comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Inq aliis alium pepulum sepelire suerum
Certantes lacrimis lassi luctuq redibant
Inde bona in partem miectum maiere dadeintꝰ᷑
N eo potat quisꝗ̃ reperini quem neq: morbo
Nec mors nec luctus temptare tempore tali
Praeterea iam pastor ⁊ armentarius einnis
Et robustus uem uis immode rator aratei
Languebat penitusq casa centrusa iacebant
Cenpora pauꝑtate et morbo dedita merti
E animis pueris saꝑ adanimara parẽtum
Cenpora nõ nũqͣ posses retroq iucdere
Matrib ⁊ patrib natos suꝑ edere uuitum
Noo mininim partem onagris neronis mhurden
Conflupit languens. quem contulit agnicolarum
Copia conueniens ex ormni morbida parte
Omĩa condebãt loca tecta quoq magis aestas
Confento situ aceruatim mors accumulabet¬
M pilta siti prostratam iam perquoq noluta
Con pora silanos adaquaꝵ strata iacebãt
Intere lusa auims nimia ab dulced me aquare
Multaq ꝑ pepuli passim loca ꝓripta iuas
Languidas cam cuõ tun cor pore cñbra uieder es

Expanded text:
inque aliis alium populum sepelire suorum certantes; lacrimis lassi luctuque redibant; inde bonam partem in lectum maerore dabantur; nec poterat quisquam reperiri, quem neque morbus nec mors nec luctus temptaret tempore taliPraeterea iam pastor et armentarius omnis et robustus item curvi moderator aratri languebat, penitusque casa contrusa iacebant corpora paupertate et morbo dedita morti. exanimis pueris super exanimata parentum corpora non numquam posses retroque videre matribus et patribus natos super edere vitam. nec minimam partem ex agris maeror is in urbem confluxit, languens quem contulit agricolarum copia conveniens ex omni morbida parte. omnia conplebant loca tectaque quo magis aestu, confertos ita acervatim mors accumulabat. multa siti prostrata viam per proque voluta corpora silanos ad aquarum strata iacebant interclusa anima nimia ab dulcedine aquarum, multaque per populi passim loca prompta viasque languida semanimo cum corpore membra videres
Abbreviated transcription (Latin):
Hen ne uids et caeli nouirate raquarũ
Temptani procul a paria ꝗtũq domoq¬
⁊ duenunt ido quia a longe discrepit acres
N am qued britarinis caelum differne putamus
Et quod in egypto est quid mundi c laudrcat apis¬
Quid̃ ue quod in penro differre ⁊ga dibas atq
Usq ae nigra uirum percortõ saerla calore
Quaetunq quat tuor interse dũsa uidmus
Quaruos & nẽtis ecaeli partib esse
Tun tolor ⁊ facies hominum distare uiditus
Largirer ⁊ morbi generatim saee la renere
Est olaphas morbus qui pnopt̾ E lumina iuli
Vngiuiras aegypti in mediano quȩ prȩr̾ ea usq
Ac dildac tentantus gressus oculiq macheis
Finbus ind aliis alius est locus mimicus
partib ac mẽbris uriis cõcinnat id aer¬

Expanded text:
nonne vides etiam caeli novitate et aquarum nonne vides etiam caeli novitate et aquarum temptari procul a patria qui cumque domoque adveniunt ideo quia longe discrepitant res? nam quid Brittannis caelum differre putamus, et quod in Aegypto est, qua mundi claudicat axisquidve quod in Ponto est differre et Gadibus atque usque ad nigra virum percocto saecla colore? quae cum quattuor inter se diversa videmus quattuor a ventis et caeli partibus esse, tum color et facies hominum distare videntur largiter et morbi generatim saecla tenere. est elephas morbus qui propter flumina Nili gignitur Aegypto in media neque praeterea usquam. Atthide temptantur gressus oculique in Achaeis finibus. inde aliis alius locus est inimicus partibus ac membris; varius concinnat id ae
Abbreviated transcription (Latin):
A er aquae plumbo fit uti nuigatar abalbo
Cetera iam quã multa. licet reꝑire. ꝓd ergi
Net tib tam longis opus ẽ ambagib usꝗͣ
Net metam multm hic operam qsimere par est
S es breuit pauas nostat comp̃bentre mula
Quorũ iti rexturȩ cecisrĩ munui conia
Ut caui cõ ueniant plenus haietꝰ illius ella
H uiusq int̾ se iunctura hȩc optima cenistat
Est et̃ quasi ut anellis hamisq placita
Int̃ se qual dam possint copulara reneri
Quod magis in lapist hoc ferri ferroq uudt᷑¬
N unc ratio quȩ sit morbis aut una repente
Mortiferam possit cratere conflare coarta
Monbida uis heminum generi pecudumq carius
Expesiam pͥmum multaꝵ semuna nerum
Esse supra decui quae sinit ut alia nobis
Et contra quae sint morbo montiq necesse st
Multa uolare ea cum casu sunt ea. forte toerta
ꝑ caelum ueniunt aut ipsa saepe coherta
De t̾ra surgunt ubi putorem munda nacta ẽ
In tempestuus fluuiis quae ⁊ solibus itta

Expanded text:
aerique aes plumbo fit uti iungatur ab albo? aerique aes plumbo fit uti iungatur ab albo? cetera iam quam multa licet reperire! quid ergo? nec tibi tam longis opus est ambagibus usquam nec me tam multam hic operam consumere par est, sed breviter paucis praestat comprendere multa. quorum ita texturae ceciderunt mutua contra, ut cava conveniant plenis haec illius illa huiusque inter se, iunctura haec optima constat. est etiam, quasi ut anellis hamisque plicata inter se quaedam possint coplata teneri; quod magis in lapide hoc fieri ferroquNunc ratio quae sit morbis aut unde repente mortiferam possit cladem conflare coorta morbida vis hominum generi pecudumque catervis, expediam, primum multarum semina rerum esse supra docui quae sint vitalia nobis, et contra quae sint morbo mortique necessest multa volare; ea cum casu sunt forte coorta per caelum veniunt aut ipsa saepe coorta de terra surgunt, ubi putorem umida nactast intempestivis pluviisque et solibus icta.
Abbreviated transcription (Latin):
pondere eĩs frerae pertim stant ql genus aurũ
Ac partim raro quis sut cum corpore ut aestus
peruolet in tactus neque unt impellies usq̃
Ignea materies inquognẽ ẽẽ uidtur
Int̾ utrasq igr̃ ferri natura lecata
A eris ubi uccepit quaetam con pusculi cũ fit
Impellint ut eum magne si d Elumine sapa
Neo tamen haec ita sunt aliaꝵs reze aliena
Ut mihi mulla parum genere ex hoc suppeditent᷑
Quae memorare queam int̾ se singularit cipram
Saxa nid ꝗͣ pͥmum sola caalestere calce
Slutinas materies aurius nĩgit᷑ una
Ut utio uenae rabularum saepius hiscant
Quam lapsare gueant compage stamina mũ da
Uitigeni latices aqua fontib dudrit
M isceri cum pix nequeat grauis ⁊ leneo linũ
purpureusq colos conchili m̃gitur uno
Corpone cunlanie dinũ qui nequeat usg̃
Non si neptum fluctus renouara operam as
Non mare si totum uelite uiuere om̃io undis
Denis nes auro aurum copulat una

