini pro tanto otio gratulandum fuit, si modo id rebus salubribus scisset inpendere et perniciosissima curiositate neglecta Deum uerum uera pietate perquirere. Nunc autem non ei di contulerunt illud otium, sed eum minus fortasse decepissent, si otiosum minime repperissent. Quanto enim minus eum occupatum inuenerunt, tanto magis ipsi occupauerunt. Nam quid ille molitus sit et quibus artibus deos tales sibi uel illi ciuitati consociare potuerit, Varro prodit, quod, si Domino placuerit, suo diligentius disseretur loco. Modo autem quia de beneficiis eorum quaestio est: magnum beneficium est pax, sed Dei ueri beneficium est, plerumque
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ibꝰ cum oppido simulaeris. solũ minerue sub tã¬
ta riuna templi illuis ut liuiꝰ seͥbit integrũ stetisse
ꝑhibet᷑. ñ ut dic̾et᷑ dii patrii quoꝵ semꝑ sub numine
troia ẽ ad dõꝵ laudem. s ne dic̾eret᷑. discessere onĩs
aditis arisq relictis dii ad eoꝵ defensionẽ. Illud eni
posse ꝑmissi sunt ñ uñ ꝓbarentur potentes. s uñ p̃¬
sentes coniunc̾ent᷑. Diis itaq iliacis post troiȩ ipsiꝰ
docum̃tui. qͣ tandẽ prudentia roma custodienda
cõmissa ẽ: Diaẽit quispiam iam eos romȩ habitare
solitos. qño expugirante fimbria cecidit ilium. uñ
gͦ stecit minerue simulaerũ: demñ si ap̃ romã erant
qũo fimbria deleuit iliũ. fortasse ap̃ iliũ erant qñ
a gallis ipsa roma capta ⁊ incensa ẽ.s ut sunt auditu
acutissimi motuq scelerruni. ad uocẽ anseris cito
redierunt. ut saltem capitolinũ collẽ qui remanserat

Expanded text:
omnibus cum oppido simulacris, solum Minervae sub tanomnibus cum oppido simulacris, solum Minervae sub tanta ruina templi illius, ut scribit Livius, integrum stetisse perhibetur: non ut diceretur, Dî patrii, quorum semper sub numine Troja est, ad eorum laudem; sed ne diceretur, Excessere omnes adytis arisque relictis dii, ad eorum defensionem. Illud enim posse permissi sunt, non unde probarentur potentes, sed unde prs Roma committi. ,Dis itaque Iliacis post Troiae ipsius documentum qua tandem prudentia Roma custodienda commissa est? Dixerit quispiam iam eos Romae habitare solitos, quando expugnante Fimbria cecidit Ilium. Unde ergo stetit Mineruae simulacrum? Deinde, si aput Romam erant, quando Fimbria deleuit ilium, fortasse aput Ilium erant,. quando a Gallis ipsa Roma capta et incensa est; sed ut sunt auditu acutissimi motuque celerrimi, ad uocem anseris cito redierunt, ut saltem Capitolinum collem, qui remanserat,
Abbreviated transcription (Latin):
dam romanȩ rei publicȩ portas claud̃e: Ad hoc eis
inquantum exiciũ uert̾it adtendant defensores dõꝵ
Deserueruit dii adult̾os. illũq faminis grecoꝵ reli¬
querint. ut ex eiꝰ cineribꝰ roma castior nasc̾e̾t᷑. Cur
⁊ pꝰea deseruerunt eandem ciuitatẽ romanis cog¬
natam. non rebellantẽ aduersus romã nobilem
filiam. s iustioribꝰ eius patribꝰ fidem constantissunã
piissimãq seruantẽ curq eandẽ delendam reliq̃rũt.
nõ grecoꝵ uiris fortibꝰ. s uiro sputcissimo romanoꝵ:
Aut si displicebat dis̃ causa partiũ sillanarũ. cui
ẜuantes urbẽ miseri portas clauserant. cur eidem
sillȩ tanta bona ꝓmittebant. ⁊p̃nuntiabant: an⁊
hic agnoscunt᷑ adulatores felicium potius qͣm in¬
feliciũ defensores : Nõ gͦ ilium &e̾ tẽ ab eis cũ de¬
sereret᷑ eu̾sũ ẽ. nã demones ad decipiendũ semꝑ ui
gilantissimi qd̃ potuer̃ fecer̃. E u̾sis qͥppe ⁊ uicensis

Expanded text:
dam Romanae rei publicae portas claudere? At hoc eis in quantum exitium uerterit, adtendant defensores deorum. Deseruerint di adulteros Iliumque flammis Graecorum reliquerint, ut ex eius cineribus Roma castior nasceretur: quur et postea deseruerunt eandem ciuitatem Romanis cognatam, non rebellantem aduersus Romam nobilem filiam, sed iustioribus eius partibus fidem constantissimam piissimamque seruantem, eamque delendam reliquerunt non Graecorum uiris fortibus, sed uiro spurcissimo Romanorum? Aut si displicebat dis causa partium Syllanarum, cui seruantes urbem miseri portas clauserant: quur eidem Syllae tanta bona promittebant et praenuntiabant? An et hic agnoscuntur adulatores felicium potius quam infelicium defensores? Non ergo Ilium etiam tunc, ab eis cum desereretur, euersum est. Nam dgilantissimi, quod potuerunt, fecerunt. Eversis quippe et incensis
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ciam dic̃ filium ꝓnepotẽ nepotẽ. Deiñ sequit᷑. S filii
machir filii manasse. nati sunt supͣ femora iosepħ.
S ħ ille ip̃se ẽ nepos manasse. ꝓnepos ioseph. s płalit̾
appellati s̃ sic̃ scͥptura ꝯsueuit. quȩ unã qͦ filiam
plus. Cum gͦ ipsiꝰ ioseph p̾dic̾et᷑ felicitas qr potuit
uid̾e ꝓnepotes. nullomͦ putandi s̃ iam fuisse. xxx.
nono anno ꝓaui sui ioseph. qño ad eum in egiptũ
iacob pat̾ eiꝰ aduenit. Illd̾ aut̃ ẽ q̃ fallit minus
ista diligent̾ intuentes. qm̃ scͥptum ẽ. H ȩc aut̃
nomina filioꝵ isrł̃ qui intrauer̃ in egiptũ simul
cũ patre suo. hoc enĩ dictum ẽẽ qr simul cũ illo

