comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
to& siñ bibente uen enũbibant situ quidindebi¬
beris & quid ñ biberis nesciunt & propter lau¬
dem tuã omniaillicbibenda salubrit̃ arbitran¬
tur. Quãuis & audire& legero & quaedicta s̃
haurirememoria quidẽ isibibere sed p̃ dixit dñs
defidelibus suis quod & si mortiferũ quidbibe¬
rint ñ eis nocebit acꝑ hoc quicũ iuditio legun
& scđm regulam fidei apꝓbanda adpbant &in
ꝓbant in ꝓbanda &iãsi cõmendant memoriae
quae in ꝓbanda dicuntur nulla uenenata senten¬
tiarũ prauitatoludentꝰ haec megrauitatẽ & logi¬
onẽ tuã siuemutua si uep̃uia caritate monuisse
uelcommonunss semini mepenitebit. Dnõ mise¬
rante quomodo lib& accipias quod tibi p̃rogandũ
putaui. agã uero ei uberes gratia s decuius mise¬
sicordia saluberrimũẽ fideresi abbis prauita¬
tatib: & erroribus quos & libris huius homi¬
nis ostenderehis lit teris potui alionã atquae

Expanded text:
te, etsi non bibente, venenum bibant, si tu quid inde bite, etsi non bibente, venenum bibant, si tu quid inde biberis, et quid non biberis nesciunt, et propter laudem tuam omnia illic bibenda salubriter arbitrantur. Quamvis et audire, et legere, et quae dicta sunt haurire memoria, quid est nisi bibere? Sed praedixit Dominus de fidelibus suis, quod et si mortiferum quid biberint, non eis nocebit . Ac per hoc qui cum judicio legunt, et secundum regulam fidei approbanda approbant, et improbant improbanda; etiamsi commendant memoriae quae improbanda dicuntur, nulla venenata sententiarum pravitate laeduntur. Haec me Gravitatem et Religionem tuam, sive mutua, sive praevia charitate monuisse vel commonuisse minime poenitebit, Domino miserante, quomodolibet accipias, quod tibi praerogandum putavi. Agam vero ei uberes gratias, de cujus misericordia saluberrimum est fidere, si ab his pravitatibus et erroribus, quos ex libris hujus hominis ostendere his litteris potui, alienam atque
Abbreviated transcription (Latin):
caputeius ab sitamanibus atq oculistuis i dẽ as sen¬
tatio in decens adulentis & deceptorialenitudo plandi¬
entis quod siem̃ dareneglegis cũ uide as emendandũ
adues sus caritatẽ pacis. Si autem tibi em̃ dandus
propterea non uid& quia putas eũ rocte istesen¬
sisse aduersus ueritatem sapis &ideo illem dior qui
em̃dare ẽparatior si non defuerit em̃ dator quã tu
siuł sciens in rident̃ comtem ꝓniserrantem uel
nesciens parit̃ sec taris errorẽ. Omniaita quae
in eisdem libris ad tescripus & tibi traditis sobriae
uigilant̃quae considera & plura quã ego inueni¬
es fortasseculpanda. & quaecum que ibis unt
ad ꝓbanda atquelaudanda siquidineis roue¬
ra forsitan ignor abas ad quaeisto disserente
didicisti euident̃ ꝓsiterequi dillud sit. Et deboc
audier̃ ud eos dẽ postealibros leger̃ nein eius
or natuelo quio tãquã in p̃tioso poculo tein uitan¬

Expanded text:
caput eius, absit a manibus atque . osculis tuis, id est assencaput eius, absit a manibus atque . osculis tuis, id est assentatio indecens adulantis deceptoria lenitudo blandientis. quodsi emendare neglegis cum uideas emendandum, aduersus earitatem facis; si autem tibi emendandus propterea non uidetur, quia putas eum recte ista sensisse, aduersus ueritatem sapis. et ideo ille melior, qui emendari est paratior, si non defuerit emendator, quam tu, si uel sciens inridenter contemnis errantem uel nesciens pariter sectaris errorem. omnia itaque in eisvigilanterque considera, et plura quam ego invenies fortasse culpanda. Et quaecumque ibi sunt approbanda atque laudanda, si quid in eis revera forsitan ignorabas, atque isto disserente didicisti, evidenter profitere quid illud sit; ut de hoc audierunt, vel eosdem postea libros legerunt: ne in ejus ornato eloquio tanquam in pretioso poculo te invitan
Abbreviated transcription (Latin):
loudandiquae consilii facile adueriora trans¬
duciitam ꝓbi obstinatq udicuẽ nollecitius
adtramitẽ sationis in flecti. haec qui ppeille
siueracit̃ dixit atquaeutlocutus est sentit:
in quit adinuidiã tuã forsitan reuocandum
quã intua dictoꝵ meoꝵ constituam poteflate
uiditiũ. ac nefortecuius quã curiosi lectoris
optutus int̃in licitas fibra selim̃torũ uestigia
remanentia solliciten & offendant conta tã
paginȩ seriem pollicere uero disaer peme quebuius
censionis epertepuniat a tram̃ta quae in digna
doquia significaur̃. nohac occasionẽ & tuũ es game
iudiciũ quomihi uehement̃ indulges & meaequaela¬
tebant in eptierideant̃. Istoigitur cũ illes uos libros
& initio p̃munierit & termino cõmuniueritat¬
quetuis humeris in posuerit onus religiosum cor¬
pectionis &em̃dationis suaebo capud te in ueniat
quod petiuit utemendes cũ iustus in miscricordia
&t argua scũ oleũ autem peccatoris quomping&

Expanded text:
ique consilii facile ad veriora transduci, ita inprobi obstinatique iudicii est nolle citius ad tramitem rationis inflecti. haec quippe ille si ueraciter dixit atque ut locutus est sentit, inquit, ad inuidiam tuam forsitan reuocandum, cum in tua dictorum meorum constituam potestate indicium. ac ne forte cuiusquam curiosi lectoris obtutus inter inlitas fibras elementorum uestigia remanentia sollicitent et offendant, contextam paginae seriem pollice seuero discerpe meque huius censionis experte puni atramenta quae indigna eloquia signauerunt, ne hac occasione et tuum erga me iudicium, quo mihi uehementer indulges, et meae quae latebant ineptiae rideantur. Isto igitur cum ille suos libros et initio praemuniuerit et termino communiuerit atque tuis humeris inposuerit onus religiosum correctionis et emendationis suae, hoc apud te inueniat quod petiuit, ut emendes eum iustus in misericordia et arguas cum ; oleum autem peccatoris, quo inpinguetur
Abbreviated transcription (Latin):
dis perando friges cere. Vti nã tua scripta cũ legerepossẽ
&õ loquendo potius quã scribendo quȩ sinT em̃ dendamons¬
cinatione quã litteris quȩ sis cribenda ẽ& multis uolum inb:
indiger&. Verũ ista capitula quȩ cesto &iã numero c̃p̃ hen¬
dere uolũ instanter ã moneo necurrigere differas & eapror¬
sus afide & p̃dication&ua facia saliena ut quanta t᷑ facultas ẽ
disputanti munere dĩ utaris utiliter adȩdificationẽ ñ ad des¬
tructionẽ sane salubrisq: doctrinȩ Sunt autemista de
quibus ut potui iã dissenu sedbreuit̃ eare p& endo ꝑ currã¬
Vn ũ est quod anima non exnihilo sed deseipso dm̃ fecisse
dixisti. alterũ ꝑ infinitũ tempus atqueita sẽꝑ dm̃ ani¬
mas daresicut semꝑ ẽ ipsequidat. Testiũ animã me¬
ritũ aliquod ꝑ didisse ꝑ carnem quodhabuerit ante
carnem. Quastũ animã ꝑ carnem repa ntrehabitudi¬

Expanded text:
desperando frigescere. utinam tua scripta tecum legere possem desperando frigescere. utinam tua scripta tecum legere possem et conloquendo potius quam scribendo quae sint emendanda monscinatione quam litteris; quae si scribenda esset, multis uoluminibus indigeret. uerum ista capitalia, quae certo etiam numero conprehendere uolui, instanter ammoneo, ne corrigere differas et ea prorsus a fide et praedicatione tua facias aliena, ut quanta tibi facultas est disputandi munere dei utaris utiliter ad aedificationem, non ad destructionem sanae salubrisque doctrinae. Sunt autem ista, de quibus, ut potui, iam disserui; sed breuiter ea repetendo percurramunum est, quod \'animam non ex nihilo, sed de se ipso deum fecisse\' dixisti; alterum \'per infinitum tempus atque ita semper deum animas dare, sicut semper est ipse qui dat\'; tertium \'animam mericarnem\'; quartum \'animam per carnem reparare habitudi
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ regnũ celoꝵ dĩ munerib: honorari aliud regnũdĩ legibus
coerceri. Vtaut̃ tibi manifestissime a ppareat ñ ẽẽ regnũ cȩloꝵ
distribuendũ baptizatis & alias pastes regnũ dĩ daidas qͥb: ł̃

Expanded text:
enim regni dei muneribus honorari, aliud regni dei legibus enim regni dei muneribus honorari, aliud regni dei legibus coerceri. ut autem tibi manifestissime appareat non esse regnum caelorum distribuendum b
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinentes ad regnũ dĩ Nitam̃ ad regnũ cȩloe⁊ ubiexcellentius
&beatus ẽ regnũ dĩ itafieri atnecaliq: domosdĩ pastes atq
mansiones a regnodĩ nefariae separentur. & tam̃ ñ om̃s
in regno cȩloꝵ mansionib: p̃parentur atq: in his quȩ in reg¬
nocȩloꝵ ñs̃ possiNT feliciter habitare : Quib: cas & iã ñbapti¬
tatis ds̃ dare uoluerit in regnodĩ sint quãuis in regnocȩloꝵ
qͥbaptizatit̃ i st̃ ẽẽ nom possint. Ho cquidicunt uidentur
q̃dẽ dicero sibi aliquit qui as cripturas neglegenter adtenduni
& quomodo regnũ dicatur. Vndeo ramꝰdicentes aduenia tregnũ
tuum ñ intellegunt : Regnũ di dr̃ ubi cũ illo fidelis familia
eiꝰ beatȩ & sẽpit̃nȩ tota regnabit. Nã secundũ potestatẽ
quȩ illis suꝑ om̃a ẽ &iã nunc utiq regnat. Quidergo
qđ oramꝰ ut ueniat nisi uicũ illo regnare meream᷑ subeius

Expanded text:
pertinentes ad regnum dei, non tamen ad regnum caelorum, ubi excellentius pertinentes ad regnum dei, non tamen ad regnum caelorum, ubi excellentius et beatius est regnum dei; ita fieri, ut nec aliquae domus dei partes atque mansiones a regno dei nefarie separentur et tamen non omnes in regno caelorum mansoribus praeparentur atque in his quae in regno caelorum non sunt possint feliciter habitare, quibus eas etiam non baptizatis deus dare uoluerit, ut in regno dei sint, quamuis in regno caelorum, quia baptizati non sunt, esse non possint. Hoc qui dicunt uidentur quidem sibi aliquid dicere, quia scripturas neglegenter adtendunt et quomodo regnum dei dicatur, unde oramus dicentes: adueniat regnum tuum, non intellegunt. regnum dei dicitur, ubi cum illo fidelis familia eius beate et sempiterne tota regnabit; nam secundum potestatem quae illi super omnia est etiam nunc utique regnat. quid ergo est quod oramus, ut ueniat, nisi ut cum illo regnare mereamur? sub eius
Abbreviated transcription (Latin):
q: & facileperitissimos uiros insuꝑ & consultos tenuisse
silentiũ aut nihil expressus elocutos cũ definitionem
disputationib: suis inchoata expositione subtitcherenT
sicuti n uncnuꝑ apud te agustini doctissimiuiri p̃dicati¬
q ep̃i conprehensũ litteris lectitaui: Mod esticisquidẽ
ut reor acuerecunđ huicerei archanarimantes intur
seipsos ticctatus sui deuo itesseiuditium neq seposse
exhincaliquidd&erminare professos. Sed mihicre¬
deresatis suꝑq uid&ur absurdũ atque in congruũ
nttioni ut homo ipse experssuisit. Aut his quirerũ
omniũ credit᷑ ad eptus eẽ notitiã sibi ipsi habeat̃ ignot᷑
Quid aũ diffest homo pecore sinescit desuaqualitate
natuieq: disquirere at quedisserere. Vt merito in

Expanded text:
que et facile peritissimos viros, insuper et consultos tenuisse que et facile peritissimos viros, insuper et consultos tenuisse silentium, aut nihil expressius elocutos, cum definitionem disputationibus suis inchoata expositione subtraherent; sicuti nuper apud te Augustini doctissimi viri praedicatique episcopi comprehensum litteris lectitavi: modestius quidem, ut reor, ac verecundius hujusce rei arcana rimantes, intra se ipsos tractatus sui devorasse judicium, neque se posse ex hinc aliquid determinare professos. Sed mihi, crede, satis superque videtur absurdum atque incongruum rationi, ut homo ipse expers sui sit, aut is qui rerum omnium creditur adeptus esse notitiam, sibi ipsi habeatur ignotus. Quid autem differt homo a pecore, si nescit de sua qualitate naturaque disquirere atque disser
Abbreviated transcription (Latin):
quibus si aliqua ipsa rephenderes illic&tibi for¬
tassisostenderem qualẽte eẽ in quibus non ꝑpent̃
reprehenderis uellẽmeq: tibi iuniorimalor &
propositus subdito correctionis exemplũ quan¬
tohumilius tanto salubrius exhiberẽ sedea in
mere p̃hendistiquae non corrigere humilitas
sed pastim fateri pastim defendere ueritas cogit
Haecaũ s̃unũ quod deorigine animarũ qua ep̃
primũ hominem dates ueldantur hominib: ñ sum ausus
aliquid definirequia fateor menescire. Alterũ quod
animã scirem ed ixisti spm̃ eẽ non corpus sed in hocal¬
teroduo rep̃hendisti unũ quod ñ eã crederẽ corpus ẽẽ
aliud qđ eã spm̃ crederẽ. Tibi enĩ uid&ur & corpuseẽ
animae ñ eẽ spm̃. audiigitur purgationẽm eã contite
rep̃ hensionẽ tuã & ex hacoccansionẽquam &tibi
purgo inte i psodiscequae purges. Recole uerba li¬
britui ubime primitus nomin astisci oinquis pleros¬

Expanded text:
quibus si aliqua ipse reprehenderes, illic tibi forquibus si aliqua ipse reprehenderes, illic tibi fortassis ostenderem, qualem te esse in quibus non perperam reprehenderis uellem meque tibi iuniori maior et praepositus subdito correctionis exemplum quanto humilius tanto salubrius exhiberem. sed ea in me reprehendisti, quae non corrigere humilitas, et partim fateri, partim defendere ueritas cogit. Haec autem sunt: unum, quod de origine animarum, quae post primum hominem datae sunt uel dantur hominibus, non sum ausus aliquid definire, quia fateor me nescire; alterum, quod animam scire me dixi spiritum esse, non corpus. sed in hoc altero duo reprehendisti: unum, quod non eam crederem corpus esse, aliud, quod eam spiritum crederem. tibi enim uidetur et corpus esse anima reprehensionem tuam, et ex hac occasione qua me tibi purgo, in te ipso disce quae purges. Recole verba libri tui, ubi me primitus nominasti. « Scio, » inquis, « pleros
Abbreviated transcription (Latin):
ritissimũ ñ dubitasti rep̃hendere. Igo aũ & iede
uotissimum acperitissimũ nescio. Immouꝰmeñ eẽ
cestissi mescio. & sifieripossenon ambiguo ut aliquid
imperito & indocto cupiã scire. Contingat quod ali¬
quis laicus doctus & peritus ignonit & in hocteplane
laudo quodueritatẽ & sinum quã ꝑ cepisti cestequã
putasti homini p̃tulisti. Id eo quidẽtemerequia ex¬
estimasti scir&equod nescis sed ideo liberequia ꝑ¬
sonã non reueritus elegisti a perire quod sentis. Vn¬
d& eintellegereo post& quanto ẽenobis debeat cune
malor dominicas o ues reuocare aberroribus si &
ouibus turpe .ẽ uitia pastorũ siqua cognouerunt
eis democcultare pastoribus. Osi illa reprehen¬
deresmea quaeiuxta rep̃hensione s unt digna
N equae enim negaredebeo sicut in ipsis moribus
Itamulta eẽ intam multis opusculis meis quse pos¬
sint iusto iudicio & nulla temerita teculpari. Ex

Expanded text:
ritissimum non dubitasti reprehendere. ego autem et me ritissimum non dubitasti reprehendere. ego autem et me doctissimum ac peritissimum nescio, immo uero me non esse certissime scio et fieri posse non ambigo, ut aliquid inperito et indocto cuipiam scire contingat, quod aliquis doctus et peritus ignorat, et in hoc te plane laudo, quod ueritatem, etsi non quam percepisti, certe quam putasti, homini praetulisti; ideo quidem temere, quia existimasti te scire quod nescis, sed ideo libere, quia personam non reueritus elegisti aperire quod sentis. unde te intellegere oportet, quanto esse nobis debeat cura maior dominicas oues reuocare ab erroribus, si et ouibus turpe est uitia pastorum, si qua cognouerint, eisdem occultare pastoribus. o si illa reprehenderes mea, quae iusta reprehensione sunt digna! neque enim negare debeo sieut in ipsis moribus ita multa esse in tam multis opusculis meis, quae possint recto iudieio et nulla temeritate culpari. ex
Abbreviated transcription (Latin):
propriodamnato iudiciomelionrmagis atquaes int
uerione sectari. Istequippeanimas &iã indictis ꝑig
nonentiã ñ catholicis ipsa ẽ correctionis p̃meditati¬
one acp̃parationecatholicus. Sed istesitmodus
huius uoluminis ubi requiescat paululũ lector
ut ad eaquaes ecuntur eiꝰ intentio abaliore nou&¬
ccipenunciã &iã de meipso quaetibi dicerecupio
si possim hoc ẽsuilled on auerit in cuius manus &
nos & sermones nñ. Rep̃hendisti enĩ mebis nu¬
nu Anero exprimens &iã meũ nom̃ & cũtein prin¬
cipio libritui imperitia &uae ã modũ consciũ &
doctrina & amminiculo destitutũ. Meuͦ ubin o¬
minasti doctissimũ acperitissimũdixeris tam̃ qui¬
bus in rebus tibiuisus es nosse quod ego ł nescireme
fateor ł quã uis nesciã scire p̃sumo libestate quao¬
postebat. Nã tantũ senẽ iuuenis &episcopum la¬
icus uerũ &iã hominẽ tuo iudiciodoctissimũ & pe¬

Expanded text:
proprio damnato judicio, meliora magis et quae sint proprio damnato judicio, meliora magis et quae sint veriora sectari. » Iste quippe animus etiam in dictis per ignorantiam non catholicis, ipsa est correctionis praemeditatione ac praeparatione catholicus. Sed iste sit modus hujus voluminis, ubi requiescat paululum ut ad ea quae sequuntur eius intentio ab alio renouccipe nunc iam etiam de me ipso quae tibi dicere cupio. si possim, hoc est, si ille donauerit, in cuius manu sunt et nos et sermones nostri. reprehendisti enim me bis numero exprimens etiam meum nomen et cum te in principio libri tui inperitiae tuae ammodum conseium et doctrinae amminiculo destitutum, me uminasti doctissimum ac peiitissimum dixeris, tamen quibus in rebus tibi uisus os nosse quod ego uel nescire me fateor uel, quamuis nesciam, scire praesumo, libertate qua oportebat non tantum senem inuenis et episcopum laicus, uerum etiam hominem tuo iudicio doctissimum et pe
Abbreviated transcription (Latin):
dã nobiles eẽt in singulis singulae sed situ proeis nul¬
la contentione pugnaueris. Imnouͦ eas fidelibus ũbis
& litteris expugnaueris. Laud ab ilioreris censeor
inte ipsũ quã squẽ lib& aliũ recta ietione rep̃hende¬
res & mintebilioreorũ em̃ dator quã sinũ quã illa sen¬
sisses ad sitdñstuaem̃ti & tantã spirituituo spũ
suo facilitatẽ humilitatis lucẽ ueritatis dulcedinẽ
caritatis. Pacẽpi&atis infundatutuictostui ani¬
mi eẽ malis in ueris quã cui lib& c̃tiardicentis infalsis
Absit aũ utte arbi treris haec opinando a fidecatho
lica recessis sequã uis ea fideis adũ sa catholicȩsi corũ
dõcuiꝰ innullius corde oculus fallit᷑ ueracit̃tedi¬
xisse resipiscis ñ t&ibi ipsi eẽ credulũ probari eu
q̃ dixeris posse a estu dere tesẽꝑ &iã propriã sententiã
non tuerisi in probabilis d&egat᷑ eo quod fittibi cordi

Expanded text:
damnabiles essent in singulis singulae. sed si tu pro eis nuldamnabiles essent in singulis singulae. sed si tu pro eis nulla contentione pugnaueris, immo uero eas fidelibus uerbis et litteris expugnaueris, laudabilior eris censor in te ipsum, quam si quemlibet alium recta ratione reprehenderes, et mirabilior eorum emendator, quam si numquam illa sensisses. adsit dominus tuae menti et tantam spiritui tuo spiritu suo facilitatem humilitatis, lucem ueritatis, dulcedinem caritatis, pacem pietatis infundat, ut uictor tui animi esse malis in ueris quam cuiuslibet contradicentis in falsis. absit autem ut te arbitreris haec opinando a fide cathlica recessisse, quamvis ea fidei sint adversa catholicae; si coram Deo, cujus in nullius corde oculus fallitur, veraciter te dixisse respicis, « non te tibi ipsi esse credulum, probari ea quae dixeris posse; ac studere te semper etiam propriam sententiam non tueri, si improbabilis detegatur, eo quod sit tibi cordi,
Abbreviated transcription (Latin):
niuntur ocduo. Scriptũ ẽẽ raptum est nemaliti¬
amut ar& illius intellectũ &c& eiquae in eam sen¬
tentiã in sapientia elibro leguntur. Nouũ ali¬
quas mansiones esse extia regnũ dĩ earũ quas dñs
eẽ dix̃ indomopatrissui decimum ẽ sacrifitium
xp̃i anorũ procis qui non baptizati de corpore exi¬
erint offerendum. undecimum aliquos eorum
quisinebaptis moxp̃i ex hacuita emi grauerint
interim non inregnum sed in para dr̃sũ. Postea uͦ
in resurrectionemostuorũ &iã ad regnicaclorũbea¬
titud inẽꝑ uenire : Haec interim undecimũ multũ a ꝑte¬
q ꝑuersa & fidei catholicae ꝑ uersa: Nunc lamnihil
cuncteris extrrpare atq abicere ab animo uerbo abs¬
tilotuo siuis ut teñ solum ad altaria transis secatholica
sed uerecatholicũ eẽ gaudeamus. Nã haecsiꝑticina¬
cit̃ singula defenduntur totheres esfaccrepossunt.
quod opiniones eẽnumerantur. Quo circa conside¬
ra quã sit horrendũ ut om̃s sint in uno homine quae

Expanded text:
niuntur occiduo, scriptum esse: raptus est, n e malit ia mutar et illius intellectum, et cetera quae in eam sententiam in Sapientiae libro leguntur\'; nonum \'aliquas mansiones esse extra regnum dei earum quas esse dominus dixit in domo patris sui\'; decimum est \'sacrificium Christianorum pro eis qui non baptizati de corpore exierint offerendum\'; undecimum \'aliquos eorum qui sine baptismo Christi ex hac uita emigrauerint interim non ire in regnum, sed in paradisum, postea uero in resurrectione mortuorum etiam ad regni caelorum beatitudinem peruenire\'. Haec interim undecim multum aperteque peruersa et fidei catholicae aduersa nunc iam nihil cuncteris extirpare atque abicere ab animo, a uerbo, ab stilo tuo, si uis, ut te non solum ad altaria transisse catholica, sed uere catholicum esse gaudeamus. nam haec si pertinaciter singula defendantur, tot hereses facere possunt, quot opiniones esse numerantur. quocirca considera, quam sit horrendum ut omnes sint in uno homine, quae
Abbreviated transcription (Latin):
quãuis sicut catho licus cũ peccatonascifatearis sss nescioqua
tam̃ ꝑuersioris nouitate opinionis sin eb aptis mate salutari¬
& ab hoo peccato cũ quo nascunt᷑ ab selui &inregnũ cȩloꝵ a sers intro:¬
duci.
N eque consideras in haccausa quã d&erius sapias quã pelagius
liberos credit ñ illo aud& paruulos mittere. Iuue rosiamtẽnis
qđ dictũ .ẽ. siquis ñ renatus fuerit ex aqua & spũ ñ potestintronire
in regnũ dĩ. ut excepto errore quo audes a regnodĩ paradisũ
separare . quib:dã quos reos nascisicut catholicus credissinebaptis¬
mate mostuis & illius renatus ab solutionẽ & regnũ cȩloꝵ ñ dubites
in suꝑ polliceri. Quas i c̃ trapelagiũ inoriginalipeccato astraendo
Tunc ẽẽ possis catbolicus uerus sic̃ tra dm̃ fueris indestruenda eiꝰ
minorẽ. Dicis enĩ aut siforte quispiã reluot&. latronis animȩ

Expanded text:
quamuis sicut catholicus cum peccato nasci fatearis, nescio qua quamuis sicut catholicus cum peccato nasci fatearis, nescio qua tamen peruersioris nouitate opinionis sine baptiset ab hoc peccato cum quo nascuntur absolvi, et in regnum coelorum asseris introduci. Neque consideras, in hac causa quanto deterius sapias quam Pelagius. liberos credit, non illo audet parvulos mittere: tu vero sic contemnis quod dictum est: si quis non renatus fuerit ex aqua et spiritu, non potest introire in regnum dei, ut excepto errore, quo audes a regno dei paradisum separare, quibusdam quos reos nascisieut catholicus credis sine baptismate mortuis et illius reatus absolutionem et regnum caelorum non dubites insuper polliceri; quasi contra Pelagium in originali peccato astruendo tunc esse possis catholicus uerus, si contra dominum fueris in destruenda eius minorem. dicis enim: aut si forte quisquam reluctetur latronis animae
Abbreviated transcription (Latin):
tidecorpore exierint offerendũ suus eẽ catholicus qr necillud
qđ demachabeoꝵ libris cõmemorasti sacrifitiũ udaeoꝵ ꝓeis
qͥñ carcũ cisi decorpore exierint ostendis oblatũ . Inquatua
sententiatã noua ei tontra ecdesiȩ totius auctoritatẽ disci¬
plinãq ꝓlata. Verbo &iã in solentis sie usus esdicens :
rohis san coblationes assiduas & offerenda iugit̃ scõrcenseo
sacrificia sacerdotũ ut tehomolaicus sacerdotib: dĩ nec discendo
sub dures nec saltẽ simul queren domis ceres sed censendo p̃po¬
docuit ambulat᷑. Nullus cũ hoctumorse ꝑ angustã postã eiꝰn
greditur. Noli credere nec dicerenec docere. aliquoseoꝵ
nũ cȩloꝵ sed in paradisũ. Postea uero inresurrectionemor¬
tuoꝵ &iã ad regni celoꝵ beatitudinẽꝑuenire: Siuis ẽẽ
catholicus. Hoc enĩ eis dare nec pelagiana heresisausa ÷
qua eopinat᷑ paruulos ñ trahere origina lepecca tũ. Quostu

Expanded text:
ti de corpore exierint offerendum\', si uis esse catholicus, quia nec illud ti de corpore exierint offerendum\', si uis esse catholicus, quia nec illud quod de Machabeorum libris commemorasti sacrificium Iudaeorum pro eis qui non circumcisi de corpore exierant ostendis oblatum. in qua tua sententia tam noua et contra ecclesiae totius auctoritatem disciplinamque prolata uerbo etiam insolentissimo usus es dicens: pro his sane oblationes assiduas et offerenda iugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum, ut te homo laicus sacerdotibus dei nec discendo subderes nec saltem simul quaerendo misceres, sed censendo praepodocuit, ambulatur; nullus cum hoc tumore per angustam portam eius ingreditur. Xoli credere nec dicere nec docere \'aliqunum caelorum, sed in paradisum, postea uero in resurrectione mortuorum etiam ad regni caelorum beatitudinem peruenire\', si uis esse catholicus. hoc enim eis dare nec Pelagiana heresis ausa est, quae opinatur paruulos non trahere originale peccatum. quos tu
Abbreviated transcription (Latin):
& cũ respondiss& nichodemꝰ atq: dixiss& Quomodo porest
homonascicũ senexsit. nũ quid potestinuentrẽ matris suȩ ite¬
rato hitro ire& nasci. Eandẽ dñs sententiã planius aꝑtiusq repe
uidere. Hoc ex posut dicendo ñ potestintroire . Illudiame ⁊
qđ dix erat regnũ dĩ ñ alio nominerep&iuit neq nunc opus
÷ querereatq dissere utrũ regnũ diregnũq cȩloꝵ cũ ali¬
quadifferentia sit intellegendũ atres unasitduob: ap¬
pellata nominib sufficit qđ ñ potest introireinre gnũdĩ
qui ñ fueritlauacroregenerationis ablutus. Mansiones
aut̃ aliquas constitutas in domodi separare a regnodĩquã
sit aueritate deuũ puto qđ iã intellegas &id eo qđ itto fu
in aliqͥb mansionib: quas dñs multas ẽẽ dex̃indomopatris sui
mansuros quos dam &iã ñ renatos ex aqua &spũ utfidẽ catholi¬
cãtencas. ammoneosi ꝑmittis em̃ dare ñ differas. Nolicrede¬
re necdicere nec̃ docere sacrificiũ xp̃i anoꝵ ꝓ hisqͥñ baptita

Expanded text:
 cum respondisset Nicodemus atque dixisset: quomodo potest homo nasci, cum senex sit? numquid potest in uentrem matris suae iterato introire et nasci? eandem dominus sententiam planius apertiusque repetuidere, hoc exposuit dicendo: non potestintroire. illud tamen, quod dixerat \'regnum dei\', non alio nomine repetiuit. neque nunc opus est quaerere atque disserere, utrum regnum dei regnumque caelorum cum aliqua differentia sit intellegendum an res una sit duobus appellata nominibus; sufficit, quod non potest introire in regnum dei, qui non fuerit lauacro regenerationis ablutus. mansiones autem aliquas constitutas in domo dei separare a regno dei quam sit a ueritate deuium puto, quod iam intellegas. et ideo quod putasti in aliquibus mansionibus, quas dominus multas esse dixit in domo patris sui, mansuros quosdam etiam non renatos ex aqua et spiritu, ut fidem catholicam teneas, ammoneo, si permittis, emendare non differas. Xoli credere nec dicere nec docere \'sacrificium Christia
Abbreviated transcription (Latin):
sentis ante quã ad eũ ꝑuenian p̃ueniunt᷑ occiduo & p̃destinar&
ds̃ qđ futurũ ñ fuisse p̃sciuit. aut hoo futurũ ñ fuis senescuit :
aut eiꝰ aut p̃ distinatio frustra r& aut p̃scientia faller&᷑ Vides
quanta hinc dicipos setT̃ nisi qđ paulo antedixi tenerẽ ut hinc
tebreuit̃ ã monerẽ . Noli credere nec dicere nedo cere
infantib: qͥ prius quã renas cant᷑ inxp̃o p̃ueniunt᷑ occi duoscrip¬

Expanded text:
sentis, antequam ad eum perueniant, praeueniuntur occiduo et praedestinaret deus quod futurum non fuisse praesciuit aut hoc futurum non fuisse nesciuit, ut eius aut praedestinatio frustraretur aut praescientia falleretur? uides quanta hinc dici possent, nisi quod paulo ante dixi tenerem, ut hinc te breuiter ammonerem. Xoli credere nec dicere nec docere \'de infantibus, qui priusquam renascantur in Chri
Abbreviated transcription (Latin):
XO quicquid aut̃ oculi sentiunt hoc uident᷑ : XD. Nullo modo
istuc dederim: quis enĩ dolorẽ uideat: quẽ tam̃ sȩpe
oculi sentiunt : CAppar& tedeoculis a gere bene
uigilas : itaq uide utrũ ut gaudens gaudendo gaudium
sentit : Ita &iã uidens uidendo sentiat uisũ: analit̃ po-¬
trs  quicquid aũt uidens uidendo sentit id &iã uide¬
at necesse ẽ: AD. Non ẽ necesse : quid si enĩ amorẽ

Expanded text:
 Quidquid autem oculi sentiunt, hoc vident. E. Nullo modo istud dederim: quis enim dolorem videat, quem tamen saepe oculi sentiunt? A. Apparet te de oculis agere: bene vigilas. Itaque vide, utrum ut gaudens gaudendo gaudium sentit, ita etiam videns videndo sentiat visum. E. An aliter poA. Quidquid autem videns videndo sentit, id etiam videat necesse est. E. Non est necesse: quid enim? si amore
Abbreviated transcription (Latin):
quiorã ietum aliquem uel incidens quippiã uelhu¬
moris ꝑturbationẽ cũ ibi patiantur oculiubis uN
nequehoc animã lat& nec ista passio uisus sed tactus
uocatur Et tamentalĩ patioculus poss& &iam
in exanimo corporequã uis de e& anima quã passio
non later& : Illud aũ quod patinom potest ocullsni¬
si ad sit anima id ẽ quoduidendo patitur. hoc solũ
ibi patitur ubinon. ẽ : Ex quocu nonuideatur nullo

Expanded text:
quod ictum aliquem, vel incidens quidpiam, vel humoris perturbationem cum ibi patiantur oculi ubi sunt; neque hoc animam latet, nec ista passio visus, sed tactus vocatur: et tamen talia pati oculus posset etiam in exanimo corpore, quamvis deesset anima, quam passio non lateret; illud autem quod pati non potest oculus, nisi adsit anima, id est quod videndo patitur, hoc solum ibi patitur, ubi non est? Ex quo cui non videatur, nullo
Abbreviated transcription (Latin):
rant aũt sola nutrimenta : his omnib: qui equalit̃
p̃ual& mirandus ẽ uirib: & tanto ẽ alius alio inua¬
lidior quanto plus eũ istadefiqͥunt: fitq suepe ut ꝑ-

Expanded text:
rant autem sola nutrimenta. His omnibus qui aequaliter praevalet, mirandus est viribus, et tanto est alius alio invalidior, quanto plus eum ista deficiunt. Fitque saepe ut
Abbreviated transcription (Latin):
gor omnino. aut scientiam bestiis non concedere : aut
nihil recusare . quinmihi merito anteponantur:
sad queso explica illud quod dȩcane ulixis commemoraui.
quale nam sit: nam eius admiratione commotus.
tam in aniter¬
minaniter latraui NG Quid autem hoc putas¬
eẽ nisiuim quandam sentiendi non sciendi : sensu
enim nos multa eb estiae superant : cuius rei causam
non hic locutus. ẽ ut queramus : Mente autem ratio¬
ne Iscientia nos illis ds̃ p̃posuit: sed illesensus: ea quib:
tales animae delectantur. accedente consuetudine
cuius magnauis ẽ potest diraernere : atq: eo facilius

Expanded text:
gor omnino, aut scientiam bestiis non concedere, aut nihil recusare, quin mihi merito anteponantur. Sed, quaeso, explica illud, quod de cane Ulyssis commemoravi, qualenam sit: nam ejus admiratione commotus tam inaniterlatravi. A. Quid autem hoc putasse, nisi vim quamdam sentiendi, non sciendi? Sensu enim nos bestiae multae superant, cujus rei causam non hic locus est ut quaeramus; mente autem, ratione, scientia, nos illis Deus praeposuit. Sed ille sensus ea quibus tales animae delectantur, accedente consuetudine cujus magna vis est, potest discernere; atque eo facilius
Abbreviated transcription (Latin):
tam & siminus nobis deuocabulis laborandũ ẽ :
nam ab ipso incipit lineu : ꝑmitto ipsoterminatus :
figuram rectis lineis nullam uidemus fieri posse ni¬
si ipso angulus claudatur : Deinde undecumq: secari
linea potest peripsum socatur: Cum ipsum om¬
nino nullam in se amtetat sectionem : nulla lineu
linee nisi ꝑ ipsum copulatur : Postremo cum
c&eris plunis figuris nam dealtitudine adhucnihil

Expanded text:
tametsi minus nobis de vocabulis laborandum est. Nam ab ipso incipit linea, ipso terminatur; figuram rectis lineis nullam videmus fieri posse, nisi ipso angulus claudatur; deinde undecumque secari linea potest, per ipsum secatur, cum ipsum omnino nullam in se admittat sectionem; nulla linea lineae, nisi per ipsum copulatur. Postremo cum caeteris planis figuris nam de altitudine adhuc nihil
Abbreviated transcription (Latin):
apud matrẽ eclesiam nutriti fuerimus: quaeuesit
utilitas. lactisillius. ꝗđ apostolus paulus paruulis sepotũ
R ep̃bendere aliquando auto disse. sceleris &impi&a¬
tis : Tractare aut̃ ac dispensare qucnodo laudis

Expanded text:
apud matrem Ecclesiam nutriti fuerimus, quaeve sit utilitas lactis illius quod apostolus Paulus parvulis se potum reprehendere aliquando aut odisse, sceleris et impietatis: tractare autem ac dispensare commode, laudis
Abbreviated transcription (Latin):
fostasse disputatum est quam uolebas. uidebis
quantum ad aliaualebit : si hano disceptatio¬
nem aliquideo adiutam eẽ concedis: Nam
& exerc& animum hoc genus disciplinarum. ad
subtiliora cernenda: neluceillorum repercussus.
& cã sustinere nonualens in easdẽ tenebras quas
figure cupiebee libenter refugiat : & affest

Expanded text:
fortasse disputatum est quam volebas, videbis quantum ad alia valebit, si hanc disceptationem aliquid eo adjutam esse concedis: nam et exercet animum hoc genus disciplinarum, ad subtiliora cernenda, ne luce illorum repercussus, et eam sustinere non valens, in easdem tenebras quas fugere cupiebat, libenter refugiat; et affert
Abbreviated transcription (Latin):
si tam̃ a &iam hinchomines saepr eam bigero :
illuquantum opinor saltim conced& plusasino
sapere xpicolam : qsorum comparare magni¬
tudines plus profecto ẽquam asinimũ : utł

Expanded text:
si tamen etiam hinc homines saepe ambigere; illud, quantum opinor, saltem concedet, plus asino sapere apiculam; quorum comparare magnitudines plus profecto est quam asininum:
Abbreviated transcription (Latin):
si crescere : & contra minui de discendo : setransla¬
to uerbo ut superius ostendim : tantũ illud cauendũ ẽ
nequasi spatiũ loci maius occupa re uideatur: dũ
dicit᷑ crescere : sed maiorẽ quandã uim peritior
quã imperitior habere adagendũ : Magnitam̃ re¬
fest qualia sint alia ipsa qi discit : quib: quodã modo

Expanded text:
si crescere, et contra minui dediscendo, sed translato verbo, ut superius ostendimus. Tamen illud cavendum est, ne quasi spatium loci majus occupare videatur, dum dicitur crescere; sed majorem quamdam vim peritior quam imperitior habere ad agendum. Magni tamen refert qualia sint illa ipsa quae discit, quibus quodammodo
Abbreviated transcription (Latin):
bui facit congruentiam eius modũ quaȩ conser-¬
uat non tantum in pulchricudine sed &iam in
crescendo
atq: gignendo : sed haec homini &iam cum arbustis
communia uideri queant : Haec enim &iam di¬
cimus uiuerẽins uouero quicqueillorũ genero

Expanded text:
bui facit, congruentiam ejus modumque conservans, non tantum in pulchritudine, sed etiam in crescendo atque gignendo. Sed haec omnia homini etiam cum arbustis communia videri queunt. Haec enim et dicimus vivere, in suo vero quodque illorum gener
Abbreviated transcription (Latin):
illis gradib: ꝑuenitur. q̃ sint gaudia qua e per¬
fructio summi & ueriboni cuiꝰ serenitatis atq
ad̃nitatis afflatus quid ego dicã : dixer̃ haec
quantũ dicenda eẽ iudicauer̃ magnae quaedã
& in cõnparabiles animaeꝰ : quas &iã uidisse ac
uidere ista credidimus: Illud plane nunc ego
aud eo tibi dicere nos sicursum quẽ nobis dr̃ impe¬
rat & quẽ tenendum suscipimus. constantissimȩ
tenuerimus. peruenturos peruirtutẽ dĩ atq

Expanded text:
illis gradibus pervenitur; quae sint gaudia, quae perfructio summi et veri boni, cujus serenitatis atque aeternitatis afflatus, quid ego dicam? Dixerunt haec quantum dicenda esse judicaverunt, magnae quaedam et incomparabiles animae, quas etiam vidisse ac videre ista credimus. Illud plane ego nunc audeo tibi dicere, nos si cursum quem nobis Deus imperat, et quem tenendum suscepimus, constantissime tenuerimus, perventuros per Virtutem Dei atq
Abbreviated transcription (Latin):
Quid: tudifficile putas dõ fuisse. ut aliquidn
bi si mile facer&: cum hoc intantauari&ate
imaginum &iam nobisuideas ẽẽ concessum
Sednos uidemurlia facere : ds̃ aut̃ in morta¬
lẽ animã fȩcit ut opinor : Nisi forte tibi aliter
Ergo cuuelles talia fieri ab hominib: quali ad s̃ faec
Von equidem hocdixerim : sed quẽd am modũ ipse
in mortalis inmortale qͥddã fȩcit ad similitodinẽ
inmortalis adõ facti. ad similitudinenram qd
facimꝰ in mostale eẽ deber&:
Recte diceres: si ad eiur imaginem pingerertabu.¬
lam qđ in te in mortale eẽcredis. Nuncuero. inca¬
exprimis similitudinem corporis. quod pro.¬
fecto mortale est:
Quomodo ergo sum similirdõ cuminmor¬
talia nulla possim facere utille:

Expanded text:
Quid? tu difficile putas Deo fuisse, ut aliquid sibi simile faceret, cum hoc in tanta varietate imaginum etiam videas nobis esse concessum? E. Sed nos videmur mortalia facere, Deus autem immortalem animam fecit, ut opinor, nisi forte tibi aliter A. Ergo tu velles talia fieri ab hominibus, qualia Deus fecit? E. Non equidem hoc dixerim. Sed quemadmodum ipse immortalis immortale quiddam fecit ad similitudinem immortales a Deo facti, ad similitudinem nostram quod facimus, immortale esse deberet. Recte diceres, si ad ejus imaginem pingeres tabulam, quod in te immortale esse credis: nunc vero inexprimis similitudinem corporis, quod profecto mortale est. E. Quomodo ergo sum similis Deo, cum immortalia nulla possum facere ut ille
Abbreviated transcription (Latin):
ducerepurgat inquasto : reformat inquinto intro¬
ducit insexto : pased in septimo: atq hoc fit alias
entius alias tardius ut quae quȩ amore ac meriti s ualen :

Expanded text:
ducere; purgat in quarto; reformat in quinto; introducit in sexto; pascit in septimo. Atque hoc fit alias citius, alias tardius, ut quaeque amore ac meritis valent:
Abbreviated transcription (Latin):
ut aegenrime. que at:
His ergo utilissimum ẽ excellentissimae aue-¬
toritati credere : & sccundum hoc agere uitam:
Quod situtius putas: non solum nihil resisto
sed &iam multum approbo:
Si. autem cupiditatem
istam refrenare non potes. quatibi pers uasistira¬
tione peruenire adueritatem: multi & longi
circuitus tibi colerandi sunt: ut cerationon addu¬
cac. nisi ea q sola rectiodicenda ẽ : Id. ẽ uera
ratio: & non solum uera sedita cesta: & ab
omni similitudine falsitatis aliaena. si tamen nul¬
lomodo hȩc ab bomine inueni in potest: ut nullȩ
disputationes falsȩ aut uerisimiles ab eã possint
traducere: AD Nihiliam praeppere desiderabo:

Expanded text:
ut aegerrime queant. His ergo utilissimum est excellentissimae auctoritati credere, et secundum hoc agere vitam. Quod si tutius putas, non solum nihil resisto, sed etiam multum approbo. Si autem cupiditatem istam refrenare non potes, qua tibi persuasisti ratione pervenire ad veritatem, multi et longi circuitus tibi tolerandi sunt, ut non ratio te adducat, nisi ea quae sola ratio dicenda est, id est vera ratio; et non solum vera, sed ita certa, et ab omni similitudine falsitatis aliena, si tamen ullo modo haec ab homine inveniri potest, ut nullae disputationes falsae aut verisimiles ab ea te possint traducere. E. Nihil jam praepropere desiderabo:
Abbreviated transcription (Latin):
modo posses : quare. commonere tȩfacium te
istomodo : Ceste enim latitudinem sic intellegis:
ut cogitation&ua de altitudine nihil usur pes:
AD̃ Sic omnino XG Accedat igitur huic latitu¬
dini altitudo &responde iam utrum &iam aliquid
acces serit. quomagis undiq secariqueat:
AD̃ Mire omnino ammonuisti: nunc enim uideo non
solum desuper. aut ex inferiore paste sed a laterib:
quoq ammitti posse sectionem : nihilq: omnino
reman sisse unde nonqueat pen&rare diuisio:
quare manifestum est. & latitudinem ex his pastib

Expanded text:
modo posses: quare commonefaciam te isto modo. Certe enim latitudinem sic intelligis, ut cogitatione tua de altitudine nihil usurpes. E. Sic omnino. A. Accedat igitur huic latitudini altitudo, et responde jam utrum etiam aliquid accesserit, quo magis undique secari queat. E. Mire omnino admonuisti. Nunc enim video non solum desuper aut ex inferiori parte, sed a lateribus quoque admitti posse sectionem, nihilque omnino remansisse, unde non queat penetrare divisio. Quare manifestum est, et latitudinem ex his partib
Abbreviated transcription (Latin):
multo amplius itineris conficiebam sine defec¬
tu cũ aucupandi studio inambulando exerce¬
rer : quã ad olescens cũ mead alia studia quib:
sedere magis cogebar contulisse : si accedenti adati
& phane heoini crescenti uires ampliores tribu

Expanded text:
multo amplius itineris conficiebam sine defectu, cum aucupandi studio in ambulando exercer, quam adolescens cum me ad alia studia, quibus sedere magis cogebar, contulissem; si accedenti aetati, et per hanc animae crescenti vires ampliores tribu
Abbreviated transcription (Latin):
quam ex codem illeꝰ corpore capit : Humana uero
anima propter rationem atq scientiam. dequibus
agimus quod sunt ista longe prastantiora sensib:
sus penditse a corpore quantum potest: & ea quae
intus ẽ libentius fruitur uoluptate. quantoq in sen-¬
sus declinat magis. tanto similiorem hominem peco.¬
ri facit : Inde .ẽ. quod & iam pueriuagiantes quanto
alioniores aratione sunt. tanto facilius discernunt
sensu &iam contactum coniunctionẽ que nutricium.
necodorem aliarum porsunt sustiner ed cumquibau
consu&udo non fuit. Quam obrems quamuir aliud
ex alio inciderit. libenteritamen in eo sermone demoror.
quo ammonecur animanesei ultra quam neder sitari
cogit refundat nsensus : sed abhiss potiur ad seipsam
colligat & renuerescatdõ : quod ẽ. siouum hominem

Expanded text:
quam ex eodem illo corpore capit. Humana vero anima per rationem atque scientiam, de quibus agimus, quod sunt ista longe praestantiora sensibus, suspendit se a corpore quantum potest, et ea quae intus est, libentius fruitur voluptate; quantoque in sensus declinat, tanto magis similiorem hominem pecori facit. Inde est quod etiam pueri vagientes, quanto alieniores a ratione sunt, tanto facilius discernunt sensu etiam contactum conjunctionemque nutricum, nec odorem aliarum possunt sustinere, cum quibus consuetudo non fuit. 55. Quamobrem, quamvis aliud ex alio inciderit, libenter tamen in eo sermone demoror, quo admonetur anima, ne se ultra quam necessitas cogit, refundat in sensus; sed ab his potius ad seipsam colligat, et repuerascat Deo: quod est novum hominem
Abbreviated transcription (Latin):
quetatͦs alicuius dati paenit&: emendare ꝑmittam:
sed nequario abutaris istalicencia. & negligenter
cum intertogo ađtendas neasriduat malie conaetra
&iam dehis quaebene conceduntur dubitare tecogant:
AD. Pergepolius adc&era: Quamuis enim addã
uigilentiae meae quiequid possum : nam & mepud&
desententia cadere tories: Num quam tamen decen¬
rtar pudori huio renia : & lapsum incum tepraiser¬
tim manũ dantecorrigere : Neqienim ẽ id eo suscipien-¬
da ꝑ tinacia: quia obtanda constantia.G Pro
potest : Ita mibi placitam sententiam protulisti:
sal nuncsito quam p̃sentissimos adista qua cuols̃ que¬
roenim abste. quid tibi inurtẽ: uideatur. interra¬
tionem & ratiotinationem : AD Nonsatis ualto
ista discernere. XG. Hoc ergo intuere utrũ existimes
homini iam adolescenti: ul uiro aut ut omnẽ ab agem
auferam sapienti. sine intermis sione ineẽ rationem

Expanded text:
quoties alicujus dati poenitet, emendare permittam: sed ne, quaeso, abutaris ista licentia, et negligenter, cum interrogo, attendas; ne assidue male concessa, etiam de iis quae bene conceduntur, dubitare te cogant. E. Perge potius ad caetera: quamvis enim addam vigilantiae meae quidquid possum nam et me pudet de sententia cadere toties, nunquam tamen deterrear pudori huic reniti, et lapsum meum, te praesertim manum dante, corrigere. Neque enim est ideo suscipienda pertinacia, quia optanda constantia. CAPUTpotest: ita mihi placitam sententiam protulisti. Sed nunc fito quam praesentissimus ad ista quae volo. Quaero enim abs te, quid tibi interesse videatur inter rationem et ratiocinationem. E. Non satis valeo ista discernere. A. Hoc ergo intuere, utrum existimes homini jam adolescenti, vel viro, aut ut omnem ambagem auferam sapienti sine intermissione inesse rationem
Abbreviated transcription (Latin):
figuram triangulam paribus linȩis constantem
uel istam quadiatam habere ali quod medium :
AÕ Cerno plane: XG. Quid ab codem medio cum lineas
ad omnes figurae pastes ducimus. pares neibi
duci linece uidentur. animpares Im¬
pares prorsus : nam longiores eas necesse .ẽ. esse
quas in angulos ducimus .XG Istae inquadurto
quo đ st & quođ intriangula: AD Quattuor hic:

Expanded text:
figuram triangulam paribus lineis constantem, figuram triangulam paribus lineis constantem, vel istam quadratam habere aliquod medium. E. Cerno plane. A. Quid? ab eodem medio cum lineas ad omnes figurae partes ducimus, paresne tibi duci lineae videntur, an impares? E. Impares prorsus: nam longiores eas necesse est esse, quas in angulos ducimus. A. Istae in quadrata quot sunt, et quot in triangula? E. Quatuor hic
Abbreviated transcription (Latin):
nis contnaerius : AD Itauero ẽ ut dicis NG hab&¬
ne sum mam aequalitatem an alitertibi uideat᷑ :
Namsi hab& frustrac ut institueramus aliam quȩ¬
rimus : si aut̃ non hab& : uolo idipsum mihi abste
de monstr&ur. AD Vid &ur mihi habere : nam
ubi & anguli pares. & lineae sunt : ubi deprehendã
in aequalitatem non uideo: XG̃ Ego aliud sentio:
nam rectalinea donec ueniat ad angulos. sum ma
aequalitate praedita ẽ : sed cum ex diuerso latere
alia coniungitur linea & angulum facit : nonne
hoccenses hoc ipsum eẽ in aequale antibi figurȩ
pars q linea clauditur. cum illa paste quȩ angulo
concluditur. congruere uid&ur aequalitate
aut similitudine AD N ullomodo : & mepud&
temeritatis meue: eo enim ductus sum. quo & angu¬
los in eapares interse & latera cernerem : sed quis
non uideat eorum laterum ab angulis magnam
differentiam: NG Accipe aliud in aequalitatis
a pestissimum indicium : Ceste enim cernis uel illã

Expanded text:
nis, contrarius. E. Ita vero est, ut dicis. A. Habetnis, contrarius. E. Ita vero est, ut dicis. A. Habetne summam aequalitatem, an aliter tibi videtur? Nam si habet, frustra, ut institueramus, aliam quaerimus; si autem non habet, volo ut idipsum mihi abs te demonstretur. E. Videtur mihi habere: nam ubi et anguli pares et lineae pares sunt, ubi deprehendam inaequalitatem non video. A. Ego aliud sentio: nam recta linea donec veniat ad angulos, summa aequalitate praedita est; sed cum ex diverso latere alia conjungitur linea, et angulum facit, nonne censes hoc ipsum esse inaequale? An tibi figurae pars quae linea clauditur cum illa parte quae angulo concluditur, congruere videtur aequalitate aut similitudine? E. Nullo modo: et me pudet temeritatis meae; eo enim ductus sum, quod et angulos in ea pares inter se et latera cernerem: sed quis non videat eorum laterum ab angulis magnam differentiam? A. Accipe aliud inaequalitatis apertissimum indicium: certe enim cernis, vel illam
Abbreviated transcription (Latin):
illalex angulorum admittat non nullam in aequalita¬
tem & hoc ergo cumme multum mouer&: quaeren¬
dum abste uisum ẽ quonam modo ista ueritates
aequitate a equalitate de lect&re : ab Iamcerno
quid dicas: & non medio criter ammiror
necquis quam omnino ẽ. ut opinor
humano sensu praeditus cui non iduideatur : que¬
ramus siplac& figuram in qua summa aequalitas in¬
ueniri quae at: Quaecumq enim erit. eac&eris
si ne dubicatione pͣfer&ur : Ao. plac& uero &
que ista sit scire cupio: Aus̃ Prius ergo responde
utrum tibi illarum figurarum quarum iam quantũ
satis uidebatur facta m̃tio ẽ eauideatur excel¬
lere quae quat tuor lineis paribus totidemq:¬
que angulis paribus const& : Namq in hac ut uides
& linearum aequalitas. & angulorum est: & qđ
in illa que tribus lineis paribus elauditur non in¬
ueniebamus ad e huic parilitas contrariorum:
Nam linece linec. & angulus angulo. est utcer¬

Expanded text:
illa lex angulorum admittat nonnullam inaequalitailla lex angulorum admittat nonnullam inaequalitatem? Hoc ergo cum me multum moveret, quaerendum abs te visum est, quonam modo ista veritate, aequitate, aequalitate delectarere. E. Jam cerno quid dicas, et non mediocriter admiror. aeponis, nec quisquam omnino est, ut opinor, humano sensu praeditus, cui non id videatur; quaeramus, si placet, figuram in qua summa aequalitas inveniri queat: quaecumque enim erit, ea caeteris sine dubitatione praeferetur. E. Placet vero, et quae ista sit, scire cupio. CAPUT utrum tibi illarum figurarum, quarum jam quantum satis videbatur facta mentio est, ea videatur excellere, quae quatuor lineis paribus, totidemque angulis paribus constet: namque, ut vides, in hac et linearum aequalitas et angulorum est; et, quod in illa quae tribus lineis paribus clauditur, non inveniebamus, adest huic parilitas contrariorum: nam lineae linea, et angulus angulo est, ut cer