comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Neu cor ĩfelicissimũ mẽs ĩfortu primũ¬
natissima que diẽ iudicy tã timẽdum
nõ meditat᷑ coctidie et si meditat᷑ fatuissi i
si appetit q̃dꝙͣ de scło et põpis eiꝰ Rulla ros
die nulla hora uos ꝑtrãseãt hec omĩa. Qui¬
libet paues domꝰ. quilib angulꝰ urĩs demõ¬
stret᷑ in ocłis ista die depictus. Si hec nõ p̃ter¬
mittat᷑ lectio tũc abiectio uestiũ cuiꝰ tedet
muliercłas fatuas uos delectabit. Tũt rustica¬
niis et abiectꝰ pãnus pupure p̃ponet᷑ ⁊ bysso
Tũc grossa et iudia uelamẽta capitꝭ. existima¬
bũt᷑ ex seutis. Certe tãta eut deformitas in
melotis. tãta grossicies in cũcullis. capucia tã rudi
artificio p̃pata ꝙ si sic forẽt scłaria ĩdumẽta. ar¬
positis pãnis subtili uelamĩe eleuatis suꝑcilys
tor meretricũ nõ tã p̃tẽdẽ quã habe̾.Nõ tales
extimo monachas. ẜ pessimas mẽtrices ut scortũ
uilissimũ Nõ est opus cadau̾i̾bꝰ mortuoꝵ p̃tio¬

Expanded text:
Heu cor infelicissimum, mens infortunatissima, quae diem judicii tam horrendam non meditatur quotidie: et si meditatur, fatuissimum, si appetit quidquam de saeculo et pompis ejus. Nullo vos die, nulla vos hora transeant haec omnia. Quilibet paries domus, quilibet angulus, vestris demonstretur in oculis, ista die depictus. Si haec non praetermittatur lectio: tunc abjectio vestium, cujus taedet mulierculas fatuas, vos delectabit. Tunc rusticanus et abjectus pannus, purpurae praeponetur et bysso. Tunc crassa et rudis velamina capitis aestimabuntur ex sericis. Certe tanta erit deformitas in melotis, tanta grossities in cucullis, caputia tam rudi artificio praeparata, quod si hic forent saecularium, indumenta, arpositis pannis, subtili velamine velatis superciliis, cor meretricum non tam praetendere quam habere. Non tales existimo monachas, sed pessimas meretrices, et scortum vilissimum. Non est enim opus cadaveribus mortuorum pretio
Abbreviated transcription (Latin):
iacere in cellulis uestris. nõ in plumis et
mollibꝰ ẜ aut ĩ paleis aut in straminibus
siue in ligneis pociꝰ capsis quã lectulis. ut et
mẽbia domata pociꝰ stiatũ horeãt quã affec¬
tẽt. pociꝰ ĩminẽtis sopmi quietẽ magis cõpellat
necessitas quã uolũtas. Sic ob duiciẽ breuis ⁊
leuis occupet sopor. qd nõ sit phas solitis illu¬
sionibꝰ noctiũ mẽtẽ sopitã torqueri. De ma

Expanded text:
jacere in cellulis vestris: non in plumis et mollibus, sed aut in paleis aut straminibus, sive in ligneis potius capsis quam lectulis: ut et membra domata, potius stratum horreant quam affectent: potius somni imminentis quietem magis compellat necessitas quam voluntas. Sic ob duritiem brevis et levis occupet sopor, quod non sit fas solitis illusionibus noctium, mentem sopitam torqueri. CA
Abbreviated transcription (Latin):
et claues abatissa domꝰ uł alia sc̃ta soror custodiat
hit timẽdũ ẽ de thezauia a timore noct᷑no a sagitta
uolãte in die a negocio ꝑ ãbulãte in tenebris. ab ĩcur

Expanded text:
Et claves abbatissa domus, vel sancta alia soror custodiat:Et claves abbatissa domus, vel sancta alia soror custodiat:hic timendum est thesauro a timore nocturno. A sagitta volante in die, a negotio perambulante in tene
Abbreviated transcription (Latin):
sole ibidẽ cũ xp̃o maneatꝭ sepłte. quousq r̾surgẽtes
cũ eo apꝑebitꝭ in gła eiꝰ. Demũ timẽdũ ẽ multũ
ne quia megrediat᷑ sepłchꝵ nocte ad furãdũ the¬
zaurũ p̃ciosũ qui lat in tumulo. Ninc̃ inde fures
sua primũ custodẽ p̃posuit. Custodiat᷑ eciã ꝑ p̃po¬
sitũ p̃sbr̃m. qui uicẽ eiꝰ tenet in loco. ne quis ĩtau̾te
agnosce̾. Nostia serẽt᷑ fortit̾ clauibꝰ daues uero
disponat epũs. ne quis nisi habẽs uestes nupciales
introeat ul exeat sine eiꝰ cõsẽsu. Bint aũt una
uł płes fenestrule. iuxta disposiciõ ep̃i. sic fe̾reis
uirgis artate undiq ut uix digito pateat aditꝰ. Per
has horis debitis aut ncͣcitatꝭ aͥ edificacõis siue re¬
creatoĩs causa sanctis ẜmõibꝰ cũ sanctis uiduis et
alys młieribꝰ quas uestiũ habitꝰ et facies tenues
et pudice reddũt uenabiles sororibꝰ liceat loqui
phibitis᷑ et suspectis horis fenestre cla̾se maneãt.

Expanded text:
quousque resurgentes cum eo apparebitis in gloria ejus. Demum timendum est plurimum, ne quis ingrediatur nocte ad furandum pretiosum thesaurum, qui latet in tumulo. Hinc inde fures sua primum custodem praeposuit. Custodiatur et per praepositum presbyterum, qui vicem ejus tenet in loco: ne quis incaute agnoscere. Ostia serentur fortiter clavibus. Claves vero disponat episcopus: ne quis nisi habens vestes nuptiales introeat vel exeat sine ejus consensu. Sit autem una vel plures fenestrulae juxta dispositionem episcopi: sic ferreis virgis arctatae undique, ut vix digito pateat aditus. Per has horis debitis, aut necessitatis, aut aedificationis, sive recreationis causa, sanctis sermonibus cum sanctis viduis, et aliis mulieribus, quas vestium habitus et facies tenues et pudicae reddunt venerabiles, sororibus liceat simul loqui. Prohibitis et suspectis horis fenestrulae clausae maneant.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓtinꝰ reseret᷑. Nõ enĩ in suis sepe p̃t homo ne-¬
gocys rectũ habe̾ iudiciũ. Adpeniẽte uero i fectoĩs
hora qua redde̾ corꝑi debitũ nat᷑a cõpellit. Die¬
bꝰ cõmuĩbꝰ laudes tertie ⁊ sexte horaꝵ debite
prius deo deuote ꝑsoluãt᷑. Postinodũ cũ omni
modestia bñdictiõe ab abbatissa p̃missa cibũ su¬
teria misse. Tertia ac sexta et nona p̃ueniãt
Ceteris diebꝰ post refectio nona dicat᷑ hora
statuta cũ iã sol ĩ medio giri diei mediũ exhibet:¬

