comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rum nõ inuenie & siquo in locohuuus rei
G ratianus memins et nõ in h̃ ubi isti collocãt
seriem ip̃am õronis abrumpentes. sed in eo
ubi acit de lo douiei paccõe meminisset. Pre¬
terea duo milia Locorum in derretis sunt q̃
ab huius loci fide dissentiant. qQuorum unꝰ
est ubiq sugius retuli melchiades uerba po¬
nuntur. Non nalli eum qui in hoc copitulũ
adiecit aiunt uocatum paleam uł uero no¬
mine uł ideo ꝙ que de suo adiunxit ad Gra¬
tianum comꝑata instar paleaꝵ iuxta fra¬
mẽta existimentur̾ utrumq sit in dignis¬
simum est credere que adhoc adiesta sũt
ea de cretorum collestorem aut ignoras se
aut inagnifrcisse habuisse quo proueris
Sene habce sufficit uicinus primũ ꝙ hoc gra¬
tianus non cute ut isti metiebantur unio g
adeo prout ex infinitis locis datur intelli¬
gi negat atq cõfutat. Demde qđ unum
& ignotum & nullius austoritatis ae nũe
hominẽ afferunt. Ita etiam stolilum ut ea

Expanded text:
rum non invenitur. Et si quo in loco huius rei rum non invenitur. Et si quo in loco huius rei Gratianus meminisset, non in hoc, ubi isti collocant seriem ipsam orationis abrumpentes, sed in eo, ubi agit de Ludovici pactione, meminisset. Preterea duo milia locorum in decretis sunt, que ab huius loci fide dissentiant, quorum unus est, ubi – que superius retuli – Melchiadis verba ponuntur. Nonnulli eum, qui hoc capitulum adiecit, aiunt vocatum Paleam vel vero nomine vel ideo quod, que de suo adiunxit, ad Gratianum comparata instar palearum iuxta frumenta existimentur. Utcunque sit, indignissimum est credere, que ab hoc adiecta sunt, ea decretorum collectorem aut ignorasse aut magnifecisse habuisseque pro veris. Bene habet, sufficit, vicimus: primum, quod hoc Gratianus non ait, ut isti mentiebantur, immo adeo – prout ex infinitis locis datur intelligi – negat atque confutat; deinde, quod unum et ignotum et nullius auctoritatis ae numeri hominem afferunt, ita etiam stolidum, ut ea
Abbreviated transcription (Latin):
tribuenda. Deniq idom pᵗᵘˢˢ princeps do¬
naria ĩmensa contulit & fabricam templi
primȩ sedis bñ petri instituit ad eo ut fidẽ sedem
Impenalem relinqueret & beato Petro suisq
su ccessoribus profuturam cõcederet. Ei mihi
nos chiades a onstantino datum cut nisi pa¬
latium lacernense & predia de guibus Gre¬
gorius in degesto facit sepissime mentionem
Ubi sunt qui nos idubium uocare non sinunt.
Donatio onstantini ualeat nec ne tum illa do¬
natio fuerit & eñ seluestrum &rerum cmñmo
priuatarum ꝗueres quaꝙ plana & ciꝑta sit
tamen de ipso quod ista stolicli proferre solẽt
pruulegio differendũ ẽ & añ omma nõ modo
ille qui Gratianus uier uoluit qui non nul¬
la ad opies gratiani adiecit improbitatis ar¬
guendus est. uerum et usticie qui opinant᷑
paginam priulegii apuedl gratiantem conti¬
neri: neł noq docti unq puetirunt & in ue¬
tustis simis quebusq editionibus decroto¬

Expanded text:
tribuenda. Denique idem prefatus princeps dotribuenda. Denique idem prefatus princeps donaria immensa contulit et fabricam templi prime sedis beati Petri instituit, adeo ut sedem imperialem relinqueret et beato Petro suisque successoribus profuturam concederet. En nihil Melchiades a Constantino datum ait, nisi palatium Lateranense et predia, de quibus Gregorius in registro facit sepissime mentionem. ubi sunt, qui nos in dubium vocare non sinunt, donatio Constantini valeat nec ne, cum illa donatio fuerit et ante Silvestrum et rerum tantummodo privatarum? IV Que res quanquam plana et aperta sit, tamen de ipso, quod isti stolidi proferre solent, privilegio disserendum est. Et ante omnia non modo ille, qui Gratianus videri voluit, qui nonnulla ad opus Gratiani adiecit, improbitatis arguendus est, verum etiam inscitie, qui opinantur paginam privilegii apud Gratianum contineri, quod neque docti unquam putarunt, et in vetustissimis quibusque editionibus decreto
Abbreviated transcription (Latin):
histone meretut̾ onstantincm a puero tũ
pr̃e Constantino christianum refert. malto
etiam añ pontificatum siluostri ut eusebi
eccłiastice senptor historie: quẽ rafinus
nõ impostremis destus in latinum interptat᷑¬
duo uolumina de euo suo adierie. guorum uteq
pene Onstantini temporibus fuit. addo hũc
Testimonum etiam Romani Rontifieis qui
his rebus gerendis nõ interfut sed prefu:¬
it nõ testis s erl cactor nõ aliem negotiĩ sed
siu narrator. Is est. nelchiades papa qui
proximus fuit añ siluostrum qui eta ait.
eccłia ad hoc usq ꝑeniit. ut nõ slum gentes
sed etiam Romani principes qui tetues or¬
bis monarchiã tenebant ad fidom christi
& fidei s acrameta concurrerent. e quib
uix religiosiesimus Constantiuus ptimus
fidem uentatis patẽt᷑ a deptus licentiam
dedit ꝑ uniuersum orbem suo degentibus
imperio nd solum fieri Chistianos sed ẽt̃
fabneandi ecclesias & proclia cõstituit

Expanded text:
historie meretur, Constantinum a puero cum historie meretur, Constantinum a puero cum patre Constantio christianum refert multo etiam ante pontificatum Silvestri, ut Eusebius, ecclesiastice scriptor historie, quem Rufinus, non in postremis doctus, in Latinum interpretduo volumina de evo suo adiecit, quorum uterque pene Constantini temporibus fuit. Adde huc testimonium etiam Romani pontificis, qui his rebus gerendis non interfuit, sed prefuit, non testis, sed auctor, non alieni negotii, sed sui narrator. Is est Melchiades papa, qui proximus fuit ante Silvestrum, qui ita ait: Ecclesia ad hoc usque pervenit, ut non solum gentes, sed etiam Romani principes, qui totius orbis monarchiam tenebant, ad fidem Christi et fidei sacramenta concurrerent. E quibus vir religiosissimus Constantinus primus fidem veritatis patenter adeptus licentiam dedit per universum orbem suo degentibus imperio non solum fieri christianos, sed etiam fabricandi ecclesias, et predia constituit
Abbreviated transcription (Latin):
petri probo imptritiam hominũ: ns cernitis
si donatio constantini uera est exan deltio
imperio loquar nihil rel inqui. en qualis Im¬
perator ⁊ ualis Aex Romanus crit cuius Re¬
qnum siquis habeat nec habeat aliud om̃ino
nihil habeat. Quod si itaq palam est. sil¬
uostrum no possedisse hoc est onstantinum
non tradidis se posses sionem haud dubium erit
ne ius quidem ut dixi dedisce possiden di
Nisi dicitis ius quidom datum: si aliqua au¬
sa possessionem non traditam. Ita plane da¬
bat ꝙ minine profutuni intelligebat dabat
quod tradere nõ poterat dabat ꝙ nõ prius
uenire in manus cius cui dabatur possibi¬
Le erat. q eẽt extinctum dabat donum ꝙ
añ q uingentos Annos aut nunq ualituꝵ
foret. uerum hoc lequi aut sentire insanũ
est. sediam tempies ost non longior fiam:
cause aduorsariorum iam cõscise ato lacora¬
te uitale uulnus imprimere et uno etm ĩ¬
iugilare ritu. Om̃is fere historia que nomẽ

