comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectissimũ laicũ: cuiꝰ imitatores ipsi ẽẽ desiderabant sacerdotes. O
mens om̃ib p̾dicanda: cui ñ fuit aliud uiuere. nisi xp̃m cum di¬
lectione timere: & cum timore diligere. Ouere felicẽ scl̃i inimicũ:
cui mundꝰ tantoꝑe fuit crucifixꝰ. & ipse mundo. Qui ita sapien¬
tia extitit ꝑuigil. lenitate placabilis: ut & serpentis astutiã cum
oiscretione gereret: & columbe simplicis animũ ñ amitteret. Cuiꝰ
quidẽ in mente. uirtutũ omniũ decore: collocauit ualde sobriũ
sapientia domiciliũ. Uere dignissimũ in qͦ dñs habitaret tẽplũ:
ieiuniis mundũ. orationib ornatũ: puritate refertũ. uigiliis ex¬
ercitatũ: noĩe etiam meritoq electũ. Quiq dũ nominis sui dig¬
nitate pascit᷑. sic se cotidie exerit.ut neq̃at amittere qd uocatur:
in xp̃o iħu domino nostro.
ed longũ nunc ẽ. ꝑ singula uirtutũ eiꝰ insignia. u̾bis exi¬

Expanded text:
perfectissimum laicum, cujus imitatores ipsi esse desiderabant sacerdotes! O perfectissimum laicum, cujus imitatores ipsi esse desiderabant sacerdotes! O mens omnibus praedicanda, cui non fuit aliud vivere, nisi Christum cum dilectione timere, et cum timore diligere! O vere felicem saeculi inimicum, cui mundus tantopere fuit crucifixus, et ipse mundo! quia ita sapientia exstitit pervigii, lenitate placabilis, ut et serpentis astutiam cum discretione gereret, et columbae simplicis animum non amitteret: cujus quidem in mente, virtutum omnium decore, collocavit valde sobrium sapientia domicilium. Vere dignissimum in quo Dominus habitaret templum, jejuniis mundum, orationibus ornatum, puritate refertum, vigiliis exercitatum, nomine etiam meritoque electum; quique dum nominis sui dignitate pascitur, sic se quotidie exerit, ut nequeat amittere quod vocatur in Christo Jesu Domino nostro.ed longum nunc est per singula virtutum ejus insignia verbis i
Abbreviated transcription (Latin):
uid plura loq̃ndo inmoror. In omni XXI.¬
conu̾satione su. quasi lucifer int̾ astra refulgens: instas
magne lampadis micabat. Semꝑ enĩ ꝑfectos emi labat᷑ ad bo¬
nũ: semꝑq alioꝵ uirtutes. sibi ꝓponebat ad exemplũ. Tardus
mone subtilis. humilitate sublimis: elemosinis diues. caritas
longanimis: uigil ingenio. ꝓmptꝰ eloquio: flagrans studio. uiti¬
le nempe uas in xp̃i domo: ad miseroꝵ obsequiũ ñ piger. ad
orationẽ paratꝰ: ad elemosinã ꝓfusus. ad tͥbuendũ largisimꝰ.
mansuetudinẽ colens. pauꝑtate ualde gaudens. bonitatẽ tenes
puritatem cordis semꝑ amplectens. Quiq ita assidue uenerabiles
animos. eccłiastice regule tradidit informandos: ut sub laicali ꝓ¬
posito constitutꝰ: diuino nutu pontificis gr̃am possideret uberius.
Sicq se ip̃m ꝓpͥa disciplina cohercebat intonsus. qͣsi fut᷑am speciem
indicans:ut inrep̾hensibilis in templo xp̃i p̾pararet᷑ sacerdos. O qͣm

Expanded text:
uid plura loquendo immorer? In omni conversatione sua quasi Lucifer inter astra refulgens, instar magnae lampadis micabat; semper enim perfectos aemulabatur ad bonum, semperque aliorum virtutes sibi proponebat ad exemplum. Tardus mone subtilis, humilitate sublimis, eleemosynis dives, charitate longanimis, vigil ingenio, promptus eloquio, flagrans studio, utile nempe vas in Christi domo; ad miserorum obsequium non piger, ad orationem paratus, ad eleemosynam profusus, ad tribuendum largissimus, mansuetudinem colens, paupertate valde gaudens, bonitatem tenens, puritatem cordis semper amplectens, quique ita assidue venerabiles animos ecclesiasticae regulae tradidit informandos, ut sub laicali proposito constitutus, divino nutu pontificis gratiam possideret uberius; sicque seipsum propria disciplina coercebat intonsus, quasi futuram speciem indicans, ut irreprehensibilis in templo Christi praepararetur sacerdos. O quam
Abbreviated transcription (Latin):
mores bonos nulla noxia conu̾satione inqͥnabat. Uitam tem¬
poralem ꝓ exilio ducens: uitã et̾̃nam om̃i concupiscentia spi¬
nens: a cogitatione qͦ noxia aĩam reuocabatꝰ. sciens hõiem.
& de cogitationib iudicandũ. Nichil p̾terea de se p̾sumens.
nichilq boni sibi tͥbuens: bona a se facta. diuino mum̾ ascri¬
bebat. Odientes etiã ad pacẽ inuitans: discordes ad concordi¬
am reuocabat. Consiliũ & opꝰ suũ semꝑ ad dm conu̾tens in
om̃i conatu suo xp̃i auxiliũ flagitabat. Pedes eiꝰ semꝑ dire¬
cti ad eugłizandũ pacẽ. ad eugłizandũ bona. sub specie ho¬
nesta. animo benigno incedebat. ac sicut fidelis seruus ⁊ pri¬
dens. quẽ constituit dñs suꝑ familiã suã ut det illiscybum
in temꝑe necessario. sic ppłm sibi cõmissũ. om̃imodis festine¬
bat spiritali reficere cybo. Clement̾ docens. optime instruens

Expanded text:
mores bonos nulla noxia conversatione inquinabat; vitam temmores bonos nulla noxia conversatione inquinabat; vitam temporalem pro exsilio ducens, vitam aeternam omni concupiscentia spinens, a cogitatione quoque noxia animam revocabat, sciens hominem et de cogitationibus judicandum: nihil praeterea de se praesumens, nihilque boni sibi tribuens, bona a se facta divino muneri ascribebat. Odientes etiam ad pacem invitans, discordes ad concordiam revocabat; consilium et opus suum semper ad Deum convertens, in omni conatu suo Christi auxilium flagitabat: pedes ejus semper directi ad evangelizandum pacem, ad evangelizandum bona, sub specie honesta, animo benigno incedebat; ac sicut fidelis servus et prudens quem constituit Dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempore necessario, sic populum sibi commissum omnimodis festinabat spiritali reficere cibo; clementer docens, optime instruens,
Abbreviated transcription (Latin):
is: abstinentia ꝓ craticula. Qui sub imagine martyrii cathe¬
na rigentis ferri:. sic dura lege constrictꝰ. semetip̃m sibi abnega¬
uit. ut xp̃m sequi posset. illũ semꝑ diligens. illũ desiderans. il¬
um ingenti auiditate sitiens: qui ꝓ amore hominis homo
factus ẽ. ut nos ad celũ traheret. de sinu paiͥs in t̾ram descendit
eiq omnẽ suũ laborẽ. omnẽq dilectionẽ infundens: bonã t̾ram
sui cordis. iugi cultu & indesinentib exercitiis excolebat. Et ue¬
luti qͥs esuriens ac sitiens. sic ille auiditatẽ quandã sustinens. i¬
lud crebriꝰ psalmiste dictũ. uoce flebili conquerebat᷑. Quis dabit
mͥ pennas sicut columbe: de uolabo & requiescã : Et illud. Quan¬

