comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
berum fore. Mollirent modo iras & quibus fors corpora dedissent dar¬
ent animos. Sape ex iniuria postmodum gratiam ortam. eoq melio¬
ribus usuras uiris quod annisurus pro se quisq sit ut cum suam uicen
functus offitio sit parentum etiam patriaęq expleat desiderium. Ac¬
cedebant blanditie uirorum factum purgantium cupiditate atq a¬
more. quae maxie ad muliebre ingenium efficaces preces sunt. lam
mitigati admodum animi raptis erant. At raptarum parentes tum
maxime sordida ueste lacrimisq & quaerelis ciuitates concitabant.
Nec domi tantum indignationes continebant. Sed congregabantur
undiq ad titum tatium regem sabinorum & legationes co quod
maximum tacu nomen in his regionibus erat conueniebant. Cenni¬
nenses. crustuminiq & antennates erant ad quos ciuis iniuriae pars
pertinebat. Lente agere his tacius sabiniq uisi sunt. Ipsi inter se tres

Expanded text:
berum fore; mollirent modo iras et, quibus fors corpora dedisset, darberum fore; mollirent modo iras et, quibus fors corpora dedisset, darent animos; saepe ex iniuria postmodum gratiam ortam; eoque melioribus usuras uiris quod adnisurus pro se quisque sit ut, cum suam uicem functus officio sit, parentium etiam patriaeque expleat desiderium. accedebant blanditiae uirorum, factum purgantium cupiditate atque amore, quae maxime ad muliebre ingenium efficaces preces sunt. iam admodum mitigati animi raptis erant; at raptarum parentes tum maxime sordida ueste lacrimisque et querellis ciuitates concitabant. nec domi tantum indignationes continebant sed congregabantur undique ad T. Tatium regem Sabinorum, et legationes eo quod maximum Tati nomen in iis regionibus erat conueniebant. Caeninenses Crustuminique et Antemnates erant ad quos eius iniuriae pars pertinebat. lente agere his Tatius Sabinique uisi sunt: ipsi inter se tres
Abbreviated transcription (Latin):
endas uirgines discurrit. Magna pars forte ut in quem quaeq inci¬
derat rapte. Quaedam forma excellentes primoribus patrum destina¬
tae. quas ex plebe homines quibus datum negotium erat domos de¬
ferebant. Unam longe ante alias insignem specie ac pulchritudine
a globo thalassi cuiusdã raptã ferũt. Multisq sciscitantibus cuinam
eam ferrent identidem nequis uiolaret thalasso ferri clamitatum
Inde nuptialem hanc uocem factam. Turbato per metum ludicro
mesti parentes uirginum profugiunt. Incusantes uiolati hospitu fe
dus deumq inuocantes cuius ad solemne ludosq per fas ac fidem decep¬
ti uenissent. Nec raptis aut spes de se melior aut indignatio est minc
Sed ipse romulus circũibat. docebatq patrum id superbia factum. qui cõ¬
nubium finitimis negassent. Illas tamen in matrimonio in sotietate for¬
tunarum omnium cuntatisq & quo nihil carius humano generi sit li¬

Expanded text:
endas uirgines discurrit. magna pars forte in quem quaeque inciendas uirgines discurrit. magna pars forte in quem quaeque inciderat raptae: quasdam forma excellentes, primoribus patrum destinatas, ex plebe homines quibus datum negotium erat domos deferebant. unam longe ante alias specie ac pulchritudine insignem a globo Thalassi cuiusdam raptam ferunt multisque sciscitantibus cuinam eam ferrent, identidem ne quis uiolaret Thalassio ferri clamitatum; inde nuptialem hanc uocem factam. turbato per metum ludicro maesti parentes uirginum profugiunt, incusantes uiolati hospitii dus deumque inuocantes cuius ad sollemne ludosque per fas ac fidem decepti uenissent. nec raptis aut spes de se melior aut indignatio est minor. sed ipse Romulus circumibat docebatque patrum id superbia factum qui conubium finitimis negassent; illas tamen in matrimonio, in societate fortunarum omnium ciuitatisque et quo nihil carius humano generi sit li
Abbreviated transcription (Latin):
risq rogitantibus dimissi eo quod feminis quoq asilum aperuissẽt
Id enim compar demum connubium fore. Egre id romana pubes
passa. & haud dubie ad uim spectare coepit. Cui tempus locumq
aptum ut daret romulus egritudinem animi dissimulans ludos
ex industria parat neptuno equestri solẽnes. consualia uocat. Indi¬
ci deinde finitimis spectaculum iubet. quantoq apparatu tum scie¬
uant aut poterant concelebrant. ut rem claram expectatamq fa¬
cerent. Multi mortales conuenere. studio etiam uidende nouae ur¬
bis maxime proximi quiq. Caenninenses crustumini ãttennates.
lam sabinoꝵ omnis multitudo cum liberis ac coniuigibus uenit. In¬
uitati hospitaliter per domos cum situm moeniaq & frequentem
tectis urbem uidissent mirantur tam breui rem romanam creuisse
Ubi spectaculi tempus uenit deditaeq eo mentes cum oculis erant
tum ex composito orta uis. signoq dato uiuentus romana ad rapi¬

Expanded text:
risque rogitantibus dimissi ecquod feminis quoque asylum aperuissent; risque rogitantibus dimissi ecquod feminis quoque asylum aperuissent; id enim demum compar conubium fore. aegre id Romana pubes passa et haud dubie ad uim spectare res coepit. cui tempus locumque aptum ut daret Romulus aegritudinem animi dissimulans ludos ex industria parat Neptuno equestri sollemnes; Consualia uocat. indici deinde finitimis spectaculum iubet; quantoque apparatu tum sciebant aut poterant, concelebrant ut rem claram exspectatamque facerent. multi mortales conuenere, studio etiam uidendae nouae urbis, maxime proximi quique, Caeninenses, Crustumini, Antemnates; iam Sabinorum omnis multitudo cum liberis ac coniugibus uenit. inuitati hospitaliter per domos cum situm moeniaque et frequentem tectis urbem uidissent, mirantur tam breui rem Romanam creuisse. ubi spectaculi tempus uenit deditaeque eo mentes cum oculis erant, tum ex composito orta uis signoque dato iuuentus Romana ad rapi
Abbreviated transcription (Latin):
ris fuit. Cum iam uirium haud poeniteret consilium deinde ui¬
ribus parat. Centum creat senatores. siue quia is numerus satis erat
siue quia soli centum erant qui creari possent. patres certe ab ho¬
nore. patricuq progenies eorum appellati. Iam res romana adeo
erat ualida ut cuilibet finitimarum ciuitatum bello par esset. Sed
penuria mulierum hominis aetate duratura magnitudo erat. Quip¬
pe quibus nec domi spes prolis nec cum finitimis connubia essent
Tum ex consilio patrum romulus legatos cirea uicinas gentes misit¬
qui societatem connubiumq nouo populo peterent. Urbes quoq ex
sibi opes magnumq nomen facere. Satis scire origini romanae &
deos affuisse. & non defuturam uirtutem. Proinde ne grauarentur
homines cum hominibus sanguinem ac genus miscere. Nusquam
benigne legatio audita est. Adeo simul spernebant. simul tantam
n medio crescentem molem sibi ac posteris suis metuebant. A ple¬

