comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ilitan delictodampnatus ¶Da
adrianus esgrrosit ⁊ credo ꝗdi¬
uite militari testabitur. Qua
ratione igitur dampnato citest
pmissum sit testari ualcat.ã uõ
⁊ sumbit̾ati ui rccitestan dnim
sit dubitatiꝰ non oporcet quin

Expanded text:
ilitari delicto damnatus, nam Hadrianus rescripsit, et credo iure militari testabitur. qua ratione igitur damnato ei testaei permissum sit testari, ualeat? an uero et si militari iure ei testandum sit, dubitari non oportet
Abbreviated transcription (Latin):
participandum pretiui ¶S¬
⁊ siquis fuĩt capite dampnat
apena q̃uitãadimit testamtũ
eius iitum fiet ⁊ non tunccũ
ꝯsumptusẽ s cum sentc̃tiam i¬

Expanded text:
participandum. Sed et si quis fuerit capite damnatus poena quae vitam adimit, testamentum eius irritum fiet, et non tunc cum consumptus est, sed cum sententiam
Abbreviated transcription (Latin):
stitutus omiscrit brditattm. c¬
ab intestato nondubitatur. n¬
trumq porus ritionib. i
agnascendo quide istumpit
cũi.iñ cum alii nonẽ delata brͣc¬
tĩs Donfiusse aũt filio delatar
hrditatẽ apparet cum delibanite
instituto decefserit. S hoc ita. sic
amortis ai tpẽ mutero nepos fi¬
it cet̾um si postea conceptus est
MAntellus scribit nr ut suum. c¬
n ut nepotemant cognatum

Expanded text:
stitutus omiserit hereditatem, ab intestato non dubitatur. utrumque propriis rationibus: nam adgnascendo quidem is rumpitcui ante eum alii non est delata hereditas, non fuisse autem filio delatam hereditatem apparet, cum deliberante instituto decesserit. sed haec ita, si mortis avi tempore in utero nepos fuit. ceterum si postea conceptus est, Marcellus scribit neque ut suum neque ut nepotem aut cognatum
Abbreviated transcription (Latin):
nepos fuit oceꝑtus sincapud
ostes qm̃datur᷑ ⁊ partin post li¬
minium succedendotestamti
rumpitur succedendo itq sui
non tumpũtnũ fu̾it instituti.
ni exhrdati ab eo gradu ad quẽ
Urcutas defertur. scilicet sigratꝰ
ille naleat. ¶Qũdumq ant
modo parc̃tes p̃cedentes in pote¬
state ẽẽ desierint succedentes
liben si fuerint instituti uł ex¬
brdati non tumpunt testime¬
tum siũ ꝑcaptinitatem siue

Expanded text:
nepos fuit conceptus sive apud hostes, quoniam datur et partui postliminium, succedendo testamentum rumpit. Succedendo itaque sui non rumpunt, sive fuerint instituti vel exheredati ab eo gradu ad quem hereditas defertur, scilicet si gradus ille valeat. Quocumque autem modo parentes praecedentes in potestate esse desierint, succedentes liberi, si fuerint instituti vel exheredati, non rumpent testamentum, sive per captivitatem sive
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ꝯtĩum putat posse amitutoẽ
agitutele sitale offitium ꝑicr̃¬
miseñt ¶ ꝯftitio ni tutorism
cumbit ⁊ ratĩoes actussm ꝯficẽ
⁊ pupillo reddẽ. Ee terum si nõ
fccit aut factas Nonexibi. bocc.
nomine iuditio tutelȩ tenebi¬
s.⁊ qones hndas ⁊hoc offitio
iudicis ꝯuenire placnt ¶ Hmm
bere ut tatioẽs. ariiisqui rem ge¬
sennt ꝑfcantili lais ratioes¬

Expanded text:
ium putat posse cum tutore agi tutelae, si tale officium praetermiserit. Officio tutoris incumbit etiam rationes actus sui conficere et pupillo reddere: ceterum si non fecit aut si factas non exhibet, hoc nomine iudicio tutelae tenebistiones habendas et hoc officio iudicis conuenire placuit. nam bere, ut rationes a seruis qui rem gesserant proferantur: has rationes
Abbreviated transcription (Latin):
luc simatri aut sorori q. alit̾ sei
tuen non possunt tutores.ali¬
mci pstiteñt nam cum done
ficci ina̾itium sit. nemo feret ĩ¬
quidaut pupillum. aut fubi¬
titutum ci querentes ꝙ tama¬

Expanded text:
luti si matri aut sorori, quae aliter se tueri non possunt, tutor alimenta praestiterit: nam cum bonae fidei iudicium sit, nemo feret, inquit, aut pupillum aut substitutum eius querentes,
Abbreviated transcription (Latin):
tos q quidẽ putare nonualere
daĩtionem ⁊ plerumq ita ẽ.
S non nullos casus posse exi¬
sterc quib sun rep̾hensioe tutõ
auctor sit pupillo addim inuẽ¬
dum decreto. scił intueĩeñte ue

Expanded text:
rosque quidem putare non valere donationem, et plerumque ita est: sed nonnullos casus posse existere, quibus sine reprehensione tutor auctor fit pupillo ad deminuendum, decreto scilicet interve
Abbreviated transcription (Latin):
Dͣ. Sisubstitutus mancte
muliere in p̾sesioe̾ cecesẜit. hr̃s
cͣiliscad accioe pretium ẜrdita¬
cis amulicre cxistat¶Sr ande¬
cedant legatacct᷑aq hecta hrdi¬
tutis uidendumẽ ⁊ michi m¬
detut possedici legatanos poti
cumuliere usurõs hac̃actior
libtati planc subucnrendur
tt lac actioe egit .s. ut fideiꝯ mi¬
directis credo pretore succur¬
ic̃ oꝑte ut ipterũctu suo truea¬
turcoꝵ lib̾tite. ¶ Si dolus filis

Expanded text:
manente muliere in possessione decesserit, heres eius eadem actione pretium hereditatis a muliere exiget. Sed an decedant legata ceteraque onera hereditatis, videndum. et mihi videtur posse dici legatarios potius cum muliere usuros hac actione, Libertati plane subveniendum tem hac actione egit, scilicet ut fideicommiuitur: sed et directis credo praetorem succurrere oportere, ut interventu suo tueatur eorum libertatem. Si dolus filiae
Abbreviated transcription (Latin):
cutus fucnt uł qui abintesta¬
co siꝑtus nofuiss succet̾e po¬
tuitint cẽ aut ucetur primũ
dealimtis que ĩuẽtiẽ stͥ croga¬
ta nec eñal hec repetuntuꝵ ñ
pcalumpniam in p̾sesfioẽm
uenĩt Cetum sires calupnia
cater nicħ pribit mulior qre¬

Expanded text:
intestato, si partus non fuisset, succedere potuit. Interesse autem uidetur primum de alimentis, quae in uentrem sunt erogata: nec enim alias haec repetuntur, nisi per calumniam in possessionem uenit: ceterum si res calumnia caret, nihil praestabit mulier, q
Abbreviated transcription (Latin):
mã aut in possessioem fuise
idetur quesciens prudens q̃
actĩoẽm p̃torintra annum u¬
⁊ hic quanti agetis intͣ fuĩt ꝑ¬
coractioc̃m pollicctur. ¶Inpa¬
rente in p̃cor accioe polli oetur
Simo percum faccu sit ut ĩ
possessiom pcalum pmamo
ueniret. ¶Conpetit añtactio

