comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
in spm unuificantem. Sed non primum
quod spiritaleest sedanimale postra quod¬
spiritale Primus homod&erra terrenus
sicundus homo decado cadestis. Qualisterren
cules &terreni. Et qualis cad estis tales & cades¬
tes Et quomodo induimus imaginem
terren. induamus &i maginem eius quidetę¬
loest. Dequibus omnibus apostolicis uer¬
bis superius locutisumus Corpus igitur
animale in quo primum hominem ad am
factumeẽ dicit apostolus. Sicerat factum
nonutinori omnino non poss&. sedut ñ
morer&ur pisi homo peccass&. Nam
illud quod spũuiuificante spiritaleerit
& inmostale. mori omnino non poterit
Sicut anima creataest immostalisq lic&
peccato mostua perhibeatur. Carens qua¬
dam uitasua. hocestdĩspũ quo&iam sapi¬
enter. & beatae uiuere poterat: Tamen
propria quadam lic& misera uitasua
non desinit uiuere. quia immostalis est¬
id ereata. Si cut &iam desestores angeli.

Expanded text:
in spiritum uiuificantem. sed non primum in spiritum uiuificantem. sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. primus homo de terra terrenus; secundus homo de caelo caelestis. qualis terrenus, tales et terreni, et qualis caelestis, tales et caelestes. et quomodo induimus imaginem terreni, induamus et imaginem eius qui de caelo est. De quibus omnibus apostolicis uerbis superius locuti sumus. Corpus igitur animale, in quo primum hominem Adam factum esse dicit apostolus, sic erat factum, non ut mori omnino non posset, sed ut non moreretur, nisi homo peccasset. Nam illud, quod spiritu uiuificante spiritale erit et inmortale, mori omnino non poterit, sicut anima creata est inmortalis, quae licet peccato mortua perhibeatur carens quaiam uita sua, hoc est dei Spiritu, quo etiam sapienter et beate uiuere poterat, tamen propria quadam, licet misera, uita sua non desinit uiuere, quia inmortalis est creata; sicut etiam desertores angeli,
Abbreviated transcription (Latin):
resperando ducimus acreducimus flatum
sua natura. Neq subiacenti creatura. sed &iã
denihilo potuit facere flatũ. quẽcor porihominis
inserendo inspirasse uel insufflasse conuenien¬
tissime dictumest Incorporeus incorporeum
sedimmutabilis mutabilem. Quia noncreatus
creatũ. Uerum tamen ut sciant isti quiscriptu¬
ris loquiuolunt & scripturarũ locutiones
nonaduestunt. Non hoc solum dici exire
exoredĩ quod estaequalis eiusdemq naturae.
audiant uellegant quod dõ dicente scriptũ
est. Qnm tepidus es. &neq calidus neq frigi¬
dus. incipiamte ticere exoremeo: Nulla
itaq causa est quur aꝑtissime loquenti resis¬
tamus apostolo. ubi aspiritali corpore corpus
animale discernens. Idest ab illo inquo futuri
sumus. hoc in quonunc sumus Ait seminatos
corpus animale. surg& corpuis spiritale. Siet
corrus animale. est &spiritale. Sic &
scriptum est factus est primus homo ad am
inanimam uiuentem. Nouissimus adam

Expanded text:
respil\'ando ducimus ac reddimus, flatum respil\'ando ducimus ac reddimus, flatum sua natura neque subiacenti creatura, sed etiam de nihilo potuit facere flatum, quem corpori hominis inserendo inspirasse uel insufflasse conuenientissime dictus est, incorporeus incorporeum, sed inmutabilis mutabilem, quia non creatus creatum. Verum tamen ut sciant isti, qui de scripturis loqui uolunt et scripturarum locutiones non aduertunt, non hoc solum dici exire ex ore Dei, quod est aequalis eiusdemque naturae, audiant uel legant quod Deo dicente scriptum est: Quoniam tepidus es et neque calidus neque frigidus, incipiam te reicere ex ore meo. Nulla itaque causa est, quur apertissime loquenti resistamus apostolo, ubi ab spiritali corpore corpus animale discernens, id est ab illo in quo futuri sumus hoc in quo nunc sumus, ait: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale; si est corpus animale, est et spiritale; sic et scrin animam uiuentem, nouissimus Adam
Abbreviated transcription (Latin):
iste &lam corporissensus. In hominis autẽ cona¬
tione obliuiscimus quẽ ammodũ loquiscriptu¬
ra consueuerit. cum suo prorsus morelocuta
sic. Quo insinuar& hominem &iam ration ibi
animã accepta. Quã nonsicut aliarũ carnũ
aquis & terra producentibus seddõ flante
creatam uoluit intellegi: Sictamen factum
ut incorpore animali quod fit anima incouiuen¬
to. Sicut illaanimalia uiuere Dequibus drẽ
Producat terra aniniã uiuentẽ. Et que ttidem
dixit. habuisse inse spmuitae. &ubi &iam ingreco
scm̃. sed eorum animã taliex primens nomiñ.
sedenim dĩ flatus inquiuntdiore exisse intelle¬
gitur. quẽ sianimã crediderimus. consequenserit
ut eiusdem fateamur eẽ substantiae pastem qua
illius sapientiae quedicit Ego exore altissimi pro¬
dii. non quidem dixit sapientia oredĩ efflatam
se fuisse. sed exeius ore prodisse. Sicut autẽ nos
possumus nondenr̃a natura. qua homines sumꝰ.
sed deisto aere circum fuso quẽ inspirando ac

Expanded text:
iste etiam corporis sensus. In hominis autem conditione obliuiscimur, quem ad modum loqui scriptura consueuerit, cum suo prorsus more locuta sit, quo insinuaret hominem etiam rationali anima accepta, quam non sicut aliarum carnium aquis et terra producentibus, sed Deo flante creatam uoluit intellegi, sic tamen factum, ut in corpore animali, quod fit anima in eo uiuente, sicut illa animalia uiueret, de quibus dixit: Producat terra animam uiuentem, et quae itidem dixit habuisse in se spiritum uitae; ubi etiam in Graeco  Spiritum sanctum, sed eorum animam tali exprimens nomine. Sed enim Dei flatus, inquiunt, Dei ore exisse intellegitur, quem si animam crediderimus, consequens erit, ut eiusdem fateamur esse substantiae paremque illius sapientiae, quae dicit: Ego ex ore Altissimi prodii. Non quidem dixit sapientia ore Dei efflatam se fuisse, sed ex eius ore prodisse. Sicut autem nos possumus non de nostra natura, qua homines sumus, sed de isto aere circumfuso, quem spirando ac
Abbreviated transcription (Latin):
tentiosior animosior & magis aemulus atq in uiđ
inueniaturs: Athaccomnia cumhabeat sinecarne.
quomodo sunt ista operacarnis. Nisiquia operas
hominis. quẽ sicutdixi nomine carnis appellat
Nonenim habendo carnem quã non hab& diaboli
sed uiuendo secundũ seipsum. hoc est secundum
hominẽ factusest homo similis diabolo: Quia& ille
secundũ seipsũ uiuere uoluit. Quando inueritate
non st&it. Vt nondedĩ sed desuomendatiũ loquer&.
Ouinon solũmendax. uerũ ouã mendacii pater est
Primus est quippementitus. Etaquopeccatũ. ab illo
coepit eẽ mendacium. IIIQue sit uius au¬
non secundũdm̃. similisẽ diabolo: Quia
nec angdo secundũ angelũ. sed secundũdm̃ uiuen¬
dũ fuit. ut star& inueritate. Et ueritatẽ de illpus
non desuo mendacium loquer&urF Nã& dehomine¬

Expanded text:
tentiosior, animosior et magis aemulus adque inuidus tentiosior, animosior et magis aemulus adque inuidus inuenitur? At haec omnia cum habeat sine carne, quo modo sunt ista opera carnis, nisi quia opera sunt hominis, quem, sicut dixi, nomine carnis appellat? Non enim habendo carnem, quam non habet diabolus, sed uiuendo secundum se ipsum, hoc est secundum hominem, factus est homo similis diabolo; quia et ille secundum se ipsum uiuere uoluit, quando in ueritate non stetit, ut non de Dei, sed de suo mendacium loqueretur, qui non solum mendax, uerum etiam mendacii pater est. Primus est quippe mentitus, et a quo peccatum, ab illo coepit esse mendacium. CAPUT IIII. Qunon secundum Deum, similis est diabolo, quia nec angelo secundum angelum, sed secundum Deum vivendum fuit, ut staret in veritate, et veritatem de illius, non de suo mendacium loqueretur. Unde n
Abbreviated transcription (Latin):
corruptibilẽ carnẽ  Ex quacorruptione
carnis. lic& existant quaedam ineitamenta
uitiorum. & ipsa desideria uitiosa. Nontam̃
omnia uitae inique uitia tribuendas carni.
Neabhis omnibus purgemus diabolum.
quinon hab& carnem. Et sienim diabolus
fornicator ud ebriosus uel siquid huius modi
maliest quod ad carnis ꝑtin& uoluptates non
potest dici. Cũ sit &iam talium peccatorũ suasor.
xinstigator occultus Est tamen maxime
suꝑbus atq inuidus. Quacillũ uitiositas sic obti¬
nuit: ut propt̃ hanc e& in carceribus caliginosi
huius aeris. a&erno supplicio destinatus
Haec autẽ uitia quaetenent indiabolo principatũ.
Ccarni tribuit apłs: quãcestũ ẽ diabolũ ñ habere
Dic̃ enĩ inimicitias. Contentiones. Aemulatio¬
nes. Animositates. Inuidias operaẽecarnis
Quorĩi omniũ malorũ caput atq origo suꝑ¬
biaest Quaesinecarne regnat indiabolo: Quis
autẽ illo est inimicior sc̃is. Quis aduersuseos con¬

Expanded text:
corruptibilem carnem. Ex qua corruptione corruptibilem carnem. Ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia uitae iniquae uitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non habet carnem. Etsi enim diabolus fornicator uel ebriosus uel si quid huius modi mali est, quod ad carnis pertinet uoluptates, non potest dici, cum sit etiam talium peccatorum suasor et instigator occultus: est tamen maxime superbus adque inuidus. Quae illum uitiositas sic obtinuit, ut propter hanc esset in carceribus caliginosi huius aeris aeterno supplicio destinatus. Haec autem uitia, quae tenent in diabolo principatum, carni tribuit apostolus, quam certum est diabolum non habere. Dicit enim inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, inuidias opera esse carnis; quorum omnium malorum caput adque origo superbia est, quae sine carne regnat in diabolo. Quis autem illo est inimicior sanctis? Quis aduersus eos con
Abbreviated transcription (Latin):
non griuabit. Aggrauat ergo nunc animam
corpus corruptibile . & deprimit terrena in ha¬
bitatio sensum multa cogitantẽ. Uerũtamen hq.¬
quiomnia mala animae excorpore putant acci¬
disse. Inerroresunt. Ii¬
uam uiserum uergilius platonicam cõ atas¬
uideatur luculentis uersibus explicare
sententiam dicens. Igneus est illis uigor
& cadestis origo seminibus. quantũ non noxia
corporatardant. terreniq heb&ant astus. mo¬
ribundaq membra. Omnesq illas notissimas
quattuor ꝑturlationes animicupiditatẽ. timo¬
rem lacũtiã tristitiã. Quasi origenes omnium
peccatorũ atq uitiorũ uolens intellogi excorpo¬
re accidere. Subiungat &dicat. Hic m&uunt
cupiuntq dolent. gaudentq Nec aures suspi¬
ciunt clause tenebris &carcerecaeco stam̃ alit̃¬
schab& fidesnra. Namcorruptio corporis quae
aggrauat animã. non pecrati primiẽcausa.
sed poena. Neocaro corruptibilis animã
pecratricem: sedanima peccatrix. fecit ẽe

Expanded text:
non grauabit. Adgrauat ergo nunc animam non grauabit. Adgrauat ergo nunc animam corpus corruptibile, et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem. Verum tamen qui omnia mala animae ex corpore putant accidisse, in errore sunt. Quamuis enim Vergilius Platonicam uideatur luculentis uersibus explicare sententiam dicens: Igneus est illis uigor et caelestis origo Seminibus, quantum non noxia corpora tardant Terrenique hebetant artus moribundaque membra, omnesque illas notissimas quattuor animi perturbationes, cupiditatem timorem, laetitiam tristitiam, quasi origines omnium peccatorum adque uitiorum uolens intellegi ex corpore accidere subiungat et dicat: Hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque, nec auras Suspiciunt, clausae tenebris et carcere caeco: tamen alithabet fides nostra. Nam corruptio corporis, quae adgrauat animam, non peccati primi est causa, sed poena; nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse
Abbreviated transcription (Latin):
lat. nisi qui a coloquutionis modo quototũ signifi¬
catur a paste. Ipsum hominẽ uult nomine car¬
nis intellegi ¶ Quod siquisquã dicit. carnem
causam ẽẽ inmalis moribus quorũcũq uitiorũ.
eo quod anima carne affecta sicuiuit profee¬
to nonuniuersam hominis naturã. diligenter
aduestit: Nam corpus quidem corruptibile.
agens dehoc corruptibili corpore dequopaulo
antedixerat. Et siexterior homont̃ corrũpitur.
scimus inquit quia siterrenanr̃adomus huius ha¬
bitationis resoluatur. aedificationẽ habemus ex
dõ domũ ponmanu factam a&nã in calis
Et enim in hoc ingemscimus. habitaculũ nr̃m.
quod decado ẽ suꝑ induicupientes. sitam̃ & inditi
ponnudi inueniamur Et enim quãdiu sumus
in hachabitatione. Ingemescimus grauati. INiquo
uolumus expoliari. sed suꝑ uestiri. Vt absorbeatur
mostale auita Etaggrauamur: corruptibilicorpore.
& ipsius aggrauationis causam. ponnaturã substan¬
tunc enimerit. sed quia corruptibilenonerit.

Expanded text:
lat, nisi quia eo locutionis modo, quo totum significatur a parte, ipsum hominem vult nomine carnis intelligi? Quod si quisquam dicit carnem causam esse in malis moribus quorumcunque vitiorum, eo quod anima carne perfecta sic vivit, profecto non universam hominis naturam diligenter advertit. Nam coragens de hoc corruptibili corpore, de quo paulo ante dixerat: Etsi exterior homo noster corrumpitur: Scimus, inquit, quia, terrena nostra domus habitationis resoluatur, aedificationem habemus ex Deo, domum non manu factam aeternam in caelis. Etenim in hoc ingemescimus, habitaculum nostrum quod de caelo est superindui cupientes; si tamen et induti, non nudi inueniamur. Etenim qui sumus in hac habitatione, ingemescimus grauati, in quo nolumus exspoliari, sed superuestiri, ut absorbeatur mortale a uita. Et adgrauamur ergo corruptibili corpore, et ipsius adgrauationis causam non naturam substantunc enim erit, sed quia corruptibile non erit,
Abbreviated transcription (Latin):
nino uanissimũ. uicissim alternans incessa¬
hiliter euntium atq redeuntium animarũ
mundatio. & inquinatio. Nonpotuis se ue¬
raciter diciomnes culpabiles atq uitiosos mo¬
tus animarũ eis exterrenis corporibus
inolescereꝰ. Siquidem secundũ ipsos. illa cesũt med̾.¬

Expanded text:
nino uanissimum, uicissim alternans incessanino uanissimum, uicissim alternans incessabiliter euntium adque redeuntium animarum mundatio et inquinatio, non potuisse ueraciter dici omnes culpabiles adque uitiosos motus animarum eis ex terrenis corporibus inolescere, si quidem secundum ipsos illa, ut
Abbreviated transcription (Latin):
renis astubus moribundisq mẽbris. sic affici
animas opinantur. Ut hinc eis sint morbi
cupiditatũ. & timorũ. & la&itiae. siue tristitiȩ
Quibus quattuor uel ꝑturbationibus ut ticero
appellat. ud passionibus ut pleriq uerbũ
euerbo greco exprimunt: Omnis humanorũ
morũ uitiositas contin&ur E Quod siita est
quidest quod aeneas apud uirgilium cũ audis¬
s& apitre apud inferos animas rursus ad cor¬
pora redituras. hancopinionẽ miratur ex¬
clamans. O pater anne aliquas ad cadum
hincire putandũ est sublimes animas. Iterũ¬
q: ad tarda reuesti corpora. Quaducis
miseris tamdira cupido. Numquid nam
haec tandira cupido. Exterrenis astubus
moribundisq membris adhuc in est anima¬
rũ illi predicatissime puritatiͤ Non ne
ab huius modi corporeis utdicit pestibus
omnibus eas asserit eẽpurgitas cũ rursus
incipiunt incorpora ulle reuesti Vnde¬
colligitur &iam sita se haber&. quod estom¬

Expanded text:
renis artubus moribundisque membris sic adfici renis artubus moribundisque membris sic adfici animas opinantur, ut hinc eis sint morbi cupiditatum et timorum et laetitiae siue tristitiae; quibus quattuor uel perturbationibus, ut Cicero appellat, uel passionibus, ut plerique uerbum e uerbo Graeco exprimunt, omnis humanorum morum uitiositas continetur. Quod si ita est, quid est quod Aeneas aput Vergilium, cum audisset a patre aput inferos animas rursus ad corpora redituras, hanc opinionem miratur exclamans: O pater, anne aliquas ad caelum hinc ire putandum est Sublimes animas iterumque ad tarda reuerti Corpora? Quae lucis miseris tam dira cupido? Numquidnam haec tam dira cupido ex terrenis artubus moribundisque membris adhuc inest animarum illi praedicatissimae puritati? Nonne ab huius modi corporeis, ut dicit, pestibus omnibus eas adserit esse purgatas, cum rursus incipiunt in corpora uelle reuerti? Undecolligitur, etiamsi ita se haberet, quod est om
Abbreviated transcription (Latin):
apollo Nonne homines estis. Quod dice¬
bit animales estis & carnales estis. Expres¬
sius dixit. homines estis. Quod est socundũ
uminẽ uiuitis. non scrundum dm̃: Secun¬
dum quẽ siui uer&is. dĩes s&is hcegt
onigitur opusest inpeccatis uitisq
nr̃is. adcreatoris iniuriam carnis
accusare naturam. qua e in genere atque
mordine suo bonaest. Sed desesto creatore
constat &carne. Vnde & nomine solius anmue.
& nomine solius crnis significari porst digat
uiuere. Nam quiulut sũmũborum laudat
animae paturam &tam quãmalũ naturã
carnis accusat. profecto & animam carna¬
liter appoat. & carnẽ carnaliter fugit
nm̃ iduanitate sentit humana. Nonuerita¬
te diuina Nonquidem platonici. sicutma¬
nichei desipiunt. Vt tam quã mali paturã
terrena corpora de testentur. Cumomnia
dementa quibus istemundus uisibilis con¬
trectabilisq conpactusest. qualitatesq eorũ
dõ astifici tribuant  Verin tamen exter¬

Expanded text:
Apollo, nonne homines estis? Quod diceApollo, nonne homines estis? Quod dicebat: Animales estis, et: Carnales estis, expressius dixit: Homines estis, quod est: \'Secundum hominem uiuitis, non secundum Deum, secundum quem si uiueretis, di esseton igitur opus est in peccatis uitiisque nostris ad Creatoris iniuriam carnis accusare naturam, quae in genere adque ordine suo bona est; sed deserto Creatore carne unde et nomine solius animae et nomine solius carnis significari potest eligat uiuere. Nam qui uelut summum bonum laudat animae naturam et tamquam malum naturam carnis accusat, profecto et animam carnaliter adpetit et carnem carnaliter fugit, quoniam id uanitate sentit humana, non ueritate diuina. Non quidem Platonici sicut Manichaei desipiunt, ut tamquam mali naturam terrena corpora detestentur, cum omnia elementa, quibus iste mundus uisibilis contrectabilisque conpactus est, qualitatesque eorum Deo artifici tribuant; uerum tamen ex ter
Abbreviated transcription (Latin):
ne doctis uerbis sed do etispũ spiritalibus
spirialia comparantes Animalis autem
homo. nonꝑcipit ea quaesunt sp̃sđdi. Stultitia
est enimilli. Talibus igitur idest animalibus.
paulo postdicit. Etego fratres non potui
loqui uobis quasi spiritalibus sedquasicar¬
nalibus. Et illud Exhoceodem loquen
potist cotũ significari quod est homo.
Atq ita nonest aliud animalis homo. ald̃¬
ud carnalis. Sedidem ipsum est utrũq
id est secundũ hominẽ uiuens homo: Sicut
non aliud quã homines significantur. siue
ubilegitur. Exoperibus legis poniustifi¬
cbitur omniscaro. Siue quod seriptum est
Septuaginta quinq animae descenderunt
cum iacob in aegyptũ. Et ibienim ꝑ omnẽ
carnẽ omnis homo. Et ibi ꝑseptuaginta
nae doctis uerbis. potuit dici. Non in
sapientiae carnalis: Sicut quoddictũ est
Secundũ hominẽ ambulatis. Potuit dici
secundũ carnẽ. Alagis autẽ hoc apparuit
in his quae subiunxit. Cũ enĩquisdicat.
Ego quidem sum pauli. alius autẽ. Ego

Expanded text:
tu, spiritualibus spiritualia comparantes. Animalis autem homo non percipit quae sunt Spiritus Dei: stultitia est enim illi . Talibus igitur, id est animalibus, paulo post dicit, Et ego, fratres, non potui loqui vobis quasi spiritualibus, sed quasi carnalibus . Et illud ex hoc eodem loquendpotest totum significari, quod est homo; atque ita non est aliud animalis homo, aliud carnalis; sed idem ipsum est utrumque, id est, secundum hominem vivens homo. Sicut non aliud quam homines significantur, sive ubi legitur, Ex operibus legis non justificabitur omnis caro : sive quod scriptum est, Septuaginta quinque animae descenderunt cum Jacob in Egyptum . Et ibi enim per omnem carnem omnis homo, et ibi per septuaginnae doctis uerbis, potuit dici: Non in sapientiae carnalis\'; sicut quod dictum est: Secundum hominem ambulatis, potuit dici: \'Secundum carnem em. Magis autem hoc apparuit in his quae subiunxit: Cum enim quis dicat: Ego quidem sum Pauli, alius autem: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
ineuangelio leguntur dicentis. Tulerunt dnm̃im
& nescio ubi posuerunt eum. Cum desola xp̃i
carneloqueretur. quam sepultam demonum¬
to putabat ablatam: Ita &apastetotũ carne
Nominata intellegitur homo. sicut ea sunt.
quae supra commemorauimus ͤ Cum igitur
multis modis quos ꝑscrutari & colligere longũe
Diuina scriptura nuncup& carnem. Quid̃t
secundũ carnẽ uiuere. quod profecto malũ eqt.
cumipsa carnis patura nonsic malũ. ut indaga¬
re possimus. Inspiciamus diligenter illũ locã
epistolae puliapłi. quã scripsit ad galathis
ubiait. Alanifesta autẽ sunt opera carnis

Expanded text:
in euangelio leguntur dicentis: Tulerant Dominum meum in euangelio leguntur dicentis: Tulerant Dominum meum et nescio ubi posuerunt eum, cum de sola Christi carne loqueretur, quam sepultam de monumento putabat ablatam: ita et a parte totum carne nominata intellegitur homo, sicuti ea sunt quae supra commemorauimus. Cum igitur multis modis, quos perscrutari et colligere longum est, diuina scriptura nuncupet carnem: quid sit secundum carnem uiuere quod profecto malum est, cum ipsa carnis natura non sit malum ut indagare possimus, inspiciamus diligenter illum locum epistulae Pauli apostoli quam scripsit ad Galatas, ubi ait: Manifesta autem sunt opera
Abbreviated transcription (Latin):
diuina. secundũ carnẽ uiuere utriq monstrant᷑
Carnẽ quippe appellat non solũ corpus terrem
atq mostalis animantis. uel uticũdicit Nonom̃s
caro. Eadem caro. Aliaquidem hominis. alia
autem caro pecoris. alia uolucrũ. alia piscium
Sed &aliis multis modis significatione huius
nominis utitur Inter quos uarios locutions
modos: sȩpe &iam ipsũ hominẽ. idest naturã
hominis carnẽnuncupat. Alodolocutionis
a pastetotũ.quale est exoperibus legis nonius¬
tificabitur omniscaro. Quidenimꝰ uoluit in¬
tollegi. Nisi omnis homo Quod a pestius
paulo postait: Iniege. Nemo iustificabitur
Et ad galathas Scientes autẽ quia noniustifica¬
bitur homo. exoperibus legis: Secundũ hoc
intellegitur. & uerbũ caro factũẽ. Idesthomo
Quod non recte accipientes quidam. putauerunt
xp̃ohumanã animã defusse. Sicut enim a toto
pars accipitur. ubi mariae magdalenae uerba

Expanded text:
diuina, secundum carnem uiuere utrique monstrantur. diuina, secundum carnem uiuere utrique monstrantur. Carnem quippe appellat non solum corpus terreni adque mortalis aninr.antis ueluti cum dicit: Non omnis caro eadem caro; alia quidem hominis, alia autem caro pecoris, alia uolucrum, alia piscium, sed et aliis multis modis significatione huius nominis utitur, inter quos uarios locutionis modos saepe etiam ipsum hominem, id est naturam hominis, carnem nuncupat, modo locutionis a parte totum, quale est: Ex operibus legis non iustificabitur omnis caro. Quid enim uoluit intellegi nisi omnis homo? Quod apertius paulo post ait: In lege nemo iustificatur, et ad Galatas: Scientes autem quia non iustificatur homo exoperibuslegis. Secundum hoc intellegitur: Et Verbum caro factum est, id est homo; quod non recte accipientes quidam putauerunt Christo humanam animam defuisse. Sicut enim a toto pars accipitur, ubi Mariae Magdalenae uerba
Abbreviated transcription (Latin):
quas ciuitates duas secundũ scripturas nr̃as
merito appellare possimus. Vna quippeẽ
hominũ secundũ carnẽ. altera secundũ sp̃m
uiuere. Insui cuiusq generis pace uolentium:
& cũid quod exp&unt assequuntur. Insui
cuiusq generis pace uiuentium.T
rius ergo uidendũ est quid sit secun¬
dũ carnem: quid secundum sp̃m uiuere
¶Quisquis enim hoc quoddiximus prima
fronte inspicit. ud nmnrecolens uelminus ad¬
potest putare philosophus quidem epicurros
sccundũ carnẽ uiuere. quia sumũbonũ hominis
incorporis uoluptate posuerunt. Et siquialiis
nis opinatis. ut corũ omne uulgus quõ aliquo
dogmate. ud eo modo philosophantur. sed procli¬
ues ad libidinẽ Nisi ex uoluptatibus quascorpo¬
reis sensibus capiunt. gaudere nesciunt¶ stones
autẽ qui sũmũ bonũ hominis in animo ponunt.
secundũ sp̃m uiuere : quia & hominis animus
quid est nisi sps ł Sed sicut loquitur scriptura

Expanded text:
quas ciuitates duas secundum scripturas nostras quas ciuitates duas secundum scripturas nostras merito appellare pos- 25 semus. Una quippe est hominum secundum carnem, altera secundum spiritum uiuere in - sui cuiusque generis pace uolentium et, cum id quod expetunt adsequuntur, in sui cuiusque generis pace uiuentium. rius ergo uidendum est, quid sit secundum carnem, quid secundum spiritum uiuere. Quisquis enim hoc quod diximus prima fronte inspicit, uel non recolens uel minus adpotest putare philosophos quidem Epicureos secundum carnem uiuere, quia summum bonum hominis in corporis uoluptate posuerunt, et si qui aliinis opinati sunt, et eorum omne uulgus, qui non aliquo dogmate uel eo modo philosophantur, sed procliues ad libidinem nisi ex uoluptatibus, quas corporeis sensibus capiunt, gaudere nesciunt; Stoicos autem, qui summum bonum hominis in animo ponunt, secundum spiritum uiuere, quia et hominis animus quid est nisi spiritus? Sed sicut loquitur scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
XIMUS
IAM SU¬
PERIORI¬
BUS LIBRIS¬
adhumanum genus nonsolum naturę
similitudiñ sociandum. Ulerũ &iam quadã
cognationis necessitudine inunitatẽ concord
pacis uinculo conligandũ exhomine uno
dm̃ uoluisse homines instituere: Neq hoc ge¬
nus fuisse insingulis quibusq moriturum.
nisi duo primi quorũ creatus est unusexnullo.
alter exillo id inoboedientia meruis sent
aquibus ammissum est tam grande peccatum.
ut inde terius eo natura mutar&ur humana.
&iam in posteros obligatione peccati &mor¬
tis necessitate transmissa ¶Alostis autẽ regnũ
in homines usq adco donatũ est. ut omnes in
secundam quoq mostẽ cuius nullus est finis.
e penedebita pręcipites ager&: Nisi inde quosdã
indebita dĩgratia liberar & Acꝑhoc factum est
ut cũ tot tanteq gentes. ꝑterrarũ orbẽ diuersis
ritibus moribusq uiuentes. multiplici lingua¬
rum armorũ. uestiums int uari&atedis¬
tinctae: Nontam̃ amplius quam duoquae¬
dam geneta humanae soci&atis existerent.

Expanded text:
ximus iam superioribus librisad humanum genus non solum naturae similitudine sociandum, uerum etiam quadam cognationis necessitudine in unitatem concordem pacis uinculo conligandum ex homine uno Deum uoluisse homines instituere, neque hoc genus fuisse in singulis quibusque moriturum, nisi duo primi, quorum creatus est unus ex nullo, altera ex illo, id inoboedientia meruissent, a quibus admissum est tam grande peccatum, ut in deterius eo natura mutaretur humana, etiam in posteros obligatione peccati et mortis necessitate transmissa. Mortis autem regnum in homines usque adeo dominatum est, ut omnes in secundam quoque mortem, cuius nullus est finis, a debita praecipites ageret, nisi inde quosdam indebita Dei gratia liberaret. Ac per hoc factum est, ut, cum tot tantaeque gentes per terrarum orbem diuersis ritibus moribusque uiuentes multiplici linguarum armorum uestium sint uarietate distinctae, non tamen amplius quam duo quaedam genera humanae societatis existerent,
Abbreviated transcription (Latin):
illos affectus mutatur &uestitur. Qua prop̃t
homo qui secundũdm̃ non secundũ hominẽ uiuit.
Opost& ut sit amatorboni. Vnde fit consequers
ut malũ oderit ¶ Et qm̃ nemo natura. sed quis¬
quis malus est uitio malus est Perfectũ odiũ
propt̃ uitiũ oderit hominẽ. Nec am& uitiũ
propt hominẽ: Sed oderit uitium. Am&
hominẽ. Sanato enim uitio: totũ quod ama¬
re Nihilautem quoddebeat odisse. remanebit
ancuius
propositũ est amaredm̃. & non secim¬
dũ hominẽ sed secundũ dm̃ amare pro¬
ximũ sicut&iam seipsũ. Proculdubio ꝓpt̃
hunc amorẽ dicitur uoluntatis bonae᷑. ¶Quae
usitatius inscripturis sacris caritas appellat᷑¬

Expanded text:
illos adfectus mutatur et uertitur. Quapropter illos adfectus mutatur et uertitur. Quapropter homo, qui secundum Deum, non secundum hominem uiuit, oportet ut sit amator boni; unde fit consequens ut malum oderit. Et quoniam nemo natura, sed quisquis malus est, uitio malus est: perfectum odium propter uitium oderit hominem nec amet uitium propter hominem, sed oderit uitium et amet hominem; sanato enim uitio totum quod amare, nihil autem quod debeat odisse remanebit. nam cuius propositum est amare deum et non secundum hominem, sed secundum deum amare proximum sicut etiam se ipsum, procul dubio propter hunc amorem dicitur uoluntatis bonae, quae usitatius in scripturis sanctis caritas appellat
Abbreviated transcription (Latin):
ut loqui tor nobis. ait. dira cupido ulsq
adeonon est excorpore ut abomni corporea
peste purgatam. & extra omne corpus animã
constitutam ipsam eẽ compellat incorpore
Vnde&iam illis fatentibus. ponexcirne tantũ
afficitur anima. utcupiat. in&uat. la& dũir
aegrescat. ueru&iam exseipsa hispotest moti¬
bus agitari. UI eqndal¬
quiasi peruersaest. peruersas habebit hos
matus Si autẽ rectaest. Nonsolũ inculpabiles.
uerũ&iam laudabiles erunt. Voluntas est
quippe in omnibus. immo omnes nihilaliud
quã uoluntates sun ¶Nimquid est cupiditas.
&la&itia. pisi uoluntas ineorũ consensione
quaeuolumus Et quid est m&us atq tristitia.
uisi uoluntas in dissensione abhisquaenolumus.
Sed cum consentimus app&endo eaquđ uolumus
cupiditas. Cũ autẽ consentimus fruendo his
quae uoliimus. la&itia uocatur. Itẽq cũ dissen¬
tristitest ¶Et omnino prouari&ate rerum
qua app&untur atq fugiuntur. sicut allicitur
ueloffenditur uoluntas hominis Ita in hosuel

Expanded text:
ut locutor nobilis ait, dira cupido usque adeo non est ex corpore, ut ab omni corporea peste purgatam et extra omne corpus animam constitutam ipsam esse conpellat in corpore. Unde etiam illis fatentibus non ex carne tantum adficitur anima, ut cupiat metuat, laetetur aegrescat, uerum etiam ex se ipsa his potest motibus agitari. CAPquia si peruersa est, peruersos habebit hos motus; si autem recta est, non solum inculpabiles, uerum etiam laudalibes erunt. Voluntas est quippe in omnibus; immo omnes nihil aliud quam uoluntates sunt. Nam quid est cupiditas et laetitia nisi uoluntas in eorum consensione quae uolumus? Et quid est metus adque tristitia nisi uoluntas in dissensione ab his quae nolumus? Sed cum consentimus adpetendo ea quae uolumus, cupiditas; cum autem consentimus fruendo his quae uolumus, laetitia uocatur. Itemque cum dissentristitia est. Et omnino pro uarietate rerum, quae adpetuntur adque fugiuntur, sicut adlicitur uel offenditur uoluntas hominis, ita in hos uel
Abbreviated transcription (Latin):
dedaratur. ut prius ista mors primaquacõ¬
munis est omnibus proder&ur ex illo uenis¬
se percato. quod inuno cõmune factũ ẽomnib
Mors uerosecunda. nonutiq cõmunis estom¬
nibus. Propter eos qui sccundũ propositum
uocatisunt: Quos ante pręsciuit & predesti¬
nauit. Sicut ait̃ apostolus. Conformes imagi¬
nis filii sui. ut sit ipse primogenitus in mul¬
ts fratribus. Quos asecunda moste. ꝑ modi¬
aorem digratia liberauit. Incorpore ergo
animali. primũ hominẽ factũ. Sic apostoł.
loquitur: Uolens enim abspiritali quod in re¬
sirrectione futurũ ẽ hoc quod nunc est anima¬
le discernere. seminatur inquic incorrup

Expanded text:
declaratur; ut prius ista mors prima, quae comdeclaratur; ut prius ista mors prima, quae communis est omnibus, proderetur ex illo uenisse peccato, quod in uno commune factum est omnibus; mors uero secunda non utique communis est omnibus propter eos, qui secundum propositum uocati sunt, quos ante praesciuit et praedestinauit, sicut ait apostolus, conformes imaginis filii sui, ut sit ipse primogenitus in multis fratribus, quos a secunda morte per Mediatorem Dei gratia liberauit. In corpore ergo animali primum hominem factum sic apostolus loquitur. Volens enim ab spiritali, quod in resurrectione futurum est, hoc quod nunc est animale discernere: Seminatur, inquit, in corr
Abbreviated transcription (Latin):
factaest. Cumquanos pecessitate patisumus
Propter quod a postolus nonait. Corpusquidem. si qfrꝰ ai.¬
xp̃mamostuis hibitatinuobis. quisuscitauit
xp̃m amostius. uiuificabit & mostalia corpora
uta. propter in habitantẽ sp̃meius in uobis
Tuncergo critoopus in sp̃m uiui ficantẽ. quod
nuncest inanimã uiuentẽ. Ettam̃ mortuũ
dicit apostolus. quia iam inmoriendi pecessitate
constrictuẽ. Tunc autẽ itaerat in animã uiuen¬
tẽ. quãuis non in spm utuificantẽ. ut tam̃ mor¬
tuum dicinon recte poss&. Quianisi ꝑperiti¬
one peccati. Necessitatẽ moriendi habere non
poss&. Cum uero ds̃. & dicendo adam ubies.
mor tem significauerit animae. qua facta est
illo deserente Et dicendo terraes & interrã
ibis. mortem significauerit corporis. quae
illi fitanima descendente. Propterea demor¬
te secunda. Nihil dixisse credendus est. Quia
occultã ee uoluit. Propt̃ dispensationẽ testa¬
menti poui. Ubi secundamors. apestissime

Expanded text:
facta est, cum qua nos necessitate nati sumus. Propter quod apostolus non ait: Corpus quidem Christum a mortuis, habitat in uobis: qui suscitauit Christum a mortuis uiuificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. Tunc ergo erit corpus in spiritum uiuificantem, quod nunc est in animam uiuentem; et tamen mortuum dicit apostolus, quia iam moriendi necessitate constrictum est. Tunc autem ita erat in , animam uiuentem, quamuis non in spiritum uiuificantem, ut tamen mortuum dici non recte posset, quia nisi perpetratione peccati necessitatem moriendi habere non posset. Cum uero Deus et dicendo: Adam, ubi es? mortem significauerit animae, quae facta est illo deserente, et dicendo: Terra es et in terram ibis mortem significauerit corporis, quae illi fit anima discedente: propterea de morte secunda nihil dixisse credendus est, quia occultam esse uoluit propter dispensationem testamenti noui, ubi secunda mors apertissime
Abbreviated transcription (Latin):
conuincitur: Et in eo quod abstin& auolupta¬
tibus carnis. damnabilia opera carnis agere
demonstratur. Quis inimicitias non inanimo
hibeat.: aut quis italoquitur inimicosuo. uel
quẽ putat inimicũ dicat̾. Malam carnem.
ac non potius malũ animũ habes aduersum me
Postremo sicut carnalitates ut itadicam siquis
audiss& nondubitar& carni tribuere. Ita Ne¬
modubit& animositates ad animũ ꝑtinere
Quur ergohaccomnia & hissimilia. Doctor
gentium infide & ueritate operacarnis appel

Expanded text:
conuincitur, et in eo, quod abstinet a uoluptaconuincitur, et in eo, quod abstinet a uoluptatibus carnis, damnabilia opera carnis agere demonstratur. Quis inimicitias non in animo habeat? aut quis ita loquatur, ut inimico suo uel quem putat inimicum dicat: \'Malam carnem,\' ac non potius: \'Malum animum habes aduersus me\'? Postremo sicut carnalitates, ut ita dicam. si quis audisset, non dubitaret carni tribuere, ita nemo dubitat animositates ad animum pertinere. Quur ergo haec omnia et his similia doctor gentium in fide et ueritate opera carnis appel
Abbreviated transcription (Latin):
hereses inuidia ebri&ates. comissationes. & his
similia quapredico uobis sicut prȩdixi. qñm
quicaliaagunt regnũdĩ nom possidebunt. Iste
totus epistolae apostolioe locus. quantũ ad rem
presentẽ satiscẽ uidebitur. Consideratus. pote¬
rit hancdissoluere quaestionẽ. Quid sit secundũ
carnẽ uiuere. Inoperibus namq carnis. quae
manifesta eẽdixit. Eaq commemorata dam¬
nauit. Non illa tantũ inuenimus quac aduolup¬
tatẽ ꝑtinent carnis. sicuti sunt fornicationes.
in munditiae luxðriae. ebri&ates. come: sationes
Verũ&iam illa quibus animi uitia de monstran¬
tur. a uoluptate carnis aliena. Quis enim ser¬
uitutẽ quaeidolis exhib&ur. ueneficia. Inimici¬
tias. contentiones. Aemulationes. Animositates.
dissensiones. hęreses. Inuidias. nonpotius intel¬
legit animi uitia eẽ quã carnis: Quando quidẽ
fieri potest. ut propt̃ idolatriã uelhęrescos ali¬
nes continere atq cohibere uideatur. secun¬
dũ carnẽ uiuere hañc apostolica auetoritate

Expanded text:
 comisationes et his similia; quae praedico uobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt regnum Dei non possidebunt. Iste totus epistulae apostolicae locus, quantum ad + rem praesentem satis esse uidebitur, consideratus poterit hanc dissoluere quaestionem, quid sit secundum carnem uiuere. In operibus namque carnis, quae manifesta esse dixit eaque commemorata damnauit, non illa tantum inuenimus, quae ad uoluptatem pertinent camis, sicuti sunt fornicationes, inmunditiae, luxuria, ebrietates, comisationes; uerum etiam illa, quibus animi uitia demonstrantur a uoluptate carnis aliena. Quis enim seruitutem, quae idolis exhibetur, ueneficia, inimicitias, contentiones, aemulationes, animositates, dissensiones, haereses, inuidias non potius intellegat animi uitia esse quam carnis? Quando quidem fieri potest, ut propter idololatriam uel haeresis alines continere adque cohibere uideatur, secundum carnem uiuere hac apostolica auctoritate
Abbreviated transcription (Latin):
Ergomendaciũ est. Quod cũ fiat ut benesit nobis.
hinc potius maleẽ nobis: Velcũ fut ut mdius sit
nobis. hinc potius peius est nobis. Vnde hoc:
Nisiqui adedõ potest beneeẽ homini. quẽ delm¬
quendo deserit. Nondescipso. scrundum quẽ
uiuendo delinquit ¶Quoditaq diximus hinc
extitisse duasciuitates diuersas interse atq
contrarias qđ alii sccundũ carnẽ alii socundum
sp̃m uiuerent ¶ Potest &iam istomodo dici.
quod alii sccundum hominẽ. alti secundũ dm̃
uiuant. Aꝑtissime quippe ad corinthiosdicit
Cũenim sint in teruos aemulatio & contentio.
non necarnales estis. & secundũ hominẽ ambu¬
latis. Quodergo est ambulare secunduhomiñ
hoc est ẽe carnalem: Quoda carne idesta paste
hominis intellegitur homos Cosdem ipsosquip¬
pe dixit superius animales. quos postea cartuals.
ltaloquens. Quisenimscit inquithominũ quies

Expanded text:
Ergo mendacium est, quod, cum fiat ut bene sit nobis, Ergo mendacium est, quod, cum fiat ut bene sit nobis, hinc potius male est nobis, uel cum fiat ut melius sit nobis, hinc potius peius est nobis. Unde hoc, nisi quia de Deo potest bene esse homini, quem delinquendo deserit, non de se ipso, secundum quem uiuendo delinquit? Quod itaque diximus, hinc extitisse duas ciuitates diuersas inter se adque contrarias, quod alii secundum carnem, alii secundum spiritum uiuerent: potest etiam isto modo dici quod alii secundum hominem, alii secundum Deum uiuant Apertissime quippe <Paulus ad Corinthios dicit: Cum enim sint inter uos aemulatio et contentio, nonne carnales estis et secundum hominem ambulatis? Quod ergo est ambulare secundum hominem, hoc est esse carnalem, quod a carne, id est a parte hominis, intellegitur homo. Eosdem ipsos quippe dixit superius animales, quos postea carnales, ita loquens: Quis enim scit, inquit, hominum, quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
alioloco idem apłsait. Siaut̃e uerita sdi in meone¬
datio abundauit. nrmn dix̃ mendatiũ. ueritatẽdi
Cũitaq uiuit homo secundũ ueritatẽ. Nonuiuit
secundũ scipsum. sed sexundũ dm̃. Es est eñiquirx̃.
Cgosum ueritas. cũ uero uiuit secundũ scipsum h&
est᷑ secundũ hominẽ non scundũ dm̃. profecto stim¬
dũ mendaciũ uiuit. Nonquia homo ipsemendacũ
est. Cũ sit eius auctor &creatords̃. qui non est utq
auctor creatorq mendacii. Sedquia homo ita
factus est rectus. ut non seetindũ seipsũ. sed se¬
cundũ eum aquo factusest uiuer&. Id est illius
potius quã suã facer& uoluntatẽ: Nonita uiuere
que ain modũ est factus ut uiuer&. hoc est mendicũ
Beatus quippe uulteẽ. &iam nonsic uiuendo ut pos¬
sit eẽ Quidesi istauoluntate mendacius. Vnenon
frustra dicipotest omnepeccatũ eẽ mendacium
Non enim fit peccitũ. Nisica uoluntate quauolu¬
mus ut benesit nobis ud nolumus ut malesit nobis

Expanded text:
alio loco idem apostolus ait: Si autem ueritas Dei in meo mendacio abundauit. Nostrum dixit mendacium, ueritatem Dei. Cum itaque uiuit homo secundum ueritatem, non uiuit secundum se ipsum, sed secundum Deum. Deus est enim qui dixit: Ego sum ueritas. Cum uero uiuit secundum se ipsum, hoc est secundum hominem, non secundum Deum, profecto secundum mendacium uiuit; non quia homo ipse mendacium est, cum sit eius auctor et creator Deus, qui non est utique auctor creatorque mendacii, sed quia homo ita factus est rectus, ut non secundum se ipsum, sed secundum eum, a quo factus est, uiueret, id est illius potius quam suam faceret uoluntatem: non ita uiuere, quem ad modum est factus ut uiueret, hoc est mendacium. Beatus quippe uult esse etiam non sic uiuendo ut possit esse. Quid est ista uoluntate mendacius? Unde non frustra dici potest omne peccatum esse mendacium. Non enim fit peccatum nisi ea uoluntate, qua uolumus ut bene sit nobis uel nolumus ut male sit nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
orũ. Sicut enĩ inadim omnes moriuntur. sicox
inrep̃o omnes uitificabuntur lamutiq incorpo¬
respiritali. quoderit in sp̃m uiuificantem
Nonquia omnes quiinadam moriuntur. mem¬
braerunt xp̃i. Exillisenim multĩ plures. secam¬
da inasiernũ moste plectentur. Sedideo dictuẽ
omnes atq omnes quia sicut nemo corpore
animali pisiinadam moritur: Ita nemo cor¬
pore spiritali pisi inxp̃ouiuificatur
Proinde nequaquã putandũ ẽ nos inrfuturr¬
tione talecorpus hibituros.: Qualeh abuit homo
primus antepeccntũ Necillud quoaldic euest
qualis ter renus tales &terreni: Secundũ idirtel¬
logendũ. quod factũẽ ad missioni peretti o
enum existimandũc eũ priusquã perauss& spi¬

Expanded text:
orum. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et orum. Sicut enim in Adam omnes moriuntur, sic et in Christo omnes uiuificabuntur; iam utique in corpore spiritali quod erit in spiritum uiuificantem; non quia omnes, qui in Adam moriuntur, membra erunt Christi ex illis enim multo plures secunda in aeternum morte plectentur; sed ideo dictum est omnes adque omnes, quia, sicut nemo corpore animali nisi in Adam moritur, ita nemo corpore spiritali nisi in Christo uiuificatur. Proinde nequaquam putandum est nos in resurrectione tale corpus habituros, quale habuit homo primus ante peccatum; nec illud, quod dictum est: Qualis terrenus, tales et terreni, secundum id intellegendum, quod factum est admissione peccati. Non enim existimandum est eum prius, quam peccass
Abbreviated transcription (Latin):
terreni: indiiamus &i maginc̃cius quidecalo
est Hoc apostolus ita posuit. Ut nunc quidẽ
innobis secundũ sacramentũ regenerationis
fiat: Sicut alibidicit. Quotquot inxp̃o
baptizatiestis. xp̃m indiustis. Reautẽ ipsa
tunc ꝑfici&ur. Cum & in nobis quodest animale
nascendo spiritale factũ fuerit resurgendo
Vtenim eius i idem uerbis utar. spe salui facti
sumus Indiumus autẽ imaginẽ terreni homi¬
nis. propagition p̃uaricationis & mostis. quam¬
nobiis intulit generatio. Sedinduimus imaginem
caelestis hominis. grati u indulgentiae uiteq per¬
pouiae : quohnobis prestat regeneratio. Nonnisi
utterrenȩ mostalitatis corpore uestir&ur. qd
cad esti inmostalitate uestir&. Cadestes uerd ideo
appalat & alios. quia fiunt ꝑgratiã membraeiuis
Itcumillis sit unus xp̃s. uelut caput &corpus
Hoc ineadem epistola euidentius ita pontt
ꝑ hominemors. & ꝑ hominẽ resurrectior nostu¬

Expanded text:
terreni, induamus et imaginem eius, qui de caelo terreni, induamus et imaginem eius, qui de caelo est. Hoc apostolus ita posuit, ut nunc quidem in nobis secundum sacramentum regenerationis fiat, sicut alibi dicit: Quotquot in Christo baptizati estis, Christum induistis; re autem ipsa tunc perficietur, cum et in nobis, quod est animale nascendo, spiritale factum fuerit resurgendo. Ut enim eius itidem uerbis utar: Spe salui facti sumus. Induimus autem imaginem terreni hominis propagatione prae. uaricationis et mortis, quamnobis intulit generatio; sed induimus imaginem caelestis hominis gratia indulgentiae uitaeque perpetuae, quod nobis praestat regeneratio, non nisiut terrenae mortalitatis corpore uestiretur, quod caelesti inmortalitate uestiret. Caelestes uero ideo appellat et alios, quia fiunt per gratiam membra eius, ut cum illis sit unus Christus, uelut caput et corpus. Hoc in, eadem epistula euidentius ita ponit: Per hominem mors, et per hominem resurrectio mortu
Abbreviated transcription (Latin):
apertius declarauit se animale corpus insinu¬
asse incoquod scriptum est Factũ qsi cẽpri¬
mũ hominẽ inanimã uiuentem. spiritaleautẽ
inco quodait. Nouissimus adam in sp̃m inuifi¬
cantem. Prius est enim animale corpus. quale
habuit primus adam. Quãtis ponmoriturũ
nisi peccasses Quale nunchabemus & nos
hactenus eius mutata uitiataq natura.
Quatentis in illo posteaquã percauit effectũẽ.
undehaber& iammoriendi pecessicatem:
Quale pronobis &iam xp̃s primitus habere
dignatus st: Nonquidem ncres sitate sed potis¬
tate. Posteauero spiritale qualeiam precessit
in xp̃o. Tamquã incapite nrõ secuturũ et
autem in membris eius ultima resurratione
mortuorũ. Adiungit deinde a postolus. nona¬
Duorũ istorũ hominũ euidentissimã differen¬
tiã dicens. Primus homo d&erra terrenus¬
secundus homo decuelo caidestis:. Qualisterre¬
nus. tales &terreni. Qualis cad estis. tales

Expanded text:
apertius declarauit se animale corpus insinuapertius declarauit se animale corpus insinuasse in eo quod scriptum est factum esse primum hominem in animam uiuentem, spiritale autem in eo quod ait: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. Prius est enim animale corpus, quale habuit primus Adam, quamuis non moriturum, nisi peccasset; quale nunc habemus et nos, hactenus eius mutata uitiataque natura, quatenus in illo, postea quam peccauit, effectum est, unde haberet iam moriendi necessitatem; tale pro nobis etiam Christus primitus habere dignatus est, non quidem necessitate, sed potestate; postea uero spiritale, quale iam praecessit in Christo tamquam in capite nostro, secuturum est autem in membris eius ultima resurrectione mortuorum. Adiungit deinde apostolus duorum istorum hominum euidentis simam differentiam dicens: Primus homo de terra terrenussecundus homo de caelo caelestis. Qualis terrenus, tales et terreni; qualis caelestis, tales
Abbreviated transcription (Latin):
incontumelia. surg& ingloria. Seminatur
ininfirmitate. surg& mn̾uistute. Seminatur
corpus animale. surg& corpusspiritale
Deindeuthoc probar&. siest inquit corpus
animale. est et spiritale. Et ut quid es s& cor¬
pus animale ostender&: Sic inquit & seriptũẽ
Factus est primus homo. In animã uiuentem
sto igitur modo uoluit ostendere. quid sit cor¬
pus animale. Quãuisscriptura non dixerit
dehomine primo quiest appellatiis adam.
quando illi: flatudĩ creataest. Et factus est
homo incorpore animali. sed factus est homo
manimã uiuentẽ Incoergo quod scriptũ ẽ.
factus est primus homo inanimam uiuentem.
uoluit a postolus intellegi corpus hominis ani¬
male Spiritale autẽ quẽ animodũ intellegen¬
dũ cexostendit. addendo. Nouissimus adam.
in spm uiuificantem. Proculdubio xp̃m signi¬
ficans: quidiam exmortuis itaresurrexitꝰ
ut mori deincs omnino non possit. Deniq
sequitur &dicit. sed nonprimũ quod spiritale
st quod animale. postea spiritale. Vbimulto

Expanded text:
 in gloria; seminatur in infirmitate, surget in virtute; seminatur corpus animale, surget corpus spirituale. Deinde ut hoc probaret, Si est, inquit, corpus animale, est et spirituale. Et ut quid esset corpus animale ostenderet, Sic, inquit, scriptum est: Factus est primus homo in animam viventem. Isto igitur modo voluit ostendere quid sit corpus animale, quamuis scriptura non dixerit de homine primo, qui est appellatus Adam, quando illi anima flatu Dei creata est: Et factus est homo in corpore animali; sed: Factus est homo in animam uiuentem. In eo ergo quod scriptum est: Factus est primus homo in animam uiuentem, uoluit apostolus intellegi corpus hominis animale. Spiritale autem quem ad modum intellegendum esset, ostendit addendo: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem, procul dubio Christum significans, qui iam ex mortuis ita resurrexit, ut mori deinceps omnino non possit. Denique sequitur et dicit: Sed non primum quod spiritale est, sed quod animale, postea spiritale. Ubi multo