comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bom corde int̾imi ac moribꝰ seꝑant
simł sunt manducantes et biben¬
tes corpꝰ et sangͥne dñi. Sed cum
magna distinctoe / qr isti ĩ honore spõ¬
si ĩducti sunt ueste nuptiali non
sua q̃rentes. sed que ihu xp̃i. Illi
aũt nou hñt uestẽ nuptialez ħ ẽ
fidissimã xͥ spõsi caritatem sua que¬
rentes nõ q̃ ihuxp̃i. ac ꝑ ħ ꝙͣuisĩ

Expanded text:
boni corde interim ac moribus separant, simul manducantes et bibentes corpus et sanguinem domini, sed cum magna distinctione, quia isti in honore sponsi induti sunt ueste nuptiali, non sua quaerentes, sed quae Iesu Christi, illi autem non habent uestem nuptialem, hoc est fidissimam sponsi caritatem, sua quaerent
Abbreviated transcription (Latin):
uit in cor ut trad̾et eum iudas. quõ
intͣuit in cor nisi ĩmittendo iniquas
ꝑsuasioires cogitatõib ĩiquoꝵ. S
nũc ĩtellige̾ debemꝰ Indam a dyabolo
plemiꝰ ẽẽ possessum. Sĩc econtra inbo¬
no illi qui accepant spm̃ scm̃. qñ post¬

Expanded text:
t in cor ut traderet eum Judas. Quomodo enim intrat in cor, nisi immittendo iniquas persuasiones cogitationibus iniquorum? Sed nunc intelligere debemus a diabolo Judam plenius esse possessum: sicut contra in bono, illi qui jam acceperant Spiritum s
Abbreviated transcription (Latin):
ut op̃s et iustꝰ ad eoꝵ penã quibꝰ
ista predicũt᷑. ut malum qd̃ eisĩ¬
pendet añꝙͣ ueniat p̾noscendo pa¬
etiã sp̃ib talib aliqͥd dĩnatõis
ĩpertiat ut qd̾ audiũt ab angłis
p̾nũtiẽt hoĩb. ¶Gantũ autẽ
audiũt qnͣtũ oĩum dñs atq mo¬
dator uł iubet uł suut.

Expanded text:
tens et iustus ad eorum poenam quibus ista praedicantur, ut malum, quod eis impendet, antequam ueniat, praenoscendo paetiam spiritibus talibus aliquid diuinationis impertiat, ut quod audiunt ab angelis praenuntient hominibus. tantum autem audiunt, quantum omnium dominus atque moderator uel i
Abbreviated transcription (Latin):
Fas enĩ nõ est.
ut reus ep̃i sugestionib occidat᷑.
qui uenie si penituerit reẜuatur.
Nam si in barbaroꝵ errorib uelimꝰ
ut condecz ex̾cere uindrãm paucos
repiremus. nec ip̃os aĩosos ad pug¬
nam fore.

Expanded text:
fas enim non est ut reus episcopi suggestionibus occidatur, qui veniae, si poenituerit, reservatur. Nam si in Barbarorum erroribus velimus, ut condecet, exercere vindictam, paucos reperiemus, nec ipsos animosos ad pugnam fore.
Abbreviated transcription (Latin):
Dĩtias magnas attulu¬
xp̃s quib facẽt diuites ecs quos
ĩuenit pauꝑes. Ip̃e ẽ enĩ qui sp̃u
scõ ditauit corda pauꝑũ. et exina¬
cas aĩas cõfitendo peccata ĩpleuit¬
⁊ opulentiis iustitie qui dĩtem
potuit facere piscatorem dim̾tẽ¬
do retia sua ꝙ hẽbat cõtẽpuẽtem.
ꝙ nõ hẽbat haurientẽ. Infirma eĩ
mũdi elegit deus ut confinide̾t
fortia. et nõ de oratore ꝓiscatorẽ
Sed de piscatore lucratꝰ ẽ oratorẽ.
De piscatore lucratꝰ est senatore.
De piscatore luctꝰ ẽ imꝑatorẽ.

Expanded text:
itias magnas attulit, quibus faceret divites eos quos invenit pauperes. Ipse est enim qui Spiritu sancto ditavit corda pauperum, et exinanitas animas confitendo peccata, implevit opulentia justitiae; qui potuit divitem facere piscatorem, dimittendo retia sua, quod habebat contemnentem, quod non habebat haurientem . Infirma enim mundi elegit Deus, ut confunderet fortia . Et non de oratore piscatorem, sed de piscatore lucratus est oratorem, de piscatore lucratus est senatorem, de piscatore lucratus est imperatorem.
Abbreviated transcription (Latin):
corporis sanicas sensꝰ ꝯfirmatõq
mẽbroꝵ. Et enĩ cũ ħ salua surit
et paupes dĩtes sunt. Per illum
et ille maiores diuitie fides spes
pietas. iustitia. caritas. castitas.
mores boni. Nemo enĩ et hes ht.
nͥ ꝑ eum qͥ iustificat ĩpiũ. ecce ꝙͣ
diues. Quis enĩ diues qͥ ht̃ qd
nult alio faciẽte. an qui facit qd̾

Expanded text:
corporis sanitas, sensus, conformatioque membrorum: etenim cum haec salva sunt, et pauperes divites sunt. Per illum et illae majores divitiae, fides, pietas, justitia, charitas, castitas, mores boni: nemo enim et has habet, nisi per eum qui justificat impium . Ecce quam dives. Quis enim dives, qui habet quod vult alio fa
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ intemplis sius et ĩ oĩb simul
in unũ cõgregatis tanꝙͣ intẽplosuo.
quod templum qmͣ diu sicut archa
nce. in hoc scło fluctuat. fit qd ĩ pͦs. scͥ¬
ptum est. Deus diluniũ inhĩtat.¬

Expanded text:
quam in templis suis, et in omnibus simul in unum congregatis, tanquam in templo suo; quod templum quandiu, sicut arca Noe, in hoc saeculo fluctuat, fit quod in psalmo scriptum est: Dominus diluvium inhabitat
Abbreviated transcription (Latin):
de malo. Hec nõ ẽ gl̾ia s miẜia. S
nũqͥo głiabit᷑ de bono. Nũquio de¬
nõ ḋ aueno. tuũ dñe est bonũ. tua
ẽ głia.Qui enĩ de bono tuo głiã
latro et simił dyabolo qui furari
uoluit gliam tuã. Qui laudari

Expanded text:
ia. Sed numquid gloriabitur de bono? numquid de alieno? Tuum, Domine, est bonum, tua est gloria. Qui enim de bono tuo gloriam latro, et similis est diabolo, qui voluit furari gloriam tuam. Qui laudari
Abbreviated transcription (Latin):
merces ꝑficiens reddit᷑ s eis tm̃ a
quib in hac uita eiusde m̾cedis m̾i
cũ ꝯꝑatur. Nõ enĩ ad saturitatẽ iu¬
sticie. cũ hinc exierit qͥsqͥs ꝓueniẽt
isi ad eam cũ hic ẽ esuriendo et sici¬
endo cucurrit. Bc̃i quippe qͥ esuriũt

Expanded text:
merces perficiens redditur, sed eis tantum, a quibus in hac uita eiusdem mercedis meritum comparatur. non enim ad saturitatem iustitiae, cum hinc exierit, quisque perueniet, nisi ad eam cum hic est esuriendo et sitiendo cucurrerit; beati quippe qui esuriunt
Abbreviated transcription (Latin):
deũ ne iuret᷑. ne quisꝙͣ sicut bonu
appetat iurandu. et assiduitate in¬
randi ad piuriu ꝑ consuetudĩez di¬
labat᷑. Quapp̃ Qui intelligit non
in bonis. S ĩ necͣiis iuratione hñda.
refrenat se qnͣtũ põt ut ea nõ utatur
nͥ ncc̃itate cum uidet pigres hoĩes eẽ
iuratione firmetur. Adħ itaq ꝑtinet
ĩfirmitates eoꝵ quib aliquid suadeᷤᷤ