Expanded text:
Petri. Proh imperitiam hominum! Non cernitis, Petri. Proh imperitiam hominum! Non cernitis, si donatio Constantini vera est, Cesari – de Latino loquor – nihil relinqui? en qualis imperator, qualis rex Romanus erit, cuius regnum si quis habeat nec aliud habeat, omnino nil habeat? Quod si itaque palam est Silvestrum non possedisse, hoc est Constantinum non tradidisse possessionem, haud dubium erit ne ius quidem, ut dixi, dedisse possidendi, nisi dicitis ius quidem datum, sed aliqua causa possessionem non traditam. Ita plane dabat, quod minime profuturum intelligebat? dabat, quod tradere non poterat? dabat, quod non prius venire in manus eius, cui dabatur, possibile erat, quam esset extinctum? dabat donum, quod ante quingentos annos aut nunquam valiturum foret? Verum hoc loqui aut sentire insanum est. III Sed iam tempus est, ne longior fiam, cause adversariorum iam concise atque lacerate letale vulnus imprimere et uno eam iugulare ictu. Omnis fere historia, que nomen
Abbreviated transcription (Latin):
bus ex torquetis ueluti ceb Roge ⁊tea politano
atq s icilie id quod nunq̃ aliquis ueterum Ro¬
manorum lontificum fecit. tron damasus
apued theo dosium nõ siricius apued archa¬
dium. ndanastasius a pied hondrium. Nton Io¬
hannes apud Iustinianum non alii apud ali¬
os sc tssimi pape apud optimos esares s ed
somꝑ illot romani. Italiamq cum prouin¬
ciis quas nomincui fius se pro fessi sutit eosq
no mis mata ciurea ut de aliis monumetis sileã
cemplesq urbis Romanȩ cetum feruntur nogre¬
Cis sed latinis luteris insenpta onstantini
iam hristiam & de inceps cunctorũ sermo ĩ¬
peratorum quorim multa penes me sunt
ientur sam̃oꝵ Pontificium si unq̃ Tome im¬
perassctis quare nulla reperiuntur neq cu¬
rea neq argentea neq ab aliguo uisa memo¬
rantur & tamen neceẽ erat illo temport pro¬
prium habere numisma quis imperium Ro¬
me tenet saltem sub imagine saluatoris aut

Expanded text:
bus extorquetis? – veluti ab rege Neapolitano bus extorquetis? – veluti ab rege Neapolitano atque Sicilie –, id quod nunquam aliquis veterum Romanorum pontificum fecit, non Damasus apud Theodosium, non Syricius apud Archadium, non Anastasius apud Honorium, non Ioannes apud Iustinianum, non alii apud alios, sanctissimi pape apud optimos Cesares, sed semper illorum Romam Italiamque cum provinciis, quas nominavi, fuisse professi sunt. Eoque nomismata aurea, ut de aliis monumentis sileam templisque urbis Romane, circunferuntur non Grecis, sed Latinis litteris inscripta Constantini iam christiani et deinceps cunctorum ferme imperatorum, quorum multa penes me sunt,irentur summorum pontificum, si unquam Rome imperassetis, que nulla reperiuntur, neque aurea neque argentea, neque ab aliquo visa memorantur, et tamen necesse erat illo tempore proprium habere nomisma, quisquis imperium Rome teneret, saltem sub imagine Salvatoris aut
Abbreviated transcription (Latin):
liano filio fratris onstantini ita scribit .ħ
apparatu partis intulit bellum tiui expedi¬
tioni / ego quoq interfui nec de donatione
mprrii occidentis taciusse: nee paulo post
le Ioiuano qui successit Iuliano ita dixisset
pacem cum sapõe necciam quidem sed igno¬
bilem fecit mutatis finbus ae non nulla Im¬
ptrii Romani parto tradita quod añ ex quo
Romanum imperium Conditum erat nuncs
accidit gĩ ẽt legiones nr̃ apud andium pro
pontium Talesium d hispania apđ ndnãciam¬
et in numidia subiugo misse sunt. et inhil cam̃
futurum traderetur hoc libet loco ues nuperi¬
mi licet defuncti estis conuenire Pontifices Ro¬
mani et te eugeni qui uiius cum felecꝭ tam̃
uenia cur donationem onstantini magnoore
iactatis frequonterq uos ultoros erepti impe¬
rii gbus Reçibus principibusq in manũ & cõ¬
fessiõem quandam et feruitutisa cesare dum
gronandus est &a non nullis aliis prineipi¬

Expanded text:
liano, filio fratris Constantini, ita scribit: «Hic liano, filio fratris Constantini, ita scribit: «Hic apparatu Parthis intulit bellum, cui expeditioni ego quoque interfui». Nec de donatione imperii occidentis tacuisset nec paulo post de Ioviano, qui successit Iuliano, ita dixisset: «Pacem cum Sapore necessariam quidem, sed ignobilem fecit mutatis finibus ac nonnulla imperii Romani parte tradita, quod ante, ex quo Romanum imperium conditum erat, nunquam accidit. Quin etiam legiones nostre apud Gaudium per Pontium Telesinum et in Hispania apud Numantiamet in Numidia sub iugo misse sunt, ut nihil tamen finium traderetur. Hoc loco libet vos nuperrimi, licet defuncti estis, convenire, pontifices Romani, et te, Eugeni, qui vivis cum Felicia tamen venia: cur donationem Constantini magno ore iactatis frequenterque vos ultores erepti imperii quibusdam regibus principibusque minamini? et confessionem quandam servitutis a Cesare, dum coronandus est, et a nonnullis aliis principi
Abbreviated transcription (Latin):
fuerint aliorumq plurimorũ et quomodo ho
aut ꝑ diderit aut recuꝑaiuerit. Romanum
aũt suce siluestrianum imperium qua ratiõe
inceperit aut qua defierit qñ ꝑ quos in ipca
quoq urbe nescitur.: Enterrogo num quos
harum ierum testes aultoresq proferre possi¬
tis nullos respondetis & si non puedet uos no
tam homines q pocudes dicere uensimile c̃ẽ
possed isse. Siluestrum quo el quia uos nõ pote¬
scis ego e contrario docẽbo ad ultimum use
diem uite onstantinum & gradatim deinceps
o m̃es cesares possedisee. ut nequid habeaitis
qđ hiscere possitis. at pordifficile est & magni
ut opinor oꝑis hoc dicere: euoluantur oinnes
Latine greceq histone citentur cetori austeres
q̃ de illis memĩit temporibus ac e nominem re¬
penes in hae re ab alio diserepare. Unum ex
mille Testimoniis sufficiet. Eutropius qui s̃¬
stantinũ qui tres constantim filios a patro re¬
listos onõs orbis terrarum uidit qui de Iu¬

