comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ua propter cũ sit ipse xp̃c sapientia dei. per
quã creata sunt om̃ia. Cũq nullȩ mentes
rationales. suie angłoꝵ. siue hominũ. nisi
participationȩ ipsuis sapientes fiant. cui ꝑ sp̃m scm̃
quȩ trinitas unus ds est: Consultũ ẽ diuina pro¬
uidentia mortalib. quoꝵ tẽꝑalis uita in rebus ori¬
entibꝰ & occidentibꝰ occupata tenebatur: ut eadem
ipsa di sapientia ad unitatẽ ꝑsonȩ suȩ homine as¬
sumpto. in quo temꝑaliter nasceretur. uiueret. mo¬
reretur. resurgeret. Congrua saluti nr̃e dicendo.
& faciendo. patiendo. & sustinendo. fieret deorsum
hominibꝰ exemplum redeundi. qui sursũ est an¬
głis exemplum manendi. Nisi enĩ in animȩ ratio¬
nali natura tẽꝑaliter aliquid oriretur. idest mei¬
ꝑet esse quod ñ erat: numquã ex uita pessima &
stulta. ad sapientẽ atq optimã ꝑueniret. Ac per
hoc cum rebus ȩternis contẽplantiũ ueritas per¬
fruatur. rebꝰ autẽ ortis fides credentium debeatur.

Expanded text:
uapropter, cum sit ipse Christus sapientia dei, per quam creata sunt omnia, cumque nullae mentes rationales siue angelorum siue hominum nisi participatione ipsius sapientes fiant, cui per spiritumquae trinitas unus deus est, consultum est diuina prouidentia mortalibus, quorum temporalis uita in rebus orientibus et occidentibus occupata tenebatur, ut eadem ipsa dei sapientia ad unitatem personae suae homine adsumto, in quo temporaliter nasceretur, uiueret, moreretur, resurgeret, congrua saluti nostrae dicendo et faciendo, patiendo et sustinendo fieret et deorsum hominibus exemplum redeundi, qui sursum est angelis exemplum manendi. nisi enim et in animae rationalis natura temporaliter aliquid oreretur, id est inciperet esse quod non erat, numquam ex uita pessima et stulta ad sapientem adque optimam perueniret. ac per hoc, cum rebus aeternis contemplantium ueritas perfruatur, rebus autem ortis fides credentium debeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
re aut̃ faciem ad munditiã. Gido cap̃ung̃. qͥ letat᷑ int̾iꝰ m̃te
atq ratione. Hoc enĩ recte acripimꝰ cap qd̵ in anima p̃mit¬
n& ꝙ qͦ cet̾a hõĩs regi ꝙgub̾ nari manifestũ ẽ. ꝙ hoc fac̃ q̃
ñ foris q̃rit letitiã. Ntde hou̾niũ laudib arnalit̃ gaudeat.
qͥdẽ carnẽ suã unꝗͣ odio habuit. sic̃ apłs dic̃. c̃ dediligen
mini in qͥt mundi estote: auferte neqͥtias abanimis ur̃ is. atq cõns¬
pectu ocłoꝵ meoꝵ. Abhis gͥ sordib facies nr̃a lauanda ẽ. qͣb di
aspectꝰ offendr. Nos eiuĩ reuelata faciȩ głam di speculantes. in
eandẽ imaginẽ tͣnsformabim᷑. Sepe ꝙ̃. cogitatio necessãr ͥũ re¬
rũ adistã uitã ꝑtinentiũ: & sauciat & sor didat int̾iorẽ ocłm
nr̃m. ꝙ plerũq c̃ duplicat. ut ea q̃ uidem̃ c̃ hõib recte facẽ.¬

Expanded text:
 mente atque ratione. hoc enim recte accipimus caput, quod in anima praeminet et quo cetera hominis regi et gubernari manifestum est; et hoc facit qui non foris quaerit laetitiam, ut de hominum laudibus carnaliter gaudeat. quam carnem suam odio habuit, sicut apostolus dicit, cum de diligendmini, inquit, mundi estote, auferte nequitias ab animis uestris atque conspectu oculorum meorum. ab his igitur sordibus facies nostra lauanda est, quibus dei aspectus offenditur. nos autem reuelata facie gloriam dei speculantes in eandem imaginem transformabimur. Saepe etiam cogitatio necessariarum rerum ad istam uitam pertinentium et sauciat et sordidat interiorem oculum nostrum et plerumque conduplicat, ut ea quae uidemur cum hominibus recte face
Abbreviated transcription (Latin):
ullo mͦ beneficentius consuluit gene¬
ri humano. quã cũ ipsa d̾i saplentia
idest unicus filius. consubstantialis
patri & coeternus. totum homine susciꝑe dig¬
natus est: & uerbũ caro factũ ẽ. & habitauit
in nobis. Ita enim demonstrauit carnalibus
& non ualentibꝰ intueri mente ueritatẽ. cor¬
poreisq sensibus deditis. quã excelsũ locũ in¬
ter creaturas habeat humana natura: quod

Expanded text:
o beneficentius consuli potuit generi humano, quam cum ipsa Dei sapientia, id est unicus Filius consubstantialis Patri et coaeternus totum hominem suscipere dignatus est: « Et Verbum caro factum est, et habitavit in nobis. » Ita enim demonstravit carnalibus et non valentibus intueri mente veritatem, corporeisque sensibus deditis, quam excelsum locum inter creaturas habeat humana natura, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tiant᷑ elem̃tis: quasi ñ ĩ credibilius sit uegetari ꝗͣ. crutiari
talib reb. Mirabile ẽ enĩ dolere ĩ ignib & tam̃ uiuere: s
mirabilus uiuere in ignib nec dolere. Si aut̾ẽ hoc credit᷑:

Expanded text:
ciantur elementis; quasi non incredibilius sit uegetari quam cruciari ciantur elementis; quasi non incredibilius sit uegetari quam cruciari talibus rebus. Mirabile est enim dolere in ignibus et tamen uiuere, sed mirabilius uiuere in ignibus nec dolere. Si autem hoc creditur,
Abbreviated transcription (Latin):
unde coniuncant᷑ increduli posse humana corpo¬
ra animata atq uiuentia ñ solũ nunꝙͣ morte dis¬
solui. s ĩ et̾noꝵ quoq igniũ durare tormentis : Nolunt
enĩ hoc ad omipotentis nos referre potentia. s aliqͦ exẽplo
ꝑsuaderi sibi flagitant. Qͥbꝰ si respondebimꝰ. ẽẽ animalia
ꝓfecto corruptibilia qr mortalia. qͦ tam̃ ĩ mediis ignib
uiuant. Non nullũ eciã genꝰ uermiũ ĩ aqͣrũ calidarũ scaturi¬
gine repꝑiri. qͣrũ feruore̾ nemo ĩpune ẽtrectat. Illos autẽ
ñ solũ sine ulla sui lesione ibi eẽ. s extͣ eẽ ñ posse. aut nolunt
credere si ostendere ñ ualemꝰ. aut si maluerimꝰ siue ocłis de¬
monstrare res ipsas. siue ꝑtestes i doneos edocere: ñ satis ẽe᷑ hoc
ad exemplũ rei. de qͣ questio. ead̾e ĩfidelitate contendent. qr
hec ĩ animalia nec semꝑ uiuunt. & ĩ illis feruorib sine doloribꝰ
uiuunt. Suȩ qͥppe naturȩ ẽuenientib uegetant᷑ illis ñ eru¬

