comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa sefecit ᷤ Quadib& igitur corporales uel semina¬
les causie gignendis rebus adhibenitur siue operatio¬
nibus angelorũ. authominũ. autquorũcũq anima¬
liũ siuemariũ feminarũq: mixtionibus. quadib&
&iam desideria motus uaeanimae matris ualeant¬
aliquid liniamentorũ autcolorũ aspargere teneris
molliq conceptibus ipsis omnino naturas quaesicud
sic insuogere afficiantur ponfacit pisi sũmus ds.
Cuius occulta potentia cuncta pen&rans incontamina¬
bili praefentia facit eẽ quicquid aliquomodõe In
quantũcũqquia nisi faciente illo nontale ueltale
e& sed prorsuseẽ nonposs&. Quapropt̃ siin illaspe¬
cie quã forinsecus corporalibus opifices rebus impo¬
nunt. urbẽ romã. urbẽ alexandriã nonfabros
& architectos sed reges quorũ uoluntate consilio
impio fabricata sunt. illã romulũ. illã alexandrũ
habuis sedicimus conditores quanto potius p̃nisidm̃.

Expanded text:
ipsa se fecit. Quaelibet igitur corporales uel seminaipsa se fecit. Quaelibet igitur corporales uel seminales causae gignendis rebus adhibeantur, siue operationibus angelorum aut hominum aut quorumque animalium siue marium feminarumque mixtionibus; quaelibet etiam desideria motusualiquid liniamentorum aut colorum aspergere teneris mollibusque conceptibus: ipsas omnino naturas, quae sic uel sic in suo genere afficiantur, non facit nisi summus Deus, cuius occulta potentia cuncta penetrans incontaminabili praesentia facit esse quidquid aliquo modo est, in quantumcumque est; quia nisi faciente illo non tale uel tale esset, sed prorsus esse non posset. Quapropter si in illa specie, quam forinsecus corporalibus opifices rebus inponunt, urbem Romam et urbem Alexandriam non fabros et architectos, sed reges, quorum uoluntate consilio imperio fabricatae sunt, illam Romulum, illam Alexandrum habuisse dicimus conditores: quanto potius non nisi Deum
Abbreviated transcription (Latin):
rarũ quafit ut omnino naturaefinteis quoq fauentib
illidõ tribuo cui se&iam ipsidebere quod sunt cũgratiarũ
actione nouerunt .Nonsolũ igitur agricolas pondi¬
cimus fructuũ quorũq creatores cũlegamus peque
qui plantatẽ aliquid neq quirigat sed quiincrem̃tũ
datds̃. sedneq ipsa quidem terram quãuis mat̃omniũ
fecunda uideatur. Quagerminibus erũpenti a pio¬
u& & fixa radicibus contin&. Cumitidem loginis
ds̃ illidat corpus quomodo uoluerit. Et unicuique
seminũ propriũ corpus. It aner feminã sui puerperi
creatricẽ appellare debemus. sed potius illũ quicuidã
famulo suodixit: Priusquãt eformarẽ inutero poui
te quãuis anima sic ulsic affecta pregnantis ualea
aliquibus uelut induere qualitatibus f&ũ sicutdeur¬
gis uariatis fecit iacob. ut pecora colore uariagignerent᷑
uaturã tam̃ illã quaegignitur tam ipsi ñ fecit quãnec

Expanded text:
rarum, qua fit ut omnino naturae sint, eis quoque fauentibus rarum, qua fit ut omnino naturae sint, eis quoque fauentibus illi Deo tribuo, cui se etiam ipsi debere quod sunt cum gratiarum actione nouerunt. Non solum igitur agricolas non dicimus fructuum quorumque creatores, cum legamus: Neque qui plantat est aliquid neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus; sed ne ipsam quidem terram, quamuis mater omnium fecunda uideatur, quae germinibus erumpentia promouet et fixa radicibus continet, cum itidem legamus: Deus illi dat corpus quo modo uoluerit et unicuique seminum proprium corpus. Ita nec feminam sui puerperii creatricem appellare debemus, sed potius illum qui cuidam famulo suo dixit: Priusquam te formarem in utero, noui te. Et quamuis anima sic uel sic affecta praegnantis ualeat aliquibus uelut induere qualitatibus fetum, sicut de uirgis uariatis fecit Iacob, ut pecora colore uaria gignerentur: naturam tamen illam, quae gignitur, tam ipsa non fecit, quam nec
Abbreviated transcription (Latin):
es astificibus quibusq tribuatur. Haccautẽ altera
nonnisi uni astifici creatori & conditoridõ qui
mundũ ipsũ & angelos sineullo mundo & sineullis
angelis fecit quaenim ũi diuina &utita dicã effectiua
quae fieriuescit sed facere accepit speciem cũ munđ
fier& ratunditas cadi. &rtitunditas solis eadem
ũi diuina &effectiua quaefieri nescit sed facere
Accepit speciem ratunditas soli & rutunditas pomi
&c&erac figurae naturales quas uidemus in rebus
quibusq nascentibus nonextrinsecus adhiberi
sed intima creatoris potentia: Quidixit caelũ& trã
ego impleo. &cuius sapientiaẽ quacatangit a fine
usq ad finẽ fostiter & disponit omnia suauiter
Proindefacti primitus angdi. Cuius modi ministeriũ
prebuerunt creatori coiera facienti pescio pec tribuere
illis audeo quod foste non possunt. Nerdebeo denegire
quod possunt. Creationẽ tam̃ conditionẽq: omniũ natu¬

Expanded text:
es artificibus quibusque tribuatur; haec autem altera es artificibus quibusque tribuatur; haec autem altera non nisi uni artifici, creatori et conditori Deo, qui mundum ipsum et angelos sine ullo mundo et sine ullis angelis fecit. Qua enim ui diuina et, ut ita dicam, effectiua, quae fieri nescit, sed facere, accepit speciem, cum mundus fieret, rutunditas caeli et rutunditas solis: eadem ui diuina et effectiua, quae fieri nescit, sed facere, accepit speciem rutunditas oculi et rutunditas pomi et ceterae figurae naturales, quas uidemus in rebus quibusque nascentibus non extrinsecus adhiberi, sed intima Creatoris potentia, qui dixit: Caelum et terram ego inpleo, et cuius sapientia est, quae adtingit a fine usque ad finem fortiter et disponit omnia suauiter. Proinde facti primitus angeli cuius modi ministerium praebuerint Creatori cetera facienti nescio; nec tribuere illis audeo quod forte non possunt, nec debeo derogare quod possunt. Creationem tamen conditionemque omnium natu
Abbreviated transcription (Latin):
ne careant quaquaerunt unde iuste uideant᷑
sacra & sacrificia facere quasi conditoribus suis
facilecarebunt & amhuius opinionis errore
Neq enim fisest illius paturae quãlib& minimȩ
mostalisq creatorem pisidmn credere acdicere
x antequam possit intellegiꝰ Angli autẽ quosilli¬
deos libentius appellant. &iam si adhibent uel
iussi ul missi operationẽsuã rebus quaegignunt᷑
inmundo tam pon eosdicimus creatores anima¬
lium. quã nec agricolas frugũ absq arboru. XXUI
umenim alia sit species quae adhib&ur extrin¬
secus cuicũq materiae corporali sicut ope¬
rantur homines figuli& fabri. atq id genus opifi¬
ces qui&iam pingunt & fingunt formas similes
corporibus animaliũ. Aliauero quae intrinsecus
efficientes causas habent desecr&o &occulto nature
uiuentis atq intellegentis arbitrio quae non solũ
uiturales corporũ species: uerũ&iam ipsas animan¬
tiũ animasdum non fit. Facit supradicta illa speci¬

Expanded text:
ne careant, qua quaerunt unde iuste uideantur sacra et sacrificia facere quasi conditoribus suis, facile carebunt etiam huius opinionis errore. Neque enim fas est ullius naturae quamlibet minimae mortalisque creatorem nisi Deum credere ac dicere, et antequam possit intellegi. Angeli autem, quos illideos libentius appellant, etiamsi adhibent uel iussi uel permissi operationem suam rebus quae gignuntur in mundo, tam non eos dicimus creatores animalium, quam nec agricolas frugum adque arborum. CAPUT um enim alia sit species, quae adhibetur extrinsecus cuicumque materiae corporali, sicut operantur homines figuli et fabri adque id genus opifices, qui etiam pingunt et effingunt formas similes corporibus animalium; alia uero, quae intrinsecus efficientes causas habet de secreto et occulto naturae uiuentis adque intellegentis arbitrio, quae non solum naturales corporum species, uerum etiam ipsas animantium animas, dum non fit, facit: supra dicta illa speci
Abbreviated transcription (Latin):
flatũ facere. animã hominis eẽ uoluiss& &iam
coniugẽ illi in adiutoriũ generandi excius latere
osse detracto fecit uids. Neq enĩ hacc carnalicon¬
su&udine cogitanda sunt ut uidere solemus opi¬
fices exmateria qua tũq terrena corporalibus
membris quod astis industria potuerint fabrican¬
tes manusdĩ. potentiadĩe quienim uisibilia in u¬
sibiliter operatur sedhaec fabulosa potius quã
qñm non nouerunt infideliter cogitant quasi
non haec ipsa quae nouerunt dehumanis concep¬
tibus atq pastubus sun expestis parrarentur
incredibiliora uiderentur quãuis & caipsa ple¬
riq magis naturae corporalibus causis quam
oꝑeribus diuinae mentis assignant.
edcũhis nullũ nobisest in his libris pegotiũ
non ab illo sumodõ quifabricatus est mundum.
sed ab aliis minoribus quosquidem ipse cre uie

Expanded text:
flatum facere?, animam hominis esse uoluisset, etiam coniugem illi in adiutorium generandi ex eius latere osse detracto fecit, ut Deus. Neque enim haec carnali consuetudine cogitanda sunt, ut uidere solemus opifices ex materia quacumque terrena corporalibus membris. quod artis industria potuerint, fabricantes. Manus Dei potentia Dei est, qui etiam uisibilia inuisibiliter operatur. Sed haec fabulosa potius quam m non nouerunt, infideliter cogitant; quasi non haec ipsa, quae nouerunt de humanis conceptibus adque partubus, si inexpertis narrarentur, incredibiliora uiderentur; quamuis et ea ipsa plerique magis naturae corporalibus causis quam operibus diuinae mentis adsignent.ed cum his nullum nobis est in his libris negotium,non ab illo summo Deo, qui fabricatus est mundum, sed ab aliis minoribus, quos quidem ipse creaue
Abbreviated transcription (Latin):
mendandã hommnibus quã cigratasit &iam inplu¬
ribus unitas genus instituis s& humanũ. XXIIIR¬
ccitergo ds̃ hominẽ ad imaginẽsuã. talem
quippe illi animã creauit qua ꝑrationẽ
atq intellegentiã omnibuse& praestantior
animalibus terrestribus & natatilibus & uolatili¬
bus quaementẽ huius modi non haberent. Et cũui¬
rũ terreno formass& expuluere. eiq animam
qualẽdixi siuequã iimfecerat sufflando indidiss&
siue potius sufflando feciss&. eumq flatũ quẽ
sufflando fecit¶namquid est aliud sufflarequã¬

Expanded text:
mendandum hominibus. quam ei grata sit etiam in plumendandum hominibus. quam ei grata sit etiam in pluribus unitas, genus instituisset humanum. cit ergo Deus hominem ad imaginem suam. Talem quippe illi animam creavit, qua per rationem atque intelligentiam omnibus esset praestantior animalibus terrestribus et natatilibus et volatilibus, quae mentem hujusmodi non haberent. Et cum virum terreno formasset ex pulvere, eique animam qualem dixi, sive quam jam fecerat sufflando indidisset, sive potius sufflando fecisset, eumque flatum quem sufflando fecit, nam quid est aliud sufflare, qua
Abbreviated transcription (Latin):
qffectu homines necterentur. quando ne ipsã
quidem feminam copulandã uiro sicut ipsũ
reare illi placuit sedex ipso ut omnino exho¬
mine uno diffunder&ur genus humanum
pec ignorabat ds̃ hominẽ pecraturũ & mosti
um obnoxiũ. morituros propagaturũ eoq
progressuros peccadi immanitate mostales.
ut tutius atq peccatius int̃se rationalis uo¬
luntatis expestes bestiae sui generis uiue¬
rent. quarũ exaquis & terris plurimũ
pullulauit exordium quã homines quorũ
genus exunoẽ ad cõm̃dandã concordium
p̾ropagatũ: noq enĩ uinquã int̃ seleones aut
uñ se drachones. qualia homines bellages señ
sed pnaeuidebat &iam gratiascia populunt᷑
piorũ inadoptionẽ uocandũ. remissisq
peccatis iustificatũ spũscõ scĩs angdis ipa&̃
na pace sociandũ: nouissima inmica moste
astructa cui populoc& huius rei considera¬
to profutura quod exuno homineds ad cõ¬

Expanded text:
ffectu homines necterentur; quando ne ipsam ffectu homines necterentur; quando ne ipsam quidem feminam copulandam uiro sicut ipsum creare illi placuit, sed ex ipso, ut omnino ex homine uno diffunderetur genus humanumec ignorabat Deus hominem peccaturum et morti iam obnoxium morituros propagaturum eoque progressuros peccandi inmanitate mortales, ut tutius adque pacatius inter se rationalis uoluntatis expertes bestiae sui generis uiuerent, quarum ex aquis et terris plurium pullulauit exordium, quam homines, quorum genus ex uno est ad commendandam concordiam propagatum. Neque enim umquam inter se leones aut inter se dracones, qualia homines, bella gesserunt. Sed praeuidebat etiam gratia sua populum piorum in adoptionem uocandum remissisque peccatis ina pace sociandum, nouissima inimica morte destructa; cui populo esset huius rei consideratio profutura, quod ex uno homine Deus ad com
Abbreviated transcription (Latin):
milii. leones. lupi. & quaetumq ita sunt alias
congroges instituerit quacrongregatae atq
in gregibus malint uiuere ut suntꝰ colũbi. stur¬
ncerui. dimmulae &c&era htius modiutrõ¬
q: tamengenus nonex singulis propagauit.
sd plura simul iussit existere: hominem uero
cuius naturã quod am modo mediam inter
angelos bestias quaetondebat: ut sicreatoris uo
tum quã uerodño subditus pracceptũ cius pia
boedientia custodir& & in consostium transir&
angelicũ sine moste media. beatã immostalitatẽ
ilsq ullo termino consecutus. Si autẽdnm̃dm̃
sium libera uoluntate suꝑlue atq in oboedient̃
usus offender& mosti aditus bestialit̃ uiuer&
libidinis seruus. a&ernoq postmostem suppli¬
cio destinatus. sunũ acsingulũ creauit. Nontitiq ad
solũ sinehumana soci&ate deserendũ. sed ut eomo¬
do uehementius ei cõmendar&ur ipsius soci&atis
unitas uinculũq concordiae: si nontantũ int̃se
naturae similitudine. uerũ &iam cognitionis in¬

Expanded text:
milui, leones lupi et quaecumque ita sunt, alias congreges instituerit, quae congregatae adque in gregibus malint uiuere, ut sunt columbi sturni, cerui damulae et cetera huius modi: utrumque tamen genus non ex singulis propagauit, sed plura simul iussit existere. Hominem uero, cuius naturam quodam modo mediam inter angelos bestiasque condebat, ut, si Creatori suo tamquam uero domino subditus praeceptum eius pia oboedientia custodiret, in consortium transiret angelicum, sine morte media beatam inmortalitatem absque ullo termino consecutus; si autem Dominum Deum suum libera uoluntate superbe adque inoboedienter usus offenderet, morti addictus bestialiter uiueret, libidinis seruus aeternoque post mortem supplicio destinatus, unum ac singulum creauit, non utique solum sine humana societate deserendum, sed ut eo modo uehementius ei commendaretur ipsius societatis unitas uinculumque concordiae, si non tantum inter se naturae similitudine, uerum etiam cognationis a
Abbreviated transcription (Latin):
moste simul ponpotesteẽ. Anpotius &inuita
&im mmoset simul est inuita scilic&. inquatuuit done
tota detrahatur: Inmosteautẽ quia iaminoritͥ
cũuita detrahitur: Sienim ponest inuit aquidest
quod detrahitur. Donec eius fiat ꝑfecta consũptio
Si autẽ ponẽ inmoste quidest uitae ipsa de tractio
nonenĩ frustra cũuita fuerit corpori totadetrata
postmortẽ iamdicitur pisi quã morserat cũdetrabe¬
r&ur. Nam sica detracta nonesthomo in moste
sed post mostẽ quando pisicũ detrahitur. erit ip

Expanded text:
morte simul non potest esse. An potius et in morte simul non potest esse. An potius et in in morte simul est: in vita scilicet in qua vivit, donec tota detrahatur; in morte autem, qua jam moritur, cum vita detrahitur? Si enim non est in vita, quid est quod detrahitur, donec ejus fiat perfecta consumptio? Si autem non est in morte, quid est vitae ipsa detractio? Non enim frustra, cum vita fuerit corpori tota detracta, post mortem jam dicitur, nisi quia mors erat, cum detraheretur. Nam si ea detracta non est homo in morte, sed post mortem; quando, nisi cum detrahitur, erit in
Abbreviated transcription (Latin):
uita breuior fuit: cderius diemduxit. quã illecui
longior: sed cũ acqualit̃ et aequalia momenta
raperentur ambobus alter habuit propius alt̃
remotius quo non impari uel ocitate ambocur¬
relant: Aliud est autem amplius uiae ꝑegisse:
aliud tardius ambulasse Quiergo usq ad mor¬
tem productiora spatiotẽporis agit. Nonlenti¬
us ꝑgit sed plus itineris conficit: Porrosiex
illo quisq incipitur mori hocẽeẽ in mostrex quo
in illo agicoeperit Ipsamors idest uitae detrac¬
tio. quiacũ detrahendo finita fuerit. postinor¬
tẽ iamerit noninmoste profecto ex quoeẽ
incipit in hoccorpore in mosteẽ Quidenim
aliud dicbus horis momentisq singulis agitur
donec ea consumpta morq agdiatur imple¬
atur & incipiat iam tẽpus eẽ postmostȩ̃. quod
cũuita detraher&ur. erat in moste Nũquã
igiur inuitahomoẽ ex quoẽ inisto corpore.
moriente potius quãuiuente. si &inuit a&ip

Expanded text:
uita breuior fuit, celerius diem duxit quam ille, cui uita breuior fuit, celerius diem duxit quam ille, cui longior; sed cum aequaliter et aequalia momenta raperentur ambobus, alter habuit propius, alter remotius, quo non inpari uelocitate ambo currebant. Aliud est autem amplius uiae peregisse, aliud tardius ambulasse. Qui ergo usque ad mortem productiora spatia temporis agit, non lentius pergit, sed plus itineris conficit. Porro si ex illo quisque incipit mori, hoc est esse in morte, ex quo in illo agi coeperit ipsa mors, id est uitae detractio quia, cum detrahendo finita fuerit, post mortem iam erit, non in morte: profecto, ex quo esse incipit in hoc corpore, in morte est. Quid enim aliud diebus horis momentisque singulis agitur, donec ea consumta mors, quae agebatur, inpleatur, et incipiat iam tempus esse post mortem, quod, cum uita detraheretur, erat in morte? Numquam igitur in uita homo est, ex quo est in isto corpore m
Abbreviated transcription (Latin):
simulcẽnullus pullus potest: quãdiuqui ppeani¬
ma incorporeest : Nonpossumus negare uiuentem:¬
Autsimoriens potiusdicendusest incuius iam corpo¬
reagitur utmoriatur. Necsimulquisquã potest
eẽ uiuens & moriens pescio quandosit uiuens
x quoenũquisq inistoEXI
corpore morituro eẽ coepent nũquã in
eo ponagitur ut morsueniat hocenim ait cius
mutabilitas tototem pore uitachuius sitame
uita dicendaẽ utueniatur inmostẽ: Ne mo
quippe ẽ. qui nonei postannũsit. quã anteannũ
fuit. &cras quã hodie & hodiequã heri & paulo
postquãnunc. & nunc postquã paulo ante pro¬
pinquior. qñm quicquid temporis uiuitur
despatio uiuendi dimttur. & cotidie fitminus
minusq quodrestat ut omnino pihilsit aliud
tempus uitachuus quãcursus ad mostẽ. Inquo
pemo ud paululũ stare. uel aliquanto tardius
ire ꝑmittitur. sedurgentur omnes parimotu.
nadiuerso implluntur accessus Neq enim cui

Expanded text:
simul esse nullus potest: quamdiu quippe anisimul esse nullus potest: quamdiu quippe anima inAut si moriens potius dicendus est, in cuius iam corpore agitur ut moriatur, nec simul quisquam potest esse uiuens et moriens: nescio quando sit uiuens- quo enim quisque in isto corpore morituro esse coeperit, numquam in eo non agitur ut mors ueniat. Hoc enim agit eius mutabilitas toto tempore uitae huius si tamen uita dicenda est, ut ueniatur in mortem. Nemo quippe est, qui non ei post annum sit, quam ante annum fuit, et cras quam hodie, et hodie quam heri, et paulo post quam nunc, et nunc quam paulo ante propinquior; quoniam, quidquid temporis uiuitur, de spatio uiuendi demitur, et cottidie fit minus minusque quod restat, ut omnino nihil sit aliud tempus uitae huius, quam cursus ad mortem, in quo nemo uel paululum stare uel aliquanto tardius ire permittitur; sed urgentur omnes pari motu nec diuerso inpelluntur accessu. Neque enim, cui
Abbreviated transcription (Latin):
sensum. Quãdiu enĩ sentiunt: adhuc utiq uiuunt:
& si adhucuuiunt. antemostẽ quã in moste potius
ẽedicendi sunt: quia illa cũ uenerit. aufestomnẽ
corporissensũ quiea ad propinquante molestus ẽ:
Ac ꝑ hoc quomodo morientes dicamus eos quiñdũ
mostuisunt  sed imminente moste iamextrema.
cũmors quaiam impend& aduenerit. ⁊̃ĩmorien¬
tes. sed mostui nunctipntur: Nullu s est ergomori¬
t ens. pisuuuens: Qñincũintantaẽ extremitate
uitie. Inquanta sunt quos agere animã dicimus.
profecto qui nondũ animam caruit. ad huc
uiuit: ldemipse igitur simul & moriens est&uiuens.
sed mosti accedens. ulitacedens. adhuc tamen
inuita quia in est anima corpori. Nondũ autẽ
inmoste quianondũ abscessit a corpores sed sicũ
abscesserit. Nectunc in moste. sed post mostem¬
potiuserit. Quando sit inmoste quisdixerit: &.¬
Namneq ulliis morienserit simoriens &uiuens

Expanded text:
sensum. Quamdiu enim sentiunt, adhuc utique uiuunt, sensum. Quamdiu enim sentiunt, adhuc utique uiuunt, et si adhuc uiuunt, ante mortem quam in morte potius esse dicendi sunt; quia illa, cum uenerit, aufert omnem corporis sensum, qui ea propinquante molestus est. Ac per hoc quo modo morientes dicamus eos, qui nondum mortui sunt, sed inminente morte iam extrema cum mors quae iam inpendet aduenerit, non morientes, sed mortui nuncupantur. Nullus est ergo moriens nisi uiuens, quoniam, cum in tanta est extremitate uitae, in quanta sunt quos agere animam dicimus, profecto qui nondum anima caruit adhuc uiuit. Idem ipse igitur simul et moriens est et uiuens, sed morti accedens, uita cedens; adhuc tamen in uita, quia inest anima corpori; nondum autem in morte, quia nondum abscessit a corpore. Sed si, cum abscesserit, nec tunc in morte, sed post mopotius erit; quando sit in morte quis dixerit? Nam neque ullus moriens erit, si moriens et vivens
Abbreviated transcription (Latin):
ut moriantur facit. Neminibonaẽ sedlaudabilit̃
toleratur. protenendo ud adipiscendo bono
Cũ uero in easunt quiiam mostui puncupantur.
Non absurde dicitur malis mala &bonis bona
Inrequie sunt enĩ animae piorũ a corpore separa¬
tae: Impiorũ autẽ poenas luunt. donecistarum
ad a&̃nã uitã . Illarũ uero ad a&nã mostẽ. que
secunda dicitur corpora reuiuiscant
Ced id tempus quo animae a corpore separata
Daut inbonis sunt aut inmalis. utrũ postinor¬
tẽpotius an in moste dicendũ e sienĩ postinor tõ us¬
tẽ ẽ iam non ipsamors quae transacta atque
practeritaẽ sedposteã uita pręsens animae bo¬
na scumalae̾ mors autẽ tunceis malaerat
quando erat hocest quando eam patiebantur¬
commorerentur qũingrauis & molestus eius
inerat sensus quomalo beneutuntur boni:
ꝑ acta autẽ mors. quonanmodo uelbona.
uel malaẽ quaeiam non est Porro siadhuc dili adid¬
gentius attendamus. Nec illamors eẽ ei apparebit:
Cuius grauẽ ac molestum inmorientibus diximꝰ

Expanded text:
ut moriantur facit, nemini bona est, sed laudabiliter toleraretur pro tenendo uel adipiscendo bono; cum uero in ea sunt, qui iam mortui nuncupantur, non absurde dicitur et malis mala et bonis bona. In requie sunt enim animae piorum a corpore separatae, inpiorum autem poenas luunt, donec istarum ad aeternam uitam, illarum uero ad aeternam mortem, quae secunda dicitur, corpora reuiuescant. Caut in bonis sunt, aut in malis, utrum post mortem potius, an in morte dicendum est? Si enim post mortem est, jam non ipsa mors, quae transacta atque praeterita est, sed post eam vita praesens animae, bona seu mala est. Mors autem tunc eis mala erat, quando erat, hoccum morerentur, quoniam grauis et molestus eius inerat sensus; quo malo bene utuntur boni. Peracta autem mors quonam modo uel bona uel mala est, quae iam non est? Porro si adhuc diligentius adtendamus, nec illa mors esse apparebit, cuius grauem ac molestum in morientibus diximus
Abbreviated transcription (Latin):
intellexisti ludentẽ mostaliũ mentibus.
sed spinis coronasti. & horridũ fel misctust
Templiuero uelũ scind&ur. & medio die
noxerit tenebrosa nimis. intribus horis
Et moste mori&ur. tribus dicbus somno
suscepto: Et tunc abinferis regressus.
poscere uidebantur. quaeprobare inten¬
derat adhibuit testimonia sybillina:
Quacnos nihil int̃ponentes. sed in unã seriẽ
conexã ponentes : solis capitibus si tamen
scriptores de inceps ea seruare non neglegant
distinguanda curauimus Nonnullisane
crithream fybillã. non romuli seabelli
troiani tẽpore fuisse scripser̃ : Eodem¬
romulo regnante. thales milesius fuusse
ꝑhb&ur unuseseptẽ sapientibus. qui post
dieo logos po&as in quibus orpheus maxi¬
me om̃nium nobilitatus est. sophy appella¬
tis̃. quod est latine sapientes ꝑ̃ Peridem
tempus decem tribus quae indiuisione po¬
puli uocataes isrł. Debellatae achaldeis
& in eas terras captiuae ductae sunt: Rema¬

Expanded text:
intellexisti, ludentem mortalium mentibus, intellexisti, ludentem mortalium mentibus, sed spinis coronasti et horridum fel miscuisti. Templi uero uelum scindetur; et medio die nox erit tenebrosa nimis in tribus horis. Et morte morietur tribus diebus somno suscepto; et tunc ab inferis regressus aposcere uidebantur, quae -probare intenderat, adhibuit testimonia Sibyllina, quae nos nihil interponentes, sed in unam seriem conexa ponentes solis capitibus, si tamen scriptores deinceps ea seruare non neglegant, distinguenda curauimus. Nonnulli sane Erythraeam Si-10 byllam non Romuli, sed belli Troiani tempore fuisse scripserRomulo regnante Thales Milesius fuisse perhibetur, unus e septem sapientibus, qui post theologos poetas, in quibus Orpheus maxime omnium nobilitatus est, cotpoi appellati sunt, quod est Latine sapientes. Per idem tempus decem tribus, quae in diuisione populi uocatae sunt Israel, debellatae a Chaldaeis et in eas terras captiuae ductae sunt, rema
Abbreviated transcription (Latin):
dam magis credunt crmaea. Ita nihilha¬
b& intoto carminesuo cuius exigua ista
particulaẽ. Quod addeorũi fałsorum
siue factorũ cultũ ꝑtineat. Qum immo
ita&iam contraeos & contra cultorescorũ
loquitur. Ut in eorũ numero deputanda
uideatur. quiꝑtinent adciuitatem dĩ
Inserit &iam lactantius operisuo quae¬
dam de xp̃o uaticinia fybillae: Quãuis
non ex primat cuius: Sed quae ipse singil¬
latim posuit. Ego arbitratus sum conunc¬
ta ẽẽ ponenda: Tam quã unũ sit ꝑlixũ.
quae ille plura cõmemorauit & breuia.
Dabunt autẽdõ alapasmanibus incestis.
Et impurato ore. expuent uenenatos spu¬
tos. Dabit uero aduerbera simpliciter
scm̃dorsũ. & colaphos accipiens tacbit.
Nequis agnoscat quod uerbũ ued undeuenit
ut inferis loquatur. & corona spinca coro¬
nouir adcibũ aut̃ẽ fel & ad sitim ac&um
deder̃. In hospitalitatis. hanc monstrabuÑ
mensam. Ipsaenim insipiens. tuũ dm̃ non

Expanded text:
dam magis credunt Cdam magis credunt Cbet in toto carmine suo, cuius exigua ista particula est, quod ad deorum falsorum siue factorum cultum pertineat, quin immo ita etiam contra eos et contra cultores eorum loquitur, ut in eorum numero deputanda uideatur, qui pertinent ad ciuitatem Dei. Inserit etiam Lactantius operi suo quaedam de Christo uaticinia Sibyllae, quamuis non exprimat cuius. Sed quae ipse singillatim posuit, ego arbitratus sum coniuncta esse ponenda, tamquam unum sit prolixum, quae ille plura commemorauit et breuia.  postea ueniet; dabunt autem Deo alapas manibus incestis et inpurato ore exspuent uenenatos sputus; dabit uero ad uerbera simpliciter sanctum dorsum. Et colaphos accipiens tacebit, ne quis agnoscat, quod uerbum uel unde uenit, ut inferis loquatur et corona spinea coronetur. Ad cibum autem fel et ad sitim acetum dederunt; inhospitalitatis hanc monstrabunt mensam. Ipsa enim insipiens tuum Deum non
Abbreviated transcription (Latin):
cadem littera inciperent. & sententiae
conuenirent. Hi autẽ sunt uersustres
quintus. & octauus decimus. & nonus
decimus. Deniq silitteras quae sunt
in capitibis omniũ uersuũ conectentes.
horum trium quaeseriptaesunt non lega¬
mus sed procis .Y. litteram tam quam
ineisdem locis ipsa sit posita recordemꝰ
exprimitur inquinq uerbis. Iħ̃s x̃p̃s
difilius saluator. sedcũ groae hocdicitur
non latine: Et sunt uersus uiginiti&
septem. quinumerus quadratum der¬
narium solidũ reddit. Tria enim ter
ducta. fiunt nouẽ. Et ipsa nouẽ si ter
ducantur. ut exlato in altũ figura con¬
surgat: aduiginti & septẽ ꝑuentunt.
Horũ autẽ grecorũ quinque uerborũ :¬
siprimas litteras iungas. erit ixõic.
idest piscis. In quo nomine mistice intd¬
legitur. xp̃s. Eoquod in huius mostalitatis
abysso. udut in aquarũ profunditate
uiuus. hoc est sine peccato ẽẽ potuerit.
Haec autẽ sybilla siue eridrea siue ut qui¬

Expanded text:
eadem littera inciperent et sententiae eadem littera inciperent et sententiae conuenirent. Hi autem sunt uersus tres, quintus et octauus decimus et nonus decimus. Denique si litteras quae sunt in capitibus omnium uersuum conectentes horum trium quae scriptae sunt non legamus, sed pro eis Υ litteram, tamquam in eisdem locis ipsa sit posita, recordemur, exprimitur in quinque uerbis: Iesus Christus Dei filius saluator; sed cum Graece hoc dicitur, non Latine. Et sunt uersus uiginti et septem, qui numerus quadratum ternarium solidum reddit. Tria enim ter ducta fiunt nouem; et ipsa nouem si ter ducantur, ut ex lato in altum figura consurgat, ad uiginti septem perueniunt. Horum autem Graecorum quinque uerborusi primas litteras jungas, erit ἰχθὺς id est, piscis, in quo nomine mystice intelligitur Christus, eo quod in hujus mortalitatis abysso, velut in aquarum profunditate, vivus, hoc est, sine peccato esse potuerit. Haec autem Sibylla, sive Erythraea, sive ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
d&ur  Sontes. aderna flãmacremabit.¬
¶ Occultos actis retegens. t uncquisq loqu&.
secr&a atq ds̃ referabit pectoraluci. Tunc
erit eductus. stridebunt dentibusomnes
Eripitur solis iubar. &chorus interitastris
Volu&urcadũ: lunaris splendor obibit
Deici& colles. ualles extoll& abimo: Non
erit in rebus hominũ sublime uelaltum.
Iam aequantur campis montes &cerula
ponti: Omnia cessabunt: t̃ellus confract̃a
peribit: Sic pariter fontes torrentur.
fluminaq igni: Sed tubatũ sonitũ tristẽ
dimitt& abalto. Orbegemens facinus mis¬
rũ. uariosq labores. Fhartareũq duos
monstrabit terra dchiscens: Et coram hic
dño reges sistentur ad unũ. Reci& ecae¬
lo ignisq & sulphuris &amnis: In hislatinis
uersibus degreco ut cũq translatis. ibi non
potuit ille sensus occurrere quifit culittere
quae sunt ineorũ capitibus conectuntur.
ubi .x. littera ingreco positaẽ: Quia non po¬
tuerunt latina uerba inueniri. quae ab

Expanded text:
detur, sontes aeterna flamma cremabit.detur, sontes aeterna flamma cremabit. Occultos actus retegens tunc quisque loquetur Secreta, atque Deus reserabit pectora luci. Tunc erit et luctus, stridebunt dentibus omnes. Eripitur solis iubar, et chorus interit astris. Volvetur caelum, lunaris splendor obibit. Deiciet colles, volles extollet ab imo. Non eriIam aequantur campis montes et caerula ponti Ο Omnia cessabunt, tellus confracta peribit: Σ Sic pariter fontes torrentur fluminaque igni. Σ Sed tuba tum sonitum tristem demittet ab alto Ω Orbe, gemens facinus miserum uariosque labores, Τ Tartareumque chaos monstrabit terra dehiscens. Η Et coram hic Domino reges sistentur ad unum. Ρ Reccidet e caelo ignisque et sulphuris amnis. In his Latinis uersibus de Graeco utcumque translatis ibi non potuit ille sensus occurrere, qui fit, cum litterae, quae sunt in eorum capitibus, conectuntur, ubi Υ littera in Graeco posita est, quia non potuerunt Latina uerba inueniri, quae ab
Abbreviated transcription (Latin):
flaccianus qui&iam proconsulę fuit.
homo facillime facundiae multaque
doctrine : Cũ dexp̃o conloqueremur.
grecũ nobis codicem protulit. Carmina
cedicens sybillac eritreae ubi ostendit
quod im loco. incapitibus uersuũ ordine
litterarũ ita schabentẽ. uthaer inco uerbi
Hi autẽ uersus quorũ primaelitteri istũ
sensũ quẽdiximus reddunt. sicut eosquia
latinis & stantibus uersibus est int̃p̃tatus.
s hoccontinent Iudiciiq dietellus sudore
madese& ¶ Ecaclo rex adueni& ꝑsȩelafuta¬
rus ꝰ Scilio& in carne prȩsens ut iudic&or bẽ¬
¶Vndedm̃ cernent incredulus atq fidedis tesũ
c̃uscĩs Acui iam termino in ipso ¶ sic animae
cũ carne aderunt. quas iudicat ipse ¶ sum
iac& incultus densis inuepribus orbissreii¬
ent si mulaera uiri. cunctãquoq gazam.
¶Exuret terras ignis. pontũq polumque
¶Inquirens te tri portas effring& auerꝑr
¶Sc̃orũ sed enim cunctae lux libera cari tra¬

Expanded text:
. Flaccianus, qui etiam proconsul fuit, . Flaccianus, qui etiam proconsul fuit, homo facillimae facundiae multaeque doctrinae, cum de Christo conloqueremur, Graecum nobis codicem protulit, carmina esse dicens Sibyllae Erythraeae, ubi ostendit quodam loco in capitibus uersuum ordinem litterarum ita se habentem, ut haec in eo uerba Hi autem uersus, quorum primae litterae istum sensum, quem diximus, reddunt, sicut eos quidam Latinis et stantibus  hoc continent: Iudicii signum, tellus sudore madescet; E caelo rex adueniet per secla futurus, Scilicet in carne praesens ut iudicet orbeUnde Deum cernent incredulus atque fidelis Celsum cum sanctis evi iam termino in ipso. Sic animae cum carne aderunt, quas iudicat ipse, Cum iacet incultus densis in vepribus orbis. Reicient symulacra viri, cunctam quoque gazam. Exuret terras ignis pontumque polumque Inquirens tetri portas effringet Averni. Sanctorum sed enim cunctae lux libera carni Tra
Abbreviated transcription (Latin):
cendo. robustas eas & belligosas quaqua
uersũ dilatabatur inuenit Tem pore
igitur quo roma conditaẽ. populus isrł
habebat in terra promissionis annos
septingentos decem &octo: Exquibus¬
uiginti & septẽ ꝑtinent ad iesu naue. de¬
inde ad tempiis iudicũ. trecenti uiginti
nouẽ. Ex quo autẽ reges ibi ẽe coeperiNt.
anni erant trecenti sexaginta duo: Et rex
tunc erat iniuda. Cuius uomen erat achat
ul sicut alii computant. quiei suocessit
ezechias. Quẽ quidem constatoptimũ
& piissimũ regẽ: romuli regnasse tẽpori¬
bus In eauerd hebiai populi pastequa
appellabatur isrł. regnare coeperat
cridream uaticinatã feruntꝰ Sẏbillas
autẽ uarro prodit plures fuisse. non
unam. Haec sane eritrea fybilla. quae¬
dam dexp̃o manifesta conscripsit: Ouod
&iam nos prius in latina lingua uersib
malelatinis & non stantibus legimus.
ꝑ nescio cuius int̃p̃tis imperitiam sicut
postcognouimus. Nam uirdarissimus

Expanded text:
cendo robustas eas et bellicosas, quaqua cendo robustas eas et bellicosas, quaqua uersum dilatabatur, inuenit. Tempore igitur, quo Roma condita est, populus Israel habebat in terra promissionis annos septingentos decem viginti septem pertinent ad Jesum Nave, deinde ad tempus Judicum trecenti viginti novem. Ex quo autem ibi reges esse coeperant, anni erant trecenti sexaginta duo. Et rex tunc erat in Juda, cujus nomen erat Achaz, vel, sicut alii computant, qui ei successit Ezechias, quem quidem constat optimum et piissimum regem Romuli regnasse temporibus. In ea vero Hebraici populi parte quae appellabatur Israel, regnare coeperat Erythraeam uaticinatam ferunt. Sibyllas autem Varro prodit plures fuisse, non unam. Haec sane Erythraea Sibylla quaedam de Christo manifesta conscripsit; quod etiam nos prius in Latina lingua uersibus male Latinis et non stantibus legimus per nescio cuius interpretis inperitiam, sicut post cognouimus. Nam uir clarissimus
Abbreviated transcription (Latin):
lut alterababylon. &ud ut prioris filia
babylonis. ꝑquãdõ placuit orbẽdebellare
terrarũ. & in unã societatẽ rei publicae
legũq ꝑductũ. longelatoq pacare.
Erant enĩ iam populi ualidi & fostes.
& armis gentes exercitatȩ. Quae non fa¬
cile cedereno & quasopus e& ingentibus
periculis. &uastatione utrimq ñ parua.
atq horrendo labore superari  Nani
quando regnũ assyriorũ totã poene
asiam subiũgauit. lic& bellandosit factũ¬
pontam̃ multũ asperis &difficilibus bellis
fieripotuit. Quia rudes adhuc adresis¬
tendum gendes erant. Nectam multae uel
magneꝰ Si quidem postillũ maximũ
atq uniuer sale diluuiũ. Cũ mnarca noe
octo soli homines euiaser̃. Anni ñ multo
amplius quã mille transierant quando
ninus asiam totã excepta india subiuga¬
uit: Roma uero totgentes orientis &
occidentis quas imperio romano subli¬
tas cernimus. noneacderitate ac faci¬
litato ꝑdomuit. Oñm paulatim cres¬

Expanded text:
lut altera Babylon et uelut prioris filia lut altera Babylon et uelut prioris filia Babylonis, per quam Deo placuit orbem debellare terrarum et in unam societatem rei publicae legumque perductum longe lateque pacare. Erant enim iam populi ualidi et fortes et armis gentes exercitatae, quae non facile cederent, et quas opus esset ingentibus periculis et uastatione utrimque non parua adque horrendo labore superari. Nam quando regnum Assyriorum totam paene Asiam subiugauit, licet bellando sit facttamen multum asperis et difficilibus bellis fieri potuit, quia rudes adhuc ad resistendum gentes erant nec tam multae uel magnae. Si quidem post illud maximum adque uniuersale diluuium, cum in arca Noe octo soli homines euaserunt, anni non multo amplius quam mille transierant, quando Ninus Asiam totam excepta India subiugauit. Roma uero tot gentes et Orientis et Occidentis, quas imperio Romano subditas cernimus, non ea celeritate ac facilitate perdomuit, quoniam paulatim cres
Abbreviated transcription (Latin):
sitos. lupa nutriuerit. Hoc enĩ genus bes¬
tiae. ad maseẽ existimant ꝑtinere. ⁊ it uideli¬
c& ideo lupacredatur ammouisse ubera
parudlis. quia filios dominisui mastis
agnouit¶ Quãuis non desint quidicant.
Cũ expositi uagientes iacerent. a nescioqua
primũ met&rice fuisse collectos. & primas
eius suxisse mãmillas. Mer&crices autem
lupas uocabant. Vnde&iam nunc turpia
loca earũ. lupanaria nuncupantur: Et
cos postea ad fiustulũ ꝑuenisse pastorem.
atq ab eius acca uxore nutritos Quanquã
siad arguendũ hominẽregẽ. qui cos in aquã
proici crudelit̃ iusserat. Eis infantibus ꝑquos
tanta ciuitas condenda fuerat deaqua diui¬
nitus liberatis. ꝑ lactantẽ ferãds uoluit
subuenire. quid mirũe mulio succes¬
sit in regnũ latiare. frat̃ eius numitor
auus romuli. Cuius numitoris primo
anno. conditaẽ roma : ac ꝑ hoc cũ suo dem¬
ceps idest romulo nepote regͥnauit N e¬
multis morer. conditaẽ ciuitas roma. uie¬

Expanded text:
sitos lupa nutriuerit. Hoc enim genus bestiae ad Martem existimant pertinere, ut uidelicet ideo lupa credatur admouisse ubera paruulis, quia filios domini sui Martis agnouit; quamuis non desint qui dicant, cum expositi uagientes iacerent, a nescio qua primum meretrice fuisse collectos et primas eius suxisse mamillas meretrices autem lupas uocabant, unde etiam nunc turpia loca earum lupanaria nuncupantur, et eos postea ad Faustulum peruenisse pastorem adque ab eius Acca uxore nutritos. Quamquam si ad arguendum hominem regem, qui eos in aquam proici crudeliter iusserat, eis infantibus, per quos tanta ciuitas condenda fuerat, de aqua diuinitus liberatis per lactantem feram Deus uoluit subuenire, quid mirum est? Amulio successit in regnum Latiare frater eius Numitor, auus Romuli, cuius Numitoris primo anno condita est Roma; ac per hoc cum suo deinceps, id est Romulo, nepote regnauit. multis morer, condita est ciuitas Roma ue
Abbreviated transcription (Latin):
guli ficcant suꝑ fundamentũ. ligna f enu itistipulam illiusopis nonexo¬
ritur quianon eadilexit quorumamis sune enietur: Exuritur
Sed qũo altemata cendiione ꝓposita eis potius malla carerequã¬
xp̃o nectimor um iren ditaliado serit ꝓp̃imqua uis edo leerec̃ amirtit
saluus est pudem setamenquasipignem: Qui a urit eumdolarterum
quas dilexetat amssirũ sanon subuertit neq can sumit fundamenti
stabilat atien atq in curru pnonemunatũTaleali quid& iam post
nini autlatere anullos fieles ꝑ igne quendam pargatorium quau¬
tomagi s eiimus uebuma pereuntia dilexerunt tantnardeatius atius que
saluari: Nonta mentales dequa libus desfumes ł quod regmutałi nompos¬
sidebunt iusi en tuenuent᷑ pcemiat entib ead ectimi ne remittantũ : Conue

Expanded text:
 idem fundamentum ligna, fenum, stipulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit, quorum amissione crucietur; exuritur Sed quoniam alterutra conditione proposita, eis potius carere ma nec timore amittendi talia deserit Christum, quamvis doleat cum amittit, salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem, quia urit eum dolor rerum quas dilexerat amissarum, sed non subvertit, neque consumit fundamenti stabilitatem, atque incorruptione munitum, tale aliquid etiam post niri, aut latere, nonnullos fideles per ignem quemdam purgatorium, quanto magis minusve bona pereuntia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvari; non tamen tales, de qualibus dictum est quod regnum Dei non possidebunt, nisi convenienter poenitentibus eadem crimina r
Abbreviated transcription (Latin):
Longegloriosior quãtẽplũ illud fuit. quod
a rege salomone constructũ ẽ. Et postcapti¬
uitatẽ instauratũ Propt̃ hocergo nec pro¬
ph&as exillo tempõre habuit illagens. &
multis ladihus afflictaẽ ab alienigenis

Expanded text:
longe gloriosior, quam templum illud fuit, quod longe gloriosior, quam templum illud fuit, quod a rege Salomone constructum est et post captiuitatem instauratum. Propter hoc ergo nec prophetas ex illo tempore habuit illa gens et multis cladibus adflicta est ab alienigenis
Abbreviated transcription (Latin):
proph&ica posuerunt: utraq auctoritate
utendũ putaui qũmutraq una. Atq diui¬
naẽ. Sediam qua erestant. ut possumus ex¬
non habere proph&as: proculdubio deteri¬
or factaẽ : E oscilio& tempore quose spera¬
bat instaurato templo postcaptiuit atem
quae fuit in babrlonia futuram eẽ meliorẽ.
Sic quippe intellegebat populus ille carnalis.
nouissimȩ plus quã primȩ  Quod de nouo¬
testamento dictũeẽ paulo superius demon¬
strauit: ubi ait apeste xp̃m promittens
Et mouebo omnes gentes: & ueni& desidera¬
tus cunctis gentibus ¶ Quoloco septuaginta
interpr&es. alium sensum magiscorporiquã
capiti: Hocẽ magis ecdesiae. quã xp̃oconue¬
nientẽ ꝓphoica auctoritate dixerunt
Uenient quaed ecta sunt dñidecunctis genti¬
bus. idest homines dequibus ipseiħs ineuan¬
gelio: Multi inquit uocati pauciueroel ecti
Talibus enim electis gentiũ domus aedificat᷑
dĩ ꝑtestamentũ nouum lapidibus uiuis:

Expanded text:
prophetica posuerunt, utraque auctoritate prophetica posuerunt, utraque auctoritate utendum putavi, quoniam utraque una atque divi. Sed jam quae restant, ut possumus, exnon habere prophetas, procul dubio deterior facta est, eo scilicet tempore, quo se sperabat instaurato templo post captiuitatem, quae fuit in Babylonia, futuram esse meliorem. Sic quippe intellegebat populus ille carnalis, nouissimae, plus quam primae; quod de nouotestamento dictum esse paulo superius demonstrauit, ubi ait aperte Christum promittens: Et mouebo omnes gentes, et ueniet desideratus cunctis gentibus. Quo loco septuaginta interpretes alium sensum magis corpori quam capiti, hoc est magis ecclesiae quam Christo, conuenientem prophetica auctoritate dixerunt: Venient quae electa sunt Domini de cunctis gentibus, id est homines, de quibus ipse Iesus in euangelio: Multi, inquit, uocati, pauci uero electi. Talibus enim electis gentium domus aedificatur Dei per testamentum nouum lapidibus uiuis,
Abbreviated transcription (Latin):
ta scilic&. quia tot dies ꝑegit cũ discipulis
suis postresurrectionẽ & ascendit in caelũ
Per triduum uero. Quiadie testioresur¬
rexit: Tam quã lectorẽ pihil aliud quã
historiae rerum gestarũ in haerere cupien¬
tẽ. Desomno excitauerint septuaginta
interpr&es. idemq proph&cae adper¬
scrutandam altitudinẽ ꝓphoaae : Et
quodammodo dixerint in quadraginta
diebus. ipsum quaere in quo & triduum
poteris inuenire. Illud inascensione. hoc¬
incius resurrectionẽ repperies ¶ Prapter
quod utroq numero significari conue¬
nientissime potuit. Quorũ unũ. ꝑionã
ꝓph&iã tam̃ unus atq idem sp̃sdixit
Longitudinẽ fugio: ut non haee ꝑmultade¬
monstrẽ. inquibus ab hebraica ueritate pu¬
tantur septuaginta interpr&es discreparẽ.
& bene in tellecti in ueniuntur ee concordes
Vnde &iam ego promoo modulo uestiģia
sequens apostolorũ. quia & ipsi exutrisque
id estexhebreis. & ex septuaginta testimonia

Expanded text:
ta scilicet, quia tot dies peregit cum discipulis ta scilicet, quia tot dies peregit cum discipulis suis post resurrectionem et adscendit in caelum; per triduum uero, quia die tertio resurrexit; tamquam lectorem nihil aliud quam historiae rerum gestarum inhaerere cupientem de somno excitauerint septuaginta interpretes idemque prophetae ad perscrutandam altitudinem prophetiae et quodiebus ipsum quaere, in quo et triduum poteris inin eius resurrectione reperies. propter utroque numero significari conuenientissime potuit, quorum unum per Ionam ophetiam, tamen unus atque idem spiritus dixit. longitudinem fugio, ut non haec monstrem, in quibus ab hebraica veritate putantur Septuaginta interpretes discrepare, et bene intellecti inveniuntur esse concordes. Unde etiam ego pro meo modulo vestigia sequens Apostolorum, quia et ipsi ex utrisque, id est, ex hebraeis et ex Septuaginta, testimonia
Abbreviated transcription (Latin):
que quad ragesimo die Si autẽ quadragesi¬
mo: nonutiq testioł siergo ame quaeritur
quidhorũ ionas dixerit. Hoc puto potius
quod legitur in hebreo. Quadragintadies
& ningue euest&ur  Septuaginta quippe
longeposterius inter pr&ati. aliuo dicere
potuerunt. Quod tamen adremꝑtiner&.
Et inunũ eundẽq sensũ. quãuis subaltera
significatione concurrer& . Ad moner&¬
quelectorem utraq auctoritate non
spr&ca. ab historia sese attollere adea requi¬
renda Propter quae significanda historia
ipsa conscripta est Gesta sunt quippeilla
innineue ciuitate: Sedaliquid&iam sig¬
nificauer̃. quod modũ illius ciuitatis exce¬
dat sicut geitũ est quod ipse proph&a
inuentre c&i triduo fuit: Et tamen aliũ
significauit in profundo inferni triduo
futurũ. quidñs est omniũ proph&arum
Quapropt̃. siꝑ illam ciuitatẽ recte accipit᷑¬
ecdesia gentium proph&ice figurata. Euer¬
sa scilic& ꝑpenitentiam. ut qualis fuerat

Expanded text:
que quadragesimo die; si autem quadragesique quadragesimo die; si autem quadragesimo, non utique tertio. Si ergo a me quaeritur quid horum Jonas dixerit, hoc puto potius quod legitur in Hebraeo: Quadraginta dies, et Ninive evertetur: Septuaginta quippe, longe posterius interpretati, aliud dicere potuerunt, quod tamen ad rem pertineret, et in unum eumdemque sensum, quamvis sub altera significatione, concurreret: 91 admoneretque lectorem, utraque auctoritate non spreta, ab historia sese attollere ad ea requirenda propter quae signipsa conscripta est. Gesta sunt quippe illa in , Nineue ciuitate, sed aliquid etiam significauerunt, quod modum illius ciuitatis excedat; sicut gestum est, quod ipse propheta in uentre ceti triduo fuit, et tamen alium significauit in profundo inferni triduo futurum, qui dominus est omnium prophetarum. Quapropter si per illam ciuitatem recte accipitcclesia gentium prophetice figurata, euersa scilicet per paenitentiam, ut qualis fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
apud inter pr&es septuaginta. noluit ea
peristos sed ꝑillos proph&as disp̃sdicere
quicquid uero est apud septuaginta. In he¬
breis autẽ codicibus non est. ꝑ istos eamaluit
quã ꝑ illos idem sp̃sdicere. sic ostendens
utrosq fuisse ꝓph&as : Istoenim modo
alia ꝑesaiã. aliaperhieremiã. alia ꝑaliũ
aliumq proph&cam. uel aliter eadem per
hunc acperillũ dixit ut uoluit. Quicquid
porro apud utrosq inuenitur. ꝑutrosq
dicere uluit tinus atq idem sp̃s. Sedita
ut illi procederent proph&ando: isti se¬
querentur proph&ice illos interp̃tando.
Quia sicut in illis uera & concordantia dicen¬
tibus unus pacissp̃s fuit. Sic & inistis secũ
conferentibus. & tamen tam quã ore uno
cuncta in terp̃tantibus. Idem sp̃s unus
apparuit Gedait aliquis: Quomodo¬
sciam quid ionas proph&ca dixerit
at non potuisse utrumq tuncdiciaꝓ
tione imminentis exitiiciuitatẽ: Cuisi
testiodie fuerat futurus interitus. Nonati¬

Expanded text:
aput interpretes septuaginta, noluit ea aput interpretes septuaginta, noluit ea per istos, sed per illos prophetas Dei Spiritus dicere. Quidquid uero est aput Septuaginta, in Hebraeis autem codicibus non est, per istos ea maluit quam per illos idem Spiritus dicere, sic ostendens utrosque fuisse prophetas. Isto enim modo alia per Esaiam, alia per Hieremiam, alia per alium aliumque prophetam uel aliter eadem per hunc ac per illum dixit. ut uoluit. Quidquid porro aput utrosque inuenitur, per utrosque dicere uoluit unus adque idem Spiritus; sed ita ut illi praecederent prophetando, isti sequerentur prophetice illos interpretando; quia sicut in illis uera et concordantia dicentibus unus pacis Spiritus fuit, sic et in istis non secum conferentibus et tamen tamquam ore uno cuncta interpretantibus idem Spiritus unus apparuitsciam quid Jonas propheta dixerit at non potuisse utrumque tunc dici a tione imminentis exitii civitatem? Cui si tertio die fuerat futurus interitus, non uti