Expanded text:
onum appetat jusjurandum, et assiduitate jurandi in perjurium per consuetudinem delabatur. Quapropter qui intelligit non in bonis sed in necessariis jurationem habendam, refrenat se quantum potest, ut non ea utatur necessitate, cum videt pigros esse juratione firmetur. Ad hoc itaque pertinet infirmitatis eorum, quibus aliquid suades,
Abbreviated transcription (Latin):
¶D oloescimus quod dicit᷑ nch¬
est aliud qmͣ cum uerba non eale¬
ge sibi coaptantur. qua aptau̾unt
quipriores nobis non sine auc̃te
aliqua locuti sunt. Utrũ enĩ inter
homines aninter hominib dicat᷑
adreꝵ non ꝑtinet coguitionem.
Item barbarissimus quio aluid ẽ
nisi u̾bum. non eis litteris uł sono
enũciatũ. quo ab eis. qͥ ante nes la¬
tine locuti sunt enũciari solet. utrũ
autem ignosce̾ producta aut corre¬
cta t̾cia sillaba dicatur. Non mul¬
tum curat qui pro pcc̃is suis deum
ut ignoscat petit. quol modo illud
u̾bum sonare potuerit.

Expanded text:
oloecismus qui dicitur, nihil aliud est quam cum verba non ea lege sibi coaptantur, qua coaptaverunt qui priores nobis non sine auctoritate aliqua locuti sunt. Utrum enim Inter homines, an, Inter hominibus dicatur, ad rerum non pertinet cognitorem. Item barbarismus quid aliud est, nisi verbum non eis litteris vel sono enuntiatum, quo ab eis qui latine ante nos locuti sunt, enuntiari solet? Utrum enim Ignoscere producta an correpta tertia syllaba dicatur, non multum curat qui peccatis suis Deum ut ignoscat petit, quolibet modo illud verbum sonare potuerit.
Abbreviated transcription (Latin):
quo ab eo lesus ẽ. aut offensꝰ dimit¬
tit ex corde uł orat ut ei dimittat᷑
nõ solum ĩ eo quod dimittit atq orat
uł etiam in eo quod corripit. uł aliqͣ
emendatoria pena plectit. elemosĩa

Expanded text:
quo ab illo laesus aut offensus est, dimittit ex corde, vel orat ut ei dimittatur, non solum in eo quod dimittit atque orat, verum etiam in eo quod corripit, et aliqua emendatoria poena plectit, eleemosynam
Abbreviated transcription (Latin):
tidians autẽ breuib leuibq poc̃is
sine quib hec uita non ducit᷑ coti¬
diana or̃o fidelium satisfacit᷑. Hoꝵ
li pat̾ regn̾ati st̃ ex aqua et spũ scõ.
Delet oio hec oro mĩma et cocidia¬
na pcc̃a. Delet et illa a quib uita
fideliũ eciam scełate gesta. S pẽitẽ¬
do ĩ melius mutata discedit. Si ꝙ̃¬
admod u̾acitꝰ dicitur. Dimicte nob̾¬

Expanded text:
tidianis autem levibus brevibusque peccatis sine quibus haec vita non ducitur quotidiana oratio fidelium satisfaciet. Eoruli Patri regenerati sunt ex aqua et Spiritu sancto. Delet omnino haec oratio minima quotidianaque peccata. Delet et illa a quibus vita fidelium etiam scelerate gesta, sed poenitendo in melius mutata discedit. Sed quemadmodum veraciter dicitur: Dimitte nob
Abbreviated transcription (Latin):
Confiteam᷑ pcca nr̃a non excusemus.
Tu fecisti. tureus es. tu confitere tͥ
ignoscitur. Si autem dicas non ego
feci et hic et ubicunq u̾ba excusare
uolueris pccm tuum manet in te.
pcc̃i reus es. non illius pcc̃i tm̃ quod
fecisti. S hĩ etiam suꝑbie qd̾ confitĩ
cator remedia qui peccando. diua cõ¬
tẽpsisti. p̾cepta. Confessio afferat sa¬
lutem/ cui cõcẽptio actulerat mortẽ.

Expanded text:
Confiteamur peccata nostra, non excusemus: tu fecisti, tu reus es; tu confitere, tibi ignoscitur. Si autem dicis, Non ego feci; ubicumque verba excusare volueris, peccatum tuum manet in te, peccati reus es: et non illius peccati tantum quod fecisti, sed hujus etiam superbiae, quod confiteri catotempsisti praecepta. Confessio afferat salutem, cui contemptus attulerat mortem.
Abbreviated transcription (Latin):
¶ñs illuĩatio mea
et salꝰ mea que cimebo. Ille me
illumĩat recedant tenebre. ille me
sanat. recedat ĩfirmitas. Ambulãs
talez salute dat deꝰ q̃ abillo possit
extorq̃ri. aut tale lum̃ ẽ qd̃ ab aliqͦ
possit cõcenebrari. Dñs illumĩans
nos illumĩati. dñs saluans. nes salua

Expanded text:
nus illuminatio mea, et salutaris meus, quem timebo? ille me illuminat, recedant tenebrae; ille me salvat, recedat infirmitas; ambulans talem salutem dat Deus, quae ab aliquo possit extorqueri; aut tale lumen est, quod ab aliquo possit obtenebrari. Dominus illuminans, nos illuminati; Dominus salvans, nos salva
Abbreviated transcription (Latin):
paulꝯ.tanqmͣ iuuenis collaphiza¬
bat᷑ tanꝙͣ puer. Et hoc ab angelo
sathane. Quid ẽ hoc: Dolore qͦdã
corporis tradit᷑ exagitatꝰ uehem̃ter
Dolores aut̃ corpoꝵ pleꝵ ĩmittũtꝰ
ab angelis sathane. S hoc nõ post̾¬

Expanded text:
etur tanquam juvenis, colaphizabatur tanquam puer. Et a quo? Ab angelo satanae. Quid est hoc? Dolore quodam corporis traditur exagitatus vehementer: dolores autem corporum plerumque immittuntur ab angelis satanae; sed hoc non possu
Abbreviated transcription (Latin):
s. In scripturis scĩs canõicis
eccliam requiramꝰ. totꝰ xp̃s caput
et corpus est. Caput uingeĩtus
dei filius. et corpus eiꝰ ec̃cia spõsꝯ
et sponsa. duo in carne una. Qui
etiam si in oĩb locis ĩueniantur. in
quib ec̃cia designata est. nõ solum¬
sunt ĩ ecc̃a. Et rursꝯ quicũq de ip̃o
capite scͥpturis scĩs consentiũt. et n¬
nitati eccłie nõ sõicant non st̃ ĩ eccͣa.
qr de corꝑe eꝰ qd̃ ẽ eccͥia ab ip̃ius xp̃i
destificatione dissentiñt. u̾bi gr̃a. qui
nõ credunt xp̃m incarne uenisse de
u̾gine maria ex senĩe dauid. qd̃
aꝑtissime scriptura dei loquitur.
aut non in corpore ip̃o resurrexisse.
in quo crucifix᷑ et sepłtꝰ est. etiã si ꝑ
om̃s terras ĩueniant᷑ ꝑ quas ẽ ecc̃ia.
non utiq st̃ in ecc̃ia. qr ip̃m caput¬
in aliqua dĩnaꝵ scripturaꝵ obscmͣ¬
tate fallunt᷑. s notissimis et aꝑtissi
ut dictum est in carne uenerit. et
ĩ eade carne in qua natꝰ et passus ẽ

