comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ritis. tolle et iacta te in mare fi¬
et. Uel certe ꝑ morum cuius co¬
lore sanguines fructus et uir¬
gulta rubent. unde et a latinis
rubus appellatur. eugłium cru-¬
cis exprimitur. que ꝑ fidem apło¬
rum de gente uideorum ĩqua
uelut instirpe generis tenebat᷑.
ũbis p̃dicationis eradicata. ⁊
in mare gentium translata est.
atq transplantata. Cui sentẽ¬
tie subiuncte quoq parabole.
que de ubi ministris agit. sesꝰ
ascipulatur. Iuuat et illud qd̾
folia mori serpenti suꝑiecta: ne¬
cem inferunt. Quia u̾bum:
crucis ut cuncta salutaria cõ¬
fert: cuncta noxia tollit.
Uis autem ur̃m habens
fuum arantem aut pas-
centem. Hec parabola docet. ut
fides quo uirtutibꝰ foris excel¬
lentior eo in ip̃a conscientia fiat
intus humilior. Seruus quippe
arans aut pascens: quilibet ecc̃ẽ
doctor intelligitur. De quo dñs
ait. Nemo mittens manũ suã
suꝑ aratrum et aspiciens retro:
aptus ẽ tegno dei. Et alteri se¬

Expanded text:
ritis, tolle et jacta te in mare, firitis, tolle et jacta te in mare, fiet . Vel certe per morum, cujus colore sanguineo fructus et virgulta rubent, unde et a Latinis rubus appellatur, Evangelium crucis exprimitur, quae per fidem apostolorum de gente Judaeorum, in qua velut in stirpe generis tenebatur, verbis praedicationis eradicata, et in mare gentium translata est atque plantata. Cui sententiae subjunctae quoque parabolae, quae de verbi ministris agit, sensus astipulatur. Juvat et illud, quod folia mori serpenti superjecta necem inferunt, quia verbum crucis, ut cuncta salutaria confert, cuncta noxia tollit. Quis autem vestrum habens servum arantem aut centem? Haec parabola docet ut fides quo virtutibus foris excellentior, eo in ipsa conscientia fiat intus humilior. Servus quippe arans aut pascens, quilibet Ecclesiae doctor intelligitur, de quo Dominus ait: Nemo mittens manum suam in aratrum et aspiciens retro aptus est regno Dei. Et alteri se
Abbreviated transcription (Latin):
calidum. uł in balneo garga¬
rizes: omnem humorẽ noxiũ.
etiam si crassior fuerit de capite
purgat. et imminentiũ quoq
imbecillitatum facit ꝑicula:
uitari. Sic ꝓfecto fides tempta¬
tionum pistillo ꝓbata. ab om̃i¬
um leuium cogitationũ super¬
ficie ctibro disccetionis castiga¬
ta. et ꝑfecte dilectionis melle
dulcorata: omnes de corde qd̃
ẽ int̾ĩoris nr̃i hominis caput
uiciorum sententias. nõ solum
ad p̃sens ex haurit. s infuturo
ne recolligi ualeant p̾cauet. Ar-¬
bor autem morus eradicanda. et
inmare transplantata. uł simpli¬
cit̾ posita potest intelligi: quia
uidelicet consummate fidei in¬
dicium sit ubo elementis impe¬
rare. ut qd de uno specialit̾ dictũ
ẽ: hoc genaliter de omnibus :¬
senciendum credatur. Heniq
alibi dominus arefacta u̾bo fi¬
fulnea. discipulis mirantibꝰ ait.
Si habuetitis fidem et non hesi¬
taueritis. non solum de ficulnea
facietis: s et si monti huic dixe¬

Expanded text:
calidum, vel in balneo gargacalidum, vel in balneo gargarizes, omnem humorem noxium etiam si crassior fuerit, de capite purgat, et imminentium quoque imbecillitatum facit pericula vitari. Sic profecto fides tentationum pistillo probata, ab omni levium cogitationum superficie cribro discretionis castigata, et perfectae dilectionis melle dulcorata, omnes de corde, quod est interioris nostri hominis caput, vitiorum sentinas non solum ad praesens exhaurit, sed et in futurum ne colligi valeant, praecavet. Arbor autem morus eradieanda, et in mare transplantanda, vel simpliciter posita, potest intelligi, quia videlicet consummatae fidei indicium sit verbo elementis imperare, ut quod de uno specialiter dictum est, hoc generaliter de omnibus sentiendum credatur. Denique alibi Dominus arefacta verbo ficulnea discipulis mirantibus ait: Si habueritis fidem, et non haesitaveritis, non solum de ficulnea facietis, sed et si monti huic dixe
Abbreviated transcription (Latin):
alieno ac minimo. hoc ẽ. inter¬
renorum contemptu iam fue¬
re fideles: in suo sibi ac maiore
fidem postulant augeri. Heõ
enim repente fit summus: s
in bona conu̾̃satione amini¬
mus quisq inchoat. ut ad ma¬
gna pueniat. Alia namq :¬
Be
sunt uirtutis ex ordia: aliud
ꝓfectus. aliud ꝑfectio. Quam
magnoꝑe querentes aunt do¬
mino adauge nobis fidẽ.
Ixit autẽ dominus. Si
haberetis fidem sicut
granum sinapis: diceretis hu¬
ic arbori moro. eradicare. et
transplantare in mare: et obe¬
diret uob̾. fidem ꝑfectam gra¬
no sinapis comparat. que sit
uidelicet. et ad faciem humił
et in pectore feruens. Uilis qͥdẽ
passim contuentibus: nullarũ¬
q uirium apparens. s p̃ssuris
attrita. quid pfectionis intus
gerat ostendens. S et hoc no¬
tandum. quia granum sina¬
pis ad purgationem capitis
salubertime ꝓdest. Ham si op¬
time tritum et cribellatum
tepide pingui mulse ad misce¬
as. et hoc ieunus contra solẽ

Expanded text:
alieno ac minimo, hoc est, in teralieno ac minimo, hoc est, in terrenorum contemptu jam fuere fideles, in suo sibi ac majore fidem postulant augeri. Nemo enim repente fit summus, sed in bona conversatione a minimis quisque incohat, ut ad magna perveniat. Alia namque sunt virtutis exordia, aliud prospectus, aliud perfectio. Quam magnopere quaerentes aiunt Domino: Adauge nobis fidem. ixit autem Dominus: Si haberetis fidem sicut granum sinapis, diceretis huic arbori moro: Eradicare, et transplantare in mare, et obediret vobis. Fidem perfectam grano sinapis comparat, quae sit videlicet et ad faciem humilis, et in pectore fervens, vilis quidem passim contuentibus, nullarumque virium apparens, sed pressuris attrita, quid perfectionis intus gerat ostendens. Sed et hoc notandum, quia granum sinapis ad purgationem capitis saluberrime prodest. Nam si optime tritum et cribellatum tepidae pingui mulsae admisceas, et hoc jejunus contra solem
Abbreviated transcription (Latin):
lexerit: quid. suꝑ hoc ueritatis
sententia decernat intuere. Si
peccau̾it inte frater tuus. uade
et corripe eum. et cet̾a usq quo
ait. si autem et ecc̃am non audi¬
erit: sit tibi sicut hetnicus et:
publicanus. Et merito: quia
sub nomine fidelis egit opera
infidelium. Aliter sane ueniam
ti dare p̾cipimur. Huic uidelic
ut accepta remissione pc̃ci quos
nos insomtes nocuit: socia nob̾
karitate cõmunicet. Ille̾ uero
ut cum nobis malum uult. et
si pot̾ facit: nos semꝑ bonum ue
limus faciamusq qd̃ possumꝰ.
Neq enim dauid eundem ue¬
nie modum ꝑsecutorib suis
penitentie remedio priuatis.
quamuis misericorditer eos lu¬
gens p̾stare potuit: quẽ frĩbus
salubri compunctione castiga¬
tis. ioseph beniuole cognoscen¬
dus exhibuit.
Ad auge nob̾ fidem. Di¬
cera supra dominus qui fide¬
lis ẽ inminimo: et in maiore
fidelis ẽ. Et si in alieno fideles
non fuistis: qd̾ ur̃m ẽ quis da¬
bit uobis: Et ideo apłi qui ĩ

