comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mutus Et utinã linguã mutus. & non
beatus benedictus. illud sub ex c̃omunica¬
tione. ligauit. qd desilentio indixit. &̃
sub nublius prioris arbitrio reliquid.
Qua derę quisq ad monastica ꝑ uenit fasti¬
gia. ꝑpendat. qđ agat. et ab ipsa se ex com¬
municatione. alienũ reddat Illũd sẽꝑ
corde retineat. quod illis duob contigit:
uirginibus que preceptũ beati benedicti.
neglegenter duxerunt : dequib beatus be¬
ne gregorius mentionem facit insuis dia

Expanded text:
mutus. Et vtinam lingua mutus, & non mutus. Et vtinam lingua mutus, & non beatus Benedictus, illud sub excommunicatione ligauit quod de silentio dixit, & sub nullius Prioris arbitrio reliquit. Qua de re, per quæ ad Monastica peruenit fastigia, perpendat quod agat, & ab ipsa excommunicatione alienum reddat. Illud semper corde retineat, quod illis duobus contigit virginibus, quæ præceptum beati Benedicti negligenter duxerunt, de quibus beatus Gregorius mentionem facit in suis Dial
Abbreviated transcription (Latin):
ł cepta enĩ patrum. t minisunt sequen¬
tium: Dequibus dñs ꝑ moysem loquitur:
Maledictus quicũq transgressus fuerit
t̃ minos ꝓximi sui. Quem uidelicet
p̃cepti tminũ : dũ iste p̃satus monachus
trans gredere non fuit ueritus. iure
maledictionis sententiã. illuc suscepit
ille qui in inferno sepultus eẽ dicitur.
plus se in lingua. qua in ceteris mbris.
ardere fatetur: UInde est illud qđ ꝑ
quendã spientem dicitur: Perque pe¬
cat quis perhaec ec toquetur: Dequo
& iacob apłs Lingua inquidꝰ ⁊ ignis.
uniuersitas miquitatis.. Lingua̾. cons¬
tituitur inm̃bris nr̃is : que maculat
totũ corpus: & inflãmat rotã nati¬
tatis nr̃e  & iterũ .: lingua est in quietũ
malũ. plena ueneno mor tifero Et de ip¬
sa salmographus dicit Dis ꝑdet dñs uniuer¬
sa labia dolosa & linguam magniloquã
Similiter & ꝑiez ehielem: linguam tuã
adherescere faciam palatotuo. t̃eris

Expanded text:
Praecepta enim Patrum termini sunt sequenPraecepta enim Patrum termini sunt sequentium. De quibus Dominus per Moysen loquitur: Maledictus quicunque transgressus fuerit terminos proximi sui . Quem videlicet praecepti terminum dum iste praefatus monachus transgredere non fuit veritus, jure maledictionis sententiam illuc suscepit  quod dives ille qui in inferno sepultus esse dicitur, plus se in lingua, quam in caeteris membris ardere fatetur. Inde est illud quod per quemdam sapientem dicitur: Per quae peccat, quis per haec et torquetur. De quo et Jacobus apostolus: Lingua, inquit, est ignis universitas iniquitatis, lingua constituitur in membris nostris, quæ maculat totum corpus, & inflammat rotam natiuitatis nostræ. Et iterum. Lingua est inquietum malum, plena veneno mortifero. De ipsa Psalmographus dicit. Disperdat dominus vniuersa labia dolosa, & linguam magniloquam. Similiter & per Ezechielem. Linguam tuam adhærescere faciam palato tuo, & eris
Abbreviated transcription (Latin):
coquine deputata. quid sentiendũ est
decal ciarus que sunt suo p̃cio cara.
& paiim̃to eccłe adherendas S sicut
grauis culpa uidetur fore monachis.
sollicite aliena ꝓuidere. ita multo
magis grauior. sua nege gere.
Si enim diues rep̃henditur eo qđ cotidie
splendide epulaþatur. ꝓcul dubio gra¬
uiter rep̃henditur seruus dĩ . qui coti¬
die henceniare concupiscit: Uideli¬
c& cũ insexto humilitatis gradu. p̃ci
piat beatus benedictus. ut om̃i uilita¬
te uł extremitate contẽptus sit
ea ꝓiciat. atq aluti pallore marcel¬
cant. et demum nec sibi nec pauperibus
aliquid ual eant.. &cũ om̃a uetusta pau¬
peribus p̃dictus pater p̾cipiat eroganda
oc nãque dicimus non quod squalidi. aut
luridi more hypoeritarũ incedant s&
ut om̃ib suis uestim̃tis. nitidisutantur
et lotis: Sicut ꝑ quendã sapientẽ dicitur
Qui cupis esse bonus. & uitã queris hones¬
tã corporis atq anime. dilige mundiciã:

Expanded text:
coquinæ deputata. Quid ergo sentiendum est coquinæ deputata. Quid ergo sentiendum est de Calciariis, quæ sunt suo pretio cara, & pauimēto Ecclesiæ adhęrenda. Sed sicut grauis culpa videtur fore monachos solicite aliena prouidere, ita multo magis grauior sua negligere. Si enim diues reprehenditur, eo quod cotidie splendide epulabatur, procul dubio grauiter reprehēditur seruus Dei, qui cotidie enceniare concupiscit. Videlicet cum in sexto humilitpiat beatus Benedictus, ut omni vilitate, vel extremitate contentus sit ea projiciat, atque a luti pallore marcescant; et demum nec sibi, nec pauperibus aliquid valeant, cum omnia vetusta pauperibus praedictus pater praecipiat eroganda. Hoc namque dicimus, non quod squalidi aut lucidi more hypocritarum incedant: sed ut omnibus suis vestimentis nitidis utantur et lotis, sicut per quemdam sapientem dicitur: Qui cupis esse bonus et vitam quaeris honestam, Corporis atque animae dilige munditiam.
Abbreviated transcription (Latin):
ces cecõrũ : Cecus autẽ sicero ducatũ pres¬
tet : ambo in foueam cadune Horum
namq conuentũ pociꝰ caupona : quam
congregatio recte ndncupatur. quia ibi
unus quisq id agit . qđ libet. & hoc non
genꝰ teterrimũ uocat beatus benedictus
corũq conuersationẽ. miserrimã dicit
eẽ. at in tantũ miserabilẽ. ut deea sati
taceo censeat. quã aliquid l oque
Ergo his omissis. reuertamur⁊ ad quere
mus quid beatus benedic tꝰ precipiat de
rebus monasterii. Omnia inquid
uasa monasteru. cunc tãque substan¬
tia. conspiciantur uelut altaris uasa sa¬
crata Et iterũ: Siquis autẽ sordide¬
aut neglegenter res monasteru trac¬
tauerit᷑. corripiatur. Sinon em̃daue¬
rit. correptioni regulari subiaceat .
Quid enĩ sunt aliud calciam̃ta uelues¬
tim̃ta frm̃. nisi substantia monasteruꝰ
Sienĩ alibi septimanariis idẽ ipse p̃cipit
ut uasa ministerii sui. munda & sana
cellarario reconsignent. que uideli¬
c& sunt fictilia atque uilia. et officus

