comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qđ doctrinamea non ÷ mea sed eius qui memisit patris: & qđ uidi
& audiui apud patrẽmeũ loquor: siueergo xp̃rs docensnos in lu¬
minat Pater inluminat qui eũ destinauit: siue sp̃ssc̃s iluminat
Iu luminatio ad auctorẽ recurrit quiẽ fonsbonitatis. a quo consccu¬
tus siuebeatus a postolus siue cã om̃s sci inluminant quidemere¬
dentes sed haec inluminatio adunũ auctorẽ recurrit: & eadem
causa dicebat ꝓf&a : Dr̃s inluminatiomea & salus mea quẽtimebo:
Iugustinus dix̃ Egonon nego inluminare sp̃mscm sedutrũ o¬
Axp̃r inlumina ꝑscipsum & pater in lumina ꝑseipsũ. An non
Iaximinus R Credo non latere relegionem tuã. beatũ dixir¬
sea postolũ paulum : Cũ autẽ benignitas & humanitas apparuit sal¬
uatoris nõi dĩ non ex operib: iustitix qua secimus nos sed secun

Expanded text:
etur quod, Doctrina mea non est mea, sed ejus qui me misit Patris ; et, Quod vidi et audivi apud Patrem meum, loquor . Sive ergo Christus docens nos illuminat, Pater illuminat qui eum destinavit; sive Spiritus sanctus illuminat, illuminatio ad auctorem recurrit, qui est fons bonitatis: a quo consecutus, sive beatus Apostolus, sive etiam omnes sancti, illuminant quidem credentes, sed haec illuminatio ad unum auctorem recurrit. Et ea de causa dicebat propheta: Dominus illuminatio mea, et salus mea; quem timebo ? 6. AUG. dixit: Ego non nego illuminare Spper se ipsum, et Pater illuminet per se ipsum, an non MAX. respondit: Credo non latere Religionem tuam, beatum dixisse apostolum Paulum, Cum autem benignitas et humanitas apparuit Salvat
Abbreviated transcription (Latin):
nec poterio. Non ꝑgratiã pasticeps sapientia sed sapiens im¬
mobilitate adque inmutabilitate naturx: Nimntibi dicam
Ita neuero Ohomo quixpiano nomine gloriarir &prsice
sapiens ut nonsit uere sipiens ergonexp̃r qui est uerur dr̃
non ẽ uere sapiens. Vonne ita subhac interrogatione turba¬
ueris ut continuo respondeas xp̃m uerum eẽ sapientem. Quid
ẽ ergo quod dixisti. seduere solus sapiens pater. Nempe quopue¬
neris & aquantablas femia tedebeas reuocare iam sentis:.
XUII DE IN FECTO DÕ

Expanded text:
nec poterit; non per gratiam particeps sapientiae, sed sapiens imnec poterit; non per gratiam particeps sapientiae, sed sapiens immobilitate atque immutabilitate naturae. Nam si tibi dicam, Itane vero, o homo qui christiano nomine gloriaris, Christus sic est sapiens, ut non sit vere sapiens? ergone Christus qui est verus Deus, non est vere sapiens? nonne ita sub hac interrogatione turbaberis, ut continuo respondeas, Christum vere esse sapientem? Quid est ergo quod dixisti, Sed vere solus sapiens Pater? Nempe quo perveneris, et a quanta blasphemia te debeas revocare, jam sentis. CAPUT XVII. De infecto D
Abbreviated transcription (Latin):
tur quilegunt: & tamen demorse cursibidm̃ cum quoloque batꝰ
uella ostendi sieius naturam substantũ q. cernebat Pror sur
nihil aususesdicere & adhuc ad sirmare non destitistidĩ silum
inuisibilium creatorem : Et antequã formi serui accipera in
formadi fuirse ui sibilem Nuẽ superius. in formã serui uideri
potuisse : In substantia uero suxe diuinitatis ẽẽ in uisibilem iã
fueras &ipse consersus. XUI. DESOLO SAIENTODO
Cexto decimo loco quia de patra antum dixirre a postolũ dixeras
soli rapientido : egodixi, ergosolus pate drrapiens & non¬
cens Sic soli sapientido: Sed requirenda ẽ in quir ratioquem¬
ad modũ solur rapiens non quod xp̃r non sit sapicnis. Sed qua.¬
ris deinceps & adiungis quomodo sapientẽ consitearir & xp̃m
tempus que ꝓducercs Qiam hoc inseruisti uerbistuis ut dice¬
res. Seduero solur rapiens pat̃ quasia postolur dixerit soli

Expanded text:
tur qui legunt: et tamen de Moyse, cur sibi Deum cum quo loquebatur, tur qui legunt: et tamen de Moyse, cur sibi Deum cum quo loquebatur, vellet ostendi, si ejus naturam substantiamque cernebat, prorsus nihil ausus es dicere: et adhuc affirmare non destitisti, Dei Filium invisibilium creatorem, et antequam formam servi acciperet, in forma Dei fuisse visibilem; quem superius in forma servi videri potuisse, in substantia vero suae divinitatis esse invisibilem, jam fueras et ipse confessus. CAPUT XVI. De solo sapiente Deo. Sexto decimo loco, quia de Patre tantum dixisse Apostolum dixeras, Soli sapienti Deo ; ego dixi: Ergo solus Pater est cens sic: « Soli sapienti Deo. » Sed requirenda est, inquis, ratio quemadmodum solus sapiens, non quod Christus non sit sapiens. Sequeris deinceps, et adjungis quomodo sapientem confitearis et Chritempusque produceres, etiam hoc inseruisti verbis tuis ut diceres, Sed vere solus sapiens Pater: quasi Apostolus dixerit, Soli
Abbreviated transcription (Latin):
quidem quod & filius diligat patrẽ sicut creaturacreatorem¬
Non sicut unigenitus genitorem: quẽ diuersitate substantix
eẽ inuisibilem trinitatem: Non solũ patrẽ sed apparuis se
tamen uisibilem filium in forma serui. Propt̃ quam dixit.
ꝑ subiectam ercaturam idesse factum non ꝑnaturã suã qua ẽ in usibi¬
lis trinitas: Ad que ut hoc ꝓbarem mor sen cõmemor aiu ei dicentẽ
cumquo facie ad faciẽloquebatur. Simueni gratiam ant&e osten¬
demihi tem& ipsũmanifeste: ut intellegeres quomodo cũ uide¬
bat quem sibi cupiebat ostendi Quiautique sidm̃ in scibstantia
qua ds̃ ẽ uider & ꝓfecto ut sulli ostendera non rogar&. Dixi&iã¬
xp̃m. eẽ uisibilium & inuisibilium creatorem ut ipsũ ꝓbarem
ꝑ substantiam suã non et̃ uisibilem a quo creari. Non solũuisi¬
bilia uerum &iam inuisibilia potuerunt. Adhaec turesponde¬
re conatus quã multa qu& adrem non ꝑtinent dixerir Intucan¬

