comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moniꝗ ꝓderet᷑: uerurtam̃ u illam poterat
ꝑmotioim pati &fixam tenere inte sententiam:
uitam illã salutemq. corparis quoꝵ amissionem
minabat᷑ tempestatis uninanitas ñ eẽ boru:queillos
quib: ineẽnt sacerentbonos sic̃ sac̃ iusticia Iđ aut
aium: ta necbana appellandace. sed cõmoda uerboꝵ
certamini. ñ reriun examini deputandũe quid
enĩ int ẽ. urtriunea aptius bonauocetit᷑ an cõmoda
duntamen nelus prqierurraumuius stoicus.
quamperi pathieticus pauestat apallem. eanon¬
aqualier appellaudo sed aqualit̃ estimando
lmbos tamen nesibonoꝵ isto seu cõmodorũ
periculis ad flagniũ facinus urgeant᷑ utalit̃
earetinere ñ possint malle sedicunt haccamit¬
tere ꝗb: natura corporis salua & in colentus
habetur: quã illa cõintitere quib: iusticia uio¬
latur: Itameris ubi fixaẽ ista sententia hullas ꝑ¬
torbationes &uam saceidunt inserioribusa

Expanded text:
monio proderetur. Verum tamen et illam poterat monio proderetur. Verum tamen et illam poterat permotionem pati, et fixam tenere mente sententiam, uitam illam salutemque corporis, quorum amissionem minabatur tempestatis inmanitas, non esse bona, quae illos quibus inessent facerent bonos, sicut facit iustitia. Quod autem aiunt ea nec bona appellanda esse, sed commoda: uerborum certamini, non rerum examini deputandum est. Quid enim interest, utrum aptius bona uocentur an commoda, dum tamen ne his priuetur non minus Stoicus quam Peripateticus pauescat et palleat, eaequaliter appellando, sed equaliter estimando? Ambo tamen, sane si bonorum istorum, si commodorum periculis ad flagicium vel facinus urgeantur, ut aliter ea retinere non possint, malle se dicunt hec admittere, quibus natura corporis salua et incolumis habetur, quam illa committere, quibus iustitia uiolatur. Ita mens, ubi fixa est ista sententia, nullas perturbationes, etiamsi accidunt inferioribus
Abbreviated transcription (Latin):
agellio sed certe brouius uut puto planius exposi
quae illese inepieteti librolegisse cõmemorat: su
ex de cretis stoio⁊ dixisseatq sensisse: Quae suta st̃
ut nibual: aut pderenibil distat int staicor alioꝵq
phuilo sophoruinopinionẽ : depassionib: & ꝑturba¬
tionib animoꝵ. litrq otũ mñtẽ rationẽq: sapientis
ab earũ dominatione desendunt: &ud eo sortasse
dicunteas insapientẽ ñ cadere stoici. ꝗa nequaquã
eĩ sapientiam quautiq sapiens ẽ ullo errore obnu¬
bilant. aut labe sub uertunt Accidunt aut̃ animo
sapiertusi salua screnitate sapientiae : ꝓpt̃ illa quae
cominoda uł in commoda appollant: quãuis ea nolint
dicereuł bonauł mala Nam prosecto sinihilpenderet
cas res illephilo soplius qua samis surũ se naufrugiosenti¬
ebat e sicutiẽ uitan÷ ista salusq corporis anonita
illud periculum ꝓharresseere. tepalloris &nã testi¬

Expanded text:
Agellio, sed certe brevius et>, ut puto, <planius exposui, Agellio, sed certe brevius et>, ut puto, <planius exposui, que ille se in Epicteti libro legisse commemorat eum> ex decretis Stoycorum <dixisse atque sensisse. Que ita sunt, aut> nichil aut pene nichil <distat inter Stoicorum aliorumque philosophorum opinionem de passionibus et perturbationibus animorum; utrique enim mentem rationemque sapientis ab earum dominatione defendunt. Et ideo fortasse dicunt eas in sapientem non cadere Stoici, quia nequaquam eius sapientiam, qua utique sapiens est, ullo errore obnubilant aut labe subuertunt. Accidunt autem animo sapientis salua serenitate sapientiae propter illa, quae commoda uel incommoda appellant, quamuis ea nolint dicere bona uel mala. Nam profecto si nihili penderet eas res ille philosophus, quas amissurum se naufragio sentiebat, sicuti est uita ista salusque corporis, non ita illud periculum perhorresceret, ut palloris etiam testi
Abbreviated transcription (Latin):
gruerent decretis genonis aichirsippiꝰ quoss uisse
stoicoꝵ principes nouimius. In eo libro selegissedic
agellius hoc stoicis placuisse: qđ anuru usa. qu& ap¬
pellant ꝑhantasias nec in potestateẽ utrũ & quando
incidant animo. cũ ueniant exterribilib & sormi¬
dabilib reb: necesse ẽ &iam sapientis auimũ moue¬
ant. It a ut paulisꝑ uł pauescat. mecuuł tristicia
c̃trahatur: tam quamlus passionib p̃uenientibus
mentis &irationis osfitium: Nec ideo tam̃ inm̃te
sieriopinionem mali. nec approbari istacisq c̃sentiri.
hoc etũ eẽ uolunt in potestate: dque int eẽ censent
int̃aniui sapientis & stulti: quod stulti animus p
passionib cedit:a cõmodat mentis assetis um:
Sapientis aut̃ quamuis eas necessitate patiatur:
retin& tamen de hisque appetere: uł esfugere
racionabiliter deb&uerã & stabilem in concurra
mente senferitiam: Haec ut potui ñ ꝗdẽ cõmodius

Expanded text:
gruerent decretis Zenonis et Chrisippi, quos fuisse gruerent decretis Zenonis et Chrisippi, quos fuisse Stoicorum principes novimus. In eo libro se legisse dicit Agellius hoc Stoicis placuisse, quod animi visa, quas appellant phantasias nec in potestate est utrum et quando incidant animo, cum veniunt ex terribilibus et formidabilibus rebus, necesse est eciam sapientis animum moveant ita ut paulisper vel pavescat metu, vel tristicia contrahatur, tamquam his passionibus prevenientibus mentis et racionis officium; nec ideo tamen> in mente f<ieri opinionem mali, nec adprobari ista> eisque consen<tiri. Hoc enim esse volunt in potestate idque interesse censent> inter animum sapient<is et stulti, quod stulti animus eisdem passionibus cedit> atque accomodat <mentis adsensum; sapientis autem, quamvis eas necessitate paciatur, retinet> tamen de hiis, que <adpetere vel fugere racionabiliter debet, veram et stabilem in>concussa mente sapienciam. <Hec ut potui non quidem commodius
Abbreviated transcription (Latin):
luit. Idanum aduersum ẽ abcis quiade rant quã¬
ius in mnortis incuua curiosissime attentis utrũ¬
nec ueplulo soplius animo turharet᷑ Deinde reni¬
pestate transactamex ut securttas p̃buit c loquendi
uł auanti garrcendilocum: quidã exhis quos nauis ila
portabatediues ꝰuxor iosus asiegicus: plulo so plium
compellabat illudens qđ exti muisset atq palliussei
cum ipse mansisset intrepidusineo qđ inipendel
exitio. atille aristippi socratieires ponsum ietulit :
quicum inre similteadẽ u ba ab hamine similia¬
disse respondit: illum panima nequissimi nebu¬
lonis merito nonifuisse sollicitũ : staut paristippi
animatime tedebuisse : hac illo diune responsone
depulio: Postra que suit agellius aphilosophs: un
rgtandi atiunoi sed discendi: quȩ nã illa ratioeet
panoris su quiut doceret hortunem scuendustudio
nauiter ac̃censut : proruli statim desart inola sua¬
stoice epictetilibr uii sinquo ea scripta eent que con