Expanded text:
unde conuincantur increduli, posse humana corpora animata atque uiuentia non solum numquam morte dissolui, sed in aeternorum quoque ignium durare tormentis? nolunt enim hoc ad omnipotentis nos referre potentiam, sed aliquo exemplo persuaderi sibi flagitant. quibus si respondebimus esse animalia profecto corruptibilia, quia mortalia, quae tamen in mediis ignibus uiuant, nonnullum etiam genus uermium in aquarum calidarum scaturrigine reperiri, quarum feruorem nemo impune contrectat, illos autem non solum sine ulla sui laesione ibi esse, sed extra esse non posse: aut nolunt credere, si ostendere non ualemus, aut, si ualuerimus sine oculis demonstrare res ipsas siue per testes idoneos edocere, non satis adhuc ad exemplum esse rei, de qua quaestio est, eadem infidelitate contendent, quia haec animalia nec semper uiuunt et in illis feruoribus sine doloribus uiuunt: suae quippe naturae conuenientibus uegetantur illis, non cru
Abbreviated transcription (Latin):
formã suã mutans. s formã serui accipiens: neq conu̾sus
aut tͣnsinitatꝰ in hoi nẽ amissa in cõmutabili stabilitate:
s ꝗͣꝗͣ uerũ hoĩnẽ suscipiendo. ipse susceptoi in similitu
bitu inuentꝰ ut homo. idẽ habendo hoĩnẽ. inuentꝰ ut
habebãt. & ũbũ apd̾ patr̃ẽ uidere ñ pot̾ant. nͥ hoc sus¬
cipiendo qd̾ possent uid̾e̾. ꝙ ꝑ qd ad illud lum̃ int̾ius
aue̾ent᷑. Iste aut̃ habitꝰ. ñ ẽ ex pͥmo gen̾e: Nenĩ manens
inse nat᷑a hõĩs nat᷑am dĩ cõmutauit: neq ex scd̾̃o: ñ
enĩ ĩ mutauit ho dm̃. ꝙ mutatꝰ ab illo ẽ. ñeq ex iiͭii: ñ
enĩ sic assũptꝰ ẽ hõ. ut neq ipse mutaret ãm. nec ab il¬

Expanded text:
formam suam mutans, sed formam servi accipiens, neque conversus aut transmutatus in hominem, amissa incommutabili stabilitate; sed tanquam verum hominem suscipiendo, ipse susceptor in similitudbitu inventus est ut homo, id est, habendo hominem inventus ut habebant, et uerbum apud patrem uidere non poterant nisi hoc suscipiendo quod possent uidere et per quod ad illud lumen interius ducerentur. iste autem habitus non est ex primo genere; non enim manens in se natura hominis naturam dei commutauit. neque ex secundo; non enim immutauit homo deum, ut mutatus ab illo est. neque ex quarto; non enim sic assumt
Abbreviated transcription (Latin):
dictũ ẽ abillo ũbo qd̾ ẽ hab̾e. manifestũ ẽ iea re dici habi¬
tũ . q̃ accidit alicui. ita ut eã possit etiã ñ hab̾e. Nã ꝙ doct᷑¬
na accidit animo. & sucꝰ ac robur corꝑi. ꝙ uestis atq ar¬
ma. ñ dubiũ ẽ qd̾ accidant m̃bͥs nr̃is.: ita ut ꝙ ĩꝑitꝰ poss eeᷤᷤ
animꝰ si ei doct᷑na ñ acced̾et. ꝙ exile atq langͥdũ corpꝰ sine

Expanded text:
dictum est ab illo uerbo, quod est habere — manifestum est in ea re dici habitum, quae accidit alicui, ita ut iam possit etiam non habere. nam et doctrina accidit animo et sucus ac robur corporis et uestis atque arma non dubium - est quod accidant membris nostris, ita ut et imperitus possit esse animus, si ei doctrina non accederet, exile atque languidum co
Abbreviated transcription (Latin):
a nob̾. s ipsa nos mutant. inse ipsa integra ꝙ in concussa
manentia sicuti sapientia c̃ acciadit hõi. ñ ipsa mutat᷑ sed
hoĩnẽ mutat. qu̾e de stulto sapientẽ fac̃. E da uͦ sic accidunt
ut ꝙmutent & mutent᷑. sicuti cib ꝙipse amittens speciem
suã in corpꝰ nr̃m u̾tit᷑. ꝙ nos refecticibo. ab exilitate atq lan¬
abeis qͥb habitũ faciunt. sicuti ẽ uestis. Nã c̃ ꝓiecta uelre¬
posita ẽ. ñ habet eãformã ꝗͦ sumit c̃ induit᷑. atq inaucit᷑ m̃bͥs.
Inaita gͦ. accĩp̃ formã ꝗͣ ñhabebat exuta. c̃ ips am̃bra ꝙ cum
indiunt᷑ ꝙ c̃ exuunt᷑ insuo statu maneant. Potest e̾eᷤ ꝙ iam
quartũ genꝰ eũ ea q̃ aecidt̃ ad faciendũ habitũ. nec mutant
qͥb accidt̃. nec abeis ipsa mutant᷑. sic̃ anulꝰ aigito. si ñ nimis
subtilit̃ attenaat᷑. Herũtam̃ hoc genꝰ aut nullũ ẽ sidiligent᷑
discutias. aut omino rarissimũ ẽ. Cũ gͥ apłs de unigenito¬

Expanded text:
n mutantur a nobis, sed ipsa nos mutant, in seipsa integra et inconcussa manentia, sicuti sapientia, cum accidit homini, non ipsa mutatur, sed hominem mutat, quem de stulto sapientem facit. Quaedam vero sic accidunt, ut et mutent et mutentur: sicuti cibus, et ipse amittens speciem suam, in corpus nostrum vertitur, et nos refecti cibo, ab exilitate atque lanab eis quibus habitum faciunt, sicuti est vestis: nam cta est, non habet eam formam quam sumit cum induitur atque inducitur membris. Induta ergo accipit formam quam non habebat exuta, cum ipsa membra, et cum induuntur, et cum exuuntur, in suo statu maneant. Potest esse etiam quartum genus, cum ea quae accidunt ad faciendum habitum, quibus accidunt, nec ab eis ipsa mutantur, sicuti annulus in digito, si non nimis subtiliter attendatur. Verumtamen hoc genus, aut nullum est, si diligenter discutias, aut omnino rarissimum. Cum igit
Abbreviated transcription (Latin):
potiꝰ appellant: ex qͦ intellig̾r de isto geu̾e habitꝰ locu¬
tũ ẽ. qd̾ nos in latinis habitũ habemꝰ. Aͦ noi̾ne oportet
intelligi ñ mutatũ e̾eᷤᷤũbũ susceptione hoĩs. sic̃ nec ñ¬
bra ueste induta. mutant᷑: ꝗͣꝗͣ illa susceptio in effabi¬
lit̾ susceptũ suscipienti copul auerit. S quantũ ũba
humana reb in effabilib coaptar⁊ poss̃. ne mutatꝰ intelli¬
gat᷑ ds humane fragilitatis assũptor: electũ ẽ ut gre¬
ce. exhara. & latine habitꝰ diceret᷑ illa supsceptio.

Expanded text:
telligitur de isto genere habitus locutum est, quod nos in latinis habitu habemus. Quo nomine oportet intelligi, non mutatum esse verbum susceptione hominis, sicut nec membra veste induta mutantur, quanquam illa susceptio ineffabiliter susceptum suscipienti copulaverit; sed quantum verba humana rebus ineffabilibus coaptari possunt, ne mutatus intelligatur Deus, humanae fragilitatis assumptor, electum est ut Graece σχῆμα, et Latine habitus diceretur illa susceptio.
Abbreviated transcription (Latin):
te tua: & diliges ꝓximũ tuũ sic̾ te ipsũ. In his au¬
ob p̃ceptis: tota lex pendet & ꝓpħe. Una caritas
ꝙ. duo p̃cepta: Inus sp̾̃s. ꝙ duo data. Non enĩ alius
a atꝰ ẽ pͥus & alius datꝰ ẽ pꝰ ea: qͥa ñ alia caritas di¬
ligit ꝓximũ qu̾a illa qͦdilig̾ am. Nongͦ alia ca¬
ritas est. qua caritate ꝓximũ diligimꝰ. ĩpsa cari¬
tate ꝙ am. S qͥa aliud ẽ qds alius ꝑximꝰ una cari¬
tate diligunt᷑.: ñ tam̃ unũ qd̾ eligunt᷑. ͥa gͦ

Expanded text:
te ipsum. in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae. una caritas et duo praecepta, unus spiritus et duo data. non enim alius datus est prius et alius datus est postea, quia non alia caritas diligit proximum quam illa quae diligit deum. non ergo alia caritas est; qua caritate proximum diligimus, ipsa caritate et deum. sed quia aliud est deus, aliud proximus, una caritate diligunt
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m̃ qͥdatꝰ ẽ nob̾ c. caritas ista ñ tenet᷑. nͥ inunitate
ȩccłẽ. Non illã habent diuisores. sicut dic̃ apłs
differentia generationis filii. & ꝓcessionis sp̾s

Expanded text:
 datus est nobis: charitas ista non tenetur nisi in unitate Ecclesiae: non illam habent divisores, sicut dicit aposdifferentia generationis Filii et processionis Sp
Abbreviated transcription (Latin):
ueniret in eos qͥb manũ imponebant. ñ ipsi
eũ dabant: qu̾e more in suis p̾positis et iam
ced̾et regulã ueritatis sic lamem  nescire qͣre
bis dea̾ĩt. mentior uob̾. Nescio qͥse dieit scire qd̾
nescit: temerarius ẽ. ꝙͥ se negat scire qd̾ seit. in¬
uenire: ad uiuet me dñs orantib uob̾: ut qd̾ do¬
nare dignet᷑. ꝙ uob̾ ñ taceat᷑. sͦ nescio qͥdt̃a exis¬
timar̾e ñdũ sciens. ñ dũ ꝓcerto tenens. sic̃ cer¬
tissimũ teneo dedisse. Qͥd̾ gͦ existiñe ñ tacebo
si hoc ẽ confir met dñs. Si aliud ẽ qd̾ ueriꝰ appa¬

Expanded text:
ueniret in eos quibus manum imponebant, non ipsi eum dabant; quem morem in suis praepositis etiam cederet regulam ueritatis. si dicam me scire quare bis dederit, mentior uobis. nescio. qui se dicit scire quod nescit temerarius est; qui se negat scire quod scit, ineruenire. adiuuet me dominus orantibus uobis, ut quod donare dignatur uobis non taceatur. ergo nescio. quid tamen existimem nondum sciens, nondum pro certo tenens, sicut certissimum teneo dedisse — quid ergo existimem non tacebo. si hoc est, confirmet dominus; si aliud est quod uerius appa
Abbreviated transcription (Latin):
na discunt᷑. ꝓpͥe aut̾ nunc res appellaui. que ñ ad
significandũ aliqͥd adhibent᷑. sic̃ ẽ lignũ lapisꝓecus.
adq huiꝰ modi cet̾a. s ñ illud ͦ qd in aquas amaras mo-
y sen misisse legimꝰ ut amaritudine carerent. neq
ille lapis qu̾e iacob sibi adcapd̾ posuerat: neq illud
pecus qd̾ ꝑfilio in molauit abraham. He namq ita
res sunt. ut aliarũ et sã signa sunt rerũ. Sunt
aut̃ alia signa. quoꝵ om̃is usus in significando ẽ
sicuti sunt u̾ba. Nemo enĩ utit᷑ u̾bis n aliqͥd signifi¬
candi gr̃a. Ex qͦ intelligit᷑ qͥd appellem signa.: res
eas uidelicet que ad significandũ aliqͥd adhibent᷑.
Au̾a obr̃e om̃e signũ etiã res aliqua ẽ. Qd̾ enĩ nulla
resẽ: omĩno nichil ẽ. Non aut̃ om̃is res etiam signũ
ẽ. Wid̾o in hac diuisione rerũ atq signoꝵ. cũ dere¬
b loquem᷑. ita loquem᷑ ut etiam si earũ alique ad¬
hiberi adsignificandt̃ possint. ñ impediant parti-¬

Expanded text:
na discuntur. proprie autem nunc res appellaui, quae non ad significandum aliquid adhibentur, sicut est lignum, lapis, pecus atque huius modi cetera. sed non illysen misisse legimus, ut amaritudine carerent ; neque ille lapis quem Jacob sibi ad caput posuerat ; neque illud pecus quod pro filio immolavit Abraham . Hae namque ita res sunt, ut aliarum etiam signa sint rerum. Sunt autem alia signa quorum omnis usus in signsicuti sunt uerba. nemo enim utitur uerbis nisi ad aliquid, significandi gratia. ex quo intellegitur, quid appellem signa; res eas uidelicet, quae ad significandum aliquid adhibentur. quam ob rem omne signum etiam res aliqua est. quod enim nures est, omnino nihil est: non autem omnis res etiam signum est. Et ideo in hac divisione rerum atque signorum, cum de rebus loquemur, ita loquemur ut etiamsi earum aliquae adhiberi ad significandum possint, non impediant parti
Abbreviated transcription (Latin):
nem aliquid huiuis modi fuerit demonstratum.
non se inferiores fuisse credat eos ꝑ quos nob̾ cano¬
nicarũ scripturarũ sc̃a p̾conia ministrata sunt.
Quantũ enĩ sciendo quisq profecerit infra illas
litteras inueniet quas d̾s tanquã firmam̃tum su¬
pra om̃ia humana corda constituit. It̾ẽ¬
Ite ex libro de
heresibus. de errore origenis.

Expanded text:
nem aliquid huius modi fuerit demonstratum, nem aliquid huius modi fuerit demonstratum, non se inferiores fuisse credat eos per quos nobis canonicarum scripturarum sancta praeconia ministrata sunt. quantum enim quisque sciendo profecerit, infra illas se litteras inueniet, quas deus tamquam firmamentum supra omnia humana corda constituit. XVIIII EX LIBRO DE HAEKESIBVS. DE ERRORE ORIGENIS.
Abbreviated transcription (Latin):
ta sunt asensib nr̃is: & ab intellectu infirmitatis
humane. Nec in ipsis scripturis ita posita ut nobis
eoꝵ sit mandata cognitio: Immo uero nȩ p̾cipiti su¬
spicione in fabulas sacrilegas inruamꝰ: Clamat serip¬
tura diuina. altiora te ne quesieris. & fortiora te
ne scrutatꝰ fueris: s quȩ tibi p̃cipit dñs illa cogita
semper: ut magis istis temeraria p̃sũptio. quam
cauta ignoratio culpanda uideatur. Certe ait apłs.
siue sedes siue dominationes pͥncipatꝰ. pͣotestates:¬
incelestib apparatib firmissime credo: & differ¬
re inter se aliquid indubitata fide teneo S qͦ me
contempnas. quẽ magnũ putas esse doctorẽ. quȩ¬
nam ista sint. & quid inter se differant nescio:
ut ea sane ignorantia periclitari me putoͥ. sic in¬
obecdientia si dñi p̃cepta neglexero. Et ido̾ puto
tam exposita s rapt̾i tacta atq perstricta: ut si
eui forte tali quales nos sumꝰ ꝑ altior̾e reuelatio¬