Expanded text:
tiam dicit filium, nepotem, pronepotem. Deinde sequitur: Et filii Machir, filii Manasse, nati sunt supra femora Ioseph. Et hic ille ipse est nepos Manasse, pronepos Ioseph. Sed pluraliter appellati sunt, sicut scriptura consueuit, quae unam quoque filiam plius. Cum ergo ipsius Ioseph praedicetur felicitas, quia potuit uidere pronepotes, nullo modo putandi sunt iam fuisse tricensimo nono anno proaui sui Ioseph, quando ad eum in Aegyptum Iacob pater eius aduenit. Illud autem est, quod fallit minus ista diligenter intuentes, quoniam scriptum est: Haec autem nomina filiorum Israel, qui intrauerunt in Aegyptum simul cum
Abbreviated transcription (Latin):
mesopotamiã iacob. in somnis accepit oracłm d
quo sic scͥptum ẽ. S exiit iacob a puteo uirationis.
et ꝓfectus ẽ in chaira.⁊ deuenit in locum.⁊ dormi¬
uit ibi. Oc cid̾at enĩ sol ⁊ sumpsit ex lapidibꝰ loci.
lita suꝑ tr̃am ctuiꝰ cap̃ ꝑtĩgebat ad cęlũ et
angłi dĩ ascendebant et descendebant ꝑ illã.⁊⁊ ͣnᷤᷤ
incumbebat suꝑ illã et dix̃. Ego sum d̾s̃ abrahã
patris tui:⁊ ds̃ ysaae. Noli tim̃e t̾ram inqͣ tu dor¬

Expanded text:
Mesopotamiam Iacob in somnis accepit oraculum, de Mesopotamiam Iacob in somnis accepit oraculum, de quo sic scriptum est: Et exiit Iacob a puteo iurationis et profectus est in Charran et deuenit in locum et dormiuit ibi; occiderat enim sol; et sumsit ex lapidibus loci lita super terram, cuius caput pertingebat ad caelum; et angeli. Dei ascendebant et descendebant per illam, et Dominus incumbebat super illam et dixit: Ego sum Deus Abraham patris tui et Deus Isaa
Abbreviated transcription (Latin):
rem ex filiab chananeoꝵ. s surgens fuge in meso¬
potamiam indomũ batuel patͥs matͥs tue. ⁊ sume
tͥ iñ.uxorẽ de filiab laban fr̾is matͥs tue. ds̃ aũ m̃s
bñdicat te. et augeat te. et multiplic te. et eris in
latꝰ tui. qͣm dedit ds abrahã. Hin ͨ iam utelligunꝰ
segͥgatũ sem̃ iacob. ab alio semine ẏsaae. qd̾ factũ
ẽ ꝑ esau. Qñ enim dictum ẽ in ysaac uocabitur
tͥ sem̃. ꝑtinens utiq sem̃ ad ciuitatem di. Seꝑatum
iñ aliud sem̃ abrahe q̃ erat inancille filio.⁊ q̃ fut᷑m
erat infiliis cethurȩ. S adhuc erat ambiguũ de duo¬
bꝰ geminis filiis ysaae. ad utrumq an ad unum eoꝵ
illa bñdictio ꝑtiñet. S si ad unum quisnã eẽt illoꝵ
Qd̃ nc̃ declaratum ẽ. cum ꝓpħicȩ apatre bñdicit᷑ ia¬
cob.⁊ dr̃ ei ⁊ eris in cong̾gationes gentiũ. ⁊ det tͥ
bñdictiones abraham patͥs tui. ꝑgens itaq in

Expanded text:
rem ex filiabus Chananaeorum; surgens fuge in Mesorem ex filiabus Chananaeorum; surgens fuge in Mesopotamiam in domum Bathuel, patris matris tuae, et sume tibi inde uxorem de filiabus. Laban, fratris matris tuae. Deus autem meus benedicat te et augeat te et multiplicet te; et eris in latus tui, quam dedit Deus Abraham. Hic iam intellegimus segregatum semen Iacob ab alio semine Isaac, quod factum est per Esau. Quando enim dictum est: In Isaac uocabitur tibi semen, pertinens utique semen ad ciuitatem Dei, separatum est inde aliud semen Abrahae, quod erat in ancillae filio, et quod futurum erat in filiis Cetturae. Sed adhuc erat ambiguum de duobus geminis filiis Isaac, ad utrumque an ad unum eorum illa benedictio pertineret: et si ad unum, quisnam esset illorum. Quod nunc declaratum est, cum prophetice a patre benedicitur Iacob et dicitur ei: Et eris in congregationes gentium, et det tibi benedictionem Abraham patris tui. Pergens itaque in
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ ũacit̾ dr̃. ⁊ aliꝰ bñdici putat᷑ qui ab eis eirantibꝰ
exxpectat᷑. E cce bñdictionẽ ꝓmissam repetente ma¬
iore. ex panesẽ ẏsaac ⁊ aliũ se ꝓ alio bñdixisse co¬
gnosc̃. Mirat᷑. ⁊ qͥs nam ille sit ꝑcuntat᷑. nec tam̃ se
deceptum ẽẽ conq̃rit᷑. ymino confestĩ reuelato sͥ intꝰ
in corde magno sacͣm̃to. deuitat indignationẽ. cõ¬
firmat bñdictionẽ. Qͥs gͦ inquit uenatꝰ ẽ mͥ uena¬
tionẽ ⁊ intulit mͥ. ⁊ manducaui ab om̃ibꝰ añ qͣm
tu uenires: et bñdixci eũ ⁊ bñdictꝰ sit. Qͥs ñ h ma¬
ledictionem potiꝰ expectaret irati. sit ħ ñ suꝑna
inspiratione. s t̾reno more gerent᷑ : Ores gestas.
s ꝓpħicȩ gestas in t̾ra s celitꝰ ꝑ homines s diuinitꝰ.
Si exccutiant᷑ singła tantis feciinda mistiis multa
s̃ implenda uolumina. S hiuc oꝑi modꝰ mod̾ate
imponendꝰ. nꝰ in illa festinare compellit.
itit᷑ iacob a parentib
inmesopotaniiam. ut ibi ducat uaxorẽ.

