comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur dicens. Uirtus
cius in lumbis eus: et
fortitudo illius in umbi¬
lico uentris cius. A prin¬
cipali igitur soxu lumbo¬
rum nõmine luxuria de
signatur: cum dominus
dicit. Sint lunibi uestri
precincti. ⁊umbos eum
precingimus. cum cari¬
nis luxuriam per conti¬
nenciani coartamus Sy
quia minus est mala nõ
agere. nisi ecian quisqs
studeat. et bonis o peribreᷤ¬
S
insudare: protinus addit.
tenemus: cum per bona o-¬
pera proximis nostris lu¬
cis exempla monstramꝰ.
de quibus profecto operi¬
bus dominus dicit. Iuce¬
at lux ur̃a coram homini¬
bus: ut uideant opera ur̃a
bona et glorificent patrẽ
ur̃m qui in celis est. Quo
autem sunt que iubent
et lumbos restringere ⁊ lu¬
cernas tenere: ut et mũdi¬
cia sit castitatis in corpore :
it lumen ueritatis in ope¬
racione. Redemptori et enĩ
nr̃o: unum sine altero ꝑ¬
placere nequaqmͣ potest.¬
¶ Si aut is qui bona agit
adhuc luxurie inquina¬
menta non deserit: aut is
qui in caftitate p̾minct.

Expanded text:
s: Virtus ejus in lumbis ejus, et fortitudo illius in umbilico ventris ejus . A principali igitur sexu lumborum nomine luxuria 1481 designatur, cum Dominus dicit: Sint lumbi vestri praecincti. Lumbos enim praecingimus cum carnis luxuriam per continentiam coarctamus. Sed quia minus est mala non agere, nisi etiam quisque studeat et bonis operibus insudare, protinus additurtenemus cum per bona opera proximis nostris lucis exempla monstramus. De quibus profecto operibus Dominus dicit: Luceat lux vestra coram hominibus, ut videant 1482 opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Duo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si aut is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet
Abbreviated transcription (Latin):
xictatibus afflicti in eodem
loco. et ubicumqz domini
clemenciam per corumdem
tes: quantum dei famu-¬
los conueniat honorari: qͦ¬
tas iusum debilitas gressũ:
et obstricte aurium ianue
recipere inerentur auditũ.
silendum est. ꝙ in¬
mundorum spinm in fe¬
stacione uexati: dum ad
memoratorum xpi testiũ
tumulos cxaminandi uͥ¬
tute diuina ducuntur: scõ¬
rum ip̃orum coguntur ĩ¬
positus loco designatis mar¬
turibus indicare. Quorũ
memoranda et gloriosissi¬
ma passio e regiõne uibis
parisiorum in cole. qui an¬
tea mons mercurii qm̃ y
cipaliter colebatur a gallis:
nĩc uero mons martirũ
uocatur sanctorum domi¬
ni gracia: qui ibidem trĩu¬
phale martirium perpetra¬
runt celebrata
est septima ydus octobris.
Anno ab incarnacione do¬
gesimo sexto. a passione
autem. sexagesimo quar¬
to. ctatis uerõ beatissimi
dyomsii circiter non agesi¬
mo: imperii quoq domi¬
ciani crudelissimi cesaris
sexto decimo ingruente:

Expanded text:
xietatibus afflicti, in eodem xietatibus afflicti, in eodem loco et ubicunque Domini clementiam per eorumdem tes, quantum Dei famulos conveniat honorari, tas visum, debilitas gressum et obstrictae aurium ianuae recipere merentur auditum. silendum est. quod inmundi spiritus infestmemoratorum Christi testium tumulos examinandi virtute divina ducuntur, sanctorum ipsorum coguntur impositus loco, designatis nominibus indicare. Quorum memoranda et gloriosissima passio e regione urbis Parisiorum in colle qui antea mons Mercurii, quoniprincipaliter colebatur a Gallis, nunc vero mons Martyrum vocatur, sanctorum Domini gratia, qui ibidem triumphale martyrium perpetrarunt, celebrata est VII Idus Octobris, anno ab incarnatione Dogesimo sexto, a passione autem sexagesimo quarto: aetatis vero beatissimi Dionysii circiter nonagesimo, imperii quoque Domitiani crudelissimi Caesaris decimo sexto ingruente.
Abbreviated transcription (Latin):
uerencia conseruantur.
Quorum meritis et p̾cib
cadem uenerabilis femĩa
in nomine sancte trinta¬
tis. ex aqua et spirituscõ
renata. cuncta que habere
potuit domino ihesu xp̃o
saluatori nr̃o atq ipsis
martiribz tradidit: et sa craᷤᷤ
excubias apud corum cor¬
pora quaindiu superuixe¬
rat celebrans. in bona cõu̾¬
sione ac conuersacione ad
xp̃i et sanctorum martire
gloriam: ipsis interceden¬
tib migrare promeriut.
te xpĩani et beati dyonisii
patrociniis deuotissum. ba¬
silicam super lratorumn
martirum corpora magno
sumptu cultuq exunio
construxerunt: ubi cotidie
operante domino nr̃o ih̾u
xp̃o merita eorum uirtutũ
probantur monstrari fre¬
quencia. Quorum mira¬
culorum insignia. non
solum sermo non preua-¬
let enarrare: uerum nec ip¬
sis queunt humanis mẽ¬
tibus comprehendi . Unde
nec dignitas honoris et
magnificencie corum: ho¬
minis cogitatu potest atti¬
gi. Experiuntur tamen in¬
furmi. a quibuscumqz an¬

Expanded text:
verentia conservantur, verentia conservantur, quorum meritis et precibus, eadem venerabilis femina, in nomine sanctae Trinitatis ex aqua et Spiritu sancto renata, cuncta, quae habere potuit, Domino Jesu Christo Salvatori nostro, atque ipsis martyribus tradidit, et sacras excubias apud eorum corpora, quandiu supervixerat, celebrans, in bona confessione ac conversatione, ad Christi et sanctorum martyrum gloriam, ipsis intercedentibus migrare promeruit.  Christiani et beati Dionysii patrociniis devotissimi, basilicam super pretiosorum martyrum corpora, magno sumptu, cultuque eximio construxerunt: ubi quotidie, operante Domino nostro Jesu Christo, merita eorum virtutum probantur monstrari frequentia. Quorum miraculorum insignia, non solum sermo non praevalet enarrare; verum nec ipsis queunt humanis mentibus comprehendi. Unde nec dignitas honoris et magnificentiae eorum hominis cogitatu potest attingi. Experiuntur tamen infirmi ac quibuscunque an
Abbreviated transcription (Latin):
ma cultrix adquireret: et pa¬
tria increretur salutem.
tepuisse feruorem: locum
tantorum martirum ossa
seruantem qua oportuit
honorificencia. una cum
sanctis sacerdotibus et fide¬
lium turbis. reuerentissĩe
satis aggreditur: et incom¬
parabilem thesaurum quẽ
diu sibi et posteris profu¬
turum seruauit:omnibz
patenter ea dem sacratissĩa
dic innotuit qua beatus
dyonisius cum sociis suis
triumphans agonem ex¬
pleuit: et coronam uicto¬
rie accipere de manu domi¬
ni meruit. atq testis ih̾u
xp̃i preciosus sidereum se¬
natum possedit: ip̃mq
locum eminentis mausco¬
li edificacione signauit.
q corporib digna
uencracione sepultis: coꝵ
uestimenta tunica indeli¬
cet cilicium et calige dyo¬
nisii preciosi. et casula scĩ
rustici archipb̃ri. atq dal¬
matica beati eleutheriiar¬
chidyaconi. exceptis porci¬
omibus que pro reliquiis
clectoruu domini a fideli¬
um deuocione sumpte sũt.
usqz hodie debiti cultus re¬

