comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
referendarius regis clotharii. cui
manus ⁊ pedes ab humore contraxe
rant: uenit ad scãm basilicã. Et
or̃oni uncumbẽs. ꝑ cluos aut tres
m̃ses. a beato antistite uisitatꝰ. m̃bͥs
debilib sanitatẽ optin̾e ꝓmeruit.
Et postea ante clicti regis domesticus
fuit: multaq bñficia ppło turonico
uel seruientib beate beisilice minis¬
⁊ trauit

Expanded text:
referendarius regis Clotarii, cui manus et pedes ab humore contracti erant, venit ad sanctam basilicam, et orationi incumbens per duos aut tres menses, a beato Antistite visitatus, membris debilibus sanitatem obtinere promeruit: qui postea antedicti regis domesticus fuit, multaque beneficia populo Turonico vel servientibus beatae basilicae ministravit
Abbreviated transcription (Latin):
fore arbitrati. donec baclo̾s sui lango¬
ris indices. ad martini matricẽ eccłi¬
am cdetulerunt: palam omib expo¬
nentes. et sue ꝑfidie fugam. et mar¬
tini etiam circa inuitos clementiam.
Porro accole mansionis in qua signũ
hoc sanitatis celebratum est in honore
signipotentis martiui eccłiam condid̾e
que usq hodie capella alba nominat᷑.

Expanded text:
fore arbitrati, donec baculos sui languofore arbitrati, donec baculos sui languoris indices ad Martini matricem ecclesiam detulerunt, palam omnibus exponentes et suae perfidiae fugam, et Martini etiam circa invitos clementiam. Porro accolae mansionis, in qua signum hoc sanitatis celebratum est, in nomine signipotentis Martini ecclesiam condidere, quae usque hodie Capella alba nominat
Abbreviated transcription (Latin):
sop̃no indulgere. quieti uero uigit᷑.
et ut breuit᷑ clic̃a queiinus in bomis
nobis infirmitas Hec qua iacemus.
Que si curata futrit quod absit. ne¬
cessario incũbet nobis labor manu¬
uimus de martino isto in cuius dio¬
cesi degimus. quod reuertens ab exi¬
euntes: ne forte nos sanitatũ eius co¬
pia cõphñdar. Nouum sane consiliũ
nolle carere incõmoda. se sibi reddi
esfugere. Quid moror: Placet utͥꝙ cõ¬
sultũ: et aptatis baculis sub ascella
reptando potius quã gradiendo fu-¬
gam arripiunt. S martini ꝑupx
potentia ꝑsequit᷑ fugientes. conp̃¬
hñdit refugas : cõphñsos ꝙ & inuen¬
tos. inuitos reꝑat sospitati. Quod
illi ui se expientes. nec cdissimula¬
poterant. nec aucleet
silere: unirũ non nescii
illũ
potentem ꝑdere ingratos : qui et nolen¬
tib subueniss. Exclamant igit᷑ p̃di¬
cautes miraculum. et homines Loci
illius quo id contigerat. ad lauclem
inuitant martini. Hec s integrum

Expanded text:
somno indulgere, quieti vero jugiter: somno indulgere, quieti vero jugiter: et, ut breviter dicam, ducimus in bonis ndicat infirmitas haec, qua jacemus. Quae si curata fuerit, quod absit, necessario nobis incumbet labor manuvimus de Martino isto, in cujus dioecesi degimus, quod revertens ab exsieuntes, ne forte nos sanitatum ejus copia comprehendat. Novum sane consilium, nolle carere incommodo, se, sibi reddi, effugere. Quid moror? Placet utrique consultum, et aptatis baculis sub utraque ascella, reptando potius quam gradiendo, fugam arripiunt. Sed Martini pernix potentia prosequitur fugientes, comprehendit refugas, comprehensos et inventos invitos reparat sanitati. Quod illi in sese experientes, nec dissimulapoterant, nec audebant silere. Nimirum non nescii illum potentem perdere prodere ingratos, qui et nolentibus subvenisset. Exclamant igitur, praedicantes miraculum, et homines loci illius, quo id contigerat, ad laudem invitant Martini. Nec sibi integrum
Abbreviated transcription (Latin):
ost upu gsis sue fines
atrigerat sacratissimi p̃suliᷤ
martim corpusomirum ĩ modũ. &
oues morbide pastoris p̃sentiam:
et pastor recognouit quanta ouib
deberet cure diligentiam. Qũãuis
enĩ ꝑegͥnus inter extrancam gẽtem
miraculoꝵ floruiss copia: int̾ suos tñ
utpote sibi a dño cõmendatos. et co¬
piosior ei affuit sanitatũ grã & si
cũꝙ gͥ qualicũq incõmodo egͥtudi¬
nis laborabant. etiam non apportati
etiam non rogantes. dextra leuaq
ꝑ totam ꝓuinciã mirifice sanabant᷑
in me et ip̃e faciet: et maiora hoꝵ
fidem etiam poscentiũ cooꝑari uo¬
luit. ut crebro ewangelia ꝓbant
U nde est ulud. fides tua te saluũ
fecit ꝑ martinũ uero. etiam non pe¬
tentib. etiã non accurrentib. et qd̾
maioris clementie ẽ. etiam nolentib
subuemiebat. Uum eium talia tanta ꝙ
li otio uiuimus. nemo nos inquietat
om̃s miserent᷑. solus nobis labor ẽ pe¬
tere quod optamus. licet cũ libuerit

Expanded text:
oecesis suae fines attigerat sacratissimi praesulis Martini corpus, mirum in modum et oves morbidae pastoris praesentiam, et pastor recognovit quantam ovibus deberet diligentiam. Quamvis enim peregrinus inter extraneos miraculorum floruisset copia: inter suos tamen, utpote sibi a Deo commendatos, et copiosior ei fuit sanitatum gratia, et, si cunque ergo qualicunque incommodo aegritudinis laborabant etiam non apportati, etiam non rogantes, dextra laevaque per totam provinciam mirifice sanabanturin me, et ipse faciet, et majora horum fidem etiam poscentium cooperari voluit, ut crebro Evangelia probant. Unde est illud: Fides tua te salvum fecit . Per Martinum vero etiam non petentibus, etiam non accurrentibus, et quod majoris clementiae est, etiam nolentibus subveniebat. Dum enim talia, tantaque li otio vivimus, nemo nos inquietat, omnes miserentur; solus nobis labor est petere quod optamus. Licet, cum libuerit,
Abbreviated transcription (Latin):
tem aliud huic simile
non est silendũ miraculũ. Nam
quedam muliet nomine maria. eui
uir suus suus suadente diabolo.
neruos tybiaꝵ ferro absciderat amiᷤ¬
elanguerat. Que audita tot signoꝵ po

Expanded text:
tem aliud huic simile non est silendum miraculum. Nam quaedam mulier, nomine Maria, cui vir suus, suadente diabolo, nervos tibiarum ferro absciderat, amiselanguerat. Quae, audita tot signorum po
Abbreviated transcription (Latin):
cent᷑ uicũ amblacensẽ ligerim
fluuiũ transmearet. ⁊ irruentib iq̃
teneb munctũ nox horribilis retii̾et
fubito adu̾sante uento. naute tͣbant᷑
in pelago. seꝑatisq nauib q̃ pontẽ i¬
ium sustinbãt. ⁊ aqua usq ad sumũ
ripleti destentũt cuncti usq ad cm¬
qua tam̃ nauib subductis a pedib.
Suteritis autẽ omnid. boso ñ rauce
utit᷑ans. beati martini atialiũ im
nus occurret p̃cabat᷑: dicens fideliter
stus. Nolite timere. Scio enim. qͦcd
dixta beati uiri ad auxilia porrigen¬
çia maxĩe in necessitatib sit parata.
Hec es clicente directis a deo nauibus.
mutatoq uento cotͣtio in scdõ nullo
peunte ꝑuenetunt littore. Ubi tam
presẽs occurrit beati confessoris suf¬
sragiũ. ut etiã argentũ qͦd fliuuo
in litus restituente reciꝑent.