Expanded text:
iter dicitur; et alius benedici putatur, qui ab eis errantibus exspectatur. Ecce benedictionem promissam repetente maiore expauescit Isaac, et alium se pro alio benedixisse cognoscit; miratur et quisnam ille sit percontatur; nec tamen se deceptum esse conqueritur; immo confestim reuelato sibi intus in corde magno sacramento deuitat indignationem, confirmat benedictionem. Quis ergo, inquit, uenatus est mihi uenationem et intulit mihi, et manducaui ab omnibus, antequam tu uenires? et benedixi eum, et benedictus sit. Quis non hic maledictionem potius exspectaret irati, si haec non superna inspiratione, sed terreno more gererentur?s o res gestas, sed prophetice gestas; in terra, sed caelitus; per homines, sed diuinitus! Si excutiantur singula tantis fecunda mysteriis, multa sunt inplenda uolumina; sed huic operi modus moderate inponendus nos in alia festinare conpellit.itur Iacob a parentibus in Mesopotamiam, ut ibi ducat uxorem. P
Abbreviated transcription (Latin):
nis de ħ mundo tͣnsiturũ ad patrẽ. Pascha quippe
hebrea lingua tͣnsitꝰ int̾p̃tat᷑. ut iam cum reuelaret
eũ głio digitꝰ dĩ. ut recordationẽ nrãm in pͥmi p̾fig᷑ta
facti memoriã reuocaret qr ⁊ legis ille tabule digito
dĩ scͥpte referunt᷑. Defuncto moyse ppłm rex̃ iħs
naue.⁊ in t̾rã ꝓmissionis intͦdux̃. eãq ppło diuisit.
Ab his duobꝰ mirabilibꝰ ducibꝰ bella etiã ꝓsꝑrimȩ ⁊
mirabilit̾ gesta s̃. dõ ꝯtestante ñ tã ꝓpt̾ m̾ita hebrei
ppłi. qͣm ꝓpt̾ pecc̃a eaꝵ quȩ debellabant᷑ gentium
illas eis ꝓuenisse uictorras. Post istos duces iudiceᷤ
fuer̃ iam in t̾ra ꝓmissionis ppło collocato. ut incipet
int̾im reddi abrahȩ pͥma ꝓmissio de ge̾ una .i. hebra¬

Expanded text:
nis de hoc mundo transiturum ad Patrem Pascha quippe nis de hoc mundo transiturum ad Patrem Pascha quippe Hebraea lingua transitus interpretatur, ut iam cum reuelaretueuangelio digitus Dei, ut recordationem nostram in primi praefigurati facti memoriam reuocaret, quia et legis illae tabulae digito Dei scriptae referuntur. Defuncto Moyse populum rexit Iesus Naue et in terram promissionis introduxit eamque populo diuisit. Ab his duobus mirabilibus ducibus bella etiam prosperrime ac mirabiliter gesta sunt, Deo contestante non tam propter merita Hebraei populi quam propter peccata earum, quae debellabantur, gentium illas eis prouenisse uictorias. Post istos duces iudices fuerunt, iam in terra promissionis populo conlocato, ut inciperet interim reddi Abrahae prima promissio de gente una, id e
Abbreviated transcription (Latin):
tium occid̾at. ⁊ t̾ritꝰ fu̾at. Postea diuinitꝰ missꝰ in
potestate sp̃s dĩ suꝑauit pharaonis resistentes ma¬
gos. tẽ ꝑ eũ egiptiis illate s̃ decẽ memorabiles plage.
cum dimitt̾e ppłm dĩ nollent. aqͣ in sanguinẽ u̾sa.
ranȩ.⁊ scimphes. cinomia. mors peccoꝵ ulc̃a. gͣndo.
locusta. tenebrȩ. mors pͥmogenitoꝵ. Ad exetremũ
isrłitas qͦs plagis tot tantisq ꝑfracti tandẽ aliqo
dimiserat egiptii in mari rubo dũ ꝑsecunt᷑ extina
s̃. Illis qͥppe ab euntibꝰ diuisum mare uiã fec̃. hos
aut̃ in seq̃ntes in se rediens unda subm̃sit. Dem̃ ꝑ an
tab̾nacłm testimonii nuncupatũ ẽ. uͥ ds̃ sacͥficiis fito̾
p̃nuntiantibꝰ colebat᷑. eũ scł iã data lex fuisset in moꝰ¬
te multũ t̾ribilit̾. Attestabat᷑ enĩ euidentissima mi¬
rabilibꝰ signis uocibꝰq diuinitas. qd̾ factum ẽ. mox
ut excitũ ẽ d egipto. ⁊ in deserto ppłs eẽ cepit quinqͣ¬
gesimo die pꝰ celebͣtum pascha. ꝑ ouis immolatiõr.

Expanded text:
tum occiderat et territus fuerat, postea diuinitus missus in potestate spiritus Dei superauit Pharaonis resistentes magos. Tunc per eum Aegyptiis inlatae sunt decem memorabiles plagae, cum dimittere populum Dei nollent, aqua in sanguinem uersa, rana et sciniphes, cynomyia, mors pecorum, ulcera, grando, lucusta, tenebrae, mors primogenitorum. Ad extremum Israelitas, quos plagis tot tantisque perfracti tandem aliquando dimiserant, Aegyptii in mari Rubro dum persequuntur extincti sunt. Illis quippe abeuntibus diuisum mare uiam fecit; hos autem insequentes in se rediens unda submersit. Deinde petabernaculum testimonii nuncupatum est, ubi Deus sacrificiis futura praenuntiantibus colebatur, cum scilicet iam data lex fuisset in monte multum terribiliter; adtestabatur enim euidentissima mirabilibus signis uocibusque diuinitas. Quod factum est, mox ut exitum est de Aegypto et in deserto populus esse coepit, quinquagensimo die post celebratum Pascha per ouis immolationem;
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ nom̃ mag̃ ppłs ex illo ꝓcreatꝰ obtimut. ħ aut̃
nom̃ illi ab angło impositum ẽ qui cũ illo fu̾at in
itiñe de me sopotamia redeunte luctatꝰ. typũ aep̃i
eudentissime gerens. Nam q ei p̾ualit iacob ite
uolenti ut mist̾iũ fig᷑aret. significat passionẽ a¬