Expanded text:
fuisse videtur, quae sciens prudensque actionem praetor intra annum uet hic quanti agentis interfuit praetor actionem pollicetur. In parentem etiam praetor actionem pollicetur, si modo per eum factum sit, ut in possessionem per calumniam veniret. Compe
Abbreviated transcription (Latin):
tor cc̃accusan deb expilatt brdi¬
tatis gimine᷑. simimis tuiti.¬
Quen pot. situcor fuĩt pupilli
Idẽ qr sit curator confirnatus
adolescenti. an possit ex delictis
tuccle suspectus postulm ⁊ cu
possit tutele acontucorib ꝯuei¬
ccti accusatioc̾m q tutele. igi ꝓx¬
sit deposito offitio ⁊ alio suspcrt¬
Ide q eĩt querendumet siꝓpoũs
aliquẽ cgsisse gẽ tutorẽ. ⁊ nirsus

Expanded text:
tor esset, accusari debet expilatae hereditatis crimine, si minus, furti.Quaeri potest, si tutor fuerit pupilli idemque sit curator confirmatus adulescenti, an possit ex delictis tutelae suspectus postulari. et cum possit tutelae a concuratoribucti accusationem, quia tutelae agi possit deposito officio et alio sumpto.Idem erit quaerendum et si proponas aliquem desisse esse tutorem et rursum
Abbreviated transcription (Latin):
endũ ẽ igitur suspecti crim̃ ex
lege .xii. tabularii descendẽ.
spectos tutores. rome p̃torib ĩ
ris clictioẽ offitium ad cum to¬
cũ uins dicẽdi crassit. ¶ Eigo ⁊̃
si p̃tor mandat uins dictiocm¬

Expanded text:
endum est suspecti crimen e lege duodecim tabularum descendere. spectos tutores Romae praetori et in risdictione officium ad eum totum iuris dicundi transit. ergo et si praetor mandet i
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ pponũt᷑ non debere resticuere pre¬
ceptionem cum ip̃e testator ⁊ leg¬
ata excipe uoluiss ¶ Mainis ẽ
ꝯlegauĩt his ubseie uxori mce

Expanded text:
proponerentur non debere restituere praeceptionem, cum ipse testator et legata excipi uoluisset. Maritus praelegauit his uerbis: 'Seiae uxori me
Abbreviated transcription (Latin):
fidci.ꝯ. nepos sequens seripturã
gatus ẽ totam brdicatem restito¬
ere/ restituit detcacra quarta ¶Q¬
sicum ẽ cum uror quartam ꝑte¬
di ꝯ hrditatis presenti die ⁊ requã¬
post tpe alu rogata qͣ testatore fin¬
bci s testituere añid ꝙ brs eidetraxis¬
psi qrͣte noie intestituendo fidcia

Expanded text:
issi nepos, sequens scriptura cgatus totam hereditatem restitere restituit detracta quartasitum est, cum uxor quartam partem hereditatis praesenti die et repost tempus alii rogata a testatore fuiestituere, an id, quod heres ei detraxisquartae nomine, in restituendo fideico
Abbreviated transcription (Latin):
pͥctissicet. aũt postumus pretitus
cucniet ñpars cestamti rumpat̃
ut puta sipponas aprimo gradu¬
gradus ualet sccũdus ruptus ẽꝯ.
gradu scripti sunt hrdes oꝑtĩe¬
re hrditatem non possunt. Gradu
eiñ tupto in firmito. implius
brditas inde optineri non pot
nonẽ exh̾rdatus t̾r pendente cõ¬
ꝰ dit̾ioẽ rumpit gradũsut uilia¬
c nus scripsit. S ⁊ si sit̾ ei sub stiti¬
stus quis ⁊ deficiente olitione¬
pẽtis primiꝰ gradiis. ñ ad mittitur su¬
bsticucus a quo scilic post humꝰ
exħroatusꝰ non ẽ puto igitur exi¬

Expanded text:
autem postumus praeteritus euenit, ut pars testamenti rumpatur: ut puta si proponas a primo gradus ualet, secundus ruptus est. gradu scripti sunt heredes optinere hereditatem non possunt: gradu enim rupto et infirmato amplius hereditas inde optineri non potenon est exheredatus, tamen pendente condicione rumpitur gradus, ut et Iulianus scripsit: sed et si sit ei substitutus quis, etiam deficiente condicione primi gradus non admittetur substitutus, a quo scilicet postumus exheredatus non est. puto igitur exi
Abbreviated transcription (Latin):
lxie ces magistratuum ut ipi
tenentur nam nec hetes tutoĩ
negligentie nomine tenetiu
nam magistratus quidem incẽ
piculumꝰ succedit᷑ heres ip̃ius
ut se ad mini stracionem tutele
alt sine herede decessit. Quesitũ
c̃ utrum in magistratum q nõ
issẽ cnicum sciret pupillo caut̃
non ce uninsa negotia curare ⁊
ĩca parte quamasti tutoris mis¬
tioe quoꝵdam negotioꝵ pupi

Expanded text:
edes magistratuum, ut ipsi tenentur: nam nec heres tutoris neglegentiae nomine tenetur. nam magistratus quidem in omne periculum succedit, heres ipsius inter se administrationem tutelae: alter sine herede decessit: quaesitum est, in magistratum, isse enim eum, cum sciret pupillo cautum non esse, uniuersa negotia curare, et in ea parte, quam alteri tutori commistionem quorundam negotiorum pupi
Abbreviated transcription (Latin):
lebat srdemeũ instituctit. deiñ
ita scripsat. sim filius nullus eĩt¬
hr̃s qui insua tũcelã ueiat tẽda¬
mas ẜms lib ⁊ hrs esto. Is filius
pupulus. ⁊ libtinus etat. Que¬
rebatur suib damaseẽt. T̃rebati

Expanded text:
ebat, heredem eum instituerat, deinde ita scripserat: 'si mihi filius nullus erit, qui in su‹a›m tutelam ueniat, tum Dama seruus liber esto': is filius pupillus libertinus erat: quaerebatur, si Dama liber esset. Trebati
Abbreviated transcription (Latin):
ncipe ut muto substituere culice¬
cet ⁊ substicuit titium. Mũtus
duxitꝰ ured̾rẽ p̾t mortẽ patris ⁊ ni¬
lia ip̃i principes solent int̾ p̃cati
uerum uoluntitẽ principis iisꝑ

Expanded text:
ncipe, ut muto substituere ei liceret, et substituit Titium: mutus duxit uxorem post mortem patris et nalia ipsi principes solent interpretari: uerum uoluntatem principis ins
Abbreviated transcription (Latin):
bulas primo gradu scriptͣis lr¬
b mor illi nõn petentib sequ¬
entibo non solum substitutis
um̃ substituti quoq substitut
⁊ ꝑ seriem substitutos ad mittis¬
ni ¶rimoaũt gradu scripcos
acciꝑe debemus. om̃s quipmio
loco scripti sunt. nam sicutiad

Expanded text:
bulas primo gradu scriptis heredibus, mox illis non petentibus sequentibus, non solum substitutis, uerum substituti quoque substitutis, et per seriem substitutos admittimus. primo gradu autem scriptos accipere debemus omnes, qui primo loco scripti sunt: nam sicu
Abbreviated transcription (Latin):
siquis ita scripẜit primus expar¬
tusprs esto primura ⁊ t̾tiñ pri¬
ores ad bonoꝵ possone inuitant¬
Siquis ita institiĩt lordes. Uter
ex frib meis sciam urorẽ duxĩt
exdodrante mͦ hrs esto uter nõ
duxĩt exquadrinte hrs esto. Si
quide mortua fuit sciequas
partes hĩturos brdes ꝯstat. Qd
siabaltero uror ducta fritz codr¬
anter ⁊ quadrantemeis ꝯpẽtere
Donoꝵ aũt. possone antequa
existat ꝯlitio neut pecit ¶ Si cõ¬
sulto sit inductum nom̃ brdis
indubitant pbatur. boꝵ .po. pe¬