Expanded text:
pondere enim fretae partim stant, quod genus aurum; pondere enim fretae partim stant, quod genus aurum; at partim raro quia sunt cum corpore, ut aestus pervolet intactus, nequeunt inpellier usquam, lignea materies in quo genere esse videtur. interutrasque igitur ferri natura locata aeris ubi accepit quaedam corpuscula, tum fit, inpellant ut eo Magnesia flumine saxa. nec tamen haec ita sunt aliarum rerum aliena, ut mihi multa parum genere ex hoc suppeditentur, quae memorare queam inter se singlariter apta. saxa vides primum sola colescere calce. glutine materies taurino iungitur una, ut vitio venae tabularum saepius hiscant quam laxare queant compages taurea vincla. vitigeni latices aquai fontibus audent misceri, cum pix nequeat gravis et leve olivom. purpureusque colos conchyli iungitur uno corpore cum lanae, dirimi qui non queat usquam, non si Neptuni fluctu renovare operam des, non mare si totum velit eluere omnibus undis. denique res auro non aurum copulat una,
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃ib est rebus arcumdatis appositust
Hic igĩ penitus qui in ferno ⁊ abditus aes
Sollicito motu semꝑ iactatur eoq
Uerberat anelum Sabio ppocul ⁊ ciet iatis
Scilicet eodm fernr quo precipitauit
an semel ⁊ partem ⁊ nacuan conamina sumpsit
Fit quoq ut a lapit hoc serni natura reredit
Int̾ sum fugere ac sequi consueta uicisira
Eultare ⁊̃ samotrhacia ferreama
Et rañta sinul ferni farere intus alieus
nstaphius lapis hĩc magne crm sul ditus eẽt
Usq abo sugere a sayo gestre iudtar¬
Acre int̾ posito discordia tata treatur
prepterea quia nimiram prius aestus ubi acris
perce pit ferriq uias possetit aꝑtas
posterier lapdis uenit aescis zoiã plena
Inuenit in ferro neq ht̃ qua tranet ut ante
Cogitur effensare igitus pulsare quo flucti
Temeit exta suo quo pacto nespuir abse
Arq ꝑaes agiat sine eo ꝙ saepe serdet
Illud in his rebus mirari mitreq aestas
Non uilet e lapid hec alias inpellere item res

Expanded text:
omnibus est rebus circum datus adpositusque. hic igitur, penitus qui in ferrost abditus aeeraeër, sollicito motu semper iactatur eoque verberat anellum dubio procul et ciet intus, scilicet illo eodem fertur, quo praecipitavit iam semel et partem in vacuam conamina sumpsit. Fit quoque ut a lapide hoc ferri natura recedat inter dum, fugere atque sequi consueta vicissim. exultare etiam Samothracia ferrea vidi et ramenta simul ferri furere intus ahenis in scaphiis, lapis hic Magnes cum subditus esset; usque adeo fugere a saxo gestire videturaere interposito discordia tanta creatur propterea quia ni mirum prius aestus ubi aeris praecepit ferrique vias possedit apertas, posterior lapidis venit aestus et omnia plena invenit in ferro neque habet qua tranet ut ante; cogitur offensare igitur pulsareque fluctu ferrea texta suo; quo pacto respuit ab se atque per aes agitat, sine eo quod saepe resorbet. Illud in his rebus mirari mitte, quod aestus non valet e lapide hoc alias impellere item res.
Abbreviated transcription (Latin):
lpuma calous eñ ꝑs est postiema liquoris
Cempus id est uerum quare pugnare nece et
Dissimilis interse tarbarsq mixtas
Et calor extromis pͥmo cũ fingora mextꝰ
uoluitur autũtu qd fertur nomine tẽpus
flic quoq confligant hiemesi aestatih acres
propterea sunt bra ãni nõ iutada
Nec merũ scincos tempore plirima fiunt
Sulmina tempestas que io turbida cacto
Aencipiti quoniam bello turbat utunq
Fħic flãmis illĩt uẽtis humoreq mixto
Hoc est igniferi naturẽ fulminis ip̃a
perspicere ⁊ qua ia faciat ie quaq uidere¬
Nc̃ tyrchena retio uduentem cãmina fuisra

Expanded text:
prima caloris enim pars est postrema rigoris; prima caloris enim pars est postrema rigoris; tempus id est vernum; quare pugnare necessest dissimilis res inter se turbareque mixtas. et calor extremus primo cum frigore mixtus volvitur, autumni quod fertur nomine tempus, hic quoque confligunt hiemes aestatibus acres. propterea freta sunt haec anni nominitanda, nec mirumst, in eo si tempore plurima fiunt fulmina tempestasque cietur turbida caelo, ancipiti quoniam bello turbatur utrimque, hinc flammis, illinc ventis umoreque mixto. Hoc est igniferi naturam fulminis ipsam perspicere et qua vi faciat rem quamque viderenon Tyrrhena retro volventem carmina
Abbreviated transcription (Latin):
Nam facit utquȩ sint illus semina quȩs
Enegione locum qiͣ ĩ unũ euẽta ferũt᷑
Omnia coniciẽs in eu uoluẽtia arsum
Fonsitan ep ip̃o uendes fhat aere queduam
Multa foraminbus liquidis quia trãsinat ignis
Multaq ꝓfiegit cũ coipora fulminis ip̃a
Corporih ieruẽ inciderent quatexta tenẽt
Dissoluit porro facde aes aunõq repẽte
Conferuefant eparus quia pacta minute
Corpeuihi eisi est ⁊ leuih es ele m̃tis
Que facile insinuãt issinuata repete
Dissluunt nõdos om̃q ⁊ uincla ⁊claxãt
Iutũnoq magis stellis fulgentih apta alta
Concutitur caeli domus undiq totaq tellus
Et cũ tempor scui florentia pãdunt
fugora eĩz defunt ignos uẽtiq colores
Deficiunt ns sunt tar denio cõpora nibes
lỹ uarix causie conturiũt fulminis anp̃
Quors utracq opus est fabueanda ad fuluna nobis
Ut discoidia rerũ maguoq trmular
gnih ⁊uẽtis firribundus fluet raer

