comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tibi: Propterea &Nunc legis lator secundum dies separationis menstruȩ uel sicut¬
interpretes planiu sediderunt : Semmachus. quidem dicens secundũ separationis
afflictionis. aquila separationis miseriȩ. Teo docion separationis doloris eius:
misers autem et afflictio &dolor tunc eẽcepitꝰ postquam separatus a paradiso adam nostrã
sostitus est uitã : quia insudo reuultus comedere panem condempnati sumus: Huic sensui
planiorem & indubitabilẽ ad didit probationẽ cum dicit itdieoctauo circũcid& infantulus:
Diesenim octauus quõ septimȩdie qui imago est presentisuitae succedit : figuram gerit
futuri saeculi inquocarnem p̾putii circũ cidimus omnia opera carnis deponentes: tun
quippe non solum non peccaturi: sed nec cõmessuri autbibituri aut Nupturi sumus:
Trimus proculdubio sicut ait dñs: excorruptibilib incorruptibiles sicut angeli : &

Expanded text:
tibi . Propterea et nunc legislator, secundum dies separationis menstruae, vel, sicuttibi . Propterea et nunc legislator, secundum dies separationis menstruae, vel, sicutinterpretes planius ediderunt: Symmachus quidem dicens: Secundum dies separationis afflictionis; Aquila, separationis miseriae; Theodotion, separationis doloris ejus. Miseria autem et afflictio et dolor tunc esse coepit, postquam separatus a paradiso Adam, nostram sortitus est vitam, qui in sudore vultus comedere panem condemnati sumus. Huic sensui planiorem et indubitabilem addidit probationem, cum dicit: Et die octavo circumcidetur infantulus. Dies enim octavus quoniam septimae diei, qui imago est praesentis vitae, succedit, figuram gerit futuri saeculi, in quo carnem praeputii circumcidimus, omnia opera carnis deponentes. Tunc quippe non solum non peccaturi, sed nec comesturi, aut bibituri, aut nupturi sumus: erimus autem procul dubio, sicut ait Dominus, ex corruptibilibus, incorruptibiles, sicut angeli, et
Abbreviated transcription (Latin):
est mulier quaeiuiri concepit ex semine: hanc septem dieb esse inmundam dicit
&i bocquã obremuudelic& quisator inmundus est ut pote heres adam quiptrans¬
gressionem in mundus factus atq ita euae mixtus omnegenus humanũ fecitiro¬
mundum: A peste autẽ hoc insacra scriptura logitur quod ꝓostquam exuit
de para diso mulierem suam adam cognouit : atq ita deduci cepithumanum genus: Septem
autem dies ideo mulierem essep̃cepit inmundam: quia adam ꝑcuius semen suscepit inmundi¬
ciam. cum genere uitam quoq nrãm polluit: Septem dierũ numerus significat perquem
tempora uoluuntur : propter quod &iam eius requies septima dies. id est intelliibile speratͥ
sabbatum: quomodo alitem nram polluit uitam inducensei maledictionem &trans fe¬
rens ad miseriam eam quain sesti fueramus ab initio beatitudinem: quod mani festũ exhis
quaeds̃ adadam dicit. maledictaterra INoperibustuis spinas & tribulos germinabit

Expanded text:
est mulier, quae viri concepit ex semine. Hanc septem diebus esse immundam dicit. Et hoc quamobrem? Videlicet quia sator immundus est, ut pote haeres Adam, qui per transgressionem immundus factus est, atque ita Evae mixtus, omne genus humanum fecit immundum. Aperte autem hoc in sacra Scriptura legitur, quod postquam exiit de paradiso, mulierem suam Adam cognovit, atque ita deduci coepit humanum genus. Septem autem dies ideo mulierem esse praecepit immundam, quia Adam, per cujus semen suscepit immunditiam cum genere, vitam quoque nostram polluit; vel septem dierum numerus significat, per quem tempora revolvuntur, propter quod etiam ejus requies, septima dies est, id est, intelligibile speratur sabbatum. Quomodo autem nostram polluit vitam? Inducens ei maledictionem et transferens ad miseriam eam quam sortiti fueramus ab initio beatitudinem. Quod manifestum est ex his quae Deus ad Adam dicit: Maledicta terra in operibus tuis, spinas et tribulos germinabit
Abbreviated transcription (Latin):
IOCUTUS EST DNS AD MDUSEN DICENS. IOQUERE FILIIS
israh&l &dicesadeos. Mulier sicepto semine peperit masculum in munda erit
septem diebus iuxtadies separationis menstruȩ & dieoctauo circum cid&ur infan¬
tulus Ipsa uero triginta tribus dieb. manebit insanguine purificationissuae.
Omne sc̃m non tang&. et nec in gredi&ur scũ arium donec impleatur dies purga¬
tioniseius: SiNautem feminam peperit inmunda erit duab ebdoma dibus
iuxta ritũ fluxus menstrui : et sexaginta et sex diebus manebit insanguine puri¬

Expanded text:
cutus est Dominus ad Mosen dicens loquere filiis Israhel et dices ad eos mulier si suscepto semine pepererit masculum inmunda erit septem diebus iuxta dies separationis menstruae et die octavo circumcidetur infantulus ipsa vero triginta tribus diebus manebit in sanguine purificationis suae omne sanctum non tanget nec ingredietur sanctuarium donec impleantur dies purificationis eius sin autem feminam pepererit inmunda erit duabus ebdomadibus iuxta ritum fluxus menstrui et sexaginta ac sex diebus manebit in sanguine puri
Abbreviated transcription (Latin):
Egodñs qui eduxiuos deterra exypti ut essem uobis ds̃ scĩ eritis quia ego sc̃ssum
Omnino prohib& essenos socios eorum quiterrena sapiunt: Nec si potentes quidam sint
Necsi iustitiam aut sapientiam fingat. Nefoste sacerdotio uel aliqua lib& amiciantur
dignitate: Vnde breuiter omnium repentium quaesuꝑterram mouentium mentionẽ
fecit Non simpliciter hoc quod est repere respuens. sed super terram repere : Nam
humiliari quidem bonum est: ut autem ad terrenam declin&ur sapientiam non est
bonum: Necutilis est animabus talis humilitas aqua liberare uolens. Cgosũ in quit
dñs ds̃ uester: id est ad cuius imaginem facti estis utcelestia sapiatis. eum qui incelis ha¬

