comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
obseruau̾it. s hoc neqͣꝗͣm nͥ ut legem moisi compleret et q nͣdum
uen̾at dies resurrectionis quam seruaret. Deha sc. Ñ.
Equid de phase dices festiuitate. quam ds pçep̃ obseruari &
In eaagnum immolari ipsumq cum pane az imo & amaris her¬
bĩ cõmedi. qd̾ cotum apłi dimisere. ⁊ aliua festum p̃cepere. & alio¬

Expanded text:
observaverit, sed hoc nequaquam nisi ut legem Moysi compleret, et quia nondum venerat dies resurrectionis quam servaret. MOYSES. Et quid de Phase dices festivitate, quam praecepit Dominus observare, et in ea agnum immolare, ipsumque cum pane azymo et amaris herbis comedere , quod totum apostoli dimisere, et aliud festum prae
Abbreviated transcription (Latin):
saltẽ quȩ aã similitudinẽ illiꝰ factȩ sunt uideant. & sacficii quod in
illa factum ẽ recordent᷑ & intelli gant. Quemadmodum filii gad &
filii Ruben altare construxerunt tnsiordanẽ. ad similitudinẽ altaris
ierusalem : ut ffiii sui & uxores qui ascenc̾e non pot̾ant ierusalẽ. illud

Expanded text:
saltem quae ad illius similitudinem factae sunt videant, et sacrificium quod in saltem quae ad illius similitudinem factae sunt videant, et sacrificium quod in illa factum est recordentur atque intelligant quemadmodum etiam filii. Sed et filii Ruben altare construxerant trans Jordanem ad similitudinem altaris illius Hiericho, ut filii sui et uxores, qui ascendere non potuerunt illud
Abbreviated transcription (Latin):
& ei imaginẽ hominis suꝑponimꝰ. Ec ꝑ crucẽ quidẽ altare: ꝑ imaginẽ¬
uͦ sacficium qͥd suꝑ altare fit designamꝰ. Sic̃ enim suꝑ altare anima¬
lia sacficabant᷑ : ita & suꝑ crucem immolatꝰ fuit dei agnus. Et fic̃
de lapidum reliquiis quib altare construebant : nulla cura erat
quid fieret : ita qi de reliquiis crucis uł suꝑpositȩ imaginis qͥd fiat
ñ curamꝰ. Et sic̃ Salomon ⁊ alii ante altare procidentes. ñ illd̃ s
deum solumadorabant : ita & nos ante crucẽ genua flectentes. non
crueẽ illam aut imaginẽ suꝑpositã. immo dm̃ patrẽ & eiꝰ filium ihm
immolatꝰ ÷ deiagnus ubiq haberetis: sed ne ꝗͣqͣm immo erueẽ aliã
suꝑ qͣm nunquã fuit agnisille. ꝯstruitis. E Profecto cruce alam
ubiq hab̾e ñ possumꝰ. Qr̃ nec mirum nec malũ ẽ. si cruces alias ad
eiꝰ similitudinem faciamꝰ: ut qui illam xp̃i erucẽ non uideẽt. alias

Expanded text:
 per crucem quidem altare, per imaginem sacrificium quod super altare est designamus. Sicut tamen super altare animalia sacrificabant, ita et super crucem immolatus fuit Dei Agnus; et sicut de lapidum reliquiis quibus altare construebant, cura nulla erat quid fieret, ita et de reliquiis crucis vel supra impositae imaginis quid fiat non curamus. Sicut etiam Salomon et alii ante altare procidentes, nequaquam illud, imo Deum solum adorabant. Ita et nos ante crucem genua flectentes, nequaquam crucem illam aut imaginem superpositam, imo Deum Patrem et Filium suum immolatus est Dei Agnus haberetis. Sed nunc adoratis crucem aliam, super quam nunquam fuit Agnus ille immolatus. PETRUS. Profecto crucem illam ubique habere non possumus, quare nec mirum nec malum est, si cruces alias ad ejus similitudinem faciamus, ut qui illam Christi crucem non viderunt, alias
Abbreviated transcription (Latin):
si dic̃et. Biesurgente xp̃o: omne cum eo gaudiũ refurget. Lt̾cium
ꝑ dilucłm intelligimꝰ lucem. sic̃ młtis inlocis ꝑ nom̃ qđ ẽ. uesꝑte
ex urgam & ego de tenebris cum eo ingła & magnaluce. Quartum
autẽ quod dixit ȩxaltare suꝑ cȩlos deus. & suꝑ omnẽ t̾ram gła tua:
de exaltatione ⁊ ascensu xp̃i in celum addidit. de quo ascensu ꝑ totũ
cendes: & indetͥ ꝑ totã t̃̾iã. accumulabit᷑ gta. Quod uͭ aixit d̃s: neces¬
iario de xp̃o intelligimꝰ. qui & homo fuit. & deus. Durꝰ enĩ ds̃ cũ
nec de loco ad locum moueat᷑ : procul dubio nec descenait nec
in tuȩ fidei expositione unum adhuc tetigisti: udelicet quod uen¬

Expanded text:
si diceret: Christo resurgente, omne cum eo gaudium exsurget atque laeper diluculum intelligimus lucem, sicut multis in locis per nomen quod est exsurgam et ego de tenebris cum eo in gloria et magna luce. Quartum autem quod dixit: Exaltare super coelos, Deus, et super omnem terram gloria tua, de exaltatione et ascensu Christi in coelum addidit, de quo ascensu per totum a. Quod vero dixit, Deus, necessario de Christo intelligimus, qui et homo fuit et Deus. Purus enim Deus cum nec de loco ad locum moveatur, procul dubio nec descendit, necin tuae fidei expositione adhuc unum tetigisti, videlicet quod
Abbreviated transcription (Latin):
simum. & ascendet fȩcor eiꝰ qr suꝑbe egit. Et ego quidẽ non curo explana¬
re qͣlit̾ ꝑ aquilonẽ diabolum possis intellig̾e. Nam hoc ur̃i doctores satis
exposuerunt. Pret̾a autẽ quom uos phase celebrare dicitis. cum nec sacͥ¬
ficium faciatis nec altare nec sac̃dotẽ qui illud faciat habeatis: Duta¬
tis enim qđ ꝓpt̾ herbas ⁊ az imos panes quis manducatis. phase comple
tem differtis. qi illudnec die lunȩ: nec die mercurii. nec die uen̾is
unqͣm celebratis. quod mͥ uolo edisseras qͣr facitis. M Nescio aliud
nͥ qđ nr̃i doctores sic ordinauer̃t iłid̃. & Gamaliel p̃ omnib. E Et nosti¬

Expanded text:
utredo ejus, quia superbe egit . Et ego quidem non curo explanare qualiter per aquilonem diabolum possimus intelligere, nam hoc vestri doctores satis exposuere. Praeterea autem quomodo vos Phase celebrare dicitis, cum nec sacrificium faciatis nec altare, nec sacerdotem, qui illud faciat habeatis? Putatis enim quod propter herbas tantum et azymos, quos manducatis Phase complerin sequentem differtis, quia illud nec die Lunae, nec Mercurii, nec die Veneris unquam celebratis. Quod mihi volo edisseras quare facias. MOYSES. Nescio aliud, nisi quod nostri doctores sic ordinaverunt illud, et Gamaliel prae omnibus. PETRUS
Abbreviated transcription (Latin):
positum ẽ. corpꝰ eiꝰ. P. Et licet leue sit ⁊ subtile: quidẽ. qđ corpꝰ illud
leuissimum & subtilissimum fu̾it. qͥppe cum inmorte omnẽ ponderosita¬
tem & spissitudinẽ amiserit. cuiꝰ rei argum̃tum ẽ qđ ult̾iꝰ nec cibo nec
potu eguit. cũ ĩ quã tale fu̾it & sp̃m .i. animã secũ habu̾it. & p̾t̾ea¬
deitatẽ quȩ omnibꝰ carnis sp̃ibꝰ moise attestante dominat᷑ & p̾cellit :
numqͥd ñ in celum cum placuit ascende potuit : Itẽ de helia cuiꝰ corpꝰ
nullam ꝑ mortẽ subtilitatẽ accepit. & tamen coram heliseo in altũ as¬
tam accepit. quodusq ĩ aerem ascendere potuit: ubi d̾e angłi eum
xp̃i & ꝑ mortẽ subtile factum sit. & ꝑ hoc qđ post resurrectionẽ
necessitate aliqua nec manducauit nec bibit. quin ⁊ deitatis ple¬
uitudinẽ quȩ suꝑ angłos ẽ in se habuit ⁊ cur sic̃ diximꝰ ascendie in
cȩlum nequiuit: S & racio ẽ. quod ascendit. Si enim locum ĩ qͦ

