comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ũ loeo nutͥebat: uocauit diceus:¬
Mater ueni: mat̾ ueni: Que mor
eũ alia eius eũ discipła surrerit.
sieut ut̾sq referentib et multis
tes cadem elaruit. et ego quoq¬
in eodem temꝑe agnoui:. Cumq noc¬
tis medio lectulo iacentis adsisterẽt.
subito eelitus lux emissa. om̃e illud
cellulȩ spatiũ impleuit: et splendor
tantȩ claritatis emicuit. ut corda
adsistentiũ mestimabili pauore per¬
stringeret: atq ut post ip̃e referebãt.
om̃e ui eis corpus obngeseeret: et
in subito pauore remanerent. Ce¬
pit namq quasi euiusdã magire.
multitudinis ingredientis sonitꝰ au¬
diri: ostiũ cellulȩ coneuti. ae si ingre¬
dientiũ turba p̃meretur : atq ut
dicebant:: intͣntiũ multitudinẽ
sentiebaut᷑: sed nimietate timoris
t luminis uidere iul poterant.
quia carũ oculos et pauor dep̃sserat:
et ip̃a tanti luminis elartas reuer¬
berabat: Quam lucẽ ꝓtinus miri
est odoris flagrantia subsecuta: ita

Expanded text:
rum loco nutriebat, vocarum loco nutriebat, voca veni. Quae mox cum alia ejus condiscipula surrexit, sicut utrisque referentibus et multis eadem res claruit, et ego quoque eodem tempore agnovi. Cumque noctis medio lectulo jacentis assisterent, subito coelitus lux emissa omne illius cellulae spatium implevit, et splendor tantae claritatis emicuit, ut corda assistentium inaestimabili pavore perstringeret, atque, ut post ipsae referebant, omne in eis corpus obrigesceret, et in subito stupore remanerent. Coepit namque quasi cujusdam magnae multitudinis ingredientis sonitus audiri, ostiumque cellulae concuti, ac si ingredientium turba premeretur; atque, ut dicebant, intrantium multitudinem sentiebant, sed nimietate timoris et luminis 397 videre non poterant, quia earum oculos et pavor depresserat, et ipsa tanti luminis claritas reverberabat. Quam lucem protinus est miri odoris fragrantia subsecuta, ita
Abbreviated transcription (Latin):
etnidiseipłam suã magiuis uite me¬
ritis ande ibat. Erat ꝯuippe mire
pacientie. sũmȩ obedientiȩ: eustos
oris sui ad silentiũ: studiosa uade
ad contiuue orationis usum: Sed
quia plerumq hi quos iam ꝑfectos
homuies estimant. adhuc in oͥeulis
sũmi opificis aliquid in ꝑfechionis
habent: sieut sepe mꝑtti homines
gulla conspicimus. etiã quasi per¬
fect a laudamus: quȩ taiñ adhuc
artifer considerat. et lunat. lau¬
dari iã audit. et tam̃ ea tondere
meliorando ũ desinit. hec quã
p̃dirimus romula ea quã greco
auiis in lectulo deeubaus: pene
om̃i iacebat menbrorũ officio desti¬
tina. nec tam̃ hȩc eadẽ eius men¬
cẽ ad inpatientiã flagella ꝑdurerãt.
Nam p̃ã ei detͥm̃ta menbrorũ. fe¬
ta fuerant increm̃ta iuirtutũ. qͥa
canto solliticnis ad usũ oratiomis
erereuerat: qͣnto et aliud qd̾libq
agere neqͣquã ualebat Nocte gͥ
quadã: eand̾ redemptã qͣm p̃fatꝰ
sum que utͣsq diseipłas suas filia¬

Expanded text:
ndiscipulam suam magnis vitae meritis anteibat. Erat quippe mirae patientiae, summae obedientiae, custos oris sui ad silentium, studiosa valde ad continuae orationis usum. Sed quia plerumque hi, quos jam homines perfectos aestimant, adhuc in oculis summi opificis aliquid imperfectionis habent, sicut saepe imperiti homines gilla conspicimus, et jam quasi perfecta laudamus, quae tamen adhuc artifex considerat et limat, laudari jam audit, et tamen ea tundere meliorando non desinit; haec quam praediximus Romula ea quam Graecoannis in lectulo decubans, pene omni jacebat membrorum officio destituta, nec tamen haec eadem ejus mentem ad impatientiam flagella perduxerant. Nam ipsa ei detrimenta membrorum facta fuerant incrementa virtutum, quia tanto sollicitius ad usum orationis excreverat, quanto et aliud quodlibet agere nequaquam valebat. Nocte igitur quadam eamdem Redemptam quam praefatus sum, quae utrasque discipulas suas filia
Abbreviated transcription (Latin):
rum: Grecorius. Hoc neq de
om̃ib iustis fateri possumus: neq de
om̃ib negare: Nam sunt quorundam
iustorũ animȩ: que ã celesti regno qui¬
bidã ad huc mansionib differuntur.
In quo dilationis dampno quid aliud
inuit᷑. insi qd̾ de ꝑfecta iustieia aliqͥd
minus habuerunt: Et tamen luce
elarius constat. quia ꝑfectorũ iustoꝵ
animȩ mox ut huius carnis claustra
ereunt. in celestib sedib recipiuntur:
qd̾ & ip̃a ꝑse ueritas testat᷑ dicens Ilbi¬
tur aquilȩ. Ubi enĩ ip̃e redemptor nr̃
est corꝑe: illuc ꝓeuldubio eolligunt᷑
et ammȩ iustorum: Et paulus dissol
li anmã esse in celo negat: Qui etiãde
solutione siu corpons atq in habitacio¬
ne patriȩ celestis: dieit Seinus qm̃
si terrestris domus nr̃a huius habita

Expanded text:
rum. GREGORIUS. Hoc neque de omnibus justis fateri possumus, neque de omnibus negare. Nam sunt quorumdam justorum animae quae a coelesti regno quibusdam adhuc mansionibus differuntur. In quo dilationis damno quid aliud innuitur, nisi quod de perfecta justitia aliquid minus habuerunt? Et tamen luce clarius constat quia perfectorum justorum animae, mox ut hujus carnis claustra exeunt, in coelestibus sedibus recipiuntur, quod et ipsa per se Veritas attestatur, dicens: Ubitur et aquilae : quia ubi ipse Redemptor noster est corpore, illuc proculdubio colliguntur et animae justorum; et Paulus desiderli animam esse in coelo negat. Qui etiam de dissolutione sui corporis, atque habitatione patriae coelestis dicit: Scimus quia si terrestris
Abbreviated transcription (Latin):
cum. donee impleat᷑ numerus conser¬
uorum q fratrum eorũ: Qui itaq nũe
singłas acceꝑunt. bnas in iudicio
stolas habituri sunt: quia mͦ anima¬
rum tantũmͦ. tune. autẽ animarũ
sumil et eorpum gła letabuntur
Petrus. Adsentio Sed uellem
scire quo nãmodo agitur: qd̾ plerũq
morientes multa p̃dicunt Gregorius¬

Expanded text:
um, donec impleatur numerus conservorum et fratrum eorum . Qui itaque nunc singulas acceperunt, binas in judicio stolas habituri sunt, quia modo animarum tantummodo, tunc autem animarum simul et corporum gloria laetabuntur. PETR. Assentio; sed velim scire, quonammodo agitur quod plerumque morientes multa praedicunt?
Abbreviated transcription (Latin):
carnis ab anima sentire minume ꝑ¬
mittant᷑ IInde in omeliis quoq
euuangłii iã narrasse me memm
qd̾ mea porticu que euntib ad ecł¬
am beati cle mentis est ꝑuia. fuit
quidã seruulus nomine euiꝰteqͦs¬