Expanded text:
ris fuit. cum iam uirium haud paeniteret consilium deinde uiris fuit. cum iam uirium haud paeniteret consilium deinde uiribus parat. centum creat senatores, siue quia is numerus satis erat, siue quia soli centum erant qui creari patres possent. patres certe ab honore patriciique progenies eorum appellati. iam res Romana adeo erat ualida ut cuilibet finitimarum ciuitatum bello par esset; sed penuria mulierum hominis aetatem duratura magnitudo erat, quippe quibus nec domi spes prolis nec cum finitimis conubia essent. tum ex consilio patrum Romulus legatos circa uicinas gentes misitqui societatem conubiumque nouo populo peterent: urbes quoque, uopes sibi magnumque nomen facere; satis scire, origini Romanae et deos adfuisse et non defuturam uirtutem; proinde ne grauarentur homines cum hominibus sanguinem ac genus miscere. nusquam benigne legatio audita est: adeo simul spernebant, simul tantam in medio crescentem molem sibi ac posteris suis metuebant. ac ple
Abbreviated transcription (Latin):
eum secutum numerum putant. Me haud poenitet eorum sentẽ¬
tiae esse quibus & apparitores & hoc genus ab etruscis finitimis
unde sella curulis unde toga pretexta sumpta est numerum quo¬
q ipsum ductum placet. Et ita habuisse etruscos. quod ex duodecim
populis cõmuniter creato regi singulos singuli populi lictores de¬
derint. Crescebat interim urbs munitionibus. alia atq alia appetẽ¬
do loca cum in spem magis futurae multitudinis ꝗͣ ad id quod tum
hominum erat munirẽt. Deinde ne uana uerbis magnitudo esset
adiciendae multitudinis causa uetere consilio condentium urbes ꝗ
obscuram atq humilem conciendo ad se multitudinem natam e
terra sibi prolem ementiebantur locum qui nunc septus densissen¬
tibus inter duos lucos est asilum appellat. Eo ex finitimis populis
turba omnis sine discrimine liber an seruus esset auida nouarũ
rerum perfugit. Idq primum ad ceptam magnitudinem robo¬

Expanded text:
eum secutum numerum putant: me haud paenitet eorum senteneum secutum numerum putant: me haud paenitet eorum sententiae esse quibus et apparitores hoc genus ab Etruscis finitimis, unde sella curulis, unde toga praetexta sumpta est, <et> numerum quoque ipsum ductum placet, et ita habuisse Etruscos quod ex duodecim populis communiter creato rege singulos singuli populi lictores dederint. crescebat interim urbs munitionibus alia atque alia appetendo loca, cum in spem magis futurae multitudinis quam ad id quod tum hominum erat munirent. deinde ne uana urbis magnitudo esset, adiciendae multitudinis causa uetere consilio condentium urbes, qui obscuram atque humilem conciendo ad se multitudinem natam e terra sibi prolem ementiebantur, locum qui nunc saeptus escendentibus inter duos lucos est asylum aperit. eo ex finitimis populis turba omnis sine discrimine, liber an seruus esset, auida nouarum rerum perfugit, idque primum ad coeptam magnitudinem robo
Abbreviated transcription (Latin):
us presto essent. hisq exta apponerentur. Pinarii extis adesis ad coe¬
teram uenirent dapem. Inde institutum mansit donec pinariũ ge¬
nus fuit ne extis solemnium uescerentur. Potitu ab euandro edocti
antistites sacri cius per multas etates fuerunt. donec tradito seruis
publicis solemni familiae ministerio genus omne potitioꝵ interut
Hlec dum sacra romulus una ex omnibus peregrina suscoepit. iam¬
tum immortalitatis uirtute parta ad quam eum sua fata ducebant
fautor rebus diuinis rite perpetratis uocata ad concilium multitu¬
dine quae coalescere in populi unius corpus nulla re preterꝗͣ legib:
poterat iura dedit. Quae ita sancta generi hominum agresti fore
ratus si se ipse uenerabilem insignibus imperii fecisset cum coetero
habitu se augustiorem tum maxime lictoribus duodecim sumptis
fecit. Alii ab numero auium quae augurium regno portenderant

Expanded text:
us praesto essent iisque exta apponerentur, Pinarii extis adesis ad ceus praesto essent iisque exta apponerentur, Pinarii extis adesis ad ceteram uenirent dapem. inde institutum mansit donec Pinarium genus fuit, ne extis eorum sollemnium uescerentur. Potitii ab Euandro edocti antistites sacri eius per multas aetates fuerunt, donec tradito seruis publicis sollemni familiae ministerio genus omne Potitiorum interiit. haec tum sacra Romulus una ex omnibus peregrina suscepit, iamtum immortalitatis uirtute partae ad quam eum sua fata ducebant fautor. rebus diuinis rite perpetratis uocataque ad concilium multitudine quae coalescere in populi unius corpus nulla re praeterquam legibus poterat, iura dedit; quae ita sancta generi hominum agresti fore ratus, si se ipse uenerabilem insignibus imperii fecisset, cum cetero habitu se augustiorem, tum maxime lictoribus duodecim sumptis fecit. alii ab numero auium quae augurio regnum portenderant
Abbreviated transcription (Latin):
bilior diuinitate credita carmentis matris. quam fatiloquam an¬
te sibillae in italiam aduentum mirate hae gentes fuerant. Is tũ
euander concursu pastorum trepidantium circa aduenam mani¬
feste reum caedis excitus postquam facinus facinorisq causam audi¬
uit. habitum formamq uiri aliquanto ampliorem augustioremq
humana intuens rogitat qui uir esset. Ubi nomen patremq ac pa¬
triam accoepit ioue nate hercules salue inquit: te mihi mater ue¬
ridica interpres deum aucturum celestium numerum cecinit. tibi¬
q aram hic dicatum iri. quam opulentissima olim in terris gens
maximam uocet. tuoq ritu colat. Dextra hercules data accipere se
omen impleturumq fata ara condita ac dicata ait. Ibi tum primũ
boue eximia capta de grege sacrum herculi adhibitis ad ministe¬
rium dapemq poticus ac pinarus quae tum familiae maxime incli¬
te ea loca incolebant factum. forte ita euenit ut potieu ad temp¬