Expanded text:
 in scripturis sanctis canonicis eam requiramus. Totus Christus caput et corpus est: caput unigenitus dei filius et corpus eius ecclesia, sponsus et sponsa, duo in carne una. quicissentiunt, etiamsi in omnibus locis inueniantur in quibus ecclesia designata est, non sunt in ecclesia. et rursus quicumque de ipso capite scripturis sanctis consentiunt et unitati  ab ipsius Christi testificatione dissentiunt. uerbi gratia qui non credunt Christum in carne uenisse de uirgine Maria ex semine Dauid, quod apertissime scriptura dei loquitur, aut non in corpore ipso resurrexisse, in quo crucifixus et sepultus est, etiamsi per omnes terras inueniantur per quas est ecclesia, non utique sunt in eccin aliqua diuinarum scripturarum obscuritate falluntur, sed notissimis et apertissimut dictum est, in carne uenerit et in eadem carne, in qua natus et passus est,
Abbreviated transcription (Latin):
de manu pro¬
corruit. itage
nꝰ hũanũ de ⁊¬
manu dei oĩ¬
potẽtis ꝑ suꝑ¬
biã se excussit.
et cecioit. et
fluuio luxurie
uelud õiũ pcc̃o¬
ꝵ gurgite se
sb̾mersit. Se¬
curis gͦ illa in
ꝓfũdo iacebat.
ĩ õiu cͥminũ
abyssũ ĩfelici
ruma corrue¬
rat. sic̃ scͥptũ
ẽ. Infixꝰ sũ in

Expanded text:
de manu Procorruit; ita et genus humanum de manu Dei omnipotentis per superbiam se excussit, et cecidit, et in fluvio luxuriae vel omnium peccatorum gurgite se submersit. Securis ergo illa in profundo jacebat, in omnium criminum abyssum infelici ruina corruerat; sicut scriptum est, Infixus sum in
Abbreviated transcription (Latin):
Tanta iusticie rõ est. ut decluẽtur
mala et fiant bona. Cuiꝰ obẜuãtie
inter quall adu̾sitates forma ẜuã¬
da est. quia hoc solum nõꝙͣ admit¬
titur. qd operi pietatis intendit᷑.¬

Expanded text:
Tota justitiae ratio est, ut declinentur mala et fiant bona: cujus observantiae inter quaslibet adversitates forma servanda est: quia hoc solum numquam amittitur, quod operi pietatis impendit
Abbreviated transcription (Latin):
mosine oꝑatio. S olatiũ grande
credẽtiũ. Securitatis nr̃e salubre
p̾sidium mom̃tũ spei tutela fidei
medela poc̃i. res põita in potate fa¬
cientis. res et grandis et facił sine
ꝑicło ꝑsecutionis corona pacis ueꝵ
dei munꝰ. et maxime infirmis nec¬
torem.

Expanded text:
taris operatio, solatium grande credentium, securitatis nostrae salubre praesidium, munimentum spei, tutela fidei, medela peccati, res posita in potestate facientis, res et grandis et facilis, sine periculo persecutionis, corona pacis, verum Dei munus et maximum, infirmis netorem.
Abbreviated transcription (Latin):
Diuma ẽẽntia semꝑ caruit et caret
matia. licet non careat forma. for¬
ma .s. informata forma formaꝵ forma
formosissima. quam dum in pͥmis qiͣ
sigillum / reb singłis eas sine tui aug¬
menti aut detͥmenti mutabilitate ꝓcrͦ
du ͦ a te facis differri. QQuidqͥd in
natura creaturaꝵ ẽ. creatura est. O
una trinitas. et trina unitas deus.
cuiꝰ oĩpotentia omĩa possidet. et regit
et ĩplet que creauit.

Expanded text:
substantia semper caruit ac caret materia, licet non careat forma, forma scilicet informata, forma formarum, forma formosissima; quam dum imprimis quasi sigillum rebus singulis, eas sine tui augmenti aut tui detrimenti mutabilitate procul dubio a te facis differri. Quidquid autem in natura creaturarum est, creatura tua est, o una Trinitas et trina unitas Deus: cujus omnipotentia omnia possidet, regit et implet quae creavit.
Abbreviated transcription (Latin):
Pater dicit ad filium. Ex ito
rum significant᷑ tp̃ra. ergo ante
In pͥncipio fecit deꝰ u̾bũ. Qũo
dixit in pͥncipio fecit dẽ celũ et
terram aut ĩ prĩcipio deꝰ genuit

Expanded text:
Pater dicit ad Filium Ex uterorum significantur tempora. Ergo ante In principio fecit Deus Verbum; quomodo dixit, In principio fecit Deus coelum et terram : aut, In principio natum est
Abbreviated transcription (Latin):
iea. Nude timor qr udex uentͣ
qͥd ĩuidꝰ. nũquid postremo ab alio
tue bonu u̾b̾ demõstrare nõ possit.
nichhoꝵ. Quis ergo uenturꝰ ẽ. quare
accusatore de quo ip̃e dixit. Prĩceps
hiꝰ mũdi missus ẽ foras. Non timeas
malum ad uocatu. Ille eni tͥ modo
aduocatꝰ est qui tunc urdex futurꝰ ẽ.
Iue erit et tu tu et cã tua. Sermo
caẽ tue testioniũ ꝯscĩe tue. Quisqͥs

Expanded text:
e autem timor? quia judex venturus quid invidus? numquid postremo ab altertuae bonum verbis demonstrare non possit? Nihil horum. Quis ergo venturus est? quare accusatorem, de quo ipse dixit: «Princeps hujus mundi missus est foras» . Non timeas malum advocatum; ille enim tibi modo advocatus est, qui tunc judex futurus est. Ille erit, et tu, et causa tua; sermo causae tuae, testimonium conscientiae tuae. Quisquis
Abbreviated transcription (Latin):
cium deꝰ nec falsos testes adduces qͥ¬
b ille fallatur. nec pr̃onum fraudu¬
lentis circũnentiõĩb et litigiosis arti¬
b adhibebis. nec ãbies aliquo modo
ut iudice possis corrũpe. Quid gͦ a¬
ges apud talez iudicem ꝙ̃ nec fasłe
nec corrũpe pot̾is. Et tñ ẽ qd̾ agas.
tunc enim ip̃e erit iudex cause tue

Expanded text:
rit, nec falsos testes adduces, quibus ille fallatur, nec patronum fraudulentis circumventionibus et linguosis artibus adhibebis, nec ambies aliquo modo, ut judicem possis corrumpere. Quid ergo agis apud talem judicem, quem nec fallere, nec corrumpere poteris? Et tamen est quod agas. Tunc en
Abbreviated transcription (Latin):
Tres
euangłiste in hiis maxime occupa¬
ti sunt que xp̃s in carne oꝑatꝰ ẽ. et
que p̾cepta meõrał uite ex̃cende car¬
nem portantib cradidit. at u̾o io¬
hãnes suꝑ nubila ĩfirmitatis huã¬
ne. uelut aquila uolat. et lucem
ĩcõmutabił u̾itatis/ accutissimis
atq firmissĩs eccłis cordis ĩtuetꝰ.¬

Expanded text:
tres euangelistae in his maxime occupati sunt, quae Christus in carne operatus est et quae praecepta mortalis uitae exercendae carnem portantibus tradidit. at uero Iohannes supra nubila infirmitatis humanae uelut aquila uolat et lucem incommutabilis ueritatis acutissimis adque firmissimis oculis cordis intuet
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e ec pater unũ sunt a ioh̾e ma¬
xime cõmẽdanda suscepta sunt.
qui sicut aquila in hiis que xp̃s sb̃¬
limiꝰ locutꝰ est moratur. nec ĩterrã
quodam mͦ nisi raro descendit.

