comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
est & sensus: non sermo fit crimen Num quid corrumpi ueri¬
tas potest cũ patris nomen. auditur: nũquid natura fili non
contin&ur in nomine : nũquid ip̃s sc̃s nonerit qui nuncupa¬
tur ñeq enĩ in patre potest nonesse qđ pat̃. ẽ: neq filio deesse
mente ꝑ uersi. omnia confundunt & implicant &us adnatu¬
re demutationẽ. sensussui ꝑuersitate contendunt: ut qđ
pat̃ ẽ. patri adimant: dũ uolunt filio auferre qđ filius ẽ: ad¬
imunt aũ. quando cũ iis non. denatura fit filius non & natu¬
ra aũ ẽ: quando non eadem insehabent natus & generans: ne¬
q: enĩ filius ẽ : cuialia ac dissimilis erit. a patre substantia
Iater aũ quomodo erit. si non quod inse substantiae atq
qđ sit. nullo modo possint ad ferunt tamen dostrinas nouas.
& humana cõmenta: Vt sabellius patrẽ &tendit infiliõ¬
id q nominib potius confitendum put& esse quã reb cũipsum sibi.

Expanded text:
est: et sensus, non sermo fit crimen. Numquid corrumpi veriest: et sensus, non sermo fit crimen. Numquid corrumpi veritas potest? Cum patris nomen auditur, numquid natura filii non continetur in nomine? Numquid Spiritus Sanctus non erit, qui nuncupatur? Neque enim in Patre potest non esse quod pater est, neque in Filio deesse mente perversi omnia confundunt et implicant, et usque ad naturae demutationem sensus sui perversitate contendunt; ut quod Pater est Patri adimant, dum volunt Filio auferre quod filius est. Adimunt autem, quando cum his non de natura sit filius. Non ex natura autem est, quando non eadem in se habet ortus, et generans. Neque enim filius est, cui alia ac dissimilis erit a patre substantia. Pater autem quomodo erit, si non quod in se substantiae atque quod sint nullo modo possint, afferunt tamen doctrinas 28 novas et humana commenta: ut Sabellius Patrem extendat indque nominibus potius confitendum putet esse quam rebus, cum ipsum sibi
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s. ꝑ quẽ omnia. & unũ sp̃s donũ. in omnib omnia ergo sunt
suis uirtutib: ac meritis ordinata: una potestas & qua omnia.
una ꝓgenies ꝑ quã omnia ꝑfestȩ spei munus unũ: nec deesse
quiequã consummationi tantȩ repperi &ur: intraquã sit¬
in patre & infilio & spũ sco in finitas ina& no. species inimagine.
um uicus in licita agere. arduas candere ineffabilia eloqui in¬
concessa p̃sumere. & cũ sola fide &xpleri q p̃cepta sunt oporte¬
r& ꝑ sonis acreb: ad orare uidelic& patrẽ & uenerari cũ eo
filium: scõ spũ abundare cogimur sermonis nr̃i humilitatẽ.
ad eaq̃ in enarrabilia sunt &tendere.
Et inuitiũ. uitio coartamur alieno: utq̃ contineri religione
mentiũ oportuiss& Nunc in periculũ humani eloquii ꝓfe
plicitatẽ: ꝓ uoluntatis suae sensu. non ꝓueritatis ipsius absolu¬
tione susceperũnt: Alit̃ interp̃tanter quam dictorum uir¬
tus postular&: de intelle gentia enĩ heresis. nonde scriptura

Expanded text:
per quem omnia; et unus Spiritus, donum in omnibus. Omnia ergo sunt suis virtutibus ac meritis ordinata: una potestas ex qua omnia, una progenies per quam omnia, perfectae spei munus unum. Nec deesse quidquam consummationi tantae reperietur, intra quam siin Patre et Filio et Spiritu sancto, infinitas in aeterno, species in imagine, 27 vitiis, illicita agere, ardua scandere, ineffabilia eloqui, inconcessa praesumere. Et cum sola fide expleri quae praecepta sunt oporteret, adorare videlicet Patrem, et venerari cum eo Filium, sancto Spiritu abundare; cogimur sermonis nostri humilitatem ad ea quae inenarrabilia sunt extendere, et in vitium vitio coartamur alieno: ut quae contineri religione mentium oportuissent, nunc in periculum humani eloquii profplicitatem pro voluntatis suae sensu, non pro veritatis ipsius absolutione susciperent, aliter interpretantes quam dictorum virtus postularet. De intelligentia enim haeresis, non de Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
quã ipsi locuti sunt sensu ad p̃hendam: uerborũq ꝓpri&ates
iii dem rerũ significationib & equamur:
Iocuturi enĩ sumus q̃ ab his insacra mento p̃distasunt. te
a&̃ num dm̃. a& ni uni geniti dĩ patrẽ & unũ te sine natiuita
deorum numerũ ueritatis diuersitate referendũ. neq non
Tribue ergo nob uerborũ significationẽ. intellegentiȩ lu¬
men. dictorum honorẽ ueritatir fidem: & prȩsta ut qđ credi¬
nunc aduersum neganter hereticos it adm̃ & te celebrare
ne solum & eum p̃dicare nefalsum.

Expanded text:
quam ipsi locuti sunt sensu apprehendamus, verborumque proprietates quam ipsi locuti sunt sensu apprehendamus, verborumque proprietates iisdem rerum signifenim sumus, quae ab iis in sacramento praedicata sunt, te aeternum Deum, aeterni unigeniti Dei patrem: et unum te sine nativitatdeorum numerum veritatis diversitate referendum: neque nonTribue ergo nobis verborum significationem, intelligentiae lumen, dictorum honorem, veritatis fidem: et praesta, ut quod credinunc adversum negantes haereticos, ita Deum et te celebrare, ne solum; et eum praedicare, ne falsum.
Abbreviated transcription (Latin):
impleas nosq incursum p̃dicationis inite ꝓpellas ñ enĩ nob̵
infidelis sponsionis istius austores dicens. Petite & dabitur
uob q̃ rite & inueni&is. pulsate & aperi&ur uob̃.
Nos quidem in opes ea quib egemus p̃cabimur & inscrutandir
ꝓph&arum tuorũ a postolorũq dictii studiũ ꝑuicax ad fere¬
mus & om̃s obserate intellegentiae aditus pulsabimus. sedtuũ ẽ
&oratum tribuere. &q̃ sitũ ad esse & patere pulsa tum
Torpemus enĩ quodam naturae nr̃ae pigro stpore: & ad scripturas
intelle gendas. intra ignorantiae necessitatẽ. in genii nr̃i imbe¬
cillitate cohibemur. sed dostrinȩtuȩ studia ad sensũ nos diui¬
ne cognitionis instituunt & ultra naturalem opinionẽ fidei
oboedientia ꝓuehit & pesta murergo. ut trepidi huius ce̾pti
&ordia inciter. & ꝓfestu ad crescente confirmes & ad consorei¬
um uel ꝓph&alis uela postoli ei sp̃s uoces ut dicta eorum ñ alio