Expanded text:
bilior diuinitate credita Carmentae matris, quam fatiloquam anbilior diuinitate credita Carmentae matris, quam fatiloquam ante sibyllae in Italiam aduentum miratae eae gentes fuerant. is tum Euander concursu pastorum trepidantium circa aduenam manifestae reum caedis excitus postquam facinus facinorisque causam audiuit, habitum formamque uiri aliquantum ampliorem augustioremque humana intuens rogitat qui uir esset. ubi nomen patremque ac patriam accepit, 'Ioue nate, Hercules, salue,' inquit; 'te mihi mater, ueridica interpres deum, aucturum caelestium numerum cecinit, tibique aram hic dicatum iri quam opulentissima olim in terris gens maximam uocet tuoque ritu colat.' dextra Hercules data accipere se omen impleturumque fata ara condita ac dicata ait. ibi tum primum boue eximia capta de grege sacrum Herculi, adhibitis ad ministerium dapemque Potitiis ac Pinariis, quae tum familiae maxime inclitae ea loca incolebant, factum. forte ita euenit ut Potitii ad temp
Abbreviated transcription (Latin):
igendo armentum in speluneam compulisset ipsa uestigia quaerẽ¬
tem dominum eo deductura erant auersos boues eximium quẽq
pulcritudine caudis in speluncam traxit. Hercules ad primam au¬
roram somno exitus cum gregem perlustrasset oculis & partẽ ab¬
esse numero sensisset pergit ad proximam speluncam si forte co
uestigia ferrent. quae ubi omnia foras uersa uidit nec in partem aliã
ferre confusus atq incertus animi ex loco infesto agere porro ar¬
mentum occepit. Inde cum actae boues quaedam ad desiderium
ut fit relictarum mugissent reddita inclusarum e spelunca boum
uox herculem conuertit. Quem cum ad speluncam uadentem ca¬
cus prohibere conatus esset ictus claua fidem pastorum nequicꝗͣ
inuocans morte occubuit. Euander tum ea profugus ex pelopo¬
nenso autoritate magis ꝗͦ imperio regebat loca. Uenerabilis uir
miraculo litteraꝵ. rei noue inter rudes artium homines. uenera¬

Expanded text:
agendo armentum in speluncam compulisset ipsa uestigia quaerenagendo armentum in speluncam compulisset ipsa uestigia quaerentem dominum eo deductura erant, auersos boues eximium quemque pulchritudine caudis in speluncam traxit. Hercules ad primam auroram somno excitus cum gregem perlustrasset oculis et partem abesse numero sensisset, pergit ad proximam speluncam, si forte eo uestigia ferrent. quae ubi omnia foras uersa uidit nec in partem aliam ferre, confusus atque incertus animi ex loco infesto agere porro armentum occepit. inde cum actae boues quaedam ad desiderium, ut fit, relictarum mugissent, reddita inclusarum ex spelunca boum uox Herculem conuertit. quem cum uadentem ad speluncam Cacus ui prohibere conatus esset, ictus claua fidem pastorum nequiquam inuocans morte occubuit. Euander tum ea, profugus ex Peloponneso, auctoritate magis quam imperio regebat loca, uenerabilis uir miraculo litterarum, rei nouae inter rudes artium homines, uenera
Abbreviated transcription (Latin):
gressi certamine irarum ad cedem uertuntur. Ibi in turba ictus
remus cecidit. Uulgatior fana est ludibrio fratris remum nouos
transiluisse muros. inde ab irato romulo cum uerbis quoq incre¬
pitans adiecisset sic deinde quicumq alius transiliet moenia mea
interfectum. Ita solus potitus imperio romulus. condita urbs cõ¬
ditoris nomine appellata. Palatium primum in quo ipse erat
cducatus muniit. Saera diis aliis albano ritu. graeco herculi ut
ab euandro instituta erant facit. Herculem in ea loca gerione
interempto boues mira specie abegisse memorant. Ac prope ti¬
oerim fluuium qua pre se armentum agens nando traiecerat lo¬
co herbido ut quiete & pabulo letiores efficeret boues & ipsum
fessum uia procubuisse. Ibi cum eum cibo uinoq grauatum sopor
oppressisset. pastor accola eius loci nomine cacus ferox uiribus cap¬
tus pulcritudine boum cum auertere eam praedam uellet quia si

Expanded text:
gressi certamine irarum ad caedem uertuntur; ibi in turba ictus gressi certamine irarum ad caedem uertuntur; ibi in turba ictus Remus cecidit. uolgatior fama est ludibrio fratris Remum nouos transiluisse muros; inde ab irato Romulo, cum uerbis quoque increpitans adiecisset, 'sic deinde, quicumque alius transiliet moenia mea,' interfectum. ita solus potitus imperio Romulus; condita urbs conditoris nomine appellata. Palatium primum, in quo ipse erat educatus, muniit. sacra dis aliis Albano ritu, Graeco Herculi, ut ab Euandro instituta erant, facit. Herculem in ea loca Geryone interempto boues mira specie abegisse memorant, ac prope Tiberim fluuium, qua prae se armentum agens nando traiecerat, loco herbido ut quiete et pabulo laeto reficeret boues et ipsum fessum uia procubuisse. ibi cum eum cibo uinoque grauatum sopor oppressisset, pastor accola eius loci, nomine Cacus, ferox uiribus, captus pulchritudine boum cum auertere eam praedam uellet, quia si
Abbreviated transcription (Latin):
romulum remumq cupido coepit in his locis ubi expositi ubiq
educati essent urbis condendae. Et supererat multitudo albanorũ
latinorumq ad id pastores quoq accesserant. qui omnes facile spem
facerent paruam albam paruum lauinium pre ea urbe quae con¬
deretur fore. Interuenit deinde his cogitationibus auitum malum
regni cupido. atq inde foedum certamen coortum asatis miti prin¬
cipio. quoniam gemini essent nec. etatis uerecundia discrimen face¬
re posset ut du quorum tutele ea loca essent auguriis legerent qui
nomen nouae urbi daret qui conditam imperio regeret palatium
romulus remus auentinum ad inaugurandum templa capiunt.
riori remo augurium uenisse ferunt sex uultures. lamq nuntia¬
to augurio cum duplex numerus romulo se ostendisset utrum¬
q regem sua multitudo consalutauerat. Tempore illi precepto: at
hi numero auium regnum trahebant. Inde cum altercatione con¬

