comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
petrus apłs. xp̃c ꝓ nob̃ passus ẽ. relinquenꝰ
nob exempłur: ut sequamͣ uestigia eiꝰ. Hȩc
ẽ in ierechiele uox suꝑ firmamentũ sonans:
quȩ alas extensas facit inclinare. Si enim
martyres ñ habuissent exempłu mortis
xp̃i in morte sua. tantũ facere putassent
qͦo plus aliqͥs ꝓ deo se facere posse nullate¬
nus existimaret: & ideo tanta humilttas
ñ eẽt. S audiunt uocẽ suꝑ firmamentũ:
urdent scilicoe. xp̃m qͥ om̃ia in manu sua
habebat. uniu̾sa contumeliars genã pas¬
sũ ut ȩuangłm describit. Uident etiam
qͥa ex uoluntate miserendi ñ necessitate na¬
ture mortalis erat: ipse enĩ solus mortuuᷤᷤ
ẽ uoluntate: alii om̃s necessitate. Qõ aut̃
passio sua p̾ ceteris difficilior fuerit: idem
nullus in passione illi se potest ȩquiꝑare.
Et hoc ideo factum ẽẽ constat. ut ostende¬
ret qnͣtã dilectionẽ in homine haberet:
ut & homo ad sui dilectionẽ magis ac¬
cederet. Uenit itaq filiꝰ d̃ĩ ut hominẽ a pecc̃o

Expanded text:
linquens nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Haec est in Ezechiele vox super firmamentum sonans, quae alas extensas facit inclinare . Si enim martyres non habuissent exemplum mortis Christi in morte sua, tantum facere putassent, quod plus aliquis pro Deo se facere posse nullatenus existimaret, et ideo tanta humilitas non esset. Sed audiunt vocem super firmamentum, vident scilicet Christum, qui omnia in manu sua habebat, universa contumeliarum genera passum, ut Evangelium describit. Vident etiam quod ex voluntate miserendi, non necessitate naturae mortalis erat: ipse enim solus mortuus est voluntate, alii omnes necessitate. Quod autem passio sua prae caeteris difficilior fuerit, idem nullus in passione illi se potest aequiparare. Et hoc ideo factum esse constat, ut ostenderet quantam dilectionem in hominem haberet, ut et homo ad sui dilectionem magis accederet. Venit itaque Filius Dei, ut hominem a peccato
Abbreviated transcription (Latin):
Et qͦdcũq petieritis patre in nomine meo:
det uob̃. Non eẽt gr̃a. si p̾cederent mertta
Non gͦ ds̃ eligit bonos: s qͦs eligit. grã bo¬
nos facit. Ponit eos in se ipso tamꝗͣ palmi¬
tes in uite. lit in eo radicati. eant uolendo
uelle enĩ mente ẽ ire: fructũ afferant oꝑan¬
do. Maneat dilectio: qͥa ipsa ẽ fructus ñr
Quȩ dilectio nunc ẽ in desiderio. ñdũ in sa¬
turitate: & ipso desiderio qͦocũq petierimꝰ
in nomine iħu dabit nob̃ pater. a caemi
ec mando uob̃: ut diligatis inuicem
Cum sacra eloquia dñicis plena sint
p̾cẽptis. qͥd ẽ qͦd de dilectione qͣsi de singi¬
lari mandato hic loquit᷑ dũs: nͥ qͥa om̃e¬

Expanded text:
Et quodcunque petieritis Patrem in nomine meo, det vobis. Non esset gratia, si praecederent merita. Non ergo Deus elegit bonos, sed quos elegit gratia bonos facit. Ponit eos in seipso tanquam palmites in vite, ut in eo radicati eant volendo velle enim, mente est ire, fructum afferant operando. Maneat dilectio, quia ipsa est fructus noster. Quae dilectio nunc est in desiderio, nondum in saturitate, et in ipso desiderio quodcunque petierimus in nomine Jesu, dabit nobis Pater. A. 138X Haec mando vobis, ut diligatis invicem. Cum sacra eloquia Dominicis sint plena praeceptis, quid est quod de dilectione quasi de singulari mandato hic loquitur Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Siqͥs in me ñ manserit mittet᷑ foras sic̃ pal¬
mes & arescet: et colligent eũ & in ignem
mittent & ardet. Ligna uitis tanto st̃ contep¬
tibiliora siin uitȩ ñ manserit: qnͣto glori¬
nullis agͥcolarum usib ꝓsunt: nullis fabri¬
lib oꝑib deputant᷑. Unũ eduob palmit
congrut: aut uitis. aut ignis. Ut gͦ in igil
ñ sit: ex humore uitis fructificet. A cxxexiii.¬

Expanded text:
it, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaque vitis tanto sunt contemptibiliora si in vite non manserint, quanto glorinullis aglibus operibus deputantur. Unum e duobus palmiti congruit: aut vitis, aut ignis. Ut ergo in igne n sit, ex humore vitis fructificet. A.
Abbreviated transcription (Latin):
facient uob: ꝓpt̾ nom̃ meũ.Icel.
Hoc ẽ me in uob̃ odio habebunt: me in
uob ꝑsequent᷑. T̃ anto gͥ miseriores qͥ ista
faciunt: qnͣto beatiores qui ꝑsequitionem
patiunt᷑. Mali habent odio nom̃ xp̃i et
misit me. Nesciunt ea scientia de qua
scriptũ ẽ. Scire autẽ te: sensus ẽ consũmatꝰ:¬

Expanded text:
facient vobis propter nomen meum. Hoc est, in vobis me odio habebunt, me in vobis persequentur. Tanto igitur miseriores qui ista faciunt, quanto beatiores qui persecutionem patiuntur. Mali habent odio nomen Christi et  qui misit me. Nesciunt ea scientia, de qua scriptum: Scire autem te, sensus est consummat
Abbreviated transcription (Latin):
uob̃ sie: et gaudiũ ur̃m impleat᷑. Gaudiũ
plenũ. Gaudiũ nr̃m inchoat in fioe renas-¬
centiũ: implebit᷑ autẽ in p̾mio resurgentiũ.
Hoc ẽ preceptũ meũ ut diligatis inuicem.
sic̃ dilexi tios. Ut qͥd dilexit nos xp̃c n ut cũ
ait. Mandatũ nouũ do uob: ut diligatis
inuicẽ. Ergo repeticio ista cõmendatio est¬

Expanded text:
et gaudium vestrum impleatur. Gaudium plenum. Gaudium nostrum inchoat in fide renascentium, implebitur autem in praemio resurgentium. Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem sicut dilexi vos. Ut quid dilexit nos Christus, nisiait: Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem . Ergo repetitio ista est commendatio
Abbreviated transcription (Latin):
.Omnẽ palmitẽ in me ñ ferentẽ fructũ tollec
eũ: & omnẽ qͥ fert fructũ purgabit eũ. ut fru¬
ctũ plus afferat. Quanto mundiores: taito
fructuosiores. Mundat d̃s mundata corda:
sp̃m caritatis ampliꝰ infundendo. Q uͦ in u¬
te plantati fuerunt s aruerunt. qͥ scilicoe in
ȩccłia fide herent. nec tam̃ caritate pingues¬
cunt: exeident᷑ ad ignẽ. Iam uos mundi
estis. ꝓpt̾ sermonẽ qũe loquutus sũ uobis
Quare ñ ait ꝓpt̾ baptismũ qͦ abluti estis. s¬
dat: Sine uerbo: non ẽ nisi aqua. Accedit u̾¬
bũr: et fit sacramentũ. Hinc qnͣdo pedes eis
lauit: dixit. Qͥ lotus ẽ ñ indiget nͥ ut pedes¬
lauet: s ẽ mundꝰ totus. Unde tanta uirtꝰ agͣ
ut corpus tangat. & cor lauet: nͥ faciente u̾bo
Non qͥa dicit᷑: s qͥa credit᷑. Corde enĩ credit᷑ ad

