comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͣm dolori. ⁊̃ antꝰ enĩ eũ metꝰ ex pͥoribꝰ inuaserat penis
ut se it̾ medicoꝵ manꝰ ñ dubitaret ẽẽ morit᷑um. Con
solati sunt eum illi. ⁊ hortati ut in dõ fideret eiꝰq uolũ¬
tatẽ iuirilit̾ ferret. Iñ ad orcõnẽ ing̾ssi sumꝰ. uͭ nob̾ ex
more genua figentibꝰ atq ĩ cumbentibꝰ t̾rȩ. ille se ita ꝓiec̃.
tamq̃ fuissetaliquo g̃uit̾ impellente ꝓstratꝰ. & cep̃ orare.
quibꝰ modis. qͦ affectu. qͦ metu amĩ. qͦ fluuo lac̾maꝵ. qͥbꝰ
gemitibꝰ atq singultibꝰ succutientibꝰ omĩa m̃bͣ eiꝰ. ⁊ pene
p̃ces exaudies. si has ñ excaudis: nicħ enĩ mͥ uidebat᷑ addi
iam posse. nisi ut expiraret orando. Siurreximꝰ ⁊ accepta
ab ep̃o bñdictione discessimꝰ. rogante illo ut mane ad ẽẽnt.
illis ut eqͦ am̃o eẽt hortantibꝰ. illux̃ dies qͥ metuebat᷑. ad¬

Expanded text:
quam dolori. Tantus enim eum metus ex prioribus inuaserat poenis, quam dolori. Tantus enim eum metus ex prioribus inuaserat poenis, ut se inter medicorum manus non dusolati sunt eum illi, et hortati ut in Deo fideret, ejusque voluntatem viriliter ferret. Inde ad orationem ingressi sumus: ubi nobis ex more genua figentibus, atque incumbentibus terrae, ille se ita projecit, tanquam fuisset aliquo graviter impellente prostratus, et coepit orare: quibus modis, quo affectu, quo motu animi, quo fluvio lacrymarum, quibus gemitibus atque singultibus succutientibus omnia membra ejus et pene preces exaudis, si has non exaudis?\' Nihil enim mihi uidebatur addi iam posse, nisi ut exspiraret orando. Surreximus et accepta ab episcopo benedictione discessimus. rogante illo ut mane adessent, illis ut aequo animo esset hortantibus. Inluxit dies qui metuebatur, ad
Abbreviated transcription (Latin):
diti s̃ am̃o eiꝰ. ⁊ placuit ut eodẽ alexandrino assistente.
ipsi sinũ illũ fero qui iã c̃sensu omĩũ alit̃ insanabił puta¬
bat᷑ aꝑirent. Quȩ res dilata ẽ in conseq̃ntẽ diẽ. S cum
abissent illi. ex m̃ore ninio dñ tantꝰ ẽ indomo illa exortꝰ
dolor. ut tamꝗͣ fun̾is planctꝰ uix ꝯpͥm̾et᷑ a nob̾. uisita¬
bant eum cotidie sc̃i uiri. ep̃s tẽ uzalensis bẽ memoriȩ
sat᷑ninꝰ. ⁊ p̃sbit̾ gulosꝰ. ac diachoni carthaginiensĩ ȩccłiȩ
In quibꝰ erat ⁊ ex qͥbꝰ solꝰ ẽ nc̃ in rebꝰ humanis. iã ep̃s eũ
honore a nob̾ debito noĩandꝰ aureliꝰ. cũ qͦ recordantes mi¬
rabilia oꝑum dĩ dehac re sepe collocuti sumus eumq
ualde meminisse qd̾ cõmemorauimꝰ inuenimꝰ. Qui cũ
eum sic̃ solebant uesꝑe uisitarent. rogauit eos miserabi¬
libꝰ lac̾mis. ut mane dignarent᷑ eẽ p̃sentes suo fun̾i potiꝰ

Expanded text:
diti sunt animo eius, et placuit ut eodem Alexandrino adsistente diti sunt animo eius, et placuit ut eodem Alexandrino adsistente ipsi sinum illum ferro, qui iam consensu omnium aliter insanabilis putabatur, aperirent. Quae res dilata est in consequentem diem. Sed cum abissent illi, ex maerore nimio domini tantus est in domo illa exortus dolor, ut tamquam funeris planctus uix conprimeretur a nobis. Visitabant eum cottidie sancti uiri. episcopus tunc Uzalensis, beatae memoriae Saturninus, et presbyter Gulosus ac diaconi Carthaginensis ecclesiae; in quibus erat et ei quibus solus est nunc in rebus humanis iam episcopus cum honore a nobis debito nominandus Aurelius, cum quo recordantes mirabilia operum Dei de hac re saepe conlocuti sumus eumque ualde meminisse, quod commemoramus, inuenimus. Qui cum eum, sicut solebant, uespere uisitarent, rogauit eos miserabilibus lacrimis, ut mane dignarentur esse praesentes suo funeri potius
Abbreviated transcription (Latin):
nit̾ sumpti tͣnsier̃. ut fessi atq confusi fatent᷑ eũ nisi feno
nullomꝰ posse sanari. Expauit. expalluit. nimio t̾rore tͣbatꝰ.
atq uͥ se colleg̃ fariq potuit. abire illos uissit. ⁊ ad se am¬
plus non accede. Nec aliud occiurit fatigato lac̾mis: ⁊
illa iam necessitate constricto. nisi ut ad hib̾et alexandri¬
num q̃ndã qui tẽ chiriigꝰ mirabilis habebat᷑. ut ipse fac̃et
qͣ ab illis fieri nolebat iratꝰ. S pꝰea qͣm uenit ille labo¬
remq illoꝵ incicat̾cibꝰ sic̃ artifex uidit. boni uiri functꝰ
offitio ꝑsuasit hoĩ. ut illi potiꝰ qui in eo tantũ laborau̾ant
qͣntum ipse inspiciens mirabat᷑ suȩ curationis fine frue¬
rent᷑. adiciens q̃ reu̾a nͥ sectꝰ eẽt saluus eẽ ñ poss. S ualde
abhorrere a suis moribꝰ. ut hominibꝰ quoꝵ artificiosissi¬
mã oꝑam. industriã diligentiã admirans in cicat᷑cibꝰ eiꝰ ud̾es.

Expanded text:
niter consumti transierunt, ut fessi adque confusi faterentur eum nisi ferro niter consumti transierunt, ut fessi adque confusi faterentur eum nisi ferro nullo modo posse sanari. Expauit, expalluit nimio timore turbatus, adque ubi se collegit farique potuit, abire illos iussit et ad se amplius non accedere; nec aliud occurrit fatigato lacrimis et illa iam necessitate constricto. nisi ut adhiberet Alexandrinum quendam, qui tunc chirurgus mirabilis habebatur, ut ipse faceret quod ab illis fieri nolebat iratus. Sed postea quam uenit ille laboremque illorum in cicatricibus sicut artifex uidit, boni uiri functus officio persuasit homini, ut illi potius, qui in eo tantum laborauerant, quantum ipse inspiciens mirabatur, suae curationis fine fruerentur, adiciens, quod re uera nisi sectus esset saluus esse non posset; ualde abhorrere a suis moribus, ut hominibus, quorum artificiosissimam operam industriam diligentiam mirans in cicatricibus eius uide
Abbreviated transcription (Latin):
medicus domesticꝰ eiꝰ quẽ ñ admiserant illi ut saltẽ iudet
eum p̾mum sectuꝰ ẽ quom̃ id fac̾ent. iratꝰͦ. illũ domo abie¬
cat.
iuaq tecepat. erup atq ait. Iterum me secturi estis. ad illiꝰ
quẽ noluistis eẽ p̃sentẽ u̾ba uentus sum. Iirid̾e illi medicũ
impitum. metũꝙ hoĩs bonis ub̾ ꝓmissionibꝰ senire. Pretier
alii dies płimi nicħq ꝓficiebat om̃e q̃ fiebat. medici tũ¬
in sua pollicitatione ꝑsistebant. ñ se illum sini ferro s
medieam̃tis ẽẽ clausuros. Adhibuer̃ ⁊ alium gͣndeuũ iã
medicũ. satisq in illa arte laudatũ. Adhuc enĩ uiuebat
ãmoniũ dico. qͥ loco inspecto idẽ q̃ illi ex eoꝵ diligentia
ꝑitiaq ꝓmisit Cuiꝰ ille factꝰ auctoritate securꝰ. domestico
suo medico qͥ fut᷑am p̾diãat aliam sectionẽ facta hylari¬
tate ułut iam saluus illusit. Qͥd plura: T̃ot dies pꝰea ina¬