Expanded text:
.Si quis ita scripserit: 'Primus ex partus heres esto', Primus et Tertius priores ad bonorum possessionem inuitantur.Si quis ita instituerit heredes: 'uter ex fratribus meis Seiam uxorem duxerit, ex dodrante mihi heres esto, uter non duxerit, ex quadrante heres esto', si quidem mortua fuerit Seia, aequas partes habituros heredes constat: quod si ab altero uxor ducta fuerit, dodrantem et quadrantem eis competere: bonorum autem possessionem, antequam existat condicio, neutrum petere.Si consulto sit inductum nomen heredis, indubitanter probatur bono
Abbreviated transcription (Latin):
etibus prius impensis sat̾ faciẽ¬
dum est. plane si nouam uillã nec¬
cessario extruexerit uł ueterẽ totã
sine culpa sua collapsa restituerit.
erit impẽse petitio. Simili mõ isi p̃a¬
stinam ĩstituerit. hec eĩ impense aut
In res neccessarias aut ĩutiles ced̾t
parutq marito actõem. Dauł.
Ifundus indote datus sit
in quolapis ceditur lapi¬
dicmar comodum ad maritũ pti¬
nere ꝯstat. qr palam sit co aĩo de¬
disse muliere fundum. ut iste fr̃c¬
tus admarituz ptineat nisi õriam
uolutatez indote danda declara¬
uerit mulier. ¶ Qd̾ insem̃te er¬
rogatur si nõ rendeut messes ex uĩ¬
denna de duccti.q tocuis anni
inius fructꝰ ẽ.
minus dotẽ receꝑit dolu
malum dum taxat ĩ carc nõ etia
culpam maritus pr̃are d. ne facto
mulieus ĩ ppctuuz aguim eius co¬
lere cogatur fructus tñ qui pucĩss
adiuiu redlant. Idem.¬

Expanded text:
tibus prius impensis satisfaciendum est. plane si nouam uillam necessario exstruxit uel ueterem totam sine culpa sua conlapsam restituerit, erit eius impensae petitio: simili modo et si pastina instituit. hae enim inpensae aut in res necessarias aut utiles cedunt pariuntque marito actionem. 8 fundus in dotem datus sit, in quo lapis caeditur, lapidicinarum commodum ad maritum pertinere constat, quia palam sit eo animo dedisse mulierem fundum, ut iste fructus ad maritum pertineat, nisi si contrariam voluntatem in dote danda declaraverit mulier. Quod in sementem erogatur, si non responderint messes, ex vindemia deducetur, quia totius anni unus fructminus dotem reciperet, dolum malum dumtaxat in ea re, non etiam culpam maritus praestare debet, ne facto mulieris in perpetuum agrum eius colere cogatur: fructus tamen, qui pervenissent ad virum, redduntur. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
si nupta decesiss. ut ctia si ĩpot̾ãte
nõ fiũt patris dos ab eo profecta
rem suam occiterit dotis actionez
hĩdib uxoris danda ẽc pioculus at
suu dote sperare lucriface̾ itemq

Expanded text:
si nupta decessisset, ut, etiamsi in potestate non fuerit patris, dos ab eo profecta rem suam occiderit, dotis actionem heredibus uxoris dandam esse Proculus ait, suum dotem sperare lucrifacere. idemq
Abbreviated transcription (Latin):
mĩe ĩqua dolũ feciss. atq si dolo eiꝰ
ftr̃ ẽẽt quominus facẽ possitsc̃ete¬
uor s crica utiti reidotalis dolus
malus ⁊ culpa maniti absit. actõne
solas quas conoĩe q̃si maritus ht
p̾standas mulieri ueluti furtiuł

Expanded text:
dolo eius factum esset, quo minus facere possit. ceterum si circa interitum rei dotalis dolus malus et culpa mariti absit, actiones solas, quas eo nomine quasi maritus habet, praestandas mulieri, ueluti furti
Abbreviated transcription (Latin):
ortio fcõ nich redclat.nam ⁊ ħ fruc¬
tus toto tp̃r quo curantur. nõgyo
pcipiunt. tõnez accipe delrinus.¬
In ẜuo quoq ãm ratõ habcatũ. Si ĩ
annum forte oꝑx cius locate sunt.
ut p̾̃teriti tp̃ris admaritum. post d¬
diuortuu aũt admulierẽ ope ꝑti¬
neant. õpensionib quoq p̾dioru
ibanoꝵ ide ẽ. ꝙ infructib rustico¬

Expanded text:
ortio facto nihil reddat? nam et hic fructus toto tempore quo curantur, non quo percipiuntur, rationem accipere debemus.In seruo quoque anni ratio habetur, si in annum forte operae eius locatae sunt, ut praeteriti temporis ad maritum, post diuortium autem ad mulierem operae pertineant.De pensionibus quoque praediorum urbanorum idem est quod in fructib
Abbreviated transcription (Latin):
fructus ⁊ caus ann quo diuortium
fcm ẽ. ꝙͣrtam pte mecois cquũ esti
alioquim si cuactis urxmniis alta
bie ꝯmuortium int̾cedat fructus in¬
tegros reticbiritq si infine m̃si
sibus matrimoium steterit uinde¬
mie saietus et qͣrta porto mecoio
instantis am ꝯsundi debebune nt
eca prceuia tercia portionns relin¬

Expanded text:
diuortium factum est, quartam partem mercedis aequum est: alioquin si coactis uindemiis altera die diuortium intercedat, fructus integros retinebit. itaque si fine mensis sibus matrimonium steterit, uindemiae fructus et quarta portio mercedis instantis anni confundi debebunt, ut ex ea pecunia tertia portio uiro relin
Abbreviated transcription (Latin):
assia ᷤ si ereti fodine uł argenti fodi¬
ne. uł auri. uł cuiꝰlib alt̾ius matcĩe
fuĩnt uł arene utiq infructu habe¬
bunt᷑. ¶ Int̾dum marito d fructibꝰ
amłiere eauet̾ ⁊ nieh̾ retinet si fru¬
ctib stantib fundum mulici reci¬
piat. Int̾on retinebit tm̃manitus

Expanded text:
 si cretifodinae, argenti fodinae vel auri vel cuius alterius materiae sint vel harenae, utique in fructu habebuntur. Interdum marito de fructibus a muliere cavetur et nihil retinet, si fructibus stantibus fundum mulier recipiet: interdum retinebit tantum
Abbreviated transcription (Latin):
testõ brclitas ascripto hrde mõ¬
intestati uire testĩ uidebitur ob¬
stitisse ¶ Don sic parentibꝰ lib̾oꝵ
ut libis parentum dͣret̾ hrdi ⁊.¬
tas parentes ad boi̾ liboꝵ tõ miu¬
segatioĩs amitit libos natiue
simł.⁊ parẽtũ comine notum x¬

Expanded text:
scripto herede fiintestati, iure testati uidebitur obstitisse.Non sic parentibus liberorum, ut liberis parentium debetur hereditas: parentes ad bona liberorum ratio miserationis admittit, liberos naturae, simul et parentium commune uotum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗ capite puniri meio¬
it. cesta nitũ facẽ oce¬
defidũ. paulus iix
nãdet scribunt euisq boi intesta¬
ci sipunitus sit  cognatos cĩ ꝑtux̃¬
sicñ ex mili̾tari delicto. non exco
ti castresia fisco nõ uedicanti
cumhetes legitimus ad fine.u.
gradus extictit uł ꝓximus cogͣ¬
cus eiusdem gradus intta tẽpu¬
Quibꝰ nons

Expanded text:
 capite puniri meruit, testamentum facere concedendum Paulus et Menander scribunt eiusque bona intestati, si punitus sit, ad cognatos eiun ex militari delicto, non ex coti castrensia fisco non ui‹n›dicantur, cum heres legitimus ad finem quinti gradus exstitit aut proximus cognatus eiusdem gradus intra tempuQUIBUS NON
Abbreviated transcription (Latin):
bat. ¶Alit. atq ꝓbat milla institi¬
tioẽ exqua prte metitius ħ̾rder
scripsit seius heres esto tũc exñ si
nõ ẽ atitio scriptus nec seius ab
conec inmetito. hicem̃ c̾ditur ĩ eẽ
xlicios marcellus. hec simiba py¬
utrum ita quis scribit er bis par¬
tibꝰ quas ascripsi. inscripsero ni
suꝑiore modo dicas nillis parti¬
b ascriptis nullam ee ĩstitutioẽr
quo mõ illis marcellait. exhis

