comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tũ specie antiquus hostis occultat. ualde
subtiliter manus compuntionis examinat
Iuienim uera citer intur dol& qua eagenda
foras quaenon agenda sint fostiter p̃iud&
Quamuis compunctionis nos in intimis afficit
omnis strepidus prauȩ suggestionis in mu¬
tescit. quia sicor ueraciter dol& lingũa
contranos uitia non hab& Nam cum ple¬
nauita rectitudinis quaeritur suꝑuacua
suggestio prauitatis obduratur.
nterdum & male usȩ uistutes. & seuitia
gignunt. Quod fit ꝑ inmoderatum ani¬
mi app&itum cui non sufficie donum
quod meruit nisi inde aut locudos aut
lucra aut damnum atquisierit. Int̃¬
dumuistutes uitia gignunt dumeli¬
quoendo ꝓtempore opostuno mini¬
me relcxcntur. Sicque fit ut quȩ loco¬
congruo uis tutessunt in congruo ui¬
tico deputentur. ueluti si fro frectris
coduentu canonicum non solucctur
ieiunium. Vistutum igitur discr&i¬
onem copcculo apło sume. Qui cedtẽ¬
pusagit quo dagendum ẽe omnino ꝑ hibu¬

Expanded text:
tum specie antiquus hostis occultat, valde tum specie antiquus hostis occultat, valde subtiliter manus compunctionis examinat . Qui enim veraciter intus dolet, quae agenda foras, quae non agenda sint, fortiter praevidet. Cum vis compunctionis nos in intimis afficit, omnis strepitus pravae suggestionis immutescit, quia si cor veraciter dolet, linguam contra nos vitia non habent . Nam cum plena vita rectitudinis quaeritur, supervacua suggestio pravitatis obduratur. 1. Interdum et male usae virtutes ex se vitia gignunt: quod fit per immoderatum animi appetitum, cui non sufficit donum quod meruit, nisi inde aut laudes aut lucra damnanda quaesierit. 2. Interdum virtutes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro fratris adventu canonicum non solvatur jejunium. 3. Virtutum igitur discretionem a Paulo apostolo sume, qui ad tempus egit, quod agendum esse omnino prohibu
Abbreviated transcription (Latin):
quus hostis humanaementi pium aliquid
in sinuat ut ad crudelitatis terminum de¬
ducat. sicut᷑ quum plecti perdisciplinã
culpa prohib& quatenus quae hic non re¬
primitur. gehenna eigneferiatur. Ali¬
quando discr&ionis imaginem oculis ho¬
minum inmundus sp̃r obicit & td indiscre¬
tionis laqueos ꝑducit. sicut est cum in pul¬
sueius pro infirmitate nobis plus alimen¬
torum quasi discr& e concedimus. sed indis¬
cr& econtranos bella carnis excitamus.
Aliquando diabolus effectum simulat bonorũ
operum sed ꝑ hunc in qui & udinem in rogat
laborum sicut est quumquis quiescerenon
ual& quasi dectio iudi caritim&. Aliquando
humanigeneris aduersarius imaginẽ humi¬
litatis ostentat ut effectum utilitatis sub¬
trahat sicut est quum quosdam plusquã suNt
in firmos atq: intiles sibi m&ipsis asserit
Vt dum senimis indignos considerant res
inquibus prodes sepoterant ministrareꝑ
timescant. Vniuersauitia quae subuirtu¬

Expanded text:
quus hostis humanae menti pium aliquid quus hostis humanae menti pium aliquid insinuat, ut ad crudelitatis terminum deducat, sicut est, cum plecti per disciplinam culpam prohibet, quatenus quae hic non reprimitur gehennae igne feriatur . Aliquando discretionis imaginem oculis hominum immundus spiritus objicit, et ad indiscretionis laqueos perducit, sicut est, cum impulsu ejus pro infirmitate nobis plus alimentorum quasi discrete concedimus, sed indiscrete contra nos bella carnis excitamus. Aliquando diabolus effectum simulat bonorum operum, sed per hunc inquietudinem irrogat laborum, sicut est cum quis quiescere non valet, et quasi de otio judicari timet. Aliquando humani generis adversarius imaginem humilitatis ostendit, ut effectum humilitatis subtrahat, sicut est cum quosdam plusquam sunt infirmos atque inutiles sibimetipsis asserit, ut dum se nimis indignos considerant, res in quibus prodesse proximis poterant ministrare pertimescant. Universa vitia, quae sub virtu
Abbreviated transcription (Latin):
rumq: ꝑinꝰ sualita tẽmentis non agnoscunt ui¬
tium esseculpabile quod dignum uid& ur
damnatione : Item quaedam uitia species
uirtutum esseuidentur sed tamen uirtu¬
tes non sunt. Nam in terdum sub pra& ex¬
tuiustitiae crudelitas augesur & putatur
esseuistus. quod nimirum est uitium. saepe
in ordinata remissio pi& as creditur. & in
effrenata ira spĩtalis zeli uirtus estima¬
tur & saepe praecipitata actio uelocita¬
tis efficatia. Atq agendi tarditas gra¬
uitatis consilium putatur. Necesse est aut̃¬
ut electus quisq: uistuter acuitia uigi lanti
curadiscernat. neaut cum tenacia occup&
& parcum seuideri indis pensationibus ex¬
ult&. Aut cum effusae quid fuerit perditũ
remittendo quod feriredebuit ad a&er¬
na suplicia subditos pertrahat. Aut ima¬
niter feriendo quod delinquitur ipsegra¬
uius delinquat. Aut hoc quod agirecte ac
grauiter potuit . in mature p̃ueni& leuig&
Aut bonae actionis meitum differendo
add&eriora permut&. Aliquando anti¬

Expanded text:
r insensualitatem mentis non agnoscunt vitium esse culpabile, quod dignum videtur damnatione. 3. Item quaedam vitia species virtutum esse videntur, sed tamen virtutes non sunt. Nam interdum sub praetextu justitiae crudelitas agitur, et putatur esse virtus quod nimirum est vitium, inordinata remissio pietas creditur, et effrenata ira spiritalis zeli virtus aestimatur. Saepe praecipitata actio velocitatis efficacia, atque agendi tarditas 29 gravitatis consilium putatur. Unde necesse est ut rector animarum virtutes ac vitia vigilanti cura discernat, ne aut cor tenacia occupet, et parcum se videri in dispensationibus exsultet; aut cum effuse quid perditur,  aut remittendo quod ferire debuit, ad aeterna supplicia subditos pertrahat; aut immaniter feriendo quod delinquitur, ipse gravius delinquat; aut hoc quod agi recte ac graviter potuit, immature praeveniens leviget; aut bonae actionis meritum differendo, ad deteriora permutet.
Abbreviated transcription (Latin):
mea quã multipliciter. & caromea. Sititani¬
ma ut dm̃ uidect. Ero quid sitit nisi utre¬
surgat : hincrursum ait. Aufers spm̃ eorum
& deficient & in puluerem suum reuerten¬
tur maxq: de carnis resurrectione s ub¬
iungit. Emit tespm̃tuum &creabuntur