Expanded text:
medicus domesticus ejus, quem non admiserant illi, ut saltem videret, medicus domesticus ejus, quem non admiserant illi, ut saltem videret, um primum sectus est, quo modo id facerent, iratusque illum domo abiecerat uixque receperat, erupit adque ait: Iterum me secturi estis? Ad illius, quem noluistis esse praesentem, uerba uenturus sum? Inridere illi medicum inperitum metumque hominis bonis uerbis promissionibusque lenire. Praeterierunt alii dies plurimi nihilque proficiebain sua pollicitatione persistebant, non se illum sinum ferro, sed medicamentis esse clausuros. Adhibuerunt et alium grandaevum jam medicum, satisque in illa arte laudatum adhuc enim vivebat Ammonium, qui loco inspecto, idem quod illi ex eorum diligentia peritiaque promisit. Cujus ille factus auctoritate securus, domestico suo medico, qui futuram praedixerat aliam sectionem faceta hilaritate, velut jam salvus, illusit. Q
Abbreviated transcription (Latin):
mos salutẽ q̃ fasta ẽ innocentio ex ad uocato uicarie p̃fecte.
tͥ nos int̾ fuimus ⁊ ocłis aspeximꝰ nr̃is. Uenientes enĩ
de tͣnsmarinis me ⁊ fr̃m ñm alypiũ ñdum qͥdẽ elericos.
s iam d̾o seruentes. ut erat cũ tota domo sua religiosissimꝰ
ipse suscȩꝑat. ⁊ ap̃ eum tc̃ habitabamꝰ. Curabat᷑ a medicis
fistuł qͣs num̃osas atq ꝑplexas hũit. in postĩore atq yma
corꝑis parte. Iam secuerãt eũ ⁊ artis suȩ cet̾a medicam̃tis
agebant. Passꝰ aũt fu̾at in sectione illa. ⁊ diut᷑nos ⁊ acerbos
dolores. S unus int̾ multos sinꝰ fefellerat medicos. atq ita
latũat ut eũ ñ tang̾ent. quẽ feiro aꝑire debũant. Demq
sanatis om̃ibꝰ quȩ aꝑta curabant. istȩ remanserat solꝰ eui
frust᷑ impendebat᷑ labor. Quas moras ille suspectas hñs.
multũq formidans ne iteꝵ secaret᷑. qd ei p̾dix̃at alius

Expanded text:
mos salutem, quae facta est Innocentio, ex aduocato uicariae praefecturae, mos salutem, quae facta est Innocentio, ex aduocato uicariae praefecturae, ubi nos interfuimus et oculis adspeximus nostris ? Venientes enim de transmarinis me et fratrem meum Alypium, nondum quidem clericos, sed iam Deo seruientes, ut erat cum tota domo sua religiosissimus, ipse susceperat, et aput eum tunc habitabamus. Curabatur a medicis fistulas, quas numerosas adque perplexas habuit in posteriore adque ima corporis parte. Iam secuerant eum et artis suae cetera medicamentis agebant. Passus autem fuerat in sectione illa et diuturnos et acerbos dolores. Sed unus inter multos sinus fefellerat medicos adque ita latuerat, ut eum non tangerent, quem ferro aperire debuerant. Denique sanatis omnibus, quae afrustra impendebatur labor. Quas moras ille suspectas habens, multumque formidans ne iterum secaretur, quod ei praedixerat alius
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ claritate illustrant᷑. ut tanta qͣnta illa gła diffam̃t᷑.
fac̃ uͥq recitafi. ⁊ memoriȩ cunctoꝵ inherere ppłoꝵ. Hec
aut̃ u̾ẽq fiunt. ibi sciunt᷑ uixe a tota ipsa ciunitate. uł qͣcq
cõmanentium loco. Nam pleꝵq ⁊̃ ibi paucissimi scuint
ignorantibꝰ cet̾is. maximȩ simagna sit ciuitas. & qñ alibi
aliisq narrant᷑. ñ tanta ea cõm̃dat auctoritas. ut sine dis¬
ficultate uł dubitatione credant᷑ qͣmius xͥanis fidelibꝰ a¬
ẽẽmꝰ qño illuminatꝰ ẽ cecꝰ ad młtoꝵ noticiam potuit ꝑue¬
nue. quia ⁊ gñdis ẽ ciuitas.⁊ ibi erat tẽ imꝑator. ⁊ ĩm̃so ppło
teste res gesta ẽ c̃cuirente ad corꝑa mr̃m ꝓtasii ⁊ geruasis
I iȩ cum lat̾ent ⁊ penitꝰ nescirent᷑. ep̃o ambrosio ꝑ somnũ
reuelata reꝑta c̃. uͭ cecꝰ ille depulsis uentibꝰ tenebris diẽ
uidit. Ap̃ carchaginẽ aut̃ quis nouit p̃t̾ ad modũ paucissi¬

Expanded text:
eadem claritate illustrantur, ut tanta quanta illa gloria diffamentur. facit ubique recitari, et memoriae cunctorum inhaerere populorum: haec autem ubicumque fiunt, ibi sciuntur vix a tota ipsa civitate vel quocumque commanentium loco. Nam plerumque etiam ibi paucissimi sciunt, ignorantibus caeteris, maxime si magna sit civitas; et quando alibi aliisque narrantur, non tanta ea commendat auctoritas, ut sine difficultate vel dubitatione credantur, quamvis Christianis cus, ad multorum notitiam potuit peruenire, quia et grandis est ciuitas et ibi erat tunc imperator et inmenso populo teste res gesta est concurrente ad corpora martyrum Protasii et Geruasii; quae cum laterent et penitus nescirentur, episcopo Ambrosio per somnium reuelata reperta sunt; ubi caecus ille depulsis ueteribus tenebris diem uidit. Aput Carthaginem autem quis nouit praeter admodum paucissi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ uitã.⁊ eam sentientẽ atq uiuentẽ dedignabit᷑ celum
suscipe. aut susceptã ñ pot̾it sustiñe. cum de re sentiat ⁊
uluit multo mirabiliꝰ qͣm illd̾ q ab istis ñ c̃dit᷑ fec̃. sur
enĩ ñ uehem̃tius ad miramur incorporeos am̃os cȩlesti
corꝑe potiores t̾renis alligari corꝑibꝰ. ꝙͣ corꝑa lic t̾rena
sedibꝰ qͣmiuis cȩlestibꝰ tam̃ corporeis sublimari. nͥ quia ħ
adhuc uidimꝰ : Nã ꝓfecto sob̾a rõne consulta. mirabiliꝰ
ẽẽ diuini oꝑis reꝑitur in corꝑalibꝰ corꝑalia qͦdãm᷑ atteaẽe.
qͣ lic diu̾sa qi illa cęlestia. ista t̾restria tñ corꝑa ⁊ corꝑa
sublatum t̾renũ x corpꝰ incelum resurectionẽ carnis ⁊
ascensionẽ in suꝑnas sedes. paucissimis remanentibꝰ atq
stupentibꝰ uł doctis uł indoctis iam c̃dider̃.⁊ docti un¬

Expanded text:
et vitam, et eam sentientem atque viventem dedignabitur coelum et vitam, et eam sentientem atque viventem dedignabitur coelum suscipere, aut susceptam non poterit sustinere, cum de re sentiat et viluit, multo mirabilius quam illud quod ab istis non creditur, fecit. Cur enim non vehementius admiramur incorporeos animos coelesti corpore potiores, terrenis illigari corporibus, quam corporasedibus quamuis caelestibus, tamen corporeis sublimari, nisi quia adhuc uidimus? nam profecto sobria ratione consulta mirabilioris esse diuini operis reperitur incorporalibus corporalia quodam modo attexere quam licet diuersa, quia illa caelestia, ista terrestria, tamen corpora et corpora um Christi corpus in caelum; resurrectionem carnis et adscensionem in supernas sedes, paucissimis remanentibus adque stupentibus uel doctis uel indoctis. iam crediderunt et docti et in
Abbreviated transcription (Latin):
berculẽ ⁊ romulum ex hominibꝰ dõs ẽẽ factos asseũ arẽt.
qꝙͦr ñ corꝑa inquit s̃ in celum elata. neq enĩ nat᷑a patẽ¬
tur. ut id quod ẽẽt ȩt̾ra nisi in t̾ra man̾et. hec ẽ magna
rõ sapientium. quoꝵ dñs nouit cogitationes qm̃ uane s̃.
Si enim am̃e tantũmͦ eẽmꝰ id ẽ sine ullo corpe sp̃s. ⁊ incelo
habitantes t̾rena aĩalia nesciremꝰ nob̾q fut᷑um eẽ dicet᷑.¬
ut in t̾renis corꝑibꝰ am̃andis qͦdãm᷑ uincło mirabili nec¬
t̾emur. nonne multo fortiꝰ argum̃tarem᷑ id c̾d̾e recusateᷤ
⁊ dicẽmus nat᷑am ñ pati ut res incorporea ligam̃to cor¬
poreo uinciret᷑: ⁊ tñ plena ẽ t̾ra uegetantibꝰ am̃is: hȩx
m̃bͣ t̾rena miro sͥ mͦ conexa ⁊implicita. Cur gͦ codẽ uo¬
lente dõ qui fec̃ ħ am̃al ñ pot̾it t̾renum corpꝰ in celeste
tuit aliquid cęlesti corꝑe meliꝰ ap̃ se teñe ut sensũ hr̃et