Expanded text:
nam facit ut quae sint illius semina cumque nam facit ut quae sint illius semina cumque e regione locum quasi in unum cuncta ferantur, omnia coniciens in eum volventia cursum. Forsitan ex ipso veniens trahat aeereaeëre quaedam multa, foraminibus liquidus quia transviat ignis. multaque perfringit, cum corpora fulminis ipsa corporibus rerum inciderunt, qua texta tenentur. dissoluit porro facile aes aurumque repente conferve facit, e parvis quia facta minute corporibus vis est et levibus ex elementis, quae facile insinuantur et insinuata repente dissoluont nodos omnis et vincla relaxant.  magis stellis fulgentibus alta concutitur caeli domus undique totaque tellus, et cum tempora se veris florentia pandunt. frigore enim desunt ignes ventique calore deficiunt neque sunt tam denso corpore nubes.  variae causae concurrunt fulminis omnes. quorum utrumque opus est fabricanda ad fulmina nubi, ut discordia sit rerum magnoque tumultu ignibus et ventis furibundus fluctuet aeeraeër.
Abbreviated transcription (Latin):
Nec temere omnino plane uis singida uẽti
Esse põt exqua tãta ĩ messa suꝑas st
Quin pnius ĩ cursus nõ accẽ dit᷑ igni
At tepe facta tñ ueniat cõmixta colore
Mohilicas autem fit fulminis ⁊grauis ictus
At celeri ferme ꝑgũt fulmina lapsu.
Nubibus ipsa quod omnino prias
Ind ubi nõ potuit nubes capt᷑ impetis auctũ
Ea p̾mit᷑ uis atq icto uolat impete miro
Ut ualidis quȩ Etonñtis missa ferunt᷑
Add quod e paruis ⁊ louibus est elementis
Nec facile st tali naturę obsiste᷑ ꝗcqͣ
Int̾ enim fugit ac penetrat ꝓara uiars
Haesit ot hanc brem celeri udar impete labero
De ind quod onnino ntura pontra doꝵ
Omĩa itũtun cum plaga si ad dicͥa uero
Mobilitas duplicat᷑ ⁊ impetus ille gy cueseit
Vt uehe m̃tius ⁊ tiius quactũq morant᷑
Obiua distutiat plagis itmerq sequat᷑
De niq quod longo uenit impete pumere abet
Et ualidas augat iures ⁊ robonat utum

Expanded text:
nec temere omnino plane vis frigida venti nec temere omnino plane vis frigida venti esse potest, ea quae tanta vi missa supernest, quin, prius in cursu si non accenditur igni, at tepefacta tamen veniat commixta calore. Mobilitas autem fit fulminis et gravis ictus et celeri ferme percurrunt fulmina lapsu, nubibus ipsa quod omnino prius inde ubi non potuit nubes capere inpetis auctum, exprimitur vis atque ideo volat impete miro, ut validis quae de tormentis missa feruntur. Adde quod e parvis et levibus est elementis, nec facilest tali naturae obsistere quicquam; inter enim fugit ac penetrat per rara vihaesitat, hanc ob rem celeri volat impete labens. Deinde, quod omnino natura pondera deorsum omnia nituntur, cum plagast addita vero, mobilitas duplicatur et impetus ille gravescit, ut vehementius et citius quae cumque morantur obvia discutiat plagis itinerque sequatur. Denique quod longo venit impete, sumere debet et validas auget viris et roborat ictum;
Abbreviated transcription (Latin):
Hoo sit idtm in pratis alias quocũq tualit ues
Fit quoq at ĩt̾dam uenti uig nissa fine igni
Igniscat tam̃ inspato lengoq meatu
Dum uenit amitteus incunsu corpera queedun
Srandia que nequeãt parit̃ perietrare pauras
Atq: alia ep ip̃o corinadus aers portat
parula que faciũt iģnem cõmipta nolando
Nam alia longe nõe ac plumbea sepe
Focunda fit glans in cursu cũ multo nigoris
Conpora dimittẽs ignem concepit in auris
Fit qͦ at ipis plaga cius oseuet ignem
Frigida cum uẽti pepulit uis missa sine igni
Niminũqr cũ uehem̃ti ꝑculit icta
Confluere ep ipso possut elem̃ta uaporis
Et simul ex illa quȩ tum res recipit illum
Vt lapidrin ferno cum cuedimus euolat ignis
Nec quod frigida ius t̾nis hoc sentius i lle
Semina ꝯcurnũt calidi fulgoris ad ictum
Sic igĩ quoq res accendi fulimins abet
O poncuna fuit si fonte ⁊ indomeat Elam̃is

Expanded text:
hoc fit idem in partis alias, quo cumque tulit vis. hoc fit idem in partis alias, quo cumque tulit vis. Fit quoque ut inter dum venti vis missa sine igni igniscat tamen in spatio longoque meatu, dum venit amittens in cursu corpora quaedam grandia, quae nequeunt pariter penetrare per auras, atque alia ex ipso conradens aeereaeëre portat parvola, quae faciunt ignem commixta volando; non alia longe ratione ac plumbea saepe fervida fit glans in cursu, cum multa rigoris corpora dimittens ignem concepit in auris. Fit quoque ut ipsius plagae vis excitet ignem, frigida cum venti pepulit vis missa sine igni, ni mirum quia, cum vehementi perculit ictu, confluere ex ipso possunt elementa vaporis et simul ex illa quae tum res excipit ictum; ut, lapidem ferro cum caedimus, evolat ignis, nec, quod frigida vis ferrist, hoc setius illi semina concurrunt calidi fulgoris ad ictum. sic igitur quoque res accendi fulmine debet, opportuna fuit si forte et idonea flammis.
Abbreviated transcription (Latin):
Hoc ubi uẽtus eus ictmn quae cogit mñ uunũ
Fore locumn que muis ex p̃sse multa maporas
Semins seqi simul cum eo comeseius igni
Insinuatus ibi uontex ũ lat᷑ in alto
Et calidis acur fulmen fonnatidus intuas
Namduplii ratione acenditur ipse sua cã
persandis subito nubem fer turq cor ascis
Oña lumiribi lustians lara ꝑcitus ardon¬
Quengnauo insequa sonitus displosa repẽte
Opprimere ut caeli uubant᷑ cempla superizȩ
Ine tremon t̾ros gnouit ꝓtẽptit zaltum
Murmura ꝑcuununt caelum namtota fere tum¬
Tempestas ꝯtussa trenit fremituss mouent᷑
Quod e concusas sequt᷑ grauis imber ⁊ uber
O mnnis ut iustat᷑ in mbrem ũtier aether
Atq ita prȩcipitans ad diluiuũ neuotare
Tantus discidio nubis uentiq ꝓcella
Mittit᷑ artati fonitus cum prouolat itu
Est ⁊ cum nis eptrinsecus mata uẽti
noe dit inuelida maturo culmore nubem
Quam tun ꝑsaidit eptenplo cadit igneus ille
uerceꝵ quam spatio uoteamus nomine fulis̃

Expanded text:
ubi ventus eas idem qui cogit in unum forte locum quemvis, expressit multa vaporis semina seque simul cum eo commiscuit igni, insinuatus ibi vortex versatur in arto et calidis acuit fulmen fornacibus intus; nam duplici ratione accenditur: ipse sua cum perscindit subito nubem ferturque coruscis omnia luminibus lustrans loca percitus ardoinsequitur sonitus, displosa repente opprimere ut caeli videantur templa superne. inde tremor terras graviter pertemptat et altum murmura tempestas concussa tremit fremitusque moventur. quo de concussu sequitur gravis imber et uber, omnis uti videatur in imbrem vertier aether atque ita praecipitans ad diluviem revocare; tantus discidio nubis ventique procella mittitur, ardenti sonitus cum provolat ictu. Est etiam cum vis extrinsecus incita venti incidit in validam maturo culmine nubem; quam cum perscidit, extemplo cadit igneus ille vertex, quem patrio vocitamus nomine fulmen.
Abbreviated transcription (Latin):
Nuꝑ ubi extinctum amouoris accendi orante
Quam tetigit flammam tedtmq pari ratione
Multaq pnae fea pnius ipso tacta uapere
E minus andescũt ꝗͣ cominus imbuat ignis
Hoc gitus fieri quoq in illo fonte putandin st¬
De lapioi uaqueteQ uod suꝑest agere mapiam quo faedere fiat
Naturae lapsi hic ut ferrum ducere possit
Quam magnera. uocãt patrio & noĩe grai
Magnetum quia sit paris i finibus ortus¬
N unc homines lapidm mirantar ꝗ ppe catenã
Saepe ex antlis neddit pendranh ex se
Qui neq eĩs licet int̾dum pluresq. iudre
Ordine d muisso lenib iactarier e hamus
anus ibi corno de pendit suꝑ adhęnens
Eu alteq alus lapidis ium cundeiq nesat¬
Tioc genius in redas firmandum est mnalta pͥusq̃
Ipsuis nei nationem reddre possis
Et ntnium longis ambagib ẽ aurdum
Q uo megis attentas auris animũq reposto
Perre tuo fluere ac micis parciq necesse st
Conpora a quae feriant oculos usumq lacessant

