comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in orientem extitisse mirabilem.
sicut inilio poli ciuitate pariter cons¬
tituti uiderunt: Addens & uerba
quȩ cinunc saepe factus apollo fanius
dixerat. ut plenius in epistola ad ipsũ
directa infradocebitur Quã obpleni¬
orem gestarum rerum cognitionem:
huic sub nectere iudicauimus haben¬
temse in hȩc uerba.
pollo fanio concreto. & conphelosofo:
Nunc nunc ad temhi sermo dirigitur
p̃cordialis amor. multos tibi sollicitu¬
dinum mearum angõres deterepli¬
cans: Ieque mitimente suꝑ uecor di
notae friuolitatis diutina ꝑtinacia
arguens : & detefanatica in lusionum
fantasma: insultans. suꝑnalem modifi¬
cationem benignitatis dĩ. magnificen¬
tissime & diligentissime ad orando. tibi
bene resipiscenti. pars animȩ meae
coniubnilo: Iuisq: tedespectionibus com¬
pellabdo ut illa tibi iterata cõmendẽ.
quorum pridẽ contempseras notionẽ:
Prequentissime quidem & diligenter
sacris dilucidaui tibi morse prodente

Expanded text:
in orientem exstitisse mirabilem, in orientem exstitisse mirabilem, sicut in Heliopoli civitate pariter constituti viderunt: addens et verba, quae ei tunc saepe fatus Apollophanius dixerat, uti plenius in epistola ad ipsum directa infra docebitur: quam, ob pleniorem gestarum rerum cognitionem, huic subnectere indicavimus, habentem se in haec verba: « Apollophanio concreto et conphilosopho. « Nunc ad te mihi sermo dirigitur, praecordialis amor, multos tibi sollicitudinum mearum angores de te replicans, teque miti mente, super vecordi nota tibi frivolitatis diutina pertinacia arguens, et de te fanatica illusionum phantasmata insultans, supernaturalem modificationem benignitatis Dei magnificentissime et diligentissime adorando, tibi bene resipiscenti, pars animae meae, conjubilo, tuisque te despectionibus compellabo, ut illa tibi iterato commendem, quorum pridem contempseras notionem. Frequentissime quidem et diligenter sacris dilucidavi tibi, Moyse prodente,
Abbreviated transcription (Latin):
Sosi patrem autem sacerdotem breui
diplomate monuit Nebona sui non ma¬
infestata iudic& eẽ neglecta & ut ca¬
reat contentione uerborum.
lam quasi a pollogeti cammisit : innuens
quod ꝑtinaces contradictores ueritatis
saepius correpti. aliquantulum sint de¬
clinandi: dimul & grecos accusans
quod ꝑ sapientiam adõ acceptam non scȩ
diuinis in diuina utentes. diuinum eice¬
re temptent cultum : & ꝑmultam uanã
gloriam poetarum. seruitutem indua¬
cerestudeant creaturȩ potius quã crea¬
toris: Vnde & apollo faniisofistae cultoris
scilic& solis faciens mentionem & scõpo¬
li carpo de eo suadens. acti insole subete¬
chia miraculi recordatur: cuifidem ac¬
commodare isdem a pollo fanius detrec¬
tauit: At que ut ei non possit monenti
resistere : beatum policarpum instruit¬
& rememorari apollo fanio petit desig¬
no tenebrarum in saluatoris crucifixi¬
one facto earundemq: tenebrarum
accessionem & recessionem ab oriente

Expanded text:
Sosipatrem autem sacerdotem brevi Sosipatrem autem sacerdotem brevi diplomate monuit, ne bona sua non manifestata judicet esse neglecta, et ut careat contentione verborum. lam quasi apologeticam misit, innuens quod pertinaces contradictores veritatis saepius correpti aliquantulum sint declinandi: simul et Graecos accusans, quod per sapientiam a Deo acceptam, non sancte divinis in divina utentes, divinum elicere tentent cultum, et per multam vanam gloriam poetarum, servitutem inducere studeant creaturae potius quam Creatori. Unde et Apollophanii sophistae, cultoris scilicet solis, faciens mentionem, et sancto Polycarpo de eo suadens, acti in sole sub Ezechia miraculi recordatur, cui fidem accommodare isdem Apollophanius detrectavit; atque ut ei non possit monenti resistere, beatum Polycarpum instruitt rememorari cum Apollophanio petit de signo tenebrarum, in Salvatoris crucifixione facto, earumdemque tenebrarum accessionem et recessionem ab occidente
Abbreviated transcription (Latin):
differentem. quo modo quadam igno¬
rantia cognoscatur ds̃ & quomodo uisus
sit ab his quicum uidisse leguntur. &
quod benignifico &dĩfico munere ali¬
quomodo intellegatur. & quod non so¬
lum diuinitatis. sed &humanitatis xp̃i
mrsterium & dicti archanum ane¬
at. & intellectu ignotum. & quo modo
iħs qui est suꝑ omnia. hominibus est
substantialiter constitutus. & quod scđm
homines de hominum substantia subs¬
tantialiter est substantiatus. sicut osten¬
dit uirgo suꝑ excellenter pariens. &a qͣ
instabilis materialem et terrestrem
grauitatem sustinens : Et quod nondi¬
uise secundum dm̃ tantum diuina egit
benignus ih̃s neq humana tantum se¬
cundum hominem seduirds̃ factus
nouam quandam dĩ uirilem operationẽ
nobis pertiuitauit:
Horo theo quoq: ministro direxit litteras
in notescens quod diuina caligo sit lux
in accessibilis inqua habitare ds̃ dicitur
& in qua fit omnis quicum scire & ui¬
dere dignus inhoc corpore fuerit.

Expanded text:
disserentem, quomodo quadam ignodisserentem, quomodo quadam ignorantia cognoscatur Deus, et quomodo visus sit ab his, qui eum vidisse leguntur: et quod benignifico et deifico munere aliquo modo intelligatur, et quod non solum divinitatis, sed et humanitatis Christi ministerium, et dictu arcanum maneat, et intellectu ignotum; et quomodo Jesus, qui est super omnia, hominibus est substantialiter constitutus, et quod secundum homines, de hominum substantia, substantialiter est substantiatus, sicut ostendit virgo superexcellenter pariens, et aqua instabilis, materialem et terrestrem gravitatem sustinens: et quod non divise secundum Deum tantum divina egit benignus Jesus, neque humana tantum secundum hominem: sed vir Dei factus, novam quamdam Dei virilem operationem nobis percivilitavit. Dorotheo quoque ministro direxit litteras, innotescens quod divina caligo sit lux inaccessibilis, in qua habitare Deus dicitur, et in qua sit omnis qui eum scire et videre dignus in hoc corpore fuerit;
Abbreviated transcription (Latin):
quod latinus sermo explicat. ala caeli
uocatur : quia illuc spiritali intellegen¬
tia & reuerentis mȩ reuelationis gratia
euolans. non solum illa multimoda
& magnifica misteria acministeria
scõrum spũum. uerum & sempiternȩ
dĩtatis saporem palato cordis degustans
didicit undehaec humanae notitiae
litteris eructauit: Incuius libri capi¬
tulo primo dicit intimatum sibi abe¬
ato bartholo meo apło. qualiter theo¬
logiam scmq euangelium debuerit
intellegere: Quod & argute cepit
& breuibus sed profundissimis uerbis
eius dem apłi scriptis suis ea inserendo
deffinunt. Insecundo autem capitulo
tradidit. quomodo oporteat quo ad¬
unari &rmnos reponere omnium cau¬
sae et suꝑ omnia: Intertio uero quȩ s̃
kata fatichae. id est ad firmatio uȩ
theologiae. &quȩ sunt apofaticae
idest negatiur: In quarto quia nihil
est sensibilium. quod omnissensibilis
scđm suꝑ eminentiam causa: In quin¬
to quia nihilest intellegibilium. quod

Expanded text:
quod Latinus sermo explicat, ala coeli, vocatur; quia illuc spiritali intelligentia et reverentissimae revelationis gratia evolans, non solum illa multimoda et magnifica et mysteria ac ministeria sanctorum spirituum, verum et sempiternae Deitatis saporem palato cordis degustans, didicit, unde haec humanae notitiae litteris eructavit. In cujus libri capitulo primo dicit intimatum sibi a beato Bartholomeo aposto o, qualiter theologiam, sanctumque Evangelium debuerit intelligere: quod et argute coepit, et brevibus, sed profundissimis verbis ejusdem apostoli, scriptis suis ea inferendo, definivit. In secundo autem capitulo tradidit quomodo oporteat coadunari, et hymnos reponere omnium causae et super omnia. In tertio vero, quae sunt kataphaticae, id est, affirmativae theologiae, et quae sunt apophaticae, id est, negativae. In quarto, quia nihil est sensibilium, quod omnis sensibilis secundum supereminentiam causa. In quinto, quia nihil est intelligibilium, quod
Abbreviated transcription (Latin):
Nos aut. Nulla aduersitas priuabit aiohanne
splendissimo radio: Nunc quidem in¬
ter pellans memoriam &renouationẽ
tuae uerȩ theologiae. paulo post &si
audacter dico. uosipsos mihi co adunari:¬
doneus aut̃ omninosũ p̃nuntiare tibi
& discens ex dõ & dicens. quia & path¬
mo carcere dimit teris. & inasiaticã
terram reuerteris: Ibiq ages benigni
dĩ imitationes & his qui postte futuri
sunt eas trades.

Expanded text:
Nos autem nulla adversitas privabit a Joannis Nos autem nulla adversitas privabit a Joannis splendidissimo radio. Nunc quidem interpello memoriam, et renovationem tuae verae Theologiae, paulo post, etsi audacter, dico vos ipsos mihi coadunari. Idoneus autem omnino sum praenuntiare tibi, et discens ex Deo, et dicens: quia et Pathmo carcere dimitteris, et in Asiaticam terram reverteris, ibique ages benigni Dei imitationes, et his qui post te futuri sunt eos trades.
Abbreviated transcription (Latin):
eis agunt. cũ a scĩs scelerati se segregant:
Verũ abigentes & secernenteseos ex ui sibilib
inuis ibilium p̃tendunt imaginem:
N eque enim in sclis uenturiserit culpandus
ds̃ deiustis segregationibus cũ impii se
ritatis cũ sint amatores abibidine quidẽ
recedunt rerũ materialium. ac inom¬
nibus malorum omnium liberi cupidita¬
te diuina bonorum omnium pacem di¬
ligunt & sc̃ĩficitionem & de p̃senti incho¬
ant uitã futurã angelice decenterq in
medio hominum conuersantes. cũ omni
anima affectione & diuina nominatio¬
ne atq benignitate seuceteris bonis.
Qua propter nonuos hoc conturbet quasi
suspicantes non pati: His omisis ipuse¬
Sed & corporis passiones tantũ modo iudica¬
re: non aut̃ eas tecredosentire: De his
uero quiiniq agunt in nos & determi¬
nant nos non recte. euangelii solem con¬
ueniens in uoco: his omissis qui se ipsos
agunt inbonum conuertere: nobi suos
opto adiungere &luminis particeps eẽ:

Expanded text:
cum a sanctis scelerati se segregant. Verum abigentes et secernentes eos, ex visibilibus invisibilium praetendunt imaginem. Neque enim in saeculis venturis erit culpandus Deus de justis segregationibus, cum impii se veritatis cum sint amatores, a libidine quidem recedunt rerum materialium, ac in omnibus malorum omnium liberi cupiditate, divina bonorum omnium pacem diligunt et sanctificationem, et de praesenti inchoant vitam futuram, angelice decenterque in medio hominum conversantes, cum omni animae affectione, et divina nominatione, atque benignitate, seu caeteris bonis. Quapropter non vos hoc conturbet, quasi suspicantes non pati, sed et corporis passiones tantummodo judicare, non autem eas te credo sentire. De his vero qui inique agunt in vos, et determinant vos non recte, Evangelii solem conveniens invoco. His omissis, qui se ipsos agunt in bonum convertere, nobis vos opto adjungere, et luminis participes esse.
Abbreviated transcription (Latin):
quit filidiabole. in sterquilinium
proiecsti eum in rum scm̃ & iustum.
et nunc ueni mecum ad catabulilo¬
cum inquem proieastieum . Is. aũt
timore ꝑ culsus non est ausus rem¬
ti. quincumeo ueniree ad locum
ubi eum proiecerat. Et leuantes in¬
de axes sanctinus cum lacrimis
tonine frater. in nomine dñi nr̃i
passus est gloriosissimus martrr
dionisius surgȩ & perficiamus
simul oboediaentiam quamisdem pa
nobis p̃cepit. Et statim antoninus
stercore obuolutus surrexit. quẽ
sanctinus decatabuli fossa extraxit.
& diligentissime lauit & mundis
ac honestis uestibus induit sicque
offerentes dño sacrificium laudis
eu charistiȩ corporis xpĩ & sangui
nis p ticipati sunt & accipientes
cibum confortati sunt &i ter coeptũ
ad gredientes romam auxili ante
dño ꝑuenerunt. &iam beato demen¬
te martrrio coronate in eadem sede
tificem inuenerunt. Eui ꝑ om̃a sicut¬
eis beatus dionysius iusserat actus
& martrrii eius ordinem narrauer̃¬

Expanded text:
ait, fili diaboli; in sterquilinium ait, fili diaboli; in sterquilinium projecisti eum virum sanctum et justum. Et nunc veni mecum ad catabuli locum, in quem projecisti eum. Is autem timore perculsus. non est ausus reniti quin cum eo veniret ad locum ubi eum projecerat. Et levantes inde axes, Sanctinus cum lacrimis tonine frater, in nomine domini nospassus est gloriosus martyr Dyonisius, surge, et perficiamus simul obedientiam quam isdem glnobis praecepit. Et statim Antoninus stercore obvolutus surrexit. Quem beatus Sanctinus de catabuli fossa extraxit, et diligentissime lavit, et mundis ac honestis vestibus induit. Sicque offerentes Domino sacrificium laudiseucharistiae corporis et sanguinis Christi participati sunt. Et accipientes cibum confortati sunt. Et iter coeptum aggredientes, Romam auxiliante Domino pervenerunt. Jamque beato Clemente martyrio coronato, in eadem sede tificem invenerunt, cui per omnia, sicut beatus Dyonisius jusserat, actus et martyrii ejus ordinem narraver
Abbreviated transcription (Latin):
dies sanctinus in moratus consilio ac
consensu eiusdem antonini nepceptio
beati dionssii quacumq oc casione
impediretur ꝑ agere coeptũ iter dis¬
posuit. et sufficienter exemis achones¬
tis linteis principi domus in qua iacebat¬
obtestatus ẽ eum. ut si an toninus con¬
ualesceret exinde illi abundantissime
ministraret. si etiam uita decederet
honestissime sepeliret. & sic iter qđ
Et cum sanctinus fines romanorũ iam
contigit. Antoninus uita disscessit
Quem princeps domus retentis omnib
fuerunt catabuli sui in quo animalia
eius manebant axes leuauit. & in fos¬
sam ubistercora &u erina ani¬
malium defluebant proiecit. & de¬
suꝑ axes remisit. Quȩ mox om̃a sanc¬
ma festinatione reuersus ad domum
in qua antoninũ iacentem dimiserat.
flens & dolens ꝑuenit. & prinopem
ninus frater meus Karissimus : Is aũt
fictis gȩmitibus ac suspiriis simulata
mestitia mortuus ẽ inquit. quem
demihi ate commissis honestissime
sepeliui. Cui s anctinus Mentiris in

Expanded text:
dies immoratus, consilio et consensu ejusdem beati Antonini, ne praeceptio beati Dyonisii quacumque occasione impediretur, peragere ceptum iter disposuit. Et sufficienter exeniis et honestis linteis principi domus derelicobtestatus est ut, si Antoninus convalesceret, exinde illi habundantissime ministraret, si vero vita decederet, honestissime sepeliret: et sic iter, quod Et cum jam Sanctinus fines Romanorum contigit, Antoninus vita decessit. Quem princeps domus, retentis omnibus fuerant, catabuli sui in quo animalia ejus jacebant axes levavit, et in fossam ubi stercora et urinae animalium defluebant eum projecit, et desuper axes remisit. Quae omnia beatus Sancna festinatione reversus ad domum in qua Antoninum jacentem dimiserat, flens et dolens pervenit, et principem ninus frater meus karissimus? Is autem fictis gemitibus ac suspiriis simulata mestitia: Mortuus est, inquit: quem de mihi a te commissis honestissime sepelivi. Cui Sanctinus: Mentiris,
Abbreviated transcription (Latin):
martrre conposuerit: In quo cõmemo¬
rat eũ ab eato dem̃teidestinatũ sicut
in latinorũ paginis dedicit: Deinatione
aut eiꝰ & ordinatione episcopatus men¬
tionẽ ponfacit. quia linguȩ grecȩ peni¬
tus expers fuit: Tantis igit᷑ & tam ma¬
nifestis testimoniorũ assertionibus de
hoc scissimo & antiquissimopatre
adliquidũ elucubratã. & ꝓpalatã om¬
nibus scire uolentibus ueritatẽ &i tanes¬
cire uolentibus ingestã certissimam
rationem. ut &am siuelint qđ exillo uerũ
est ignor ari non possint. cesset qđ isdẽ ario¬
pagites non sit dionrsius exitiabilis & pro¬
fananimis contentio: Quia quifamam
martrris derogare aliquomodo gestiti
ueritati sine dubio cui testimoniũ ꝑhibens
tanta tranfretando maria intã longin¬
quã regionẽ exulari. & ꝓeapati sic acer¬
bsime sustulit detrahere ceca fronte.
& in becilli uirtute contendit : Nam
ut uere impius & ꝑuicax iudicanduserit

Expanded text:
martyre composuerit: in quo commemomartyre composuerit: in quo commemorat eum a beato Clemente destinatum, sicut in Latinorum paginis didicit: de natione autem ejus et ordinatione episcopatus mentionem non facit, quia linguae Graecae penitus expers fuit. XIII. Tantis igitur et tam manifestis testimoniorum assertionibus de hoc sanctissimo et antiquissimo Patre, ad liquidum elucubratam et propalatam omnibus scire volentibus veritatem, et ita nescire volentibus ingestam certissimam rationem, ut etiam si velint, quod ex illo verum est, ignorare non possint: cesset, quod idem Areopagites non sit Dionysius, exitiabilis et profana nimis contentio: quia qui famam martyris derogare aliquo modo gestit, veritati sine dubio, cui testimonium perhibens, tanta transfretando maria, in tam longinquam regionem exsulari, et pro ea pati sic acerbissime sustulit, detrahere caeca fronte et imbecilli virtute contendit. Nam ut vere impius et pervicax judicandus erit,
Abbreviated transcription (Latin):
historia sic ꝓbabił poterit uel deb& habe¬
ri. quã ea quȩ deueteridicorũ p̃cipue orto¬
doxorũ conlatione potent colligi. Et ideo
certius tenendas quȩ modo dehoc eximio
martire collecta conscribimus. quã illa
quae decolib& alio scõ sine auctoris no¬
mine passim scripta relegimus: Preser¬
tim cũ heç quę scribimꝰ. deantiquariorum
antiqua scriptura uelud exprato non pa¬
ri siaco sed paradisia cos. Cȩterũ parcendũ¬
giosi est simplicitati uiri religis gregorii turo¬
nensis epĩ qui multa aliter quã se ueritas
babeat aestimans. non calliditatis astu.
sed benignitatis ac simplicitatis uoto lit¬
teris comm̃ dauit: Patenter & quidem
noscere possumus nonad eo quȩdã sollert̃¬
eũ inuestigasse cũ ei contem poralis ex¬
istens uirprudens & scolastistissimus for¬
tunatus qui plura & frequent᷑ ad eundẽ
scripserat : Imnũ ritbinice conpositio¬
nis pulcherrimũ deistoglorios ossimo

Expanded text:
historia sic probabilis poterit vel debet habehistoria sic probabilis poterit vel debet haberi, quam ea quae de veredicorum, praecipue orthodoxorum, collatione poterit colligi. Et ideo certius tenenda sunt, quae modo de hoc eximio martyre collecta conscribimus, quam illa, quae de quolibet alio sancto sine auctoris nomine passim scripta relegimus: praesertim cum haec, quae scribimus, de Antiquariorum antiqua scriptura sint, velut ex prato non Parisiaco, sed Paradisiaco. Caeterum parcendum est simplicitati viri religiosi Gregorii Turonensis episcopi, qui multa aliter quam se veritas habeat aestimans, non calliditatis astu, sed benignitatis ac simplicitatis voto, litteris commendavit. Patenter et quidem noscere possumus, non adeo quaedam solert investigasse, cum ei contemporalis existens vir prudens et scholasticissimus Fortunatus, qui plura frequenter ad eum scripserat, hymnum rhythmicae compositionis pulcherrimum, de isto gloriosissimo
Abbreviated transcription (Latin):
sẽd e uotione fideliũ accidisse qui non stu¬
duer̃ ad priuscas historias pro cognitio
ne recurrere. sed ea quȩ aud itu college¬
rant ut gregorius turonensis non uoti¬
uo errore fallens uidentes in signia mag¬
nifica. atque innumerabiba ꝑ eũ fieri.
prout unicinq sensus habundauit. cu¬
rauer̃ scriptis cõmittere: Sic & descõ¬
rũ apostolorũ gestis ac passionibus
factũ legimus & dealiis quibusq: historiis
&clesis necessarus manifeste conperimꝰ:
Fuer̃ si quidẽ quidebeatorũ apłoꝵ uirtu¬
tib uera dixer̃ sed decorũ doctrina fal¬
sa sunt conmentati Deec desiasticos
itidem historns atq ortu &actu. uelo¬
bita patrũ. quidã quãtũ adrerũ gesta¬
rũ tuntioũ spectat fidẽ ueracia cmscrip¬
ser̃ quantũ uero ad tẽporũ uel locorũ
attinet ueritatẽ. minus caute confixe¬
hieronimũ lingua nr̃a meracam uerita¬
tt̃ ab ipso fonte suscepit: Quo circanulla

Expanded text:
seu devotione fidelium accidisse: qui non stuseu devotione fidelium accidisse: qui non studuere ad priscas historias pro cognitione ejus recurrere, sed ea quae auditu collegerant, ut Gregorius Turonensis, non votivo errore fallens, videntes insignia magnifica atque innumerabilia per eum fieri, prout unicuique sensus abundavit, curaverunt scriptis committere. Sic et de sanctorum apostolorum gestis ac passionibus factum legimus, et de aliis quibusque historiis, Ecclesiae necessariis, manifeste comperimus. Fuerunt siquidem, qui de beatorum apostolorum virtutibus vera dixerunt: sed de eorum doctrina, falsa sunt commentati. De ecclesiasticis itidem historiis, atque ortu, vel actu, vel obitu Patrum, quidam, quantum ad rerum gestarum spectat fidem, veracia conscripserunt: quantum vero ad temporum vel locorum attinet veritatem, minus caute confinxeHieronymum lingua nostra meracam veritatem ab ipso fonte suscepit. XII. Quocirca nulla
Abbreviated transcription (Latin):
epm or dinauerit. & gallias miserit ꝓculdu¬
bio sciant. quia aut p̃dictã passionẽ exue¬
ris & emendatiorib: exemplarib: non susce¬
perunt. aut scriptorũ uitio de prauatũ leger̃
dinatũ : De qua ordinatione a postolatus.
nisi ad alia se intentio nr̃a diriger&. & ex
apłorũ actib & exipsius dñi actione auc¬
toritatis exemplũ sufficient᷑ his scriptis
possemus inserere : Fieri enĩ potest ut dixi¬
mus qđ textũ passionis istius scĩdĩ exauten¬
ticis scriptũ non habeant & ideo in hoc her¬
rent. quia & nos plures codecellos exinde
uidimus quunquib: edã sensu uidebantur
concordari. sed literatura admodũ disso¬
nare. In quibusdã aũt nec sensu. nec ora¬
tionis tenore poterant fociari: Quod
manifestũ est huius uenerabilis & anti¬
quis simi patris uetusta longinquitate
&ignotȩ atq peregrinȩ linguȩ ubideeiꝰ
notitia maximae scriptũ erat inscieñtia

Expanded text:
episcopum ordinaverit, Galliasque miserit, procul duepiscopum ordinaverit, Galliasque miserit, procul dubio sciant, quod aut praedictam passionem ex veris et emendatioribus exemplaribus non susceperunt, aut scriptorum vitio depravatam legerunt, dinatum: de qua ordinatione apostolatus, nisi ad alia se intentio nostra dirigeret, et ex Apostolorum actibus et ipsius Domini actione, auctoritatis exemplum sufficienter in his scriptis possemus inferre. Fieri enim potest, ut diximus, quod textum passionis hujus sancti Dei, ex authenticis scriptum non habeant, et ideo in hoc errent; quia et nos plures codicellos exinde vidimus, qui in quibusdam sensu videbantur concordare, sed litteratura dissonare; in quibusdam autem nec sensu, nec orationis tenore poterant sociari. Quod manifestum est hujus venerabilis et antiquissimi patris vetusta longinquitate, et ignotae atque peregrinae linguae, ubi de ejus notitia maxime scriptum erat, inscitia,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhibent historiarũ scriptis & successio¬
nũ traditionib docti in eadẽ ciuitate
dionisiũ tunc temporis primũ fuisse
epm. quandotimotheus pauli eque
discipulus ephesiorũ rex̃ eccłam ipsũq sub¬
rogato sibi epõ romã adisse. & ut cõperer̃
apuelgallorũ gentẽ glorioso martrrio
consũmatũ fuisse: Quod & tarasius patri¬
archa constantino politanus plegatossuos
solbicite inqui siuit. &i ta secausã habere
certus eandẽ atheniensiũ ciuitatẽ pallio
archi epis copali qđiam exeadiutur notẽ¬
pore osta quadã contentione subtractũ
fuerat redonauit & sinodali consensu me¬
tropolis auctoritate qua ante functa fu¬
erat honorauit : Nam ap̃cedentib annis
usq ad illud tempus eiusdẽ ciuitatis ep̃s
nec suberat alterinisi patriarthȩ. Nec iuri
eius debitarũ sibi epĩ ciuitatiũ sub debantur:
Quod aut dicunt in passione istius beati
dimisii scriptũ haberi quia eũ sc̃s lemens

Expanded text:
perhibent, historiarum scriptis et successioperhibent, historiarum scriptis et successionum traditionibus docti, in eadem civitate Dionysium tum temporis primum fuisse episcopum, quando Timothaeus Pauli aeque discipulus Ephesiorum rexit Ecclesiam: ipsumque, subrogato sibi episcopo, Romam adiisse, et ut compererunt, apud Gallorum gentem, glorioso martyrio consummatum fuisse. Quod et Tharasius patriarcha Constantinopolitanus per legatos suos sollicite inquisivit, et ita se rem habere certus, eamdem Atheniensium civitatem pallio archiepiscopali, quod jam ex ea diuturno tempore, orta quadam contentione, subtractum fuerat, redonavit, et synodali consensu, Metropolis auctoritate, qua ante functa fuerat, honoravit. Nam a praecedentibus annis usque ad illud tempus, ejusdem civitatis episcopus nec suberat alteri, nisi patriarchae, nec juri ejus debitarum sibi episcopi civitatum subdebantur. XI. Quod autem dicunt, in passione istius beati Dionysii scriptum haberi, quia eum sanctus Clemens
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & diomisiũ ario pagitem apud athenas
quẽ lucas descripsit primũ paulo p̃dican¬
te credidisse ac int̃ socios eiꝰ fuisse. &
ecđȩ athemensiũ. constat sacerdotiũ
suscepisse : Decuius uidelic& dionrsii
ario pagitae obitu nilgrea scriptores
dixer̃. qui a propt̃ longinquitatẽ ter¬
rarã transitꝰ ipsius penitus eis mansit
in cognitus : Habemus tam̃ grece auc¬
toritatis martrigiũ de como cartis¬
scrinius constantino politanis adeptã.
quitanta uestustate dissoluit᷑. ut maxi¬
mã cautelã a se contingentib exigat.
In quodiem natalicii eiꝰ designatũ. & quia
atheniensiũ ep̃s fuerat repperimus ad¬
notatum: Quod martirlogiũ ut anti¬
quitas eiꝰ demonstrat. ex eo tempore
constare posse Non in congrurremur
quo constantino iubente nota occasio¬
ne martrri a scõꝵ dñi de toto orbe col¬
lecta & cesareã sunt conuecta. sed & usq
bodie grecorũ maiores & athenȩ in cole

Expanded text:
sed et Dionysium Areopagitem apud Athenas, sed et Dionysium Areopagitem apud Athenas, quem Lucas descripsit, primum Paulo praedicante, credidisse, ac inter socios ejus fuisse, et Ecclesiae Atheniensium constat sacerdotium suscepisse. De cujus, videlicet Dionysii Areopagitae, obitu, nil Graeci scriptores dixerunt, quia propter longinquitatem terrarum, transitus ipsius penitus eis fuit incognitus. Habemus tamen Graecae auctoritatis Martyrologion de tomo chartiscriniis Constantinopolitanis adeptum, qui tanta vetustate dissolvitur, ut maximam cautelam a se contingentibus exigat: in quo diem natalitii ejus designatam, et quia Atheniensium episcopus fuerit reperimus adnotatum. Quod Martyrologium, ut antiquitas ejus demonstrat, ex eo tempore constare posse non incongrue remur, quo, Constantino jubente, nata occasione martyria Sanctorum Domini de toto orbe collecta, et Caesaream sunt convecta. Sed et usque hodie Graecorum majores, et Athenae incolae
Abbreviated transcription (Latin):
Sed & quadrati qui publio martiri suc¬
cesserat in sacerdotiũ meminit . simul
& memorat. qđ labore eiꝰ & industra
rediuiuus quidã in eis calor fidei repa¬
ratussit. Et illud in eadẽ designat epła
qđ dionisius ario pagites qui ab apło pais¬
ipsius dionisii chorinthiorũ ep̃i. & eius
utiq quã ad soterẽ ep̃m miserat bratus
hieronimus in libro deuiris inlus tribus
facit aꝑtissime mentionẽ : Vnde quisq
uidens sub quib: imperat orib: quiq: eoꝵ
fuerint liquido potest colligere quan¬
te absurditate ratiosit ista obnoxia.
cũ int̃hos duos dionrsios : tãplura discre¬
ta sint tempora : Legitur item sic in eadẽ
ec desiastica. historia capitulo quartoli¬
britertui Memorant᷑ aut̃ ex comitibus¬
galatias pauli crescens quidẽ ad lagatias eẽ pro¬
fectus : Linus uero & clemens inurbe
roma ecłȩ p̃fuisse. qui comites & ad¬
iutores eiꝰ fuisse ab ipso paulo phibentur:

Expanded text:
Sed et Quadrati, qui Publio martyri sucSed et Quadrati, qui Publio martyri successerat in sacerdotium, meminit, simul et memorat, quod labore ejus ac industria redivivus quidam in eis calor fidei reparatus sit. Et illud in eadem designat epistola, quod Dionysius Areopagites, qui ab apostolo Pauipsius Dionysii Corinthiorum episcopi, et ejus utique, quam ad Soterum episcopum miserat, beatus Hieronymus in libro de Viris illustribus facit apertissime mentionem. Unde quisque videns sub quibus imperatoribus quique eorum fuerint, liquido potest colligere quantae absurditati ratio sit ista obnixa, cum inter hos duos Dionysios tam plura discreta sint tempora. X. Legitur item sic in eadem ecclesiastica historia. cap. 4, lib. III: Memorantur autem ex comitibus Pauli, Crescens quidem ad Galatas esse profectus, Linus vero et Clemens in urbe Roma Ecclesiae praefuisse, qui comites et adjutores ejus fuisse ab ipso Paulo perhibentur:
Abbreviated transcription (Latin):
minus scientiũ sibi ipsi discordans auc¬
toritas : Cuiuelut exsuꝑfluo propter
satis factionẽ insipientiũ respondemꝰ.
cũ uerã ex hoc scopontifice & martrre
narrationẽ ueraciũ historiarũ p̃manib
habeamus: Primo quidẽ petentes. ut in
hõiure contentiosi ab albugine contrac¬
ta arrogantiȩ exur pata sapientia
Et si nonnisi unũ oculũ a peruer̃ quando
buit dixerat. ubudẽ se rep̃hendit &
re p̃bensorũ suorũ uocem p̃ueniens
retractationẽ scripsit : scrobẽ inquaalt̃
oculus eẽ debuerat aperiant: & in eccle¬
siastica historia discant. quia dionisius
chorinthiorũ ep̃s dedionisio athenarũ
epõ in epła sua ad eosdẽ athemenses
directa cõmemor&: Ita enĩ ibilibro
quoq & aliaeiꝰ quindionisi chorinthi¬
orũ ep̃i ad athenienses epła. inqua ade
euangelii credulitastẽ eos inuitat & con¬
citat segniores. simul & arguit quosdã
uelut pene ꝓlapsos a fide cũ ep̃s eorum
publius fuiss& martrrio consũmatus:

Expanded text:
minus scientium, sibi ipsi discordans, auctoritas, cui velut ex superfluo propter satisfactionem insipientium respondemus, cum veram ex hoc sancto pontifice et martyre narrationem veracium historiarum prae manibus habeamus: primo quidem petentes, ut in hoc jure contentiosi, ab albugine contracta arrogantiae, ex usurpata sapientia, Et si non nisi unum oculum aperuerunt, quando buit, dixerat, ubi idem se reprehendit, et reprehensorum suorum vocem praeveniens, retractationem scripsit: scrobem, in qua oculus alter esse debuerat, aperiant, et in ecclesiastica historia discant, quia Dionysius Corinthiorum episcopus, de Dionysio Athenarum episcopo in epistola sua ad eosdem Athenienses directa, commemoret, ita enim ibi lib. quoque et alia ejus Dionysii Corinthiorum episcopi ad Athenienses epistola, in qua ad Evangelii credulitatem eos invitat, et concitat segniores, simul et arguit quosdam, velut pene prolapsos a fide, cum episcopus eorum Publius fuisset martyrio consummatus.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpore dũclamide nudũ tegit mox
p̃s ipsa quã scidit se ueste tectũ ꝓdidit.
Ars arte scã pallidos resuscitauit mor¬
tuos defebre catecuminũ. & alterũ sus¬
pendio: O racionis ambitu latro sepul¬
tus ꝓdit̾ qͦ non cadebat inpetu pinꝰ re¬
flexa ducit᷑ Profana dũ succenderae
aere flãmã reppulit qͦ extincta sunt
incendia hymber fuit p̾sentia Hic¬
ore deparalin curat puellã debilum
morbiq rasit fomitẽ scĩ liquoris ungui¬
ne: Pacẽ lepso dans iuiro sordes fuga¬
nis. ẽ mosculo: Hisdẽ ꝑ Mobe cognitꝰ¬

Expanded text:
tempore Dum chlamyde nudum legit, Mox Christus ipsa, quam scidit, Se veste tectum prodidit. Tres arte sancta pallidos Resuscitavit mortuos, De febre Catechumenum Et alterum suspendio. Orationis ambitu Latro sepultus proditur; Qua non cadebat impetu Pinus reflexa ducitur. Profana dum succenderet In aera flammam repulit, Quo exstincta sunt incendia Imbris fuit praesentia. Humore de paralysi Curat puellam debilem, Morbique rasit tomitem Sancti liquoris unguine. Pacem leproso dans viro Sordes fuganis est in osculo. His et
Abbreviated transcription (Latin):
diriputrunt nescio si ipsi qua terni¬
unculi ud eoꝵ exemplaria in eadẽ
ciuitate ualeant repperiri. Propte
rea exemplar eorũ qđ mihi retinui.
uro de uoto et bono studio offeren¬
dũ putaui. ut siquȩ sunt illoꝵ reli¬
quiȩ quinegabant domnũ & pa¬
trem nrmn patronũ urm̃ dionysiũ
eẽ ariopagiten ab eato paulo apło
baptitatum. &atheniensiũ ordinatũ
ep̃m & ingallias ab eato demente di¬
rectum. ex his quȩ greca testificatio
cana intimat contestatio ratũ & in

Expanded text:
diripuerant, nescio si ipsi quaternidiripuerant, nescio si ipsi quaterniunculi vel eorum exemplaria in eadem urbe valeant reperiri. Propterea eorum exemplarium quod mihi retinui, vestro devoto et bono studio offerendum putavi: ut si quae sunt illorum reliquiae, qui negabant Dominum et Patrem nostrum, patronum nostrum Dionyse Areopagiten, et a beato Paulo apostolo baptizatum, ac Atheniensium ordinatum episcopum, et in Gallias a sancto Clemente directum, ex his quae Graeca testificatio cana intimat contestatio, ratum et in
Abbreviated transcription (Latin):
ricũ ipsius bodonis propinquũ no¬
mine uuahidelmarũ . qui cantilenã
optime ateut gario magistro in scĩ
dionysii monasterio didicit. aderu¬
diendos dericos suos obtinuit. Cui
abatiolam beati sanctini in beneficiũ
dedit. Isdem aut̃ uaundel marus in
loco sibi cõmisso quaterniunculos ual¬
de contritos. & quȩ in eis scripta fue¬
rant penedeleta. deuita & actibus
beati sanctini reppenit. quos propt̃
familiaritatis notitiã et qui a me¬
sciolũ putabat ad ex haurienda ea
quȩ inisdem quaterniun culis conti¬
neri uidebant᷑ et adtrans scribendũ
aꝑte in noua ꝑ gamena mihi cõmisit.
qđ et studiose ꝑ egi et mihi cõmendata
cõmendanti restituti: Sed quia diu. ẽ
qđ idem uuandel marus etiam ante
obitũ hucherti defunctus fuit. & sicut
audiui idem locus neglectus extiait.
ac demũ in eadẽ ciuitate nor manni
fuerunt & quedã incendio ibi con¬
cremauerunt. Quedã uero p̃dantes

Expanded text:
ricum ipsius Bodonis propinquum, noricum ipsius Bodonis propinquum, nomine Wandelmarum, qui cantilenam optime a Teugario magistro in sancti Dionysii monasterio didicit, ad erudiendos clericos suos obtinuit; cui abbatiolam sancti Sanctini in beneficium dedit. Idem autem Wandelmarus in loco sibi commisso quaterniunculos valde contritos, et quae in eis scripta fuerant pene deleta, de Vita et actibus beati Sanctini reperit, quos ob familiaritatis notitiam, et quia mesciolum putabat, ad exhaurienda ea quae in eisdem quaterniunculis contineri videbantur, et ad transcribendum aperte in nova pergamena mihi commisit. Quod et studiose peregi, et mihi emendata emendanti restitui. Sed quia diu est quod idem Wandelmarus etiam ante obitum Hucberti defunctus fuit, et sicut audivi, idem locus neglectus exstitit, ac demum in eadem urbe Nortmanni fuerant, et quaedam incendio concremaverant, quaedam vero praedantes
Abbreviated transcription (Latin):
credere dignatus non fuerit ille sibi tamen
sine quolib& suꝑ cilicio ꝓderit. ubi hȩcuni¬
uersa & qualiter. ac quo ordine dicta
manifeste repperiat: ipsorũq librorũ
plenitudinẽ sindiguerit. mutuare ab
augusto: Hlinc marus nomine r̃
hodio constantino polim roma direc¬
to grecȩ dictata. & ab anastasio utri
sicut in p̃fatione sua narrat. recog¬
noui his quȩ ibi scripta sunt ea quȩ
in adolescentia legerã consonare.
ui delicet ꝑ quos acqualiter gesta
martrrii beati dionisii sociorumq
eiꝰ adromanorũ cogitionẽ indeq
Nam quando disꝑonente in franco¬
centori palatii ep̃m meldensis
ciuitatis cõmissũ est. Ubi propt̃ hil¬
drici epĩ aetatis prolixitatẽ & diu¬
tinã egritudinẽ quȩ dã ad scientiã
et religionẽ ꝑtinentia. nec non
& edificia ac cetera queq necessaria
neglecta inuenit. Qua propt̃ a fami¬
lari suo bodone clerico domni &nu¬
tritoris m eĩ hil duini abbatis sacri
palatii dericorũ summi. quendã de¬

Expanded text:
credere dignatus non fuerit, illae sibi tamen sine quolibet supercilio prodent, ubi haec universa, et qualiter et quo ordine dicta manifeste reperiat, ipsorumque librorum plenitudinem, si indiguerit, ab archivo are. Hincmarus nomine nonhodio Constantinopolim Roma directo Graece dictata, et ab Anastasio utriusicut in praefatione sua narrat, recognovi his quae ibi scripta sunt ea quae in adolescentia legeram consonare, videlicet per quos et qualiter gesta martyrii beati Dionysii sociorumque ejus ad Romanorum notitiam indeque Nam quando Deo disponente in Francocentori palatii episcopium Meldensis urbis commissum est, ubi propter Hilderici episcopi aetatis prolixitatem et diuturnam aegritudinem, quaedam ad scientiam et religionem pertinentia, necnon et aedificia et caetera quaeque necessaria neglecta invenit. Quapropter a familiari suo Bodone clerico domni et nutritoris mei Hilduini abbatis sacri palatii clericorum summi, quemdam cle
Abbreviated transcription (Latin):
modũ tomis eruimꝰ & ueritatis sinceritate
seruata paginis manifestiorib: indidmꝰ:
tari putamꝰ qr anteriori temporereꝑta
ñ fuerit cũ diquid nos cat qđ is quicreauit
om̃a simul noluit reuelari cimeta uelcune¬
tis insemel: Multaq manifesta It erũ eẽtem¬
pore occultata: Admentẽ enĩ deb& redire.
qđ inlitteris diuinitus inspiratis legatur
delegis libro diulatenti & denuo sub ab mira¬
tione inuento : Et cũ danihel dicat ꝑtransibua
plurim multiplex erit scientia quanto ma¬
gis nullus abiurare debebit qđ multis comi¬
tib: aliorsũ intuentib: segnis quiq aut tarđ
post gradiens ꝑditionẽ inuia quã p̃ceden¬
tes triuerant inuenire non possit: Abiecta
demq: omni ambiguitate qđ iste ipsedio¬
nisius cuiꝰ bic gesta scribunt᷑ non sit ario¬
pagites &athenarũ ep̃s quid quisq dixe¬
rit ueluti de autumatione gregorii
turo nensis ep̃i & subreptione bede sc̃ prbi

Expanded text:
modum tomis eruimus, et veritatis sinceritate modum tomis eruimus, et veritatis sinceritate servata, paginis manifestioribus indimus.tare putamus, quia anteriori tempore repetita non fuerant, cum liquido noscat quod is qui creavit omnia simul , noluit revelari cuncta, vel cuntis simul: multaque manifesta iterum esse tempore occultata. Ad mentem enim debet redire, quod in litteris divinitus inspiratis legitur , de legis libro diu latente, et denuo sub admiratione invento. Et cum Daniel dicat: Pertransibunt plurimi, et multiplex erit scientia : quanto magis nullus abjurare debebit, quod multis comitibus aliorsum intuentibus, segnis quique aut tardus post gradiens, perditionem in via, quam procedentes triverant, invenire non possit. Abjecta denique omni ambiguitate, quod iste ipse Dionysius, cujus hic gesta scribuntur, non sit Areopagites et Athenarum episcopus, quid quisque dixerit, veluti de autumatione Gregorii Turonensis episcopi, et subreptione Bedae sancti
Abbreviated transcription (Latin):
sẽquentia relegens poculo debriatus p̃¬
claro fidẽ pietatis eruct & & non obse¬
quiũ nrm nomini temeritatis ad sig¬
net: Quia uero ut ꝑquendã sapientem
dicit᷑ multoties inuili ꝑsona ueritas des¬
picit᷑ cuinibil p̃ferridebuis sec supplicit̃
om̃s in quorũ manus haecuener int de p̃¬
cor. nem his nrãe ꝑ sone humilitatem &
agreste orationis indisciplinationẽ at¬
tendant cũ ꝑsonarũ acceptorẽ in hacdũ¬
& uerũ xp̃imilitẽ ante oculos ponant. cuihu¬
manȩ uocis dignitate in par om̃e erit quicqͥd
in laude eiꝰ aliquis nunc mortaliũ dixerit:
Qm̃ abeo solo digne nun mortaliũ potest
laudari a quo & ꝑquẽ talis meruit fieri:
Vera itaq aueracib: deeo scripta & simplicit᷑
in unũ collecta fidelit̃ relegant : & sinrȩ im¬
peritiȩ fuerint indignati adueterũ monim̃ta
recurrant qi nos ñ nr̃a nec noua cudimus
sed antiquorũ antiquadicta de abditis ad¬

Expanded text:
sequentia relegens, poculo debriatus prsequentia relegens, poculo debriatus praeclaro, fidem pietatis eructet, et non obsequium nostrum nomini temeritatis assignet. Quia vero, ut per quemdam sapientem dicitur, multoties in vili persona despicitur veritas, cui nihil praeferri debuisset, suppliciter omnes, in quorum manus haec venerint, deprecor, ne in his nostrae personae humilitatem et agrestis orationis indisciplinationem attendant, cum personarum acceptatorem in hac dunmilitem ante oculos ponant, cui humanae vocis dignitate impar omne erit, quidquid in laude ejus aliquis nunc mortalium dixerit, quoniam ab eo solo digne potest laudari, a quo et per quem talis meruit fieri. Vera itaque a veracibus de eo scripta, et simpliciter in unum collecta fideliter relegant, et si nostrae imperitiae fuerint indignati, ad veterum monumenta recurrant: quia nos non nostra, nec nova cudimus, sed antiquorum antiqua dicta, de abditis ad
Abbreviated transcription (Latin):
SILOUUINUS HUMILIS XP̃I SERUVS
& domini mei dionrsii p̃tiosi sociorũq
eiꝰ matricularius. omni catholitȩ dilec¬
tioni quaqua uersũ spũ scõ diffuse patẽ
continuã &głam optat aeternam.
Cũ nos scriptura generali diffienitione ad¬
moneat dicens qđ cũq potest manus tua
instant᷑ operare & pii augusti simulque
plurimorũ ad hoc desidena cognoscerẽ
anelare uisũ ẽ mihi &iam in hac parte
quiddã sudoris impendere ut notitiã
trrubeatissimi dionssis. quae maxime
grecorũ continet᷑ historiis & quasi sepul¬
ta antiquorũ scrinis apud latinos non
modica portionẽ seruabatur obtecta
in lucẽ xp̃o uiuante reducerem: Quati¬
tinus de uotis exinde ergadĩ & excellen¬
tissimi martiris suicultũ deuotio cumu¬
int̃uentio gloriosa diuinã misericordiã
in petrar&: Vt enim ante nos dictũ est
gestabene uiuentiũ elementa sunt uitã
uiolentiũ : Et exempla martrrũ exorta¬
tiones sunt martrriorũ : Qua propter

Expanded text:
Hilduinus humilis Christi servus, et domini mei Dionysii pretiosi, sociorumque ejus matricularius, omni catholicae dilectioni, quaquaversum Spiritu sancto diffusae, pacem continuam et gloriam optat aeternam. I. Cum nos Scriptura generali definitione admoneat, dicens: Quodcunque potest manus tua, instanter operare , et pii Augusti simulque plurimorum ad hoc desideria cognoscerem anhelare, visum est mihi, etiam in hac parte quiddam sudoris impendere, ut notitiamtyrii beatissimi Dionysii, quae maxime Graecorum continetur historiis, et quasi sepulta, antiquorum scriniis apud Latinos non modica portione servabatur obtecta, in lucem Christo juvante reducerem: quatenus devotis exinde erga Dei et excellentissimi martyris sui cultum devotio cumuinterventio gloriosa divinam misericordiam impetraret. Ut enim et ante nos dictum est, gesta bene viventium, elementa sunt vitam volentium: et exempla martyrum, exhortationes sunt martyriorum. Quapropter
Abbreviated transcription (Latin):
& inuentum accomp̃hensũ. aut idolis
sacrificare cogerent: aut diuersis sup¬
pliciis affectum occiderent. Quos cũ
beatus dionysius fines parisiorum ad¬
propinquare comperit: sanctinum
& antominũ adse accersiuit. quibus¬

Expanded text:
m et comprehensum aut idolis sacrificare cogerent, aut diversis suppliciis affectum occiderent. Quos ubi beatus Dyonisius fines Parisiorum appropinquare comperit, Sanctinum et Antoninum ad se accersiri
Abbreviated transcription (Latin):
qui curiosuis hoc scre uoluerit. uedemultis
quȩ dã designemus ex nomine. ea sebu cȩ¬
sariensis historiã & aristarchi grecorũ
chrono graphi ad onesi forũ primicerium
epłam & uis bi conscriptionẽ ꝑquirat &¬
relegat ibiq discere poterit. quis iste
onemanus dare fidei decrectauerit:
collecta sib enignitati legentis conmo¬
dũ ac placitũ fuerit : & alibi ea inueni¬
rene qui uerit. li terarũ nr̃ȩ paruita¬
tis & hoc adserenissimũ augustũ affa¬
tim inlustratione ualebit. Nã & sicis

Expanded text:
e multis quaedam designemus ex nomine, Eusebii Caesariensis historiam, et Aristarchi Graecorum chronographi ad Onesiphorum primicerium epistolam, et Visbii conscriptionem perquirat et relegat. Ibique discere poterit quis iste one manus dare fidei detrectaverit. collecta, si benignitati legentis commodum ac placitum fuerit, et alibi ea invenire nequiverit, litterarum nostrae parvitatis ex hoc ad serenissimum Augustum affatim illustratione valebit. Nam et si eis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑlatione quã abiectissimȩ uilitatis in oca¬
sione quã pretiosissimȩ sc̃tatis corã dõ in mor¬
te quã excellentissimȩ & in cagitabilis gloriȩ
cũ xp̃oincȩlo quã macte uirtutis sit in ad¬
uitorio nrãe fragilitatis adhuc laborantiũ
in agone. quã felix cũ proprio &beato recep¬
tocorpore gaudebit ꝑpetuo cũ socus suis &
omnib: angelicis choris. cunctisq scis dñi&
trinitate ꝑfecta uiuit & regnat ds̃ per
omnia secula seculorum aMEN
Epistola hilduini abbatis indigni
ad cunctis scãe catholicȩ matris ecclesiȩ
Fi lros & fiddes. pandens quamodo
inurnire quisq scire desiderans ualeat

Expanded text:
perlatione, quam abjectissimae vilitatis in occperlatione, quam abjectissimae vilitatis in occisione, quam pretiosissimae sanctitatis coram Deo in morte, quam excellentissimae et incogitabilis gloriae cum Christo in coelo, quam mactae virtutis sit in adjutorio nostrae fragilitatis, adhuc laborantium in agone, quam felix cum proprio et beato recepto corpore gaudebit perpetuo cum sociis suis, et omnibus angelicis choris, cunctisque sanctis Dotrinitate perfecta vivit et regnat Deus, per omnia saecula saeculorum. Amen. III. Epistola Hilduini abbatis indigni, ad cunctos sanctae Catholicae matris Ecclesiae filios et fideles, pandens quomodo invenire quisque scire desiderans valeat
Abbreviated transcription (Latin):
litia & defensione reipublicȩ aliose ronfe¬
rens contrasenatus uotũ agere. uel aliter
quã se sententia haber& docere quoquomo¬
do p̃sumpsiss& securiignobiliosȩ flagellis
publice cȩsis cũ om̃i dedecore interir&
Vnde & centesimu undecima olimpia de
romanorũ consulmanlius torquatos filiũ
suũ lic& uictorẽ qđ contra in periũ in hostes
pugnauerit uirgis cȩsũ securi ꝑcussit :
Qui propt̃ exhis uos & quiqi legentes aduer¬
tite quante nobilitatis hic sẽs dñi dionisius
scđm terrenã generationẽ fuit in sȩculo
quantȩ sublimitatis scđm spiritalẽ regera¬
tionẽ in dño. quanti feruors & fideitanta
terrarũ spatia pio tdo ueritatis ꝑlustrando
in xp̃i ana religione quantȩ aestimationis
&iã apud orbis principem quiut truada¬
retur huc roma suos apparitores direxerit
in nobilitatȩ ꝓsapiȩ & fanatao cultus euer¬
sione quantȩ fortiudinis in tormentoꝵ

Expanded text:
litia et defensione Reipublicae alio se confelitia et defensione Reipublicae alio se conferens, contra senatus votum ageret, vel aliter quam se sententia haberet docere quo modo praesumpsisset, securi ignobiliose, flagellis publice caesus, cum omni dede core interiret. Unde et centesima undecima olym piade Romanorum consul Manlius Torquatus filium suum, licet victorem, quod contra imperium in hostes pugnaverit, virgis caesum, securi percussit. Quapropter ex his vos et quique legentes advertite, quantae nobilitatis hic sanctus Dionysius secundum terrenam regenerationem fuit in saeculo, quantae sublimitatis secundum spiritualem regenerationem in Domino, quanti fervoris et fidei, tanta terrarum spatia pio zelo veritatis perlustrando in christiana religione, quantae aestimationis etiam apud orbis principem, qui ut trucidaretur, huc Roma apparitores suos direxerit, in nobilitate prosapiae et fanatici cultus eversione, quantae fortitudinis in tormentorum
Abbreviated transcription (Latin):
auguste serenissime sumite & ueraciter
urȩ dominationi dirigimꝰ ueracit᷑ exue¬
ratib: historio graphus & istoriarũ pagi¬
nis colligere ꝓcurauimus: Qm̃ ueritas ꝓ
qua p̃tiosũ sanginẽ hicseruus & amicus
dñi fuderat nr̃o mendatio adstipulari Nĩ
indiget. quȩ suos ibi testimonio sufficit
quaeq testes ueracissimos quos repleue¬
rit testificantes ueratia efficit: Deniq
qđ nos diumultũq anxiantes quȩ siuimus.
aliquis alius forte mirabitur: Videlic& cur
post om̃a torm̃ta. nouussime uelud ab ini¬
tio hisc̃uiri nudi publice uirgis cȩsi & ex
studio hebetatis securib sunt de collati:
Q uod tanto magis potest cogitando mirari
quanto aliis scĩs dihocgenus de collationis
rarius aut nusquã legit᷑ adhiberi: Quino¬
uert̃uti in uerbis passionis illorũ coniamꝰ.
& multa ueterũ gestare uoluentes dicimꝰ
antiquitus morẽ fuisse romanũ. ut quis¬
quis nobilissimorũ reus maiestatis ami¬

Expanded text:
Auguste serenissime, sumite, et veraciter Auguste serenissime, sumite, et veraciter vestrae dominationi dirigimus, veraciter ex veracibus historiographis et historiarum paginis colligere procuravimus: quoniam veritas, pro qua pretiosum sanguinem hic servus et amicus Domini fuderat, nostro mendacio astipulari non indiget, quae suo sibi testimonio sufficit, quaeque testes veracissimos quos repleverit, testificantes veracia efficit. Denique quod nos diu multumque anxiantes quaesivimus, aliquis alius forte mirabitur, videlicet cur post omnia tormenta novissime, velut ab initio, hi sancti viri nudi publice virgis caesi, et ex studio hebetatis securibus sint decollati: quod tanto magis potest cogitando mirari, quanto aliis sanctis Dei hoc genus decollationis rarius aut nusquam legitur adhiberi. Qui noverit, uti ex verbis passionis illorum conjicimus, et multa veterum gesta revolventes discimus, antiquitus morem fuisse Romanum, ut quisquis nobilissimorum reus Majestatis, a mi