Expanded text:
Romulum Remumque cupido cepit in iis locis ubi expositi ubique Romulum Remumque cupido cepit in iis locis ubi expositi ubique educati erant urbis condendae. et supererat multitudo Albanorum Latinorumque; ad id pastores quoque accesserant, qui omnes facile spem facerent paruam Albam, paruum Lauinium prae ea urbe quae conderetur fore. interuenit deinde his cogitationibus auitum malum, regni cupido, atque inde foedum certamen coortum a satis miti principio. quoniam gemini essent nec aetatis uerecundia discrimen facere posset, ut di quorum tutelae ea loca essent auguriis legerent qui nomen nouae urbi daret, qui conditam imperio regeret, Palatium Romulus, Remus Auentinum ad inaugurandum templa capiunt. priori Remo augurium uenisse fertur, sex uoltures; iamque nuntiato augurio cum duplex numerus Romulo se ostendisset, utrumque regem sua multitudo consalutauerat: tempore illi praecepto, at hi numero auium regnum trahebant. inde cum altercatione con
Abbreviated transcription (Latin):
haud procul esset quin remum agnosceret. Ita undiq regi amu¬
lio dolus nectitur. Romulus non globo uiuenum nec enim erat
ad apertam ium par sed aliis alio itinere uissis certo tempore ad
regiam uenire pastoribus ad regem impetum facit & ab domo
numitoris alia comparata manu adiuuat remus. Ita regem obt¬
runcãt. Numitor inter primum tumultum hostis inuasisse urbẽ
atq adortos regiam dictitans cum pubem albanam in arcem pre¬
sidio armisq obtinendam auocasset postquam iuuenes perpetra¬
ta cede pergere ad se gratulantes uidit extemplo aduocato cõ¬
cilio scelus in se fratris originem nepotum ut geniti ut educati
ut cogniti cedem deinceps tiramni seq eius autorem ostendit.
luuenes per mediam contionem agmine ingressi cum auum regẽ
salutassent secuta ex omni multitudine consentiens uox ratum
nomen imperiumq regi efficit. Ita numitori albana re permissa

Expanded text:
haud procul esset quin Remum agnosceret. ita undique regi haud procul esset quin Remum agnosceret. ita undique regi dolus nectitur. Romulus non cum globo iuuenum—nec enim erat ad uim apertam par—sed aliis alio itinere iussis certo tempore ad regiam uenire pastoribus ad regem impetum facit; et a domo Numitoris alia comparata manu adiuuat Remus. ita regem obtruncat. Numitor inter primum tumultum, hostes inuasisse urbem atque adortos regiam dictitans, cum pubem Albanam in arcem praesidio armisque obtinendam auocasset, postquam iuuenes perpetrata caede pergere ad se gratulantes uidit, extemplo aduocato concilio scelera in se fratris, originem nepotum, ut geniti, ut educati, ut cogniti essent, caedem deinceps tyranni seque eius auctorem ostendit. iuuenes per mediam contionem agmine ingressi cum auum regem salutassent, secuta ex omni multitudine consentiens uox ratum nomen imperiumque regi efficit. ita Numitori Albana re permissa
Abbreviated transcription (Latin):
rantes perlusum atq lasciuiam currerent quem romani deinde uo¬
cauerunt inuum. Huic deditis ludiero cum solenne notum esset u¬
sidiatos ob iram praede amissae latrones cum romulus ui se defendis¬
set remum coepisse. captum regi amulio tradidisse. ultro accusantes
crimini maxime dabant in numitoris agros ab his impetum fieri.
Inde eos collecta uiuenum manu hostilem in modum praedas agere
tulo spes fuerat regiam stirpem apud se educari. Nam & exposi¬
tos ussu regis infantes sciebat. & tempus quo ipse eos sustulisset
ad id ipsũ congruere. Sed rem umaturam nisi aut per occasionẽ
aut per necessitatem aperire noluerat. Necessitas prior uenit. Ita
metu subactus romulo rem aperit. Forte & numitori cum in cus¬
todia remum haberet audissetq geminos esse fratres comparando
& aetatem eorum & ipsam minime seruilem indolem tetigerat
animum memoria nepotum. Sciscitandoq eodem peruenit ut

Expanded text:
rantes per lusum atque lasciuiam currerent, quem Romani deinde uorantes per lusum atque lasciuiam currerent, quem Romani deinde uocarunt Inuum. huic deditis ludicro cum sollemne notum esset insidiatos ob iram praedae amissae latrones, cum Romulus ui se defendisset, Remum cepisse, captum regi Amulio tradidisse, ultro accusantes. crimini maxime dabant in Numitoris agros ab iis impetum fieri; inde eos collecta iuuenum manu hostilem in modum praedas agere.tulo spes fuerat regiam stirpem apud se educari; nam et expositos iussu regis infantes sciebat et tempus quo ipse eos sustulisset ad id ipsum congruere; sed rem immaturam nisi aut per occasionem aut per necessitatem aperiri noluerat. necessitas prior uenit: ita metu subactus Romulo rem aperit. forte et Numitori cum in custodia Remum haberet audissetque geminos esse fratres, comparando et aetatem eorum et ipsam minime seruilem indolem, tetigerat animum memoria nepotum; sciscitandoque eodem peruenit ut
Abbreviated transcription (Latin):
deo mitem prebuisse mamas ut lingua lãbentem pueros magister
regii pecoris inuenerit. faustulo fuisse nomen ferunt. ab eo ad sta¬
bula larentie uxori educandos datos. Sunt qui larentiam uulga¬
to corpore lupam inter pastores uocatam putent. Inde locum fabu¬
lae ac miraculo datum ita geniti itaq educati cum primum adole¬
uit aetas. nec instabulis nec ad pecora segnes uenando peragrare
saltus. Hinc robore corporibus animisq sumpto iam non feras tã¬
tum subsistere sed in latrones preda onustos impetus facere pas¬
toribusq rapta diuidere. & cum his crescente in dies grege iuue¬
num seria ac iocos celebrare. lam tum in palatino monte lupercal
hoc fuisse ludicrum ferunt. Et a palanteo urbe archadica palatiũ
dein. palatinum montem appellatum. Ibi euandrum qui ex eo ge¬
nere archadum multis ante tempestatibus tenuerit loca solemne
allatum ex archadia instituisse ut nudi iuuenes liceum pana uene¬

