comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
edificia nulla condigna tracuis cutẽtoriis
fil teratis utenter. silues tria loca et deuia.
alu des. et arũ dinosa peccora nimium
et aui ũ copiã. ouiuq plurimarũ. ignoran¬
tes dm̃. demonia & auguria colentes.
regẽ non habent stagno magis utuntur quã
argento. molliorem et clacriorẽ ar gento
dicunt stagnũ. Namillarũ partiũ nore in¬
uenitur. nisi illinc fuerit dȩlatũ Aliundȩ
aurũ inuenitur. In lit torib: eoꝵ. Fru¬
ges nons gnit. nec olera. lactis copia
multum mel parũ. Hec oma idẽ
philosoplius ꝓftena mentione seribit
ic itua fros. fri contecs murrinos Alapes
turcos. Alanos. mectas chugnos frigis
danos uunnosos rifaeos olches quos
uulgus. or cos in illis regionib: appellanT.
gentes spurcis simas acuita in mundis¬
ñma degentes ultra omĩa regna t̃ra¬
rum sine dõ sine lege uł ceremonias
lam et illarũ regionum pagi om̃s ger¬
mania e. appellata. Eoquodsintꝰ in¬
mania corpora. in manesq: nationes.

Expanded text:
edificia nulla condigna travis cum tentoriis filteratis utentes, silvestria loca et devia, paludes et harundinosa, pecora nimium et avium copia oviumque plurimarum, ignorantes deum, demonia et auguria colentes, regem non habent, stagno magis utuntur quam argento, molliorem et clariorem argentum dicunt stagnum, nam illarum partium non invenitur, nisi illinc fuerit delatum aliunde. Aurum invenitur in litoribus eorum, fruges non gignit nec holera, lactis copia multum, mel parum. Haec omnia idem philosophus profana mentione scribit. Sic et Vafros, Fricontas, Murrinos, Alapes, Turchus, Alanus, Meotas, Chugnos, Frigis, Danus, Vinnosus, Rifeos, Olches, quos vulgus Orcus in illis regionibus appellant, gentes spurcissimas hac vita inmundissima, degentes ultra omnia regna terrarum, sine deo, sine lege vel caerimonias. Nam et illarum regionum pagi omnes Germania est appellata, eo quod sint inmania Corpora inmanesque nationes,
Abbreviated transcription (Latin):
unt. et gentẽ illã cananeos uocitant .
gentiles nudactis crurib: incȩdunt. crines
nutrium. oleo in litas: aut adipe. fetorẽ
nimium red dentes. spurtissimã uitam
ducentȩs. in mundarũ quad rupediarũ
in licita comedunt .m. et talpas. et reliq

Expanded text:
hunt et gentem illam Cananeos vocitant. Idem hunt et gentem illam Cananeos vocitant. Idem gentiles nudatis cruribus incedunt, crines nutriunt oleo inlitas aut adipe fetore nimium reddentes, spurcissimam vitam ducentes, inmundarum quatrupediarum inlicita comedent, mus et talpas et reliq
Abbreviated transcription (Latin):
uenit quae Artea nullus in memoria uł
arte inuenȩrat. Et libellũ qu&e artȩ sua
in uenerat. quẽ titulatione sua rure artiu
appella uit ipsũq: mentionẽ poetarũ ad se¬
ruit. Multac quidẽ et alia difficilia ine¬
nigmatib: sius scripsit dehis insulis quae a nob̃
in certũ uł dubiũ retinetur. Munitiam
insulã septẽ trionalẽ scribit . homines cenocȩ¬
stclosnimis famosa indagatione scrutans
Capitȩ canino habere similitudinẽ reliqua
men bra hu manaspeͤctiae. man et pedes sic̃
reliqui hominu genus. ꝓ cere setoture
truculenta spetiȩ monstra quoq: in auditeo
int̃eos. quos uitine gentes circaȩos
caneneos appellant. Nam femine eoꝵ
non p̃fer̃ tantũ horũ similitudinem
Gens scelerata : quã nulla historia narrat.
nisi hic philosophus et gentes germaniae.
maxime qui uectigalia exercent. et ne¬
gotiatores eoꝵ hoc adfirmant : qđ mnea
insula crebrius nauale conmertio ꝓue¬

Expanded text:
venit, quae antea nullus in memoria vel venit, quae antea nullus in memoria vel arte invenerat, et libellum quae arte sua invenerat, quem titulatione sua Rure artium appellavit, ipsumque mentionem poetarum adseruit. Multa quidem et alia difficilia in enigmatibus suis scripsit de his insolis, quae a nobis incertum vel dubium retenetur. Munitiam insolam septentrionalem scribit. Homines Cenocefalus nimis famosa indagatione scrutans capite canino habere similitudinem, reliqua membra humana specie, manus et pedes sicut reliqui hominum genus, procere statura, truculenta specie, monstra quoque inaudita inter eos. Quos vicinae gentes circa eos Cananeos appellant, nam feminae eorum non praeferunt tantum horum similitudinem. Gens scelerata, quam nulla historia narrat nisi hic philosophus. Et gentes Germaniae, maxime qui vectigalia exercent, et negotiatores eorum hoc adfirmant, quod in ea insola crebrius navale conmercio prove
Abbreviated transcription (Latin):
multi in eas insulas uisisunt. Emodosi in
litorib: maris aut fluminũ glacrea care¬
dorem cretȩ cũ sabulo reddiderit. Etue¬
narum parte paux illi riui ꝓ cesserint ebul¬
lientes acfruentes non nimis callide
rufeq: conmixtĩ afrodica t̃ra et safar¬
gica. altaurũ. amauri calcũ. metallũ
repperies a estã in litorib: quae sar ferrca
&a coriuica habuerint aruã : sed in ret̃risloci
sic inuenitur argenti et stagni me talla uł
mina. A qui tania ualdȩ et his pacnia uale¬
ria et multes̃ t̃rccrũ regiones habere et le¬
ius in uenire non diffitilȩ ab habitatorib
uł questionaris suis. Nam auro fodina et
ori calco agnaris artifices eaartȩ que supͣ
inuenire p̃duit. Orcadas insulas et bero
tittes orical co plurimũ inuenit et obtimũ
atq: pul cherrimu. Illinc abocaeano ma¬
ris partȩ p̃tendere. et ad ger maniã meri¬
dianac partȩ uergere. In ipsas or cadas mag¬
na et con plura me talla prim illine in¬

