comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
i&ds̃ est uixta psalmistam quiquantum distatoriens ab occasu
elongauit a nobis iniquitates nr̃as. & filius hominis potesta¬
temhab& interra dimittendi peccata. ergo idemipse & ds̃ & fi¬
lius hominis est : ut & homo xp̃s perdiuinitatis suae potentiam
peccata dimittere possit. &idem ds̃ xp̃s perhumanitatifsuae fra
glitatem ꝓpeccatorib: mori : Spirit᷑aliter aut̃ degrabatto surge¬
reest : animam sea carnalibus desideriis ubi aegra iacebat abstra¬
here : Qra batum uero tollereest : ipsam quoq carnem per
continentiaȩ fraena correptam specȩlestium praemiorum
adeliciis segraegare terrȩnis : Sublato autẽ grabatto domum
ire ad paradisum redireest: haec &nim uera ẽ domꝰ nra qua
hominẽ prima suscepit ñ iurae amissa sed fraude tandem restituta
ꝑeũ qui fraudulento hostinihildebuit: Alit̃ sanus quilangueratdomũ
repostat grabattum cumanima accepta remissione
torum ad internam suicustodiam cumipso se corpore refest. nequidpost

Expanded text:
s est juxta Psalmistam qui quantum distat oriens ab occasu, elongavit a nobis iniquitates nostras, et Filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata: ergo idem et ipse Deus et Filius hominis est, ut et homo Christus per divinitatis suae potentiam peccata dimittgilitatem pro peccatoribus mori. Spiritaliter autem de grabato surgere, est animam se a carnalibus desideriis ubi aegra jacebat, abstrahere. Grabatum vero tollere, est ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam, spe coelestium praemiorum a deliciis segregare terrenis. Sublato autem grabbato domum ire, ad paradisum redire est. Haec etenim vera est domus nostra, quae hominem prima suscepit, non jure amissa, sed fraude tandem restituta per eum qui fraudulento hosti nihil debuit. Aliter sanus qui languerat domum, reportat grabatum, cum anima remissione torum, ad internam sui custodiam cum ipso se corpore refert, ne quid post
Abbreviated transcription (Latin):
do uerecit inspã scõ baptiraro ualentem Nosquoq uox
filios effici: quod quot enim receperunt eum. dedit ȩis petasti¬
tem filios difieri : beneaut inspeciȩ columbȩ descendit sp̃s scs. quod
multum simplex est animal adq a maliciã fellis alienom: ut
figurate nobis insinuar& quia simplicia corda quaerit. necha¬
bitare dignatur inmentib inpuris: qualis fuit simon ille
cuidicebatꝰ p&rus Nonest tibipars neq sors inser monehoc
Infelle enim a maritudinis &obligatione iniquitatis uidecte es
e rotatim sp̃s expellat eu inde ser t̃uor. Sierat¬

Expanded text:
Spiritu sancto baptizare valentem. Nos quoque vox filios effici. Quotquot enim receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri . Bene autem in specie columbae descendit Spiritus sanctus, quod multum simplex est animal, atque a malitia fellis alienum, ut figurate nobis insinuaret quod simplicia corda quaerit, nec habitare dignatur in mentibus impuris, qualis fuit Simon ille cui dicebat Petrus: Non est tibi pars, neque sors in sermone hoc; in felle enim amaritudinis et obligatione iniquitatis video te esse . Et statim Spiritus expulit eum in desertum,
Abbreviated transcription (Latin):
puro corde &ccorpore serua uerit: Mox solutus carne regna
possit intrare calestia: alioquin quomodo tuncaperirent᷑
dño caelequicũ homo fier& & abitar& Nobis cũ int̾roc
clumpariter diuina potentia continebrt & terroems g̃ed
& boc quod uox pat̾uia decaelis intonuit tues filius meus
oulretus intẽcon placui: Non ipse filius qđ nesciebat docetur:
sed nobis qđ credere debeamus oftenditur ipsum uidelic&
qui bapti andus cũ aliis uenit ad iohannẽ: homouerum ese¬

Expanded text:
puro corde et corpore servaverit, mox solutus carne regna puro corde et corpore servaverit, mox solutus carne regna possit intrare coelestia. Alioqui quomodo tunc aperirentur Domino coeli, qui cum homo fieret et habitaret nobiscum in terra, coelum pariter divina potentia continebat et terram? Sed et hoc quod vox paterna de coelis innotuit: Tu es Filius meus dilectus, in te complacui, non ipse Filius quod nesciebat docetur, sed nobis quod credere debeamus ostenditur: Ipsum videlicet qui baptizandus cum aliis venit ad Joannem homo
Abbreviated transcription (Latin):
lux tanenscrxom fidt: soe sicut io hannes ait: Uidimus gloriã ẽ
Gloriã quasi unigeniti apatre. plenã groeciȩ & ueritatis.
Man& autẽ in illo sp̃s ñ ex eotantũ tẽpore quo baptizatus
est in iordane : sed ex illo potius quo in utero conceptus est uir¬
qinali: Nã quod in baptizatum des cendereuisus est sp̃s signũ
erat conferendȩ nobis in baptis mograeciȩ spirit᷑alis quib in re¬
misionẽ peccatorum ex aqua & spũ regeneractis amplior
eius dem sp̃s grrcia ꝑ inposicionẽmanus epis copisol& celitus
Nostriuti que gractia factum est: quib perlauacrũ undȩ
regenera tricis ianua pandit᷑ regnicelestis. quae peccantib
quondam proto plastis ac parocdiso eiectis totogeners uma¬
No interpositis cherubim & flãmeo gladiocausa est: ex¬
tinguitur nãque hec flamma cuiq: fidelium: cũ aquisuita¬
lib tinguitur : Reconciliatur angelicis spiritib: cũ ad pacẽ
ðuiredierit creatoris ⁊ ad eo ut siper cepta fidesacrormenta

Expanded text:
mus gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratiae et veritatis . Manet autem in illo Spiritus, non ex eo tantum tempore quo baptizatus est in Jordane, sed ex illo potius quo in utero conceptus est virginali. Nam quod in baptizatum descendere visus est Spiritus, signum erat conferendae nobis in baptismo gratiae spiritualis, quibus in remissionem peccatorum ex aqua et Spiritu regeneratis amplior ejusdem Spiritus gratia per impositionem manus episcopi solet coelitus nostri utique gratia factum est, quibus per lavacrum undae regeneratricis janua panditur regni coelestis, quae, peccantibus quondam protoplastis ac paradiso ejectis, toti generi humano interpositis cherubim et flammeo gladio clausa est. Exstinguitur namque haec flamma cuique fidelium, cum aquis vitalibus tingitur. Reconciliatur angelicis spiritibus, cum ad pacem sui redierit Creatoris, adeo ut si percepta fidei sacramenta
Abbreviated transcription (Latin):
quimagis admiribantur. dicentes ad sec&ipsos: & quis
potest saluus sieri ͤ quopestin& ista responsio cũincõparabiliter
maior sit turba pauperum quȩ diuitib ꝑditis potuerit saluari
nisi quia intellexerunt cunctos quiduitias amant & am̃sia dipisi
nequeunt indiuitum numero deputari x intuens illos ibsait¬