Expanded text:
 reseretur. Non enim in suis saepe potest homo negotiis rectum habere judicium. Adveniente vero refectionis hora, qua reddere corpori debitum natura compellit: diebus communibus laudes Tertiae et Sextae horarum prius Deo devote solvantur. Postmodum cum omni modestia, benedictione ab abbatissa praemissa, cibum suteria Missae, Tertia et Sexta et Nona praeveniantur: caeteris diebus post refectionem Nona dicatur hora statuta, cum jam sol in medio gyro diem e
Abbreviated transcription (Latin):
et ornamẽtis extuĩsecis gła ponũt. Nõ sufficit libido
ĩnata nate̾. s occasionẽ querũt explẽde libidĩs. Af¬
fectãt ꝓculdubio ut ocłi uitorũ auiũ cõtẽplãtes et
gẽmas tãdẽ figurãt᷑ in faciẽ ut ocłoꝵ suoꝵ nũtibus
faciliꝰ incitẽt ad libidinosũ incẽdiũ. Quid meretrix
cõmuĩs głaris in margaritꝭ et gẽmis qͥd ad te acinet
auꝵ et argẽtũ. qͥd exaltaus in płchritudĩe pãni: Nõne
est omĩs caro fenũ et cinis:. et ut ueriꝰ dicã massa pu-
tredĩs. tibus uermiũ. et fetitissimũ stertus. Quid ĩ te
laudãdũ: quid mirãdũ pueroꝵ spectaculũ. Nã et
si laudet᷑ gẽmaꝵ et metalloꝵ p̃ciositas quã sibi na
tradidit. sꝑ tamẽ cognosceris cinis fenũ et stertꝰ ĩmũ¬
dũ ex ĩmũdo productũ semĩe. Osi tu te uelles intus¬

Expanded text:
am ponunt. Non sufficit eis libido innata naturae: sed occasiones quaerunt explendae libidinis. Affectant proculdubio, ut oculi virorum aurum contemplantes et gemmas, tandem figantur in faciem: ut oculorum suorum nutibus facilius incitent ad libidinosum incendium. Quid, meretrix communis, gloriaris in margaritis et gemmis? Quid ad te attinet argentum et aurum? Quid exaltaris in pulchritudine panni? Nonne est omnisibus vermium et fetidissimum stercus? Quid in te mirandum, quid laudandum puerorum spectaculum? Nonne et si laudetur gemmarum et metallorum pretiositas, quam sibi natura tradidit: semper tamen cognosceris cinis, fenum, et stercus immundum ex immundo productum semine? O si te velles
Abbreviated transcription (Latin):
tinuo extra castra cũ xp̃o. et cũ ip̃o crucifiga¬
mini mũdo et uicys portãtes cũ xp̃o ĩpperia
eius amore officioꝵ domꝰ labor dulcis appa-¬
reat. Nõ disputet᷑ de maiori̾te officior ẜ de
deuocõe et affectu ĩplẽdoꝵ. Nũꝙͣ murmur.

Expanded text:
tinue extra castra cum Christo: ut cum Christo crucifigamini mundo et vitiis, portantes cum ipso improperia: et amore ejus, officiorum domus labor dulcis appareat. Non disputetur de majoritate officiorum, sed de devotione et affectu implorandorum. Numquam murmur,
Abbreviated transcription (Latin):
Profecto nõ taceã tnͣta caritatem tantamq hũi¬
litatem: quam sct̃e ille mentes habebant Ut hec
cernens oĩs laboris et grauedinis oblitus itineris.
heremos hũane nature tam detestabiles et m-¬
gratos. inparadisos cogitarem pene cõuersos
Mirum auditu sed felir obtẽti Sic sctorum
hoĩm corda caritas tnͣsformauerat in treaturas
deificas. ut caro erat pene nescia carns carr ⁊ licet
ꝑ Iohannẽ dicatur Ꝙꝵ quitꝙ̃ est in mũdo aut est cõ¬
tupiscencia oculorũ aut cõcupiscencia carnis aut
suꝑbia uite Nam sic simplicia et hiuibia corda obe¬
diencie ⁊ hũilĩtatis innitebantur uestigiis ut quasi
qui unam ponũt in hoĩbus uniusis ꝑ secula aĩa
solam Nam Abbates ⁊ pres mil omm̃o uellescie-¬
bant insi quod subditi patꝵ iussa antea conabant᷑¬

Expanded text:
Profecto non taceam tantam charitatem, tantamque humiProfecto non taceam tantam charitatem, tantamque humilitatem, quam sanctae illae mentes habebant: ut haec cernens, omnis laboris et gravedinis oblitus itineris, eremos humanae naturae tam detestabiles et ingratas, in paradisos putarem pene conversas. Mirum auditu, sed felix obtentu: sic sanctorum hominum corda charitas transformaverat in creaturas deificas, ut caro pene esset nescia carnis. Licet per Joannem dicatur: quod quidquid est in mundo, aut est concupiscentia oculorum, aut concupiscentia carnis, aut superbia vitae. Nam sic simplicia et humilia corda, obedientiae et humilitatis innitebantur vestigiis, ut quasi qui unam ponunt in hominibus universis animam solam. Nam abbates et patres nihil omnino velle sciebant, nisi illud quod subditi: et subditi antea conabant
Abbreviated transcription (Latin):
de defacili Dezd si quispiã iuxta feĩaꝵ mod̃ que
nil x̾tinere ualent absconditum ymo ante gar-¬
rulando maĩfestant quam sciant᷑ aliquid de hys ext̃
ut doct̾na tacendi doceatur in pena De uita murifi¬
Deferam robis quedam nõ minꝯ imitanda per
oꝑa ꝙͣ audienda de aliquibus sctissis uirit.
ut bonoꝵ exempla obediencie hũilitatis qua carẽte
in edificii spũalis structure fundamento u̾tutum
quitꝙ suꝑedificatur est uanũ urãs mentes doce¬
onem instruant et u̾tutem Dum igitur ꝓheremoꝵ
antra ser annos sct̃os pr̃es degentes ibidem in
terris uelud incelis angelos assistentes assiduo
labore itmeris ardiuisq uiuendi incõmodis cetisq
mnumeris calamitatibus pagrando uisitarem.
dequoꝵ u̾tutibus moribusq mirisicis q̃ luculenter
ip̃e cõspexi libellum ip̃e conpegi. qui uobis sit ut
lũcerna intandelabra ad meditatõne eligionis
et uite ¶ Nil ita carũ ita studiosum appetebatur
a monachis ꝙͣ ꝙ in eis qui iuberet posset ĩueniri

Expanded text:
de facili. Verum si quippiam juxta feminarum modum, quae nihil retinere norunt absconditum, immo ante garrulando manifestant, quam sciant, aliquid de his extra ut doctrina tacendi doceatur in poena. CAPUeferam vobis quaedam non minus imitanda per opera, quam audienda de aliquibus sanctissimis viris, ut bonorum exempla, obedientiae humilitatem: qua carente, in aedificii spiritualis structura, fundamento virtutum quidquid aedificatur, est vanum: vestras mentes doceonem instruant et virtutem. Dum igitur per eremorum antra septem annis sanctos Patres degentes, ibidem in terris velut in coelis angelos assistentes assiduo labore itineris, arduisque vivendi incommodis, caeterisque innumeris calamitatibus peragrando visitarem: de quorum vita moribusque mirificis, quae luculenter ipse perspexi, libellum compegi, qui vobis sit ut lucerna in candelabro ad meditationem religionis et vitae. Nihil ita carum, ita studiosum appetebatur a monachis, quam quod in eis qui juberet, posset inveniri.
Abbreviated transcription (Latin):
legendo cuit scribendo genua p̃mãt aut hortu¬
lorũ tultus exerteatur aut aliud sct̃m opus
et utile ut exrelaxatõe quadam reuotillatus
spũs ad diuinũ ardorẽ fortius accendatur Gãctoꝵ
ri quod laudatis et sequi quod cupitis Urãm
inter gentes conuersacõm bonam habeatis
ut ex odore bone fame ur̃e sctitatis eciam ma¬
loꝵ corda ad sc̃ta desideria moueantur et meo
qd̵ deprauate gentes de tractant de uob̃ tanquã

