comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rechiel. uisionẽ cernit in ꝓphetiȩ suȩ ex¬
ordio: & uirta hebraicũ sacerdotes ac¬
cedunt ad ministeriũ dĩ. & relinque¬
bant᷑.xx. quẽ numerũ amat esau. Un¬
de & iacob sciens eũ hoc numero delec¬
tari: mii tit quedã animalia in mune
ipse iacob licet sc̃s. tam̃ eo tẽpore qͦ ñ
erat cũ patre suo isaac. idest risu. &
matre sua rebecta id est pacientia. sed ui¬
cinos habebat assirios. & habitabat in me¬
sopotamia hinc atq inde se cingentib
fluuiis . xx. annoꝵ spatio crudelissimo
& auarissimo serinunt laban. Hiec moue
at quẽpiã si dicamꝰ aliquos ante fidẽ
xp̃i & exstructionẽ templi eiꝰ mediã
partẽ se laboris sui posse ꝑcipere. cũ apud
incredulos nullus fructꝰ sit bonoꝵ oꝑũ.

Expanded text:
zechiel visionem cernit in prophetiae suae exordio, et juxta Hebraicum sacerdotes accedebant ad ministerium Dei, et relinquebantur viginti. Quem numerum amat Esau, unde et Jacob sciens eum hoc numero delectari, mittit quaedam animalia in muneripse Jacob licet sanctus tamen eo tempore quo non erat cum patre suo Isaac, id est, risu; et matre sua Rebecca, id est, patientia; sed vicinos habebat Assyrios, et habitabat in Mesopotamia, hinc atque inde se cingentibus fluviis, viginti annorum spatio, crudelissimo et avarissimo servivit Labano . Nec moveat 768 quempiam, si dicamus aliquos ante fidem Christi et exstructionem templi ejus, mediam partem se laboris sui posse percipere, cum apud incredulos nullus fructus sit bonorum operum.
Abbreviated transcription (Latin):
xx modios ordei. & fierent .x. modri or¬
dei. Quic quid enĩ ante xp̃m uidebamͣ
habere uirtutũ bonaꝵq oꝑũ. non erat
frum̃tũ sed ordeũ. & ipsũ ordeũ non
scd̃m spẽ & uota nr̃a quod de isaac le¬
gimꝰ. centenas fruges dabat. sed uix
mediã partẽ laboris nrͣi ex eo inueni¬
repoteramꝰ. & dicebat᷑ ad nos. Tanta
passi estis sine causa. Sed & cũ intraremꝰ ad

Expanded text:
ordei, et fierent decem modii hordei. Quidquid enim ante Christum videbamur habere virtutum bonorumque operum, non erat frumentum, sed hordeum: et ipsum hordeum, non secundum spem et vota nostra, quod de Isaac legimus, centenas fruges dabat , sed vix mediam partem laboris nostri ex eo invenire poteramus, et dicebatur ad nos: Tanta passi estis sine causa ? Sed et cum intraremus ad
Abbreviated transcription (Latin):
ante gestũ ẽ. mente conplectere & ppt̃
quȩ quanta sustinueris. Ut cũ deinces
ꝓspera tͥ euenerint. scias qua causa eue¬
nerint. Ergo antequã inciꝑes ȩdificare
tẽplũ. & lapidẽ suꝑ lapilẽ ponere. eũ ac¬
cederes ad aceruũ & put ares xrͥ te ha¬
bere modios. non ne uix mediã partẽ
colligere poteras. Siur uxta lxxcũ
mitteres xix modios ordei in uas quod
uocat᷑ cipseleos. & estimares te quãq
ordeũ mitteres ium̃toꝵ cibũ. uel de ipsis
xx modus ẽe securũ. non ne postea reur¬
sus aduas uix.xͤ. modios repꝑisti: Ad
torcular quoq cũ accederetis & nidere¬

Expanded text:
 gestum est mente complectere, et propter quae, quanta sustinueris, ut cum deinceps prospera tibi evenerint, scias qua causa evenerint. Ergo antequam inciperes aedificare templum, et lapidem super lapidem ponere, cum accederes ad acervum, et putares viginti te habere modios, nonne vix mediam partem colligere poteras? Sive juxta LXX: Cum mitteres viginti modios hordei in vas quod vocatur cypseles, et existimares te quamquam hordeum mitteres, jumentorum cibum, vel de ipsis viginti modiis esse securum, nonne postea reversus ad vas vix decem modios reperisti? Ad torcular quoque cum accederetis, et videre
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ta sunt iacta. Ex hac gͥ die qua fun¬
dam̃ta iecistis cũ in p̃teritũ uos fterili¬
tate & fame. & grandine. & siccitate
punerim. nec fuerit qͥ ad me ꝑ has pl¬
gas reuerteret᷑ euobis: ponite corda
ur̃a in futurũ & deinceps. & uidet qs
om̃ia uobis ꝓsprro cursu fluant. Hoc autẽ
eueniet: quia templũ edificare cepistis nec
in solo altari habentes fidutiã. ȩdificati¬
onẽ meȩ domꝰ contẽpnitis. Iurta quẽ
sensũ breuit possumus dicere frustra
aliquos munera offerre dõ. & elemosi¬
nis atq oblationib putare dñm posse
placari. cũ ipsi ñ exstruxerint in se tẽ¬
plũ sp̃ui scõ. Cunc enĩ ꝓsunt elemosinȩ
& munera quȩ offerunt᷑ in altari: cũ
se ipsũ quis edificauerit tẽplũ dĩ. & pꝰ
edificationẽ tẽpli dona obtulerit in altari
credimꝰ & oꝑe fidei ostendimus urritatẽ.
ut reuertam̃ mente ad illud tẽpus qͣn¬
do gentiles eramus cotidie uitũs serui¬
entes. nec extruxeramꝰ in nobis tẽplũ

Expanded text:
ta sunt jacta; ex hac igitur die qua fundamenta jecistis cum in praeteritum vos sterilitate, et fame, et grandine, siccitate punierim, et non fuerit qui ad me per has plagas reverteretur e vobis, ponite corda vestra in futurum et deinceps, et videte quia omnia vobis prospero cursu fluant. Hoc autem eveniet quia templum meum aedificare coepistis: nec in solo altari habentes fiduciam, aedificationem meae domus contemnitis. Juxta quem sensum breviter possumus dicere, frustra aliquos munera offerre Deo, et eleemosynis atque oblationibus putare Deum posse placari, cum ipsi non exstruxerint in se templum Spiritui sancto. Tunc enim prosunt eleemosynae, et munera quae offeruntur in altari, cum seipsum quis aedificaverit templum Dei, et post aedificationem templi dona obtulerit in altari.credimus et opere fidei ostendimus veritatem, ut revertamur mente ad illud tempus quando gentiles eramus, quotidie vitiis servientes, nec exstruxeramus in nobis templum
Abbreviated transcription (Latin):
tas tuas de lapide christallo. & murũ
tuũ de lapidib electis. Neq enim
putandũ ẽ scđm iudaicas fabulas & mepta
figm̃ta. dm̃ auro & gẽmis ȩdificaturũ hie¬
suꝑ terrã. & uixta naturas lapidũ uł
igniti fide sunt ut carbunculus. uel to¬
ti cȩlestes & in tronũ dĩ redacti ut sa¬
phirus: uel in nocentia & bonoꝵ oꝑum
simplicitate lucentes ut christallus. Di¬
citur gͦ nobis ut consideremꝰ quȩ retro
passi fuerimꝰ. antequã in nobis e difica¬
remꝰ tẽplũ dĩ. Cũ accederetis inquit