Expanded text:
Qui magis admirabantur, dicentes ad semetipsos: Et quis Qui magis admirabantur, dicentes ad semetipsos: Et quis potest salvus fieri? Quo pertinet ista responsio, cum incomparabiliter major sit turba pauperum, quae divitibus perditis potuerit salvari, nisi quia intellexerunt cunctos qui divitias amant, etiamsi adipisci nequeant, in divitum numero deputari? Et intuens illos Jes
Abbreviated transcription (Latin):
cerunt : Num quid enĩ dauid in regnidiuitiis confidebat qui& dem&
ipsocanit: m̃ unicus & pauper sumego & alios ostatur diuitiaȩ¬
si ad fluant nolite coradponere Credo non aususdicere nolite suscipere :
Numquid abraham dño substantiã praetulisse craȩdibileest: proquo unicũ
ferire non dubitauit heredema altioriaut̃ sensu facilius est xpm
Cameli enĩ nomine se intellegi uoluit : quia sponte humiliatus
infirmitatis nr̃aẽ onera sustulit : In quo eñimanifestius intelligit᷑
quamin ipso quod scriptũ est quanto magnus es humiluate in om̃ib:
peracũ aut punctiones significat: perpunctiones dolores in passione
susceptos: foramenergo acus dicit angustias passionis: quascissaniae
quasi uestimentu naturȩ quodã modo resarcire idest recuperare dig¬
natus est : quatenus postlapsum melius reformati gaudea mꝰadtestimo¬
niũ apłi dicentis: quicũq emĩ in xp̃o baptiratiestis: xpm̃ induistis.

Expanded text:
cerunt? Nunquid enim David in regni divicerunt? Nunquid enim David in regni diviipso canens: Quia unicus et pauper sum ego . Alios etiam itasi affluant, nolite cor apponere . Credo non ausus dicere: Nolite suscipere. Nunquid Abraham Domino substantiam praetulisse credibile est, pro quo unicum ferire non dubitavit haeredem. Altiori autem sensu facilius est ChriCameli enim nomine se intelligi voluit, quia sponte humiliatus infirmitatis nostrae onera sustquam in ipso quod scriptum est: Quanto magnus es, humilia te in omnibus ? Per acum autem punctiones significat, per punctiones dolores in passione susceptos. Foramen ergo acus dicit angustias passionis, qua scissa nostrae quasi vestimenta naturae quodammodo resarcire, id est, recuperare dignatus est, quatenus post lapsum melius reformati, gaudeamus ad testimonium Apostoli dicentis: Quicunque enim in Christo baptizati estis, Christum induistis .
Abbreviated transcription (Latin):
& psedñs obstu pescentib: in uerbis huiꝰ sententia̧ discipulis exponendo
subiunxit dicens filioliquam di fificilerst considentes
inpecuruit req uũ d̃i introire: Xhinotandũ qđ nonait
quia in possibile sed quia difficileese qđ que em̃ in possibileẽ fietiom¬
nino nonpotest qđ d fficile culabore potest : potest&em fieri sediũ
maximo labore iuuantedĩ gratia . ut pecunias habentes uel mn pecunis con¬
fidentes exutis phy largiriae r&inaculis ianuã intrent regni caelestis
facilius est camelum perforamenacustrangire quao diui
tem intrare In regnuoĩ. Sifacilius est camelum ingentibus
membris enormem angustum foramen acus pen&rare quam diuitem
intrare in regnumdi nullus ergo diues in trabit in regnũdĩ & quo modo
quam plurimi diuites intrauerunt in regnũdĩ nisi forte quiadiuitias
uel ꝓnihilo habere uel ex toto corde relinquerednõ inspirante didi¬

Expanded text:
Et ipse Dominus obstupescentibus in verbis hujus sententiae discipulis exponendo Et ipse Dominus obstupescentibus in verbis hujus sententiae discipulis exponendo subjunxit dicens: Filioli, quam difficile est confidentes in pecuniis, in regnum Dei introire. Ubi notandum quod non ait, quam impossibile, sed quam difficile est. Quod enim impossibile est, fieri omnino non potest. Quod difficile, cum labore potest. Potest etenim fieri, sed cum maximo labore, juvante Dei gratia, ut pecunias habentes, vel in pecuniis confidentes, exutis philargyriae retinaculis, januam intrent regni coelestis: Facilius est camelum per foramen, etc. . Si facilius tem intrare in regnum coelorum. Si facilius est camelum, ingentibus membris enormem, angustum per foramen acus penetrare quam divitem intrare in regnum Dei, nullus ergo dives intrabit in regnum Dei. Et quomodo quam plurimi divites Dei intraverunt in regnum, nisi forte quia divitias vel pro nihilo habere vel ex toto relinquere Domino inspirante didi
Abbreviated transcription (Latin):
dicit sein xp̃õcrederẽ deb& quomodo ille ambulauit & ipse ambulare :
qui contristatus in uerbo abut merens eratenĩ babenis
possessiones multas. haec est tristicia quae ducit ad mostem:
causa que tristiciaȩ redditur qđ habuerit possessiones multas
idẽ spinas nascentes & tribulos quȩ sementẽ dominicã suffocauer̃ :
& circum spiciens ib̃s: ait discipulis suis: quam difficile qui
clar& quidem quia qui hic multiplicandis diuitiis incũbunt. alterius iu¬
tae gaudia querere contẽpnunt : Sed interpecunias habere & pecu¬
nias amare multa distantia ẽ : multienĩ habentes non amant multi
non habentes amant : item alii & habent & amant: Ali nechabere nec
amare se diuitiasscłi gaudent: quorũtutior status est q̃uia dicere cum
a postoloualent: nobis mundus cruci focus est & nosmundo: unde & salo¬
mon nonait qui hab& sed quiamat diuitias fructꝰ non capi& ex eis:

Expanded text:
dicit se in Christo credere, debet quomodo ille ambulavit et ipse ambulare. dicit se in Christo credere, debet quomodo ille ambulavit et ipse ambulare. Qui contristatus in verbo abiit moerens. Erat enim habens possessiones multas. Haec est tristitia, quae ducit ad mortem. Causaque tristitiae redditur, quod habuerit possessiones multas, id est, spinas nascentes et tribulos, quae sementem dominicam suffocaverunt. Et circumspiciens Jesus ait discipulis suis: Quam difficile qui t quidem, quia qui hic multiplicandis divitiis incumbunt, alterius vitae gaudia quaerere contemnunt: sed inter pecunias habere, et pecunias amare, multa distantia est. Multi enim habentes non amant, multi non habentes amant. Item alii et habent et amant. Alii nec habere, nec amare se divitias saeculi gaudent, quorum tutior status est, quia dicere cum Apostolo valent: Nobis mundus crucifixus est, et nos mundo . Unde et Salomon non ait, qui habet, sed qui amat divitias, fructus non capiet ex eis .
Abbreviated transcription (Latin):
rogasse uel desua esse uitamentitus cũ selegis mandata custo disse
dicebat sed simpliciter ut uixerit esse confessus quia sim̃dati autsimu¬
lationis noxa reus tener&ur nequaquã intuitus archana cordiseiꝰ dili¬
gere dicer& ihs̃: diligit enĩ dñs eos quimandata legis quã uis minora custo¬
diunt sed nihil ominꝰ qđ inlege minꝰ fuerat hisquiꝑ fecti esse desideran T
ostendit : Quia nonuenit soluere legẽ aut ꝓph&as. sed adimplere :
Ad quã ꝓfecto adimpl&ionẽ pestin& qd hic consequenter adiungit.
uendiderit dare om̃e pauperibus & sic sibi praȩparare thesaurũ in regno
caeloium : Nec hoc ad perfectionẽ sufficit nisi post contẽptas diuicias
saluatorẽ sequatur idest relictis malis faciatbona: facilius em̃ sacculus
contẽnit᷑ quã uoluntas : multidiuitias relinquentes dnm̃ non sequunt᷑
Sequit᷑ aut̃ dnm̃ quuimitatoreiꝰ est : & ꝑuestigia illius graditur: quie nĩ

Expanded text:
rogasse, et de sua esse vita mentitus, cum se legis mandata custodisse rogasse, et de sua esse vita mentitus, cum se legis mandata custodisse dicebat, sed simpliciter ut vixerit esse confessus, quia si mendacio aut simulationis noxa reus teneretur, nequaquam intuitus arcana cordis ejus diligere diceretur Jesus. Diligit enim Dominus eos qui mandata legis, quamvis minora, custodiunt, sed nihilominus quod in lege minus fuerat, his qui perfecti esse desiderant ostendit: quia non venit solvere legem aut prophetas, sed adimplere. Ad quam profecto adimpletionem pertinet, quod hic consequenter adjungit. vendiderit dare omne pauperibus, et sic sibi praeparare thesaurum in regno coelorum. Nec hoc ad perfectionem sufficit, nisi post contemptas divitias Salvatorem sequatur, id est, relictis malis faciat bona. Facilius enim sacculus contemnitur quam voluntas. Multi divitias relinquentes, Dominum non sequuntur. Sequitur autem Dominum, qui imitator ejus est, et per vestigia illius graditur. Qui enim
Abbreviated transcription (Latin):
tatus certoris poscit sibi non ꝑ paroedolas sed apeste quib: operũ meritis
uitam & ernam consequi possit exponi:¬
ihs aut̃ dixit ei
uia magistrũ uocauerat bonũ & nondm̃ ueldĩ filiũ confessuserat:
discit quam uis sem̃ hominẽ conparationedĩ nonesse bonũdeqo
dicitur: Consitemini dñõ qm̃bonus : unus aut̃ ds̃bonus nompater
bonus est: Nonigitur dñs sebonũ negat : sed esse dm̃ significat non sema¬
gistrũbonũ nonesse sed magistrũ abs quedõ nullum bonũ essecestatur:
Haec est puerilis innocentiae castitas : quȩ nobis imitanda praȩponitur
siregnũdĩ uolumꝰ intrare: Notandum sane qđ iusticia legis suo tẽpore
custodita non solum bona teriae uerũ &iam suis cultorib: uitam con¬
ferebat &ernam. & ille respondens ait: Magister. hec
hs aut̃ intuitus eum : dilexit eum & dixit illi : Unũ tibidẽ est Non est
putandus homo iste ueltͦoto tep̃tantis ut quidãputauere dnm̃ inter¬

Expanded text:
tatus certioris, poscit sibi non per parabolas, sed aperte quibus operum meritis vitam aeternam consequi possit, exponi. Quid dixit ei: Quia magistrum vocaverat bonum et non Deum vel Dei filium confessus erat, discit quamvis sanctum hominem, comparatione Dei non esse bonum. De quo dicitur: Confitemini Domino quoniam bonus. Unus autem Deus bonus non pater bonus est. Non igitur Dominus se bonum negat, sed esse Deum significat. Non se magistrum bonum non esse, sed magistrum absque Deo, nullum bonum esse testatur. Haec est puerilis innocentiae castitas, quae nobis imitanda proponitur, si regnum Dei volumus intrare. Notandum sane, quod justitia legis suo tempore custodita, non solum bona terrae, verum etiam suis cultoribus vitam conferebat aeternam. Et ille respondens ait: Magister, haec Jesus autem intuitus eum, dilexit eum, et dixit illi: Unum tibi deest. Non est putandus homo iste vel voto tentantis, ut quidam putavere, Dominum inter
Abbreviated transcription (Latin):
liter suscipit quȩ do c&ur & cũ mau obtemperat & quiescit : ita & nos in oboe¬
diendo simpli citer & sineulla r&raotatione uerbis dñi facere &ebem¬
plexans eos & inponens manus suꝑ illos. benedicebat eos
Complexus benedicit par uulos Qu̾miless pũ suabene dictione gnrtia
& dilectione dignos esse signific& : & cũ egree sus ess& inuia p̃rocur¬
rens quidam genuflexuͦ ante eũ. rogabat eũ diceris

Expanded text:
liter suscipit quod docetur, et cum metu obtemperat et quiescit; ita et nos in obeliter suscipit quod docetur, et cum metu obtemperat et quiescit; ita et nos in obediendo simpliciter et sine ulla retractatione verbis Domini facere debemcomplexans eos et imponens manus super illos benedicebat eos. Complexus benedicit parvulos, ut humiles spiritu sua benedictione, gratia et dilectione dignos esse significet. Et cum egressus esset in viam, procurrens quidam genuflexo ante eum rogabat eum dicens
Abbreviated transcription (Latin):
tulit & ait illis: Sinite paruulos uenire admẽ & nepro¬
hihueritis eos talium egt enimre num dĩ
Sgnificanter dixit taliũ est nonistorum utostenderet nonalatem
regnare sed mores : & his qui similẽ haber enT in nocentiã & simplicita¬
tem p̃miũ reꝓmita a postolo quoq: ineandẽ sententiã congruente : froc¬
tres. nolitepueri ficri sensib semalicia par uuls estote . sensuautẽ int ꝑ¬
feotisitis acoen dico uobis quisq: non receperit regnũ dĩ
uelut paruulus non intrabit mnillud
Sicut puer ñ perseuerat in iracundiae ñ lesus meminit: ñ uidens pul¬
charã mulierẽ delectat᷑ non aliud cogitat aliud loquit᷑: sic & uosnisi
talẽ hbueritis in nocentiã & animi pueritatẽ regnũ cel&um non po¬
teris intrarȩ: Ai t̃ regnũ dĩ id est doctrinam euangelii sicut par
uulos̃ accipere iubemur quia quomodo paruulus in discendo ñ contira dicit
doctorib: neque ractiones & uerba componit aduersũ eos resistens sedfide¬