Expanded text:
Ego Dominus, qui eduxi vos de terra Aegypti, ut essem vobis Deus: sancti eritis, quia ego sanctus sum. Ego Dominus, qui eduxi vos de terra Aegypti, ut essem vobis Deus: sancti eritis, quia ego sanctus sum. Omnino prohibet esse nos socios eorum qui terrena sapiunt, nec si potentes quidam sint, nec si justitiam aut sapientiam fingant, nisi forte sacerdotio vel aliqua qualibet amiciantur dignitate. Unde breviter omnium repentium, quae super terram moventur, mentionem fecit, non simpliciter hoc quod est repere respuens, sed super terram repere. Nam humiliari quidem bonum est; ut autem ad terrenam declinetur sapientiam, non est bonum; nec utilis est animabus talis humilitas, a qua liberare volens, Ego sum, inquit, Dominus Deus vester: id est, ad cujus imaginem facti estis, ut coelestia sapiatis. Unde a
Abbreviated transcription (Latin):
ditationiss qua reptant ergo super terram : hi sunt qui terrena sapiunt & quilutulen¬
tis pascuntur actionibus: suꝑ pectus siue suꝑ uentrem similiter gradiunt᷑ gastrimar¬
giae operam dantes : inquattuorlim gradiuntur super terram . qui predicationem
euangelicorum librorum. proeo quod salus in eis peccatorum predicatur ab utunt᷑
in luxuriosam uitam Non intellogentes quia peccatores. Non ut maneant peccatores
sedut cessent apeccatis prouocat prȩdicatio: sed eis qui inquattuor ambulat addidit.
& multos hab& pedef: Ostendens quialic& si nonsolum exeiangelicis libris sed ex
aliis scripturis atq exuaria sicut ipsis uidetur doctrina hoc confirmare cupiunt er̃
& sic inmundi: &ut breuiter dicatur . omne quod reptant super terram. id est qui terrena
sapiunt. dedinarenos o post& et refugere : scientes quia eorum cõmunicatio polluit : et

Expanded text:
ditationis. Quae reptant ergo super terram, hi sunt qui terrena sapiunt, et qui lutulenditationis. Quae reptant ergo super terram, hi sunt qui terrena sapiunt, et qui lutulentis pascuntur actionibus. Super pectus sive super ventrem similiter gradiuntur, gastrimargiae operam dantes. In quatuor gradiuntur super terram, qui praedicationem evangelicorum librorum, pro eo quod salus in eis peccatorum praedicatur, abutuntur in luxuriosam vitam, non intelligentes quia peccatores non ut maneant peccatores, sed ut cessent a peccatis provocat praedicatio; sed eis qui in quatuor ambulant, addidit, et multos habet pedes, ostendens quod licet si non solum ex evangelicis libris, sed ex aliis Scripturis, atque ex varia sicut ipsis videtur doctrina hoc confirmare cupiunt, erunt et sic immundi. Et, ut breviter dicatur, Omne quod reptat super terram, id est, qui terrena sapiunt, declinare nos oportet et refugere, scientes quia eorum communicatio polluit, et
Abbreviated transcription (Latin):
usquequo &iam ipsepeniteat : Sed & qui comederit demosticinis corum: id est qui eos defen¬
derit. quasi ad uocatus peccatorum ipsorum uelauxiliator : & propterea illorũ iRise
peccata suscipiens: Necessehab& lauare uestimenta sua uidelic& actiones quia & ipsus¬
ꝙ aduesperum idestusq dum peniteat in munduserit. Omne quod reptat suꝑterram.
ab ominabile erit nec assum&ur incibum: quicquid suꝑ pectus quadrupes graditur et
multos hab& pedes. siue su ꝑhumum trahitur. Non cõmedetis quia ab ominabileest : Noli¬
te contaminare animas uestras. Nectangatis quicquam corũ ne in mundisitis : Iam et
haec superius legis lator exposuit: Nunc autem ideo rep&it ut frequenti meditatione
ad custodiendam legem moueat ualitorem: Quam obrem et a nobis recapitulanda suNT
quia & quiddã Nouum addidit presenti sanctioni. Necessariam eis adiciens actionẽme¬

Expanded text:
usquequo etiam ipse poeniteat. Sed et qui comederit de morticinis eorum, id est, qui eos defenusquequo etiam ipse poeniteat. Sed et qui comederit de morticinis eorum, id est, qui eos defenderit quasi advocatus peccatorum ipsorum vel auxiliator, et propterea illorum in se peccata suscipiens, necesse habet lavare vestimenta sua, videlicet actiones, quia et ipse usque ad vesperam, id est, usqe poeniteat, immuabominabile erit, nec assumetur in cibum. Quidquid super pectus quadrupes graditur, et multos habet pedes, sive super humum trahitur, non comedetis, quia abominabile est: nolite contaminare animas vestras, nec tangatis quidquam eorum, ne immundi sitis. Jam et haec superius legislator exposuit, nunc autem ideo repetit, ut frequenti meditatione ad custodiendam legem moveat auditorem. Quamobrem et a nobis recapitulanda sunt, quia et quiddam novum addidit praesenti sanctioni, necessariam eis adjiciens actionem me
Abbreviated transcription (Latin):
uecessario inmundifiunt si unum exhis quae mosticina sunt super eos incide¬
rit: opostuerat quippe tanti pasticipationẽ doni adeorũ pestinere custodiam
Terr& igitur dĩ sp̃s eos quiolim ꝑcĩper̃ baptisma ut non ex neglogentia percantes ip¬
mundi fiant. Si mostuum fuerit animal quod lic& uobis comedere: quia cadauer
eius t&igerit in mundus erit usq ad uesperam : & qui comederit exeoquippiã atq
postauerit lauabit uestimenta sua & in mundus eritusq aduesperam: Quc̃ admodũ
peccatores ꝑmanentes inpeccatis ab ominandi sunt : Nequaquam autem recedentes ac
penitentes. itaiustis omnino studio concurrendum est: scientibus nobis quia exeis scĩfica¬
mur: si autẽmostui fuerint graui peccati moste non debemus tangere illorum uitam
Nec eorum conuersationis eẽ pasticipes scientes quod siquis tetigerit inmundus erit

Expanded text:
necessario immundi fiunt, si unum ex his quae morticina sunt super eos incidenecessario immundi fiunt, si unum ex his quae morticina sunt super eos inciderit. Oportuerat quippe tanti participatione doni, ad eorum pertinere custodiam. Terret igitur Dei Spiritus eos qui olim perceperunt baptisma, ut non ex negligentia peccantes immundi fiant. Si mortuum fuerit animal quod licet vobis comedere, qui cadaver ejus tetigerit, immundus erit usque ad vesperam; et qui comederit ex eo quidpiam atque portaverit, lavabit vestimenta sua, et immundus erit usque ad vesperam. Quemadmodum peccatnt, ita justis omni studio concurrendum est, scientibus nobis quod ex eis sanctificamur. Si autem mortui fuerint gravi peccati morte, non debemus tangere illorum vitam, nec eorum conversationis esse participes, scientes quod si quis tetigerit, immundus erit
Abbreviated transcription (Latin):
Nihil indiscussum relinquit legis lator sed omnia insequenti discutit perfectionẽ
legis sp̃italẽ probare desiderans. & siinꝑfecta eis uidebat̃ quando solam intuebantur
litteram : differentiam igitur hic infidelium quinecdum baptizati sunt expo¬
nit: et semen utrosq appellat i ps pate qui susceper̃ regni predicationem: Dequib
dñs parabolam seminis proponens dicebat. bonum semen filii sunt regni. sed se¬
seminabitur id est quod necdum seminatum est seminandum autem est eos qui nec¬
dum baptiz ati sunt. baptiz andi autem sunt: Recte appellauit: super hos siquid
p̃dictorũ mosticinorum cadat : quia necdum cautelam misteriorũ aeceperuN
Vec in tegram dĩ cognitionem conquisiuerunt quaeillos possit remoueri a su¬
ꝑ uenientib ex neglegentia peccatis mundi ẽẽ dicuntur. propt̃ predictã cau¬
sam uenia digni: suꝑ quos uero fura fuerit aqua uidelic& baptismatis: hi