Expanded text:
fuerint aliorumque plurimorum, et quomodo horfuerint aliorumque plurimorum, et quomodo horit aut perdiderit aut recuperaverit: Romanum autem sive Silvestrianum imperium, qua ratione inceperit aut qua desierit, quando, per quos, in ipsa quoque urbe nescitur. Interrogo: num quos harum rerum testes auctoresque proferre possitis? Nullos, respondetis: et non pudet vos, non tam homines quam pecudes, dicere verisimile esse possedisse Silvestrum? IX. 31 Quod quia vos non potestis, ego e contrario docebo ad ultimum usque diem vite Constantinum et gradatim deinceps omnes Cesares possedisse, ut nequid habeatis, quod hiscere possitis. At perdifficile est et magni, ut opinor, operis hoc docere. Evolvantur omnes Latine Greceque historie, citentur ceteri auctores, qui de illis meminere temporibus, ac neminem reperies in hac re ab alio discrepare. Unum ex mille testimoniis sufficiet: Eutropius, qui Constantinum, qui tres Constantini filios a patre relictos dominos orbis terrarum vidit, qui de Iu
Abbreviated transcription (Latin):
nemo timuit o. admirabilem Cãsum Iinperitĩ
Nomanis tantis laboribus tanto eruore par¬
tum tam placide tam quieto a chistianis sa¬
cerdotibus uł ꝑtum est uł amis sum ut nullus
enior nullum bellum nulla querela intar¬
cesserit & quod non minus admirari deas
ꝑ quos hoc gestum sit quo tempore quo modo q¬
diu prorsas ignotum putes in silus inetrar¬
bores regnasse s iluestrum: Non rome &int
homines & ab hibtrnes imonbus frigoribusq
nõ ab hominibus erectum. gus non habet cõ¬
gnitum qui paulo polura Cestitarit ꝗuotNe¬
ces Romȩ quot consulos quot dibtatores
quot tribuplebis: quot ensorĩs quot edi¬
Les creciti fuerunt. nomoq ex tanta ho¬
minum copta ex tanta cietustate nos fu¬
git seimus item quot a thentensium du¬
ces: quot thebanoꝵ quot lacedemonioꝵ
extiterint puonas eorum terrestres noualosq
uniuersas cenemus. Nonignonamus qui Re¬
ges persctrum Medorum aldeorum hebreoꝵ

Expanded text:
nemo timuit? O admirabilem casum! Imperium nemo timuit? O admirabilem casum! Imperium Romanum tantis laboribus, tanto cruore partum tam placide, tam quiete a christianis sacerdotibus vel partum est vel amissum, ut nulius cruor, nullum bellum, nulla querela intercesserit, et quod non minus admirari debeas per quos hoc gestum sit, quo tempore, quomodo, quandiu prorsus ignotum. Putes in silvis inter arbores regnasse Silvestrum, non Rome et inter homines, et ab hibernis imbribus frigoribusque, non ab hominibus eiectum. Quis non habet cognitum, qui paulo plura lectitarit, quot reges Rome, quot consules, quot dictatores, quot tribuni plebis, quot censores, quot ediles creati fuerint? Nemoque ex tanta hominum copia, ex tanta vetustate nos fugit. Scimus item, quot Atheniensium duces, quot Thebanorum, quot Lacedemoniorum extiterint, pugnas eorum terrestres navalesque universas tenemus; non ignoramus, qui reges Persarum, Medorum, Chaldeorum, Hebreorum
Abbreviated transcription (Latin):
setra possessionom est nec se ab ca deiedũ
probaro põt. Is profelto nunqr̃ possedit & so
se possedisse dieat insanit uides ut de insanum
etiam probo. Alioquin die guis papam deicrit
ꝓce ne onstantino an eus filii. an Iulianus
an quis alius esar profer nomen ex pulsoris
prostr tempus un deprimũ: unde secundum
Re deinde ex pulsus ẽ. Num ꝑ foctionem &ce¬
det ans medis coniurarunt in eum pariter
nationes an que premia. quid nomo olum
auxilio fuit: ne illorum quidem qui per sil¬
uestrum alium ue papam prepositi urbis
ae prouinciis erant. uno die uniuersa ami¬
sit an paulatim & perpartes. Restitit ep¬
se sui q magrãtus an ad primum tumultũ
se ab dicarunt. ꝗ uid ipsi uictores nõ in eã
facem hom̃i quã in dignã Imptrio ducebãt
ferro grassati sunt: In ultionõ estumelie.
In tu telam occupate dominatibĩs In con¬
temptum religionis nre: in ipsum etram
posteritatis go emplum. om̃ino eoꝵ qui
uicti sunt nemo fugam cepit nemo latuit o

Expanded text:
ab ea deiectum probare potest, is profecto nunquam possedit et, si se possedisse dicat, insanit. Vides ut te insanum etiam probo, alioquin dic, quis papam deiecit: ipse ne Constantinus an eius filii an Iulianus an quis alius Cesar? Profer nomen expulsoris, profer tempus, unde primum, unde secundo ac deinceps expulsus est. Num per seditionem et cedes an sine his? Coniurarunt in eum pariter nationes an que prima? Quid, nemo omnium auxilio fuit, ne illorum quidem, qui per Silvestrum alium ve papam prepositi urbibus ac provinciis erant? Uno die universa amisit an paulatim et per partes? Restitit ipse suique magistratus an ad primum tumultum se abdicarunt? Quid, ipsi victores non in eam fecem hominum, quam indignam imperio ducebant, ferro grassati sunt in ultionem contumelie, in tutelam occupate dominationis, in contemptum religionis nostre, in ipsum etiam posteritatis exemplum? Omnino eorum, qui victi sunt, nemo fugam cepit, nemo latuit,
Abbreviated transcription (Latin):
queris. Nira quedam effari uult si depre¬
hendi i mendacio timot eoq inflatis buc¬
cis & turgido gutture dat sine mente sonũ
cõferentes: ei ctiam imperialia sceptra que
strustura orationis qui nitor qui ordo. guȩ nã
trum gerebat smꝑator ttum & hontifex scep¬
trum manu gestabit cur non ei dabimus &
ensem &galeam & Iaculum simulq cuncta si¬
gna cetq banna quid tu sigͤ accipis signa sr̃it
aut statue uñ froquenter legimus signa &
tabulas pro sculpturis ae picturis. Pnsdi enim
non in parietibues pingebant: sed in tabulis
aut uex illa. unde illud siona paros agiulas
a pnore significato sigilla decuntur parue
status atq sculpture. Num ergo statuas cut
aguilas suas siluestro clabat enstantinus.
quid hoc absurdius. At banna quid sibi ue¬
lit nõ in uenio Deus te perdat improbissime
mortalium qui sermonem barbarum attribuis
scło eiudito & diuersa ornamenta Imperialia
quia digit banna satis pritauit significatũ

Expanded text:
quens. Mira quedam effari vult, sed deprequens. Mira quedam effari vult, sed deprehendi in mendacio timet eoque inflatis buccis et turgido gutture dat sine mente sonum. Conferentes ei etiam imperialia sceptra: que structura orationis! qui nitor! qui ordo! Quenam trum gerebat imperator, num et pontifex sceptrum manu gestabit? Cur non ei dabimus et ensem et galeam et iaculum? Simulque cuncta signa atque banna: quid tu signa accipis? Signa sunt aut statue, unde frequenter legimus ,signa et tabulas' pro ,sculpturis ac picturis' – prisci enim non in parietibus pingebant, sed in tabulis – aut vexilla, unde illud signa, pares aquilas. A priore significato sigilla dicuntur parve statue atque sculpture: num ergo statuas aut aquilas suas Silvestro dabat Constantinus? Quid hoc absurdius? At banna, quid sibi velit, non invenio. Deus te perdat, improbissime mortalium, qui sermonem barbarum attribuis seculo erudito. Et diversa ornamenta imperialia: quia dixit banna, satis putavit significatum
Abbreviated transcription (Latin):
ercti & quasi iuolaccuo. Inde ab homero atq
uirgilio purpureus dieitur sangius & marmor
purphuritum cuius color est simillimus ameti¬
sto Greci enim purpuram PUADT YAAM uo¬
cant. occineum pro rubro accipi forte nõ igno¬
ras: sed cur faciat coccineum cũnos dicamꝰ
coccum & chlamis qđ genus sit uestuncti Iura¬
rem te plane noscire atq ut ne se longius
ꝑ sequendo singulas uostos mendacem proderos
uno semel uo complexus est diccns omnia impe¬
nalia in dumita. quid itiam ne illa quibus ĩ
bello quibus in uenatione q uibus in cdiuiuis
quibus in ludis amierra solet quid stultius ꝙ̃
om̃ia esaris indumeta decere couenire ponti¬
fici. Sed quã lepide additis tro etiam digni¬
tatem imperialum piesidentium equitum
stro in quit distinguere duo. hec inuicem
uoluit quasi multum intrres habeant simi¬
litudinis & de Imperatorio habitu adeque¬
strem dignitatem de labitur: nescio quidlo¬

Expanded text:
creti et quasi violaceus. Inde ab Homero atque creti et quasi violaceus. Inde ab Homero atque Virgilio purpureus dicitur sanguis, et marmor porphyricum, cuius color est simillimus amethysto, Greci enim purpuram ,porphyram' vocant. Coccineum pro ,rubro' accipi forte non ignoras, sed cur faciat coccineum, cum nos dicamus ,coccume'? Et chlamys, quod genus sit vestimenti, iurarem te plane nescire. Atque ut, ne se longius persequendo singulas vestes mendacem proderet, uno semel verbo complexus est dicens omnia imperialia indumenta. Quid, etiam ne illa, quibus in bello, quibus in venatione, quibus in conviviis, quibus in ludis amiciri solet? Quid stultius quam omnia Cesaris indumenta dicere convenire pontifici? Sed quam lepide addit seu etiam dignitatem imperialium presidentium equitum! Seu inquit: distinguere duo hec invicem voluit, quasi multum inter se habeant similitudinis, et de imperatorio habitu ad equestrem dignitatem delabitur, nescio quid lo
Abbreviated transcription (Latin):
saris collo. Nine est quod habenas & uerbera
uocamus lora gđ siqñ dicant᷑ lora aurta nõ
nisi de habenis que aurate collo equi aut al¬
teruis perudis circumdari assolent intelligi põt
que te res meai ut fait opinio fefellit &c tum
Lorum circundare collo cesaris atq s iluestri
nio de homino de smꝑatore de suppremo põti¬
fice equum auta sinum facis. uerum & cla
midem purpuram atq cunicam coecintam
quia nathous ait clamidom coccinea & Iohes
uestom pupuream utrumnq uolut inc eodem lo¬
co conungere. quod si idem color est. ut euã¬
geliste significant: qued tu nõ fuisti edtentus
alttrum nominass e ut illi concenti ficerunt.
Nisi accipis purpuream & nune imgiti Loqũ¬
tur genus panni serioi colore albo: est autem
purfura pescis cuuis sanguine lana tingit
dooq a tinctura datum est non panno euẽ
color pro rubro accipi potest licet sa magis
nigritans & proximus colori sanguinis con¬

Expanded text:
saris collo. Hinc est, quod habenas et verbera saris collo. Hinc est, quod habenas et verbera vocamus lora. Quod si quando dicantur lora aurea, non nisi de habenis, que aurate collo equi aut alterius pecudis circundari assolent, intelligi potest. Que te res, ut mea fert opinio, fefellit, et cum lorum circundare collo Cesaris atque Silvestri vis, de homine, de imperatore, de summo pontifice equum aut asinum facis. XVI. 52 mydem purpuream atque tunicam coccineam: quia Mattheus ait chlamydem coccineam et Ioannes vestem purpuream, utrunque voluit hic eodem loco coniungere. Quod si idem color est, ut Evangeliste significant, quid tu non fuisti contentus alterum nominasse, ut illi contenti fuerunt? nisi accipis purpuram – ut nunc imperiti loquuntur – genus panni serici colore albo. Est autem purpura piscis, cuius sanguine lana tingitur, ideoque a tinctura datum est nomen panno, cuius color pro rubro accipi potest, licet sit magis nigricans et proximus colori sanguinis con
Abbreviated transcription (Latin):
appellare nec regio seritie ornare fiuos ẽt au¬
stis Imꝑcitor Romancrum erat non rex: ubi
rex est ibi respᶜ. non est. At in Repᶜᵃ multi fue¬
runt ẽt uno tempore Imperatores. Nam ĩcero
froquenter ita serbit : m. Cicero imꝑator ilsi ul
illi Imperatori salutem licet posteti peculiari no¬
mine Romanus punceps ut sum̃us om̃i imꝑa¬
tor appellatur simulq fugium: net non suꝑ¬
re slet collum. ꝗuis ienq frigium latine di¬
ci audiuit tu tumihi dum barbare loqueris
uider ius constantini aut lactantii dẽ ẜmonem Pau¬
tus in menechinis frigionem proconcumatore
uestium posuit Minius frigionas appellat uestes
aiucuputas ꝙ earum friges fuerũt inuentores fu¬
ꝗium uõ quid significat : hoc non ex ponis qđ
obscurum exponis quod est clarius superhu¬
merale ais es̃ lorum nec quid siei lorum oones
Non enum cingulum ee cono fastum quod dici¬
tur lorum sentis circundari pio ornamẽto e¬

Expanded text:
appellare nec regio se ritu ornare fuisset auappellare nec regio se ritu ornare fuisset ausus: Imperator Romanorum erat, non rex. Ubi rex est, ibi res publica non est, at in re publica multi fuerunt etiam uno tempore imperatores. Nam Cicero frequenter ita scribit: M. Cicero imperator illi vel illi imperatori salutem, licet postea peculiari nomine Romanus princeps ut summus omnium imperator appelletur. Simulque phrygium necnon supre solet collum: quis unquam phrygium latine dici audivit? Tu mihi, dum barbare loqueris, videri vis Constantini aut Lactantii esse sermonem? Plautus in Menechmis phrygionem pro concinnatore vestium posuit, Plinius phrygionas appellat vestes acu pictas, quod earum Phryges fuerint inventores: phrygium vero quid significet? Hoc non exponis, quod obscurum; exponis, quod est clarius: superhumerale ais esse lorum nec quid sit lorum tenes. Non enim cingulum ex corio factum, quod dicitur lorum, sentis circundari pro ornamento Ce
Abbreviated transcription (Latin):
de barbarismo hoe ficophanta loquamur: Cui
e⁊ scultilogiio impudentis simum cius patoseet
sua sponte mendacium. Tradimus in quit
palatium imperii nr̃i lateranẽse guãi male hoe
Loco intor ornameta doncem palatii posiusset
terum postea ibi de donis agitur rtpliecuit
demde diadema & quasi illi non uideant qui
tans inquit Exauro purissimo & gemmnis pre¬
tiosis. Ionorauit homõ imꝑitus diadema e
panno aut fortassis ex serico unde sapiens
illud regis diltum colebrari solet quem fe¬
runt trãditum aibi diadema prius s capiti
imponerent retentum diu considerasse acdi¬
xisce. o nobilem magisqs felicem siquis pãnũ
quem penitus agnoscerot quã multis sollicitu¬
dimbues ꝑiculisq e miseniis sis rostrctus ne
humi quidem iacentem uellet tollererista nõ
putat illud mei ex ciuro ẽe ciui circulus aure¬
us nunc cum geninis apponi a Regibus sdet.
Rerum non erat Rgx onstantinus: nec regẽ

Expanded text:
de barbarismo cum hoc sycophanta loquamur, cuius de barbarismo cum hoc sycophanta loquamur, cuius ex stultiloquio impudentissimum eius patescet sua sponte mendacium. Tradimus, inquit, palatium imperii nostri Lateranense: quasi male hoc loco inter ornamenta donum palatii posuisset, iterum postea, ubi de donis agitur, replicavit. Deinde diadema: et quasi illi non videant, quicans inquit ex auro purissimo et gemmis pretiosis. Ignoravit homo imperitus diadema e panno esse aut fortassis ex serico. Unde sapiens illud regis dictum celebrari solet, quem ferunt traditum sibi diadema, priusquam capiti imponeret, retentum diu considerasse ac dixisse: O nobilem magis quam felicem pannum, quem si quis penitus agnosceret, quam multis sollicitudinibus periculisque et miseriis sis refertus, ne humi quidem iacentem vellet tollere. Iste non putat illud nisi ex auro esse, cui circulus aureus nunc cum gemmis apponi a regibus solet. Verum non erat rex Constantinus nec regem
Abbreviated transcription (Latin):
xisa: et diuisi tos secundum desiderium ordis eo¬
rum. Ibunt in admuentionibꝰsuis. et alibi tradidi
eos in reprobum sensum ut faciant que non cõ¬
ueniunt quia nõ prebauerunt se habere no¬
titiam mei. Iube me queso dñẽ ut ex ela¬
mom aduersus eos & forte conuertantur o
Romani rontifices exemplum facinorum
om̃i ceteris pontificibus o improbis simi sen¬
be & phei qui seditis super athedram neysi
oꝑa da trin et abyron facitis. Ita ne ue so mtra
apparatus pompa equitatus omnis deniq
uita Eesaris uicarium christi clecebit. guę
comunitas sacerdotis ad cesarem. Ita ne silue¬
ster uestimeta sibi induit eo apparatie inces¬
sit ea celeritate ministrantium domi uixit¬
atq regnauit. Sceleratis simi homines non intel¬
liguntͦ siluestro magis uestes aron qui sũmus
Dei sacerdos fuerat quam gentibus principis
fiusse summendas sed ha alias erunt exa¬
gi tanda uenementius. Impresentiarum aut̃

Expanded text:
xisti: Et dimisi eos secundum desiderium cordis eoxisti: Et dimisi eos secundum desiderium cordis eorum; ibunt in adinventionibus suis, et alibi: Tradidi eos in reprobum sensum, ut faciant, que non conveniunt, quia non probaverunt se habere notitiam mei. Iube me queso, Domine, ut exclamem adversus eos, et forte convertantur. O Romani pontifices, exemplum facinorum omnium ceteris pontificibus, o improbissimi scribe et pharisei, qui sedetis super cathedram Moysi et opera Dathan et Abiron facitis, ita ne vestimenta, apparatus, pompa equitatus, oranis denique vita Cesaris vicarium Christi decebit? Que communicatio sacerdotis ad Cesarem! Ista ne Silvester vestimenta sibi induit? eo apparatu incessit? ea celebritate ministrantium domi vixit regnavit? Sceleratissimi homines non intelligunt Silvestro magis vestes Aaron, qui summus Dei sacerdos fuerat, quam gentilis principis fuisse sumendas. Sed hec alias erunt exagitanda vehementius. Impresentiarum autem
Abbreviated transcription (Latin):
creumus & quemadmodum imperialis potentia
diuuersis offieiis cubiculariorum nempo & hostia¬
riorim atq omni concubiterum odinator
Ita & sanstam nomanam eccłiam decorari
uolui mus. et ut amplissime pontificale de¬
cts prefulgetit decernimus & ut clerici sc̃ĩ
eiusq sancte Nomane etdie mappolis & lin¬
teaminibus a candidissimo colore decora¬
tos equos equitent & sieut nr̃ senatus cal¬
ciamentis utitur cum perlonibi candido lintea¬
mine illustrentur &ita celestia sicut Terre¬
na ad laudem dei decorentur. o sancte.
esu adhiecie stitias coluentem sermonib
imperitis non respondebis de turbine
non conabis non nitantam blas femiam
ultrreia fulmina icculabere. Tantum ne
proerum in tua familia scebstines hoc cuicdire
hoc uidere hoc tandium cõniuentibus oculis pre¬
tenre potes: sed patiens es & multe miscricordie
uereor tamen ne patientia hec tua sit potius ira
& condennacio qualis in illos fuit de guibus di¬

Expanded text:
crevimus. Et quemadmodum imperialis potentia crevimus. Et quemadmodum imperialis potentia diversis officiis, cubiculariorum nempe et hostiariorum atque omnium concubitorumt ordinatur, ita et sanctam Romanam ecclesiam decorari volumus. Et ut amplissime pontificale decus prefulgeat, decernimus et, ut clerici sancti eiusdem sancte Romane ecclesie mappulis et linteaminibus, idest candidissimo colore decoratos equos equitent et, sicut noster senatus calciamentis utitur, cum udonibus, idest candido linteamine illustrentur, et ita celestia sicut terrena ad laudem Dei decorentur. O sancte Iesu, ad hunc sententias volventem sermonibus imperitis non respondebis de turbine? non tonabis? non in tantam blasphemiam ultricia fulmina iaculabere? tantum ne probrum in tua familia sustines? Hoc audire, hoc videre, hoc tam diu conniventibus oculis preterire potes? Sed patiens es et multe misericordie, vereor tamen, ne patientia hec tua sit potius ira et condemnatio, qualis in illos fuit, de quibus di
Abbreviated transcription (Latin):
nerationem loco muntrum ponit dt̃o siluestro
ruis non sunt lateranense: dende diade¬
ma u coronam capitis nr̃i simulq frigium.
nale circun dare solet collum. Utrum etiã
clamidẽ purpuream atq tunicam coccineam
& omuia imperialia indumenta sero etiam
dignitatem imptrialium possidentium equi¬
tum conferentes etiam ei imperialia scep¬
tra simulq tunta siq atq uaria ei diuersdor¬
namenta Imperialia & omnem procossiont̃
imperialis culminis et gloriam potestatis no¬
strę. U iris etiam diuersi ordinis uenaran¬
dissimis elcricis sanlte Romane eccl̃iȩ ser¬
iuentibus illud culmen singularis potentie
& precellentie hab ore sancimais cuus amplis¬
sumus nr̃ senatus iudetur gleria adornari .i.
patritios consules esset nec non in ceteris di¬
qnitatibus imocrialibus eos promuigamnus
decorum & sicut imperialis extat deconita m¬
litia. Ita clerum sc̃e Romanȩ eccłiȩ cidornari de¬

Expanded text:
nerationem loco munerum ponit. XV. 48 Beato Snerationem loco munerum ponit. XV. 48 Beato Srii nostri Lateranense, deinde diadema, videlicet coronam capitis nostri, simulque phrygium riale circumdare assolet collum; verum etiam et chlamydem purpuream, atque tunicam coccineam, et omnia imperialia indumenta; sed et dignitatem imperialium praesidentium equitum, conferentes etiam et imperialia sceptra, simulque cuncta signa, atque banda et diversa ornamenta imperialia, et omnem processionem imperialis culminis et gloriam potestatis nostre. Viris etiam diversi ordinis, reverendissimis clericis sancte Romane ecclesie servientibus, illud culmen singularis potentie et precellentie habere sancimus, cuius amplissimus noster senatus videtur gloria adornari, idest patricios consules effici, necnon in ceteris dignitatibus imperialibus eos promulgavimus decorari. Et sicut imperialis extat decorata militia, ita clerum sancte Romane ecclesie adornari de
Abbreviated transcription (Latin):
ut credam uix aliquem in sua tune paria
reemansisse s ed alias habitasse nationes : ubi
tandem erat iudea: que nec iudea ampliuo
uo cabatur ut hodie uidemus illud T̃ errȩ nomõ
extindtum & Neut ex torminatis cinaneis
Cananea aegio de siit appellari cõmutato no¬
mine in udeamo a noius incolis ita exter¬
minatis iudeis & Conuonis gentibus eam inco¬
Lentibus desierat iudta nominari Nuncupas
iudeam Traciam insulas. Nispanias uõ Gal¬
lias. Gormanos non putas ⁊uncupandos
et cum de aliis ligius loquaris hebrea gre¬
ca barbara de ulla pro uinctaꝵ Latino sor¬
mone utentium nõ loqueris uideo has tu
ideo obmisisti ut postea in donatiõom cõpled¬
trretis & quid non tanti erant tot proiun-¬
cie occidentis ut cotinuandis luminaribus
suppeditarent sumptus nisi religuis orbis
adiuiuaret. Transto ꝙ hee concedi ais ꝑ
Latgitatom. Non ergo ut isti aiunt a lepro
curatiõe. Alcoquin insolens sit quis quis remu-¬

Expanded text:
ut credam vix aliquem in sua tunc patria ut credam vix aliquem in sua tunc patria remansisse, sed alias habitasse nationes? Ubi tandem erat Iudea, que nec Iudea amplius vocabatur, ut hodie videmus illud terre nomen extinctum? Et sicut exterminatis Chananeis Chananea regio desiit appellari commutato nomine in Iudeam a novis incolis, ita exterminatis Iudeis et convenis gentibus eam incolentibus desierat Iudea nominari. Nuncupas Iudeam, Trachiam, insulas, Hispanias vero, Gallias, Germanos non putas nuncupandos. Et cum de aliis linguis loquaris, Hebrea, Greca, barbara, de ulla provinciarum Latino sermone utentium non loqueris. Video, has tu ideo omisisti, ut postea in donatione complectereris. Et quid, non tanti erant tot provincie occidentis, ut continuandis luminaribus suppeditarent sumptus, nisi reliquus orbis adiuvaret? Transeo, quod hee concedi ais per largitatem, non ergo, ut isti aiunt, ob lepre curationem, alioquin insolens sit, quisquis remu
Abbreviated transcription (Latin):
ad meridiem. Ichinc adarlton magis q a doc¬
cidentem uergit ep septrm trion alem an tra¬
ciam: at ipse adorientom tẽ ius an asiam
At hec sola totum possidet onontem septẽ¬
monem uo cõmunem cum europa q menidionalẽ
certe a fricam at cur non aliquam nominatun
prouinciam proferebas nisi forte ethiopes Ro¬
mane impenio sub erant & nihilominus nõ ha¬
bet locum asia & africa cum orbem Terra¬
nun in quatuor diuidimus partes ẽt nomi¬
natim regiones singlarum referimus. Sed
cum in tres asiam dfricam europam nisi
d siam pro assyatiea pro iuncia. diffricam
pro ea pro uincia que prope ortulos est ap¬
peslatas que nõ iudeo cur precipere nominet
siccine locutus esses onstantinus cum qua¬
tuor orbis plagas ex equitur ut has regiones
nominaret cęteras non nominaret &l a iu¬
dea inciperet que pars syrie nominarote¬
& que amplius udea non erat euersa hiero¬
solima fugatis & prope exfincte Iudeis: Ita

