comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pore quod sepe iã dicximꝰ multiplicata
iniquitate refrigescet caritas. & solis
lumen recedet ab hirłem. & tanta
rrit uastitas. ut difficile saluent᷑ etiã
electi dĩ.: tunc in lucerna sermonis sui
atq rationis om̃ia utia scrutabit᷑
otioso quoq uerbo fiet iudiciũ & uin¬
dicta non in peccatorłs. poterant enĩ¬
& de peccatores ueniã ꝓmereri: sed
in contẽptores de qͥb dr̃ in abacue. Vi¬
dete contẽptores & aspicite. & in alio
loco. Quare respicitis ad contẽptores:
Ac deinde. Qui autẽ arrogans ẽ & con¬
tẽptor. uir suꝑb ẽ: & cętera. Suꝑ his
fiet ultio qͥ custodias dni seruauerunt.
& dicunt in cordib suis non faciet dñs
bene & non male faciet. non qđ male
ds faciat. sed quł mala uideat᷑ ei pena
ẽe qͥ patit᷑. Alioquin: & scalpellus me¬
dici malus erit qͥ resecat uulnera & pu¬
tridas amputat carnes. & pat̾ malus
cedens filiũ ut auiciis corrigat. & ma¬

Expanded text:
pore, quod saepe 689 jam diximus, multiplicata pore, quod saepe 689 jam diximus, multiplicata iniquitate, refrigescet charitas, et solis lumen recedet ab Jerusalem, et tanta erit vastitas, ut difficile salventur etiam electi Dei : tunc in lucerna sermonis sui atque rationis omnia vitia scrutabitur otioso quoque verbo fiet judicium et vindicta, non in peccatores poterat enim et peccatum veniam promereri, sed in contemptores, de quibus dicitur in Abacuc: Videte contemptores, et aspicite ; et in alio loco: Quare non respicis ad contemptores; Ac deinde: Qui autem arrogans est, et contemptor, vir superbus, et caetera. Super his fiet ultio, qui custodias Domini non servaverunt, et dicunt in cordibus suis: Non faciet Dominus bene, et non faciet male: non quod male Deus faciat, sed quod mala videatur poena esse ei qui patitur. Alioquin et scalpellus medici malus erit, quia resecat vulnera, et putridas amputat carnes. Et pater malus, caedens filium, ut a vitiis corrigat, et ma
Abbreviated transcription (Latin):
in quib penitꝰ fuere defixi. Qui tol¬
lentes prouidentiã. nec boni nec ma¬
l dñm auctorẽ ẽẽ dixerunt. hoce
quia nec bomis bona. nec mala ma¬
lis redder&. sed qͥa fortunȩ cuncta
regerent᷑ arbitrio. & casu feͬrent᷑ in certo.
Nconsumatione autẽ mundi qͥa dies
dñĩ ipsa intelligit᷑ scrutabit᷑ dñs hirłm
idest ȩccłam suã cũ lucerna. & ulcisce̾t᷑
suꝑ uiros contẽptores qͥ noluerunt su¬
as seruare custodias. idẽ mandata dñi
contẽpsert̃. & in suꝑ ratione se pecca¬
re dicentes : blasphemauert̃ in cordi¬
b suis. qu nichil ꝓdesset bene facere
nec obeẽt mala agere. qͥa nec bonoꝵ
oꝑum p̾miũ nec maloꝵ penã restitu¬
qͣ pͥus ieb uocabat᷑ qd̃ dr̃ conculcata.
& quando conculcabat᷑ agentib & de¬
monũ ludibrio erat dicta ẽ ieb: &
postꝗͣ cepit in ea pax habitare dñĩ &
factus ẽ in pace locus eius. nomen hirłm
sortita est. Quando gͥ in nouissimo tẽ¬

Expanded text:
in quibus penitus fuere defixi: qui tollentes providentiam, nec boni nec mali Deum auctorem esse dixerunt: hoc est, quod nec bonis bona, nec mala malis redderet: sed quod fortunae cuncta regerentur arbitrio, et casu ferrentur incerto. In consummatione autem mundi, quia dies Domini ipsa intelligitur, scrutabitur Domid est Ecclesiam suam cum lucerna: et ulciscetur super viros contemptores, qui noluerunt suas servare custodias, id est, mandata Domini contempserunt, et insuper ratione se peccare, dicentes, blasphemaverunt in cordibus suis: quod nihil prodesset benefacere, nec obesset male agere, quia nec bonorum operum praemium, nec malorum poenam restitu prius Jebus vocabatur, quod dicitur conculcata , quando conculcabatur a gentibus, et daemonum ludibrium erat, dicta est Jebus, et postquam coepit in ea pax habitare Domini, et factus est in pace locus ejus, nomen Jerusalem sortita est. Quia igitur in novissimo tem
Abbreviated transcription (Latin):
crucẽ dñi sustinuit. Recessit enĩ ab ea
uisitatio dñi. & tribulati sunt om̃es
homines in tota udea: & ꝓpt̾ magni¬
tudinẽ p̃ssurȩ abulauerunt ut cęci
qͥd agerent ignorantes. Et hoc passi st̃.
fudert̃ sanguinẽ ꝓpħarũ. & sanguinẽ
xp̃i. fusus ẽ sanguis eoꝵ sic̃ humꝰ in to¬
ta regione. & corpora eoꝵa mansert᷑ in¬
sepulta sic̃ stercora suꝑ faciẽ t̾rȩ. Di¬
uites quoq eoꝵ qͥ argentũ & aurũ m¬
qͥtate nimia congregauert̃. opib suis
de die irȩ dñi non potuert̃ lib̾ari. Ignis
enĩ :eli dñi succensus aduersus eos de¬
uorauit omnẽ ꝓuinciã. Nec grande fu
citu romano hrłem: & consũmatio illius
facta ẽ cũ festinatione. & non solum
illius sed cunctis t̾re uidee habitato¬
rib In consũmatione autẽ uel mundi
uel umius cuiusq tribulant᷑ om̃s homi¬
nes. qͥ homines ꝑmansert̃. & mortui st̃

Expanded text:
crucem Domini sustinuit: recessit enim ab ea visitatio Domini, et tribulati sunt omnes 694 homines in tota Judaea, et propter magnitudinem pressurae ambulaverunt ut caeci, quid agerent ignorantes. Et haec passi suntfuderunt sanguinem prophetarum et sanguinem Christi, fusus est sanguis eorum sicut humus in tota regione, et corpora eorum remanserunt insepulta, sicut stercora super faciem terrae. Divites quoque eorum qui argentum et aurum iniquitate nimia congregaverunt, opibus suis de die irae Domini non potuerunt liberari: ignis enim zeli Domini succensus adversus eos, devoravit omnem provinciam. Nec grande fuicitu Jerusalem, et consummatio illius facta est cum festinatione, et non solum illius, sed cunctis terrae Judaeae habitatoribus. In consummatione autem vel mundi vel uniuscujusque tribulabuntur omnes homine
Abbreviated transcription (Latin):
heliã . quoꝵ alter in p̃putio & altͣ in circũcisi¬
one placuit dõ. & cũ corpore raptꝰ in cęlũ
est. Pro splenclore & oleo &e pingnedine &
claritate: in hebraico legimꝰ. iyaar iuxta
illud quod de gaudio & felicitate sc̃aꝵ in
psalmis scriptũ ẽ. In ebriabunt᷑ ab uberta

Expanded text:
Eliam, quorum alter in praeputio, alter in circumcisiEliam, quorum alter in praeputio, alter in circumcisione placuit Deo, et cum corpore raptus in coelum est . Pro splendore, et oleo, et pinguedine, et claritate, in Hebraico legimus ISAAR  , juxta illud quod de gaudio et felicitate sanctorum in Psalmis scriptum est: Inebriabuntur ab uberta
Abbreviated transcription (Latin):
in morẽ spicarũ rectȩ sint arbores. & qͣsi
spiet aristis. sic istȩ uallo quodã ramaꝵ atq
foli¬
arborũ tectȩ sint . & in sublime sugentes.
Duas oliuas quidã e nr̃is filiũ int̾pretat᷑ &¬
sp̃m scm. Et mediã lãpadẽ dm̃ patremi
Sed nescio quomͦ absq blasphemia alterũ a
dextris. & alterũ accipiant a sinistris. Ra¬
mos quoq siue spicas oliuarũ incarnationẽ
saluatoris &e similitudinẽ colũbe sp̃s scĩ
e disserunt. qͥa totas oliuas uidere neque¬
amꝰ sed partẽ quandã. & ut ita dicã ra¬
musculos incarnationis xp̃i & ostensionis
sp̃s scĩ nobis ẽẽ monstratos. Alii duo intel¬
ligunt testam̃ta. a dextris ruangłm a si¬
nistris legẽ. eoquod in altero sp̃ũalis sensus
sit. in altero corporalis. & quod nec totũ
euangeliũ nec totã legẽ explanare possimꝰ.
uel duas spicas & filios pinguelinis uel splen¬
doris sacerdotiũ interpretant᷑ & legẽ. quȩ
p̃brant gaudiũ uniuersȩ t̾rȩ. Alii enoch &

Expanded text:
in morem spicarum rectae sint arbores, et quasi spicae aristis, sic istae vallo quodam ramorum atque foliorum tectae sint et in sublime surgentes. Duas olivas quidam e nostris 814 Filium interpretasanctum, et mediam lampadem Deum Patrem. Sed nescio quomodo absque blasphemia, alterum a dextris, alterum accipiant a sinistris. Ramos quoque, sive spicas olivarum, incarnationem Salvatoris et similitudinem columbae Spiritus sancti edisserunt, quia totas olivas videre nequeamus, sed partem quamdam et, ut ita dicam ramusculos incarnationis Christi, et ostensionis Spiritus sancti nobis esse monstratos. Alii duo intelligunt Testamenta, a dextris Evangelium, a sinistris Legem, eo quod in altero spiritualis sensus sit, in altero corporalis; et quod nec totum Evangelium, nec totam Legem explanare possimus,vel duas spicas, et filios pinguedinis vel splendoris, sacerdotium interpretentur et Legem, quae praebeant gaudium universae terrae. Alii Enoch et
Abbreviated transcription (Latin):
uaria ung enta deꝓmit. & tanta erit
boni odoris fraglantia ut faciat sibi dñs
flagellũ de scripturarũ textũ testimo¬
niis. & riciat de tẽplo uendentes & em̃¬
tes: & dicat ad ros. Scriptũ ẽ. Domis
patris mei domꝰ orationis uocabit᷑ cinc¬
tis gentib. uos autẽ fecistis rã domũ
negotiationis. Quidã illud quod indani¬
hel scriptũ ẽ. licet in hebraico non lega
chananeos. fornicantes edificati sunt: huic
coaptant loco. Et omnẽ fornicatorẽ. cha¬
naneũ & alienũ appellari uolunt. quẽ de
domo dñi asserunt auferendum.

Expanded text:
varia unguenta depromit, et tanta erit varia unguenta depromit, et tanta erit boni odoris fragrantia ut faciat sibi Dominus 937 flagellum de Scripturarum textum testimoniis, et ejiciat de templo vendentes et ementes, et dicatmei, domus orationis vocabitur cunctis gentibus: vos autem fecistis eam domum negotiationis . Quidam illud quod in Daniele scriptum est, licet in Hebraico non legatChananaeos: fornicantes fornicati sunt , huic coaptant loco, et omnem fornicatorem, Chananaeum et alienigenam appellari volunt, quem de domo Dei asserunt auferendum.
Abbreviated transcription (Latin):
tare uirtutũ: tunc erunt in hirłm &
in uida scĩficati dño om̃potenti. De qͥb
frequentiꝰ diximꝰ quod hirłm uisionẽ paeis
& uidas expͥmat confitentẽ.
t uement om̃s immo lantes. & sument ix
eis & coquent ex eis. & non erit merca
erit chananeus ultra in domo dñi in
Pro chananeo. aquila int̾pretat᷑ merca¬
torẽ. Qur̃ &e nos in hoc loco fecuti sumꝰ.
Cũ lebetes fuerint uersi in fialas: uenient
om̃s in circuitu nationes sure qͥ relicti
furrint de uniuersis gentib immolan¬
tes. & sument lebrtes & coquent in eis
agni comedant. s om̃i carniũ humore
decocto remaneat qđ igne paratũ fur¬
rit aduescendũ. Quȩ sint fialȩ corã alta¬
ri dño in quas lebẽtes israhelitici conuer¬
tant᷑: & supra diximꝰ. & nunc ex parte
dicemꝰ. Laudat sponsa in canticoꝵ cantico:
sponsũ suũ. Maxillȩ eiꝰ sicut fialȩ aroma¬
tũ. In maxillis. sermo accipit᷑ qͥ platꝰ acdño

Expanded text:
tare virtutum: tunc erunt in Jerusalem, et tare virtutum: tunc erunt in Jerusalem, et in Juda sanctificati Deo omnipotenti, de quibus frequentius diximus, quod Jerusalem visionem pacis, et Judas exprimat confitentem. Et venient omnes immolantes, et sument ex eis, et coquent in eis: et non erit mercaterit Chananaeus ultra in domo Domini oPro Chananaeo, Aquila interpretatus est mercatorem, quem et nos in hoc loco secuti sumus. Cum lebetes fuerint versi in phialas, venient omnes in circuitu nationes, sive qui relicti fuerint de universis gentibus immolantes, et sument lebetes, et coquent in eis agni comedant, sed omni carnium humore decocto, remaneat quod igne paratum fuerit ad vescendum. Quae sint phialae coram altari Domini, in quas lebetes Israelitici convertantur, et supra diximus, et nunc ex parte dicemus. Laudat sponsa in Cantico canticorum sponsum suum: Maxillae ejus sicut phialae aromatum . In maxillis sermo accipitur, qui prolatus a Domino,
Abbreviated transcription (Latin):
saluatori p̃parat ad sedendũ. & scõs fa¬
cit. ac ꝓpͥe illiꝰ cultui conseerat. Audun
a quodã rẽ pio quidẽ sensu dictã sedri¬
diculã. clauos dñice crucis equib constan¬
tinꝰ augustus frenũ suo eqͦ fecerit. scm
dñi appellari. Hoc utrũ accipiendũ sit:
lectoris prudentiȩ derelinqͦ. Nos transe¬
amꝰ ad lebetes qͥ futuri sunt in domo dñi
quasi fiale altaris. Erit enĩ om̃is lebes
lebrit in qͥb coquebant᷑ carnes uictimarũ. uer¬
tamus in fialas aromatũ corã altari
dño. De quib sponsa dicit ad sponsũ.
Fratruelis m̃s descendit in ortũ meũ ad
fialas aromatũ. decerꝑe flores & collige¬
re lilia. Ortus & paradisus in quẽ spon¬
sus descendit ad sponsã. scãrũ lectio scrip¬
turarũ ẽ. De qͥb lilia & uiolas & rosas.
& uaria decerpit aromata ut impleat
fialas animarũ credentiũ: & dño exris
liba diffundat. Istiꝰ modi lebẽtes cũ con
lentia carnũ uarios ceperint flores gel¬

Expanded text:
Salvatori praeparat ad sedendum; et sanctos facit, ac proprie illius cultui consecratos. Audivi a quodam rem, sensu quidem pio dictam, sed ridiculam. Clavos Dominicae crucis, e quibus Constantinus Augustus frenos equo suo fecerat, sanctum Domini appellari. Hoc utrum ita accipiendum sit, lectoris prudentiae relinquo. Nos transeamus ad lebetes, qui futuri sunt in domo Domini, quasi phialae altaris. Erit enim omnis lebes lebetes in quibus coquebantur carnes victimarum, vertamus in phialas aromatum coram altari Domini, de quibus sponsa dicit ad sponsum: Fratruelis meus descendit in hortum meum ad phialas aromatum, pascere in hortis, et colligere lilia . Hortus et paradisus in quem sponsus descendit ad sponsam, sanctarum lectio Scripturarum est: de quibus lilia, et violas et rosas et varia decerpit aromata, ut impleat phialas animarum credentium, et Domino ex eis liba diffundat. Istiusmodi lebetes cum versilentia carnium, varios coeperint flores ges
Abbreviated transcription (Latin):
rege ꝓhibente uel gentib: ad cõmo¬
nitionẽ duoꝵ hominũ facere incipiant.
ec iuxta historiã solito more p̾misimꝰ. nc̃
los maresuan. apud egiptios athuir. apꝰ
nos nouenber dr̃. hiemis exordiũ ẽ. In
quo estatis calore consũpto: om̃is t̾ra ui¬
rore nudat᷑. & mortaliũ corpora contͣ¬
hunt᷑. nec ẽ ulla ex lege mortalitas
Scriptũ ẽ enĩ. quod ter ꝑ annũ apparere
debeat om̃e generis masculini corã dño
dõ nrͣo. Prima festiuitas ẽ arimoꝵ. pha¬
ebdomadas. in qua panes ꝓpositionis de
nouis pͥmũ frugib offerunt᷑. Certia in
m̃se septimo tubarũ & ꝓpitiationis &

Expanded text:
rege prohibente, vel gentibus, ad commorege prohibente, vel gentibus, ad commonitionem dc juxta historiam solito more praemisimus. Nlos MARESVAN  , apud Aegyptios Athir, apud nos November dicitur, hyemis exordium est: in quo aestatis calore consumpto, omnis terra virore nudatur, et mortalium corpora contrahuntur, nec est ulla ex lege solemnitas. Scriptum est enim quod ter per annum apparere debeat omne generis masculini coram Domino Deo nostro . Prima festivitas est Azymorum, Phat septem hebdomadas, in qua panes propositionis de novis primum frugibus offeruntur. Tertia, in mense septimo, tubarum propitiationis
Abbreviated transcription (Latin):
rius filius hispaspis ex sententiã fimilia¬
rũ: rex ꝑsarũ constitutus ẽ. Cuiꝰ reg
Qui cũ sit filius barachiȩ. querit̾ quis
dicat᷑ filius addo. Hec ambigit᷑ uata¬
a pa xs modornon. librũ quin ipse sica
do qͥ missus ẽ ad hieroboã filiũ nabab
est. Igit᷑ apͥmo anno cyri regis ulq
tant᷑ anni quadraginta. in quib tantũ
altare fuerat exstructũ & iacta tẽpli
funcdam̃ta. uicinis in circuitu nationi
& phenicis ac samariȩ litteras mise¬
rat. Suꝑ qͦ plenꝰ ex ras scribit his¬
toriã. Sed aggeus in m̃se sexto. in
die pͥma eiusdẽ m̃sis ꝓpħare exortꝰ ẽ:¬
⁊ acharias uͦ in eodẽ quidẽ anno sedñ
in eodẽ m̃se. nã pꝰ duos menses octauo
anm m̾se fudit uaticimũ. Un de rec¬
te iuxta ordinẽ duodecĩ ꝓpħarũ. ille
decimꝰ & hic undecimꝰ ponit᷑. Magnȩ¬
q confidentiȩ ẽ. immo sp̃ei fideiq indm̃.
ut quod tranto tẽpore p̃t̾ missũ ẽ. nel

Expanded text:
rius, filius Hystaspis, ex sententia septem familiarius, filius Hystaspis, ex sententia septem familiarum rex Persarum constitutus est. Cujus regnQui cum sit filius Barachiae quaeritur quare dicatur filius Addo. Nec ambigitur juxta Paralipomenon librum, quin ipse sit Addo, qui missus est ad Jeroboam, filium Nabath est : Igitur a primo anno Cyri regis, usqutantur anni quadraginta, in quibus tantum altare fuerat exstructum, et jacta templi fundamenta, vicinis in circuitu nationibet Phoenicis, ac Samariae litteras miserat. Super quo plenius Esdras scribit historiam. Sed Aggaeus in mense sexto in die prima ejusdem mensis prophetare exorsus est. Zacharias vero in eodem quidem anno, sed non in eodem mense: nam post duos menses octavo anni mense fudit vaticinium. Unde recte juxta ordinem duodecim prophetarum, ille decimus, et hic undecimus ponitur. Magnaeque confidentiae est, immo spei fideique in Dominum, ut quod tanto tempore praetermissum est, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Noctauo mense anni scd̃i sub dano. f¬
filiũ addo ꝓpħam dicens.
ecundo anno darii fili histaspis septu¬
agesimũ desolationis tẽpli annũ qͥdbo
hieremia p̾dictus ẽ fuisse cõpletũ. ipsea¬
charias testis ẽ dicens. Dñe exercituuꝰ is¬
q quo non misereberis hirłm: & urbiũ
iuda quib iratus es: Ecce iste septuage¬
simꝰ annus ẽ. Nulliq dubiũ quin crrus
rex ꝑsarũ qui chaldeoꝵ destrurit imi¬
um. pͥmo anno regni sin quinquaginta
circit᷑ milia hominũ captiuoꝵ de baby¬
lone remiserit in iudeã. Qui uasa qͦq
quȩ nabugodonosor abstulerat reddidt
pesq popłi qͥ reuersus ẽ constituit ⁊oro¬
babel filiũ sala thiel. & iħm filiũ iosedem
sacerdotẽ magnũ. Int̾fecto gͥ apud mas¬
sagetas cỹro qui trigita annis regnanit
in ꝑsis a tamirã regina massagetarũ.
cambises filius eiꝰ successit in regnum.
Qui expletis octo annis: duos magos halt¬
it fr̃s successores. Quib occisis a popło di¬

Expanded text:
mense anni secundi sub Dario, ffilium Addo prophetam, dicens. Secundo anno Darii filii Hystaspis, septuagesimum desolationis templi annum, qui ab Jeremia praedictus est, fuisse completum, ipse Zacharias testis est, dicens, Domine exercituum, usquequo non misereberis Jerusalem et urbium Juda, quibus iratus es? Ecce iste septuagesimus annus est : nullique dubium quin Cyrus, rex Persarum, qui Chaldaeorum destruxit imperium, primo anno regni sui, quinquaginta circiter millia hominum captivorum de Babylone remiserit in Judaeam: qui vasa quoque quae Nabuchodonosor abstulerat, reddidit, us est, constituit Zorobabel, filium Salathiel, et Jesum, filium Josedec sacerdotem magnum. Interfecto igitur apud Massagetas Cyro, qui triginta annis regnavit in Persis, a Tomyri regina Massagetarum, Cambyses filius ejus successit in regnum, qui expletis octo annis, duos magos fratres habuit successores: quibus occisis a populo, Da
Abbreviated transcription (Latin):
uel parua ẽ : sed ꝓna m̃te suscipere
uoluntatẽ. ut nos ad cętera ꝓuoces.
&e in longo scripturarũ campo curre¬
te am̃ori meo. & quicqͥd tͥ scripsi. sibi
scriptũ arbitrent᷑. Karitas enĩ benig¬
na ẽ. karitas non rmulat᷑. non quȩ¬
rit quȩ sua sunt. Sed iã tẽpus est:

Expanded text:
vel parva est; sed pronam in te suscipere vel parva est; sed pronam in te suscipere voluntatem: ut nos ad caetera provoces, et in longo Scripturarum campo currete amori meo, et quidquid tibi scripsi, sibi scriptum arbitrentur: Charitas enim benigna est, charitas non aemulatur, non quaerit quae sua sunt. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
potissimũ nomini consecraui. & gau¬
disserendus ẽ. qͦ obfestinationẽ eiꝰ qͥ
reuersurus ẽ. nullã morã patit᷑ int̃pͣ¬
tatio. sed uelĩ nolĩ saltẽ lucratiuis ꝑ
nottẽ oꝑib atq furtiuis dictare conpel¬
lor quod tͥ dirigã. Scripsit in hc̃ ꝓpħam
origenes duo uolumma usq ad t̃tiã
partẽ libri a pͥncipio. Hippolitꝰ qͦq
edidit cõmentarios. Et didimꝰ quinq expla¬
nationũ libros me rogante dictauit. quos
gorica fint. & historrȩ uix panca tetige¬
runt. Itaq iitari cupiens illũ patrẽ¬
familias qui ꝓfert de thesauro suo noua
& uetera. & sponsã de cantico canticoꝵ
que dicit. noua cũ ueterib fr̃uelis m̃s¬
seruaui tͥ. historre hebreoꝵ tropologi¬
ã nr̃oꝵ miscui ut edificarẽ suꝑ petrã
& non suꝑ harenã. ac stabile iacerẽ fun¬
cdam̃tũ quod paulus architectꝰ posus¬
se se scribit. Tue beniuolentrȩ erit.
non eruditionẽ nr̃am quȩ uel nulla

Expanded text:
potissimum nomini consecravi; et gaupotissimum nomini consecravi; et gaudisserendus est, quo ob festinationem ejus qui reversurus est, nullam moram patitur interpretatio: sed velim nolim, saltem lucrativis per noctem horis atque furtivis dictare compellor, quod tibi dirigam. Scripsit in hunc prophetam Origenes duo volumina, usque ad tertiam partem libri a principio. Hippolytus quoque edidit Commentarios, et Didymus quoque Explanationum libros, me rogante, dictavit, quos gorica fuit, et historiae vix pauca tetigerunt. Itaque imitari cupiens illum patremfamilias, qui profert de thesauro suo nova et vetera : et sponsam de Cantico canticorum, quae dicitologiam nostrorum miscui, ut aedificarem super petram et non super arenam , ac stabile jacerem fundamentum, quod Paulus architectus posuisse se scribit . Tuae benevolentiae erit, non eruditionem nostram, quae vel nulla,
Abbreviated transcription (Latin):
autunni tempore
fr̃ nr̃ filius tuus sism¬
nius monachus. tue mͥ
dignationis epłam red¬
cdidit. Qua lecta: gaui¬
geriis facis tͥ amicos de miquo mãmo¬
na. & p̃paras et̾na tabernacula. ut pos¬
sis cũ dauid dicere. Quã dilecta tab̾na¬
cula tua dñe uirtutũ. concupiscit &
deficit anima mea in atria dnĩ. Si
enĩ passer inuenit sibi domũ & tur tur
nidũ sibi ubi reponat pullos suos. cur
tu qͥ pontifex dm̃ es. & calcas in fine
mundi torcularia ut sitientib popłis
sanguinis xp̃i uinũ tribuas. non libere
ꝓclamabis ac dices. cor meũ & caro mea
exultauit in dm̃ uinũ. beati qͥ habi¬
le lacrimarũ. in loco quẽ ds̃ posint ad
certam̃ ut uicentib coronã daret.
ascensiones in tuo corde disponere &
ire de uirtute in uirtutẽ. & imitari
dñi pauꝑtatẽ ut cũ illo diues fias. &
inte reclinet caput. & ꝑ singulos dies
suscipiat᷑. uisitetur. alatur. uestiat᷑. &
quod etiã absq te dictaturus rrã. tuo

Expanded text:
autumni tempore frater noster, filius tuus, Sisinnius monachus, tuae mihi dignationis epistolam reddidit: qua lecta, gavigeriis facis tibi amicos de iniquo mammona, et praeparas aeterna tabernacula, ut possis cum David dicere: Quam dilecta tabernacula tua, Domine virtutum: concupiscit et deficit anima mea in atria Domini . Si enim Passer invenit sibi domum, et turtur nidum ubi ponat pullos suos : cur tu qui pontifex Domini es, et calcas in fine mundi torcularia, ut sitientibus populis sanguinis Christi vinum tribuas, non libere proclamabis ac dices: Cor meum et caro mea exsultaverunt in Deum vivum: beati qui habile lacrymarum, in loco quem Deus posuit ad certamen, ut vincentibus coronam daret, ascensiones in tuo corde disponere, et ire de virtute in virtutem, et imitari Domini paupertatem, ut cum illo dives fias, et in te reclinet caput, et per singulos dies suscipiatur, visitetur, alatur, vestiatur, equod et absque te dictaturus eram, tuo
Abbreviated transcription (Latin):
sed monstrabo pacẽ. Uinea dabit fructũ
suũ. & terra dabit germina sua. & celũ
cdabit rorẽ suũ: & possidere faciã reliqͣs
popłi mei hȩc om̃ia.
riusq domꝰ dĩ fundam̃ta iacerentur
o edificaret᷑ tẽplũ: merces hominũ
non erat. nec merces ium̃toꝵ nec p̾tri¬
bulatione & angustia pax introrunti¬
b & exeuntib. & om̃s homines int̾ se
hostili ocdio dissidebant. Nẽ autẽ qͥa iã
plũ e dificatũ ẽ: nequaꝙ faciã ut pis
fecerã his qͥ de captuntate babyloniȩ sunt
reuersi. sedẽrit ubiq pax & gaudiũ. & ari¬
ditatẽ ac famem pristini tẽporis abundan¬
tia conpensabit. Uinea enĩ dabit fructũ
suiĩ. & torcularib om̃ia conplebunt᷑. Cerra
letis segetib uestret. & irrigantib plum¬
is ac rore nocturno om̃ia conplrbuntur.¬
Spullulabunt.

Expanded text:
sed pacem monstrabo. Vinea dabit fructum suum: et terra dabit germina sua: et coelum dabit rorem suum: et possidere faciam reliquias populi mei haec omnia. Priusquam domus Dei fundaet aedificaretur templum, merces hominum non erat, nec merces jumentorum, nec prae tribulatione et angustia pax introeuntibus, et exeuntibus, et omnes homines inter se hostili odio dissidebant. Nunc autem quia jam plum aedificatum est, nequaquam faciam ut prius feceram his qui de captivitate Babylonia sunt reversi; sed erit ubique pax et gaudium, et ariditatem ac famem pristini temporis futura abundantia compensabit. Vinea enim dabit fructum suum, et torcularia omnia complebuntur, terra laetis segetibus vestietur, et irrigantibus pluviis ac rore nocturno, omnia pullulabunt:
Abbreviated transcription (Latin):
Licet enĩ sibi sanꝰ ẽe uideat᷑. tam̃ anima
eiꝰ fracta ẽ & contrita. ꝑcutiente desuꝑ
malleo totiꝰ terrȩ : & non sanat᷑. quia sẽꝑ
erecta est. Si autẽ humiliet᷑ & se xp̃o subi¬
ciat: cor contritũ & humiliatũ ds̃ non sper-¬
nit. & sacrificiũ dõ sp̃s contribulatꝰ. In fine
ponit᷑. om̃s qͥ audierunt nuntiũ tuuo
plaudent manib suꝑ te: suꝑ quẽ eni non
irruit malitia tua semꝑ: Cũ ceperis õ¬
cinoncte. suppliciũ sustinere: om̃s qͥ au¬
dierint nuntiũ tuũ consono crepitu &
uocali ut ita dicã operũ sono atq con¬
centu. insultabunt tͥ atq gaudebunt.
Hullus enĩ est aut certe rarus inquẽ non
irruerit. siue suꝑuenerit malitia tua sẽꝑ.
Si enĩ sinmictos. urbis niniue pastores
habet & foctes. & om̃is falsa doctrina. &
menclax opinatio scientrȩ a cimintõ.