Expanded text:
Nihil indiscussum relinquit legislator, sed omnia in subsequenti discutit, perfectionem Nihil indiscussum relinquit legislator, sed omnia in subsequenti discutit, perfectionem legis spiritalem probare desiderans, etsi imperfecta eis videbatur, quando solam intuebantur litteram. Differentiam igitur hic infidelium, qui necdum baptizati sunt exponit, et semen utrosque appellat, ut pote qui susceperunt regni praedicationem, de quibus Dominus parabolam seminis proponens dicebat: Bonum semen, filii sunt regni ; sed seseminabit, id est, quod necdum seminatum est, seminandum autem est; eos qui necdum baptizati sunt, baptizandi autem sunt, recte appellavit. Super hos si quid praedictorum morticinorum cadat, quia necdum cautelam mysteriorum acceperunt, nec integram Dei cognitionem conquisiverunt, quae illos possit removeri a supervenientibus ex negligentia peccatis, mundi esse dicuntur, propter praedictam causam venia digni: super quos vero fusa fuerit aqua, videlicet baptismatis, hi
Abbreviated transcription (Latin):
uitam aeternam: Beneautem lex subdidit. Qui mosticina eorum tetigerit pollu&aur.
Vbi lxxedunt. qui uero tetigerit omnem inmunditiam animae mosticinorum ipsorũ
inmundus erit : & animã ad dider̃ Ne forte putaris derepentibus sensibilib aut
bestiis dici: Nam eorum quitangit mosticina: Non animae sed corporis inmuN¬
ditiam tangit : Ergo dedoctorib intellegendum est qui inmundi factisunt: i¬
munda quadam & mala actione : Horum enim doctrinis quando fuerint scđm
legem dĩ intendere operib: eorũ aũ nullomodo cõmunicare pectractare ea uel
omnino contingere debemus: Reminiscentes uerborum dñi quaead confirma¬
tionem p̃sentium dixit ad populum siuediscipulos: Super cathedra mos si sede¬
runt scribȩ & pharisei. Omnia quaecũq dicunt uobis facite &custodite. secup¬
dũ aũ opera eorũ Nolite facere: Siceciderit suꝑ sementem nonpolluit eam: sin autẽ
quispiam aqua sementem ꝑfuderit et postea mosticinis tacta fuderit ilico pollu&u

Expanded text:
unda. Bene autem lex subdidit, Qui morticina eorum tetigerit polluetur, ubi Septuaginta edunt, Qui vero tetigerit omnem immunditiam animae morticinorum ipsorum immundus erit. Et animam addiderunt, ne forte putares de repentibus sensibilibus aut bestiis dici: nam eorum qui tangit morticina, non animae sed corporis immunditiam tangit. Ergo de doctoribus intelligendum est, qui immundi facti sunt immunda quadam et mala actione. Horum enim doctrinis quando fuerint secundum legem Dei intendere, operibus autem eorum nullo modo communicare, nec tractare ea, vel omnino contingere debemus, reminiscentes verborum Domini, quae ad confirmationem praesentium dixit ad populum sive discipulos: Super cathedram Moysi sederunt scribae et Pharisaei; omnia quaecunque dicunt vobis facite, et custodite: secundum autem opera eorum nolite facere . Si ceciderit super sementem non polluit eam: sin autem quispiam aqua sementem perfuderit, et postea a morticinis tacta fuerit, illico polluetur.
Abbreviated transcription (Latin):
Noncibinos mundos reddunt Nec polluunt sed noseos: siquidem nosuiuifi¬
camus ea quae comeduntur : & quem ad modum omnis cibus bonus: & nihil reicien¬
dum est quodcum gratiarum actione ꝑcipitur: Sc̃i ficatur enim ꝑ uerbũdi. sicut ait
paulus Xorationem: sic eaquae comeduntur eauidelic& quaenutriunt animã
idestbonas actiones nos uiuificamus sibene cas utamur : si autẽ male non uiuificamus
sal mostificamur. quienim exiniquitate facit climosinam: mostificat eius uistutẽ
siue potentiam & quia cibis abstinent perlinguam uero fratrib. detrahunt: Dequ
dauiaddicit: quideiorant plebẽmeã sicut escamꝰ panis. mostificant in abstinentiam:

Expanded text:
non cibi nos mundos reddunt, nec polluunt, sed nos eos, siquidem nos vivificamus ea quae comeduntur. Et quemadmodum omnis cibus bonus et nihil rejiciendum est, quod cum gratiarum actione percipitur; sanctificatur enim per verbum Dei, sicut ait Paulus, et orationem , sic ea quae comeduntur, ea videlicet quae nutriunt animam, id est, bonas actiones, nos vivificamus, si bene eis utamur; sin autem male, non vivificamus, sed mortificamus: qui enim ex iniquitate facit eleemosynam, mortificat ejus virtutem sive potentiam; et qui a cibis abstinent, per linguam vero fratribus detrahunt, de quibus David dicit: Qui devorant plebem meam sicut escam panis , mortificant hi abstinentiam.
Abbreviated transcription (Latin):
diuina propterhoc abominamur eloquia quod exeis quidam forsitaꝵi inmundi
predicatores effacti sunt: & propterea fontefui delic& opulentis doctrinas et cisternas
si uelacos linguas loquentes mediocria et doctrinam mutuatã habentes: sed & collecti¬
ones aquarum eos qui undiq huius modi uerborum affluentiam congregant: esse

Expanded text:
divina propter hoc abominantur eloquia, quod ex eis quidam forsan immundi divina propter hoc abominantur eloquia, quod ex eis quidam forsan immundi praedicatores effecti sunt; et propterea fontes, videlicet opulentas doctrinas, et cisternas sive lacus, linguas loquentes mediocria et doctrinam mutuatam habentes, sed et collectiones aquarum, eos qui undique hujusmodi verborum affluentiam congregant, esse
Abbreviated transcription (Latin):
dibani &cstropodes nocentur: quomodo non magis aquarũ collectiones in qui¬
bus contigit animalia haec incedentia conputrescere: sedputas quiddibani uel
cytropodes significant. magistros uidelic& inquib cibi sacraed octrinȩ coquunt᷑
operationis sp̃s igne subposito: Non est autem mirum dibanos eos ꝑmetaforam
&cytropodas appellari : quia inmultis scimus diuinam scripturam talib usam
Nominibus : Nam dauid moab. idest gentes. lebetem appellauit: Ait enim
moab olla speimeȩ. propterbaptis matis aquas. quaeineis calefiunt: Sed ez eh¬
el lebetem hierusalem appellat. sed plenũ carnibus: LXX. siue ut ueneno
uiros in ea maledocentes et uiuentes significans. Secundũ hanc ergo rationẽ
drbani & crtro podes quibus coquantur cibi : uidelic& populi doetrine dicipos¬
inmundi fiunt & destruuntur. quia quidocent Nonfurari furantur: & qui predicanT
non moechari moechantur: doctrina autem si quidẽ bona est. non est inmunda. Nec