Expanded text:
ad meridiem, illinc ad arcton magis quam ad ocad meridiem, illinc ad arcton magis quam ad occidentem vergit. Quam septentrionalem? An Trachiam? At ipse ad orientem esse vis. An Asiam? At hec sola totum possidet orientem, septentrionem vero communem cum Europa. Quam meridionalem? Certe Africam. At cur non aliquam nominatim provinciam proferebas, nisi forte Ethiopes Romano imperio suberant? Et nihilominus non habent locum Asia et Africa, cum orbem terrarum in quatuor dividimus partes et nominatim regiones singularum referimus, sed cum in tres: Asiam, Africam, Europam, nisi Asiam pro Asiatica provincia, Africam pro ea provincia, que prope Getulos est, appellas, que non video, cur precipue nominentur. Siccine locutus esset Constantinus, cum quatuor orbis plagas exequitur, ut has regiones nominaret, ceteras non nominaret? Et a Iudea inciperet, que pars Syrie numeratur et que amplius Iudea non erat eversa Ierosolima, fugatis et prope extinctis Iudeis, ita
Abbreviated transcription (Latin):
plagas orbis a siluestro disponi nee pones quo
genere disponendi con cessisti hec antea cur
te hodie incepisci significare honorare et¬
clesiam Romanam & ei priiulcgium conce¬
dere hodie concedere hodie ditas. ur dicis
Concessimus & ditauimus. quid loqueris aut
quid sentis bestia cum fabule machinators mͥ
sermo est nõ cuin optimo principe onstantino
sed quid in te ullam prudentiam ullam doctai¬
nam requiro qui nullo in genio nulla lratura
es preditus quiais lumintiriorum prolumi¬
narium & otientalibus trans serri Regioni¬
bue pro eo qđ est adonentalis trans ferri
regionẽ. ꝗ uiedl perro iste ne sunt quãtuor
plage quã erientalem numeras Traciam ne
at ut dixi uergit ad septontrionem an iudea
at magis admeridiem spectat ut pote uici¬
na. egipto quam itrm occidentalem. Italiã
ne at ha in Italia ꝯtrebantur qua nemo
illicc agens occidontalom uocat cum hispa¬
nͥas dicamus eẽ ioccidente: & italia hiuc

Expanded text:
plagas orbis a Silvestro disponi, nec pandis quo plagas orbis a Silvestro disponi, nec pandis quo genere disponendi. Concessisti hec antea: cur te hodie incepisse significas honorare ecclesiam Romanam et ei privilegium concedere? Hodie concedis, hodie ditas: cur dicis concessimus et ditavimus? Quid loqueris aut quid sentis, bestia? Cum fabule machinatore mihi sermo est, non cum optimo principe Constantino. Sed quid in te ullam prudentiam, ullam doctrinam requiro, qui nullo ingenio, nulla litteratura es preditus, qui ais luminariorum pro luminarium et orientalibus transferri regionibus pro eo, quod est ad orientales transferri regiones? 47 Quid porro iste ne sunt quatuor plage? Quam orientalem numeras? Trachiam ne? At, ut dixi, vergit ad septentrionem. An Iudeam? At magis ad meridiem spectat, utpote vicina Egypto. Quam item occidentalem? Italiam ne? At hec in Italia gerebantur, quam nemo illic agens occidentalem vocat, cum Hispanias dicamus esse in occidente, et Italia hinc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯuis eas extrusserat: quis edificare ausus fus¬
set cum nusqĩ foret ut historia cue hristia¬
nis locus nisi seercta & latebre aut si qua
cempla Rome fiuosẽt illis diccita a postolas
non er̃ãt digna in quibus tanta Cuminaria
a ccenderentur: edificare. Edicule sacre nõ
edes secella nõ templa oratoria intra pri¬
uatos parietes nõ publica delubra nõ egoañ
cura gerenda trit de luminaribus demplorum
ꝙͣ de ipsis templis. giud cus cu qui facis constã¬
tinum dicentem Pecrum & Raulum betitos
Siluestrum uõ cum hic uiuit btatissimum
& suam qui paulo añ fiues et ethnieꝰ iussit
saerata tanta ne conserenda sunt prolumina¬
ribus continuandis ut totus orbis temrũ
fatigetur. At que ista predia sunt presciti
possessionum prȩdiorun posseosiones dicere
solemus non possessionum predia. Das pre¬
dia neq predia explicas ditasui diuersis re¬
bus: net qñ nec quibus rebus ostendis. Uis

Expanded text:
Quis eas extruxerat? Quis edificare ausus fuisQuis eas extruxerat? Quis edificare ausus fuisset? Cum nusquam foret, ut historia ait, christianis locus, nisi secreta et latebre. Aut si qua templa Rome fuissent illis dicata apostolis, non erant digna, in quibus tanta luminaria accenderentur, edicule sacre, non edes; sacella, non templa; oratoria intra privatos parietes, non publica delubra: non ergo ante cura gerenda erat de luminaribus templorum quam de ipsis templis. Quid ais tu, qui facis Constantinum dicentem Petrum et Paulum beatos, Silvestrum vero, cum adhuc vivit, beatissimum, et suam, qui paulo ante fuisset ethnicus, iussionem sacram? Tanta ne conferenda sunt pro luminaribus continuandis, ut totus orbis terrarum fatigetur? 46 At que ista predia sunt, presertim possessionum? Prediorum possessiones dicere solemus, non possessionum predia. Das predia nec que predia explicas. Ditasti diversis rebus, nec quando nec quibus rebus ostendis. Vis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ bizantiam prouinciam uoeat quod oppi¬
lum nomĩs bisantium locus haud quaquã
capax tante urbis condende. nam que mu¬
ris complexci est. Onstantinopolis uetus bi¬
rantium & hic in eis optimo loco cut urbem
eẽ condendam. guid quod traciam ubi po¬
situm erat sizantium uult eẽ monente. ꝗue
uortit ad aquiConem opinor ignorabat. on¬
stantinus locus quẽ condonde urbi dolegtrat
sub quo celo rẽt urbs que an prouincia q̃to
euis mensura feret. Ecclesq btõruam apostione¬
petri & rauli procontinuatione luminariorum
possessconum predia conculimus & rebus diue¬
sis eas dicauĩꝰ. Et ꝑ nr̃am imperialem ussionõ
cia asia Tracia affrica a Italia uol diuersis
in sulis nr̃a Cargitate eis concessimus ea prõ¬
sus racione ut ꝑ manꝰ beatiosimi patris nr̃i
seluestri summi Pontificis successorumq eiꝰ
omnia disfonant. o futifor eccłie ne i dest
templa Rome trant Petro & Raulo dicciee

