comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unc beatus antisteᷤᷤ
domn dyonisius
mãnus expandens: et ocu¬
los ad celos crigens ait. Co¬
mine deus meus qui crea¬
sti me. et gracia tua in ui¬
tam hanc induxisti me. qͥ
cterna sapiencia tua docin¬
sti me. et consilia secretorũ
tuorum non abscondisti
a me: sed semper in mĩa tu¬
a et miseracionibus tuis¬
multis consolatus es me.
et fisti mecum in omni¬
bus ad quecumq perrcxi:
tibi gracias ago pro cunc¬
tis q̃ue fecisti: et ostendisti
michi. atq dignatus es
operari per me. Maxime nũc
quia humilitatem mncã
iusitasti per te et uocasti se¬
nectutem meam tuo desi¬
derio fatigatam adte: sciẽ
quia iam ex multotẽpo¬
re largius concupnu iu¬
dere te. Nunc i am domine
per coronam martirii cũ
fratribus meis seruis tuis
suscipe me: tuosq tuc cu¬
stodie commendo: quos
ministerio nr̃o et tibi tuo
sanguine acquisisti. Cũc¬
tos ecian qui te pernos in
nomine tuo pecierint: ut
pollicitus es clementer ex¬
audi: qm̃ tuum est regnũ

Expanded text:
unc beatus antistes Domini Dionysius manus expandens, et oculos ad coelos erigens, ait: Deus, Deus meus, qui creasti me, et gratia tua in vitam hanc induxisti me, qui aeterna sapientia tua docuisti me, et consilia secretorum tuorum non abscondisti a me: sed semper in misericordia et miserationibus multis consolatus es me, et fuisti mecum in omnibus, ad quaecunque perrexi; tibi gratias ago pro cunctis quae fecisti et ostendisti mihi, atque dignatus es operari per me. Maxime quia nunc humilitatem meam visitasti per te, et vocasti senectutem meam, tuo desiderio fatigatam, ad te: sciens quia jam ex multo tempore largius concupivi videre te; nunc jam, Domine, per coronam martyrii cum fratribus meis servis tuis suscipe me: tuosque tuae custodiae commendo, quos ministerio nostro, et tibi tuo sanguine acquisisti: cunctosque etiam, qui te, per nos in nomine tuo petierint, ut pollicitus es, clementer exaudi: quoniam tuum est regnum
Abbreviated transcription (Latin):
tibus aduersariis: menia
tandem sue urbis mori¬
bundi subintrant. Qui
autem euasere periculum:
comperto ꝙ angelus dem
nis: nam et sexcentos fer-¬
me suorum fulmine uide¬
debant interemptos: regi
regum xpõcontinuo colla
submittentes: armis ĩdu¬
untur fidei. Cumq domũ
reuersi uictores: uota dño
graciarum ad templum
referrent archangeli. uidẽt
mane iuxta ianuam sep¬
temtrionalem quam pre¬
dixi instar posterule pusil¬
le para quasi hominis ue¬
stigia arcius impressa: a¬
gnoscuntq beatum mi
chaclem hoc presencie sue si¬
gnum uoluisse monstra¬
re. Ubi postea culmen appo¬
situm est: et altare imposi¬
tum. Ipsa ecclesia obsigna
uestigiorum: oppodonĩa ẽ
uocata.

Expanded text:
tibus adversariis, moenia tibus adversariis, moenia tandem suae urbis moribundi subintrant. Qui autem evasere periculum, comperto quod angelus Dei nis, nam et sexcentos ferme suorum fulmine videbant interemptos, Regi regum Christo continuo colla submittentes, armis induuntur fidei. Cumque domum reversi victores, vota Domino gratiarum ad templum referrent archangeli, vident mane juxta januam septentrionalem quam praedixi instar posterulae pusillae quasi hominis vestigia marmori arctius impressa, agnoscunt chaelem hoc praesentiae suae signum voluisse monstrare, ubi postea culmen appositum, et altare impositum, ipsaque ecclesia ob signa vestigiorum. Oppidania est vocata.
Abbreviated transcription (Latin):
edocti triduo petunt indu¬
cias: et triduano ierunio
liceret quasi fidele patroci¬
nium sancti michaelis ĩ¬
plorare presidium. Quo
tempore: paganis multis
scenicis falsorum inuitãt
auxilia deoꝵ. Ecce autẽ noc¬
te ipsa que belli precederet
diem: a dest in uisione sc̃s
michael antistiti preces
dixit exauditas. uictoriã
spopondit affuturam: Et¬
et quarta diei hora. bello
premonet hostibus cccur¬
rendum.
Eti ergo manc et de
angelica certi uicto¬
toria: demoniaco acti spũ
obuiant xp̃ianis pagani.
atq in primo belli paratu:¬
mõs garganꝰ ĩniẽso tremore
concutitur. Fulgura crebͣ
uolant. et caligo tenebro¬
sa totun montiᷤᷤ cacumẽ
obduxit: impleta propheci¬
a que dominum laudãt
dicens. Qui facit angelos
suos spiritus: et ministroᷤᷤ
suos flaminam ignis. fu¬
giunt pagani. partun fer¬
ro hostium. partim ignife¬
ris impulsi sagittis: et ne¬
apolim usq seq̃uentibus
atq extrena queque cedẽ¬

Expanded text:
edocti, tridui petunt induedocti, tridui petunt inducias, ut triduano jejunio liceret quasi fidele patrocinium sancti Michaelis implorare et praesidium. Quo tempore, pagani ludis scenicis falsorum invitant auxilia deorum. Ecce autem nocte ipsa quae belli antecedebat diem, adest in visione sanctus Michael antistiti, preces dixit exauditas, victoriam spopondit adfuturam, et quarta diei hora bello praemonet hostibus occurrendum. eti ergo facti, et de angelica certi victoria, Domini coacti spiritu obviant Christiani paganis. Atque in primo belli apparatu Garganus immenso tremore concutitur, fulgura crebra volant, et caligo tenebrosa totum montis cacumen obduxit, impleta prophetia quae Dominum laudans ait: Qui facit angelos suos spiritus, et ministros suos flammam ignis . Fugiunt pagani, partim ferro hostium, partim igniferis impulsi sagittis, ad Neapolim usque sequentibus, atque extrema quaeque caeden
Abbreviated transcription (Latin):
sionem alloqͥt dicẽs. iam
bene fecistis: ꝙ hommes
latebat a deo querendo mi¬
sterium: iudelicet homi¬
nem suo telo percussum.
Sciatis utiq hoc: mea uo¬
Ego euum sum michael
archangelus. qui in con¬
spectu dõmini semper as¬
sisto. locumq hunc in ter¬
ris incolo: ritumq serua¬
re instituens. hoc uolui¬
probare indicio: meom¬
nium que ibi geruntur.
ipsiusq loci esse inspecto¬
aem atq custodem. le. uͣ.¬
ac reuelacione cõ¬
perta. consuetudi¬
nem fecerunt ciues: illic
dominum sanctumq¬
precibus deposcere micha¬
clem. Ouas quidem ianu
as ibi cernentes. quarũ
australis que et maior
crat. aliquot gradibus ĩ
occasum uergentib adi¬
ri poterat: sed ultra criptã
intrare non ausi prefori¬
cabant. Inter hec ncapoli¬
te paganis ad huc ritibu¬
obtũtib oberrantes. scpõ¬
tinos et beneuentanos. qͥ¬
ducentis quinquaginta
milibus aseponto distãt:
bello lacescere temptant.
Qui antistis sui monitieᷤ

