comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad quã quandoq ducendi sumus. longe excellentior ẽ
odor ungentorum dĩ aromatibus uirtutũ nrarũ. Et sĩã
magna sunt que accepimus. ualde tamen potiora sunt
que de contemplatione creatoris nr̃i accepturi sumus.
Unde anhelet anima & dicat. odor ungentorũ tuorum
suꝑ om̃a aromata. id est illa bona que per contemplatio¬
nem preparas ista omnia uirtutũ munera quȩ in hac uita
tribuisti transcendunt. Dicamus huic ȩccłẽ. dicamus huic ani
me sic estuanti. in amorem sponsi sui unde tantũ desiderium
ꝑcrperit. unde notitiam diuinitatis euis app̃henderit. Sed
ecce unde ipsa ex primit & dicit. Vngentum effusũ nomen
tuũ: Vngentum effusum. ẽ diuinitas incarnata. Si enĩ sit un¬
gentum inuasculo. odor est exterius minus. effusũ uero odor
effusi ungenti amplius dilatatur. Nomen ergo dĩ ungentũ
effusũ est. quia ab inmensitate diuinitatis sue ad nram na¬

Expanded text:
ad quam quandoque ducendi sumus, longe excellentior est ad quam quandoque ducendi sumus, longe excellentior est odor unguentorum Dei aromatibus virtutum nostrarum: Et si jam magna sunt quae accepimus, valde tamen potiora sunt quae de contemplatione Creatoris nostri accepturi sumus. Unde anhelet anima et dicat: odor unguentorum tuorum super omnia aromata; id est, bona illa quae per contemplationem praeparas, ista omnia virtutum munera quae in hac vita tribuisti, transcendunt. Dicamus huic Ecclesiae, dicamus huic animae, sic amanti, sic aestuanti in amorem sponsi sui, unde tantum desiderium perceperit? Unde notitiam divinitatis ejus apprehenderit? Sed ecce unde exprimeret, dicit: Unguentum effusum nomen tuum. 7. Unguentum effusum, est divinitas incarnata. Si enim sit unguentum in vasculo, olet minus, si vero effunditur, odor effusi unguenti dilatatur. Nomen ergo Dei, unguentum effusum est, quia ab immensitate divinitatis suae ad naturam no
Abbreviated transcription (Latin):
cens. Usq ad cornu altaris. Cornu quippe altaris ẽ. ex alta¬
tio sacrificu interioris. Ubi cũ ꝑuenerimus. nihil remane¬
bit amplius quod queramus. Vnde & apte subiungitur.
Quia meliora sunt ubera tua uino. Uinũ enĩ est scientia dĩ.
quã in ista uita accipimus. Ubera aut̃ sponsi tunc amplec¬
timur. cũ eum in aeterna patria iam ꝑ amplexum p̃sentie
contemplamur Dicat ergo. Meliora sunt ubera tua uino:
Ac si dicat. Magna est quidẽ scientia quã de te mihi in hac
uita contulisti. magnũ ẽ uinũ notitie tuȩ quo me debrias.
sed ubera tua uino meliora sunt. quia tunc ꝑspecuem & ꝑ
sublimitatẽ contemplationis transcenditur. quicquid de
te modo ꝑ fidem scitur. Et odor ungentorum tuorũ suꝑ¬
Si scõrũ uita odorem aromatum exuirtutibus ñ haberet.
Paulus ñ diceret. Xp̃i bonus odor sumus dõ in om̃i loco
Sed longe exccellentior ẽ illa unctio contemplationis dĩ

Expanded text:
cens: usque ad cornu altaris; cornu quippe altaris est exaltacens: usque ad cornu altaris; cornu quippe altaris est exaltatio sacrificii interioris, ubi cum venerimus, jam ne subjungitur. Quia meliora sunt ubera ejus vino. Vinum enim est scientia Dei, quam in ista vita positi accepimus; ubera autem sponsi tunc amplectimur, cum eum jam in aeterna patria per amplexum praesentiae contemplamur. Dicat ergo: Meliora sunt ubera tua vino. Ac si dicat: Magna est quidem scientia, quam de te mihi in hac vita contulisti; magnum est vinum notitiae tuae, quo me debrias; sed ubera tua sunt vino meliora, quia tunc per speciem et per sublimitatem contemplationis transcenditur quidquid de te modo per fidem scitur. Et odor unguentorum tuorum suSi sanctorum vita odorem aromatum ex virtutibus Paulus non diceret: « Christi bonus odor sumus Deo in omni loco . » Sed longe excellentior est illa unctio contemplationis Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m in conuiuim recipit. xpm̃ pascit. qui eũ in membris
suis sustentare non desiit. Sed si nondũ ꝑ amorẽ cõpungi¬
tur. ad huc cius uestigia ñ osculatur Preponitur ergo pas¬
tori mulier quȩ osculatur. quia p̃ponitur exteriora sua
danti. is qui interno mentis ardore in desiderio añi cõpun¬
gitur Bene aut̃ dictum ẽ. ex quo intraui ñ cessauit osculan
pedes meos. Non enĩ sufficit in amorem dĩ semel cõpungi.
&e quiescere. sed & compunetio eẽ debet & crebrescert.
U nde mulier idõ laudatar quia osculari non desistit. id ẽ
compungi minime cessauit. Vnde & ꝑ ꝓphetam dicitur.
Constituite diem sollemnem in confrequentationibus. usq
ad cornu altaris. Dues sollemnis ẽ dño. cõpunctio cordis
nr̃i. Sed tunc in frequentatione dies sollemnis constitui
tur. quando ad lacrimas prȩ amore cius assidue mens mo
ficeremur. ilico terminũ quousq fieri debeat subiunxit di¬

Expanded text:
Christum in convivium recipit, Christum pascit; quia eum in membris Christum in convivium recipit, Christum pascit; quia eum in membris suis sustentare non desinit. Sed si nondum per amorem compungitur, adhuc ejus vestigia non osculatur. Praeponitur ergo pastori mulier quae osculatur, quia praeponitur cuique exteriora sua danti, is qui interno mentis ardore, in desiderio Domini compungitur. Bene autem dictum est: Non cessavit osculari pedes meos. Non enim sufficit in amorem Dei semel compungi et quiescere, sed et compunctio esse debet et crebrescere. Unde mulier ex eo laudatur, quia osculari non destitit, id est compungi minime cessavit. Unde et per Prophetam dicitur: Constituite diem solemnem in confrequentationibus usque ad cornu altaris . Dies solemnis est Domino compunctio cordis nostri; sed tunc in confrequentatur, cum in lacrymas pio amore ejus assidue mens movficimur? Illico terminum quousque fieri debeat subjunxit, di
Abbreviated transcription (Latin):
baritatis ꝑcipit. Ponamus ante oculos animã electi cuus
lbet que continuo desiderio in amorem uisionis sponsi accen¬
ditur. quia quod in hac uita ꝑfecte ꝑcipere ñ ualet. cõtempla¬
tur cius celsitudinem & ex ipso amore cõpungitur. Ipsa eñĩ
conpunctio quȩ ꝑ karitatem fit. quȩ ex desiderio accenditur.
quasi quoddã osculum ẽ. Totiens enĩ anima osculatur dm̃. quo¬
tiens in tius amort̃ cõpungitur. Sunt enĩ multi qui iã quidẽ
dm̃ metuunt. iam bonã operationẽ recipiunt. sed nec dũ os¬
culantur. quia amore tuis minue conpunguntur. Quod
bene in conuiuio pharisci signatũ c̃. qui cũ dnm̃ recepisset.
cũq osculatos a muliere pedes cius in corde suo derogaret.
audiuit. Intraui in domũ tuam. osculum mihi ñ dedisti.
Haec aut̃. ex quo intraui ñ ces sauit osculari pedes meos. Omis
qui iam elemosinã facit. qui iã bonis operibus studet. quasi

