comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ista quam uolunt isti differentia trinita¬
tis. qui cundifferens intrinitate Natura
in differens intrinitate potentia est. ut om̃s
honorificen filium sicut honorificant pa¬
trem quodipseait . & qui uolunt pie uiuere
dñm dm̃ suum adoren & illisoliseruiart
quod & antiquis patrib: dĩlege p̃ceptũ est
necuullomodo alit̃fieri potest ut solidño
quoduerbum ibi positum est cumdice¬
r&ur illisoliseruiens. Nullo modo ix¬
quam hocfieri potest. nisi ipse dñs ds̃
noster uniuersa sit trinitas. Alio quin
ista seruitute quaelathria dicitur
quã nondebent seruieis quos secundũ
carnem dominas habent sedomnes
homines solidnõdõ suo. hancergo ser¬
urtutem non ex hibemus filio sidepatre
dictum est & illi soliserui es. aut non ex hi¬
bebimus patrisidefilio dictumest & illisoli
seruies. Iamuero sicdiquib: terre molib
spũisco templum stbricaremus: quisdu¬

Expanded text:
ista, quam volunt isti, differentia Trinitaista, quam volunt isti, differentia Trinitatis; quia indifferens in Trinitate natura, indifferens in Trinitate potentia est: ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem, quod ipse ait ; et qui volunt pie vivere, Dominum Deum suum adorent, et illi soli serviant, quod et antiquis patribus Dei lege praeceptum est, nec ullo modo aliter fieri potest, ut soli DomQuod verbum ibi positum est, cum diceretur, Illi soli servies . Nullo modo, inquam, hoc fieri potest, nisi ipse Dominus Deus noster universa sit Trinitas. Alioquin istam servitutem, quae latria dicitur, quam non debent servi eis quos secundum carnem dominos habent, sed omnes homines soli Domino Deo suo: hanc ergo servitutem non exhibebimus Filio, si de Patre dictum est, Et illi soli servies; aut non exhibebimus Patri, si de Filio dictum est, Et illi soli servies. Jam vero si aliquibus terrae molibus Spiritui sancto templum fabricaremus, quis du
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntariae genuit arbitratis autfilius
creauerit: Aequentur ergo ista opera
secundum istis uelfilio uel spuĩsco. autsinul¬
lomodo cequanur. quid ꝓfuit hoc dicere
unde nulla fit quaestio. quod scilic& sine
ullo lubore & fatigatione uelgignat pater
uel faciat filius. Uideant sane quomodo
dicant quod sola uiftute sua filius fecerit
sp̃mscm̃. Istoenim modo coguntur fateri
aliquid fecisse filium quod non uiderat
patrẽ facientem. anplac&eis dicere quod
solu uiftute sua fecerit filius. anclterum
fecerit priorpat̃ ut poss& filius facere
quẽ fecit. qui non potest facere Nisi quod
uiderit patrem facientem. & quid est
quod non alia similia sed quaecumq E
pat̃facit huec eadem & filius foccit simi¬
liter si haec cogitare conentur ꝓcul
dubio turbabuntur ei somnia quae
sibi curo ali cogitatione conponuNt:
ne accepit sed cequalitatem suam pulli
qui ꝓcedit deillo: Quaecum ita sint non est

Expanded text:
voluntarie genuit verbo veritatis: aut Filius voluntarie genuit verbo veritatis: aut Filius creaverit? Aequentur ergo ista opera secundum istos, vel Filio vel Spiritui sancto: aut si nullo modo aequantur, quid profuit hoc dicere, unde nulla fit quaestio; quod scilicet sine ullo labore et fatigatione vel gignat Pater, vel faciat Filius? Videant sane quomodo dicant, quod sola virtute sua Filius fecerit Spiritum sanctum. Isto enim modo coguntur fateri, aliquid fecisse Filium quod non viderit Patrem facientem. An placet eis dicere, quodsola virtute sua fecerit Filius. An alterum fecit prior Pater, ut posset Filius facere quem fecit, qui non potest facere nisi quod viderit Patrem facientem? Et quid est, quod non alia similia, sed quaecumque Pater facit, haec eadem Filius facit similiter? Si haec cogitare conentur, procul dubio turbabuntur eis omnia, quae sibi carnali cogitatione componunt. ne accepit: sed aequalitatem suam nulli ui sancto qui procedit de illo. Quae cum ita sint, non est
Abbreviated transcription (Latin):
adõfactum. sed totum quicquid illud est
summum uerum inmutabilem dm̃
Absitenim ut quem ad modum supiunt
pat̃ maiorsit filio suo secundum id quod
unigenitum uerbum eius est. sed secum¬
dum quod uerbum curo factum est. sed
quid mirum quando in eadem carne
factus est &iam angelisminor xxuiii¬
bsĩt ut quem admodum blas phemaN
in cõparabilit̃ muior & melior sit filius
in est ineo formaseruilis quaceꝓph&a¬
batur cum diceretur Dñs dixit adme
silius meus estu Cui&icm in ecedem ꝓphe¬
tia dicit idemfilius deuentre matris meae
ds̃ meus estu: Deuentre quippe matriseius
ubi hominem cassumpsit dseius est qui ꝓpt̃
quod eum non solum ante uentrẽ matris
sed ante omnia secula coa&num genuit
ibi autem uel in somnis audier̃ scriptura
uolens filium genuit. filius sine lubore & fa¬
tigatione solauistute sua sp̃m fecit Op̃cipu¬
amlaudem fili& sp̃ssci quasinos pater mo¬
bilit̃ & passibilit̃ inuitus tenuerit. quinos

Expanded text:
o factum: sed totum quidquid illud est, summum, verum, immutabilem Deum. 24. Absit enim ut, quemadmodum sapiunt, Pater major sit Filio suo, secundum id quod unigenitum Verbum ejus est: sed secundum id quod Verbum caro factum est. Sed quid mirum, quando in eadem carno factus est etiam Angelis minor? Absit ut, quemadmodum blasphemant, incomparabiliter major et melior sit Filius inest in eo forma servilis, quae prophetabatur, cum diceretur, Dominus dixit ad me, Filius meus es tu . Cui etiam in eadem prophetia dicit idem Filius, De ventre matris meae Deus meus es tu . De ventre quippe matris ejus, ubi hominem assumpsit, Deus ejus est. Qui propter quod eum non solum ante ventrem matris, sed ante omnia saecula coaeternum genuit, Ubi autem vel in somnis audierunt Scripturam  et impassibiliter volens Filium genuit: Filius sine labore et fatigatione sola virtute sua Spiritum fecit. O praecipuam laudem Filii et Spiritus sancti! Quasi nos Pater mobiliter et passibiliter invitus genuerit, qui nos
Abbreviated transcription (Latin):
Plurima exhinc dicere po tui sed no¬
lui castulue excedere modũ & ma¬
xime quia non ignoraenti scripsi
sed eo qui huec omnia optime
nouit. Ideo ꝑpaucis haec praeli¬
baui uerbis. qui a uobis haec omnia
eẽ notissima sciebã. Ꝙ ut dictũ
est cumsapienti paucis utendũ ẽ
uerbis. Et beatus qui loquitur in
aurem audientẽ idest in telle¬
gentem. Mihi itaq fine epistolȩ
cum regina saba dicendũ ẽ. bea¬
tiuiritui & beati seruitui hi qui
stant corãte semper & audiunt
supientiã tuã sit dñs ds̃ tuus be¬
nedictus cui conpla cuisti & posuit

Expanded text:
 Plura hinc  Al., plurima ex hinc dicere potui, sed no Plura hinc  Al., plurima ex hinc dicere potui, sed nolui chartulae excedere modum: et maxime quia non ignoranti scripsi, sed ei qui haec omnia optime novit. Ideo perpaucis haec praelibavi verbis, quia vobis haec omnia esse notissima sciebam. Et ut dictum est, cum sapiente paucis utendum est verbis . Et, Beatus, qui loquitur in aurem audientem , id est intelligentem. Mihi itaque in fine epistolae cum regina Saba dicendum est: Beati viri tui, et beati servi tui: Hi qui stant coram te semper, et audiunt sapientiam tuam. Sit Dominus Deus tuus benedictus, cui complacuisti, et posuit
Abbreviated transcription (Latin):
lationis conuenienter huic roctioni
inuenitur concordare. Nã in ter
quintam feriã cȩnae dominicae in qua
quad rocgenarius numerus decucurrit
usq: in resurrectionẽ dni id est dominicã
am quosexagenarius numerus peruenit
duo sunt dies. Itẽ a quarta feria usq in
sabbatũ ubi septuagesimus numerus
impl&us est duo sunt dies. Hi uero siiun¬
guntur duo & duo & duo faciunt sex. &
iste sencrius si diuiditur induo &quat¬
tuor eadem simpli & dupli poctio inueni¬
etur ineo. Ita ut haec concordia per
Illa prior adpassionẽ in qua redempti
sumus & in istac iustificati sicut beatus
apostolus ait. xp̃s passus est ꝓpter re¬
demptionem nra resurrexit cũt prop¬
ter iustificationẽ. Potestis ex hac
speculatione uris de monstracre fami¬
liaribus quã iocundaẽ. & utilis
astim&icae disciplinae cognitio quae
& unrẽ diligenticie bene nota & ꝑ
uos aliis cognitam eẽ credimus

Expanded text:
lationis, convenienter huic rationi lationis, convenienter huic rationi videtur concordare. Nam inter quintam feriam coenae Dominicae, in qua quadragenarius numerus decurrit; usque ad resurrectionem Domini, id est, Dominicam am, quo sexagesimus numerus pervenit, duo sunt dies. Item a quarta feria usque ad sabbatum, ubi septuagesimus numerus impletus est, duo sunt dies. Hi vero dies si junguntur, duo et duo et duo, faciunt sex. Et iste senarius si dividitur in duo et quatuor, eadem simpli et dupli ratio invenietur in eo. Ita haec concordia pertilla prior ad passionem, in qua redempti sumus, et in ista justificati, sicut beatus Apostolus ait: Christus passus est propter redemptionem nostram, resurrexit autem propter justificationem nostram . Potestis ex hac speculatione vestris demonstrare familiaribus, quam jucunda est et utilis arithmeticae disciplinae cognitio; quam et vestrae 88 diligentiae bene notam, et per vos aliis cognitam esse credimus.
Abbreviated transcription (Latin):
sionem peccatorum nostrurum nobis fes¬
tinandũ est : sed & aliquid miytebile in
hac consideratione de conuenientia sena¬
rii numeri inueniri potest. & quod c̃modo
principium huius computationis mirabili¬
ter fine concordat in regulis numerorum
Igitur inter septua gesimum &sexagesimũ¬
sex reperiuntur dies. similiter intersexa¬
gesimum & quinqua gesimum. &iã &inter
quinqua gesimum & quad rac gesimum
senarius inuenitur numerus. & fiuNt
deratur & diuiditur intres pastes
aequales erunt ter sex & est yoc¬
tio simpli ad duplum & significat
simplammostem dĩ xp̃i adduplã
nostrã quianos duabus mostibus fui¬
noxia duplam destruxit nostrõc
& simpla resurrectione sua duplã
nunc inanima. alterã indie mag¬
no aduentus sui incorpore. ut
incorpore. ut
sit tunc unus homo gloriosus corpo¬
re & anima quiprius unus fuit
mortulis anima & corpore. Anima
peccato. corpore corruptione. simi¬
liter & si finis consideroctur calcu¬

Expanded text:
sionem peccatorum nostrorum nobis fessionem peccatorum nostrorum nobis festinandum est. Sed et aliquid mirabile in hac consideratione et convenientia senarii numeri inveniri potest; et quodammodo principium hujus computationis mirabili fine concordat in regulis numerorum. Igitur inter septuagesimum et sexagesimum sex reperiuntur dies: similiter inter sexagesimum et quinquagesimum; etiam inter quinquagesimum et quadragesimum senarius invenitur numerus, et fiuntderatur, et dividitur in tres partes aequales, erunt ter sex; et est ratio simpli ad duplum, et significat simplam mortem Dei Christi ad duplam nostram. Quia nos duabus mortibus fuinoxia, duptam destruxit nostram, et simpla resurrectione sua duplam nunc in anima, alteram in die magno adventus sui in corpore, utin corpore, ut sit tunc unus homo gloriosus corpore et anima, qui prius unus fuit mortalis anima et corpore; anima peccato, corpore corruptione. Similiter, et si finis consideratur calcu
Abbreviated transcription (Latin):
lico castitatis habitu & luminibus
caelestis cluritatis scĩs adsistere
sacrificiis solent & senarius nume¬
rus ꝑfectione uituensrẽ concordat
quia in sex diebus omnia operte per¬
fecta fecit crecitor omnipotens. &
ipse senarius numerus. sicut usde doc¬
tissima nouit sagacitas pastib suis
ꝑfectus est & quinarius numerus ꝑ
nobis remissionemomnium peccatorũ
eẽ & iustificationẽ uitce inxpo. Qua¬
dyac genarius uero ꝑdecadas quater
ductus. paenitentiae trpum tenere
multis in locis constat. Vnde &ipse
dñs noster quad raginta diebus ieiu¬
nauit cuius p̃dicatio prima fuit
Paenitenticm agite ad propinquauit regnũ
caelorum & sicut morses legẽ helics ꝓ¬
phecicm. Ita ipse dñs noster euangelicam
praedicationem quad rocginta dierũ ieiu¬
nio dedicauit. Qut uestroc nouit ingeni¬
osa & praeclara in omnibus philosopho¬
quinqua gesimum ꝑuenit qui est remissio¬
nis numerus quia ꝑpaenitentiã ad remis¬

Expanded text:
lico castitatis habitu et luminibus lico castitatis habitu et luminibus coelestis claritatis sanctis assistere sacrificiis solent. Et senarius numerus perfectioni vitae nostrae concordat, quia in sex diebus omnia opera perfecta fecit Creator omnipotens . Et ipse senarius numerus, sicut vestra doctissima novit sagacitas, partibus suis perfectus est. Et quinarius numerus per nobis remissionem omnium peccatorum esse, et justificationem vitae in Christo. Quadragenarius vero per decadas quater ductus, poenitentiae typum tenere multis in locis constat. Unde et ipse Dominus noster quadraginta diebus jejunavit , cujus praedicatio prima fuit: Poenitentiam agite, appropinquavit regnum coelorum . Et sicut Moyses legem, Elias prophetiam , ita ipse Dominus noster evangelicam praedicationem quadraginta dierum jejunio dedicavit. Et ut vestra novit ingeniosa et praeclara in omnibus philosophoquinquagesimum pervenit, qui est remissionis numerus; quia per poenitentiam ad remis
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ mihi septua gesimus dicipos se
dies. propterdecem eb domadus
quae sunt ab ipso die usq ad clausũ
timenta a nuper baptizatis Igi¬
tur & inapostolo legimus. regauit
mors ab adã usque admorsen. & signisi¬
catusque adultima tempora legis quae
potest quiasexaginta suntdies usq aed
medium paschae quod erit fr̃ quasta
paschalis ebdomadis. Quinqua gesimus
uero qui decurrit usque in diem scm̃ ye¬
surrectionis dominicae. Quad roc genarius
& ic̃numerus cum dominica sua currit
interpraeatio his discordareuid& ur
rictionibus. Namseptenarius spũiscõ
conuenire multis in locis sacroce scriptu¬
rice noscitur. Unda & post septẽ ebdo¬
madcs sp̃s sc̃s missus est decaelo inigneis
linguis incentum uiginti nomina creden¬
tium . & septem dona scĩsps̃ Legimus inꝓ
ph&co & tunc maxime dũ clba tollunt᷑
in positionem Apontifice spm̃scm̃ acci¬
pere conueniens est qui inbaptis mo
omnium receperunt remis sionẽ pec

Expanded text:
enim mihi septuagesimus dies dici enim mihi septuagesimus dies dici posse propter decem hebdomadas, quae sunt ab ipso die usque ad clausumtimenta a nuper baptizatis. Igitur et in Apostolo legimus: Regnavit mors ab Adam usque ad Moysen ; et significat, usque ad ultima tempora legis, quaepotest, quia sexaginta sunt dies usque ad medium Paschae, quod erit feria quarta paschalis hebdomadis. Quinquagesimus vero, qui decurrit usque in diem sanctum resurrectionis Dominicae. Quadragenarius etiam numerus cum 87 Dominica sua currit interpretatio his discordare videtur rationibus. Nam septenarius Spiritui sancto convenire multis in locis sacrae Scripturae noscitur. Unde et post septem hebdomadas Spiritus sanctus missus est de coelo in igneis linguis super centum viginti nomina credentium ; et septem dona sancti Spiritus legimus in propheta . Et tunc maxime, dum alba tolluntur impositionem a pontifice Spiritum sanctum accipere conveniens est, qui in baptismo omnium receperunt remissionem pecca
Abbreviated transcription (Latin):
conuenit usque ad pascha. Iterũ sidico
sinec dochicce dictũ eẽ. idest apesteto¬
tum quae quidem tropica loquutio
ut uos optime nostis scripturis scĩs usita¬
tis sima eẽ dinoscitur. sicut intribus di¬
ebus & tribus noc tibus quibus dñs noster
ihs̃ xp̃s insepulchro requiescere legitur
intellegi neces se est. &multis cliis in lo¬
cis quce omnia sidicantur libri exceduNt
quur septuaginta uel sexciginta uel
tur audiui dum rome essem quosdã
dicentes magistros quod orientales
populi nouem ebdomadcs & greci
octo. & latini septẽ ieiunare soleañt
&inde consu&udinẽ romanã sump¬
sisse ecdesiam septuagesimos &
sexagesimos & quinqua gesimos dies¬
nuncupare dominicos Hoc quiae
atalibus non audiui magistris quo¬
rum auctoritate me trocdere au¬
derem omnino confirmare ñ fui
ausus. Qua propter adhuc ƿestat
aliquid querendum quid tẽpore
conueniat & rctione concord&
&numero non aduersecur. Uid&

Expanded text:
convenit usque ad Pascha. Iterum si dico, convenit usque ad Pascha. Iterum si dico, synecdochice dictum esse, id est, a parte totum; quae quidem tropica locutio, ut vos optime nostis, Scripturis sanctis usitatissima esse dignoscitur; sicut in tribus diebus et tribus noctibus, quibus Dominus noster Jesus Christus in sepulcro requiescere legitur , intelligi necesse est, et multis aliis in locis: quae omnia si dicantur, libri excedunt cur septuaginta, vel sexaginta, vel tur? Audivi, dum Romae essem, quosdam dicentes magistros quod Orientales populi novem hebdomadas, et Graeci octo, et Latini septem jejunare soleant; et inde consuetudinem Romanam sumpsisse Ecclesiam, septuagesimos, sexagesimos, et quinquagesimos nuncupare Dominicos. Hoc quia a talibus non audivi magistris, quorum auctoritati me tradere auderem, omnino confirmare non fui ausus. Quapropter adhuc restat aliquid quaerendum quod tempori conveniat et rationi concordet, et numero non adversetur. Videtur
Abbreviated transcription (Latin):
me adiquid pruesumptiose rusticitas
genium. & praefulgens eruditionis
cacumen consulere tutũ eẽputaiim
Nam uelut uermes fenestris inuolant
aestiuis sic auribus meis insident ques¬
tiunculas. &horum conuenientia
nunc temporum excitati de ecdesias¬
tico memore interro gant quur sep¬
tuagesimus & sexagesimus uel quin¬
qua gesimus ordo ꝑdies dominicos ane
quad ire gesimum dicatur uel colatur
sirespondidero ecclesiae hanc eẽ con¬
su&udinem & romana auecoritate
huius peligionis ritũ eẽ firmatũ minus
illis uid&ur auctoritate & consu&udine
solaeẽ responsum. Nisi & aliqua roctio cd¬
datur auctoritati. Quia dicunt. Nibil esse
sine causa in eccle siasticis consu&udinibis
adoctoribus constitutum p̃cipuis. Maxi
me titubat illorum sensus quod numeris
praedictus ordini dierum non conuenit
ubi dicunt septuagesimus ibi non sunt
septuagintadies usque ad resurrectio
xagesimus numerus notatur in diebus
dominicis Nullatenus computo dierum

Expanded text:
mea aliquid praesumptuose rusticitas mea aliquid praesumptuose rusticitas genium, et praefulgens eruditionis acumen consulere tutum esse putavimus. Nam velut vermes fenestris involant aestivis, sic auribus meis insident quaestiunculae. Et horum convenientia nunc temporum excitati de ecclesiastico more interrogant, cur septuagesimus, et sexagesimus, vel quinquagesimus ordo per dies Dominicos ante quadragesimum dicatur vel colatur? Si respondero, Ecclesiae hanc esse consuetudinem et Romana auctoritate hujus religionis ritum esse firmatum; minus illis videtur, auctoritate et consuetudine sola esse responsum, nisi et aliqua ratio addatur auctoritati: quia dicunt, nihil esse sine causa in ecclesiasticis consuetudinibus a doctoribus constitutum praecipuis. Maxime autem titubat illorum sensus quod numerus praedictus ordini dierum non convenit. Ubi dicunt, septuagesimus. ibi non sunt septuaginta dies usque ad resurrectionxagesimus numerus notatur in diebus Dominicis, nullatenus computo dierum
Abbreviated transcription (Latin):
uigeat. floreat. &crescat incord&uo cla¬
rissime ecdesicexpĩ rector & defensor.
Repl&us sum gaudio urtcm̃ audiens pros¬
peritatẽ & exaltationem & totus iocun¬
ditate & hila roctus dum urocẽ beatitudi¬
nis litteras accepi legi osculabarr. Unde
& aliquit familiarius urocẽ dilectioni
scribere praesumo & inlatas questiuncu¬
lus uener aabili aspec tui urõ praesentare.
sciens scolasticae eruditionis in quisitionẽ
&ecclesiasticae disciplinae solestiã urocẽ
clarissimae scpientiae. &dulcissime
familiaritati mirtã eẽ &iocundã &q
quicquit urbanitatis sale conditũ cognos¬
citur uris intellectualibus fauoracbile
auribus & acutissimis scientiae oculis ama¬
bile eẽ ꝓbauimus. Vnde quod scolastica
auribus sol& urocẽ scĩssime prudentiȩ
dirige ritum duximus & inde solatia
res ponsionis querere. Vnde sophiue
flumina manare nouimus tãsi in doc¬
tas has interrogationes urice scĩs¬
simȩ scpientiae posse fateor. & ne

Expanded text:
vigeat, floreat et crescat in corde tuo, clarissime Ecclesiae Christi rector et defensor. Repletus sum gaudio vestram audiens prosperitatem et exaltationem, et totus jucunditate exhilaratus, dum vestrae beatitudinis litteras accepi, legi et osculatus sum. Unde et aliquid familiarius vestrae dilectioni scribere praesumo, et illatas quaestiunculas venerabili aspectui vestro praesentare. Sciens autem scholasticae eruditionis inquisitionem, et ecclesiasticae disciplinae solertiam, vestrae clarissimae sapientiae et dulcissimae familiaritati gratam esse et jucundam; et quidquid urbanitatis sale conditum cognoscitur, vestris intellectualibus auribus favorabile, et acutissimis scientiae oculis amabile esse probavimus. Unde quod scholastica auribus solet, vestrae sanctissimae prudentiae dirigere ratum duximus, et inde solatia responsionis quaerere, unde sophiae flumina manare novimus; tametsi indoctas has videri interrogationes vestrae sanctissimae sapientiae posse fateor. Et ne
Abbreviated transcription (Latin):
pars proposita est. cum de unimae
uitaȩ quicquid sollicita fuerat quantũ
ualemus senucleatum atq discussum.¬
Nonenimcredo tepurum formidare
nemors humana &iamsinon intersi¬
cict animcm.rerum tcm̃ omnium
&ipsius siqua comꝑcrata fuerit ueri¬
tatis obliuionẽ inferat . onpotest sictis
dici quantum hoc malum m&uendũ
sir. qualisenim erit illa u&ernauita
uelquae mors non ei prueponendaẽ.
sisicuiute anima ut uidemus eccm
uiuere in puero moxnato uideilla
uita nihildicam quae in utero agitur
Non enimputasse nullambono ani¬
mo esto dscid erit ut icamsentimus
quuerentib: nobis. quibeatissimum
quiddam post hoccorpus &ueritatis
plenissimum sineullo mendatiopol¬
lic&ur fiat ut speramus Explac¬

Expanded text:
pars proposita est, cum de animae pars proposita est, cum de animae vita quidquid sollicitat, fuerit quantum valemus enucleatum atque discussum.Non enim credo te parum formidare ne mors humana, etiamsi non interficiat animam, rerum tamen omnium, et ipsius, si qua comperta fuerit, veritatis oblivionem inferat. A. Non potest satis dici quantum hoc malum metuendum sit. Qualis enim erit illa aeterna vita, vel quae mors non ei praeponenda est, si sic vivit anima, ut videmus eam vivere in puero mox nato? ut de illa vita nihil dicam quae in utero agitur; non enim puto esse nullam. R. Bono animo esto; Deus aderit, ut jam sentimus, quaerentibus nobis, qui beatissimum quiddam post hoc corpus, et veritatis plenissimum sine ullo mendacio pollicetur. A. Fiat ut speramus
Abbreviated transcription (Latin):
neeruditaẽ. Quantam uis pilam ue¬
ram uera planitiae puncto tangi
quitaleum quã oculis uidit cut uide¬
re potest. cumipsa imaginatione co¬
gitationis fingi quicquam huius modi
non potest : An non hoc ꝓbamus cum&iã
minimum circulum imaginando ani¬
mo describimus. & abeolineas ad centrũ
ducimus Namcum ducas duxerimus
interquus quasi acu uixpungi possitalias
iam in medio Non possumus ipsa cogita¬
tione imaginaria ducere ut adcentrũ
sineulla commixtione ꝑueniant. cum
cdum &ratio innumerabiles posseduci.
nec sese in illis in credibilib angustus nisi
centro posse contingere. Itcũt in omni
etcrum interuulles scribi&icm circu¬
los possit. hoccum illa phanta sia imple¬
renon possit. magisq quã ipsi oculide¬
faciat. siquidem ꝑipsos est animo in¬
flicta: manifestum est &multum ea
differre aueritate. & illam dumhdec
uidetur non uideri.haecdicentur ope¬
rosius utq subtilius cum do intellegen¬
do disserere coeperimus: qua enobis

Expanded text:
ne erudita est, quantamvis pilam veram vera planitie puncto tangi? Quid tale unquam oculus vidit, aut videre potest, cum ipsa imaginatione cogitationis fingi quidquam hujusmodi non potest? Annon hoc probamus, cum etiam minimum circulum imaginando animo describimus, et ab eo lineas ad centrum ducimus? Nam cum duas duxerimus, inter quas quasi acu vix pungi possit, alias jam in medio non possumus ipsa cogitatione imaginaria ducere, ut ad centrum sine ulla commixtione perveniant; cum clamet ratio innumerabiles posse duci, nec sese in illis incredibilibus angustiis nisi centro posse contingere, ita ut in omni earum intervallo scribi etiam circulus possit. Hoc cum illa phantasia implere non possit, magisque quam ipsi oculi, deficiat, siquidem per ipsos est animo inflicta, manifestum est et multum eam differre a veritate, et illam, dum haec videtur, non videri. 36. Haec dicentur operosius atque subtilius, cum de intelligendo disserere coeperimus, quae nobis
Abbreviated transcription (Latin):
decembris uestatur septimcas kł in pri¬
mã & sit die kalendacrũ decẽbriũ
septima quece iuxta regulares &¬
epuctus sexta conputataẽ & erunt
tres lunae pariter octobri scilicer
nouembris & decembrismensis. Vnde¬
tricenarum dierũ: quodsiquis obsti

Expanded text:
Decembris, vertatur septima Kal. in priDecembris, vertatur septima Kal. in primam: et fit die Kal. Decembrium septima, quae juxta regulares epactas sexta computata est; et erunt tres lunae pariter, Octobri scilicet, et Novembri, et Decembri mensis undetricenarum dierum. Quod si quis obsti
Abbreviated transcription (Latin):
omino desiderantissimo & omni sc¬
pientiae decore clarissimo. dauid
regiflaccus albinus ꝑp&uae pacis
& glorice salutẽ solent itaq defonte
caritatis sȩpius uerba fluere salutati¬
onis uelsi longinquitas terrarũ uocis
officia neg& apices dilectionis atrirm̃to
formati multoties recurrant. Idcirco
suppliciuoto de praecor ut liceat nrae
paruitatis castulã aduraẽ auctorita¬
tis praesentiã scepius recurrere fe¬
rentem quae uelurae sapientiae io¬
cunda uel nrce paruitati neces scria
eẽ arbi tremur &opostuno tẽpore
flaccus uester legatur in litteris qui
quondã audiebatur in uerbis Nũ causa
huius praesentis castulae lunaris saltus
effecacest. Qui inhac lucenti luna nouẽ¬
bri mensis annocirculi decennouennalis
nouis simo cestissime inspicipoterit.
Igitur haec luna nouembri mensis
quae per decem &octo annos tricesi¬
ma computabatur. In hoc annopre¬
senti p̃fati circuli nono decimo unde¬
tricesima conputare deb&. Itcut de
uicesima non a quaefit octauas kł

Expanded text:
simo et omni sapientiae decore clarissimo David regi Flaccus Albinus perpetuae pacis et gloriae salutem. Solent itaque de fonte charitatis saepius verba fluere salutationis; vel si longinquitas terrarum vocis officia neget, apices dilectionis atramento formati multoties recurrant. Idcirco simplici voto deprecor ut liceat nostrae parvitatis chartulam ad vestrae auctoritatis praesentiam saepius recurrere, ferentem quae vel vestrae sapientiae jucunda, vel nostrae parvitati necessaria esse arbitremur: et opportuno tempore Flaccus vester legatur in litteris, qui quondam audiebatur in verbis. Nam causa hujus praesentis chartulae lunaris saltus effecta est, qui in hac lucenti Luna Novembrii mensis anno circuli decennovennalis novissimo certissime inspici poterit. Igitur haec luna Novembrii mensis, quae per decem et octo annos tricesima computabatur, in hoc anno praesenti praefati circuli nono decimo, undetricesima computari 82 debet. Ita ut de vicesima nona, quae fit octavas Kal.
Abbreviated transcription (Latin):
TUACESIMO SEXAGESIMO ET QUIN¬
QUACESIMO
enedictus sit ds̃ pater omp̃s quite
creauit & honoyacuit. &bene¬
dictus sit dñs noster ihs̃ xp̃s
filius dĩ uiui qui te redemit &ele¬
git. & benedic tus sit sp̃s papaccli¬
tus quite inluminauit. & dilatauit
cor tuum in omni sapientiae & scien¬
tiue dcritate dilectissime dauid
& dulcissime domne. & benedicta
sit scã trinitas unus ds̃ omp̃s pater
suo lic& indigno talem conces sit
dominum amicum & ad utorẽ gyoc¬
tice suce. quam mihi per seruum
suum beatae memorice magistrũ
meum ministracre lementer dig¬
natus est. Et benedictasit potestas.
& regnum tuum & filiitui & filii
filiorũ eorum usque in generoctiones scłi
sempiternus. & ueniat superte & super

Expanded text:
tuagesimae, Sexagesimae et Quinquagesimae. Benedictus sit Deus Pater omnipotens, qui te creavit et honoravit: et benedictus sit Dominus noster Jesus Christus Filius Dei, qui te redemit et elegit: et benedictus sit Spiritus Paraclitus, qui te illuminavit, et dilatavit cor tuum in omni sapientiae et scientiae claritate, dilectissime David, et dulcissime domine! et benedicta sit sancta Trinitasuo, licet indigno, talem concessit dominum, amicum, et adjutorem gratiae suae; qui mihi 86 per servum suum, beatae memoriae magistrum meum, ministrare clementer dignatus est: et benedicta sit potestas et regnum tuum, et filii tui, et filii filiorum tuorum, usque in generationes saeculi sempiternas; e
Abbreviated transcription (Latin):
sensibilia fugienda. cauendũ fuit ne putaremꝰ illã porph¬
rii falsi philosophi tenere sententiã qͦ dix̃ om̃e corpus ẽẽ fugi¬
endũ. Non autem dixi ego omnia sensibilia. sed ista hoc . ẽ.
corruptibilia. sed hoc potius dicendũ fuit. non autem
talia sensibilia futura sunt in futuri scłi cęlo nouo et
terra noua. ltem quodam loco dixi quod disciplinis
liberalibus eruditi. sine dubio in se illas obliuione ȩeru¬
tas eruunt discendo. & quodam modo refodiunt.
Sed hoc quoq improbo. Credibilius est enim prop¬
terea uera respondere de quibusdã disciplinis etia
imperitos earũ. quando bene interrogantur. qui a
presens est eis quando idcapere possunt lumen rationis
aeterne. ubi hec immutabilia uera conspiciunt: non
quia nouerant aliquando & obliti sunt. quod plato-¬
ni uel talibus uisum est. Contra quorum opinionẽ
quanta pro suscepto opere dabatur occasio. in li¬

Expanded text:
sensibilia fugienda, cauendum fuit, ne putaremur illam Porfysensibilia fugienda, cauendum fuit, ne putaremur illam Porfyri falsi philosophi tenere sententiam, qua dixit omne corpus esse fugiendum. non autem dixi ego: omnia sensibilia, sed: . ista, hoc est corruptibilia; sed hoc potius dicendum fuit, non autem talia sensibilia sensibilia futura sunt in futuri saeculi caelo nouo et terra noua. Item quodam loco dixi, quod disciplinis liberalibus crudili sine dubio in se illas obliuione obrutas eruunt discendo et quodam modo refodiunt. sed hoc quoque inprobo. crelibilius est enim propterea uera respondere de quibusdam disci- plinis etiam inperitos earum, quando bene interrogantur, quia praesens est eis, quando id capere possunt, lumen rationis aeternae, ubi haec inmutabilia uera conspiciunt. non quia ea nouerant aliquando et obliti sunt, quod Platoni uel talibus uisum est. contra quorum opinionem, quantum pro suscepto opere dabatur occasio, in li
Abbreviated transcription (Latin):
ignorat: ille recte intelligit᷑ qͥ futurus ẽ e cȩlo nouo ⁊ t̾ra
noua. Sed etiã hic addenda erant illa ut diceret᷑ morta¬
lis corporis sensus. Sed illo more adhuc loquebar qͦ sen¬
sus proprie corporis appellat᷑. Nec assidue repetendũ
ẽ qđ & suꝑius inde iã dixi. sed hoc recolendũ ubicũꝙ
ista elocutio in meis litteris inuenit᷑. Et ubi dixi de pa¬
tre ⁊ filio qͥ gignit⁊ quẽ gignit unũ ẽ. dicendũ fuit unũ
sunt. sic̃ aꝑte ipsa ueritas loquit᷑ dicens. Ego ⁊ pat̾ unũ su¬
mꝰ. Nihil illud m plac& qđ in ista uita dõ intellecto. iã be¬
iã beat̾ã eẽ animã dixi. nisi forte spe. Itẽ qđ dixi ad sapien¬
fensio auriũ religiosarũ quãuis alia sit illa uniũsalis uia.
aliȩ aut̃ uie de qͥbꝰ & in psalmo canimꝰ. Uiastuas dnẽ notas
fac mͥ. & semit̃ t̃ doce me In eo qđ ibi dictũ. ẽ. penitꝰ ista

Expanded text:
ignorat, ille recte intellegitur, qui futurus est caelo nouo et terra ignorat, ille recte intellegitur, qui futurus est caelo nouo et terra noua; sed etiam hic addenda erant illa, ut diceretur: mortalis corporis sensus. sed illo more adhuc loquebar, quo sensus proprie corporis appellatur, nec adsidue repetendum est, quod et superius inde iam dixi, sed hoc recolendum, ubicumque ista locutio in meis litteris inuenitur Et ubi dixi de patre et filio: qui gignit et quem gignit. unum est, dicendum fuit: unum sunt, sicut aperte ipsa ueritas loquitur dicens: ego et pater unum sumus. nec illud mihi placet, quod in ista uita deo intellecto iam beatam esse, animam dixi, nisi forte spe. item quod dixi: ad sapienfensio aurium religiosarum, quamuis alia sit illa uniuersalis uia, aliae autem uiae, de quibus et in Psalmo canimus: uias tuas, domine, notas fac mihi et semitas tuas doce me. in eo, quod ibi dictum est, pmitus ista
Abbreviated transcription (Latin):
cripsi etiã duo uolumina scđm studiũ meu & amorẽ rati¬
one indagande ueritatis de his rebꝰ qͦs maxime scire cupiebã.
me int̾rogans mͥꝙ respondens tãꝗͣ. duo eẽmꝰ. ratio & ego cũ
solꝰ eẽm. Unde hoc opꝰ soliloquia nominaui. sed imꝑfectũ re¬
mansit. ita tam̃ ut in libro pͥmo quereret᷑ & ut cũq appareret
qualis ẽẽ debeat qͥuult ꝑcipere sapientiã. quȩ utiq ñ sensu
corporis sedm̃te ꝑcipit᷑. & quadã ratiocinatione in fine libri
colligit᷑. ea q̃ uere st̃ ẽẽ immortalia. In scđo aut̃ libro de
ĩ mortalitate animȩ diu res agit᷑. & ñ ꝑagit᷑. In his sane libris
ñ approbo. qđ in oratione dixi. Ds̃ qͥ nͥ mundos uerũ scire uo¬
lusti. Responderi enĩ potest. multos etiã ñ mundos multa
scire uera. Neq enĩ diffinitũ ẽ qͥd sit uerũ. qđ nͥ mundisci
dus ẽ: addenda fuerant ũba ut diceret᷑. quẽ mortalis cor¬
poris sensus ignorat. Si autẽ mundꝰ dictꝰ ẽ. que sensus

Expanded text:
cripsi etiam duo uolumina secundum studium meum et amorem ratione indagandae ueritatis de his rebus, quas maxime scire cupiebam, me interrogans mihique respondens, tamquam duo essemus ratio et ego, cum solus essem. unde hoc opus Soliloquia nominaui; sed inperfectum remansit, ita tamen, ut in primo libro quaereretur et utcumque appareret, qualis esse debeat, qui uult percipere sapientiam, quae utique non sensu corporis, sed mente percipitur, et quadam ratiocinatione in libri fine colligitur ea, quae uere sunt, esse inmortalia; in secundo autem de inmortalitate animae diu res agitur et non peragitur. In his sane libris non approbo, quod in oratione dixi: deus, qui nisi mundos uerum scire noluisti. responderi enim potest multos etiam non mundos multa scire uera; neque enim definitum est hic, quid sit uerum, quod nisi mundi scidus est, addenda fuerant uerba, ut diceretur: quem mortalis corporis sensus ignorat. si autem mundus dictus est, quem sensus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓposuimus hocres pondemus. ut reco¬
lant in cepistola quaeadhebreos est
dexp̃o eẽ intellectum quod scriptum est.
Minorustieum paulominus abunge¬
lis & uideunt non addiuersitatẽ & in¬
aequalitatem naturue patris & filii
ualere quod dixit Pater muiorme est.
sedud illud potius quod informa serui
ꝓpt̃ infirmitatem inqua & pati&mori
potuit. minor &iam angelis factus est :¬

Expanded text:
proposuimus hoc respondemus, ut recoproposuimus hoc respondemus, ut recolant in Epistola quae ad Hebraeos est, de Christo esse intellectum quod scriptum est, Minorasti eum paulo minus ab Angelis : et videant non ad diversitatem et inaequalitatem naturae Patris et Filii valere quod dixit, Pater major me est ; sed ad illud potius quod in forma servi propter infirmitatem, in qua pati et mori potuit, minor etiam Angelis factus est
Abbreviated transcription (Latin):
merito conferatur:¬
icur &iamꝰ & quia de omnib: spirita¬
lib: & rationalib: gradib: ꝓp̃t qua¬
litatem & fragilitatem corporis
Nuulominus abangelis inferior mi¬
noratus homo uidebatur Neseuilẽ
sperur& & desadute sua desperur&.
Dñ sihs honorans fucturam sucm
dignatus est humanam curnem susci¬
pere &ostendere quia non homo uilis
sed prueciosus sicut scriptum est Mag¬
num homo & prueciosus uir. &ideo solũ
hominem patrisuo heredem sibi enim
coheredem facere dignatus est. Ut quod
minus aaceperut innaturie plus ha¬
ber& inhonore: Huocdicentes hoc
uolunt intellegi quod humanam car¬
nem sinehumana anima xp̃sad sup¬
serit quice ꝓprica heresis appollona¬
ristarum est sed &iam istos idest¬
cirriunos ineorum disputationibus
nonsolum trinitatis diuersus esse
ncturus Sed &iã hoc senti re dep̃hen¬
dimus quod animam non habeatx p̃s hu¬
munam. Uerum id ix huius disputa¬
tionis consequentibus aeuidentius appa¬
rebit. Nuncadhaec eorum uerba quae

Expanded text:
merito conferaturmerito conferaturde omnibus spiritualibus et rationalibus gradibus, propter qualitatem et fragilitatem corporis paulo minus ab Angelis inferior minoratus homo videbatur ; ne se vilem speraret, et de salute sua desperaret, Dominus Jesus honorans facturam suam, dignatus est humanam carnem suscipere, et ostendere quia non est homo vilis, sed pretiosus, sicut scriptum est: « Magnus homo et pretiosus vir » . Et ideo solum hominem Patri suo haeredem, sibi enim cohaeredem facere dignatus est; ut quod minus acceperat in natura, plus haberet in honore. Haec dicentes, hoc volunt intelligi, quod humanam carnem sine humana anima Christus assumpserit. Quae propria haeresis Apollinaristarum est: sed etiam istos, id est, Arianos, in eorum disputationibus, non solum Trinitatis diversas esse naturas, sed etiam hoc sentire deprehendimus, quod animam non habeat Christus humanam Verum id in hujus disputationis consequentibus evidentius apparebit. Nunc ad haec eorum verba quae
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ quodestxp̃s dequa legitur ad tingit
adfinem usq: ufinem fortiter &dis¬
ponit omniu suauiter: Cumergo ubi¬
q: sit &iamfilius cõmittendus fuerat
ubinon erat pisĩ cppecrendo sicut
a solo filio missus est sicut scriptum est:
Cumego iero mittam illum aduos seda patre
quoq sicut scriptum est quemmittit pater
in nominemeo. Ubi ostenditur quod nec
scm̃ sedeum pariter am bomisserunt: In¬
seperabilia quippesunt operatrinitatis:
Solus pat̃ non legitur missus qm̃ solus non
hab& cuctorem ai quogenitussit uela quo
ꝓcedat : &ideo non ꝓpter naturae diuer¬
sitatem qua e intrinitate nulluest: sed ꝓpt̃
ipsam auctoritatem solus pat̃ nondicitꝰ
missus: Nonenim splendor aut feruor
ignem sedignis mittit si uesplendorem
siue feruorem quã uis haec longesir
idissimilico nec in uenietur aliquid uel
inspiritałib: uel incorporadib: crea¬
ituris quod ei trinitati quaed s̃ est

Expanded text:
Dei, quod est Christus, de qua legitur: Attingit Dei, quod est Christus, de qua legitur: Attingit a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter ? Cum ergo ubique sit etiam Filius, quo mittendus fuerat ubi non erat, nisi apparendo sicut a solo Filio missus est, sicut scriptum est, Cum ego iero, mittam illum ad vos ; sed a Patre quoque, sicut scriptum est, Quem mittet Pater in nomine meo . Ubi ostenditur quod nec iritum sanctum, sed eum pariter ambo miserunt. Inseparabilia quippe sunt opera Trinitatis. Solus Pater non legitur missus, quoniam solus non habet auctorem a quo genitus sit, vel a quo procedat. Et ideo non propter naturae diversitatem, quae in Trinitate nulla est, sed propter ipsam auctoritatem solus Pater non dicitur missus. Non enim splendor aut fervor ignem; sed ignis mittit, sive splendorem, sive fervorem. Quamvis haec longe sint dissimilia; nec inveniatur aliquid vel in spiritualibus vel in corporalibus creaturis, quod ei Trinitati, quae Deus est,
Abbreviated transcription (Latin):
dorem suum Necpotest splendor
missus sexcrare aibigne mittente . quã¬
uis & ista quia creaturaẽ uisibilis non
omni ex parte huic reisit comparubilis
cumenim splendoreminittit ignis lon¬
gius ꝑuenit splendor quoignis non ꝑ¬
uenit undesplendor abigne quis est
inlucernumissus si loqui poss& non
utiq poss& uerum dicere in pari&e
quosine lucernue igneꝑuenit.. Ignis qui
memissit mecumest Potuit atem
missus ci patre filius dicere pat̃ mecũ
est: Cumigitur haec cputremissio filui
prorsus in effabilissit. Nec cupi ullius
cogitatione possit. quomodohinc osten¬
dar filium alterius atq: inferioris es¬
sentiue n oninueniunt. Quan do quidẽ
nec homomissus adhominẽ diuerscm
naturum mit tenis &missieẽ. demons
trut: hic autem &iã hoc potest in telle¬
gi ut eo ipso a patre filius missus esse
dicatur quod filius hominib: apparuit
in carne non pat̃: Quis enim mittit᷑
illo ubi est: ubi autẽ non est sapientia

Expanded text:
dorem suum, nec potest splendor dorem suum, nec potest splendor missus separari ab igne mittente: quamvis et ista quia creatura est visibilis, non omni ex parte huic rei sit comparabilis. Cum enim splendorem mittit ignis, longius pervenit splendor, quo ignis non pervenit. Unde splendor ab igne qui est in lucerna missus, si loqui posset, non utique posset verum dicere in pariete, quo sine lucernae igne pervenit, Ignis qui me misit mecum est: potuit autem missus a Patre Filius dicere, Pater mecum est. Cum igitur haec a Patre missio Filii prorsus ineffabilis sit, nec capi ullius cogitatione possit, quomodo hinc ostendant Filium alterius atque inferioris essentiae, non inveniunt; quandoquidem nec homo missus ab homine, diversam naturam mittentis et missi T IV. Hic autem etiam hoc potest intelligi, ut eo ipso a Patre Filius missus esse dicatur, quod Filius hominibus apparuit in carne, non Pater. Quis enim mittitur illo ubi est? Ubi autem non est Sapientia
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ quoddicunt iubente patre crecisse om¬
nia si liuntamquam pater non creu¬
uerit seda filio creare iusserit: Cogiter
quicar naditer sapiunt : quib: aliis uerbis
iusserit. paterunico uerbo: forman
enim sibi in phantas matue cordissui
quasiduos ediquos & suuxta inuicem
insuis tamen locis constitutos unum
iubentem alterum obtemper antem.
nec intellegunt ipsam iussionem patris
ut sieres omnia noneẽ. nisi uerbum pa¬
tris ꝑ quod facta sunt omnia Quod aut̃
misserit pater filium negari non potest
sed considerent sipossunt quo modo eum
misserit cum quo ipse uenit. an illemen¬
titus est quiait. Nonsum solus qmpater
mecumẽ sed quomodo lib&missum
intellegant Num quid ideo diuers ana¬
turu est quiapat̃ mittit &mittitur
filius. pisi foste potest homo patermit¬
tere hominem filium unius eiusdẽq
substantiae & non potestds̃ cum homo
missus ab homine mittente separ&ur
quod non potest ds̃ sed ignis mittit splen¬

Expanded text:
est quod dicunt, jubente Patre creasse omest quod dicunt, jubente Patre creasse omnia Filium, tanquam Pater non creaverit, sed a Filio creari jusserit? Cogitent qui carnaliter sapiunt, quibus aliis verbis jusserit Pater unico Verbo. Formant enim sibi in phantasmate cordis sui quasi duos aliquos, etsi juxta invicem, in suis tamen locis constitutos, unum jubentem, alterum obtemperantem. Nec intelligunt ipsam jussionem Patris ut fierent omnia, non esse nisi Verbum Patris per quod facta sunt omnia. Quod autem miserit Pater Filium, negari non potest. Sed considerent, si possunt, quomodo eum miserit, cum quo ipse venit. An ille mentitus est qui ait: Non sum solus, quoniam Pater mecum est . Sed quomodo libet missum intelligant, numquid ideo diversa natura est, quia Pater mittit et mittitur Filius? Nisi forte potest homo pater mittere hominem filium unius ejusdemque substantiae, et non potest Deus: cum homo missus ab homine mittente separetur, quod Deus non potest. Sed ignis mitit splen
Abbreviated transcription (Latin):
&unigenitum filiuma patre. exnihilo
constitutum. quderant ꝑquem fuctus
sit a patre exnihilo filius: Non enim ꝑse¬
ipsum fieripotuit tumquum ium &&
antequam fier& utesseipse ꝑquem fie¬
r& idem ipse: & qui opus eruteum fieri
quiaiamerat. aut quo modo fiebut
ut & quiiamerat antequã fieret
Porro siꝑadiquem alium a patre
facctus est quis est ipse alius cumom¬
nia ꝑipsum factasint sĩautemapatre
ꝑneminem factus est. quomodo ꝑne¬
minem aliquid apatre factum est
cumꝑfilium. hoc est ꝑ eius uerbum fac
& omnium futurorum innatura habens
p̃scientia & infaciendo in omnib: expec¬
tuns patris iussionem : Ipse uolumtu¬
te patris descendit decelo &uenit in
hunc mundum sicut & ipsect: Nec enim
ameipso ueni sed ille memisñt uel istiut
dicerer utrum duos constituant crea¬
unus quippeds̃ est ipsa trinitus &sĩc
unus ds̃ quomodo unus crector: quid

Expanded text:
et unigenitum Filium a Patre ex nihilo et unigenitum Filium a Patre ex nihilo constitutum; quaerant per quem factus sit a Patre ex nihilo Filius. Non enim per seipsum fieri potuit, tanquam jam esset antequam fieret, ut esset ipse per quem fieret idem ipse. Et quid opus erat eum fieri qui jam erat? aut quomodo fiebat ut esset, qui jam erat antequam fieret? Porro, si per quem alium a Patre factus est, quis est ipse alius, cum omnia per ipsum facta sint? Si autem a Patre per neminem factus est; quomodo per neminem aliquid a Patre factum est, cum per Filium, hoc est, per ejus Verbum factet omnium futurorum in natura habens praescientiam, et in faciendo in omnibus exspectans Patris jussionem; ipse voluntate Patris descendit de coelo, et venit in hunc mundum sicut ipse ait: « Nec enim a me ipso veni, sed ille me misit » . Vellem isti ut dicerent, utrum duos constituant crea; unus quippe Deus est ipsa Trinitas, et sic unus Deus, quomodo unus creator: quid
Abbreviated transcription (Latin):
prior ẽ ergo uolumtus patris. quod aut̃
nolens genuerit quis potest dicere sed
ut nouerint qui uinamia loquantur.
&ic̃ ipsi interrogundi sunt utrum ds̃
pat̃ uolens annolens sit ds̃ Nonenim
audebaN eumdicere nollese eẽ dm̃:
Siergo responderint quod uolens sitđs
eomodo illis inferenda est uanitus sua
qua dicipo test prior illo eẽ. uolũ
Deinde dicunt eum uolumtate & prue¬
cepto patris cuelestic &terrestria
uisibiliu & inuisibilia corpora & sp̃s
exnullis extantib ut essent su auis tute
fecisse: ubiabeis quaerimus utrum
& ipsec patre exnullis extantib: fuc¬
tus sit hoc est exnibilo: quod sidicere
non audebunt ergo ds̃ est dedõ non exni¬
hilo factus udõ quueres indicat unum
& eundem patrisfiliq: naturum: Neq enĩ
homo pecus auis piscis possunt eiusdẽ
natura aegignere filios. & ds̃ non potu¬
it: Siutem tunto impi&atis abrup¬
to audebunt ire pruecipites ut dicut

Expanded text:
Prior est ergo voluntas Patris. Quod autem Prior est ergo voluntas Patris. Quod autem nolens genuerit, quis potest dicere? Sed ut noverint quam inania loquantur, etiam ipsi interrogandi sunt, utrum Deus Pater volens an nolens sit Deus. Non enim audebunt eum dicere, nolle se esse Deum. Si ergo responderint quod volens sit Deus, eo modo illis inferenda est vanitas sua, qua dici potest prior illo esse volunt CAPUT II. 3. Deinde dicunt eum voluntate et praecepto Patris, coelestia et terrestria, visibilia et invisibilia, corpora et spiritus, ex nullis exstantibus, ut essent, sua virtute fecisse. Ubi ab eis quaerimus, utrum et ipse a Patre ex nullis exstantibus factus sit, hoc est, ex nihilo. Quod si dicere non audebunt; ergo Deus est de Deo, non ex nihilo factus a Deo. Quae res indicat unam et eamdem Patris Filiique naturam. Neque enim homo, pecus, avis, piscis, possunt ejusdem naturae gignere filios, et Deus non potuit. Si autem tanto impietatis abrupto audebunt ire praecipites, ut dicant
Abbreviated transcription (Latin):
sui ante omnia scecula constitutum co¬
guntur consiterifilium patri eẽ coc&nũ
sienim aliquando patersinefilio. fuit erat
antefilium: Aliquod tempus quod pater
si ne filio solus suit . & quomodo eritante
omnia scła filius antequem fuit tempus
quosine illoerit pater Porrosiunte
omnia tempora filius erat nonenim
cliter intellegendum est. In principio
erat uerbum &omnia ꝑ ipsum factaa suft
quia & tempus sine aliquibus creaturue
motibus non potest esse. &ideo ꝑ illum
facta confitemur & tempora ꝑquem
facta sunt omniu: ꝓculdubio cou&nus
est patrifilius: sed uolum tate patris di¬
cunt constitutum nolentes dicere dm̃
dedõ: aequalem genitum utq coa&ernũ:
Nusquã autem leguñ uolumtate patris
filiumante omnia scecula constitutũ.
Sedhoc ꝓpterea dicunt ut prior illo uideat᷑
uolumtas putris quaerim constitutum
Interrogunt enim utrum pater filium
uolens annolens genuerit. Utsires. pon¬
sum suerit quoduolens genuerit dicar

Expanded text:
sui ante omnia saecula constitutum, coguntur confiteri Filium Patri esse coaeternum. Si enim aliquando Pater sine Filio fuit, erat ante Filium aliquod tempus, quo Pater sine illo solus fuit. Et quomodo erat ante omnia saecula Filius, ante quem fuit tempus quo sine illo erat Pater? Porro, si ante omnia tempora Filius erat non enim aliter intelligendum est, In principio erat Verbum; et, Omnia per ipsum facta sunt ; quia et tempus sine aliquibus creaturae motibus non potest esse, et ideo per illum facta confitemur et tempora, per quem facta sunt omnia, procul dubio coaeternus est Patri Filius. Sed voluntate Patris dicunt constitutum, nolentes dicere Deum de Deo aequalem, genitum atque coaeternum. Nusquam autem legunt voluntate Patris Filium ante omnia saecula constitutum. Sed hoc propterea dicunt, ut prior illo videatur voluntas Patris, qua eum constitutum interrogant enim utrum Pater Filium volens an nolens genuerit; ut si responsum fuerit quod volens genuerit, dicant,
Abbreviated transcription (Latin):
uminquit uenit plenitudo temporis
missit ds̃ filium suum natum exmu
pore conuersitus est sic ut ipsect:
Descendi decuelo non ut facium uolumtu¬
tem meũ sed uolumtate meius qui memissit:
Ipse & uolumtate patris triginta anno¬
rum baptizatur uoce& testimonio pa¬
tris manifestatus Volum tate & prae¬
cepto patris euangelũ regni cuelorum
p̃dicabat sicut ipsecit: &ulus ciuiticti

Expanded text:
inquit, venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum natum ex mulpore conversatus est, sicut ipse ait: Descendi de coelo, non ut faciam voluntatem meam, sed voluntatem ejus qui me misit . Ipse et voluntate Patris triginta annorum baptizatus, voce et testimonio Patris manifestatus , voluntate et praecepto Patris Evangelium regni coelorum praedicabat, sicut ipse ait: Et aliis civitati