Expanded text:
sionem alloquitur dicens: Jam sionem alloquitur dicens: Jam benefecisti, quod homines latebat, a Deo quaerendo mysterium, videlicet hominem suo telo percussum sciatis, et hoc mea Ego enim sum Michael archangelus, qui in conspectu Domini semper assisto, locumque hunc in terris incolere tutumque servare instituens, hoc probare inditio omnium quae ibi geruntur ipsiusque loci esse inspectorem atque custodem'. Hac revelatione conperta, consuetudinem fecerunt cives hic Dominum sanctumque deposcere Michaelem. Duas quidem ibi ianuas cernentes, quarum australis, quae et maior erat, aliquot gradibus in occasum vergentibus adiri poterat, sed ne ultra cruptam intrare ausi sunt, prae foriHaec inter et Neapolitae, paganis adhuc ritibus oberrantes, Sepotinos et Beneventanos, qui centum quinquaginta milliaribus a Seponto distant, bello lacessere tentant. Qui antistitis sui monitis
Abbreviated transcription (Latin):
cum et montem garganũ:
ciuitas se pontus posita ẽ.
Qui a menibus ciuitatis
tus. in cacumine supp̃mo:
brati archangeli quam p̾¬
fatus sum gestat ccclesiã.
hanc mortalibus hoc mo¬
do cognitam: libellus in
cclesia positus indicat.
predines quidam nomĩe
garganus: qui ex nomĩe
suo monti uocabulum
ididit.¬
uius dum peccora
quorum infinita
multitudine pollebat. pas¬
sun per deuexi montis la¬
tera pascerentur: contigit
taurum arenti gregis.
consorcia sꝑuentem: sin¬
gularem incedere solitũ:
ct ad extremum redeunti
non esse regressum. Quẽ
tandem in uertice predicti¬
montis foribus cuiusdã
motꝰ cur soli nagus ince¬
deret. arrepto arcu appeciit
illum sagitta toxicata:
que uelut uenti flamine
retorta. eum a quo acta
est mox reuersa percussit
pefacti qualiter res fuerit
effecta. non enim accede¬
sulunt hinc ep̃m quid
facto opus sit. Qui in dic¬
to ieiunio triduano: a
deo monuit essequerẽdũ.
Quo pacto: sanctus dñi
archangelus epm̃ per ui¬

Expanded text:
cum et montem Garganum civitas Sepontus posita est, qui a moenibus civitatis tus, in cacumine suppremo beati archangeli, quam prefatus sum, gestat ecclesiam. Hanc mortalibus hoc modo cognitam libellus in eadem ecclesia positus indicat. predives quidam nomine Garganus, qui et ex eventu suo monti vocabulum indidit.uius dum peccora, quorum infinita multitudine pollebat, passim per divexi montis latera pascerentur, contigit, taurum, arconsortia spernentem, singularem incedere solitum, et ad extremum redeunte non esse regressum. Quem tandem in vertice montis prae foribus cujusdam motus cur solivagus incederet, arrepto arcu, appetiit illum sagitta toxicata, quae, velut venti flamine retorta, eum a quo jacta est mox reversa percussit. pefacti qualiter res fieret effectu, non enim propius accedesuluit episcopum quid facto opus sit, qui indicto jejunio triduano, a Deo monuit esse quaerendum: quo peracto sanctus Domini archangelus episcopum per vi
Abbreviated transcription (Latin):
emoriam beati mi¬
chaclis archangeli
toto orbe uenerandam. ip¬
sus et opere condita et con¬
secrata nomine demõstrat
ecclesia. que non metallo¬
rum fulgore: sed priuile¬
gio est commendata signo-¬
num. Uili facta scematẽ: s
celesti predi ta iurtute. ut
pote quam fragilitatis hu¬
manc memor archangelꝰ
de celo uenieris. ad ꝓmeren¬
ne condere dignatus est. le.¬
ertice si quidem .ii.¬
montis excelsi po¬
sita: de corpore cuisdem sa¬
xeo. spelunce instar preca¬
uata ostenditur. Est autẽ
locus in campanie finib:
ubi inter signum adriati

Expanded text:
emoriam beati Michaelis archangeli toto orbe venerandam ipsius et opere condita et consecrata nomine demonstrat ecclesia. Quae non metallorum fulgore, sed privilegio commendata signorum; vili facta schemate, sed coelesti est praedita virtute, ut pote quia fragilitatis humanae memor archangelus, e coelo veniens, ad promerencondere dignatus est. Vertice siquidem montis excelsi posita, de corpore ejusdem saxea, speluncae instar praecavata ostenditur. Est autem locus in Campaniae finibus ubi inter sinum Adriati
Abbreviated transcription (Latin):
cuntur uirgines: et tamẽ
intra beatitudinis ianuã
non ouines recepte: quia
canun quedam dum de
uirginitate sua gioriam
foris expetunt: in uasis
sius oleum habere nolue¬
runt. Sed prius querẽdũ
nobis est. quid sit celorũ
regnum. aut cur decem uͥ¬
giubus comparetur q̃
cciam uirgines pridenteᷤᷤ
et fatue dicantur:¬

Expanded text:
 et tamen intra beatitudinis januam non omnes sunt receptae, quia earum quaedam, dum de virginitate sua gloriam foris expetunt, in vasis suis oleum habere noluerunt. Sed prius quaerendum nobis est quid sit regnum coelorum, aut cur decem virginibus comparetur, quae etiam virgines prudentes et fatuae dicantur
Abbreviated transcription (Latin):
Epe uos fratres kmi¬
ammoneo praua
opera fugere: mundi huiꝰ
inquinamenta deuitare.
S hodicrna scĩ euuangelii
leccione compellor dicere.
ut et bona que agitis cũ-
magna cautela timeatis:
ne per boc quod a nobis tec¬
tum geritur. fauor aut r¬
gracia humana requirat.
Nc appetitus subripiat. ct
quod foris ostenditur intꝰ
a icrcede uacuctur. Etce
cnim redemptoris noce de

