comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tus est. Quȩ gentes & duȩ terrȩ siue
regiones meȩ sunt: & idumea uideli¬
cet & iudȩa.& hereticos & eccłasti¬
cos pariter possidebo. Et hoc inquit di¬
xisti: cũ dñs esset ibi. qui suo popło p̾si¬
debat. ꝓpterea urat dñs et dicit. Uiuo
ego dicit dñs ds̃: quod iuxta irã tuam.
qua seuiebas in popłm di. et zelum¬
tuũ quo ꝑ sequebaris xp̃i familiam
odio habens eos quos possidere cupie¬
bas. cum te ꝑcussero &. iudicauero.
tunc tibi notus efficiar: &. scies qđ
opꝓbria tua atq blasphemias ñ
alio referente cognouerim. sed ipse
audierim quȩ locutus es contra mon¬
tes isrł dicens. Neserti nobis dati st̃
ad deuorandũ. Montes isrł. moysen.
ꝓphetas. apłos debemus accipere :
quos heretici & hereticoꝵ pͥnceps
diabolus sibi putat traditos ad de-¬
uorandũ. quando aut rarus aut
nullus in ȩccła repperitur. qͥ possit
pugnare ꝓ montib dñi. ⁊ eorũ la¬
cerationẽ sua uoce defendere. Et

Expanded text:
tus est: Duae gentes, et duae terrae, sive tus est: Duae gentes, et duae terrae, sive regiones meae sunt, Idumea videlicet et Judaea, et haereticos, et Ecclesiasticos possidebo pariter. Et hoc, inquit, dixisti, cum Dominus esset ibi, qui suo populo praesidebat. Propterea jurat Dominus, et dicit: Vivo ego, dicit Dominus Deus, quod juxta iram tuam, qua stuum, quo persequebaris Christi familiam, odio habens eos, quos possidere cupiebas. Cum te percussero et judicavero, tunc tibi notus efficiar et scies quod opprobria tua atque blasphemias non alio referente cognoverim, sed ipse audierim, quae locutus es contra montes Israel dicens: « Deserti nobis dati sunt ad devorandum. Montes Israel, Moysen, prophetas et apostolos debemus accipere, quos haeretici et haereticorum princeps diabolus sibi putant traditos ad devorandum: quando aut rarus, aut nullus in Ecclesia reperitur, qui possit pugnare pro montibus Domini, et eorum lacerationem sua voce defendere. Et
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ est. Homines et iumenta sal¬
uos facies dñe : qđ in monte seyr u-¬
trũq deletur. t &. hi qui uiden¬
tur aliquid habere rationis. ⁊ illi
qui simplici fide contenti st̃: deo
iubente disꝑeant. Et implent᷑ mon¬
tes eius uulneratoꝵ & occisoꝵ.
Et non solum montes qui ad impie¬
tatis uerticem ꝑ uenert̃: sed colles
habent aquas.&. hinc inde collec¬
tas. uenientesq de suꝑbia. uł ux
les & ualles sunt. Hi om̃s in t̾fecti
cadent gladio dñi. &. extentȩ ma
nus atq ꝑ cutientis: ut redigant᷑
in solitudines sempit̾nas. &. siquȩ
erant ciuitates hoc ẽ conciliabula
malȩ habitationis. &. ipsȩ disꝑeant.¬
& desinant in malam partẽ hab̾e
consensũ . &. diuidantur linguȩ eoꝵ.
ne turrẽ blasphemiȩ contra dm̃ pos¬
sint exstruere. et redacta in solitudi¬
nem atq desertũ cognoscant qđ ipse
sit dñs. Nec sufficit monti seyr tan¬
ta dixisse. quȩ p̾teritus sermo nar¬
rauit: sed hoc quoq ꝑ suꝑbiam locu¬

Expanded text:
t: Homines et jumenta salvos facies, Domine . Quod in monte Seir utrumque deletur, 418 ut et hi qui videntur aliquid habere rationis; et illi qui simplici fide contenti sunt, Deo jubente, dispereant. Et implentur montes ejus vulneratorum et occisorum. Et non solum montes, qui ad impietatis verticem pervenerunt: sed colles habent aquas, et hinc inde collectas, venientesque de superbia, vel, juxtles et valles sunt. Hi omnes interfecti cadent gladio Domini, et extentae manus ejus, atque percutientis, ut redigantur in solitudines sempiternas; et si quae erant civitates, hoc est, conciliabula malae habitationis, et ipsae dispereant, et desinant in malam partem habere consensum, et dividantur linguae eorum , ne turrem blasphemiae contra Deum possint exstruere; et redactae in solitudinem atque desertum, cognoscant quod ipse sit Dominus. Nec sufficit monti Seir tanta dixisse, quae praeteritus sermo narravit: sed hoc quoque per superbiam locu
Abbreviated transcription (Latin):
igne zeli mei locutus sum. de reliquis
gentib &. de idumea uniuersa qui
dederunt t̾rã meã sibi in hereditatẽ
cũ gaudio.&. toto corde & ex animo.
& eiecerunt eam ut uastarent: siue cũ
odio despicientes animas . &. subuer¬
terent eas in uastatione: idcirco ait
uaticinare suꝑ terrã isrł. & dices mon¬
tibus & collib. iugis & uallib Hȩc
dicit dñs ds̃. Ecce ego in zelo meo.⁊
infurore meo locutus sũ. Eo qđ con¬
nueritis: id circo hȩc dicit dñs ds. si¬
uabo̾ manũ meã: ut gentes quȩ meir¬

Expanded text:
igne zeli mei locutus sum de reliquis gentibus et de Idumea universa qui dederunt terram meam sibi in hereditatem cum gaudio et toto corde ex animo et eieodio despicientes animas, ut subverterent eas in vastatione. Idcirco aitaticinare super humum Israel, et dices montibus et collibus, jugis et vallibus: Haec dicit Dominus Deus: Ecce ego in zelo meo, et in furore meo locutus sum, eo quod connueritis. Idcirco haec dicit Dominus manum meam, ut gentes, quae
Abbreviated transcription (Latin):
te. siue qm̃ in sanguine peccasti. &. san¬
guis te ꝑsequetur. Et cum sanguinẽ
oderis: sanguis ꝑ sequetur te. Et da¬
bo montẽ seyr desolatũ & desertum :¬
& auferam de eo euntẽ &. redeuntẽ:
siue homines ⁊ iumenta. Et imple¬
bo montes eius occisoꝵ suoꝵ: siue uul¬
neratoꝵ. Incollib  ^ et inuallib tuiᷤᷤ atq
torrentib interfecti gladio cadent.
Insolitudines sempiternas tradam te.
& ciuitates tuę non habitabunt᷑: &¬

Expanded text:
te sive quoniam in sanguine peccasti et sante sive quoniam in sanguine peccasti et sanguis te persequetur: et cum sanguinem oderis, sanguis persequetur te. Et dabo montem Seir desolatum et desertum, et auferam de eo euntem et redeuntem sive homines et jumenta. Et implebo montes ejus occisorum suorum sive vulneratorum: in collibus tuis, et in vallibus tuis, atque torrentibus interfecti gladio cadent. In solitudines sempiternas tradam te, et civitates tuae non habitabuntur: et
Abbreviated transcription (Latin):
&. supra quoq dixerat: sed cũ addita¬
mento. quod dñs om̃iũ ꝓpriȩ ds eoꝵ
sit cũ eis qui dicit in euangłio ad a¬
postolos. Ecce ego uobiscũ sum cunctis
dieb usq ad consũmationẽ scłi. Cum
autẽ fuerit ipse dñs ds̃ eoꝵ : tunc ⁊ ipsi
popłs eius erunt. non qui libet. sed qͥ
meruerint appellari domus isrł. Ac
ne putaremus uniuersa quȩ dicta st̃
ad pastores &. oues hircosq &. arietes
ꝑtinere : soluit enigma. immo meta¬
phoram : et ponit manifestus. Uos
autẽ oues meȩ. & oues pascuȩ meȩ:
fili hominis: pone siue conuerte fa¬
Iciem tuã. aduersũ montẽ seyr: &
ꝓphetabis de eo: siue ad eumꝰ: & di¬
ces illi. Hec dicit dñs ds̃. Ecce ego ad
te mons seyr. et extendã manum
meam suꝑ te. & dabo te desolatũ
atq desertum. Urbes tuas demo¬
liar. siue in urbib tuis faciam soli¬
tudinemꝰ.& tu desertus eris: ⁊ scies
isrł fraudulenter in manũ gladii. in

Expanded text:
et supra quoque dixerat; sed cum additaet supra quoque dixerat; sed cum additamento, quod Dominus omnium proprie Deus eorum sit cum eis, qui dicit in Evangelio ad Apostolos: Ecce ego vobiscum sum cunctis diebus, usque ad consummationem saeculi . Cum autem fuerit ipse Dominus Deus eorum, tunc et ipsi erunt populus ejus, non quilibet, sed qui meruerint appellari domus Israel. Ac ne putaremus universa quae dicta sunt, ad pastores, et oves hircosque et arietes pertinere, solvit aenigma, immo metaphoram, et ponit manifestius: Vos autem oves meae, et oves pascuae meae Fili hominis, pone sive converte faciem tuam adversum montem Seir, et prophetabis de eo sive ad eum et dices illi, haec dicit Dominus Deus: Ecce ego ad te, mons Seir, et extendam manum meam super te, et dabo te desolatum, atque desertum. Urbes tuas demoliar sive in urbibus tuis faciam solitudinem: et tu desertus eris, et scies,Israel fraudulenter in manu gladii, in
Abbreviated transcription (Latin):
mittes. qm̃ ipsi possidebunt t̾rã. Ut
rerũ om̃iũ felicitate cognoscant. qđ
ipse sit dt̃ĩs: quando contriuerit ca¬
tenas uł circulũ ferreum iugi eoꝵ
quo quasi grauissimo p̃mebant᷑ im¬
perio .&. eruerit eos de manu impe¬
rantiũ: siue seruitute affligentiũ
eos. Seruus ẽ enĩ unusqͥsq eiꝰ a quo
uincitur. Et nequaꝗͣ erunt ultra
in rapinam dȩ monicis gentib: nec
bestiȩ terrȩ deuorabunt eos. de qͥb
diximus. Sed habitabunt c̃fident᷑
absq ullo terrore: iuxta suꝑiorẽ
ex positionẽ. Et suscitabo inquit eis
germen nominatũ: siue plantatio¬
ȩuangłio. Ego sũ uitis uera. Et non
erunt ultra imminuti fame in terra.
Ergo fames in t̾renis ẽ. fames aut̃ audi¬
endi sermonẽ di. Quȩ sub pastore bo¬
no ⁊ germine nominato. atq om̃iũ
sermone celebrato. ⁊ plantatione pa¬
cis: nequaꝗͣ erit in terra. Neq am¬
plius opꝓbriis gentiũ subiacebunt. ut
hȩc omĩa quod non solũ ipse sit dñs. qd̾

Expanded text:
m ipsi possidebunt terram : ut rerum omnium felicitate cognoscant quod ipse sit Dominus: quando contriverit catenas, vel circulum ferreum jugi eorum, quo quasi gravissimo premebantur imperio, et eruerit eos de manu imperantium, sive servitute affligentium eos. Servus est enim unusquisque ejus a quo vincitur. Et nequaquam erunt ultra in rapinam daemoniacis gentibus; nec bestiae terrae devorabunt eos de quibus diximus: sed habitabunt confidenter absque ullo terrore, juxta superiorem expositionem. Et suscitabo, inquit, eis germen nominatum, sive plantatioEvangelio: Ego sum vitis vera . Et non erunt ultra imminuti fame in terra. Ergo fames in terrenis est: fames autem audiendi sermonem Dei, quae sub pastore bono, et germine nominato, atque omnium sermone celebrato, et plantatione pacis, nequaquam erit in terra; neque amplius opprobriis gentium subjacebunt, ut haec omnia, quod non solum ipse sit Dominus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet esau. ⁊ edom. qui greca ⁊ nr̃a
lingua appellantur idumei: eoqd̃ in tẽ¬
pore necessitatis &. angustiȩ quando ui¬
das capiebatur a babyloniis insultaue¬
rint eis. et eiecto popło iudȩoꝵ sibi pu¬
tauerint terrã traditã ad possidendum:
et ñ solum ñ susceꝑint fr̃s suos filios ui¬
delicet iacob fr̃is sui: sed ꝑsecuti sint &.
concluserint in manus gladii. Unde
manifestius interp̃tatus est Sẏmmachꝰ.
Sanguinẽ tuũ odisti. & sanguis ꝑsequet᷑
te. ꝓphetatur autẽ qđ & ipse capien¬
dus sit.&. redigendus ad solitudines
sempiternas:. &. rerũ fine cognoscat
esse iudicem dm̃: eoqđ dixerit. Duȩ
gentes. et duȩ regiones meȩ st̃. Uł idu-

Expanded text:
rum videlicet Esau et Edom, qui Graeca et nostra rum videlicet Esau et Edom, qui Graeca et nostra lingua appellantur Idumaei, eo quod tempore necessitatis et angustiae, quando Judas capiebatur a Babyloniis, insultaverint eis, et ejecto populo Judaeorum, sibi putaverint terram traditam ad possidendum, et non solum non susceperint delicet Jacob fratris sui, sed persecuti sint et concluserint in manus gladii. Unde manifestius interpretatus est Symmachus: « Sanguinem tuum odisti, et sanguis persequetur te. » Prophetatur autem, quod et ipse capiendus sit, et redigendus ad solitudines sempiternas, et rerum fine, cognoscat esse judicem Deum, eo quod dixerit, « Duae gentes et duae regiones meae sunt, »
Abbreviated transcription (Latin):
sũ me. siuȩ uociferati estis contra me:
uerba ur̃a ego audiui. Hec dic̃ dñs
ds̃. Lȩtante uniuersa t̾ra: in solitu¬
dinẽ te redigam. Sicuti gauisus es
desertus eris mons seir .&. omĩs idu¬
mea: et scient quia ego sum dñs.
llud aut̃ qđ in hex additũ ẽ. ⁊ consum̃¬
tur: in hebraico non habetur. Si semper
in ꝓphetis eẽt sermo dĩ. &. iuge inpecto¬
re eoꝵ haber& hospitiũ:. nũquã crebro
ierechiel poneret. Et factꝰ est sermo dñi
ad me dicens. Sed quia obhumanam
fragilitatẽ &. uitȩ huiꝰ necessitates.
int̾dũ recedebat ab eis: ꝓpt̾ea iohannes
baptista loquit᷑. Qui misit me bapti¬
zare: ipse dixit mͥ. Suꝑ quẽ uideris
sp̃m scm in specie columbȩ descendentẽ
& manentem in eo: ipse est. Nũquã
enĩ ꝓpriũ essi in xp̃o quod additur.
& manentẽ in eo: nisi ab aliis ñ nũꝗͣ
recederet. Alioquin. ⁊ ad moysen loqui¬
tur ds̃. Auferam de spũ scõ qui in te ẽ.
Quẽ utiq ñ haberet: nisi ad eum ad ño

Expanded text:
contra me verba vestra: ego audivi. Haec dicit Dominus Deus: Laetante universa terra, in solitudinem te redigam: sicuti gavisus es desertus eris, mons Seir: et omnis Idumaea, et scient, quia ego sum Dominus. Illud autem quod in LXX additum est, et consumentur, in Hebraico non habetur. Si semper in prophetis esset sermo Dei, et juge in pectore eorum haberet hospitium, numquam tam crebro Ezechiel poneret: Et factus est sermo Domini ad me dicens. Sed quia ob humanam fragilitatem, et vitae hujus necessitates, interdum recedebat ab eis, propterea Joannes Baptista loquitur: Qui misit me baptizare, ipse dixit mihi: Super quem videris Spiritum sanctum in specie columbae descendentem et manentem in eo, ipse est . Numquam enim proprium esset in Christo quod additur, et manentem in eo, nisi ab aliis nonnumquam recederet. Alioquin et ad Moysen loquitur Deus: Auferam de spiritu qui est in te : quem utique non haberet, nisi ad eum a Domin
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ra uiuentium. Ibi ȩlam ⁊ om̃is mul¬
titudo eiꝰ ꝑ gyrum sepulchri illiꝰ. Om̃s
hi interfecti ruentesq gladio: qui
descenderunt in circumcisi ad terrã
ultimã. qui posuerunt t̾rorẽ suum
in t̾ra uiuentium .&. portauerunt
ignominiam suã cũ his qui descendt̃
in lacum. In medio interfectorum
posuerunt cubile eius. in uniuersis
popłis eius : in circuitu eiꝰ sepulchrũ
illius. Om̃s hi incircumcisi int̾fectiq
gladio. Dederant enim t̾rorẽ in t̾ra
uiuentium : et portauerunt igno¬
miniam suã cũ his qui descendunt
in lacum. In medio int̾fectoꝵ po

Expanded text:
in terra viin terra vititudo ejus per gyrum sepulcri illius. Omnes hi interfecti ruentesque gladio, qui descenderunt incircumcisi ad terram ultimam. Qui posuerunt terrorem suum in terra viventium et portaverunt ignominiam suam cum his qui descendunt in lacum in medio interfectorum posuerunt cubile eius in universis populis eius in circuitu eius sepulchrum illius omnes hii incircumcisi interfectique gladio dederant enim terrorem in terra viventium et portaverunt ignominiam suam cum his qui descendunt in lacu
Abbreviated transcription (Latin):
omñe multitudinẽ eius. Non spe
salutis: sed quod de tanta potentia.
suo uicio ⁊ suꝑbia deiectus sit in
ȩterna supplicia.
Tfactum est in duodecimo anno. in
quinta decima mensis : factum ẽ uer¬
bum dñi ad me dicens. fili hominis.
cane carmen lugubre suꝑ multitudinẽ
ȩgypti. et de trahe eam. ipsã & filias
gentium robustarũ ad terrã ultimã.
cum his qui descendunt in lacum. Quo
pulchrior es: descende ⁊ dor mi cũ in cir¬
cumcisis. In medio interfectoꝵ gladio
cadent. Gladius datus est: attraxert̃
eam & om̃s popłos eius. Loquentur ei
potentissimi robustoꝵ de medio infer¬
ni: qui cum auxiliatorib eius des
et om̃is multitudo eius. Incircuitu illiꝰ
sepulchra eoꝵ: om̃s interfecti ⁊⁊ qui
ceciderunt gladio: quoꝵ data sunt
sepulchra in nouissimis laci. Et facta
est multitudo eius ꝑgyrum sepulchri
eius: uniuersi in t̾fecti cadentesq gla¬
dio. qui dederant quondã formidinẽ

Expanded text:
omnem multitudinem ejus non spe omnem multitudinem ejus non spe salutis, sed quod de tanta potentia suo vitio et superbia dejectus sit in aeterna supplicia. Et factum est in duodecimo anno, in quinta decima mensis: factum est verbum Domini ad me dicens: Fili hominis, cane carmen lugubre super multitudine Aegypti: Et detrahe eam ipsam, et filias gentium robustarum ad terram ultimam, cum his qui descendunt in lacum. Quo pulchrior es, descende, et dormi cum incircumcisis. In medio interfectorum gladio cadent: gladius datus est, attraxerunt eam, et omnes populos ejus. Loquentur ei potentissimi robustorum de medio inferni, qui cum auxiliatoribus ejus deset omnis multitudo ejus, in circuitu illius sepulchra eius omnes interfecti et qui ceciderunt gladio quorum data sunt sepulchra in novissimis laci et facta est multitudo eius per gyrum sepulchri eius universi interfecti cadentesque gladio qui dederant quondam formidinem
Abbreviated transcription (Latin):
signum quidem sapientiȩ atq ratio¬
nis aquȩ egyptiȩ in se habere uidean¬
tur. Ungula quoq iumentoꝵ non
turbabit eas : ut de limpidissimiᷤᷤ atq
nitentibus faciat turbidas atq ceno¬
sas. Tunc reddentur non ab alio sed
ab ipso dño aquȩ purissimȩ : quȩ dra¬
conis fuert̃ dominatione turbate.
ita ut flumina earũ labant᷑ quasi
oleum. &. sint ueri luminis nutrim̃¬
tum. Hȩc autẽ fient. cũ dederit dñs
terram ȩgypti desolatam. ⁊ ꝑdiderit
multitudinem eius. et ꝑcussi fuerint
om̃s habitatores illius: ut isto ꝓfec¬
tu scire possent quia ipse sit dñs. Qd̃
autẽ iungitur. planctus ẽ &. plan¬
gent eum filiȩ gentium suꝑ egyp
tum .&. suꝑ multitudinem eius
plangent eum ait dñs ds̃ : ꝑspicu¬
um est animas om̃iũ gentium. quȩ
prius oppressȩ fuerant. siue earum
gentiũ quȩ nequaquã in ȩgypto mo¬
rabantur. sed in regione uiuentiũ.
interfectum draconẽ plangere. &.

Expanded text:
signum quidem sapientiae atque ratiosignum quidem sapientiae atque rationis aquae Aegyptiae in se habere videantur. Ungula quoque jumentorum non turbabit eas, ut de limpidissimis atque nitentibus faciat turbidas atque coenosas. Tunc reddentur non ab alio, sed ab ipso Domino, aquae purissimae, quae draconis fuerant dominatione turbatae: ita ut flumina earum labantur quasi oleum, et sint veri luminis nutrimentum. Haec autem fient, cum dederit Dominus terram Aegypti desolatam, et perdiderit multitudinem ejus, et percussi fuerint omnes habitatores illius, ut isto profectu scire possint quod ipse sit Dominus. Quod autem jungitur: Planctus est, et plangent eum filiae gentium super Aegyptum et super multitudinem ejus plangent eum, ait Dominus Deus, » perspicuum est animas omnium gentium, quae prius oppressae fuerant: sive earum gentium, quae nequaquam in Aegypto morabantur, sed in regione viventium, interfectum draconem plangere, et
Abbreviated transcription (Latin):
&. resurrectionem multoꝵ: iacentes
eleuat ⁊ male erectos humilitate cõ¬
mutat. Gladius autẽ regis babylonis
ueniet suꝑ draconem ȩgyptium. in
gladiis fortium siue gygantiũ: ut¬
deiciat dñs multitudinem eiꝰ. quȩ
regem ȩgypti sectabatur. In expug¬
nabiles inquit siue pestilentes de gen¬
tibus. om̃s isti: ut mali ad punien¬
dum tradantur peiorib de quib
scriptum ẽ. Immissionẽ ꝑ angelos
in quit sathanę: ut discant
non blasphemare. Uel in interitũ
carnis. ut sp̃s saluus fiat. Cum autẽ
ꝑ huiusce modi ministros de iecta fue¬
rit suꝑbia egypti. ⁊ multitudo illiꝰ
dissipata: ꝑdentur omĩa iumenta illiꝰ.
quȩ erant suꝑ aquas plurimas. ⁊ non
conturbabit eas pes hominis ultra.
Si enim beatus qui seminat suꝑ aquas.
ubi bos ⁊ asinus calcat: econtrario
in felix. qui simplices quidẽ suo po¬
terit ultra errore retinere. ita ut
pes hominis non calcet in eis. quo ne

Expanded text:
et resurrectionem multorum , jacentes et resurrectionem multorum , jacentes elevat, et male erectos, humilitate commutat. Gladius autem regis Babylonis veniet super draconem Aegyptium, ut in gladiis fortium, sive gigantium dejiciaregem Aegypti sectabatur. « Inexpugnabiles, » inquit, sive pestilentes de gentibus. « omnes isti » ut mali ad puniendum tradantur pejoribus, de quibus scriptum est: « Immissiones per angelos inquit, Satanae, ut discant non blasphemare; vel in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat . » Cum autem per hujuscemodi ministros dejecta fuerit superbia Aegypti, et multitudo illius dissipata, perdentur omnia jumenta illius, quae erant super aquas plurimas, et non conturbabit eas pes hominis ultra. Si enim beatus qui seminat super aquas, ubi bos et asinus calcat : e contrario infelix qui simplices quidem suo ultra poterit errore retinere, ita ut pes hominis non calcet in eis, quo ne
Abbreviated transcription (Latin):
te mutatur. de qua dr̃ ad saluatore
Ascendens in altum captiuam duxit
captiuitatem: accepit. siue iuxta
stupescere inquit faciam suꝑ te popłos
multos: ut qui prius pharaonis admi¬
rabantur potentiam. postea eũ ad mi¬
rentur de suo culmine cecidisse. Reges
quoq popłoꝵ horrore nimio formida¬
bunt suꝑ eum: quoꝵ regna dño dia¬
bolus ostendit. Et de quib in psalmo
dr̃. Astiterunt reges terrȩ: ⁊ principes
conuenerunt in unum. Hoc autẽ fiet
cũ uolare cȩperit gladius dñi suꝑ facieᷤᷤ
eoꝵ. sub auditur regum siue popłoꝵ.
Gladius autẽ dñi intelligendus est. ui¬
uens sermo dĩ et efficax. ⁊ acutus suꝑ
omnẽ gladium ex utraq parte acu¬
tum. Qui uolat atq discurrit. ⁊ per¬
stringit cernentiũ oculos. uultusq
de terret: &. obstupescentes suꝑ ruina
pharaonis se in illo uideant esse de iec¬
tos. Et dñi quidẽ gladius de quo scri¬
ꝑtum ẽ. ecce hic positus est in ruinã

Expanded text:
te mutatur, de qua dicitur ad Salvatorem: te mutatur, de qua dicitur ad Salvatorem: Ascendens in altum, captivam duxit captivitatem: acstupecere, inquit, faciam super te populos multos, » ut qui prius Pharaonis admirabantur potentiam postea eum admirentur de suo culmine cecidisse. Reges quoque populorum nimio horrore formidabunt super eum, quorum regna Domino diabolus ostendit: et de quibus in psalmo dicitur: « Astiterunt reges terrae, et principes convenerunt in unum . » Hoc autem fiet, « cum volare coeperit gladius Domini super facies eorum, » subauditur regum sive populorum. Gladius autem Domini intelligendus est vivens sermo Dei, et efficax, et acutus super omnem gladium ex utraque parte acutum, qui volat atque discurrit et perstringit cernentium oculos vultusque deterret, ut obstupescentes super ruina Pharaonis, se in illo videant esse dejectos. Et Domini quidem gladius, de quo scriptum est: Ecce hic positus est in ruinam
Abbreviated transcription (Latin):
erit obscuratus: luna quam hereticoꝵ
sentimus eccłam. &. quȩ a sole iniqui¬
tatis lumen putabatur accipere. ñ
dabit lumen suũ. nec decipiet creden¬
tes falsi nominis scientia. Om̃ia qͦq
luminaria. et quicqͥd uidetur in
hereticis esse doctrinȩ. ex tincto dra¬
cone cȩcabitur siue merebunt pͥncipe
ꝑdito: ita ut ipse dñs terrã hereticoꝵ
oꝑiat tenebris. ignorantia scilicet ue¬
ritatis : ut cȩci cęcos ducant infoueã.
et habitatores terrȩ mittantur in te¬
nebras ex teriores. ubi est fletus et stri¬
dor dentium. Post hȩc dr̃. Et irrita¬
bo cor popłoꝵ multoꝵ: cũ induxero
contritionẽ siue captiuitatẽ tuam
in gentib. suꝑ terrã quã nescis: ut
qui prius pharaoni seruierant iras¬
cantur contra eum. uidentes capti¬
uitatem eius ad aliam terrã quam
draco nesciebat esse ꝑductã. Nec
debemus ambigere bonas esse t̾ras
quas pharao nesciat: scilic&. quando
captiuitas pharaonis alia captiuita¬

Expanded text:
erit obscuratus, luna quam haereticorum erit obscuratus, luna quam haereticorum sentimus Ecclesiam, et quae a sole 383 iniquitatis lumen putabatur accipere, non dabit lumen suum, nec decipiet credentes falsi nominis scientia. Omnia quoque luminaria et quidquid videtur in haereticis esse doctrinae, exstincto dracone, siccabitur, sive moerebunt, principe perdito, ita ut ipse Dominus terram haereticorum operiat tenebris, ignorantia scilicet veritatis, ut caeci caecos ducant in foveam, et habitatores terrae mittantur in tenebras exteriores, ubi est fletus et stridor dentium. Post haec dicitur: Et irritabo cor populorum multorum, cum induxero contritionem, sive captivitatem tuam in gentibus super terram quam nescis, ut qui prius Pharaoni servierant, irascantur contra eum, videntes captivitatem ejus ad aliam terram, quam draco nesciebat esse, perductam. Nec debemus ambigere bonas esse terras, quas Pharao nesciat, scilicet quando captivitas Pharaonis alia captivita
Abbreviated transcription (Latin):
raone. sol & luna et stellȩ non deder̃t
lumen suũ. et cȩlum oꝑtũ est tenebris
iuxta illud poeticũ. impiaq eternã
Itimuerunt sęcula noctem: Ergo hoc
dicendũ est : quod ex tincto pharao¬
ne qui transfigurabat se in angłm lu¬
cis. de quo in alio loco scriptum ẽ. lux
impiorũ extinguetur: cȩlũ siue cȩli ope¬
rient᷑ tenebris. De quib &. paulus lo¬
quitur. Et sꝑitalia nequitiȩ in cȩlestib
Et nigrescere fecit dñs stellas eius. uł dra¬
conis uł cȩli: suꝑ quos et uidas apłs scri¬
bit. Sydera errantia: quib caligo te¬
nebrarũ in ȩternũ reseruatur. Sol qͦq
nube tegetur: sol iniquitatis. qui
contrarius est soli iusticiȩ. Nube
autẽ uł ipso dño saluatore qui descen¬
dit in egyptum suꝑ nubem leuem.
nullo peccatorũ pondere prȩgrauatã.
uł ꝓphetis et apłis de quib legimus.
Mandabo nubib ne pluant suꝑ eam im¬
brem. Et in psalmis. Ueritas tua usq
ad nubes. Cum aut̃ sol iniquitatis fu¬

Expanded text:
dederunt lumen suum, et coelum opertum est tenebris, juxta illud poeticum: Impiaque aeternam timuerunt saecula noctem Ergo hoc dicendum est, quod exstincto Pharaone, qui transfigurabat se in angelum lucis, de quo in alio loco scriptum est: « Lux impiorum exstinguetur , » coelum sive coeli operientur tenebris, de quibus et Paulus loquitur: « Et spiritalia nequitiae in coelestibus . » Et nigrescere fecit Dominus stellas ejus, vel draconis, vel coeli: super quo et Judas apostolus scribit: Sidera errantia, quibus caligo tenebrarum in aeternum reservatur . Sol quoque nube tegetur, sol iniquitatis, qui contrarius est soli justitiae, nube autem, vel ipso Domino Salvatore, qui descendit in Aegyptum super nubem levem , nullo peccatorum pondere praegravatam, vel prophetis et apostolis, de quibus legimus: Mandabo nubibus ne pluant super eam imbrem . Et in Psalmis: Veritas tua usque ad nubes . Cum autem sol iniquitatis fu
Abbreviated transcription (Latin):
manu. et liberabo de ore: quo auids
faucib deuoratur. Cũ aut̃ requisie¬
rit oues: uisitat eas quasi ȩgrotanteᷤ
atq macilentas: &. pastoꝵ negligen¬
tia dissipatas. Et liberabit de om̃ib
locis in die nubis &. caliginis. De qua
de terris: ut inducant᷑ in t̾rã suam.
quȩ ẽ t̾ra uiuentiũ. Et ipse eas pas¬
cat in montib isrł: de quib loquit᷑
dauid. Leuain oculos meos in monteᷤ:
unde ueniet auxiliũ mͥ. Et ñ solũ

Expanded text:
manu, et liberabo de ore, quod avidis manu, et liberabo de ore, quod avidis faucibus devoratur. Cum autem requisierit oves, visitat eas quasi aegrotantes atque macilentas, et pastorum negligentia dissipatas: et lilocis, « in die nubis et caliginis, » de qua de terris, ut adducantur in terram suam, quae est terra viventium. Et ipse eas pascat in montibus Israel. De quibus loquitur David: « Levavi oculos meos ad montes, unde veniet auxilium
Abbreviated transcription (Latin):
& quȩrant a deo ȩscam sibi. Et disꝑgunt᷑¬
& errant in cunctis montib qui eleuan¬
tur contra scientiam dĩ. Et in uniu̾so
colle excelso: qui ꝑ hereticã suꝑbiã. eccle¬
siasticã despiciunt simplicitatẽ. Et suꝑ
omnẽ faciem t̾rȩ disꝑguntur : t̾rena
non cȩlestia requirentes. Et ñ erat qͥ
requireret. nec qui reduceret: quia
deliciis occupati. gregis dñici damna
non curant. Unde ad malos pastores
sermo fit dñi. Quia ista et ista fecistiᷤᷤ
quȩ supra exposui. ⁊ quȩ scđo e nu¬
merat: ecce ipse ego ad pastores ue¬
niam. ⁊ requiram gregẽ meũ de ma¬
nu eoꝵ. Quib expedit ut mola a-¬
sinaria alligetur ad collũ : quam
ut minimũ scandalizent de popło
meo. Et hȩc erit eoꝵ pęna uł maxi¬
ma: ut ultra ñ pascant gregem meũ.
ne sub occasione ouiũ se ipsos pascant.
et opes congregent. Et liberabo popłm
meũ de ore eoꝵ. Requirã inquit de

Expanded text:
et quaerant a Deo escam sibi . Et disperguntur, etet quaerant a Deo escam sibi . Et disperguntur, et errant in cunctis montibus, qui elevantur contra scientiam Dei, et universo colle excelso, qui per haereticam superbiam, Ecclesiasticam despiciunt simplicitatem. Et super omnem faciem terrae disperguntur; terrena, non coelestia requirentes. Et non erat qui requireret, nec qui reduceret: quia deliciis occupati, gregis Domini  Al. dominici damna non curant. Unde ad malos pastores sermo fit Domini, quia ista, et ista fecistis, quae supra exposui, et quae secundo enumerat: Ecce ego ipse ad pastores veniam, et requiram gregem meum de manu eorum, quibus expedit, ut mola asinaria alligetur ad collum , quam ut minimum scandalizent de populo meo. Et haec erit eorum poena vel maxima, ut ultra non pascant gregem meum: ne sub occasione 411 ovium seipsos pascant, et opes congregent: Et liberabo populum meum de ore eorum. Requiram, inquit, de
Abbreviated transcription (Latin):
derint. ñ reducunt : ꝑ mittentes eos
ad hereticis decipi. Et quod perierit
non requirt̃: non tã ꝑditos saluare
cupientes. quã eos qui st̃ in ȩccłiis de¬
uorare. Sed cũ austeritate imꝑaba
tis eis .&. cũ potentia. Quod ꝓpriȩ
dignitat̾ẽ. ⁊ ꝓ humilitate assumutł
suꝑbiã. ut honorẽ se putent c̃secutos.
non onus. Et quoscũq in ȩccła uide¬
rint p̃potentes. &. dĩ habere sermo¬
nem: opprimere nituntur. Unde
iuxta lex scriptũ est. Et qđ forte
erat affligebatis labore. Et disꝑsus
ẽ popłs dei uł uiciis uł errore here¬
tico: eo quod ñ esset pastor bonus qui
poneret animã suã ꝓ ouib S om̃s
mercennarii: qui lucra tantũ de
gregib considerant. ⁊ cũ lupũ uide¬
rint fugiunt. Quoꝵ negligentia grex
dñi deuoratur abestiis agri: de quib
scriptũ est. Posuisti tenebras ⁊ facta ẽ
nox: in ipsa ꝑtransibunt om̃s bestię
agri. catuli leonũ rugientes ut rapiađ.

Expanded text:
derint, non reducunt, permittentes eos derint, non reducunt, permittentes eos ab haereticis decipi. Et quod perierit, non requirunt, non tam perditos salvare cupientes, quam eos, qui sunt in Ecclesiis devorare: sed cum austeritate imperantes eis, et cum potentia, quod propriedignitatem, et pro humilitate assumunt superbiam, ut honorem se putent consecutos, non onus: et quoscumque in Ecclesia viderint praepotentes, et Dei habere sermonem, opprimere nituntur. Unde juxta Septuaginta scriptum est: Et quod forte erat, affligebatis labore. Et dispersus est populus Dei, vel vitiis, vel errore haereticorum: eo quod non esset pastor bonus, qui poneret animam suam pro ovibus: sed omnes mercenarii, qui lucra tantum de gregibus considerant, et cum lupum viderint, fugiunt. Quorum negligentia, grex Domini devoratur a bestiis agri, de quibus scriptum est: Posuisti tenebras, et facta est nox: in ipsa pertransibunt omnes bestiae agri, catuli leonum rugientes, ut rapiant,
Abbreviated transcription (Latin):
cem uestium uarietatẽ. Qd aut̃ dicit᷑.
&. qd crassũ erat occidebatis : de diuitib
popłi loquit᷑. quos mali principes in
ȩccłiis iugulare narrantur. dũ eos p̾di
de quib ⁊ ꝓpheta dicit. Popłs m̃s. qui
beatos uos dicunt seducunt uos : ⁊ semi¬
tam pedum ur̃oꝵ supplantant. De qͥb
⁊ iacob loquitur: qđ cũ ingressi fue¬
rint ad eos preciosis circũdati uestibus
in terra: aut sta. Isti qđ infirmũ ẽ non
confortant. siue consolidant. Unde
paulus loquit᷑. Suscipite infirmos.
Et. Infirmũ in fide. assumite. Et. Multi
int̾ uos infirmi. ⁊ egrotantes. Ad qͦs
mittitur sermo diuinus : de quo scrip¬
tũ est in psalmis. Misit uerbũ suũ
⁊ sanauit eos: et eripuit eos decor¬
ruptionib eorũ. Et qđ fractũ est
ait non alligant: nequaꝗͣ mortalia
in popłis considerantes uulnera. qͥlis
est ad ulter. homicida. sacrilegus.
Et quod ab iectũ est. siue qđ errare ui¬

Expanded text:
cem vestium varietatem. Quod autem dicitur: cem vestium varietatem. Quod autem dicitur: Et quod crassum erat, occidebatis, de divitibus populi loquitur, quos mali principes in Ecclesiis jugulare narrantur, dum eos  Al.De quibus et propheta dicit: Populus meus, qui beatos vos dicunt, seducunt vos, et semitam pedum vestrorum supplantant . De quibus et Jacobus loquitur , quod cum ingressi fuerint ad eos pretiosis circumdati vestibus, in terra, aut sta. Isti quod infirmum est, non confortant, sive consolidant. Unde et Paulus loquitur: Suscipite infirmos . Et: infirmum 410 in fide assumite. Et: Multi inter vos infirmi, et aegrotantas. Ad quos mittitur sermo divinus, de quo scriptum est in Psalmis: Misit verbum suum, et sanavit eos, et eripuit eos de corruptionibus eorum . Et quod fractum est, ait, non alligant: nequaquam mortalia in populis considerantes vulnera, qualis est adulter, homicida, sacrilegus. Et quod abjectum est, sive quod errare vi
Abbreviated transcription (Latin):
aut nixta mysticos intellectus angłos
singularũ ȩccłarũ ad quas scribit io¬
hannes. in apocalipsi sua: et quarum
angłi uident cotidie faciem dei. Pri¬
mũq dicit᷑. uae pastorib isrł: qui cũ gregẽ
dñi pascere debeant et saluti illiꝰ ꝓ ui¬
dere. ꝓ sua festinant luxuria. Unde
magnoꝑe cauendũ est: ⁊ obseruanda
illa p̃cepta. Ne quęras iudex fieri:
ne forte non possis auferre iniqͥtates.
Et iterũ. Quanto maior es. tanto ma¬
gis te humilia: et in conspectu dñi in¬
uenies gr̃am. Et rursũ. Ducẽ te c̃stitue¬
runt. ne eleueris: esto inter illos quasi
unus ex illis. Unde &. apłs quasi par¬
uulũ atq lactentem inter discipłos
esse se dicit. Quodq sequit᷑. lac comede¬
batis &. lanis oꝑiebamini: ꝑ metaphorã
pastoꝵ ad principes loquitur. de quib
⁊ in alio loco scriptũ ẽ. Qui deuorant
plebem meã sicut ȩscam panis. In lacte.
om̃s ȩscas intellige. In lanis: multipli¬

Expanded text:
aut juxta mysticos intellectus, Angelos aut juxta mysticos intellectus, Angelos singularum Ecclesiarum, ad quos scripsit Joannes in Apocalypsi sua , et quorum Angeli quotidie vident faciem Dei . Primumque dicitur: Vae pastoribus Israel, qui cum gregem Domini pascere debeant, et saluti illius providere, pro sua festinant luxuria. Unde magnopere cavendum est, et observanda illa praecepta: Ne quaeras judex fieri, ne forte non possis auferre iniquitates . Et iterum: Quanto major es, tanto magis te humilia, et in conspectu Domini invenies gratiam . Et rursum: Ducem te constituerunt, ne eleveris: sed esto inter eos quasi unus ex illis . Unde et Apostolus, quasi parvulum atque lactentem inter discipulos esse se dicit . Quodque sequitur: Lac comedebatis, et lanis operiebamini, per metaphoram pastorum ad principes loquitur, de quibus et in alio loco scriptum est: Qui devorant plebem meam sicut escam panis . In lacte omnes escas intellige: in lanis, multipli
Abbreviated transcription (Latin):
positi nichilominus ꝑseuerabant in
nequitia. ꝓphetȩ uerba audire no¬
lentes. Nunc ad pastores id ÷ ad pͥn¬
cipes sermonẽ dirigit: quoꝵ uicio
oues id est popłi dissipati sunt. Et hoc
notandũ. qđ aduodecimo anno. de¬
cimo mense. quinta mensis transmi¬
grationis siue captiuitatis iechoniȩ.
&. qui cũ eo capti fuerant usq ad ui¬
cesimũ ⁊ quintũ annũ. quando suꝑ
montẽ urbis ȩdificatȩ templũ exstru¬
itur. & incredibilia ęccłȩ sacram̃ta
pandunt᷑. nullus in medio annus.
nullũq tempꝰ est positũ : sed simpli¬
citer dr̃. factus est sermo dñi ad me
dicens. loquere ad illos ⁊ ad illos. Ut
intelligere debeamꝰ. omnia q̃ legunt᷑
tredecim annis. diuersis dicta tẽpo¬
rib et tam̃ certa int̾ se spacia tem¬
poꝵ non habere. Ad pastores aut̃ isrł
sermo dirigit᷑. Quos uł reges ⁊ pͥncipeᷤᷤ.
scribas &. phariseos ac magistros iudaici
popłi debemus acciꝑe: uł certe in ȩuan¬

Expanded text:
positi nihilominus perseverabant in positi nihilominus perseverabant in nequitia, Prophetae verba audire nolentes. Nunc ad pastores, id est ad Principes sermonem dirigit, quorum vitio oves, id est populi dissipati sunt. Et hoc notandum quod a duodecimo anno, decimo mense, quinta mensis transmigrationis sive captivitatis Jechoniae, et qui cum eo capti fuerant usque ad vicesimum quintum annum, quando super montem urbis aedificatae templum exstruitur et incredibilia ecclesiae sacramenta panduntur, nullus in medio annus nullumque tempus est positum, sed simpliciter dicitur: factus est sermo Domini ad me is, loquere ad illas et ad illos, ut intelligere debeamus omnia quae leguntur tredecim annis, diversis dicta temporibus; et tamen certa inter se spatia temporum non habere. Ad pastores autem Israel sermo dirigitur, quos vel reges, vel principes, Scribas et Pharisaeos, ac magistros Judaici populi debemus accipere. Vel certe in Evan
Abbreviated transcription (Latin):
siue habitabunt in terra sua absq
timore. siue in spe paciᷤ. Et scient qͥa ego
dñs. cũ contriuero catenas. siue tor¬
quẽ. iugi eoꝵ : et eruero eos de manu
imperatitiũ sibi. siue seruire eos faci¬
entium. Et non erunt ultra in rapi¬
nam gentib. neq bestiȩ terrȩ deuo¬
rabunt eos: sed habitabunt confiden¬
ter. siue inspe. absq ullo terrore. Et
suscitabo eis germen nominatũ. siue
plantationẽ pacis. et non erunt ultͣ
imminuti. siue ꝑeuntes fame. in t̾ra:
neq portabunt amplius opꝓbria gen¬
tium. Et scient quia ego sum dñs
ds̃ eorũ cũ eis: et ipsi popłs ms domꝰ
isrł. dicit dñs ds̃. Wos autẽ greges
mei. greges pascuȩ meȩ. siue oues. ho¬
miscere ut libroꝵ uite magnitudiñ.
inhis dumtaxat quȩ ñ multũ ase in
translatione discordant. Post captã
ierłm. post quã ad nunciauit in ba
bylone qui fugerat: locutus ẽ dehis¬
qui habitabant in ruinosis. ierłm.
& de inde ad eos qui in captiuitate

Expanded text:
sive habitabunt in terra sua absque timore sive in spe pacis: et scient quia ego Dominus, cum contrivero catenas sive torquem jugi eorum, et eruero eos de manu imperantium sibi sive servire eos facientium. Et non erunt ultra in rapinam gentibus: neque bestiae terrae devorabunt eos: sed habitabunt confidenter sive in spe absque ullo terrore. Et suscitabo eis germen nominatum sive plantationem pacis: et non erunt ultra imminuti sive pereuntes fame in terra, neque portabunt amplius opprobria gentium. Et scient quia ego sum Dominus Deus eorum cum eis, et ipsi populus meus domus Israel, dicit D. greges pascuae meae sive oves homiscere, ut librorum vitem magnitudinem, in his dumtaxat, quae non multum a se in translatione discordant. Post captam Jerusalem, postquam annuntiavit in Babylone, qui fugerat locutus est de his habitabant in ruinosis Jerusalem, et deinde ad eos qui in captivitate
Abbreviated transcription (Latin):
eam : dabit autẽ fructũ suũ. quando
& terra dederit fructũ suũ. Siue
ligna regionũ: scõꝵ plurima multi¬
tudo. Et terra dabit germen suũ.
Ueritas enĩ de terra orta ẽ. Et erunt
in terra sua absq timore. siue inspe

Expanded text:
eam . Dabit autem fructum suum, quando eam . Dabit autem fructum suum, quando et terra dederit fructum suum: sive ligna regionum, sanctorum plurima multitudo. Et terra dabit germen suum: Veritas enim de terra orta est . Et erunt in terra sua absque timore, sive i
Abbreviated transcription (Latin):
belloꝵ atq discordiȩ. quia factus
Pacem meã do uobis: pacem meã relin¬
quo uobis. Et cessare faciet bestias pes-¬
simas de terra mitium. uł ꝑturbationeᷤᷤ
quib animȩ uexantur humanȩ: uł ad¬
uersarias potestates. aquib impug¬
nantur. Et qui habitant in deserto.
securi dormient in saltib Dñs enĩ re-¬
uelabit condensa siluarũ: & in tẽplo
eius om̃s dicent głam. Eiectis aut̃e bes¬
tiis. &. redacta terra in solitudinẽ ab
istius modi animantib securi dormieđ.
& dicent. Dñs illuminatio mea. ⁊ salus
mea quẽ timebo. Et ponet eos qui secu-¬
ri dormient in circuitu montis uł col¬
lis sui: et erunt benedictio. Tunc dabit
imbrẽ in tempore suo. & pluuiȩ bene¬
dictionis erunt: quas in deutero nomii
benedictionib pollicetur. Et dabit in¬
quit lignũ uitȩ. de quo in genesi scrip¬
tum est. lignumq sapientię. de quo dr̃.
lignum uitȩ est. om̃ib qui assumunt

Expanded text:
bellorum, atque discordiae, quia factus bellorum, atque discordiae, quia factus Pacem meam de vobis: pacem meam relinquo vobis . Et cessare faciet bestias pessimas de terra, vitia, vel perturbationes, quibus animae vexantur humanae: vel adversarias potestates, a quibus impugnantur. Et qui habitant in deserto, securi dormient in saltibus. Dominus enim revelabit condensa silvarum, et in templo ejus omnes dicent gloriam . Ejectis autem bestiis, et redacta terra in solitudinem, ab istiusmodi animantibus securi dormient, et dicent: Dominus illuminatio mea, et salus mea, quem timebo ? Et ponet eos, qui securi dormient in circuitu montis, vel collis sui, et erunt benedictio. Tunc dabit imbrem in tempore suo, et pluviae benedictionis erunt, quas in Deuteronomii benedictionibus pollicetur . Et dabit, inquit, lignum vitae, de quo in Genesi scriptum est : lignumque sapientiae, de quo dicitur, Lignum vitae est omnibus qui assumunt
Abbreviated transcription (Latin):
&. cornib uentilabant: donec disꝑ¬
gerent &. eicerent oues foras. Suꝑbia
enim maiorũ & p̃positoꝵ iniqͥtate.
frequenter pelluntur ab ȩccła : ut dis¬
ꝑgantur a dño quos ipse saluauit.S
non dimittet eos ultra dñs in rapinã.
et iudicabit inter pecus & pecus. Non
int̾ nomina dignitatũ quib tument
p̃positi: sed inter hominẽ ⁊ hominem.
iuxta id quod uterq seruus ẽ dñi. Tc̃
suscitabit pastorem unũ qui dicit in
ȩuangłio. ego sum pastor bonus. seruũ
suum dauid: scđm id qđ formã serui
dignatus est assumere. Qui dauid in¬
t̃pretatur fortis manu. Ipse pascet
eas. &. dñs erit eis in dm̃: uł filius &
pater. uł certe pastor iuxta assũp¬
tam carnem. Dñs autẽ &. ds̃ : iuxta
uerbũ quod erat in principio apud
dm̃. Qui dauid ꝓficientib pecudib
in rationale animal. nequaquã pas¬
dio eoꝵ. De quo scriptũ est. Medius
ponet cũ eis pactũ pacis. Nequaꝗͣ

Expanded text:
et cornibus ventilabant, donec dispet cornibus ventilabant, donec dispergerent et ejicerent oves foras. Superbia enim majorum et praepositorum iniquitate frequenter pelluntur ab ecclesia, ut dispergantur a Domino quos ipse salvavit. Sed non dimittet eos ultra Dominus in rapinam, et judicabit inter pecus et pecus; non inter nomina dignitatum, quibus tument praepositi, sed inter hominem et hominem, juxta id quod uterque servus est Domini. Tunc suscitabit pastorem unum, qui dicit in Evangelio: « Ego sum pastor bonus , » servum suum David secundum id, quod formam servi dignatus est assumere. Qui David interpretatur fortis manu. Ipse pascet eos, et Dominus erit eis in Deum; vel filius et pater, vel certe pastor juxta adsumptam carnem. Dominus autem et Deus juxta Verbum quod erat in principio apud Deum. Qui David, proficientibus pecudibus in rationale animal, nequaquam paso eorum, de quo scriptum est: Medius ponet cum eis pactum pacis, nequaquam
Abbreviated transcription (Latin):
scripturarũ.&. quantũ in se ẽ macu¬
lent. S & eccłastici uiri qui dogma¬
tum non custodiunt ueritatem. sed
de suo corde confingunt. magistrãq
habent p̾sũptionẽ suam:. simili erro¬
re retinentur. Qui cũ popło ꝑsuase¬
rint uera esse quȩ fingunt. &. in the¬
atralem modum plausus concitaue.¬
rint &. clamores: immemores fiunt
imperitiȩ suȩ: et adducto suꝑcilio¬
libratisq sermonib atq trutina¬
tis. magistroꝵ sibi assumunt aucto¬
ritatẽ. Wideamus gͥ qđ sit iudiciũ
int̾ pecus & pecus. &. quo iudicio u¬
dicet eos bonus pastor & uerus : qͥ
accepit om̃e iudicium a patre. Ecce
inquit ipse ego iudico inter pecus pin¬
gue & macilentũ: siue int̾ forte &. in¬
firmũ. fortes enĩ laterib &. humeris¬
N suis impingunt atq collidunt infir¬
ma pecora. &. cornib uentilant: nesci¬
entes in lege taurũ cornupetã debere
puniri. Impingebant autẽ laterib.

Expanded text:
Scripturarum, et quantum in se est, macuScripturarum, et quantum in se est, maculent. Sed et ecclesiastici viri qui dogmatum non custodiunt veritatem, sed de suo corde confingunt, magistramque habent praesumptionem suam, simili errore retinentur. Qui cum populo persuaserint vera esse quae fingunt, et in theatralem modum plausus concitaverint et clamores, immemores fiunt imperitiae suae, et adducto superciliolibratisque sermonibus, atque trutinatis, magistrorum sibi assumunt auctoritatem. Videamus igitur, quod sit judicium inter pecus et pecus: et quo judicio judicet eos bonus pastor et verus, qui accepit omne judicium a Patre. Ecce, inquit, ipse ego judico inter pecus pingue et macilentum, sive inter forte et infirmum. Fortes enim laterib suis impingunt atque collidunt infirma pecora, et cornibus ventilant, nescientes in lege taurum cornupetam debere puniri. Impingebant autem lateribus
Abbreviated transcription (Latin):
erit & forte custodiam: ne deuoret᷑¬
a bestiis. Et pascet ouessuas in iudicio:
sciens cui oui quȩ pascua debeantur.
Diuersȩ enĩ sunt mansiones apud patrẽ.
Et. Non uidicat pater quemquã: s om̃e
iudicium dedit filio.
ec aduersũ pastores locutus est. Nunc
loquitur ad oues id est ad popłm: ⁊ ad
utriusq pecoris gregem. id est ouium
& caprarum. Et non solũ ad oues. ⁊ ca¬
pras. sed & arietes &. hircos. qui sunt
in gregib principes: quib ait. Nonne
uobis satiserat. quod bonis scripturarũ
pascuis uescebamini: Sed insuꝑ reli¬
quias pascuarũ ur̃arũ. conculcabatis
pedib Et cũ aquã ȩloquioꝵ dĩ pu¬
rissimã biberetis. reliquas aquas pe¬
dibus turbabatis: ut popłs m̃s concul¬
catas a uob̃ pascuas &. turbidas aqͦs
manducaret & biberet: & ur̃o ui¬
cio qđ ꝑse bonũ erat. corruptũ uiola¬
tumq susciperent. Quod &. om̃s qͥdẽ
heretici faciunt : ut carpant eloqͥa

Expanded text:
et forte, custodiam: ne voretet forte, custodiam: ne voreta bestiis: « Et pascet oves suas in judicio, » sciens cui ovi, quae pascua debeantur. Diversae enim sunt mansiones apud Patrem. « Et non judicat Pater quemquam, sed omne judicium dedit Filio . » Haec adversum pastores locutus est. Nunc loquitur ad oves, id est ad populum, et ad utriusque pecoris gregem, id est, ovium et caprarum. Et non solum ad oves et capras, sed ad arietes et in gregibus principes, quibus ait: Nonne vobis satis erat, quod bonis Scripturarum pascuis vescebamini? sed insuper reliquias pascuarum vestrarum conculcabatispedibus. Et cum aquam eloquiorum Dei purissimam biberetis, reliquas aquas pedibus turbabatis, ut populus meus conculcatas a vobis pascuas et turbidas aquas manducaret, et biberet, et  se bonum erat, corruptum violatumque susciperent. Quod et omnes quidem haeretici faciunt, ut carpant eloquia
Abbreviated transcription (Latin):
herbis uirentib & dicent. Dñs pascit
me ⁊⁊ nichil mͥ de erit. in loco pascuȩ
ibi me collocauit: suꝑ aquas refecti¬
onis educauit me. Et pascent᷑ in
pascuis pinguissimis: suꝑ montes isrł.
Et infinita ꝓmissio. spesq beatitudi¬
nis: quando ipse dñs pollicetur dicenᷤ.
Ego pascam oues meas: ⁊ nequaꝗͣ eas
cõmittã malis pastorib Et ego eas
accubare faciam dicit dñs ds̃: ut re¬
quiescant in sinu abraham isaac &.
iacob. Tunc qđ ꝑierat in gentium
popłis requiretur. Et qđ errauerat
inhereticoꝵ ꝑ suasione. reducetur.
Et qđ confractũ fuerat. alligabit᷑. Et
qđ contritũ atq infirmũ. consolida¬
bitur: ut impleatur qđ scriptũ est.
Qui sanat infirmitates eoꝵ : ⁊ alligat
contritiones eoꝵ. Cor enĩ contritũ
et humiliatũ ds̃ non sꝑnit. Unde
& sc̃s loquitur. Sana me: qm̃ con
mo septimo psalmo penitens. Non
est inquit pax ossib meis: a faciȩ pec¬
catoꝵ meoꝵ. Et quod pingue ait

Expanded text:
nus pascit me, et nihil mihi deerit: in loco pascuae ibi me collocavit: Super aquas refectionis educavit me . Et pascentur in pascuis pinguissimis super montes Israel. Est infinita promissio, spesque beatitudinis, quando ipse Dominus pollicetur dicens: Ego pascam oves meas; et nequaquam eas committam malis pastoribus, et ego eas accubare faciam, dicit Dominus Deus, ut requiescant in sinu Abraham, Isaac et Jacob. Tunc quod perierat in gentium populis, requiretur: et quod erraverat in haereticorum persuasione, reducetur: et quod confractum fuerat, alligabitur: et quod contritum, atque infirmum, consolidabitur; ut impleatur quod scriptum est: Qui sanat infirmitates eorum, et alligat contritiones eorum . Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . Unde et sanctus loquitur: Sana me, Domine, mo septimo Psalmo poenitens: Non est, inquit, pax ossibus meis a facie peccatorum meorum: et quod pingue, ait,
Abbreviated transcription (Latin):
tȩ. quȩ dm̃ hospitem non habebant. ⁊
destitutȩ erant a spu scõ. &. suffossȩ in¬
credulitate: munitȩ ert̃ fide xp̃i: ut
sciant om̃s in circuitu: quod dñs ȩdifi¬
cauerit animas dissipatas. &. plantaue¬
rit in eis atq conseuerit cunctarum
uirtutum arbores. &. ipse rebus p̾sti¬
terit qui sermone ꝓmisit. Rursũq co¬
hortatur sermo ꝓpheticus pęnitentes.
ut etiam cũ regressi fuerint in ȩccłas.
semꝑ requirant dñm. ⁊ inueniant eũ:
ut multiplicentur redeuntiũ turbis
greges dñi ñ iumentoꝵ ⁊ brutoꝵ animantiũ
sed greges hominũ. qui fidi rationisq
sint pleni. Greges scĩ. greges u rbis ierłm:
in cunctis sollemnitatib quas dĩ clem̃¬
tia receperi nt. Ut postquã ciuitates
dni huiuscemodi gregũ multitudiͦne cõ-¬
pleuerit. tunc sciant om̃s qđ ipse sit dñs.
acta est suꝑ me manus dñi. ⁊ eduxit
me in spũ dñi : &. dimisit me in medio¬

Expanded text:
tae, quae Deum hospitem non habebant, et tae, quae Deum hospitem non habebant, et destitutae erant a Spiritu sancto, et suffossae credulitate, munitae erunt fide Christi: ut sciant omnes in circuitu, quod Dominus aedificaverit animas dissipatas, et plantaverit in eis, atque conseverit cunctarum virtutum arbores; et ipse rebus praestiterit, quae sermone promisit. Rursumque cohortatur sermo propheticus poenitentes, ut etiam cum regressi fuerint in Ecclesia, semper requirant Dominum, et inveniant cum: ut multiplicentur redeuntium turbis greges Domini: non jumentorum et brutorum animantium, sed greges hominum, qui fidei rationisque sint pleni, greges sancti, greges urbis Jerusalem, in cunctis solemnitatibus, quas Dei clementia receperunt; ut postquam civitates Domini hujuscemodi gregum multitudo compleverit, tunc sciant omnes, quod ipse sit Dominus. 431 Facta est super me manus Domini, et eduxit me in spiritu Domini: et dimisit me in medi