comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quasi arriani. nec simiłe uelint. cũ hoc eu¬
nomiam dicere celebrent᷑. Al acedonia¬
chos g̾cidicunt. eo qđ de spũ sc̃õ litigent.
Nam de patre ⁊ filio recte sentiunt. qđ u
Hos pocius quida semiarrianos uocant. qđ
in hac questione exparte cũ illis sint ex par¬
te nobiscũ. quãuis añnullis ꝑ hibeant᷑ ñd̃m
s deitatẽ patris ⁊ filũ dicere spm scm. ⁊ nul¬
ła ꝓpͥam habere substantiã. Maeriani ab
aerio quoda sunt. Quicũ ess pb̃r doluisse
heresim lapsus ꝓpͥa quoq dogmata docuis.¬
se: ñnulla dicens offerri ꝓdormientib ño
portere: nec statuta sollempnit᷑ celebran¬
da esse ieiunia.s cũ quisq uoluerit ieuinan¬
ab ep̃o nulla differentia debere discerm.
dã ꝓhibent istossic̃ encratitas ł apoctactĩ¬
tas ñ admittere ad c̃munionẽ suã nͥ c̃tiñ¬
tes. ⁊ hos qui scło ita renunciauerint. ut ꝓpͥa
nulla possidrant. Abesca tantũ carniũ ñe.¬

Expanded text:
quasi Ariani nec similem velint; cum hoc Euquasi Ariani nec similem velint; cum hoc Eunomiani dicere celebrentur. LII. MACEDONIAχους Graeci dicunt, eo quod de Spiritu sancto litigent. Nam de Patre et Filio recte sentiunt, quod Hos potius quidam Semiarianos vocant, quod in hac quaestione ex parte cum illis sint, ex parte nobiscum. Quamvis a nonnullis perhibeantur, non Deum, sed deitatem Patris et Filii dicere Spiritum sanam habere substantiam. LIII. AERIANI ab Aerio quodam sunt, qui cum esset presbyter, doluisse haeresim lapsus, propria quoque dogmata addidisse nonnulla, dicens offerri pro dormientibus non oportere; nec statuta solemniter celebranda esse jejunia, sed cum quisque voluerit jejunanbyterum ab episcopo nulla differentia debere discerni. Quidam perhibent istos, sicut Encratitas vel Apotactitas, non admittere ad communionem suam nisi continentes, et eos qui saeculo ita renuntiaverint, ut propria nulla possideant. Ab esca tamen carnium non e
Abbreviated transcription (Latin):
rã creaturȩ: hoc est ab ipso filio c̾atũ uolunt.
In eo aut̃ qđ xp̃m sine anima sola carnẽ sus¬
cepisse arbitrant᷑. minꝰ noti sunt. nec adu̾su̾
eos ab aliquo inueni de hacre aliquando
fuisse c̾tatũ. s hoc ĩ esse & epiphanius ñ
tacuit. ⁊ ego ex eo quib d̃a scripturis & col¬
locutionib certissime cͣperi. Rebaptirari
quoq ab his catholicos nouimꝰ utrũ ⁊ ñca¬
tholicos nescio. Padianos quos appellat
epiphaniꝰ & scismaticos ⁊ ñ hereticos uult ui¬
deri alii uocant antropomorphitas. qũo s
tudine hominis corruptibilis. qđ rusticita¬
ti eoꝵ tͥbuit epiphaniꝰ parcens eis ne dicant᷑
heretici. eos aut̃ separasse dic̃ acͣmunione
nr̃a culpando ep̃os diuites. ⁊ pascha cũ uide¬
is celebrando. quã uis sint qͥ eoᷤ in egypto ec¬
cłȩ catholicȩ c̃municare asseueret᷑. Ybe
photinanis aut̃ quos isto loco epiphanĩ
c̃memorat iã suꝑius satis locutꝰ sum. ¶ Se¬
miarrianos epiphamꝰ dicit. qui similis essen

Expanded text:
ram creaturae, hoc est, ab ipso Filio creatum volunt. In eo autem quod Christum sine anima solam carnem suscepisse arbitrantur, minus noti sunt: nec adversus eos ab aliquo inveni de hac re aliquando fuisse certatum. Sed hoc verum esse, et Epiphanius non tacuit, et ego ex eorum quibusdam scriptis et collocutionibus certissime comperi. Rebaptizari quoque ab his Catholicos novimus; utrum et non catholicos, nescio. L. VADIANOS, quos appellat Epiphanius, et schismaticos, non haereticos vult videri; alii vocant Anthropomorphitas, quoniamtudinem hominis corruptibilis: quod rusticitati eorum tribuit Epiphanius, parcens eis ne dicantur haeretici. Eos autem separasse se dicit a communione nostra, culpando episcopos divites, et pascha cum Judaeis celebrando. Quamvis sint qui eos in Aegypto Ecclesiae catholicae communicare asseverent. De Photinianis autem, quos isto loco Epiphanius commemorat, jam superius satis locutus sum. LI. SEMIARIANOS Epiphanius dicit, qui similis essent
Abbreviated transcription (Latin):
de. Ac ꝑħ qͣm ius c̃tͣria int̃ se dicentes tam̃¬
ambo diuinis doqͥis resistebant. Ereat it qs ma¬
la penas iustissimas irrogando qđ coloth ñ uidt¬
bat. ñ aut̃ malas c̾ando nat᷑as atq sub̾as inquan¬
tũ sunt nat̾e atq sube ubi flormꝰ errabat. Snt¬
resem quanda sine auctort ⁊ sine nõit philast
c̃memorat. quȩ dic̃ hunc mundu ⁊̃ pꝰresurrec¬
tionẽ mortuox in eodẽ statu in quon est esse
mansurũ. neq ita esse mutanđu. ut sit celum
alia heresis nudis pedib semꝑ ambulantiũ in¬

Expanded text:
de . Ac de . Ac ambo divinis eloquiis resistebant. Creat enim Deus mala, poenas justissimas irrogando, quod Coluthus non videbat, non autem malas creando naturas atque substantias, in quantum sunt naturae atque sube nomine Philaster commemorat, quae dicit hunc mundum etiam post resurrectionem mortuorum in eodem statu in quo nunc est esse mansurum, neque ita esse mutandum, ut sit coelum Est alia haeresis nudis pedibus semper ambulantiu
Abbreviated transcription (Latin):
ani a pat̾cio nuncupati. substanciã carmiꝰ
humane ñ ado s adiabolo c̃ditã dicunt.
eãq: sic fugienda ⁊ detestanda putant. ut
quida cox ꝑhibeant᷑. ⁊̃ morte. sibi illata
carere carne uoluisse. Ascitȩ ab utre. ap¬
bent᷑ inflatũ ⁊ oꝑtũ circiure bachantis tam¬
quã ipsi sint euangelici utres noui. nououi¬
no repleti. ¶ Passalorinchitȩ intantũ silentio
student: ut narib ⁊ labiis suis digitũ oppo¬
nant. ne uel ipsam tacit᷑nitatẽ uoce p̃ripi¬
ant quando tacendu sibi ẽẽ arbitrant᷑. un¬
palꝰ. ⁊ rinchos nasus. Cur aut̃ ꝑ pasu digitũ
cupari. Ia quarii ex hoc appellati sunt qđ
aquã offerunt in poculo sacramenti. non
illud qđ om̃is eccła. I soluthiani aquoda co¬
litho qui dicebat dm ñ facere: mala eͣtͣ illã
oscriptũẽ: Egosũds̃ c̾as mala. ¶ Floriniani
a florino qͥe cͣtͣrio dicebat dm̃ c̾asse malaeͣtͣ
id qd̃ scriptũ ẽ. fr̃c̃ ds omĩa ⁊ ecce bonaual¬

