comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unusquisq modicum quid accipiat. diciteiunus ex discipulis eius andreas :¬
fratersr̃ monis petri: Epuerunus hic : qui habet quinq panes horda aceoset
duospisces: sed haec quid sunt inter tantos : dix it ergo ihs: facite homines discum¬
bere : Erat autẽ faenum multũ in loco : discubuer̃ ergo uir: numero quasi quin¬
que milia⁊ accepit ergo panes ihs. ec cũgratias egisset distribuit discumben¬
tibus: similiter et expiscibus quantũ uolebant : Vt autẽ impleti sunt: dixit¬
discipulissuis: Colligite quae superauer̃ fragmenta : nepereant: Colleger̃ ergo
et impleuer̃ duodecim cõphinos fragmentorũ ex quinq: panibus orde aceis
quaȩ suꝑ fuer̃ his quimandu cauerant: non hic quaeritur qđ istedix̃ cuius modi
eẽnt panes. Orde aceos enĩ fuisse non tacuit : qđ ceteritacuer̃: neq hoc quaeritur
qđ iste non dix̃ cuius modi eent panes orde aceos enĩ fuisse nontacuit : qđ ceteri

Expanded text:
lis eius, Andreas frater Simonis Petri: est puer unus hic, qui habet quinque panes hordiacios et duos pisces; sed haec quid sunt inter tantos? dixit ergo Iesus: facite homines discumbere. erat autem faenum multum in loco. discubuerunt ergo uiri numero quasi quinque milia. accepit ergo panes Iesus, et cum gratias egisset, distribuit discumbentibus. similiter et ex piscibus quantum uolebantgmenta ne pereant. Collegerunt ergo et impleverunt duodecim cophinos fragmentorum ex quinque panibus hordeaceis quae superfuerunt his qui manducaverunt. Non hic quaeritur quod iste dixit, cujusmodi essent panes, hordeaceos enim fuisse non tacuit, quod caeteri tacuerunt. Neque hont panes; hordeaceos enim fuisse non tacuit, quod caeteri
Abbreviated transcription (Latin):
ingalilta. de inde uerusse qiehanas galilea ubistara dea qua u in ane. cote
san asse filiudi reguli cious damt alia uero quae illum ingalilea fecissea degi
die isse ilii do erunt ioharnes tacet sed sane qđ il t aciseidia fcesterade¬

Expanded text:
in Galilaeam, deinde uenisse in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum, in Galilaeam, deinde uenisse in Canan Galilaeae, ubi fecerat de aqua uinum, sanasse filium reguli cujusdam . Alia vero, quae illum in Galilaea fecisse atque dixisse alii dixerunt, Joannes tacet: sed sane, quod illi tacuerunt, dicit asc
Abbreviated transcription (Latin):
harsitationẽ dedño quis namẽẽt hoc continuo subiungit quod marcus:
id ẽ redisse ad illum a postolas et narrasse illi quae cũq illi fecerant:
Ct ad sumptisis reces isse inlo cum desertim ad que eo secutas tirbas elocutum
c̃ẽ der egno dõ e toes qor eiura in dgebant sanasse: atque in deelas epledit
dealinan e&. conuiriem uoeis trbculum dequnque panibus factam &s iere
ioban nusquimulton abeis tribus eu angelistis eo distat qui amagis in sermo¬
mibus quos dos habut immoratur. quam in factis quae mirabilites fecit poste¬
gitus. factõr cu nietalii euangeliste dicunt eum iohannesa gra dito isse ine
alilea: postea quoiergo d come moriut iohannos in cransitutios ꝑsama¬
aa pureult e quael ocutus ẽ ex occasione illius samaritane sua eiis penit
ad puteum. Conte it marrationisue et postduos dies ianit. quan inuenit

Expanded text:
haesitationem de Domino quisnam esset, hoc continuo subjungit quod Marcus, haesitationem de Domino quisnam esset, hoc continuo subjungit quod Marcus, id est, rediisse ad illum Apostolos, et narrasse illi quaecumque fecerant, et assumptis eis secessisse in locum desertum, atque eo secutas turbas, et locutum esse de regno Dei, et eos qui cura indigebant sanasse: atque inde etiam ipse die declinante commemorat miraculum de quinque panibus factum. At uero Iohannes, qui multum ab eis tribus euangelistis eo distat, quia magis in sermonibus, quos dominus habuit, inmoratur quam in factis, quae mirabiliter fecit. postetellegitur factum, cum et alii euangelistae dicunt eum Iohanne tradito isse in Galilaeam, posteaquam ergo id commemorauit Iohannes, in transitu eius per Samariam multa quae locutus est ex occasione illius Samaritanae, quam inuenit ad puteum, contexit narrationi suae, et post duos dies dicit eum inde exisse
Abbreviated transcription (Latin):
herodis dixit : Iohannem ego decollaui: illa enim posteriora debent intelle¬
gi quae adherodem ꝑtulit fama ut moueretur ethaesitaret : Quis nam iste
eẽ posset dequo audiret talia : cum io hannem ipse occidis set:marcus aut
postea quã passionẽ iohannis narrauit cõmemorat discipulos suos redisse
adihm̃̃ etrenuntiasse illi omnia qua egerant et docuerant : et dñmeis
qđ ipsesolus cõmemorat dixisse ut requiescerent pusillum in deserto
et ascendisse cum eis nauẽ : et isse : et turbas hocuidentes p̃uenisse eos illuc:
quarum misertum dñm docuis se multa: et horaiam progrediente factũ
ẽẽ ut de quinque panibus et duobus piscibus omnes qui aderant pasceren¬
tur : Quod miraculum õmnes quattuor euange list ȩ cõmemor auerunt
Lucas etiã quia iam longe supra de iohannis passione narrauerat ex oc¬
casione qua diximus nunc postea quam cõmem orauit illam hero dis

Expanded text:
Herodes dixit, Joannem ego decollavi. Illa enim posteriora debent intelliHerodes dixit, Joannem ego decollavi. Illa enim posteriora debent intelligi, quae ad Herodem pertulit fama, ut moveretur, et haesitaret quisnam iste esse posset, de quo audiret talia, cum Joannem ipse occidisset. Marcus autem posteaquam passionem Joannis narravit, commemorat discipulos missos rediisse ad Jesum, et renuntiasse illi omnia quae egerant et docuerant; et Dominum eis quod ipse solus commemorat dixisse ut requiescerent pusillum in deserto, et ascendisse cum eis in navem, et isse: et turbas hoc videntes praevenisse eos illuc; quarum misertum Dominum docuisse multa; et hora jam progrediente factum esse ut de quinque panibus et duobus piscibus omnes qui aderant pascerentur . Quod miraculum omnes quatuor Evangelistae commemoraverunt. Lucas etiam qui jam longe supra de Joannis passione narraverat , ex occasione qua diximus, nunc posteaquam commemoravit illam Herodis
Abbreviated transcription (Latin):
misso in sua narratione posuerunt : quo factũ apparet etiã in eorũ scriptis
namet ipsi dixerunt : tradito iohanne d̃m isse ingalileam: Et post multa
quae fecit ingalilea  ueniunt adherodis ad monitionẽ uł haesitationẽ quo a
iohannes quem decollauit amortuis resurrexit: et exhac occasione narraũ
omnia quȩ de iohanne contigerunt incluso et occiso: celascasior¬
Sequitur ergomattheus cum dixisse nuntiatum ẽẽ xp̃o qđ iohannes occisus
sit e tita narrationẽ contexit : Quod cũ audisset inquidihs secessit inde inna¬
uicula in locum desertum seorsum : Et cum audissent turbȩ secutesunt eũ
pedestres deciuitatibus: Et exiens uidit turbã multa: e tmisertus ẽ eis et cu¬
rauit̃ languidos eorum: hoc continuo postiohannis passionẽ factũ et̃ cõme¬
morat: Vnde posthaec facta sunt illa quae primo narrata sunt : quibus motus

