comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sus uenit: surgite obiuam ei. In
hic tu oculi innouissima tuba:om¬
nes resurgemus. Ergo surrexerũt
om̃s ille uirgines: ce aptauerunt
lampacdes suas. iã . ẽ. rationes redden¬
exhiberi ante tribunal xp̃i: ut illic
recipiat. unusquisq qđ gessit in
corpore suie bonum sĩne malum.
Et aspcetunt stulte adsapientes. Da¬
te nobis deoleo ur̃o: quia lampades
nr̃s extinguntur. Quorumenĩ facto.
aliena laude fulciuntur eadem sub¬
dencta deficiunt. Et deconsuetudine
icł semꝑ inquirit: unde gaudere ani.¬
mus solet. Itaꝙ hominum qui corda
non uident: testimonium uolunt
habere apud dm̃: qui cordis ĩspector
ẽ. ed quid responderunt sapientes:
ne forte non sufficiat nobis. Ulnus
eno testimonio quisquã adiuuatur
apud dm̃. cui setreta cordis appa¬
ipent. Et ux sibi quisq sufficit ut
ei testimonium ꝑhibeat conscien¬
tia sua. Quis enĩ gloriabit᷑ mun¬
dum se habere cor: Inde . ẽ. quod
apłs dicit. Michi minimum est

Expanded text:
sus uenit, surgite obuiam ei: in sus uenit, surgite obuiam ei: in ictu oculi, in nouissima tuba omnes resurgimus. ergo surrexerunt omnes illae uirgines et aptauerunt lampades suas, id est rationes reddenexhiberi ante tribunal Chrirecipiat unusquisque quod gessit in corpore, siue bonum siue malum. et dixerunt stultae ad sapientes: date nobis de oleo uestro, quia lampades nostrae extinguntur: quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt, et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. itaque hominum, qui corda non uident, testimonium uolunt habere aput deum, qui cordis inspector est. sed quid responderunt sapientes? ne forte non sufficiat nobis et uobieno testimonio quisquam adiuuatur apud deum, cui secreta cordis apparent, et uix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. quis enim gloriabitur mundum se habere cor? id est quod apostolus dicit: mihi minimum est,
Abbreviated transcription (Latin):
secum. Nam ip̃am leticiam oleo
significari arbitor. Propterea in¬
quit inxit te deus deus tuus oleo
leticie. Qui autẽ non propterea
gauaet: qui adeo intrinsecus pla.¬
cet non habet oleum secum. Pru¬
cdentes autem acreperunt oleum se¬
cum inuasis tum lampadib suis.
ul. ã leticiam bonoꝵ oꝑumĩcorde
atq conscientia posuerunt. Sic et
apłs monet. Probet se homoĩquit:
ceͥ tunc insemet iꝑ̃o habebit glam
&ꝰ. non ialtero. Candante ergo spõ.¬
so: dormierunt om̃s. quia exutroꝙ
genere continentiũm hominum:
siue eoꝵ qui coram d̾o exultant: s¬
ue eoꝵ qui in laudib hominum
ad quiescunt. moriuntur hocint̾¬
uallo temꝑis: donec sub aduentu
dm̃ fiat resurrectio mortum. ¶e¬
cdia autẽ nocte: id. ẽ. nullo sentente
aut sperante quippe cum ip̃e di¬
cat cdñs: dedie autem illa c. hora
nemo scit. Et apłs dicit. Dies dñ
tamquam fur innocte itaueniet. Ex
quo significat: penitus latere cũ
uenerit. Clamor factus. ẽ. Et ce sp̃o¬

Expanded text:
secum. nam ipsam laetitiam oleo significari arbitror: propterea unxit te deus, deus tuus oleo exsultationis. qui autem non propterea gaudet, quia deo intrinsecus placet, non habet oleum secum. prudentes autem acceperunt oleum secum in uasis cum lampadibus suis: laetitiam bonorum operum in corde atque conscientia posuerunt. sic et apostolus monet: probet autem se homo, inquit, et tunc in semet ipso habebit gloriam, et non in altero. tardante ergo sponso dormierunt omnes, quia ex utroque genere continentium hominum, siue eorum qui coram deo exsultant, siue eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu domini fiat resurrectio mortuorum. media autem nocte, id est nullo sciente aut sperante — quippe cum ipse dicat dominus: de die autem illa et hora nemo scit; et apostolus dicit: dies domini tamquam fur in nocte ita ueniet; ex quo significat penitus latere, cum uenit — clamor factus est: ecce spon
Abbreviated transcription (Latin):
benda. Uident᷑ itaq michi quin¬
q iurgines: significare quinq ꝑti¬
tam continentiam: a carnis illece¬
bris. Continendus. ẽ enĩ animi ap¬
petitus a uoluptate oculorum: auo¬
luptate aurium. a uoluptate olfa¬
clendi: gustandi. tangendi. Sed qr
ista continentia partim corã dõ fit:
ut illi placeatur ininteriore gaudio
conscientie: partim coram hominib:
tantum ut gła humana capiatur
quinq dicuntur sapientes ⁊ quin¬
q stulte: utraq tamen uirgines :
quia una continentia. ẽ: quamuis
diuerso fomite gaudeat. Lampades
autẽ sunt quia manib portantur:
oꝑa que sccłm istam continentiam
fiunt. Dictum. ẽ. autẽ. Luceant
oꝑa ur̃a coram hominib. Omnes
uero acceperunt lampades suas ⁊ ue¬
nerunt obuiam sponso. Intelligen¬
dum. ẽ. ergo xp̃i nomine censeri de
quib agitur. Non enĩ agit posst̃
nire obiuam. Sed quinq fatue ab.¬
ceptis lampadib suis: non sumple

Expanded text:
benda. Videntur itaque mihi quinque virgines significare quinquepartitam continentiam a carnis illecebris: continendus est enim animi appetitus a voluptate oculorum, a voluptate aurium, a voluptate olfaciendi, gustandi, tangendi; sed quia ista continentia partim coram Deo fit, ut illi placeatur in interiore gaudio conscientiae, partim coram hominibus, tantum ut gloria humana capiatur, quinque dicuntur sapientes et quinque stultae: utraeque tamen virgines, quia utraque continentia est, quamvis diverso fomite gaudeat: lampades autem sunt, quia manibus gestantur opera quae secundum istam continentiam fiunt; dictum est autem: Luceant opera vestra coram hominibus. Omnes vero acceperunt lampades suas, et venerunt obviam sponso. Intelligendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. Non enim possunt venire obviam: sed quinque fatuae, acceptis lampadibus suis, non sumpser
Abbreviated transcription (Latin):
fatu aasadiem dontuebitur. Decdit
enim nobis pignus sp̃m: sĩc dicit
apłs. Et ideo ista exposito nichil cer¬
tum intuetur: nisi ut scdm fidem
sit. Heꝙ aliis preindicat: queni¬
chilhominus sccłm ficdem. ẽẽ. potue¬
rint. Item omelia beati gregoru

Expanded text:
ad faciem contuebitur. Dedit enim nobis pignus Spiritum, sicut dicit Apostolus, et ideo ista expositio nihil certum intuetur, nisi ut secundum fidem sit, neque aliis praejudicat quae nihilominus secundum fidem esse potuerint.
Abbreviated transcription (Latin):
nec dum ex predicatoris ore didici¬
tis. Pigrum uero seruum qua sen¬
tentia feriat audiamus. Collite ab
eo talentum: cꝰ date ei qui habet
decem talenta. O portunum ualde
uidebatur. ut cum ãmalo seruo
unum talentum tollitur: ei po¬
tius qui duo quam quinq dalen¬
ta acceꝑat daretur. Illi enĩ dari de¬
buit: qui minus quam qui plus
habuit. Sed sic̃ suꝑius diximus:
ꝑquinq talenta quinq iudelico
sensus: id. ẽ. exteriorum scientia de¬
signatur. Per duo autẽ intellectus
aꝰ oꝑati exprimitur. Plus enĩ ha¬
trationẽ meriit ab intellectu int̾¬
norum adhuc uaciius fuit. Unũ
ergo talentum quod intellectum
significari diximus: illi daridi¬
buit. qui bene exteriora que acce¬
ꝑat ministrauit. Qd̃ cotidie in
sca eccł̃ia cernimus. Quia pleriq
dum bene mnistrant exteriora
que accipiunt: ꝑ iniunctã grãm
ad intellectum quoq mysticum
ꝑducuntur. Ut etiam de inter¬
na intelligentia pollaant qui ex¬

Expanded text:
necdum ex praedicatoris ore didicinecdum ex praedicatoris ore didicistis. Pigrum vero servum qua sententia feriat audiamus: Tollite ab eo talentum, et date ei qui habet decevidebatur, ut cum malo servo unum talentum tollitur, ei potius qui duo quam qui quinque talenta acceperat, daretur: illi enim dari debuit qui minus, quam qui plus habuit. Sed sicut superius diximus, per quinque talenta, quinque videlicet sensus, id est exteriorum scientia designatur, per duo autem intellectus et operatio exprimitur. Plus ergo hatrationem meruit, ab intellectu interiorum adhuc vacuus fuit. Unum ergo talentum, quod intellectum significare diximus, illi dari debuit qui bene exteriora quae acceperat ministravit. Quod quotidie in sancta Ecclesia cernimus, quia plerique dum bene ministrant exteriora quae accipiunt, per adjunctam gratiam ad intellectum quoque mysticum perducuntur, ut etiam de interna intelligentia polleant qui ex
Abbreviated transcription (Latin):
tione consilium non habent: dum
moriuntur. & uitam timent. Un¬
de or huic seruo ꝓtinus respondetur.
Serue male &: piger. scielas quia me¬
to ubi non semino cꝰ congrego ubi ñ
spargo: Oportuit ergo te. dare pe¬
cuniam meam nũmulariis. ce ego
ueniens retipiscem utiq qd̵ meũ est
cumusura. Ex uerbis suis seruus
constringitur: cum dñs dicit. Meco
ubi non semino. &̃ congrego ubi ñ
sparsi. Ac si aꝑte dicat. Si iuxta tu¬
ad erogandum dedi. Opotuit ergo
tedare pecuniam meam nummulariis:
& ego ueniẽns recepissem utiꝙ quod
meum est cum usura. Pecuniam
uero nummulariis dare. ẽ: eis sci¬
entiam predicationis impendere:
exercere. O ed sicut nr̃m ꝑiculum
aspͥcitis si dominicã pecuniã tene
pecunia etiam non data recipitur
Cum enĩ hoc redditur qd̃ acceptum
fuerat: etiam illud suꝑ impenditur
qd̃ acceptum non est. Pensate ergi
fratres kĩi. quia deaccepta hacu
bi pecunia usuram soluitis. Et cu¬

Expanded text:
tione consilium non habent, dum tione consilium non habent, dum moriuntur, et vitam timent. Unde et huic servo protinus respondetur: Serve male et piger, sciebas quia meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi; oportuit ergo te dare pecuniam meam nummulariis, et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Ex verbis suis servus constringitur cum dominus dicit: Meto ubi non semino, et congrego ubi non sparsi. Ac si aperte dicat: Si juxta tuad erogandum dedi; oportuerat ergo te dare pecuniam meam nummulariis; et ego veniens recepissem utique quod meum est cum usura. Pecuniam vero dare nummulariis est eis scientiam praedicationis impendere exercere. 4. Sed sicut nostrum periculum aspicitis si dominicam pecuniam teneapecunia etiam non data recipitur. Cum enim hoc redditur quod acceptum fuerat, illud etiam superimpenditur quod acceptum non est. Pensate ergo, fratres charissimi, quia de accepta hac verbi pecunia usuras solvetis, et cu
Abbreviated transcription (Latin):
mo durus es. metis ubi nõ seminasti.
ce congregas ubi non sparsisti. cꝰ ti¬
mens abii ce abscondi talentum in
terra: ecct habes qd̃ tuum est. No¬
tandum qd iitilis sernus durũ
dĩm uocat: cui tam̃ adlucrũ deser¬
uire dissimulat. Et timuisse se
dicit inlucro talentum expendere:
qui hoc solum timere debuerat: ne
hoc sine lutro ad dñm reportaret.
ris uite uias ad gredi metuunt: et
tamen iacere insuitorporis ignauia
non ꝑtimescunt. Cumq se peccatores
considerant: scĩtatis uias arripere
trepidant: cr remanere insus iniqui¬
tatib non formidant. Quorũ bene
petrus adhuc in infirmitate positus
speciem tenent: cum uiso miraeulo
piscium dyxit: exiãme dñe: quia
peccator homo sum. Rmmo sit pec¬
satorem consideras: oportet ut a te
dñm non repellas. Sed qui id circo
melioris habitus uias ce rectioris ui¬
te apprehendere arcem nolunt: qͥa
infirmos. ẽẽ. se conspiciunt: quia
peccatores se fatentur ce dñm repel
rant fugiũint. Et uelut inꝑturba¬

Expanded text:
minasti, et congregas ubi non sparsisti; et timens abii et abscondi talentum tuum in terra, ecce habes quod tuum est. Notandum quod inutilis servus durum dominum vocat, cui tamen ad lucrum deservire dissimulat, et timuisse se dicit in lucrum talentum expendere, qui hoc solum timere debuerat, ne hoc sine lucro ad dominum reportaret. ris vitae vias aggredi metuunt, et tamen jacere in sui torporis ignavia non pertimescunt; cumque se peccatores considerant, sanctitatis vias arripere trepidant, et remanere in suis iniquitatibus non formidant. Quorum bene Petrus adhuc in infirmitate positus speciem tenet cum, viso miraculo piscium, dixit: Exi a me, Domine, quia homo peccator sum . Imo si te peccatorem consideras, oportet ut a te Dominum non repellas. Sed qui idcirco melioris habitus vias, et rectioris vitae apprehendere arcem nolunt, quia infirmos se esse conspiciunt, quasi et peccatores se fatentur, et Dominum repellrant, fugiunt, et velut in perturba
Abbreviated transcription (Latin):
tunc ficdelis seruus supͣ multa consti¬
tuitur: quando de uicta omĩ corrup¬
tionis molestia: de et̾nis gaudiis
in illa celesti sedegloriatur. Tunc ad
dñi su gaudium ꝑfecte intromitttur
quando inet̾na illa patria assumptus.
atq angłoꝵ cetib ad mixtus: sic in¬
tersus gaudet demunere. ut non sit
iam qd̃ exterius doleat decorruptiõe.

Expanded text:
tunc fidelis servus supra multa constituitur quando, devicta omni corruptionis molestia, de aeternis gaudiis in illa coelesti sede gloriatur. Tunc ad domini sui gaudium perfecte intromittitur, quando in aeterna illa patria assumptus, atque angelorum coetibus admistus, sic interius gaudet de munere ut non sit jam quod exterius doleat de corruptione.
Abbreviated transcription (Latin):
& uenture mortis tempus ignoramꝰ:
oe post mortem oꝑari nõ possumꝰ:
suꝑ.ẽ. ut ante mortem tempora iñ¬
dulta rapiamus. Sic enĩ sic mors
ip̃a cum uenerit uincitur: si prius¬
quam ueniat semꝑ timeatur.

Expanded text:
 venturae mortis tempus ignoramus, et post mortem operari non possumus; superest ut ante mortem tempora indulta rapiamus. Sic enim, sic mors ista cum venerit vincitur, si priusquam venerit timeatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Uidebunt in quem trarsfixerunt.
Sed cum repbi insupplicium corru¬
unt: iusti adclaritatis euis głam per¬
trahuntur sic̃ scriptum. ẽ. Tollatur
impius: ne uideat głam dei. Sed qͥd
si serui inprima uigilia negligentes
existant: Prima quippe uigilia. pri¬
me etatis custorlia. ẽ. Sed neq sic de¬

Expanded text:
Videbunt in quem transfixerunt . Videbunt in quem transfixerunt . Sed cum reprobi in supplicium corruunt, justi ad claritatis ejus gloriam pertrahuntur, sicut scriptum est: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei . 5. Sed quid si servi in prima vigilia negligentes existunt? Prima quippe vigilia primae aetatis custodia est. Sed neque sic de
Abbreviated transcription (Latin):
care. Hinc rursus ait. Hora. ẽ. iã
nos dẽ sompno surgere. Seduenien
dñs quid iugilantib serius exbi¬
beat: audiamus. Amen dico uo¬
bis quod precinget se: ce faciet il¬
los discumbere. o transiens mini-¬
strabit illis. Precingit se: id.ẽ. ad¬
retcributionẽ preparat. Faciet illos
discumbere: id .ẽ inet̾na quiete fo¬
ueri. Discumbere quippe nostrum:
inregno quescere. ẽ. Ende rursum
dñs dicit. Uenient &e recumbent. cũ
abraham oe. ysaac oe iacob. Transi¬
ens autẽ ministrat: quia lucis sue
illustratione nos satat. Transire ue¬
ro dictum. ẽ: de iudicio adregnum re¬
dit. Uel certe dñs nobis post iudi¬
cium transit: quia abhumanitatis
forma. indiuinitatis sue cõtemplati¬
onem nos eleuat. Et transire eius est:
inclaritatis sue speculationẽ nos du¬
cere. cum eum quem inhumanitate
minditio cerninus. etiam ĩdiuiuta.¬
te post iudicium uidemus. Adiudi¬
cium quippe ueniens. informa ser¬
ui omnib apparet: quia scriptũ. ẽ.

Expanded text:
ursus ait: Hora est jam nos de somno surgere . Sed veniens Dominus, quid vigilantibus servis exhibeat, audiamus. Amen dico vobis quod praecinget se, et faciet illos discumbere, et transiens ministrabit illis. Praecingit se, id est retributionem praeparat; facit illos discumbere, id est in aeterna quiete refoveri. Discumbere quippe nostrum, in regno quiescere est. Unde rursum Dominus dicit: Venient et recumbent cum Abraham, et Isaac et Jacob . Transiens autem Dominus ministrat, quia lucis suae illustratione nos satiat. Transit vero dictum est, cum de judicio ad regnum redit. Vel certe Dominus nobis post judicium transit, quia ab humanitatis forma in divinitatis suae contemplationem nos elevat. Et transire ejus est in claritatis suae speculationem nos ducere, cum eum quem in humanitate in judicio cernimus, etiam in divinitate post judicium videmus. Ad judicium quippe 1483 veniens, in forma servi omnibus apparet, quia scriptum est:
Abbreviated transcription (Latin):
Lucerna corporis tui: est oculus tu¬
us. Corpus quippe dicit oꝑa: que
palam cunctis apparent. Oculũ
sis antenebrarum si nopera
sccrnuntur: sic̃ ipse consequent̾
exposuit dicens. Si oculus tuus fue¬
rit simplex totum corpustuũ luci¬
dum erit. Si autẽ neqͣm fuerit: eti¬
am corpus tuum tenebrosum erit.
Siinquit pura recta que ĩtentione
que potes agere bona studueris: lu¬
cis ꝓfecto sunt oꝑa que facis: etiam¬
sicoram hominib inꝑfectionis ali

Expanded text:
Lucerna corporis tui est oculus tuLucerna corporis tui est oculus tuus. Corpus quippe dicit opera quae palam cunctis apparent, oculus opera, lucis an tenebrarum sint opera, discernuntur, sicut ipse consequenter exposuit, dicens: Si oculus tuus fuerit simplex, totum corpus tuum lucidum erit. Si autem nequam fuerit, etiam corpus tuum tSi, inquit, pura rectaque intentione quae potes agere bona studueris, lucis profecto sunt opera quae facis, etiamsi coram hominibus imperfectionis ali
Abbreviated transcription (Latin):
dñs hec loquitur: os¬
tendens. ce si supͣ dycerit nullũ ge¬
nerationi nequam nisi signũ ione
dandum: nequaquã tamen lucis
sue claritatem fidelib occultandã.
Ipse quippe lucernam accendit
qui testam humane nature: flã¬
ma sue diuinitatis impleuit. Qmͣ
ꝓfecto lucernam nõ credentib ab.¬
scondere nec modio sub ponere: hoc
.ĩ. submensura legis incluclere uel
intra unius iudee gentis terminos
uoluit cohibere. Sed supra cande¬
labrum inquit ut qui ingredim¬
tur lumen uideant. Candelabrũ
eccł̃iam dicit: cui lucernã suꝑposu.¬
it. quia nr̃s infrontib fidem sue
incarnationis affixit: ut qui etcłiã
fideliter ingredi uoluerit lumen
ueritatis palam queant intueri.
Que sententia: iuideorum quoq ꝓ¬
seres condempnat: qui signa que¬
rentes exteriꝰ aꝑtam lucis ianuã
noluerunt intrare credendo. Ueni¬
q precipit ne oꝑa tamtum modo:
sed ut cogitationes: ce ip̃as etiam
cordis intentiones. mundare ⁊ cas¬
tigare meminerint. nam sequitur:

Expanded text:
nus haec loquitur, ostendens etsi supra dixerit nullum generationi nequam nisi signum Jonae dandum, nequaquam tamen lucis suae claritatem fidelibus occultandam. Ipse quippe lucernam accendit, qui testam humanae naturae flamma suae divinitatis implevit. Quam profecto lucernam nec credentibus abscondere, nec modio supponere, hoc est sub mensura legis includere, vel intra unius Judaeae gentis terminos voluit cohibere. Sed supra candelabrum, inquit, ut qui ingrediuntur, lumen videant. Candelabrum Ecclesiam dicit, cui lucernam superposuit, quia nostris in frontibus fidem suae incarnationis affixit, ut qui Ecclesiam fideliter ingredi voluerint, lumen veritatis palam queant intueri. Qua sententia Judaeorum quoque proceres condemnat, qui signa quaerentes exterius, apertam lucis januam noluerint intrare credendo. Denique praecipit ne opera tantummodo, sed et cogitationes et ipsas etiam cordis intentiones mundare et castigare meminerint; nam sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Uere fenum. ẽ. popłs. Si eñ
fenum popłs non est ubi sunt illi
qui ea que hodie colimus uobis cũ
transacto anno beati felicis natalici¬
a celebrauerunt: Oquanta ⁊ qua¬
lia depresentis uite ꝓuisione cogita¬
bant. Sed subripiente mortis arti¬
culo. repente uihis que preuidere no¬
lebant inuenti sunt. Et cuncta simul
temporalia. que congregata quasista¬
biliter tenere uidebantur amiserũt.
Si engotrans acta multitudo generis
humani ꝑnatiuitatem in ruit incar¬
ne: ꝑmortem aruit inpuluere. uide¬
licet fenum fuit. Quia ioitur mo

Expanded text:
dicens: Vere fenum est populus . Si enim dicens: Vere fenum est populus . Si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus nobiscum transacto anno beati Felicis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae provisione 1485 cogitabant, sed, subripiente mortis articulo, repente in his quae praevidere nolebant inventi sunt, et cuncta simul temporalia quae congregata quasi stabiliter tenere videbantur amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis humani per nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere, videlicet fenum fuit. Quia igitur mo
Abbreviated transcription (Latin):
militudine: etiam exhortatio subĩ¬
fertur cum dicitur. Et uos estote pa¬
rati: quia qua hora non putatis fi¬
lius hominis ueniet. Nesciente au¬
tem patrefamilias. fur domũ ꝑfodit
quia dum a sui custodia sp̃c dormit.
inꝓuisa mors ueniẽns. carnus nr̃e¬
sp̃c minime prerudet. hunc mors ad
supplicium nescientem rapit. Iuri
autem resisteret si uigilaret. Quia ad¬
uentum iudicis qui occulte animam
rapit. precauens ei penitendo occurre
ultimam dñs nr̃. id circo nobis uolu¬
it. ẽẽ incognitam. ut semꝑ possit. eẽ
suspecta. Ut dum illam preuidere
non possumus. ad illam sine int̾missi¬
one preparenur: Proinde fratres mei:
inconditione mortalitatis ur̃e mentis
oculos figite. Uenenti uos uidici: ꝑ
fletus cotidie cs lamenta preparate.
Cum certa mors maneat omnibus:
nolite detemporalis uite ꝓuidentia.
incerta cogitare. Terrenaꝵe rerũ uos
cura non ad grauet. Quãtislibet enĩ
habetis: sed quici estis. Uultisau¬
dire quid estis: Propheta ĩdicat

Expanded text:
ortatio subinfertur, cum dicitur: Et vos estote parati, quia qua hora non putatis, filius hominis veniet. Nesciente autem patrefamilias, fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens nostrae carnis s minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis, qui occulte animam rapit, praecavens, ei poenitendo occuultimam Dominus noster idcirco voluit nobis esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissione praeparemur. Proinde, fratres mei, in conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate. Et cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet. Quantislibet enim habetis, sed quid estis. Vultis audire quid estis? Propheta indicat,
Abbreviated transcription (Latin):
ipltis ut fatiam uob̃. Et dixerunt.
Da nobis ut unus addexteram tuam
ceꝰ alius adsinistram tuã sedeamus ĩ
gła tua. Illos ergo tantũ accedere ad
uoluntatẽ interrogando potiorem
conspicit. & quoꝵ hortatu matrem
tum. uel carnales adhuc discipłorũ
animos adhec postulanda toncita.¬
uerit: quia meminissent sermonis
dño diligi. se specialius cum beato
petro conscios sepe factos archanorũ

Expanded text:
faciam vobis? Et dixerunt: Da nobis ut unus ad dextram tuam, et alius ad sinistram sedeamus in gloria tua . Illos ergo tantum accedere  Avoluntatem in rogando potiorem conspicit, et quorum hortatu matrem tum, vel carnales adhuc discipulorum animos ad haec postulanda concitaverit, quia meminissent sermonis Domino diligi, se specialitus cum beato Petro conscios saepe factos arcanoru
Abbreviated transcription (Latin):
potius intelligat. uno animo. omĩ.¬
um eoꝵ consilio fuisse dispositum:
ut ꝑmatrem quam maxime dilec.¬
tam dño nouerant. suũ illi desideri¬
um discipłi patefacerent. Anle
hoc referens euuangłista martus. ta¬
cito matris interuentu: discipuloꝵ
uero solummodo quoꝵ cordis appe¬
titum sciebat fac̃ m̃tionem. Et accedõt

Expanded text:
potius intelligat unanimi omnium consilio eorum fuisse dispositum ut per matrem quam maxime dilectam Domino noverant, suum illi desiderium discipuli patefacerent. Unde haec referens evangelista Marcus, tacito matris interventu, discipulorum vero solummodo, quorum cordis appetitum sciebat, facit mentionem. Et accedunt
Abbreviated transcription (Latin):
q uirginum: qđ quinꝙ admit¬
tuntur quinq exduduntur: bo¬
norum ce maloꝵ discretionẽ signi¬
ficat. Qua propt̾ cum uirginitatis
nomen honorabile sit: cur xeceptis.
exclusisq commune. ẽͤ Demnde
quid sibi uult numerus ĩutraq
parte quinarius: Quid autem
significat oleum: Mirũ uidet᷑.¬

Expanded text:
 virginum, quod quinque admittuntur, quinque excluduntur, bonorum et malorum discretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraque parte quinarius? Quid autem significat oleum mirum videt
Abbreviated transcription (Latin):
meas insensu ip̃orum: ce incorele
ip̃orum scribameas. Qui gͦ locutꝰ
fuerat moyst locutus. ẽ. ct apłis.

Expanded text:
meas in sensu ipsorum, et in corde ipsorum scribam eas . Qui ergo locutus fuerat Mosi locutus est et apos
Abbreviated transcription (Latin):
tutam inme repperis fidem. Et si
dictis meis fidem accõmodaueris:
fortassis eciam negotio tuo ꝑfiitu¬
tum erit. Ista uero cump̾dictus dei
famulus aurib ausisset cogitans
quia inantiquis. sapientia a re¬
rum preteritaꝵ cognitio. reputans
pellanti exordine rei geste texit hys¬
Ad hec senex paululum terre defigẽs
aspectus. nocemq intra fauces cõ¬
ꝑrimens. sic demum ora resoluit.

Expanded text:
in me tutam reperies fidem: et si in me tutam reperies fidem: et si dictis meis fidem accommodaveris, fortassis etiam negotio tuo profuturum erit. Ista vero cum praedictus Dei famulus auribus hausisset, cogitans quia in antiquis est sapientia et rerum praeteritarum cognitio, reputans pellanti ex ordine rei gestae texuit hisemonstrata. Ad haec senex paululum terrae defigens aspectum, vocemque infra fauces comprimens, sic demum ora resolvit:
Abbreviated transcription (Latin):
mandatum. Candem itaq ꝑuenit᷑
adlocum castri qđ uocatur cassi¬
num: ibidemꝙ paulisꝑ itinerifinẽ
imponens. expectabat euentum rei
orans illum qui uisionẽ suꝑius ꝑ¬
latam reuelare dignatus fuerat᷑. qͥq¬
que se adhoc opus destinauerat u¬
ti non inuacutm fantum iter con¬
sumi uellet. sed sient ꝓmiserat tecã
thesauri sui ei reuelare dignaret᷑
piendi loca ꝑagraret. & huc illueq
cirrumspiciens oculorum orbesuol¬
ueret sedu lus explorator: conspiciẽs
eum. homo quidam multoꝵ annoꝵ
crebro idagentẽ. sic eum prior affat᷑
Hu te inquid. Quib ab oris nrĩs
adisti sedes. cuius uenegotiĩ gratra:
Adhec ille. nondagini illius ausus
.C̃.ꝓpalare comissum sibi secretum.
Sed cum iterato suꝑipa re interro¬
garetur ip̃e tam̃ negotium diuul¬
gare metueret: hec abeodem sene
audiuit. Cur inquid me setretitui
non efficis con scium: namsicdilato¬
ris scandaium caues: securus esto.

Expanded text:
mandatum. Tandem itaque pervenit mandatum. Tandem itaque pervenit ad locum castri quod vocatur Cassinum: ibidemque paulisper itineri finem imponens, exspectabat eventum rei, orans illum qui visionem superius prolatam revelare dignatus est, quique se ad hoc opus destinaverat, ut non in vacuum tantum iter consumi vellet, sed sicut promiserat thecam thesauri sui ei revelare dignareturpiendi loca peragraret, et huc illucque circumspiciens oculorum orbes volveret sedulus explorator, conspiciens eum homo quidam multorum annorum crebro id agentem sic eum prior affatur: Heus tu, inquit, quibus ab oris nostras adisti sedes, cujusve negotii gratia? Ad haec ille non indagini illius ausus est propalare commissum sibi secretum: sed cum iterato super ipsa re interrogaretur, ipse tamen negotium divulgare metueret, haec ab eodem sene audivit: Cur, inquit, me secreti tui non efficis conscium? Nam si delatoris scandalum caves, securus esto,
Abbreviated transcription (Latin):
sororis sa benedicti. scolastice noĩe.
¶It quos unius urne habebat spa¬
cium. simia tranfferendi ostenderent᷑.
Cum ignur utriq laborarent qua.¬
tinus uisionis manifestate nõ seg¬
cisadmodum dieb transactis. a
supra dicta synomannica urbe egres¬
si oraculi cdiuini auditores carpe¬
bant iter. italiam dicens. Du̾itenͣs¬
q inmonasterium floriacũ hos¬
pitandi gratia cõpererunt p̾fatũm
uenerabilem uirum aygulphum
preceptis abbatis sui obsequentem.
muni decreto. ceptum opus simul
statuunt ꝑ agere. Iunctiꝙ simul:
tam dui. indiuisibiliter sibi adhe¬
rere. quo usq romam uenientes.
beati petri basilicã oraturi intra¬
rent. At cum mneadem urbe sub.
obtdnitu insendorum ic̃oꝵ locorũ
grã ase inuicem diuiderentur ut
gulfus intermissis interim his que
palam ostentauerat seuelle locorũ
scilicet scõrum citruitionib expedi¬
tioni oꝑamdedit certans ocius ꝑfi¬
cere qd̃ sibi inꝑunctum fuerat scm

Expanded text:
sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, sororis S. Benedicti, Scholasticae nomine, ut quos unius urnae habebat spatium, simul transferendi ostenderentur. Cum igitur utrinque laboraretur, quatenus visionis manifestae non segcis admodum diebus transactis a supradicta Cenomanica urbe egressi, oraculi divini auditores carpebant iter Italiam ducens: divertentesque in monasterium Floriacum hospitandi gratia, compererunt praefatum venerabilem virum Aigulfum praeceptis abbatis sui obsequentem muni decreto coeptum opus simul statuunt peragere, junctique simul tandiu indivisibiliter sibi adhaesere, quousque Romam venientes B. Petri basilicam oraturi intrarent. At cum in eadem urbe sub obtentu visendorum sanctorum locorum a se invicem dividerentur, utatus Aigulfus intermissis interim his quae palam ostentaverat velle, locorum scilicet sanctorum circuitionibus, expeditioni operam dedit, certans ocius perficere quod sibi injunctum fuerat sanctum
Abbreviated transcription (Latin):
deo cdilectus benedictꝰ agonis sui
cursum inbeneuentana ꝓuincia
consũmauerit. Recoraansq qͥa
isclem uenerabilis pater oraculo
diuino ãmonitus preciensq futu¬
ros casus p̾dixerit illud monaste¬
rium finditus eũtendum cẽ qđ
ille spiritalib oculis. iste ocuus
patratũ carneis conspiciebat: mi¬
sit adpredictam ꝓuinciam unũ
excõmilitonib suis aygulphum
monachũ. D̾ic namꝙ sibi fuisse
reuclatũ diuinitus artesbi: lit pre¬
dictus uir illud agens corpus
iam dicti tranfferret benedicti Fu¬
it namꝙ idem aygulphus uenera¬
bilis uir: ce deo omnimodis place¬
re gestiens. Qui quante scĩtatis
fuerit cuus sue uirtitis finis ꝓba¬
uit inquo omĩs laus secure canit᷑
Namq tum bonis polleret oꝑib
& imonasterio lirinensi. obbonoꝵ
studium oꝑum peteretur aliquan¬
tis ꝑmpli grã remorari: acontra
ruit uisio: ut scilicet ꝑgentes ec ip̃i
ineadem ꝓuincia corpus transferrẽt

Expanded text:
Deo dilectus Benedictus agonis sui Deo dilectus Benedictus agonis sui cursum in Beneventana provincia consummaverit: recordansque quia isdem venerabilis Pater, oraculo divino admonitus praevidensque futuros casus, praedixerit illud monasterium funditus evertendum, et quod ille spiritualibus oculis, iste oculis patratum carneis conspiciebat, misit ad praedictam provinciam unum ex commilitonibus nomine Aigulfum monachum. Sic namque sibi fuisse revelatum divinitus dicebat, ut praedictus vir illuc pergens, corpus jam dicti transferret Benedicti. Fuit namque idem Aigulfus venerabilis vir et Deo omnimodo placere gestiens: qui quantae sanctitatis fuerit cujusve virtutis, finis probavit, in quo omnis laus secure canitur. Namque cum bonis polleret operibus, et in monasterio Lirinensi ob bonorum studium operum peteretur aliquantisper exempli gratia remorari, a contrarruit visio, ut scilicet pergentes et ipsi in eamdem provinciam, corpus transferrent
Abbreviated transcription (Latin):
nequaqͣm oblitus sui destinarionẽ
ilesideri insupradicto agello cepit
elificare habitationes utiles mona¬
chis. Quod opus sagati insistens
industria: mrcifico consũmauit
effectu. Elificansq ibi basilicam
inhonore scĩ petri. itemq aliam in
honore sancte Marte. dño dedica¬
ri uoluit. ¶ox etiam ut p̾parata
habitatio non inanis. ee̾t. atq sine
habitatorib: collegit sbidem quã¬
plures dño seruiendum sub norma
regule uiuere paratos. patrẽq et
abbatẽ his prefecit. nomine mõmo¬
lum. Qui quãdiu reb humanis
intͥfuit: utydoneus pastor. gregis
sibi cõmissi sollicite curã exhibu.¬
euoluentib annis. supraditus leo¬
debodis corpore exemptus. sic̃ credi¬
mus celicas recessisset adsedes: iam¬
dictus mũmolus supra gregis sibi¬
cõmissi. custodias optime seruans.
& lectioni assidue studium dans
intercera repperit inlibris beati ac
precellentissimi uiri gregorii roma¬
ni antistias. quomodo sanctꝰ ac

Expanded text:
nequaquam oblitus suae destinationem nequaquam oblitus suae destinationem desiderii, in supradicto agello coepit aedificare habitationes utiles monachis. Quod opus sagaci insistens industria, mirifico consummavit effectu: aedificansque ibi basilicam in honore S. Petri, itemque aliam in honore S. Mariae Domino dedicari voluit. Mox etiam tunc praeparata habitatio ut ne inanis esset atque sine habitatoribus, collegit ibidem quamplures ad Domino serviendum sub norma regulae vivere paratos, Patremque et Abbatem his praefecit nomine Mummolum, qui quandiu, rebus humanis interfuit, ut idoneus pastor gregis sibi commissi sollicite curam exhibuevolventibus annis supradictus Leodebodus corpore exemptus sicut credimus coelicas recessisset ad sedes, jamdictus Mummolus gregis commissi custodias optime servans et lectioni assidue studium dans, inter caetera reperit in libris beati ac praecellentissimi viri Gregorii Romani antistitis, quomodo sanctus ac
Abbreviated transcription (Latin):
euã rex cum bonis aꝰ egregiis polleret
morib. peticionib q iustis & serui¬
tio dei aptis assensum p̾beret: inter¬
pellatus a bone memorie leodebodo
patre monasterii scĩ. Aniani quod
est situm ꝓpe menia urbis aurelia¬
nis. ut monast̾ium ordini monas¬
tico congruens sibi liceret cõstruere
inagro floriacensi: datis ꝓeodem agro
inmutua uicissitudine prediisq sibi
a parentib iure hereditario relictis
possidebat. Namq isdem ager flori¬
acensis scilicet: regalis tunc fiscus
erat. Quib auditispex: libentissi¬
me eius p̾cib annuit: ce̾ desidersum
illius qd̃ diu dilatione creuerat com¬
pleri iudicauit. Igitur abutrisq par.
ne ꝓeo. agellum quendam floriacũ
cognominatũ cumapendiciis suis
aut longe alitore ligeris. Qd̃ testa¬
mentum mutue uicissitudinis. usꝙ
hodine inarciuis publicis nr̃i reser¬
uatuir monasterii. Predictus autem
uir dñi leodeboduo hoc negotio ꝑacto.

Expanded text:
etiam rex cum egregiis polleret etiam rex cum egregiis polleret moribus petitionibusque justis et servitio Dei aptis assensum praeberet, interpellatus est a bonae memoriae viro Leodebodo Patre monasterii S. Aniani, quod est situm prope moenia urbis Aurelianae, ut monasterium ordini monastico congruens sibi liceret construere in agro Floriacensi, datis pro eodem agro in mutua vicissitudine praediis quae sibi a parentibus jure haereditario relicta possidebat. Namque idem ager Floriacensis scilicet regalis tunc fiscus erat. Quibus auditis rex libentissime ejus precibus annuit, et desiderium illius quod diu dilatione creverat compleri judicavit. Igitur ab utrisque parne pro eo agellum quemdam Floriacum cognominatum cum appendiciis suis haud longe a littore Ligeris. Quod testamentum mutuae vicissitudinis usque hodie in archivis publicis nostri reservatur monasterii. Praedictus autem vir Domini Leodebodus hoc negotio peracto
Abbreviated transcription (Latin):
riendos. Que gens: Ionge lateq sre
cedis extendens crudelitatẽ: bene¬
uentanã adgressa. ẽ expugnare pro¬
uinciam. Cuius urbes terre coequãs.
monasteria uillasq depopulans:
non minimans xp̃ianoꝵ strages de¬
dit. Oues enĩ dñicas ab ouilibus
ex clausas diuersa cede lacebans. oui¬
lia dis̃ĩ euertebat: ita ut inheremi
uastitatẽ loca prius desiderabilia
conu̾sa uiderentur. Unde int̾ ceta
facinora sua: monasterum eximii
benedicti depopulans. reb om̃ib
inhabitabile reodidit. Qd̃ quomͣ
acciderit: legenti beati gregorii se¬
cundũ dialogorum librum clarũ
rat eum ꝓphetie sp̃u cognouisse atq
prenuntiasse. ab latis reb omĩb idẽ
monasterium euersum iri. Hac i¬
taq patrata eu̾sione &e muttis efflu¬
entib annoꝵ curricuus: Idem locus
adheremũ redactus. cepit esse feraꝵ
qui prius fuerat habitatio hominũ
usq quo regni francorũ guberna¬
cuia ad eptus. ẽ: chloueus filius da¬
tione: miro callebat ingenio. Isdem

Expanded text:
riendos. Quae gens longe lateque suae caedis extendens crudelitatem, Beneventanam aggressa est expugnare provinciam, cujus urbes terrae coaequans, monasteria villasque depopulans, non minimas Christianorum strages dedit. Oves enim Dominicas ab ovilibus exclusas diversa caede lacerans ovilia Domini evertebat, ita ut in eremi vastitatem loca prius desiderabilia conversa viderentur. Unde inter caetera facinora sua monasterium eximii Patris Benedicti depopulans, rebus omnibus inhabitabile reddidit. Quod quomodo contigerit, legenti B. Gregorii secundum Dialogorum librum clarum rat eum prophetiae spiritu cognovisse atque praenuntiasse, ablatis rebus omnibus idem monasterium eversum iri. Ctaque patrata eversione et multis effluentibus annorum curriculis, idem locus ad eremum redactus coepit esse ferarum, qui prius fuerat habitatio hominum, usquequo regni Francorum gubernacula adeptus est Chlodoveus filius Darum miro callebat ingenio. Idem
Abbreviated transcription (Latin):
qui in celis. Ẽ Duo autẽ sunt qre
iubentur. Et lumbos pestring̾e:
ce lucernas tenere. Ut ce munditia
sit castitars in corpore: ee lumen ue¬
ritans inoꝑatione. Redemptorr⁊ eĩ
nr̃o: unum sine altero. platerene.¬
quaquã potest. Si aut is qui bona
agit. Ad huc luxirit inquinam̃ta
non cleserit. aut is qui castitate pre¬
minet. nec dum se ꝑbona oꝑa xxer¬
cet. He castitas gͣ magna. ẽ. sine
bono oꝑe: nec opus honum .̃ ali¬
quid sine castitate. Ded ⁊ siutrũ ꝙꝑ¬
agitur: restat ut quisquis ille est
sepe ad suꝑnam patriam tendat: ne
quaquam se auitiis ꝓmundi huiꝰ¬
huiꝰ honestatestineat. Qui ceꝰ si
quedam bona aliquando ꝓhonesta¬
te inchoat: in eius tamen uitentiõe
non debet ꝑmanere: nec ꝑbona o¬
pera. presentis mundi glam quere¬
te. ses totam spem inredemptoris
sui aduentu constituat. Unde cẽ
ꝓtinus subdit. Et uos similes homi¬
nib expectantib dñm suũ quando¬

Expanded text:
us vestris . Duo autem sunt quae jubentur, et lumbos restringere, et lucernas tenere, ut et munditia sit castitatis in corpore, et lumen veritatis in operatione. Redemptori etenim nostro unum sine altero placere nequaquam potest, si autem is qui bona agit adhuc luxuriae inquinamenta non deserit, aut is qui castitate praeeminet necdum se per bona opera exercet. Nec castitas ergo magna est sine bono opere, nec opus bonum est aliquid sine castitate. CAPUT agitur, restat ut quisquis ille est spe ad supernam patriam tendat, et nequaquam se a vitiis pro mundi hujus honestate contineat. Qui etsi quaedam bona aliquando pro honestate inchoat, in ejus tamen intentione non debet permanere, nec per bona opera praesentis mundi gloriam quaerere, sed totam spem in Redemptoris sui adventum constituat. Unde et protinus subditur: Et vos similes hominibus exspectantibus dom
Abbreviated transcription (Latin):
dudum predixerat: Obedientiã malo
quam sacrificium: & scientiã d̾i plus
quam holocausta. Hec fuit uere obe¬
dientia omni sacrificio gratior: Het
uoluntas cunctis hostiis acceptior.
Hinc ꝓmeruit głam: quam ipsa
post modum cdausit. Ecce ait: ex hoc
beatam me dicent om̃s generatio¬

Expanded text:
dudum praedixerat: Obedientiam malo dudum praedixerat: Obedientiam malo quam sacrificium, et scientiam Dei plus quam holocausta . Haec fuit vera obedientia omni sacrificio gratior, haec voluntas cunctis hostiis acceptior; hinc promeruit gloriam, quam ipsa postmodum plausit: Ecce, ait, ex hoc beatam me dicent omnes generatio
Abbreviated transcription (Latin):
niin grãm apud dm̃. Ne inquit a cõ¬
spectu meo mater diũ mei terraris:
ego conceptionis tue minister adueni.
non ut uirgnitatem amitteres int̾ue¬
ni. Ipse me nuisit adte: qui ẽ nasciturꝰ
exte. Concipies enĩ a̾ paries filium:
non cuiuslibet meriti homĩnẽ sed totiꝰ
scłi saluatorẽ. Recole maria inlibro
ẏsaie ꝓphe uirginem quam paritura
legisti: & gaude atq exulta quia tu. ẽẽ.
meriisti. Eu ibi p̾figurata es uirgo: tu
ecce concipies inutero. non deuiro sed
desp̃u sco: ce grauidaeris cr̾ incorrup
tamanebis. Paries quidem filum:
&ꝰ uirginitatis non patieris detrim̃tũ.
Efficieris grauida: ce erit mat̾ semꝑ
intacta. Senties pondera uentris: &
pudorem non ꝑdes castitatis. Intumes¬
cunt ubera tua: oe intacta manent ge¬
nitalia tua. At illa dixit. Etce antil.¬
la diũ: Fiat michi scd̾m uerbũ tuũ.
O felix obedientia: O insignis gratia.
corporauit. Impleuit in ea dñs quod

Expanded text:
nim gratiam apud Dominum. Ne, inquit, a connim gratiam apud Dominum. Ne, inquit, a conspectu meo, mater Domini mei, terrearis: ego conceptionis tuae minister adveni, non ut virginitatem amitteres interveni; ipse me misit ad te, qui est nasciturus ex te. Concipies enim et paries filium; non cujuslibet meriti hominem, sed totius saeculi Salvatorem. Recole, Maria, in libro Isaiae, prophetae virginem quam parituram legisti ; et gaude atque exsulta, quia tu esse meruisti. Tu ibi praefigurata es Virgo, tu ecce concipies in utero, non de viro, sed de Spiritu sancto: et gravida eris, et incorrupta permanebis. Paries quidem filium, et virginitatis non patieris detrimentum. Efficieris gravida, et eris mater semper intacta. Senties pondera ventris, et pudorem non perdes castitatis. Intumescent ubera tua, et intacta manent genitalia tua. At illa dixit, Ecce ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum. O felix obedientia, o insignis gratia, corporavit! Implevit in ea Dominus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
ce nos fr̃s uidie tante uuginis. que
dum᷑ sponsaret᷑ fabro: celi nupsit ar¬
chitecto. Pmittitur enĩ ei filius: ꝑ
uisitationem scĩ sp̃c. Hec illa audi¬
ens: gaudet. cupĩtq efficiaͣnt̾. Quid
igitur mirum si sine corruptione
nascitur. qui de scĩficatione cõcipit᷑:
Nonemĩ dicebat ut ille qui nobis affe¬
rebat salutem: matri preciperet in¬
tegritatis dignitatẽ. Nam qui t̾ra
mari celoq non capitur: intra uniꝰ
corpusculi m̃bra suscipitur. Hec est
illa nouitas. iheremie ꝓphe uatici¬
nio prenuntiata. Faciet inquit nou¬
um dñs suꝑ terram: femina crrcũ¬
dabit uirum. O femina suꝑfeminas
benedicta: queuirũ omnino non no¬
uit. & uirum suo utero tretiudedit.
Circumda uirum maria angło fidẽ
dando: quia eua ꝑdidit uirum. ser¬
puellam: uirisalutationis ignaram.
Terretur uirgo nouitate uerborum:
ad quan angłs qd̃ suꝑius pretulimꝰ
dycit. Ne timeas maria: inuenisti e¬

Expanded text:
et nos, fratres, in die tantae Virginis, quae et nos, fratres, in die tantae Virginis, quae dum desponsaretur fabro, coeli nupsit architecto. Promittitur enim ei Filius per visitationem sancti Spiritus. Haec illa audiens gaudet, cupitque effici mater. Quid igitur mirum, si sine corruptione nascitur, qui de sanctificatione concipitur: Non enim decebat ut ille qui nobis afferebat salutem, matri praeriperet integritatis dignitatem. Nam qui terra, mari coeloque non capitur, intra unius corpusculi membra suscipitur. Haec est illa novitas Jeremiae prophetae vaticinio praenuntiata: Faciet, inquit, Dominus novum super terram; femina circumdabit virum . O femina super feminas benedicta, quae virum omnino non novit, et virum suo utero circumdedit! Circumdat virum Maria angelo fidem dando; quia Eva perdidit virum serpuellam viri salutationis ignaram; terretur Virgo novitate verborum. Ad quam angelus, ut superius protulimus, dixit: Ne timeas, Maria; invenisti e
Abbreviated transcription (Latin):
Quia sp̃c sc̃s suꝑuenier inte: ut
ꝓlem gignas: ce uirginitatẽ non a¬
mutas. Filium ꝓferas: ce post par¬
tum incorrupta ꝑmaneas. Obea¬
ta maria: scłm omne captiuum
tuũ deprecatur assensum. Te dm̃
mundus: sue fidei obsidẽ fecit. No¬
li morare uirgo: nuntio festinant᷑
responde uerbum: oe suscipe filiũ.
Dafidem: &e senti uirtutem. Etce
inquid ancilla diũ: fiat michi se¬
cundum u̾bum tuum. Nec mora
reuertitur nuntius: cẽ uirginalẽ
thalamum. ingreditur. xp̃c. Effi¬
crtur subtypo pregnans beata geni¬
trix: ce cuncta ꝑscła predicatur. hic
felix. Concepit mox adcredulitatem
uerbi uirilis ignara consortii. Inple¬
tur uterus: nullo humano pollutꝰ
amplexii. Extat itaq uirgo cum cõ¬
cepit iuirgo grauida: iurgo cumpa¬
rit: ceᷤ. uirgo post partum. Precla¬
ra ergo uirginitas. & gloriosa fecun¬
ditas. Exiitꝗt maria: &e matrem se
gaudet. Nec quia peperit innupta
terretur: sed quia genuerit cum ex¬
ultatione miratur. Gaudeamꝰ ergo

Expanded text:
us sanctus superveniet in te, ut prolem gignas, et virginitatem non perdas; filium proferas, et post partum incorrupta permaneas. O beata Maria, saeculum omne captivum tuum deprecatur assensum: te, Domina, mundus suae fidei obsidem fecit. Noli morari, Virgo: nuntio festinanter responde verbum, et suscipe filium; da fidem, et senti virtutem. Ecce, inquit, ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum . Nec mora, revertitur nuntius, et virginalem thalamum ingreditur Christus. Efficitur subito praegnans beata Dei genitrix, et cuncta per saecula praedicatur hinc felix. Concepit mox ad credulitatem verbi, virilis ignara consortii: impletur uterus nullo humano pollutus amplexu. Exstat itaque virgo cum concipit, virgo gravida, virgo cum parit, et virgo post partum. Praeclara ergo illa virginitas, et gloriosa fecunditas. Exsultat Maria, et matrem se gaudet: nec quia peperit innupta, terretur; sed quia genuerit, cum exsultatione miratur. Gaudeamus ergo
Abbreviated transcription (Latin):
solo tuo cõmertio recuperandi adi¬
tum inuenit: Accipe itaq quas¬
cumq exiles: ceꝰ quascumq meri¬
intra satrarium exauditionis: & re¬
porta nobis antidotum reconcilia¬
tionis. Sit ꝑte excusabile: qd̾ perte
ingerimus. Eat impetrabile: quod
fida mente poscimus. Accipe qd̾
offerimus: redona qd̃ rogamus. ex¬
cusa qd̃ timemus. Sc̃a maria.
succurre miseris: iuua pussillami¬
nes. refoue flebiles ora ꝓpopulo int̾¬

Expanded text:
tuo commercio recuperandi aditum invenit? Accipe itaque quascunque exiles, quascunque meriintra sacrarium exauditionis, reporta nobis antidotum reconciliationis. Sit per te excusabile quod per te ingerimus: fiat impetrabile quod fida mente poscimus. Accipe quod offerimus, redona quod rogamus; excusa quod timemus. Sancta Maria, succurre miseris, juva pusillanimes, refove flebiles, ora pro populo, int
Abbreviated transcription (Latin):
ancille sue: ette enĩ exhoc beatã me
dicent om̃s generationes. Q uia fe¬
cit michi magna. qui potens. ẽ. Gau¬
sam igitur inualescentis errati. mira.¬
culum nouũ noui portus euicit et
eueplactũ. marie rantus exclusit.
altercatione confligit. Que esset.
istas salutatio nuntius interum cele¬
stis exequitur. Netimeas maria. in¬
uenisti grãm apud cdm. Et ce concipi¬
es inutero &e paries filium. ꝙ̾ uocab̾
nomen eius iħm. At illa. Quomͦ
inquit fiet istud. Qm̃ uirum non
cognosto: Et angelus adeam. Sp̃c¬

Expanded text:
suae: ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Quia fecit mihi magna qui potens est. Causam igitur invalescentis errati miraculum novi partus evicit; et Evae planctum Mariae cantus exclusit. altercatione confligit, qualis esset ista salutatio. Nuntius interim coelestis exsequitur: Ne timeas, Maria; invenisti gratiam apud Dominum. Ecce concipies in utero et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum. At illa: Quomodo, inquit, fiet istud, quoniam virum non cognosco? Et angelus ad eam: Spi
Abbreviated transcription (Latin):
dicta inquit tu inmulierib: que
uitam &e uiris &e mulierib: pe¬
peristi. Mater genecis nr̃t penam
intulit mundo: genitrxx dñi nr̃i.
salutem attulit. mundo. Auctrix
peccati eua : auctrix meriti maria.
Eua occidendo obfuit: maria ui¬
uificando ꝓfuit. Percussit illa:
ista sanauit. Per inobedientiam
enĩ: obedientia cominutat᷑: fides
ꝓꝑfidia conpensatur. Leta igitur
maria. gestat infantẽ: exultans
amplexatur filium: portat aquo
portatur. Nec fortuitu ut fingũt
sabellii repperit pariulum: sedde¬
qirsis nouem mensib peperit xp̃m.
Plaudat nunc organis maria:
&e inter ueloces artitulos tympana
puerpere concrepent. Concinant᷑
letantes chori: ce alternantib mo.¬
duue duleiona carmina mĩsceant᷑
Audite igitur quem admodum tym¬
el panistria nr̃a cantauerit. Nit enĩ.
Magnificat anima mea dominum:
ceᷤ exultauit sp̃c meus indeo saluta

Expanded text:
dicta, inquit, tu, in mulieribus, quae vitam et viris et mulieribus peperisti. Mater generis nostri poenam intulit mundo; Genitrix Domini nostri salutem attulit mundo. Auctrix peccati Eva; auctrix meriti Maria; Eva occidendo obfuit, Maria vivificando profuit. Illa percussit; ista sanavit. Pro inobedientia enim obedientia commutatur, fides pro perfidia compensatur. Laeta igitur Maria gestat infantem, exsultans amplexatur filium, portat a quo portabatur. Nec fortuitu, ut fingunt Sabelliani, reperit parvulum; sed decursis novem mensibus peperit Christum. Plaudat nunc organis Maria, et inter veloces articulos tympana puerperae concrepent. Concinant laetantes chori, et alternantibus modulis dulcisona carmina misceantur. Audite igitur quemadmodum tympanistria nostra cantaverit; ait enim: Magnificat anima mea Dominum; et exsultavit spiritus meus in De