Expanded text:
ecorum. Caecus autem si caeco ducatum praestet, ambo in foveam cadunt . Horum namque conventum potius caupona, quam congregatio nuncupatur: quia ibi unusquisque id agit quod libet, et hoc non genus teterrimum vocat beatus Benedictus . Eorum itaque conversationem miserrimam dicit esse, atque in tantum miserabilem, ut de ea satius taceri censeat, quam aliquid loqui. Ergo his omissis reuertamur ad querelamus quid beatus Benedictus præcipiat de rebus Monasterij. Omnia, inquit, vasa Monasterij, cunctaque substantia, conspiciantur velut Altaris vasa sacrata. Et iterum. Si quis autem sordide, & negligenter res Monasterij tractauerit corripiatur, si non emendauerit; correptioni regulari subiaceat. Quid enim sunt aliud calciamenta vel vestimēta fratrum, nisi substātia Monasterij? Sic enim alibi septimanariis coquinæ idem ipse præcipit, vt vasa ministerij sui munda & sana Cellerario reconsignent: quæ videlicet sunt fictilia, atque vilia, & officiis
Abbreviated transcription (Latin):
qđ clandestina p̃sũptione. quasi sub p̃textu
scĩtatis. auctorẽ suũ ad arcẽ instigat᷑.scan¬
dere magisteru: Alterũ qđ ipse destruc¬
tus. alios instruere querͥr. scđm sec tã
sui erroris : Et qđ sine dolore fateri ne¬
quimꝰ ipsi p̃cipites. quos dã stantes. postse
ad p̃cipicium trahere molitintur.¬

Expanded text:
quod clandestina praesumptione, quasi sub praetextu quod clandestina praesumptione, quasi sub praetextu sanctitatis, auctorem suum ad arcem instigat scandere magisterii; alterum, quod ipse destructus alios instruere quaerit secundum sectam sui erroris, et quod sine dolore fateri nequimus ipsi praecipites, quosdam stantes post se ad praecipitium trahere moliuntur
Abbreviated transcription (Latin):
uitã reperim hactenꝰ sauciatã. quia dũ¬
se putant scire qđ nesciunt. insuis proposici
scriptura.. Qui non uult eẽ discpłs ueritatis.
erit magister erroris.: Deqͥbus & dñs ꝑ amos
loquitur Reuersisunt ut ẽẽnt absq iugo.
& facti sunt arcus dolosus Horũ nãq imagi¬
nes ꝓcul dubio hi tenere uidentur. qͥ prius
uocitari magistri. quã fiant discipłi nitunt᷑.¬
& antea regiminis arcẽ subire appetunt.
quã sub eẽ noscantur Enĩ uͦ nec dũ tyrũ¬
culi. brauium usurpant uictoris. Atq
indocta manu. arma fortissimi militis
arripere nonuerentur Neglegentes
ea que dicit scriptura.. Qui regularit᷑
non sub est regularib p̃esse non debet
S& quia legaliter nolunt uiuere : alegis
p̃cepto non uer entur faciem cordis aũtere:
legis doctor. t̃ienit ad iħm nocte. quia pri
uoluit instrui. ut postea alios docere possĩt:.
Huiꝰ nãque morbi malũ. duplex est. Unũ

Expanded text:
vitam reperimus hactenus sauciatam; quia duvitam reperimus hactenus sauciatam; quia dum putant se scire quod nesciunt, suis propositioScriptura: Qui non vult esse discipulus veritatis, erit magister erroris. De quibus et Dominus per Amos loquitur: Reversi sunt ut essent absque jugo, et facti sunt arcus dolosus . Horum namque imagines procul dubio hi tenere videntur, qui prius vocitari magistri quam fiant discipuli nituntur, et antea regiminis arcem subire appetunt, quam subesse noscuntur. Enimvero necdum tirunculi bravium usurpant victoris, atque indocta manu arma fortissimi militis arripere non verentur, negligentes ea quae dicit Scriptura: Qui regulariter non subest, regularibus praeesse non debet. Sed quia legaliter nolunt vivere a legis praecepto non verentur faciem cordis avertere. legislator venit ad Jesum nocte, quia prius voluit instrui, ut postea alios docere posset. Hujus namque morbi duplex malum est: unum,
Abbreviated transcription (Latin):
bis appetis: quasi nescentibus accions tuas. Nonenũ
serpentẽ mesicit ds̃ uttuonuore debeam sibilare:
Nec bouẽ. ut debeami mugire : sed hominẽ in e
fecit. Ulitłoquar linguã michi tribuit Hat l his
simulia ciuncessanter oblatraret: concito gres¬
su rescessit ab eo p̃dictus fr̃ nr̃. sequenti uero die
cũhar om̃ia adcapitulũ suissent recitata. miser
ille non solũ ueniam nõ p&ut. uerũ bene sefecis¬
se respondit Ad dons insuꝑ non diceret talem
ꝑsonã. suum meliorem increpare Tunc
pater nr̃ suꝑ eius indignatus suꝑbiam.
com motus ait.. Odie dies dominicus est.
ideo nullus contristari deb&.. Ideo ista
discutio suspendatur in crastinum. Fac¬
tũ est. & post pusillũ : om̃s a capitulo surre¬
xerunt. Ille autẽ subito factu sest mutus:
Adque post triduum sine sermonũ abso¬
lutione de functus est. niuuini¬
cce quantus est uirus arrogantiȩ̨. Huius
namq mucrone : multorũ monachoꝵ

Expanded text:
bis appetis, quasi nescientibus actiones tuas. Non enim bis appetis, quasi nescientibus actiones tuas. Non enim serpentem me fecit Deus, ut tuo more debeam sibilare, nec bovem ut debeam mugire; sed hominem me fecit, et ut loquar linguam mihi tribuit. Haec et iis similia cum incessanter oblatraret, concito gressu recessit ab eo praedictus frater. Sequenti vero die cum haec omnia ad capitulum fuissent recitata, miser ille non solum veniam non petiit, verum se bene fecisse respondit, addens insuper non decere talem personam suum meliorem increpare. Tunc pater noster super ejus indignatus superbiam, commotus ait: Hodie dies Dominicus est, ideo nullus contristari debet. Ideo ista discussio suspendatur in crastinum. Factum est, et post pusillum a capitulo omnes surrexerunt. Ille autem subito factus est mutus, atque post triduum sine sermonum absolutione defunctus est. Ecce quantum est virus arrogantiae. Hujus namque mucrone multorum monachorum
Abbreviated transcription (Latin):
exillis monachis pouidan locũ ubi hat pa¬
rabantur transiret Certe cũuidis sec p̃¬
dictũ frem nr̃m nr̃a consuetudine suo
abluere sub talares iraque ꝑ motus rupto
silentio cȩpit dicert. Pic michi in qͦ loco sesi
benedictus p̃cepit monachis suos laua¬
re sub talares. & ille autẽ nr̃omore. signum
ei fecit ut taceret: quia erat ora inconpetens.
nonenũ recordabatur illius. qđ sipientia di¬
cit ꝑsalomonẽ. Quienũ erudit derisorẽ: ipsę
sibi iniuiriam facit: enterũ. Noli arguere de
risorẽ : neo deritte Uidens itaque sibi nonres¬
pondis sc : efferatusẽ uehementer: & rabido in¬
flammatus igni. ista cępit uerba euomere:
oqui solebas negotiando circiure mundi ꝓum¬
tias. nunc uenisti nobis p̃dicare. reguła. &̾me¬
ltorũ tuorũ corrigere uitã.⁊ uirando ꝑui¬
rando more accipitris hominũ assueueras ausi¬
re substantias. & niunc inpudenter betaficarino¬