Expanded text:
ipse et Pater unum sunt , a Joanne maxime commendanda suscepta est; qui sicut aquila in his quae Christus sublimius locutus est, immoratur, nec in terram quodammodo nisi raro descendit.
Abbreviated transcription (Latin):
iuste uiuant. Et sicut iusti bñ ui¬
uẽdo uidẽt. Ita et ĩ iusti male uiuẽ¬
do eã ñ indent. Nam et ille iuste
uiuit cum ea uidet. Et ille qͥ ip̃a
nisi ẜm iusti ᷑ regłam direx̾it actꝰ
sues ⁊ errore iiquitatis ĩpĩgitur
Qmagͦ et huic presto ẽẽ potuit. ibi¬
et ibi consistenti. nullo loco ẽ. et.
ubiq est. Sic iusticia. sic sapientia
sic u̾itas sic castitas. Conem᷑ gͥ nide̾
talem lucem. S non potestis. Pal¬
credat. et oret. ut purgari m̾eat᷑¬

Expanded text:
juste vivant et illi: sicut justi bene vivendo eam vident, ita et injusti male vivendo non eam vident. Nam et ille juste vivit, cum eam videt; et ille ipsam vidndum justitiae regulam direxerit actus suos, in errorem iniquitatis impingitur. Quia ergo et huic praesto esse potuit ibi consistenti, nullo loco est, et ubique est: sic justitia, sic sapientia, sic veritas, sic castitas. Conamini ergo videre talem lucem: sed non potestis, palcredat, ut purgari mereat
Abbreviated transcription (Latin):
cogitare lumen iusticie. presens
ẽ eni cegitanti. Quid eni ẽ qd̃
inuenit. Quid est ergo lunĩ iustiͤ
deħ oriente surgit. et in occidentẽ
nadit. an ẽ alius locus uñ orit᷑ aut
quo uadit. None uͥq p̾sto ẽ. homo
certe qui ẽ in occidente. siuult in¬

Expanded text:
cogitare lumen justitiae; praesens est enim omni cogitanti. Quid enim est quod cinvenit. Quid est ergo lumen justitiae? De oriente hoc surgit, et in occidentem vadit? An est alius locus unde oritur, aut quo venit? Nonne ubique praesto est? Homo certe qui est in occidente, si vult ju
Abbreviated transcription (Latin):
Qm̃ leuiter ꝙͣ clement ds̃ ĩu¬
tat. ut etiam pcc̃orib patris nõ
neget pietatem. et adhuc filies
appellat. qui patr̃ẽ dm̃ peccando
ꝑdid̾unt. Sicut et ip̃e se ꝑdidisse
ꝑcc̃ores alio loco cũ uoce flebili
et mif.ibłi quadã lamẽtatõne
testat᷑ dicẽs. Sine filiis factꝰ sũ.
hoc ergo cognosce qualr te deus
diligat quẽ manult niu̾e ꝙͣ ꝑi¬
re. et tu eũ contempnis et des¬
picis qͥ ampliꝰ ꝙͣ tuip̃e de diligit
Qui te mori cupientẽ uult in¬
sti peccando. ille te uult uiuere
cõuertendo. O stulte in reu̾ens
et ingrate qͥ nec in hoc dõ quo
uult miferi consentis. Q te ma¬
uult sua pietate saluare ꝙͣ tuo

Expanded text:
m leniter, quam clementer invitat, ut etiam peccatoribus patris non neget pietatem: et adhuc filios appellat, qui patrem Deum peccando perdiderunt; sicut et ipse se perdidisse peccatores alio in loco cum voce flebili et miserabili quadam lamentatione testatur, dicens: Sine filiis factus sum,hoc ergo cognosce qualiter te Deus diligat, quem mavult vivere quam perire. Et tu eum contemnis et despicis, qui amplius quam tu ipse te diligit, qui te mori cupientem vult vivsti peccando, ille te vivere vult convertendo. O stulte, o irreverens et ingrate, qui nec in hoc Deo qui tibi vult misereri consentis, qui te mavult sua pietate salvare quam tuo
Abbreviated transcription (Latin):
neq̃ꝙͣ putare debemꝰ nintandos no
bis eos eẽ/ in hiis q̃ ad ex̾cendas et
elimandas quodãmͦ m̃tes legẽtiũ
et ad rũpenda fastidia. ad acuenda
studia. disce̾ uolentiũ. Celãdos qͦ
siue ut ad pietatẽ cõu̾tant᷑. siue ut
amĩst̾us se cludant᷑. aĩos ĩpiorũ
utili ac salubri obscuritate dix̾ũt.
Sic qͥppe illi loquti st̃. ut post̾iores
qui ecs recte ĩtellig̾ent et expon̾ẽt
alt̾am grãm disparem quidem
Nõ expoĩtores eoꝵ italoqui dbẽt.
p̾ponãt. Sed ĩ oĩb ẜmoĩb suis pͥ¬
mitꝰ. ac maxĩe ut intelligantur
elaborent. Ea qnͣtũ post̃ ꝑspicuitate
dicendi. ut aut multum tardꝰ sit.
qͥ non intelligit. Aut ĩ reꝵ quas ex¬
plicare atq ostende uolumꝰ diffi¬
cultate ac sb̃stilitate. nõ in nrã lo¬
cutione sit cã qua minꝰ tardiꝰ ue
quod dicimꝰ possit intelligi.

Expanded text:
n putare debemus imitandos eos nobis esse in iis quae ad exercendas et elimandas quodammodo mentes legentium, et ad rumpenda fastidia atque acuenda studia discere volentium, celandos quoque, sive ut ad pietatem convertantur, sive ut a mysteriis secludantur, animos impiorum, utili ac salubri obscuritate dixerunt. Sic quippe illi locuti sunt, ut posteriores qui eos recte intelligerent et exponerent, alteram gratiam, disparem quidem, Non ergo expositores eorum ita loqui debent, ponant; sed in omnibus sermonibus suis primitus ac maxime ut intelligantur elaborent, ea quantum possunt perspicuitate dicendi, ut aut multum tardus sit qui non intelligit, aut in rerum quas explicare atque ostendere volumus difficultate ac subtilitate, non in nostra locutione sit causa quo minus tardiusve quae dicimus possint intelligi.
Abbreviated transcription (Latin):
Cathelina ut deillo scripẜunt qͥ
nosse potuerunt. frigus sitim fa¬
mem. ferre poterat. eratq paciens
ĩedie. algoris. nigilie. supra quam
magna p̾ditꝰ forticũdine uccebatur
prudens non erat. Mala enim pro
bonis eligebat. Temꝑans noᷤ
erat. corruptibłis eĩ curpissimis fe¬
datus. pistꝰ nõ erat. nam contra
patriam cõurau̾at. et idõ nec for¬
titudo erat. S duritia. sͥ ut stultes
falłet nom̃ fortitudĩs ĩpõebat. Nam
si forti ͦͦ ẽẽt. nõ uitium. s uirtꝰ eẽt
si aute. uirtꝰ eẽt a cet̾is uirtutib