Expanded text:
Herculem et Romulum ex hominibus deos esse factos asseueraret: Herculem et Romulum ex hominibus deos esse factos asseueraret: "quorum non corpora" inquit "sunt in caelum elata; neque enim natura pateretur, ut id quod esset e terra nisi in terra maneret." haec est magna o sapientium, quorum Dominus nouit cogitationes, quoniam uanae sunt. Si enim animae tantummodo essemus, id est sine ullo corpore spiritus, et in caelo habitantes terrena animalia nesciremus nobisque futurum esse diceretur, ut terrenis corporibus animandis quodam uinculo mirabili necteremur: nonne multo fortius argumentaremur id credere recusantes et diceremus naturam non pati, ut res incorporea ligamento corporeo uinciretur? Et tamen plena est terra uegetantibus animis haec membra terrena, miro sibi modo conexa lente Deo, qui fecit hoc animal, non poterit terrenum corpus in coeleste tuit aliquid coelesti corpore melius apud se tenere, ut sensum haberet
Abbreviated transcription (Latin):
tiauit diẽs eidẽ ꝓpħȩ. In tp̃r illo saluabit᷑ ppłs tuus.
om̃is qui inuentus fu̾it scͥptꝰ in libro. & multi dormien¬
tium in t̾rȩ pulũe siue ut quidã int̾ptati sunt agg̃e excur¬
gent. hii in uitã ȩt̾nam. ⁊ hii in obꝓbriũ ⁊ in ꝯfusionẽ
ȩt̾nã. & alio loco ꝑ eundẽ ꝓpħam. Accipient regnũ¬
paulopꝰ. Regnũ inquit eiꝰ. regnũ sempit̾nũ. &̾ alia q̃
adħ ꝑtinentia iam in libro. xx. posui siue q̃ ñ posui. ⁊
tũ in eisdẽ litt̃is scͥpta sunt. uenient ⁊ hȩc. sic̃ ista uener̃¬
quȩ mneduli non putabant eẽ uentura. Iẽ quippe d̾s utͣq
ꝓmisit. utͣq uent᷑a eẽ p̃dix̃. quẽ ꝑhorrescunt nuimina
paganoꝵ. ⁊ teste porphirio nobilissimo philosopho pa¬
p̃diã in ħ e̾dendum sꝑandumq conũtit. acute sͥ argum̃¬
tari uident᷑ adu̾sus corpoꝵ resiurectionẽ ⁊ dic̃ẽ. q̃ in
t̾cio de republica libro a cic̾one cõmemoratũ ẽ. Nã eũ

Expanded text:
eidem prophetae, In tempore illo salvabitur populus tuus, omnis qui inventus fuerit scriptus in libro, et multi dormientium in terrae pulvere sive ut quidam interpretati sunt, aggere exsurgent, hi in vitam aeternam, et hi in opprobrium et confusionem aeternam. Et alio loco per eumdepaulo post: Regnum, inquit. -eius regnum sempiternum: et alia quae ad hoc pertinentia in libro uicensimo posui, siue quae non posui et tamen in eisdem litteris scripta sunt, uenient et haec, sicut ista uenerquae increduli non putabant esse ventura. Idem quippe Deus utraque promisit, utraque ventura esse praedixit, quem perhorrescunt numina Paganorum, teste etiam Porphyrio, nobilissimo philosopho Pam sperandumque conuertit, acute sibi argumentari uidentur aduersus corporum resurrectionem et dicere quod in tertio de republica libro a Cicerone commemoratum est. nam cum
Abbreviated transcription (Latin):
usq ꝙͣ cantat᷑ in celum eũ carne sublatꝰ : Añ tp̃ribꝰ eruditiᷤ
et om̃e q̃ fieri ñ pot̾ respuentibꝰ sine ulł miracuł nuniũ
mirabilit̾ inc̃dibilia ed̃ioit mundꝰ: an forte c̃dibilia fuisse.
complexio. Aut inc̃dibił rei quȩ ñ uidebat᷑ alia inc̃dibilia
que tam̃ fiebant ⁊ iudebant᷑ fecer̃ fidẽ. aut c̾te res ita ẽdi¬
bilis. ut nullis qͥbꝰ ꝑsuad̾et᷑ miracłis indig̾et. istoꝵ nimiã
redanguit infid elitatẽ. ħ ad refellendos uanissimos dicẽam.
Nam facta eẽ multa miracła quȩ adtestarent᷑ illi uni gͣndi
negare ñ possumꝰ. In eisdẽ quippe u̾acissimis libris euncta

Expanded text:
uaque cantatur in coelum cum carne sublatus? unde temporibus eruditis, et omne quod fieri non potest respuentibus, sine ullis miraculis nimium mirabiliter incredibilia credidit mundus? An forte credibilia fuisse, complexio: Aut incredibilis rei, quae non videbatur, alia incredibilia, quae tamen fiebant et uidebantur, fecerunt fidem; aut certe res ita credibilis, ut nullis quibus persuaderetur miraculis indigeret, istorum nimiam redarguit infidelitatem. Hoc ad refellendos uanissimos dixerim. Nam facta esse multa miracula, quae adtestarentur illi uni grandi negare non possumus. in eisdem quippe ueracissimis libris cuncta
Abbreviated transcription (Latin):
scĩs angłis et uirtutibꝰ dĩ. quos bĩssimos tamqͣm ciues
in hac nr̃a ꝑegͥnatione mortali uen̾am᷑ ⁊ amamꝰ sacͥfica¬
ri uetat intonans in lege sua qͣm dedit hebreo ppło suo.
⁊ ualde minacit̾ dic̃s. sacͥficans diis eradicabit᷑. & mie
quisqͣm putaret demonibꝰ pessimis t̾renisq sp̃ibꝰ qͥͦs
istȩ dic̃ minimos uł minores. ne sacͥficet᷑ ẽẽ p̾ceptum.
quia et ipsi in scͥpturis scĩs dicti sunt dii. ñ hebreoꝵ s

Expanded text:
is angelis et uirtutibus Dei, quos beatissimos tamquam ciues in hac nostra peregrinatione mortali ueneramur et amamus, sacrificari uetat intonans in lege sua, quam dedit Hebraeo populo suo, et ualde minaciter dicens: Sacrificans dis eradicabitur. Et ne quisquam putaret daemonibus pessimis terrenisque spiritibusiste dicit minimos vel minores, ne sacrificetur esse praeceptum; quia et ipsi in Scripturis sanctis dicti sunt dii, non Hebraeorum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
inf̾inbꝰ maloꝵ possit intelligi. Ueꝵ qui ħ querit at¬
tendat quid inbello noxium ꝑmciosumq sit. i uide¬
bit neħ aliud qͣm reꝵ cẽ int̾ se adu̾sitatẽ atq oflictũ.
tas sic adũsa ẽ passiom ⁊ passio uoluntati ut nulliꝰ
eaꝵ uctoria tales inimicitiȩ fimant᷑ ⁊ ubi sic ẽflig̃
cum ipsa nat᷑a corꝑis iuis doloris. ut neutrũ alt̾i cedat:
ħ enim qnõ conting̾ istȩ conflictꝰ. aut dolor uincit ⁊ sẽ¬
sum mors adunit. aut nat᷑a unc̃. ⁊ dolorẽ sanitas tol¬
lit. Ibi aut̃ ⁊ dolor ꝑmanet ut affligat. ⁊ nat᷑a ꝑdu¬
rat ut sentiat. Qd̃ utr̃q ĩõ ñ defic̃. nec pena deficiat
Adhos aut̃ fines bonoꝵ ⁊ maloꝵ illos expetendos istoᷤ¬
cauendos. qm̃ ꝑuidicium tͣnsibunt ad illos boni. ad
istos mali. dde h iudicio qͣntum ds̃ donau̾it. ĩ cõseq̃n¬

Expanded text:
in finibus malorum possit intellegi. Verum qui hoc quaerit, adin finibus malorum possit intellegi. Verum qui hoc quaerit, adtendat quid in bello noxium perniciosumque sit, et uidebit nihil aliud quam rerum esse inter se aduersitatem adque conflictum. tas sic aduersa est passioni et passio uoluntati, ut nullius earum uictoria tales inimicitiae finiantur, et ubi sic confligit cum ipsa natura corporis uis doloris, ut neutrum alteri cedat? Hic enim quando contingit iste conflictus, aut dolor uincit et sensum mors adimit, aut natura uincit et dolorem sanitas tollit. Ibi autem et dolor permanet ut adfligat, et natura perdurat ut sentiat; quia utrumque ideo non deficit, ne poena deficiat. Ad hos autem fines bonorum et malocavendos, quoniam per judicium transibunt ad illos boni, ad istos mali; de hoc judicio, quantum Deus donaverit, in conseq
Abbreviated transcription (Latin):
ita intelligendum ẽẽ in scͥpturis g̾cis facillime reꝑit᷑.
ne conscͥptam. ñ obscuram et in cognitã s omibꝰ iam
gĩbꝰ diffamatã. In qua lege scͥptum ẽ. sacͥficans duis
eradicabit᷑. nisi dño tantũ. Quid opꝰ ẽ in hac eiꝰ lege
eiꝰq ꝓpħis de qͥuͣa re multa ꝑ quirere immo ñ ꝑqͥre¬
re. ñ enĩ obtrusa uł rara sunt s aꝑta ⁊ crebͣ collig̾e.
et hac disputatione mea pon̾e. quibꝰ luce clariꝰ ap¬
paret nulli oĩo ñ tantum sͥ dm̃ ueꝵ ⁊ sũmuĩ uoluisse
sacficari: Ecce ħ unum breuit̾ ĩmo gͣndit̾. minacit᷑
s u̾acit̾ dictum ab illo dõ. quẽ tã exccellentẽ eoꝵ do¬
ctissimi p̾dicant audiat᷑. timeat᷑. ĩ pleatur. ne inobe¬
dientes eradicatio ꝯseqͣt᷑. Sacͥficans inquit diis eradica¬
bitur. ñͥ dño tantum. ñ qͦ rei eget alicuiꝰ.s qr nob expe¬
dit ut res eiꝰ simus. huic enĩ canit᷑ insaeris litt̾is he¬

Expanded text:
 intellegendum in scripturis Graecis facillime reperitune conscriptam, non obscuram et incognitam, sed omnibus iam gentibus diffamatam, in qua lege scriptum est: Sacrificans dis eradicabitur nisi Domino tantum. Quid opus est in hac eius lege eiusque prophetis de hac re multa perquirere; immo non perquirere, non enim abstrusa uel rara sunt, sed aperta et crebra colligere et in hac disputatione mea ponere, quibus luce clarius apparet nulli omnino nisi tantum sibi Deum uerum et summum uoluisse sacrificari? Ecce hoc unum breuiter, immo granditer, minaciter, sed ueraciter dictum ab illo Deo, quem tam excellenter eorum doctissimi praedicant, audiatur timeatur inpleatur, ne inoboedientes eradicatio consequatur. Sacrificans, inquit, dis eradicabitur nisi Domino tantum; non quo rei egeat alicuius, sed quia nobis expedit, ut res eius simus. Huic enim canitur in sacris litteris He
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a romanꝰ ppłs. ppłs ẽ. ⁊ res euis sine dubitatione respub¬
lica. Qͥd aut̃ pͥmis tp̃ribꝰ suis quid ue seg̃ntibꝰ ppłs ille
dilex̾it.⁊ quibꝰ moribꝰ ad cruentissimas seditiones. atq
ria dequa in p̾cedentibꝰ libris multa posumꝰ. Nec iõ
tam̃ uł ipsum ñ eẽ ppłm uł eiꝰ rem dix̾im ñ eẽ rem pub¬
licam. qͣmdu manet qualisc̾q rõnał multitudinis
cetꝰ reꝵ quas dilig̃ concordi cõmunione sociatꝰ. Qd̃ at̃
de isto ppło ⁊ de ista republica dixi. ħ de atcheniensiũ
tium intelligar dixisse atq sensisse. Gen̾alit̾ aut̃ ci¬
uitas impioꝵ eui ñ imꝑat ds̃. obedienti sͥ ut sacͥficiũ
ñ offerant. nisi tantũmꝰ sͥ.⁊ ꝑħ in illa ⁊ am̃s corꝑi rõq

Expanded text:
nus populus populus est et res eius sine dubitatione res publica. Quid autem primis temporibus suis quidue sequentibus populus ille dilexerit et quibus moribus ad cruentissimas seditiones adque ria; de qua in praecedentibus libris multa posuimus. Nec ideo tamen uel ipsum non esse populum uel eius rem dixerim non esse rem publicam, quamdiu manet qualiscumque rationalis multitudinis coetus, rerum quas diligit concordi communione sociatus. Quod autem de isto populo et detium intelligar dixisse atque sensisse. Generaliter quippe civitas impiorum, cui non imperat Deus obedienti sibi, ut sacrificium non offerat, nisi tantum
Abbreviated transcription (Latin):
Cessat᷑as enĩ uictimas quas umbͣ futuri efferebant uidĩ.
⁊ unũ sacͥficium gs̃ a soł ortu usq ad occasũ. sic̃ iã fieri
cernimus oblat᷑as. ꝑ ꝓpħas hebreos oracła increpuere
diuina. ex quibꝰ qͣntum satis uisũ ẽ. ñ nulla ꝓtulimꝰ.
et huic iam oꝑi asꝑsimꝰ. Qua ꝓpt̾ u̾bi eni ẽ ista iusticia.
ut scđ̃m suam gr̃am ciuitati obedienti ds̃ imꝑet unus.
⁊ sũmus. ne cuiqͣm sacͥficet nisi tantũ sͥ. ⁊ ꝑħ in om̃ibꝰ hõĩbꝰ¬
ad eandẽ ciuitatẽ ꝑtinentibꝰ atq obedientibꝰ dõ am̃s ⁊ĩ corꝑi.
atq rõ uiciis ordine legitimo fidelit̾ imꝑet. ut quẽ admo¬
dum nistus unꝰ. ita cetꝰ ppłsq iustoꝵ uiuat ex fide quȩ
oꝑat᷑ ꝑ dilectionẽ qua homo diligit sic̃ diligendꝰ ẽ ds̃.⁊
ꝓ dcimum sic̃ seipsum. U̾ gͦ ñ ẽ ista iusticia. ꝓfecto ñ ẽ cetꝰ

Expanded text:
mas, quas in umbra futuri offerebant Iudaei, et unum sacrificium gentes a solis ortu usque ad occasum, sicut iam fieri cernimus, oblaturas per prophetas Hebraeos oracula increpuere diuina; ex quibus quantum satis uisum est, nonnulla protulimus et huic iam . operi adspersimus. Quapropter ubi non est ista iustitia, ut secundum suam gratiam ciuitati oboedienti Deus imperet unus et summus, ne cuiquam sacrificet nisi tantum sibi, et per hoc in omnibad eamdem civitatem pertinentibus atque obedientibus Deo, animus etiam corpori, atque ratio vitiis, ordine legitimo fideliter imperet; ut quemadmodum justus unus, ita coetus populusque justorum vivat ex fide, quae operatur per dilectionem, qua homo diligit Deum, sicut diligendus est Deus, et proximum sicut semetipsum: ubi ergo non est ista justitia, profecto non est
Abbreviated transcription (Latin):
utunt᷑. Deiñ subiẽ ułut oracła dõꝵ. blasphemantiũ
ds̃. ait hecate. E m̃quidẽ ĩmortał am̃a pꝰ corpꝰ ut incedit
piissimum gͥ uirum inquit eum diã. ⁊ eiꝰ aĩam secuti
⁊ alioꝵ pioꝵ. pꝰ obitum ĩmortalitate dignatã. ⁊ hanc
cołe xͥanos ignorantes. Int̾rogantibꝰ aut̃ inquit. cur

Expanded text:
utuntur. utuntur. Deus, ait Hecate: Quoniam quidem immortalis anima post corpus ut incedit, Piissimum igitur virum, inquit, eum dixit, et ejus animam, sicut et aliorum piorum, post obitum immortalitate donatam, et hanc colere Christianos ignorant
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ tremit et cęlum et t̾ra atq mare.⁊ in fernoꝵ ab¬
dita:⁊ ipsa numina ꝑhoirescunt. quoꝵ lex ẽ pat̾. quẽ
ualde scĩ honorant hebrei. Tali oracło dĩ sui apolliniᷤᷤ
porphirius tam magnum dm̃ dicẽ hebreoꝵ. ut eum
⁊ ipsa numina ꝑhorrescant. Cum gͦ ds̃ istȩ dix̾it sacͥ¬
ficans diis eradicabit᷑. miror q̃ ipse porphiriꝰ ñ ꝑhorru̾it.
et sacͥficans diis eradicari ñ formidau̾it. Dic̃ etiã bona
philosophꝰ istȩ de xp̃o. quasi oblitꝰ illius de qua paulo añ
locuti sumus contumeliȩ suȩ. aut quasi in somnis dii eiꝰ
gneq laudau̾int. Deinq tamꝗͣ. mirabile aliquid atq
inedibile ꝓlat᷑us. p̃t̃ opinionẽ inquit ꝓfecto quibꝰdã ui¬
deat᷑ eẽ q̃ dict᷑i sumus. Ap̃m enĩ dii piissimũ ꝓnuntiauer̃.
⁊ ĩmortalẽ factum. ⁊ cum bona p̾dicatione eiꝰ meminer̃
A p̃ianos u̾o pollutos inquit ⁊ contaminatos ⁊ enore un¬
plicatos ẽẽ dicunt. ⁊ multis talibꝰ adu̾sꝰ eos blasfemiis

Expanded text:
lum, et terra, atque mare, et infernorum abdita, et ipsa numina perhorrescunt: quorum lex est Pater, quem valde sancti honorant Hebraei. Tali oraculo dei sui Apollinis, Porphyrius tam magnum Deum dixit Hebraeorum, ut eum et ipsa numina perhorrescant. Cum ergo Deus iste dixerit, Sacrificans diis eradicabitur, miror quod ipse Porphyrius non perhorruerit, et sacrificans diis eradicari non formidaverit. 2. Dicit etiam bona philosophus iste de Christo, quasi oblitus illius, de qua paulo ante locuti sumus, contumeliae suae; aut quasi in somnis dii ejusgneque laudaverint. Denique tanquam mirabile aliquid atque incredibile prolaturus, Praeter opinionem, inquit, profecto quibusdam videatur esse quod dicturi sumus. Christum enim dii piissimum pronuntiaverunt et immortalem factum, et cum bona praedicatione ejus meminerunt: Christianos vero pollutos, inquit, et contaminatos, et errore implicatos esse dicunt; et multis talibus adversus eos blasphemiis
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ conditione mortali et corꝑe corruptibili q̃ aggͣuat
aĩam ñ ꝑfecte uiciis imꝑat rõ. ĩõ necessaria ẽ iustis
uiciis imꝑat᷑. ꝙ utiq subrepit aliqͥd inħ loco infirmita¬
tis ⁊̃ bñ ofligenti. siue hostibꝰ talibꝰ uictis subditisꝙ
dñanti. uñ sine facili oꝑatione. certe labili locutione
aut uolatili cognitione peccet᷑. S ĩo qͣmdui uiciis
impatur. plena pax ñ ẽ. quia et illa quȩ refistunt ꝑi¬
cłoso debellant᷑ p̃lio.⁊ illa quȩ uicta funt. ñ dũ secuo¬

Expanded text:
corruptibili, quod adgrauat animam, non perfecte uitiis imperat ratio, ideo necessaria est iustis uitiis imperatur; et utique subrepit aliquid in hoc loco infirmitatis etiam bene confligenti siue hostibus talibus uictis subditisque dominanti, unde si non facili operatione, certe labili locutione aut uolatili cogitatione peccetur. Et ideo, quamdiu uitiis imperatur, plena pax non est, quia et illa, quae resistunt, periculoso debellantur proelio, et illa, quae uicta sunt, nondum secu
Abbreviated transcription (Latin):
tine int̾p̃tati sunt. subiuncit ⁊ ait. In his quidẽ ure¬
mediabilẽ sententiam eoꝵ manifestauit dicens. Qm̃
iud̃ĩ suscipiunt dm̃ mag̃ qͣm isti. ecce uͥ decolorans xp̃m.
iudõs p̃posuit xp̃ianis. confitens quod udĩ susc ipiant
dm̃. Sic enim exposuit u̾sus apollinis. uͥ auidicibꝰ recta
sentientibꝰ xep̃m dic̃ occisum. tamqͣm illis iuste uidicã¬
tibꝰ. m̃ito sit ille punitꝰ. Uid̾im quid de xp̃o uates m̃dax
apollmnis dix̾it atq ista edid̾it. aut fortasse uatẽ qd̾ ñ
dix̃ dixisse iste ipse confinãit. qͣm sͥ constet uł ipsa ora¬
cła int̾ se fac̃ conuenire. pꝰea uidebimꝰ. ħ tam̃ iud̾os
tamqͣm dĩ susceptores recte dic̃ indicasse de .xͦ. q̃ eum¬
morte pessima exccruciandũ eẽ censuer̃. Ds̃ itaq uid̾oꝵ¬
cui ꝑhib testimoniũ. audiendꝰ fuit diẽs. Sacͥficans
diis eradicabit᷑. nisidõ tantũ. S ad manifestiora uenia¬

Expanded text:
tine interpretati sunt, subiunxit adque ait: lIn his quidem inretine interpretati sunt, subiunxit adque ait: lIn his quidem inremediabile sententiae eorum manifestauit dicens, quoniam Iudaei suscipiunt Deum magis quam isti.\' Ecce, ubi decolorans Christum Iudaeos praeposuit Christianis, confitens quod Iudaei suscipiant Deum. Sic enim exposuit uersus Apollinis, ubi a iudicibus recta sentientibus Christum dicit occisum, tamquam illis iuste iudicantibus merito sit ille punitus. Viderim quid de Christo uates mendax Apollinis dixerit adque iste crediderit aut fortasse uatem, quod non dixit, dixisse iste ipse confinxerit. Quam sibi constet uel ipsa oracula inter se faciat conuenire, postea uidebimus; hic tamen Iudaeos. tamquam Dmorte pessima excruciandum esse censuerint. Deus itaqucui perhibet testimonium, audiendus fuit dicens: Sacrificans dis eradicabitur, nisi Domino tantum. Sed ad manifestiora uenia
Abbreviated transcription (Latin):
admodũ iłs aep̃s euident̾ appareat. ut qño ñ sic apparet.
cob ⁊ isrł̃ quem ego uoco. Ego sum pͥmꝰ ⁊ ego in sempit̾nũ.
M anus mea fundauit t̾ram. ⁊ dexct̾a ña fundaũ celũ. uo¬
cabo eos. ⁊ stabunt simul. ⁊ cong̾gabunt᷑ om̃s ⁊ audiant.
Q uis er: nuntiaũ ħ: diligẽs te feci uoluntatẽ tuã suꝑba
bilonẽ. ut auferrẽ sem̃ chaldõꝵ. &̾ locutꝰ sum ⁊ ego uo¬
caui. ⁊ ad duxci eum.⁊ ꝓsꝑam feci uiam eiꝰ. Accedite ad
me ⁊ audite ħ. ñ a pͥncipio in abscdito locutꝰ sum. Qño
fiebant ibi eram. ⁊ nc̃ dñs ds̃ misit me ⁊ sp̃s eiꝰ. Nempe

Expanded text:
istus evidenter appareat: ut et quando sic non apparet, cob et Israel quem ego voco. Ego sum primus, et ego in sempiternum: et manus mea fundavit terram, et dextera mea firmavit coelum. Vocabo eos, et stabunt simul, et congregabuntur omnes et audient. Quis ei nuntiauit haec? Diligens te feci uoluntatem tuam super Babylonem, ut auferrem semen Chaldaeorum. Et locutus sum et ego uocaui; adduxi eum et prosperam feci uiam eius. Accedite ad me et audite haec. Non a principio in abscondito locutus sum; quando fiebant, ibi eram. Et nunc Dominus Deus misit me et Spiritus eius. Nempe
Abbreviated transcription (Latin):
pͥoribꝰ. Fortassis enĩ tp̃s illd̾ cõm̃orat qͦ pͥmi homines
in paradiso fuer̃. Tc̃ enĩ puri atq integͥ oĩ sorde ac
labe pecci. se ipsos dõ mundissimas hostias offerebant.
Cȩt̾um ex quo cõmisse p̾uaricationis causa iñ dimissi
s̃ atq humana in eis nat᷑a dñata ẽ. excepto uno me¬
diatore ⁊ pꝰ lauerum regeñationis quibꝰq adhuc
paruuł. nemo mundꝰ a sorde sic̃ scͥptũ ẽ. nec infans
cꝰ unius diei uita sit suꝑ t̾ram. Qd̃ si respondet᷑ ĩ eos
m̃ito dici posse offeire hostias in iusticia. qͥ offer̃ infide.
uistꝰ enĩ ex fide uiuit. qͣmuis seipsum seducat si dioe̾it
se ñ hr̃e pecc̾m. ⁊ iõ ñ dicat quia eax fide uiuit. nuĩqͥd
dicturꝰ ẽ quispiam ħ fidei tp̃s illi fini ẽẽ coeqͣndũ.
qño igne iudicii nouissimi mundabunt᷑ qͥ offerant

Expanded text:
. Fortassis enim tempus illud commemorat, quo primi homines in paradiso fuerunt. Tunc enim puri adque integri ab omni sorde ac labe peccati se ipsos Deo mundissimas hostias offerebant; ceterum ex quo commissae praeuaricationis causa inde dimissi sunt adque humana in eis natura damnata est, excepto uno Mediatore et post lauacrum regenerationis quibusque adhuc paruulis nemo mundus a sorde, sicut scriptum est, nec infans. cuius est unius diei uita super terram. Quod si respondetur etiam eos merito dici posse offerre hostias in iustitia, qui offerunt in fide iustus enim ex fide uiuit; quamuis se ipsum seducat, si dixerit se non habere peccatum, et ideo non dicat, quia ex fide uiuit: numquid dicturus est quispiam hoc fidei tempus illi fini esse coaequandum, quando igne iudicii nouissimi mundabuntur, qui offerant
Abbreviated transcription (Latin):
ordine ueniant mag̃ tẽ docebit reꝵ exꝑientia. qͣm nẽ
ad ꝑ fectum hominum intelligentia conseqͥ ualeat.
Earistimo tñ eo qd̃ a me cominemorata sunt ordine ẽẽ uẽ¬
tura. Duo nob̃ ad hoc opus ꝑtinentes reliqui sunt
libri. ut adiuuante d̾no ꝓmissa compleamus. quoꝵ
erit unus de maloꝵ supplitio. aliꝰ de felicitate iustoꝵ.
In quibꝰ maxcunȩ sic̃ dñs donau̾it argum̃ta refellent᷑
humana. quȩ contͣ ꝓmissa ac predicta diuina sapi¬
enter sͥ miseri ꝓdẽ uident᷑.⁊ salubris fidei nutͥm̃ta
ułut falsa ⁊ ridenda contemnunt. Qui uͦ scđm dm̃ sa¬
piunt. omĩa quȩ inc̾dibilia uident᷑ hominibꝰ. ⁊ tamen
scͥpturis scĩs quarum iam u̾itas multis modis asser-¬
ta ẽ continent᷑. maximum argum̃tum teneant. ue¬
racem dĩ om̃ptentiã quẽ c̃tum hñt nullomͦ in eis po¬
tuisse m̃tiri:⁊ posse face quod impossibile est in fideli.

Expanded text:
ientia, quam nunc ad perfectum hominum intellegentia ualet consequi. Existimo tamen eo quo a me commemorata sunt ordine esse uentura. Duo nobis ad hoc opus pertinentes reliqui sunt libri, ut adiuuante Domino promissa conpleamus; quorum erit unus de malorum supplicio, alius de felicitate iustorum; in quibus maxime, sicut Deus donauerit, argumenta refellentur humana, quae contra praedicta ac promissa diuina sapienter sibi miseri rodere uidentur et salubris fidei nutrimenta uelut falsa et ridenda contemnunt. Qui uero secundum Deum sapiunt, omnia, quae incredibilia uidentur hominibus et tamen scripturis sanctis, quarum iam ueritas multis modis adserta est, continentur, maximum argumentum tenent ueracem Dei omnipotentiam, quem certum habent nullo modo in eis potuisse mentiri et posse facere quod inpossibile est
Abbreviated transcription (Latin):
in eiꝰ passione insultau̾int xͦ. cum ad eũ aspex̾nt insua
maiestate uenientẽ. eũq eẽ cognou̾int quẽ pͥus humilẽ
in suis parentibꝰ illuser̃. qͣmus ⁊ ipsi parentes eoꝵ tantȩ
illiꝰ impietatis auctores resurgentes uidebunt eũ. sed
puniendi ñ adhuc iã corrigendi. blon itaq ħ loco ipsi
intelligendi s̃. uͭ dictum ẽ. ⁊ effundã suꝑ domũ dã ⁊ suꝑ

Expanded text:
in eius passione insultauerint Christo, cum ad eum adspexerint in sua maiestate uenientem eumque esse cognouerint, quem prius humilem in suis parentibus inluserunt; quamuis et ipsi parentes eorum tantae illius inpietatis auctores resurgentes uidebunt eum, sed puniendi iam. non adhuc corrigendi. Non itaque hoc loco ipsi intellegendi sunt, ubi dictum est: Et effundam super domum Dauid et super
Abbreviated transcription (Latin):
ab eiꝰ corꝑe p̾cisis̃. ñ illi obeditur. Ipsosq suos ꝑsecutores
iudõs qͥ calamo qͣssato ꝑdita integͥtate ⁊ lino fumanti
sane ꝓtulit udiciũ. p̃dicens eis qñ puniendi eẽnt si in
sua maliguitate ꝑsist̾e̾nt. Refulsit in monte eiꝰ faciens
in orbe forma eiꝰ. Nec ofractꝰ siue cont̾ritꝰ ẽ
qr neq in se neq in eccłia sua ut eẽ desist̾e̾t ꝑsecutionibꝰ
cessit. &̾ iõ ñ ẽ factum nec fiet. q̃ inimici eiꝰ dixer̃ uł

Expanded text:
ab eius corpore praecisi sunt, non illi oboeditur; ipsosque suos persecutores ab eius corpore praecisi sunt, non illi oboeditur; ipsosque suos persecutores Iudaeos, qui calamo quassato perdita integritate et lino fumanti sane protulit iudicium praedicens eis, quando puniendi essent, si in sua malignitate persisterent. Refulsit in monte facies eius, in orbe fama eius; nec confractus siue contritus est, quia neque in se neque in ecclesia sua, ut esse desisteret, persecutoribus cessit; et ideo non est factum n
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uidicat quẽqͣm. s om̃e uidicium dedit filio. qͥ manif̾e¬
stabit᷑ homo udicat᷑us. sic̃ homo ẽ iudicatꝰ. Quis ẽ enĩ
alius de quo itẽ ds̃ loquit᷑ ꝑ ysaiam sub nomine iacob et
isrł de cꝰ semine corpꝰ accepit: q̃ ita scͥptum ẽ: Iacob puer
m̃s suscipiam illũ. isrł̃ electꝰ m̃s assumpsit eũ aĩa ma. dedi
sp̃m nĩm in illũ. udiciũ gibꝰ ꝓferet. ñ clamabit neq¬
cessabit neq audiet᷑ foris uoa eiꝰ. Calamũ quassatũ ñ
cont̾et : i linũ fumͥgans ñ eaetinguet. s in u̾itate ꝓferet
iudicium. refulgebit ⁊ ñ confringet᷑. donec ponat in
t̾ra iudicium.⁊ in nomine eiꝰ gs̃ sꝑabunt. In hebreo ñ
p̃buit. ipsiꝰ hominis nom̃ ad eũ sig̾candum posuer᷑. de
ꝓtulit. qr p̾muntiauit fut᷑ũ q̃ g̾ibꝰ erat occultũ. Mansue¬
tudine ñ clamauit. nec tñ in p̾dicanda u̾itate cessauit.
S ñ ẽ audita foris uocc eiꝰ. nec audit᷑ qnqͥdẽ ab eis qͥforis

