comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ego ipse mente seruio legidĩ: carneautem legepeccati. Apparet
igitur littere uetustatẽ sidesit nouitas sps reosfacere potius cogni¬
tione peccati. quam liberare apeccato: Vnde& alibi scriptum est
Qurapponit scientiam. apponitdolorem: Nonquia ipselex
malũe. sed quia mandatũ bonũ hab& inlittera demonstrante.
re iustitiȩ : seruiliter fit non liberaliter: et ideonecfit. Noneni
fructus est bonus quidecaritatis radice non surgit. Porro
autẽ si ad sit fides que ꝑ dilectionẽ operatur. incipit condelectari
legidi secundum interiorem hominẽ. Quaedelectationon litterȩ
sed sp̃s donumest. Etiam sialialex in membris adhucrepugnat
legimentis. donec innouitatem qua ededieindiem in interiore
homine augetur. totauetustas mutata ꝑ transeat: liberantenos
euangelio reuelata est. dispensatione temporum ordinatissima:
sicut ds̃ nouit cuncta disponere. Et fostasse adillud ipsũ eius

Expanded text:
Ego ipse mente servio legi Dei, carne autem legee autem lege peigitur litterae uetustatem, si desit nouitas spiritus, reos facere potius cognitione peccati quam liberare a peccato. unde et alibi scriptum est: qui apponit scientiam, apponit dolor e m, non quia ipsa lex malum est, sed quia mandatum bonum habet in littera demonstrante, re iustitiae, seruiliter fit, non liberaliter et ideo nec fit. non enim fructus est bonus, qui de caritatis radice non surgit. porro autem si adsit fides, quae per dilectionem operatur, incipit condelectari legi dei secundum interiorem hominem, quae delectatio non litterae, sed spiritus donum est, etiamsi alia lex in membris adhuc repugnat legi mentis, donec in nouitatem, quae de die in diem in interiore homine augetur. tota uetustas mutata pertranseat liberante noshristi euangelio reuelata est dispensatione temporum ordinatissima, sicut deus nouit cuncta disponere. et fortasse ad illud ipsum eius
Abbreviated transcription (Latin):
umbratilis sacram̃ti: ac nontotũ ꝓpt̃ hocdicat qđ littera ꝓhibens
peccatũ nonuiui ficat hominẽ : sed potius occidit augendo concupis¬
centiã. et iniquitatẽpuaricatione cumulando: nisiliberet gratia
plegem fidei quac est in xp̃oihũ euindiffunditur incordib: nr̃is¬

Expanded text:
umbratilis sacramenti, ac non totum propter hoc dicat, quod littera prohibens umbratilis sacramenti, ac non totum propter hoc dicat, quod littera prohibens peccatum non vivificat hominem, sed potius occidit, augendo concupiscentiam, et iniquitatem praevaricatione cumulando, nisi liberet gratia per legem fidei quae est in Christo Jesu, cum diffunditur chari
Abbreviated transcription (Latin):
sapit : Sapere enim secundũ carnemmors est. Et illa nouẽp̃cepta
quaesi recte obseruantur. ut scripta sunt. Non adlegem operum ex qua
nemoiustificatur sed adlegem fidei exqua iustus uiuit ꝑtinere pu¬
tanda sunt
Quista mabsurde sentiant ministrationẽ mortis in
lit teris figuratam lapideis. nondici ex omnib: decemp̃ceptis. sed ex
uno solo quod ad sabbatum ꝑtin& ubiergo ponimus. lex irã operat᷑:
ubi enim non est lex necp̃uaricatio. &usq ad legẽpeccatũ in mun¬
do fuit. Peccatũ autẽ non deputabatur cũ lex nonesset. Et illud
ꝗdiam totiens comine morauimus plegẽ cognitio peccati. Maxi¬
meq illud ubi euidentius expressit. undeagitur concupiscentiã
nesciebam : Nisil ex dicer&. non concupisces : quẽ totũ locũ attende
&uideutrum quicquã ꝓpt̃ circumcisionem ł sabbatũ ł quid aliud

Expanded text:
ter sapit; sapere autem secundum carnem mors est ; et illa novem praecepta ter sapit; sapere autem secundum carnem mors est ; et illa novem praecepta quae sic recte observantur ut scripta sunt, non ad legem operum ex qua nemo justificatur, sed ad legem fidei ex qua justus vivit, pertinere putanda sunt? Quis tam absurde sentiat, ministrationem mortis in litteris figuratam lapideis, non dici ex omnibus decem praeceptis, sed ex uno solo quod ad sabbatum pertinet? Ubi ergo ponimus, Lex iram operatur; ubi enim non est lex, nec praevaricatio : et, Usque ad legem peccatum in mundo fuit; peccatum autem non deputabatur, cum lex non esset : et illud quod jam toties commemoravimus, Per legem cognitio peccati : maximeque illud ubi evidentius expressit unde agitur, Concupiscentiam nesciebam, nisi lex diceret, Non concupisces? 25. Quem totum locum attende, et vide utrum quidquam propter circumcisionem vel sabbatum, vel quid aliud
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ talẽ habemus ꝑxp̃m addm̃. non quia idoneisimus cogitare
aliquid quasi ex nobis metipsis : sed suffitientia nrã exdõ est qui
idoneos nosfecit. ministros nouitestam̃ti. Nonlitterȩ seospũs
bittera enim occidit. sp̃sautẽ uiui ficat. Si autemministratio
mostis in litteris figurata in lapidib fuit ingloriã ita ut non
possint intendere filii israhel in faciem morsi. ꝓpt̃gloriam uultus
eius quaeeuacuatur. quare non magis ministratio spserit ingloria i
Si enimministratio dampnationis gloriaest: multo magis ab un¬
dabit ministerium iustitiae ingloria. Dicidehis uerbis multa pos s̃¬
sed postea fostasseo portunius. Nunc autẽ adueste quãdicat q: litte¬
tratio dampnationis: quialex sub intrauit. ut abundaret delictum
Porro autem p̃cepta ipsa. tam sunt utilia facientiatq salubria. ut nisi
quis ea fecerit uitam habere Non possit. Anuero ꝓpt̃ unum p̃ceptũ.
quodibi desabbato est positum. dictus ẽ decalogus. littera occiders: qnm

Expanded text:
us per Christum ad Deum, non quia idonei simus cogitare aliquid a nobis quasi ex nobismetipsis; sed sufficientia nostra ex Deo est, qui idoneos nos fecit ministros Novi Testamenti, non litterae, sed spiritus. Littera enim occidit, spiritus autem vivificat. Si autem ministratio mortis in litteris figurata in lapidibus fuit in gloria, ita ut non possent intendere filii Israel in faciem Moysi, propter gloriam vultus ejus quae evacuatur; quare non magis ministratio spiritus erit in gloria? Si enim ministratio damnationis gloria est, multo magis abundabit ministerium justitiae in gloria » . Dici de his verbis multa posed postea fortasse opportunius. Nunc autem adverte quam dicat littetratio damnationis; quia lex subintravit, ut abundaret delictum. Porro autem praecepta ipsa tam sunt utilia facienti atque salubria, ut nisi quis ea fecerit, vitam habere non possit. An vero propter unum praeceptum quod ibi de sabbato est positum, dictus est Decalogus littera occidens, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
qd nolo malum hocago. Si autẽ qđ nolo ego hocfacio.: iamnonego
operor illud. sed quodhabitat in mepeccatum Inuenior ergolegẽ
uolentimihi facere bonum qnm̃ mihi malũ adiac&: Condelator
enimlegidĩ secundum interiorem hominẽ : uideo autẽ aliam legem