Expanded text:
bat. aliter atque probat in illa institutione: 'ex qua parte me Titius heredem scripsit, Seius heres esto': tunc enim si non est a Titio scriptus, nec ‹S›eius ab eo, nec immerito: hic enim creditur inesse condicio. sed Marcellus haec similia puutrum ita quis scribat: 'ex his partibus quas adscripsi' an 'adscripsero', ut superiori modo dicas nullis adscriptis partibus nullam esse institutionem: quomodo in illo Marcellus: 'ex his
Abbreviated transcription (Latin):
ta fundi mẽtior. ¶Sia̾nt sic scri¬
uit incuis br̃s licet non adieteit
esto credimus ulus numci ipatĩ.
minus scciptum᷑ ⁊ siica lutius
ẽsto tm̃ dem dicimus¶ Ergo ⁊ si
ita lutius solummo marcellus
non insubtilit nonputat hodi¬
c hoc ꝓcedẽ. Ouius aũt pins cur
quidam portioe s int̾ h des distĩ¬
buiss ita ille cxparte cotͤgille erto¬
ta nec. adiecifs heres esto rescrip¬
sit ualere institutioe ꝙ lul sc̃p
ualẽ licet de eẽt beres Ide mił. illỹ¬

Expanded text:
ta fundi mentione. Si autem sic scribat: 'Lucius heres', licet non adiecerit 'esto', credimus plus nuncupatum, minus scriptum: et si ita: 'Lucius esto', tantundem dicimus: ergo et si ita: 'Lucius' solummodo. Marcellus non insuptiliter non putat hodie hoc procedere. diuus autem Pius, cum quidam portiones inter heredes distribuisset ita: ille ex 'parte tota, ille ex tota' nec adiecisset 'heres esto', rescripsit ualere institutionem: quod et Iualere, licet deesset 'heres'. Idem Iul
Abbreviated transcription (Latin):
que ad modum suta eẽt bdes ĩ¬
sticuti. sicis partes. ascripserõ. Sr
magis ẽ ut sic uitaq istitutio ac¬
cipiat siuo lumtascefumcti non
reftagatur erqnib partib.⁊ sccip¬

Expanded text:
quemadmodum si ita essent heredes instituti: 'si eis partes adscripsero'. sed magis est, ut sic utraque institutio accipiatur, si uoluntas defuncti non refragatur: 'ex quibus partibus adscrip
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ab exhrdatioẽ q̃ nominatim
facit nmdinus traia ñ rescrip¬
sit posse noiãtim ⁊ ante bordis ĩ¬
stitutioe filium erbrdare ¶Iñ¬
stitutumaũt brdemcum quor
dicimis qui scriptus nõ ẽ. Sec

Expanded text:
m ab exheredatione, quam nominatim facit: nam diuus Traianus rescripsit posse nominatim etiam ante heredis institutionem filium exheredare. Institutum autem heredem eum quoque dicimus, qui scr
Abbreviated transcription (Latin):
filius patri hr̃s exticĩt. eoquẽ
intra pubtatẽ mor tuo frat
testatoris ex substitutioẽ brs
relictum sit. Siganis seius
fr̃ suus sibibrs cxtitin. ix¬

Expanded text:
filius patri heres exstiterit eoque intra pubertatem mortuo frater testatoris ex substitutione hererelictum sit, si Gaius Seius frater suus sibi heres extiti
Abbreviated transcription (Latin):
eet satis enim punitũ sẽ ineo
desinẽt Dr̃s eẽ idẽ cdicerẽ que¬
ad modum intelligendume
ineo quicum scriptus eẽt u̾rs
postq̃ adiss hrditatem ĩ riti¬
ter redactus ẽ ⁊ postea lib̾t. aͦteͤ

Expanded text:
s esset: satis enim punitus est in eodesineret heres esse, idem dicerem: quemadmodum intellegendum est in eo qui, cum scriptus esset heres, postquam adisset hereditatem in seruitutem redactus est et postea libertat‹e›
Abbreviated transcription (Latin):
petsone non debent᷑ nec cmni
quentut cui a quitatur seco
nor habitus sit set si conune
cim fuit legatum ei relictum
cum eo cui non prestatut sua
tantum portio conseruabitur.
Item siquis cxbis personis tog¬
atus sit restituere exter o quõd
sibi telictum est clicendum eẽ

Expanded text:
on debetur: nec enim quaerimus, cui adquiratur, sed cui honor habitus sit. Sed et si coniunctim e‹i› fuerit legatum relictum cum eo, cui non praestatur, sua tantum portio ei conseruabitur. Item si quis ex his personis rogatus sit restituere extero quod sibi relictum est, dicendum non
Abbreviated transcription (Latin):
legata sunt ⁊ a substitto ĩpr¬
hbẽtis telicta nontm lbers ⁊ parc̃¬
tut.anmortuo inpnbere coga
substitutus ea prate. Et siquidẽ
ab inpubere telicta sũt. soł lib¬
is patentibꝰq pranda sũt. S
uõ asubstituto inpubis om̃i¬

Expanded text:
legata sunt etiam a substituto impuberis relicta non tantum liberis et parenitur, an mortuo impubere cogatur substitutus ea praestare. et si quidem ab impubere relicta sunt, solis liberis parentibusque praestanda sunt: sin vero a substituto i
Abbreviated transcription (Latin):
cepierit. sin dubio solibrdide¬
ꝑit ¶ Si ẜuus legatus sit ⁊ mo¬
uit. ⁊ detior fit ut sidebilẽ forte
tradat nichilominus tencãt
Cum quid tibi legatum fide
cxit mexigendo eo logito alio¬

Expanded text:
erit, sine dubio soli heredi deperit. Si seruus legatus sit et mouit et deterior fit, ut, si debilem forte tradat, nihilo minus teneatur. Cum quid tibi legatum fideimtaxat in exigendo eo legato, alio
Abbreviated transcription (Latin):
gre mͥ nissus cẽs manebit tu¬
a obligõ sic maneret sicum:
fundum emissem. Guta scr¬
iptum eẽt amplius q̃ titio le¬
gam br̃s mens seio .x. dato
dubitandum nonent qn ⁊
titio simm legatum manea
⁊ seio nich. ultra. x debentui
am ⁊ ufitatum fert ẽ sici
elegare lutio titio tot ⁊ hãpli

Expanded text:
re iussus esses, manebit tua obligatio, sicut maneret, si eum fundum emissem. Si ita scriptum erit: 'amplius quam Titio legaui heres meus Seio decem dato', dubitandum non erit, quin et Titio suum legatum maneat et Seio nihil ultra decem debeatur: nam et usitatum fere est sic legare: 'Lucio Titio tot et hoc ampli
Abbreviated transcription (Latin):
stipłatus fucro. implius q̃ mͥ
debes .x. darc spondes. qui .x. de¬
abeantur¶Siẜmus aliemis lib̾
ẽẽ iussui. ⁊ legatus sit peti en
cexlegato posse aitͣ namcum li¬
btas millius momĩti sit.ibsũ¬
dumẽẽ aiit ꝓeamlegatum in¬
firmatiꝙalioquium ualeret q
si soliaum datum fuufs ¶ Qũ¬
a quinq marca bebat italega¬
llit. uł scipulatcẽpmisit .x. qi

