comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iuullisꝰ agn̾oscat: tu tuum gaude dissimilẽ inueni¬
imnpi. Inspice tam̃ ⁊ tu. ne forte ⁊ si sit unde mito
dem ipso humilieris. Rara uox: nicħ mͥ consciuis
sum. Cautior in bonis ambulas.: si ⁊ iala ñ late¬
ant. Quea mobrẽ ut dixi nou̾is te ut int̾ angus¬
tido que ũ desunt fruaris conscientie bono:. ma¬
misautẽ ut sciis quid desit tibi. Hã eui ñ desit:
Oĩa illi desunt: qui nil sibi decẽ putat. ⁊ uio
s suminais pontifex sis : Nunquid qr fummnus
poutifer. ⁊deo summꝰ : In fimũ noris &e si sum¬
mum puitas. Quis summꝰ  Cui addi ñ posit.
Grauit̾ erras: si te illum existimes. Absit ñ cu
de ił es. qui dignitates uirtutes putant. Li¬
bis meane expta uirtꝰ quã dignitas fuit: augus.¬
tis relinquito illã sententiam. aliisq qui cosi

Expanded text:
vultus agnoscat: tu tuum gaude dissimilem invenvultus agnoscat: tu tuum gaude dissimilem inveniri. Inspice tamen et tu, ne forte, etsi sit unde merito dem ipso humilieris. Rara vox, Nihil mihi conscius sum . Cautior in bonis ambulas, si et mala non lateant. Quamobrem, ut dixi, noveris te, ut inter angustias quae non desunt, fruaris conscientiae bono; magis autem ut scias quid desit tibi. Nam cui non desit? Omnia illi desunt, qui nihil sibi desse putat. Quid si summus Pontifex sis? Numquid quia summus Pontifex, ideo summus? Infimum noris esse, si summum putas. Quis summus? Cui addi non possit. Graviter erras, si te illum existimes. Absit. Non tu de illis es qui dignitates virtutes putant. Tibi ante experta virtus, quam dignitas fuit. Augustis relinquito illam sententiam, aliisque, qui di
Abbreviated transcription (Latin):
am: tyrannidẽ hominũ: Cẽt̾um cum omni idif.¬
ferent̾ ꝑsone hec sit quedã turris fortituduns
a fatie mimici: nescio quo pacto tam̃ ius eius
maior in maioribꝰ: ⁊ in clarioribꝰ. clarior compro¬
summi pontificis. Quo enim celsior cet̃is: eo hu¬
sitan. qd ñ satis pͥmis explicitis partibꝰ in sod̃as
nescio qͥm̃ stilus excurrerit: describe mchoans.
qͣlẽ te oporteat eẽ: cum necdum quis sis pleniꝰ
exp̃ssisset. Credo erubescens in fummo positum
apiae uidi hominẽ nudũ. festinaui induere in¬
signibꝰ tius. Absq his nempe: eo deforiior quo
ullustrior pares. Nunquid pot̾ abscondi ciuita.¬
tis supͣ montẽ posite desolatio: aut lat̾e fumꝰ
to: rex fatuus in solio sedens. Et nunc audi
osa res. gradꝰ summꝰ ⁊ animus infimus: sedes
pͥma ⁊ utta ima: lingua magniloqua ⁊ ma¬
nus otiosa: sermo multꝰ. ⁊ fructꝰ nullꝰ: uult̾
grauis. ⁊ actꝰ leuis: ingens auctoritas: ⁊ nu¬
tans stabilitas. Admoui speculum: fedꝰ se mes

Expanded text:
tyrannidem hominum? Caeterum cum omni indifferenter personae haec sit quaedam turris fortitudinis a facie inimici; nescio quo pacto tamen vis ejus major in majoribus, et in clarioribus clarior comprosummi Pontificis. Quo enim celsior caeteris, eo husitan, quod non satis primis explicitis partibus, in secundas nescio quomodo stilus excurrerit, describere inchoans qualem te oporteat esse, cum necdum, quis sis, plenius expressisset. Credo erubescens in summo positum apice videri hominem nudum, festinavit induere insignibus suis. Absque his nempe eo deformior, quo illustrior pares. Nunquid potest abscondi civitatis supra montem positae desolatio, aut latere fumuto, rex fatuus in solio sedens. Et nunc audi osa res gradus summus, et animus infimus: sedes prima, et vita ima; lingua magniloqua, et manus otiosa; sermo multus, et fructus nullus; vultus gravis, et actus levis; ingens auctoritas, et nutans stabilitas. Admovi speculum: foedus se in eo
Abbreviated transcription (Latin):
usur pare audes. aut dominans apłatum. aut
apłicus dominatũ. ꝑ lane ab utroq ꝓhibis.
Si utrũq sumil hab̾e uoles: ꝑdes utrũq alio¬
querit᷑ ds̃ sic. Ipsi regnau̾unt ⁊ ñ ex me: pͥn.¬
cipes extiter̃: ⁊ ego ñ cognoui eos. Lam si reg.¬
nare sine deo uiuat: habes głam s ñ apud d̃m.
At si int̾dictum tenemꝰ: audiamꝰ edictum. Q ui
maior ẽ ur̃m ait fiat sic̃ iunior: ⁊ qui p̃cessor
Iẽ. sic̃ qui ministrat. Forma apłica hec ẽ. Do.¬
minatio int̾dicit᷑: ind̾r ininistratio. Q uȩ¬

Expanded text:
usurpare aude aut dominans apostolatum, aut apostolicus dominatum. Plane ab alterutro prohiberis. Si utrumque simul habere voles, perdes utrumque. Alioqueritur Deus sic: Ipsi regnaverunt, et non ex me; principes exstiterunt, et ego non cognovi . Jam si regnare sine Deo juvat, habes gloriam, sed non apud Deum. At si interdictum tenemus, audiamus edictum. Qui major est vestrum, fiat sicut junior; et qui praecessor est, sicut qui ministrat. Forma apostolica haec est: dominatio interdicitur, indicitur ministratio, qu
Abbreviated transcription (Latin):
Usus tam̃ hoꝵ bonus: abusio mala: sollicitudo
peior. questꝰ turpior. Esto ut alia quacumꝙ
ratione hec tͥ uendices: s ñ apłico ure. Nec
enim tͥ ille dare qd̾ ñ habuit potuit. Qd̾ ha¬
buit hoc dedit: sollicitudinẽ ut dixi suꝑ ec¬
clesiaᷤᷤ. Dunquid dominationẽ: Audi ipsum.
Non dnantes ait in clero: s forma facti gregis.
Et ne dictum putes sola humilitate nõ etiam
u̾itate: uox dni ẽ in eugłio. Reges gentium
añant᷑ eoꝵ : ⁊ qui potestatẽ habent suꝑ eos.
benefici uocant᷑. Et infert. Uos autẽ ñ siclł ia.

