comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
igne cͥmari. Quomͦ gͦ uerum et̃ potest maliuolentiȩ
cͥmen. maior equari debere : Rursum ratio re¬
fugit cͤdere. ẽmen hoc temporib illis in tantũ reg¬
nasse: cum aggei ꝓph̾ȩ ũba testent᷑. constructo
templo dm̃ dixisse. Magna crit gła domus istius nouis¬
sime plusqͣm pͥmȩ dicit dominꝰ exercituũ: & in loco isto
dabo pacẽ. M. Qm̃ omnes mearũ rõnum sũt aditꝰ obtru¬
si: cumͥ queso huiꝰ qͤstionis tuȩ solutionis dus claue ia¬
nuã pande. P. Cum captiuitatis originẽ & causam
ignores. qͣre cadẽ tam dura fuĩt. tam crudel. & into¬
lerabił: respondere ñ potes. In pͥma & enĩ captiuitate.
cum alioꝵ more captiuoꝵ in babylonẽ ducti fuissen:
nullam p̃t̾ suitutẽ penam sustinuert̃. Colebant eñ
agrosł plantabant uineas : edificabant domos: cum
uxorib & filiis secure uiuebãt. In sccła aũt tot & tan¬

Expanded text:
igne cremari. Quomodo ergo verum esse potest malevolentiae igne cremari. Quomodo ergo verum esse potest malevolentiae crimen majoribus aequari debere? Rursum ratio refugit credere crimen hoc temporibus illis in tantum regnasse, cum Aggaei prophetae verba testentur constructo templo Deum dixisse: Magna erit gloria domus istius novissimae plus quam primae, dicit Dominus exercituum, et in loco isto dabo pace quaeso, hujus quaestionis tuae solutionis clave januam solve. PETRUS. Cum captivitatis originem et causam ignores, quare eadem tam dura fuerit, tam crudelis et intolerabilis, respondere non potes. In prima etenim captivitate cum aliorum more captivorum in Babylonem ducti fuissent, nullam praeter servitutem poenam sustinuerunt. Colebant enim agros, plantabant vineas, aedificabant domos, cum uxoribus et filiis secure vivebant. In secunda autem tot et tan
Abbreviated transcription (Latin):
ses. amon. sedecbias. Principes aũ scdi temporis omĩ¬
no contrarii erant: quia bonam agentes uitñ. etiam
ipłm exemplo sui bñuiuẽ cogebãt. Qua gͦ rõne osten¬
di potest tot peccata succreuisse : ut ꝓpt̾ea sit capti¬
uitas facta: Quod aũ dicis ꝓpt̾ maliuolentiã quam
adinuicẽ habebãt. captiuitatẽ illam factam fuisse:
recte rõnis ñ innitit᷑ anchora. Hoc enĩ peccatũ pars
una fuit eorum quȩ in pͥma fecerant captiuitate:
nec ꝓpt̃ illuo tam̃ captiuari deberẽt. nͥ cum eo & alia
maiora eosuccreuissc̃t. Maiorum enĩ & minorum cͥ¬
minũ qͣntitatẽ nos nescinus disc̾nere: nͥ scłm mo¬
dũ ultionis adõ indictȩ. Huiꝰ aũ undicta ñ ÷ nͥ qua¬
draginta flagella. Alia sunt cͥmina quoꝵ⁊ maior
uindicta: scił cum qͥs p̃cipit᷑ uł capite plecti. uł la¬
quei suspensione necari. uł lapidib obrui: uł etiã

Expanded text:
ses, Amon, Sedecias . Principes autem secundi temporis omnises, Amon, Sedecias . Principes autem secundi temporis omnino contrarii erant, quia bonam agentes vitam etiam populum exemplo sui bene vivere cogebant. Qua ergo ratione ostendi potest tot peccata succrevisse, ut propterea sit captivitas facta? Quod autem dicis propter malevolentiam quam ad invicem habebant captivitatem illam factam fuisse, rectae rationis non innititur anchora. Hoc enim peccatum pars una fuit eorum quae in prima fecerant captivitate, nec propter illud tamen captivari deberent, nisi cum eo et alia majora eo succrevissent. Majorum enim et minorum criminum quantitatem nos nescimus discernere, nisi secundum modum ultionis a Deo indictae. Hujus autem vindicta, non est nisi quadraginta flagella. Alia sunt crimina, quorum est major vindicta, scilicet cum quis praecipitur vel capite plecti, vel laquei suspensione necari, vel lapidibus obrui, vel etiam
Abbreviated transcription (Latin):
se ꝑiheremiã ostendimꝰ. captiuitas facta fuisset. Et
qͦdmagis mirandũ ÷ his dieb quib meliores horum
pollebant. isdem destructo templo captiuat suN
iudei. Dic omoyses quȩ nam huiꝰ captiuitatis fuerit
causa: qͥaqͣm dixãs. supͣ nulla rõne stat firma. M Qd
aliud dicam ñ habeo. nisi qͦd longo tempore subsisten¬
te templo. peccata multa paulatim succreuerunt cũ
illo. qͦd nr̃i doctores dixerũt. s multiplicata delicto.
.P. Ed dicis templũ substitisse dempore longo: decem
ꝓfecto tantũ annorũ curricła substitit. supra quod
alt̾m scił salomonis templũ ante substiterat. Quod aũ
dicis quia peccata sunt cumulata peccatis: ratio ñ re¬
cipit. In pͥma enĩ captiuitate idopeccata sunt addita
peccatis: quia regesiniqui exemplũ mali p̾stabant
aliis. scił dm̃ pꝰponebãt : idola adoiabant: & pͦpłm i¬
dem facẽ cogebant: uelut fecit orias. achaz. manas¬

Expanded text:
se per Jeremiam ostendimus , captivitas facta fuisset. Et se per Jeremiam ostendimus , captivitas facta fuisset. Et quod magis mirandum est, his diebus quibus meliores horum pollebant, iidem destructo templo captivati sunt Judaei. Dic ergo, o Moyses, quaenam hujus captivitatis fuerit causa, quia quam dixeras supra, nulla ratione stat firma. MOYSES. Quid aliud dicam non habeo, nisi quod longo tempore subsistente templo peccata multa paulatim succreverunt cum illo, quod nostri doctores dixerunt, sed multiplicato delicto. PETRUS. Quod dicis templum substitisse tempore longo, decem profecto tantum annorum curricula substitit, supra quod alterum scilicet Salomonis ante subsisterat. Quod autem dicis quia peccata sunt cumulata peccatis, ratio non recipit. In prima enim captivitate ideo peccata sunt addita peccatis, quia reges iniqui exemplum mali praestabant aliis, scilicet Deum postponebant, idola adorabant, et populum idem facere cogebant, velut fecit Ochozias, Achas, Manas
Abbreviated transcription (Latin):
gͥfacta iterum oratione. solis cursum detinuit. &
toto mundo ciꝰ lumine illustrato. debiti question̾ẽ
cuasit. De achiba gͥ scͥptum habetis: qͦo quecumq
postulasset ado impetrabat. De cuiꝰ scĩtatis magnitudi¬
ne hoc legit᷑. quod cum moyses inmontẽ ꝓsuscipienda
lege subisset. & omĩa pꝰcum fut᷑a tẽpora. & om̃s scłorũ
gnrationes sp̃u sc̃o dictante p̾nouisset. & int̾ homines
achibȩ humanã excedere uitam. & magnis mĩtis pol¬
lentẽ uidisset: ait addm. Cum tam ꝓbabilis uitȩ fu¬
fut᷑us ÷ tempora. In his dat᷑ intelligi qͦd moyses illum
de qͦ talia dicebat. longe se meliorẽ p̾iudebat. Hii &
alii similes his erant uob maiores & udices. qui mi¬
norib bona agere imꝑabãt. & quorũ monitis ceteri
libent̃ obtemꝑabãt. Quorũ si uł unus simił in pͥoris
captiuitatis tempore fuisset: neqͣqͣm ut supͣ d̾m dixis¬