Expanded text:
ma cultrix acquireret, et pama cultrix acquireret, et patria mereretur salutem. tionis tepuisse fervorem, locum tantorum martyrum ossa servantem, qua oportuit honorificentia una cum sanctis Domini sacerdotibus et fidelium turbis reverentissime satis aggreditur, et incomparabilem thesaurum, quem diu sibi et posteris profuturum servavit, omnibus patenter eadem sacratissima die innotuit, qua beatus Dionysius cum sociis suis triumphans agonem explevit, et coronam victoriae accipere de manu Domini meruit, atque testis Jesu Domini pretiosus sidereum senatum possedit, ipsumque locum eminentis mausolei aedificatione signavit. ue corporibus digna veneratione sepultis, eorum vestimenta, tunica videlicet, cilicium, et caligae Dionysii pretiosi, et casula sancti Rustici, archipresbyteri, atque dalmatica beati Eleutherii archidiaconi, exceptis portionibus quae pro reliquiis electorum Domini, a fidelium devotione sumptae sunt, usque hodie debiti cultus re
Abbreviated transcription (Latin):
luntate et iussione compta:
festinanter quod cis precep¬
tum fucrat. exequinitur.
furtumqz laudabile. quod
nemini dampnum intu¬
lit. et omnibus pie creden¬
tibus lucrum maximum
contulit: sexto a memora¬
ta urbe lapide. insulcis auc¬
cunnalibus quos tunc se¬
minibus iaciendis prescͥp¬
ta matrona in habundã¬
cia parabat: arancium spe¬
ciem agricolarm preten¬
dentes: nelut quiddam n¬
ralis operis laborantes ab¬
scondunt.
ocum eciam: certo
notamine assigna¬
re procurant. Ex quo cadẽ
die futura plenius femi¬
na ac sibi college xpĩani
inter noctum a secreta silẽ¬
cia prescripta martirum
corpora tollentes: beati dy¬
onisii corpori conunxerũt.
et ueneracione qua inter
persecutorum rabiem pote¬
rant deuotissime frequen¬
tabant. Facta deinceps sa¬
cione nec suum seges nega¬
uit obsequium que tali ẽ
fecundata punguedine: at¬
qz sic in cam se bencficium
ulertatis effudit: ut centu¬
plicatos fructus deuotissi¬

Expanded text:
luntate et jussione comperta, luntate et jussione comperta, festinanter, quod eis praeceptum fuerat exsequuntur, furtumque laudabile, quod nemini damnum intulit, et omnibus pie credentibus lucrum maximum contulit, sexto a memorata urbe lapide, in sulcis autumnalibus, quos tunc seminibus jacendis, praescripta matrona in abundantia parabat arantium, speciem agricolantium praetendentes, velut quiddam ruralis operis laborantes abscondunt: ocum etiam certo notamine assignare procurant. Ex quo eadem Dei futura plenius femina, ac sibi collegae Christiani, inter nocturna secreta silentia, praescripta martyrum corpora tollentes, beati Dionysii corpori conjunxerunt, et veneratione, qua inter persecutorum rabiem poterant, devotissime frequentabant. Facta deinceps satione, nec suum seges negavit obsequium, quae tali est fecundata pinguedine, atque sic se in eam beneficium ubertatis effudit, ut centuplicatos fructus devotissi
Abbreviated transcription (Latin):
ue imposita naui¬
bus: ad prouisũ
gurgitem ministros iubẽt
demergenda perferre. Si deuᷤ
omnipotens prescius futu¬
rorum. qui mutat tempꝰ.
et quod predestinauit non
mutat consilium: qui r¬
malum olofernis concep¬
tum prudencia beniuolẽtis
femine immutaiit mi-¬
quorum consilia suc dis¬
terfamilias catul¬
la nomine que li cet paga¬
norum crroribus adhũc¬
necessitate pocius ꝙͣ uolũ¬
tate tencretur addita: comĩ¬
ti tamen ad fidem xp̃i per
exempla martirum. atq
ad batismi grãm perue¬
nire se desiderãre et mente
demonstrabat ct opere: da
miscricordia inspirata.
nacte uirtutis consilium
appetit:atq ad conuiuiũ
uenire postulat scõrum cor¬
t dum eis copiam
oblatchumanita¬
tis expendit. a meinoria
corum que susceperant agẽ¬
da discussit: fidelibusq su¬
is et familians uoti consci¬
is secreta ordinacione com¬
mittit: ut subtracta fuito
prcciosa corpora beatorum.
diligens el aboret occultare
pronisio. Qui domine uo¬

Expanded text:
e imposita navibus, ad provisum gurgitem ministros jubent demergenda perferre; sed Deus omnipotens praescius futurorum, qui mutat tempus, et quod praedestinavit non mutat consilium: qui malum Holophernis conceptum prudentia benevolentis feminae immutavit, iniquorum consilia suae dister familias, Catulla nomine, quae licet paganorum adhuc erroribus necessitate potius quam voluntate, teneretur addicta, converti tamen ad fidem Christi, per exempla martyrum, atque ad baptismi gratiam pervenire se desiderare, et mente demonstrabat et opere, Dei misericordia inspirata, mactae virtutis consilium appetivit, atque ad convivium venire postulat sanctorum cort dum eis copiam oblatae humanitatis expendit, a memoria eorum quae susceperant agenda, discussit, fidelibusque suis et familiaris voti consciis secreta ordinatione committit, ut subtracto furto pretiosa corpora beatorum diligens laboret occultare provisio. Qui dominae vo
Abbreviated transcription (Latin):
tissimi dyonisii nũ¬
qmͣ sustinuerunt abesse p̾¬
sencia: quos diuina digna¬
cio eterni regni iam presci¬
ebat esse consortes: quous¬
qz adimucem ignite tẽpe¬
statis insectaciõ: per mar¬
tini certamina nullo sue
calliditatis. aut scueritati
actu separare preualuit. Se¬
nqz aduentus preficti fe¬
scenini sisinnii cumi ro¬
manorum militum appa¬
ricione in urbe parisiorũ
et per omnem regionem
subito personatur. et a pri¬
moribus quitatum gal¬
lianim a occurritur: impe¬
nalis iussio urgens super
captura sancti pontificis
makarii dyonsii cum oi
imperio diuulgatur. lc .iii.
sanctissimo sudores certa¬
minum suorum decreu̾at
proprii sanguinis fonte
abluere: quõ possit liberius
carius sarciia liberatus. ⁊
super niuein dealbatis. pre¬
sencie illius astare: et qui
semnet ipsum holocaustũ
ooriferum offerebat sacu¬
ficium laudis iugiter im¬
molare: ab innumera bi¬
li penc cathenia demonicho-¬
rum uirorum concurrit et
sanctus domini capitur¬

Expanded text:
tissimi Dionysii nunquam sustinuere abesse praesentia: quos divina dignatio aeterni regni jam praesciebat esse consortes, quosque ab invicem ignitae tempestatis insectatio, per martyrii certamina nullo suae calliditatis, aut severitatis astu separare praevaluit. Denique adventus praefecti Fescennii Sisinnii, cum Romanorum militum apparitione, in urbe Parisiorum, et per omnem regionem subito personatur, et a primoribus civitatum Galliarum ei occurritur imperialis jussio urgens super captura sancti pontificis Macarii Dionysii, cum omni imperio divulgatur. CAPUT XXVsanctissimo, sudores certaminum suorum decreverat proprii sanguinis fonte abluere, quo posset liberius, carnis sarcina liberatus, et super nivem dealbatus, praesentiae illius astare, et qui semetipsum holocaustum odoriferum offerebat, sacrificium laudis Jupiter immolare: ab innumerabili pene caterva daemonicorum virorum cernitur, et sanctus Domini capitur
Abbreviated transcription (Latin):
repta spiritu: stramine ubi
sanctus martinus sedebat
a potestate crepta est inimi¬
ci. Non solum hommes sz
cciam animalia a demo¬
num liberans potestate: n
mansucta in suum redire
gregem mandauit. Etiã
tante fuit miscricordie. ut
canibus sequentibz lepus¬
culum imperaret stare: ut
miscram bestiolam a mor¬
dam in senonico grandi¬
nea scpius uastata tempe¬
state: per preces sc̃i martini
multis liberata est annis.
coulier a sanguiis fluxii:
uestunentorum cius tas¬
tu sanata est.

Expanded text:
repta spiritu, stramine, ubi repta spiritu, stramine, ubi sanctus Martinus sedebat, a potestate erepta est inimica. Non solum homines, sed etiam animalia a daemonum liberans potestate, et mansueta in suum redire gregem mandavit. Etiam fuit tantae misericordiae, ut canibus sequentibus lepusculum imperaverit stare; et miseram bestiolam a pradam in Senonico grandinea saepius vastata tempestate, ad preces sancti Martini, multis liberata est annis. Mulier a sanguinis fluxu vestimentorum illius tactu sanata est.
Abbreviated transcription (Latin):
pauli: necnon scãrum uͥ¬
ginum thele et agnetis in¬
sitacione. uir dei honoratꝰ
et confortatus est. Nam
demonum fantasmata
et in diuersis figuris hor¬
ribiles aspectus nil nictueᷤ.
nullus corum fallaciis il¬
ludi potuit. Spiritu ucro
prophetarum ita claruit.
ut multis multa predica¬
ret fu tura: ueluti maxĩo
imperatori in ytalia uic
toriam. et in aquilcia in¬
teritum predicit. Eodem
beato iuro sacrum celebrã
te misterium ad altareglo¬
bus igneus subito de uer¬
tice fulsit illius. Cuancui
quidam egrotus properã¬
te ad se beato uiro prius sa¬
nitatem recepit: quam sc̃s
martinus domum ĩtra¬
ret in cadem quoqz domo
pucrum a serpente percus¬
sum: scõrum tactu digi¬
torum. a periculo mor̃tis
rusticorum flagella placi¬
do sustinuit animo: im¬
nimalia. solo soluebat ser¬
emini adulando
blandiebatur pn̾¬
cipi nulli ueritatis uerba
tacuit. Ad nota sempora¬
cionum studia recurrens:
unde studia si quid ci po¬
testas renuit sccularis:

Expanded text:
auli; nec non sanctarum virginum Theclae et Agnetis visitatione vir Dei honoratus et confortatus est. Nam daemonum phantasmata, et in diversis figuris horribiles aspectus nihil metuens, nec ullis eorum fallaciis illudi potuit. Spiritu vero prophetarum ita claruit, ut multis multa praedixerit 161 futura: veluti Maximo imperatori victoriam in Italia et in Aquileia interitum praedixit. Et eodem beato viro celebrante sanctum mysterium ad altare, globus igneus subito de vertice fulsit illius. Evantius quidam aegrotus, properante ad se beato viro, prius sanitatem recepit, quam sanctus Martinus domum intraret. In eadem quoque domo puerum a serpente percussum, sanctorum tactu digitorum a periculo mortis rusticorum flagella placido sustinuit animo, nimalia solo solvebat seremini adulando blandiebatur; principi nulli veritatis verba tacuit, ad nota semper orationum subsidia recurrens. Unde si quid ei potestas renuit saecularis,
Abbreviated transcription (Latin):
obitum suum. lõ¬
ge ante prescunt: diritq
fratribus dissolucionem
sui corporis uminere.
Interca causa extitit: qua
condatensem dyxcesim ui¬
sitaret. Nam clericis inter
se ecclesie illius discordãti¬
bus pacem cupiens refor¬
mare: licet finem dierum
suorum non ignoraret:
proficisci tamen ob istius
modi causam nõ recusauit.
Bonam hanc uirtutũ suax
consummacionem cxisti¬
mans: si pacen ecdesie red¬
ditam reliquisset. Ita pro¬
fectus cum suo illo ut sẽ¬
per frequentissimo disci¬
pulorum sanctissimoq
comitatu: mergos ĩ fluĩc
conspicatur piscuun predã
sequi: et rapacem inglum¬
am assidius urgere captĩs.
Forma inquit lec demo¬
num est. Insidiantur in¬
cautis caprunt nescientes.
captos deuorant: exsa tura¬
nqz nequeunt deuoratis.
imperat deuide potẽti uir¬
cui inatabant gurgitẽ
relĩquentes: aridas peterẽt
desertasqz regiones: co ni¬
mirum cira aues illas
usus imperio: quo demo¬
nes effugare consueuerat.
ita grege factoomnes in

Expanded text:
m suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenticui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo daemones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in
Abbreviated transcription (Latin):
strant
riennium fere ante
baptisma ĩ arnis
fuit: integer tamẽ ab hiis
niciis. quibz illud homi¬
num genus implicari so¬
let. multa enim circa cõ¬
nlitones benignitas.
mira caritas: paciencia
uero atq humilitas ult
humanum modum. Nã
fiugalitatem in co lauda¬
ri non est necesse. qua ita
usus est: ut iam illo tem¬
pore non nules sz mona¬
chus putaretur. Quibus
rebus ita sibi omnes cõ¬
nulitones suos deuinxat:
ut cum miro affectu uene¬
rarẽtur. Nec dum tamen
regeneratus in xp̃o age¬
bãt quenidam bonis ope¬
tismatis assistere scilicrt
laborantibus opem ferre
misens alere egentes: ue¬
stire nudos. Nichil sibi ex
milicie sti pendiis: preter
cotidianum uictum re¬
gelii non surdus au di¬
tor:. de crastino nõ cogitabat.

Expanded text:
straret. Triennium fere ante baptisma in armis fuit, integer tamen ab iis vitiis, quibus illud hominum genus implicari solet. Multa illi circa commilitones benignitas, mira caritas; patientia vero atque humilitas ultra humanum modum. Nam frugalitatem in eo laudare non est necesse, qua ita usus est, ut jam illo tempore non miles, sed monachus putaretur. Quibus rebus ita sibi omnes commilitones suos devinxerat, ut eum miro affectu venerarentur. Nec dum tamen regeneratus in Christo, agebat quemdam bonis opedidatum: assistere scilicet laborantibus, opem ferre miseris, alere egentes, vestire nudos: nihil sibi ex militiae stipendiis praeter quotidianum victum regelii non surdus auditor de crastino non cogitabat.
Abbreviated transcription (Latin):
conclusit dei pictas
duriciam nr̃am. Non est
iam quid homo excusaci¬
onis inueniat. Seus despi¬
citur: et expectat. Contẽpni
se uidet: et reuocat.inuiri¬
ain de contemptu suo su¬
scipit: et tamen quando
reuertentibus eciam pre¬
mia promittit.S nemo
hãc aꝰ longanimitater
negligat: quia tanto di¬
strictiorem iusticiam in
iudicio criget: quantolõ¬
giorem pacienciam ante
indicium preroganerit.
paulus dicit. igno¬
ras qm̃ benignitas dei ad
penitenciamte adoucit:
thesaunz asti ibi iram in
die ire et reuclacionis iusti
iudicii dĩ hĩc ꝑsalmista an.
deus uidex iustus fortis et
longanimis. Dicturus qͥp¬
pe longaninẽ. premisit in¬
stum: ut quem uides peca
delinquencium diu paciẽ¬
ter ferre: scias quandoqz eci
am districte iudicare. le .iii.¬
inc per quemndain
sapientem dicitur.
t reddit. Nam quos dui at
non conuersus durius
uero mentis nr̃e desidiã:
na per similitudinem ad
medium deducuntur: ut
per hec animus ad sui cu¬
stodiam suscitetur. Nam

Expanded text:
conclusit Dei pietas duritiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exiget, quanto longiorem patientiam ante judicium praerogavit. Paulus dicit: Ignoras quoniam benignitas Dei ad poenitentiam te adducit? saurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus judex justus, fortis et longanimis . Dicturus quippe longanimem praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc quandoque et jam districte judicare. Hinc per quemdam sapientem dicitur: itur et reddit. Nam quos diu ut non conversos durius vero mentis nostrae desidiam, na per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
cere in sui corporis ignaui¬
a non pertimescunt: cũq
se peccatores considerant scĩ¬
tatis mas ampere trepi¬
dant: et remanere in siuis ĩ¬
iquitatibus non formi¬
dant. Quorum benc petruᷤ
adhuc in infirmitate posi¬
tus speciem tenet: cum iuso
miraculo piscium dixit. Exi
a me domine: quia peccator
homo sum. Iimo si te pec¬
catorem consideras: oportet
ut a te dominum nõ repel-¬
las. Sed qui idcirco melio¬
ns habitus mas et rectioriᷤ
uite apprehendere artem no¬
lunt: quia infirmos se esse
conspicint: quasi et pecca¬
tores se fatentur. et dominũ
repellunt: cumq quem ĩ
se sanctificare debuerant fu¬
guit. et uelut in perturba¬
n cione consilium non habẽt
dum moriunt: et uitam
timent. Unde huic seruo
protinus respondetur. Ser
mino: et congrego ubi nõ
spargo.

Expanded text:
cere in sui torporis ignavicere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum repellunt, eumque quem in se sanctificare debuerant, fugiunt, et velut in perturbatione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timent. protinus respondetur: Respmino, et congrego ubi non sparsi.
Abbreviated transcription (Latin):
tunc fidelis seruus supra
multa constituitur. qnͣdo
deuicta omni corrupcioniᷤ
molestia. de eternis gau-¬
diis in illa celesti sede glori¬
atur. Tunc ad domini sui
gaudium. perfecte intromͭ¬
titur: quando in eterna il¬
la patria assumptus. atq
angelorum cotibus admix¬
tus: sic interius. gaudet
de munere: ut non sit iã
quod exterius doleat de cor¬
iupcione.
emus autem qui
operari de talento uoluit:
ad dominum cum uerbi
exccusacionis redit dicens.
Domine scio qui a homo
durus es. metis ubi non
seminasti: et congregas
ubi non sparsisti: et timc̃s
abii. et abscondi talentũ
tuum in terra: ecce habes
quod tuum est. Notandũ
ꝙ mutilis seruus durũ
dĩm uocat: cui tamen ad
lucrum descruire dissimu¬
lat: et tunuisse se dicit in
lucrum talentum expen¬
dere: qui hoc solum tunere
debuerat ne hoc sinc lucro
ad dominum reportaret.
unt enim ple le .ui.¬
clesiam. quorum iste ser¬
nus ymaginem tenet: qͥ
melioris iite uias aggre¬
di metuunt: et tamen i a¬

Expanded text:
tunc fidelis servus super multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte 1465 intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere, ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione. rvus autem qui operari de talento noluit, ad dominum cum verbis excusationis redit, dicens: Domine, scio quia homo durus es, metis ubi non seminasti, et congregas ubi non sparsisti; et timens abii et abscondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. unt enim plericlesiam, quorum iste servus imaginem tenet, qui melioris vitae vias aggredi metuunt, et tamen ja
Abbreviated transcription (Latin):
Enius qui grmina¬
ta talenta retulit a
domino laudatur atq ad
ctern aui remuncracionẽ
preducitur: cum ei uoce do¬
minica dicitur. Euge ser¬
ue bone et fidelis. quia suꝑ
pauca fiusti fidelis. suprã
multa te constituam: ĩtra

Expanded text:
ervus qui geminata talenta retulit a domino laudatur, atque ad aeternam remunerationem perducitur, cum ei voce dominica dicitur: Euge serve bone et fidelis, quia super pauca fuisti fidelis, super mult
Abbreviated transcription (Latin):
nos sanctorũ
patrum dies natalicios ob¬
seruare diligenter: et tunc
precipue uirtutes corum
assignatas litteris in eccle¬
sia rccitare: ad dei laudem
ex cuius munere sunt:⁊ ad
instrumenta minorum.
inter omnes autem sanc¬
tos meinoria beatissime
uirgius co frcquencius
agituratq fistimius: quo
maiorem graciam apud
deum creditur mucnisse.
Unde post alia quedam ip̃i¬
us antiquiora sollempni¬
a: non fuit contenta deuo¬
cio fidelium: quin natiu¬
tatis sollempne fuꝑadderet
bodicrnum.

Expanded text:
nos: Sanctorum patrum dies natalicios observare diligenter: et tunc precipue virtutes eorum assignatis litteris in Ecclesia recitare: ad Dei laudem: ex cujus munere sunt: et ad instrumenta morum. Inter omnes autem Sanctos: memoria beatissime Virginis eo frequentius agitur: atque festivius: quo majorem gratiam apud Deum creditur invenisse. Unde post alia quedam ipsius antiquiora solemnia: non fuit contenta devotio fidelium: quin Nativitatis solemnem diem superadderet hodiernum.
Abbreviated transcription (Latin):
t item. Tu inquit
domine pater nost̾.
redemptor ñr: a scculo no¬
men tuum. Abraham ne¬
sciuit nos: et isracl ignora¬
uit nos. Quomodo autem
actu significauerit salua¬
torem: testatur illud quod
domini precepto erunt de
terra sua. et cognacione su¬
a: ut apud exteros locuple¬
taretur: et esset in gentem
magnam

Expanded text:
t item cum inquit: Domine Pater noster, et Redemptor noster, a saeculo nomen tuum. Abraham nescivit nos, et Israel ignoravit nos . Quomodo autem Abraham actu significaverit Salvatorem, testatur illud quod Domini praecepto exivit de terra sua et de cognatione sua , ut apud exteros locupletaretur, et esset in gentem magnam
Abbreviated transcription (Latin):
ges sodalium tuorũ. lc .iiĩ.¬
i ignoras o pul¬
chra inter mulie¬
res egredere. et abi post ue¬
stigia gregum: et pasce
edõs tuõs iuxta tab̾nacu¬
la pastorum. Equitatui
meo in currib pharaomiꝰ:
assimilaui te amica me¬
a. Pulchre sunt genc tue.
sicut turtur is cõllum tu

Expanded text:
ges sodalium tuorum: i ignoras te, o pulchra inter mulieres, egredere, et abi post vestigia gregum, et pasce haedos tuos juxta tabernacula pastorum. Equitatui meo in curribus Pharaonis assimilavi te, amica mea. Pulchrae sunt genae tuae sicut turturis: c
Abbreviated transcription (Latin):
lla uero sieut fidei cre¬
dulitatis non appa¬
secura protinus edidit: ꝙ
prius corde concepit. In quo
assidue uenture etatis meri¬
ta: dulcis infancia designa¬
bat. Et ꝙ ante conceptum
mater agnouerat ante tẽ¬
pora iam uidebat. Studebat
tencros annos morum ma¬
turitate iincere: et beniuo-¬
lenciam cordis caritate cõ

Expanded text:
lla uero sicut fidei credolitatis| non appasecura protinus ededit| quod prius corde concepit in quo assiduae uentu| ra aetatis merita dulcis infancia designabat| et quod ante conceptum mater agnouerat an| te tempora iam uidibat studebat tenturitate vincere et benivolentiam cordis caritatis
Abbreviated transcription (Latin):
predicatur: neq fecũditaᷤᷤ
ubi uirginitas integra
conseruatur. i dõq tõtum
superexcellunt. de illa que
dicuntur: quia sunt di¬
uia et ineffabilia. Unde.
uirginitas et fecunditas
prolis supereminens no¬
uitas est: quamꝙͣ huma¬
num cernatur quod ex
carne nascitur. Uerump¬
tamen et si magnificen¬
cior multum iurginitas
in maria. propter gracie
excellenciam: una tamen
integritas carnis ⁊ una
cognata sociatur.

Expanded text:
praedicatur: neque fecunditas, praedicatur: neque fecunditas, ubi virginitas integra conservatur. Ideoque totum superexcellit de illa quae dicuntur: quia sunt divina atque ineffabilia. Unde virginitas et fecunditas prolis supereminens novitas est, quamquam humanum cernatur ex carne quod nascitur. Verumtamen etsi magnificentior multum virginitas in Maria propter gratiae excellentiam: una tamen integritas carnis, et una cognata sociatur.
Abbreviated transcription (Latin):
beatam uirginẽ
et si õmnes uenerãti sũt
discipuli. ciq famulabã¬
tur omnes affectu dilec¬
cionis. iohannes tamen
amplius ac specialius us¬
q ad finem uite. qui sibi
cominissam accepit mo
suam quasi matrem fili¬
us: cui benignus magi¬
ster de cruce. muli crinqint
cece filius tuns. ad discipu¬
lum autem ecet mat̾tua :
ut uirgo uirgiu coleret.
et deseriuret officiosissimc
cura adoptionis. Non enĩ
pudicissima mirguitas
alicui discipulorum rec¬
cius qmͣ uirgnu commẽ¬
datur: ut essẽt adinuicẽ
grata societas. et floridus
aspectus : necnon et uenu¬
stus conuersandr i̾mãs
alternatim pudiciciarũ
splendor decoratus.Una
siqͥdẽ uirtꝰ uirginitatis in
ambobus: sed altera pro¬
porcio in maria. Altera qͥ¬
dem qui a fecundior:sed
ipsa. Ipsa uero: sed altera.
Quia et si ipsa cademq
incorrupcio: tamen fecũ¬
ditas integritatis longe
gloriosior qmͣ uirginitaᷤ.
Alioquin nusquam sccũ¬
dum naturam nascendi
uirginitas ubi fecũditaᷤ

Expanded text:
m Virginem, etsi omnes venerati sunt discipuli, eique famulabantur affectu dilectionis, Joannes tamen amplius ac specialius usque in finem vitae, qui sibi commissam accepit in suam, quasi matrem filius: cui benignus magister de cruce: Mulier, inquit, ecce filius tuus; ad discipulum autem: Ecce mater tua ; ut virgo virgini cohaereret et deserviret officiosissime cura adoptionis. Non enim pudicissima virginitas alicui discipulorum rectius quam virgini commendatur ut esset ad invicem grata societas et floridus aspectus? necnon et venustas conversandi vernans, alternatim pudicitiarum splendore decoratur. Una siquidem virtus virginitatis in ambobus, sed altera proportio in Maria: altera quidem, quia fecundior, sed ipsa. Ipsa vero, sed altera: quia etsi ipsa eademque incorruptio, tamen fecunditas integritatis longe gloriosior quam virginitas.Alioqui nusquam secundum naturam nascendi virginitas, ubi fecunditas
Abbreviated transcription (Latin):
scructur pro famulatu
it deuocio augcatur pro
affectu. Quõniam hec est
uirgo sola que interemit
uniuersam hereticam pͣ¬
uitatem. sola sit post deũ.
ni ucritate. suisq commẽ¬
det incritis et precibus au¬
xilictur: ucct ipsi digni ĩ¬
ueniamur in cius laudi¬
bus. Quod si queritur post
ascensioncu domini qͥd
egerit. unum pro certoẽ:
quia uirgo sancta corpors
ac mente permansit. Qmͣ
sanc angelus gabricl. ac
si celestis per animphus ĩ¬
tactam custodiuit. et iohe
apostolus atqz cuuangei¬
sta cui xp̃s eam de crucẽ cõ¬
misit uirgo uirginem ser¬
uauit: suisqz ci descruiuit
obsequiis. non quod exi-¬
mius ille sanctorum chorꝰ
aplorum deseruerit cam:
inter quos post resurreccio¬
nem intrans et exiliens
familiarius contulit de xͥ
incarnacione. tanto si qͥ¬
dem uerius. quanto ab
micio plenius per spiritũ
sanctum cuncta didicerat.
et perspexerat oculis uniu̾¬
sa: licet et apłi uniucisa¬

Expanded text:
servetur pro famulatu, servetur pro famulatu, et devotio augeatur pro affectu: quoniam haec est Virgo, quae sola interemit universam haereticam pravitatem: sola post Deum tate, suisque commendet meritis, et precibus auxilietur, ut et ipsi digni inveniamur in ejus laudibus. Quod si quaeritur post ascensionem Domini quid egerit, unum pro certo est, quia Virgo sancta corpore ac mente permansit: quam sane angelus Gabriel, ac si coelestis paranymphus, intactam custodivit. Et Joannes apostolus, atque evangelista, cui Christus eam de cruce commisit, virgo virginem servavit, suisque ei deservivit obsequiis: non quod eximius ille sanctorum chorus apostolorum deseruerit eam, inter quos post resurrectionem intrans et exiens, familiarius contulit de Christi Incarnatione: tanto siquidem verius, quanto ab initio plenius per Spiritum sanctum cuncta didicerat, et perspexerat oculis universa: licet et apos
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ ueri testes non essent:
insi et ucra corum esset re¬
surreccio. Unde et beatus pe¬
trus dicisse legitur. cum
de dauid loqũcretur in te¬
stimonium: et scpulcrũ
qua si non sit ausus dice.
quod ipse aut corpus cuiˢ
apud nos est: sz tantum
scpulchrum quo condi¬
tus fucrat. Hinc autem¬
aiunt resurrexisse et eum
cium cetens sanctis. et idõ
uacuun remansisse mau-¬
scolum: ut nunc beate ma¬
ric ceruitur. Quod sane fas¬
tum et de aliis. quibussibit
locis scripturarum firma¬
re conantur: ꝙ hii iam
cum xp̃o regnent resuscita¬
ti in eterna societate. Lc .uͣ.¬
uod quia deo nich̾
est impossibile nec
nos de beata maria factũ
abnuimus: quamqmͣ
propter cautelam salua
fide pio magis desiderio o¬
pinari oporteat: quam
inconsulte diffiniri quod
sine periculo nescitur. Un
de de hiis ex qͥb certi sumꝰ
tantis periqquamurad
chortacionem nr̃am: qͣ¬
licumqz sermone ad edi¬
ficacionem et laudem no¬
minis dei: ut religio con¬

Expanded text:
quod veri testes non essent, quod veri testes non essent, nisi et vera eorum esset resurrectio. Unde et beatus Petrus dixisse legitur, cum de David loqueretur in testimonium: Et sepulcrum, quasi non sit ausus dicere, quod ipse, aut corpus ejus apud nos est: sed tantum sepulcrum quo conditus fuerat: hinc aiunt resurrexisse et eum cum caeteris sanctis: et ideo vacuum remansisse mausoleum, ut hunc beatae Mariae cernitur. Quod sane factum, et de aliis quibuslibet locis Scripturarum affirmare conantur: quod hi jam cum Christo regnent resuscitati in aeterna societate. Quod quia Deo nihil est impossibile nec nos de beata Maria Virgine factum abnuimus, quamquam propter cautelam salva fide pio magis desiderio opinari oporteat, quam inconsulte definire, quod sine periculo nescitur. III. Unde de his ex quibus certi sumus, tantisper loquamur ad exhortationem vestram qualicumque sermone, ad aedificationem et laudem nominis Dei: ut et religio con
Abbreviated transcription (Latin):
ta fuent simul cum cor¬
pore: an obient relicto cor¬
pore. Quomodo autem
uel quotempore aut a qͥ¬
bus personis sanctissimũ
corpus cius inde ablatũ
fucrit. uel ubi transpositũ:
utrum uere surrexerit ne¬
scitur. qmͣuis non nulli
astruere uelint cam iam
resuscitatam: et beata cũ
xpo immortalitate uestir.
Q
gelista cius ministro cui
missa est. plurimi asseue¬
rant. quia in scpulcro ciꝰ
ut fertur. non insi man¬
na muenitur: quod et
scaturire cernitur. Meliuᷤ
chil mpossibile est cõmit¬
tuus: quam aliud te¬
mere diffinire uclimus¬
auctoritate nr̃a: quod ñ
probamus. Sicuti et de
hiis quos cum domino
xisse credimus: s utrũ
redicrant in pulucrem t̾¬
rt certum non habcinus:
mnisi quod legimus. quod
multa corpora sanctorũ
qui dormierant suircxer̃t:
ac uencrunt in sanctam
licet. et apparuerunt mul¬
tis. de quibus ꝓfecto nõ¬
mulli dectorum senserũt.
querunt: quod iam ĩ illiᷤ
rerpetua sit completareo¬
surreccio. Fatentur qumĩ

Expanded text:
ta fuerit simul cum corta fuerit simul cum corpore, an abierit relicto corpore. Quomodo autem, vel quo tempore, aut a quibus personis sanctissimum corpus ejus inde ablatum fuerit, vel ubi transpositum: utrumne resurrexerit, nescitur: quamvis nonnulli astruere velint eam jam resuscitatam, et beata cum Christo immortalitate in Qgelista ejus ministro cui missa est plurimi asseverant, quia in sepulcro ejus ut fertur nonnisi manna invenitur, quod et scaturire cernitur. Verumtahil impossibile est, committimus, quam aliud temere diffinire auctoritate nostra, quod non probemus: sicuti et de his, quos cum Domino xisse credimus. Sed utrum redierint in pulverem terrae, certum non habemus, nisi quod legimus: Quia multa corpora sanctorum qui dormierant, surrexerunt, ac venerunt in sanctam usalem, et apparuerunt multis . De quibus profecto nonnulli doctorum senserunt, querunt scriptis, quod jam in illis perpetua sit completa resurrectio. Fatentur enim
Abbreviated transcription (Latin):
assumpta est. quia nr̃a
id deposcit presencia abseꝰ
scribere nobis curaui. que
absencia presens deuotus
obtuli: ut habeat sanctũ
collegium nr̃m in die tã¬
te sollenuitatis munus
latini sermonis. in quo
discat tenera infancia las¬
tis cxperin dulcedinem. et
de exigius crunia cogitaie.
qualiter fauente deo per
singulos annos tota hec
dics cxpendatur in laudẽ.
et cum gaudio celebretur.
ne forte si uenent uestris¬
phum de transitu cuisdẽ
uirginis. dubia pro certi
recipiatis: quod multi lati¬
norum pictatis amore stu¬
dio legendi carus amplec¬
tuntur. presertun ex hiis¬
cum nichil aliud experm
potest procerto: nisi quod
hodicrna die gloriosa mi¬
grauit a corpore. lese¬
onstratur autem
scpulchrum eius
cermentibus nobis usq
ad presens. in uallis io¬
saphat medio. que uallis
est inter montem syon ⁊
montem oluicti posita:
quam et tu paula oculis
aspexisti: ubi in cus ho¬
nore fabricata est ecclesia
miro lapideo tabulatu
in qua scpulta fuisse ut
dubitant utrum assup¬

Expanded text:
assumpta est, quia vestra id deposcit oratio, praesentia absens scribere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si venerit in manphum, De Transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis recipiatis: quod multi Latinorum pietatis amore, studio legendi charius amplectuntur: praesertim cum ex his nihil aliud experiri possit pro certo, nisi quod hodierna die gloriosa migravit a corpore. nstratur autem sepulcrum ejus cernentibus nobis usque ad praesens in vallis Josaphat medio, quae vallis est inter montem Sion et montem Oliveti posita: quam et tu, o Paula, oculis aspexisti, ubi in ejus honore fabricata est Ecclesia miro lapide tabulata: in qua sepulta fuisse ut dubitant, utrum assump
Abbreviated transcription (Latin):
dus precibus fuga¬
bat demones ex obsessis cor¬
poribus. aperiebat ora mu¬
torum: reddebat cccis iusũ
surdis auditum. claudis
gressum: et cunctis ex fide
poscentibus dei clemenciã
impetrabat opem sanita¬
tis: sed nec illud duco tegi
silencio: quod clamuit cius
dono. Cum ĩ parte prefa¬
te regionis construeret do¬
mum oracionis:pauper
quidam uenit. et elemosi¬
nam ab co dari sibi popos¬
cit. Uirautem dei cum non
digenti daret: cucullã qua
induebatur dedit. Qua pau¬
per accepta recessit. et in do¬
mum ciuusdam fidelis ho¬
spitandi gracia uenit. Qͥ
cum se post cibum et potũ
sopori dedisset. magna iã
transacta parte noctis pat̾¬
familias de nocte surrexit:
ac domum suam claro lu¬
mine splendere iuudit. Qui
illico: sue coniugi eccitate
a sompno narrauit. Illa
uero: rem musita tam in¬
tuens dixit. Aliquid mu¬
ncris diuini: peregrimis
hic qui a nobis susceptuᷤ
est secum detulit.¬

Expanded text:
de precibus fugabat demones de obsessis corporibus, aperiebat ora mutorum, reddebat caecis visum, surdis auditum, claudis gressum et cunctis ex fide poscentibus Dei clementia impetrabat opem sanitatis. 11. Sed nec illud duco tegi silentio, quod claruit eius dono. Cum in parte praefatae regionis construeret domum orationis, pauper quidam venit et elemosinam ab eo dari sibi poposcit. Vir autem Dei, cum in digenti daret, cucullam qua induebatur dedit. Qua pauper accepta recessit et in domum cuiusdam fidelis hospitandi gratia venit. Qui cum se post cibum et potum sopori dedisset, magna iam transacta parte noctis, paterfamilias de nocte surrexit ac domum suam claro lumine splendere vidit; qui ilico suae coniugi excitatae a somno narrare curavit. Illa vero rem inusitatam intuens, dicit: 'Aliquid muneris divini peregrinus hic, qui a nobis susceptus est, secum detulit
Abbreviated transcription (Latin):
et forcipem. Mox uero ut¬
preceptum dominorum:
ostendit regine signum
terroris: et pertulit cam t̾¬
rore grauis nuncii dicens.
O gloriosa regina filii tui
domini nr̃i magnopere sci¬
re uolunt quid de pueris
censcas agendum: et ubrt̃
tibi ocius nunciar utrum
tonso capite uelis cos niu̾e
an gladio uitam presentẽ
terminare:¬

Expanded text:
et forcipem. Mox vero uet forcipem. Mox vero upreceptum dominorum ostterroris et perculit eam terrore gravis nuntii, dicens: O gloriosa regina, filii tui domini nostri magnopere scire volunt quid de pueris censeas agendum, et volunt sibi ocius nuntiari, utrum tonso capite velis eos vivere, an gladio vitam praesentem terminare
Abbreviated transcription (Latin):
is illeauditis: ruptis hora¬
rum morulis celerriẽ aduo¬
lauit.¬
parserat autem sub
fatus falsos rumores ĩ au¬
res populares: ob hoc solũ¬
modo mutuum colloqui¬
um habere nolusse ad du¬
os fratres suos quatinus
filios fratris. suos nepotes
facerent regnare pro patre.
Unde et celerem nuncium
dirigunt ad matrem: que
pansius erat ca tempestate.
rogantes ut pucros mittẽt
sinc dilacione: ut abais
mitterentur nel sublima¬
rentur in regno patrs. Re¬
guia uero hylaritate ꝑfu¬
sa ignara doli et simulaci¬
oms: confestun misit pu¬
cros plurimis obsequiis
fultos. et caterua puerorũ
illis famulantium stipa¬
tos: prorumpens in ueiba
hec. Non reputo me amisis¬
se filium: sustos parnulos
uideam in regnocius con¬
stitutos.¬
ox uero ut ad patrũ¬
os uenerunt a sibi
obsequentibus et nutriẽ¬
tibus scparati sunt: atq
ex industria procuratur
truculentissimus nunci¬
us nomme archadnus: qͥ
pergens ad matrem ferret
cuãginatum gladium

Expanded text:
is ille auditis, ruptis horais ille auditis, ruptis horarum morulis, celerrime advolavit.parserat autem subdertus falsos rumores in aures populares, ob hoc solummodo mutuum colloquium habere voluisse duos fratres, quatinus filios fratris, suos nepotes, facerent regnare pro patre. Unde et celerem nuntium dirigunt ad matrem, quae Parisius erat ea tempestate, rogantes eam, ut pueros mitteret sine dilatione, ut ab eis mitterentur vel sublimarentur in regno patris. Regina vero hilaritate perfusa, ignara doli et simulationis, confestim misit pueros plurimis obsequiis fultos et caterva puerorum illis famulantium stipatos, prorumpens in haec verba: 'Non reputo me amisisse filium, si istos parvulos videam in regno eius constitutos'ox vero ut ad patruos venerunt, a sibi obsequentibus et nutritoribus separati sunt, atque ex industria procuratur truculentissimus nuntius nomine Archadius, qui pergens ad matrem, ferret evaginatum gladium
Abbreviated transcription (Latin):
ipse tres reliquit filios. Quo¬
rum unus nocabatur tleo¬
baldus: altergontarius:
tercius uero clodoaldus. Qͦs
regio more et cultu nutric¬
bat. et instruebat corum a¬
uia iamdicta regina. cu¬
picns cos loco filiĩ in fasti¬
gio sublimari regni: s spe
sua frustrata est frande fili¬
orum. de innocentum cede
tractancium.
eniqz cum childeber¬
tus resideret parisinᷤ
suasuantiqui scrpentis in¬
stigatus. ut regnum frĩs
defuncti inuaderet. et inui¬
ste possideret: cum germa¬
no faccionis et scelcris suc
participe mittens acccrsiuit
fratrem suum clotharium.
Qui tunc temporis suessi¬
onis urbe morabatur fla¬
gitans. quatinus pansiuᷤᷤ
ut una positis commodis
et utilitatibus sibi congru¬
cutibus insisterent: et regnũ
germam qui tuncuita exẽs¬
serat inter se dunder ent ut
filii illius uelut in bellis
manii infantilis etatis aut
gladio necati. aut certe ple¬
bcio tegnime obstinati at¬
q obscurati manerent. hi¬

Expanded text:
ipse tres reliquit filios. Quoipse tres reliquit filios. Quorum unus vocabatur Theobaldus, alter Gontarius, tertius vero isdem Clodoaldus. Quos regio more et cultu nutriebat et instituebat eorum avia jam dicta regina, cupiens eos loco filii in fastigium sublimare regni. Sed spe sua frustrata est fraude filiorum de innocentium caede tractantium. e cum Childebertus resideret Parisiis, suasu antiqui serpentis instigatus, ut regnum fratris defuncti invaderet et injuste possideret, cum germano factionis et sceleris sui participe, mittens clam accersivit fratrem Chlotharium , qui tunc temporis Suessionis urbe morabatur: flagitans, quatinus Parisius ut una positi commodis et utilitatibus sibi congruentibus insisterent et regnum germani, qui tunc vita excesserat, inter se dividerent; filii vero illius, velut inbellis manus infantilis aetatis, aut gladio neccati aut certe plebeio tegmine obscurati atque obumbrati manerent. H
Abbreviated transcription (Latin):
ies leticie et gaudii
a dest precipue ñre
urbi summa deuocione
celebranda: qua ueneran¬
dus xp̃i confessor clodoaldꝰ
porce fragilitatis crutus.
ne beaticudinĩs: angelicis spi¬
ritibus sociatus. ut quorũ
mnundiciciam tempore sue
mortalitatis studuit hab̾e
in terris: corum consorcio
frucretur in celis. Cui prestã¬
te gracia saluatoris: bodie
factus est de morte natalis.
Cui micium niuendi: de¬
dit finis uite. Cui ut ait
panlus niuere xp̃us fuit:
cui sinexp̃o uita non fuit.
genus:ab alto san¬
guine regum. Cuius auiiᷤᷤ
clodoueus regnum francoꝵ
nobiliter regens. pulchre
disponens ẽt ordinans. cũ
parisius cursu uite suc ex¬
pleto finem iuuendi fecis¬
set: reliquit in regno cõm¬
gem uocabulo clotildem
cui tribus filiis clothari¬
o uidelicet childeberto atq
clodoniero: quibus dispo¬
sitis porcionibz diuisit mo¬
narchiam sui principatꝰ
genitor huius sancti
confessons clodoaldi: cui sor¬
te successerat burgundia ñ
post multos defunctus. et

Expanded text:
ies laetitiae et gaudii adest praecipue vestrae urbi summa devotione celebranda, qua venerandus Christi confessor Clodoaldus poreae fragilitatis exutus, nae beatitudinis, angelicis spiritibus sociatus, ut quorum munditiam tempore suae mortalitatis studuit habere in terris, eorum consortiofrueretur in caelis. Cui, praestante gratia Salvatoris, hodie factus est de morte natalis, cui initium vivendi dedit finis vitae, cui, ut ait Paulus, vivere Christus fuit, cui sine Christo vita non fuit. genus ab alto sanguine regum. Cujus avus Clodoveus regnum Francorum nobiliter regens, pulchre disponens et ordinans, cum Parisius cursu vitae suae expleto finem vivendi fecisset, reliquit in regno conjugem vocabulo Clotildem, cum tribus filiis Clothario videlicet, Childeberto, atque Clodomero, quibus dispositis portionibus divisit monarchiam sui principatus. genitor hujus sancti confessoris Clodoaldi, cui sorte cesserat Burgundia, non multo post defunctus, et
Abbreviated transcription (Latin):
tormus sub imperatore
nerua cum aliis dei scruis
cutice et marone: ab aure¬
liano iudice primo relega¬
tur in seragesimo milia¬
no ab urbe uia salaria. de¬
inde apud cum locum qͥ
phuree aque in ipsis ca
pro nomme xpisti
passus fuisset: gloriose mi¬
Cumqz una die iussu au¬
reliani. corpus enis in hu¬
matum iacuisset: uencr̃t
amiturnenses populi xp̃i¬
ani: et rapientes in sunum
territorium transtulerunt:¬

Expanded text:
odum sub imperatore Nerva, cum aliis Dei servis Euthyche et Marone, ab Aureliano judice primo relegatus in sexagesimo milliaio ab urbe via Salaria: de apud eum locum, phureae emanant: in ipsis cappro nomine Christi passus fuisset, gloriose coCumque una die jussu Aureliani corpus ejus inhumatum jacuisset, venerunt Amiternenses populi Christiani, et rapientes in suum territorium transtulerunt
Abbreviated transcription (Latin):
mus. Pauꝑtatem times :
sed beatos pauperes xpũs
appellat. Labore terreris:s
nemo athleta sine sudori¬
bus coronatur. De cibo co¬
gitas: sed fides famen nõ¬
tuet. Deus ip̃eomnium
rector ac dominus. cum
omni angelorum mili¬
sla certamen tuum expes¬
tat. tibiq contra dyabolũ
dimicanti: parat eternita¬

Expanded text:
m. Paupertatem times? sed beatos pauperes Christus appellat. Labore terreris? sed nemo athleta sine sudoribus coronatur. De cibo cogitas? sed fides famem no Deus ipse omnium rector ac Dominus, eum omni Angelorum militia certamen tuum spectat, tibique contra diabolum dimicanti parat aeternita