comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
a ganiex pagis atheniensium dicti ubi ex osti sunt: Ibienim in lo¬
cis a grestibus ex pagis gentiles lucos idula que statuerunt & atab
in iouo cabulum pa gani s ostitisunt Qentiles sunt quisine lege sunt &¬
non dumcrediderunt. Dictia ũt gentiles quia ita sunt ut fuerunt geniti
Id est sicut in carne discenderunt subpeccato scilic& idulis seruientes &
necdũro gonerati. Pro indegentiles primitur nuncupantus ipsidicunt᷑
rr & hnici Ethnicienimex grecoinlat inuminter pre&antur gentiles & h nosenim grece gensdicit.
postfidem aũt non deberiuo carigentes siue gentiles eosquiex gentibus crediderunt. sicut
post fidem diciiam non potest iudeos testunte paulo a postolo & dicente lamxp̃ianis
susceptum adidolorumcultus & sacrificiorum contaminationem reuertuntur est
autem nomen grecum:

Expanded text:
agani ex pagis Atheniensium dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locis agrestibus et pagis gentiles lucos idolaque statuerunt, et a tali initio vocabulum pagani sortiti sunt. Gentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est, sicut in carne descenderunt sub peccato, scilicet idolis servientes et necdum regenerati. Proinde gentiles primitus nuncupantur: ipsi dicuntur Graece Ethnici. Ethnici ex Graeco in Latinum interpretantur gentiles. Ἔθνος enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debere vocari gentes sive gentiles eos qui ex gentibus credunt; sicut post fidem dici iam non potest Iudaeus, testante Paulo Apostolo et dicente iam Christiasusceptum ad idolorum cultum et sacrificiorum contaminationem revertuntur. Est autem nomen Graecum.
Abbreviated transcription (Latin):
rationẽ uitae habere coepissent. seq: cccdeos suor nos sent cultũ modicum
acser monem necessarium commentir sibiutriusq magnificantiam ad
religioneimndeorum suorum ex coritauerunt igitur ut templailliur domibus pulchior e
& simula cracorporibur ampliora faciebant ita elo quio &iamquasi Angustiore
honorandorputauerunt laudesq eorum & uerbis in lustribus & iuicundioribur
numeris extullerunt id genur quia formaquadam efficitur quae potes dr̃ poem
auiendir carminibur co est flectendir hoc est modolandir & pinde poctae. latine uater
ollim scripta eorum uaticinia dicebantur quodiĩ quadam & quasi uesania inscri¬
bendo comono uerentur uelꝙ modis uerbe connecterent uiere antiquis ꝓ uincere
numundedicta : Tric goedi dicti quodinicium canentibur praemium erat hircurquẽ

Expanded text:
rationem vitae habere coepissent, seque ac deos suos nosse, cultum modicum rationem vitae habere coepissent, seque ac deos suos nosse, cultum modicum ac sermonem necessarium commenti sibi, utriusque magnificentiam ad religionem deorum suorum excogitaverunt. Igitur ut templa illis domibus pulchriora, et simulacra corporibus ampliora faciebant, ita eloquio etiam quasi augustiore honorandos putaverunt, laudesque eorum et verbis inlustrioribus et iucundioribus numeris extulerunt. Id genus quia forma quadam efficitur, quae ποιότης dicitua viendis carminibus, id est flectendis, hoc est modulandis: et proinde poetae Latine vates olim, scripta eorum vaticinia dicebantur, quod vi quadam et quasi vesania in scribendo commoverentur; vel quod modis verba conecterent, viere antiquis pro vincire um. Unde et lyra dicta. Tragoedi dicti, quod initio canentibus praemium erat hircus, que
Abbreviated transcription (Latin):
de quod inmundo igniromnia. gubern& sicutanimus in nobis quã uanissime qui
cumẽ inquit in nobir ipsisumus cumexiit emorimur ergo &ignis. cumdemundo
ꝑfulgora proficircitur munduremoritur : Hii philosophorum errores &
aput ecclesiam. induxerunt hereses inconas. & formae nescioquae : INde
apud arriumcrinitar nõminis & apud ualentinum platonicur furor indemar¬
cionir dr̃melior d&ranquillitate. Abstoicis eim uenerat & ut animam inte¬
rire uocatur epicorus obseruatur. &ut carnisr restitutio negetur deuan aom¬
nium philosophorũ scola sumitur. & ut materia cumdõ aequatur. Penonis
disciplina est &ubi quid deigneo dõ legitur eradius. interuenit eadem ma¬
terio apudher &icos & philo sophor uolutatur idem retractatur in pli¬
cantur
o& aeunde sint dietisicait tranquillur cum primũ homines exuta feritate

Expanded text:
de quod in mundo omnia gubernet, sicut animus in nobis, quam vanissime, qui de quod in mundo omnia gubernet, sicut animus in nobis, quam vanissime, qui cum est in nobis, inquit, ipsi sumus: cum exit, emorimur. Ergo et ignis cum de mundo per fulgura proficiscitur, mundus emoritur. Hi philosophorum errores etiam apud Ecclesiam induxerunt haereses. Inde eones et formae nescio quae: inde apud Arium Trinitas Numinis, et apud Valentinum Platonicus furor: inde Marcionis Deus melior de tranquillitate: ab stoicis enim venerat. Et ut anima interire dicatur, Epicurus observat, et ut carnis restitutio negetur, de vana omnium philosophorum schola sumitur: et ubi materia cum Deo aequatur Zenonis disciplina est. Et ubi quid de igneo Deo legitur, Heraclitus intervenit. Eadem materia apud haereticos et philosophos volutatur, iidem retractatus implicanturoetae unde sint dicti, sic ait Tranquillusde poet. 2: 'Cum primum homines exuta feritate
Abbreviated transcription (Latin):
inscriptis suir dedõ dixerunt. quorũ uaria constat opinio quid dr̃ e&̃dumquere¬
rent quidem corporeo sonsuhunc mundum uisibilẽ exiiii elimentir dm̃ eẽ dixerunt
utdionisiurstoicus. Aliiuero spirite liter intellexerunt mentem eẽ dm̃uita les
milesius : Quidam animã inominibur commanentẽ & lucidum ut pitagoras.
Quidamdm̃ sin&empore. in commitabilẽ ut plato: Quidam dm̃ mentẽ solutamut
cicero : quidam & sp̃m. & mentẽ ut maro. inuentũ enim sold̃ modo dm̃ nonutinue¬
nerunt expossuerunt. qua euanuerunt incogitationibus suisdicenter onim¬
ẽẽ sapienterse stulti facti sunt : Itẽ platonici quid edmn curatorem & arbitrũ &iu¬
dicemadserunt : Epicorei ociosum & in exercitatũ : Demundo aut̃ platonici ao fir¬
mant incorporalem: Stoici corporalem: Epicorus athomis: Pitagoras
exnumeris: Eraclitur exigne unde & uarro ignem mundi animum dicit. ꝓin¬