Expanded text:
ANI a Patricio nuncupati, substantiam carnis humanae non a Deo, sed a diabolo conditam dicunt: eamque sic fugiendam et detestandam putant, ut quidam eorum perhibeantur etiam morte sibi illata carere carne voluisse. LXII. ASCITAE ab utre apbentur inflatum et opertum circuire bacchantes, tanquam ipsi sint evangelici utres novi novo vino repleti. LXIII. PASSALORYNCHITAE in tantum silentio student, ut naribus et labiis suis digitum opponant, ne vel ipsam taciturnitatem voce praeripiant, quando tacendum sibi esse arbitrantur; unpalus; et ῥύγχος nasus. Cur autem per palum digitum cupari. LXIV. AQUARII ex hoc appellati sunt, quod aquam offerunt in poculo Sacramenti, non illud quod omnis Ecclesia. LXV. COLUTHIANI a quodam Colutho, qui dicebat Deum non facere mala; contra illud quod scriptum est, Ego Deus creans mala . LXVI. FLORINIANI a Florino, qui e contrario dicebat Deum creasse mala: contra id quod scriptum est, Fecit Deus omnia, et ecce bona val
Abbreviated transcription (Latin):
ani ab auctorib seleuca ł hermia qui clem̃¬
t&x materiã de qua factus est mundus ña
do factã esse dicunt. s dõ coȩtnã. nec aĩam¬
tͥbuunt do cͥatori. s c̾atores esse. aiax angl̃os
rõ incarne. sedere indextera patris. s eaer
uisse. se ꝑibent. eãq in sole posuisse accipi¬
entes occasionẽ. de psalmo ubi legit᷑. Inso¬
le posuit tab̾nacułũ suũ. Negant ÷̃ uisibi¬
Tẽ paradysũ. Baptismũ in aqua ñ accipuit

Expanded text:
 sunt vel Hermiani ab auctoribus Seleuco vel Hermia, qui eleme sunt vel Hermiani ab auctoribus Seleuco vel Hermia, qui elementorum materiam de qua factus est mundus, non a Deo factam dicunt, sDeo tribuunt creatori, sed creatores esse animarum angelos rem in carne sedere ad dexteram Patris, sed ea se exuisse perhibent, eamque in sole posuisse, accipientes occasionem de psalmo ubi legitur: In sole posuit tabernaculum suum . Negant visibilem paradisum, baptismum in aqua non acc
Abbreviated transcription (Latin):
sui quȩ ipse ñposuit. Itaq alia latiꝰ qͥm ipse.
alia ⁊ breuiꝰ erplicaui. parẽq mñnullis ex¬
hibiu brruitatẽ. om̃ia moderan̾ sic̃ int̾cio¬
niꝰ meţ rõ pꝰstulabat. Pinde ille de laxxx.
heresib separatis ax quas ante. dñi aduen¬
tũ extitisse sic̃ ⁊ uisum est c̃putauit. reliqͥs p̃
ani ascensum natas lx brtuissimis libris di
reses memorare institui quȩ pꝰ glorificatio¬
unã referens: ubi nulła differentiã potiui re¬
ꝑire. ⁊ rursus ubi ille ex duab unã fac̾e uo¬
luit. sub numeris suis singulas posui. si ad¬
huc c̃memorare debeo sue quas apt alios
reꝑi sue quas ipse reminiscor: Nuncego
addo qͦs philaster posuit. nec posuit epi¬
phanius. Ualetongismonite dici possunt
nalit᷑ opinantes. ita ut filius intret inpa¬
trẽ tamquã uas minꝰ inuas maiꝰ. unde &
tale nom̃ hic erroe accepit. ut metongis¬
gua uas dicit᷑. S intͦitꝰ umꝰ uasis in alterũ

Expanded text:
sui, quae ipse posuit: itaque alia latius quam ipse, alia etiam brevius explicavi, paremque in nonnullis exhibui brevitatem, omnia moderans sicut intentionis meae ratio postulabat. Proinde ille de octoginta haeresibus, separatis viginti, quas ante Domini adventum exstitisse, sicut ei visum est, computavit; reliquas post Domini ascensum natas sexaginta, brevissimis libris quinque reses memorare institui, quae post glorificatiounam referens, ubi nullam differentiam potui reperire: et rursus ubi ille ex duabus unam facere voluit, sub numeris suis singulas posui. Sed adhuc commemorare debeo, sive quas apud alios reperi, sive quas ipse reminiscor. Nunc ergo addo quas Philaster posuit, nec posuit Epiphanius. LVIII. METANGISMONITAE dici possunt, naliter opinantes; ita ut Filius intret in Patrem, tanquam vas minus in vas majus. Unde et tale nomen hic error accepit, ut μεταγγισgua vas dicitur: sed introitus unius vasis in alterum,
Abbreviated transcription (Latin):
gesta. siue de scriptͣis canonicis. ⁊ pͥmo adillos
catłe ꝓmissa direxi. ut ipsi ea si ficri poss: expos¬
cerent. Qui cũ uenissent intox quoꝵ dã ma¬
nꝰ nescio quis extitit qđ suonomine tacito ẽtͣ
ħ scrib̾et. ita se cͣfitens donatistã tãquã huo
carct᷑. Cui ego respondens aliũ librũ scripsi.
Illa uͦ documenta qͣ pmiserã cide libello quł ca¬
dẽ ꝓmiserã adiunxi.⁊ ex utroq unũ ẽe uolui.
tistaꝵ fuerat pͥusꝓpositꝰ legeret᷑. Cuiꝰ titulus
est ꝓbationũ: testimonioꝵ eͣt donatistas.
Inqͦ libro absolutionẽ felicis abtugenensis
orudinatoris ceciliani ñ ħordine posuimꝰ quo
postea nobis claruit c̃sulib diligent᷑ ĩspecliꝰ
s tamquã post cecilianũ fuerit absolutꝰ cu̾an¬
te sit factũ. Illud ⁊̃ qđ c̃ memorato iud̃ apłi
testimonio uͥ ait. hi sunt qͥ semetipsos segit¬

Expanded text:
gestis siue de scripturis canonicis et primo ad illos eadem promissa direxi, ut ipsi, si fieri posset, exposcerent. quae cum uenissent in eorum quorundam manus, nescio quis extitit, qui suo nomine tacito contra haec scriberet, ita se confitens Donatistam, tamquam hoc uocaretur. cui ego respondens alium librum scripsi. illa uero documenta, quae promiseram, eidem libello, quo eadem promiseram, iunxi et ex utroque unum esse uolui tistarum fuerat, prius propositus legeretur. cuius titulus est: probationum et testimoniorum contra Donatistas. In quo libro absolutionem Felicis Abtugnensis, ordinatoris Caeciliani, non ordine posuimus, quo postea nobis claruit consulibus diligenter inspectis, sed tamquam post Caecilianum fuerit absolutus, cum ante sit factum. illud etiam, quod commemorato Iudae apostoli testimonio, ubi ait: hi sunt, qui segre
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ yrama ñ̃ mȩccła cũ ipsa sit regnũ xp̃i deqͦ
collectĩ sunt angłi eiꝰ messis tempore omĩa
scandala. Unde: cypͥanꝰ martyr. ⁊ si uident᷑
inquit in eccła c̃t ⁊ yzania ñtamͣ inpediri dr