Expanded text:
nuper ubi extinctum admoveas, accendier ante nuper ubi extinctum admoveas, accendier ante quam tetigit flammam, taedamque pari ratione? multaque praeterea prius ipso tacta vapore eminus ardescunt quam comminus imbuat ignis. hoc igitur fieri quoque in illo fonte putandumst. Quod super est, agere incipiam quo foedere fiat naturae, lapis hic ut ferrum ducere possit, quem Magneta vocant patrio de nomine Grai, Magnetum quia sit patriis in finibus ortus. hunc homines lapidem mirantur; quippe catenam saepe ex anellis reddit pendentibus ex se. quinque etenim licet inter dum pluresque videre ordine demisso levibus iactarier auris, unus ubi ex uno dependet supter adhaerens ex alioque alius lapidis vim vinclaque noscHoc genus in rebus firmandumst multa prius quam ipsius rei rationem reddere possis, et nimium longis ambagibus est adeundum; quo magis attentas auris animumque reposco. perpetuo fluere ac mitti spargique necessest corpora quae feriant oculos visumque lacessant.
Abbreviated transcription (Latin):
rigidus ẽ etuam fons supra quensita saepe
Stuppa uat flammam concepto protinus igni
T edaq consimili ratione accensa ꝑ undas
Conlucet quocunq natans impellitur auris
Nimirumquia sunt inqua ꝑ multa uaporis
Se mina de tra quae necesse st funditus ipsa.
Ignis corpora. ꝑ totum censurgunt fontem
Et simul ex pirare foras exireq in auras
Non tam uita tñ calidus queat fieri fens
Praet̾ea dispersa foras erumpere cogit
Uis ꝑ aquam subito sursumq ea conciliare
Quod genus inde maris parat feris dulas aquas
Qui sencit ⁊ salsas circum se dinouet undas
Et multis aliis pauet regionibus aequor
Utilitatem opertunam sitientib nautis
Quod dulcit int̾ salsas int̾ uomit undas
Sio igẽ ꝑeum possunt erumpere fontemi
Et statere illa foras in stuptim semiia quae cum
Conueniunt aut iududa corpora adhaerent
An dscunt facile ex templo quae multa qͦ inse
Semina hñt ignis stuppue tedieq tenẽ tes
Nonne iusretiam noc turna. adlumina itnum

Expanded text:
rigidus est etiam fons, supra quem sita saepe stuppa iacit flammam concepto protinus igni, taedaque consimili ratione accensa per undas conlucet, quo cumque natans impellitur auris. ni mirum quia sunt in aqua permulta vaporis semina de terraque necessest funditus ipsa ignis corpora per totum consurgere fontem et simul exspirare foras exireque in auras, non ita multa tamen, calidus queat ut fieri praeterea dispersa foras erumpere cogit vis per aquam subito sursumque ea conciliari. quod genus endo marist Aradi fons, dulcis aquai qui scatit et salsas circum se dimovet undas; et multis aliis praebet regionibus aequor utilitatem opportunam sitientibus nautis, quod dulcis inter salsas intervomit undas. sic igitur per eum possunt erumpere fontem et scatere illa foras; in stuppam semina quae cum conveniunt aut in taedai corpore adhaerent, ardescunt facile extemplo, quia multa quoque in se semina habent ignis stuppae taedaeque tenentes. nonne vides etiam, nocturna ad lumina linum
Abbreviated transcription (Latin):
Dispertit᷑ ut horror ⁊ iacutit inde tremorẽ
Frigus ut ⁊̃ nostios pocnitus cũ uenit ⁊artus
Conicutit nutos cogens tremeriatq mouere
Aencipiti trepidant igitur terrore ꝑ urbis
Tecta paꝑl ruꝑne timent metuũt i farne caunas
Terra ne dissoluat natiua repẽte
Neu diftracta suũ late dispandat hiatum
incorrupta fore aeterne mandata saluti
Et tamen interdura presens ius ip̃a ꝑieli
Subdita. ⁊ hũc stimulũ quadã de parte timoris
Ne pedib raptim tellus gubtratta ferat
nbarathiũ ⁊ erũq sequat. prouta s̃ma
Sonditus ⁊ fiat modi tõfusa iuina.
Puincipio mare mirãt nõ reddere mauis
Hatura quo sit tantus decursus qaquarũ
Omĩa quoueniãt ex om̃i flumina ꝑti
Aode uigos nribus tempestatesq uolãtos
Omĩaq maua ac terras spargunt q rigãt q
Aidde suos fontes tarnen ad maris omia sũma
Gucta iux instar erunt anius ad augnen
Quo minus mare est miiũ nõ augastẽ magnũ

Expanded text:
dispertitur ut horror et incutit inde tremorem; dispertitur ut horror et incutit inde tremorem; frigus uti nostros penitus cum venit in artus, concutit invitos cogens tremere atque movere. ancipiti trepidant igitur terrore per urbis, tecta superne timent, metuunt inferne cavernas terrai ne dissoluat natura repente, neu distracta suum late dispandat hiatum incorrupta fore aeternae mandata saluti: et tamen inter dum praesens vis ipsa pericli subdit et hunc stimulum quadam de parte timoris, ne pedibus raptim tellus subtracta feratur in barathrum rerumque sequatur prodita summa funditus et fiat mundi confusa ruina. incipio mare mirantur non reddere maius naturam, quo sit tantus decursus aquarum, omnia quo veniant ex omni flumina parte. adde vagos imbris tempestatesque volantes, omnia quae maria ac terras sparguntque rigantque; adde suos fontis; tamen ad maris omnia summam guttai vix instar erunt unius adaugmen; quo minus est mirum mare non augescere magnum.
Abbreviated transcription (Latin):
Et quasi conletti redeunt cedũtii repulsi
Sȩpius hãt obiẽ minutat᷑ terra iuinas
Quã facit: in clinat ẽĩ retioq recellis.
t recipit prolapsa puas impondore sodes
hac igitur ratione uacillãt onĩa tocta
Sumca magis mediis ineua inus una ꝑ halũ
Est haic euisdem quoq magni cã tremoris
Uentus atq mnire subito uis mapirna q̃dã
Aut extrinsecus aut ip̃a tellure coorta
n loca setaua terra coniecit ibiꝙo
Spelactas inter magnas frenutãte trmultr
uersabunda portatur post inata cũius
Upagitata foras etũpitur ⁊ simul altã
Diffidens terrã magnũ tocinrat hiatũ
insiria si done quod accidit ⁊ fuit aegi
Ia pelo porneso qua esitus hit caonima
Disturbat uibes ⁊ terromotus abortus
Multaq p̃tirea ceciderunt moenia mignis
Motib ⁊terris ⁊ multe ꝑ mare passci
Sabsedere suis paritar cũ curib urtes
Quõs risi prorũpit tamon Impetꝰ ip̃e mima
et ferauisuẽti ꝑ ciebra forauina terre

