comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uel aliquid ab aliquo łłec aut̃ ex his coniuncta uelut oratio quȩdã iã cõposita
st aut̃ simplex oratio enuntiacio uox significatiua de eo qđ est aliquid uel non ẽ
quemad modum tempora diuisa sunt Affirmatio uero est enunciatio alicuiꝰ
de aliquo negano uero enuntiacio alicuius ab aliquo Um̃ autẽ est enuriciare.
a quod est non of soz e quod non est esse. ⁊ quod est esse a quod nonest nonee
& circa ea ex trinsetus p̃sentis temposis similiter om̃e contingit quod quis affir¬
mauerit negare & qđ quis negauerit affirmare : quare manifestũ est qm̃ om̃i affir¬
mationi ẽ negatio posita ⁊ om̃i negationi affirmatio. Et sit hec contradictio affir¬
matio & negatio oppositȩ: Dico aut᷑ opponi eiusdẽ de eodi  Non aut᷑ egliuoce pdu¬
cũq cȩtera taliũ de t̃minamꝰ contra argum̃toꝵ sophisticas importunitates. Qm̃ aut̃

Expanded text:
vel aliquid ab aliquo, haec autem ex his coniuncta, velut oratio quaedam iam composita. vel aliquid ab aliquo, haec autem ex his coniuncta, velut oratio quaedam iam composita. Est autem simplex enuntiatio vox significativa de eo quod est aliquid vel non est, quemadmodum tempora divisa sunt. Adfirmatio vero est enuntiatio alicuius de aliquo, negatio vero enuntiatio alicuius ab aliquo. Quoniam autem est enuntiare et quod est non esse et quod non est esse et quod est esse et quod non est non esse, et circa ea extrinsecus praesentis temporis similiter omne contingit quod quis adfirmaverit negare et quod quis negaverit adfirmare; quare manifestum est quoniam omni adfirmationi est negatio opposita et omni negationi adfirmatio. Et sit hoc contradictio, adfirmatio et negatio oppositae; dico autem opponi eiusdem de eodem, non autem aequivoce et quaecumque cetera talium determinamus contra sophisticas importunitates. Quoniam autem
Abbreviated transcription (Latin):
orconsideratio est. Enunciatiua uͦ p̃sentis corsiderationis ẽ ¶ Est aut̃ una prim
oratio enunciatiua affirmatio. de inde negatio Aliȩ uͦ coniunctione unȩ Hetes¬
se est aut̃ om̃em orationẽ enunciatiuã ex uerbo eẽ ł casu Et enĩ hominis ratio¬
nisi non aut est. aut erit. aut fuit. aut aliquid huiusmodi addat᷑. ñdũ ẽ oratio enun¬
ciatiua Quare aut̃ unum quiddã ẽ ⁊ non multa. animlgressibile bipes. Neq
enim in eo qđ ꝓpinque dñr unũ erit est alterius hoc tractare negocui. Et ut̃
una oratio enunciatiua quȩ unũ significat ł coniunctione una. Plures aut̃
quȩ plutͣ .ix. ñ unũ ł inconiuncte Nomen gͦ& uerbũ dictio sit sola qm̃ non
ẽ dicere sic aliquid significantẽ uoce enuncure uel aliquo int̾rogante ł ñ sodip¬
Isons ꝓferente Harũ aut̃ hec quidem simplex est enunciatio ut aliquidde aliqͦ

Expanded text:
or consideratio est; enuntiativa vero praesentis considerationis est. Est autem una prima or consideratio est; enuntiativa vero praesentis considerationis est. Est autem una prima oratio enuntiativa adfirmatio, deinde negatio; aliae vero coniunctione unae. Necesse est autem omnem orationem enuntiativam ex verbo esse vel casu; et enim hominis rationi si non aut 'est' aut 'erit' aut 'fuit' aut aliquid huiusmodi addatur, nondum est oratio enuntiativa. Quare autem unum quiddam est et non multa 'animal gressibile bipes' ‒ neque enim eo quod propinque dicuntur unum erit ‒ est alterius hoc tractare negotii. Est autem una oratio enuntiativa quae unum significat vel coniunctione una, plures autem quae plura et non unum vel inconiunctae. Nomen ergo et verbum dictio sit sola, quoniam non est dicere sic aliquid significantem voce enuntiare, vel aliquo interrogante vel non, sed ipsum proferentem. Harum autem haec quidem simplex est enuntiatio, ut aliquid de aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
ficat Nondum enim eẽ signũ ẽ rei ł non eẽ Nec si hoc ipsum est purũ dixeris
ipsum quidom nihil est. consignificat autẽ quandã cõpositionẽ quam sine cõpositis
separatum ut dictio non ut̃ affirmatio. Dico autem ut homo significataliqͥd
sednon qm̃ est aut non est. sederit affirmatio ł negatio siquid addaitur. sed non
una homunis sellaba. nec in hoc qđ est sorex rex significat sed uox est nunc sola
In duplicibus uͦ sigruficat quidem. sed non scđm se sed quẽ ad modum dictum est
Est aitẽ oratio om̃is quidem significatiua. ñ sicut instruntum sed que ad modum
dictum est scđm placitum. ¶ Enunciatiua est uero non om̃is. sed inqua uerũ
uel falsum in est Non autẽ in om̃ib ut dep̃catio oratio quidẽ ẽ sed neq uera neq
falsa. Et c&erȩ quidem relinquant᷑ Rethoricȩ enim ł poeticȩ conuenienti¬

Expanded text:
ficat. Neque enim 'esse' signum est rei vel 'non esse', nec si hoc ipsum 'est' purum dixeris: ficat. Neque enim 'esse' signum est rei vel 'non esse', nec si hoc ipsum 'est' purum dixeris: ipsum quidem nihil est, consignificat autem quandam compositionem quam sine compositis separatum ut dictio, non ut adfirmatio; dico autem ut 'homo' significat aliquid sed non quoniam est aut non est; sed erit adfirmatio vel negatio, si quid addatur, sed non una 'hominis' syllaba; nec in hoc quod est 'sorex' 'rex' significat, sed vox est nunc sola. In duplicibus vero significat quidem, sed non secundum se, quemadmodum dictum est. Est autem oratio omnis quidem significativa non sicut instrumentum, sed quemadmodum dictum est secundum placitum; enuntiativa vero non omnis, sed in qua verum vel falsum inest; non autem in omnibus, ut deprecatio oratio quidem est, sed neque vera neque falsa. Et ceterae quidem relinquantur rhetoricae enim vel poeticae convenienti
Abbreviated transcription (Latin):
erbum autem est qd̵ consignificat tẽpus cuius pars extra nibil significat. ⁊ estsem
ꝑeoꝵ quȩ de altero p̃dicant᷑ nota. Dicet autem qm̃ consignificat tempus utcur¬
sus quidem nomen est currit uero uerbum. Consignificat enim nuncesse
a. semꝑeoꝵ quȩ de altero dicuntur nota ẽ. ut eoꝵ quȩ de subiecto uel in subiato
Toncurrit uero & non laborat non uerbum dico consignificat quidem tẽpus
& semper de aliquo ist. Differentiȩ autem huc nomen non est positum sed
sit infinitum uerbum. qm̃ similit̃ inquoliba. est ł quod est ł qđ non eft Similit̃
alitem uel defuturo currae. ł currebit. non uerbũ est sed casus uerbi: Siffert
autem a uerbo qdsi hoc quidem ꝓsens significit tempus Illa ͣ uero qđ cõplecit᷑
psa quidem scđm se dicta uerba nomina sunt & significant aliquid: Constituit
enĩ qui dicit intellectum ⁊ qui audit quiescit. Sed si est ł non est non dumsigni¬