Expanded text:
igitur facta iterum oratione, solis cursum detinuit, et igitur facta iterum oratione, solis cursum detinuit, et toto mundo ejus lumine illustrato debiti quaestionem evasit. De Achiba etiam scriptum habetis quod quodcunque postulasset a Deo impetrabat. De cujus sanctitatis magnitudine hoc legitur. Quod cum Moyses in montem pro suscipienda lege subisset, et omnia post eum futura tempora, et omnes saeculorum generationes Spiritu sancto dictante praenovisset, et inter homines Achiba humanam excedere vitam, et magnis meritis pollentem vidisset, ait ad Deum: « Cum tam probabilis vitae fufuturus est tempora. » In his datur intelligi quod Moyses illum de quo talia dicebat, longe se meliorem praevidebat. Hi et alii similes his erant vobis majores et judices, qui minoribus bona agere imperabant, et quorum monitis caeteri libenter obtemperabant. Quorum si vel unus similis in prioris captivitatis tempore fuisset, nequaquam, ut supra Deum dixis
Abbreviated transcription (Latin):
uirum. Ouius dieb siccitas tanta t̾ram p̃ssit: ut eun
habere potuissent. Erat autẽ initinere euntib illuc.
cyterna quedam cuiꝰdam pͥncipis gentiliũ. Adhunc
pͥncip̾e accedens nichodemus ait. Cist̾nam tuam mͥ
ad tocius ppłi opus si placet concede. & usq in diem illum
cist̾nam tuam cum aqua. uł equȩ ualens p̾cium red¬
dam. Qͥd multa: Qdpostulauit impet᷑uit. & ppłi si¬
tim compescuit: s cum statuto die cͦdicor ille p̾cium
q̃siturus adcẽt. & p̾nimia siccitate. nicħ aquȩ cister¬
na habẽt. nichodemus oratione addm fusa. pluuã
de celo impctͣuit. suꝑ totam t̾ram. & cist̾nam sicut
acceꝑat plenam dũo suo restituit. S qͥa in hora qua
eadem pluuia descendit. iam dies inclinata erat ad
uespum: ait pͥnceps adnichodemũ. Aqua quidem
oratione tua recepi. s tam̃ qm̃ constitute diei tota
transiit hora. p̾cium ex debito mͥ soluere debes. Ille

Expanded text:
virum. Cujus diebus siccitas tanta terram pressit, ut euntvirum. Cujus diebus siccitas tanta terram pressit, ut eunthabere potuissent. Erat autem in itinere illic euntibus cisterna quaedam cujusdam principis gentilium. Ad hunc principem accedens Nicodemus ait: « Cisternam tuam mihi ad totius populi opus, si placet, concede, et usque in diem illum cisternam cum aqua, vel aeque valens pretium reddam. » Quid multa? Quod postulavit impetravit, et populi sitim compescuit. Sed cum statuto die creditor ille pretium quaesiturus adesset, et prae nimia siccitate nihil aquae cisterna haberet, Nicodemus, oratione ad Deum fusa, pluviam de coelo impetravit super totam terram, et cisternam, sicut acceperat, plenam domino suo restituit. Sed quia in hora qua eadem pluvia descendit, jam dies inclinata erat ad vesperum, ait princeps ad Nicodemum: « Aquam quidem oratione tua recipio, sed tamen quoniam constitutae diei tota transiit hora, pretium ex debito mihi solvere debes. » Ille
Abbreviated transcription (Latin):
eum cybis affluere. & b̃n cͤderent uiu̾e. Quadam gͥ
die cum solito more clẏbanum succendi p̃cepisset. & qͥ¬
dam uicinarũ qͣre hoc fieret animadũtisset: ad cly¬
banũ subito uenit. ut eorum facta reuelans. tamuiro
qͣm mulieri uẽcundiam inferret. Ut gͥ ad clẏbanum
uenit & introspexit. plenũ panib uidit: qͦduelocĩt
currens. p̃fate mulieri nuntiauit. Quȩ eam boo ñue¬
ritatis. s imꝓpii causa dicere estimans. cͦdere noluit:
donec ipsamet uadens. ꝓbauit. Iuit gͥ. aspexit: &si¬
cut uicina dixãt ẽẽ inuenit: & adiurũ letabunda
regressa. qͦm inique mulieris uoluntatẽ d̃s cõmu¬
tauĩt in honor̃e. ei ex ordine retulit. Ille indignum ui¬
dicans. ut quod d̾s admiraculũ fecerat. in ꝓpͥum su-
mẽt usum. nicħ ex eo se gustat᷑um ẽẽ respondit. s to¬
tũ dari pauꝑib fecit. Miunt p̃terea isdem temporib
nichodemũ guirionis filiũ. ualde laudabił uitȩ fuisse

Expanded text:
eum cibis affluere, et bene crederent vivere. Quadam igitur eum cibis affluere, et bene crederent vivere. Quadam igitur die cum solito more clibanum succendi praecepisset, et quaedam vicinarum quare hoc fieret animadvertisset, ad clibanum subito venit, ut eorum facta revelans tam viro quam mulieri verecundiam inferret. Ut igitur ad clibanum venit et introspexit, plenum panibus vidit, quod velociter currens praefatae mulieri nuntiavit. Quae eam hoc non veritatis, sed improperii causa dicere aestimans, credere noluit, donec ipsamet probavit. Ivit igitur, aspexit, sicut vicina dixerat esse invenit, et ad virum laetabunda regressa, quomodo iniquae mulieris voluntatem Deus commutaverit in honorem, ei ex ordine retulit. Ille indignum judicans ut quod Deus ad miraculum fecerat in proprium suum sumeret usum, nihil ex eo se gustaturum esse respondit, sed totum dari pauperibus fecit. Aiunt praeterea eisdem temporibus Nicodemum Guirionis filium valde laudabilis vitae fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s adostendendam mĩtorum eius uircute. omnes a¬
ues suꝑ eum uolitantes concremari. & in t̾ram rue¬
re fecĩt. De alio quoq hunni uidelicet. tale aliud
miraculũ astruũt̃. Lemporib qͦq euis t̾ram diciũs
sicitatẽ ꝑtulisse. Qui cͥculo de lapulib fabricato. ingͦssꝰ
minutim pluere. s ipso maiorẽ pluuiã postulante :
tantꝰ ymber descendit. ut pene t̾ras omnes uastauĩt.
S eodem mediocrit᷑ petente. pluuia temꝑata descen¬
dit. & t̾ra bonis omnib redundauit. Niunt enim de
anania filio dora. qͦd uox cotidie de monte orebscĩta¬
t euis tale afferebat testimoniũ dicens. Propt̃ boni¬
tat᷑e ananie filii doxa totum mundũ gub̃no. cui tam̃
parum qͥd satis de ipsosufficit mundo. De quo & ali¬
ud tale miraculũ astriuit. Cum eni ipse & uxor eus
ambo ꝓdo uitam pauꝑrimã ducẽnt: om̃i die ueneris
clybanum calefieri iubebat: ut ꝓocimi & uicini eus