Expanded text:
epe vos, fratres charissimiadmoneo prava opera fugere, mundi hujus inquinamenta devitare; sed hodierna sancti Evangelii lectione compellor dicere ut et bona quae agitis cum magna cautela timeatis, ne per hoc quod a vobis rectum geritur favor aut gratia humana requiratur, ne appetitus laudis subrepat, et quod foris ostenditur intus a mercede vacuetur. Ecce enim Redemp
Abbreviated transcription (Latin):
ogo uos o uirgines.
rego et uidue. mu¬
tamini. paulain matrẽ
uduam. exemplar con¬
tinencie et castitatis. imita¬
mini eustochium quam
habetis nobiscum uirgi¬
nem. et formai perfecte
integritatiᷤᷤ. Q uod si mi¬
nus i illis. qmͣ in matre
domini. immo quia est:
habetis fecundam et uir¬
ginem perpetuam. Quia
sicut in comparacione
dei nemo bonus. ita in cõ¬
paracione matris domini
nulla inuenitur perfecta:
qmͣuis uirtutib eximia
comprobetur. Unus ẽ pr̃
ñr qui in celis est. imus
et magister una est et for¬
ma uirginitatis ĩmaria.
cui nos omnes ut yma¬
ginem reformctis: inte¬
gritatis facie nn inpͥmere
debetis. in scultura spiritꝰ
sancti: quomain hec est
ortus conclusus. fons si¬
gnatus. puteus a quarũ
iuuentium. ad quam
nulli potuerunt doli irrũ¬
pere neq preualuit frauᷤ
inimici: sed permansit scã
mente et corpore. multis
donorum priuilegiis su¬
blimata.

Expanded text:
ogo vos, o virgines, rogo et viduae, imitamini Paulam viduam matrem, exemplar cotinentiae et castitatis. Imitamini Eustochium, quam habetis vobiscum virginem, et formosam perfectae integritatis. Quod si minus in eis est, quam in matre Domini, immo quia est, habetis prole fecundam et virginem perpetuam: quia sicut in comparatione Dei, nemo bonus, ita et in comparatione matris Domini nulla invenitur perfecta, quamvis virtutibus eximiis comprobetur. Unus est Pater noster, qui in coelis est: unus et magister: una est forma virginitatis in Maria, cui vos omnes ut imaginem reformetis integritatis, faciem imprimere debetis in sculpturam Spiritus sancti. Quoniam haec est hortus conclusus, fons signatus, puteus aquarum viventium , ad quam nulli potuerunt doli irrumpere, nec praevaluit fraus inimici, sed permansit sancta mente et corpore, multis donorum privilegiis sublimata.
Abbreviated transcription (Latin):
aluator igitur nost̾
quem uncic deus o¬
leo sancto leticie pre omni¬
bus participibus suis: rex
est de quo propheta dicit.
Multiplicabitur ciuis impe¬
num: et pacis nou crit finiꝰ.
Et angelus ad mariam
potenciam regni cius demõ¬
strans. dabit illi inquit
dominus deus sedem da¬
ud patris cius: et regnabit
in domo iacob inetcĩnum:
et regni cius non erit finis.¬

Expanded text:
alvator igitur noster, alvator igitur noster, quem unxit Deus oleo laetitiae prae omnibus participibus ejus , et Rex est, de quo propheta dicit: Multiplicabitur imperium ejus, et pacis non erit finis ; et angelus ad Mariam, potentiam regni ejus demonstrans: Dabit, inquit, illi Dominus Deus sedem David patris ejus, et regnabit in domo Jacob in aeternum, et regni
Abbreviated transcription (Latin):
terre. et rursum. Hic est lib̾
generacionis ade. Ade uide¬
licet ueteris per quem totuᷤ
cormuptus est mundus.
opponens nouum in quo
restaurata sunt omnia. q̃
et in celo et in terra cõsistũt.
dedit manifeste intelligi: ꝙ
ipsius scripserit secundũ
carncin generacionem su¬
am: qui electos suos in fi¬
liorum dei assumeret ad op¬
tionem. Quare augein di¬
xerit librum generacioni. cũ
paniam libri particulam
tencat gencracio: hoc intelli¬
gitur: ꝙ consuctudinem
gentis suc secutus sit. Con¬
suctudo cium hebrcorum
est: ut uoluminibus ex co¬
num principiis ponant
nomina: nt est gencsis. ex¬
odns. et ceteri libri legales.
Quod autem dicit iesu xͥ.
regalem et sacerdotalẽ in
cõcrprunit dignitatem.
Nam ihesus qui nommnis
hiuus presagium pretulis.
primus post moysẽ in po-¬
pulo isracl ducatum tenu¬
it: et filios isra el in terrai
promissionis induxit. Aa
ron mistico consecratus
unguento: primus in lege
sacerdos fuit.¬

Expanded text:
terrae ; et rursum: Hic est liber terrae ; et rursum: Hic est liber generationis Adae ; Adae videlicet veteri, per quem totus corruptus est mundus, Adam opponens novum, in quo restaurata sunt omnia, et quae in coelo et quae in terra consistunt; dedit manifeste intelligi quod ipsius scripserit secundum carnem generationem, qui electos suos in filiorum Dei assumeret adoptionem. Quare autem librum dixerit generationis, cum parvam libri particulam teneat generatio, hoc intelligitur quod consuetudinem gentis suae secutus sit. Consuetudo enim Hebraeorum est ut voluminibus ex eorum principiis imponant nomina, ut est Genesis, Exodus et caeteri libri legales. Quod autem dicit, Jesu Christi, regalem et sacerdotalem in eo exprimit dignitatem. Nam Jesus qui nominis hujus praesagium praetulit, primus post Moysen in populo Israel ducatum tenuit, et filios Israel in terram repromissionis induxit, Aaron vero, mystico consecratus unguento, primus in lege sacerdos fuit.
Abbreviated transcription (Latin):
uo exordio suo sa¬
tis ostendit gene¬
racioncin xp̃i: secundum
carnem suscepisse nairan¬
dam. Secundum banc enĩ
xp̃s filius hominis est. qd̃
cciam scipse sepiissime ap¬
pellat commendans nobiͤᷤ
quod miscricorditer digna¬
tus est homo fien pro nobl.
Nam illa supna et eterna
et eterna generacio. sccun¬
dum qua filius dei uni¬
genitus est ante omnem
creaturam: quia omnia
per ipsum facta sunt. ita
et meffabilis est: ut de illa
dictum a propheta ysaia
intelligatur. Generacionẽ
cius quis enarrabit: Qmͣꝙͣ
et de corporali eius natiuita¬
te. qua uerbum caro factũ
est: ut uirgo spiritu sanc¬
to grauida filium peperit.
et iirgo ꝑmansit: hec pro¬
plecie sentencia possit nõ
inconuenienter accipi: ne
sacre edificacionis discors
compago non hercat. sc.uiii.¬
gitur mathens cor¬
mptohumai gene¬
ris micio per preuan¬
sacionem. in primo noui
testamenti libro: Nespon¬
dens primo libro ueteus
legis: ubi scriptum est. Hic
est liber gencracionis celi ⁊