Expanded text:
x illo procreatus obtinuit. Hoc autem nomen illi ab angelo inpositum est, qui cum illo fuerat in itinere de Mesopotamia redeunte luctatus, typum Christi euidentissime gerens. Nam quod ei praeualuit Iacob, utique uolenti, ut mysterium figuraret, significat passionem
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ erit premiium scõꝵ omium. Tetig̃ porro idẽ an¬
głs ułuti p̾ualenti latitudinẽ femoris. eumq isto mͦ
ex eodẽ ppło cͥdider̃. atq ĩ ĩfidelib claudꝰ. Lam femo¬
ris latitudo. gñis multudo ẽ. Ples quippe s̃ in ea st¬
pe de quib ꝓpħicȩ p̃dictum ẽ. ⁊ claudicauer̃ a sem¬

Expanded text:
e praemium sanctorum omnium. Tetigit porro illi idem angelus ueluti praeualenti latitudinem femoris eumque isto modo ex eodem populo crediderunt, adque in infidelibus claudus. Nam femoris latitudo generis multitudo est. Plures quippe sunt in ea stirpe, de quibus prophetice praedictum est: Et claudicauerunt a sem
Abbreviated transcription (Latin):
ligamus quam caste abrabã fec̃it q̃ ab hominibꝰ ĩ¬
pudicis ⁊ nequitiȩ suȩ de scͥpturis scĩs pat̾cima re¬
u̾imꝰ ñ ex bonis singłis int̾ se homines ꝯparemus.
s in imo qͦ consid̾emꝰ uiu̾sa. ẜ ieri enĩ pot̾ ut hãt
aliqͥd inuita ⁊ moribꝰ qͥspiã qͦ suꝑet alid̾. idq sit lon¬
ge p̾stabiliꝰ quam ẽ illd̃ unde ab alio suꝑat᷑. Ac ꝑħ
melior ẽ tam̃ hõ fideł conugatꝰ ꝙͣ continens infideł.
S infideł homo. ñ solum minꝰ laudandꝰ. uer̃ etiã
maxime detestandꝰ ẽ. Constituamꝰ ambos bonos.
⁊sic ꝓfecto melior ẽ. comugatꝰ fidelissimꝰ ⁊ obediẽ¬
tissinꝰ dõ. qͣm ꝯtinens minoris fidei minorisq obe¬
dientiȩ. Si u̾o paria sint cet̾a ꝯtinentẽ ꝯiugato p̾¬
ferri quis ambigat:¬

Expanded text:
fecerit, quod hominibus inpudicis et nequitiae suae de scripturis sanctis patrocinia renouerimus, non ex bonis singulis inter se homines conparare, sed in uno quoque consideremus uniuersa. Fieri enim potest, ut habeat aliquid in uita et moribus quispiam, quo superat alium, idque sit longe praestabilius, quam est illud, unde ab alio superatur. Ac melior est tamen homo fidelis coniugatus quam continens infidelis. Sed infidelis homo non solum minus laudandus, uerum etiam maxime detestandus est. Constituamus ambos bonos; etiam sic profecto melior est coniugatus fidelissimus et oboedientissimus Deo quam continens minoris fidei minorisque oboedientiae. Si uero paria sint cetera, continentem coniugato praeferre quis ambigat
Abbreviated transcription (Latin):
iudei. Adħ enim tantum łiga ualuit. qd dictum ẽ
maior seruiet minori. ita factum ẽ ⁊̃ in duobꝰ filiis
minor quos cum bñdic̾e̾t iacob manum dext̾am po¬
nens suꝑ minorem quẽ habebat ad sinistrã. simstrã
suꝑ maiorẽ quẽ habebat ad dexct̾am. gͣue uisũ ẽ patͥ
eoꝵ ⁊ admonuit patrem ułut corrigens eiꝰ errorẽ.
et quisnã eoꝵ eẽt maior ostñdens. At ille mutare
eiꝰ erit in multitudine gentium. Etiam ħ duo illa
ꝓmissa demonstrat. Nam ille in ppłm iste in mul¬
titudinẽ gentium. Eͥd eiudentiꝰ qͣm his duabꝰ ꝓmiᷤ¬
sionib contiñi ppłm isrłitaꝵ orbẽq t̾raꝵ in semine
credibilem illa gens creuit :ĩ tantis attͥmi ꝑsecutio¬
nibꝰ ut qd̾am tp̃r nati mascłi necarent᷑. cum miranteᷤᷤ
egiptios nimia ppłi illiꝰ increm̃ta t̾rerent
unc moyses subtractꝰ furto trucidatoribꝰ par¬
uuloꝵ. ad domũ regiã ingentia ꝑeũ dõ p̃̾parã¬
te ꝑuenit. nutͥtꝰq ⁊ adoptatꝰ afilia p̾haraoĩs.

Expanded text:
Iudaei; ad hoc enim tantum figura ualuit, quod dictum est: Maior seruiet minori: ita factum est etiam in duobus filiis orum autem minor. Quos cum benediceret Iacob, manum dextram ponens super minorem quem habebat ad sinistram, sinistram super maiorem quem habebat ad dextram: graue uisum est patri eorum, et admonuit patrem uelut corrigens eius errorem et quisnam eorum esset maior ostejus erit in multitudinem gentium . Etiam hic duo illa promissa demonstrat. Nam ille in populum, iste in multitudinem gentium: quid evidentius quam his duabus promissionibus contineri populum Israelitarum orbemque terrarum incredibilem illa gens creuit, etiam tantis adtrita persecutionibus, ut quodam tempore nati masculi necarentur, cum mirantes Aegyptios nimia populi illius incrementa terrerent. Tunc Moyses subtractus furto trucidatoribus paruulorum ad domum regiam, ingentia per eum Deo praeparante, peruenit nutritusque et adoptatus a filia Phara
Abbreviated transcription (Latin):
abrabam sumpsit exordiũ. qui etiã pat̾ gentium
constitutꝰ ẽ. qñ mutatũ nom̃ accep̃. Añ hc̃ gͦ ułut
pueritia fuit hꝰ gñis ppłi dĩ. Anoȩ usq ad ipsũ
abrahã. ⁊ iõ in ea lingua inuenta ẽ .i. hebrea. A
pueritia quippe homo incip̃ loqͥ pꝰ infantiã. q̃ hine
appellata ẽ. qͣ fari ñ p̃. Qua ꝓfecto etatem pͥmã
dem̃git obliuio. sic̃ ȩtas pͥma gen̾is humani ẽ de¬
leta diluuio. Etꝰ enĩ quisqͥscẽ qui suã recordet᷑ infã¬
tiam. qͣm obrem in isto ꝓcursu cuntatis dĩ sic̃ suꝑi¬
or imam eandẽq pͥmam. ita duas ętates scdã et
t̾eiam lib̾ istȩ contineat. inqͣ t̾cia ꝓpt̾ uaccã tͥmam
capͬam t̾mam arietem tͥmum.⁊ impositum ẽ legiᷤᷤ
uigum ⁊ apparuit habundantia peccoꝵ ⁊ regni
t̾reni siureẽ exordium. Uͥ ñ fuer̃ sp̃ales quoꝵ in¬