Expanded text:
ro: 'amplius quam mihi debes decem dare spondes?' quin decem debeantur. Si seruus alienus liber esse iussus et legatus sit, peti eum ex legato posse ait: nam cum libertas nullius momenti sit, absurdum esse per eam legatum infirmari, quod alioquin ualeret, et si solum datum fuisset. Qui quinque in arca habebat ita legauit uel stipu
Abbreviated transcription (Latin):
dia qui duisos iutores hiber̃
udeamus a nalic̾atio socum nod
cĩa sit᷑ putoaliẽati onem impe¬
dir ncuter cnim poterit ꝓnoca¬
re Szambo ꝓuocatione̾ expet¬
tare Itemsicosdem tutores habr¬
ant multo mag̃ quimpeditar
alienatioe dicet᷑. Si pupillus
delit pignori cxꝑmifsu pͥtoris
non millacrit oubitatio. malie¬
natiopossit inpediti. S dicẽdi
ẽ posse creditorem iussim ex¬
corem acdient. ¶Sipater uł par¬
ens tutor sit alicui exlibetis. ay
uelit ⁊ magis ẽ. ut cebc̾at ꝓmor
tñ eẽ debet pretor adconsentiẽd̾
am ꝙ ap̃tore decretumẽ nichil
egisse. Quid ergo sip̾tor itadec̾¬
uent uendere obligate ueꝑmi¬
ttianpossit libetum arbitriu
br̃e quid faciat ⁊ magisẽ ut poͦ¬
sit dum mo sciamus pretore
non recte parti ho suis tutores¬
nł fũctum debiit enm ip̃e st¬
atuere ⁊ eligẽ uitum magis
obligare. iuentt̃ ꝑmittat¬
Siobligauĩt rcm̾tutor sine
decreto quamius obligato ñ
ualeat. ẽ tñ exceptioĩ doli locus

Expanded text:
dia qui diuersos tutores habent, uideamus, an alienatio locum habere ssaria sit, puto alienationem impediri: neuter enim poterit prouocare, sed ambo prouocationem exspectare. item si eosdem tutores habeant, multo magis quis impeditam alienationem dicet.Si pupillus dedit pignori ex permissu praetoris, nonnulla erit dubitatio, an alienatio possit impediri. sed dicendum est posse creditorem ius suum exaetorem adierit.Si pater uel parens tutor sit alicui ex liberis, an uelit? ‹et› magis est ut debeat: prn esse debet praetor ad consentiendum am quod a praetore decretum est, nihil egisse.Quid ergo si praetor ita decreuerit 'uendere obligareue permitto', an possit liberum arbitrium habere, qui faciat? et magis est ut possit, dummodo sciamus praetorem non recte partibus suis functum: debuit enim ipse statuere et eligere, utrum magis obligare an uendere permittat.Si obligauit rem tutor sine decreto, quamuis obligatio non ualeat, est tamen exceptioni doli locus,
Abbreviated transcription (Latin):
D Pec reftiꝰt singli auiti ĩãno
singulos legẽtur. anmnanume
primum mille aucci. mẜmor
eecum intertium frumentum
ccdat᷑ qo nis fuit ⁊ libo ⁊ sabiu¬

Expanded text:
ec refert, singuli aurei in annos singulos legentur an in annum primum mille aurei, in secundum homo, in tertium frumentumcedat, quaestionis fuit. et Labeo Sabi
Abbreviated transcription (Latin):
um dedit nec ei inputan curde¬
dit planc sinoaccep ⁊ spop̃on¬
dit siscipulanti erit fimane
locus ¶ Si fide uissit ap̃ melibt
uł re suã palio pignori cedit ĩ
necee pittoni ant̾aniana locũ¬

Expanded text:
um dedit, nec ei imputari, cur dedit. Plane si non accepit et spopondit stipulanti, erit Favianae locus. Si fideiussit apud me libertus vel rem suam pro alio pignori dedit in necem patroni, an Faviana locu
Abbreviated transcription (Latin):
etq natõs alultide priu gno
primgnasq uocant põt ⁊ sic
diffiniti socct ẽ uxoris mocpat.
uxoris mec socctẽ. ħ̾ illi murus
uꝰ sum ꝓgenet. Et retro mater
mea uxorismoc soctusẽ illa hu¬
ic nurus ⁊ auia mea soctus c̃

Expanded text:
e natos aliunde priuignos priuignasque uocant. potest etiam sic definiri. socer e‹s›t uxoris meae pater, uxoris meae socer est, haec illi nurus:lius sum progener: et retro mater mea uxoris meae socrus est, illa huic nurus: et auia mea ‹uxoris
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ borditates ⁊ tutele ad pr̃imñ
tunt. S ⁊ edc̃o ptor pximo. cui¬
iui inuiti dicere non cogunt
cant quos nos cog̃tos appllaz
cõgnati sunt ⁊ quõs agnitos
gͣtis suĩdicũtut intagnaros.¬

Expanded text:
 hereditates et tutelae ad proximum runt: sed et edicto praetor proximo cuinium inviti dicere non cogimurcant, quos nos cognatos appellamus. Cognati sunt et quos adgnatosadgnatis sui dicuntur. Inter
Abbreviated transcription (Latin):
cognatio cum iustis nptus
ꝯt̾ractis copłatut. S natur
quide cognatio hoc ip̃o nomiẽ
appuatut. Tuni aut cognatio
licet ipo quoq ꝑsc plem̃ssime
nib quoq breuiter discrere
atfines sunt ui ⁊ urorn cogeͣ¬
di dicti abco ꝙ due cognitiones
quediuse interse sunt ꝑix
tias copuiantur ⁊ alt̾a adaltenꝰ
cognation fine adcedit¶ Haq
ꝯiungende affinitatis ca fit cr

Expanded text:
cognatio, cum iustis nuptiis contractis copulatur. sed naturalis quidem cognatio hoc ipso nomine appellatur: ciuilis autem cognatio licet ipsa quoque per se plenissime nibus quoque breuiter disserere. adfines sunt uiri et uxoris cognati, dicti ab eo, quod duae cognationes, quae diuersae inter se sunt, per nuptias copulantur et altera ad alterius cognationis finem accedit: namque coniungendae adfinitatis causa
Abbreviated transcription (Latin):
sunt suprapanus pauia .I. pro¬
nepos. ꝓnepcis extrans u̾so. frĩs
sororis q filus filia ⁊ ꝯueĩẽt
patruus amita auũculus mat̾¬
ceca ¶ Quaito gradu sunt sup̃
ab auus abauia .i. abncpos. ab
neptis extrans uetso frĩs soroĩs¬
magnus amita magna .i. ausfi¬

Expanded text:
nt supra proauus proauia. infra pronepos proneptis. ex transuerso fratris sororisque filius filia: et conuenienter patruus amita, auunculus matertera. Quarto gradu sunt supra abauus abauia. infra abnepos aneptis, ex transverso fratris sororismagnus amita magna id es
Abbreviated transcription (Latin):
s tentũ liboꝵ que ꝑscãs sempei
matnos q̃ pacrios intlligum
It nepotes neptesq tã exfilio q̃
uis accim. cum denaturali cogͣ¬
tioe queritur. Septimũ gradũ
quis excedit quatenus ulctacu
fere gradu rerum naturacogͣ⁊¬
tũ uira ꝯsistere non pacitui. ¶Co¬
gnatiabeo diciputantur qͥd
qͣi una cõit uenati ułabeode
ortiꝑgeniti uesint. ¶ Cognati¬
oĩs substantia bifaniãa p̾ud io¬
manos intelligitut namq̃dã
cognatioẽs uut cuuli quedar
natutali ꝯnectuntut ñ nũq̃
utroq uire xcurrente ⁊ natura¬
li ⁊ quili coplacui cognatio¬
¶ Et quida natutai cognatio ose
sine auili cognatione ĩtlligit