Expanded text:
Deus ad ostendendam meritorum ejus virtutem, omnes aDeus ad ostendendam meritorum ejus virtutem, omnes aves super eum volitantes, concremari et in terram ruere fecit. De alio quoque, Hunni videlicet, tale aliud miraculum astruunt. Temporibus quidem ejus terram dicunt siccitatem pertulisse. Qui circulo de lapidibus fabricato ingressusndat. » Coepit ergo minutim pluere, sed ipso majorem pluviam postulante, tantus imber descendit ut pene terras omnes vastaverit. Sed eodem mediocriter petente, pluvia temperata descendit, et terra bonis omnibus redundavit. Aiunt etiam de Annania filio Dosa quod vox quotidie de monte Horeb sanctitati ejus tale afferebat testimonium, dicens: « Propter bonitatem Annaniae filii Dosa totum mundum guberno, cui tamen parum quid satis de ipso sufficit mundo. » De quo et aliud tale miraculum astruunt. Cum enim ipse et uxor ejus ambo pro Deo vitam pauperrimam ducerent, omni die Veneris clibanum calefieri jubebat, ut proximi et vicini ejus
Abbreviated transcription (Latin):
suii debis uirum qui int̾poneret sep̃ẽ. & staret op¬
positus contͣ me ꝓterra. ne dissiparẽ eam: & ñ in¬
uens . P. Gaudeo & grãs ago. quia iam te aliqua
iuĩtatis scintillam uidere cognosco. Diogͦ si nosti quȩ¬
p̃dixĩt uł scͥpserit: maxime cum doctores urĩ dicãt.
am ad tuȩ rationis destruction̾e aditiunt. qͦd edif¬
cato templo ds in manꝰ eoꝵ peocati pͥncipẽ tͣdidĩt:
culigatis manib & pedib. unu̾ euulsĩt ocłm. &
ab ea die ñht̃ potestatẽ decipe posse in homicidio.
& ydolatͥa. & consanguinearũ turpitudine reue-¬
landa. Nongͦ omĩa ea quȩ fuerant pͥoris: sclȩ quoq
causa fuerunt captiuitatis. Dicunt etiam quod dem¬
plo existente multi erant homines bonȩ uite. qui
ꝓpb̃ȩ debuerant ẽẽ. si tempus fuisset ꝓpħie. Multi
etiam p̃t̾ usum faciebant noua miracła. ueluti di-¬
cunt iohannã filium ⁊ achai tante sc̃ĩtatis fuisse :¬
qͦd cum incathedra ad legendum libros suossederet.

Expanded text:
 staret oppositus contra me, propterea ne dissiparem eam, et non inveni . PETRUS. Gaudeo et gratias ago, quia jam te aliquam veritatis scintillam videre cognosco. Dic ergo, si nosti, quaepraedixerit vel scripserit, maxime cum doctores vestri dicant iam ad tuae rationis destructionem adjiciunt, quod, aedificato templo, Deus in manus eorum peccati principem tradiderit cui ligatis manibus et pedibus unum evulserunt oculum, et ab ea diatria, et consanguinearum turpitudine revelanda. Non ergo omnia ea quae fuerant prioris, secundae quoque causa fuerunt captivitatis. Dicunt etiam quod, templo existente, multi erant homines bonae vitae, qui prophetae debuerant esse, si tempus fuisset prophetiae. Multi etiam praeter usum faciebant nova miracula, veluti dicunt Joannem filium Zachai tantae sanctitatis fuisse quod, cum in cathedra sua ad legendum libros suos sederet,
Abbreviated transcription (Latin):
te: hoc modo condempnauit eos. Et alit̾ scił laudan¬
do suos fideles: & increpando infideles his uerb. Prop¬
t̾ h hec dicit dominus as. Ecce serui mei comedent. &
uosesurietis: ecce serui mei bibent & uossicietis. ecce

Expanded text:
te hoc modo condemnat eos et aliter scilicet laudante hoc modo condemnat eos et aliter scilicet laudando suos fideles, et increpando infideles his verbis: Propter hoc haec dicit Dominus Deus: Ecce servi mei comedent, et vos esurietis; ecce servi mei bibe
Abbreviated transcription (Latin):
se minime uos disꝑsurum ꝓmisit cum dicit. Sic faciã
ꝓpt̾ seruos meos: ut ñ disꝑdam totum. Quare autẽħ
ꝓmiserit. ilico aꝑuit dicens. Educam inquit de iacob
semen: & de uida possidentẽ montes meos. & heredi¬
tatẽ meam. Clecti mei & serui mei habitabunt ibi:
montes uidelicet apłos appellans. qui ut montes ex¬
celsi. toti mundo sunt conspicui: licet in sequentib
montẽ sc̃m singłari numero ꝓlatum intelligat xp̃m :
electos aũ & seruos. Seruos quosubet alios uocans. ꝓp¬
ter quorum saluationẽ fut᷑am. uos estis reseruati. de
his aũqͥ ñ sunt credituri quam subiciat sententiã
audi. Nos autẽ qui dereliquistis dñm. qͥobliti estis
montem sc̃m meum. qui ponitis fortune mensam.¬
& libatis suꝑ eam. numerabo uos in gladio. & om̃s in
cele corruetis ꝓeo quod uocaui & ñ respondistis. locutꝰ
sum & non audistis. & faciebatis malum in oculis me¬
is: &e quȩ nolui elegistis. Increpata uͦ corum iniquita

Expanded text:
se minime vos dispersurum promisit cum dicit: Sic faciam propter servos meos, ut non disperdam totum . Quare autem hoc promiserit illico aperit dicens: Educam, inquit, de Jacob semen, et de Juda possidentem montes meos, et haereditatem meam, electi mei et servi mei habitabunt ibi , montes videlicet apostolos appellans, qui ut montes excelsi toti mundo sunt conspecti, licet in sequentibus montem sanctum singulari numero prolatum intelligat Christum; electos autem et servos, sanctos quoslibet alios vocans, propter quorum futuram salvationem vos estis reservati. De his autem qui non sunt credituri, quam subjiciat sententiam audi: Vos, ait, qui dereliquistis Dominum, qui obliti estis montem set libatis super eam: numerabo uos in gladio, et omnes in caede corruetis: pro eo quod uocaui et non respondistis, locutus sum et non adtendistis: et faciebatis malum in oculis meis et quae nolui
Abbreviated transcription (Latin):
ne ẽẽ asseris nec ne: m. Alorient᷑ sane in xp̃i regni
fine.P. Quidgͥ facient parentes corum in morte
ipsorum: Melius namq illis foret ñ resurgere:
quam tantum dolorem ex eorum morte sustinere.
M. Dicamus gͦ eos ñ et̃ morituros. E. Tunc mentit
nullatenus eo quo dicis modo fieri possit mortu¬
orum resurrectio : ꝓpt̾ qͦd idem sitꝑius destripxe¬
ramus legis testimonio. Quom gͣ fr̃ anima tua
huiuismodi fabulis auscultans potest indulgere:
E
sic te quoq ab huius infelicitatis absoluat errore.