Expanded text:
tas tuas de lapide crystallo, et murum tuum de lapidibus electis . Neque enim putandum est secundum Judaicas fabulas et inepta figmenta, Deum auro et gemmis aedificaturum Jesuper terram, et juxta naturas lapidum, vel igniti fide sunt, ut carbunculus; vel toti coelestes, et in thronum Dei redacti, ut sapphirus; vel innocentia et bonorum operum simplicitate lucentes, ut crystallus. Dicitur ergo nobis ut consideremus quae retro passi fuerimus antequam in nobis aedificaremus templum Dei. Cum accederetis, inquit,
Abbreviated transcription (Latin):
uio tẽpore. & alias aꝓprobat᷑ septẽtrio¬
nalẽ urbis & inferiorẽ partẽ ẽe captã.
montẽ autẽ templi & syon in quo arx
erat. integrũ remansisse. Hec uidei sub
gog ẽẽ dicunt complenda. Alii tẽporib
macedonũ & rgiptioꝵ diuersarũq gen¬
tiũ ex parte transacta. Nos tẽporis
ueritatẽ dñi scientiȩ relinquentes. quȩ senp¬
ta sunt explanemꝰ.¬

Expanded text:
et aliis approbatur, septentrionalem urbis et inferiorem partem esse captam, montem autem templi, et Sion, in quo arx erat, integra remansisse. Judaei haec sub Gog dicunt esse complenda: alii temporibus Macedonum et Aegyptiorum, diversarumque gentium ex parte transacta. Nos temporis veritatem Domini sententiae relinquentes, quae scripta sunt, explicem
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Qui congregati sunt in medio.
tui gladio cadent. & filios ur̃os in con¬
spectu ur̃o allident. & cdomꝰ ur̃as
dep̃dabunt᷑. & nxores ur̃as habrbunt. Quo
nichil crudelius. nichil misernis inueniri
potest : ut timore mortis ꝓprię. nec sa¬
lutẽ filioꝵ nec uxorũ puditiciã defen¬
cdhere ͥ p otest. Hoc ipsũ & amos ꝓpħa ad
amasiã impiũ sacerdotẽ cõminans lo

Expanded text:
mus: Qui congregati sunt in medio mus: Qui congregati sunt in medio tui, gladio cadent et filios vestros in conspectu vestro allident, et domus vestras depraedabuntur, et uxores vestras habebunt , quo nihil crudelius nihilque miserius inveniri potest, ut timore mortis propriae, nec salutem filiorum, nec uxorum pudicitiam defendere audeant. Hoc ipsum et Amos propheta ad Amasiam impium
Abbreviated transcription (Latin):
ies quos uenturos dñs cõminat᷑ ut di¬
ui cdant᷑ spolia hirłm in medio eiꝰ. & cę¬
tera quȩ ꝓpħalis sermo conprehendit. hi
sunt de quib in isaia legimus. Dies dñi
in sanabilis ueniet furoris & irȩ : pone¬
re totũ orbẽ in solitudiẽ. & peccatores
auferre ab eo. Quanta autẽ necessitas
eius. ut spolia eiꝰ diuicdant᷑ in medio
illius : Solet hoc frequent᷑ accidere.
ut quȩ subito impetu in ciuitate direp¬
ta sunt : foris in agro aut insolitudi¬
ne dundant᷑. ne focte hostes suꝑueni¬
ant. Hic autẽ tantũ maloꝵ pondus
incuͣbit. ut quȩ direpta st̃ in ciuita¬
tis medio diuidant᷑ ꝓ securitate uucto¬
riȩ. Q non solũ capiet᷑ hirłm cunctis
gentib aduersũ eã in p̃liũ concitatiᷤᷤ.
sed & uastabunt᷑ domꝰ habitantiũ hire¬
rłm. & mulieres uiolabunt᷑ in dolore᷑
dñoꝵ & maritoꝵ. qui nec populatio
nẽ nec uxorũ stuprũ ab hostib ꝓhi¬
bere poterunt. iuxta illud quod legi¬

Expanded text:
s comminatur, ut dividantur spolia Jerusalem in medio ejus, et caetera quae prophetalis sermo comprehendit, 913 hi sunt de quibus et in Isaia legimus: Dies Domini insanabilis veniet furoris et irae, ponere totum orbem in solitudinem, et peccatores auferre de eo . Quanta autem necessitas erit, ut spolia ejus dividantur in medio illius? Solet hoc frequenter accidere, ut quae subito impetu in civitate direpta sunt, foris in agro aut in solitudine dividantur, ne forte hostes superveniant. Hic autem tantum malorum pondus incumbet, ut quae direpta sunt, in civitatis medio dividantur pro securitate victoriae. Et non solum capietur Jerusalem, cunctis gentibus adversum eam in praelio sed et vastabuntur domus habitantium Jerusalem, et mulieres violabuntur in dolorem dominorum et maritorum, qui nec populationem domorum, nec uxorum stuprum ab hostibus prohibere poterunt, juxta illud quod alibi legi
Abbreviated transcription (Latin):
rit : non stabit in ualle & in locis humi¬
lib. fed in monte qui non infructuosas
arbores habeat & siluã sterilẽ. sedubi
soluunt᷑ infirmitates. & requies lassis tͥ¬
buit᷑. Et ipse mons oliuarũ in quo stant
pedes dñi contra hirlm̃ ẽ. & adorientẽ.
unde orit᷑ sol iustitie. illisq oliuis con¬
situs ẽ de quib dr̃. Filii tui sicut nouel¬
la oliuarũ in circuitu mensȩ tuȩ. Cuiꝰ
media pars scindit᷑ ad orientẽ in qua

Expanded text:
rit, non stabit in valle et in locis humirit, non stabit in valle et in locis humilibus, sed in monte, qui non infructuosas arbores habeat, et silvam sterilem; sed ubi solvuntur infirmitates, et requies lassis tribuitur. Et ipse Olivarum in quo stant pedes Domini, contra Jerusalem est et ad Orientem, unde oritur sol justitiae, illisque olivis consitus est, de quibus dicitur: Filii tui sicut novellae olivarum, in circuitu mensae tuae . Cujus media pars scindetur ad orientem, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
loco suo. & descendet &e calcabit suꝑ¬
excelsa terrȩ. & consument᷑ montes subt̃
eũ: uallesq scindent᷑. In isaia quoq. Dñs
uirtutũ egrediet̃ & conter& bellũ: &
suscitabit zelũ. & clamabit. suꝑ hostes
suo. quando quietẽ & mansurtudinẽ
ce clementiã suã ꝓ emendatione peccan¬
tiũ rũpere cogitur. Qni cũ ꝑ naturã
idest amarus efficit᷑. non sibi sed pati¬
entib quib amara tormenta sunt. Iste
cõmutor. & ad ipsũ dr̃ tu autẽ icdem es
& ꝑmanens. & in epła iacobi apud quẽ
non ẽ cõmutatio: nc̃ egredit᷑ & p̾liat᷑
sicut in die certaminis qͣndo pharaonẽ
sub mersit in mari rubro. & ꝓ ifrahelitico
popło dimicauit. Et stabunt pedes eiꝰ
his quoꝵ misertus fuerit. & nequaquã
mouebunt᷑: ut rursũ dõ dici possit. Ꝙ
dñs tuba canet & ãbulabit in cõmina¬
tione irȩ sue. nec. ambulabit declinan¬
te iã sole & uicinis tenebris post meridiẽ.
quod suꝑ adã fecisse legimꝰ. Cũq stete¬