Expanded text:
mea, quam multipliciter et caro mea . Sitit animea, quam multipliciter et caro mea . Sitit anima, ut Deum videat. Caro, quid sitit, nisi ut resurgat? Hinc rursum ait: Aufer spiritum eorum, et deficient, et in pulverem suum revertentur . Moxque de carnis resurrectione subjungit
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Rursumcircum dabor pelle meam
& in carne mea uidebo dm̃ quem uisurussũ
ego ipse & oculim ei conspec turisunt & non
alius. Ecceuerũ resurrectionem. ec ce
pellem ec cecarnem aꝑtis uocibus fat&ur
Quidergoreman& unde possit mens nr̃a dubi¬
ture. nos aut̃ bea tuob fidem sequentes
& redemtoris nr̃i postresurrectionem corpus
palpabile ueracites credentes fatemur
carnem nr̃am postresurrectione futurã
et eundem diuersam. eandem ꝑnaturã
diuersam ꝑgloriã eandem ꝑueritatem
diuersa ꝑ potentiam Eritpost resurrec¬
tionem caro nr̃ã subtilis quia & incorrup¬
tibilis. erit palpabilis. qui a non amit¬
tit essentiã ueracisna turae. Interra¬
uidelic& mortui non spũ sed corpore descen¬
dunt . Inconspeetuergo dñi procedunt qui
in terra descendunt qua resurgendo adiu¬
dicium ueniunt. quinuncinpuluere putres¬
cunt. Sicut scriptũ est. In conspectu eius.
procedunt uni uersi quid escendunt in terra
dempsalmista iterũdicit. Sitiuit inte anima

Expanded text:
dabor pelle mea, et in carne mea videbo Deum, quem visurus sum ego ipse, et oculi mei conspecturi sunt, et non alius . Ecce veram resurrectionem: ecce pellem, ecce carnem apertis vocibus fatetur. Quid ergo remanet, unde possit mens nostra dubitare? Nos autem beati Job fidem sequentes, et Redemptoris nostri post resurrectionem corpus palpabile veraciter credentes, fatemur carnem nostram post resurrectionem futuram et eamdem et diversam: eamdem per naturam, diversam per gloriam; eamdem per veritatem, diversam per potentiam. Erit itaque subtilis, quia et incorruptibilis. Erit palpabilis, quia non amittet essentiam veracis naturae. Seenim mortui non spiritu, sed corpore descendunt. In conspectu ergo Domini procidunt qui in terram descendunt, quia resurgendo ad judicium veniunt qui nunc in pulcunt, sicut scriptum est: In conspectu ejus procedunt universi qui descendunt in terram . Idem Psalmista iterum dicit: Sitivit in te anima
Abbreviated transcription (Latin):
qui iudicantur & pereunt opponitur
illi ordim bonorum qͥequo sunt quiiu¬
dicantor & regnant. Pecundusor
doeorum qui non iudicantur & pereuN
opponitur illi  ordini perfectorum. in quo
sunt huqui iudicantur & regnant. Quar
tus ordo eorum qui non iudicantur & reg¬
nant. Opponitur illi contrurio ordini in
quosunt illi qui non iudi cant & pereunt.
In quotremen do iudicis ex amine electi
omnes areprobis diuisi gaudebunt.
Quiccumini quos om̃s extremuultioꝑ
cutit. ipsi degloria digner& ributio¬
nis ilcrescunt.¬

Expanded text:
qui judicantur et pereunt opponitur qui judicantur et pereunt opponitur illi ordini bonorum, de quo sunt qui judicantur et regnant. Secdo eorum qui non judicantur et pereunt, opponitur illi ordini perfectorum, in quo sunt hi, qui non judicantur et regnatus ordo eorum, qui non judicantur et regnant, opponitur illi contrario ordini, in quo sunt illi, qui non judicantur et pereunt.In tremendi Judicis examine electi omnes a reprobis divisi gaudebunt, quia cum iniquos omnes extrema ultio percutit, ipsi de gloria dignae retributionis hilarescunt
Abbreviated transcription (Latin):
unc monitȩ ciuitates cadunt qui amen¬
tes dõpene trente damnabunt᷑. Tunc
excelsi angeli corruunt quia cordaquȩ
se perinpuritatis prudentium erigua
periustitiae sententiam prosternunt᷑.¬
Dehac die iudicii dñsiterum perprophe¬
tam dicit. Ad huc semel & egoma uebo
non solumt̃ra sed &iam &celum. Sicum
aerem mouit & terra non subs istit.
quis fertit cum celum mouerit : Illum
ergo terribilem diem totintentione
cogitemus uitum moresq: corriga¬
mus Malatem tantia resisten do
uincamus perp& ruta autem fletib:
punicmus. Aduentumnamq: a&erni
iudicis tanto securiores quando que
ui debimus. quantununc districtionẽ
illius timendo preuenimus. Duaesun
iniudicio. Hoc est electorum &repro¬
borum. qua&cimen diui duntur in
quatuor. Perfectorum ordo unus
est quicum d ñõ iudicat. Etalius qui iu
dicatur. Vtrique tumen cum xp̃oreg¬
naibunt. Simi liter ordo reproborum
partitur in duobus. Dum hii qui intra
e clȩsiam sunti ali iudicandisunt &¬
damnandi. primus igitur ordo eorũ

Expanded text:
m munitae civitates cadunt, quia mentes Deo impenetratae damnabuntur. 49 Tunc excelsi anguli corruunt, quia corda quae se per impuritatis prudentiam erigunt, per justitiae sententiam prosternuntDe hac die judicii Dominus iterum per prophetam dicit: Adhuc semel, et ego movebo non solum terram, sed etiam et coelum . Si cum aerem movit, et terra non subsistit, quis ferat, cum coelum moveriergo terribilem diem tota intentione cogitemus, vitam moresque corrigamus, mala tentantia resistendo vincamus, perpetrata autem fletibus puniamus. Adventum namque aeterni Judicis tanto svidebimus, quanto nunc districtionem illius timendo prevenimus. Ͻ Sed in judicio, hoc est electorum et reproborum, qui tamen dividuntur in quatuor. Perfectorum ordo unus est qui cum Domidicatur. Utrumque tamen cum Christo regnabunt. Similiter ordo reproborum partitur in duobus, dum hi qui intra Ecclesiam mali judicandi sunt et damnandi. Primus igitur ordo eorum
Abbreviated transcription (Latin):
& ernoiudice terribiliter apparente
adstuntib legionibus congelorum cad¬
sistente cuncto ministerio caelestium po¬
testutum cdqueelectis omnibus ceł
hoc ex pectacculum deductis dicbolus
crudelis &fortis belua in medium cap¬
tiua deducitur. & cum suo corporeid
est cumre probis omnibus a&ernis ge¬
hennae incendiis mancipatur cum dicitꝰ
Discedite amema ledicti in ignema&ernum¬
qui paratus est diabolo & angelis eius.O
quale est erit illud ex spectaculum quando haec
imanissimabestia electorum oculis ostend&ꝰ.
quae hoc bellitem poren imis illos terrere potu¬
erat siuider&ur sed occulto acmiro dĩ consi¬
lio agitur ut & nunc ꝑ eius gratiã apugnantib:

Expanded text:
 judice terribiliter apparonte, astantibus legionibus angelorum, assistente cuncto ministerio coelestium potestatum, atqhoc spectaculum deductis, ista bellua crudelis et fortis in medium captiva deducetur, et cum suo corpore, id est, cum reprobis omnibus aeternae gehennae incendiis mancipatur, cum dicitur: « Discedite a me, maledicti, equi praeparatus est diabolo et angelis ejus . O quale erit illud spectaculum, quando haec immanissima bestia electorum oculis ostendetur, quae hoc belli tempore nimis illos terrere potuerat, si videretur! Sed occulto ac miro Dei consilio agitur, ut et nunc per ejus gratiam a pugnantib
Abbreviated transcription (Latin):
bulabitur ibi fostis
dies i raedies illa distri¬
bulationis & cingustiuo
diesculamitatis & miseri¬
ae dies tenebrurũ eca¬
liginis dies nebulȩ e tus¬
bin s. dies tubȩ &clango¬
ris. suꝑom̃ sciuitater mu¬
nitus & suꝑ om̃s angu¬
los excelsos dies enĩ¬
aduersionis pluga suꝑ
ciuitates munitus & suꝑ¬

Expanded text:
bulabitur ibi fortis . Dies irae dies illa, dies tribulationis et angustiae, dies calamitatis et miseriae, dies tenebrarum et caliginis, dies nebulae et turbinis, dies tubae et clangoris super omnes civitates munitas, et super omnes angulos excelsos . Dies Domadversionis plena super civitates munitas et su
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione repcrari. Haecitaq requiren¬
tes parua semina ingentium arborum ui¬
decnt atq si pos sunt dicant. ub un eis lat&
tanta moles roboris tunta diuit sitas ra¬
morũ tanta multitudo & uiri ditas folio¬
rũ tanta species florũ tanta ubertas
saporũ atq odor fructuum. Num quid¬
nam semina arborũ odorem uel saporẽ
habent quumipsae post arbores in suis
fructibus proferunt : Si ex semine arboris
nis humanae diffiditur qđ exeorepara¬
ri forma ualeat quae nonuid&ur : Deuera¬

Expanded text:
surrectione reparari? Haec itaque requirensurrectione reparari? Haec itaque requirentes, parva semina ingentium arborum videant, atque si possunt dicant: Ubi in eis latet tanta moles roboris, tanta diversitas ramorum, tanta multitudo et viriditas foliorum, tanta species florum, tanta ubertas, sapor atque odor fructuum? Nunquidnam semina arborum odorem vel saporem habent, quem ipsae post arbores in suis fructibus proferunt? Si ergo ex semine arborum nis humanae diffiditur quia ex eo reparari forma valeat quae non videtur
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ reducat ex puluere : qui lignũ fructus. fo¬
lia in magna mole arboris ex paruo c̃otidie
semineres taurat. Cum ergo dubitans ani¬
mus deresurrectionis potentia rationem
quuerit ecrundemrerũ ei que stiones
inferen dae sunt quae & inces santer fiunt
& tum̃ ratione comp̃hendi nequa quam
possunt. ut dũ non ual& ex uisionerei pene¬
trare quod conpicit de ꝓmissionediuina e
potentiae credat quod audiuit . Ipsa nobis
elementa ipsererũ species resurrectionis
imaginem p̃dicant. Solenim quotidie
nr̃is oculis morit᷑ quotti diere surgit.
S tellȩ matutinisoris nobis occidunt uespere¬
nuda foliis floribus acfructibus & quasi
arida remanent. seduernali sole redeunte
cũ aradice humor resurrexerit suo iterũ
decore uestiuntꝰ. Quurergo de hominibus
diffiditur. quod fieri in lignis uid&ur. sȩpe¬
infide homines dũpuluerem putrescentis
carnis aspiciunt dicunt. Vnde ossa& me¬
dullae unde caro &capilli pot eruntinre¬

Expanded text:
Deus reducat ex pulvere, qui lignum, fructus, foDeus reducat ex pulvere, qui lignum, fructus, folia in magna mole arboris ex parvo quotidie semine restaurat? Cum ergo dubitans animus de resurrectionis potentia rationem quaerit, earumdem rerum ei quaestiones inferendae sunt, quae et incessanter fiunt, et tamen ratione comprehendi nequaquam possunt. Ut dum non valet ex visione rei penetrare quod conspicit, de promissione divinae potentiae credat quod audit. elementa, ipsae rerum species, resurrectionis imaginem praedicant. Sol enim quotidie nostris oculis moritur, quotidie resurgit. Stellae matutinis horis nobis occidunt, vesperi renuda foliis, floribus ac fructibus, et quasi arida remanent, sed vernali sole redeunte, cum a radice humor surrexerit, suo iterum decore vestiuntur. Cur ergo de hominibus diffiditur, quod fieri in lignis videtur? Sed saepe pulverem putrescentis carnis aspiciunt et dicunt: Unde ossa et medullae, unde caro vel capilli poterunt in re
Abbreviated transcription (Latin):
iuc& cum labore transcendat.
dũ ãdĩ contẽplationẽ ab sorta carnis in¬
firmita te conualuerint. Resurrectio
mortuorũ ut a postolusait. Inuirũ ꝑfectũ
in mensurã a&atis plenitudinis xpĩ futu¬
ra est. Sunt non nulli quideresurrecti¬
onecarnis incerti sunt. & dũ carnẽ in
putredinẽ ossaq: in puluerẽ redigi ꝑse
pulchra conspiciunt. reparuri expul¬
uere carnẽ. & ossa diffidunt. Sicq: a¬
pud se quasi ratio cinantes dicunt.
Q uando expuluere homoreducitur. quan¬
do igitꝰ ut cinis anim &ur. lo geminus
est dõ repararequod fuit . quã creasse
quod non fuit. Aut quid mirũ si hominẽ
expuluere resuscit&. quisimulomã
exnihilocre auit. Mirabilius ẽdĩ caelũ
acterra ex nullis existentib: rebus con¬
didisse. quã ipsum hominẽ exterra re¬
chro adtenditur. & in carnẽ redireposse
disperatur. & diuinao perationis uircus
comp̃ hendi quasiexratione quaeritur
Quid mirũ est siossa neruos. carnẽ capillosq