Expanded text:
Catilina, ut de illo scripserunt qui nosse potuerunt, frigus, sitim, famem ferre poterat, eratque patiens inediae, algoris, vigiliae supra quam magna praeditus fortitudine uidebatur. prudens non erat-mala enim pro bonis eligebat —, temperans non erat — corruptelis enim turpissimis foedabatur —, iusta non erat — nam contra patriam coniurauerat — et ideo nec fortitudo erat, sed duritia sibi, ut stultos falleret, nomen fortitudinis inponebat. nam si fortitudo esset, non uitium sed uirtus esset; si autem uirtus esset, a ceteris uirtutibus
Abbreviated transcription (Latin):
b suis hr̃e nolunt. s nec ferre illã
secũ. et ad domũ cupiũt discipline.
Idõ apud ques non uacat u̾bũ dei.
qui cor auro cõnĩgũt. qui nõ sunt
uia ubi semen qd̾ cecidit ab aub
colligitur qui nõ sunt petͦsa loca uͥ
semen altam radicẽ hr̃e nõ possit.
et ad horam exit. et in estu arescit.
qͥ nõ sunt ager spinosꝰ nͥ cũ semẽ
g̾minauiͣt. et in auras surgere ce¬
ꝑit. spinaꝵ densitate suffocat᷑. Sed
sunt t̾ra bona ꝑati semẽ accipe. et
fructũ reddẽ uł cẽtenũ. uł sexage¬

Expanded text:
e volunt, sed ferre illam secum et ad domum disciplinae. Ideo apud quos non vacat verbum Dei, qui cor auri conjungunt; qui non sunt via, ubi semen cum ceciderit ab avibus colligitur; qui non sunt petrosa loca, ubi semen altam radicem habere non potest, et ad horam exit, et in aestu arescit; qui non sunt ager spinosus, ubi semen cum germinaverit et in auras surgere coeperit, spinarum densitate suffocatur: sed qui sunt terra bona parata semen accipere, et fructum reddere vel centenum, vel sexage
Abbreviated transcription (Latin):
et da pau. Uidit ꝑitꝰ magr̃ suos
discipulos luctaturos cum mũdo.
qui si hr̃ent. unde cen̾entur. leuiꝰ
deicẽntur. Tulit gͦ arma suis et
nostris hostib dum nes pͥuanit t̾¬
renis possessionibꝰ. Nudꝰ namq
latrones non solet timere. Qui
u̾o se mundanis ĩplicat tela parat
quib confodiatur. Qmi ergo nõ
uult confodi nudꝰ ꝓcedat ꝑ uiam
hiꝰ exilii.

Expanded text:
e . Vidit peritus magister suos discipulos luctaturos cum mundo, qui si haberent unde tenerentur, levius dejicerentur. Tulit igitur arma suis et nostris hostibus, dum nos privavit terrenis possessionibus. Nudus namque latrones non solet timere: qui vero se mundanis implicat, tela parat quibus confodiatur. Qui ergo non vult confodi, nudus procedat per viam hujus exsilii.
Abbreviated transcription (Latin):
catholica contra om̃s hereses pug¬
et tanꝙͣ sarm̃ta ĩutilia de ip̃a p̾cisa
ip̃a autem manet in radice sua.in
uite sua. in caritate sua. porte infõꝵ
nõ iuĩcũt eam.

Expanded text:
catholica, contra omnes haereses pug, tanquam sarmenta inutilia de vite praecisa: ipsa autem manet in radice sua, in vite sua, in charitate sua. Portae inferorum non vincent eam
Abbreviated transcription (Latin):
si adhibere testimonii patrocinium.
non pp̃ illes filios isrł. sed pp̃ ioseph.
qui ualde sapiens cõmẽdat᷑. S ed ħ
uerbum et pro satietate solere poni.
in scͥpturis qui diligenter adu̾terit
multis in locis ĩueniet. Dñ ẽ illd̾.
Uisitasti t̾ram et ĩ eb̾asti eam mł¬
tiplicasti ditare eam. Eo ꝙ in laudẽ
bñdictionis hoc poĩtum est. Et do¬
nim cũ mẽorat᷑ apparet. hanc ebͥ¬
tatem saturitate significare nõ ita
lebriari ut mebriant᷑. ebriosi. nec
ip̃i terre utile est qñ maiore qñ
sacietati sufficit hũore corrũpitur.
sicut uita ebriosoꝵ qui nõ satietate
se replent. Sed mergunt diluuio.

Expanded text:
si adhibere testimonii patrocinium, non propter illos filios Israel, sed propter Joseph, qui valde sapiens commendatur. Sed hoc verbum, et pro satietate solere poni in Scripturis, qui diligenter adverterit multis in locis inveniet. Unde est illud: Visitasti terram, et inebriasti eam; multiplicasti ditare ea , eo quod in laude benedictionis hoc positum est, et donum Dei memoratur. Apparet hanc ebrietatem saturitatem significare. Nam ita inebriari ut inebriantur ebriosi, nec ipsi terrae utile est, quoniam maiore quam satietati sufficit umore corrumpitur sicut uita ebriosorum, qui non satietate se replent, sed mergunt diluuio.
Abbreviated transcription (Latin):
eum ẽẽ beninolũ siue etiã bñficu
qui nil t̾ mali fec̾it. S illd młto gnͣ¬
dius et magnificẽtissime bonitatis
ẽ. ut tuũ quoq ĩmicũ diligas. Et
ei qͥ t̾ malum ułt. et si põt facit. tu
bonũ sẽꝑ nelis faciasq si possis. isliꝰ¬

Expanded text:
eum esse benevolum, sive etiam beneficium, qui tibi nihil mali fecerit; illud multo grandius et magnificentissimae bonitatis est, ut tuum quoque inimicum diligas, et ei qui tibi malum vult, et si potest facit, tu bonum semper velis, faciasque cum possis, audi
Abbreviated transcription (Latin):
infra. Esset ilł doꝰ saluator qui uen̾¬
at ut sanaret. mĩc fauerũt febri. re¬
pugnau̾unt medico. Quidqͥo sugg̃¬
ebat febris faciebãt quidꝙͥ contͣ iu¬
bebat medicꝰ negligebant. Ergo illi
mag̾ occisi sunt non dñs. Nam ĩ dño
mors eccisa est. In illis iniqͥtas uixit
uuiente aũt in se iniquitate illi mor¬
tui sunt.

Expanded text:
 esset illis Dominus salvator, qui venerat ut sanaret. Nunc autem faverunt febri, repugnaverunt medico: quidquid suggerebat febris, faciebant; quidquid jubebat contra medicus, negligebant. Ergo illi magis occisi sunt, non Dominus: nam in Domino mors occisa est, in illis iniquitas vixit; vivente autem in se iniquitate, illi mortui sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
hoc lege̾ pp̃ ineultũ ĩ nr̃a festinatõe
ẜmonẽ non fastidierit / quas q̃oes
ꝓpõitas ĩuenĩt nec solutas. necio
sibi nich collatũ putet. Nõ milla
enim pars ĩuentionis ẽ nosse qͥd
queras. Quaꝵ añt solutio placu¬
erit non ibi contẽpnat eloquium.
s aliqͣ ꝑticipatõe doctrine potius
gratuet᷑ꝰ. Non enĩ disputacõ ni¬
tate. s ñitas disputatione requi¬
ritur.