Expanded text:
positum est corpus. PETRUS. Et licet leve sit et subtile, quid est quod corpus illud levissimum et subtilissimum fuerit, quippe cum in morte omnem ponderositatem et spissitudinem amiserit, cujus rei argumentum est quod ulterius nec cibo nec potu indiguit; cum, inquam, tale fuerit, et spiritum, deitatem, quae omnibus carnis spiritibus Moyse attestante dominatur et praecellit, nunquid non in coelum, cum placuit, ascendere potuit? Item de Elia, cujus corpus nullam per mortem subtilitatem suscepit, et tamen coram discipulo suo Eliseo in altum astam accepit, quod usque in aerem conscendere potuit, ubi etiam et angeli eum rpus Christi et per mortem subtile factum sit, et per hoc quod post resurrectionem necessitate aliqua nec manducavit nec bibit, quin et deitatis plenitudinem, quae super angelos est in se habuerit, cur, sicut diximus, conscendere in coelum nequivit? Sed et ratio est quod ascenderit. Si enim locum, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
Et hoc ĩacficium fimile ẽ. sacficio illi. quod inlege moy ses p̃cipiens. sac¬
fictum toda .i. laudis appellauit : & de pane tantũ et uino in huiꝰ
sanguinem.h.p : Immola deo sacͥficium .l. ꝑ hoc enim insinuauit
bat᷑ esse faciendum. Et hoc quidẽ sacficium nr̃m laucdis ẽ. Ilud enim
faciendo deum laudamꝰ. & beneficio qđ nob̾ fec̃ ꝑfilium suum ib̾m nos
saluando M Et quid de carmbꝰ illis dices. qͣs ⁊ inlege moises comedi

Expanded text:
Et hoc sacrificium simile est sacrificio illi quod in lege Moyses praecipiens, sacrificium toda, id est laudis appellavit , et quod de pane tantum et vino in hujus abo. Immola Deo sacrificium laudis . Per hoc enim insinuavit batur fore faciendum. Et hoc quidem sacrificium nostrum, laudis est. Illud enim faciendo. Deum laudamus de beneficio quod nobis fecit, per filium suum Jesum nos salvando. MOYSES. Et quid de carnibus illis, dices, quas et in lege Moyses manducari
Abbreviated transcription (Latin):
filios adam de diaboli iugo eriꝑet carnẽ suscep. pꝰqͣm ut dicisalip
compleuit ut uoluit: qͣr seiterũ gͣuitate corpis impediuit. d̃ Corpꝰ
quiaem xp̃i subtue fuit. & ab omni peccato nundissimum. Heq
enumuił pmi parentis ade uł exsemet ip̃o aliquod contͣxit peocatũ.
Et eum tale fuit. ñ quidhinori debuit : cum ⁊ adam ñ n pro peccato
obierit & p̾cerea cum in eo deitas habitau̾it. c Non.  Cum g̃ ob¬
S cur a deo resuscitari proꝑauit. & non quousq boni qui moitui
sunt alii iuscicent᷑ infine mundi expectauit::  Aiii mtta pec¬

Expanded text:
 causam quam ut filios Adam de diaboli jugo eriperet carnem susceperit, postquam, ut dicis, illud complevit, ut voluit, quare iterum corquidem Christi subtile fuit, et ab omni peccato mundissimum . Neque enim vel primi parentis Adae, vel ex seipso aliquod contraxit peccatum, et cum tale fuerit, nunquid mori debuit, cum et Adam, nonnisi propter peccatum obierit, et praeterea cum in eo deitas habitaverit? MOYSES. NoSed cur adeo suscitari festinavit, et non quousque boni qui mortui sunt, alii suscitentur in fine mundi , exspectavit? PE
Abbreviated transcription (Latin):
obseruando xp̃o consilium acceꝑunt doctores ur̃i. Die si quidẽ dñica
p̃cȩdenti ierusalẽ ut ibi phase celebraret xp̃c uenit: quẽ c̃ lȩcicia
Quod autẽ hostia illa de oue uł capͣ accipi p̃cepta ẽ & non de uac¬
nec se ut posset defendit. Quod uͦ ab omni młtitudine filio isrł iussus.ẽ.
immolari c̃ singłarit᷑ de uno p̾ceptum sit licet non om̃es unũ s unꝰqͥsq
doxp̃m occidit. Licet enim non om̃s affuerint: om̃s camen assensum
.ii. diei uesꝑa. Et unum quidẽ ẽ. c̃ sol a medio çeli puncto descendẽ
incipit. Ait̾um uero: cum ante noctẽ ex toto occidit. Et. xp̃c ⁊ die .xii̾ii.¬

Expanded text:
observando Christo consilium acceperunt doctores vestri . Die siquidem Dominica observando Christo consilium acceperunt doctores vestri . Die siquidem Dominica praecedenti Hierusalem, ut ibi Phase celebraret, Christus venit, quem cum laetitia Quod autem hostia illa de ove vel capra accipi praecepta est, et non de vacnec se ut posset defendit. Quod vero ab omni multitudine filiorum Israel jussus est immolari, cum singulariter de uno praeceptum sit, licet non omnes unum, sed unusquisque ltitudo Christum occidit. Licet enim non omnis adfuit, omnis tamen assensum  quae sint duo diei vespera. Et unum quidem est, cum sol a medio coeli puncto descendere incipit, alterum vero, cum ante noctem ex toto occidit. Et Christu
Abbreviated transcription (Latin):
Inpͥmis õ moises diligent᷑ debemꝰ inspic̾e ẜitꝰ. & causas rituum qͥbꝰ
fieri in solitudine. Quod cum fecerimꝰ: profecto uidebimꝰ. utrum post
ritꝰ ⁊ religiones illiꝰ sunt. Decima die mensis p̾ceptꝰ ẽ. agnꝰ uel hedus
urł .xii. die int̾ duo uesꝑa immolari. & de eiꝰ iangiine suꝑ utrumq
postem ⁊ suꝑ liminaria domoꝵ poni. et hoc in domib tant̃ illis. in
quib debebat manducari. qͥn ⁊ carnes eiꝰ ñ crudas nec aqua coctas.
s igni tm̃ assas comedi. Integer etiam totꝰ c̃ pedibꝰ et intestinis iussus
ẽ igne coqͥ noctuq & festinant᷑ comedi. ⁊ os eiꝰ non confringi. & sic c̃
siret. ẜ̃ Nonne cͥ sepiꝰ supͣdixi. quod u̾bum aliquod tem̾e nunqͣm exie¬
rit ab oie domini : M̾ Dic tugͥ qͣr obseruari ussi sunt. s̾ Lgnꝰ ille
dentes in se. de diabolo qui animas dampnat redimendi sunt. M De ag¬
no quidem qd placet dixisti. S p̾dictos Ritꝰ agni qͦm pot̾is apͤlicare

