comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ ppłm. et humilitatẽ serui tui et
ꝓpt̾ głam deitatis tuȩ iube inmun¬
dis spiritib exur decorporib istis.
quia oꝑa manuum tuarum sunt
om̃s. Et cũ hec dixisset beatus lon¬
narerierunt ab eis sp̃s inmundi.

Expanded text:
ter| humilitatem serui tui . et propter gloriam deitatis tuae| iube inmunde spiritibus exire de corporibus istis quia| opera manuum tuarum sunt omnes. Et cum haec dixis| set sanctus lona uoce exierunt ab eis spiritus inmundi
Abbreviated transcription (Latin):
nes exercentes innr̃o nomine. pa¬
bitauimꝰ. Ubi aut̃. xp̃s nõ nomi¬
natur. et eius signũ nõ ẽ impositũ.
ibi ẽ nr̃a habitatio. Huiuis rei cay
ginus adstante ppło dixit. Quid
uultis. habere eos deos. et colere
ꝓstratum subpedib meis: Ppłs
aut̃ clamabat dicẽs. Magnus est

Expanded text:
 exercentes in| nostro nomine. s non nominatur . nec eius signum| adest inpositum . ibi est nostra habitacio huius rei cau| ginus adstante populo dixit. Quid uultis| habere eos deos \et/ colereprustratum sub pedibus meis. Tunc populus clama| bat dicens. Magnus est
Abbreviated transcription (Latin):
Urbs inclita et antiqua. terrarũ ferti¬
litate opulenta. Sane iam eloquentia
nutrix philosophoꝵ.⁊ sapientiũ geni-¬
trix artium uariarum.⁊ diuitiarum
opulentia p̃ceteris urbib pollebat. Hȩc
posita ẽ in attica ꝓuincia. ubi cicrops
et menander reges simulachroꝵ claru¬
erunt. ubi apollo. et ypocras. et aristo¬
tiles nati sunt. qui toto orbe in ipsis
tpr̃ib sapientiȩ florib fulserũt. In hoc

Expanded text:
urbs inclyta et antiqua, terrarum fertiurbs inclyta et antiqua, terrarum fertilitate opulenta fuit, et eloquentiae nutrix philosophorum et sapientium genitrix, artiumque variarum et divitiarum opulentia prae caeteris urbibus pollebat. Haec posita est in Attica provincia, ubi Cecrops et Minander reges gentium claruerunt; ubi Apollo, et Hippocras, et Aristoteles nati sunt, qui toto orbe in ipsis temporibus sapientiae floribus fulserunt. In hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ȩ memorie. uel priscoꝵ uetusta tra-¬
ditione recordauerim. de uariis dog¬
matib uel sectarũ uarietate athenien-¬
sium. seu de ritu uel compositione ur-¬
bis athene. uob̃ rescribere studio litte¬
rarum curaremus. Et int̾ cet̃a in scͥp¬
tis ur̃is repperimus. qualit̾ uob breui
stilo ꝑstrinxissem. que in ipsa ciitate
atheniensiũ tp̃rib apłoꝵ. gesta sũt. uł
nes philosophias et fallaces. rerũ imna¬
ginationib restiterunt. Imo etiam ex¬
petistis a nob̃ ut de symacho et appolli-¬
nare chronopagita. necnon et de dioni-¬
sio ariopagita. qui auditores Pauli a¬
postoli tp̃rib apud athenas claruerũt.
quid de illis scirem. uel quali ꝓsapia
atheniensiũ quaq de stirpe orti sunt.
uob̃ luculentiꝰ expͥmerem. Qͦd ita scd̃m
imbecillitatẽ ingenii nr̃i ꝑ transacta
retro tp̃ra traditione uetustatis sic̃ au¬
dire potiumꝰ. uob̃ ꝑ anatholiũ filium
uitas in confinio tracie et lacedemoni¬
oꝵ posita. situ tr̃arum montuosa. eg

Expanded text:
rae memoriae nota, vel priscorum vetusta traditione recordata de variis dogmatibus vel sectarum varietate Atheniensium, seu de ritu vel compositione urbis Athenarum vobis rescribere studio litterario curaremus. Et inter caetera in scriptis vestris reperimus, qualiter vobis brevi stylo perstringerem quae in ipsa civitate Anes philosophias et fallaces rerum imaginationes quidam restiterunt. Imo etiam expetistis a nobis ut de Simacho et Apollinare Chronopagita nec non et de Dionysio Areopagita qui auditores Pauli apostoli temporibus apud Athenas claruerunt, ut quod de illis scirem vel quali prosapia Atheniensium, quaque de stirpe orti sint, vobis luculentius exprimerem. Quod ita secundum imbecillitatem ingenii nostri per transacta retro tempora, traditione vetustatis sicut audire potuimus, vobis per Anatoliumvitas in confinio Thraciae et Lacedaemoniorum posita, situ terrarum montuosa, Ion
Abbreviated transcription (Latin):
consilia. ad eos solos attende. qui tecũ
cientiam. Nec t̾reat te furor regis. nec
tuneas diuersas species torm̃tor. nec
te conturbet ignis. neq flamma ꝑter¬
reat. Et dum finisset loqui hec tacuit.
tuam soror m̃a. ⁊ refice aliquid. Et dũ
agnouero fieri int̾rogationẽ nr̃am: mit¬
tam ⁊ accersiam te ut cognoscas finem
nr̃m. Exurgens aut̃ natalia a pedibꝰ
uigiiti tres.⁊ dep̾cabatur eos dicens.
liũ pacientie. Dicite ei que sunt illa
p̃mia. que dantur nis qͥ ꝑmanent in

Expanded text:
na . eos solus adtende qui tecum| mitare| pacientiam nec te terreat furor regis. nec timeas species| tormentorum. nec te conturbet ignis iste neque| flamma perterreat. Et dum finisset loqui . dixit| tuam . et reficere| aliquid. Et dum agnouero fieri interrogacionem nos| tram . mittam et accersiam te . ut agnoscas finem| nostrum. Exsurgens autem natalia a pedibus uiginti tres et deprę| cabatur eos dicens. lia pacienciae . dicite eum quę sunt| illa pręmia quę donantur his qui permanent in
Abbreviated transcription (Latin):
tis. Adriamis dixit. Ex hoc quidem
ego adõmõ indulgentiã petam. pro
praiuis oꝑibusmeis:⁊ de his qui me p̃¬
uenerunt errores. Audiens hec ma¬
ximianꝰ rex furore repletꝰ ẽ. ⁊ ussit
seruis adriani. currens cũ festinati¬
one ad domũ. nunciauit coniugi
ululans emisit uocẽ cum fletu. et
ait ad puerũ. In qua enĩ culpa inuen¬
tus ẽ. ut claudetur in carcerẽ dñs m̃s
Respondens dixit ad eã. Quosdam
uidit torqueri. ꝓpter nom̃ eius qͥ dicit᷑
xp̃s. Et illis ñ adquiescentibꝰ. ut sacri¬
ficarent diis. nec omnino obtẽꝑarent
p̃ceptis tuis regis: tunc ⁊ ipse dixit
ad exceptores. Scribite me eũ uris is¬
tus. Libentissime enĩ cum his moriar