Expanded text:
contra vicum Ambiacensim Ligerem fluvium transmearet, et, inruentibus iam tenebris, mundum nox horribilis reteneret, subito adversante vento nautae turbantur in pelago, separatisque navibus, quae pontem illum sustenebant, et aqua usque ad summum repletis, discendunt cuncti usque ad ciquaquam tamen navibus subductis a pedibus. Exterritis autem omnibus, Boso non rauce vociferans beati Martini auxiliumnus occurreret, precabatur, dicens fidenter suis: 'Nolite timere; scio enim, quod dextera sancti viri ad auxilia porregenda maxime in necessitatibus sit parata'. Haec eo dicente, directis a Deo navibus mutatoque vento contrario in secundo, nullo pereunte, pervenerunt litore, ubi tam praesens occurrit beati confessoris suffragium, ut etiam argentum, quod fluvio in litus restituente, reciperent.
Abbreviated transcription (Latin):
leginius renouari miramur. Secd
qͥd inquã qͦd hi multi fecerunt
diutius in hac statione moremus
cadauer defuncti uiuũ remisit a
monum̃to. Ioq beatꝰ confessor no¬
bis p̃sentib oꝑatꝰ est. Que enim
causa fuerit: adiutoriũ indiuidue
trinitatis esflagitans expsicabo.
Puer genitꝰ lacte materno defici¬
ente: nutͥti acd alenclum clat᷑. Que
hoc liqͦre sterilis. dum ñ copiose
ut illiꝰ etatule oportunum ẽ lac¬
tis alim̃ta ministraret. cepit qui

Expanded text:
legimus, renovari miramur? Sed quid inquam? Quod hi multi fecerunt diutius in hac statione moremur. cadaver defuncti vivum remisit a monumento : id quoque beatus Confessor nobis praesentibus operatus est. Quae enim causa fuerit, adjutorium individuae Trinitatis efflagitans, explicabo. Puer genitus, lacte materno deficiente, nutrici ad alendum datur. Quae hoc liquore sterilis dum non copiose, ut illi aetatulae opportunum est, lactis alimentum ministrat, coepit qui
Abbreviated transcription (Latin):
ibidẽ cõgregata ẽ pascẽt. aridũ bra¬
chium cs̃i contractis digitis sanum
extulit ad miscendũ. Et fic tota die
bñcuctis pauꝑib deseruiers: sospes
remeauit ad ꝓp̾a. Hec in posterũ an¬
nuis singłis antetlictis fr̃ĩb alim̃tum
sufficiens exhibebat. Fcm̃ ẽ aũt qͦdã

Expanded text:
ibidem congregata est, pasceret, aridum brachium cum contractis digitis sanum extulit ad miscendum. Et sic tota die benedictis pauperibus deserviens, sospes remeavit ad propria. Haec in posterum annis singulis antedictis fratribus alimentum sufficiens exhibebat. Factum est a
Abbreviated transcription (Latin):
uꝑiore ꝙͦ anno grauissime ppłs turo¬
noꝵ a iue ualitudinaria uastabat᷑.
Erat enim talis languor: ut app̃hensus
homo a febͤ ualicla. totis uesicis ac minu¬
tis pustulis scat̾et. Erant aũt uesice albe
cũ claricia. nlłam habentes molliciẽ: nͥ
tantũ dolorẽ nimium infe̾ntes. Iam se
clata mat᷑itate crepantes. cum cepissent
deflu̾e̾: tunc adherentib corꝑi uestim̃tis
dolor ualidiꝰ augebat᷑. In qͣ egritadine.
nichil melicoꝵ pot̾at ars ualere: nͥ cũ
dñicum affuiss auxilium. Multi enim
ẽ: cũ id meruerint cet̾i qͦa unã uidimꝰ
mernisse: uxor gͦ ebormi comitis cũ ab
hac lue detn̾et : ita bis oꝑta ẽ uesicis. ut
neq manꝰ neꝙ plante. neꝙ ulla pars
cuiꝑis eiꝰ uacua reman̾e̾t: s ⁊ ip̃i qͦ ocu
li abhis ꝯtinebant᷑ obtecti. Cum autẽ
in discrimine mortis haberet᷑: scĩ septil¬
chri bñdictõem eꝓpetut. Tunc trãsmissũ
restracta febre. dec urrentib sine delore

Expanded text:
ue anno gravissime populus Turonorum a lue valetudinaria vastabatur. Erat enim talis languor, ut apprehensus homo a febre valida, totus vesicis ac minutis pustulis scateret. Erant autem vesicae albae cum duritia, nullam habentes mollitiem, nisi tantum dolorem nimium inferentes. Jam si data maturitate crepitantes coepissent defluere, tunc adhaerentibus corpori vestimentis, dolor validius augebatur; in qua aegritudine nihil medicorum poterat ars valere, nisi cum dominicum adfuisset auxilium. Multi enim est, cum id meruerint ceteri, quod unam vidimus meruisse? Uxor igitur Eborini comitis, cum ab hac lue deteneretur, ita his operta visicis est, ut neque manus neque plantae neque ulla pars corporis eius vacua remaneli ab his continebantur obtecti. Cumque jam in discrimine mortis haberetur, sancti sepulcri benedictionem expetiit. Tunc transmissum ox igitur restincta febre, decurrentibus sine dolore
Abbreviated transcription (Latin):
Ic ⁊ supplex in eadẽ festruitate
cetꝰ implorans receptionẽ ui¬
sionis: ut pallulã attigit que a
foris ad pedes sci de pariete depen¬
det. mox erumpente a palpebris
sanguine teste ppło uisũ recepit.
um autẽ morbꝰ ille clissinte¬
ritꝰ. cũ ocultis pustulis multas
atte̾ret ciuitates. ⁊ int̾ resiqua
loca ur̃bs turonica gramiꝰ iabora¬
ret. multi abraso a beato tumło
pulue̾ ⁊ hausto sanabatit᷑. pleriꝙ
de oleo q̃d mibi habet᷑ delibuti libe¬
rabant᷑. Fu̾itq ñnullis temedium
aqua iua. unde sepillcrũ ablutum
ẽ ante pascha. Igͦ cum multis młta
tͥbuerent᷑ bñficia. uidi unũ in de¬
sꝑatõe a dissinteria iacentẽ. quẽ ad
basilicã cluctũ. aliis uigilias celebnͣ¬
tib noctẽ ĩ quietã diuisse. Uiluculo

Expanded text:
ic et caecus in eadem festivitate supplex inplorans receptionem visionis, ut pallulam adtigit, qui a foris ad pedes sancti de pariete dependit, mox erumpente a palpebris sanguine, teste populo, visum recepit. 51. Cum autem morbus ille dissentericus cum oattereret civitates, ac inter reliqua loca urbs Turonica graviret, multi, abrasum a beato tumulo pulverem haustum, sanabantur. Plerique de oleo, qui inibi habetur, delibuti liberabantur; fuitque nonnullis remedium aqua illa, unde sepulchrum ablutum est ante pascha. Igitur, cum multis multa tribuerentur beneficia, vidi unum in desperatione a disenteria iacentem, quem ad basilicam ductum, aliis vigilias celebrantibus, noctem inquietam duxisse; diluculo
Abbreviated transcription (Latin):
tentia. se sustentans baculo: nisu quo
p̾tunt ad tumulum sc̃i uiri ac¬
cedeie non distulit. Iuxta quem cum¬
Mira clemceps res secuta ẽ. Oratione
namq completa. multis iudentib
subito mulier crexit. maxq concito
gradu cdomiem ieus. et iadem hora
rediens. cortinã quam cdomi habebar
lecbiunda artulit: allatam ad memo¬
riam sc̃i uiri cũ gaudio et deuoti¬
oue obrutit.