Expanded text:
ne, o Moyses, diligenter debemus inspicere ritus, et causas rituum, quibaeceptum est in solitudine . Quod cum fecerimus, profecto videbimus utrum post ritus et religiones illius sunt. Decima die mensis est praeceptus agnus vel haedus decima die inter duo vespera immolari, ac de ejus sanguine super utrumque postem et super liminaria domorum poni, et hoc in domibus tantum illis, in quibus debebat manducari, quin et carnes ejus non crudas vel aqua coctas, sed igni tantum assas comedi, integer etiam et totus est igni coqui, noctuque et festinanter comedi, et os illius non confringi, et sic cum siret. PETRUS. Nonne tibi saepius supra dixi, quod verbum aliquod temere nunquam exierit ab oChristum credentes in se, de diabolo, qui animas damnabat erant redimendi, et no quidem quod placet respondisti, sed praedictos ritus agni quomodo poteris applicare
Abbreviated transcription (Latin):
porci:. quod p̾aduentum xp̃i de in comestibili in comestibilem debeat
ꝯu̾iti. hec autẽ r̃õ de omnib inmundiciis pocest dͥari. Sea & carnium
ab solutionẽ protestat᷑ moises ẽs. uent̾am pꝰ aduentum xp̃i :. Ioquens
sic̃ docutus ẽ cibi. ⁊ uolueris uescicarniꝰ qͥs desid̾at aĩa tua. loc autẽ
quem elegit dñs ds̃ cuus. ut sit nom̃ eꝰ ibi procul fu̾it: occides de ar
tibi placet. Sicud caprea camedit᷑ & ceruus. ita uesceris eis: & mundꝰ
p iimundꝰ ineommune uescent᷑. ENante aduentum qͥ pp̃e xp̃i t̾mi

Expanded text:
post adventum Christi de incomestibili in comestibilem debebat converti. Haec autem ratio de omnibus immunditiis potest dari. Sed et carnium absolutionem protestatur Moyses esse futuram post adventum Christi, loquens  volueris vesci carnibus quas desiderat anima tua, locus autem quem elegerit Dominus Deus tuus, ut sit nomen ejus ibi, procul fuerit, occides de armtibi placet. Sicut caprea comeditur et cervus, ita vesceris eis, et mundus et immundus in commune vescentur . A
Abbreviated transcription (Latin):
placitum scio. utilitatẽ uero afferebat: quia salutationis erat occa
cisus sit saluabit᷑. & ita in cassum & absq proticuo. iii. die fieri
iube. E aliud quȩr̃e placet: circumcisio illa utrum alia re ad sal¬
qe ad sauuicẽ ꝑfeceam p̃t̃ cucumcisionẽ legem moisi cõpleri opottet
& miocdium quo fiat potel aud̾ite si placet. Si enĩ quis cireũcisiis tiuit.
saluari ulacenꝰ pot̾it. P. Unde uobis hȩc crediditas iuenit cui
nec abrabe nec Moy si deus illud usqͣm promiserit. nec prophaull

Expanded text:
placitum Dei scio. Utilitatem autem afferebat, quia salvationis erat occascisus sit salvabitur, et ita incassum et absque proficuo die octava fieri jubetur. Sed et aliud quaerere placet. Circumcisio illa utrum alia re ad salem perfectam, praeter circumcisionem, legem Moysi compleri oportet, et modum quo fiat potes audire, si placet. Si enim quis et circumcisus fuerisalvari ullatenus poterit. PETRUS. Unde vobis hujusmodi credulitas venit, cum nec Abrahae nec Moysi Deus illud unquam promiserit, nec propheta ull
Abbreviated transcription (Latin):
precepta eiꝰ p̃dicasse: Quod enim ⁊ eum & eiꝰ p̾cepta p̃dicarunt: argu-¬
mencũ ẽ. qđ eiꝰ ut ip̃i fidem dilacarent diu̾sas & longinquas t̾ras nudipe¬
des pecier̃t. sitim. famem. nudicatẽ frigus. & calorẽ. angustiam. & la¬
ooiem. ⁊lagita & occisionem obeiꝰ confestionẽ. fere om̃s ꝑtuleĩt. Nam
quomodo lde pro eo pocuissent sustiñe. & p̃ceptis eiꝰ contri uel mnobe

Expanded text:
praecepta ejus praedicasse? Quod enim et eum et ejus praecepta praedicarunt, argumentum est quod ipsi ut ejus fidem dilatarent, diversas et longinquas terras nudipedes petierunt, sitim, famem, nuditatem, frigus simul et calorem, angustiam et laborem, flagra et occisionem ob ejus confessionem fere omnes pertulerunt. Nam quomodo haec pro eo potuissent sustinere, et praeceptis ejus con
Abbreviated transcription (Latin):
cate ĩ corde suo ⁊ in om̃i aĩa sua: ñ auferet᷑ tͥ uir dde solio isrł. Pmis¬
sio autẽ ea que sibi dexp̃o facta est quod & si filii sui peccarent. utiq
punirent᷑ : tam̃ promictit᷑ e̾ẽ complenda sic̃ in eodẽ legit᷑ psalmo.
Si autẽ derelinquerint filii eiꝰ legem meam & in uidiciis meis ñ
ambulau̾int : si iusticias meas profanai̾unt : & mandata m̃a non
custodierint : uisitabo in uirga iniquitates eoꝵ : & inuerb̃ib pec¬
cata eoꝵ. Miscđam autẽ meam ñ disꝑgam ab eo: neq nocebo in
P Denehixisti. ⁊ bñ scͥpt᷑as intellig̾e te monstrasti & ꝯtͣrium
nullum posufti. Sed xp̃c nͥ d̾s erit quomͦ ĩ et̾nũ manebit. et¬

Expanded text:
n auferetur tibi vir de solio Israel . Promissio autem illa, quae sibi de Christo est facta, etsi filii tui peccarent utique punirentur, sed tamen promittitur esse complenda, sicut in eodem legitur psalmo: Si autem dereliquerint filii ejus legem meam, et in judiciis meis non ambulaverint, si justitias meas profanaverint, et mandata mea non custodierint, visitabo in virga iniquitates eorum, et in verberibus peccata PETRUS. Bene dixisti, et bene Scripturas intelligere te demonstrasti, et contrarium nullum posuisti. Sed Christus quomodo in aeternum manebit,
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ p̃c̾misimꝰ non explanatũ ÷ si attente inuestiges. similit̾ pot̾is
dicas si placet qr̃ uice alt̾a phase in deserto p̾ceptꝰ ẽ fieri. p̃ Hulla
quȩ coli dignior ẽ. cõmutemꝰ. pro die saluationis corꝑum. Nam et ueni¬
enti maiori leticia minor recedit: & oriente sole. stellarum claritas aufu¬
git. S et memoriam pͥoris debemꝰ dimitt̾e. pro memoria seqñtis ⁊ sic̃

Expanded text:
aliquem praetermisimus non explanatum, si attente investiges, similiter poteridicas, si placet, quare vice altera Phase in deserto praeceptum est fieri . PETRquae coli dignior est commutemus pro die salvationis corporum. Nam et veniente majore laetitia, minor recedit, et oriente sole, stellarum claritas aufugit. Sed et memoriam prioris debemus dimittere pro memoria sequentis, sicut et
Abbreviated transcription (Latin):
ab illo addidiceruit. & ita illum circumcisiõi cõmiscentes: in errore
popłm dimiserunt. De Sabb. MDe circumcitiõe qđ placet respon¬
disti. Sed quid dices de die Sabb̃i. quẽ & młtis in locis ds̃ ꝑ morsen¬
ꝑcepit obseruari: & ꝑ se ip̃m loquens ad filios isrł. de monte sinai.
Cuiꝰ obseruationis p̾ceptũ in tabulis lapideis fuit scͥptum: ita. Mem̃
cȩlum & t̾ram mare. & om̃ia quȩ in eis sunt : & reqͥeuit in die uiͦi.
c circo benedixit deus diem Sabb̃i. et sc̃ificauit eum: & p̃t̾a lapidari