Expanded text:
in scripturis suis de Deo dixerunt. Quorum varia constat opinio quid Deus esset dum quaerein scripturis suis de Deo dixerunt. Quorum varia constat opinio quid Deus esset dum quaererent. Quidam corporeo sensu hunc mundum visibilem ex quatuor elementis Deum esse dixerunt, ut Dionysius stoicus: alii vero spiritaliter intellexerunt mentem esse Deum, ut Thales Milesius. Quidam autem animum in omnibus commeantem et luci dum, ut Pythagoras: quidam Deum sine tempore incommutabilem, ut Plato: quidam mentem solutam, ut Cicero: quidam et spiritum et mentem, ut Maro. Inventum enim solummodo Deum, non ut invenerunt, exposuerunt: Evanuerunt in cogitationibus suis: dicentes sese sapientes, et stulti facti sunt . Platonici quidem Deum curatorem et arbitrum et judicem asserunt; Epicurei otiosum et inexercitatum. Mundum autem Platonici affirmant incorporalem: stoici corporalem. Epicurus ex atomis, Pythagoras ex numeris, Heraclitus ex igne. Unde et Varro ignem mundi animum dicit, proin
Abbreviated transcription (Latin):
qui coniugium iustũ est publice iop̃dica torertes agendum ut eanes inuicis uel
plateir unde &a canibus quorũ uitã imitabantur etiamuocabulũ nomenq
traxerunt : Epi cureidicti abepicoro quodamphilosopho amatore uani¬
tatis. ponsapientiae quẽ etiam ipsiphilo sophi porcum nomina uerũ quasiuo¬
lutans in cenocarnaliuo luntatẽ corporis sum mũ bonũ. a serens qui &iã dixit
nulle diuine ꝓuidentia in structũ ct̃ aut regnimundum. sedoriginem
rerumathomis id est in secabilibur acsolidus corporibur. aosignccuit quorũ fostuitur
concursionibus uniuersamasciantur &nata sint ad seruit autẽ dm̃ nihila gereomnia
constare corporibus nihilaliuo animã eẽ quam corpus unde &dixit noneropostea¬
quã mostuur fueri: imno sophiste nudipero pacas indiȩ solitudiner ꝑhibentur¬
ner ando secohibent. Theo logi autẽ idem sunt qui & phisicidicti aut̃ tbeologi quõ

Expanded text:
quia coniugium iustum est, publice id praedicantes agendum, ut canes in vicis vel quia coniugium iustum est, publice id praedicantes agendum, ut canes in vicis vel plateis. Unde et a canibus, quorum vitam imitabantur, etiam vocabulum nomenque traxerunt. Epicurei dicti ab Epicuro quodam philosopho amatore vanitatis, non sapientiae, quem etiam ipsi philosophi porcum nominaverunt, quasi volutans in caeno carnali, voluptatem corporis summum bonum adserens; qui etiam dixit nulla divina providentia instructum esse aut regi mundum. Sed originem rerum atomis, id est insecabilibus ac solidis corporibus adsignavit, quorum fortuitis concursionibus universa nascantur et nata sint. Adserunt autem Deum nihil agere; omnia constare corporibus: animam nihil aliud esse quam corpus. Unde et dixit: 'Non ero, posteaquam mortuus fuero.' Gymnosophistae nudi per opacas Indiae solitudines nerando se cohibent. Theologi autem iidem sunt, qui et physici: dicti autem Theologi, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tant gloriam a xernamcumse fateantur non esse a &ernor : A cademeci. appellati auil¬
lccplatonir. a cademia athenarũ ubiidem plato docebat. hu omnia incesta opinan¬
tur sed sicut fatendum est multa incertea &occulta eẽq: uoluit dr̃ intellegentiam
hominis excideresicut tamen plurima cẽq possent & sensibus piaratione. conp̃¬
hendi hanc sectam. arcesi laurcirenatius. philo sophus. repperit cuius sectatar fuit
democri&ur quidixit tam quã in puteo alto itaut fundus nullur sit itec in occulto ia¬
cereueritatẽ : Peripaticia deamlationedicti eoquod arestotelis auetor eorũ
de ambulans disputare solitus ess& hudicunt quandam pasticulã animȩ cẽ
axernam dereliquomagna exparte mostalẽ : Cinici. ab inmunditia inpũden¬
tiae noncupati. contrahumanam enimuerecundia in ꝓpatulo coire. cumconiu¬
gibur cis moserat censentes licitum honestũq: ẽẽ palam cũ uxore concubese

Expanded text:
tant gloriam aeternam, cum se fateantur non esse aeternos. Academici appellati a viltant gloriam aeternam, cum se fateantur non esse aeternos. Academici appellati a villa Platonis Academia Athenarum, ubi idem Plato docebat. Hi omnia incerta opinantur; sed, sicut fatendum est multa incerta et occulta esse, quae voluit Deus intelligentiam hominis excedere, sic tamen plurima esse quae possint et sensibus capi et ratione conprehendi. Hanc sectam Arcesilaus Cyrenaicus philosophus repperit; cuius sectator fuit Democritus, qui dixit tamquam in puteo alto, ita ut fundus nullus sit, ita in occulto iacere veritatem. Peripatetici a deambulatione dicti, eo quod Aristoteles auctor eorum deambulans disputare solitus esset. Hi dicunt quandam particulam animae esse aeternam: de reliquo magna ex parte mortalem. Cynici ab inmunditia inpudentiae nuncupati. Contra humanam enim verecundiam in propatulo coire cum coniugibus eis mos erat, censentes licitum honestumque esse palam cum uxore concumbere,
Abbreviated transcription (Latin):
ce logusdicitur: Diuisi sunt aut & bii in heresibur suirbabenter qui dam nomin a
exauetoribur ut platonici epicor ei. pitagorici ali alocir conuenticulorũ & sta¬
tionum suarum ut peripatioi stoici academici : Platonici aplatone philoso
annorũ circolos indiuersa corporaredire animas dicunt : Stoici alocodictipor¬
ticus enimfuit athenis quã TVIΥ ΡΥΑΝΝCΕΩΙΑΝ appellabant in quid picta e¬
rant gesta sapientium. adq: uirorum fortium istoriae in hacpostico sapientes philoso¬
phecbantur exqua & stoicidictisunt groce enimposticur stoa dicitur hanc sectã primur
eẽ adserunt sic ille nocens erit quipaleas furauerit quam qui aurũ qui mergum occi¬
derit quamquiequum nonenim animal crimen. sed animus facit. hii etiã animã
cum corpore periredicunt animae quoq: uistutẽ continentiae ẽẽ negant affect¬