Expanded text:
licet enim sibi sanus esse videatur, tamen anima licet enim sibi sanus esse videatur, tamen anima ejus fracta est et contrita, percutiente desuper malleo totius terrae, et non sanatur, quia semper erecta est. Si autem humilietur, et se Christo subjiciat: Cor contritum et humiliatum Deus non despicit ; Et: Sacrificium Deo spiritus contribulatus. In fine ponitur: Omnes qenim non irruit malitia tua semper? Cum coeperitσύμμικτε, supplicia sustinere, omnes qui audierint nuntium, consono crepitu et vocali, et ut ita dicam operum sono atque concentu, insultabunt tibi, atque gaudebunt. Nullus enim est aut certe rarus, in quem non irruerit, sive supervenerit malitia tua semper. Si enim συμμίκτους urbs Ninive pastores habet et fortes, et omnis falsa doctrina et mendax opinatio scientiae a symmicto
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib dico: uigilate. Et qr non cessat sẽꝑ
consopire uigilantes. quoscũq ille dece-¬
ꝑit & quasi suaui & ꝑnitioso carmine
sirenarũ illexerit ad dormiendũ: excitat
mȩ quondã meretricis. eleuabit᷑ & ꝓpera¬
bit popłs qͥ sub magistris ante fuerat con¬
sopitus. & ibit ad montes scripturarũ. ibiq
inuenet montes. moysen & ihesũ filiũ
nauẽ. montes ꝓpħas. montes noui testa¬
mͣti. apłos & euangłistas. Et cũ ad tales
montes confugerit. & in huiꝰ cemodi mon¬
tiũ fuerit lectione uersatꝰ. sinon inue¬
bit᷑. quia cũ fugerit ad montes & magis¬
troꝵ desidia coarguet᷑. Infert enĩ. & non
erat qͥ susciꝑet. Se quitͣ. Non ẽ sanitas con-¬
tritioni tue. tumet plaga tua. Propt̾ra
mixticius nimue sanari non potest. qͥa
suꝑbiã non deponit. & recens semꝑ uulnꝰ ẽ.
& cotidie diabolo feriente ꝑcutit᷑. Et ꝓpt᷑
hec omͣia. non ẽ sanitas contritioni euis.

Expanded text:
omnibus dico: vigilate . Et quia non cessat semper omnibus dico: vigilate . Et quia non cessat semper consopire vigilantes, quoscumque ille deceperit, et quasi suavi et pernicioso carmine Sirenarum illexerit ad dormiendum, excitat mae quondam meretricis, elevabitur et properabit populus, qui sub magistris ante fuerat consopitus: et ibit ad montes Scripturarum, ibique inveniet montes Moysen et Jesum filium 586 Nave; montes prophetas; montes novi Testamenti apostolos et evangelistas: et cum ad tales montes confugerit, et in hujuscemodi montium fuerit lectione versatus, si non invebitur, quia confugerit ad montes, et magistrorum desidia coarguetur: infert enim, et non erat qui susciperet. Sequitur: Non est sanitas contritioni tuae, tumet plaga tua. Propterea mixticius Ninive sanari non potest, quia superbiam non deponit, et recens semper vulnus est, et quotidie diabolo feriente percutitur. Et post haec omnia non est sanitas contritioni ejus:
Abbreviated transcription (Latin):
ad mixticiũ mundi dr̃. quod pastores
eius dormierint. & ut doemirent a re¬
ge sint assyrio consopiti. Atq ita fit: ut
dũ apud eos describit᷑ qͥd assyrius exer
de diaboli uulnere & plaga & int̾fectio¬
ne sit tacitũ. Ue itaq his qͥ ꝑuersarũ
doctrinarũ magistri sunt inniniur. Et
congruȩ ad eos dr̃. dormitauert pastares
tui. Dederunt enĩ sõ nũ oculis suis. &
palpebris suis dormitationẽ. & ꝓpt̾ra
non inuenerunt locũ dño neq taberna¬
culũ dõ iacob. nrec audierunt de effrata
idest frugifera ȩcclesia. nec inuenert᷑
eã in condensis siluarũ. Non solũ autẽ
pastores mixtitii huiꝰ & locustȩ quȩ im¬
minente glaciȩ sedet in sepib dormita¬
uerunt.s a rege qͦq st̃ assyrio consopi¬
ti. Scit enĩ rex assyrius non posse se oues
decipere. nͥ pastores ante consopierit. Sr̃ꝑ
diaboli studiũ est : uigilantes ammas
suscitans ait. Uigilate & orate. ne intre¬
tis intẽptationẽ. Et rursũ. Qđ uob̾ dico.

Expanded text:
ad mixticium mundi dicitur, quod pastores ejus dormierint, et ut dormirent, a rege sint Assyrio consopiti; atque ita fit, ut dum apud eos describitur quid Assyrius exercde diaboli vulnere et plaga et interfectione sit tacitum. Vae itaque his qui perversarum doctrinarum magistri sunt in Ninive. Et congrue ad eos dicitur: Dormitaverunt pastores tui : dederunt enim somnum oculis suis, et palpebris suis dormitationem. Et propterea non invenerunt locum Domino, neque tabernaculum Deo Jacob. Nec audierunt de Ephrata, id est, frugifera Ecclesia; nec invenerunt eam in condensis sylvarum. Non solum autem pastores mixticii hujus, et locustae, quae, imminente glacie, sedet in sepibus, dormitaverunt; sed a rege quoque sunt Assyriorum consopiti. Scit enim rex Assyrius non posse se oves decipere, nisi pastores ante consopierit. Semper diaboli studium est, vigilantes animas suscitans ait: Vigilate et orate, ne intretis in tentationem . Et rursum: Quod vobis dico,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ laͣm. annus. Et respondit dñs angło
qͥ loquebat᷑ in me: uerba bona & ser¬
mones consolatorios.
loquebat᷑ uidi dñm suꝑ tronũ excelsũ
& eleuatũ anteq popłs duceret᷑ in cap¬
tiuitatẽ. anteq hirłm destrueret᷑ & tẽ¬
płu. Sed adhuc in seruitutis malis popło
constituto ea que ꝓ eis uidet cernit in
tenebris. Q ecce uir ascendens suꝑ equũ
rufũ. Hunc hebrei michaelẽ angłm pu¬
tant. qͥ ultor iniqͥtatũ & peccatoꝵ. sit

Expanded text:
esimus annus. Et respondit Dominus angelo qui loquebatur in me, verba bona, et sermones consolatorios. loquebatur: Vidi Dominum super thronum excelsum et elevatum : antequam populus duceretur in captivitatem, antequam Jerusalem destrueretur et templum; sed adhuc in servitutis malis populo constituto, ea quae pro eis videt, cernit in tenebris. Et ecce vir ascendens super equum rufum. Hunc Hebraei Michaelem angelum putant, qui ultor iniquitat
Abbreviated transcription (Latin):
demonstrat᷑ ubi dicit ꝓpħa. Leuaui
oculos meos & uidi. & ecce uir & in
manu eiꝰ funiculus mensoꝵ. Cẽplum
autẽ dñi quod aduersarii destrurert
potest & dñi uenerabile corpus intell¬
gi. de qͦ ipse dicebat. Soluite tẽplum
hoc : & ego in triduo suscitabo illud.
Qđ in passione destructũ. in resurrectios¬
ne suscitatũ ẽ: & om̃iũ tẽploꝵ semiurio