Expanded text:
luit. Id animadversum est ab eis qui aderant, quamluit. Id animadversum est ab eis qui aderant, quamvis in mortis vicinia, curiosissime attentis, utrumne philosophus animo turbaretur. Deinde tempestate transacta, mox ut securitas praebuit colloquendi vel etiam garriendi locum, quidam ex his, quos navis illa portabat, dives luxuriosus Asiaticus philosophum compellat, illudens quod extimuisset atque palluisset, cum ipse mansisset intrepidus in eo quod impendebat exitio. At ille Aristippi Socratici responsum retulit, qui cum in re simili eadem verba ab homine simili audisset, respondit illum pro anima nequissimi nebulonis merito non fuisse sollicitum, se autem pro Aristippi anima timere debuisse. Hac illo divite responsione depulso, postea quaesivit A. Gellius a philosopho, non exagitandi animo, sed discendi, quaenam illa ratio esset pavoris sui. Qui ut doceret hominem sciendi studio naviter accensum, protulit statim de sarcinula suaStoici Epicteti librum, in quo ea scripta e
Abbreviated transcription (Latin):
uocent᷑ seubona seuco irimola paritam̃ aestimatione
pensentur. Nec in hac questione stoncidelectent᷑
nisi nouitate uerboꝵ uidet᷑ ergo milii & iam
in hoc ubiqueritur utrum accidant sapienti
passiones atiimi anabeis sit prsus alietius : leũbis
eos potius quã dereb facere controuersiam:
Nam & ipsos nibilbunc aliad quam platonicos.
&i peripat heti cossentire existinio : quantũ ad
uĩm rerum attin&. non aduocabuloꝵ sonum:
Otenim alia omuietam. quib: idostendã ne langũ
faciam aliquid uniũ qđ sit eudentis simum
dicam. In libris quib: titulus ẽ noctium atticarũ.
scribitagelliusu is elegantissimi eloquha multae
a facunde scientia: se nauigasse aliquando cũquo¬
dam plulosapha noluli stoico: isptulosophusssicut
latius &iberius quod ego breuit̃ attingam.
narrat agelluis: cũ illud nauigiũ borribilicaelo
eumar ꝙericulosissime uet aret᷑ ui timoris expal¬

Expanded text:
uocentur, seu bona seu commoda, pari tamen aestimatione uocentur, seu bona seu commoda, pari tamen aestimatione pensentur, nec in hac quaestione Stoici delectentur nisi nouitate uerborum. Videtur ergo mihi etiam in hoc, ubi quaeritur utrum accidant sapienti passiones animi, an ab eis sit prorsus alienus, de uerbis eos potius quam de rebus facere controuersiam. Nam et ipsos nihil hinc aliud quam Platonicos et Peripateticos sentire existimo, quantum ad uim rerum adtinet, non ad uocabulorum sonum. Ut enim alia omittam, quibus id ostendam, ne longum faciam, aliquid unum quod sit euidentissimum dicam. In libris, quibus titulus est Noctium Atticarum, scribit A. Gellius, uir elegantissimi eloquii et multae undecumque scientiae, se nauigasse aliquando cum quodam philosopho nobili Stoico. Is philosophus, sicut latius enarrat A. Gellius , cum illud navigium horribili coelo et mari periculosissime jactaretur, vi timoris expal
Abbreviated transcription (Latin):
r̃ aũ quidã sic̃ cicero ꝑturbationes. quido assectio¬
nes uł affectus: quidã uero sic̃ iste degiio expssius
Upassiones uocant. Hasergo ꝑturbationes siuie asfe¬
tiones siue passiones quidam philo sopdi dicunt.
auam in sapientẽ cadere. sed moderatas ratimq
suliectas. ut eis leges quodam mada quibus adis¬
cossariũ redigat᷑ modũ dominatio merasims¬
rat hocꝗ sentiunt platonionist siue aris gaes
comars toteles disc pulus platonis suert quiseõ
peripat heticã c̃didit: Alus aut̃ sic̃ stuen esia¬
allas omtuino luauscemadi passiones insapientẽ se
per ipatheacos certare c̃auic: quaredo quidem
istonci nolunt bona appellare sedc omoda corporis
&externa: ao qđ nullumborium uolunt ẽẽ hominis
p̃ter uirtutem. tamquam artem bene uiuendi
quae nonnisi inanimo ẽ. Haec aut̃ isti simplicit̃
& ex cominuni loquendi consuetudine appellant
bona sed in comparatione uirtutis quarec te uiui¬
tur parua &exigua. exquosit ut abutrisq qđ lib&

Expanded text:
 Cicero, perturbationes, quidam affectiones uel affectus, quidam uero, sicut iste de Graeco expressius, passiones uocant. Has ergo perturbationes siue affectiones siue passiones quidam philosophi dicunt etiam in sapientem cadere, sed moderatas rationique subiectas, ut eis leges quodam modo, quibus ad necessarium redigantur modum, dominatio mentis inponat. Hoc qui sentiunt, Platonici sunt siue Aristotelici, cum Aristoteles discipulus Platonis fuerit, qui sectam Peripateticam condidit. Aliis autem, sicut Sllas omnino huiusce modi passiones in sapientem noPeripateticos certare conuincit; quando quidem Stoici nolunt bona appellare, sed commoda corporis et externa, eo quod nullum bonum uolunt esse hominis praeter uirtutem, tamquam artem bene uiuendi, quae non nisi in animo est. Haec autem isti simpliciter et ex communi loquendi consuetudine appellant bona; sed in conparatione uirtutis, qua recte uiuitur, parua et exigua. Ex quo fit, ut ab utrisque quodlibet
Abbreviated transcription (Latin):
to populum dĩ nouissimo tempore: cecropis
atheniensiũ regis. cũ apud assirios. regnaret
ascatades: apud sicionias mała theus: apud ar¬
giuos triopas. Educto au populo: in monte sina
diuinitus accepta tradidit legẽ qđ uetus

Expanded text:
to populum Dei nouissimo tempore Cecropis to populum Dei nouissimo tempore Cecropis Atheniensium regis, cum aput Assyrios regnaret Ascatades, aput Sicyonios Marathus, aput Argiuos Triopas. Educto autem populo in monte Sina diuinitus acceptam tradidit legem, quod uetus
Abbreviated transcription (Latin):
suis int̃ theatricos plausus cantantur atq saltant᷑
Naex uarro non credit: ned eorum naturae
seumoribus: credat in congrua. It tam̃ non
fabulosam sedhistor icam rationẽ deathenarũ
uocabulo reddens : tantam neptuni et miner¬
uae litẽ siuis litter is inserit : decuius nomine
potius illa ciuitas uocaretur : uttũ ꝓdigiorũ
ostentatione contenderent: int̃ eos iudicarꝰ
n&c appollo consultus auderet Sed deorum
iurgium finiendũ sicut memoratarum trium
dearũ ad paridem iuppit̃. Ita et iste ad homi¬
nes muter& ubi uincer& minerua suffragus.
etinpena suarum suffraga triciũ uincer&ur
quae in adũ sariis suis uiris optinere athenas
patuit : et amicas suas femina s atheneas habere
ñ potuit His temporibus ut uarro scribit :
regnante atheniensibus cranao successore cecro¬
pis: Vtaut̃ nỹ eu sebius et hieronimus ad¬
terrarum partibus: ubimaxime factum ẽ
Hoc aũt diluuiũ : nequaquã ad aegi ptum : atq

Expanded text:
suis, inter theatricos plausus cantantur adque saltantur. suis, inter theatricos plausus cantantur adque saltantur. Haec Varro non credit, ne deorum naturae seu moribus credat incongrua; et tamen non fabulosam, sed historicam rationem de Athenarum uocabulo reddens tantam Neptuni et Mineruae litem suis litteris inserit, de cuius nomine potius illa ciuitas uocaretur, ut, cum prodigiorum ostentatione contenderent, inter eos iudicare nec Apollo consultus auderet, sed deorum iurgium finiendum, sicut memoratarum trium dearum ad Paridem Iuppiter, ita et iste ad homines mitteret, ubi uinceret Minerua suffragiis et in poena suarum suffragatricium uinceretur, quae in aduersariis suis uiris obtinere Athenas potuit, et amicas suas feminas Athenaeas habere non potuit. His temporibus, ut Varro scribit, regnante Atheniensibus Cranao, successore Cecropis, ut autem nostri Eusebius et Hieronymus, adterrarum partibus, ubi maxime factum est. Hoc autem diluuium nequaquam ad Aegyptum adque
Abbreviated transcription (Latin):
areo pagitȩ appellatis̃ curiales urbis eiusdẽ uult
inde accepisse nom Quod mars quigrecȩ ares
dr̃ : cum homicidii crimine reus fieret iiudican¬
tibus duodecim dus in eo pago : s& sententiis abso¬
lutos est quia ubi pans numerisententiae fuis¬
sent. p̃poni absolutio damnationi solebat Sed
contra istam quae multo amplius ẽ celebrata
opinionẽ : aliam quandam deobscurũ notitia lit¬
terarum causam nominis huius conatur astruere.
Neareon pagon athenien ses denomine martiset
pagi: quasi martis pagum nominasse credantur
in in iuriam uidelic& nõminum : aquib: litigia
uł iuditia &istimat aliena. Nonminus hoc
qđ de marte dr̃ : falsum ẽẽ asseuerans. quã illud
quod detrib: deabus iunone scilicet: et miner¬
ua etuenere : Quae ꝓmalo aureo adipiscendo:
apud iudicẽ paridem. depulchritudinis &cellentia
certasse narrantur. Etadplacando sludis deos
ꝗdelatantur: seu ueris seu falsis istis criminib:

Expanded text:
Areopagitae appellati sunt curiales urbis eiusdem, uult Areopagitae appellati sunt curiales urbis eiusdem, uult inde accepisse nomen, quod Mars, qui Graece Ἄρης dicitur, cum homicidii crimine reus fieret, iudicantibus duodecim dis in eo pago sex sententiis absolutus est quia ubi paris numeri sententiae fuissent, praeponi absolutio damnationi solebat; sed contra istam, quae multo amplius est celebrata, opinionem aliam quandam de obscurarum notitia litterarum causam nominis huius conatur adstruere, ne Areon pagon Athenienses de nomine Martis et pagi quasi Martis pagum nominasse credantur, in iniuriam uidelicet numinum, a quibus litigia uel iudicia existimat aliena; non minus hoc, quod de Marte dicitur, falsum esse adseuerans, quam illud quod de tribus deabus, Iunone scilicet et Minerua et Venere, quae pro malo aureo adipiscendo aput iudicem Paridem de pulchritudinis excellentia certasse narrantur et ad placandos ludis deos, qui delectantur seu ueris seu falsis istis criminibus
Abbreviated transcription (Latin):
nutr ix liberalium doetr inarum : et tot tantor ũ¬
quae philoso phorum : quanihil habuit grȩcia
clarius atq: nobilius: ludificantib: daemonibus de
lite deorum suorum maris & feminȩ. etdeuictoria
ꝑfeminas feminȩ atheneas nom̃ accepit. et auicto
lesa ipsam uiotricis uictoriã punire cõpuls aẽ¬
plus a quas neptuni quã miner ua arma formi¬
dans Nã in mulierib: qui sic punitȩ s̃ : etmi¬
nerua que uicerat uicta ẽ N& asfuit suffra¬
gatricibus suis  ut suffragiord̃m de inceps ꝑ¬
dita potestate: et alienatis filuis a nominibus
matrumi atheneas saltem uocari liceret : et
eius deae mereri uocabulum. quam uiridi uic¬
tricem fecerant ferendo suffragium : Quac et
quanta hinc dici possent : nisi sermo ad alia
bulosis adũsus deos fidem ad hibere figm̃tis nede
magestatis eorum dignitate : in dignum
aliquid sentiat. Etideo necareon papo qubicũ
atheniensibus paulus apłus disputauit. & loco

Expanded text:
nutrix liberalium doctrinarum et tot tantorumnutrix liberalium doctrinarum et tot tantorumque philosophorum, qua nihil habuit Graecia clarius adque nobilius, ludificantibus daemonibus de lite deorum suorum, maris et feminae, et de uictoria per feminas feminae Athenas nomen accepit, et a uicto laesa ipsam uictricis uictoriam punire conpulsa esplus aquas Neptuni quam Mineruae arma formidans. Nam in mulieribus, quae sic punitae sunt, et Minerua quae uicerat uicta est; nec adfuit suffragatricibus suis, ut suffragiorum deinceps perdita potestate et alienatis filiis a nominibus matrum Atbenaeas saltem uocari liceret et eius deae mereri uocabulum, quam uiri dei uictricem fecerant ferendo suffragium. Quae et quanta hinc dici possent, nisi sermo ad alia bulosis aduersus deos fidem adhibere figmentis, ne de maiestatis eorum dignitate indignum aliquid sentiat. Et ideo nec Areon pagon, ubi cum Atheniensibus Paulus apostolus disputauit, ex quo loco
Abbreviated transcription (Latin):
Ille respondit : quod olea mineruam significar&.
iudaneptunũ.: Etqđ ẽẽt inciuiũ potestate : &cuius
potius nomine duor umdeorum.quorũ illa signa
eẽnt ciuitas uoca retur.: Iste cecrops oraculo
accepto : ciuesoms utr iusq: secus. mox enĩ tunc in
eisdẽ locis erat : ut&iam feminȩ publicis consul¬
tationibus int̃ essent. adferendum suffragium
conuoca uit Consulta igitur multitudine :¬
mares ꝓneptuno. feminȩ prominerua tulere
sententias: Etquia una plus inuenta est femina¬
rum : minerua uicit: Tum neptunus iratus
marinis fluctibus & estuantibus. t̃ras athenien¬
sium populatus ẽ Am̃ spargere latius quas lib&
aquas difficile demonibus ñ est. Cuius ut iracun¬
dia placar&ur triplici supplicio : dicit idem
auctor ab atheniensibus eff&ctas ẽẽ mulier es ut
nulla ulter ius ferrent suffragia. Vt nullus
nascentiũ mat̾num nom̃ acciperet. Vt nequis
eas atheneas uocaret. ita illa ciuitas mater aut

Expanded text:
Ille respondit, quod olea Mineruam significaret, Ille respondit, quod olea Mineruam significaret, unda Neptunum, et quod esset in ciuium potestate, ex cuius potius nomine duorum deorum, quorum illa signa essent, ciuitas uocaretur. Isto Cecrops oraculo accepto ciues omnes utriusque sexus mos enim tunc in eisdem locis erat,\' ut etiam feminae publicis consultationibus interessent ad ferendum suffragium conuocauit. Consulta igitur multitudine mares pro Neptuno, feminae pro Minerua tulere sententias, et quia una plus inuenta est feminarum, Minerua uicit. Tunc Neptunus iratus marinis fluctibus exaestuantibus terras Atheniensium populatus est; quoniam spargere latius quaslibet aquas difficile daemonibus non est. Cuius ut iracundia placaretur, triplici supplicio dicit idem auctor ab Atheniensibus adfectas esse mulieres, ut nulla ulterius ferrent suffragia, ut nullus nascentium maternum nomen acciperet, ut ne quis eas Athenaeas uocaret. Ita illa ciuitas, mater aut
Abbreviated transcription (Latin):
potuerunt. quod gentium n& greca n& latina
nõuit historia Sed tam̃ mauis: quampostea
tempore deucalionis fuit int̃ scriptores
historiae non conuenit Nam uarro inde exor¬
sus ẽ librum cuius mentionẽ superius feci et nihil
sibi & quo ꝑueniat ad resromanas ꝓponitantiqui¬
usquam
aũt ꝗcronica scripserunt : prius eu sebius. post
hieronimus. qui utriq: p̃cedentes aliquos histor¬
cos in hac opinione secutis̃: Post annos amplius
quam trecentos. lam secundo argiuorum
phoroneo rege regnante . o grgi diluuiũ fuisse cõ¬
memorant. Sed qđ lib& tempore fuerit . iam
tam̃ miner ua tam quam dea colebatur : regnan¬
te atheniensus cecrope: sub quo rege &iam uipsã
uł instauratam ferunt ł conditam ciuitatem
indicat: Cum apparuiss& illic repente oliuȩ
arbor et alio loco aqua erupiss& regẽ ꝓdigia
ista mouer̃: Etmisit ad appollinẽ delphicum
scissitatũ : quidintellegendũ ẽet : quiduefaciendũ

Expanded text:
potuerunt, quod gentium nec Graeca nec Latina potuerunt, quod gentium nec Graeca nec Latina nouit historia, sed tamen maius quam postea tempore Deucalionis fuit, inter scriptores historiae non conuenit. Nam Varro inde exorsus est librum, cuius mentionem superius feci, et nihil sibi, ex quo perueniat ad res Romanas, proponit antiquius quam Nostri autem qui chronica scripserunt, prius Eusebius, post Hieronymus, qui utique praecedentes aliquos historicos in hac opinione seeuti sunt, post annos amplius quam trecentos iam secundo Argiuorum Phoroneo rege regnante Ogygi diluuium fuisse commemorant. Sed quolibet tempore fuerit, iam tamen Minerua tamquam dea colebatur regnante Atheniensibus Cecrope, sub quo rege etiam ipsam uel instauratam ferunt uel conditam ciuitatemindicat. Cum apparuisset illic repeute oliuae arbor et alio loco aqua erupisset, regem prodigia ista mouerunt, et misit ad Apollinem Delphicum sciscitatum quid intellegendum esset quidue faciendum.
Abbreviated transcription (Latin):
fuisse hercules dr̃: ad ea tamen tempora ꝑtinens
arguiorum. Quamuis ñ nulli eum mercurio prȩ¬
ferant tempore : quos falli & iftimo Sed quolib&
tempore natisint : constat nter. historicos graues
qui hax antiqua litter is mandacauer̃: ambos ho¬
mines fuisse : et quod morta libus adistam uitam
cõmodius ducendamibenesitia multa contuler int
honores abeis meruisse diuinos: Miner ua uero
longe his antiquior: Nam tem poribus ogr̃gi ad la¬
cum quitritonis dr̃ uirginali apparuisse fertur
aetate unde et tritonia nuncupata ẽ. Multo sane
operum inuentrix. Ettanto ꝓcliuius dea credita :
quantominus origo eius in notuit. Quodenim de
capite iouis nata canitur poetis et fabulis. non histo¬
riae rebusq gestis est applicandum : quã quam ogr¬
ł s temporibigus ipse quando fuerit : cuiusque temporib: &iam
eudiluuium magnũ factumẽ Non illud naximũ
in quo nulli homines eua serunt. nisi qui in arca eẽ

Expanded text:
fuisse Hercules dicitur, ad ea tamen tempora pertinens fuisse Hercules dicitur, ad ea tamen tempora pertinens Argiuorum; quamuis nonnulli eum Mercurio praeferant tempore; quos falli existimo. Sed quolibet tempore nati sint, constat inter historicos graues, qui haec antiqua litteris mandauerunt, ambos homines fuisse, et quod mortalibus ad istam uitam commodius ducendam beneficia multa contulerint, honores ab eis meruisse diuinos. Minerua uero longe his antiquior; nam temporibus Ogygi ad lacum, qui Tritonis dicitur, uirginali apparuisse fertur aetate, unde et Tritonia nuncupata est; multorum sane operum inuentrix et tanto procliuius dea credita, quanto minus origo eius innotuit. Quod enim de capite Iouis nata canitur, poetis et fabulis, non historiae rebusque gestis est adplicandum. Quamquam Ogygus ipse quando fuerit, cuius temporibus etiam diluuium magnum factum est, non illud maximum, in quo nulli homines euaserunt, nisi qui in arca esse
Abbreviated transcription (Latin):
potius caeli portatio in opinionẽ uulgi uenisso¬
ra argoreninude atur: Multa quoq: alia &x illis ingrȩtia tẽporib:¬
ostoii fingi fabulo sccoeperunt. Sed usq: ad cecropem
regem atheniensiũ : quo regnante eadem ciuitas & iã
tale nom̃ accepit: et quo regnante ds̃ ꝑ mor sen edux
& aegypto populum suum. Relatisunt indeoꝵ
numerum aliquot mortui:cȩca et uana consu&u¬
dine acsuꝑstitione grecorum: in quibus criasi
regis coniunix melanthomicae : et forbas filiusieerũ
qui post patrem r& argiuorum sextus fuit : et septimi
regis triophȩ filius iasus: etr& nonus stenelas. siue
steneleus siue stendus. Uarie quippe indiũsis aucto¬
ribus inuenitur : histẽ poribus &iam mercurius
fusse ꝑ hib& ur : neptis athlantis &x maia filia. Quod
uulgaciores &iam littere ꝑsonant. Multarum
autẽ artium peritus claruit: quas ethominib:
tradidit: quo merito eum post mortẽ dm̃ eẽ
uoluerunt: siue &iam crediderunt. poster ior

Expanded text:
potius caeli portatio in opinionem uulgi uenisspotius caeli portatio in opinionem uulgi uenisse uideatur. Multa quoque alia ex illis in Graecia temporibfingi fabulosa coeperunt; sed usque ad Cecropem regem Atheniensium, quo regnante eadem ciuitas etiam tale nomen accepit, et quo regnante Deus per Moysen eduxit ex Aegypto populum suum, relati sunt in deorum numerum aliquot mortui caeca et uana consuetudine ac superstitione Graecorum. In quibus Criasi regis coniux Melantomice et Phorbas filius eorum, qui post patrem rex Argiuorum sextus fuit, et septimi regis Triopae filius Iasus et rex nonus Sthenelas siue Stheneleus siue Sthenelus, uarie quippe in diuersis auctoribus inuenitur. His temporibus etiam Mercurius fuisse perhibetur, nepos Atlantis ex Maia filia, quod uulgatiores etiam litterae personant. Multarum autem artium peritus claruit, quas et hominibus tradidit; quo merito eum post mortem deum esse uoluerunt siue etiam crediderunt. Posterior
Abbreviated transcription (Latin):
berar&ur ꝑsecutionib: interquas tam̃ diuinits
fecundata multiplicatio nẽ crescebat. ed abori¬
bus p̃mebatur intolerabilis seruitutis In assyria
uero et grecia ꝑ idem tempus. regna eadem ꝑma¬
nebant Cu mergo regnar& assyriis quar¬
tus decimus safrus et sitioniis duo decimus ortho¬
polis : etcriasus quintus argiuis. natus ẽ in aegr̃p¬
to moyses: ꝑquẽ populus dĩ deseruitute aegrp¬
tia liberatus est. Inqua eum ad desiderandũ
suicreator is auxiliũ : sic &erceri oportebat
Regnantib: memoratis regibus. fuisse aquibus¬
dam creditur ꝓmetheus : quẽ ꝓp̃t ea fer̃ de
luto homines formasse : quia optimus sapi¬
entiae doctor fuisse ꝑ hib& ur Natamen
ostenditur ꝗ eius temporib fuer int sapien¬
tes : frat̃ eius at lans magnus fuisse astrolo¬
gus dr̃ Vnde occasionẽ fabula inuenit.
ut eũ celũ portare confingeret : quam uismons
eius nomine. nuncupetur cuius altitudine

Expanded text:
beraretur, persecutionibus inter quas tamen divinitus beraretur, persecutionibus inter quas tamen divinitus fecundata multiplicatione crescebat et laboribus premebatur intolerabilis servitutis. In Assyria vero et Graecia per idem tempus regna eadem perma Cum ergo regnaret Assyriis quartus decimus Saphrus et Sicyoniis duodecimus Orthopolis et Criasus quintus Argiuis, natus est in Aegypto Moyses, per quem populus Dei de seruitute Aegyptia liberatus est, in qua eum ad desiderandum sui Creatoris auxilium sic exerceri oportebat. Regnantibus memoratis regibus fuisse a quibusdam creditur Prometheus, quem propterea ferunt de luto formasse homines, quia optimus sapientiae doctor fuisse perhibetur; nec tamen ostenditur, qui eius temporibus fuerint sapientes. Frater eius Atlans magnus fuisse astrologus dicitur; unde occasionem fabula inuenit, ut eum caelum portare confingeret; quamuis mons eius nomine nuncupetur, cuius altitudine
Abbreviated transcription (Latin):
io sronios erato apud asirios uero adlue nap
ginta septem. cum morturus filios suo sernopo¬
s& dicens : Inbenedictione uidȩ non deficiet prin¬
ceps &uida. eidux defemoribus ẽi. don& ueniant
q reposita sunt ei. et ipse & patatio gentium:¬
Regnante argo. sius coepit uti frugib grȩcia.: ethabere
segetes in agr icultusa : delatis aliunde seminibus
Argus quaq obitũ ds̃ habericoepit templum et sa¬
crificiis honeratus: Qui hon or̃eo regnante : ante
illum. delatus ẽ homini priuato et fulmina to
cuidam homogyro. eo qđ primus adaratrum
momatho etundecimo sycioniorum plẽ meo : et
argis ad hucmanente argo mortus est ioseph
in aegypto annorum centũ decem.: Post cuius
mortem populusdi mirabiliter crefcens. mansit
in aegrpto centum qua draginta quinq: annos.
tranquille prius don& more rentur quibus io¬
seph notus fuit. Deinde quia in uidebatur incre¬
mentis eĩ: erantq: susp&ta quousquae in deli¬

Expanded text:
Sicyonios Erato, aput Assyrios uero adhuc maneSicyonios Erato, aput Assyrios uero adhuc maneentum quadraginta septem, cum moriturus filios suos et nepo dicens in benedictione Judae: Non deficiet princeps ex Juda, ex dux de femoribus ejus, donec veniant quae reposita sunt ei, et ipse eritRegnante Argo suis coepit uti frugibus Graecia et habere segetes in agricultura, delatis aliunde seminibus. Argus quoque post obitum deus haberi coepit, templo et sacrillum delatus est homini privato et fulminato cuidam Homogyro, eo quod primus ad aratrumMamito, et undecimo Sicyoniorum Plemnaeo, et Argis adhuc manente, Argo, mortuus est Joseph in Aegypto annorum centum et decem . Post cujus mortem populus Dei mirabiliter crescens mansit in Aegypto centum quadraginta quinque annos, tranquille prius, donec morerentur quibus Joseph notus fuit: deinde quia invidebatur incrementis ejus, erantque suspecta, quousque inde li
Abbreviated transcription (Latin):
tibus alebat: qm̃ eum sine sarcophago uiuum
uenerabantur : apis non serapis uocabatur : Quo
boue mortuo : qm̃ que rebatur: etrepperiebatur
uitulus coloris eiusdem. hoc est albis: quibusdã macu¬
lis similit̃ insignitus : mirum quiddam etdiuinitus
sibi ꝓcuratum ẽẽ credebant Nonenim magnũ
erat dae monibus ad eos decipiendos: phantasiã
tadis tauri quam sola cerneret ostentare.: uaccȩ
concipienti atq pregnanti. Unde libido matris
ad traheret. quodineuis f&uiam corporaliter
appareret Sicut ia cob de urgis uariatis et
oues et taprae fariȩ nascerentur effecit: Quodeñ
homines coloribus eitorporibus uaris. hoc demones
figuris fictis. facillimae possunt anima libus con¬
cipienttibus & hbere. Apisergo rȩnon aggrpu
corum sed argiuor ũ mortuuis ẽ inaegrptuo. us
filius argus successit in regnum s cuius nomine
ribus uit ferebus nonduri ul locus il gens habl¬
hounoñ tibes ignante apud argiuosietapi

Expanded text:
tibus alebat, quoniam eum sine sarcophago uiuum tibus alebat, quoniam eum sine sarcophago uiuum uenerabantur, Apis, non Serapis uocabatur. Quo boue mortuo quoniam quaerebatur et reperiebatur uitulus coloris eiusdem, hoc est albis quibusdam maculis similiter insignitus, mirum quiddam et diuinitus sibi procuratum esse credebant. Non enim magnum erat daemonibus ad eos decipiendos phantasiam talis tauri, quam sola cerneret, ostentare uaccae concipienti adque praegnanti, unde libido matris adtraheret, quod in eius fetu iam corporaliter appareret; sicut Iacob de uirgis uariatis, ut oues et caprae uariae nascerentur, effecit. Quod enim homines coloribus et corporibus ueris, hoc daemones figuris fictis facillime possunt animalibus concipientibus exhibere. iorum, sed Argiuorum, mortuus est in Aegypto. Huic filius Argus successit in regnum, ex cuius nomine ribus autem regibus nonduHoc regnante aput Argiuos et aput
Abbreviated transcription (Latin):
r& argiuorum apis nauibur trans u&tus in aegr p¬
tum . cum ibi mortuus fuiss& : factus ẽ serapis
omniũ maximus a egyptiorũ ds̃. Nominis aũt huius
curñ apis &iam post mortem : sed serapis appel¬
latus sit facillam rationẽ uarro reddt
Quia enim arca inqua mortuus ponitur
quod om̃siam sarco phagum uocant : soros dr̃
graece. etibieum uenerari sepultum coepe¬
rant. Prius quam templum eius ess& &truc¬
tum : uelut soros etapis sorapis primo Deinde una
littera ut fieri assol& commutata. serapis dic¬
tus ẽ Et constitutũ ẽ &iam deillo : utquisquis
eum hominẽ fuisse dixisset. epitalem pende¬
ret poenam: et qm̃ fere in omnib: templis ubi
colebanturisis et serapis. erat &iam simul acrũ
quod digito lepi is impresso ad monere uidere¬
tur: ut silentium fieret. Hoc significare idest
uarro ex istimat: ut homines eos fuis se tacere¬
tur: Ille autembos. quem mirabili uanitate de¬
cepta aegyptus i neius honorem deliciis affluen¬

Expanded text:
 Argiuorum Apis nauibus transuectus in Aegyptum, cum ibi mortuus fuisset, factus est Serapis omnium maximus Aegyptiorum deus. Nominis autem huius, quur non Apis etiam post mortem, sed Serapis appellatus sit, facillimam rationem Varro reddidit. Quia enim arca, in qua mortuus ponitur, quod omnes iam sarcophagum uocant, aopds dicitur Graece, et ibi eum uenerari sepultum coeperant, priusquam templum eius esset exstructum: uelut soros et Apis Sorapis primo, deinde una littera, ut fieri adsolet, commutata Serapis dictus est. Et constitutum est etiam de illo, ut, quisquis eum hominem fuisse dixisset, capitalem penderet poenam. Et quoniam fere in omnibus templis, ubi colebantur Isis et Serapis, erat etiam simulacrum, quod digito labiis inpresso admonere uideretur, ut silentium fieret: hoc significare idem Varro existimat, ut homines eos fuisse taceretur. Ille autem bos, quem mirabili uanitate decepta Aegyptus in eius honorem deliciis afluen
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ istis ñcredunt litteris ubi legit̃ qualis in para diso
uixerit homo quantũq fuerit a necessitate mortis
alienus: Quib utiq sicrederent noncũillis depoenađã

Expanded text:
quoniam istis non credunt litteris, ubi legitur qualis in paradiso quoniam istis non credunt litteris, ubi legitur qualis in paradiso uixerit homo quantumque fuerit a necessitate mortis alienus quibus utique si crederent, non cum illis de poena
Abbreviated transcription (Latin):
Ipse quippe faciet ꝗa sefacturũ ẽẽ p̃dix̃ quae in pos¬
sibilia eẽ putant᷑: ꝗ promisit et fecit : ut ab incredu¬
li sgentib incredibilia crederent᷑: Siaũt respon¬
dent ꝓpterea señ credere quaedehumanis sẽꝑarsuris.
necum quã moriturus corporib dicimꝰ ꝗahumanor ũ
corporũ naturã nouimus longealit̃ institutam.
Vnde nec illa ratio hincreddi potẽ. quaedeillis natu¬
ralis mirabilib reddebat᷑ ut dicipossit. uis ista na¬
carnis ista ñ ẽẽ . naturã : Habemus quidẽ quo dres¬
ponde amus delitteris sacris: Hanc ipsã scilicet
humanã carnẽ alit̃ institutã fuisse ante peccatũ:
ldẽ ut posset nũquã ꝑpetimortẽ. Alit̃ aũt̃ post
peccatũ qualis inpoena huius mortalis innotuit
ut ꝑpetẽ uitã tenere ñ possit: Sicergo alter quã nob̵
notaẽ instituet᷑ inresurrectione mortuorũ Sed

Expanded text:
Ipse quippe faciet, quia se facturum esse praedixit, qui imposIpse quippe faciet, quia se facturum esse praedixit, qui impossibilia esse putantur, qui promisit et fecit, ut ab incredulis gentibus incredibilia crederentur. Si autem respondent, propterea se non credere quae de humanis semper arsuris nec nunquam morituris corporibus dicimus, quia humanorum corporum naturam novimus longe aliter institutam; unde nec illa ratio hinc reddi potest quae de illis naturis mirabilibus reddebatur, ut dici possit, Vis ista nacarnis istam non esse naturam: habemus quidem quod respondeamus de litteris sacris, hanc ipsam scilicet humanam carnem aliter institutam fuisse ante peccatum, id est, ut posset numquam perpeti mortem; aliter autem post peccatum, qualis in aerumna huius mortalitatis innotuit, ut perpetem uitam tenere non possit; sic ergo aliter, quam nobis nota est, instituetur in resurrectione mortuorum. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
fontem ñ inueni qui in fto uidisse sedicerent
sed ꝗingallia similẽ nossent ñ longe a grãtianopoli
ciuitate: Defructib aut arborũ sodomitarũ ñ tan¬
tũ litterȩ side dignȩ indicant. uerũ etiã tam mul¬
tis eloquunt᷑ ex ꝑtos ut hinc dubitare non possim:
Cetera uero sic habeo utneq neganda neq: ad fir¬
manda de creuerim: Sedideo etiã ipsa posui: qm̃
apud eorũ c̃tra quos agimꝰ istoricoslegi utostenderẽ
qualia multa multq: illorũ nulla reddita ratione
in suorũ litteratorũ scriptalit teris credant: ꝗ nob̵
credere quando id. qđ eorũ experientiã sens um¬
q trans gredit̃. omni potentẽ dm̃ dicimꝰ ẽẽ facturũ.
nec reddita ratione dignant̃ : Nam que melior ꝑ¬
etualidorratio dereb: talib: reddit̃ : quãcũ om̃p̃seatri natus
posse facere ꝑ hibet̃ et facturus dr̃ qua e p̃nuntiasse ibi c¬
legit̃ ubi alia multa p̃nuntiauit qua e fecisse monstrat̃

Expanded text:
fontem non inueni qui in Epiro uidisse se dicerent, fontem non inueni qui in Epiro uidisse se dicerent, sed qui in Gallia similem nossent non longe a Gratianopoli ciuitate. De fructibus autem arborum Sodomitarum non tantum litterae fide dignae indicant, uerum etiam tam multi se loquuntur expertos, ut hinc dubitare non possim. Cetera uero sic\' habeo, ut neque neganda neque adfirmanda decreuerim; apud eorum contra quos agimus historicos legi, ut ostenderem qualia multa multique illorum, nulla reddita ratione, in suorum litteratorum scripta litteris credant, qui nobis credere, quando id quod eorum experientiam sensumque transgreditur, Omnipotentem Deum dicimus esse facturum, nec reddita ratione dignentur. Nam quae melior validior ratio de rebus talibus redditur, quam cum Omnipotens ea posse facere perhibetur, et facturus dicitur, quae praenuntiasse ibi legitur, ubi alia multa praenuntiavit, quae fecisse monstratur?
Abbreviated transcription (Latin):
ñsinat: sic calente ut maturȩscere poma cõpellat:
Deigne fulgido qđ secundũ suũ sulgorẽ lapides cõquendo
candificet : et contra eundẽ suũ fulgorẽ urendo
plurima offuscet: Tale ẽ et qđ nigrae maculȩ offen¬
dunt̃ exoleosplendido similit̃ nigrae lineȩ decan¬
dido in primunt᷑ argento. De carbonib: etiã qđ acce¬
dente ignesic ũtant̃ in c̃trariũ : ut delignis pulcher¬
rimis tetri flagiles deduris. inputribiles deputri¬
bilib fiant : Hhaec ipse quaedã cũ multis. quȩdã cum
omnib: noui : & alia plurima quae huic libro inserere
longũ fuit : De his aut̃ quae posui ñ ex ꝑta sedlecta :
p̃t̃ defonte illo ubi faces et extinguntur ardentes
et accendunt᷑ extinctȩ & de pomis t̃rȩ sodomorũ for¬
insecus quasimaturis Intrinsecus fumeis: nec tes tes
aliquosidoneos aqͥbus utrũ uera essent.
audirem potui reperire : &illũ quidẽ

Expanded text:
non sinat, sic calente ut maturescere poma conpellat; non sinat, sic calente ut maturescere poma conpellat; de igne fulgido, quod secundum suam fulgorem lapides coquendo candificet et contra eundem suum fulgorem urendo plurima obfuscet. Tale est et quod nigrae maculae offunduntur ex oleo splendido, similiter nigrae lineae de candido inprimuntur argento, de carbonibus etiam, quod accendente igne sic uertantur in contrarium, ut de lignis pulcherrimis taetri, fragiles de duris, inputribiles de putribilibus fiant. Haec ipse quaedam cum multis, quaedam cum omnibus noui, et alia plurima, quae huic libro inserere longum fuit. De his autem, quae posui non experta, sed lecta, praeter de fonte illo, ubi faces exstinguuntur ardentes et accenduntur exstinctae, et de pomis terrae Sodomorum forinsecus quasi maturis, intrinsecus fumeis, nec testes aliquos idoneos, a quibus utrum uera essent audirem, potui reperire. Et illum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
tã multa : quȩ nisi ostenderent᷑ aut acredendis ho¬
dieq dicerent̃ testib: ꝓfecto inpossibilia putarent᷑
ñ solũ quȩ ignotissima apud nos uerũ etiã quȩ no¬
tissima posui: Illa enĩ quae apud nos p̃ter eos quo¬
rũ dehis libros legim̃. ñ habent testẽ et abeis con
scripta s̃ ꝗñ s̃. diuinitus docti.atq humanitus¬
falli forte potuer̃: Lic et cuique sine recta rep̃ hensi¬
one ñ credere: Nam nec ego uolo temere credi
cuncta quae posui ꝗa nec ame ipso ita credunt̃
tãquã nulla deillis sit in mea cogitatione dubi¬
tatio exceptis his quȩ uel ipse sum exꝑtus. etcu¬
ĩus facileẽ experiri sic̃ de calce qđ feruet in aqua ino¬
leo frigida ẽ: De magnete lapide. qđ nescio quasor¬
bitione in sensibilistipulã ñ moueat. etferrũ rapiat:
De carne ñ putescente pauonis : cũputuerit etpla¬
tonis. De palea sicfrigente ut fluescere niuem

Expanded text:
tam multa, quae nisi ostenderentur aut a credendis hotam multa, quae nisi ostenderentur aut a credendis hodieque dicerentur testibus, profecto inpossibilia putarentur, non solum quae ignotissima aput nos, uerum etiam quae notissima posui. Illa enim quae aput nos praeter eos, quorum de his libros legimus, non habent testem et ab eis conscripta sunt, qui non sunt diuinitus docti adque humanitusfalli forte potuerunt, licet cuique sine recta reprehensione non credere. Nam nec ego uolo temere credi cuncta quae posui, quia nec a me ipso ita creduntur, tamquam nulla de illis sit in mea cogitatione dubitatio, exceptis his, quae uel ipse sum expertus et cuiuis facile est experiri; sicut de calce, quod feruet in aqua, in oleo frigida est; de magnete lapide, quod nescio qua sorbitione insensibili stipulam non moueat et ferrum rapiat; de carne non putescente pauonis, cum putuerit et Platonis; de palea sic frigente, ut Suescere niuem
Abbreviated transcription (Latin):
et de illo fonte a gramantico. ubi un a uena
friget dieb: noctib feruet . ui utraq molesta
tangentib: Haec et deillo alio ꝗcũsit contrec¬
tantib: frigidus et facem sic̃ alii fontes extin¬
guat accensã : Dissimilit̃ tam̃ atq mirabiliter
idẽ ipse accendit extinctã : Haec et delapide
asbesto ꝗcũ ignẽ nullũ habeat ꝓpriũ : accepto
deceteris quaepiget retexere : quib licet uis inso¬
lita contranaturã in eẽ uideat̃ alia tam̃ de illis
ñ reddit̃ratio nisi utdicat̃ hanc eorũ ẽẽnaturã :
Breuis sane nstaẽ ratio fateor. sufficiensq responsio:
Sed cũ ds̃ sit auctornaturarũ omniũ: cur uolunt
fortiorẽ nõs reddererationẽ quando aliquiduel¬
utin possibile nolunt credere: eisq redditionẽ
rationẽ poscentib respondem. hanc ẽẽ uolunta¬
tẽ omni potentis dĩ ꝗcerte ñob aliud uocat̃ om̃ps¬
nisi qm̃ quicquid uult potẽ : Qui potuit creare

Expanded text:
et de illo fonte Garamantico, ubi una uena et de illo fonte Garamantico, ubi una uena friget diebus noctibusque feruet, ui utraque molesta tangentibus; haec et de illo alio, qui cum sit contrectantibus frigidus et facem sicut alii fontes extinguat accensam, dissimiliter tamen atque mirabiliter ipse idem accendit extinctam; haec et de lapide asbesto, qui cum ignem nullum habeat proprium, accepto de caeteris quae piget retexere, quibus licet vis insolita contra naturam inesse videatur; alia tamen de illis non redditur ratio, nisi ut dicatur hanc eorum esse naturam. Brevis sane ista est ratio, fateor, sufficiensque reSed cum Deus auctor sit naturarum omnium, quur nolunt fortiorem nos reddere rationem, quando aliquid uelut inpossibile nolunt credere eisque redditionem rationis poscentibus respondemus hanc esse uoluntatem omnipotentis Dei? qui certe non ob aliud uocatur omniponiam quidquid uult potest, qui potuit creare
Abbreviated transcription (Latin):
mortuora &igne a tno crucient corpora donatt:
Quife c̃ mundũ incȩlo int̾ra inaere inaquis. Inu
plenȩ ꝓcul dubio maius & excellentius etiam
mundus edeos ab illo factos ꝑ quos ab illo ad mi¬
nistrat̃ hic mundus & miraculorũ effectrices
siue spontaneorũ siue cultu etritu qđ libet
impetratorũ siue etiã magicorũ mundanas
uel non negant. uel in suꝑ etp̃dicant potestates.
qnõ eis rerũuimmirabilẽ ꝓponimus aliarũ
quae nec animalia s̃ rationalia nec ullaratio¬
mus respondere adsolent uis ẽ ista naturae:
Natura eorũ sic sese habet ꝓpriarũ istȩ s̃ esfi¬
caciaȩ naturarum: Tota itaq: ratio ẽ. curagri¬
gentinũ salẽ flamma fluere faciat. aqua
crepitare : Quia haec ẽ. natura eĩ athocesse.
pͦtius contra naturã uidet̃quae ñ ignisedaquȩ
dedit salẽ soluere : torrere aut̃ igni :
Sedista in quiunt salis huius naturalis ẽ uis.
uthis contraria patiat᷑: Haec igit̃ ratioreddit̃

Expanded text:
mortuorum et igne aeterno crucientur corpora damnatorum, mortuorum et igne aeterno crucientur corpora damnatorum, qui fecit mundum in caelo in terra, in aere in aquis innubus plenus est procul dubio maius et excellentius etiam mundus, et deos ab illo factos, per quos ab illo administratur mundus, et miraculorum effectrices siue spontaneorum impetratorum siue etiam magicorum mundanas uel non negant uel insuper et praedicant potestates, quando eis rerum uim mirabilem proponimus aliarum, quae nec animalia sunt rationalia nec ulla ratiomus, respondere assolent: "uis est ista naturae, natura eorum sic sese habet, propriarum istae sunt efficaciae naturarum". tota itaque ratio est, cur Agrigentinum salem flamma fluere faciat, aqua crepitare, quia haec est natura eius., at hoc esse potius contra naturam uidetur, quae non igni, sed aquae dedit salem soluere, torrere autem igni, non aquae. sed ista, inquiunt, salis huius naturalis est uis, ut his contraria patiatur. haec igitur ratio redditur
Abbreviated transcription (Latin):
iam diximꝰ simagorũ opera quoi nr̃a scriptura
uenesicos. etincantatores uocant tantũ daemo¬
nes extollere potuer̃ : ut congruere hominũ
sensib sibi nobilis poeta uideret᷑: de quadã femi¬
na quaetali arte polleret dicens: haec se car¬
minib: ꝓmirtit soluere m̃tes. quas uelit asta¬
liis duras in mittere curas. sistere aquã fluuus
et uertere sidera retro: noc turnosq ci et manes:
mugire uidebis subpedib: trã & descendere montib
ornos Quanto magis iđs potens ẽ. facere quae in¬
si delib: s̃ incredibilia : sedillius facilia potestati.
quando ꝗđẽ ipse lapidũ aliarũ que uĩ rerum.
et hominũ ingenia ꝗa ea miris utunt̃ modis.
angelicasq naturas omnib t̃renis potentiores
animantib cdidit uniũ sa mirabilia mirabili uin¬
cente uirtute. etoperandi iubendisinendiq sapi¬
entia utensomnib tã mirabilit̃ quã creauit.
curitaq faceren possit dđi utetresurgant corpora

Expanded text:
iam diximus; si magorum opera, quos nostra scriptura iam diximus; si magorum opera, quos nostra scriptura ueneficos et incantatores uocat, in tantum daemones extollere potuerunt, ut congruere hominum sensibus sibi nobilis poeta uideretur, de quadam femina, quae tali arte polleret, dicens: Haec se carminibus promittit soluere mentes Quas uelit, ast aliis duras inmittere curas, Sistere aquam fluuiis et uertere sidera retro;- Nocturnosque ciet manes: mugire uidebis Sub pedibus terram et descendere montibus ornos: quanto magis Deus potens est facere quae infidelibus sunt incredibilia, sed illius facilia potestati; quando quidem ipse lapidum aliarumque uim rerum et hominum ingenia, qui ea miris utuntur modis, angelicasque naturas omnibus terrenis potentiores animantibus condidit, uniuersa mirabilia mirabili uincente uirtute et operandi iubendi sinendique sapientia, utens omnibus tam mirabiliter, quam creauit.Quur itaque facere non possit Deus, ut et resurgant corpora
Abbreviated transcription (Latin):
aries earũq artisiceneetiter : maximea ut̃
possident corda mortaliũ qua potinmu posses¬
sione gloriant᷑ cũsetrans figurant in angelos
lucis. Sunt ergo facta eorũ plurima quaequan¬
to magis mirabilia consitemur. tanto cautius uitare
debemus: Sed ad hoc unde nunc agim nob etiã
ipsa ꝓficiunt: Sienĩ haec inmundidaemones
possunt: quanto potentiores s̃ sc̃ĩ angeli: quanto
potentior his omnib: dr̃ : ꝗ tantorũ miraculorũ
effectores etã ipsos angelosfecit: Quã obrem
sitot & tantamiri sica quȩ machanemata appellant:
dĩ creatura utentib humanis artib siunt: utea
ꝗnesciunt opinent᷑ esse diuina: unde factũẽ utin
quodã tẽplolapidib: magnetib: in solo & in camera:
eꝓportione magnitu dinis positis simulacrũ ferreũ
aeris illius medio utrũq: lapidẽ ignorantibus
ꝗd sursũ esset: ac deorsũ.quasi numinis potestate
penderet : Quale aliquid etiã in illa lucerna
ueneris de lapide asbesto: ab artisice sieri potuis se

Expanded text:
artes earumque artifices exstiterunt. Maxime autem possident corda mortalium, qua potissimum possessione gloriantur, cum se transfigurant in angelos lucis. Sunt ergo facta eorum plurima, quae quanto magis mirabilia confitemur, tanto cautius uitare debemus; sed ad hoc, unde nunc agimus, nobis etiam ipsa proficiunt. Si enim haec inmundi daemones possunt, quanto potentiores sunt sancti angeli, quanto potentior est his omnibus Deus, qui tantorum miraculorum effectores etiam ipsos angelos fecit! Quam ob rem si tot et tanta mirifica, quae μηχανήματα appellant, Dei creatura utentibus humanis artibus fiunt, ut ea qui nesciunt opinentur esse diuina unde factum est,\' ut in quodam templo lapidibus magnetibus in solo et camera proportione magnitudinis positis simulacrum ferreum aeris illius medio inter utrumque lapidem ignorantibus, quid sursum esset ac deorsum, quasi numinis potestate penderet: quale aliquid etiam in illa lucerna Veneris de lapide asbesto ab artifice fieri potuisse