Expanded text:
c legere propter incultum in nostra festinatione sermonem non fastidierit, quas quaestiones propositas inuenerit nec solutas, non ideo sibi nihil conlatum putet; nonnulla enim pars inuentionis est nosse quid quaeras. quarum autem solutio placuerit, non ibi uile contemnat eloquium, sed de aliqua participatione doctrinae potius gratuletur; non enim disputatio ueritate sed ueritas disputatione requiritur.
Abbreviated transcription (Latin):
hon̾atꝰ ẽ. Porta cũ illo non habere.
Portet tecum plus hr̃e. ut fiãt
equales sarcine ur̃e. Si enĩ ded̾is
ĩdigẽti minuis illi nõ hẽnti. omus
ip̃ius. quod erat non hr̃e. qr si ei
ded̾is incipit hr̃e. et minutũ ẽ illi
onꝰ quod uocat᷑ non hr̃e. minuit
et ip̃e tuũ honus qd̾ uocat᷑ plus ha¬
bere. Duo ãbulatis / niam dei ĩpeg̾¬
natõe hiꝰ huiꝰ scłi. tu portas sumpt᷑
magnes suꝑfluos. Illos aũt sũptus
nõ hẽbat. Adhesit tͥ comes tuus ẽẽ
desid̾ans. noli neglig̾e̾. noli sꝑnere
noli relĩquere. Non uides qnͣtum
portas. et nichil portanti. et non
hñti da ĩde aliquid. et comitem

Expanded text:
atus es. Porta cum illo non habere, portet tecum plus habere; ut fiant aequales sarcinae vestrae. Si enim dederis indigenti, minuis illi non habenti onus ipsius, quod erat non habere: si ei dederis, incipit habere; minutum est illi onus, quod vocatur non habere: minuit et ipse onus tuum, quod vocatur plus habere. Duo ambulatis viam Dei in peregrinatione hujus saeculi: tu portabas sumptus magnos superfluos; ille autem sumptus non habebat: adhaesit tibi, comes tuus esse desiderans; noli negligere, noli spernere, noli relinquere. Non vides quantum portes? Nihil portanti et non habenti da inde aliquid, et comitem
Abbreviated transcription (Latin):
mꝰ nisi quod cõuenit xp̃o. Quid uel¬
le possumꝰ manendo ĩ saluatore: nisi
qd̃ nõ alienũ ẽ salute. Aliud quippe
huiꝰ scłi nobis alũ sb̃repit ut ħ petam᷑
qd nob̾ non expedire nescimꝰ. S absit
ut fiat nobis si manemꝰ in xp̃o. quõ
facit qñ petimꝰ nisi qd expedit nobis.
Manentes gͦ in eo cũ uerbaeiꝰ ĩ nob̾¬

Expanded text:
t, nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi quod non alienum est a salute? Aliud quippe hujus saeculi nobis aliquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus: sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit, quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nob
Abbreviated transcription (Latin):
Dbi iusticia uera nõ ẽ nec ius põt
eẽ. Qd emĩ iure fit ꝓfecto iuste fit.
Qd̾ aũt ĩ iuste nec iure fiei̾ põt. Nõ
ein iuira dicenda sunt. uł putanda
iiqua hõium cõstituta cũ illd̾ etiam
ip̃i ius dicãt eẽ qd̾ de iusticie fonte

Expanded text:
 iustitia uera non est, nec ius potest esse. Quod enim iure fit, profecto iuste fit; quod autem fit iniuste, nec iure fieri potest Non enim iura dicenda sunt uel putanda iniqua hominum constituta, cum illud etiam ipsi ius
Abbreviated transcription (Latin):
eat ne uideatur. lateat ut credat᷑.
Tũc enĩ locꝰ ꝑat᷑. si ex fide uiuat᷑.
credatꝰ. desiceretur. ut desid̾atus
et te nobis paras. qm̃ lecum pas
nete ĩ me et ego ĩuob̾. Qnͣtũ qͥsq
fu̾it ꝑticers tui. aliꝰ minꝰ aliꝰ ãpliꝰ
ħ erit diuersitas p̾mioꝵ pro du̾si¬

Expanded text:
eat ne videatur, lateat ut credatur. Tunc enim locus paratur, si ex fide vivatur. Creditus desideretur, ut desideratus et te nobis paras; quoniam locum nete in me, et ego in vobis . Quantum quisque fuerit particeps tui, alius minus, alius amplius, haec erit diversitas p
Abbreviated transcription (Latin):
apłm etiam in futuro scło patri filiũ
subiectum futuꝵ. ubi ait. Tñc et
ip̃e sb̃iectꝰ erat ei qui illi subiecit o᷑
qñ quite in filio forma humana mã¬
sura ẽ. qua semper ẽ maior pater.
Onͣuis non defuerĩt. qui illam tũs
filii sb̾iectione ip̃ius humane forͤ¬

Expanded text:
Apostolum, etiam in futuro saeculo Patri Filium subjectum futurum, ubi ait, Tunc et ipse subjectus erit ei, qui illi subjecit omnia: quandoquidem in Filio forma humana mansura est, qua semper major est Pater. Quamvis non defuerint, qui illam tunc Filii subjectionem ipsius humanae for
Abbreviated transcription (Latin):
dam putauint. tanꝙͣ ħ cuiq rei intel¬
sb̃iciat᷑. qd̾ in eam uertitur et imuita¬
tur. S intelligi põt Idõ magis dixis¬
se apłm etiam tunc prĩ filiũ subie¬
ctũ. futuꝵ. ne quis in eo putaret
sp̃m et corpꝰ huanũ cõu̾sione aliq̃¬
cõsumendũ ut sit deꝰ omĩa nõ tm̃ ĩ

Expanded text:
putarunt, tanquam hoc cuique rei subjiciatur, quod in eam vertitur et mutatur. Sed intelligi potest, ideo magis dixisse Apostolum, etiam tunc Patri Filium subjectum futurum, ne quis in eo putaret spiritum et corpus humanum conversione aliqconsumendum: ut sit Deus omnia, non t
Abbreviated transcription (Latin):
t subditis in domo tua amaiore us¬
q ad minorem amorem et dulce¬
dinem regin celestis. amaritudie
et tuorem gehẽne adnũties. Et
de eoꝵ salute solicitꝰ ac uigil existaᷤ.
.s. pro omĩb tibi subditis in domo
cua sunt. rcẽm dño reddes.. Adnũ¬
cia p̾cipe imꝑa. Euade eis ut caue¬
ant se asuꝑbia. a detractione ab ebͥ¬
etate formcatione. a luxuria. ab

Expanded text:
voluntatis in domo tua a majore usque ad minimum, amorem et dulcedinem regni coelestis, amaritudinem et timorem gehennae annunties, et de eorum salute sollicitus ac vigil existas: quia pro omnibus tibi subjectis, qui in domo tua sunt, rationem Domino reddes. Annuntia, praecipe, impera, suade eis, ut caveant se a superbia, a detractione, ab ebrietate, a fornicatione, a luxuria, ab
Abbreviated transcription (Latin):
qmͣ ueniret ad nes. et carnẽ susci¬
pet. omĩa ꝑ ipm fcã sunt. et sine
ip̃o fcm̃ ẽ nicħ. qui oĩa continet
maiestate. et nes bonitate. non
nutante xp̃o. nõ ĩclinabit᷑ eccłia
in scłm scli. Ubi sunt qͥ dicunt
ꝑisse de mũdo eccłiã. qñ nec ĩcli¬
nari põt.¬

Expanded text:
usciperet, «omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil» ; qui omnia continet majestate, et nos bonitate? Non nutante Christo, «non inclinabitur in saeculum saeculi.» Ubi sunt qui dicunt perisse de mundo Ecclesiam, quando nec inclinari pot
Abbreviated transcription (Latin):
ca ͦ .zi. Hec est discipli
b. plena fide digna. Intelligentib
autẽ õĩ errore purgata. Iam u̾o ip̃iꝰ
ip̃e totiꝰ doctrine modu s ꝑtim oꝑtis¬
simꝰ ꝑtim siłitudinb in dictis in
factis in sacrĩs ad om̃em aĩe instru¬
ctionem exercitatõemq accomoda¬
tus. Quid aliud qmͣ ratõnał regłe
disciplinam ĩpleuit. Nam et mini¬
stĩoꝵ expoĩtõ ad ea dirigitur que
aꝑtissime dicta sunt. Et si ea tm̃
ẽẽnt q̃ facillime intesligunt᷑. nec
studiose queret᷑ nec suauit̾ ĩueĩret᷑
u̾itas. Neq si essent in scripturis
non ueniret.

Expanded text:
 Et haec est disciplinigentibus plena fide digna, intelligentibus autem omni errore purgata. Jam vero ipse totius doctrinae modus partim apertissimus, partim similitudinibus in dictis, in factis, in sacramentis ad omnem animae instructionem exercitationemque accommodatus, quid aliud quam rationalis disciplinae regulam implevit? Nam et mysteriorum expositio ad ea dirigitur quae apertissime dicta sunt, et si ea tantum essent quae facillime intelliguntur, nec studiose quaereretur, nec suaviter inveniretur veritas. Neque si essent in Scripturis conveniret.
Abbreviated transcription (Latin):
tui ppłs. nõ ẽ etiã qͥ t̾rena sectat᷑.
Habet quippe ec̃ modum ꝙ̃ dam
pulcritudĩs sue. Hunc aũt hoĩem
quem uet̾em et ext̾iorem et t̾remĩ
describimꝰ. siue in suo gen̾e mod̾a¬
tum. Siue etiam semł iustitie mo¬
dum excedentem nõnłłi totũ agt.
ab istius uite ortu usq ad occasũ.
Nõnulli aũt uitam istam ncc̃io
ab illo incipiũt. Sed renascuntur
interius. et ceteras eiꝰ partes sub
robore sp̃ali et incremẽtis sapĩe
corrũpunt. et necant. et in celestes
leges donec post insibilẽ mortez
totum ĩstauretꝰ astringunt. iste
dicit᷑ nouus hõ. et interior et cele¬
stis. hñs et ip̃e ꝓportõe non annis
S ꝓuectib distinctas quasdam
spales etates suas. Primã uberibꝰ
utił ystorie que nutrit exͣ. Sc̃d̾a¬

Expanded text:
tui populus non potest, etiam qui terrena sectatur; tui populus non potest, etiam qui terrena sectatur; habet quippe et ipse modum quemdam pulchritudinis suae. 49. Hunc autem hominem, quem veterem et exteriorem et terrenum descripsimus, sive in suo genere moderatum, sive etiam servilis justitiae modum excedentem, nonnulli agunt totum ab istius vitae ortu usque ad occasum. Nonnulli autem istam vitam necessario ab illo incipiunt, sed renascuntur interius, et caeteras ejus partes suo robore spirituali et incrementis sapientiae corrumpunt et necant, et in coelestes leges, donec post visibilem mortem totum instauretur, adstringunt. Iste dicitur novus homo, et interior, et coelestis, habens et ipse proportione, non annis, sed provectibus distinctas quasdam spirituales aetates suas. Primam in uberibus utilis historiae, quae nutrit ex
Abbreviated transcription (Latin):
hoĩs cuiꝰq nascentis natura et eru
sequitur. Uñ incipimꝰ aliquto me¬
muisse. Huic succedit adolescen¬
tia. cum iam ꝓpaginem ꝓlis nat᷑a᷑
ꝑmittit. et pr̃em facit. Porro ado¬
lescentiã iuuẽtꝰ eripit Iam ex̾cẽda
mim̾ib publicis. et domanda sb̾
legibꝰ. qua uehem̃tior prohibitio
dinis gĩguit. et om̃ia cõmissa cõ¬
geminat᷑. Non enĩ simplex pcc̃i
est. non solum nuslũ malũ. S et̃
uetitũ ãmitte̾. Post labores aũt
iuuentutis semiori pax nõnlła cõ¬
cedit᷑. Dem̃ usq admorte det̾ior
etas ac decolor et morbis subiecti¬
or debił q ꝑducit. Hec ẽ uita hõis
uiuentis ex corpore. et cupiditati
bus tẽporaliũ colligati. Hic dicit᷑
uetꝰ homo ext̾ior et terrenus. etiã¬
si obtineat eam quam ułgus uo¬
cat felicitatẽ in bene cõstituta ter¬
rena ciuitate siue sub regib siue
sb̃ pͥncipib siue legib. siue sub
hiis omĩib. aliter enim bñ cõsti¬

Expanded text:
hominis nascentis natura, et erudsequitur, unde incipimus aliquid meminisse. Huic succedit adolescentia, cui jam propagationem prolis natura permittit, et patrem facit. Porro adolescentiam juventus excipit, jam exercenda muneribus publicis, et domanda sub legibus; in qua vehementior prohibitio dinis gignit, et omnia commissa congeminat. Non enim simplex peccatum est, non solum malum, sed etiam vetitum admittere. Post labores autem juventutis, seniori pax nonnulla conceditur. Inde usque ad mortem deterior aetas ac decolor, et morbis subjectior debilisque perducit. Haec est vita hominis viventis ex corpore, et cupiditatibus rerum temporalium colligati. Hic dicitur vetus homo, et exterior, et terrenus, etiamsi obtineat eam quam vulgus vocat felicitatem, in bene constituta terrena civitate, sive sub regibus, sive sub principibus, sive sub legibus, sive sub his omnibus: aliter enim bene consti
Abbreviated transcription (Latin):
magniẽ et siłitudinẽ dĩ. Septĩa
em iam qͥes et̾na ẽ. et nui s etatibꝰ
distinguendã. bt̃itudo ppetua. Ut eĩ
finis net̾is hominis mors est. Sic fi¬
nis noni hoĩs uita eterna. Ille nãq
isti amibo nullo dubitante. Ita sunt
possit in hac uita tota hõ agere.no¬
nũ u̾o et celestem nẽo in hac uita po
humanũ eitꝰ tanqmͣ uns hoĩs uita
est ab adam usq ad finem hĩ seculi.
Ita sub dĩne ꝓuicentie legib adm̃ist᷑¬
tur. ut in duo gnͣa distributum aꝑꝑeat.
quoꝵ in uno est turba impioꝵ terre¬
n hoĩs ymaginẽ ab inicio scłi usq ad
finem ge̾ntiũ in alto series ppłi uni dõ
dediti. Sed ab adam usq ad iohem ba
ptistam t̾reni hominis micia gerens
ẜuili quadam iusticia cuiꝰ ystoria uetꝰ
testamentũ uocat᷑ qiͣ t̾renũ pollicens
regnũ q̃ tota nichil ẽ aᵈ quã ymago
noni ppłi et noui testam̃ti pollicentis
regnum celoꝵ cuiꝰ ppłi uita int̾im tẽ¬
porał incipit dñi aduentu ĩ hũuitate

Expanded text:
maginem et similitudinem Dei. Septima enim quies aeterna et nullis aetatibus distinguenda beatitudo perpetua. Ut enim finis veteris hominis mors est, sic finis novi hominis vita aeterna. Ille namque isti ambo nullo dubitante ita sunt,possit in hac tota vita unus homo agere, novum vero et coelestem nemo in hac vita poshumanum, cujus tanquam unius hominis vita est ab Adam usque ad finem hujus saeculi, ita sub divinae providentiae legibus administratur, ut in duo genera distributum appareat. Quorum in uno est turba impiorum, terreni hominis imaginem ab initio saeculi usque ad finem gerentium. In altero, series populi uni Deo dedititerreni hominis vitam gerentis servili quadam justitia: cujus historia Vetus Testamentum vocatur, quasi terrenum pollicens regnum; quae tota nihil aliud est quam imago novi populi, et Novi Testamenti pollicentis regnum coelorum. Cujus populi vita interim temporalis incipit a Domini adventu in humilitate,
Abbreviated transcription (Latin):
ad sũmam et ĩimtabilẽ legem
passib rõnis ĩnittitur. Terciam
iam fidentiorer et carnale appeti¬
tũ rõnis robore mactantẽ/ gauden¬
temq intrincecꝰ in quadamꝰ dulce¬
dine cõuigali cum aĩa menti copła¬
tur et uelamẽto pudoris obimbrat
ut iam recte uiuere non cegatur
sed etiã si om̃s concedant peccare
non liteat. Quartam Iam adip̃m
młtofirmiꝰ ordinatiꝰ q facientẽ et