Expanded text:
 descendit et calcabit suexcelsa terrae, et consumentu 915 montes subtus eum, vallesque scindentur . In Isaia quoque: Dominus virtutum egredietur, et conteret bellum, et suscitabit zelum, et clamabit super hostes suo, quando quietem et mansuetudinem et clementiam suam pro emendatione peccantium rumpere cogitur: qui cum per natura id est, amarus efficitur: non sibi, sed patientibus, quibus amara tormenta sunt. Iste commutor . Et ad ipsum dicitur: Tu autem idem es, et permanes . Et in epistola Jacobi: Apud quem non est commutatio : nunc egreditur et praeliatur sicut in die certaminis, quando Pharaonem in mari submersit Rubro, et pro Israelitico populo dimicavit . Et stabunt pedes ejus his quorum misertus fuerit, et nequaquam movebuntur, ut rursum de eo dici possit: Et Dominus tuba canet; et ambulabit in comminatione irae suae . Nec ambulabit, declinante jam sole, et vicinis tenebris post meridiem, quod super Adam eum fecisse legimus . Cumque stete
Abbreviated transcription (Latin):
in dieb oriȩ regis iuda. & aderit dñs
Ro eo quod nos diximus fugietis. lax
obscurabit᷑ siure replebit᷑ transtulerunt.
Et pro eo quod nos posuimꝰ qm̃ conum¬
get᷑ uallis montiũ usq ad ꝓximũ: ꝓ
runt. aquila ipsũ uerbũ hebraicũ posu¬

Expanded text:
in diebus Osiae regis Juda, et aderit Dominus Pro eo quod nos diximus, fugietis, LXX obturabitur, sive replebitur, transtulerunt. Et pro eo quod nos posuimus, quoniam conjungetur vallis montium usque ad proximum; pro runt: Aquila ipsum verbum Hebraicum posu
Abbreviated transcription (Latin):
mo mea fecit abhominationẽ: Nñquid
uota & carnes scȩ auferent a te mali¬
tias. aut in his effugies: Hec dibecta
in domo dĩ fecit abhominationẽ. ut dĩ
filiũ crucifigerae & audiret. Oliuũa um¬
brosã & nemorosã pulchritudine̾ uoca¬
uit dñs nomen tuũ. & mutiles facti
sunt rami tui. Quid fracti sunt de
bona radice. ut nos in locũ roꝵ insere
ad occidentẽ & salsis atq maris flucti¬
b tundit᷑. non simplicit᷑ in mari eẽ di¬
cat᷑ sed in prerupto mari & uoragine
magna numis. De qua &e micheas lo¬
quitur. Detrahã in uallẽ lapides eius.
de obscuris ꝓ tenuitate uiriũ nr̃arũ
duximus.
ȩ terũ iudȩi occidentẽ sequentes lit¬
terã. conant᷑ ostenderes dñm supͣ mon
tẽ oliueti. & ipsũ montẽ in duas par¬
tes ẽẽ diuisũ. ut contͣ orientẽ unius
partis habeat scissura pͥncipiũ. & alte¬
ra pars finẽ tendat ad occidentẽ &
aquilonẽ. ad austrũ alia dnudat᷑.
t separabit᷑ mediũ montis ad aqui¬

Expanded text:
mo mea fecit abominationem? Numquid vota et carnes sanctae auferent a te malitias ; aut in his effugies? Haec dilecta in domo Dei fecit abominationem, 916 ut Dei Filium crucifigeret, et audiret: Olivam umbrosam, et nemorosam pulchritudinem vocavit Dominus nomen tuum; et inutiles facti sunt rami tui, qui fracti sunt de bona radice, ut nos in locum eorum inserad Occidentem, et salsis atque amaris fluctibus tunditur, non simpliciter in mari esse dicatur, sed in praerupta maris voragine et magna nimis, de qua et Michaeas loquitur: Detraham in vallem lapides ejus de obscuris, pro tenuitate virium nostrarum diximus. Caeterum Judaei occidentem sequentes litteram, conantur ostetem Oliveti, et ipsum montem in duas partes esse divisum, ut contra orientem unius partis habeat scissura principium, et altera pars finem tendat ad Occidentem: eAquilonem, ad Austrum alia dividatur. Et separabitur medium montis ad Aqui
Abbreviated transcription (Latin):
simul inutiles facti sunt : non ẽ qͥ faciat
bonũ non ẽ usq ad unũ. Prreuntibq
Et pulchre ait. t̾tia pars relinquet in ea
hoc ẽ int̾ra: quia de uideis atq gentilib
hi qui dñm confessi sunt soli. uite & ha¬
bitationi terrȩ referuati sunt. lp̃sa qͦq
tertia pars ne delicata e̾rt. & secura
dere cupit. & paulus feruere de fitterat.
Unde & apłi in sp̃u ce igne dñi baptirati:
loquunt᷑ in psalmo. Qm̃ ꝓbasti nos ds̃.

Expanded text:
facti sunt; non est qui faciat bonum, non est usque ad unum . Pereuntibus 912 e succrevit. Et pulchre ait: Tertia pars relinquetur in ea, hoc est, in terra: quia de Judaeis atque gentilibus hi qui Dominum confessi sunt, soli vitae et habitationi terrae reservati sunt. Ipsa quoque tertia pars ne delicata esset, et secura dere cupit , et Paulus fervere desiderat . Unde et apostoli in spiritu et igne Domini baptizati loquuntur in psalmo: Quoniam probasti no
Abbreviated transcription (Latin):
argentũ. Et post paululũ. Transiuimꝰ
ꝑ ignẽ & aquã. & ecduxisti nos in refrige¬
riũ. Et in alio loco dicit᷑ ad credentem.
Si transieris ꝑ ignẽ. flamma non cõburet
te: quia tecũ sũ Idcirco non consumit
incendiũ & flãma non deuorat: quia
uox dñi int̾cidentis flãmã ignis. Cñ sic
ꝓbati fuerint paruuli suꝑ quos dñs con¬
uertit manũ suã. & ꝑ uocationẽ eoꝵ
om̃is nationũ turba crediderit. tunc
credentiũ popłs uocabit xp̃m nomine
futura comedunt. sed hoc int̾ nos & il¬
los ẽ: quod nos expleta iã dicimꝰ. illi
explenda cõmemorant.
gabo om̃s gentes ad hierłm inp̾liũ. & capi¬
etͣ ciuitas & uastabunt᷑ domus. & mulre¬
res uiolabunt᷑. Et egrediet᷑ media pars

Expanded text:
post paululum: Transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium: Et in alio loco dicitur ad credentem: Si transieris per ignem, flamma non comburet te: quia tecum sum . Idcirco autem non consumit incendium, et flamma non devorat, quia vox Domini intercidentis flammam ignprobati fuerint parvuli, super quos Dominus convertit manum suam, et per vocationem eorum omnis nationum turba crediderit, tunc credentium populus vocabit Christum nomine futura contendunt; sed hoc inter nos et illos est, quod nos expleta jam dicimus, illi explenda commemorant. gabo omnes gentes ad Jerusalem in praelium, et capietur civitas, et vastabuntur domus, et mulieres violabun
Abbreviated transcription (Latin):
mecditati sunt in ania. astiterunt
reges t̾rȩ & pͥncipes conuenerunt
in unũ aduersus dñm & aduersus
xp̃m rius. Qui irrisit & subsannauit
eos & in furore suo conturbabit illos:
in tantũ ut apłs quoq cernens ris an nõ
qui ad penitentiã dati fuerant. iã ẽe
conpletos. & nichilominꝰ illos in nega
plenissime iosephus qͥ uidaicã scribit
historiã. & multa maiora quã legimꝰ
in ꝓpħis eos susti nuisse cõmemorat. cor¬