Expanded text:
quidem, quod et Filius diligat Patrem, sed unius equidem, quod et Filius diligat Patrem, sed unius enon sicut unigenitus genitorem, quem diversitate substantiae esse invisibilem Trinitatem, non solum Patrem: sed apparuisse tamen visibilem Filium in forma servi, propter quam dixit, per subjectam creaturam id esse factum, non per naturam suam, qua est invisibilis Trinitas. Atque ut hoc probarem, Moysen commemoravi ei dicentem, cum quo facie ad faciem loquebatur, Si inveni gratiam ante te, ostende mihi temetipsum manifeste : ut intelligeres quomodo eum videbat, quem sibi cupiebat ostendi; quia utique si Deum in substantia qua Deus est videret, profecto ut se illi ostenderet non rogaret. Dixim visibilium et invisibilium creatorem, ut ipsum probarem per substantiam suam non esse visibilem, a quo creari non solum visibilia, verum etiam invisibilia potuerunt. Ad haec tu respondere conatus, quam multa quae ad rem non pertinent dixeris, intuean
Abbreviated transcription (Latin):
bares eẽ malorem. Aium uero eẽ patrẽ. alium es se filium
Qm̃ non ẽ pater ipse qui filius & nobis & uob contra sabellianor
ẽ dogma commune: Illienim dicunt non alium sed eundem filiũ ẽẽ
qui ẽ pater: Nos autẽ alium quidem eõ patrẽ & alium filium
sed tam̃ quod pater .ẽ. hoc eẽ dicimus filium. XIIII. De dilec¬
TIONE IN UICEM PATRIS Espilii.
uasto decimoloco adillud quod dixeras. dilectum lego &
credo quod pater ẽ quidiligit & filius quidiligitur Respon¬
densdixi sic autem dicis hinc inter patrẽ & filium eẽ diuer¬
sitatem quia pat̃ diligit & filius diligitur. Qua sinegarepossir
quod & filius diligat patrem. deinde addidi: siambose inuicẽ
diligunt cur negastis eor umus eẽ naturx : Quod utique ideo
dixi nehinc unam naturam negar&is amborum quia illũ dili¬
gere hunc diligi ipse dixisti. Adhoctures pondens consensisti

Expanded text:
robares esse majorem. Alium vero esse Patrem, alium esse Filium, robares esse majorem. Alium vero esse Patrem, alium esse Filium, quoniam non est Pater ipse qui Filius, et vobis et nobis contra Sabellianos est dogma commune. Illi enim dicunt, non alium, sed eumdem Filium esse qui est Pater: nos autem alium quidem esse Patrem, et alium Filium; sed tamen quod Pater est, hoc esse dicimus Filium. CAPUT XIV. De dilectione Patris et Filii. Quarto decimo loco ad illud quod dixeras, Dilectum lego, et credo quod Pater est qui diligit, et Filius qui diligitur; respondens dixi: Sic autem dicis hinc inter Patrem et Filium esse diversitatem, quia Pater diligit, et Filius diligitur; quasi negare possis quod et Filius diligat Patrem. Deinde addidi: Si ambo se invicem diligunt, cur negatis eos unius esse naturae? Quod utique ideo dixi, ne hinc unam naturam negaretis amborum, quia illum diligere, hunc diligi ipse dixisti. Ad hoc tu respondens consensisti
Abbreviated transcription (Latin):
liusti. Vt diceres apostolos unum essecũ patre & filio tãquam
unum essent apostoli & pat̃ & filius. Cum apostolorum substantiã
mani festũ sit a patre & silio & esse diuersam: sed qm̃ ut ipsi &
nos unum simus aut nob̵cum sint unum Nus quã xp̃m dixis se
loco te commonui Nonideo patrem filio eẽ maiorem. Quiates¬
timoniũ ꝑhibuit pater filio: Nam & ꝓph&as ei testimoniũ ꝑ¬
hibuisse memoraui quos maiores illo eẽ non potesdicere
Dixeras enim quod pater filio ꝑhibuerit testimoniũ quod sic ac¬
cepit : Tam quã hinc ꝓbare uolueris illo cuitestimoniũ ꝑhibuit
eum eẽ maiorem: Sedqm̃ posteriore ꝓsecutione hinc omnino
tacuisti. Tacitur nitatẽ tuã in locũ consensionis accepi: & sific¬
ripotest ut ideo cõmemor aueris patrem filio ꝑhibuis se testimo¬
nium: Ut hinc illũ eẽ alium istum autẽ aliũ.  Non ut illũ isto ꝓ¬

Expanded text:
luisti, ut diceres Apostolos unum esse cum Patre et Filio, tanquam luisti, ut diceres Apostolos unum esse cum Patre et Filio, tanquam unum essent Apostoli et Pater et Filius; cum Apostolorum substantiam manifestum sit a Patre et Filio esse diversam. Sed quoniam, Ut ipsi et nos unum simus, aut, Nobiscum sint unum, nusquam Christum dixisse loco te commonui, non ideo Patrem Filio esse majorem, quia testimonium perhibuit Pater Filio. Nam et Prophetas ei testimonium perhibuisse memoravi, quos majores illo esse non potes dicere. Dixeras enim quod Pater Filio perhibuerit testimonium; quod sic accepi, tanquam hinc ipse probare volueris, illo cui testimonium perhibuit, eum esse majorem: sed quoniam posteriore prosecutione hinc omnino tacuisti, taciturnitatem tuam in locum consensionis accepi; etsi fieri potest ut ideo commemoraveris Patrem Filio perhibuisse testimonium, ut hinc illum esse alium, istum autem alium, non ut illum isto p
Abbreviated transcription (Latin):
Volebat enim eos quinatura unũ erant in hoc ipso qđ unũerant
eẽ ꝑfector. Nonenim quia dicit/ estoteergo & uos ꝑsectisic¬
ut pater uester caelestis ꝑfectur ẽ uult illos deo natura unitate
coniungere tam quã illorum & illius una eademque natura sit
Sed ꝑ fectos uult eẽ innatura sua sicut ẽ dr̃ ꝑsectus in sua. Quãuis
diuersa nonuna Quodnisi in ipsosimus omnino eẽ non possumus
Non sicut in illo sunt omnes quia ipse contin& omniaqua creauit:
Propter quod dictus ẽ non longepositus ab uno quoque nostrũqr
millo uiuimus & mouemur & sumus. sed sicut in illo sunt tales
qualib dictũ ẽ. fuistis enim aliquando tenebrae. Nunc autẽ lux
in dño. Vide & illud ẽ. Cui uult nubat: tantũ in dño Nonigitur ꝓ¬
ferre potuisti. ubi dictum sit unum sunt: quorũ ẽ non una sed
diuersa substantia & tamquã in obscuroloco nob subrepere uo¬