Expanded text:
deo mitem praebuisse mammas ut lingua lambentem pueros magister deo mitem praebuisse mammas ut lingua lambentem pueros magister regii pecoris inuenerit— Faustulo fuisse nomen ferunt—ab eo ad stabula Larentiae uxori educandos datos. sunt qui Larentiam uolgato corpore lupam inter pastores uocatam putent; inde locum fabulae ac miraculo datum. ita geniti itaque educati, cum primum adoleuit aetas, nec in stabulis nec ad pecora segnes uenando peragrare saltus. hinc robore corporibus animisque sumpto iam non feras tantum subsistere sed in latrones praeda onustos impetus facere pastoribusque rapta diuidere et cum his crescente in dies grege iuuenum seria ac iocos celebrare. iam tum in Palatio monte Lupercal hoc fuisse ludicrum ferunt, et a Pallanteo, urbe Arcadica, Pallantium, dein Palatium montem appellatum; ibi Euandrum, qui ex eo genere Arcadum multis ante tempestatibus tenuerit loca, sollemne allatum ex Arcadia instituisse ut nudi iuuenes Lycaeum Pana uene
Abbreviated transcription (Latin):
secundum deorum opes imperii principium. Ut compressa uesta¬
lis cum geminum partum edidisset seu ita rata seu quia deus au¬
tor culpe honestior erat martem incerte stirpis patrem nuncupat¬
Sed nec du nec homines aut ipsam aut stirpem a crudelitate regia
uindicat. Sacerdos uincta in custodiam datur. Pueros in profluen¬
tem aquam mitti iubet. forte quadam diuinitus super ripas tibe¬
ris effusus lenibus stagnis nec adiri usquam ad iusti cursum poterat
amnis & posse quamuis languida mergi aqua infantes spem ferẽ¬
tibus dabat. Ita uelut defuncti regis imperio in proxima alluuie
ubi nunc ficus ruminalis est quam romularem uocatam ferunt pue¬
ros exponunt. Uaste tum in his locis solitudines erant. Tenet fama
cum fluitantem alueum quo iam expositi erant pueri tenuis in sic¬
co aqua destituisset lupam sicientem ex montibus qui circa sunt
ad puerilem uagitum cursum flexisse eam submissas infantibus a¬

Expanded text:
secundum deorum opes imperii principium. vi compressa Vestasecundum deorum opes imperii principium. vi compressa Vestalis, cum geminum partum edidisset, seu ita rata, seu quia deus auctor culpae honestior erat, Martem incertae stirpis patrem nuncupatsed nec dii nec homines aut ipsam aut stirpem a crudelituindicant: sacerdos uincta in custodiam datur, pueros in profluentem aquam mitti iubet. forte quadam diuinitus super ripas Tiberis effusus lenibus stagnis nec adiri usquam ad iusti cursum poterat amnis et posse quamuis languida mergi aqua infantes spem ferentibus dabat. ita uelut defuncti regis imperio in proxima alluuie ubi nunc ficus Ruminalis est—Romularem uocatam ferunt— pueros exponunt. uastae tum in his locis solitudines erant. tenet fama cum fluitantem alueum, quo expositi erant pueri, tenuis in sicco aqua destituisset, lupam sitientem ex montibus qui circa sunt ad puerilem uagitum cursum flexisse; eam submissas infantibus a
Abbreviated transcription (Latin):
latini appellati. Mansit siluus postea omnibus cognomen qui albae
regnarunt. Latino alba ortus. Alba athis. Athi capis. Capi capetus.
Capeto tiberinus. qui in traiectu albulae amnis submersus celebre
ad posteros nomini flumini dedit. Agrippa inde tiberini filius.
Post agrippam romulus siluius a patre accoepto imperio regnat.
Auentino fulmine ipse ictus regnum permanus tradidit. Is sepul¬
tus in eo colle qui nunc pars romanae est urbis cognomen colli fe¬
cit. Procas deinde regnat. is numitorem atq amulium procreat.
Numitori qui stirpis maximus erat regnum uetustum siline gentis
legat. Plus tamen uis potuit ꝗͣ uoluntas patris aut aetatis uerecun¬
dia. Pulso fratre amulius regnat. Addit sceleri scelus. stirpem fra¬
tris uirilem interunit. fratris filiae rhee siliue per spetiem honoris
cum uestalem eam legisset perpetua uirginitate spem partus adi¬
mit. Sed debebatur ut opinor fatis tantae origo urbis maximiq

Expanded text:
Latini appellati. mansit Silviis postea omnibus cognomen qui Albae Latini appellati. mansit Silviis postea omnibus cognomen qui Albae regnarunt. Latino Alba ortus, Alba Atys, Atye Capys, Capye Capetus, Capeto Tiberinus, qui in traiectu albulae amnis submersus celebre ad posteros nomen flumini dedit. Agrippa inde Tiberini filius, post Agrippam Romulus Silvius a patre accepto imperio regnat. Aventino fulmine ipse ictus regnum per manus tradidit. is sepultus in eo colle, qui nunc pars Romanae est urbis, cognomen colli fecit. proca deinde regnat. is Numitorem atque Amulium procreat; Numitori, qui stirpis maximus erat, regnum vetustum Silviae gentis legat. plus tamen vis potuit quam voluntas patris aut verecundia aetatis: pulso fratre Amulius regnat. addit sceleri scelus: stirpem fratris virilem interemit : fratris filiae Reae Silviae per speciem honoris, cum Vestalem eam legisset, perpetua virginitate spem partus adimit. sed debebatur, ut opinor, fatis tantae origo urbis maximique
Abbreviated transcription (Latin):
ua gens autorem nominis sui nuncupat. Is ascanius ubicumq & qua¬
cumq matre genitus certe natum enea constat. abundante lauini mul¬
titudine florentem iam ut tum res erant atq opulentam urbem ma¬
tri seu nouerce reliquit. nouam ipse aliam sub albano monte condid¬
it. quae a situ porrecte in dorso urbis longa alba appellata. Inter la¬
uinium & albam longam deductam coloniam triginta ferme inter¬
fuere anni. Tantum tamen opes creuerant maxime fusis etruscis ut
ne morte quidem enee nec deinde inter muliebrem tutelam rudimẽ¬
tumq primum puerilis regni mouere arma aut mezentius etrusciq
aut ulli alii accole ausi sint. Pax ita conuenerat ut etruscis latinisq
fluuius albula quem nunc tiberim uocant finis esset. Siluius deinde
regnat ascanii filius casu quodam in siluis natus. Is eneam siluium cre¬
at. is deinde latinum siluium ab eo alique coloniae deducte prisci