Expanded text:
clibani et chytropodes nocentur, quomodo non magis aquarum collectiones in quibus contingit animalia haec incidentia computrescere? Sed putas: Quid clibani vel chytropodes significent? Magistros videlicet in quibus cibi sacrae doctrinae coquuntur, operationis Spiritus igne supposito. Non est autem mirum clibanos eos per metaphoram et chytropodas appellari, quia in multis scimus divinam Scripturam talibus usam nominibus. Nam David Moab, id est gentem, lebetem appellavit. Ait enim: Moab olla spei meae , propter baptismatis aquas quae in eis calefiunt. Sed et Ezechiel lebetem Jerusalem appellat, sed plenum carnibus, sive, ut Septuaginta, veneno, viros in ea male docentes, et viventes significans. Secundum hanc ergo rationem clibani et chytropodes quibus coquantur cibi videlicet populi doctrinae dici posimmundi fiunt et destruuntur, quia qui docent non furari furantur, et qui praedicant non moechari moechantur. Doctrina autem siquidem bona est, non est immunda, nec
Abbreviated transcription (Latin):
mitias quã & appellauit fostitudinẽ c ꝑ ipsã & nos fostes facti sumus : Quis aut̃ sit dis¬
pensationis modus : lohannes ait uerbũ caro factũ ÷ Ideoq: cidarim & zoña ait
morses byssinã eẽopus uariatũ bissus enĩ deerracũ sit carnẽ demonstrat quȩ
ex t̃ranr̃a ÷ opusplumarii . dm̃ uerbũ quiastifex & uariator totius ÷ creaturȩ ipso
sibi carnẽ a nob̵ sũptã operatus ÷ uarians in eami steria quodã modo &creationis
aptauit rationali inquoerat doctrina &ueritas: septuaginta aut̃ edider̃ &ipo¬
suit suꝑlo gium ostensionẽ &ueritatẽ hoc aut̃ alibi sacerdotalẽ exponens
turilegitur ostensionẽ ergo id÷ manifestationẽ. & cũe a ueritatẽ hab& ut pute manifestante
eo hominib: ignotã misteriorũ ueritatẽ : quattuor autẽ uersuũ ei rationale ld ÷ ex quattuor

Expanded text:
is autem sit dispensationis modus Joannes ait: Verbum caro factum est ; ideoque cydarim et zonam ait Moyses byssinam esse opus variatum. Byssus enim de terra cum sit, carnem demonstrat, quae ex terra nostra est; opus plumarii, Deum Verbum, qui artifex et variator totius est creaturae; ipse sibi carnem a nobis sumptam operatus est, varians in ea mysteria quodammodo et creationis aptavit rationali, in quo erat doctrina et veritas. Septuaginta autem ediderunt: Et imposuit super logium ostensionem et veritatem. Hoc autem alibi sacerdotalem exponens, udicii futuri regitur. Ostensionem ergo, id est, manifestationem et cum ea veritatem habet, ut pote manifestante eo hominibus ignotam mysteriorum veritatem. Quatuor autem versuum ei rationali, id est, ex quatuor
Abbreviated transcription (Latin):
Perhaec autem quaenuncdicta sunt: ostendit degentib. seloqui: unde & existimo
Non expressis nominib: piscium memoriam factam : quia nec nomina suorum
serib super terram cupit eedesia: Vnde et illa dauid ait. scribatur haec ipigenenti
altera uidelic& futurae in caelis: ibienim filiorum eius scriptae sunt Nomina. dequa pau
lus dicit : accessistis ad montemsioꝵ et ad ciuitatẽ dĩ uiui hierusalem caelestem: et multo
rummilium angelorum frequentiae &ecdesiae primitiuorum: qui conscripti sunt inelis:¬

Expanded text:
Per haec autem quae nunc dicta sunt ostendit de gentibus se loqui, unde et existimo Per haec autem quae nunc dicta sunt ostendit de gentibus se loqui, unde et existimo non expressis nominibus piscium memoriam factam, quia nec nomina suorum scribi super terram cupit Ecclesia. Unde et de illa David ait: Scribantur haec in generatione altera , videlicet futura in coelis, ibi enim filiorum ejus scripta sunt nomina. Haec suans ait: Accessistis ad montem Sion et civitatem Dei viventis, Jerusalem coelestem, et multorum milium angelorum frequentiae et ecclesiam primitivorum qui conscripti sunt in caelis
Abbreviated transcription (Latin):
enim piscium in ea inueniemus uocabula: sem& ipsam. etiam ergo in hoc imitatur
loco : Verum tamen illud Nunc notari opost& : quia quem ad modum inspon¬
taneis sacrificiisquȩ et dona legis lator appellauit: aliquando quidem operatores
legis. aliquando autem simplices. aliquando uero contemplatores ꝑ oblationũ
significauit modos. aliquando eos qui saluantur exgentibus. quib: et sacrificia
desimila ut simplicibiis deputauit. quod ostendit exeo quod dicit: Si anima
obtulerit donum dño non addens. Si anima depopulo terrae: quẽ ammodũ inali¬
orum sacrificiorum enuntiationib sol& . Sicutergo in illis. sic& hic ꝑciborũ
abstinentiam: quales debent eẽquilegem meditantur ostenderecupiens: Per
ruminare siquidem et ungulam diuidere iuda eum significauit: quidebet logis
impleremandata: et abspũ litteram diuidere etlegem sp̃italit̃ intellegere :