Expanded text:
am in Ecclesia, cum ipsa sit regnum Christi, de quo collecturi sunt Angeli ejus, messis tempore, omnia scandala . Unde et Cyprianus martyr: Etsi videntur, inquit, in Ecclesia esse zizania, non tamen impediri d
Abbreviated transcription (Latin):
illi coequandi quos omnino ab ȩxcła scisma
p̾scidit. Istos quipre ide apłs paulus paruil
lade nutrit tantũ. illi aut̃ ñ infiliis paruu¬
liss inmortuis ⁊ ꝑditis c̃putandi sunt. ut siqͥ
illo dici possit. mortuus erat ⁊ reuix̃. ꝑierat
⁊ inuentꝰ est. Nic lib̃ sic incipit. Quitimetis
lterius libri qut̃ supͣ ẽmemoraui titułu
esse uolui contra nescio quẽ donatistã. ubi
similit de ab solutioẽ ordinationis cecilia
om̃s hereses minꝰ habet unã necessariã con¬
iunctionẽ. Dicendu i fuit ubi ⁊ intelligun
tͣ om̃s hereses. aut uͥ intelligunt᷑ ⁊ o .h. Nunc¬

Expanded text:
illis coaequandi, quos omnino ab Ecclesia schisma praecidit. Istos quippe idem apostolus Paulus parvulolacte nutrit tamen : illi autem non in filiis parvulis, sed in mortuis et perditis computandi sunt, ut si quis illo dici possit: Mortuus erat, et revixit; perierat, et inventus est . Hic liber sic incipit: Qui timetis Alterius libri, quem superius commemoraui, titulum esse uolui: contra nescio quem Donatistam. ubi similiter de absolutione ordinatoris Caeciliantelleguntur omnes hereses, minus habet unam necessariam coniunctionem; dicendum enim fuit: ubi intelleguntur et omnes hereses aut: ubi intelleguntur etiam omn
Abbreviated transcription (Latin):
bet patres dubitarẽ ñpoterã. In xiix ui¬
de filio not sciłm quiẽ appellatꝰ cham ita
ddisputatũ est. tamqquã ñ infilio suo chana-¬
an sic̃ script᷑a demonstrat s inse ipsofuerit
apatre maledictus. In eode & uide sole
luna ⁊ alia dicta sunt tãquã sentiant ⁊ ido
tołent uanos adoratores suos. quã uisu̾ba
ibi accipi possint ab inanimali. ad animale
translata mͦ locutionis qui uocat᷑ get me¬
tafora sic̃ de mari scriptũ est qđ fremat
in membris sc̃oꝵ ⁊̃ genitalib aliqͣ tͣpitudo.
Dicunt᷑ quidt in honesta qͥa ñ habent eam

Expanded text:
beret patres, dubitare non poteram. In duberet patres, dubitare non poteram. In du appellatus Cham, ita disputatum est, tamquam non in filio suo Canaan, sicut scriptura demonstrat, sed in se ipso fuerit a patre maledictus. in quarto decimo de sole et luna talia dicta sunt, tamquam sentiant et ideo tolerent uanos adoratores suos, quamuis uerba ibi accipi possint ab animali ad inanimale translata modo locutionis, qui uocatur graece metafora, sicut de mari scriptum est, quod fremin membris sanctorum etiam genitalibus aliqua turpitudo. dicuntur quidem inhonesta, quia non habent eam
Abbreviated transcription (Latin):
sonat qd̃ dixi tamquã eũ uiuus adoptau̾it
alius pat̃. lex aut̃ filios ⁊̃ mortuis adopta
riuib ut fris suit filii mortui duceret
taret. Quȩ ꝓfecto de duob unius hominiᷤᷤ
patrib expedicior ibi reddit᷑ racio. Uterun
aut̃ fr̃s fucrunt in quib ħcͣtigit ut uniꝰ
ilefuncti qͥuocabat᷑ hely duc̾et alt̃ uxoreͣ
i. iacobaqͦ matheus narrat grnitũ ee ioseph.
fuisse iosephñutu genitũ s er lege adopti¬
uũ.łtoc incoꝵ litteris inuentũ ẽ qͥ recenti me¬
moria ꝓͦ ascenstont᷑ dñi de hac re scripserͣ.¬
Nã ⁊ nom eĩdt mulieris quȩ ƿeꝑit iacobpa¬
nt̃ ioscph de: pͥore marito nathan. qͥfuit ia
cobpat̃ auus ioseph scđm matheũ ⁊ de man¬
toposteriori melchi peꝑit hely. cuiꝰ erat ad¬
optiuus iosephñtaruit affricanꝰ. Qđ qͥđr cũ
fausto responderẽ ñdu legerã. s tam̃ ꝑadop¬
tionẽ potuisse c̃tigere ut unꝰ homo duo̾ ha¬

Expanded text:
sonat, quod dixi, tamquam eum uiuus adoptauerit sonat, quod dixi, tamquam eum uiuus adoptauerit alius pater. lex autem filios etiam mortuis adoptabat iubens, ut fratris sine filiis mortui duceret taret. quae profecto de duobus unius hominis patribus expeditior ibi redditur ratio. uterini autem fratres fuerunt, in quibus hoc contigit, ut unius defuncti, qui uocabatur Heli, duceret alter uxorem, id est Iacob, a quo Matheus narrat genitum esse Ioseph; fuisse Ioseph, non utique genitum, sed ex lege adoptiuum. hoc in eorum litteris inuentum est, qui recenti memoria post ascensionem domini de hac re scripseram nomen eiusdem mulieris, quae peperit Iacob, patrem Ioseph, de priore marito Mathan, qui fuit pater Iacob, auus Ioseph, secundum Matheum, et de marito posteriore Melchi peperit Heli, cuius erat adoptiuus Ioseph, non tacuit Africanus. quod quidem, cum Fausto responderem, nondum legeram, sed tamen per adoptionem potuisse contingere, ut unus duos ha
Abbreviated transcription (Latin):
forte mori metuebam. ne totꝰ ille more¬
ret᷑ quẽ multũ amauerã. q̃ mͥ quasi decli¬
natio leuis quam grauis confessio ui¬
aet᷑. quamis ut cumq temperata sit
spiritales aquas suꝑiores⁊ corporales in¬
feriores. non satis considerate dictũ est.
Res aut̃ addita est ualde. Noc opꝰ sic in¬
mantẽ legẽ ⁊ ꝓpħas. ⁊ eoꝵ d̃m. in¬
carnationẽq xp̃i. scripturas aut̃ noui
testamenti quib conuincit᷑ falsatase̾t̾
dicentẽ. scripsi grande opꝰ uerbiseiꝰ ꝓpo¬
sitis. reddens responsiones meas x.rxui
ñ dixerim. nam ⁊ si sunt in tis aliqui ꝑ¬
breues tam̃ libri sunt. Unꝰ uͦ toꝵ ubi a
nobis aduersus eiꝰ cͥminationes pat̾ archax
uita defendit᷑ tantx ꝓlixitatis est. quante
nullus forte librox meox. In libro gͦ tercio
cũ soluerem questionẽ quomͦ potuerit
duos patres habere ioseph. dixi quiđe qđ̃
ex alio natus. ex alio fuerit adoptatꝰ. S genꝰ
quoq adoptionis dicere debui. Sic enim

Expanded text:
forte mori metuebam, ne totus ille moreretur, quem multum amaueram; quae mihi quasi declamatio lenis quam grauis confessio uidetur, quamuis utcumque temperata sit spiritales aquas superiores et corporales inferiores, non satis considerate dictum est; res autem in abdito est ualde. Hoc opus sic inincarnationem Christi, scripturas autem noui testamenti, quibus conuincitur. falsatas esse dicentem, scripsi grande opus uerbis eius propositis reddens responsiones meas. triginnon dixerim? nam etsi sunt in eis aliqui breues, tamen libri sunt. unus uero eorum, ubi a nobis aduersus eius criminationes patriarcharum uita defenditur, tantae prolixitatis est, quantae nullus fere librorum meorum. In libro ergo tertio cum soluerem quaestionem, quomodo potuerit duos patres habere Ioseph, dixi quidem, quod ex alio natus, ab alio fuerit adoptatus, sed genus quoque adoptionis dicere debui; sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
iungo alios duos pedes quales itidẽ uidi.łec
dicens non potui recolerr uolatilia qͣdrupe¬
dia quȩ lex commemorat. Nrq enĩ lexͣpu¬
tat inpedib duo posteriora crura qͥb locꝰ¬
te saliunt quas dicit mundas. ⁊ ideo disc̾¬
nit ab inmundis talib uolatilib qͤ ñ saluiͣt
illis crurib sic̃ sunt scarabri. Om̃ia qͥppt. huiꝰ
mͦ uolatilia quadrupridia uocant᷑ in lege.
Inru uelut exposicio u̾boꝵ u apłsait. om̃e¬