Expanded text:
sunt inania. Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum adversum Dominum et adversum Christum ejus . Qui irrisit et subsannavit eos, et in furore suo conturbavit illos, intantum ut Apostolus quoque cernens eos annos qui ad poenitentiam dati fuerant, jam esse completos, et nihilominus illos in negatplenissime Josephus, qui Judaicam scripsit historiam, et multo majora quam legimus in p
Abbreviated transcription (Latin):
illas: sicut in dre cõmotionis & in die
pͣlii. Et stabunt pedes eiꝰ in dre illa suꝑ
montẽ olinarũ qui ẽ contra hirłm ad
orientalẽ plagã. & scindet᷑ mons oliua¬
rũ. media pars eiꝰ ad orientẽ. & mecdia
pars illus ad mare uoragine magna ni
contra gentes. & stare pedes eiꝰ suꝑ mon¬
tẽ oliueti. & cȩtera quȩ scripturis conti

Expanded text:
llas, sicut in die commissionis, et in die praelii: et stabunt pedes ejus in die illa super montem Olivarum, qui est contra Jerusalem ad Orientalem plagam. Et scindetur mons Olivarum, media pars ejus ad Orientem, et media pars illius ad mare, voragine magna nimis. contra gentes, et stare pedes ejus super montem Oliveti, et caetera quae in Scripturis sancti
Abbreviated transcription (Latin):
ta om̃ia abscondent inferentes in
speluncas & inscissuras petrarũ. & in
foramina t̾rȩ. Non in grediam᷑ gͦ spe¬
luncas hereticoꝵ. nec abscondam ibi
ubi impius saul stercora doctrinarũ
suarũ egẽrere consueuit. s magis
ascendamꝰ ad speluncã excelsã montis
sina. ubi & helias uidit dnm. & mo¬
yses posteriora eius ante conspexit.
& esaias de dño clamans. Hic habita¬
bit ait in spelunca excelsa. Si quis au¬
tẽ non habet poculũ turbidũ & doc¬
trinã hereticã. & magister eccłiȩ ẽ.
& omĩa facit turpis lutri gr̃a. & uen
ras suffocat aues: iste non facit qͥdẽ
domũ orationis speluncã latronũ.
sed facit domũ patris domũ ne go¬
tiationis. Post hec seqͥt᷑. Saturitatẽ
ignominiȩ ꝓ gła bibe tu. & cõmoue¬
re. Idest õ diabole. o dogia ꝑuersũ.
o heretice. qui te putabas calicẽ ẽẽ
aureũ qͦ inebriant᷑ om̃s gentes ut
uiderent speluncas & secreta sua.

Expanded text:
ta omnia abscondent, inferentes in ta omnia abscondent, inferentes in speluncas et in scissuras petrarum et foramina terrae . Non ingrediamur ergo in speluncas haereticorum, nec abscondamur ibi, ubi impius Saul stercora doctrinarum suarum egerere consuevit : sed magis ascendamus ad speluncam excelsam montis Sina, ubi et Elias vidit Dominum , et Moyses posteriora ejus ante conspexit . Et Isaias de Domino clamitans: Hic habitabit, ait, in spelunca excelsa . Si quis autem non habet poculum turbidum et doctrinam haereticam, et magister Ecclesiae est, et omnia facit turpis lucri gratia, et vras suffocat aves, iste non facit quidem domum orationis speluncam latronum, sed facit domum Patris domum negotiationis. Post haec sequitur: Saturitatem ignominiae pro gloria bibe tu, et commovere, id est, o diabole, o dogma perversum, o haeretice, qui te putabas calicem esse aureum, quo inebriantur omnes gentes, ut viderent speluncas et secreta tua,
Abbreviated transcription (Latin):
Unde & dñi sermo qͥ ob hoc causã as¬
sũpserat ut biberet de torrente con¬
siderans maiestatẽ suã : dixit. Pat̃
si possibilȩ ẽ. transeat calix iste a
me. & rusũ uidens se ẽẽ in egipto.
& aquas non posse munclari nͥ ipse
potasset. ait. Uerũtam̃ non sicut
ego uolo. sed sicut tu. Hoc ꝓpt̾ea:
quia diabolus subuersione. & porulo
turbido . ꝑuersis qͥbq doctrinis in e¬
briat ꝓximos. idest rationabile ani¬
mal: & facit eos qͦs deceperit respi¬
cere ad speluncaᷤᷤ suas. Eccłiȩ dogma
ta. qͥa lib̾a st̃: die gratulant᷑ & lu¬
mine. Qui autẽ mebriant᷑ . nocte in¬
ebriant᷑. & qͥ eos in ebriant: non du¬
cunt in atͥa dni. quȩ nulla tectoꝵ
p̾munt᷑ umbra. sed in speluncas. fece¬
rt̃ enĩ domũ patris qͦ fuerat domus
orationis speluncas latronũ : pollicen¬
tes initiariones quasdã & misteria &
re condita solisq hereticis nota secre¬
ta. de qͥb loqͥtur esanas. & manu fac¬

Expanded text:
unde et Domini sermo qui ob hoc carnem asunde et Domini sermo qui ob hoc carnem assumpserat, ut biberet de torrente, considerans majestatem suam dixit: Pater, si possibile est, transeat calix iste a me . Rursum videns se esse in Aegypto, et aquas non posse mundari, nisi ipse potasset, ait: Verumtamen non sicut ego volo, sed sicut tu vis. Haec propterea, quia diabolus subversione et poculo turbido ac perversis quibusque doctrinis inebriet proximos, id est, rationale animal, et faciat eos quos deceperit, respicere ad speluncas suas. Ecclesiae enim dogmata libera sunt: die gratulantur et lumine. Qui autem inebriantur, nocte inebriantur : et qui eos inebriant, non ducunt in atria Domini, quae nulla tectorum premuntur umbra, sed in speluncas. Fecerunt enim domum Patris quae fuerat domus orationis, speluncas latronum , pollicentes initiationes quasdam et mysteria, et recondita solumque haereticis nota secreta, de quibus loquitur et Isaias: Et manufac
Abbreviated transcription (Latin):
dñs om̃ps ꝓuindicta magna nabugodo¬
suo stercore pollui. Hoc aduersũ iudaic̃ã
traditionẽ.
emamus autẽ ad intelligentiã hos
heretichoꝵ dogta ꝑuersũ. qui doctri¬
nis tuis & potiꝰne turbida inhebrianᷤᷤ
rem fidẽ. das eis potionẽ non de si¬
loa. non de iordane. non defontib:
isrł : sed de torrente cedron. & de
flumine egipti. De quo & hieremi¬
as dicit. Quid tͥ &e uȩ egipti. ut
bibas aquã gion: Pro quo in hebreo
scriptũ est. sicẽ. id ẽ turbidã atq
cenosã. Quãuis enĩ de paradiso scrip¬
turarũ flumina ȩgiptia exire cre
dant᷑. tam̃ qͥa conculcant᷑ pedib
pharaonis ꝑdidert̃ splendorẽ suũ.
o uolata luto egiptio uersa sunt
in torrentes de quib sc̃s qđ euase¬
bet. hoc dicendũ. quia qͥ cũq in egip¬
to fuerit & in uia huius scł̃i. quãuis
moyses & aaron. quãuis hieremias sit
& helias : tam̃ necesse ẽ eũ de tep̾ta¬
tionib ȩgipti & solitudinis bibere.

Expanded text:
ns pro vindicta magna Nabuchodosuo stercore pollui. Hoc adversus Judaicam traditionem. Veniamus autem ad intelligentiam shaereticorum dogma perversum, qui doctrinis tuis et potione turbida inebrias  Arem fidem, dans eis potionem, non de Siloa, non de Jordane, non de fontibus Israel, sed de torrente Cedron, et de flumine Aegypti, de quo Jeremias dicit: Quid tibi et viae Aegypti, ut bibas aquam Geon ? pro quo in Hebraeo scriptum est SIOR  , id est, turbidam atque coenosam: quamvis enim de paradiso Scripturarum dantur: tamen quia conculcantur pedibus Pharaonis, perdiderunt splendorem suum, et violata luto Aegyptio, versa sunt in torrentes, de quibus sanctus quod evasec dicendum, quia quicumque in Aegypto fuerit, et in via hujus saeculi, quamvis Moyses et Aaron, quamvis 625 Jeremias sit et Elias, tamen necesse est eum de tentationibus Aegypti et solitudinis bibere,
Abbreviated transcription (Latin):
tasti iudã. subuertisti t̾rã reymis
sionis. & ciuitatẽ hierlẽm om̃sq ha¬
bitatores eius. Audiui liddȩ qͦn¬
dã de hebreis qͥ sapiens apud illos
huuiscemodi fa bulã. Sedechias in¬
quit anabuchodonosor rege cecatꝰ
in reblata hoc ẽ antiochia uariis¬
q irrisus modis. ductus est babilo¬
nẽ. Ubi cũ quadã die nabuchodo¬
nosor conuiuii festa celebrar&. ius¬
sit ei dari potionẽ. qua hausta
uent̃ potantis solueret᷑ influxũ.
Ac subito introductũ ante hora
epulantiũ. conpulsũq: uiuentris:
co suo mittens fel suũ. & inebrianᷤᷤ
ut aspiciat nuditatẽ eiꝰ & ignomi¬
nã ꝓ gła. quod scilicet ille qͥ rex
potentissimꝰ fuerat ad tale dedecꝰ
cemodi potionẽ. & passurus omia
quȩ passus est sedechias. Hoc quã
ridiculũ sit : me tacente cognosci
gendũ sed de malis quȩ bibiturꝰ
est nabuchodonosor : ergo & ille ca¬
lix qͥ se dechiȩ ꝓpinatꝰ est. mala st̃

Expanded text:
tasti Judam, sutasti Judam, susionis, et civitatem Jerusalem omnesque habitatores ejus. Adivi Liddae quemdam de Hebraeis, qui sapiens apud illos, hujuscemodi fabulam: Sedecias, inquit, a Nabuchodonosor rege caecatus in Reblatha, hoc est, Antiochiae, variisque irrisus modis, ductus est Babylonem . Ubi cum quadam die Nabuchodonosor convivii festa celebraret, jussit ei dare potionem, qua hausta, venter potantis solveretur in fluxum: ac subito introductum ante ora epulantium, compulsumque vi ventris  inebrians, ut aspiciat nuditatem ejus, et ignominiam pro gloria: quod scilicet ille qui rex potentissimus fuerat ad tale dedecuscemodi potionem, et passurus omnia, quae passus est Sedecias. Hoc quam ridiculum sit, me tacente, cognoscitgunt, sed de malis, quae bibiturus est Nabuchodonosor: ergo et ille calix quo Sedeciae propinatum est, mala sunt
Abbreviated transcription (Latin):
buchodonosor om̃s in ebriauerit
calice furoris sui cunctosq spolia¬
tos uiderit & captiuos. & illi qͥ
qͦndã gloriosi fuerant in ultima
redacti sint seruitute. Hoc est
enĩ quod ait. repletꝰ est ignominia
ꝓ gła. ut subaudiat᷑ amicus & ꝓri¬
mus siue consors regni. qͥ tuũ o
nabuc hodonosor calicẽ bibit. Un¬
de quia in ebrasti plurimos. tu
quoq bibe calicẽ dni & conso¬
pire. Circũ daberis suppliciis dex¬
terȩ dnĩ. & ignominia uomitꝰ
tui. Om̃ia quȩ absorbueras egere̾.
& desublimi gła adultima deducereͥs
mala. Quia iniqͥtas libam oꝑiet te. su¬
ꝑbia inquit tua. & euersio tẽpli & ra¬
pina sanctuarii te depopulabitur atq
uastabit. & quia semel nominauerat
montẽ libanũ. sub eius translatione
uictimas & sacrificia. uel certe mul¬
titudinẽ popłoꝵ quȩ int̾fecta est hie
rłẽm. animalib uel bestiis cõparat
dicens. & uastitas animaliũ oppͥmor
te. Hoc autẽ om̃e patieris: qui a uas¬

Expanded text:
buchodonosor omnes inebriaverit calice furoris sui, cunctosque exspoliatos viderit et captivos, et illi qui quondam gloriosi fuerant, in ultimam redacti sint servitutem: hoc enim est quod ait: Repletus est ignominia pro gloria, ut subaudiatur amicus, et proximus, sive consors regni, qui tuum, o Nabuchodonosor, calicem bibit. Unde quia inebriasti plurimos, tu quoque bibe de calice Domini et consopire: circumdaberis suppliciis dexterae Domini, et cum ignominia vomitus tui omnia quae absorbueras, egeres, et de sublimi gloria ad ultima deduceris mala. Quia iniquitas Libani operiet te; superbia, inquit, tua et eversio templi, et rapina sanctuarii te depopulabitur atque vastabit. Et quia semel nominaverat montem Libanum, sub ejusdem translatione victimas, et sacrificia, vel certe multitudinem populorum, quae interfecta est in Jerusalem, animalibus vel bestiis comparat, dicens: Et vastitas animalium opprimet te. Hoc autem omne patieris, quia vas
Abbreviated transcription (Latin):
terre : & a pͥori sententia cõmouẽ¬
re. & noli putare firma ẽe & stabi¬
lia in qͥb pͥmũ stare cupiebas. qͥa cir¬
cũ dedit te calix dexterȩ dñĩ. Por¬
ro qͥa ꝓpinasti ꝓcrimo tuo subuersio¬
credebas. Istudq patieris : quia ĩpietas
libani oꝑiet te seđm illud qđ dicitur
& oratio eiꝰ fiat in peccatũ. Libanꝰ enĩ

Expanded text:
ta . Et a priori sententia commovere, et noli putare firma esse et stabilia, in quibus primum stare cupiebas: quia circumdedit te calix dexterae Domini. Porro quia propinasti proximo tuo subversiocredebas: istudque patieris, quia impietas Libani operiet te, secundum illud quod dicitur: Et oratio ejus fiat in peccatum . Li
Abbreviated transcription (Latin):
cłm utrãq intelligentiã qͥa dili¬
git dñs quẽ corripit. & castigat om¬
ne filiũ quẽ recipit. idõ irascitur ut
lat ex hostib & contrariis cogitationib
factis. sermonibq sublatis: in antiquũ
redeant statũ. Deniq in consequentib
ait. Dñs patiens. & longa foetitudo eiꝰ.¬
rel quia semel & historiã exponere ꝓpo¬
suimꝰ. inimicos & hostes dĩ intelligamꝰ
assirios. in quos cũ diu patiens fuerit : post
ea furore & iracundia ultor existet.
NIS patiens & magnus foctitudine. &
mundans non faciet innocentem.
uod significantiꝰ in greco dicit᷑. pai