Expanded text:
misso in sua narratione posuerunt, quo factum apparet etiam in eorum scriptis. misso in sua narratione posuerunt, quo factum apparet etiam in eorum scriptis. nam et ipsi dixerunt tradito Iohanne dominum isse in Galilaeam, et post multa quae fecit in Galilaea ueniunt ad Herodis admonitionem uel haesitationem, quod Iohannes, quem decollauit, a mortuis resurrexit, et ex hac occasione narrant omnia quae de Iohanne contigerunt incluso et occiso. Sequitur ergo Mattheus, cum dixisset nuntiatum esse Christo, quod Iohannsit, et ita narrationem contexit: Quod cum audisset, inquit, Jesus, secessit inde in navicula in locum desertum seorsum. Et cum audissent turbae secutae sunt eum pedestras de civitatibus. Et exiens vidit turbam multam, et misertus est eis, et curavit languidos eorum . Hoc continuo post Joannis passionem factum esse commemorat. Unde post haec, facta sunt illa quae primo narrata sunt, quibus motus
Abbreviated transcription (Latin):
cati upostca qda baptiratus eẽtihs isse illum ingalileã quando fecit de a qua
uiniuni: s nde post paucorũ dierum in capharnaum habi tationẽ rediast
iamquã postilla uerba deuentil abro et de arȩamundata continuo sit a io hanne
offensus herodeseteum incarcerem miserit non autẽ hocor dine iftanar farani
quo gestasune: et alibiam ꝓbauimus et hoc ipso loco nonquilibet alius sedidem
lucas hoc ꝓbat: sienimpost uerba illa continuo iohannes incaret a hiis sud iden
quomodo post ipsam cõmemorationẽ iohannis in carcerẽ missibaptizatus ẽ
ihs. secun dum ipsius luce narrationem : Pro inde manifestũ ẽ ex occasione
recordatũ preoccupasse : et ante multa quaȩ prius quam iohanni hoc fieret
gesta narraturus erat hoc preoccupatũ in sua narratione premisisse : Sed
nec illi duo mattheus et marcus eo rerum ordine de iohanne in carcere

Expanded text:
rat, posteaquam baptizatus est Iesus, isse illum in Galilaeam, quando fecit de aqua rat, posteaquam baptizatus est Iesus, isse illum in Galilaeam, quando fecit de aqua uinum, et inde post paucorum dierum in Capharnaum habitationem redisse ruditus est, tamquam post illa uerba de uentilabro et de area mundata continuo sit a Iohanne offensus Herodes et eum in carcerem miserit? non autem hoc ordine ista narrata quo gesta sunt et alibi iam probauimus et hoc ipso loco non quilibet alius sed idem Lucas hoc probat. si enim post uerba illa continuo Iohannes in carcerem missus est, quomodo post ipsam commemorationem Iohannis in carcerem missi baptizatus est Iesus secundum ipsius Lucae narrationem? proinde manifestum est ex occasione recordatum praeoccupasse et ante multa, quae, priusquam Iohanni hoc fieret, gesta narraturus erat, hoc praeoccupatum in sua narratione praemisisse. sed nec illi duo Mattheus et Marcus eo rerum ordine de Iohanne in carcerem
Abbreviated transcription (Latin):
gantue s um autẽ lucas postea quã hoc cõmemorauit in aliud transeac̃ duo isti
ladtheus etmar cus exhac occasione narrant: quem ad modiunsit abhero de
ehunnes ocuisus: Ea liui ot Sequitur ergo mactheus et dicnt s ab heco de
eoñ tenurt iobannem. et alligauit eum et posuit incarers proptet serodia¬
de exorem fratrissui: et cȩcera usque adeum locũ ubiait: Et accedenee s diso¬
puli eius tulerint corpus et sepelierunt illud etuenientes n untauer unt
ibũ Mar cus hoc similiter narrat Lucas autẽ non eodem oreina dreuerdat¬
passe intellegitur Et ipse ex occasione ut ibi narraret qđ mul topost
factũ e es us senim icomemoras set io hannes uerba dedño qđ uentil abrum
imanueius et mundabit areã suã frumenta rebondeton oa uentslabru
paleas uuitẽ comburetigni in extinguibili continuo subuecit Qđ noncon¬
tinuo faca gnesse iohannes euangolista aꝑtissime exponit: cũ comemo¬

Expanded text:
gantur. cum autem Lucas, posteaquam hoc commemorauit, in aliud transeat, duo isti, gantur. cum autem Lucas, posteaquam hoc commemorauit, in aliud transeat, duo isti, Mattheus et Marcus, ex hac occasione narrant, quemadmodum sit ab Herode Iohannes occisus. Sequitur ergo Mattheus et dicit: Herodes enim tenuit Iohannem et alligauit eum et posuit in carcere propter Herodiadem, uxorem fratris sui, et cetera usque ad eum locum, ubi ait: et accedentes discipuli eius tulerunt corpus eius et sepelierunt illud et uenientes nuntiauerunt Iesu. Marcus hoc similiter narrat. Lucas autem non eodem ordine id recordatpasse intellegitur et ipse ex occasione, ut ibi narraret quod multo post factum est. cum enim commemorasset Iohannis uerba de domino, quod uentilabrum in manu eius et mundabit aream suam, frumentum recondet in horreum suum, paleas autem conburet igni inextinguibili, continuo subiecit quod non continuo factum esse Iohannes euangelista apertissime exponit, cum commemo
Abbreviated transcription (Latin):
cuait pueris suis si cut mattheus narrat. et ait pueris sius: hicẽ iohannes bap¬
tista ipse surrexit amorcuis et ideo uirtuces operantur in eo : Aut ita pnun¬
tianda sunt haec uerba ut hacsicantẽ adhuc in dicent: sienĩ diceret . Numquid¬
naribicẽ: aut num quid forte hicẽ iohan nesbaptista non opus esset a dmonere
aliquid depnuntiatione : quadubitans atq hacsitans intellegatio Nincquia
oba uerba descntꝰ utroq modo ꝓnuntiari pot est :ut aut confirmatũ eum excali¬
orũ uerbis credentẽ dixisse accipiamus aut adhuc sicutliscas comemorat
baesi cantẽ: presertim quia et mircus qui superius dixerat ab aluis fuirse dic
tuom diohannes amortuis resurrex̃ : In ex tremo tamen ipsum berodem dycisse
pon iace t quemego decollaui ioh annem hic amor cuis resurrexit equaen eues¬
ba duob modis ꝓͥnuntiari possunt: ut aut confirmantis aut dubitantis intelle¬