Expanded text:
et quasi collecti redeunt ceduntque repulsi, saepius hanc ob rem minitatur terra ruinas quam facit; inclinatur enim retroque recellit et recipit prolapsa suas in pondere sedes. hac igitur ratione vacillant omnia tecta, summa magis mediis, media imis, ima perhilum. Est haec eiusdem quoque magni causa tremoris. ventus ubi atque animae subito vis maxima quaedam aut extrinsecus aut ipsa tellure coorta in loca se cava terrai coniecit ibique speluncas inter magnas fremit ante tumultu versabundaQUE portatur, post incita cum vis exagitata foras erumpitur et simul altam diffindens terram magnum concinnat hiatum. in Syria Sidone quod accidit et fuit Aegi in Peloponneso, quas exitus hic animai disturbat urbes et terrae motus obortus. multaque praeterea ceciderunt moenia magnis motibus in terris et multae per mare pessum subsedere suis pariter cum civibus urbes. quod nisi prorumpit, tamen impetus ipse animai et fera vis venti per crebra foramina terrae
Abbreviated transcription (Latin):
Qui propt hene ubi hȩc confirmata uq locata
Omĩa constiterĩt nobis prue posta parata
Quod suꝑest facile hiac ratio reddet᷑ ⁊ om̃is
Causa. parefiet. quae ferni per litratuma
Principio fluere e lapide hoc ꝑ multa necesse st
hoc ubi inanit̾ spatuim multusq uarescit
Inmedio locus extemdo primordia loca serre
Inuaciũ pro lapsa cabunt cõmenta lit utiꝰqui
Anulus ipse sequat᷑ eatq ita torpore toto
Nec res ulla magis primorib aliiñtis
Indupedita suis arte connexa ccheret
Quan ualidi ferri naturae frigidus hornor
Quominus ẽ minum quod dicatus ex elementis
Corpora si nequeunt referre pbira coarta
nuaciũ ferri quin anulus ipst searuat᷑
Quol facit ⁊ sequitur doner ꝑuenit ad ipsum
Iam lapa caetis qui nec compagibus hesit
hoc sit idm cuc̃tas in partis und parescis
Cumq locas sine et transuerso sue suꝑne
Corpora continue in uacuum uitina feruntis
Quippe agiantur enim plagit aliuine net ipsa
S ponte sua sursam possunt cõsurgere in auras

Expanded text:
Qua propter, bene ubi haec confirmata atque locata omnia constiterint nobis praeposta parata, quod super est, facile hinc ratio reddetur et omnis causa pate fiet, quae ferri pelliciat vim. Principio fluere e lapide hoc permulta necessest hoc ubi inanitur spatium multusque vace fit in medio locus, extemplo primordia ferri in vacuum prolapsa cadunt coniuncta, fit utque anulus ipse sequatur eatque ita corpore toto. nec res ulla magis primoribus ex elementis indupedita suis arte conexa cohaeret quam validi ferri natura et frigidus horror. quo minus est mirum, quod dicitur esse alienum, corpora si nequeunt e ferro plura coorta in vacuum ferri, quin anulus ipse sequatur; quod facit et sequitur, donec pervenit ad ipsum iam lapidem caecisque in eo compagibus haesit. hoc fit idem cunctas in partis; unde vace fit cumque locus, sive e transverso sive superne, corpora continuo in vacuum vicina feruntur; quippe agitantur enim plagis aliunde nec ipsa sponte sua sursum possunt consurgere in auras.
Abbreviated transcription (Latin):
Para tenet c̾tum fontem quam tet̾a tellus
Mubaq sunt ignis prope semina corpus aqua.
hoc tibi roristris t̃ram nos obruit umbris undis
Exemplo sonitus forgesait t̾ra coitq
Hac natione fit utgͣ ut tãꝗͣ tompressa nõ sit
Expͥmat in fontem que semina cuma ht̃ igus
Que calidum faccũt laticis tactum arq uaperẽ
Inat ubi sol radiis t̾ram dinouit obortus
Et nane fecit calido miscẽte uapore
R ursus ĩ antiquas regtunt pͥmordia sedes
Ignis ⁊ int̾ram redit colon om̃is aquai
Fnigidus hãc ob rem fit fons in luce diurna
P nererea solis rariis rac tatur aquai
Humen. ⁊ in lucem tremulo rarescit ab estu
Propterea fit utiq semina cumq ht̃ ignis
De mittat quasi saepe gelum quod continet inse
Mittit rexsoluit glaciem nouosq nelaxat

Expanded text:
rara tenet circum fontem quam cetera tellus rara tenet circum fontem quam cetera tellus multaque sunt ignis prope semina corpus aquai. hoc ubi roriferis terram nox obruit undis, extemplo penitus frigescit terra coitque. hac ratione fit ut, tam quam compressa manu sit, exprimat in fontem quae semina cumque habet ignis, quae calidum faciunt laticis tactum atque vaporem. inde ubi sol radiis terram dimovit obortus et rare fecit calido miscente vapore, rursus in antiquas redeunt primordia sedes ignis et in terram cedit calor omnis aquai. frigidus hanc ob rem fit fons in luce diurna. praeterea solis radiis iactatur aquai umor et in lucem tremulo rarescit ab aestu; propterea fit uti quae semina cumque habet ignis dimittat; quasi saepe gelum, quod continet in se, mittit et exsolvit glaciem nodosque relaxat
Abbreviated transcription (Latin):
Cuo frigidior porro in puetis aestate fit humor
A nescit qr t̾ra alene ⁊ femi siqua
Forte uaperis ht̃ propere dimittit in auras
Quo mag̃ ẽ igẽ tellus effera calone
Fit quoq frigidior qui imnt̾ra st abertus humor
Frigore cumꝰ p̃mit᷑ porro omnis tͦna cohusq
Et quisi concresat fit salcet ĩ coeunds
Expͥmat in puttos si quon gerit ipsa cabrem¬
E st apued hammonis fannũ fons liee durna
Enigidus. ⁊ calidus not tuno tẽ pore fert᷑
h unc hemines fontem nimis admirant᷑ ⁊ acri
Sole putãt. subt̃ E̾rus Rexuescere partia
Nop ubi t̾ribili tra caligine pre texit
Quod nimis a uera st longe ratiõs remotũ
Quippe ndi sol nudum centratas cor puas aguai
Noo quierit calibim supenrade reddere pare
Cum suꝑum lumine tanto ferere truat᷑
Quiq ad huc suꝑ tam crasso corpore t̾nam
perquo quere minorem ⁊ calido sel fare uaporem
ꝑ reẜtim cum niy possit persepta domonum
Insinuare sumum radiis arde ntib aestum
Que ratcost igr̃ niminũ t̾ra mag̃ quoi