Expanded text:
quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego quod nolo malum, hoc ago. si autem quod nolo ego hoc facio, iam non ego operor illud, sed quod habitat in me peccatum. iunenio ergo legem nolenti mihi facere bonum. quoniam mihi malum adiacet. condelector enim legi dei secun d um interiorem hominem, uideo autem alia
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ ꝑmandatum operatum ẽ in me. omnẽ concupiscentiã. Sine le¬
ge enimpeccatum mortuũ est Ego autẽ uiuebam aliquando sinelegẽ
Adueniente autem mandato peccatũ reuixit : ego autem mortuus sũ
Et inuentũ est mihi mandatũ quoderat inuita. hoc esse in moste
Peccatũ enĩ occasione acceptaꝑ mandatũ fefellit me. & ꝑ illud occidit
Itaq lex quidem scã. et mandatum scm̃ et iustum etbonũ. Qđergo
bonum est mihi factum ẽ mors absit. Sed peccatũ ut appareat
peccatũ. ꝑbonummihi operatum ẽ mostem : ut fiat suꝑmodũ peccans
peccatũ ꝑmandatum. Scimusenimquia lex sp̃italis est. ego autẽ
carnalissum: uenundatus sub peccato: qđ enimoperor ignoro¬
Nonenim quoduolohocago sed quod odi illud facio. Siautẽqđ no¬
lo hoc facioconsentio legi qnm̃bona. Nunc autẽiam nonego ope
bitat inme. hocest incarnemeabonum. Uelle enim adiac& mihi'¬
Uelle enim adiac& mihi.
ꝑficere autem bonum non. Nonenimqđ uolo faciobonum : sed

Expanded text:
 mandatum operatum est in me omnem concupiscentiam. sine lege enim peccatum mortuum est. ego autem uiuebam aliquando sine lege. adueniente autem mandato peccatum reuixit, ego autem mortuus sum et inuentum est mihi mandatum, quod erat in uitam, hoc esse in mortem. peccatum enim occasione accepta per mandatum fefellit me et per illud occidit. itaque lex quidem sancta et mandatum sanctum et iustum et bonum. quod ergo bonum est, mihi factum est mors? absit! sed peccatum ut appareat peccatum, per bonum mihi operatum est mortem. ut fiat super modum peccatum peccans per mandatum. scimus enim, quia lex spiritalis est, ego autem carnalis sum uenundatus sub peccato. qnon enim quod uolo, hoc ago, sed quod odi, illudfaeio. si autem quod nolo, hoc facio, consentio legi, quoniam bona. nunc autem iam non ego opbitat in me, hoc est in carne mea, bonum. uelle enim adiacet mihiuelle enim adiacet mihi, perficere autem bonum non. non enim quod uolo facio bonum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
non sit obseruandum axp̃iano. Siuede non faciendis colendisq: ido¬
lis aliisq: ullis diis. p̃t̃ unum dm̃uerum: siuedenon accipiendo no¬
minedĩ inuanum siuedchonore parentib: deferendo: si uedecauendis
fornicationib: homicidiis. fustis. falsis testimoniis adulteris. re
aliena concupiscenda: Quidhorumquisquã dixerit xp̃ianum non
debere seruare. An forte non istam legem quae in illis duabus ta¬
bulisscripta est. lit teram occidentem appellat apłssed illam circũci¬
sionis aliorumq ueterum. iamq: abolitorum sacram̃torũ: Sed quo¬
occidit. Quidenim aliud est littera occidit. quãuis euidentius
eo ipsoloco adcorinthios ubiait littera occidit. sp̃s autẽ uiui ficat.
Non aliam uelit intellegi litteram. quã ipsum decalogũ. in illis
duab: tabulis scriptum. Sicenimdicit. Onm̃ estis xp̃repistulae

Expanded text:
non sit obseruandum a Christiano siue de non faciendis. colendisique idonon sit obseruandum a Christiano siue de non faciendis. colendisique idolis aliisque ullis diis praeter unum uerum deum siue de non accipiendo nomine dei in nanum siue de honore parentibus deferendo siue decauendis fornicationibus, homicidiis, furtis, falsis testimouiis, adulteriis, re aliena concupiscenda. quid horum quisquam dixerit Christianum non debere seruare? an forte non istam legem, quae in illis duabus tabulis scripta est, litteram occidentem appellat apostolus. sed illam circumcisionis aliorumque ueterum iamque abolitorum sacramentorum? sed quooccidit\'? quid enim aliud est littera occidit? Quamuis euidentius eo ipso loco ad Corinthios, ubi ait: littera occidit, spiritus autem uiuificat. non aliam uelit intellegi litteram quam ipsum Decalogum in illis duabus tabulis scriptum. sic enim dicit: quoniam estis epistola
Abbreviated transcription (Latin):
sed gratuita gratia. quamuis itaq: illos quib cirtumeisio ꝑsuade¬
batur. ita corripere atq corrigere uideatur apłs. utlegis nomine
eandem circumcisionẽ appell&: ceterasq eius modi legis obseruatio¬
nes quas tam quã umbras futuri iamnunc respuunt᷑ xp̃iani: idte¬
nentes qdpillas umbras figuratȩꝓmit tebatur. tam̃ legẽ ex qua ne¬
minem dicit iustificari: Nontantum in illis sacram̃tis quachabuer
pmissiuas figuras ueterum. Sedetiam in illis operib: uult intelle¬
gi quaequisquis fecerit iusteuiuit. ubiest et illud non concupis ces
Atq: ut hocquod dicimus fiatplanius. ipsum decalogũ uideamus
Ceste enim legemmor ses ministrandãcpopulo accepit in monte
scriptam in lapideis tabulis digito dĩ. Haecdeoem p̃ceptis constrin¬
gitur. Vb inihil decircumcisione mandatũ est. nihildeuictimis
pecorum. quaenunc axp̃ianis non in molantur. In illisigitur
decem p̃ceptis. excepta sabbati obseruatione. dicatur mihi : quid