Expanded text:
tulit, et ait illis. Sinite parvulos venire ad me, et ne prohibueritis eos, talium est enim regnum Dei. Significanter dixit, talium est, non istorum, ut ostenderet non aetatem regnare, sed mores; et his qui similem haberent innocentiam et simplicitatem, praemium repromitti. Apostolo quoque in eamdem sententiam congruente: Fratres, nolite fieri pueri sensibus, sed malitia parvuli estote, sensu autem ut pfecti sitis. Amen dico vobis, quicunque non acceperit regnum Dei sicut puer, non intrabit in illud. Sicut puer non perseverat in iracundia, non laesus meminit, non videns pulchram mulierem delectatur, non aliud cogitat, aliud loquitur, sic et vos, nisi talem habueritis innocentiam, et animi puritatem, regnum coelorum non poteritis intrare. Aliter: Regnum Dei, ivuli accipere jubemur, quia quomodo parvulus in discendo non contradicit doctoribus, neque rationes et verba componit adversum eos resistens, sed fide
Abbreviated transcription (Latin):
oca enir possibilia sunt apia dõr
onta accipiendum est quia cupidi & suꝑbi qu nomine illius diuitis signi¬
scati sunt in regnũcaelorũ sint intraturi cumsuis cupiditatiburꝰ
&p̃erbia seposibile est dõutperbum eius sicut &iam fac tum esiedico¬
tidie fieri uidemus acupiditate tẽpoalium ad caritatẽ ader no
ruꝰ daperncio sa superbia adhamilita tẽ saluberrimã conuertant᷑
coepit petrus eidicere. Eccerios dicni simus omade secuta

Expanded text:
omines, possibilia sunt apud deum, non ita accipiendum est, quod cupidi et superbi, qui nomine illius diuitis significati sunt, in regnum caelorum sint intraturi cum suis cupiditatibus et superbia; sed possibile est deo, ut per uerbum eius — sicut etiam factum esse et cotidie fieri urum, et a perniciosa superbia ad humilitatem saluberrimam convertantur. Coepit Petrus ei dicere: Ecce nos dimisimus omnia et secuti
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitat is humanȩ: uoluit deseri: uoluit ꝓdi uoluit ab a postolosuo
tradi: uttu a socio desestus a socio ꝓditus moderate feras tuũ
erras se iudicium. perisse bene ficium : ordinatis autẽ in monte
a postolis quiad pradicandum euangelium mitterentur: apte
subditur
a ueniunt ad domũ.

Expanded text:
infirmitatis humanae. Voluit deseri, voluit prodi, voluit ab apostolo suo infirmitatis humanae. Voluit deseri, voluit prodi, voluit ab apostolo suo tradi, ut tu a socio desertus, a socio proditus, moderate feras tuum errasse judicium, periisse beneficium. Ordinatis autem in monte apostolis, qui ad praedicandum Evangelium mitterentur, apte subditur: Et veniunt ad domum.
Abbreviated transcription (Latin):
& iudam scariot h qui& tradidit illum
thos cũ addita mento posuit & ad distinctionẽ simonis p&ri &
iudae iacobi: si monautem cananeus achanã uicogalieae cognom̃
accepit : quod euange lista lucas cũ int̾ p̃tatione posuit. simon
delotis: cana quippe telus cananeus dicit᷑ zelotes: id est
x mulator: iudas autẽ scarioth aut auico in qͥo ortus est
aut extribu isachar praesagũ suae damnationis uocabulũ
sũ sit : isacar quippeqđ dicit᷑ mercis p̃cium ꝓdicionis insi¬
nuat : Scariothautẽ quod memoria mostis interprȩat᷑ arguit
eum non repente persua sum sed meditatum diucius dominicȩ
traditionis patrasse flagitium : qui nomper in prudentiam
s& ꝑ ꝓuidentiam int̃a postolos elegit᷑ quanta enĩ estueritas quam
nec aduersarius minister in firmat quantamoralitas dñi
qui periclitari apud nos udicium suum quã affectũ maluit: susce¬
perat enĩ hominis fragilitatem : & ideo nec has partes recusauit¬

Expanded text:
 Judas Scariothes, qui tradidit eum. Et hos cum additamento posuit ad distinctionem Simonis Petri et Judae Jacobi: Simon autem Chananaeus a Chana vico Galilaeae cognomen accepit. Quod evangelista Lucas cum interpretatione posuit, Simon zelotes, Chana quippe zelus, Chananaeus dicitur ζηλωτὴς, id est aemulator. Judas autem Scarioth aut a vico in quo ortus est, aut ex tribu Isachar praesagium suae damnationis vocabulum sumpsit: Isachar quippe, quod dicitur merces, pretium proditionis insinuat; Scarioth autem, quod memoria mortis interpretatur, arguit eum non repente persuasum, sed meditatum diutius Dominicae traditionis patrasse flagitium. Qui non per imprudentiam, sed per providentiam inter apostolos eligitur. Quanta enim est veritas, quam nec adversarius minister infirmat? Quanta moralitas Dqui periclitari apud nos judicium suum quam affectum maluit? Susceperat enim hominis fragilitatem, et ideo nec has partes recusavit
Abbreviated transcription (Latin):
& dnm̃ fideli supplicatione praȩcat᷑ dicens dnẽ mento mei cũ ueneris
in regnũ tuum : usq bodiegeri in ecđȩ sia uidemꝰ: Cũ mundanis tacti
afflictionib uerisimul & falsi xp̃iani illiquidẽ quificta mente domi¬
nica passionis sacramenta gestant ad praesentis uitae gaudia cupiunt
liberariadño: at qui simplici intentione cũ apło nongloriant᷑ in ipͥsi
incruce dñi nr̃i ita potius ap̃sentib: erũnis optant erui ut sp̃msuum
in manꝰ sui cõmendent auctoris. una que cũ ipso regnicaelestis desi¬
derent esse pasticipes : unde bene ille quifide dubia dnm̃ p̃cabat᷑
funditus est contetus adño neq: ulla responsione dignus babitus
atuero p̃ces illius quia &ernãase salutem querebat piamex dũsȩcau¬
ditione suscipere dignatus est: quia nimirũ quicũq intribuladionb
posititẽ poralia tantũ a dñõ solatia requrunt atemporalibus sepa¬