Expanded text:
multi in eas insolas usi sunt eo modo, si in multi in eas insolas usi sunt eo modo, si in litoribus maris aut fluminum glarea candorem cretae cum sabulo reddiderit et venarum parte pauxilli rivi processerint ebullientes ac ferventes non nimis calidae rufaeque conmixtim afrodica terra et safargica, aut aurum aut oricalcum metallum reperies vel aes tam in litoribus, quae sarfaycam et acervicam habuerint arvam, sed in raris locis sic invenitur argenti et stagni metalla vel mina. Aquitania valde et Hispania, Valeria et multas terrarum regiones habere et levius invenire non difficile ab habitatoribus vel questionariis suis. Nam auro fodina et oricalco a gignaris artifices ea arte quae supra invenire praedixit. Orcadas insolas et Beto rititas oricalco plurimum invenit et Optimum atque pulcherrimum. Illinc ab oceano maris parte praetendere et ad Germaniam meridiana parte vergere. In ipsas Orcadas magna et conplura metalla primus illinc in
Abbreviated transcription (Latin):
appel lauit agri culturã. et conusa falȩr¬
na . brutis animalib: et pingues uitulos.
indilitus uberes. sapientia tȩnues. Hibnia
pperauit . et ingam. Aliquã diu conmora¬
tus . ẽ. eoꝵ uolumina uoluȩns. appella¬
uitq: idio mochos. uł idõ thistas. idest.
imperitos laboratores uł incultos doctores
ꝑnichilo ducens : Ait. mundi finib t̃mi¬
nare et hibnia ꝑuenire onerosus ẽ. labor
sed nulla facultacs. Horrorẽ nimium incutit.
sed uti litactẽ ad non ꝓficit. in peritos hab&
cultores. sed instructores hab& destitutos.
habitactores. Dein. insulas brita nicas
et ths len naui gauit. quas ille brutanicas
appellauit. in peritis simã gentẽ. Hor rorẽ
nimium sec tantes. artes multas et in ge¬
nio maximo. t̃rarũ &alla inuenire auri
et argenti oricalco etstagni magnitudine
acferri. Multasq: alias ad inuentionesq
in uestigabiles abaliis gertib:. Erudi¬
ens discipulis suis. Et usq: nunc artifices

Expanded text:
appellavit, agriculturam et confersa falerappellavit, agriculturam et confersa falerna, brutis animalibus et pingues vitulos, in diliciis uberes, sapientia tenues. Hiberniam properavit et in eam aliquandiu conmoratus est eorum volumina volvens appellavitque eos ideomochus vel ideothistas, id est inperitos laboratores vel incultus doctores, pro nihilo ducens ait: Mundi finibus terminare et Hiberniam pervenire onerosus est labor, sed nulla facultas; horrorem nimium incutit, sed utilitatem′ ad non profecit. Inperitos habet cultores, sed instructores habet distitutus habitatores. Dein insolas Brittanicas et Tylen navigavit, quas ille Brutanicas appellavit, inperitissimam gentem, horrorem nimium, sectantes artes multas et ingenio maximo terrarum. Metalla invenire auri et argenti, oricalco et stagni magnitudine ac ferri, multasque alias adinventiones, quae investigabiles ab aliis gentibus. Erudiens discipulis suis et usque nunc artifices
Abbreviated transcription (Latin):
et biras. or cadas et alias quã plurimas et
nauticos earũ gnacros insequenti uolu¬
eubera a quilonis et earũ munitione
et obturatione scribit et ipsas pilas maris gr¬
rantis et obuallantis mirabilit̃. Ide medducus
philosophus explacnat. p̃t̃ t̃rã eden adorien¬
tẽ p̃t̃ ardorem ualidã solis in mare orienta¬
lem accedere non potuit. Alias mun di
partes mare ocaeanũ cũ discipulis sis scru¬
polosis simolabore nauigasse oportu na
tempora in insulas tã in magnas quã et
inmo dicas Ameridie ad occiden tem ata¬
brobane adsyrtimicen et cala opec usq
adria Reon abhinc. isq ulerte gades
ether culeas colũnas. Illic enĩ ꝑ annũ stati¬
onȩim fecis se et disputasse cũ aurilio phi¬
lo sopho et arbo creten: et ñ ualuerunt
ali qua enigmata illius dissererȩ.
SUinde naui gauit gallitiã et cantabria.¬
& circuiuit hispania. et uactecas in sulas
in habitabiles et incultces. His paniam.

Expanded text:
et Bizas, Orcadas et alias quam plurimas et et Bizas, Orcadas et alias quam plurimas et nauticos earum gignarus in sequente voluquam plurima de ubera aquilonis et earum munitione et obturatione scribit et ipsas pilas maris gyrantis et obvallantes mirabiliter idem Ethicus philosophus explanat praeter terram Eden ad orientem praeter ardorem validam solis in mare orientalem accedere non potuit. Alias mundi partes mare oceani cum discipulis suis scrupolisissimo labore navigasse oportuna tempora in insolas tam in magnas quam et in modicas a meridie ad occidentem, a Tabrobane ad Sirtinicen et Calaopa usque ad Riakeon, abhinc usque ultra Gades et Hercoleas columnas. Ilinc enim per annum stationem fecisse et disputasse cum Aurilio philosopho et Arbocraten et non valuerunt aliqua enigmata ipsius deserere. Exinde navigavit Galaciam et Cantabriam, Hispaniam et Vacetas insolas inhabitabiles et incultas. Hispaniam
Abbreviated transcription (Latin):
qđ por rigit faciem orientis ardorem
solis dic̃. etradia solis in gente similitu¬
dine quasi caȩdroꝵ et abiaetũ magnitu¬
dinem. et p̃tor ridco calore densitatem
nubium et imbriũ minuere. Un de
constat Aereas regiones nuncupcetios
citrec mare ocae anii sic̃ . ẽ. egiptus. et pͥma
india reusis. nactabres. celti gte geni et thi
Etinali quib: partib temperiem et fecũ¬
di tatẽ t̃racrũ. Hec om̃ia de ianuis caeli
in car dinib: mundi t̃gaq solis septemtrionẽ
in meridiem insulasq: supͣ p̃dix et mon¬
tẽ in cognitũ et in ac cessibilẽ et has bestias
et flactũ aus tri mira inda gactione ad¬
gressus . ẽ. Nosuꝰ nec rep̃ hendimꝰ. sed mirec¬
mur quia philo phoꝵ argum̃ta ñ nulla
legimus sed nec tanta dixisse nec tantum
mundi cir cuitũ. et mare ocaeanũ arte
na ualei insulas in accessabiles. cũ ille
bistriã se exortũ fuisse scribat. Et deaqui¬
lone parte uicince insulas meo pacractts

Expanded text:
quae porregit faciem orientis, ardorem quae porregit faciem orientis, ardorem solis dicit et radia solis ingente similitudine quasi cedrorum et abietum magnitudinem et prae torreda calore densitatem nubium et imbrium minuere, unde constat aereas regiones nuncupatas citra mare oceanum, sicut est Aegyptus et prima India, Zeusis, Natabres, Celthi, Gageni et Aethioet in aliquibus partibus temperiem et fecunditatem terrarum. Haec omnia de ianuis caeli et cardinibus mundi tergaque solis, septentrion‹e› in meridiem. Insolas quae supra praedixit et montem incognitum et accessibilem et has bestias et flatum austri mira indagatione adgressus est. Nos vero nec reprehendimus, sed miramur, quia philosophorum argumenta nonnulla legimus, sed nec tanta dixisse nec tantum mundi circuitum et mare oceanum arte navale insolas inaccessibiles, cum ille Histriam se exortum fuisse scribat et de aquilone parte vicina insolas Meoparotas
Abbreviated transcription (Latin):
duũ in ȩa insula narrat. eũ non mino¬
rem eminentiã habere quã cauca sũ
et astrixm tãtã scribit eiꝰ altitudinemo
ut side orsũ aspitias. a superius nubes tam qua
scabillũ pedũ credas. ibi ascensũ quec si ꝑgrec¬
dus habere. et scriptas tanta uoragine ad
meri diem fore et trepidines et calles emi¬
nentes t̃ribiles nimium. ipsuq: montem
diũ sos stri dores strepitusq red den tem
turbarũ si militu dinem rebo antem
lluc eni ascendissese fertur. et splendore
solis uintante daritatis ut cerni quis
possit a fec ciesolis et ignis. I dem refret
sophista. deutice ipsiu montis ar duae
ultre oc&eanũ uidis se. Autumans flectui
uentꝰ aus traclis inmodũ colũ narũ quasi
pal maru anhelitꝰ nimiã extensionem
o ceanũ magno imp&u flare et aquas ua¬
lidissi mas tractũ maris in aere ferre au¬
riq et imbrib in gruentib abuno latere
qđ respicit occidentem. Abalio latere