Expanded text:
is, abstinentia pro craticula. Qui sub imagine martyrii veluti cateis, abstinentia pro craticula. Qui sub imagine martyrii veluti catena rigentis ferri, sic dura lege constrictus, semetipsum sibi abnegavit, ut Christum sequi posset, illum semper diligens, illum desiderans, illum ingenti aviditate sitiens, qui pro amore hominis homo factus est, ut nos ad coelum traheret, de sinu Patris in terram descendit; eique omnem suum laborem omnemque dilectionem infundens, bonam terram sui cordis jugi cultu et indesinentibus exercitiis excolebat, et veluti quis esuriens ac sitiens, sic ille aviditatem quamdam sustinens, illud crebrius Psalmistae dictum voce flebili conquerebatur: Quis dabit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam Psal.
Abbreviated transcription (Latin):
turũ uas electionis. & utile deo ad omne opꝰ bonũ paratum.
am cũ se totũ dei seruitio mancipasset:XXXUIII.
optima pͥncipũ iussa magnifice adimplebat: contraria
uero magnificentiꝰ contempnebat. Eratq liber ad eos arguendũ:
humilis ad obediendũ. Regi parit̾ subiect᷑ꝰ: & xp̃o deuotꝰ. Rutila¬
bat quidem specie: robustꝰ erat ĩ uirtute: m̃tis utiq argute: pu¬
re & probabilis uite. Sic enĩ se exercebat quasi semꝑ inciꝑet. sic se
p̃parabat. quasi cotidie moriturũ. Idcirco repugnantẽ carnem
inedie subiugabat: te ultricis gehenne seua torm̃ta p̾ueniens. ip¬
se sibi & ꝑsecutor existebat & tortor. Nam si contulisset sors dem¬
ꝑis: cupierat martyr fieri ꝓ nomine conditoris. S qmͣqm eum
pugio ñ transfixit: cotidianũ sibi libens ipse martyriũ indixit.
fuitq ei fames ꝓ ungula: sitis ꝓ fłama: mundi calamitas ꝓ besti¬

Expanded text:
turum vas electionis et utile Deo ad omne opus bonum paratum.turum vas electionis et utile Deo ad omne opus bonum paratum.am cum se totum Dei servitio mancipasset, optima principum jussa magnifice adimplebat, contraria vero magnificentius contemnebat, eratque liber ad eos arguendum, humilis ad obediendum, regi pariter subjectus, et Christo devotus; rutilabat quidem specie, robustus erat in virtute, mentis utique argutae, purae et probabilis vitae; sic enim se exercebat quasi semper inciperet, sic se praeparabat quasi quotidie moriturum; idcirco repugnantem carnem inediae subjugabat, et ultricis gehennae saeva tormenta praeveniens, ipse sibi et persecutor existebat et tortor. Nam si contulisset sors temporis, cupiebat martyr fieri pro nomine Conditoris; sed quanquam eum pugio non transfixit, quotidianum sibi libens ipse martyrium indixit, fuitque ei fames pro ungula, sitis pro flamma, mundi calamitas pro besti
Abbreviated transcription (Latin):
urbiũ. nrec matͥs desideraret affectũ. Cantũ itaq ad obsequia de¬
bilium. se ex deuotione diffuderat: ut multi pauꝑm sani lan¬
guentib inuiderent. Atq ita ob xp̃i amorẽ eoꝵ assidue curam
gerebat: ut omnes pauꝑes eũ quasi patrẽ se habere ꝓpͥum letaren¬
tur. Sciebat enim. quid in lazaro aliquando diues purpuratꝰ
ñ fecerit: qualiq suꝑba mens retributione dampnata sit. Idcir¬
co magis ac magis erga om̃s se misericordẽ ostendens: clement̃
miseris iugit̃ succurrebat. Quo enĩ dolente ñ doluit. uel qͦ ꝑe¬
unte ñ gemuit: Quẽ nudũ uel clericũ ñ eiꝰ uestim̃ta texerunt.
aut qͦd cenobium ñ eiꝰ largitate sustentatũ est: uel quas ꝓ spe e¬
t̾nitatis ñ ꝑtulit angustias. famẽ scilicet. sitim. uigilias. cunctas¬
q carnis illecebras: In tali itaq ꝓposito ꝑseuerans: p̾buit se in fu¬

Expanded text:
urbium, nec matris desideraret affectum. Tantum itaque ad obsequia deurbium, nec matris desideraret affectum. Tantum itaque ad obsequia debilium se ex devotione diffuderat, ut multi pauperum sani languentibus inviderent: atque ita ob Christi amorem eorum assidue curam gerebat, ut omnes pauperes eum quasi patrem se habere proprium laetarentur: sciebat enim quid in Lazaro aliquando dives purpuratus non fecerit, qualique superba mens retributione damnata sit; idcirco magis ac magis erga omnes se misericordem ostendens, clementer miseris jugiter succurrebat; quo enim dolente non doluit? vel quo pereunte non gemuit? quem nudum vel clericum non ejus vestimenta texerunt? aut quod coenobium non ejus largitate sustentatum est? vel quas pro spe aeternitatis non pertulit angustias? famem scilicet, sitim, vigilias, cunctasque carnis illecebras  sic . In tali itaque proposito perseverans, praebuit se in fu
Abbreviated transcription (Latin):
tere plebẽ parisiꝰ grandi afficiens de honestate. ex t̾mina¬
& plateas cdecipiendo ppłm: diu carcere maceratũ. eiecit a finib
regni francoꝵ. Necnon alios atq alios. diu̾sis artib ppłm subũ¬
tentes: grandi semꝑ auctoritate ẽ ꝑsecutꝰ. Ualde enim oderat om¬
nia hereticoꝵ uel scismaticoꝵ. cunctoꝵ q p̃ter catholicam doct¬
nam figm̃ta: & uigi instantia eoꝵ insectabat᷑ uesaniã. Erat enĩ
ipse affiuentissimꝰ quidem in eloquentia: in studio autẽ scriptu¬
rarũ subtilisimꝰ. Et cum ipse sufficient̃ eẽt instruatꝰ. ppłm ubi¬
cumq ꝑgeret. euangelicis cohortationib edocebat. in fide xp̃iu
reuo cabilit̾ ꝑsistere: atq ab hereticoꝵ contagiis sese sollerti cura
ac pupillis consolator existebat: uidue nimirũ sareptenr¬
sis imitator. Ipse plerũq esuriens. sui uiris substantiã xp̃i uilee¬
rib erogabat. Si infirmũ iudisset: clement̾ consolabat᷑. Siui