Expanded text:
impleas, nosque in cursum praedicationis initae propellas. Non enim nobis impleas, nosque in cursum praedicationis initae propellas. Non enim nobis infidelis sponsionis istius auctor est, dicens: Petite, et dabitur vobis; quaerite, et invenietis; pulsate, et aperietur vobis . Nos quidem inopprophetarum tuorum apostolorumque dictis studium pervicax afferemus, et omnes obseratae intelligentiae aditus pulsabimus: sed tuum est, et oratum tribuere, et quaesitum adesse, et patere pulsatum. Torpemus enim quodam naturae nostrae pigro stupore, et ad res tuas intelligendas intra ignorantiae necessitatem ingenii nostri imbecillitate cohibemur: sed doctrinae tuae studia ad sensum nos divinae cognitionis instituunt, et ultra naturalem opinionem fidei obedientia provehit. 38. Exspectamus ergo ut trepidi hujus coepti exordia incites, et profectu accrescente confirmes, et ad consortium vel prophetalis vel apostolici spiritus voces: ut dicta eorum non alio
Abbreviated transcription (Latin):
deopinione scĩ sp̃s in religiositatib: in lȩsũ atq: in contaminatũ
regenerats trinitatis sacramentũ. intra definitionẽ salutarem
apostolica at q euangelica austoritas continer&: neq iam ꝑsensus
hiumani sententiã spindi int̃ creaturas quisquã auder& referre
quẽ ad immortalitatis pignus & ad diuinȩ incorrupteq naturae
consorciũ sumeremus.
Ego quidem hoc uel p̃cipuũ uite meae officiũ debereme tibi pat̃
omnip̃s dr consciussum ut te omnis sermo meus & sensus loqua¬
tur neq enĩ ullum aliud maius p̃miũ. hic ipse ususimihi ate
concessus loquendi potest referre quã ut p̃dicando te tibiserui¬
neganti her&ico demonstr& & in hocquidem tantũ uoluntatis
meae ꝓfessio ẽ: c&erum auxilii & miseri cordi&uae munus oran¬
dũ ẽ ut extensa tibi fidei nrãe confessionesq uela flatu sp̃stui

Expanded text:
opinione Sancti Spiritus irreligiositatibus, illaesum atque incontaminatum opinione Sancti Spiritus irreligiositatibus, illaesum atque incontaminatum regenerantis Trinitatis sacramentum intra definitionem salutarem apostolica atque evangelica auctoritas contineret: neque jam per sensus humani sententiam Spiritum Dei inter creaturas quisquam auderet referre, quem ad immortalitatis pignus, et ad divinae incorruptaeque naturae consortium sumeremEgo quidem hoc vel praecipuum vitae meae officium debere me tibi, Pater omnipotens Deus, conscius sum, ut te omnis sermo meus et sensus loquatur. Neque enim ullum aliud majus praemium hic ipse usus mihi a te concessus loquendi potest referre, quam ut praedicando te tibi servihaeretico demonstret. Et in hoc quidem tantum voluntatis meae professio est: caeterum auxilii et misericordiae tuae munus orandum est, ut extensa tibi fidei nostrae confessionisque vela flatu Spiritus tui
Abbreviated transcription (Latin):
uũ. nihil &x trinse cus p̃sumptũ adferentes. in ipso illo sa¬
pientiae testimonio. ueritatem dicti rationẽq prȩstabim:
neq: ad natiui tates diuine & a&ne intellegentiã trahi
posse qđ in in itiũ uiarumđĩ & in operasit creatus. quia
non idem sit in hȩc creatũ esse & anteomnia natũ essecũ ubinatiui¬
tatis significatio ẽ. sola natiuitatis ꝓfessioẽ : ubiuero creationis ẽ
nomen ibi causa eiusdem creationis anterior ẽ: & cũ ante omnia
sit nata sapientia tamen quia &iam inres aliquas sit creata ñ id¬
ipsum sit id qđ ante omnia ẽ & qđ coepit esse pꝰ aliqua
Dehine consequens uisum ẽ. creationis nomine afide q̃ nob̵
grua acreligiosa essent docere. ut iam confirmatis longo ante¬
riorum libellorum diligentiq tractatu nihil de totius fidei ab¬
solutione deess&. Cum amotis uitiosarum p̃dicationũ &iam xu

Expanded text:
vum, nihil extrinsecus praesumptum afferentes, ipso illo Savum, nihil extrinsecus praesumptum afferentes, ipso illo Sapientiae testimonio veritatem dicti rationemque praestabimus, neque ad nativitatis divinae et aeternae intelligentiam trahi posse, quod in initium viarum Dei et in opera sit creatus, quia non idem sit in haec creatum esse, et ante omnia natum esse: cum ubi nativitatis significatio est, sola nativitatis professio est; ubi vero creationis est nomen, ibi causa ejusdem creationis anterior est: et cum ante omnia sit nata Sapientia, tamen quia etiam in res aliquas sit creata, non idipsum sit id quod ante omnia est, et quod coepit esse post aliquaDehinc consequens visum est, creationis nomine a fide, quae nobis grua ac religiosa essent, docere: ut jam confirmatis longo anteriorum libellorum diligentique tractatu, nihil de totius fidei absolutione deesset, cum amotis vitiosarum praedicationum etiam de
Abbreviated transcription (Latin):
esse qđ non fuit sed nos euangelicis atq apostolicis testimoni¬
is semꝑ patrẽ semꝑfiliũ p̃dicantes. non post aliqua dm̃ omniũ sed
ante omnia esse edocebimꝰ: neq incidere inec̃e in religiosȩ huius
intelle gentiae temeritatẽ ut de ñ etantib: nascer&ur añfuerit
antequã natus sit: sed ita semꝑ fuisse. ut &natũ p̃dicemꝰ: itauero na¬
tum esse. ut semꝑ fuisse manifestem̃ : sitq ineo non innascibilitatis
& ceptio. sed natiuitatis a& nitas: quia & natiuitas austorem habe¬
& cȩlestis dostrinae imperiti. corrupto sensu ac ꝓpri&ate
sententiae creatũ esse ꝑ iddm̃ potiusquã natum ad firmare
nituntur. quia distũ ẽ. Dñs creauit me in initiũ uiarũ suarũ
in o perasua. utsit & cõmuni creationũ natura lic& sit pres¬
tantior ingenere creationis. neq in eo sit gloria diuinȩ nati¬
uitatis sed uirtus potentis creaturae: Uerum nor nihil no¬

Expanded text:
esse quod non fuit. Sed nos apostolicis atque evangelicis testimoniesse quod non fuit. Sed nos apostolicis atque evangelicis testimoniis semper Patrem, semper Filium praedicantes, non post aliqua Deum omnium, sed ante omnia esse docebimus: neque incidere in eum irreligiosae hujus intelligentiae temeritatem, ut de non exstantibus nasceretur, et ante quam natus sit; sed ita semper fuisse, ut et natum praedicemus; itatum esse, ut semper fuisse manifestemus: sicque in eo non innascibilitatis exceptio, sed nativitatis aeternitas, quia et nativitas auctorem habeet coelestis doctrinae imperiti sunt; corrupto sensu ac proprietate sententiae creatum esse per id Deum potius quam natum affirmare nituntur, quia dictum est, Dominus creavit me in initium viarum suarum in opera sua ; ut sit ex communi creationum natura, licet sit praestantior in genere creationis; neque in eo sit gloria divinae nativitatis, sed virtus potentis creaturae. Verum nos nihil no
Abbreviated transcription (Latin):
neram inbuissem̃. aclemi ꝓfestu & iam usq adeuellendas
omnes hereteorum occasio nes. legentiũ studia & tulisse¬
nius tume osiam adipsã palestrã gloriosi certaminis
magni q ꝓduximus: ut in quantũ ad a& nȩ natiuitatis con¬
plestendam intellegentiã humana mens cõmunis sensus opini¬
one deficitur intantũ studis diuinis ad sentienda eaq̃ ultra
naturae nr̃ȩ opinionẽ sunt nterentur quȩstionẽ
hanc maxime dissoluentes q sȩcularis sapientia e hebitudine
inuales cens. dedño nr̃o ihũ xp̃o ratione se put& dicere. erat
quando nonerat. & non fuit antequã nasceretur & denon &¬
tantib fastus est utquia natiuitas cã uideatur ad ferr e
causam. ut essex quinon erat. & cum non &ister&
nas¬
ceretur ꝑ id quoq uni genitudm̃ sensui tempoꝵ subdant qua¬
at q ideo ex eo qđ non fuit natũ esse dicant: quia natiuitas prest&