Expanded text:
usus tamen horum bonus, abusio mala, sollicitudo usus tamen horum bonus, abusio mala, sollicitudo pejor, quaestus turpior. Esto, ut alia quacunque ratione haec tibi vindices: sed non apostolico jure. Nec enim tibi ille dare quod non habuit potuit. Quod habuit, hoc dedit, sollicitudinem, ut dixi, super Ecclesias. Nunquid dominationem? Audi ipsum. Non dominantes, ait, in clero, sed forma facti gregis . Et ne dictum sola humilitate putes, non etiam veritate, vox Domini est in Evangelio: Reges gentium dominantur eorum, et qui potestatem habent super eos, benefici vocantur: et infert: Vos autem non sic
Abbreviated transcription (Latin):
tecessores tui apłi audierunt. quia messis quid ẽ
multa. oparii uͦ pauci. Pat̾nam tͥ uendicato he¬
rediratẽ. Dam si filiꝰ ⁊ heres. It ꝓbes heredẽ
eiugilla ad curã: ⁊ nõ otio torpeas. ne et tibi
neatiss. Qaud hic stas tota die otiosus: Multo
minuis aueniri oportet. aut delitiis resolutum:
tut resolutum pompis. Hil hoꝵ t̾ tabile testa¬
teris assignant. S quid: Si illaꝵ tenore con¬
teat sio: eurã potius hereditabis ⁊ oꝑam. qͣm
elaie ealiuitias. Blandit᷑ eathedra ÷ Speciula
coriti ꝓspectes omnia: qui speculator suꝑ omĩa
IIł ac̃ otium. Quando libet głari : ubi otiari
ei ticei u neq locꝰ ẽ otio: nͥ sedula urget solli
Iiud illuo: Unim scio ñ ẽ aurum neq argen¬
tum: cum ipse dicat. argentum ⁊ aurũ ñ ẽ iħ.
i hab̃e contingat: ut̾e ñ ꝓ libiti. s ꝓ tp̃re. Sec
eris utens illis. qͣsi ñ utens. Ipsa quidẽ qd̾ ad
anm bonum spectat. nec bona siuit nec mala.

Expanded text:
tecessores tui Apostoli audierunt, quia messis quidem tecessores tui Apostoli audierunt, quia messis quidem multa, operarii vero pauci . Paternam tibi vindicato haereditatem. Nam si filius, et haeres . Ut probes haeredem, evigila ad curam; et non otio torpeas, ne et tibi dicatur: Quid hic stas tota die otiosus? 10. Multo minus inveniri oportet aut deliciis resolutum, aut resupinum pompis. Nihil horum tibi tabulae testatoris assignant. Sed quid? Si illarum tenore contentus sis, curam potius haereditabis et operam, quam gloriam et divitias. Blanditur cathedra? Specula nti, unde prospectes omnia qui speculator super omnia  al. quando libet gloriari, ubi otiari non licet? Nec locus est otio, ubi sedula urget sollicQuid illud? Unum scio: non est aurum neque argentum, cum ipse dicat: Argentum et aurum non est mihi . Si habere contingat, utere non pro libitu, sed pro tempore. Sic eris utens illis, quasi non utens. Ipsa quidem, quod ad animi bonum spectat, nec bona sunt, nec mala:
Abbreviated transcription (Latin):
sentiamꝰ de nob̃: impositũ senserimꝰ ministeriũ
ñ dñium datũ. Nõ sum ego maior ꝓpħa: ⁊ si
forte par potestate: s m̾itoꝵ nõ ẽ comꝑatio. Hec
loquere tͥ: ⁊ doce te ipsum qui alios doces. Pu¬
ta te uelut unum aliquẽ de ꝓpħis. An ñ satis
ad te: Et nunium. S gr̃a dĩ es id qd̾ ẽ.Qiud:
Esto qd̾ ꝓpħa: nunquid plusquã ꝓpħa. Si sapis:
eris contentꝰ m̃sura. quã tͥ m̃sus ẽ ds̃. Nã qd̾
ampliꝰ ẽ: a malo ẽ. Disce exemplo ꝓpħico. p̃sidẽ
ñ tã ad imꝑitandũ qͣm ad factitandũ. qd̾ tp̃s
requirit. disce sarcło tͥ opꝰ eẽ. ñ sceptro: ut op
teraudum in agro dni tui: Et plurimũ. Non
si parentes tin tͥ. S nec tu ad om̃e suffities: ali¬
quio ꝓfecto tuo relicturꝰ es fuccessori. ⁊ ille aliis:
⁊. alii aliꝰs usq in finẽ. Circa undecimã deniq ho¬
rã :spari otii arguunt᷑. ⁊ mttunt᷑ in inneã. An¬

Expanded text:
sentiamus de nobis, impositum senserimus ministerium, sentiamus de nobis, impositum senserimus ministerium, non dominium datum. Non sum ego major propheta; et si forte par potestate, sed meritorum non est comparatio. Haec loquere tibi, et doce te ipsum, qui alios doces. Puta te velut unum aliquem ex prophetis. An non satis ad te? Et nimium. Sed gratia Dei es id quod es. Quid? Esto quod propheta: nunquid plus quam propheta? Si sapis, eris contentus mensura quam tibi mensus est Deus. Nam quod amplius est, a malo est. Disce exemplo prophetico praesidere non tam ad imperitandum, quam ad factitandum quod tempus requirit. Disce sarculo tibi opus esse, non sceptro, ut opuborandum in agro Domini tui? Et plurimum. Non si parentes tui tibi. Sed nec tu ad omne sufficies. Aliquid profecto tuo relicturus es successori, et ille aliis, et alii aliis usque in finem. Circa undecimam denique horam operarii otii arguuntur, et mittuntur in vineam. An
Abbreviated transcription (Latin):
indi erubeseas miuimꝰ iueniri ui magnioe.
que te reredaris i magnũ in minimis exti
psã ao suigła tua imꝑia. iuditia. institiura dã¬
bere paelis ñ erit inutile. Hec te consigatio
sas̃ honoris contẽptum. in honore ipso. Atq.
il magnum. õ recedait a pectore: clipeus tͥ ẽ
ite sagnta illa. homo cum in honore eẽt nõ
intoscerit. Loquere gͦ tͥ. Abiect᷑ erã in domo
di meiꝰͣuale ẽ hoc de paupe. ⁊ abiecto: lec¬
uari suꝑ gentes ⁊̃ regna: Quis ego aut que domꝰ
patͥs mei: ut sedeã excelsis sublumor: Sane qui
qͥixit mͥ amice ascende suꝑius: amicũ fore fidit.
simimis iientar: ñ expedit quidẽ. Qui eleuaiit
⁊ deic̾e̾ pot̾. Sera querela: qm̃ eleuans allisisti
me. Nõ ẽ qd̾ blandiat᷑ celsitudo: sollicitudo maior.
lla discrim̃ intendit. hec amicũ ꝓbat. Huic ac.¬
cingam᷑ : si nolumꝰ tandẽ cum rubore nouissimũ
sed enim ad quid om̃imodis attendendum. Non
fastum sonat: Rusticani magis sudoris. soema

Expanded text:
Quidni erubescas minimus inveniri in magnis, qui te recordaris magnum in minimis exstiIpsam ad singula tua imperia, judicia, instituta, habere prae oculis non erit inutile. Haec te consideratio facit honoris contemptorem in honore ipso. Atque id magnum. Non recedat a pectore: clypeus est tibi vel a sagitta illa, Homo cum in honore esset, non intellexit . Loquere ergo tibi: Abjectus eram in domo Dei mei. Quale est hoc, de paupere et abjecto levari super gentes et regna? Quis ego, aut quae domus patris mei, ut sedeam excelsis sublimior? Sane qui dixit mihi: Amice, ascende superius , amicum fore fidit. Si minus inveniar, non expedit quidem. Qui elevavit, et dejicere potest. Sera querela: Quoniam elevans allisisti me . Non est quod blandiatur celsitudo, ubi sollicitudo major. Illa discrimen intendit, haec amicum probat. Huic accingamur, si nolumus tandem cum rubore novissimum sed enim ad quid omnimodis attendendum. Non fastum sonat? Rusticani magis sudoris schemat
Abbreviated transcription (Latin):
rere nota gratulor inquã p̃side te usq ad¬
hec. absq hoꝵ om̃ium querela multa ⁊ an
⁊ sine culpa tu uidđ̾is. Nunc ad ea que sub
te funt. consid̾atio intendenda. At alt̾ius
pncipiim hoc: siquidẽ tuis oceupationibꝰ ser¬
mo breuior competentior est.