Expanded text:
palmitem in me non ferentem fructum, tollet eum, et omnem qui fert fructum, purgabit eum, ut fructum plus afferat. Quanto mundiores, tanto fructuosiores. Mundat Deus mundata corda spiritum charitatis amplius infundendo. Qui vero in vite plantati fuerint sed aruerunt, qui scilicet in Ecclesia fide haerent nec tamen charitate pinguescent, excidentur ad ignem. Jam vos mundi estis propter sermonem quem locutus sum vobis. Quare nbum? Sine verbo non est nisi aqua. Accedit verbum, et fit sacramentum. Hinc quando pedes eis lavit, dixit: Qui lotus est, non indiget ut lavet, sed est mundus totus . Unde tanta virtus aquae ut corpus tangat et cor lavet, nisi faciente verbo? Non quia dicitur, sed quia creditur. Corde
Abbreviated transcription (Latin):
& oderunt et me ꝙ patr̃e meũ. S ut im¬
pleat᷑ sermo qͥ in lege eors scriptus ẽ: qͥa o¬
dio habuerunt me gratis. Oꝑa uider̃t &
tam̃ oderunt. et si nescientes filiũ & patr̃e
indiuise oꝑantes. Eorũ legem dicit ñ ab
ipsis inuentam. s ipsis datam: sic̃ dicimꝰ
panẽ nr̃m cotidianũ quẽ tam̃ a deo peti-¬
mus. addendo da nobis. Gratis odit: qͥ
nullũ ex odio commodũ querit. uel in¬
commodũ fugit. Gratis diligt̃ aliquẽ p̾t̃¬

Expanded text:
 ut impleatur sermo, qui in lege eorum scriptus est, quia odio habuerunt me gratis . Opera viderunt, et tamen oderunt, et si nescientes Filium et Patrem indivise operantes. Eorum legem dicit non ab ipsis inventam, sed ipsis datam, sicut dicimus: Panem nostrum quotidianum, quem tamen a Deo petimus, addendo: da nobis . Gratis odit, qui nullum ex odio commodum quaerit vel incommodum fugit. Gratis diligunt justi aliquem p
Abbreviated transcription (Latin):
ita ego dilexi uos. Manete gͦ in dilectione
mea. qua diligo uos. Si p̾cepta mea ser¬
uauertus. manebitis in dilectione mea: Ioẽ
scietis uos eẽ dilectos a me. Nemo p̃cepta
seruat qͥ ñ diligit. & nemo diligit nͥ qͥ scruat:
nec pͥus seruamꝰ p̃cepta ut nos diligat xp̃c:¬

Expanded text:
ne mea, quia diligo vos. Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea. Id est, scietis vos esse dilectos a me. Nemo praecepta servat qui non diligit, et nemo diligit, nisi qui servat, nec prius servamus praecepta, ut nos diligat C
Abbreviated transcription (Latin):
discipulos menbra. Unius naturȩ st̃ uitis
& palmes: ꝓpt̾ qͦd factus ẽ homo. ut nr̃ãm
naturã haberet. Quare addidit uera. cũ ꝑ
similitudiñẽ uitis dicat᷑ ut leo. agnus. et
non ꝑ ꝓprietatẽ:  Qͥa ab illa uite se discreut
cui dicit᷑. Quomͦ conuersa es in amaritu¬
dinẽ uitis alienȩ.Non fuit uera uitis. ͣ
spinas redoidit ꝓ uius. Uitis xp̃c. scłm¬

Expanded text:
discipulos membra. Unius naturae sunt vitis et palmes, propter quod factus est homo, ut nostram naturam haberet. Quare addidit, vera, cum per similitudinem vitis dicatur, ut leo, agnus, et per proprietatem? Quia ab illa vite se discrevit, cui dicitur: Quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae? Non fuit vera vitis, quae spinas red
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ caritatẽ fit bonus: & tta bonꝰ seruus
est amicus. Sic̃ duo timores: sic duȩ suite
seruitutes. Est timor qũe ꝑfecta caritas fo¬
ras mitat: ẽ alter timor castus ꝑmanens
tẽ & timorẽ: qͥ non ẽ in caritate dicens. Non
enĩ accepistis sp̃m seruititas. iterũ in timo¬
re. De timore casto dixit. Noli altũ sapere:
s time. De seruitute ñ casta dictũ ẽ:iam ñ
dicã uos seruos. De altera seruitute dic̃ alibi.
Euge serue intͣ in gaudium dñi tui. Ergo
serui sumus: ꝙ ñ serui. Serui bon. ñ ser¬
ui tales. qualis ille de quo scͥptum ẽ. Seruuᷤ.
⁊ ñ manet in domo inȩternũ Uos autem
dixi amicos: qͥa omĩa quȩcũq aicouu a¬
⁊ patre meo nota feci uob̃. Non ẽ contrariũ
ad hoc qͦd alibi dicit: multa habeo uob̃
dicere. s ñ potestis portare mͦ: qͥa p̾teritũ
posuit hic ꝓ futuro. ut illud. fodert̃ manꝰ
meas & pedes meos. Daturus erat eiᷤ dñs
plenitudine: de qua dicit apłs. Cũ autẽ

Expanded text:
 charitatem fit bonus, et ita bonus servus est amicus. Sicut duo timores, sic duae sunt servitutes. Est timor quem perfecta charitas foras mittit, est alter timor castus permanens tem et timorem, qui non est in charitate, dicens: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . De timore casto dixit: Noli altum sapere, sed time . De servitute non casta dictum est: Jam non dicam vos servos . De altera servitute dicit alibi: Euge, serve bone, intra in gaudium Domini tui . Ergo servi sumus, et non servi. Servi boni, non servi tales, qualis ille de quo scriptum est: Servus non manet in domo in aeternum . Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Non est contrarium ad hoc quod alibi dicit: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis portare modo , quia praeteritum posuit hic pro futuro, ut illud: Foderunt manus meas et pedes meos . Daturus erat Dominus eis plenitudinem de qua dicit Apostolus: Cum autem
Abbreviated transcription (Latin):
gestatẽ ꝑduxerint: in facinora ꝓsilitur.
Si mundus uos goit. scitote qͥa me prio
ñ uult odiũ mundi sustinere cũ capite. Si
de mundo fuissetis: mundus qͦt siũ erati
diligeret. Si malus punit scelera mali ex par¬
te mundus odit qͦo suũ ẽ dũ punit: ex pall
amat. qͥa malus fauet malis. O dit mun¬
dus in se naturã: diligte uiciũ. Diligit in¬
iqͥtatẽ: odit animã suam. Nob̃ uͦ de nat᷑a
dicit᷑. diligite inimicos ur̃os: & de uicio. no

Expanded text:
gestatem perduxerint, in facinora prosilitur. gestatem perduxerint, in facinora prosilitur. Si mundus vos odit, scitote quia me prion vult odium mundi sustinere cum capite. Si de mundo fuissetis, mundus quod suum erat diligeret. Si malus punit scelera mali, ex parte mundus odit quod suum est, dum punit; ex parte amat, quia malus favet malis. Odit mundus in se naturam, diligit vitium; diligit iniquitatem, odit animam suam. Nobis vero de natura dicitur: Diligite
Abbreviated transcription (Latin):
uersitat̾e oꝑis: s unũ in radice dilectionis.
Hoc ẽ qͦd apłs ait. fructus sp̃c ẽ. caritas.
Acapite incepit: deinde cetera tanꝗͣ ex isto ai¬
capite descendentia contexuit. Quȩ st̃gau¬
diũ .pax. lon ganuitas: & cetera. Est autẽ d̾.¬
caritas motꝰ animi ad fruendũ dõ ꝓpter
ipsum: & se et proximo ꝓpt̾ dm̃. Id eligere
prudentia ẽ. & nullis inde molestiis au̾ti
fortitudo ẽ. nullis illecebris Tmꝑantia ẽ
nulla suꝑbia nsticia est. Hic sunt hȩuir¬
tutes in actu: in ȩterna beatitudine in ef¬
fectu. Hic in oꝑe: ibi in mercede. Hic in of¬
ficio. ibi in fine. Cuprditas uͦ ẽ motꝰ am¬
mi. ad fruendũ se & proximo &e qͦlibet
corpore: ñ ꝓpt̾ dm̃. Qd̃ agit indomita cu¬
piditas. ad corrumpendũ animũ & corpꝰ
suũ: flagiciũ uocat᷑. Qd autẽ agit ut alti
noceat: facinus dicit᷑. Et hȩc fc̃ duo genera
omniũ peccatoꝵ. S flagitia pͥora ftͣ quȩ
cũ exinaniuerint animũ & ad quand̾a e¬

Expanded text:
ersitatem operis, sed unum in radice dilectionis. Hoc est quod Apostolus ait: Fructus spiritus est charitas . A capite incepit, deinde caetera tanquam ex ipso capite orta contexuit, quae sunt gaudium, pax, longanimitas , et caetera. Est autem charitas motus animi ad fruendum Deo propter ipsum, et se et proximo propter Deum. Id eligere, prudentia est; nullis inde averti molestiis, fortitudo est; nullis illecebris, temperantia est; nulla superbia justitia est. Hic sunt hae virtutes in actu, in aeterna beatitudine in effectu; hic in opere, ibi in mercede; hic in officio, ibi in fine. Cupiditas vero est motus animi ad fruendum se et proximo et quolibet corpore non propter Deum. Quod agit indomita cupiditas ad corrumpendum animum et corpus suum, flagitium vocatur; quod autem agit ut alteri noceat, facinus dicitur. Et haec sunt duo genera omnium peccatorum, sed flagitia priora sunt, quae, cum exinaniverunt animum et ad quamdam e
Abbreviated transcription (Latin):
In hoc clarificatus ẽ pat̾ m̃s a caxixiuii.
ut fructũ plurimũ afferatis: &e efficiamini
me discipuli. In hoc gła ẽ patͥs totũ tͥbu¬
entis qͦd homo ꝑ eius grãm fit discipulꝰ xp̃i:
& in eo manens fructificat ꝑ predicationẽ
et passionẽ cũ illo. Ait apłs. Ipsuis opꝰ sumꝰ:
in xp̃o creati. Siue glificatus. siue clarifica

Expanded text:
In hoc clarificatus est Pater meus ut fructum plurimum afferatis, et efficiamini mei discipuli. In hoc est gloria Patris, totum tribuentis, quod homo per ejus gratiam fit discipulus Christi, et in eo manens fructificat per praedicationem et passionem cum illo. Ait Apostolus: Ipsius opus sumus, in Christo creati . Sive glorifica
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionẽ nemo habet: ut anim̃a suã qͥs
ponat ꝓ amicis suis. Dilectioñe uocat hic
ꝓbationẽ dilectionis. to: exhibitionẽ oꝑis:
transferens nom̃ de causa ad effectum. E qui¬
de nullũ maiꝰ dilectionis argumentũ ẽ: quã
ponere anim̃ã ꝓ amicis. Consequens ẽ it¬
quẽadmodũ xp̃c animã suam ꝓ nob posuit.
sic & nos animas ꝓ frĩb ponamꝰ. Hoc est
qͦd legit᷑ in ꝓuerbis salomonis. Si sederis
cenare ad mensã potentis considerans intel¬
lige quȩ apponunt᷑ tͥ: et sic mitte manũ tuã:
sciens q̃m talia oportet de p̾parare. Mensa
potentis ẽ: unde sumit᷑ corpus & sangius
dñi. Sedere ẽ: humilit̾ accedere. Consideran¬
do apposita intelligere ẽ: tantã grãm cogi¬
tare. Mitcere manũ & scire quȩ oportet pre¬

Expanded text:
dilectionem nemo habet, ut animam suam quis ponat pro amicis suis. Dilectionem vocat hic probationem dilectionis, id est exhibitionem operis, transferens nomen de causa ad effectum. Equidem nullum majus dilectionis est argumentum, quam ponere animam pro amicis. AUGUST. us animam suam pro nobis posuit, sic et nos animas pro fratribus ponamus. Hoc est quod legitur in Proverbiis Salomonis: Si sederis coenare ad mensam potentis, considerans intellige quae apponuntur tibi et sic mitte manum tuam, sciens quoniam talia oportet te praeparare . Mensa potentis est, unde sumitur corpus et sanguis Domini. Sedere est humiliter accedere. Considerando apposita intelligere, est tantam gratiam cogitare. Mittere manum et scire quae oportet prae
Abbreviated transcription (Latin):
xit consummatũ ẽ: qͥa omne uiciũ huma¬
nȩ corruptionis hausisset. m.RCeteri uͦ
icebant. Sine uideamus an ueuiat helyas
liberans eum. Quia uocem dñi male intel¬
lexerant: frustra aduentũ helye expectabant
M arcus dicit illum qͥ impleuit spongiam
se ce alios. Lucas hoc p̾occupauit ante la¬
tronis insultatione. Nam semel complechi
uoluit: qͦd a militib factum & dictum ẽ.
uͥ mouere ñ debet qd̾ ñ unum s plures dix̃
acetum obtulisse siẽ ioħes: genus enĩ locu¬
tionis tenuit de quo supͣ tractauimꝰ. plu¬
ralem ꝓ singulari ponens. m.R.l. Lħe
autẽ iterum clamans uoce magna: Lpat̾
in manus tuas commendo sp̃m meũ: a
tus inualuit. quȩ dicit. Aꝑite mͥ portas
iusticiȩ: ꝙ ingressus in eas confitebor dño.
de t̾ra sumus: ille cũ exaltata uoce expira

Expanded text:
xit, consummatum est, qui omne vitium humanae corruptionis hausisset. M. R. Caeteri vero dicebant: Sine, videamus an veniat Elias, liberans eum. Quia vocem Domini male intellexerant, frustra Eliae adventum exspectabant. Marcus dicit illum qui implevit spongiam,se et alios. Lucas hoc praeoccupavit ante latronis insultationem. Nam semel complecti voluit quod a militibus factum et dictum est. Ubi movere non debet, quod non unum, sed plures dixit acetum obtulisse, sicut Joannes genus locutionis tenuit, de quo supra tractavimus, pluralem pro singulari ponens. M. R. L. Jesus autem iterum clamans voce magna. L. Pater, in manus tuas commendo spiritum meum. A. tus invaluit, quae dicit: Aperite mihi portas justitiae, ingressus in eas, confitebor Domino . de terra sumus, ille cum exaltata voce exspira
Abbreviated transcription (Latin):
hoc facto implet᷑. Sicut enĩ lingua ꝓ sono
quẽ expruntt ponit᷑. unde grecam lingũa
uel latiña dicimus: sic harundo dici potest
litcera. quȩ harundine scribit᷑. Imponunt
gͦ spongiam harundini: io: euentum rei
premissȩ ꝓphetiȩ adiungunt. Acetum gͦ e
rant. & aceto pleni: qͥa ip̃si erant corrupti
et corruptione pleni. Hoc aceto milites
potant dñm: quẽ illors suggestione mor¬
ti tradurt. Hoc aceto: succus letalis pomi

Expanded text:
pletur. Sicut enim lingua pro sono quem exprimit ponitur, unde Graecam linguam vel Latinam dicimus; sic arundo dici potest littera quae arundine scribitur. Imponunt go spongiam arundini, id est eventum rei praemissae prophetiae adjungunt. Acetum ergo erat erant et aceto pleni, quia ipsi erant corrupti, et corruptione pleni. Hoc aceto milites potant Dominum, quem illorum suggestione morti tradunt. Hoc aceto succus lethalis pomi
Abbreviated transcription (Latin):
infirmã aridam. ignib aptam. Implet aceto:
hoc ẽ malitia & dolo. De quo dñs. Plantau
te uineam soreht. et qͦm conuersa es in ama¬
ritudinẽ uitis alienȩ. Et expectaui ut face
ret uuas: et fecit spinas. Iudei cor habebãt
uelut spongiam. cauernosis quodammꝰ at¬
q tortuosis latibulis fraudulentũ. Ysopũ
autẽ cui scd̃m ioħem circumposuert̃ spon¬
giam accto plenam. qm̃ herba humilis ẽ.
et pectus purgat. xp̃i humilitatẽ accipimꝰ.:
quã cucum dederiuit. Unde psalmista. As

Expanded text:
infirmam, aridam, ignibus aptam: implet aceto, hoc est, malitia et dolo: de quo dicitur: Plantavi te vineam Sorech, et quomodo conversa es in amaritudinem vitis alienae? Et exspectavi uret uvas, et fecit spinas . AUGUST. Judaei cor habebant velut spongiam, cavernosis quodammodo atque tortuosis latibulis fraudulentum. Hyssopum autem cui secundum Joannem circumposuerunt spongiam aceto plenam, quoniam herba humilis est, et pectus purgat, Christi humilitatem accipimus quam circumdederunt. Unde psalmista: As
Abbreviated transcription (Latin):
t̾ris dicunt᷑ ẽ inferi. si corpoialia loca non ft̃.¬
aut unde inferi appellant᷑: si sub terris ñ sũt
S ioem doctor dicit. Ideo sub terris dicun᷑
inferi uł credunt᷑: qͥa congruent̾ in sp̃u ꝑ illas
corporaliũ rerũ similitudines sic demonstran¬
t᷑: ut qm̃ defunctoꝵ animȩ inferis digne car¬
nis amore peccauert̃: ad illas corporaliũ recũ
similitudines exhibeant᷑: quib carne moraui
solent sub t̾ra condi. Nonnulli ex hac senten¬
tia augustini sentiunt: qͦd ubicũq peccator
fuerit. ibi elem̃ta cruciabunt eũ & in cor¬
pore suo. & ex locis adiacentib. Est enĩ ꝓ¬
babile ut anima quȩ sua sponte sumit a
carne fomentũ peccandi: nolens ab eadem
recipiat fomentũ crutiatꝰ. Et qͥa pene illea
cutissime ac sempit̾nȩ erunt: ñ imꝓpͥe ignis
ȩcernꝰ appellant᷑. Merito qͦ infernales & sub
t̾ra fore dicurit᷑: qͥa miserȩ animȩ ꝑ lapsum

Expanded text:
terris dicuntur esse inferi, si corporalia loca non sunterris dicuntur esse inferi, si corporalia loca non sunaut unde inferi appellantur, si sub terris non sunt. » Sed idem doctor dicit: « Ideo sub terris dicuntur inferi vel creduntur, quia congruenter in spiritu per illas corporalium rerum similitudines sic demonstrantur. Ut quoniam defunctorum animae inferis dignae, carnis amore peccaverunt, ad illas corporalium rerum similitudines exhibeantur, quibus carne mortui solent sub terra condi. » Nonnulli ex hac sententia Augustini sentiunt quod ubicunque peccator fuerit, ibi elementa cruciabunt eum et in corpore suo, et ex locis adjacentibus. Est enim probabile ut anima, quae sua sponte sumit a carne fomentum peccandi, nolens ab eadem recipiat fomentum cruciatus. Et quia poenae illae acutissimae ac sempiternae erunt, non improprie ignis aeternus appellantur. Merito quoque infernales et sub terra fore dicuntur, quia miserae animae per lapsum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ enĩ quantũ exigit culpa. tantũ illic sen¬
tiet penã. Nam ficut in hoc mundo ñ õs
equaliter sentiunt ardorem solis: ita illic
in uno igne ñ unus modus ẽ incendii. sed
dissimiliter exurit. Augustinꝰ in uicesimo
pͥmo. de ciuitate di. Nequaꝗͣ negandũ ẽ. ecer-¬
na cuiꝰq uariet᷑. siue ipse equaliter ardeat:
in iob. Miro ualde mͦ gehennȩ ignis corpore¬
us ẽ. nec lignis nutrit᷑. nec succẽssione indiget:
& ẽ in extingubilis cieatus a deo. ab ipsa
mundi origine. ¶ Idem nono iob. Ulttrix
flamma uitioꝵs cremationẽ habet: lum̃
ñ habet. Ignis ille ad consolationẽ ñ lucet:
&. tam̃ ut magis torqueat ao aliqͥd lucet.¬
Nam reꝓbi se uisuri sunt in inferno. ut
magis doleant: qͥa & diues in sinu abrahȩ
lararũ uidit. ¶ E x libro ꝓnosticor. Est ut
ait beatus augustinus inferoꝵ substantia in¬
coiporalis. Et ideo merito queritur unde sub

Expanded text:
etenim quantum exigit culpa, tantum illic senetenim quantum exigit culpa, tantum illic sentiet poenam. Nam sicut in hoc mundo non omnes aequaliter sentiunt ardorem solis, ita illic in uno igne non unus modus est incendii, sed dissimiliter peccatores exurit. » Augustinus in vigesimo primo De civitate Dei: « Nequaquam negandum est, aeterna cuiusque uarietur, siue ipse aequaliter ardeat, gehennae ignis corporeus est, nec lignis nutritur, nec succensione indiget et est inexstinguibilis creatus a Deo ab ipsa mundi origine. » Idem octavo Job: « Ultrix flamma vitiorum cremationem habet, lumen non habet. It, tamen, ut magis torqueat, ad aliqNam reprobi se visuri sunt in inferno, ut magis doleant; quia et dives in sinu Abrahae Lazarum vidit . » Ex libro Prognosticorum: « Est, ut ait beatus Augustinus, inferorum substantia incorporalis. Et ideo merito quaeritur, unde sub
Abbreviated transcription (Latin):
Alius ordo etiam iudicat. exemplo suo reꝓbos.
ꝙ iudicat᷑ cũ ei dicit᷑. Esuriur: & dedistiᷤ mͥ
manducare. Mali uͦ qui intra ȩccł̃iam funt.
utiq ñ iudicant: s iudicant᷑ cũ eis dicitur.
Esuruu: & ñ dedistis mͥ manducare. De his
autẽ qͥ extra ȩccł̃iam inueniendi st̃ dicit
psalmista. Non resurgent impii in iudi-¬
cio: ut uł iudicent. uł idicent᷑. Gemina
puntt᷑ sententia impius. dũ aut hic ꝓsuis
meritis m̃tis cecitate ꝑcutit᷑. ne uertiatẽ
uideat: aut dũ in fine dampnabit᷑. ut debitas
penas exsoluat: De igne autẽ ȩcerni sup¬
plicii: qͥo seĩ patres senserint in mediũ ꝓfe¬
ramus. Ex libro ꝓnosticoꝵ de dictis au¬
gustini. Ignis ille cuiꝰmodi & in qua mun¬
di uel rerũ parte futurus sit. hominẽ scire
arbitror neminẽ: nͥ forte cui sp̃ce diuinꝰ osten¬
dit. Ex eodẽ. Unus quidẽ ẽ gehennȩ ignis:
s ñ uno mͦ om̃s crutiat peccatores. Uniꝰctuꝰq

Expanded text:
Alius ordo etiam judicat exemplo suo reprobos, et judicatur cum ei dicitur: Esurivi, et dedistis mihi manducare. Mali vero, qui intra Ecclesiam sunt, utique non judicant, sed judicantur, cum eis dicitur: Esurivi, et non dedistis mihi manducare. De his autem qui extra Ecclesiam inveniendi sunt, dicit Psalmista: Non resurgunt impii in judicio , ut vel judicent, vel judicentur. Gemina punitur sententia impius, dum aut hic pro suis meritis mentis caecitate percutitur, ne veritatem videat; aut dum in fine damnabitur, ut debitas poenas exsolvat. De igne autem aeterni supplicii quid sancti Patres senserint, in medium proferamus. Ex libro prognosticorum de dictis Augustini: « Ignis ille cujusmodi et in qua mundi vel rerum parte futurus sit, hominem scire arbitror neminem, nisi forte cui Spiritus divinus ostendit. » Ex eodem: « Unus quidem est gehennae ignis, sed non uno modo omnes cruciat peccatores. Uniuscujusque
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi iħc mittit disciplos p̃parare sͥ pascha & dicit ihi¬
eis qͦd unus ex uob̃ tradet me. Curm̃.
U bi iħc tradit sacram̃tũ corporis & sanguinis sii. elyu¬
& uͥ iħe dicit ad petrũ expetiuit sathanas ut
uos uentilet. os hodie in me scandalramini.

Expanded text:
 mittit discipulos praeparare sibi pascha, et dicit eis quod Unus ex vobis me tradet. CLVI. Ubi Jesus tradit sacramentum corporis et sanguinis sui, et ubi Jesus dicit ad Petrum: Expetivit Satanas ut vos ventilet, et: Omnes hodie in me scandalizabimini.
Abbreviated transcription (Latin):
Ubi tradit᷑ iħe pilato. & penitet uidas.
ihc de cruce matr̃e suã cõmendauit discipulo
qũe diligebat dicens ecce mater tua.
Ubi ioseph petit corpis iu a pilato. & sepelit
una cũ nichodemo.
Ubi iudei signant monumentũ
tib de resurrectione xp̃i.¬

Expanded text:
CLXV. Ubi princeps sacerdotum adjurat Jesum: Si tu esJesus de cruce de matre sua dixit ad discipulum, quem diligebat: Ecce mater tua. CLXXI. Ubi Joseph petit corpus Jesu a Pilato et sepelit una cum Nicodemo. CLXXII. Ubi Judaei signant monumentum.tibus de resurrectione Chri
Abbreviated transcription (Latin):
frcuam: intͣ in gaudiũ dñ tui. Aomixtus
choris angłicis sic intꝰ letare de munere. qd̾
nec oculus uidit. nec auris audiuit. nec in
cor hominis ascendit: ut iam ñ sit qͦd exte¬
rius doleas de corruptione. Presentia licet
magna uideant᷑. in cõparatione tam̃ fu¬
turor parua fc̃ & pauca:. nec sine admixti¬
one alicuiꝰ molestiȩ. Qõ ẽ maiꝰ gaudiũ ꝗͣ¬
⁊ eẽ cũ dño: Accessit autẽ & qͥ duo talen¬
ta acceꝑat: et ait. Dñe duo talenta tradidi

Expanded text:
uam, intra in gaudium domini tui. Admistus choris angelicis, sic intus laetare de munere, quod nec oculus vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit , ut jam non sit quod exterius doleas de corruptione. Praesentia, licet magna videantur, in comparatione tamen futurorum parva sunt et pauca, nec sine admistione alicujus molestiae. Quod est majus gaudium, quam esse cum Domino? Accessit autem et qui duo talenta
Abbreviated transcription (Latin):
& dedistis mͥ bibere. hospes eram: ꝙ collegistis
me Dudus:⁊e opiustis mne Iutirmues. d uisi¬
tastis me. In carcere: & uenistis ad me. Mani-
nentia. Ad animas uͦ spectat ut esurientẽ et
sitientẽ iusticiam pane uerbi dĩ reficias: uel
potu sapientiȩ refrigeres. Errantẽ in domũ
matͥs eecłiȩ reuoca: nudũ abono oꝑe iurtu¬
tib orna: infirmũ in fioe corrobora⁊ in tri¬
bulatione aliqua. seu carcere tristiciȩ opp̾s¬
so. subueni: cõpatiendo uel consolando
uera dilectione. T unc respondebunt ei
iusti dicentes. Dñe qnͣdo te uidimꝰ esurientẽ.
q pauimus: sitientẽ & dedimus tͥ potum:¬
Quando autẽ te uidimꝰ hospitẽ & collegimꝰ
de. aut nudũ q cooꝑiumus te:  Aut qnͣdo
te uidunꝰ infirmũ. aut in carcere: & uenimꝰ
ad te: In conscientiis suis tta respondebt̃
ñ diffidentes de uerb̃ dñt s uel stupentes ꝓ
magnitudine maiestatis regis: uel qͥa par¬
uũ iudet᷑ omne bonũ qͦd fecerunt cõparatio¬

Expanded text:
 hospes eram, et collegistis me; nudus, et operuistis me; infirmus et visitastis me; in carcere, et venistis ad me. Manifenentia. Ad animas vero spectat, ut esurientem et sitientem justitiam pane verbi Dei reficias, vel potu sapientiae refrigeres. Errantem in domum matris Ecclesiae revoca; nudum a bono opere, virtutibus orna; infirmum in fide corrobora. In tribulatione aliqua seu carcere tristitiae oppresso subveni, compatiendo vel consolando vera dilectione. Tunc respondebunt ei justi, dicentes: Domine, quando te vidimus esurientem, et pavimus? sitientem et dedimus t collegimus te? aut nudum, et cooperuimus te? Aut quando te vidimus infirmum aut in carcere, et venimus ad te? In conscientiis suis ita respondebunt, non diffidentes de verbis Domini, sed vel stupentes de magnitudine majestatis regis, vel quia parvum videtur eis omne bonum quod fecerunt comparatio
Abbreviated transcription (Latin):
inimicos meos illos qͥ noluer̃t me rt ĩo¬
nare suꝑ se: ad ducite huc. & interficite an¬
te me. Iniqͥtatẽ omniũ reꝓbors ad xp̃m con¬
u̾ti nolentiũ qͥ uerbũ fidi uł nũqua auui¬
re uł male interp̾tando corrũꝑe malunt
significat in die iudicũ punienda. ꝑ duos ser¬
uos fideles utriꝰq ppłi doctores: & ꝑ decem

Expanded text:
inimicos meos illos qui noluerunt me regnare super se, adducite huc et interficite ante me. Iniquitatem omnium reproborum ad Christum converti nolentium, qui verbum fidei vel nunquam audire, vel male interpretando corrumpere malunt, significat in die judicii puniendam. Per duos servos fideles, utriusque populi doctores; per decem
Abbreviated transcription (Latin):
pus eiꝰ ȩccłia. In nr̃o corpore caput sursũ est:
pedes in t̾ra. In aliqua constipatione homi¬
nũ qnͣdo aliqͥs tͥ pede calcat. ñne dicit caput
calcas me: Quomͦ gͦ lingua quã nemo tan¬
git dicit calcas meꝰ Sic xp̃e caput qͦo nemo
calcat dicet. Esuriui. & ñ cdedistis mͥ mandu¬
care: & cetera. Tunc respondebt̃ & ipsi
dicentes. Dñe qnͣdo de uidimus esurientẽ aut
sinentẽ. aut hospit̃e. aut nuictũ. aut infirmũ.
uł in carcere: ꝙ ñ ministratiimꝰ tͥ Excusare
satagunt ex consuetudine qua solebant ho¬
mines fallere: s ñ habent excusationẽ: qui
conuerti a malis. & agere bona noluerunt.
Tunc respondebit illis dicens. Am̃ dico uob̃:
qũãditi ñ fecistis uni de minorib his: nec
m̃ fecistis. Et ibunt hii in suppliciũ ȩternũr:

Expanded text:
pus ejus, Ecclesia. In nostro corpore caput sursum est, pedes in terra. In aliqua constipatione hominum, quando aliquis tibi pedem calcat, nonne dicit caput, calcas me? Quomodo ergo lingua quam nemo tangit, dicit, calcas me, sic Christus caput, quod nemo calcat, dicet: Esurivi, et non dedistis mihi manducare, etc. Tunc respondebunt et ipsi, dicentes: Domine, quando te vidisitientem, aut hospitem, aut nudum, aut infirmum, vel in carcere, et non ministravimus tibi? Excusare satagent ex consuetudine, qua solebant homines fallere; sed non habent excusationem, qui converti a malis et agere bona noluerunt. Tunc respondebit illis, dicens: Amen dico vobis, quandiu non fecistis uni de minoribus his, nec mihi fecis
Abbreviated transcription (Latin):
interposiuonẽ uel ao inconculeationen
ablationis. Qͥ amorẽ habet uerbi. dabt̃ bu
etiam illi sensus intelligendi. Alioqͥn nulla
uere sapientiȩ dulcedine gaudebit: etiã si
gelii: etiã honor legis redoit᷑. Non haben¬
t autẽ fiõe. xp̃i: etiam qͦd habere sͥ udebatur
honoris ex lege aufert᷑. Aliter. Habent bo¬
nũ usũ in dĩ munere: augebit᷑ grã. Ab eo
autẽ qͥ in dĩ munere bonũ usũ ñ habet: e
deuntis exam̃ etiã nunc ex parte celebrat᷑.
ꝓpt̾ gr̃ẽ mutationẽ. quȩ uni dat᷑. ꝙ alteri
aufert᷑: s in generali iudicio uniuersaliter
implebit᷑. Cotidie namq conspicit statũ
eccłiȩ: & pecunã negotiatotib commodat.
Oriudent̃q laborantẽ ampliori grã donat:
ꝙ ocia sectantem ab eo qͦd dederat priuat.

Expanded text:
positionem, vel ad inculcationem ablationis. Qui amorem habet Verbi, dabitur etiam ei sensus intelligendi. Alioquin nulla verae sapientiae dulcedine gaudebit, etiamsi vgelii etiam honor legis redditur. Non habenti autem fidem Christi, etiam quod habere sibi videbatur honoris ex lege, auferetur. Aliter: Habenti bonum usum in Dei munere, augebitur gratia. Ab eo autem qui in Dei munere bonum usum non habet, edeuntis examen, etiam nunc ex parte celebratur propter gratiae mutationem, quae uni datur, et alteri aufertur; sed in generali judicio universaliter implebitur. Quotidie namque conspicit statum Ecclesiae, et pecuniam negotiatoribus commodat. Prudenterque laborantem ampliori gratia donat, et otia s
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ mensã: ꝙ ego ueniens utiq cũ usuris exe-
noueras. qͣre ista cogitatio ñ incussit tͥ timo¬
rẽ: ut scires me mea diligentiꝰ quesiturum:
Ad mensã quȩ intelligit᷑ mens credentiũ distri
ꝓmptis paratisq fidelium coroib digne
deo intimat. Unde apłs. Siqͥs loquit᷑. qͣsi
sermones di. Qͥ autẽ uerbi pecuniã a docto¬
re emit credendo: necesse ẽ ut cũ usuris sol¬
uat oꝑando. Uel de accepto uerbi fenore
usuras soluit: qͥ ex eo qͦd audit. etiã alia
studet intelligere. Et adstantib cdoce
Auferte ab illo mña. & date illi qͥ dece ir.¬
habet. Et dixert̃ ei. Dñe habet decẽ ina
Aostantes intelligunt᷑ angłi. ꝑ qͦs dñs mals
punit: & bonos remunerat. Recte amiebs
collatam grãm: q̃ eam aliis cõmunicare pͥ¬
cando negligit. Hinc ẽ qͦd saul suꝑbient
regiũ chrisma amisit: qͦd dauid obediendo

Expanded text:
go veniens cum usuris utique noveras, quare ista cogitatio non incussit tibi timorem, ut scires me mea diligentius quaesiturum? Ad mensam quae intelligitur mens credentium, distritionem promptis paratisque fidelium cordibus digne Deo intimat. Unde Apostolus: Si quis loquitur quasi sermones Dei . Qui autem Verbi pecuniam a doctore emit credendo, necesse est ut cum usuris solvat operando. Vel de accepto Verbi fenore usuras solvit, qui ex eo quod audit, etiam alia studet intelligere. Et astantibus dixit: auferte ab eo mnam, et date illi qhabet. Et dixerunt ei: Domine, habet decem mnas. Astantes intelliguntur angeli, per quos Dominus malos punit, et bonos remunerat. Recte amittit collatam gratiam, qui eam aliis communicare praedicando negligit. Hinc est quod Saul superbiendo regium chrisma amisit, quod David promeruit
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Uel certe tnͣsiens dicit᷑ ministiare:
qͥa suos felicit᷑ transire faciet cũ de speci¬
latione humanitatis ad contẽplationẽ
diuinȩ claritatis eleuabit. Et si uenĩt
in sec̾a uigilia: & si in tertia uigilia uen̾s
et ita inuenerte. beat fc̃ serui illi. Uigill¬
as uocat a similitudine excubantum
in nocte: qͥa in nocte huiꝰ scl̃i debemꝰ semꝑ¬

Expanded text:
mus. Vel certe transiens dicitur ministrare, mus. Vel certe transiens dicitur ministrare, quia suos feliciter transire faciet, cum de speculatione humanitatis ad contemplationem divinae claritatis elevabit. Et si venerit in secunda vigilia, et si in tertia vigilia venerit, et ita invenerit, beati sunt servi illi. Vigilias vocat a similitudine excubantium in nocte; quia in nocte hujus saeculi sem
Abbreviated transcription (Latin):
iudiciũ manifestabit᷑. Uenit qͥppe cũ ad u¬
dicium ꝓꝑat: pulsat uͦ cũ ꝑ egͥtudiñe morte¬
eẽ uicinã designat. Cui mox aꝑit: qͥ eũ cũ
amore suscipit. Ille enĩ ñ uult ei aꝑire. qu
exire trepidat de corpore: qͥa meminit seil¬
lũ contẽpsisse.clo. Mcclxui.
Deati serui illi: qͦs cũ ueni̾t dñs inuene¬
rit uigilantes. Uigilat: qͥ ad aspectum¬
lit. hinc paulus dicit. Uigilate iusti: ꝙ no-¬
lite peccare. Hinc rursus ait. Hora ẽ iam
nos de somno surgere. Am̃ dico uob qͦd
p̃cinget se & faciet illos discumbere: ꝙ dian¬
siens ministrabit illis. Precingit se. iuet
ad retͥbutionẽ p̾parat. faciet illos discum¬
bere: idẽ. inȩcerna qͥete refoueri. Unde alibu
ipse dñs dicit. Recumbent cũ abraham et
ysaac. & iacob. Transiens ministrabit:
qͥa rediens de uidicio ad regnũi. pꝰ ipsũ iu¬
diciũ nos lucis suȩ illustratione satiabit.
Qũe enĩ in humanitate in iudicio cerne¬
mus: etiã in diuinitate pꝰ iudiciũ uidebi¬

Expanded text:
ium manifestabitur. Venit quippe, cum ad judicium properat; pulsat vero cum per aegritudinem mortem vicinam esse designat. Cui mox aperit, qui eum cum amore suscipit. Ille enim non vult ei aperire, qui exire trepidat de corpore, quia meminit se illum contempsisse. L. 155V L. 265 Beati servi illi quos, cum venerit Dominus, invenerit vigilantes. Vigilatlit. Hinc Paulus dicit: Vigilate, justi, et nolite peccare . Hinc rursum ait: Hora est jam nos de somno surgere . Amen dico vobis, quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecingit se, id est, ad retributionem praeparat. Faciet illos discumbere, id est, in aeterna quiete refoveri. Unde alibi ipse Dominus dicit: Recumbent cum Abraham et Isaac et Jacob . Transiens ministrabit, quia rediens de judicio ad regnum, post ipsum judicium nos lucis suae illustratione satiabit. Quem enim in humanitate in judicio cernemus, etiam in divinitate post judicium videbi
Abbreviated transcription (Latin):
tua fecit qͥnq mnas. Atter seruus. cȩcus
eoꝵ ẽ. qͥ p̃putio ȩuangłi.are missi st̃. quoꝵ
grãm conũtit. Et huic ait. Et tu esto
supͣ quinq cuutates. Hoc ẽ fulgeto ex fide
anima qua imbiuisti eas: & de illoꝵs ꝓfe¬
ctib honoreris: in quib quinq sensus de
oꝑib tenebraꝵ ad oꝑa lucis cõmutasti.
hinc ysaias ait. In die illa ert̃ qͥnq cuu¬
tates in t̾ra egypti loquentes lingua cha¬
naan: io ẽ. lingua mutata. Et alter uenit
dicens. Dñe ecce mna tua ꝗͣ habu repositã
in sudario. Timui enĩ qͥa homo austerus es:
tollis qͦd non posiusti:. & metis qͦd ñ semina¬
sti. Tertius seruus ft̃ illi: qͥ pꝰ collectos iudeo s
& gentes negligent̾ tituitt᷑ cõmisso officio
p̾dicationis. In sudario mña ligant: quia
molliter ꝙ delicate uiuendo. doctrinã cõ-¬
missã eneruant. Omĩs in sudario pecuniam
reponit. qͥ ad predicandũ idoneus. officiũ pre¬
dicandi uł susciꝑe renuit. uł susceptum ñ

Expanded text:
a fecit quinque mnas. Alter servus, coetus eorum est qui praeputio evangelizare missi sunt, quorum gratiam convertit. Et huic ait: Et tu esto super quinque civitates. Hoc est, fulgeto ex fide animarum qua imbuisti eas, et de illorum profectibus honoreris, in quibus quinque sensus de operibus tenebrarum ad opera lucis commutasti. Hinc Isaias ait: In die illa erunt quinque civitates in terra Aegypti loquentes lingua Chanaan , id est, lingua mutata. Et alter venit dicens: Domine, ecce mna tua quam habui repositam in sudario. Timui enim te, quia homo austerus es, tollis quod non posuisti, et metis quod non seminasti. Tertius servus sunt illi qui post collectos Judaeos et gentes negligenter utuntur commisso officio praedicationis. In sudario mnam ligant, qui molliter et delicate vivendo, doctrinam commissam enervant. Omnis in sudario pecuniam reponit, qui ad praedicandum idoneus, officium praedicandi vel suscipere renuit, vel susceptum bene
Abbreviated transcription (Latin):
seruis suis bona sua ad fructificandũ: re¬
quisiturus a singłis de cõmisso rationem.
Homo iste xp̃c ẽ: qͥ post resurrectionẽ celũ
ascendens uocatis apłis doctrinã euangłicã
tradidit ꝓ accipientiũi iurib: ꝙ simili gaudi¬
o tande recipit. & illũ qͥ de quinq talentis
fecit decem: et illũ qui de duob quatuor¬
ñ considerans lucrũ. s uolu̾tatẽ. M celxx.

Expanded text:
servis suis bona sua ad fructificandum, reservis suis bona sua ad fructificandum, requisiturus a singulis de commisso rationem.esurrectionem coelos ascendens, vocatis apostolis, doctrinam evangelicam tradidit pro accipientium viribus, et simili gaudio tandem recipit, et illum qui de quinque talentis fecit decem, et illum qui de duobus quatuorn considerans lucrum, sed voluntatem. M.
Abbreviated transcription (Latin):
da: io: continens a scłari corruptione. Illo aũ
tp̃r nubet: quo uniu̾sa mortalitate p̃tere¬
unte. immortali coniunctione fetabit᷑. No
appellatione confessio: ꝙ repeticio indicium
fidei ẽ: s nil ꝓdest uocari. quẽ oꝑe neges.
Non humanis uerb̃ hȩc agent᷑: s conscien¬
tiȩ sͥ loquent᷑. At ille respondens ait.
Am̃ dico uob̃ nescio uos. Ibi ñ audiet᷑ a dõ:
qͥ hic ñ uult audire qd̃ iussit. Ignorans enĩ
ignorabit᷑: ut qui mͦ ineffabiłe miscdiam re-¬
spuit: sine fine seueritatẽ sentiat. Uigila¬
te itaq: qͥa nescitis diem neq hor̃ã. E cce
quo parabola tendit: ut qͥa ignoramꝰ diem
iudicũ. s ꝙ suȩ qͥsq dormitionis diem et
horã nescit: sollicite testimoniũ bonȩ con¬
scientiȩ nob̃ p̾paremꝰ: ne uidex imparatos
uocauit seruos suos: &e tradidit ilł bo¬
na sua. Ideo dico ut uigiletis: qͥa sponsus
predictus sic̃ homo ꝑegre ꝓficiscens tͣdidit

Expanded text:
da, id est, continens a saeculari corruptione. Illo autem da, id est, continens a saeculari corruptione. Illo autem tempore nubet, quo universa mortalitate praetereunte, immortali conjunctione fetabitur. Noappellatione confessio: et repetitio, indicium fidei est, sed nihil prodest vocari quem opere neges. Non humanis verbis haec agentur, sed conscientiae sibi loquentur. At ille respondens, ait: Amen dico vobis, Nescio vos. Ibi non audietur a Deo, qui hic non vult audire quod jussit. Ignorans enim ignorabitur , ut, qui modo ineffabilem misericordiam respuit, sine fine severitatem sentiat. Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Ecce quo parabola tendit, ut quia ignoramus diem judicii, sed et suae quisque dormitionis diem et horam nescit, sollicite testimonium bonae conscientiae nobis praeparemus, ne judex imparatos vocavit servos suos, et tradidit illis bona sua. Ideo dico ut vigiletis, quia sponsus praedictus, sic, ut homo peregre proficiscens tradidit
Abbreviated transcription (Latin):
nunc qͥd uos adiuuent: qͥ uob̃ laudes uen¬
dere consueuerunt. Non fc̃ putandȩ con-¬
siliũ dare: s crimen earũ cõmemorare. Ad¬
ulatores uendunt oleũ ñ intelligentib
qͦd dictum ẽ. Qͥ uos felices dicunt: in er¬
ror̃ẽ uos mittunt. Melius autẽ ẽ obiur¬
gari a iusto: qua a pecatore laudari. Qͥ enĩ
accepta qualibet gr̃a uanis suis laudib m¬
dorẽ głȩ offerunt: qͣsi oleũ uendunt. Unde
psalmista. O leũ peccatoris ñ impinguet ca¬
put meũ: ioẽ. fauor adulantis ñ demulceat
ment̃ẽ meã. Cum autẽ irent emere ue¬
nit sponsus: et quȩ paratȩ erant intrauert̃
cũ eo ad nuptias: & clausa ẽ ianua. Non
preceritoꝵ ex soluere. Inclinabunt se ꝑ memo-¬
riã ad ea quȩ foris fc̃ solita gaudia reqͥrentes:
& ueniet uidex. Paratȩ autẽ intrabunt ad
nuptias: tͥi munda anma d̃i u̾bo copulabi
ciũ ñ patet locus precũ. Sciendũ qͥa nc̃ des¬
ponsata ẽ ȩccłia. & uirgo ad nuptias ꝑducen¬

Expanded text:
nunc quid vos adjuvent, qui vobis laudes vendere consueverunt. Non sunt putandae consilium dare, sed crimen earum commemorare. Adulatores vendunt oleum non intelligentibus quod dictum est: Qui vos felices dicunt, in errorem vos mittunt . Melius est autem objurgari a justo, quam a peccatore laudari. Qui enim accepta qualibet gratia vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. Unde Psalmista: Oleum autem peccatoris non impinguet caput meum , id est, favor adulantis non demulceat mentem meam. Dum autem irent emere, venit sponsus. Et quae paratae erant, intraverunt cum eo ad nuptias, et clausa est janua. Non praeteritorum exsolvere. Inclinabunt se per memoriam ad ea quae foris sunt, sollicita gaudia requirentes, et veniet judex. Paratae autem intrabunt ad nuptias, ubi munda anima Dei verbo copulabit judicium non patet locus precum. Sciendum quia nunc desponsata est Ecclesia et virgo ad nuptias perducen
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ habenti qͦmͦ debet scilicor ut cũ benig.¬
nitate utat᷑ qͦd habet: dabit᷑ grã suꝑ gr̃ãm.
Om̃is autẽ res quȩ dando ñ deficit. dũ ha¬
bet᷑ & ñ ddatur: nũdum habet᷑ qͦmͦ haben¬
da ẽ. Cimeat gͦ qͥ id uidet᷑ habere qͦ abuti¬
t inutilem seruũ eicite in tenebras ex¬
teriores: illic erit fletus & stridor denti¬
um. Dñs lum̃ ẽ: qͥ autẽ ab eo foras mitti¬
tͣ. caret uero lumine. Nũqũã gͦ soluet᷑ a
carcere tenebrarũ: qͥ quadrant̾e uerbi no¬
uissimũ ñ soluerit. ante fiñe uitȩ. Qͣtuor
ut qͦd corde credis. ore confitearis: & quod
confiteris. oꝑe cõpleas: & qͦd cõpleueris:
docere ñ cessaueris. Qͥ enĩ fecerit & docu¬
exit: hic magnus uocabit᷑ in regno celoꝵ:¬

Expanded text:
ergo habenti quomodo debet, scilicet ut cum benigergo habenti quomodo debet, scilicet ut cum benignitate utatur quod habet, dabitur gratia super gratiam. Omnis autem res quae dando non deficit, dum habetur et non datur, nondum habetur quomodo habenda est. Timeat ergo qui id videtur habere quo abutiservum ejicite in tenebras exteriores, illic erit fletus et stridor dentium. Dominus lumen est, qui autem ab eo foras mittitur, caret vero lumine. Nunquam ergo solvetur a carcere tenebrarum, qui quadrantem verbi novissimum non solverit ante finem vitae. Quatuor ut quod corde credis, ore confitearis; et quod confiteris, opere compleas; et quod compleveris, docere non cessaveris. Qui enim fecerit et docuerit, hic magnus vocabitur in regno coelo
Abbreviated transcription (Latin):
auferet᷑ ab eo. Multi naturalit̾ habentes
acum̃ ingenii ꝙ descoia corrũpentes illud
ꝑdunt bonũ naturȩ qͥa ñ exercent illud:
& ꝓmissũ premiũ uident transire ad illos
qͥ qđ minus habent. labore ꝙ industria
augent. Uel ita. Habens fide & bonã
in uño uoluntatẽ. etiã siqͥd minꝰ operet᷑ ut
homo: donabit᷑ tam̃ a bono iudice. His
autẽ carens: ceteras etiam iurtutes qͣs uide¬
bat᷑ naturalit̾ possidere. ꝑdet. Elegantũr
dictum ẽ. qͦd udet᷑ habere. Nam qͦd sine
etiam alia dona ꝑcipit: hac autẽ carens
etiã quȩ habebat amittit. Nullus dicat
cogar. Unicuiq enĩ hoc ipsũ repittabit᷑.
qͦo uel minimũ accepit. Aliꝰ intelligenti¬
am habet p̾dicationis: ministeriũ debet
ex talento. Alius terrenã substantiam:
eroget de talento substantiȩ. Alius artẽ
qua pascit᷑: ars est ei ꝓ talento. Aliꝰ fami¬
liaris ẽ diuiti: talentũ habet familiari¬
Itatis. ꝙ loqui debet ꝓ indigentib. Om̃i

Expanded text:
HIERON. Multi naturaliter habentes acumen ingenii, et desidia corrumpentes illud perdunt bonum naturae, quia non exercent illud, et promissum praemium vident transire ad illos qui quod minus habent labore et industria augent. Vel ita: Habens fidem et bonam in Domino voluntatem, etiamsi quid minus operetur ut homo donabitur tamen a bono judice. His autem carens, caeteras etiam virtutes quas videbatur naturaliter possidere perdet. Eleganter dictum est, quod videtur habere. Nam quod sineetiam alia dona percipit, hac autem carens, etiam quae habebat amittit. Nullus dicat, cogar. Unicuique enim hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius intelligentiam habet praedicationis? ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam? Eroget de talento substantiae. Alius artem qua pascitur? ars est ei pro talento. Alius familiaris est diviti? talentum habet familiaritatis, et loqui debet pro indigentibus. Omni
Abbreviated transcription (Latin):
cinch. Qa gͦ nequã seruus in totũ scło
subdit᷑. & fatuȩ iurgines scl̃aris intuitu
laudis do serupant: pulere suos docet
& lũbos p̃cingere ab amore scłarium.
et lucernas habere: ut hoc ipsũ faciant¬
& doceant recta intentione. Aliter Iubis
b tenemus: eũ ꝑ bona oꝑa lucis exẽpla
monstramꝰ. Redemptori & enĩ nr̃o unĩ

Expanded text:
ia ergo nequam servus in totum saeculo subditur, et fatuae virgines saecularis intuitu laudis Deo serviunt; pulchre suos docet, et lumbos praecingere ab amore saecularium et lucernas habere, ut hoc ipsum faciant et doceant recta intentione. GREGOR. Alibus tenemus, cum per bona opera lucis exempla monstramus. Redemptori etenim nostro unum