Expanded text:
 Parisiorum, grandi afficiens dehonestate, exterminaet plateas decipiendo populum, diu carcere maceratum ejecit a finibus regni Francorum: necnon alios atque alios diversis artibus populum subvertentes grandi semper auctoritate est persecutus; valde enim oderat omnia haereticorum, vel schismaticorum, cunctorumque praeter catholicam doctrinam figmenta et iugi instantia eorum insectabatur vesaniam. Erat enim ipse affluentissimus quidem in eloquentia, in studio autem scripturarum subtilissimus, et cum ipse sufficienter esset instructus, populum, ubicumque pergeret, euangelicis cohortationibus edocebat in fide Christi inrevocabiliter persistere atque ab hereticorum contagiis sese sollerti cura pupillis consolator existebat; viduae nimirum Sareptensis imitator, ipse plerumque esuriens, sui juris substantiam Christi visceribus erogabat. Si infirmum vidisset, clementer consolabatur; si in
Abbreviated transcription (Latin):
tes quaqua in parte fauillas. Tunc eligiꝰ inestꝰ. cum uideret iam
supra suũ monast̾ium p̾dictãq eccłiam. flante uento globos fła¬
maR.cum axib & carbonib ferri: grauit ingemuit. Iam enĩ
inualescente igne. imꝓmptuerat: ut etiã tegum̃tũ basilice fun¬
deret᷑. ui uallantis incendii. Attollens gͦ eligiꝰ uocẽ cũ gemitu:
dixit. O sc̃e marcialis: cur domui tue mͦ ñ succurris: Certe enĩ
noueris. qͦd si te hodie ñ curante cremat᷑: ñqm iam ab eligio
in euũ restaurabit᷑. Confestim gͥ affuit dñi gr̃a: & aliã in par¬
tem uento fłamas impellente: & eccłia & totũ eiꝰ monast̾ium

Expanded text:
tes quaqua in parte favillas; tunc Eligius moestus cum videret jam tes quaqua in parte favillas; tunc Eligius moestus cum videret jam supra suum monasterium praedictamque ecclesiam flante vento globos flammarum cum axibus et carbonibus ferri, graviter ingemuit; jam enim invalescente igne in promptu erat ut etiam tegumentum basilicae funderetur vi vallantis incendii. Attollens ergo Eligius vocem cum gemitu dixit: O sancte Martialis, cur domui tuae modo non succurris? certe enim noveris quod si te hodie non curante crematur, nunquam jam ab Eligio in aevum restaurabitur. Confestim igitur affuit Domini gratia, et aliam in partem vento flammas impellente, e
Abbreviated transcription (Latin):
tenus. uoce publica est confessus. Dumq ita stantes singuli
obstupescerent euentũ rei: cepit uinctis incarcere. quasi le¬
uis tonitrꝰ audiri. Et statim uis quedã cum magno ĩpetu
adueniens: totũ ualide nimis concussit carcerẽ ab imis.
Confestĩ seris om̃ib effractis. nexibq dissipatis: ostia obse¬
rata patuerunt inclusis. Ilico gͦ uestigia dep̾ssa ferentes
pignera leuigar̃t: & rei carcerẽ egressi. eccłiam petierunt.
Om̃s gͥ qui aderant in stuporẽ uersi. cepere attollere noui¬
tatem miraculi: ac merita duoꝵ coniuncta simul scõꝵ mar¬
ualis laudem. eligii p̾dicare fauorẽ. Cuncti etiã hec niden¬
tes: xp̃o dño ub̃es laudes. qͥ suis oꝑat᷑ in seruis. uocib effe¬
rebant continuis.
ost aliqua temporis curricula: ceꝑat urbs parisiaca.
seuissimo cremari incendio. Nam cũ tota pene arde¬
ret ciuitas: usq quaꝙ ius flame edacis. ferebat glomeran¬

Expanded text:
tenus voce publica est confessus. Dumque ita stantes singuli tenus voce publica est confessus. Dumque ita stantes singuli obstupescerent eventum rei, coepit vinctis in carcere quasi levis tonitruus audiri, et statim vis quaedam cum magno impetu adveniens totum valide nimis concussit carcerem ab imis. Confestim seris omnibus effractis nexibusque dissipatis, ostia obserata patuerunt inclusis. Ilico ergo vestigia depressa ferentes pignora levigarunt et rei carcerem egressi ecclesiam petierunt. Omnes igitur qui aderant in stuporem versi coepere adtollere novitatem miraculi ac merita duorum coniuncta simul sanctorum, Marcialis laudem, Eligii praedicare favorem. Cuncti etiam haec videntes Christo domino uberes laudes, qui suis operatur in servis, vocibus efferebant continuis.ost aliqua temporis curricula coeperat urbs Parisiaca saevissimo cremari incendio; nam cum tota pene arderet civitas, usquequaque vis flammae edacis ferebat glomeran
Abbreviated transcription (Latin):
fessoris. Qua utiq urbane stabilita: plumbo eiꝰ cooꝑuit tecta.
ubi cum eiꝰdem reliquias satis deuotꝰ cum magno tͥumpho.
magnoq utͥusq sexꝰ comitatu. cum melodia psalmoꝵ. ac dul¬
ci modulamine antiphonaꝵ. chorꝰ deferret psallentiũ: mira¬
culũ dñs declarauit. memoria dignũ. Ob hoc enĩ & eligiꝰ. e¬
andẽ uiam arripi fecerat cum pignerib: cum potuisset ꝓr¬
sus aliunde ꝑgere rectiꝰ. Frat gͥ hautprocul a tramite. cau¬
strũ carceris tetri: ubi tenebant᷑ septem uiri. siue in nocui.
seu noxii. sub tercia custodia abditi. Cum gͦ eligiꝰ ueluti
qͣndam dauidante archã exultans atq tripudians. cum
reliquiis ex p̾fato agmine in uoce exultationis p̾teriret:
mox in ergastulũ contra ẽẽ ceꝑunt. repente gestator pig¬
nerũ graui pondere dep̾ssus: solo restitit fixꝰ. Quem cũ sin¬
guli compellerent.g̾ssum qͣmtotiꝰ mouere: id se posse nulla¬

Expanded text:
fessoris, qua utique urbane stabilita, plumbo eius cooperuit tecta. fessoris, qua utique urbane stabilita, plumbo eius cooperuit tecta. bi cum eiusdem reliquias satis devotus cum magno triumpho magnoque utriusque sexus comitatu, cum melodia psalmorum ac dulci modulamine antiphonarum chorus deferret psallentium, miraculum Dominus declaravit memoriae dignum; ob hoc enim et Eligius eadem via arripi fecerat cum pignoribus, cum potuisset prorsus aliunde pergere rectius. Erant igitur haud procul tramite claustra carceris tetri, ubi tenebantur septem viri sive innocui seu noxii, sub tertia custodia vincti. Cum ergo Eligius, veluti quondam David ante archam exultans atque trepudians, cum reliquiis et praefato agmine in voce exultationis praeteriret, mox ut ergastulo contra esse coeperunt, repente gestator pignorum gravi pondere depressus solo restitit fixus; quem cum singuli conpellerent gressum quantotius movere, id se posse nulla
Abbreviated transcription (Latin):
nerabilis. ⁊ xp̃i fides. Duces mͥ &e domestici. spatiosas surripiunt
uillas: & xp̃i famulꝰ ꝓpt̾ sidem qm habet in dño. nͨ palmũ qͥdẽ
passus est nobis celare de humo. Sic gͦ clem̃ter eligio consolato.¬
duplicauit donĩ. quod dudũ tribuerat pusillũ. Ex quo facto li¬
quido patet. qͣntũ uir sc̃s mendatii culpã ꝑtimuit: qͥ tam ui¬
lissime rei consciũ sibi piaculũ. minime reseruauit. Talis eum
pacto. atq omnib edificiis ancillaꝵ dei expletis. ꝓ qͥb m̃cedẽ¬
laboris adeptꝰ est: edificauit postremo basilicã. in honore sc̃
pauli apłi ad ancillaꝵ d̃i corꝑa sepelienda. Cuiꝰ tecta sublimia.
opuit plumbo cũ elegantia. Qua in basilica: beatꝰ qͦ qͥntilli¬
anus iacet abba humat᷑. Edificauit etiã immoq renouauit
basilicã. in honore sc̃i marcialis: lemouicensiũ pontificis & con¬