Expanded text:
 omne iudicium dedit Filio, qui manifestabitur homo iudicaturus, sicut homo est iudicatus. Quis est enim alius, de quo item Deus loquitur per Esaiam sub nomine Iacob et Israel, de cuius semine corpus accepit? quod ita scriptum est: Iacob puer meus, suscipiam illum; Israel electus meus, adsumsit eum anima mea. Dedi Spiritum meum in illum, iudicium gudietur foris uox eius. Calamum quassatum non conteret et linum fumans non exstinguet; sed in ueritate proferet iudicium. Refulgebit et non confringetur, donec ponat in terra iudicium; et in nomine eius gentes sperabunt. In Hebraeo non praebuit, ipsius hominis nomen ad eum significandum posuerunt, de tulit, quia praenuntiauit futurum, quod gentibus erat occultum; mansuetudine non clamauit, nec tamen in praedicanda ueritate cessauit; sed non est audita foris uox eius nec auditur, quando quidem ab eis, qui foris
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tati s̃. pot̾ aliꝰ sensꝰ idemq electior inueniri. ut intel¬
ligatur helias cor dĩ patͥs conu̾surꝰ ad filiũ. ñ utiq agen¬
do ut pat̾ diligat filiũ. s docendo q̃ pat̾ diligat filiũ.
ut ⁊ udei quẽ pͥus od̾ant diligant eundẽ qͥ nr̃ ẽ xp̃m.¬
gͦ tẽ cor eiꝰ conũtet᷑ ad filiũ. cum ipsi conu̾so corde didic̃it᷑
dilectionẽ patͥs infilium. Qd̃ uͦ sequit᷑ ⁊ cor hoĩs ad ꝓcci¬

Expanded text:
interpretati sunt, potest alius sensus idemque electior \'inueniri, ut intellegatur Helias cor dei patris conuersurus ad filium; non utique agendo, ut pater diligat filium, sed docendo, quod pater diligat filium; ut et Iudaei quem prius oderant diligant eundem, qui noster ergo tunc cor ejus convertetur ad filium, cum ipsi converso corde didicerint dilectionem Patris in Filium. Quod vero sequitur, Et cor hominis ad proxi
Abbreviated transcription (Latin):
parentibꝰ suis. dolebunt tam̃ tamꝙͣ. ipsi fec̾int q̃ ab illis
factum ẽ. Non gͥ dolebt̃ reatu cͥminis s pietatis affectu.
Sane uͥ dixer̃. lxxc. int̾ptes ⁊ aspicient ad me ꝓ eo q̃ insulta
uer̃. sic int̾p̃tatum ẽ ex hebreo. &̾ aspicient ad me quẽ
ꝯfixer̃. Quo qͥdẽ u̾bo. euidentiꝰ xp̃s crucifixꝰ apparet.S
fuit passioni. Nã ⁊ detento ⁊ alligato.⁊ ad iudicato.⁊ ob¬
ꝓbrio ignominiosȩ uestis induto.⁊ spinis coronato.⁊
calamo in caput ꝑcusso. ⁊urident̾ ficis genibꝰ ad orato.
et crucẽ suã portanti. ⁊ lingno iam pendenti. utiq in¬
sultauer̃. Prom̃ int̾p̃tationẽ ñ seq̃ntes unã. s utͣqiq uin¬
gentes. cum ⁊ insultauer̃. ⁊ ꝯfixer̃ legimꝰ. pleniꝰ u̾itatẽ¬

Expanded text:
parentibus suis; dolebunt tamen tanquam ipsi fecerint, quod ab illis factum est. Non igitur dolebunt reatu criminis, sed pietatis affectu. Saneuerunt, sic interpretatum est ex Hebraeo: Et adspicient ad me, quem confixerunt; quo quidem uerbo euidentius Christus crucifixus apparet. Sed fuit passioni. Nam et detento et adligato et adiudicato et obprobrio ignominiosae uestis induto et spinis coronato et calamo in capite percusso et inridenter fixis genibus adorato et crucem suam portanti et in ligno iam pendenti utique insultauerunt. Proinde interpretationem non sequentes unam, sed utramque iungentes, cum et insultauer
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃ fut᷑um. quia inuiditio suo ñ indiget testibꝰ. Eumq
uelocẽ siue qr repente uent᷑us ẽ. eritq uidiciũ ipso in¬
opinato eiꝰ aduentu cȩlerimũ. q̃ turdissimũ uidebat᷑.
siue quia ipsas conuincet sine ulla sermonis ꝓlicitate
oscientias. In cogitationibꝰ enĩ sic̃ scͥptum ẽ. impii int̾¬
rogatio erit. & apłs cogitacionibꝰ inquit accusantibꝰ
uł ĩ excusantibꝰ. in die qua udicabit d̾s̃ occłta hoĩũ
testis intelligendꝰ ẽ uelox. cum sine mora reuocaturꝰ
ẽ in memoriã. uñ ꝯiuncat puniatq ꝯscientiã. Illd̾ ⁊̃ qͤ¬
uidicium nouissimũ ꝑtinet uͥ ait. Erunt mͥ diẽ dñs¬

Expanded text:
dicit futurum, quia in iudicio suo non indiget testibus, eumque uelocem, siue quia repente uenturus est eritque iudicium ipso inopinato eius aduentu celerrimum, quod tardissimum uidebatur, siue quia ipsas conuincet sine ulla sermonis prolixitate conscientias. In cogitationibus enim, sicut scriptum est, inpii interrogatio erit; et apostolus: Cogitationibus, inquit, accusantibus uel etiam eicusantibus in die, qua iudicabit Deus occulta hominum testis intellegendus est uelox, cum sine mora reuocaturus est in memoriam, unde conuincat puniatque conscientiam. CAPUT Xuam nouissim
Abbreviated transcription (Latin):
tate iustoꝵ longe qͣm nc̃ ẽ aliud apparebit. Cum aut̃
admonuiss ut meminissent legis moysi. qm̃ p̾uidebat
contimio subiec̃. Ecce ego mittã uob̾ heliã tesbiten. añ ꝙͣ
ueniat dies dm̃ magnus ⁊ illustris. qui conũtet cor patͥs
ad filium. ⁊ corhominis ad ꝓxcimnum suum. ne forte ueniẽs
ꝑcuciã t̾ram penitꝰ. Phc̃ heliã magnũ mirabilẽq ꝓpħã.
exposita sͥ lege ultimo tp̃r añ iudiciũ in xp̃m ueꝵ .i. in¬
cordibꝰq fidelium. Ipse quippe añ aduentũ iudicis salua¬
toris ñ in m̾ito sꝑatur ẽẽ uenturo̾s. qr etiã nc̃ uiu̾e nõ
q̃ euidentissime sc̃a scͥptura testat᷑. Cum uen̾it gͦ expo
nendo legẽ sp̃alit̾ quam nc̃ uidĩ carnalit̾ sapiunt. con¬
u̾tet cor patͥs ad filium. idẽ cor patrũ ad filios. Singłarẽ
intellea̾unt. id est ꝓpħe in quibꝰ erat et ipse moyses. Sie

Expanded text:
tate iustorum longe quam nunc tate iustorum longe quam nunc admonuisset ut meminissent legis Moysi, quoniam praevidebat continuo subiecit: et ecce ego mittam uobis Helian Tesbiten, antequam ueniat dies domini magnus et inlustris, qui conuertet cor patris ad filium et cor hominis ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. per hunc Heliam magnum mirabilemque prophetam exposita scordibusque fidelium. Ipse quippe ante adventum judicis Salvatoris non immerito speratur esse venturus, qui etiam nunc vivere non quod euidentissime sancta scriptura testatur. cum uenerit ergo expo- nendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios. singularemintellexerunt, id est prophetae, in quibus erat et ipse Moses. sic
Abbreviated transcription (Latin):
scõs quał solus inuentꝰ ẽ cep̃s. sine ullo pecc̃o oĩo pecẽo.
ꝓm̃ quia pꝰ uidicium cum fu̾int ⁊̃ igne mundati. qui
eiꝰ modi mundatione sunt digni. in scis om̃ibꝰ nullũ
inueniet᷑ omnino pecẽm. atq seipsos offerent in iusticia.
ut tales hostiȩ oĩmͦ ĩmaculate. ac sine ullo uitio sint
fut᷑ȩ. erunt ꝓfecto sic̃ p̾stinis diebꝰ. ⁊ sic̃ annis pͥoribꝰ
qñ in umbͣ hꝰ rei fut᷑ę. mundissime offerebant᷑ hostiȩ.
ħ erit namq munditia dẽ immortali carne ac m̃te sc̃oꝵ.

Expanded text:
sanctos, qualis solus inuentus est Christus, sine ullo omnino peccato. sanctos, qualis solus inuentus est Christus, sine ullo omnino peccato. Proinde quia post iudicium, cum fuerint etiam igne mundati, qui eius modi mundatione sunt digni, in omnibus sanctis nullum inuenietur omnino peccatum, adque ita se ipsos offerent in iustitia, ut tales hostiae omni modo inmaculatae ac sine ullo uitio sint futurae, erunt profecto sicut pristinis diebus et sicut annis prioribus, quando in umbra huius rei futurae mundissimae offerebantur hostiae. Haec erit namque mun
Abbreviated transcription (Latin):
ribꝰ. Nam ⁊ ꝑ ysaiã postea qͣm celũ nouũ ⁊ t̾ra noua
ꝓmissa ẽ. int̾cet̾a quȩ ibi de scõꝵ bĩtudine ꝑ allegaras
et enigmata ex sequit᷑ quibꝰ expositionẽ congrua rd¬
d̾e nos ꝓbibuit uitande longitudinis cura. scđ̃m dies
iniquitas. eidẽ ligno cͥcumposita ẽ igea t̾ribisto da
¶ stodia.
eam. nec annos egisse aliquos in paradiso illos pͥmos
homines uñ tam cito eiecti sunt. ut nullũ gign̾ent
filium :⁊ u õ ñ posse illd̾ tp̃s intelligi in eo qͣ dictũ ẽ sic̃
diebꝰ p̾stinis et sic̃ annis pͥoribꝰ. istã p̾cẽo questionẽ. ne
cogar q̃ ꝓlixum ẽ cuncta discutẽ. ut aliqͥd hoꝵ u̾itaᷤᷤ
manifestata confirmet. Uid̾o quippe alter̃ sensum.
ne dies p̾stinos ⁊ annos pͥores carnalium sacͥficioꝵ nob̾
stiȩ nãq ille uet̾is legis in quibꝰq peccoribꝰ ĩmaculate.
ac sine ullo ꝓrsꝰ uicio uibebant᷑ offerri.⁊ sig̾eabant hoĩe ᷤ

Expanded text:
postea quam caelum nouum et terra noua promissa est, inter cetera, quae ibi de sanctorum beatitudine per allegorias et aenigmata exsequitur, quibus expositionem congruam reddere nos prohibuit uitandae longitudinis cura: Secundum dies, iniquitas, eidem ligno circumposita est ignea terribilisque custodia? eam; nec annos egisse aliquos in paradiso illos primos homines, unde tam cito eiecti sunt, ut nullum ibi gignerent filium, et ideo non posse illud tempus intellegi in eo quod dictum est: Sicut diebus pcogar, quod prolixum est, cuncta discutere ut aliquid horum veritas manifestata confirmet. Video quippe alterum sensum, ne dies pristinos et annos priores, carnalium sacrificiorum nostiae namque illae veteris legis in quibusque pecoribus, quae immaculatae ac sine ullo prorsus vitio videbantur offerri, significabant homines
Abbreviated transcription (Latin):
qr qui tetig̾it uos tamꝙͣ qui tangat pupillã ocłi eiꝰ.
Ecce ego inferã manũ meã suꝑ eos ⁊ et er̃ spolia his qui
domꝰ isrł. Quas ħ comꝑauit pupillȩ ocłi dĩ ꝓpt̾ excellen¬
tissimũ dilectionis affectum. Ex quo gen̾e ouiũ ⁊̃ ipsi¬
apłi fuerunt. s pꝰ glam resiurectionis utiq suȩ quȩ añ¬
gitur. erues me  ꝯtͣ dictionibꝰ ppłi. constitues me in
s ipsi spolia fierent isrłitaꝵ: hoc enĩ apłs ꝓmiserat dic̃s.
E aciã uos piscatores hominũ. & uni eoꝵ excħ iam inqͣ¬
hoĩes eris capiens. Spolia gͦ fierent. s in bonii tast
mum dđ ⁊ suꝑ habitatores ibrłm sp̃m gr̃e ⁊ micis. e

Expanded text:
quia qui tetigerit vos, quasi qui tangit pupillam oculi ejus. Ecce ego inferam manum meam super eos, et erunt spolia his qui domus Israel : quas hic comparavit pupillae oculi Dei, propter excellentissimum dilApostoli fuerunt. Sed post gloriam resurrectionis utique suae, quae antgitur, Erues me de contradictionibus populi, constitues me in sed ipsi spolia fierent Israelitarum. Hoc enim Apostolis promiserat, dicens, Faciam vos piscatores hominum . Et uni eorum, Ex hoc jam, inqhomines eris capiens . Spolia ergo fierent sed in bonum, tanquam mum David, et super habitator
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ ẽ xp̃s. nec domient nec resurgent: Si gͦ sc̃õs qui
reꝑientur aͦ ueniente uiuentes eiq obuiã rapient᷑. c̃di¬
dimus in eodem raptu de mortalibꝰ corꝑibꝰ exit᷑os.⁊ ad
dem mox ĩmortalia reddituros. nullas in u̾b apłi pacie¬
mur angustias. siue uͥ dic̃ tu q̃ seminas ñ uiuificat᷑. nͥ
moriat᷑. siue uͥ dic̃. om̃s resurgemꝰ uł om̃s dormiemꝰ:

Expanded text:
turus est Christus, nec dormient nec resurgent? Si ergo sanctos, qui turus est Christus, nec dormient nec resurgent? Si ergo sanctos, qui reperientur Christo ueniente uiuentes eique in obuiam rapientur, crediderimus in eodem raptu de mortalibus corporibus exituros et ad eadem mox inmortalia redituros, nullas in uerbis apostoli patiemur angustias, siue ubi dicit: Tu quod seminas, non uiuificatur, nisi moriatur, siue ubi dicit: Omnes resurgemus ant: Omnes dormiemus;
Abbreviated transcription (Latin):
apłs nos uidet᷑ ung̾e. uͥ dic̃ in xp̃o om̃s uiuificabunt. eũ
alio loco de ipsa loquens resiurectione corpoꝵ dicat. ĩuđ
uificat᷑. nͥ moriat᷑.: Nut si recte ñ dicimꝰ seminari nͥ el
it ⁊̃ ila in t̾nsg̃sorẽ patrem gen̾is humani duunitꝰ ꝓla¬
ta sententia. tr̃a es ⁊ int̾ramibis. fatendum ẽ istos quos
rapti ñ utiq seminant᷑. qi nec eunt in t̾ram nec redeunt.
siue nullã ꝓrsꝰ exꝑiant᷑ mortẽ. siue paululũ in aere mo¬
riant᷑. S aluid rursꝰ occuirit. q̃ idẽ dix̃ apłs. eum de re¬
siurectione corpoꝵ ad chorintios loqueret᷑. Oms resurge¬
mus. uł sic̃ alii codices hñt om̃s dormiemꝰ. Cum gͦ nec
resiurectio fieri nͥ mors p̃cesserit possit. nec dormitionẽ
possimus illo loco intelligẽ nͥ mortem. qͦm om̃s uł dor¬
mient uł resurgent. si tam multi quos in corꝑe inuen¬

Expanded text:
apostolus nos uidetur urgere, ubi dicit: In Christo omnes uiuificabuntur; cum apostolus nos uidetur urgere, ubi dicit: In Christo omnes uiuificabuntur; cum alio loco de ipsa loquens resurrectione corporum dicat: Tu quod uificatur, nisi moriatur? aut si recte non dicimus seminari nisi ea etiam illa in transgressorem patrem generis humani diuinitus prolata sententia: Terra es, et in terram ibis: fatendum est istos, quosrapti non utique seminantur, quia nec eunt in terram nec redeunt, siue nullam prorsus experiantur mortem siue paululum in aere moriantur. Sed aliud rursus occurrit, quod idem dixit apostolus, cum de resurrectione corporum ad Corinthios loqueretur: Omnes resurgemus, uel sicut alii codices habent: Omnes dormiemus. Cum ergo nec resurrectio fieri, nisi mors praecesserit, possit, nec dormitionem possimus illo loco intellegere nisi mortem: quo modo omnes uel dormient uel resurgent, si tam multi, quos in corpore inuen