Expanded text:
et Dominum fideli supplicatione precatur, dicens: Domine, memento mei cum veneris et Dominum fideli supplicatione precatur, dicens: Domine, memento mei cum veneris in regnum tuum, usque hodie geri in Ecclesia videmus, cum mundanis tacti afflictionibus veri simul et falsi Christiani, illi quidem qui ficta mente dominicae passionis sacramenta gestant, ad praesentis vitae gaudia cupiunt liberari a Domino. At qui simplici intentione cum Apostolo non gloriantur, nisi in cruce Domini nostri , ita potius a praesentibus aerumnis optant erui, ut spiritum suum in manus sui commendent auctoris, unaque cum ipso regni coelestis desiderent esse participes. Unde bene ille, qui fide dubia Dominum precabatur, funditus est contemptus a Domino, neque ulla responsione dignus habitus. At vero preces illiusditione suscipere dignatus est. Quia nimirum quicunque in tribulationibus positi temporalia tantum a Domino solatia requirunt, temporalibus se pa
Abbreviated transcription (Latin):
eorũ conuitiatus est secundũ lucae testimoniũ alter& cõpescuit cum
& mdm̃ ged dit nisi intellegimꝰ matheũ & marcũ breuiter p̃stringentes
hundocũ pluralẽ numerũ ꝓsingaliri posiuire sicit in eostoli adhebrtos
legunꝰ pluralit̃ dictũcbiser̃ oraleonũ. cũ solus danihel signifidari m¬
telliga᷑ : & pluralit̃ dictũ secti sunt cũ desolo ssaia tadit᷑ quid aut̃
usitadius uerbigratia quia utdicat aliquis & rusticimihi insultant: &iã¬
suñ insalta tenceñ ess&e contrariũ qd lacas deuno manifestauit sille
doxssen ambos latronesconutiatos chño: Tamen poss& subnuntte plurli
unꝰ intellegi Cũ uero diccũest latrones uel quicũeo cruci fixierant nec
additũ ẽ ambo: non solũ si ambo fecissent posse hocdici sed& ũ quaun
hoe ferit petut usitato locutionis modo ꝑplurarẽ numerũ significari:

Expanded text:
eorum conviciatus est secundum Lucae testimonium , alter et compescuit eum, eorum conviciatus est secundum Lucae testimonium , alter et compescuit eum, et in Deum credidit? nisi intelligamus Matthaeum et Marcum, breviter perstringentes hunc locum, pluralem numerum pro singulari posuisse, sicut in Epistola ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: Clauserunt ora leonum , cum solus Daniel significari intelligatur . Et pluraliter dictum Secti sunt, cum de sola Isaia tradatur. Quid autem usitatius, verbi gratia, quam ut dicat aliquis: Et rustici mihi insultant, etiamsi unus insultet? Tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestavit, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino, cum non posset sub numero plurali unus intelligi. Cum vero dictum est latrones, vel, qui cum eo crucifixi erant, nec additum est ambo, non solum si ambo fecissent, posset hoc dici, sed etiam quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari.
Abbreviated transcription (Latin):
S Latrones quicũ hñõ sunt hiñcinde crucifexi significanteosqui
subfide & confessionȩxp̃i uelagonẽ mastrrii uelq lib& continentiee arti¬
bꝑfecto dextrilatronis merito acfide designant᷑ : At quis ue humanȩ lau¬
dis intutu seuqualib& minꝰ digna intentione mundo abrenuntiant
non in merito blasphematoris ac sinistrilatronis mentẽ imitant᷑ & accus
De qualib dicit apłs Sitradidero corpꝰ meũ ut ardeat sidedero om̃s facilta¬
tesneas incibos pauperum sialia plura aut pi&atis operi facere autdona
gratiae spirtblis accepise uideir caritatẽ aut̃ n babeã ñihil mibi pdest
tionẽ paciunt᷑ ꝓpt̃ iustitiã ꝓm̃ipsorũ est regnũ caȩlorum: li
Itaq uosurã condemnat sententia quienĩ alios saluosferit utiq siuel¬
l& seipsum saluare poteratsdeci
q ud est plus decris Edhac uiuentẽ descendere ande sepulchromost uum
surgere suprexit & noncreditis : Ergo&iã sidecruae descenderit similit̃

Expanded text:
 Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi, significant eos qui sub fide et confessione Christi vel agonem martyrii, vel quaelibet continentiae arctiloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito ac fide designantur; at qui sive humanae laudis intuitu, seu qualibet minus digna intentione mundo abrenuntiant, non immerito blasphematoris ac sinistri latronis mentem imitantur et actus. De qualibet dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia plura aut pietatis opera facere aut dona gratiae spiritalis accepisse videar, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest tionem patiuntur propter justitiam quoniam ipsorum est regnum coelorum . Itaque eos propria condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, utique si vellet seipsum salvare poterat. SiQuid est plus de cruce adhuc viventem descendere, an de sepulcro mortuum surgere? Surrexit, et non creditis; ergo etiamsi de cruce descenderit, similite
Abbreviated transcription (Latin):
siaiusse tẽpers sigiauit qdeffacto operis gehibuat. quanestuus er
ã &adam peccante scriptũ est qđ audierit uocẽ dĩdĩ deambulantes
n paradiso ad aurã post meridiem. postmeridiem nãq: indinate
lucefider  ad aurã uero refrigescente seruore caritatis dcãbulas
aut̃ audiebatur. quia ab homine peccante recesse rat : rationis igit᷑
immodiumȩ piecatis ordo poscebat ut eodem temporis asticulo
quotunc adae preuaricanti obduserat nunc latronidñs peni¬
tenti ianuã paradisi reserar&: & quahora primꝰ adam peccando
mostẽ huic mundo inuexit eadem bora setundus adã mostẽ morien¬
do destruer& & hoianon &clamauit iħs̃ uoce magna¬

Expanded text:
eris exhibuit. Quia mortuus est Nam de Adam peccante scriptum est, quod audierit vocem Domini Dei deambulantis in paradiso ad auram post meridiem . Post meridiem, namque inclinata luce fidei. Ad auram vero, refrigescente fervore charitatis. Deambulans autem audiebatur quia ab homine peccante recesserat. Rationis igitur imo divinae pietatis ordo poscebat, ut eodem temporis articulo quo tunc Adae praevaricanti occluserat, nunc latroni Dominus poenitenti januam paradisi reseraret, et qua hora primus Adam peccando mortem huic mundo invexit, eadem hora secundus Adam mortem moriendo destrueret.
Abbreviated transcription (Latin):
Principio uigsimni primi psalmiabusus e illud qđ in medio uersicalilegit᷑¬
medereli quistiͦ  necmireris uerborũ humilitatẽ querimonias dere¬
licti cũ formã serui sciens scandalũ crucis uideas. Sicut enĩesurire
& sitire & fatigari nonerant ꝓpriaa diumitatis. sed corporalas
passiones: ita & qđ dicit᷑ ut quid me dereliquisti corporalis uocis crat
ꝓprium. quȩ sol& secundũ naturam corpus nullatenus uellea sibi
coniuncta uta fraudari Lic& enĩ & ipse saluator dicebat hoc : sed
ꝓprie ostendebat corporis fragilitatem manens uistus & sapient ia dĩ
Ut homo ergoloquitur meos circãferens motus qđ inpericulis posit.
adõ deseri nosputamꝰ : ut homo turbatur. ut homo fl& ut homo
ligentes sermonis haebra icippri& atem sedex eo qđ dexit heli hȩli¬
putantes heliam ab eo inuocatum: Sinaũt iudȩosqu hoc dixerint
untelliges uolueris & hoo more sibisclito facunt ut dh̃m inbecillitatẽ a¬