Expanded text:
semper maternos quam paternos intellegemus, item nepotes neptesque tam ex filio quam ius attinet, cum de naturali cognatione quaeritur, septimum gradum quis excedit, quatenus ultra eum fere gradum rerum natura cognatorum uitam consistere non patitur. Cognati ab eo dici putantur, quod quasi una communiterue nati uel ab eodem orti progenitiue sint. Cognationis substantia bifariam apud Romanos intellegitur: nam quaedam cognationes iure ciuili, quaedam naturali conect‹u›ntur, nonnumquam utroque iure concurrente et naturali et ciuili copulatur cogn‹a›tio. et quidem naturalis cognatio per se sine ciuili cognatione intellegit
Abbreviated transcription (Latin):
cognatioĩs. alui eoꝵ¬
supioris ordims s̃
ãlu infenorisalu ex
dinis sunt parẽtes inferioris
libi extñsuso sine alatere frẽs
⁊ sorores lib̃iq coꝵ. S ꝯ suꝑior
quide ⁊ infetior cognatio apriõ¬

Expanded text:
cognationis alii superioris ordinis sunt, alii inferioris, alii ex dinis sunt parentes. inferioris liberi. ex transuerso siue a latere fratres et sorores liberique eorum. Sed superior quidem et inferior cognatio a pri
Abbreviated transcription (Latin):
Aiticẽ libtatem hrditatatem qr¬
ꝯsequitur ⁊ cit intetum necess¬
aris ⁊ existete ꝯlitioe uolĩta¬
rĩ hetẽs efficietur. ut non desiã
mutat. ut solemus insubstitu¬
to in pubis dicere. Ham e̾ telaty
sise ad arrogandum substitur de

Expanded text:
tatem et hereditatem consequitur et erit interim necessarius: et existente condicione uoluntarius heres efficietur, ut non desinatdis ius non mutat, ut solemus in substituto impuberis dicere: nam est relatum, si se adrogandum dederit
Abbreviated transcription (Latin):
rd aditioile ad qui tunt brditate¬
oscib his in quoꝵ sunt potestite ut
puta si nepos cxfilio ex hrdaco
cũ nõ faciat. S u bendebet ut
adeat. qm̃ mortis tp̃r ĩpotestatẽ
ñ fuit. nam pcũm quis exist̾e

Expanded text:
 aditione adquirent hereditatem his in quorum sunt potestate, ut puta si nepos ex filio exheredato eum non facit, sed iuberi debet, ut adeat, quoniam mortis tempore in potestate non fuerit: nam per eum quis existere
Abbreviated transcription (Latin):
erit ⁊ ita scriprit. Sin̾ititis isteͤ
filius.f. br̃s non etit sempnu
hr̃s esto. filio adcute ius sn pa¬
c̃is substitutuis excluditur¶Si
fiuus prius q̃ sciret se necium

Expanded text:
erit et ita scripserit: "si mihi Titius iste filius familias heres non erit, Sempronius heres esto" filio adeunte iussu patris substitutus excluditur. Si filius prius quam sciret se nec
Abbreviated transcription (Latin):
abaliqͣuo hãc ꝯcronsiam patia᷑
qr intet libetos nonsit. s abipõ
patre ut puta ncpos. qui se rete¬
tu in pocestate auidicit abemã¬
cipato patre cui iungi desidetat
andifferi debeat. Et mag̃ est ur
differatur¶Parui erũ refeit qs
ci ꝯtrousiam faciat cum ⁊ sicest¬
ator eum neganit exliberis nõ

Expanded text:
ab aliquo hanc controuersiam patiatur, quod inter liberos non sit, sed ab ipso patre, ut puta nepos, qui se retentum in potestate aui dicit, ab emancipato patre, cui iungi desiderat, an differri debeat? et magis est, ut differatur: parui enim refert, quis ei controuersiam facit, cum et si testator eum negauerit ex liberis, non
Abbreviated transcription (Latin):
q in qntũ uirtus suppetit carẽ mat̾et
Quisq desid̾is affligat. dcupias turpes
inffitiat. ⁊ iuxͣ pauli uocẽ hostia uiua
fiat. Hostia qppe ⁊ ẏmolat᷑ ⁊ uiua ẽ.
qñ et ab hac uita hõ ñ deficit. ⁊ tñ se
⁊ carnalib desid̾iis occidit.¶ Lereis

Expanded text:
 in quantum virtus suppetit, carnem maceret, ejusque desideria affligat, concupiscentias turpes interficiat, ut, juxta Pauli vocem, hostia viva fiat. Hostia quippe et immolatur et viva est, quando et ab hac vita homo non deficit, et tamen se a carnalibus desideriis occid
Abbreviated transcription (Latin):
timoris. reb ip̃is ꝓ speculis uti tur
⁊ ĩ om̃i eo qd̃ t̾nit sui amatoris re¬
sultat memoria. aspicit cũcta que
excrtã diletcõis ꝙͣ ꝓ̃cõtũlit. sapient
estimat qnͣta sernau̾it. in dotẽ. Castus
in rebus humano usui cõcessis. nlła libi¬
dine figit᷑. s intuͣsitoriis ⁊templatur

Expanded text:
amoris, rebus his pro speculis utitur, et in omne quod cernit sui amatoris sibi resultat memoria. Aspicit cuncta quaerrha dilectionis quam praecontulit sapienter aestimat quanta reservavit in dotem. Castus in rebus humano usui concessit nulla libidine figitur, sed in transitoriis contemplatur
Abbreviated transcription (Latin):
nõ loge. Tñsilisti carnis oblettamta
ut iã minĩe obedias cõcupistẽciis et
tenearis illecebs. ꝑfetisti et seꝑasti
te. s ñdũ elogasti. nͥ irruẽcia undiq
fantasmata corpeaꝵ sili̾tudinũ tñ syo¬
re estimas locũ qͥetis. secretũ solitu¬
dĩs. lumĩs serenũ. hĩ tacłm pacis. Ad¬

Expanded text:
e. Transilisti carnis oblectamenta, ut minime jam obedias concupiscentiis ejus, nec tenearis illecebris: profecisti, separasti te, sed nondum elongasti, nisi et irruentia undique phantasmata corporearum similitudinum transvote existimas locum quietis, secretum solitudinis, luminis serenum, habitaculum pacis.
Abbreviated transcription (Latin):
tuntlr t pcc̃a tua. nisi ego peccare desidero
ꝙͥ ꝓd̾it. Hxui tunitã meãr si reindu̾o eã
ꝙͣtũ ꝓfeci Si rursus pedes meos qͦs lan̾ã.
in quinano. nũꝙͣ aliꝙͣ lauisse ualebit: Sor¬
dẽs oĩ gn̾e uitioꝵ diu iacui in luto fecis.
s erit sine dubio recide̾ti qm̃ iacenti det̾iꝰ.¬

Expanded text:
tuntur tibi peccata tua; nisi ego peccare desiero, quid proderit? Exui tunicam meam; si reinduero eam, quantum profeci? Si rursus pedes meos, quos laveram, inquinavero, nunquid aliquid lavisse valebit? Sordens omni genere vitiorum jacui diu in luto faecis; sed erit sine dubio recidenti, quam jacenti det
Abbreviated transcription (Latin):
Qobrẽ chpncham te exhĩbes ñ ca¬
ualem. Hic siquidẽ pene simł et reti¬
uit. ⁊ refundit. illi uͦ donꝰ ĩpleatur
exsp̾tat. et sic ꝙ suꝑhũndat sñ suo
dampno cõmũicat. sciens maledcm̃

Expanded text:
 concham te exhibebis, et non canalem. Hic siquidem pene simul et recipit, et refundit; illa vero donec impleatur, exspectat; et sic quod superabundat, sine suo damno communicat, sciens maledictum
Abbreviated transcription (Latin):
cã scõꝵ spreto ornatu cultuq suꝑ¬
fluo ext̾ioris sui hoĩs qͥ certe cor¬
rũpit᷑. oĩ se diligñtia p̃bet et occu¬
pait. ex tole̾do ac decorãdo int̾iori il¬
li hoĩ qui ad ymagĩe di ẽ. ⁊ reno¬
uat᷑ de die in diẽ. Certi eĩ s̃ deo¬