Expanded text:
jacet cum labore transcendat. jacet cum labore transcendat. dum ad Dei contemplationem, absorpta carnis infirmitate, convaluerint. Resurrectio mortuorum, ut Apostolus ait, in virum perfectum in mensuram aetatis plenitudinis Christi futu « Sunt nonnulli qui de resurrectione carnis incerti sunt, et dum carnem in putredinem ossaque in pulverem redigi per sepulcra conspiciunt, reparari ex pulvere carnem et ossa diffidunt; sicque apud se quasi ratiocinantes dicunt: Quando ex pulvere homo reducitur, quomodo agitur ut cinis animetur? Longe minus est Deo reparare quod fuit, quam creasse quod non fuerit. Aut quid mirum si hominem ex pulvere resuscitet, qui simul omnia ex nihilo creavit? Mirabilius est Deo coelum ac terram ex nullis existentibus condidisse, quam ipsum hominem ex terra recro attenditur, et in carnem redire posse desperatur, et divinae operationis virtus comprehendi quasi ex ratione quaeritur. Quid mirum est, si ossa, nervos, carnem capillosque,
Abbreviated transcription (Latin):
uati eo quod nolumus expoliari sed suꝑ¬
uestiri ut ab sorbectur quodmor tadeẽ
cauita. Ecce& moridesi derat. &ta men
carne ex poliari formidat. Quur hoc quia
siuictoria inper p&uum l&ificat. ipsani¬
hil ominus cad prȩsens mortis pena per¬
turbat. Et quamuis cimor subsequentis
muneris tangit. tamen non sinemerore
animum pulsus doloris. Sicut enim uir
fortis cum uicino iam belli certumin e
armis cacingitur. palpitat & festincit
Trem& & sȩuit. quasi pauere perpallo¬
rem cernitur. sed periram ueementer
urgu&ur. Ituuir scs̃ compassionimor¬
tis propinquure seconspicit. enaturae
suae infirmita te concutitur & spei suae
soliditute roborutur. Deuicina quidẽ
morte trepidat. & tumen quod mori¬
endo uerius uiuat exultut. Unusquis¬
que uirses adregnum non potest nisi
interposita morte transire. & idcirco
confidendo qusi combigit. & qua si cm¬
bigendo confidit. Et gaudens m&uit
& m& uens guud& qui escit quod adbra¬
uium qui &is non ꝑueniat . nisi quod inter¬

Expanded text:
od nolumus exspoliari, sed supervestiri, ut absorbeatur quod mortale est a vita . Ecce et mori desiderat, et tamen carne exspoliari formidat. Cur hoc? quia etsi victoria in perpetuum laetificat, ipsa nihilominus ad praesens mortis poena perturbat. Et quamvis vincat amor subsequentis muneris, tangit tamen non sine moerore animum pulsus doloris. Sicut enim vir fortis, cum vicino jam belli certamine armis accingitur, palpitat et festinat, tremit et saevit, quasi pavere per pallorem cernitur, sed per iram vehementer urgetur: ita vir sanctus, cum passioni mortis propinquare se conspicit, a naturae suae infirmitate concutitur, et spei suae soliditate roboratur. De vicina quidem morte trepidat, et tamen, quod moriendo verius vivat, exsultat. Unusquisque vir sanctus ad regnum non potest nisi interposita morte transire. Et idcirco confidendo quasi ambigit, et quasi ambigendo confidit, et gaudens metuit, et metuens gaudet, quia scit quod ad bravium quietis non perveniet, nisi hoc quod inter
Abbreviated transcription (Latin):
aduenerit blandus iustis & terribilis
apparebit iniustis. Isto siniudicium ueniens
ꝑ leni tatisman su&udinem demulc& illos
uero ꝑ iustiue districtionẽ terr& quem¬
iudicudiem nouitxp̃s. sed in euangelio dicere
& scire discipulos noluit. Namdũdicatidem
dñr ꝑ proph&m. Dies ultionis in corde
meo. indicat seno nn escire sed nolle in¬
dicare. quid tremendus iudex facturus est
cumꝑ sem &ipsum uenerit. & inultionem
peccatorum ira eius exarserit. sinunc por¬
tari non potest cum nos ꝑtenuissimam nu¬
bem ferit : In ira e eius p̃sentia quaecaro sub¬
sistit. siuentũ mouit. & terrã subruit :
concitauit aera & tot edificia strauit :
Hano districtionem uenturi iudicis paulus
consideransait. Horrendũ estincidere
inmanus dĩ uentis Hanc psalmista ex¬
primit dicens Ds̃ manifesteueni& ds̃
noster &non silebit Ignis in conspectueius

Expanded text:
us et blandus justis et terribilis apparebit injustis: istos in judicio veniens per lenitatis mansuetudinem demulcet, illos vero per justitiae districtionem terreii diem novit Christus, sed in Evangelio dicere et scire 184 discipulos noluit. Nam dum dicit idem Dominus per prophetam: Dies ultionis in corde meo , indicat se non nescire, sed nolle indicare. cum per semetipsum venerit, et in ultionem peccatorum ira ejus exarserit, si nunc portari non potest, cum nos per tenuissimam nubem ferit ? In irae ejus praesentia quae caro subsistet, si ventum movit, et terram subruit, concitavit aera et tot aedificia stravit? Hanc districtionem venturi Judicis Paulus considerans, ait: Horrendum est incidere in manus Dei viventis . Hanc Psalmista exprimit, dicens: Deus manifeste veniet, Deus noster, et non silebit. Ignis in conspectu ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uatur & tunc appar ere incipit cum laborũ
ram nobi sultimã dñr nr̃ idcirco uoluit esse
in cognitam ut semper esse possit sus pecta
Vtdum illam praeuidere non possumus ad
illam sine intermissione properemus
quia uenturae mostis tempus ignoramus &
post mortem operari non possumus super¬
est ut ante mortem tempora indulta sapia¬
mus sic enim sic mors ista cum uenerit uin¬
citur siprius quamueniat sempertimeatꝰ
redemptor noster suscepit mortem ne mo
ritimeremus. ostendit resurrectionem
ut nos resurgereposse confidamus
Vnde & eccdem mortem non plus quam triduã
eẽ uoluit. nesi in illo resurrectio differr& ur
in nobis omnimodo disperar& ur. Nos per
mortem cccrnis. us queadfinem mun di
rem anemus inpuluere. AXp̃s autem die