Expanded text:
lexerit, quid super hoc veritatis lexerit, quid super hoc veritatis sententia decernat, intuere. Si peccaverit in te frater tuus, vade et corripe eum, et caetera, usque quo ait: Si autem et Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut ethnicus et publicanus. Et merito, quia sub nomine fidelis egit opera infidelium. Aliter sane veniam ti dare praecipimur. Huic videlicet ut accepta remissione peccati quo nobis insontibus nocuit socia nobis charitate communicet; illi vero ut cum nobis malum vult, et si polimus, faciamusque quod possimus; neque enim David eumdem veniae modum persecutoribus suis poenitentiae remedio privatis, quamvis misericorditer eos lugens praestare potuit, quem fratribus salubri compunctione castigatis Joseph benevole cognoscendus exhibuit. Adauge nobis fidem. Dixerat supra Dominus: Qui fidelis est in minimo, et in majore fidelis est. Etsi in alieno fideles non fuistis, quod vestrum est quis dabit vobis? Et ideo apostoli, qui in
Abbreviated transcription (Latin):
septies in die com̃sus fuerit ad
te. dicens. penitet me: dimitte
illi. Septenario numero nõ ue¬
nie dande t̾minus ponitur: sed
uł omnia pcc̃a dimittenda. uel
semꝑ penitenti dimittendum
p̃cipitur. Solet enim sepe ꝑseptẽ.
cuiusq rei aut temporis uniuer¬
sitas indicari. Unde quod ĩ psal¬
mo canitur. septies in die laudẽ
dixi tͥ: nil ẽ aliud quam semper
laus eius in ore meo. Ham et
alibi petro interrogante. quotiẽs
peccanti inse fr̃i dimittat. an us¬
q septies. tespondit dominus.
non dico tibi usq septies: s usq
septuagies septies: id est quadri¬
gentis nonaginta uicibus. ut to¬
cies peccanti frĩ dimittẽt indie:
quocies ille peccare non poss.
Peccanti igitur inte fri si peni¬
tentiam egerit dimittendi ha¬
bes potestatem. immo necessita¬
tem ut et tibi penitenti. ac ueni¬
am flagitanti. pat̾ qui ẽ incelis
ignoscat. At si increpatus con¬
uerti et penitentiam agẽ neg¬

Expanded text:
septies in die conversus fuerit ad septies in die conversus fuerit ad te, dicens: Poenitet me, dimitte illi. Septenario numero non veniae dandae terminus ponitur, sed vel omnia peccata dimittenda, vel semper poenitenti dimittendum praecipitur. Solet enim saepe per septem cujuscunque rei aut temporis universitas indicari. Unde quod in psalmo canitur: Septies in die laudem dixi tibi , nil est aliud quam semper laus ejus in ore meo . Nam et alibi Petro interroganti quoties peccanti in se fratri dimittat, an usque septies, respondit Dominus: Non dico tibi usque septies, sed usque septuagies septies , id est, quadringentis nonaginta vicibus. Ut toties peccanti fratri dimitteret in die, quoties ille peccare non posset. Peccanti igitur in te fratri, si poenitentiam egerit, dimittendi habes potestatem, imo necessitatem, ut et tibi poenitenti ac veniam flagitanti Pater qui est in coelis ignoscat. At si increpatus converti et poenitentiam agere neg
Abbreviated transcription (Latin):
nonio legimus. He oderis frẽz
tuum in corde tuo: s publice ar-¬
gue illum ne habeas suꝑ illo:
pcc̾m. Quo igitur ordine scan¬
dala declinare. et ue ppetuum
uitare possimus insinuat. Si
nos uidelicet ip̃os ne quem le¬
damus attendimus: si peccantẽ
zelo iusticie corripimus. si ex cor¬
de penitenti miscłie pietatisq
uiscera pandimus. Ubi intuẽ¬
dum ẽ. quia non passim peccã¬
ti dimittẽ: s penitentiam agẽ¬
ti dimittẽ iubemur. Et pͥmo
quidem peccantem misericordi¬
ter increpare: ut sit cui pꝯmo¬
dum habeamus iuste dimittẽ.
Qui ergo uidens frẽm peccare
tacuerit: nõ minus. dominici:
p̃cepti trangssor ẽ. quam is qui
eteem penitenti ueniam dare
noluerit. Quia qui dixit si pe¬
nituent dimitte: p̃misit si pec¬
cau̾it increpa. Itaq uenia frĩ po
inctepationem largienda ẽ: sed
illi utiq qui se penitendo ab er¬
rore comũtit. ne uł difficilis ue¬
nia. uł remissa sit indulgentia.
T si septies
in die peccauit inte. et si¬

Expanded text:
o legimus: Ne oderis fratrem tuum in corde tuo, sed publice argue eum, ne habeas super illo peccatum . Quo igitur ordine scandala declinare, et vae perpetuum vitare possimus, insinuat. Si nos videlicet ipsos, ne quem laedamus, attendimus. Si peccantem zelo justitiae corripimus. Si ex corde poenitenti misericordiae pietatisque viscera pandimus. Ubi caute intuendum est quia non passim peccanti dimittere, sed poenitentiam agenti dimittere jubemur, et primo quidem peccantem misericorditer increpare, ut sit cui postmodum habeamus juste dimittere. Qui ergo fratrem videns peccare tacuerit, non minus dominici praecepti transgressor est, quam is qui eidem poenitenti veniam dare noluerit. Quia qui dixit: si poenituerit, dimitte: praemisit, si peccaverit, increpa. Itaque venia fratri post increpationem largienda est, sed illi utique qui se poenitendo ab errore convertit, ne vel difficilis venia, vel remissa sit indulgentia. Et si septies in die peccaverit in te, et
Abbreviated transcription (Latin):
distupi. ipe michi saluando suf¬
ficio. s tu dirupisti uincula m̃a.
tibi sacrificabo hostiam laudis.
Hec ẽ igitur in hominibus sola
fidei ꝑfectio. si omnibus que ÷¬
p̃cepta sunt impletis. imꝑfectos
se ẽẽ nouint. Et quamdiu pe¬
grinantut a domino semp ĩ ẽẽ
s̾ mala que defleant: semꝑ me¬
minerint de ẽẽ bona. atq gr̃a
eius iuuante ꝓficiant.

