comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rt eos & apud se seruauert᷑. sed etiã mar¬
lis eoꝵ uoluntatibꝰ cõmunicare decre¬
uert̃. Qua ꝓpt᷑ hoc circa istos ingratos
decreui ꝑ agere. ut abrepti ꝓcul de¬
portarent᷑ ex ilio. Nunc itaqͥ. ur̃mẽ
addm̃ illa fide respicere qua semꝑ
& fieri conuenit & ẽe decet & age¬
re. Ep̃os enĩ purificatos & orthodoxos
atq clementes nos gaudemꝰ habere.
Siquis autẽ ad memoriã illoꝵ pestilen¬
tũ aut ad laudẽ in ꝓuide presumit
forsitan excitari. repente in sua pre¬
sũptione ministridĩ hoc ẽ meo oꝑe
cõprimet᷑. Dñs uos custodiat fr̃s ka
tt̃ rissimi xxiii. Cheodo RirUS.

Expanded text:
runt eos, et apud se reservaverunt, sed etiam marunt eos, et apud se reservaverunt, sed etiam malis eorum voluntatibus communicare decreverunt. Quapropter hoc circa istos ingratos decrevi peragere, ut abrepti procul deportarentur exsilio. Nunc itaque vestrum est ad Deum illa fide respicere, qua semper et fieri convenit, et esse decet, et agere. Episcopos enim purificatos, et orthodoxos, atque clementes nos gaudemus habere. Si quis autem ad memoriam illorum pestilentium, aut ad laudem improvide praesumit forsitan excitari, repente in sua praesumptione ministri Dei, hoc est meo opere comprimetur. Dominus vos custodiat, fratres charissimi
Abbreviated transcription (Latin):
ta uero ẽ ꝑ eusebii prauũ pestiferũq
uotũ. Sed ipse eusebius o amabiles atq
one. quippe conscientia sua uictꝰ. cũ
quanta confusione mendacio undiq
declarato degebat. Immittens quidẽ
mihi diuersos qui ꝓ eo deposcerent. pe¬
tens uero ame quodã solatiũ ne tan¬
to malo conuictꝰ suo honore priuare¬
t᷑ : Testis ẽ mihi ds̃ huiꝰ rei qui& in me
& in uobis benigno amore consistat.
Nã etiã me ille deuertit & indecent᷑
abripuit. qđ uos quoq nostis. Tunc
enĩ om̃a gesta st̃ sict̃ ipse desiderabat.
quia om̃e malũ in sua conscientia re¬
condebat. Sed ut cetera ꝑuersitatis
eiꝰ omittã. qiđ maxime cũ theognio
nequitiȩ suȩ participe egerit audite
deposcõ Alexandrinos quosdã a nra
qm̃ hoꝵ ministerio mentis flammas ur¬
guebat. Sed istibenigni & obtimi ni¬
mis ep̃i quos simul concilii ueritas ad
pęnitentiã reseruabat non solũ recepe¬

Expanded text:
ta vero est per Eusebii pravum pestiferumque ta vero est per Eusebii pravum pestiferumque votum. Sed ipse Eusebius, o amabiles atque one quippe conscientia sua victus, cum quanta confusione mendacio utique declarato degebat? Immittens quidem mihi diversos, qui pro eo deposcerent; petens vero a me quoddam solatium, ne tanto malo convictus, suo honore privaretur. Testis est mihi Deus hujus rei, qui et in me et in vobis benigno amore consistat. Nam etiam me ille devertit, et indecenter arripuit, quod vos quoque nostis. Tunc enim omnia gesta sunt sicut ipse desiderabat, quia omne malum in sua conscientia recondebat. Sed ut caetera perversitatis ejus omittam, quid maxime cum Theogonio nequitiae suae participe egerit, audite, deposco. Alexandrinos quosdam a nostra quoniam horum ministerio mentis flammas urgebat. Sed isti benigni et optimi nimis episcopi, quos simul concilii veritas ad poenitentiam reservabat, non solum recepe
Abbreviated transcription (Latin):
tyranno ex hibuit neq me putet quis
piã adhorũ ꝓbationẽ minus instructũ.
Indiciũ nãq manifestũ ẽ. quia presbi¬
teros & diaconos sequentes eusebiũ aꝑte
constat a me depͣhensos. Sed hȩc quidẽ
transeo. quȩ nc̃ non indignationis grͣa
t. Hoc solũ formido. hoc cogito: quia
uos ad cõmunionẽ criminis uocari con¬
spicio. ꝓpt eusebii nãq seductionẽ & sub¬
uersionẽ conscientiã ꝑcepistis auerita¬
te separatã. sed erit huiꝰ rei non tarda
salubritas. si epͣm fidelẽ & integrũ nc̃
sumentes respiciatis ad dm̃. Ođ utiq
ad prȩsens in uobis ẽ: istud & dudũ¬
nisi pͣdictꝰ eusebius pessima consciorum
Sed qm de memorato eusebio apud ur̃am
cultũ decent᷑ exhibui: nihil aliud uo¬
lens quã concordiã om̃ibꝰ fabricari. &
precunctis arguere & remouere hanc
causã quȩ principiũ quidem habuit
ꝑ arrii alexandrini suꝑbiã. conrobora¬

Expanded text:
tyranno licenter exhibuit. Neque me quistyranno licenter exhibuit. Neque me quisad horum probationem minus instructum. Judicium namque manifestum est, quia presbyteros et diaconos sequentes Eusebium aperte constat a me deprehensos. Sed haec quidem transeo quae nunc non indignationis gratia,tur. Hoc solum formido, hoc cogito, quod vos ad communionem criminis vocari conspicio. Propter Eusebii namque seductionem et subversionem, conscientiam percepistis a veritate separatam. Sed erit hujus rei non tarda salubritas, si episcopum fidelem et integrum nunc sumentes, respiciatis ad Deum. Quod utique ad praesens in vobis est studiunisi praedictus Eusebius pessima consciorum Sed quoniam de memorato Eusebio apud vestracultum decenter exhibui, nihil aliud volens quam concordiam omnibus fabricari, et prae cunctis arguere et removere hanc causam, quae principium quidem habuit per Arii Alexandrini superbiam, corrobora
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃os & presbiteros non licere ex alia
transire ad aliã ciuitatẽ Sed mirũ
non ẽ: ut qui sic insaniunt aduersus
unigeniti dĩtatẽ. licent etiã alias tranᷤ¬
grediant᷑ leges Non enĩ tunc solũmo¬
dohanc nouitatẽ fecit. sed etiã olĩ ali¬
ud simile ꝑpetrauit. Quidũ in beritho
eẽt ep̃s. transiliuit nicomediã. & exea
denuo post conciliũ insania aꝑte impie¬
tatis ex actꝰ ẽ: & cũ eo theognius nicenꝰ:
qđ imꝑator constantinꝰ litteris mani¬
festũ fecit. ego uero huic oꝑi fine̾ epłȩ
inserere udicaui Scripsit enĩ hȩc ni¬
comediensibꝰ. Quis ẽ qui ita popłm do¬
cuit innocentẽm: Eusebius utiq ty¬
rannicȩ crudelitatis excultor. Qua e¬
nĩ ubiq tẏranni noscit᷑ eẽ cliens. ex mul¬
de iniuris mihi factis nunc aio. ꝑ quas
quas quando maxime aduersarũ parti¬
ũ insidiȩ discurrebant. Iste etiã oculos
contra me habebat intentos: cui hoc de¬
fuit solu qđ non & armatũ ministeriuͣ

Expanded text:
pos et presbyteros non licere ex alia civitate transire ad aliam. Sed mirum non est ut qui sic insaniunt adversus Unigeniti deitatem, licenter etiam alias transgrediantur leges. Non enim tunc solummodo hanc novitatem fecit, sed etiam olim aliud simile perpetravit. Qui dum in Beryto esset episcopus, transilivit in Nicomediam, et ex ea denuo post concilium insania apertae impietatis exactus est, et cum eo Theogonius Nicaenus. Quod imperator Constantinus litteris manifestum fecit. Ego vero huic operi finem epistolae inserere judicavi. Scripsit enim haec Nicomediensibus: Quis est hic qui ita populum docuit innocentem? Eusebius utique tyrannicae crudelitatis excultor. Quod enim ubique tyranni noscatur esse cliens, ex mulde injuriis mihi factis nunc aio, per quas quando maxime adversarum partium insidiae discurrebant, iste etiam oculos contra me habebat intentos. Cui hoc defuit solum, quod non et armatum ministerium
Abbreviated transcription (Latin):
dens saluari ciuitatẽ ubi hȩc
particula seruaret᷑. in sua statua sic̃
fertur in foro constantini positam
suꝑ columnã porphyreticam deuo¬
te condidit¬
eliquã uero partẽ in argentea¬
theca clausam ciuitatis tradidit
sacerdoti. Et undiq congregans ar¬
tifices maximas illic ornatasq. ȩdi¬
ficauit ȩccłas Hlis itagestis. conui¬
uio exhibito uirginibus sacris & ipsa
ministeriũ ancille gerens. ultra
octogesimũ annũ ȩ̨tatis agens &
his similia faciens redit ad filium.
& cũ lȩtitia transiuit e scło: multa
filio pietatis mandata cõmittens no¬
uissimis benedictionibꝰ ad impleto
curã maximã xp̃iano habens paga¬
norũ suꝑstitiones auersabatur. remouitq
monoma chias & suas imagines in te¬
plis poni precepit. & cubitũ quo men¬
surabat᷑ nilus non iã in templũ sera¬
pidis annis singulis sed in ȩccłas por¬
tari sanciuit. Sor o me nus

Expanded text:
dens salvari civitatem ubi haec dens salvari civitatem ubi haec particula servaretur, in sua statua, sicut fertur, in foro Constantini posita super columnam porphyreticam, devote condiditeliquam vero partem in argenteatheca clausam civitatis tradidit sacerdoti. Et undique congregans artifices, maximas illic ornatasque aedificavit ecclesias. His ita gestis, convivio exhibito virginibus sacris, et ipsa ministerium ancillae gerens, ultra octogesimum annum aetatis agens, et his similia faciens rediit ad filium. Et cum laetitia transivit e saeculo, multa filio pietatis mandata committens, novissimis benedictionibus adimpletocuram maximam Christianorum habens, paganorum superstitiones aversabatur; removitque monomachias, et suas imagines in templis poni praecepit; et cubitum quo mensuratur Nilus, non jam in templum Serapidis annis singulis, sed in ecclesiam portari sancivit. SOCRATES
Abbreviated transcription (Latin):
nus rex ideorum: So⁊ omenus.¬
icitur autẽ quia etiã mortuus
crucis tactu surrexerit. De hoc
ligno sib illa dixit apud paganos.
O ter beatũ lignũ in quo ds̃ exten¬
sus ẽ. Tunc ergo quȩ crux eẽt
dñi. quȩ latronũ dubitare cȩpe¬
runt. Proinde macharius cii¬
tatis presul huiusmodi tracta¬
tu dubitationẽ soluit. Mulieri
nãq nobilitate clarȩ longa ȩgri¬
tudine fatigatȩ unam illarum
cruciũ cũ oratione promptissima
ad hibens. uirtutẽ saluatoris ag¬
nouit. Mox enĩ ut mulierem¬
crux attigit: passionẽ seuissimȩ
egritudinis effugauit. & feminȩ
ic itaq mat᷑ imꝑatoris qđ cu¬
piebat agnoscens. de clauis qui¬
dem quibus manus xp̃i fuerant
ꝑforatȩ alios ingalea misit imꝑa¬
toris filii capitis prouidentiã ge¬
ret. alios freno equino ꝑmiscuit :¬
& cautelam imꝑatoris agens. & ue¬
terẽ ꝓphetiam ad implens. Olĩ
crucis partem quidem aliquã re¬
uam constantinꝰ suscipiens & cre¬

Expanded text:
NUS REX JUDAEORUM. SOCRATESNUS REX JUDAEORUM. SOCRATESicitur autem quia mortuus crucis tactu surrexit. De hoc ligno Sibylla dixit apud Paganos: O ter beatum lignum, in quo Deus extensus est. Tunc ergo, quae crux Domini esset, quae latronum, dubitare coeperunt. Proinde Macarius civitatis praesul hujusmodi tractatu dubitationem solvit. Mulieri namque nobilitate clarae longa aegritudine fatigatae unam illarum crucium cum oratione promptissima adhibens, virtutem Salvatoris agnovit. Mox enim ut mulierem attigit crux, passionem saevissimae aegritudinis effugavit, et feminae ic itaque mater imperatoris quod cupiebat agnoscens, de clavis quidem quibus manus Christi fuerant perforatae, alios in galeam immisit imperatoris: filii capitis providentiam geret; alios freno equino permiscuit, et cautelam imterem philosophiam adimplens. Olim crucis partem quidem aliquam uam Constantinus suscipiens, et cre
Abbreviated transcription (Latin):
tuam eius est constituta In hac
quoq ciuitate duas quidem edifi¬
cauit ȩccłas. quarum unã nomi¬
nauit hirenem: aliã uero appella¬
uit apłox. Non solũ autẽ sicuti diri auxit
constantinus xp̃ianorũ dogmata.
sed etiã paganorũ templa destruit
Si mulacra namq ornata publice
in constantinopolitana urbe propo¬
suit. & tripodas del phicos incirco
ad spectaculũ dedit : Quȩ cum
ipso uideantur aspectu suꝑflue re
na cuiꝰ cognomine uicũ drẽpani
princeps ciuitatẽ dicauit heleno¬
polim ammonita ꝑ somniũ adhie¬
rosolimã ꝓperauit. & quondã hierłm
desertã sict pomoꝵ custodiarium in¬
ueniens requisiuit sepulchrũ xp̃i
Quod licet difficillime. tamen inue¬
nit. Ita repente templũ illud
scelestissimum deici iussit. & palã
facto dñi monumento apparuert᷑¬
circa eũ suffosse trescruces & claui
simul. & titulus litteris hebraicis gre¬
cis latinisq conscriptus. iħc nazare¬

Expanded text:
tuam ejus est constituta. In hac tuam ejus est constituta. In hac quoque civitate duas quidem aedificavit ecclesias, quarum unam nominavit Irenem, aliam vero appellavit Apostolorum. Non solum autem, sicut dixi, auxit Constantinus Christianorum dogmata, sed etiam paganorum templa destruxit. Simulacra namque ornata publice in Constantinopolitana urbe proposuit, et tripodas Delphicos in circo ad spectaculum dedit, qui cum ipso videantur aspectu, referunturna, cujus cognomine vicum Drepani princeps civitatem dicavit Helenopolim, admonita per somnum ad Jerosolymam properavit; et quondam Jerusalem desertam sicut pomorum custodiarium inveniens, requisivit sepulcrum Christi. Quod licet difficillime, tamen invenit . Itaque repente templum illud scelestissimum dejici jussit. Et palam facto Domini monumento, apparuercirca id suffossae tres cruces, et clavi, simul et titulus litteris Hebraicis, Graecis Latinisque conscriptus: JESUS NAZARE
Abbreviated transcription (Latin):
tionibꝰ quas postea molitus inuenit᷑
figmento pęnitentiȩ suȩ. sict̾ oportu¬
ne patefiet
Socrates. xuiii.
mꝑator interea post concilium
degebat lȩtus. Celebrata ergo
festiuitate publica uicennalium su¬
orũ. mox ad erigendas ȩccłas festinꝰ
accessit. Hoc quȩ faciebat ꝑsingu¬
las ciuitates. & in urbe cognominis
rent propriã uoluit habitare
ciuitatẽ: Ueniensq ad campum
ante iliũ positũ iuxta helles pon¬
tum suꝑ eantis tumulũ ubi achi¬
ui contra troiam pugnantes habu¬
ert᷑ castra: ciuitate designauit
portasq fecit. quȩ hactenus uident᷑
ret locumr Eumq monens adbizan¬
tium trachiȩ. illic eum habitare
caretur : auxit & maximo eam
muro circu̾dedit. & diuersis ornatã
fabricis ȩquã imperiali romȩ con¬
stituit & denominatã constantino¬
polim appellari sc dam romam lege
firmauit sict lex ipsa in marmorea
platõma noscitur eẽ conscripta
& instrategio iuxta equestrem sta¬

Expanded text:
tionibus, quas postea molitus invenitur, tionibus, quas postea molitus invenitur, figmento suae poenitentiae, sicut opportune patefiet. SOCRATES, lib.erator interea post concilium degebat laetus. Celebrata ergo festivitate publica Vicennalium suorum, mox ad erigendas ecclesias festinus accessit. Hoc itaque faciebat per singulas civitates et in urbe cognominis rent, propriam voluit habitare civitatem. Veniensque ad campum ante Ilium positum juxta Hellespontum super Ajacis tumulum, ubi Achivi contra Trojam pugnantes habuerunt castra, civitatem designavit portasque fecit quae hactenus videntur ret locum, eumque monens ad Byzantium Thraciae, illic eum habitare caretur, auxit et maximo eam muro circumdedit, et diversis ornatam fabricis aequam imperiali Romae constituit ; et denominatam Constantinopolim, appellari secundam Romam lege firmavit, sicut lex ipsa in marmorea platoma noscitur esse conscripta, et in Strategio juxta equestrem sta
Abbreviated transcription (Latin):
non reluctantes sed consentientes
decretis ur̃is etiã hac conscriptio¬
ne satis facimus uobis: non exilium
grauit᷑ ferentes sed suspicionẽ abicienteᷤᷤ
hereseos Si enĩ dignamini nunc
in uultu nos ur̃o reciꝑe. habebitis
in om̃ib consonantes & ur̃a sequen¬
tes parit᷑ constituta: quando etiã
eum qui inhis accusatꝰ ẽ placuit
ur̃ȩ reuerentiȩ clementiam ꝓmere¬
ut nos contra nosmet ipsos prebea¬
mus ꝑ taciturnitatẽ increpationis
indiciũ. Dignamini ergo sict conue
mũ principem cõmoneret᷑ preces
tractare nr̃as. & uelocit᷑ de nobis quȩ
dem libellus ẽ. reuersionis eusebu
& theognii. Ex uerbis aute eius
conicio quia isti quidem dictatȩ
fidei subscripserunt. dãpnationi uero
arrii consentire noluert̃: & qmͣ arriꝰ
ante istos reuocatus agnoscitur.
Sed licet hoc ita se habere uideatur:
tamen alex andriã accedere prohibitꝰ
est. Hoc aut̃ ostendit᷑ ex eius cogita¬

Expanded text:
non reluctantes, sed consentientes non reluctantes, sed consentientes decretis vestris, etiam hac conscriptione satisfacimus vobis: non exsilium graviter ferentes, sed suspicionem abjicientes haereseos. Si enim dignamini nunc in vultu vestro nos suscipere, habebitis in omnibus consonantes, et vestra sequentes pariter constituta: quando etiam eum qui in his accusatus est, placuit reverentiae vestrae clementiam promereut nos contra nosmetipsos praebeamus per taciturnitatem increpationis judicium. Dignamini ergo, sicut vestrae mum principem commonere, et preces tractare nostras, et velociter de nobis quae dem libellus est reversionis Eusebii et Theogonii. Ex verbis autem ejus conjicio quia isti quidem dictatae fidei subscripserunt, damnationi vero Arii consentire noluerunt. Ex quo et Arius ante istos revocatus agnoscitur. Sed licet hoc ita se habere videatur, tamen Alexandriam accedere prohibitus est. Hoc autem ostenditur ex ejus cogita
Abbreviated transcription (Latin):
& theognius pęnitentię libel¬
lum sũmis ep̃is dirigentes ab exilio
reuocatisunt imperiali pͣcepto et
eusebius amphionẽ. cristũ uero
theognius: Cuiꝰ libelli exemplar
hoc est. Dudum quidem ante uidi¬
cium condẽpnati a reuerentia uꝑa
patienter ferre quȩ decreta sunt
a sco concilio uro debuimꝰ. sed quia
nimis absurdũ est contra nosmet¬
ipsos dare calu̾pniatoribus de taci¬
turnitate probationẽ : propterea
referimus qm nos & infide una
cucurrimus. & sensũ examinantes
de consubstantialitatis sermone cunc¬
ti pacificatisumus. nequaquã sequen¬
cautelã ȩcđarũ quȩ nr̃e subuenie¬
bant menti & satisfacientes eis qͥbꝰ
ꝑ nos suaderi debuerat infide sub-¬
scripsimus. anathematismo autem
non sub notauimus: non tanquã fidẽ
accusantes sed ut uelut non creden¬
tes talẽ ẽẽ eũ qui fuerat accusatꝰ.
certi de eius ad nos directis epłis
& int̃ nos disputationibꝰ habitis
Si igͥ satisfactũ est sc̃o ur̃o concilio.

Expanded text:
Theogonius poenitentiae libellum summis episcopis dirigentes, ab exsilio revocati sunt imperiali praecepto, etEusebius Amphionem, Chrestum vero Theogonius. Cujus libelli exemplar hoc est. Dudum quidem ante judicium condemnati a reverentia vestra, patienter ferre quae decreta sunt a sancto concilio vestro debuimus. Sed quia nimis absurdum est contra nosmetipsos dare calumniatoribus de taciturnitate probationem, propterea referimus quoniam nos et in fide una cucurrimus, et sensum examinantes de consubstantialitatis sermone cuncti pacificati sumus: nequaquam sequencautelam Ecclesiarum quae nostrae subveniebant menti. Et satisfacientes eis a quibus per nos suaderi debuerat, in fide subscripsimus. Anathematismo autem non subnotavimus, non tanquam fidem accusantes, sed velut non credentes talem esse eum qui fuerat accusatus, certi de ejus ad nos directis epistolis, et inter nos disputationibus habitis. Si igitur satisfactum est sancto vestro concilio,
Abbreviated transcription (Latin):
rente atq curante. in aphacis autͣ
quia ꝑ inuocationẽ quandã certo
die de sũmitate libani montis ig¬
nis fulgens ueluti sidus in ꝓximũ flu¬
men uelocit᷑ occu̾bebat . qđ dicebant
uenerẽ esse Soromenꝰ. xxi.¬

Expanded text:
rente atque curante. In Aphacis autem, rente atque curante. In Aphacis autem, quod per invocationem quamdam certo die de summitate Libani montis ignis fulgens veluti sidus in proximum flumen velociter occumbebat, quod dicebant Venerem esse. SOZOMEN., li
Abbreviated transcription (Latin):
ex aditis & tẽplorũ latentibꝰ locis quȩq
prius inuisibilia apud cęteros erant.
& solis sacerdotibus manifesta facta
st̃ om̃ibꝰ ualde uilissima Aliȩ uero
imagines & statuȩ ex pͣtiosa confec¬
tȩ materia igne crematȩ st̃. & pecu¬
re mirabilit᷑ facta uidebant᷑: ad con¬
stantino polĩ st̃ aduecta ornatꝰ cau¬
sa & hactenus in publico collocata.
& ꝑ plateas & incirco atq regalibꝰ:
id est phithia diuinatoris apollinis
& musȩ eliconides & delficit᷑ripo¬
des Spoliataq sunt ianuis templa
& alia la que aribꝰ st̃ nudata. alia uͦ
neglecta ad sordes usq ruinãq ꝑ¬
ducta sunt. Tunc itaq perierunt
& penitꝰ sunt euersa id est inege¬
a cilitiȩ tẽplũ asclepii & in aphicis
iuxta monte libanũ & ad one fluui¬
ũ ueneris domus utraq apud illos
insignia eo qđ egeatȩ głarentur
quasi languentes corpore curaren¬
tur apud eos dȩmone noctibꝰ appa¬

Expanded text:
ex adytis et templorum latentibus locis: quaeque ex adytis et templorum latentibus locis: quaeque prius in visibilia apud eos erant, et solis sacerdotibus manifesta, facta sunt omnibus valde vilissima. Aliae vero imagines et statuae ex pretiosissima confectae materia, igne crematae sunt, et pecure mirabiliter facta videbantur, ad Constantinopolim sunt advecta ornatus causa , et hactenus in publico collocata, et per plateas, et in circo, atque regalibus, id est Pythia divinatoris Apollinis, et musae Heliconides, et Delphici tripodes. Spoliataque sunt januis templa, et alia laquearibus sunt nudata, alia vero neglecta ad sordes usque ruinamque perducta sunt. Tunc itaque perierunt et penitus sunt eversa, id est, in Aegea Ciliciae templum Aesculapii, et in Aphacis juxta montem Libanum, et Adonim fluvium Veneris domus: utraque apud illos insignia; eo quod Aegeatae gloriarentur, quasi languentes corpore curarentur apud eos, daemone noctibus appa
Abbreviated transcription (Latin):
eiq apparuisse scãm mirabilit᷑ uisi¬
onẽ. Cũ enĩ dudũ paganus. eẽt facꝰ¬
tꝰ postea xp̃ianꝰ : aliquatenꝰ dogma
sequebat᷑. totius uero salutis causã
id est sacratissimã crucẽ nolebat
adorare. Hanc habenti sententiã
diuina uirtꝰ apparens: signũ mon¬
strauit crucis qđ erat positũ in al¬
tario eiꝰ ȩccłȩ. & aꝑte palã fecit.
quia ex quo crucifixus ẽ xp̃c om̃a
facta st̃. quolibet modo preter uir¬
tute ad orandȩ crucis gesta ñeeñt.
neq ab angłis sc̃is neq. a piis hominibꝰ.
ũ itaq popłi & ciuitates. xx.¬
ad cultũ x p̃ianitatis accederent.
& ceteri ꝓ filiis & uxoribꝰ metuen¬
tes neqͥd mali paterentur si contra¬
eti uacarent: nudati solatio multi¬
tudinis tẽplox cultores & sacerdotes
simulachra apud se reposita pͣtiosissi¬
ma tradidert᷑ & quȩ iouis fulmina uo¬
cabant᷑. & ꝑ semet ipsos hȩc educebant

Expanded text:
eique apparuisse sanctam mirabiliter visieique apparuisse sanctam mirabiliter visionem . Cum enim dudum paganus esset, factus posteasequebatur, totius vero salutis causam, id est, sacratissimam crucem nolebat adorare. Hanc habenti sententiam divina virtus apparens signum monstravit crucis, quod erat positum in altario ejus ecclesiae, et aperte palam fecit, quia ex quo crucifixus est Christus,facta sunt, quolibet modo praeter virtutem adorandae crucis gesta non essent, neque ab angelis sanctis, neque a piis hominibus. um itaque populi et civitates ad cultum Christianitatis accederent, et caeteri pro filiis et uxoribus metuentes ne quid mali paterentur si contraeti vacarent, nudati solatio multitudinis templorum cultores et sacerdotes simulacra apud se reposita pretiosissima tradiderunt, et quae Jovis fulmina vocabantur; et per semetipsos haec educebant
Abbreviated transcription (Latin):
noscens : necessario pandam. Cũ eũ enĩ¬
ardentissima febris rubeis coloribꝰ mo-
dedert̃ medici qđ euomuit. Moxq
cũ euomitu diffusa colera suꝑficiẽ
uultus eiꝰ simili sui colore tinxe¬
runt. Quã obrem quicqiđ comede¬
ret & biberet. euomebat. Cũq hoc
diupateretur. nec ęsca ad nutrim¬
ta ꝓficeret: hesitabat ars medicoꝵ
Et dũ morti uicinꝰ eẽt: iussit suis
ut eũ ad locũ hunc ducerentere¬
dens aut illicsmori aut languore
priuari Iacentiq ꝑ noctẽ diuina
uirtus apparens. precepit ut quic¬
qiđ comederet in huiusmodi poti¬
one̾ tingueret quȩ eẽt expipere
& uino & melle confecta Quo fac¬
to: ab egritudine liberatꝰ est: Quip¬
pe cũ medicis ratione medicine
uideat᷑ ẽẽ contrariũ calida pocula
colericis exibere. Audiui enĩ & ꝓ¬
bianũ uirũ in palatio habentẽ mili¬
tiã medico crudeli podagrȩ pas¬
sione detentũ ibi doloribꝰ liberatũ

Expanded text:
noscens necessario pandam. Cum eum noscens necessario pandam. Cum eum ardentissima febris rubris choleris motadederunt medici, quod evomuit; moxque cum vomitu diffusae cholerae superficiem vultus ejus simili sui colore tinxerunt. Quamobrem quidquid comederet et biberet evomebat. Cumque hoc diu pateretur, nec esca ad nutrimenta proficeret, haesitabat ars medicorum; et dum morti vicinus esset, jussit suis ut eum ad locum hunc ducerent: credens aut illic se mori aut languore privari. Jacentique per noctem divina virtus apparens praecepit ut quidquid comederet, in hujusmodi potionem tingeret, quae esset ex pipere, et vino, et melle confecta. Quo facto, ab aegritudine liberatus est; quippe cum medicis ratione medicinae videatur esse contrarium calida pocula cholericis exhibere. Audivi enim et Probianum virum in palatio habentem militiam medicorum, crudeli podagrae passione detentum, ibi doloribus liberatum,
Abbreviated transcription (Latin):
nsignis itaq locus ex illo tempore
claruit peregrinis & urbicis. ubiolĩ
quidem uesta colebatur : postea uero
eccła facta ẽ. Qui locus nc̃ michahe¬
liũ nuncupat᷑ in dextra positꝰ parte
nauigantiu a ponto ad constantino po¬
lim distans ab eo nauigio quidem
stadus fere triginta & quinq ꝑ ter
rã uero circũeuntibꝰ omẽm sinum
usq ad septuaginta & amplius tendi¬
t᷑. Sortitꝰ ẽ igit᷑ is locus appellationẽ
nc̃ usq seruatã. eo qđ illic manifeste
uerũ ẽẽ confirmo Ostendit igit᷑ hoc
ita ẽẽ etiã multis aliis uirtꝰ diuina
ꝑ ipsarũ rerũ experimenta. Quidã
enĩ in causis crudelibꝰ aut in euitabili¬
bꝰ periculis. alii uero in languoribꝰ
aut ignotis passionibꝰ incidentes. hic
orantes ad dm̃ liberari ꝓmeruerunt
Sed quȩ singulis & quomodo illic mi¬
racula contigerint: narrare longũ
est. Quȩ uero ꝓuenerint aquilino
nobis noto & in causis forensib socio
parti ab eo audiens. partĩ ipse cog¬

Expanded text:
nsignis itaque locus ex illo tempore claruit peregrinis et urbicis, ubi olim quidem Vesta colebatur, postea vero ecclesia facta est; qui locus nunc Michaelium nuncupatur, in dextera positus parte navigantium a Ponto ad Constantinopolim, distans ab ea navigio quidem stadiis fere triginta et quinque; per terram vero circumeuntibus omnem sinum usque ad septuaginta et amplius tenditur. Sortitus est igitur is locus appellationem nunc usque servatam, eo quod illic manifeste e verum 233 esse confirmo. Ostendit igitur hoc ita esse etiam multis aliis virtus divina per ipsarum rerum experimenta. Quidam enim in causis crudelibus aut inevitabilibus periculis, alii vero in languoribus aut ignotis passionibus incidentes, hic orantes ad Deum, liberari promeruerunt. Sed quae singulis et quomodo illic miracula contigerint, narrare longum est. Quae vero provenerint Aquilino nobis noto, et in causis forensibus socio, partim ab eo audiens, partim ipse cog
Abbreviated transcription (Latin):
cabat᷑ constantinopolis. ad meliore̾ trans¬
latꝰ fuisset uitã : eusebius defensor im¬
pietatis paruipendens regulas quas
ante paululũ cũ aliis pontificibꝰ ipse
conscripserat repente nicomediã de¬
serens constantinopolitanã abripuit
sedẽ. regalem e diuerso clamitantibꝰ

Expanded text:
cabatur Constantinopolis, ad meliorem transcabatur Constantinopolis, ad meliorem translatus fuisset vitam, Eusebius defensor impietatis, parvipendens regulas quas ante paululum cum aliis pontificibus ipse conscripserat, repente Nicomediam deserens Constantinopolitanam arripuit sedem, regulis e diverso clamitantib
Abbreviated transcription (Latin):
nterea cũ multitudo nimia gentiũ¬
migrandorũ ex trachia transisset
in asiã & alii aliunde barbari hoc e¬
gissent contra romanos : multisacer¬
dotũ xpͣi captiuati cũ eis erant
Ciͣiii. languentes curarent & dȩmones
effugarent: xpͣm solũmodo nominan¬
tes & filiũ inuocantes diͣ insuꝑ & con¬
uersationẽ philosophantes in culpabi¬
lem & omẽm maculã uirtutibꝰ eiun¬
centes . ammirati barbari uirorũ uitã
didert᷑ & dm̃ habere ꝓpitiũ si melio¬
res imitarent᷑ homines. & sict ipsi pla¬
carent dm̃. Et constituentes sibimet
ex eis bene agendi preceptores. edoce¬
bant᷑ & baptizabantur. & consequent᷑
in ȩccłas occurrebant. Theodoritꝰ.
autores igit᷑ arrii neqͥssima . xxii.¬
non reliquere consilia Huius enĩ
causa confessioni fidei etiã manibus
consenser̃t. qui postea imitatist᷑ gesta
lupoꝵ. Nã cũ scĩssimꝰ alexander qui
suis orationibꝰ arriũ fuerat iaculatꝰ id
est bizanti pontifex. sic enĩ tunc uo¬

Expanded text:
nterea cum multitudo nimia gentium ex Thracia transiisset in Asiam, et alii aliunde barbari egissent contra Romanos, multi sacerdotum Christi captivi cum eis erant. Cumque languentes curarent, et daemones effugarent, Christum solummodo nominantes, et Filium Dei invocantes, insuper et conversatione philosophantes inculpabili, et omnem maculam virtutibus evincentes, admirati barbari virorum vitam, diderunt, et Deum habere propitium, si meliores imitarentur homines, et sicut ipsi placarent Deum. Et constituentes sibimet ex eis bene agendi rectores, edocebantur, et baptizabantur, et consequenter in ecclesias occurrebant. SOZOMEN.autores igitur Arii nequissima non reliquere consilia. Hujus enim causa in confessione fidei etiam manibus consenserunt, qui postea imitati sunt gesta luporum. Nam cum sanctissimus Alexander, qui suis orationibus Arium fuerat jaculatus, id est Byzantii pontifex, sic enim tunc vo
Abbreviated transcription (Latin):
re romȩ constantinopolĩ: frustratꝰ
non ẽ. Nã & corporibꝰ & diuitiis ma¬
ior effecta ẽ. Qđ idõ ꝓuenisse cre¬
do ꝓptͣ amore̾ dĩ quem ciuitas ge¬
rit. & habitatoꝵ circa indigentes au¬
xilium: In tantũ nãq fide creuit
ut multi quidem iudeꝙ ciuiũ. paga¬
niuero pęne om̃s xp̃ianã illic con¬
uerterent᷑ adfidem Inqua urbe
crescente. quoq tempore religio
noscit᷑ ampliata : neq arȩ neq paga¬
na templa aut sacrificia facta sunt.
nisi sub uiliano breui tempore. qđ mox
ꝓbat᷑ extinctũ Hanc igit᷑ tanquã nu¬
per condita xp̃i ciuitatẽ constanti¬
nus suo nomine dedicauit. multis eã
& magniꝰ ex ornans ȩccłiis luuabatq
diuinitas imperatoris uota. & appariti¬
onibꝰ multis indicabatur quia sc̃ę sa¬
lutaresq eẽnt quȩ illic ȩdificabant᷑
eccłȩ¬

Expanded text:
Romae Constantinopolim, frustratus non est. Nam et corporibus et divitiis major effecta est. Quod ideo provenisse credo propter amorem Dei, quem civitas gerit, et habitatorum circa indigentes auxilium. In tantum namque fides crevit, ut multi quidem Judaeorum civium, pagani vero pene omnes Christianam illic converterentur ad fidem. In qua urbe, crescente tempore, religio noscitur ampliata; neque arae, neque pagana templa, aut sacrificia facta sunt, nisi sub Juliano brevi tempore; quod mox probatur exstinctum. Hanc igitur tanquam nuper conditam Christi civitatem Constantinus suo nomine dedicavit: multis eam et magnis exornans ecclesiis. Juvabatque Divinitas imperatoris vota, et apparitionibus multis indicabatur quia sanctae salutaresque essent quae illic aedificabantur eccle
Abbreviated transcription (Latin):
oit᷑ theodosius imꝑator post labore pu¬
blicũ corpore fatigatꝰ. & sperans easce¬
gritudine moriturũ potius dere pu¬
blica cogitabat. considerans quȩ solent
hominibꝰ ꝓuenire imꝑatore moriente
Filiũ itaqͥ. honoriũ de constantinopoli ue¬
locit᷑ euocauit. ordinare uolens parteᷤ
hesperias. Cũq filius mediolanũ uenis¬
set: ex egritudine releuatꝰ circũ de uic¬
toria celebrabat:. & ante prandiũ quidẽ
spectaculũ quasi sanus exhibuit : Post

Expanded text:
itur Theodosius imperator, post laborem publicum corpore fatigatus, et sperans se ea aegritudine moriturum, potius de republica cogitabat, considerans quae solent hominibus provenire imperatore moriente. Filium itaque Honorium de Constantinopoli velociter evocavit, ordinare volens partes Hesperias. Cumque filius Mediolanum venisset, ex aegritudine relevatus, circum de victoria celebrabat. Et ante prandium quidem spec
Abbreviated transcription (Latin):
fidelibꝰ uiris Oeinde requirens eos qͥ
a prefecto cõprehensi fuerant & uer¬
beribꝰ macerati. inuenit eutropiui. eiq
retulit uisionẽ. A.t ille flens õratio¬
neͣ sibi dari ab eo qui uiderat implora¬
uit. Cũq. diuersos pͣfectꝰ affligeret.
nec ꝑsonas incendii reperiret : etiam
mulieres quasdã tenens suadebat ut
epͣi cõmunione̾ amplecterent᷑ arsac ui
& multȩ quidẽ declinauert. Olipias
autͣ in iustũ credens nequitiȩ satis face¬
re dixit. Adice mihi calupniatores. &
uiolentias maiores impone: Mlihi uero
fas non eͣ cõmunicare. & ea facere quȩ

Expanded text:
fidelibus viris. Deinde requirens eos qui fidelibus viris. Deinde requirens eos qui a praefecto comprehensi fuerant et verberibus macerati, invenit Eutropium, eique retulit visionem. At ille flens, orationem sibi dari ab eo qui viderat imploravit. Cumque diversos praefectus affligeret, nec personas incendii reperiret, etiam mulieres quasdam tenens suadebat ut episcopi communionem amplecterentur Arsatii, et multae quidem declinaverunt; Olympias autem injustum credens nequitiae satisfacere, dixit: Adjice mihi calumniatores, et violentias majores impone; mihi vero fas non est communicare, et ea facere qu
Abbreviated transcription (Latin):
brismensis. qđ dicebant di iracundia ge¬
stũ : eo qđ sine iudicio ioħs fuerat condẽp¬
natus. Quibꝰ uerbis crementũ dedit mors
augustȩ continuo subsecuta. Quarta
nãa die post grandinẽ est defuncta
Tunc enĩ & cirinꝰ calcedonensis Soromenꝰ.¬
ep̃s qui iohem crebro lacera¬
ꝑpessũ. eoqđ multas ȩccłas nouatianox.
quartodecimanoꝵ & aliorũ tulisset here
osiquidẽ tẽpore quidã lector eutro¬
pius ẽ detentꝰ. quasi & ipse in ȩccłam
misisset ignẽ. Quidũ multa fuisset
tormenta ꝑ pessus. redactꝰ incarcerẽ
post paululũ ẽ defunctꝰ. Qid aute de
eo contigerit. ex istimo eẽ memoran¬
dũ. Quidã uidit in somnis asstitisse al¬
tȩri uirũ pulchritudine & magnitudi¬
ne decoratũ quasi inhonore martiris
stephani consistentẽ. & quasi cogitantẽ
eoqđ boni uiri nusquã inuenirent᷑. atq
totã se circuire ciuitat᷑e. ꝙ nisi eutro¬
piũ nullũ penitꝰ inuenisse. Cuͣq is qui
uiderat eigilasset: somniũ retulit

Expanded text:
bris mensis; quod dicebant Dei iracundia gestum, eo quod sine judicio Joannes fuerat condemnatus. Quibus verbis crementum dedit mors Augustae continuo subsecuta. Quarta namque die post grandinem est defunctaTunc enim et Cyrinus Chalcedonensis episcopus, qui Joannem crebro laceraperpessum, eo quod multas ecclesias Novatianorum, Quartodecimanorum et aliorum tulisset  Esiquidem tempore lector Eutropius est detentus, quasi et ipse in ecclesiam misisset ignem. Qui dum multa fuisset tormenta perpessus, redactus in carcerem, post paululum est defunctus. Quid autem de eo contigerit existimo esse memorandum. Quidam vidit in somnis astitisse altari virum pulchritudine et magnitudine decoratum, quasi in honore martyris Stephani consistentem et quasi cogitantem, eo quod boni viri nusquam invenirentur, atque totam se circumire civitatem, et nisi Eutropium nullum penitus invenisse. Cumque is qui viderat evigilasset, somnium retulit
Abbreviated transcription (Latin):
orientales quidẽ eoqđ ase daͬpnatos
illi susciperent. occidentales autem
qmͣ ante cognitionẽ dãpnatores effu¬
gerant: & qmͣ hi quidẽ nicenã serua¬
bant fidẽ. illi uero ad ulterare eã non¬
presũpserant. Red didert᷑ ergo locũ

Expanded text:
Orientales quidem, eo quod a se damnatos Orientales quidem, eo quod a se damnatos illi susciperent; Occidentales autem, quoniam ante cognitionem damnatores effugerant; et quoniam hi quidem Nicaenam servabant fidem, illi vero eam adulterare praesumpserant. Reddide
Abbreviated transcription (Latin):
degeret. ex pectans iudiciũ synodale
Cũ ergo sardice conuenissent orienta¬
les. ad aspectũ occidentaliũ uenire
nolebant . dicentes non alit se ad uer¬
ba uenturos nisi suo collegio athana¬
siacos & paulianos expellerent Dũq
ꝓtogenes sardicensis ep̃s & osius cor¬
dubȩ hispaniȩ non paterent᷑ a conci¬
lio remoueri pauli defensores & atha¬
nasii. illi repente discessert & ueni¬
entes adphilippolĩ trachiȩ seorsũ fe¬
cere concilium. & aꝑte iã consubstan¬
tialitat᷑e anathematizauert. & secta
in ȩqualis substantiȩ epłis conscriben¬
tes ubiq miser̃t. Qui aut̃ in sardice
conuenerant: primũ quidẽ horum
dãpnauere uesaniã deinde accusato¬
res athanasu dignitate priuauert᷑.
& terminũ fidei niceni corroboran¬
tes & tractatũ de diuinȩ substantiȩ
in equalitate respuentes consubstan¬
tialitate̾ aꝑtius tradidert̃. etiã ipsi
ubiq scripta ꝓpria dirigentes. Ex utͣq
ergo parte arbitratist᷑ recte se facere :

Expanded text:
exspectans judicium synodale. Cum ergo Sardicae Orientales convenissent, ad aspectum Occidentalium venire nolebant, dicentes non aliter se ad verba venturos, nisi suo collegio Athanasiacos et Paulianos expellerent. Dumque Protogenes Sardicensis episcopus, et Osius Cordubae Hispaniae non paterentur a concilio removeri Pauli defensores et Athanasii, illi repente discesserunt. Et venientes ad Philippopolim Thraciae, seorsum fecere concilium, et aperte jam consubstantialitatem anathematizaverunt; et sectam inaequalis substantiae epistolis conscribentes, ubique miserunt. Qui autem in Sardica convenerant, primum quidem horum damnavere vesaniam, deinde accusatores Athanasii dignitate privaverunt; et terminum fidei Nicaenae corroborantes, et tractatum de divinae substantiae inaequalitate respuentes, consubstantialitatem apertius tradiderunt, etiam ipsi ubique scripta propria dirigentes. Ex utraque ergo parte arbitrati sunt recte se facere;
Abbreviated transcription (Latin):
quas ꝓptͣ modũ explanationis huic
scripturȩ intͣponere non omisi Sc̃a
synodus dĩ gͣra seͣrdice congregata ex
urbe roma: hispaniis. galliis. italia.
cãpania. calabria. affrica. sardinia. pan¬
nonia. misya. dartia. dardania. altera
datia macedonia. thessalia. achaia.

Expanded text:
uas propter modum explanationis huic scripturae interponere non omisi. Sancta synodus Dei gratia Sardicae congregata ex urbe Roma, Hispaniis, Galliis, Italia, Campania, Calabria, Africa, Sardinia, Pannonia, Mysia, Dacia, Dardania, altera Dacia, Macedonia, Thessalia, Achaia
Abbreviated transcription (Latin):
iraculũ quidem hninrĩ ihũ xp̃ĩ quod de aquauinũ fecit: Nonost mirum eis qui
Ipse enim fecit uno illo die innuptiis insex illis hrdriis
miserunt minstri in hidrias inuinũ conuersũ est operedñ: sic& quodn obes fundunt inumnẽ
conuestitur eiusdem operedñi Illud aut̃ nonmiramur : quia omni anno fit: assiduitate
amisit admrationẽ .: Nam considerationẽ maiorem inuenit : quamid quod factũ ẽ
inbrdrus aquae : Qui s est enim qui considerat operadi quibus regitur & administrat᷑
totus himundus & non obstupescit : obruiturq miraculis si consideri& uimunius
ꝓtani cuius lib& seminis magni : Quaedamres est : horror est consideranti : sed quia

Expanded text:
i Jesu Christi, quo de aqua vinum fecit, non est mirum eis qui noverunt quia Deus fecit. Ipse enim fecit vinum illo die in nuptiis in sex illis hydriispere Domini; sic et quod nubes fundunt, convertitur ejusdem opere Domini. Illud autem non miramur, quia omni anno fit: assiduitate amisit admirationem. Nam et considerationem majorem invenit, quam id quod factum est in hydriis aquae. Quis est enim qui considerat opera Dei, quibus regitur et administratur totus hic mundus, et non obstupescit obruiturque miraculis? Si consideret vim unius grani, cujuslibet seminis, magna quaedam res est, horror est consideranti. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
histrũ. thraciã deuastabant. lsauriȩ
quoq latrones maxima multitudi¬
ne congregata usq adcarenos & phe¬
niciã uenientes. urbes & uicos in me¬
cũ archadi ducibꝰ. cogitabat congredi
contraeos. Tc ergo agens cũ honorio
alaricũ rege̾ gothorũ fecit ordinari ma¬
gistrũ militũ. & accessit aduersus illi¬
ricũ eiq iouiu prefectũ constituit ut
arma contra romanos attolleret. ac ꝓ¬
uinciales honorii subderet ditioniꝰ Et
cũ alaricꝰ barbaros subse constitutos &
ꝑ dalmatias habitantes congregasset. ue¬
dere uoluisset honorii litteris ẽ deten

Expanded text:
Istrum fluvium, Thraciam devastabant. Isauriae quoque latrones maxima multitudine congregata, usque ad Carenos et Phoeniciam venientes, urbes et vicos in mecum Arcadii ducibus, cogitabat congredi contra eos. Tunc ergo agens cum Honorio Alaricum regem Gothorum fecit ordinari magistrum militum, et accessit adversus Illyricum, eique Jovium praefectum constituit, ut arma contra Romanos attolleret, et provincias Honorii subderet ditioni. Et cum Alaricus barbaros sub se constitutos, et per Dalmatias habitantes congregasset, vedere voluisset, Honorii litteris reten
Abbreviated transcription (Latin):
sc dm apłica plausione constituens
Tunc igitur illo sermo dñi completꝰ
est: collectos ex omibus gentibus quȩ
sub cȩlosunt uiros religiosos. intͣ quoᷤ
erant parthi & medi & helamite &
qui inhabitant mesopotamiam. iudeã
& capadociam. pontum. & asiam. phri

Expanded text:
stolica plausione constituens. Tunc igitur ille sermo completus est: Collectos ex omnibus gentibus, quae sub coelo sunt, viros religiosos, inter quos erant Parthi, et Medi, et Elamitae, et qui habitant Mesopotamiam, Judaeam et Cappadociam, Pontum
Abbreviated transcription (Latin):
tes libiȩ secus cirenen & aduenȩ roma¬
ni. uidei & proseliti. cretes & arabes
erumtamen illis hoc deerat. qđ non
sicut isti om̃s ex dĩ ministris undiq
consistebant. In presente si quidem
choro multitudo erat ep̾orũ numerũ
trecentorũ ex cedens sequentibꝰ eos
presb̾ris ac diaconibus & accolitis. quoꝵ
numerus non poterat comprehendi
Ministrorum uero dĩ aliis apientiȩ ser¬
mone fulgebant. alii continentia uitȩ
& patientiȩ coruscabant. alii uero me¬
dio modo horũ uirtutibus ornabant᷑.
Erant igitur int̾ eos alii tẽporis hono¬
rati longinquitatȩ. alii iuuentute &
animi robore premicantes qui nuper
uenerant ad huius ministerũ cursũ᷑
Quibus uidelicet om̃ibus imꝑator die¬
bus cotidianis cibaria largissime or¬
dinarat expendi. Hȩc itaq de his
qui ibi collectisunt. pamphili recita¬
uit eusebius. Cumq celebrasset im¬
ꝑator uictricẽ contra licinium festi¬
uitatẽ : & ipse occurrit ad niceam

Expanded text:
cus Cyrenen, et advenae Romani, Judaei et proselyti, Cretes et Arabes . Verumtamen hoc illis deerat, quod non, sicut isti, omnes ex Dei ministris utique consistebant. In praesenti siquidem choro multitudo erat episcoporum, numerum trecentorum excedens, sequentibus eos presbyteris, ac diaconibus, et acolythis, quorum numerus non poterat comprehendi. Ministrorum vero Dei alii sapientiae sermone fulgebant, alii continentia vitae et patientia coruscabant; alii vero medio modo horum virtutibus ornabantur. Erant igitur inter eos alii temporis honorati longinquitate, alii juventute, et animi robore praemicantes, qui nuper venerant ad hujus ministerii cursum. Quibus videlicet omnibus imperator diebus quotidianis cibaria largissime ordinarat expendi. Haec itaque de his qui ibi collecti sunt Pamphili recitavit Eusebius. Cumque celebrasset imperator victricem contra Licinium festivitatem, et ipse occurrit ad Nicaeam.
Abbreviated transcription (Latin):
unctarũ igit᷑
ȩc cłarum quȩ totã europã libiãq.
& asiam replebaĩssimul erant mini¬
strorũ dĩ congesta cacumina. unaq.
orationis domus tanquã adõ dilata¬
ta intrinsecus ferebat om̃s inidem
syros simul & cilicas phenicasq &
arabas atq palestinos. inter hos et
egyptios. thebeos. libias nec non &
qui ex mesopotamia oriunt᷑. sed
etiam ꝑsa ad concilium uenit ep̃s¬
U erum nec scyta defuit ex eox
choro. pontusq. & asya phrigia &
pamphilia uiros probatissimos pre¬
buerunt. Aderant traces ꝙ ma¬
cedones. a chiui & epirotȩ: & hox
quoq interius habitantes. Ipse¬
autem hispaniorũ ualde famo-¬
sus osius unus erat. & simul plu¬
rimis assidebat. De regia uero¬
ciuitate presul alex ander ꝓpt᷑
senectutem de fuit. pres biteri uͦ
prȩsentes locũ eius implebant
tor constantinus xpͣo coronã uinculo¬
pacis ex ornans. suo saluatori de uic¬
toria inimicorũ & hostiũ dõ decibile̾¬

Expanded text:
unctarum igitur Ecclesiarum quae totam Europam, Libyamque, et Asiam replebant, simul erant ministrorum Dei congesta cacumina; unaque orationis domus tanquam a Deo dilatata intrinsecus ferebat omnes in idem, Syros simul, et Cilicas, Phoenicasque, Arabes, atque Palaestinos, inter hos et Aegyptios, Thebaeos, Libyas, nec non et qui ex Mesopotamia oriuntur, sed etiam Persa ad concilium venit episcopus. Verum nec Scytha defuit ex eorum choro, Pontusque, et Asia, Phrygia, et Pamphylia viros probatissimos praebuerunt. Aderant Thraces, et Macedones, Achivi et Epirotae, et horum quoque interius habitantes. Ipseautem Hispanorum valde famosus Osius unus erat, et simul plurimis assidebat. De regia verocivitate praesul Alexander propter senectutem defuit; presbyteri vero praesentes locum ejus implebant. tor Constantinus Christo coronam vinculopacis exornans, suo Salvatori de victoria inimicorum et hostium Deo docibile
Abbreviated transcription (Latin):
ta. fugienti ualentiniano rescripsit
ñ ee mirandũ si imꝑatori quidem ter¬
ror tyranno uero potestas accresceret.
dũ imꝑator pietati rebellis extitisset.
tyrannꝰ aut̃ ei auxilia cõmodaret. ꝙ
ꝓpterea ille quidẽ fugeret nudus. ille
uero amaret᷑ aduersus nudũ Socrates.
e igit᷑ theodosius imꝑator in maximͣ
sollicitudine constitutꝰ. contra tyran¬
nũ preparabat exercitũ. metuens ne
qid etiam rontra iuniore̾ ualentinia¬
nuͣ insidiȩ tyrannicȩ preualerent
Fatẽpestate etiã legatio ꝑsarũ aderat
pa ceͣ petens Quo tẽpore filius quoq
honorius ei natꝰ est de uxore placͥel¬
la. consulatu richomeri & clearchi no¬
na die septembrimensis. Quo con¬
sulatu agelius quoq nouatianorum

Expanded text:
ta, fugienti Valentiniano rescripsit, ta, fugienti Valentiniano rescripsit, non esse mirandum, si imperatori quidem terror, tyranno vero potestas accresceret, dum imperator pietati rebellis exstitisset, tyrannus autem ei auxilia commodaret; et propterea ille quidem fugeret nudus, ille vero armaretur adversus nudum. CAPUT XXV.  igitur Theodosius imperator in maxima sollicitudine constitutus contra tyrannum praeparabat exercitum, metuens ne quid etiam contra juniorem Valentinianum insidiae tyrannicae praevalerent. Ea tempestate etiam legatio Persarum aderat, pacem petens. Quo tempore filius quoque Honorius ei natus est de uxore Placilla, consulatu Richomeri et Clearchi , nona die Septembris mensis: quo consulatu Agelius quoque Novatianorum
Abbreviated transcription (Latin):
tuus ergo ẽ consulatu merobaudis & sa¬
uigesimo & quarto. Hoc itaq facto. adpͣ¬
sens contra ambrosiũ ira iustinȩ quieuit
Porro ualentinianꝰ licet inuitꝰ teͬporene¬
cessitatis flexus. in maximi consensit imn¬
ꝑio. Tc̃ probꝰ metuens maximi potesta¬
tẽ ab italia in illiricũ uenit. & in thessa¬
xq audisset maximꝰ quȩ contratus.
ambrosiũ rursus magniloquui p̃ dica¬
tore ueritatis agerentur. scripsit ua¬
lentiano ut bellũ qđ agebat᷑ contra ȩc¬
cłas solueret᷑. monens ut paternã non
amitteret pietate᷑. ad iecitq. etiã minas
belli. & nisi quiesceret uerba oꝑibꝰ ad¬
ĩ pleret. Quã obre sumens exercitum
uenit mediolanũ. ubi tc̃ ille degebat
Porro ualentinianꝰ agnoscens eiꝰ inuasi¬
one᷑ fugit᷑ illiricũ experimento cogno¬
scens quȩ mala matris consilio sustine¬
ret. Porro theodosius audiens quȩ a
iustina fuerant gesta & a tyranno scrip¬

Expanded text:
tuus ergo est consulatu Merobaudis et Satuus ergo est consulatu Merobaudis et Savigesimo et quarto. Hoc itaque facto, ad praesens contra Ambrosium ira Justinae quievit. Porro Valentinianus, licet invitus, tempore necessitatis flexus, in Maximi consensit imperio. Tunc Probus metuens Maximi potestatem, ab Italia in Illyricum venit, et in Thessa audisset Maximus quae rursus contra Ambrosium magniloquum praedicatorem veritatis agerentur, scripsit Valentiniano ut bellum quod agebatur contra Ecclesias solveretur, monens ut paternam non amitteret pietatem, adjecitque etiam minas belli, et nisi quiesceret, verba operibus adimpleret. Quamobrem sumens exercitum venit Mediolanum, ubi tunc ille degebat. Porro Valentinianus agnoscens ejus invasionem fugit in Illyricum, experimento cognoscens quae mala matris consilio sustineret. PoJustina fuerant gesta, et a tyranno scrip
Abbreviated transcription (Latin):
fide̾ ꝓlata arimino confirmaret
Cũq ille hoc agere declinaret. erat enĩ
orthodoxiis: maioribꝰ eũ cingulis inuita¬
bat. Beniuolus aut̃ discingens se: balthed̃
ante pedes auguste piecit dicens neq
illũ honore neq maiore̾ uelle se ꝓ im¬
pietatis habere mercede Cumq. ille
hoc facere om̃imodis refutasset. inuenti
stͣ alii qui nequitiȩ uissionibꝰ ministra
nter hȩc nuntiat᷑¬
quia gratianꝰ dolo tyranni maximi fuis¬
set occisus Andragathius enĩ dux ma¬
ximi inletica portatꝰ ut occideret grati¬
anũ. huiꝰ modi opinione̾ misit in uulgus
quia uxor gratiani suo uiro festinaret¬
oc currere in lugduno ciuitate galliȩ
fluuiũ transeunti. Gratianꝰ autẽ creden
conuigẽ re uera uenire quã nuꝑaccepat.¬
non preiudicauit eiꝰ insidias. & ueluti
cecus in foueã in manus hostis incurrit.
Oũ ergo uenisset gratianꝰ quasi aduxoris
uehiculũ. ex inꝑiuso exiliens andraga¬
thius gratianũ callide interemit. Mor¬

Expanded text:
fidem prolatam in Arimino confirmaret. Cumque hoc ille agere declinaret, erat enim orthodoxus, majoribus cingulis eum invitavit. Benivolus autem discingens se, balteum ante pedes Augustae projecit dicens: neque illum honorem, neque majorem velle se pro impietatis habere mercede. Cumque ille hoc facere omnimodis refutasset, inventi sunt alii, qui nequitiae jussionibus ministrarent. Inter haec nuntiatquia Gratianus dolo tyranni Maximi fuisset occisus. Andragatius enim dux Maximi in lectica portatus, ut occideret Gratianum, hujusmodi opinionem misit in vulgus, quia uxor Gratiani suo occurrere, in Lugduno Galliae civitate fluvium transeunti. Gratianus autem credens conjugem Creusam venire, quam nuper acceperanon praecavit ejus insidias, et veluti caecus in foveam, in manus hostis incurrit. Dum ergo venisset Gratianus, quasi ad uxoris vehiculum, ex improviso exsiliens Andragatius, Gratianum callidus interemit. Mor