Expanded text:
ia gens auctorem nominis sui nuncupat. is Ascanius, ubicumque et quaia gens auctorem nominis sui nuncupat. is Ascanius, ubicumque et quacumque matre genitus—certe natum Aenea constat—abundante Lauinii multitudine florentem iam ut tum res erant atque opulentam urbem matri seu nouercae relinquit, nouam ipse aliam sub Albano monte condidit quae ab situ porrectae in dorso urbis Longa Alba appellata. inter Lauinium et Albam Longam coloniam deductam triginta ferme interfuere anni. tantum tamen opes creuerant maxime fusis Etruscis ut ne morte quidem Aeneae nec deinde inter muliebrem tutelam rudimentumque primum puerilis regni mouere arma aut Mezentius Etruscique aut ulli alii accolae ausi sint. pax ita conuenerat ut Etruscis Latinisque fluuius Albula, quem nunc Tiberim uocant, finis esset. Siluius deinde regnat Ascani filius, casu quodam in siluis natus; is Aeneam Siluium creat; is deinde Latinum Siluium. ab eo coloniae aliquot deductae, Pris
Abbreviated transcription (Latin):
tium in dies magis duorum populoꝵ eneas quamꝗͣ tanta opibus e¬
truria erat ut iam non terras solum sed mare etiam per totam ita¬
li e longitudinem ab alpibus ad fretum siculum fama nominis sui
implesset tamen cum moenibus bellum propulsare posset in aciem
copias eduxit. Secundum inde proelium latinis. Eneae etiam ultimũ
mortalium operum fuit. Situs est quencumq eum dici ius fasq est
super numiciũ i fluuium. Iouem indigetem appellant. Nondum ma¬
turus imperio ascanius enee filius erat. tamen id imperium ei ad pu¬
berem aetatem in colume mansit. Tantisper tutela muliebri tanta in¬
doles in lauinia erat res latina & regnum auitum paternumq pue¬
ro stetit. Haud nihil ambigam: quis enim rem tam ueterem procer¬
ta affirmet : hiccine fuerit ascanius an maior ꝗͣ hic creusa matre ilio
in columi natus comesq inde paternae fuge. quem uilũ eundem ui¬

Expanded text:
tium in dies magis duorum populorum Aeneas, quamquam tanta opibus Etium in dies magis duorum populorum Aeneas, quamquam tanta opibus Etruria erat ut iam non terras solum sed mare etiam per totam Italiae longitudinem ab Alpibus ad fretum Siculum fama nominis sui implesset, tamen cum moenibus bellum propulsare posset in aciem copias eduxit. secundum inde proelium Latinis, Aeneae etiam ultimum operum mortalium fuit. situs est, quemcumque eum dici ius fasque est super Numicum flumen: Iouem indigetem appellant. nondum maturus imperio Ascanius Aeneae filius erat; tamen id imperium ei ad puberem aetatem incolume mansit; tantisper tutela muliebri—tanta indoles in Lauinia erat—res Latina et regnum auitum paternumque puero stetit. haud ambigam—quis enim rem tam ueterem pro certo adfirmet?— hicine fuerit Ascanius an maior quam hic, Creusa matre Ilio incolumi natus comesque inde paternae fugae, quem Iulum eundem Iul
Abbreviated transcription (Latin):
men. Bello deinde aboriginesctroianiq petiti. Turnus rex rutulorum
cui pacta lauinia ante aduentum ene. e fuerat prelatum sibi aduenã¬
egre patiens simul enee latinoq bellum intulerat. Neutra acies leta
ex eo certamine abiit. Uicti rutuli uictores aborigines troianiq ducẽ
latinum amisere. Inde turnus rutuliq diffisi rebus suis ad florentes
etruscorum opes mecentiumq regem eorum confugiunt. qui cere o¬
pulento tum oppido imperitans iam inde ab initio minime laetus
origine noue urbis & tum nimio plus ꝗͣ satis tutum esset accolis rem
troianam crescere ratus haud grauatim sotia arma rutilis unxit.
Eneas aduersus tanti belli terrorem ut animos aboriginum sibi conci¬
liaret nec sub eodem uire solum sed etiam nomine omnes essent lati¬
nos utramq gentem appellauit. Nec deinde aborigines troianis stu¬
dio ac fide erga regem eneam cessere. fretusq his animis coalescen¬

Expanded text:
men. bello deinde Aborigines Troianique simul petiti. Turnus rex Rutulorum, men. bello deinde Aborigines Troianique simul petiti. Turnus rex Rutulorum, cui pacta Lauinia ante aduentum Aeneae fuerat, praelatum sibi aduenam aegre patiens simul Aeneae Latinoque bellum intulerat. neutra acies laeta ex eo certamine abiit: uicti Rutuli: uictores Aborigines Troianique ducem Latinum amisere. inde Turnus Rutulique diffisi rebus ad florentes opes Etruscorum Mezentiumque regem eorum confugiunt, qui Caere opulento tum oppido imperitans, iam inde ab initio minime laetus nouae origine urbis et tum nimio plus quam satis tutum esset accolis rem Troianam crescere ratus, haud grauatim socia arma Rutulis iunxit. Aeneas aduersus tanti belli terrorem ut animos Aboriginum sibi conciliaret nec sub eodem iure solum sed etiam nomine omnes essent, Latinos utramque gentem appellauit; nec deinde Aborigines Troianis studio ac fide erga regem Aeneam cessere. fretusque his animis coalescen
Abbreviated transcription (Latin):
euocasse ad colloquium. Percontatum deinde qui mortales essent
unde aut quo casu profecti domo quidue quaerentes in agrum la¬
urentem exissent. Postꝗͣ audierit multitudinem troianos esse ducẽ
eneam filium anchise & ueneris cremata patria domo profugos se¬
dem condendaeq urbis locum quaerere. & nobilitatem admiratum
gentis uiriq & animum uel bello uel paci paratum dextra data fidẽ
futurae amicitiae sanxisse. Inde foedus ictum inter duces. Inter ex¬
ercitus salutationem factam. Eneam apud latinum fuisse in hospi¬
tio. ibi latinum apud poenates deos domesticum publico adunx¬
isse foedus. filia enee in matrimonium data. Ea utiq res troianis
spem affirmat tandem stabili certaq sede fimendi erroris. oppidũ¬
condunt. Eneas a nomine uxoris lauinium appellat. Breui stirps quo¬
q uirilis ex nouo matrimonio fuit. Cui ascanium parentes dixere no¬

Expanded text:
euocasse ad conloquium; percontatum deinde qui mortales essent, euocasse ad conloquium; percontatum deinde qui mortales essent, unde aut quo casu profecti domo quidue quaerentes in agrum Laurentinum exissent, postquam audierit multitudinem Troianos esse, ducem Aeneam filium Anchisae et Ueneris, cremata patria domo profugos, sedem condendaeque urbi locum quaerere, et nobilitatem admiratum gentis uirique et animum uel bello uel paci paratum, dextra data fidem futurae amicitiae sanxisse. inde foedus ictum inter duces, inter exercitus salutationem factam. Aeneam apud Latinum fuisse in hospitio; ibi Latinum apud penates deos domesticum publico adiunxisse foedus filia Aeneae in matrimonium data. ea res utique Troianis spem adfirmat tandem stabili certaque sede finiendi erroris. oppiducondunt; Aeneas ab nomine uxoris Lauinium appellat. breui stirpis quoque uirilis ex nouo matrimonio fuit, cui Ascanium parentes dixere no
Abbreviated transcription (Latin):
tos troianosq eas tenuisse terras. Et in quem primum egressi sunt
locum troia uocatur. pagoq troiano inde nomen est. gens uniuer¬
sa heneti appellati. Eneam ab simili clade domo profugum. sed ad
maiora rerum initia ducentibus fatis. primo in macedoniam uenisse
Inde in siciliam quaerentem sedes delatum. ab sicilia classe ad laurẽ¬
tem agrum uenisse. Troia & huic loco nomen est. Ubi postꝗͣ egressi¬
sunt troiani ut quibus ab immenso prope errore nihil praeter arma
& naues superesset cum praedam ex agris agerent. Latinus rex abo¬
riginesq qui tum ea tenebant loca ad arcendam iuim aduenarum
armati ex urbe atq agris concurrunt. Duplex inde fama est. Alui
proclio uictum. Latinum pacem cum enea deinde affinitatem u¬
xisse tradunt. Alii cum instructe acies constitissent prius ꝗͣ signa
canerent processisse latinum inter primores ducemq aduenarum

Expanded text:
tos Troianosque eas tenuisse terras. et in quem primo egressi sunt tos Troianosque eas tenuisse terras. et in quem primo egressi sunt locum Troia uocatur pagoque inde Troiano nomen est: gens uniuersa Ueneti appellati. Aeneam ab simili clade domo profugum sed ad maiora rerum initia ducentibus fatis, primo in Macedoniam uenisse, inde in Siciliam quaerentem sedes delatum, ab Sicilia classe ad Laurentem agrum tenuisse. Troia et huic loco nomen est. ibi egressi Troiani, ut quibus ab immenso prope errore nihil praeter arma et naues superesset, cum praedam ex agris agerent, Latinus rex Aboriginesque qui tum ea tenebant loca ad arcendam uim aduenarum armati ex urbe atque agris concurrunt. duplex inde fama est. alii proelio uictum Latinum pacem cum Aenea, deinde adfinitatem iunxisse tradunt: alii, cum instructae acies constitissent, priusquam signa canerent processisse Latinum inter primores ducemque aduenarum
Abbreviated transcription (Latin):
piditatis erat. Nuper diuitiae auaritiam & abundantes cupidita¬
tes desiderium per luxum ac libidinem pereundi perdendiq om¬
nia inuexere. Sed quaerele ne tum quidem grate future cum for¬
sitan necessariae erunt ab initio certe tante ordiendae rei absint.
Cum bonis potius hominibus uotisq & praęcationibus deorum dea¬
rumq si ut poetis nobis quoq mos esset libentius inciperemus. ut
orsis tanti operis successus prosperos darent. lam primum omniũ
satis constat troia capta in coeteros seuitum esse troianos a duobus
enea anthenoriq & uetusti uire hospitu & quia pacis reddendaq¬
helene semper autores fuerant omne uis belli achiuos abstinuisse.
Casibus deinde uarus anthenorem cum multitudine henetum qui sc¬
ditione ex paphlagonia pulsi & sedem & ducem rege pilemone
ad troiam amisso quaerebant uenisse in intimum hadriatici maris¬
sinum. Euganeisq qui inter mare alpesq in colebant pulsis hene¬

Expanded text:
piditatis erat: nuper diuitiae auaritiam et abundantes uoluptapiditatis erat: nuper diuitiae auaritiam et abundantes uoluptates desiderium per luxum atque libidinem pereundi perdendique omnia inuexere. sed querellae, ne tum quidem gratae futurae cum forsitan necessariae erunt, ab initio certe tantae ordiendae rei absint: cum bonis potius ominibus uotisque et precationibus deorum dearumque, si, ut poetis, nobis quoque mos esset, libentius inciperemus, ut orsis tantum operis successus prosperos darent. iam primum omnium satis constat Troia capta in ceteros saeuitum esse Troianos, duobus, Aeneae Antenorique, et uetusti iure hospitii et quia pacis reddendaequHelenae semper auctores fuerant, omne ius belli Achiuos abstinuisse; casibus deinde uariis Antenorem cum multitudine Enetum, qui seditione ex Paphlagonia pulsi et sedes et ducem rege Pylaemene ad Troiam amisso quaerebant, uenisse in intimum maris Hadriatici sinum, Euganeisque qui inter mare Alpesque incolebant pulsis Ene
Abbreviated transcription (Latin):
qui mores fuerint per quos uiros quibusq artibus domi militieq
& partum & auctum imperium sit. Labente deinde paulatim dis¬
ciplina uelut dissidentes primo mores sequatur animo. Dein ut ma¬
gis magisq lapsi sint. tum ire coeperint praecipites. donec ad haec
tempora quibus nec uitia nostra nec remedia pati possumus peruẽ¬
tum sit. Hoc illud est praecipue in cognitione rerum salubre ac fru¬
giferum omnis te exempli documenta in illustri posita monumẽto
intueri. Inde tibi tuaeq rei.p. quod imitere capias. Inde foedum
inceptu foedum exitu quod uites. Cocterum aut me amor nego¬
tu suscoepti fallit aut nulla unꝗͣ res.p. nec maior nec sanctior nec
bonis exemplis ditior fuit. nec in quam tam sero auaritia luxuria
q immigrauerunt. Nec ubi tantus aut tam dui paupertati ac par¬
simoniae honos fuerit. Adeo quanto rerum minus tanto minus cu¬

Expanded text:
qui mores fuerint, per quos uiros quibusque artibus domi militiaeque qui mores fuerint, per quos uiros quibusque artibus domi militiaeque et partum et auctum imperium sit; labente deinde paulatim disciplina uelut desidentes primo mores sequatur animo, deinde ut magis magisque lapsi sint, tum ire coeperint praecipites, donec ad haec tempora quibus nec uitia nostra nec remedia pati possumus peruentum est. hoc illud est praecipue in cognitione rerum salubre ac frugiferum. omnis te exempli documenta in inlustri posita monumento intueri; inde tibi tuaeque rei publicae quod imitere capias, inde foedum inceptu foedum exitu quod uites. ceterum aut me amor negotii suscepti fallit, aut nulla unquam res publica nec maior nec sanctior nec bonis exemplis ditior fuit, nec in quam ciuitatem tam serae auaritia luxuriaque immigrauerint, nec ubi tantus ac tam diu paupertati ac parsimoniae honos fuerit. adeo quanto rerum minus, tanto minus cu
Abbreviated transcription (Latin):
mium petam ut me ab conspectu malorum qua nostra tot ꝑ an¬
nos uidit aetas tantisper certe dum prisca illa tota mente repeto
auertam. omnis expers curae quae animum & si non flectere aue¬
ro sollicitum tamen efficere possit. Quae ante conditam condendã¬
ue urbem pocticis magis decora fabulis ꝗͣ incorruptis rerum gesta¬
rum monumentis traduntur ea nec affirmare nec refellere in ani¬
mo est. Datur haec uenia antiquitati ut miscendo humana diuinis
primordia urbium augustiora faciat. Et sicui populo licere oportet
consecrare origines suas & ad deos referre auctores ea belli gloria
est populo romano ut cum suum conditorisq sui parentem martẽ
potissimum ferat tam & hoc gentes humanae patiantur aequo animo
ꝗͣ imperium patiuntur. Sed haec & his similia utcumq animaduer¬
sa aut existimata erunt haud in magno equidem ponam discrimi¬
ne. Ad illa mihi prose quisq acriter intendat animum quae uita

Expanded text:
mium petam, ut me a conspectu malorum quae nostra tot per anmium petam, ut me a conspectu malorum quae nostra tot per annos uidit aetas, tantisper certe dum prisca tota illa mente repeto, auertam, omnis expers curae quae scribentis animum, etsi non flectere a uero, sollicitum tamen efficere posset. quae ante conditam condendamue urbem poeticis magis decora fabulis quam incorruptis rerum gestarum monumentis traduntur, ea nec adfirmare nec refellere in animo est. datur haec uenia antiquitati ut miscendo humana diuinis primordia urbium augustiora faciat; et si cui populo licere oportet consecrare origines suas et ad deos referre auctores, ea belli gloria est populo Romano ut cum suum conditorisque sui parentem Martem potissimum ferat, tam et hoc gentes humanae patiantur aequo animo quam imperium patiuntur. sed haec et his similia utcumque animaduersa aut existimata erunt haud in magno equidem ponam discrimine: ad illa mihi pro se quisque acriter intendat animum, quae uita,
Abbreviated transcription (Latin):
ACTURUS NE SIM OPERE
pretium si a primordio urbis res populi
romani perscripserim nec satis scio nec si¬
sciam dicere ausim. Quippe qui cum uete¬
rem tum uulgatam esse rem uideam. Dũ
noui semper scriptores aut in rebus certius
aliquid allaturos se aut seribendi arte
rudem uetustatem superaturos credunt
Ut cumq erit uiuabit tamen rerum gesta¬
rum memoriae principis terrarum popu¬
li pro uirili parte meipsum consuluisse.
Et si in tanta scriptorum turba mea fama in obscuro est nobilitate ac
magnitudine eorum qui nomini officient meo consoler. Res est
preterea & immensi operis ut quae supra septingentesimum ann¬
um repetatur & quae ab exiguis profecta initus co creuerit ut iã
magnitudine laboret sua. Legentium plerisq haud dubito quin
primae origines proximamq origimbus minus praebitura uolup¬
tatis sint festinantibus ad haec noua quibus iampridem praeualen¬
tis populi uires seipse conficiunt. Ego contra hoc quoq laboris p̃¬

Expanded text:
acturusne operae pretium sim, si a primordio urbis res populi Romani perscripserim. Attentum vero lecsciam, dicere ausim, quippe qui cum ueterem tum uolgatam esse rem uideam, dum noui semper scriptores aut in rebus certius aliquid allaturos se aut scribendi arte rudem uetustatem superaturos credunt. utcumque erit, iuuabit tamen rerum gestarum memoriae principis terrarum populi pro uirili parte et ipsum consuluisse; et si in tanta scriptorum turba mea fama in obscuro sit, nobilitate ac magnitudine eorum me qui nomini officient meo consoler. res est praeterea et immensi operis, ut quae supra septingentesimum annum repetatur et quae ab exiguis profecta initiis eo creuerit ut iam magnitudine laboret sua; et legentium plerisque haud dubito quin primae origines proximaque originibus minus praebitura uoluptatis sint, festinantibus ad haec noua quibus iam pridem praeualentis populi uires se ipsae conficiunt: ego contra hoc quoque laboris prae
Abbreviated transcription (Latin):
mus consul factus. Et in his finis quidem certaminis fuit. Quia pa¬
tricii se auctores futuros negabant prope secessionem plebis rester¬
ribilesq alias minas ciuilium certaminũ uenit. Cum tamen per
dictatorem conditionibus sedate discordie sunt. Concessumq a no¬
bilitate plebi de consule plebeio. A plebe nobilitati de pretore uno
qui ius in urbe diceret ex patribus creando. Ita ab diutina ira tan¬
den in concordiam redactis ordinibus cum dignam eam rem se¬
natus censeret esse meritoq id si quando unquam alias deum im
mortalium causa facturos fore ut ludi maximi fierent & dies unus
ad triduum adiceretur. Recusantibus id munus edilibus plebis conc¬
lamatum a patricus iuiuenibus est. se id honoris deum immortaliũ
causa libenter acturos ut ediles fierent. Quibus cum ab uniuersis gra¬
populum rogaret. Patres auctores omnibus eius anni comitus fie¬
rent:¬

Expanded text:
mus consul factus. et ne is quidem finis certaminum fuit. quia pamus consul factus. et ne is quidem finis certaminum fuit. quia patricii se auctores futuros negabant, prope secessionem plebis res terribilesque alias minas ciuilium certaminum uenit cum tandem per dictatorem condicionibus sedatae discordiae sunt concessumque ab nobilitate plebi de consule plebeio, a plebe nobilitati de praetore uno qui ius in urbe diceret ex patribus creando. ita ab diutina ira tandem in concordiam redactis ordinibus, cum dignam eam rem senatus censeret esse meritoque id, si quando unquam alias, deum immortalium causa libenter facturos fore ut ludi maximi fierent et dies unus ad triduum adiceretur, recusantibus id munus aedilibus plebis, conclamatum a patriciis est iuuenibus se id honoris deum immortalium causa libenter facturos ut aediles fierent. quibus cum ab uniuersis grapopulum rogaret, patres auctores omnibus eius anni comitiis fierent