Expanded text:
qui. Hadrianus dixit . ex hoc quidem| a deo meo indulgenciam petam . pro prauis operi| bus meis et qui me preuenerunt errores. Audiens| hec maximianus tyrannus . furore repletus est| et iussit seruis hadriani currens cum festinacione ad| domum . nunciauit coniugi ululans emisit uocem cum fletu| Et ait ad puerum In qua culpa inuentus est. Vt| clauderetur in carcerem dominus meus. Res| pondens puer dixit ad eam quosdam uidit tor| quiri propter nomen eius qui dicitur Christus . et non| adquiescentibus ut sacrificarent diis. Nec omni| no oboedientibus praeceptis regis . tunc et ipse| dixit ad exceptores . scribite et me cum uiris istis .| libentissime enim cum eis moriar
Abbreviated transcription (Latin):
impiissimi. Et ido confortate eum de
illis beatissimis monitis. ut futura
credens ad impleat agonẽ. Et cum
hec dixisset: ꝓcidit ad pedes eorum

Expanded text:
christus. Ideo confortate eum| de illis beatissimis monitis . ut futura credens . adim| pleat agonem. Et dum haec dixisset procedet ad| pedes eorum
Abbreviated transcription (Latin):
culabatur uncula eius. ⁊ dixit ade¬
um. Beatus es dñe m̃s adriane.quia
inuenisti diuicias quas t ñ dimisert
congregasti diicias in uiuentute tua.
quas ñ pot᷑as inuenire in senectute¬
tua. Uere iam securus ꝑgis ad illud
scłm. recondens t diuicias quas inue¬
nies in tp̃r necessitatis. quibꝰ egent hi
qͥ multa possident. et habundant hi
qui sunt pauꝑes. Quando ñ ẽ fene¬
randi tempꝰ. nec mutuo accipiendi. dũ
nullus neminẽ potit liberare. de pe¬
nis. nec aliquis aliquẽ liberabit. nec
pat̃ filiũ. nec mater filiam. nec diuicie

Expanded text:
culabatur uincula eius . et dicebat ad eum.| Beatus es domine meus adriane . quoniam inuenisti| diuicias quas tibi non demiserunt congregasti tibi diuicias| in iuuentute tua . quas non poteras inuenire in senecta /tua\| Vere nunc securus perges ad illum seculum . recon| dens tibi diuicias quas inuenies in tempore neces| sitatis . quibus tunc aegenti qui multa possident| et pauperibus nihil tribuunt . quando non erit fenerandi| tempus . nec mutuo accipiendi . dum nullus neminem| poterit liberare de poenis. nec aliquis aliquem ad| iuuabit. Nec pater filium. nec ma
Abbreviated transcription (Latin):
rex: furore repletꝰ ait. Ad notate uniꝰ
cuiꝰq responsionẽ: ⁊ constrictos eos fer¬
ro ꝑ omne corpꝰ. ꝑducite in custodia ĩ¬
culatorum. ac ꝑom̃nia affligite eos. ut
necesse ẽ enim ut horum exemplo. om̃iᷤᷤ
patria corrigatur. Hadrianus uͦ no¬
mine qͥ erat pͥor officii uidens eoꝵ cõs¬
tanciam.⁊ magnanimitatẽ aduersus
mͥ inueritate. que ẽ hec remuneratio

Expanded text:
rex . furore repletus . ait. Adnotate unius| cuiusque responsionem . et constrictos eos ferro per omne| corpus ducite in custodiam uincolatorum et per om| nia adfligite eos . utNecesse est enim ut horum exemplum . omnes patria| corrigatur. Hadrianus uero nomine qui erat prior| officii . uidens eorum constanciam et magnanimi| tatem aduersus mihi in ueritate . quae est remu| neracio
Abbreviated transcription (Latin):
onem. Irrisimꝰ etiam sathanan qͥ oꝑatur
tu. Rex uͦ dixit ad cos. Et audecis stul¬
tam dicere nr̃am ussionẽ: Edeos mag¬
nos torm̃tis amarissimis consumã cor¬
pora ur̃a. Et dixit ad principes. Exten¬
dantur ⁊ cedant᷑ lignis. ⁊ uideamꝰ si ue¬
nerit d̃s eorum adiuuare eos: uł si eri¬
piat eos de ira ista. Nam ⁊ adlucti sũt

Expanded text:
t satanan qui opera| tur uiro dixit ad eos . et| audetis stultam dicere nostram iussionem . per deos| magnos tormentis amarissimiis consumam corpora| uestra. Et dixit ad principes . extendantur .| et caedantur lignis et uideamus si ueniat deos eorum| ut adiuuet eos uel si eripiet eos de hora ist
Abbreviated transcription (Latin):
adstantes uociferabantur uoce excelsa.
ut omnes aduenirent ad offerendas
hostias:i uictimas diis suis. Qͥ autẽ¬
exhis contempsissent. corm̃tis affu¬
gerent᷑ Siquis u reꝑꝑiretur xp̃ianus.¬

Expanded text:
adstantes . uociferaban\t/ . uoce excelsa . ut| omnes aduenirent ad offerendas hostias et uicti| mas diis suis. Qui autem contem\p/sissent . tormentis| adfligerentur. Si quis uero reppereritur chris
Abbreviated transcription (Latin):
m̃s ut ꝑmaneas in hac uocatione.
qua uocatus es. Nec pulchritudo tu¬
a intuitũ tuum impediar nec afifi¬
nes. nec parentes nec diuicie. nec
possessiones. nec pueri. nec puelle. nec
transeunt. om̃iaq corrumpunt. Illa¬
nunc solumm pone ante ocłos tuos

Expanded text:
meus ut permaneas in uocatione qua uocatus es.| nec pulchritudo tua intuitum tuum impediat.| nec adfines. nec parentes. nec diuiciae. nec posses| siones. nec pueri. nec puellae. nec transeunt. Omnia con| rumpuntur. Illa solomodo pone ante oculos tuos
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃ianũ confitetur. Rogauit enmm noᷤ.
ut nom eius cum eis qͥ dampnati iũt
scribemus. Audiens hec maxrmianuᷤᷤ
insania ad sauã ñitem reuertor. axi¬
mianꝰ rex dixit. Quid multũ loqueris¬
alriane: Pete t̾ indulgentiã ame. ⁊

Expanded text:
profitetur. Rogauit enim nos| ut nomen eius cum his qui damnati sunt scriberemus. Audiens haec insania| ad sanam mentem reuertor. Rex dixit quid multum| loqueres pete tibi indulgenciam a me et
Abbreviated transcription (Latin):
senr currui eiꝰ: dix̃ ad eos rex. Unde es¬
tis de istis locis. an de alia regione:At
scđm fidem uͦ galilei sumꝰ. Maximia¬
nꝰ rex dixit adeos. Non audistis qual
pena ꝓposita sit aduersus eos. q huius

Expanded text:
deos tuos. Tunc dixit| ad eos rex . unde estis de his locis . an de alia regione| Atsecundum fidem uero galileae sumus. At ille| dixit . Non audistis qualis poena proposita sit ad| uersos eos qui huius
Abbreviated transcription (Latin):
adduci scd̃am ut rufina soror euiˢ
in conspectu ipsius flagellis cedere¬
ecdi. clamare cepit ad iudicem.
Quis ẽ quod agis sceleratissime
ete celorum inuisor: Quidẽ
quod sororem meam głificas. ⁊ me
ex honoras: Dicit ei p̃fectus. Ut
uideo insamor sorore tua es. Se¬
cunda respondit. Nec soror mea
insana ẽ. nec ego insanio mn