Expanded text:
ce λόγος dicitur. Divisi sunt autem et hi in haeresibus suis, habentes quidam nomina ce λόγος dicitur. Divisi sunt autem et hi in haeresibus suis, habentes quidam nomina ex auctoribus, ut Platonici, Epicurei, Pythagorici: alii a locis conventiculorum et stationum suarum, ut Peripatetici, Stoici, Academici. Platonici a Platone philosopannorum circulos in diversa corpora redire animas dicunt. Stoici a loco dicti. Porticus enim fuit Athenis, quam ποικίλην στοὰν appellabant, in qua picta erant gesta sapientium atque virorum fortium historiae. In hac porticu sapientes philosophabantur, ex quo et Stoici dicti sunt. Graece enim porticus στοὰ dicitur. Hanc sectam primus e esse asserunt, dicentes: 'Sic ille nocens erit qui paleas furaverit quam qui aurum; qui mergum occiderit quam qui equum. Non enim animal crimen, sed animus facit.' Hi etiam animam cum corpore perire dicunt, animam quoque. Virtutem continentiae esse negant. Affec
Abbreviated transcription (Latin):
neuiuendi tramitã ten&. Nomenphilosophorũ primum apithogora festur exostũ
namdumantea greciu&eres sophistas id est sapientes autdoctores sapientiae se¬
m&ipsos iactantius nominarent iste inter rogatus quid ꝓpb&er&ur. uore condonomi¬
ne philosophum io estamatorẽ sapientiae se eẽ respondit qm̃ sapientẽ ꝓfiteri a drogani¬
tis simũ uidebatur ita deincepr posteris placiant ut quanta lib& derebus ad sapienti¬
am ꝑtinentibur doctrine quiq: uel sibi uel aliir uider&ur. excellere nonnis plilosophus
uocar&ur : Ioemautẽ philo sophi triplici genere diuiduntur nomat plisicisunt
aut& hci appellatus. Autloici: Pbisicidieti quia denaturir tractant natura quippe
grece phisi suocatur: Et hici ꝗdemoribur disputant morenim. aput grecos & hirap¬
pellatur: Logiciaũt quiin naturis &imorib: rationẽ adiungunt ratioenim gre¬

Expanded text:
ne vivendi tramitem tenet. Nomen Philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. ne vivendi tramitem tenet. Nomen Philosophorum primum a Pythagora fertur exortum. Nam dum antea Graeci veteres sophistas, id est sapientes, aut doctores sapientiae semetipsos iactantius nominarent, iste interrogatus quid profiteretur, verecundo nomine philosophum, id est amatorem sapientiae se esse respondit, quoniam sapientem profiteri arrogantissimum videbatur. Ita deinceps posteris placuit ut, quantalibet de rebus ad sapientiam pertinentibus doctrina quisque vel sibi vel aliis videretur excellere, non nisi philosophus vocaretur. Idem autem philosophi triplici genere dividuntur: nam aut Physici sunt, aut Ethici, aut Logici. Physici dicti, quia de naturis tractant. Natura quippe Graece φύσις vocatur. Ethici, quia de moribus disputant. Mores enim apud Graecos ἤθη appellantur. Logici autem, quia in natura et in moribus rationem adiungunt. Ratio enim Grae
Abbreviated transcription (Latin):
tiuita te inicium temporisdant : Alioe liberationẽ hominum aput inftros. factam xp̃idis
censionem noncredunt : Alia canimẽ imaginemdĩnegant : Aliae animas indemones con
uesti &inquocumq: A Nimalia existimant : Alia e demundi statudisentiunt: Aliae
innumer abiles mundo sopinantur : Alia e a quamdõ co&ernam. faciunt : Alia enudis
pedibus ambulant : Aliae cum hominibus non manducant :
sunt hereser aouersus catholicam fidem ex ostae & aba postolir & sc̃ir patri: bus uel
concilus praedam pnatae quedumin semuntis erroribus diuis sȩ inuicem sibidesen¬
tiant commonitamen nomine aouersus ecclesiamdĩ conspirant sed qͣui cumq aliter
scripturam scãm intellegit quam sensur sc̃i sp̃r flagitat A quo cons cripta est lic&. deecele¬
ẽ enimphilo sophur qui diuinarum & humanarũ rerũ scientiam hab& & omñibe¬

Expanded text:
tivitati initium temporis dant: aliae liberationem hominum apud inferos factam Christi tivitati initium temporis dant: aliae liberationem hominum apud inferos factam Christi descensione non credunt: aliae animam imaginem Dei negant: aliae animas converti in daemones et in quacumque animalia existimant: aliae de mundi statu dissentiunt: aliae innumerabiles mundos opinantur: aliae aquam Deo coaeternam faciunt: aliae nudis pedibus ambulant: aliae cum hominibus non manducant. Haec sunt haereses adversus catholicam fidem exortae, et ab Apostolis et a sanctis Patribus vel Conciliis praedamnatae: quae dum in se multis erroribus divisae invicem sibi dissentiant, communi tamen nomine adversus Ecclesiam Dei conspirant. Sed et quicumque aliter Scripturam sanctam intellegit quam sensus Spiritus sancti flagitat, a quo conscripta est, licet de EccleEst enim Philosophus qui divinarum et humanarum rerum scientiam habet, et omnem be
Abbreviated transcription (Latin):
so & gda noquitẽporibur iustinam principis inalgxandrie populipuersi clectione un ode
sunt ordinati ep̃ir huerrorescuticir & dioscari sequentes calcidonense concilium res¬
puunt exduabus un aminxp̃o uaturam aoserunt quantheado siani corruptã galanite in¬
corruptam contendunt : Enonae & tritoitae atheo dosianis exostisunt a quibus gno¬
itae ab ignorantia dict quiapuer sitati a qua exostisunt idadiciunt ꝙ xp̃idiuinitas ignorat
futuraq sunt scriptededie & hora nouis sima pon recor danter. xp̃i ꝑsonam. ine saia lo¬
quentes dicsiudicii incordemeo: Tritortae uero uocati. quod sicut iii p̃sonas intrintta¬
trita quoq iII adstriunt deos et̃ contrailluo quod scriptumẽ audi isrł dñi dẽtuus dr̃¬
unus est: Sunt & aliae heresessine auctore & sinenominibus exquibur alite trifor