Expanded text:
tramque intelligentiam, quia diligit Dominus quem corripit , et castigat omnem filium quem recipit, ideo irascitur, utlat ex hostibus, et contrariis cogitationibus fractis, sermonibusque sublatis, in antiquum redeant statum. Denique in consequentibus ait: Dominus patiens, et longa fortitudo eed quia semel et historiam exponere proposuimus, inimicos et hostes Dei intelligamus Assyrios, in quos cum diu patiens fuerit, postea cum furore et iracundia ultor existet. Dominus patiens et magnus fortitudine, et mundans, non faciet innocentem. Quod significantius in Graeco dicit
Abbreviated transcription (Latin):
pęnitentiã mundus. consũmatio illiꝰ non
fiebat. Postquã uͦ multipli cata in iqͥta.¬
te refrixit karitas multoꝵ. ita ut tẽp¬
tarent᷑ etiã electi dĩ : tunc relator dñs
uenit in ultionẽ. non qͦ ipse sit inimicꝰ
& ultor quod de diabolo dr̃. sed quod
fenũ stipulãq consumat. ut prirũ au¬
rũ remaneat & argentũ.
Lciscens dñs & habens furorẽ: ulcis¬
cens dñs in hostes suos. & irascens ipse¬

Expanded text:
poenitentiam mundus, consummatio illius non poenitentiam mundus, consummatio illius non fiebat: postquam vero, multiplicata iniquitate, refrixit charitas multorum, ita ut tententur etiam electi Dei: tunc zelator Dominus venit in ultionem: non quod ipse sit inimicus et ultor, quod de diabolo dicitur; sed qfenum, stipulamque consumat, ut purum aurum remaneat et argentum . Ulciscens Dominus, et habens furorem: Ulciscens Dominus in hostes suos
Abbreviated transcription (Latin):
EUSE MULA TOR
& ulciscens dñs. U ox
ꝓpħȩ laudantis dñm.
quod de assyriis popłi
sui sit uitus inuriam.
siue iuxta altiorẽ in¬
telligentiã quod audi¬
at gemitũ scõꝵ suoꝵ. & in consũmatio¬
ne mundi faciat aduersarios sentire sup¬
plicia. Quod antẽ celus in bonã partẽ ac¬
cipiãt. & paulus apł̃s ostendit dicen .s.
⁊ tlamini carismata maiora. Et in alio loco.
Telor enĩ uos dĩ relo. Et ip̃se dñs in psalmo.
Telus domus tuȩ comedit me. Et helias.
relans inquit ⁊ elatus suͣ dño om̃ipotenti
dõ israhel. finres quoq celũ & mathathrȩ
legimꝰ. & symonẽ zelotẽ apłm tħu xp̃i.
quẽ marcus euangłista symonẽ chana-¬
neũ uocat. Telatur autẽ dñs in salutẽ
roꝵ quos eelat᷑. ut quos non potuit eiꝰ
seruare clementia. serurt emulatio. Unde
tationẽ zeli &e furoris eiꝰ merebat᷑. in re¬
rechiele loquit᷑ ds̃. Telus m̃s. recedet ate:
non irascar ultra tͥ. Quãdiu itaq agebat

Expanded text:
Deus aemulator, et ulciscens Dominus. Vox prophetae laudantis Deum, quod de Assyriis populi sui sit ultus injuriam. Sive juxta altiorem intelligentiam, quod audiat gemitum sanctorum suorum, et in consummatione mundi faciat adversarios sentire supplicia. Quod autem zelus in bonam partem accipiatur, et Paulus apostolus ostendit, dicens: Zelamini charismata majora . Et in alio loco: Zelor enim vos Dei zelo . Et ipse Dominus in psalmo: Zelus domus tuae comedit me . Et Elias: Zelans, inquit, zelatus sum Domino omnipotenti Deo Israel . Phinees quoque zelum, et Matathiae legimus . Et Simonem zeloquem Marcus evangelista, Simonem Chananaeum vocat . Zelatur autem Dominus in salutem eorum quos zelatur: ut quos non potuit ejus servare clementia, servet aemulatio. Unde tationem zeli et furoris ejus non merebatur, in Ezechiele loquitur Deus: Zelus meus recessit a te, et non irascar ultra tibi . Quamdiu itaque agebat
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitas. Uadã etiã rgo. Quo tẽpore ue¬
ment popłi multi. & gentes innumera¬
biles & robustę: ut sacrificia in hirłm
offerant dño exercituũ. & dep̃cent᷑ faciẽ
eius. Appropinquat enĩ dñs his qͥ non
tẽptant eũ. & ostendit faciẽ suã his qͥ
non sunt increduli. Qui uidet filiũ. u¬
cdet patrẽ. Et imago ẽ dñs atq saluator
dĩ inuisibilis: Non quod filius uisibilis sit
& inuisibilis pat̾: sed qđ filio nominato
sentiat᷑ pat̾. Nequaq enĩ pat̃ ẽ : si non
habet filiũ. Unde & ipse loquit᷑ in euan¬
gelio. Pater manifestaui nomen tuum
hominibus
uod de hirłm & rorobabel siue pꝰ eoroba
in tẽplo cdñi sacrificia concursuras ꝑsecuti¬
onis quoq tẽpore ut ante ꝑstrinxi ma¬
gistri & sacerdotes eccłiȩ audacter capti¬
uis & credentib reꝓmittunt quod ꝑ̧di
ficandȩ sint paroechie & pacis redlenda
tranqͥllitas. & in ecclesiis facies dm̃ dep¬
canda. Manifefta transcurrimꝰ. ut in
obscuriorib immoremur.

Expanded text:
tiam ego: quo tempore venient populi multi et gentes innumerabiles et robustae, ut sacrificia in Jerusalem offerant Domino exercituum, et deprecentur faciem ejus. Appropinquat enim Dominus his qui non tentant eum, et ostendit faciem suam his qui non sunt increduli . Qui viderit Filium, videt et Patrem ; et imago est Dominus atque Salvator Dei invisibilis: non quod Filius visibilis sit, et invisibilis Pater; sed quod Filio nominato, sentiatur Pater. Nequaquam enim Pater, si non habet Filium. Unde et ipse loquitur in Evangelio: 854 Pater, manifestavi nomen tuum hominibus . Quod de Jerusalem et Zorobabel, sive post Zorobabin templo Domini sacrificia concursuras. Persecutionis quoque tempore, ut ante perstrinximus, magistri et sacerdotes Ecclesiae audacter captiet credentibus repromittant, quod rursum aedificandae sint παροικίαι et pacis reddenda tranquillitas, et in Ecclesiis facies Domini deprecanda. Manifesta transcurrimus, ut in obscurioribus immoremur.
Abbreviated transcription (Latin):
pellant᷑ idest ȩccłie. quarũ numerꝰ & in
apło panlo continet᷑. adseptẽ enĩ scribr
eccłas. ad romanos. ad corinthios. ad ga
septẽ candelabroꝵ. idest eccłarũ. xpbesioꝵ.¬

Expanded text:
pellantur, id est, Ecclesiae, quarum numerus et in Paulo apostolo continetur: ad septem enim scribit Ecclesias, ad Romanos, ad Corinthios, ad Galseptem candelabrorum , id est, Ecclesiarum, Ephesioru
Abbreviated transcription (Latin):
centes. lbimꝰ tecum. quia audiuimus
quod ds̃ uobiscum est.
uidã ex iuideis hec sub ⁊orobabel ar pꝰ¬
⁊ orobabel dicunt ẽr̃ impleta. Ali in
futurũ tẽpus differunt. quando xp̃m
sperant ẽẽ uenturum.
os autẽ in aduentu dñi saluatoris qͣn¬
Ido de maria generatꝰ est uirgnie. rec
tius &e uerius intelligimꝰ. Deniq scriptũ
ẽ. usqueqͦ urmant popłi Quando dr̃ us¬
iieqͦ : non dep̃senti tẽpore significat. in
quo erant ⁊ orobabel & iesus. sed de fu¬
turo. quando uenient popłi multi & gen¬
tes robustȩ ut querant dñm exercituũ

Expanded text:
centes: Ibimus tecum, quia audivimus quod Deus vobiscum est. Quidam ex Judaeis haec sub Zorobabel, et post Zorobabel dicunt esse completa. Alii in futurum tempus, differunt, quando Christum sperant esse venturum. Nos autem in adventu Domini Salvatoris, quando de Maria natlligimus. Denique scriptum est: Usquequo veniant populi ? Quando dicitur, usquequo, non de praesenti tempore significat, in quo erant Zorobabel et Jesus; sed de futuro, quando venient populi multi et gentes robustae, ut quaerant Dominum exercituum
Abbreviated transcription (Latin):
dñi om̃i potentis in hirłm: & ut dep̾cent᷑
faciem dñi.
riuniũ quarti & qͥnti & septimi & deci¬
mi mensis in sollepnitates optimas cõmu¬
tabit᷑. in tantũ ut ciuitates iudeꝵ quȩ pͥus
defertȩ erant frequenti habitatore cele¬
brent᷑. & una ciuitas ꝑgat ad alterã. & se
rẽt qui iret ad sollẽpnitatẽ. om̃s porte
eius desertȩ & sacerdotes illius gem̃tes:
lege p̃ceptũ ẽ ut uictimas immolemꝰ.
& ter in anno om̃e masculinũ nr̃m appa¬
reat in conspectu dñi. Et dicente altera

Expanded text:
ni omnipotentis in Jerusalem, et ut deprecentur faciem Domini. Jejunium quarti, et quinti, et septimi, et decimi mensis in solemnitates optimas commutabitur, intantum ut civitates Judaeae quae prius desertae erant, frequenti habitatore celebrentur: et una civitas pergat ad alteram, et se esset qui iret ad solemnitatem, omnes portae ejus desertae, et sacerdotes illius gementes:lege praeceptum est, ut victimas immolemus, et ter in anno omne masculinum nostrum appareat in conspectu Domini , et dicente altera
Abbreviated transcription (Latin):
quando sponsus aufertͣ a nobis & non
merem̃ eiꝰ hibiere p̾sentiã. cũ reuersus fu¬
erit dñs ad nos & cogitauerit ut brne¬
faciat nobis. om̃is tristitia uertet᷑ in
gaudiũ. & fames p̾stina sermonis dĩ. p̃sen¬
tia doctrinarum eius & celestis panis
saturitate pensabitur.
ec dicit dñs exercituũ. Usq quo ueni¬
ant popłi & habitent in cuntatib mu

Expanded text:
nobis , et non meremur ejus habere praesentiam, cum reversus fuerit Dominus ad nos, 853 et cogitaverit ut benefaciat nobis, omnis tristitia vertetur in gaudium; et fames pristina sermonis Dei, praesentia doctrinarum ejus, et coelestis panis saturitate, pensabitur. Haec dicit Dominus exercituum: Usquequo veniant populi, et habitent in civitatibus mu
Abbreviated transcription (Latin):
Uaniano. idest maliciã int̾pretati st̃:
duplicit̃ acciꝑe possumꝰ. & ꝓ afflictio¬
ne & ꝓ malo. Pro afflictione. si est ma¬
litia in ciuitate quã dñs non fecerit.
Et. sufficit diri malitia sua. Pro malo. in
Repleti om̃i iniqͥtate & malitia. Utroq
gͥ modo nec affligit amicũ suũ. nec
malũ aduersũ eũ cogitat in corde:
qͥ sc̃s ẽ. Et iuram̃tũ ait mendax ne
diligatis. p̃cipiente dño in euangelio.
Ego autẽ dico uobis. ut non uiretis penitꝰ.
non uirauerit. nũquã poterit peierare
Hon assumes nom̃ clñi tui suꝑ reuana.
Om̃ia heo sunt quȩ odi dicit dñs. iuxta
mala chiȩ uerba dicentis. Et om̃ia que
oderã faciebatis. In p̃ceptis quȩ adintã
ꝑtinent & sunt ꝑspicua non debenꝰ
querere allegoriã. ne iuxta cõmicum

Expanded text:
id est, malitiam interpretati sunt, dupliciter accipere possumus, et pro afflictione, et pro malo. Pro afflictione: Si est malitia in civitate quam Dominus non fecerit . Et: Sufficit diei malitia sua . Pro malo in Repleti omni iniquitate et malitia . Utroque igitur modo nec affligit amicum suum, nec malum adversum eum cogitat in corde, qui sanctus est. Et juramentum, ait, mendax ne diligatis: praecipiente Domino in Evangelio: Ego autem dico vobis, ut non juretis penitus, non juraverit, numquam poterit pejerare. Non assumes nomen Domini Dei tui super re vana . Omnia haec sunt quae odi, dicit Dominus: juxta Malachiae verba dicentis: Et omnia quae oderam, faciebatis . In praeceptis quae ad vitam pertinent, et sunt perspicua, non debemus quaerere allegoriam, ne juxta Comicum
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ mensis illud arbitrant᷑ quando des¬
cendens moyses de monte sina. duas ta
bulas abiecerit atq confregerit. & ux
ta hieremiã muri pͥmũ rupti st̃ ciui¬
tatis. In qͥnto mense qui apud nos ap¬
pellatur augustꝰ. cũ ꝓpt̾ exploratores
gis a terra scã circuire dispendiis. ut ex¬
ceptis duob caleb. & iosue. om̃s in solitu¬
dine caderent. In hoc mense & anabugo¬
donosci & multa pꝰ scła a tito & uespa¬
siano tẽplũ hirłm incensũ ẽ atq destruc¬
tũ. capta urbs bethel ad quã multa mi¬
lia confugerant uideoꝵ. aratũ tẽplũ in ig¬
nominiã gentis opp̃sse a tito aͥniorufo.
hieremiã. Mense decimo qͥ apꝰ nos ianua.¬
rius dr̃ eoqd̃ ianua anni sit atq pͥncipi¬
ũ: hie dechiel in captiuitate positꝰ audiuit.
& cunctus popłs captiuoꝵ quinto m̃se tẽ¬
plũ ex̃ subuersũ. Quod plenissime in eodẽ
ꝓpħa cognoscimꝰ. Hoc ẽ gͦ om̃e quod dicit᷑.