Expanded text:
carnis ab anima sentire minime pcarnis ab anima sentire minime permittantur. Unde in Homiliis quoque Evangelii jam narrasse me memini quod in ea porticu quae euntibus ad ecclesiam beati Clementis est pervia, fuit quidam, Servulus nomine, cujus
Abbreviated transcription (Latin):
feminã in eod monastĩo p̃ cet̾is dilige¬
bat: ilico galla subiunxit: Nogo ut
soror benedicta mecum ueniat Cui
ille respondit: Non: sed illa talis ue¬
nat tecum: hȩc uͦ quã petis: die ertt
tricesimo secutura hisgͥ expletis: ui¬
sio apłi adsistentis et conloquentis
ablata est. At illa ꝓtinus cuncte con¬
gregationis asciuut matrem: ꝙ quie
qͥd iuderit. quid ue audierit: indi¬
cauit: Tercia autẽ die: eũ ea que ius¬
sa fuerat sorore defuncta est: Illa u
quam ip̃a poposcerat: die est crice¬
simo subsequuta Qd̾ factũ munc usq
in eod monastĩo manet memorabi¬
le: sicq hoc a p̃cedentib matͥb tra¬
uiniores quȩ nimc sunt sc̃imonia¬
les uirgines: ac si illo temꝑe huie
tã grandi miracło et ip̃e adfuissẽt:¬
Sed inter hȩc sciendũ est: quia sepe
animab ereuntiũ electorũ. dulcedo
solet laudis cȩlestis erumꝑe: ut dũ
illa libent̾ audiunt. dissolutionem

Expanded text:
feminam in eodem monasterio prae caeteris diligefeminam in eodem monasterio prae caeteris diligebat, illico Galla subjunxit: Rogo ut soror Benedicta mecum veniat. Cui ille respondit: Non, sed illa talis veniat tecum; haec vero quam petis, die erit trigesimo secutura. His itaque expletis, visio apostoli assistentis et colloquentis ei ablata est. At illa protinus cunctae congregationis accivit Matrem, eique quid viderit, quidve audierit, indicavit. Tertio autem die cum ea quae jussa fuerat sorore defuncta est; illa vero quam ipsa poposcerat die est trigesimo subsecuta. Quod factum nunc usque in eodem monasterio manet 393 memorabile, sicque hoc a praecedentibus Matribus trajuniores quae nunc sunt sanctimoniales virgines, ac si illo in tempore huic tam grandi miraculo et ipsae adfuissentSed inter haec sciendum est quia saepe animabus exeuntibus electorum, dulcedo solet laudis coelestis erumpere, ut dum illam libenter audiunt, dissolutionem
Abbreviated transcription (Latin):
ad om̃ipotentis dei seruitiũ sese apud
beati petri apłi ȩccliam monastĩo tra¬
didit: ibiq multis annis insimpliei¬
iade cordis atq oratione dedita: larga
indigentib elemosinarũ oꝑa impen¬
dit: Sumq om̃ps deus ꝑhennẽ iam
mercedẽ teddere eius laborib decre¬
iuisset: caueri ulcere in mamilla ꝑeus¬
sa est: Nocturno autẽ temꝑe: ante
lectum illius duo candelabra lucere
consueuerant: quia udelieq ami¬
ca lucis ñ solum sp̃itales: sed etiã cor¬
porales te nebras odio habebat: Que
ł. im nocte quadã exhac eadẽ iace¬
ret infumitate fatigata: uidit bea¬
tum petrum apłm int̾ utraq cande¬
labra ante suũ lectũ constitisse Hec
ꝑt̾rita timuit: sed ex amore sumens
audatiam. exultauit. eiq dixit. Quid
est dñe mens. dimissa sunt peccata
mea: Cui ille benignissimi ut erat iuil¬
tus.: melinato capite. aimuit dieenis:
dimissa. ueni: Sedqͥa quã dã sẽĩmnomialẽ

Expanded text:
ad omnipotentis Dei servitium sese apud ad omnipotentis Dei servitium sese apud beati Petri apostoli ecclesiam monasterio tradidit, ibique multis annis simplicitati cordis atque orationi dedita, larga indigentibus eleemosynarum opera impendit. Cumque omnipotens Deus perennem jam mercedem reddere ejus laboribus decrevisset, cancri ulcere in mamilla percussa est. Nocturno autem tempore ante lectum ejus duo candelabra lucere consueverant, quia videlicet amica lucis, non solum spiritales, sed etiam corporales tenebras odio habebat. Quae dum nocte quadam ex hac eadem jaceret infirmitate fatigata, vidit beatum Petrum apostolum inter utraque candelabra ante suum lectum consistentem; nec perterrita timuit, sed ex amore sumens audaciam exsultavit, eique dixit: Quid est, Domine mi, dimissa sunt mihi peccata mea? Cui ille benignissimi ut est vultus, inclinato capite annuit, dicens: Dimissa; veni. Sed quia quamdam sanctimonialem
Abbreviated transcription (Latin):
atq fideliũ est narratione comꝑtũ.
Gothorũ namiq temꝑib galla huꝰ
urbis nobilissima puella simachi ean¬
sulis ae pat̾eũ filia: intͣ ad olescentiȩ
tempa marito tradita. in unuis anns
spacio eius est morte iuduata: Quam
dũ feruente mundi copia ad it̾anũ
halainũ ꝙ. opes. et etas uocaret: ele¬
gee magis sp̃italib nuptiis eopulars
deo: in quib a luctu meipitur. sed ad¬
audia et̃na puenit᷑: qua carualibꝰ
miptus subici quȩ a leticia seim is¬
cipiunt. & ad fine cuin luc̾tutendit
huuic aittẽ eum ualde ignea cõsparsio
corporis inesset: ceꝑunt mediei cdicere
quia nisi ad amplexus uiriles rediret.
calore nimio contͣ naturã barbas esset
habitura Qd̾ sta quoq post factumest:
Sed scã mulier nehil exterioris defor¬
mitatis timuit: quȩ int̾ioris sponsi spe¬
ciem amauit. nec uerita est si hoe in
illa fedaretur: qd̾ a celesti sponso inea
ñ amaretur: Mor eigo ut eius connũx
defunctus est: abiecło seculari habitu.