Expanded text:
Quo exordio suo satis ostendit generationem Christi secundum carnem, se suscepisse narrandam. Secundum hanc enim Christus filius hominis est, quod etiam seipse saepissime appellat, commendans nobis quod misericorditer dignatus sit esse pro nobis. Nam illa superna et aeterna generatio, secundum quam Filius Dei unigenitus est ante omnem creaturam, quia omnia per ipsum facta sunt, ita ineffabilis est, ut de illa dictum a propheta Isaia intelligatur: Generationem ejus quis enarrabit? Quanquam et de temporali ejus nativitate, qua verbum caro factum est, et virgo Spiritu sancto gravida filium peperit, et virgo permansit, haec prophetica sententia possit non inconvenienter accipi, ne sacrae aedificationis discors compago non haereat. Igitur Matthaeus, corrupto humani generis initio per praevaricationem, in primo Novi Testamenti libro respondens primo libro veteris legis, ubi scriptum est: Hic est liber generationis coeli et
Abbreviated transcription (Latin):
dicit psalmista. Iurauit
dominus et non penitebit
qun: tu es sacerdos meter¬
num. sccundum ordinẽ
melchisedech. Filii dauid filii
abraham. Ordo preposterus:
sed necessano commmutatuˢ.
Si cnu primum posiussz
abrahami et post ca dauid:
rrsus ci repetendus fuerat
abrahamr: ut gencracionis
scries texeretur. Ideo autem
ceteris pretermissis horum
filium nuncupauit:quia
ad hos tantum facta est de
xp̃o repromissio. Abraham
in seminc inquit tuo: be¬
nedicentur omnes gentes
terre. ad dauid uero ait. d
fructu uentris tui: ponã
super sedem tuam. Abrahã
genuit ysaic. ysaac autẽ.
quitur humanam gene¬
racionem xp̃i matheus:
ab ip̃o promissionis xp̃i
crordio. boc est ab abrahã:
gencratores commemorã.
quod perducit ad ioscph ui¬
rum maris: de qua natuᷤ
est ibesus.

Expanded text:
cit Psalmista: Juravit Dominus, et non poenitebit eum, tu es Sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Filii David, filii Abraham. Ordo praeposterus, sed necessario commutatus. Si enim primum posuisset Abraham, et postea David, rursus ei repetendus fuerat Abraham, ut generationis series texeretur. Ideo autem, caeteris praetermissis, horum filium nuncupaviad hos tantum facta est de Christo repromissio: ad Abraham: In semine, inquit, tuo benedicentur omnes gentes terrae . Ad David vero ait: De fructu ventris tui ponam super sedem tuam . Abraham genuit Isaac, Isaac autem quitur ergo humanam generationem Christi Matthaeus ab ipso promissionis Christi exordio, hoc est, ab Abraham genitores commemorans, quos perducit ad Joseph virum Mariae, de qua natus est Christus.
Abbreviated transcription (Latin):
rudentes uero uir¬
gines respondent:
dicentes. Ne forte non suf¬
ficiat nobis et uobis.in il¬
lo enm die quod tamen
de quibusdam in pace scẽ¬
ceclesie quiescentibus li¬
quor sibimet ipsis testĩo¬
num uniuscuiusq uix
sufficiet: quantomagis
et sibi et proximo: Ubi ⁊
protinus per increpacio¬
nem subdunt. Ite pocius
ad uendentes: et emite uo¬
bis. Uenditores quippe oler:¬
et adulatores sunt. Qui
erim accepta qualibet gr̃a
uanis suis laudibz nitorẽ
glorie offirunt: quasi ole¬
uni uendunt. De quo ꝓ¬
fecto olco psalinista ait.
Oleum autem peccatoris:
non imyinguet caput
meum. Scd̾m matheum

Expanded text:
rudentes virgines respondent, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. In illo enim die quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus loquor sibimetipsi testimonium uniuscujusque vix sufficit; quanto minus et sibi et proximo? Unde et protinus per increpationem subdunt: Ite potius ad vendentes, et emite vobis. Venditores quippe olei adulatores sunt. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. De quo profecto oleo Psalmista dicit: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meu
Abbreviated transcription (Latin):
rasse cõntigerit. quod ob̃.¬
ucrtatur in cxitumi libere
illud salubrior. consitis
nuutandum nouerimuᷤ.
ac magis instante neces¬
sitate periurandum nob̾
o. in aliud crimen graui¬
us esse diuertendum. Et¬
deniqz uuraint dauid per
deum occidere nabal. uirũ
stultum et impium: atq
omnia quead eum per¬
tinerent demolliri: sed ad
primam intercessionem
abygail femine prudentiᷤ.
mox remisit minas: reuo¬
cauit ensem in uaginam:
neqz aliquid culpe se tali
periurio contraxisse doluit.
urauit herodes Le .uͭ.
saltatrici dare quodcũ¬
qz postulasset ab eo:
et ne periurus dicerctura
conuius ipsum conui¬
uium sanguine polluit:
dum prophete mortem
aginus hec est modera cio
sollercins obseruanda: ut
si talem forte lapsum uer¬
suti hostis inciderimus ĩ¬
sidiis. ex quo sine aliquo
pecrati contagio surgere ñ
possumus: illum pocius
cuadendi aditum petamꝰ.
in quo minus periculi
nos perpessuros cẽ ccrmmꝰ.¬

Expanded text:
rare contigerit, quod obvergat in exitum, libere illud salubriori consilio utandum noverimus, ac magis instante necessitate pejerandum nobis, o in aliud crimen gravius esse divertendum: Denique juravit David per Dominum occidere Nabal virum stultum et impium, atque omnia quae ad illum pertinent demoliri: sed ad primam intercessionem Abigail feminae prudentis, mox remisit minas, revocavit ensem in vaginam, neque aliquid culpae se tali perjurio contraxisse doluit . Juravit Herodes dare saltatrici quodcunque postulasset ab eo, et ne perjurus diceretur a convivis, ipsum convivium sanguine polluit, dum prophetae mortem agimus, haec est moderatio solertius observanda, ut si talem forte lapsum versuti hostis inciderimus insidiis, ex quo sine aliquo peccati contagio surgere non possimus, illum potius evadendi aditum petamus in quo minus periculi nos perpessuros esse cer
Abbreviated transcription (Latin):
matre sua: da michi in¬
quit in disco caput ioh̾is
baptiste. Et contristatus ẽ.
scd tristicia cius non ablu¬
cio est sed confessio sceleris.
hec etenim est suꝑni iusti¬
cia iudicii ut plerumq re¬
probi et agnoscant se ct
fatcantur crrasse. certain¬
qz erroris sui p enitudinẽ
gerant: nec tamen aberrã¬
do quiescant. quatinus
cadem cadera confessione
ac penitencia contra se ip̃i
testimonium dent: quia
non nescii delinquent: dũ
a peccato qued culpant co¬
hibere detrectant: coq iusti¬
us percant quo foucam
perdicionis quam preui¬
dere ualuerunt declinare
neglexerant¬

Expanded text:
 Da mihi, inquit, hic in disco caput Joannis Baptistae: et contristatus est rex. Tristitia regis non absolutio est, sed confessio sceleris. Haec etenim est superni justitia judicii, ut plerumqprobi et agnoscant se et fateantur errasse, certamque erroris sui poenitudinem gerant, nec tamen ab errando quiescant, quatenus eadem confessione ac poenitentia contra se ipsi testimonium dent quia non nescii delinquunt, dum a peccato quod culpant, cohibere detrectant, eoque justius pereant, quo foveam perditionis, quam praevidere valuerunt, declinare neglexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
ict iacobus in cpła sua docet
dicens. Antc omnia autẽ
nfratres inci noliteiurare ne¬
q per celum. neq per terrã:
ieq per aliud quodcumq
iuramentum. Sitautẽ
sermo ur̃. est. est. non. nõ:
ut non sub iudicõ decidatiᷤ.

Expanded text:
et Jacobus in epistola sua docet et Jacobus in epistola sua docet dicens: Ante omnia autem, fratres mei, nolite jurare, neque per coelum, neque per terram, neque per aliud quodcunque iuramentum. Sit autem sermo vester: Est, est, non, non, ut non sub iudicio decidatis,
Abbreviated transcription (Latin):
herodis saltaint fi¬
lia cius herodiadis in medi¬
o: et placuit herodi: mide
cum mramento pollicituᷤ
est ei darc quedcumq petis¬
sct abco. ẽria panter impi¬
orum scelera audiuimus.
Cclebracionem natalis ĩ¬
faustam. saltacionẽ pu¬
elle lasce uani nramen¬
tum regis temeranum.
quibus singulis oportit.
ne talia gerãmus instrui.
diem nr̃i natalis
m mcinoriam reuocarẽ:
non ullum tapus ille¬
scebris indulgire camali¬
bus: scd diem pocuis ocitꝰ
nr̃i debemus lacrimis ct p̃¬
cibus cecbris preuenire ic¬
niniis. hincetenim ur
sapiens admonct dicens.
in omnibus optrib tuis
memorare no iussima tu¬
a: et nietenum non pesca¬
bis. Scd nce mcinbra ur̃a
que i am domino consccͣ¬
ta sunt:. lusibus atq in.¬
ptis dice motibus decct. Ẽ¬
icit namq apo .iii.¬
stolus. Nescitis qm̃
corpora nr̃a mcinbra sñt
xp̃i faciam membra mo¬
stra hostiara inentemo
sanccam deo placentem:¬
quantum uero temcrita¬
trm iurandi initart debemꝰ
cet ip̃e in cuuãgeliodominꝰ.

Expanded text:
Herodis saltavit filia Herodiadis in medio, et placuit Herodi. Unde cum juramento pollicitus est ei dare quodcunque postulasset ab eo. Tria pariter impiorum scelera audivimus: celebrationem natalis infaustam, saltationem puellae lascivam, juramentum regis temerarium, quibus singulis oportet nos, ne talia geramus, instrui. diem nostri natalis in memoriam revocare, non ullum tempus illecebris indulgere carnalibus, sed diem potius exitus nostri debemus lacrymis, precibus, crebrisque praevenire jejuniis, hinc etenim vir sapiens admonet, dicens: In omnibus operibus tuis memorare novissima tua, et in aeternum non peccabis . Sed nec membra nostra quae jam Domino consecrata sunt, lusibus atque ineptis dare motibus decet. Dicit namque Apostolus: Nescitis quoniam corpora vestra membra sunt Christi, faciam membra mestra hostiam viventem, sanctam, Deo placentemQuantum vero temeritatem jurandi vitare debeamus, et ipse Evangelio Dominus,
Abbreviated transcription (Latin):
te inquit turbari. Multũ
cnum michi ualet sic ob¬
dormsse: cui tale miracu¬
lum dominus ostendisse
dignatus sit. Naut nouc¬
rite fratrem meum mar¬
tinum sacerdotem egres¬
sum fuisse de corporc: me
autem cius funen obseq̃¬
um prebuisse. Pactoq ex
more scruicio: capitellum
tantum nob̾ excitantib
non cxpleui. Tunc illi stu¬
pefacti pariter et admirã¬
tes: diem et tempus notãt
sollicite requirentes: qui
ipsam diem tempusq.
fessor dixerat se cius exeqͥnꝰ
descruisse. O beatum iurũ
in cuius transitu sancto¬
nun canit numerus. au¬
gelorum exultat chorus:
omniumq celestium iur¬
tutum occurrit exercitus:
dyabolus presumptione
confunditur: ceclesia uir¬
tute roboratur. sacerdotes
reuclacionc glorificantur:
quen micha el assumpsit
cum angelis. maria susce¬
pit cum uirginum choriͤ.
paradisus retiret letum
cum sanctis. eu autem¬

Expanded text:
te, inquit, turbari. Multum te, inquit, turbari. Multum enim mihi valet sic obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendere dignatus est. Nam noveritis fratrem meum Martinum sacerdotem egressum fuisse de corpore, me autem ejus funeri obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi. Tunc illi stupefacti, pariterque admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsam diem tempusque fessor dixerat se ejus exsequiis deservisse. O beatum virum, in cujus transitu sanctorum canit numerus, angelorum exsultat chorus, omniumque coelestium virtutum occurrit exercitus: diabolus praesumptione confunditur, Ecclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur; quem Michael assumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retinet laetum cum sanctis! Sed qu
Abbreviated transcription (Latin):
celebrabant. Nai si qui
a paganis reperti fuissẽt
xpĩani: aut afficiebãtur
uerberibus. aut gladio
truncabantur. A passione
ergo domini usq ad tran¬
cdem namqz tẽpore
beatus ambrosius
cuius hedie flores eloqui
per totamn ecclesiam redo¬
lent: mediolanensi ciui¬
tati preerat ep̃c. Cui celebrã¬
ti festa dominice dier: ita
erat consuetudo ut ueniẽs
lector cum libro nõ antea
legere presumeret: quam
sanctus nutu iussisset. fac¬
tum est autem ut illa die
dominica ꝓph̾ica leccione
iam lecta: et ante altare
stante qui leccionem bea¬
ati pauli proferrit: beatis¬
simus antistes ambrosi¬
us super sanctum altare
obdormiret. Quod uidẽtes
cuncti cum nullus penitꝰ¬
cum excitare presumeret:
transactis fere duarum a¬
aut trium horarum spa¬
ciis: excitauerunt cum di¬
centes. Iain hora preteriit:
iubeat dominus lectorem
lectionen legere. Expectat
cium populus: ualde iam
lapsus. si espondens autẽ
beatus ambrosins: noli

Expanded text:
celebrabant. Nam si qui celebrabant. Nam si qui a paganis reperti fuissent Christiani, aut afficiebantur verberibus, aut gladio truncabantur. A Passione ergo Domini, usque tran5. Εο namque tempore beatus Ambrosius, cuius hodie flores eloquii per totam eclesiam redolent, Mediolanensi civitati praeerat episcopus. Cui celebranti festa dominici diei ista erat consuetudo, veniens lector cum libro non antea legere praesumeret, quam sanctus nutu iussisset. Factum est autem, ut illa die dominica, prophetica lectione iam lecta, ante altare stante qui lectionem beati Pauli proferret, beatissimus antistis Ambrosius super sanctum altare obdormiret. Quod videntes multi, cum nullus eum penitus excitare praesumeret, transactis fere duarum aut trium horarum spatiis, excitaverunt, dicentes: 'Iam hora praeterit. Iubeat domnus lectori lectionem legere; spectat enim populus valde iam lassus'. Respondens autem beatu
Abbreviated transcription (Latin):
dio positum. ab utroq po¬
pulo custoditur: futurũ
ut mane facto a pictauiᷤ
per uiolenciam aufferret.
Sed deus omuipotens no¬
luit urbem turonicam: a
proprio frustrari patrono
Deniq nocte media omnes
pictaui a sompno falla¬
cie comprimuntur: nec
ullus superfuit. qui ex hac
multitudine uigilaret.
igitur ubi turonici cos
conspiciunt obdormisse:
apprehensam sanctissimi
ciciĩt. alii a foris suscipi¬
unt. Positumq in naui
cum omni populo: peri
uingennam fluiium
descendunt. ingressiq li¬
geris alueum. et ad urbẽ
turonicam cum magniᷤ
laudibus psallencium:¬
gressum dirigunt copio¬
sum. de quorum uocib
pictaui expergefacti: ni¬
chil de thesauro quẽ custo¬
diebant habentes cũ ma-¬
gna confusione ad proya
sunt reuersi. Quod si quiᷤ
requirit. cur post transitũ
g aciani ep̃ĩ. unus tan¬
tum idest lidorius usq
ad sanctum martinum
tas turonica sine benedic¬
cione sacerdotali fuit. Nã
debantur: occulte per late¬
bras diuinum officium

Expanded text:
b utroque populo custoditur, futurum ut mane facto a Pictavis per violentiam auferretur: sed Deus omnipotens noluit urbem Turonicam a proprio frustrare patrono. Denique nocte media omnis Pictava somno phalanga comprimitur, nec ullus superfuit qui ex hac multitudine vigilaret. Igitur ubi Turonici eos conspiciunt obdormisse, apprehensam sanctissimi ejiciunt, alii aforis suscipiunt, positumque in navi cum omni populo per Vingennam fluvium descendunt. Ingressique Ligeris alveum, ad urbem Turonicam cum magnis laudibus psallentioque dirigunt copioso. De quorum vocibus Pictavi expergefacti, nihil de thesauro quem custodiebant habentes, cum magna confusione ad propria sunt reversi. Quod si quis requiret, cur post transitum Gatiani episcopi, unus tantum, id est Litorius, usque ad sanctum Martinum tas Turonica sine benedictione sacerdotali fuit. Nam debantur, occulte et per latebras divinum officium
Abbreviated transcription (Latin):
liceat au ferre uel cadauer
exanune. Ad hec turona
respondebant. Si urtutũ
nobis facta sufficere dici¬
tis: scitote qui a uobiscũ
positus amplius est qmͣ
hic operatus. Namut pre¬
termittamus plurima:
nobis suscitauit duos mor¬
tuos: nobis unum. Et ut
ipse sepe dicebat. maior ai
uirtus ante epãtum fuit:
ꝙͣ post epãtum. Ergo neces¬
se est ut quod nobiscũ nõ
impleuit iuus: expleat

Expanded text:
liceat auferre vel cadaver 35 liceat auferre vel cadaver 35 exanimum. Ad haec Turonici respondebant: Si virtutum nobis facta sufficere dicitis, scitote quia vobiscum positus, amplius est quam hic operatus. Nam, ut praetermittamus plurima, vobis suscitavit duos mortuos, nobis unum; et, ut ipse saepe dicebat, major ei virtus ante episcopatum fuit, quam post episcopatum. Ergo necesse est, ut quod nobiscum non implevit vivens, expleat
Abbreviated transcription (Latin):
rchadii uero et hono¬
rii secundo imperii
anno. sanctus martinus
turonorun gẽc plenus
uirtutibus et sanctitate.
prebens infirmis multa
beneficia: octogesimo pͥmo
ctatis sue anno. episcopatᷤ¬
autem iugesimo sexto.
apud condatensem dyoce¬
sis sue uicum excedens a
seculo: feliciter migrauit
ad xp̃m. ẽransiit autẽ me¬
dia nocte que dominica ha¬
bebatur: atico cesareoq cõ¬
sulibus. Multi in eius trã¬
situ psallentium noces au¬
dierunt in celo: ꝙ in libro
uirtutum eius primo ple¬
nius exposuumus. Nam
cum primum sanctus
dei apud condatensem ut
diximus uicum egrotare
cepisset: pictani populi ad
cus transitum sicut turo¬
nici conuenerunt. Quo
migrante: grandis alter¬
cacio inter utrumq surre¬
xit populum. Dicebant
enim pictaui. Noster mo
nachus ẽ. nobis albas ex¬
titit: nos requirimus cõ¬
mendatum. Sufficiat uo
bis quia dum esset ĩ mũ
firmati fiustis benediccio¬
nibus: insuperet uirtuti¬
bus iocundati. Sufficiãt
nobis ista omnia: nobis

Expanded text:
rcadii vero et Honorii secundo imperii anno, sanctus Martinus Turonorum episcopus, plenus virtutibus et sanctitate, praebens infirmis multa beneficia, octogesimo et primo aetatis suae anno, episcopatautem vigesimo sexto apud Condatensem dioecesis suae vicum excedens a saeculo feliciter migravit ad Christum. Transiit autem media nocte, quae Dominica habebatur, Attico Caesarioque consulibus. Multi enim in ejus transitu psallentium audierunt in coelo, quod in libro virtutum ejus primo plenius exposuimus. Nam cum primitus sanctus Dei apud Condatensem, ut diximus, vicum aegrotare coepisset, Pictavi populi ad ejus transitum sicut Turonici convenerunt. Quo migrante, grandis altercatio in utrumque surrexit populum. Dicebant enim Pictavi: Noster est monachus; nobis abba exstitit; nos requirimus commendatum. Sufficiat vobis, quod dum esset in mundfirmati fuistis benedictionibus, insuper et virtutibus jocundati. Sufficiant ergo vobis ista omnia: nobis
Abbreviated transcription (Latin):
militum nuiłtitudo mu¬
tuo sumone instigabat:
nt uitam preclaro õrdĩe
persisteret. In citamentum
maximum fidci m illotẽ¬
pore penes sanctum mau¬
ricium primicerium fuit:¬
tunc sicut traditur legio¬
nis illius qui cum exsu¬
perio ut exercitus appellãt
campi doctore et candido
senatore militum accede¬
bat. exhortando et mouen
nulitonum: et iam mar¬
tirum exempla ingerens
pro sacramento xp̃i pro
diuinis legibus si ita ne-¬
cessitas foret omnibz mo¬
riendum su adebat: sequẽ¬
dumoz admonebat soci¬
osqz illis et contubarnaleᷤ
suos: qui iam ei cclum
precesserant flagrabat enĩ
iam tune in beatissimis
uiris martin glorrosus