Expanded text:
nerabilis Christi fides! Duces mei et domestici spatiosas surripiunt nerabilis Christi fides! Duces mei et domestici spatiosas surripiunt villas, et Christi famulus propter fidem quam habet in Domino non palmum quidem passus est celare de humo. Sic ergo clemduplicavit donum quod dudum tribuerat pusillum. Ex quo facto liquido patet, quantum vir sanctus mendacii culpam pertimuit, qui tam vilissimae regi conscium sibi piaculum minime reservavit. Talis eum acto atque omnia laboris adeptus est, aedificavit postremo basilicam in honore sancti Pauli apostoli ad ancillarum Dei corpora sepelienda, cujus tecta sublimia uit plumbo cum eligantia; qua in basilica beatus quoque Quintilianus iacet abba humatus. Aedificavit etiam immoque renovavit basilicam in honore sancti Marcialis Lemoveceni pontificis et con
Abbreviated transcription (Latin):
am. omnia etiã essent domib occupata: adiacebat ei ad opꝰ neces¬
sariũ. area q̃dam fiscalis exigua. Precepit gͦ metiri t̾ram. ut sci¬
ret qͣntũ ẽẽt. e confestim ad pͥncipem ꝑrexit. Suggessit aream:
& sine mora obtinuit. qd petierat. Cumq reu̾sus locũ adisser:
ac linea iactata. amplitudinẽ habitaculi consideraret. inuenit
ampliꝰ quasi pedẽ in terre amplitudinẽ: qm ipse nuntiauerat
regi. Ex qͦ tristis effectꝰ: qͥppe qͥ nulli uolens mentiri. regi ẽet men¬
titus: relicto ꝓtinus opere. ad aulã rẽpedat mest̾. Et mox ut pͥ¬
cipem adiit. solo ilico corruit: mendatiũ indicauit: aũt ueniã.
aut mortẽ poposcit. S cũ rex tam paruissime rei causã agnouis¬
set: magis in stuporẽ uersus. eiꝰ iniurie condoluit. moxq ad cir¬
cũstantiũ conu̾sus multitudinẽ. infit. Eoce qm p̃clara: & qm ue¬

Expanded text:
am, omnia etiam essent domibus occupata; adjacebat ei ad opus necesam, omnia etiam essent domibus occupata; adjacebat ei ad opus necessarium area quaedam fiscalis exigua: praecepit ergo metiri terram, ut sciret quantum esset, et confestim ad principem perrexit, suggessit aream, et sine mora obtinuit quod petierat. Cumque reversus locum adiisset, ac linea jactata amplitudinem habitaculi consideraret, invenit amplius quasi pedem in terrae amplitudinem quam ipse nuntiaverat regi: ex quo tristis effectus, quippe qui nulli volens mentiri, regi esset mentitus, relicto protinus opere ad aulam repedat moestus, et mox ut principem adiit, solo illico corruit, mendacium indicavit, aut veniam aut mortem poposcit; sed cum rex tam parvi simae rei causam agnovisset, magis in stuporem versus, ejus injuriae condoluit, moxque ad circumstantium conversus multitudinem, infit: Ecce quam praeclara et ve
Abbreviated transcription (Latin):
trecentaꝵ numerũ puellaꝵ. ex diu̾sis gentib. tam ex ancillis
sius. qm ex nobilib francie matronis. congregauit. Quib &
abbatissã deo dignam puellã. noĩe aureã. filiã scilicet maurini
&e quirie constituit. Terre etiã reditꝰ copiosos delegauit: atq ex
integro omne suũ illuc studiũ conu̾tit. Uideres et illuc trahe¬
re undiq. ueluti utilissimã apẽ cuncta monastĩo necessaria:
uasa simul & uestim̃ta. nͨñ &e sacra uolumina. aliaq qm plu¬
rima ornam̃ta. Nam qͥcqͥd huic sexui congrue necessaria foret:
ut pussimꝰ pat̾ satis sollerti in omnib diligentia. ac sollicita
cura ꝓuidit. Cumq omnis oꝑa cuncteq domꝰ necessarie. in p̃¬
fato loco explete essent atq ꝑ̃fecte:⁊ iũ adhuc restabat ule
quidẽ s necessariũ. edificandũ domiciliũ. Et cũ non haberet t̾re copi¬

Expanded text:
trecentarum numerum puellarum ex diversis gentibus, tam ex ancillis trecentarum numerum puellarum ex diversis gentibus, tam ex ancillis suis, quam ex nobilibus Franciae matronis congregavit; quibus et abbatissam Deo dignam puellam, nomine Auream, filiam scilicet Maurini et Quiriae, constituit: terrae etiam redditus copiosos delegavit, atque ex integro omne suum illuc studium convertit. Videres et illuc trahere undique veluti utilissimam apem cuncta monasterio necessaria, vasa simul et vestimenta, necnon et sacra volumina, aliaque quamplurima ornamenta; nam quidquid huic sexui congrue necessarium foret, ut piissimus pater satis solerti in omnibus diligentia ac sollicita cura providit. Cumque omnis opera, cunctaeque domus necessariae in praefato loco expletae essent atque perfectae, unum adhuc restabat, vile quidem sed necessarium aedificandum domicilium; et cum non baberet terrae copi
Abbreviated transcription (Latin):
sex circit̾ milib. ad plagam distans meredianã. Ambitur uͦ¬
in spherio muro. ñ quidẽ lapideo. s fossato sepimunito: decem
fere stadioꝵ habens spatium in circuitu. Ex uno quidẽ latere
munit᷑ optimo flumine: suꝑ quẽ mons excelsus silua oꝑtus. ac
p̾rupta ualde eminet rupes. Omne autẽ spatiũ monasterii:
arbusta diu̾si gen̾is pomifera occupant. Sicq illic segnis ani¬
mꝰ recreat᷑: ac si partẽ amenitatis paracdysi. se occupasse gratul.
sollercia stabilito: cogitabat parisiꝰ in urbe. fabricare xenodo¬
chium. S excellentiore consilio. deo inspirante concepto: cepit
intra domũ suã. qm in eadem urbe ex munere regis ꝑceꝑat.
uirginũ xp̃i edificare domiciliũ. In qͦ oꝑe. diu multũq in¬
stantissime desudans: dignũ tandẽ sc̃aꝵ uirginũ construxit
architeriũ. Ubi districtã regule disciplinã constituens: usq ad