Expanded text:
atque fidelium est relatione compertum. Gothorum namque temporibus Galla hujus urbis nobilissima puella Symmachi consulis ac patricii filia, intra adolescentiae tempora marito tradita, in unius anni spatio ejus est morte viduata. Quam dum, fervente mundi copia, ad iterandum thalamum et opes et aetas vocarent, elegit magis spiritalibus nuptiis copulari Deo, in quibalibus nuptiis subjici, quae a laetitia semper incipiunt, et ad finem cum luctu tendunt. Huic autem cum valde ignea conspersio corporis inesset, coeperunt medici dicere, quia nisi ad amplexus viriles rediret, calore nimio contra naturam barbas esset habitura, quod ita quoque post factum est. Sed sancta mulier nihil exterioris deformitatis timuit, quae interioris sponsi speciem amavit, nec verita est si hoc in illa foedaretur, quod a coelesti sponso in ea non amaretur. Mox ergo ut ejus maritus defunctus est, abjecto saeculari habitu,
Abbreviated transcription (Latin):
et cũ eo psalmos. ꝓexpectacione
exitus decantarent: Cũq eũ eis et
ip̃e moriens psalleret: uoces psal¬
lentiũ repente cõpeseuit eũ termos
magni clamoris dicens T̃acete:
tacete: Hunquid nun aucditis qͣn¬
te resonant laudes i celo: Et dũ
ad easdẽ laudes quas initus audieas
aurem eordis intenderet: sc̃a illa au¬
ma carne soluta est: Qua scilieq er¬
eunte tanta illie flagrantia odors
aspsa est: ut om̃es illie qui aderãt
in estimabili suauitate replerent᷑.
ita ut ꝑ hoc patent̃ agnoseerent.
qd̾ eam laudes incelo suscepissent:
sui rei monachus nr̃ int̾fuit. qui
nune usq uruit: et eum magno
nletu atcestari solet. quia quousq
corpus eius sepulturȩ traderent.
lus uarrasse rem me reeolo : cui
speciosus comp̃loit meus. qui hãe
rouerat me narrante attestatꝰ est
Eo namq temꝑe quo monaffiu
petii. anus quedã redẽpta nomi¬
ne ui scimoniali habitu constitu¬
ta: in urbe hac uixta beatȩ mariȩ

Expanded text:
et cum eo psalmos pro exspectatione sui et cum eo psalmos pro exspectatione sui exitus decantarent. Cumque cum eis et ipse moriens psalleret, voces psallentium repente compescuit cum terrore magni clamoris, dicens: Tacete; nunquid non auditis quantae resonent laudes in coelo? Et dum ad easdem laudes quas intus audierat, aurem cordis intenderet, sancta illa anima carne soluta est. Qua scilicet exeunte, tanta illic fragrantia odoris aspersa est, ut omnes qui illic aderant inaestimabili suavitate replerentur, ita ut per hoc patenter cognoscerent quod eam laudes in coelo suscepissent. Cui rei monachus noster interfuit, qui nunc usque vivit, et cum magno fletu attestari solet, quia quousque corpus ejus sepulturae traderent, rem narrasse me recolo, quam Speciosus compresbyter meus, qui hanc noverat, me narrante attestatus est. Eo namque tempore quo monasterium petii, anus quaedam Redempta nomine, in sanctimoniali habitu constituta in urbe hac juxta beatae Mariae
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ longua egritudo dissoluerat:
Nam er quo illũ seire potuimꝰ uił ⁊
ad finẽ uitȩ paralitieus iacebat: Quid
dicam quia stare ũ poterat. qui nũ¬
qͣm in lecto surgere. uel ad sedendũ
ualebat: Hunqͣm manũ suã ados
ducere: nũqͣm se potuit in latus ali¬
ud inclinare: huic ad seruiendũ
mater eũ fr̃e aderat: et quiequid
ex elemosina potuisset acciꝑe. hoc
eorũ manib pauꝑib erogabat:
Neqͣquã litteras nouerat: sed serp¬
turȩ sacrȩ sibimq codices emerat.
et religiosos quosq in hospitali¬
tate. suscipiens. hos coram se
est: ut iuxta modũ suũ plene sa¬
cram scripturã disceret. eũ sicut
dixi litt̃as funditus ignoraret:
Studebat in dolore semꝑ gratias
agere: hymnis dei et laudib di¬
b ac noctib uacare: Sed cũ iam
tempus esset ut tanta eius patien¬
tia remunerari debuisset: men¬
brorũ dolor ad utalia rediit. Cũꝙ
grinos uiros atq in holpitalitate
susceptos ad monuit ut surgerẽt

Expanded text:
gritudo dissolverat. Nam ex quo illum scire potuimus, usque ad finem vitae paralyticus jacebat. Quid dicam quia stare non poterat, qui nunquam in lecto surgere vel ad sedendum valebat, nunquam manum suam ad os ducere, nunquam se potuit ad latus aliud declinare? Huic ad serviendum mater cum fratre aderat, et quidquid ex eleemosyna potuisset accipere, hoc eorum manibus pauperibus erogabat. Nequaquam litteras noverat, sed Scripturae sacrae sibimet Codices emerat, et religiosos quosque in hospitalitatem suscipiens, hos coram se est ut juxta modum suum plene sacram Scripturam disceret, cum, sicut dixi, litteras funditus ignoraret. Studebat semper in dolore gratias agere, hymnis Deo et laudibus diebus ac noctibus vacare. Sed cum jam tempus esset ut tanta ejus patientia remunerari debuisset, membrorum dolor ad vitalia rediit. Cumque grinos viros, atque in hospitalitatem susceptos, admonuit ut surgerent,
Abbreviated transcription (Latin):
repta: ad diem ꝑuenit extreniur
Et sieut nobilib femtnis uirisq mie¬
nentil multi comienunt. qui crĩ
primos consolentur: ead hora
ericus illius multi uiri ac feiniue eꝰ
to sursum illa respiciens iħ̾m ueui¬
entem uidit: ꝙ cum magna a cu¬
mauersione cepit eireumstantib
clamare dicens Recedite. recedite:

Expanded text:
ad diem pervenit extremum. Et sicut nobilibus feminis virisque morientibus multi conveniunt, qui eorum proximos consolentur, eadem hora ejus exitus multi viri ac feminae ejus to sursum illa respiciens, Jesum venientem vidit, et cum magna animadversione coepit circumstantibus clamare, dicens: Rec
Abbreviated transcription (Latin):
rũ crescit in iudicio. qd̾ nune anm a¬
rum sola. post modũ uͦ etiã corpun
retͥbutione ꝑfruent᷑: ut in ip̃a qͦe
carne gaudeant. in qua dolores.p
dño cruciatusq ꝑtulerunt: ꝓhae
quippe geminata eorũ gła. scriptũ est.
Interra sua duplicia possidebunt.
hine etiã aute resurrectionis dienx̃ de
sc̃oꝵ animab scriptũ est: Date sunt
eis singłe stolȩ albȩ: et dictũ est illis

Expanded text:
rum crescit in judicio, quod nunc animarum sola, postmodum vero etiam corporum beatitudine perfruantur, ut in ipsa quoque carne gaudeant, in qua dolores pro Domino cruciatusque pertulerunt. Pro hac quippe geminata eorum gloria scriptum est: In terra sua duplicia possidebunt . Hinc etiam ante resurrectionis diem de sanctorum animabus scriptum est: Datae sunt illis singulae stolae alb
Abbreviated transcription (Latin):
draginta anniorũ spatũ eoñtinue
cecitatis tenebris p̾ssit: nullũ ei
lumen uelextremȩ uisionis apiẽs
Sed quia nemo in uerbere illius
gĩa se destituente subsistit: et nisi
isdẽ misericors pat̾ qui penã inro¬
gat patientiã p̃stet. mox ꝑ inpa¬
tientiã peccatũ nob̾ ip̃a auget eor¬
reptio peccatorũ. fit q mͦ miserabi¬
li ut eulpa nr̃a unde sꝑare debu¬
it teriminũ. inde sumat augm̃¬
tum: Iccirco nr̃a deus infirma eõs¬
pieieus: flagellis siuis eustrdiam
piiscet. atq in ꝑeussione sua elec¬
a filiĩs nunc misericordit iustus
est : ut sint quib postea debeat
iaste misereri: Unde uenerabilẽ
senẽ dum ert̾iorib tenebris p̃ms¬
ret. et̃ua nunqͣm luce desticuit:
u eũ flagello fatigaret᷑ eor poris:
ni quadragesimi fuisset in cȩeitate
dempus eremptũ: ei dñs lum̃ reddi¬
att. uicmũ siiũ obitũ denuntiaunt.