Expanded text:
ab ipso didicerunt et ita eum circumcisioni commiscentes, in errorem populum dimiserunt. MOYSES. De circumcisione quod placet respondisti. Sed quid dices modo de observari, et per seipsum loquens ad filios Israel de monte Sinai, et cujus observationis praeceptum in tabulis lapideis fuit scriptum ita: Mementcoelum et terram et mare, et omnia quae in eis sunt, et requievit in die septimo. Idcirco benedixit Dominus diem Sabbati, et sanctificavit eum , et praeterea lapidare
Abbreviated transcription (Latin):
falso nicħ locutꝰ sit. M Ratio ẽ. qđ dixisti. S hoc cum stupore ãmi
ror : quod cum temꝑe illo complures fuerint uiri intellectu magno
⁊ sapientia p̾diti ne qͣqͣm eum talẽ fuisse compererint. Quod si agno¬
uerunt: qͣr fidem eiꝰ doctͥnamq respuerunt. ⁊ eum crucifigendo.
dampnationẽ animarum suarũ sciẽt᷑ increrunt e pꝰ Sic̃ p̃dixi mꝰ ex¬
tere cimuerunt. Et huic simile inuenimꝰ temꝑe Ieroboam regis is rł
factũ fuisse. Mortuo enim Salomone: in duo diuisum ẽ regnũ eiꝰ :
am. Accepto autẽ Ieroboam cum optimatib suis consilio duosaureos
uitulos fec̃ quos popłs adoraret: ne si ierłm ad adorandum & sacͥfi-¬
& ita dignitatẽ suam Ieroboam amitt᷑et sic̃ scͥpt᷑a t̾cii libri regũ docet.¬

Expanded text:
avit . MOYSES. Ratio est quod dixisti. Sed hoc cum stupore admiror ego vehementi quod cum tempore illo complures fuerint viri, intellectu magno ac sapientia praediti, nequaquam eum talem fuisse perceperint. Quod si agnoverunt, quare fidem ejus doctrinamque respuerunt, et eum crucifigendo, suarum damnationem animarum stere timuerunt . Et huic simile invenimus tempore Jeroboam regis Israel factum esse. Mortuo quippe Salomone, in duo divisum est regnum ejus,am. Accepto autem Jeroboam cum optimatibus suis consilio, duos aureos fecit vitulos quos populus adoraret, ne, si Hierusalem ad orandum et sacrifi ita dignitatem suam Jeroboam amitteret, sicut eadem Scriptura docet
Abbreviated transcription (Latin):
iusticiam addurit iudicium qͣn peccatores non occidi. s quod iꝰtiꝰ
erat donec pęniterent sustineri p̃cepit c̃ dixit. Nolo mortẽ pecca¬
ꝑ effugium uͦ: ascensum eiꝰ incȩlum. Ac si dicẽt. Non moriet auc de
t̾ra recȩdet .i incelum ascendet: donec mittat legenĩ c̃ia. Et qͥdẽ
uidiciũ in t̾ra posuit. qͣndo legem .i. ewangelium nobis dedit.
ło autẽ ne qͣqͣm non moriet᷑ s non deficiet dixit: q mors xp̃i non
reuera mors. s qͣsi tͣnsitꝰ quidam & defectꝰ fuit. Qui enĩ morit᷑ ho
Et legemeiꝰ in sulȩ expectabunt. ꝑinsulas gentes accipinꝰ. L ege
ꝯpłis eam accȩperunt. Heque enim ip̃e immo apłi gentib p̃dicait
Atem in x saia. Ego dominꝰ uocaui te inusticia. et appħndi manum
tuam & seruaui te & dedi te infedus popłi in lucem gentium ut ape¬
rires oçcłos cȩcoꝵ & educes de conclusiõe uinctum. & de domo car¬

Expanded text:
justitiam judicium adduxit, quando peccatores non occidi, sed quod justius justitiam judicium adduxit, quando peccatores non occidi, sed quod justius est, donec poeniterent sustineri praecepit, cum dixit: Nolo mortem peccaper effugium vero ascensum ejus in coelum. Ac si diceret: Non morietur aut de terra recedet, id est in coelum ascendet, donec mittat legem in terra. Et Chrijudicium in terra posuit, quando legem, id est Evangelium, nobis dedit. Ideo autem nequaquam non morietur, sed non deficiet dixit, quia mors Christi non revera mors, sed quasi transitus quidam et defectus fuit. Qui enim moritur hoet legem ejus insulae exspectabunt. Per insulas gentes accipimus. Legem id est ab apostolis eam acceperunt. Neque enim ipse, imo apostoli, gentibus praedicarunt. Item in Isaia: Ego Dominus vocavi te in justitia, et apprehendi manum tuam, et servavi te, et dedi te in foedus populi, in lucem gentium, ut aperires oculos caecorum, et educeres de conclusione vinctum, de domo car
Abbreviated transcription (Latin):
non clamosus. non arrogans. non inanis gloriȩ appetitor fuit: immo
suꝑ omnia humilitatẽ dilexit. Calamum qͣssatum non contͬet:
& linum fumigans non extinguet. Uidemꝰ qd̵ calamꝰ qͣssatꝰ leuit᷑
potest ꝯfringi. linum autẽ fumigans idẽ. linum combustum sed
tñ adhuc aliquid retinens fumi. idẽ. ignis. ꝑ facile potest extingui
S quid ꝑ calamum qͣssatum uł linum pęne extinctum meliꝰ qͣm
peccatoris fragilicas. qui conqͣssat᷑ & pęne in peccato. ẽ. extinctꝰ. po¬
cest intelligi: Calamum autẽ qͣssatum xp̃c non contriuit. &
linum fumigans ñ extinxit qi peccatores pęne mortuos in peccatis. occi¬
di ñ p̃cȩpit. s misericordit̾ colerauit ⁊ ad pęnitentiam uocauit .¶ Qd̾
& insequentib designauit ꝓpħa: cum addidit. In ueritate educet
iudicium. Ueritas quippe & iusticia id̾em ẽ. In lege uͦ moisi uidi¬
cium erat ⁊ p̾ceptum peccatorem occii: xp̃c autẽ adueritatẽ et

Expanded text:
non clamosus, non arrogans, non inanis gloriae appetitor fuit , imo super omnia humilitatem dilexit. Calamum quassatum non conteret, et lichnum fumigans non exstinguet. Videmus sane quod calamus quassatus leviter potest perfringi: lichnum autem fumigans, id est linum combustum, sed tamen adhuc retinens fumi, id est ignis, perfacillime potest exstingui. Sed quid per calamum quassatum, vel lichnum pene exstinctum, melius quam peccatoris fragilitas, qui conquassatus et pene in peccato est exstinctus, potest intelligi? Calamum autem quassatum Christus non contrivit, et lichnum fumigans non exstinxit, quia peccatores pene mortuos in peccatis, occidi non praecepit, sed misericorditer toleravit , et ad poenitentiam revocavit , quod et in consequentibus designavit propheta cum addidit: In veritate educet judicium. Veritas quippe et justitia, idem est. In lege vero Moysi judicium erat et praeceptum, peccatorem occidi. Christus autem ad veritatem et
Abbreviated transcription (Latin):
tos : m̾ Hi quidẽ ante circũcisionẽ fuer̃t ⁊ ido sine ea saluari potuer̃t
Õ Et quid dices de Iob ⁊ sociis eiꝰ qui pꝰ circumciiõis p̾ceptũ extiter̃t.¬
⁊ licet incirciucisi tam̃ salui fuerunt. M̾ Quippe de gente illa non
erant. cui datũ erat circumcisiõis p̃ceptum. ꝑ Quid gͦ eos fec̃ saluos:¬
mes uiq ho die circumcidit᷑ : Numquid enĩ ꝑ circumcisionẽ illã sal¬
uant᷑ : Si dices qi sic : tc̃ sola circũcisio ꝯfert salutẽ absq legis moisi
Rebecca. Rachel ⁊ lia & uxore moisi Sephora quȩ madianitis fuit. ẜ
Ruth. quȩ etiã om̃s ut credimꝰ saluȩ sunt. & tñ de iudeis natȩ non fue¬
runt: Si enĩ saluȩ fut᷑ẽ non ẽeͣnt : utiq uiri sui qͥ & sc̃i & propħȩ
erant. eas pro uxorib ñ haberent. nec in eis filios gen̾arent. M̾ De
fuit: ut gens domini ab aliis gentib disc̾ni posset. Adcuiꝰ & gentis