Expanded text:
enim piscium in ea inveniemus vocabula. Semetipsam ergo in hoc etiam imitatur enim piscium in ea inveniemus vocabula. Semetipsam ergo in hoc etiam imitatur loco . Verumtamen illud nunc notari oportet quia quemadmodum in spontaneis sacrificiis, quae et dona legislator appellavit, aliquando quidem operatores legis, aliquando autem simplices, aliquando vero contemplatores, per oblationum significavit modos, aliquando eos qui salvantur ex gentibus, quibus et sacrificia de simila ut simplicibus deputavit; quod ostendit ex eo quod dicit: Si anima obtulerit donum Domino, non addens, Si anima de populo terrae, quemadmodum in aliorum sacrificiorum enuntiationibus solet: sicut ergo in illis, sic et hic per ciborum abstinentiam quales debent esse qui legem meditantur ostendere cupiens, per ruminare siquidem et ungulam dividere Judaeum significavit, qui debet legis implere mandata, et ab spiritu litteram dividere et legem spiritaliter intelligere.
Abbreviated transcription (Latin):
ergo stultiquidam deipsiserant. et superbi: Lepus ut timidus fostitudini contrarius
est : Cherogrillus ut rapax iustitiae: susuita sordida uiuens et inmunda Dequo dic
traria est: Horum nec carnes comedamus: id est Necquia uidentur habere uistutẽ.
sequamur : in hi pocrisi enim illam et non inueritate sectantur: multo magis autẽ mor¬
ticina eorũ tangenda Nonsunt : Nec malis eorum cõmunicandum est actionibus: Ipsa
enim huius modi procul dubio mosticina sunt uiri.
HAECSUNT QUE GIENUXTUR IXAqUIS ET UESCILACITŨ ES
Omne quod hab& psnnulas et squamas. tam in mari quam in fluminib et stagnis co¬
medetis: Quicquid autem pinnulas etsquamas non hab&. eorum quaeiNaquis
mouentur &uiuunt: ab hominabile uobis et execrandum erit : Carnes eorũ Non
comed&is et mosticina uitabitis: cuncta quae non habent pinnulas &squamas ip
aquis polluta erunt : Exeo quod non a peste diuina scriptura genera piscium
exposuit aquib abstinereuult. suꝑ fluum est haec in presenti quaerere : Nusquam

Expanded text:
e: stultorum quippe est proprium superbire. Lepus, ut timidus, fortitudini contrarius est; chirogrillus, ut rapax, justitiae: sus, ut vita sordida vivens et immunda, ctraria est. Horum nec carnes comedamus, id est, nec quam videntur habere virtutem sequamur; in hypocrisi enim illam et non in veritate sectantur, multo magis autem morticina eorum tangenda non sunt, nec malis eorum communicandum est actionibus. Ipsa enim hujusmodi procul dubio morticina sunt viri. Haec sunt quae gignuntur in aquis, et vesci licitum est: omne quod habet pinnulas et squamas tam in mari quam in fluminibus et stagnis comedetis quicquid autem pinnulas et squamas non habet eorum quae in aquis moventur et vivunt abominabile vobis et execrcomedetis, et morticina vitabitis, cuncta quae non habent pinnulas et squamas in aquis, polluta erunt. Ex eo quod non aperte divina Scriptura genera piscium exposuit a quibus abstineri vult, superfluum est haec in praesenti quaerere, nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
rum sint : uox diuina ostendit cumdicit: uȩcordibus trepidis et manibus remissis : In¬
iustitia autem quanta et feritas apud eos erat: audi esaiam dicentem. quo modo facta est
mer&rix ciuitas fidelis plena iudicir: Iustitia habitauit inea Nunc autem habitabit ip¬
ea homicida: posthos suem dicit eẽ in mundum. quia diuidit ungulam & nonruminat :
Quiergo sint quiemulent᷑ ac propterea illum comederedicuntur petrũ expositorẽ et in cc¬
gistrum suscipe: Cum quippe qui hab& scientiam diuinorum: sed non illa beneutitur
actionib .q. in congruis eam polluit. uitaeq inmundae sem& ipsum tradidit: suem &iam
ipse appellauit dicens : Melius fuiss& eis Non cognoscere uiam iustitiae quã cognita
ea retro reuesti: a tradito sibi scõmandato: contigit enim illis res ueri pro uerbii canis
reuersus ad suum uomitum : et suslota inuolu tabro ceni: Qui a ergo ostendimuscũ¬

Expanded text:
rum sint, vox divina ostendit cum dicit: « Vae cordibus trepidis, et manibus remissis. » Inrum sint, vox divina ostendit cum dicit: « Vae cordibus trepidis, et manibus remissis. » Injustitia autem quanta et feritas apud eos erat, audi Isaiam dicentem: Quomodo facta est meretrix civitas fidelis plena judicii? Justitia autem habitavit in ea: nunc autem homicidae . » Post hos suem dicit esse immundam, quia dividit ungulam et non ruminat. Qui ergo sint qui aemulentur, ac propterea illum comedere dicuntur. Petrum expositorem et magistrum suscipe: eum quippe qui habet scientiam divinorum, sed non illa bene utitur, actionibus incongruis eam polluit, vitaeque immundae semetipsum tradidit, suem etiam ipse appellavit dicens: « Melius fuisset eis non cognoscere viam justitiae quam, cognita ea, retro revertreversus ad suum vomitum: et sus lota in volutabro ceni. Hanc ecce vobis
Abbreviated transcription (Latin):
et pharisei ruminantem comedunt: quia in legis litterae gloriantur meditatione: &iN
cultusabbati purificationisq et sacrificiorum. aliorumq similium:. Vngulã autem
Non diuidunt ea qua e abeis comeduntur : Neq discernunt abspulitteram : & propterea
enim & ipsa. sedungulam Nondiuidunt. In populari autẽ multitudine iudacorũ. utrũ¬
q accipitur: debilia quippe cẽ animalia haecdicuntur. Testedauid et salomone utro¬
rumq animalium debilitates : salomonem quidemcumait lepusculus plebs inualida
posuit in petra cubilesus. Dauiduero petra refugium herinatiis siuechiro grillis: quo¬
rum unum est uelox et timidum cum in firmitate idestlepus. aliud autem debile qui¬
dem sed rapax etbestiale atq mostiferum dicunt id estchirogrillus: quod omni quidẽ
plebeio maximae autem iudacorum in est populo: De quibus dixitdauid. uel oces pe¬
deseorum: ad effundendum sanguinem: Timidiautem quantũ & infirmi filii iudeo¬

Expanded text:
et Pharisaei ruminantem comedunt, quia in legis litterae gloriantur meditatione, et in cultu sabbati purificationisque, et sacrificiorum, aliorumque similium. Ungulam autem non dividunt ea quae ab eis comeduntur, neque discernunt a spiritu litteram: et propterea enim et ipsa, sed ungulam non dividunt. In populari autem multitudine Judaeorum, utrumque accipitur. Debilia quippe esse animalia haec dicuntur, testante David et Salomone utrorumque animalium debilitate. Sed Salomon quidem cum ait: « Lepusculus plebs invalida posuit in petra cubile sibi . » David vero: « Petra retugium erinaciis sive choerogryllis. » Quorum unum est velox et timidum cum infirmitate, id est lepus; aliud autem debile quidem sed rapax, atque bestiale, atque mortiferum dicunt, id est choerogryllus. Quod omni quidem plebeio, maxime autem Judaeorum est in populo. De quibus dixit David: « Veloces pedes eorum, ad effundendum sanguinem . » Timidi autem quantum et infirmi filii Judaeo
Abbreviated transcription (Latin):
dñ sui ꝑbonã conuersationẽ que a modũ morses existensi doneus : addonanda benedictionẽ: hecergo discipilis¬