Expanded text:
Principio vigesimi primi psalmi usus est; illud quod in medio versiculi legitus, quare me dereliquisti? Nec mireris verborum humilitatem, querimonias derelicti, cum formam servi sciens scandalum crucis videas. Sicut enim esurire et sitire, et fatigari, non erant propria divinitatis, sed corporales passiones, ita et quod dicitur: Ut quid me dereliquisti, corporalis vocis erat proprium, quia solet secundum naturam corpus nullatenus velle a sibi conjuncta vita fraudari. Licet enim et ipse Salvator hoc dicebat, sed proprie ostendebat corporis fragilitatem manens virtus et sapientia Dei. Ut homo ergo loquitur, meos circumferens motus, quod in periculis positi a Deo nos deseri putamus, ut homo turbatur, ut homo flet, ut homo ligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed ex eo quodputantes Heliam ab eo invocatum. Sin autem Judaeos qui hoc dixerint intelligere volueris, et hoc more sibi solito faciunt, ut Dominum imbecillitate
Abbreviated transcription (Latin):
mã dñs quod non corde operatione cumdȩ monib ut caldm¬
niabantur sed diuersa prorsus ad que aduersa uistute
diuiitads homines ademonibus liberar& : idõq grende scelus
cõmiterent. qui hoc qđ dei es se cognoueroent di aboliẽe
clamabant :¬

Expanded text:
minus quod non corde fallax, operatione cum daemonibus, ut calumniabantur, sed diversa prorsus atque adversa virtute divinitatis, homines a daemonibus liberaret, ideoque grande scelus committerent, qui hoc quod Dei esse cognoverant, diaboli esse clamabant
Abbreviated transcription (Latin):
bium transior danen ad oriantẽ : cir cahippũ & bellam & gada¬
ram : c̃tragalilaeam: qđ ergo dicitur quia dñs uenit ad mare
galilaee int̃medios fines decapolis ñ ipsos fines de capolis eũ
intras se significat: Neq enim mare traens nauigas se dicitur:
Sepotius admare usq uenisse. adq ad ipsum ꝑ uenis se locũ
quimedios fines decapolis longetrans mare positos respici¬
Eti ad ducunt seisur dc̃s & mutũ: & dep̃cabati
tun cũtinponatil li manũ. Surdus & mutus ẽ

Expanded text:
bium trans Jordanem ad Orientem, circa Hippum, et Pellam, et Gadaram, contra Galilaeam. Quod ergo dicitur, quia Dominus venit ad mare Galilaeae, inter medios fines Decapoleos, non ipsos fines Decapolis eum intrasse significat, neque enim mare trans navigasse dicitur, sed potius ad mare usque venisse, atque ad ipsum pervenisse locum qui medios fines Decapolis longe trans mare positos respiciEt adducunt ei surdum et mutum, et deprecabantur eum, ut imponat illi manum. Surdus et mutu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt aliuduero discipulis praȩcepit: Nolite darescm canib:: ne¬
que mittatis mar gargͥtas uestras ante p&cos
acceoit illi sinparabolic loqui : uine aoo pastinauit
home.xcircũ deci sepeto & foditlacũ & edificauit tur rĩi
Homo iste qui pastina uit uineam : ipseest qui inalia parabola conduxit
operarios inuineam suam : Qui plantauit uineam : dequa & ssa ias
plenissime per canticum loquitur. ad &tremũ inferensuinea dñisa
baoth domus est ifrałelis: & in psalmo uineam inquit deegy ptotrans¬
tulisti eiecistigentes & plan tasticam : & sepẽ circum dedit ei uel murũ
urbis uel angel&ũ auxilia : & foditinea lacum siue torcular. aut
altare autilla torcularia quorum & tres psalmi titulo praceno
bium quintem plum deqͣdicitur permic heam: & tuturns nebulosa
filaesion & locauit eamo agri colis.

Expanded text:
 qui discipulis ait: nolite dare sanctum canibus ne qui discipulis ait: nolite dare sanctum canibus nec mittatis margaritas uestras ante porcosparabolis loqui: Vineam pastinavit homo, et circumdedit sepem, et fodit lacum, et aedificavit turrim. Homo iste qui pastinavit vineam ipse est qui in aliqua parabola conduxit operarios in vineam suam. Qui plantavit vineam de qua Isaias plenissime per canticum loquitur, ad extremum inferens: Vinea Domini Sabaoth, domus est Israel. Et in psalmo, Vineam inquit de Aegypto transtulisti, ejecisti gentes et plantasti eam. Et sepem circumdedit ei, vel murum urbis, velaltare, aut illa torcularia quorum et tres psalmi titulo praenotahanc, haud dubium quin templum, de quo dicitur per Michaeam: « Et turris nebulosa filia Sion . » Et locavit eam agricolis
Abbreviated transcription (Latin):
habebant io hunnemo quia uere ꝓph&aeesq
Viderunt ergo qđ lib& horum respondissent in laqueum secasuros
timentes lapidationẽ sed magis timentes ueritatis confessionem
& respondenrens dicuNt ibũ: nescimꝰ: respondens ih̃s ait
illis: neque ecodico uobis in qua potestate hec faciaco.
Non uobis dico qđ scio quia non uultis fateri qđ scitis: iustissime repulsi
utiq: confusi abs cesserunt : & impl&ũ est qđ in psalmo perꝓph&ã
dicit ds̃ pater: paraui lucernã xp̃omeo id est ipsum iohannem :
inimicos eius induã confusione : Notandũ autem qui adua sobcau¬
sas maxime scientia ueritatis est occultanda querentib: Cumui¬
delic&̃ is qui quȩrit autminus capax est ad intellegendũ qđ ꝙ
ut auto dio uel contemtu ipsius ueritatis indignus estcuide¬
beat aperirđquod quȩrit : Quorũ propter unum dñs ait: Ad¬
huo multa habeo uobis dicere : sed non potestis illa post are modo

Expanded text:
habebant Joannem, quia vere propheta esset. habebant Joannem, quia vere propheta esset. Viderunt ergo quod utrumlibet horum respondissent, in laqueum se casuros, timentes lapidationem, sed magis timentes veritatis confessionem. Et respondentes dicunt Jesu: Nescimus. Et respondens Jesus ait illis: Neque ego dico vobis in qua potestate haec faciam. Non vobis dico quod scio, quia non vultis fateri quod scitis. Justissime repulsi utique confusi abscesserunt, et impletum est quod in psalmo per Prophetam dicit Deus Pater: Paravi lucernam Christo meo , id est ipsum Joannem: Inimicos ejus induam confusione . Notandum autem quia duas ob causas maxime scientia veritatis est occultanda quaerentibus, cum videlicet is qui quaerit aut minus capax est ad intelligendum quod quaerit, aut odio vel contemptu ipsius veritatis indignus est cui debeat aperiri quod quaerit. Quorum propter unum Dominus ait: Adhuc multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo
Abbreviated transcription (Latin):
Diuer sis modis candem quã supͣ calum niã struunt qn dixerunt.
inbelzebub principe demoniorũ eiecit hic demoniu: quando
enĩdicunt in quapotestate hȩc facis dedi dubitant potestate
& sub intellegt uolunt diaboli esse quȩ faciat ad dentesquoq
qustibidecdͦ hane potestatem manfestissime difiliar mexare
quem putant nonsuis sed alienis uiribus signa facere
ibs aut̃ respondens ait: inter rocabo uos & eco unum
uerbũ & respondite mihi adicam uobis inqua potesta¬
te hec faciaoo: babtis mum io hannis oecelo erat
an& hominibus: respondite mihi
Poterat dñs aperta responsione temptatorũ calumniam consutare :
Sed prudenter interrogat : ut suo uel silencio uel sententia condẽp̃nent᷑ p̃
atilli cogi tabant ͦ secũ dicentes: Sidixerimus dȩcelo.
dic& nobis quare ergo non credidietis ei.&
quem consitemini decaelo habuisse ꝓph&iam. mihi testimonium ꝑ¬
hibuit : & ab illo audistis inqua ista faciam potestate.
Sidixerim ex hominib ticnebant populuoo: ocñs enim