Expanded text:
ine ea salvari potuerunt. PETRUS. Et quid dices de Job et sociis ejus, qui post circumcisionis praeceptum exstiterunt, et licet incircumcisi tamen salvi fuerunt? MOYSES. Quippe de gente illa non fuerunt, cui datum erat circumcisionis praeceptum. PETRUS. Quid itaqunies usque hodie circumciditur? Nunquid enim per circumcisionem illam salvantur? Sed dices quia sic, tunc sola circumcisio confert salutem, absque legis Moysi Rebecca, Rachel et Lia, et uxore Moysi Sephora, quae Madianitidis fuit, et Ruth, quae et omnes, ut credimus, salvae sunt, et tamen de Judaeis natae non fuerunt? Si enim salvae futurae non essent, utique viri sui, qui et sancti et prophetae erant, eas pro uxoribus non haberent, aut in eis filios generarent. MOYSEfuit, ut gens Domini ab aliis gentibus discerni posset et agnos
Abbreviated transcription (Latin):
nascunt᷑ ceci. testat᷑ phisica qđ eos illuminare ne q̃at medicina.¬
ꝑ arcẽ nichromanticam eis ueraicit᷑ lilmen ñ reddit᷑. Nħ Esse pot̃.
Sed de mortuis quid dices. cum idem assitha ꝑhibeat. qd eos suscitare
Samuel suscitatꝰ sit : ¶ Uerum profecto ẽ. qͥa sic̃ dicis assicha cestet᷑.
s int̾ dei opꝰ ⁊ illud qđ ꝑ artem magicam fit in resuscitatiõe mortuoꝵ
distantia ingens habet᷑. Mortui enĩ ꝑ magum aliquẽ suscitati. ultͣ
quam longa ẽ. sua umbrã ambulare ñ possunt⁊ s cum ad eiꝰ finem
quam diu dei placitum ẽ. ut cȩt̾i hoies uiuunt : sic̃ illi qđ helias. &

Expanded text:
nascuntur, contradicit physica quod eos illuminare valeat medicina.per autem necromanticam, eis veraciter lumen non reddatur. MOYSES. Esse potest. Sed de mortuis quid dices, cum idem Assitha perhibeat quod eos suscitare em pythonissam Samuel suscitatus sit? PETRUS. Verum profecto est, quia, sicut dicis, Assitha testatur. Sed inter Dei opus et illud quod per artem magicam fit, in resuscitatione mortuorum, distantia ingens habetur. Mortui enim per magum aliquem suscitati, ultra quam longa est umbra sua ambulare non possunt, sed cum ad ejus finem quandiu Dei placitum est, ut caeteri homines vivunt, sicut illi quos et
Abbreviated transcription (Latin):
possec. suscitari eum ñ rogaret. Tercio autẽ : qd doctores nr̃i dm̃
Sauli peccatũ suum ĩ morte sua asserunt condonasie: ex ip̃iꝰ ser
Uerum ne an falsum fu̾it diutiꝰ disputare non placet. Sea si
tur inde dĩ eum eduxerit. cum decidẽ ꝑpessus. sit. E Dampnato
gen̾e humano ex icxpentis ꝯslio & pͥmi parentis ade peccato dãp¬
naeo in quam ac duplici ut dixi morte multato: qm̃ fuerunt młti sc̃i
uia qui nullo cõmisso suo in laqueum incic̾ant ciaboli. n illo uet̾i pet¬
caton. Q si iam natãli: intuitꝰ hoc gen̾is conditor humani pietate motꝰ¬

Expanded text:
eum suscitari non rogaret, tertio autem, quod doctores nostri Deum Sauli peccatum suum in morte sua asserunt condonasse, ex ipsius SamVeramne an falsum fuerit, diutius disputare non placet. Sed si cur inde eum Deus eduxerit, cum decidere perpessus sit. PETRUS. Damnatogenere humano ex serpentis consilio, et primi parentis Adae peccato, damnato, inquam, ac duplici, ut diximus, morte multato, quoniam fuerunt multi sancti viri, qui nullo commisso suo in laqueum deciderant diaboli, nisi illo veteri peccato ac quasi jam naturali, intuitus hoc generis Conditor humani, pietate mot
Abbreviated transcription (Latin):
plici bonitate sua fecit. Et simplex quidẽ bonitas ut in nĩe collo¬
cucionis exordio dyximꝰ nec mensutã nec t̾minũ debet ht̃e. m. Et q̃re
ut supͣduxi cum eos reduimi uoluit. sua hoc ꝑocestate non fec̃: immo
iuum u̾bitii in carmuͣ ac pati maluit: s Quod hoc modo eos eri
lignus ip̃s. domum tͣnsiret illo infectam sanguine. S cum uellet
ni uł bedi sacficiũ ab illa morte uoluit eos redim̃e. Causas autẽ re¬
⁊ inscrutabilia: qđ ea nullꝰ pocest penet̾re. P Quare g̃ quȩrendo
amimraxis cur ũbum sitim ĩcarnari dĩ ⁊ mori ꝓreddemptiõe misent
honinis ũ. Et c̃ eos non redemit ab illo adȩ peccato a nimaris
uiulro immolatiõs sic̃ in lege p̾ceptum ẽ pro peccato iacficari de
aliquo pecuide :: s Stultissime omniũ. ubi tot pecudet inuenirent̃:
Quot enim fuerunt homines ab ip̃iꝰ munai origine. a Ei tinue euroit

Expanded text:
plici bonitate, et simplex quidem bonitas, ut in nostrae collocutionis exordio diximus, nec mensuram nec terminum debet habere. MOYSES. Et quare, ut supra dixi, cum eos redimi voluit sub hoc potestate non fecit, imo Verbum suum incarnari ac pati maluit. PETRUS. Quod hoc modo eos eriplignus spiritus domum illo transiret infectam sanguine. Sed cum vellet agni vel haedi sacrificium ab illa morte voluit eos redimere, causas autem rego quaerendo miraris cur Verbum suum incarnari Dominus ac mori pro redemptione miserit hominis? MOYSES. Et cur eos non redemit ab illo Adae peccato animalis cujuslibet immolatione, sicut in lege praeceptum est , pro peccato sacrificari de aliqua pecude? PETRUS. Stultissime omnium, ubi tot pecudes posset invenire? Quot enim fuerunt homines ab ipsius mundi origine, et, et futuri erant
Abbreviated transcription (Latin):
u. bona. Cum & argum̃to ex ꝑmentali. ⁊ doctoꝵ approbatiõib
diabolum ẽẽ nou̾imꝰ : iam ĩde ultiꝰ quin sit dubitare non debemꝰ
nec ultͣ suꝑ huiꝰmodi questione longo sermone indigemꝰ. De hoc
positum creauit dĩ ⁊ simplicẽ. cõpositũ quidẽ ut mundũ istum
habitaret : ac suꝑ eum potestatẽ imꝑiumq hr̃et dissolutionis
etiã susceptibilis ẽẽt : simplicẽ uͦ ut qͣndo creatori plac̾et ad çe¬
lestẽ Angłoꝵ patͥam sine carnis morte tͣnsiret. Qm̃ inquit eum
talem ds̃ creauit. c̃ hoc uidisset diabolꝰ qͥ in hoc inferiori aere¬