Expanded text:
thium in ea insola. Narrat eum non minothium in ea insola. Narrat eum non minorem eminentiam habere quam Caucasum et Astrixim. Tantam scribit eius altitudinem, ut si deorsum aspicias a superius nubes tamquam scabillum pedum credas. Ibi ascensum quasi per grados habere et criptas tanta voragine ad meridiem fore et crepidines et calles eminentes terribiles nimium, ipsumque montem diverses stridoris strepituque reddentem tubarum similitudinem reboantem. Illuc enim ascendisse se fertur et splendorem solis vim tantae claritatis, ut cerni ‹vix› quis possit a facie solis et ignis. Idem refert sofista de vertice ipsius montis arduae ultra oceanum vidisse autumans flatum ventus australis in modum columnarum quasi palmarum anelitus nimiam extensionem oceanum magnum impetum flare et aquas validissimas tractum maris in aere ferre haurireque et imbribus ingruentibus ab uno latere, quae respicit occidentem. Ab alio latere,
Abbreviated transcription (Latin):
ocaanum par uula stoc turte. siluaes
& nullus ac cessus hominũ nisi raro. si nauȩs
auento tur batas contrario: Vibi ille sedicit.
fuis se dũ nimia temeritatȩ amba ges
fec cerȩt. edeuenis se peri culũ magnum
et spem omnẽ quasi amens ꝑdidis set
Etait uotecse uous se in mare ec multas
fluctuationes atq tempestates maris
incur risse. et nisi tantum in astro logia
gnarus fuis sec nequac quã ultra ad ari
dare meas sȩt. donec insulã srrhmicex
in cucur rit. et illic inuenit bestiolas
pessimas. ig nottes. ei drosisitos. plenas
aculeis uelud istrix. et sere naerũ multi¬
tu dinẽ de quib ual de pacuore territus
nidul in eũ spes futureo p̃stolabat . Trant¬
q: in p̃dictc insula miricȩs multe arbo¬
ris. tantac a maritudinȩ p̃ditȩ ut aloe
cortex et fructꝰ ei saporẽ reddat. Nam
et ille bestiȩ qua uenenũ retinent euis
corticẽ de trec unt. ut plus uenenur
acuantur. Montẽq: hab& austro no¬

Expanded text:
oceanum parvola statura, silvas oceanum parvola statura, silvas et nullus accessus hominum nisi raro, si naves a vento turbatas contrario. Ubi ille se dicit fuisse, dum nimia temeritate ambages faceret, et divinisse periculum magnum et spem omnem quasi amens perdidissit et ait vota se vovisse in mare et multas fluctuationes atque tempestates maris incurrisse et nisi tantum in astrologiam gignarus fuissit, nequaquam ultra aredam remeassit, donec insolam Sirtinicen incurrit. Et illic invenit bestiolas pessimas, ignotas, cidrosistas plenas aculeis velut istrix et serenarum multitudinem. De quibus valde pavore terretus nihil in eum spes futura praestolabat erantque in praedicta insola mirices multae arboris tanta amaritudine praeditae, ut aloe cortix et fructus eius saporem reddat. Nam et illae bestiae, quae venenum retinent, eius cortice detrahunt, ut plus venenum acuantur. Montemque habet Austrono
Abbreviated transcription (Latin):
deprui nosa a septem trione Sĩc et ame¬
piianimis opulentã placgam quant
umbilicum solis ide cos mogra phius refrit
temperatam editissima uentis salubrem
imbrib pinguissimis infectã. insulas
quoq: Auru gignentes. et gemmis atq:
mar garitis. Elephantes etrꝰ minioneschirs¬
lixas bestiolas uenencctas nimium. Leo
et meridies obpima aurea concordeq:
fulgit. Metaella temnac infusa s meones
et chiꝰ lixas ephiphacros uenenao funden¬
tes. Que quã uis paruule ut ul¬
pes stactim leones pardusq:
et drac cones. uno ictu in te¬
rimunt. et limphac equoris
magni c̃tigue gau gem opo¬
podecmis. ẽ quit̃ ergo pigni geris
hostium confligunt ca terius. queq:
mãt fertilis filuis gignit ueꝑ eis. lu canus
quidem istec sentiens tantũ dẽ ex orsus .ẽ
dicere. Sthicus uͦ multas bestias seribit
quae nullo modo ali ubi audiumꝰ uł le¬
timꝰ. Dic̃ enĩ insula meridianam sirthi¬
micem. Adumbi licũ solis in magnum

Expanded text:
ac pruinosa a septentrione, sic et a meac pruinosa a septentrione, sic et a meridie nimis opulentam plagam, quam umbelicum solis idem chosmografus refert, temperatam et ditissimam, ventis salubrem, imbres pinguissimis infectam. Insolas quoque aurum gignentes et gemmis atque margaritis, elefantes et ymineones, chylixas, bistiolas venenatas nimium, leonEt meridies opima aurea concordeque fulgit metalla temna infusa, ymeneones et chylixas, aephipharos venena fundentes, quae quamvis parvolae ut vulpes statim leones pardusque et dracones uno ictu interemunt. Et limpha aequoris magni contiqui e Gangen opopodamis. Equiter ergo pinnigeris hostium confligunt catervis quaeque mater fertilis filiis gignit vipereis. Lucanus quidem ista sentiens tantundem exorsus est dicere; Aethicus vero multas bestias scribit, quae nullo modo aliubi audivimus vel legimus. Dicit enim insolam meridianam Sirtinicen ad umbilicum solis in magnum
Abbreviated transcription (Latin):
regionib: lapidem adamantino aut his¬
merã tanto modo incidatur manu artificis
Aut uascula uł pocula . mire pulcritudinis
fiant inarabia inuȩnit᷑ et incipro insula.
sed hic p̃ciosior et clarissimus repperitur
Et alias scribit idem philosophus insulas septẽ¬
trionales ubi meo pacror nauticos. et̃ ad¬
firmat. Et alia quã plurima in sequenti
narrat uolumine. Nam haͣno cardinem
ultra ccaeanũ conuexũ p̃magnũ t̃gasolis
dicit Abimo separectũ abrsso et ui ciniorem
densitectem a caelo et poene abrssũ quã
cardinẽ magnũ trechore flectũ
Auento iđ thes auris eiꝰ Sursũ
A de orsostationẽ magna in¬
nar rabilẽ inuestigabilẽq tãq
ue locem ut car dinem mundi et
celi firmum it immobile ꝑspicuum
atq stebile conuexum faccuit. lineamq
ꝑmagnã tendentem ad meridiem sȩdlnd¬
secundũ. cardinem p̃pollentem : q̃. reue¬
ra sic̃ illa nimio frigore incultac ma¬
cida sterilis adeo in diũ sator rida