Expanded text:
ta sunt a sensibus nostris et ab intellectu infirmitatis ta sunt a sensibus nostris et ab intellectu infirmitatis humanae nec in ipsis scripturis ita posita, ut nobis eorum sit mandata cognitio. immo uero ne praecipiti suspicione in fabulas sacrilegas irruamus, clamat scriptura diuina: altiora te ne quaesieris et fortiora te ne scrutatus fueris; sed quae tibi praecepit dominus, illa cogita semper: ut magis in istis temeraria praesumtio quam cauta ignoratio culpanda uideatur. certe ait apostolus: siue sedes siue dominationes siue principatusin caelestibus apparatibus firmissime credo et differre inter se aliquid indubitata fide teneo. sed quo me contemnas, quem magnum putas esse doctorem, quaenam ista sint et quid inter se differant nescio; nec ea sane ignorantia periclitari me puto sicut inoboedientia, si domini praecepta neglexero; et ideo puto tam exposita, sed raptim tacta atque perstricta, ut si cui forte tali quales nos non sumus, per altiorem reuelatio
Abbreviated transcription (Latin):
suis ñ solũ rep̃hendi. s etiã sanatas appellari merue¬
rit: quãquã in cõparatione iustitię di. si nec sc̃i in cęlis
angłi iusti esse dicant᷑. ñ mͥ uidetur importuna sen¬
tentia. ñ qͥa ut hoc essent aiustitia lapsi sunt. s qͥa
facti sunt. & d̾s ñ sunt. Tantũq spiritalis luminis
habere ñ possunt: quantũ habet ipse a qͦ facti sunt.
Ubi enim summa iustitia. ibi sũma sapientia.
& hoc d̾s est: de quo dictũ est. soli sapienti d̃o. S
alia questio est quantũ uistitiȩ ipsus capiant
angłi: quantũq ñ capiant. Cuiꝰ enĩ participatio¬
ne uisti sunt: eius cõꝑatione nec iusti sunt. S alia
est ut dixi ista questio: alia de syderibꝰ. &. sole & luna
utrũ uł rationales habeant sp̾c in his conspicuis cor¬
poribus lucidis: quȩ corꝑa qui dubitant quid sit.
om̃ino corpꝰ ignorant. Neq ista multũ ad nos ꝑti¬
nent. ut ea sũmo studio indagare curemꝰ quȩ remo¬

Expanded text:
suis non solum reprehendi, sed etiam satanas appellari meruerit. quamquam in comparatione iustitiae dei, si nec sancti in caelis angeli iusti esse dicantur, non mihi uidetur importuna sententia; non quia ut hoc essent a iustitia lapsi sunt, sed quia facti sunt et deus non sunt tantumque spiritalis luminis habere non possunt, quantum habet ille a quo facti sunt. ibi enim summa iustitia, ibi summa sapientia: et hoc deus est, de quo dictum est: soli sapienti deo. sed alia quaestio est, quantum iustitiae ipsius capiant angeli quantumque non capiant; cuius enim participatione iusti sunt, eius comparatione nec iusti sunt. sed alia est, ut dixi, ista quaestio, alia de sideribus et sole et luna, utrum uel rationales habeant spiritus in his conspicuis corporibus lucidis; quae corpora qui dubitant, quid sit omnino corpus ignorant. neque ista multum ad nos pertinent, ut ea summo studio indagare curemus quae remo
Abbreviated transcription (Latin):
An uͦ audiendꝰ ẽ qͥspiã aicens caritat̾ẽ nescire qͥd agat.
q ñ agit ꝑperam . S̃ ic̃ gͦ in ẽ intelligentia id ẽ ailectio
illi memorie pͥncipali. in qua
in uenimꝰ para¬
cupiscĩtũ ⁊ reconditũ. ad qd cogitando possumꝰ ꝑuenire: qͥa
& duo ista inuenimꝰ ibi quando nos cogitando u¬
uenimꝰ. &. intelligere aliqͥd et iã & amare qͦibi erant.
ꝙ quando inde ñ cogitabamꝰ. ꝙsic̃ in eꝰ memorsa.
inẽ dilecto huic intelligentie qͦ cogit̾one forma¬
t̃. qd̾ u̾bũ uerũ sine ulliꝰ gentis ling̾ua intꝰ dici¬
mꝰ. quando qd̾ nouimꝰ dicimꝰ. Nam nͥ reminiscen
do ñ redit adaliqͥd. ꝙ nͥ amando redire n̾curat
nr̃e cogit̾onis intuitꝰ. Ita dilectio qͦuisionẽ in
memori a constitutã. ꝙ uisionẽ cogit̾onis inde¬

Expanded text:
spiam, dicens, Charitatem nescire quid agat, quae non agit perperam? Sicut ergo inest intelligentia, inest dilectio illi memoriae principali, in qua invenimus paratum et reconditum ad quod cogitando possumus pervenire, quia et duo ista invenimus ibi, quando nos cogitando invenimus, et intelligere aliquid, etiam et amare quae ibi erant, et quando inde non cogitabamus: et sicut inest memoria, inest dilectio huic intelligentiae quae cogitatione formatur; quod verbum verum sine ullius gentis lingua intus dicimus, quando cognovimus dicimus; nam nisi reminiscendo non redit ad aliquid, et nisi amando redire non curat nostrae cogitationis intuitus, ita dilectio, quae visionem in memoria constitutam, et visionem cogit
Abbreviated transcription (Latin):
amore seu dilectionẽ q̃ ualentior ẽ uoluntas. qͣm
uoluntas nr̃a que nob̾ nat᷑alit᷑ uiẽ. si c̃ ei res adiacuerint
uel occurrerint. qͥb alicimur uel offendim᷑ ta ua¬
rias affectiones habet. Qͥ d gͦ ẽ:. Nũ qͥd dict᷑s sumꝰ
uoluntat̾ẽ nr̃am quãdo recta ẽ mnescire qͥd appetat
qͥd euitet: Porro si seit. ꝓfecto in eꝰ ei sua q̃ lam sei

Expanded text:
onem, quae valentior est voluntas. Quoniam voluntas nostra, quae nobis naturaliter inest, sicut ei res adjacuerint vel occurrerint, quibus allicimur vel offendimur, ita varias affectiones habet. Quid ergo est? nunquid dicturi sumus voluntatem nostram, quando recta est, nescire quid appetat, quid evitet
Abbreviated transcription (Latin):
in memoria & intelligentia m̃tis nr̃e sigͣcaret᷑
curaui: memoriȩ tͥbuens om̃e qd̾ scimꝰ. etiã si ñ
trusior ꝓfunditas nr̃e memore. uͥ hoc etiam pͥ¬
qd̾ uullius lingue sit. t̾a quã scientia descientia. &
uisio deuisione. & intelligentia q̃ apparet in cogita¬
tione de intelligentia. que innemoria iã fuerat
s latebat. q̃u̾a  ꝙ ipsa cogitatio qu̾ãdam suã memo¬

Expanded text:
in memoria, et intelligentia mentis nostrae significaretur, curavi: memoriae tribuens omne quod scimus, etiamsi non trusior profunditas nostrae memoriae, ubi hoc etiam prquod nullius linguae sit, tanquam scientia de scientia, et visio de visione, et intelligentia quae apparet in cogitatione, de intelligentia quae in memoria jam fuerat, sed latebat: quanquam et ipsa cogitatio, quamdam suam memo
Abbreviated transcription (Latin):
ex eod̾e pͥncipio qͦd magis ꝓsit multiplex sensuũ platio si ñ
sit contra fidem. ex libro confessionũ .xii.x.r.
ryii. Princi¬
pium libri de genesi ad litterã. & quod sp̃c d̾i suꝑferebatur
super aquas. xxyiii. Contra eos qui dicunt nũqͥd ibi fu¬
it moyses quando fecit celum & derram ut credatur ei. ex
lib̾ de ciuitate di .xi. t̃.iii. xx i.ͫ. Quod calu̾m antes de
mundi tẽꝑe refelli possint de mundi loco: ex lib̾. s̾s .xi. t̃.u.
x.ꝓ.x. Quod lucis nomine etiam angłi significati atq
creati possint intelligi. ex eodem lib̾ .xi. t̃.uiiii. x.x. x¬

Expanded text:
e eodem principio, quod magis prosit multiplex sensuum prolatio, si non sit contra fidem. ex libro confessionum XII. XII. 27. Principium libri de genesi ad litteram, et quod spiritus dei superferebatur super aquas. XIII. 28. Contra eos qui dicunt: numquid ibi fuit Moyses, quando fecit deus caelum et terram, ut credatur ei. ex libro de ciuitate dei XI. XIIII. 29. Quod calumniantes de mundi tempore refelli possint de mundi loco. ex eodem libro XI. de ciuitate dei. XV. 30. Quod lucis nomine etiam angeli significati atque creati possint intellegi. ex eodem libro XI. XVI. 31.
Abbreviated transcription (Latin):
telligat᷑. qua redit᷑ adea q̃ fuerant p̾t̾ missa. Itãq
in eddẽ libro ẽ cõmemorarent᷑ generationes filioꝵ
noe dictũ ẽ. hifili cħ̾a intͥbub suis. sed̃m linguas
suas in regionib suis & ingentib suis. ẜnum̾atis qͦq
fiiis sem dr̃. hi filii sem intͥbub suis. scd̾m lingͣs suaᷤ
in regionib suis ꝙ ingentib suis: ꝙ. ad nectit᷑ de om̃ib.¬

Expanded text:
tellegatur, qua reditum est ad ea quae fuerant praetermissa. itemque tellegatur, qua reditum est ad ea quae fuerant praetermissa. itemque in eodem libro, cum commemorarentur generationes filiorum Noe, dictum est: hi filii Cham in tribubus suis, secundum linguas suas, in regionibus suis, et gentibus suis. enumeratis quoque filiis Sem dicitur: hi filii Sem in tribubus suis, secun-I dum linguas suas, et in regionibus suis, et in gentibus suis. et adnectitur de omnib
Abbreviated transcription (Latin):
qͣsi sequant᷑ mordine t̾ẽꝑis. uel rerii continuatione nar
qd nͥ exhac regula intellagat᷑ errat᷑. sic̃ in genosi. Et
plantauit in qͥt dñs ds paradysũ in edem adorien¬
t̾e. ꝙ posuit ibi homin̾e qu̾e formau̾̃. ꝙ ꝓdirxẽ łs ad¬
det᷑ dictũ tanꝗͣ iofactũ sit. postea quan factũ posuit
hoine inꝑadiso. cũbreuit̃ utroq cõmemorato id
irrigaret᷑ diuisu qͣ tuor pͥncipia fluuioꝵ qͣtuor ex¬
plicat᷑. ad totũ ꝑtinet ad instrut ioñe paradisi. Qd
ubi t̃ minauit: repetiuit illud qd̾ iã dixerat. ꝙ reue¬
rahoc seq̃bat᷑: atq ait. ꝙ sũpsit dnis aͣs hoĩnẽ qũe
finxit. ꝙ posuit eũ in paradiso ꝙ eet̾a. P ost ista enĩ
facta ibi ẽ positꝰ homo. sic̃ nunc oroo ipse demonft̃t :
Ñ pꝰ hominẽ ibi positũ facta sunt ista. sic̃ pͥus dictũ
putari potest. nͥ recapitulatio illie uigilant̾ in¬

Expanded text:
quasi sequantur in ordine temporis uel rerum continuatione narrquasi sequantur in ordine temporis uel rerum continuatione narrquod nisi ex hac regula intellegatur, erratur. sicut in Genesi: et plantauit, inquit, dominus deus paradisum in Aedem ad orientem. et posuit ibi hominem, quem formauit. et produxit ddetur dictum, tanquam id factum sit, posteaquam factum Deus posuit hominem in paradisum; cum breviter utroque commemorato, idirrigaretur, divisum in quatuor principia fluviorum quatuor; explicatur, quod totum pertinet ad institutionem paradisi. Quod ubi terminauit, repetiuit illud quod iam dixerat et re uera hoc sequebatur, atque ait: et sumsit dominus deus hominem, quem finxit, et posuit eum in paradiso et cetera. post ista enim facta ibi est positus homo, sicut nunc ordo ipse demonstrat, non post hominem ibi positum facta sunt ista, sicut prius dictum putari potest, nisi recapitulatio illic uigilanter in
Abbreviated transcription (Latin):
denariũ. uel dio deuariũ. ꝙ qͥc̾q alii sint. qͦs legendo
studia sil ibent̃ agnosc̾t̾. Plerũq enĩ numeri huiꝰ mͦi
ꝓuniu̾so t̾eꝑe ponunt᷑ si c̃ septies indie laudabote. ni¬
chil ẽ aliud ꝗͣ sẽꝑlaus eiꝰ more meo. Tantũdẽ ualent
ꝙͥ c̃multiplieant᷑. siue ꝑdenariũ. sic̃ septu aginta &
septigenti. Unde possꝰ &. septuaginta anni hleremie
lec̃i ꝑduodec̃i centũ xl. iiͦii. Qͦ numero significat᷑ uni¬
u̾sitas sc̃oꝵ in apocalipsi. Unde appar& ñ solas t̾ẽpoꝵ
q̃stiones istis numeris ẽẽ soluendas: s latiꝰ patere sig¬
nificationes eoꝵ. ꝙ in multa ꝓserꝑe. Neq enĩ numeiꝰ
iste in apocalipsi adt̾ꝑa ꝑtinet. s ad homines. Sext̾a
regulã tychoniꝰ recapitulationẽ uocat. in obscurita¬
te seͥpt᷑arũ satis uigilant̃ inuent̾a. Sic enĩ dic̾it᷑ qͦdã

Expanded text:
denarium uel duodenarium et quicumque alii sunt, quos legendo denarium uel duodenarium et quicumque alii sunt, quos legendo studiosi libenter agnoscunt. plerumque enim numeri huius modi pro uniuerso tempore ponuntur, sicut: septies in die laudabo te, nihil est aliud quam: semper laus eius in ore meo. tantundem ualent et cum multiplicantur siue per denarium, sicut septuaginta et septingenti — unde possunt et septuaginta anni Hieremiaedecim per duodecim centum XLIIII, quo numero significatur uniuersitas sanctorum in Apocalypsi. unde apparet non solum temporum quaestiones istis numeris esse soluendas, sed latius patere significationes eorum et in multa proserpere. neque enim numerus iste in Apocalypsi ad tempora pertinet, sed ad homines. .Sextam regulam Tyconius "recapitulationem" uocat, in obscuritate scripturarum satis uigilanter inuentam. sic enim dicuntur quaedam,
Abbreviated transcription (Latin):
¶ trũq enĩ uerũ e̾ẽ ñ poss qd̾ de ninnero dier̃ dictu̾ẽ. nͥ
ille qͥ dix̃ pꝰ dies octo. intelligat᷑ part̾e nouissiniã alei.
ex qͦ id xp̃ce p̃dix̃ fut᷑u. & part̾e pͥmã diei qͦ id ostendit
ĩpletũ. ꝓtotis dieb duob atq integris posuisse.Cũ uͦ
qͣ dix̃ p̃ost dies sex. integros om̃s & totosi s solos medios
cõputasse. hoc mͦlocutionis qͦsig̾cat᷑ a parte totũẽtiã
illa deresur rectione xp̃i soluit᷑ questio. Pars eñ nouis¬
sima diei qͦ passus ẽ nͥ ꝓtoto die accipiat᷑. id ẽ ad iuncta
etiã nocte p̃t̾ita: ꝙ̃ nex in cuiꝰ partȩ ultimaresur rẽe.
nͥ totus dies accipiat᷑. ad iuncto scilicet die inlueescente
añico: ñ poss ẽeᷤᷤ tres dies. & tres noctes. qͥb se in corde
terre p̃dix̃ futur̃. Legitimos aut̃ numeros dicꝰ qͦse
minentiꝰ diuina scͥpt᷑a cõmendat: sic̃ septenariũ. uel

Expanded text:
utrumque enim uerum esse non posset, quod de numero dierum dictum est, nisi utrumque enim uerum esse non posset, quod de numero dierum dictum est, nisi illeChristus praedixit futurum, et partem primam diei quo id ostendit impletum, pro totis diebus duobus atque integris posuisse; is vero qui dixit, post dies sex, integros omnes et totos, sed solos medios computasse. Hoc modo locutionis, quo significatur a parte totum, etiam illa de resurrectione Christi solvitur quaestio. Pars enim novissima diei quo passus est, nisi pro toto die accipiatur, id est, adjuncta etiam nocte praeterita; et nox in cujus parte ultima resurrexit, nisi totus dies accipiatur, adjuncto scilicet die illucescente dominico, non possunt esse tres dies et tres noctes, quibus se in corde terrae praedixit futurum. legitimos autem numeros dicit, quos eminentius diuina scriptura commendat, sicut septenarium uel
Abbreviated transcription (Latin):
na. inanifestata aut̃ ñc ꝑaduentũ saluatoris nr̃i. Pa¬
ta dix̃ grͣm quando nec erant adhuc qͥb aaret᷑: qm̃
ĩ dispensatione ac p̃destinatione di ĩa factũ erat qđ suo
t̾eꝑe futurũ fuerat. qͦd dic̃ manifestat ũ qũauis hec
possint intelligi. ꝙ det̾ra fat᷑i scłi quando erit celũ nouũ
ꝙt̾ra noua. in ꝗͣ in iusti habitare ñ pot̾untst id̾o recte
dr piis. qd̾ ipsa sit t̾ra eoꝵ. qͣulla exparte ũ̾erit ĩpioꝵ:
qͥa & ipsa similit̾ data ẽ. quando danda fir mata est.
qua regula plerũq inueniri uelconici possit latens
in seͥpt̾is scĩs qu̾atitas tẽꝑrũ. Duob aut̃ modis uigere
dic̃ hãc regulã aut troposynedoche.  legitimis nume¬
ris. T̃ropꝰ synedoche. aut aparte totu. aut atoto par¬
tẽ fac̾ intelligidic̃ unꝰ eugłista pꝰ dies octo factũ dicit.
qd̵ aliꝰ pꝰ diessex: quãdo in monte aiscipłis tãtũ tͥb pre¬
sentib facies añi fulsit ut sol. ꝙ uestim̃ta eiꝰ ut nix.

Expanded text:
na, manifestata autem nunc per aduentum saluatoris nostri. datam dixit gratiam, quando nec erant adhuc quibus daretur, quoniam in dispensatione ac praedestinatione dei iam factum erat quod suo tempore futurum fuerat: quod esse dicit manifestatam. quamuis hpossint intelligi et de terra futuri saeculi, quando erit coelum novum et terra nova, in qua injusti habitare non poterunt. Et ideo recte dicitur piis, quod ipsa sit terra eorum, quae ulla ex parte non erit impiorum, quia et ipsa similiter data est, quando danda firmata est. qua regula plerumque inueniri uel conici possit latens in scripturis sanctis quantitas temporum. duobus autem modis uigere dicit hanc regulam, aut tropo synecdoche ant legitimis numeris. tropo synecdoche aut a parte totum aut a toto partem facit intellegi, sicut unus euangelista post dies octo factum dicit quod alius post dies sex, quando in monte discipulis tantum tribus praesentibus facies domini fulsit ut sol et uestimenta eius ut nix.
Abbreviated transcription (Latin):
ũb̵ ppͥis de qͥb suꝑius disputauimꝰ. uͥ res ut dicunt᷑ in¬
telligende sunt. sic intͣns latis qͦ faciunt tropieas lo¬
cutiones uͥ aliud ex alio intelligendũ ẽ. de qͥb huc
usq quantũ uisũ ẽ satis egimꝰ: Ñ solũ ãmonendi st̃
studiosi uenerabiliũ litt̾ar ũ. ut inscͥpt᷑is sc̃is gen̾a lo¬
cutionũ sciant. &. qͦmͦ apd eas dici aliqͥd soleat. uigilan¬
t̃ aũtant. meniorit̾q retineant: uerũ etiã qd̾ ẽ pre¬
cipuũ & maxime necessar iu̾̃. orent ut intelligant.
Ineis qͥppe litt̾is qͣru̾ studiosi sunt. legunt qm̃ añs
dat sapientiã. ꝙ afacie eiꝰ scientia ꝙ intellectꝰ. a qͦ ꝙ
ipsũ studiũ si pietate p̾ditũ. ẽ acceꝑunt.¬

Expanded text:
uerbis propriis, de quibus superius disputauimus, ubi res ut dicuntur inuerbis propriis, de quibus superius disputauimus, ubi res ut dicuntur intellegendae sunt, sic in translatis, quae faciunt tropicas locutiones, ubi aliud ex alio intellegendum est, de quibus huc usque, quantum uisum est, satis egimus, non solum admonendi sunt studiosi uenerabilium litterarum, ut in scripturis sanctis genera locutionum sciant et quomodo apud eas dici aliquid soleat uigilanter aduertant memoriterque retineant, uerum etiam, quod est praecipuum et maxime necessarium, orent, ut intein eis quippe litteris quarum studiosi sunt legunt quoniam Dominus dat sapientiam, et a facie ejus scientia et intellectus, a quo et ipsum studium, si pietate praeditum est, acceperunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ibi dictũ ẽ. contͥtus ẽ int̾ra qͥ mittit ad om̃s gentes: ñ
totũ ipsi capiti congruit. Nam ꝙ si mittit ad om̃s gen
tes diabolꝰ angłos suos. tam̃ int̾ra corpꝰ eiꝰ ñ ipse con¬
t̾it᷑: nͥ qͥa ipse ẽ incorꝑe suo qd contritũ sit. puluis
qu̾e picit uentꝰ a facie t̾re. He aut̃ om̃s regule ex¬
cepta una q̃ uocat᷑ de ꝓmissis ꝙ lege. aliud ex alio fa
ciunt intelligi: qd̾ẽ ꝓpͥum tropice locutionis. qͦlatiꝰ
patet. ꝗͣ ut possit ut mͥ uidet᷑ abaliqͦ uniu̾sa cõphen-¬
di. Nã ubicũq uelut aliud qr ut aliud intelligat᷑.
& si nom̃ ipsius tropi in loquendi arte ñ inuenit᷑. tro¬
piea locutio ẽ: qͣc fit uͥ fieri solet. si ne labore. sequitur
intellectꝰ. Cũ uͦ uͥ ñ solet. laborat᷑ ut intelligat᷑. ab aliis
magis. ab aliis minꝰ. sic̃ magis minisue dona ai sunt in
ingenus hoĩnũ uel ad uitoria tͥbuunt᷑. ẜinde sic̃ in¬

Expanded text:
ibi dictum est: contritus est in terra qui mittit ad omnes gentes, non ibi dictum est: contritus est in terra qui mittit ad omnes gentes, non totum ites diabolus angelos suos, tamen in terra corpus ejus, non ipse conteritur, nisi quia ipse est in corpore suo, quod contritum fit puluis, quem proiciat uentus. a facie terrae. Hae autem omnes regulae excepta una, quae uocatur "de promissis. ciunt intelligi, quod est proprium tropicae locutionis, quae latius patet quam ut possit, ut mihi videtur, ab aliquo universa comprehendi. Nam ubicunque velut aliud dicitur ut aliud intelligatur, et si nomen ipsius tropi in loquendi arte non invenitur, tropica locutio est. Quae cum fit ubi fieri solet, sine labore sequitur intellectus; cum vero ubi non solet, laboratur ut intelligatur ab aliis magis, ab aliis minus, sicut magis minusve dona Dei sunt in ingeniis hominum vel adjutoria tribuuntur. Proinde, sic
Abbreviated transcription (Latin):
ista seruari: qͥa &. ipsa reuelatio dñi ad eandẽ horã
ꝑtinet. que die uidicii t̃minabit᷑. Septima tichonii
regula ẽ. eadẽq pꝰtrema. de diabolo & eiꝰ corꝑe. ẜ st
enĩ ꝙ ipse capd̾ ĩpioꝵ. qͥ sunt eiꝰ qͦdãmͦ corpꝰ. ituri cũ
gͦ in pͥma regula quã uocat de dño ꝙ eiꝰ corꝑe. uigi¬
landũ ẽ ut intelligat᷑. c̃de una eadẽq ꝑsona scͥpt᷑a
aliquando in diabolũ dicit᷑ qͥd̾ ñ in ipso s potiꝰ meiꝰ
corꝑe possit agnosei. Qd̾ habet ñ solũ ineis qͥ m anifestis¬
sime foris sunt. s in eiꝰ etiã qͥ cũ ad ipsũ ꝑtineant. tamĩ
ad tẽpꝰ mniscet᷑ eccłȩ. donec unus qͥsq dehac uita exe¬
at: uel afrum̃to palea uentilabro ultimo seꝑetur.
ne oriens. ꝙ cet̾a qͤ subfigura regis babilonie de eadẽ
ꝑsona uel adeand̾e ꝑson̾a dicta sunt: in ipsa contexi¬
one sermonis de diabolo utiq intelligunt᷑. ꝙ tam̃ qd̾