Expanded text:
supra calumniam struunt, quando dixerunt: In Beelzebub principe daemoniorum ejicit daemonia. Quando enim dicunt, In qua potestate haec facis? de Dei dubitant potestate, et subintelligi volunt diaboli esse quae faciat. Addentes quoque: Quis tibi dedit hanc potestatem? manifestissime Dei Filium negant, quem putant non suis, sed alienis viribus signa facere. Jesus autem respondens ait: Interrogabo vos et ega unum verbum, et respondete mihi, et dicam vobis in qua potestate haec faciam. Baptismus Joannis de coelo erat, an ex hominibus? Respondete mihi. Poterat Dominus aperta responsione tentatorum calumniam confutare, sed prudenter interrogat, ut suo vel silentio vel sententia condemnentur. At illi cogitabant inter se dicentes: Quia si dixerimus, de coelo, dicet: Quare ergo non credidistis ei? Quem confitemini de coelo habuisse prophetiam mihi testimonium perhibuit, et ab illo audistis in qua ergo ista faciam potSi dixerimus ex hominibus, Timemus populum. Omnes enim
Abbreviated transcription (Latin):
& illas oport& me adducaere. & uocaem meam audient
Notandum sanae qđ mesticae loquitur credens exgentib:
mulier: quia catelli submensa comedunt demicis ꝓuerorũ:
Mensa quippe . ẽ scriptura scã quae nob̾ panẽ uitȩ ministrat :
hinc & enim dicit ecclaesia: parasti in conspectumeo mensam ad¬
uersus eos qui tribulantme: Micȩ puerorũ: interna sunt miste¬
ria. scripturarum quibus humiliũ solent corda refici: dequi¬
bus alias scãe ecclaesiae ꝓmittitur. dicente ꝓphaeta dedñoqui
posuit finestuos pacẽ. & ad ipe frumenti satianste :
Nonergo crustas sed micas depante puerorum edunt catelli:
quia qiuersi ad fidẽ qui erant despecti ingentib ñ littere
super ficiẽ inscripturis sed spirit᷑alium medullã sensuũ qua
inbonis actib proficaera ualeant inquirunt : & hoc subm̃¬
sa dominorũ : dũ uerbis sacri elo quii humilit̃ subdita ad in¬
plenda quȩ p̃ceptas̃ cuncta sui cordis & corporis officia

Expanded text:
t illas oportet me adducere, et vocem meam audient t illas oportet me adducere, et vocem meam audient . Notandum sane quod mystice loquitur, credens ex gentibus mulier, quia catelli sub mensa comedunt de micis puerorum. Mensa quippe est Scriptura sancta, quae nobis panem vitae ministrat. Hinc etenim dicit Ecclesia: Parasti in conspectu meo mensam adversus eos qui tribulant me . Micae puerorum interna sunt mysteria Scripturarum, quibus humilium solent corda refici. De quibus alias sanctae Ecclesiae promittitur, dicente Propheta de Domino: Qui posuit fines tuos pacem, et adipe frumenti satiat te . Non ergo crustas, sed micas de pane puerorum edunt catelli, quia conversi ad fidem, qui erant despecti in gentibus, non litterae superficiem in Scripturis, sed spiritualium medullam sensuum, qua in bonis actibus proficere valeant, inquirunt. Et hoc sub mensa dominorum, dum, verbo sacri eloquii humiliter subditi, ad implenda quae praecepta sunt cuncta sui cordis et corporis officia
Abbreviated transcription (Latin):
orũ. & mittere canibus: at illares pondit.
& dicit ei: utiq dñe nã & catelli comedant. de
MICIS puerorũ : Mira sub ꝑsona mulieris cananitidis
ecđȩ fides patientia humi litas p̃dicat᷑: fides qua credĩderit
sanaripos se. filiã suã : Patientia : quatoties c̃tempta ut matheus
S cribit in p̃cibus perseuerat: humilitas : qua senon canib: sed catilis
cõparat: sciome inquid filiorũ panẽ non merere. Nec in tegros
caperȩ posse cibos. nec sedere admensam cũ patre : sed contenta
sũ reliquas catulorum : ut humili tate micarum ad panis integri
ueniã magnitudinẽ : Mira rerũ conuersio: Isrhł quondã filius
nos canes: ꝓdiuersitate fidei ordo nominũ cõmutatur: deillis
postea dicitur: circũ dederunt mecanes multi: & uidete
canes uide temalos operarios : uidete concisi onẽ : denobis f¬
alatra tu blas phaemȩ contradictionis ad pi&atis gnartiã con¬
uersis : ipsea libi dicit : & alias oues habeo quae ñ s̃. ex hoc ouili :¬

Expanded text:
orum et mittere canibus. At illa respondit et dixit ei: Utique, Domine. Nam et catelli comedunt de micis puerorum. Mira sub persona mulieris Chananitidis Ecclesiae fides, patientia, humilitas, praedicatur. Fides, qua credidit sanari posse filiam suam. Patientia, qua toties contempta ut Matthaeus scribit in precibus perseverat. Humilitas, qua se non canibus, sed catulis comparat. Scio me, inquit, filiorum panem non mereri, nec integros capere posse cibos, nec sedere ad mensam cum patre; sed contenta sum reliquiis catulorum, ut humilitate micarum ad panis integri veniam magnitudinem. Mira rerum conversio, Israel quondam filius, non canes, pro diversitate fidei ordo nominum commutatur. De illis postea dicitur: Circumdederunt me canes multi . Et: Videte canes, videte malos operarios, videte concisionem . De nobis a latratu blasphemiae contradictionis ad pietatis gratiam conversis ipse alibi dicit: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, e
Abbreviated transcription (Latin):
maris extrema dãpnatio designatur : quiergo ad sc̃itatis speciem
deductus uel uerbo c&eros destruit uel exemplo meliis ꝓfecto erat
athunc ad mortẽ subexteriorihabita terrena acta constringerent quã
sacra officiu inculpa c&erisimitabilẽ demonstrarent : quia nimirũ
sisolus cader&. ut cũq hunc tolerabilior inferni poena cruciar&¬