Expanded text:
tionibus diabolum esse noverimus, jam inde ulterius quin sint, dubitare non debemus, nec ultra super hujusmodi quaestione longo sermone indigemus. De hoc positum creavit et simplicem: compositum quidem, ut mundum istum habitaret, ac super eum potestatem imperiumque haberet, dissolutionisque etiam susceptibilis esse posset; simplicem vero, ut quando Creatori placeret, ad coelestem angelorum patriam. sine carnis morte transiret: quoniam, inquam, eum talem Deus creavit, cum hoc vidisset diabolus, qui in hoc aere inferiori pr
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ p̃ceptũ tͣnsiret. & de fructu uetito comed̾et cordi eiꝰ inspirauit.:
M. Driꝰquam aliud dicas michi uolo petre respondeas. qͥd sit qd̃
aliqd̃ negasti ẽẽ posse simplex simł ⁊ compositum. S & aliud ẽ. ꝯtͣ¬
rium : quod & mortis eum susceptibilẽ dixisti. ẽẽ creatum ⁊ talem
ut sine morte ad patͥam tͣnsire poss angł̃oꝵ. ꝑ alt̾m namq morta-¬

Expanded text:
i praeceptum transiret, et de fructu vetito comederet, cordi ejus inspiravit, dit. MOYSES. Priusquam aliud dicas, mihi volo. Petre, respondeas, quid sit quod aliquod negasti posse fore simplex atque compositum. Sed et aliud est contrarium, quod et mortis eum susceptibilem dixisti esse creatum, et talem, ut sine morte, ad patriam transire posset angelorum. Per alterum namque morta
Abbreviated transcription (Latin):
maca. D̾ Consũmata fuerunt temꝑe templi sccłi quod fabricauit
ez ras ex p̾cepto ciri. teste aggeo propħa qui ait:Hec dic̃ dñs
d̾s̃ exercituum: Adhuc modicũ ẽ. ⁊ ego cõmouebo çȩlum et t̾rã et
mare. & aridam. Et mouebo om̃s gentes. & uenient de sicdata cuncta¬
rum gentium. ⁊ implebo domumistã gła dic̃ dñs deus exercituum:
Meum ẽ. aurum. & meumẽ. argentũ : dic̃ dñs ds̃ exercituuũ. Mag¬
na erit gła domꝰ istiꝰ nouissime: plꝰ qͣm pͥme aͥ.dd .e. Et in loco i ft̃o

Expanded text:
mata sane fuerunt tempore templi secundi, quod fabricavit Ezra ex praecepto Cyri, teste Aggaeo propheta, qui ait: Haec dicit Dominus Deus exercituum: Adhuc modicum est, et ego commovebo coelum et terram, mare et aridam, et movebo omnes gentes: et veniet Desideratus cunctis gentibus, et implebo domum istam gloria, dicit Dominus exercituum. Meum est aurum, et meum est argentum, dicit Dominus exercituum. Magna erit gloria domus istius novissimae p
Abbreviated transcription (Latin):
liferł ⁊& ẽhic infra firmamtũ habitatio eiꝰ. c. Scriptũ perotuait
Aouel nos ẽ ẽẽ diabolos. & de pͥncipib eoꝵ buta. et harat ei seca

Expanded text:
inferius, et est hic infra firmamentum habitatio ejus. MOYSES. Scriptum profecto inferius, et est hic infra firmamentum habitatio ejus. MOYSES. Scriptum profecto apud nos est esse diabolos, et de principibus eorum Huza et H
Abbreviated transcription (Latin):
a int t̾ratũ ierfłm oblationes uarias ad laudẽ
ricas firmas quib inuitat᷑ columnas TiT U ISat Exxe qe¬
eaĩ citi ie cracifigi passus ẽ. nec se de manib eripiit uideor ẽ Quõ¬
Ee sal uare si uellet potuit s hoc sponte sua ob suoꝵ salutẽ ꝑtulit
Licet caren que de mundo erat ñ placuit. om Ex hoc tuo sermone¬
que stiones oriunt᷑ inthe. Prima: quid sit diaboliss  Sedae qre reo
deuem̾it in potestatẽ illius. Lerciarcur de manui eiꝰ homines reba¬
uerit deus. q̃ndo eos in eam deciãs fit ꝑpessiis. Quarta. tur cũ eos
redum uoluit: sua hoc potestate non fec̃. immo incarnari ac pati
Dabolus o moises subtilis quidem & sp̃ualis rei est᷑ & fuit oliai
unꝰ de bondꝵ ordinib angłoꝵ. Cuiꝰ ordinis duo de pncipisꝰ: huta &
haratel hebraica haroth si & maroch in lingua appellant arabica
Se hie A ieabo d peccato ⁊ imquitate sua aggͣuatꝰ & q̃si aliqͣntiaiã pon¬
derosi or effectꝰ. & sic de sũmo celoꝵ culmine lapsus paulo descenait

Expanded text:
ierusalem oblationes varias ad laudem ritas robustas, quibus innitatur, columnas. TITULUS X. QDeum, cur se crucifigi passus est, nec se de manibus eripuit Judaeorum? Quoe tueri et servare si vellet potuit, sed hoc sponte sua ob suorum salutem pertulit, licet carni quae de mundo erat non placuit. Verbum quaestiones oriuntur multae: prima, quid sit diabolus; secunda, quare homo devenerit in potestatem illius; tertia, cur de manu ejus homines liberaveritredimi voluit sua hoc potestate non fecit, imo incarnari ac pati Diabolus, o Moyses, subtilis quidem et spiritualis est res, et fuit olim unus de bonorum ordinibus angelorum. Cujus ordinis duo de principibus Huza et Hazazel in Hebraica, Haroth vero et Maroth in lingua appellantur Arabica. Et hic diabolus peccato et iniquitate sua aggravatus, et quasi aliquantulum ponderosior effectus, et sic de summo coelorum delapsus, paulo descendit
Abbreviated transcription (Latin):
tis sunt composita. Quȩ etiam se uariarunt ꝓip̃oꝵ qͣlitate elem̃¬
coꝵ in eoꝵ compositiõe scđ̃m qͣlitates ⁊ qͣntitates suas. imparit̾ ad¬
iunctoꝵ. Inde et enim diu̾soꝵ prouenit similitudo specierum. Qm̃
inanitas soliditati. ponderositas leuitati. subtilitas obtusitati re¬
pugnat. om̃sq reliquȩ q̃ in eis sunt qualitates sibi adinuicẽ ꝯtͣriȩ
sunt: id̾o ex ip̃is quoq composita semꝑ mutant᷑. crescunt uidelic
atq minuunt᷑. calescunt. & infrigdant᷑. cȩt̾isq accidentib uicis-¬
sim afficiunt᷑. His autem qualitatib ita alt̾a adalt̾iꝰ expulsionẽ ten¬
dentib. si alia paulo suꝑcrescat. alia paulum deficiat: prouenit
egtudo. Si ũ una ult̃ modũ abundante. alia ita deficiat ut ei ꝯcͣstare
nec parum ualeat: conȩra dissoluunt᷑. adiuncta sepaiant᷑. compoti¬
ce destrurint̃. & diss olittio illa mors appellat᷑. Cum i adam aeus coa¬