Expanded text:
Volebat enim eos qui natura unum erant, in hoc ipso quod unum erant, Volebat enim eos qui natura unum erant, in hoc ipso quod unum erant, esse perfectos. Non enim quia dicit, Estote ergo et vos perfecti sicut Pater vester coelestis perfectus est ; vult illos Deo naturae unitate conjungere, tanquam illorum et illius una eademque natura sit: sed perfectos vult esse in natura sua, sicut est Deus perfectus in sua, quamvis diversa, non una; quod nisi in ipso simus, omnino esse non possumus. Non sicut in illo sunt omnes, quia ipse continet omnia quae creavit; propter quod dictus est non longe positus ab unoquoque nostrum, quia in illo vivimus, et movemur, et sumus : sed sicut in illo sunt tales qualibus dictum est, Fuistis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino . Unde et illud est, Cui vult nubat, tantum in Domino . Non igitur proferre potuisti ubi dictum sit, Unum sunt, quorum est non una, sed diversa substantia: et tamen in obscuro loco nobis subrepere vo
Abbreviated transcription (Latin):
mus unum. Itẽ post aliquantũ Non in quid peis rogotantũ sed&
ꝓeis quieredituri sunt ꝑuerbum eorũ inme ut omnes unũ sint.
Ne quehic dix̃ ut nob̾ cum unum sint ⁊ Deinde sequitur. Sicut
tu pater inme &ego inte & ipsuin nob unum sint: et hic non dix̃
inumsimus. Aut unum nobcum sint sedunum sint in nobis: Vt qui
natura unum sunt quia homines sunt &iã in patre& filio sint .u¬
num non cum ipsis unum Idẽ non ut ipsi & isti sint unum. Ad huc
adiungit & dicit. ut mundus credat quiatu me misisti: & ego cla¬
ritatem quã dedistimibi dedullis ut sint unũ sicut & nos unũ su¬
mus. Ego meis & tumme ut sint consũmati inunum. Cũergo
toti ens dixerit ut sint unũ non tam̃ alicubi dix̃ ut ipsi & noss¬
mus unum. Hoc ẽ ut nob̾cum sint unum. sed aut innob dix̃ aut
sicutnos. Id ẽ ipsi secundũ naturam suã nos secundũ nostrã

Expanded text:
mus unum? Item post aliquantum: Non, inquit, pro eis rogo tantum; sed et mus unum? Item post aliquantum: Non, inquit, pro eis rogo tantum; sed et pro eis qui credituri sunt per verbum eorum in me, ut omnes unum sint. Neque hic dixit, Ut nobiscum unum sint. Deinde sequitur: Sicut tu, Pater, in me et ego in te, et ipsi in nobis unum sint. Et hic non dixit, Unum simus; aut, Unum nobiscum sint: sed, Unum sint in nobis; ut qui natura unum sunt, quia homines sunt, etiam in Patre et Filio sint unum; non cum ipsis unum, id est, non ut ipsi et isti sint unum. Adhuc adjungit, et dicit: Ut mundus credat quia tu me misisti, et ego claritatem quam dedisti mihi, dedi illis, ut sint unum, sicut nos unum sumus: ego in eis et tu in me, ut sint consummati in unum . Cum ergo toties dixerit, Ut sint unum; non tamen alicubi dixit, Ut ipsi et nos simus unum, hoc est, ut nobiscum sint unum: sed aut, in nobis dixit; aut, sicut nos; id est, ipsi secundum naturam suam, nos secundum nostram.
Abbreviated transcription (Latin):
Quaretam fraudulenter egisti. ut unumhorũ cõmemorares.
Quoddictũ ẽ templũ dĩ estis: et alterũtacer es quod dictũ ẽ Cor
quia nullo pacto posses argumentari quomodo ds̃nr noness&
sicitemplũ delignis & lapidib ꝑ diuinã scribturã facere iuberemus¬
.XII Suodecimo loco ad monuite ꝓferre siposses: Quadiuina
aucUtoritate sit dictum quod unũ sint ubi substantix sunt di¬
uer sae : Tuautẽ responder eadhoc uolens nihiltale ꝓserrepotu¬
isti sed magnis coastatus angustur Ad firmare ausures quod apos¬
toliunum sint cum patre & filio. Quod xp̃s omnino non dix̃ sic
enĩ abstedictũ ẽ tãquã pater & filius & apostoliunum sint
xp̃s autẽ nonait ut ipsi& nos unum simus. sed ait ut sint unũ sic̃
& nos unum sumus: Nam ut uerba ipsa euangelica ponã Pat̃
scẽ inquid seruaeos in nomin&uo quos dedistimihi. ut sint unum
sicut & nos: Num quid dix̃ ut nob̵ cum sint unũ : aut ipsi & norsi¬

Expanded text:
quare tam fraudulenter egisti, ut unum horum commemorares, quod dictum est, Templum Dei estis; et alterum taceres, quod dictum est, Coquia nullo pacto posses argumentari quomodo Deus noster nosi ei templum de lignis et lapidibus per divinam Scripturam facere juberemu. Duodecimo loco admonui te, ut proferres, si posses, qua divina auctoritate sit dictum, quod unum sint, ubi substantiae sunt diversae. Tu autem respondere ad hoc volens, nihil tale proferre potuisti; sed magnis coarctatus angustiis affirmare ausus es, quod Apostoli unum sint cum Patre et Filio. Quod Christus omnino non dixit: sic enim abs te dictum est, tanquam Pater et Filius et Apostoli unum sint. Christus autem non ait, Ut ipsi et nos unum simus; sed ait, Ut sint unum, sicut et nos unum sumus. Nam, ut verba ipsa evangelica ponam: Pater sancte, inquit, serva eos in nomine tuo quos dedisti mihi, ut sint unum, sicut et nos unum. Numquid dixit, Ut nobiscum sint unum; aut, Ipsi et nos si
Abbreviated transcription (Latin):
occidente baptizentur inxp̃o, hoc & nordicimus. Sedquẽ dicim
tantum actalem. Absit anob ut cũ negemus dm̃: Quod &iam ꝑsium
templũ qđ nos ipsi sumus citissimxe & sacileostenditur: Neque enĩ
nisidr̃ noster ess& templũ nos ipsos habere potuirr&:: Quod tuut
occultares & insermonauo mente shominum aluceueritatis a¬
uesterer Decemplodi qđ cumq dixisti quẽ noluisti intellegi s pm
notacuisti: Cumenĩtibi duo testimonia pauli a postoli ꝓposucrim
unũ ubiait. Nescitis quia templũ diestis & sp̃sdĩ habitait in uobis¬

Expanded text:
occidente baptizentur in Christo: hoc et nos dicimus. Sed quem dicimus occidente baptizentur in Christo: hoc et nos dicimus. Sed quem dicimus talem ac tantum, absit a nobis ut eum negemus Deum: quod etiam per suum templum, quod nos ipsi sumus, citissime et facile ostenditur. Neque enim nisi Deus noster esset, templum nos ipsos habere potuisset: quod tu ut occultares, et in sermone tuo mentes hominum a luce veritatis averteres, de templo Dei quodcumque dixisti, quem noluisti intelligi Spiritum est, omnino tacuisti. Cum enim tibi duo testimonia Pauli apostoli proposuerim; unum ubi ait, Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habi
Abbreviated transcription (Latin):
spr seiaquem hab&is ado tuautem adista rerpondistinibila iti
enim suscipio qua ꝓtulisti. Nescitis quiatemplum dĩ estis. &
sp̃rdĩ habitat in uobis: Neque enim dr̃ inquis in habitit in homi¬
nem : quẽ non ante sp̃s sci ficauerit adquepurgauerit: Adq
Vt cum ipse purgauerit tunc illic in habit& ds quẽ sensũtuum
quanta sequatur ab surditas. Nolo nunc dicere. Illud enimnunc
ostendere debeo quomodo multa dicendo nihil quod ad remꝑti¬
na diceris: Dimisisti enim causa & ꝑ rexisti in laudem sp̃rscis
Eaque copiose contrateipsum ex secutus es : Contrate ipsum
ideo dixis qm̃ nonuis eum dicer e dm̃ cuius tantam diuinitatem ꝑlau¬
dem coactus es confiteri. Vt cum sit unus ubique sit praȩsens &
nemini scificando desit : Vbicumque quis que xp̃ianus ec̃ &dm̃ ora¬
reuoluerit : simulse omnib: exhibendo siue moriente siue in

Expanded text:
 quem habetis a Deo ? Tu autem ad ista respondisti nihil. Aisti  quem habetis a Deo ? Tu autem ad ista respondisti nihil. Aisti enim: Suscipio quae protulisti: « Nescitis quia templum Dei estis, et Spiritus Dei habitat in vobis? » Neque enim Deus, inquis, inhabitat in homine, quem non ante Spiritus sanctificaverit atque purgaverit. Atque , non suum; ut cum ipse purgaverit, tunc illic inhabitet Deus. Quem sensum tuum quanta sequatur absurditas, nolo nunc dicere. Illud enim nunc ostendere debeo, quomodo multa dicendo, nihil quod ad rem pertinet, dixeris. Dimisisti enim causam, et perrexisti in laudem Spiritus sancti, eamque copiose contra te ipsum exsecutus es. Contra te ipsum ideo dixi, quoniam non vis eum dicere Deum, cujus tantam divinitatem per laudem coactus es confiteri; ut cum sit unus, ubique sit praesens, et nemini sanctificando desit, ubicumque quisque christianus esse et Deum orare voluerit, simul se omnibus exhibendo, sive in oriente, sive in
Abbreviated transcription (Latin):
Eꝗo & pat unum sumur: Cur nondicitis pater & filiur unur
fieri quod quidem fit sedubiẽ diuerrnitura sicut diuerp
nem utique uoluntatis unur sp̃r c̃. Siergo non uultir ꝓunitatc̃
substantie ceste ꝑ consensionem uoluntatis : dicite tamen ali¬
quando dicite quomodo dicite pater & pliur unus dr̃ ẽ Sed
non dicitis ne quodnum quam uoluistir cogitamini consiteri de
utr o quedictum eẽ non depatresolo Aucdurrł dñ sdrtuur dñs¬
unur .e qm̃ scm̃ sp̃m non uultis dm̃ non uultir dñm consuet
Dicitein quã rationẽ quã uultir pater & siliur unus dñrdr̃ ẽ
ut patri & filio seruientes non duob: filur & duob dominis
contra praeceptumdĩ & dñi uniur seruiatir sed nunc dehacrer
tis dictum sit: Puto cum istalegeris nibilteres pondere potuirre
sp̃mscm̃ decemplocius quod nor ipr smur teste a postolo os¬
ten diubiait. Nescitis quia templum diestis & sprdi habitat¬

Expanded text:
Ego et Pater unum sumus: cur non dicitis, Pater et Filius unus Ego et Pater unum sumus: cur non dicitis, Pater et Filius unus fieri? Quod quidem fit, sed ubi est diversa natura, sicut diversa nem utique voluntatis, unus spiritus est. Si ergo non vultis per unitatem substantiae; certe per consensionem voluntatis dicite, tamen aliquando dicite, quoquo modo dicite, Pater et Filius unus Deus est. Sed non dicitis, ne quod nunquam voluistis, cogamini confiteri de utroque dictum esse, non de Patre solo, Audi, Israel; Dum Spiritum non vultis Deum, non vultis Dominum confiteri. Dicite, inquam, ratione qua vultis, Pater et Filius unus Dominus Deus est: ut Patri et Filio servientes, non duobus diis et duobus dominis contra praeceptum Dei, sed Domino uni serviatis. Sed nunc de hac re satis dictum sit. Puto, cum ista legeris, nihil te respondere potuisse sanctum, de templo ejus quod nos ipsi sumus, teste Apostolo, ostendi, ubi ait, Nescitis quia templum Dei estis, et Spirit
Abbreviated transcription (Latin):
er & dño unus sp̃s ẽ. Ad quod turespondens uel potius nontacens
conatus es ostendere quomodo pater & filius unum sint
Non unitate naturx sed uoluntatis: hoc quidem dicere sol&is.
Sedtunc sol&is cum uob obicitur quod ait dñs ego& pat̃ unum
sumus. ego autem hoc loco non hoc uolui ꝓbare quod pat̃ & silius
& spssc̃s unum sint: Quod quidem ꝓpt̃ unitatem substantiax.
fidelissime credimus sed qđ eadem trinitas unus ẽ dr̃. Niud
ẽ quippe unum sunt. Aliud unus ẽ dr̃ discerne est & sunt.
Nec at apostolus. Quiadherent dño unum sunt qm̃ diuersa
substantia ẽ. Sedait. Quiadher & dño unus sp̃s ẽ. siautẽ uos
cum deduob dicitur unur ẽ. & dicitur quidunur. sicut dixit
droruolur unur ipr ẽ Hocidem putatis eẽ quod est cũ de duob
dicitur unum punt. Nec dicitur quid unum sicut at aluiator

Expanded text:
haeret Domino, unus spiritus est . Ad quod tu respondens, vel potius non tacens, haeret Domino, unus spiritus est . Ad quod tu respondens, vel potius non tacens, conatus es ostendere quomodo Pater et Filius unum sint, non unitate naturae, sed voluntatis. Hoc quidem dicere soletis: sed tunc soletis, cum vobis objicitur quod ait Dominus, Ego et Pater unum sumus . Ego autem hoc loco non hoc volui probare, quod Pater et Filius et Spiritus sanctus unum sint, quod quidem propter unitatem substantiae fidelissime certe credimus; sed quod eadem Trinitas unus est Deus. Aliud est quippe, unum sunt; aliud, unus est Deus. Discerne, Est, et Sunt. Nec ait Apostolus, Qui adhaerent Domino, unum sunt; quoniam diversa substantia est: sed ait: Qui adhaeret Domino, unus spiritus est. Si autem vos, cum de duobus dicitur, Unus est, et dicitur quid unus, sicut dicit Apostolus, unus spiritus est; hoc idem putatis esse, quod est cum de duobus dicitur, Unum sunt, nec dicitur quid unum; sicut ait Salvator,
Abbreviated transcription (Latin):
feci: Non enim tunc ds̃ dicendus ẽ. cognouis se qđ antequã sie¬
r& numquã potuit ignorare: Quos locutionis modos dediuinis
eloquiis ameplator quomodoalit int̃pretareris non inuenisti
Nullomodo utique a distos gemitus redire uoluisti: Nemoenin
sic de scõ sp̃u sapit: nisi qui secundum carnem non secundum spmn
sapit: Quãuis & sitibi conceder&ur. quomodotusentis sic sp̃m
scm inter pellare ꝓscĩs: Aliud ẽ int̃pellare uel orare aliud
adorare: Omnis quiorat rogat Non omnis quiadorat rogat.
Nec omnis quirogat adorat: Recole con su&udinem regumqu
plerumq: adorantur & non rogantur Aliquando rogantur &
non adorantur. A ꝑ hoc ascospu adorari patrem nullomodo
copolationem sit unus dr̃ ipsatrinitas quã dicimus unius eẽ
sub stantiax: Quandoquidem &iam diuersas substantias inueni
ader& dño unum sp̃mdictum. Vbiait apostolus. Quiautẽ ad¬

Expanded text:
feci: non enim tunc Deus dicendus est cognovisse, quod antequam fiefeci: non enim tunc Deus dicendus est cognovisse, quod antequam fieret nunquam potuit ignorare: quos locutionis modos de divinis eloquiis a me prolatos, quomodo aliter interpretareris non invenisti; nullo modo utique ad istos gemitus redire debuisti. Nemo enim sic de Spiritu sancto sapit, nisi qui secundum carnem, non secundum spiritum sapit. Quamvis et si tibi concederetur, quomodo tu sentis, sic Spiritum sanctum interpellare pro sanctis; aliud est interpellare vel orare, aliud adorare. Omnis qui orat, rogat: non omnis qui adorat, rogat; nec omnis qui rogat, adorat. Recole consuetudinem regum, qui plerumque adorantur, et non rogantur; aliquando rogantur, et non adorantur. Ac per hoc a Spircopulationem sit unus Deus ipsa Trinitas, quam dicimus unius esse substantiae: quandoquidem etiam diversas substantias invenimadhaeret Domino, unum spiritum dictum, ubi ait Apostolus, Qui autem ad
Abbreviated transcription (Latin):
licio fanc uesponderi. cuenim dircirrer quant̃ uoliuftide u¬
dicis. Nlio quod & nos fidelir pmcere dimur: &de subil itio nequa
setun duri sormã serui filium patri reddere nonn segienuio ncitu
de qiuibitibi iam antores ponderam secundũ morem scigun
VXII nucnitur quo a scis orationes dõ ubi cũque fundantur
epan ire siciuntur : Ai quo dliber aliud agunt aliidor miitibo
tib non as quiubi que omnib: ad esti aliquantulum cessare a gemi¬
tib non sinatur quod est extremx miseria : cum ꝓquib cũque
orantib cogitur gemere : Nis gemitib in enarrabilib int̃pella¬
rensic intellegitur ut dixi. Id est quia gemitib scõrũ desiderio¬
iiumiuter pellare scõrfacit quib: ad fectũ pium gratiae sp̃italis
re funditu Sedeũ similer locutionũ modor quando ꝑ esficientẽ
sgoni ficetor  quod efficitur sicut frigus pigrũ dicimur quia pi
Drom faeit⁊ de diem tristem uella cum quiatrister uella&s or facit¬
nm Nuneco gnouis quo d ihil e. aliuo quannunc utcog norcer

Expanded text:
ti de judicio Filii, quod et nos fidelissime credimus; et de subjectione, quam secundum formam servi Filium Patri reddere non negamus: ubi venide quibus tibi jam ante responderam, secundum morem sanctarum mporis invenitur, quo non a sanctis orationes Deo ubicumque fundantur,ac potu reficiuntur, alii quodlibet aliud agunt, alii dormiunt, ut Spiritus sanctus, qui ubique omnibus adest, aliquantulum cessare a gemitibus non sinatur, quod est extremae miseriae, cum pro quibuscumque orantibus cogitur gemere: nisi gemitibus inenarrabilibus interpellare sic intelligatur, ut dixi, id est, quia gemitibus sanctorum desideriorum interpellare sanctos facit, quibus affectum pium gratiae spiritualis infundit. Sed cum similes locutionum modos, quando per efficientem significatur id quod effgros facit; et diem tristem vel laetum, quia tristes vel laetos facitham, Nunc cognovi ; quod nihil est aliud quam, Nunc ut cognosceres
Abbreviated transcription (Latin):
dinem forma acatis in crementa non faciunt. sed dõ gig nente ꝑ fec¬
tus natuse filius : Procul dubio si sorma silii formae patris non ẽ.
xqualis nonuerus ẽ silius : Scriptum ẽ autem ut simur inuerosi¬
lioeiur ihurxp̃o Formaigitur uerisilii formadi patris eẽ non po¬
test maequalir proinde nechuicloco ꝓsecutionismex ubideue¬
bis a posioli xequalem patrifilium conprobaui. Respondere aliqͥd
ꝓueser a intentione potuisti CAPH. UI

Expanded text:
dinem formae aetatis incrementa non faciunt, sed Deo gignente perfecdinem formae aetatis incrementa non faciunt, sed Deo gignente perfectus natus est Filius; procul dubio si forma Filii formae Patris non est aequalis, non verus est Filius. Scriptum est autem: Ut simus in vero Filio ejus Jesu Christo . Forma igitur veri Filii, formae Dei Patris esse non potest inaequalis. Proinde nec huic loco prosecutionis meae, ubi de verbis Apostoli aequalem Patri Filium comprobavi, respondere aliquid pro vestra intentione potuisti. CAPUT VI.
Abbreviated transcription (Latin):
donauit ista non dõ: Neque enm cum in formadi essa: non &cel¬
sus erat: aut non eigenua flectabant celestiaterr estria & infer¬
na. Sed cum dicitur propter quod eum & altauit: SXTIS Appa¬
r& ꝓpter quid &x altauerit: Id est : ꝓpt obdedientiam us que admor¬
tem crucis : In quaergo forma crucifixus ẽ : ipsa & altata est:
psidonatum. ẽ nomen quod est suꝑ omne nomen : ut cum ipsa for¬
ma serui nomin&ur filius unigenitus di Nonitaque facias
inpa rẽdõ formãdĩ quod nec iniprs hominib: dicipotest:
Nam cum dictum suerit istehomo in forma ẽ hominis nemo
intellegit nisi aequales: Ari forte non uis sic accipere quoddio¬
tum est cum in forma dĩ essa ut in forma di patrir intellegar
silium. Ubinihil aliud quam xqualitas appar& amborum.
Sed in sormadĩ putas intellegendum in formasua quia & ipse uti¬
que dr̃ e : Non multum curo si&iam sic in tellegas ubi enĩ plemitu¬

Expanded text:
donavit ista, non Deo. Neque enim cum in forma Dei esset non exceldonavit ista, non Deo. Neque enim cum in forma Dei esset non excelsus erat, aut non ei genua flectebant coelestia, terrena et inferna. Sed cum dicitur, Propter quod eum exaltavit; satis apparet propter quid exaltaverit, id est, propter obedientiam usque ad mortem crucis. In qua ergo forma crucifixus est, ipsa exaltata est, ipsi donatum est nomen quod est super omne nomen; ut cum ipsa forma servi nominetur Filius unigenitus Dei. Non itaque facias imparem Deo formam Dei: quod nec in ipsis hominibus dici potest. Nam cum dictum fuerit, Iste homo in forma est illius hominis, nemo intelligit nisi aequales. An forte non vis sic accipere quod dictum est, Cum in forma Dei esset, ut in forma Dei Patris intelligas Filium, ubi nihil aliud quam aequalitas apparet amborum; sed, in forma Dei, putas intelligendum in forma sua, quia et ipse utique Deus est? Non multum curo si etiam sic intelligas. Ubi enim plenitu
Abbreviated transcription (Latin):
uis xqualitatemdi non suerit arbitratus alienã sed suam.
Sem& ipsum & inaniuit : Non quaerens qua sua sunt sed qua nr̃a
sunt: Quod ut noueris ista eẽ adtende undeadhoc apostolus ue¬
nerit : Cũ enim xp̃ianis humilitatem praciper& caritatis alter
alterũ inquid ex istimantes superiorem sibi Nonquae sua sunt un¬
quis que intendentes sed & qua aliorum : Deinde ut &emploxp̃i
hostar&ur non sua quarere uel intendere sed & quae aliorum
hoc est non alienum arbitratus ÷ essese xqua lisdõ sed tamen
quarens nostra non sua : sem& ipsum &x inaniuit: non formã dĩ
amittens sed formam serui accipiens : Non enim ẽ mutabilis
illa natura ut se&x inanir& ꝑdendo quod erat sed accipiendo
quod nonerat : Nec consumendo qua sua sunt sed ad sumendo
qua nostra sunt : Ac dem demn forma serui oboediendo sicut homo
usque ad mortem crucis. propter quod eũ & altauit &dona

Expanded text:
vis aequalitatem Dei non fuerit arbitratus alienam, sed suam, vis aequalitatem Dei non fuerit arbitratus alienam, sed suam, semetipsum exinanivit, non quaerens quae sua sunt, sed quae nostra sunt. Quod ut noveris ita esse, attende unde ad hoc Apostolus venerit. Cum enim Christianis humilitatem praeciperet charitatis: Alter alterum, inquit, existimantes superiorem sibi, non quae sua sunt unusquisque intendentes, sed et quae aliorum. Deinde ut exemplo Christi hortaretur non sua quaerere vel intendere, sed et quae aliorum hoc est, non alienum arbitratus est, esse aequalis Deo; sed tamen quaerens nostra, non sua, semetipsum exinanivit, non formam Dei amittens, sed formam servi accipiens. Non enim est mutabilis illa natura ut se exinaniret perdendo quod erat, sed accipiendo quod non erat: nec consumendo quae sua sunt, sed assumendo quae nostra sunt; ac deinde in forma servi obediendo sicut homo usque ad mortem crucis. Propter quod et Deus eum exaltavi
Abbreviated transcription (Latin):
aduersurnos sed magis apparentes se ꝓnob sienim confiteris
dĩ formacur non aꝑtedi filium dõ confiteris aequalem pra¬
sertim Quiade uerbis a postoliubiait. Non rapina arbi tratus
ẽ ersese x qualis dõ Non potiusti ꝓtus pastib inuenire quod
dicerer & quia hoc dixissea postolum, Non potuisti negare. Ideo
dixisti quod illenon rapuit: nec nos dicimus: Tam qua hoc sit non
rapuit quod ẽ non habuit. Id ẽ xqualitatem di At que ita dictũ
sit Non rapina arbitratus .ẽ eẽ se x qualisdõ. Ac si dicer&ur
Non arbitratus .ẽ. esse rapiendam x qualitatemdi. eo quod
ab illo fuerit aliena: Raptor enim rei aliena usur pator est
tamqua hoc filiur cumporr& rapere noluisr&. quod uides
quanta insipientia sentiatur: Ergo intellea postolũ ideo
dixisre Non rapina arbitratus ẽ esse se xqualisdo Qua
non alienum arbitratus ẽ esse quod natus ẽ: sed tamen quã¬

Expanded text:
adversus nos; sed magis apparent esse pro nobis. Si enim confiteris adversus nos; sed magis apparent esse pro nobis. Si enim confiteris Dei formam, cur non aperte Dei Filium Deo confiteris aequalem? Praesertim, quia de verbis Apostoli, ubi ait, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; non potuisti pro tuis partibus invenire quod diceres. Et quia hoc dixisse Apostolum non potuisti negare, ideo dixisti, quod ille non rapuit, nec nos dicimus: tanquam hoc sit non rapuit, quod est non habuit, id est, aequalitatem Dei: atque ita dictum sit, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; ac si diceretur, Non arbitratus est esse rapiendam aequalitatem Dei, eo quod ab illo fuerit aliena. Raptor enim rei alienae usurpator est: tanquam hoc Filius, cum posset, rapere noluisset. Quod vides quanta insipientia sentiatur. Ergo intellige Apostolum ideo dixisse, Non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo; quia non alienum arbitratus est esse quod natus est: sed tamen quam
Abbreviated transcription (Latin):
re inmortalitatem. Cum & anima ꝓsuo modo sit in mortilis. & alia
spitalis celestisq ereatura postea uidemus Nunc autẽ sufficit nob
quod ad ea quaedixi nihil respondere potuisti. et non solũ patrẽ
sed quamuis abipsohabere tamen inmor talitatem &iam filium
coactus es consiteri. CXU UNDE MAIORSIT PATER
uintoloco ostendi undemaior sit pater filio: quia non deo
maior. ẽ unde illi coaernus ẽ silius: sed hominemaior ẽ
qđ ex tempore factus ẽ. filiur. Ibi cõmemoraui apostolicũ testimo¬
nium: Quiacum in formadi erra non rapinã arbitratus ẽ esse
se x qualisdõ: Natura quippe illi fuerat dĩ xqualitas non rapi¬
na ad quod turespondens dixisti: Quis enim negat filium eẽ
in formadi Quod enim sit dr̃. quod sit dñs quod sit rex Iampu¬
to latius exposuimus: & quia non rapina arbitratus. ẽ. esse se¬
aequalis dõ: Hoc nor beatus apostolus paulur instruit. quod ille
non rapuit nec nos dicimus: Hac uerbatua non solum nihilhabent

Expanded text:
o modo sit immortalis, et alia spiritualis coelestisque creatura, postea videbimus: nunc autem sufficit nobis, quod ad ea quae dixi, nihil respondere potuisti, et non solum Patrem; sed quamvis ab ipso, habere tamen, immortalitatem etiam Filium coactus es confiteri. CAPUT V. Unde major sit Pater. Quinto loco ostendi, unde major sit Pater Filio: quia non Deo major est, unde illi coaeternus est Filius; sed homine major est, quod ex tempore factus est Filius. Ibi commemoravi apostolicum testimonium: Quia cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo. Natura quippe illi fuerat Dei aequalitas, non rapina. Ad quod tu respondens dixisti: Quis enim negat Filium esse in forma Dei? Quod enim sit Deus, quod sit Dominus, quod sit Rex, jam puto latius exposuimus. Et « quia non rapinam arbitratus est esse aequalis Deo, » hoc nos beatus apostolus Paulus instruit, quod ille non rapuit, nec nos dicimus. Haec verba tua non solum nihil habent
Abbreviated transcription (Latin):
di eirerra que deuentre matrirhominem ereauit Ahecti
cũ respondere uoluisser multi dixisti & multatestimoni
qriae tenibil adiuuant ꝓtulirti: Quomodotam dictum Nit
deuentre matris inxe dr̃ meus estu quãius eadem seriptu
nit uerba iemoras sernullo modo in uenire potuisti Cur
uitem in eoloco posueris psalim alteriur testimoniũ ⁊ibi
eriptũex secu principiũ indio uistutistuae insplendori¬
he scorũ exutero ante luci ferum genuite : omnino non ui¬
deo Nnenim filu ꝑsonaẽ dicentir exuterotio auit deuen¬
tretuo đs meus estu: Illi inefsibilis generatio &i n&uto
ro patris accipitur boc significatũ e quia deipro hoce de
fub Rantiasua drdmgenuit: sicut ox uteromatrir quando na¬