Expanded text:
 frigidior porro in puteis aestate fit umor, arescit quia terra calore et semina si qua forte vaporis habet proprie, dimittit in auras. quo magis est igitur tellus effeta calore, fit quoque frigidior qui in terrast abditus umor. frigore cum premitur porro omnis terra coitque et quasi concrescit, fit scilicet ut coeundo exprimat in puteos si quem gerit ipsa caEsse apud Hammonis fanum fons luce diurna frigidus et calidus nocturno tempore fertur. hunc homines fontem nimis admirantur et acri sole putant subter terras fervescere partim, nox ubi terribili terras caligine texit. quod nimis a verast longe ratione remotum. quippe ubi sol nudum contractans corpus aquai non quierit calidum supera de reddere parte, cum superum lumen tanto fervore fruatur, qui queat hic supter tam crasso corpore terram perquoquere umorem et calido focilare vapore? praesertim cum vix possit per saepta domorum insinuare suum radiis ardentibus aestum. quae ratiost igitur? ni mirum terra magis quod
Abbreviated transcription (Latin):
Nunc omnes repetam quem naro corpere sint res
Cõme monire. qd in pͥmo qͦ i carmine dare
Noscere cum pͥmis hane ad rem ꝓtuius ipsam
Qua de discere de gredior firmare necesse st
N chil esse in promptu insi corpus mittam ihans
principio fit ut inspeluncis sapa suꝑna
Suctat ĩ more ⁊ guttis manantib stllet
Manat itẽ nobis e toto corpone subor
Cnesait barba piliq ꝑ omiã be m̃bra ꝑartas
Dulitur ĩ uenas cibus om̃ũs auget alisq:
Corporis extre nas s. partis nuge otubosq
Frigus uem trãsire ꝑ aes calidumq naperem
Sentimur sentinus isem trãsire ꝓ aurum
Atq ꝑ argentum cum pocula plana rene mus
Deniq ꝓ disffepta domos saxea uoces
peruolitant ꝑ nanat odor forigusq tperq
gnis qui femni quq uim penetrare senert

Expanded text:
Nunc omnis repetam quam raro corpore sint res commemorare; quod in primo quoque carmine claret. noscere, cum primis hanc ad rem protinus ipsam, qua de disserere adgredior, firmare necessest nil esse in promptu nisi mixtum corpus inani. principio fit ut in speluncis saxa superna sudent umore et guttis manantibus stillent. manat item nobis e toto corpore sudor, crescit barba pilique per omnia membra, per artus. diditur in venas cibus omnis, auget alitque corporis extremas quoque partis unguiculosque. frigus item transire per aes calidumque vaporem sentimus, sentimus item transire per aurum atque per argentum, cum pocula plena tenemus. denique per dissaepta domorum saxea voces pervolitant, permanat odor frigusque vaposque ignis, qui ferri quoque vim p
Abbreviated transcription (Latin):
M orbida uisq simul cum es trinsecus insi nuat᷑
Et tempestiem terra caeloq coonta
incaelum t̾rasq renorae in ne facessunt
Quano ꝗden nihil est nisi rapo corpore nexum
Huc acce dit uti nõ om̃ĩ que iaciuntur
Corpora cums ab rebus eoden praedita sensa
Atq eodem pacto rebus sint om̃ib apta
Principio t̾ram quo ex caquit ⁊ lacit are
Ad glaciem sessoluit ⁊ altis mentib altas
E tinctus niues radiis tabescere cegit
Deniq çera liquesat in inspest uapene
gnis item liꝗdum fauilis auruamq resoliut
At coria ⁊ carnen mahit ⁊ conducit in unũ
humor aquae porno ferrum condurat abigni
At coria ⁊carnem mollit gurata calone
Barbigeras oleaster comat usq capelles
Inguenatum nan sengeris subiis acre uenenua ꝙ
Q uod nos int̾dum tãqͣ recteare uid tur

Expanded text:
morbida visque simul, cum extrinsecus insinuatur; et tempestate in terra caeloque coorta in caelum terrasque remotae iure facessunt; quandoquidem nihil est nisi raro corpore nexum. Huc accedit uti non omnia, quae iaciuntur corpora cumque ab rebus, eodem praedita sensu atque eodem pacto rebus sint omnibus apta. principio terram sol excoquit et facit are, at glaciem dissolvit et altis montibus altas extructasque nives radiis tabescere cogit; denique cera lique fit in eius posta vapore. ignis item liquidum facit aes aurumque resolvit, at coria et carnem trahit et conducit in unum. umor aquae porro ferrum condurat ab igni, at coria et carnem mollit durata calore. barbigeras oleaster eo iuvat usque capellas, unguentum; nam saetigeris subus acre venenumst; quod nos inter dum tam quam recreare videt
Abbreviated transcription (Latin):
Ia fit ut interdũa tã cũ demisa colãra
n mare de caclo destendat quã fieta circũ¬
feruestunt grauiter spirãtili lacita flabus
Et quecũq õtio tur sũt ephenst ta multa
Faigia q̃ sũmũ ueniũt urxata ꝑiclũ
Not fit ubi interdũ nõ quitiis gtita uẽti
R ñ pers quã coepit nubem s depͥmit ut fit
in mara de celo tarqͣ demissa colũna
Paulatim quasi quid pugno bracchii q rapne
Coniectu crudatur ⁊ extendatur ĩ undas
Luã cũ discidit hĩt prorũpit᷑ ĩ mareuẽti
Uis ⁊ fauorem inciũ cõtinnat ĩundis
Uorsabiandus eĩ turbo descrndt silla¬

Expanded text:
nam fit ut inter dum tam quam demissa columna nam fit ut inter dum tam quam demissa columna in mare de caelo descendat, quacita flabris, et quae cumque in eo tum sint deprensa tumultu navigia in summum veniant vexata periclum. hoc fit ubi inter dum non quit vis incita venti rumpere quam coepit nubem, sed deprimit, ut sit in mare de caelo tam quam demissa columna, paulatim, quasi quid pugno bracchique superne coniectu trudatur et extendatur in undas; quam cum discidit, hinc prorumpitur in mare venti vis et fervorem mirum concinnat in undis; versabundus enim turbo descendit
Abbreviated transcription (Latin):
Arguit ⁊ liquidam mole eãposq lat natãtes
proptiren senuit caueamꝰ fulmaenis ictũ
Cur dubitat facere ut possimꝰ cerne inissũ
Sinte opirantis auteru nult oppͥma igni
Cur torat ex illa parte uit uitare queamh
Cur tenbras ante ⁊ fiertꝰ ⁊ murinura õtit
Et suiul ⁊̃ multas ꝑtis qui credeia possis
Mittere. an hec calsis nũꝙͣ contendore factra
Ut fierent ictus urio sub tempore plures
at sepi se nimerã factũ fieriq ngcessest
Ut pluere q̃ multis iegioruh ⁊ eadeis mibus
ulmina ric uno fier rub tempore multa
pofueneo cour rauita det̃ delubra puisq
Discutit ⁊ festo pre claras fulmine podes
Et bens facta deum frargit s mulachra suisii
Demit imiginih nulento nubaeie henoie
Altaq cuir pleraq petit ioca pharima q̃ plus
Ointih ⁊̃ pãris uestigia cernimus ignis
Quod suꝑͦst facile st ex hus cognoste irch
prstaras grali quos abre nominauer̃t
In mare qua misi uemiat̃ ratienee supne