Expanded text:
atio Domini ad eamdem horam pertinet quae die judicii terminabitur, Septima Tychonii regula est eademque postrema de diabolo et ejus corpore: est enim et ipse caput impiorum, qui sunt ejus quodammodo corpus, ituri cum ergo in prima regula, quam vocat de Domino et ejus corpore; vigilandum est ut intelligatur, cum de una eademque persona Scriptura aliquando in diabolum dicitur, quod non in ipso, sed potius in ejus corpore possit agnosci, quod habet non solum in eis qui manifestissime foris sunt, sed in eis etiam qui, cum ad ipsum pertineant, tamen ad tempus miscentur ecclesiae, donec unusquisque de hac uita exeat uel a frumento palea uentilabro ultimo separetur. ne oriens et cetera, quae sub figura regis Babyloniae de eadem persona uel ad eandem personam dicta sunt, in ipsa contextione sermonis de diabolo utique intelleguntur, et tamen quod
Abbreviated transcription (Latin):
ei fortasse tantũmͦ aꝑtissime congruant. S cũ adspecie
tͣusit᷑ ad genus. quasi adhue de specie loquente seͥpt᷑a. ibi
uigilare debet lectoris intentio. nequerat inspetie qd̾ in
geñe potest meliꝰ ꝙ certiꝰ inuenire. facile ẽ qͥppe illud qd̾
ait ꝓpħa erechiel domꝰ isrł habitauit int̾ra. ꝙ polluer̃
illã inuia sua ꝙ. midolis suis ꝙ peccatis suis Scd̃m innu¬
ditiã suã menstruate facta ẽ uia eoꝵ ante faciem meã.
&effudi irã meã suꝑ eos. ꝙ. disꝑsi illos int̾nationes. ⁊ uen¬
tilaui eos in regiones. Scd̾m uias eor ꝙ scãm pecc̃a eoꝵs̾
iudicaui eosi facile ẽ inqu̾a hoc intelligere de illa domo
car nalis ppłs ifrł ꝙ fec̃ ꝙ passus ẽ. Alia etã qͦsect᷑ eidem

Expanded text:
ei fortasse tantummodo apertissime congruant: sed cum ab specie ei fortasse tantummodo apertissime congruant: sed cum ab specie transitur ad genus, quasi adhuc de specie loquente scriptura, ibi uigilare debet lectoris intentio, ne quaerat in specie quod in genere potest melius et certius inuenire. facile est quippe illud quod ait propheta Ezechihel: domus Israhel habitauit in terra, et poidolis suis et peccatis suis; secundum immunditiam menstruatae facta est uia eorum ante faciem meam. et effudi iram meam super eos et dispersi illos inter nationes et uentilaui eos in regiones, secundum uias eorum et secundum peccata eorum iudicaui eos - facile est, inquam, hoc intellegere de illa domo carnalis populus Israhel et fecit et passus est. alia etiam quae secuntur eidem
Abbreviated transcription (Latin):
uel regione tale aliqͥd indiumis repperiͣt᷑ eloqͥis. ñ solũ
enĩ u̾bi gr̃a de ihrłm uelde aliqͣ gentiũ ciuitate siue
thyro. siue babilonia siue alia qͣlibet. ar aliqͥd in sept̾is scĩs
qd modũ eiꝰ excedat: cõueniat potiꝰõĩb gẽtib uer̃
plurime ciuitates. Ñ tam̃ totꝰ orb̾. s pars eiꝰ ẽ aĩ. qd̾tran¬
seat eiꝰ modũ. ꝙ congruat potiꝰ uniũso. euiꝰ hec pars
ẽ uelsicuti iste appellat geñi euiꝰ hec species. Indeꝙ
in notitiã uulgi uerba ista uener: ut etiã idiote in¬
telligant qͥd specialit̾ qͥd gen̾alit̾ in qͦeũq p̃cepto ĩ¬
ꝑiali sit. constitutũ. Fit hoc etiam de hominib siẽ
ea q̃ de salomone dicunt᷑ excedũt eiꝰ modũ: ꝓ potiꝰ
adxp̃m uel eccłam euiꝰ ille pars ẽ. relata clareseunt. Nec
species sẽꝑ excedit᷑. Sepe enĩ talia dicunt᷑. qͣ uel ei qͦq uel

Expanded text:
uel regione tale aliquid in diuinis reperitur eloquiis. non solum uel regione tale aliquid in diuinis reperitur eloquiis. non solum enim uerbi gratia de Hierusalem uel de aliqua gentium ciuitate, sine Tyro sine Babylonia siue alia qualibet dicitur aliquid in scripturis sanctis, quod modum eius excedat et conueniat potius omnibus gentibus, uerum plurimae ciuitaseat ejus modum, et congruat potius universo, cujus haec pars est; vel, sicuti iste appellat, generi cujus haec species est. Unde et in notitiam uulgi uerba ista uenerunt, ut etiam idiotae intellegant, quid specialiter, quid generaliter in quocumque praecepto imperiali sit. constitutum. fit hoc etiam de hominibus; sicut ea quae de Salomone dicuntur excedunt eius modum et potius ad Christum uel ecclesiam, cuius ille pars est, relata clarescunt. nec species semper exceditur. saepe enim talia dicuntur, quae uel ei quoque uel
Abbreviated transcription (Latin):
exercuit: ꝙ scd̃m id qd̾ agͣ t apłs. Oportet ꝙ hereses ẽẽ.
ut ꝓbati manifesti fiant in uob̾. multo uigilantiores
diligentioresq reddidit. ut aũteremꝰ inscͥpt᷑is sc̃ĩs qd̾
istũ thycooniũ minꝰ attentũ. minꝰq sine hoste sollicitũ
fuit. et iã ipsã scilicet fidem donũ eeᷤ illiꝰqͥ eiꝰ m̃surã
unicuiq partit᷑. Ex qua sententia qͥb dam dictũ ẽ uo¬
delit̾ atq intelligent̃ audit utrũq donatũ. pͣluras̃ ꝙ
alia testimonia qͥb id ostendit᷑. s hoc ñe ñ agimꝰ. Alibi aut̃
atq alibisepissime ista egimꝰ. Qrta tychonii regula ẽ. de
q̃q ciuitas parsẽ. utiq uniũsitatis gentiũ. Hanc ille
uocat speciẽ: genꝰ aut̃ õs gentes. Neq hic ea discernẽ¬
di subtilitas adhibenda ẽ. qͤadialecticis tͣdit᷑. qͥ int̃ par¬
t̾e ⁊ spetiẽ qͥd int̃ sit acutissime disputant. F ad̾e ratio ẽ:
si ñ de una qͣq euutate. s de una qͦq puntia uelgente.

Expanded text:
uit et secundum id quod ait apostolus: oportet haereses esse, ut probati manifesti fiant in uobis, multo uigilantiores diligentioresque reddidit, ut aduerteremus in scripturis sanctis quod istum Tyconium minus attentum minusque sine hoste sollicitum fugit, etiam ipsam scilicet fidem donum esse illius qui eius mensuram unicuique partitur. ex qua sententia quibusdam dictum est: uo donatum? plura sunt et alia testimonia, quibus id ostenditur, sed hoc nunc non agimus, alibi autem atque alibi saepissime ista egimus. Quarta Tyconii ista regula est "do quaeque ciuitas pars est utique uniuersitatis gentium. hanc ille uocat speciem, genus autem omnes gentes. neque hic es discernendi subtilitas adhibenda est, quae a dialecticis traditur, qui inter partem et speciem quid intersit acutissime disputant eadem ratio est, si non de unaquaque ciuitate, sed de unaquaque prouincia uel gente
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit om̃ib ling᷑ cõmunis. Qd̾ ꝓculdubio repugnat
suꝑiorib u̾b̾. uͥ dictũ ẽ intͥbub sins sed̾m lingͣssuas.
Neq enĩ dicẽnt᷑ habuisse iam lingͥs suas singule tͥb qͤ
gentes singulas fecerant. qñ erat oĩb una c̾munis ac
ꝑ hoc recapitul ando adiunctũ ẽ. ꝓ erat om̃is t̾ra labiũ
unũ ⁊ uox una õĩb latent̃ narratione redeunteut
diceret᷑ qͦmͦ factũ sit. ut ex una om̃iũ lingͦ fuerint
diuisi ꝑmultas.: ⁊ continuo de illa tͣris edificatione nar¬
rat᷑. uͥ hec eis uidicio diuino ingesta ẽ pena suꝑbie.
Post qͦfactũ aisꝑsi sunt ꝑt̾rã sed̾m lingͦs suas. fit ista
recapitulatio etiã obscurius. sic̃ in eu̾gło dñs dic̃. die
qͦ exiit loth asodomis: pluit ign̾e decelo ꝙ ꝑdidit om̃s.¬

Expanded text:
fuerit omnibus lingua communis; quod proculdubio repugnat superioribus uerbis, ubi dictum est: in tribubus suis, secundum linguas suas. neque enim dicerentur habuisse iam linguas suas singulae tribus, quae gentes singulas fecerant, quando erat omnibus una communis. ac per hoc recapitulando adiunctum est: et erat omnis terra labium unum, et uox una omnibus, latenter narratione redeunte, ut diceretur quomodo factum sit, ut ex una omnium lingua fuerint diuisi per multas, et continuo de illa turris aedificatione narratur, ubi haec eis iudicio diuino ingesta est poena superbiae, post quod factum dispersi sunt per terram secundum linguas suas. fit ista recapitulatio etiam obscurius. sicut in euangelio dominus dicit: die, quo exiit Loth a Sodomis, pluit ignem de caelo
Abbreviated transcription (Latin):
da. neqͥsq retͦ respitiat. idẽ uit̾a p̾t̾itã cui reñtiaũ
ueniat: & tam̃ quia dic̾tũ ẽ in illa hora. tunc putan¬
t᷑ ista seruanda c̾fuerit dñs reuelat᷑. nͥ ad intelli¬
gend̾a recapitulationẽ sensus legent̾es inuigilet.
mauit. fili iam nouissima hora ẽ. Tẽpꝰ gͦ ipsũ qͦ eu̾głm¬

Expanded text:
da, ne quisquam retro respiciat, id est vitam cui renuntiavit ueniat? et tamen, quia dictum est: in illa hora, tunc putantur ista seruanda, cum fuerit dominus reuelatus, nisi ad intellegendam recapitulationem sensus legentis inuigilet, mauit: filii, nouissima hora est. tempus ergo ipsum, quo eu
Abbreviated transcription (Latin):
tia regula ẽ deꝓmissis & lege. qͦ alio mͦ dici potest
de spũ ꝙ litt̾a: sici̾t eã nos appellauimꝰ. c̃ dehac relibrũ
scͥ b̾emꝰ ꝓotest etiã sic dici. degr̃a ꝙ mandato. hec aut̃
magis mͥuidet᷑ magna questio quã regula: qͦ soluendis
q̃stionib adhibenda ẽ. Hec ẽ qu̾añ intelligentes pelagiani:
uel condiderunt suã heresem uelauxerunt. laborauit
inea aisserenda thiconius bene: s ñ plene. Disputans enĩ
defide & oꝑib oꝑa nob̾ dĩx̃ ad̾o dari m̃ito fid̾i. Ipsã uͦ fidẽ
sic e̾eᷤ a nob̾. ut nob̾ ñ sit ad̾o. Nec attendit apłm dicentẽ.

Expanded text:
tia regula est "de promissis et lege". quae alio modo dici potest tia regula est "de promissis et lege". quae alio modo dici potest "de spiritu et littera", sicut eam nos appellauimus, cscriberemus. Potest etiam sic dici: De gratia et mandato. Haec autem magis mihi videtur magna quaestio quam regula, quae solvendis quaestionibus adhibenda est. haec est, quam non intellegentes Pelagiani uel condiderunt suam haeresem uel auxerunt. laborauit in ea disserenda Tyconius bene, sed non plene. disputans enim de fide et operibus opera nobis dixit a deo dari merito fidei, ipsam uero fidem sic esse a nobis, ut nobis non s
Abbreviated transcription (Latin):
ut tab̾nacła cedar: ut pelless alomonis. Non enĩ
ait fusca fui ut tab̾nacła cedar. ꝙ spetiosa sũ ut pel¬
les salomonis: s utrũq se e̾ẽ dix ꝓpt̾ t̾eꝑalẽ unita¬
t̾e. intra una retia pisciũ bonoꝵ ꝙ maloꝵ. Tab̾nacła
enĩ cedar adismahelem ꝑtinent: qͥ ñ erit heres cũ
filio lib̾e. Itaq cũ debona parte dicat ds. ducã cecos
inuiam qũa ñ nouerunt. & semitas quas ñ nouer̃
caleabt̾. & faciã illis tenebras adlucẽ. & praua indi¬
rectũ. Hȩc u̾ba faciam & ñ derelinqũã eos: Mox
de alia parte qͤ mala ꝑmixta ẽ dicit. Ipsi aut̃ con¬
u̾si sunt retra . Qũauisalii iam significent᷑ his u̾bis.
ẜ qm̃ nunc in uno sunt. tamqu̾a de ipsis loqͥt᷑. de
qͥb lo quebat᷑: ñ tam̃ semꝑ inuno erunt. Ipse est
qͥppe ille seruus c̃omemioratꝰ in euͣgłio: cuiꝰ dñs cũ
uen̾it diuiditͤ ꝙ part̾e eiꝰ cũ hipocritis ponet. Ter¬

Expanded text:
ut tabernacula Cedar, ut pelles Salomonis. non enim ut tabernacula Cedar, ut pelles Salomonis. non enim ait: fusca fui ut tabernacula Cedar et speciosa sum ut pelles Salomonis, sed utrumque se esse dixit propter temporalem unitatem intra una retia piscium bonorum et malorum. tabernacula enim Cedar ad Ismahelem pertinent, qui non erit heres cum filie liberae. itaque cum de bona parte dicat deus: ducam caecos in uiam, quam non nouerunt, et semitas, quas non nouerunt, calcabunt, et faciam illis tenebras in lucem et praua in directum. haec uerba faciam et non derelinquam eos, mox de alia parte, quae mala permixta est, dicit: ipsi autem conuersi sunt retro, quamuis alii iam significentur his uerbis. sed quoniam nunc in uno sunt, tamquam de ipsis loquitur de quibus loquebatur. non tamen semper in uno erunt: ipse est quippe ille seruus commemoratus in euangelio, cuius dominus, cum uenerit, diuidet eum et partem eius cum hypocritis ponet. Ter