Expanded text:
Domini sui, per bonam conversationem, quemadmodum Moyses existens, idoneus est ad donandum benedictionem. CAPUT XIIIDomini sui, per bonam conversationem, quemadmodum Moyses existens, idoneus est ad donandum benedictionem. CAPUT XIII
Abbreviated transcription (Latin):
manuum orationẽ &iã paulus intellex̃ : dicitaut̃ sic uolo uiros i nõnilo coontredeuantes puras manustendens
siuel euansergomanus benedix̃illos : qr ꝑleuatio nẽ manuũ ꝑ orationẽ uidelic& sacerdotes papulo bene¬
dicunt: sed undebenedictionẽ prestant ostendunt sequentia : Ingressiaut mor ses & aa rontab̵ naculũ
tes timonii & deinceps egressibenedixerunt populo : qua obrem prius intab naculo testimoni in grediun
ad celũ respiciebat : Curaut̃ non solus aaron sed &mor sessi nagogã seu populũ benedicunt oNi siutdis camusqr
dictionis plenitudinẽ unde&noi ses ut pote cuiimago : dñi credita a dbenedicendũ recte c̃p̃henditur sede&c illud
ꝑeaq dicta s̃ lex significat q ñ solũisquis acerdotiũ sostitus : sed eomnis iustus xp̃mhabens in semecipso & figunt̃

Expanded text:
manuum, orationem etiam Paulus intellexit. Dicit autem sic: Volo viros orare in omni loco, levantes puras manus . Tendens manuum, orationem etiam Paulus intellexit. Dicit autem sic: Volo viros orare in omni loco, levantes puras manus . Tendens sive levans ergo manus, benedixit illos: quia per elevationem manuum, per orationem videlicet, sacerdotes populo benedicunt. Sed unde benedictionem praestant, ostendunt sequentia. Ingressi autem Moyses et Aaron tabernaculum testimonii, et deinceps egressi, benedixerunt populo. Quamobrem prius in tabernaculo testimonii ingrediuad coelum respiciebat. Cur autem non solus Aaron, sed et Moyses synagogam seu populum benedicunt? nisi ut discamus quia dictionis plenitudinem; unde et Moyses utpote cui imago est Domini credita, ad benedicendum recte comprehenditur, sed et illud per ea quae dicta sunt, lex significat, quia non solum is qui sacerdotium sortitus est, sed et omnis justus Christum habens in semetipso et figuram
Abbreviated transcription (Latin):
scripturȩ expositionẽ atq testimonia soste separruerꝰ: siueaut̃ c̃cionariid÷ populũ exostarisiuȩ ꝓphe¬
tas int̃p̃tari & cleros sociare ecclesiasticȩ dispensationis & ordinis fuit : ergomanifestũ ÷ qr quẽ ã modũ
in ȩcclesia collectim illis dieb: eraent qđ & legis lator modi s õnib: significari c̃siderans c̃sequent᷑ & ea
quȩ subsecuntꝰ ad didit . & tendens manũ c̃trapopulũ benedixitei : sicque cõpl&is hostus ꝓpeccato & holo¬
dit p̃quã fecit ꝓpeccato & holocaustis & pacificis ostendit qr cõpl&ionẽ sacrificiorũ intelle x̃ expositionẽ
eorũ & ꝓptereadix̃ descendit ꝑ descensionẽ doctoralẽ sedem de signans : dequapostex positionẽ sacerdotes
quib figurx intellegibilis aaron creditec est descendunt & ꝑorauonẽ manus adcȩlũ leuant: eleuationẽ enĩ

Expanded text:
Scripturae expositionem atque testimonia, sorte separaverunt. Sive autem concionari, id est, populum exhortari, sive propheScripturae expositionem atque testimonia, sorte separaverunt. Sive autem concionari, id est, populum exhortari, sive prophetas interpretari, et cleros sociare, ecclesiasticae dispensationis et ordinis fuit; ergo manifestum est, quia quemadmodum in Ecclesia collecti in illis diebus erant, quod et legislator modis omnibus significari considerans, consequenter et ea quae subsequuntur addidit: Et tendens manum contra populum benedixit ei: sicque completis hostiis pro peccato et holodit postquam fecit pro peccato, et holocaustis et pacificis, ostendit quia completionem sacrificiorum, intellexit expositionem eorum, et propterea dixit, descendit: per descensionem doctoralem sedem designans, de qua post expositionem sacerdotes quibus figura intelligibilis Aaron credita est, descendunt, et per orationem manus ad coelum levant. Elevationem enim
Abbreviated transcription (Latin):
sub inferri c̃uersationes atqt heo logia illis ꝑmiscendas : subditaut̃ & quȩ corrigentes siueunctisaluari¬
possimꝰ quãuis non subtilit̃ c̃uersemꝰ. in his eni opost& ecclesiã congregari & manifestationẽ dĩgloriȩ susci¬
pere hȩc sine dubio dieb: pente costes maximea gebant discipuli dñi : ꝓpt̃ qđ inunũ tunccollectienent
qđ manifestaducas dicens : &dũ cõplerent᷑ dies pente costenerantõnessimul ł unianim it̃ : quid au t̃eraent
collectiagerenisi ea modi sõnib: quȩ dieta sĩnã &sipalã non p̃dicabant & ꝓptere a intus eraent in supe¬
riorib: sedentes: Necdũ uerbũ dis seminantes siue palã loquentes qr dehostiotab naculites timonii ne
uentius sie grediusq: dũ deexcelso induerent sp̃suistutẽ Verũ tam̃ insem & ipsos qr hȩcagebant

Expanded text:
subinferri conversationes atque theologiam illis permiscendas. Subdit autem et quae  Alsubinferri conversationes atque theologiam illis permiscendas. Subdit autem et quae  Alublimiter conversemur. In his enim oportet Ecclesiam congregare et manifestationem Dei gloriae suscipere. Haec sine dubio diebus Pentecostes maxime agebant discipuli Domini, propter quod in unum tunc collecti erant, quod manifestat Lucas dicens: Et dum complerentur dies Pentecostes, erant omnes simul unanimiter . Quid autem erant collecti agere, nisi ea modis omnibus quae dicta sunt? Nam et si palam non praedicabant et propterea intus erant in superioribus sedentes, necdum verbum disseminantes, sive palam loquentes, quia de ostio tabernaculi testimonii non erant jussi egredi, usquedum de excelso induerentur Spiritus virtutem, verumtamen in semetipsos quia haec agebant
Abbreviated transcription (Latin):
tros separauitaaron eleuans corãdño. sicut p̃ceperxteimorses : Cuius figunã ea quȩ dicta
autẽ cruci fixum conuersationẽ theo logia uero similia : salutare autẽ seu pacificorũ sacr¬
ficiumuitãq: nos salitare potest. &iã mediocrit᷑ sapientes sacrificiorũ discussio p̃cedens
unctionẽ sacerdotis Ostenditergo quihui: sanctioni sne scitex planationẽ illiçcũ subtilitate
dera uidegis lator rectep̃cedere sacerdotis sacrificia icdeinde sub inferripopuli p̃cepit
Opost&enĩex clesiȩ doctrinã a sacri ficiounigeniti inchoare : utintroducantꝰ docentes quid nos
passi o domini ca ꝓftcerit aut contulerit : Atq ita sub infenatur sermo penitentiȩ quẽ õne iis¬
q hominesneces sariũ habemꝰ Undeei din s unã doetrinã p̃dicat id penitentiãtotũq ꝑfeco