Expanded text:
raham sumsit exordium; qui etiam pater gentium constitutus est, quando mutatum nomen accepit. Ante hunc ergo uelut pueritia fuit huius generis populi Dei a Noe usque ad ipsum Abraham; et ideo in lingua inuenta est, id est Hebraea. A pueritia namque homo incipit loqui post infantiam, quae hinc appellata est, quod fari non potest. Quam profecto aetatem primam demergit obliuioleta diluvio. Quotus enim quisque est, qui suam recordetur infantiam? Quamobrem in isto procursu civitatis Dei, sicut superior unam eamdemque primam, ita duas aetates secundam et tertiam liber iste contineat, in qua tertia propter vaccam trimam, capram trimam, et arietem trimum , impositum est Legis jugum, et apparuit abundantia peccatorum, et regni terreni surrexit exordium, ubi non defuerunt sp
Abbreviated transcription (Latin):
Peirex̃ gͦ iacob in mesopotamiã. ut m̃ acciꝑet uxo¬
rem. U ñ aũ illi acciderit.iiiͬi. hr̃e feminas. de
qͥb.xii. filios ⁊ unam filiam ꝓ creauit. eũ eaꝵ
nullam concupiss in licite. indicat scͥpt᷑a dnuna.
Ad unam quippe accipiendã uen̾at. s eũ illi alt̾a ꝓ
alta subposita fuiss. nec ipsam dimisit qͣ nesciens
res lex nulla ꝓhibebat. accepit ⁊̃ illã eui uni iã
futiꝰ comugii fidẽ fecat. Quȩ eum eẽt st̾ił ancili
suam de qua filios ipsa susciꝑet marito dedit.is
etiam maior soror eiꝰ. ꝗͣ uis peꝑiss imitata. qm̃
multiplicare ꝓlem cupiebat effec̃. Nullã iacob
legitur petisse p̃t̾ unam. nec usꝰ płimis nͥ gix̃¬
de ꝓlis offitio. conugali uire seruato. ut neghor
fac̃et nisi uxores eiꝰ id fieri flagitassent. quȩ corps
uiri sui hẽbant legitimã potestatẽ. Genuit gͦ
.xii. filios et unã filiã ex .iiiiͬ. mulieribꝰ. Demñ¬

Expanded text:
Pen-exit ergo Iacob in Mesopotamiam, ut inde acciperet uxoPen-exit ergo Iacob in Mesopotamiam, ut inde acciperet uxorem. Unde autem illi acciderit quattuor habere feminas, de quibus duodecim filios et unam filiam procreauit, cum earum nullam concupisset inlicite, indicat scriptura diuina. Ad unam quippe accipiendam uenerat; sed cum illi altera pro altera subposita fuisset, nec ipsam dimisit, qua nesciens res lex nulla prohibebat, accepit etiam illam, cui uni iam futuri coniugii fidem fecerat. Quae cum esset sterilis, ancillam suam, de qua filios ipsa susciperet, marito dedit; quod etiam maior soror eius, quamuis peperisset, imitata, quoniam multiplicare prolem cupiebat, effecit. Nullam Iacob legitur petisse praeter unam, nec usus plurimis nisi gignendae prolis officio, coniugali iure seruato, ut neque hoc faceret, nisi uxores eius id fieri flagitassent, quae corporis uiri sui habebant legitimam potestatem. Genuit ergo duodecim filios et unam filiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
tium sic̃ arena trȩ.⁊ dilatabit᷑ supͣ mare ⁊ in affri¬
eam.⁊ in aquilonẽ.⁊ ad orientẽ. U bñdicent᷑ inte
om̃ĩs tbꝰ tr̃e.⁊ in semine tuo. S ecce ego sum tecum
custodiens te in omni uia quac̾q ibis. ⁊ redueã
te in t̾ram hanc. quia ñ te delinquã donec faciã
omĩa quȩ tecũ locutꝰ sum. S siurexit iacob de som¬
no suo.⁊ dixcit. qr ẽ dñs in loco ħ. ego aut̃ nesciebã.
⁊ suꝑfud̾ oleum in cacum̃ eiꝰ. ⁊ uocauit iacob nom̃
loci illiꝰ domus dĩ. Hoc ad ꝓpħiam ꝑtinet. nec
more idolatriȩ lapidem ꝑfud̾ oleo iacob ułut fa¬
ciens illũ d̾m neq enĩ adorauit eundẽ lapidẽ. ł ei
sacram̃tum. Scalam uͦ istam intelligit᷑ ipse salua¬
tor nob̃ in memoriã reuocare in eũgłio. uͥ cũ dixxiss
de natanahel ecce u̾e isrłita in quo dolus ñ ẽ qr isrł
Am̃ am̃ dico uob̾ uidebitis cęlum aꝑtum ⁊⁊ angłos
dĩ ascendentes ⁊ descendentes suꝑ filiũ hominis.

Expanded text:
 in Africum et in aquilonem et ad orientem; et benedicentur in te omnes tribus terrae et in semine tuo. Et ecce ego sum tecum, custodiens te in omni uia quacumque ibis, et reducam te in terram hanc, quia non te derelinquam, donec faciam omnia, quae tecum locutus sum. Et surrexit Iacob de somno suo et dixit: Quia est Dominus in loco hoc, ego autem nesciebam. et superfudit oleum in cacumen eius; et uocauit Iacob nomen loci illius: domus Dei. Hoc ad prophetiam pertinet; nec more idolatriae lapidem perfudit oleo Iacob, uelut faciens illum Deum; neque enim adorauit eundem lapidem uel eisacramentum. Scalam uero istam intellegitur ipse Saluator nobis in memoriam reuocare in euangelio, ubi, cum dixisset de Nathanael: Ecce uere Israelita, in quo dolus non est, os Dei ascendentes et descendentes super filium hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩũ sic̃ ꝓpħȩ aliquos uł sic̃ ipse alios suscitauit.
s sic̃ a somno ipse suirex̃. Sto la porro eiꝰ qͣm la¬
guine uue amictum suũ. qͥd ẽ nͥ eccłia. Et fuluui
ocłi eiꝰ auino sp̃liles eiꝰ in ebriati pocło enis. de quo
canit psalmus. Et calix tuꝰ inebͥaus qͣm p̾clarꝰ ẽ.
Et dentes eiꝰ candidiores lacte. qd̾ pot̾ãt ap̃ apłm
Ipse gͥ ẽ in quo reposita erant ꝓmissa iude. quȩ do¬
nec uenirent numꝗͣ. pͥncipes ħ ẽ reges isr̃ a illa
stirpe defuer̃. S ip̃e expectatio gentiũ. q̃ clariꝰ ẽ
uidendo qͣm fit exponendo.