Expanded text:
quod Byzantiam provinciam vocat, quod erat oppiquod Byzantiam provinciam vocat, quod erat oppidum nomine Byzantium, locus haudquaquam capax tante urbis condende? Nanque muris complexa est Constantinopolis vetus Byzantium, et hic in eius optimo loco ait urbem esse condendam. Quid, quod Trachiam, ubi positum erat Byzantium, vult esse in oriente, que vergit ad aquilonem? Opinor, ignorabat Constantinus locum, quem condende urbi delegerat, sub quo celo esset, urbsque an provincia, quanta eius mensura foret. 45 Ecclesiis beatorum apostoPetri et Pauli pro continuatione luminariorum possessionum predia contulimus, et rebus diversis eas ditavimus, et per nostram imperialem iussionem cia, Asia, Trachia, Africa et Italia vel diversis insulis, nostra largitate eis concessimus, ea prorsus ratione, ut per manus beatissimi patris nostri Silvestri summi pontyicis successorumque eius omnia disponantur. O furcifer, ecclesie ne, idest templa Rome erant Petro et Paulo dicate?
Abbreviated transcription (Latin):
stitu imperium non dum transtulerat: si ilhic
uolebat consti tuere imperium mundi cõsti¬
tuerat: sic si uolebat edeficare urbem. taumdu
edificauerat. Non ergo fecieset mẽtionem de
latnarchali de una quatuor seddium. dechristia¬
na & sie nominata de condita de gua conde¬
da ut histone placet quam palea in testimo¬
nium affert ne cogitarat quidom aqua nen
iudet her bellua siue is palea sit sue alius
quem palea sequitur se dissentire. Ubi cõstã¬
tinus ns sua sponte ꝑsed interquietem ad mo¬
nitu dei nõ romo sed saantii nẽ intra
paueos chies. seds post aliguos anmos dicitur.
dec reuisse de urbe condeñda nomenq q̃đ
in sompnis edoctus fuerat indidiese. gus ergo
non uidet qui priuilegium condidit. Eum
du post tempora constantini fiusce & cum
uellet adornare mendacium excedisse sibi
quod ante di xesset: her gesta eẽ Romȩ tor¬
tio die q ille fursset baptizaitus ut in eum
decentis sime cadat tritum uetustate prouer¬
bium. Mendacer momores eẽ oportere. gud

Expanded text:
t imperium, nondum transtulerat; si illic volebat constituere imperium, nondum constituerat; sic, si volebat edificare urbem, nondum edificaverat: non ergo fecisset mentionem de patriarchali, de una quatuor sedium, de Christiana, de sic nominata, de condita, de qua condenda, ut historie placet, quam Palea in testimonium affert, ne cogitarat quidem. A qua non videt hee belua sive is Palea sit si- ve alius, quem Palea sequitur se dissentire, ubi Constantinus non sua sponte, sed inter quietem admonitu Dei, non Rome, sed Byzantii, non intra paucos dies, sed post aliquot annos dicitur decrevisse de urbe condenda nomenque, quod in somnis edoctus fuerat, indidisse. Quis ergo non videt, qui privilegium composuit, eum diu post tempora Constantini fuisse? Et, cum vellet adornare mendacium, excidisse sibi, quod ante dixisset: hec gesta esse Rome tertio die, quam ille fuisset baptizatus? Ut in eum decentissime cadat tritum vetustate proverbium «mendaces memores esse oportere». Quid,
Abbreviated transcription (Latin):
Num piotinus donata sunt que in tabulis con¬
tinentur ubi possecgio ubi in manus craditio
Sam i carthamo constiturmus dat nõ gratifi¬
cari s duestro uoluit sed illudere uensimile ẽ
dicitis qui donat quippiam eum & posses¬
sionem tradere. uidete quid lo qua mini cu
possessionem non ce datam constat &anda¬
tum sit ius ambigatur. Uerisimile est qui
possossionem non dedit eum ne uis quid
dare uoluisse. An nõ constat posses sionẽ
nunqi fusse traditam quod negare impu¬
deneis simum est. tunquid silicestrum cõ¬
stantinus in apicoluem quasi trium phantẽ
inter frequentium guiritum : sed nisi delũ
Lausum duxit in sella aurea assistento /¬
unucerso stnatu cello cauit magratus pro
sua quẽq dignitate. Recom salutarie &
adorare iussit hoe trga nocios principes fler
solet non tñ aliquod palatium ilłd lareranẽe
tradi. Num postea ꝑ uniuersam itallam aum¬
duxit. Nit cum illos gallias adiie hispanos:

Expanded text:
num protinus donata sunt, que in tabulis connum protinus donata sunt, que in tabulis continentur? Ubi possessio? ubi in manus traditio? Nam si chartam modo Constantinus dat, non gratificari Silvestro voluit, sed illudere. ,Verisimile est', dicitis, ,qui donat quippiam, eum et possessionem tradere'. Videte, quid loquamini, cum possessionem non esse datam constet et, an datum sit ius, ambigatur. Verisimile est, qui possessionem non dedit, eum ne ius quidem dare voluisse. An non constat possessionem nunquam fuisse traditam, quod negare impudentissimum est? Nunquid Silvestrum Constantinus in Capitolium quasi triumphantem inter frequentium Quiritum, sed infidelium plausum duxit? in sella aurea assistente universo senatu collocavit? magistratus pro sua quenque dignitate regem salutare et adorare iussit? Hoc erga novos principes fieri solet, non tantum aliquod palatium velut Lateranense tradi. Num postea per universam Italiam circunduxit? adiit cum illo Gallias, adiit Hispanos,
Abbreviated transcription (Latin):
de qua facit pagina ur̃a mentionẽ. deb¬
debet constare etiam de acceptaitione s il uestri.
N une de illa non constat. At credibile est dici¬
tis ratam hanç habuisse donationem. Ita cre¬
do net ratam habiusse modo ueruin etiam pe¬
cios e rogasse precibus extorsisse credibile est
qucdẽ uos credibile: quod preter opinionem
est hoium dieitie. N ee quia in pagina priulegii
de donatione fit metio putandum est fiusse
acceptum: sed erontrario: quia non fit metio
de accepititione dicendum est non fiusse do¬
natum. Ita plus contra uos fticit hũe Domẽi
respuesse q̃ illum dare uoliuss e & onficium
in inuitum non confatur: neq non tantum
clonata reso uesse siluestrum saspicari dobe¬
mus sed tacite etiam iudicasse nec illum
dare iure nec se uure accipere posse. sed o
ctram semper inconsultam q aciaritiam do-¬
mus & tabulas quoq de assensu s iluestri pro¬
ferre possitis ueras in corruptas sinceras. s¬

Expanded text:
de qua facit pagina vestra mentionem, dede qua facit pagina vestra mentionem, debet constare etiam de acceptatione Silvestri. Nunc de illa non constat. ,At credibile est', dicitis, ,ratam hunc habuisse donationem.' Ita credo, nec ratam habuisse modo verum etiam petiisse, rogasse, precibus extorsisse credibile est. Quid, vos credibile, quod preter opinionem est hominum, dicitis? Nec quia in pagina privilegii de donatione fit mentio, putandum est fuisse acceptatum, sed e contrario, quia non fit mentio de acceptatione, dicendum est non fuisse donatum. Ita plus contra vos facit hunc donum respuisse quam illum dare voluisse, et beneficium in invitum non confertur. Neque vero tantum donata respuisse Silvestrum suspicari debemus, sed tacite etiam indicasse nec illum dare iure nec se iure accipere posse. Sed o cecam semper inconsultamque avaritiam! Demus, ut tabulas quoque de assensu Silvestri proferre possitis veras, incorruptas, sinceras: