comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ouerat inquã ciprianuꝰ.
cum a proconsule audiret
consule tibi: quod caro et
sanguis dicebat stolide: hoc
diabolũ dicere subdole: Atq
intuebatur in uno opere du¬
os: istum oculis illum fide:
Nolebat eum iste mori: nole¬
bat ille coronari: Proinde
circa istum placidus. circa
illum cautus: huic apertẽ
respondebat: illum occulte
tibi prȩceptũ est: In re tam
iusta. nulla est consultio:
dixerat quippe ille: consule
rit: Sed proconsul. non açi¬
priano consiliũ accipere uo¬
lebat: sed eum potius ut a
se acciperet admonebat:
At ille in re inquit tam iu¬
sta. nulla est consultio:Non
adhuc consulo: quia non ad¬
huc dubito: Abstulit enim
michi dubitationẽ. ipsa
iusticia: Iustus autem ut
securus moriatur in carne:
certus uiuit in fide: Prȩces¬
serant ciprianũ multi mar¬
tires: quos flagrantibus
exortationibꝰ suis. ad uincen¬
dum diabolum accenderat:
Et erat utiq iustum: ut
quos ueridicus loquendo
premiserat: patiendo intre¬

Expanded text:
overat, inquam, Cyprianus, overat, inquam, Cyprianus, cum a proconsule audiret, Consule tibi quod caro et sanguis diceret stolide, hoc diabolum dicere subdole: atque intuebatur in uno opere duos; istum oculis, illum fide. Nolebat eum iste mori, nolebat ille coronari: proinde circa istum placidus, circa illum cautus; huic aperte respondebat, illum occulte tibi praeceptum est: in re tam justa nulla est consultatio. Dixerat quippe ille, Consule rit. Sed proconsul non a Cypriano consilium accipere volebat, sed eum potius ut a se acciperet, admonebat. At ille, In re, inquit, tam justa nulla est consultatio. Non adhuc consulo, quia non adhuc dubito: abstulit enim mihi dubitationem ipsa justitia. Justus autem, ut securus moriatur in carne, certus vivit in fide. Praecesserant Cyprianum multi martyres, quos flagrantissimis exhortationibus suis ad vincendum diabolum accenderat; et erat utique justum ut quos veridicus loquendo praemiserat, patiendo intre
Abbreviated transcription (Latin):
Ita sibi consulit: qui ex fides
uiuens. et satagens ne ab ex¬
tremo preoccupetur die: extre¬
mum computat omnẽ diem:
et sic deo placitos mores per¬
ducit usq ad extremũ diem:
Ita sibi beatus ciprianus ep̃s
misericordissimus. et martir
fidelissimus consulebat: no
sicut eum lingua subdola
diaboli per os possessi a se
impii iudicis monere uide¬
batur dicens: consule tibi:
Cum enĩ eius immobilem
mentem uideret: quando
ei dixit iusserunt te princi¬
pes cerimoniari: responditq
ille non facio: adiecit et ait:
consule tibi: Ipsa est lingua
subdola diaboli: etsi non
huius qui nesciebat quȩ lo¬
queretur: illius tamen qui
per eum loquebatur: Loque.¬
batur enim proconsul non
tam scđ̃m principes hominẽ
quorum iussa sibimet in iun¬
cta iactabat: quam scłm
principẽ potestatis aeris. de
quo ap̾łs dicit: qui operat᷑
in filiis diffidentiȩ. Quẽ per
huius quoq linguã operari
cipriãnus nouerat: quod ip¬
se non nouerat: O¬

Expanded text:
Ita sibi consulit, qui ex fide Ita sibi consulit, qui ex fide vivens, et satagens ne ab extremo praeoccupetur die, extremum computat omnem diem, et sic Deo placitos mores perducit usque ad extremum diem. Ita sibi beatus Cyprianus et episcopus misericordissimus, et martyr fidelissimus, consulebat, non sicut eum lingua subdola diaboli per os possessi a se impii judicis monere videbatur dicens, Consule tibi. Cum enim ejus immobilem mentem videret, quando ei dixit, Jusserunt te principes caerimoniari; responditque ille, Non facio: adjecit et ait, Consule tibi. Ipsa est lingua subdola diaboli: etsi non hujus qui nesciebat quid loqueretur, illius tamen qui per eum loquebatur. Loquebatur enim proconsul, non tam secundum principes homines, quorum jussa sibimet injuncta jactabat, quam secundum principem potestatis aeris de quo Apostolus dicit, Qui operatur in filiis diffidentiae : quem per hujus quoque linguam operari Cyprianus noverat, quod ipse non noverat. N
Abbreviated transcription (Latin):
a tenebatur: Nec excutiebat
ab animo diligentiã fidelissi-¬
Mi dispensatoris: manus tã
proxima cruenti carnificis:
Ita se martyrem cogitabat
futurum. ut esse non oblien¬
sceretur ep̃m: magis curans
quam rationẽ pastorũ prin¬
cipi de cõmissis sibi õuibus
redderet: quam quid infide¬
li proconsuli de fide propria
responderet: Amabat quippe
eum: qui petro dixerat: Amas
me: Pasce oues meas: Et pa¬
scebat oues eius: pro quibus
sanguinẽ fundere illum imi¬
tans prȩparabat. Custodiri
puellas prȩcepit: sciens non
solum se habere simplicem
dñm: sed etiam uersipellem
taq aduersus leonem aperte
frementẽ. in confessione uirile
pectus armabat: aduersus
sexum femineũ muniebat. Ita
uere sibi consulit. qui deum
iudicem cogitat: apud quem
causam gestȩ huius uitȩ.atq
ab illo sibi muneris iniuncti
quisq dicturiis est: Ubi om̃is
homo recipit sicut testatur
apłs. quȩ per corpus gessit.
siue in bonum siue in malũ

Expanded text:
a tenebatur: nec excutiebat a tenebatur: nec excutiebat ab animo diligentiam fidelissimi dispensatoris, manus jam proxima cruenti carnificis. Ita se martyrem cogitabat futurum, ut esse non oblivisceretur episcopum: magis curans quam rationem pastorum principi de commissis sibi ovibus redderet, quam quid infideli proconsuli de fide propria responderet. Amabat quippe eum, qui Petro dixerat, Amas me? Pasce oves meas . Et pascebat oves ejus, pro quibus sanguinem fundere illum imitans praeparabat. Custodiri puellas praecepit, sciens non solum se habere simplicem Dominum, sed etiam versipellem  adversus leonem aperte frementem in confessione virile pectus armabat, adversus sexum femineum muniebat. CAvere sibi consulit, qui Deum judicem cogitat, apud quem causam gestae hujus vitae atque ab illo sibi muneris injuncti quisque dicturus est: ubi omnis homo recipit, sicut testatur Apostolus, quae per corpus gessit, sive bonum, sive malum .
Abbreviated transcription (Latin):
paratum: accedente etiã dñi
reuelatione firmatũ: Quan¬
do enim desereret patientẽ:
quem non est passus prȩoc¬
cupari nescientẽ: Iam ergo
quod ad eum passiomi exhi¬
bendum duo missi sunt: qui
eum etiam secum in curricu¬
lum leuauerunt. in medioꝙ
posuerunt: et hoc diuinȩ
admonitionis fuit: ut gall¬
dens recoleret ad eius cor¬
pus se pertinere: qui inten
miquos deputatus est:
inter duos latrones li¬
gno suspensus. ad exemplũ
pacientiȩ prebebatur: cipri¬
anus autem inter duos ap¬
paritores ad passionẽ curru
custodes esset. atq illuc se mul¬
titudo frm̃ ac sororum congre¬
gans pro foribus pernoctaret:
custodiri puellas prȩcepit:
quanta intentione conside¬
randum. quanta laude prȩdi¬
candum: quantõ preconio
cõmendandũ est. Uicm̃na cor¬
poris morte. non moriebatur
in animo pastoris. ingilantra
pastoralis: et cura tuendi dñi.¬
ci gregis. usq ad extremum
uite huius diem mente sobri¬

Expanded text:
paratum, accedente etiam Domini paratum, accedente etiam Domini revelatione firmatum? Quando enim desereret patientem, quem non est passus praeoccupari nescientem? Jam ergo quod ad eum passioni exhibendum duo missi sunt, qui eum etiam secum in curriculum levaverunt in medioque posuerunt; et hoc divinae admonitionis fuit, ut gaudens recoleret ad ejus corpus se pertinere, qui inter iniquos deputatus est. inter duos latrones ligno suspensus, ad exemplum patientiae praebebatur . Cyprianus autem inter duos apparitores, ad passionem curru custodes esset, atque illuc se multitudo fratrum ac sororum congregans, pro foribus pernoctaret, custodiri puellas praecepit, quanta intentione considerandum? quanta laude praedicandum? quanto praeconio commendandum est? Vicina corporis morte, non moriebatur in animo pastoris vigilantia pastoralis; et cura tuendi dominici gregis usque ad extremum vitae hujus diem mente sobri
Abbreviated transcription (Latin):
retur: ubi ille non esset. pro¬
pter cuius testimoniũ mitte.¬
batur.¬
p̃s ergo qui ait. ecce¬
ego uobiscũ sum om¬
nibus diebus usq ad consũ¬
mationẽ scłi: in omni loco mẽ¬
brum suum excipiebat: quo¬
cumq furor inimici pellebat:
Ostulta infidelitas persequen¬
tis: Si quęris exilium quo
xp̃ianus iubeatur ire: pri¬
us si potes inueniunde. xp̃s
cogatur exire: De patria su¬
a. in alienam te arbitraris
excludere hominem dei: In
xp̃o nusquã exulem: in car¬
ne ubiq peregrinũ: Sed iã
cõmemorare et considerare
delectat. post illud quod ci¬
prianus non senserat. sed mi¬
micus putabat exilium: qͥd
ex ordine passionis ipsius co¬
secutum sit: Cum enim cipri¬
anus sc̃s martyr electus a deo:
de ciuitate curubitana. in
qua exilio precepto aspasii
paterni proconsulis missus
fuerat regreberetur: in ortis
suis manebat: Et inde coti¬
die sperabat ueniri ad se: si
impetus aduersus cor semper

Expanded text:
retur, ubi ille non esset, proretur, ubi ille non esset, propter cujus testimonium mittebaturtus ergo qui ait, Ecceego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi , in omni loco membrum suum excipiebat, quocumque furor inimici pellebat. O stulta infidelitas persequentis! Si quaeris exsilium quo Christianus jubeatur ire; prius, si potes, inveni unde Christus cogatur exire. De patria sua in alienam te arbitraris excludere hominem Dei, in Christo nusquam exsulem, in carne ubique peregrinum. Sed jam considerare et commemorare delectat post illud, quod Cyprianus non senserat, sed inimicus putabat exsilium, quid ex ordine passionis ipsius consecutum sit. Cum enim Cyprianus sanctus martyr electus a Deo de civitate Curubitana, in quam exsilio praecepto Aspasii Paterni proconsulis missus fuerat, regressus esset; in hortis suis manebat: et inde quotidie sperabat veniri ad se, sicimpetus adversus cor semper
Abbreviated transcription (Latin):
hermonẽ a nobis
debitum auribuᷤ
et cordibus ur̃is.
exigit tam grata
et religiosa sollemnitas:
qua passionẽ beati marty.¬
ris celebramus: Tristis pro¬
culdubio tunc eccla funit.
non damno cadentis. sed de¬
siderio recedentis: semper
cupiens uidere presentẽ. tã
bonum rectorẽ atq doctorẽ:
Sed quos affiyxerat sollicie¬
do certaminis: consolata est
corona uictoris: et nunc non
solum sine ulla tristicia. uerũ
etiam cum ingenti leticra. cũ¬
cta quȩ tunc gesta sunt le
gendo recolimus: dieq isto
gaudere nobis concessum
est: non timere: Neq enm
formidamus terribiliter ue¬
nientẽ: sed expectamus hila¬
riter rebeuntẽ: Placet itaq
uniuersam illam fidelissimi
et fortissimi et gloriosissimi
martiris passionẽ. cum exul¬
tatione recordari prȩteritã:
quam tunc frẽs cum sollici.¬
tudine sustinuere futuram:
confessionis xp̃i. in exilium
curubin missus est: non scõ
cipriano aliquid nocitum:
sed multum illi prestitum ci
uitati: Quo enim ipse mitte.¬

Expanded text:
ermonem a nobis debitum auribus et cordibus vestris exigit tam grata et religiosa solemnitas, qua passionem beati Martyris celebramus. Tristis procul dubio tunc Ecclesia fuit, non damno cadentis, sed desiderio recedentis; semper cupiens videre praesentem tam bonum rectorem atque doctorem. Sed quos afflixerat sollicitudo certaminis, consolata est corona victoris. Et nunc, non solum sine ulla tristitia, verum etiam cum ingenti laetitia cuncta quae tunc gesta sunt legendo et diligendo recolimus; dieque isto gaudere jam concessum est, non timere. Neque enim eum formidamus terribiliter venientem, sed expectamus hilariter redeuntem. Placet itaque universam illam fidelissimi et fortissimi et gloriosissimi Martyris passionem cum exsultatione recordari praeteritam, quam tunc fratres cum sollicitudine sustinuere futuram. confessionis Christi in exilium Curubin missus est, non sancto Cypriano aliquid nocitum, sed multum illi praestitum est civitati. Quo enim ipse mitte
Abbreviated transcription (Latin):
carnis detis: sed per caritatẽ
seruite inuicem: Quod fieri
non potest. nisi alterius in¬
firmitatẽ quisq habeat qua¬
si suam:ut eam ȩquanimi¬
ter ferat: donec ab ea libe¬
retur ille cuius curat salu¬
tem: Raro ergo et magna
necessitate obiurgationes
ad hibende sunt: ita tamen
ut etiam in his ipsis non no¬
bis sed deo ut seruiatur in¬
stemus: Ipse est enim finis:
ut nichil duplici corde faci¬
amus: auferentes trabẽ de
oculo nr̃o inuidentiȩ: uel
malitiȩ. uel simulationis: ut
uideamus eicere festucã de
eam oculis columbȩ: quales
in sponsa. xp̃i predicantur:
quam sibi elegit deus: Elegit¬
głosam eccl̃am: non haben¬
tem maculã neq rugam: id
est mundã et simplicẽ:¬

Expanded text:
carnis detis, sed per caritatem carnis detis, sed per caritatem seruite in inuicem. quod fieri non potest nisi alterius infirmitatem quisque habeat quasi suam, ut eam aequanimiter ferat, donec ab ea liberetur ille cuius curat salutem. Raro ergo et magna necessitate obiurgationes adhibendae sunt, ita tamen, ut etiam in his ipsis non nobis, sed deo ut seruiatur instemus. ipse est etiam, ut nihil duplici corde faciamus, auferentes trabem de oculo nostro inuidentiae uel malitiae uel simulationis, et uideamus eicere festucam de eam oculis columbae, quales in sponsa Christi praedicantur , quam sibi elegit Deus gloriosam Ecclesiam, non habentem maculam neque rugam , id est mundam et simplice
Abbreviated transcription (Latin):
sub lege sunt. quasi sub lege
essem cum non sim ipse sub
lege: ut eos qui sub lege e¬
rant lucrifacerẽ: his qui sine
lege sunt. quasi sine lege essẽ:
cum sine lege dei non sim. sed
sim in lege. xp̃r: ut lucriface¬
rem eos qui sine lege sunt:
factus sum infirmis infirmus.
ut infirmos lucrifacerẽ: omni¬
bus omnia factus sum. ut om¬
nes lucrifacerẽ: non utiq si¬
mulatione faciebat: quemad¬
modum quidam intelligi uo-¬
lunt. ut eorum detestanda
simulatio. tanti exempli au¬
ctoritate muniatur: sed hoc
faciebat caritate: qua eius
infirmitatẽ cui uolebat sub¬
uentre. tanquã suam cogita-¬
bat: Hoc enim et prestruit
dicendo: Cum enim liber
sim ex omnibus: omnium
me seruum feci: ut plures
lucrifacerẽ: Quod ut intel¬
ligas non simulatione sed
caritate fieri. qua infirmis
hominibus tanquã nos si¬
mus cõpatimur: ita monet
alio loco dicens: Uos in liber¬
tatem uocati estis frẽs: tan¬
tum ne libertatẽ in occasionẽ

Expanded text:
sub lege sunt, quasi sub lege sub lege sunt, quasi sub lege essem, cum non sim ipse sub lege, ut eos qui sub lege erant lucri facerem; his qui sine lege quasi sine lege, cum sine lsim in lege Christi, ut lucrifacerem eos qui sine Lege sunt. Factus sum infirmis infirmus, ut infirmos lucrifacerem: omnibus omnia factus sum, ut omnes lucrifacerem: » non utique simulatione faciebat, quemadmodum quidam intelligi volunt, ut eorum detestanda simulatio tanti exempli auctorifaciebat caritate, qua eius infirmitatem cui nolebat subuenire tamquam suam cogitabat. hoc enim et praestruit dicendo: cum enim liber sim ex omnibus, omnium me seruum feci, ut plures lucri facerem. quod ut intellegas non simulatione, sed caritate fieri, qua infirmis hominibus, tamquam nos simus, compatimur, ita enim monet alio loco dicens: uos in libertatem uocati estis, fratres; tantum ne libertatem in occasione
Abbreviated transcription (Latin):
ones odio et liuore suscipi-¬
ant: etiam consultores se ui¬
deri uolunt: Et ideo pie cau.¬
teq ingilandũ est. ut cũ ali¬
quem reprehendere uel ob¬
iurgare necessitas coegerit:
primum cogitemus utrumta.¬
buimus: cogitemus et nos
homines esse: et habere potu¬
isse: Si uero habuimus et noz
habemus: tangat memoriã
cõmunis infirmitas: ut illam
reprehensionẽ aut obiurga¬
tionem non odium sed miseri-¬
cordia precedat: Ut siue ad
correctionẽ eius propter quẽ
id facimus. siue ad peruersi¬
onem ualuerit: nam incertuᷤ
est exitus: nos tamen de sim¬
plicitate oculi nr̃i securi simuͭ
Si autem cogitantes nosmet
ipsos inuenerimus in eo esse
uitio in quo est ille quem re¬
prehendere parabamus: nos
reprehendamus neq obiur¬
gemus: sed tantum congemi¬
scamus: et non illum ad obtẽ¬
perandũ nobis. sed ad pariter
conandũ inuitemus: Nam
et illud quod dicit apłs. fa¬
ctus sum iudeis quasi iudeuͤ.
ut iudeos lucrifacerẽ: his qͥ

Expanded text:
ones odio et liuore suscipiones odio et liuore suscipiant, etiam consolatores uideri se nolunt. et ideo pie cauteque uigilandum est, ut, cum aliquem reprehendere uel obiurgare necessitas coegerit, primo cogitemus, utrum tabuimus, cogitemus et nos homines esse et habere potuisse; si uero habuimus et non habemus, tangat memoriam communis infirmitas, ut illam reprehensionem uel obiurgationem non odium, sed misericordia praecedat, ut sine ad correctionem eius propter quem id facimus, siue ad peruersionem ualuerit — nam incertus est exitus — nos tamen de simplicitate oculi nostri securi simus. si autem cogitantes nosmet ipsos inuenerimus in eo esse uitio, in quo est ille quem reprehendere parabamus, non reprehendamus neque obiurgemus, sed tamen congemescamus et non illum ad obtemperandum nobis, sed ad pariter conandum inuitemus. Nam et illud quod dicit apostolus: factus sum Iudaeis quasi Iudaeus, ut Iudaeos lucri facerem; his qui
Abbreviated transcription (Latin):
tum inter iram distat atq
odium: Odium est enim ira
mueterata: quasi quȩ uetusta¬
te ipsa tantum robur accepe¬
rit: ut merito appelleturtra¬
bes: fieri autem potest: ut si
irascaris homini. uelis eum
corrigi: Si autem oderis ho¬
minem: non potes eum uel¬
le corrigere: Quomodo eñ
dicis frĩ tuo. sine eiciam fe.¬
stucam de oculo tuo: et et¬
ce trabes est in oculo tuo:
Ypocrita: eice primum tra¬
bem de oculo tuo: et tunc
uidebis eicere festucã de ocu¬
lo frĩs tui. Id est primo abs
te expelle odium: et demde
poteris iam eum quem dili¬
gis emendare: Et bene ait
Ypocrita: Accusare enim ui¬
tia: officium est uirorũ bo¬
norum et beniuolorũ: Quod
cum mali faciunt. alienas
partes agunt: sicut ypocri¬
te qui tegunt sub persona
quod sunt: et ostentant in
persona quod non sunt. Ypo¬
critarũ ergo nomine: simu¬
latores acceperis: Et est uere
multum cauendũ et molestũ
simulatorũ genus: qui cum
omnium uttiorum accusati.¬

Expanded text:
tum inter iram distat et tum inter iram distat et odium. odium est enim ira inueterata, quasi quae uetustate ipsa tantum robur acceperit, at merito appellaretur trabes. fieri autem potest, ut, si irascaris homini, uelis eum corrigi; si autem oderis hominem, non potes eum uelle corrigere. Quomodo enim dicis fratri tuo: sine eiciam festucam de oculo tuo, et ecce trabes est in oculo tuo? hypocrita, eice primum trabem de oculo tuo, et tunc uidebis eicere festucam de oculo fratris tui: id est primo abs te expelle odium, et deinde poteris iam eum quem diligis emendare. et bene ait: hypocrita. accusare enim uitia officium est bonorum uirorum et beniuolorum; quod cum mali faciunt, alienas partes agunt sicut hypocritae, qui tegunt sub persona quod sunt et ostentant in persona quod non sunt. hypocritarum ergo nomine simulatores acceperis. et est uere multum canendam et molestum simulatorum genus, qui cum omnium uitiorum accusati
Abbreviated transcription (Latin):
meruit: et alter omnino noz
meruit: An forte omnes qͦs
occiderunt crucifixerant: et
propterea hoc etiam ipsi pa¬
ti meruerunt: Ridiculum
est putare: Quid ergo aliud
dictum est. omnis enim qui
gladio percusserit gladio mo¬
rietur: nisi quia in ipso pec¬
cato anima moritur. quod¬
cumq cõmiserit:
t qm̃ de temerario et
inquo iudicio nos hoc
loco dñs monet: uult enĩ
ut simplici corde et in unũ
intento faciamus quȩcumq
facimus: et multa incertum
est quo corde fiant. de qui¬
bus iudicare temerariũ est:
maxime autem hi temere
iudicant de incertis et faci¬
le reprehendunt: qui ma-¬
gis amant uituperare et dã¬
nare. quam emendare atq
corrigere: quod uitium uel
superbie est uel iuidentiȩ:
consequenter subicit et dicit:
Quid autem uides festucam¬
in oculo frĩs tur: trabem au¬
tem in oculo tuo non uides:
Ut si forte uerbi gr̃a ira ille
ƿeccauit: tu odio reprehen¬
das: Quantũ autem inter fe¬
stucam et trabem: quasi tan¬

Expanded text:
meruit et alter omnino non meruit et alter omnino non meruit? an forte omnes, quos occiderant, crucifixerant et propterea hoc etiam ipsi pati meruerunt? ridiculum est hoc putare. quid ergo aliud dictum est: omnis enim, qui gladio percusserit, gladio morietur, nisi quia ipso peccato anima moritur, quodcumque commiserit? Et quoniam de temerario et iniquo iudicio nos hoc loco dominus monet — uult enim, ut simplici corde et in unum deum intentione faciamus quaecumque facimus; et multa incertum est quo corde fiant, de quibus iudicare temerarium est. maxime autem hi temere iudicant de incertis et facile reprehendunt, qui magis amant uituperare et damnare quam emendare atque corrigere: quod uitium uel superbiae est uel inuidentiae — consequenter subicit et dicit: quid autem uides festucam.in oculo fratris tui, trabem autem in tuo oculo non uides? ut si feruenti uerbi gratia ira ille peccauit, tu odio reprehendas. quantum autem inter festucam et trabem, quasi tan
Abbreviated transcription (Latin):
procedit: Immo uero sepe ni¬
chil nocet ei qui patitur in¬
iuriam: ei autem qui facit
necesse est ut noceat: Quid
enim nocuit martyribꝰ. mi¬
quitas persequentiũ: Ipsis
autem persecutoribus pluri¬
mum: quia etsi aliqui eorũ
correcti sunt: eo tamen tem¬
pore quo persequebantur ex¬
cecabat illos malitia illoꝵ:
Sic et temerariũ iudiciũ. ple¬
riunq nichil nocet ei de quo
temere iudicatur:⁊ ei autem
qui temere nuidicat: ipsa te.¬
meritas necesse est ut noce.¬
at: Ista regula etiam illud
dictum arbitror: omnis qui
percusserit gladio: gladio
morietur: Quam multi enĩ
gladio percutiunt: nec ta¬
men gladio moriuntur: sicut
nec ipse petrus: Sed ne istũ
uenia peccatorũ talem pȩnã
euasisse quis putet: quam¬
quam nichil absurdius quã
ut maiorem putet gladiipȩ¬
nam esse potuisse quȩ petro
non accidit. quam crucis
quȩ accidit: quid tamen de
latrombus dicturus est qui
cum dño crucifixi sunt. quia
postea quam crucifixus est

Expanded text:
procedit: imo vero saepe niprocedit: imo vero saepe nihil nocet ei, qui patitur injuriam, ei autem qui facit necesse est ut noceat. Quid enim nocuit martyribus iniquitas persequentium? ipsis autem persecutoribus plurimum. Quia etsi aliqui eorum correcti sunt, eo tamen tempore quo persequebantur, excaecabat illos malitia eorum. Sic et temerarium judicium pierumque nihil nocet ei de quo temere judicatur; ei autem qui temere judicat, ipsa temeritas necesse est ut noceat. Ista regula etiam ildictum arbitror: omnis, qui percusserit gladio, gladio morietur. quam multi enim gladio percutiunt nec tamen gladio moriuntur, sicut nec ipse Petrus? sed ne istum uenia peccatorum talem poenam euasisse quis putet — quamquam nihil absurdius, quam ut maiorem putet gladii poenam esse potuisse, quae Petro non accidit, quam crucis, quae accidit — quid tamen de latronibus dicturus est, qui cum domino crucifixi sunt, quia posteaquam crucifixus est
Abbreviated transcription (Latin):
ri: nichilominus temere iu¬
dicabis: Non ergo reprehen¬
damus ea quȩ nescimuꝰ quo
animo fiant: neq: ita repre¬
hendamus quȩ manifesta
sunt ut desperemus sanitatẽ:
et uitabimus iudiciũ. de quo
nunc dicitur: nolite iudicare
ne iudicetur de uobis:
mouere quod ait: in
quo enim iudicio iudicaueri.¬
tis iudicabitur de uobis: et
n qua mensura mensi fueri¬
tis. in ea remetietur uobis:
Nimnquid enim si nos in iu¬
dicio temerario iudicaueri¬
mus: temere de nobis etiam
deus iudicabit: Aut nunqͥd
si mensura iniqua mensi fue¬
rimus: et apud deum iniqua
mensura est unde nobis reme¬
tietur: Nam et mensure no-¬
mine: ipsum iudiciũ significa¬
tum arbitror:. Nullo modo
deus uel temere uudicat: uel
miqua mensura ciniquam re¬
pendit: Sed hoc dictum est.
qm̃ temeritas qua punis ali¬
um: eadem ipsa te puniat
necesse est: Nisi forte arbitran¬
dum est. quod iniquitas ei
noceat aliquid in quem pro¬
cedit: ei autem nichil a quo

Expanded text:
ri, nihilo minus temere iuri, nihilo minus temere iudicabis. non ergo reprehendamus ea quae nescimus quo animo fiant, neque ita reprehendamus quae manifesta sunt, ut desperemus sanitatem, et uitabimus iudicium, de quo nunc dicitur: nolite iudicare, ne iudicetur de uobis. mouere quod ait: in quo enim iudicio iudicaueritis, iudicabitur de nobis, et in qua mensura mensi fueritis, remetieNunquid enim si nos in judicio temerario judicaverimus, temere de nobis etiam Deus judicabit? Aut nunquid si mensura iniqua mensi furimus, et apud Deum iniqua mensura est unde nobis remetietur? nam et mensurae nomine ipsum judicium significatum arbitror. Nullo modo Deus vel temere judicat, vel iniqua mensura cuiquam rependit: sed hoc dictum est, quoniam temeritas qua punis alium, eadem ipsa te puniat necesse est. Nisi forte arbitrandum est quod iniquitas ei noceat aliquid in quem procedit, ei autem nihil a quo
Abbreviated transcription (Latin):
si fuerit ista subsecutũ iudici¬
um. non est temerariũ: Subse-¬
cuntur autem illa quȩ occulta
sunt: quia nec ipsa latebunt
tempore suo: Sic et de bonis
factis intelligendũ est: Nam
ita subiungit. Similiter. et
facta bona manifesta sunt. et
quecumq aliter se habent ab
scondi non possunt. An¬
e manifestis ergo isdice¬
mus: de occultis uero
deo iudicium relinquamus:
Quia et ipsa abscondi non po¬
terunt: siue bona siue mala
cum tempus aduenerit quo
manifestentur: Duo autẽ sun:
in quibus temerariũ iudic¬
um cauere debemus: Cum
incertũ est quo animo quid
factum sit: uel incertum est
qualis futurus sit qui nunc
malus uel bonus apparet:
Si ergo quispiam uerbi gr̃a
conquestus de stomacho ieni¬
nare noluerit: et tu id non
crebens. edacitatis uicio tribu-¬
eris: temere iudicabis: Itẽ
si manifestã edacitatẽ ebriosita¬
temq cognoueris: et ita re¬
prehenderis. quasi nunquã
ille possit corrigi atq muta¬

Expanded text:
si fuerit ista subsecutum iudicisi fuerit ista subsecutum iudicium, non est temerarium. subseountur autem illa quae occulta sunt, quia nec ipsa latebunt tempore suo. sic et de bonis factis intellegendum est. nam ita subiungit: similiter et facta bona manifesta sunt, et quaecumque se aliter habent, latere non possunt. de manifestis ergo iudicemus, de occultis uero deo iudicium relinquamus, quia et ipsa abscondi non possunt siue mala siue bona, cum tempus aduenerit, quo manifestentur. Duo sunt autem, in quibus temerarium iudicium cauere debemus: cum incertum est, quo animo quidque factum sit, uel cum incertum est, qualis futurus sit qui nunc uel malus uel bonus apparet. si ergo quispiam uerbi gratia conquestus de stomacho ieiunare noluit et tu id non credis edacitatis id uitio tribuens, temere iudicabis. item si manifestam edacitatem ebriositatemque cognoueris et ita reprehenderis, quasi numquam ille possit corrigi atque muta
Abbreviated transcription (Latin):
De talibus enĩ Decima lc.
uis possint etiam non bono:
uolebant illi cum homines
essent in occulta cordis senten¬
tiam ferre: de quibus solus
deus iudicat: Ad hoc pertinet
etiam illud: quod alio loco di¬
cit. Nolite ante tempus quic-¬
quam iudicare: quoadusq ue¬
niat dñs et illuminet abscon.¬
dita tenebrarũ: et manifesta¬
bit cogitationes cordis: et tunc
laus erit unicuiq a deo:Sunt¬
ergo quȩdam facta media quȩ
ignoramus quo animo fiant:
quia et bono et malo fieri
possunt: De quibus temerari.¬
um est iudicare: maxime ut
condemnemus: Horum autẽ
ueniet tempus ut iudicentur:
cum dñs illuminabit abscon¬
dita tenebrarũ: et manifesta¬
bit cogitationes cordis: Item
alio loco dicit idem apłs. Quo¬
rundam autem peccata homi¬
num manifesta sunt preceden¬
tia ad iudiciũ: quȩdam autẽ
et subsecuntur: Manifesta ea
dicit: de quibus clarum est
quo animo fiant: hec prȩce¬
dunt ad iudicium: id est quia

Expanded text:
de talibus enim rebus, quaede talibus enim rebus, quaeossint etiam non bono, nolebant illi, cum homines essent, in occulto cordis ferre sententiam: de quibus deus solus iudicat. Ad hoc pertinet etiam illud quod alio loco diait: Nolite ante tempus quicquam iudicare, donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum; et manifestabit cogitationes cordis et tunc laus erit unicuiqergo quaedam facta media, quae ignoramus quo animo fiant, quia et bono et malo fieri possunt, de quibus temerarium est judicare, maxime ut condemnemus. Horum autem veniet tempus ut judicentur, cum Dominus illuminabit abscondita tenebrarum, et manifestabit cogitationes cordis. Item alio loco dicit idem apostolus: Quorundam hominum peccata manifesta sunt, praecedentia ad iudicium; quaedam autem et subsecuntur. manifesta ea dicit, de quibus clarum est quo animo fiant. haec praecedunt ad iudicium, id est quia,
Abbreviated transcription (Latin):
oc loco nehil
aliud nobis
prȩcipi existi¬
mo: nisi ut ea
facta que du¬
bium est quo animo fiant:
in meliorem partem interpre¬
temur: Quod enim scriptũ
est ex fructibus eorum cogno¬
scetis eos: de manifestis dictũ
est. quȩ non possunt bono
animo fierr: sicuti sunt stu¬
pra. uel blasphemiȩ. uel fur¬
ta. uel ebriositas: et siqua
sunt similia: de quibus no¬
bis iudicare permititur. dicen.¬
te apło: Quid enim michi eos
qui foris sunt iudicare: Non¬
ne de his qui intus sunt uos
iudicatis: De genere autẽ ci¬
borum: quia possunt bono a-¬
nimo et simplici corde. sine ui¬
cio et concupiscentia quicũq
humani cibi indifferenter su¬
mi: prohibet idem apłs iudica¬
rieoᷤ qui carnibus uescebant᷑
et uinum bibebant: ab eis
qui se ab huiismodi alimen¬
tis temperabant: Qui mandui.¬
cat inquit: non manducan¬
tem non spernat: Et qui nos
mandiicat: manducantẽ nos
iudicet: Ibi enim ait: Tu quis
es. qui iudices alienũ seruum:
Suo dño stat: aut cadit:

Expanded text:
oc loco, nihil aliud nobis praecipi existimo, nisi ut ea facta, quae dubium est quo animo fiant, in meliorem partem interpretemur, quod enim scriptum est: Ex fructibus eorum cognoscetis eos, de manifestis dictum est, quae non possunt bono animo fieri, sicuti sunt stupra uel blasphemiae uel furta uel ebriositas et si qua sunt alia, de ..quibus nobis iudicare permittitur dicente apostolo: quid enim mihi eos qui foris sunt iudicare? nonne de eis qui intus sunt uos iudicatis? de genere autem ciborum, quia possunt bono animo et simplici corde sine uitio concupiscentiae quicumque humani cibi indifferenter sumi, prohibet idem apostolus indicari eos qui carnibus uescebantur et uinum bibebant ab eis qui se ab huius modi alimentis temperabant: qui manducat, inquit, non manducantem non spernat, et qui non manducat, manducantem non indicet. ibi etiam ait: tu quis es, ut iudices alienum seruum? suo domino aut stat aut cadit.
Abbreviated transcription (Latin):
trem uado: et iam non ui¬
debitis me: de iudicio aũ-¬
tem: quia princeps mun¬
di huius iudicatus est: tan¬
quam solum sit peccatum
non credere in xp̃m: et tan¬
quam ipsa sit iusticia non
uidere. xp̃m̃: et tanquam
ipsum sit iudicium quod
princeps mundi huius hoc
est diabolus iudicatus est:
ualde latebrosum est. nec
isto sermone cohartandũ:
ne fiat obscurius breuita¬
te: sed alio potius quan¬
tum dñs adiuuerit expli¬
candum:¬

Expanded text:
rem vado, et jam non videbitis me; de judicio autem, quia princeps hujus mundi judicatus est : tanquam solum sit peccatum non credere in Christum, et tanquam ipsa sit justitia non videre Christum, et tanquam ipsum sit judicium quod princeps hujus mundi, hoc est diabolus judicatus est: valde latebrosum est, nec isto sermone coarctandum, ne fiat obscurius brevitate; sed alio potius quantum Dominus adjuverit explicandum
Abbreviated transcription (Latin):
tim tamen cõmendaretur
distinctio personarũ: ubi eiᷤ
qui recte intelligunt. num-¬
quam uideri potest separa-¬
tio naturarũ: Quod autẽ
sequitur. et cum uenerit
ille arguet mundum de
peccato. et de iusticia et de

Expanded text:
tim tamen commendaretur distinctio personarum; ubi eis qui recte intelligunt, nunquam videri potest separatio naturarum. 6. Quod autem sequitur, Et cum venerit ille, arguet mundum de peccato, et de justitia, et de
Abbreviated transcription (Latin):
qui primȩ. terciȩ. sexte. none.
fucrint: pro qualibet ho¬
raꝵ ip̃saꝵ. quadraginta: cis
autem qui per octabas ip̃i¬
us festi. matutinalibus. ue¬
spertins. misse. ac predicta¬
rum horaꝵ officiis inteier̃t.¬
centum dies singulis octaba¬
rum ipsaꝵ dicbus: de om̃i

Expanded text:
Sexte None ffitiis, pro qualibet ipsarum Quadraginta, Eis autem qui per Octauas ipsius festi Matutinalibus Vespertinis Misse ac predictarum horarum offitiis interessent singulis Octauarum ipsarum diebus etiam
Abbreviated transcription (Latin):
congaudentes in cantica lau¬
dum surgant ⁊ tunc õiumc
corda et uotaora et labĩan
hymnos personent leticieꝗ
salutaris: Tunc ipsallat fĩceᷤ.
spes tripudict: exulcet cari¬
tãs :: deuotio plaudat : lui¬
iocundẽtur: Tunc singuli la

Expanded text:
concurrant, in cantica laudum consurgant, et omnium corda et vota, ora et labia, ympnos persolvant leticie salutaris, et psallet fides, spes tripudiet, exultet caritas, devocio plaudat, jujocundetur, cum sing
Abbreviated transcription (Latin):
ctionis auctorem: cum pene
omnibus dñaretur genti¬
bus: omniũ gentium serui¬
ebat erroribus: Et magnã
sibi uidebatur assumpsisse
religionẽ: quia nullam re¬
spuerat falsitatẽ: Unde
quantũ erat per diabolum
tenatius illigata: tantum
per. xp̃m est mirabilius ab
cim apłi accepta per spm̃
scm om̃ium locutione lin¬
guarum. inbuendũ euan-¬
gelio mundũ distributis si¬
bi terrarũ partibus suscepis¬
sent: beatissimus petrus
princeps apłici ordinis. ad
arcem romani destinatur
imperii:⁊ ut lux ueritatis
quȩ in omniũ gentium re-

Expanded text:
ctionis auctorem, cum pene ctionis auctorem, cum pene omnibus dominaretur gentibus, omnium gentium serviebat erroribus, et magnam sibi videbatur suscepisse religionem, quia nullam respuerat falsitatem. Unde quantum erat per diabolum tenacius illigata, tantum per Christum est mirabilius abscim apostoli, accepta per Spiritum sanctum omnium locutione linguarum, imbuendum Evangelio mundum, distributis sibi terrarum partibus, suscepissent, beatissimus Petrus princeps apostolici 323 ordinis, ad arcem Romani destinatur imperii: ut lux veritatis quae in omnium gentium re
Abbreviated transcription (Latin):
iustus. et om̃ipotens.
qui miscłiam suam humano
generi nunquã negauit: om¬
nesq in cõmune mortales
ad cognitionẽ sui abundan¬
tissimis semper beneficiis eru¬
diuit: uoluntariã errantiũ
cȩcitatẽ. et prodiuem in de¬
teriora nequitiã. secretiore coi¬
silio et altiori pietate mise¬
ratus est: mittendo uerbũ
suum ȩquale sibi atq coeter¬
factum: ita diuinam natu¬
ram naturȩ uniuit humane:
ut illius ad infima inclina¬
tio. nr̃a fieret ad summa pro¬
uectio: Ut autem huius in¬
enarrabilis gr̃e. per totum
mundũ diffunderetur effe¬
ctus: romanũ regnum diui¬
na prouidentia preparauit:
Cunus ad eos limites incre¬
menta perducta sunt: qui¬
bus cunctarũ undiq gen¬
tium. uicina et contigua es¬
isposito namq diuini¬
tus operi maxime
congruebat: ut multa re-¬
gna uno confȩderarentur
imperio: et cito peruios ha¬
beret ppłos prȩdicatio ge¬
neralis: quos unius teneret
regimen ciuitatis: Hec autẽ
ciuitas ignorans suȩ proue.¬

Expanded text:
ustus, et omnipotens, qui misericordiam suam humano generi numquam negavit, omnesque in commune mortales ad cognitionem sui abundantissimis semper beneficiis erudivit, voluntariam errantium caecitatem et proclivem in deteriora nequitiam secretiori consilio et altiori pietate miseratus est, mittendo Verbum suum aequale sibi atque coaeterfactum ita divinam naturam naturae univit humanae, ut illius ad infima inclinatio, nostra fieret ad summa provectio. Ut autem hujus inenarrabilis gratiae per totum mundum diffunderetur effectus, Romanum regnum divina providentia praeparavit; cujus ad eos limites incrementa perducta sunt, quibus cunctarum undique gentium vicina et contigua esisposito namque divinitus operi maxime congruebat, ut multa regna uno confoederarentur imperio, et cito pervios haberet populos praedicatio generalis, quos unius teneret regimen civitatis. Haec autem civitas ignorans suae prove
Abbreviated transcription (Latin):
ficium et adipem pacificorũ:
fecit ergo salomon in tẽpo¬
re illo festiuitatẽ celebrem.
et omnis isrł cũ eo: multitu¬
do magna ab introitu emath
usq ad riuum egypti. coram
dño deo nr̃o septem diebus et
septem diebus: id est quatu
benedicentes regi. profecti
sunt in tabernacula sua: le¬
tantes et alacri corde super
omnibus bonis quȩ fecerat
dñs dauid seruo suo. et isrł

Expanded text:
ficium et adipem pacificorum ficium et adipem pacificorum fecit ergo Salomon in tempore illo feet omnis Israel cum eo, multitudo magna ab introitu Emath usque ad rivum Aegypti, coram Domino Deo nostro, septem diebus, et septem diebus, id est, quatubenedicentes regi, profecti sunt in tabernacula sua laetantes, et alacri corde super omnibus bonis quae fecerat Dominus David servo suo et Israel
Abbreviated transcription (Latin):
et custodiamus mandata
eius. et cerimonias atq iu¬
dicia: quȩcumq mandauit
patribus nr̃is: et sint ser¬
mones mei isti quibus de¬
precatus sum coram dño.
appropinquantes dño deo
nr̃o die et nocte: ut faciat
iudiciũ seruo suo. et ppło
suo ifrł per singulos dies:
et sciant omnes ppłi terre.
quia dñs ipse est deus: et
non est ultra absq eo: Sit
quoq cor nr̃m perfectũ
cum dño deo nr̃o. ⁊ut ambu.¬
lemus in decretis eius. et
custodiamus mandata eius:
gitur rex et omnis cum eo
isrł. immolabant uictimaᷤ
coram dño: Mactauitq: sa¬
lomon hostras pacificas
quas immolauit dño. bo¬
um uiginti duo milia: oui.¬
um centum uiginti milia:
et dedicauerunt templũ
dñi: rex et filii isrł. In die
illa scĩficaint rex medium
atrii: quod erat ante domũ
dñi: fecit quippe ibi holocau¬
stum et sacrificiũ: et ad ipẽ
pacificorũ: Qina altare ere.¬
um quod erat coram dño
minus erat: et capere non
poterat holocausta et sacri¬

Expanded text:
et custodiamus mandata eius et caerimonias et iudicia quaecumque mandavit patribus nostris et sint sermones mei isti quibus deprecatus sum coram Domino adpropinquantes Domino Deo nostro die et nocte ut faciat iudicium servo suo et populo suo Israhel per singulos dies et sciant omnes populi terrae quia Dominus ipse est Deus et non est ultra absque eo sit quoque cor nostrum perfectum cum Domino Deo nostro ut ambulemus in decretis eius et custodiamus mandata eius gitur rex et omnis Israhel cum eo immolabant victimas coram Domino mactavitque Salomon hostias pacificas quas immolavit Domino boum viginti duo milia ovium centum viginti milia et dedicaverunt templum Domini rex et filii Israhel in die illa sanctificavit rex medium atrii quod erat ante domum Domini fecit quippe ibi holocaustum et sacrificium et adipem pacificorum quia altare aereum quod erat coram Domino minus erat et capere non poterat holocausta et sacri
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsi enim septem: beato
brunone. ceteros qui eum
sibi in priorem et animaꝵ
su arũ pastorem elegerant.
et cuius obediencie. beato
hugone episcopo ãnuẽte
se submiserant dirigente:
nolentes mundũ quẽ relii¬
querant: et quo in mundo
sunt omnia. que sunt con¬
cupiscencia carnis: cõcur¬
piscencia oculorũ: et suꝑ¬
bia uite. sibi subicere: quã¬
dam uiuendi normã satis
arduam instituerũt. quã
et ipsi tenuerũt: et poste¬
ris suis tenend ã docuerũt.
N lam cõtra superbiã que
iniciũ est omnis peccati:
et contra eius nefandam
sobolem inuidiam scilicet.
ambitionẽ. et uanã glo-¬
riam. et sique sunt alia:
fecerunt sibi uestes breues
et angustas: de grosso
panno albo. uili et rudi:
que eos cõtẽptibiles in

Expanded text:
. Ipsi enim septem beato . Ipsi enim septem beato Brunone caeteros, qui sibi eum in priorem et animarum suarum pastorem elegerant, et cujus obedientiae, beato Hugone episcopo annuente, se submiserant, dirigente volentes mundum, quem reliquerant, et quae in mundo sunt, omnia, quae sunt concupiscentia carnis, concupiscentia oculorum, et superbia vitae, sibi subjicere, quamdam vivendi normam satis arduam instituerunt, quam et ipsi tenuerunt, et posteris suis tenendam mandaverunt. Nam contra superbiam, quae initium est omnis peccati, et contra ejus nefandam sobolem, invidiam scilicet, ambitionem et vanam gloriam, et si qua sunt alia, fecerunt sibi vestes breves et angustas de grosso panno albo, vili et rudi, quae eos contemptibiles in
Abbreviated transcription (Latin):
intrauerũt ac in habitare
ceperunt dictam heremũ
anno salutis nostre. supra
millesimũ. octuagesimo
quarto: antecedente. co¬
mitante ⁊ dirigente eos.
ac in omnibus et per oĩ a
adiuuante. et de necessariis
prouidente : prefato beato
hugone episcopo Et ibi¬
demin parte superiore mõ¬
tis. que nunc dicitur ad
beatam mariã de casalibus
edificire ceperũt ecclesiã:
necnon et paruas cellulas.
non longe a dicta ecclesia
distantes: circa quendam
fontem. qui usqz in presen¬
tem diem. uocatur fons
brimonis: a se tamen min¬
cem distinctas. et aliquan¬
tulum separatas: ne alter.
alterius solitudinem impe¬
diret. In quibus singuli.
per singulas : more illoꝵ
antiquorũ egiptiorũ mo¬
nachorũ habitabant. Ubi
silencio. lectioni. oratiomi:
atq operi manuũ: maxĩe
in cõscribendis libris iugi¬
ter insistebãt. Qui ex in¬
de dicti sunt fratres cartu¬
sienses: a nomine loci.
nomen sibi ĩponentes: a
quibus eciam ordo iste

Expanded text:
intraverunt ac inhabitare intraverunt ac inhabitare coeperunt dictam eremum Canno salutis nostrae supra millesimum octogesimo quarto, antecedente et dirigente eos, ac in omnibus et per omnia adjuvante, et de necessariis providente praefato beato Hugone episcopo. Et ibidem in parte superiore montis, quae nunc dicitur Ad Beatam Mariam de Casalibus, aedificare coeperunt ecclesiam, necnon et parvas cellulas, non longe a dicta ecclesia distantes, circa quemdam fontem, qui usque in praesentem diem vocatur fons Brunonis, de se tamen invicem distinctas et aliquantulum separatas, ne alter alterius solitudinem impediret. In quibus singuli per singulas more illorum antiquorum Aegyptiorum monachorum habitabant. Ubi silentio, lectioni, orationi, atque operi manuum, maxime in conscribendis libris, jugiter insistebant. Qui exinde dicti sunt fratres Carthusienses, a nomine loci nomen sibi imponentes, a quibus etiam ordo iste
Abbreviated transcription (Latin):
hos famulos tuos. quos
tad tue sẽuitutis obsequiũ
inuitare dignatus es: et
presta auxiliũ gratie tue:
ut que tibi placita sunt:.
tota uirtute perficiãt. Re¬
ple eos inenarrabilibus
uirtitibus tuis: quibus
muniti: earnis. mundi. et
demonũ insidi.as superare.
et inde uictorie coronam
ĩmarcessibilem recipere ua¬
leant : crescereq eos facias:
inmille milla: Et eos. nec¬
non et illos qui eorũ uesti¬
gia secuti fuerint: et in dic¬
ta solitudine usq in finẽ
uite sue. in uera humilita¬
te i caritate perseuerauerĩt:
ab omni culpa et penali¬
.beros. sanctorũ tuorũ col¬
legio sociare digneris. ꝑ¬
erant propter itineris labo¬
res non mocdicũ. nec ĩme¬
rito fatigati: retinuit eos
idem beatissimus episco¬
pus. in suo episcopali pa¬
latio: et eos cũ sua solita
curauit: et recreauit per
dies aliquot. Quibus
expletis: et preparatis
ac dispositis omnibus
que necessaria erant ĩuia:
ascenderũt in montẽ. Et

Expanded text:
hos famulos tuos, quos hos famulos tuos, quos ad tuae servitutis obsequium invitare dignatus es, et praesta auxilium gratiae tuae, ut, quae tibi placita sunt, tota virtute perficiant. Reple eos venerabilibus virtutibus tuis, quibus muniti, carnis, mundi et daemonum insidias superare, et inde victoriae coronam immarcessibilem recipere valeant, crescereque eos facias in mille millia, et eos, necnon et illos qui eorum vestigia secuti fuerint, et in dicta solitudine usque in finem vitae suae in vera humilitate et charitate perseveraverint, ab omni culpa et poena liberos, sanctorum tuorum collegio sociare digneris. erant propter itineris labores non modicum nec immerito fatigati, retinuit eos idem beatissimus episcopus in suo episcopali palatio, et eos sua solita curavit et recreavit per dies aliquot. Quibus expletis et praeparatis ac dispositis omnibus quae necessaria erant in via, ascenderunt in montem et
Abbreviated transcription (Latin):
infra terminos nestros u¬
nullatenus transeant: ne¬
qz uiri: arma portantes.
Inhibeo pariter infra dic¬
tos terminos. piscationẽ:
iuenationẽ: et aniũ capti¬
onem : ouiũ. caprarum.
atqz omniũ domesticoꝵ
animaliũ: pascua ⁊ transi¬
tũ. Deum rogans ut on¬
obedientes huic nostre
donationi ⁊ inhibitiom.
in sua gratia multiplicet:
et in omnibus bonis que
ibidem usq in seculi finẽ
gerenda sunt: partem tri¬
buat.nobedientes uero
diuino iudicio punien¬¬
dos relinquo: quos et
per secularem potestatẽ
puniri procurabo: His
dictis surgens amplexa¬
otus est eos: fleuitoz pre
gaudio supra singulos
ceorũ: laudans et benedi¬
cons deũ in aduentu ipsoꝵ
Et deinde benedixit eis
dicens. Omnipotens sẽ¬
piterno deus: cuius mise¬
ricordie nec mensuras po¬
nere possumus. nec tenr¬
pora diffinire: qui quos
uis nõcas. et quos nocas.
hos et iustificas ⁊ magni¬
ficas ⁊trespice quesumus.
oculis elemencie tue. super

Expanded text:
per terminos vestros per terminos vestros nullatenus transeant, neque viri arma portantes. Prohibebo pariter intra dictos terminos piscationem, venationem, et avium captionem, ovium, caprarum, atque omnium domesticorum animalium pascua et transitum, Deum rogans, ut obedientes huic nostrae donationi et prohibitioni in sua gratia multiplicet, et in omnibus bonis, quae ibidem usque in saeculi finem gerenda sunt, partem eisdem tribuat; inobedientes vero divino judicio puniendos relinquo, quos et per saecularem potestatem puniri curabo. 35. His dictis, surgens amplexatus est eos, flevitque prae gaudio super singulos eorum, laudans et benedicens Deum de adventu ipsorum. Et deinde benedixit eis dicens: Omnipotens sempiterne Deus, cujus misericordiae nec mensuras ponere possumus, nec tempora definire; qui, quos vis, vocas, et quos vocas, hos justificas et magnificas, respice, quaesumus, oculis clementiae tuae super
Abbreviated transcription (Latin):
siderans: ne eorũ uocatio¬
ni et diuine uoluntatire¬
sistere inderetur: ait. De¬
siderium uestrũ dilectissi¬
mi. ego pariter implere de¬
sidero: nec ideo distuli ut
auferatur: sed ut dilatiõe.
potius augeatur. Uidẽs
itiq uolunt.atẽ uestrã in
xp̃i caritate radicatam et
fundatã: uobis et his qͦs
eadem caritas uobiscum
traxerit. nunc uel inposte¬
rum fratres: locũ predic¬¬
tũ. et quicquid iuris uel
actionis in eo habeo: ple¬
na libertate concedo. Et
hoc idem a ceteris omni¬
bus qui ius aliquõd in co
habent: fieri procurabo:
Nobisq et uestris omni¬
bus: omnem michi pos¬
sibilem humanitatẽ: quã¬
diu ixero libenter exibe¬
bo: Et nichilominus pro
pace ⁊ quiete uestra: ad
remouendũ ea que nestro
proposito cõtraria sunt:
domũ unã supra pontem.
qui inter duas rupes pre¬
dictas situs est. in introi¬
tu dictẽ solitudinis edificai¬
ri uolo: et auctoritate di¬
uina inhibeo: ut femine

Expanded text:
siderans, ne eorum vocatiosiderans, ne eorum vocationi, et divinae voluntati resistere videretur, ait: Desiderium vestrum, dilectissimi, ego pariter implere desidero, nec ideo distuli, ut auferatur, sed ut dilatione potius augeatur. 34. Videns itaque voluntatem vestram, in Christi charitate radicatam et fundatam, vobis et iis, quos eadem charitas vobiscum traxerit, nunc et in posterum, fratres, locum praedictum, et quidquid juris vel actionis in eo habeo, plena libertate concedo. Et hoc idem a caeteris omnibus, qui jus aliquod in eo habent, fieri procurabo, vobisque et vestris omnibus omnem possibilem mihi humanitatem, quandiu vixero, libenter exhibebo. Et nihilominus pro pace et quiete vestra ad removendum ea, quae vestra proposito contraria sunt, domum unam super pontem, qui inter duas rupes praedictas situs est, in introitu dictae solitudinis aedificari volo, et auctoritate divina prohibebo, ut feminae