Expanded text:
erbum autem est quod consignificat tempus, cuius pars nihil extra significat; et est semper eorum quae de altero praedicantur nota. Dico autem quoniam consignificat tempus, ut 'cursus' quidem nomen est, 'currit' vero verbum ‒ consignificat enim nunc esse ‒; et semper eorum quae de altero dicuntur nota est, ut eorum quae de subiecto vel in subiecto. 'Non currit' vero et 'non laborat' non verbum dico; consignificat quidem tempus et semper de aliquo est, differentiae autem huic nomen non est positum; sed sit infinitum verbum, quoniam similiter in quolibet est vel quod est vel quod non est. Similiter autem vel 'curret' vel 'currebat' non verbum est, sed casus verbi; differt autem a verbo quoniam hoc quidem praesens significat tempus, illa vero quod complectitur. Ipsa quidem secundum se dicta verba nomina sunt et significant aliquid ‒ constituit enim qui dicit intellectum, et qui audit quiescit ‒ sed si est vel non est nondum signi
Abbreviated transcription (Latin):
singularta. necesse ẽ oppositionẽ eoꝵ hanc eẽ arrã ila uͦ filsã Nibuil aut̃ utrũ¬
libae eẽ uhis quȩ fiunt sed om̃a eẽ ł fieri ex necessttate. Quare ñ oporte¬
bit neq consiliari neq: negociari qm̃ sihoc facimus erit hoc Si uͦ hoc nerit
ihil erom phibae inmillesiriũ anonũ hunc quidem dicere hoc futurui eer
hunc uͦ non dicere Quare qđ ex necessttate erit. ꝗđ liba eoꝵ uerderat
dicere tune At uͦ nec hoc diffirt si aliqui dicerunt negationt̃ ł non
Ducerunt:  Acorisestũ est enĩ qđ sic se habeat᷑ res: ł sihic quidẽ neg ꝗuentt
ille ͦ affirmauerit Non inum ꝓpt̃ negare ł asfirmare erit ł neriti
am̃i tẽpore sic se habebat. ut unũ uere diceret᷑ necesse eẽt hoc fuerra
unũ qđq eoꝵ quȩ fuint sic se habere ut ex necessitate fiera Quando enĩ

Expanded text:
ularia, necesse est oppositarum hanc esse veram, illam vero falsam, nihil autem utrumlibet esse in his quae fiunt sed omnia esse vel fieri ex necessitate. Quare non oportebit neque consiliari neque negotiari quoniam, si hoc facimus, erit hoc, si vero hoc, non erit. Nihil enim prohibet in millesimum annum hunc quidem dicere hoc futurum esse, hunc vero non dicere, quare ex necessitate erit quodlibet eorum verum erat dicere tunc. At vero nec hoc differt si aliqui dixerunt negationem vel non dixerunt; manifestum est enim quod sic se habent res vel si hic quidem adfirmaverit, ille vero negaverit; non enim propter negare vel adfirmare erit vel non erit, mni tempore sic se habebat ut unum verum diceretur, necesse esset hoc fieri et unumquodque eorum quae fiunt sic se habere ut ex necessitate fieret. Quando enim
Abbreviated transcription (Latin):
omen ergo est uox significatiua scđm placitũ sine tẽpore diffinitũ. cuius nulla
parsẽ significitiua separata : In nomine enĩ qđ ẽ equiferus ferus nihil ꝑse signi¬
ficat que ad modum in oratione quȩ ẽ equus ferus. At uero non quẽ ad modũ in
simplicib nõminib sicse habent a in cõpositis. In illisenĩ nullo modo parssigni¬
oporteat appellari: Neq enĩ oratio aut negatio ẽ sed sit nom̃ in finctũ Catonis aut̃
ł catoni ⁊ quȩcũq talia sunt. non sunt nomina. sed casus nominis Ratio autem

Expanded text:
omen ergo est vox significativa secundum placitum sine tempore, cuius nulla pars est significativa separata; in 'equiferus' enim 'ferus' nihil per se significat, quemadmodum in oratione quae est 'equus ferus'. At vero non quemadmodum in simplicibus nominibus, sic se habet et in compositis; in illis enim nullo modo pars signioporteat appellari ‒ neque enim oratio aut negatio est ‒ sed sit nomen infinitum. 'Catonis' autem vel 'Catoni' et quaecumque talia sunt non sunt nomina, sed casus nominis. Ratio autem
Abbreviated transcription (Latin):
demq eẽ. natura non patitur. Quare si duo uera de eodem p̾dicari possunt.
duo autem contraria eidẽ in eẽ ñ possunt quȩ c̃traria sunt uera eẽ nulla natu¬
rȩratione ꝑmititur. Hoc est enĩ qđ ait Contraria enĩ sunt quȩ circaop
posita sunt. Iđ om̃e contrariũ oppositum ẽ nec fueri potest. ut ñ que sunt c̃traria
in oppositis contineant᷑. Sicut enim in p̃dicaim̃tis edocuit. contrarioꝵ genus que¬
dam est oppositio. Circa eadem autem contingit uerũ dicere eundẽ iđ duo
uerai possunt simuleẽ & de eodẽ simul uere p̃dicari. ut cum dicimus aliquid
bonum non essẽ. ⁊ malum esse. utraq simul uere dici possunt. Possunt

Expanded text:
demque esse natura non patitur, quare si duo vera de eodem praedicari possunt, demque esse natura non patitur, quare si duo vera de eodem praedicari possunt, duo autem contraria eidem inesse non possunt. Quae contraria sunt, vera esse nulla naturae ratione permittitur. Hoc est enim quod aitposita sunt, id est omne contrarium oppositum est, nec fieri potest ut quae sunt contraria in oppositis non contineantur: sicut enim in praedicamentis edocuit, contrariorum genus quoddam est oppositio, circa eadem autem contingit verum dicere eumdem, id est duo vera possunt simul esse, et de eodem simul vere praedicari, ut cum dicimus aliquid bonum non esse, et malum esse, utraque simul vere dici possunt. Possunt
Abbreviated transcription (Latin):
num bonũ est Rursus om̃is homo bonus ẽ. hiuc contraria nullus homobonꝰẽ
Contradictorias autem dicit eas eẽ quas supra ꝓposuit dum de uniuersalib.&. par¬
ticularib loqueret᷑. eas scilic& quȩ sunt angulares: Vniuersalis enim affirma¬
tio particulari negationi ⁊ particularis affirmatio uniuersali negationi per
xhiisque supra sunt dicta. illud quoq colligit qđ net eaquȩ sunt contraria uera
simul eẽ possint nec ea quȩ uera sunt. sibi possint eẽ contraria. Et hoc nonso¬
lum inopinionib eẽ. ut uera opinio uerȩ opinioni contraria non sit. sed in ꝓpo¬
sitionib quoq Neq enim fueri potest. ut duas contrarias simul ueris eẽ con¬
tingat Et hoc ꝑsyllogisiũ colligit huiusmodi. Om̃a contraria. sunt apposita
Quȩ aut̃ opposita sunt simul eidẽ in eẽ non possunt. Contraria igit᷑ in unoeo¬

Expanded text:
num bonum est. Rursus omnis homo bonus est, huic contraria, nullus homo bonus est. num bonum est. Rursus omnis homo bonus est, huic contraria, nullus homo bonus est. Contradictorias autem dicit eas esse quas supra posuit, dum de universalibus ac particularibus loqueretur, eas scilicet quae sunt angulares. Universalis enim affirmatio particulari negationi, et particularis affirmatio universali negationi per his quae supra sunt dicta illud quoque colligit, quod nec ea quae sunt contraria vera simul esse possint, nec ea quae vera sunt sibi possint esse contraria, et hoc non solum in opinionibus esse, ut vera opinio verae opinioni contraria sit, sed in propositionibus quoque; neque enim fieri potest ut duas contrarias simul veras esse contingat. Et hoc per syllogismum colligit hujusmodi. Omnia contraria sunt opposita. Quae autem opposita sunt, simul eidem inesse non possunt, contraria igitur in uno eo
Abbreviated transcription (Latin):
bonum est bonum est. Codem modo sibi sunt istȩ contrariȩ ut una uera
sit altera falsa. Quod in contrariis minime reperit᷑. Quare tota disputatio ques¬
tioq ita condudit᷑. Ham siea quȩ sunt in anima principia quȩdã sunt eoꝵ quȩ
significant᷑ in uoce uox autem nota quȩdã est animȩ passionũ quicquid contin¬
git in anima idem quoq ad uocẽ redire necesse est. Vđ si uni uersalis affirmatio
& uniuersalis negatio sunt in opinione contrariȩ cedem quoq in uocib: erunt
iđ nonerit ea contraria quȩ contrarium affirmat. sed ea quȩ id qđ ante ꝓpostũ ẽ
ꝑ uniuersalitatis contrarietatẽ negat ut est. om̃e bonum bonũ ẽ ł om̃is homo
bonus est his contraria ẽ nullũ bonũ bonũ ẽ nullus homo bonus est. Hoc est
nus est. ut sint hoc modo Dm̃e bonũ bonũ ẽ. hiuc enim contraria nullũ bo¬

Expanded text:
bonum est bonum est, eodem modo sibi sunt istae contrariae, ut una vera bonum est bonum est, eodem modo sibi sunt istae contrariae, ut una vera sit, altera falsa. Quod in contrariis maxime reperitur; quare tota disputatio quaestioque ita concluditur. Nam si ea quae sunt in anima principia, quaedam sunt eorum quae significantur in voce, vox autem nota quaedam est animae passionum, quidquid contingit in anima, idem quoque ad vocem redire necesse est. Quod si universalis affirmatio et universalis negatio sunt in opinione contrariae, eaedem quoque in vocibus erunt, id est, non erit ea contraria quae contrarium affirmat, sed ea quae id quod ante propositum est per universalitatis contrarietatem negat, ut est omne bonum bonum est, vel omnis homo bonus est: his contraria est nullum bonum bonum est, vel nullus homo bonus est. Hoc est nus est, ut sint hoc modo, omne bonum bonum est, huic contraria est nullum bo
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃bonumeion est. Nanifestumergo est. qm̃ nibiil inter est. nec si uniũsa¬
qm ponumus affirnuatidiei huc enim uniuersalis negatio c̃traria erit.¬
llud quoq recte cõmemorat. qđ nibil differat in opinionib hȩc eẽ contraria non
uniuersalit̃ constitutis. & in his quȩ sibi uniuersalit̃ qponuntur. Similit̃ enĩ
in ea quaq opinione quȩ arbitratur om̃e bonũ bonũ eẽ. illa contraria ẽ quȩ pu¬
tat nullũ bonũ bonũ eẽ. Nã qđ dicimus bonũ eẽ id qđ bonũ ẽ. Id si mopinone
uniuersalit̃ affirmet᷑. ita putandũ ẽ quicquid bonũ ẽ bonũ ẽ. Hoc aut̃ nihil differt¬
tanquã sidicamus. om̃e bonũ bonũ ẽ. Quȩ opinio cum sit uera illa eic̃erariȩ
opponit᷑ quȩ dicit. quicquid bonũ ẽ bonũ non ẽ Hoc autem nihil differt. tanquã
siopinemur. nullum bonũ bonum eẽ &. in non bono quoq eodem modo. Ut sitta
dicamus om̃e quod non bonum est non est bonum. Et rursus omne quod non¬

Expanded text:
quoniam bonum. Manifestum ergo est quoniam nihil interest nec si universaer ponamus adfirmationem; huic enim universalis negatio contraria eritIllud quoque recte commemorat quod nihil differt in opinionibus haec esse contraria non universaliter constitutis, et in iis quae sibi universaliter opponuntur. Similiter enim in ea quoque opinione quae arbitratur omne bonum bonum esse, illa contraria est quae putat nullum bonum bonum esse. Nam quod dicimus bonum esse id quod bonum est, id si in opinione universaliter affirmettanquam si dicamus, omne bonum bonum est. Quae opinio cum sit vera, illa ei contrarie opponitur quae dicit quidquid bonum est bonum non est. Hoc autem nihil differt, tanquam si opinemur nullum bonum bonum esse, et in non bono quoque eodem modo, ut si ita dicamus, omne quod non bonum est non est bonum, et rursus, omne quod non
Abbreviated transcription (Latin):
nerationes quidẽ ex oppositis sunt: in his aut̃ ẽ fallatia in quib sunt generationes
fallatia: In his aut̃ ẽ prima fallatia ex quib generationes oriunt᷑ Generitio¬
nes uͦ dico eẽ quȩ fiunt exbis quȩ id qđ fiunt ñ fuert̃ Ceneritiones aut ex opposiuis
noppositis ẽ igit᷑ pͥma fallatia. Sedinquib ẽ pͥma fallatia maxime c̃traria illa po¬
nenda sunt : Opposi taigit᷑ maxime c̃traria sunt sed bonũ ẽ eẽ &. bonũ ñ eẽ opposita
sunt Bonũ igit᷑ ñ eẽ ei qđ ẽ bonũ eẽ c̃trariũ ẽ ñ illud iđẽ malũ eẽ quod maiore & ar¬

Expanded text:
nerationes quidem ex oppositis sunt, in his autem est fallacia in quibus sunt generationes, nerationes quidem ex oppositis sunt, in his autem est fallacia in quibus sunt generationes, fallacia, in his autem est prima fallacia ex quibus generationes oriuntur. Generatioo dico esse quae fiunt ex his quae id quod fiunt non fuerunt. Generationes autem fiunt ex oppositis, in oppositis est igitur prima fallacia; sed in quibus est prima fallacia, maxime contraria illa ponenda sunt: opposita igitur maxime contraria sunt, sed bonum esse et bonum non esse opposita sunt. Bonum igitur non esse ei quod est bonum esse contrarium est, non illud quod est malum esse, quod majori ar
Abbreviated transcription (Latin):
nullam c̃trarii opposttionem sumendȩ. quoniam infinitȩ sunt. cum semper
contrariorum oppositio sit finita. Quȩ autem contrariȩ ponendȩ sint opinio¬
nes sequitur dicens. Serl inquibus est fallatia. Hec autem est. exlhis exquib
sunta generationes. ex eppositil uͦ generationes. Quare c&iã fallatia
Opinioni inquit de bono qm̃ bonũ ẽ c̃traria illa sola ponenda ẽ. inqua primũ fal¬
latia reperit᷑ Inqua aut̃ primũ fallatia reperiat᷑. ostendit ꝑid qđ dixit. Ex quib
sunt generationes fallatia facillime reperit᷑. Generatio inĩ semꝑ ex oppositis ẽ
Quetiens enĩ aliquid sit albũ. ñ sit exdulci nec exduro. nec exliquido sed ñ ex albo Et
qđ dulcescit ñ fit ex calido neq frigido nec nigro nec exnulla alia qualitate. nisi
ex sibi opposcto iđ ex ñdulci Eodẽ quoqmͦ in aliis sese haba : Om̃is genenitio exc̃ofit
qđ non fuit. ut dulae ex non dulci. albũ ex ñ albo calidũ ex ñcilido: Quare sige¬

Expanded text:
nullam contrarii opinionem sumendae, quoniam infinitae sunt, cum semper contrariorum oppositio sit finita. Quaecunque autem contrariae ponendae sint opiniones, sequitur dicens: Sed in quibus est fallacia, hae autem sunt ex his ex quibus sunt et generationes. Ex oppositis vero generationes, quare etiam fallacia opinioni, inquit, de bono quoniam bonum est, contraria illa sola ponenda est, in qua primum fallacia reperitur. In qua autem fallacia primum reperiatur, ostendit per id quod dixit: Ex quibus sunt et generationes fallacia facillime reperitur. Generatio enim semper ex oppositis est; quoties enim aliquid fit album, non fit ex dulci, nec ex duro, nec ex liquido, sed ex non albo. Et quod dulce fit, non fit ex calido, neque frigido, nec nigro, nec ex ulla alia qualitate, nisi ex sibi opposito, id est non dulci. Eodemque modo in aliis sese res habet. Omnis ergo generatio ex eo fit quod non fuit, ut dulce ex non dulci, album ex non albo, calidum ex non calido. Quare si ge
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓc̃fesso utit᷑ a. ꝓbato qđ unius rei plura atq infinita ñ posst̃ eẽ c̃traria: Quare un
id qđ ẽ bonũ qm̃ malũ ẽ. ł qm̃ quantitas ẽ. ł qm̃ aliquid qđ ñ ẽ Sedhec que debono
dici possunt. quȩ ipsũ bonũ nẽ infinita st̃ Rursus possumus debono arbitrari
multa ñ eẽ. quȩ ẽ. Bonũ enĩ qđ honestũ ẽ possumꝰ dicere qm̃ honestũ ñ ẽ. possumꝰ
dicere qm̃ utile nẽ possumus quoq dicere. qm̃ expetendũ ũ ẽ. ⁊ alia plura Infinita¬
ergo sunt ea quȩ possumꝰ arbitrari de bono. qm̃ ẽ id qđ bonũ ipsũ ñ ẽ ⁊ eaquȩ opi¬
nam̃ ñ eẽ bonũ quȩ ẽ ea quoq infinita sunt. Quare nec ea quȩ putat opinio boriũ
et̃ qđ ñẽ. nec ea quȩ putat ñ eẽ qđ ẽ. ei opinioni ponenda ẽ eẽ c̃traria. quȩ pictat
bonũ eẽ qđ bonũ ẽ. Hocẽ enĩ qđ ait. Aliarũ quidẽ nulla ponenda ẽ. neq quȩcũq

Expanded text:
pro confesso utitur et probato, quod unius rei plura atque infinita non possint esse contraria, quare uniidici possunt, quae ipsum bonum non sint, infinita sunt. Rursus possumus de bono arbitrari multa non esse, quae sunt. Bonum enim quod honestum est possumus dicere quoniam honestum non est, possumus dicere quergo sunt et ea quae possumus arbitrari de bono, quoniam est id quod bonum ipsum non est. Et ea quae opinamur non esse bonum quod est, ea quoque sunt infinita. Quare nec ea quae putat opinio bonum esse quod non est, nec ea quae putat non esse quod est, ei opinioni ponenda est esse contraria, quae putat bonum esse quod bonum est. Hoc enim est quod ait: Aliarum quidem nulla ponenda
Abbreviated transcription (Latin):
Ad quid tendat tota superior argum̃tatio. c̃tinua disputatione sub¬
nectit. Superius enĩ dictũ ẽ opinionẽ eã quȩ putatbonũ eẽ. qđ bonũ ẽ. scđm
seẽẽ. Quare illa opinio quȩ dic̃ ñ eẽ boriũ qđ bonũ ẽ. falsa ẽ Et de ea re falsa
ẽ. quȩ scđm se ueraẽ. Scđm se enĩ ueni ẽ opinio. quȩ putit bonũ eẽ qđ bonũ ẽ Quȩ
eẽ qđ bonũ ẽ quisquis opinat᷑ scđm ipsius boni naturã habae opinionẽ atq. ideo scđm
seopiniones huiꝰmodi nominat᷑. Quare erit hȩc quoq scđm se falsa qm scđm se ue
ritatis uidet᷑ auferre ꝓpositionẽ Idẽ aut̃ bonũ scđmaccidens ẽ ñ malũ t hoc de bono
uerũ ẽ dicere qm̃ ñ ẽ malũ sed accident᷑ bono enĩ accidit ñ eẽ malũ Illa uͦ quȩ pu¬
tat malũ eẽ qđ bonũ ẽ. aufert ñ malũ abeo qđ bonũ ẽ .&. interimitrẽ scđm acci¬
densuerã. Uera nãq est opinio quȩ dicit non tẽ malũ qđ bonũ ẽ sed scđm accidens

Expanded text:
s falsa est. Ad quod tendit tota superior argumentatio continua disputatione subnectit. Superius enim dictum est opinionem eam quae putat bonum esse, quod bonum est, secundum se esse; quare illa opinio quae dicit non esse bonum quod bonum est, falsa est, et de ea re falsa est, quae secundum se vera est. Secundum se enim vera est opinio quae putat bonum esse quod bonum est, quae esse quod bonum est, quisquis opinatur secundum ipsius boni naturam habet opinionem, atque ideo secundum se opiniones hujusmodi nominantur; quare erit haec quoque secundum se falhoc de bono verum est dicere, quoniam non est malum, sed accidentaliter. Bono enim accidit non esse malum, illa vero quae putat malum esse quod bonum est, aufert non malum ab eo quod bonum est, et interimit rem secundum accidens veram, vera namque est opinio quae dicit non esse malum quod bonum est, sed secundum accidens
Abbreviated transcription (Latin):
uioum orontet coti dtittre quid sit nomen & quid uerbum postea
quid est negatio & affirmatio & enunciatio & oratio: Sunt ergoea
quȩ sunt inuoce earũ quȩ sunt in anima passionum not& ⁊ eaquȩ scribunt᷑ eoꝵ
quȩ sunt in uoce. Et quẽ ad modum nec litterȩ omnib eȩdem sic nec cȩdẽ uoces
uoꝵ aut̃ hȩ primoꝵ notȩ eedẽ omnib passiones animȩ sunt & quoꝵ hȩ similitudi¬
nes resa iã hexdẽ De his quidem dictũ ẽ in his quȩ dicti sunt de anima. Alterius
ẽ enĩ negocu. Est aut̃ quẽ ad modum in anima aliquotiens quidẽ intellectus sine
uero ł falso aliquotiens aut̃ cũ iã necesse ẽ hoꝵ alterũ in cẽ sica iam inuoce Circa
compositionẽ aut̃ & diuisionẽ est falsitas ueritasq Nomina igit᷑ ipsa & uerba c̃si¬
milia sunt sine cõpositione ee diuisione intellectui ut homo ł albũ quando non
addit᷑ aliquid Neq enĩ adhuc uerũ ł falsũ ẽ Huius aut̃ signũ hoc ẽ. Hirco

Expanded text:
imum oportet constituere quid sit nomen et quid verbum, postea quid est negatio et adfirmatio et enuntiatio et oratio. Sunt ergo ea quae sunt in voce earum quae sunt in anima passionum notae, et ea quae scribuntur eorum quae sunt in voce. Et quemadmodum nec litterae omnibus eaedem, sic nec eaedem voces; quorum autem hae primorum notae, eaedem omnibus passiones animae sunt, et quorum hae similitudines, res etiam eaedem. De his quidem dictum est in his quae sunt dicta de anima ‒ alterius est enim negotii ‒; est autem, quemadmodum in anima aliquotiens quidem intellectus sine vero vel falso, aliquotiens autem cum iam necesse est horum alterum inesse, sic etiam in voce; circa compositionem enim et divisionem est falsitas veritasque. Nomina igitur ipsa et verba consimilia sunt sine compositione vel divisione intellectui, ut 'homo' vel 'album', quando non additur aliquid; neque enim adhuc verum aut falsum est. Huius autem signum: 'hir
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ eam quȩ contradictionis ẽ eiusdẽ idẽ negationis potius quã c̃trarii affirma¬
tionẽ. Hoc autẽ speculemur inquit in his que contrarium᷑ habent. ut in homine
hominem. falsa est. Siquis aut̃ put& hominẽ equũ eẽ nullus dixerit hanc ma¬
gis esse contrariã que putat hominẽ equũ eẽ quã qui hominem non eẽ hominẽ
arbitratur Quare sunhis quȩ contrariã non habent illa contraria est quȩ
contradictione format᷑ in his quoq quȩ habent contraria non contraruaffirma¬
tio sed negationis ꝓpositio magis contraria est. Amplius Similit̃ se haba bo¬
bonũ est. Ex similitudine & ꝓportione contrarietatis. uim ꝓportionum in¬
uestigare conatur. Sedhas prius disponamꝰ post aut̃ quantũ potest breuit̃
uim aristotelicȩ argumentationis exequimur

Expanded text:
eam quae contradictionis est, id est negationis potius quam contrarii affirmaeam quae contradictionis est, id est negationis potius quam contrarii affirmationem. Hoc autem speculemur, inquit, in his quae contrarium non habent, ut in homine.m putet non esse hominem, falsa. Si quis autem putet hominem equum esse, nullus dixerit hanc magis esse contrariam quae putat hominem equum esse quam quae hominem non esse hominem arbitratur. Quare si in his quae contraria non habent, illa contraria est quae contradictione formatur, in his quoque quae habent contraria, non contrarii affirmatiobonum est. Ex similitudine et proportione contrarietatis vim propositionum vestigare conatur. Sed has propositiones prius disponamus, post autem quantum possumus breviter vim Aristotelicae argumentationis exsequamur.
Abbreviated transcription (Latin):
adit ad de monstrationẽ superiorẽ argumentũ qđ demonstra. magis ẽẽ
c̃trariã eam quȩ negat potius quã eam quȩ c̃trarium affirmat. Impli¬
citaẽ inquit affirmatio contrarui. Quisquis enĩ putat id qđ bonum malũ
eẽ. fieri alit̃ non potest nisi illud quoq puta. non eẽ bonum. Quare duplu
quodam modo ꝓpositio ẽ ea quȩdicit malum eẽ qđ bonũ ẽ Nã &iã illud in se
contina qđ bonũ non est. Simplex aut̃ ꝓpositio bonũ eẽ qđ bonũ ẽ. ⁊ simplici
simplex potest magis eẽ contraria . Simplexq ẽ negatio qđ bonum est nion eẽ
bonũ: Hȩc igitur magis contraria est. Ampliui Siaiã in aliis similiter opor¬
t& se habere. &. hic uidebitur bene dictum. Aut enim ubiq ea quȩ est con¬
nem magis esse contrariam quã contrarii affirinationem. aut nusquã. Aut enĩ
& in aliis quoq idẽ euenire oporite: autne hicquidem uerũ ẽ qđ dicit᷑ c̃ trariã

Expanded text:
Addit ad demonstrationem superiorem argumentum quod demonstret magis esse contrariam eam quae negat potius quam eam quae contrariam affirmat; implicita est, inquit, affirmatio contrarii. Quisquis enim putat id quod bonum est malum esse, fieri aliter non potest, nisi illud quoque putet non esse bonum. Quare duplex quodammodo propositio est ea quae dicit malum esse quod bonum est. Nam etiam illud in se continet, quod bonum non est. Simplex autem est propositio, bonum esse quod bonum est, et simplici simplex potest magis esse contraria, simplexque est negatio quod bonum est, non esse bonum. Haec igitur magis contraria est. Amplius si etiam in aliis similiter oportet se habere, et hic videtur bene esse dictum, aut enim ubique ea quae est connem magis esse contrariam quam contrarii affirmationem, aut nusquam. Aut enim et in aliis quoque idem evenire oportet, aut ne hic quidem verum est, quod dicitur, contrariam
Abbreviated transcription (Latin):
negatio ꝓpositȩ rei eiusdẽ ꝓposite rei affirmationi magis possit eẽ c̃traria : Sed nc̃
hoc dic̃ quoq quȩ falsa sunt magis ea sunt c̃traria: Contraria enuim sunt quȩ clrca
eandẽ rẽ plurimũ differt̃. ut circa colorẽ albũ a. nigrũ. Ergo quȩ maxime falsa
sunt ⁊ maxime uera ea plurimũ asedistant. Maxime aut̃ uera ẽ scđm se c̃sis¬
tentis rei enunciatio. Maxime aut̃ falsa scđm se c̃sistentis ueritatis ꝑemptoria
Necesse ẽ aut̃ int̃ affirmationẽ c̃traru. ⁊ negationẽ ꝓpositȩ rei. unã magiseẽ c̃traria
alsior aut̃ &. magis c̃traria ẽ opinio illa quȩ contradictionẽ cogitat. ut eaquȩ ẽ

Expanded text:
negatio propositae rei, eidem propositae rei affirmationi magis possit esse contraria. Sed nunc hoc dicit quod quae falsa sunt magis, ea sunt magis contraria. Contraria enim sunt quaecunque circa eamdem rem plurimum differunt, ut circa colorem album et nigrum; ergo quae maxime falsa sunt et maxime vera, ea plurimum a se distant. Maxime autem vera est secundum se consistentis rei enuntiatio. Maxime autem falsa secundum se consistentis veritatis peremptoria. Necesse est autem inter affirmationem contrarii et negationem propositae rei unam magis esse contrariam. Falsior au
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ aliquando habuerunt potestatẽ ut fabricata iã domꝰ aliquando potuit fabricari
⁊ prus habuit potestatem scđm tẽpus postea uͦ actũ. Sed naturiactus priorẽ
potestate. ars uͦ ipsa actũ cogitatione p̃cedit formãq domꝰ pͥus sibi designata effic̃
Quare natura actus prior ẽ potestate. potestas actus prior ẽ tẽpore. Alia uͦ st̃
inquit quȩ actu quidẽ nũquã st̃. semꝑaut̃ sunt potestate. ut numerꝰ infinitꝰ
quidẽ ẽ qđ eũ semꝑ in infinitũ possis augere sed actu infinitꝰ ñ ẽ. Quẽcũq enĩ
numerũ sũpseris. actu finitꝰ ẽ. Quẽliba enĩ numerũ dicas finita illũ numerosi¬
tas necesseẽ comploctat᷑ ut decẽ ł centum. Infinitꝰ uͦ idcirco ẽ potestate qđ eũ pos¬
sis facere in infinita concrescere. non tam̃ ut quiliba actu sit numerꝰ infinitꝰ¬

Expanded text:
et aliquando habuerunt potestatem, ut fabricata jam domus, aliquando potuit fabricari, et prius habuit potestatem secundum tempus, postea vero actum; sed natura actus prior est potestate. Ars vero ipsa actum cogitatione praecipit, formamque domus prius sibi ipsa designat et efficit; quare natura actus prior est potestate, potestas actu prior est tempore. Alia vero sunt, inquit, quae actu quidem nunquam sunt, semper autem sunt potestate, ut numerus infinitus quidem est, quod cum semper in infinitum possis augere, sed actu infinitus non est. Quemcunque enim numerum sumpseris, actu finitus est; quemlibet enim dicas numerum, finita illum numerositas necesse est complectatur, ut decem vel centum. Infinitus vero idcirco est potestate, quod eum possis facere in infinitum concrescere, non tamen ut quilibet actu sit numerus infinit
Abbreviated transcription (Latin):
cere debono qm̃ malũ ñ ẽ. Qđ̃ si hocẽ & iã ea opinio quȩ scđm se falsa ẽ. men¬
datior iuste uidebitur. ab ea quȩ secundum accidens mentitur Nam si illa ue¬
ra ẽ propinquius quȩ scđm se est. illa erit falsa propinquius quȩ setundum se
est: Hoc est enim quod ait Magis autem in uno quoq est uera quȩ secun
dum se est. & iam falsa si quidem a uera: Dulla magis uera est quȩ scđm se est

Expanded text:
 quod si hoc est, etiam opinio quae secundum se falsa est mendacior juste videbitur ea quae secundum accidens mentitur. Nam si illa vera est, propinquius quae secundum se est, illa erit falsa propinquius quae secundum se est. Hoc est enim quod ait, magdum sese est, etiam falsa siquidem et vera. Ergo ea quae est 'quoniam non est
Abbreviated transcription (Latin):
quare cofieri & ñ fteri ⁊ multa nobibtnanifesta funt sic sȩ slibiu aputo
nit quioniam hanc uestem possibile est incidi & nom inciditur sed pri¬
us enteritur Simliter aietem ce non incidipossibile est non enim
essa cam prius exteri niłi eẽt possibile non mcdi. Quare x. ialus facturis
q gcũq scđm potentiã dñr hiuusmodi. manifestũ ẽ. qm̃ non om̃a ex necessita¬
te ł sunt ł fiant. sed alia quidẽ utrũlila iñ magis laffiriaro ł negatio

Expanded text:
quare et fieri et non fieri; et multa nobis manifesta sunt sic se habentia, ut quoniam hanc vestem possibile est incidi et non inciditur, sed prius exteritur; similiter autem et non incidi possibile est; non enim esset eam prius exteri nisi esset possibile non incidi; quare et in aliis facturis quaecumque secundum potentiam dicuntur huiusmodi ‒ manifestum est quoniam non omnia ex necessitate vel sunt vel fiunt, sed alia quidem utrumlibet et non magis vel adfirmatio vel negatio,
Abbreviated transcription (Latin):
Quare nec hȩ sunt contrariȩ. Restat igit᷑ ut huiꝰ opinionis quȩ ẽ nonboni. qm̃ nbo
num est. easit contraria quȩ ẽ non boniꝰ qm̃ bonũ est. Qđ sim his quatuor ꝓpositio¬
nib quas supra descripsimꝰ similitudo seruat᷑ & sicut ẽ opinio non boni qm̃ non bo¬
num est ad eam quȩ est nonboni qm̃bonũ ẽ sic opinio boni qm̃ bonũ ẽ ad opinionẽ

Expanded text:
Quare nec hae contrariae sunt; restat igitur ut ejus opinionis quae est non boni quoniam non Quare nec hae contrariae sunt; restat igitur ut ejus opinionis quae est non boni quoniam non bonum est, ea sit contraria quae est non boni quoniam bonum est. Quod si in his quatuor propositionibus quas supra descripsimus similitudo servatur, et sicut est opinio non boni quoniam non bonum est, ad eam quae est non boni
Abbreviated transcription (Latin):
nũ non est. eodem modo sese hab& opinio quȩ ẽ non boni. qm̃ non bonũ est. adeã
quȩ est ñ boni. qm̃ bonũ est. Nã sicut illic unaueraẽ altera falsa. ita quoq hic
unauera ẽ. altera falsa. Capit igit᷑ exẽplum prius ab ei quȩ ẽ ñ boni. qm̃ ñ bonũ efl
ex enim inquit cũ uera sit quã huic ponemus eẽ contrariã eã ne quȩ dicit malũ ẽ :
÷ ed non ẽ contraria. Potest enĩ simul eẽ uera & ea quȩ dicit non eẽ bonũ qđ bonũ
nonẽ & eaquȩ dicit malũ eẽ. qm̃bonũ nonẽ Sunt enĩ quedã non bona quȩ mala st̃¬
bonũ ẽ malum eẽ. Contrariȩ enim uerȩ simul nequeunt inueniri. ⁊ ueraue¬
rȩ contraria numquã ẽ. Sed nec illa poterit huc eẽ contraria quȩ dicit. ñ ma¬
lum eẽ. quod bonũ  nonẽ. Possunt enĩ quȩdam non quidẽ esse bona nec tamen
mala ut ex arbore nullius utilitatis causa ramum de fringere. si arborem nihil

Expanded text:
est non boni quoniam non bonum est, ad eam quae est non boni quoniam bonum est. Nam sicut illic vera una est, altera falsa, ita quoque hic una vera est, altera falsa. Capit igitur exemplum prius ab ea quae est non boni quoniam non bonum est. Haec enim, inquit, cum vera sit, quam huic ponemus esse contrariam? eamne quae dicit, malum est? sed non est contraria. Potest enim simul esse vera, et ea quae dicit non esse bonum quod bonum non est, et ea quae dicit malum esse quod bonubonum, malum esse. Contrariae enim verae simul nequeunt inveniri, et vera verae contraria nunquam est, sed nec illa poterit esse contraria huic, quae dicit malum esse quod bonum non est. Possunt enim quaedam non quidem esse bona, non esse tamen mala, ut ex arbore nullius utilitatis causa ramum defringere, si arborem nihil
Abbreviated transcription (Latin):
le eẽ a c̃tingens eẽ & ca.era. necessariũ & ñ necessariũ uelut in natura ipsa p̃ce¬
dens subsecunt᷑ atq ideo ait. ⁊ alia iđ possibile eẽ .&. c̃tingens eẽ ⁊ hoꝵ c̃sequen¬
tia considerare oporta: Hoc ẽ ita heo c̃siderari debent tãquã siqđ ẽ necessariũ
Qm̃ enĩ ignis ex necessitate calidus ẽ actu qͦq semꝑ ẽ calidus : Quo circa siquȩ
sempiterna st. om̃ib quȩ ñ sunt sempitna superiora st̃ a iã eaquȩ semꝑactu st̃
his qui st̃ potestate priora st̃ Hoꝵ aut̃ om̃iũ diuusionẽ facit. Sunt enĩ inquitalia¬

Expanded text:
le esse et contingens esse, et esse necessarium et non necessarium, velut in natura ipsa praecele esse et contingens esse, et esse necessarium et non necessarium, velut in natura ipsa praecedentes subsequuntur. Atque ideo ait: Et alia, id est possibile esse, et contingens esse, ut horum consequentia coecundum actum. Quoniam enim ignis ex necessitate calidus est, actu quoque semper calidus est. Quocirca si quae sempiterna sunt omnibus quae non sunt sempiterna priora sunt, etiam ea quae semper actu sunt, his quae sunt potestate priora sunt. Horum autem omnium di
Abbreviated transcription (Latin):
seda iã ẽ. Hoc ẽ enĩ qđ ait s ñ om̃ino. Et enĩ denecessirio qđ iã ẽ ñ potest illud pos¬
sibile p̃dicari quod non ẽ adhuc quidẽ sed eẽ poterit. Et est quidẽ fortasse
principiũ qđ necessariũ ẽ.⁊ qđ ñ necessariũ om̃ium ł esse uel non esse &.
alia quemad modum ista ut horum consequentia considerare oporta :¬
rincipium inquit ẽ fortasse harũ ꝓpositionũ c̃sequentias inueniendi siqͥs pͥmo
semꝑ actu st̃. sẽpit̾na st̃ sẽpit̾na uͦꝰ rerũ om̃ium principia st᷑ recte iniciũ qͦq specu¬
landi quȩ harũ ꝓpositionũ c̃sequentia sit ex his sumemꝰ quȩ st̃ necessariȩ ⁊ ꝓpt̃
has ex necessaru negationib: iđ ex ñ necessario. Constat igit᷑ a necessario& non
necessario harũ c̃sequentias inueniendi sum̃da eẽ principia Illa enĩ iđ possibi¬

Expanded text:
sed etiam est, hoc est enim quod ait, sed non omnino. Etenim de necessario quod jam est, non potest illud possed etiam est, hoc est enim quod ait, sed non omnino. Etenim de necessario quod jam est, non potest illud possibile praedicari, quod non est adhuc quidem, sed esse poterit. Et est quidem foPRINCIPIUM QUOD NECESSARIUM EST ET QUOD NON NECESSARIUM EST OMNIUM VEL 'ESSE' VEL 'NON ESSE', ET ALIA QUEMADMODUM Principium, inquit, est fortasse harum propositionum consequentias inveniendi. Si quis primo semper actu sunt sempiterna sunt, sempiterna vero rerum omnium principia sunt, recte initium quoque speculandi, quae harum propositionum consequentia sit, ex his sumemus quae sunt necessariae, et propter has ex necessarii negationibus, id est ex non necessario. Constat igitur a necessario et non necessario harum consequentias inveniendi sumenda esse principia. Illae enim, id est possibi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ qđ at. Sicigit᷑ possibile idẽ qđ cũ actu sit possit tam̃ ñ eẽ ñ ẽ uerũ de necessario sim¬
plicit̃ dicere alterũ autẽ uerũ ẽ. Nã qđ itaẽ actu ut ñ eẽ non possit ⁊ semꝑ actuẽ
hoc iuste de necessario predicatur. Qđ enim necesse estesse est quidem sednon eẽ non
potest. Quare qm̃ partem id qđ est uniuersile sequit᷑ id qͣuod ex necessitate est.
genꝰ ⁊ partẽ suã sequit᷑ uniuersalitas. Sienĩ homo ẽ animal est iđ si ꝓarsae spe¬
÷cies est uniuersalitatẽ ⁊ genus ẽẽ necesse ẽ. Quod sita ẽ sequit᷑ scilica eam ꝓpostta¬
onẽ quȩ dic̃ necesse eẽ. illa ꝓpositio quȩ dicit possibiletẽ. eiq c̃sentit. Sed ñ om̃is
significatio possibilitatis. sequit᷑ necessariũ. Illa enĩ quȩ ita possunt. ut non sint qͥdẽ
eẽ tam̃ possint. nulla ratione de necessario p̃dicant᷑. Necessariũ ñ mͦ necessẽ ẽ

Expanded text:
impliciter dicere. Alterum autem verum est, nam quod ita est actu, ut non esse non possit, et semper actu est, hoc juste de necessario praedicatur. Quod enim necesse est esse, est quidem, sed non esse non potest. Quare quoniam partem id quod est universale sequitur, illud quod ex necessitate est, genus, et partem suam sequitur universalitas. Si enim homo est, animal est, id est si pars et species est, universalitatem et genus esse necesse est. Quod sionem quae dicit necesse esse, illa propositio quae dicit possibile esse eique consentit, sed non omnis significatio possibilitatis sequitur necessarium. Illa enim quae ita possunt, ut non sint quidem, esse tamen possint, nulla ratione de necessario praedicantur. Necessarium vero non modo necesse est,
Abbreviated transcription (Latin):
Querit enĩ qm̃ huic ꝓpositioni quȩ dic̃ om̃is homo iustus ẽ. eaquȩ ꝓponit nullus
homo iustus ẽ. ⁊ earursꝰ quȩ dicit om̃is homo iniustus ẽ uident᷑ oppositȩ quȩ
harũ magis superiori affirmationi quȩ dicit. om̃is homo iustus ẽ ittrũ negatio
uni uersalis contraria ẽ ei ꝑ quã ꝓ ponimꝰ om̃is homo iniustus ẽ. ancerte negatio
uniuersalis eaquȩ ẽ nullus homo iustus est. Similit̃ & iã huc ꝓpositioni quȩ
in uoce illis quȩ sunt in anima famulant᷑ his que in significatione consentiunt.
necesse ẽ ut qd in opinionib animȩ repperit᷑. hoc idẽ uenire uideat᷑ in uoce. Qđ
sullic ei opinioni quȩ arbitrat᷑ om̃em hominẽ iustũ eẽ illa opinio opposita ẽ. ⁊ illa ẽ
maxime õꝑposita. que pitat om̃em hominẽ iniustũ eẽ. Et in uocib. qͦq ad firma

Expanded text:
Quaerit enim quoniam huic propositioni quae dicit, omnis homo justus est, ea quae proponit, nullus homo justus est, et rursus ea quae dicit, omnis homo injustus est, videntur oppositae, quae harum magis supea est, utrum ea per quam proponimus, omnis homo injustus est, an certe negatio universalis, ea quae est, nullus homo justus est. Similiter etiam huic propositioni quae in voce illis quae sunt in anima famulantur, hisque in significatione consentiunt, necesse est ut quod in opinionibus animae reperitur, hoc idem evenire videatur in voce, quod si illic ei opinioni quae arbitratur omnem hominem justum esse illa opinio opposita est, et illa est maxime contraria quae putat omnem hominem injustum esse, et in vocibus quoque affirma
Abbreviated transcription (Latin):
tus ẽ .&. nullus homo iustus ẽ. Qđ aut̃ dixit. qđ si neq illic c̃traru opinio c̃traria ẽ.
tale ẽ lustũ eẽ enĩ x. iniustũ eẽ. quãquã sit scđm habitũ &. priuationen p̃dicatio
rii iđ iniusti affirmatio contraria non est. nonerit nec in uocibus contrarii affir¬
matio sed potius negatio quȩ ẽ nullus homo iustus est. Quare inquit c̃siderandũ
ẽ. cui opinioni falsȩ. opinio uera contraria est. Nã siqua res bona sit. uerũ ẽ deeadi¬
cere qm̃ bonũ ẽ : Contra qua ꝓpositionẽ falsũ ẽ dicere quia malũ ẽ falsũ &iã quia

Expanded text:
io contraria est. Tale est enim justum esse et injustum esse, quanquam sit secundum habitum et privationem, praedicatio rii, id est injusti affirmatio contraria non est, non erit et in vocibus contraria affirmatio, sed potius negatio quae est, nullus homo justus est. Quare, inquit, considerandum est cui opinioni falsae opinio vera sit contraria, nam si qua res bona sit, verum est de ea dicere, quoniam bonum est, contra q
Abbreviated transcription (Latin):
gis ẽ contraria eiquȩ dicit eẽ diẽ Hocẽ enĩ qđ ait. Et si ẽ una scđm quã c̃traria
iđ ⁊ siunũ significabunt aliquando rei negatio & conerarii affirmatio. scđm qra
harũ magis ẽ contraria ꝓpositio superiori ꝓpositȩ enuntiationi : Nã arbitrari
contrarias opieuones diffinire in eo qđ c̃ trarioꝵ st̃ falsũ ẽ. Contrarioꝵ prius naturã
opiniones quȩ c̃trariarũ eẽnt rerum. qđ aristoteles negat. Dicit enĩ falsã eẽ diffi¬
nitionẽ quȩ de t̃minat eas eẽ c̃traria sopiniones quȩ sint c̃trariarũ rerũ: Nã cũ
sumus rursus iel qđ malum est putare malum. et hȩc rursus uera est. Et opinio¬
nes quidem boni qm bonum est. ⁊ mali quoniam malum est. contrariarum rerũ
sunt tamen utrȩq sunt uerȩ. Sed contrariȩ utreq uerȩ esse non possunt¬
Falsoigitur diffinitum est eas cẽ contrarias opiniones. quȩ contrariarum sint reruin

Expanded text:
traria ei quae dicit esse diem; hoc est enim quod ait. Et si est una secundum quam contraria, id est, et si unum significabunt aliquando rei negatio et contrarii affirmatio, secundum quam harum magis est contraria propositio superiori propositae enuntiationi. Nam arbitrari contrarias opiniones definiri in eo quod contrariorum sunt, falsum est. Boni enim quoniam bonum opiniones, quae sint contrariarum rerum, quod Aristoteles negat; dicit enim falsam esse definitionem, quae determinat eas esse contrarias opiniones, quae sunt contrariarum rerum. Nam cum sit sumus rursus id quod malum est putare malum, et haec rursus vera est, et opiniones quidem boni, quoniam bonum est, et mali quoniam malum est, contrariarum rerum sunt; tamen utraeque sunt verae. Sed contrariae utraeque verae esse non possuntFalso igitur definitum est eas esse contrarias opiniones, quae contrariarum sint rerum.
Abbreviated transcription (Latin):
bulare ⁊ qđ est ambulabile idẽ qđ ambulare potest ñ illi ẽ impossibile ambulare Sed
qm̃ diximꝰ eã quȩ scđm actũ ẽ potestatẽ duas habere species. unam quidẽ cũ in actu
quidẽ sit ⁊ nũquã posset non eẽ ut igniactu ẽ calere. ⁊ nũquã eẽ p̃otest calidus. aliã uͦ
scđm id qđ dicimus eẽ quidem actu. posse tam̃ non eẽ. ut aliquis cũ sed&. potest qͥdẽ sedere
sed potesta iã ñ sedere. Huius modi quidẽ scđm actũ possibile de necessario nullo mͦ

Expanded text:
bulare, et quod est ambulabile, id est quod ambulare potest, non illi est impossibile ambulare. Sed bulare, et quod est ambulabile, id est quod ambulare potest, non illi est impossibile ambulare. Sed quoniam diximus eam quae secundum actum est potestatem duas habere species, unam quidem cum in actu quidem sit et nunquam possit non esse, ut igni actu est calere et nunquam esse non potest calidus; aliam vero secundum id quod dicimus esse quidem actu, posse tamen non esse, ut aliquis cum sedet, potest quidem sedere, sed potest etiam non sedere. Hujusmodi quidem
Abbreviated transcription (Latin):
possibilitas illa uero. ił a. inmobilibus. Uobilia uocat quȩcũq sunt natura¬
lia ⁊ ingeneratione & corruptione. Quecũq enĩ generata sunt & corrũpi possunt
ea semꝑ in motu sunt. Ipsa enĩ generatio motꝰ quidã est atq ipsa corruptio. Ergo
di potestas nisi in hisquȩ nascunt᷑ ⁊ mortẽ oppetunt Illa uero quȩ sunt immobilia
idẽ quȩ in sua natura fixa sunt &. constituta. ut mutari moueriq non possunt idẽ di¬
uina. solã illã habent potentiã quȩ scđm actũ dr̃ ut sol immobilis quidẽ ad substantiã
inutrisq his uel mobilib: ł immobilib: illud uerũ ẽ qđ dehisdicit᷑ non impossibileẽ
eẽ Nam & quȩ actu quidẽ ñ ẽ eẽ tamen poterit. ut homo cum ñ ambulat. ambulan
habere lucẽ quam actu retina. sempiterno inutrisq igit᷑ a mobilib: ⁊ in .mobilib:
de utrisq idẽ uere dr̃ qm̃ ñ ẽ impossibile eẽ Nam & qđ ambulat ñ ẽ impossibile am¬

Expanded text:
at quaecunque sunt naturalia, et in generatione et in corruptione. Quaecunque enim generata sunt et corrumpi possunt, ea semper in motu sunt, ipsa etenim generatio motus quidam est, atque ipsa corruptio. Ergo di potestas nisi in his quae nascuntur et mortem oppetunt, illa vero quae sunt immobilia, est quae in sua natura fixa sunt et constituta, ut mutari moverique non possint, id est divina solam illam habent potentiam quae secundum actum dicitur, ut sol immobilis quidem ad substantiam, in utrisque his vel mobilibus vel immobilibus illud verum est quod de his dicitur, non impossibile est esse. Nam et quod actu quidem non est, esse tamen poterit, ut homo cum non ambulat, ambulandhabere lucem, quam actu retinet sempiterno. In utrisque igitur et mobilibus et immobilibus, icitur, quoniam non est impossibile esse. Nam et quod ambulat, non est impossibile am
Abbreviated transcription (Latin):
bulat s ambalare potest. Aliud est possibile qđ cum sit eẽ possibile est. ut
qm̃ ignis cala. potest esse calidus. ⁊ qm̃ homo sed&. potest sedere
uius autem possibilis duȩ sunt species. Una cum est quidem potest tamen
nonesse. ut siquis sedeat. ita quidem potest sedere ut possit& iã non sedere¬
alia uͦ ut cum set noneẽ non possit ut ignis calidus ẽ. sed non potest esse ñ

Expanded text:
bulat, sed ambulare potest. Aliud possibile est quod cum sit, esse possibile est, ut bulat, sed ambulare potest. Aliud possibile est quod cum sit, esse possibile est, ut quoniam ignis calet, potest esse calidus, et quoniam homo sedet, potest sedere. Hujus autem possibilis duae sunt species, una cum est quidem, potest tamen non esse, ut si quis sedeat, ita quidem potest sedere, ut possit etiam non sedercum sit, non esse non possit, ut ignis