Expanded text:
neram imbuissemus, ac leni profectu etiam usque ad evellendas neram imbuissemus, ac leni profectu etiam usque ad evellendas omnes haereticorum occasiones, legentium studia extulissemus; tum eos jam ad ipsam palaestram gloriosi certaminis magnique produximus: ut in quantum ad aeternae nativitatis complectendam intelligentiam humana mens communis sensus opinione deficitur, in tantum studiis divinis ad sentienda ea, quae ultra naturae nostrae opinionem sunt, niterentur; quaestionem hanc maxime dissolventes, quae saecularis sapientiae hebetudine invalescens, de Domino Jesu ratione se putet dicere: Erat quando non erat, et, Non fuit ante quam nasceretur, et, De non exstantibus factus est: ut quia nativitas eam videatur afferre causam, ut esset qui non erat, et cum non exsisteret nasceretur; per id quoque unigenitum Deum sensui temporum subdant: quaatque ideo ex eo quod non fuit, natum esse dicant, quia nativitas praestet
Abbreviated transcription (Latin):
& pat̃ pat̃ est. & dĩ dĩ est nob̵ multũ ad quiri. & ei nihil d&rahi
cum scilie& homonatus & uniuersis carnis nrãe passionib
functus ad dm̃ & patrẽ nr̃m. ut homo noster indm̃ glori¬
rum obseruari semꝑ meminimꝰ: utsiqui diu tenui pri¬
mũ &xercitatione. longo quoq usu humilioris studii sue¬
rint eruditi cumiam adrerum ipsarum quib imbutisunt &x¬
perimenta mittuntur. ut cũbene luserint bella militatur
inmiliciã ꝓtrahuntur: aut cũ forenses lites scholares mnate¬
riae temptauerint. tunc mittantur ad tribunaliũ pugnas
aut cũ instagnis domesticis nauem nauta intrepidur instru¬
xerit. Tunc magni & peregrini maris cõmittatur ꝓcellis
id ipsum nos in hac maxima & grauissima totius fidei in¬
telle gentia facere curabimus. Nãq cũ antea leuib inicus
denatiuitate denomine dediuinitate deueritate. fidem te¬

Expanded text:
et Pater pater est et Deus Deus est, nobis multum acquiri, et ei nihil detrahi; et Pater pater est et Deus Deus est, nobis multum acquiri, et ei nihil detrahi; cum scilicet homo natus, et universis carnis nostrae passionibus functus, ad Deum et Patrem nostrum, ut homo noster in Deum glorirum observari semper meminimus, ut si qui diu tenui primum exercitatione longoque usu humilioris studii fuerint eruditi, tum jam ad rerum ipsarum, quibus imbuti sunt, experimenta mittantur; ut cum jam bene luserint bella militaturi, in militiam protrahantur; aut cum forenses lites scholaris materiae tentaverint, tunc mittantur ad tribunalium pugnas; aut cum in stagnis domesticis navim nauta intrepidus instruxerit, tunc magni et peregrini maris committatur procellis: id ipsum nos in hac maxima et gravissima totius fidei intelligentia facere curavimus. Namque cum antea a levibus initiis de nativitate, de nomine, de divinitate, de veritate fidem te
Abbreviated transcription (Latin):
hibuit : sed aut ꝑ dignationis ꝓfessio nẽ impi&atis suae arma
sumpser̃ aut sacramenti reuelationẽ addi contumeliam
transtulerunt ut ꝑ id qđ dictũ ẽ. Ascendo ad patrẽ meũ & ad
Ium communis nobis atq ipsi. & pat̃ pat̃ est. & đs dis̃ est &tra
&ceptionẽ diuerisit in ꝓfessione cõmunieũq sicutinos &crea¬
tionis necessitas creatoridõ subdat. & adoptio ad sumat infiliũ
iam uero nulla in eo diuine naturae ꝓpri&as & isti mandasit
secundũ apostoli dictũ. cũ aũ dixerit omnia sub iesta sunt. p̃t̃eũ
nantis signific& potestatem: In his quoq cũ suma religionis de¬
monstratione trastandis. Itper undecimus occupatur &iam
& his ipiisdictis apostolieis demonstrans. non modo non ad
diuini tatis infirmita tẽ sub iestionem ꝓficere sed ꝑeam ip¬
sam ueritatẽ di quia &do sitnatus ostendi: & ꝑ id qđ sibi ac nob̾¬

Expanded text:
hibuit, sed aut per dignationis professionem, impietatis suae arma hibuit, sed aut per dignationis professionem, impietatis suae arma sumpserunt, aut sacramenti revelationem ad Dei contumeliam transtulerunt: ut per id quod dictum est, Adscendo ad patrem meum et ad t, et Deus Deus est, extra exceptionem veri Dei sit in professione communi, eumque sicuti nos et creationis necessitas creatori Deo subdat, et adoptio assumat in filium; jam vero nulla in eo divinae naturae proprietas existimanda sit, secundum Apostoli dictum, Cum autem dixerit, Omnia subjecta sunt, praeter eum nantis significet potestatem: in his quoque cum summa religionis demonstratione tractandis liber undecimus occupatur, 22 etiam ex his ipsis dictis apostolicis demonstrans, nodivinitatis infirmitatem subjectionem proficere, sed per eam ipsam, veritatem Dei qui ex Deo sit natus ostendit. Deinde omnib
Abbreviated transcription (Latin):
diso Multũ quoq dissentiat pat̃ cõmendo inmanustu¬
cess & cũnon conueniat trepidationi & libertat. festi¬
natio ni & oecusationi qi re le & adhortationi difidente
& int̃ cessioni diuine ꝓfessionis naturae que in memores
ad argumentũ impi&atis suae. dispensationis gesta & cdie¬
ta tenuerunt: i taq nos demonstratis omnib: q̃ insaera¬
mento & animȩ & corporis dñi ihũ xp̃i sunt nihil in&¬
ploratũ nihil tacitũ derelinquimꝰ: sed dictorũ omniũ pa¬
cificam intellegentiam sigulis quibq causarũ generib
coap tantes. nec trepidare fiduciã neque euitare uolunta¬
tem. nec conqri securitatẽ. nec cõmendationẽ sui orantẽ aliis
ueniam desiderasse montrabim: fidem distorum uniuerso¬
rum. absolute euangeliei mysterii p̃dicatione firmantes:¬
gitur quiadesperat Issimos homines. ne ipsa quidem re¬
surrectionis gloria intrareligionis intellegentiã e doctos co¬