Expanded text:
tentia, se sustentans baculo, nisu quo potuit ad tumulum sancti viri accedere non distulit, juxta quem oraMira deinceps res secuta est. Oratione namque completa, multis videntibus, subito mulier se erexit. Moxque concito gradu domum venit, et eadem hora rediens, cortinam, quam domi habebat, laetabunda attulit, allatam ad memoriam sancti viri cum gaudio et devotione obtulit.
Abbreviated transcription (Latin):
alios. qui i cauerns terre latitautes e¬
uascrũt. Abbate tam̃ a latebris abstrac¬
to toementis & cruciatib ab es exignt
ut thesauros eccłie ꝓclati & monachos qͥ
in cauerius latebras fouebant. in medi
abbas. licet uaria ee multiplici tormen¬
mentoꝵ molentia arceret᷑: mec thesauroᷤ
declarauit. nec filios in latebris se oocul¬
tantes reuelauit. Qui ad hoo reseruati
sũt. ut patroni sui corpus &e int̾ alienos
ꝓsequerent᷑. Ita quidem contigiti. S ip̃ẽ
comitib erilii sui merredem restitit
sublimaret dignitare. Reudentib da
terii infortimiũ. et cl̾isio: nec ñ cab¬
batis cruciatus & pene e monachoꝵ
mne sc̃ĩ martini cnonicoꝵ gaudia ob

Expanded text:
rnis latitantes evaserunt; abbatem tamen a latebris extractum tormentis et cruciatibus ab eo exigunt, ut thesauros ecclesiae prodat et monachos, qui in cavernis latebras fovebant, in mediuernus, licet varia et multiplici tormentorum violentia arceretur, nec thesauros declaravit, nec filios in latebris latitantes revelavit; qui adhuc reservati sunt, ut patroni sui corpus et inter alienos prosequerentur. Ita quidem contigit; sed ipse potius comitibus exsilii sui mercedem restituit. sublimaret dignitate. Recedentibus Dterii infortunium et eversio, necnon et abbatis cruciatus et poenae, et monachorum ime sancti Martini canonicorum, gaudia ob
Abbreviated transcription (Latin):
uentio censetur.
lapsis post hastingi incendia
tͥh lustris. secessit eiusdem gẽ
tis diꝑx. & simili sorte a finib suis ex¬
ulans rollo. uir armis stremiuus. s
cura xp̃iane ꝓfessionis homines in hu¬
manus. peditũ multitudius equestris
ordinis copia. milite multiplici stipatꝰ
digens: ñ minimas homunũ strages
deditͥ Cenomanius postmodũ obsessa
cxercitus sui ꝓcuramns turom̃ usꝙ
aggenti asdluentẽ copiam. et cetera
guis bona diriperent: et incolas illiis uin¬
culatos. secum adducentes captiuarẽt.
Dei aut̃ ꝓuidentes cdementia tanta ca¬
sui unione pelagus unũ effice̾nt. et
a ciuitatis accessu. non minum sui
altitudine cuncos hostiles arrerent. ue¬
rũ mauis monͦsterium. quod non lon¬
ge a turonis erat. fundicus ab hostib eu̾¬

Expanded text:
entio, censetur. III. Elapsis post Hastini Hastingi incendia tribus lustris, successit ejusdem genus gentis, et simili sorte a finibus suis exsulans, Rollo vir armis strenuus, sed circa Christianae professionis homines inhumanus: peditum multitudine, equestri equestris ordinis copia, milite multiplici stipatusdigens, dedit. Cenomanis postmodum obsessa, exercitus sui procuratores Turonum vsque argenti effluentem copiam, & cætera eius bona diriperent, & illius incolas vinculatos secum aDei autem providente clementia, tanta Kasui unione pelagus unum efficerent, et a civitatis accessu non minima sui altitudine cuneos hostiles arcerent. Verum Majus M onasterium, quod non longe a Turonis erat, funditus ever
Abbreviated transcription (Latin):
testis ẽ. mulierẽ. ꝓ fluuto sanguinis laborantẽ. cũ marti
Mrex se mala bestia ad uerbũ scĩ retorsit: & inulteriorẽ
ripam nob̃ expectantibus transicauit. Ad cũ om̃s ñ sine
miraculo cerneremus: altius ingemiscens ait. Serpentes
me acidiunt: & homin es non audiunt.

Expanded text:
testis est, mulierem profluuio sanguinis laborantem, cum Martini iubeo te redire. mox se mala bestia ad uerbum sancti retorsit et in ulteriorem ripam nobis inspectantibus transmeauit. quod cum omnes non sine miraculo cerneremus, altius ingemescens ait: serpentes me audiunt, et homines non audiunt.
Abbreviated transcription (Latin):
noctẽ totã in oratione ꝑuigilat. Mane orta tempestis.
ȩdem idoli usq ad fundamentum ꝓuolum. Uitliet
mmarcello teste. dicla sunt. ledas u¬
Li a or eius non dissimilem in simili oꝑe
molis cui idolum suꝑstabat parabat euertinbse d
nulla erat facultas. qua id daretur effectui b
cionẽ suo more conuertit᷑. Uisam certũ est paril
damꝰ colũpnã ruere de cęlo: quȩ in pacta idolo
cet si dicero oportet inuisibiliter cęli uirtutibus utir¬
tur. nͥ ipse uirtutes uisibiliter serure martiua. hamiatus¬
etiã oculis cerneretur.dem auit̃ refrgeriũs mͥ¬

Expanded text:
nocte tota in oratione peruigilat: mane orta tempestas nocte tota in oratione peruigilat: mane orta tempestas aedem idoli usque ad fundamentum prouoluit. uerum haec Marcello teste dicta sint. Aliam eius non dissimilem in simili opermnam immensae molis, cui idolum superstabat, parabat euertere, sed nulla erat facultas, qua id daretur effectui: tum ad orationem suo more conuertitur. uisam certum est parilem quodammodo columnam ruere de caelo, quae inpacta idolo cet, si inuisibiliter caeli uirtutibus uteretur, nisi ipsae uirtutes uisibiliter seruire Martino humanis oculis cernerentur. Idem autem Refrigerius m
Abbreviated transcription (Latin):
uliabolus. & reliquit familiare subselliũ. satisq constat.
ab illo die auitianũ mitiorem fuisse. seu qđ intellexerit
egisse se semꝑ assidentis sibi diaboli uoluntatẽ. seu qđ
in mundus sp̃s ab illiꝰ consensu. ꝑ martinũ fugatus pri¬
ilatus. ẽ potestate grassandi. cũ erubesceret ministet auc¬
der neo mninistrũ auctor urgeret
quens uabitatar a sratribus. idolũ noueratis granape
nstruclum Poticissiluis saxis moles tarcun scriti
oedens. suꝑsticionem loci oꝑis dignitate seruabat. Hu¬
iusedestructionẽ marcello ibidem consistente prb̃s. uir
beatus sepe mandauerat. Post aliquantũ tempus rogres¬
sus increpat prb̃m.cur adhuc idoli structura consite¬
ret. Iue eausatus nix militari manu & ui publice. mul¬
titudinis tantam molẽ posse subuerti. ne dũ id faculo̾ ꝑu¬
taret. ꝑ imbecillos clericos aut infirmos monachos qui¬
usse curari. Tunc martinus recurrens ad nota pssidia.

Expanded text:
diabolus, et reliquit familiare subsellium: satisque constat, diabolus, et reliquit familiare subsellium: satisque constat, ab illo die Avitianum mitiorem fuisse, seu quod intellexerit egisse se semper assidentis sibi diaboli voluntatem, seu quod immundus spiritus ab illius consessu per Martinum fugatus, privatus est potestate grassandi, cum erubesceret minister auctorem, nec ministrum auctor urgeret.quens habitatur a fratribus, idolium noveratis grandi opere constructum. Politissimis saxis moles turrita cedens superstitionem loci operis dignitate servabat. Hujus destructionem Marcello, ibidem consistenti presbytero, vir beatus saepe mandaverat. Post aliquantum tempus regressus increpat prret. ille causatus uix militari manu et ui publicae multitudinis tantam molem posse subuerti, nedum id facile putaret per inbecillos clericos aut infirmos monachos quiuisse curari. tum Martinus recurrens ad nota subsidia
Abbreviated transcription (Latin):
Et camen tu refrigeri prb̃r credo memitsti nuꝑ nobas.
suꝑ hoc cũ romulo auspicii illiꝰ filio honotato. & religi¬
oso uiro fuisse sermonem: qͥ hec nob̃ tanquã in cłꝑta
referebat. Et cũ futuris ꝓuentib ꝑ assidtia dampna
trepidaret. ut ipse uidisti magno secũ merore luge¬
bat: martinũ non ln hȩc tempora reseruatum.
E d ut ad auitianum recurrã. qͥ cũ in omĩbus
Nlocis cunctisq urbibus ẽderet crudelitatis suȩ in¬
fanda monimenta. turonis tantũ in nocens erat: &
illa bestia quȩ humano sanguine & infeliciũ mor¬
.tibus alebatur. mitẽ se atq tranquillam beato ut¬
ro psente prestabat. Memini quod̾a die. ad eũ uenisse
maislam. Qͥ ubi secretariũ eiꝰ ingressus est: udit ꝓ
uga ipsicis demonem mire magnitudinis assidgnte.
Qrudm eminus tit uerbo quia ita necesse est parũ latiuo
eaquamur exsufflans: auitianus se exsufflari existimans.¬
uat : s eũ qui ceruici tuȩ teter incubuit. Ita recessit

Expanded text:
Et tamen tu, Refrigeri presbyter, credo, meministi, nuper nobis super hoc cum Romulo Auspicii illius filio, honorato et religioso viro, fuisse sermonem; qui haec nobis tamquam incomperta referebat, et cum futuris proventibus per assidua damna trepidaret, ut ipse vidisti, magno secum moerore lugebat, Martinum non in haec tempora reservatum. VIII. Sed ut ad Avitianum recurram qui cum in omnibus locis cunctisque urbibus ederet crudelitatis suae infanda monumenta, Turonis tantum innocens erat: et illa bestia quae humano sanguine et infelicium mortibus alebatur, mitem se atque tranquillum beato viro praesente praestabat, memini quodam die ad eum venisse Martinum: qui ubi secretarium ejus ingressus est, vidit post tergum ipsius daemonem mirae magnitudinis assidentem. Quem eminus ut verbo, quia ita necesse est, parum Latino loquamur exsufflans; Avitianus se exsufflari existimans,quit, sed eum qui cervici tuae teter incumbit. Cessit
Abbreviated transcription (Latin):
licabunt¬
a sx or quendam in senonico antius singłis grdn¬
do uastabat. C õpulsi extremis malis incolȩ. a mar¬
tino auxilium poposceraunt missa ꝑ auspiciũ p̾frobo¬
riũ. uirũ satis fida legatis cuiꝰ agras specialiten gra¬
uior quã ceterorũ assuerit. ꝓcella populin hsacta ibi
oratione martinꝰ. ita uniuersa penit᷑ libatute ibin¬
gruenti peste regionẽ: ut ꝑ uiguiti annes. ¶ͥbꝰ postea
mansit in corpore. grandinem in illis laess. nestio ꝑ¬
tulerit. Qͦd ne fortuitũ esse & ñ potius martine ppes¬
ticũ pucaretur: eo anno quo ille desunctus estiirmsũ
incubuit rediuiua tempestas. Adeo sensit  mundus
iuri sidelis excessũ : ut cuiꝰ uita iure: gaudebatͥ ł lam
mortem lugeret. Ceterũ si ad hec ꝓbanda ꝗͤ diumus
testes eriã afirmior audicor eirrgerit ̃  gube¬

Expanded text:
icabunt. Pagum quendam in Senonico annis singulis grando uexabat. conpulsi extremis malis incolae a Martino auxilium poposcerunt: missa per Auspicium praefectorium uirum satis fida legatio, cuius agros specialiter grauior quam ceterorum adsuerat procella populari. sed facta ibi oratione Martinus ita uniuersam penitus liberauit ab ingruenti peste regionem, ut per\' uiginti annos, quibus postea mansit in corpore, grandinem in illis locis nemo pertulerit. quod ne fortuitum esse et non potius Martino praestitum putaretur, eo anno, quo ille defecit, rursum incubuit rediuiua tempestas: adeo sensit et mundus uiri fidelis excessum, ut cuius uita iure gaudebat, eiusdem mortem lugeret. ceterum si ad haec probanda quae diximus testes etiam infirmior auditor exegerit,
Abbreviated transcription (Latin):
d amio idest chiteberti tegis tert¬
detimo ad festinitatẽ que de beato
eius transitu celebrat᷑. seruus theocius
ciuis turonici. custos suille. dũ nocte
cuta gregẽ creditum extabaret. ne qͥd
ex eo aut bestia raꝑet aut fraus furioꝰ
auserret. oc ulis subito caligine int̾fisi
lum̃ amisit. Qui ꝑ sex annos in ceciti¬
te durans: ad sestuuitatẽ hanc acuenit.
Post tercium uͦ cliem scĩ uirtute ulum¬

Expanded text:
 id est Childeberti regis 13, ad festivitatem quae de beato ejus transitu celebratur, venit servus Theodulfi civis Turonici, custos suillae, qui dum nocte circa gregem creditum excubaret, ne quidquam ex eo aut bestia raperet, aut fraus furis auferret, oculis subita caligine interfusis, lumen amisit. Qui per sex annos in caecitate durans ad hanc festivitatem advenit; post tertium vero diem, Sancti virtute illum
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntas ferram̃tum ẽ: n sola iuirtꝰ
ungentum.
N qua cellula cũ desideruss ener¬
guminꝰ. ex artino ueniens. nocte
integͣ᷑ debachass. mane fc̃o cepit
clamare q̃d eũ beatꝰ martinꝰ ucen¬
de̾t. In his uocib euomẽs purulen

Expanded text:
oluntas ferramentum est, et sola virtus unguentum. 20. In qua cellula cum Desiderius inerguminus, ex Arverno veniens, nocte integra debacchassit, mane facto, coepit declamare, quod eum beatus Martinus incenderet. In his vocibus evomens purul
Abbreviated transcription (Latin):
mina singłoꝵ nõ sirat in paginis p̃¬
notata. facit hoc causa. quia cum a
scõ dei incolumitati fuerint editi
statim recedũt: ⁊ aliqͦtiens tia clam
recdennt. ⁊ si cdici fas ẽ a nemine
iudeant᷑. Cumꝙ tumor furtexetit¬
beati antistitis apparusse iuttutẽ. un¬
catis ad nos enstoctib ecbt. que sunt
acta cognostimꝰ. nomĩa tam̃ nõ semꝑ
minatim scribitꝰ. qͦs ide̾ potuimu:

Expanded text:
mina non sunt in paginis praenotata, facit hoc haec causa, quia cum a Sancto Dei incolumitati fuerint redditi statim recedunt: et aliquoties ita clam redeunt, ut, si dici fas est, a nemine videantur. Cumque rumor surrexitbeati Antistitis apparuisse virtutem, vocatis ad nos custodibus aedis, quae sunt acta cognoscimus: nomina tamen non semper minatim scribimus, quos videre potuerimus,
Abbreviated transcription (Latin):
capitłm conuocat᷑. Iussione martini
accepta: epm̃ sanatum canonicũ
faciunt. Qui et eocdem clie ut sibi
sanctus uisserat diũcam missam
clero ppłis ꝙ astantib celebrauit. Qui¬
b rut celebratis. letus et incolumis
reneauit. ad ꝓpria. S non ingratus
uel sancti beneficio uel concanonicoꝵ
suo obsequio. ipĩ sc̃õ uestes sericas p̃
misit. singłis ꝙ camonicis singła clona¬
ꝓdissuiꝰ quilem̃ iapus in diocesi sua
strisxit. quano tantis reditib cuntli¬
lauit. ut triginta canonicos in ea d̾o et
scissimo martino deseriuentes abũdan¬
tissimis sup̃tib sustentarentur

Expanded text:
capitulum convocatur: Jussione Martini capitulum convocatur: Jussione Martini accepta, episcopum sanatum canonicum faciunt; qui et eodem die, ut sibi sanctus jusserat, Dominicam missam clero populisque astantibus celebravit. Quibus rite perfectis, laetus et incolumis remeavit ad propria. Sed non ingratus, vel sancti beneficio vel canonicorum suorum obsequio, ipsi sancto vestes sericas premisit singulisque canonicis singula donas in dioecesi sua struxit, quam tantis redditibus cumulavit ut quinquaginta canonici in ea Deo et sancto Martino deservientes abundantissimis sumptibus sustententur
Abbreviated transcription (Latin):
sciscitantib ne forte ꝑ sop̃niũ loqueret᷑
accendite inquit lucernas. Nenite et
uidete locum ubi fuerat morbus. Illi
dicto citius. nam more inpatiens desi¬
derium ẽ. accensis luminarib p̃eun¬
tem secunt᷑ inq capitłm eccłie substi¬
terunt. Tunc uero resoluunt fascias
quib ut mos ẽ alligabat᷑ : pullos q qͦs
sero morbo uelud insatiabili belue
obiecerant intactos reꝑiunt. Carñe sub¬
creuisse reliqua in nullo hramliorẽ in¬
uenunt nec ab ea clifferre. p̃ter quod
linola quedam rubicunda uice cicat᷑¬
cis alterutram diuidebat. Quid mo¬
ror᷑ Clamor mirantium simul et gau¬
dentixm ad astra sustollitur. E anoni¬
ci qui matutinos hymnos ꝓsollemp¬
in more decantabant exciti uocib
accurrunt. Remq dignam miracło
ocłis comꝓbantes. neminem sc̃õꝵ mi¬
racłoꝵ efficatia comꝓbabilem marti¬
no ꝓtestabant᷑. Pulsant᷑ gͥ signa. te
dm̃ laucdamus a lacriter decantat᷑
Mane clato conuentus clericoꝵ in

Expanded text:
s excitantibus ne forte per somnium loqueretur, Accendite, inquit, lucernas, venite et videte locum ubi fuerat morbus. Illi dicto citius nam morae impatiens desiderium est accensis luminaribus praeeuntem sequuntur, inque capitulo ecclesiae substiterunt. Tunc vero resolvunt fascias quibus, ut mos est, ligabatur, pullosque quos sero morbo velut insatiabili belluae objecerant intactos reperiunt, carnem subcrevisse reliqua in nullo humiliorem inveniunt, nec ab ea differre praeter quod lineola quaedam rubicunda hinc cicatricis alterutram dividebat. Quid moror? Clamor mirantium simul et gaudentium ad astra sustollitur. Canonici, qui matutinos hymnos pro solemni more decantabant, exciti vocibus accurrunt, remque dignam satis miraculo oculis comprobantes, neminem sanctorum signorum efficacia comparabilem Martino protestabantur. Pulsantur igitur signa, Te Deum laudamus alacriter decantatur. Mane dato conventus canonicorum in
Abbreviated transcription (Latin):
sanitatem qui tam deuotus ex tam
lumꝰ. tam suppliciter tam ꝑseuerant᷑.
nram opem expetiit: Et brectius.
dñe inquit si placet ur̃e pietati bo¬
nis. et cuius uita ordinẽ non det᷑¬
pat. Tunc gͥ martinus conuersus
acd egrum. et familiare sibi scẽ d̾tis¬
nomen ore sacro deꝓmens. i pamꝙ
crucem manu suꝑ eum depingens
innotesce illis quod p̃cib incis ad ep¬
tus sis sospitatent. Dices etiam eis
hodie cantes. quo ppłs uniuersus
qui tuam insanabilem nouent e¬
gritudinẽ. uiso te sospice u musse
celebratione et dniũ glorisi
culi pastoralis cuspide iusi dcu
gisse. Ad ouius tactũ

Expanded text:
sanitatem, qui tam devotus ex tam lum, tam suppliciter, tam perseveranter nostram opem expetiit? Et Briccius: Domine, inquit, si placet vestrae pietati, bonis, et cujus vita ordinem non deturpat. Tunc igitur Martinus conversus ad aegrum, et familiare sibi nomen crucis ore sacro depromens, ipsamque crucem super eum depingens:innotesce illis quia precibus meis adeptus es sanitatem: Dices etiam eis hodie cantes, quo populus universus qui tuam noverat insanabilem aegritudinem, viso te sospite in missae celebratione, et Deum glorificbaculi pastoralis cuspide visus est tetigisse. Ad cujus tactum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut erat ligatis post tergã manẽs
iactanit se ꝓnus in t̾rata ⁊ cepit
cũ lacrimis inuocare nom̃ beati
martimi. tit ⁊ si in hac necessate ei
nõ succurr̾e̾t: uel a culpiseũ ĩ pos¬
terñ excusaret. Cimiq completa
oroni suspensꝰ fuiħ: recessertrus

Expanded text:
s post tergum manibus, jactavit se pronus in terram, et coepit cum lacrymis iuvocare nomen beati Martini, ut etsi in hac necessitate ei non succurreret, vel a culpis eum in posterum excusaret. Cumque completa oratione suspensus fuisset, recesserunt
Abbreviated transcription (Latin):
ocłoꝵ iumine grauit̾ labdeabest  Et̾
cũ clie noctuq incessadiib dolorib
urgeret᷑. cicit sus. Si ad bafaitã
donlui martim ducta fuissem. cõti¬
nuo sanitatẽ recepissẽ. Confido er¬
enim q̃a possit oculis meis lumen
nitandere. qui podtat pauꝑis loprã
õscĩo libauit sanate. Dehinc ãmini¬
cło destucinte uint ad lotam sca

Expanded text:
t. Et cum die noctuque incessabilibus doloribus urgeretur, dicit suis: Si ad basilicam domni Martini ducta fuissem, continuo sanitatem recepissem. Confido etenim, quod possit oculis meis lumen infundere, qui potuit pauperis lepram osculo libante sanare. Deinde, adminiculo deducente, venit ad
Abbreviated transcription (Latin):
tasam quẽ amiserat teciꝑe mebtat.
Ot ita sanata ẽ. ut que c̃cea ueserat
tura tegressa sit. Qtiȩ postea ulrum
accipiens ⁊ filios genams: recogatori
gras impendit incolumis.¬

Expanded text:
sum quem amiserat recipere meruit. Et ita sanata est, ut quae caeca venerat tura regressa sit. Quae postea virum accipiens, et filios generans, recuperatori gratias rependit incolumis.
Abbreviated transcription (Latin):
da et inpolumis ad sua remeauit.
Dirca idem tempus due infelicis¬
ssime mulieres. quaꝵ nomina me¬
moriam meam p̃terierũt. molestia fil¬
tule diu laborauerant: ꝑq septimant
cirrulũ totam suis basilicã replentes
clamorib uiscera nr̃a calamitosis plãc
p̃stita illis pariter sanitate finẽ im

Expanded text:
da et incolumis ad sua remeavit. XXVIII. Circa idem tempus duae infelicissimae mulieres, quarum nomina memoriam meam praeterierunt, molestia fistulae diu laboraverant, quae per septimanae circulum totam suis basilicam replentes clamoribus, viscera nostra calamitosis planct, praestita illis pariter sanitate, finem im
Abbreviated transcription (Latin):
re necessariis cogitarẽ. Obsidebas
re. animã cupiens expugnare de cor¬
pore. Tũc iam ualde exanimis uruo¬
cato noĩe beati martim antistitis. pa¬
rumꝑ conualui. ⁊ lento adhuc cona¬
mĩe iter incipio p̃parare. Insederat
enĩ animis ut locum uen̾abilis sepul¬
cri uisitare debem. Inde tanto defide¬
rio affectꝰ. ut nec iuiuere me oport̾et
si tardius direxissẽ. Et qui uix euase¬
rã ex ardore incõmodi: cepi it̾m deside¬
rii febre succendi. Nec mora adhuc
parũ fortis. iter cum eis ⁊ arripio
actasq duas uel tres man  uones.
ingressus siluas corrui dꝰ rursum ĩ¬
febre ⁊ tam graiip̃ agere cepi. ut

Expanded text:
rae necessariis cogitarem. Obsidebat rae necessariis cogitarem. Obsidebat re, animam cupiens expugnare de corpore. Tunc jam valde exanimis, invocato nomine beati Martini antistitis, parumper convalui, et lento adhuc conamine iter incipio praeparare; insederat enim animis, ut locum venerabilis sepulchri visitare deberem. Unde tanto desiderio adfectus sum, ut nec vivere me oporterem, si tardius direxissem. Et qui vix evaseram ex ardore incommodi, coepi iterum desiderii febre succendi. Nec mora, adhuc parum fortis iter cum meis arripio, actasque vel duae aut tres mansiones, ingressus silvas, corrui rursum febre et tam graviter agere coepi, ut
Abbreviated transcription (Latin):
peuiraui. n ideo me p̃sens uindie¬
ta flagellat. S rogo ut eũ. accipi¬
entes redclatis matricłe. Nuo res¬
clito. statim amisit. sp̃m. O infe¬
lix qui sic ab intquitate p̃uentꝰ.¬
dampna accepte petinue possidit
S qͥci nõ mortalia pectora cogis
exectanda cupiditas ÷ Que inuida
qrñcdam uidue eluob minrittis ce¬
leste regnũ mereanti. fueras. hũc
ꝑ unum triantẽ acdima p̃cipitas
n que uidam appendisti laqueo
misma demergis in tartara. Sans
gͦ hec ad comprim̃dã maloꝵ teme¬
ritatẽ clicta sufficiant.
Rgo his exactis. que circa ali¬
cirta me inclignunaurtꝰ p̃sentis
est oꝑata patroni. Anno cͦ lxuͦi¬
ptꝰ assumptionẽ sc̃i ac p̃ctieabilis
luiri beati martini angestitis. re¬
gente eccłiam turoratã sc̃o ex¬
figiderti głosissimi regis. irrui in
ualittidinẽ cum pustulis malis
⁊ febre. Negatoq usu potus asq
cibi. ita angebar: ut omissa oĩ
spe uite psentis. de solis sepulcu¬

Expanded text:
periuravi, et ideo mo praesens vindicperiuravi, et ideo mo praesens vindicta flagellat; sed rogo, ut eum accipientes reddatis matricolae'. Quo reddito, statim amisit spiritum. O infelix, qui sic ab iniqua cudamna aptae pecuniae possederet! Sed Quid non mortalia pectora cogis exsecranda cupiditas? Quae invida quondam viduae duobus minutis caeleste regnum mercanti fueras, hunc per unum triantem ad ima praecipitas. Et qui Iudam appendisti laqueo misma dimergis in tartarum. Satis ergo haec ad conpremendam malorum temeritatem dicta sufficiant. 32. Ergo his exactis quae circa alicirca me indignum virtus praesentis est ost assumptionem sancti ac praedicabilis viri beati Martini antistitis, regente ecclesiam Turonicam sancto EuSigiberti gloriosissimi regis, irrui in valetudinem cum pustulis 1029 malis et febre, negatoque usu potus atque cibi, ita angebar, ut amissa omni spe vitae praesentis, de solis sepultu
Abbreviated transcription (Latin):
uam p̾sens ⁊ suꝑ aliũ q̃ ultio
diuina ꝓcesserit. qui ĩ ⁊ scĩ por¬
ꝑfidoꝵ aucłiciã nõ silebo. Cum
acl matricłam illã. qmͣ sc̃t suo be¬
neficio de cleuotoꝵ elemosiais pas¬
cit cottidie a fidelib necessatia tͥ¬
buant᷑. consuetudinẽ bñdicti pati¬
ꝑes habent. ut cũ multi ex his ꝑ
loca cdiscesserut. cͦtodem mnibi de¬
relinqͣnt. qui q̃d fuerit oblatum
accipiat. Nuidã gͦ deuotus. unũ
triantẽ mercedis intuitu. detulit
qͦd custos loci collectum. fc̃ib occul¬
tare nõ metuit. Conueniens aũt
pauꝑes ad sextã sciscitati sũt anre¬
cdictũ custodẽ qci sͥ beatꝰ pastor soli¬
ta pietate respiciens tnͣsmisiss. Au¬
dierãt enim ibidẽ aliqͥci fuisse lar¬
gitum. Qui ait cum sacram̃to. ꝑ
ore pendebat. n statim tremẽs cor¬
ruit in t̾ram. suoq lectulo alioꝵ
manib redlitꝰ : cepit grauit̾ sin¬
gultare. Int̾rogatꝰ aũt acirc ũstati¬
illum. quẽ pauꝑes requirebant

Expanded text:
uam praesens et super alium ultio divina processerit, qui in sancta porperfidorum audaciam non silebo. Cum ad matraculam illam quam Sanctus suo beneficio de devotorum eleemosynis pascit quotidie a fidelibus necessaria tribuantur, consuetudinem benedicti pauperes habent, ut cum multi ex his per loca discesserint, custodem inibi derelinquant, qui quod fuerit oblatum accipiat. Quidam ergo 1028 devotus unum triantem mercedis intuitu detulit, quem custos loci collectum fratribus occultare non metuit. Convenientes autem pauperes ad sextam, sciscitati sunt antedictum custodem, quid sibi beatus pastor solita pietate respiciens transmisisset. Audierant enim, ibidem aliquid fuisse largitum. Qui ait cum sacramento: 'Per ore pendebat, statim tremens corruit in terram, suoque lectulo aliorum manibus redditus, coepit graviter singultare. Interrogatus autem a circumstantiillum quem pauperes requirebant
Abbreviated transcription (Latin):
a pustulis malis sensum omnẽ ꝑclid̾at
n ita redactꝰ fuerat. ut nicbil penitꝰ
aut intellige̾ poss aut age̾. Tercia
licã uigilare disposuimus: q̃d n un¬
pleuimꝰ. Mane aũt sc̃o signo matu¬
tinis horis ꝯmoto: reu̾si fuimus ad
metatũ. Qui lectulis quiescentes tisq
acd horã ppe scd̃am dormuumꝰ. Exꝑge¬
factꝰ gͦ. ammota om̃i languoris n cor¬
clis a maritudine: sentio me p̾stinam
recepisse sanitatẽ. Et gaudens: pue¬
rũ familiarẽ qui mͥ seruiret euoco.
Exurgens aũt arm̃tarius uelociter
corã me stetit n ait. Dñe parebo ego¬
puerũ. Et ait. Ego quecumq p̃ceꝑis
iam implebo. Qbstupeft̃s. interrogo
qͥci hoc eẽt. Qui ait. Intelligo me ual¬
de sanum: s unus error ẽ animi q̃d
nescio de qua huc parte aduenerim
Et incipiens ia mͥ impendit serui¬
tium : sicus erat solitus ante. Tũc
ego exultãs ⁊ flens p̃ gauclio. gr̃ãs
omnipotenti deo tam ꝓ me quã

Expanded text:
a pustulis malis sensum omnem perdiderat a pustulis malis sensum omnem perdiderat et ita redactus fuerat, ut nihil penitus aut intellegere possit aut agere. Tertia licam, vigilare disposuimus; quod inplevimus. Mane autem facto, signo matutinis horis conmonito, reversi fuimus ad metatum. Qui lectulis quiescentes, usque ad horam prope secundam dormivimus. Expergefactus ego, amota omnem languoris et cordis amarrecepisse sanitatem, et, gaudens, puerum familiarem, qui mihi serviret, evoco. Exsurgens autem Armentarius velociter coram me stetit, et ait: Domine ego parabo quopuerum. Et ait: Ego quaecunque praeceperis adimplebo. Obstupefactus interrogo quid hoc esset. Qui ait: Intelligo me valde sanum, sed unus error est animo, quod nescio de qua parte huc advenerim. Et incipiens ita mihi impendit servitium, sicut erat solitus ante taedium. Tunc ego exsultans et flens prae gaudio, gratias omnipotenti Deo tam pro me, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Tũc accedentes amici uidentes mre
ꝓpͥa: n si te łs uocare uoluerit. in ddo¬
mo tua morere. Si aũt euadis: uori¬
uũ itex faciliꝰ explicabis. Melius est
mĩ reu̾ti ad domũ. quã mori in here¬
mo. Ego uͦ hic aucliens uehem̃ter la¬
crimat. n plangens infelicitatẽ meã:
locutꝰ sum eis clicẽs. Adiuro uoiꝰ per
om̃i potentẽ dm̃. ⁊ reis omnib metri¬
endũ uidicii cdiẽ : ut ad ea que rego
consentiatis. De cepto iti̾e nõ desis¬
dite. n si mereor scĩ martini uidere ba¬
suicã grãs ago deo meo. Sin aliud:
eiꝰ sepulcͦ meruero p̾sentari. Tũc una
parit᷑ flentes ⁊ iter q̃d. ceꝑimus ag¬
gredimir. Ptecidente uͭ p̃siclio głio¬
si donmi. ad ¶lseã eiꝰ aduenimus.
O temꝑe unꝰ ex clericis meis
arm̃tatius noĩe bene erucditus
in spñalib scriptis. cui tam facile
erat sonoꝵ modulatoes app̃hendere
ut eum nõ putares hoc meditari s
legere. in seruitio ualde strennuus
⁊ in cõmisso fidelis. in ficiente ueneno

Expanded text:
entes amici, videntes me propria, et si te Deus vocare voluerit, in domo tua morere; si autem evadis, votivum iter facilius explicas. Satius est enim reverti ad domum quam mori in heremo'. Ego vero haec audiens, vehementer lacrimans et plangens infelicitatem meam, locutus sum eis, dicens: 'Adiuro vos per omnipotentem Deum et reis omnibus metuendum iudicii diem, ut ad ea quae rogo consentiatis. De coepto itinere non desistite; et si mereor sancti Martini videre basilicam, gratias ago Deo meo; sin aliud, eius sepulchro meruero praesentari'. Tunc una pariter flentes, iter quod coeperamus adgredimur. Praecedente vero praesidio gloriosi domni, ad basilicam eius advenimus. 33. Eo tempore unus ex clericis meis Armentarius nomine, bene eruditus in spiritalibus scripturis, cui tam facile erat sonorum modolationes adprehendere, ut eum non putaris hoc meditare, sed scribere, in servitio valde strenuus et in commisso fidelis, inficiente veneno,
Abbreviated transcription (Latin):
tantẽ. ita ut cum necessitas eam¬
ꝯmoue̾t. int̾ manus ad necessaria
transferret᷑. Que stmul ⁊ conforta¬
iugilass. reddito pꝰt nocturnas tene¬
bras clie abraso beati tumuli pulu̾e
⁊ temediũ illam hausisse ferunt et.
se redclitã: que ueniens ab aliis fuerat
sustentata

Expanded text:
antem, ita ut, cum necessitas commoverit, inter manus loca necessaria transferretur, qui simul et confortavigilasse. Reddito autem post nocturnas tenebras die, abraso beati tumuli pulvere, et remedium hausisse simul et se redditam, quae veniens ab aliis fuerat sustentata
Abbreviated transcription (Latin):
peussꝰ. distupto uisu: unꝰ ei crepuit
ocuiꝰ. Iam enim uigunt .u. annos
in hac cecitate degebat. Ammonitꝰ

Expanded text:
us, disrupto visu, unus ei crepuit oculus. Iam enim viginti quinque annos in hac caecitate degebat. Admonit
Abbreviated transcription (Latin):
e
ludum erercendo i seutteret: uenti¬
olentia puluere eleuato eius oppleu̾t
oculos. Que statim dolorib uerata pe¬
tiĩt parentes suos ut eam ad basilica
sancdi marimni deduoe̾nt. Quo facto
ꝓtimis ut ꝓea crationem fucderũt: illu¬
minata est. Nobis quoꝙ egreclientib.
de sc̃is missaꝵ sollepniis. occurrerunt
simul p̃fatus atq puella. dicentes se
tis recipisse. Quod nobis p̃stitit inꝑ¬
nũ gaudium credentib quod noᷤꝰ uĩtꝰ
beati confessoris sit uisitare: clignati
Itoneus autẽ quidam. er in¬
fantia sui menbris cdebilis: acct¬
idure febre cecatus est. S ad siꝑiot̃
festiuitarẽ uemiens. directis menbris.
lumine tamen adhuc cdep̃to discessit
seruus eumerii. namuetice urbis
cłiaconi. cum ꝑ sex annos fuisset con¬

Expanded text:
e ludum exercendo discurreret, venti· violentia pulvere elevato, opplevit oculos eius. Quae statim doloribus vexata petiit parentes suos, ut eam ad basilicam sancti Martini deducerent. Quo facto, protinus ut orationem pro ea fuderunt, inluminata est. Nobis quoque egredientibus de sanctis missarum solemnibus occurrerunt simul praefatus puer atque puella, dicentes, se tis recepisse. Quod nobis magnum praestetit gaudium credentibus, quod nos virtus beati confessoris sit visitare dignata. 19. Litoveus autem quidam ex infantia sua membris debilis, accedente febre, caecatus est; sed ad superiorem festivitatem veniens, directis membris, lumen tamen adhuc dempto, discessit. servus Eumerii Namnetici urbis diaconi, cum per sex annos caec
Abbreviated transcription (Latin):
nisset iudit ꝑ uisum aduenientem
ꝑsonam teterrimam : dicentemq sibi.
Eoce iam tempus tui temporis adue¬
nt: qͥd dissimulas  Age quod consue¬
uisti. hec eo dicente. aduenit quidã¬
uir uultu splendidus. cesarie niueus
uultu clecorus: dicens ei. Ne tremue¬
ris s facito suꝑ frontem tuam sig¬
nũ uenerande crucis. statim q saua¬
beris. In hac uisione erꝑgefactus. mu¬
nitus hoc signacło quo fuerat ussus
nũꝙͣ ulterus que ꝑtulerat passus ẽ
ab hoc tipo. Regine etiam puella fati
gita ac potu huius sc̃i medicamins
sũpto sanata est.

Expanded text:
nisset, vidit per visum advenientem nisset, vidit per visum advenientem personam teterrimam dicentemque sibi: 'Ecce iam tempus tui tremoris advenit, quid dissimulas? Age quod consuevisti!' Haec eo dicente, advenit vir quidam vultu splendidus, caesariae niveus, vultu decorus, dicens ei: 'Ne tremueris, sed facito super frontem tuam signum venerandae crucis, statimque sanaberis'. In hac visione expergefactus, munitus hoc signaculo, quo fuerat iussus, numquam ulterius quae pertulerat passus est. Ab hoc tipo reginae gata, potu hujus sancti medicaminis 1136 sumpto, sanata est.
Abbreviated transcription (Latin):
de cultura uiro p̃misso rediret
subito inter manus dilapsa comitanti¬
um terre corruit: ligataꝙ lingua nul¬
lũ uerbum ex ore potens ꝓserre obinu¬
tuit. Interea accedentib ariolis. ac di¬
centib eam meridiani demonii incur¬
sum pati. ligamina ħbaꝵ atq incanta¬
tionũ uerba ꝓferebant. s nichil mecdi¬
caminis iuxta morem conserre pote¬
rant periture. sumq familia mirto
ululatu ꝑsieperet: filius eius ad nep¬
tem nrãm eustenam anclus occurrit
nuntians matrẽ suam extreme uite¬
sue terminũ aitigisse. Que uemiens
ad egrotam eam ꝙ uisitans. amotis
ligamnib que stulti indiderat̃ oleũ
beati sepulcti ori eius infucdit. cera¬
ꝙ suffunt. Mox sermone recldito
nequirie uolo direpto: egra cõuiluit.
Empore aut̃ quo post obitum glo
quatiebat᷑. Id cũ nobis fuisset questus
de puluere sancti sepulcri porrerimus
Quocl hauriens conp̃sso tremore con¬
ualuit. In sequenti uero nocte. cum
dies ille quo frangi consułerat adile¬

Expanded text:
de cultura, viro praemisso, rediret, subito inter manus dilapsa comitantium terrae corruit, ligataque lingua, nullum verbum ex ore potens proferre, obmutuit Interea accedentibus hariolis ac dicentibus, eam meridiani daemonii incursum pati, ligamina herbarum atque incantationum verba proferebant; sed nihil medicaminis iuxta morem conferre poterant periturae. Cumque familia mixto ululatu perstreperet, filius eius ad neptam nostram Eusteniam anhelus occurrit, nuntians, matrem suam extremae vitae terminum attigisse. Quae adveniens ad aegrotam camque visitans, amotis ligaminibus quae stulti indiderant, oleum beati sepulchri ori eius infudit ceraque sofivit. Mox sermone reddito, nequitiae dolo dirempto, aegra convaluit. 37. Tempore autem, quo post obitum glorquatiebatur. Id cum nobis fuisset quaestus, de pulvere sancti sepulchri porreximus; quod hauriens, conpresso tremore, convaluit. In sequenti vero nocte, cum dies ille, quo frangi consueverat, adve
Abbreviated transcription (Latin):
fridus contractis genib ꝑ tͥenmũ
infelicia menbra bacło sustentau̾at.
Qui uirtute beati martini renouatꝰ
baculo quo ꝓ pede uti solitus erat.
in basilica sc̃i martini confessoris.
ad memoriam posteroꝵ deposito. et

Expanded text:
fridus, contractis genibus infelicia membra baculo sustentaverat. Qui, virtute beati Martini renovatus, baculo quo pro pede uti solebat, in basilica sancti confessoris ad memoriam posterorum deposito, et
Abbreviated transcription (Latin):
postulasse.
tis mirałis. olerici signa pulsa
cus de eccłia beati petri. puellaris in
pede cancri ulcere ꝑcussus audita psal¬
lentiũ uoce. inisu quo potuit comi¬
tũ sustentatus auptilio. miracła que
ibi fiebant uisirus. basilicã beati mar¬
tim introiuit. statimq qd̵̃ ẽ mirabi¬
non petchit cidt hora ad ipisci ꝓ me¬
osanna que p̃ cluicino ambaꝵ¬

Expanded text:
postulasse. tis miraculis clerici signa pulsarcus de ecclesia beati Petri puellaris in pede cancri ulcere percussus, audita cantantium voce, nisu quo potuit, comitum sustentatus auxilio, miracula quae ibi fiebant visurus, basilicam beati Martini introivit, statimque, quod mirabinon petebat, eadem hora adipisci proOsanna, quae prae diuturno amba
Abbreviated transcription (Latin):
uoel si ad ip̃a beate uite sc̃pta recurtã.
ñ q̃d ñ erit acdmirabile. q̃d sacer ille
cellulã aliam qͣsi quideła oꝑaturꝰ accessit:
ac ꝓ salute anime ⁊ uite corrictione. li¬
brũ uite beati antistitis secũ detulit.
Aduemiente uͦ nocte ĩ lectalũ se quit̾no
oppletũ stramine collocanit : libtum lo
cans ad capuit. Cui doemienti. apparuit
uir ꝑ sominiũ clicens. Noli dormire in
his paleis: sanguĩe asꝑse sunt. Crcdo¬
enim ego ut iuitatitas habet. aluͦo ip
his facmus ꝓpetratum. ⁊ ub goe ñ pat̾et᷑
uir beatꝰ. netba lauclis sue imbi uolu¬
tari. Facilis aũt fuit prima uisio uiro.
nec secħa ꝯmonitio ualuit ÷ t̾tia enim
t̾nidilit̾ monachũ quatit. At ile sur¬
gens. nad oꝑam dilucło ꝓgrecliens. pue¬
to iubet ut paleas a lecsulo detractas
igne cõsum̾et : nichil de lidͦ ꝯmemorãs.
Puer uͦ ignatꝰ iit̾. paleas app̃hensum

Expanded text:
uid si ad ipsa beatae Vitae scripta recurram? Nunquid non erit admirabile, quod sacer ille cellulam aliam, quasi aliquid operaturus, accessit, ac, pro salute animae ac vitae correctione, librum vitae beati Antistitis detulit secum. Adveniente vero nocte, in lectulo se diuturno oppleto stramine collocat, librum ad caput locans. Cui dormienti apparuit vir per somnum, dicens: Noli dormire in his paleis, sanguine enim aspersae sunt. Credo ego, ut mortalitas habet, aliquod in his facinus perpetratum, et ob hoc non pateretur Vir beatus verba laudis suae inibi volutari. Facilis autem prima visio viro fuit, nec secunda commonitio valuit: tertia autem terribiliter monachum quatit. At ille surgens, et ad operam diluculo progrediens, puero jubet ut paleas a lectulo detractas igne consumeret, nihil de libro commemorans. Puer vero ignarus inter paleas apprehensum