Expanded text:
ne esse asseris necne? MOYSES. Morientur sane in Christi regni ne esse asseris necne? MOYSES. Morientur sane in Christi regni fine. PETRUS. Quid igitur facient parentes eorum in morte ipsorum? Melius namque illis foret non resurgere, quam tantum dolorem ex eorum morte sustinere. MOYSES. Dicamus ergo eos non esse morituros. PETRUS. Tunc mentitur nullatenus eo quo dicis modo fieri possit mortuorum resurrectio, propter quod idem superius destruxeramus legis testimonio. Quomodo ergo, frater, anima tua hujusmodi fabulis auscultans potest indulgere? e, sic te quoque ab hujus infidelitatis absolvat errore.
Abbreviated transcription (Latin):
cła. in ꝑpetuȩ beatitudinis & immortalitatis
regnum. sine aliqua morte tͣnfferendi. P. Si im¬
mortales concedis: ad pͥstinum inconueniens re¬
dis. Infra mille & enim annos. in tantum multi¬
tudo ꝓpagabit᷑ eorum. ut nullomꝰ intͣ terre conclu¬
di ualeant ambitum. multo gͥminus ad incolendos
agros. ullum suꝑerit spatium. In suꝑ & illuo quod
supra diximus est in questione: quia patarche & ꝓphe.
& omnes iustiqui iam fulgebant in gła. nouis de¬
nuo penis subdunt᷑ reducti ad corpora. Item alid.
Onĩe enim qͦd comedit. bibit. &gignit. delectatur.
ctiam ac tͥstatur. ꝓculdubio ex quatuor elementis
compositum ñ dubitat᷑. Quomͦ autẽ qͦo exeis com¬
ponit᷑. & passionib p̾dictis afficit᷑. cum eisoem af¬
fectib sine mutatione in regnum illud tͣnfferet᷑.
S ut omĩa concedamus : quid nam de hisqͥadueni¬
ente uncto. & post nascit᷑i sunt esdicturꝰ. Morituroᷤᷤ¬

Expanded text:
cula, in perpetuae beatitudinis et immortalitatis cula, in perpetuae beatitudinis et immortalitatis regnum sine aliqua morte transferendi. PETRUS. Si immortales concedis, ad pristinum inconveniens redis. Intra mille etenim annos, in tantum multitudo propagabitur eorum, ut nullo modo intra terrae concludi valeant ambitum. Multo minus igitur ad incolendos agros ullum supererit spatium. Insuper etiam illud quod supra diximus est in questione, quia patriarchae, prophetae et omnes justi, qui jam fulgebant in gloria, novis denuo poenis subduntur reducti ad corpora. Item aliud: Omne enim quod comedit, bibit et gignit, delectatur etiam ac tristatur, procul dubio ex quatuor elementis compositum non dubitatur. Quomodo autem quod ex eis componitur, et passionibus praedictis afficitur, cum eisdem affectibus sine mutatione in regnum illud transferetur? Sed ut omnia concedamus, quidnam de his qui adveniente uncto et post nascituri sunt es dicturus? Morituros
Abbreviated transcription (Latin):
corpum sint redit᷑i angustias. tam̃ tanta eis exul
tatio erit uncti p̃sentiam cernere. & eius regno
exultuare. iherosolimis ut olim habitare. in tem¬
plo uet̾i ritu sacrificare. ut & corꝑum pena sit eis
nulla. & quam mͦ habent requies. habeat᷑ postea
ꝓminima. P. Quod dicis aũtatis exorbitat semi¬
ta. Nullus enim p̾sentis mundi honor & gła et̃nę
uite deliciis & quieti comꝑatione conuenit aliqͣ:
quia nec uno mom̾to quisqͣm huiꝰ mundi poterit
sine labore & pena uti deliciis. Illius aũ beate ui¬
te gła. nulla int̃cidente molestia. ꝑmanet ꝑpes
& continua: p̾cipue cum uri testantur doctores om¬
maus ẽẽ gaudiũ cernere d̃m: quam talem qualẽ
gum̃tandi causa diximus. Hec enim ÷ nr̃e fidei
certitudo. quia resuscitandi ꝓfecto comedendi etiã¬
& bibendi. siue generandi. & nat᷑am & usum siñs
habituri: & post mille annorũ transacta curri¬

Expanded text:
corporum sint redituri angustias, sed tamen tanta eis erit corporum sint redituri angustias, sed tamen tanta eis erit exsultatio unct praesentiam cernere, et ejus regno exsultare, Hierosolymis ut olim habitare, in templo veterum ritu sacrificare, ut et corporum poena sit eis nulla, et quam modo habent, requies habeatur postea pro minima. PETRUS. Quod dicis a veritatis exorbitat semita. Nullus enim praesentis mundi honor et gloria aeternae vitae deliciis et quieti comparatione convenit aliqua quia nec uno momento quisquam hujus mundi poterit sine labore et poena uti deliciis. Illius autem beatae vitae gloria, nulla intercedente molestia permanet perpes et continua, praecipue cum vestri testentur doctores, ommajus esse gaudium cernere Deum, quam talem, qualem gumentandi causa diximus. Haec enim est nostrae fidei certitudo, quia resuscitandi sint, comedendi, et bibendi, sive generandi et naturam et usum sint habitaturi, et post mille annorum transacta curri
Abbreviated transcription (Latin):
cedas: uolo dicas illa resurrectio utrum erit eis ad
crit resurrectio. ut uncti głam & regnum ꝯspiciañ
& ꝑfectam corꝑis & cordis habeant leticiam .P.
De statu int̾im bonorum donec resurgant audire
uolo quid sentias. scił utrum in penis anin quie¬
te. usq ad resurrectionis tempꝰ ꝑmaneant . M. Quie¬
tis eos beatitudine cum dõ ꝑfrui certissimũ ẽ. P
Quandoqͥdẽ ut asseris ita ẽ: resurrectio illa ad pen̾ã
potius qͣm ad coronam futura ẽ. Cum enim nunc
et̾ne uitȩ munere głientur. cur iterum in corpoꝵ
ergastuł retrudentur: nͥ ut fame. siti. ugiliis. &
uariĩs atq innumeris denuo cruciatib agitent᷑:
Quin insuꝑ scđm tuam sententiã. sccl̃ȩ mortis
timorem & penam sustinebunt. His omnib satis
cuilibet patet: resurrectionẽ illam magis illis
ad dedecus quam adhonorẽ & głam fieri. M. Et si
nunc in quiete & delitiis ꝑmanent. de quib ad

Expanded text:
cedas, volo dicas, illa resurrectio utrum erit eis ad cedas, volo dicas, illa resurrectio utrum erit eis ad erit resurrectio, ut uncti gloriam et regnum conspiciant, et perfectam corporis et cordis habeant laetitiam. PETRUS. De statu interim bonorum donec resurgant, audire volo quid sentias, scilicet utrum in poenis an in quiete usque ad resurrectionis tempus permaneant. MOYSES. Quietis eos beatitudine cum Deo perfrui certissimum est. PETRUS. Quandoquidem ut asseris ita est, resurrectio illa ad poenam potius quam ad coronam futura est. Cum enim nunc aeternae vitae munere glorientur, cur iterum in corporum ergastulis retrudentur, ubi fame, siti, vigiliis, et variis atque innumeris denuo cruciatibus agitentur? Quin insuper secundum tuam sententiam secundae mortis timorem et poenam sustinebunt. His omnibus satis cuilibet patet, resurrectionem illam magis illis ad dedecus quam honorem et gloriam fieri. MOYSES. Et si nunc in quiete et deliciis permanent, de quibus ad
Abbreviated transcription (Latin):
cos mortis corruptioni cum talit̃ compositi sĩ.
subiacere necessitas concludit. Rursus si immor¬
tales fuerint: iam neqͣqͣm special quenunc ÷ ho¬
mini. quia nec eius subicient᷑ diffinitioni. Diff¬
nitio enim hominis ẽ. animal rationale & morta¬
le. S de immortalib hominib. diffinitio ista p̃¬
dicare ñ potest. Quare nec speciał homo. Unde ꝑ
hoc mediũ cõlligit᷑ recte. ut quos homines uocas.
homines ñ sint: quod ÷ inconueniens. Iterũ sicut
suꝑiuis diximus. multitudini eorum spaciũ to¬
tius terrȩ ñ posset sufficere. si ipsam maximã
multitudinẽ immortalẽ asseramus. cũ supͣ sine
int̾missione eos generaturos c̃ẽ dixerimus: & si ad la¬
pidum modum sibimet suꝑponerent᷑. nullatenus
in duplicato terrȩ spacio concluderent᷑. M. Cum e¬
os immortales ẽẽ defendere uequeam: saltemim
mortales c̃ẽ concedam. P. Dum morituros eos ẽẽ con¬