Expanded text:
Secundam, ut Rufina soror ejus in conspectu ipsius flagellis caederecaedi, clamare coepit ad judicem: Quid est quod agis, sceleratissime, et regni coelorum invisor? quid est quod sororem meam glorificas et me exhonoras? Dicit ei praefectus: Ut video, insanior sorore tua es. Secunda respondit: Nec soror mea insana est, nec ego insanio,
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ datũ fuisset. De responsione aut̃
atq int̾rogatione: ait. Ego enĩ dabo
uob os et sapientiã. cui ñ poterũt re¬
sistere et cõtͣ. dicere omnes aduersa¬
dixisset. erexit oculos ad celũ regina.
ambasq extendens ad sydera palmaᷤᷤ.
toto nisu toto conamine m̃tis me pre¬
paro ad p̃liandũ. tu aut̃ obsecra dm̃ ut

Expanded text:
super datum fuisset”. II 117 De responsione autem super datum fuisset”. II 117 De responsione autem atque interrogatione ait “Ego enim dabo vobis os et sapientiam, cui non poterunt resistere et contradicere omnes adversadixisset, erexit oculos ad celum regina ambasque extendit ad sidera palmas: toto nisu toto conamine mentis me preparo ad preliandum; tu autem obsecra deum, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ głe triumpho ostendit. patien¬
ter sustine. Scito nãq p̃noscens.
q̃mquidẽ post triduũ in agone cer¬
taminis xp̃ite adstare oportet. et
post uictorie palmã cũ corona m̃rii
ad celoꝵ regna migrabis. ubi cũ
utiq in tuis ꝓmissionib scissima.
atq utinã hoc mͥ infelici contuigat.
ut ueniã merear ꝓ meis inuenire de¬
lictis. S uereor cruenta supplicia que
crudelit̾ ille crudelis inferre affolet.
et cũ sim fragilioris nature ñ defici-¬
at anima mea in amore dñi iħu xp̃i
in responsione et ꝓmissione. qͦd nefa
intentionẽ. tantũ delectare in dño.
reuela illi uias tuas. qm̃ ipse dabit
uirtutẽ et fortitudinẽ conaminis
humana. quȩ suꝑbia inflata maloꝵ:
re ualebunt. nisi quantũ illis diui¬
na ꝓuidentia largita fuerit. Hoc nã
minando impiꝰ ille pilatꝰ diceret. nes¬
cis qr potestatẽ habeo crucifigere te.¬
Non hab̾es in me potestatẽ. nisi tͥ de¬

Expanded text:
tuae gloriae triumpho ostendit, patientuae gloriae triumpho ostendit, patienter sustine. II 109 Scito namque prenoscens, quoniam quidem post triduum in agone certaminis Christi te astare oportet; et post victoriae palmam cum corona martyrii ad celorum regna migrabis, ubi cum utique in tuis promissionibus, sanctissima, atque utinam hoc michi infelici contingat, ut veniam merear pro meis invenire delictis! II 111 Sed vereor cruenta supplicia, quae crudeliter ille crudelior inferre assolet, et cum sim fragilioris naturae, ne deficiat anima mea in amore domini Iesu Christi in responsione et promissione, quod nefarintentionem: tantum delectare in domino, revela illi vias tuas, quoniam ipse dabit virtutem et fortitudinem conaminis humana, quae superbia inflata malorumre valebunt, nisi quantum illis divina providentia largita fuerit; hoc namqum illi comminando impius ille Pilatus diceret “Nescis, quia potestatem habeo crucifig“Non haberes in me potestatem, nisi tibi de
Abbreviated transcription (Latin):
quatinꝰ sua immensa pietate quod
nequit̾ cõmisimꝰ. clem̃tissime dig-¬
net᷑ absoluere. Uidemꝰ enĩ faciẽ tuã
ñ humanȩ eẽ natue. s tanquã an-¬
gelico uigore uernare. Unde beata
es int̾ mulieres. o uirgo dñi et celes¬
tia gaudia consequeris. anima aut̃
mea ualde exultauit in dño. eo qͦd
digna fui ꝑfrui mirifico tuo allo
riua: cepit ei reddere rationẽ dicens.
Dignȩ tuȩ głe dñs impendat uicissi¬
tudinẽ. ꝓ eo qͦd kearitatẽ tuã cõples¬
ti in mea contritione. ⁊ usq in car
qͥ hoc fieri p̃cepit. qͥ beneficia famłoꝵ
in se ꝑcipiens dix̃. In carcere fui et
uisitastis me.⁊ qͦd uni ex minimis
meis fecistis: mͥ fecistis. Qua ꝓpt̾ o
dña consiliũ meũ ñ te terreat. ⁊ p̃di¬
catio m̃a ñ sit tͥ grauis p̃para animã
tuã ad tẽptationẽ. et confortare in
dño. atq in potentia uirtutis sp̃s scĩ.
Et hoc qͦd mͥ diuina ꝓuidentia de

Expanded text:
quatenus sua immensa pietate, quod quatenus sua immensa pietate, quod nequiter commisimus, clementissime dignetur absolvere. II 105 Videmus enim faciem tuam non humanae esse naturae sed tamquam angelico vigore vernare: unde beata es inter mulieres, o virgo domini, et celestia gaudia consequeris; anima autem mea valde exultavit in domino, eo quod digna fui perfrui mirifico tuo alloqeata Caterina cepit ei reddere rationem dicens: «Dignam tuae gloriae dominus impendat vicissitudinem, pro eo quod caritatem tuam complesti in mea contritione et usque in carqui hoc fieri precepit, qui beneficia famulorum in se percipiens dixit “In carcere fui et visitastis me; et quod uni ex minimis meis fecistis, micium meum non te terreat et predicatio mea non sit tibi gravis: prepara animam tuam ad temptationem et confortare in deo atque in potentia virtutis spiritus sancti et hoc, quod michi divina providentia de
Abbreviated transcription (Latin):
die uocauit ad se quendã ingr̃m mi-¬
litũ nomine porfiriũ: et dix̃ ei. Se¬
cretũ regine qͦd dicimꝰ. i studiose ni¬
tere complere desideriũ meũ. Ecce
enĩ ex qͦ cognouimꝰ regiã neptẽ coar-¬
tere si nr̃am clem̃tiã conseqͥ cupis. qͦd
cupitũ cũ illa secretũq habeamꝰ allo¬
ꝑ omnia ur̃ȩ p̃ceptioni obtemꝑare cu¬
pio. etiã cũ animȩ ꝑiculo ꝑficere.
adimplebo. quod et factũ est. Et ues¬
ꝑtino tp̃r illã ad custodiã ducens.
dansq custodib pecuniã ut nemini
dicerent. cũ xp̃i famula eã adoptatũ
coniunxit colloquiũ. Cumq illam
des eiꝰ. ⁊ his uerbis alloqͥ cepit. Ar¬
denti desiderio desiderauimꝰ tuã op¬
tabilem cernere faciẽ. ex qͦ te coarta
tenus adimplere nequiuimꝰ nõ inso¬
lentiȩ neq obstinationi ẽ deputãoũ.
s potiꝰ industrie atq sollertie ꝓpt̾ ne¬
fariã regis animositatẽ. Nũẽ aut̃ q
ꝓ nr̃is facinorib dep̃care tonanten.

Expanded text:
ocavit ad se quemdam magistrum militum nomine Porphirium et dixit ei: «Secretum retine, quod dicimus, et studiose nitere complere desiderium meum. II 97 Ecce enim, ex quo cognovimus regiam natam cohartere, si nostram clementiam consequi cupis, quo cupitum cum illa secretumque habeamus colloper omnia vestrae preceptioni obtemperare cupio etiam cum animae periculo. II 100 adimplebo». II 101 Quod et factum est; et vespertino tempore illam ad custodiam ducens dansque custodibus pecuniam, ut nemini dicerent, eam cum Christi famula ad optatum coniunxit colloquium. II 102 Cumqudes eius et his verbis eam alloqui cepit: «Ardenti desiderio desideravimus tuam optabilem cernere faciem, ex quo te coharttenus adimplere nequivimus, non insolentiae neque obstinationi est deputandum sed potius industriae atque sollertiae propter nefariam regis animositatem. II 104 Nunc aupro nostris facinoribus deprecari tonantem,
Abbreviated transcription (Latin):
offerret. capitalẽ continuo acciperet
sententiã. Interea regina nimio ar¬
dore illã diligebat. ⁊ uolebat aliqͦ
mͦ eam uidere. ⁊ loqͥ cũ ea. s ñ aude¬
bat ꝓpt̾ crudelitatẽ immanissimã

Expanded text:
offerret, capitalem continuo acciperet sententiam. II 95 Interea regina nimio ardore illam diligebat et volebat aliquo modo eam videre et loqui cum ea; sed non audebat propter crudelitatem immani
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcͥmmine erat. Quod eo magis sit
mirũ necesse ẽ ẽnarrare quod młti
mt̃ eos nobu̾es habebantur: Qui
longe alit eciucati ad hanc se hu¬
militatẽ et patientiam coegerãt
pluresq erhis postea ep̃os uidimꝰ
Iue enĩ eẽt ciuitas aut eccłia. que
nõ se de martim monast̾io cuye¬
ret habere sac̾dotẽ: Sed ut reliqͥs
uirtutes eiꝰ quas inepiscopatu egex
adgrediar. Erat nõ ionge aboppi¬
do ꝓrimus monasti locus. quẽ
falsa hommũ opmo uelut con¬
sepultis ibi martirib cõsecrauerat.
Nam et altare ibi asuꝑiorib epis

Expanded text:
pro crimine erat. quod eo magis sit pro crimine erat. quod eo magis sit mirum necesse est, quod multi inter eos nobiles habebantur, qui longe aliter educati ad hanc se humilitatem et patientiam coegerant: pluresque ex eis postea episcopos uidimus. quae enim esset ciuitas aut ecclesia, quae non sibi de Martini monasterio cuperet sacerdotem? Sed ut reliquas uirtutes eius, quas in episcopatu egit, adgrediar, erat haut longe ab oppido proximus monasterio locus, quem falsa hominum opinio, uelut consepultis ibi martyribus, sacrauerat: nam et altare ibi a superioribus epis
Abbreviated transcription (Latin):
eñ latere p̃cisa mõtis excelsa rippe
ambiebat᷑ iediquã plantiẽ liger Ru¬
uius relicto paruula sinu clauserat:
Una tantũ eabẽq arca admedium uia
adire poterat. Ipse ex lignis conte¬
xtam cellulã habebat. Multi qͥdẽ
efratrib meundem modũ. pleri¬
q saxo suꝑiecti montis cauato re¬
ceptacula sibi fecerant. Dic̾ipłi u̾o
ocusaginta erãt. qui ad exemplum
magistri instruẽtantur. Nemo ibi
quicquã ꝓpͥum habebat. ẜ omĩa ĩ
medio conferebant᷑. Non emere aut
uendere. ut plerisq monachis mo¬
ris ẽ quicquã licebat. Ars ibi excep¬
tis scͥptorib nulla habebatur. Cui
tam̃ oꝑi minor etas deputabatu
maiores orationi uacabãt. Rarus
cuiquam extra cellulam suã egres¬
sus erat. rasi cum ad locũ orationiᷤ
conueniebãt. Cibũ una om̃s post
horã ieuinii accipiebãt. Uinũ ne¬
mo nouerat: nisi quẽ infirmitas
coegisset. Pleriq cameloꝵ setis
uestiebantur. Oollior ibi habitu

Expanded text:
enim latere praecisa montis excelsi rupe enim latere praecisa montis excelsi rupe ambiebatur, reliquam planitiem Liger fluuius reducto paululum sinu clauserat: una tantum eademque arta admodum uia adiri poterat. ipse ex lignis contextam cellulam habebat, multique ex fratribus in eundem modum: plerique saxo superiecti montis cauato receptacula sibi fecerant. discipuli fere octoginta erant, qui ad exemplum beati magistri instituebantur. nemo ibi quicquam proprium habebat, omnia in medium conferebantur. non emere aut uendere, ut plerisque monachis moris est, quicquam licebat, ars ibi exceptis scriptoribus nulla habebatur, cui tamen operi minor aetas deputabatur: maiores orationi uacabant. rarus cuiquam extra cellulam suam egressus, nisi cum ad locum orationis conueniebant. cibum una omnes post horam ieiunii accipiebant. uinum nemo nouerat, nisi quem infirmitas coegisset. plerique camelorum saetis uestiebantur: mollior ibi habitus
Abbreviated transcription (Latin):
clamor ppłi attollitur. pars diu̾sa
confunditur. atq ita habitũ ẽ diui¬
no mitu psalmũ hunc lectum fu¬
isse: ut testimoniũ oꝑis su defen¬
sor audiret. quia exore infantium
et lactentiũ inmnartimim dm̃i lau¬
de ꝑfecta. et ostemñis paritoret des¬
tructus ẽ namicus. Iuͦ sumpto
episcopatu. qualẽ se quantumq p̃s¬
titerit: nõ est nr̃e facultatis euolue¬
re. Idem eñĩ constantissime ꝑseue¬
rabat qui prius fuerat. cadẽ incorde
humilitas. eadẽ inuestitu uilitas
erat. Atq ita plenus auctoritate grẽ
implebat episcopi dignitatẽ. ut nõ
tamiẽ ꝓpositũ monachi uirtutẽq de¬
sereret. Aliquandi gͦ adherenti ee
cliȩ cellula ususẽ. Deinde ei nanqͥ¬
ctudinẽ frequẽtãnũ ferre nõ posset.
duob fere extra ciitatẽ milih mꝰ¬
nast̾ium sibi statint. Qui locus tã
secretus ⁊ remotus erat: ut here
solitud mnẽ nõ acsideraret ẜ xino

Expanded text:
clamor populi tollitur, pars diuersa clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque lactantium, in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus esset inimicus. Iam uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime perseuerabat qui prius fuerat. eadem in corde eius humilitas, eadem in uestitu eius uilitas erat: adque ita, plenus auctoritatis et gratiae, inplebat episcopi dignitatem, ut non tamen propositum monachi uirtutemque desereret. aliquandiu ergo adhaerenti ad ecclesiam cellula usus est: dein cum inquietudinem se frequentantium ferre non posset, duobus fere extra ciuitatem milibus monasterium sibi statuit. qui locus tam secretus et remotus erat, ut eremi solitudinem non desideraret. ex uno
Abbreviated transcription (Latin):
nissimũ felicẽ fore tali ȩccłiam. sa
cerdote. Pauci tam̃ et nõ nulli ex
epĩs qui ad cõstituendũ antisti tẽ fu¬
erant euocati impie repugnabãt.
despicabilẽ uultu ueste sordidum
crine deformem. Ita appło sententia
samori. hec illoꝵ irrisa dem̃tia est:
qui illustrẽ uirum dum uitupera¬
re cupĩt p̾dicabãt. Nec uero aliud
his licuit. quã quod ppłs dño uo¬
lente cogebat. Int̾ ep̃os tamen qui
affuerant. p̃cipue defensor quidã
nomine dicitur restitisse. Unde
amini adu̾sum ẽ grauiter illum
lectione ꝓphetica tunc notatum.
Nam cum fo. tuitu lector eui legendi
eo die officium erat. int̾ clusus appło
defuiss. turbatis ministris dum.
expectatur qui nõ aderat unus
decircum stantib sumpto psalte¬
rio quẽ pͥmum u̾sum inuenit ar¬
ripiit. psalmꝰ aũt hic erat. Ei ore
in fantium et lactentium ꝑfecisti
laudẽ. ꝓpt̾ inimi cos tuos ut destru¬
as immmicũ. et defensorẽ. Quo lecto

Expanded text:
nissimum: felicem nissimum: felicem cerdote. Pauci tamen, et nonnulli ex episcopis, qui ad constituendum antistitem fuerant evocati, impie repugnabant, despicabilem, veste sordidum, crine deformem. Ita a populo sententiae sanioris haec illorum irrisa dementia est, qui illustrem virum dum vituperare cupiunt, praedicabant. Nec vero aliud his facere licuit, quam quod populus Domino volente cogebat. Inter episcopos tamen qui affuerant, praecipue defensor quidam nomine dicitur restitisse: unde animadversum est, graviter illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum exspectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum versum invenit, arripuit. Psalmus autem hic erat: Ex ore infantium et lactantium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem. quo lecto
Abbreviated transcription (Latin):
sibi uitam extorsisse. Quo cognite
cellulã inqua corpꝰ iacebat ingre
ditur: Exclusisq om̃ib turbis suꝑ¬
stans corpori aliquãtisꝑ orauit.
Mox iuuiscente uultu. marcescentib
ocuł. mora illiꝰ defunctus erigitur.
Lentoq conamine enisus adsurge¬
re adp̾hensa beati iuri dextera mpe¬
des constitit: atq ita cum eo usq
aduestibulũ domus turba om̃i ex¬
pectante ꝓcessit. Sub eodẽ fere tẽꝑe
adepiscopatũ turonice eccłie peteba¬
tur. Sed cũ erui amonast̾io suo nõ
facile posset: rusticus quidam unꝰ
genua illiuis ꝓuolutus ut egrederet᷑
obtinuit. Ita dispositis iam uutine¬
re ciuium turbis sub quadam eus¬
todia. Adciuitatẽ usq deducitur..
Mirum in modũ meredibilis multi¬
tudo nõ solum exillo oppido. sed eti¬
am exuicinis urbib ad suffra gia
ferenda conuenerat. Una om̃ium¬
erat uoluntas: eadẽ uota. cadẽq sẽ¬
tentia martinũ episcopatu ẽẽ dig¬

Expanded text:
sibi vitam extorsisse. Quo cognito sibi vitam extorsisse. Quo cognito cellulam, in qua corpus jacebat, ingrditur, exclusisque omnibus turbis superstratus corpori aliquantisper orauit. mox uiuescente uultu, marcescentibus oculis in ora illius defunctus erigitur: lentoque conamine enisus adsurgere, adprehensa beati uiri dextera in pedes constitit: adque ita cum eo usque ad uestibulum domus, turba omni inspectante, processit. Sub idem fere tempus ad episcopatum Turonicae ecclesiae petebatur: sed cum erui monasterio suo non facile posset, Rusticius quidam, unugenua illius prouolutus ut egrederetur obtinuit. ita dispositis iam in itinere ciuium turbis, sub quadam custodia ad ciuitatem usque deducitur. mirum in modum incredibilis multitudo non solum ex illo oppido, sed etiam ex uicinis urbibus ad suffragia ferenda conuenerat. una omnium uoluntas, eadem uota eademque sententia, Martinum episcopatus esse dig
Abbreviated transcription (Latin):
tes quod uidebãt uiuere. quẽ mo¬
rtuum reliquissent. Ita redditus¬
ẽ uite Statimq baptismum cõse¬
cutus: plures postea uixit annos.
Primusq apud nos martim uir¬
tutum uł materia uł testimoniũ
fuit. Idem tam̃ referre erat solitus
se acorꝑe exutum ad tribunal ui¬
dicis ductũ. deputatũq obscuriᷤᷤ
locis. et uulgarib turbis. tristẽ
excepisse sententiam. d̾ ũc ꝑduos
angłos iudici fuisse suggestum
hunc eẽ ꝓquo martimis oraret.
Ita ꝑeosdem angłos se iuissum re¬
diici martino redditũ ⁊ uite priᷤᷤ¬
tine restitutũ. Ab hoc pͥmo temꝑe
beati uiri nomẽ enituit. ut qui
sõs iam ab om̃ib habebatur. post
etiam et uere apłicus haberetur
Nec multo post dũ agrum lupici¬
in cuiꝰdã honorati scđm scłm ui¬
ri p̃teriret. clamorẽ et luctum tur¬
be plangentis excepit. Adquem
cum sollicitus adstitiss. et quis es¬
set hic fletus in quireret indicatur
unum e familia seruulum lag̃o

Expanded text:
m, quod uidebant uiuere, quem mom, quod uidebant uiuere, quem mortuum reliquissent. ita redditus uitae, statim baptismum consecutus plures postea uixit annos, primusque apud nos Martini uirtutum uel materia uel testimonium fuit. idem tamen referre erat solitus, se corpore exutum ad tribunal iudicis ductum deputandumque obscuris locis et uulgaribus turbis tristem excepisse sententiam: tum per duos angelos iudici fuisse suggestum, hunc esse pro quo Martinus oraret: ita per eosdem angelos se iussum reduci, et Martino redditum uitaeque pristinae restitutum. ab hoc primum tempore beati uiri nomen enituit, ut qui sanctus iam ab omnibus habebatur, potens etiam et uere apostolicus haberetur. Nec multo post, dum agrum Lupicini cuiusdam honorati secundum saeculum uiri praeteriret, clamore et luctu turbae plangentis excipitur, ad quam cum sollicitus adstitisset et quis esset hic fletus inquireret, indiunum e familia servulum laqueo
Abbreviated transcription (Latin):
temꝑe se ei quidã cathecuminus
uinx̃. cupiens scĩssimi uiri institin
disciplims. Paucis quippe iit̾ po¬
sitis dieb. langore correptus ui
febrium laborabat. At tum mar¬
timis forte dicesserat. et cũ ꝑtridu¬
um defuisset: regressus exanme
corpus inuenit. Ita subita mors
fuerat. ut absq baptismate hu¬
manis reb excederet. Corpꝰ imne¬
dio positum tristi merentium
frm̃ frequentabatur officio: cum
martinus flens et euilans occur¬
rit. T unc uͦ tota scm̃ sp̃m mente
concipiens. egredi cellulã inqua
corpꝰ iacebat ceteros iubet: ac fori¬
b obseratis suꝑ exanimata defũc¬
ti frĩs mẽbra ꝓsternitur. Et cũ
aliquamdiu orationi incubuiss.
erectus paululum. ⁊ indefũcti ora
Uixq duarũ fere horarũ spatium ĩ¬
tercesserat. Uidit defũctum paula¬
cim membris om̃ib cõmoueri:⁊
laxatis in usum uidendi palpitare
lam clamore compleuerat. Quo au¬
dito qui p̃forib adstiterant. statim