Expanded text:
hominum, sicut prophetae aliquos uel sicut ipse alios, suscitauit, hominum, sicut prophetae aliquos uel sicut ipse alios, suscitauit, sed sicut a somno ipse surrexit. Stola porro eius, quam laguine uuae amictum suum, quid est nisi ecclesia? Et fului oculi eius a uino spiritales eius inebriati poculo eius, de quo canit psalmus: Et calix tuus inebrians quam praeclarus est! Et dentes eius candidiores lacte, quod potant aput aposIpse igitur est, in quo reposita erant promissa Iudae, quae donec uenirent numquam principes, hoc est reges Israel, ab illa stirpe defuerunt. Et ipse exspectatio gentium; quod clarius est uidendo quam fit exponendo.
Abbreviated transcription (Latin):
dentes candidiores lactȩ. E x posi ħ ⁊ adu̾sus ma¬
nicheũ fastum disputans.⁊ satis eẽ arbitror qͣntũ
ne leonis. qͣm potestatẽ in eugłio ipse p̾dicat dic̃s.
Potestatẽ habeo ponendi aĩam meã .⁊ potestatẽ ha¬
beo it̾m sum̃di eam. Nemo eam tollit a me. s ego
eam pono ame ⁊ iteꝵ sumo eam. Sic leo fremuit.
sic qͥ dix̃ impleuit. ad eam nãq ꝑtinet potestatẽ.
q̃ de resiurectione eiꝰ ad uinctum ẽ. Quis suscitaũ
eum: Hoc ẽ quia nullꝰ hominĩ nͥ se ipse. qͥ ⁊ĩ de
corꝑe suo dioc̃. Soluite templũ ħ. ⁊ tͥduo resuscita¬
bo illud. Ipsũ aut̃ genꝰ mortis. ħ ẽ sublimitas cruciᷤ.
in uno u̾bo intelligit᷑ q̃ ait ascendisti. Qd̃ uͦ addidit
recumbens dormisti. eũ głista excponit uͥ dic̃.S.
inclinato capite tͣdidit sp̃m. aut c̃te sepult᷑a eiꝰ
agnoscit᷑. in qͣ recubuit dormiens. ⁊ uñ illũ nullꝰ

Expanded text:
dentes candidiores lacte. Exposui haec aduersus Madentes candidiores lacte. Exposui haec aduersus Manichaeum Faustum disputans et satis esse arbitror, quantum tem in euangelio ipse praedicat dicens: Potestatem habeo ponendi animam meam et potestatem habeo iterum sumendieam. Nemo eam tollit a me; sed ego eam pono a me, et iterum sumo eam. Sic leo fremuit, sic quod dixit inpleuit. Ad eam namque pertinet potestatem, quod de resurrectione eius adiunctum est: Quis suscitabit eum? hoc est, quia nullus hominum, nisi se ipse, qui etiam de corpore suo dixit: Soluite templum hoc, et in triduo resuscitabo illud. Ipsum autem genus mortis, hoc est sublimitas crucis, in uno uerbo intellegitur, quod ait: Ascendisti. Quod uero addidit: Recumbens dormisti, euangelista exponit, ubi dicit: Et inclinato capite tradidit spiritum; aut certe sepultura eius agnoscitur, in qua recubuit dormiens, et unde illum nullus
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm cep̃ianũ in quo dĩ eiuitas ꝑegͥnat᷑ in t̾ris.
a carnem xp̃i in abrahe semine req̃ramꝰ remotis
concubinaꝵ filiis oceiurit ysaac.Si in semine
ysaãs ac remoto ȩsau qui ẽ ȩciam edom occuirit
iacob qui ẽ ⁊ isrł. Si in semine ipsiꝰ isrł. remotis
cet̾is occiurit iudas. quia de tͥbu uida exortꝰ ẽ cep̃s.¬
Hac ꝑ ħ moriturꝰ ifrł suos filios bñdicens. quẽadmo¬
dum uidam ꝓpħicȩ bñdix̾it audamus. Iuda inqͥt.
te laudabunt fr̃s tui.
anus tuȩ suꝑ
dorsum inimicoꝵ tuoꝵ. Adorabunt te filii
patͥs tini. Catulus leonis uida. Ear g̾minatio¬
ne filimi ascendisti. recumbens dormisti ut leo.
⁊ ut catulꝰ leonis. quis suscitauit eum: ħõ defici¬
et pͥnceps ex uda ⁊ duxc de femoribꝰ eiꝰ. donec
ueniant quȩ reposita sunt ei.⁊ ipse expectatio
gentium. Alligans ad uitẽ pullũ suũ ⁊ cilicio pul
lum asinȩ suȩ. lauabit in iuino stollã suam et in san¬
guine uue amictum suũ. ẜ ului ocłi eiꝰ a uino. ⁊