Expanded text:
sed gratuita gratia. Quamuis itaque illos, quibus circumcisio persuadebatur, ita corripere atque corrigere uideatur apostolus, ut legis nomine eandem circumcisionem appellet ceterasque eiusmodi legis obseruationes, quas tamquam umbras futuri iam nunc respuunt Christiani id tenentes quod per illas umbras figurate promittebatur, tamen legem, ex qua neminem dicit iustificari, non tantum in illis sacramentis, quae habuerunt promissiuas figuras, uerum etiam in illis operibus uult intellegi, quae quisquis fecerit iuste uiuit; ubi est et illud: non concupisces. atque ut hoc quod dicimus fiat planius, ipsum Decalogum uideamus. certe enim legem Moyses ministrandam populo accepit in monte, scriptam in lapideis tabulis digito dei. haec decem praeceptis constringitur, ubi nihil de circumcisione mandatum est, nihil de uictimus pecorum, quae nunc a Christianis non immolantur. in illis igitur decem praeceptis excepta sabbati obscruatione dicatur mihi quid
Abbreviated transcription (Latin):
Ucrũtam̃ siꝑcepto baptismate dehacuita emigrauerit. soluto
reatu cui originaliter erat obnoxius. ꝑ ficictur in illolumine
ueritatis. quod in cõmutabilit̃ manens ineternũ iustificatos pre¬
sentia creatoris inluminat. Peccata enim sola separantm
int̃ homines etdm̃. quaeso luuntur xp̃i gratia: ꝑ quẽ mehatorẽ
reconciliamur. cum iustificat impiũ: Terrentur autẽ isti senten¬
tiadñidicentis. Nisi quis natus fuerit denuo. non uidebit regnũ
dĩ Quodcũ exponeret ait. Nisi quis renatus fuerit exaqua
et sp̃u. non intrabit in regnũclorum. Et propterta conant᷑
paruulis non baptizatis innocentiȩ merito salutẽ acuitam
a&ernam tribuere. sed quiabaptizatinon sunt. cosa regnocelo¬
rum facere alienos. Nouaquadam et mirabili p̃sumptione:
quasisalus acternę̧ uitẽ. acerna possit eẽ preter xp̃i heredita¬
tem̃ p̃ter regnũcelorum. Habent enim uidelic& quo confugiaNT.

Expanded text:
uerum tamen si percepto baptismate de hac uita emigraucrit, soluto uerum tamen si percepto baptismate de hac uita emigraucrit, soluto reatu, cui originaliter erat obnoxius, perficietur in illo lumine ueritatis, quod incommutabiliter manens in aeternum iustificatos praesentia creatoris inluminat. peccata enim sola separant inter homines et deum, quae soluuntur eius gratia, per quem mediatorem reconciliamur, cum iustificat impium. Terrentur autem isti sententia domini dicentis: nisi quis natus fuerit denuo, non uidebit regnum dei — quod cum exponeret, ait: nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu, non intrabit in regnum caelorum-et propterea conantur paruulis non baptizatis innocentiae merito salutem ac uitam aeternam tribuere, sed, quia baptizati non sunt, eos a regno caelorum facere alienos noua quadam et mirabili praesumptione. quasi salus aeternae uitae aeterna possit esse praeter Christi hereditatem, praeter regnum caelorum. habent enim uidelicet quo confugiant
Abbreviated transcription (Latin):
ppriac peccatis multis adhuc tenentibus obnoxii: originalis
in eis egritudo sanatur. in eius gratia qui saluos facit ꝑlauachrũ
regenerationis : Dicet aliquis : quomodo ergo et ipsiuocantur
inpoenitentiã Nũquid tantillus potest aliquid poenitere
huic respond&ur: Si propterea poenitentes dicendi non sunt
quia sensũ poenitendĩ non habent. Na fideles dicndis quia simi¬
liter sensum credendinondũ habent. Siautẽ propterea recte fi¬
deles uocantur qñm fidem ꝑuerba gestantiũ quodammodo profi¬
tentur: Cur nonprius etiam poenitentes habentur. cũ ꝑeorundẽ
uerba gestantiũ diaboloethuic seculo renuntiare monstrantur
Totũ hoc inspefit ui sacram̃ti. et diuine gratie: quã dñsdonauit
ecclesiȩ. Ceterũ quis igiturat quodbaptizatus paruulus. si ad ra¬
tionales annos ueniens noncrediderit nec se ad inlicitis concupis¬
centiis abstinuerit. nihilei proderit quod paruus accepit u

Expanded text:
propriae peccatis nullis adhuc tenentur obnoxii, originalis propriae peccatis nullis adhuc tenentur obnoxii, originalis in eis aegritudo sanatur in eius gratia, qui saluos facit per lauacrum regenerationis. Dicet aliquis: \'quomodo ergo et ipsi uocantur in paenitentiam? numquid tantillos potest aliquid paenitere?\' huic respondetur: \'si propterea paenitentes dicendi non sunt, quia sensum paenitendi nondum habent, nec fideles dicendi sunt, quia similiter sensum credendi nondum habent. si autem propterea recte fideles uocantur, quoniam fidem per uerba gestantium quodam modo profitentur, cur non prius etiam paenitentes habeantur, cum per eorundem uerba gestantium diabolo et huic saeculo renuntiare monstrantur? totum hoc in spe fit ui sacramenti et diuinae gratiae. quam dominus donauit ecclesiae.\' ceterum quis ignorat quod baptizatus paruulus, si ad rationales annos ueniens non crediderit nec sc ab inlicitis concupiscentiis abstinuerit, nihil ei prode erit quod paruus accepit?
Abbreviated transcription (Latin):
iustorum. Sed forte hoc quidem non congruent dicitur. qđ par¬
uulorũ uitã laudauerit dñs dicens. t aliuest regnũ celorum
Cum uerax illesit intellectus quod humilitatis similitudinẽ
in parua &ate posuerit. Uerũ tamen forsitan hoc tenendu est
quoddixi.: propterca paruulos baptizari debere. Quia sicut
peccatores non sunt . ita neciusti sunt Sedcũdicit cumes set . Non
ueni uocari iustos : quasi cires ponderetur : quo sergo uocareuenisti
continuo subiunxit. sed peccatores in pocnitentiã: ac ꝑ hocquo¬
modo si iustisunt: ita etiã sipeccatores non sunt:. Non cos uenit
uocare quidixit. Nonueniuocare iustos sed peccatores : et id eo
baptismocius qui eos nonuocat non tantũ frustra. Uerũ etiam
improbe uidentur in ruere quod absit ut sentiamus. Uocat cos
igitur medicus qui ñopus sanis. sedegrotantibus: Necuenit uoca¬
re iustos se peccatores in poenitentiam: Et ideo quia suȩ uitae