Expanded text:
ctorum, spreto ornatu cultuque superfluo exterioris sui hominis, qui certe corrumpitur, omni se diligentia praebet et occupat excolendo ac decorando interiori illi, qui ad imaginem Dei est, et renovatur de die in diem. Certi sunt e
Abbreviated transcription (Latin):
ono loco. ꝙ spaciũ siũ cursus stadiũ
applłauit. a stando. et est octaua ꝑs mili¬
aris. Nñ postmodũ in oleuit mos̃ apd̃
grecos.⁊ ⁊suetudo diutna. ut oxsi¬
gulis urbib castellis ⁊ oppidis atq uil¬

Expanded text:
in loco, quod spatium sui cursus stadium appellavit, a stando: et est octava pars milliarii. Inde postmodum inolevit mos apud Graecos et consuetudo diuturna, ut ex singulis urbibus, castellis, oppidis,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓitii frustra sictat᷑ riuus. si fons
nõ fu̾it abturatꝰ u̾bi gr̃a. Remis¬
⁊ sa coluntas. facit leuitate: ex qua
ꝓ deunt instabilitas mentis. in cõ¬
stantia moꝵ. uana leticia: sepe usq
ueniũt exuitio leuitatis. ¶ Scdo

Expanded text:
itii frustra siccatur rivus, si fons non fuerit obturatus. Verbi gratia, remissa voluntas facit mentis levitatem, ex qua prodeunt instabilitas mentis, inconstantia morum, vana laetitia saepe usque u
Abbreviated transcription (Latin):
u̾itate. ut magͥfice dilatet᷑ ĩ tuis: qͥ m¬
ito angustiat᷑ ĩ iuscib suio. Lege ahõ ĩ¬
hac luce ꝯmũi te iudicabis ĩdignũ Itẽ
lege in corde sei testam̃tũ qũ ꝯfmatũ.
ies qmͣ lõge aliud spe possid̾e qmͣ re te¬

Expanded text:
humiliasti, ut magnifice dilatetur in tuis, qui merito angustiatur in visceribus suis. Sihac communi luce judicabis te indignum. Lege in corde Dei testamentum, quod firmatum ies quam longe aliud spe possidere, quam re te
Abbreviated transcription (Latin):
apiri sensũ ut ĩ telligã scͥpt᷑as. aut smnone
sapĩe .q. ehullire ex ĩtimis: aut infulci desuꝑ
liũe reuelari mist̾ia : aut c̾ce expandi mͥ.
q. qd̵dam largissimũ celi g̾miũ. ⁊ ułiores¬
es: nõ ambigt sp̃osũ adesse. Q ẽ dr̃e Tñt

Expanded text:
ihi sensum, ut intelligam Scripturas, aut sermonem sapientiae quasi ebullire ex intimis, aut infuso lumine desuper revelari mysteria, aut certe expandi mihi quasi quoddam largissimum coeli gremium; et uberioreses; non ambigo sponsum ades
Abbreviated transcription (Latin):
toris gͣuamine uł labore. S iqͥdem dixit
qmͣlib magna ĩ u̾bi facilitate donau̾it :
S ic bñficiũ cͤacõnis attenuans hũana
ĩpietas: ĩ gͣtitutũs matiam ĩ de sumebat
unde amoris cãm hr̃e delu̾at. S obstr¬

Expanded text:
amine vel labore: siquidem dixit, quamlibet magna in verbi facilitate donaveris? Sic beneficium creationis attenuans humana impietas, ingratitudinis materiam inde sumebat, unde amoris causam habere debuerat
Abbreviated transcription (Latin):
etiã om̃e debitũ qd̃ pcc̃ores solu̾e de¬
bent: ⁊ hoc cũ nicħ ꝑ se deb̾et. solu̾et
ꝓ aliis: qui qd̃ debeb̾ant. redd̾e̾ nõ hẽ¬
bant. Preciosior namq ẽ uita hom̃is
debitũ. qd̃ debent pcc̃ores ꝓ satisfc̃õne¬

Expanded text:
etiam omne debitum, quod peccatores solvere debent: et hoc, cum nihil pro se deberet, solveret pro aliis, qui quod debebant redd re non habebant. Pretiosior namque est vita hominis debitum, quod debent peccatores pro satisf
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑeam ĩ nram miliam uenit. Pte acce¬
ssũ hẽmꝰ ad filiũ o bñdc̃a ĩuentx gr̃e :
genitx uite: mat̾ salutis: ut ꝑte nos
suscipiat nos: q̃ ꝑte datus ẽ nb. Excu¬
set aput ip̃m ĩ tegͥtas tua culpã corrup
niã nr̃e inpetret uanitati nr̃e: copio¬
sa caritas tua nr̃oꝵ cooꝑiat. młtitu¬
dĩem pccõꝵ: ⁊ fecũditas tua głola: fe¬
cũditatẽ nͣb cõferat meritoꝵ. Dña
nr̃a mediatx nr̃a: ad uocata nr̃a: tuo
filio nos recõcilai tuo nos filio recõm̃e¬

Expanded text:
iam venit. Per te accessum habeamus ad Filium, o benedicta inventrix gratiae, genetrix vitae, mater salutis: ut per te nos suscipiat, qui per te datus est nobis. Excuset apud ipsum integritas tua culpam nostrae strae veniam impetret vanitati. Copiosa charitas tua nostrorum cooperiat multitudinem peccatorum, et fecunditas gloriosa fecunditatem nobis conferat meritorum. Domina nostra, mediatrix nostra, advocata nostra, tuo Filio nos reconcilia, tuo Filio nos commen
Abbreviated transcription (Latin):
gͣtõcõis meoria dat᷑ in occõne carnis:
⁊ uideas eos tanta sollicitudĩe dieb
istis uestiũ gloriam q̃rere. ciboꝵ ꝑ
ibi susaipi atur digaiz obi hec accura¬
Qui tãta ambicõne uestes ꝑas :
in meũ natalem᷑ Detestor ego suꝑ
no ego carnis delicias. Celebnͣs e¬

Expanded text:
gnationis memoria datur in occasionem carnis, ut videas eos tanta sollicitudine diebus istis vestium gloriam, ciborum scipiatur dignius, ubi haec accuraQuid tanta ambitione vestes paras in Natale meum? detestor ego supeno ego carnis delicias, non
Abbreviated transcription (Latin):
post anxios fletus. post ĩenarrabi¬
les gemitꝰ ⁊ singultꝰ sauciã ꝯsciãm
meam unxisti unccõne mĩe tue.
reddidit exultãtem. ⁊ p̃sumentem
de uenia. Qui simiłr afficiuntur.
eccehii sciunt ꝙ u̾e medicꝰ sit iħt.¬

Expanded text:
post anxios fletus, inenarrabiles gemitus et singultus, sauciam conscientiam meam unxisti unctione misericordreddidit exsultantem, et praesumentem de venia? Qui similiter afficiuntur, ecce hi sciunt, quod vere medicus sit
Abbreviated transcription (Latin):
sũ ut ĩtelligã scͥpt᷑as. aut sermonem
sapĩe ehullire exintimis: aut infusa
liũe desuꝑ reuelari nusfi̾a : aut cte ex¬
pandi m̃ q. qd̾dam largissimũ celi gͦ¬
miũ ⁊ ubiores desursum ĩflu̾e aĩo me¬
ditacõnuĩ ymbres: nõ ãbiga sp̃osũ a¬
desse. Nerbi si qͥdem hee copie sũt: ⁊ de