Expanded text:
disrupi, ipse mihi salvando sufdisrupi, ipse mihi salvando sufficio, sed Tu disrupisti vincula mea, tibi sacrificabo hostiam laudis . Haec est igitur in hominibus sola fidei perfectio, si, omnibus quae praecepta sunt impletis, imperfectos esse se noverint, et quandiu peregrinantur a domino semper inesse sibi mala, quae defleant, semper meminerint deesse bona, ad quae, gratia ejus juvante, proficiant.
Abbreviated transcription (Latin):
qui coronat te in miseratione:
et miscdĩa. Hon ait in meritis
et opibus tuis: quia cuiꝰ mĩa
uiamus. eius munere corona¬
mur: ut sublimit̾ cum illo teg¬
nemus.
Uod debuimus facere.
fecimus. Re uera debu¬
imus.quia qui non uenit mi¬
nistrari s ministrare: debito¬
res sibi nos fecit: ne nr̃is uide¬
licet opibus confidentes. s de
eius semꝑ ex amine confidẽtes.
cum ꝓpha dicamus. Quid ret̾¬
buamus domino: ꝓ omnibus
que retribuit nob̾: Qui ut fi¬
dem se grano sinapis simulan¬
dam. humilem scilicet et feruẽ¬
tem habuisse monstraret: pre¬
misit dicens. Credidi ꝓpt̾ quod
locutus sum: ego autẽ humiliatꝰ
sum nimis. Ut quam se suis ui¬
ribus minime ctedidisse osten¬
det in extasi locutus: ad iunxit.
Omnis homo mendax. Uit in¬
utilem se seruum etiam calicẽ
p̃ciose mortis accepto significa¬
ret: ex clamauit. O domine ser
ego seruus tuus. ego seruus tu¬
us: et filius ancille tue. Uiru¬
pisti uincula mea. Non ait ip̃e

Expanded text:
Qui coronat me in miseratione et misericordia . Non ait in meritis et operibus tuis, quia cujus miseviamus, ejus munere coronamur, ut sublimiter cum illo regnemus. uod debuimus facere, fecimus. Revera debuimus, quia qui non venit ministrari, sed ministrare , debitores sibi nos fecit, ne nostris videlicet operibus confidentes, sed de ejus semper examine paventes, cum propheta dicamus: Quid retribuamus Domino pro omnibus quae retribuit nobis ? Qui ut fidem se grano sinapis similandam, humilem scilicet et ferventem habuisse monstraret, praemisit, dicens: Credidi propter quod locutus sum, ego autem humiliatus sum nimis . Ut quam suis se viribus minime credidisset ostenderet, in extasi locutus adjunxit: Omnis homo mendax , ut inutilem se servum etiam calice pretiosae mortis accepto significaret, exclamavit: O Domine, ego servus tuus, ego servus tuus, et filius ancillae tuae, disrupisti vincula mea . Non ait Ipse
Abbreviated transcription (Latin):
p̾stitit: inuenitur misisse ad sac̃¬
dotes. nisi lepsos: Quia uidelic
sacerdotium iudeorum. figura
erat futuri sacerdocii regalis. ꝙ
ẽ in ecc̃a. quo consectantur om̃s
ꝑtinentes ad corpus xp̃i. summi
et ueri principis sacerdotum.:

Expanded text:
praestitit invenitur misisse ad sacerpraestitit invenitur misisse ad sacerdotes nisi leprosos, quia, videlicet, sacerdotium Judaeorum figura erat futuri sacerdotii regalis, quod est in Ecclesia, quo consecrantur omnes pertinentes ad corpus Christi summi et veri pri
Abbreviated transcription (Latin):
in lucem: et iactantiam sermo¬
nis ostentant. Hulla porro fal¬
sa doctrina ẽ: que non aliqua
uera int̾iisceat. Uera ergo falsis
in ordinate ꝑmixta. in una dis¬
putatione. uł narratione hoĩs.
tãq̃m in unius corporis colore
apparentia: significant lepram.
tãqͣm uetis falsisq colorum lo-¬
cis humana corpora uariantem
atq maculantem. hii autẽ tã¬
diu uitandi sunt ecc̃e: ut si fieti
potest longius temoti. magno
clamore xp̃m interpellent. Uñ
et apte subiungitur.
Ui steterunt a longe: et
leuauunt uocem dicẽtes.
hu p̃̾ceptor. miserere nr̃i. Et
bene ut saluentur: iħm p̃cepto¬
rem nominant. Quia enim
in eius u̾bis se ertasse significant:
hunc saluandi humilitet p̃cepto¬
rem uocant. Cumq ad cognitio¬
nem p̃ceptoris redeunt: mox ad
formam salutis recurrunt. Hã
sequitur.
Nos ut uidit: dixit. Ite os¬
tendite uos sacerdotibus.
Et factum ẽ dum irent munda¬
ti sunt. Hullum dominus eoꝵ
quib hec corporalia beneficia:

Expanded text:
iam sermonis ostentant. Nulla porro falsa doctrina est, quae non aliqua vera intermisceat. Vera ergo falsis inordinate permista in una disputatione vel narratione hominis, tanquam in unius corporis colore apparentia, significant lepram tanquam veris falsisque colorum locis humana corpora variantem atque maculantem. Hi autem tam vitandi sunt Ecclesiae, ut, si fieri potest, longius remoti, magno clamore Christum interpellent. Unde et apte subjungitur: ui steterunt a longe et levaverunt vocem, dicentes Jesu praeceptor, miserere nostri. Et bene ut salventur, Jesum praeceptorem nominant. Quia enim in ejus verbis se errasse significant, hunc salvandi humiliter praeceptorem vocant: cumque ad cognitionem praeceptoris redeunt, mox ad formam salutis recurrunt. Nam sequitur: uos ut vidit, dixit: Ite, ostendite vos sacerdotibus. Et factum est dum irent, mundati sunt. Nullum Dominus eorum quibus haec corporalia beneficia
Abbreviated transcription (Latin):
impius dampnationis sͥ augẽt
ultionem. et temptatus paupet
cresceret ad remunerationem .
Accum ẽ
autem ut moretetur mẽ¬
dicus. et portaretur ab angelis
Imĩsinu abrahe. Mortuus ẽ autẽ
et diues: et sepultus ẽ minfer-¬
no. Sinus abrahe. requies est
beatorum pauperum. quorum
ẽ tegnum celorum: qui pot hac
uitam recipiuntut. Sepultura
inferni: penarum ꝓfunditas.
que supbos et immisericordes.
pot hanc uitam uorat.
Leuans autẽ oculos su¬
os cum ẽẽt intormẽtis:
uidit abraham a longe. et la