Expanded text:
iustorum. sed forte hoc quidem non congruenter dicitur, quod pariustorum. sed forte hoc quidem non congruenter dicitur, quod paruulorum uitam laudauerit dominus dicens talium esse regnum caelorum, cum uerax ille sit intellectus, quod humilitatis similitudinem in parua aetate posuerit. uerum tamen forsitan hoc tenendum est, quod dixi, propterea paruulos baptizari debere, quia, sicut peccatores non sunt, ita nec iusti sunt. sed cum dictum esset: non ueni uocare iustos, quasi ei responderetur: \'quos ergo uocare uenisti\'? continuo subiunxit: sed peccatores in paenitentiam. ac per hoc quomodo si iusti sunt, ita\' etiam si peccatores non sunt, non eos uenit uocare qui dixit: non ueni uocare iustos, sed peccatores. et ideo baptismo eius, qui eos non uocat, non tantum frustra, uerum etiam inprobe uidentur inruere; quod absit ut sentiamus. uocat eos igitur medicus, qui non est opus sanis, sed aegrotantibus, nec uenit uocare iustos, sed peccatores in paenitentiam. et ideo quia suae uitae
Abbreviated transcription (Latin):
dinesautiati sunt: quomodo ad medicum Xp̃m hocest ad ꝑcipi¬
endum sacram̃tum salutis aeternȩ. suorũ currentiũ piotimore
postantur. Et non eis in ecclesia dicitur. Aufestehinc innocentes
istos. Non estopus sanis medicus sed malehabentibus
Nonuenit xp̃s uocare iustos sed peccatores: Nũquã dictũ est
Nũquã dicatur : num quã omnino dic&ur ineclesiaxp̃i tale
com̃tum: ac nequis ex istimet ideo paruulos adbaptis mum
afferri oportere. quia sicut peccatores non sunt ita ncciustis unt
Quomodo ergo quidem meritũ huius aetatis ad no laudatum ẽc̃
cõmemorant quando ait. sinite p̃ueros uenire adme. taliũ est
enim regnũ celorum : Sienim hoc non propt̃ humilitatis simili¬
tudinem quod humilitas paruulos faciat. sed propt̃ puerorum
uitã laudabilem dictũ est profecto et iusti sunt. Nonenimrecte
aliter dicipotuit. taliũ est regnum cęlorum: cũ cẽ non possit nisi

Expanded text:
dine sauciati sunt, quomodo ad medicum Christum, hoc est ad percipidine sauciati sunt, quomodo ad medicum Christum, hoc est ad percipiendum sacramentum salutis aeternae, suorum curantium pio timore portantur et non eis in ecclesia dicitur: \'auferte hinc innocentes istos; non est opus sanis medicus, sed male habentibus; non uenit Christus uocare iustos, sed peccatores\'? numquam dictum est, numquam dicitur, numquam omnino dicetur in ecclesia Christi tale commentum. Ac ne quis existimet ideo paruulos ad baptismum adferri oportere, quia, sicut peccatores non sunt, ita nec iusti sunt. quomodo ergo quidam meritum huius aetatis a domino laudatum esse commemorant, quandoait: sinite paruulos uenire ad me; talium est enim regnum caelorum? si enim hoc non propter humilitatis similitudinem, quod humilitas paruulos faciat, sed propter puerorum uitam laudabilem dictum est, profecto et iusti sunt. non enim recte aliter dici potuit: talium est regnum caelorum, cum esse non possit nisi
Abbreviated transcription (Latin):
beneficiũ salutis ȩternȩ in resurrectione mortuorum. laboraN
uehementer necexitũ inueniunt: Quisenim xp̃ianorũ ferat
cũdicitur ad acternam salutẽposse quẽ qua ꝑuenire. si ñ renas
quotale sacramentum constituendũ fuit regenerandis inspem
salutis aeterne. Vndedicit apostolus. Nonex operib iustitiȩ
quaenos fecimus. sed secundũ suã miseri cordiã saluos nos fecit
plauacrũ regenerationis: Quamtam̃ saluteni inspemdicit ẽẽ
cum hic uiuimus: ubiait. Speenim salui factisumus. Spesaũt
quacuid&ur non est spes: quodenim uid & quidquis sperat. siau¬
tem quod ñuidemus speramus. ꝑpatientiã expectamus. Sine
istaergoregeneratione saluos inȩternum posse paruulos fieri:
nihil insua propriauita impie cõmiserunt. sinecoriginaliter
ullo impietatis uinculod&inentur. quomodo procis mostuus :
qui pro impiis mostuus est: sinulla originalisunt peccaticgritu¬

Expanded text:
beneficium salutis aeternae in resurrectione mortuorum, laborant beneficium salutis aeternae in resurrectione mortuorum, laborant uehementer nec exitum inueniunt. quis enim Christianorum ferat, cum dicitur ad aeternam salutem posse quemquam peruenire, si non renascaquo tale sacramentum constituendum fuit regenerandis in spem salutis «aeternae? unde dicit apostolus: non ex operibus iustitiae, quae nos fecimus, sed secundum suam misericordiam saluos nos fecit per lauacrum regenerationis. quam tamen salutem in spe dicit esse, cum hic uiuimus, ubi ait: spe enim salui facti sumus.. spes autem quae uidetur non est spes; quod enim uidet quis, quid sperat? si autem quod non uidemus speramus, per patientiam expectamus. sine ista ergo regeneratione saluos in aeternum posse paruulos fieri nihil in sua propria uita impie commiserunt. si nec originaliter ullo impietatis uinculo detinentur, quomodo pro eis mortuus est, qui pro impiis mortuus est? si nulla originalis peccati aegritu
Abbreviated transcription (Latin):
ipsam infantiã coacti sunt accusare : quasi accũsaretur in fan¬
tiȩ hoc securior fieret : quo accusatus cires pondere non posset
Sedistos ut dixiomittamus : Neq enim sermone uel docum̃¬
tis opus est: quib: innocentia prob& infantũ . quantũ adeorum
ꝑtinet uitam . qua recentiortu in se ipsis agunt: Sicam non ag¬
noscit sensus humanus nullis amminiculis cuiusqua disputa¬
tionis adiutus. Sed illimouent et aliquid consideratione ac
discussione dignum uidetur afferre : quidicunt paruulos
recentiuita editos uiscerib matrum: non proptor remitten¬
dum peccatũ ꝑciperebaptis mum. sed ut sp̃italem procreationẽ
habentes creentur in xp̃o et ipsius regnicelorum pasticipes fi¬
ant: Eođem modo filii etheredesdi. coheredes autem xp̃i
A quibus tamen queritur utrũ non baptizati et non effecti
coheredes xp̃i. regniq celorum participes habeant. Saltem

Expanded text:
ipsam infantiam coacti sunt accusare; quasi accusator infanipsam infantiam coacti sunt accusare; quasi accusator infantiae hoc securior fieret, quo accusatus ei respondere non posset. sed istos, ut dixi, omittamus; neque enim sermone uel documentis opus est, quibus innocentia probetur infantum, quantum ad eorum pertinet uitam, quam recenti ortu in se ipsis agunt, si eam non agnoscit sensus humanus nullis amminiculis cuiusquam disputationis adiutus. Sed illi monent et aliquid consideratione ac discussione dignum uidentur afferre, qui dicunt paruulos recenti uita editos uisceribus matrum non propter remittendum peccatum percipere baptismum, sed ut spiritalem procreationem habentes creentur in Christo et ipsius regni caelorum participes fiant eodem modo filii et heredes dei, coheredes autem Christi. a quibus tamen cum quaeritur, utrum non baptizati et non effecti coheredes Christi regnique caelorum participes habeant saltem
Abbreviated transcription (Latin):
factũ ẽẽ peccati. et ꝑ illã omnes morimur. Siue autem
amuliere siue ab adam dicatur. utrũq ad primũ hominẽ
pestinet: qm̃ sicut nouimus mulier exuiro ẽ. &utriusq
una caroe. Vnde et illud qđ scriptũẽ Eerant duo in
carncuna: Igit᷑ iamnonduo inquitdñs sedunacaro
Quapropt̃ quidicunt paruulos ideobaptitari ut
hoc cis remittatur. qđ in hac uita ꝓpriũ contraxerunt
Vonquod exadam traduxerunt: non magno molimi¬
nerc fellendi sunt: Quando enĩ sccũ ipsi paululũ. si¬
ne cestandi studio cogitauerint quasit absurdũ eietia
dignũ disputatione. quod dicunt continuo. sententia
commutabunt. Quod sinoluerint: non usq ad co dehumanis
sensibus desperandũ est. ut metuamus nehoc quippiã prosua¬
deant. Ipsi quippe ut hocdicerent alicuius alterius sententiȩ
p̃iudicio nisi fallor inpulsisunt: acpropterea cum remitti
baptizato peccata necessario faterentur. Nec fateri uellent
ex adam ductum eẽ peccatum quodremitti fatebant᷑ infantib

