comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ergo deuenia desperemus fratres: nichil de
odio timeamus. Habemus prȩrogatiuam
sanguinis nr̃i. In xp̃o enim caro nr̃a nos di-¬
ligit. Sumus enim membra eius & caro: sicut
dicit idem beatus apostolus. Hoc nunc os
ex ossibus meis. & caro de carne mea. Sacra¬
mentum hoc magnum est: ego autẽ dico
in xp̃o & in ȩccła. Exultemus ergo fratres
sicut ait scriptura in hac die dñi. Exultemꝰ
plane: quia cum uotis dm̃ gratulamur.
magis nr̃a uota curamus. Quid enim dicit
propheta : Hic est dies quem fecit dñs.
Bonus plane dies qui lucem intulit uniuer¬
sis: uerum non huius scł̃i lucem. sed resur¬
rectionis aeternȩ. Lux enim ista non cali¬
ginem noctis detulit: sed mortis tenebras am¬
putauit. Bonus inquam dies: & melior hic
quam ille in quo primum mundus enituit.
lle enim hominibus adlaborem creatus est:
hic factus est ad quietem. Ille enim mortẽ
meruit: hic formidinem mortis euasit.
lle bonis malisq communis est: hic proprius

Expanded text:
ergo de venia desperemus, fratres, nihil de odio timeamus. Habemus praerogativam sanguinis nostri; in Christo enim caro nostra nos diligit, sumus enim membra ejus et caro, sicut dicit idem beatus Apostolus: Hoc nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea: sacramentum hoc magnum est, ego autem dico in Christo et in Ecclesia . Exsultemus ergo, fratres, sicut ait Scriptura, in hac die Domini exsultemus plane, quia cum votis Domini gratulamur, magis nostra vota curamus. Quid enim dicit propheta? Haec est dies quam fecit Dominus. Bonus 476 plane dies, qui lucem intulit universis, verum non hujus saeculi lucem, sed resurrectionis aeternae; lux enim ista non caliginem noctis detulit, sed mortis tenebras amputavit. Bonus, inquam, dies, et melior hic quam ille in quo primum mundus enituit: ille enim hominibus ad laborem creatus est, hic factus est ad quietem; ille mortem meruit, hic formidinem mortis evasit; ille bonis malisque communis est, hic proprius
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso est: ita & sanguis nr̃in illo est. Mise¬
ricordiam igitur michi debet prestare di¬
uinitas. necessitudinem exhibere deb& affi¬
nitas. Neq enim tam inmitis est dñs ut ob.¬
liuiscat᷑ hominis. & ñ meminerit illius quẽ ipse ge¬
stat. ut quẽ causa mei su̾ceꝑit ñ eius causa quẽ suscȩpe¬
rit me requirat. Non in quam tam in mitis
est dñs : ut non diligat carnem suam. mẽbra
sua. uiscera sua:it sc̃s apłs. Nemo um¬

Expanded text:
in ipso est, ita et sanguis noster in illo est. Misein ipso est, ita et sanguis noster in illo est. Misericordiam igitur mihi debet praestare Divinitas, necessitudinem exhibere debet affinitas; neque enim tam immitis est 475 Dominus, ut obliviscatur hominis, et non meminerit illius quem ipse gestat: ut quem causa mei susceperit, non ejus causa quem susceperit, me requirat; non, inquam, tam immitis est Dominus, ut non diligat carnem suam, membra sua, viscera sua. Ait sanctus Apostolu
Abbreviated transcription (Latin):
uitã sortiret᷑
in saeculo. Non enim
tantum illi dñ
generationi resurrecꝰ¬
tionis prestitit
gratiam. in cuius ge¬
nerationis tempore resurrexit: sed &iã
secuturis postea populis hoc ꝓuidit ut pͥuᷤ
essemus de resurrectione securi quam
de morte solliciti. & ante cum dño uiuere¬
mus in caelis. quam cum hominibus conuer¬
saremur in terris. In saluatore enim omnes
resurreximus. omnes reuiximus omnes ad
caelestia transmigrauimus. Est enim in illo
& portio. Ubi ergo portio mea regnat:
regnare me credo. Ubi dominatur sanguiˢ
meus: me sentio dominari. Ubi glorificat᷑
caro mea. me gloriosum esse cognosco.
Quamuis igitur peccator. de hac communio¬
ne graẽ non diffidat: quia & si peccata nrã
prolubent. substantia nos requirit. Et si
delicta propria nos excludunt. naturae
communio non repellit. Nam propter bo¬
nitatem diuinitatis peculiarem nobis salua¬
tor deb& affectum. scilicet quia sicut ds̃ nr̃

Expanded text:
vitam sortiretur vitam sortiretur in saeculo. Non enim tantum illi Dominus generationi resurrectionis praestitit gratiam, in cujus generationis tempore resurrexit, sed etiam secuturis postea populis hoc providit, ut prius essemus de resurrectione securi quam de morte solliciti; et ante cum Deo viveremus in coelis, quam cum hominibus conversaremus in terris. In Salvatore enim omnes resurreximus, omnes reviximus, omnes ad coelestia transmigravimus; est enim in illo  portio: ubi ergo portio mea regnat, regnare me credo; ubi dominatur sanguis meus, me sentio dominari; ubi glorificatur caro mea, me gloriosum esse cognosco. Quamvis enim peccator de hac tamen communione gratiae non diffidat, quia etsi peccata nos prohibent, substantia nos requirit; etsi delicta propria nos excludunt, naturae communio non repellit; nam propter bonitatem Divinitatis, peculiarem nobis Salvator debet affectum, scilicet quia sicut Deus noster
Abbreviated transcription (Latin):
suis sceleribus adsumpserunt. quos utrũ
sanguinis participes possent habere nesci¬
rent. Non igitur mirandum est si insalua¬
tore tam crudeles fuerunt: qui extiterunt
in suos posteros tam crudeles. Non in me¬
rito in hac die sc̃s dauid sine exceptione
ex ultandum pręcepit & lȩtandum. in qua
die totius mundi gaudia cęlebrantur.
Omnibus enim lȩtandum est: quia omnib
prodest. Cunctis exultandum est: quia
cunctis est salutare. E ideo non adulato¬
ria adhibenda nec fucata lȩtitia. Quisq
enim in xp̃i resurrectione lȩtatur: lȩtet᷑
potius quia inxp̃o ipse surrexit. In illo eniꝰ
nr̃a portio. nr̃a conditio & mortem ꝑtulit.
& reuixit. Et licet nos adhuc resolutio
corpusculi maneat: cȩpimus tunc in xp̃o
aeterna uita iam uiuere. Unde quamuis
fragilitatem nram̃ acceler& in maturae
mortis occasio: insaluatore tunc didicimus
prius resurgere quam perire. Ante enim
futurus homo resurrexit in xp̃o: quam

Expanded text:
suos sceleribus assumpserunt, quos utrum suos sceleribus assumpserunt, quos utrum sanguinis participes possent habere, nescirent. Non igitur mirandum est, si in Salvatorem tam crudeles fuerunt, qui exstiterunt 474 in suos posteros tam crudeles. Non immerito in hac die sanctus David sine exceptione exsultandum praecipit et laetandum, in qua die totius mundi gaudia celebrantur. Omnibus enim laetandum est, quia omnibus prodest; cunctis exsultandum est, quia cunctis est salutare, et ideo non adulatoria est adhibenda, nec fucata laetitia. Quisquis enim in Christi resurrectione laetatur, laetetur potius quia in Christo ipse resurrexit: in illo enim nostra portio, nostra conditio, et mortem pertulit et revixit. Et licet nobis adhuc resolutio corpusculi maneat, coepimus tunc in Christo aeterna vita jam vivere; unde quamvis fragilitatem nostram acceleret immaturae mortis occasio, in Salvatore tamen didicimus prius resurgere quam perire: ante enim futurus homo resurrexit in Christo quam
Abbreviated transcription (Latin):
possit occidi dicente apło. Resurgens autẽ
iam non moritur. mor¬
ili ultra
non dominabitur.
Custodiebant
ergo eum sollicite in sepulchro. preser¬
tim quia se die tertia dixerat surrecturũ.
Custodiebant autem sollicite insepulchro:
quia necesse illis erat eum iam non doctorẽ
timere sed iudicem. Iudicem inquam: non
sui tantum sed & crudelis sententiae suae
qua filios posterosq suos suis sceleribus ad¬
dixerunt dicentes. sanguis huius suꝑ nos
& super filios nr̃os. Crudelis subtali senten¬
tia impietas iudȩorum: quȩ facinore suo
non solum pręsentes liberos damnat. sed
&iam non natos occidit. Quantos enim hac
uoce ad conscientiam facinoris uocant. quos
scientia criminis non tenebat. Crudelis in¬
quam impietaᷤ: quod posteros ante in reatũ
uocat quam producat inlucem. ut prius
futuris continger& peccare quam uiuere.
Eruenti plane genitores: qui ante parricidȩ
facti sunt quam parentes. & ante eoᷤ socios

Expanded text:
possit occidi, dicente Apostolo: Resurgens autem possit occidi, dicente Apostolo: Resurgens autem jam non moritur. Morlli ultra non dominabitur . Custodiebant ergo eum sollicite in sepulcro, praesertim quia se die tertia dixerat surrecturum; custodiebant autem sollicite in sepulcro, quia necesse illis erat eum jam non doctorem timere, sed judicem: judicem, inquam, non sui tantum, sed et crudelis sententiae suae, qua filios posterosque suos sceleribus addixerunt, dicentes: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Crudelis sub tali sententia Judaeorum, quae facinore suo non solum praesentes liberos damnat, sed etiam non natos occidit. Quantos enim hac voce ad conscientiam facinoris vocant, quos scientia criminis non tenebat! crudelis, inquam, impietas, quod posteros ante in reatum vocat, quam producit in lucem: ut prius futuris contingeret peccare, quam vivere. Cruenti plane genitores, qui ante parricidae facti sunt quam parentes: et ante eos socios
Abbreviated transcription (Latin):
mana destruere. nisi sola uirtus resurrec¬
tionis aperir&. Deniq dicit sc̃s euangłista
prius descendente angło magno terram
tremore fuisse commotam ut fundamen¬
ta tumuli mouerentur. & percussoᷤ pauo¬
re custodes qui uenerant custodire mor¬
tuum esse factos ut mortuo ᷤ. Ut mortuos
inquam. Dignum plane iudicium : si cũ
iustus resurgit peccator moritur. cum reui¬
uiscit in nocens eiuᷤᷤ interficitur inimicus.
Nam ideo nec progredientem dnm̃ cernere po¬
tuerunt: quia criminosas mentes terror op¬
presserat. dum sustinere fulgorem resurrec¬
tionis rutilȩ non ualebant. Maiore ergo
sollicitudine pharisȩi dnm̃ custodierunt
mortuum: quam uiuum sunt ꝑsecuti. Si qui¬
dem causa illos maior urgebat. Intellige¬
bant enim facilius fuisse apud superos eum¬
despici. quam redeuntem ab inferis posse
contemni: & qͦd tc̃ prȩdicans facile potue¬
rit occidi. nunc autem resurgens iam non

Expanded text:
mana destruere, nisi sola virtus resurrecmana destruere, nisi sola virtus resurrectionis aperiret. Denique dicit sanctus evangelista , 473 descendente angelo, magno terram tremore fuisse commotam, et fundamenta tumuli moverentur, et percussos pavore custodes, qui venerant custodire mortuum, esse factos ut mortuos. Ut mortuos, inquam: dignum plane judicium, si, cum justus resurgit, peccator emoritur; cum reviviscit innocens, ejus interficitur inimicus; nam ideo nec progredientem Dominum cernere potuerunt, quia criminosas mentes terror oppresserat, dum sustinere fulgorem resurrectionis rutilae non valebant. Majore ergo sollicitudine Pharisaei Dominum custodierunt mortuum, quam vivum sunt persecuti; siquidem causa illos major urgebat: intelligebant enim facilius fuisse eum apud superos despici, quam redeuntem ab inferis posse contemni; et quod tunc praedicans facile potuerit occidi, nunc autem resurgens jam non
Abbreviated transcription (Latin):
nitralia. ipsum dnm̃ post resurrestionem
cum discipulis loquentem. conuersantem.
edentem. thomam quoq clauoꝵs uulnera
&iam digito contrectantem. ut haec om̃a
prȩtermittam: tamen fidem nram̃ confir¬
mat impietas iudȩorum. Nam sufficit ad
credulitatem nobis eoꝵ nimium cauta cru¬
delitas. Quo enim diligentius custodierunt
tumulum: eo constat illum manifestius sur¬
rexisse. Quo plures adposuere custodes:
eõ plures testium reliquere. Nam hoc ꝓ¬
curauit diuina prouidentia: ut resurrec¬
tioni dominicae non solum angłi. non
solum discipuli sed & testimonium per¬
hiberent quod est amplius inimici: liben¬
tius ergo accipimus: quod eum diligentiuᷤ
asseruarunt. Credimus enim sub tot custo¬
dibus potuisse illum prodire citius quam
perire : & de tumulo iure dm progredi.
quam discipulorum fraude subduci: Lanta
enim sollicitudine sepulchrum obstruxit
impietas: ut id non prȩualer& manuᷤ hu¬

Expanded text:
netralia, ipsum Dominum post resurrectionem netralia, ipsum Dominum post resurrectionem cum discipulis loquentem, conversantem, edentem, Thomam quoque clavorum vulnera etiam digito contrectantem : ut haec omnia praetermittam, tamen fidem nostram confirmat impietas Judaeorum. Nam sufficit ad credulitatem nobis eorum nimium cauta credulitas. Quo enim diligentius custodierunt tumulum, eo constat illum manifestius surrexisse; quo plures apposuere custodes, eo plures testes reliquere. Nam hoc procuravit divina providentia, ut resurrectioni non solum angeli, non solum discipuli, sed et testimonium perhiberent, quod est amplius, inimici. Libentius ergo accipimus, quod eum diligentius observarunt; credimus enim sub tot custodibus potuisse illum prodire citius quam perire, et de tumulo jure Domini progredi quam discipulorum fraude subduci: tanta enim sollicitudine sepulcrum obstruxit impietas, ut id non praevaleret manus hu
Abbreviated transcription (Latin):
IXULTANDUM NOBIS EST TRATRES
in hac die quam fecit dñs continua¬
ta laetitia: & in eius festiuitate iugi
gloria gratulandum. Neq enimꝰ¬
quia nox sollemnitati interuenit gaudia
nr̃a praecidit: nec quia obscuritas distinxit
tempora uespertina resurrectionis lux
uota aeterna deseruit. Nobis & enim he¬
ri & hodie dies unus dies ipse est: quia sic¬
ipse est: ipse atq idem nobis semꝑ est dies.
quia in ipso uiuimus. in ipso mouemur. in
ipso non morimur. Non morimur in qua:
quia sicut lucem xp̃i nulla peccati incessit
obscuritas. ita & uiuentes in ea nulla tem¬
poris absumit uetustas. Laetemur ergo
in xp̃i resurrectionis die. Communis enim
omnium. communis est nr̃a lȩtitia. Com¬
munis plane: quia omnes illo resurgente
surreximus. Omnium enim reuixit saluti:
qui pro omium peccatis addictus ẽ passioni
Resurrexit igitur saluator amortus. Noua
res & mira : sed habet haec assertio ueritatem
Nam ut taceam prophetarum oracula. an¬
gelorum ministeria. aperta sepuleliri pe¬

Expanded text:
ultandum nobis est, fratres, in hac die quam fecit Dominus continuata laetitia, et in ejus festivitate jugi gloria gratulandum. Nec quia nox solemnitati intervenit, gaudia nostra praescidit: nec quia nox distinxit tempora vespertina, resurrectionis lux vota aeterna deseruit. Nobis enim heri et hodie dies unus, dies ipse est, quia seri et hodie ipse est, ipse atque idem nobis semper est dies, quia in ipso vivimus, in ipso movemur , in ipso non morimur: non morimur, inquam, quia sicut lucem Christi nulla peccati incessit obscuritas, ita et viventes nulla temporis absumit vetustas. Laetemur ergo in Christi resurrectionis die; communis enim omnium, communis est nostra laetitia. Communis plane, quia omnes illo resurgente resurreximus. 472 Omnium enim revixit saluti, qui pro omnium peccatis addictus est passioni. Resurrexit igitur Salvator a mortuis. Nova res et mira, sed habet haec assertio veritatem. Nam ut taceam prophetarum oracula, angelorum ministeria, aperta sepulcri pe
Abbreviated transcription (Latin):
suae . He. Facls sium in serisũ oni
porlẽ ma sꝰ imicum corum tota die.
He
EIep ut ine amaritudinibus. mcbri¬
auit absinthio. UAU Et flegit ad
numerum dentes meos. cibauit me ci¬
nere. Uax. Et repulsi est anima me¬
A. oblitus sum bonorum.
meae. absinti & fellis. Tar. Me¬
moria memor ero & tabescet iine
iea. Tai. Hoc recolens incor¬
defecerunt miserationes eus. Hęth. No

Expanded text:
suae HE factus sum in derisu omni populo meo canticum eorum tota die HE replevit me amaritudinibus inebriavit me absinthio VAV et fregit ad numerum dentes meos cibavit me cinere VAV et repulsa est anima mea oblitus sum bonorum Vmeae absinthii et fellis ZAI memoria memor ero et tabescet in me ea ZAI hoc recolens in cordefecerunt miserationes eius HETH no
Abbreviated transcription (Latin):
muta uices: ut quod fuit infirmitatiꝰ
testimonium sit ꝓbatio sanitatis. ut
lectus doloris tui sit meae curationis
indicium. ut receptȩ fortitudiniᷤ mag¬
nitudinem ponderiᷤ asserat magnitu¬
do. Uade in quit in domum tuã. ne
xpĩana fide curatus inui is iudaicae
perfidiae iam moreris:

Expanded text:
muta vices, ut quod est infirmitatis muta vices, ut quod est infirmitatis testimonium, sit probatio sanitatis, ut lectus doloris tui sit merae curationis indicium, ut receptae fortitudinis magnitudinem ponderis asserat magnitudo. Vade, inquit, in domum tuam: ne Christiana fide curatus in viis Judaicae perfidiae jam moreris.
Abbreviated transcription (Latin):
peccata. cur tibi xp̃c ds non est qui
in uno in dulgentię suȩ munere totius
mundi ꝓbatur abstulisse peccata
Eece in quir agnus di. qui tollit pecca¬
ta mundi Ut autẽ posis maiora cam¬
re eius diuinicate insignia : audi cum
pectoris tui penitrasse secretum sn
eum ad cogitationũ tuarũ latebrie
uenisse. in tellige eum pectoris ture
dare consilia. Et cum uidisset inqͥt¬
iħo cogitationes eoꝵ: dixit eis. Quid eo¬
gitatis mala in cordibus ur̃is : Quiđ est
facilius dicere remittuntur tibi peccata¬
tua. aił dicere surgei et ambula: Ut
autem sciatis quia filiuꝰ hominis potesta¬
tem habet dimittendi peccata: dixit
pręuenit mentium maligna consilia.
et ditatis suae potentiam operis adtesta¬
tione monstrauit: dum dissipati corporiꝰ
membra componit. neruos stringit.
iungit ossa. complet uiscera. firmat uir¬
tutem. & gressus ad cursũ suscitat inui¬
uo cadauere iam sepultos. Tolle lectũ
tuum. hoc est porta portantẽ. oneris

Expanded text:
peccata, cur tibi Christus Deus non est, qui peccata, cur tibi Christus Deus non est, qui in uno indulgentiae suae munere, totius mundi probatur abstulisse peccata? Ecce, inquit, Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundi . Ut autem possis majora capere divinitatis ejus insignia, audi eum pectoris tui penetrasse secretum. Aspice eum ad cogitationum tuarum latebras pervenisse, intellige eum cordis tui nudare consilium. Et cum vidisset, inqsus cogitationes eorum, dixit: Utquid cogitatis mala in cordibus vestris? Quid est facilius dicere, Remittuntur tibi peccata, aut dicere, Surge et ambula? Ut sciatis autem quoniam Filius hominis potestatem habet dimittendi praevenit mentium maligna consilia, et Deitatis suae potentiam operis attestatione monstravit, dum dissipati corporis membra componit, nervos stringit, jungit ossa, complet viscera, firmat artus, et gressus ad cursum suscitat in vivo cadavere jam sepultos. Tolle lectum tuum; hoc est, porta portantem, omnes
Abbreviated transcription (Latin):
et frenesi criminum laborantes adsalutẽ
& iam in uitos adtrahit & nolentes: Osi
uelimus fr̃s. osi uelimus mentis nrãe om̃s
tutibus destitutam iacere inuitiorum
stratibus cerneremus. & luceret nobis
as despicit uoluntates. & adsalutaria
nos remedia ꝑtrahit. et ꝑ urg et inui¬
tos. Fili inquit. remit tuntur tibi pecca¬
ta tua. Haec dicens. đm se uolebat intel¬
ligi: qui ꝑ hominẽ oculos adhuc late¬
bat humano. Uirtutibuꝰ enim & signis
csm parabatur ꝓphetiᷤ. qui ꝑ ipsum fe¬
ceratit & ipsi uirtutes: peccatis autem
dare ueniam quia penes hominẽ non
est. & est singulare ditatis insigne. dm̃
illum pectoribus in serebat humanis:
Probat hoc pharisaicus liuor. Nam
cum dixisset remit t̾untur tibi peccata
tua. responderunt pharisei. Hic blas¬
phemat. Quis enim potest peccata
dimittere. nisi solus ds̃. Phariseae qui
sciendo nescis. confitendo negas. cum tes¬
taris inpugnas. si ds est qui remirtit

Expanded text:
et phrenesi criminum laborantes, ad salutem et phrenesi criminum laborantes, ad salutem etiam invitos attrahit et nolentes? O si velimus, fratres, o si velimus mentis nostrae omnes tutibus destitutam, jacere in vitiorum stratibus cerneremus, luceret nobis as despicit voluntates, et ad salutaria nos remedia pertrahit, ut purget invitos. Fili, inquit, remittuntur tibi peccata tua. Haec dicens, Deum se volebat intelligi, qui per hominem oculis adhuc latebat humanis. Virtutibus etenim et signis comparabatur prophetis, quia per ipsum fecerant et ipsi virtutes. Peccatis, autem dare veniam, quia penes hominem non est, et est singulare deitatis insigne, Deum illum pectoribus inserebat humanis. Probat hoc pharisaicus livor; nam cum dixisset, remittuntur tibi peccata tua, responderunt Pharisaei: Hic blasphemat. Quis enim potest peccata dimittere, nisi solus Deus? Pharisaee, qui sciendo nescis, confitendo negas, cum testaris impugnas. Si Deus est qui remittit
Abbreviated transcription (Latin):
ueniam et tacet paraliticuᷤ. nec ullam
respondet grãm: quia plus corporis
quã animȩ̨ tendebat ad curã. Et tẽpo¬
rales erumnas resoluti corporis sic de
flebat : ut aeternas resolutioris ani-¬
me non defleret. gratiorem sibi prȩsen¬
tem uitam udicans quam futuram
alienȩ suffragio paralitiei anima ante
curaretur qũa corpus. Respiciens
entium uoluntates. non expectare ig¬
norantium fidẽ. non infirmi stulta de¬
sideria ꝑscrutari. sed ad alterius fidem sub.¬
uenire. Et reuera fr̃s quando medicus
languentium aut quaerit aut respicit
uoluntates. cum semꝑ contraria deside¬
ret et requirat infirmus. Hinc est
quod nunc ferrũ. nunc ignem. nunc
amara pocula ingerit & ad ponit inuitiᷤ:
ut curã sani sentiant. quam sentire ñ
poterant egrotantes. Et si homo in iuri¬
am despicit. maledicta contẽpnit ut
sauciatis manibus sponte uitã conferat
et salutẽ. quantomagis xp̃c̃ medicus bo¬
nitate diuina morbis saucios peccatoꝵ

Expanded text:
veniam et tacet paralyticus, nec ullam respondet gratiam: quia plus corporis quam animae tendebat ad curam, et temporales aerumnas resoluti corflebat, ut aeternas poenas resolutioris animae non defleret, gratiorem sibi praesentem vitam judicans quam futuram.alienae suffragio, paralytici anima ante curaretur quam corpus. Respiciens,entium voluntates, non exspectare ignorantium fidem, non infirmi stulta desideria perscrutari, sed alterius fidei subvenire. Et revera, fratres, quando medicus languentium aut quaerit aut respicit voluntates, cum semper contraria desideret et requirat aegrotus? Hinc est quod nunc ferrum, nunc ignem, nunc amara pocula ingerit et apponit invitis, ut curam sani sentiant, quam sentire non poterant aegrotantes. Et si homo injurias despicit, maledicta contemnit, ut sauciatis manibus sponte vitam conferat et salutem, quanto magis Christus medicus bonitate divina morbis saucios peccatorum,
Abbreviated transcription (Latin):
susceptio. Sustinuit ergo has necessita¬
tes. ut homo uerus humanis nec essita¬
mitigaturus ascendit. ut credentes in
se adcȩlestem patriã tranquilla naui¬
gatione ꝑducat. et municipes ciuitatiᷤ
suȩ faciat quos humanitatis suȩ fecit
ẽe consortes. Non ergo xp̃c indiget
naui. nauis indiget xp̃o: quia sine cȩ
lesti gubernatore nauis ȩccłȩ ꝑmun¬
danum pelagus ꝑtalia et tanta discri¬
mina ad cęlestem portum non ualet
ꝑuenire. Hȩc diximus fr̃s quantũ ad
intelligentiã spiritualem. uerũ ipsius
hẏstoriae ordinem ꝑsequamur. Ascen¬
dens in quit in nauiculam: transfreta¬
uit. & uenit in ciuitatem suam. Orea¬
tor rerum. orbis dñs postea quã se ꝓpter
nos nr̃a angustauit in carne. cępit ha¬
bere humanã patriam. cępit ciuitatis
parentum omium ipse parens: ut inui¬
taret amor. adtraheret caritas. uincer&
affectio. suaderet humanita ᷤᷤ quoᷤ fuga¬

Expanded text:
susceptio. Sustinuit ergo has necessitasusceptio. Sustinuit ergo has necessitates, ut homo verus humanis necessitamitigaturus ascendit, ut credentes in se ad coelestem patriam tranquilla navigatione perducat; et municipes civitatis suae faciat, quos humanitatis suae fecit esse consortes. Non ergo Christus indiget navi, sed navis indiget Christo, quia sine clesti gubernatore navis Ecclesiae per mundanum pelagus, per tanta et talia discrimina, ad coelestem portum non valet pervenire. Haec diximus, fratres, quantum ad intelligentiam spiritualem, verum ipsius historiae ordinem prosequamur. Ascendens, inquit, Jesus in naviculam transfretavit, et venit in civitatem suam. Creator rerum orbis Dominus, posteaquam se propter nos nostra angustavit in carne, coepit habere humanam patriam, coepit civitatis parentum omnium ipse parens, ut invitaret amor, attraheret charitas, vinceret affectio, suaderet humanitas, quos fuga
Abbreviated transcription (Latin):
diuina gessisse mysteria
et in reb uisibilibus inui¬
sibilia exercuisse nego¬
tia. lectio hodierna
monstrauit. Ascendit in quit inna-¬
uiculam. et transfretauit : et uenit inci¬
uitatẽ suã. Ponne ipse ẽ qui fugatis fluc¬
tibus maris ꝓfunda nud auit. ut israhe¬
liticus populus inter stupentes undas
sicco uestigio uelut montiũ cõncaua
transiret: Non hic est qui petripe¬
dibus marinos uertices inclinauit. ut
iter liquidum humanis gressibus solidu
preberet obsequium. Et quid ẽ qđ
ipse sibi maris sic denegat seruitutem.
ut breuissimi laci transitũ sub mercede
nautica transfretaret. Ascendit in¬
quit in nauiculã. & transfretauit. Et
remedia. referre sanitates: quia medi-¬
cus qui non fert infirmitates curare
nescit. & qui non fuerit cum infirmo
infirmatus in firmo non potest confer¬
re sanitatẽ. Ap̃c ergo si in suis man¬
sisset uirtutib. commune cum homi¬
nibus nil haberet: et nisi impless& car¬
nis ordinem. carnis in illo e̾et otiosa

Expanded text:
divina gessisse mysteria, et in rebus visibilibus invisibilia exercuisse negotia, lectio hodierna monstravit. Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit, et venit in civitatem suam . Nonne ipse est qui, fugatis fluctibus maris, profunda nudavit, ut Israeliticus populus inter stupentes undas sicco vestigio, velut montium concava, pertransiret ? Nonne hic est, qui Petri pedibus marinos vertices inclinavit, ut iter liquidum humanis gpraeberet obsequium ? Et quid est quod ipse sibi maris sic denegat servitutem, ut brevissimi lacus transitum sub mercede nautica transfretaret? Ascendit, inquit, in naviculam, et transfretavit. Et taedia, referre sanitates; quia medicus qui non fert infirmitates, infirmitates curare nescit; et qui non fuerit cum infirmo infirmatus, infirmo non potest conferre sanitatem. Christus ergo, si in suis mansisset virtutibus, commune cum hominibus nil haberet; et nisi implesset carnis ordinem, carnis in illo esset otiosa
Abbreviated transcription (Latin):
adreconciliationem. non enim ueniã postu¬
labis ab eo qui tibi fecit in iuriam sed tantũ
dimittis sicut tibi dimitti ad nõ cupis qđ
ipse commiseris: ꝑgendum est ergo ad recon¬
ciliationem cum inmentem uenerit quod
nos forte fratrem in aliquo lesimus. ꝑgendũ
autem non pedibus corporis sed motibus ani¬
mi. ut te humili affectu ꝓsternas fratri ad
quem cara cogitatione cucurreris in conspecᷤ¬
tu eius cui munus oblaturus es. Spirituali¬
ter templũ nrm interior homo est: altare
fides. munus ꝓphetia. doctrina. oratio. hẏm¬
nus. psalmus. & si quid tale aliud spirituali¬
um donorũ occurrerit. Ita enim &iam si
ueniam postulare debeas: si hoc prius coram
dõ feceris. pergeᷤᷤ ad eum non pigro motu cor¬
poris sed & celerrimo dilectionis affectu.
atq in de ueniens idest intentionem reuocans
ad id quod agere cȩperas offeres munus tuũ:

Expanded text:
ad reconciliationem. Non enim veniam postuad reconciliationem. Non enim veniam postulabis ab eo, qui tibi fecit injuriam, sed tantum dimittis, sicut tibi a Domino dimitti cupis, quod ipse commiseris. Pergendum est ergo ad reconciliationem, cum in mentem venerit, quod nos forte fratrem in aliquo laesimus. Pergendum autem non pedibus corporis, sed motibus animi, ut te humili affectu prosternas fratri, ad quem chara cogitatione cucurreris, in conspectu ejus, cui munus oblaturus es. Spiritaliter, templum nostrum interior homo est, altare fides, munus, prophetia, doctrina, oratio, hymnus, psalmus, et si quid tale aliud spiritalium donorum aliquid occurrerit. Ita enim etiam si veniam postulando, si hoc prius coram Deo feceris, pergens ad eum non pigro motu corporis, sed celerrimo dilectionis affectu; atque inde veniens, id est, intentionem revocans ad id quod agere coeperas, offeres munus tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
tio & poena dampnati. Gehenna nomen
compositũ est exge & henna. Ge enim ual¬
lis interpretatur. gehenna autem uallis gra¬
tuita. Huit enim uallis filioꝵ ennon iuxta
hierłm: in qua multa iacuere cadauera mor¬
tuorum. Unde & inferni gehennȩ congruit
nomini. Si offers munus tuum ad altare.
& ibi recordatus fueris quia frater tuus ha¬
bet aliquid aduersum te: relinque ibi mu
munus tuũ. Non dixit si tu habes aliquid
aduersum frẽm tuum. sed frater tlius
habet aliquid aduersum te: ut durior re¬
conciliationis tibi imponatur necessitas.
Quandiu ergo illum non possumus placare:
nescio an consequenter munera nr̃a offeri¬
mus dõ. Docet utiq eum qui infratrem
in pacificus est pacis hostiam iuste dño of¬
ferre non posse. Siinmentem uenerit quod
aliquid habeat aduersum nos frater. id est
si nos eum in aliquo lesimus tunc ipse hab&e
aduersum nos. nam nos habemsis aduersus
illum si ille nos lesit iubi non opus est ꝑgere

Expanded text:
tio et poena damnati, gehenna nomen tio et poena damnati, gehenna nomen compositum est ex ge et henna; ge enim vallis interpretatur, gehenna autem vallis gravida; fuit enim vallis filiorum Ennon juxta Jerusalem, in qua multa jacuere cadavera mortuorum: unde et inferni gehenna congruit nomini. Si ergo offeres munus tuum ad altare, et ibi recordatus fueris quod frater tuus habet aliquid adversum etc. Non dixit, si tu habes aliquid adversum fratrem tuum, sed si frater tuus habet aliquid adversum te, ut durior reconciliationis tibi imponatur necessitas. Quandiu ergo illum placare non possumus, nescio an consequenter munera nostra offeramus Deo. Docet utique eum qui in fratrem impacificus est, pacis hostiam juste Domino offerre non posse. Si in mentem venerit, quod aliquid habeat adversum nos frater, id est, si nos eum aliquo laesimus, tunc enim ipse habet adversus nos, nam nos habemus adversum illum, si ille nos laesit, ubi non opus est pergere
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Si uero non solum uox indignantis au¬
diatur. sed &ĩam uerbum quod iam certã
eius uituperationem in quem ꝓfertur desg¬
net & notet. quis dubitet amplius hoc esse
quam si solus in dignationis sonus ederetur:
Itaq in primo unum est idest ira sola. insecun¬
do duo & ira & uox quar iram significat.
in tertio tria. & ira & uox quae iram signifi¬
cat. & inuoce ipsa certe uituperationis expres¬
cii. concilii. gehennȩ ignis nominat. Nam
iniudicio adhuc defensioni datur locus:
In concilio autem quamquam & iudicium
esse soleat. tamen quia inter esse aliquid hoc
loco fateri cogit ipsa distinctio. uidetur ad
prolatio quando
iam cum ipso reo agitur utrum dampnan¬
dus sit: sed inter se qui iudicant conferunt
quo supplicio dampnari oporteat quem
constar ẽe dampnandum. Gehenna uero ig¬
nis nec dampnationem habet dubiam sicut
iudicium. nec dampnati poenã sicut conci¬
lium. Ingehenna quippe certa est & dãpna¬

Expanded text:
tur. Si vero non solum vox indignantis autur. Si vero non solum vox indignantis audiatur, sed etiam verbum quod jam certam ejus vituperationem in quem profertur designet et notet, quis dubitet amplius hoc esse quam si solus indignationis sonus ederetur? Itaque in primo unum est, id est, ira sola, in secundo duo, ira et vox quae iram significat, in tertio tria, id est, ira et vox quae iram significet, et in voce ipsa certae vituperationis exprescii, consilii, et gehennae ignis. Nam in judicio adhuc defensioni datur locus, in consilio autem quanquam et judicium esse soleat, tamen quia interesse aliquid hoc loco fateri cogit ipsa distinctio, videtur ad probatio quando non jam cum ipso reo agitur, utrum damnandus sit, sed inter se qui judicant conferunt, quo supplicio damnari oporteat quem constat esse damnandum: gehenna vero ignis nec damnationem habet dubiam sicut judicium, nec damnati poenam sicut consilium. In gehenna quippe certa est et damna
Abbreviated transcription (Latin):
quia nec grecum est nec latinum. Non nul¬
li autem de greco trahere uoluerunt eius
Einterpretationem. putantes pannosũ dici.
Grece enim pannus rachiis dicitur. Probabi¬
lius autem dicitur uocem esse non significan¬
tem aliquid aliud. nisi in dignantis animi
motum exprimentem: ut sunt apud gram¬
maticos interiectiones. cum dicitur a dolen¬
te heu. uel ab irascente hem. Quae uoces
quarumq linguarum sunt ꝓprie. nec in alie¬
nam linguam facile tranfferuntur. Quae
causa utiq coegit tam grecum interpretem
quam latinum uocem ipsam ponere. ⁊ cum
quomodo eam interpretaretur non inuenira&.
Gradus itaq sunt inistis peccatis: ut primo
irascatur. & eum motũ retineat corde con¬
ceptum: Lam si extorserit uocem in dignin¬
tis ipsa. commotio non significantẽ aiqur
sed illum auimi motum ipsa cruptione te¬
stantem qua feriatur ille cui irascimur: plii
est utiq quam si surgens ira silentio premero¬

Expanded text:
quia nec Graecum est nec Latinum, nonnulquia nec Graecum est nec Latinum, nonnulli autem de Graeco trahere voluerunt ejus interpretationem, putantes pannosum dici, Graece enim pannus, rachus dicitur. Probabilius autem dicitur vocem esse, non significantem aliquid aliud, nisi indignantis animi motum exprimentem, ut sunt apud grammaticos interjectiones, cum dicitur a dolente, heu, vel ab irascente, hem, quae voces quarumque linguarum sunt propriae, nec in aliam linguam facile transferuntur; quae causa utique coegit tam Graecum interpretem, quam Latinum vocem ipsam ponere, cum quomodo eam interpretaretur, non inveniret. Gradus itaque sunt in istis peccatis, ut primo quisque irascatur, et eum motum retineat corde conceptum. Jam si extorserit vocem indignantis, ipsa commotio non significantem aliquid, sed illum animi motum ipsa eruptione tesest utique quam si surgens ira silentio premere
Abbreviated transcription (Latin):
sumus uulgata in iuria absq cerebro nuncupa¬
re: Si deotioso sermone reddituri sumus ra¬
tionem. quantomagis de contumelia: Sed &
signanter additur. qui dixerit fratri suo
racha. Frater enim nr̃ nullus est: nisi qui
eundem nobiscum habet patrem. Cum
ergo similiter credat in dm̃ & xp̃m di noue
rit sapientiam. qua ratione stultitiȩ elogio
denotari potest: Quid inter est inter reũ
uidicio & reum concilio & reum gehennae
ignis: Nam hoc postremũ grauissimum so¬
nat: & amionet gradus quosdam factos a
leuioribus ad grauiora. donec: ad gehennam
ignis ueniretur. Et ideo si leuius est reũ
esse iudicio quam esse reum concilio. item
leuius est e̾ẽ reum concilio quam reum e̾ẽ
gehenne ignis: oportet leuius esse intelliga¬
tur sine irasci causa fratri quam dicere ra¬
cha. Et rursus leuius ẽ dicere racha. quã
dicere fatue. Non enim reatus ipse haber&e
gradus. nisi gradatim & iam peccata cõme:¬
morarentur. Racha enim obscurum est:

Expanded text:
sumus vulgata injuria absque cerebro nuncupare. Si de otioso sermone reddituri sumus rationem, quanto magis de contumelia? Sed et signanter additur, qui dixerit fratri suo racha. Frater enim noster nullus est, nisi qui eumdem nobiscum habet patrem; cum ergo similiter credat in Deum, et Christum Dei noverit sapientiam, qua ratione stultitiae elogio denotari potest? Quid interest inter reum judicio, et reum concilio, et reum gehennae ignis? Nam hoc postremum gravissimum sonat, et admonet gradus quosdam factos a levioribus ad graviora, donec ad gehennam ignis veniretur: et ideo si levius est, reum esse judicio, quam esse reum concilio, item levius est esse reum concilio, quam reum esse gehennae ignis, oportet levius esse intelligatur irasci sine causa fratri, quam dicere racha, et rursus, levius esse racha, quam dicere fatue. Non enim reatus ipse haberet gradus, nisi gradatim etiam peccata commemorarentur. Racha enim obscurum est,
Abbreviated transcription (Latin):
solatione refouet ac ne paueant confor¬
tat. in suꝑ &iam familiari affatu prior
ipse quia scir& eas iħm quęrere dicit.
& quia iam surrexit addit. mox &iam
ipsas honorifico ac lȩtissimo subditas mi-¬
nisterio gaudium resurrectionis eius
euangelizare prȩcepit. Et quam felices
feminȩ quae angłico doctȩ oraculo trium¬
phum resurrectionis mundo adnuntiare
meruerunt: ac mortis quam ȩua serpen¬
tino seducta affatii contraxit imperium
prȩdicarent dirutum. Qiuanto felici¬
ores animae uirorum pariter & femina¬
rum. quot quot indie uidicii percussis pa¬
uore ac digna ultione reprobis ipsȩ cȩlesti
gratia adiutae triumphare de morte &
gaudium beatae resurrectionis intrare
meruerint. Currentibus autem eis euan¬
gelizare discipulis occurrit ihs: easq salu¬
tat ostendens se omnibus iter uirtutum
inchoantibus ut ad salutem perpetuam per¬

Expanded text:
solatione refovet, ac ne paveant conforsolatione refovet, ac ne paveant confortat. Insuper etiam familiari affatu prior ipse, quia sciret eos Jesum quaerere, dicit, et quia jam surrexit addit, mox etiam ipsas honorifico ac laetissimo subditas ministerio gaudium resurrectionis ejus evangelizare praecipit. Et quam felices feminae, quae angelico doctae oraculo triumphum resurrectionis mundo annuntiare meruerunt, atque mortis, quam Eva serpentino seducta affatu contraxit, imperium praedicare dirutum. Quanto feliciores animae virorum pariter et feminarum, quotquot in die judicii percussis pavore ac digna ultione reprobis, ipsae coelesti gratia adjutae triumphare de morte, et gaudium beatae resurrectionis intrare meruerint. Currentibus autem eis evangelizare discipulis occurrit Jesus, easque salutat, ostendens se omnibus iter virtutum inchoantibus, ut ad salutem perpetuam
Abbreviated transcription (Latin):
bat ad debellandum mundi principẽ
uenir&. Recte preco resurrectionis
eius sedisse memoratur: ut &iam seden¬
do figurar& eum superato mortis aue¬
tore sedem regni iam conscendisse ꝑpe-¬
tui. De qua ipse paulopost discipulis
apparens ait. Data est michi omnis po-
lapidem reuolutum quo ostium monu¬
menti claudebatur. ut claustra inferoꝵ
sua illum uirtute deiecisse ac superasse
docer& : quatinus omnes quos ibi suo ᷤᷤin¬
ueniss& ad paradisi lucem requiemq sub¬
leuar&. iuxta illud ꝓpheticum: Tu qͦq
significar& quia is cuius gloriã resurrecti¬
onisnuntiabat & terribilis ad damnandũ
reprobos & benignus esset ac blandus ad
consolandum electos. Infulgure & enim
terror timoris. inniue autem blandim̃¬
tum candoris exprimitur. Incuius in di¬
cium diuinae discretionis ipse quoq an¬
gelus appar&. & custo des sepulchri im¬
instar terrae prosternit: & uisitatrices
eiusdem sepulchri piissimas benigna con¬

Expanded text:
bat, ad debellandum mundi principem bat, ad debellandum mundi principem veniret. Recte praeco resurrectionis ejus sedisse memoratur, ut etiam sedendo figuraret eum superato mortis auctore, sedem regni jam conscendisse perpetui. De qua ipse paulo post discipulis apparens ait: Data est mihi omnis poteslapidem revolutum, quo ostium monumenti claudebatur, ut claustra inferorum sua illum virtute dejecisse ac superasse doceret, quatenus omnes quos ibi suos invenisset ad paradisi lucem requiemque sublevaret, juxta illud propheticum: Tu quoqusignificaret, quia is, cujus gloriam resurrectionis nuntiabat, et terribilis ad damnandum reprobos, et benignus esset ac blandus ad consolandum electos. In fulgure etenim terror timoris, in nive autem blandimentum candoris exprimitur. In cujus indicium divinae discretionis ipse quoque angelus apparet, et custodes sepulcri iminstar terrae prosternit, et visitatrices ejusdem sepulcri piissimas benigna con
Abbreviated transcription (Latin):
re permota aduitam sublimanda perpe¬
tuam. Quod angłs aduenit: obsequium
suae seruitutis quod dño debuit exsoluit
Quia enim xp̃c ds̃ & homo est: inter acta
humanitatis eius semper angłorum mini¬
steria dõ debita non desunt. sicut inqui
sita sc̃ĩ euangelii copiosissime probat his¬
toria. Reuoluit autem lapidem. non ut
egressuro dñõ ianuam pandat: sed ut
egressus eius iam facti hominibus prest&¬
indicium. Qui enim mortalis adhuc
clauso uirginis utero potuit nascendo
mundum in gredi: ipse absq ulla dubie¬
tate iam factus immortalis clauso licet
sepulchro potuit resurgendo exire de
mundo. Nec pretereundum quare testiᷤ
dominicae resurrectionis angłs sedens
apparuerit. cum is qui natiuitatis eius
mundo gaudium euangłizabat uxta
pastores stetisse legatur. Stare quippe
pugnantis est: sedere autem regnantis.
Et recte stans apparuit angłs qui aduen¬
tum dñi inmundo prȩdicabat: ut &iã
stando signar& quia is quem prȩdica¬

Expanded text:
re permota ad vitam sublimandam perpere permota ad vitam sublimandam perpetuam. Quod angelus advenit, obsequium suae servitutis quod Domino debuit exsolvit; quia enim Christus Deus et homo est, interdicta humanitatis ejus semper angelorum ministeria Deo debita non desunt, ssita sancti Evangelii copiosissime probat historia. Revolvit autem lapidem, non ut egressuro Domino januam pandat, sed ut egressus ejus jam facti praestet hominibus indicium. Qui enim mortalis adhuc clauso virginis utero potuit nascendo mundum ingredi, ipse absque ulla dubietate jam factus immortalis, clauso licet sepulcro, potuit resurgendo exire de mundo. Nec praetereundum quare testis Dominicae resurrectionis angelus sedens apparuerit, cum is qui nativitatis ejus mundo gaudium evangelizabat, juxta pastores stetisse legatur. Stare quippe pugnantis est, sedere autem  Al. om. autem regnantis. Et recte stans apparuit angelus qui adventum Domini in mundo praedicabat, ut etiam stando signaret, quia is quem praedica
Abbreviated transcription (Latin):
quoq curemus sollicite ut nequaquã eius
particula nr̃o in corde tenebrescat. sed tota
lucescat in diem & nunc uidelicet nobis
uigilias eius digne deuotione laudis a¬
gentibus: & completis quoq uigiliis sobria
ac pura conscientia diei dominici pascha
lia festa expectantibus. Uenit inquit
maria magdalenȩ & altera maria uide¬
re sepulchrum. Quae unius nominiᷤ eiꝰ¬¬
deniq amoris ac deuotionis feminȩ quȩ
dominicum uenerunt inuisere sepulchrũ
duas fidelium plebes iudaicam scilicet &¬
gentilem designant: quae uno atq in¬
dissimili studio passionem resurrectionẽq
sui redemptoris quacumq eius aecclesia
per orbem diffusa est cȩlebrare desiderant.
Quod autem terręmotus resurgente dnõ
de sepulchro sicut & iam moriente in cru¬
çe factus est magnus: significat terrena
prius corda & cȩlesti spe deiecta ꝑfidem
passionis ac resurrectionis eius concutien¬
da adpęnitentiam. ac saluberrimo pauo¬

Expanded text:
quoque curemus sollicite ut nequaquam ejus quoque curemus sollicite ut nequaquam ejus particula nostro in corde tenebrescat, sed tota lucescat in diem. Et nunc videlicet nobis vigilias digna devotione laudis agentibus, completis quoque vigiliis, sobria ac pura consclia festa expectantibus. Venit, inquit, Maria Magdalena, et altera Maria videre sepulcrum. Duae unius nominis ejusdemque amoris ac devotionis feminae, quae Dominicum venerunt invisere sepulcrum, duas fidelium plebes, Judaicam, scilicet, et gentilem designant, quae una atque indissimili studio passionem resurrectionemque sui Redemptoris quacunque ejus Ecclesia per orbem diffusa est celebrare desiderant. Quod autem terraemotus, resurgente Domino de sepulcro sicut etiam moriente in cruce, factus est magnus, signiprius corda et coelesti spe dejecta per fidem passionis ac resurrectionis ejus concutienda ad poenitentiam ac saluberrima pavo
Abbreviated transcription (Latin):
ita temporum cursus distinguebatur.
ut dies noctem prȩceder& iuxta ordinẽ
uidelic& primȩ conditionis. hac autem
nocꝰ te ꝑmisterium resurrectionis dñi
tempoꝵ ordo mutatus est. Nam quia
nocte resurrexit amortiuis. die uero sequen¬
te eiusdem resurrectionis effectum disci¬
pulis ostendit. ac participato cum eis con¬
uino ueritatem uirtutis eius mirantibus
simul & gaudentibus astruxit: rectissime
nox illa sequentis diei coniuncta est luci.
ac sic temporum ordo statutus. ut dies.
noctem sequatur. Et quidem aptissi¬
me quondam diem sequebatur nox: qͥa
homo aluce paradisi peccando lapsus in
huius sȩculi tenebras erumnasq decidit.
Aptissime nunc dies sequitur noctem: quan¬
do perfidem resurrectionis apeccati tene¬
bris & umbra mortis adlucem uitȩ xp̃o
largiente reducimur. Qua propter
necesse est fratres km̃i. ut quia noctem
hanc precipuam gratia dominicae resur-¬
rectionis inlustratam cognouimus. ipsi

Expanded text:
ita temporum cursus distinguebatur ita temporum cursus distinguebatur ut dies noctem praecederet juxta ordinem videlicet primae conditionis, hac autem nocte per mysterium resurrectionis Domini temporum ordo mutatus est. Nam quia nocte resurrexit a mortuis, die vero sequente ejusdem resurrectionis effectum discipulis ostendit, ac participato cum eis convivio veritatem virtutis suae mirantibus simul et gaudentibus astruxit, rectissime nox illa sequentis diei conjuncta est luci, ac sic temporum ordo statutus ut dies noctem sequatur. Et quidem aptissime quondam diem sequebatur nox, quia homo a luce paradisi peccando lapsus, in hujus saeculi tenebras aerumnasque decidit. Aptissime nunc dies sequitur noctem quando per fidem resurrectionis a peccati tenebris et umbra mortis ad lucem vitae Christo largiente reducimur. Quapropter necesse est, fratres benigni, ut quia noctem hanc praecipuam gratia Dominicae resurrectionis illustratam cognovimus, ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
cum autem transiss& sabbatum uesperaq
adueniente tempus operandi redisset: mox
promptȩ ad deuotionẽ quae minus ẽmer̃t
parauerant aromata sicut marcus comme¬
morat. ut uenientes ungerent eum. Et
ualde mane una sabbatoꝵ uenerunt ad
noctem dominicȩ resurrectionis euange
lista describens ait. uespere autẽ sabbati
quȩ lucescit inprima sabbati: cum consuetꝰ
ordo temporũ habeat uesperam magis tene¬
brescere in noctem quam indiẽ lucescere:
ed mystice loquens euangelista quantum
dignitatis hec sacratissima nox degła deuictȩ
mortis acceperit insinuare studuit. dum
eius exordium quo deuotȩ xp̃o feminȩ in
obsequium illius ingilare cȩperunt inseqͤn¬
tem iam diem lucescere ꝑhibuit. Nam
dñs auctor & ordinator tempoꝵ qui inul¬
tima noctis huius parte surrexit. totam
eam nimirum eiusdem resurrectionis lu¬
ce festiuam reddit & coruscam. Si quidẽ
ab exordio mundanȩ creationis usq hue

Expanded text:
Cum autem transisset Sabbatum, vesperaque Cum autem transisset Sabbatum, vesperaque adveniente tempus operandi redisset, mox prompte ad devotionem emerunt, quae minus paraverant aromata, sicut Marcus commemorat, ut venientes ungerent eum, et valde mane una Sabbatorum veniunt  nolista describens ait: Vespere autem sabbati quae lucescit in prima sabbati, cum consuetus ordo temporum habeat vesperam magis tenebrescere in noctem quam in diem lucescere. Sed mystice loquens evangelista quantum dignitatis haec sacratissima nox de gloria evictae mortis acceperit, insinuare studuit dum ejus exordium quo devotae Christo feminae in obsequium illius vigilare coeperint, insequentem jam diem lucescere perhibuit. Nam Dominus auctor et ordinator temporum, qui in ultima noctis hujus parte surrexit, totam eam nimirum resurrectionis lucem festivam reddidit et coruscam: siquidem ab exordio mundanae creationis usque huc
Abbreviated transcription (Latin):
intimare curauit. Sexta quippe feria
crucifixus est. sabbato quieuit insepulchro.
dominica surrexit amortuis: significans
electis suis per sex huius sȩcłi ȩtates inter
pericula ꝑsecutionum bonis operib insudan¬
dum. in alia autem uita quasi insabbato ꝑ¬
petuo requiem animarum sperandam.
porro in die iudici quasi indie dominica
corporum quoq immortaliũ receptionẽ
esse celebrandam. in quibus deinceps ani¬
mȩ suꝑno gaudio sine fine fruantur.
Quod autem in lectione euangłica dictũ
mane in prima sabbati ad sepulchrum ꝑ¬
uenerit. id est uespere aromata paraueruT̃
quibus corpus dñi ungere desiderabant:
sed parata uespere aromata mane adsepul¬
gelistȩ alii quo ordine sit factum euidenti¬
us ostendunt. Sepulto namq sexta feria
dño. reuersȩ amonumento mulieres paraue¬
runt aromata & ungenta quamdiu opera¬
ri licebat. Et sabbato quidem siluerunt
scđm mandatũ sicut lucas aꝑte designat.

Expanded text:
intimare curavit. Sexta quippe feria intimare curavit. Sexta quippe feria crucifixus est, Sabbato quievit in sepulcro, Dominica resurrexit a mortuis, significans electis suis per sex hujus saeculi aetates, inter pericula persecutionum bonis operibus insudandum. In alia autem vita quasi in Sabbato perpetuo requiem animarum sperandam: porro in die judicii quasi in die Dominica, corporum quoque immortalium receptionem esse celebrandam, in quibus deinceps animae superno gaudio sine fine fruantur. Quod autem in lectione evangelica dictummane in primam Sabbati ad sepulcrum pervenerunt, id est, vespere aromata paraverunt, quibus corpus Domini ungere desiderabant, sed parata vespere aromata mane ad sepulgelistae quo ordine sit factum evidentius ostendunt. Sepulto namque sexta feria Domino, reversae a monumento mulieres paraverunt aromata et unguenta quandiu operari licebat, et Sabbato quidem siluerunt secundum mandatum, sicut Lucas aperte designat.