Expanded text:
iungo alios duos pedes, quales itidem uidi, haec dicens non potui recolere uolatilia quadrupedia, quae lex commemorat. neque enim conputat in pedibus duo posteriora crura, quibus locustae saliunt, quas dicit mundas, et ideo discernit ab inmundis talibus uolatilibus, quae non saliunt illis cruribus, sicut sunt scarabei. omnia quippe huius modi uolatilia quadrupedia uocantur in lege. In duodecimo uelut expositio uerborum aposto
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ. nͣmͥ satiffacit. nec sic puto intelligendu
qđ dictũ ẽ qui aũ fornicat᷑ in corpus ꝓpͥũ
percat. tamquã ille ħ faciat qui ꝓpt᷑ adi¬
piscenda ea qͣq ꝑ corpꝰ sentiant᷑ ut inhisfi¬
nẽ boni sui ponat aliqͥd agit. Noc enĩ lon¬
ge plura precata cͣplectit᷑ quã illa fornica¬
tio qͥ ẽcubitu ꝑ petrat᷑ illicito. de qͣ locutũ
cũ ħ diceret apłm apparet. N oc opꝰ excep¬
ta epła que post mołu ad eiꝰ cap̃ adiunc¬
ta est sic incipit. lecturus hec que de

Expanded text:
lligendum quod dictum est, Qui autem fornicatur, in corpus proprium peccat , tanquam ille hoc faciat, qui propter adipiscenda ea quae per corpus sentiuntur, ut in his finem boni sui ponat, aliquid agit. Hoc enim longe plura peccata complectitur, quam illa fornicatio quae concubitu perpetratur illicito, de qua locutum, cum hoc diceret, Apostolum apparet. Hoc opus, excepta epistola quae postmodum ad ejus caput adjuncta
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem. s ea potestas nulla est nͥ ado
detͣ de quo dictum est. dedit cis potesta¬
tem filios dei firri. Cum enim hoc sit in
potestatt qđ cũ uolumꝰ facimꝰ. nichiltã
inpotestate quam ipsa uoluntas est. s
pͣparat᷑ uoluntas a dño. Eo mͦ gͦ dat po¬
testatem. Sic intelligendum est. qđ dixi
postra inpotestate nr̃a esse ut ł inseri
bonitate dei. ł excidi eiꝰ srueritate me¬
reamͣ. qũo in nr̃a potestate non est nͥ

Expanded text:
luntatem; sed ea potestas nulla est, nisi a deo luntatem; sed ea potestas nulla est, nisi a deo detur, de quo dictum est: dedit eis potestatem filios deiacimus, nihil tam in potestate quam ipsa uoluntas est. sed praeparatur uoluntas a domino. eo modo ergo dat potestatem. sic intellegendum est et quod dixi postea: in nostra potestate esse, ut uel inseri bonitate dei uel excidi eius seueritate mereamur, quia in potestate nostra
Abbreviated transcription (Latin):
quoslam modos sine dubio p̃termisi¬
mus sicut dicit᷑ filius iehenie ł filius
ad optiuus. quȩ utiq ñ scłm naturã
nec scđm doctrinam. nec scđm imita¬
cionem dicunt᷑. quoꝵ trium modox
tamquam soli sint exempla reddidimꝰ.
ẜ naturam sicut uidei filii abrabȩ
scđm doctrinam sicut filio suo quos¬
ꝑ euangelium docuit apłs uocat scdm
sumus eiũꝰ imitam᷑ fidem. Qđ aut̃ dri
cum induerit incorruptionem ⁊ in¬
mortalitatem iam ñ caro⁊ sanguis
erit. scđm corruptionem carnalem
dictum est carnem ñ futurã. ñ scđm
substanciam.s scđm quam dñi corpus¬
est post resurrectionem caro appella.¬
ta est. Alio loco nisi quisq inquam uo¬
luntatr̃ in mutauerit. bonũ oꝑari¬
non potest. innrͣa potestate. positũ.
Alio loco docet ⁊ait. aut facitr arbort
bonã ⁊ fructum eiꝰ bonũ. aut facite: ar¬
bort̃ mała. ⁊ fructũ ciꝰ malum. qđ ñ est
contra grãm dĩ quã p̃dicamꝰ In potestair
quippe hominis mutart in melius uo¬

Expanded text:
quosdam modos sine dubio praetermisimus, sicut dicitur filius gehennae uel filius adoptiuus, quae utique nec secundum naturam nec secundum doctrinam nec secundum imitationem dicuntur. quorum trium modorum, tamquam sola sint, exempla reddidimus: secundum naturam, sicut Iudaei filii Abrahae, secundum doctrinam, sicut filios suos quos euangelium docuit apostolus uocat,sumus, cuius imitamur fidem. quod autem dixi: cum induerit incorruptionem et inmortalitatem, iam non caro et sanguis erit, secundum corruptionem carnalem dictum est carnem non futuram, non secundum substantiam, secundum quam et domini corpus post resurrectionem caro appellata est. Alio loco: nisi quisque, inquam, uoluntatem mutaucrit, bonum opernon potest. quod in nostra potestate esse positum alio loco docet, uli ait: aut facite arborem bonam et fructum eius bonum, aut facite arborem malam et fructum eius malum. quod non est contra gratiam dei, quam praedicamus. in potestate est quippe hominis mutare in melius uo
Abbreviated transcription (Latin):
Adpollentiũ de ad¬
ulterims ẽiugiis
Contra aduersari¬
um legis ⁊ ꝓpheta¬
rũ libri ii
Fontra gaudentiũ
pelagianoe libͥ uui.¬

Expanded text:
Pullentium de adulterinis coniugiis contra adversarium legis et prophetarum libros II, contra Gaudentium Pelagianorum libros I
Abbreviated transcription (Latin):
rr. exponendo epłam totam. Ipsius aũ
oꝑis magnitudine ac laborr deterritꝰ.
& in alia faciliora deflerus sum. Ita fac¬
tum est ut librum quem fretrã pmũ
relinquere solum. cuiꝰ esst titułu uo¬
lui. łpłȩ ad romanos in choata erposi
tio. Ubi q dixi gram esse indimissio¬
ne percatoꝵ. pac̾em uero in reconcili¬
atione cłi. ubicumq hoc dixi nonsic
accipiendum est: ac si ipsa pax & rrc̃¬
ciliatio ñ ꝑtineat ad gram grnerałt.
missionem signifit̾auerit peccatoꝵ
sicut legem specialiter dicimꝰ. scd̃m
liter ut in ea sint & ꝓpħt. Nic liber
sic incipit. In epła quã paulus apłi
scripsit ad romanos. De diuersis¬