Expanded text:
tempore se ei quidam catechumenus tempore se ei quidam catechumenus iunxit, cupiens sanctissimi uiri institui disciplinis: paucisque interpositis diebus languore correptus ui febrium laborabat. ac tum Martinus forte discesserat: et cum per triduum defuisset, regressus exanime corpus inuenit: ita subita mors fuerat, ut absque baptismate humanis rebus excederet. corpus in medio positum tristi maerentium fratrum frequentabatur officio, cum Martinus flens et eiulans accurrit. tum uero tota sanctum spiritum mente concipiens egredi cellulam, in qua corpus iacebat, ceteros iubet, ac foribus obseratis super exanimata defuncti fratris membra prosternitur. et cum aliquamdiu orationi incubuisset e uirtutem, erectus paululum et in defuncti ora uixque duarum fere horarum spatium intercesserat, uidet defunctum paulatim membris omnibus commoueri et laxatis in usum uidendi palpitare lam clamore conpleuerat: quo audito qui pro foribus adstiterant statim
Abbreviated transcription (Latin):
petẽs. cum intra galliã quoq disces¬
su ylarii scĩ quem ad exilium here¬
ticoꝵ ius coegerat turbatam eccłiã
comperisset. mediolani sibi monast̾¬
ium statuit. Ibi quoq eum auxentuᷤ
auctor et pͥnceps arrianoꝵ grauissi¬
me insectatus est. Multisq affectũ
imuriis: decintate exturbauit¬
.Cedendum itaq tempori arbi¬
naria secessit. comite quodam p̾sbite¬
ro magnarum uirtutũ iuro. Hic ali¬
quamdiu radicib uixit erbarum.
Quo temꝑe elleboꝵ uenaenatum ut
mortẽ sensisset. immiens ꝑiculũ
oratione repulit. statimq om̃is do¬
lor fugatus ẽ. Nec multo postcũ
scõ ylario comꝑiss regis peniten¬
tia potestatẽ indulta fuisse redeũ¬
di: rome ei temptaint oceurrere: ꝓ¬
fectusq ẽ adurben: Cum iam yla¬
rius eũ p̃terisset: ita eũ uestigiis ꝓ¬
secutus ẽ. Cumq ab eo gratissime
fuiss susceptus: nõ longe sibi ab
oppido monast̾ium collocauit. Qͦ

Expanded text:
petens, cum intra Gallias quoque discespetens, cum intra Gallias quoque discessu sancti Hilari, quem ad exilium haereticorum uis coegerat, turbatam ecclesiam comperisset, Mediolani sibi monasterium statuit. ibi quoque eumAuxentius, auctor et princeps Arrianorum, grauissime insectatus est, multisque adfectum iniuriis de ciuitate exturbauit. cedendum itaque tempori arbimen est, secessit comite quodam presbytero, magnarum uirtutum uiro. hic aliquamdiu radicibus uixit herbarum: quo tempore helleborum, uenenatum, utmorte sensisset, imminens periculum oratione repulit statimque omnis dolor fugatus est. nec multo post, cum sancto Hilario comperisset regis paenitentia potestatem indultam fuisse redeundi, Romae ei temptauit occurrere profectusque ad urbem est. Cum iam Hilarius praeterisset, ita eum est uestigiis prosecutus: cumque ab eo gratissime fuisset susceptus, haut longe sibi ab oppido monasterium conlocauit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
reddidit sanum orans ut ꝓse deũ
p̃caretur. Idẽq postea religiosam age¬
re uitam uisus est. adeo ut hec que
supra retulimꝰ abipso audita dicãt᷑.
Igitur martinus inde ꝓgressus cum
mediolanũ p̃terisset: diabolus mi
ei obinam tulit. quo tenderet quȩ¬
rens. Cũq id amartino responsum
accepisset. se quo dñs uocaret tende¬
ie: ait adeum. Quocumq ieris. uł
quecumq agere temptaueris dia¬
bolus tibi adu̾sabitur. Tunc ei ꝓpħ¬
homo.Statimq a conspectu eiꝰ in¬
uncus euanuit. Itaq ut animo ac
te. conceꝑat. matrem gentili¬
tatis absoluit errore: patrem uero in
malis ꝑseuerantem reliquit. plures
tam̃ suo saluauit ȩxemplo. Deinde
cũ heresis arrianoꝵ ꝑtotum orbẽ
et maxime intra illiricum pullulas¬
set. cum adu̾sus ꝑfidiã sac̾dotum so¬
lus pene acerrime repugnaret. ił¬
tisq suppliciis eẽt affectus: nam et
publice uirgis cesus est et adextremũ
deciuitate exire cõpulsus. italiam re¬

Expanded text:
reddidit, orans ut pro ae Dominum reddidit, orans ut pro ae Dominum precaretur. idemque postea religiosam agens uitam uisus est, adeo ut haec, quae supra rettulimus, ex ipso audita dicantur. Igitur Martinus inde progressus cum Mediolanum praeterisset, diabolus in ei obuiam tulit, quo tenderet quaerens. cumque id a Martino responsi accepisset, se quo Dominus uocaret intendere, ait ad eum: quocumque ieris uel quaecumque temptaueris, diabolus tibi aduersabitur. tunc ei prophehomo. statimque de conspectu eius inimicus euanuit. itaque ut animo ac mente conceperat, matrem a gentilitatis absoluit errore, patre in malis perseuerante: plures tamen suo saluauit exemplo. Dehinc cum haeresis Arriana per totum orbem et maxime intra Illyricum pullulasset, cum aduersus perfidiam sacerdotum solus paene acerrime repugnaret multisque suppliciis esset adfectus—nam et publice uirgis caesus est et ad extremum de ciuitate exire conpulsus — Italiam re
Abbreviated transcription (Latin):
tate scĩ ylarii ꝓfectus ẽ. Multisq
ab eo obstrictus p̃cib ac lacͥmis
ut rediret. mestus ut ferunt ꝑ egri¬
nationẽ illam adgressus est: conteᷤ¬
tatus fr̃ib multa se adu̾sa passur̃¬
iitmere: quod postea rei ꝓbauit euẽ¬
tus. Ut pͥmum iter ꝑ alpes deinas.¬
est secutus. incidit in latrones. Cũ¬
q ums securẽ eleuatã incapud eiu
librasset: ictũ ferientis dextere sus¬
tinuit alter. Uinctis tam̃ postergũ
manib uni ad seruãdũ et custodiẽ¬
dum traditur. Qui cum eũ adremo¬
tiora loca duxisset ꝑcunctari ab eo
cepit quis nam eẽt. Respondit. xp̃i¬
anum se eẽ. Querebat etiam ab eo
an timeret. Tunc uͦ constantissime
ꝓfitebatur. mĩquã sẽ tam fuisse secu¬
xime intemptationib ad futurã¬
mĩa ut pote latrocima exercens eẽt
idignus. Ingressusq euanglicam
disputationẽ. u̾bum di latroni p̃di¬
cabat. Quid longius morer: Latro
credidit ꝓsecutusq martinum ue

Expanded text:
tate sancti Hilari profectus est, multis tate sancti Hilari profectus est, multis ab eo obstrictus precibus et lacrimis ut rediret. maestus, ut ferunt , peregrinationem illam ingressus est, contestatus fratribus, multa se aduersa passurum: quod postea probauit euentus. ac primum inter Alpes deuia secutus incidit in latrones. cumque unus securi eleuata in caput eius librasset ictum, ferientis dexteram sustinuit alter: uinctis tamen post tergum manibus uni adseruandus et spoliandus traditur. qui cum eum ad remotiora duxisset, percontari ab eo coepit, quisnam esset. respondit Christianum se esse. quaerebat etiam ab eo an timeret. tum uero constantissime profitetur, numquam se tam fuisse secuini maxime in temptationibus adfuturisti misericordia utpote latrocinia exercens esset indignus. ingressusque euangelicam disputationem uerbum Dei latroni praedicabat. quid longius morer? latro credidit prosecutusque Martinum uiae
Abbreviated transcription (Latin):
scĩ uiolaretur obtutus. exemit pu¬
gne necessitatẽ. Neq enim aliam
ꝓmilite suo. xp̃s debuit p̃stare uic¬
toriam. quã ut subactis sine sãgui
ne hostib nemo moreretur. E xin¬
de relicta militia scm̃ ilarium pic¬
tauis ep̃m̃ cuitatis. cinus tunc in
di reb expectata et cognita fides
habebatur expetiuit. et aliquandi¬
u apud eũ commoratꝰ est. Temp¬
tauit aũt ilarus inposito diaco¬
nii officio sibi eũ artus implica¬
re.et minist̾io uinciri diuino. Sed
cũ sepissime restitiss indignũ se
eẽ uociferãs: intellexit uir sc̃s al¬
tioris ingenii hoc uno eum mo¬
do posse constringi. si id officii in¬
poneret. in quo quidã locꝰ iniurie
uderetur. Itaq exorcistam eũ esse
p̃cep̃. Quam ille ordinationẽ ne
desperisse tamquã humiliorẽ ui¬
deretur: nõ repudiauit. Nec mul¬
co postmodum admonitus ꝑ
soporẽ ut patriam parẽtesq quoᷤᷤ
ad huc gentilitas detinebat. religi¬
osa sollicitudine usitaret. exuolũ¬

Expanded text:
i violaretur obtutus, exemit pugnae necessitatem: neque enim aliam pro milite suo Christus debuit praestare victoriam, quam ut, subactis sine sangne hostibus nemo moreretur. Exinde relicta militia sanctum Hilarium Pictauae episcopum ciuitatis, cuius tunc in Dei rebus spectata et cognita fides habebatur, expetiit et aliquamdiu apud eum commoratus est. temptauit autem idem Hilarius inposito diaconatus officio sibi eum artius inplicare et ministerio uincire diuino. sed cum saepissime restitisset, indignum se esse uociferans, intellexit uir altioris ingenii, . uno eum modo posse constringi, si id ei officii imponeret, in quo quidam locus iniuriae uideretur: itaque exorcistam eum esse praecepit. quam ille ordinationem, ne despexisse tamquam humiliorem uideretur, non repudiauit. nec multo post admonitus per soporem, ut patriam parentesque, quos adhuc gentilitas detinebat, religiosa sollicitudine uisitaret, ex uolun
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Audio quia reum illũ crucifixũ
confitis. et deos nr̃os derides. Nunc gͦ
si parata es uiuere. parati sunt ⁊ dii õi¬
potentes. ut eis offeras thura. qualit̃
possint tͥ ẽẽ ꝓpitii. ut uiuas. Sc̃a luci¬
a respondit. Nec tͥ sint ꝓpicii. nec culto¬
ribus suis. Nam mͥ ꝓpiciabitur dñs¬

Expanded text:
ei: Audio quia reum illum crucifixum confiteris, et deos nostros derides. Nunc ergo si parata es vivere, parati sunt dii omnipotentes, ut eis offeras thura, ut possint tibi esse propitii, et vivas. Sancta Lucia respondit: Nec sibi sunt propitii, nec cultoribus suis; nam mihi propitiabitur D
Abbreviated transcription (Latin):
dicerz. Eraudi d̃s orationẽ meam
cum tribulor: a timore inimici eri¬
pe animã meam. P rotexisti me acõ¬
uentu malignantiũ: ⁊ a multitudi¬
ne oꝑantium iniqͥtatem. Et postꝗͣ¬

Expanded text:
. Exaudi, Deus, orationem meam, cum tribulor: a timore inimici eripe animam meam. Protexisti me a conventu malignantium  et a multitudine operantium iniquitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
et manifestaret occultũ in corde illi
bone uoluntatis affeciũ. Hoc etiã fa¬
eit ipse dñs qui pocens ẽ. om̃s qui
sunt in hoc mundo ꝑ semetipsũ eui¬
dencer alere. Contempnit tamen
manũ suã ab impendio ministrãdi
ut ad bonum. ꝓmptas mentes in
tempore necessitatis de fructibus

Expanded text:
ut manifestaret occultum in corde illius ut manifestaret occultum in corde illius bonae voluntatis affectum. Hoc etiam facit ipse Dominus, qui cum potens sit omnes qui sunt in hoc mundo per semetipsum evidenter alere, continet tamen manum suam ab impendio ministrandi, ut ad bonum promptas mentes in tempore necessitatis de fructibus
Abbreviated transcription (Latin):
roscida aura creabat. quando flumi¬
na tenuata imis alueis. breues meat̾
agebant. et fontium ub̃a torridi solis
diuturno ardore restrinxerunt. Et
usitatum maris alis temꝑam̃tũ nõ
influentibꝰ deinde cursu fluminum
et infusione pluiuarũ. dulcib aquis
maria destituta ꝑdidant. Tunc ue¬
nit helias ad illam in opẽ uiduam. ⁊
quali amoris estu uideas eciã in tp̃r
ub̾tatis pati. Nostis enim solitas ui¬
duarũ angustias. que ꝓfecto ingra¬
uescunt. si desolationi iungunt᷑ penu
et a morte discedens. uenit adistam
pauꝑem. Quare autẽ uir ille qui
uerbo ignem de celo adduxerat. pa¬
nem sibinctipsi non deposuit. Num¬
quid ñ pot̾at: Utiq potãt. S ideo ñ
fecit. ne p̃parata ad bonũ opus iudu¬
C hospitalitatis mercibꝰ priuaretur.
Et ptea ut illũ modicũ pugilũ fari¬
ne. et stillicidiũ olei. benedictio añi
multiplicaret in honore suscepti ꝓpħe.
Non enĩ ꝓsua tantum requie missus
retur. quantũ ut egenã pasceret. ut

Expanded text:
rosida aura recreabat, quando flumina tenuata rivis, alveis breves meatus agebant, et fontium ubera torridi solis diuturno ardore refrixerant, et usitatum amari salis temperamentum non influentibus de incursu fluminum et infusione pluviarum dulcibus aquis, maria destituta perdiderant.  Tunc venit Elias ad illam inopem viduam, et quales amoris aestus viduas etiam in tempore ubertatis pati . Nostis enim solitas viduarum angustias, quae profecto ingravescunt, si desolatione puniantur penuet a monte discedens descendens, venit ad istam pauperem. Quarem autem vir ille qui verbo ignem de coelo adduxerat, panem sibimetipsi non deposuit? Nunquid non poterat? Utique poterat. Sed ideo non fecit, ne praeparata ad bonum opus vidua, hospitalitatis mercede privaretur, et propterea ut illum modicum pugillum farinae, et stillicidium olei benedictio Domini multiplicaret in ore suscepti prophetae. Non enim pro sua tantum requie missus retur, quantum ut egenum pasceret, sed
Abbreviated transcription (Latin):
cogeretur ad sacrificium exsuffla-¬
uit. in faciẽ statue erex. et statim
cecidit. Item ductus ẽ in aliam
Tunc reductus ẽ ad p̾fectum. im¬
ponitur eculeo. et in quiritur qbꝰ
hoc maleficiis fecisset. Qui respon
dens ait. E go ñ maleficiis diaboli.
sed beneficiis omnipotentis dei mei¬

Expanded text:
cogeretur ad sacrificandum, exsufflavit in faciem statuae aereae, et statim cecidit. Item ductus ad Mercurii  Reductus ad praefectum imponitur equuleo, et inquisitus quibus haec maleficiis fecisset, beatus Felix respondit: Non maleficiis diaboli, sed beneficiis omnipotentis Dei
Abbreviated transcription (Latin):
bus tuis corruas. et templũ et simu¬
crum uel aram eius funditus cõmi¬
nuas. ut amplius ꝑte anime nulla
tenũs decipiantur. Que statim ad uer¬
templũ atq fimulacrũ uł aram cius

Expanded text:
s corruas, et templum ac simulacrum, vel aram ejus funditus comminuas, ut amplius cultu tuo animae non decipiantur. Quae statim ad vertem
Abbreviated transcription (Latin):
bobus: s alt̃a ꝓporcio in maria.
alt̃a qͥdem fecundior: s ipsa. Ipsa
uͦ sed alt̾a: quia ⁊ si ipsa eademq in¬
corruptio. tam̃ fecunditas integrita¬
tis longe gloriosior ẽ qͣm uirgini¬
tas. Iccirco et fecunditas in illa to¬
ta deificata ẽ ⁊ uirginitas. Alioqͥn
nusqͣm scđ̾m naturã nascendi uirgi¬
nitas. ũbi fecunditas p̃dicatur: ne¬
q fecunditas ubi uirginitas integͣ
conseruatur. Id̃oq cuncta suꝑ excel¬
lunt de illa que dicunt᷑. quia sunt

Expanded text:
portio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas. Idcirco et fecunditas in illa tota deifica est et virginitas. Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de
Abbreviated transcription (Latin):
una tam̃ integritas carnis ⁊ una
uirtus. que adinuicẽ quasi cognita
sociantur. hinc quoq ioħs quicqͥd
ẽ qd̾ maria genuit ȩuuangłizan¬
hoc quippe uerbũ qd̾ erat in pͥnci¬
pio ⁊ apud d̾m erat. ⁊ õs erat uer¬
bum. ipsum dm̃ genuit głosa et¬
beata uirgo maria ex se carnem
ge sacratior.⁊ fecunditas ut ita di¬
cam multo ineffabilior. qͣm suo po¬
tuerit ille explicare ȩloquio. Ue¬
runtam̃ quanto uirginitas cog

Expanded text:
integritas carnis, et una virtus, quae ad invicem tamquam cognata sociatur. Hinc quoque Joannes, quidquid est quod Maria genuit; evangelizanHoc quippe Verbum quod erat in principio, et apud Deum erat, et Deus eratbum; ipsum Deum genuit gloriosa Virgo Maria ex se carnem ge sacratior, et fecunditas ut ita dicam multo ineffabilior, quam suo potuerit ille explicare eloquio. Verumtamen quanto virginitas cog
Abbreviated transcription (Latin):
Ed̃os om̃s quod si ñ sacficaueris non
elongabo a te capitalẽ subire sententiã.
s mox te faciã gladio uita priuari. Sa¬
uina respondit. Non sacͥficabo diabo
et cultrix:⁊ illi soli oportet me sacrifica¬
re. Tunc diaboli minister p̾fectus ꝓtu¬
lit in eã sententiã dicens. Sauinã diis

Expanded text:
«Per deos omnes! Quod si non sacrificaueris, non «Per deos omnes! Quod si non sacrificaueris, non elongabo a te capitalem subire sententiam, sed mox te faciam gladio uita priuari!». Sauina respondit: «Non sacrificabo, diaboet cultrix, et illi soli me oportet sacrificare!». Tunc diaboli minister prefectus protulit in eam sententiam, dicens: «Sauinam diis
Abbreviated transcription (Latin):
rapidissimꝰ canis: cecus animo ⁊ corpo¬
reis oculis. Tunc p̃ses indicauit eis de
regiliosissima femina sauina om̃ia que
gesta fuerant. Quã cum exhibuissent
introduxerunt in p̃toriũ. Et uidens eã
p̃fectus int̾rogauit dicens. Tu es saui¬
na uxor qͦndam ualentini illustrissi¬
me memorie. et filia herodis: Saiuina
respondit. Ego sum. Prefectus dixit.
Qu̾are oblita es tui. et sociasti te xp̃ia¬
nis quorũ uita mors ẽ. ⁊ ñ adoras ma¬
gis deos.⁊ honoras quos adorant añi
et augusti nr̃i: Sauina respondit. Ego
dibus. et porestate demonũ lib̃are dig¬
natus ẽ. ut ñ ampliꝰ errarẽ. sicut ⁊ uos
uideo errare adorando demones. Pre
et non deos. Sauina respondit. Utinã
dm̃ adorarctis qͥfecit om̃ia. cuius nutu
cuncta regunt᷑. atq gub̾nantur uisibi¬
lia ⁊ inuisibilia.⁊ ñ stulta atu insensata
simulacra demonũ adoretis. qͥa cum
ipsis parit in gehenna ignis arsuri e¬
ritis uos ⁊ imꝑatores ur̃i. Prefectꝰ dr̃ẽ.

Expanded text:
rabidissimo cane, cecus animo et corporis oculis: tunc preses indicauit ei de religiosissima femina Sauina omnia, quae gesta fuerant. Quam cum exhibuissent, introduxerunt in pretorium, et uidens eam, prefectus interrogauit dicens: «Tu es Sauina, uxor quondam Valentini illustrissimae memoriae, et filia Herodis?». Sauina respondit: «Ego sum». Prefectus dixit: «Quare oblita es tui et sociasti te Christianis, quorum uita mors est, et non adoras magis deos, et honoras, quos adorant domini et Augusti nostri?». Sauina respondit: «Egodibus et potestate demonum liberare dignatus est, ut non amplius errarem, sicuti et uos uideo errare adorando demones». Preet non deos!». Sauina respondit: «Vtinam Deum adoraretis, qui fecit omnia, cuius nutu cuncta reguntur atque gubernantur uisibilia et inuisibilia, et non stulta aut insensata simulacra demonum adoraretis, quia cum ipsis pariter in gehenna ignis arsuri eritis uos et imperatores uestri!». Prefectus dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
tua sunt. cuiꝰ consuetudinis ẽ mr̃es
tuos post mortis exitiũ sic magnifi-¬
care feliciꝰ. Qͥ cũ patre et consubstan-¬

Expanded text:
tua sunt, cui consuetudinis est martyres tuos post mortis exitium sic magnificare felicius; qui cum Patre et consubstan
Abbreviated transcription (Latin):
passione eiꝰ legitur anchora eiꝰ incollo
suspensa in mare p̃cipitatus ẽ. Hũc
aũt indie sollempnitatis eiꝰ recedit
usq ad sepulchrũ martiris: ibiq¬
octo regrediuntur adlitus. factũ est
aũt ut inuna sollempnitatum quȩ¬
dam mulier cũ filio paruulo in loco
accederet. et epulante caterua ppłi post
actam sollempnitatẽ obdormiuit
infans. Dum aũt hec agerentur: ecce
facta oblita ẽ mulier sobolis sue. et
cepit uelocit̾ cũ reliqua ppłi multi¬
tudine: petere ripam. Igitur insequẽ¬
te maris accessu: postquam adlitus
uenisset. meminit se filiũ reliquisse.
Tunc cũ fletu magno deiecta t̾re et pul¬

Expanded text:
passione eius legitur, anchora collo eius suspensa, in mari praecipitatus est. Nunc autem in die solemnitatis eius recedit usque ad sepulchrum martyris  regrediuntur ad litus. Factum est autem, ut in una solemnitatum mulier cum filio parvulo in loco accederet. Aepulante autem ca post acta solemnia, obdormivit infans. Dum autem haec agerentur, ecce c oblita mulier sobolis suae, coepit velociter cum reliquo populo petere ripam. Igitur insequenti maris accessu postquam ad littus venerat, meminit se filium reliquisse. Tunc cum fletu magno dejecta t