Expanded text:
charitatis percipit. Ponamus ante oculos animam cujuslibet charitatis percipit. Ponamus ante oculos animam cujuslibet lecti, quae continuo desiderio in amorem visionis sponsi accenditur, quia quod in hac vita perfecte percipere non valet, contemplatur ejus celsitudinem, et ex ipso amore compungitur; ipsa enim compunctio quaquasi quoddam osculum est; toties enim anima osculatur Deum, quoties in amore ejus compungitur. Sunt enim multi qui jam quidem Deum metuunt, jam bonam operationem recipiunt; sed necdum osculantur, quia amore ejus minime compunguntur; quod bene in convivio Pharisaei signatum est, qui cum Dominum recepisset, cum osculanti mulieri pedes ejus in corde suo derogaret, audivit: Intravi in domum tuam, osculum mihi non dedisti; haec autem ex quo ingressa est, non cessavit osculari pedes meos . Omnis qui jam eleemosynas facit, qui jam bonis operibus studet, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
tem. seruare mansuetudin̾e. honestatem exteriorem in omi¬
bus exercere. quas tam̃ uirtutes non ut dõ. sed hominibus
placeant exhibent. que id circo uirtutes non sunt quia dõ
placere ñ appetunt. olet tamen in humanis naribus dũ
humano udicio bonam opinionẽ reddunt. Sed cõparen¬
tur hec uero odori redemptoris nr̃i. cõparentur ueris uir¬
tutibus & dicatur Odor ungentorum tuorum suꝑ om̃a
aromata. id est fraglantia uirtutum tuarum omẽm spe
ciem uirtutũ mundi superat. quia uidelicet fictas eorũ
imagines exueritate transcendit. Quia secundo loco sen¬
tire hoc quod dictum est de una queq anima diocimus.
ad huc eundem sensũ si possumus ad iuuante dño subtili¬
us exequamur. Om̃is anima que timet dm̃ iam sub iugo
euis ẽ. sed adhuc longe quia timit. Nã tantũ quisq ad
dm̃ ꝓficit quantũ penã timoris amittit. & grãm de illa

Expanded text:
tem servare mansuetudinem, honestatem exteriorem in omnitem servare mansuetudinem, honestatem exteriorem in omnibus exercere. Quas tamen virtutes, non ut Deo, sed ut hominibus placeant exhibent. Quae idcirco virtutes non sunt, quia Deo placere non appetunt. Olent tamen in humanis naribus dum humano judicio bonam opinionem reddunt. Sed comparentur haec vero odori Redemptoris nostri, comparentur veris virtutibus et dicatur: « Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata, » id est flagrantia virtutum tuarum, omnem speciem virtutum sapientium mundi superat, quia videlicet fictas eorum imagines ex veritate transcendit. Quia secundo loco sentiri hoc quod dictum est de unaquaque anima diximus, adhuc eumdem sensum, si possumus, adjuvante Deo, subtilius exsequamur. 5. Omnis anima quae timet Deum, jam sub jugo ejus est, sed adhuc longe, quia timet: nam tantum quisque ad Deum proficit, quantum poenam timoris amittit, et gratiam de illo
Abbreviated transcription (Latin):
culari est. & ꝑ internam intellegentiam mentẽ tangere:
Sequitur Quia meliora sunt ubera tua uino. Ulbera dĩ suns
sicut diximus humillima in carnationis eius p̃dicatio
S apientia aut̃ scłi. quasi quoddam uinũ ẽ Debriat aut̃ men
tem. quia ab intellectu humilitatis alienã reddit. Quasi
quo dã uino debriantur philosophi. dũ ꝑsecularẽ sapien¬
tiam uulgi morem transeunt. Quam sapientiã sc̃a ȩccła despi¬
ciat. humillimã p̃dicationis dñicȩ in carnationem appetat.
plus ei sapiat quod ꝑ infirmitatem carnis eius nutritur. quã
quod mundus hic ꝑ elationem false prudentie eoctollitur
& dicat. Quia meliora sunt ubera tua uino. id est humilli¬
ma in carnationis tuae p̃dicatio. elatam mundi sapientiã
superat. Vnde scriptũ ẽ. Quod infirmũ ẽ dĩ. fortius ẽ ho
quia ipsi huius scłi sapientes nonnũquã uidentur quibus¬
dam uirtutibus studere. uideas eñi plerosq habere carita¬

Expanded text:
culari est, et internam intelligentiam mente tangere. culari est, et internam intelligentiam mente tangere. Sequitur: Quia meliora sunt ubera tua vino. 4. Ubera Dei sunt, sicut prius diximus, humillimae incarnationis ejus condescensio. Sapientia autem saeculi quasi quoddam vinum est: debriat enim mtem, quia ab intellectu humilitatis alienam reddit. Quasi quodam vino inebriantur philosophi, dum per saecularem sapientiam vulgi morem transeunt. Quam sapientiam sancta Ecclesia despiciat, humillimam praedicationis Dominicae incarnationem appetat. Plus ei sapiat quod per infirmitatem carnis ejus nutritur, quam quod mundus hic per elationem falsae prudentiae extollitur, et dicat: « Quia meliora sunt ubera tua vino, » id est humillima incarnationis tuae praedicatio elatam mundi sapientiam superat. Unde scriptum est: « Quod infirmum est Dei, fortius est quam quia ipsi hujus saeculi sapientes nonnunquam videntur quibusdam virtutibus studere, videmus enim plerosque habere charita
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentiae superata sunt bona legis quȩ sublimia et̃ credeban¬
tur. recte dicitur Odor ungentorũ tuorũ suꝑ omnia aroma¬
ta. Hoc aut̃ quod generaliter de cuncta ȩccła diximus. nunc
specialiter de una queq anima sentimus. Ponamus ante ocu¬
los cẽ animam quandã donorũ studus in herentem. ⁊ntel¬
lectum ex aliena p̃dicatione ꝑcipientem quȩ ꝑ diuinam
grãm &ia ipsa illustrari desiderat. ut aliquando &iã ꝑse
intellegat quia nihil se intellegere nisi ꝑ uerba p̃dicatorũ
considerat. & dicat. Osculetur me osculo oris sui. Ipse me
tangat intus ut cognos cam intellegentia. & ñ iam p̃dica¬
torum uocibus. sed interna eius gr̃a. & actu ꝑfruar. Quasi
liaris grã intellectum porrigeret. Vnde scriptũ ẽ: Si fue¬
rit. ꝓphȩta. in somnio loquar ad eũ. & ñ sicut seruo meo
moysi. Os eñi ad os loquar ci. Os quippe ad os loqui quasi os¬