Expanded text:
vatur; et tunc apparere incipit, cum laborum vatur; et tunc apparere incipit, cum laborum ram nobis ultimam Dominus noster idcirco voluit esse incet dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur, quia venturae mortis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus; superest ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim, sic mors ista cum venerit vincitur, si priusquam venerit timeatur. Redemptor noster susceri timeremus. Ostendit resurrectionem, ut nos resurgere posse confidamus. Unde et eamdem mortem non plusquam triduanam esse voluit, ne si in illo resurrectio differretur, in nobis omnimodo desperaretur. mortem carnis usque ad finem mundi remanemus in pulvere, ille vero die
Abbreviated transcription (Latin):
enimquisq: a consortiomundi abstrahitur
nec cupiditas eum obligat consentientem
nec oruciat sentientem. Bonum ẽ cor¬
poraliter remotum eẽ cmundo : sed mul¬
tumẽ melius uoluntate utrum que uero
coipore & corde discr&us est. Onager ut
ait iob contem nit ciuitatem & monachi
cõmunem secularium ciuium conuersa¬
tionem. Hu aduersa uitae nrãe app& uđ
prospera contemnunt tdum hadeis
haecuita despicitur futura in uenitur
DEMORTE CORPORIS
rae fixi dies singuli ab internadĩ p̃sci¬
entia necaugeri possunt neominue.
Nisi contingat ut itacp̃sciantur ut
aut cumoptimis operibus longio¬
ressint aut aim malis breuiores.
Sicut ez echices auomentum dierũ
meruit in pensione la crimarem.
Et sicut deꝑuersusscriptum est indis¬
ciplinatis obuiat mors. omne quod secundũ
praesens saeculum laboramus. uixusq: ad mor¬
tem sufficit. morsnamq: interueniens fru¬
ctum nostri laboris abscidit. Quoduero pro
a &ornauita agitur &ium post mostem ser¬

Expanded text:
enim quisque a consortio mundi abstrahitur, nec cupiditas eum obligat consentientem, nec cruciat sentientem. Bonum est corporaliter remotum esse a mundo, sed multo est melius voluntate. Utrumque autem viro corpore et corde discretus est. Onager, ut ait Jeremias, contemnit civitatem , et monachi communem saecularium civium conversationem. Hi adversa vitae nostrae appetunt, prospera contemnunt, ut eum dum ab eis haec vita despicitur, futura inveniaturDe morte corporis. Praefixi dies singulis ab interna Dei praescientia nec augeri possunt, nec minui, nisi contingat ut ita praesciantur, ut aut cum optimis operibus longiores sint, aut cum pessimis breviores, sicut Ezechias augmentum dierum meruit impensione lacrymarum, et sicut de perversis scriptum est: Indisciplinatis obviat mors . Omne quod secundum praesens saeculum laboramus vix usque ad mortem sufficit . Mors namque interveniens fructum nostri laboris abscidit; quod vero pro aeterna vita agitur, etiam post mortem ser
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam &iamcorporaliter separarideside¬
rant ab iniquis ut eorumnon in uoluantur
delictis. Non nulli & sicorporali disces su
spitalitamen ab eis intentionerecedunt.
qui& si cõmunes sunt conuersatione discre¬
ti tamen sunt corde uelopere. & lic& sȩpe
inmedio carnalium uitam dr̃ protegat elec¬
torum. tamen satisrarum est ut quisque
interscłi uoluptates positus auitiis maneat
in libatus. In quibur & sinoncito in plic&ur
aliquando tamen abstrahitur neque enĩ
diutius essepoterit. qui periculo proximus
fuerit. uita sineoffendiculo uita monachi

Expanded text:
Quidam etiam corporaliter separari desideQuidam etiam corporaliter separari desiderant ab iniquis, ut eorum non involvantur delictis. Nonnuli, etsi non corporali discessu, spirituali tamen ab eorum intentione recedunt; qui etsi communes sunt conversatione, discreti tamen sunt corde vel opere. Et licet saepe in medio carnalium vitam Deus protegat electorum, tamen satis rarum est ut quis inter saeculi voluptates positus a vitiis maneat illibatus, in quibus etsi non cito implicetur, aliquando tamen attrahitur. Neque enim diuturnus esse poterit, qui periculo proximus fuerit. 3. Via sine offendiculo, vita monachi
Abbreviated transcription (Latin):
prospe raetur. Sȩpe uox nr̃a eo ꝑficit
quo diffestur & cum superfici& enus p&i¬
tio neglegitur uota nostra altius incogitati¬
onum radice complentur sicut & semina
messium gelupressa solidantur & quo ad
super ficiem tardius exeunt eo ad frugẽmul¬
tipliciora consurgunt. desideria nostradila¬
tatione extenduntur ut proficiant profici¬
unt ut ad hoc quod perceptura sunt con¬
ualescant. Exercitantur incertamine ut
maioribus cumulentur praemiis in r&ribu¬
tione. Labor protrahitur pugnae ut cres¬
cat coronauictoriae.
ACONSORTIOSAECULISEPARANT
c̃iuiri funditus saeculo renunti antes ita
huicmundo moriuntur. ut solidõ uiuere
delectentur. quantoq se ab huius saeculi
conuersatione subtrahunt tanto internȩ
mentis aciep̃sentiam dĩ & angelicaes oci& a¬
tis frequentiam contempluntur. Malo¬
rum tam prauasunt opera manifesta ut hi
qui supernam patriã desiderant non solum
mores eorum sed &iam consortia fugiant.

Expanded text:
prosperatur. Saepe vox nostra eo perficitur, prosperatur. Saepe vox nostra eo perficitur, quod differtur; et cum superficie tenus petitio negligitur, vota nostra altius in cogitationum radice complentur; sicut et semina messium gelu pressa solidantur, et quo ad superficiem tardius exeunt, eo ad frugem multipliciora consurgunt. Desideria nostra dilatione extenduntur ut proficiant, proficiunt ut ad hoc quod perceptura sunt convalescant, et exercitantur in certamine, ut majoribus cumulentur praemiis in retributione. Labor protrahitur pugnae, ut crescat corona victoriae. a consortio saeculi separant. 1. Sancti viri funditus saeculo renuntiantes, ita huic mundo moriuntur, ut soli Deo vivere delectentur; quantoque ab hujus saeculi conversatione se subtrahunt, tanto internae mentis acie praesentiam Dei, et angelicae societatis frequentiam contemplantur. 2. Malorum tam prava sunt opera manifesta, ut hi qui supernam patriam desiderant, non solum mores eorum, sed et consortia fugiant.
Abbreviated transcription (Latin):
SIDERIO
cegnus clamors cõrum magnumẽ desi¬
derium . tanto enim quisque minus
clcomat quan tominus desiderat.
Ettaontomcoiorem uocem in aures in¬
circum scriptisp̃s & primit quanto se
in eius desiderio plenius fundit.
Cumcliter moueriso lece mens quace
p&it coliter quece p&itur & scõrũ
coniace ita interni secr&i sinudõ in¬
hȩreant ut inȩrendo qui escant quomo¬
dodicuntur p&ere quas cb int̃nomo¬
tu constat nullatenus discrepare : quo¬
modo dicuntur p&ere quacs&uo lunta¬
temdĩ cestum est & eaquace futura sunt
non ignorcore sed ipsopositae ccbipso cli¬
quid p&eredicuntur. Nonquo quic¬
quam desiderent quod ab eius quem cer¬
nunt uoluntate discordat: Sed quo
mente cordentius inerent eo etiam
de ipso accipiunt ut ab ipso p&ant quđ
eum facere uelle nouerunt. Nemo qui
taordius ccuditur credat qđ ccsuꝑna
cura neglegitur. Sȩpeenim nr̃ade¬
sideria qui coc eleriter non siunt
ex ccudiuntur & quodimpler conci¬
tep&imus exipsa melius tarditacte