Expanded text:
diso : multum quoque dissentiat: Pater, commendo in manus tudiso : multum quoque dissentiat: Pater, commendo in manus tuces. Et cum non conveniat trepidationi et libertati, festinationi et excusationi, querelae et adhortationi, diffidentiae et intercessioni, divinae professionis naturaeque immemores, ad argumentum impietatis suae, dispensationis gesta et dicta tenuerunt. Itaque nos demonstratis omnibus, quae in sacramento et animae et corporis Domini Jesu Christi sunt,nihil inexploratum, nihil tacitum dereliquimus: sed dictorum omnium pacificam intelligentiam singulis quibusque causarum generibus coaptantes, nec trepidare fiduciam, nec evitare voluntatem, nec conqueri securitatem, nec commendationem sui orantem, aliis veniam desiderasse monstravimus: fidem dictorum universorum absoluta evangelici mysterii praedicatione firmantesgitur quia desperatissimos homines ne ipsa quidem resurrectionis gloria intra religionis intelligentiam edoctos co
Abbreviated transcription (Latin):
calixiste ame: &sine dubio timere uider&ur ꝑ p&i. qđ ne
pater&ur orauerit: quia patiendi trepidatio. causã attule¬
rit dep̃candi intantũ uero infirmita tẽ eius obtinuerit uis
doloris ut impso crucis tempore dicerit. Dĩ d̃ meus quareme
dereliquisti Qui&iam usq ad qrellam desolatio misuae
passionis acerbitate cõmotus auxilii inops pat̾ nuspm in hac
uoce emiserit cũdixit. Pat̃ cõmendo in manustuas sp̃m mc¬
um. Et ꝯxalandi sp̃s trepidatione turbatus tuendum
hunc do patri cõmendauerit: quia cõmendationis necen¬
tatẽ desperatio securita tis &egerit.
ter nihil contrariũ in rebiisdem ab eodem dictũ fuis se uer¬
bis tantũ inherenter causas ipsas dictorũ reliq runt : Nam
cũ longe multũ qidiuersum sit. Tristis ẽanimamea usq
ad mortem. & amodo uidebitis filiũ hominir sedentẽ aci
us nonbibã eum. longe q diuersũ sit Dẽ cdrineus qua reme
dereliquisti abeo. amendicotibi hodie mecũ eris in para¬

Expanded text:
39: et sine dubio timere videretur perpeti, quod ne pateretur oraverit; quia patiendi trepidatio causam attulerit deprecandi: in tantum vero infirmitatem ejus obtinuerit vis doloris, ut in ipso crucis tempore diceret: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? qui etiam usque ad querelam desolationis suae, passionis acerbitate commotus, auxilii inops paterni, spiritum in hac voce emiserit cum dixit: Pater, commendo in manus tuas spiritum meum ; et exhalandi spiritus trepidatione turbatus tuendum hunc Deo patri commendaverit; quia commendationis necessitatem desperatio securitatis exegerit. tes nihil contrarium in rebus iisdem ab eodem dictum fuisse, verbis tantum inhaerentes, causas ipsas dictorum reliquerunt. Nam cum longe multumque diversum sit, Tristis est anima mea usque ad mortem ; et, Amodo videbitis Filium hominis sedentem a us, non bibam eum ? longeque diversum sit: Deus, Deus meus, quare me dereliquisti ? 21 ab eo: Amen dico tibi, hodie meum eris in para
Abbreviated transcription (Latin):
Intellegantur in singulis. & dispensationũ p̃dicationes. & consciȩ
potestates naturales ꝓfessiones: & cũ idemsit dicti austor utrius¬
at ad contumeliã uerȩ diuinitatis. qđ ad sacramentũ fidei euan¬
gelicȩ. sub dispensatione & causae & tẽporis. & natiuitatis & no¬
minis. p̃dicatur. Necimi uero libri. eadem ẽ ratio q̃i fider nã¬
quia &passionis genere & ꝓfessione. q̃ dam ꝑstultȩ intellegen¬
tiae sensum ad contumeliã diuinȩ in dño nr̃o ihũ xp̃o nature
uirtutis q rapuerunt: ea ipsa de monstrandafuerunt & abiis impi¬
issine intellesta esse. & ad nõ ad ꝑtestationẽ uerȩ & ꝑfestȩ inse
maiestatis esse memorata.
amq his sibidictis. ut religiose impi sint blandiuntur
Tristis ẽ anima mea usq: ad mortẽ : Vt longe ab eatudine at q
incorruptione disit. in cuius animũ dominans m&us tristitie

Expanded text:
antur in singulis et dispensationum praedicationes, 20 et consciae potestatis naturalis professiones: et cum idem sit dicti auctor utriusat ad contumeliam verae divinitatis, quod ad sacramentum fidei evangelicae sub dispensatione et causae et temporis et nativitatis et nominis praedicatur. 31. quia ex passionis genere et professione quaedam per stultae intelligentiae sensum ad contumeliam divinae in Domino Jesu Christo naturae virtutisque rapuerunt; ea ipsa demonstranda fuerunt, et ab his impiissime intellecta esse, et a Domino ad protestationem verae et perfectae in se majestatis esse memorata. Namque his sibi dictis, ut religiose impii sint, blandiuntur: Tristis est anima mea usque ad mortem ; ut longe a beatitudine atque incorruptione Dei sit, in cujus animam domina
Abbreviated transcription (Latin):
tione docuiss&: Octauus iamuero lib̵ duobus superiorib: libris uñ
dedifilio & đo uero multũ ad credentiũ fidem ꝓficientib totus
inunius di demonstratione detentus ẽ: ñ auferens filiodĩ natiui¬
tatẽ: sed neq ꝑ eam duũ deorũ diuinitatẽ introducens: acpri¬
mũ quib modis heretici ueritatem dipatris & difilii quia nega¬
re non possint tamen eludere nit᷑entur. edocuit: dissoluens inep¬
tas eorum & ridiculas occasiones.: quib ꝑid qđ dictũ ẽ
multitudinis aũ credentiũ erat anima & corunũ & rursũ.

Expanded text:
liber. --Octavus jam vero liber, duobus superioribus 18 libris de Dei filio et Deo vero multum ad credentium fidem proficientibus, totus in unius Dei demonstratione detentus est; non auferens filio Dei nativitatem, sed neque per eam duum deorum divinitatem introducens. Ac primum quibus modis haeretici veritatem Dei patris et Dei filii, quia negare non possent, tamen eludere niterentur, edocuit; dissolvens ineptas eorum et ridiculas occasiones, quibus per id quod dictum est: Multitudinis autem credentium erat anima et cor unum
Abbreviated transcription (Latin):
Nemini aũt dubiũ ẽ congruũ id maxime piȩ doe trinȩ fuis¬
se ut quia &x lege acꝓfetis primũ difiliũ post&iam dm̃uerum
gelia firmantes primũ ex his difiliũ p&iam dm̃ uerum docerem¬
oñ petentissimũ itaq fuit post nomen ueritatẽ eius ostendere:
qual quã secundum cõmunem sensum. ueritatis ab solutionẽ tun¬
cupatio filis optiner& sed nequid aduersantib unigenitichi ue¬
ritate occasiones ad fallendum & inludendũ relinqir&ur p̃psã
illam ꝓpri&atis fidem ꝑ diumnitatis ueritatẽ adsruximi dm̃
esse eum quidi filius non negar&ur iis modis docentes: nomine
neq potestas non &iã conscia sibi ueritatis ꝓfessione notese
ausas ergo om̃s singulorum generũ itae euangeliis &cerp¬
tas sub iecimus : ut neçꝓfessio tacuerit potestatẽ. nec potestas
non geruerit naturã necnatura non suae natiuitatis sit.¬