Expanded text:
impius damnationis sibi augeret impius damnationis sibi augeret ultionem, et tentatus pauper cresceret ad remunerationem. Factum est autem ut moreretur mendicus et portaretur ab angelis in sinum Abrahae. Mortuuem dives, et sepultus est in inferno. Sinus Abraham requies est beatorum pauperum, quorum est regnum coelorum, quo post hanc vitam recipiuntur. Sepultura inferni poenarum profunditas, quae superbos et immisericordes post hanc vitam vorat. levans autem oculos suos cum esset in tormentis, videbat Abraham a longe, et L
Abbreviated transcription (Latin):
importuna. Nursus si longe
ẽẽt diues ab oculis ulcerosi pau¬
peris: minorem tolerass temp¬
tationem pauꝑ in animo. Sed
dum egenum et ulceratum añ
ianuam diuitis et deliciis af-¬
fluentem posuit: in una eatẽq
re et ex uisione pauperis. non
miserenti diuiti cumulũ damp¬
nationis intulit. Et tursum ex
uisione diuitis: temptatum
cotidie pauꝑem ꝓbauit. cui cer¬
te potãt ad penam sufficete. pau¬
ꝑtas etiam si sanus fuiss. Rur¬
sum suffeciss egritudo: etiam
si subsidium ad eẽt. S ut ꝓ¬
baretur amplius paup: simł
hunc et pauptas et egritudo
tabe fecit: atq in suꝑ uidebat
ꝓcedentem diuitem obsequen¬
tib cuneis fulciri: et se in ĩfir¬
mitate et in opia anullo uisi¬
tari. Nam quia nemo ei ad ui¬
sitandum ad erat: testantur:
canes qui licent uuln̾a linge¬
bant. Ex una ergo re omp̃s d̾s̃
duo iudicia exhibuit. dum la¬
zarum paupem ante ianuam di-¬
uitis iacete ꝑmisit: ut et diues

Expanded text:
importuna. Rursus si longe importuna. Rursus si longe esset dives ab oculis ulcerosi pauperis, minorem tolerasset tentationem pauper in animo. Sed dum egenum et ulceratum ante januam divitis et deliciis affluentis posuit, in una eademque re et ex visione pauperis non miserenti diviti cumulum damnationis intulit, et rursum ex visione divitis, tentatum quotidie pauperem probavit. Cui certe poterat ad poenam sufficere paupertas, etiam si sanus fuisset. Rursum suffecisset aegritudo, etiam si subsidium adesset. Sed ut probaretur amplius pauper, simul hunc et paupertas et aegritudo tabefecit, atque insuper videbat procedentem divitem, obsequentibus cuneis fulciri, et se in infirmitate et inopia a nullo visitari. Nam quia nemo ei ad visitandum aderat, testantur canes, qui licenter vulnera lingebant. Ex una ergo re, omnipotens Deus duo judicia exhibuit, dum Lazarum pauperem ante januam divitis jacere permisit, ut et dives
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. et nomen diuitis nõ dic̃:
nisi qd deus humiles nouit at¬
q approbat. et supbos ignorat:
Unde et quibꝯdam de miracu¬
lorum uirtute suꝑbientibus.
infine dicturus sit. Hescio uos
unde sitis: discedite ame om̃s
oꝑarii iniquitatis. At contra
moysi dicitur. Houi te ex noĩe.
Ait gͦ de diuite. homo quidã.
ait de paupe egenus nomine
lazarus. Ac si aꝑte dicat. Pau¬
pem humilem scio suꝑbum di¬
uitem nescio. Illum cognitum
þ approbationem habeo: hunc:
per iudicium reꝓbationis igno
Ui iacebat adianuam
eius ulceribus plenus:
cupiens saturari de micis. que¬
cadebant de mensa diuitis. et¬
niebant. et lingebant ulcera eiꝰ.
Plenus ulceribus mendicus
lazarus ante ianuas diuitis ia¬
cet: qua de re una dominus :¬
duo iudicia expleuit. Habuiss
enim fortasse aliquam excusa¬
tionem diues. si lazarus pauꝑ
et ulcerosus ante elꝰ ianuam
nõ iacuiss: si remotus fuiss. si
eius in opia non ẽẽt oculis elꝰ¬

Expanded text:
dicit, et nomen divitis non dicit, dicit, et nomen divitis non dicit, nisi quod Deus humiles novit, atque approbat, et superbos ignorat? Unde et quibusdam de miraculorum virtute superbientibus in fine dicturus est: Nescio vos unde sitis; discedite a me, omnes operarii inquitatis . At contra Moysi dicitur: Novi te ex nomine tuo . Ait ergo de divite: Homo quidam. Ait de paupere: Egenus nomine Lazarus. Ac si aperte dicat: Pauperem humilem scio, superbum divitem nescio. Illum cognitum per approbationem habeo, hunc per judicium reprobationis ignoro. Qui jacebat ad januam ejus ulceribus plenus, cupiens saturari de miciscadebant de mensa divitis; niebant et lingebant ulcera ejus. Plenus ulceribus mendicus Lazarus, ante januas divitis jacet. Qua de re una Dominus duo judicia explevit. Habuisse enim fortasse aliquam excusationem dives, si Lazarus pauper et ulcerosus, ante ejus januam non jacuisset, si remotus fuisset, si ejus inopia non esset oculis
Abbreviated transcription (Latin):
tione ꝑcutitur. qui ꝓpria non
largitur. Ꝙ sunt non nulli. qui
cultum subtilium p̃ciosarũq
uestium. non putant ẽẽ pcc̃m.
Quod si uidelicet culpa nõ eẽt.
nequa qͣm sermo dei tam uigi¬
lanter exprimeret. qd̾ diues qͥ
torquetur apd̃ inferos. purpu
ra et bisso indutus fuiss. Heo
quippe uestimenta p̾ciosa q̃rit.
ut honorabilior ceteris ẽẽ uite¬
atur. Quam culpam possumus
melius etiam ex diuso colligẽ:
quia si abiectio uilis ĩ dumẽti
luitus non ẽẽt: euangelista ui¬
gilanter de iohanne nõ diceret.
erat inclutus pilis cameloru.
S notandum nob̾ magnopete
ẽ in ore ueritatis de suꝑbo diui¬
te. et de humili pauꝑe quantꝯ
sit ordo narrationis. E cce enĩ
dicitur homo quidam erat di¬
ues. et ꝓtinus subiungitur. et
erat quidam mendicus noĩe:
lazarus. Cette in ppło plus so¬
lent nomina diuitum quam pa¬
uperum sciri. Quid ẽ etgo quod
dominus de paupe et diuite uet¬
bum faciens. nomen paupetis