Expanded text:
mposita. Quae etiam se variarunt pro ipsorum varietate elementorum, in eorum compositione secundum qualitates et quantitates suas impariter adjunctorum, inde etenim diversarum provenit dissimilitudo specierum. Quoninanitas soliditati, ponderositas levitati, et subtilitas obtusitati repugnat, omnesque reliquae quae in eis sunt qualitates sibi ad invicem contrariae sunt, ideo ex ipsis quoque composita semper mutantur, crescunt videlicet atque minuuntur, calescunt et infrigidantur, caeterisque accidentibus, vicissim, afficiuntur. His autem qualitatibus ita altera ad alterius expulsionem tendentibus, si alia paulo supercrescat, alia paulum deficiat, provenit aegritudo. Si vero una ultra modum abundante alia ita deficiat ut ei contra stare nec parum valeat, connexa dissolvuntur, adjuncta separantur, composita destruuntur, et dissolutio illa mors appellatur. Cum vero Adam Deus c
Abbreviated transcription (Latin):
ditet᷑ : tc̃ nec coła mouet᷑ nec ip̾e ħ̃o calescit aut irascit᷑. nec ab eo
temꝑies illa separat᷑. M. Hoc sane credimꝰ nos. quod & ꝯfilio ser¬
pentis adam peccau̾it. & ex eiꝰ peocato omnis homo morti addictꝰ sit.
Doctores namq nr̃i młtos fuisse uiros attestant᷑ ÷ qui nͥ serpentis
ꝯsilio ⁊ ade peccato nõ morerent᷑. De sc̃oꝵ autẽ animab. qd̃ ad infer¬
num pꝰ moitẽ descendint. nullatenꝰ credimꝰ. Quare si inde aliqͣm
auctoritates manifestas dicam. In genesi nãq de iacoblegit̾¬
qd filus suis ⁊ filiab suis adçoniolandum eũ suꝑ filio suo Ioseph
congregatis. noluit consolari dicens. Descendã ad filium meum
adinferos descendam. Quasi diceret. qr mortuꝰ ẽ. filiꝰ m̃s : moriar & ad

Expanded text:
ditetur, nec cholera movetur, nec ipse homo calescit aut irascitur, nec ab eo ditetur, nec cholera movetur, nec ipse homo calescit aut irascitur, nec ab eo temperies illa separatur. MOYSES. Hoc sane credimus nos, quod et consilio serpentis Adam peccaverit , et ex ejus peccato omnis homo morti addictus sit. Doctores namque nostri multos fuisse viros attestantur, qui nisi serpentis consilio et Adae peccato nullatenus morerentur, de sanctorum autem animabus quod ad infernum post mortem descenderint non credimus. Quare si inde aliquam auctoritates manifestas inducam. In Genesi namque de Jacob legitur, quod et filiabus suis ad consolandum eum super filio suo Joseph congregatis, noluit consolari dicens: Quia descendam ad filium ad inferos descendam. Ac si diceret: Quia mor
Abbreviated transcription (Latin):
lem̃toꝵ suꝑhabundantia uel diminutiõe qͣlitatum. Cum uͦ ei dia-¬
bolꝰ dm̃ sui p̃ceptũ tͣnsgredi ꝑsuasit. ip̃e aut̃ ita inde cogitauit. qd̃
et fac̾e elegit. nec anima quȩ poss proibuit: iam tc peccare & ȩqͣlita¬
tem suam exire ĩcepit qr temꝑiem illam amisit. & quo non indige¬
diebat. tm̃ inspiceret. non etiã elig̾et: procul dubio nec peccaret
nec nimiũ tͥstis. s in utroq ȩqͣlis ÷ si rumorẽ talẽ audiat. quo &
irasci. & non si uelit ualeat : ip̃e uͦ suꝑ illo sic cogitau̾it ut eciã¬
egre ferat hoc quod audierit: colera quidẽ rubea de qua proçȩdit
ira. ex huiꝰ modi cogitatiõe ĩ eo cõmouet᷑. & sic ille calescit. ⁊ iras¬
cit᷑ . ⁊ quo magis calescit. magis ⁊ colera mouet᷑ : donec omnino
irascat᷑. ⁊ sic medioctas ⁊ temꝑies illa mesticͥe ⁊ lȩticiȩ quã priꝰ
habebat destruit᷑. Si uͦ de rumore illo ita qd̵ non eum pigeat me¬

Expanded text:
m. Cum vero ei diabolus Domini sui praeceptum transgredi consuluit, ipse autem inde cogitavit, ita quod et facere elegit, nec anima ut posset prohibuit, jam extunc peccare et aequalitatem suam exire incoepit, quia temperiem illam amisit, et quo non indigediebat tantum inspiceret, non etiam eligeret, procul dubio nec peccaret nec nimium tristis, sed in utroque aequalis, si rumorem tunc talem audiat, quo et irasci et non, si velit, valeat, ipse vero super illo sic cogitaverit, ut etiam aegre ferat hoc quod audierit, cholera quidem rubea de qua procedit ira, ex hujuscemodi cogitatione in eo commovetur, et sic ille calescit atque irascitur, et quo magis calescit, magis et cholera movetur, donec omnino irascatur, et sic mediocritas et temperies illa moestitiae atque laetitiae quam prius habebat destruitur. Si vero de rumore illo ita quod eum non pigeat me
Abbreviated transcription (Latin):
plenda. Nͥ Potest esse ut dicis. p S dic o motses qͥd ẽ. qd̃ dixit
aggens. magna erit gła domꝰ istiꝰ nouissimȩ plꝰ qͣm pͥmȩ. In quo enĩ
domꝰ nouissimȩ maior fuit. qͣm pͥmȩ gła. cum in nouissima non fue¬
rint illa p̾ciosa insignia q̃ fuerunt in pͥma : Nam neq archa domi¬
i fuit in scd̃a. nec tonali usi sunt ĩ ea nec uenit ibi ignis de celo qͥ
combureret holocausta. nec fuit tunc temꝑis unctꝰ aut propħa
⁊ alia item quã plurima. M De hoc utiq nescimꝰ urli qͦd a doctorib¬

Expanded text:
est equidem esse ut dicis. PETRUS. Sed dic, o Moyses, quid est quod ait Aggaeus, magna erit gloria domus istius novissimae plus quam primae? In quo enim domus novissimae major fuit quam primae gloria, cum in novissima non fuerint illa pretiosa insignia quae fuerunt in prima? Nam neque arca Domini fuit in secunda, nec rationali usi sunt in ea, nec venit ibi ignis de coelo qui combureret holocausta, nec fuit tunc temporis unctus aut propheta, et alia item quamplurima. MOYSES. De hoc utique nescimus, nisi quod a doctorib
Abbreviated transcription (Latin):
Licet enĩ sint dulcia. c̃ salubria ñ sint: nec st̃ bona. Et qͥ ilłd
qdͥ nec salubte nec bonũ ẽ. comedit qͥ modo sapiens erit: Qd̾ si
alio modo ut possibile ẽ. u̾bum illud intelligas. scił qđ ꝓpt̾ hoc
ne᷑ mellis ⁊ butiri. boni ħat cognitionẽ & mali idẽ. sapiens sit.
si ita unqͣm intelligis: sapiens ñ michi uidis. Ubi enim ĩ rerũ ĩue¬
nit᷑ naturis. qđ sapientiã ꝯferat butiri comestio siue mellis : M
Nusqͣm b̃ ẜestat gͥ ut illud allegorice intelligamꝰ. m̾ Et qͣm ibi potes¬

Expanded text:
t dulcia, cum salubria non sint, nec sunt bona, et qui illud quod nec salubre nec bonum est comedit, quomodo sapiens erit? Quod si alio modo ut possibile est, verbum illud intelligas, scilicet, quod mel nem et butyri, boni habeat cognitionem et mali, id est, sapiens sit, si ita inquam intelligis, sapiens mihi non videris, ubi enim in rerum innuitur naturis, quod sapientiam conferat butyri comestio sive mellis? Sane nusquam. Restat igitur ut illud allegorice intelligamus. MOYSES. Et quam ibi potes
Abbreviated transcription (Latin):
titum mundũ combureret: nedum si septemplicit᷑. Quoa si & liumñ
eiꝰ septemplicit̾ man̾us esset: ocłos utiq nr̃os nimiꝰ splendos obtun¬
modnoꝵ. Et quod non de luna uł soleisto insibili.s de xp̃ianoꝵ cro¬
Aulicatis gła & splendore ꝓpħa loquat᷑: in sequentib testat᷑ cum