Expanded text:
ex illis monachis per eumdem locum ubi haec paex illis monachis per eumdem locum ubi haec parabantur transiret. Certe cum vidisset praedictum fratrem nostrum nostra consuetudine suos abluere subtalares, ira permotus rupto silentio coepit dicere: Dic mihi in quo loco sanctus Benedictus praecepit monachis suos lavare subtalares? Ille nostro more signum ei fecit ut taceret, quia hora erat incompetens. Non enim recordabatur illius quod Sapientia dicit per Salomonem: Qui erudit derisorem, ipse sibi injuriam facit ; et iterum: Noli arguere, ne oderit te . Videns itaque sibi non respondisse, efferatus est vehementer, et rabido inflammatus igni, ista coepit verba evomere: O qui solebas negotiando circuire mundi provincias, nunc venisti nobis praedicare regulam, et meliorum tuorum corrigere vitam. Jurando, perjurando, more accipitris hominum assueveras auferre substantias, et nunc impudenter beatificari a no
Abbreviated transcription (Latin):
uincunt᷑: Etuli maledictũ legis ꝑ cipiurt. qͥ eaquę
legiss sciunt ⁊ ab eiꝰ mandatis temere dedinare
non mauunt: De qͥbi psalmistaait. Malec dicti
qͥdeclinant amandatis tuis: Sedhis omissis: ntm
adbonoꝵ transeamꝰ exempla. sũ matĩ p̃uoꝵ tan¬
gentes deliramenta: Perillud nãq tẽpus. lon
gelateq patris nr̃i Inom̃. ueluti darissimũ
sẏ dus cepit efful gere Fact̾ est notꝰ regib epis
samiliarissimꝰ. magnatib citrus: Queq enim
monasteriat in coꝵ finib constnicta fuerant. ĩun
patris nr̃i ea tradebant. ut nrõ more at corrige¬
ra ⁊ ordinare: Interea ueniens ad qđ dit mo¬
nas teriũ. abens secũ pancos fr̃s in comitatu: ex quibus
nos unũ cognouimꝰ nomine a dolfus. Et ipse ante ho
bieniuũ migrauit ad dñm Peracta itaq illa ebdo¬
mada sabato uesperascente : cũ nr̃i fr̃s cepissent
mandatũ regule more p̃parare. contigit ut unus

Expanded text:
uincūtur, & illi maledictum legis percipiunt, quia ea quæ uincūtur, & illi maledictum legis percipiunt, quia ea quæ legis sunt sciunt, & ab eius mandatis temere declinare non metuunt. De quibus Psalmista ait. Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Sed his omissis iam ad bonorum transeamus exempla: summatim prauorum tangentes deliramenta. Per illud namque tege lateque patris nostri nomen, veluti clarissimum sidus, coepit effulgere. Factus est notus regibus, episcopis familiarissimus, magnatibus charus. Quaeque enim monasteria in eorum finibus constructa erant, juri patris nostri ea tradebant, ut nostro more corrigeret et ordinaret. Interea veniens ad quoddam monasterium, habens secum paucos fratres in comitatu, ex quibus nos unum cognovimus, nomine Adolfum; et ipse ante hoc biennium migravit ad Dominum. Peracta itaque illa hebdomada, Sabbato vesperascente, cum nostri fratres coepissent mandatum regulae praeparare more, contigit ut unus
Abbreviated transcription (Latin):
tũ naq testimoniũ. in iohanne. huiꝰ modi terminat᷑:
ħs aut̃ perrexit in montẽ oliu&i: ⁊ diluculo iterum
uenit intemplum: Si enĩ uerbũ dĩ & creator carnis.
Ad tẽpus siluit qͥd nobis agendũ sit. facilius conp̾hen¬
dere potestis Uidelic& cũ mors &uitt inmanulin¬
guae sit posita : Et cũ scripturt dicat. In multilo quio
non effugies peccatũ & uir linguosus suꝑ terrã non diri¬
gitur Sienĩ p̃dicti fr̃s cũ cẽderentur. & astibus tun¬
derentur atq uincti minarentur. uocis silencium
nm pere non passisunt. eũ imitantes de quoscriptũ ÷
Sicut ous ad occisionẽ ductus est & quasiagn corã
tondente se sineuoce sic non a peruit os suũ: Hu
uero qui nullã cũ paciunt᷑ nec a quouis coatti. sed sua
sponte regulȩ̨ iura trans grediunt᷑. quid dicturi
erunt simł positi ad iuditiũ. cũ utroꝵq caus t in cõs¬
dicens: In staura tes testuos cantrame : Sẽꝑ enĩ in
his gratussi me ulcio plectitur: qui ꝑ testes con¬

Expanded text:
tum namque testimonium in Joanne hujusmodi terminatur: Jesus autem perrexit in montem Oliveti et diluculo iterum venit in templum . Si enim Verbum Dei et Creator carnis, vangelium, ad tempus siluit, quid nobis agendum sit facilius comprehendere potestis; videlicet cum mors et vita in manu linguae sit posita , et cum Scriptura dicat: In multiloquio non effugies peccatum , et: Vir linguosus non diriSi enim prædicti fratres cum cæderentur, & ab hostibus tunderentur, atque vincti minarentur, voce silentium rumpere non sunt passi, eum imitantes de quo scriptum est. Sicut ouis ad occisionem ductus est, & quasi agnus coram tondente se sine voce, sic non aperuit os suum. Hi vero qui nullam vim patiuntur, nec a quouis coacti, sed sua sponte Regulæ iura transgrediuntur, quid dicturi erunt simul positi ad iudicium, cum vtrorumque causa in consliter clamat dicens. Instauras testes tuos contra me. Semper enim in his grauissime vltio plectitur, qui per testes con
Abbreviated transcription (Latin):
quia nudis plantis. nudatisq: lateribus. in mensitatem
ipsius niuis calcabat intreepidus: Cui cũ pat̾ noster
apꝓropinquass&. gressũ fixit nom̃s sep̃cedere cõpellit.
moxsc expoliuit : & pauperẽ operuit. mihiq precepit
tantũ ei ꝓreciũ suꝑ inpendereã unde possit it̃ suum ex¬
plere: Tunc paulisꝑ susfeti: neũ quoirae ent̾rogaui. sci¬
ens quit in ipsat uasta solitudine. diuertendilocur
nonesse: Atille inquit. pastorale secastrũ ꝑsistente die
seposse ꝑuenire E cuiꝰ nẽpe uerbis cõpertus sũ: qđ ille
qui aparuit nõ fuisse homiptẽ purũ: qui a illad itineris

Expanded text:
quia nudis plantis, nudatisque lateribus, immēsitatem quia nudis plantis, nudatisque lateribus, immēsitatem ipsius niuis calcabat intrepidus. Cui cū pater noster appropinquasset, gressū fixit & omnes se pręcedere cōpellit. Mox se expoliauit, & pauperem operuit, mihique præcepit tantum ei precium super impēdere, vnde posset iter suū explere. Tunc paulisper substiti, & eū quo iret, interrogaui: sciēs quia in ipsa vasta solitudine diuertendi locus non esset. At ille inquit, Pastorale castrum persistente die se posse peruenire. Ex cuius nempe verbis cōpertus sum, illum qui apparuit, non fuisse hominē purū, quia i
Abbreviated transcription (Latin):
bere: ꝓpter santtissima postmodũ eoꝵs cõuersicionẽ:
Iecdum ꝑ acto itinere:niantea quã funditꝰ nr̃a de fecissa
tunc cõsuersacionis grãt romi ueniebat: Ex cuiuis subs¬
tancia. nra ditata ÷ in opia : quia ab eo sũpsimus ex quo
alpes: Tanta nãq inundatcio niuis illis dieb affluit.
ut egnicionem nob̾ olim cogniti aufer& it in eris & ita
omĩum replebat sinus: ut frigescentes artꝰ. &iã loquendi
modulos ꝑ deremus N am cũ senilit eiꝰ membra tabescere
cernerẽ. feci ei agilit̃: tunicã. queciꝰ possa tueri ⁊ cale¬
facere penetralit : Peracta itaq legacione a nrãtibus
co actisumus ut ꝑmaritim as reuesteremus fines
Factũ est aũt cũ uenissemꝰ adlocũ qͥuulgoburri anũ uo¬
catur. it sole oce anũ tegente : obuium habuimꝰ semi nud
pauperẽ: Ciuuseg ospeciem sicut tunccõsiderare non po¬
tui : ita nec postet recolere ualui Hoctam̃ reminiscor