Expanded text:
tione percutitur, qui propria non tione percutitur, qui propria non largitur. Et sunt nonnulli qui cultum subtilium pretiosarumque vestium, non putant esse peccatum; quod si videlicet culpa non esset, nequaquam sermo Dei tam vigilanter exprimeret, quod dives qui torquetur apud inferos, bysso et purpura indutus fuisset. Nemo quippe vestimenta praecipua, ut honorabilior caeteris esse videatur. Quam culpam possumus melius etiam ex diverso colligere, quia si abjectio vilis indumenti virtus non esset, evangelista vigilanter de Joanne non diceret: Erat indutus pilis camelorum . Sed notandum nobis magnopere est, in ore Veritatis de superbo divite, et de humili paupere, quantus sit ordo narrationis. Ecce enim dicitur: Homo quidam erat dives. Et protinus subjungitur: Et erat quidam mendicus nomine Lazarus. Certe in populo plus solent nomina divitum quam pauperum sciri. Quid est ergo quod Dominus de paupere et divite verbum faciens nomen pauperis
Abbreviated transcription (Latin):
mollissimi: quod greci papagẽ
uocant. Amiuerat gͦ dominus
supra facere amicos de mamo¬
na miquitatis: qui cum ab hac
uita defecerimus recipiant nos
in et̾na tab̾nacula. Quod audi¬
entes pharisei. deridebant. Ue¬
rum ille que ꝓposuerat exemplis
astruens: ostendit ideo diuitẽ
purpuratum irremediabiliter
apd̃ inferos tortum. quia pauꝑẽ
lazarum a quo inuite tab̾nacła
recipi poss. amicum sͥ facere neg¬
lexerat. Hon nulli autẽ putat
p̃cepta ueteris testamenti dis¬
trctiora ẽẽ quam noui: s hii ni¬
mirum in ꝓuisa considatione:
falluntur. In illo enim non te¬
natia s rapina multatur: ibi
tes in iuste sublata restitutõne
quadrupli punitur. Hic autẽ
diues iste non abstulisse alie¬
na rephenditur. s ꝓpria non de¬
disse: nec dicitur quia ui quẽ¬
piam opp̾ssit: s quia in acceptis
teb se extulit. Hinc ergo. hĩc
summoꝑe colligendum ẽ. qua
pena multandus sit qui alie¬
na diripit. si inferni dampna¬

Expanded text:
mollissimi, quod Graeci πάπατιν mollissimi, quod Graeci πάπατιν vocant. Admoverat ergo Dominus supra facere amicos de mammona iniquitatis, qui cum ab hac vita defecerimus, recipiant nos in aeterna tabernacula: quod audientes Pharisaei deridebant. Verum ille quae praeposuerat exemplis astruens, ostendit ideo divitem purpuratum, irremediabiliter apud inferos tortum, quia pauperem Lazarum, a quo in vitae tabernacula recipi posset, amicum sibi facere neglexerat. Nonnulli autem putant praecepta Veteris Testamenti districtiora esse quam Novi, sed hi nimirum improvida consideratione falluntur. In illo enim non tenacia, sed rapina multatur, ibi res injuste sublata restitutione quadrupli punitur, hic autem dives iste non abstulisse aliena reprehenditur, sed propria non dedisse; nec dicitur quod ut quempiam oppressit, sed quia in acceptis rebus se extulit. Hinc ergo, hinc summopere colligendum est qua poena multandus sit, qui aliena diripit, si inferni damna
Abbreviated transcription (Latin):
ram: mechatur. Et qui dimissa
a uiro ducit: mechatur. Quod de
lege inppetuum non uiolenda p̃¬
dixerat: uno exempli grã de il¬
la sumpto testimonio confirmat:
ut ex hoc uno discerent etiam
inceteteris eum non ab soluẽ¬
da. s ad implenda legis decte¬
ta uenisse. Cuius expositionẽ
testimonii. si quis plenius ui¬
dere desiderat: non nr̃a s maio¬
rum monimenta scrutetur. Re¬
atissimi et enim patres. augꝯ¬
tinus in libro de sermone cdni
in monte primo. iheronimus
et ambrosius incõmentariis :¬
euangelistarum mathei ⁊ luce.
s et alii quam plurimi suis qui¬
q opusculis: de illo satis suꝑq
lixerunt.
Omo quidam erat di¬
ues: et induebatur pur¬
bura et bẏsso. et epulabatur co¬
tidie splendide. Purpuram re-¬
gii habitus ẽẽ colorem. marinis
conchiliis tuictam: nemo fore qͥs
dubitet. Ham conchilia ferto :¬
circuncisa lactimas purpurei co¬
loris quib lana tingatur emit¬
tunt. Bissus uo genus ẽ quod¬
dam lini. nimium candidi et

Expanded text:
ram, moechatur, et qui dimissam a viro ducit, moechatur. Quod de lege in perpetuum non violanda praedixerat, uno exempli gratia de illa sumpto testimonio confirmat, ut ex hoc uno discerent, etiam in caeteris eum non ad solvenda, sed ad implenda legis decreta venisse. Cujus expositionem testimonii, si qui plenius videre desiderat, non nostra, sed majorum monumenta scrutetur. Beatissimi etenim patres, Augustinus in libro de Sermone Domini in monte primo. Hieronymus, et Ambrosius in commentariis evangelistarum, Matthaei et Lucae, sed et alii quam plurimi in suis quisque opusculis de illo satis superque dixerunt. Homo quidam erat dives, et induebatur purpura et bysso, et epulabatur quotidie splendide. Purpuram regii habitus esse colorem, marinis e conchyliis tinctam, nemo fere qui dubitet. Nam conchylia ferro circumcisa lacrymas purpurei coloris, quibus lana tingatur, emittunt. Byssum vero, genus est quoddam lini, nimium candidi et
Abbreviated transcription (Latin):
puincie loquitur: quo maiorũ
criminum ista apud ueteres
ideos pena fuerit in ꝓfundu
ligato saxo demergetentur.M
te ueta utilius ẽ. in noxium pe¬
na quamuis a trocissima tem¬
poralia tamen uitam finire
corpoream: quam frĩ nocentẽ
mortem anime mereri. ꝓp̾etuã.
Recte autem qui scandaliza¬
ri potest: pusillus appellatur.
Qui enim magnus. ẽ. quad¬
cumq uiderit. qd̾cumq pas.¬
sus fuerit: non declinat afide.
Qui. autẽ pusillus ẽ animo.
et parutis: occasiones querit.
quomodo scandali zetui Prop¬
terea deniq oportet nos. ma¬
xime. his donsulere qui parui
sunt. infide. ne occasione nr̃i
offendantur. et recedant a fide.
ac decidant a salute. Hotadũ
sane quia inur̃o bono ope aliqñ
cauendum ẽ. scandalum ꝓximi:
aliquando u̾o ꝓ nichilo contẽp¬
nendum. In quantum enim si¬
ne pcc̾o possumus: uitare scãda¬
lum ꝓximorum debenius. Si
autẽ de ueritate scandalum su¬
mitur: utilius ꝓmittitur scan¬

Expanded text:
provinciae loquitur, quo majorum provinciae loquitur, quo majorum criminum ista apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Et revera utilius est innoxium poena quamvis atrocissima, temporariam tamen vitam finire corpoream, quam fratri nocentem, mortem animae mereri perpetuam. Recte autem qui scandalizari potest pusillus appellatur. Qui enim magnus est, quodcunque viderit, quodcunque passus fuerit, non declinat a fide. Qui autem pusillus est animo et parvus, occasiones quaerit quomodo scandalizetur. Propterea denique oportet nos maxime iis consulere qui parvuli sunt in fide, ne occasione nostri offendantur, et recedant a fide, ac decidant a salute. Notandum sane quod in nostro bono opere aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando vero pro nihilo contemnendum. In quantum enim sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem de veritate scandalum sumitur, utilius permittitur scan
Abbreviated transcription (Latin):
O portet autem et hereses essez
ut qui ꝓbati sunt manifesti fiãt
in uobis. Impossibile ẽ ergo in
hoc mundo erroribus erumpnis¬
q plenissimium. scandala sepissi-¬
me non uenire: S ue illi qui
qd̾ ĩpossibile ẽ non uenire ⁊ suo
uicio facit. ut ꝑ se ueniant. Ubi
quamuis genetali. sententia.
uł aliquis falsus frat̃. uł ipse:
iudas qui ꝓdicioni animienr¬
pparabat in telligi queat: tam̃
iuxta consequentiam sermonls
hic locus ad supidra tespicier:
ubi dominus de elemosina dã¬
da locutus. a phariseis urritetur.
Qui enim tecta loquentem. ui¬
cuꝑat: scandalum ꝓfecto idest
offendiculum et ruiam audi¬
toribus prebet infirmis. maxĩe
si et ip̃e cum phariseis legis ui¬
debatur habere scientiam. quẽ:
increpans aplc ait. Et ꝑibit in¬
firmus intua scientia frat̃: ꝓpt̃
quem xͦ mortuus est.
Tilius ẽ illi si lapis mo¬
laris imponatur circa col¬
lum eius et ꝓiciatur in mare:
quam ut scandalizet unum de
pusillis istis. Secundum morẽ