Expanded text:
regionibus lapide adamantino aut hisregionibus lapide adamantino aut hismeram tantomodo incidatur manu artificis aut vascula vel pocula mirae pulchritudinis fiantur, in Arabia invenitur et in Cipro insola, sed hic pretiosior et clarissimus reperitur. Et alias scribit idem philosophus insolas septentrionalis, ubi Meoparos nauticos esse adfirmat et alia quam plura in sequente narrat volumine. Nam hanc cardinem ultra oceanum convexum praemagnum terga solis dicit ab imo separatum ab abysso et viciniorem densitatem a caelo et paene abyssum quam cardinem, magnum trahere flatum a vento vel thesauris eius. Sursum ac deorsum stationem magnam innarrabilem investicabilemque tamque velocem, ut cardinem mundi et caeli firmum et inmobile, perspicuum atque stabile convexum faciat lineamque praemagnam tendentem ad meridiem secundum cardinem praepollentem. Quae re vera sicut illa nimio frigore inculta, maceda, sterelis adeo in diversa torreda
Abbreviated transcription (Latin):
scribunt sed firmius ad firmat dicens. duas
placgas mundi maioram uin habere tam
inuentoꝵ. Elcctu. quã et in alia diuisionȩ
aeris. siue in diũsis elem̃ toꝵ uari etatib
septem trionem admeridiem. inunam
nimiã rigorẽ et maiorae motionẽ occła¬
anũ habere eteleuationem quã reliquas
plagas or bis: Insulamq ultimã septem¬
trionalem inocaeanũ ipsũ. hanc insu lam
rifargigam et aliã ⁊ hri solidã nominat
ignotccs. Tam itãq: uin uentoꝵ ibi. eẽ.
ut nullo um quã tẽpr̃ in eas nichil uiridȩ
aut flori dũ quãdo quidẽi nulla ten nasci
p̃rigore ualeant. Solis calor illinc
nunquã nisi quasi par uulã srintillam in
m̃se uinio aut uilio. Et sini& aut glacciȩs
pacrũ ꝑresolutȩ fuerint. Ntactim in ni¬
miã dunciã coagulęntur. Et nullo
modo pꝰ hec dissoluatur. Unde christal¬
linos lapides. pilas p̃ grandes. illinc inue¬
nire. idem sophistadicit. et agnacris nau¬
ticis ab latis uł differtis. in non nullis

Expanded text:
scribit, sed firmius adfirmat dicens: Duas plagas mundi maiorem vim habere tam in ventorum flatu quam et in alia divisione aeris sive in diversis elimentorum varietatibus septentrionem et meridiem. In unam nimiam rigorem et maiorem motionem oceanum habere et elevationem quam reliquas plagas orbis insolamque ultimam septentrionalem in oceanum ipsum. Hanc insolam Rifargicam et aliam Zhrisolidam nominat ignotas tantamque vim ventorum ibi esse, ut nullo umquam tempore in eas nihil virede aut floredum quandoquidem nullatenusque prae rigore valeant. Solis calor illinc numquam nisi quasi parvolam scintillam in mense Iunio aut in Iulio et si nix aut glacies parumper resolutae fuerint, statim in nimiam duriciam coaculentur et nullo modo posthaec dissolvantur. Unde christallinos lapides pilas praegrandes illinc invenire idem sofista dicitur. Et a gignaris nauticis oblatis vel differtis in nonnullis
Abbreviated transcription (Latin):
cas sȩ rephendit. Clu ontęm et argr̃ꝰ¬
pliũ phulo sophos serharũ astrologos
et mantuanu inuanũ multa et didisse re¬
p̃hendit. et qđ caelũ proaere. et t̃dum
aere ꝓcaȩlo posuerun: Cum tenue sit aer
et caelũ ual despissũ. Idemq & ianuas caȩli
binas dic̃ orientis atq: occidentis qui utiq
una ianuam orientis titanicam dicit.
ũ adensitatȩ celi rogum globitt̾ctȩm
quasi abar duo montis cacumine magno
imp&um e gressum fecerit sol suꝑ stc ciem
terrȩ. Haec ianua pͥma quaȩ orientȩm
uidȩtur patȩs caerȩ q̃ calorem nimiam
retinȩt et p̃ipsa chasma plurimas regi¬
ones in ha bi tabiles facit. quã hiarcam
canuamsclis uł por tam titam scribit
Ehuicus iste uanuas conmixtĩ mero dȩas
nominat. Merũ enĩ purũ quaȩ puram
caeli ianuã claramq: e gres sionȩs it re¬
ges sum solis purius ad meridiem
ethera rutilantem. Alia ianua occa¬
sum solũ dũ idem illuc regre ditur

Expanded text:
casse. Reprehendit Cluontem et Argycasse. Reprehendit Cluontem et Argypphum philosophos, Scitharum astrolocus et Mantuanum in vanum multa edidisse reprehendit, eo quod caelum pro aere et interdum aere pro caelo posuerunt, cum tenue sit aer et caelum valde spissum. Idemque et ianuas caeli binas dicit orientis atque occidentis. Quae utique unam ianuam orientis Titanicam dicitur. Dum a densitate caeli rogum globitantem quasi ab arduo montis cacumine magno impetu egressum fecerit sol super faciem terrae, haec ianua prima, quae orientem videtur patiscere, quae calorem nimiam retenit et prae ipsa chasma plurimas regiones inhabitabiles facit, quam Hiarca ianua solis vel portam Titan scribit. Aethicus iste ianuas commixtim merocleas nominat, merum enim purum, quae puram caeli ianuam claramque egressionem et regressum solis purius ad meridiem aethera rutilantem. Alia ianua occasum solis, dum idem illuc regreditur
Abbreviated transcription (Latin):
pi cantur abȩo cur suꝑ densis si mi situm
re altiorom occa sum tendentȩs prio¬
rem locum. Vnde oriuntur. reũ tũt:
Vnde congrue phuilo sophi alii. hiar¬
ca it ceteri ea saerias uocitec uerꝰ
En obboc mensa solis dietcc eoqđ alia
signit illius notitiã sub minis tren
E apendices sint uł oriȩnte solȩ alii
obuelent᷑ et abs condite solis radis
uigonem luminis ammittant. Iamo
int̃ reliquos philo sophos ethicus cosmo¬
graplius et planȩ et pulcre scripsit.
Nõsitaq inaliquas epistolas
mentionem philophor et eor laboꝵ
tudioꝵq fetim hi arcã sabloca the¬
drã sedentem aureã ad meridiẽ maris.
oceani dis putã tem cũ discipulis demõsa
solis astroꝵ siderũq differentia. In¬
t̃hos om̃s ethicũ cosmo graphũ miror
tam inestima bili artȩcuriosũ et eoꝵ.
Alioꝵ q: illerep̃ hendit multe dixis¬
sȩ et mul tiplicas sȩ et ad scientiam
eruditionũ minima uł pauca ex pli¬

Expanded text:
picantur, ab eo cursu per densissimum situm picantur, ab eo cursu per densissimum situm ad altiorem occasum tendentes priorem locum, unde oriuntur, revertentur. Unde congrue philosophi alii Hiarca et ceteri eas aereas vocitaverunt et ob hoc mensa solis dicta, eo quod alia signa illius notitiam subministrent et appendices sint vel oriente sole alii obvelentur et abscondite solis radiis vigorem luminis amittant. Iam inter reliquos philosophos Aethicus chosmografus et plane et pulchre scripsit. Nos itaque in aliquas epistolas mentionem philosophorum et eorum laborum studiorumque fecimus, Hiarcam sablo cathedram sedentem auream ad meridiem maris oceani, disputantem cum discipulis de mensa solis, astrorum siderumque deferentia. Inter hos omnes Aethicum chosmografum miror tam instimabile arte curiosum. Et eorum aliorumque ille reprehendit multa dixisse et multiplicasse et ad scientiam eruditionum minima vel pauca expli
Abbreviated transcription (Latin):
ten dere quantũ dudũ ꝑdiem radien¬
tia solis uiatenditur. St quio quid
in luna minuere cęrnim pau la tino
et paulis ꝑ uoluente cur sulune in ipso
densis simo ac cre berrimo i tenere usq
tre cesimo t̃minꝰ dioi luminis queȩ uulsa
desolis ceritro latet. uđ obs curat᷑. St tantũ
altior .ẽ. m̃sa solis. ut deorsum respitiat
luna et lipsin: et sursũ asolȩ pecruĩ ꝑreditu
itineris quasi rediuiua pates eat. Qsol
ne bula densissima crepus cu¬
lum in ducat sur sũ acaeli parte uł umbra
aeris etstactim et lipsin pectitar. Stelle
itaq: in ipsa si derũ partȩ unde et lunam
in tuentur. Nonfixa. sed mobiles dic̃. et
earũ magnitudinȩ motũ et sitũ plȩni
coerni ñ possȩ . eo quod in ipsa crepus cula
condensa et spissa caeli partȩ positeo¬
essin apud sȩptẽ trionem etreliqua
signa maiora adostenda temporum
signa p̃sentia et futura. Dra cunculusq
cernuntur stellarũq: in oc casũ ȩarũ sus¬

Expanded text:
tendere, quantum dudum per diem radiantendere, quantum dudum per diem radiantia solis via tendetur et quicquid in luna minuere cernimus paulatim et paulisper volventem cursu lunae in ipso densissimo ac creberrimo itinere usque trecensimo terminus diei luminis, quae vulsa de solis centro latet vel obscuratur. Et tantum altior est mensa solis, ut deorsum respiciat lunae aeclipsin et sursum a sole parumper reditu itineris quasi rediviva patiscat, quia sol et ut nebula densissima crepusculum inducat sursum a caeli parte vel umbra aeris et statim aeclipsin patiatur. Stillae itaque in ipsa siderum parte, unde et lunam intuemur, non fixas, sed mobiles dicit, et earum magnitudinem, motum et situm plene cerni non posse, eo quod in ipsa crepuscula condensa et spissa caeli parte positae sint. Apud septentrionem et reliqua signa maiora ad ostendendam temporum signa praesentia et futura draconculusque cernuntur stillarum, quae in occasum earum sus
Abbreviated transcription (Latin):
cognoscere et uia pꝰ oc casum his pacni cũ ultrec
ocaeanũ non ꝑtrã ut alii philo sophi adserun.
sed quacsi dem sissima nebulam uitinam
caȩli uł aquis placgam meridianam cir¬
cuire & adortũ remeare. Dic̃eni contra
hiarcam. demsa solis densissima etheras pissũ
intuitũ qđ cernimꝰ habere caelũ quasibici¬
pitem formã et dicit eã ualde pissã.
rimum quidẽ solis ponit int̃ p̃tactionemaxẽq:
illius recto itenere polipartem me diẽm grec¬
dientem faccienoq: ei: sẽꝑ meridiem res picier¬
tem donec ad oc casũ tendat. et finẽ diei fec¬
ciat. etre ditũ tantũ palpecto oceano ꝓp̃t̃ ni¬
miũ ardore uł calorẽ ꝑ eũ itũ bac creditum
qͦsupͣ obũ brationẽ noctis quietẽ obmit tero.
et refrigerato aere alia signa pactes cant.
subterius lunã. ait in ipsa densissima si de¬
ru par te subsole in ea spissicudine positc & ꝑ noctȩ̃
uiam solis gradientem et tantu lum

Expanded text:
cognuscere et viam post occasum Hispanicum ultra cognuscere et viam post occasum Hispanicum ultra oceanum non per terram, ut alii philosophi adserunt, sed quasi densissimam nebulam vicinam caeli vel aquis plagam meridianam circuire et ad ortum remeare. Dick enim contra Hiarcam de mensa solis densissima aethera spissum intuitum, quod cernimus habere caelum quasi bicipitem formam. Et dicit eam valde spissam. Primum quidem solis ponet interpretationem axemque illius recto innere poli partem mediam gradientem faciemque eius semper meridiem respicientem, donec ad occasum tendat et finem diei faciat et reditum tantum palpato oceano propter nimiam ardorem vel calorem per eum itum ac reditum quo supra. Obumbrationem noctis quietem obmittere et refrigerato aere alia signa patiscant. Subterius lunam ait in ipsa densissima siderum parte sub sole in ea spissitudine posita et per noctem viam solis gradientem et tantum lumen
Abbreviated transcription (Latin):
tu sa grotacrũ et ful gorum hiatu t̾re et
caunã laci ac uora ginem abisssi con¬
pulsi retru cidant᷑ acretrudant᷑
antam eniium & uigorẽ Angeloꝵ
manꝰ ignitas habent. ut petrem in u¬
ecctim sindantꝰ. arborũ euulsio desȩcet᷑
Si hominũ ira peccaminũ uł hostiũ rebel¬
liũ furor in gruerit. Vt unius angłi
ictu in numerabiliũ miliũ populoꝵ
diuno ire mu erone cȩsi corruaũ.
Nam qđ uolatũ eoꝵ multi autu ment
pinni gerũ: istȩ scribit insimili tudinẽ
Alarũ extensionem quasi belliũ mire
magnitu dinis lumine mirifico fore
nimia uelo citatȩ ubi uoluerint iđ adõ
missi fuerint saga ciꝓpere uolatu
discurrere et fieri abeis qđ uis sũ . ẽ. in
mom̃to autemporis quo lib& spaccio :
Nam alia multa idõ sophusta narrat de
mensccsolis contre arcã. et alios philoso¬
phus dispotat amȩri diana placgec ten¬
dente ad orientem adserit solis notitiã