Expanded text:
a: Levavi oculos meos et vidi: et ecce vir, et in manu ejus funiculus mensorum. Templum autem Dei quod adversarii destruxerunt, potest et Domini venerabile corpus intelligi, de quo ipse dicebat: Solvite templum hoc, et ego in triduo suscitabo illud . Quod in passione destructum, in resurrectione suscitatum est, et omnium templorum sem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpħas &e scõs qͥ in medio captiui popłi
uersabant᷑. & rrant in ꝓfundo. Uirũ
autẽ idest michaelẽ equi rufi & uarii
& albi fequebant̃ ordine ut estimant
cõmutato. ut albi medos ꝑsasq significent:
quia sub ipsis dimissa captuntas. & tẽplũ
in staurarũ ẽ. Uarii macedonas. quoꝵ ñ¬
nulli amici. alii ꝑsecutores fuerant. Ple¬
nissioe suꝑ hoc damhelis ultima uisio lo¬
quit᷑. Rufi uͦ. regnũ romanoꝵ cruentũ &
sanguinariũ. quod popłm int̾fecerit tẽ¬
plũq subuerterit. Ali uͦ ordinẽ qͥ scrip

Expanded text:
as et sanctos, qui in medio captivi populi versabantur, et erant in profundo: virum autem, id est, Michaelem, equi rufi et varii, et albi sequebantur, ordine, ut existimant, commutato: ut albi Medos Persasque significent, quia sub ipsis dimissa captivitas et templum instauratum est: varii, Macedonas, quorum nonnulli amici, alii persecutores fuerunt plenissime super hoc Danielis ultima visio loquitur; Rufi vero regnum Romanorum cruentum et sanguinarium, quod populum interfecerit, templumque subverterit.
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ: & ecce om̃is t̾ra habitat᷑ & qͥescit
Que ante deserta e̾rat adõ: nunc habita¬
tio eius ẽ. Quiescit ã bellis. a uitioꝵ p̾¬
lus atq peccatis. quia hereditatẽ dñi
suscepit. reuertentis ad patrẽ atq di¬
centis. Pacẽ meã do uobis. pacẽ relinqͦ
uobis. Quod autẽ plena miscłia postu¬
lat᷑ ut instante anno lxaͦ. misereat᷑¬
ds̃ hirłm. & urbiũ uida: ad illã intelli¬
gentiã referunt. qđ quãdiui uera pax
urmat. & sabbatissimꝰ ẽ & seꝑtẽ deca¬
tẽ que int̾pretat᷑ uisio pacis & est
dñm confitentis. Denq dñs respondit
uerba bona & uerba consolatoria. qd

Expanded text:
tum est, et ecce omnis terra habitatur et quiescit, tum est, et ecce omnis terra habitatur et quiescit, quae ante deserta erat a Deo: nunc habitatio ejus est, quiescit a bellis, a vitiorum praeliis atque peccatis: quia haereditatem Domini suscepit revertentis ad Patrem, atque dicentis: Pacem meam do vobis, pacem meam relinquo vobis . Quod autem plena misericordia postulatur, ut instante anno septillam intelligentiam referunt: Quod quamdiu vera pax veniat, et sabbatismus, et septem decatem, quae interpretatur visio pacis, et est inum confitentes. Denique Dominus repromittit verba bona, verba consolatoria: q
Abbreviated transcription (Latin):
tates. que ei etiã in carne posito minis¬
trauerunt. Uel certe montes. ut tolla¬
mus qđ scriptũ non ẽ duos. absolute &
totũ orbẽ rufi & u arii & albi ꝑ agrasse
memorant᷑. Quoꝵ alii martirio corona¬
ti sunt. & appellant᷑ rufi. alii oꝑib &
doctrina ac uarietate signoꝵ & uaru
nuncupant᷑. alii uirginitatis in te groꝵq
dogiatũ & puri cordis quod cernit dm̃
respondit. sed alt̾ qͥ stabat int̾ mirteta
&e dicit. Isti sunt quos misit dñs ut ꝑabula¬
rent t̾rã. A dño enĩ nussi sunt apłi. ut to¬
tũ orbẽ euangłica p̾dicatione cõplerent
Qui postquã expleuerunt opus. reuersi st̃
ad magni consilii angłm. qui stabat int̾
ros. qͥ cũ apło loquebant᷑ ap̃i bonus odor
sumus in his qui salui fiunt & in his qͥ
pereunt. & int̾ utriusq uocationis po¬
płos. & dixerunt. ad eũ. Perãbulanimꝰ
t̾rã. impleuimꝰ opus quod nob̃ inninc¬

Expanded text:
tates, quae ei etiam in carne posito ministates, quae ei etiam in carne posito ministrarunt. Vel certe montes ut tollamus quod scriptum 786 non est, duos  absolute et totum orbem rufi, et varii, et albi peragrasse memorantur. Quorum alii martyrio coronati sunt, et appellantur rufi. Alii operibus et doctrina, et varietate signorum, varii nuncupantur. Alii virginitatis integrorumque dogmatum, et puri cordis, quod cernit Deum, respondit, sed alter qui stabat inter myrteta, et dicit: Isti sunt quos misit Dominus, ut perambularent terram. A Domino enim missi sunt apostoli, ut totum orbem Evangelica praedicatione complerent, qui postquam expleverunt opus, reversi sunt ad magni consilii angelum qui stabat inter eos, qui cum Apostolo loquebantur: Christi bonus odor sumus in his qui salvi fiunt, et in his qui pereunt , et inter utriusque vocationis populos. Et dixerunt ad eum: Perambulavimus terram, implevimus opus quod nobis injunc
Abbreviated transcription (Latin):
one. Consolatoria de p̃sentiũ necessitas
Hec urta litterã ne uiderem̃ celare p
que a peregrinȩ linguş magitris did a¬
ete rũ eccłarũ magistri noctẽ in qua cernit᷑
uisio: obscuritatẽ musticȩ insionis intel¬
sicut uestim̃tũ amictus rius. Uir autẽ
qͥ ascendebat suꝑ equũ rufũ. dñs atq sal¬
uator ẽ. qͥ dispensationẽ nr̃e carnis as¬
sumens. audit in isaia quare st̃ rubra
uestim̃ta tua. Hic qͥ nc̃ captiuo popło
rufus ostendit᷑. in apocalipsi iohannis in
candidis uestib & in candido equo sede¬
re describit᷑. Quod autẽ stare dr̃ int̾ duoᷤ
montes ũbrosos. licet in hebreo non habe¬
at᷑ duos. nouũ & uetꝰ fentiunt instru¬
m̃tũ. Quod densissimis folis & nemore
& umbrosis filius dicit᷑ ẽe cooꝑtũ. qͥa
multis obscuritatib inuolutũ ẽ. Mirte¬
ta autẽ quȩ erant in ꝓfundo int̾q sta¬
re describit᷑ angelicas intelligt̃ potes¬

Expanded text:
one: consolatoria, de praesentium necessitate. one: consolatoria, de praesentium necessitate. Haec juxta litteram, ne videremus celare nostros, quae a peregrinae linguae magistris dideterum Ecclesiarum magistri, noctem in qua cernitur visio, obscuritatem mysticae visionis intelsicut vestimentum amictus ejus . Vir autem qui ascendebat super equum rufum, Dominus Salvator est, qui dispensationem nostrae carnis assumens, audit in Isaia: Quare rubra sunt vestimenta tua ? Hic qui nunc captivo populo rufus ostenditur, in Apocalypsi Joannis in candidis vestibus, et in candido equo sedere describitur . Quod autem stare dicitur inter duos montes umbrosos licet in Hebraeo non habeatur duos , novum et vetus sentiunt Instrumentum, quod densissimis foliis, et nemore, et umbrosis silvis dicitur esse coopertum, quia multis obscuritatibus involutum est. Myrteta autem quae erant in profundo, inter quae stare describitur, angelicas intelligunt potes
Abbreviated transcription (Latin):
scire rationẽ atq dicenti quid sunit isti
dñe mi: angłs qui loquebat᷑ in eo puit¬
tit se ẽẽ dicturũ. Q illo reticente: uirqͥ
stabat int̾ mirteta cõmemorat. Istast̾
regna quib p̾cepit dñs ut ꝑabularent
t̾rã. & suȩ eã subicerent potestati. Dmmq
angłi qui regnis & nationib p̾sidebant
non ad aliũ ueniunt. sed ad ipsũ uirũ &
angłm dñi qui stabat int̾ mirteta e di¬
cunt. Perambulauimꝰ t̾rã. & ecce om̃is t̃¬
ra habitat᷑ & quiescit. Ꝙ t̃ sensus. Om̃ia
sub nobis regna tuta st̃ & pacata. nec al¬
qua p̾munt᷑ angustia. Ex qua responsine
angłs qui int̾pellabat ꝓ isrł: occasione
acceptã popło cdep̃candi dicit ad dñ.
Cũ om̃is orbis quietꝰ sit & pacatꝰ quare ch̃s
non mifereberis hirłm & urbiũ iuda. iulꝰ¬
ime cũ scdm ꝓmissa tua captiuitatis
tẽpus expletũ sit: Responditq dñs an¬
gło qͥ loquebat᷑ in ꝓpħa uerba bona us¬
ba consolatoria. Bona de futuroꝵ ꝓnussi¬

Expanded text:
tionem, atque dicente: Quid sunt isti, domine mi? Angelus qui loquebatur in eo, promittit se esse dicturum: et illo reticente, vir qui stabat inter myrteta, commemorat. Ista sunt regna quibus praecepit Dominus, ut perambularent terram, et suae eam 785 subjicerent potestati. Denique angeli qui regnis et nationibus praesidebant, non ad alium veniunt, sed ad ipsum virum et angelum Domini, qui stabat inter myrteta, et dicunt: Perambulavimus terram, et ecce omnis terra habitatur et quiescit. Et est sensus: Omnia sub nobis regna tuta sunt et pacata, nec aliqua premuntur angustia. Ex qua responsione angelus, qui interpellabat pro Israel, occasionem accipit pro populo deprecandi, et dicit ad Dominum: Cum omnis orbis quietus sit et pacatus, quare, Domine, non misereris Jerusalem et urbium Juda: maxime cum secundum promissa tua captivitatis tempus expletum sit? Responditque Dominus angelo qui loquebatur in propheta verba bona, verba consolatoria: bona, de futurorum promissi
Abbreviated transcription (Latin):
rebit᷑ dñs adhuc syon: & eliget adhuc
Ngłs qui supͣdixerat ad ꝓpħam clama.
hec dicit dñs exertituũ: nc̃ quoq im¬
pellit ut clamet. non uocis intentione
sed mentis. & hoc ẽ qđ clamandũ p̾cipit.
Adhuc affluent ciuitates mee bonis. Quaᷤᷤ
nunc ceriitis babilonio igne uastatas.
b bonis p̾teritã miseriã dñs consolabit᷑.

Expanded text:
 eliget adhuc Angelus qui supra dixerat ad prophetam: Clama: Haec dicit Dominus exercituum, nunc quoque impellit ut clamet, non vocis intensione, sed mentis: et hoc est quod clamandum praecipit: Adhuc affluent civitates meae bonis quas nunc cernis a Babylonio igne vastatas, bus bonis praeteritam miseriam Dominus consolabitur,
Abbreviated transcription (Latin):
His bonis pꝰ seuissimȩ ꝑsecutionis incendia
quȩ &e agentib & ab hereticis arrianis ec¬
cłia dñi ꝑtulerat. pace reddita: uidea¬
mꝰ dñi eccłias affluere. & consolatã syon
& electã hierłm quas dudũ abiecerat.
Hoc ipsũ & de tẽplo dñi & de uno quoq
credentiũ intelligere possumꝰ. Quidã
consolatã sion & electam hirłm. & cȩtera
quȩ in hunc modũ a ꝓphis om̃ib p̾dicant᷑
ad cȩlestẽ hirłm referunt : ut quȩ est
destructa ꝑ rumã. ꝑ uirtutes edifican¬
da sit. Que nos om̃ia rectius suꝑ ȩccła
inter pretabimur.
t leuaui oculos meos & uidi. & ecce
quattuor cornua. E dixi ad angłm
qui loquebat᷑ in me. Quid sunt hȩo:¬

Expanded text:
nis post saevissimae persecutionis incendia, quae et a gentilibus, et ab haereticis Arianis Ecclesiae Domini pertulerunt, pace reddita, videmus Domini Ecclesias affluere, et consolatam Sion, et electam Jerusalem, quas dudum abjecerat. Hoc ipsum et de templo Domini, et de unoquoque credentium intelligere possumus. Quidam consolatam Sion, et elecis omnibus praedicantur, ad coelestem Jerusalem referunt, quae destructa per ruinam, per virtutes aedificanda sit. Quae nos omnia rectius super Ecclesia interpretabimur. Et levavi oculos meos et vidi: et ecce quatuor cornua, et dixi ad angelum qui loquebatur in Al. ad
Abbreviated transcription (Latin):
cdauid pueri sui. & decẽ cornua in ulti¬
mo regnatura. idẽ danihel ꝓpħa testa¬
tur. Co gͦ tẽpore quo hec usio cerne ba¬
tur iã babylomoꝵ regnũ p̾terierat.
instabat ꝑsarũ atq medoꝵ. futurũ erat
grecoꝵ atq macedonũ & romanoꝵ. Quȩ
babylonii. quȩ medi atq ꝑsȩ. quȩ gre

Expanded text:
David pueri sui . Et decem cornua in ultiDavid pueri sui . Et decem cornua in ultimo regnatura, idem Daniel propheta testatur . Eo ergo tempore quo haec visio cernebatur, jam Babyloniorum regnum praeterierat, instabat Persarum atque Medorum, futurum erat Graecorum atque Macedonum, et Romanorum. Quae Babylonii, quae Medi atq
Abbreviated transcription (Latin):
hec sunt cornua que disꝑserunt uidã &
isrł. & hirłm confregerunt. oe nullus
eoꝵ lenauit caput. & egressi sunt isti
ut exacuant ea in manib suis.
uattuor cornua. gentes sunt quȩ leua¬
uerunt cornu suꝑ t̾rã dñi. ut disꝑge¬
rent eã. Quattuor cornua que uenti¬
quattuor gentes ẽe scilicar babylomos
me dos atq ꝑsas & macedones ac roma¬
nos. & nunc dñs appħa in t̾rogatꝰ expo¬
nit. & damhel plenissime replicat qui
in uisione imaginis quȩ habebat caput
aureñ & pectus argenteũ & sub umbili¬
co eneũ. & crura ac pedes ferreos ac fic¬
tiles. has quattuor gentes int̾pretatus
est. Ꝙ rursũ alia uisione quat tuor
easdẽ gentes sub alia figura monstra¬
uit. Medos autẽ & ꝑsas. unũ regnũ ẽẽ
ꝓ regnis cornua posuit. hanc habente
scriptura sc̃a consurtudinẽ. ut semꝑ
regnũ int̾pretetur in cornib ut ẽ illud.
& exaltauit cornu xp̃i si. Ꝙ in alio loco.
Et erexit cornu salutis nobis. in domo

Expanded text:
ec sunt cornua quae disperserunt Judam, et Israel confregerunt: et nullus eorum levavit caput: et egressi sunt isti ut exacuant ea in manibus suis. Quatuor cornua, gentes sunt quae elevaverunt cornu super terram Domini, ut dispergerent eam. Quatuor cornua quae ventiquatuor gentes esse, Babylonios, Medos atque Persas, et Macedonas, ac Romanos, et nunc Dominus a propheta interrogatus exponit, et Daniel plenissime replicat. Qui in Visione imaginis quae habebat aureum caput, et pectus argenteum, et subumbilicum aeneum, et crura, ac pedes ferreos et fictiles, has quatuor gentes interpretatus est . Et rursum in alia visione quatuor easdem gentes sub alia figura monstravit. Medos autem et Persas unum regnum esse pro regnis cornua posuit, hanc habente Scriptura sancta consuetudinem, ut regnum semper interpretetur in cornibus, ut est illud: Et exaltavit cornu Christi sui . Et in alio loco: Et erexit cornu salutis nobis, in domo
Abbreviated transcription (Latin):
syon. una ẽ autẽ atq eadẽ ciuitas. nc̃
irascit᷑ suꝑ gentes opulentas quas supͣ
ȩquos rufos & albos & uarios nomina¬
uit. qđ ipse tradiderit eas ad corripi¬
endũ. ille uͦ sruierint intraditos.
Hic ut filiũ a pedagogo uoluerit em̾da¬
re. illȩ ut hostẽ int̾ficere. & punire co¬
natę st̃. Cui simile ẽ illud in isaia.
Ego dedi eos in manus tuas: tu autẽ nͣ
fecisti eis miscdĩam. sed his ad grauasti
iugũ & dixisti. ero in et̾nũ dña. Zelus
ut ira. Exquo loco conunui cunt heretia.
qͥ ueteri detrahunt testam̃to. quod irases
ds̃ non ꝑdere cupiat eos in quos irascit.
sed emendare. Qna gͥͦ inquit resatus si
hirłm &e syon zelo magno. quas adurrsa¬
rii plusquã uoluerã dep̃sserunt. iderro
hec dicit dñs. Reuertar non in una
& domus mea idest tẽplũ edificabit᷑ in
ea. sub eorobabel &e iesu filio iosedech.
Et ꝑ pendiculũ cem̃tarioꝵ tendet᷑ super¬

Expanded text:
Sion una est autem atque eadem civitas, nunc irascitur super gentes opulentas, quas supra equos rufos et albos et varios nominavit: quod ipse tradiderit eos ad corripiendum: illae vero saevierint in traditos; hic ut filium a paedagogo voluerit emendari; illae ut hostem interficere, et punire conatae sint. Cui simile est illud in Isaia: Ego dedi eos in manus tuas: tu autem non fecisti eis misericordiam. Senis aggravasti jugum, et dixisti, ero in sempiternum domina . Zelus ut ira. Ex quo loco convincuntur haeretici, qui veteri detrahunt Testamento, quod irascens Deus non perdere cupiat eos in quos irascitur; sed emendare. Quia ergo, inquit, zelatus sum Jerusalem, et Sion zelo magno, quas adversarii plusquam volueram, depresserunt: idcirco haec dicit Dominus: Revertar non in una rusalem, et domus mea, id est, templum, aedificabitur in ea sub Zorobabel, et Jesu filio Josedec: et perpendiculum caementariorum extendet
Abbreviated transcription (Latin):
atq t̾rena. sed pacẽ atq concordiã &
celox excelsa considerat ęccłia intelli¬
gi. Cui ꝓpt̃ intia atq peccata & refri¬
gescentẽ cotidie caritatẽ irascens dñs
tradidit eã ꝑsecutionib. ut quasi in
conflatorio mundũ aurũ argentũq
eã delere nitentes. implent hirłm cru¬
ore cesoꝵ a porta usq ad portã. Unde
dñs pacẽ & miscdĩam reꝓmittens. rur¬
sũ eã ȩdificaturũ ẽe̾ se dicit. & ꝑpen¬
diculũ sure funiculũ scđm mensuras
& ordines singuloꝵ in ea r̃e tendendũi.¬

Expanded text:
atque terrena, sed pacem atque concordiam, et coelorum excelsa considerat, Ecclesia intelligi. Cui propter vitia atque peccata, et refrigescentem quotidie charitatem irascens Dominus , tradet eam persecutionibus, ut quasi in conflatorio mundum aurum appareat, et eam delere innitentes. implent Jerusalem cruore caesorum a porta usque ad portam. Unde Dominus pacem et misericordiam repromittens, rursum eam aedificaturum esse se dicit. Et perpendiculum sive funiculum secundum mensuras et ordines singulo
Abbreviated transcription (Latin):
Telatus sũ hirłm & syon zelo mag¬
no & ira magna ego irascar suꝑ genteᷤᷤ
quȩ suꝑ imposite sunt: ꝓ eo quod ego
quidẽ iratus sũ modicũ. ipse uͦ suꝑ posi¬
te sunt in mala. Propt̾ea hȩc dicit dñs.
Conuertar ad hirłm in miscłia. & domꝰ¬

Expanded text:
zelatus sum Jerusalem et Sion zelo magno, et ira magna ego irascor super gentes quae superimpositae sunt: pro eo quod ego quidem iratus sum modicum, ipsi vero superpositi sunt in mala. Propterea haec dicit Dominus; convertar ad Jerusalem in miserico
Abbreviated transcription (Latin):
Ego ostendã tͥ quid sint hȩc. Q respondit
uir qͥ stabat int̾ montes. & dixit ad me.
Isti sunt quos misit dñs ut circuirent
terrã. & responderunt angło dñi qͥ sta¬
bat int̾ montes atq dixerunt. Circui¬
uimus omnẽ t̾rã. & ecce om̃is t̾ra habi¬
tat᷑ & quiescit. & respondit angłs dm̃.
& dixit ad me. Dñe omĩps. usqueqͦ non¬

Expanded text:
am tibi quid sint haec. Et respondit vir qui stabat inter montes, et dixit ad me: Isti sunt quos misit Dominus, ut circuirent terram. Et responderunt angelo Domini, qui stabat inter montes, atque dixerunt: Circuivimus omnem terram, et ecce omnis terra habitatur et quiescit. Et respondit angelus Domini, et dixit: Dom
Abbreviated transcription (Latin):
apłi. Quid uultis. in uirga urniã ad uos.
& psalmistȩ dicentis. Uirga tua & baculus
tuus ipsa me consalata st̃. Et ẽ in acer¬
rimo tẽpore hiemis. Qui abegiptiis mechya
.a macedonib. ñpitioc. a romanis fr¬
bruarius appellat᷑. uicesima quoq quarta
mensis dies: illustrẽ noctis umbrã signi¬
ficat. deficiente lima in tenebris. & te¬
tro ac ꝑpetuo noctis horrore crescente.
Unde congrue qui adhuc in captiuitate
erant. & maiore sui parte in indis atq
chaldeis. & assiriis exulabant. in sccło an¬
no & in undecum m̃sis grauissimo frigo¬
re & in uicesima quarta die eiusdẽ m̃¬
sis. cernunt udaico popło quȩ sequunt᷑.
idi ꝑ noctẽ. & ecce uir ascendens suꝑ
equũ rufũ: & ipse stabat int̾ mirteta

Expanded text:
n virga veniam ad vos ? Et Psalmistae dicentis: Virga tua et baculus tuus, ipsa me consolata sunt . Et est in acerrimo tempore hyemis, qui ab Aegyptiis Mechir, a Macedonibus περίτιος, a Romanis Februarius appellatur. Vicesima quoque quarta mensis dies illustrem noctis umbram significat, deficiente luna in tenebras, et caeco ac perpetuo noctis horrore crescente. Unde congrue qui adhuc in captivitate erant, et majore sui parte in Medis atque Chaldaeis, et Assyriis exsulabant, in secundo anno et undecimi mensis gravissimo frigore, et in vicesima quarta die ejusdem mensis, cernunt Judaico populo quae sequuntur. Vidi per noctem: et ecce vir ascendens super equum rufum, et ipse stabat int