Expanded text:
siderio. Magnus clamor sanctorum magnum est desiderium: tanto enim quisque minus clamat, quanto minus desiderat; et tanto majorem vocem in aures incircumscripti spiritus exprimit, quanto se in ejus desiderio plenius fundit . Cum aliter moveri soleat mens quae petit, aliter quae petitur, et sanctorum animae ita in interni secreti sinu Deo inhaereant, ut inherendo quiescant, quomodo dicuntur petere quas ab interno motu constat nullatenus discrepare? Quomodo dicuntur petere quas et voluntatem Dei certum est et ea quae futura sunt non ignorare? Sed in ipso positae ab ipso aliquid petere dicuntur, non quo quidquam desiderent quod ab ejus quem cernunt voluntate discordat, sed quo mente ardentius inhaerent, eo etiam de ipso accipiunt, ut ab ipso petant quod eum facere velle noverunt. Nemo qui tardius auditur credat quod a superna cura negligitur . Saepe enim nostra desideria, quia celeriter non fiunt, exaudiuntur; et quod impleri concite petimus, ex ipsa melius tarditate
Abbreviated transcription (Latin):
ad exemplum nrũ dr̃ proposuit ut quanto
deimitatione eorũ conferripos sunt nobisius¬
titiae praemia : tanto deꝑseuerantia mali
sint grauiora tormenta : sienimad boniin¬
citamentũ diuina quibus ad monenemur
p̃cepta deessent ꝓ lege nobis scorũ exempla
sufficerent : At contra dum& dr̃nos p̃ceptis
suis admoneat & uitaes cõrũbonioperis nob̵
exempla proponat : Nulla estiam dereati
excusatio quia & lexdĩ aures nostras qͥoti die
pulsat & factorũ documenta bonorum. cordis
nr̃i intima prouocat : & si prauorũ saepese¬
cuti sumus exempla cur nonimite murscõ¬
rũ digna & dõplacita facta : & siapti fuimꝰ¬
imitari iniquos in malũ curpigri sumus
imitari iustos in bonum.  Orandus est ds̃ut¬

Expanded text:
ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto ad exemplum nostrum Deus proposuit, ut quanto de imitatione eorum conferri possunt nobis justitiae praemia, tanto de perseverantia mali sint graviora tormenta. 6. Si enim ad boni incitamentum divina, quibus admonemur, praecepta deessent, pro lege nobis sanctorum exempla sufficerent. At contra, dum et nos Deus praeceptis suis admoneat, et vitae sanctorum boni operis nobis exempla proponat, nulla est jam de reatu excusatio, quia et lex Dei aures nostras quotidie pulsat, et factorum documenta bonorum cordis nostri intima provocant. 7. Et si pravorum saepe secuti sumus exempla, cur non imitemur sanctorum digna, et Deo placita facta? imitari iniquos in malum, cur pigri sumus imitari justos in bonum? CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
rensibus iurgus in uoluuntꝰ & prosuorũtem¬
poralisalute suas anim ar ꝑdunt. interdumor¬
dinata discr&ioẽ dumnegatꝰ maximo qđ presta¬
tur extraneo ut noueris non prohiberi pi&a¬
tir officium sed negari carnalitatis affectum
DESXEMPLIS SG̃ORUM
d conuersionem seu correctionẽmostalium
multo prosunt exemplabonorum Nam¬
rũ qua eimitentur admelius sed ꝓponun
sibi exempla malorum. quae ad sciorũ mo¬
rum ꝑ uersitatem utantur in peus obhanc
utilitatẽ scribuntur scõrũ ruina ee repa¬
rationes ut spemfaciant salicas humanae
nequis quã post lapsum paenitendo dispe¬
r& ueniam dum conspicit scõrum repa¬
rationem fuisse&iiam postruinam. sciaNt
flagitiodedit adquam uti litatem eorum
exempla proponantur scãrũ. scilic& ut aut
sint quos imitentur ad reparationem aut
ceste ex eorũ comparatione durius dein obe¬
dientia puniantꝰ propterea uistutes scorũ

Expanded text:
rensibus jurgiis involvuntur, et pro suorum temrensibus jurgiis involvuntur, et pro suorum temporali salute animas suas perdunt. 5. Interdum ordinata discretio est, dum negatur proximo quod praestatur extraneo, ut noveris, non prohiberi pietatis officium, sed negari carnalitatis affectum. exemplis sanctorum. 1. Ad conversionem seu correctionem mortanum multum prosunt exempla bonorumrum, quae imitentur ad melius; sed proponunt sibi exempla malorum, quibus ad suorum morum perversitatem utantur in pejus. 3. Ob hanc utilitatem scribuntur sanctorum ruinae et reparationes, ut spem faciant salutis humanae, ne quisquam post lapsum 206 poenitendo desperet veniam, dum conspicit sanctorum reparationem fuisse etiam post ruinam. 4. Sciant flagitio dediti ad quam utilitatem eorum exempla proponantur sanctorum, scilicet, ut aut sint quos imitentur ad reparationem, aut certe ex eorum comparatione durius de inobedientia puniantur. 5. Propterea virtutes sanctorum
Abbreviated transcription (Latin):
Hi qui prodĩ timore saeculo renuntiant &¬
tamencuris rerum familiarium inplicantꝰ
quanto se rerum studiis occupant : tanto
a caritate diuina se separant. quisimul&
terrenis parerecuris & diuinis exercere
student utrumq compl& simul nonualent
Nam duascuras pariter in essepectori hu¬
mano non posse & duobus serui entem
dominis uni placere difficileposse Ni¬
si prius a secr& ioribus cordis expellatur
in portuna saeculariũ multitudo curarũ
Anima quae intrinsecus iac& nequaquã
resurg&. Namdum seper innumeras scłi
cogitationes as pargit. ad considerationẽ
sui senullatenur colligit. quidamdumꝓ¬
pinquorum utilitates procurant adi amo¬
re seseparant. Vir spitalis ita prodessed eb&
sua e propinquitati ut dumillis gratiã carnis
praestarestud& ipsea spĩtali proposito ne¬
qua quã declin&. Multien ĩ monachorum a more
parentum non solũ terreniscuris sed &iam fo¬