Expanded text:
lus, Oportet autem et haereses esse, ut qui probati sunt manifesti fiant in vobis. Impossibile ergo in hoc mundo erroribus aerumnisque plenissimo scandala saepissime non venire, sed vae illi, qui quod impossibile est non venire suo vitio facit, ut per se veniat ubi quamvis generali sententia vel aliquis falsus frater, vel ipse Judas qui proditioni animum praeparabat intelligi queat, tamen juxta consequentiam sermonis hic locus ad superiora respicit, ubi Dominus de eleemosyna dada locutus a Pharisaeis irridetur. Qui enim recta loquentem vituperat, scandalum profecto, id est, offendiculum et ruinam auditoribus praebet infirmis, maxime si et ipse cum Pharisaeis legis videatur habere scientiam. Quem increpans Apostolus ait, et peribit infirmus in tua scientia frater propter us mortuus est . tilius est illi si lapis molaris imponatur circa collum ejus et projiciatur in mare, quam ut scandalizet unum de pusillis istis. Secundum morem
Abbreviated transcription (Latin):
siciunt: qd aquila ceteras aues
uolatu transgrediens: in ip̃m
solis radium oculos gaudet ĩ¬
figere. Congruit et illud qd
ethiten lapidem uenenis resis¬
tentem. suis nidis solet afferte.
ne forte serpens accedat. uł pul¬
los aut oua sua tangẽ p̃sumat:
quia uidelicet omnis sapiens.
ut actus cogitatusq suos ab
antiqui serpentis ualeat irtup¬
tione deffendete: illum necesse
ẽ lapidem qui p̾cisus ẽ de mõ¬
te sine manibus. dẏaboliꝰ teg-¬
num strauit: hoc ẽ. fidem diłc¬

Expanded text:
sitiunt, quod aquila caeteras aves sitiunt, quod aquila caeteras aves volatu transgrediens, in ipsum solis radium oculos gaudet infigere. Congruit et illud, quod aetiten lapidem veniens resistentem suis nidis solet adferre ne forte serpens accedere, vel pullos aut ova sua tangere praesumat. Quia videlicet omnis sapiens, ut actus cogitatusque suos ab antiqui serpentis valeat irruptione defendere, illum necesse est lapidem, qui praecisus de monte sine manibus diaboli regnum stravit , hoc est, fidem dilec
Abbreviated transcription (Latin):
atq coniugati signati sunt. Hã
noe archam in undis rexit: at¬
q ideo figuram rectorum tenu¬
it. Daniel in aula regia abstinẽ¬
tie deditus fuit: et iocirco uitã
continentiũ signauit. Iob uo in
coniugio positus. et curam domꝰ
pprie exertens placuit: ꝑ quẽ
digne bonorum coniugum fi
guratur.
Espondentes dicunt illi.
Ubi domine: Qui dixit
eis. Ubicumq fuerit corpus:
illuc cõgregabuntur aquile.
Duo saluator int̾rogatus ubi
scilicet boni assumencli. et ubi
sint mali relinquendi. unum
dixit. aliud sub intelligendũ
reliquit. Scõs enim secũ futu¬
ros asseuerandos reꝓbos nimi¬
rum a sua uisione secernendos.
et ideo non alibi quã cũ ch̃a¬
bolo dampnandos insinuat. Ubi¬
cumq ergo fuerit dominus cor¬
pore. illic congregabuntur elec¬
ti: qui eius passionem humilita¬
temq imitando. tãqͣm de eius
carne saturantur ⁊ quorum per
eorum qui głam suꝑne maies¬
tatis tota mente contemplari

Expanded text:
atque conjugati, signati sunt. Nam atque conjugati, signati sunt. Nam Noe arcam in undis rexit, atque ideo figuram rectorum tenuit. Daniel et in aula regia abstinentiae deditus fuit, et idcirco vitam continentium signavit. Job vero in conjugio positus, et curam domus propriae exercens placuit, per quem digne bonorum conjugum ordo figuratur. Respondentes dicunt illi: Ubi, Domine? Qui dixit eis: Ubicunque fuerit corpus, illuc congregabantur aquilae. Duo Salvator interrogatus, ubi scilicet boni assumendi, et ubi sint mali relinquendi, unum dixit, aliud subintelligendum reliquit. Sanctos enim secum futuros asseverando, reprobos nimirum a sua visione secernendos, et ideo non alibi quam cum diabolo damnandos, insinuat. Ubicunque ergo fuerit Dominus corpore, illo congregabuntur electi, qui ejus passionem humilitatemque imitando, tanquam de ejus carne saturantur, quorum per eorum qui gloriam supernae majestatis tota mente contemplari
Abbreviated transcription (Latin):
Relinquetur autẽ que coniu¬
giis ob illecebras camis serui¬
erit: t̾rena uo si qua eccłie uel
pauꝑibꝰ obtulerit. ideo fecerit
ut quasi redempto domino.:
his amplius abundet.
Uo in agro: ius assume¬
tur. et alt̾ relinquetur.
Sicut supra in lecto uno. et
molentes in uno posuit: sic et
hic in agro uno reor in telligẽ¬
dum. Significat autem eos
qui oꝑantur in eccłie ministe¬
rio. tãqͣm in agto dei. cui suus
agricola dicebat: dei agri cul
cura estis. Assumetur aut ille
nuntiauerit non caste. s ex oc¬
casione: relinquetur abeo. Nec
puto alia eẽ genera hominum.
quibus constat ecc̃a. quã ista
tria habentia binas diffeten¬
tias ꝓpt̾ assumptionem et re-¬
lictionem: quamuis ĩ sigulis
multe studiorum uoluntatũq
diusitates. ad concordiam tam̃
unitatemq concurrentes possĩt
uenire. Unde et ie zechiel ꝓpħ̾a:¬
tres uiros lib̾atos uidit: noe. da¬
nel. et iob. In quibus uidelicet
tribus: p̃dicatores. continentes.