Expanded text:
m Christianum, in quo Dei ciuitas peregrinatur in terris, si carnem Christi in Abrahae semine requiramus, remotis concubinarum filiis occurrit Isaac; si in semine Isaac, remoto Esau, qui est etiam Edom, occurrit Iacob, qui est et Israel; si in semine ipsius Israel, remotis ceteris occurrit ludas, quia de tribu Iuda exortus es moriturus Israel suos filios benediceret, quem ad modum ludam prophetice benedixerit, audiamus: Iuda, inquit, te laudabunt fratres tui. Manus tuae super dorsum inimicorum tuorum; adorabunt te filii patris tui. Catulus leonis Iuda; ex germinatione, fili mi, ascendisti; recumbens dormisti ut leo et ut catulus leonis; quis suscitabit eum? Non deficiet princeps ex Iuda et dux de femoribus eiueniant quae reposita sunt ei; et ipse expectatio gentium alllum asinae suae lauabit in uino stolam suam et in sanguine uuae amictum suum. Fului oculi eius a uino et
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ xͥ aduentꝰ in carne.⁊ ñ uet̾is legis obseruationes.
s eũgłii fides fu̾at implet᷑a. Cuiꝰ rei p̾fig᷑atio facti
ẽ q̃ ñ moyses qui legẽ ppło acceꝑat in monte sina .l
iħs cui etiam nomĩ dõ p̾cipiente mutatũ fu̾at ut ihs
uocaret᷑ ppłm in t̾ram ꝓmissionis indux̃. Tp̃ribꝰ aũ
iudicũ sic̃ se habebant ⁊ pecc̃a ppłi ⁊ miscd̾ia dĩ. ał
nauer̃ ꝓsꝑa ⁊ adu̾sa belloꝵ. Inde uentum ẽ ad regl
tpra. quoꝵ pͥmus regnauit saul. Cui reꝓbato ibl¬
lica clade ꝓstrato. eiꝰq stirpe reiecta ne iñ reges os
uiuentutis ppłi dĩ. cꝰ gen̾is quedã ułut ad olescentia
ducebat᷑ ab ipso abraham usq adhc̃ dd̃. Neq enĩ

Expanded text:
ueteris legis obseruationes, sed euangelii fides fuerat inpletura. Cuius rei praefiguratio facta est, quod non Moyses, qui legem populo acceperat in monte Sina, sed Iesus, cui etiam nomen Deo praecipiente mutatum fuerat ut Iesus uocaretur, populum in terram promissionis induxit. Temporibus autem iudicum, sicut se habebant et peera et aduersa bellorum. Inde uentum est ad regum tempora, quorum primus regnauit Saul; cui reprobato et bellica clade prostrato eiusque stirpe reiecta, ne inde reges oiuuen- tutis populi Dei; cuius generis quaedam uelut adulescentia du
Abbreviated transcription (Latin):
filii esau ⁊ iacob. parit̾ c̃scunt. Primatꝰ maio¬
ris tͣnsfundit᷑ in minorẽ. ex pacto ⁊ placito
int̾ illos eo q̃ lenticłam quẽ cibũ minor parau̾at.
maior ĩmod̾atiꝰ concupiuit. eoq p̾tio frĩ pͥmogenita
sua uiratione int̾posita uendidit. Uͥ discimꝰ in ueᷤ¬
cendo. ñ cibi gͣn̾e. s auiditate ĩmodesta quẽq cul-¬
pandum. Senescit ysaac. eiꝰq ocłis ꝑsenectã uisꝰ
aufert᷑. Uult bñdic̾e filiũ maiorẽ.⁊ ꝓ illo nesciens
bñdicit minorem. ꝓfrẽ maiore qui erat pilosꝰ se
pat̾nis manibꝰ sub ponentẽ hedinis sͥ pellicuł̃ co-¬
aptatis. ułuti aliena pecca portantẽ. Iste dolꝰ iacob
ens uenari a grestis. iacob aut̃ homo simplex ha¬
bitans domũ. ħ nr̃i qͥdã int̾p̃tati sunt sine dolor.
bñdictione dolꝰ hominis sine dolo: Quis ẽ dolꝰ sim¬
plicis. quȩ fictio ñ m̃tientis. nͥ ꝓfundũ mistiũ u̾ita¬
tis: Ipsa at bñdictio qͣł ẽ: Ecce inquit odor filimĩ.¬

Expanded text:
. Primatus maioris transfunditur in minorem ex pacto et placito inter illos, eo quod lenticulam, quem cibum minor parauerat, maior inmoderatius concupiuit, eoque pretio primogenita sua fratri iuratione interposita uendidit. Ubi discimus in uescendo non cibi genere, sed auiditate inmodesta quemque culpandum. Senescit Isaac eiusque oculis per senectam uisus aufertur. Vult benedicere filium maiorem et pro illo nesciens benedicit minorem, pro fratre maiore, qui erat pilosus, se paternis manibus subponentem, haedinis sibi pelliculis coaptatis uelut aliena peccata portantem. Iste dolus Iacob rat Esau homo sciens uenari, agrestis; Iacob autem homo simplex, habitans domum. Hoc nostri quidam interpretati sunt <sine dolo\'. ta percipienda benedictione dolus hominis sine dolo? Quis est dolus simplicis, quae fictio non mentientis, nisi profundum mysterium ueritatis? Ipsa autem benedictio qualis est? Ecce, inquit, odor filii
Abbreviated transcription (Latin):
S nmir̃ introitꝰ iacob in egiptũ qñ eum in.Lacax.u.¬
hominibꝰ scͥptura ꝯmemorat. ñ unꝰ dies ł unꝰ annꝰ.
s totum illd̃ ẽ tp̃s qͣmdiu uix̃ ioseph. ꝑ quẽ factũ
ẽ ut intrarent. Nam de ipso ioseph. eadẽ scͥptura
sic loquit᷑. & habitauit ioseph in egipto ipse ⁊ fr̃s
eiꝰ ⁊ om̃is cohabitatio patͥs eiꝰ. ⁊ iuxẽ annos. cxc.⁊¬

Expanded text:
Sed nimirum introitus Iacob in Aegyptum, quando eum in septuSed nimirum introitus Iacob in Aegyptum, quando eum in septumemorat, non unus dies uel unus annus, sed totum illud est tempus, quamdiu uixit loseph, per quem factum est ut intrarent. Nam de ipso Ioseph eadem scriptura sic loquitur: Et habitauit Ioseph in Aegypto, ipse et fratres eius et omnis cohabitatio patris eius, et uixit annos c
Abbreviated transcription (Latin):
eob. Latr .x. honines annum̃ato ip̃o cũ filiis suis.
In quo nim̃o due tantũ femine ominemorattil.
una filia neptis alt̾a. S res diligent̃ consid̾ata nõ
nidicat qd̾ tantꝰ numerus fu̾it inꝓgenie iacob.
die uł anno quo ing̾ssꝰ ẽ egiptũ. Conimemorati
sunt quippe meis ⁊̃ ꝓnepotes ioseph. qui muillons
cadẽ uxore suscep̃: Cum gͥ nec filios hr̃ent effrem
⁊ manasses filii ioseph. s eos pueros infra ꝗͣ. nouen¬
nes iacob egiptum ing̾ssꝰ inuen̾it. quo pacto eoꝵ
ñ solũ filii s etiam nepotes in illis. Lxxxc.u. num̾ant᷑
morat᷑ ibi machir filiꝰ manasse nepos ioseph. ⁊ eiꝰdẽ
machir filius.i. galaad. nepos manasse. ꝓnepos
ioseph. Ibi ẽ ⁊ quȩ geñ effrem alt̾ filius ioseph .i.
uthalaam nepos iosepħ ⁊ filiꝰ ipsiꝰ uthalaȩ .i. nepoꝰ
effrem ꝓnepos ioseph. Qui nullomͦ ẽẽ potuer ⁊ qñ
iacob in egiptum uenit ⁊ filios ioseph nepotes suo ᷤᷤ
auos istoꝵ minores qͣm nouẽ annoꝵ pueros inueñ.