Expanded text:
sio et Gaiano, qui temporibus Iustiniani principis in Alexandria populi perversi electione uno die sio et Gaiano, qui temporibus Iustiniani principis in Alexandria populi perversi electione uno die sunt ordinati episcopi. Hi errores Eutychis et Dioscori sequentes Chalcedonense concilium respuunt: ex duabus unam in Christo naturam adserunt, quam Theodosiani corruptam, Gaianitae incorruptam contendunt. Agnoitae et Tritheitae a Theodosianis exorti sunt; ex quibus Agnoitae ab ignorantia dicti, quia perversitati, a qua exorti sunt, id adiciunt, quod Christfutura, quae sunt scripta de die et hora novissima, non recordantes Christi personam in Esaia loquentis63, 4: 'Dies iudicii in corde meo.' Tritheitae vero vocati, quod sicut tres personas in Trinitate, ita quoque tres adstruunt Deos esse, contra illud quod scriptum estDeuterunus est.' Sunt et aliae haereses sine auctore et sine nominibus: ex quibus aliae triform
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ a drequi em tribuit: Peleogiani Apelagiomonacho exostihuliberũ arbitriũ
diuine gratiae . Anteponunt dicenter sufficere uolunta tẽ adinplende iusa diuina :
Nestoriani a nestorio constantino politano ep̃o puncupoti quibeatam iurginẽ maria
nondĩ sed homines tantũ modo ad serunt gen& ricẽ ut aliam ꝑsonam carnis aliam fa¬
cer& deitatir necunum xp̃m in uerbodĩ. &carnecredidit sed separatim atq se iunctim
alterũ filiumdĩ alterũ hominis p̃dicauit: Euthiaciani dicti ab eutice. constan¬
tino politano abbate. qui xp̃m postbumanã ad sumptionẽ negauit ad sistere dedua¬
bus naturis sed solamin codiuinã aoseruit cẽnaturẽ. Acephalidicti ꝗd est sine
captiequẽsecuntur her&ici nullus enim eorum repperitur xcutor a quo exostisunt bi trium
gint &unam ineiur psonanaturẽ praedicant : Eheodosiuam & gelante : Appellati atheodo¬

Expanded text:
tem ad requiem tribuit. Pelagiani a Pelagio monacho exorti. Hi liberum arbitrium tem ad requiem tribuit. Pelagiani a Pelagio monacho exorti. Hi liberum arbitrium divinae gratiae anteponunt, dicentes sufficere voluntatem ad inplenda iussa divina. Nestoriani a Nestorio Constantinopolitano episcopo nuncupati, qui beatam Virginem Mariam non Dei, sed hominis tantummodo adseruit genetricem, ut aliam personam carnis, aliam faceret Deitatis: nec unum Christum in verbo Dei et carne credidit, sed separatim atque seiunctim alterum filium Dei, alterum hominis praedicavit. Eutychiani dicti ab Eutyche Constantinopolitano abbate, qui Christum post humanam adsumptionem negavit adsistere de duabus naturis, sed solam in eo divinam adseruit esse naturam. Acephali dicti, id est sine capite quem sequuntur haeretici. Nullus enim eorum reperitur auctor, a quo exorti sunt. Hi trium  negant, et unam in eius persona naturam praedicant. Theodosiani et Gaianitae appellati a Theodo
Abbreviated transcription (Latin):
& cumipsolucifero auetore suoquimane : oriebatur caderemeruerunt : Ioui a nistae
abiouiniano quodammonaho dictia dserentes nun la nuptiarum & uifginũ
eẽ dictarint nullũq inter abstinentes & simpliciter epulanter cẽ discrimen
Eluidiani abeluidio nominati quidicunt postnatũ xp̃m alios maria filios douiro. iosephpepe¬
ris se :: Paterniani a paterno quodam exosti quid inferiorr corporis pastes adia¬
bulo factas opinantur : CCr abi cinuncupati eo quod marabia ex osti sunt dicentes
animã cumcorporemori atq in nouis simo utrumq: resurgere: Tertollia nistae dicti A testol
liano p̃sbitero a fricanae ꝓuinciae ciuitatir cartoginensis Animam in mosta lem oẽ
sedcor porram p̃dicantes & animir hominum peccatorũ postmostẽ in demonex uesti
tiquoduigilias noctis respuunt suꝑstitionẽ cẽdicentes iura temerar idiuine qui noc¬

Expanded text:
 cum ipso Lucifero auctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Iovinianistae  cum ipso Lucifero auctore suo, qui mane oriebatur, cadere meruerunt. Iovinianistae a Ioviniano quodam monacho dicti, adserentes nullam nuptarum et virginum esse distantiam, nullumque inter abstinentes et simpliciter epulantes esse discrimen. Elvidiani ab Elrisse. Paterniani a Paterno quodam exorti, qui inferiores corporis partes a diabolo factas opinantur. Arabici nuncupati, eo quod in Arabia exorti sunt, dicentes animam cum corpore mori, atque in novissimo utrumque resurgere. Tertulliano presbytero Africanae provinciae, civitatis Carthaginensis, animam inmortalem esse, sed corpoream praedicantes, et animas hominum peccatorum post mortem in daemones verti ti, quod vigilias noctis respuant, superstitionem esse dicentes iura temerari divina, qui noc
Abbreviated transcription (Latin):
qui denunidia ueniens ta tam poene Africam suam p̃suassi one decipit Adscrens minorem pa
ep̃ir exostipduntur qui xp̃m filiumdĩ adoptiuum nomn proprium Aoserunt: Circum¬
ciliones dicti coquod a grestersint quos cotopitas uocant su pradictiue here sishabentes
doctrinambu amore mastirii sem &ipsor perinunt. ut uiolenter dehacuita discedenter
mcestyrer nominentur: Pris cillianistae A priscilliceno uocati quunis pania ex
errore gnosticorum & manicheorum ꝑmixtudogma conpossuit : Luciferiani
norum consentienter erant & postta correctire dire : incatholicam delegerunt dam¬
nantes siue quod erediderant siueꝙ sẽ credidirse simulauerint quos ecclesia catholica
mater norecepit sinutamquã p&rum postflaum negationis hanc illima trirca¬
ritatẽ suꝑbia accipienter eorq recipere nolentes ab eccle siae cominunione recesserunt¬

Expanded text:
qui de Numidia veniens totam pene Africam sua persuasione decepit, adserens minorem Patqui de Numidia veniens totam pene Africam sua persuasione decepit, adserens minorem Patepiscopo exorti produntur, qui Christum filium Dei adoptivum, non proprium adserunt. Circumcelliones dicti eo, quod agrestes sint, quos Cotopitas vocant, supradictae haeresis habentes doctrinam. Hi amore martyrii semetipsos perimunt, ut violenter de hac vita discedentes martyres nominentur. Priscillianistae a Priscilliano vocati, qui in Hispania ex errore Gnosticorum et Manichaeorum permixtum dogma conposuit. Luciferiani a norum consentientes erant, et postea correcti redire in catholicam delegerunt, damnantes, sive quod crediderunt, sive quod se credidisse simulaverant; quos Ecclesia catholica materno recepit sinu, tamquam Petrum post fletum negationis. Hanc illi matris caritatem superbe accipientes eosque recipere nolentes ab Ecclesiae communione recesserunt et
Abbreviated transcription (Latin):
truunt. Arriani abarrio alex andrino p̃rbitero osti sunt quico&ernum patrifili¬
umnonagnoscens diuersas intrinitate substantias ao seruit . Contraillito quod aitdñs
ego & pater unumsumur: Macedoniani A macedonio constantino politanõ epĩs dicti
dicentes xp̃m corpurtantũ modo sineanima suscepisse. Antidicomaritae Appel
latisunt ꝓ eo quod mariae uirginitati contradicunt. Ad serenteream. postx p̃m
patumuiro suo fuirse commixtã : M& angis mon&ae ideotalenomen acciperunt
quia angeos greceuas dr̃ adserunt enim sic eẽ in patrefilium tamquã uasminus
hi trauas maius: Patriciani a quodam patricionuncupatisunt : qui substan¬
tiambumanae carnir adiabulo conditamdicunt: Colitiani a quodam colitonomi¬
natiquidicunt dm̃ non faccremale : contra illuo quod scriptũ st godñscreani me¬
la: Floriani a florino quie contrariodicunt dm̃creasse mala quod scrip

Expanded text:
. Ariani ab Ario Alexandrino presbytero orti sunt, qui, coaeternum Patri Fili. Ariani ab Ario Alexandrino presbytero orti sunt, qui, coaeternum Patri Filium non agnoscens, diversas in Trinitate substantias asseruit, contra illud, quod ait Dominus: Ego et Pater unum sumus. §. 43. Macedoniani a Macedonio Constantinopolitano episcopo dicti dicentes Christum corpus tantummodo sine anima suslati sunt pro eo, quod Mariae virginitati contradicunt, adserentes eam post Christum natum viro suo fuisse conmixtam. Metangismonitae ideo tale nomen acceperunt, quia ἄγγος Graece vas dicitur. Adserunt enim sic esse in Patre Filium, tamquam vas minus intra vas maius. Patriciani a quodam Patricio nuncupati sunt, qui substantiam humanae carnis a diabolo conditam dicunt. Coluthiani a quodam Colutho nominati, qui dicunt Deum non facere mala, contra illud quod scriptum estla.' Floriani a Florino, qui e contrario dicunt Deum creasse male, contra id
Abbreviated transcription (Latin):
ad galatar a postolus scribens inuenitur : Fotiani a fotino gello greciae sirini ep̃is
nuncupati. qui ebianitarum here sinsuscitans ad serit xp̃mamaria ꝑiosephnuptia licoitu
fuis se concaeptũ : Acrinia abacrio quodamnoncupatisunt huofferresacri ficium ꝓde-
funtir spernunt : Aetiani abetio sunt uocati idemq cunomiani. Ab eunomio quod ã
diclectico actii discipulo, excuiur nomine magis inotuerunt dissimilem patri Asse
nentium : Originiã origine auctore exosti sunt dicentes quod nom possit filius
uidere patrẽ nec spr̃ scr̃ filium quoq: Animas in mundi pricipiodicunt peccasse : & ꝓdiuersite
te peccattirum ecaelir usq ao terras diuersacorpora qua siuincula meruirse eaq causa fac¬
& patri passiani uocantur quia patrẽ par sumdicunt: Sabelleani Ab eo demno &opul¬
lulasse dnr̃ cuius discipulum p̃hibent fuisse sabellium excuius nomine maxime. in no¬
tuerunt. unde & sabelliani. uocati sunt hiiunam ꝑsonam patris. & filii & spr scĩ ads¬

Expanded text:
ad Galatas Apostolus scribens invenitur. Photiniani a Photino Gallograeciae Sirmiae episcopo nuncupati, qui Ebionitarum haeresim suscitans adseruit Christum a Maria per Ioseph nuptiali coitu fuisse conceptum. Aeriani ab Aerio quodam nuncupati sunt. Hi offerre sacrificium pro defunctis spernunt. Aetiani ab Aetio sunt vocati. Idemque Eunomiani, ab Eunomio quodam dialectico, Aetii discipulo, ex cuius nomine magis innotuerunt: dissimilem Patri assernentium. Origeniani Origene auctore exorti sunt, dicentes quod non possit Filius videre Patrem, nec te peccatorum de caelis usque ad terras diversa corpora quasi vincula meruisse, eaque causa facet Patripassiani vocantur, quia Patrem passum dicunt. Sabelliani ab eodem Noeto pullulasse dicuntur, cuius discipulum perhibent fuisse Sabellium, ex cuius nomine maxime innotuerunt; unde et Sabelliani vocati sunt. Hi unam personam Patris et Filii et Spiritus sancti as
Abbreviated transcription (Latin):
ccursulune lnmaamisi acr ep̃tiliminis ui cibus nenstrua spacia modert q deo
culusterre : Crescensaũt orientẽ cornib expectat decr escensoccidentẽ merito ꝗhoccassura &amis¬
sesinluna annosaũt in soliscur sũ posuer̃ : Xxxu Nẽdipsisolis : ecdipsis solise quociens luntrigen¬
simaat eandẽ lin eã qua so luchit᷑ ꝑ uenit᷑q scobiciens solẽobscurat ña deficere nob̵ soluidet᷑ dũ illiorbis
iune o pponit᷑ XXXUI. Nec dipsilunȩ: ecdipsirluneẽ quocies inumbr̃a lu naincurrit ñ eñi suũ
lum̃ babere sedasole in lumin ariputat᷑ unede & difectũ patit᷑ sunt̃ ipsã & solẽ umbraterre intueni¬

Expanded text:
cursu lunae. Luna amissi ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderat. Quaeculus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat, decrescens occidentem: merito, quia occasura et amisses in luna, annos autem in solis cursum posuerunt. § 58 De eclipsi solis. Eclipsis solis est, quotiens luna trigesol vehitur pervenit, eisque se objiciens solem obscurat. Nam deficere nobis sol videtur, dum illi orbis lunae opponitur. Eclipsis lunae est quoties in umbram terrae luna incurrit. Non enim a se lumen habere, sed a sole illuminari putatur: unde et defectum patitur, si inter ipsam et solem umbra terrae inte
Abbreviated transcription (Latin):
actis aoreuersione circulisui hidẽsignus & pastib reuestent᷑ : Quedãsideraradir roli p̃pedita a no¬
mala fiunt autretrograta austaionaria uxta ꝙ & poeta meminit dicns soltẽporadiuidit eui mõ¬
tis. qued ãstellȩ ideoplanetedicunt᷑ i dẽerrantei ꝗꝑ totũ mundũuariomotudiscurrunt unde¬
penꝙerrant retrogradã dicuntꝰ ła nomala efficiunt idẽquando pasticulas todant & detrhunt cece¬
rũ qͥimłantũ detrahunt retro grabicunt᷑ stacionẽ aũt ficiunt qulstant : Xlu. Sep̃ calencia &n

Expanded text:
actis ad reversionem circuli sui iisdem signis et partibus revertuntur. 3. Quaedam sidera radiis solis praepedita anomala fiunt, aut retrograda, aut stationaria, juxta quod et poeta meminit dicens: Sol tempora dividit aevi; Mu1. Quaedam stellae ideo planetae dicuntur, id est, errantes, qu pro eo, quod errant, retrograda dicuntur, vel anomala efficiuntur, id est, quando particulas addunt et detrahunt. Ceterum quando tantum detrahunt, retrograda dicuntur; stationem autem faciunt, quando stant. § 68 De praeceden
Abbreviated transcription (Latin):
sul solebat dicere quirempullicam saluam eẽ ult mesequatur. Coniuratio quae fit
intumultu quando uicinum urbir periculum singulis iurare nom patitur sed repen¬
te collegitur multitudo & tu multuora inira comflatur haec & tumultu atiodicitur:
Nacie aut̃ iste fere forme sunt &erciturc lasis. nodurcuneus alae cornua agmen
q: formae & nomina ab ipsirrebus dequibus trans lata sunt motantur: Acierdicta
quod ferro armata sit & acumine gladiorum : Eercitus multitudo & uno genere.
ab xercitatione belliuocata : Cuneus est collecta in unum militum multitudo. un¬
de ꝑꝓquod inunum coit ipsa coitio inunum cuneur nominatus est quasi coneus eo
quod inunum omner coguntur : Claror dicta e ꝓpt̃ diursionem &ereitus qui p or¬

Expanded text:
sul solebat disul solebat diin tumultu, quando vicinum urbis periculum singulos iurare non patitur, sed repente colligitur multitudo et tumultuosa in ira conflatur. Haec et tumultuatio dicitur. In acie autem istae fere formae sunt: exercitus, classis, nodus, cuneus, alae, cornua, agmen; quae formas et nomina ab ipsis rebus, de quibus translata sunt, mutuantur. Acies dicta, quod ferro armata sit et acumine gladiorum. Exercitus multitudo ex uno genere, ab exercitatione belli vocata. Cuneus est collecta in unum militum multitudo. Unde propter quod in unum coit, ipsa coitio in unum cuneus nominatus est, quasi couneus, eo quod in unum omnes cogantur. Classes dictae propter divisionem exercitus, qui pos
Abbreviated transcription (Latin):
sis instrueturs: Mampulur ducentorum est militum manipuli aũt dicti runt milites siue
quiabellum primomanu. incipiebant : siue quod ante quam signa essent manipulos sibi
id est farciculos stipulȩ uel berbe alicuiur prosignis faciebant a quosignomanipulatt¬
milites cognominatirunt : dequibus iucanus conuocat armator & templo adsigna manis
pulos: Turma xxx equites sunt romani enim equites in unatribu tricenti fuerunt deu¬
lis enimcenturis .x. dabantur & fiebat turma : Cohorr quingentos militer hab& .iii. suim
aut̃ militiae genera sac ramentum euocatio coniuratio: Sac ramentum inquopost ele¬
tionem iurat unus quirque milerse non recedere amilitia nisi post compl&a stipendia
id est militiae tempora & hii sunt qui habent pleram militiam namxx &u. annis tenentꝰ
Euo catio dum ad subitum bollum non solũ miles sed & c&eri uocantur unde &iam con¬

Expanded text:
sis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive sis instructus. Manipulus ducentorum est militum. Manipuli autem dicti sunt milites, sive quia bellum primo manu incipiebant, sive quod antequam signa essent, manipulos sibi, id est familites cognominati sunt. De quibus Lucanus: Convocat armatos extemplo ad signa maniplos. 51. Turma triginta equites sunt. Romani enim equites in una tribu trecenti fuerunt. De singulis enim centuriis decem dabantur, et fiebat turma. Cohors quingentos milites habet 428 52. Tria sunt militiae genera, sacramentum, evocatio, conjuratio. 53. Sacramentum, in quo post electionem jurat unusquisque miles se non recedere a militia, nisi post completa stipendia, id est, militiae tempora, et hi sunt qui habent plenam militiam. Nam viginti quinque annis tenentur. 54. Evocatio, dum ad subitum bellum non solum milites, sed et caeteri evocantur. Unde etiam con
Abbreviated transcription (Latin):
quondam in mbilis tempore re&to aeti cunreg lunuasur non possent fabril salpro int a
rer idicto necabantur Castrasunt ubimiler steteritab sti autem castra qua si castra les
quod ibicistra raur libido nannum quã his intereret mulier Milita auit̃ amiltabur
dieta autamultis quasi mubitia qua s in egotium multorum auta molererum quas imols¬
tol egioui milium armatorim est abelecto uocata quas lecti idestar mirelecti: Pro¬
pric aũt macedonum phalanx gallorumcaterua nostroc legiodicitur legio ixcenturia
militerdiuisa unde & quihir p̃st̃ centarionerdicuntur: Subcenturiati uero sunt non
qui in prima sed quiins ecunda centuria sunt quas sub primacenturia tec menstricti &ĩ
ipsi & inspeculir porsiti inbello sunt utsi prima defecerit istiquos subse diximus laboranti
bus primur subueniant unde & ad insidiandum ponitur subcenturiatus quasi armis dolo¬

Expanded text:
quondam Hannibalis retro acti, cum regi iam a suis non possent, fabrili scalpro inter quondam Hannibalis retro acti, cum regi iam a suis non possent, fabrili scalpro inter aures adacto necabantur. Castra sunt ubi miles steterit. Dicta autem castra quasi casta, vel quod illic castraretur libido. Nam numquam his intererat mulier. Militia autem a militibus dicta; aut a multis, quasi multitia, quasi negotium multorum; aut a mole rerum, quasi moletia. Legio sex milium armatorprie autem Macedonum phalanx, Gallorum caterva, nostra legio dicitur. Legio habet sexamilites divisa. Unde et qui his praesunt, centuriones dicuntur. Subcenturiati vero sunt, non qui in prima, sed qui in secunda centuria sunt, quasi sub prima centuria, tamen stricti etiam ipsi et in spiculis positi in bello sunt, ut si prima defecerit, isti, quos subbus primis subveniant. Unde et ad insidiandum ponitur subcenturiatus, quasi armis dolo
Abbreviated transcription (Latin):
Tur quia intabulir conferuntur abcoquieos docturus est sicut trans scripta uocantur
quidealia in aliam legionẽ transeunt & iude tranisscripti quia nominadant ut trans¬
scribantur: Optiones dic quod sint electi namoptare cleger eest sicut ostillud
optauit q: locum regno id est elegit : & cubitor esdicuntur ꝓeo quod xcubiar sem¬
pagunt sicut enim & numero militum & in porticibus &cubant ꝑꝑrega lem
custodiam : &xcubiae aut̃ diurnesunt uigilie nocturne unde & iugilen, Vel&er
erant apud romanos genus militiae auo litando uocati lectienim agilitate iuuenes
cum armis suir posterga equitum sedebant & mox cum ad host esuentumes s&
equis desiliabant & continuo pedites ipr & alia parte equitibus ps quos aduecti
fuerunt demicantibur hostem ꝑturbabant: abhirigitur ueltibus elifantis