Expanded text:
eos mortis corruptioni cum taliter compositi sint, eos mortis corruptioni cum taliter compositi sint, subjacere necessitas concludit. Rursus, si immortales fuerint, jam nequaquam speciali, quae nunc est hominis, subjiciuntur diffinitioni. Diffinitio enim hominis est animal rationale, mortale. Sed de immortalibus hominibus diffinitio ista praedicari non potest. Quare nec specialis homo. Unde per hoc medium colligitur recte, ut quos homines vocas, homines non sint, quod est inconveniens. Iterum sicut superius diximus, multitudini eorum spatium totius terrae non sufficere posset, si ipsam maximam multitudinem immortalem asseramus, cum supra sine intermissione eos generaturos esse dixerimus, et si ad lapidum modum sibimet superponerentur, nullatenus in duplicato terrae spatio concluderentur. MOYSES. Cum immortales eos esse defendere nequeam, saltem mortales concedam. PETRUS. Cum morituros eos esse con
Abbreviated transcription (Latin):
certam̃ & rixa. Cum item suscitent᷑ omnes: redi¬
bit quisq uir ad uxorem suam qͣm habuit. aut
aliam nouam habebit: M. Quisq sane reabe
ritos habitos ẽ mortua ÷ in resurrectione qu̾e
ex his t̾ habit᷑a : Nam si pͥmum habiturã responde¬
ris. lex moysi destruet᷑ dicentis qͦo post scdm ñ de¬
beat ad pͥmum redire maritum. Si uͦ alium qͣm
pͥmum habit᷑am responderis: in eo etiam ÷ destruc¬
tio legis. Cadem naniq lege iubente. pͥmo uiroui¬
uente nec eam repudiante. cuiqͣm ñ pot̾it nubere.
S ecce cum tot suscitati. totq post eos fuerint na¬
tr: quilibet horum erunt qͣndoq morituri: M. Im¬
mortales exinde ꝑmanebunt. P. Ratiostare non
posse qͦd dicis demonstrat. Cum enim homo come¬
dĩt. biberit. generandi usum habuĩt. neceẽ ÷ qͦdex
qͣtuor elementis compositꝰ sit. Qiucqͥd aut̃ẽ talit̾
compositum ÷ id etiam corrũpi neccẽ ẽ. Ergo &

Expanded text:
certamen et rixa. Cum item suscitentur omnes, redicertamen et rixa. Cum item suscitentur omnes, redibit quisque vir ad uxorem suam quam habuit, aut aliam novam habebit? MOYSES. Quisque sane rehabebbitos maritos est mortua, in resurrectione quem ex his est habitura? Nam, si primum habituram responderis, lex Moysi destruetur dicentis, quod post secundum non debeat ad primum redire maritum; si vero alium quam primum babituram responderis, in eo etiam est destructio legis, eadem namque jubente, primo viro vivente, nec eam repudiante, cuiquam non poterit nubere . Sed ecce cum tot suscitati, totque post eos fuerint nati, quilibet horum erunt quandoque morituri? MOYSES. Immortales exinde permanebunt. PETRUS. Ratio stare non posse quod dicis demonstrat. Cum enim homo comederit, biberit, generandi usum habuerit, necesse est quod ex quatuor elementis compositus sit. Quidquid autem taliter compositum est, id etiam corrumpi necesse est. Ergo et
Abbreviated transcription (Latin):
dicium pot̾it facere. Quod si nat᷑am ipsam esse
dixeris nouam: ñ debes dicere cos resuscitandos.
s nouam cͤaturam fut uram similem pͥme. in for¬
ma tantum ñ innat᷑a tota: comedent qͥppe & bi¬
bent. s ñ generabunt. M. Quicqͥd hactenꝰ mutua
alt̾catione locuti sumus. ñ tam ex ueritatis de¬
fensione quam ex sislogismorũ ambagib diximus.
Fides enim nr̃a est. quia qu̾eadmodum cct̾a huma¬
nitatis officia. sic & generandi nat᷑am habebut̃.
adeo ut mulierẽ cotidie concept᷑am. cotidie pari¬
t᷑am cͤdamus . P. Quod dicisuix humane aures
possunt audire. Ut enim quȩ dicis uera fatear
eẽ. scił ut in unctum & cͤdituri sint om̃s & resus¬
citandi: cum cotidie filios ꝓcͤarent. ꝓfecto nec ter¬
ra eos caꝑet. etiam si duplicit᷑ maior ẽẽt. aut
pontus etiam terra fieret. & adeo loci coartarent᷑
angustia. qͦd ñ haberent quȩ colere possent ar¬
ua: immo inde semꝑẽct int̾ eos ꝓterre angustia.

Expanded text:
di amittat. Quod si naturam ipsam esse dixeris novam, non debes dicere eos resuscitandos, sed novam creaturam futuram similem primae in forma tantum, non in natura tota, comedent quippe et bibent, sed non generabunt. MOYSES. Quidquid hactenus mutata altercatione locuti sumus, non tam ex veritatis defensione quam ex syllogismorum ambagibus diximus. Fides enim nostra est, quia quemadmodum caetera humanitatis officia, sic et generandi naturam habebunt, adeo ut mulierem quotidie concepturam, quotidie parituram credamus. PETRUS. Quod dicis vix humanae aures possunt audire. Ut enim quae dicis vera fatear esse, scilicet ut in unctum et credituri sunt omnes et resuscitandi: at cum quotidie filios procrearent, profecto, nec terra eos caperet etiam si dupliciter major esset, aut pontus etiam terra fieret et adeo loci coarctarentur angustia, quod non haberent quae colere possent arva, imo inde semper esset inter eos pro terrae angustia
Abbreviated transcription (Latin):
ctis om̃ib quoꝵ peccatis captiuitas fuerat facta. filis
qͥ nichil cõmeruer̃t de ugo sunt lib̾ati. In hac autẽ
captiuitate quȩ atyto facta ⁊ innumerabiles iam
tͥnsierũt gñrationes: neo adhuc finẽ habẽt. Hoc aũ