Expanded text:
relinquetur autem quae conjurelinquetur autem quae conjugiis ob illecebras carnis servierit, terrena vero, si qua Ecclesiae vel pauperibus obtulerit, ideo fecerit, ut quasi, redempto Domino, his amplius abundet. Duo in agro, unus assumetur, et alter relinquetur. Sicut supra in lecto uno, et molentes in unum posuit, sic et hic in agro uno reor intelligendum. Significat autem eos qui operantur Ecclesiae ministerio, tanquam in agro Dei, cui suus agricola dicebatura estis . Assumetur autem ille, averit non caste, sed ex occasione, relinquetur ab eo. Nec puto alia genera esse hominum, quibus constat Ecclesia, quam ista tria habentia binas differentias propter assumptionem et relictionem, quamvis in singulis multae studiorum voluntatumque diversitates ad concordiam tamen unitatemque concurrentes possint inveniri. Unde et Ezechiel propheta tres liberatos vidit, Noe, Daniel, et Job, in quibus videlicet tribus, praedicatores, continentes
Abbreviated transcription (Latin):
ihetemie lamentationes insinu¬
ant: qui ociose cuiuslibet et pec¬
catticis anime. sub iude spe lap¬
sum describens ait. uiterunt
eam hostes: et detiserunt sab¬
bata eius.
ue etunt molentes in u¬
num. Molentes appellat
eos qui in plebibus constituti
reguntur a doctoribꝰ: agentes
ea que sunt huiꝯ scli. Quos et
feminarum nomine significa¬
uit: quia consiliis ut dixi ꝑitoꝵ
regi eis expedit. Et molentes
dixit: ꝓpt̾ temporalium nego¬
ciorum orbem atq circuitum.
Quas tamen in uno molentes
dixit: inquantum de ip̃is rebꝯ
et negociis suis p̾bent usibus
mundi: mola ẽ. Que dum mlł¬
tas curas congerit: humanas
mentes quasi ꝑ girum uertit:
atq ex se uelut farinas ꝓicit:
quia inquieto cordi semꝑ mi¬
nutissimas cogitationes gig-¬
nit.
Na assumetur: et altera
relinquetur. Assumetur
ea pars que conubia ꝓpt̾ amo¬
rem tantum genis exercuerit:
terrenamq substantiam obad̾¬
quirenda celestia dispensau̾it.

Expanded text:
Jeremiae lamentationes insinuJeremiae lamentationes insinuant, qui otiosae cujuslibet et peccatricis animae sub Judaeae specie lapsum describens, ait: Viderunt eam hostes, et deriserunt Sabbata ejus . uae erunt molentes in unum. Molentes appellat eos qui in plebibus constituti reguntur a doctoribus, agentes ea quae sunt hujus saeculi, quos et feminarum nomine significavit, quia consiliis, ut dixi, peritorum regi eis expedit. Et molentes, dixit, propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum. Quas tamen in unum molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus actio mola est, quae dum multas curas congerit, humanas mentes quasi per gyrum vertit, atque ex se velut farinas projicit, quia inquieto cordi semper minutissimas cogitationes gignit. na assumetur, et altera relinquetur. Assumetur ea pars quae connubia propter amorem tantum generis exercuerit, terrenamque substantiam ob acquirenda coelestia dispensaverit;
Abbreviated transcription (Latin):
agro sit: retro redire nõ debete.
Q uod ne in his tantum qui
aꝑte de agro redituri. hoc est
palam dñm negaturi sunt:
dictum putares: ꝑgit ostẽde
non nullos qui cum faciem¬
in interiora tenere uideantur:
animo tamen ac mente retto res¬
piciant. In illa gͦ nocte dixit in
illa tribulatione tam tenebrosa:
ut in errorem inducantur. si fieri
pot̾ etiam electi. Duo etunt in
lecto: illi uidelicet qui ocium et
quietem diligunt. neq negociis
scłaribus. neq negotiis ecc̃asticis
occupati: que illorum quies lecti
nomine significata ẽ. Unus as¬
sumetur: et alt̃ telinquetur.
On quasi de duob hõĩbꝰ
dictum ẽ: s de duob gene¬
sibus affectionum. Qui enim ꝓpt̃
deum continentie studuerit. ut
sine ulla sollicitudine uiuens
pogitet que dei sunt: assumetut
adeo. Qui uo uł humane lau¬
dis amore. uł alia qualibet ui¬
tiorum corruptione. statum mo¬
nachice uite quo imbutus ẽ le¬
serit: hic ubi relinquendus sit:

Expanded text:
agro sit retro redire non debere, agro sit retro redire non debere, quod ne de iis tantum qui aperte de agro redituri, hoc est, palam Dominum negaturi sunt, dictum putares, pergit ostendere nonnullos, qui cum faciemin anteriora tenere videantur, animo tamen ac mente retro respiciant. In illa ergo nocte, dixit, in illa tribulatione tam tenebrosa, ut in errorem inducantur, si fieri potest, etiam electi duo erunt in lecto, illi videlicet, qui otium et quietem eligunt, neque negotiis saecularibus, neque negotiis ecclesiasticis occupati, quae illorum quies lecti nomine significata est. Unus assumetur, et alter relinquetur. Non quasi de duobus hominibus dictum est, sed de duobus generibus affectionum. Qui enim propter Deum continentiae studuerit, ut sine sollicitudine vivens cogitet quae Dei sunt , assumetur a Deo; qui vero vel humanae laudis amore, vel alia qualibet vitiorum corruptione statum monasticae vitae, quo imbutus est, laeserit, hic ubi relinquendus sit,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissionis auertunt. Et ideo:
statua salis facta ẽ. ut ammonẽ¬
do homines ne hoc faciant. tã ꝙ̃
condiat cor eorum ne sint fatui
Uicumq quesierit aĩaz¬
suam saluam facere: pet¬
det illam. Duob modis hec sẽ¬
tentia recte pot̃ in telligi. S ad
unum om̃ino finem. ut̾q intel¬
enim minante mortẽ ꝑsecutore
si non negauerit xp̃m. magis
elegit ad tempus saluare aiaz
suam negando: et̾ne hanc pro-¬
culdubio ꝑdicioni p̃parat. Itẽ
qui salutem anime sue querit
etñam: temporalit̾ eam inter
ꝑsecutorum manus ꝑdẽ. hoc ẽ.
in mortem dare non dubitat.
Utriq autem sensui congruri:
aꝑte quod sequitur.
Tquicumq ꝑdiderit illã.
uiuificabit eam: idẽ. qͥ
hic plidetit: illic uiuificabit.
Qui ꝓpt̾ xp̃m morti tradiderit.
tota die estimans eã ut ouẽ
occisionis: exurgente tunc et
ad iuuante xp̃o. libam eam in¬
Ico uobis. illa nocte erũt
duo in lecto uno. Dixe¬
rat supra dominus eũ qui in