Expanded text:
faetum est peccati et perillamomnesmorimur.siueautem a muliere siue ab Adam dicatur, utrumque ad primum hominem pertinet, quoniam, sicut nouimus, mulier ex uiro est et utriusque una caro est. unde et illud quod scriptum est: et erunt duo in carne una. igitur iam non duo, inquit dominus, sed una caro. Quapropter qui dicunt paruulos ideo baptizari, ut hoc eis remittatur quod in hac uita proprium contraxerunt, non quod ex Adam traduxerunt, non magno molimine refellendi sunt. quando enim secum ipsi paululum sine certandi studio cogitauerint. quam sit absurdum nec dignum disputatione quod dicunt, continuo sententiam commutabunt. quod si noluerint, non usque adeo de humanis sensibus desperandum est, ut metuamus, nc hoc cuipiam persuadeant. ipsi quippe, ut hoc dicerent, alicuius alterius sententiae suae praeiudicio, ni fallor, inpulsi sunt. ac propterea cum remitti baptizato peccata necessario faterentur nec fateri uellent ex Adam ductum esse peccatum, quod remitti fatebantur infantibus,
Abbreviated transcription (Latin):
eius p̃uenit nos. Consentire autem uocationidĩ ueleadissentire. sic̃ dixi
ꝓpriaeuoluntatis est. Quaeres non solum non in firmat quod dictũẽ.
Quidenĩ habes qd non accepisti. uerũ etiã confirmat Acciperequippe
et habere anima Non potest donadequib: hocaudit. Nisi consentiendo
Acphoc quidhabeat et quidaccipiat dĩest. Accipereautẽ et habere
utiq accipientis et habentis. Etiã siadillam profunditatem scrutan¬
occurrunt interim. quaeres pondere mihi placeat. Oaltitudodiuitia¬
rum. It nũquid iniquitas apuddm: Cui responsio istadis plicet
quaerat doctiores. sed caueat nemueniat p̃sũptiores. Condudamus

Expanded text:
eius praeuenit nos, consentire autem uocationi dei uel ab ea dissentire, sicut dixi, eius praeuenit nos, consentire autem uocationi dei uel ab ea dissentire, sicut dixi, opriae uoluntatis est. quae res non solum non infirmat quod dictum est: quid enim habes quod non accepisti? uerum etiam confirmat accipere quippe et habere anima non potest dona, de quibus hoc audit, nisi consentiendo ac per hoc quid habeat et quid accipiat dei est, accipere autem et habere utique accipientis et habentis est. iam si ad illam profunditatem scrutanoccurrunt interim quae respondere mihi placeat: o altitudo diuitiarum! et: numquid iniquitas apud deum ? cui responsio ista displicet quaerat doctiores. sed caueat, ne inueniat praesumptores. Concludamus
Abbreviated transcription (Latin):
Saccepisti: propterea etiam uoluntas quacredimus donodi tribui¬
tur quia delibero ex iftit arbitrio quodcũ crearemus accepimus:
attendat etuideat. Nideo tantũ istã uoluntatem diui nomuneri tri¬
buendam : quia ex libero arbitrio est quod nobis Naturalit̃ concrẽ.tũs
est uerũ etiam quod uisorum suasionib: agitds̃. ut uclimus et ut creda¬
mus Siueex trinsecus ꝑcuangelicas exostationes. ubi et mandata
legis aliquidagunt siadhoc admonent hominem infirmitatis suȩ
ut ad gratiam iustificantem credendo confugiat: Siue intrinsecus ubi
Nemohabet in potestatem quideiueniat inm̃tem. Sed consentire uel
dissentire . propriae uoluntatis est Hi sergo modis quandodsagit
cũanima rationali uteicredat: Neq enim credere potest quodlibet
libero arbitrio sinulla sit suasio ueluocatio cuicredat. Profecto et ip¬
sum uelle credere. dsoperatur in homine. et inomnib: misericordia

Expanded text:
non accepisti? propterea etiam uoluntas, qua credimus, dono dei tribuinon accepisti? propterea etiam uoluntas, qua credimus, dono dei tribuitur, quia de libero existit arbitrio, quod cum crearemur accepimus, adteudat et uideat non ideo tantum istam uoluntatem diuino muneri tribuendam, quia ex libero arbitrio est, quod nobis naturaliter concreatum est, uerum etiam quod uisorum suasionibus agit deus, ut uelimus et ut credamus, siue extrinsecus per euangelicas exhortationes, ubi et mandata legis aliquid agunt, si ad hoc admonent hominem infirmitatis suae, ut ad gratiam iustificantcm credendo confugiat, siue intrinsecus, ubi nemo habet in potestate quid ei ueniat in mentem, sed consentire uel dissentire propriae uolnntatis est. his ergo modis quando deus agit cum anima rationali, ut ci credat — neque enim credere potest quodlibet libero arbitrio, si nulla sit suasio uel uocatio cui credat —, profecto et ipsum uelle credere deus operatur in homine et in omnibus misericordia
Abbreviated transcription (Latin):
quod requirat. Et desideriohuius satietatis ardebat quidñoxp̃oait.
ostendenobis patrem et sufficit nobis Cuires ponsumest. Quim̃e uidit
quiuidet patrem et filiũ uidet: et sp̃m scm patris et filii. Itanec arbitri
um liberum tollimus. et benedicit animanradnm : non obliuis censom̃s
retributiones eius. Necignoransdĩ iustitiam. suam uolens constituere:
sed credit ineum qui iustificat impium. et uiuit ex fide: donecadspeci¬
em ꝑducatur fidei scilicet quae ꝑ dilectionẽ operatur: Quaedilectio
diffunditur incordib nr̃is : Necpersufficientiã propriae uoluntatis
Necꝑ litterã legis: sed ꝑsp̃m scm quidatus est nobis. Haec disputatio
siquaestioni illi soluendȩ sufficit. sufficiat. Siautẽ respondetur
cauendumẽẽ Nequisquadõ tribuendum putẽt peccatũ qđ am¬
mittitur pliberum arbitrium : si in eo quod dicitur quidhabes quoc

Expanded text:
quod requirat. nam desiderio huius satietatis ardebat, qui domino Christo ait: quod requirat. nam desiderio huius satietatis ardebat, qui domino Christo ait: ostende nobis patrem et sufficit nobis. cui responsum est: qui me uidit. qui uidet patrem et filium, uidet et spiritum sanctum patris et filii. ita nec arbitrium liberum tollimus, et benedicit anima nostra Dominum, non obliviscens omnes retributiones ejus: nec ignorans Dei justitiam, suam vult constituere ; sed credit in eum qui justificat impium, et vivit ex fide, donec ad speciem perducatur; fide scilicet quae per dilectionem operatur. Quae dilectio diffunditur in cordibus nostris, nec per sufficientiam propriae voluntatis, ed per spiritum sanctum qui datus est nobis. Haec disputatio, si quaestioni illi soluendae sufficit, sufficiat. si autem respondetur canendum esse, ne quisquam deo tribuendum putet peccatum, quod admittitur per liberum arbitrium, si in eo, quod dicitur: quid habes quod
Abbreviated transcription (Latin):
hoc fit̃ in iudicio Vbicumrex iustus sederit inthrono redditurus
unicuiq secundum operacius. Quis gloriabitur castum schaberecor
aut quis gloriabitur mundũ se eẽ apeccato Ideoillic pecessarium
fuit cõmemorare miserationem et miseri cordiam chñi ubua me xigide¬
ta et readimerita sic possint enderi ut nulluseet misericor dielocus
C oronater go inmiseratione et misericordia: sedetiam sic secđõ pera
Segregabitur enim addexteram cuidicatur. Esuriui et dedistis mihi
manducare : Qñmiudicium sinemisericordia. sed illi quiñ fecit miseri¬
cordiam: Beati autẽmi sericordes quĩa ipsorũ miserebitur. Iam uero
cũ sinistri ierint in ambustionem aeternam. iustia utẽ nuitam
aeternam. quia haecest inquituita aeterna ut cognoscatte unum
illa contem platione satiabitur in bonis animedesiderium
Hocenim solumci adest. Vltra non habet quod appetat: quo in hiet

Expanded text:
hoc fit in iudicio, ubi cum rex iustus sederit in throno redditurus hoc fit in iudicio, ubi cum rex iustus sederit in throno redditurus unicuique secundum opera eius, quis gloriabitur castum se habere cor? aut quis gloriabitur mundum se esse a peccato? ideo illic nccessanum fuit commemorare miserationem et misericordiam domini, ubi iam exigi debita et reddi merita sic possint uideri, ut nullus esset misericordiae locus. coronat ergo in miseratione et misericordia, sed etiam sic secundum opera. segregabitur enim ad dexteram, cui dicatur: esuriui et dedistis mihi manducare, quoniam iudicium sine m i ser i cor d i a, sed illi qui non fecit misericordiam, beati autem misericordes, quia ipsorum miserebitur. iam uero cum sinistri ierint in ambustionem aeternam, iusti autem in uitam aeternam, quia haec est, inquit. uita aeterna, ut cognoscant te unum illa contemplatione satiabitur in bonis animae desiderium. hoc enim solum ei sat est, ultra non habet quod adpetat, quod inhiet,
Abbreviated transcription (Latin):
Iamquã diceret. Haecquae audisti. ad nouũ hominẽ et adnouum
ptinenttest am̃tum. Recole mecum eadem ipsa paululũ obsecrote
et inspicedelectabilit̃ laudẽmi sericordiae hocest gratiȩdĩ Benedic
inquit anima meadñm . et noliobliuisciom̃s retributiones cius
Vonat tributiones eius. sed retributiones: quia retribuit bona ꝓmalis
Qui propitius fit omnib iniquitatibus tuis. hocagitur inbaptisma¬
tis sacramento. Qui sanat omnes langorestuos. hocagitur in hacuita
fidelis hominis dumcaro concupiscit aduersus spm: et sp̃s aduersus
carnem ut non quaeuolumus faciamus. Dũalia lex repugnat in mẽ¬
Qui languores uetustatis si ꝑ seuerante intentione proficimus dedie
indiem crescente nouitate sanantur: ex fide quaeꝑdilectionemope¬
ratur: Quiredimet de corruptione uitãtuã. hoc fit inultmaresur¬
retione mostuorum: Quicoronatte in miseratione et misericordia

Expanded text:
tamquam diceret: \'haec, quae audisti, ad nouum hominem et ad nouum tamquam diceret: \'haec, quae audisti, ad nouum hominem et ad nouum pertinent testamentum\'. recole mecum eadem ipsa paululum, obsecro te, et inspice delectabiliter laudem misericordiae, hoc est gratiae dei. benedic, inquit, anima mea. dominum et noli obliuisci omnes retributiones eius: noli \'adtributiones\', sed retributiones, quia retribuit bona pro malis. qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis: hoc agitur in baptismatis sacramento. qui sanat omnes languores tuos: hoc agitur in hac uita fidelis hominis, dum caro concupiscit aduersus spiritum et spiritus aduersus carnem, ut non quae uolumus faciamus, dum alia lex in memqui languores uetustatis, si perseuerante intentione proficimus, de die in diem crescente nouitate sanantur ex fide, quae per dilectionem operatur. qui redimit de corruptione uitam tuam: hoc fit in ultima resurrectione mortuorum. qui coronat te in miseratione et misericordia:
Abbreviated transcription (Latin):
miseri cordia qui reddes unicunq secundum operasua Illeigitur
reuserit addam nationem subpotestateeius. qui contempserit adere¬
dendumi sericordiamcius. Quisquis autẽ crediderit ei quise a pec¬
catis omnib: absoluendum et abomnib uitiis sanandum. et calore
alumine eius accendendum inluminandumq N contempserit.
habebitex eius gratia operabona. ex quib: etiam secundum cor¬
pus amostis corruptione redimatur. coronetur bonisq satietur
Nontem poralibus sed ȩternis. supraquam petimus et intellegimꝰ:
Huncordinem tenuit psalmus ubidicitur: Benedic animamecc
dñm. et noli obliuisciomnes retributiones eius. Qui propitius fit
omnib: iniquitatib tuis. qui sanat om̃s langorestuos. Quiredi¬
met decorruptioneuitamtuam. quicoronatte in miseratione
et misericordia: Quisanat in bonis desiderium tuũ. It Nefoste
haettantabona. huius uetus tatis. hocest mostalitatis deformitas
desperaret. Renouabitur inquit sicut aqui lae iuuentus tua

Expanded text:
misericordia. qui reddes unicuique secundum opera sua. ille igitur reus erit ad damnationem sub potestate eius, qui contempserit ad credendum misericordiam eius. quisquis autem crediderit eique so a peccatis omnibus absoluendum et ab omnibus uitiis sanandum et calore ac lumine eius accendendum inluminandumque commiserit, habebit ex eius gratia opera bona, ex quibus etiam secundum corpus a mortis corruptione redimatur, coronetur bonisque satietur non temporalibus, sed aeternis, supra quam petimus et intellegimus. Hunc ordinem tenuit psalmus, ubi dicitur: benedic. anima mea, dominum e t noli obliuisci omnes retributiones eius, qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uitam tuam, qui coronat te in miseratione et misericordia, qui satiat in bonis desiderium tuum. et ne forte haec tanta bona huius uetustatis, hoc est mortalitatis. deformitas desperaret: renouabitur, inquit, sicut aquilae iuuentus tua,
Abbreviated transcription (Latin):
dubioest littera occidens: Cũ uero ad est uiui ficans sp̃s. hocip¬
sum intus conscriptum facit diligi: quod foris scriptum lex faci¬
ebat timeri. Inspicehoc paululum. et in eo testimonio qđ ꝑpro¬
phetam dehacre p̃clarissimũ edictũẽ Eccediesueniunt dic̃dñs
et consũmabo suꝑdomum irł et suꝑdomũ iuda testam̃tũ nouum.¬
manumeorũ uteducerem eos deterraegypti: Quia ipsi non ꝑ¬
seuerauerunt intestamentomeo: etego peglexicos dicitdñs¬
Quia hoctestamentũ est quod ordin abodomui irł. Postdiesillos
dicit dñs: daboleges meas incor illorum et inmente eorum scriba
eos. et ero eis indm̃ et ipsimihierunt inpopulum. Et non docebit
unusquisq ciuem suum. etunusquisq fratrem suum dicens
cognoscedñm: quia omnes cognoscentme. aminore usq: ad ma¬
ioremeorum. Quia propitius ero iniquitatieorum. et peccata
eorũ ñ memorabor ultra. Quid adhȩcdicimus: Nempein ue

Expanded text:
dubio est littera occidens; cum uero adest uiuificans spiritus, hoc ipdubio est littera occidens; cum uero adest uiuificans spiritus, hoc ipsum intus conscriptum facit diligi, quod foris scriptum lex faciebat timeri. Inspice hoc paululum et in eo testimonio quod per prophetam de hac re praeclarissimum editum est: eeee dies uenient, dicit dominus, et consum mabo super domum Israhel et super domum Iuda manum eorum, ut educerem illos de terra Aegypti, quia ipsi non perseuerauerunt in testamento meo, et ego neclexi eos, dicitQuia hoc est Testamentum quod ordinabo domui Israel. Post dies illos, dicit Dominus, dabo legem meam in cordibus eorum, et in mente eorum scribam eas et ero eis in Deum et ipsi erunt mihi in populum et non docebit unusquisque proximum suum et unusquisque fratrem suum dicens cognosce Dominum quoniam omnes scient me a minore usque ad maiorem eorueorum non memoraborultra. quid ad haec dicemus? nempe in ue
Abbreviated transcription (Latin):
libus: uteminentia uistutissit. et nonex nobis. Et paulopost
cum eandem gratiam uberius indño ihux p̃ocõmendans.
usq ad illud uenir&: indum̃tũ iustitiȩ fidei qđ indutifinu
dimnueniamur : et propt̃hoc ingemescimus mostalit̃ p̾grauati
habitaculum postrum quod decaelo est suꝑ indui cupientes. ut ab
ratus est nos inquit in hoc ipsum ds̃. quidedit nobis pignus sp̃s
Et post pauca intulit. ut nossimus iustitiadĩ in ipso: Haecest
illa iustitadi. Nonqua ipsciustus est sed quanos abeofacti
Nemoergo xp̃ianorum aberret ab hac fide: quaesola xp̃ia¬
naest. Neq quisquam cumuerecundatus fuerit dicere. ꝑnos
ipsos nos fieriiustos : Fhoc in nobis operante gratia di. quia
uidet hoc afidelib et piis ferri non posse cũdicitur adhocse
conuestat ut dicat ideo sineoperatione gratiadĩ nos iustos esse
non posse. quia legem dedit: quia doctrinam instituit. quia
bona p̃cepta mandauit. Illaeuim sincadiuuante sp̃u. procul

Expanded text:
libus, ut eminentiauirtutis sit dei e t noti ex nobis. et paulo post, cum eandem gratiam uberius in domino Iesu Christo commendans usque ad illud ueniret indumentum iustitiae fidei, quo induti non nudi inueniamur et propter hoc ingemescimus mortalitate praegrauati habitaculum nostrum quod de caelo est superindui cupientes, ut absratus est nos. inquit, i n hoc ipsum deus qui dedit nobis pignus spiritus et post pauca intulit: ut nos simus iustitia dei in ipso. haec. est illa iustitia dei, non qua ipse iustus est, sed qua nos ab eo facti. Nemo ergo Christianorum aberret ab hac fide, quae sola christiana est, neque quisquam, cum uerecundatus fuerit dicere per nos ipsos fieri nos iustos non hoc in nobis operante gratia dei, quia uidet hoc a fidelibus et piis ferri non posse cum dicitur, ad hoc se conuertat, ut dicat ideo sine operatione gratiae dei nos iustos esse non posse, quia legem dedit, quia doctrinam instituit, quia bona praecepta mandauit. illa enim sine adiuuante spiritu procul
Abbreviated transcription (Latin):
hominem homicidam uiuere et donariuobis. Nam in auceptorẽ
uitȩ occidistis. Etalioloco. Hicest lapis reprobatus a uobis ȩdifi¬
cantibus qui factus est incaput anguli. Non estenim aliud nomeꝵ
subcelo datũ hominibus in quoõpostẽt saluos ficrinos. Italibi

Expanded text:
hominem homicidam uiuere et donari uobis; nam inceptorem uitae occidistis. et alio loco: hic est lapis reprobatus a uobis aedificantibus, qui factus est in caput anguli. non est enim aliud nomen sub caelo datum hominibus, in quo oportet saluos fieri nos. et alibi
Abbreviated transcription (Latin):
alicubi propria sua uitaegerunt. ł boniłmali. Et quomodo ds.
et iam si nonde traduce animascreat. Nonfittam̃ auctorreatus ei usdẽ
ꝓpt̃quem redemptio sacramt necessaria est ȩrumne paruuli : magn
questioest. aliamq disputationem desiderat. Fotam̃ quantum
arbitror moderamine temperatũt: ut magis inquisitio cauta lai¬
detur. quamp̃cipitata rep̾hendatur assestio. Vbienim dere
obscurissima disputatur non a diuuantib: diuinarũ scripturari
cestis clarisq docum̃tis. cohibere sedeb& humana p̾sumptio.
pihil faciens in pastem alteram declinando. Et sienim quod¬
lib& horum que admodũ demonstrari. et explicaripossit ignorẽ
illud tam̃ credo quod etiam hinc diuinorũ eloquiorũ clarissima
auctoritascẽt . si homoidsine dispendio ꝓmisse salutis ignorare
Non posset : habere laboratum Ntinãtam cõmodũquam ꝓlixũ.
promeis uirib: opus. Cuius prolixitatem fostasse defenderem