Expanded text:
tur, quia in tabulis conferuntur ab eo qui eos ducturus est; sicut transcripti vocantur, tur, quia in tabulis conferuntur ab eo qui eos ducturus est; sicut transcripti vocantur, cum de alia in aliam legionem transeunt, et inde transcripti, quia nomina dant ut transcribantur. 41. Optiones dicti, quod sint electi. Nam OPTARE eligere est, sicut est illud: Optavitque locum regno, id est elegit. 42. Excubitores dicuntur, pro eo quod excubias semper agunt. Sunt enim ex numero militum et in porticibus excubant propter regalem custodiam. Excubiae autem diurnae sunt, vigiliae nocturnae. Unde et vigiles. Velites erant apud Romanos genus militiae, a volitando vocati. Lecti enim agilitate iuvenes cum armis suis post terga equitum consedebant, et mox cum ad hostes ventum esset, equis desiliebant, et continuo pedites ipsi, ex alia parte equitibus, per quos advecti fuerant, dimicantibus, hostem perturbabant. Ab his igitur velitibus elephanti
Abbreviated transcription (Latin):
poris & istimantur unde &tir onesdicti quiq ante quam sacramento probatisint milites
non sunt : Romanac aut miltiae mos fuit : Puberes primos exerceri armis namxo an no
tirones militabant quo &iam solo subcusto dibur a gebant de quibus uerg̃i & primouoflore
iuuentus seruos sane num quam militar se constatnisi seruitute depossita &cepto apn ba¬
dirtempore cum post annibalense p̃lium intanta necessitate fuis sent romani ut nelibe¬
randorum quidem seruor̃ dar&ur facultas . De sertores uocati eoquod desertis militarib:
officus euagantur huinalior numeror militiae nomen dare ꝑ hibentur. sed sinon mag¬
ui temporis culpam contraxerint cacsinumeris suis restituuntur sed& quideserunit
xercitum ad hostes transcuntes & ipsi desertores uocantur Conscribtimilites dicun¬

Expanded text:
poris existimantur. Unde et tirones dicti, qui antequam sacramento rogati sint, milites poris existimantur. Unde et tirones dicti, qui antequam sacramento rogati sint, milites non sunt. 37. Romanae autem militiae mos fuit puberes primo exerceri armis. Nam decimo sexto anno tirones militabant, quo etiam solo sub custodibus agebant, de quibus Virgilius: Et primaevo flore juventus. 38. Servos sane nunquam militasse constat, nisi servitute deposita, excepto Annibalis tempore, cum post Cannense praelium in tanta necessitate fuissent Romani, ut ne liberandorum quidem servorum daretur facultas. 39. Desertores vocati, eo quod, desertis militaribus officiis, evagantur. Hi in alios numeros militiae nomen dare prohibentur, sed si non magni temporis culpam contraxerint, caesi numeris suis restituuntur. Sed et qui deserunt exercitum ad hostes transeuntes, et ipsi desertores vocantur. 426 40. Conscripti milites dicun
Abbreviated transcription (Latin):
tus Romulus aut̃ primur & populo milites sumꝰsit & appellauit liberuero primus mulitiae ordiñe
docuitꝰ: Miles aut ordinarius dẽ autetra ordinarius est ordinarius est quiper ordinemmilitat
Nec adhucaliquem consequutur est gradum honorir estenim gregarius o est humilis mili¬
tiae &xtra ordinirius uero est qui obuirtutem p̃moueatur &ordine Emeritidicuntur u&erani
soliti quemilitiae quitam inussu p̃li non sunt & quia mereri militar edicitur obstipendis scilic&
qi merentur idem & ueterani dicuntur quia lam inus sup̃li non sunt sed post multor miltiae labo¬
res qu&is suffragium consecuntur E questres milter dicti quode quo sedcant itemmilitant illi
in equestriordine : T rones dicuntur forterpueri quia dmiltiam diligantur at quearmir geren¬
dirhabiler & sistunt huenim nonex sola profersione natiuitatis sed &xas pectu & ualitudine cor¬

Expanded text:
tus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber vero primus militiae ordinem tus. Romulus autem primus ex populo milites sumpsit et appellavit. Liber vero primus militiae ordinem docuit. Miles aut ordinarius dicitur, aut extraordinarius. Ordinarius est, qui per ordinem militat, nec adhuc aliquem consecutus est gradum honoris. Est enim gregarius, id est humilis militiae. Extraordinarius vero, qui ob virtutem promovetur ex ordine. Emeriti dicuntur veterani solutique militia, qui iam in usu proelii non sunt, et quia mereri militare dicitur, ab stipendiis scilicet quae merentur. Idem et veterani dicuntur, quia iam in usu proelii non sunt, sed post multos milres quietis suffragium consequuntur. 35. Equestres milites dicti, eo quod equo sedeant. Item militat ille in equestri ordine. 36. Tirones dicuntur fortes pueri, qui ad militiam deliguntur, atque armis gerendis habiles existunt. Hi enim non ex sola professione nativitatis, sed ex aspectu et valitudine cor
Abbreviated transcription (Latin):
nur hinc & monar chia dr̃ monos quippesi ngulieritas greco nomine archia principar¬
turest: PXarchac sunt quartam partem regni tenentes namt&ra quat tuor qua
lir fuit apudiudeam philippus: Patricii indeuocati sunt pro eo quod icut patrerfi¬
lurita prouideant reipuplice. Pfectidicti quod p̃toria potes tate presint: Pto¬
res idem qui& p̃fectiqua si preporitores : Praosides uedicti quia alicuiur locitu¬
tellam praesidialter tenent : Tribuni uocati quodmilitibur siue plebiburiura
tribuunt : Cilarchisunt quimille presunt quos nos millinarior nuncupamus¬
& est grocum nomen. Genturioner dicteo quod centum p̃sunt miltibus. sicut
qun quagenarii quia incapite sunt quipiqua ginta miitum. Sicit decam ab coquod decim miltibus
pseruntur Mi les dictus quia mille erant apte innu mero uno uelquia unus est & mille elec¬