Expanded text:
annorum spatium continuae caecitatis tenebris pressit, nullum ei lumen vel extremae visionis aperiens. Sed quia nemo in verbere illius gratia se destituente subsistit, et nisi idem misericors Pater qui poenam irrogat patientiam praestet, mox per impatientiam peccatum nobis ipsa auget correptio peccatorum, fitque modo miserabili ut culpa nostra unde sperare debuit terminum, inde sumat augmentum; idcirco nostra Deus infirma conspiciens, flagellis suis custodiam permiscet, atque in percussione sua electis filiis nunc misericorditer justus est, ut sint quibus postea debeat juste misereri. Unde venerabilem senem dum exterioribus tenebris premeret, interna nunquam luce destituit. Qui cum flagello fatigaretur corporis, ni quadragesimi 388 fuisset in caecitate tempus expletum, ei Dominus lumen reddidit, et vicinum suum obitum denunti
Abbreviated transcription (Latin):
tia miri odoris asꝑsa est: ut ip̃a qq
suauitas cunctis ostenderet. illie
actorẽ suauitatis uenissẽ: Cumq
corpus eius ex more mortuorum
ad lauandũ esset nudatũ: longe
oiationis usu in eubitis eius et geni
camelorũ more inuenta est obdu¬
inta cutis excreuisse. et quid iuuẽs

Expanded text:
sa est, ut ipsa quoque suavitas cunctis ostenderet illic auctorem suavitatis venisse. 400 Cumque corpus ejus ex more mortuorum ad lavandum esset nudatum, longo orationis usu in cubitis ejus et genibus camelorum more inventa est obdurata cutis excrevisse; et quid vivens
Abbreviated transcription (Latin):
quadã fr̃ eius gregorius eum fratͥb
ad mensã sedens atq conueseens ꝑ
sp̃m subleuatus aspexit: et uidit
speciosi germani ammã tã longe
a se positi de corpore exire: Qd̃ mox

Expanded text:
adam frater ejus Gregorius cum fratribus ad mensam sedens atque convescens, per spiritum sublevatus aspexit, et vidit Speciosi germani sui animam tam longe a se positi de corpore exire; quod mox
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ p̃nest nos montes uitã here¬
miticã durisse fertui huic autẽ
redempte: duȩ in eodẽ habitu
discipłe merant. una nomine
romul. et altera quȩ mine qͥdẽ
supesl: quã qͥdẽ facie scio. sed no¬
ne ueseio Tres itaq heȩ i uno
habicacło eõmanentes: morũ qͦ¬
le d uiteus pienã. sed taũreb pau¬
uem utã ducebart: hoc alte ꝓr¬

Expanded text:
tinos montes vitam eremiticam duxisse ferebatur. Huic autem Redemptae duae in eodem habitu discipulae aderant, una nomine Romula, et altera, quae nunc adhuc superest, quam quidem facie scio, sed nomine nescio. Tres itaque hae in uno habitaculo commanentes, morum quidem divitiis plenam, sed tamen rebus pauperem vitam ducebant. Haec aute
Abbreviated transcription (Latin):
tis laxato sinu. quasi sub uno solis
radio. cunctũ in suis oculis mun
didici: quia duo nobiles uiri atq
ext̾iorib studiis eruditi germani
sc̃ẽs. quorũ unus speciosus alt̃ uͦ
gregorius dicebat᷑: eius se regłȩ in
sc̃ã conuersatione tͣdiderunt: Quos
idẽ uenerabił pat̾ in monasterio
qd̵ iusta t̾raconensẽ urbẽ constru¬
rerat. fecit habitare: Qui multas
quidẽ pecunias in hoc mundopos¬
sederant. sed cuncta pauꝑib. pani¬
marũ suarum redẽptione largiti
sunt: & in eodem monastĩo ꝑmanse¬
runt: Quorum unus speciosus uide

Expanded text:
tis laxato sinu quasi sub uno sotis laxato sinu quasi sub uno soradio, cunctum in suis oculis mund narrantibus, didici quia duo nobiles viri atque exterioribus studiis eruditi, germani fratres, quorum unus Speciosus, alter vero Gregorius dicebatur, ejus se regulae in sancta conversatione tradiderunt. Quos idem Pater venerabilis in monasterio, quod juxta Terracinensem urbem construxerat, fecit habitare. Qui multas quidem pecunias in hoc mundo possederant, sed cuncta pauperibus pro animarum suarum redemptione largiti sunt, et in eodem monasterio permanserunt. Quorum unus, scilice
Abbreviated transcription (Latin):
quOꝵ hic et mortua corꝑa intot mni¬
racłis uiuñt: Sigͥ uitã animȩ ma¬
nerris i eoepore dephendis ex motũ
post eorpus etiã ꝑ ossa mortua iniuir¬
opmor hiue alligationi ratio obsistit.
in quia & exreb insibilib cognnꝰ
unlo supius questus es monen
qd̃ corporeis oculis rem uidere inui¬
sibilem quesisti: Nam multi nr̃oꝵ
mentis oculũ fide pura et uberi ora¬
tione mundantes: egredientes ẽ
carne animas frequenter uiderunt:
Inde mͥ nunc necesse est uel quali¬
ter egredientes anime uisȩ sunt:
quanta ip̃e dum egrederent᷑ uide¬
runt enarrare. quatinꝰ fluctuan¬
ti animo qd̃ plena ratio ñ ualet. ex¬
empla suadeant:nsecundo
namq huius oꝑis libro iã fatus sũ:
qd̾ uir uenerabił benedictus sicut
a fidelib eius discipłis agnoui. lon¬
ge a capuana urbe positus. germa¬
ni eiꝰdẽ urbis ep̃i anmã nocte me¬
dia. inglobo igneo ad celũ ferri ab
angłis aspexit: Qui eandẽ quõq
ascendentẽ animã intuens: men¬

Expanded text:
quorum hic mortua corpora in tot miraculis vivunt. Si igitur vitam animae manentis in corpore deprehendis ex motu post corpus, etiam per ossa mortua in viropinor, huic allegationi ratio obsistit, in qua ex rebus visibilibus cogimur ulo superius questus es, moriequod corporeis oculis rem videre invisibilem quaesisti. Nam multi nostrorum mentis oculum fide pura et ubere oratione mundantes, egredientes e carne animas frequenter viderunt. Unde nunc mihi necesse est vel qualiter egredientes animae visae sint, vel quanta ipsae dum egrederentur viderint enarrare, quatenus fluctuanti animo, quod plene ratio non valet, exempla suadeant. In secundo namque hujus operis libro jam praefatus sum quod vir venerabilis Benedictus, sicut a fidelibus ejus discipulis agnovi, longe a Capuana urbe positus, Germani ejusdem urbis episcopi animam nocte media in globo igneo ad coelum ferri ab angelis aspexit. Qui eamdem quoque ascendentem animam intuens, men
Abbreviated transcription (Latin):
urbe monastĩo p̃sto est qd appellat᷑
reniati: de ꝓbo patruosuo reatine
enuitatis ep̃o mͥ narrare consueuit
dicens. quia apppinquante uitȩ eiꝰ
termino: eum grauissima depͣssit
egritudo: Cuius pat̾ nomine marur
pueris circumqͣq tͣnsmissis colligere
medicos studuit: si fortasse eius mo¬
lestiȩ subuenire potuisset: Sed con¬
gregati ex uicinis locis undiq medi¬
ci: attactu uenȩ denuntiauerinst
enis eritũ eitius adfuturum: Cũ uen
iã tempus refectionis in cumberit:
atq diei hora tardior excreuisser: ue¬
nerandus ep̃s de illorũ potius quam
de sua salute sollicitus: eos qui ad erĩ
admonuit cum suo patre insuꝑiore
episcopi sui partes ascendere. seq
post laborẽ reficiendo repararent:
Om̃es gͥ ascenderunt domũ: unus
quoq p̃clictus ꝓbus asserit supesse
Qui dum lecto iacentis adsisteret: su¬
bito asperit intrantes adcłi quosdã ui¬
ros stolis candidis amictos: qui eundem

Expanded text:
urbe monasterio praeest, quod appellatur urbe monasterio praeest, quod appellatur Renati, de Probo patruo suo Reatinae civitatis episcopo mihi narrare consuevit, dicens quia, appropinquante vitae ejus termino, eum gravissima depressit aegritudo. Cujus pater nomine Maximus, pueris circumquaque transmissis colligere medicos studuit, si fortasse ejus molestiae subvenire potuisset. Sed congregati ex vicinis locis undique medici, ad tactum venae denuntiaverunt ejus exitum citius adfuturum. Sed cum jam tempus refectionis incumberet, atque diei hora tardior excrevisset, venerandus episcopus de illorum potius quam de sua salute sollicitus, eos qui aderant admonuit cum suo patre in superioris episcopii sui partes ascendere, seque post laborem reficiendo reparare. Omnes igitur ascenderunt domum, unus quoque praedictus Probus asserit superesse. Qui dum lecto jacentis assisteret, subito aspexit intrantes ad virum Dei quosdam viros stolis candidis amictos, qui eumdem
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ad tantillum seruulum ur̃m
estis dignati conuenire: Henio. uenio:
gras ago. grãs ago: Cumq hoc iterata
erebro uoce repeteret: quib hoc dice¬
ret. noti sui qui illum eireũsteͬrant re¬
quirebant: Quib ille admirando res¬
pondit dicens: Nunqͥd conuenisse bie¬
scõs apłos ñ uidetis: Beatũ petrũ ec
paulũ pͥmos apłorũ ⁊ĩ aspicitis: ad quõ
itenĩ conuersuis: dieebat: Eece uenio.
ecce uenio Atq int̃ hec uerba animã
reddidit: et quia ueracit̃ scos apłos ui¬
derat. eos etiã sequendo testatus est.
Qd plerumq contingit iustis: ut in
morte sua sc̃orũ p̃cellentiũ uisiones asp¬
ciant. ne ip̃am mortis suȩ pęnalẽ sen¬
tenciã ꝑtimescant: sed dũ eorũ menti
int̾norum ciuiũ societas oftendit᷑. a
carnis suȩ copula sine doloris et formi¬
dinis fatigacione soluant᷑:ua¬
de re neq hoc sileam: qd̵ probus om̃i¬
potentis dei famłs. qui nune in hac

Expanded text:
quid ad tantillum servulum vestrum quid ad tantillum servulum vestrum estis dignati convenire? venio, venio, gratias ago, gratias ago. Cumque hoc iterata crebro voce repeteret, quibus hoc diceret noti sui, qui illum circumsteterant, requirebant. Quibus ille admirando respondit, dicens: Nunquid hic convenisse sanctos apostolos non videtis? beatum Petrum et Paulum primos apostolorum non aspicitis? Ad quos iterum conversus, dicebat: Ecce venio, ecce venio; atque inter haec verba animam reddidit. Et quia veraciter sanctos apostolos viderit, eos etiam sequendo testatus est. Quod plerumque contingit justis, ut in morte sua sanctorum praecedentium visiones aspiciant, ne ipsam mortis suae poenalem sententiam pertimescant, sed dum eorum menti internorum civium societas ostenditur, a carnis suae copula sine doloris et formidinis fatigatione solvantude re neque hoc sileam, quod Probus omnipotentis Dei famulus, qui nunc in hac
Abbreviated transcription (Latin):
hostem eauens: ad se ꝓpius acced̾e
quare nulla ꝯccasion ꝑmicteus.
ciderat: habent quippe sci uiri hoc ꝓpͥ¬
um Nam ut semꝑ ab inlicitis longe
suit: a se plerumq etiã licita abscidũt.
reret culpam: sibi etiã ministrari ꝑ
illam recusabat necessaria: hic gͦ uen̾a¬
bilis prb̃t: eum longam uitȩ imples¬
set etatem: anno quadragesimo or¬
dinationis suȩ in ardescente grauit̾ fe¬
bre correptus. ad extrema deductus
est Sed cum p̃sbit̾a sua conspiceret so¬
lutis iam menbris qͣsi in morte diften¬
sum: si qd̾ adhuc ei uitale spiram̃ mes¬
set. narib eius apposita eurainit aure
diuoscere: Qd̃ ille sentiens eui tenuissi¬
mus merat flatus: qͣnto adnisu ualu¬
it. ut loqui potuisset inferuescente
sp̃u collegit uocem: atq eruipit dicẽs:
Recede a me mulier: ad huc ignicłs
uiuit. paleam tolle: Illa recedente:
concrescente uirtute eorꝑis. cũ magna
cȩpit leticia clamare dicens: Bene ue¬
niunt dñi mei: bene ueniunt dñi m̃i:

Expanded text:
hostem cavens, ad se propius accedere quare nulla occasione permittens, ciderat. Habent quippe sancti viri hoc proprium; nam ut semper ab illicitis longe sint, a se plerumque etiam licita abscindunt.reret culpam, sibi etiam per illam ministrari recusabat necessaria. Hic ergo venerabilis presbyter cum longam vitae implesset aetatem, anno quadragesimo ordinationis suae inardescente graviter febre correptus, ad extrema deductus est. Sed cum eum presbytera sua conspiceret solutis jam membris, quasi in morte distentum, si quod adhuc ei vitale spiramen inesset, naribus ejus apposita curavit aure dignoscere. Quod ille sentiens, cui tenuissimus inerat flatus, quantulo adnisu valuit, ut loqui potuisset, infervescente spiritu collegit vocem atque erupit, dicens: Recede a me, mulier, adhuc igniculus vivit, paleam tolle. Illa igitur recedente, crescente virtute corporis, cum magna coepit laetitia clamare, dicens: Bene veniant domini mei; 389 bene veniant domini mei;
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ religiosus atq fidelisumus un
adhuc mͥ in monasterio posito nar¬
rauit. qd̃ aliqui de siciliȩ partib na¬
uigio romã petentes: in mari medu
positi. euiusdã seruidei qui in sam¬
nio fuerat inelusus. ad celũ ferri
animã uiderunt: Qui descencdentes
ad t̾ram causãq anita esset acta
requirentes: illo die inuenerunt
obisse dĩ famłm. quo hunc ad reg¬
na cȩlestia ascendisse cognouerũt
dhuc in monasterio mõ posi¬
tus: cuiꝰdã ualde uenerabil uirir¬
latione cognoui qđ dico Aiebat
enĩ quia uenerabił pat̾ nomine
spes monasteria construxit mbs
eo cui uocabulũ cample est. qui
sexti ferme miliarii int̾iacente spd¬
cio. a uetusta nursiȩ urbe disrun¬
gitur: hunc om̃ps ⁊ miseriors dns
ab et̾ uo uerbere flagellanda pis
eiqe dispens ationis suȩ maximã
seuertarẽ seruauit et grãm. quan¬
tũq eum pͥus Ragellando ciliget:

Expanded text:
 religiosus atque fidelissimus vir adhuc mihi in monasterio posito narravit quod aliqui de Siciliae partibus navigio Romam petentes, in mari medio positi, cujusdam servi Dei qui in Samnio fuerat inclusus, ad coelum ferri animam viderunt. Qui descendentes ad terram, causamque an ita esset acta perscrutantes, illo die invenerunt obiisse Dei famulum, quo eum ad coelestia regna ascendisse cognoveruntdhuc in monasterio meo positus cujusdam valde venerabilis viri relatione cognovi quod dico. Aiebat enim quia venerabilis Pater nomine Spes, monasterium construxit in loco cui vocabulum Cample est, qui sexti ferme milliarii interjacente spatio a vetusta Nursiae urbe disjungitur. Hunc omnipotens et misericors Deus ab aeterno verbere flagellando protexit, eique dispensationis suae maximam severitatem servavit et gratiam; quantumque eum prius flagel
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq fr̃ib conuocatis. adstans in
medio sacram̃tũ dminici eorporis
et sanguinis sũpsit: morq eumeis
mistieos psalmorũ cantus exorsis
est. Qui ilis psallentib orationim
ceitus: animã reddidit: Om̃es uꝰ
srẽs qui aderant: ex ore eius eris¬
se colũbã uiderunt: Que inora
pto tecło oratorũ egressa: aspieien¬
ideo animã in eolumbe specie ee¬
om̃ps deus ex hac ip̃a specie osten
sileam: qd uir uenerabil abbas
stephanus qui ñ longe ante hoe
in hac urbe defunctus est: queni
ip̃e etiã bene nosti. in ead̃ ꝓnunitia
mursiȩ contigisse referebat die¬
bat eũ: qd illie plbit̃ quidã eoni¬
missam sibi eccsiam eũ magno
timore dñi regebat Qui

Expanded text:
 convocatis astans in medio, sacramentum dominici corporis et sanguinis sumpsit, moxque cum eis mysticos psalmorum cantus exorsus est. Qui illis psallentibus orationi intentus animam reddidit. Omnes vero fratres qui aderant ex ore ejus exisse columbam viderunt, quae mox, aperto tecto oratorii egressa, aspicienidcirco animam in columbae specie e sileam quod vir venerabilis abbas Stephanus, qui non longe ante hoc tempus in hac urbe defunctus est, quem ipse etiam bene nosti, in eadem provincia Nursiae contigisse referebat. Aiebat enim quod illic presbyter quidam commissam sibi cum magno timore Domini regebat
Abbreviated transcription (Latin):
ta despierent. in morte earauisam¬
mas ponerent. nisi certiorem aminia
iutã subsequi seirent: Tuiͦ ipse
niqures quia uitã animȩ in eopore
inauentis ex motib eorporis agnos¬
eas et huecce qui aiuimas in morte
posieruit. atd animariĩ urtã post¬
mortẽ carnis esse erediderunt. ⁊ ori

Expanded text:
vitam despicerent, et in mortem carnis animas ponerent, nisi certiorem animarum vitam subsequi scirent? Tu vero ipse inquies quia vitam animae in corpore manentis ex motibus corporis agnoscis; et ecce hi qui animas in mortem posuerunt, atque animarum vitam postmortem ca
Abbreviated transcription (Latin):
prestat ut sint. Quia uerũ esse ñ du¬
bitas ereantẽ ꝙ regentẽ. implentẽ
& circumplectentẽ: transcendentẽ
et sustinentem. incircumscriptũ. atq
iniusibilem deum : ita dubitare ñ
debes hunc inuisibilia obsequia ha¬
bere: Debent quipe eaq ministrãt
ad eius similitudinẽ dendere eui
ministrant. et que inuisibili serui¬
unt esse ininsibilia ñ dubitantur
hec autẽ quȩ esse credimus. nisi
scos angłos ⁊ sp̃s iustorũ: Sicut gͦ
motũ ronsiderans corporis uitam
anuȩ in corꝑe manentis ꝑpendi
abimo. ita uitã animȩ ereuntis a
corpore ꝑpendere debes a sumino.
quia potest inuisibilit̾ uiuere. qua
oportet in obsequio inusibilis eondi¬
toris mherere: De trus:Rech
totũ dicitur: sed mens refugit̃ crede.
qd̃ corporeis oculis ñ ualet uideri:¬

Expanded text:
praestat ut sint. Quia vero esse non dupraestat ut sint. Quia vero esse non dubitas creantem et regentem, implentem et circumplectentem, transcendentem et sustinentem, incircumscriptum atque invisibilem Deum, ita dubitare non debes hunc invisibilia obsequia habere. Debent quippe ea quae ministrant ad ejus similitudinem tendere cui ministrant, ut quae invisibili serunt, esse invisibilia non dubitentur. Haec autem quae esse credimus, nisi sanctos angelos et spiritus justorum? Sicut ergo motum considerans corporis, vitam animae in corpore manentis perpendis animo, ita vitam animae excuntis a corpore perpendere debes a summo, quia potest invisibiliter vivere, quam oportet in obsequio invisibilis Conditoris manere. PETRUS. -Recte totum dicitur, sed mens refugit credere, quod corporeis oculis non valet vider
Abbreviated transcription (Latin):
uodam fr̃e moriente p̾sentẽ
me fuisse contigit. qui repente dũ
loqueretur uitalẽ emisit flatum.
et quẽ prius loquentẽ mecũ uidebã.
subito extinctũ uidi. sed eius anima
utrũ egressa sit an non egressa ñ ui¬
diz Et ualde durũ uidetur: ut ere¬
datur res esse. quã nullus ualeat
uidere: Gregoruus: Quidmni¬
disti. qͣm et manentẽ in corꝑe non
uides: Nunqͥd nã mͦ cũ mecũ loque¬
ris. quia in me uidere ñ uales ani¬
mam meam. iecirco me exanimẽ
credis: Natura quippe anime in¬
iusibilis est: atq ita ex corꝑe mui¬
sibilit̾ egreditur. sicut in corꝑe in¬
uisibilit̾ manet: Petrus: Sed
uitã animȩ in corpore manentis.
pensare possum ex ip̃is motib cor¬
ꝑis. quia nͥ corꝑi anma adesset:
eiusdẽ menbra corꝑis moueri non
possent: Uitã uͦ anime post carnẽ
lit̾ dico: quia sicut iris animȩ ui¬
diuina implet quȩ creauit om̃ia: q
alia inspirando uuificat. aliis uero¬
tͥbuit ut uiuant. aliis hoc solũmodo

Expanded text:
Quodam fratre moriente praesentem me fuisse contigit. Qui repente dum loqueretur, vitalem emisit flatum; et quem prius mecum loquentem videbam, subito extinctum vidi. Sed ejus anima utrum egressa sit, an non, non vidi; et valde durum videtur ut credatur res esse, quam nullus valeat videre. GREGOR. Quid midisti, quam et manentem in corpore non vides? Nunquidnam modo cum mecum loqueris, quia in me videre non vales animam meam, idcirco me esse exanimem credis? Natura quippe animae invisibilis est, atque ita ex corpore invisibiliter egreditur, sicut in corpore invisibiliter manet. PETRUS. -Sed vitam animae in corpore manentis pensare possum ex ipsis motibus corporis, quia nisi corpori anima adesset, ejusdem membra corporis moveri non possent. Vitam vero animae post carnem liter dico, quia sicut vis animae vidivina implet quae creavit omnia; et alia inspirando vivificat, aliis tribuit ut vivant, aliis vero hoc solummodo
Abbreviated transcription (Latin):
choriscare: aut his quẽ suꝑne uir¬
tutis clonum. ad sola miracła robo¬
tat.: etiã diuine legis pandere
occusta contendat. in precipiti pe¬
dem porrigit. quia mensurarũ
suarũ limitẽ non ad tendit. Dice¬
bant cle abbate hor: quia neque
mentitus est umquã. neq ura¬
uit. neque maledixit hominem
neq si necesse non fuit locutꝰ est
alicui. Uenit aliquando abba
hilarus depalestina ad abbatem
antontum in moutem: et dixit
ei abba antonius. Dene uenisti
lucifer: quimane oriris. Et dix
abba hilarion. Pax tibi colum¬
na lucis: qui sustines orbem ter¬
rarum. Dixit quidam abbas.
quod habitauerat in heremo qua¬
draginta annis solitariꝰ quidam:
qui interrogatꝰ a iohanne abba¬
te respondit. Quia ex quo cepi
solitariꝰ esse: nũquã me iudit
sol manducantem. Respondet ei
abba ioħ̃s. Pec me irascentem.
Dicebant de abbate arsenio. quia
tota nocte iugilabat. et quando
uolebat circa mane dor auri: di¬
cebat somno. Ueni serue male.
ẜ subripiebat parum sumni se

Expanded text:
coruscare: aut is quem supernae virtutis donum ad sola miracula roborat, etiam divinae legis pandere occulta contendat, in praecipitio pedem porrigit, qui mensurarum suarum limitem non attendit. Dicebant de abbate Hor quod neque mentitus est unquam, neque juravit, neque maledixit hominem, neque si necesse non fuit locutus est alicui. Venit aliquando abbas Hilarion, de Palaestina ad abbatem Antonium in montem, et dixit ei abbas Antonius: Bene venisti, lucifer, qui mane oriris. Et dixit ei abbas Hilarion: Pax tibi, columna lucis, quae sustines orbem terrarum. Dixit quidam abbas quod habitaverit in eremo quadraginta annis solitarius quidam; qui interrogatus a Joanne abbate, respondit: Quia ex quo coepi solitarius esse, nunquam me vidit sol manducantem. Respondit ei abbas Joannes: Nec me irascentem. Dicebant de abbate Arsenio quod tota nocte vigilabat, et quando volebat circa mane dormire, dicebat somno, Veni, serve male. Et subripiebat parum somni se
Abbreviated transcription (Latin):
beniuolentia. magna misericordia:
iinicus natꝰ est: et noluit manere
unus. s ds̃ imnicũ eũdemq ipsum
qu̾e genuerat. et ꝑ quẽ cuncta crea¬
uerat misit in hunc mundũ: ut nõ
esset unus. s fr̃s haberet ad obtatos.
Non enĩ nos nati sumꝰ de lõ quo
modo ille unigenitꝰ s ad optati ꝑ
grãm eiꝰ sumus. Ex munere eni
diuino prius potestatem ad optio¬
nis accepimꝰ: postea ut filii dei
esse mererem᷑ consecuti sumus.
quid erimus. Hinc iterũ ipse. Et nos
cognouimꝰ et credidimus caritati:
quã habet d̾s in nobis. Cognouimꝰ
quia iħs est filiꝰ dei: et quia pat̾
misit eum saluatorem mundi. Et
credimꝰ caritati quã habet ds̃ in
nob: qrua uidelicet cũ haberet uni¬
cum: noluit esse rinus. s ut fr̃s ha¬
beret ad optauit illi alios. qui cum
illo possiderent uitã eternam. Oĩx
abba pastor: quia interrogauit
nat quomodo fit hoc: Respondit
senex. Si quis audit uerbũ malum
⁊ parimo suo: et cũ possit ipse simi¬

Expanded text:
benevolentia, magna misericordia: Unicus natus est, et noluit manere unus. Sed Deus Unicum eumdemque ipsum quem genuerat, et per quem cuncta creaverat, misit in hunc mundum, ut non esset unus, sed fratres haberet adoptatos. Non enim nos nati sumus de Deo quo modo ille Unigenitus, sed adoptati per gratiam ejus sumus. Ex munere enim divino prius potestatem adoptionis accepimus, postea ut filii Dei esse mereremur, consecuti sumus.  apparuit quid erimus . Hinc iterum ipse: Et nos cognovimus, et credimus charitati, quam habet Deus in nobis . Cognovimus quia Jesus est Filius Dei, et quia Pater misit eum Salvatorem mundi: et credimus charitati, quam habet Deus in nobis. Quia videlicet cum haberet Unicum, noluit esse unum, sed ut fratres haberet, adoptavit illi alios, qui cum illo possiderent vitam aeternam. Dixit abbas Pastor, quia interrogavit nat . Quomodo fit hoc? Respondit senex: Si quis audit verbum malum a proximo suo, et cum possit ipse simi
Abbreviated transcription (Latin):
nescit. aut clocere manifeste qd̾ no¬
uit. Si autẽ utrũq cũ possit non
llt insanie morbo laborat. Initiũ
nĩ recedendi a deo fastidium doctri¬
ie ẽ. Dixit abba pastor. Quia qui
Qui iracundus ẽ: monachus nõ ẽ.
st. semꝑ est humilis et quietus.
tciritate plenus. et timorẽ dei
ore ocłis habet: et corsuum custo¬
t. Incerrogatus senex. quid est
Qd̾ legit᷑ uia angusta et arta
Respondens dixit. Angusta et ar¬
ta uia est: ut cogitatioĩb suis homo
iuolentiam faciat. et abscidat ꝓpt̃
dm̃ uoluntates suas. Hoc ẽ etiam:
qd̾ scriptũ est. Ecce nos reliquimꝰ
omĩa: et secuti sumus te.
Dixit senex. Debet mo¬
nachus cotidie mane et fero cogita¬
re insemet ipso quid fecit eorum
que uult ds̃. et que nonfecit. Q
ita tractans omẽm uitã suã peni¬
tentiam agendo: monachus esse
potest. Dixit senex. Dormi¬
ente te aut surgente. itł aliud qͥd
fatiente. si fuerit cls ante ocłos
tuos innullo te inimicus pot̾it

Expanded text:
nescit, aut docere manifeste quod nonescit, aut docere manifeste quod novit. Si autem utrumque cum possit non vult, insaniae morbo laborat. Initium enim recedendi a Deo, fastidium doctrinae est. Dixit abbas Pastor: Quia qui qui iracundus est, monachus non est; per est humilis et quietus, et charitate plenus, et timorem Dei prae oculis habet, et cor suum custodit. Interrogatus senex quid est quod legitur, via angusta et arcta, respondens senex, ait: Angusta et arcta via est, ut cogitationibus suis homo violentiam faciat, et abscidat propter Deum voluntates suas. Hoc est etiam quod scriptum est: Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te . Dixit senex: Debet monachus quotidie mane et sero cogitare in semetipso, quid fecit eorum quae vult Deus, et quae non fecit: et ita tractans omnem vitam suam poenitentiam agendo, monachus esse potest. Dixit senex: Dormiente te, aut surgente, vel aliud quid faciente, si fuerit Deus ante oculos tuos, in nullo te inimicus poterit
Abbreviated transcription (Latin):
batur. Quod enĩ obscurũ ẽ aut
dubium. conferendo cito ꝑspiclt.
Sicut inferuere solet conlatio:
ita contentio destrinit. Hec enĩ
relicto sensu uerttatis utes g¬
nerat: et pugnando uerbis etiam
in dm̃ blasphemat. Lectio memorie
auxilio eget. Quod si fuerit nat᷑ali¬
ter tardior frequenti tamen medi¬
tatione acuit᷑: ac legendi assiduita¬
te colligitur. Sepe ꝓlixa lectio:
loigitudinis causa memoriam le¬
gentis ob litderat. Q uod si breuis
sit sub motoq libro sententia retrac¬
tetur in animo: tunc sine labore
legitur. et ea que lecta sunt reco¬
lendo memoria minime exceclunt.
Acceptabilior ẽ sensibus lectio taci¬
ta: quã aꝑta. Amplius enĩ intellec¬
tus instruit᷑. quando uox legentis
quiescit. et sub silentio lingua mo¬
uetur. Hã clare legendo et corpus
lisatur. et uocis aciimen obtundit᷑.
Dixit abbas peladius. Oportet ani¬
nã scd̃m xp̃i uoluntatem conuer¬
sintem. aut discere fideliter que

Expanded text:
batur, quod enim obscurum est aut batur, quod enim obscurum est aut dubium, conferendo cito perspicitur. Sicut instruere solet collacio, ita contencio destruere; hec enim relicto sensu veritatis lites generat et pugnando vein Deum blasphemat. Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligitur. Saepe prolixa lectio longitudinis causa memoriam legentis oblitterat. Quod si brevis sit, submotoque libro sententia retractatur in animo, tunc sine labore legitur: et ea quae lecta sunt recolendo, memoria minime excidunt. Acceptabilior est sensibus lectio tacita, quam aperta. Amplius enim intellectus instruitur, quando vox legentis quiescit, et sub silentio lingua movetur. Nam clare legendo, et corpus lassatur, et vocis acumen obtunditur. Dixit abbas Pelagius: Oportet animam secundum Christi voluntatem conversantem, aut discere fideliter quae
Abbreviated transcription (Latin):
siones ceteras poterit aliquã¬
do in hibere. Dix̃ abbas longi¬
nus abbati lucis. Habeo trẽs
cogitationes. Unã:ut ad peregrina
tionẽ ꝑgam. Et respondit ei senex.
Si non tenueris linguã quocũq
ꝑrexeris: non eris peregrinus secł
refrena hic linguam tuam et eris
hic peregrinus. ftͣ in terrogauit
abbatẽ sysoy dicens. Desid̾o custo¬
dixe cormeũ. Dixit ei senex. Et quo¬
modo possumus custodire cor nrm.
si lingua nrã ianuam aꝑtam ha¬
buerit. It̾ in terrogauit abbatem
pastorem dicens. Quomodo opor¬
tet monachũ seclere in cella quan
comedat. et taceat. et medicetur.
Oculte enĩ ꝓfic̾e potest incella.
hoc ẽ ut redarguat semet ipsum.
De ꝓpͥiis excessibus unus quisq
lationẽ. maiorẽ in telligentiã p̃bet
Melius ẽ eñ conferre quã legere:
Conlatio: clocibilitatẽ facit. Nã
propositis in terrogatioibus. eiine¬
tatio rerũ excluditur. Et sepe
ob iectionib latens ueritas appro¬

Expanded text:
siones caeteras poterit aliquansiones caeteras poterit aliquando prohibere. Dixit abbas Longinus abbati Lucio: Habeo tres cogitationes: unam, ut ad peregrina pergam. Et respondit ei senex: Si non tenueris linguam, quocunque perrexeris, non eris peregrinas. Sed refrena hic linguam tuam, et eris etiam hic peregrinus. Frater interrogavit abbatem Sysoi, dicens: Desidero custodire cor meum. Dicit ei senex: Et quomodo possumus custodire cor nostrum, si lingua nostra januam apertam habuerit? Frater interrogavit abbatem Pastorem dicens: Quomodo oportet monachum sedere in cella: Et rcomedat, et taceat, et meditetur. Occulte enim proficere potest in cella, hoc est, ut redarguat semetipsum de propriis excessibus unusquisque latione, majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Collacio facit docibilitatem. Nam propositis interrogacionibus cunctacio rerum excludetur; et sepe obieccionibus latens veritas appro
Abbreviated transcription (Latin):
reddent de eo in die iudicii. Otio¬
sum quippe uerbum ẽ. qd̃ qut ra¬
tione iust⁊ uecessitatis aut inten¬
tione pie humilitatis caret. Si er.¬
go ratio le otioso sermone exi¬
gitur: pensemus que pena mul¬
tiloquio maneat. inqua etiam
ꝑnoxia uerba peccatur. Dixit
aliquando abbas sisoys. Crede
crede quia ecce triginta annos
habeo qd̾ non deprecor dm̃ ꝓpt̾
peccatum. s orans hoc dico. Oñe
et usq nunc ꝑsingłos dies corruo
ꝑ ipsam et delinquo. Abbas ma¬
charius maior inscithy dicẽbat
frĩbis: post missas eccłe. Fugite
fr̃s. Et dixit ei unus fr̃. Pat̾ quo
habemus fugere ãplius insoli¬
tudine ifta: Q ille ponebat di¬
gitũ suũ inore dicens. Istud est
qd̾ fugiendũ dico. Et sic intra¬
bat in cellã suam. et claudens
ostiũ sedebat solus. Dixit abba
sisoys. Quia ꝑegrinatio noftra
in hoc ẽ ut teneat homo ossuũ.
Dixit abba hypericius. Mo¬
nachus qui non retinet linguã
suam intẽꝑe furoris: neq pas¬

Expanded text:
reddent de eo rationem in die judicii . Otiosum quippe verbum est, quod aut ratione justae necessitatis, aut intentione piae utilitatis caret. Si ergo ratio de otioso sermone exigitur, pensemus quae poena multiloquio maneat, in quo etiam per noxia verba peccatur. Dixit aliquando etiam abbas Sysois: Crede, crede, quia ecce triginta annos habeo, quod non deprecor Deum propter peccatum, sed orans hoc dico: Dominet usque nunc per singulos dies corruo per ipsam et delinquo. Abbas Macharius major in Scythi dicebat fratribus: Post missas Ecclesiae fugite fratres. Et dixit ei unus frater: Pater, quo habemus fugere amplius a solitudine ista? Et ille respondebat digitum suum ponendo in ore, dicens: Istud est quod fugiendum dico. Et sic intravit in cellam suam, et claudens ostium, sedebat solus. Dixit abbas Sysois: Quia peregrinatio nostra in hoc est ut teneat homo os suum. Dixit abbas Hyperitius: Monachus qui non retinet linguam suam in tempore furoris, neque pas