Expanded text:
Hi qui pro Dei timore saeculo renuntiant, et Hi qui pro Dei timore saeculo renuntiant, et tamen curis rerum familiarium implicantur, quanto se rerum studiis occupant, tanto a charitate divina seipsos separant. Qui simul et terrenis 308 parere curis et divinis exerceri student, utrumque complecti simul non valent. Nam duas curas pariter inesse pectori humano non posse; et duobus servientem dominis, utrique placere difficile est. 2. Nisi prius a secretioribus cordis expellatur importuna saecularium multitudo curarum, anima, quae intrinsecus jacet, nequaquam resurget. Nam dum se per innumeras saeculi cogitationes spargit, ad considerationem sui se nullatenus colligit. 3. Argupinquorum utilitates procurant, a Dei amore se separant. 4. Vir spiritualis ita prodesse debet suae propinquitati, ut dum illis gratiam carnis praestare studet, ipse a spirituali proposito nequaquam declinet. Multi enim monachorum amore parentum non solum terrenis curis, sed etiam fo
Abbreviated transcription (Latin):
sequa quam mens monachi ad superna
ad tollitur sicurarum tumultibus corta¬
nue in infimis occupatur. quidenim dedõ
occupata obtineat quaed cillo ad praehendore
aliquid &iamuacans laborat: Beneautem
perpsalmis tam dicitur. Vacate & uid & e
qm̃ ego sumds̃ quia quiua caredõ neglegit
suo sibi iudio lumen eius uisionis abscondit
Mon achi qui rebus temporalibus occupantꝰ
tunc bene exteriora disponunt cum solli¬
cite adinteriora refugiunt. Cum nequa¬
quam foras perturbationum strepitur
dil̃guntꝰ sed apud sem & ipsos intusin
tranquillitatis sinurequiescunt. Prauae
monachorũmentes temporalium rerum
tumultus intrasem& ipsas uersa renon
cessant &iam cumuacant. Incogitatio¬
ne enim seruant depicta qua eamant
& quamuis nihil exterius faciant apud se¬
m& psos tamen sub pondere inqui& e
qui& is elabarant. quibus si earundem
rerum administratio p̃beatur sem& i p¬
sas funditus deserunt. & fugraua haec
temporalia perintentioniscursum conti
nuis cogitationum passibus sequuntur

Expanded text:
equaquam mens monachi ad superna attollitur, si curarum tumultibus continue in infimis occupatur. Quid enim de Deo occupata obtineat, quae de illo apprehendere aliquid etiam vacans laborat? Bene autem per Psalmistam dicitur: Vacate, et videte quoniam ego sum Deus : quia qui vacare Deo negligit, suo sibi judicio lumen ejus visionis abscondit. Monachi, qui rebus temporalibus occupantur, tunc bene exteriora disponunt, cum sollicite ad interiora refugiunt; cum nequaquam foras perturbationum strepitus diligunt, sed apud semetipsos intus in tranquillitatis sinu requiescunt. Pravae monachorum mentes temporalium rerum tumultus intra semetipsas versare non cessant, etiam cum vacant. In cogitatione enim servant depicta quae amant, et quamvis nihil exterius faciant, apud semetipsas tamen sub pondere inquietae quietis elaborant. Quibus si earumdem rerum administratio praebeatur, semetipsas funditus deserunt; et fugitiva haec tempnuis cogitationum passibus sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
cessa miseriaẽ ut contra frigus uestim̃ta
contras comem cll menta contra estũ
frigora requirantur. Multac cautela
custoditur secluscorporis sedplerum¬
que&iam custodita comittitur.¬
Vnde bene ꝑpsad mistom dicitur homo
sicut fenum dieseius & sicut flos acgri
itoflor& Isaicos quoque ait om̃is
carosenum &omĩs gloricceius sicue
flos agri. Homo &cenim more floris
temr&raitur cdoccultum
ccrescimus qui tempo raliter cppcore¬
bamus. Et qui a ꝑmomenta homo qoti¬
die compellitur codmortem recte in li bro bea¬
tuob dicitur. Effugit uelud umbra &
numquam in eodem stactuꝑman&. ho¬
um transecat ubieius uitam t̃minus non
conclud& sed in hacbreuitacte ubi robo¬
ratus est colligit unde in perp& ui tacte
suscepta supplicia non euadat

Expanded text:
cessa, miseria est, ut contra frigus vestimenta, cessa, miseria est, ut contra frigus vestimenta, contra famem alimenta, contra aestum frigora requirantur. 3. Multa cautela custoditur salus corporis, sed plerumque etiam custodita 279 amittiturnde bene per Psalmistam dicitur: Homo, sicut fenum dies ejus; et sicut flos agri, ita florebit . Isaias quoque ait: Omnis caro fenum, et omnis gloria ejus sicut flos agri . Homo etenim more floris tem retrahitur ad occultum. arescimus, qui temporaliter apparebamus; et quia per momenta homo quotidie compellitur ad mortem, recte in libro beati Job dicitur: Effugit velut umbra, et nunquam in eodem statu permanet . Houm transeat ubi ejus vitam terminus non concludat. Sed in hac brevitate ubi roboratus est colligit unde in perpetuitate suscepta supplicia non evadat
Abbreviated transcription (Latin):
qđ talia dignus sit reputauerit hoc qđ
expassione tolerat ei ꝓuistutib reputa¬
bitur: quia & diuinã agnoscit iustitiã &
suam culpam intellegit.: DEBREUI TA¬
umanae uitae miseria est quod amissacae¬
lesti patria repulsus homo delectatur
ecilio. Grauctur curis & tac mencogita¬
redissimulat quam grauesit quia mul¬
tacogitantur. Quod priuatus est inter¬
nolumine & tamen in ao uita diuuult
ꝑ p&icecitatem suam. Quid hocali ud
quã de pena nr̃a nata miseria est : sed quã¬
uis diuic staro desideret ipsotamen cus¬
suuitȩ mortalis inpellitur ut egrediatur¬
considerans ait. Homonatus demuli¬
ere breui uiuens tempore repl&us mul¬
tis miseriis. Ecce scĩ uiri uocibus poe
na hominibus breuiter est e pressa
quia & congustatur teduitam & dila¬
tatur aed miseriam. sienim subtilit̃
consider&ur omne quodhicagitur pena
miseri or est. Ipsi&enim corruptioni
carnis seruire cd necessccria ad que con¬