Expanded text:
legendo, vel scribendo genua premant: aut hortulegendo, vel scribendo genua premant: aut hortulorum cultus exerceatur, aut aliud sanctum opus et utile: ut ex relaxatione quadam refocillatus spiritus, ad divinum ardorem fortius accendatur. Sanctorri quod laudatis, et sequi quod cupitis. Vestram inter gentes conversationem bonam habeatis, ut ex odore famae vestrae sanctitatis, etiam malorum corda ad sancta desideria moveantur. Et in eo quod deprava
Abbreviated transcription (Latin):
Teneatis firmissime ꝙ om̃ĩs concupiscẽtie et in¬
Eluc sctam stulticiam stultamq sapientia
cottidie in monasterio discte filie quam scti uos do¬
tent inheremo rustici subtilia et alta nolite sapere
sed suꝑbis ⁊ tumidis scłi relinquite ut pꝯ pactum
incipiãt noscere ꝙ lr̃a occidit spĩrs aũt uiuificat
et ꝙ dnũs elegit abiecta et infirma Mant sepe
uia uos ad dei seruicia tepidas et frigidas red¬
dat sꝑ aut officys aut orõibꝰ aut mianuũ opibꝰ
sctis ceterisq laboribus fatigatõm corpꝰ requiẽ
et reuocillacõm et uoluptatem exquirat sed ta¬
uete potissime ne quid opis uanitatis urĩs uer-¬
setur in maibꝰ In mundus reputa  qui in mun-¬
dum quitquam tetigerit uł morticimũ Non
deaurata maisubia non annulos non eciam cirote¬
caz que oĩa lascuie et suꝑbe mentes exoptant hor¬
deo reat dedicatũ tor tłia scue sed sacri codices auit

Expanded text:
Teneatis firmissime, quod omnis concupiscentię et imTeneatis firmissime, quod omnis concupiscentię et imctam stultitiam stultamque sapientiam, quotidie in monasteriis discite, filiae, quam sancti in eremo vos docent rustici. Subtilia et alta nolite sapere: sed superbis et tumidis saeculi ea relinquite, ut post peractum incipiant noscere quod littera occidit, spiritus vivificat: et quod Deus elegit abjecta et infirma. Hanc saepe via vos ad Dei servitia tepidas et frigidas reddat. Semper aut officiis, aut orationibus, aut manuum operibus sanctis, caeterisque laboribus fatigatum corpus, requiem et refocillationem, non voluptatem exquirat. Sed cavete potissime ne quid operis vanitatis vestris versetur in manibus: immundus reputatur, qui immundum quidquam tetigerit, vel morticinum. Non deaurata marsupia, non cingulos, non etiam chirothecas, quae omnia lascivae et superbae mentes exoptant. Horreat Deo dicatum cor talia scire: sed aut sacri codices, vel
Abbreviated transcription (Latin):
quidam interceteros quos ridi inheremo doctꝰ ex
monachis ad iussum prĩs senioris sue caritatis
et hũilitatis fructũ cupiens augere ⁊ obediendi alys
iuuẽibꝰ tradere norͣ per grandem lapidem humers
hoĩi ꝓculdubio grauem bis quolibet die ꝑtria
miliaria gestabat in scapulis nulla alia ncc̃itate co¬
actus quodiam pocto annos p̾cedẽtes effecerat
huius sct̃e fatuitatis ꝑfeccõm ꝑuenit uideretur
extraneum pue̾or q ludud et ociositatis opus Te¬
stor deũ ꝙ michi ab eod̾solicite ꝑcũctanti tanta
sic hilariter continus explebat diebus tam in¬
solitũ opꝰ ut sibi uideretur post cõplecõm captae
mime contentꝰ pene molestabat prẽm ut me¬
dio tpe nouos indice̾t labores et oꝑa ꝑficienda
a moͬchis łoc unũ aput om̃s oblruacoĩs p̃cipu
est et celebre pegiptum ut nullum insi obediẽtẽ
et huilem ad om̃s labores ꝑficiendos ⁊ oꝑa susci¬
piant quats domita caro ex grauedine cogita
cõibus uagis et uoluptatibus non uacet exocio

Expanded text:
isti, quidam inter caeteros quos vidi in eremo doctus ex monachis, ex jussu patris senioris, suae charitatis et humilitatis fructum cupiens augere, et obediendi aliis juvenibus tradere normam, pergrandem lapidem humeris hominum procul dubio gravem, bis quolibet die per tria milliaria gestabat in scapulis: nulla alia necessitate coactus, quod jam per octo annos effecerat. hujus sanctae fatuitatis perfectionem advenit, videtur extraneum puerorumque ludus, et otiositatis opus. Testor Deum quod mihi ab eo sollicite percunctanti, tantasic hilariter continuis diebus explebat tam insolitum opus, ut sibi videretur post expletionem captare minime contentus, pene molestabat patrem: ut medio tempore novos induceret labores, et opera perficienda a monachis. Hoc unum apud omnes observationis praecipuum est, et celebre per Aegyptum, ut nullum nisi obedientem et humilem ad omnes labores perficiendos et opera suscipiant. Quattionibus uanis et uoluptatibus non uacet ex ocio.
Abbreviated transcription (Latin):
pate. Cũ martha saluẽt᷑ per oꝑa pietatis. Ihesu
mĩstrãtes in pauꝑie Ffrãgãt esuuẽtibꝰ panẽ suũ
egenos uagosq in domũ inducãt. cooꝑiãt nudos
bonis ꝙ ĩpossibile est ꝙ deũ nõ placẽt uatũ. col¬
ligacioẽs ĩpietatis dissoluãt. soluãt fasticulos

Expanded text:
esu ministrantes in paupere, frangant esurientibus panem suum: egenos et vagos domum inducant: cooperiant nudos,bonis, quod impossibile est quod Deum non placent iratum. Colligationes impietatis dissolvant: et fascicu
Abbreviated transcription (Latin):
ĩterrã alienã deducta cõiquinata cũ mortuis mise̾abi¬
litꝰ deputeris cũ liiis quisũt ĩnfemo Uolo ãt te discere
ubi sit sapĩa ubi u̾tus ubi ꝑrudẽtia ubi sit lõgaminta
uite et uictus ubi sit lumẽ ocdord et pax ut ĩtelligas
uiã discipliẽ et deducas subiectas tibi ꝑ uiã discipline¬

Expanded text:
in terram alienam deducta, coinquinata cum mortuis, miserabiin terram alienam deducta, coinquinata cum mortuis, miserabiliter deputeris cum his qui sunt in inferno. Volo autem te discere, ubi sit sapientia, ubi virtus, ubi sit prudentia, ubi sit longiturnitas vitae et victus, ubi sit lumen oculorum et pax: ut intelligas viam disciplinae, et deducas subjectas tibi per vi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtiret dissnadendo Iussit icaq senex quadratũ discũ aitia
uelementer pedibus eleuatũ ascendeᷤᷤ iuuenem et quater
ꝑ qͣtuor disci latera supinũ reuolu̾e seipm usq adhorã
tusus Sitq casu mininẽte si altera succed̾e̾t reuolutõ
mandauit ut extra sũmitatẽ disci adhuc se reuolue̾t iter¬
ato cui cũ nepos se nõ posse extĩore casus responderet
quo uis facito quoq quod tibi securius cernitur Dedig¬
natus itaq inueis abscessit et alteris ctõ sem patrrĩ
deliramẽtũ putans factũ retulit a quo deꝑiculo p̃emi¬
uencie edoctus eleccõm renũctians ut teneat qd uelit sed
tutũ qui piꝯ modicũ feliti obitu exseculo exiens hiilarꝭ
et iotũdus appuit patruo gracias inqͥt pr̃ tibi refexo de
dissuasiõẽ ep̃atus Nã s̃cito ꝙ nũc essẽ dem̃o dãpnatoꝵrs
si fuissem de ño ep̃oꝵ. De ordie in oꝑibꝰ abbatisse. cã
iusticie capiaris abiumicis quibꝰ plena sũt oĩa. et