Expanded text:
reavit. Ad haec tu cum respondere voluisses, multa dixisti, et multa testimonia quae te nihil adjuvant, protulisti. Quomodo tamen dictum sit, De ventre matris meae Deus meus es tu; quamvis eadem Scripturae sanctae verba memorasses, nullo modo invenire potuisti. Cur autem in eo loco posueris psalmi alterius testimonium, ubi scriptum est, Tecum principium in die virtutis tuae, in splendoribus sanctorum, ex utero ante luciferum genui te ; omnino non video. Non enim Filii persona est dicentis, Ex utero tuo, aut, De ventre tuo, Deus meus es tu. Illa ineffabilis generatio etiam si ex utero Patris accipitur, hoc significatum est, quia de se ipso, hoc est, de substantia sua Deus Deum genuit, sicut ex utero matris quan
Abbreviated transcription (Latin):
temte facere ubi quod diceres non habebas : adiungis & dicis:
Senim parentib subiectur inuenitur quos ipsecreauit. quia om¬
nia ꝑ ipsum facta sunt .: Nec enim p̾tempora. sed ante tem pora
nouimus filium genitũ apatre: siergo parentib inquid subditus
ut diuinarum scribturarum auctoritas luce clarius praedicat: quan¬
tomagis utique illi suo genitori ẽ subditus quitantũ actalẽ genuit. se¬
cundum quod ait paulus. Cum omnia fuerint filio subiecta tunc
& ipse filius iub iectuserit illi qui sibi subiecit omnia: Haec uerba
tua possent ameputari dicta eẽ: & omnino mea eẽ : Nisite audi¬
entib cum dicerentur. & posteahxc cuncta legentib euidenter
appar& te illa dixisse : Quis enim credera consentire posse
uor nob̵ secundum formã serui Ac ꝑhoc non secundũ formãdĩ
Xp̃m esse sub iectum ⁊
Nonoloco abse quaep umur ut ꝑscripturar diunar oftonde¬

Expanded text:
tem te facere, ubi quod diceres non habebas; adjungis et dicis: tem te facere, ubi quod diceres non habebas; adjungis et dicis: Si enim parentibus subjectus invenitur quos ipse creavit, quia omnia per ipsum facta sunt: nec enim post tempora, sed ante tempora novimus Filium genitum a Patre: si ergo parentibus, inquis, subditus erat, ut divinarum Scripturarum auctoritas luce clarius praedicat: quanto magis utique illi suo genitori est subditus, qui tantum ac talem eum genuit; secundum quod ait Paulus, Cum omnia fuerint Filio subjecta, tunc et ipse Filius subjectus erit illi qui sibi subjecit omnia ? Haec verba tua possent a me putari dicta esse, et omnino mea esse, nisi te audientibus cum dicerentur, et postea haec cuncta legentibus, evidenter appareret te illa dixisse. Quis enim crederet, consentire posse vos nobis, secundum formam servi, ac per hoc non secundum formam Dei Christum esse subjectum? Nono loco abs te quaesivimus, ut per Scripturas divinas ostende
Abbreviated transcription (Latin):
homomater. Nontim̃ diuersa substantia ẽ dr pater &chr̃
silius sicut non ẽ diuersa substantia homomater & homo filius:
Sedaudi quiddicat in ꝓphocia iste silius. deuentre in quid matris
me iu aeds̃ meus estu : Nolimultis uerbis adremnecessariã co¬
nari operireres daras. quie st pater filio e uter oso: deuen¬
trematris dr̃ eius ẽ non de ruo: ad hoc ergo prorsus nihil respon¬
dere potuisti. CXP. UIII. DESUSIECTIONE FILII
ctauoloco de subiectione quia subiectus ẽ patrifilius Res¬
ponditibi qm̃ dixeras de sua ribiectione. unum statuit dm̃.
Respondiergo &iam hoc secundu hominem utique secundũ i pr¬
Minorasti eum paulominus abangelis: Ad quod tu quasires¬
pondens dixistimeoptime ꝓsecutum. Qm̃ & parentib ppt̃ for¬
mã serui ess& subiectus : De in de uolens uelut ꝓteeẽ ostende¬
re. quod contrate eẽ. cernebas ACsic in cautis. minusque adten¬
tis hominib quicum que essent istalecturi: tam quã responden¬

Expanded text:
homo mater: non tamen diversa substantia est, Deus Pater, et Deus Filius; sicut non est diversa substantia, homo mater, et homo filius. Sed audi quid dicat in prophetia iste Filius: De ventre, inquit, matris meae Deus meus es tu. Noli multis verbis ad rem non necessariis conari operire res claras. Qui est Pater Filio ex utero suo, de ventre matris Deus ejus est, non de suo. Ad hoc ergo prorsus nihil respondere potuisti. CAPUT VIII. De subjectione Filii Octavo loco de subjectione qua subjectus est Patri Filius, respondi tibi: quoniam dixeras, De sua subjectione unum statuit Deum. Respondi ergo etiam hoc secundum hominem recte accipiMinorasti eum paulo minus ab Angelis . Ad quod tu quasi respondens dixisti me optime prosecutum, quoniam et parentibus propter formam servi esset subjectus. Deinde volens velut pro te esse ostendere, quod contra te esse cernebas; ac sic incautis minusque attentis hominibus, quicumque essent ista lecturi, tanquam responden
Abbreviated transcription (Latin):
remansisse iactatis: Non ullã ditis a&atẽ qua possit augeri
Nondatis eandem sormã qua possit aequari cuius naturx tan¬
ta subtrahitis: Miror uerũ filium qua frontedicatis nisiq
infelicissimo errore non uos putatis adunius patris gloriã
Nisiꝑ unici sili contumeliam per uenire. CXpł. uiI.
DEMAGNIEUDINE FiLII
eptimo locodixi us queadeo autem filium agnoscimus
Emagnũ dm̃ ut patridicamus xqualem Itaque sine causa
noliissi &his uerbis meis ad dididis putationem In quar itions
red didi suare fliur cum sit patri aequalis dicat cum tum dmno
untribirit : Ascendo ad patremcum & ad paire uestra dmimet
uore pbure eristimarti quod patri filius nonerra & qualir
io uoqpuie tibia dista rerpondens dixi patrem ꝓpterea &iuam

Expanded text:
remansisse jactatis; non ullam datis aetatem qua possit augeri, remansisse jactatis; non ullam datis aetatem qua possit augeri, non datis eamdem formam qua possit aequari. Cujus naturae tanta subtrahitis, miror verum Filium qua fronte dicatis: nisi quia infelicissimo errore non vos putatis ad unius Patris gloriam, nisi per unici Filii contumeliam pervenire. CAPUT VII. De magnitudine Filii. Septimo loco dixi: Usque adeo autem Filium agnoscimus magnum Deum, ut Patri dicamus aequalem. Itaque sine causa,voluisti. Et his verbis meis addidi disputationem, in qua rationem reddidi, quare Filius cum sit Patri aequalis, dicat eum tamen Deum suum, ubi ait: Ascendo ad Patrem meum et ad Patrem vestrum, quo te probare existimasti quod Patri Filius non esset aequalis. Ego itaque tibi ad ista respondens, dixi Patrem propterea etiam
Abbreviated transcription (Latin):
b: uirbilia acernis temporailia coxquarẽ : Ac non potiur ut uos
inmagnis & summis reb crrantes dereb pariuilis in firmis que
conuincerem. Quinon uid &irbonum quod creator sumixbo¬
nus dedit &iam extremis uilib quecreaturir ut cum longe aliud
sint quam & ipse. hoctamen generent quod sunt ipse. Nec adten¬
ditis quod maledicatis. ut cũ homines &canes. &c&erahuius modi
habeant filios ueros quod illis gignentib areat ueritas. Nonsit
uerus dĩ silius ipsaueritas : Aut siscã scripturacogente ꝑmittitis
ut uerus filiursit: Rogamus ꝑmittite ut degener nonsit. Et
degener quomodo audiant catholici unde erubestant her&ici
Cilius uiri fostirꝰ non habeat sortitudinem. Degener dicitur ta¬
men homo ẽ quod & pat̃ est adque in dissimiliuita Nonẽ tamen
aliena substantia. Vos unigenitum dĩ silium itadegerem uultis
ut ipsam patris ei substantiã deneg&is: Minoremnatũ minorẽ

Expanded text:
bus visibilia, aeternis temporalia coaequarem: ac non potius ut vos bus visibilia, aeternis temporalia coaequarem: ac non potius ut vos in magnis et summis rebus errantes, de rebus parvulis infimisque convincerem, qui non videtis bonum quod Creator summe bonus dedit etiam extremis vilibusque creaturis, ut cum longe aliud sint quam est ipse, hoc tamen generent quod sunt ipsae. Nec attenditis quid mali dicatis, ut cum homines et canes, et caetera hujusmodi habeant filios veros, quos illis gignentibus creat veritas, non sit verus Dei Filius ipsa veritas. Aut si sancta Scriptura cogente permittitis ut verus Filius sit, rogamus permittite ut degener non sit. Et degener quomodo? Audiant catholici, unde erubescant haeretici. Filius viri fortis si non habeat fortitudinem, degener dicitur: tamen homo est, quod et pater est; atque in dissimili vita, non est tamen aliena substantia. Vos unigenitum Dei Filium ita degenerem vultis, ut ipsam Patris ei substantiam denegetis: minorem natum, minorem
Abbreviated transcription (Latin):
uicun inderiu ticorr uptibiler mortales trnatu uodi uaber
Rmcun auire desuis parentib unitetem fliodi s liocli uerre
nolun conteder ecomumonem nature unius haberedepatie
cunsit insa par abilis a patre & incorruptibils ad nusqrcũ patr
Vndeciã dixi quod melior sit sccundu uos huma na conditro
Ubi conceditur erescere ut ad robur parentum uel crercend
pos sint sili ꝑuenir .e. silius autem qłi sicut dicitis & docauio
minor patregenitus sic remansit adq ut ad patris sorma non
ueritats mole praemercris Omnino ad rem non res pondi
sedtam qũ deficientir flatur hanelares rephen dendum me
putasti dicens quodtam soeda comparatio desilio scilic& hominis
siuecanis. Inillam tantã inmensitatem produci non debuit: Hoc res¬
pondereest. anpotius inopiam responsionis ostendere quasi ego
Propterea terrenarum naturarum ista exempla ꝓduxerim : ut in¬
corruptiom corruptionem. In mostalitati mortalitatem. Inuisibili¬

Expanded text:
ui cum videant corruptibiles mortalesque naturas, habere tamen naturae de suis parentibus unitatem, Filio Dei vero nolunt concedere communionem naturae unius habere de Patre; cum sit inseparabilis a Patre, et incorruptibilis aeternusque cum Patre. Unde etiam dixi, quod melior sit secundum vos humana conditio, ubi conceditur crescere, ut ad robur parentum vel crescendo possint filii pervenire: Filius autem Dei, sicut dicitis et docetis, minor Patre genitus sic remansit, atque ut ad Patris formam non veritatis mole premereris, omnino ad rem non respondisti: sed tanquam deficienti flatu anhelares, reprehendendum me putasti, dicens quod tam foeda comparatio, de filio scilicet hominis sive canis, in illam tantam immensitatem produci non debuit. Hoc respondere est, an potius inopiam responsionis ostendere? Quasi ego propterea terrenarum naturarum ista exempla produxerim, ut incorruptioni corruptionem, immortalitati mortalitatem, invisibili
Abbreviated transcription (Latin):
cum mihi respondere adhunclocum uelles ꝑspicua ueritate condu¬
sus : &iam dm̃ filium in mostalitatẽ habere consersuses: Victus es
igitur. in eo quod dicebas depatretantũ dixisse a postolum quod solus
habeat in mortalitatem : Nequeenim ꝓpterea uinculis ueritatis ela¬
beris: Qm̃ dicis: hab& quidem filius in mostalitatem sed accipiens a pa¬
tre: Non queritur undehabeat sedutrũ habeat: suenim depatre
solo uis intellegi quod scriptũ ẽ. solur hab& inmortalitatem
Prorsus anullo acceptam paterhab& in mostalitatem : & a patre
acceptã filius hab& inmortalitatẽ : Iamen & pater & silius hab&
inmostalitatem: Alioquin sieam non hab& filius. pat̃ eã non dedit
filio. aut acceptam ꝑdidit filius. Dedit autem pater. nec ꝑdidit fili¬
ur: Nec pater dando ꝑdidit quod generando dedit: hab& ergo im¬
mostalitatem & pat̃ & filius Non pater soluscogeris itaque confi¬

Expanded text:
cum mihi respondere ad hunc locum velles, perspicua veritate conclucum mihi respondere ad hunc locum velles, perspicua veritate conclusus, etiam Deum Filium immortalitatem habere confessus es. Victus es igitur in eo quod dicebas de Patre tantum dixisse Apostolum, quod solus habeat immortalitatem. Neque enim propterea vinculis veritatis elaberis, quoniam dicis, Habet quidem Filius immortalitatem, sed accipiens a Patre. Non quaeritur unde habeat, sed utrum habeat. Tu enim de Patre solo vis intelligi quod scriptum est, Solus habet immortalitatem. Prorsus a nullo acceptam Pater habet immortalitatem, et a Patre acceptam Filius habet immortalitatem: tamen et Pater et Filius habet immortalitatem. Alioquin si eam non habet Filius; Pater eam non dedit Filio, aut acceptam perdidit Filius. Dedit autem Pater Filio, nec perdidit Filius: nec Pater dando perdidit quod generando dedit. Habet ergo immortalitatem et Pater et Filius, non Pater solus. Cogeris itaque confi