Expanded text:
praesentiae superata sunt bona Legis, quae sublimia esse credebanpraesentiae superata sunt bona Legis, quae sublimia esse credebantur, dicatur recte: Odor unguentorum tuorum super omnia aromata. 3. Hoc autem quod generaliter de cuncta Ecclesia diximus, nunc specialiter de unaquaque anima sentiamus. Ponamus ante oculos esse animam quamdam donorum studiis inhaerentem, intellectum ex aliena praedicatione percipientem, quae per divinam gratiam etiam ipsa illustrari desiderat; ut aliquando etiam per se intelligat, quae nihil se intelligere, nisi per verba praedicatorum; considerat, et dicit: Osculetur me osculo oris sui. Ipse me tangat intus, ut cognoscam intelligentia; et non jam praedicatorum vocibus, sed internae gratiae ex tactu perfruar. Quasi liaris gratiae intellectum porrigeret. Unde scriptum est: Si fuerit propheta, in somnio loquar ad eum; et non sicut famulo meo Moysi: os enim ad os loquor ei . Os quippe ad os loqui, quasi os
Abbreviated transcription (Latin):
te ds̃ as̃ tuus oleo laetitiae p̃ consortibus tuis. Hoc oleo
tunc unctus ẽ. cũ in carnatus est. Non enĩ prius homo ex¬
titit. & postmodum spm scm̃ accepit. sed quia spũ scõ
mediante in carnatus est. eodẽ loco tunc unctus ẽ cũ ho¬
mo ertatus est. Odor ergo ungentorum cius ẽ. flagran
gentorum eius ẽ. fraglantia uirtutũ quas operatus ẽ.
Hauriat autẽ eccła aromata quia habuit multa sp̃sdo¬
na. que in domo dĩ id ẽ in congregatione scõrum odore
bonȩ opimonis rediderent. & suauitatẽ futuri mediato¬
ris nuntiarent. Sed odor ungentorũ eius suꝑ omã aro¬
mata. quia fraglantia uirtutũ sponsi quȩ ꝑ incarna¬
tionem eius facta est uicit p̃dicamenta legis. quȩ in arris ab
sponso futrant prerogata. Tanto quippe ampliusad intea
Illa legis aromata ꝑ angłos ad ministrata sunt. istud ungen¬
tum ꝑ p̃sentiam sponsi datum est. Sed quia elaritate eius

Expanded text:
te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . » Hoc oleo te Deus, Deus tuus, oleo laetitiae prae consortibus tuis . » Hoc oleo tunc unctus est cum incarnatus est. Non enim prius homo exstitit et postmodum spiritum sanctum accepit, sed quia Spiritu sancto mediante incarnatus est, eodem hoc oleo tunc unctus est, cum homo creatus est. Odor ergo unguentorum ejus flagrantguentorum ejus flagrantia virtutum quas operatus est. Habuit haec Ecclesia aromata quia habuit multa spiritus dona, quae in domo Dei, id est in congregatione sanctorum, odorem bonae opinionis redderent, et suavitatem futuri Mediatoris nuntiarent. Sed odor unguentorum tuorum super omnia aromata: quia flagrantia virtutum sponsi, quae per incarnationem ejus facta est, vicit praedicamenta Legis, quae in arrhis a sponso fuerant praerogata. Tanto quippe amplius ad intelIlla Legis aromata per angelos administrata sunt: istud unguentum per praesentiam datum est. Sed quia claritate ejus
Abbreviated transcription (Latin):
re meruerunt. Dum ergo scã eccła in carnandũ sponsũ
adhuc absentem desiderat. subito intuetur p̃sentem.
atq subiungit. Quia meliora sunt ubera tua uino. & odor
ungentorum tuorum super omnia aromata. Uinũ fuit sci¬
entia legis. scientia ꝓphȩtarum. Sed ueniens dñs qui sapi¬
entiam suam ꝑ carnem suam uoluit p̾dicari. quasi fecit
eam in carniᷤᷤ ubera lactes cere. Quã enĩ in diuinitate sua
capere minime poteramus. in in carnatione eius agnosci¬
mus. Vnde ñ inmerito eius ubera laudantur. quia pre¬
dicationis eius condescensio hoc egit in cordibus nr̃is.
quod doctrina legis agere minime ualuerat. Plus enĩ nos
nutriuit in carnationis p̃dicatio. quã legis doctrina. Di¬
cat ergo. Meliora sunt ubera tua suꝑ uinũ. Quod ad huc
confirmans subiungit. ac dicit. Et odor ungentorũ tuoꝵ
suꝑ omã aromata. Ungenta dñi. uirtutes sunt. Ilngen¬

Expanded text:
re meruerunt. Dum ergo sancta Ecclesia incarnandum sponsum re meruerunt. Dum ergo sancta Ecclesia incarnandum sponsum adhuc absentem desiderat, subito intuetur praesentem, atque subjungit: Quia meliora sunt ubera tua vino. Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. 2. Vinum fuit scientia Legis, scientia prophetarum. Sed veniens Dominus, quia sapientiam per carnem voluit praedicare; quasi fecit eam in carnis ubera latescere: quam enim in divinitate sua capere minime poteramus, in incarnatione ejus agnosceremus. Unde non immerito ejus ubera laudantur, quia praedicationis ejus condescensio hoc egit 403 in cordibus nostris, quod doctrina Legis minime valuit: prius enim nos nutrivit incarnationis praedicatio, quam Legis doctrina. Dicat ergo: Meliora sunt ubera tua super vinum. Quod adhuc confirmans subjungit ac dicit: Et odor unguentorum tuorum super omnia aromata. Unguenta Domini virtutes sunt; unguen
Abbreviated transcription (Latin):
cepta perceperat. sed tam̃ sponsi sui p̃sentiam querebat
que dicit. osculetur me osculo oris sui. Suspirans enĩ sc̃a
ȩccła ꝓ aduentu mediatoris dĩ & hominũ. ꝓ aduentu re¬
demptoris sui ad patrem uerba orationis facit ut filium
dirigat & sua illam p̾sentia illustret. ut eidẽ eccłe nĩa ꝓ
phetarum sed suo ore allocutionem facit. Vnde & de
codem sponso in euangło scriptum ẽ cum sederet in mon¬
te & sublimiũ p̃ceptorum uerba faceret. aperiens aut̃¬
iħic os suũ dixxit. Ac si dicatur Tunc ossuũ aperuit. qͥ
pruis ad eochortationem eccłȩ aperuerat ora ꝓphetarũ.
Sed ecce cum suspirat. cũ quasi absentem querit. subito in¬
tuctur p̃sentem. Habet enĩ hoc grã creatoris nr̃i. ut
cũ de illo querentes eũ loquimurꝰ. eius p̃sentia perfrua
mur Vnde in euangło scriptum ẽ quia dũ cleopas &
alius de illo initinere uerba facerent. p̃sentem eũ uide¬