Expanded text:
quod talia dignus sit pati, reputaverit, hoc quod quod talia dignus sit pati, reputaverit, hoc quod ex passione tolerat ei pro virtutibus reputabitur, quia et divinam agnoscit justitiam, et suam culpam intelligit. Just Text. miseria est est? Quod amissa coelesti patria repulsus homo delectatur exsilio, gravatur curis; et tamen cogitare dissimulat quam grave sit, quia multa cogitantur. Quod privatus est interno lumine, et tamen in hac vita diu vult perpeti caecitatem suam, quid hoc aliud quam de poena nostra nata miseria est? Sed quamvis diu hic stare desideret, ipso tamen cursu mortalis vitae impellitur, ut egrediaturconsiderans, ait: Homo natus de muliere, brevi vivens tempore, repletur multis na hominis breviter est expressa; quia et angustatur ad vitam, et dilatatur ad miseriam. Si enim subtiliter consideretur omne quod hic agitur, poena miseriae est. Ipsi etenim corruptioni carnis servire ad necessaria atque con
Abbreviated transcription (Latin):
homo peccator non deb&. quia ma¬
ximeperhoc quod corripitur emendatꝰ
Vnus quisque autem tuncleuius postat
quod patitur si sua discus ferit mala
proquib: infertur r&ributio iusta dis¬
cat non murmurare quimale patitur
&iam siignorat curmala patatur
& perhoc iuste sepati arbitr&ur per
quod ab illo iudicatur. Cuius numquam in¬
iusta iudicia sunt. Qui flagella sustin& &
contradm̃ murmurat iustitiam iudicantis
accusat. quiuero secognoscit aiusto iudice¬
patiquod sustina &iamsi proquopatitur
ignor& ꝑ hoc iam iustificatur per quod & se¬
ipsumaccusat & dĩ iustitiam laudat qui¬
passionibus animae insidi ante aduersario
cruciatur nonidcirco secredat alienari axp̃o
quitalia patitꝰ sed magis perhoo dõ cõmen¬
dabilem seeẽ ex istim & : sidum haec patit᷑
laud& dm̃ patius non accus& : ad magnã uti¬
litatem diuin o iudicio menriusti diuer sis
passionum temprationib: agitatur pro
quibus sidõ gratias egerit suaeq culpae

Expanded text:
homo non debet, quia maxime per hoc quod corripitur emendatur. Unusquisque autem tunc levius portat quod patitur, si sua discusserit mala pro quibus illi infertur retributio justa. 2. Discat non murmurare qui male patitur, etiam si ignorat cur mala patiatur; et per hoc juste se pati arbitretur, per quod 266 ab illo judicatur, cujus nunquam injusta judicia sunt. Qui flagella sustinet, et contra Deum murmurat, justitiam judicantis accusat. Qui vero se cognoscit a justo pati quod sustinet, etiamsi super quo patitur ignorat, per hoc jam justificatur per quod semetipsum accusat, et Dei justitiam laudatpassionibus animae insidiante adversario cruciatur, non idcirco credat se alienari a Christo qui talia patitur, sed magis per hoc Deo commendabilem se esse existimet, si, dum haec patitur, laudet Deum potius quam accuset. Ad magnam utilitatem divino judicio mens justi diversis passionum tentationibus agitatur. Pro quibus si Deo gratias egerit, suaeque culpae,
Abbreviated transcription (Latin):
uenerit leue existimatur & si neul¬
lom&u committitur. Istis fomitibus
quesi quibus dam gradibus coales¬
cit omne peccatum. cogitationam¬
que praua delectationem parit de¬
lectatio consensionem. consensio ac¬
tionem. actio consu& udinem. con¬
su&udo neces sitatem. sic que his
uinculis homo in plicitus quad cem
catenauitiorum ten&ur cadstrictus
itacut cbet aeuelli nequa quamua¬
leat nisi diuina gratia manumi acen¬
tis ad prȩhendat. Nequis simum est
peccare peius est peccandiconsu&u¬
dinem facere. Ab illo facile ab hoc cũ
laboreresurgitur. omnino peccare¬
cauendum est. Quodsi humana fragi¬
litate peccatum sub repserit confestimerit
corrigendum quod nequiter sentitur cõmissum
Citoenim corrigitur culpa quaecito agno scitꝰ
tardius autem sanatur uulnus quodiam putrer¬
centibus membris longo post tempore cura¬
tionibus adhib&ur. mora peccandi inma
nitatem facit sceleris. unde & proph&a
Ve inquit quitraitis iniquitatem infuniculis

Expanded text:
venerit, leve existimatur et sine ulvenerit, leve existimatur et sine ullo metu committitur. 3. Istis fomitibus, quasi quibusdam gradibus, coalescit omne peccatum. Cogitatio namque prava delectationem parit, delectatio consensionem, consensio actionem, actio consuetudinem, consuetudo necessitatem. Sicque his vinculis homo implicatus, quadam catena vitiorum tenetur astrictus, ita ut ab ea evelli nequaquam valeat, nisi divina gratia manum jacens peccando eatur. Nequissimum est peccare, peius est peccandi consuetudinem facere: ab illo facile, ab hoc cum labore resurgitur, cavendum est, quod si humane fragilitati peccatum subrepserit, confestim erit corrigendum quod nequiter sentitur commissum. Cito enim corrigitur culpa que cito cognoscitur, tardius autem sanatur vulnus quod iam putrescentibus membris longo post tempore curationibus adibetur. nitatem facit sceleris, unde et Propheta: Vae, inquit, qui trahitis iniquitatem in funiculis
Abbreviated transcription (Latin):
& diligere peccatum: Namsunt
quidam qui confestim percaacto fla¬
gitio confunduntur: Et sunt qui
non solum nondolunt gessissema¬
lum sed &i amdeipsomalo opere
gloriantur: sic que ad comparationẽ
malifitd&erius dum deuitiis gra¬
potius non uoluntate existimus: uer¬
ten da est autem nec essitas mali in uo¬
lunta temboni Plerique non uolun¬
tate sed sola neces si tate peccant per¬
timescentes temporadem in opiam
Etdum prȩsentis scłi nec essitatem refu¬
giunt a futuris bonis priuantur.
Itemnon nulli peccatum uoluntate
non necessitate committunt: Nul¬
laque coacti ino pia. existunt iniqui
sed tantum gratis cupiunt es semali.
Neque enim ipscmrem amant quam
app&unt sed ipscm tantum peccati
elius est peccatum cauere quam em̃¬
dare: facilius enim resistimus osti
a quo nondum uctisumus quamei a
quoiam superati acdeuicti cognosci¬
mur: Omne peccatum antequam¬
adanitatur amplius pertimes citur:
quamuis autem grauesit duminusũ

Expanded text:
et diligere peccatum. 3. Nam sunt et diligere peccatum. 3. Nam sunt quidam qui confestim peracto flagitio confunduntur, et sunt qui non solum non dolent gessisse malum, sed etiam de ipso malo opere gloriantur. Sicque ad comparationem mali fit deterius, dum de vitiis grapotius, non voluntate existimus. Vertenda est autem necessitas mali in voluntatem boni. Plerique non voluntate, sed sola necessitate peccant, pertimescentes temporalem inopiam. Et dum praesentis saeculi necessitatem refugiunt, a futuris bonis privantur. 2. Item nonnulli peccatum voluntate, non necessitate committunt, nullaque coacti inopia existunt iniqui; sed tantum gratis cupiunt esse mali. Neque enim ipsam rem amant, quam appetunt, sed ipsa tantum peccati nsuetudine. 1. Melius est peccatum cavere quam emendare. Facilius enim resistimus hosti a quo nondum victi sumus, quam ei a quo jam superati ac devicti cognoscimur. 2. Omne peccatum, antequaadmittatur, amplius pertimescitur. Quantumvis autem grave sit, dum in usu