Expanded text:
ctis omnibus quorum peccatis captivitas fuerat facta, filii ctis omnibus quorum peccatis captivitas fuerat facta, filii qui nihil commeruerunt de jugo sunt liberati. In hac vero captivitate quae a Tito facta est, innumerabiles jam transierunt generationes, nec ad
Abbreviated transcription (Latin):
.M. Omia ꝓculdubio malorũ genera concedo: s iam
dudum inhiant̃ tante cͥbulationis causam audire
desidõ. P. Quia maloꝵ causam ignoras: iccirco q̃r
tam longa sit nescis. Ecce enĩ iam in ea mille qͣdra¬
ginta annos explestis: & adhuc qͣnto durare debe¬
at tempore. nullo scͥpto certum habetis. Forensis
enĩ iusticia exigit. ut punitis ac mortuis his qui
facinus aliquod cõmisere. sequaces acaptuitate
lib̾i debeãt ẽẽ. qͣłnadmodũ habet᷑ scͥptum in lege.
qͦd exploratores qͥ ad consid̾andã reꝓmissioĩs t̾ram
missi erant. cum dĩ uoluntati rebelles uoluissẽt
existere: ne pecc̃m coꝵ multum existẽt. qͣdragni¬
ta annis morati sunt in solitudine: & in eoꝵ dierum
spacio. omnes illi p̾uaricatores obiere. Quib tal
punitis. filii qui apatrum erãt insontes cͥmine. tram
patͥb ꝓmissam intͦiere. In tͣnsinigratiõe qͦq babylo¬
nis. septuaginta annis sunt demorati: donec defun¬

Expanded text:
. Omnia procul dubio malorum genera concedo, sed jam dudum inhianter tantae tribulationis causam audire desidero. PETRUS. Quia malorum causam ignoras, idcirco quare tam longa sit nescis. Ecce enim jam in ea mille quadraginta annos expletis, et adhuc quanto durare debeat tempore, nullo scripto certum habetis; forensis autem justitia exigit ut, punitis aut mortuis his qui facinus aliquod commisere, sequaces a captivitate liberi debeant esse, quemadmodum habetur scriptum in lege, quod exploratores qui ad considerandam repromissionis terram missi erant, cum Dei voluntati rebelles voluissent existere, ne peccatum eorum inultum existeret, quadraginta annis morati sunt in solitudine, et in eorum dierum spatio, omnes illi praevaricatores obiere . Quibus tali morte punitis, filii qui a patrum erant insontes crimine, terram patribus promissam introiere. In transmigratione quoque Babylonis septuaginta anni sunt demorati, donec defun
Abbreviated transcription (Latin):
sano ĩcellectu ꝯcipi pͭ: ita ut nec scͥptura aliqua. nec
ratio ulla ei uideat᷑ contraria. Quicqͥd aut̃ẽ in tene¬
brosis dictis ꝓpħarum. multis potest accipi modis.
ita ut quis eam exponens. nec a scͥpturȩ testimo¬
nio. nec arationis exorbitet semita: nichil ⁊ incon¬
ueniens si quis eam diuerso sed iusto exposuerit
sensu. Si cuius autẽ talis sit expositio. quȩ uł ascͥp¬
tura uł aratione. aut sit aut uideat᷑ extranea: ca
iusto uidicio carere uirib ẽ estimanda. Qm̃ ergo
tua explanatio tam scͥpture qͣm rationi inuenit᷑
contraria: equitati uidicio ẽ repellanda. M. Quo¬
nãmͦ sententia mea sit scͥpture contraria: audire
Sepulchra eorum domus illorum in et̾num. Lab̾na¬
cula eorum in ꝓgenie. Item de eadem re. Introibit
usq in ꝓgenies patrũ suorum: Musq in et̾num
ñ uidebit lumen. Item alibi. Sp̃c ꝑtransibit in il

Expanded text:
sano intellectu concipi potest, ita ut nec Scriptura aliqua vel sano intellectu concipi potest, ita ut nec Scriptura aliqua vel ratio ulla eis videatur contraria. Quidquid autem in tenebrosis dictis prophetarum, multis accipi potest modis, ita ut quis eam exponens, nec a Scripturae testimonio, nec a rationis exorbitet semita, nihil est inconveniens si quis eam diverso, sed justo exposuerit sensu. Si cujus autem talis sit expositio, quae vel a Scriptura vel a ratione aut sit aut videatur extranea, ea justo judicio carere viribus est aestimanda. Quoniam ergo tua explanatio tam Scripturae quam rationi invenitur contraria, aequitatis judicio est repellenda. MOYSES. Quonam modo sententia mea sit Scripturae contraria, audire Sepulcra eorum domus illorum in aeternum; tabernacula eorum in progenie . Item de eadem re: Introibit usque in progenies patrum suorum, et usque in aeternum non videbit lumen . Item alibi: Sicut vul
Abbreviated transcription (Latin):
sane potuit dici. de mortuorũ resuscitatione in
die iudicii. M. Si de illo intelligi uolebat iudicio:
ñ debuerat in sententiȩ fine dicere. requiescere
uos faciam suꝑ humum urãm. Tunc enim nemi¬
ni suꝑhumum suam. requiescere licitum erit.
.s. Rcquies ista hoc modo accipi potest. ut animã
significet requiescere in corꝑe. quod ñ inmerito
terre nomine de qua sumptum ÷ expͥmit᷑. teste in¬
suꝑ scͥptura: quȩ frequent̃ illud nomine terrȩ ap¬
pellat. Ait enim moyses. Formauit ds̃ hominẽ
de limo terrȩ. Ecce homo cum ex qͣtuor elementoꝵ
sit coniunctione ꝑfectus. de terra tantum quȩ unũ
ẽ elem̃tum dr̃ factus: s ñ inconuenient᷑. quia t̾̃rȩ
nomine significat corpus. Intelligere possumus gͦ
qͦd dicit quia faciet eos requiescere suꝑ humum
suam: qͦo anima redibit ad corpus. & uidicabit᷑
utrũq. Hic aut̃ẽ sensus in illius ꝓpħȩ explanatiõe

Expanded text:
sane potuit dici de mortuorum resuscitatione in sane potuit dici de mortuorum resuscitatione in die judicii. MOYSES. Si de illo intelligi volebat judicio, non debuerat in sententiae fine dicere requiescere vos faciam super humum vestram. Tunc enim nemini super terram suam requiescere licitum erit. PETRUS. Requies ista hoc modo accipi potest, ut animam significet requiescere in corpore, quod non immerito terrae nomine de qua sumptum est exprimitur, teste insuper Scriptura, quae frequenter illud nomine terrae appellat. Ait enim Moyses: Formavit Deus hominem de limo terrae . Ecce homo cum quatuor elementorum fit conjonctione perfectus, de terra tantum quae est unum elementum dicitur factus, sed non inconvenienter, quia terrae nomine significat corpus. Intelligere possumus ergo quod dicit, faciet eos requiescere super humum suam, quod anima redibit ad corpus, et judicabitur utrumque . Hic autem sensus in illius prophetiae explanatione
Abbreviated transcription (Latin):
nulla cͤatura p̾ter hominẽ rationalẽ hãt aiãm cons¬
tat quia ꝑspiraculum uitȩ neqͣquam rationalẽ
significauĩt animam. Salomon qͦq sapientissimꝰ
idem sentiens ait. Quis nouit si sp̃c filiorum d̃i
ascendat sursum: & si sp̃c iumentoꝵ descendat de¬
orsum: Ecce sp̃m hominis qm̃ post corpus incor¬
orsum descendere ꝑhibet. M. Aluid rationalẽ ani¬
mam. aliud sp̃m corꝑalem ẽẽ ex omnib partib ma¬
nifeste cognoui: ipsunq sp̃m corꝑalem de quatuor
elementorum conunctione fieri. Sp̃m uͦ quẽ ieze¬
chiel ꝓpħa . aiiͦii. mundi partib ex d̃ĩuissu uenire
p̾cepit: sp̃m corꝑalem intelligi debere cognosco: &
de mortuis quos suscitauit. quod rationalẽ animã
receꝑint. licet sic amultis cͤdat᷑. nullam confiteor
auctoritatẽ repꝑio. Ipsam tam̃ qͦ qͦ modo facta fue¬
rit resurrectionẽ. signum fut᷑e resurrectionis &

Expanded text:
nulla creatura praeter hominem rationalem habeat animam, consnulla creatura praeter hominem rationalem habeat animam, constat quia per spiraculum vitae nequaquam rationalem significaverit animam. Salomon quoque sapientissimus idem sentiens ait: Quis novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum, et si spiritus jumentorum descendat deorsum? Ecce spiritum hominis quoniam post corpus incororsum descendere perhibet. MOYSES. Aliud rationalem animam, aliud spiritum corporalem esse ex omnibus partibus manifeste cognovi, ipsumque spiritum corporalem de quatuor elementorum conjunctione fieri. Spiritum ergo quem Ezechiel propheta a quatuor mundi partibus ex Dei jussu venire praecepit , spiritum corporalem intelligi debere cognosco, et de mortuis quos suscitavit quod rationalem animam receperunt, licet sic a multis credatur, nullam, confiteor, auctoritatem reperio. Ipsam tamen quoquo modo facta fuerit resurrectionem, signum futurae resurrectionis, et
Abbreviated transcription (Latin):
ut quorum ꝓfundarũ rationum grauitas non il¬
lustraiĩt mentẽ. eis saltem auctoritas faciat fidẽ
.P. In exordio libri geneseos moyses ait ꝓpħa. For¬
mauit d̃s hominẽ de limouitȩ. & inspirauit in fa-¬
ciem eius spiracłum uite: & factus⁊ homo in ani
ꝑ animã uͦ uiuentẽ. rationalem intelligens anim̃a.
telligere possumus. P. Eͦo dicis stare ñ potest. In eo¬
dem enim libro in sequentib scͥptum ẽ. Consump¬
ta ÷ omĩs caro quȩ mouebat᷑ suꝑ t̾ram. uolucrum.
animantiũ. bestiarum. atq reptiliũ. quȩ reptãt
suꝑ t̾ram: uniũsi homines. & cuncta in quib spi¬
racłum uitȩ ⁊ in terra. mortua sũt. Ecce enume¬
ratis uolucrib. animantib. bestiis atq reptilib.
siue hominib. subito intulit cuncta in quib ẽ
spiracłum uitȩ mortua sunt. Si gͥ ꝑspiraculum
uitȩ. animam intelligi uoluisset rationalem:
iam cuncta rationalem animã haberẽt. S cum

Expanded text:
ut quorum profundarum rationum gravitas non ilut quorum profundarum rationum gravitas non illustravit mentem, eis saltem auctoritas faciat fidem. PETRUS. In exordio libri Geneseos Moyses ait propheta: Formavit Deus hominem de limo terrae, et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitae, et factusper animam vero viventem, rationalem intelligens animam. telligere possumus. PETRUS. Quod dicis stare non potest. In eodem enim lib. in sequentibus scriptum est: Consumpta est omnis caro quae movebatur super terram, volucrum, animantium, bestiarum atque reptilium quae reptant super terram, universi homines, et cuncta in quibus spiraculum vitae est, in terra mortua sunt . Ecce enumeratis volucribus, animantibus bestiarum atque reptilibus, sive hominibus, subito intulit, cuncta in quibus est spiraculum vitae mortua sunt. Si igitur per spiraculum vitae animam intelligi voluisset rationalem, jam cuncta rationalem animam habent. Sed cum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃e sola in arborib & herbis. quȩ nascunt᷑ de tel¬
lure. M. Bene tui grã qͦd ignor abam ostendisti: s
unum restat qͦd mͥ postulo aꝑiri. Cum enĩ corꝑa
omia de quatuor sint elementis composita: uche¬
ment᷑ ad miror quare alia aliis existant leuiora.
.P. hoo sane contingit ex diu̾sitate qͣntitatũ ele¬
mentoꝵ in corporum cͤatione in equalit᷑ adiuncto¬
rũ: & ex diũsitate temꝑantiȩ qͣlitatũ eoꝵ. Quod
si larguis nosse desid̾̃as. in libris inuenies philoso¬
phorum: quia ad p̾sens de huuismodi re expla¬
nanda. nec tempꝰ habemus nec locũ: immo ad nos¬
trum potius ẽ nos redire ꝓpositum. M. Huc usq sa¬
tis philosophicȩ tractasti: quȩ distantia sit int̾ spi¬
ritum corporalem. & animam rationalem. S q̃m
minus doctorum simplices mentes subtiliũ ratio¬
num ꝓfunda ñ penetrant. eandem differentiam
legis ac ꝓpħarum. queso si uales testimonio ꝓba:

Expanded text:
autem sola in arboribus et herbis quae nascuntur de telautem sola in arboribus et herbis quae nascuntur de tellure. MOYSES. Bene tui gratia quod ignorabam ostendisti, sed unum restat quod mihi postulo aperiri. Cum enim corpora omnia de quatuor sint elementis composita, vehementer admiror quare alia aliis existant leviora. PETRUS. Hoc contingit sive ex diversitate quantitatum elementorum, in corporum creatione inaequaliter adjunctorum, et ex diversitate temperantiae qualitatum eorum. Quod si largius nosse desideras, in libris invenies philosophorum, quia ad praesens de hujusmodi re explananda, nec tempus habemus, nec locum, ad vestrum potius est nos redire propositum. MOYSES. Huc usque satis philosophice tractasti, quae distantia sit inter spiritum corporalem et animam rationalem. Sed quoniam minus doctorum simplices mentes subtilium rationum profunda non penetrant, eamdem differentiam legis aut prophetarum quaeso, si vales, testimonio proba,
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽs aliam sua temꝑauit contraria: & exilla com¬
mixtione ꝓcreata sunt corum corꝑa supradicta.
Ex qualitatũ uͦ temꝑantia . iiͦii. ꝓuenerũt nature
quas p̃diximus uirtutes: appetitiua scił. retenti¬
ua. disgestua. & expulsiua. Corporib autem hu¬
uismodi ꝓcreatis. omnib quidem uegetabilis ad¬
hesit anima. & sua in eis exercuit officia: crescen¬
doscił. nutͥendo. & generando. Subtiliorib autẽ
bestiał iuncta ÷ anima. ut sua in eis exhibere posset
officia: prestando scił sensum. & motum de loco
ad locum. Qͦo autem ex eis omĩum subtilissimum.
leuissimũ fuit. & temperatissimũ.:⁊ ad suscipiend̃ã
rationẽ aptissimũ. ill se rationał anima sociauit:¬
& illa sua que p̃diximus officia libent᷑ exhibuit.
Hoc itaq modo iuxta uoluntatẽ dĩ ac dispositio¬
nẽ tres ille animȩ om̃s conuenerunt in homine:
in animalib uͦ irrationabilib solũmꝰ due: tercia