Expanded text:
tu sagittarum et fulgorum hiatu terrae et tu sagittarum et fulgorum hiatu terrae et cavernam laci ad voraginem abyssi conpulsi retrocidantur et retrudantur. Tantam enim vim et vigorem angelorum manus ignitas habent, ut petrae minutatim scindantur, arborum evulsio desecetur, si hominum ira peccaminum vel hostium rebellium furor ingruerit, ut unius angeli ictu innumerabilium milium populorum divino irae mucrone caesi corruant. Nam quod volatum eorum multi autument pennigerum, iste scribit in similitudine alarum extensionem quasi palleum mirae magnitudinis lumine mirico fore, nimia velocitate ubi voluerint vel a deo missi fuerint sagace praepropere volatum discurrere et fieri ab eis, quod iussum est in momento aut temporis quolibet spatio. Nam alia multa idem sofista narrat de mensa solis contra Hiarcam et alius philosophus disputat a meridiana plaga tendente ad orientem. Adserit solis notitiam
Abbreviated transcription (Latin):
sursum inimo corruer̃q etruunt
Angłoꝵ nempe conditionẽ et in signem
Ac sim plicẽ acbea tã ignẽ Aquã sp̃mq¬
scmfortis simã atq rutilente condi¬
tionẽ ac creaturã. eẽ. c̃ clusa sine diui¬
sione et in sura gr̃am quã diui di nec
mi nuere ac retro caedere non potest
eo igne in eoꝵ ftbricã emi nentis sima
fuis se uł . eẽ. idẽ narrat sophista. un¬
de in nr̃is libris scriptũ .ẽ. dñs nra.
ignis c̃sumens .ẽ. eo quod dicat᷑ uirtu¬
tib: coruscans sapientia rutilens: exem¬
plo ꝑfecte oboedientie refulgens pul¬
cherrima acpubes centem sine cõmutee¬
.bi litacte
aeccctis p̃ferendo fortitudinẽ inenar ra¬
bili uictoria ac robore inꝑnitiem ulti¬
onis robore potentie in hostem antiquũ
seuiendo duu si sic tib: ac iaculis ad arcen¬
das uias. aerum nubiumq: tonitruum
et fulminũ crepitantium uolutiones
in ꝑsecutionem angelicam adultionẽ
diuina in excidiũ demonũ donec mic¬

Expanded text:
sursum in imo corruerunt quae et ruunt, sursum in imo corruerunt quae et ruunt, angelorum nempe conditionem et insignem et simplicem ac beatam, ignem, aquam spam atque rutilantem conditionem ac creaturam esse conclusam sine divisione et mensura gratia quam dividi nec minuere ac retrocedere non potest. Eo igne in eorum fabricam eminentissimam fuisse vel esse idem narrat sofista, unde in nostris libris scriptum est: Deus noster ignis consumens est eo quod dicatur: Virtutibus corruscans, sapientia rutilans, exemplo perfectae oboedientiae refulgens, pulcherrimam ac pubiscentem sine commutabilitate aetatis praeferendo fortitudine inenarrabile victoriae ac robore in pernitiem ultionis robore potentiae in hostem antiquum saeviendae diversis ictibus ac iaculis ad arcendas vias aerum nubiumque, tonitruorum et fulminum crepitantium volutiones in persecutionem angelicam et ultionem divinam in excidium demonum, donec in ic
Abbreviated transcription (Latin):
et ostende erunt. Cum et uisti uidere
gem suũ et signa et fixuras clauorum
et uidebt inquẽ trans fixer̃. et plangeret
se suꝑeũ om̃s trib: t̾re. ignis antȩ ȩun
ar debit et in cir cuitu eiꝰ tȩmpestas uali¬
da. Cũ tantis signis in diũsa tendenter
quante in infernũ passurier̃. Hec om̃a¬
ethicus in cosmo gracphia. et altim pul¬
ere dixer̃ . q̃: ego in meis codicib: stilo fir¬
matex aciuitate ꝑaraui. et om̃a que ine¬
Orũ libris inueni utili tctis causaretinere
in neo labore posui cunctis legentibus
proficienda auctoritatis in daginem
deantiquo hoste uł rude infor meq: ma¬
teria. Hec om̃a inuenim nimia al¬
titudine in uestigactit. et nos xp̃i fa¬
bricã ubũq patris atq principiũ cugo
cuncta conponen om̃a simul creasse
ineuisq: luidẽ creaturarum omiũ
conditam uł factã credam. p̃t̾ earo
conditionem quenunc diimꝰ supe¬
rius. unđ om̃a mala aspera atq ꝑusa

Expanded text:
et ostendendae erunt, cum et iusti videre et ostendendae erunt, cum et iusti videre regem suum et signa et fixuras clavorum et videbunt in quem transfixerunt et plangent se super eum omnes tribus terrae. Ignis ante eum ardebit et in circuitu eius tempestas valida cum tantis signis in diversa tendentes, quanta in infernum passuri erunt. Haec omnia Aethicus in chosmografia et Alchimus pulchre dixerunt, quae ego in meis codicibus stilo firma tenacitate peraravi et omnia, quae in eorum libris inveni, utilitatis causa retenere in meo labore posui cunctis legentibus proficiendam auctoritatis indaginem. De antiquo hoste vel rude informeque materia haec omnia invenimus nimia altitudine investigata. Et nos Christi fabrica verbumque patrisse in eiusque laudem creaturarum omnium conditam vel factam credamus praeter eam conditionem, quae nunc diximus superius. Unde omnia mala aspera atque perversa
Abbreviated transcription (Latin):
phorũ labores et tot inuenis se et tam
magna dixis se anhelitꝰ corporis mei cũ
tedio multo patitur aneie tics uitae
meae. Et illud quod uit alchimus.
ut diabolus quipͥm condit fuerat et
pͥm corruerat. in die uiditii ante om̃s
pes simos homones diaboł punietur. et
in infernũ reclaudetur. Quia quiq:
creature p̃fulsit in ordine pͥm et uiarũ
dĩ claruit in rude mira culũ. idẽq: pͥmus
m noiussimo uidic&e t̃ribile uenturo poȩnas
dampnaturos quales abinitio dictes in cau¬
nã lacitot ante tribu nal regis in ipso uiditio
dilate mortisq: inditiũ pec aactorridemq
cũ auctore mortis p̃ferende atq: ostende
er̃. religato haccate nato idq: antiquoser¬
pentȩ ut cer nenumpii truculentis simũ
acfuribu dũ mortis auctorẽ quem secuti
fuerum in desideria multi. mutilia
et nociua qu&e mergunt hominẽ in ite¬
ritũ. Et quo imalis passuris impii in infer¬
nũ. tot placge in ipso antiqͦ hoste p̃ferend&

Expanded text:
phorum labores et tot invenisse et tam phorum labores et tot invenisse et tam magna dixisse anelitus corporis mei cum tedio multo patitur anxietas vitae meae. Et illud, quod ait Alchimus, ut diabolus, qui primus conditus fuerat et primus corruerat, in die iudicii ante omnes pessimus homines diabolus punietur et in infernum reclaudetur. Quia quique creaturae praefulsit in ordine primus et viarum dei claruit in rude miraculum idemque primus in novissimo iudice terribile venturo poenas damnaturos, quales ab initio dictae sunt, in cavernam laci, tot ante tribunal regis in ipso iudicio dilatae mortisque indicium peccatorum idemque cum auctore mortis praeferendae atque ostendendae erunt relegato ac catenato id‹em›que antiquo serpente, ut cernant impii trucolentissimum ac furibundum mortis auctorem, quem secuti fuerunt in desideria multa inutilia et nociva, quae mergunt hominem in interitum. Et quot malis passuri sunt impii in infernum, tot plagae in ipso antiquo hoste praeferendae
Abbreviated transcription (Latin):
rentur quasi abere flatu ualido cũ fer¬
uore ignis crepitare. Vlr de credi¬
mus eã fracgorẽ conmixtim cũru¬
morȩ tonitrui secerpta. flã te uehȩ¬
menti Anhelitu ignifera iacula.
Abinitio acreatore obeoꝵ offensa pro
illa suꝑbia sceleratim. ad missã non
solũ tartecrica ac truculenta laci
deitiqui tormenta. in imicisseuis ad¬
grodere. nec non et obturatis nubium
densitacte rumoreq: tonitrui aȩrȩa igne
conmi&tec igneos ma lignorum spiritib
talia mundi sub iacere: Vt qui ex altũ
corruerant si abinferis ꝑ̃tȩritore et tri¬
bulatione Aera petierint : siactim cũ angłis
scis sub moti ac igne inminentȩ co ar¬
cendisunt. Ethicus ittcq philo sophus
deac creatura multa scripsit. Nos uͦ que
utilia cognouim acretinenda a bonnib:
instructuram pacrietũ librorũ et hosmo¬
grcphia recipiendo et quic quid causa
ueritactis in ibi continȩ tur contremoris
reuerentia texumus multtes philoso¬

Expanded text:
rentur quasi ab aere flatu valedo cum ferrentur quasi ab aere flatu valedo cum fervore ignis crepitare. Unde credimus eam fragorem conmixtim cum rumore tonitrui secerpta flante vehementi anelitu ignifera iacola ab initio a creatore, ob eorum offensa pro illa superbia sceleratim admissa non solum tartareca ac trucolenta laci antiqui tormenta inimicis saevis adgredere necnon et obturatis nubium densitate rumoreque tonitrui aerea igne conmixta igneos malignorum spiritibus talia mundi subiacere, ut qui ex alto corruerant, si ab inferis prae terrore et tribulatione aera petierint, statim cum angelis sanctis submoti ac igne inminente choarcendi sunt. Ethicus itaque philosophus de ac creatura multa scripsit. Nos vero, quae utilia cognovimus ac retinenda ab omnibus in structuram parietum librorum e chosmografia recipiendo et, quicquid causa veritatis inibi continetur, cum tremores reverentia texuimus. Multas philoso
Abbreviated transcription (Latin):
extolleret dicens. Ponã sedem meã
adaquilonem suꝑ astrec dĩ exaltirbo
soliũ mȩũ suꝑq altitudinẽ nubium
ascexdam similis ero altis simo.
an in audita et absurda calliditaes
qui contra conditorem elȩuatus.
se extulerat emi nen tius. ut non fierȩt
formaq: inferius erat impiorum
excidium uacua sine þabitactorib:
quem admodũ nec c&eloꝵ magnitu¬
do siue conci uib: scĩs hac beatis angłoꝵ
agminib: et archangeloꝵ tronis ac
domi nationib principatus acpotestec¬
erat. Vnde ipse antiquus hostis corru¬
ȩrat sũ mo arche abimo conplausto
p̃dixit. Absq ouib ubi ouen qua in hi¬
mo perierat abinferis. suis humeris
euex. Vt quẽ admodũ antiquis hos¬
tis ardua fastigia in inferiora decessit.
sic abhimo excellentis sima partȩ
quaȩ remanserat in culta. animab:
scis dĩq: a gri colis repleretur. Et ignis
feruens truculaenteo ftebrica crema¬
retur cum spũ quipͥm flatũ Acondi¬
tore accȩperat. et obhoc aerȩi sp̃s dice¬

Expanded text:
llerit dicens: Ponam sedem meam ad aquilonem, super astra dei exaltabo solium meum superque altitudinem nubium ascendam, similes ero Altissimo. Tam inaudita et absorda caliditas, qui contra conditorem elevatus ese extulerat eminentius, ut non fierit forma, quae inferius erat impiorum excidium, vacua sine habitatoribus quemadmodum nec caelorum magnitudo sine concivibus sanctis ac beatis angelorum agminibus et archangelorum, thronis ac dominationibus, principatus ac potestaibus erat, unde ipse antiquus hostis corruerat summo arche ab imo conplausto praedixit absque ovibus, ubi ovem, quae in imo perierat, ab inferis suis umeris evexit, ut, quemadmodum antiquus hostis ardua fastigia in inferiora decessit, sic ab imo excellentissima parte, quae remanserat inculta, animabus sanctis deique agricolis repleretur et ignis fervens truculenta fabrica cremaretur cum spiritu, qui primus flatum a conditore acciperat, et ob hoc aerii spiritus dice
Abbreviated transcription (Latin):
fine Aet̃na gaudia possiderȩ. Et qui pͥor
inor dine claritatem mm̃sã cerni
Noriatus .ẽ. plus suꝑbi& inimica iactã¬
tia erupit. Quã omnipotentis tantoc
fecissȩ et tam magna stac tuis se humili
Aclaudabili manẽtu dine lau dabiliq
acmagnifica uoce ter sc̃s sicut Alia ag¬
mina subplici confessione procla mas¬
sent . quia elatus contu melia non me¬
ruit tannouã et in mensam ꝑcipere
gła. Et sic̃ p̃cȩteris eminentior in omĩ¬
potentis massa informi clarieirat

Expanded text:
fine aeterna gaudia possedere. Et qui prior fine aeterna gaudia possedere. Et qui prior in ordine claritatem inmensam cerni gloriatus est, plus superbia inimica iactantia erupit, quam omnipotentis tanta fecisse et tam magna statuisse humile ac laudabile mansuetudine laudabileque ac magnifica voce, ter sanctus, sicut alia agmina supplice confessione proclamassent, quia elata contumelia non meruit tam novam et inmensam percipere gloriam, et sicut prae ceteris eminentior in omnipotentis massa informe claruerat,
Abbreviated transcription (Latin):
illa ma tęria simul constituta.
ripsa statua ac massa qualis spȩties prima
diuisa fuit ab his om̃ib uel quod diabolus
ꝓcul dubio qui decima lȩuationem in ca¬
cumine in ȩa massa initiũ ignis luminȩ
claram eminentiã p̃ful serat. Et qͦpmus
in luce claruit idq: primus liuore suꝑbiȩ
ambiens a culmine altitudinis decidit.
oc utq ante omnẽ creaturea mundiere¬
atis angłi. et ante omnẽ creatura angłor
condit est diabolus. Confundim mul
operib: dĩ alia ꝓaliis mandacit̃ fallantes
qđ diabolus in suo uiditio nondemum
arbi tract sedsuo liuore uulneratus sibi¬
met ne fandã dã nationẽ pꝰ modũ suae
ruinȩ Acciperit . s: siendum ẽ. utiq: quia
in ipsa massa que materies informes
habuit. quã do om̃ps multiftorie eam
diuisit in uiditiosuo nouȩrat p̃sciendo
electos et ruituros impios sic̃ȩi fuit
impsa massa uł matȩria rude et in in¬
fernũ dampnatoꝵ mole liuores corru