Expanded text:
alicubi propria sua uita egerunt uel boni uel mali, et quomodo deus, alicubi propria sua uita egerunt uel boni uel mali, et quomodo deus, etiamsi non de traduce animas creat, non sit tamen auctor reatus eiusdem, propter quem redemptio sacramenti necessaria est animae paruuli, magna quaestio est aliamque disputationem desiderat, eo tamen, quantum arbitror, moderamine temperatam, ut magis inquisitio cauta laudetur quam praecipitata reprehendatur assertio. ubi enim de re obscurissima disputatur non adiuuantibus diuinarum auctoritatum certis clarisque documentis, cohibere se debet humana praesumptio nihil faciens in partem alteram declinando. etsi enim quodlibet horum, quemadmodum demonstrari et explicari possit, ignorem, illud tamen credo, quod etiam hinc diuinorum eloquiorum clarissima auctoritas esset, si homo id sine dispendio promissae salutis ignorare non posset. habes elaboratum - utinam tam commodum quam prolixum I - pro meis uiribus opus, cuius prolixitatem fortasse defenderem,
Abbreviated transcription (Latin):
audiunt. fidelitertenent: quod ab illo carne quȩ prius uoluptate
peccati. facta est caro peccati. de inceps ꝑsuccessi onem transeunte
in omnes ꝓscriptione iniquitatis et mostis. carosit ꝓpagata peccati.
excepta una similitudine carnispeccati. quȩtam̃ noneẽt nisieẽt
caro peccati. Deanima uero utrum et ipsa eodem modo ꝓpagata.
reatu quieidimittatur obstrictasit: Neq: enim possumus dicere
solam carnem paruuli. Non etiã animã indigere saluatoris & redẽp¬
toris auxilio : alienamq: ẽẽ abea gratiarum actione. quȩ in psalmis ẽ¬
Benedic animameadnm. & noliobliuis¬
ci omnes retributiones eius
Quiꝓpitius fit omnib iniquitatib
tuis qui sanat omnes languorestuos. Qui redemit decorruptione
uanda miscetur iamipsius peccati remissione & sua redemptio ne
opus habeat: dõ ꝑsummã prescientiam iudicante. Quiparuuli
ab istoreatu non mereantur absolui. etiam qui nondũ nati nihil

Expanded text:
audiunt, fideliaudiunt, fidelipeccati facta est caro peccati,. deinceps per successionem transeunte in omnes transcriptione iniquitatis et mortis caro sit propagata peccati, excepta una similitudine carnis peccati, quae tamen non esset, caro peccati. De anima uero, utrum et ipsa eodem modo propagata reatu, qui ei dimittatur, obstricta sit — neque enim possumus dicere solam carnem paruuli, non etiam animam indigere saluatoris et redemtoris auxilio alienamque esse ab ea gratiarum actione, quae in psalmis eBenedic, anima mea, Dominum; et noli oblivisci omnes retributiones ejus: qui propitius fit omnibus iniquitatibus tuis, qui sanat omnes languores tuos, qui redimit de corruptione uanda miscetur, iam ipsius peccati remissione et sua redemptione opus habeat, deo per summam praescientiam iudicante, qui paruulorum ab isto reatu non mereantur absolui, etiam qui nondum nati nihil
Abbreviated transcription (Latin):
testam̃tũ inquinq: morsilibris excell& Nouũ autẽ quattuor¬
euangeliorũ auctoritate prefulg&
Quinumeri ꝑse multipli¬
cati. aduicen um ꝑuenerunt: quat̃ enĩquini. uel quinquiens qua¬
suꝑba prȩsumptione iustitiae. Neq insinistrã secura delectatione
nobis donanda optemus. Nec in nobis punienda timeamus. ab illo
redemptore liberati. qui non uenundatus sub peccato redemit
is rahel ab omnib: iniquitatib: eius: Siuȩ ꝓpria cuius quã uita
commissis. siue originalit̃ tractis.
commissis. siue originalit̃ tractis: Nonenimparũ diuinarum
auctoritati ueritatiq cesserunt. qui& si noluerunt litteris suis
apeste exprimere paruulis remissionẽ necessariam peccatorum.
redemptionẽ tam̃ ei sopus eẽ confessis. Alio quippe uerbo etiã
ipso dexpiana eruditione deprompto. nihil aliud omnino dixer̃
Nec dubitandum ecħisquidiuina scripta fidelit̃ legunt. fidelit̃

Expanded text:
testamentum in quinque Moysi libris excellit, nouum autem quattuortestamentum in quinque Moysi libris excellit, nouum autem quattuorngeliorum auctoritate praefulget. qui numeri per se multiplicati ad uicenarium perueniunt; quater enim quini uel quinquiens quasuperba praesumptione iustitiae neque in sinistram secura dilectione nobis donanda optemus nec in nobis punienda timeamus ab illo redemptore liberati, qui non uenundatus sub peccato redemit Israhel ab omnibus iniquitatibus eius siue propria cuiusquam uita commissis siue originaliter tractis.commissis siue originaliter tractis. Non enim parum scripturarum diuinarum auctoritati ueritatique cesserunt, qui, etsi noluerunt litteris suis aperte exprimere paruulis remissionem necessariam peccatorum, redemptionem tamen eis opus esse confessi sunt. alio quippe uerbo, etiam ipso de christiana eruditione deprompto, nihil aliud omnino dixerunt. nec dubitandum est eis qui diuina scripta fideliter legunt, fideliter
Abbreviated transcription (Latin):
torum remissionem. propt̃ exercendam iustitiã non ademit
Tencamus ergo indeclinabilem fidei confessionem. solus unusest
quisine peccato Natus est insimilitudine carnis peccati: sine pec¬
cato uixit inter aliena peccata. Sinepeccato mostuus est ꝓpter
nr̃apeccata. Non declinemus indextram autsinistram. IN
dextram enim declina reest seipsũ decipere. dicendo se ẽẽ si nepecca¬
to. Insinistra autem pernescio quapuersam et prauã securitatẽ
setam quã impunedare peccatis. Uiasenim quȩ adextrissunt
nouit dr̃s qui solus si nepeccato est. et nr̃apotest delere peccata
Per uerse autem sunt quacasinistris amicitiae cumpeccatis. Ta¬
les etiam illiuiginti annorum adolescentuli figuram nou ipopu¬
li premiserunt qui interram ꝓmissionis intrarunt. qui nec index¬
tram nec insinistrã dicti sunt declinasse Non enim uiginti
annorũ &as comparanda est innocentiȩ paruulorũ: sed nisi fallor
hic Numerus misticũ aliquid adumbrat etresonat. Vetus enĩ

Expanded text:
torum remissionem propter exercendam iustitiam non ademit. Teneamus ergo indeclinabilem fidei confessionem. solus unus qui sine peccato natus est in similitudine carnis peccati, sine peccato uixit inter aliena peccata, sine peccato mortuus est propter nostra peccata. non declinemus in dexteram aut sinistram; in dexteram enim declinare est se ipsum decipere dicendo se esse sine peccato, in sinistram autem per nescio quam peruersam et prauam securitatem se tamquam inpune dare peccatis. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, qui solus sine peccato est et nostra potest delere peccata; peruersae autem sunt, quae a sinistris, amicitiae cum peccatis. tales etiam illi uiginti annorum adulescentuli figuram noni populi praemiserunt, qui in terram promissionis intrarunt, qui nec in dextram nec in sinistram dicti sunt declinasse. non enim et uiginti annorum aetas conparanda est innocentiae paruulorum, sed, ni fallor, hic numerus mysticum aliquid adumbrat et resonat. uetus enim