Expanded text:
ad summam et incommutabilem legem passibus rationis innititur. Tertiam jam fidentiorem, et carnalem appetitum rationis robore maritantem, gaudentemque intrinsecus in quadam dulcedine conjugali, cum anima menti copulatur, et velamento pudoris obnubitur, ut jam recte vivere non cogatur, sed etiamsi omnes concedant, peccare non libeat. Quartam jam idipsum multo firmius ordinatiusque facientem et
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendare fructꝰ sp̃s uellet a capi
exorta et religata cõtexuit q̃ sũt
gaudiũ pax longaĩmitas benigni¬
tas bonitas fides mansuetudo cõ¬
tinentia. Quis autẽ bñ gaudet¬
nͥ qui bonũ diligit. Unde quis pa
quẽ ueracit᷑ diligit. Quis longa¬
nimis in bono ꝑseu̾ans manẽto
nͥ ferueat diligendo. Quis est
benignꝰ nisi diligat cuiopitula¬
tur. Qius bonꝰ insi diligendo effi¬
ciat᷑. Quis salubriter fideł. nͥ ea
turpat᷑. nͥ diligat unde honestatur.
Merito itaq magr̃ bonꝰ dilectõem
sic sepe cõmendat. tanꝙͣ sola p̾cipiẽ¬
da sit. sine qua nõ possunt ꝓdẽe cet̾a
bona. et que nõ põt hr̃i siñe cet̾is
bonis. quib homo efficitur bonus

Expanded text:
commendare fructum spiritus vellet, a capite exorta et religata contexuit, quae sunt, gaudium, pax, longanimitas, benignitas, bonitas, fides, mansuetudo, continentia . Quis autem bene gaudet, qui bonum non diligit unde gaudet? quem veraciter diligit? Quis est longanimis in bono perseveranter manendo, nisi ferveat diligendo? Quis est benignus, nisi diligat cui opitulatur? Quis bonus, nisi diligendo efficiatur? Quis salubriter fidelis, nisiturpatur, nisi diligat unde honestatur? Merito itaque magister bonus dilectionem sic saepe commendat, tanquam sola praecipienda sit, sine qua non possunt prodesse caetera bona, et quae non potest haberi sine caeteris bonis, quibus homo efficitur bo
Abbreviated transcription (Latin):
consũtur ut non sit. S quo ꝑfici¬
tur ut plenũ sit. Et finis mali ẽ
nõ qͦ esse desinat. s quousq nocẽdo
ꝑducat. Uñ unũ ẽ sũmũ bonu.
aliud aut sũmũ malum. illud pp̃
qd̃ appetenda st̃ oĩa bona ceta. Ipm̃¬

Expanded text:
consumatur ut non sit, sed quo perficiatur ut plenum sit. Et finis mali est, non quo esse desinat, sed quousque nocendo perducat. Unde unum est summum bonum, aliud autem summum malum: illud, propter quod appetenda sunt bona caetera, ip
Abbreviated transcription (Latin):
cũ incertinu ⁊ quał futur sit. qͥnĩs
Derbi gr̃a. Conq̃stꝰ destomacho ieui¬
uare nõlit. et cu to non credens edaci¬
tatis so incio tribueris tem̾e iudicab̾.
Item si maifestã edacitatem ebrieta¬
nichilominꝰ cem̾e udicabis. Non gͦ¬
sunt ut desꝑemus sanitatem. et in¬
tabimus iudiciũ de quo dicit᷑. Nolite
iudicare. ne iudicetur de nob̾.¬
isto ultĩo iudicio dicit. li ͦ de pastoribꝰ

Expanded text:
s verbi gratia, conquestus de stomacho jejunare noluit, eique non credens, edacitatis id vitio tribueris, temere judicabis: item si manifestam edacitatem ebriositanihilominus temere judicabis. Non sunt ut desperemus sanitatem; et vitabimus judicium, de quo nunc dicitur: Nolite judicare, ne judicetur de vobis
Abbreviated transcription (Latin):
quali tormento uł quali pena dã¬
pnandi sunt qui mala faciunt qñ
in ignem mittunt᷑ qui bona nõ faci¬
unt. Si enim cum dyabolo condẽp¬
natur qui pauꝑib non dedit panẽ
abstulit alienũ. si in ignem mittit᷑
qui midum nõ uestiuit. putas ubi
recepit in domũ suam. putas ubi
dampnandꝰ est qui tulit domum

Expanded text:
res, quali tormento vel quali poena damnandi sunt illi qui mala faciunt, quando illi in ignem mittuntur qui bona non faciunt. Si enim cum diabolo condemnatur, qui pauperibus non dedit panem ui tulit alienum? si in ignem mittitur, qui nudum non vestivit; putas ubi um non excepit in domum suam; putas ubi damnandus est ille qui tulit domum
Abbreviated transcription (Latin):
dat parimi accipit multum. Por¬
rigit mĩmũ et cõꝑat regnũ. tri¬
buit ꝑuam peccũiam. et accipit
uitam eternam. Dat tpͣalia m̾
catur eterna. Porrigit caduca.
recipit sine fine mansura.

Expanded text:
dat et accipit multum. Porrigit nummum, et comparat regnum. Tribuit parvam pecuniam, et accipiet vitam aeternam: dat temporalia, ut mereatur aeterna. Porrigit caduca, et recipit sine fine mansura.
Abbreviated transcription (Latin):
aliud pro alio sic putabat. aut cor¬
poꝵ ymaginib in quibo se arbitra¬
batur. et uera in quib erat corpora
non disc̾n̾et. nisi cum ab illo ange¬
lus per quẽ fu̾ãt liberatꝰ abscessit.
aut ab hac uia deuiabat Iacob prĩ¬
archa qñ uiuentẽ filiũ a bestia cre¬
debat occisum. In hiis acq hiꝰ falsi¬
tatib salua fide que nob̾ ĩ deũ est.
cum fallim᷑. et uia non relicta q̃¬
ad dm̃i nos ducit erramꝰ. qui erro¬
res etiã sipcc̃a nõ sunt. tam̃ ĩ ma¬
lis hiꝰ uite deputandi sunt. que
ita sb̾iecta ẽ uanitati ut approtẽtꝰ
hic falsa pro ueris. reputent᷑ u̾a
pro falsis. ceneant᷑ incerta pro
certis. ꝙͣuis enĩ ħ ab ea fide absĩt.
absunt in qua adhuc sumꝰ. Nullo
mͦ quippe falłemur in aliqͦ uł
aĩ uł corporis sensu siiam ua illa
atq ꝑfcã felicitate fruem᷑.¬

Expanded text:
aliud pro alio sic putabat, ut a corporum imaginibus, in quibus se esse arbitrabatur, vera in quibus erat corpora non dignosceret, nisi cum ab illo angelus, per quem fuerat liberatus, abscessit: aut ab hac via deviabat Jacob patriarcha, quando viventem filium a bestia credebat occisum . In his atque hujusmodi falsitatibus, salva fide, quae in Deum nobis est, fallimur, et via non relicta quae ad illum ducit, erramus: qui errores etiamsi peccata non sunt, tamen in malis hujus vitae deputandi sunt, quae ita subjecta est vanitati, ut approbentur hic falsa pro veris, respuantur vera pro falsis, teneantur incerta pro certis. Quamvis enim haec ab ea fide absint, absunt, in qua adhuc sumus. Nullo modo quippe falleremur in aliquo vel animi vel corporis sensu, si jam vera illa atque perfecta felicitate frue