Expanded text:
 quod si et lumen  quod si et lumen ejus septempliciter majus esset, oculos utique nostros nimio splendore obtunmodernorum. Et quod non de luna vel sole isto visibili, sed de Christianorum credulitatis gloria et splendore propheta loquatur, in sequentibus te
Abbreviated transcription (Latin):
pascent̃ simł requiescent catuli eoꝵ.⁊ leo qͣsi bos comedet paleas.
O Scultissime omniũ o morses intelligis istam simplicit᷑ ut po
Si enim ut dicis lupꝰ pacẽ ñ habeat nͥ cum agno. nec pardus nͥ cũ
hedo. nec leo nͥ cũ oue &e uiculo: quid ꝓdit illa consid̾atio: Inqͥe
las quȩ rapina & carne gaudent. impios homines incelligimꝰ
⁊ raptores : ꝑ reliqͣs uero pecudes mansuetos & simplices: Et de
Quod autẽ hoc de hominib intelligi uoluerit: inseqñtib insinu¬
at propħa cum subiungit. Quia repleta ẽ t̾ra scientia dñi. Neq
enĩ hoc ꝓpt̾ pecudes dixit. quȩ cum nec animã habeant ronalẽ.
ur̾e suꝑ propħiam istã intelligentiȩ destructionẽ: dixerunt doc¬
tores ur̃i nullam int̾ tempꝰ modernũ & tempꝰ xp̃i fut᷑am ẽẽ dis¬
tantiam: nisi qd̵ eiꝰ temꝑe captiuitatẽ omnẽ exibitis & miseriã¬
Ct erit lux lunȩ sicut lux solis. ⁊ lux solis erit septemplicit᷑

Expanded text:
simul requiescent catuli eorum, et leo quasi bos comedet paleas . PETRUS. Stultissime omnium, o Moyses, intelligis tu istam simpliciter, ut pSi enim, ut dicis, lupus pacem non habeat nisi cum agno, nec pardus nisi cum haedo, nec leo nisi cum ove et vitulo, quid proderit talis confoederatio? Inquietlas quae rapina et carne vivunt, impios homines intelligimus, et raptores; per reliquas vero pecudes, mansuetos ac simplices, et de Quod autem hoc de hominibus intelligi voluerit, in sequentibus insinuat propheta, cum subjungit, quia repleta est terra scientia Domini . Neque enim hoc propter pecudes dixit quae cum nec animam habeant rationalem, vestrae super prophetam istam intelligentiae destructionem, dixerunt doctores vestri nullam inter tempus modernum et tempus Christi futuram esse distantiam, nisi quod ejus tempore captivitatem omnem exibitis atque miseriaEt erit lux lunae sicut lux solis et lux solis erit septempliciter
Abbreviated transcription (Latin):
a existente. de mari quidẽ uapor humidus de t̾ra uͦ consur¬
git siccus. qui sursum concendit ꝑ calorẽ solis sic̃ fumꝰ aquę
ꝑ feruorẽ ignis. Qui uapores duo cum sursum ueniunt. alt̾o
alt̾i commixto: ex eis nibes densissime fiunt. Nubes autem
cum circit᷑ miliaria .xui. in alcum erepserint: ibi aerẽ frigidũ
reꝑiunt unde iamaltiꝰ tͣnsire nequeunt. ⁊ sic rursus in t̾ram deci¬
dunt. & ex illis imbres ꝓueniunt. fec̃ autẽ ds̃ montium concaui¬
tates: ut qͣsi thesaurꝰ quidã receptarent᷑ imbres. fec̃ ⁊ in ip̃is imiᷤ
extremitatib montiũ foramĩa quedam parua: ꝑ que paulatim
deriuat᷑ aqua. quȩ sic̃ in chesauro tenebat᷑ abscondita. Et bi ic̃
adqͣnt᷑ greges. uillulȩ pͥfluunt᷑ & magnȩ urbes. Huiꝰ autẽ argum̃tũ
rei ẽ : quoa deficiente pluuia fontes ficcant᷑ ⁊ flumina sic̃ in libro

Expanded text:
a existente, de mari quidem vapor humidus, de terra vero consurgit siccus, sed et sursum conscendit per calorem solis, sicut et fumus aquae per fervorem ignis, qui vapores duo cum sursum veniunt, altero alteri misto, ex se nubes densas conficiunt. Nubes autem cum circiter milliaria sexdecim in altum crepserint, aerem ibi frigidum reperiunt, unde jam altius transire nequeunt, et sic rursus in terram decidunt, et ex illis imbres proveniunt. Fecit autem Deus montium concavitates, ut ibi quasi thesaurus quidam receptarentur imbres. Fecit et in ipsis montium extremitatibus imis foramina quaedam parva, per quae paulatim derivatur aqua, quae sicut in thesauro tenebatur abscondita, et hi sunt adaquantur greges, villulae praeterfluuntur et magnae urbes. Hujus autem argumentum rei e
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ oftñdet qđ indeitatis subtilitate cam plane uidẽ ñ poss
E dixcit. Sic̃ pluitia c̃ de cȩlo descendit non reu̾tit᷑ rursus ĩ celum
pꝰ quam t̾ram molliat. & fecundare & germinare faciat: sic̃ et ũbũ
uolam efficiat: hoc ẽ sic̃ disposui carnẽ assumat fiagellet. mo¬
ligi uoluisset qđ ait ubum meum qđ egrediet᷑ de ore meo: nõ utiq

Expanded text:
um ostenderet, quod in deitatis subtilitate tam plane videri non posset, et dixit: Sicut pluvia cum de coelo descendit non revertitur rursus in coelum, priusquam terram molliat, fecundare et germinare faciat, sic et verbum volam efficiat, hoc est, sicut disposui, carnem assumat, flagelletur, moligi voluit, quod ait, verbum meum quod egredietur de ore meo, non utique
Abbreviated transcription (Latin):
curreritit. Add mare tandẽ deueniunt & marinis fluctib se com¬
se iterũ nubes contic̃. Et hiniꝰ ascensus uł deicenius finis nec ẽ.
nec unquam fuit. ex quo mundum d̃s creauit s nec erit quã¬
diu rerum creatori placuerit: deste Salomone. qui dixit in ẜc¬
clesiaste. Om̃ia flumina intrant in mare: & mare ñ redundat.
NA locum unde exeunt flumina reu̾tunt᷑: ut iterum fluant.
M̃ Auctoritates quidem ex libris ꝓpħarum młtas adduxisti. &
eas scdͣm uoluntatẽ tuam explanasti. S uellẽ unã saltem paten¬
tem michi ostendi: ꝑ quam q intendis manifeste possit appbari.
enim eciam credebatis cũ manifeste & sine allegoria ꝓpħe
loquebant᷑ uobis. Quare mirum ñ ẽ si tibi absurda uident᷑
u̾ba ex planationis mȩȩ. Ueruntam̃ ut om̃s occasiones & obiec¬
tiones tuas p̃cidam. iam de ip̃o isaia auctoritatẽ unam paten¬
Ecce intelliget seruꝰ meꝰ. ⁊ exalcabit᷑. & ele uabit᷑ & sullimis¬

Expanded text:
currerint, ad pelagus tandem deveniunt ac marinis fluctibus se comse iterum nubes conficit, et hujus ascensus vel descensus finis non est nec unquam fuit, ex quo mundum Deus composuit, sed nec erit, quandiu rerum Creatori placuerit, teste Salomone, qui dicit in Ecclesiaste: Omnia flumina intrant mare, et mare non redundat. Ad locum unde exeunt flumina revertuntur, ut iterum fluant . MOYSES. Auctoritates quidem ex libris prophetarum multas adduxisti, et eas secundum voluntatem tuam explanasti, sed vellem unam saltem mihi patentem ostendi, per quam quod intendis manifeste possit approbarienim etiam credebatis, cum manifeste et sine allegoria prophetae loquebantur vobis, quare mirum non est, si tibi surda videntur meae verba explanationis. Verumtamen ut omnes occasiones et objectiones tuas praecidam, jam de ipso Isaia auctoritatem unam patenEcce intelliget ser