Expanded text:
re exponendo epistulam totam, ipsius autem operis magnitudine ac labore deterritus et in alia faciliora delapsus sum. ita factum est, ut librum, quem feceram primum, relinquerem solum, cuius esse titulum uolui: epistulae ad Romanos incoata expositio. Ubi quod dixi, gratiam esse in dimissione peccatorum, pacem vero in reconciliatione Dei, ubicumque hoc dixi, non sic accipiendum est ac si pax ipsa et reconciliatio non pertineat ad gratiam generalem, missionem significaverit peccatorum. Sicut Legem et specialiter dicimus, secundum t generaliter, ut in ea sint et Prophetae. Hic liber sic incipit: In Epistola quam Paulus apostolus scripsit ad Romanos. CAPU
Abbreviated transcription (Latin):
tiraret s discipuli eiꝰ. Ubi qđ dixi latͦ ille
cui dictũ est amendico tibi. hodie mecũ
eris in paradyso. qui nec ipsum baptismũ
acceꝑat. hoc quidem & alios ante nosrec¬
tores sceͣ eccłȩ posuisse in suis litterulis
inuenimꝰ. s quib documentis satis possit
ostendi qđ ñ fuerit ille. latro baptiiatꝰ
ignoro. De quare in posteriorib quibdã
opusculis nr̃is diligentius disputatũ est

Expanded text:
ret, sed discipuli eius. ubi quod dixi: latro ille, cui dictum est: amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso, qui nec ipsum baptismum acceperat, hoc quidem et alios ante nos rectores sanctae ecclesiae posuisse in suis litteris inuenimus, sed quibus documentis possit ostendi, quod non fuerit ille latro baptizatus, ignoro. de qua re in posterioribus quibusdam opusculis nostris diligentius disputatum est
Abbreviated transcription (Latin):
est. anignoratis fr̃s. scientib enimlegẽ
loquor: quia lex dominat᷑ homini. ĩ qͣn¬
tũ tempus uit. usq ad cundt̃ locum
in quo scriptũ est. uiuificabit ⁊ mortua

Expanded text:
est, An ignoratis, fratres scientibus enim Legem loquor, quia Lex dominatur homini, in quantum tempus vivit? usque ad eum locum in quo scriptum est, Vivificabit et morta
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ scriptũ est. & ipsa c̾atura liberabit᷑ aser¬
uitute interitꝰ. dixi ⁊ipsa c̾at᷑a .i. homo ip
se eũ iam signaculo imaginis ꝓptͣ peccatũ
amisso remansit tantũ mͦ c̾at᷑a. qđ nͣest
ita accipirndu quasi totũ amiserit homo
qd habebat imaginis dĩ. Nam si omnino
ginẽ transformam. S rursus si totũ ami¬
siss nichil maneret unde diceret᷑. quam¬
quã inimaginr ambulet homo. tamͣ uane
cͣtͣbat᷑. ltem̃ qđ dixi spiritalit᷑ sum mos
angłos uiuere:. infimos uͦ animalit᷑. auda¬
cius dictũ est de infimis quã ut possit ł
scriptͣis sc̃is. ł ipsis reb ostendi. quia & si
forsitan potest. difficillime potͣ. Sexa¬
gesima octaua ẽ. de eo qđ scriptũ ẽ: o
homo. tu quies qui respondes do: Ubi
dixi quia ⁊̃ si leuiorib quisq peccatis. aut

Expanded text:
quod scriptum est, Et ipsa creatura liberabitur a serquod scriptum est, Et ipsa creatura liberabitur a servitute interitus; dixi: Et ipsa creatura, id est ipse homo, cum jam signaculo imaginis propter peccatum amisso remansit tantummodo creatura. Quod non ita accipiendum est quasi totum amiserit homo quod habebat imaginis Dei. Nam si omnino non ginem transformamur; sed rursus, si totum amisisset, nihil maneret, unde diceretur: quamquam in imagine ambulat homo, tamen uane conturbatur. item quod dixi spiritaliter summos angelos uiuere, infimos uero animaliter, audacius dictum est de infimis, quam ut possit uel scripturis sanctis uel ipsis rebus ostendi, quia, etsi forsitan potest, difficillime potest. sexagensima octaua est de eo, quod scriptum est: o homo, tu quis es, qui respondeas deo? ubi dixi: quia etiamsi leuioribus quisque peccatis aut
Abbreviated transcription (Latin):
corpora nr̃a ꝑ in habitantr̃ spm eiꝰ inuob̾.
Ubi illud qd ait apłs. scimus aut̃ quia ler
spiritalis est. ego aut̃ carnalis sum. rxpo¬
nerr uolens dixi. id est carni consentio
nonłu spiritali grã liberatꝰ. Quodnon
sic accipienłu est quasi spiritalis homo
iam sub gr̃a constitutus ⁊̃ de st ipso non
possit ħ dicert. ⁊ c̾. usq ad cũ locũ ubi
dictũ est. miser ego homo quis me libe¬
rabit de corpore mortis huiꝰ: Qđ pꝰca
didici sic̃ iam sum ante confessus. Rur¬
sus exponens quȩ ait apłs. corpꝰ quidẽ
mortuũ est ꝓptͣ peccatũ. mortuũ inqͣm
corpus dicit. quãduitale est ut indigen¬
tia rerũ temporaliũ molestet animã.
s esto. aleluis michi postea uisũ est id̃o
mortuũ corpus dictũ qđ habeat iam
moriendi necessitatẽ quã ñ habuit an¬
passiones huiꝰ temporis ad futurã głam qͦ
reuclabit᷑ in nobis. usq ad id qđ dictũ est
spe enim salui facti sumꝰ. Ubi cũ exponerẽ

Expanded text:
uobis. ubi illud, quod ait apostolus: scimus autem, quia lex spiritalis est; ego autem carnalis sum, exponere uolens dixi: id est carni consentio nondum a spiritali gratia liberatus; quod non sic accipiendum est, quasi spiritalis homo iam sub gratia constitutus etiam de ipso non possit hoc dicere et cetera usque ad eum locum, ubi dictum est: miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis huius? quod postea didici, sicut sum iam ante confessus. rursus exponens, quod ait apostolus: corpus quidem mortuum est propter peccatum, mortuum, inquam, corpus dicit, quamdiu tale est, ut indigentia rerum temporalium molestet animum. sed isto melius mihi postea uisum est ideo . mortuum corpus dictum, quod habeat iam moriendi necessitatem, quam non habuit anpassiones hujus temporis ad futuram gloriam quae revelabitur in nobis; usque ad id quod dictum est, Spe enim salvi facti sumus . Ubi cum exponerem
Abbreviated transcription (Latin):
nem arrianoꝵ lib̾ uiius. mauuera
nt̃ ħ uenit in manꝰ nr̃as qͥda sermo arria¬
noꝵ. sine nomine auctoris sui. Huic peten¬
te atu instante qͥ eũ mͥ miserat qͣnta po
tui b̾uitate ⁊ celeritatt respondi. ad iunc¬
to eode sermone a capite responsioniꝰ mcȩ
nadhibitis ad singula numeris. qͥb ĩspec¬
tis qͥd eui loco responderĩ. facile possit ad¬
tꝰ est sic incip̃. ł ox pͣcedentidisputaciom.
hac disputacione respondeo. De nuptiis

Expanded text:
NEM ARRIANORVM LIBER VNVS. Inter haec uenit in manus meas quidam sermo Arrianorum sine nomine auctoris sui. huic petente atque instante, qui eum mihi miserat, quanta potui etiam breuitate et celeritate respondi adiuncto eodem sermone a capite responsionis meae et adhibitis ad singula numeris, quibus inspectis quid cui loco responderimus facile possit adliber sic incipit: Eorum praecedenti disputationi hac disputatione respondeo. De nuptiis
Abbreviated transcription (Latin):
E pͣsentia dĩ scripsi librũ uͥnra inten¬
cio c̃tͣ heresim pelagianã maxime in¬
uigilat. Non expͣsse nominatã. s in eo ⁊̃ de
⁊ de tẽplo ciꝰ oꝑose ac subtilit disputat᷑. ħ lib
sic incipͣ. fateor frͣ. dilectissime dardane.