Expanded text:
tros separavit Aaron, elevans coram Domino, sicut praeceperat ei Moyses . Cujus figuram ea quae dicta tros separavit Aaron, elevans coram Domino, sicut praeceperat ei Moyses . Cujus figuram ea quae dicta ficorum sacrificium, vitam quae nos salvare potest, etiam mediocriter sapientes, sacrificiorum discussio praecedens unctionem sacerdotis, ostendit: ergo qui hujus sanctionis nescit explanationem illic cum subtilitate sideravit legislator, recte praecedere sacerdotis sacrificia, ac deinde subinferri populi praecepit. Oportet enim Ecclesiae doctrinam a sacrificio Unigeniti inchoare, ut introducantur docentes quid nobis passio Dominica profecerit, aut contulerit, atque ita subinferatur sermo poenitentiae, quem omnes utique homines necessarium habemus, unde et Dominus unam doctrinam praedicat, id est, poenitentiam, totumque perfectius
Abbreviated transcription (Latin):
nontantũ nobis peccatorũ prestans remissionẽ : sed &uitã ꝑfectã in philosophia & con¬
sumatã efficiens necessariae &inuitulũ qui ꝓpeccato ÷ & inarie tem hunc qui in ho¬
locaustũ immolatur opost& reputari : unde & in ꝑsona sacerdotis utrũq ꝑspicim
oblatũ iamergo & ad subsequentia ueniamus : Et ꝓpeccato populiofferens mactauit
hircũ expiatoq altcori fecitholo caustũ ad dens in sacrificio libamentiq̃: parit̃ offerun
& adolensea suꝑ altocre absq: ceremoniis holo caustimatutini: immolauit & bouẽ atq:
ari& ẽ hostias pacificas populi Obtuler̃q: ei fili sui sanguinẽ quẽ fudit suꝑ altare in ciru¬
itu: adipẽautẽ bouis & caudã ari&is renunculosq cũa dipib: suis. & reticulũ ecoris
posuer suꝑ pectoro : Cũq crematiessent adipes suꝑ alteore pectora eorũ & armos dex¬

Expanded text:
non tantum nobis peccatorum praestans remissionem, sed et vitam perfectam in philosophia et connon tantum nobis peccatorum praestans remissionem, sed et vitam perfectam in philosophia et consummatam efficiens, necessario et in vitulum qui pro peccato est et in arietem hunc qui in holocaustum immolatur oportet reputari, unde et in persona sacerdotis utrumque perspicimus oblatum. Jam ergo et ad subsequentia veniamus. Et pro peccato populi offerens, mactavit hircum, expiatoque altari, fecit holocaustum, addens in sacrificio libamenti quae pariter offerantur. Et adolens ea super altare absque caeremoniis holocausti matutini, immolavit et bovem atque arietem hostias pacificas populi; obtuleruntque ei filii sui sanguinem, quem fudit super altare in circuitu; adipem autem bovis et caudam arietis, renunculosque cum adipibus suis, et reticulum jecoris posuerunt super pectora. Cumque cremati essent adipes super altare, pectora eorum et armos dex
Abbreviated transcription (Latin):
guinẽ obtuleruntei fili sui : in quotingens digitũ t&igit cornualtaris & fuditres¬
duum adbasemeius: a dipemq: acrenunculos &r&iculumiecoris quȩ sunt ꝓpec¬
cato adolebit suꝑaltare sicut preceperatdns mox si : Carne s uero & pellemeius ex¬
tracastreo conbusitigni : immolabit & holo caustiuictimã obtuleruntq: ei fili sũi
sanguinẽeius quẽ fudit suꝑ altaris circuitũ Ipsam&iã hostiã in frustra concis acũ capi
te & mẽbris singulis obtuleruntq̃: omnia suꝑ altare cremabitigni lotis prius aqua
intestinis & pedibus : &cuius reigratia haec&iam in hocloco sacrificia ꝑaguntur
superius diximus : Nonergonecesse ÷ Iterũ eorũ uistutẽ ꝑ singuladicere quȩ m hoc
sacrificio ꝑaguntur : cũ olimea ꝑ ordinẽ discusserimus : & cuius conparationẽ gerant
uihil intermittentes ostenderimus : & quẽ ad modum in dnisacrificio qđ cũ unũ sit

Expanded text:
guinem obtulerunt ei filii sui in quo tinguens digitum tetigit cornua altaris et fudit resguinem obtulerunt ei filii sui in quo tinguens digitum tetigit cornua altaris et fudit residuum ad basim eius adipemque et renunculos ac reticulum iecoris quae sunt pro peccato adolevit super altare sicut praeceperat Dominus Mosi carnes vero et pellem eius extra castra conbusit igni immolavit et holocausti victimam obtuleruntque ei filii sui sanguinem eius quem fudit per altaris te et membris singulis, obtulerunt. Quae omnia super altare cremavit igni, lotis prius aqua intestinis et pedibus . Et cujus rei gratia haec etiam in hoc loco sacrificia peraguntur, superius diximus, non ergo necesse est iterum eorum virtutem per singula dicere quae in hoc sacrificio peraguntur, cum olim ea per ordinem discusserimus, et cujus comparationem gerant nihil intermittentes ostenderimus; et quemadmodum in Domini sacrificio, quod cum unum sit,
Abbreviated transcription (Latin):
precare prote & ꝓpopulo: Cumq mactaueris hostiam populi orapeo sicut precepit
septuaginta ediderunt : quia utẽ sunt domus intellegibilȩs sacerdo es paulo
dicente cognosce aitenim xp̃sautẽ ut filius indomosua quȩdomus nossumus
si fiduciam & gloriã speiusque ad finẽ firmũ r&in eamus. Ergo hii qui proficerunt
& ꝑfectiores sunt domus eius iusteappellantur : ꝓquib: deprecatur &x ꝓomni populo
ut pote quinra fictus ÷ ꝓpitiatio: sedsem&ipsocur. hõc ꝓpitiatione none geat nagis uc̃
ipse preste ꝓpitiationẽ sedut nostrũ peccatũ suscipiens &iam ꝓsem& i psode precat
euidenter autẽ hoc hominis ÷ & dĩ : Idem sicut hominis ꝓpitiationẽ suscipiens & si¬
cutdĩ sibim& prestantis : aliterenĩ homo sibim&ipsi ꝓpitiationẽ prestocre non po
test. Statimque a aron accedens ad altare immolauit uitulũ ꝓpeccato suo cuius san¬

