comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
litur lum̃ reliqͥt: id circo exte¬
riores tenebre nominate sũt.
Ibierit fletus ⁊ stridor dentiũ.
Si fletus ocłoꝵ ẽ ⁊ stridor den¬
tiũ ossa demonstrãt. Uera est
que cecid̾ant resurrectio: et

Expanded text:
litur, lumen relinquit; idcirco exteriores tenebrae nominatae sunt. Ibi erit fletus et stridor dentium. Si fletus oculorum est, et stridor dentium ossa demonstrat: vera est quae ceciderant, resurrectio. Et
Abbreviated transcription (Latin):
cituet gͣ om̃ia. pͥmo uidelicet
corda hominũ illiꝯ eui institu¬
endo ad credendũ ep̃o. ac resi¬
stendum ꝑfidie antrep̃i: de¬
ude ipse suã animã ꝓpt̾ mar¬
tuiũ fidei xp̃i ponendo. de quo
in apocalipsi pleniꝰ mistico ser¬
mone nariatur. Dico autem

Expanded text:
ituet ergo omnia, primo videlicet corda hominum illius aevi instituendo ad credendum Christo, ac resistendum perfidiae Antichristi; deinde ipse suam animam propter martyrium fidei Christi ponendo. De quo in Apocalypsi plenius mystico sermone narratur. Dico autem
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi iħm crucifixisse ditant᷑.
cum legamꝰ eum ascribis ⁊
phariseis int̾fectũ. ⁊ breuitꝰ
respondendum. qd̾ ⁊ in ioħis
nece phariseoꝵ factio consen¬
serit. ⁊ in occisione dñi hero¬
des uinxerit uolũtatẽ suam:
qui illusum atq despectũ re¬
miserit ad pilatum ut crucifi¬
geret eum.

Expanded text:
 crucifixisse dicantur: cum legamus eum a Scribis et Pharisaeis interfectum? Et breviter respondendum, quod et in Joannis nece Pharisaeorum factio consenserit, et in occisione Domini Herodes junxerit voluntatem suam: qui illusum atque despectum remiserit ad Pilatum, ut crucifigerent eum.
Abbreviated transcription (Latin):
ditio phariscoꝵ ẽ iuxta mala¬
chiam ꝓpħam qui ẽ nouissimꝰ
induodecĩ. quod elias ueniat
ante aduentum saluatoris.
⁊ reducat cor parrũ ad filios.
et filioꝵ ad patres: ⁊ restͥuet
om̃ia in antiquũ statũ. Es¬
timant gͦ discipłi transfõrma¬
tionẽ głe hanc eẽ ꝙͣ in monte

Expanded text:
ditio Pharisaeorum est, juxta Malachiam prophetam, qui est novissimus in duodecim, quod Elias veniat ante adventum Salvatoris, et reducat cor patrum ad filios, et filiorum ad patres, et restituat omnia in antiquum statum. Aestimant ergo discipuli transformationem g
Abbreviated transcription (Latin):
uero ⁊ obtimo consilio uten¬
tibꝰ. ut hoc eis exibeatur a
potentiore: qd̾ inualidioribꝰ
exibent. Beati misericordes:
qmͣ ipsoꝵ miserebitꝰ ds̃. Mũ¬
dus corde facultas uidendi
dm̃: tanqmͣ purum ocłm ad
intelligenda et̾na gerentibus.
Beati mundo corde qm̃ ip̃i dm̃
indebũt. Pacificis dĩ similitu¬
dinẽ tanqmͣ ꝑfecte sapientibꝰ.
formatis que ad ymaginẽ dĩ.
ꝑ generationẽ renouati homi¬
miĩ. Beati pacifici: qm̃ ipsi fĩ¬
lii dei uocabunt᷑. o ista quidẽ
in hac uita possũt compleri: sic̃
cõpleta eẽ inapłis credimꝰ. Nã
illa om̃i moda ⁊ inanglicã for¬
mã mutatio. que pꝰ hanc uitã
ꝓmittit᷑: nullis u̾bis exponip᷑.
Beatigͦ qui ꝑsecutionẽ patum¬
regnũ celoꝵ. Hec octaua sen

Expanded text:
vero et optimo consilio utentibus, ut hoc eis exhibeatur a potentiore, quod inferioribus exhibent: Beati misericordes, quoniam ipsorum miserebitur. Mundis corde facultas videndi Deum, tanquam purum oculum ad intelligenda aeterna gerentibus: Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Pacificis Dei similitudo, tanquam perfecte sapientibus formatisque ad imaginem Dei per regenerationem renovati hominis: Beati pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur. Et ista quidem in hac vita possunt compleri, sicut completa esse in Apostolis credimus. Nam illa omnimoda in angelicam formam mutatio, quae post hanc vitam promittitur, nullis verbis exponi potest. Beati ergo qui persecutionem patiunregnum coelorum. Haec octava sen
Abbreviated transcription (Latin):
circũ fusa nubiũ crassitudĩe.
noq ꝑ t̾ribiles sonos atq ful¬
gores pplo ab accessu montis
absterito: s patente ad aureᷤᷤ
critũ stantiũ tranquillitate
colloqͥ. ut ꝑ gr̃e lenitatẽ remo¬
ueretur legis asꝑitas. ⁊ sp̃s ad¬
optionis auferret formidinẽ

Expanded text:
circumfusa nubium crassitudine, neque per terribiles sonos atque fulgores populo ab accessu montis absterrito, sed patente ad aures circumstantium tranquillitate colloquii: ut per gratiae lenitatem removeretur legis asperitas, et spiritus adoptionis auferret formidinem
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ mͥ etiã septiformis oꝑatio
sp̃s scĩ. de quo ysaias loquit᷑.
his gradibꝰ sententiisq con¬
gruere. s int̾ ẽ ordinis. Nam
ibi enumeratio ab excellenti¬
oribꝰ cepit: hic uͦ ab inferiori¬
bꝰ Ibi namq incipit a sapĩa
dĩ. ⁊ desunit atimore dĩ. s in¬
iciũ sapĩe timor dñi ẽ. Qua¬
ꝓpt̾ si gradatĩ tanꝙͣ ascentẽ¬
tes numeremꝰ. primꝰ ibiẽ
timor dñi. Scs: pietas. T̃¬
cus: scientia. Quartꝰ forti¬
tudo. Quintꝰ: consiliũ.
Sext ꝰ intellectus. Septi¬
mꝰ sapientia. Timor dei cõ¬
gruit humilibꝰ: dequibus
ipsoꝵ ẽ regnũ celoꝵ. id ẽ nõ
inflati. no suꝑbi: de quibꝰ apłs
dicit. Noli altũ saꝑe. s time.
idẽ noli extolli. Idietas con¬
gruit mittibꝰ. Qui enĩ pie
querit: honorat scãm script᷑¬
am.⁊ nõ rep̾hendit qd̾ nõdũ
intelligit. ⁊ ꝓpt̾ea nõ resistit.¬

Expanded text:
eptiformis operatio Spiritus sancti, de qua Isaias loquitur , his gradibus sententiisque congruere. Sed interest ordinis; nam ibi enumeratio ab excellentioribus coepit, hic vero ab inferioribus. Ibi namque incipit a sapientia Dei, et desinit ad timorem Dei. Sed initium sapientiae timor Domini est. Quapropter si gradatim tanquam ascenibi est timor Domini, secundus pietas, tertius scientia, quartus fortitudo, quintus consilium, sextus intellectus, septimus sapientia. Timor Domini congruit humilibus, de quibus ipsorum est regnum coelorum, id est, non inflati, non superbi. De quibus Apostolus dicit: Noli altum sapere, sed time, id est, noli extolli. Pietas congruit mitibus, qui enim pie quaerit, honorat sanctam Scripturam, et non reprehendit quod nondum intelligit, et
Abbreviated transcription (Latin):
ti heretici nomine xp̃ano ani¬
mas decipientes. multa ta¬
lia patiunt᷑. S id̾o excludun¬
tur ab ista mercede.qr nõ dic¬
tum ẽ tantũ. bĩ qui ꝑsecutio¬
nẽ patiunt᷑ : s additum est
ꝓpter iusticiam. Ubi au̾t sa¬
na fides nõ ẽ. non pot ẽẽ iusti¬
cia. qr iustus ex fide uiuit.
Neq scismatici aliqͥd sibi
ex ista mercele ꝓmittant.
qr similit̾ ubi caritas non ẽ
nõ potest ẽẽ iusticia. Dilectõ
enim ꝓximi: malũ nõ oꝑat᷑.
Quam si habent nõ dilaniar¬
ent corpꝰ xp̃i: quod ẽ eccł̃ia.
Queri aũt pot̾ quid int̾ sit
quod ait. cum uob̾ maledicẽt:
& dicent om̃e malũ adu̾sũ uos.
Cum maledicere: hoc sit ma¬
ium dic̾e. S alit̾ maledictũ
iactatur cũ ꝯtumelia coram
illo cui maledicit᷑: sicut dño
nr̃o dictũ est. Nonne uerum
dicimꝰ qr samaritanꝰ estu. &
demoniũ habes: Alit cũ ab¬
sentis fama ledit᷑. sic̃ de illo itẽ
scribitur. Alii dicebãt qr pro

Expanded text:
ti haeretici nomine Christiano animas decipientes, multa talia patiuntur, sed ideo excluduntur ab ista mercede, quod non dictum est tantum: Beati qui persecutionem patiuntur, sed additum est propter justitiam. Ubi autem sana fides non est, non potest esse justitia, quia justus ex fide vivit. Neque schismatici aliquid sibi ex ista mercede promittant: quia similiter ubi charitas non est, non potest esse justitia. Dilectio enim proximi malum non operatur, quam si haberent non dilaniarent corpus Christi, quod est Ecclesia. Quaeri autem potest quid intersit, quod ait, Cum vobis maledicent, et dicent omne malum adversum vos, cum maledicere, hoc sit malum dicere. Sed aliter maledictum jactatur cum contumelia coram illo cui maledicitur, sicut Domino nostro dictum est: Nonne verum dicimus, quia Samaritanus es, et daemonium habes ? aliter cum absentis fama laeditur, sicut de illo item scribitur: Alii dicebant: Quia pro
Abbreviated transcription (Latin):
mites: qm̃ ipsi hereditate poᷤ¬
sidebũt terrã. Scientia con¬
gruit lugentibꝰ: qui iam cog¬
nouerunt in scripturis quibꝰ
malis uincti teneantur: que
tanꝙͣ bona ⁊ utilia ignorãtos
apetiuer̃. de qu̾bꝰ hic dr̃. De
ati qui lugent. Eortitudo⁊
gruit esuri̾entibꝰ ⁊ sitientibꝰ.
Laborant enĩ desid̾antes gau¬
diũ deueris bonis. ⁊ amorẽ
a terrems ⁊ corporalibꝰ auer
it misericordibꝰ. hoc enĩ u¬
nũ remediũ ẽ de tantis ma¬
lis euadencli.ut dimitamus
sic̃ nob̃ dimittiuolumꝰ.⁊ ad
iunemꝰ in quo possumꝰ alioᷤ.
sic̾ ⁊ nos in quo nõ possumꝰ cu¬
pimꝰ adiuuari. de quibꝰ hic
dicit᷑. Bĩ misericordes.⁊ rła.¬
Intellectus cõgruit mundis
corde. tanqm purgato ocło qͦ
cerm possit: qd̾ corporeꝰ ocłs
nõ uidet. nec auris audunt.
nec in cor hominis ascẽdit. de

Expanded text:
mites, quoniam ipsi haereditate possidebunt terram. Scientia congruit lugentibus, qui jam cognoverunt in Scripturis quibus malis vincti teneantur, quae tanquam bona et utilia ignorantes appetierunt. De quibus hic dicitur: Beati qui lugent. Fortitudo congruit esurientibus, et sitientibus, laborant enim desiderantes gaudium de veris bonis et amorem a terrenis et corporalibus avertit misericordibus, hoc enim unum remedium est de tantis malis evadendi, ut dimittamus, sicut nobis dimitti volumus; et adjuvemus in quo possumus alios, sicut nos in quo non possumus cupimus adjuvari: de quibus hic dicitur, Beati misericordes. Intellectus congruit mundis corde, tanquam purgato oculo, quo cerni possit quod corporeus oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit : de
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ꝑseuerantibꝰ in labore dat᷑
euadendi consiliũ. qr nͥ qͥsq ad¬
iuuetur a suꝑiore: nullomͦ s
ẽ ydoneus. ut sese tantis mise¬
riarũ implicam̃tis expediat.
Est aũt iustum confiliũ. ut qͥ
se apotentiore adumari uult:
adiuuet infirmiorẽ in quo ẽ
ipse potentior. Itaq bĩ miseri¬
cordes: qr ipsoꝵ miserebit᷑ as̃.
Sexto graduẽ cordis mundici¬
a.de bona conscientia bonoꝵ
oꝑum. ualens ad cõtemplan¬
dum sũmũ illud bonũ. qͦd solo
puro ⁊ serenointellectu cerni
potest. Postrema ẽ .uiiͣ. ipsa
sapientia idẽ contẽplatio ueri¬
tatis: pacificans totũ hominẽ.
& suscipiens similitudinem
dĩ: que ita concludit᷑. Beati
pacifici: qm̃ ipsi filii dĩ uoca¬
bunt᷑. Octaua tanꝙͣ ad cap̃

Expanded text:
u perseverantibus in labore datur evadendi consilium; quia nisi quisque adjuvetur a superiore, nullo modo sibi est idoneus ut sese tantis miseriarum implicamentis expediat: est autem justum consilium, ut qui se a potentiore adjuvari vult, adjuvet infirmiorem in quo est ipse potentior: itaque Beati misericordes; quia ipsorum miserebitur. Sexto gradu est cordis munditia, de bona conscientia bonorum operum valens ad contemplandum summum illud bonum, quod solo puro et sereno intellectu cerni potest. Postremo est septima ipsa sapientia, id est contemplatio veritatis, pacificans totum hominem, et suscipiens similitudinem Dei, quae ita concluditur: Beati pacifici; quoniam ipsi filii Dei vocabuntur. Octava tanquam ad ca
Abbreviated transcription (Latin):
qui añ uos fuerũt. Nunc ꝑse¬
cutionẽ gen̾aliter posuit. ⁊ ĩ
maledictis ⁊ mdlaceratione
fame: & bene eremplo adorã¬
tui ẽ: qr uera dicentes solẽt
ꝓphe antiqui timore ꝑsecutio¬
nis au̾itatis ꝑsecutione defe

Expanded text:
qui ante vos fuerunt. Nunc persecutionem generaliter posuit, et in maledictis et in dilaceratione famae; et bene exemplo adhortatus est, quia vera dicentes solent eo Prophetae antiqui timore persecutionis a veritatis praedicatione defe
Abbreviated transcription (Latin):
ceps huiꝰ scli. qui ꝑu̾sis mordi¬
natisq dñatꝰ: ac pace intrinse¬
cus ꝯstituta atq firmata. quas¬
cũq ꝑsecutiones illis qui foras
missꝰ ẽ forinsecus concitauerit:
auget głam que scdm dm̃ ẽ.
nõ aliquid in illo edificio labe¬
factãs: s deficientibꝰ machi¬
nis sius innotesc̾e faciens. qnͣ¬
ta firmitas intus extructa st
adeo. Sq̃r. Beati qui ꝑsecuti¬
ipsoꝵ ẽ regnũ celoꝵ. Sũt aũt¬
om̃s iste: octo sententie. Iam
enĩ cet̾a cõpellans: loquitur:
ad illos qui aderãt dicẽs. xxx.¬
Beatiestis cũ uob maledicẽt:
⁊ ꝑsequent᷑ uos. Suꝑiores ãt
sententie generalit̾ digerebãt᷑.

Expanded text:
ceps hujus saeculi, qui perversis inordiceps hujus saeculi, qui perversis inordinatisque dominatur. Hac pace intrinsecus constituta atque firmata, quascumque persecutiones ille qui foras missus est, forinsecus concitaverit, auget gloriam quae secundum Deum est; non aliquid in illo aedificio labefactans, sed deficientibus machinis suis innotescere faciens quanta firmitas intus exstructa sit. Ideo sequitur: Beati qui persecutiipsorum est regnum coeloomnes istae octo sententiae. Jam enim caetera compellans loquitur ad illos qui aderant, dicens: Beati eritis, cum vobis maledicent, et persequentur vos. Superiores autem sentent
Abbreviated transcription (Latin):
dũ lum̃ hoc uideri ñ potest qui
ocłis mundis: ita nec ds̃ uidet᷑.
nisi mũdũ sit illud qd̾ uideri
tio ẽ. ubi nicħ repugnat. &̾ idõ
filii dĩ pacifici. qm̃ nicħ resistit
deo. ⁊ utiq filii similitudinem
patris habere debent. Iacifici
aũt insemetipsi sũt. qui õs aui¬
mi sui motꝰ componẽtes. ⁊ subi¬
cientes rationi id ẽm̃ti ⁊ sp̃ui:
carnalos q cõcupiscentias ha¬
bentos edomitas. funt rognũ
dĩ. in quo ita sũt ordinata oĩa.
ut id qͦd ẽ in homine p̾cipuũ ⁊
excellens. ħ imꝑet. cet̾is ⁊ non
reluctantibꝰ que sunt nobis
bestiisq cõmunia: atq idip¬
sum qd̾ excellit in homine. idẽ
mens ⁊ ratio subiciat᷑ potiori: qͦd
ẽ ipsa ueritas uingenitꝰ filiꝰ dĩ.
nͥ suꝑiori se ipse subiciat. Et hec
ẽ pax que datur int̾ra. homini¬
bꝰbone uoluntatis. Hooc uita⁊
sumati ꝑfectiq sapientis. De
huiꝰ modi regno paccatissuno &
ordinatissimo. missꝰ ẽ foras pͥn¬

Expanded text:
dum lumen hoc videri non potest, nisi dum lumen hoc videri non potest, nisi oculis mundis, ita nec Deus videtur nisi mundum sit illud quo videri tio est, ubi nihil repugnat, et ideo filii Dei pacifici, quoniam nihil resistit Deo, et utique filii similitudinem patris habere debent. Pacifici autem in semetipsis sunt, qui omnes animi sui motus componentes, et subjicientes rationi, id est menti et spiritui, carnalesque concupiscentias habentes edomitas, fiunt regnum Dei, in quo ita sunt ordinata omnia, ut id quod est in homine praecipuum et excellens, hoc imperet, caeteris non reluctantibus quae sunt nobis bestiisque communia, atque id ipsum quod excellit in homine, id est mens et ratio, subjiciatur potiori, quod est ipsa Veritas, unigenitus Filius Dei. se subjiciat. Et haec est pax quae datur in terra hominibus bonae voluntatis ; haec vita consummati perfectique sapientis. De hujusmodi regno pacatissimo et ordinatissimo missus est foras prin
Abbreviated transcription (Latin):
Conu̾si aũt ad dm̃. ca que in ħ
mundo caro amplectebant᷑ a
nutũt. Non enĩ gaudẽt his
rebꝰ quibꝰ añ gaudebãt & do¬
nec fiat in illis amor et̾noꝵ.
nõ nulla mesticia sauciantur.
amutentos et̾na leticia ꝑfruan¬
unt ⁊ sitiuĩt iusticiã qm̃ ip̃isa¬
turabunt᷑. Nam istos amato¬
res dic̃ ueri ⁊ in concussi boni. Il¬
lo gͦ cibo saturabũt᷑. de qͦ ipse dñs
dicit. meus cibꝰ ẽ ut faciã uolũ¬
tatẽ patris mei qͦd est iusticia:
⁊ illa aqͣ de qua quisqͥs biberit
ut idẽ dicit: fiet in eo fons aq̃
salientis inuitã et̾nam. Sq̃r.
Fxxuiiii. Beati misericordes: qm̃
eẽ dicit qui subueniunt mise¬
ris. qm̃ eis ita rependit᷑. ut de
miseria liberent᷑. Sqrͣ. Beati
mũdo corde: qm̃ ipsi dm̃ uidebt̃.
Quam gͦ stulti sũt. qui dm̃ is¬
tis exterioribꝰ oclis querũt. cum
corde iudeatur: sic̃ alibi scriptũ
ẽ. o in simplicitate cordis que¬
rite illũ. Hoc ẽ enĩ mundũ cor:
qͦd ẽ simplex cor. Et quẽ admo¬

Expanded text:
 ea quae in hoc mundo chara amplectebantur, amittunt: non enim gaudent his rebus, quibus ante gaudebant; et donec fiat in illis amor aeternorum, nonnulla moestitia sauciantur: amittentes aeterna laetitia perfruanunt et sitiunt justitiam; quoniam ipsi saturabuntur. Jam istos amatores dicit veri et inconcussi boni. Illo ergo cibo saturabuntur, de quo ipse Dominus dicit, Meus cibus est ut faciam voluntatem Patris mei, quod est justitia: et illa aqua, de qua quisquis biberit, ut idem dicit, fiet in eo fons aquae salientis in vitam aeternam . 7. Beati misericordes; quoniam esse dicit qui subveniunt misseris, quoniam eis ita rependitur, ut de miseria liberentur. 8. Beati mundi corde; quoniam ipsi Deum videbunt. Quam ergo stulti sunt qui Deum istis exterioribus oculis quaerunt, cum corde videatur, sicut alibi scriptum est, Et in simplicitate cordis qurite illum . Hoc est enim mundum cor, quod est simplex cor, et quemadmo
Abbreviated transcription (Latin):
celebrationẽ octauaꝵ fenarũ
q̃s in regeneratione noui hoĩs
celebramꝰ: ⁊ numero ipso pen¬
tecostes. Nam septenario nu̾o
septies multiplicaco qͦ fiunt

Expanded text:
celebratione octavarum feriarum, quas in regeneratione novi hominis celebramus, et numero ipso Pentecostes. Nam septenario numero septies multiplicato, quo fiunt
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd multa de illis dicunt᷑ ma¬
la: cum ⁊ uera dicant᷑. qnͣdo ⁊
de illoꝵ errore dicunt᷑. E̾ si a¬
tur. Non enĩ xp̃m sequitur:
qui nõ scdm ueram fidẽ ⁊ ca¬
tholicam disciplinã xp̃ianꝰ
lis. Non hic celos dici puto.
suꝑiores partes huiꝰ iusibił
mundi. Non enĩ m̾ces nr̃a
que incussa ⁊ ct̾na ẽẽ debet.¬
in reb uolubilibꝰ ⁊ tpralibꝰ collo¬
canda est. s incelis dictum pu¬
to. in sp̃ualibꝰ firmam̃tis. ubi
ra es. ⁊ int̾ram ibis. De bis ce¬

Expanded text:
quia multa de illis dicuntur mala cum et vera dicantur, quando et de illorum errore dicuntur, etsi atur. Non enim Christum sequitur, qui non secundum veram fidem et catholicam disciplinam Christianus lis. Non hic coelos dici puto superiores partes hujus visibilis mundi. Non enim merces nostra, quae inconcussa et aeterna esse debet,in rebus volubilibus et temporariis collocanda est; sed in coelis dictum puto in spiritalibus firmamentis, ubi ra es, et in terram ibis . De his co
Abbreviated transcription (Latin):
sũptio aũt sp̃s audatiam ⁊ su-¬
ꝑbiam significat. Uulgo eti¬
am magnos sp̃s suꝑbi habe
dicuntur. & tocte. quando qͥ¬
dem sp̃s etiã uentꝰ uocatur.
Unde scriptũ est. Ignis grã
dici. tanꝙͣ uento distentos :
Unde ẽ etiam illud apłi. Sci¬
entia inflat: caritas uͦ edifi¬
cat. Qua ꝓpt̾ recte hic in tel¬
liguntur pauꝑes sp̃u humi-¬
les ⁊ timentes dm̃: id ẽ ñ ha¬
bentes inflantẽ sp̃m. nec a¬
luinde om̃ino incipe oꝑtuit
beatitudinẽ. siquidẽ ꝑuentura
ẽ ad sũmam sapientiam. Initi¬

Expanded text:
sumptio autem spiritus, audaciam et superbiam significat: vulgo etiam magnos spiritus superbi habere dicuntur; et recte, quandoquidem spiritus etiam ventus vocatur. Unde scriptum est, Ignis, grandici, tanquam vento distentos? Unde est etiam illud Apostoli: Scientia inflat, charitas vero aedificat . Quapropter recte hic intelliguntur pauperes spiritu, humiles et timentes Deum, id est, non habentes inflantem spiritum. Nec aliunde omnino incipere oportuit beatitudinem; siquidem perventura est ad summam sapientiam: Initi
Abbreviated transcription (Latin):
ceñt etiam corpore uiciniorẽ.
qui p̾ceptis implendis anĩo
Et aꝑiens os suũ docẽbat eos
dicens. Ista circũ locutio qua
scribit᷑. ⁊ aꝑiens os suũ: for¬
tasse ipsa hora cõmendat ali¬
qnͣto longiorẽ fut᷑um eẽ ẜmo¬
nẽ. insi forte nõ uaccat qͦd eũ
dictum ẽ aꝑuisse os suũ. qd̾
ipse in lege uet̾i aꝑire soleret

Expanded text:
rpore viciniores, qui praeceptis adimplendis etiam animo Et aperiens os suum, docebat eos, dicens. Ista circumlocutio qua scribitur, Et aperiens os suum, fortassis ipsa mora commendat aliquanto longiorem futurum esse sermonem: nisi forte non vacet quod nunc eum dictum est aperuisse os suum, quod ipse in Lege veteri aperire soleret
Abbreviated transcription (Latin):
a int̾rauiuentiũ. Significat
enĩ quandã soliditate̾. ⁊ stabi¬
litatẽ hereditatis ꝑꝑetue: ubi
anĩa ꝑbonũ affectũ tanꝙͣ loco
suo requiescit sicut torpꝰ in ter¬
ra: ⁊ inde cibo suo alitur sic̃ corpͦ
ex t̾ra. Ipsa ẽ requies ⁊ uita sc̃õ¬
ꝵ. Mdites aũt sunt. qui cedũt
inꝓbitatibꝰ.⁊ ñ resistũt malo:
s uincunt in bono malũ. Rixẽ¬
tur gͦ ĩmites. ⁊ dimicet᷑ ꝓ terre¬
nis ⁊ temporibꝰ rebꝰ. bi aũt mi¬

Expanded text:
ficat enim quamdam soliditatem et stabilitatem haereditatis perpetuae, ubi anima per bonum affectum, tanquam loco suo requiescit, sicut corpus in terra; et inde cibo suo alitur, sicut corpus ex terra: ipsa est requies et vita sanctorum. Mites autem sunt qui cedunt improbitatibus, et non resistunt malo, sed vincunt in bono malum . Rixentur ergo immites, et dimicent pro terrenis et temporalibus rebus: Beati autem mi
Abbreviated transcription (Latin):
sicut montes dei. Qe hoc bene
significat. qd̾ ab uno magr̃o
solo docendis tantis rebꝰ: iõ
docetur in monte. Seqͣ. Et cũ¬
ꝑtinet ad dignitatẽ magist᷑.

Expanded text:
sicut montes Dei . Et hoc bene significat, quod ab uno magistro solo docendis tantis rebus idoneo docetur in monte. Sinet ad dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
panibus ⁊ duobꝰ piscibus.
fugiendo p̾cauet. Nũc ãt
ubi passurus ihcrosoluna
uenit: non refugit eos qui
se regem qui agmine głifi¬
co ⁊ ymnis dei filio ac re¬
ge dignis ad ciuitatẽ regi¬
am ducunt. non repͥmit
uoces eoꝵ qui regnũ patri¬
arche dauid ineo restaurã¬
dum.⁊ prisce benedictioĩs
dona recuꝑanda concinũt.
Uot qͥd gͦ hoc qd̾ prius fugi¬
endo declinauit. modo libes
amplectitur. Negnum¬
q quod ad huc uicturꝰ in
niundo susciꝑs noluit. iã¬
iamq exiturus ꝑ passionẽ

Expanded text:
panibus et duobus piscibus turbae fugiendo precavit. Nunc autem ubi passurus Jerosolymam venit, non refugit eos qui se regem faciunt, qui agmine glorifico et hymnis Dei Filio ac rege dignis ad civitatem regiam ducunt; non reprimit voces eorum qui regnum patriarchae David in eo restaurandum et priscae benedictionis dona recuperanda concinunt. Ut quid ergo hoc quod prius fugiendo declinavit modo libens amplectitur, regnumque quod adhuc victurus in mundo suscipere noluit jamjam exiturus per passi
Abbreviated transcription (Latin):
sane qd̾ osanna uerbũ hebra¬
icum: cõpositum ẽ ex duobuᷤ
corrupto ⁊ integro. Salua
namq siue saluifica: ap̃ eos
dr̃ osy. At uͦ anna: int̾iectio
ẽ dep̾cantis. quomͦ apud la¬
cinos int̾iectio ẽ dolentis heu:
⁊ int̾iectio admirantis pape
o dñe saluum me fac: in he¬
breo scriprum ẽ anna. adonay.
osanna: qd int̾pres nr̃ ihero¬
nimus diligentiꝰ elucidans
ita transtulit. Obsecto dñe
salua: obsecro. Idẽst namq
significat odñe ꝑ int̾iectionẽ
nificat. consumpta litt̾a .i.
uirtutem litt̾e uocalis aqua
uerbum sequens incipit an¬
na: qͥ metrici in uersibꝰ scan¬
dendis sinalimphã uocant.
quãuis illi scriptam litterã
scandentes transiliant. In
hoc aũt uerbo osanna .i. litt̾a
ne saltim scribatur. s sensu
loquentiũ saluo funditus

Expanded text:
sane quod Osanna verbum Hebraicum, compositum est ex duobus, corrupto et integro. Salva namque, sive salvifica apud eos dicitur Osi, at vero anna interjectio est deprecantis. Quomodo apud Latinos interjectio est dolentis heu, et interjectio admirantis papaeO Domine, salvum me fac, in Hebraeo scriptum est: Anna Adonai, osi anna. Quod interpres noster Hieronymus diligentius elucidans ita transtulit: Obsecro, Domine, salva obsecro. Idem namque significat O Domine, per interjectionem nificat, consumpta littera i vosi, per virtutem litterae vocalis a qua verbum sequens incipit anna. Quod metrici in versibus scandendis synaloepham vocant, quamvis illi scriptam litteram scandentes transiliant; in hoc autem verbo Osanna, i littera nec saltem scribatur, sed sensu loquentium salvo, funditus
Abbreviated transcription (Latin):
na salus siuie saluifica in al¬
tissimis: ꝑspicue docet aouẽ¬
tum dñi in carnẽ. nõ solũ hu¬
mani generis int̾ra. s ⁊ ange¬
loꝵ incelis cẽ salutem. quia
dum nos redempti ad suꝑna
ꝑducimur. eoꝵ ꝓfecto nume¬
ius qui sachana cadente erat
minoratus: impletur. Rec

Expanded text:
 salus sive salvifica in altissimis, perspicue docet adventum Domini in carne, non solum humani generis in terra, sed et angelorum in coelis esse salutem: quia dum nos redempti ad superna perducimur, eorum profecto numerus, qui Satana cadente erat minoratus, impletur. Hic
Abbreviated transcription (Latin):
siue qui nũc in eccłia existũt:
in mediacorem dĩ ⁊ hominũ
crediderunt ⁊ credunt. Qui
p̾cunt ⁊ qui secuntur: osan¬
na clamabant. O sanna aũt
latina lingua: salua nos dr̃.
Ab ipso enim salutem ⁊ prior¬
es quesierunt: ⁊ p̾sentes que¬
runt. Benedictus qui uenit
una fides ẽ p̾cedentium atq
sequentium ppłoꝵ: ⁊ sic̃ illi qͥ¬
⁊ resurrectione eius sanati sũt:
ita nos p̾terita passione illius.
ac ꝑmanente in scła resurroc¬
tione saluami. Quẽ enĩ prio¬
res nr̃i exiudaico pplo credi¬
derũt atq amauenerũt uen

Expanded text:
sive qui nunc in Ecclesia existunt, in Mediatore Dei et hominum crediderunt et credunt. Qui praeeunt, et qui sequuntur, Osanna clamant. Osanna autem Latina lingua salva nos dicitur. Ab ipso enim salutem priores quaesierunt, sequentes quaerunt; et benedictum qui venit una fides est praecedentium atque sequentium populorum. Nam sicut illi ac resurrectione ejus sanati sunt, ita nos praeterita passione illius ac permanente in saecula resurrectione salvamur. Quem enim priores nostri ex Judaico populo crediderunt atq
Abbreviated transcription (Latin):
ioninẽ hanc turbã escas: Ex
qua uniu̾sa uarietate uerboꝵ.
rerũ aũt sententiaꝵq cõcor¬
dia: satis apparet salubriter
nos doceri. nicħ querendum
in uerbis nͥ loquentiũ uolun¬
tatẽ. Cui demonstrande ĩui¬
gilare debet om̃s ueridici nar¬
panes apłoꝵ ⁊ duos pisces. to¬
ta cestam̃ti ueteris scriptura
signatur. ꝑd qnq uidelicet
panes. qnq mosaice legis li¬
bri. quibꝰ diume et̾nitatiᷤ cog¬
uitio. mundi creatio: ꝓcursꝰ
scłi labentis. ⁊ uera scruendi
religio: generi humano inno¬
tuit. ꝑ duos u̾o pisces. psal¬
mi sũt ⁊ ꝓphe figurati. quie¬
ruditum in loge di ppłm. de ꝓ¬
missione dñice incarnatioĩs
noua gr̃e dulcedine pascebãt.
qr trina scripture sacre distic¬
tione totam ueteris instrum̃¬
ti seriem comp̾hendi: dñica
auctoritate docemur. Ap¬
parens enĩ post resurrectionẽ
discipłis. ait dñs ipse. qr opor¬
tebat impleri om̃ia que scrip¬
ta sunt in lege moysi ꝓpħis ⁊

Expanded text:
in omnem hanc turbam escas. Ex in omnem hanc turbam escas. Ex qua uniuersa uarietate uerborum, rerum autem sententiarumque concordia satis apparet salubriter nos doceri nihil quaerendum in uerbis nisi loquentium uoluntatem, cui demonstrandae inuigilare debent omnes ueridici narpanes apostolorum et duos pisces tota Testamenti Veteris scriptura signatur; per quinque videlicet panes quinque Mosaicae legis libri, quibus divinae aeternitatis cognitio, mundi creatio, procursus saeculi labentis, et vera Deo serviendi religio, generi humano innotuit. Per duos vero pisces psalmi sunt et prophetae figurati, qui eruditum in lege Dei populum, de promissione Dominicae incarnationis nova gratiae dulcedine pascebant. Qua trina Scripturae sacrae distinctione, totam Veteris Instrumenti seriem comprehendi Dominica auctoritate docemur. Apparens enim post resurrectionem discipulis, ait Dominus ipse: Quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tate fatigari: quã honoranti¬
um fauore de mulceri. Hic ⁊¬
enĩ sepe securiorẽ corrumpit
animũ. illa circum spectum
semꝑ redoit ⁊ cautũ. Unde
dñs uiã nobis uite ꝙͣ sequam᷑
initians: cũ hii qui uirtutes
admirabantur regẽ eum fac̾e̾
uellent. fugit inmortẽ orate.
Cum uͦ illi qui uirtutibꝰ illiꝰ
inuidebant. eum morte̾ tra¬
dere disponerent: occurrit ꝓ¬
mptꝰ. ⁊ iunciendũ se crucifi¬
gendũ qͦue furentibꝰ obtulit.
euidentinos informans exẽ¬
plo. ut parati simꝰ ad adu̾sa se¬
cli toleranda: cauti ad blan¬
dim̃ta cum forte arripuerĩt
declinanda. ⁊ ne nos ꝓꝑa mũ
di si affluant emolliendo de¬
cipiant: crebris a dño p̾cibus

Expanded text:
tate fatigari, quam honorantitate fatigari, quam honorantium favore demulceri. Hic etenim securiorem saepe corrumpit animum, illa circumspectum semper reddit et cautum. Unde Dominus viam nobis vitae quam sequamur initians, cum ii qui virtutes ejus admirabantur, regem eum facere vellent, fugit in montem orare. Cum vero illi qui virtutibus ejus invidebant, eum morti tradere disponerent, occurrit promptus, et vinciendum se crucifigendumque furentibus obtulit, evidenti nos informans exemplo, ut parati simus ad adversa saeculi toleranda, cauti ad blandimenta cum forte arriserint, declinanda: et ne nos prospera mundi affluant, emolliendo decipiant, crebris a Domino precibus
Abbreviated transcription (Latin):
ascendere nauẽ. ⁊ ipse mox di
qui cõpleta refoctione illa ce¬
lesti continuo subiecit. Iħs gͦ
cum cognouiss qr uenturi eᷤ¬
sent ut raꝑent eum ⁊ facerẽt
eum regem: fugit iterum in
montẽ ipse solus. Ubi quippe¬
necessariũ nob uiuendi mon¬
strat exemplum. ut in bonis
que agunus. humani fauoris
retributionẽ uitemꝰ. Neq nõ
oꝑatio uirtutũ sp̃ualĩ ad cõ¬
cupiscentiã tp̃raliũ uolupta
cum. Nonnullis ⁊ enĩ conti¬
git. ut dum merituuite sub li¬
mioris mirandi minoribꝰ ac
laudabiles existerent. ⁊ iure
honorandi putarent᷑. accep¬
tis peccuniis siue p̾diis incoh¬
ata iuisticie rudimenta ꝑdẽt.¬
⁊ cum carnalibꝰ sese illecebris
atq auaricia incauti corrũ ꝑ¬
ent. ipsisetiam aquibꝰ hono¬
rabantur ꝓbonis. denuo ꝓ
malis actibꝰ nõ solum infas¬
tidũ uerũ etiam deuenirẽt
inodiũ. N dinꝰq multo ꝑi¬
dosum ẽ in his que recte agi¬
mus. aduersantiũ nos in ꝓbi¬

Expanded text:
ascendere navem, et ipse mox dimascendere navem, et ipse mox dimqui completa refectione illa coelesti continuo subjecit: Jesus ergo cum cognovisset, quia ventur essent ut raperent eum, et facerent eum regem, fugit iterum in montem ipse solus . Ubi necessarium nobis vivendi monstrat exemplum, ut in bonis quae agimus, humani favoris retributionem vitemus, neque nos operatio virtutum spiritualium ad concupiscentum. Nonnullis etenim contigit, ut dum ob meritum vitae sublimioris mirandi in moribus ac laudabiles existerent, et jure honorandi putarentur, acceptis pecuniis sive praediis, inchoata justitiae rudimenta perderent, et cum carnalibus sese illecebris atque avaritia incauti corrumperent, ipsis etiam a quibus honorabantur pro bonis, denuo pro malis actibus non solum in fastidium, verum etiam devenirent in odium. Minusque multo periculosum est in his quae recte agimus, adversantium nos improbi
Abbreviated transcription (Latin):
de. ⁊ confortamini. Oillena¬
riꝰ enĩ numerꝰ ultrã quem
nulla nr̃a cõputatio succresc̃:
plenitudinẽ reꝵ de quibꝰ agi¬
tur indicare consueuit. Qui¬
nario uͦ numero qͥnq notis¬
sum corporis nr̃i sensꝰ expͥmũ¬
⁊ tactus. In quibꝰ singłis qͥ¬
cumq uirilit̾ agere ⁊ confor¬
tari satagunt: sobrie ⁊ iuste
⁊ pieuiuendo. ut celestis sa¬
pientie mereant᷑ dulcecline
dapibꝰ satiauit: figurantur.
Nec p̾tereundũ qd̾ refectu¬
rus multitudinẽ. grãs egit.
Egit quippe grãs: ut ⁊ nos
de ꝑceptis celitus muneribus.
gr̃as semꝑ ag̾e̾ doceret. Et
ipse qnͣtũ de nr̃is ꝓfectibus
gratuletur. de nr̃a sp̃ualire¬
fectione gaudeat intimaret.
innauicłam: ⁊ p̾cedere eũ
tranffretum donec dimite¬
ret turbas. Discipłis uissit
tranffretare: ⁊ compellit ut
ascenlant nauicłam. Quo
ẜinone ostendit᷑ inuitos eos
a dño recessisse. dũ amore p̾¬
poris ab eo uolunt separari.¬
Ia6. S quare iuissit discipłos

Expanded text:
et confortamini . Millenarius autem numerus, ultra quem nulla nostra computatio succrescit, plenitudinem rerum, de quibus agitur, indicare consuevit. Quinario vero, quinque notissimi corporis nostri sensus exprimunet tactus. In quibus singulis quicunque viriliter agere, et confortari satagunt, sobrie, et juste, et pie vivendo, ut coelestis sapientiae mereantur dulcedine dapibus satiavit, figurantur. Nec praetereundum quod refecturus multitudinem gratias egit. Egit quippe gratias, ut et nos de perceptis coelitus muneribus gratias semper agere doceret, et ipse quantum de nostris profectibus gratuletur, de nostra spiritali refectione gaudeat, intimaret. in naviculam, et praecedere eum trans fretum, donec dimitteret turbas. Discipulis praecipit transfretare, et compellit ut ascendant in naviculam: quo sermone ostenditur invitos eos a Domino recessisse, dum amore oris ab eo nolunt separari. Quare coegerit discipulos
Abbreviated transcription (Latin):
etiam supͣ fenũ discubuerũt.
scripcum qͥppe ẽ. om̃is caro
discumbentes. dñicis pascũ¬
tur alim̃tis: qui ꝑ studiũ con¬
tinentie calcatis illecebris
carnaliũ concupiscentiaꝵ.
audiendis implendisq dĩ
uerbis oꝑam inpendũt. Ac
ceptis qͥnq panibꝰ ⁊ luobꝰ
piscibꝰ. aspiciens in celũ be¬
nedixit ⁊ fregit: & dedit dis

Expanded text:
 discubuerunt. Scriptum quippe est, Omnis caro discumbentes Dominicis pascuntur alimentis, qui per studium continentiae calcatis illecebris carnalium concupiscentiarum, audiendis implendisque Dei verbis operam impendunt. Et acceptis quinque panibus, et duobus piscibus, intuens in coelum benedi
Abbreviated transcription (Latin):
ligerent scripturas: intelloc¬
taᷤsp̾ualit̾ fidelibꝰ traderet᷑
auditoribꝰ. quasi benedicẽs
panib ꝯapłicis ac piscibꝰ. hos¬
q int̾ne suauitatis donamł¬
tiplicans. turbis disꝑtiri p̾ce¬
pit. Bene aũt uxta engłiũ
iohis. panes qui legẽ desig¬
nant. ordeacei fuisse referun¬
tunt᷑. Scimꝰ aũt ordeũ ita
creatũ: ut ad medullã eiꝰ uix
ꝑueniatur. Uestitur enim
eadem medulla tegmine pa¬
lee ⁊ ipsa palea tenax ⁊nihe¬
rens. ut cum labore exuat᷑.
Talis ẽ lutera ueteris testam̃¬
ti. uestita tegminibꝰ carna¬
liũ sacram̃toꝵ. s si ad eius
medullã ꝑueniatur: pascit

Expanded text:
igerent Scripturas et intellecta spiritualiter fidelibus traderent auditoribus, quasi benedicens panibus apostolicis ac piscibus, hosque internae suavitatis dono multiplicans, turbis dispertiri praecepit. Bene vero juxta Evangelium Joannis panes, qui legem designant, hordeacei fuisse referunnt. Nostis autem hordeum ita creatum ut ad medullam ejus vix perveniatur: vestitur enim eadem medulla tegmine paleae, et ipsa palea tenax et inhaerens, ut cum labore exuatur. Talis est littera Veteris Testamenti, vestita tegminibus carnalium sacramentorum. Sed si ad ejus medullam perveniatur, pascit
Abbreviated transcription (Latin):
ppłs nõ potint manducare:
Incelliguntur gͦ quedam
secretiora intelligentie: q̃
multitudo nõ potest caꝑe
Quid gͥ restat nͥ ut secreti¬
ora intelligentie que nõ po¬
test caꝑe multitudo. illis
credantur qui idonei sũt
qr duodenario numero so¬
let ꝑfectionis cuiꝰlib sũma
figurari. Recte ꝑ .xii. cofi¬
nos fragmentoꝵ plenos. oĩs
doctoꝵ sp̃ualiũ chorꝰ expri¬
mitur. qr obscura scriptu¬
rarũ que ꝑse turbe neque

Expanded text:
e? Intelliguntur ergo quaedam secretiora intelligentiae, quae multitudo non potest capere. Quid ergo restat, nisi ut secretiora intelligentiae, quae non potest capere multitudo, illis credantur qui idonei sunt  duodenario numero solet perfectionis cujuslibet summa figurari, recte per duodecim cophinos fragmentorum plenos, omnis doctorum spiritalium chorus exprimitur, qui obscura Scriptur
Abbreviated transcription (Latin):
Quanta uideoꝵ miidia qui
contra dñm malicie furor ex¬
citerit. ex om̃ibus pene locis
cuglii docemur. Ecce enim
ioħm de quo dictum ẽ quia
signũ focit nullũ amortuis
potuisse resurg̾e̾ nullo attestã¬
te credebant. Iħ̃m aũt uirum
approbatum a dõ uirtutibus
⁊ signis. cuiꝰ uidelic morrẽ
elem̃ta tremuet̃. Nesurrec¬

Expanded text:
Quanta Judaeorum invidia, qui contra Dominum malitiae furor exstiterit, ex omnibus pene locis Evangelii docemur; ecce enim Joannem de quo dictum est, quia signum fecit nullum, a mortuis potuisse resurgere, nullo attestante credebant. Jesum autem virum approbatum a Deo virtutibus et signis , in cujus videlicet morte elem
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ dñs scdmn narrationẽ iohis
ꝓspectis turbis quesiuut aphi¬
lippo temptans eum. unde ill
esce dari possent. Potest mo¬
uere quomodo sit uerũ qͥ alii
narrauerũt priꝰ dixisse dño
disciplos ut dimiiteret tur¬
bas. quo possint sibi aluñta
emere de proximis: quibus
ille respondit scdm matħm. ñ
habent necesse ire. date ei suoᷤ
manducare: cui etiam marchꝰ
luchas consentuĩt. tantũ hoc
p̾termittentes qd̾.ut: nõ hñt
necesse ire. Incelligicur gͦ pꝰ
hec uerba dñĩ inspexisse mul¬
titudinẽ. ⁊ dixisse philippo:
qd̾ ioħs cõmemorat. isti aũt
pret̾ miser̃. deinde qͥ philippꝰ
apud iohm respond. hoc mar¬

Expanded text:
enim Dominus, secundum narrationem Joannis, prospectis turbis, quaesivit a Philippo, tentans eum, unde illis escae dari possent; potest movere quomodo sit verum, quod alii narraverunt, prius dixisse Domino discipulos, ut dimitteret turbas, quo possent sibi alimenta emere de proximis locis: quibus ille respondit secundum Matthaeum, Non habent necesse ire; date eis vos manducare. Cui etiam Marcus que consentiunt, tantum hoc praetermittentes quod ait, Non habent necesse ire. Intelligitur ergo post haec verba Dominum inspexisse multitudinem, et dixisse Philippo quod Joannes commemorat, isti autem praetermiserunt. Deinde quod Philippus apud Joannem respondit, hoc Mar
Abbreviated transcription (Latin):
oecedimus At tam̃ dicendũ
ẽ transitorie qd̾ postꝙͣ dñs
uenerit in desertum. secute
sũt eũ turbe mulce. Nam an¬
te ꝙͣ ueniret in solitudines
gentiũ. ab uno tantum ppło
colebatur. Et exiens uidit
udetur. aspectu sitecigerit
calet. In loco deserto erãt dñs
secute sũt eum turbe multe:
relinquentes cuutates suas.
hoc ẽ pristinas conu̾sationes.
⁊ uarietates dogmatũ. Egreᷤ¬
sus aũt iħs. significat. q̃ turbe
habuerint quidẽ cundi uolũ¬
tatẽ: s uires ꝑuemendi nõha
buerint. Ideo saluator egredi
ut potens puisq saluatorac
medicus excipiendo fatigatoᷤ.
docendo inscios: sanando egro¬
tos. reficiendo ieumos: qnͣtũ
deuotione credentiũ delecte¬
cur insinuat. Iuxta uͦ legis al¬
legorie pͥetentẽ deserta genti¬
um xp̾m. multe fideliũ cat̾ue
relictis menibꝰ pͥsce conuer¬
sationis: neglectoq uarioꝵ
dogniatum p̾sidiũ socuntur.
Et qui prius notus inuidea
ma ⁊ sagite. ⁊ lingua eoꝵ ma¬

Expanded text:
cedemus. Attamen dicendum est transitorie, quod postquam Dominus venerit in desertum, secutae sunt eum turbae plurimae. Nam antequam veniret in solitgentium, ab uno tantum populo colebatur. Et exiens vidit detur aspectu, si tetigeris, calet. In loco deserto erat Dominus; secutae sunt eum turbae, relinquentes civitates suas, hoc est, pristinas conversationes et varietates dogmatum. Egressus autem Jesus, significat quod turbae habuerint quidem eundi voluntatem, sed vires pervenienbuerint; ideo Salvator egreditut potens piusque salvator ac medicus excipiendo fatigatos, docendo inscios, sanando aegrotos, reficiendo jejunos, quantum devotione credentium delectetur, insinuat. Juxta vero leges allegoriae, petentem deserta gentium Christum multae fidelium catervae relictis moenibus priscae conversationis, neglectoque variorum dogmatum munimine sequuntur. Et qui prius notus in Judaea ma et sagittae, et lingua eorum ma
Abbreviated transcription (Latin):
nuntiant saluatori. qua au¬
dita secedit in locum desertũ¬
seorsũ. Nonut quidã arbitrã¬
cur timore mortis. s parcens
mumicis suis. ne homicidio
homitidiũ iungerẽt. uł ĩ diẽ
pasche suũ interitũ differens.
in quo ꝓpt̾ sacram̃tum inmo¬
landus ẽ agnus. ⁊ postos cre¬
dentiũ sangune resꝑgendi.
Siue ideo recessit. ut p̾beret
nob̃ exemplũ uitande ultro
tradentiũ se temeritati. qr ñ
oms eadẽ constantia ꝑseuerãt
intorm̃tis. quo se torquendos
offerũt. Obhanc causã ⁊ in a¬
lio loco p̾cipit. Cum uos ꝑsecu¬
ti fuerĩt inistam ciuitat̾e̾. fugi¬
te maliam. E legant̾ quoq
eugłista ñ ait. fugit in locum
desertũ: secessit. ut ꝑsecutores
utauerit. magis ꝙͣ cimuerit.
Alit̾. Postquã auideis ⁊ re¬
ge iuideoꝵ. ꝓpħe truncatũ est
cap̃: ⁊ linguam ac uocẽ apud
eos ꝑlidit᷑ ꝓpħia. iħs tempꝰ ex

Expanded text:
nuntiant Salvatori, qua audita, secessit in locum desertum. Non, ut quidam arbitrantur, timore mortis, sed parcens inimicis suis, ne homicidio homicidium jungerent. Vel in diem Paschae suum interitum differens, in quo propter sacramentum immolandus est agnus, et postes credentium sanguine respergendi . Sive ideo recessiteret exemplum vitandae ultro tradentium se temeritatis: quia non omnes eadem constantia perseverant in tormentis, qui se torquendos offerunt. Ob hanc causam, lio loco praecipit: Cum vos persecuti fuerint in ista civitate, fugite in aliam . Eleganter quoque evangelista non ait, fugit in locum desertum, sed secessit, ut persecutores vitaverit magis quam timuerit. Aliter: Postquam a Judaeis et rege Judaeorum prophetae truncatum est caput, et linguam ac vocem apud eos perdidit
Abbreviated transcription (Latin):
dea. uenit indesertũ locũ: secũ¬
tur eum turbe relictis ciuita¬
tibꝰ suis. Egreditur. ad cos iħs:
miseretur turbe. curat langui¬
dos coꝵ. Et hoc facit nõ mane.
nõ crescente die: nõ meridie. s
occubuit: a diutina sp̃ualis

Expanded text:
desertum locum; sequuntur eum turbae, relictis civitatibus suis; egreditur ad eos Jesus, miseretur turbae, curat languidos eorum: et hoc facit non mane, non crescente die, non meridie, sed occubuit, et finis
Abbreviated transcription (Latin):
dei uirtutem ⁊ dĩ sapientiã.
Inqua nimirũ sententia.
uirtutẽ ad signa retulit.
ad doctrinam ꝓpt̾ grecos:
id est gentes. Nonne hic
ratur dñs ã sius. quãquã
⁊ locendi prudentia.⁊ ope¬
randi uirtus. admirationẽ
cõmoueret. In fidelitas ta¬
m̃ coꝵ. ueritatem iudicii ñ
recepit. Non enĩ hec in ho¬
mine dm̃i agere. qnͣ etiam
patrẽ ipsuis matiẽ frẽsq
nũcupant: ⁊ pat̾ne artis
quidã obꝓbria lascessiunt.
S plane hic fabri erat filiꝰ.
ferrum igne uincentis. om¬
nẽ scłi uirtutẽ iudicio de co¬
quentis. massãq forman
bantur om̃s : ⁊ int̾ tot tan¬
taq magnifica que gere¬
bat. corporis contemplati¬
one cõmouebantur. Non¬
aũt certi ꝓuisione sacram̃¬
ti. dñs incarne apparens
faber ⁊ fabri filiꝰ estimari
ac diciuoluit. qnͥ potius
etiam ꝑ hoc se eius ante scła
filiũ ẽẽ docuit. qui fabrica¬
tor om̃ium in principio cre¬
auit ds celum ⁊ t̾ram. Nã
⁊ si humana nõ sunt cõpa

Expanded text:
Dei virtutem et Dei sapientiam . In qua nimirum sententia virtutem ad signa retulit ad doctrinam propter Graecos, id est, gentes. Nonne hic ratur Dominus a suis. Quamquam et docendi prudentia, et operandi virtus admirationem commoveret; infidelitas tamen eorum veritatem judicii non recipit. Non enim credunt haec in homine Deum agere: quin etiam patrem ipsius, matrem, fratresque nuncupant, et paternae artis quodam opprobrio lacessunt . Sed plane hic fabri erat filius, ferrum igne vincentis, omnem saeculi virtutem judicio decoquentis, massamque formantbantur omnes: et inter tot tamque magnifica quae gerebat, corporis ejus contemplatione commovebantur. e certi provisione sacramenti, Dominus in carne apparens faber, et fabri filius aestimari, ac dici voluit. Quin potius etiam per hoc se ejus ante saecula Filium esse docuit, qui fabricator omnium in principio creavit Deus coelum et terram. Nam et si humana non sunt compar
Abbreviated transcription (Latin):
ESPERE aũt¬
facto. accesserũt ad eum
discipli eiꝰ dicentes. Desertꝰ¬
e locus. ⁊ hora iam p̾cerit. Di¬
mitte iam p̾terit. ut euntes¬
in castella emant sibi escas.
sã. Hoc gͦ miracłin qͥ omnes¬
.iiiͦ. cõmemorant.⁊ putantꝰ
int̾ se aliqͥd discrepare: consi¬
derandũ atq tractandũ est.¬
ad cetera similia regłe locuti¬
onũ discantur: quibꝰ tam di¬
uersis cadem tam̃ sententia
retinetur: ⁊ cadẽ reꝵ ueritas

Expanded text:
docendo inscios, sanando aegrotos, reficiendo jejunos, quantum devotione credentium delectetur, insinuat. Juxta vero leges allegoriae, petentem deserta gentium Christum multae fidelium catervae relictis moenibus priscae converistae commemorant, et putantur inter se aliquid discrepare considerandum atque tractandum esad caetera similia regulae locutionum discantur, quibus tam diversis eadem tamen sententia retinetur, et eadem rerum veritas
Abbreviated transcription (Latin):
constitutus: s celesti ratione
ꝓuisus. Quia enĩ iterũ dic̃
norationẽ eius qui de terra ẽ.
decollatio illa incarcere ⁊ in
obscuro patrata capitis obla¬
tio designat. Idorro increm̃¬
tum eius qui de celouenit ⁊
supͣ om̃s est: illa incruce ex¬
altatio que sub diuo ⁊ omni
expectante ppło facta ẽ: a ꝑ¬
tã denuntiat. Exaltatus qͣp¬
pe incruce. capiit erectum ad
celos tenuit. manꝰ supͣ t̾ras
ad aquilonẽ tendit ⁊ austrũ.
ut ⁊ celi se cẽ dñm. ⁊ uniuer¬
sam t̾ram. om̃sq potestates
acrias suc ditioni subditas.
ipsoetiam corporis situ figu¬
raret. Infima crucis. ipsuiᷤ
t̾re abdita penetrabat᷑: ut
in fẽroꝵ regnũ. passione illiꝰ
tranfixum ac destructũ esse
signaretur. Regem hunc
eẽ credentiũ scripto in cruce
titulo adstantes hebrei greci
⁊ romani legebant: ut uide¬
licet ciꝰ imꝑiũ appareret ꝑ
om̃s gentes eẽ dilatandum.
una sengentia complectit di¬

Expanded text:
constitutus, sed coelesti ratione constitutus, sed coelesti ratione provisus. Quia enim iterum dicitnorationem ejus qui de terra est, decollatio illa in carcere et in obscuro patrata capitis ablatio designat. Porro crementum ejus qui de coelo venit, et supra omnes est, illa in cruce exaltatio quae sub divo et omni spectante populo facta est, aperte denuntiat. Exaltatus quippe in cruce, caput erectum ad coelos tenuit, manus super terras ad aquilonem tetendit et austrum, ut et coeli se esse Dominum, et universam terram omnesque potestates aereas suae ditioni subditas ipso etiam corporis situ figuraret. Infima crucis ipsius terrae abdita penetrabant, ut inferorum regnum passione illius transfixum ac destructum esse signaretur. Regem hunc esse credendum scripto in cruce titulo, astantes Hebraei, Graeci et Romani legebant, ut videlicet ejus imperium appareret per omnes gentes esse dilatandum. una sententia complectitur, di
Abbreviated transcription (Latin):
tucum sublimitate putabat᷑
distinctione tp̃ris quo ntq il¬
loꝵ natus ẽ satis aꝑte signatũ
ẽ. quia iohs quidẽ quẽ oporte¬
lut minui. cum diurmĩ lum̃
docrescere incipit natus est.
Dñs añt qui uera lux mũdi
ẽ: coanni tp̃re quodies cresce̾
incipiunt. luci flua nb sue do¬
na natiuitatis exhibuit. Qͦꝵ¬
tam̃ passiones diuerso ordĩe
cõsũmari. certa suꝑne ꝓuisioĩs
dispensatione gestum ẽ. ut ui¬
delicet redemptor nr̃ extra por¬
cam ciuitatis cuncto assistente
ppło sublcuaretur incruce̾: p̾¬
cursor uͦ eius collectis indomo
comuiui magrãtibꝰ itq obti¬
matibꝰ plebis misso tantum
spiculatore inabdito carceris
capite truncaretur. Et quidẽ
congruũ uidebat᷑. ut misteri¬
um dñice ciucis. crucifixus
p̾figuraret ioħs. S qr idem
aiebat. illũ oportet crescere
me aũt minui. Hoc ẽ illum
oportet incelligi. me aũt quẽ
parem utriusq qualitatem.
dispar modus passionis insi¬
nuat. nõ carmficũ potestace

Expanded text:
tutum sublimitate putabaturdistinctione temporis quo uterque illorum natus est, satis aperte signatum est, quia Joannes quidem, quem oportebat minui, cum divinum lumen decrescere incipit, natus est. Dominus autem, qui vera lux mundi est, eo anni tempore quo dies crescere incipit, luciflua nobis suae dona nativitatis exhibuit. Qtamen passiones diverso ordine consummari, certa supernae pro visionis dispensatione gestum est: ut videlicet Redemptor noster extra portam civitatis cuncto assistente populo, sublevaretur in crucem; praecursor vero ejus collectis in domum convivii magistratibus atque optimatibus plebis, misso tantum spiculatore, in abdito carceris, capite truncaretur. Et quidem congruum videbatur ut mysterium dominicae crucis crucifixus praefiguraret Joannes; sed quia idem aiebat: Illum oportet crescere, me autem minui, hoc est, illum oportet intelligi, me autem quemparem utriusque qualitatem, dispar modus passionis insinuat, non in carnificum potestate
Abbreviated transcription (Latin):
coactus. ⁊ principiũ ad ia¬
centiũ metu atq exemplo
deprauatus ⁊ uictꝰ: illece¬
bris uoluptatis etiã mestꝰ
obtemꝑat. Igitur int̾ reliqͣ
dissoluti ppłi gaudia: in disco
ioħiscaput affertꝰ. Dampno
scilicet legis uoluptas corpoꝵ
⁊ scłares luxus augetur: et
ita ꝑ puellam ad matrẽ de fer¬
cur. Ac sic ꝓbrosusisrł ⁊ uo
luptati ⁊ in fidelitati sue fa¬
milie scilicet antea gentium
sepultis: discipli eiꝰ res ita

Expanded text:
coactus, et principum adjacoactus, et principum adjacentium metu atque exemplo depravatus et victus, illecebris voluptatis etiam moestus obtemperat. Igitur inter reliqua dissoluti populi gaudia, in disco Joannis caput affertur ; damno scilicet legis voluptas corporum et saecularis luxus augetur: et ita per puellam ad matrem defertur. Ac sic probrosus Israel et voluptati et infidelitati suae familiae, scilicet antea gentium, sepultis, discipuli ejus res ita