Expanded text:
promissionis avertunt. Et ideo promissionis avertunt. Et ideo statua salis facta est, ut admonendo homines, ne hoc faciant, tanquam condiant cor eorum, ne sint fatui. Quicunque quaesierit animasuam salvam facere, perdet illam. Duobus modis haec sententia recte potest intelligi, sed ad unum omnino finem uterque intelenim, minante mortem persecutore, si non negaverit Christum, magis eligit ad tempus salvare animam suam negando, aeternae hanc procul dubio perditioni praeparat. Item qui salutem animae suae quaerit aeternam, temporaliter eam inter persecutorum manus perdere, hoc est, in mortem dare non dubitat. Utrique autem sensui congruit apte quod sequitur: Et quicunque perdiderit illam, vivificabiteam. Id est, qui hic perdiderit, illic vivificabit, qui propter Christum morti tradiderit, tota die aestimans eam, ut ovem occisionis , exsurgente tunc et adjuvante Christo, liberam eam inDico vobis, illa nocte erunt duo in lecto uno. Dixerat supra Dominus eum qui in
Abbreviated transcription (Latin):
dens carnalia tãqͣm in aurͥa sp̃u¬
aliter uiuit. Uasa eius ĩ domo:
sunt concupiscentie carnales q̃s
nimis amauerat. s suꝑna. petẽs
in hoc mundo reliquerat: quas ĩ¬
menteͤ iudicio necesse ẽ nullate¬
nus repetat. Illam enim horam
nõ eam qua udex uenit. s qua
uenturus ẽ dicit: non qua ignis¬
in sodomam descendit. s qua:
loch exire cogitut: uł pocius ipse
dissimulans.: ab angłis app̾hẽsꝰ
extrahitur. Heq enim ueniẽ¬
te et apparente iam iudice. qͥs¬
qͣm in hunc mundum. ut ali¬
quid inde rapiat. potĩt desten¬
dere uelle: s hac hora hodieq
agitur. cum uenturum iudicẽ
sollicitis p̃stolamur excubiis:
quando ueniat incerti. De qua
iohannes ait. filioli. nouissima
hora ẽ.
Tqui magro: similiter
non redeat retro. Qui o¬
patut in ecc̃a. et sicut paulus. et
apollo plantat et rigat: nõ res¬
piciat spem scłarem cui renunci
Emores estote uxoris
loch. Lixor loch signifi¬
cat eos. qui intribulatione retꝰ
respicut: et se abspe diuine:

Expanded text:
dens carnalia tamquam in aura libera spiritaliter uiuit. uasa eius in sunt concupiscentiae carnales, quas prius amaverat, sed superna petens in mundo reliquerat, quas imminente judicio necesse est nullatenus repetat. Illam enim horam, non eam qua judex venit, sed qua venturus est, dicit, non qua ignis Sodomam descendit, sed qua Lot exire cogitur, vel potius ipse dissimulans ab angelis apprehensus extrahitur. Neque enim veniente et apparente jam judice quisquam in hunc mundum, ut aliquid inde rapiat, poterit descendere velle. Sed haec hora hodieque agitur, cum venturum judicem sollicitis praestolamur excubiis, quando veniat incerti. De qua Joannes ait: Filioli, novissima hora est . Et qui in agro, similiter non redeat retro. Qui operatur in Ecclesia, et sicut Paulus et Apollo plantat et rigat, non respiciat spem saecularem, cui renuntiavit. Memores estote uxoris Lot. Uxor Lot significat eos qui in tribulatione retro respiciunt, et se ab spe divinae
Abbreviated transcription (Latin):
Terum autẽ pilatus
locutus ẽ ad illos: uolens¬
dimittere ihm. At illi subclam-¬
abant dicentes. Crucifige .C.
eum. Quanta ꝑfidorum ctudeli¬
tas: que non solum occidẽ inno-¬
centem. set et pessimo gene mor¬
tis occidere. ħ ẽ crucifigere defide¬
rat.Pendentes enim in ligno
crucifixi. clauib ad lignum pe¬
dib manibusq confhci ꝓducta
morte necabantur: et diu uiue¬
batur incruce. Hon quia lon¬
gior uita eligebatur. s qr mors
ip̃a ꝓtendebatur. ne dolor ciciꝰ
finiretur. Uerum ip̃e de morte
pessima. occidit omnem mortẽ.
Dessima enim erat nõ intelli¬
gentib iudeis: nam a dño elec¬
etat. Ipãm enim crucem suam sig¬
num habiturus etat. ip̃am ccucẽ
de diabolo suꝑato: tãqͣm trophe¬
um infrontib fidelium positu¬
ais. ut diceret apłs. Michi aut̃¬

Expanded text:
Iterum autem Pilatus Iterum autem Pilatus locutus emittere Jesum. At illi subclamabant dicentes: Crucifige, Crucifige eum. Quanta perfidorum crudelitas, quae non solum occidere innocentem, sed et pessimo genere mortis occidere, hoc est crucifigere desiderant! Pendentes enim in ligno crucifixi, clavis ad lignum pedibus manibusque confixi, producta morte necabantur, et diu vivebantur in cruce, non quia longior vita eligebatur, sed quia mors ipsa protendebatur, ne dolor citius finiretur. Verum ipse de morte pessima occidit omnem mortem. Pessima enim erat, non intelligentibus Judaeis. Nam a Domino elecerat. Ipsam enim crucem suam signum habiturus erat, ipsam crucem de diabolo superato, tanquam tropaeum in frontibus fidelium positurus, ut diceret Apostolus: Mihi aut
Abbreviated transcription (Latin):
onstrant :¬
Mendatum ergo illum
dimittam. Nagris illũ
et ludibris quantum ip̃i iube¬
tis. dum modo in noxium san¬
guinem non siciatis afficiam.
E cesse autẽ habebat
dimittere illis ꝑ diem fes-¬
tum unum. Hecesse habebat nõ
impiali legis sanctione: s ãnu-¬
a gentis cui ꝑ talia placere ga¬
udebat consuetudine deuinctꝰ.
X clamauit autem
simul uniũsa turba dicens. Tol¬
le hunc: et dimitte nob̾ barrabã.
Qui erat ꝓpt̾ seditionem quan¬
dam fcãm inciuitate et homici¬
dium. missus incarcerem. Heret
iudeis usq hodie sua petitio. quã
tanto labore impetrarunt. Qͥa
enim data sͥ obtione ꝓ ihu la-¬
tronem. pro saluatore int̾fectorẽ.
ꝓ datore uite elegetunt ademp-¬
torem: merito salutem uitamq
ꝑdiderunt. et latrociniis se ac se¬
ditionibus intantum sub met¬
setunt: ut et patriam tegnumq
suum quod plus xp̃o amauere
ꝑdiderint. et aͥctenus eam quã
uendid̾e uł anime uł corporis:
lib̾tatem recipere non metuerũt.

Expanded text:
onstrant Eonstrant Emendatum ergo illum dimittam. Flagris illum et ludibriis quantum ipsi jubetis, dummodo innoxium sanguinem non sitiatis, afficiam. Necesse autem habebat dimittere eis per diem festum unum. Necesse habebat, non imperialis legis sanctione, sed annua gentis, cui per talia placere gaudebat, consuetudine devinctus. Exclamavit autem simul universa turba, dicens: Tolle hunc, et dimitte nobis Barabbam, qui erat propter seditionem quamdam factam in civitate et homicidium, missus in carcerem. Haeret Judaeis usque hodie sua petitio, quam tanto labore impetrarunt. Quia enim data sibi optione, pro Jesu latronem, pro salvatore interfectorem, pro datore vitae, elegerunt ademptorem, merito salutem vitamque perdiderunt, et latrociniis se ac seditionibus in tantum submerserunt, ut et patriam regnumque suum, quod plus Christo amavere, perdiderint, et hactenus eam quam vendidere, vel animae, vel corporis libertatem recipere non meruerint.