Expanded text:
arguit et liquidam molem camposque natantis? arguit et liquidam molem camposque natantis? praeterea si vult caveamus fulminis ictum, cur dubitat facere ut possimus cernere missum? si nec opinantis autem volt opprimere igni, cur tonat ex illa parte, ut vitare queamus, cur tenebras ante et fremitus et murmura concit? et simul in multas partis qui credere possis mittere? an hoc ausis numquam contendere factum, ut fierent ictus uno sub tempore plures? at saepest numero factum fierique necessest, ut pluere in multis regionibus et cadere imbris, fulmina sic uno fieri sub tempore multa. postremo cur sancta deum delubra suasque discutit infesto praeclaras fulmine sedes et bene facta deum frangit simulacra suisque demit imaginibus violento volnere honorem? altaque cur plerumque petit loca plurimaque eius montibus in summis vestigia cernimus ignis? Quod super est, facilest ex his cognoscere rebus, presteras Graii quos ab re nominitarunt, in mare qua missi veniant ratione superne.
Abbreviated transcription (Latin):
Unde uolans ignis ꝑuenert aut in utrame
Ueiterit hic partim quo pacto ꝑ loca septa
inpinuaut ⁊ hũt dominatus ut facule utst
Quid ue nocere queat de caelo fuluins ictiis
Sbd si iuppiter atq alii pulgetia diiu
Terrifico quatiunt penitu cuelestra tẽpla
Et iacuint ignẽ quo ⁊iuit se ciãq uolũtas
Cur quih tautũ scelus adusabile acq est
Nõ faciunt icti flãneas ut fulguris halẽt
pectore ꝑfipo documen moitalih acrie
Et potuis nulla sibi turpi constuis ⁊e
uoluitur : flãmis ĩ noxius in que pedit᷑
Curbins carlesti subito correritus rigni
Cur ⁊̃ locapola petũt fiuistraq laborãt
antũ bracchia consuestunt firirãtq lacertos
Interea que patiis air caeluna ꝑpetrunt
Optõdi cur ipset sunt n parcit ⁊̃ hostis
De niq cur nars caido latitundiq puro
Iuupiter ĩ terras lulmen porutꝰq profimdt
Ansimul ac nuibes suctera ipstr ⁊ Aestũ
Desendit prope ut iũt cꝑli delminet ictus
In maisquo porro mittit ratione quid undas

Expanded text:
n utram se verterit hinc partim, quo pacto per loca saepta insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se, quidve nocere queat de caelo fulminis ictus. quod si Iuppiter atque alii fulgentia divi terrifico quatiunt sonitu caelestia templa et iaciunt ignem quo cuiquest cumque voluntas, cur quibus incautum scelus aversabile cumquest non faciunt icti flammas ut fulguris halent pectore perfixo, documen mortalibus acre, et potius nulla sibi turpi conscius in re volvitur in flammis innoxius inque peditur turbine caelesti subito correptus et igni? cur etiam loca sola petunt frustraque laborant? an tum bracchia consuescunt firmantque lacertos? in terraque patris cur telum perpetiuntur optundi? cur ipse sinit neque parcit in hostis? denique cur numquam caelo iacit undique puro Iuppiter in terras fulmen sonitusque profundit? an simul ac nubes successere, ipse in eas tum descendit, prope ut hinc teli determinet ictus? in mare qua porro mittit ratione? quid undas
Abbreviated transcription (Latin):
Unde queat us imir̃si pros proriestẽ maili
Sit igitur toti celo terr ꝙq putandrest
⁊p .fincto satis o m̃ĩa suppreditare
Unde repente queat tllus cõtussa ineucui
guis abundare aetneus flãmestẽ caclũ
sa quo q eñ fit ⁊ ardestunt celestia templa
Et tempestates pluuiae grauiere ceortu
Sunt abi forte ita se tuleĩt somina aquaru
At nimis est ingens ⁊̃ cendi tuibions aider
Salicet ⁊ flunus qui inusus maximset
Qui nõ ante aliquir inaiorẽ uidit ⁊ ingẽs
Maxima quae iudit quisq haet in gẽtia fingit
Cum tũ uiĩa cũ cnelo terraq manq
Nil sit ad sũmãi sumra totius cõmem
Nur tñ illa modis quih irritata repẽte
Llãma foras nastis aetrre fernacib efflit¬
⁊ xpediara simĩe tetius ut sub caua mõtis

Expanded text:
unde queat vis immensi procrescere morbi. unde queat vis immensi procrescere morbi. sic igitur toti caelo terraeque putandumst ex infinito satis omnia suppeditare, unde repente queat tellus concussa moveri ignis abundare Aetnaeus, flammescere caelum; id quoque enim fit et ardescunt caelestia templa et tempestates pluviae graviore coortu sunt, ubi forte ita se tetulerunt semina aquarum. 'at nimis est ingens incendi turbidus ardor.' scilicet et fluvius qui visus maximus ei, qui non ante aliquem maiorem vidit, et ingens maxima quae vidit quisque, haec ingentia fingit, cum tamen omnia cum caelo terraque marique nil sint ad summam summai totius omnem. Nunc tamen illa modis quibus inritata repente flamma foras vastis Aetnae fornacibus efflet, expediam. primum totius subcava
Abbreviated transcription (Latin):
Iuc̃ ratio quaresit fuutes mnc̃tis ut uetne
Expirent ignis incerdũ turtine tãti
xpediam n eiĩ media graecra de cooita
Elame tempestas si tulum dominata ꝑ agios
finitinuis ad se conuitit gentib ora
fumida ciur caeli scintillare omũa temple
ernentes parder conplebant pec̾tora cura
Quĩd moliret rerum ratirra nouarꝭ
fliste tibi ĩ reb latest alteq udondum
Et longe cunctas ⁊ ꝑtis dispiciendũ
It re ministaris sũmã rerũ esse ꝓfuridã
Et indeas caelum sãira totius unã
uasit puula ps ⁊ q̃ puilte multaesiina cõsaet
Hler tota ꝑs homo terra quota totius unui
Quoi bene ꝓpositis si polani cotueare
Ac indeas plane mirari multarelinquas
Aut alium quẽius inoib ꝑ mõbia ulerẽ
Obturgestit eĩ pabito pes arupit acer
sepe delor dentes otulos t̃uadit :̃ ipsos
Czesat sater ignis rurat tõpore ꝓpens
Quãteq aruput partem repitq ꝑ artus
Ni miuĩ quia s̃t multarũ seminarertĩ
Et satis haet tellus moibi caelũq malefert

Expanded text:
c ratio quae sit, per fauces montis ut Aetnae expirent ignes inter dum turbine tanto, expediam; neque enim mediocri clade coorta flammae tempestas Siculum dominata per agros finitimis ad se convertit gentibus ora, fumida cum caeli scintillare omnia templa cernentes pavida complebant pectora cura, quid moliretur rerum natura novarum. Hisce tibi in rebus latest alteque videndum et longe cunctas in partis dispiciendum, ut reminiscaris summam rerum esse profundam et videas caelum summai totius unum quam sit parvula pars et quam multesima constet nec tota pars, homo terrai quota totius unus. quod bene propositum si plane contueare ac videas plane, mirari multa relinquasaut alium quemvis morbi per membra dolorem? opturgescit enim subito pes, arripit acer saepe dolor dentes, oculos invadit in ipsos, existit sacer ignis et urit corpore serpens quam cumque arripuit partem repitque per artus, ni mirum quia sunt multarum semina rerum et satis haec tellus morbi caelumque mali fert,
Abbreviated transcription (Latin):
Insatabilit toti at uolaerant᷑ ĩbidm
hoc ⁊̃ supest ipła quam ficere de ne
A egredior qued dicendum pruas esse uis t᷑
M ulta. foramina cum uaris sint reddiia nebus
Dissimili int̾ senatura. praedita debent
Esse ⁊ habere suam naturam quaeq uiasq
Qiuope reĩs uarii sensus animantidbi insunt
Querum ꝗsq suam prope rem ꝑapit inse
Nam penetrare alio sonitis alioq saporen
Cernimus e suas alio iudores odores
Stilicet id fieri togit natura uiarum
Multimodis uariãt ut paulo osce ndimus ante¬
p raeterea manene aliud ꝓ saxa uidtur
Atq aliud ignis aluid̃ transire ꝑ aurum
Argentoq feras aliũ intusq meare
Nam fluere hac sp̃es ills calos ire udet
Atq alis alud atius tr̃as mittere eidem
Q alicet id fieri cogit natura iurum

Expanded text:
antur ibidem. Hoc etiam super est, ipsa quam dicere de re adgredior, quod dicendum prius esse videtur. multa foramina cum variis sint reddita rebus, dissimili inter se natura praedita debent esse et habere suam naturam quaeque viasque. quippe etenim varii sensus animantibus insunt, quorum quisque suam proprie rem percipit in se; nam penetrare alio sonitus alioque saporem cernimus e sucis, alio nidoris odores. scilicet id fieri cogit natura viarum multimodis varians, ut paulo ostendimus apraeterea manare aliud per saxa videtur, atque aliud lignis, aliud transire per aurum, argentoque foras aliud vitroque meare; nam fluere hac species, illac calor ire videtur, atque aliis aliud citius transmittere eadem. scilicet id fieri cogit natura viar
Abbreviated transcription (Latin):
Cũ bñ cognous elemẽtis reddita q̃ ũt.¬
NIũt age que ratio torrai motih etet
percipe ⁊ ⁊̃ pͥmis terras fat ut esse recris
Cubter item ut piꝑ uentis undiq plenã
S pelatis mnultosq lacus multasq lacunas
Ingienuo gerore ⁊ rupes derapes diruptaq saxa
Multaq subtergo terra flumina tecta
uoluere nn fluctus sab mersos cõputaniũst
Undiq eĩ sinule effe iures postulat ip̃a
his igitur reb subuinctis suppositisꝙ
Terrasuꝑne tremit mapnis tõtusse iuinis
Subter ubi ingentis spelucas iubruit actas
Quipye cadieat toti mõtes mignoq repẽte
Concussu late discer p̃t inde tremaes
Et merito qm̃ plaustus cõcusst tremescũt
Tecta uiã ꝓpter nõ magni pondere tota

Expanded text:
cum bene cognoris elementis reddita qucum bene cognoris elementis reddita quNunc age, quae ratio terrai motibus extet percipe. et in primis terram fac ut esse rearis supter item ut supera ventosis undique plenam speluncis multosque lacus multasque lucunas in gremio gerere et rupes deruptaque saxa; multaque sub tergo terrai flumina tecta volvere vi fluctus summersos caeca putandumst; undique enim similem esse sui res postulat ipsa. his igitur rebus subiunctis suppositisque terra superne tremit magnis concussa ruinis, subter ubi ingentis speluncas subruit aetas; quippe cadunt toti montes magnoque repente concussu late disserpunt inde tremores. et merito, quoniam plaustris concussa tremescunt tecta viam propter non magno ponder
Abbreviated transcription (Latin):
Dupliciter nã iusuẽti contiudit ⁊ ip̃a
Copa mẽbioro turbe more coattã
Urget ⁊ e suꝑo p̃mitatfatit effluere imbus
preterea cũ rarestũt quoq nuibilauẽtis
Aut discoluñt solis suꝑicta calore
S uehemeĩ unber fitubi iehenier ut ꝙ¬
Nubila ui cu puilata ẜmunt ⁊ impeteuẽti
At retinõ dui pluui g longãq moreri¬
Consuriũt uti multa frent semina aquarũ
Atq aliis alie nubes nymbiq rigantas
Insuꝑ atq om̃i uulgo de parte ferat
Terraqe tũ fumãs humorẽ tota rehalit¬
thic ubi sol radiis tempestate inter opacã
Aedũst fulsit nymbor asꝑgine contia¬
Curr color ĩ nigus cristit nubih arti
Cetora quȩ sursũ crestunt sursc̃q cieat
Et q̃ concrestunt ĩ nulih onũa prorsti.
ꝯnña ixuẽti grando gelideq prunȩ
Et iuis magni geli mnagnũ duranien aquars
Et moia q̃ fluuios passim refienatauẽtis
perfacile si tũ hee repire animoq uidere
Omña quo pacto fluantquare ue cieent

Expanded text:
dupliciter; nam vis venti contrudit et ipsa copia nimborum turba maiore coacta urget et e supero premit ac facit effluere imbris. praeterea cum rarescunt quoque nubila ventis aut dissolvuntur solis super icta calore,sed vehemens imber fit, ubi vehementer utranubila vi cumulata premuntur et impete venti. at retinconsuerunt, ubi multa cientur semina aquarum atque aliis aliae nubes nimbique rigantes insuper atque omni vulgo de parte feruntur, terraque cum fumans umorem tota redhalat. hic ubi sol radiis tempestatem inter opacam adversa fulsit nimborum aspargine contratum color in nigris existit nubibus arqui. Cetera quae sursum crescunt sursumque creantur, et quae concrescunt in nubibus, omnia, prorsum omnia, nix venti grando gelidaeque pruinae et vis magna geli, magnum duramen aquarum, et mora quae fluvios passim refrenat aventis, perfacilest tamen haec reperire animoque videre, omnia quo pacto fiant quareve creentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ferratos utunq iotarũ pubatit orbesi
Eit quoq uli ĩ magras aque uastasi laciinas
Gleba uctustate ⁊ terra prouoluitur ingẽs
Ut iactetur aque fluctu quoq terra uacillat
Et uas inter nõ quit cõstare nisi humor
Destitit in duoio fluctu iactarier no
Preterea uentos cũ ꝑloca pabcania terre
Conbertus parte pmet ꝑ cũbit ⁊urget
obuixus magnus spelũcas inrib altas

Expanded text:
tit orbes. Fit quoque, ubi in magnas aquae vastasque lucunas gleba vetustate e terra provolvitur ingens, ut iactetur aquae fluctu quoque terra vacillans; ut vas inter aquas non quit constare, nisi umor destitit in dubio fluctu iactarier intus. Praeterea ventus cum per loca subcava terrae collectus parte ex una procumbit et urget obnixus magnis