Expanded text:
esentia Dei scripsi librum, ubi nostra intentio contra haeresim Pelagianam maxime vigilat, non expresse nominatam: sed in eo etiam de et de templo eius operose ac subtiliter disputatur. Hic liber sic incipit: Fateor, frater dilectissime Dardane.
Abbreviated transcription (Latin):
scripsi duos libros aduersus eos. unũ de
gra xp̃i.⁊ alterũ de peccato originali. ħ
opꝰ sic incipͣ. Quantũ de ur̃a corporali
tis habuimꝰ hercticis orta ẽ nob̃neces¬
sitas ꝑgendi ĩ mauritaniã cesariensem
Ibi apud ipsã cesareã emitũ donatistar
se defensione delegerant. ⁊ qͥ ĩeade causa
marime laborauerant. Quȩ cũ illo egeri¬

Expanded text:
scripsi duos libros adversus eos, unum de Gratia Christi, alterum de Peccato Originali. Hoc opus sic incipit: Quantum de vestra corporali tis habuimus, orta est nobis necessitas pergendi in Mauritaniam Caesariensem. Ibi apud ipsam Caesaream Emeritum Donatistarsae defensione delegerant, et qui in eadem causa maxime laboraverat. Quae cum illo egeri
Abbreviated transcription (Latin):
nunc frͣ emerite. De Gestis pelagnlib̾ iꝰ.
E R iłe tempꝰ in oriente ħẽ insyria
palestina ƿelagius aquib cła catholici
fr̃ib ad episop alia gesta ꝑductus. eisq ab¬
sentib qui de illo libelłu dederant. qu̾o ad
diẽ synodi ñ potuer̃ occurrere: ab epͣis qua¬
tuordecĩ auditꝰ. uͥ cũ dogmata ipsa d̃ap
libello legebant᷑ catholicũ ꝓnunciaurrunt.
s cũ imanꝰ nr̃as cade gesta uenissent. scrip¬
si de his libris ne illo uelut ab soluto eade qͦꝙ¬
dogmata putarent᷑ iudices appbasse:q ille
nͥdapnass nullomͦ ab eis nisi dapnatꝰ exisset.
hic lib̾ sic incipͣ. Postquã in manꝰ nr̃as. De cor¬

Expanded text:
UT XLVII. De Gestis Pelagii, liber unus. er idem tempus in Oriente, hoc est in Syria Palaestina, Pelagius a quibusdam catholicis fratribus ad episcopalia Gesta perductus, eisque absentibus qui de illo libellum dederant, quoniam ad diem synodi non potuerunt occurrere, ab episcopis quatuordecim auditus est; ubi eum dogmata ipsa damnas eum de libello legebantur, catholicum pronuntiarunt. Sed cum in manus nostras eadem Gesta venissent, scripsi de his librdogmata putarentur iudices adprobasse, quae ille nisi damnasset, nullo modo ab eis nisi damnatus exisset. Hic liber sic incipit: Posteaquam in manu.s no
Abbreviated transcription (Latin):
factus est om̃iũ reus. de utroq c̃sulens eĩ
s millo pͥore questionẽ quã ꝓposui ipse. ñ
solui. inposteriore: autͣ qͥd mͥ de illa soluen¬
da uideret᷑ ipse ñ tacui. s utrũ ħ appbaret :
esse respondit. Egouͦ qͦusq ess incorpore ho
libros edere nolui. ne forte responileret a¬
liquando. ut: ipsa responsione eiꝰ poci ede¬
rent᷑. Illo aut̃ defuncto adħ edidi pͥorẽ. ut
qui legit ammoneat᷑. ut ñquerere om̃ino
quomͦ detͣ aĩa nascentib aut certe dere
obscurissima eã solutionẽ questionis huiꝰ
quas de originali peccato fides catholica noiit
in paruulis nisi regenerent᷑ in xp̃osine lubita¬
cione dampnandis. postrriorẽ uͦ adħ ut qestio¬
nis de qua ibi agit᷑ i quȩ nob̃ uisa ẽ solutioi¬
sa noscat᷑. ħ opꝰ sic incipit. Dm̃ nr̃m qͥ nosuora¬
nne agerr. uidebat᷑. aliquando post can¬
dẽ collationẽ scripsi. librũ satis utiłe. qũo¬

Expanded text:
factus est omnium reus, de utroque consulens eum. factus est omnium reus, de utroque consulens eum. sed in illo priore quaestionem, quam exposui, ipse non solui; in posteriore autem, quid mihi de illa soluenda uideretur, ipse non tacui, sed utrum hoc annueret etiam esse respondit. ego uero, quousque esset in corpore, hos libros edere nolui, ne forte responderet aliquando et cum ipsa responsione eius potius ederentur, illo autem defuncto ad hoc edidi priorem, ut, qui legit, admoneatur aut non quaerere omnino, quomodo detur anima nascentibus, aut certe de re obscurissima eam solutionem quaestionis huiuis rebus, quamuis de originali peccato fides catholica nouit in paruulis, nisi regenerentur in Christo, sine dubitatione damnatis, posteriorem uero ad hoc, ut quaestionis. de qua ibi agitur, etiam quae nobis uisa est solutio ipsa noscatur. Hoc opus sic incipit: Deum nostrum, qui nos uocaime agere videbatur, aliquanto post eamdem collationem scripsi librum satis uti
Abbreviated transcription (Latin):
sũ. Tercĩ duo qͥ⁊ postremi debitos fines. lta
om̃s aex ⁊ uͦ libͥ cũ sint deut᷑q ciuitate c̃scripti
flãmã celitꝰ factã int diuisas uictimas cucur
tib succedere magis legitum moris fuit.
s̃ sic̃ om̃s illiꝰ ppłi dnr filii isrł. ħ opꝰ sic ĩcipͣ.
Gloriosissimã ciuitatẽ dĩ. Ad orosiũ pb̃rm
cont᷑ priscillianistas liber UNUS.
nt̃ ħorosii cuiꝰdã hyspani pb̃ri c̃sultacioni
Qr pͥscillianistis.⁊ de qͥb dã origenissensib
qͣ catholica fides impbat. qͥnta potiub̾uita¬
tr ac ꝑspieuitate respondi. Cinꝰ opꝰculitituł
ẽ adorosũi cont᷑ pͥscillianistas.: orienistas.
ipsa enĩ ꝯsultacio responsioni meȩ acapi¬
te adiunctatͣ. ħ opꝰ sic ĩcip̃. Responderit᷑
querenti dilectissime fili orosy. Ad leroni
& alius de sentenria iacobi.
cripsi ÷ duos libros adirronimũ prb̃m
scidentẽ in bethlehẽ. unũ de origine aĩx¬
cũq totã legẽ seruauerit. offendat aũ ĩuno

Expanded text:
tii uero, qui et postremi, debitos fines. ita omnes uiginti duo libri cum sint de utraque ciuitate conscripti, flammam caelitus factam inter diuisas uictimas cucurrtibus succedere magis legitimi moris fuit; sed sicut omnes illius populi dicuntur filii Israhel. Hoc opus sic incipit: Gloriosissimam cit Origenistas, liber unus. Inter haec Orosii cujusdam Hispani presbyteri consultationi de Priscillianistis, et de quibusdam Origenis sensibus quos catholica fides improbat, quanta potui brevitate ac perspicuitate respondi: cujus opusculi titulus est ad Orosium, contra Priscillianistas et Origenistas. Et ipsa enim consultatio responsioni meae a capite adjuncta est. Hic liber sic incipit: Respondere quaerenti, dilectissime fili Orosi. CAPUT XLV.et alius de Sententia Jacobi. Scripsi etiam duos libros ad Hieronymum presbyterum sedentem in Bethlehem: unum de Origine Acumque totam legem seruauerit, offendat autem in uno,
Abbreviated transcription (Latin):
quos pagam colurrunt necessariũ esse arbi¬
trent᷑. ⁊ quia ꝓhibent᷑ mala ista exoriri atu:
abundare c̃tendunt. Sequentes aũ qͥnq
aduersus eos locunt᷑ qui fatent᷑ ħmala. nerde¬
fuisse umquã. nec defut᷑a mortalib ⁊ ea ñ par¬
ubris duȩ istȩ uanȩ opiniones religioni. xp̃i¬
anȩ adu̾sarie: refellunt᷑. S nequisquã nos ali¬
ena tantũ redarguisse. ñ aũ nr̃a asseruisse rep̃¬
hentłet. id ag̃ pars altera oꝑis huĩ qͣ librisxxu