Expanded text:
illa materea simul constituta. illa materea simul constituta.  MASSA DE IPSA STATUA AC MASSA qualis species prima divisa fuit ab his omnibus vel quod diabolus procul dubium, qui decimam elevationem in cacumine in ea massa in initium ignis lumine claram eminentiam refulserat et qui primus in luce claruit id‹em›que primus livorem superbiae ambiens a culmine altitudinis decedit. Hoc utique ante omnem creaturam mundi creati sunt angeli et ante omnem creaturam angelorum conditus est diabolus. Confundunt multi operibus dei alia pro aliis mendaciter fallentes, quod diabolus in suo iudicio non demum arbitratus, sed suo livore vulneratus sibimet nefandam damnationem postmodum suae ruinae acciperet. Sed sciendum est utique, quia in ipsa massa, quae materies informes habuit, quando omnipotens multifarie eam divisit in iudicio suo, noverat praesciendo electos et ruituros impios. Sicut ei fuit in ipsa massa vel materia rude et infernum damnatorum, mole livores corrui
Abbreviated transcription (Latin):
que masa posita mare adserit similitu¬
dinem pelbhloicam molliorẽ. accras si¬
orem mirphoicũ qua sibi tuminȩ partẽ
maximã inȩa formea tenere cũ diũ sis
generib: pis ciũ beliusq: et bestus sablosimi¬
litudinem habere  Caelũ dic̃ earea mas¬
sa similitu dine fieri suꝑ ea parte qua t̃ra
quo mare stactutũ fuerat cũsole et luna
astris et si derib: acstellis dis cursionȩs suffu¬
sionȩs atq: certa in dicia et insimilitudinẽ
pelliũ ex tensũ aeq: mexbrane subpositum
quasi elũ uelandamq: ornaturam suꝑ¬
noꝵ ciui um ne illã agminã pos sent cerni
qui uelaminȩ tegũtur pec catoꝵ: adse¬
rit eũ ẽȩ. subalios sex qui sursũ sun mira¬
biliorȩs atq p̃ciosiores ubis caeli cole collo¬
cati. Quos firmamȩntũ appella uit
Eo quod post ruinã antiquã ultrec corrui
exea parte nulla tenus possin cũstabilȩ
acimmobile situ. Hec omnia habuit ipsa
massa in separabilis et diuisa in in formi

Expanded text:
que massa posita. Mare adserit similituque massa posita. Mare adserit similitudinem pelbhloicam molliorem ac crassiorem mirphoicum quasi bitumine parte maxima in ea forma tenere cum diversis generibus piscium beluisque et bestiis, sablo similitudinem habere. Caelum dicit aerea massa similitudinem fieri super ea parte, qua terra, quo mare statutum fuerat, cum sole et luna, astris et sideribus ac stellis; discursiones, suffusiones atque certa indicia et in similitudinem pellium extensum aequae membranae subpositum quasi velum velandamque ornaturam supernorum civium, ne illa agmina possent cerni, qui velamine teguntur peccatorum. Adserit eum esse sub alios sex, qui sursum sunt mirabiliores atque pretiosiores, ubi sunt caelicolae collocati, quos firmamentum appellavit, eo quod post ruinam antiquam ultra corrui ex ea parte nullatenus possint, cum stabile ac inmobile sint situ. Haec omnia habuit ipsa massa inseparabilis et indivisa in informe
Abbreviated transcription (Latin):
te ardorem atq: uaporem sul phurȩa
inferno inferiore quae nec dũ dam¬
nabilis. sed rep paraturos post lapsũ
ait ꝓphȩta. Tran suumus ꝑ ignem et a¬
quam. et eduxisti nos in refrigerium
Lua a quã purgatã Animã apeccatis
ꝑignẽ ab luen da uitia uł refrigeranda
post laborem. Quartã parte. Aboc¬
ciduo qđ tagnũ ignis ediũ soruinã im¬
piorũnominat it̃ ext̃ minii uermi¬
um hac serpentiũ bestiarũq: in mor¬
taliũ. occidua partȩ submersionem
frigus etstridordentiũ. ut ait pro¬
pheta. in inferno aut̃ quis confitebit᷑
tibi. Hec oma subterius in ipsa massa
deor sũ adõ uidi cando uiditio dĩha¬
bius se sub for mam. Eticus sophista
scripsit. Terram dic̃ in ipsã massam cum
siuis possessorib: et pecorib: acbestiis uo¬
la tilib cuaere ut emitica. car paica
satarca et sorrectica. achu marrica.
atq: athomica. torra dicaq: safargi¬
ca sparaga. et bru marrica. in ȩa¬

Expanded text:
te ardorem atque per vaporem sulphoria flte ardorem atque per vaporem sulphoria flinferno inferiore, quae necdum damnabilis, sed reparaturos post lapsum, ut ait propheta: Transivimus per ignem et aquam et induxisti nos in refrigerium. Quam aquam purgatam animam a peccatis per ignem abluenda vitia vel refrigeranda post laborem. Quartam partem ab occiduo, quod stagnum ignis e diverso ruinam impiorum nominat, iter exterminii vermium ac serpentium bestiarumque inmortalium. Occidua parte submersionem, frigus ac stridor dentium, ut ait propheta: In Inferno autem quis confitebitur tibi. Haec omnia subterius in ipsa massa deorsum a deo iudicando iudicio dei habuisse sub formam Aethicus sofista scripsit. Terram dicit in ipsam massam cum suis possessoribus et pecoribus ac bestiis volatilibus, cum aere ut hemitica, carpaica, satayca et sorectica ac humarrica atque athomica torradicaque, safargica, sparaca et brumarrica in ea
Abbreviated transcription (Latin):
que melior fuit indiscrȩtus creditur
tuis sẽ cũ nouẽ ordinib: angeloꝵ sur sũ
prinã elȩuatã ordinęm dȩcimam
ignis spiranis flatũ in ordinẽ refulgen¬
tem conditã facture signa culumq:
ruinã fecit. Or do idem decimus futurũ
cũ homitub: seĩs glebã inuna par tem
diua conditore seruatamet signatam
cuncta ꝓdusta obtimã reser uarȩ
facturam: Infernum. inima partȩ¬
in infimo uora gine asperũ in bara¬
tru fore teterrimum ab alto sopire
ca surtis quos ad tendebat in conditio¬
ne priorȩs discertam nubilo flã mam
ignem conicere rutilantem euisq
conditione fieritor mentis hac poe¬
nis per petuis sub terra collocata car¬
ta gine subilla que nulla inferius ad
examinationẽ maloꝵ crudeliũ atq:
dam nabiliũq̃: quatrifarie secernen¬
do scribit diuisũ. Primã partem re¬
gionem tene brarũ Aba quilone sicut
ait ꝓphe tcc. Aba qui lone malũ in¬
ducam suꝑ terram: Sȩcundã aborien¬

Expanded text:
quae meliora fuit, indiscretus credatur quae meliora fuit, indiscretus credatur fuisse cum novem ordinibus angelorum. Sursum primam elevatam ordinem decimam ignis spirans flatum in ordinem refulgentem conditam factore signaculum, quae ruinam fecit. Ordo idem decimus futurum cum hominibus sanctis. Glebam in unam partem diu a conditore servatam adsignatam cuncta producta optimam reservare facturam. Infernum in ima parte infimo voraginem asperam in baratrum fore teterrimum. Ab alto sopire casurus, quos adtendebat in conditione priores, discerptam nubilo flammam ignem conicere rutulantem eiusque conditione fieria tormentis ac poenis perpetuis sub terra collocata catagine sub illaque nulla inferius ad examinationem malorum crudelium atque damnabilium, quae quadrifarie secernendo scribit divisum. Primam partem regionem tenebrarum ab aquilone, sicut ait propheta: Ab aquilone malum inducam super terram; secundam ab Orien