Expanded text:
ret suadendo. Jussit itaque senex quadratum discum a terra vehementer pedibus elevatum ascendere juvenem, et quater per quatuor disci latera supinum revolvere semetipsum usque ad horam casus: sicque casu imminente, si altera succederet revolutio, mandavit ut extra summitatem disci, adhuc se volveret iterato. Cui cum nepos se non posse ex timore casus responderet,quo vis: facito quod tibi securius cernitur. Dedignatus namque juvenis, abscessit: et alteri sancto seni, patrui deliramentum putans, factum retulit; a quo de periculo praeeminentiae edoctus, electioni renuntiavit, ut teneret quod est tutum. Qui post modicum, felici obitu ex saeculo exiens, hilaris et jucundus apparuit patruo. Gratias, inquit, pater, tibi refero ex dissuasione episcopatus. Nam scito quia nunc essem de numero damnatorum, si fjustitiae capiaris ab inimicis, quibus plena sunt omnia; et
Abbreviated transcription (Latin):
bile depõitũ tã p̃cios ꝯ thesaurꝰ et heu irrecuꝑabile decus
u̾ginitas Si tenui cuiꝰ us dilccoĩs mepte rimula cui cõ¬
tinuis insidiat᷑ dyabolꝰ intuitũ ualet infigere Idcirco oĩ¬

Expanded text:
bile depositum, tam pretiosus thesaurus, irrecuperabile decus bile depositum, tam pretiosus thesaurus, irrecuperabile decus castitatis: si tenui cujusvis dilectionis ineptae rimula continuus insidiator diabolus intuitum valeat infigere. Ideo o
Abbreviated transcription (Latin):
etem̃ ppũalis oꝑis si nõ sit matura ꝓuisio solet sbseqͥ
qd̾ dam carnale Were nõ taceã ut inpłibꝰ solet ꝯtingere
ꝯdicionis muliebrꝭ infelicẽ miseria sbferuore ppũs sub
caitate miniũ stricta nsi custodia grauitatis ponatur ori
ut nemo delinqͣt in ligua si utatur uidẽdi loquẽdiq co¬
moneo hoc mando uob ut que xp̃o deppõsate estis cõui¬
gio cui om̃em castitatis pr̃e sidem fouistis cui nullũ p̃t̾
ipm̃ amatorẽ cognoscere rbiureuirãdo estis pollicite¬
Uiei eciã cuiuscũq eciã si eũ sct̃itas exornet eciã si bap¬
tiste eqͣretur in meritis q̃ratis effugere faciem ne liceat
secũ di lectõe feruenti ascringi perdiem Credatis exꝑto¬
Nichil est om̃o ꝑiculosiꝰ uiro qmͣ nulier et młieri quã
uir uterq pale ᵈa uterq ingnib Dicã audacter proch
dolor dei tẽpla spũs scĩ uasa et deo dicata edificia nisi di.¬
ligẽti seruẽtir custodia prostibula fiũt et anfer t tã no¬

Expanded text:
enim spiritualis operis, si non sit matura provisio, solet subsequi quoddam carnale. Vere non taceam: ut in pluribus solet contingere, conditionis muliebris infelicem miseriam, sub fervore spiritus, sub charitate nimium stricta, nisi custodia gravitatis ori ponatur, ut nemo delinquat in lingua: si utatur loquendi vivendique comoneo, hoc mando vobis: ut quae Christi desponsatae estis conjugio, cui omnem castitatis vestrae fidem vovistis: cui nullum praeter ipsum amatorem cognoscere sub jurejurando estis pollicitae: viri cujuscumque etiam si eum sanctitas exornet, etiam si Baptistae aequaretur in meritis, quaeratis effugere faciem: nec liceat secum dilectione ferventi astringi per diem. Credatis expertonihil est periculosius viro, quam mulier: et mulieri, quam vir. Uterque palea, uterque ignis. Dicam audacter, proh dolor! Dei templa, Spiritus sancti vasa, et Deo dicata aedificia, nisi diligenti serventur custodia, prostibula fiunt. Et aufertur tam no
Abbreviated transcription (Latin):
modicũ prodest hom̃i. si mẽs ip̃a misera q̃ ĩ mũdo
habẽtur affectibꝰ optet. et que relique̾at desiderys
repetat. Exeũti enĩ loth cũ filiabꝰ et uxore de sodomis.
traria obiuãs mãdato statĩ cõuersa ẽ in statuã salid
Mec itaq uos doceãt qua pena sĩt pumiẽde q̃ mũdi
uanĩtes affectãt ĩ moͣsterys. Nã efficiũt᷑ in sẽsibiles
statue salis. ut iã nichil de suꝑna dulcedĩe cõtẽpła

Expanded text:
prodest homini, si mens ipsa misera quae in mundo habentur, affectibus optet: et quae reliquerat, desideriis repetat. Exeunti etenim Lot cum filiabus et uxore de Sodomis traria, obvians mandato, statim est conversa in statuam salis. Haec itaque vos doceat, qua poena sunt puniendae, quae mundi vanitates affectant in monasteriis. Nam efficiuntur insensibiles statuae s
Abbreviated transcription (Latin):
hũc zelatorem u̾tutũ tam pp̃osita ueneretur qnͣ subdi¬
te lex ip̃ã seruetur quã posuerit uob̾ in una dei Fi
qua soroꝵ effrenis et discipliẽ p̃naritatrix et in corͣ¬
rigibił a ĩposita emendet᷑ castigetur et pumiatur
per ip̃m hunc directõis baculũ et uir¶ã discipline
cũ a semitis iustitie deniat ip̃a met etiã ubbatissa cog¬
nostat cũ ceteris reddatur eidẽ bis aut płies ẜintulis
annis patens ratio desinguł bonis mosterii destatu
soroꝵ depita de moribꝰ ne iam ualeat oues igno¬
a̾ uendẽdi aut ꝑtractandi incenobio sine eiꝰ polũ ᷝͭ ͤ
liceat Oobatissa uero domꝰ moriente quã ꝯuimis
sororp uolũtas in mr̃e elegerit et abbatissã monaste¬
rii ip̃e bñdicẽdo ãnulo uite xp̃o sub Parret in uero
cõnigio si adofficiũ reꝑiat᷑ ydonea Soroꝵ u̾o reci¬
piendaꝵ modus introitus et cõdicio oĩs nullatenꝰ
eũ ꝑtranseat Si quid dubiũ inside siquid obscuꝵ si

Expanded text:
ubditae. Lex ipsa servetur, quam posuerit vobis in via Dei. Si qua sororum effrenis est, et disciplinae praevaricatrix, et incorrigibilis a Praeposita, emendetur, castigetur, et puniatur per ipsum. Hunc directionis baculum, et virgam disciplinae, cum a semitis justitiae deviat, ipsam et etiam Abbatissa cognoscat cum caeteris. Reddatur eidem bis aut pluries singulis annis patens ratio, de bonis monasterii, de statu sororum, de vita, de moribus, ne jam valeat oves igno, emendi, seu perpetrandi in coenobio sine ejus voluntate liceat. Abbatissa vero domus moriente, quam communis sororum voluntas in matrem elegerit, et Abbatissam monasterii, ipse benedicendo, anulo vice Christi subarrhet in vero conjugio, si ad officium reperiatur idonea. Sororum vero recipiendarum modus, introitus et conditio, omnino nullatenus eum pertranseat. Si quid dubitandum in fide, si quid obscurum, si
Abbreviated transcription (Latin):
manebitꝭ in thalamo in leticia et exultacõe. Tunc
põpa de domo dyaboli et de cõggatõe malorũ
ppłi urĩ et domꝰ prĩs ur̃ĩ. nõ essẽtis oblite totalit̾
extollẽtes pos aͥ de parẽtũ dignͣtibꝰ. aut de carni
ꝓsapia siue de huiꝰ ind̾i uanͣtibꝰ caducissimis
tere uapoibꝰ uti solitũ ẽ incolis t̾re Ptinꝰ cõsurgẽt
rex potẽtissimꝰ accĩctꝰ suꝑ femur suũ gladio bis

Expanded text:
manebitis in thalamo in laetitia et exsultatione. Tunc pompa, de domo diaboli, et de congregatione malorum, populi vestri et domus patris non essetis oblitae totaliter, extollentes vos aut de parentum dignitatibus, aut de carnis prosapia, sive de hujusmodi vanitatibus caducissimis, terrae vaporibus, uti solitum est incolis terrae: protinus assurgens rex potentissimus accinctus super femur suum g
Abbreviated transcription (Latin):
nõ cessat hinc inde corrode Pessimũ quorũdã spũaliũ
genus nõ attẽdentes ꝙ deus dederit siliosuo om̃e iudi¬
ciũ derniu̾soꝵ hoñi pita ac de moribꝰ et ꝙ plus ẽ de cõ¬
scĩa cuius occulta scire solius ẽ sciẽcie diuine Iudicare
sibi licere putant ꝓferẽtes in mediũ qd spũalis homo¬
tis cõtinue ĩ ur̃o trabẽ ypocrite tristes extermĩãt faci¬
es suas ut appareãt hõibus ieuinãtes. barba ꝓlixa Cri¬
nes cine apꝑso fracta undiq ac rudi et deformi ues¬
te colloquio blando Uerbis ficticiis se sanctos ostẽdũt
et de albati ꝑietes inter mulierculas sem̃ĩant sectas

Expanded text:
quorumdam spiritualium genus, non attendentes, quod Deus filio suo dedit omne judicium, de universorum hominum vita ac de moribus: et quod plus est, de conscientia, cujus occulta scire, solius est divinae scientiae, judicare sibi licere putant, proferentes in medium, quod spiritualis homtis continue in vestro trabem? Hypocritae tristes exterminant facies suas, ut appareant hominibus jejunantes: et barba prolixa, crine cinere asperso, fracta undique ac rudi et deformi veste, colloquio blando, verbis fictitiis, se sanctos ostendunt: et dealbati parietes inter mulierculas seminant sectas
Abbreviated transcription (Latin):
intraueram cecuciens ꝑueĩre ad sc̃te ueritatis nõ¬
poteram disciplinam ¶ion achadenne non certe
rome hõ docte fatuitatis x̾sonauere gmmasia: que
sacta r̾tinet heremus Uere nõ smne labore didicist
hy rustici hanc fugiẽtes inuenere inheremis lati¬
tantes Attende ⁊ tu fatuoꝵ sapientũq prĩceps
Aristotiles et si fueris absq dubitacione ꝓdigiũ
grandeq miraculum in tota natura. cui pene
uidetur ĩsusum quidꝙͥ nqͣłiter ẽ capax hom̃i gnus¬
qm̃ sapiencia mundi sculticia est aput deum Bi
caritas nõ informat g̾i intellcłus nõ captiuat᷑
iudeis est scandalũ paganis stulticia: nobis uero

Expanded text:
ndum caecutiens pervenire ad sanctae veritatis poteram disciplinam. Non Academiae, non certe Romae hujus doctae fatuitatis resonavere gymnasia, quae sancta retinet eremus. Verum non sine labore didicistihi rustici hanc fugientes invenerunt in eremis latitantes. Attende et tu, fatuorum sapientium princeps, Aristoteles: etsi fueris, absque dubitatione, prodigium grandeque miraculum in tota natura: cui pene videtur infusum, quidquid naturaliter est capax humanum sapientia mundi, stultitia est apud Deum , si charitas non informat: si intellectus non captivatur atur, qui Judaeis est scandalum, paganis stultitia: nobis vero
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtransire exẽplũ qd̾dã qd̾ s̃cto quodã michi referẽte sene
ĩ heremo ex uoritate factũ Cũ iuueĩs quidã s cõ ꝓposito et
uita electo foret᷑ ad ep̃ale fastigui quo grauiꝰ ꝑiculosiusq
nequid allud̾ cogitari. Patrnũsuũ quendã uirũ utiq
adhoc cõsulsiet adiit nõ incautus Audita ĩtaq na̾ratoẽ
nenotis ułr sictũs nõ u̾bis sed signis pocius ꝑcũctãti r̾spõd ͭ.

Expanded text:
erente sene in eremo, ex veritate didici. Cum juvenis quidam sancto proposito et vita electus foret ad Episcopale fastigium, quo gravius periculosiusve nequit aliud cogitari: patruum suum quemdam, virum utique hoc consuleret, adiit non incautus. Audita itaque narratione nepotis, vir sanctus non verbis, sed signis potius percunctanti respondit.
Abbreviated transcription (Latin):
effeenata ligua reꝑiar Nõ in pudica ocłis nõ crapulos a
nõ ebria Sic te exornes u̾tutib sic mumar moribꝰ ut rni¬
m̃istery tibi tradibi octurrẽ ualeas dño et eiracõm reddere
ebilis. est nimũ sexus quẽ geritis ac fragilis ac
mollis si suo relinqͣtur arbitrio et si u̾tuosus
sit animꝰ tñ insi regatui isi dirgatur cõtinue cito
deicitia ascõ ꝓposito hec in eua scitis exꝑte que sugͥtre¬
rẽte dy ᷝ ͦ quã facile assensũ prebuit contͣ diumũ p̃cep¬
tũ et tristicia ꝑtus et cõdicionis uilitas ip̃a phibẽt testi¬
il sine grani ꝑiculo si denobis ip̃is nos ip̃e haberetis
quẽ deus ppetulatorẽ dedit et posuit ĩ xmea sna pas¬
torem ouiũ directorẽ gregͥis ac doctorẽ plebis at ppłi
cinitatis et prochie in qua degilis nos custodia sĩgulai
fõneat uos scte. doct̾ne pabulo nutat et corã deo urar¬

Expanded text:
effrenis lingua reperiaris, non impudica oculis, non crapulosa, non ebria. Sic te exornes virtutibus, sic muniaris moribus, ut uniministerii tibi traditi, occurrere valeas Domino, et ei reddere ebilis est nimium sexus quem geritis, ac fragilis, ac mobilis, si suo relinquatur arbitrio: et si virtuosus sit animus, tamen nisi regatur, nisi dirigatur continue, cito dejicitur a sancto proposito. Hoc in Eva scitis expertae: quae suggerenti diabolo, quam facile assensum praebuerit contra divinum praeceptum, et tristitia partus, et conditionis vilitas ipsa perhibent testiil sine gravi periculo, si de vobis ipsis vos ipsae haberetis quem Deus speculatorem posuit in vinea sua, pastorem ovium, directorem gregis, ac ductorem plebis et populi, civitatis et parochiae in qua degitis, vos custodia singulari foveat, sanctae doctrinae vos pabulo nutriat: et coram Deo a
Abbreviated transcription (Latin):
cõuentu diu̾sas sectas ponãt aut diu̾sos ritus ut ꝙ ꝙ̃
alter rituꝑat alter cõsulat sic diuisa domo quies pax¬
et caĩtas ip̃a discedat Credite michi sac̾dotũ uł re¬
ligosoꝵ cirtũeunciũ turba exmulieꝵ cõsortio om̃em
stĩtatẽ expellũt intimet᷑ ep̃o qui tirca młta diuisus
singule singul mẽsibꝰ bis a pliu̾es trimia octulta ep̃o
differe medelã testãtur et medici qd̾ unꝰ cuisq eg̾tu ᵈ¬

Expanded text:
orum, diversas sectas ponant, non diversos ritus, ut quidquid altera vituperat, altera consulat: sic divisae domus pax, quies et charitas ipsa discedit. Credite mihi, sacerdotum ac religiosorum circumvenientium turma, ex mulierum consortio omnem sanctitatem expellunt. Intimetur episcopo, qui circa multa divisus,singulae singulis mensibus his aut pluries crimina occulta, differatur medela. Testantur et medici, uniuscujusque
Abbreviated transcription (Latin):
De uanitate sciẽcie mũdialis. ta ͫ undecimũ
fatiuitas scta. que natos adlabores hoĩes in
mũdo mexexis tnͣsuehere ad gła ereptos depeĩs
¶ion hanc fatuitatẽ doctissimam Achenis plato
didicit: non Aristotiles nõ Anaxagras non ceteror
stultoꝵ indi sapientum turba ꝑcẽpit. Non certe

Expanded text:
De vanitate scientiae mundialis. O sancta fatuitas, quae natos ad labores homines in mundo, mereris transvehere ad gloriam ereptos de poenis! Non hanc fatuitatem doctissimam Athenis Plato didicit, non Aristoteles, non Anaxagoras, non caeterorum stultorum mundi sapientium turba percepit. Non certe
Abbreviated transcription (Latin):
eqͣli amato cautate et spituali⁊ dileccõe ut filias Cñ
tẽpꝰ exigat corrept̃om rmuersab siłi mo uelut ignotas
ĩ obmissis corrigas Ueꝵ sꝑ i ira mise̾icordie menior este
ut illa mouearis racione ad ciudelitatẽ exfurore uł odio
Nec iñ habeas manꝰ remissas ad puniendũ scelera ne ex

Expanded text:
amato aequali charitate, et spirituali dilectione ut filias. Cum tempus exigit correptionem, universas simili modo velut ignotas, in omissis corrigas. Verum semper in ira misericordiae memor esto: ut nulla movearis ratione ad crudelitatem ex furore vel odio. Nec tamen habeas manus remissas ad puniendum scelera; ne ex
Abbreviated transcription (Latin):
oo reuerentiã beatissime u̾ginis marie¬
matris mee. cui hic ordo dedicatꝰ est. ca¬
put ⁊ dnã esse debet ¶ Quia ipsa u̾go
cus abbatissa gerit uicẽ in terris ascẽdẽte
me in celos caput ⁊ regina extitit aploꝵ

Expanded text:
ob reuerentiam beatissime virginis Marie cui hic ordo dedicatus est caput et domina esse debet, quia et ipsa virgo cuius abbatissa gerit vicem in terris ascendente to in celos caput et regina extitit apostolorum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ irrepħensibiles uite ad offitiũ pontifica¬
retera pastoris cura sollicitꝰ lustrabat¬
urbes uł municipia crocũ quaoꝵ sibi
ꝯmissa / ẜ flandrenses atq audomĩpenses
frisones quoq ⁊ sbeni ⁊ barbari quiq cir¬
ta maris littora degẽtes qͦs uelud an extre¬
mĩs r̾motos millus adqut p̃dicadõis xp̃i¬
uonier ĩpresserat/ p̾mo eũ hostili aĩo ⁊
adu̾sa mente cepertit̃ Postmodũ uero cũ
inuae̾ cẽpĩsẜ / ps maxia trutis ⁊ barbaĩ
płi relictis ydolis cõuersa est ad uerũ
ut qiͣ celitus lume ostensũ aut radius qͥ¬
dem solis erũpes totã partis illius bar¬
bariã illustraret ¶lam ⁊ ip̃i qui eũ p̾ͥ ͦ
uelud ferocissime bestie discerꝑe cupierũt
uostmbdũ actendentes eius bonitate ac mã¬

Expanded text:
et inrepraehensibilis vitae ad officium pontificaet inrepraehensibilis vitae ad officium pontificaeterea pastoris cura sollicitus, lustrabaturbes vel municipia circumquaque sibi commissa; sed Flandrenses atque Andoverpenses, Frisiones, et Suevi, et barbari quique circa maris littora degentes, quos velut in extremis remotos nullus adhuc praedicationis vomer impresserat, primo eum hostili animo et aversa mente susceperunt, postmodum vero, cum rbari populi, relictis idolis, conversa est ad verum ut quasi coelitus lumen ostensum, aut radius quidam solis erumpens, totam partis illius barbariem illustraret. Nam et ipsi qui eum primo velut ferocissimae bestiae discerpere cupierant, postm
Abbreviated transcription (Latin):
ligius itaq olim iã in palacio
militauerat sub scłari habitu re
coꝵ/. et toto temꝑe dagoberti incliti pnꝰ¬
cipis nec nõ clodonei filĩ eius ⁊ usq ad
ñciũ regni inmorꝭ locharii mansit in cor¬
pore O crudelit̾ in diebꝰ illis symonmiaca
hẽfis pullulabat in urdib̃ꝰ ⁊ in cũctis
fimibq regni francoꝵ/ maximeq de tẽ¬
poriba brunichilde infelicissime regine
usq ad tꝑa dagoberti regis uiolabat q ͦ
contaguo fidem catholicã Sollicite tame
ꝑ hoc ĩnigilabãt sancti uiri eligio ⁊ idem¬
tatholicis habito cõcilio suggesserut pnti¬
pi ⁊ optimat̾ibꝰ eius / ut q̃oc mortiferũ
peticio ⁊ libent᷑ obtinieriũ qd denote roga¬
lierũt᷑ Qunc ergo placuit om̃ibus / ymo
in spũ sc̃o accepto tõtilio simul tũ regis
imperio ut nullꝰ p̃cio dato / ad sacerdotale¬
eos qui ut lupi rapates munerãdo sen
mertando censebãt ꝯͣ dona spũs sc̃i E
hos pocius qui essẽt boni testimonii uiri

Expanded text:
ligius itaque olim jam in palatio militaverat sub saeculari habitu Regcorum, et toto tempore Dagoberti inclyti principis necnon et Chlodovei, filii eius, et usque ad initium regni iunioris Chlotharii mansit in corpore. Sed crudeliter in diebus illis Simoniaca heresis pullulabat in urbibus et in cunctis finibus regni Francorum, maximeque de temporibus Brunihilde infelicissimae reginae usque ad tempora Dagoberti regis violabat hoc contagium fidem catholicam. Sollicite tamen pro hoc invigilabant sancti viri Eligius ecatholicis habito consilio, suggesserunt principi et obtimatibus eius, ut hoc mortiferum petitio, et libenter obtinuerunt, quod devote rogaverunt. Tunc ergo placuit omnibus, uno in Spiritu sancto accepto consilio simul cum regis imperio, ut nullus, praetio dato, ad sacerdotaleos qui ut lupi rapaces munera dando mercanda censebant dona Spiritus sancti, sed hos potius qui essent boni testimonii viri
Abbreviated transcription (Latin):
obsequio funerꝭ cũ luctii Illam ⁊ regĩa
sã millatemꝰ suade̾iꝰ pot̾uit ut uehiculo u/¬
teret᷑ equi / ẜ pedestri ⁊ gͣui labore seqno
feretp ꝑ paludẽ lamẽta ꝯtinua tũ omĩ
strepebãt Chori siquidẽ psallentiũ lacri¬
mosas roddelat uoces/ cancꝰ ⁊ agmina flẽ¬
ciũ lug̃nore roboraibãt inflẽ fretꝰ Oms
popula urbẽ qͣciebat gemitios celsũq uil¬
mẽ olimphi inplelatuo plangoribꝰ It¬
centꝰ anchiphonoꝵ ꝯcͤpabãt in choro : ee
luctus bomoniesiũ resonabat in celo fu¬
 nerios tũctos oms reddebãt tͣmites / Glilla¬
tus dirus cũctas r̾pleuerat edes Emlas
populositas oñs se fuderat et ꝑ orbitas ĩ
terua ferebat᷑ corpus ad tũbã Hunic pt̃e¬
rea chori p̃cedebãt tanenciũ / illit agmina
tus uix hec berba ꝓmebãt Cui pastor bõẽ
tradis curã pascori O eligi dulcedo cũ
pauꝑni forticudo debiliũ tu ꝓtector ĩꝑ
tu dabit largã/ uel qͦs nr̃i erit prbtec¬

Expanded text:
luctu; nam et regina sa, nullatenus suaderi potuit, ut vehiculo uteretur equi, sed pedestri et gravi labore sequens feretrum per paludem lamenta continua cum omni erstrepebant! Chori siquidem psallentum lacrimosas reddebant voces, cantus et agmina flentium lugubres reboabant in aere fletus; omnem populus urbem quatiebat gemitibus celsumque culmen Olimpi implebatur plangoribus; accentus antiphonarum concrepabat in choro et luctus Noviomagensium resonabat in caelo; funereos cantus omnes reddebant tramites, ululatus dirus cunctas compleverat aedes; heiulans populositas omnes se fuderat per orbitas, Fleterva ferebatur corpus ad tumbam. Hinc praeterea chori praecedebant canentium, illinc agmina tus vix haec verba promebant: Cui, pastor bone, tradis curam pastoris? O Eligi, dulcedo tu pauperum, fortitudo debilium, tu protector et impar tu dabit largam; vel quis nostri erit protec
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ colligerũt / ac ꝓ magno mune ẜlã¬
dũ deinceps in pignoribꝰ segͤgauerũt In¬
terea ut p̃doiũ est ieuĩnio expleco satagebt᷑
omino regina / ut quoquorno corpus sã
uiri in cala moãsciu suũ cnͣsferre̾t᷑ lontͣ
alia ꝑs conabat᷑ eũ in ꝑisius culitatẽ fr̾e
Utrisq tñ obsistebãt cines omononiẽses
iustissimiã siõi qeditatẽ menbra sui atiscieꝭ
uendicãtes Noc ergo mõ orta erat inter
eos altricaco pia uicissim deuocoe̾ ꝓ scã ra¬
pina decertantes qui nã iusciꝰ ei me̾ret᷑
reliquias ac sepulturã posside̾ S cũ ep̃i
⁊ p̃scanciores quiq qui aderat̃ ꝑtibꝰ regiẽ
fauerẽt/ atq ad eius monasterĩ eũ feren¬
se Tunc regina prudenciori ꝯcilio utens
⁊ iudicio dei oĩpotencꝭ cãm ꝯmittẽs ait Ge¬
parent᷑ iã ambages uerboꝵ/ ⁊ si dm̃ uo

Expanded text:
guinem collegerunt, ac pro magno munere servandum deinceps in pignoribus segregarunt. Interea, ut praedictum est, jejunio expleto, satagebat omnimodis regina ut quoquo modo corpus sancti viri in Cala monasterium suum transferret; e contra alia pars conabatur eum Parisius civitatem deferre: utrisque tamen obsistebant cives Noviomagenses, iustissimam sibi hereditatem membra sui antistitis vindicantes. Hoc ergo modo orta erat inter eos altercatio, pia vicissim devotione pro sancta rapina decertantes, quinam iustius eius mereretur reliquias ac sepulturam possidere. Sed cum epistantiores quippe qui aderant, partibus reginae faverent, atque ad ejus eum monasterium ferenmagense. Tunc regina prudentiori consilio utens, et judicio Dei omnipotentis causam committens, ait: Seponantur jam ambages verbo
Abbreviated transcription (Latin):
plorãde / angelis etiã plaudẽtibꝰ tãdẽ ouãs
ꝯscendit Itãq qnͣtũ haber uix btũs in
plebe amorẽ ꝯfestĩ in eus decla̾tũ ẽ morte
Six quidẽ sp̃m exhalarat uix debitã xp̃o
reddiderat aĩam ⁊ iã luc̃us tociꝰ orbis in¬

Expanded text:
plorante, angelis etiam plaudentibus, tandem ovans plorante, angelis etiam plaudentibus, tandem ovans conscendit. Itaque quantum haberet vir beatus in plebe amorem, confestim in ejus declaratum est morte: vix quidem spiritum exhalaverat, vix debitam Christo reddiderat animam,
Abbreviated transcription (Latin):
q semꝑ spes mea in miã tua fuit et
fcdes mea i tua credulitate ꝑmãfit Et
nut̃ quoꝙ sus ꝯfessione sc̃ꝰ noĩs tui uu¬
ens extremũ xpẽ ãhelitũ fundã Sus¬
pes tenebraꝵ nõ occurrãt m̾/ nec qtur -¬
bent me ptãtes aeris huiꝰ/ ẜ clemẽs dex¬
tera tua ꝓtegat me ⁊ potencia tua desen¬
dat / ac manꝰ tua dedueat me in lociõre¬
frigerii et in ultimũ cabernatuliõ quod
pp̃asti ẜuis tuis ⁊ timẽtibꝰ te Et hiis dictꝭ
anter uerba oconis flagitatũ a supert e¬
misit spim̃ Statim uero cũ esẜ hora
p̾ma noctis uisus est subito uelia uelud
pharaos magnꝰ ingenti claritate r̾splen¬
dens ex eadem domo chorustando ꝯstende᷑
atq int̾ mirãtiũ obtutꝰ spera ignea cru¬
cis an si silitudinẽ pr̃trare Moc ergoor¬
dine scc̃ eius aiã sartĩna carnis abiecta
/atq lerrenis p̃ssionibꝰ liberata achleta
u̾nolauit ad auctorẽ ⁊ in ãciꝙͣ possessiõ
diu hit pẽgrinatã celo gaũdete terrs

Expanded text:
spes mea in misericordia tua fuit, et fides mea in tua credulitate permansit; et nunc quoque sub confessione nominis tui ruens, extremum, Christe, habitum fundam; suspes tenebrarum non occurrant mihi, non conturbent me potestates aeris hujus, sed clemens dextera tua protegat, et potentia tua defendat, ac manus tua deducat me in locum refrigerii, et vel in ultimum tabernaculum quod praeparasti servis tuis et timeperis emisit spiritum. Statim vero cum esset hora prima noctis, visus est subito velut pharus magnus ingenti claritate resplendens ex eadem domo coruscando conscendere, atque inter mirantium obtutus sphaera ignea crucis in se similitudinem praedine sancta eius anima, sarcina carnis abiecta atque terrenis praessionibus liberata, ad suum laeta revolavit auctorem et in antiquam possessionem, diu hic per
Abbreviated transcription (Latin):
eũ p̃duobꝰ olicis atq uno dyacono seq̃¬
ret̃ Uenit ergo ꝑ medias pp̃loꝵ curbas
⁊ sc̃ans in quõdã loco eminẽti añ basi¬
litã cepit instanciꝰ p̃dica̾e̾ / uelemẽt᷑ ad¬
iuras ppłiũ eo ꝙ nõ mouit᷑ꝭ salutaibꝰ¬

Expanded text:
er duos clericos atque unum diaconum, sequeretur. Venit ergo per medias populorum turbas, et stans in quodam eminenti loco ante basilicam, coepit instantius praedicare vehementer objurgans populum eo quod monitis salutarib
Abbreviated transcription (Latin):
cio uarius subita rumor implererat / et
uiꝰ obitu qiͣ coi orbitus uuln̾e tota sil ti¬
uitas lamẽtabat᷑ tuid multa cõpodtũ
ꝯtinuo ex mors fferetroq inclitũ ad eccłe¬
fiã deferut Ibu excubias uicissimagẽtes
cterꝰ. in ỹnis popłs in famẽtũ noctẽ ꝑu¬