Expanded text:
olere consuerunt, necessarium esse arbitrentur et, quia prohibentur, mala ista exoriri atque abundare contendunt. sequentes autem quinque aduersus eos loquuntur, qui fatentur haec mala nec defuisse umquam nec defutura mortalibus et ea, nunc maglibris duae istae uanae opiniones Christianae, religioni aduersariae refelluntur. Sed ne quisquam nos aliena tantum redarguisse, non autem nostra asseruisse reprehenderet, id agit pars altera operis huius, quae libris du
Abbreviated transcription (Latin):
nucleandis atq scrutandis diuinis eloqͥ¬
is eiꝰ q: titulum esse uolui de grnesi ad
littrram in ꝑfectus. Inueni quippe eum
usq adhec uerba dictatũ. pat̾ tam̃. pat̾
est. nec filius est aliud quã filius: quia
cũ os similitudo patris quamquamos¬
tendat nullam intͣuenire similitudinẽ
ñ tam̃ solus est. pat̾ habet sibi similitudi¬
nem. Post ħ repetiui u̾ba scripturȩ rur¬
sus consideranda atq tractanda:⁊ dsdir¬

Expanded text:
nucleandis atque scrutandis diuinis eloqunucleandis atque scrutandis diuinis eloquiis, eiusque titulum esse uolui: de Genesi ad litteram inperfectus. inueni quippe eum usque ad haec uerba dictatum: pater tamen pater est, nec filius aliud est quam filius, quia et cum dicitur similitudo patris, quamquam ostendat nullam interuenire dissimilitudinem, non tamen solus est pater, si habet similitudinem. post haec repetiui uerba scripturae rursus consideranda atque tractanda: et di
Abbreviated transcription (Latin):
Ne qua re ad ꝑsuadendu infidelib dif¬
ficili diligent᷑ quantũ potui me dissẽ¬
russe repperiet. quisquis de ciuitate
ddi librum nouissimum legerit. Hlic lib
tra manicheos c̃didissem. quo
scđm allegoricam significationem scrip¬
turȩ uerba tractaueram ñ ausus natu¬
ralium rerum tanta secreta adlitterã
exponere: hoc est quem admodum pos
sunt accipi. uolui experiri in hoc quoq:
negocissimo ac difficillimo oꝑe quid
ualcrem. S in scripturis exponendis
tyrocinum meũ sub tanta sarcine
mole sub eubuit. ⁊ñ dum ꝑfecto uno
libro ab eo quem sustinere ñ poteram
cula retractarem ipse istt ut erat inꝑfec¬
tus uenit in manus quẽ neq eilideram
Seripsi postra duodecim libros quox titu¬
lus est de Genesi ad littrrã in quib quã¬
iis multa quesita post quã inuenta uide¬
ant᷑ tam̃ cis istr nullom comparandus.
Uerum ⁊ hunc postra quã retractau
manere uolui ut ess uidex quantũ er¬
istimo ñ inutilis rudimentox meox ine.¬

Expanded text:
e qua re ad suadendum infidelibus difficili diligenter, quantum potui, me disseruisse reperiet, quisquis de ciuitate dei librum nouissimum legerit. Hic libertra Manicheos condidissem, quoniam secundum allegoricam significationem scripturae uerba tractaueram non ausus naturalium rerum tanta secreta ad litteram exponere, hoc est quemadmodum posssunt, accipi, uolui experiri in hoc quoque negotiosissimo ac difficillimo opere, quid ualerem. sed in scripturis exponendis tirocinium meum sub tantae sarcinae mole succubuit, et nondum perfecto uno libro ab eo, quem sustinere non poteram,mea opuscula retractarem, iste ipse, ut erat inperfectus, uenit in manus, quem neque edideram scripsi postea duodecim libros, quorum titulus est: de Genesi ad litteram. in quibus quamuis multa quaesita potius quam inuenta uideantur, tamen eis iste nullo modo est conparandus. uerum et hunc posteaquam retractaui, manere uolui, ut esset index, quantum existimo, non inutilis rudimentorum meorum in e
Abbreviated transcription (Latin):
uiuentes facillime
exaudiet. Sic enim dictũ est tãquã ds ner
fuerat illuminatus in corpore: Nec illud
placet quo pithagore philosopho tantũ
laudis dedi. ut qui hanc audit. intellige¬
re possit putare me credidisse nulloser¬
rores in pitagore esse doctrina. cũ sint
plures ide q: capitales. ł oc opꝰ incipit¬
sic De ordine rerũ.¬

Expanded text:
uiuentes facillime uiuentes facillime exaudiet. sic enim dictum est, tamquam deus non fuerat inluminatus in corpore. nec illud placet, quod Pythagorae philosopho tantum laudis dedi, ut, qui hanc audit uel legit, possit putare me credidisse nullos errores in Pythagorica esse doctrina, cum sint plures idemque capitales. Hoc opus sic incipit: Dc ordine reru
Abbreviated transcription (Latin):
posset intelligi in quo erit cęłu nouũ⁊ trano¬
ua quando c̃plebit᷑ qd̃ oramꝰ dicentes. adue¬
niat regnũ tuũ. Nec plato quide in hoc erra¬
uit quia esse mundu intelligibiłe dixit. si
ñ uocabulũ qđ exclesiasticȩ c̃suetudini in
re illa musitatũ est. S ipsa uelimꝰ attende¬
re. Alundu quippe intelligibiłe nuncupa¬
uit ipsam orationẽ sempiternã atq inc̃¬
mutabilem qu a fecit d̾s mundu. Qđ qui
negat esse sequit᷑ ut dicat irracionabili¬
t̃ dm̃ frcisse qd̃ fecit. aut cũ faceret ł ante¬
quã faceret nescisse quid facerit. Si apud
dm racio faciendi ñ fuit. si uero erat sicut ꝑ¬
rat. ipsam uideat᷑ plato uocasse intelligibi¬
le mundum. nec tam̃ isto nomine nos ute¬
rem̃ si iam satis essemꝰ litteris ccclesiasticis t¬
ruditi. N ec illud mͥ placet qđ cũ dixissem
summa oꝑa danda est optimis morib morx¬
addidi. Ds enim noster alit̃ nos exaudire ñ

