comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sit quã non uiuere. & ipsum intelligere magis sit
qu̾a sine intellectu uiuere. Cũ ergo miser homo
congemiscit & dolet: et omĩs creatura congemi¬
scit & dolet. usq adhuc. Adhuc autẽ recte dixit.
quia etiã si sunt aliqui ia insinu abrahe. & latro
ille cũ dño in paradiso constitutus. illa die qua
credidit dolere destitit. tamen usq adhuc omĩs
creatura congemiscit & dolet. quia in his qui per
congemiscit & dolet. sed & nos ipsi idẽ non solum
in homine corpus & anima & sp̃s simul dolent
ex difficultatib corporis. sed & nos ipsi exceptis
corporib in nobis ipsis congemiscimus. Et bene
dixit. pͥmitias habentes sp̃s. id ẽ. quoꝵ iam spͣs¬
tis igne comprehensi sunt. & sunt pͥmitiȩ hominis.
qui a ueritas primũ spm̃ nrm obtinet ut ꝑ hunc
cetera comprehendantꝰ. Iam ergo habet pͥmi-¬
ias oblatas dõ qui dicit. mente seruio legidi.ca¬
ne autẽ legi peccati. Et qui dicit ds̃ cui seruio

Expanded text:
sit quam non vivere; et ipsum intelligere magis sit sit quam non vivere; et ipsum intelligere magis sit quam sine intellectu vivere. Cum ergo miser homo ingemiscit et dolet, omnis creatura congemiscit et dolet. Usque adhuc autem recte dixit, quia etiamsi sunt aliqua jam in sinu Abrahae, et latro ille in paradiso constitutus, illo die quo credidit, dolere destiterit: tamen usque adhuc omnis creatura congemiscit et dolet, quia in illis qui nocongemiscit et dolet, sed et nos ipsi. Id est, non solum in homine corpus, et anima, et spiritus simul dolent ex difficultatibus corporis; sed et nos ipsi exceptis corporibus in nobis ipsis congemiscimus. Et bene dixit: Primitias habentes spiritus: id est, quorum jam spdivino charitatis igne comprehensi sunt; et sunt primitiae hominis, quia veritas primum spiritum nostrum obtinet, ut per hunc caetera comprehendantur. Jam ergo habet primitias oblatas Deo, qui dicit: Mente servio legi Dei, carne autem legi peccati . Et qui dicit: Deus cui servio
Abbreviated transcription (Latin):
regenđu dõ. Qui autẽ spu animã regit. & ꝑ ani¬
mam corpus. quod facere non potest nisi dm̃
cum aliqua molestia nunc agit᷑. post autẽ nulła
patiet᷑. & qm̃ summi angłi spualit̾ uiuunt: infirmi
autẽ animaliter. Bestiȩ uero & omnia pecora carna¬
liter. corpus autẽ non uiuit sed uiuificat᷑. Omnis
creatura in homine ẽ. quia & in telligit spu. et
sentit anima. & localiter corpore mouet᷑. Om̃is itaq
creatura in homine congemiscit & dolet. Non enĩ
otam sed omnẽ dixit. tamqu̾a si dicat. qmͣ sol
mnes homines uident. qui sunt incolumes. sec
ion toti uident qui tantũ oculis uident: ita in
homine om̃is creat᷑a ẽ. quia & intelligit. & uiuit
& corpus habet. sed non tota creatura in ipso est.
Quia sunt pͣter ipsũ & angłi qui intelligunt. et
uuunt. & sunt pecora quȩ uiuunt & sunt. et cor¬
ora quȩ tantuͬmodo sunt. cũ ipsũ uiuere magi

Expanded text:
regendum Deo. Qui autem spiritu animam regit, et per aniregendum Deo. Qui autem spiritu animam regit, et per animam corpus, quod facere non potest, nisi Dominum cum aliqua molestia nunc agitur: post autem nullam patietur. Et quoniam summi angeli spiritualiter vivunt, infimi vero animaliter, bestiae vero et omnia pecora carnaliter, corpus autem non vivit, sed vivificatur, omnis creatura in homine est, quia et intelligit spiritu, et sentit animo, et localiter corpore movetur. Omnis itaque creatura in homine ingemiscit et dolet: non enim totam, sed omnem ait, tanquam si quis dicat quod solem omnes homines vident qui sunt incolumes, sed non toti vident, quia tantum oculis vident. Ita in homine omnis creatura est, qui et intelligit, et vivit, et corpus habet; sed non tota creatura in ipso est, quia sunt praeter ipsum et angeli, qui intelligant, et vivant, et sint; et pecora, quae vivunt et sunt, et corpora, quae tantummodo sunt: cum ipsum vivere magis
Abbreviated transcription (Latin):
cta. quã habebunt filii di. Scimus enĩ quia
om̃is creat᷑a congemiscit. & dolet usq adhuc
Om̃is creatura in homine numerabit᷑. non quia
in eo sunt om̃es angłi & suꝑeminentes uirtutes
aut potestates. aut cełu & terra. & mare & omĩa
quȩ in eis sunt. sed quia omĩs creatura partĩ
spũalis ẽ. partĩ animalis. partĩ corporalis. Quod
ut ab inferiorib consideremus. corporalis creat᷑a
ꝑ locũ ostendit᷑. Animalis autẽ uiuificat corpo¬
rałe. spiritualis animałe regit. Et tc̃ bene regi
cũ ipsa regenda se subicit do. Cũ aut̃e trans¬
gredit᷑ p̃cepta eius. laborib & erumnis ꝑ ead̾e
ipsa quȩ regere poterat implicat᷑. Qui ergo
uiuit ex corpore. animalis homo uel carna¬
lis uocat᷑. Carnalis. quia carnalia sectat᷑. Ani-¬
malis. autẽ quia fert᷑ dissoluta licentia ani¬
me suę quã non regit sp̃s. neq cohercet intra
metas naturalis ordinis. quia ipse non se subdit

Expanded text:
cta, quam habebunt filii Dei. Scimus enim quod cta, quam habebunt filii Dei. Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit et dolet usenim creatura in homine numeratur: non quia in eo sunt omnes angeli et supereminentes virtutes ac potestates; aut coelum et terra et mare, et omnia quae in eis sunt, sed quia omnis creatura partim spiritualis est, partim animalis, partim corporalis. Quod ut ab inferioribus consideremus, corporalis creatura per loca tenditur, animalis autem vivificat corporalem: spiritualis animalem regit; et tunc bene regit, cum ipsa regendum subjicit Deo. Cum autem transgreditur praecepta ejus, laboribus et aerumnis per eadem ipsa quae regere povivit corpore, carnalis homo vel animalis vocatur: carnalis, quia carnalia sectatur; animalis autem, quia fertur dissoluta lascivia animae suae, quam non regit spiritus, neque coercet intra metas naturalis ordinis, quia et ipse non se subdit
Abbreviated transcription (Latin):
subici fallatiȩ. Non gͦ s̃ponte creatura uanitati¬
impunitũ relinqͥt peccatũ. neq insanabiłe uoluit
ẽẽ peccantẽ. Quia & ipsa creatura idẽ ipse homo
cum signaculo imaginis ꝓpter peccatũ amisso. re-¬
mansit tantummodo creatura. Ipsa itaq crea¬
tura idẽ & ipsa quȩ nondu uocat᷑ filioꝵ forma
ꝓpter peccata. sed tantũ uocat᷑ creatura. liberabit᷑¬
a seruitute interitus. Quod itaq ait. & ipsa libabi¬
tur. facit intelligi. & ipsa que admođi nos. id est &¬
de ipsis non ẽ desperandu qui nondu uocant᷑ filii
di. quia nondu crediderunt. sed tantum sunt
creatura. quia & ip̃si credituri sunt. & lib̾abunt᷑
a seruitute interitꝰ. quẽ admođu & nos. qui iam
filii d̾i sumus. quamuis nondu apparuerit quid
erimus. Liberabit᷑ gͦ a seruitute interitus in li¬
bertatẽ głȩ filioꝵ di. idẽ erunt & ipsi ex ier¬
uis liberi. & ex mortuis gloriosi. in uita ꝑfe¬