Expanded text:
tates aliam sua temperavit contraria, et ex illa comtates aliam sua temperavit contraria, et ex illa commixtione procreata sunt corpora supradicta. Ex qualitatum vero temperantia quatuor provenerunt naturae, quas praediximus virtutes, appetitiva scilicet, retentiva, digestiva et expulsiva. Corporibus autem hujusmodi procreatis omnibus quidem vegetabilis adhaesit anima et sua in eis exercuit officia, crescendo scilicet, nutriendo et generando. Subtilioribus autem bestialis juncta est anima, ut sua in eis exhibere posset officia, praestando scilicet sensum et motum de loco ad locum. Quod autem ex eis omnium subtilissimum, levissimum fuit et temperatissimum, et ad suscipiendam rationem aptissimum illi se rationalis anima sociavit et illa sua quae praediximus officia ibi exhibuit. Hoc itaque modo juxta voluntatem Dei ac dispositionem, tres illae animae omnes convenerunt in homine, in animalibus irrationalibus solummodo duae. Tertia
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit᷑ uirgultis de terra nascentib. & uniuer¬
sis animalium specieb. Officia autẽ bestiał animȩ
qͥnq sunt corꝑis sensus. motus etiam de loco ad locũ.
ħ autẽ in animalib tantum repperit᷑. & ħ anima
cum sp̃u corporali quasi quibusda nexib counit᷑.
Rationał autẽ animȩ ħ sunt officia: meditari. me¬
ditata recordari. discernere. fixum aliquid ac cer¬
tum firmare. memoriã habere. & uelle rerum cau¬
sas discutere. & discussis ad rei uĩtatem ꝑuenire.
hec in nulla animał specie. nͥ in solo ꝑmanet ho¬
mine. M. Quali modoiste tres animȩ inuno conue¬
nĩnt homine. due uͦ in irrationabilib anmalib:
tercia autẽ sola in omnib de terra nascentib. &
ignoro. & uehement᷑ admiror. P. In quorũdam philo¬
sophorum librilegi. qͦd cum rerum placuit creato¬
ri animantiũ omĩum atq uirẽtiũ ꝓcreate corꝑa.
.iiii. inunum cõmiscuisse elem̃ta. & eorum quali¬

Expanded text:
invenitur virgultis de terra nascentibus, et univerinvenitur virgultis de terra nascentibus, et universis animalium speciebus. Officia autem bestialis animae, vere sunt corporis sensus, motus etiam de loco ad locum. Haec autem in animalibus tantum reperitur, et haec anima cum spiritu corporali quasi quibusdam nexibus counitur. Rationalis autem animae haec sunt officia, meditari, meditata recordari, discernere, fixum aliquid ac certum firmare, memoriam habere, et velle rerum causas discutere, et discussis ad rei veritatem pervenire. Haec in nulla animalis specie, nisi in solo permanet homine. MOYSES. Quali modo istae tres animae in uno convenerint homine: duae vero in irrationalibus animalibus. Tertia autem sola in omnibus de terra nascentibus, et ignoro, et vehementer admiror. PETRUS. In quorumdam philosophorum libris legi, quod cum rerum placuit creatori animantium omnium atque virentium procreare corpora, quatuor in unum commiscuit elementa, et eorum quali
Abbreviated transcription (Latin):
bis : uł cum detͥmentũ sui patit᷑. ut sal uł fenum
cum de loco ad locum mouet᷑ : uł cum dissoluitur.
ut domus uł paries cum destruit᷑: uł aliqͦd uas cũ
frangit᷑. Nulla autẽ harum fit nͥuł in corꝑe. uł in.
re que corꝑi accidit. S anima nec corpus ÷ nec fun¬
dat᷑ in corꝑe. Nullo gͥ horum modo corrũpit᷑. Pret̾ea
sa rationalem efficit hominẽ. M. Quid sp̃c corpo
S qm̃ philosophi dicunt in homine tres eẽ animas:
postulo ut quȩnã hee sint aꝑias . P. Tres ille quos
dicunt animȩ sunt anima ueget abił. anima besti¬
ał. anima rationał. M. Harum singłarum oꝑa &
ossicia: ut dicas expostulo. P. Abimis ad suꝑiora:
gradatim ascenderc libet. Uegetabilis animȩ duosũt
officia. Facit eium rerum cͤmentũ: & corꝑib ipsis
nisi ꝑ .iiͦiͦi. naturȩ uͥtutes. appetiuam scił. retenti¬
uam. digestiuam. & expulsiuã. &ħ anima in omĩb

Expanded text:
bis, vel cum detrimentum sui patitur, ut sal vel fenum bis, vel cum detrimentum sui patitur, ut sal vel fenum cum de loco ad locum movetur, vel cum dissolvitur, ut domus cum destruitur, vel aliquod vas cum frangitur. Nulla autem harum fit nisi vel in corpore, vel in re quae corpori accidit. Sed anima nec corpus est, nec fundatur in corpore. Nullo itaque horum modo corrumpitur. Praetersa rationalem efficit hominem. MOYSES. Quid SpiritSed quoniam philosophi dicunt in homines tres esse animas, postulo ut quaenam hae sint aperias. PETRUS. Tres illae quas dicunt animae, sunt anima vegetabilis, anima bestialis, anima rationalis. MOYSES. Harum singularum opera et officia ut dicas expostulo. PETRUS. Ab imis ad superiora gradatim ascendere libet. Vegetabilis animae duo sunt officia. Facit enim rerum incrementum, et corporibus ipsis aturae virtutes, appetitivam scilicet, retentivam, digestivam et expulsivam. Et haec anima in omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
nens. contͣriorum ÷ susceptibile: substantia ÷ utiq
ꝑse subsistens. Qm̃ gͥ anima una ÷ numero. ueluti
platonis. socratis. siue cuuslibet unius hominis
anima. nec sui nat᷑a ullatenus ꝑmutat᷑. sedbons
maliq ⁊ susceptibił: restat necessario ut sit ꝑse
subsistens substantia. Hoc autẽ modo ꝓbatur: qͦd
non sit corꝑea. Omnis corꝑis qualitas. humanis sub-¬
iacet sensib. Cuiuscũq aut̃ẽ rei qualitas. nulli cor¬
ꝑeo subiacet sensui: nec corporea ⁊ ipsa dicenda.
Qualitates autẽ animȩ bonum sunt & malum:
quȩ nullo corpeo ꝑcipiunt᷑ sensu. Anima gͥ ñ est
corporea. Item idem alio sic ꝓbatur argumento.
Om̃e corpus aliquo corporeo ꝑcipit᷑ sensu: anima
autẽ nulli subiacet corꝑis sensui. Non ⁊ gͦ corporea.
Hec etiam anima corrupto corpore ñ corrumpit᷑.
Corporis namq corruptio tͥb modis fit. uł cum qͥd
marcescit & arescit. ut in arborib ui demus & her¬

Expanded text:
nens, contrariorum est susceptibile, substantia est utique nens, contrariorum est susceptibile, substantia est utique per se subsistens. Quoniam igitur anima una est numero, veluti Platonis, Socratis, sive cujuslibet unius hominis anima, nec in sui natura ullatenus permutatur, sed boni malique est susceptibilis, restat necessario ut sit per se subsistens substantia. Hoc autem modo probatur quod non sit corporea. Omnis corporis qualitas humanis subjacet sensibus. Cujuscunque autem rei qualitates nulli corporeo subjacent sensui, nec corporea est ipsa dicenda. Qualitates autem animae bonum sunt et malum, quae nullo corporeo percipiuntur sensu. Anima igitur non est corporea. Item idem alio sic probatur argumento. Omne corpus aliquo corporeo percipitur sensu. Anima autem nulli subjacet corporis sensui. Non est ergo corporea. Haec etiam anima corrupto corpore non corrumpitur. Corporis namque corruptio tribus modis fit, vel cum quid marcessit et arescit, ut in arboribus videmus et her