Expanded text:
possit intellegi, in quo erit caelum nouum et terra nopossit intellegi, in quo erit caelum nouum et terra noua, quando conplebitur quod oramus dicentes: adueniat regnum tuum. nec Plato quidem in hoc errauit, quia esse mundum intellegibilem dixit, si non uocabulum, quod ecclesiasticae consuetudini in re illa inusitatum est, sed ipsam rem uelimus adtendere. mundum quippe ille intellegibilem nuncupauit ipsam rationem sempiternam atque incommutabilem, qua fecit deus mundum. quam qui esse negat, sequitur, ut dicat inrationabiliter deum fecisse quod fecit, aut, cum faceret uel antequam faceret, nescisse, quid faceret, si apud eum ratio faciendi non erat. si uero erat, sicut erat, ipsam uidetur Plato uocasse intellegibilem mundum. nec tamen isto nomine nos uteremur, si iam satis essemus litteris ecclesiasticis eruditi. Nec illud mihi placet, quod cum dixissem: summa oaddidi: deus enim noster aliter nos exaudire non
Abbreviated transcription (Latin):
demicis scripti sunt duos ⁊̃ libros de
ordine. scripsi. in quib questio magna
uersat᷑. utrũ omĩa bona aut mala diuinȩ
ꝓuidentiȩ ordo c̃tineat. S cũ rem uiderẽ ad
intelligrndu difficełe: satis egre adeꝙ ꝑcepti.¬
ont̃ cũ quib agebã disputando posse ꝑ duci.
dt orũie. studendi loqui malui. quode cor¬
poralib ad incorpore a potͣ ꝓfici. Uerũ⁊ in
his libris displicet mͥ sepe int̾positũ fortune
uocabusu ⁊ qdđ ñ addebã corporis quandosen¬
sus corporis nominaui.⁊ qđ multũ tͥbui libe¬
ralib disciplinis. quas multi sci multũ nesci¬
unt. quida÷ qui sciunt eas scĩ ñ sunt.⁊ qd mu¬
sas quasi aliquas deas quã uis iocando c̃me
uirtutis luce fulsisse.⁊ qd duos mundos. unũ
sensibiłe. altrrũ intelligibiłe ñ ex platonis uel
ex platonicoꝵ ꝑsona. s er mea sic c̃mendaui.
it. regnũ ncũ ñ est de hoc mundo. cũ possit¬
⁊ aliqua locutione dictũ inueniri. ⁊ si adño

Expanded text:
demicis scripti sunt, duos etiam libros de ordine scripsi, in quibus quaestio magna uersatur, utrum omnia bona et mala diuinae prouidentiae ordo contineat. sed cum rem uiderem ad intellegendum difficilem satis aegre ad eorum perceptionem, cum quibus agebam, disputando posse perduci, de ordine studendi loqui malui, cum a corporalibus ad incorporalia potest profici. Uerum et his libris displicet mihi saepe interpositum fortunae uocabulum; et quod non addebam: corporis, quando sensus corporis nominaui; et quod multum tribui liberalibus disciplinis, quas multi sancti multum nesciunt, quidam etiam sciunt et sancti non sunt; et quod Musas quasi aliquas deas quamuis iocando commemuirtutis luce fulsisse; et quod duos mundos unum sensibilem, alterum intellegibilem, non ex Platonis uel ex Platonicorum persona, sed ex mea sic commendaui, ed: regnum meum non est de hoc mundo, cum possit et aliqua locutione dictum inueniri et, si alius
Abbreviated transcription (Latin):
ne uͥ c̃memoraui deformẽ maritũ ꝯiugiꝰ sue
nt deformiꝰ pareret. ꝓponert ĩ concubitu for¬
mã solere picturã nom̃ homines qͥh facere. sole¬
bat. qͥsi certũ posui cũ sit inc̾tũ qͥa memoria
me fefellit. Haũ soronꝰ auctor medicinȩ scrip¬
sit regẽ cypͥũ facere. solere. s. nom̃ eiꝰ ꝓpͥũ ñce
pressit. ħopꝰ sic incipit. Contumelias tuas ⁊ũ¬
ba maledica uliant Ad laurentiũ de fide
spe & caritate. lib̾ UII US.
cripsi ÷ librũ de fide sye ⁊ caritate cũa
me adquẽ scriptus est postulass ut ali¬
quod opuscułu haberet meũ de suis manib
usatis diligent᷑ mͥ uidcor esst c̃plexus. quomͦ
sic ineipit. Dici non potest dilectissime fili
laurenti quantũ tua erudicione delecter
De cura gerenda ꝓmortius ad paulinum
ibrũ de cura ꝓmortius grrenda scrip¬
si cũ in terrogatꝰ litteris fuissem. utrũ ꝓsit
euiq pꝰ mortẽ qd corpꝰ eiꝰ aput sc̃i alicuiis

Expanded text:
ne, ubi commemoraui deformem maritum coniugi suae, ne deformes pareret, proponere in concubitu formonsam solere picturam, nomen hominis, qui hoc facere solebat, quasi certum posui, cum sit incertum, quia memoria me fefellit. hoc autem Soranus, auctor medicinae, scripsit regem Cyprium facere solere, sed nomen eius proprium non posuit. Hoc opus sic incipit: Contumelias tuas et uerba maledica, Iuliane. CAPVT LXXXVIIII. DE FIDE, SPE, CARITATE LIBER VNVS. Scripsi etiam librum de fide, spe, caritate, cum a me, ad quem scriptus est, postulasset, ut aliquod opusculum haberet meum de suis manibus ubi satis diligenter mihi uideor esse csic incipit: Dici non potest, dilectissime fili Laurenti, quantum tua eruditione delecter. De cura pro mortuis gerenda ad Paulinumibrum de cura pro mortuis gerenda scripsi, cum interrogatus litteris fuissem, utrum prosit cuique post mortem, quod corpus eius apud sancti alicuius
Abbreviated transcription (Latin):
Melchisedech dño panem uinumq litauit
xp̃c idem statuens pactum uetus tuacuauit.
Inter utrumq dui fuit alter sacrificandi.
Ritus. & obtinuit ium qualemcumq piandi.
Agnus enim legis carnales diluit actus.
Agnum presignans qui nos lauit hostia factus.

Expanded text:
Melchisedech Domino panem vinumque litavit. Christus idem statuens, pactum vetus evacuavit. Inter utrumque diu fuit alter sacrificandi Ritus, et obtinuit vim qualemcunque piandi. Agnus enim legis, carnales diluit actus. Agnum praesignans, qui nos lavat hostia factus.
Abbreviated transcription (Latin):
testamento. Istas aut̃ inquisitiones tuas in in
mensum ꝓcedere cũ uideres. putasti ciidã
generalitatis adhibendii esse c̃pendrũ atq: dix¬
isti. ⁊ om̃ia omnino opꝰ aueritate dissentiaͣnt.
eccła. qualit᷑ suscipiat uenientes.: quid singu¬
lis. lege. auctoritate. atq racione respondeat.
łec om̃ia cũ queris ut exponant᷑ ame:. miro
luculentũ ingeniũ tuũ. tot. tantãeq rerũ:
sitire ueritatẽ.⁊ fastidiũ iã timendo poscert
breuitatẽ. S uidisti etiã ipse ꝓptͣ quid hoc
loco possem tuȩ huiꝰ epłẽ cogitare: quasi ui¬
gilant occurristi cogitacioni meȩ dicens.
nec me tantȩ beatitudo tu& credat ineptie
ut nͣ inspiciã quantis: quã ingentib uolu¬
minib opꝰ sit ut possint ista dissolui uerũ ego¬

Expanded text:
temensum procedere cum videres, putasti cujusdam generalitatis adhibendum esse compendium, atque dixisti: Et omnia omnino, quibus a veritate dissentiunt. Ecclesia: qualiter suscipiat venientes; et quid singulis lege, auctoritate, atque ratione respondeat. Haec omnia cum quaeris ut exponantur a me, miror luculentum ingenium tuum, tot tantarumque rerum et sitire veritatem, et fastidium jam timendo poscere brevitatem. Sed vidisti etiam ipse quid hoc loco possem tuae hujus epistolae cogitare; et quasi vigilanter occurristi cogitationi meae, dicens: Nec me tantae Beatitudo tua credat ineptiae, ut non inspiciam quantis et quam ingentibus voluminibus opus sit, ut possint ista dissolvi. Verum ho