comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& quomodo indanihe le legimus priu¬
ꝑsarum. et regnime¬
dorum & regni grecorum. sic & prin¬
cipẽ eẽ assrriorum qui ꝓpt̃ suꝑbiã
sensus magnus uocetur. & in dieiu
dicii gehennae tradatur ardorib:
q̃ pparata est diabolo & angelis
eius. Et lumen isrł et scm. hoc ẽ.
ipsum dñm suaccendere uepres
acspinas asstrii. omnẽq: illiuspo¬
tentiam. & numerabiles populor
ad nihili deducendos: Tunc eum
timore ꝑterritũ quasi colubrẽ cor¬
tuosum & fugitiuum in minenter poe¬
nas uel leuitare : qui autem des altu
& confunone eiur lignis que pericuris
potuerint euadereos dignor exsis¬
tere quinumerent᷑ & describant᷑
apuero cuiur principatur inumerir
eiur ẽ : hoc ipsum et adher&icor
referripocest. quod post quã ec¬
den asticadoctrina in luxerit. &
oms eorũ dircipulae patuerint:
Tunc ad tantã ueniañ solitudinem
ut desaltu. & infructuonr arborib:
& innumerabili eiur multitudine.
quã her&ica fraudedeceperantũ ix

Expanded text:
Et quomodo in Daniele legimus prinEt quomodo in Daniele legimus prinsarum, et regni Medorum, et regni Graecorum, sic et principem esse Assyriorum, qui propter superbiam sensus magnus vocetur, et indicii gehennae tradatur ardoribus, quae praeparata est diabolo et angelis ejus. Et lumen Israel et sanctum, hoc est, ipsum Dominum succendere vepres ac spinas Assyrii, omnemque illius potentiam et innumerabiles populos ad nihili deducendos. Tunc eum timore perterritum, quasi colubrum tortuosum et fugitivum, imminentes poenas velle vitare. Qui autem de saltu et 148 confusione ejus lignisque perituris potuerint evadere, eos dignos existere, qui numerentur et describantur a puero, cujus principatus in humeris ejus est. Hoc ipsum et ad haereticos referri potest: quod postquam Ecclesiastica doctrina illuxerit, et omnes eorum decipulae patuerint, tunc ad tantam veniant solitudinem, ut de saltu et infructuosis arboribus et innumerabili eorum multitudine, quam haeretica fraude deceperant, vix
Abbreviated transcription (Latin):
sef &idola fabricatsunt. sed qui
in ecclenã perignorantiam defen¬
dunt proueritate mendacium u¬
lulatu . & paenitentia seerrasse
tes tȩtur: Et erit cum impleue¬
rit dñs cuncta opera sua uin mon¬
tesion & inhierusalem uisi tabo
suꝑ fructum magnifici cordis
regirassur: ee suꝑgloriam al¬
titudinis oculorum eiur : Dixit
enim. in fortitudine manus me¬
ae feci: et insapientiã intellexi :¬
Et abstuli terminos populorũ
et prindper eorum de predatur
sum. et dertruxi quasi potens
In sublime residenter:: Et inue
nit qua si nidum manus mea
fortitudine populorum
t& sicut colliguntur oua quae
dereluta sunt. sic uni uersamt̃¬
ram ego congregaui & non fuit
quimoueret pennam & aperi¬

Expanded text:
s idola fabricati sunt, sed qui in Ecclesia per ignorantiam defendunt pro veritate mendacium, ululatu et poenitentia se errasse testentur. Et erit cum compleverit Dominus cuncta opera sua in monte Sion et in Hierusalem visitabo super fructum magnifici cordis regis Assur et super gloriam altitudinis oculorum eius dixit enim in fortitudine manus meae feci et in sapientia mea intellexi et abstuli terminos populorum et principes eorum depraedatus sum et detraxi quasi potens in sublime residentes et invenit quasi nidum manus mea fortitudinem populorum: Et sicut colliguntur ova, quae derelicta sunt, sic universam terram ego congregavi: et non fuit qui moveret pennam, et aperi
Abbreviated transcription (Latin):
uo dimpraecedente uolumine pollici¬
tussum ut supra fundamentum
aedificiũ & in positum culmine
ꝑfecte ec clesiae ornamenta
monstrarem hoc insequenti¬
bur duob: libris. Ouirgoxp̃i
eus tochiũ orationibus tuis
et dñi misericordia facere
conabor ut eodem labore quo
vus liber historiã conp̃hendit
sextus & septimur pracestrin¬
gat cẽncegogen non omnia dis¬
serenter nemulta fiant. uolu¬
minc sed quid ecclesiastici ui
dicantes.
TRABABULONEM QUA
UIDIT ESAIAS PILIUS
AMOS

Expanded text:
uod in praecedenti volumine pollicitus sum, ut super fundamenta aedificium, et imposito culmine perfectae ecclesiae ornamenta monstrarem, hoc in sequentibus duobus libris, o virgo Christi Eustochium, orationibus tuis, et Domini misericordia facere conabor, ut eodem labore quo quintus liber historiam comprehendit, sextus et septimus perstringat anagogen: non omnia disserentes, ne multa fiant volumina, sed quid Ecclesiastici virdicantes. tra Babylonem quam vidit Isaias filius Amos
Abbreviated transcription (Latin):
aũt sermo: demagnisẽ atq principib: ⁊
qđ quanto magirsuꝑ bierint : tanto am¬
plius deprimant᷑ so ñsenĩ suꝑbis resistit
& humilib dat gratiã : qui dedieiudi¬
cii intellegunt: suꝑbũ & excelsũ & sub¬
limẽ & adrogantẽ diabuld̃ diciputant
qui suꝑbiens loquit᷑ suꝑ stellas cȩli ponã
sedẽ mcã : sed ebo inmonte excelso super
om̃s montes excelsos ad aquilonẽ as¬
cendã suꝑ nubes ero similis altimi mo ⁊
quando exore infantiũ & lactantium
ꝑfici&ur laus ut destruat᷑ inimicur&
ultor : et suꝑ om̃rcedrorlibapi subli¬
rentis cedros: conter& dñs cedros libani.
e tcomminu& eas quasi uitulũ libani:

Expanded text:
autem sermo de magnis est atque principibus: quod quanto magis superbierint, tanto amplius deprimantur. Dominus enim superbis resistit, et humilibus dat gratiam . Qui de die judicii intelligunt, superbum et excelsum, et sublimem, et arrogantem, diabolum dici putant. Qui superbiens loquitur: Super stellas coeli ponam sedem meam: sedebo in monte excelso, super omnes montes excelsos ad Aquilonem: ascendam super nubes, ero similis Altissimo : quando ex ore infantium et lactentium perficietur laus, ut destruatur inimicus et ultor . Et super omnes cedros Libani sublirentis cedros: conteret Dominus cedros Libani, et comminuet eas quasi vitulum Libani .
Abbreviated transcription (Latin):
tate prudentior ẽ. tanto longius
recedit a dño: Quod autẽ dicit iux¬
tahebraicũ. omnes qui inuentis
inte hoc notaredebemus : quod
hereticbeos quos cleciperint inue¬
nisse sedicant. sed inuentio eorũ
perditio ẽ deniq: parit̃ conligan¬
tur. et procul fugiunt : nemihi
plac& illa expositio. secundũ
diuersitatẽ. aeres eon diuersa
ẽẽ. & spatic fugientium. Cum
scriptur a scã dicat: Omnes qui
ab her&icis sunt reperti parit̃
spargit : Vnde demorsedicit᷑
Ad propinquauit morses solus

Expanded text:
tate prudentior est, tanto longius tate prudentior est, tanto longius recedit a Domino. Quod autem dicit juxta Hebraicum: Omnes inventi sunt in te, hoc notare debemus, quod et haeretici eos quos deceperint, invenisse se dicant: sed inventio eorum, perditio est. Denique pariter colligantur, et procul fugiant. Nec mihi placet illa expositio, secundum diversitatem haereseon diversa esse et spatia fugientium, cum Scriptura sancta dicat : omnes qui ab haereticis sunt reperti pariterspargit. Unde de Moyse dicitur , appropinquabat Moyses solus
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cipitrelinquendũ quia ꝑ uersus ẽ
Et ꝓprio iudicio c̃demnatus. ex nob̵
enĩ exier̃ sed ñ erant ex nob sienĩ
ex nob̵ fuissent mansissent utiq:
nob̵cũ: horũ principũ fugitiuoꝵ
illepr incepsquẽ idem isaics uocat.
dra conẽ fugientẽ colubrũ tortuosu:
Quicum uerba mortifera in aures
miserit deceptorum dure cosli¬
gut & deuinculis suis exireñ pa¬
titur : de quib: scr̃erutus gratu¬
latur in psalmo: Anima mea sicut
passererepta ẽ. dela queo ue¬
nantium : Et in alio loco gaudens
quod euaserit loquitur: suscep¬
tor meus estu & refugiũ meum
dr̃ meus sperabo in eum qm̃ ipse
eru&me delaqueouenantium
a uerbo cspero. siue turbolento:
÷ fugerunt : Adhuc sermoꝓph&e
contra uallem sion cuius habita¬
tores ascender̃ intecta uana &cla¬
mar̃ clamore c̃fuso. Et uulneratis̃
absq: p̃lio. cuius principes omnes
fuger̃ & dure ligatir̃ & qui fortes
int̃ eoserant longius aufugeruNt :
Quanto enĩquis inhereticaꝑuersi¬

Expanded text:
ersus est, et proprio judicio condemnatus. Et nobis enim exierunt, sed non erant ex nobis: si enim ex nobis fuissent, mansissent utique nobiscum . Horum principum fugitivorum ille princeps est, quem idem Isaias vocat draconem fugientem, colubrum tortuosum, qui cum verba mortifera in aures miserit deceptorum, dure eos ligat, et de vinculis suis exire non patitur: de quibus sanctus erutus gratulabatur in Psalmo: Anima mea sicut passer erepta est de laqueo venantium . Et in alio loco gaudens quod evaserit, loquitur; Susceptor meus es tu, et refugium meum. Deus meus, sperabo in eum. Quoniam ipse eruit me de laqueo venantium, et a verbo aspero , sive turbulento,  fugerunt. Adhuc sermo Prophetae contra vallem Sion, cujus habitatores ascenderunt in tecta vana, et clamaverunt clamore confuso, et vulnerati sunt absque praelio, cujus principes omnes fugerunt, et dure ligati sunt, et qui fortes inter eos erant, longius aufugerunt. Quanto enim quis in haeretica perversi
Abbreviated transcription (Latin):
cationis : Nequa qua erit hie¬
nusadem quȩ in t̃p̃tit᷑ uisio pacis:
sedanti nominis iebur. quȩ in t̃p̃tat᷑
conculcatio : fetuum quoq si ue
error a dño : sed ꝑ occansionem
scãrum scripturarum quas dñr
legendacs deditillir : nasciturer
roris occansio qui possunt dicere.
quacrenos errare fecistiauia tua.¬
Et in clio loco dñreis dedit & mir¬
cuit sp̃merroris ut non in uisio¬
nis monte. sed insion ucille con¬
sistere haec autẽ ipsec dies quȩ
adño exercituum in ucelleorit᷑
uisionis. ut singulorum opera
demonstr&: scrutatur murũ
hereticorum quem aduersum
ecclesiã quasi firmissimum
propugna culum construxer̃
& magnificum glorio sumq:
xp̃m & montem consistere glo¬

Expanded text:
aquam erit Jerusalem, quae interpretatur visio pacis: sed antiqui nominis Jebus, quae interpretatur conculcatio: fletuum quoque sive error a Domino sit; sed per occasionem sanctarum Scripturarum, quas Dominus legendas dedit, illis nroris occasio, et possunt dicere: Quare nos errare fecisti a via tuaEt in alio loco: Dominus eis miscuit spiritum erroris : ut non in Visionis monte, sed in Sion valle consisterent. Haec autem ipsa dies, quae a Domino exercituum in valle oritur Visionis, ut singulordemonstret, scrutatur murum haereticorum, quem contra Ecclesiam quasi firmissimum propugnaculum construxerunt; et magnificum gloriosumque,Christo monte consistere glo
Abbreviated transcription (Latin):
abarcu: in psalmoscriptũ .ẽ. Ecce
peccatores intender̃ arcũ parauer̃
sagit tassuas in phar&ra ut sagit¬
tent in obscuro rectos corde : Etmit¬
tant ignita diabali iaculaquȩ uul¬
nerent parit̃ &ligent. Ideoq: dure
ligatis̃ qui aobturauer̃ aures suas
sicut aspides surdȩ &obdurantes
Auressucs. quae ñ excudient uocem
incantantiũ : & uene fici in cantantis:

Expanded text:
ab arcu, de quo in Psalmo scriptum est: Ecce ab arcu, de quo in Psalmo scriptum est: Ecce peccatores intenderunt arcum, paraverunt sagittas suas in pharetra, ut sagittent in obscuro rectos corde , et mittant ignita diaboli jacula quae vulnerent pariter, et ligent. Ideoque dure ligati sunt, quia obturaverunt aures suas sicut aspides surdae, et obturantes aures, quae non exaudient voces incantantium, nec venefici inca
Abbreviated transcription (Latin):
ites exultans. Ixx repleta ẽ ciui¬
tas clamantiũ ubs exulttns doc¬
trina her&i corũ ñ in sensu sed in
multo eloquio & clamore uersatur
& seqͥ reciora inuenisse seglori¬
antur. Int̃ fectitui ñ int̃ fectigla¬
dio nec mortui inbello: Lixx uii
uulneratitui ñ uulneratigladio
nec mortui tui inbello: maxima
pars absq: ullo certamine &
disceptationẽ hereticorũ decep¬
tionibus subplantant᷑ & haec ẽ.
turba quã plurima : Int̃fecti
sier̃. et c̃paratione eorũ qui pꝰ
p̃liũ uictis̃. Infelicior ille uulne¬
ratus & int̃ fectus ẽ quisponte
setra didit : Quomodo & inmar¬
tyrio qui pꝰpoenas uictus manus
ut uerbum ex uerbo debobrȩo
tranferã it aapud eos legitur
Omnes primates tuimigrauer̃si¬
mul abarculigatis̃. quã int̃p̃tati¬
onẽ & clii int̃p̃tes secutir̃ : Migra¬
uer̃ eñĩ omnes her&icorũ principes
& transier̃ simul discordes in ꝑfidia
intransitione c̃cordes & ligati sunt

Expanded text:
vitas exsultans. LXX: Repleta est civivitas exsultans. LXX: Repleta est civitas clamantium, urbs exsultans. Doctrina haereticorum non in sensu, sed in multiloquio et clamore versatur. et sacratiora se invenisse gloriantur. Interfecti tui non interfecti gladio, nec mortui in bello. LXX: Vulnerati tui non vulnerati gladio, nec mortui tui mortui in bello. Maxima pars absque ullo certamine et disceptatione, haereticorum deceptionibus supplantatur, et haec est turba quamplurima. Interfecti sierunt, et comparatione eorum, qui post praelium victi sunt, infelicius ille vulneratus, et interfectus est, qui sponte se tradidit. Quomodo et in martyrio qui post poenas victus manus ut verbum ex verbo de Hebraeo transferam, ita apud eos legitur: Omnes primates tui migraverunt simul, ab arcu ligati sunt: quam editionem, et alii interpretes secuti sunt. Migraverunt enim omnes haereticorum principeset transierunt simul discordes in perfidia, in transitu concordes, et ligati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
istius modidicere. Leuacui ocu¬
los meos in montes. undeueniat
auxiliũ mibi. sed in modũ bruto¬
rũ animantiũ : ad t̃rena de pres¬
sis̃ : Quid nãtibi quoq: ẽ quia as.¬
cendisti et tu omnis in tecta : Lxx
& a quiba uolens. hebraicum
seruare ⁊dioma posuit. cãe¬
tinus sermonon explicat : Quan¬
do aut̃ dicit quidnã tibi quoq: ẽ.
int̃rogat curint̃ alios &ipsa
conscendat. atq: opinione subli¬
miũ in humilib: c̃omor&ur & ẽ
sensus cumphilo sophitũerant.
& omnis sapientia sȩcularis de
sublimibus disputans. simplici¬
tatem contemnaut ecclesiae.:
Curtu quoq: excelsa sectaris.
tati sunt ut hostenderent ẽẽ
& aliud tectum de quo scl ucctor
descendere prohib& qđ tam̃
Ñ sit tectum uanum: Deniq &
a postolus p&rus hora oratio¬
nis sexta ascendit intectũ. nunc
Autẽ ut ostender & multahȩre¬
saeorũ uari&cctẽ Nunũ tectũ
sed tecta plurima nomincuit:
Clamoris plena urbs frequensciui¬

Expanded text:
istiusmodi dicere: Levavi ocuistiusmodi dicere: Levavi oculos meos in montes, unde veniat auxilium mihi : sed in modum brutorum animantium ad terrena depressi sunt. Quidnam tibi quoque est, quia ascendisti et tu omnis in tecta? LXX: et Aquila volens Hebraicum servare idioma, posuit καLatinus sermo non explicat. Quando autem dicit, quidnam tibi quoque est? interrogat cur inter alios et ipsa conscendat, atque opinione sublimium in humilibus commoretur. Et est sensus: cum Philosophi tumeant, et omnis sapientia saecularis de sublimibus disputans, simplicitatem contemnat Ecclesiae, cur tu quoque excelsa sectaris? etati sunt, ut ostenderent esse et aliud tectum, de quo Salvator descendere prohibet : quod tamen non sit tectum vanum. Denique et apostolus Petrus hora orationis sexta ascendit in tectum . Nunc autem, ut ostenderet multam haereseon varietatem, non unum tectum, sed tecta plurima nominavit. Clamoris plena, urbs frequens, ci
Abbreviated transcription (Latin):
rispeculam quae in sublimib:
sit delonge uenientia contẽ¬
platur. Cumigitur sion iuxta
legis tropologiȩ referatur ad
ecclesiam ut ẽ. illud in .ii. psal¬
mo exper sona dñi scluatoris.
Ego ccutem constitutus sumrex
ab eo supersion montẽ scm̃ eius.
Et qui confidunt in dño sicut
monssion: Et diligit dñspor¬
tassion suꝑ omniataberna¬
cula iacob. Et manifestius
apostolur. Accessistis aedsion
ad intellegentiã spiritadẽ ut
õnes ꝑuersorũ dogmatũ prin¬
cipes qui corruer̃ de sublimita¬
to sensus scãrũ scripturarũ:¬
Et adhumilia de uolutis sciam
q nein ꝓuerbus dicere: Oculum
qui in ridit patrem. Et despicit
seneo tutẽ matris. effõdecnt eũ
corui de conucllibus. & comedant
illũ pulli aquilarum : statĩ
enĩ ut sensus her&icorum in ri¬
serit creatorem & senec tutẽ
ecclesiȩ matris despexerit : ef¬
foditur asinistris & in mundis
uolu crib: q̃ referuntur ad c̃¬
trarias fortitudines nec posr̃

Expanded text:
ri speculam quae in sublimibus ri speculam quae in sublimibus sita, de longe venientia contemplatur. Cum igitur Sion juxta leges tropologiae referatur ad Ecclesiam, ut est illud in secundo psalmo ex persona Domini Salvatoris: Ego autem constitutus sum rex ab eo super Sion montem sanctum ejus ; et: Qui confidunt in Domino sicut mons Sion ; et: Diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob ; Et manifestius Apostolus: Accessistis, inquit,ad intelligentiam spiritualem, ut omnes perversorum dogmatum principes, qui corruerunt de sublimitate sensus slia devoluti sunt, sciamus nem in Proverbiis, dicere: Oculum qui irridet patrem, et despicit senectutem matris, effodiant eum corvi de convallibus, et comedant illum pulli aquilarum . Statim enim ut sensus haereticorum irriserit Creatorem Patrem, et senectutem Ecclesiae matris despexerit, effoditur a tetris et immundis volucribus, quae referuntur ad contrarias fortitudines. Nec possunt
Abbreviated transcription (Latin):
inuno anno quasi in anno mer¬
cennarii. Et ccuferetur omnis
gloria cedar &peliquiȩ nu meri
sagit tariorum fortium defiluis
cȩdar inminuentur. dñs enim
ut bccurratis cumaqua & pa¬
nibus fugientib: descltu &ara¬
bico quia dñr haec futura pol¬
licitus ẽ : sicut annus mercen¬
narii cito p̃terit. qui cotidie
nihil caliud nisimercedem sui
laboris expectat: uelcerte sẽꝑ
in opere ẽ ac labore : ut mer¬
cedem laboris accipiat : si cõ¬
nis gloria cȩdar: quod int̃p̃ta¬
tur tenebrȩ. De quo & inpisal¬
mis legimus. habit aui cum ha¬
bitationibus caedar. uelocit̃
ccufertur : & omnis sagitturi¬
orum id ẽ. diuersorum dog¬
matum numerus qui consti¬
tutosin saltu ar abiȩ uulnerabat.
redigetur innihili: post quã
fugientes desaltu fuerint libe¬
rati & aquam baptis misclu¬
taris acceperint comederintq:
cȩlestem panem : haecenim
futura dñ romniũ & proprie
dr̃ isrł id ẽ. mente cernentiũ
minum posuimus. sion int̃ p̃ta¬

Expanded text:
in uno anno quasi in anno merin uno anno quasi in anno mercennarii et auferetur omnis gloria Cedar et reliquiae numeri sagittariorum fortium de filiis Cedar inminuentur Dominus enim ut occurratis cum aqua et panibus, fugientibus de saltu et Arabia: quia Dominus haec futura pollicitus est. Sicut annus mercenarii cito praeterit, qui quotidie nihil aliud nisi mercedem sui laboris exspectat, vel certe semper in opere est ac labore, ut mercedem laboris accipiat: sic omnis gloria Cedar, quod interpretatur tenebrae, de quo et in Psalmo legimus: Habitavi cum habitantibus Cedar , velociter auferetur, et omnis sagittariorum, id est, diversorum dogmatum numerus, qui constitutos in saltu Arabiae vulnerabat, redigetur in nihili, postquam fugientes de saltu fuerint liberati: et aquam 310 baptismi salutaris acceperint, comederintque coelestem panem. Haec enim futura Dominus omnium, et proprie Deus Israel, id est, mente cernentium minum posuimus, Sion interpreta
Abbreviated transcription (Latin):
austeratq: perfectio. Vt in eo
uer samini loco de quo scriptũ. ẽ.
ds̃ ab austroueni&: Qui consum¬
matiestis atq perfacti & hab&is
in uobis flumenscientiȩ scriptur co¬
rum fugientibus de crcbia &de
scltu. occurrite cumaqua& pa¬
nibus. Et nolite expectare donec
ipsi aduos ueniant sedimitamina
illud euangelicȩ parabole. pco¬
trem . qui occurrit filio reuer¬
tenti. Et illi quidem deditstolã¬
& ob tulit conulum. uos aũt
quas & panes offerte fugientib
ut qui lassierant adq: confecti.
ur̃ a miseri cordia sustentent᷑
Et adsedes urcs citius transeant:
fuger̃ enim gladiũ hereticorũ
doctinã gentiliũ blasphemics
iudȩorũ : Et quic multos uider̃
eorum eblis int̃fectos. & cecidis¬
se in proelio plurimos: ipsi cupi¬
unt uestro auxilio liberari: Lo¬
cus hic propriȩ aduersus eos in¬
tellegi potest. quitradentes se
otio atq: desidiae. propria salute
c̃ tenti sunt : nec paenitentib: adq:
conuersis porrigunt manum:
Qm̃ haec dicit dñs adme. ad huc

Expanded text:
Auster atque perfectio, et in eo versamini loco, de quo scriptum est: Deus ab Austro veniet , et qui consummati estis atque perfecti, et habetis in vobis lumen scientiae Scripturarum, fugientibus de Arabia, et de saltu, occurrite cum aqua et panibus, et nolite exspectare donec ipsi ad vos veniant; sed imitamini illum Evangelicae parabolae patrem, qui occurrit filio revertenti. Et ille quidem dedit stolam, obtulit annulum : vos autem aquas et panes offerte fugientibus, ut qui lassi erant atque confecti, vestra misericordia sustententur, et ad sedes vestras citius transeant. Fugerunt enim gladios haereticorum, doctrinam gentilium, blasphemias Judaeorum. Et quia multos viderunt eorum jaculis interfectos, et cecidisse in praelio plurimos, ipsi cupiunt vestro auxilio liberari. Locus hic proprie adversus eos intelligi potest, qui tradentes se otio atque desidiae, propria salute contenti sunt, nec poenitentibus atque conversis porrigunt manum. m haec dicit Dominus ad me adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
tionis & conculcationis & fletuũ
dño dõ exercituum : Inuclle uisi¬
onis scrutans murum & mag¬
nificos suꝑ montem. Lxx ꝓpte¬
readixi. dimittite meamare
flebo nolite contendere ut con¬
soleminime suꝑ c̃tritione filiȩ
generismei quia dies tumultus
& ꝑditionis & conculcationis &¬
terror a dño sabaoth. inualle
si onerrant aminimousq: ad
maximũ erant suꝑmontes : Et
sc muhel plangebat suꝑscul.
cumrursus uenero aduos humi¬
li & me dr̃ meus & luge c̃multos.
quiante peccauer̃ & ñ egerunt
pęnitentiã : Vnde conpatientis
affectu ad alios loquitur: Quis
infirmatur &egoñ in firmor
quis scandedi cctur & ñ egouror
Igitur & ꝓph&a uidens populũ
quondãc uisionis uana tecta con¬
scendere : Et inclamore uersare
cunctos qui principes eĩ fugisse
& ligatos ẽẽ uinculis peccatorũ.
erũpit: in lacrimas &abigdt

Expanded text:
is, et fletuum a Domino Deo exercituum in valle visionis, scrutans murum et magnificus super montem. LXX: Propterea dixi: Dimitte me, amare flebo: nolite contendere, ut consolemini me super contritione filiae generis mei: quia dies tumultus, et perditionis, et conculcationis, et error a Domino Deo Sabaoth in valle Sion; errant a minimo usque ad maximum: errant super montes. Et Samuel plangebat Saul , cum rursus venero ad vos, humiliet me Deus, et lugeam multos qui ante peccaverunt, et non egerunt poenitentiam. Unde compatientis affectu et ad alios loquitur: Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror ? Igitur et Propheta videns populum quondam visionis vana tecta conscendere, et in clamore versari; cunctosque principes ejus fugisse, et ligatos esse vinculis peccatorum, erumpit in lacryma
Abbreviated transcription (Latin):
soporis siue con punctionis
dñi. ut intellegentes
mclum suum agant
aliquando pacenitentiam¬
÷ dicantq cum propheta:
Uer scc tus sum
in infirmitate. dum con¬
fringitur spince
scito te ergo õscribe
& phariscces quiestis
principes iudcceorum.
quodreddat uobis dñs
uicis situ dinem uestram
Nos enim ccudientes dnm̃
sccluactorem
intellegere noluistis. &
dccusistis oculos uestros
Necum uideretis. &cu res
ad gra uicstis Neccudi¬
r&is. Ideo & ille dacudet
oculos uestros.
quisunt prophe tecc ꝑ quos di¬
scientiam uidebatis siue urõs
oculos claud& & proph& ccrum
qui sunt principes uestri. lexenĩ
& pro ph&cce usq: adio hacnnẽ
bcptistecm : ut uobis nonuidentib:
illiuidecnt. De quibus inferi¬
orser motestatur : &ccudient indie
illo surdi uerbit bibri. & oculi
caecorum uidebunt & exultoc¬
bunt. In iudicium enim
uenit dñs. ut uidentes iudccei
non uideant & qui caeciercent
populus scilic& nectionum
uidecent & dnm̃ contem¬
plentur. Vnde signifi¬

Expanded text:
soporis, sive compunctionis soporis, sive compunctionis Domini, ut intelligentes malum suum, agant aliquando poenitentiam, dicantque cum propheta: Versatus sum in infirmitate, dum configitur mihi spina . Scitote ergo, o scribae et pharisaei, qui estis principes Judaeorum, quod reddat vobis Dominus vicissitudinem vestram. Vos enim audientes Dominum Salvatorem, intelligere noluistis, et clausistis oculos vestros, ne eum videretis, et aures aggravastis, ne audiretis. Ideo et ille claudet oculos vestros, qui sunt prophetae, per quos scientiam Dei videbatis. Sive vestros oculos claudet et prophetarum, qui sunt principes vestri. Lex enim et prophetae usque ad Joannem Baptistam : ut vobis non videntibus, illi videant, de quibus inferior sermo testatur: Et audient in die illo surdi verba libri, et oculi caecorum videbunt et exsultabunt. In judicium enim venit Dominus, ut videntes Judae non videant; et qui caeci erant, populus scilicet nationum, videant et Dominum contemplentur . Unde signifi
Abbreviated transcription (Latin):
si tu latere non potest:¬
Obs tupiscite et udmi¬
÷ rumini. fluctuate. etua¬
÷cillatae: IN ebriamini
et Niori ã uino. Moue¬
mini
et non ebrietute:.
mis cuit uobis
spm̃so po ris¬
proph&cs & principes uestros
÷ libri signati. quem cumdede
rint scienti littercs. dic&ur¬
que ei. lege & respondebit nescio:¬
÷ prosoporis spũ. Lxx. conpunctio¬
enem. theo docio. mentis excessum:
somnum interpraetatus. ẽ.
qui hebracice dicitur.
Thaer demaquem & in cedem
missum cedõ scripture comine¬
morat quando de costa lecte¬
ris eius mulier effecta ẽ.
& ionce hocidem somno sterde¬
bat innacui omnis ccutem
prophetia. postsub uersionẽ
hierus cclem & templi.
id est arihel. contrascribas
et phacriscceos est qui hec¬
bentes clauem
scientiȩ necipsi intro eunt.
nec uolentes celios
introire permittunt:
et prace cipitur eis.
corporis. & mentis excessu.
INebreientur
Atq moueantur & fluctu¬
ent. ucc cillantes non uino
necsicera. sed spũ

Expanded text:
sita latere non potesita latere non poteObstupescite et admiramini: fluctuate et vacillate, inebriamini, et non a vino, movemini, et non ebrietate. miscuit vobis spiritum soporisprophetas et principes vest signata. Quem cum dederis homini nescienti litteras, et dixeris ei, Lege, respondebit tibilitteras. Pro soporis spiritu, LXX, compunctionem: Theodotio, mentis excessum: somnum interpretatus est; qui Hebraice dicitur THARDEMA , quem in Adam missum a Deo Scriptura commemorat , quando de costa lateris ejus mulier effecta est. Et Jonas hoc eodem somno stertebat in navi . Omnis autem prophetia post subversionem Jerusalem et templi, id est, Ariel contra scribas et pharisaeos est, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi introeunt, nec volentes alios introire permittunt. Et praecipitur eis, corporis et mentis excessu inebrientur, atque moveantur et fluctuent: vacillantes non vino nec sicera, sed spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
et ex pugnandisint. A uero
dauid. omnes sollemnitutes
eorum auferende. et guu¬
dium pruesens futura tris¬
titia commutandum. quib
praecipiat dr̃ ut agunt paeni¬
tentiam. Ne incipiant come¬
dere cum moubitis et simi¬
les esse gentilium ipse enĩ
ex pugnauit arihel etom¬
nem uirtutem eorum atque
diuitias suo circum dabit ex¬
ercitu. Turribq: hocẽ magis¬
tris ecclesiue humiliubit
interrum sermones eorum
ut nequuquam ponunt in
cuelo ossuum sed scribantur
interru. loquantur que
de terru. etsiunt quusi
puluis ex cussis rotu.
Om nes que diuitiue impi¬
o rum puncto et momento
temporis comparentur a.
Quando uisi tuuerit eos in
sua malestute. Dsscendens
in turbinis tempestute
et igne supplicii. Et intellei¬
xerunt omnes diuitiassuas:
Pompamque sermonum
et argumentorum strophas
frustru comedentis et bi¬
bentis somnio comparuri
qui milita uerunt contru
hierusalem uisionem pacis.
siue aduersum arihel
contra montem si on. super
quem ecclesiue ciuitus

Expanded text:
et expugnandi sunt a vero et expugnandi sunt a vero David: omnesque solemnitates eorum auferendae, et gaudium praesens futura tristitia commutandum: quibus praecipiat Deus ut agant poenitentiam, ne incipiant comedere cum Moabitis, et similes esse gentilium. Ipse enim expugnabit Ariel, et omnem virtutem eorum atque divitias suo circumdabit exercitu. Turribusque, hoc est, magistris Ecclesiae humiliabit in terra sermones eorum, ut nequaquam ponant in coelum os suum, sed scribantur in terra, loquanturque de terra, et fiant quasi pulvis excussus rota: omnesque divitiae impiorum puncto et momento temporis comparentur, quando visitaverit eos in sua majestate, descendens in turbine et tempestate et igne supplicii; et intellexerint omnes divitias suas, pompamque sermonum et argumentorum strophas, frustra comedentis et bibentis somnio comparari: qui militaverunt contra Jerusalem, visionem pacis: sive adversum Ariel, contra montem Sion, super quem Ecclesiae civitas
Abbreviated transcription (Latin):
incuntico abacue. lux ta he¬
bruicum legimus in medi.¬
o duorum temporum cog¬
nos ceris: seminate uobis in
lacrimis ut metutis inguu¬
dio. scriptum ẽ. in euange¬
lio secundum iobannem
pestria pascadnm uenisse
inhieru sulem: quue duos
annos efficiunt: Quod aut̃
sequitur comedetis enim
cũmoab: inhebruico non
hab&ur. dequo possumur
dicere. quod nisi fructur sibi
paenitentiae congrequue¬
rint. incipiunt cumhisco¬
medere qui non egrediun¬
tur ecclesiam dñi usque in
a&ernum. C& era inqui¬
bus uidentur discrepare
manifestu sunt Et exhis
quue ex posuimus fucilis
eorum interpruetatio est.
scio me legisse arihel inter¬
prueture lux mea dĩ quod
longe aliter .ẽ hicenimpri¬
ma syllaba per ulepħ
et nes scribit᷑ lux autem
quue hebruicedr̃ õr Inter
A l.eph et res Mediam ha¬
b& litterum uxu quae in prȩ̨¬
senti nomine non habetur.
omniuq: quaenunc dicunt᷑
contra arihel referunt
adher&icos qui doctrinã
suam dĩ aestimant lucem

Expanded text:
in Cantico Habacuc juxta Hein Cantico Habacuc juxta Hebraicum legimus: In medio duorum temporum cognosceris , seminate vobis in lacrymis, ut metatis in gaudio . Scriptum est in Evangelio secundum Joannem, per tria Pascha Dominum venisse in Jerusalem, quae duos annos efficiunt . Quod autem sequitur: Comedetis enim cum Moab, in Hebraico non habetur. De quo possumus dicere, quod nisi fructus sibi poenitentiae congregaverint, incipiant cum his comedere qui non ingrediuntur Ecclesiam Domini usque in aeternum. Caetera in quibus videntur discrepare, manifesta sunt: et ex his quae exposuimus, facilis eorum interpretatio est. Scio me legisse Ariel interpretari, lux mea Dei, quod longe aliter est. Hic enim prima syllaba per ALEPH et RES scribitur: lux autem quae Hebraice dicitur OR, inter ALEPH et RES mediam habet litteram VAU, quae in praesenti nomine non habetur. Omniaque quae nunc dicuntur contra Ariel, referunt ad haereticos, qui doctrinam suam Dei aestimant lucem,
Abbreviated transcription (Latin):
turna uisione. omner diuiti¬
as possidebunt: Et quomodo
qui esurit dormiens. In som¬
nis se uesciputat : Et quisi¬
tit arentibus siti fuucibus.
fluminabibit: Cumq eui¬
gilauerit ardentior sitis fit:
quaecassa potione delusa ẽ..
sic multitudo uniuersarum
gentium quae romune sub¬
dite potestute dimicuueriãs
contra montemsr on habe¬
bunt quasi inumbra et nu¬
be et somni nocte diuitias
quas maturo interito relin¬
quent in eo loco ubinos posu¬
imus omnes quimilituuer̃
et obsederunt et praeualue¬
runt aduersum eum bex.
transtulerunt et omnes qui
militauerunt contrahieru¬
salem. quod inhebraico ñ
hab&ur. In principio quoq
hulus capituli ubinos dixi¬
mus additus ẽ annus adan¬
num siue sub tractus. illi in¬
terpru& ati sunt congregu¬
te fructus uel genimina an¬
nũ suꝑ annum. manducute
comed&is enim cummoab.
Et ẽ. sensus ante quã annus
dñi acceptabilis pruedicu¬
tionis eiur adueniat:
Immo duo anni dequibus

Expanded text:
turna visione omnes divititurna visione omnes divitias possidebunt. Et quomodo qui esurit dormiens in somnis se vesci putat, et qui sitit, arentibus siti faucibus flumina bibit, cumque evigilaverit ardentior sitis fit, quae cassa potione delusa est: sic multitudo universarum gentium, quae Romanae subditae potestati dimicaverunt contra montem Sion, habebunt quasi in umbra, et nube, et somnio noctis divitias, quas maturo interitu derelinquent. In eo loco ubi nos posuimus, omnes qui militaverunt et obsederunt et praevaluerunt adversus eam, LXX transtulerunt, et omnes qui militaverunt contra Jerusalem, quod in Hebraico non habetur. In principio quoque hujus capituli ubi nos diximus: Additus est annus ad annum, sive subtractus, illi interpretati sunt: congregate fructus, vel genimina, annum super annum: manducate, comedetis enim cum Moab. Et est sensus, antequam annus Domini acceptabilis praedicationis ejus adveniat, immo duo anni, de quibus
Abbreviated transcription (Latin):
braice dicitur ches. pro
quo lex deterru loquen¬
tes truns tulerunt. Quib:
uerbis indicatur ruinam
templi usq: ad consummu¬
tionem. per munsura mun¬
di: quod conlupsum incine¬
ris nequaquam ultra susci¬
t&ur: tuntus autem oari¬
hel teromanę potentiue
uullubit exercitus. ut in¬
numerabili pulueri compa¬
r&ur. et suuillue peraerẽ
uolitanti usq: non in becilli¬
tutem eorum pulueri compa¬
rat Et fuuillue qui contru
eos milita uerunt sed mul¬
ex equutur. Et hocerit repen¬
te confestim ut inmedia
pace subita subnerone bel¬
la consurgunt. Et dñs ex¬
ercituum uisitet hierusalem
intronitruo Et in consum ma¬
tione terrue et inturbine
tempestatis. et inflãma ig¬
nis deuoruntis : perquod
templum significat conbu¬
rendum. Romani autem
qui superatis iudueis. Et sub¬
uersa hierusulem subtito
et ues pasiano deuusis quon¬
capitolio suueq uirtutis et
potentium nominum ñ irue
dĩ putuuerunt esse quod se¬
cerut. quasi in somno et noc¬

Expanded text:
braice dicitur CHEB , pro braice dicitur CHEB , pro quo LXX de terra loquentes, transtulerunt. Quibus verbis indicatur ruinam templi usque ad consummationem permansuram mundi, quod collapsum in cineres, nequaquam ultra suscitetur. Tantus autem, o Ariel, te Romanae potentiae vallabit exercitus, et innumerabili pulveri comparetur ut favillae per aerem volitanti. Unde non imbecillitatem eorum pulveri comparat et favillae, qui contra eos militaverunt; sed mulexaequatur. Et hoc erit repente confestim, ut in media pace, subita sub Nerone bella consurgant, et Dominus exercituum visitet Jerusalem in tonitru, et in commotione terrae, et in turbine tempestatis, et in flamma ignis devorantis, per quod templum significat comburendum. Romani autem qui, superatis Judaeis et subversa Jerusalem sub Tito et Vespasiano, de vasis quonCapitolio; suaeque virtutis et potentiae numinum, non irae Dei putaverunt esse quod fecerant, quasi in somnio et in noc
Abbreviated transcription (Latin):
eam quusi arihel. quod ha¬
beat. Antiqui templi. simili¬
tudinem. sed magnificenti¬
am ornatumq non habeat:
Secundo quoq dñs commina¬
tur quod circumdat ari¬
helem sphera. et luciat con¬
tru eum aggerem. Etmu¬
ni mentu poniet ad obsidi¬
onem eius. et compleatur
illud quod ipse plangens
hieru salem loquitur ine¬
uangelio. siscires etea quae
ad pucem sunt tibi: Qm̃
⁊ueni ent dies superte et¬
÷ circumdubunt te inimici¬
⁊ tui uullo. et obsidebunt.
et interrum humiliube¬
÷ris. ethierusulemerit
÷conculcata anationibus
Iusque ad consum mationẽ
temporis gentium: Alus
enim uerbis eudempro¬
phetu nuncdicit quod
humiliutu de terru
loquatur. et humo uu¬
diatur eloquium eius et sit
quusi phitͥonis de terra uox
illius. Et dehumo instur
pusserum musit& ut per
huec uerba signific& mago¬
Perquum animas euocare
dicuntur. et tenues umbra¬
rum. Immo duemonum au¬
dire uoces: Denique pro
phitone aquila magum
inter pru&atus. ẽ. quihe¬

Expanded text:
eam quasi Ariel, quod haeam quasi Ariel, quod habeat antiqui templi similitudinem, sed magnificentiam ornamentumque non habeat. Secundo quoque Dominus comminatur, quod circumdet Arielem sphaera, et jaciat contra eam aggerem, et munimenta ponat in obsidionem ejus, et compleatur illud quod ipse plangens Jerusalem loquitur in Evangelio: ad pacem tibi, quoniam venient dies super te, et circumdabunt tibi inimici tui vallo, et obsidebunt te, et in terram humiliaberis . Et Jerusalem erit conculcata a nationibus usque ad consummationem temporis gentium. Aliis enim verbis eadem propheta nunc dicit, quod humiliata de terra loquatur, et de humo audiatur eloquium ejus; et sit quasi pythonis de terra vox illius, et de humo instar passerum mussitet, ut per haec verba significet magoper quam animas evocare dicuntur, et tenues umbrarum, immo daemonum, audire voces. Denique pro pythone, Aquila magum interpretatus est, qui He
Abbreviated transcription (Latin):
proquo interpra&utus ẽ.
sim machus custrum dic¬
uid: theodotio Circum¬
uallatio dauid in hebreo
legitur. hana: quoderu¬
ditissimus hebreorum hu¬
bitu culum signisicuri expo¬
suit: Si igitur legerimis
quam expugnauit dauid.
ad illud tempus referumus
quando coepit duuid sron
repugnantibus cuecis et clau¬
dis. et primus io ab doma¬
tum excelsa conscendit
sinautem iuxtu simmachũ
et theodotionem. hoc senti¬
endum quod dauid eum ins¬
tuuru uerdet atq munierit
additus ẽ. annus ad annum
siue subtructus. ut interp̃¬
tutus ẽ. aquila. Et solemni¬
tutes euolutuesunt: sub uer¬
so enim templo etludaicure¬
legione sublata: Omnis eoꝵ
festiuitus perit. dicitq se
dñs circum uullare arihel
babylonio exercitu. et fore¬
te eum tristem atq meren¬
tem quando ab eis dirutu
fuerit : Rursũq subhie¬
su. filio iosedech. sacerdote
magno et tero bubl filio
salathiel. etruq: et neemia.
quando prophetuuerunt
aggeus et zuchurius. fore

Expanded text:
pro quo interpretatus est pro quo interpretatus est Symmachus, castrum David, et Theodotio, circumvallatio David, in Hebraeo legitur HANA , quod eruditissimus Hebraeorum, habitaculum significare voluit. Si igitur legerimus: quam expugnavit David, ad illud tempus referamus, quando cepit David arcem Sion, repugnantibus caecis et claudis, et primus Joab domatum excelsa conscendit . Si autem juxta Symmachum et Theodotionem, hoc sentiendum, quod David eam instauraverit atque munierit, additus est annus ad annum, sive subtractus, ut interpretatus est Aquila; et solemnitates evolutae sunt. Subverso enim templo, et Judaica religione sublata, omnis eorum festivitas periit. Dicitque se Dominus circumvallare Ariel Babylonio exercitu, et fore eam tristem atque moerentem, quando ab eis diruta fuerit. Rursumque sub Jesu filio Josedec sacerdote magno, et Zorobabel filio Salathiel, Esdraque et Neemia, quando prophetaverunt Aggaeus et Zacharias, fore
Abbreviated transcription (Latin):
frustra sperabit: sic erunt
diuitiae omnium gentiũ
quae militauerunt contru
montem sron.
ro eo quod nos inter prae¬
tutisumus Uue In ebru¬
ico scriptum ẽ. õi. quod
apud eos interdum uoca¬
tiuo cusudicitur ut non
plungut arihel. sed uoc&
lic& in pruesenti locopro
plunctu accipiendum sit
Arihel quoq int̾p̃tut᷑
Eleo dĩ. Etpro ciuitute
quum aquila interp̃tatur
est ÑΟΝXΝΗΝ. hoc ẽ opi¬
dum siue uiculum inhe¬
breo legunt CARΙaTh qđ
propri e uillam significut
et lingua sira dicitur
caritha. unde et uilla
siluarum appellatur. caria¬
thiarim Deniq & insupe¬
rio ribus ubi legimus quomo¬
fidelis sron. prociuitate carixih.
scribitur. idẽ uillue. quũ
nos ut trans lictionem aqui¬
l& ex primamus ad uerbũ
ciuititulum possumus dicere
Igitur arihel. idẽ leodĩ
quondum fortissima uocat᷑
hierus ulem. siue ut aliiar¬
bi trantur Templum&ul
tare dĩ. quoderat inhieru¬
salem. Quodq sequitur
quam expugnauit duuid.

Expanded text:
frustra speravit: sic erunt frustra speravit: sic erunt divitiae omnium gentium quae militaverunt contra montem Sion. Pro eo quod nos interpretati sumus, Vae, in Hebraeo scriptum est OI , quod apud eos interdum vocativo casu dicitur, ut non plangat Ariel, sed vocet; licet in praesenti loco pro planctu accipiendum sit. Ariel quoque interpretatur leo Dei; et pro civitate quam Aquila interpretatus est, πολίχνην, hoc est, oppidulum, sive viculum, in Hebraeo legunt CARIATH , quod proprie villam significat, et lingua Syra dicitur Cartha, unde et villa silvarum appellatur CARIATH JARIM . Denique et in superioribus ubi legimus: Quomofidelis Sion? pro civitate, Cariath scribitur, id est, villa: quam nos ut translationem Aquilae exprimamus ad verbum, civitatulam possumus dicere. Igitur Ariel, id est, leo Dei, quondam fortissima vocatur Jerusalem: sive ut alii arbitrantur, templum et altare Dei quod erat in Jerusalem. Quodque sequitur: Quam expugnavit David,
Abbreviated transcription (Latin):
÷ sicut diid superte. Et¬
÷ mittum uallum incircui¬
÷ tutuo. Ponum pergrrum¬
÷ tui turres. Et humiliabunt᷑
interrum sermonestui. Et¬
÷ interrum occident uerba¬
÷ tua. Et erit sicut loquenti¬
÷ um de terra uox tua etus
÷ que ad pauimentum uoxtu¬
÷a infirmabitur : Eterunt
sicut pulius derota diuiti¬
ae impiorum. Et si cut fauil¬
la quae rapitur. multitudo
eorum quite oppresseruñ
eritq inpunito repente
÷ a dño sab aoth. uisi tatio enũ¬
÷ erit cum tonitruo Et com¬
÷ motione. et uoce magna.¬
÷ tempertus uulidu Et¬
÷ flãmaignis deuoruns:¬
÷ Et erunt quomodo uiden¬
tes somnium noc diuitiae
omnium gentium quuemili¬
tuuerunt contra arihel. et
omnes quipugnauerunt
contra hierusulem. Etuni¬
uersi qui congregiti sunt
super eum et ad flixeruñ
eam eruntq sicut qui in
somnis esuriunt et come¬
dunt. Cumq: surrexerint
uanum ẽ. somnium. et si¬
cut quipersomnium sitit
etbibit: Cum surrexerit.
adhuc sitit. Et anima eius

Expanded text:
 sicut David super te: et sicut David super te: et mittam vallum in circuitu tuo, et ponam per gyrum tui turres, et humiliabuntur in terram sermones tui: et in terram occident verba tua. Et erit sicut loquentium de terra vox tua, et usque ad pavimentum vox tua infirmabitur. Et erunt sicut pulvis de rota divitiae impiorum: et sicut favilla quae rapitur, multitudo eorum qui te oppresserunt: eritque in puncto repente a Domino sabaoth. Visitatio enim erit cum tonitru, et commotione et voce magna, tempestas valida, et flamma ignis devorans. Et erunt quomodo videntis somnium nocte, divitiae omnium gentium quae militaverunt contra Ariel: et omnes qui pugnaverunt contra Jerusalem, et universi qui congregati sunt super eam, et afflixerunt eam. Eruntque sicut qui in somnis esuriunt et comedunt: cumque surrexerint, vanum est somnium eorum, et sicut qui per somnium sitit et bibit, cum surrexerit, adhuc sitiet, et anima ejus
Abbreviated transcription (Latin):
de terra uox tuu. et humo
elo quium tuum musi tubit
Eterit sicut puluis tenuis.
multitudo uentilantium.
et sicut fuuilla pertransi¬
ens multitudo eorum qui
contrate praeualuerunt
erit repente confestim. ad nõ
ex ercituum uisi tubi tur
intonitruo. Et in commotio¬
ne terrue et uoce magna
turbinis. et tempestatis
et flummae ignis deuorun¬
tis. et erit sicut somnium
uisionis nocturnue multi¬
tudo omnium gentium¬
÷ quuedimicauerunt contra
arihel. etomnes quimili¬
tuuerunt et obsederunt
et praeualuerunt aduer¬
sus eum sicut somni ut
esuriens et cõmedit: cum
fuerit expertus uacuaẽ.
anima eĩ Et sicut somniut
sitiens et bibit: post quum
sitit. et anima eius uacua ẽ
sicerit multitudo omnium
gentium quuedimicuuer̃
contra montemsion. Lxx
ex pugnauit dauid. Con¬
gregiuit genimina. annum
super annum. comedite. Co¬
÷ med&is enim cum moab: Co¬
÷ angustubo enim arihel ete
÷rit fortitudo illius et diui¬
÷ tiue mihi: Et circum dubo¬

Expanded text:
de terra vox tua, et de humo de terra vox tua, et de humo eloquium tuum mussitabit. Et erit sicut pulvis tenuis multitudo ventilantium te, et sicut favilla pertransiens multitudo eorum qui contra te praevaluerunt. Eritque repente confestim: a Domino exercituum visitabitur in tonitruo et commotione terrae, et voce magna turbinis et tempestatis, et flammae ignis devorantis. Et erit sicut somnium visionis nocturnae multitudo omnium gentium, quae dimicaverunt cArihel et omnes qui militaverunt et obsederunt et praevaluerunt adversus eam et sicuti somniat esuriens et comedit cum autem fuerit expertus vacua est anima eius et sicut somniat sitiens et bibit et postquam sitit, et anima ejus vacua est: sic erit multitudo omnium gentium quae dimicaverunt contra montem Sion. LXX: expugnavit David. Congregate genimina, annum super annum comedite, comedetis enim cum Moab: coangustabo enim Ariel, et erit fortitudo illius et divitiae mihi, et circumdabo
Abbreviated transcription (Latin):
÷ factura factorisuo non sapienter
÷ fecistime. Aut figmentum sactori¬
÷ suo Nontume fecisti urs
aduersus eosdem dequib: supra
dixerat. perdam sapienticom
scopientium. & intelle¬
gentiam prudentium
reprobabo siueut propheta
scribit cobscondcam &icem
nuncsermodĩ dirigitur.
qui sa pientes sunt in sem& ipsis
& in conspectusuo prudentes
De quihus rectissime illud
intellegi potest
Defecerunt scrutantes scruti¬
nia Cumscriptum sit dedi
sicpientiao sienim quis perfectus
fuerit infilur hominum
absq: tuc sapientia. Innihili
reput cbitur qui idcir co
corbitrantur dm̃ suc nescire.
consilico quicc inte nebris sunt
quod nullus eos intellegat. Non
÷ tenebrae non obscurabuntur
÷ate & nox sicut dies in luminabitꝰ
÷ & sicut tenebrce eius ita & lux euis
Hoc ergo redecepti¬
& eucc. Audientes sonitum
pedum deccmbulcctis in paera¬
disum di. Absconde¬
runt sesub arbore in qua erat
scientiaboni & mali :
Cainquoque dicenssie icis me

Expanded text:
 factura factori suo, non sapienter  factura factori suo, non sapienter me fecisti, aut figmentum fictori suo, non tu me fecisti? Adversum eosdem de quibus supra dixerat, perdam sapientiam sapientium, et intelligentiam prudentium reprobabo, sive ut propheta scribit, abscondam: nunc etiam Dei sermo dirigitur, qui sapientes sunt in semetipsis, et in conspectu suo prudentes. De quibus rectissime illud intelligi potest: Defecerunt scrutantes scrutinio ; cum scriptum sit de Dei sapientia: Si enim quis perfectus fuerit in filiis hominum absque tua sapientia, in nihil reputabitur . Qui idcirco arbitrantur Deum sua nescire consilia, quia in tenebris sunt quod nullus eos intelligat; non um dicitur: Tenebrae non obscurabuntur a te: et nox sicut dies illuminabitur . Et: Sicut tenebrae ejus, ita et lux ejus Hoc erroAdam et Eva, audientes sonitum pedum deambulantis in paradiso 396 Dei, absconderunt se sub arbore, in qua erat scientia boni et mali; ac Cain quoque dicens: Si ejicis me
Abbreviated transcription (Latin):
uobis omnis scriptura
ut uos quilegitis lit teras
& proph&ccrum eloquia Nosse
uos aestimatis et diebus ac noc¬
tibus uolumina scripturccrũ
indefessoore meditamini N
intellegatis quod legitis. sicut
inapocalypsi iohannis scribitꝰ
quis ẽ dignus cc̃perire librum
& soluere signacula ei cũque
nullus fuiss& inuentus quicpe riset
signacula flens sesedicit & dĩtan¬
tum adsemeruisse sermonem
noliflere ecceuicitleo de tribuiuda
ra dix dauid. ut ccperiat librum
ut multiputant psc&l morũ dauid
sedomnium scripturarum quece
tereccunus liber ceppellectur.
De quo et ezechiel mistico sermo¬
ne testatur quod scriptum
fuerit in tus & foris. insensu¬
& inlittera. De quo etscel¬
ucctor loquitur inpscdmis.
in capitelibri scriptum est
deme Nhieremicce non isa icce
sed in omni scripturee scc̃e.
queceunus liber appellactur magis¬
tris igitur iudeceorum usque ad
prccesentem diem neq: untibus
legere &cperire signacula &
misteria pandere scripturarum:
si dederis eum librum in docto

Expanded text:
tura ut vos qui Legis litteras, et prophetarum vaticinia nosse vos existimatis, et diebus ac noctibus volumina Scripturarum indefesso ore meditamini, non intelligatis quod legitis, sicut in Apocalypsi Joannis scribitur: Quis est dignus aperire librum, et solvere signacula ejus ? Cumque nullus fuisset inventus qui aperiret signacula, flesse se dicit; et Dei tandem ad se meruisse sermonem: Noli flere: ecce vicit leo de tribu Juda radix David, ut aperiat librum;ut multi putant, psalmorum David, sed omnium Scripturarum, quae unus liber appellantur. De quo Ezechiel mystico sermone testatur , quod scriptus fuerit intus et foris; in sensut in littera. De quo etvator loquitur in psalmis: In capitulo libri scriptum est de me ; non Jeremiae, non Isaiae, sed in omni Scriptura sancta, quae unus liber appellatur. Magistris igitur Judaeorum usque in praesentem diem nequeuntibus legere et aperire signacula, et mysteria pandere Scripturarum, si dederis eum librum indocto