Expanded text:
cum ait pueris suis, sicut Mattheus narrat: et ait pueris suis: hic est Iohannes bapcum ait pueris suis, sicut Mattheus narrat: et ait pueris suis: hic est Iohannes baptista; ipse surrexit a mortuis et ideo uirtutes inoperantur in eo, aut ita pronuntianda sunt haec uerba, ut haesitantem adhuc indicent. si enim diceret numquidnam hic est?\' aut \'numquid forte hic est Iohannes baptista?\' non opus esset admonere aliquid de pronuntiatione, qua dubitans adque haesitans intellegatur. nunc quia illa uerba desunt, utroque modo pronuntiari potest, ut aut confirmatum eum ex aliorum uerbis. credentem dixisse accipiamus, aut adhuc, sicut Lucas commemorat, haesitantem, praesertim quia et Marcus, qui superius dixerat ab aliis fuisse dictum quod Iohannes a mortuis resurrexerit, in extremo tamen ipsum Herodem dixisse non tacet: quem ego decollaui Iohannem, hic a mortuis resurrexit. quae item uerba duobus modis pronuntiari possunt, ut aut confirmantis aut dubitantis intelle
Abbreviated transcription (Latin):
rissuis : Lucas etiam eum narrandi ordinem quẽ marcus tenens nec ipsesane
etiã rerum gestarum eundemordinẽ fuisse credi cogens. ita hocidem cõmemorat
Audiuit autẽ inquid herodes tetrar cha omnia quae fiebant abeo et haesitaba
eo qđ diceretur a quibusdam : qui a iohannes surrexit amortuis : a quibus dam
uero quiaholias apparuit: ab alus autem qui a ꝓpheta unus de antiquis surres
et aitherodes: Iohannem ego decollaui : quis ẽ autẽ iste dequo audio egocalia. et
quae rebat uidere eum: inhis uerbis lucas quoq marco ad testatur adhoc dũ taxii
qđ alii dixerint non herodes ĩ ohannem amortuis resurrexisse sed quia hacsi¬
tantem cõmemorauit herodem. uerba que eius ita postea posuit dicentis. so¬
hannem ego decollaui. Quis aut̃ ẽ iste dequo audio ego talia intellegendũe
aut posthanc haesitationem confirmasse in animosuo qđ ab aliis dicebatur

Expanded text:
ris suis. Lucas etiam eum narrandi ordinem, quem Marcus, tenens, nec ipse sane ris suis. Lucas etiam eum narrandi ordinem, quem Marcus, tenens, nec ipse sane etiam rerum gestarum eumdem ordinem fuisse credi cogens, ita hoc idem commemorat: Audivit autem, inquit, Herodes tetrarcha omnia quae fiebant ab eo, et haesitabat, eo quod diceretur a quibusdam quia Joannes surrexit a mortuis; a quibuero: quia Helias apparuit, ab aliis autem: quia propheta unus de antiquis surrexit. et ait Herodes: Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? et quaerebat uidere eum. in his uerbis Lucas quoque Marco adtestatur, ad hoc dumtaxat quod alii dixerint, non Herodes, Iohannem a mortuis resurrexisse. sed quia haesitantem commemorauit Herodem uerbaque eius ita postea posuit dicentis: Iohannem ego decollaui, quis est autem iste de quo audio ego talia? intellegendum est aut post hanc haesitationem confirmasse in animo suo quod ab aliis dicebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ ut oblitus putetur. nondumse aliquid cõmemorasse dehis quae in capharnaũ
gesta fuerant: modo enĩ c̃oepit postbaptismũ aliquid narrare dedño: ExLiii
Sequitur mattheus: In illotempore. aud nͣt herodes te trarcha famã iħu ẽtan
p̃uerissuis : hic ẽ iohannes baptista : ipse surrex it amortuis. Et ideo uirtutes
operantur ineo : marcus hocidem et eodem modo dicit: sed non eodemordine
Nampostea quã discipulos dñsmisit dicens eis nequidinuia ferrent. nisi uirga
tantũ terminato eo sermone: quantũ ab illo cõmemoratũ ẽ : etiã hoc subiecit
Nulla tam̃ facta necessitate: quahoc etiã consequenter gestũ eẽ intelle gere
cogeremur : sicut nec mattheus : in illo enimtempore dixit non in illodie uel
hora nisi qđ marcus non qđ herodes dixerit : sed dicebant inquiđ quia iohannes
baptista surrexit amortuis: Mattheus uero deipsoherode : Ait inquid pue¬

Expanded text:
est, ut oblitus putetur nondum se aliquid commemorasse de his quae in Capharnaum est, ut oblitus putetur nondum se aliquid commemorasse de his quae in Capharnaum gesta fuerant; modo enim coepit post baptismum aliquid narrare de domino. Sequitur Mattheus: in illo tempore audiuit Herodes tetrarcha famam Iesu et ait pueris suoperantur in eo . Marcus hoc idem et eodem modo dicit, sed non eodem ordine . Nam posteaquam discipulos Dominus misit, dicens eis ne quid in via ferrent, nisi virgam tantum, terminato eo sermone, quantum ab illo commemoratum est, etiam hoc subjecit, nulla tamen facta necessitate, qua hoc etiam consequenter gestum esse intelligere cogeremur: sicut nec Matthaeus; In illo enim tempore dixit, non, In illo die, vel hora: nisi quod Marcus non quod Herodes dixerit, sed, Dicebant, inquit, quia Joannes Baptista surrexit a mortuis: Matthaeus vero de ipso Herode, Ait, inquit, pue
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis remissionẽ : et cecis uisum : dimittere confracts in remissionẽ p̃dicare annũ
dñi acceptũ : et diem recributionis: Et cumplicas set librum : red didit ministro
et sedit : Et omniũ insynagogã oculierant intendentes in eum : Coepit aut̃ dicere
ad illos qui a hodie impletaẽ haec scriptura in aurib ur̃is Et omnes testimoniũ
illidabant : Et mirabantur in uerbis gratiae : qua̧ ꝓcedebant de ore ipsius ẽtdice¬
bant : non ne hic filius ẽ ioseph: et ait illis: utique dicitis mihi hanc similitudi¬
nẽ : medice cura teipsum: Quanta audiuimus facta in capharnaum facethic
in pacriatua: et cetera: donec ꝑagat totum ipsum narrationis suae locum
quidergo uidentius quã hoc eum scientẽ preoccupasse narrandũ. Cumutiq
iam magna ab illo incapharnaum facta fuisse et ipse nouerit. et ipse c̃õmemo¬
recqua se nondum narrasse utiq scit : Neq enĩ tantũ ab eius baptismoꝓgressus

Expanded text:
is visum, dimittere confractos in remissionem, praedicare annum Domini acceptum et diem retributionis. Et cum plicasset librum, reddidit ministro, et sedit. Et omnium in synagoga oculi erant intendentes in eum. Coepit autem dicere ad illos, Quia hodie impleta est haec scriptura in auribus vestris. Et omnes testimoniilli dabant et mirabantur in uerbis gratiae, quae procedebant de ore ipsius, et dicebant: nonne hic filius Ioseph? et ait illis: utique dicetis mihi hanc similitudinem: medice, cura te ipsum; quanta audiuimus facta in Capharnaum, fac et hic in patria tua, et cetera, donec peragat totum ipsum narrationis suae locum. quid ergo euidentius quam hoc eum scientem praeoccupasse narrandum, cum utique iam magna ab illo in Capharnaum facta fuisse et ipse nouerit et ipse commemoret quae se nondum narrasse utique scit? neque enim tantum ab eius baptismo progressus
Abbreviated transcription (Latin):
sbres et ibis aucẽ duotoi medumi di cipili sut dicenen cos eslla cma
res et cctera usq adilliudubiait man duc otna aco ilsis uos mar duta¬
quin quemilia uirorum exceptis mulieribus et paruulis: hocergo miraculũ qdom
nes quatiuor euangelistȩ comemorant. et putantur interse aliquid discrepare:
considerandũ atq tractandũ ẽ : ut ex hoc etiã ad cetera similia regulae locuti¬
onum discantur : Quib: tam diuersis eadem tamen sententia retinetur et eadẽ
rerum ueritas custoditur: Et inchoanda quidem ẽ. consideratio non a mattheo
secundum ordinem euangelistarũ : sed a iohanne potius: aquo ita expressa ẽ
ista narratio : ut etiã nomina discipuliũ diceret : Cum quib de hacre locutus
ẽ dñs Ita enimdicit: Cum subleuas set ergoihs oculos et uidisset quia multitu¬
domaxima uenit ad eum : dicit ad phrlippum : Vnde ememus panes ut man¬
ducenthii. hoc autẽ dicebat temptans eum : ipse enĩ sciebat quide ẽt facturus:

Expanded text:
m re, et cetera usque ad illud ubi ait: manducantium autem fuit numeruquinque milia uirorum exceptis mulieribus et paruulis. hoc ergo miraculum, quod omnes quattuor euangelistae commemorant et putantur inter se aliquid discrepare, considerandum adque tractandum est, ut ex hoc etiam ad cetera similia regulae locutionum discantur, quibus tam diuersis eadem tamen sententia retinetur et eadem rerum ueritas custoditur. et inchoanda quidem est consideratio non a Mattheo secundum ordinem euangelistarum, sed a Iohanne potius, a quo ita expressa est ista narratio, ut etiam nomina discipulorum diceret, cum quibus de hac re locutus est dominus. ita enim dicit: cum subleuasset ergo Iesus oculos et uidisset quia multitudo maxima uenit ad eum, dicit ad Philippum: unde ememus panes, ut manducent hi? h
Abbreviated transcription (Latin):
ergo dauiduocat eũ dñm. quomodo filius ẽ et nemo poterat respon¬
dere ei uerbum: neq ausus fuit quis quã ex illa die eũ amplius in t̃ro¬
gare
hoc consequent̃ et eodẽ ordine : marcus quoq cõmemorat L ucas etiã tantum modo
deillo tacet. qui interrogauit dñm qđ ẽẽt mandacũ primũ inlege : Hiocaũt pẽ muss
eondẽ epã ꝓpse ordinẽ seruat : et hoc dexp̃o quomodosit filius dauidqursi se aui

Expanded text:
us est? et nemo poterat respondere ei uerbum, neque ausus fuit quisquam ex illa die eum amplius interrogare. hoc consequenter et eodem ordine Marcus quoque commemorat. Lucas etiam tantum modo de illo tacet qui interrogauit dominum, quod esset mandatum primum in lege; hoc autem praetermisso eundem etiam ipse ordinem serua
Abbreviated transcription (Latin):
rogauerit quae marcus etlucas eum interrogasse cõmemorant: actunc illis
tacentibus proposuisse similitudinẽ deoue: et conclusisse qđ liceat sabbato
bene facere : postremo circums pectis eis cum ira sicut marcus dicit contris¬
tatũ suꝑcecitate cordis eorũ dixisse homini extende manũ tuã  CXXXUI¬
Sequitur mattheus ita contexens narrationẽ suã : Ex euntes autẽ pharisei:
consilium faciebant aduersus eum : quomodo ꝑderent: Ihs̃ autẽ sciens recessit

Expanded text:
rrogauerit quae Marcus et Lucas eum interrogasse commemorant, ac tunc illis rrogauerit quae Marcus et Lucas eum interrogasse commemorant, ac tunc illis tacentibus proposuisse similitudinem de oue et conclusisse, quod liceat sabbato bene facere,. postremo circumspectis eis cum ira, sicut Marcus dicit, contristatum super caecitate cordis eorum dixisse homini: extende manum tuam. Sequitur Mattheus ita contexens narrationem suam: euntes autem Pharisaei consilium faciebant aduersus eum, quomodo eum perderent. Iesus aut
Abbreviated transcription (Latin):
insrinagogam e orum ueneret postea quam a segete ilta t fasist quretta
Sondiuto qu tillucierat non expressũ ẽ acpholous data narsat i anilca
quidieit Mlio sabbatobiuis manũ sanatm sed potest mouere quomodo
reat beus dixerit qđ ipsi interrogauerint dn msi hiccet sab buera quomoolo¬
tes huenite decusandi occasionẽ : Ipse uero ilis deoue proposuerit suoibi
todinem dicens : quis erit ex uobis homo quihabeat oemon sime tsiceci¬
deror hoare sabbatis in foueam nonne tenebit et leuabiteer quant omelica
ediooio orie liaq beot sabbatis bene facero cũmarcus edu casillos potlus
adño iterrogatus ee phibeant licot sabbato benefacere anma lelas potius
saluã facere anpdere: staq intellegenduã÷: qđ ili prius interroga ununt
dñm silicet sabbato curare: De inde qđ intellegens cogitationes eorũ ad itũ accu¬
sandi quaerentium : constituerit in medio illorũ quẽ fuerat sanaturus et int̃¬

Expanded text:
in synagogam eorum uenerit, posteaquam a segete illa transiit, an recta in synagogam eorum uenerit, posteaquam a segete illa transiit, an recta continuoque illuc ierit, non expressum est. ac per hoc locus datur narrationi Lucae, qui diMatthaeus dixerit quod ipsi interrogaverint Dominum, Si licet sabbato curare? volentes invenire accusandi occasionem; ipse vero itudinem dicens: quis erit ex uobis homo qui habeat ouem unam, et si ceciderit haec sabbatis in foueam, nonne tenebit et leuabit eam? quanto melior est homo oue? itaque licet sabbatis bene facere, cum Marcus et Lucas illos potius a domino interrogatos esse perhibeant: licet sabbato bene facere an male? animam saluam facere an perdere? itaque intellegendum est quod illi prius interrogauerint dominum, si licet sabbato curare, deinde quod intellegens cogitationes eorum aditum accusandi quaerentium constituerit in medio illum quem fuerat sanaturus et inte
Abbreviated transcription (Latin):
fioras br en is e dr̃a sabbatiu bioe quoq sine ulla repugnantiat questione c̃omo¬
moratus  et amiarco t̃ taluca sed illi nondicunt inillotemporue undefectas¬
sismagns matteus regeste hic ordinẽ tenuit : illi autẽ recordationis sutas
nisilatius accipitur qđ dictũ ẽ in illo tempore idẽ quo hat mulia e duer¬
sa gerebantur Cxxx Sequitur ergomattheus narranr. Et cũ inde
eran sisset uenit in synagogam ecrũ Et eccehomo manũ habens aridam
ex tetera usq adillud ubiait : et restitutaẽ sanitati sicut altera deisto
sanato quimanũ habebat aridam etiã marcus etlucas nontacent posse
hu cpntimoraedi die factũ et despicis et deistos anacos qon sabbat iPet
bic comemoratur nisilucas aperuisset alio sabbato factũ ee desanatatet
aridemanus. Proudo qđ at matcheus et cũinde transisset uenit in st na¬
ia gonam Neuquidem uenit nisi camindo tranisset sed postq uot dier

Expanded text:
s hominis etiam sabbati. hoc quoque sine ulla repugnantiae quaestione commes hominis etiam sabbati. hoc quoque sine ulla repugnantiae quaestione commemoratur et a Marco et a Luca, sed illi non dicunt in illo tempore. unde fortassis magis Mattheus rei gestae hic ordinem tenuit, illi autem recordationis suae, nisi latius accipitur quod dictum est illo tempore, id est quo haec multa et diuersa gerebantur. XXXV. Sequitur ergo Mattbeus ita narrans: et cum inde transisset, uenit in synagogam eorum. et ecce homo manum habens aridam, et cetera usque ad illud ubi ait: et restituta est sanitati sicut altera. de isto sanato, qui manum habebat aridam, etiam Marcus et Lucas non tacent. posset autem putari eo die factum et de spicis et de isto sanato, quoniam sabbatum et hic commemoratur, nisi Lucas aperuisset alio sabbato factum fuisse de sanitate aridae manus. proinde quod ait Mattheus: et cum inde transisset, uenit in synagogam eorum, non quidem uenit nisi cum inde transisset, sed post quot dies
Abbreviated transcription (Latin):
meũ suaueẽ et onus meum leue : huius loci etlucas meminit sedexparie ñ
dicit enim ipse uenite adme omnes quil aboratis et alia qua secaruo
semel autem boc dictum am̃o sedlucam non totũ qđ dictũ ẽ comemor asse
eredibile ẽ m attheus enĩdicit. Ix illo tempore ꝓespondens ibs̃ dixit posta¬
quã ex probrauit ciuitatibus : Lucas autẽ post illã exꝓbrationẽ ciuita tũ
interponis quaedam nontam multa at que hocita sub iungit iniosa hora
ex il io iunt spusc̃o et dĩ unde etiã simattheus non in illo iempcue diceret
sedin ipsahora łampauca interponitlucas inmedio utetia eademher a
diciũ non absurde uideatur xexiui Sequitur matcheus etdicit
io illo tempore abiitihs sabbato persata : discipuli auie eius esurientes
coper uellere spncasin anducare: et cetera usq ad illudubiant : dñsẽ enĩ¬

Expanded text:
meum suaue est et onus meum leue. huius loci et Lucas meminit, sed ex parte. non meum suaue est et onus meum leue. huius loci et Lucas meminit, sed ex parte. non dicit enim ipse: uenite ad me omnes qui laboratis, et alia quae sequuntur, semel autem hoc dictum a domino, sed Lucam non totum quod dictum est commemorasse credibile est. Mattheus enim dicit: in illo tempore respondens Iesus dixit, posteaquam eiprobraui ciuitatibus; Lucas autem post illam exprobrationem . ciuitatium interponit quaedam, non tamen multa, adque hoc ita subiungit: in ipsa hora exultauit spiritu sancto et dixit. unde etiam si Mattheus non in illo tempore diceret, sed in ipsa hora, tam pauca interponit Lucas in medio, ut etiam eadem hora dictum non absurde uideatur. Sequitur Mattheus et dicit: in illo tempore abut Iesus sabbato per sata, discipuli autem eius esurientes coeperunt uellere spicas et manducare, et cetera usque ad illud ubi ait: d
Abbreviated transcription (Latin):
illud qđ idem mattheus ait. Tunc coepit ex probrare ciuitatibus. sic accipien¬
dũ putatur : ut punctũ ipsu temporis uoluisse credatur exprimere in eo
qđ ẽ tunc : Non autẽ ipsum tepus aliquanto latius quo haec multa gerebant᷑
et dicebantur : quis quis hoc credit : credat etiã hoc ẽẽ bis dictum : Cumenĩ
et apud unũ euangel istã inueniantur quedam. quaebis dixerit dñs sicut
apud eundem lucam de non tollenda pera inuia. et similiter ceteris duob
locis dictũ adño inuenitur. quid mirum si et aliquid aliudbis dictum sin¬
gillatim a singulis dicitur. eodem ordine quodictum ẽ. Et ideo diuersus
ordo apparet in singulis : quia et tunc quando et ille et tunc quando iste
respondens ihs̃ dixit : Confiteor tibi pater dñe celi etterre : quia abscon¬
distihie asapientibus ei prudentibus eccetera usq adillud ubiait iugũenim

Expanded text:
illud quod idem Mattheus ait: tunc coepit exprobrare ciuitatibus, sic accipienillud quod idem Mattheus ait: tunc coepit exprobrare ciuitatibus, sic accipiendum putatur, ut punctum ipsum temporis uoluisse credatur exprimere in eo quod est tunc, non autem ipsum tempus aliquanto latius quo haec multa gerebantur et dicebantur, quisquis hoc credit, credat etiam hoc esse bis dictum. cum enim et aput unum euangelistam inueniantur quaedam quae bis dixerit dominus, sicut aput eundem Lucam de non tollenda pera in uia et similiter ceteris duobus locis dictum a domino inuenitur, quid mirum si et aliquid aliud bis dictum singillatim a singulis dicitur eodem ordine, quo dictum est, et ideo diuersus ordo apparet in sintibi, pater, domine caeli et terrae, quia abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et cetera usque ad illud ubi ait: iugum enim
Abbreviated transcription (Latin):
uinculis opera xp̃i mittens duos dediscipulissuis ait illi : Tues quiuenturus
es analium expectamus et cetera usq ad illud ubi ait: et iustificata ẽ sapien¬
tia afiliis suis : Hunc totũ locũ deiohanne baptista qđ miserit adiħm et cu¬
ius modi responsum acceperint illi quos misit. et quic quid post eorũ abscessũ
de iohanne dñs dixit: interponit et lucas: non quidem ipso ordine: sequis eoꝵ
recordationissuaȩ quisrerum ipsarum hic ordinẽ teneat̃ ñ apparet : Caxxii¬
facte sunt plurimȩ uirtutes eius quia non egissent penitentiã: et cetera usq
ad illud ubiait: Terrȩ sodomorũ remissius erit indie iudicii quã tibi : etiam
hoc cõmemorat lucas. continuato cuidam sermonidñi etiã haec ex ipsius
ore coniungens: Vnde magis uidetur ipse hoc ordine illa cõmemorare
quo adño dicta sunt : mattheus autẽ sue re cordationis ordinẽ tenuisse : A utsi

Expanded text:
vinculis opera Christi, mittens duos de discipulis suis, ait illi: Tu es qui venturus vinculis opera Christi, mittens duos de discipulis suis, ait illi: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? etc., usque ad illud ubi ait, Et justificata est sapientia a filiis suis . Hunc totum locum de Joanne Baptista, quod miserit ad Jesum, et cujusmodi responsum acceperint illi quos misit, et quidquid post eorum abscessum de Joanne Dominus dixit, interponit et Lucas : non quidem ipso ordine, sed quis eorum recordationis suae, quis rerum ipsarum hic ordinem teneat, non apparet. CAfactae sunt plurimae uirtutes eius, quia non egissent paenitentiam, et cetera usque ad illud ubi ait: terrae Sodomorum remissius erit in die iudicii quam tibi. etiam hoc commemorat Lucas continuato cuidam sermoni domini etiam haec ex ipsius ore coniungens. unde magis uidetur ipse hoc ordine illa commemorare, quo a domino dicta sunt, Mattheus autem suae recordationis ordinem tenuisse. aut si
Abbreviated transcription (Latin):
ininio interim occirrat qt̃i monet ut nonsciaui sin ara qe falicara qa
et ipsas elemosinas. et quicquid illic aliud precipitur figurate accipiendũ putare:
Sane rursus ad moneo quod o portet meminisse lectorẽ netali ad monitione se
pissime indigeat aliis adque aliis sermonum suorũ locis dñm iam multa iterasse
quae alibi dixerat. nefeate ipserũ locorũ ordo cum uł ex alio euangelista non
conuenerit alicui eorũ hincputet esse contrariũ cũ intellegere debeat iterũ
alibi dici: qđ iam alibi dictũ erat: Nec tantũ dedictis uerum etiam defactis
obseruari debere : Nibil enim ꝓhibet hocidem iterum factũ credere : Calumniari
autẽ euangelio dum non credit iterum factum qđ iterũ fieri nom potuisse nemo
conuincit sacrilege uanitatis .ẽ. ⁊ Cxxxi Sequitur mattheus et dicit: et
factũ ẽ cũ consumas sec ihs precipiens duodecim discipulis suis transiit inde
ut doceret: et predi caret inciuitatibus eorũ: Iohannes autẽ cũ audisset in

Expanded text:
nimo interim occurrit, quoniam monet ut non sciat sinistra quod facit dextra , et ipsas eleemosynas, et quidquid illic aliud praecipit, figurate accipiendum putare. 77. Sane rursupissime indigeat, aliis adque aliis sermonum suorum locis dominum iam multa iterasse quae alibi dixerat, ne forte ipsorum locorum ordo cum ex alio euangelista non conuenerit, alicui eorum hinc putet esse contrarium, cum intellegere debeat iterum alibi dici quod iam alibi dictum erat, nec tantum de dictis, uerum etiam de factis obseruari debere. nihil enim prohibet hoc idem iterum factum credere. calumniari autem euangelio, dum non credit iterum factum quod iterum fieri non potuisse nemo conuincit, sacrilegae uanitatis est. Sequitur Mattheus et dicit: et factum est, cum consummasset Iesus prsset in
Abbreviated transcription (Latin):
point tium desermone dñi comemoras set : quo dips in mundus exuens abtio¬
mine redit et inuenit mundatam domum: post in ulierem ergo ietas abmo
durite isponsũ ẽẽ turbis designo qđ decelo quarebant interposita simi¬
dudine ionde pebeser deindo continua sermone ipsius dni cgrosita siat
qo illa erdine dñs dixerit cũ a hoc ÷ discere debeamus ber euante¬
norarũ excellentiu sima auct oritatẽ non ẽe menoeanum pSiquas quã
pou io conrdine cuius quã sermonẽ digesserit. quo ille aquo ceinit qcã

Expanded text:
ni commemorasset, quod spiritus inmundus exiens ab homine redit et inuenit mundatam domum. post mulierem ergo illam, cum diceret responsum esse turbis de signo, quod de caelo quaerebant, interposita similitudine Ionae prophetae. deinde continuato sermone ipsius domini, commemorat quo illa ordine dominus dixerit, cum et hoc discere debeamus per euangelistarum excellentissimam auctoritatem non esse mendacium, si quisquam non hoc ordine cuiusquam sermonem digesserit quo ille a quo processit, cum
Abbreviated transcription (French):
et consentien dime. nonse codet qd nosse et morisus utita te pris conso nar edlum
ut iucicanda menda ra et ps fidei neputemus quasi consetratis sonis it a muniri

Expanded text:
et consentiendum est, non recedat. Quod nosse et moribus utile est, propter cavenda et consentiendum est, non recedat. Quod nosse et moribus utile est, propter cavenda et judicanda mendacia; et ipsi fidei, ne putemus quasi consecratis sonis, ita muniri
Abbreviated transcription (Latin):
betut asncon dicet cõme morea se ꝓphetã non autẽ itaschabet qł qꝗ rohanrecindboo¬
qum ud cobies socole aastie i enprecationis usitate : Cuius adicausa i ioliuhuude por
qd matib eons bebrea lingua ohibetur euangelium conscrips tdcis an a esthi udetur
unt inbiebr eo quteam linguã nouerunt : et qui interprȩtatisunt singuli eosde libros
he dt eos E nniusitem distantiae causa si queratur cur tanta aucsoretas insdẽ ebr¬
inuaomis septua ginta multis in locis distet abea ueritate qua in hȩbreis codicitus
iiueaio : ubil occurrere ꝓbabilius existimo quã illos sepiu aginta es spaliiens¬
oretaros quio et illa quȩ incerpretabantur dicta fuerant qđ ex ipsa eorũ quȩ p̃dica
aoliantatedĩ euius llodieta erant. et cui uerba seruire debebant. nonre ce de n dsomliul
ndseionstrane uolteru mt̃: quam hoc ipsum qđ nunc in euangelistartũquac tuco
qui qua tadhiuersom odo ali quidn arrat ut abeius uolintato tũ consonandum

Expanded text:
memorasse prophetam. non autem ita se habet uel quod Iohannes interponit uel codices ecclesiastici interpretationis usitatae. cuius rei causa illa mihi uidetur, quod Mattheus Hebraea lingua perhibetur euangelium conscripsisse. manifestum est auteniunt in Hebraeo qui eam linguam nouerunt et qui interpretati sunt singuli eosdem libros Hebraeos. huius item distantiae causa si quaeratur, cur tanta auctoritas interpretationis Septuaginta multis iinvenitur; nihil occurrere probabilius existimo, quam illos Septuaginta eo spiritu interpretatos, quo et illa quae interpretabantur dicta fuerant: quod ex ipsa eorum mirabili quavoluntate Dei, cujus illa dicta erant, et cui verba servire debebant non recedendo, nihil aliud demonstrare voluerunt, quam hoc ipsum quod nunc in Evangelistarum quatuor quisquam ita diverso modo aliquid narret, ut ab ejus voluntate cui consonandum
Abbreviated transcription (Latin):
nedictus quiuenit in nomined ñiꝓ Nemoueat qđ idem maatheus prin¬
cipessa cerdotũ et seniores populi dixit accessisse ad d̃m et quasiuens prin
qu opotestate haec faceret : et quis ei dederst hanopotestate qusins se br
deba ptisio iohannis uicissim interrogauit unde eẽt decelo aneahomi¬
pobus tquuibus respondentibus qđ nescotent aitn decego uetuse coenquau

Expanded text:
theus principes sacerdotum et seniores populi dixit accessisse ad dominum et quaesiuisse, in qua potestate haec faceret et quis ei dederit hanc potestatem, quando eos de baptismo Iohannis uicissim interrogauit, unde esset, de caelo an ex hominibus; quibus respondentibus, quod nescirent, ait: nec ego
Abbreviated transcription (Latin):
Nespere autẽ facto cũ occidisset sol: ad ferebant ad eũ omines malehabentes
ei demonia habentes eterat omnis ciuitas congregata adianuã et cura¬
uit mulios quiuex abantur uariis languoribus et demonia multa eiciebat
et aonsi nebat ea loqor qmsciebant eum: etdiluculo ualde surgens egresius ca¬
cabut in desertum locum: uidetur hic ordine tenuises m geus et postus est
qa decũ ẽ uespere aute facto demdediceret et diluculo ualde surgens quãuis
nec ilod necesse sit ubidicitur uesperefacto eiusdem aieil spegens qccipis¬
potesi sidi dicitur diluculo eiusdem noctis diluculum: ⁊amen lecumq uider
podest bne rderum gestarũ ordo seruatus ꝓpt̃ digestũ or. dine erinticumn di uider
qu od cum. desderoͦ petrinarrasset. non ait ipse uespere autẽ facto Sed tamen
ob alerisigrifi caret adiunxit dicens: Cumsol aite occidite ftacoo hestiainen¬

Expanded text:
uespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentes uespere autem facto cum occidisset sol, afferebant ad eum omnes male habentes et demonia habentes, et erat omnis ciuitas congregata ad ianuam. et curauit multos qui uexabantur uariis languoribus et demonia multa eiciebat et non sinebat ea loqui, quoniam sciebant eum et diluculo ualde surgens egressus abiit in desertum locum. uidetur hic ordinem tenuisse Marcus, ut post illud quod dictum est uespere autem facto deinde diceret et diluculo ualde surgens. quamuis nec illud necesse sit, ubi dicitur \'uespere facto\', eiusdem diei uesperum accipere, nec ubi dicitur \'diluculo\', eiusdem noctis diluculum, tamen utcumque uideri potest hic rerum gestarum ordo seruatus propter digestum ordinem temporum. Lucas quoque, cum de socru Petri narrasset, non ait ipse \'uespere autem facto\', sed tamen quod idem significaret adiunxit dicens: cum sol autem occidisset, omnes qui ha
Abbreviated transcription (Latin):
int̃ se repugnare. quolibetordine :̃uł eas dem res uł alias factarũ dic torũq
xp̃runusquisq eorũ potuerit uoluerit uener are: qua ppt̃ ubi ordotẽpo¬
ru ñ apparet : nihil nr̃a inter ẽẽ debet : quẽ narrandi ordine eq abbet
eorũ tenueritr ubi autẽ apparet siquidmouerit . qđ sibi et alteri repug¬
nare uideatur utique considerandũ et enotandũ ẽ. : EXXII
Sequitur ergo mattheus dicens: uespere autẽ facto obtuler ei multos
demonia habentes et eiciebat sp̃s uerbo : et om nes malehabentes curauit
ut adimpleretur qđ dictũ ẽ ꝑesa iam ꝓphetã dicentẽ: Ipse infirmitates
nr̃as accepil : et egrotationes portauit : Hoc ad eiusdem dieitempus ꝑtine¬
re satis indicat cum coniungit: Vespere autẽ facto : sic et marcus cum de
ipso soerti petrisanato dixissec et ministrabat eis hocidem subis ut ÷de

Expanded text:
inter se repugnare, quolibet ordine uel easdem res uel alias factorum dictorumque inter se repugnare, quolibet ordine uel easdem res uel alias factorum dictorumque Christi unusquisque eorum potuerit uolueritue narrare. quapropter ubi ordo temporum non apparet, nihil nostra interesse debet, quem narrandi ordinem quilibet eorum tenuerit, ubi autem apparet, si quid mouerit, quod sibi aut alteri repugnare uideatur, utique considerandum et enodandum est. XXII. Sequitur ergo Mattheus dicens: uespere autem facto optulerunt ei multos demonia habentes et eiciebat spiritus uerbo et omnes male habentes curauit, ut adimpleretur quod dictum est per Esaiam prophetam dicentem: ipse infirmitates nostras accepit et aegrotationes portauit. hoc ad eiusdem diei tempus pertinere satis indicat, cum coniungit uespere autem facto. sic et Marcus, cum de ipsa socru Petri sanata dixisset et ministrabat eis, hoc idem subiecit:
Abbreviated transcription (Latin):
ranti nec sibi nec alteri : quia enim nullius in potestate ẽ. quãuis optime
fideliterq rescognitas quo quisque ordine recordetur. Quid ẽñimprius
posteriusue hominiueniat inmentẽ : non ẽ ut uolumus sed ut datur ꝓͥbabi
quo uoluisse ds̃ ea ipsa quaȩ narrabat eius recordationȩ suggerere : In eis
dũ taxat rebus quarũ ordo siue ille sit nihilminuit᷑ auctoritate ueritatiq
euangelice : Cur autẽ sp̃s sc̃s diuidens ꝓpria unicuiq: prout uult. Et ideo
mentes quoq scorũ ꝓpt̃ libros intanto auctoritatis culmine collocandos.
in recolendo quae scriberent sine dubio gubernans et regens aliumsic aliũ
uerosic. narrationẽ suã ordinare ꝑmiserit. quis quis pia diligentia quȩ¬
siuerit : diuinitus adiutus poterit inuenire : hoc tamen ñ ẽ huius operis munus
qd nuresi scepimus: Tantum ui demonstremus euangelistas ne que sibi neq

Expanded text:
ranti nec sibi nec alteri? quia enim nullius in potestate est, quamuis optime ranti nec sibi nec alteri? quia enim nullius in potestate est, quamuis optime fideliterque res cognitas quo quisque ordine recordetur — quid enim prius posteriusue homini ueniat in mentem, non est ut uolumus, sed ut datur —, satiquo uoluisset deus ea ipsa quae narrabat eius recordationi suggerere in eis dumtaxat rebus, quarum ordo, siue ille siue ille sit, nihil minuit auctoritati ueritatique euangelicae. Cur autem spiritus sanctus diuidens propria unicuique prout uult et ideo mentes quoque sanctorum propter libros in tanto auctoritatis culmine conlocandos in recolendo quae scriberent sine dubio gubernans et regens alium sic, alium uero sic narrationem suam ordinare permiserit, quisquis pia diligentia quaesierit, diuinitus adiutus poterit inuenire. hoc tamen non est huius operis munus, quod nunc suscepimus, tantum ut demonstremus euangelistas neque sibi neque
Abbreviated transcription (Latin):
et febricitantẽ. et tetigit manum eius. et dimisit eam febris: et surrexit:
et ministrabat eis: hoc quando factum sit. id est postquid uel antequid non
expressit mattheus : Non enim postqđ narratur : posthoc etiam factum
necesse ẽ intellegatur : Nimirum tam̃ iste hoc recoluisse intellegitur qđ
prius omiserat: Nam id marcus narrat : antequã illud deleproso mundato
cõmemoret : quod post sermonẽ in monte habitum. dequo ipse tacuit : uide¬
tur interposuisse : Itaq: et lucas posthoc factũ narrat desocrum petri postqd
et marcus : Ante sermonẽ etiã ipse quẽ plixum inter posuit: qui potest
idem uideri : quẽ dicit habitũ inmonte mattheus: Quid autẽ inter ẽ quis quo
loco ponit siue qđ exordine inserit. siue qđ omissum recolit siue quod postea
factũ ante prȩoccupat. Dum tamen non aduersentur eadem. uel alia nar¬

Expanded text:
et febricitantem. et tetigit manum eius, et dimisit eam febris, et surrexit et febricitantem. et tetigit manum eius, et dimisit eam febris, et surrexit et ministrabat eis. hoc quando factum sit, id est post quid uel ante quid, non expressit Mattheus. non enim post quod narratur, post hoc etiam factum necesse est intellegatur. nimirum tamen iste hoc recoluisse intellegitur quod prius omiserat. nam id Marcus narrat, antequam illud de leproso mundato commemoret, quod post sermonem in monte habitum, de quo ipse tacuit, uidetur interposuisse. itaque et Lucas post hoc factum narrat de socru Petri, post quod et Marcus, ante sermonem etiam ipse, quem prolixum interposuit, qui potest idem uideri quem dicit habitum in monte Mattheus. quid autem interest, quis quo loco ponat siue quod ex ordine inserit siue quod omissum recolit siue quod postea factum ante praeoccupat, dum tamen non aduersentur eadem uel alia nar
Abbreviated transcription (Latin):
cũ etinluminamini Proido quia fidetis cont urrouisio accntli tecedit̃
a dih̃m. ipse it alaudauit ut diceret. non inueni tantam fidem in israheł ipsũ¬
e potius accessisse ad xp̃m dicere uoluit prudens euangelista: quam
illos ꝑquos uerba sua miserat: Porro autẽ lucas ideo totum quem ad mo¬
dum gestum eẽt aperuit : Vt ex hoc intellegere cogeremur: quem ad modũ
eum accessisse dixerit alius. qui mentire non potuit : Sicenim et illa mulier
qua fluxum sanguinis patiebatur. quamuis fimbriam uestimentieius tenu¬
erit: magis tamen tecigi dñm : quã illȩ turbȩ a quibus premebatur: utenĩ
hac quo magis credidit eo magis tetigit dñm: Ita eccenturio quomagiscre¬
diditẽo magis accessit ad dñm: lam cetera in hoc capitulo qua alter dicit
et alter precermittit : suꝑ fluo ꝑtractant᷑ : cũ ex illa regula primitus com¬
mendata: nihil inueniatur habere contrarium: Exxi Sequitur mat¬
theus et dicit: Et cumuenis set iħs indomum petri uidit socrum eius iacentẽ

Expanded text:
um et inluminamini. proinde quia fidem centurionis,. qua uere acceditur ad Iesum, ipse ita laudauit, ut diceret non inueni tantam fidem in Israhel, ipsum potius accessisse ad Christum dicere uoluit prudens euangelista quam illos per quos uerba sua miserat. porro autem Lucas ideo totum quemadmodum gestum esset aperuit, ut ex hoc intellegere cogeremur, quemadmodum eum accessisse dixerit alius qui mentiri non potuit. sic enim et illa mulier, quae fluxum sanguinis patiebatur, quamuis fimbriam uestimenti eius tenuerit, magis tamen tetigit dominum quam illae turbae, a quibus premebatur. ut enim haec, quo magis credidit, eo magis tetigit dominum, ita et centurio, quo magis credidit, eo magis accessit ad dominum. iam cetera in hoc capitulo quae alter dicit et alter praetermittit superfluo pertractantur, cum ex illa regula primitus commendata nihil inueniantur habere contrarium. XXI. Sequitur Mattheus et dicit: et cum uemsset Iesus in domum Petri, uidit socrum eius iacentem
Abbreviated transcription (Latin):
sed non sumus usi hac potestate: Vnde apparet haec nonita p̃cepisse dñm.
tamquã euangeliste uiuere aliunde non debeant. Quam eis prebentibus
quibus ad nuntiant euangeliũ : alio quin contrahoc preceptũ fecit idem
apostolus quiuictũ demanuũ suarũ laboribus transigebat. necuiquam gra¬
uis esset sed potestatem de disse inquascirent sibi ista deberi: Cum autem
adño aliquid imperatur. nisi fiat in oboedientiae culpa est : Cum autẽ potestas
datur. licet cuiq nonuti: et tamquam desuo iure recedere: hac ergo dñs
loquens discipulis. idagebat: quod ipse a postolus paulo post apertius ita
explicat: nescitis qm̃ qui intemplo operantur quae de templos edunt.
qui altari deseruiunt altari campartiuntur : Sic et dñs ordinauit his qui
euangelium adnuntiant : de euangelio uiuere: Ego autẽ nullius horum

Expanded text:
sed non sumus usi hac potestate. unde apparet haec non ita praecepisse dominum, sed non sumus usi hac potestate. unde apparet haec non ita praecepisse dominum, tamquam euangelistae uiuere aliunde non debeant quam eis praebentibus quibus adnuntiant euangelium — alicquin contra hoc praeceptum fecit idem apostolus, qui uictum de manuum suarum laboribus transigebat, ne cuiquam grauis esset —, sed potestatem dedisse, in qua scirent sibi ista deberi. cum autem a domino aliquid imperatur, nisi fiat, inobaudientiae culpa est. cum autem potestas datur, licet cuique non uti et tamquam de suo iure cedere. haec ergo loquens dominus discipulis id agebat, quod ipse apostolus paulo post apertius ita explicat: nescitis, quoniam qui in templo operantur quae de templo sunt edunt? qui altario deseruiunt altario conpartiuntur? sic et dominus ordinauit his qui euangelium adnuntiant de euangelio uiuere. ego autem nullius horum