Expanded text:
bere propter sanctissimam eorum postmodum conversationem. 8. bere propter sanctissimam eorum postmodum conversationem. 8. Necdum peracto itinere, & antea quā funditus nostra defecisset tunc conuersationis gratia Romam veniebat. Ex cuius substātia, nostra ditata est inopia, quia ab eo sumpsimus ex quo Alpes. Tanta namq. inundatio niuis illis diebus influxit, vt agnitionem nobis olim cogniti auferret itineris, & ita omnium replebat sinus, vt frigescentes artus, etiam loquendi modulos perderemus. Nam cum senilia eius mēbra tabescere cernerem, feci ei agiliter tunicam, quæ eius posset tueri & calefacere penetralia. Peracta itaq. legatione, a nostratibus coacti sumus, vt per maritanos reuerteremur fines. Factū est autē cum venissemus ad locum, qui vulgo Burrianum vocatur, iam Sole Oceanum tegente, obuium habuimus seminudum pauperē. Cuius ego speciem sicut tunc considerare non potui: ita nec postea recolere valui. Hoc tamē reminiscor,
Abbreviated transcription (Latin):
aut unde cas tulissent Ille aũt cepit nob̾ tanta & talia uerba
dicere. quanta ⁊ qualia nũquã cudiui. ab ineunte aetate.
nec spero ultra audire: A d eo enĩ om̃s exilarauit: ut pre
nimio gaudio. neqͥs exnr̃is suas lacrimas possa contine¬
re. ut ualera alter alteri lo qui Nec dũ terse tantilacri¬
mae gaudu: cõ quiniscens ei paternitati.: ceprcum rogare.
ut bacarũ illarũ sarcinã. nos nõ onerar&. sed uenditorib
ets remittera: Atille. Non inquit faciã qm̃ uereor ne
fostassis postnos precium remittant : Uix tandem obtinere
potui uidelicae ostendendo illi seqͥestationẽ locũ xlon
orẽ fore futurũ : & multa alia quę mͥ poste t euenerunt:
Deindecepit me instruere. quẽ ad modũ interceterts uir¬
tutes. pacientiã debe am optinere: A seipso exordiũ
sumens cȩpit exponere : quantit i qualia ordinacionis sue
tempore. a suis frib ꝑ tuliss&: Qđ sane ñunc expedit scri¬

Expanded text:
aut vnde eas tulisset? Ille autem cœpit nobis tanta & talia verba aut vnde eas tulisset? Ille autem cœpit nobis tanta & talia verba dicere, quanta & qualia numquam audiui ab ineunec spero me ultra audire. Adeo enim omnes exhilaravit, ut prae nimio gaudio ne quis ex nostris suas lacrymas posset continere, ut valeret alter alteri loqui. Necdum fuerant tersae tanti lacrymae gaudii, conquiniscens ejus paternitati coepi eum rogare, ut baccarum illarum sarcina nos non oneraret, sed venditoribus eas remitteret. At ille, non, inquit, faciam, quoniam vereor ne fortassis post nos pretium remittant. Vix tandem id obtinere potui, videlicet ostendendo illi sequestrationem loci et loorem fore futurum, et multa alia quae mihi postea acciderunt. Deinde coepit me instruere, quemadmodum inter caeteras virtutes patientiam deberem obtinere; atque a se ipso exordium sumens coepit exponere, quanta et qualia ordinationis suae tempore a suis fratribus pertulisset. Quod sane nunc non expedit scri
Abbreviated transcription (Latin):
singulae scutulȩ : laurib acis plene: Statĩ unum exeis
in terrogauit. predictas lauribacas. quanti uenderent
precu Atille ignoro qͥduiledixit: Cui paternr respon¬
dit. Tace noli dicere ultrap̃cium qđ dixisti sed dictantos
denarios: Ille uero ita fecit: Protinꝰ uero mutuo tot ac¬
cepit denarios: ⁊ siceos sub pretextu p̾cii. suabenedictione
munerauit: Interea dũ ego eiꝰ obseruatẽ egressus : uidi
illum uenientẽ postpusillã alonge: ac quasi precinctus
miles adbellũ: incedebat stipat̾ us cuneis pauperũ: Sed
tam̃ tanta replaus exultacione: ut eõ salutato nr̃o more.
uixposset merebene dicere: Deinde frci me eum in terro¬
gare qui essent. qui cum ambiebant incedentes: uelquid
quererent : Atille. Isti inquid s̃ domesticidĩ : & laborato¬
res nr̃i. Ergo accelera ⁊ redde illis mercedẽ : Hoc peracto
rursũ interro gaui eũ qͥd sibi opus essent. tante lauribaccȩ

Expanded text:
singulæ scuttulæ lauri baccis plenæ: statim vnum ex eis singulæ scuttulæ lauri baccis plenæ: statim vnum ex eis interrogauit, prædictas lauri baccas quanti venderentur pretij. At ille ignoro quid vile dixit. Cui Pater noster respondit, Tace, noli dicere vltra precium quod dixisti: sed dic tantos denarios. Ille vero ita fecit. Protinus vero mutuo tot accepit denarios, & sic eos sub prætextu pretij, sua benedictione munerauit. Interea dum ego obseruarem egressus, vidi illum venientem post pusillum a longe, & quasi præcinctus miles ad bellum, incedebat stipatus cuneis pauperum. Sed tamen tanta repletus exultatione, vt eo salutato nostro more, vix posset me rebenedicere. Deinde finxi me interrogare qui essent, qui eum ambiebant incedentes, vel quid quærerent. At ille. Isti, inquit, sunt domestici Dei, & laboratores nostri: ergo accelera, & redde illis mercedem. Hoc peracto rursum interrogaui eum, quid sibi opus essent tantæ lauri baccæ,
Abbreviated transcription (Latin):
re colens cõsuatudinẽ illius. qui anthil sibi nroue. reser¬
uebat usui : mauens nenos. Muiq nr̃i fame desicerem.
side essa ⁊ ex quo omium emeretur cibris. Sũpsi qđ suꝑ¬
erint dep̃dictis solidis. ⁊ latent̾ ab eo discessi. itq eo
ignorante ciuitatẽ transiui: Illo aut introeunte cui¬
tatem : occurrerunt egentes assu& abeneficiti de pos¬
centes Atille circũs pectis omibus. dũ me nõuidit ẽpro¬
tinꝰ qđ gesserã intelloexit Sciebat onĩ quãꝗ. p̃stonõ
essem: nõ tamen longius fore. idcirco in nuit omibus mani
ut eũ sequerent᷑. qđ nfecerunt: Uidit int̾ea dũ tran¬
sira ciuitatis plateam: tres uiros sed quãuis quadam
honestate cõpti. que cos ab imgbitate egendi al enos red¬
debat: Acta mnen xcidem penuriȩ de ditifuerant : Pistis
nãq uist ã dedit occasionẽ : ut suae benedictionis par¬
ticipes fierent: Erant aũt ante ostia domus eorꝰ posite

Expanded text:
recolens consuetudinē illius, quia nihil sibi, omnia nostro reserrecolens consuetudinē illius, quia nihil sibi, omnia nostro reseruabat vsui, metuēs ne nos, vel equi nostri fame deficeremus; si deesset ex quo omnium emeretur cibus, sumpsi quod supererat de prędictis solidis, latenter ab eo discessi, atque eo ignorante ciuitatem transiui. Illo autem introeunte ciuitatem, occurrunt egentes, assuetaque beneficia deposcentes. At ille circumspectis omnibus, dum me non vidit, protinus quod gesseram intellexit. Sciebat enim quanquam præsto non essem, non tamen longius fore, idcirco innuit omnibus manu, vt cum sequerentur, quod & fecerunt. Vidit interea dum transiret ciuitatis plateam, tres viros, sed quamuis quadam honestate cooperti, quæ eos ab improbitate egēdi alienos reddebat, attamen & eidem penuriæ dediti fuerant: istis namque & istam dedit occasionem, vt suæ benedictionis participes fierent. Erant autem ante ostia domus eorum, positæ
Abbreviated transcription (Latin):
Accede. qm̃ suꝑsunt psalmi: quosdebem cantare: Cui
cũ ego respondissem qđ fetorẽ illius sacciferre nõpossẽ.:
protinus mihi in crepando. respondit H tu me pauꝑ illud
qđ tibi fa& potest comedere tuei nõ potes ferre odorẽ.
pauꝑ cũ potest postare. tueũ dicis nõ posse uidere : hoc
aut̃ dicebat dese quiuerus xp̃i pauꝑ erat H is & similib
uerbis me increpauit. nodoratus meũ ita curauit.
ut ipsũ faorem denuo nũ quã sentirem: Sub idemtẽp
italiam missi sumus alcone sũmo pontifice. ut pacisle¬
gacionẽ fungeremus. inter hugonem langobar doꝵ regẽ
& albencũ romane urbis principem: Post nõ nulla uero
discrimina: uenimus tandemsena. Paciebatur aut̃ ipsa
ciuitas : famis penuriam: Ad fuerunt att̃ nob in ꝓfectu
tanti namq periculosi itineris. fere xxi solđi argenter
ex quib: pars maxima. ⁊ am dis tributa erat: Ego enim

Expanded text:
Accede quoniam supersunt Psalmi quos debemus cantare. Cui Accede quoniam supersunt Psalmi quos debemus cantare. Cui cum ego respondissem, quod fœtorem illius sacci ferre non possem, protinus mihi, increpando, respondit. Heu me, pauper, illud quod tibi fœtet, potest comedere, tu eius non potes ferre odorem! Pauper eum potest portare, tu eum dicis non posse videre! Hoc autem dicebat de se, quia verus Christi pauper erat. His & similibus verbis me increpauit, & odoratus meos ita curauit, vt ipsum fœtorem denuo numquam sentirem. Sub idem tempus Italiam missi sumus, a Leone summo Pontifice, vt pacis legatione fungeremur, inter Hugonem Longobardorum Regem, & Albericum Romanæ vrbis Principem. Post nonnulla vero discrimina, venimus Senā. Patiebatur autem ipsa ciuitas famis penuriam. Affuerunt autem nobis in profectu tanti tamque periculosi itineris, fere triginta solidi argētei, ex quibus pars maxima iam distributa erat: ego enim
Abbreviated transcription (Latin):
liter cam possim facilius cognoscerẽ: In ipso namq: iti¬
nere uaulus qͥdam ⁊ debilis: predictas alpes. nob̾cum
simul transieb at: Erat aut̃ honeratꝰ sacculopleno panib
& alleis. cepisq ac porris: quarum uidelic& erbarũ fe¬
tores ego minime poteram ferre: Sedpius pater ilico
ut cum uidit: more suo suꝑ equum suũ. eũ sedere fecit.
sibiq predictũ  imposuit faidissimũsaculum : Ego aut̃
tantũ facorẽ nõferens. ab eiꝰ quẽ comitabar latere : retro
longius retraxi pedem: Per acto itaq eminentionis al¬
pis artissimoitinere: ac decliuum monis incipientes
descendere. cõspexieum eminus ad stentẽ. siumq cogen¬
tem pauperẽ equum suꝑ ascendere: Predictũ namq
sacum nec tune pauperi reddidit: sed arcioni sellȩ
appendit : Ego aut̃ eos qui me p̃cesserant : antice¬
debam. ut appropinquarẽ illi. ocius ⁊uerecundans
ibam: X post pusillũ cũ uenissem adeum : docit mihi:

Expanded text:
liter eā possimus facilius cognoscere. In ipso namque itiliter eā possimus facilius cognoscere. In ipso namque itinere vetulus quidā & debilis, prędictas Alpes nobiscū simul transibat, erat autē oneratus sacculo pleno panibus & alliis, cœpisque ac porris, quarum videlicet herbarum fœtores ego minime poteram ferre: sed pius Pater vt eum illico vidit, more suo super equum suum eū sedere fecit, sibique prædictum imposuit fœtidissimum sacculum. Ego autem tantum fœtorem non ferens, ab eius quem comitabar latere, retro longius retraxi pedem. Peracto itaq. eminētioris Alpis arctissimo itinere, ad decliuum montis incipiētes descendere, conspeximus eminus adstantē, suumque cogente paupere equū superascendere. Prædictum namq. saccū, nec tunc pauperi reddidit, sed arctiori sellæ appendit. Ego autem eos qui me precesserant antecedebam: & vt appropinquarem otius & verecundans ibam, & post pusillum accedens ad illum dixit mihi.
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Cũ uenerit iste ad portã paradisi : talionem
retribueei : Hoc aut̃ dicebat ut eos terrera. nesimi¬
lia amplius facerent:karitatis affectu eosin¬
sormar& Si a ut̃ secus uiam ut sepius fierisol&.
anũ reperissa aut debilem: statim de suo e quodes¬
cendebat. & eum de super sedere facibat. imperans
mulis quieã cõtinera ne cideret: Ille int̃nos equitan¬
tes: in cedebat pedester. ac sẽꝑ psallens cogebat nos
nr̃is uelle descendere: protinus imperabat cilli
ut quo sed ebat sed er&: sciens eũ pro etꝰ reuerentia
memini eum dequa dã muliere de moniaet hoc fecisse:
Postea namq apud scm̃ paulũ. simul eam romȩ uidimus
Cui moxsigno denariũ ditre p̃cepit Illauero cũ sedens
uerecundtret᷑. curuato capite. desrcis interraam lumi¬
nibus: quȩ eã illa mulier in t̾rogaui eũ: Ille aut respon¬
dens: Illa est inquid talis actalis. signamibi dicens. qua¬

Expanded text:
dicens: Cum venerit iste ad portam paradisi, talionem dicens: Cum venerit iste ad portam paradisi, talionem retribue ei. Hoc autem dicebat ut eos terreret, ne similia amplius facerint, et charitatis affectu eos informaret. Si autem secus viam ut saepius fieri solet anum reperisset aut debilem, statim de suo equo descendebat, et eum desuper sedere faciebat, imperans mulis, qui eum contineret ne caderet. Ille vero inter nos equitantes incedebat pedester, ac semper psallens cogebat nos is vellet descendere, protinus imperabat illi, ut quo sedebat sederet, sciens eum pro ejus reverentia, memini eum de quadam muliere daemoniaca hoc fecisse, Postea namque apud sanctum Paulum simul eam Romae vidimus, cui mox signo denarium dari praecepit. Illa vero cum sedens verecundaretur, curvato capite, defixis in terram luminibus, quæ esset illa mulier interrogaui eum. Ille autē respondēs, Illa est, inquit, talis ac talis. Signa mihi, dicens, qua
Abbreviated transcription (Latin):
le & quieũ oratores ledubant. hincinde exeunta es posteũ
urictbent ⁊ birrũ quo tegebat᷑ more cappe perextre¬
mitatẽ fimbrie apprebendentes. osculabatntur. Ille
aut cõ cito gressu ib at ceu fugiens: nipsi eũ ꝑsequebantur.
ueluti ꝑ secutores : Erat enĩ uelut lapis angularis quadrũ
angelicus iudelic&: ⁊ humanus. largus & gratus scilic&
ut coti die ab eo cõpleriuideretur hoc : qd̾ inpsd mole¬
gitur : Locundus homo quimiseret᷑ & comodat. dispo¬
nit sermones suos iniudicio: quit in eternũ non
comouebitur: Etrursũ sicut ait apłs paulus Hilarẽ
enĩ datorem. diligit deus Cecos nẽpe xlaudos. pa¬
radisi asserebat futu ros fore osti arios. Ideo nullus de¬
clauderent infuturo: Qđsi fortassis aliquis enrĩs fa¬
mulis nõ ferens eoꝵ in probitatem ali qđ nuit tum
responder& eis aspere. aut mox illis assua abeneficia
non conferra : siue eis accessũ nr̃i p. apilionis de nega¬
in de illo astante. uocabat pauperẽ: eiq pͥrecipiebat

Expanded text:
et qui illuc oraturi ascendebant, hinc inde exeuntes post eum cursitabant, et birrum quo tegebatur more cappae, per extremitatem fimbriae apprehendentes osculabantur. Ille autem concito gressu ibat ceu fugiens, et ipsi eum sequebantur veluti persecutores. Erat enim velut lapis angangelicus videlicet & humanus, largus & gratus, scilicet vt quotidie ab eo cōpleri videretur hoc quod in Psalmo legitur. Iocūdus homo qui miseretur & cōmodat, disponit sermones suos in iudicio, qucaetera; et rursum sicut ait apostolus Paulus: Hilarem enim datorem diligit Deus . Caecos nempe et claudos paradisi asserebat futuros fore ostiarios; ideo nullus declauderent in futuro. Quod si fortassis aliquis e nostris famulis non ferens eorum improbitatem, aliquid mutum responderet eis aspere, aut mox illis assueta beneficia non conferret, sive eis accessum ostii nostri papilionis denegainde illo astante vocabat pauperem, eique praecipiebat
Abbreviated transcription (Latin):
ui as meas: ut non de linquãt in linguamea. Posuiori
meo custodiã: dũ consistera. peccator aduersũme
Ob mutu xhumiliat sum ⁊ silui abonis Nam & pauł
⁊ obsecram in dño iħu. ut cũ silentio operantes.
pane suum manducenti Diximus ista de antiquis
uatibus. ut nullus arbritraretur. hoc silentium
modernis temporib fuisse inuentum: sicut mali
sus picantes quidã fatentur: Hos nãq ⁊ nouites¬
tam̃ti patres Paulus antonius Helarion Ioħs
Ad postremũ bcatissimus paterbene dictus. imita¬
tisunt: & alii quã plurimi quos nominatim propt
quorundã fastigium minime recensemus. Quor
uidelica silenciũ. siquis studiose o ex quirere
uoluerit. in eoꝵ cathalogo affatĩ repenre po¬
terit: Ergo ut nob quilib& non apponat quietem
inqua deguerunt solitudinis: His obmissis nr̃stilus
totus se conuertat adistitucionẽ cuangelistarũ.
ide operibus dñi iħu sũmat exordiũ: Primũ quidem
tistimoniũ. inmatheo habemus: Iussit iħs discpłos suos

Expanded text:
in lingua mea. Posui ori meo custodiam, cum consisteret peccator aduersum me. Obmutui & humiliatus sum, & silui a bonis. Nam & Paulu& obsecramus in Domino Iesu, vt cum silentio operātes, suum panem manducent. Diximus ista de antiquis vatibus, vt nullus arbitretur silentium modernis temporibus fuisse inuentum, sicut quidam male suspicantes fatentur. Hos namque & noui Testamenti Patres, Paulus, Antonius, Hilarion, & Ioannes, ad postremum beatissimus Pater Benedictus, imitati sunt: hos & alij quamplurimi, quos nominatim propter quorumdam fastidium minime recensemus. Quorum videlicet silentium si quis studiose exquirere voluerit, in eorum catalogo affatim reperire poterit. Ergo vt nobis quilibet non opponat quietē in qua deguerūt solitudinis, his omissis noster stilus totus se conuertat ad institutionem Euangelistarum, & de operibus Domini Iesu sumat exordium. Primum quidem testimonium in Matthæo habemus. Iussit Iesus discipulos suos
Abbreviated transcription (Latin):
pulos suos. ascendere nauẽ ut p̃cederent eũ transfrxũ
adbeth saidã. dũ ipse dimitter& ppłm: Et cũ dimisissa
eos abut in montẽ orare: Terciũ in lucã ita continens
Factũ ÷ aut̃ in illis diebus. exut iħs in montẽ solus orare.
& erat ꝑ noctans in oracione dei Et cũ dies factus essa:
uocauit discpłos suos. ⁊ elegit .xui. ex ipsis ⁊ cr̃a: Itẽ in

Expanded text:
ans fretum ad Betsaidam, dum ipse dimitteret populum. Et cum dimisisset eos, abiit in montem orare. Tertium in Luca ita continens. Factum est autem illis diebus, exiit Iesus in montem solus orare, & erat pernoctans in oratione Dei: & cum dies factus esset, vocauit discipulos suos, & elegit duodeci
Abbreviated transcription (Latin):
merunt unũ exfamulis coꝵ: Alter uero famulds
qui suꝑ erat. opti me sciebat hostiũ lingua. quieis
omĩa quelo quebant᷑ latino eloquio lã indicabat:
Ehunc ere dimus cõsolatorẽ hominũ saluatsse : ab eoꝵ
reuelacione. Tunc accedentes ad eos. uelocit̾ eoꝵ
manus dissoluer̃: atq ꝓuita ducis sui obnixius
eos ꝑ interpetẽ rogare ceperunt. ⁊ ita demũ factũ ÷
bile. quia unꝰ exp̃ dictis fr̃ib ferebat aureã crucem
circa collũ: ⁊ hanc cũ reperis sent: nõ presũpserunt
ꝓbatissimũ gaudium: qđ perpacienti ã operatur
de quo ait ouant̾ apłs. Nõsolum aut̃. sed igloriam̃
in tribulationib Scientes qđ tribulacio: pacienciã
operat̃. Patientia uero. spem. Spes autẽ non confundit:
quia caritas dei diffusa ẽ in cordibus nr̃is.
tnuncigitur quiq monastica festis indumenta obsecro
ut una mecũ horũ uirorũ intueamini exempla: & silencio

Expanded text:
merant unum ex famulis eorum. Alter vero famulus merant unum ex famulis eorum. Alter vero famulus qui supererat, optime sciebat hostium linguam, qui eis omnia quae loquebantur latino eloquio clam indicabat. Et hunc credimus consolatorem ereptionem. Tunc accedentes ad eos velociter eorum manus dissoluerunt, atque pro vita Ducis sui obnixius per interpretem eos rogare cœperunt, & ita demum factum esbile, quia vnus ex prædictis fratrib. ferebat auream crucem circa collum, & hanc cum reperissent, non presumpserūt probatissimum gaudium, quod per patientiam operatur, de quo ait oranter Apostolus. Non solum autem, sed & gloriamur in tribulationibus, scientes quod tribulatio patientiam opquia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris. Et nunc igitur qui Monastica fertis indumenta, obsecro vt vna mecum horum virorum intueamini exempla, & silentio
Abbreviated transcription (Latin):
manibus: Atilli ut erant animo cõstantes: itaator¬
pore ꝑ manser̃ in mobiles Et hac nõ aliqua fiebat
apud eos in delusione sed ius. fasq scãe regule. sub
qua uideliee cupiebant mori auuere. nũ quã ab ea
barus appropinquauit : equus in quo residebat iob¬
licũ resill t. sessorẽq suũ in terrã strauit atq cõlisit:
Quã uero colisionẽ: statimfebris laalis secuta est: Con¬
ticuer̃ om̃s & uersi instuporẽ. ceperunt querere int̾se.
quid ex̾is facere deberent: Reꝑto tandẽ cõsilio bar¬
barico ritu. dignũ eẽ censuarunt. ut ꝓuitit ducis
sui unus exillis occideret᷑: De inde ceper soste querere
quẽ ex eis deberent int̾imere: Sed suꝑ iustutũ uiros
& sorte xp̃i cõnumeratos diaboliet nullomͦ poterat
caderesors. ob̾tu pescentes itaq suꝑ eos: ⁊ ad mirantes
diceb tnt ultra homines eeẽ suꝑ quos sors eor nõpo¬
tiustrt cadere: Siquidem uixta hunc modũ. in tere¬

Expanded text:
dabant. At illi vt erant animo constantes, ita & cordabant. At illi vt erant animo constantes, ita & corpore permāserunt immobiles: & hoc non aliqua fiebat apud eos in delusione, sed ius fasque sanctæ Regulæ, sub qua videlicet cupiebant mori & viuere, & nunquam ab ea barus appropinquauit, equus in quo residebat in obliquum resiliuit, sessoremque suum in terram strauit atque collisit, quam collisionem statim febris lticuerunt omnes et versi in stuporem coeperunt quaerere inter se, quid ex iis facere deberent. Reperto tandem consilio, barbarico ritu dignum esse censuerunt, ut pro vita ducis sui unus ex eis caederetur. Deinde coeperunt sorte quaerere, quem ex illis deberent interimere. Sed super virtutum viros et sorti Christi connumeratos diabolica nullo modo poterat cadere sors. Obstupescebant itaque super eos et admirantes dicebant, ultra homines esse, super quos sors eorum non potuisset cadere. Siquidem juxta hunc modum intere
Abbreviated transcription (Latin):
lentiũ coꝵ rũpere ne quiuerunt: Maneaut̃ facto.
applicuerunt in assignatũ locũ: in quosibi cõgregandi
posuerant constitutum Predicti uͦ fr̃s. paulusũ seab
eis sequestrarunt. ⁊ sicutierant ligati. in t̾rã sesuper
facies suas dederunt. quatinꝰ ꝑ acto psalmoꝵ cursu
silentio finẽ inponerent: N on dũ enĩ oracione cõpl&t.
uenit pars reliqua captamulta preda: Inueniens
itaq duxcoꝵ predictos fr̃s in t̾ram iacere: in t̾rogauit
qui ẽẽnt: Atilliretulerunt ei omĩa que gesserant
ꝑ ordinẽ addentes qđ nullo modo potussent eos
lo qui facere Ille itaq quiaerat barbarica in ma¬
nituceturgidus: obnimit̃ clacionẽ cũ eodem
in quo resi debat equo falerato. in clinato uelut
adferiendũ conto : irruit suꝑ eos i &ũ morłis
cis incutiens. uolens eos probare antimerent:
eterũ uulgus undiq qđ confluxeratt ad hocspec¬
taculũ uociferantes barbareo. ritu plausũ dabant

Expanded text:
silentium rumpere nequiuerunt. Mane autem facto, silentium rumpere nequiuerunt. Mane autem facto, applicuerunt in adsignatum locum, in quo sibi congregandi posuerant constitutum. Prædicti vero fratres paululum se ab eis sequestrarunt, & sicut erant ligati, in terram se super facies suas dederunt, quatenus peracto Psalmorū cursu, silentio finem imponerent: nondum enim oratione completa, venit pars reliqua, capta multa præda. Inueniens itaque dux eorum prædictos fratres in terram iacere, interrogauit qui essent; at illi retulerunt ei omnia quę gesserant, per ordinem, addentes quod nullomodo potuissent eos loqui facere. Ille itaque quia erat barbarica immanitate turgidus; ob nimiam elationem, cum eodem, in quo residebat phalerato equo, inclinato velut ad feriendum conto, irruit super eos, metum mortis eis incutiens, volens eos probare, an timerent. Cæterum vulgus vndique quod confluxerat ad hoc spectaculum, vociferantes barbarico ritu, manibus plausum
Abbreviated transcription (Latin):
bene uł honeste seagete putarerit s̃ scđm inttitucionẽ
patrũ. nihil erit: Tempoꝵa igit᷑ quo seuassimit
gens norht miannaꝵ.pictauors atq turonens ium
fines cruentis deuast̾t bat gladiis. cotigit ut duo
uenerabiles exeadẽ cõgregationeiuiri nescio qua de
causa mitterent̾ turo nicm Unuseoꝵ harchembal d
uocat᷑. mibiq benenotꝰ: Alteruͦ ignotꝰ & dicitur
ad alasuis. Uirinãq opinatissimi ⁊multoꝵ mo¬
nacoꝵ patres nunes̃ effectt factũ ÷ igit dũ tantũ
carperent iter. & inquenda locũ requiecionis grã
deuestissent. talit̾ abeisdẽ nor ht mannis capti sunt
eadem nocte: Frataut quid ã oppidũ secus locum
illũ. suꝑ quod noctu irruentes ceperunt: Alia uͦ norbt¬
mannoꝵ pars queibat pridẽ cũ capta predae: deuenit
in eundẽ locũ. in quop̃ dicti fr̃s erant: Caperenãq eos¬
& coꝵ ligaremanus. deinde minare potuerunt: sedsi