Expanded text:
sum, ut intelligam Scripturas, aut sermonem sapientiae quasi ebullire ex intimis, aut infuso lumine desuper revelari mysteria, aut certe expandi mihi quasi quoddam largissimum coeli gremium; et uberiores desursum influere animo meditationum imbres; non ambigo sponsum adesse. Verbi siquidem hae copiae sunt, et de
Abbreviated transcription (Latin):
ex te sis qͦ dulciꝰ sapiet postinodũ
qd̾ ex d̾o mox eris. ditu igis qui
d̾s ẽ ꝯsimit qͥdem s ñ affligit: ardet
unt tõnis. Ergo ĩuͥtute qua ĩmutaris
⁊ amore qͦ infłamaris: dm̃ pñtem ĩ tel¬

Expanded text:
te sis, quo dulcius sapiat postmodum quod ex Deo mox eris. At vero ignis qui est, consumit quidem, sed non affligit, ardet unctionis. Ergo in virtute qua immutaris, et in amore quo inflammaris, Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑari sensũ: ut intlłigam scͥt᷑am. aͭ
Termonẽ sapĩe : q. ebullire ex intimis
aut infuso lumĩe desuꝑ reuelari m
aĩo mediitacõnũ ymbres: nõ ambi¬
go sp̃ãsũ adesse. Serbi ꝙpͥpe idest.¬

Expanded text:
i sensum, ut intelligam Scripturas, aut sermonem sapientiae quasi ebullire ex intimis, aut infuso lumine desuper revelari animo meditationum imbres; non ambigo sponsum adesse. Verbi siquide
Abbreviated transcription (Latin):
arlutr nemĩem facile posse scire ꝙͥ¬
sit ciscłm: nͥ qͥ accipit. Est qͥpe mãna
aliscanditũ. ⁊ solus qͥ edit adhuc esu¬
riet: fons signatꝰ cui nõ ꝯmũitat ali¬
enꝰ s solus qui bibit adhuc siciet. Nõ¬

Expanded text:
arbitror neminem vel scire posse quid sit, nisi qui accipit: est quippe manna absconditum; et solus qui edit, adhuc esuriet. Est fons signatus, cui non communicat alienus; sed solus qui bibit, adhuc sitiet.
Abbreviated transcription (Latin):
tr iudicis. iusto s occłto iudicõ suo. reꝓboꝵ n
diluens malfi. nͦ ficceptanis bonã ĩsiper et cor¬
dã induratis ne forte doleant. ⁊ resiꝑiscant. et
cõu̾tantur ⁊ sanet eos. ⁊ hoc nõ absq e̾ta et
eternis rõne. ꝙ ianto formidolosiꝰ ⁊stat eẽ qnͣto

Expanded text:
 Deus, justo, sed occulto judicio suo, reproborum nec diluens mala, nec acceptans bona; insuper et corda indurans, ne forte doleant, et resipiscant, et convertantur, et sanet eos. Et hoc non absque certa et aeterna ratione, quod tanto formidolosius constat esse, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
tur. abstinẽcia ũ tim. qr ip̃e ab cibo nõ
utitur. qͥ ncͣcite corꝑis nõ urget᷑. dist̾bu¬
com t̾renaꝵ rerũ nõn timet. si eidẽ operi
caritas desit. qr diuitiaꝵ subsidiis nec
ip̃e eget. ualde cuit caritatẽ¬

Expanded text:
nentiam non timet, quia ipse cibo non utitur qui necessitate corporis non urgetur. Distributionem terrenarum rerum non timet, si eidem operi charitas desit, quia divitiarum subsidiis nec ipse eget. Valde autem charitate
Abbreviated transcription (Latin):
ditõ dei ipoꝵ repboꝵ nͦ dĩluens mãla.
nͨ acceptas̃ bona. ĩ suꝑ ⁊ corda indura s
ne forte doleant. et resipiscant.⁊ cõu̾¬
tantur ⁊ sanet eos. ⁊ hoc nõ absq c̾¬
mdolosiꝰ cõstat eẽ. qnͣto ĩmobilꝰ ex¬

Expanded text:
dicio suo, reproborum nec diluens mala, nec acceptans bona; insuper et corda indurans, ne forte doleant, et resipiscant, et convertantur, et sanet eos. Et hoc non absque cemidolosius constat esse, quanto immobil
Abbreviated transcription (Latin):
cõm sĩ opus ñ potes. Nuta ignoran¬
ciã. puta sb̾repcom̃. putã casũ. Qd̾
si oem oĩo di ssiml scom̃ rei certitudo
apud te. ¶ehemens fuit. nimis tẽp¬
tacõ ista. Quid de me fecill. si acce¬

Expanded text:
 si opus non potes; puta ignorantiam, puta subreptionem, puta casum. Quod si omnem omnino dissimulationem rei certitudo apud temetipsum: Vehemens fuit nimis tentatio, quid de me illa fecisset, si acce
Abbreviated transcription (Latin):
Uenite pirgines ad uirginem. cuenite cõcipiẽtes ad
concipientem. uenite ꝑientes ad ꝑientẽ. cuenite
matres ad matͣm coenite lactantes ad lactantẽ.
ut omnib adse cõsũgientib feminis sbueniret.¬
⁊ sic restaurarẽt omẽ genus femmaꝵ ad sesoe¬
mentiũ. noua exa suando u̾ginitatẽ. sicut ome
genus cuiroꝵ adam monus rẽcuꝑat doꝰ iesut xͦ.

Expanded text:
enite, virgines, ad virginem; venite, concipientes, ad concipientem; venite, parientes, ad parientem; venite, matres, ad matrem; venite, lactantes, ad lactantem; ut omnibus ad se confugientibus feminis subveniret: et sic restauraret omne genus feminarum ad se venientium nova Eva servando virginitatem; sicut omne genus virorum Adam novus r
Abbreviated transcription (Latin):
Uenite pirgines ad uirginem. cuenite cõcipiẽtes ad
matres ad matͣm coenite lactantes ad lactantẽ.
ut omnib adse cõsũgientib feminis sbueniret.¬
⁊ sic restaurarẽt omẽ genus femmaꝵ ad sesoe¬
mentiũ. noua exa suando u̾ginitatẽ. sicut ome
genus cuiroꝵ adam monus rẽcuꝑat doꝰ iesut xͦ.

Expanded text:
enite, virgines, ad Virginem, venite, concipientes, admatres, ad matrem, venite, lactantes, ad lactantem, ut omnibus ad se confugientibus feminis subveniret, et sic restauraret omne genus feminarum ad se venientium nova Eva servando virginitatem, sicut omne genus virorum Adam novus r
Abbreviated transcription (Latin):
de morte aduitam. decorruptõe ad in¬
cormptoẽm. de exilio ad pũam᷑: de luc¬
tu adgaudium: de t̾ns ad celeste gau¬
sumus: fuit sacͥficium quo reconãlia¬
ciliati sumus: fuit deus cui conciliati

Expanded text:
de morte ad vitam, de corruptione ad incorruptionem, de exsilio ad patriam, de luctu ad gaudium, de terris ad coeleste rei; sacrificium, quo reconciliaciliati; Deus, cui reconciliati
Abbreviated transcription (Latin):
entiã. Scia dpũccõem. Conpũccio
deuotõem. Deuotõ ꝑficit or̃onem
Meditãto ẽ freqñs ergitatio. c̾iosa.
⁊ sagax. obscura ĩuestigare. ⁊ odta
ad noticiam trah̾e. Scĩa ẽ qñ homo
ad cognittẽm sui assidua meditatõe
illumĩatur. ¶onpuc̃cõe f qñ ex
cõsid̾atõe maloꝵ suooꝵr corĩt̾no dolore

Expanded text:
punctionem, compunctio devotionem, devotio perficit orationem. Meditatio est frequens cogitatio, curiosa et sagax obscura investigare, et occulta ad notitiam trahere. Scientia est quando homo ad cognitionem sui assidua meditatione illuminatur. Compunctio est quando ex consideratione malorum suorum cor interno dolore