Expanded text:
sex circiter millibus ad plagam distans meridianam; ambitur vesex circiter millibus ad plagam distans meridianam; ambitur vero sphaerico muro, non quidem lapideo; sed fossatum sepe munitum, decem fere stadiorum habens spatium in circuitu, ex uno quidem latere munitur optimo flumine, super quem mons excelsus silva opertus ac praerupta valde eminet rupes: omne autem spatium monasterii arbusta diversi generis pomifera occupant: sicque illic segnis animus recreatur, ac si partem amoenitatis paradisi se occupasse gratuletsolertia stabilito, cogitabat Parisiis in urbe fabricare xenodochium; sed excellentiore consilio, Deo inspirante, concepto, coepit intra domum suam, quam in eadem urbe ex munere regis perceperat, virginum Christi aedificare domicilium; in quo opere diu multumque instantissime desudans, dignum tandem sanctarum virginum construxit archisterium, ubi districtam regulae disciplinam constituens, usque ad
Abbreviated transcription (Latin):
ti ex hoc succenderent᷑ inuidia. Cogitabat enĩ &e ipse demũ eodẽ
se mancipare monastio: nͥ eũ alio in loco dei obligasset dispen
sacre regule obseruantiã uidi: ut pene singłaris sit uita
eisdẽ monachis. p̃ cet̾is gallie monast̾us. Est autẽ congregatio¬
etiã nunc magna: diu̾sis gr̃aꝵ florib ornata. Habent᷑ ibi ce
artifices plurimi. diu̾saꝵ artiũ ꝑiti: qͥ xp̃i timore ꝑfecti. semꝑ
ad obedientiã sunt parati. Nullꝰ ibi qͥcqm ꝓpͥum uendicat. s
ut in actib legit᷑ apłoꝵ. sunt om̃ino om̃ia omnib cõmunia.
Qui locꝰ tam fertilis. tamq iocundꝰ existit: ut cum qͥs ibidem
oiu̾terit. int̾ pomoꝵ nemora. & ortoꝵ amenitate uirentia:
ta. & tanqm cedri iuxta aquas: & quasi paradysus suꝑ fumen.
De talib nempe ꝑ salomonẽ dicit᷑. Habitacula iustoꝵ benedicen¬
tur. Est autem idem cenobiũ. hautpcul a lemouiga urbe sitũ:

Expanded text:
ti ex hoc succenderentur invidia; cogitabat enim et ipse demum eodem ti ex hoc succenderentur invidia; cogitabat enim et ipse demum eodem se mancipare monasterio, nisi eum alio in loco Dei obligasset dispensrae regulae observantiam vidi, ut pene singularis sit vita eisdem monachis prae caeteris Galliae monasteriis. Est autem congregatio nunc magna diversis gratiarum floribus ornata: habentur ibi et artifices plurimi diversarum artium periti, qui Christi timore perfecti semper ad obedientiam sunt parati. Nullus ibi quidquam proprium vendicat, sed, ut in Actibus legitur apostolorum, sunt omnino omnia omnibus communia. Qui locus tam fertilis, tamque jucundus exstitit, ut cum quis ibidem diverterit, inter pomorum nemora et hortorum amoenitate virentia tia, et tanquam cedri juxta aquas, et quasi paradisus super flumen; de talibus nempe per Salomonem dicitur: Habitacula justorum benedicentur . Est autem idem coenobium haud procul a Lemovica urbe situm,
Abbreviated transcription (Latin):
opꝰ ꝑfectũ est: & eiꝰ ditiomi cõmissũ. Qin loco pͥmũ ac potissimũ.
uiroꝵ dei construxit monast̾ium: ubi etiã abbate constituto. mł¬
tos ex suis uernaculis mancipauit. Plures qͦ ex diu̾sis ꝓuincus
usq ad centenariũ. quẽ qͥnguagenariꝰ suꝑgredit᷑ numeiꝰ. mo¬
nachos cong̾gauit: reditꝰ etiã terre. qͥ assiuent̃ sufficere pꝰsent.
delegauit. Ipse uͦ tanta se deuotione. tantoq amore eodẽ loco
digne aliqͥd comparare. qͥcqͥd etiã gratuito ei apotentib lar¬
gitum eẽt: cuncta p̃dicto loco destinaret. Nideres plaustra ue¬
here onera copiosa: uascula utiq usib necessaria. aerea simł
& lignea. Hestim̃ta etiã & lectuaria. ac linteamina mensalia:
nñ & uolumina sacraꝵ scripturaꝵ qmͣ plurima. s & omnia
que erant monast̾ii usib necessaria: in tantũ ut praui qͥq angen¬

Expanded text:
opus perfectum est, ejusque ditioni commissum. Quo in loco primum ac potissimum opus perfectum est, ejusque ditioni commissum. Quo in loco primum ac potissimum virorum Dei construxit monasterium; ubi etiam abbate constituto multos ex suis vernaculis mancipavit, plures quoque ex diversis provinciis, usque ad centenarium, quem quinquagenarius supergreditur numerus, monachos congregavit, redditus etiam terrae qui affluenter sufficere possent, delegavit. Ipse vero tanta se devotione, tantoque amore eodem loco digne comparare, quidquid etiam gratuito ei a potentibus largitum esset, cuncta praedicto loco destinaret. Videres plaustra vehere onera copiosa, vascula utique usibus necessaria, aerea simul et lignea: vestimenta etiam lectuaria ac linteamina mensalia, necnon et volumina sacrarum Scripturarum quamplurima, sed et omnia quae erant monasterii usibus necessaria, in tantum ut pravi quique ingen
Abbreviated transcription (Latin):
ibi. & mͥ &e tͥ scalam constituere. ꝑ qm meream̃ ad celestia regna
ut̾q conscendere. Qmͣ eiꝰ petitionẽ. libent̃ rex sicut solebat annu¬
it: &e qͦd poposcerat. sine mora dato p̾cepto concessit. Erat enĩ tem¬
pus: quo census publicꝰ ex eodẽ pago. regis thesauro exigebat᷑ in¬
ferendꝰ. S cũ om̃is census in unũ collectꝰ. regi pararet᷑ ferend̾: ac
uellet domesticꝰ simul & monetariꝰ. adhuc aurũ ipsũ fornacis coc¬
tione purgare: ut iuxta ritũ. purissimũ ac rutilũ aule regis pre¬
sentaret᷑ metallũ: nesciebant enĩ prediũ ẽẽ eligio concessũ: toto
nisu atq conatu.ꝑ tͥduũ uel quadriduũ labori insistentes:
nulla pot̾ant deo id p̾pediente arte ꝓficere. usqͦ ab eligio p̃¬
ueniens nuntiꝰ. opꝰ ceptũ int̾ciperet: idq eiꝰ dominio reuocaret.
Mox gͦ ut hoc nuntiatum ẽ: cunctis loci illiꝰ acolis exultantib. &