Expanded text:
Nemini autem dubium est, congruum id maxime pietati doctrinae fuisse, ut quia ex lege et prophetis primum Dei filium, post etiam Deum verum gelia firmantes, primum ex his Dei filium, post etiam Deum verum doceremus. Competentissimum itaque fuit, post nomen filii, veritatem ejus ostendere: quamquam, secundum communem sensum, veritatis absolutionem nuncupatio filii obtineret. Sed ne quid, adversantibus unigeniti Dei veritati, occasionis ad fallendum et illudendum relprietatis fidem per divinitatis veritatem adstruximus: Deum esse eum, qui Dei filius non negaretur, his modis docentes, nomine,neque potestas non etiam conscia sibi veritatis professione notesceret. Causas ergo omnes singulorum generum ita ex Evangeliis excerptas subjecimus, ut nec professio tacuerit potestatem, nec potestas non exseruerit naturam, nec natura non suae nativitatis sit
Abbreviated transcription (Latin):
genito do nisinatũ & a&nũ confitemur: natũ aũ ñ postaliquid sed ante omnia
utnatiuitastantũ testetur auctorẽ ñ prȩposterũ aliquidiuse abauctore signisi¬
i& & quidẽ confessione cõmuni secunda abaustore natiuita sẽquia &do ẽñta

Expanded text:
rebus Dei nisi natum et aeternum confitemur. Natum autem non post aliquid, sed ante omnia: rebus Dei nisi natum et aeternum confitemur. Natum autem non post aliquid, sed ante omnia: ut nativitas tantum testetur auctorem, non praeposterum aliquid in se ab auctore significet. Et quidem confessione
Abbreviated transcription (Latin):
uerȩ natiuitati deputantẽ creationẽ quoq & sundoste. tamen ñ iñpie ad gen¬
rationis fidem ꝓficere o portere & istimare debuerat: a postolus enĩ uid& uir
us&x uno natiuitatẽ id ẽdiũ & uir gine sine passionũ humanarũ conceptup̃¬
dicaturus i&trarationẽ factũ demulierelocutus. quẽnatũ sciebat freque
uno dimnitatẽ ꝓtestar&ur: quialiuinanȩ ꝑmixtionis conceptũ fasture
nom en sluder& : Cũ factus esse& uirgine dicer&ur. quinatus esseiagis
ẽlocutus : Tuuero natiuitatẽ negas & ad firmas creaturã ñ secundusigr¬
ficotionẽ a postoli fastum essedicentis. nenatusesse ambiger&ur unus &tiua
sed ad iñ puissimũ sensũ nedi naturali natuntate subsister& cũcreatura potius
&nihilo substitiss& hocprimũ in felicis mentistuȩ uirus Estñnatiuttatẽciã
creaturã nomiuare: sed ꝓnatiuitate fidem creationi aptarȩ qua quã id quidẽ
in opis ingenii ess& sed tamen ñ ad modũ in religiosi creatũ idcir codixisse it

Expanded text:
deputantem, creationem quoque etsi indocte, tamen non impie, ad generationis fidem proficere oportere existimare debuerat. Apostolus enim videtur, unius ex uno nativitatem, id est, Domini ex virgine sine passionum humanarum conceptu praedicaturus, non extra rationem factum de muliere locutus esse, quem natum sciebat, frequenterque mixtionis conceptum facturae nomen excluderet, cum factus esse ex virgine disceretur, qui natus magis esse est locutus: tu vero nativitatem negas, et affirmas creaturam, non secundum significationem Apostoli, factum esse dicentis ne natus esse ambigeretur unus ex uno; sed ad impiissimum sensum, ne Deus naturali nativitate subsisteret, cum creatura potius ex nihilo 439 substitisset. Hoc primum infelicis mentis tuae virus est, non nativitatem creaturam nominare, sed pro nativitate fidem creationi aptare. Quamquam id quidem inopis ingenii esset, sed tamen non admodum irreligiosi, creatum idcirco dixisse, ut
Abbreviated transcription (Latin):
itaq suusẽ quiẽ in homine & ex homine factura neq fasturatantũ sed &iam
dũ dm̃ ereatus ẽ. Induendius itaq no uis homo illeẽ quisecundũ dm̃ creatuis ẽ:
quieuĩerat filius dinatuserat & filius homuus quia ndiuinicatiserunatiuitass
creatura carnis significationẽ sui generis accepit : Noudsliotao secundũ natii a¬
tur induimur. Siigitur sapientia memorẽse eorũ ꝙ̃ ascculo gesta sunt dicens¬
tassenaturã uider&ur: cũ fundationis firmitas: uuellendi status ñrecipera
ꝑ turbationẽ ađ uero ne fundatio aliud quieqͣuã natiuitatẽ uider&ur ofteq¬
dere anteomnia ꝓfessaẽessese genitã iuic uero cur creatio ad natiuitatẽ deps¬
tatur. Cũꝙ̃. geuita anteomina eipsa fundata anteseculas.: q̃ aũ fundata ante
seculũ ẽ eaipsa ininitiũ uiarũdi & moperaei: creata a sȩculis e Tcreatio a setu¬
lis dęferre intelleger&ur. abeaq̃i antesecula &s̃ ante umiuer natiuitase:

Expanded text:
itaque suus est, qui est in homine et ex homine factura; neque factura tantum, sed etiam dum Deum creatus est. Qui enim erat filius Dei, natus erat et filius hominis. Quia non divinitatis erat nativitas, sed creatura carnis; significationem sui generis accepit novus homo, secundum natum atur, induimur. tasse naturam videretur, cum fundationis firmitas convellendi status non reciperet perturbationem; at vero ne fundatio aliud quidquam quam nativitatem videretur ostendere, ante omnia professa est esse se genitam: nunc vero cur creatio ad nativitatem deputatur, cum quae genita ante omnia est, ipsa fundata ante saecula est; quae autem fundata ante saeculum est, ea ipsa in initium viarum Dei et in opera ejus creata a saeculis est: ut creatio a saeculis differre intelligeretur ab ea, quae ante
Abbreviated transcription (Latin):
ẽꝑspm̃ & inspũdari qͥuia datio domiq̃ obtin&ur in spu̾l e tamenindilta ꝑ spmn sit᷑ con¬
sumataũ hasclatio nũ diuisione hocmoddo Hȩc aũ omia operatur unꝰ &idem spsdiu¬
utrũiħixp̃s dis p̃sꝑ quẽ autinquo donorũ diuisioe qđ m̃idipsũ significatũesse loqui
aliquis audebit contradic& apostolus curseuitiose lestor intellegat ait eni superi¬
us & diuisiones operationũ sunt idem aũds quioperatur omnia lnomnib aliusẽ

Expanded text:
Spiritu dari: quia datio doni, quae obtinetur in Spiritu, haec tamen indulta per Spiritum sit. Consummat autem has dationum divisiones hoc modoutrum per quem, aut in quo donorum divisio est. Quod si ipsum significatum esse loqui aliquis audebit, contradicet Apostolus, cur se vitiose lector intelligat: ait enim superius: Et divisiones operationum sunt, idem autem Deus qui operatur omnia in omnibus. Alius est
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃fund amen ponens fidei distihuius quoq dominici ñ nescius. Siquisdi
ligit me& uerbũ meũ seruabit & pat̾ineus diliget eum & ad eũueniemꝰ &
mansionẽ apud eũ: ꝑidenĩ sp̃u xp̃i innoł manente disp̃m in nob manere
testatus ẽ. nec diuersũa seesse sp̃mamortius & citatiiħ u& sp̃mamortuis &¬
citatis ihm̃ ueniunt enĩ atq habitant in nob & rogo utrũ comitatudiuer¬
sitatũ uenient mansionẽq facient anunitate naturȩ: sed obnititur doc
tib ñ est cohabitatio. sed habitatio ẽ subsacra mento tamen cohabitatio¬
nis habitatio dũ neq duo habitant neq: ab alio diuersus habitator ẽ est
Doca apostolus unita tẽ esse naturȩ. ñ solitudinẽ unio uisscribens
quid si sintelloge quiñ ignors quin in male distosit relegio creaturȩ & quidsequatus aduer¬

Expanded text:
nobis fundamentum ponens fidei , dicti hujus quoque dominici non nescius: Si quis ligit me, et verbum meum servabit: et pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apudest, nec diversum a se esse Spiritum a mortuis excitati et Spiritum a mortuis excitantis. Veniunt enim, atque habitant in nobis: et rogo utrum comitatu diversitatum venient, mansionemque facient, an unitate naturae? Sed obnititur docttibus. Non est cohabitatio, sed habitatio est: sub sacramento tamen cohabitationis habitatio, dum neque duo habitant, neque ab alio diversus habitator est. Est docet Apostolus unitatem esse naturae, non solitudinem unionis, scribens quid sis intellige, qui non ignores quin in maledicto sit religio creaturae. Et quid sequatur adver
Abbreviated transcription (Latin):
cũpotius quã diñdicens . lic& nuncupas dñmtamen esse ñ dicisquiatibi & cõmunige¬
nerepotius & familiari nomine quã ñatura sitdũ: sed a paulo &đ̃i & ip̃s neo discenata
da significatio intellegitur cũ indiunsione donorũ idem sp̃s ẽ Uindiuisione ministeno¬
nfestatio sp̃sat que utdatio utilitatis inmanifestatione sp̃s noscer&ur continuo
subiestũ ẽ: Huicquidem ꝑ sp̃mlatur sermosapientiȩ. Aliraũ sermoscientiȩ secun

Expanded text:
cens, dominum licet nuncupans, Dominum tamen esse non dicis; quia tibi ex communi genere potius et familiari nomine, quam ex natura sit Dominus. Sed a Paulo disce naturam. da significatio intelligitur, cum in divisione donorum idem Spiritus est,nifestatio Spiritus. Atque ut datio utilitatis in manifestatione Spiritus nosceretur; continuo subjectum est: Huic quidem per Spiritum datur sermo sapientiae, alii autem ser
Abbreviated transcription (Latin):
tra carnis infirmitas & ꝑ carnis manifestationẽ mysteriũ ñ ess& occul¬
tũ & ꝑmysteru n ignorabilem causãmagnȩ pi&atis in sacramento esse
sola confessio: atq ita apostolus fideitotius ordinẽ tenuit. utdũ pi&as
ẽ sacramentũ sit. dũ sacramentũ ẽ cognitio incarnesit dũcognitio incar¬
ne ẽ iustificatio inspũsit quia sacramentũ pi&atis qđ manifestatur in
carne: utuere sacramentũ sit ꝑ iustificationẽ sp̃s manifestatur incarne:
acneilla manifestatio in carnequalisess& iustificatio inspu ignorare¬
tur: sacramentũ qđ manifestatũ incarne. & iustificatũ inspũ ẽ & an¬
gelis uisũẽ & gentib p̃dicatũ ẽ. & i hoc mundo creditũ hocipsũ ad sup¬
tũ ẽ inclaritate.: ut in omnib: sit magnȩ pi&atis sacra mentũ. Dũ man¬
festatur in carne dũ iustificatur in sp̃u duad sumitur indaritate: Nã¬

Expanded text:
tra carnis infirmitas, et per carnis manifestationem mysterium non esset occultum, et per mysterii ignorabilem causam magnae pietatis in sacramento esset sola confessio. Atque ita Apostolus fidei totius ordinem tenuit, ut dum pietas est, sacramentum sit; dum sacramentum est, cognitio in carne sit; dum cognitio in carne est, justificatio in spiritu sit; quia sacramentum pietatis, quod manifestatur in carne, ut vere sacramentum sit, per justificationem spiritus manifestatur in carne. Ac ne illa manifestatio in carne qualis esset justificatio in spiritu ignoraretur; sacramentum, quod manifestatum in carne, et justificatum in spiritu est, et angelis visum est, et gentibus praedicatum est, et in hoc mundo creditum, hoc ipsum assumptum est in claritate: ut in omnibus sit magnae pietatis sacramentum, dum manifestatur in carne, dum justificatur in spiritu, dum visum est ab an
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus Quosdã aũ ꝓfaas quos damaũ euan gelitantes quosclã aũ pastores
& dostores ad consumationẽ s corum in opusministerii Numquid ministe¬
riorũ dona ñ xp̃isunt cũ tamen & in operante s ed didonasint sedid sibiu sur¬
gam uerohuic intellegentie tuȩ utputas firmiora p̃sidiaipseenĩ apostolus ait:

Expanded text:
Apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam autem evangelizantes, quosdam autem pastores Apostolos, quosdam autem prophetas, quosdam autem evangelizantes, quosdam autem pastores et doctores, ad consummationem sanctorum, in opus ministerii . Numquid ministeriorum dona non Christi sunt, cum tamen et Dei dona sintgam vero huic intelligentiae tuae, ut putas firmiora praesidia. Ipse enim Apostolus ait:
Abbreviated transcription (Latin):
hũxp̃o qui corpus ẽ omnuiesse significans quia cũ osten diss& dñm in ministerio.
uidere demonstrat Mebrahȩc gratiar in ꝑfestione unius corporis diuidentẽ
nes ministeriorũ sunt idemipsedñs. &diuisiones operationũ sunt idemaũds
ministeriis aðq operationibus uideatur intellegi accipequã hȩc mẽbrami¬
nisteriorũ mẽbra operationũ sunt cũ ait. Vosestis corpus xp̃i& mebra : &
quos clam quid ẽ posuit ds̃i necclesia primũ a postolas inquib ẽ uerbũ sapien
tiȩ secundo ꝑ f&as inquib ẽdonũ scientiȩ tercio magistros inquib ẽ dostrina
fidei deinde uirtutes inquib sunt curationes infirmitatũ auxiliorũ potesta¬
tes gubnationes ꝓfe&ides & dona generũ linguarũ uelloquendi uelint p̃tandi
cuiq aũ nrm dataẽ gratia secundũ mensurã donationis xp̃i & iterũ quide scen¬
dit ipseẽ & quia scendit suꝑ om̃ s cȩlos utad impleat omnia & ipsededit quos dã

Expanded text:
hristo, qui corpus est omnium, esse significat: quia cum ostendisset Dominum in ministerio,  et inoperari et dividere demonstrat, membra haec gratiarum in perfectione unius corporis dividentem.nes ministeriorum sunt, idem ipse Dominus; et divisiones operationum sunt, idem autem ministeriis atque operationibus videatur intelligi. Accipe quam haec membra ministeriorum membra operationum sunt, cum ait: Vos estis corpus Christi et membra. Et quosdam quidem posuit Deus in Ecclesia, primum Apostolos , in quibus est verbum sa prophetas, in quibus est donum scientiae; tertio magistros, in quibus est doctrina fidei; deinde virtutes, in quibus sunt curationes infirmitatum, auxiliorum potestates, gubernationes prophetales, et dona genera linguarum vel loquendi vel interpretandi. cuique autem nostrum data est gratia secundum mensuram donationis Christi. Et iterum: Qui descendi
Abbreviated transcription (Latin):
frequens hic ꝓ fesio filiẽ id eirco aũ solis biesse cognltũ dieit quia abeoit
quęro aũ utrũid qđ ab eo ẽ opus meo creationis annaturã generationis
ostendat siopus ineo creationis ẽ umi uersa quoq quȩereatura do sunt&
quo modo patrẽ ñ uniuersa nouerunt cũ filius euidcir co quia abẽ ñ nesciat
st cum nosse sit ꝓpriũ quomodo ñ hocei qđ abeo ẽ eritꝓpriũ seilic& utue¬
rusfilius & natura disit. Cũ id cirto dm̃ solus nouerit quia solus ab eosit:

Expanded text:
frequens hinc professio Filii est . Idcirco autem soli sibi esse cognitum dicit, quia ab eo sit. frequens hinc professio Filii est . Idcirco autem soli sibi esse cognitum dicit, quia ab eo sit. Quaero autem utrum id, quod ab eo est, opus in eo creationis an naturam generationis ostendat. Si opus creationis est, universa quoque, quae creantur, a Deo sunt. Et quomodo Patrem non universa noverunt, cum Filius eum idcirco, quia ab eo est, non nsit, cum nosse sit proprium; quomodo non hoc ei, quod ab eo est, erit proprium? scilicet ut verus filius ex natura sit Dei; cum idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
rib suis filius testimonio sepatris &equat: Cur ñ uideatur esseineo idẽfilii
tione bonitatis. neq scĩtatẽmeruit hocnomen. sicutplures p̾ confessionẽfi¬
dei difilii sunt ꝓpri&atis enĩ inhissignificatio nulla ẽ nominis: neq tantũ
qđ đo dignũ ẽ indulta dignatioẽ aliud ẽ hicẽ & hic meus ẽ & hune audite,
In hocueritas ẽ natura ẽ fides ẽ: nec sane quicquã dese minus filius hac pat̃nȩ¬
monstratio ẽ & in eo qđ subiecit hunc audite. Sacramenti fidei obquãerȩ¬
lis uenit auditio ẽ. cũ eũ adialutarem confessionis dostrinã ad monemur
audireata in eofilius & natiuitates ueritatẽ docuit & aduentus dicens neq me
scitis neq undesim nostis: Necenĩ ame ueni sedẽ uerax quimisitine quẽ
uos nescitis sed egonoui eũ qm̃ ab eosũ & ipsememisit. Patrẽ nemo nouit &¬

Expanded text:
ribus suis Filius testimonio se Patris exaequat: cur non videatur esse in eo, id est filii ribus suis Filius testimonio se Patris exaequat: cur non videatur esse in eo, id est filii tione bonitatis: neque sanctitate meruit hoc nomen, sicut plures post confessionem fidei Dei Filii sunt. Proprietatis enim in his significatio nulla est: nominis namque tantum, ut Deo dignum est, indulta dignatio est. Aliud est, hic est, et meus est, et hunc audite: in hoc veritas est, natura est, fides emonstratio est, et in eo quod subjecit, Hunc audite, sacramenti et fidei, ob quam e coelis venit, auditio est, cum eum ad salutarem confessionis doctrinam admonemur audire: ita in eo Filius et nativitatis veritatem docuit et adventus, dicens: Neque me scitis, neque unde sim nostis: nec enim a me veni, sed est verax qui misit me, quem vos nescitis; sed ego novi eum, quoniam ab eo sum, et ipse me misit . Patrem nemo novit, et
Abbreviated transcription (Latin):
quã qđ auditũ ẽ. Hicẽfilius ieus dilestũs in quo eoñplacui. & tues
silius meus: Hoc iohannes lic& ñignarus audiuit tamei: ad doctrinã
urãm pat̾nȩ uocis testimoniũ mittitur nechoc sufficit iohannes qui¬
dem in deserto dignus hac uoceẽ: sed & apostoli ñ fuerant huius testi¬
moni austoritate priuandi eadem decelo ad eos uox adẽ Sed acci¬
piunt plus iohanne: Iohannes enĩ iam abinero ꝓf&ans ñ eguit hac uoce hunc
audite audiã plane necquẽ quã p̃t̃ hunc audiã nisi eũ qui audierit ut doce¬
r& Sinullũ aliud patris defilio testimoniũ &x stat in libris quã qđ hic filius
suus sit. testimonuhuius hȩc ueritas ẽ ut opera ipsa patris q̃ egerit ueritatẽ
testimonii huius ad firment quid infertur hodie calumniȩ. ut adoptio no¬
minis sit. ut mendax dĩsit ut nominal nania sint: testatus ẽ pat̃ defilio ope¬

Expanded text:
quam quod auditum est: Hic est filius meus dilectus, in quo complacui , et: Tu es quam quod auditum est: Hic est filius meus dilectus, in quo complacui , et: Tu es filius meus . Hoc Joannes licet non ignarus audivit, tamen ad doctrinam nostram paternae vocis testimonium mittitur: nec hoc sufficit. Joannes quidem in deserto dignus hac voce est, sed et apostoli non fuerunt hujus testimonii auctoritate privandi. Eadem de coelo ad eos vox adest: sed accipiunt plus Joanne. Joannes enim jam ab utero prophetans non eguit hac voce: Hunc audite. Audiam plane: nec quemquam praeter hunc audiam, nisi eum qui audierit ut doceret. Si nullum aliud Patris de Filio testimonium exstat in libris, quam quod hic filius suus sit: testimonii hujus veritas est, ut opera ipsa Patris, quae gerit, veritatem testimonii hujus affirment. Quid infertur hodie calumniae, ut adoptio nominis sit, ut mendax Deus sit, ut nomina inania sint? Testatus est Pater de Filio, ope
Abbreviated transcription (Latin):
taẽ siseer&ũ cognitionis ȩqualeẽ. Sinatura in nominib: ẽ quȩro quomo do
qđ uocantur ñ sunt quorũ & ius in potestate & difficultas in coguitione ñ dif¬
fert Nonfallit itaq in uocabolis dr necse aut pat̃ mentitur autfilius &
tũ testimonio. sed &iam uirtutis doc& esse sefiliũ opera enĩ eius q facit
cestantur a patre semissũ q̃i roquã rem opera testãntui: mnissũ nãq esse: Itas
& fililoboedientia & pat̃na auctoritas doc&ur ininisso dũ alterius ope¬
ra esse ũ possunt q̃ facit nisi eius quimfsus apatre sit: sed opera ñ sufsi¬
ciunt in credulis ad testimoniũ qđ sepat̃ miserit sequitur nãq Et
quimusit me pat̃ testificatus ẽdeme: Neq uocẽ eius audistis neq fi¬
gurã eius uidistis. Quȩro qđ testiino niũ patris deeo fuerit euolue euan¬
gelica uoluminet totũ eorũ opus recensȩd atestimoniũ patris p̃ter

Expanded text:
ta est, si secretum cognitionis aequale est, si natura in nominibus est: quaero, quo modo quod vocantur non sunt, quorum et vis in potestate, et difficultas in cognitione non differt? Non fallit itaque in vocabulis Deus, nec se aut pater mentitur, aut filius: et tum testimonio, sed etiam virtutis, docet se esse filium: opera enim ejus, quae facit, testantur a Patre se missum. Quaero, quam rem opera testentur? Missum namque esse. Itaque et Filii obedientia et paterna auctoritas docetur in misso, dum alterius opera esse non possunt quae facit, nisi ejus qui missus a Patre sit. Sed opera non sufficiunt incredibilibus ad testimonium, quod se Pater miserit. Sequitur namque: Et qui misit me Pater, ipse testificatus est de me; neque vocem ejus audistis, neque figuram ejus vidistis . Quaero quod testimonium Patris de eo fuerit. Evolve evangelica volumina, et totum eorum opus recense. Da testimonium Patris, praeter
Abbreviated transcription (Latin):
sint qd nun cupantur. Tamen neaut ad optionis infilio nomensit aut
honoris in patre uidca musq ꝓ pri& ates ꝑfiliũ ad filinomen adiectae
sint: Ait. Omnia mihi tradita sunt a patre & nemo nouit filiũ nisi
pat̃ neq patrẽquis nouit nisifilius Et cui uoluerit filius reuelare
adid qđ dictũ est Hicẽ filius meus & pat̾ meur. Vtrũ nesibi conue¬
nit. Nemo nouit filiũ nisipat̃: neque patrẽ quisquã nouit nisifili¬
us. Nonenĩ nisi ꝑ mutuã testificationẽ cognosei uel ꝑpatrẽ filius uel ꝑfiliũ

Expanded text:
sint quod nuncupantur: tamen ne aut adoptionis in Filio nomen sit, aut sint quod nuncupantur: tamen ne aut adoptionis in Filio nomen sit, aut honoris in Patre: videamus quae proprietates per Filium ad filii nomen adjectae sint. Ait: Omnia mihi tradita sunt a Patre meo, et nemo novit Filium nisi Pater, neque Patrem quis novit nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare . Ad id quod dictum est: Hic est filius meus, et Pater meus, utrumne sibi convenit: Nemo novit Filium nisi pater, neque Patrem quis novit nisi Filius? Non enim nisi per mutuam testificatio
Abbreviated transcription (Latin):
mundũ utiudic& mundũ. sed ut saluus fri. at inundus ꝑeũ Uel iterũ:
tucredis infiliodi quidiuncagimꝰ concedentes tantũ ihẽ xp̃o nomenad¬
optionis ꝑ qđ & in patresibi do nuncupaudo temerariȩ eũ arguimꝰ p̃sup¬
tionis patna decȩlis uox ehiunc audite. audio Pat̃ gratias tibiago. audio
dicitis qui ablasfe maui quona dixi filiusdisũ: Sinon eredo nomini¬
b sinaturã uocabulis ñ intellego quid eredeudũ & intellegendũstt
nis salus ẽ. cũ int̃rogatio fidem postulat dicens. Tueredis in filiũ di ꝓpri¬
&atẽs nomiña sequ̾untur. ubimeus ẽ. tibiq̃ roheretice undealia p̃suptio
sit: adimis patri fideni: filio ꝓfessionẽ nominib: naturã ium uerbisdi
ad feris ne sint qđ enuntiant impi&atistuȩ solaimpudentia ẽ ut mentitũ
desedm̃ arguas. Qua̾quã igitur sola simplex confessio naturȩ nomina
ostendat ut dequo distũ ẽ Hicẽ filuis meus. & ad quẽ distũ ẽ Pat̾meus hoc

Expanded text:
alvus fiat mundus per eum ; vel iterum: Tu credis in filium Dei ? Quid nunc agimus, concedentes tantum Jesu Christo nomen adoptionis? per quod et in patre sibi 151 Deo nuncupando temerariae eum arguimus praesumptionis. Paterna de coelo vox est: Hunc audite . Audio: Pater, gratias ago tibi : audio, Dicitis quia blasphemavi, quoniam dixi, Filius Dei sum : si non credo nominibus, si naturam vocabulis non intelligo, qui credendum et intelligendum sit nis salus est, cum interrogatio fidem postulat, dicens: Tu credis in filium Dei ? Proprietatis nomina sequuntur, ubi meus est. Tibi quaero, haeretice, unde alia praesumptio sit. Adimis Patri fidem, filio professionem, nominibus naturam: vim verbis Dei affers, ne sint quod enuntiant. Impietatis tuae soleum esse. --Quamquam igitur sola simplex confessio naturae nomina ostendat, ut de quo dictum est: Hic est filius meus, et ad quem dictum est, Pater meus, hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Cednatiuitatisueritatẽ ꝑ quã solus patrẽ nouit cũ c& era eum q̃ ab eosunt igno
continuo subiecit qm̃ ab eosũ & ipsememint: Tenuit ordinẽ euangelici sacra
menti: natũsȩ ꝓfessus & missũ.: ut& quis ess& & unde ens&. secundũ superiorẽ
sententiã noscer&ur: Neq enĩ idipsũ ẽ ab eo sum& ipse memisit. sicuti ñ
idem ẽ. Neq me scitis neq undesim nostis Nũquid ñ omnis homo incarne
lic& natui secundũ sensũ cõmunis opinionis eđo e & quomodonegat abhis
uel scipiũ uel unde ipse sit sciri. nisud undeẽ ad naturȩ suȩ referr& austorẽ.

Expanded text:
le, habes, per quam solus Patrem novit, 154 cum caetera eum quae ab eo sunt ignorcontinuo subjecit: Quoniam ab eo sum, et ipse me misit. Tequis esset, et unde esset, secundum superiorem sententiam nasceretur. Neque enim id ipsum est ab eo sum, et ipse me misit: sicuti non idem est neque me scitis, neque unde sim nostis. Numquid non omnis homo in carne licet natus, secundum sensum communis opinionis ex Deo est? Et quomodo negat, ab his vel se ipsum, vel unde ipse sit sciri: nisi id unde est, ad naturae suae referret auctore
Abbreviated transcription (Latin):
nific&r iustorẽ ñ & uisidem in sinitatis amittat ꝑ id qdate ante tẽpora & tranatus ẽ
memoratur: multaenustius modi inreb humanis prestitisti quorũcũcausa is¬
noretur effestus tamen ñ nescitur: & religiosa fides ẽ ubie & iamuaturalis inscitia

Expanded text:
significet auctorem; non etiam fidem infinitatis amittat per id, quod ante tempora aeterna natusignificet auctorem; non etiam fidem infinitatis amittat per id, quod ante tempora aeterna natu--Multa enim istius modi in rebus humanis praestitisti, quorum cum causa ignoretur, effectus tamen non nescitur. Et religiosa est fides, ubi est etiam naturalis inscientia