Expanded text:
nos: hinc et monarchia dicitur, monos quippe singularis Graeco nomine, arche principanos: hinc et monarchia dicitur, monos quippe singularis Graeco nomine, arche principatus est. 24. Tetrarchae sunt quartam partem regni tenentes. Nam τέτταρα quatuor sunt, qualis fuit apud Judaeam Philippus. 424 25. Patricii inde vocati sunt, pro eo quod sicut patres filiis, ita provideant reipublicae. 26. Praefecti dicti, quod praetoria potestate praesint. 27. Praetores iidem qui et praefecti, quasi praepositores. 28. Praesides vero dicti, quia alicujus loci tutelam praesidialiter tenent. 29. Tribuni vocati, quod militibus, sive plebibus jura tribuunt. 30. Chiliarchae sunt qui mille praesunt, quos nos millenarios nuncupamus est Graecum nomen. Centuriones dicti, eo quod centum praesint militibus; sicut quinquagenarii, quia in capite sunt quinquaginta militum; sicut decani, ab eo quod decem militibus praeferuntur. Miles dictus, quia mille erant ante in numero uno, vel quia unus est ex mille elec
Abbreviated transcription (Latin):
& basses coronarhabent quanto enimquis que magir p̃ponitur tanto am pliur labo¬
rum pondere grauatur: Tirannigrece dicuntur idem litine & reges nama pudueere
nos uocari pessimos at que li pro bosreger luxoriose dominationis cupiditatem & crudilis¬
simam dominationem inpopulir &x ercentes : Princeps & dignitatis modo significatur no
murdictur aũt priceps acapiendi significatione quod primur capiat sicut mumceps ab eo
quod nunera capiat. Durx dictus coquod sit duxtor &ercitur seil non statim qucumq uel¬
duces sunt &iam reges dici nonpost̃ inbello aut melius ducem nominari quam regem Nam
hoc nomen &x primit in ꝓelio ducentem unde &uer giburducir euandri sallirtius quo¬
cupidius more ducis es se quis que bonum nondixit inore consulis Monar chaes sunt¬
quisinguli rem possident pricipatum qualir fuit al e ander apud grecos & uilur a pud roma¬

Expanded text:
et bases coronas habent. Quanto enim quisque magis praeponitur, tanto amplius pondet bases coronas habent. Quanto enim quisque magis praeponitur, tanto amplius pondere laborum gravatur. Tyranni Graece dicuntur. Idem Latine et reges. Nam apud veteres nos vocari pessimos atque inprobos reges, luxuriosae dominationis cupiditatem et crudelissimam dominationem in populis exercentes. Princeps et dignitatis modo significatur et primus. Dictus autem princeps a capiendi significatione, quod primus capiat, sicut municeps ab eo quod munia capiat. Dux dictus duces sunhoc nomen exprimit in cupidius in ore ducis se quisque bonum.' Non dixit 'in ore consulisqui singularem possident principatum, qualis fuit Alexander apud Graecos, Julius apud Roma
Abbreviated transcription (Latin):
censuit ut augusti caesarir hoctantum nomenesr& eoq hir distinguer&ur acaceris
gentium regibus quod & sequentes caessares hactenur usur pauerunt sol &enim ficri
ut primi regir nomen &iam reliqui posredeant: Sicutap̃ albanor &x silui nomine om̃s
reges albanorum silui appellatisunt sicut apud sas arsa cedae apud aegiptios¬
phtolomer apud athenienser cecropide. A q̃ũg ideo apud romanor nomen imperi est
eo quod olin aegerent tempaplicam anplfiaonlo quod nomen primur senatis ee tuo
cie siritndidt ut quienuente terro psenomine Attuloc onsecrar&ur dumauit ulimota¬
uanus lamcies sar &mperetor ippellar &ur ueligustur posta uoro dimiudor sptcira
ominem populum gauis simo edicto corripuit dominumq sẽ postappedlarine aibitis qui¬
denisuis ꝑ mirst futautem filius actiaeq nata est desorore iuli cacsarir Regesautem

Expanded text:
censuit ut Augusti Caesaris hoc tantum nomen esset, eo quod is distingueretur a caeteris censuit ut Augusti Caesaris hoc tantum nomen esset, eo quod is distingueretur a caeteris gentium regibus, quod et sequentes Caesares hactenus usurpaverunt. 15. Solet enim fieri ut primi regis nomen etiam reliqui possideant, sicut apud Albanos, ex Silvii nomine, omnes reges Albanorum Silvii appellati sunt; sicut et apud Persas ArsacPtolomei; apud Athenienses Cecropidae. Augustus ideo apud Romanos nomen imperii est, eo quod olim augerent rempublicam amplificando. Quod nomen primitus senatus Octavio Caesari tradidit, ut quia auxerat terras, ipso nomine et titulo consecraretur. Dum autem idem Octavianus iam Caesar et imperator appellaretur, vel Augustus, postea vero dum ludos specomnem populum gravissimo edicto corripuit, Dominumque se post haec appellari ne a liberis quidem suis permisit. Fuit autem filius Actiae, quae nata est de sorore Iulii Caesaris. Reges aut
Abbreviated transcription (Latin):
honore quam consulerquiannuas potestatertenebant & dicti dictatorer quasi
principes & precoptor es unde& magistri populi nominabantur unde & edic¬
ta dicuntur : Cae sarum nñ aiulio cepit quibellociuib commotato primus romanorum
singularem obtenuit principatum caesar aut dictur quodeueso mostuac matris utero prola¬
tus eductus que fuerat uel quodcum cae sariae natussit a quo &imperatoris sequentes caessa¬
ses dicti eoquod comatiesrent quienim &x acto utero &ximebantur cessones &caessares
appellabantur : Iulius aut̃ dictur quaa ab iulio aeniae filio originem duxit ut confirmat
uergilur iuliur a magnodimis sum nomeniulo : Ico peratorum aut nomen apud romanor
eosum tantum priur fuit apud quos summaregi miltaris consister& & ideo imperatorer
dicti abmperando &ercitui seddumdiu ducertitulir imperatoriis fungerentur senatus

Expanded text:
honore, quam consules, quia annuas potestates tenebant. Et dicti dictatores, quasi honore, quam consules, quia annuas potestates tenebant. Et dicti dictatores, quasi principes, et praeceptores; unde et magistri populi nominabantur. Unde et dicta dicuntur. 12. Caesarum nomen a Julio coepit, qui bello civili commoto primus Romanorum singularem obtinuit principatum. Caesar autem dictus, quod caeso mortuae matris utero prolatus eductusque fuerit; vel quod cum caesarie natus sit, a quo et imperatores sequentes 422 Caesares dicti eo quod comati essent. Qui enim ex secto utero eximebantur, Caesones et Caesares appellabantur. 13. Julius autem dictus, quia ab Iulo Aeneae filio, originem duxit, ut confirmat Virgilius: Julius a magno demissum nomen Iulo. 14. Imperatorum autem nomen apud Romanos eorum tantum fuit prius apud quos summa rei militaris consisteret, et ideo imperatores dicti ab imperando exercitui; sed dum diu duces titulis imperatoriis fungerentur, senatus