Expanded text:
subjici fallaciae. Non ergo sponte creatura subjici fallaciae. Non ergo sponte creatura impunitum reliquit, nec insanabilem voluit esse peccantem. Quia et ipsa creatura, id est ipse homo, cum jam signaculo imaginis propter peccatum amisso remansit tantum creatura, ipsa itaque creatura, id est ipsa quae nondum vocatur filiorum forma perfecta, sed tantum vocatur creaturaa servitute interitus. Quod itaque ait, et ipsa liberabitur, facit intelligi, et ipsa quemadmodum nos: id est et de ipsis non est desperandum, qui nondum vocantur filii Dei, quia nondum crediderunt, sed tantum sunt creatura, quia et ipsi credituri sunt, et liberabuntur a servitute interitus, sicut et nos, qui jam filii Dei sumus, quamvis nondum apparuerit quid erimus. Liberabitur ergo a servitute interitus in libertatem gloriae filiorum Dei: id est, erunt ipsi ex servis liberi, et ex mortuis gloriosi in vita perfe
Abbreviated transcription (Latin):
& nondii apparuit qͥd erimus. Scimus quia cũ appa¬
ruerit similes ei erimus. qmͣ uidebimus eũ sicuti est.
Ipsa ẽ reuelatio filiorum di. quã nunc expectat expe¬
ctatio creaturȩ. Non qͦd̃ creatura reuelationẽ expe¬
ctat alterius naturȩ quȩ non sit creatura. sed ipsa
qualis nunc ẽ expectat quando sit. qͣlis fut᷑a est.
Camquã si diceret᷑. Operante pictore subiectis sibi
colorib & ad opus eius paratis. expectatio colorũ
alii & alii erunt. aut non colores erunt. sed tantũ
quod aliã dignitate̾ habebunt. Uanitati inquit
& omĩa uanitas Quȩ habundantia homini in om̃i
labore suo que ipse laborat sub sole: Cui dictum
ẽ in labore manducabis panẽ. uanitati ergo cre
atura non sponte. Bene additũ ẽ non sponte
homo quippe sponte peccauit. sed non sponte
damnatꝰ ẽ. Peccatũ itaq fuit spontaneum: con¬
ra p̾ceptũ facere ueritatis. peeccati autẽ pena:

Expanded text:
et nondum apparuit quid erimus. Scimus enim quia cum appaet nondum apparuit quid erimus. Scimus enim quia cum apparuerit, similes ei erimus: quia videbimus eum sicuti est. Ipsa est revelatio filiorum Dei, quam nunc exspectat exspectatio creaturae. Nam quod creatura revelationem exspectat alterius naturae, quia non sit creatura, sed ipsa qualis nunc est, exspectat quando sit qualis futura est. Tanquam si diceretur: Opere ante pictorem posito, subjectis sibi coloribus, et ad opus ejus paratis, exspectatio colorum  non quia tunc alii erunt, aut non colores erunt, sed tantum quod aliam dignitatem tunc habebunt. Vanitati enim et omnia vanitas. Quae abundantia est homini in omni labore suo, quem ipse laborat sub sole ? Cui dictum est, In labore manducabis panem tuum . Vanitati ergo creatura subjecta est, non sponte. Bene additum est, non sponte. Homo quippe sponte peccavit, sed non sponte damnatus est. Peccatum itaque fuit spontaneum, contra praeceptum facere veritatis: peccati autem poena,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ castitatẽ. dũ iniuriaꝵ lacerationes & contu¬
meliaꝵ aculeos ꝑ pacientiã sustinemus. d̾u re
matris ȩcclesiȩ laboramus. quicqͥd in nobis in
hac atq huiuscemodi attritione dolet. crea¬
tura ẽ. Dolet eniͣ corpus & anima quę utiq
creatura ẽ. & expectat reuelationẽ filiorũ di¬
id.ẽ. expectat quando appareat qͦd uocatum ẽ
in ea gła ad quã uocatũ est. Quia enĩ filiꝰ d̾i uni¬
genitus non potest appellari creatura. quando¬
quid̾e ꝑ ipsũ sunt facta omĩa quecũq ds fecit.
distincte etiã nos uocam᷑ creatura ante ilła eui¬
dentiã głȩ. & distincte uocam᷑ filii di. quauis hoc
adoptione meream᷑. Na ille unigenitꝰ. natura fi-¬
lius ẽ. Ergo expectatio ereatura idẽ expectatio
nr̃a. reuelationẽ filioꝵ di expectat. idẽ. expectat
quando appareat quod ꝓmissum ẽ. quando re ipsa
manifestũ sit. qͦd nunc spe sumus. filii enĩ sumus d̾i.

Expanded text:
per castitatem; dum injuriarum lacerationes, et contuper castitatem; dum injuriarum lacerationes, et contumeliarum aculeos per patientiam sumatris Ecclesiae laboramus: quidquid in nobis in hac atque in hujusmodi attritione dolet, creatura est. Dolet enim corpus et anima, quae utique creatura est; et exspectat revelationem filiorum Deiin ea gloria, ad quam vocatum est. Quia enim Filius Dei unigenitus non potest appellari creatura, quandoquidem per ipsum facta sunt omnia, quaecunque Deus fecit, distincte etiam nos vocamur creatura ante illam evidentiam gloriae, et distincte vocamur filii Dei, quamvis hoc adoptione mereamur: nam ille unigenitus natura filius est. Ergo exspectatio creaturae, id est, exspectatio nostra, revelationem filiorum Dei exspectat, hoc est, exspectat quando appareat quod promissum est, quando reipsa manifestandum sit, quod nunc spe sumus; filii enim Dei sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
nent᷑. Sic autẽ dictũ ẽ. Ipsa creatura liberabit᷑
nos non simus creatura sed filii d̾i. in quor głȩ
libertate liberabitꝰ a seruitute creatura. Item
dicit: Stimus enĩ qm̃ om̃is creatura ingemiscit
& dolet usq adhuc. Non sołu alitẽ. sed & nos
ipsi: tamquã aliud simus nos. aliud creatura. To¬
tum gͦ capitułii. particulatim considerandi est.
Existimo inquit quod indignȩ sunt passiones
huius temporis. ad futurã głam. quȩ reuelabit᷑
in nobis. Hoc manifestũ ẽ. Dixerat enĩ superius.
si autẽ spũ facta carnis mortificaueritis. uiuetis.
Quod fieri non potest sine molestia. cui pacientia
ne cessaria ẽ. Quo ꝑtinet & quod paulo ante ait.
Si autẽ compatim᷑. ut & conglorificem. Quod¬
itaq ait. nam expectatio creaturę reuelationem
filioꝵs di expectat. hoc eum puto dicere. nam
& hoc ipsum qͦd in nobis dolet cũ facta carnis
mortificamꝰ. id ẽ cũ esurimus uel sitimus ꝑ absti¬
nentiã. di frenamus delectationẽ concubitus

Expanded text:
Sic autem dictum est, ipsa creatura liberabitur nos non simus creatura, sed filii Dei, in quorum gloriae libertatem liberabitur a servitute creatum. Item dicit: Scimus enim quod omnis creatura ingemiscit et dolet usque adhuc; non solum autem illa, sed et nos ipsi: tanquam aliud simus nos, aliud omnis creatura. Totum ergo capitulum particulatim considerandum est. 2. Existimo enim, inquit, quod indignae sint passiones hujus temporis ad futuram gloriam, quae rin nobis. Hoc manifestum est: dixerat enim superius: Si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis. Quod fieri non potest sine molestia, cui patientia necessaria est. Quo pertinet, et quod paulo ante ait: Si tamen compatimur, ut et conglorificemitaque ait: Nam exspectatio creaturae revelationem filiorum Dei exspectat, hoc eum puto dicere: Nam et hoc ipsum quod in nobis dolet, cum facta carnis mortificamus, id est, cum esurimus vel sitimus vel per abstinentiam; dum frenamus delectationem concubitus
Abbreviated transcription (Latin):
hypocritas a dño computet᷑. deinde si bene factis
placere appetit. ne in hanc mercedẽ aucupans.
ꝑdat quod daturus ẽ d̃s sed deuicta ista cupidi¬
tate cauenda suꝑbia eͣ. Difficile ẽ enĩ ut dignet᷑
consociari hominib qui eis placere iam non desidãt.¬
& plenũ se uirtutis putat. Itaq adhuc necessarius
est timor. ne illud etiam quod uidet᷑ habere aufe¬
rat᷑ ab eo & manib ac pedib ligatis. mittat᷑ in tene¬
bras exteriores. Qua ꝓpter d̾i timor non solũ inchoat.

Expanded text:
hypocritas a Domino computetur; deinde, si benefactis hypocritas a Domino computetur; deinde, si benefactis placere appetit, ne hanc mercedem aucupans perdat quod daturus est Deus. 4. Sed devicta ista cupiditate, cavenda superbia est. Difficile est enim ut dignetur consociari hominibus, qui eis placere jam non desidet plenum se virtutibus putat. Itaque adhuc necessarius est timor, ne illud etiam quod videtur habere, auferatur ab eo ; et manibus ac pedibus ligatis mittatur in tenebras exteriores . Quapropter Dei timor non solum inchoat,
Abbreviated transcription (Latin):
di hominib aut ꝑ aliqua facta mirabilia aut ꝑ dif¬
ficilẽ continent lã siue patientiã. aut ꝑ aliquã lar-¬
gitionẽ aut nomine scientiȩ uel eloquentiȩ
in eo genere ẽ & cupiditas honoris. Contraquȩ
omnia ꝓferant᷑ ea quȩ scripta sunt de laude ca¬
ritatis & de inanitate iactantie doceat᷑q quã sit
pudendũ eis placere uelle quos nolis imitari.
Nut enim boni non sunt & nichil magnũ est a ma-¬
lis laudari. aut bonisunt. & eos oportet imitari.¬
imitari.
sed qui boni sunt. uirtute boni sunt. Uirtus au¬
tem non appetit quod in alio hominũ pote-¬
state est. Qui ergo imitat᷑ bonos. nullius homi¬
nis appetit laudẽ. Qui malos. non dignus ẽ
laude. Si autẽ placere hominib ideo uis ut
eis ꝓsis ad diligendũ dm̃. non iam hoc: s aliud
cupis. Qui autẽ placere cupit. necessariũ ad huc
habet timorẽ. Primu ne occulte peccando. inter

Expanded text:
di hominibus, aut per aliqua facta mirabilia, aut per difdi hominibus, aut per aliqua facta mirabilia, aut per difficilem continentiam, sive patientiam, aut per aliquam largitionem, aut nomine scientiae vel eloquentiae; id eo genere est et cupiditas honoris. Contra quae omnia proferantur ea quae scripta sunt de laude charitatis et de inanitate jactantiae, doceaturque quam sit pudendum eis placere velle quos nolis imitari: aut enim boni non sunt, et nihil magnum est a malis laudari; aut boni sunt, et eos oportet imitari. Sed qui boni sunt, virtute boni sunt; virtus autem non appetit quod in aliorum hominum potestate est. Qui ergo imitatnis appetit laudem; qui malos, non dignus est laude. Si autem placere hominibus ideo vis, ut eis prosis ad diligendum Deum; non jam hoc, sed aliud cupis. Qui autem placere cupit, necessarium adhuc habet timorem: primum, ne occulte peccando inter
Abbreviated transcription (Latin):
rem & nouum. exteriorẽ & interiorẽ. terrenum
& cęleste̾. id ẽ inter eũ qui bona carnalia & tẽpo¬
ne peritura beneficia & transeuntia expectent᷑
ado. quib & imꝓbi homines abundare possunt.
sed firma & sempiterna ꝓ quib accipiendis
omĩa quȩ in hoc mundo bona putant᷑ & ma¬
la. penitꝰ contemnenda sunt. Hic p̾stantissimu
illud & unicũ exemplũ dñici hominis ꝓponendũ
ẽ qui cũ se tot miraculis tantã rerum potestatem
habere monstraret. & ea spreuit quȩ magnabona.
& ea sustinuit quȩ magna mala imperiti putant :
quos mores & discipinã ne tanto minus quisqua
aggredi audeat. quanto illud magis onerat & de
pollicitationib atq hortationib eiꝰ & de imitantiũ
quã non sint illa desperanda ostendendũ ẽ. At ubi
fuerint carnaliũ uoluptatũ illecebrȩ superate. ca-¬
uendũ est ne subrepat atq succedat cupiditas placen¬

Expanded text:
rem et nouum, exteriorem et interiorem, terrenum rem et nouum, exteriorem et interiorem, terrenum et caelestem, id est inter eum qui bona carnalia et tempone peritura beneficia et transeuntia expectentur a deo, quibus etiam praui homines abundare possunt, sed firma et sempiterna, pro quibus accipiendis omnia, quae in hoc mundo bona putantur et mala, penitus contemnenda sunt. hic praestantissimum illud et unicum exemplum dominici hominis proponendum est, qui cum se tot miraculis tantam rerum potestatem habere monstraret, et ea spreuit quet ea sustinuit quae magna mala imperiti putant; quos mores et disciplinam, ne tanto minus quisquam aggredi audeat, quanto illud magis honorat, et de pollicitationibus atque hortationibus ejus, et de imitantium merabilium, quam non sint illa desperanda ostendendum est. At ubi fuerint carnalium voluptatum illecebrae superatae, cavendum est ne subrepat atque succedat cupiditas placen
Abbreviated transcription (Latin):
stituant. difficilius doment᷑ quã ferȩ. Ut autẽ ti-¬
meat᷑ ds. diuina ꝓuidentia rȩgi uniuersa per¬
suadendũ ẽ. non tam rationib quas qui potest inire
potest etiã & pulchritudine̾ sentire uirtutis. quã
exemplis uel recentib si qua occurrunt uel de hi¬
storia & ea maxime quȩ ipsa diuina ꝓuidentia
ꝓcurante. siue in uetere siue in nouo testamen-¬
to excellentisimã auetoritate̾ religionis accepit.
Simul autẽ agendũ ẽ & de penis peccatorum. &
de pͣmiis recte factos. lam uero cũ aliqua non
peccandi consuetudo quod onerosum putabatur
facile esse ꝑsuaserit. incipiat gustari dulcedo pi-¬
etatis & commendari pulchritudouirtutis. ut
caritatis libertas pre seruitute timoris emineat
Tunc iam ꝑsuadendũ ẽ fidelib p̾cedentib regene¬
rationis sacramentis quȩ necesse ẽ plurimum mo¬
ueant. quid inter sit inter duos homines uete¬

Expanded text:
sentiant, difficilius domentur quam ferae. ut autem tisentiant, difficilius domentur quam ferae. ut autem timeatur deus, diuina prouidentia regi uniuersa persuadendum est, non tam rationibus — quas qui potest inuenire, potest etiam et pulchritudinem sentire uirtutis — quam exemplis uel recentibus, si qua occurrunt, uel etiam de historia, et ea maxime quae ipsa diuina prouidentia procurante siue in uetere siue in nouo testamento excellentissimam auctoritatem religionis accepit. simul autem agendum est et de poenis peccatorum et de praemiis recte factorum. Iam uero cum aliqua non peccandi consuetudo quod onerosum putabatur facile esse persuaserit, incipiat gustari dulcedo pietatis et commendari pulchritudo uirtutis, ut caritatis libertas prae seruitute timoris emineat. tunc iam persuadendum est fidelibus praecedentibus regenerationis sacramentis, quae necesse est plurimum moueant, quid intersit inter duos homines, uete
Abbreviated transcription (Latin):
aut optinendi tẽporalia. huius minuendȩ initiũ ẽ
dm̃ timere. qͥ solus timeri sine amore non potest.
Ad sapientiã eni tendit᷑. & nichil uerius eo qͦd dictũ
est. Initiũ sapientiȩ timor dñi. Nemo ẽ quippe qͥ non
magis dolorẽ fugiat. quã appetat uoluptat᷑e. quan¬
doquidẽ uidemus & immanissimas bestias a maxi-¬
mis uoluptatib absterreri doloꝵꝰ metu. Quod cum
in eaꝵꝰ consuetudinẽ uerterit domite & mansuete
uocant᷑. Qua ꝓpter qm̃ in est homini ratio quȩ cum
seruit cupiditati ꝑuersione miserabili. ut homines non
timeant. suggerit latere posse commissa & ad tegenda
occulta peccata astutissimas fallatias comparat.
eo fit ut homines quos nondũ delectat pul-¬
chritudo uirtutis nisi penis a peccando de tͣrean¬
tur. quȩ uerissime ꝑ scõs & diuinos uiros p̃dicant᷑.¬
& quod celant hominib do celari non posse con¬

Expanded text:
aut optinendi temporalia. huius minuendae initium est aut optinendi temporalia. huius minuendae initium est deum timere, qui solus timeri sine amore non potest. in id ad sapientiam enim tenditur et nihil uerius eo quod dictum est: initium sapientiae timor domini. nemo est quippe, qui non magis dolorem fugiat quam appetat uoluptatem, quando quidem uidemus etiam immanissimas bestias a maximis uoluptatibus absterreri dolorum metu; quod cum in earum consuetudinem uerterit, domitae et mansuetae uocantur. quapropter quoniam inest homini ratio, quae cum seruit cupiditati peruersione miserabili, ut homines non timeantur, suggerit latere posse commissa et ad tegenda occulta peccata astutissimas fallacias comparat. eo fit, ut homines, quos nondum delectat pulchritudo uirtutis, nisi poenis a peccando deterreantur, quae uerissime per sanctos et diuinos uiros praedicantur, et quod celant hominibus, deo celari non posse con
Abbreviated transcription (Latin):
aritate uoco qua amant᷑ ea quȩ nonsunt ꝓ
ipso amante contemnenda idẽ quod ȩtͣnu
ẽ. & quod amare ipsũ ȩternũ est. D̾s igit᷑ & animꝰ
quo amat᷑. caritas ꝓprie dicit᷑ purgatissima & consũ¬
mata. si nichil aliud amat᷑. Hanc & dilectionẽ dici
placet. Sed cũ d̾s magis diligit᷑ quã animus. ut
malit homo e̾ẽ eius quͣa suus. tunc uere animo
sũmeq consulit᷑. Consequenter & corpori. nobis
id non curantib aliquo appetitu satagente. sed tan¬
tũ ꝓmita & oblata sumentib Caritatis autẽ uenenũ est.
spes adipiscendorũ aut retinendoꝵ temporaliũ. Nutͥ¬
mentũ eiꝰ est. inminucio cupiditatis. ꝑfectio: nulla cu¬
piditas. signũ ꝓuectus eiꝰ. minucio timoris. signũ per¬
fectionis eius. nullus timor. quia radix om̃iũ ma¬
loꝵꝰ cupiditas. & consuminata caritas foras mitiit
timorẽ. Quisqͥs gͥ eã nutͥre uult. instet minuendis
cupiditatib. Est autẽ cupiditas amor adipiscendi

Expanded text:
aritatem uoco, qua amantur ea quae non sunt prae ipso amante contemnenda, id est quod aeternum est et quod amare ipsum aeternum potest. deus igitur et animus, quo amatur, caritas proprie dicitur, purgatissima et consummata, si nihil aliud amatur; hanc et dilectionem dici placet. sed cum deus magis diligitur quam animus, ut malit homo eius esse quam suus, tunc uere animo summeque consulitur, consequenter et corpori, nobis id non curantibus aliquo appetitu satagente, sed tantum promta et oblata sumentibus. caritatis autem uenenum est spes adipiscendorum aut retinendorum temporalium. nutrimentum eius imminutio cupiditatis, perfectio nulla cupiditas. signum prouectus eius est imminutio timoris; si-, gnum perfectionis eius nullus timor, quia et radix est omnium malorum cupiditas, et consummata dilectio foris mittit timorem. quisquis igitur eam nutrire uult, instet minuendis cupiditatibus. est autem cupiditas amor adipiscendi
Abbreviated transcription (Latin):
& mutationẽ patit᷑. & animȩ presentia cũ anima ñ
sit. uiuere dicit᷑. neq immortale ullomodo: et
multo minus ȩternũ intelligi potest. In ȩterno
eni cũ ꝓprie dicit᷑. neq quic qu̾a pͣteritum neq
quicqua futurũ quasi nondũ sit. sed quicquid est
continet᷑ loco corpus est. Deus autẽ non ẽ corpus.
Non igit᷑ alicubi est. Et tamenquia ẽ & in locononẽ.
in illosunt potius omnia qua ipse alicubi. Nec tamen
longitudine & latitudine & altitudine corporis oc-¬
cupat᷑. Nec d̾s tale aliquid est Et omĩa igit᷑ in ipso
sunt. & locus non ẽ. Locus tamend̾i abusiue dicitur
templũ di. non quod eo contineat᷑. sed quodeipre-¬
sens sit. Ideo autẽ nichil melius quã anima mun¬

Expanded text:
et mutationem patitur et animae praesentia, cum anima non et mutationem patitur et animae praesentia, cum anima non sit, uiuere dicitur, neque immortale ullo modo et multo minus aeternum intellegi potest. in aeterno enim, cum proprie dicitur, neque quicquam praeteritum, qucontinetur loco, corpus est; Deus autem non est corpus; non igitur alicubi est: et tamen quia est, et in loco non est, in illo sunt potius omnia quam ipse alicubi, nec tamen longitudine, latitudine, altitudine corporis occupatur; nec Deus tale aliquid est: et omnia igitur in ipso sunt, et locus non est. Locus tamen Dei abusive dicitur templum Dei, non quod eo contineatur, sed quod ei praesens sit. Id autem nihil melius quam anima mun
Abbreviated transcription (Latin):
tet ergo eẽ trinitatẽ quanichil prestantius intel-¬
ligentius & beatius inuenire ꝑfecta ratio potest.
Ideoq etiam cũ ueritas queritur. plusquã triagene¬
ra questionũ esse non possunt. utrũ omnino sit.
utrũ hoc an aliud sit. utrũ approbandũ imꝓbandũ
eius modi est. Quod autẽ cominutabile est.
tempori obnoxiũ est. Non enĩ semꝑ eiusdẽ modi ẽ.
& ideo eternũ non recte dicit᷑. Qͦd enĩ mutatur: ñ
manet. Quod nonmanet: non ẽ eternũ idq inter im¬
mortale & ȩternũ ẽ quodomne ȩternũ immorta¬
e ẽ. non om̃e immortale satis subtiliter ȩternui
dicit᷑. quia & sisemꝑ aliquid uiuat. tamenmuta¬
bilitatẽ patit᷑. Non ꝓprie ȩternũ appellat᷑. quod
non semꝑ eius modiẽ quãus immortale quia
semꝑ uiuit: recte dici possit. Uocat᷑ tamen ȩ ternu
interdũ etiã omne qd̾ immortale est. Illud uero qd̾

Expanded text:
tet ergo esse Trinitatem, qua nihil praestantius, inteltet ergo esse Trinitatem, qua nihil praestantius, intelligentius et beatius invenire perfecta ratio potest. Ideoque etiam cum veritas quaeritur, plus quam tria genera quaestionum esse non possunt; utrum omnino sit, utrum hoc an aliud sit, utrum approbandum improbanduejusdem modi est. Quod autem commutabile est, tempori obnoxium est: non enim semper ejusdem modi est, et ideo aeternum non recte dicitur. Quod enim mutatur, non manet: quod non manet, non est aeternum. Idque inter immortale et aeternum est, quod omne aeternum immortale est, non omne immortale satis subtiliter et aeternum dicitur, quia, etsi semper aliquid uiuat, tamen, si mutabilitatem patiatur, non proprie aeternum appellatur, quia non semper eiusdem modi est, quamuis immortale, quia semper uiuit, recte dici possit. uocatur tamen aeternum interdum etiam quod immortale est. illud uero quod
Abbreviated transcription (Latin):
i phantasma fuit corpus xp̃i. fefellit xp̃e. Et si
fallit. ueritas non est. Est autẽ ueritas xp̃c. Non
mne quod se intelligit. conprehendit se. Quod a¬
tem se comprehendit: finitũ ẽ sibi. Et intellectꝰ
intelligit se. Ergo finitus ẽ sibi. nec infinitus
esse uult. qũauis possit. quia notus sibi e̾ẽ uult.
Amat enim se.
prior ẽ. quã sua sapientia. Deinde si patr̾e sem¬
piternũ ẽe iẽdõ. nec fuit aliquando non pa¬
ter. nunqua sine filio fuit.
nondũ ẽ Omne igit᷑ & p̃ceritũ & futurũ de est.
Apud dm̃ autẽ nichil de est. Nec p̃teritũ igit᷑ nec fu-¬
turũ. sed omne presens est apud dm̃.
discernit᷑. aliud quo congruit. Uniuersa gͥ
creatura si & ẽ quoqͥmodo. & ab eo quod nichil
ẽ omnino. plurimũi distat. & suis partib sibimet
congruit. causam quoque eius trinam esse
oportet. Qua sit. qua hoc sit. qua sibi amica sit. Cre-¬
aturȩ autẽ causam id ẽ auctorẽ dm̃ dicimus. Opor-¬

Expanded text:
i phantasma fuit corpus Christi, fefellit Christus: et si fefellit, veritas non est. Est autem veritas Christus. jus. XV. De intellectu. Omne quod se intelligit, comprehendit se. Quod autem se comprehendit, finitum est sibi. Et intellectus intelligit se. Ergo finitus est sibi. Nec infinitus esse vult, quamvis possit; quia notus sibi esse vult, amat enim se. prior est quam sua sapientia. Deinde si Patrem sempiternum esse inest Deo, nec fuit aliquando non Pater, nunquam sine Filio fuit. nondum est: omne igitur et praeteritum et futurum deest. Apud Deum autem nihil deest: nec praeteritum igitur nec futurum, sed omne praesens est apud Deum.discernitur, aliud quo congruit. Universa igitur creatura si et est quoquo modo, et ab eo quod omnino nihil est plurimum distat, et suis partibus sibimet congruit, causam quoque ejus trinam esse oportet; qua sit, qua hoc sit, qua sibi amica sit. Creaturae autem causam, id est, auctorem Deum dicimus. Opor
Abbreviated transcription (Latin):
uersus ymniearundam orarumteriu
ꝓsemm lectio: etuersur hesrieleison
et misse sint. simaior congregatio fue¬
rit cum etntiphonis. siuerominor. indi¬
rectum psedlantur lespertinadto¬
tem sincaxis. quat tuor pslmis cumctr¬
tiphonis terminetur post quos psenor
cambrosicnum uersus canticum de euar¬
gelio laetitnit etoratio dom iniot etfi¬
cant mis scte conpleturium ccutemiium
ꝓscdmorum dictione terminetur. qui
pscdmi derec tit nei sine tantiphonis di¬
rendisunt i postquos hymnus eius dem

Expanded text:
m horarum, terni psalmi, lectio. et versus, Kyrie eleison, et missae sint. Si major fuerit congregatio, cum antiphonis, si vero minor, in directum psallantur. Vespertina autem synaxis quatuor psalmis cum antiphonis terminetur. Post quos psalmosAmbrosianum, versus, canticum de Evangelio, et oratio Dominica; et fiant missae. Completorium autem trium psalmorum dictione terminetur. Qui psalmi directanei sine antiphona dicendi sunt; post quos hymnus ejusdem
Abbreviated transcription (Latin):
& non esse sapiens potest. sed qd̾ eã ipse genu¬
erit. qua sapiens dicit᷑ sapientia. Itẽ illa quȩ
participatione sunt uel casta.uel eterna uel
pulchra. uel bona. uel sapientia reciprunt
ut dictũ ẽ. ut possint nec casta ẽe. nec ȩterna.
nec pulchra nec bona. nec sapientia. At ipsa
castitas ȩternitas. pulchritudo. bonitas. sapien¬
tia. nullomodo recipiunt aut corruptionem.
recipiunt dissimilitudine̾. At ipsa similitudo nul¬
iomodo ex aliqua parte potest ẽe dissimilis. uñ
fit. ut cũ similitudo patris filius dicit᷑. quia eius
participatione similia sunt quȩcũq sunt uel in-¬
ter se uel dõ similia. ipse ẽ enĩ species prima. qua
sunt ut ita dicã speciata. & forma qua formata
sunt omĩa ex nulla parte patri potest ẽẽ dissimiliᷤ.
Ide igit᷑ quod pater. ita ut iste filius sit. ille patͣ.
una substantia. Nam si non una. recipit dissimilitu¬

Expanded text:
et non esse sapiens potest: sed quod ipse eam genuet non esse sapiens potest: sed quod ipse eam genuerit, qua sapiens dicitur, sapientiam. Item illa quae participatione sunt vel casta, vel aeterna, vel pulchra, vel bona, vel sapientia, recipiunt, ut dictum est, ut possint nec casta esse, nec aeterna, nec pulchra, nec bona, nec sapientia: at ipsa castitas, aeternitas, pulchritudo, bonitas, sapientia, nullo modo recipiunt aut corruptionem, recipiunt dissimilitudinem: at ipsa similitudo nullo modo ex aliqua parte potest esse dissimilis. Unde fit ut cum similitudo Patris Filius dicitur, quia ejus participatione similia sunt quaecumque sunt vel inter se vel Deo similia ipsa est enim species prima, qua sunt, ut ita dicam, speciata, et forma qua formata sunt omnia; ex nulla parte Patri potest esse dissimilis. Idem igitur quod Pater, ita ut iste Filius sit, ille Pater, una substantia. Nam si non una est, recipit similitu
Abbreviated transcription (Latin):
mine castũ a castitate castũ ẽ. Et omne ȩtͣnũ:
ȩternitate ȩternũ eͣ: et omne pulchrũ pul-¬
chritudine. et om̃e bonuͣ bonitate. Ergo & omne
sapiens sapientia & om̃e simile similitudine. Sed du¬
ob modis castũ a castitate dicit᷑. uel quod eã gignat.
ut ea sit castũ castitate quã gignit. & eui pͥncipiu
atq causa est ut sit: aliter autẽ cũ participatione
castitatis quidq castũ ẽ. quod potest aliquando
e̾ẽ non castũ. Idq de ceteris intelligendũ. ẽ Nam et
anima ȩternitatẽ uel intelligit᷑ uel credit᷑ conseqͥ.
Sedȩterna ȩternitatis participatione fit. Non
ita ȩternus ds̃. sed quod ipsius ȩternitatis ẽ aucꝰ¬
tor. Hoc & de pulchritudine & de bonitate licet
intelligi. Quã obrẽ cũ sapienᷤᷤ d̃s dicit᷑. & sapien¬
tia sapiens dicit᷑. sine qua eũ uel fuisse aliqnͣdo
uel e̾ẽ posse nefas ẽ credere. non participatio¬
ne sapientiȩ sapiens dr̃. sicuti anima. quȩ & e̾e̾

Expanded text:
mne castum castitate castum est, et omne aeternum aeternitate aeternum est, et omne pulchrum pulchritudine, et omne bonum bonitate. Ergo et omne sapiens sapientia, et omne simile similitudine. Sed duobus modis castum castitate dicitur: vel quod eam gignat, ut ea sit castum castitate quam gignit, et cui principium atque causa est ut sit; aliter autem cum participatione castitatis quidque castum est, quod potest aliquando esse non castum; atque ita de caeteris intelligendum est. Nam et anima aeternitatem vel intelligitur vel creditur consequi, sed aeterna aeternitatis participatione fit. Non autem ita aeternus Deus, sed quod ipsius aeternitatis est auctor. Hoc et de pulchritudine et de bonitate licet intelligi. Quamobrem cum sapiens Deus dicitur, et ea sapientia sapiens dicitur, sine qua eum vel fuisse, aliquando, vel esse posse nefas est credere, non participatione sapientiae sapiens dicitur, sicuti anima, quae et esse
Abbreviated transcription (Latin):
Fẽpora ȩt̾na. Si enĩ tẽpora. quomͦ ȩt̃na: Hisi
forte ante omĩa tẽpora intelligi uoluit. quia si
dixisset ante tempora neq ad didisset ȩt̃na. posset
accipi ante quȩda tẽpora quȩ ante se hab̾ent alia
tempora. Eterna autẽ maluit dicere quã omĩa.
fortasse id̾o: quia tẽpus ñ cepit ex tẽpore An ȩtna

Expanded text:
tempora aeterna . Si enim tempora, quomodo aeterna? Nisi forte ante omnia tempora intelligi voluit. Quia si dixisset, ante tempora, neque addidisset, aeterna; posset accipi, ante quaedam tempora, quae ante se haberent alia tempora. Aeterna autem maluit dicere quam omnia, fortassis ideo, quia tempus non coepit ex tempore. An tempora
Abbreviated transcription (Latin):
rentiã etiã in uno quoq nrm̃ licet aduertere.
cũ qͥsq ab utero matͥs ueterẽ hominẽ necesse ẽ
agat. donec ueniat ad iuueniłe ętatẽ. ubi iam
non ẽ necesse carnalit̾ saꝑe sed potest ad spũalla
uoluntate conuerti. & intͥinsecus regenerari. Qd
gͦ inuno homine recte educato ordine natura
disciplinaq cogit. hoc ꝓ portione in uniuerso
genere humano fieriꝑ diuinã ꝓuidentiã ꝑagiq¬

Expanded text:
rentiam etiam in unoquoque nostrum licet advertere, rentiam etiam in unoquoque nostrum licet advertere, cum quisque ab utero matris agat, donec veniat ad juvenilem aetatem, ubi jam non est necesse carnaliter sapere, sed potest ad spiritalia voluntate converti et intrinsecus regenerari: quod ergo in uno homine recte educato ordine naturae disciplinaque contingit, hoc proportione in universo genere humano fieri per divinam providentiam, peragiq
Abbreviated transcription (Latin):
uidere possimꝰ. Comectura itaq capienda ẽ ex ea
parte corporis nr̃i quȩ plus habet lucis qd̵ an-¬
gelica corpora qualia nos habit᷑os speramꝰ lucidis¬
sima atq ętherea credendu ẽ. Si gͦ multi motꝰ
animi nr̃i nc̃ agnoscunt᷑. in oculis. ꝓbabile ẽ qd
nullꝰ motꝰ animi latebit cũ totũ fuerit corpꝰ ȩthere¬
um in cuiꝰ cõparatione isti oculi caro sunt:
& nunquã intelligunt᷑. sicuti ẽ omis historia.
tẽporalia & humana gesta ꝑcurrens. Alia mox
ut credunt᷑ intelligunt᷑. sicut sunt om̃s rationes
humanȩ. uel de numeris. uł de quib libet disci-¬
plinis. Terciũ quȩ pͥmo credunt᷑ & postea in telli¬
gunt᷑. qualia st̃ eaquȩ de diuinis reb non posst̃
in telligi.nisi ab his qui mundo st̃ corde. Qd̾ fit
p̃ceptis seruatis. quȩ de bene uiuendo accipiunt᷑
celebrare oportebat. ut p̃figuratio noui płi ser¬
ui tute ueteris fieret. Quoꝵ duoꝵꝰ popłoꝵ diffe¬

Expanded text:
simus. Conjectura itaque capienda est ex ea parte corporis nostri, quae plus habet lucis; quoniam angelica corpora, qualia nos habituros speramus, lucidissima atque aetherea esse credendum est: si ergo multi motus animi nostri nunc agnoscuntur in oculis, probabile est quod nullus motus animi latebit, eum totum fuerit corpus aethereum, in cujus comparatione isti oculi caro sunt. et nunquam intelliguntur: sicut est omnis historia, temporalia et humana gesta percurrens. Alia quae mox, ut creduntur, intelliguntur: sicut sunt omnes rationes humanae, vel de numeris, vel de quibuslibet disciplinis. Tertium, quae primo creduntur, et postea intelliguntur: qualia sunt ea quae de divinis rebus non possunt intelligi, nisi ab his qui mundo sunt corde; quod fit praeceptis servatis, quae de bene vivendo accipiuntur. XLIX. celebrare oportebat, ut praefiguratio novi populi servitute veteris fieret. Quorum duorum populorum diffe
Abbreviated transcription (Latin):
uia non ee̾nt om̃iasi e̾e̾nt ȩqualia. Non enĩ eeͤnt multa
rerũ genera. multa. quib conficit᷑ uniuersitas.¬
a primis & scđis & deinceps usq ad ultimas ordina¬
tas creaturas. & hoc ẽ qd̾ dicit᷑. omnia. xlu.
on oportet moueri.cũ magicis artib miracula fiunt.
plerũq similia miraculis quȩ fiunt ꝑ scõs seruos di.
sicut scriptũ ẽ in exodo. qd magi pharaonis fecerunt
ñ nulla similit̾ sicut fecit moyses. Non gͦ hȩc oportet
mirari. quia omĩa quȩ uisibiliter fiunt. ȩtiam ꝑ in¬
feriores potestates aeris huius. non absurde posse
fieri credunt᷑. S hoc int̾ẽ. qd̾ cũ scĩ talia faciunt
ĩnomine dĩ dñi om̃iũ rerũ. de sublimiorib appara
tib iubet᷑ inferiori creaturȩ. Cũ autẽ mali homine
magicis artib oꝑant᷑ similia. ĩ manꝰ suaᷤ dant᷑ Exaudiunt᷑
a demonib Digni st̃ enĩ qͥ tali exauditione decipiunt᷑.
ut pena illis fiat hoc qͦd uident᷑ ĩpetͣre beneficium.

Expanded text:
uia non essent omnia, si essent aequalia: non enim essent multa rerum genera, quibus conficitur universitas, primas et secundas, et deinceps usque ad ultimas ordinahabens creaturas: et hoc est quod dicitur, omnia. XLII. on oportet moueri, cum magicis artibus miracula fiunt plerumque similia miraculis, quae fiunt per sanctos sernos dei, sicut scriptum est in Exhodo, quod magi Pharaonis fecerunt nonnulla similiter, sicut fecit Moyses. non ergo haec oportet mirari, quia omnia quae uisibiliter fiunt etiam per inferiores potestates aeris huius non absurde fieri posse creduntur. sed hoc interest, quod, cum sancti talia faciunt in nomine dei, a deo omnium reruli homines magicis artibus operantur similia, in manus suas dantur, cum exaudiuntur a daemonibus. Digni sunt enim qui tali exauditione decipiantur, ut poena illis fiat hoc quod videntur impetrare beneficium,
Abbreviated transcription (Latin):
tib onus circumcisionis imponere uolebant᷑. qͣsͦ
multipliciter scribit apłs. uel eos qui in ecclesia
corruptȩ uiuunt. & offensioni sunt credere uo-

Expanded text:
tibus onus circumcisionis imponere volebant; contra quos multipliciter scribit Apostolus : vel eos qui in Ecclesia corrupte vivunt, et offensioni sunt credere vo
Abbreviated transcription (Latin):
Quo circa ea demũ uita beata quȩ ȩternae. Quod
uero ȩternũ ẽ & quod ȩternitate animũ afficiat.
nisi d̾s. Amor autẽ rerũ amandaꝵꝰ. caritas uel di-¬
lectio melius dicit᷑. Quare omnib cogitationis
uirib considerandũ eͣ illud saluberrimũ p̾ceptu.¬

Expanded text:
Quocirca ea demum vita beata, quae aeterna est. Quid Quocirca ea demum vita beata, quae aeterna est. Quid vero aeternum est, quod aeternitate animum afficiat, nisi Deus? Amor autem rerum amandarum, charitas vel dilectio melius dicitur. Quare omnibus cogitationis viribus considerandum est saluberrimum illu
Abbreviated transcription (Latin):
scendo habere: Eternũ ẽ enĩ de quo solo recte fidit᷑.
quod amanti auferri non potest. idq ipsum nichil
sit aliud habere quã nosse. Omiũ enĩ rerũ pͣstan¬
tissimũ ẽ qͦd ȩternũ ẽ &. ꝓpterea id habere non
possumus. nisi in ea re qua prestantiores sumus.
id ẽ mente. Quicqͥd autẽ mente habet᷑. noscendo ha¬
bet᷑. Nullũq bonui ꝑfecte noscit᷑. quod non ꝑfecte
amat᷑. neq ut sola mens potest cognoscere. ita et ama-¬
re sola potest. Nãq amor appetitus quidã ẽ & uidemꝰ
etiam cȩteris animi partib in e̾ẽ appetitũ qui si menti
rationiq consentiat. in tali pace & tranquillitate
uacabit mente contemplari quod ȩternũ ẽ. Ergo
etiã ceteris suis partib amare animus debet hoc tam
magnu. quod mente noscendũ ẽ. Et qmͣ id quod
amat᷑ afficit ex se amante̾ necesse eͣ fiat ut sit
amatũ quod ȩternũ eͣ. ę ternitate animũ afficiat.

Expanded text:
scendo habere? Aeternum est enim, de quo solo recte fiditur, scendo habere? Aeternum est enim, de quo solo recte fiditur, quod amanti auferri non potest: idque ipsum est quod nihil sit aliud habere quam nosse. Omnium enim rerum praestantissimum est quod aeternum est: et propterea id habere non possumus, nisi ea re qua praestantiores sumus, id est mente. Quidquid autem mente habetur, noscendo habetur; nullumque bonum perfecte noscitur, quod non perfecte amatur. Neque ut sola mens potest cognoscere, ita et amare sola potest. Namque amor appetitus quidam est: et videmus etiam caeteris animi partibus inesse appetitum, qui si menti rationique consentiat, in tali pace et tranquillitate vacabit mente contemplari quod aeternum est. Ergo etiam caeteris suis partibus amare animus debet hoc tam magnum quod mente cognoscendum est. Et quoniam id quod amatur, afficiat ex se amantem necesse est; fit ut sic amatum quod aeternum est, aeternitate animum afficiat.
Abbreviated transcription (Latin):
haberi nec amari. ut compedes. Iure querit᷑ utrum
possit quispiã id quod habere nichil ẽ nisi nosse. non
amare cũ habeat. id ẽ nouerit. Sed cũ uideamus
non nullos non ob aliud uerbi grͣa discernere nu¬
meros: nisi ut eadẽ disciplina pecuniosi fiant. aut
hominib placeant. quã cũ didicerint ad eundẽ
fine referant quẽ sibi cũ discerent ꝓposuerant.
neq ullã disciplina̾ aliud sit habere qua nosse.
fieri potest ut habeat quisq aliquid quod habere
hoc sit quod nosse. neq amet tamen. quãꝙͣ bonu᷑
qͦd̾ non amat᷑ nemo potest ꝑfecte habere uel nosse.
Quis enim potest nosse quantũ sit bonũ. quo non
fruit᷑. Non autẽ fruitꝰ᷑ si non amat. nec habet. Igitur
quod amandũ ẽ qui non amat etiã si amare possit.
sic uti est. hoc eͣ eã nosse. quod habere. Quȩ cũ ita sint.
quid ẽ aliud beate uiuere. nisi ȩternũ aliquid cogno¬

Expanded text:
haberi nec amari, ut compedes: iure quaeritur, utrum haberi nec amari, ut compedes: iure quaeritur, utrum possit quispiam id quod habere nihil est nisi nosse, non amare, cum habeat, id est nouerit. sed cum uideamus nonnullos non ob aliud uerbi gratia discernere numeros, nisi ut eadem disciplina pecuniosi fiant aut hominibus placeant; quam cum didicerint, ad eundem finem referant, quem sibi, cum discerent, proposuerunt; neque ullam disciplinam aliud sit habere quam nosse: fieri phoc sit quod nosse, neque amet tamen. Quanquam bonum quod non amatur, nemo potest perfecte habere vel nosse. Quis enim potest nosse quantum sit bonum, quo non fruitur? Non autem fruitur, si non amat: nec habet igitur quod amandum est, qui non amat, etiam si amare possit, sicuti est, hoc est eam nosse quod habere. 2. Quae cum ita sint, quid est aliud beate vivere, nisi aeternum aliquid cogno
Abbreviated transcription (Latin):
recte amari dicit᷑. Nichil ẽ enĩ aliud amare. quã ꝑ se
tendus est. cũ quando desit quod amat᷑. ea fit indu-
bitata miseria. Deinde cũ amor motꝰ quidã sit. neq
ullus sit motus nisi ad aliquid: cũ querimus quid
amandũ sit: quid sit illud ad quod moueri oporteat.
querimus. Quare si amandus e amor. non utiq
om̃is amandus ẽ. Est ĩ & tͦpis. quo animus se ipso
inferiora sectat᷑. quȩ magis ꝓprie cupiditas dicit᷑.
om̃iũ scilicet maloꝵꝰ radix. Et ideo non amandũ
est. quod amanti & fruenti amatori auferri potest
Cuius ergo rei amor amandus ẽ nisi eius quȩ ñ pot̾
de esse dũ amatꝰ: Id ẽ autẽ. quod nichil ẽ aliud habere.
quã nosse Porro aurũ et omne corpus. non ẽ hoc hab̃e.
quod nosse. Non itaq amandũ ẽ. Et quoniã pot est aliqͥd
amari nec haberi. non solum ex his quȩ amanda non
sunt ut pulchrũ aliquod corpus. sed eorũ etiã quȩ
amanda sunt. ut beata uita. Et rursus potest aliqͥd

Expanded text:
recte amari dicitur. Nihil enim est aliud amare, quam propttendus est, cum, qbitata miseria? Deinde cum amor motus quidam sit, neque ullus sit motus nisi ad aliquid; cum quaerimus quid amandum sit, quid sit illud ad quod moveri oporteat, quaerimus. Quare si amandus est amor, non utique omnis amandus est. Est enim et turpis, quo animus se ipso inferiora sectatur, quae magis proprie cupiditas dicitur, omnium scilicet malorum radix. Et ideo non amandum est, quod manenti et fruenti amori auferri potest. Cujus ergo rei amor amandus est, nisi ejus quae non potest deesse dum amatur? Id autem est, quod nihil est aliud habere quam nosse. Porro aurum et oquod nosse: non itaque amandum est. et quoniam potest aliquid amari nec haberi non solum ex his quae amanda non sunt, ut pulchrum aliquod corpus, sed eorum etiam quae amanda sunt, ut beata uita, et rursus potest aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ea utrũ ipsis sensib sentiamus an imagines sensibili¬
um sint. discernere ñ ualemus. Si igit᷑ sunt imagi¬
nes sensibilium falsȩ. quȩ discerni ipsis sensib neque¬
unt. & nichil ꝑcipi potest nisi qͦd afalso discernit᷑.
saluberrime ammonemur auerti ab hoc mundo.
qui ꝓfecto corporeus est & sensibilis & ad dm̃ id est
ueritatẽ quȩ intellectu & interiore mente capitur.
quȩ semꝑ manet & eiusdẽ modi ẽ quȩ non habet
imaginẽ falsi aqua discerni non possit. tota
alacritate conuerti.
quantũ speciosũ ẽ & omne quod species continet:
speciosũ est. Omne autẽ corpus ut corpus sit. specie
uberat quod forte in ꝑiculo est. Sapientia
ergo & uirtus dĩ qui dicit᷑ unigenitus filius. homine
suscepto liberationẽ hominis indicauit. Hominis autẽ
liberatio in utroq sexu debuit apparere. Ergo
quia iuirũ oportebat suscipere quia sexus honorabi¬

Expanded text:
utrum ea ipsis sensibus sentiamus, aut imagines sensibiliutrum ea ipsis sensibus sentiamus, aut imagines sensibilium sint, discernere non valemus. Si igitur sunt imagines sensibilium falsae, quae discerni ipsis sensibus nequeunt, et nihil percipi potest nisi quod a falso discernitur,saluberrime admonemur averti ab hoc mundo, qui profecto corporeus est et sensibilis; et ad Deum, id est veritatem, quae intellectu et interiore mente capitur, quae semper manet et ejusdem modi est, quae non habet imaginem falsi, a qua discerni non possit, tota alacritate converti. quantum speciosum est; et omne quod species continet, speciosum est. Omne autem corpus, ut corpus sit, specie liberat, quod forte in periculo est. Sapientia ergo et Virtus Dei, qui dicitur unigenitus Filius, homine suscepto liberationem hominis indicavit. Hominis autem liberatio in utroque sexu debuit apparere. Ergo, quia virum opportebat suscipere, qui sexus honorabi
Abbreviated transcription (Latin):
moueri sicut uidemus a cardine moueri aliqͥd ꝑ magnu
capilli nr̃i crescunt uel corpus uergit in senectu¬
tẽ. aut in iuuentã efflorescit. Perpetuo id fit: nec
omnino intermittit fieri. Quod autẽ non manet.
ꝑcipi non potest. Illud enim ꝑcipit᷑. quod scientia
conprehendit᷑. Conprehendi autẽ non potest. quod
sine intermissione mutatur. Non est igit᷑ expectan¬
da sinceritas ueritatis a sensib corporis. Sedne qͥs
dicat ẽẽ aliqua sensibilia eodẽ modo semꝑ manen¬
tia. & qͦstionẽ nobiᷤᷤ de sole atq stellis afferat in
quib facile conuinci non potest. illud certe nemo
ẽ qui non cogat᷑ fateri. nichil e̾e̾ sensibile. qͦd non
habeat simile falso. ita ut inter nos sci ñ possit.
Nam ut alia pretermittã. omnia quȩ ꝑ corpus
sentimus etiam cũ ea non ad sunt sensib imagnes
tameneorũ patimur. tamqua prorsus adsint.
uel in somno uel in furore. Quod cũ patimur. omĩ no

Expanded text:
moveri. Sicut videmus a cardine moveri aliquid per magnum moveri. Sicut videmus a cardine moveri aliquid per magnum  capilli capitis nostri crescunt, vel corpus vergit in senectutem, aut in juventam efflorescit, perpetuo id fit, nec omnino intermittit fieri. Quod autem non manet, percipi non potest: illud enim percipitur quod scientia comprehenditur. Comprehendi autem non potest quod sine intermissione mutatur. Non est igitur exspectanda sinceritas veritatis a sensibus corporis. Sed ne quis dicat esse aliqua sensibilia eodem modo semper manentia, et quaestionem nobis de sole atque stellis afferat, in quibus facile convinci non potest; illud certe nemo est qui non cogatur fateri, nihil esse sensibile quod non habeat simile falso, ita ut internosci non possit. Nam ut alia praetermittam, omnia quae per corpus sentimus, etiam cum ea non adsunt sensibus, imagines tamen eorum patimur tanquam prorsus adsint, vel in somno, vel in furore. Quod cum patimur, omnino