Expanded text:
Legem perceperat; sed tamen sponsi sui praesentiam quaerebat, Legem perceperat; sed tamen sponsi sui praesentiam quaerebat, quae dicit: Osculetur me osculo oris sui. Suspirans enim sancta Ecclesia pro adventu Mediatoris Dei et hominum, pro adventu Redemptoris sui, ad patrem orationem facit, ut filium dirigat, et sua illam praesentia illustret: ut eidem Ecclesiae non jam per prophetarum, sed suo ore allocutionem faciat. Unde et de eodem sponso in Evangelio scriptum est, cum sederet in monte, et sublimium praeceptorum verba faceret: Aperiens autem os suum dixit : ac si aperte dicatur: Tunc os suum aperuit, qui prius ad exhortationem Ecclesiae aperuerat ora prophetarum. Sed ecce cum suspirat, cum quasi absentem quaerit, subito intuetur praecum de illo quaerentes loquimur, ejus praesentia perfruamur. Unde in Evangelio scriptum est, quia dum Cleophas et alius de illo in itinere verba facerent, praesentem eum vide
Abbreviated transcription (Latin):
eecda sunt. quãuis & uixta unũqueq hec tria nomina
accipi possint. Nam qui dm̃ iam ꝑfecte amat. sponsa ẽ
Qui sponsum p̃dicat. sodalis ẽ. Qui ad huc noutllus uiã
bonorum sequitur. ad olescentula est. Inuitamur ergo
ut simus sponsa. Si hoc nec dum p̃ualemus. simus sõdo¬
les. Si neq hoc ad epti sumus. saltem ad hunc t̾alamũ ad¬
olescentule conueniamus. Quia igitur sponsũ dnm̃ &
les. audiamus uerba sponsi. & audiamus uerba sponse.¬
&e in eorum sermonibus feruorem discimus a moris. ltaq scã
modo optet uidere p̃sentiam sponsi sui. quomodo desideret
patriarchas ad illam & ꝓphetas miserat spiritalia dona fe¬
rentes. sed ipsa munera ñ ꝑ seruos sponsi sed ꝑ ipsũ ĩa spon¬
sum ꝑ cipere querebat. Ponamus ante oculos om̃e genus
humanum ab exordio usq ad finem mundi. totam uideli¬
cet ȩccłam uña eẽ sponsam. quȩ ardens spiritali dono pre

Expanded text:
Ecclesia sunt. Quamvis et juxta unumquemque tota haec tria nomina Ecclesia sunt. Quamvis et juxta unumquemque tota haec tria nomina accipi possunt. Nam qui Deum perfecte amat, sponsa est; qui sponsum praedicat, sodalis est; qui adhuc novellus viam bonorum sequitur, adolescentula est. Invitamur ergo ut simus sponsa; si hoc necdum praevalemus, simus sodales; si neque hoc adepti sumus, saltem ad hunc thalamum adolescentulae conveniamus. Quia igitur sponsum et sponles audiamus verba sponsi, audiamus verba sponset in eorum sermonibus fervorem discamus amoris. Itaque sanctmodo optet videre praesentiam sponsi sui, quomodo desideret,patriarchas ad illam et prophetas miserat, spiritualia dona deferentes; sed ipsa munera non per servos sponsi, sed per ipsum sponsum percipere quaerebat. Ponamus ante oculos omne genus humanum ab exordio mundi usque ad finem mundi, totam videlicet Ecclesiam, unam esse sponsam quae arrhas spirituali dono per
Abbreviated transcription (Latin):
dam an contemplationem dĩ scalam sect: ut dũ primũ in
scł o benegeruntur honesta. postmodũ &iam honesta scli
adtspiciantur. ad ex tremũ &iam dĩ intima conspicuntur.
is aut generaliter ex uoce eccłȩ aduentus dñi in hoc opere
prrstolatur ut aeiam specialiter una qutq anima ingres¬
sum lĩ ad eor suum tanquã aditum sponsi inthal amum
aspiciat. Et sciendũ quia in hoc libro quatuor ꝑsonc lo¬
quentes introducuntur sponsus uidelicet &e sponsa ad olescen¬
tule utro eum sponsa & greges sodalium eũ sponso. Sponsa
cũ sponsa sunt inchoantes anime. & ꝑ nouũ studiũ pu¬
bescentes. Sodales uero sponsi sunt. siue angłi qui sepe¬
hominibus ab ipso uenientes apparuerunt. seu certe per¬
fecti quiq uiri in ecła qui ueritatem hominibus nim¬
tiaro nonerunt. Sed hi qui singillatim ad olescentule
url socdales sunt. toti simul sponsa sunt. quia toti simul

Expanded text:
dam ad contemplationem scalam fecit, ut dum primum in dam ad contemplationem scalam fecit, ut dum primum in saeculo bene geruntur, postmodum et honesta saeculi despiciantur: ad extremum etiam Dei intima conspiciantur. Sic autem generaliter ex voce Ecclesiae adventus Domini in hoc opere prsum Dei ad cor suum, tanquam aditum sponsi in thalamum conspiciat. Et sciendum quod in hoc libro quatuor personae loquentes introducuntur, sponsus et sponsa, adolescentulae vero cum sponsa, et greges sodalium cum sponso. Sponsa ulae vero cum sponsa sunt inchoantes animae, et per novum studium pubescentes; sodales hominibus ab ipso venientes apparuerunt, seu certe perfecti quique viri in Ecclesia, qui veritatem hominibus nuntiare noverunt. Sed hi qui singillatim adolescentulae vel sodales sunt, toti simul sponsa sunt, quia toti simul
Abbreviated transcription (Latin):
& aspectus desideratur cũ sponse uoce dicitur leni deli¬
bano ueni. Nos & iã ordines trium patriarcharum uita
abraham obediendo tenuit. isaac uero naturalem uitã
puteos fodiendo figurauit. In imo enĩ puteos fodere ẽ.
ꝑ considerationem naturalem omnia quȩ infra sunt per¬
scrutando rimari. lacob uero contemplatiuã uitã tenuit.
qui ascendentes & descendentes angelos uidit. Sed quia
naturalis consideratio ad ꝑfectionẽ ñ ꝑducitur nisi pri¬
us moralitas teneatur. recte post. ꝓuerbia ecclesiastes po¬
nitur Et quia suꝑna contemplatio ñ conspicitur nisi
prius hȩc infra labentia despiciantur. recte post ecclesi¬
asten canticũ canticorũ ponitur lruis quippe ẽ mores
cõponere. postmodũ om̃a que ad sunt tanquã ñ ad sins̃
considerare. tertio uero loco munda cordis acie suꝑna
e interna conspictit. Nis itaq librorum gradibus quasi quan¬

Expanded text:
et aspectus desideratur; cum sponsi voce dicitur: Veni de Liet aspectus desideratur; cum sponsi voce dicitur: Veni de Libano, veni . Vel etiam ordines trium patriarcharum et viAbraham per obedientiam tenuit; Isaac vero naturalem vitam puteos fodiendo figuravit. In imo enim puteos fodere, est per considerationem naturalem omnia quae infra sunt, perscrutando rimari. Jacob vero contemplativam vitam tenuit, qui ascendentes et descendentes angelos vidit. Sed quia naturalis consideratio ad perfectionem non perducitur, nisi prius moralitas teneatur; recte post Proverbia, Ecclesiastes ponitur. Et quia superna contemplatio non conspicitur, nisi prius haec infra labentia despiciantur, recte post Ecclesiasten Cantica canticorum ponuntur. Prius quippe est mores componere; postmodum omnia quae adsunt, tanquam non adsint considerare; tertio vero loco munda cordis acie superna et interna conspicere. His itaque librorum gradibus quasi quam
Abbreviated transcription (Latin):
Desponsaui uos uni uiro uirginẽ castam exhibere xp̃o
Et rursũ. Vt exhiberet gloriosam eccłam. ñ habentẽ ma¬
culam aut rugam. Et rursũ in apocalypsi iohannis. Bea¬
ti qui ad ernam nuptiarũ agni uocati sunt. Et rursus
ibidem. Et uidi sponsam quasi nouã nuptã descendentẽ dece
lo Nec hoc a magno mysterio abhorret. quod liber iste salo¬
monis tertius in opusculis eius ponitur lleteres cm̃i tres uite
ordines ẽẽ dixer̃. Moralem. naturalem. & contemplatiua.
Quas greci uitas: ethicã. phisicã. & theoricã nominauerunt.
nꝓuerbus nãq: moralis uita exprimitur. ubi dicitur Audi
filimi sapientiã meam. & prudentiae mee inclina aurẽ
tuam. In ecclesiasten uero naturalis. Ibi quippe quod om̃a
ad finem tendant consideratur cũ dicitur llanitas uani¬
tatum. & om̃a uanitas. In canticis uero canticorũ cõtem¬
platiua uita exprimitur. dũ in eis ipsius dñi aduentus

Expanded text:
uni viro virginem castam exhibere Christo uni viro virginem castam exhibere Christo . Rursum: Ut exhiberet sibi gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam aut rugam . Et rursum in Apocalypsi Joannis: Beati qui ad coenam nuptiarum Agni vocati sunt . Et rursum ibidem: Et vidi sponsam quasi novam nuptam descendentem de coelo . 9. Nec hoc a magno mysterio abhorret, quod liber iste Salomonis tertius in opusculis ejus ponitur. Veteres enim tres vitae ordines esse dixerunt, moralem, naturalem, et contemplativam; quas Graeci vitas, ethicam, physicam, theoricam nominaverunt. In Proverbiis quoque moralis vita exprimitur, ubi difili mi, sapientiam meam, et prudentiae meae inclina aurem tuam . » In Ecclesiaste vero naturalis. Ibi quippe quod omnia ad fidem tendant, considerantur, dum dicitur: « Vanitas vanitatum, et omnia vanitas . » In Canticis autem canticorum contemplativa vita exprimitur, dum in eis ipsius Domini adventus
Abbreviated transcription (Latin):
rem. ꝑ honorem uero eius ꝑueniatur ad amorẽ: Quanto
ergo dignior est honor quã timor. tanto plus gaudet ds̃
pater dici quã dñs. Et quanto carior ẽ amor qũa honor.
tanto plus gaudet ds̃ sponsus dici qua pater. In hoc ergo
& sponsa. ut non solũ timori. ñ soli reuerentiae sed &iã
amori deseruiatur . & in his uerbis exterioribus in citetur
affectus interior. Cum se dnm uocat. indicat quod crea¬
ti sumus. Cũ se patrẽ nominat. indicat quod ad optati.
ũ se sponsũ nominat. indicat quod coniuncti. Plus aut
est conuinetos eẽ dõ. quã ertatos & ad optatos. In hoc
ergo libro ubi sponsus dicitur aliquid sublimius in sinu¬
atur. dũ in eo fedus coniunctionis ostenditur. Quȩ nomi¬
moratur Vnde iohannes dicit dño ueniente. Qui habet
sponsã. sponsus ẽ. Vnde idem dñsdicit. Non ieiun abuts
filu sponsi. qũadui cũ illis ẽ sponsus. Vnde ȩccłȩ dicitur

Expanded text:
rem, per honorem vero ejus perveniatur ad amorem. Quanto rem, per honorem vero ejus perveniatur ad amorem. Quanto ergo dignius honor quam timor, tanto plus gaudet Deus pater quam Dominus dici; et quanto charius est amor quam honor, tanto plus gaudet Deus sponsus dici quam pater. In hoc ergo et sponsa; ut non soli timori, non soli reverentiae, sed etiam amori deserviatur, et in his verbis exterioribus incitetur affectus interior. Cum se Dominum nominat, indicat quod creati sumus; cum se patrem nominat, indicat quod adoptati; cum sponsum se nominat, indicat quod conjuncti. Plus est autem conjunctos esse Deo, quam creatos et adoptatos. In hoc ergo libro ubi sponsus dicitur, aliquid sublimius insinuatur, dum in eo foedus conjunctionis ostenditur. Quae nomimorantur. Unde Joannes dicit, Domino veniente: Qui habet sponsam, sponsus est . Unde idem Dominus dicit: Non jejunabunt filii sponsi, quandiu cum illis est sp
Abbreviated transcription (Latin):
sollemnitatis subł imioris offertur. Per illa enĩ cantica ui¬
cia deuitantur. ꝑ ista uero unusquisq uirtutibus locu¬
pletatur Per illa cauetur hostis. ꝑ hȩc dñs familiari amo¬
re complectitur Et notandum quia aliquando se dñs in
scriptura sacra dñm uocat. aliquando patrem. aliquan¬
do sponsũ. Quando enĩ uult se timeri. dnm̃ se nominat.
Quando uult honorari. patrem. Quando uult amari. spon¬
sum. Ipse ꝑ ꝓphetam dicit. Si dñs ego sum. ubi ẽ timor
meus. Si pater ego sum. ubi ẽ honor meus. Et rursũ
dirit. Desponsam te mihi in iustitia & fide. Vel certe recor¬
datus dici desponsationis tuȩ indeserto. Et quidẽ apud dm̃.
quando & quando non ẽ. Sed quia prius timeri se uult ut ho¬
noretur. & prius honorari ut ad eius amorẽ ꝑutniatur. &
dnm̃ se. ꝓpter timorem nominat. & patrẽ. ꝓpter honorẽ
& sponsũ ꝓpter amorẽ: Per timorem ꝑueniatur ad hono¬

Expanded text:
solemnitatis sublimioris offertur. Per illa enim Cantica visolemnitatis sublimioris offertur. Per illa enim Cantica vitia devitantur, per ista vero unusquisque virtutibus locupletatur; per illa cavetur hostis, per haec Dominus familiari amore complectitur. 8. Et notandum, quia aliquando se Dominus in Scriptura sacra Dominum vocat, aliquando patrem, aliquando sponsum. Quando enim se vult timeri, Dominum se nominat; quando vult honorari, patrem; quando vult amari, sponsum. Ipse per prophetam dicit: Si Dominus ego sum, ubi est timor meus? Si pater ego sum, ubi est honor meus ? Et rursum dicit: Desponsavi te mihi in justitia et fide . Vel certe: Recordatus sum diei desponsationis tuae in deserto . Et quidem apud Deum quando et quando non est, sed quia prius timeri se vult ut honoretur, et prius honorari ut ad eum perveniatur, et Dominum se propter timorem nominat, et patrem propter honorem, et sponsum propter amorem. Per timorem veniatur ad hono
Abbreviated transcription (Latin):
uinctionis cum dõ. Canticũ uictoriȩ ẽ. quod maria transac¬
to mari rubro cecinit dicens. Cantemus dño. gloriose enĩ ho¬
norificatus est. equum & ascensorem ꝓiecit in mare: Canti¬
cũ exhortationis & contestationis est: quod moyses israhe¬
litis ad terram reꝓmissionis ꝓpinquantibus dix̃. Ad tende
celũ & loquar. audiat terra uerba exore meo. Canticũ ex¬
ultationis ẽ. canticũ qđ anna ꝓspecta fecunditate eccłe
insemetipsa cecinit dicens. Exultauit cormeũ in dño. Vlbi
ꝑ semetipsam figuram fecunditatẽq ꝓlis ecclesiasticȩ ex¬
pressit cũ dicit. Stesilis peperit plurimos. & quȩ multos
filios habebat infirmata est. Canticũ ad uitorii dauid pꝰ
pręlium cecinit dicens. Diligam te dnẽ uirtus mea. Can¬
ticũ uero coniunctionis cum dõ. hoc ẽ canticũ quod innup¬
tus sponsi. & sponse canitur. idẽ canticũ canticorũ. Quod
tanto est om̃ibus canticis humilius: quanto & innuptus

Expanded text:
unctionis cum Deo. Canticum victoriae est, quod Maria transacto mari rubro cecinit, dicens: Cantemas Domino; gloriose enim honorificatus est: equum et ascensorem projecit in mare . Canticum exhortationis et contestationis est, quod Moyses Israelitis ad terram promissionis propinquantibus dixit: Attende coelum quae loquar, audiat terra verba ex ore meo . Canticum exsultationis est, quod Anna, perspecta fecunditate Ecclesiae in semetipsa, cecinit dicens: Exsultavit cor meum in Domino . Ubi per semetipsam figuratam fecunditatem prolis ecclesiasticae expressit, cum dicit: Sterilis peperit plurimos, et quae multos habebat filios infirmata est . Canticum adjutorii David quod post praelium cecinit, dicens: Diligam te, Domine, virtus mea . Canticum vero conjunctionis cum Deo, hoc est quod in nuptiis sponsi et sponsae canitur, id est Canticum canticorum; quod tanto est omnibus Canticis sublimius, quanto et in nuptiis
Abbreviated transcription (Latin):
rauerant. post laborẽ pariter tribulantur. Quod. autẽ dominoꝵ
pietas m illud pauendum et terribile. om̃ipotentis dĩ iudicium
bue nescimus. quis ibi qualis sit. Et paulus egregius p̃chcator
dicit. Ilolite uhcare ante. tempus. donec ueniat qui et il¬
luminabit abscondita tenebrarũ. et manifestapit ẽsilia cordiu
Noc tamen breuit̃ dico. qm̃ peecator et indignus. plus de uenien¬
tis ibũ misedia. quã de. ur̃e pietatis iustitia psumo. et sunt
multa e de iudcio illius homines ignorant. quia fortasse.
uos laudatis. ille rep̃hendit. et quȩ uos rep̃henditis. ile lau¬
dabit. Inter om̃ia gͦ incerta. ad solas lacrimas redeo: petens

Expanded text:
raverant, post laborem pariter tribulantur. Quod autem dominorum raverant, post laborem pariter tribulantur. Quod autem dominorum pietas illud mihi pavendum et terribile omnipotentis Dei judicium huc nescimus quis ibi qualis sit. Et Paulus egregius praedicator ait: Nolite judicare ante tempus, donec veniat Dominus, qui et illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit consilia cordium. Hoc tamen breviter dico, qtis Jesu misericordia quam de vestrae pietatis justitia praesumo; et sunt multa quae de judicio illius homines ignorant, quia fortasse quae vos laudatis ille reprehendet, et quae vos reprehenditis, ille laudabit. Inter ego omnia incerta, ad solas lacrymas redeo, petens
Abbreviated transcription (Latin):
romanos more canum in collis funib ligatos. ꝗͥ ad franciam
ducebantur uenales. Et quia nos qui intra. enutatẽ fuimus
dõ ꝓtegente manus eiꝰ euasimus. quesitũ ẽ unde. culpabiles
tẽ uideremur. uidelicet eur frumenta defuerint. quȩ in
hac urbt. diũ multa seruari nullatenus possunt. sicut in alia
suggestione plenius indicaui. Et quidẽ de memet ipso in nul¬
lo turbatus sum. quia teste c̃scientia fateor aduersa quelibet
pati paratus sũ. dum modo hȩc omĩa cum salute dũ tagat anime.¬
meȩ euadam. Sed de gloriosis uiris gregorio p̃fecto. et casto ma¬
gistro militũ non mehiocriter sum affuetus. qui et omnia quẽ
potuerunt fieri nullomͦ facere neglexerunt. et labores iugili¬
arum et custodie eruitatis in obsidione. eadẽ uehem̃tissimo ꝑ¬
tulerunt. et post hȩc omnia graui dominoꝵ indignatione
ꝑcussi st̃. De quib parenter intellego. quia eos non sua acta.
sed mea ꝑsona grauat. Cum qͦ quia pariter in tribulatione labo¬

Expanded text:
Romanos more canum in collis funibus ligatos, qui ad Franciam ducebantur venales. Et quia nos qui intra civitatem fuimus, Deo protegente, manus ejus evasimus, quaesitum est unde culpabiles esse videremur, videlicet cur frumenta defuerint, quae in hac urbe diu multa servari nullatenus possunt, sicut in alia suggestione plenius indicavi. Et quidem de memetipso in nullo turbatus sum, quia teste conscientia fateor, adversa quaelibet pati paratus sum, dummodo haec omnia cum salute duntaxat meae animae evadam. Sed de gloriosis viris Gregorio praefecto et Castorio magistro militum non mediocriter sum afflictus, qui et omnia quae potuerunt fieri nullo modo facere neglexerunt, et labores vigiliarum et custodiae civitatis in eadem obsessione vehementissimos pertulerunt, et post haec omnia gravi dominorum indignatione percussi sunt. De quibus patenter 768 intelligo quia eos non sua acta, sed mea persona gravat. Cum qua, quia pariter in tribulatione labo
Abbreviated transcription (Latin):
colligere. qualit alienȩ hime oporteat in becillitati misere¬
ri. ne contrã infirmitatẽ ꝓximi si ad increpationis uocẽ
feruentius rapitur oblitus sui ẽẽ uidtatur. Vnde bene pai¬
lus ammonet dicens. Si p̃occupatus fuerit homo in aliquo
delicto. uos qui spiritales estis in struite huius modi in spĩ
mansuetudinis. considerans te ipsũ ne & tu tempteris:
Ac si aꝑte dicat. Cũ displicet ex aliena infirmitate quod
conspicis pensa qđ es. ut increpationis zelo se sp̃s tempt¬
ret. dũ sibi quoq qđ increpat timet. Non nulla aut̃ st̃
uehement̾ increpanda: ut cũ culpa ab auctort ñ cognos¬
citur. quanti sit ponderis ab increpantis ore sentiatur
Et cũ sibi quis malũ qđ ꝑ petrauit leuigat. hoc contra se
grauiter ex corripientis asperitate ꝑtimescat: Debitũ quippe
quanta in huius uite itinere tẽptamenta antiqui hostis late¬

Expanded text:
colligere qualiter alienae hunc oporteat imbecillitati miserecolligere qualiter alienae hunc oporteat imbecillitati misereri, ne contra infirmitatem proximi si ad increpationis vocem ferventius rapitur, oblitus sui esse videatur. Unde bene Paulus admonet, dicens: Si praeoccupatus fuerit homo in aliquo delicto, vos qui spiritales estis, instruite hujusmodi in spiritu mansuetudinis, considerans teipsum, ne et tu tenteris . Ac si aperte dicat: Cum displicet ex aliena infirmitate quod conspicis, pensa quod es; ut in increpationis zelo se spiritus temperet, dum sibi quoque quod increpat timet. Nonnulla autem sunt vehementer increpanda, 31 ut cum culpa ab auctore non cognoscitur, quanti sit ponderis, ab increpantis ore sentiatur. Et cum sibi quis malum quod perpetravit levigat, hoc contra se graviter ex corripientis asperitate pertimescat. Debitum quippe quanta in hujus vitae itinere tentamenta antiqui hostis late
Abbreviated transcription (Latin):
lia idola describuntur. quia & si honesta actione ñ nulli
quasi a terra st erigunt. ambitione tamen in honesta semetip¬
sos ad terrã deponunt. Bene aut̃ dicitur depicta erant. quia
dũ exteriorum rerũ intrinsecus species ad trahuntur quasi
in corde depingitur. quicquid fictis imaginibus de liberando
cogitatur: Notandũ itaq c̃ quia prius foram̃ in pariete ac de¬
inde ostium cernitur. & tunc demũ occulta ab hominatio de¬
monstratur. quia nimirũ unius cuiusq peccati prius signa
forinsecus deinde ianua aꝑte iniquitatis ostenditur. & tc̃
demũ om̃e malũ qđ intus latet aperitur: Non nulla aut̃
sunt lenit arguenda. Nã cũ ñ malitia sed sola ignorantia
uel infirmitate delinquitur. ꝓ fecto necesse ẽ ut magno mo¬
deramine ipsa delicti correptio temperetur. Cuncti quip¬
pe quo usq in hac mortali carne subsistimus. corruptionis
nrae in firmitatibus subiacemus. Ex se ergo debet quisq

Expanded text:
lia, idola deseribuntur, quia etsi honesta actione nonnulli jam lia, idola deseribuntur, quia etsi honesta actione nonnulli jam quasi a terra se erigunt, ambitione tamen inhonesta semetipsos ad terram deponunt. Bene autem dicitur, Depicta erant; quia dum exteriorum rerum intrinsecus species attrahuntur, quasi in corde depingitur quidquid fictis imaginibus deliberando, cogitatur. Notandum itaque est quia prius foramen in pariete, ac deinde ostium cernitur, et tunc demum occulta abominatio demonstratur; quia nimirum uniuscujusque peccati prius signa forinsecus, deinde janua apertae iniquitatis ostenditur, et tunc demum omne malum quod intus latet aperitur Nonnulla autem sunt leniter arguenda: nam cum non malitia, sed sola ignorantia vel infirmitate delinquitur, profecto necesse est ut magno moderamine ipsa delicti correptio temperetur. Cuncti quippe quousque in hac mortali carne subsistimus, corruptionis nostrae infirmitatibus subjacemus. Ex se ergo debet quisque
Abbreviated transcription (Latin):
natio: In reptilibus cogitationes omino terrenȩ signant᷑
In animalibus uero. iã quidẽ aliquantulũ a terra suspensȩ.
sed ad huc terrenȩ mercedis p̾mia requirentes. Nã reptilia
toto excorpore terre inherent. animalia aut̃ magna ex¬
parte mole corporis a terra suspensa sunt. appetitui tamen
guli ad terrã semꝑ indinantur Reptilia itaq sunt intra
pari tẽ suerio cogitationes uoluuntur in mente. quȩ ater¬
ininis pesiderus nuqũa leuantur Animalia quo  sunt
intra parittt. quando &e siqua iam iusta. siqua honesta cõ¬
gitantur. appetendis tam̃ lucris temporalibus. honorib q
deseruiunt. & ꝑ semetipsa quidẽ iam quasi a terra suspensa
sunt. sed ad huc ꝑ ambitũ quasi ꝑgule desiderium. sese ad
ima sumitunt. Vnde & bene subditur. Et uniuersa idola
domus isrt depicta erant in pariete. Scriptũ quippe est
Et auaritia que ẽ idolorũ seruitus. Recte ergo post anima¬

Expanded text:
natio . In reptilibus cogitationes omnino terrenae signantur, natio . In reptilibus cogitationes omnino terrenae signantur, in animalibus vero jam quidem aliquantulum a terra suspensae, sed adhuc terrenae mercedis praemia requirentes. Nam reptilia toto ex corpore terrae inhaerent, animalia autem magna parte corporis a terra suspensa sunt, appetitu tamen gulae ad terram semper inclinantur. Reptilia itaque sunt intra parietem, quando cogitationes volvuntur in mente, quae a terrenis desideriis nunquam levantur. Animalia quoque sunt intra parietem, quando et si qua jam justa, si qua honesta cogitantur, appetendis tamen lucris temporalibus honoribusque deserviunt; et per semetipsa quidem jam quasi a terra suspensa sunt, sed adhuc per ambitum quasi per gulae desiderium sese ad ima submittunt. Unde et bene subditur: Et universa idola domus Israel depicta erant in pariete . Scriptum quippe est: Et avaritia, quae est idolorum servitus . Recte ergo post anima
Abbreviated transcription (Latin):
quas isti faciunt hic. Et ingressus uidi. & ecce omis similitu¬
do reptilium. & animaliũ abhominatio. & umuersa domus
isrt idola depicta erant inpariete. Per ezechielẽ quippe
ppositorũ ꝑ sona signatur. Per parietẽ. duritia subditorũ
Et quid ẽ parietẽ fodere. nisi acutis inquisitionibus duritia
cordis aperire :
Quẽ cũ ꝑ fodisset. apparuit ostium. quia cum
cordis duritia uel studiosis ꝑcunctationibus. uel maturis correp¬
tionib scinditur. quasi quedã ianua ostenditur. ex qua omnia
ineo qui corripitur cogitationũ interiora uideantur. Vnde &
bene illic sequitur: Ingredere & uide abhominationes pessi¬
mas. quas isti faciunt hic. Quasi ingrediuntur ut abhomina¬
tiones aspiciunt. qui discussis quibusdã signis exterius appa¬
rentibus.ita corda subditorum penttrant. ut cuneta eis que
inlicite cogitantur in notescant. Vnde & subdidit. Et in gres¬
sus uidi. & ecce omĩs similitudo reptiliũ. & animaliũ ab homi¬

Expanded text:
ecce omnis similitudo reptilium, et animalium abominatio, et universa idola domus Israel depicta erant in pariete . Per Ezechielem quippe praepositorum persona signatur, per parietem duritia subditorum. Et quid est parietem fodere, nisi acutis inquisitionibus 30 duritiam cordis aperire? Quem cum fodisset, apparuit ostium; quia cum cordis duritia vel studiosis percunctationibus, vel maturis correptionibus scinditur, quasi quaedam janua ostenditur, ex qua omnia in eo qui corripitur cogitationum interiora videantur. Unde et bene illic sequitur: Ingredere et vide abominationes pessimas, quas isti faciunt hic . Quasi ingreditur ut abominationes aspiciat, qui, discussis quibusdam signis exterius apparentibus, ita corda subditorum penetrat, ut cuncta ei quae illicite cogitantur innotescant. Unde et subdidit: Et ingressus vidi; et ecce omnis similitudo reptilium, et animalium abomi
Abbreviated transcription (Latin):
uibus milib ancillis dĩ quas greci monasteria uocant.
qͥndeci libras auri pro lectisternuꝰ dedit. eisq pro cotidianꝰ stipendũ
octoginta libras annualit̃ conferebat. De qͥbus theoçtisto patricio
scribenꝰ. harũ inqͥt uita talis ẽ. atq in tantũ lacrimiꝰ et abstinentia
districta: ut credamus qͥa si ipsȩ. non ẽent. nullus nr̃um iam ꝑ tot anno in loco
hoc subsistere int langabardorũ gladios potuisset.

Expanded text:
ibus millibus ancillis Dei, quas Graeci monastrias vocant, quindecim libras auri pro lectisterniis dedit, eisque pro quotidianis stipendiis octoginta libras annualiter conferebat. De quibus Theoctistae patriciae scribens: « Harum, inquit, talis vita est, atque in tantum lacrymis et abstinentia districta, ut credamus quia si ipsae non essent, nullus nostrum jam per tot annos in loco hoc subsistere inter Langobardorum gladios potuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
dudum penes spoletum multis p̃posito. tunc uͦ eiꝰdem sui monasterii mo¬
nacho. a qͦ uidelicet audierat fuisse mortuũ suscitatũ. oratoriũ petiit. se¬
seq cum lacrimis ut saltem die illo ad ieiunandũ sibi uirtus daretur
in orationem dedit. Et post paululũ completa oratione digressus. tantã uirtu¬
tem suum stomachũ ꝑcepisse cognouit. ut ei cibus et morbus de memoria
funditus tolleretur. Cȩpit secũ mirari qͥs eẽt. qͥs fuerit. et cũ ad animũ re¬
dibat infirmitas. nihil in se ea his quȩ meminerat recognoscere p̃uale¬
bat. Cumq in dispositione monasterii occupata mens ẽẽt. obliuiscebat᷑
funditus ȩgritudinis suȩ. Si uͦ rediret ȩgritudo ad memoriã. cum tam
fortẽ se ẽẽ sentiret. mirabatur si non comedisset. Qui ad uesperũ ueni¬
ens cognouit sibi tantam fortitudinẽ ꝑmanere. ut ad diẽ alterum trans¬
ferre ieiuniũ potuisset. Uerum quamquã pene cotidiano languore tabesce¬

Expanded text:
dudum penes Spoletum multis praeposito, tunc vero ejusdem sui monasterii monacho, a quo videlicet audierat mortuum fuisse suscitatum, oratorium petiit, seseque cum lacrymis, ut saltem die illo ad jejunandum sibi virtus daretur, in orationem dedit. Et post paululum, completa oratione, digressus, tantam virtutem suum stomachum percepisse cognovit, ut ei cibus et morbus de memoria funditus tolleretur. Coepit secum mirari quis esset, quis fuerit; et cum ad animum redibat infirmitas, nihil in se ex his quae meminerat recognoscere praevalebat. Cumque in dispositione monasterii occupata mens esset, obliviscebatur funditus aegritudinis suae. Si vero rediret aegritudo ad memoriam, cum tam fortem se esse sentiret, mirabatur si non 25 comedisset. Qui veniens ad vesperum, cognovit sibi tantam fortitudinem permanere, ut ad diem alterum jejunium transferre potuisset. Verum quanquam pene quotidiano languore tabesce
Abbreviated transcription (Latin):
mittatur: ut ab humano seruitio liber recedat. qͥ diuini obsequii
districtiorem appetit subire seruitutẽ. Si autem in monachiço ha¬
bitu scđm patrum regulas inrep̃hensibilit̃ fuerit conuersatus: post
p̃fixa sacris kanonib tempora. licenter iam ad quodlibet ȩccłasticũ
officium ꝓuehatur. si tamen illis ñ fuit criminib maculatus. quȩ in
testamento ueteri morte multantur.

Expanded text:
ipotenti Deo permittatur, ut ab humano servitio liber recedat, qui in divino obsequio ipotenti Deo permittatur, ut ab humano servitio liber recedat, qui in divino obsequio districtiorem subire appetit servitutem. Si autem et in monachico habitu secundum Papraefixa sacris canonibus tempora, licenter jam ad quodlibet ecclesiasticum officium provehatur, si tamen illis non fuerit criminibus maculatus quae in Testamento Veteri morte multantur.
Abbreviated transcription (Latin):
EAv a dum ad clericalem
ꝓfessionem tam ex ȩccłastica qͣm ex seculari qͦq milicia diuersis oc¬
casionib cotidie pene innumerabrlis multitudo conflueret: pastor
ad omnia ꝓuidus. neqͣqͣm eos ad ȩcclesiastici decoris officiũ. sed ad
capiendum solum modo monachicum ꝓpositum suscipiendos e̾ẽ non¬
cessabat dicens. Multos ex ȩccłastica seu sȩculari militia nouimus
ad omnipotentis d̃ĩ seruicium festinare. ut ab humana serunute
liberi in diuino seruitio uidcantur familiarius conuersari. Quod
si passim dimittimus. omnib fugiendi ȩcclesiastici uel sȩculari iURIS
dominiũ. occasionem p̃bemus. Si uͦ festinantes ad omnipotentis dĩ ser¬
uitium incaute retinemus. illi inuenimur negare quȩdã. ꝗ fecit om¬
nia. Unde necesse ẽ ut qͥsquis ex uiris ȩcclastici uel sçcularis militiȩ
seruitute ad di seruicium conuerti desiderat. ꝓbetur pͥus in laicali
habitu constitutus. Et si mores atq conuersatio bono desiderio illius

Expanded text:
erum, dum ad clericalem professionem tam ex ecclesiastica, quam ex saeculari quoque militia diversis occasionibus, quotidie pene innumerabilis multitudo conflueret, pastor ad omnia providus, nequaquam eos ad ecclesiastici decoris officium, sed ad capiendum solummodo monachicum propositum suscipiendos esse censebat, dicens: « Multos ex ecclesiastica seu saeculari militia novimus ad omnipotentis Dei servitium festinare, ut, ab humana servitute liberi, in divino servitio videantur familiarius in monasteriis conversari. Quod si passim dimittimus, omnibus fugiendi ecclesiastici vel saecularis juris dominium occasionem praebemus. Si vero festinantes ad omnipotentis Dei servitium incaute retinemus, illi invenimus negare quaedam, qui dedit omnia. Unde necesse est ut quisquis ex juris ecclesiastici vel saecularis militiae servitute ad Dei servitium converti desiderat, probetur prius in laico habitu constitutus, et si mores ejus atque conversatio bono desiderio illius
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfitentur. & tamen si qͥd boni uel ipsa uel alia ȩccła habet: ego et mi¬
nores meos qͦs ab illicitiꝰ ꝓhibeo. in bono imitari paratus sum. Stultꝰ
ẽ enim. qͥ in eo se pͥmum existimat : ut bona quȩ uiderit. discere con¬
tempnat.

Expanded text:
profitentur. Tamen si quid boni vel ipsa, vel altera Ecclesia habet, ego et miprofitentur. Tamen si quid boni vel ipsa, vel altera Ecclesia habet, ego et minores meos, quos ab illicitis prohibeo, in bono imitari paratus sum. Stultus est enim qui in eo se primum existimat, ut bona quae viderit, discere contemnat.