Expanded text:
rere notam: gratulor, inquam, praesidere te usque adrere notam: gratulor, inquam, praesidere te usque adhuc absque horum omnium querela multa: an et sine culpa, tu videris. Nunc ad ea quae sub te sunt, consideratio intendenda. At alterius principii hoc: siquidem tuis occupationibus sermo brevior competentior est.
Abbreviated transcription (Latin):
ede ad cachinnos mou̾is. fedius moues. P orro
detrahere aut detrahentẽ audire: quid hoꝵ
damnabiliꝰ sit ñ facile dix̾im. De auaritia ñ¬
paleã dicaris habere. Nõ prorsus nõ ẽ. qd̾
prnla tuneat᷑ iuditiis tuis. S ẽ qd̾ ñ minꝰ sepe.
⁊es nriꝰ naxie infidiari uidicantibꝰ solet: de
qͥ marine qͥd ii tua lateat conscientia. latere
te nolimn. Quid illud sit queris: Acceptio ꝑso¬
narum. Nõ parui te reum peccati existimes. si
faties peratoꝵ sumis: ⁊ nõ potuis causas ni¬
dicas m̃itoꝵ. Est itẽ uitium. cuiꝰ si te inmu¬
nẽ sentio. int̾ om̃s quos noui ex his qui eathe¬
dras ascenđunt : sedebis me uidice solitarut᷑.
lidissime uulpecule magnoꝵ neminẽ comꝑi.
satis eauisse u̾sutias. Inde eis ipsis ꝓ nichilo
ie onultetinde innocentiũ frequens abdictio
nade p̃uiditia in absentes. Gratulor autẽ tibi
nec enim assentationis apud te u̾eor incur¬

Expanded text:
Foede ad cachinnos moveris, foedius moves. Porro Foede ad cachinnos moveris, foedius moves. Porro detrahere, aut detrahentem audire, quid horum damnabilius sit, non facile dixerim. CAPUT Xpaleam dicaris habere. Non prorsus, non est quod illa timeatur a judiciis tuis. Sed est quod non minus saepe, nec noxie minus insidiari judicantibus solet: de quo maxime, quid in tua lateat conscientia, latere te nolim. Quid illud sit quaeris? Acceptio personarum. Non parvi te reum peccati existimes, si facies peccatorum sumis et non potius causas dijudicas meritorum. Est item vitium, cujus si te immunem sentis, inter omnes quos novi ex his qui cathedras ascenderunt, sedebis me judice solitarius: lidissimae vulpeculae magnorum neminem comperi satis cavisse versutias. Inde eis ipsis pro nihilo irae multae, inde innocentium frequens addictio, inde praejudicia in absentes. Gratulor autem tibi: nec enim assentationis apud te vereor incur
Abbreviated transcription (Latin):
pitia ñ ꝑdid̾unt. ł referenaꝰ ille et magnia ẽ:
insolentior. aut immod̾atior cura corꝑis uł ueᷤ¬
tis ñ irrepsit. Et si recte sapiens hortat᷑ sa
pientiã seribi in otio: cauendũ ⁊ iotio oci.¬
sum ẽ. Fugienda ꝓude otiositas mat̾ nugaꝵ
nouerea uirtutum. Int̾ scłares nuge. nuge st̃.
more sac̾dotis blasphemie. Int̾dum tam̃ si mei¬
dant ferende fortassi: referende nunquã.Ila.¬
gis int̾ueniendũ cante ⁊ prudent᷑ nugacita¬
ti. ł rorumpendũ sane inserium quid. qd̾ ñ mͦ
utilit᷑ s ⁊ libent᷑ audiant. ⁊ suꝑsedeant oto.¬
sio. Consecrasti os tium eugłio talibꝰ iã aꝑire
illicitũ: affuesc̾e sacͥlegiũ ẽ. Labia sac̾dotis ati̧
eustodiunt scientiã. ⁊ legẽ requir̾t de ore eiꝰ
ñ iuigas ꝓfecto ut fabulas. u̾bum seurrile qd̾
facetiꝰ urbani ue nomine colorant: ñ sufficit
ꝑegͥnari ab ore ꝓcul ⁊ ab aure relegandum.

Expanded text:
propitia non perdiderunt. Praeferendus ille et magnus  alpropitia non perdiderunt. Praeferendus ille et magnus  alinsolentior, aut immoderatior cura vestis vel corporis non irrepsit. pientiam scribi in otio , cavendum et in otio otium est. Fugienda proinde otiositas, mater nugarum, noverca virtutum. Inter saeculares nugae, nugae sunt; in ore sacerdotis, blasphemiae. Interdum tamen si incidant ferendae fortassis; referendae nunquam. Magis interveniendum caute et prudenter nugacitati. Prorumpendum sane in serium quid, quod non modo utiliter, sed libenter audiant et supersedeant otiosis. Consecrasti os tuum Evangelio: talibus jam aperire illicitum, assuescere sacrilegium est. Labia sacerdotis, ait, custodiunt scnon nugas profecto vel fabulas. Verbum scurrile quod faceti urbanive nomine colorant, non sufficit peregrinari ab ore: procul et ab aure relegandum.
Abbreviated transcription (Latin):
aendũ eẽt: aut parcas ei qͥ fuerat pumiendis.
Ntoulationibꝰ quoq qualẽ te inuen̾is nolo
dissimules. Si constantẽ intius. condolentẽ in
alienis : gauide. Recti cordis hec. E rogione
piisissimi: si cũ in ꝓp̃riis dep̾hendaris fortasse
ipatiens minime tam̃ in alienis compatieno
sentiaris. Quid in ꝓsꝑro: nichilne ẽ qd̃ consi.¬
derationẽ sollicitet: Est utiq si diligent᷑ at¬
tendas. Quã rarus semꝑ extit̾it qui ñ uł
modice in ꝓsꝑitate animum relaxarit a sui
eustodia ⁊ disciplina. Quando hec uicautis
ñ fuit ad disciplmã qd̾ ignis ad cerã: qd sõs
salomon fuit. s blandientibꝰ nimis sedis reb
alt̾ ex parte. alt̾ ex toto desipuit. Magnus
qui incidens i adu̾sa nõ excidit nt parum a sa¬
pientia : nec minor eui p̃sens felicitas si arrisit
ñ crrisit. Quamquã faciliꝰ inuen̾is qui sapien¬
ciam retinuer̾t cont̾ria sibi fortima: qͣm qui

Expanded text:
cendum esset, aut parcas ei qui fuerat puniendus.cendum esset, aut parcas ei qui fuerat puniendus.ulationibus quoque qualem te inveneris nolo dissimules. Si constantem in tuis, condolentem in alienis gaude. Recti cordis hoc; e regione perversissimi, si cum in propriis deprehendaris fortasse impatiens, minime tamen in alienis compatiens sentiaris. Quid in prosperis? nihilne est quod considerationem sollicitet? Est utique si diligenter attendas, quam rarus semper exstiterit, qui non vel modice in prosperitate animum relaxaverit a sui custodia et disciplina. 425 Quando haec incautis non fuit ad disciplinam, quod ignis ad ceram, quod solis pientior Salomon fuit: sed blandientibus nimis secundis rebus alter ex parte, alter ex toto desipuit. Magnus qui incidens in adversa, non excidit vel parum a sapientia: nec minor cui praesens felicitas si arrisit, non irrisit. Quanquam facilius inveneris qui sapientiam retinuerunt, contraria sibi fortuna, quam qui
Abbreviated transcription (Latin):
hoc gn̾e considandi. Memoro ego pauca uelu¬
ti quedã seminaria ꝓferens: nõ tam̃ ipse se¬
rens s dans sem̃ serenti. Oportet innotescat
tͥ zelꝰ tuus. clem̃tia tua: discretio quoq
modatrix eaꝵ dem uirtutum. Quał iudelicet
indonandis iniuriis. quał sis in ulciscendis:
em̃pt bitimodi ñ natura iuirtutes s usus facit. Nã
&x se indisferentes eẽ noscunt᷑. Tuĩ ẽ aut abuten¬
No ⁊ confundendo fac̾e uitia: aut bñ ordinate.¬
ꝙ utendo uirtutes. Solent discretionis oculo
caligante alt̾utrum sibi p̾riꝑe. loca: t̾minos
occupare. Porro caliginis due sunt cause: rra
imollior affectꝰ. Is uiditii censurã eneruat :
ila p̾cipitat. Quomꝰ ab alt̾o ñ ꝑielitet᷑. aut pie¬
tas. clenitie. aut zeli rectitudo: Turbat᷑ p̃ ira
ocłs. elem̃t̾ ml intuet᷑: suffusus fluxa quadam
⁊ muliebri mollitie anumi. rectum ñ uidet. Nõ
eris innocens si aut punias eum cui forte par.¬

Expanded text:
hoc genere considerandi! Memoro ego pauca, veluhoc genere considerandi! Memoro ego pauca, veluti quaedam seminaria proferens; non tamen ipse serens, sed dans semen serenti. Oportet innotescat tibi zelus tuus, clementia tua, discretio quoque moderatrix earumdem virtutum, qualis videlicet in donandis injuriis, qualis sis in ulciscendis, empe ejusmodi, non natura virtutes, sed usus facit. Nam ex se indifferentes esse noscuntur. Tuum est, aut abutendo et confundendo facere vitia; aut bene ordinateque utendo, virtutes. Solent discretionis oculo caligante alterutrum sibi praeripere loca, terminos occupare. Porro caliginis duae sunt causae, ira et mollior affectus. Is judicii censuram enervat, illa praecipitat. Quomodo ab altero non periclitetur, aut pietas clementiae, aut zeli rectitudo? Turbatus prae ira oculus clementer nil intuetur; suffusus fluxa quadam et muliebri mollitie animi rectum non videt. Non eris innocens, si aut punias eum cui forte par
Abbreviated transcription (Latin):
te u̾seris: ut nec plus uͦ tͥ tbuas. nec plus uisto
pareas. Porro plus uͦ tbuis: nõ mͦ arrogando tͥ
qd̃ ñ habes bonum. s ⁊ qd̾ habes ascribendo
Uigilant᷑ discerne quał ex te:⁊ quał sis dono
di. ⁊ ñ sit in sp̃u tuo dolꝰ. Erit autẽmͥ fidelit̃
partiens tua tibi ⁊ que sunt dei deo sine frau¬
de resignes. Ex te mala: bona a duo ee psua.¬
sum tibi ñ ambigo. Sane int̾ considandum
qualis sis. ⁊ qualis fi̾us: ad memoriã reuocan.¬
dum. Conferenda posf̾i̾ora pͥoribꝰ. Profeceris¬
ne in uirtute in sapientia in intellectu. in fira:¬
uitate moꝵ. an ab his forte qd̾ absit defeceriꝰ.
atientior sis an inpatientior solito. iracundior
lenior ne. insolentior. an humilior: affabilior.
an austerior. exorabilior an difficilior: pusil¬
lior animo an magnanimior: serius magis
an puscłm dissolitꝰ.: timoratior an forte fiden¬
cior qͣm oportet. Quã latꝰ tͥ patet campꝰ. ii

Expanded text:
te verseris, ut nec plus vero tibi tribuas, nec plus justo te verseris, ut nec plus vero tibi tribuas, nec plus justo parcas. Porro plus vero tribuis, non modo arrogando tibi quod non habes bonum, sed et quod habes adscribendo. Vigilanter discerne, qualis ex te, et qualis sis dono Dei; et non sit in spiritu tuo dolus. Erit autem, nisi fideliter partiens, tua tibi, et quae sunt Dei, Deo sine fraude resignes. Ex te mala, bona a Domino esse, persuasum tibi non ambigo. Sane inter considerandum qualis sis, etiam qualis fueris ad memoriam revocandum. Conferenda posteriora prioribus. Profecerisne in virtute, in sapientia, in intellectu, in suavitate morum; an ab his forte quod absit! defeceris. Patientior sis, an impatientior solito, iracundior leniorne, insolentior an humilior, affabilior an austerior, exorabilior an difficilior, pusillior animo an magnanimior, serius magis an plusculum dissolutus, timoratior an forte fidentior quam oportet. Quam latus tibi patet campus in
Abbreviated transcription (Latin):
nonne u̾e ingredit᷑ it ext̾minis tnsiens uite
mmes s pductiori sollicitudinee Inde e qđ ho¬
mines in p̾sentia sese exule ꝑ obliuonẽꝰ. in
ala pꝑpaanẽ sollicitudine̾ migrant scla: non
ꝑfutura unmo nec fut᷑a.Similit᷑ aniniꝰ aisten¬
cusue multa : multis laceret᷑ curis necee᷑ ẽ¬
El empe immod̾ata extensio extenuationem
e tenuatio nimia. scissionẽ facit. Iam ũ
attes psimptio: quid nisi ruinosa precipitatio
egisti nanꝙ ante rumam ȩxaltat᷑ .aor. Quio
e uegione mmie pisillanimitatis deiectio a¬
Aedespata q̃dã absortio ẽ: In hanc fortio n̾
deieitur: prudens longioris uite ñ abducet᷑
micerto. Modestꝰ modabitur euras: temꝑa¬
bis a supflius: ñ deerit necessariis. Poero
uist altiora se ñ p̃sumet: s loquet cũ iusto.
Si austꝰ fuero: ñ leuabo caput. T̃ ug in hac con¬
sidatione tui caute ambules. ⁊ tota equta.¬

Expanded text:
nonne vere ingreditur iter exterminii, transiens vitae nonne vere ingreditur iter exterminii, transiens vitae terminos productiori sollicitudine? Inde est, quod homines in praesenti a sese exsules per oblivionem, in alia per inanem sollicitudinem migrant saecula, non profutura, imo nec futura. Similiter animus distentus in multa, multis laceretur curis necesse est. Nempe immoderata extensio extenuationem, et extenuatio nimia scissionem facit. Jam vero alta praesumptio, quid nisi ruinosa praecipitatio est? Legisti namque, Ante ruinam exaltatur cor . Quid e regione nimiae pusillanimitatis dejectio, nisi desperata quaedam absorptio est? In hanc fortis non dejicietur. Prudens longioris vitae non abducetur incerto. Modestus moderabitur curas, temperabit a superfluis, non deerit necessariis. Porro justus altiora se non praesumet, sed loquetur cum justo: Si justus fuero, non levabo caput . CAPUT XI. sideratione tui caute ambules, et tota aequita
Abbreviated transcription (Latin):
te auolare sunt: ñ ambulare in magnis. neꝙ
in mirabilibꝰ suꝑ te. In te consistito. NNon infra
deiei. ñ attosli supͣ: ñ euade in longius. nͥ exten¬
di in latius. T̃ ene mediũ. si ñ uis ꝑdẽ modum:
locꝰ mediꝰ tutꝰ ẽ. Mediũ sedes modi: ⁊ modus
uirtꝰ. Omnẽ extͣ modum mansionẽ: sapiens
longo qd̾ ult᷑ modum sit: s ne ilato quidẽ
qd extͣ sit porro nec in alto uł imo. qd̾ ałtum
supͣ. alt̾um infra sit. Deniq ⁊ longitudo ex.¬
t̃minũ habe solet. ⁊ dilatatio scissurã: alti
litixo s uinam ⁊ ꝓfundum absortionẽ. Dico hec
reaiois ne me putes ea loqui que apłs compre¬
dendẽ hortat᷑ cum omnib scis que sit longitu¬
Aiiẽ. latitudinẽ. sublimitatẽ⁊ ꝓfundum : qd̃
altus erit ⁊ disputationis ⁊ tp̃as. Nunc
antẽ longum dico. cum sibi homo longiorem
pnieitu uitã: latum cum in suꝑfluas animꝰ
osstendit᷑ curas : Atum cum de se plus p̃suiit.

Expanded text:
te avolare sinit, non ambulare in magnis, neque te avolare sinit, non ambulare in magnis, neque in mirabilibus super te. In te consistito. Non infra dejici, non attolli supra, non evadere in longius, non extendi in latius. Tene medium, si non vis perdere modum. Locus medius tutus est. Medium sedes modi, et modus virtus. Omnem extra modum mansionem  al., halongo, quod ultra modum sit: sed ne in lato quidem quod extra sit: porro nec in alto vel imo, quod alterum supra, alterum infra sit. Denique et longitudo exterminium habere solet, et dilatatio scissuram, et altitudo ruinam, et profundum absorptionem. Dico haec planius, ne me putes ea loqui quae Apostolus comprehendere hortatur cum omnibus sanctis, longitudinem, latitudinem, sublimitatem, et profundum, : quod alterius erit et disputationis, et temporis . Nunc autem longum dico, cum sibi homo longiorem promittit vitam; latum, cum in superfluas animus distenditur curas; altum, cum de se plus praesumit
Abbreviated transcription (Latin):
senoisẽit u̾e multis: ꝙ corꝑis ⁊ anime simul.
Quid enm calamitate uacat. nascenti i perca¬
to fragili corꝑe ⁊ m̃te sterili: Hero gͦ repletꝰ:
em infirmitas corꝑis ⁊ fatuitas cordis eumu¬
iat᷑ traduce sordis mortis addictione. Salubriꝰ
copula: ut cogitans te suminũ pontificẽ al¬
tendas parit̾ uilissimũ einerẽ ñ fuisse sed eẽ.
inttet᷑ ogitatio naturã: tmitet᷑ ⁊ qd̾ dignuiꝰ
ẽ. auctorem nature summa imaq consotiand.
Nonne natura in ꝑsona hominis. i lino uite spi¬
raculum spiracłim colligauit: Nonne auetor
natire in siui ꝑsona. u̾bũ liumq contẽpauit.:
ta tͥ sume formam tam de nr̃e coneretione
originis. qͣm de sacram̃to redemptionis ut
altus sedens ñ alta sapiens sis. s humilia de
te sentiens. humilibꝰq consentiens. P romde¬
si considas qͣntus es. cogita etiã quał ⁊ maxi.¬
me. Hec te sane considatio tenet in te. nec A

Expanded text:
fletu. Et vere multis, quia corporis et animae simul. fletu. Et vere multis, quia corporis et animae simul. Quid enim calamitate vacat nascenti in peccato, fragili corpore, et mente sterili? Vere ergo repletus, cui infirmitas corporis, et fatuitas cordis cumulatur traduce sordis, mortis addictione. Salubris copula, ut cogitans te summum Pontificem, attendas pariter vilissimum cinerem non fuisse, sed esse. Imitetur cogitatio naturam; imitetur et, quod dignius est, Auctorem naturae, summa imaque consocians. Nonne natura in persona hominis vili limo vitae spiraculum colligavit? Nonne Auctor naturae in sui persona Verbum limumque contemperavit? Ita tibi sume formam tam de nostrae concretione originis, quam de sacramento redemptionis: ut altus sedens, non alta sapiens sis, sed humilia de te sentiens, humilibusque consentiens. si consideras quantus es, cogita etiam qualis et maxime. Haec te sane consideratio tenet in te; nec a
Abbreviated transcription (Latin):
quid nat̾ snis qualis natꝰ oportet aitendas: si
truis tue considationis fructii ⁊ utilitate
fraodaar. Tolle promde nunc hereditaria hec
pieomata: au untio maledicta. Orrumpe uela¬
men folioꝵ celantiũ ignominam: ñ plagam
euraentiũ. Dele fucum fucacis honoris hui. et
menle colorate iniorẽ głe. ut nude nidũ consi¬
deres . ge nuidꝰ egͣssꝰ es de ut̃o matͥs tue. Aun¬
iuit infulatꝰ Nunquid micans gemino aut
Florid sericis: aut coronatꝰ pennis. aut sii¬
farciatꝰ metallis: Si euncta hec ueluti nu¬
ues qͣsoa matutinas uelocit tnseunter. teto
pefnsituras dissipes. ⁊ exsuffles a fatie consi¬
perationis tue: occurret tͥ homo nudus et
pauꝑ u miser: ⁊ miserabilis. homo dolens
ss homo sit erubescens qd nudꝰ sit. plorans qd
beae. sit. murimuius qd̾ sit homo nat᷑ ao la¬
boce ĩ ad honorẽ. Homo natꝰ de muliere. ob
hde cum reatu: breui uiuens tp̃re ideoq cũ
metu : repletꝰ multis miseriis. ⁊ ꝓpt̾ea cum

Expanded text:
natus, oportet attendas, si non vis tuae considerationis fructu et utilitate fraudari. Tolle proinde nunc haereditaria haec perizomata ab initio maledicta. Dirumpe velamen foliorum celantium ignominiam, non plagam curantium. Dele fucum fugacis honoris hujus, et male coloratae nitorem gloriae, ut nude nudum consideres, quia nudus egressus es de utero matris tuae . Nunquid infulatus? numquid micans gemmis, aut floridus sericis, aut coronatus pennis, aut suffarcinatus metallis? Si cuncta haec, veluti nubes quasdam matutinas, velociter transeuntes et cito pertransituras, dissipes et exsuffles a facie considerationis tuae, occurret tibi homo nudus, et pauper, et miser, et miserabilis; homo dolens quod homo sit, erubescens quod nudus sit, plorans quod natus sit, murmurans quod sit; homo natus ad laborem , non ad honorem; homo natus de muliere, et ob hoc cum reatu; brevi vivens tempore, ideoque cum metu; repletus multis miseriis , et propterea cum
Abbreviated transcription (Latin):
uenirent. Obsidio urbi et barbaricꝰ ensis eiui¬
um ceruicibꝰ imminebat. Nunquid tam̃ istud
t̾ruit beatum papã gregoriũ: quo minꝰ sapien.¬
tẽ ezechieł tã diligent̃ quã elegant᷑ exposuit.

Expanded text:
venirent. Obsidio urbi, et barbaricus ensis civivenirent. Obsidio urbi, et barbaricus ensis civium cervicibus imminebat: nunquid tamen istud terruit beatum papam Gregorium, quominus sapientem Ezechielis tam diligenter, quam eleganter exposuit.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpositũ de uirtutibꝰ disputare: s hec adix̾um
hortans ad uacans considationi cuiꝰ benefitio
hec ⁊ similia adu̾tunt᷑. Cui tã pio tãq utili
otio nullã in uita oꝑam dare. nonne uitam
ꝑde ẽ: Quid tam̃: Si te philosophie huic te¬
totum repente deuou̾is: p̃decessores tui ñ ita
consueuer̾: eris molestꝰ quã pluribꝰ qͣsi quia
patrũ uestignis deuiaris. Nempe id uidebis
ag̾e insugillationẽ eoꝵ.S ⁊ nõ tabe uulga.
ri ꝓu̾bio. qui hoc facit qd̾ nullus. mirant᷑ omnes:
ueluti qui cupias admirationi fore. Nec potes
eoꝵ omĩa simul ⁊ subito uł errata corrig̾e nił
axcessus redig̾e in modũ. Erit cum acceꝑis tp̃s
ut scdm sapientiã tͥ a deo datã. paulatim et
oportune id studeas. Int̾im sane malo alt̾iꝰ ut̾e
in bonũ qd̾ potes. Quamquã si de bonis ⁊ nõ
de nouis sumamꝰ exempla. ñ defuere romani
pontifices qui sibi otia int̾ maxima negotia in-¬

Expanded text:
propositum est de virtutibus disputare: sed haec dixerim propositum est de virtutibus disputare: sed haec dixerim hortans ad vacandum considerationi, cujus beneficio haec et similia advertuntur. Cui tam pio, tamque utili otio nullam in vita operam dare, nonne vitam 12. Quid tamen, si te philosophiae huic totum repente devoveris? Praedecessores tui non ita consueverunt: eris molestus quam pluribus, quasi qui a patrum vestigiis subito deviaris: nempe id videberis agere in suggillationem illorum. Sed et notabere vulgari proverbio: Qui hoc facit quod nullus, mirantur omnes: veluti qui cupias admirationi fore. Nec potes eorum omnia simul et subito vel errata corrigere, vel excessus redigere in modum. Erit cum acceperis tempus, ut secundum sapientiam tibi a Deo datam paulatim et opportune id studeas. Interim sane malo alterius utere in bonum quod potes. Quanquam si de bonis, et non de novis sumamus exempla, non defuere Romani pontifices, qui sibi otia inter maxima negotia in
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ fac̾e. Quid tã rursũ temꝑantiȩ quȩ ñ alum.¬
de ꝓfecto temꝑantia ẽ. nͥ qd̾ nil immod̾atũ admi¬
tit: S puto fatebere etiã nõ minꝰ eẽ fortitudi¬
nis: cum uł maxime ipsa que ab irruentib
rũm illud potent̾ eruit. ⁊ uendicat in quod¬
dã stabile fundam̃tũ boni sedẽq uirtutis. Ergo
modum ten̾e iusticia ẽ. temꝑantia ẽ. fortitudo ẽ.
Sed iude ne m hoc differant. ut iusticie quidẽ in
affectu res sit. a fortitudine autẽ efficatia eiꝰ.
porro possessio atq usus apud temꝑantiam.
R estat ut doceamꝰ ab hac cõmuione prudentiã
ñ excludi. Nonne ipsa ẽ. que modũ dini animi
neglectu p̾t habitum ⁊ uitioꝵ inuda. qͣsi in
abditis reclisum ⁊ cooꝑtũ quadã uetustatis
caligine pͥor reꝑit ⁊ adu̾tit: ꝓ pt̾ea dico tͥ a
paucis adu̾tit᷑: quia paucoꝵ prudentia ẽ. Itaq
iusticia querit : prudentia inuenit: uendicat
fortitudo: temꝑantia possidet. Llõ mͥ hoc loco

Expanded text:
Quid tam rursum temperantiae, quae non aliunde profecto temperantia est, nisi quod nil immoderatum admittit? Sed, puto, fatebere etiam non minus esse fortitudinis, cum vel maxime ipsa sit, quae ab irruentibus rum illud potenter eruit et vindicat in quoddam stabile fundamentum boni, sedemque virtutis. Ergo modum tenere justitia est, temperantia est, fortitudo est. Sed vide ne in hoc differant, ut justitiae quidem in affectu res sit; a fortitudine autem efficacia ejus; porro possessio atque usus apud temperantiam. Restat ut doceamus ab hac communione prudentiam non excludi. Nonne ipsa est, quae modum, diu animi neglectu posthabitum, et vitiorum invidia quasi in abditis reclusum, et coopertum quadam vetustatis caligine, prior reperit et advertit? Propterea dico tibi: a paucis advertitur, quia paucorum prudentia est. Itaque justfortitudo, temperantia possidet. Non mihi hoc loco
Abbreviated transcription (Latin):
oramꝰ: Quando docemꝰ ppłos: Quando edifica¬
inus eccłiam: Qndo meditam᷑ in lege: Et quidẽ
cotidie ꝑstrepunt in palatio leges: s iustimani ñ
d̃mi. Iuste ne etiã istud: Tu uidis. Nã certe lex
d̃ni uninacłata conu̾tens animas. He autẽ ñ tã
secro sustines corã te semꝑ silere illã. garrire istas:
F allor si nõ mouet tͥ serupulũ ꝑu̾sitas hec. Puto qd̾
⁊ iit̾dum compellat clamare ad d̾nin cũ ꝓpħa.
Narrauerunt mͥ iniqui fabulationes. s ñ ut lex tua.

Expanded text:
oramus? quando docemus populos? quando aedificaoramus? quando docemus populos? quando aedificamus Ecclesiam? quando meditamur in lege? Et quidem quotidie perstrepunt in palatio leges, sed Justiniani, non Domini. Justene etiam istud? Tu videris. Nam certe lex Domini immaculata, convertens animas . Hae autem non tam secro, sustines coram te semper silere illam, garrire istas? Fallor, si non movet tibi scrupulum perversitas haec. Puto quod et interdum compellat clamare ad Dominum cum propheta: Narraverunt mihi iniqui fabulationes, sed non ut lex tua .
Abbreviated transcription (Latin):
suos. T̃ u quoq dic queso ubi unqͣm sis liber.
ubi tutꝰ. ubi tuus. Ubiq streptiꝰ: ubiq tummultꝰ: ubi¬
q iugum tue seruitutiᷤ te p̃mit. Nec mͥ reponas¬
nunc apłi uocẽ. qͣ ait. Cũ ẽẽm lib̾ ex om̃ibꝰ. om̃ium
me seruũ feci. Longe ẽ istud a te. Nunquid hac
ille seruitute hominibꝰ inseruiebat. in acquisitione
tͦpis questꝰ: Nunquid ad eũ de toto orbe conflue¬
bant ambitiosi. auari. symoniaci. saclegi. concu¬
biuarii. incestuosi. ⁊ queq istiꝰmodi monstra ho¬
minũ: ut ipsiꝰ apłica auctoritate uł obtin̾ent ho¬
ẽgͥ qd̾ de sollertissima pauli industria ⁊ carita
brus tue conscientie. qͣm fructuosius eccłie dei au¬
dias potiꝰ ipsum dicentẽ. Pretio empti estis. nolite
effici serui hominũ. Ed seruiliꝰ indigniꝰq p̾sertim
sumo pontifici: qͣm ñ dicã om̃i die s pene omni
hora insudare talib rebꝰ ⁊ ꝓ talibꝰ: Deinde qͣn

Expanded text:
suos. Tu quoque dic, quaeso ubi unquam sis liber, suos. Tu quoque dic, quaeso ubi unquam sis liber, ubi tutus, ubi tuus? Ubique strepitus, ubique tumultus, ubique jugum tuae servitutis te premit. CAPUT nunc Apostoli vocem, qua ait: Cum essem liber ex omnibus, omnium servum me feci. Longe est istud a te. Numquid hac ille servitute hominibus inserviebat in acquisitione turpes quaestus? Numquid ad eum de toto orbe confluebant ambitiosi, avari, simoniaci, sacrilegi, concubinarii, incestuosi, et quaeque istiusmodi monstra hominum, ut ipsius apostolica auctoritate vel obtinerent hod de solertissima Pauli industria, et charibrius tuae conscientiae, quam fructuosius Ecclesiae Dei audias potius ipsum alibi dicentem: Pretio empti estis, nolite effici servi hominum ! Quid servilius indigniusque, praesertim summo Pontifici, quam, non dico omni die, sed pene omni hora, insudare talibus rebus, et pro talibus? Denique quando
Abbreviated transcription (Latin):
mea enea ẽ. Mlagna uirtꝰ patientie: s nõ hauc
Iͥ ad ista oprauert. Int̾tum impatientẽ eẽ: pro¬
babilus. Tu ne approbes illoꝵ patientiã quibus
paulꝰ dicebat. libent̾ suffertis insipientes: cum
sitis ipsi sapientes: Ni fallor ironia erat ⁊ non
laus: s suggillatio quorundã mansuetudinis:
qui qͣsi dats manib pseudo apłis. a quib et
sedueti erant. ad queq ipsoꝵ ꝑegͥna ⁊ praua
doginata trahi se patientissime ferrent. Uñ
⁊ subdens. sustinetis enim inquit siquis uos
inseruitutẽ redigit. Nõ bona patientia: cum poᷤ¬
sis eẽ lib̵. seruum te ꝑmitere fieri. Nolo dissimi¬
les seruitutẽ: inquã certe in dies dum nescis re¬
digeris. Hebetati cordis inditium ẽ. ꝓpͥam non
sentire continuã uexationẽ. Uexatio dat intel¬
lecium auditiu ait quidam. Uerum ẽ. s. si nimia
refurt.Nã si sit: ñ plane intellectum dat .s. oma
tis uigum. iã iãq unimmens immo iã nõ mo.¬
soce premens. ñ tã caue s horre. An ideo non

Expanded text:
enea est . Magna virtus patientiae: sed non hanc tibi ad ista optaverim. Interdum impatientem esse, probabilius. Tune approbes illorum patientiam, quibus Paulus dicebat: Libenter suffertis insipientes, cum sitis ipsi sapientes? Ni fallor, ironia erat, et non laus, sed suggillatio quorumdam mansuetudinis, qui quasi datis manibus pseudoapostolis, a quibus et seducti erant, 410 ad quaeque ipsorum peregrina et prava dogmata trahi se patientissime ferrent. Unde et subdens, Sustinetis enim, inquit, si quis vos in servitutem redigit . Non bona patientia, cum possis esse liber, servam te permittere fieri. Nolo dissimules servitutem, in quam certe in dies, dum nescis, redigeris. Hebetati cordis indicium est, propriam non sentire continuam vexationem. Vexatio dat intellectum auditui, ait quidam . Verum est; sed si nimia non fuerit. Nam si sit, non plane intellectum dat, sed contis jugum jam jamque imminens, imo jam non modice premens, non tantum cave, sed horre. An ideo non
Abbreviated transcription (Latin):
i manicis ferreis. S hec facis honorificas mi¬
insteriũ tuum: ⁊ ministeriũ te. Nlon medio¬
et is iste pͥncipatꝰ Exxturbare ẽ. hoc malas besti¬
asue t̃minis tius: qͦ greges tuu securi in paseua
edueant᷑. Domabis iupos: s onibꝰ ñ dominabio.
Pascenaas utiq ñ p̃mendas suscepisti. Sdn bn com¬

Expanded text:
in manicis ferreis. Si haec facis, honorificas miin manicis ferreis. Si haec facis, honorificas ministerium tuum, et ministerium te. Non mediocris iste principatus. Exturbare est hoc malas bestias a terminis tuis, quo greges tui securi in pascua educantur. Domabis lupos, sed ovibus non dominaberis. Pascendas utique, non premendas sucepsisti. Si b
Abbreviated transcription (Latin):
S ñ ꝓfecto fructifere nͥ forte glandiũ aut siliqua.¬
rum. qͣs porci manducant. Quousq occupant
tram: Nonne si exis ⁊ cernis ista. pudebit
otiosam iac̾e securim: pude ^ sine calce faloem
apłicã accepisse: In hunc qͦndã agrum ysaac
patͥarcha exierat. cũ pͥmo rebecca occurrit ei:
⁊ut scͥpt᷑a habet. exierat ad meditandũ. Iue
ad meditandũ: tu ad extirpandũ egͣdiar iꝰ neceẽ
ẽ. Tibi iã p̃cessisse meditatio debet: tempꝰ fatien.
sero. Ante uixta consiliuim saluatoris sedisse de¬
bueras: añ estimasse opꝰ: metiri uires: pon.¬
derasse sapientiã: m̾ita comꝑasse: sumptus
computasse uirtutũ. Age gͦ puta tp̃s putatio.¬
nis adeẽ. si tam̃ meditationis pͣuit. Si cor
moiusti: mouenda iã lingua. mouenda ẽ maniꝰ.¬
undictã in nationbꝰ increpationes in ppłis: inal¬
ugando reges eoꝵ in compedibꝰ: ⁊ nobiles eoꝵ

Expanded text:
sed non profecto fructiferae; nisi forte glandium aut siliquased non profecto fructiferae; nisi forte glandium aut siliquarum, quas porci manducant. Quousque occupant terram? Nonne, si exis et cernis ista, pudebit otiosam jacere securim; pudebit sine causa falcem apostolicam accepisse? 13. In hunc quondam agrum Isaac patriarcha exierat, cum primum Rebecca occurrit ei: et, ut Scriptura habet, Exierat ad meditandum . Ille ad meditandum, tu ad exstirpandum egrediaris necesse est. Tibi jam praecessisse meditatio debet: tempus faciendsero. Ante, juxta consilium Salvatoris, sedisse debueras, ante aestimasse opus, metiri vires, ponderasse sapientiam, merita comparasse, sumptus computasse virtutum. Age ergo, puta tempus putationis adesse, si tamen meditationis praeivit. Si cor movisti, movenda jam lingua, movenda est evindictam in nationibus, increpationes in populis, in alligando reges eorum in compedibus, et nobiles eorum
Abbreviated transcription (Latin):
tuit. plus omnibꝰ labor qui. Gła ẽ. s ml in ea
mane: ml molle nil resupinũ.Si labor t̃ret :
merceᷤ inuitet. Unusquisq enĩ scđm suum la¬
borẽ. mercedẽ accipiet. Et si ille płꝰ om̃ibꝰ labo¬
rauit: ñ tam̃ totum elaborauit. Et adhue locͥ
dieq de uet̾i maledicto siluescat spinis. ac
tbulis. Exi inquã in mundũ: ager ẽ enim
mundꝰ. isq ereditꝰ tͥ. Exi in illum ũ tanqͣm dns.
s tanqͣm uillicus: uid̾e ⁊ ꝓcurare un exigendꝰ es¬
rationẽ. Exi dx̾im quib dã tue passib intente
sollicitudinis. ⁊ sollicite intentionis. Heq enuim
ipsi qͥ uissi sunt ire in orbẽ uniu̾sum. orbẽ circũ.¬
ier̃t p̃sentia corꝑis. s m̃tis ꝓuidentia. Et tu le.¬
ua ocłos qͦsdã consid̾ationis tue.⁊ uide regio¬
nes si ñ sunt magis sicce ad ignẽ. auã albe ad
messẽ. Quã multe quas putaueras fruges. aili¬
gent̃ inspecte. uepres potiꝰ apparebiuit. Immo ne
uepres quidẽ: aunose⁊ uerernose arbores sunt.

Expanded text:
tuit: Plus omnibus laboravi . Gloria est, sed nil in ea inane, nil molle, nil resupinum. Si labor terret, merces invitet. Unusquisque enim secundum suum laborem mercedem accipiet. Et si ille plus omnibus laboravit, non tamen totum elaboravit, et adhuc locusdieque de veteri maledicto silvescat spinis ac tribulis. Exi, inquam, in mundum: ager est enim mundus, isque creditus tibi. Exi in illum, non tanquam dominus, sed tanquam villicusixerim, quibusdam tuae passibus intentae sollicitudinis, et sollicitae intentionis. Neque enim ipsi qui jussi sunt ire in orbem universum, orbem circumierunt praesentia corporis, sed mentis providentia. Et tu leva oculos quosdam considerationis tuae, et vide regiones, si non sunt magis siccae ad ignem, quam albae ad messem. Quam multae, quas putaveras fruges, diligenter inspectae, vepres potius apparebunt? Imo ne vepres quidem: annosae et veternosae arbores sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
medi tulliũ hoc dandũ censeas qd̾ ita eunctis
cont̾mminũ ẽ ut uideat᷑ eẽ ꝓpͥum singłarum:
An ipsum uirtꝰ ẽ. ⁊ nicħ aluid: S sic uirtus
ñ eẽt multiplex: s eẽnt om̃s una. An potiꝰ qr
pando cõmunicant. s totũ a singłis atq inte¬
grũ possidet᷑: U̾bi gr̃a quid tã iusticie qͣm

Expanded text:
meditullium hoc dandum censeas, quod ita cunctis meditullium hoc dandum censeas, quod ita cunctis conterminum est, ut videatur esse proprium singularum? An ipsum virtus est, et nihil aliud? Sed sic virtus non esset multiplex, sed essent omnes una. An potius, qpando communicant, sed totum a singulis atque integrum possidetur. Verbi causa, quid tam justitiae, quam
Abbreviated transcription (Latin):
modũ imponit. Noli nimiũ eẽ iustꝰ ait sapi¬
ens: ostendens ꝑ hoc miime approbandã uis¬
ticiã que tẽpantie modamine ñ frenet᷑. Qd
qd̾ ⁊ ipsa sipientia hoc temꝑantiȩ frenum
ñ respuit. dicente paulo scdm sapientiã sibi a. deo
datã. ñ plus saꝑe qͣm oportet saꝑe. s saꝑe ad sobri.¬
etatẽ S ⁊ econu̾so qd̾ temꝑantie necessaria uiᷤ.¬
ieuinantes. Erat in cibo temꝑantia. s ñ iusticia
in animo: quia ñ deo place s hominibꝰ intende¬
bant. Quomͦ rursiun uł illa uł ista sine forti¬
tudine: cũ constet fortitudinis eẽ ñ mediocris.
eohib̾e uelle ⁊ nolle suũ int̾ angustias parum
⁊ nimis: ut sit contẽpta uoluntas. mͦ illo me¬
dio. nudo. puro. solo constante sibi. eqͣli undiq
sui. ut pote ex omni parte parit᷑ circumcisio:
quẽ solum constat eẽ uirtutis: Dicito mͥ queso
si potes cuinã potissimũ tͥum haꝵ uirtutum

Expanded text:
modum imponit. Noli nimium esse justus, ait Sapimodum imponit. Noli nimium esse justus, ait Sapiens , ostendens per hoc minime approbandam justitiam, quae temperantiae moderamine non frenetur. Quid quod et ipsa sapientia hoc temperantiae frenum non respuit; dicente Paulo secundum sapientiam a Deo sibi datam, non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad sobrietatem? Sed et e converso, quod temperantiae necessaria jusjejunantes . Erat in cibo temperantia, sed non justitia in animo: quia non Deo placere, sed hominibus intendebant. Quomodo rursum vel ista, vel illa sine fortitudine? cum constet fortitudinis esse, et non mediocris, cohibere velle et nolle suum inter augustias, parum et nimis; ut sit contenta voluntas modo illo medio, nudo, puro, solo, constante sibi, aequali undique sui, utpote ex omni parte pariter circumciso, quem solum constat esse virtutis. 11. Dicito mihi, quaeso, si potes, cuinam potissimum trium harum virtutum
Abbreviated transcription (Latin):
uimis. Iam de iusticia que una ex .iiii. ẽ nonne
constat considatione m̃tẽ p̾ueniri ut se formet
in ea: Se enĩ necẽẽ ẽ. priꝰ cogitet ut ex se nor¬
mã ducat iusticie: nec factura utiq alt̾i qd̾ si¬
bi fieri nolit : nec qd̾ sibi fieri uelit negatura.
n his nempe duobꝰ. liquet integrũ eẽ. iusticie
statum. S nec ipsa solitaria ẽ. Intuere ⁊ enim
nunc mecũ etiã huiꝰ pulchrã conexionẽ ⁊ co¬
herentiã cũ temꝑantia: ⁊ itẽ ambaꝵ cũ dua¬
bus supioribꝰ id ẽ prudentia ⁊ fortitudine. Nã¬
aliis ñ face̾: porro ꝑfectio qd̾ ait dns quec̃q
uultis ut fatiant uob homines. eadẽ ⁊ uos
facite illis: neutrũ hoꝵ erit. nͥ ipsa uoluntaᷤᷤ
de qua tota ducit᷑ forma. sic ordinata fu̾it ut
nec uelit aliquid suꝑfluum nec necessarium
qd supsticiose nolit: qd̾ quide̾ temꝑantie ẽ.
Deniq ⁊ ipsi iusticie ut iusticia sit: temꝑantia

Expanded text:
nimis. » 10. Jam de justitia, quae una ex quatuor est, nonne nimis. » 10. Jam de justitia, quae una ex quatuor est, nonne constat consideratione mentem praeveniri, ut se formet in ea? Se enim necesse est prius cogitet, ut ex se normam ducat justitiae, nec factura utique alteri, quod sibi fieri nolit; nec quod sibi velit fieri negatura. In his nempe duobus liquet integrum esse justitiae statum. Sed nec ipsa solitaria est. Intuere etenim nunc mecum etiam hujus pulchram connexionem et cohaerentiam cum temperantia, et item ambarum cum duabus superioribalii non facere; porro perfectio, quod ait Dominus, Quaecumque vultis ut faciant vobis homines et vos facite illis : neutrum horum erit, nisi ipsa voluntas, de qua tota ducitur forma, sic ordinata fuerit, ut nec velit aliquid superflum, nec necessarium quid superstitiose nolit, quod quidem temperantiae est. Denique et ipsi justitiae, ut justa sit, temperantia
Abbreviated transcription (Latin):
nec fortitudinẽ s tem̾itatẽ eẽ quẽlibet ausũ.
quẽ ñ parturiuit prudentia. Hec itẽ ẽ que
int̾ uoluptateᷤ ⁊ necessitates media quasi que¬
dã arbitra sedens utrũq certis limitibꝰ dister¬
minat fines istis assignans ⁊ p̾bens. qd̾ sat ẽ
illis. qd̾ nimis ẽ demens: ⁊ sic ex alt̾utro t̾eiã
formans uirtutẽ qͣm dicunt temꝑantiã. Nẽpe
intẽꝑantẽ ipsa consid̾atio censet. tã eum qui
necessariis ꝑtinacit̾ demit: quã qui indul-¬
get suꝑfluis. Nõ ẽ gͦ temꝑantia in solis rese¬
candis suꝑfluis: ẽ ⁊ madmitendis necessariiꝰ.
N uiꝰ sententie apłs ñ fautor tantum s auctor
ẽẽ uidet᷑. qui curã carnis nr̃e docet ñ ꝑfici.
in defidio. Dicens siquidẽ curã carnis ñ ꝑfici suꝑ¬
flua cohibet: addens in desidio necessaria non
excludit. Unde mͥ uidet᷑ ñ omĩno absurde dif¬
ifinire temꝑantiã qui hanc nõ p̾cide necessitatẽ.
nec exoa̾e dicat: iuxta illud philosophi nequid

Expanded text:
eritatem esse quemlibet ausum, quem non parturivit prudentia. Haec item est, quae inter voluptates et necessitates media, quasi quaedam arbitra sedens, utrimque certis limitibus disterminat fines, istis assignans et praebens quod sat est; illis quod nimis est demens; et sic ex alterutro tertiam formans virtutem, quam dicunt temperantiam. Nempe intemperantem ipsa consideratio censet, tam eum qui necessariis pertinaciter demit, quam qui indulget superfluis. Non est ergo temperantia in solis resecandis superfluis: est et in admittendis necessariis. Hujus sententiae Apostolus non fautor tantum, sed auctor esse videtur, qui curam carnis nostrae docet non perfici in desiderio. Dicens siquidem curam carnis non perfici, superflua cohibet: addens, in desiderio , necessaria non excludit. Unde mihi videtur non omnino absurde definire temperantiam, qui hanc nec praecidere necessitatem, nec excedere dicat, juxta illud philosophi, « Ne quid