Expanded text:
militum multitudo mumilitum multitudo mutuo sermone instigabat, ut in tam praeclaro opere persisteret. Incitamentum tamen maximum fidei in illo tempore penes sanctum Mauricium fuit primicerium tunc, sicut traditur, legionis eius qui cum Exuperio, ut in exercitu appellant, campi doctore et Candido senatore militum accendebat exhortando singulos militonum etiam martyrum exempla ingerens; pro sacramento Christi, pro diuinis legibus, si ita necessitas ferret, omnibus et moriendum suadebat sequendosque admonebat socios illos et contubernales suos qui iam in caelum praecesserant; flagrabat enim iam tunc in beatissimis uiris martyrii gloriosus
Abbreviated transcription (Latin):
gitur sicut supra di¬
ximus cognito ma¬
ximianus thebeorũ
responso. precipiti ira ferui-¬
dus obnegleta imperia:
decimum quemq ex cadẽ
legione gladio feriri iubet.
quo facilius ceteri rebrs
certis territi metu cederent.
Re inte gratisq manda¬
tis edicit: ut reliqui in per¬
sccucionem xp̃ianorum
cogantur. Ubi uero ad the¬
beos denunciacio iterata ꝑ¬
as innngi sibi rursus ex¬
ccuciones profanas uoci¬
feracio passim ac tumul¬
tus in castris exoritur af¬
firmantium: nunqmͣ se
ulli in hec tam sacrilega
ministeria cessuros. ydolo¬
rum profana semper de
unum se cternitatis deũ
colere extrema experii sa¬
cius esse: quam adu̾sus
xp̃ianam fidem uenire.
pertis maximian
omni belua cruencior rur¬
sus ad ingenii seuiciam
reditatq imperat. ut itere
decimus eorum tincidetur:
ceteri nichil minus ad
hec que spernerent com¬
pellerentur. Quihus ius¬
sis denuo in castia ꝑlatis
segregatus est atqz percus¬
sus: qui decimus sorte ob¬
uenerat. Eeliqua uero se

Expanded text:
gitur, sicut supra diximus, cognito Maximianus Thebaeorum responso praecipiti ira fervidus ob neglecta imperia decimum quemque ex eadem legione gladio feriri iubet, quo facilius ceteri regiis praeceptis territi, metu cederent; redintegratisque mandatis, edicit, ut reliqui in persecutionem christianorum cogantur. Ubi vero ad Thebaeos denuntiatio iterata pest, iniungi sibi rursum exsecutiones profanas, vociferatio passim ac tumultus in castris exoritur adfirmantium, numquam se ulli in haec tam sacrilega ministeria cessuros, idolorum se profana semper detunum se aeternitatis Deum colere, extrema experiri satius esse, quam adversum christianam fidem venire. pertis, Maximiamis omni belua cruensus ad ingenii sui saeuitiam redit atque imperat, ut iterum decimus eorum morti detur et ceteri nihilo minus ad haec quae spernerent conpellerentur. quibus iussis denuo in castra perlatis segregatus atque percussus est qui decimus sorte obuenerat; reliqua uero se
Abbreviated transcription (Latin):
qui usq hodie uetus noca¬
tur monasterium. Sed ĩ
co loco paucis morantes
consilium. Protinus cm̃
na uu asceridentes sine
gubernatore et remugio.
ac sinc ulla sibi ⁊ potus¬
sui cura huc atqz illuc in¬
spaciosostãgno adherente
predicto corum habitacłõ
nauigantes: omnipotẽ¬
tem rogabant dñm ut ĩ
locum quem sua illis pre
illesos: dicentes iuicem
ꝙ non ascensuri essent de
predictostagno nisi qnͣdo
n auicula corum aptum
tenente portum: contigis¬
set illis secundum ordinẽ
psalterii subsequentem
cancre uersiculũ. Hec reqͥes
mea ĩ scculum seculi: hic
habitabo quoniam clegi

Expanded text:
quod usque hodie Vetus vocatur monasterium; sed in eo loco paucis morantes consilium. Protinus enim in navem ascendentes sine gubernatore et remigio, ac sine ulla cibi et potus cura, huc atque illuc spatioso stagno adhaerente praedicto eorum habitaculo navigantes, omnipotentem rogabant Dominum ut ad locum quem sua illis praeillaesos; dicentes invicem quod non ascensuri essent de praedicto stagno, nisi quando, navicula eorum aptum tenendo portum, contigisset illis secundum ordinem psalterii subsequentem cantare versiculum: Haec requies mea in saeculum saeculi; hic habitabo, quoniam elegi
Abbreviated transcription (Latin):
spacio transacto: sc̃s
audomains cum predictĩ
beatis uiris diuina stimui¬
lante gracia monasteriũ
cogitauit in dei fundare no¬
minc ad habitandum
monachis. et diuina sibi
largiente mĩa locum habe¬

Expanded text:
transacto S. Audomarus cum praedictis beatis viris, divina sibi stimulante gratia, monasterium cogitavit in Dei fundare nomine: ad habitandum enim monachis, divina sibi largiente misericordia, locum habe
Abbreviated transcription (Latin):
tifer audomains ex
nobilibus et inclitis scd̾m
scculi dignitatem et ĩ fide
catholica eruditis ortus fu¬
it parentibus in constan¬
tinensi regione. nec longe
a constantina ciuitate: et
specialiter in co loco qui au¬
rea uallis uocatur natus ẽ.
Genitor uero eius int̾ suos
clarus friulfus uocabatur:
domitta autem sua nũcu¬
pata fuit genitrix. Hii u̾o
religiosi parentes predic¬
tum puerum secundum
xp̃iane religionis a cuna¬
bulis ritum diuina gr̃a
suffragante: in ecclesiasti¬
cis nutriebant disciplinis.
Unicum enim audomarũ
habebant filium. friulfus
uero post predicte coniugiᷤ
sue obitum puero etate et
gracia crescente: su aui iu¬
go xp̃i ac leui diuina sti
tante ac suadente: audo¬
maro filio suo se subde stu¬
duit. Ambo igitur geni¬
tor uidelicet friulfus cum
ad xp̃i militum perrexere ce¬
nobium. quod famoso no¬
mine uecatur lux ouium:
quodqz a sancte memorie
libernense uiro beato colũ¬
bano abbate. in burgundi¬
e regione in dli nomine.