Expanded text:
maris extrema damnatio designatur. Qui ergo ad sanctitatis speciem maris extrema damnatio designatur. Qui ergo ad sanctitatis speciem deductus, vel verbo caeteros destruit, vel exemplo, melius profecto fuerat ut hunc ad mortem sub exteriori habitu terrena acta constringerent, quam sacra officia in culpa caeteris imitabilem demonstrarent: quia nimirum si solus caderet, utcunque hunc tolerabilior inferni poena cruciar
Abbreviated transcription (Latin):
melius est innoxium poena quamuis a trocissima tẽporalitam̃
uitam finire corpoream: quã ledendo fratrem moste manimȩ
mereri perp&uam : recte aut̃ qui scandalitari potest pusillus
appellatur: quienĩ magnus est: quecũq uiderit. quȩ cũq pas
sus fuerit non declinat afide: Quiaut̃ pusillus est animo &
paruus: oc casiones querit quo modo scandalir&ur: ꝓpteraade¬
nique opost& nos maxime his consulere qui parui sunt infide ñeoc¬
casione nostri offendant᷑. & recedant afide acdecidant a salute :
Notandũ sane qđ in nostro bono opere aliquando cauendum est
scandalũ ꝓximi : aliquando uero ꝓnihilo contẽp̃nendum: In
quantũ enĩ sine peccato possumꝰ uitare ꝓximorũ scandalũ debemꝰ
Siaut deueritate scandalum ponit᷑: ut ilius ꝑmittitur scanda¬
lũ nasci quã ueritas relinquat᷑ : Item per molam asinariam
sȩculis uitae circuitus aclabor exprimitur. & perprofundum

Expanded text:
melius est innoxium, poena quamvis atrocissima temporali, tamen melius est innoxium, poena quamvis atrocissima temporali, tamen vitam finire corpoream, quam laedendo fratrem, mortem animae mereri perpetuam. Recte autem qui scandalizari potest, pusillus appelsus fuerit non declinat a fide; qui autem pusillus est animo et parvus occasiones quaerit quomodo scandalizetur. Propterea denique oportet nos maxime his consulere qui parvi sunt in fide, ne occasione nostri offendantur et recedant a fide, ac decidant a salute. Notandum sane, quod in nostro bono opere aliquando cavendum est scandalum proximi, aliquando vero pro nihilo contemnendum. In quantum enim sine peccato possumus, vitare proximorum scandalum debemus. Si autem de veritate scandalum ponitur, utilius permittitur scandalum nasci, quam veritas relinquatur. Item per molam asinariam saecularis vitae circuitus ac labor exprimitur, et p
Abbreviated transcription (Latin):
Nolite errare dnon dride&ur: quae eñ seminauerit homo haec & mea
& quis quis scatidalit auerit unum ex his pugillis
credentibus inme
bonumest ei magis sicircũ¬
dar&ur mola asinaria collo eiꝰ & intrare oniter &ur
quanquam haec generalis possit esse sententia aduersus om̃s quia¬
liquem scandalizant tamen iuxta consequentiam sermonis &iam
contra a postolos dictum intelligi potest: qui interse disputantes
quis ess& illorum maior uidebantur inuicem de dignitate conten¬
dere: & sii hoc uitio permansis sent : poterant eos quos ad fidem
uocabant persuũ scandalum perdere: Dum a postolos uident inter
se dehonore pugnare: quod aut̃ dixit bonũ estei magis
sicircum dar&ur mola a simtria collo eiꝰ : secundum ritũ ꝓcuntiae
loquitur. quomaiorum criminũ ista aputlu&eres iudxos poe¬
na fuerit. ut in ꝑfundõ ligato saxo demergerentur: & reuera

Expanded text:
Nolite errare; Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet . Nolite errare; Deus non irridetur. Quae enim seminaverit homo, haec et metet . Et quisquis scandalizaverit unum ex his pusillis credentibus in me, bonum est ei magis si circumdaretur mola asinaria collo ejus, et in mare mitteretur. Quanquam haec generalis possit esse sententia adversum omnes qui aliquem scandalizant, tamen juxta consequentiam sermonis, etiam contra apostolos dictum intelligi potest, qui inter se disputantes, quis esset illorum major, videbantur invicem de dignitate contendere. Et si in hoc vitio permansissent, poterant eos quos ad fidem  suum scandalum perdere, dum Apostolos viderent inter se de honore pugnare. Quod autem dixit: Bonum est ei magis si circumdaretur mola asinaria collo ejus, secundum ritum provinciae loquitur, quo majorum criminum apud veteres Judaeos poena fuerit, ut in profundum ligato saxo demergerentur. Et revera
Abbreviated transcription (Latin):
Legimus in proph&a dauid ad&cusandas & cusatione sinpeccatis
qđ multi peccatorum suorum quasi iustas prace tendant occasiones.
ut quod uolun tate delinquunt uideantur necessitate peccare: iñs
quiscrutator cordis & renium futuras cogitationes insigulis contuecur¬
Dixerat : quis quis unum paruulum receperit in nomine meo mere:¬
cepit : poterat aliquis causari & dicere ꝓaupertate pro hibeor tenui¬
tasme r&in& ut hospitalis esse non possim : & hanc & cusationem le¬
uissimo precepto diluit . ut calicem aquȩ & unc frigidae iuxta ma¬
theum toto animo porrigamus : frigidae in quid aquaencalidae.
ne & in calida pauꝑ tatis & penuriae lignorum ocasio quererttur:
talequid & a postolus adgalatas prerecipit : Cammunicetis quica¬
the cixutur ei quise catheci⁊ut in omnib: bonis & discipulos ad magis¬
mnaũ refrigeria cohatat᷑ &quia poterat qui lib& p̃tendere pauꝑtatẽ s p̃ceptũ
eludere p̃rius quã illuds ꝓponat uamminentẽ soluit questionem dicens:

Expanded text:
Legimus in David propheta, ad excusandas excusationes in peccatis, quod multi peccatorum suorum quasi iustas pretendant excusationes, ut quod voluntate delinquunt videantur necessitate peccare. Dominus scrutator cordis et renum futuras cogitationes in singulis contuedixerat: Quisquis unum parvulum receperit in nomine meo, me recipit. Poterat aliquis causari et dicere: Paupertate prohibeor, tenuitas me retinet, ut hospitalis esse non possim. Et hanc excusationem levissimo praecepto diluit, ut calicem aquae, et hunc frigidae, juxta Matthaeum, toto animo porrigamus. Frigidae, inquit, aquae, non calidae, ne et in calida paupertatis et penuriae lignorum occasio quaereretur. Tale quid et Apostolus ad Galatas praecipit, Communicetis qui catechizatur ei qui se catechizat, in omnibus bonis . Et discipulos ad magistrorum refrigeria cohortatur. Et quia poterat quilibet obtendere paupertatem, et praeceptum eludere, priusquam illud proponat, imminentem solvit quaestionem dicens: