comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uulus loquebar quasiparuulus cogitabã : Cũ aut̃ factus uir euacuauieaque par¬
uulierunt: Vidfmus nunc ꝑspeculũ inenigmate tunc aũt facie ad faciem
nunc scio ex paste. Tunc aut cognoscã sicut & cognitussũ siergo in hacuita ubi
hominũ mirabiliũ ꝓph&ia ita conparanda ẽ illi uitae. quasi paruuli adiuuenem
iudie cam̃ eliscus accipientem munera seruũ suũ ibu prenonera tanet eũ uenegie ꝗd ꝑfirtui¬
nacũ corpuscor uptibile adgrauauit anima sedin corruptibile nibi lupe diaen aliis cĩ
ndua qui puidencdasunt oculis corporens q̃uib elis eus absens adseruũ suũ uidendũ n indiguie
indigebunt : Nam secundũ in cpreis septuaginta is tasunt adge i uerba pphiean Nonne cor
mis ibutecum quando conuersur ẽ uirdecurroin obuiatiot ac cepistipecunia & c&era
Sicut aut̃ ex ebreo int̃ pr&atus ẽ presbit hieronimus : Nonne cor meum in quidim preseri

Expanded text:
uulus loquebar, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uir, euacuaui ea quae paruulus loquebar, quasi paruulus cogitabam; cum autem factus sum uir, euacuaui ea quae paruuli erant. Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. Nunc scio ex parte, tunc autem cognoscam sicut et cognitus sum. Si ergo in hac uita, ubi hominum mirabilium prophetia ita conparanda est illi uVidit tamen Eliseus accipientem munera servum suum, ubi ipse non erat. Ita cum venerit quam corpus corruptibile aggrauabit animam, sed incorruptibile nihil impediet, illi sancti ad ea quae uidenda sunt oculis corporeis, quibus Heliseus absens ad seruum suum uidendum non indiguit, indigebunt? nam secundum interpretes septuaginta ista sunt ad Giezi uerba prophetae: nonne cor meum iuit tecum, quando conuersus est uir de curru in obuiam tibi et accepisti pecuniam? et cetera; sicut autem ex hebraeo interpretatus est presbyter Hieronymus: nonne cor meum, inquit, in praesentia
Abbreviated transcription (Latin):
Durũ ẽ enim dicere qđ scĩ talia corporatunchabebunt ut ñ possintoculis elaudere
atq aperire cuuolent : Durius aũt quodibi dm̃ quis qui soculus clauserit ñ uidebit : Sienĩ ꝓ¬
ph&a hiliseus puerũ suũ giez i. absens corpore uidit accipientẽ muneraque dedit
ne mansrrus quẽ ꝓph&a memoratus alepde formitate mandauerat Quod seruus ne¬
quã domino suo ñ uidentila dent̃ se fecisseputauerat quanto magis in illo corpores piritali
uidebunt scĩ om̃ asq oculos claudant : uerũ &iã undes corpore absentes : Tunc enĩerit
illud ꝑfectũ de quoloquens apłs : Ex paste inquit scimꝰ & expaste pph&umꝰ : Cũ aut̃ ue¬
nerit quod ꝑfectũ ẽ quod exparte ẽ euacu abit. Deinde ut quomodo poss& aliqua
similitudine ostenderit quantũ ab illaq futuraẽ dist& haecciuita s ñ qualiũ qũq

Expanded text:
Durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere Durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere adque aperire cum uolent; durius autem, quod ibi Deum, quisquis oculos clauserit, non uidebit. Si enim propheta Helisaeus puerum suum Giezi absens corpore uidit accipientem munera, quae dedit ei Naeman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mundauerat, quod seruus nequam domino suo non uidente latenter se fecisse putauerat: quanto magis in illo corpore spiritali uidebunt sancti omnia, non solum si oculos claudant, uerum etiam unde sunt corpore absentes! Tunc enim erit perfectum illud, de quo loquens apostolus: Ex parte, inquit, scimus et ex parte prophetamus; cum autem uenerit quod perfectum est, quod ex parte est euuita, non qualiumcumque
Abbreviated transcription (Latin):
nos habere coeper̃ : Dix aut dñribs : uid&ene contemnatis unũ depusillisistis : Dico
enim uobis qr angelieoꝵ sẽꝑ incelis uident faciem patris meiqui incelis ẽ: sic̃ ergo
illi uident: Ita & nos uisurisumus sed ñdũ it auidemus : Propt̃ qđ ait apłs quod pau¬
lo ante dixiuidemus nunc ꝑspeculũ inenigmate t̃ unc aũt facie ad faciem: Prȩ¬
erit inquit similes eierimꝰ qm̃ uidebimꝰ eũ sicutiẽ : Facies aũt dr̃manifestatio eiꝰ intel¬
legenda ẽ ñ aliqđ tale monbrũ qualenos habemꝰ incorporeatq in isto nomine
nuncupamus : quaꝓpt̃ cũ ex mequȩrit᷑ Quid acturi sint sc̃i in illo corpores piritali non
dico quodiã uideo ẜdico qđ credo scđm illud qđ inpsalmolego: Credi diꝓpt̃ qđ
locut sũ dicoitaq uisuris dm̃ in ipsocor pore sedutrũ ꝑ ipsũ sicut ꝑ corpus Nunc
uidem solem lunã stellas mare ac t̃rã & que sunt in ea. Non parua questio est

Expanded text:
dominus Iesus: uidete, ne contemnatis unum de pusillis istis. dico enim nobis, quia angeli eorum semper in caelis uident faciem patris mei, qui in caelis est. sicut ergo illi uident, ita et nos uisuri sumus; sed nondum ita uidemus. propter quod ait apostolus quod paulo ante dixi: uidemus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem. praeerit, inquit, similes ei erimus, quoniam uidebimus eum sicuti est. facies autem dei manifestatio eius intellegenda est, non aliquod tale membrum, quale nos habemus in corpore adque isto nomine nuncupamus. Quapropter cum ex me quaeritur, quid acturi sint sancti in illo corpore spiritali, non dico quod iam uideo, sed dico quod credo, secundum illud quod in psalmo lego: Credidi, propter quod locutus sum. Dico itaque: Visuri sunt Deum in ipso corpore; sed utrum per ipsum, sicut per corpus nunc uidemus solem, lunam, stellas, mare ac terram et quae sunt in ea, non parua quaestio est.
Abbreviated transcription (Latin):
ut subtectũ meum intres. Propi qđ & meipsũ ñ sum dignꝰ arbi tratus ut uenire ad te sed
dic uerbum & sanabit᷑puerm̃s Sienĩ ita hoc gestũ est. quomodoerit uerũ qđ mathe
narrat. Accessit ad eum quidã centurio cũ ipseñ accesserit sed amicus miserit nisi
diligent̃ ad uestentes intellegamꝰ matheũ non omnimodo disseruis se usitatũ mo¬
reloquendi ñ solũ enĩ dicero solemꝰ ac cessisse cili quid&iã ante quã ꝑueni at iud qđ dicit᷑ ac
cossfsseunde &iã dicimus parũ accessit. Vel multum accessit eoqđ app&it ꝑuenire
Uerum &iã ipsũ ꝑuentionem cui cidipiscendicausa accedit᷑ dicemus plerũq factũ
ut si eũ ad quem ꝑuonit. Non uide at illequi ꝓuenit cũ ꝑcimicũ ꝑuenit ad aliquẽ cuius
ei fauor est necessarius quod ita tenuit consu& udo ut iã &iã uulgo ꝑuentores appel¬
lent quipotentiũ quorũ lib& tãꝙ in accossibiles animos ꝑconuenientiũ ꝑsonarũ

Expanded text:
od et me ipsum non sum dignum arbitratus, ut uenirem ad te; sed dic uerbo, et sanabitur puer meus. si enim ita hoc gestum est, quomodo erit uerum quod Matthaeus narrat: accessit ad eum quidam centurio, cum ipse non accesserit, sed amicos miserit, nisi diligenter aduertentes intellegamus Matthaeum non omni modo deseruisse usitatum morem loquendi? non solum enim dicere solemus accessisse aliquid, etiam antequam perueniat illuc, quo dicessisse — unde etiam dicimus \'parum accessit\' uel \'multum accessit eo quo appetit peruenire —, uerum etiam ipsam peruentionem, cuius adipiscendi causa acceditur, dicimus plerumque factam, etsi eum ad quem peruenit non uideat ille qui peruenit, cum per amicum peruenit ad aliquem, cuius ei fauor est necessarius. quod ita tenuit consuetudo, ut iam etiam uulgo peruentores appellentur qui potentium quorumlibet tamquam inaccessibiles animos per conuenientium personarum
Abbreviated transcription (Latin):
u mostuus uel fuerat habiturus : &iã si ẽ ante defunctus: atq illud quod
bitant : Non enĩ libido ibierit quȩ confusionis ẽ causaͥiã prius quã peccas sea
nudierant & non confundebantur uir & stmin&corporib: Ergo illis uitia
detrabentur natura seruabitur ñ ẽ aut̃ uitiũ sexus femineus sed natura
quȩ tunc quidem & a concubitu &apetũ in munis erit: Er̃ tam̃ mebrafeminea
non ad cõmodatausiui ueteris sed decorindio quonon allitiatur aspiciemis
concupiscentia: quȩnulla erit :
tione quod fecit : Vtenim inexor diogeneris humani delatersaurdorpuoros eoito

Expanded text:
 mortuus, uel fuerat. habiturus, etiam si est ante defunctus, atque illud quodonfusionis est causa. nam priusquam peccassent, nudi erant et non confundebantur uir et femina. corporibus ergo illis uitia detrahentur, natura seruabitur. non est autem uitium sexus femineus, sed natura, quae tunc quidem et a concubitu et a partu immunis erit. erant tamen membra feminea non accommodata usui ueteri, sed decori nouo, quo non alliciatur aspicientis concupiscentia, quae nulla erit, tione quod fecit. Ut enim in exordio generis humani de latere uiri dormientis costa
Abbreviated transcription (Latin):
c& ita uult peccantiparcertut euertatur &uiuat: Ita etiã uult inpeccatis ꝑseue¬
rantẽ punire ũtiustitiȩ potentiã c̃tum ax ñ euadat: Acsicquicquid elegeris ohomo :
ñ de eritdõupdesuã detecõ pleatuo luntatẽ siueergo lustific& impiũsiue arguat
pigrũ siue expectata uersũ seude serat pumiendũ s ẽ ꝑmisericors ẽs eꝑiustus sẽꝑ omp̃s:¬

Expanded text:
cet, ita uult peccatori parcere, ut reuertatur et uiuat, ita etiam uult in peccatis perseuecet, ita uult peccatori parcere, ut reuertatur et uiuat, ita etiam uult in peccatis perseuerantem punire, ut iustitiae potentiam contumax non euadat: ac sic quidquid delegeris, o homo, non deerit deo unde suam de te compleat uoluntatem. siue ergo iustificet impium siue arguat pigrum siue exspectet auersum seu deserat puniendum, semper misericors est, semp
Abbreviated transcription (Latin):
dicereuult ds̃ & ñ fac̃ ut ipsũdicamꝰ uelleqͥut uellit isti fac̃ secundũ illã uero uolunatẽ
suam Quecũ eiꝰ p̃scienti a sẽpiterna ẽ ꝓfecto incelo & int̃raom̃aq̃ cũq uoluitñ solũ p̃teri¬
tauel p̃sentia sed etiã futuraiã fec̃ : Uerũ antequã ueniart tẽpus quo uoluituafier&
qđ ante tẽpora uniuersa prȩsciuit atq disposuit dicimus fi& quando ds̃ uoluerit:
eius immutabili prȩparatum est uoluntate. tunc erit. ClX¬
Irem de eadem uoluxtaredĩ Expsalano Cx
agna operadñi ex quisita in om̃s uoluntates eius: Scrutare. exqͥreuestiga
si potes omnes uoluntates dm̃i in omnibus semper magna opera eius in¬
uenies : Nulla enim uoluntas potentior ẽ ipsius uoluntate : c̃traquã cũ aliquid
fieri sinit misericordiam suã iustitiam que demonstrat: Sicuten ĩuult᷑ homo ñ pec¬

Expanded text:
dicere: "uult deus et non facit", ut ipsum dicamus uelle, qui ut uelint isti facit. secundum illam uero uoluntatem dicere: "uult deus et non facit", ut ipsum dicamus uelle, qui ut uelint isti facit. secundum illam uero uoluntatem suam, quae cum eius praescientia sempiterna est, profecto in caelo et in terra omnia quaecumque uoluit non solum praeterita uel praesentia sed etiam futura iam fecit. uerum antequam ueniat tempus, quo uoluit, ut fieret quod ante tempora uniuersa praesciuit atque disposuit., dicimus: "fiet quando deus uoluerit; eius immutabili praeparatum est uoluntate tunc erit. ITEM DE EADEM VOLVNTATE DEI. EX PSALMO CX. Magna opera domini, exquisita in omnes uolun- tat e s eius. scrutare, exquire, uestiga, si potes, omnes uoluntates domini, in omnibus semper magna opera eius inuenies. nulla enim uoluntas potentior est ipsius uoluntate, contra quam cum aliquid fieri sinit, misericordiam suam iustitiamque demonstrat. sicut enim uult, ut homo non pec
Abbreviated transcription (Latin):
minib: et ãuelledicit᷑ Qđ ñ ipse uult sed suos id uolentes facit sicut dicit᷑
cognouisse : Qđ ut cognosceretur feci aquib: ignorabat᷑: eii dicente a pło Nunc¬
aut̃ cognoscentes dm̃immocogniti adõ fas ẽ utcredamus qđ eostunc cognore¬
rit ds̃ p̃cognitos ate constititionẽ mundi Sed tunc cognouisse dictus ẽ. qđ tunc
ut cognosceret᷑ effecitꝰ dehis locutionũ modisiã & in superibus libris memini
disputatũ secundũ hancergouoluntatẽ quad m̃ uelledicimus qđ alios efsic̃ uelle a
quib: futur anescunđ multauult nec fac̃ smultaenĩ uolun fieriscĩ eiꝰ abillo inspirata scã
uolunta tene fiunł sicut oran ꝓqͥb: dã piescẽque & qđ p scõ spũsuo fecerit acꝑboc
quando secundũ dm̃uolun &orant sc̃iut quisq: sits aluus possumꝰ illomodo locutionis

Expanded text:
minibus, etiam uelle dicitur, quod non ipse uult, sed suos id uolentes facit; sicut dicitur minibus, etiam uelle dicitur, quod non ipse uult, sed suos id uolentes facit; sicut dicitur cognouisse, quod ut cognosceretur fecit, a quibus ignorabatur. Neque enim dicente apoautem cognoscentes deum, immo cogniti a deo, fas est, ut credamus, quod eos tunc cognouerit deus praecognitos ante constitutionem mundi; sed tunc cognouisse dictus est, quod tunc ut cognosceretur effecit. de his locutionum modis iam et in superioribus libris memini disputatum. secundum hanc ergo uoluntatem, qua deum uelle dicimus quod alios effecit uelle, a quibus futura nesciuntur, multa uult nec facit. multa enim uolunt fieri sancti eius ab illo inspirata sancta uoluntate nec fiunt; sicut orant pro quibusdam piequando secundum deum uolunt et orant sancti, ut quisque sit saluus, possumus illo modo locutionis
Abbreviated transcription (Latin):
ulta siui quidẽ amalis c̃trauoluntatẽ di sed tantȩ ẽ illes apientiȩ tantẽq uistu¬
tis utineos exitus siue fines quos bonas & iustos ipse prȩsciuit TendaNTom̃aq̃ uo
erat uerbi gratia reddat᷑ Iratus pͥotius quã ipsemutantur : &eũ quodã modo
mutatũ in bis q̃ patiunt᷑ inueniunt sicut mutat᷑ soloculis sauciatis & as ꝑ quodã
modo exmiti & ex delectabili molestus efficit᷑cũ ipse apud seipsũ maneat idẽ qui¬
qui fuitdicit᷑ Etiã uoluntas dĩ quã fec̃ in cordib: oboedientiũ mandatis eius orant
in uobis & uelles sicut istitiadĩ Nonsolũ quipseiustus estdicit᷑ : sed illa etiã quã
in homine qui ab illo luficatur fac̃sic & lex eius uocatur q̃ potius ẽ. hominũs edabo
ipsodata nãutiq homines eran Quib: aitihs : in legeur a scriptũ est: Cũ alioloco
legamus lexdĩ eius incorde eius: secundũ hancuo luntatẽ quãds̃ operat᷑ in ho¬

Expanded text:
unt quidem a malis contra uoluntatem Dei; sed tantae est ille sapientiae tantaeque uirtutis, ut in eos exitus siue fines, quos bonos et iustos ipse praesciuit, tendant omnia, qut quibus lenis erat uerbi gratia reddatur iratus, illi potius quam ipse mutantur et eum quodam modo mutatum in his quae patiuntur inueniunt; sicut mutatur sol oculis sauciatis et asper quodam modo ex miti et ex delectabili molestus efficitur, cum ipse aput se ipsum maneat idem qui fuit. Dicitur etiam uoluntas Dei, quam facit in cordibus oboedientium mandatis eius, in uobis et uelle. Sicut iustitia Dei non solum qua ipse iustus est dicitur, sed illa etiam quam in homine, qui ab illo iustificatur. facit: sic et lex eius uocatur, \'quae potius est hominum, sfld ab ipso data; nam utique homines erant, quibus ait Iesus: In lege uestra scriptum est, cum alio loco legamus: Lex Dei eius in corde eius. Secundum hanc uoluntatem quam Deus operatur in ho
Abbreviated transcription (Latin):
hot erra sedeleuatũ in nube cũ incald̃ascender& quod margur& lucaseo memor ant:
marcus quide pose illud quod eis dis cũ bentib apparut lea continuans t dicor&
Et dñs quidem postqua locutus ẽ eis as sũptus ẽ in caelũ : Lucas aũ p̃t̃missis omnib: quȩ ꝑxi
dies ugiabillo cũ discipulis potuer iliprimo diere surrectionis ciꝰ quando in hierus alẽ plurib:¬
apparuit coniungit cacite nouissimũ diem quo ascendit incuala ꝗta narransȩdux̃ aũtillos

Expanded text:
 non iam in terra, sed eleuatum in nubem, cum in caelum ascenderet, quod Marcus et Lucas commemorant, Marcus quidem post illud, quod eis discumbentibus apparuit, ita continuans, ut diceret: et dominus quidem postquam locutus est eis, adsumptus est in dies agi ab illo cum discipulis potuerunt, illi primo die resurrectionis eius, quando in Hierusalem pluribapparuit, coniungit tacite nouissimum diem, quo ascendit in caelum, ita narrans: eduxit autem illos
Abbreviated transcription (Latin):
nouies &in  a semel uscendens sed ñ om̃ a scripta sunt sic̃ ioħ fac&ur : Crebraenĩ erat Et cũ
illiscuersutio ꝑdies xl: priusꝗ uscendiss& in caclũ ñ tam̃ eisꝑ om̃s .x.l. c̃tinuus aꝓparuerat :
Nu post diem primũ resurrectionis eiꝰ alios vuidios int̃uonissedic̃ ioħ ꝙꝓostquos eis rursus
uppuruit: Tertio uũc admare trberiadis: fortus sqsc̃tinuo c̃sequenti die. Nihilenim
repugnat & deinde quando uoluit c̃stituens eis qđ & ante p̃dixerat eosingalileae mon¬
tẽprecedere at que omnino ꝑ illos .XI. dies quotiens uoluit quib: uoluit que ad modũ
uoluit si c̃ p&rus dic Quando eũ cornelio & hisquicũ illo fuor at p̃dicabut: Quisimulin¬
quia & illi primi decidies inqͥberant illioctodies u pͣte totu possmores criptur aro
ndfsonecputar: Conferat ergo & qđ uit apłs paulus Utrunibilns feratquies bonq

Expanded text:
nouies et in aere semel ascendens. Sed non omnia scripta sunt, sicut Iohannes fatetur. crebra enim erat eius cum illis conuersatio per dies XL, priusquam ascendisset in caelum. non tamen eis per omnes XL continuos apparuerat. nam post diem primum resurrectionis eius alios vm dies interuenisse dicit Iohannes, post quos eis rursus apparuit, tertio autem ad mare Tiberiadis, fortassis continuo consequenti die; nihil enim repugnat. et deinde quando uoluit, constituens eis, quod et ante praedixerat, eos in Galilaeae montem praecedere; atque omnino per illos XL dies quotiens uoluit, quibus uoluit, quemadmodum uoluit; sicut Petrus dicit, quando eum Cornelio et his qui cum illo fuerant praedicabat: qui simul, inquia et illi primi decem dies, in quibus erant illi octo dies, a parte totum possunt more scripturarum non dissone computari. Conferatur ergo et quod ait apostolus Paulus utr
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ille an numeratis finalib idẽ primo atq ultimo dixit Postocto dies cũ discederen abillo
cut p&rusa dibm̃ : Preceptor bonũ ẽ nobis hic esse & cera : Nondeb& putari contriũ ei quod
mutheus muscusq It ac̃iuncxeruNt ꝑ &rum hoc sug gessise quasi ud hucmorses &
belius cumdño loquer&ur Non expresser quod tunc sed tucuer̃ potius qđ istea ddicdt
illis disce dentib: hoc p&rusd& rib t uber nicculis ficciendis dño sugges sisse ad didit &ialucus
x eolo quendi modo quo pars ꝓtoto commemoratur: Itẽ quod lucas ait
demorse & elia & fastum ẽ¬

Expanded text:
quod ille adnumeratis finalibus, id est primo adque ultimo, dixit post octo dies, eo loquod ille adnumeratis finalibus, id est primo adque ultimo, dixit post octo dies, eo lonum est nos hic esse, et cetera, non debet putari contrarium ei quod Mattheus Marcusque ita coniunxerunt Petrum hoc suggessisse, quasi adhuc Moyses et Helias cum domino loquerentur. non enim expresserunt, quod tunc. sed tacuerunt potius, quod iste addidit, illis discedentibus hoc Petrum de tribus tabernaculis faciendis do eo loquendi modo, quo pars pro toto commemoratur. Item quod Lucas ait de Moyse et Helia: et factum e
Abbreviated transcription (Latin):
mimi dixeritis uisionemdo noc filius bominis amostuis resurgat: Hecuisiod ñun monte cor
trib: discipulis p&roia cobo&io hanne Vbi&i ã decolo illitestimoniũ pae nȩuocis perͥibitũ
& trib euangelistis eodem ordine cõmemor at&adeas dẽ omninosententias: Sed cetera secdm
eagenera locutionẽ diuersi si ne ulla sententia rũ diuersitate quȩ multis locis superius de¬
monstrauimus uiderfalegentib: poss: Quod autmarcus post sexdies fuctũ dic Sic math¬
luca s aut̃ postoctoncte nendissi quos moue sed nttione reddita in struendi. Dies enĩ
quando enuntiamus dicentes postdies uli quando ñ anumeramꝰ eũ in quolo quim: & eũ
quores ipsa futuraẽ quã p̃nunciamꝰ uel pollicomꝰ: sed medios post quos reuora plenos
atq integros. Illud futurũ e: hoc fecit maheus & marchus excepto eo die quo hȩclo que¬
bat᷑ ilis & illo quo exibuit memoratã in monte uisio nẽ me dios dies intuentes dixer Postsex die

Expanded text:
mini dixeritis uisionem, donec filius hominis a mortuis resurgat. haec uisio domini in monte coram tribus discipulis, Petro, Iacobo et Iohanne, ubi etiam de caelo illi testimonium paternae uocis perhibitum est, a tribus euangelistis eodem ordine commemoratur et ad easdem omnino sententias; sed cetera secundum ea genera locutionum diuersa sine ulla sententiarum diuersitate, quae multis locis superius demonstrauimus, uideri a legentibus possunt. Quod autem Marcus post sex dies factum dicit sicut Matcto, non contemnendi sunt, si quos mouet, sed ratione reddita instruendi. dies enim quando enuntiamus dicentes \'post tot dies\\ aliquando non adnumeramus eum, in quo loquimur, et eum, quo res ipsa futura est, quam praenuntiamus uel pollicemur, sed medios, post quos re uera plenos adque integros illud futurum est. hoc fecit Mattheus et Marcus. excepto eo die, quo haec loquebatur Iesus, et illo, quo exhibuit memoratam in monte uisionem. medios dies intuentes dixerunt post sex dies,
Abbreviated transcription (Latin):
diuinioperis reperitur incorporalibus corporalia quodam modo
A texere quam lic& diuers a quia illa celestia ista ter restriatam̃
corpora & corpora copula ressed hoc incredibile fuerit aliquando
cceiamcredit mundus sublatũ terrenũ xp̃i corpus incelum:
resurrectionem carnis & ascensionem insuꝑnas sedes paucissi¬
mis remanentibus atq stupentibus uel doctis uel indoctis. iamcredid¬
runt & docti & in doctii si rẽcredibilẽ credider̃ : uideanT quã sint stolidi
panimal: non poterit terrenũ corpus in caeleste corpus ad tolli. si aomius omniac ꝑhoc
quinoneredunt : si aut̃ res incredibilis credita ẽ : etiã hoc utique in credibile ẽ se
ereditũ eẽ qđ inoredible ẽ: haec igitur duo incredibilia resurretionẽscilic&
nri corporisinȩ ternũ &r ẽtđincredibilemundũ eẽcrediturũ. Ideds̃ ałequã lunũ¬

Expanded text:
diuini operis reperitur incorporalibus corporalia quodam modo diuini operis reperitur incorporalibus corporalia quodam modo attexere quam licet diuersa, quia illa caelestia, ista terrestria, tamen corpora et corpora copulare. sed hoc incredibile fuerit aliquando.NON CREDVNT. Ecce iam credidit mundus sublatum terrenum Christi corpus in caelum, resurrectionem carnis et ascensionem in supernas sedes paucissimis remanentibus atque stupentibus uel doctis uel indoctis iam crediderunt et docti et indocti. si rem credibilem crediderunt, uideant quam sint stolidi animal, non poterit terrenum corpus in. caeleste corpus adtolli, si animus omni acqui non credunt. Si autem res incredibilis credita est, etiam hoc utique incredibile est, sic creditum esse quod incredibile est. Haec igitur duo incredibilia, resurrectionem scilicet nostri corporis in aeternum, et rem tam incredibilem mundum esse crediturum, idem Deus an
Abbreviated transcription (Latin):
remus natirã ñ patiutres in corpore xligam̃to corporeo uinceretur. & tam̃
plena ẽ trauegstantibus animis: hȩc m̃bra t̃rena miro sibi modo con exa &
treno corpori potuit inligari Ant̃rena particula tã ex sigua potuit aliquid cȩlesti
corporemelius apud setenereut sensum haber& & uitã : & eã sencientẽ atq: ui¬
dignabitur cȩlũ suscipereaut susceptãñ poterit sustinere
cũ deresentiat &uiuat ista meliore quãẽ corpus omnecleste : Sedideo non
fit qr ñdũ ẽ tẽpus quoid fieriuoluit Quihoc quod uidendoiam uoluit:
mur incorporeos animos celesti corpore potiores t̃renis inligari : poribus
ꝗ corporalic& trena sedibus quis celestibus tam̃ corporeis sublimarinisi
quia hoc uidere consueuimus & hoc sumus illud uero ñdũsumus : Nec aliquan¬
do adhucuidemus : Nã ꝓfecto sobria ratione consulta mirabilioris esse

Expanded text:
remus naturam non pati, ut res incorporea ligamento corporeo vinciretur? Et tamen remus naturam non pati, ut res incorporea ligamento corporeo vinciretur? Et tamen plena est terra vegetantibus animis haec membra terrena miro sibi quodam modo connexa et terreno corpori potuit inligari? an terrena particula tam exigua potuit aliquid caelesti corpore melius apud se tenere, ut sensum haberet et uitam, et eam sentientem atque uiaelum suscipere aut susceptam non poterit sustinere, cum de re sentiat et uiuat ista meliore, quam est corpus omne caeleste? sed ideo nunc non fit, quia nondum est tempus, quo id fieri uoluit, qui hoc quod uidendo iam uiluit mur incorporeos animos caelesti corpore potiores terrenis inligari corporibus quam corpora licet terrena sedibus quamuis caelestibus, tamen corporeis sublimari, nisi quia hoc uidere consueuimus et hoc sumus, illud uero nondum sumus nec aliquando adhuc uidimus? nam profecto sobria ratione consulta mirabilioris esse
Abbreviated transcription (Latin):
nomina paganorũ etiã teste ꝓporfrrio nobilis simophilo sopb opaganorũ¬
eduidelic& homines doctiatq sapientes contrauimtantȩ auctoritatis quȩ om̃a
genera bominum sicut tanto ante predixit in hoc credendũ sperandum¬
que conuestit acute sibi argum̃tari uidentur aduersus corporũ resurrecti¬
onem & dicere quod int̃tio Derepublica libro acicerone cõmemoratum ẽ
Nã cuerciilẽ & romulum ex hominibus deos essefactos asseueraret : Quo¬
rũ non corpora inquit sunt incelũ elata: neque enim natura pateretur : ut
id quodes set et̃ ranisi intramaneret: Hȩc ẽ magna ratiosipientiũ quor dñs no¬
uit cogitationes qm̃ uanȩ sunt : Sienĩ animȩ tantũ modo essemus. Idẽ sineullo
corporesp̃s & in celo habitantes trena animalia nesciremus nobisq futurũ
es sediceretur ut terrenis corporibus animandis quod ã uinculo mirabile nec¬
teremur : Nonne multo fortius argumtaremur. Idcredererecusantes: & dice

Expanded text:
numina paganorum, etiam teste Porphyrio, nobilissimo philosopho paganoru Sed uidelicet homines docti adque sapientes contra uim tantae auctoritatis, quae omnia genera hominum, sicut tanto ante praedixit, in hoc credendum sperandumque conuertit. acute sibi argumentari uidentur aduersus corporum resurrectionem et dicere quod in tertio de re publica libro a Cicerone commemoratum est. Nam cum Herculem et Romulum ex hominibus deos esse factos adseueraret: \'Quorum non corpora, inquit, sunt in caelum elata; neque enim natura pateretur, ut id quod esset e terra nisi in terra maneret.\' Haec est magna ratio sapientium, quorum Dominus nouit cogitationes, quoniam uanae sunt. Si enim animae tantummodo essemus, id est sine ullo corpore spiritus, et in caelo habitantes terrena animalia nesciremus nobisque futurum esse diceretur, ut terrenis corporibus animandis quodam uinculo mirabili necteremur: nonne multo fortius argum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentia in librouice simoposui: Siuequȩ ñ posui. & tam̃ in eis de litteris
scriptas uenient & hȩc sicut ista uenerunt q̃ incruduli ñ putabantẽẽ uentu¬

Expanded text:
pertinentia in libro uicesimo posui, sine quae non posui et tamen in eisdem litteris pertinentia in libro uicesimo posui, sine quae non posui et tamen in eisdem litteris scripta sunt, uenient et haec, sicut ista uenerunt, quae increduli non putabant esse uentu
Abbreviated transcription (Latin):
bȩdicens. In semine tuo benedicentur om̃sgentes Ita qđ eidẽ seminieiꝰ ꝓmisit
in plebit᷑ ubi ait ꝓꝓphetã : Resurgeñt quierantimmonum̃tis : & qđ ait eritcȩlũ
nouũ & t̃ranoua & ñ erunt memores priorũ nec ascendat incoripsorũ sed lȩ¬
titiã & exultationẽ inuenienea : Ecceego faciã lierusalẽ exultationẽ& popu¬
lũ meũ lȩtitiam : & ex ulta boibihierus ale& letabor inpopulomeo &ultra ñ
audietin illa uox fletus & ꝑ aliũ ꝓphetã quod prȩnunciauit dicens Pidẽ ꝓphete
Intẽporeillosaluabitur populustuus omnis qͥ inuentus fuerit scriptus in
libro & multidorimentium interrepuluere : Siue ut quidam inter p̃tati
sunt aggere exsurgenthi inuitam ȩternam & hii nob ꝓbrium & in confu¬
sionem ȩternam : & alio loco pereundẽ prophetã accipient regnum
& paulo postregnum inquit eius regnum sempiternum: & alia q̃ ad hoc

Expanded text:
n semine tuo benedicentur omnes gentes, ita quod eidem semini eius promisit implebitur, ubi ait per prophetam: resurgent qui erant in monumentis, et quod ait: erit caelum nouum et terra noua, et non erunt memores priorum nec ascendet in cor ipsorum, sed laetitiam et exsultationem inuenient in ea. ecce ego faciam Hierusalem exsultationem et populum meum laetitiam; et exsultabo in Hierusalem et laetabor in populo meo, et ultra non audietur in illa uox fletus. et per alium prophetam quod praenuntiauit dicens eidem prophetae: in tempore illo saluabitur populus tuus omnis, qui inuentus fuerit scriptus in libro, et multi dormientium in terrae puluere — siue, ut quidam interpretati sunt, aggere — exsurgent, hi in uitam aeternam et hi in opprobrium et in confusionem aeternam. et alio loco per eundem prophetam: accipient regnum aeculum saeculorum; et paulo post: regnum, inquit, eius regnum sempiternum; et alia, quae ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uaestio de epistola c orintłorum beati pauli apostoli. ubidicit omne peccatum
quod cum que fecerit homo extra corpus ẽ. Qui autem fornicatur incorpus pro¬
priam peccat: liquidum dissoluinescio si possit ad quamuis possit donante dño
Aliquid in de probabiliter dici : Itaenim profunda est : Namcum superius in eadem
epistola apostolus dicer&: Nolite errare: neque fornicatores : Neque idolis serui¬
entes : Neque adulteri : Neque molles : Neque masculorum concubitores : Neque aua

Expanded text:
uaestio de Epistola Corinthiorum beati Pauli apostoli, ubi dicit, Omne peccatum quodcumque fecerit homo, extra corpus est; qui autem fornicatur, in corpus proprium peccaaliquid inde probabiliter dici; ita enim profunda est. Nam cum superius in eadem Epistola Apostolus diceret: Nolite errare, neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque mol
Abbreviated transcription (Latin):
Ys non alicubiẽ quod alicubi enim ẽ contin&ur loco quod contin&ur loco corpus ẽ
ds̃ aut non e. corpus nonigitur abicubiẽ & tamen quiaẽ . & in loco non ẽ in illo sunt
potius omnia quam ipse alicubi nec tamen itainillo ut ipse alicubi nec ta menita in illo¬
utinillo utipsesit. locus enim in spatio ẽ. Quod longitudine latitudine altitudine
corporis occupatur nec ds̃ tale aliquid ẽ & om̃a igitur inipsosunt & locus nonẽ
Locus tam̃ dĩ ab usiue dicitur templũ di non quod eo contineatur sed quod eip̃sens sit
id aut nihil meluis quã anima munda intellegitur cccxlv. Deprouidentiadĩ¬

Expanded text:
s non alicubi est. Quod alicubi est enim continetur loco; quod continetur loco corpus est; s autem non est corpus; non igitur alicubi est: et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia quam ipse alicubi, nec tamen ita in illo ut ipse alicubi, tamen ita in illo ut ipse sit locus. Locus enim in spatio est, quod longitudine, latitudine, altitudine corporis occupatur; nec Deus tale aliquid est: et omnia igitur in ipso sunt, et locus non est. Locus tamen Dei abusive dicitur templum Dei, non quod eo contineatur, sed quod ei praesens sit. Id autem nihil melius quam anima munda intelligitur. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
polras beneficiũ cueis exibent quasi pribatim inferiores potestates quaedã miracula
uteos habeant subiugatos ꝑmssutam diuinȩ ꝓuuidentia eat ꝓ meritis animarum sua¬
n principio erat uerbũ quod grecẽ logos dicit latine & rationẽ & uerbũ significat
sed hoclo co melius uerbũ int̃p̃tamꝰ ut signific& Nonsolũ ad patre respestus sed adillo
&iam quȩ ꝑ uerbũ facta sunt operatiua potentia ratio aut & si nibilpille futocela

Expanded text:
impetrare beneficium, cum eis exhibent quasi priuatim inferiores potestates quaedam miracula, impetrare beneficium, cum eis exhibent quasi priuatim inferiores potestates quaedam miracula, ut eos habeant subiugatos, permisso tamen diuinae prouidentiae, ut pro meritis animarum suan principio erat uerbum. quod graece Xoyog dicitur, latine et rationem et uerbum significat. sed hoc loco melius uerbum interpretamur, ut significetur ad patrem respectus, sed ad illa etiam quae per uerbum facta sunt operatiua potentia. ratio autem, etsi nihil per illa
Abbreviated transcription (Latin):
liũ ñ cement ut illã remunerationẽ ꝑ discipulos dñi potius plebs incipere &iamsperate
quosi mitatores suos uolens ostendere addidit &iam ñ.e. discipulus suꝑ magistrũ CCclv
De ⁊macis pharaonis ex libroꝗuaesrionũ. Lxiiii.đt¬
onoposta moueri camagicis astibus miracula fiunt pleruq similia mira culis fiunt
perscos seruos disicat scrptue anexodo quod magi pharaonis fecer non nalla siro la
sicut fecit mor ses. ton ergo hocopol t& mitati. Quia om̃a q uisibilit fiunt &iam pinfe
faciune in nominedi ado omniũ rerũ des ublimiorib apparatibus iub& inferiori creature
Cũ aut malibomines malis astib operant᷑ similia in manus suas dant cũ exaudiunst adeno¬
nibi digni seit enim quit ali ex auditione decipiant ut poena illis fiat hoc qđ uuiderit una

Expanded text:
lium non tenent, ut illam remunerationem per discipulos domini potius plebs inciperet iam sperare, lium non tenent, ut illam remunerationem per discipulos domini potius plebs inciperet iam sperare, quos imitatores suos uolens ostendere addidit etiam: non est discipulus super magistrum. CCCXXX. DE MAGIS PHARAONIS. EX LIBRO QVAESTIONVM LXXXIIII. Non oportet moueri, cum magicis artibus miracula fiunt plerumque similia miraculis, quae fiunt per sanctos sernos dei, sicut scriptum est in Exhodo, quod magi Pharaonis fecerunt nonnulla similiter, sicut fecit Moyses. non ergo haec oportet mirari, quia omnia quae uisibilifaciunt in nomine dei, a deo omnium rerum de sublimioribus apparatibus iubetur inferiori creaturae; cum autem alii homines malis artibus operantur similia, in manus suas dantur, cum exaudiuntur a daemonibus. digni sunt enim, qui tali exauditione decipiantur, ut poena illis fiat hoc quod uidentur
Abbreviated transcription (Latin):
consentit adcurcumcisionẽ carnalẽ diuisa ẽ aduersus socru suam. cccl iui¬
uod dñs dicit date & dabitur uob mensura bona confersa &l coagtatdu
& suꝑ effluentẽ dabunt in sinũ urm : exilla sententia accuipi potest quadic̃
alio loco ut & ipsi recipiant uos in tabernacula a &erna ut plebiꝓceptũ¬
uideatur quod dictu e. Dato & dabit̾ uobis scđm quã sentontiam dicit.
apłs. communic& quicatecdigatur uerbo ei quis ecate dizat in omnib bonis : Non
enin dicer& dabunt insinũ ur̃m si qua ꝑ illorũ merita Quibus uel cabaẽ aq̃ fria¬
gide in nomine discipuli dederint mercedẽ caelestẽ ꝑcipere merebunt. CCClv
decaeco duci caeso
uod dñs dicit nũ quid potost caecus caecũ ducere nonne ambo in fouea cadent
fortasse hoc ideo subiunxerit nesperarent alienitis eẽ accepturus m̃surailla dequa
dixit dabunt insinũ urm quiqm ipsis decimas dabant quos taecus dixit. quie uangr¬

Expanded text:
consentit ad circumcisionem carnalem: diuisa est aduersus socrum suam. consentit ad circumcisionem carnalem: diuisa est aduersus socrum suam. nus dicit, Date, et dabitur vobis, mensuram bonam, confertam et coagitatam et supereffluentem dabunt in sinum vestrum, ex illa sententia accipi potest, qua dicit et alio loco, Ut ipsi recipiant vos in aeterna uideatur quod dictum est: date, et dabitur uobis; secundum quam sententiam dicit apostolus: communicet qui cathecizatur uerbo ei qui se cathecizat in omnibus bonis. non enim diceret: dabunt in sinum uestrum; sed quia per illorum merita, quibus uel calicem aquae frigidae in nomine discipuli dederint, mercedem caelestem percipere merebuntur. DE CAECO DVCE CAECI. Quod dominus dicit: numquid potest caecus caecum dncere? nonne ambo in foueam cadent? fortasse hoc ideo subiunxerit, ne sperarent a Lenitis se esse accepturos mensuram illam, de qua dixit: dabunt in sinum uestrum, quoniam ipsis decimas dabant. quos caecos dixit, quia euange
Abbreviated transcription (Latin):
ge uinde enim natus filius di scđm carnẽ exilla sinagoga ille quidoniseu
patrẽ & matrem & adhesit uxori suae ute ñt duo in cagne una mon cone dtu¬
ranta sed attestante apło & dicente Sac ramentũ hoc magnu ennipodi
misit ueluti ad separatione : sed ad susceptionẽ humanȩ carnis: Quomodo
dimisit quiacum eõ in formadi non rapina arbitratus ẽ eosene qua le mel
sed sem & ipsum exin auit formam serui accipiens. Quo modo dimiste cuima¬
trem gentem iudeorũ sinagogã illam herentem ue eribus sacra uienus
adipsam figuram ꝑtin& quod ait: q̃ mibimater autqui fratresi Illc eniro
intus docebat illi foris stabaađ. Vid&esi non modo ita sunt uderdo salxps
in ecdesia illiforis stant . socrus ergo q̃ e matersponsi mater sponsidni¬
nr̃iihu xp̃i sinagoga ẽ: proinde nurus eius eccla uenibes idegentibus non

Expanded text:
gae. unde enim natus filius dei secundum carnem? ex illa synagoga ille qui dimisit gae. unde enim natus filius dei secundum carnem? ex illa synagoga ille qui dimisit patrem et matrem et adhaesit uxori suae, ut essent duo in carne una, non coniectura nostra, sed attestante apostolo dicente: sacramentum hoc magnum est, egomisit ueluti ad separationem, sed ad susceptionem humanae carnis. quomodo dimisit? quia, cum esset in forma dei, no.n rapinam arbitratus est esse se aequalem deo, sed semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens. quomodo dimisit et matrem, gentem Iudaeorum, synagogam illam haerentem ueteribus sacramentis ? ad ipsam figuram pertinet quod ait: quae mihi mater, aut qui fratres? ille enim intus docebat, illi foris stabant. uidete, si non modo ita sunt Iudaei: docet Christus in ecclesia, illi foris stant. socrus ergo quae est ? mater sponsi. mater sponsi domini Iesu Christi synagoga est. proinde nurus eius — ecclesia ueniens de gentibus — non
Abbreviated transcription (Latin):
necipitur isto ȩ ladiuis rebaptigationẽ nontimemus. poruit diuidi filia ad uer¬
sum matrẽ suã & nom potest nurus aduersus socrũ suã Factum ẽ hoc genera
liter &iam in genere humano diuisus ẽ filius aduersum patrem Fuimus ali
quando filii diaboli adhuc infidelibus dictume: Uos apatra diilo lostan do
Quomiis infidelitas nr̃a undo nisia patre diabolo: non ill̃ cridñdo sed nosimitando
Iam modo uidetis filium diuisu ad uersum patrem: Uenitgladius ille renuntiat
diabolo inuenit alui patrs. inuenit aliã matrem. illo adimitatiore seꝑbensisu¬
nerat i mexidim parentes duo quos inuenimus inuitã terfa generdt. Diui¬
sus c̃ filius aduersum patre : diuisae filia aduersus matrẽ suam: plebis illa quas
deudeis crodidit : diuisas aduersus sinagogã : diuisaẽ & nurus ad uensus soerã
suam plebs digentibus ueniens: nurus dincitur quia xp̃s sponsus filus sina go¬

Expanded text:
recipitur iste gladius, rebaptizationem non timemus. potuit diuidi filia aduerrecipitur iste gladius, rebaptizationem non timemus. potuit diuidi filia aduersus matrem suam, et non liter etiam in genere humano, divisus est filius adversus patrem. Fuimus enim aliquando filii diaboli. Adhuc infidomnis infidelitas nostra unde, nisi a patre diabolo, non ille creando, sed nos imitando? iam modo uidetis filium diuisum aduersus patrem: uenit gladius ille, re renuntiat diabolo, inuenit alium patrem, inuenit aliam matrem. ille ad imitationem se praebens generat in exitium: parentes duo, quos inuenimus, in uitam terrenam generant. diuisus est filius aduersus patrem, diuisa est filia aduersus matrem suam: plebs illa, quae de Iudaeis credidit, diuisa est aduersus synagogam. diuisa est et nurus aduersus socrum suam: plebs de gentibus ueniens nurus dicitur, quia Christus sponsus filius synago
Abbreviated transcription (Latin):
or tues et tres aoxersũ puo ex psalono aliiii
cuingirs gladus tuut circa femur potentisune & ladiũ tuũ quid iluisi uerbr
nueit escin una domo quin q aduersum se duo aduersã tres & tresadusam
duo erunt diuisi idẽ filius aduersus patrẽ. filia ad uersu matrẽ suam nurus
a duersus socru sua haec diuisio quogladio facta ẽ . xp̃s attulit : & reuera fis
& iam cotidianis exemplis uidenus haecplac& iuueni alicuiseruire dodisplico
padrn duusisunt aduersu sazilleo mittit terrenã hereditate : Ille amadieaeles¬
tem: aliud iste pollic&ur aliud ille elfgit. Non sibi put& pater facta in iuriã
ds̃ solus ills p̃fertur & tamen litigat cã filio uolentẽ seruiredo: sed fortiortalle
eladius spiritalis separans : quã copulans natura carnalis fit hoc & defilia ad¬
uensum atrẽ suam multo magis & denuru aduersũ socrũ sua. Nam aliqua¬
do in una domo nurur& socrus inueniuntur her&ica & catholica &s abi fortit

Expanded text:
PSALMO XLIIII. Accingere gladium tuum circa femur, potentissime. gladium tuum quid, nisi uerbum , et: erunt in una domo quinque aduersum se, et duo aduersum tres et tres ad uersum duo erunt diuisi, id est filius aduersus patrem, filia aduersus matrem suam, nurus aduersus socrum suam. haec diuisio quo gladio facta est, Christus attulit. et re uera, fratres, etiam cotidianis exemplis uidemus haec. placet iuueni alicui seruire deo, displicet patri: diuisi sunt aduersum se. ille promittit terrenam hereditatem, ille amat caelestem: aliud iste pollicetur, aliud ille eligit. non sibi putet factam iniuriam: deus solus illi praefertur. et tamen litigat cum filio uolente seruire deo. sed fortior est ille gladius spiritalis separans quam copulans natura carnalis. fit hoc de filia aduersus matrem suam, multo magis et de nuru aduersus socrum suam. nam aliquando in una domo nurus et socrus inueniuntur haeretica et catholica, et ubi fortiter
Abbreviated transcription (Latin):
sosedutr m quer simus hõ duo fortasse intellegat meq nsces distri gunł ed al
ud stunt oiasurmu litudo di quid ia m filius dicit᷑: aliud adimagine &di simltud¬
nemdĩ sicut hominẽ factũ accipimus: sunt oiam quenen finsiro in seulseraent duro
dicta ẽt adimaginẽ & similitu dinẽ : Cum sunates enel unueneo soas suustantuo

Expanded text:
is, sed utrumque simul rectius fortasse intellis, sed utrumque simul rectius fortasse intell et similitudo dei, qui etiam filius dicitur, aliud ad imaginem et similitudinem dei, sicut hominem factum accipimus. sunt etiam qui non frustra intellegant duo dicta esse, ad imaginem et similitudinem, cum, si una res
Abbreviated transcription (Latin):
sentimus quinq: notissimis sensibus quoscum pecoribus habemus communes:
dam & ipsa molestus sensibilibusq: persecutionibus ingerant᷑ corrupi potestĩnon
inmerito & iste homo pasticeps dicit᷑ similitudinis di nonsolũqr uiuit quod oiam
inbestus appara sed amplius quod admentẽ conuestit serogentẽ quã elustrat: e¬
sapientia qđ inbestus non potest ratione carentib: : Corpꝰ quoq hominis quia solũ¬
int̃animaliũ terrenorũ corpora ñ ꝓ nomũ in aluũ ꝓstratũ e cũsituisibile & ad intu¬
endũ caclũ erectũ qđ ẽ. principiũ uisibiliũ ꝗ quã ñ suã sed animae p̃sentia uiuere tog¬
nos cat᷑ tam̃ non modo qrẽ & in quantũe utiq bonũ ẽ : sed &iam quiatalo ẽ ut ad
corporo anerulium facta iuse uideripotest : t am quu horno sine uica nontree
appellatur non corpus solu homo exterior tueque solautta que insen sustcor pd¬

Expanded text:
sentimus quinque notissimis sensibus, quos cum pecoribus habemus communes: sentimus quinque notissimis sensibus, quos cum pecoribus habemus communes: nam et ipsa molestiis sensibilibus, quae persecutionibus ingeruntur, corrumpi potest: non immerito et iste homo particeps dicitur similitudinis Dei; non solum quia vivit, quod etiam in bestiis apparet; sed amplius quod ad mentem convertitur se regentem, quam illustrat sapientia, quod in bestiis non potest ratione carentibus. Corpaluum prostratum est, cum sit uisibile et ad intuendum caelum erectum, quod est/ principium uisibilium, quamquam non sua, sed animae praesentia uiuere cognoscatur, tamen non modo quia est et in quantum est, utique bonum est, sed etiam quia tale est, ut ad am cetera corpora animalium facta iure uideri potest. tamen quia homo sine uita non recte appellatur, non corpus solum homo exterior neque sola uita, quae in sensu est corpor
Abbreviated transcription (Latin):
uiui Aliȩ in quantum sunt quia ille summe ac primitus ẽ : Etideo quaetan
tum modo sunt nec tamen uiuunt aut sapiunt non ꝑ fecte sed exigue sunt adsi¬
militudinem eius : Quia & ipsabona sent in ordinesuocum sit ille supra obĩa
bonus a quo bona sunt: om̃a uero quae uiuunt & non sapiunt : paulo amplius
pasticipant similitudinẽ : quod enim uiuit & iamnon autem quicquid ẽ. &iamuut
amporro quȩ sapiunt it a illi similitudini sunt ꝓxima : ut breaturis nihilsit ꝓpinquius:
quod enim pasticipat sapientiae: & uiun & ẽ: Quod autem uiuit. necesse ẽ
ut sit : non necesse ẽ ut sapiat quare cum homo pos sit pasticeps eẽ sapientiae
secundum interiorẽ hominẽ : secundũ ipsum ita ẽ. adimaginẽ ut nulla natura
interposita form&ur : & id eo nihil sit do coniunens. & sapit enim & uiuit & ẽ.
qua creatura nihilẽ melius : quod si exterior homo uita illa accipitur quam ꝑcorpꝰ

Expanded text:
uiuit, aliae in quantum sunt, quia uiuit, aliae in quantum sunt, quia tummodo sunt, nec tamen vivunt aut sapiunt, non perfecte, sed exigue sunt, ad similitudinem ejus, quia et ipsa bona sunt in ordine suo, cum sit ille supra omnia bonus a quo bona sunt. Omnia vero quia vivunt et non sapiunt, paulo amplius participant similitudini: quod enim vivit, etiam est, non autem quidquid est etiam vivit. Jam porro quae sapiunt ita illi similitudini sunt proxima, ut in creaturis nihil sit propinquius. Quod enim participat sapientiae, et vivit, et est; quod autem vivit necesse est ut sit, non necesse est ut sapiat. Quare cum homo possit particeps esse sapientiae secundum interiorem hominem, secundum ipsum ita est ad imaginem, ut nulla natinterposita formetur; et ideo nihil sit Deo conjunctius. Et sapit enim, et vivit, et est: qua creatura nihil est melius. 3. Quod si exterior homo vita illa accipitur, qua per corpus
Abbreviated transcription (Latin):
uere quem debemus exure alterũ nouum & epm induendum commemoret quorũ
rursus illum appellat imaginem terrens hominis quaȩ secundũ peccatũ primi
hominis geritur quiest adam : alterum imaginẽ caelestis hominis quia secundũ
iustitiam secundi hominis geritur qui est iħs xp̃s: exterior aut̃ homo qui nunc
corrumpitur futura resurrectione in nouatur : cum istam mostẽ ꝑsoluerit quam
naturae deb&. lege illam quȩ in para diso per preceptum data est: Quomodo aut̃
non sit in congruum quod dicitur &iam corpus factum adsimilitudinẽ di. facile
intellegit qui diligenter adtendit quod dictum ẽ. & fecit ds̃ omnia bona ualde:
nemoenim dubitat quod sit ipse Primitus bonus: multis enim modis possit᷑
nessimiles dõ : Aliae secundum uistutẽ & sapientiã factȩ : quia in ipso ẽ uistus &
sapientia non facta. Alie inquantum solum uiuunt quia ille sum me & primitus

Expanded text:
ueterem, quem debemus exuere, alterum nouum et eum induendum commemoret. quorum ueterem, quem debemus exuere, alterum nouum et eum induendum commemoret. quorum rhominis geritur, qui est Adam; alterum imaginem coelestis hominis, quia secundum justitiam secundi hominis geritur, qui est Christus: exterior autem homo qui nunc corrumpitur futura resurrectione renovatur, cum istam mortem persolverit quam naturae debet, lege illa quae in paradiso per praeceptum data est. Quomodo autem non sit incongruum, quod dicitur etiam corpus factum ad similitudinem dei, facile intellegit qui diligenter attendit quod dictum est: et fecit deus omnia bona ualde. nemo enim dubitat, quod sit ipse primitus bonus. multis enim modis dici possint res similes deo: aliae secundum uirtutem et sapientiam factae, quia in ipso est uirtus et sapientia non facta, aliae in quantum solum uiuunt, quia ille summe et primitus
Abbreviated transcription (Latin):
eos discernat ab apło dictums : Et si exterior homo nĩt corrumpitur: sed interiar
renouatur edieindiem : quȩri potest utrum unus horum factus sit adimaginem
& similitudinẽ di: Nam illud qu&erqͥ stultum t̃ siunus quis hoꝵ quis enim dubitat eũ
otius qui renouatur quam eum qui corrumpitur dicere : utrum aut ambomagna
questio ẽ : Nam siexterior homo ẽ adam & interior xp̃s bene ambo intellegunt᷑:
S edcum adam sicut adõ factus ẽ bonus non manserit & diligendo carnalia car¬
nalis effectus sit : non absurde uideri potest hocipsũ ei fuisse carere i maginẽ dĩ & si¬
militudinem amitter& hacꝑ hoc ipserenouatur & ipse ẽ. & iam interior : Quo modo
ergo ẽ ips eexterior ansecundũ corpꝰ ut interior sit secundũ animã . Et interioris sit re¬
surrectio & renouatio quaenunc fit secundũ mostem: prus uitȩ idẽ peccati & secundũ
regenerationẽ nouȩ uitae id ẽ iustitiae. quosidem duos homines sic appellat : Vt unum

Expanded text:
o dictum sit: etsi exterior homo noster corrumpitur, sed interior renouatur de die in diem: quaeri potest, utrum unus horum factus sit ad imaginem et similitudinem dei. nam illud quaerere stultum est: si unus, quis horum? quis enim dubitat eum potius qui renouatur quam eum qui corrumpitur dicere? utrum autem ambo, magna quaestio est. nam si exterior homo est Adam et interior Christus, bene ambo intelleguntur. sed cum Adam, sicut a deo factus est, bonus non manserit et diligendo carnalia carnalis effectus sit, non absurde uideri potest hoc ipsum ei fuisse carere imagine dei et similitudinem amittere. ac per hoc ipse renouatur et ipse est etiam interior. quomodo ergo est ipse exterior? an secundum corpus, ut interior sit secundum animam et interioris sit resurrectio et renouatio, quae nunc fit secundum mortem prioris uitae, id est peccati, et secundum regenerationem nonae uitae, id est iustitiae? quos item duo homines sic appellat, ut unum