Expanded text:
precare pro te et pro populo: Cumque mactaveris hostiam populi, ora pro eo, sicut praecepit precare pro te et pro populo: Cumque mactaveris hostiam populi, ora pro eo, sicut praecepit Septuaginta ediderunt. Qui autem sint domus intelligibilis sacerdotis, Paulo dicente, cognosce. Ait enim: Christus autem ut filius in domo sua, quae domus nos sumus, si fiduciam et gloriam spei usque ad finem firmum retineamus . Ergo hi qui profecerunt et perfectiores sunt, domus ejus juste appellantur: pro quibus deprecatur et pro omni populo, ut pote qui nostra factus est propitiatio, sed et semetipso. Cur hoc, cum propitiatione non egeat, magis autem ipse praestet propitiationem, sed ut nostrum peccatum suscipiens, etiam pro semetipso deprecatur? Evidenter autem hoc hominis est et Dei, id est sicut hominis propitiationem suscipientis, et sicut Dei sibimet praestantis. s statimque Aaron accedens ad altare immolavit vitulum pro peccato suo cuius san
Abbreviated transcription (Latin):
uobis dñs ad comedendum Hic ÷ sermo quẽ constituit dns : Quidergo ex his quae
dicta sunt legis lator significat : Nisi quia sine dubio agentibus eis sem̃misterium
& dominicã cȩnam celebrantib: aduenit sp̃s : Quod &si non planius ex positũ habe¬
mus multa quippestudio breuitatis seriptune diuina pr&ermisit. quȩ fas ÷ exaliis
colligere : Eratenim dies qui appellatur dominicus in quoo postebat modisomnib:
agere a postolos mistica & sacra : Nã &nos illorũ sequentes traditionẽ dominicã
diem diuinis conuenientib: sequestiremus : Inuenimus autẽ &xpͥmsimiliter
postre surrectionẽ a mostuis ꝑmisticȩ caenȩ & panis fractionem manifesta¬
tũ qđ apeste quidemlucas planius tamen &iamiohannes euangelistatradit:
Dixitadaaron. accedeadaltare &iminola ꝓpeccatotuo offeres holo caustũ & de¬

Expanded text:
vobis Dominus ad comedendum; hic est sermo quem constituit Dominus . Quid ergo ex his quae vobis Dominus ad comedendum; hic est sermo quem constituit Dominus . Quid ergo ex his quae dicta sunt legislator significat, nisi quia sine dubio agentibus eis sanctum mysterium et Dominicam coenam celebrantibus, advenit Spiritus. Quod et si non planius expositum habemus, multa quippe studio brevitatis Scriptura divina praetermisit, quae fas est ex aliis colligere. Erat enim dies qui appellatur Dominicus, in quo oportebat modis omnibus agere apostolos mystica et sacra. Nam et nos illorum sequentes traditionem, Dominicam diem divinis conventibus sequestramus. Invenimus autem et Christum similiter post resurrectionem a mortuis per mysticae coenae et panis fractionem manifestatum. Quod aperte quidem Lucas, tamen etiam Joannes evangelista tradit. Dixit ad Aaron: Accede ad altare et immola pro peccato tuo, offeres holocaustum, et de
Abbreviated transcription (Latin):
congregatio: omnis quippe contritaanima & omnis peccator omnis miseri cordiam
necessariã habensomnis aberrore seconuestens. in hac ecclesia congregatur:
Non solũ eos quideplateis &uicis sunt : sed & eos quideuiis & desepib: uocari preci¬
piens ut regalem cenã in gredientes implerent: Ait mouses Iste ÷ sermo quem
speculantes in eđdem imaginẽtrrens formamur degloria ingloriã sicut ad nĩ
spii: utergo gloria dnĩ uider &ur Id ÷ utaduentus celebror &ursp̃s Isteest
sermoinquid quẽ precepit dñs facite uidelic& misticis dequodns preceperat. hoc
facite in meã cõmemorationẽ : sermonẽ autẽ legis lator ex consu&udine illuduocat
quia plus sermone subsistithuius dispensatio misteriimaximedominico uerbo ea
que apparent maluit aliquid maius & intellegibile trens ferrente: undecũ man¬
na imaginẽ panisuitȩ quidescendit decelo presentar& : hic ÷ panisait quẽ dedit

Expanded text:
atus est: omnis quippe contrita anima et omnis peccator, omnis misericordiam necessariam habens, omnis ab errore se convertens, in hac Ecclesia congregatur; non solum eos qui de plateis et vicis sunt, sed et eos qui de viis et de sepibus vocari praecipiens, ut regalem coenam ingredientes implerent . Ait Moyses: Iste est sermo quem speculantes in eamdem imaginem transformamur, de gloria in gloriam, sicut a Domini Spiritu . Ut ergo gloria Domini videretur, id est, ut adventus celebraretur Spiritus. Iste est sermo, inquit, quem praecepit Dominus: sermo videlicet mysticus, de quo Dominus praeceperat: Hoc facite in meam commemorationem. Sermonem autem legislator ex consuetudine illud vocat, quia plus sermone subsistit hujus dispensatio mysterii, maxime Dominico verbo ea quae apparent in aliud aliquid majus et intelligibile transferente. Unde cum manna imaginem panis vitae qui descendit de coelo praesentaret: Hic est panis, ait, quem dedit
Abbreviated transcription (Latin):
hoc interim logis latoris sapientiam obstupesce: quia euen ire potera uestul deiores
loem dietrent quali depcatione pariens inifantem opus habebat quenp sapiri
peccauit : fuonenim ex fornicatione sed denuptiis generauitiiter preopluue¬
cessuitem huius deprecationis uolens addidit &m̃un clabit eam aprofluuio
senguinis sui: pro fluuium sanguinis iNoboedientiã dicens undeim¬
aitia poena eius intotum genus humanum fluxit quam &nos deponamus
sacri ficia pronobis quiedicta sunt offerentes duos tustures autduo sepullos
columbarum legis meditationem contẽplationemq &scientiã sue cognit¬
onem: Morum enum habere figurã p̃dicta animalia. demonstratum est
Quieutem neglegentia logis inmundiciã hominib introduxit : eneditatio
&scientia ꝑ quam mani feste correctio pro uenit mundare. liberare quac
Nos ab inlata pridem poena poterit IN xp̃õ ihũdño nostro perquẽ &cum

Expanded text:
hoc interim legislatoris sapientiam obstupesce, quia evenire poterat ut studentes legem dicerent: Quali deprecatione pariens infantem opus habebat, quae ipsa non peccavit; non enim ex fornicatione, sed de nuptiis generavit? Interpretari necessitatem hujus deprecationis volens, addidit: Et mundabit eam a profluvio sanguinis sui; profluvium sanguinis inobedientiam dicens; unde immunditia et poena ejus in totum genus humanum fluxit, quam et nos deponamus, sacrificia pro nobis, quae dicta sunt, offerentes: Duos turtures aut duos pullos columbarum, Legis meditationem, contemplationemque, et scientiam sive cognitionem. Horum enim habere figuram praedicta animalia demonstratum est; quia autem negligentia legis immunditiam hominibus introduxit, meditatio et scientia, per quam manifeste correctio provenit, mundare liberareque nos ab illata pridem poena poterit in Christo Jesu Dom