Expanded text:
ibi et mihi et tibi scalam construere, per quam mereamur ad caelestia regna ibi et mihi et tibi scalam construere, per quam mereamur ad caelestia regna uterque conscendere'. Quam eius petitionem libenter rex, sicut solebat, annuit et quod poposcerat sine mora dato praecepto concessit. Erat enim tempus, quo census publicus ex eodem pago regis thesauro exigebatur inferendus. Sed cum omni censo in unum collecto regi pararetur ferendum hac vellet domesticus simul et monetarius adhuc aurum ipsum fornacis coctionem purgare, ut iuxta ritum purissimus ac rutilus aulae regis praesentaretur metallus, – nesciebant enim praedium esse Eligio concessum – toto nisu atque conatu per triduum vel quatriduum laboris insistentes, nulla poterant, Deo id paeveniens nuntius, opus coeptum interciperet, idque ejus dominio revocaret. Mox ergo ut hoc nuntiatum est, cunctis loci illius accolis exsultantibus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ñqm ꝓ excellentia sua ẽ inflatꝰ in suꝑbiam: ñqm seruoꝰ suo ᷤ
addicta fronte contempsit. s cunctis ipse amabilis. pͥncipes dili¬
gebat ut fratres: uenerabat᷑ ut dños. Eoꝵ etiã ministros. ac u¬
niu̾sum palatui ordinẽ. qͦ regalis freq̃ntatur ambitio: concor¬
dissimo sibi caritatis conglutinauerat uincło.
ei similis fu̾it in cunctis retro francoꝵ regib: in tantũ
quicqͥd eidẽ eligiꝰ postulasset: absq ulla dilatione impetrabat
Quicqͥd uͦ adipisci potuisset: in elemosinas egentiũ. in pretia
captiuoꝵ. in remedia debiliũ expendebat. Unde &e ipse princeps
libentissime p̾stabat: qͦd unt sciebat ñ uni. s plurib prodesse.
eniq int̾ cetera. expetiuit ab eo uillã
quandã. in rure lemouicino: cognominante solemnia¬
cõ. dicens. Hanc mͥ dñe mi rex serenitas tua concedat: qͦ possim

Expanded text:
nunquam pro excellentia sua est elatus in superbiam, nunquam servos suos nunquam pro excellentia sua est elatus in superbiam, nunquam servos suos obducta fronte contempsit; sed cunctis ipse amabilis, principes diligebat ut fratres, venerabatur ut dominos, eorum etiam ministros, ac universum Palatii ordinem, quos regalis frequentatur ambitio, concordissimo sibi charitatis conglutinaverat vinculo.ei similis fuerit in cunctis retro Francorum regibus, in tantum quicquid eidem Eligius postulasset, absque ulla dilatione inpetrabat; quicquid vero adipisci potuisset, in elemosinis egentium, in praetia captivorum, in remedia debilium expendebat, unde et ipse princeps libentissime praestabat, quod sciebat non uni, sed pluribus prodesse. 15. Denique inter cetera expetiit ei villam quandam in rure Lemoveceno cognominante Solemniaco, dicens: 'Hanc mihi, domine mi rex, serenitas tua concedat, quo possim
Abbreviated transcription (Latin):
pacifice confederauit. Qui copiosa munera intulit: s uberius
muneratus. ad ꝓpria rediit. S qͥs plene sufficiat enarrare. qͣntas
in eodẽ itinere elemosinas. eligiꝰ fecerit. Nam p̾ter aurũ. cete¬
rasq opes quas distribuit: etiã cingłm suũ aureũ eligantissi¬
me aptatũ. pauꝑib ac necessitatem pacientib disꝑsit. lit apte
ei psalmiste uox posset congruere. Disꝑsit dedit pauꝑib. iusti¬
tia eiꝰ manet in scłm scł̃i. Semꝑ enĩ ubicũq ꝑgeret: sententiam
apłi meditabat᷑. dicentis. Habentes uictũ &e uestim̃: his contenti
simꝰ. Nam qͥ uolunt diuites fieri: incidunt in temptationem
& laq̃um diaboli. Et hec iugit̾ considerans: faciebat sibi ami¬
cos de mãmona iniqͥtatis. qui se reciꝑent in et̾na tab̾nacula.¬
Atq ita satagebat. ut cum hec omnia faceret. ostenrationẽ peni¬
tus fugeret: ne in hoc scł̃o laudes humanas. suo ꝓ oꝑe reciꝑet. Nã

Expanded text:
pacifice confoederavit; qui copiosa munera intulit, sed uberius pacifice confoederavit; qui copiosa munera intulit, sed uberius muneratus ad pin eodem itinere eleemosynas Eligius fecerit? nam praeter aurum caeterasque opes quas distribuit, etiam suum cingulum aureum elegantissime aptatum pauperibus ac necessitatem patientibus dispersit, ut apte ei Psalmistae vox posset congruere: Dispersit, dedit pauperibus; justitia ejus manet in saeculum saeculi . Semper enim ubicunque pergeret, sententiam Apostoli meditabatur, dicentis: Habentes victum et vestitum, his contenti simus; nam qui volunt divites fieri, incidunt in tentationem et laqueum diaboli . Et haec jugiter considerans faciebat sibi amicos de mammona iniquitatis, qui se reciperent aeterna in tabernaculaatque ita satagebat, ut cum haec omnia faceret, ostentationem penitus fugeret, ne in hoc saeculo laudes humanas suo pro opere reciperet; nam
Abbreviated transcription (Latin):
tionis & crucis muniebat᷑ signo: regrediens uͦ domũ. oratio occur¬
rebat ei. priꝰquam sessio. Talit̾ nempe agebat cunctis dieb uite¬
sue: & his ex̾citiis ad et̾iram patͥam iugit anhelabat. Erat itaq
omnimꝰ affabilis. atq subtilis: corde piꝰ. & animo etiã ad belli¬
a rege. legatione fungi partib britannie: nichil ille cun¬
etatus. ꝑrexit tam otius. qm xp̃i caritate securꝰ. Quo cũ ꝑuenis¬
set. britannoꝵ pͥncipem adut: causas pacti indicauit. pacis ob¬
sidem recepit. Et cũ ñ nulli uirgia. uel bella mutuo sibi indicere
estimarent: tanta p̾fatũ pͥncipẽ benignitate. & mansuetudine. ac
lenitate attraxit: ut etiã sec̃ eũ adducere facile suaderet. Cõmoratꝰ
gͦ ibidẽ aliqͣmdu. rediens demũ ꝑduxit secũ regẽ. cum multo
exercitu gen̾is sui: elimq crioilo in uilla. regi francoꝵ p̾sentans:

Expanded text:
tionis et crucis muniebatur signo, regrediens vero domum, oratio occurtionis et crucis muniebatur signo, regrediens vero domum, oratio occurrebat ei prisuae et his exercitiis ad aeternam patriam iugiter anhelabat. Erat itaque omnimodo affabilis atque subtilis, corde plus et animo etiam ad bella rege legationem fungere partibus Brittaniae, nibil ille cunctatus perrexit tam otius, quam Christi caritate securus. Quo cum pervenisset, Brittanorum principem adiit, causas pacti indicavit, pacis obsidem recepit; et cum nonnulli iurgia eos vel bella mutuo sibi indicere aestimarent, tanta praefatum principem benignitate et mansuetudine hac lenitate adtraxit, ut etiam secum eum adducere facile suaderet. Commoratus ergo ibidem aliquamdiu, rediens domum, perduxit secum regem cum multo exercitu generis sui, eumque Crioilo in villa regi Francorum praesentans,
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ ilico accedebat. Dũq sacra u̾ba ꝑcurreret: uideres repẽ¬
de supplicit̾ oculos ad celũ leuare. suspiria suspinis ungere:
setũ lectioni miscẽre. singultib pectus quatere: atq ora lacri¬
nus ubrime fundere. Et cum plerũq int̾ ipsa diuina ũba. sop¬
No uehement̃ ingruente grauaret᷑: ex ipsis qͦcdã mͦ lectionis ũ¬
bis. etiam ꝑ sompnũ meditabat᷑. Cumq subito excit᷑. lectionẽ
apleret rursus se scdm morẽ. conferebat ad orationẽ. In quo
ope tantũ silentio studebat nusqͣm caput reflectens. nichilq.
aliud intendens: ut uix alitũ spiraminis eiꝰ. qͥsqͣm audire posset.
Sane frequent̾ diu̾sis ex causis. & noctu & maturiꝰ in regis camerã
uocatꝰ. nullatenꝰ ꝑgebat. etiã simissi assequerent᷑ missos: pͥusquã
suũ ꝓpositũ in xp̃i compleret obseqͥum. E grediens enĩ domo.ora¬

Expanded text:
ctionem illico accedebat; dumque sacra verba percurreret, videres repenctionem illico accedebat; dumque sacra verba percurreret, videres repente suppliciter oculos ad coelum levare, suspiria suspiriis jungere, fletum lectioni miscere, singultibus pectus quatere, atque ora lacrymis uberrime perfundere; et cum plerumque inter ipsa divina verba somno vehementer ingruente gravaretur, ex ipsis quodammodo lectionis verbis etiam per somnum meditabatur; cumque subito excitus lectionem expleret, rursus se secundum morem conferebat ad orationem, in quo opere tantum silentio studebat, nusquam caput reflectens, nihilque aliud intendens, ut vix halitum spiraminis ejus quisquam audire posset. Sane frequenter diversis ex causis et noctu et maturius in regis cameram vocatus nullatenus pergebat, etiamsi missi assequerentur missos, priusquam suum propositum in Christi compleret obsequium; egrediens enim domo, ora
Abbreviated transcription (Latin):
Habebat itaq in cubiculo suo multa scõꝵ dependentia pig¬
nera. nñ ee facros & sacros libros ingyro ꝑ axem plurimos
quos pt̾ psalmodiã & orationẽ reuoluens. & quasi apes pruden¬
tissima. diu̾so ex diu̾sis flores legens. in alueariũ sui pectoricop¬
tima queq recondebat. Erat ei consuetudo in noctib cilium
ante lectulũ sternere seq aut apͥmo crepusculo. aut post
paululũ. quietissime lectulo excutiens. suꝑ illud submisso ea¬
pite ꝓstratũ orare. sicq plerũq noctẽ totam excubus insiften¬
do. cum lacͥmis ducere. Grancdis enĩ ei attributa erat: gr̃a lac̃¬
maꝵe. Nã diu̾sis modis. in qͣntũ humana ꝑmittere pot̾at nat᷑a.
uigit insistebat: ut omne noctis spatiũ. in di consumeret ser¬
uitiũ. Cũ enĩ ꝓlixe oraret:ꝓ qͦdam leuamine int̾mittens orati¬
one: ꝓsalmos concinebat ex ordine: Qͥb longe cantatis:ad le¬

Expanded text:
Habebat itaque in cubiculo suo multa sanctorum dependentia pigHabebat itaque in cubiculo suo multa sanctorum dependentia pignora, necnon et sacros libros in gyro per axem plurimos, quos post psalmodiam et orationem revolvens, et quasi apis prudentissima diversos ex diversis flores legens, in alvearium sui pectoris optima quaeque recondebat. Erat ei consuetudo in noctibus cilicium ante lectulum sternere, seque aut a primo crepusculo, aut post paululum quietis citissime lectulo excutiens, super illud submisso capite prostratum orare, sicque plerumque noctem totam excubiis insistendo cum lacrymis ducere, grandis enim ei attributa erat gratia lacrymarum; nam diversis modis, in quantum humana permittere poterat natura, jugiter insistebat, ut omne noctis spatium in Dei consumeret servitium; cum enim prolixe oraret, pro quodam levamine intermittens orationem psalmos concinebat ex ordine, quibus longe cantatis ad le
Abbreviated transcription (Latin):
oloserica. S his omnib ob ostentationẽ fugiendã . pͥmo tem¬
ꝑe utebat᷑ in palã: intͥnsecꝰ uͦ ad carnẽ. ciliciũ gestabat ex con¬
suetudine. Postea uͦ cũ ad altiꝰ ꝓfecit: cuncta ornam̃ta. in egen¬
tiũ necessitatib consumpsit. Nideres plerũq ire funicło cine¬
tum. ulib uestib tec̾tũ: quẽ uidebas dudũ. radianti auri¬
&e gẽmaꝵ mole oꝑtũ. Non ñqͣm uͦ eũ uideret eũ rex. ob de¬
uotionẽ amorẽq xp̃i expoliatũ: subripiens sibi ipsi. dabat e
pprium &e indum̃tum e cingulũ. Dicebat enĩ non ẽẽ dignũ
hos qui selo militarent. incedere inornatos: et hos qui ob xp̃m
cuncta sibi auferrent. ẽẽ ingłos. Isdemq apud regẽ habitans:
habebat mansionẽ assidue subiunctã. cum dadone. Sicut
enim animã suã: ita diligebat illũ. De cuiꝰ quidẽ exemplis
multa sumpsimꝰ: que nec alonge utiq narrare sufficimus.

Expanded text:
olosirica. Sed haec omnia ob ostentationem fugiendam primo temolosirica. Sed haec omnia ob ostentationem fugiendam primo tempore utebatur in palam, intrinsecus vero ad carnem cilicium gestabat ex consuetudine. Postea vero, cum adauctius profecit, cuncta ornamenta in egentium necessitatibus consumpsit. Videres plerumque ire funiculo cinctum, vilibus vestibus tectum, quem  mole opertum; nonnunquam vero cum videret eum rex ob devotionem amoremque Christi exspoliatum, surripiens sibi ipsi dabat ei proprium et indumentum et cingulum; dicebat enim non esse dignum hos qui saeculo militarent incedere inauratos, et hos qui ob Christum cuncta sibi auferrent esse inglorios. Idemque apud regem habitans habebat mansionem assidue subjunctam cum Dadone; sicut enim animam suam, ita diligebat illum, de cujus quidem exemplis multa sumpsimus, quae nec a longe utique narrare sufficimus.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtum habebant. & qͥb eligiꝰ indigeret: & qͥb sui uris substan¬
tiã disꝑgeret. Undecumq gͦ ueniret. eligii tam̃ fides eũ nũ¬
qm fefellit: qm̃ ueracit᷑ dicit scriptura: quia hilarẽ datorem
diligit ds̃. Et hoc sane ñ transitorie. aut ad mom̃tũ fecit: sed
omni pene uite sue temꝑe id agens. tale gallie exemplum
reliquit. S dum uidi hoĩem. d cur etiã non & formulam eiꝰ
rat enĩ statura ꝓlixus: & facie rubicundꝰ. Gerebat cesa¬
riem formosã: & crinem qͦ circillatũ. Manꝰ habebat ho¬
nestas. & digitos longos: angłicum uultũ. simplicẽ ce pruden¬
tem uisũ. Utebat᷑ quidẽ in pͥmordio:auro & gẽmis in habitu.
Habebat qͦ zonas ex auro ce geminis comptas: necñ & bursas
eligant̾ geminatas. lineas uͦ metallo rutilas: orasq sarcarũ
auro oꝑtas: cuncta qͥdem uestim̃ta p̃tiosissima:. ñ nulla etiã