Expanded text:
mpleverat, et unius obitu quasi communi orbitatis vulnere tota simul civitas lamentabatur. Quid multa? compositum continuo ex more corpus, feretroque inditum, ad ecclesiam deferunt, ibique excubias vicissim agentes, clerus in hymnis, populus in lamentis noctem
Abbreviated transcription (Latin):
Itãq ergo meor uerbi dm̃ dicento Incar¬
tere eram ⁊ srmistis ad me ⁊ ꝙͣdui fecis¬
tis u̾mi ex minimis meis michi fecistis
rogat se adduci ad eos p cũ aꝑꝑͥiqͥsset
custodoe carter᷑ moꝑ milites custo diẽtes
obstiterũt ei behemẽter nec ꝑmiferũt e¬
ui ꝓpiũs accede̾ Tuc̃ ilłe mẽst̾ꝰ ad modũ
andignatqq oĩo discessit ⁊ ceptũ iter ꝑe

Expanded text:
memor verbi Domini dicentis: In carcere eram, et venistis ad me ; et: Quandiu fecistis uni ex minimis meis, mihi fecistis , rogat se deduci ad eos; sed cum appropinquasset custodiae carceris, mox milites consurgentes obstiterunt ei vehementer, nec permiserunt eum propius accedere: tunc ille moestus admodum indignatusque animo disc
Abbreviated transcription (Latin):
mũdissie dyabole / in noĩe ihũ xopĩ obinu¬
tesce s⁊ epi ab eo/ ⁊ ꝯtinuo behemẽter de¬
cerpes hoĩez exiit ab eo Quĩdec̃i uero ã¬
nis obsederat ⁊ cruciauerat uirũ pessi¬
inꝯ ille spũs Statĩ ergo pristine sam̃ta¬
ti restitutꝰ hõ surrexit ĩcolumis ⁊ sanq
fõs est ex illa hora miraclmñ¬
roft̃s igit᷑ eligiꝰ deuenit ĩ uillã
qͣndã que uocãt᷑ ampucta que sita
est suꝑ ripã flumis rodani ⁊ ꝑtĩn ad
p̃diũ archarberti illuscrissum uiri E¬
uat aut ibi femiã quedã ĩfestũ din de¬
monũ paciẽs Quo in loco eligius o¬
ratoĩs grã basilicã ingressus est/ oratio¬
ne expleta cũ regrederet᷑ occurres ei mu¬
lier cepit nomẽ eius crebrius atq solen¬
tius nnclamitae̾ : Cũnc eligius respiti¬
ens eã miẜtꝰ eius flexis in terrã gẽi¬
bus orauit Deinde ꝯu̾sus ad eã dixit

Expanded text:
dissime diabole? In nomine Jesu Christi obmutesce, et exi ab illo: et continuo vehementer discerpens hominem, exiit ab eo quindecim vero annis obsederat et cruciaverat virum pessimus ille spiritus; statim ergo pristinae sanitati restitutus homo surrexit incolumis, et sanus factus est ex illa hora. C villam uamdam, quae vocatur Ampucius, quae sita est super ripam fluminis Rhodani, et pertinet ad praedium Erchenberti illustrissimi viri. Erat autem ibi femina quaedam infestum diu daemonem patiens; quo in loco Eligius orationis gratia basilicam ingressus, cum oratione expleta regrederetur, occurrens ei mulier coepit nomen ejus crebrius atque insolentius inclamare. Tunc Eligius respiciens eam, misertus ejus, fixis in terram genibus oravit, deinde conversus ad eam dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
posse sedari ꝓtensa ad eũ manu dextera
iatulid excõitacoio in eũ terribilit᷑ qͣgessit
et o mira urrtutꝭ potẽtia ꝯfestĩ diuina
indignaciõe uerbis eius ꝯmitata ita per¬
cussit uirũ ut õĩ funditꝰ robore descitu¬
tꝰ ⁊ uigorẽ amittet ⁊ spem̾ uiui homis¬

Expanded text:
posse sedari, protensa ad eum manu dextra, posse sedari, protensa ad eum manu dextra, iaculum excommunicationis in eum terribiliter congessit. Et, o mira virtutis potentia! confestim divina indignatio verbum eius comitata ita perculit virum, ut omni funditus robore destitutus et vigorem amitteret et speciem vivi homi
Abbreviated transcription (Latin):
te responderz isle ut sese habet hũcana ihc¬
tancia ampliq se extollẽs audacter obten¬
debat mulcis eũ uerbis lacessiẽs It eligi¬
us pacient̾ adhuc ferẽs blandis eũ uorbis
coherce̾ studebat dicẽs amice refrena cu¬
piditate tuã Cur nõ erubestis cã ceca mẽ¬
te res alienas repetere, si mea a me pos¬
tulares darẽ forsitã quid petẽs Alut̃
uero quia non meũ s eccl̃ie p̃diũ a me
repetis nõ do om̃ino qd pauꝑm est neces¬
sitatibꝰ delegatũ Tunc ille acrilis ĩcita¬
tus Wehemẽter eũ uerbis ĩuiriabat᷑ dicẽs
Di michi id uolutc̾u̾e nõ reddis/ ego ui sur¬
ripiã uelis nolis Candẽ ergo eligio q¬
motꝰ minaci uultu dixit ad eũ Nouĩt
mens creator/ nisi cito desieris ab hac in¬
tenciõẽ dignã meritis tuis accipies ex¬
ꝯmiũcationẽ Qd Gerbũ ille audiẽs int
tanta ꝯthumacõe prorupit ut multa ei
ꝓbra et quicia irrisioes ꝙ procatit᷑ iacu¬
larz Qunt eligiꝰ uides eũ nullo genere

Expanded text:
ue responderet, ille, ut sese habet humana iactantia, amplius se extollens, audacter obtendebat, multis eum verbis lacessiens. At Eligius patienter adhuc ferens, blandis eum verbis cohercere studebat, dicens: 'Amice, refrena cupiditatem tuam! Cur non erubescis tam caeca mente res alienas appetere? Si mea a me postulares, darem forsitan, quod peteres; nunc vero, quia non meum, sed ecclesiae praedium a me repetis, non tibi do omnino, quod pauperum est necessitatibus delegatum'. Tunc ille acrius incitatus vehementer eum verbis iniuriabat, dicens: 'Si mihi id voluntariae non reddis, ego vi subripiam, velis nolis'. Tandem ergo Eligius permotus, minameus Creator nisi cito desieris ab hac intentione, dignam meritis tuis recipies excommunicationem'. Quod verbum ille audiens in tanta caccinnatione prorupit, ut multa ei probra et convitia inrisionesque procaciter iacularet. Tunc Eligius videns eum nullo genere
Abbreviated transcription (Latin):
tus ita ut nullꝰ ei similis fui̾t ain
cunctis retro francoꝵ regilꝰ in tãtũ di¬
ligebat eiõ ut frequẽter a caternis ꝑnꝰ¬
se suberahẽo eligii secreta petet᷑ contilia
Ilamquidqꝰd eidem eligius postulass ab¬
adipisci potuisẜ in elemosmas egencũd ĩ
pc̃ia captiuoꝵ in remedia debiliũ ex¬
pendebat Donde ⁊ ip̃e pn̾teps libentissie
prestabat qd sciebat nõ uni ẜ ꝑlu̾bi ꝑ dessi¬

Expanded text:
er, et inclytus, ita ut nullus ei similis fuerit in cunctis retro Francorum regibus, in tantum diligebat eum, ut frequenter catervas prise subtrahens, Eligii secreta peteret consilia. Nam quicquid eidem Eligius postulasset, abadipisci potuisset, in elemosinis egentium, in praetia captivorum, in remedia debilium expendebat, unde et ipse princeps libentissime praestabat, quod sciebat non uni, sed pluribus prodess