Expanded text:
tifex Audomarus ex nobilibus et inclitis secundum saeculi dignitatem et in fide catholica eruditis ortus fuit parentibus in Constantinense regione nec longe a Constantia civitate et in eo specialiter loco, quae Aurea Vallis vocatur, natus est. Genitor vero huius inter suos clarus Friulfus vocabatur, Domitta autem sua nuncupata fuit genetrix. Hi vero relegiosi parentes predictum puerum secundum christianae relegionis a cunabulis ritum, divina gratia suffragante, in ecclesiasticis nutriebant disciplinis. Unicum enim Audomarum habebant filium. Friulfus vero post predictae coniugis suae obitum, et puero aetate et gratia crescente, suavi iugo Christi ac levi, divina stimtante ac suadente Audomaro filio suo se subdere studivit. 2. Ambo igitur, genitor videlicet Friulfus cum i militum perrexere caenubium, quod famoso nomine vocatur Luxovium, quodque a sanctae memoriae Hibernense viro, beato Columbano abbate, in Burgundiae regione in Dei nomine
Abbreviated transcription (Latin):
natorem. huc et illuc fluc¬
tibus crans natabat in
mari quod magno gur
Cumq misernec propriã
nec alteram iam aspice

Expanded text:
habens, huc et illuc fluctibus errans natabat in mari quod magno Britanniam gurgmiser nec propriam cernens nec alteram terram,
Abbreviated transcription (Latin):
non ignotam esse credimnꝰ
qui corda fidelium spinta¬
liter quasi imbribus irn¬
gant celestibus: ut felici¬
ter proferre in marcessibi¬
lem bonorum operum
possint fructũ. Qui talen¬
ta sibi credita non solũ
reddere: uerum eciam cũ
usura sinc fraude ampli¬
ficare curauerunt. Quia
bonum quod per graciã
spiritus sancti intelligẽ¬
do didicere: non sibimct
tantum modo profutur..
sed et aliis subiectorum
mentib secundum apłi
preceptum: arguendo. ob¬
secrando. increpando. curã¬
qz faciendo: inscrere nite¬
bantur. Quorum mens
lucidissima manus ue¬
re plene sunt mundicia:
oo qued in mensa altaris.
sacrosancta corporis xp̃i
et sanguinis misteria ce¬
lebrantes: et in sui cordis¬
penctra libus hostiam ui¬
uam deoq placentem. id
est semctipsos sine macu¬
la et absq ammixtione
praui operis offerre non
desistunt: et licet persccutoꝵ
non sensissent gladium:
tamen per uite meritum
dco digni. martirio non
priuantur: quia marti¬

Expanded text:
non ignotam esse credimus, non ignotam esse credimus, qui corda fidelium spiritaliter quasi imbribus irrigant coelestibus, ut feliciter proferre immarcescibilem bonorum operum possint fructum, qui talenta sibi credita non solum reddere, verum etiam cum usura sine fraude amplificare procuraverunt; qui bonum, quod per gratiam Spiritus sancti intelligendo didicere, non sibimet tantummodo profuturum, sed et aliis subjectorum mentibus, secundum Apostoli praeceptum, arguendo, obsecrando, increpando, curamque faciendo, inserere nitebantur. Quorum mens lucidissima, manus vero plenae sunt munditia, eo quod in mensa altaris sacrosancta Christi corporis et sanguinis mysteria celebrantes, et in sui cordispenetralibus hostiam vivam Deoque placentem, id est, semetipsos sine macula atque admistione pravi operis offerre non desistant; et licet persecutorum non sensissent gladium, tamen per vitae meritum Deo digni martyrio non privantur, quia marty
Abbreviated transcription (Latin):
Et beatus papa gregorniᷤ
in exposicione cũnisdam
cuuangelii de istiusmodi
bellatoribus querimoni¬
am facit. Ecce inquit el et¬
ti dei. carnem domant. spi¬
ritum roborant:demoni¬
bus imperant. uirtutib
choruscant: presencia de¬
spiciunt. temam pr̃iam
uocibus moribusqz pre¬
dicant. cam cciam moriẽ¬
do diligunt:atq ad illã
per tormenta attingunt.
Occidi possunt: et flecti nẽ¬
queunt. Et si coram homi¬
nibus tormenta passi sũt:
spes illorum in mortali¬
tate plena est. in paucis
uexati: in multis benedi¬
sponentur. Qm̃ deus tẽp¬
tauit illos: et iuenit il¬
los dignos se. Tanꝙͣ aure
in fornace probauit illos
et quasi holocausti hosti¬
am accepit illos. Nunc
ergo martirum xp̃i certa¬
mina atq uictorias au¬
diuimus:cis nimirum
hunc diem tantum cre¬
dimus sanctificatum:
quantum in semetipsis
ut sanctificaretur. labora¬
re per tormenta non ces¬
pisti uero sa cerdo¬
tibus atq doctori¬
bus siue confessoribus.
huius festiuitatem dici

Expanded text:
Et beatus papa Gregorius, in expositione cujusdam Evangelii, de istiusmodi bellatoribus querimoniam faciendo: « Ecce, inquit, electi Dei carnem domant, spiritum roborant, daemonibus imperant, virtutibus coruscant; praesentia despiciunt, aeternam patriam cum vocibus moribusque praedicant: eam etiam moriendo diligunt, atque ad illam per tormenta pertingunt. Occidi possunt, et flecti nequeunt; et si coram hominibus tormenta passi sunt, spes illorum inmortalitate plena est; in paucis vexati, in multis bene disponentur; quomodo Deus tentavit eos, et invenit illos dignos se. Tanquam aurum in fornace probavit illos, et quasi holocausta hostiam accepit illos. » Nunc ergo martyrum Christi certamina atque victorias audivimus, eis nimirum hunc diem tantum credimus sanctificatum, quantum in semetipsis ut sanctificaretur laborare per tormenta non cessti vero sacerdotibus atque doctoribus, sive confessoribus, hujus festivitatem diei
Abbreviated transcription (Latin):
unc uero reuertam᷑
ad cos quos muda
baptismatis et effusio sã¬
guuus xp̃i. ab errore pat̾¬
ni delicti asqualore uetu-¬
ste gentilitatis: in nouo
testamento per grãni sp̃s
sancti abluendõ purgauit.
Quorum cculi beati: qui
nientem uidere meruerũt.
Cuiꝰ tã preclare uisionis
iohannes baptista. qui eo¬
dem angelo quo xp̃e denã¬
ciãte conceptus est: in exor¬
dio predicacionis atq bap¬
tismatis primatum tene¬
bat. Qui ihesum peccata
mundi tollentem uidẽdo
agnouit. et digito demõ¬
strauit: quo inter natos
mulierum non surrexit
merito precursor domini
preco iudicis. propheta al¬
tissimi nuncupatur: quia¬
mundo uenturum ꝓph̃a¬
uit: et ad redempcionem
animarum ad inferos de¬
scendentem: gloriosa pre¬
cutus est deus. et ostendit
illis secreta sua: ut ea que
uentura erant quasi pre¬
sencia spiritu sancto illu¬
niati agnoscere atqz enu¬

Expanded text:
unc vero revertamur ad eos quos unda baptismatis, et effusio sanguinis Christi, ab errore paterni delicti, a squalore vetustae gentilitatis, in novo testamento, per gratiam Spiritus sancti, abluendo purgavit; quorum oculi beati, qui nientem videre meruerunt. Hujus tam praeclarae visionis Joannes Baptista, qui eodem angelo, quo Christus denuntiante conceptus est, in exordio praedicationis atque baptismatis primatum tenebat, qui Jesum peccata mundi tollentem, videndo agnovit, ac digito demonstravit, quo inter natos mulierum non surrexit merito praecursor Domini, praeco judicis, propheta Altissimi, nuncupatur; quimundo venturum prophetavit, et ad redemptionem animarum ad inferos descendentem gloriosa praecutus est Deus, et ostendit eis secreta sua; ut ea quae ventura erant quasi praesentia Spiritu sancto illuminati agnoscerent. Fest