Expanded text:
bene vel honestum se agere putauerit, secundum institutionē bene vel honestum se agere putauerit, secundum institutionē Patrum, nihil erit. Tempore igitur quo sæuissima gens Nortmannorum, Pictauorum, atque Turonensium fines cruentis deuastabat gladiis: contigit vt duo venerabiles ex eadem congregatione, nescio qua de causa mitterentur Turoniam, vnus eorum Archimbaldus vocabatur, mihique bene notus, alter vero ignotus, & dicitur Adalasius. Viri nempe opinatissimi, & multorū monachorum patres effecti. Factum est igitur dum tantum carperent iter, & in quendam locum requietionis gratia diuertissent, taliter ab eisdem Nortmannis capti sunt eadem nocte. Erat autem quoddam oppidum secus locum illum, super quod noctu irruentes, cœperunt. Alia vero Nortmannorum pars quæ ibat cum pridē capta præda, deuenit in eundem locum, in quo prædicti fratres erant: capere namque eos, & ligare eorum manus, deinde minare potuerunt, sed eorum
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ fr̃. maluit equũ ꝑdere. quã silenciũ rupere:
Qđ iu delica si feciss&: protinus fur equũ dimit¬
ter&: Hoc tam̃ fecit abut ⁊ tactu. unũ epastorib
suscitauit aq qđ cõtigerat signo ostendit: Perasti
itaq nocte ⁊ facto mane. uiderunt furẽ eminus. uno
lidos dare precepit. Dicens in iustũ eẽ eũ absq digna
mercede dimittere : eo qđ ꝑto aus noctis spaciũ mul¬
tũ sustinuis s& laborẽ: Sed enĩ posqͣua doꝰ trabente
admonasticã ꝑ ueniuitat̃. ac dehinc ꝑ increm̃ta tẽpoꝵ
prior afr̃ibus sũ electus. sepe fr̃s nr̃i furẽ illũ ad no
tar̃. ⁊ qt erat filius nri molendinarii: quocies pater
eiꝰ frm uoluntati cõtraibat: tocies mep̃dictos solidos
rep&ere cogebant: Sed quia deactusilencu sermo
nachi. restat ut retro redeam & ꝑ eũ aliquantulitm
peruagem: Uita enĩ monghiusq adeo est aliquid.
donec subsilencio ẽẽ studuerit: Eouero remoto: quiqa¬

Expanded text:
vero frater maluit equum perdere, quam silentium rumpere; vero frater maluit equum perdere, quam silentium rumpere; quod videlicet si fecisset, protinus fur equum dimitteret. Hoc tamen fecit: abiit, et tactu unum e pastoribus suscitavit, eique quod contigerat signo ostendit. Peracta itaque nocte et facto mane, viderunt furem eminus uno alidos dare praecepit, dicens injustum esse eum absque digna mercede dimittere, eo quod per totius noctis spatium multum sustinuisset laborem. Sed enim postquam Deo trahente ad monasticam perveni vitam, ac dehinc per incrementa temporum prior a fratribus sum electus; saepe fratres nostri furem it quia erat filius nostri molendinarii, quoties pater ejus fratrum voluntati contraibat, toties me praedictos solidos repetere cogebant. 11. Quia de actu silentii sermo nachi, restat ut retro redeamus, et per eum aliquantulum pervagemus. Vita enim monachi usque adeo est aliquid, donec sub silentio esse studuerit. Eo
Abbreviated transcription (Latin):
catꝰ est: Factũ ÷ aut̃ dũ predictꝰ rusticus istuca¬
pud illius appaor& : om̃s qui uita uia adherant
emissis uocib ꝑ cuentis atritcer̃ manus: Cunc
dultissim pater nefallar ignoto. quos denarios ac¬
cepit miduo. eiq bonu ꝓmalo seddite & federitu
peruenit: amputare ei młan uoluit: Cio audito¬
pat odo: obnixius nefiorie ex orauit. misticu
in colomẽ atq in dẽpnom ab soluit: Mulcors
sant aurib & ur̃is disfamatũ ÷ illud: ꝗd cuidat
furoni pat̾ noster dudũ roma ueniens fecerit:
Qđ magis lib& mihi describere ne alueatur.
quã ut urȩ induftrie insinu&ur: Persistente
itaq illo orationis gr̃ã intra ciuitatẽ: usũ fuit
omĩb ut fr̃ noster domnꝰ gotefredus. suꝑ pestores
equoꝵ ite incampum. Factũ ÷ aut̃ ut sequenti
nocte cũ grauati somno pastores obdormissent
upso eꝑ uĩgil orationi insisteret. fur affuit raptũ
equũ ascendit. ⁊ fugam arripuit: Predictus

Expanded text:
catus est. Factum est autem dum praedictus rusticus ictu cacatus est. Factum est autem dum praedictus rusticus ictu caput illius appeteret, omnes qui juxta viam aderant, emissis vocibus percutientis attraxerunt manus. Tunc dulcissimus pater: Ne fallar, ignoro quot denarios accepit mutuo, eique bonum pro malo reddidit, et foederatum peruenit, amputare manus eius voluit, quo audito obnixius ne fieret exorauit, & rusticum incolumē atque indemnē absoluit. Multorū sane auribus & vestris, diffamatū est illud, quod cuidam furi Pater noster dudū Romā veniens, fecerat, quod magis libet mihi describere, ne aboleatur, quam vt vestrę industriæ insinuetur. Persistente itaq. illo orationis gratia intra ciuitatem, visum fuit omnibus, vt frater noster domnus Godefredus super pastores equorum iret in campum. Factum est autem vt insequenti nocte, cum grauati somno pastores obdormissent, & ipse peruigil orationi iequum ascendit, et fugam arripuit. Praedictus
Abbreviated transcription (Latin):
solũ fidelib ista facert : uerũ aram ꝑsecutorib suis
manus aperira. ⁊ palmas extendera : De quo rustud
uobis rtetexam exemplũ cui rei factũ int̾fuit sr̃
firm. domnibal diuni abbatis germanus: Tempore
copit ille intra extraq disctrere: ⁊ pacis concordieq
monita: int̃ utrosq disseminare. quatinus posso
furorẽ predicti regis sodare : a predictã urbem
tuen atanta obsidione: Intere a quat dã die dui
uixta mon asteriũ beati andreę apcłi ir&: qđ
adcliuũ scauri dicit᷑ ex nominẽ. quidam rusticus
uoluit eum propt̃ laguntulã aquę occidere Et¬
enĩ sicut scriptunt dicit qui ambulat simplict᷑.
ambulat cõfidenter. more suo nulli nocens: nihilq
suspicans curuato incedebat capite : In tantũ enim
apud eũ usus in oleuerat regulae: ut ubicũq essa.
siuestans. seu ambulans aut sedens. seꝑ curuato capite
defexisq int̾rã luminibus inceder&: Quadere aqui¬
busdã cõuersationis suȩtp̃re. fossori luden douo¬

Expanded text:
solum fidelibus ista faceret, verum etiam persecutoribus suis manus aperiret et palmas extenderet. De quo et istud vobis retexam exemplum cui rei interfuit frater Firmus, Domini Balduini abbatis germanus. Odonis scoepit ille intra extraque discurrere, et pacis concordiaeque monita inter utrosque disseminare, quatenus posset furorem praedicti regis sedare, et praedictam urbem tueri a tanta obsidione. Interea quadam die dum juxta monasterium beati Andreae apostoli iret, quod ad clivum Scauri dicitur ex nomine, quidam rusticus voluit eum propter lagunculam aquae occidere. Etenim, sicut Scritura dicit: Qui ambulat simpliciter, ambulat confidenter , more suo nulli nocens, nihilque suspicans curvato incedebat capite. Intantum enim apud eum usus inoleverat. Regulae , ut ubicunque esset, sive stans, sive ambulans, aut sedens semper curvato capite, defixisque terram luminibus incederet; qua de re a quibusdam conversationis suae tempore Fossorium ludendo vo