Expanded text:
pertum habebant et quibus Eligius indigeret, et quibus sui juris substanpertum habebant et quibus Eligius indigeret, et quibus sui juris substantiam dispergeret; undecunque ergo veniret, Eligii tamen eum fides nunquam fefellit, quoniam veraciter dicit Scriptura: Quia hilarem datorem diligit Deus . Et hoc sane non transitorie, aut ad momentum fecit, sed omni pene vitae suae tempore id agens; tale Galliae exemplum Sed dum vidi hominem, cur etiam non et formulam eius rat enim statura prolixus et facie rubicundus ; gerebat caesariem formosam et crinem quoque circillatam; manus habebat honestas et digitos longos, angelico vultu, simplice et prudente visu. Utebatur quidem in primordio aurum et gemmas in habitu; habebat quoque zonas ex auro et gemmis conpositas necnon et bursas eliganter gemmatas; lineas vero metallo rutilas orasque sarcarum auro opertas, cuncta quidem vestimenta praetiosissima, nonnulla etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sup erat. qui ilico inuitatis apponi debuisset panis: omnib
ut sepe contingebat. eadẽ die usq ad uictum aut m elemosi¬
nis redactis. aut in p̃tia captiuoꝵ absumptis.s cũ quidã
es farmilis circũastantib hec sepiꝰ uidentes irriderent: non¬
nulli etiam humilit̾ iopiã compaterent᷑. uniu̾sos simul
uir beatꝰ cohercens. atq refouens. aiebat. Qͥd molesti estis modice
fidei: Numqͥd qui helyam & iohem in deserto pauit: nobis mͦ
in medio cetuũ. suũ fraudabit beneficiũ: Credo inqͥt in creatorẽ
meũ. qm̃ & si nos ñ merem. hu tam̃ pauꝑes xp̃i. refocillati hodie
ipsiꝰ dono. ab hoc recedent tab̾naculo. Nec mora aliqͥndo prius¬
qm u̾ba ꝯpleret. pulsabant uiri uestibulũ domꝰ. panes cet̾aq
necessaria asfluent̾ deferentes. qͦs aut rex ut sepe consueuerat:
aut diues quidã ac deuota mittebat ꝑsona. Om̃s enĩ iam cõ¬

Expanded text:
supererat qui illico invitatis apponi debuisset panis, omnibus, supererat qui illico invitatis apponi debuisset panis, omnibus, ut saepe contingebat, eadem die usque ad victum, aut in eleemosynas redactis, aut in pretia captivorum absumptis; sed cum quidam ex famulis circumstantibus haec saepius videntes irriderent, nonnulli etiam humiliter inopiam compaterentur, universos simul vir beatus coercens, atque refovens, aiebat: Quid molesti estis, modicae fidei? nunquid qui Heliam et Joannem in deserto pavit, nobis modo in medio coetu suum fraudabit beneficium? Credo, inquit, in Creatorem meum, quoniam et si nos non meremur, hi tamen pauperes Christi refocillati hodie ipsius dono ab hoc recedent tabernaculo. Nec mora, aliquando priusquam verba compleret pulsabant viri vestibulum domus, panes, caeteraque necessaria affluenter deferentes quos aut rex, ut saepe consueverat, aut dives quidam, aut devota mittebat persona; omnes enim jam com
Abbreviated transcription (Latin):
&e epse reficiebatur. faciebat. & aro enĩ aut certe nũqm̃ contin¬
gebat iut cum eo pauꝑes minime conuiuarent᷑. Quib ad¬
ductis apse ꝓprie famuloꝵ int̾cipiens officiũ. eoꝵ necessitatib
alacrit̾ ualde inseruebat: auellens ab humeris sarcinas. det̃¬
sa mantibulis leuigans. aqm manib fundens. merũq cipho
refundens. ipse bibere porrigens. bucellã ipse p̃bens: omnes
postremo in ordine faciens mense discũbere. ipse panẽ fran¬
gens: cibum isdẽq inferens. Postremo his ꝑactis. omniũ iam
fame refecta. sic ipse aut ante eos stans. aut certe ad corni ca¬
bule uili sellula utens: ualde exiguũ atq ex comedentium
sumebat fragmine cybũ.Plerumq enĩ egenis ad mensã uix¬
ta morẽ uocatis. cum & ips ẽẽt congrua hora cybũ sumere:
mensa allata. nͦnon cõposita. manib etiã lotis. ne unꝰ quidẽ

Expanded text:
et ipse reficiebatur faciebat; raro enim aut certe nunquam continet ipse reficiebatur faciebat; raro enim aut certe nunquam contingebat ut cum eo pauperes minime convivarentur, quibus adductis ipse proprie famulorum intercipiens officium, eorum necessitatibus alacriter valde inserviebat, avellens ab humeris sarcinas, detersa mantibulis levigans, aquam manibus fundens, merumque scypho refundens, ipse bibere porrigens, buccellam ipse praebens, omnes postremo in ordine faciens mensae discumbere, ipse panem frangens, cibum iisdemque inferens; postremo his peractis omnium fame refecta, sic ipse aut ante eos stans, aut certe ad cornu cartibulae vili sellula utens, valde exiguum, atque ex comedentium sumebat fragmine cibum; plerumque enim egenis ad mensam juxta morem vocatis, cum et ipsi esset congrua hora cibum sumere, mensa allata necnon composita, manibus etiam lotis, ne unus quidem
Abbreviated transcription (Latin):
distribuendũ secũ iugit᷑ portare consueuerat. ne sic ubi pai¬
ꝑem fortuitu obuiasset: dilatio uel parua porrigendi int̾ce¬
deret. Qui qͦt pauꝑes obuians. tot sportellã uices ꝑuulsã
simplicit᷑ dixerim: trita ĩmoq polita. de beato digito uide¬
batur. Qd plura: Quicqͥd habuit excepto tegum̃to & uictu.
totũ egenis ce monastus disꝑsit. sciens apłi ẽẽ preceptũ. haben¬
tes uictũ & uestitũ: his contenti simꝰ. Et qui uolunt dutes
sieri in hoc mundo: incidunt in temptationẽ & laqueũ dia
boli. & desideria multa inutilia &e nociua. que mergunt ho¬
minẽ inintitum & ꝑditionẽ. Nam cũ uesptinis horis sepe
pt biduũ. non ñquam uͦ ptꝰ triduũ paratũ accederet sum̃e
sybum: destinatis indiu̾sa famulif. om̃s qͦs inuenire potius¬
sent egenos & pegrinos. seu mendicos ac languidos. sibimet
adoie ci pcipiebat. Hoc etiam cunctis dieb. exceptis hs quib

Expanded text:
distribuendum secum jugiter portare consueverat, ne sicubi paudistribuendum secum jugiter portare consueverat, ne sicubi pauperem fortuitu obviasset, dilatio vel parva porrigendi intercederet: cui quot pauperes obviant, tot sportella vicibus pervulsa ut simpliciter dixerim trita, imoque polita de beato digito videbatur. Quid plura? Quidquid habuit, excepto tegumento et victu, totum egenis et monasteriis dispersit; sciens Apostoli esse praeceptum: Habentes victum et vestimentum, his contenti simus ; Et: Qui volunt divites fieri in holi, et desideria multa et inutilia, et nociva, quae mergunt hominem in interitum et perditionem . Nam cum vespertinis horis saepe post biduum, nonnunquam vero post triduum, paratum accederet sumere cibum, destinatis in diversa famulis, omnes quos invenire potuissent egenos, et peregrinos, seu mendicos, ac languidos, sibimet adduci praecipiebat: hoc etiam cunctis diebus exceptis his quibus