Expanded text:
e homines, adnumerato ipso filiis suis. In quo numero duae tantum feminae commemorantur, una filia, neptis altera. Sed res diligenter considerata non indicat, quod tantus numerus fuerit in progenie Iacob die uel anno quo ingressus est Aegyptum. Commemorati sunt quippe in eis etiam pronepotes Ioseph, qui nullo modeadem uxore suscepit? Cum igitur nec filios haberent Ephraem et Manasses, filii Ioseph, sed eos pueros infra quam nouennes Iacob Aegyptum ingressus inuenerit, quo pacto eorum non solum filii, sed etiam nepotes in illis septuaginta quinquemoratur ibi Machir, filius Manasse, nepos Ioseph, et eiusdem Machir filius, id est Galaad, nepos Manasse, pronepos Ioseph; ibi est et quem genuit Ephraem, alter filius Ioseph, id est Utalaam, nepos Ioseph, et filius ipsius Utalaae Edem, nepos Ephraem, pronepos Ioseph; qui nullo modo esse potuerunt, quando Iacob in Aegyptum uenit et filios Ioseph, nepotes suos, auos istorum, minores quam nouem annorum pueros inuenit.
Abbreviated transcription (Latin):
ccepit ̃ ysaac
tale oracłm. quale aliqͦtiens pat̾ eiꝰ acceꝑat.
De quo oracło sic scͥptum ẽ. Facta ẽ aut̃ fa¬
Abiit aut̃ ysaac ad abimelech regẽ philistinoꝵ.i
gerara. Apparuit aut̃ illi dñs et dix̃. Noli descende
⁊ semini tuo dabo om̃ẽ t̾ram hanc. ⁊ statuã uin¬

Expanded text:
ccepit etiam Isaac tale oraculum, quale aliquotiens pater eius acceperat. De quo oraculo sic scriptum est: Facta est autem fasaac ad Abimelech regem Philistinorum in Gerara. et apparuit illi dominus et dixit: noli descendere et semini tuo dabo omnem terram hanc et statuam i
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽ ꝯgregatione ppłoꝵ. Eiꝰ ẽ multitudo frum̃ti et
uini. ħ ẽ multitudo qͣm collig̾ frum̃tum ⁊ unũ
in sacͣm̃to corꝑis eiꝰ ⁊ sanguinis. Ei seruiunt g̾s̾. ipsũ
adorant pͥncipes. ipse ẽ dñs fr̃is sui. quia ppłs eiꝰ
dñat᷑ udeis. Ipsum ad orant filii patͥs eiꝰ. ħ ẽ filii

Expanded text:
 congregatione populorum; eius est multitudo frumenti et uini, hoc est multitudo quam colligit frumentum et uinum in sacramento corporis eius et sanguinis. Ei seruiunt gentes, ipsum adorant principes; ipse est dominus fratris sui, quia populus eius dominatur Iudaeis; ipsum adorant filii patris eius, hoc est filii
Abbreviated transcription (Latin):
meas. ⁊ legitima mea. Iste patͥarcha nec uxore hũt
aliã. nec aliqͣm concubinã. s pott̾itate duoꝵ ge¬
minoꝵ ex uno concubitu ꝓc̾atoꝵ contentꝰ fuit.
Timuit sane ⁊̃ ipse ꝑicłm de pulc̾tudine ꝯnigis eñ
habitaret int̾ alienos. fec̃q q̃ pat̾ ut eam sororẽ
dic̾ẽt. tac̾et uxorẽ. Erat enĩ ei ꝓpinqͣ ⁊ pat̾no e
mat̾no sanguine.S etiã ip̃a ab alienis cognito
q̃ uxor eẽt. mansit intacta. Nec ĩo tñ istum pat
eiꝰ p̾fene debemꝰ. qr iste nullã feminã p̃t̾ unã
oiugẽ nou̾at. Erant enĩ ꝓculdubio pat̾ne fidi
et obedientiȩ m̾ita potiora. in tantũ ut ꝓpt̾ illi
dicat ds̃ huic se facere bona quȩ fac̃. Bñdicent᷑

Expanded text:
meas et legitima mea. respondete aaliam nec aliquam concubinam, sed posteritate duorum geminorum ex uno concubitu procreatorum contentus fuit. Timuit sane etiam ipse periculum de pulchritudine coniugis, cum habitaret inter alienos, fecitque quod pater, ut eam sororem diceret, taceret uxorem; erat enim ei propinqua et paterno et materno sanguine; sed etiam ipsa ab alienis, cognito quod uxor esset, mansit intacta. Nec ideo tamen istum patri eius praeferre debemus, quia iste nullam feminam praeter unam coniugem nouerat. Erant enim procul dubio paternae fidei et oboedientiae merita potiora, in tantum, ut propter illum dicat Deus huic se facere bona quae facit. Benedicentur,
Abbreviated transcription (Latin):
uñ idumei. ħ udđi possit impletum qr pꝰea suꝑan¬
da fuerat appło qui ortus ẽ ex minore .i. asrłitico
eiq fuerat futura subiecta. tam̃ in aliquid maiꝰ
intentã fuissȩ istã ꝓpħiã qͣ dictũ ẽ ppłs ppłm suꝑa

Expanded text:
unde Idumaei, hoc uideri possit inpletum, quia postea superanunde Idumaei, hoc uideri possit inpletum, quia postea superanda fuerat a populo, qui ortus est ex minore, id est Israelitico, eique fuerat futura subiecta: tamen in aliquid maius intentam fuisse ista