Expanded text:
sdem mensis, illud arbitrantur, quando dessdem mensis, illud arbitrantur, quando descendens Moyses de monte Sina tabulas Legis abjecerit atque confregerit , ta Hieremiam muri primum rupti sunt civitatis . In quinto mense, qui apud nos appgis a terra sancta circumire dispendiis, ut exceptis duobus, Chaleb et Josue, omnes in solitudine caderent. In hoc mense et a Nabuchodonosor, et multa post saecula a Tito et Vespasiano templum Hierosolymis incensum est atque destructum; capta urbs Bethel, ad quam multa millia confugerant Judaeorum; aratum templum in ignominiam gentis oppressae a Tito Annio Rufo. Hieremiam. Mense decimo qui apud nos Januarius dicitur, eo quod janua anni sit atque principium, Ezechiel in captivitate positus audivit et cunctus populus captivorum, quinto mense templum esse subversum, quod plenissime in eodem propheta cognoscimus. Hoc est igitur omne, quod dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
lẽntates p̾claras. ueritatẽ tantum
t factus est sermo dñi om̃ipotentis ad
me dicens. Hec dicit dñs om̃ips. leuini
Did quod supͣ sarasar & rogomelech ꝑ
legatos quesierant utrũ in mense qͥn¬
to. & in mense septimo sicut habrt᷑ in
lxx. ieumare deberent & plangere. an
post ȩdificationẽ tẽpli finiti ieiumuor
luctũq deponere. multis in medio po¬
sitis quȩ fecerant. quȩ sperarent. ex
in dies festos uertet᷑ & gaudiũ. Ueritatẽ
tantũ dñs querit & pacẽ. Et i hoc loco
nr̃oꝵ multi multa dixerunt. & int̾ se
dissonantia. Quidã obscuritatẽ silentio
pfessi quasi ꝓfundissimã foueã in cõmen¬
tariis transierunt. rectius arbitrantes
nichil om̃io quã parũ dicere. Cogimur
ꝙͥ ad hebreos reͤirrtere & scientiȩ ueri¬
xp̃o ubi t̃giuersari solent. & ueritatẽ
celare mendacio. se d historiȩ ex prec e¬
dentib & consequentib ordo tesfatur.
Ieumiũ quarti mensis qui apud latinos
uocat᷑ uilius. die septima & decima riꝰ¬

Expanded text:
lemnitates praeclaras: veritatem tantum, t factus est sermo Domini omnipotentis ad me, dicens: Haec dicit Dominus omnipotens. Jejuniu diligite. Ad id quod supra Sarasar, et Rogommelech per legatos quaesierant, utrum in mense quinto, et in mense septimo, sicut habetur in LXX, jejunare deberent et plangere, an post aedificationem templi finire jejunium, luctumque deponere, multis in medio positis quae facerent, et quae sperarent, ex in dies festos vertetur et gaudium. Veritatem tantum Deus quaerit, et pacem. In hoc loco nostrorum multi multa dixerunt, et inter se dissonantia. Quidam obscuritatem silentio professi, quasi profundissimam foveam in commentariis transierunt: rectius arbitrantes, nihil omnino quam parum dicere. Cogimur igitur ad Hebraeos recurrere, et scientiae veriChristo, ubi tergiversari solent, et veritatem celare mendacio; sed historiae ex praecedentibus et consequentibus ordo texatur. Jejunium quarti mensis, qui apud Latinos vocatur Julius, die septima et decima eju
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝙpe tic. ut possint patere que
scripta sunt. Cũ mons olureti grandi
uoragine preruptus fuxrit. ita ut una
pars uoraginis ad orientẽ altera ad oc¬
cidentẽ respiciat : repente ex ipsa uora¬
gine excelso ex utraq parte pͣrupto.
alia uorago rũpet᷑ ad aquilonẽ. alia ad
austrũ. & preruptũ quadrangulũ fiet .
ut quadrifariã in .iiiͦi. plagas orientis
& occidentis. aquilonis & austri uorago
tendat᷑. Et fugietis inquit ad uallẽ quȩ
est inter uallẽ & syon. Hi enĩ templi &

Expanded text:
 ut possint patere quae scripta sunt: Cum mons Oliveti grandi voragine praeruptus fuerit, ita ut una pars voraginis ad Orientem, altera ad Occidentem respiciat, repente et in ipsa voragine excelsa ex utraque parte praerupto, alia vorago rumpetur ad Aquilonem, alia ad Austrum, et praeruptum quadrangulum fiet, ut quadrifariam in quatuor plagas Orientis et Occidentis, Aquilonis et Austri vorago tendatur. Et fugietis, inquit, ad vallem quae est inter templum et Sion. Hi enim templi
Abbreviated transcription (Latin):
orirns ex alto. illuminare his qͥ in tene¬
bris e inumbra mortis sedent ad diri¬
gendos pedes nr̃os minã pacis. Qui orienᷤ
ipse dr̃ & lapis angularis. quia popłm
utrũq coniungat᷑ : & duos parirtes in
unã domũ conciliet. Hic non creden¬
tib lapis scandali ẽ. De quo in psalmis
dicit᷑. Lapidẽ quẽ reꝓbauerunt ȩ difi¬
cantes hic factus ẽ in caput angũli.

Expanded text:
ns ex alto: Illuminare eos qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis . Qui Oriens ipse dicitur et lapis angularis , quia populum utrumque 805 conjungat, et duos parietes in unam domum consociet: Hic non credentibus lapis scandali est, de quo et in Psalmis dicitur: Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput angu
Abbreviated transcription (Latin):
tatores sunt: quia ecce rgo adducã
seruũ meũ orientẽ. quia lapis quẽ dedi
ante facrẽ iħu. suꝑ lapidẽ unũ septẽ
oculi sunt.
Ri hoc loco coartant᷑ a iudeis. quod
uixta consequentiã textũq sermo¬
nis magis debeant iħm sacerdotẽ
dnm saluatorẽ. Si enĩ ad dñm sermo
Est e ad xpͣm dicit᷑. audi iħu sacer¬
dos magne. quis ẽ de quo infert᷑. ecce
ego adducã seruũ meũ orientẽ qͥ alio
nomine lapis appellat᷑. & datꝰ ẽ co¬
rã iħu. & suꝑ hunc lapidẽ septẽ sunt
oculi: łcontrario nr̃i nitunt᷑ assere¬

Expanded text:
tatores sunt, quia ecce ego adducam servum meum Orientem, quia lapis quem dedi ante faciem Jesu super lapidem unum, septem oculi sunt. Nostri in hoc loco arctantur a Judaeis, quod juxta consequentiam textumque sermonis magis debeant Jesum sacerdotem Dominum Salvatorem. Si enim ad Dominum sermo est, et ad Christum dicitur: Audi, Jesu sacerdos magne: quis est de quo infertur: Ecce ego adducam servum meum Orientem, qui alio nomine lapis appellatur, et datus est coram Jesu, et super hoc lapide septem sunt oculi? Econtrario nostri nitunt
Abbreviated transcription (Latin):
magnũ. amicos eius qͥ habitant uel
sedent corã eo. & qͥ uiri sunt porten¬
dentes. discipłos rius int̾pͣtant᷑ & pro¬
pħas. Propħȩ enĩ insignũ sunt positi
futuroꝵ. Quid ẽ gͥ quod iħs & amici eiꝰ
cogunt᷑ audire: Adducã seruũ meũ
quod si in uus eius ambularae. & riꝰ p̃cepta
seruaret. ipse diudicaret domũ rius &
atria eiꝰ custodiret. & darae ei ministros
angłice dignitatis: nunc ei dicit & ami¬
cis illius plenã felicitatẽ & ꝑfectã beati¬
tudinẽ tunc futurã. quando uenerit ori¬
ens de qͦ scriptũ ẽ. Eece uir: oriens nom
rius. Et in malachia. Oriet᷑ uob tim̃tib

Expanded text:
magnum, amicos ejus qui habitant, vel sedent coram eo, et qui viri sunt portendentes, discipulos ejus interpretantur et prophetas. Prophetae enim in signum sunt positi futurorum. Quid est igitur quod Jesus et amici ejus coguntur audire: Adducam servum meum quod si in viis ejus ambulasset, et ejus praecepta servasset, ipse dijudicaret domum ejus, et atria ejus custodiret, et daret ei ministros angelicae dignitatis: nunc ei dicit et amicis illius, plenam felicitatem, et perfectam beatitudinem tunc futuram, quando venerit Oriens, de quo scriptum est: Ecce vir Oriens nomen ejus . Et in Malachia: Orietur in Al.