comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
initio cũ incorporataest quã diuꝑinde affici& amenserit: at post ꝗ increm̃ti
nutricationisq tenui lãribomeatꝰ efflu& animȩq circuitꝰ tranquilliore
motuuia suã paget ꝓcessuq temporis redatiore serunt ut pote q̃ a naturȩ
sue cõpetenti motuminimȩ ex orbitent facile iã diuersȩ nature uitia
bonitatẽq: & honestatẽ semꝑ eiusdem cũ alterius appecitu alterius uero
detestatione secernent hominẽq: ita inst̃itutũ plena & incolumi prudentia
tuebunt᷑ : acsi adhunc statu accedat auxiliatrix eruditionis honestatȩ morati

Expanded text:
initio, cum incorporata est, et quamdiu perinde afficietur amens erit. At postquam incrementi nutricationisque tenui iam riuo meatus effluet animaeque circuitus tranquilliore motu uiam suam peragent processuque temporis sedatiores erunt, utpote qui a naturae suae competenti motu minime exorbitent, facile iam diuersae naturae uitia bonitatemque et honestatem semper eiusdem cum alterius appetitu, alterius uero detestatione secernent hominemque ita institutum plena et incolumi prudentia tuebuntur. Ac si ad hunc statum accedat auxiliatrix eruditionis honestae moderati
Abbreviated transcription (Latin):
in lustratione nec porest uisus conp̃henderȩ aliquã qualitatẽ tenebrarũ.
sed sus picari qđi i sit potius quã quid rerũ sit inihilq uidensidipsũ sibi ui

Expanded text:
illustratione —, nec potest uisus comprehendere aliquam qualitatem tenebrarum, sed suspicari quod non sit potius quam quid rerum sit, nihilque uidens id ipsum sibi ui
Abbreviated transcription (Latin):
hicanimantis ẽ ꝓp̃ius excorporis animȩq copulatione conflatus : Eacuolentis uõ passionib recteñ eadẽ
assimili facilitate anima contẽplat᷑ : Contẽplatio qui ppe facilis intentio est̃ sensus uo siuscit᷑ ex
am sortio corporis atq animȩ passionum : Et sunt mul tȩ corporis pulsationes eius modut neq

Expanded text:
hic animantis est proprius ex corporis animaeque copulatione conflatus. «Ex uiolentis» uero «passionibus» recte, nam eadem hic animantis est proprius ex corporis animaeque copulatione conflatus. «Ex uiolentis» uero «passionibus» recte, nam eadem ac simili facilitate anima contemplatur — contemplatio quippe facilis intentio est —, sensus uero nascitur ex consortio corporis atque animae passionum; et sunt multae corporis pulsationes eius modi ut neq
Abbreviated transcription (Latin):
tis & ipsũ effluit & ab efflu entibus inundatus : Inequippeineo mulameatͦ multaq:
fluo Grelique cybi & potus quibus egressus conseruationis animali umaaus anatura cõmen¬
taest: & adueriũ detrim̃ taegestianis pro competentimodoui cẽreparat E& humido & siccociuatu
atq extrinsecis circũ fusi aeris respiratione : meitꝰ igit᷑ in gredienti b: omnib: ꝓmodo que magni¬
tudine e& natura sabricat aest : idqipsu ẽ qđ dicit idẽplatoquibus dã labentib & alis i nui cẽsucce¬
dentib membris : haecergolex illud esfecit anteomĩa sensũ exiui olentispassionib excitari mento:
Vita quippe sinesonsu ee ñ potest : siꝗdẽin terea que ui ut & quae uita carent haec sit opiniordif¬
ferentia Vt sentunt haeo illa sinesensu sint. Nascentiaq sintul cumuita sen sũ auspicent᷑ & in
diuigio corporis atq animȩ sẽn tiredes nant : Certe s iue pussi osiue potentia siue aliquis ẽffactꝰẽ sens:

Expanded text:
tis et ipsum effluit et ab effluentibus inundatur; sunt quippe in eo multi meatus multaque itus aliaeque superfluae reliquiae cibi et potus, quibus egressus conseruationis animalium causa natura commenta est et aduersum detrimenta egestionis pro competenti modo uicem reparat ex humido et sicco cibatu atque extrinsecus circumfusi aeris respiratione. Meatus igitur ingredientibus omnibus pro modo proque magnitudine eorum natura fabricata est idque ipsum est quod dicit idem Plato: «quibusdam labentibus et aliis inuicem succedentibus membris». Haec ergo lex illud effecit ante omnia: «sensum ex uiolentis passionibus excitari». Merito; uita quippe sine sensu esse non potest, siquidem inter ea quae uiuunt et quae uita carent haec sit, opinor, differentia ut sentiant haec, illa sine sensu sint nascentiaque simul cum uita sensum auspicentur et in diiugio corporis et animae sentire desinant. Certe siue passio siue potentia siue aliquis affectus est, sensus
Abbreviated transcription (Latin):
Neque enim ita scit ambigiu naturã ds̃ ut quod inceptum & necessitate constrictum
Sic enim fall&sur & nesci&: Sedita ut pronatura sua uere dubium scial : quidergo dicimꝰ dm̃
scireomã scientiãq cius ex a dernitate solidari : Porro que sciuntur diuinȩ cẽ & mortalia parti occidua

Expanded text:
neque enim ita scit ambigui naturam deus ut quod certum et necessitate constrictum neque enim ita scit ambigui naturam deus ut quod certum et necessitate constrictum sic enim falletur et nesciet, sed ita, ut pro natura sua uere dubium sciat. Quid ergo dicimus? Deum scire omnia scientiamque eius ex aeternitate solidari, porro quae sciuntur partim diuina
Abbreviated transcription (Latin):
Lit enim frequenter ut aduers ante fato quȩ recte gesta sunl ñ modo nullã laudẽ. sed
contra rep̃ hensionẽ suppliciaq afferant: At uero diuinationẽ dicunt clare
demons treꝰ prouentus iam dudum esse decr&os : Neque enim nisi decr&ũ p̃ceder&s adrationem
eus accedere potus sepresago s animorum uero nr̃orum motus nihilaliud ẽẽ quaminis teria
decr&orum netalium : Si quidem necessesit agi pernos. agente faco ita homines uitã opti nere
eorum quae dicuntur sine quibus agi nom potest : sicut si neloco esse non potest motus aut statio
aduersum quȩ tam pugnaciter & ipsofato uio lentius instituta quidrespondebim: qđ ds sciat
quidem omnia sed unũ quodq ꝓnatura sua ipsorũ sciat necessitati quidẽ subiugatum
ut necessitati ob noxium : Anceps uero ut quod ea sit natura p̃ditũ cui consiliũ uiampandat:

Expanded text:
fit enim frequenter ut aduersante fato quae recte gesta sunt non modo nullam laudem, sed fit enim frequenter ut aduersante fato quae recte gesta sunt non modo nullam laudem, sed contra reprehensionem suppliciaque afferant. At uero diuinationem dicunt clare demonstrare prouentus iam dudum esse decretos; neque enim, nisi decretum praecederet, ad rationem eius accedere potuisse praesagos. Animorum uero nostrorum motus nihil aliud esse quam ministeria decretorum fatalium, siquidem necesse sit agi per nos agente fato. Ita homines uicem obtinere eorum quae dicuntur «sine quibus agi non potest», sicut sine loco esse non potest motus aut statio. Aduersum quae tam pugnaciter et ipso fato uiolentius instituta quid respondebimus? Quod deus sciat quidem omnia, sed unumquidque pro natura sua ipsorum sciat: necessitati quidem subiugatum, ut necessitati obnoxium, anceps uero, ut quod ea sit natura praeditum cui consilium uiam pandat;
Abbreviated transcription (Latin):
Leges &iam & ex hortationes & ob iurgationes & disciplinas quȩq: huius modist̃ omnia
teneri fatalibus conditionibus quando sicui quid accidere decr&ũ est una &iã illud de¬
cresumsit . cuius ope uel beneficio debeat prouenire : ut si cui salus prouentura erat in
nauigando proueniat ei Non alio quoquam sed illo gubernatore. nauem regente :
uel sicui ciuitati prouenturũ erit utbonis utatur instiutis & morib: utspartȩ. ligurgi
legibus hoc debeat ꝓuenire : Item siquis erit iustus futurus ut aristides huicducatio parentũ
adiumento sit iniustitiȩ . atq. equitatis obtentu. : Artes quoque subfatidecr&ũ cadere
manifestum esse aiunt : Nam & hic iam dudum eẽ ordinatũ quis ȩger cͣmedentes
reuales cat : Deniq fieri frequent̃ ut ñ amedico sed ab imperito cur&ur ȩger cũ talis erit con¬
ditio decr& sisimilis ratio ẽ laudũ uituperationum anim aduersionũ. prȩmiorum :

Expanded text:
leges etiam et exhortationes et obiurgationes et disciplinas quaeque huius modi sunt omnia leges etiam et exhortationes et obiurgationes et disciplinas quaeque huius modi sunt omnia teneri fatalibus condicionibus, quando, si cui quid accidere decretum est, una etiam illud decretum sit cuius ope uel beneficio debeat prouenire, ut si cui salus prouentura erit in nauigando, proueniat ei non alio quoquam sed illo gubernatore nauim regente, uel si cui ciuitati prouenturum erit, ut bonis utatur institutis et moribus, ut Spartae, Lycurgi legibus hoc debeat prouenire, item si quis erit iustus futurus, ut Aristides, huic educatio parentum adiumento sit in iustitiae atque aequitatis obtentu. Artes quoque sub fati decretum cadere manifestum esse aiunt, nam et hinc iam dudum esse ordinatum quis aeger quo medente reualescat; denique fieri frequenter ut non a medico sed ab imperito curetur aeger, cum talis erit condicio decreti. Similis ratio est laudum, uituperationum, animaduersionum, praemiorum;
Abbreviated transcription (Latin):
reuertuntur ultrocumq ultro dicimus sexum concidisse. : dcdefato quidem deq: hisq:
in hominis potestate sunt. fortuna quoque & casibus satis dictum: Sed qł sunt aliquanta
quae contrahaec ẽdiuerso dicuntur : Proponenda sunl & diluenda : tunc demum enim
firmis erit fundamentis locata platonis sententia : Aiunt ergo : sids̃ cuncta exinitio
sct antequam fiant. nec sola caelestia quȩ felici necessitate ꝑp&ue beatitudinis
quasi quodam fato tenentur. sed illaes &iã nras cogitationes & uoluntates scit quoq
dubiam illã naturã. ten&q & p̃terita & p̃sentia. & futura. & hoc ex initio ne potest
fallids̃ omnia certe ex initio disposita atq dlicr&la sunt. tã ea quȩ in nr̃a potestate
posita eẽ dicuntur quã fortuita nec non subiecta casibus. : Porro cum haec omnia
lamdudum decr& asinl: cuncta quȩ proueniunt exfato prouenire concdudun:

Expanded text:
reuertuntur ultro cumque ultro dicimus saxum concidisse. Ac de fato quidem deque his quae reuertuntur ultro cumque ultro dicimus saxum concidisse. Ac de fato quidem deque his quae in hominis potestate sunt, fortuna quoque et casibus, satis dictum. Sed quia sunt aliquanta quae contra haec e diuerso dicuntur, proponenda sunt et diluenda; tunc demum enim firmis erit fundamentis locata Platonis sententia. Aiunt: «Ergo, si deus cuncta ex initio scit, antequam fiant, nec sola caelestia, quae felici necessitate perpetuae beatitudinis quasi quodam fato tenentur, sed illas etiam nostras cogitationes et uoluntates, scit quoque dubiam illam naturam tenetque et praeterita et praesentia et futura, et hoc ex initio, nec potest falli deus, omnia certe ex initio disposita atque decreta sunt, tam ea quae in nostra potestate posita esse dicuntur quam fortuita nec non subiecta casibus». Porro cum haec omnia iam dudum decreta sint, cuncta quae proueniunt ex fato prouenire concludunt,
Abbreviated transcription (Latin):
cumpro lato opus e& reportar& : Nec agricola ut tes aurũ inuenira sed ut scrobem
facera ladorauerat. & tamen ut̃q fartuna est usus inopina : quare sic &iam for¬
tuna recte diffimri potest : fortuna est : concursus simul cadentiũ causarũ duũ originẽ
ex proposito trahentium. ex quo concursu prouenit aliquid p̃terspem cũ am miratione:
utsi creditor obdiu frustra rep&itum debitum procedat adforũ in struendorũ gratia
patro norum eodem &iã debitor mercandi causa dehinc conuentus cenuen debitor arbitris
patronis diutractũ debitũ deprȩ sentos: Diuersa quippe causa utrisq. proae dendi fuit.
& est illud petius accum. qđ propositum nonerat quam quodiũ pene agebatur
Erit ergo diuã casus conuersus simul atq una accedentiũ sineratione causa rum
inuita carentibuful mutis animalibus: utcũ clausȩ fere stabulis  asis rursum ad eadem stabula

Expanded text:
cum prolato opus esset, reportaret, nec agricola ut thesaurum inueniret, sed ut scrobem cum prolato opus esset, reportaret, nec agricola ut thesaurum inueniret, sed ut scrobem faceret, laborauerat, et tamen uterque usus fortuna est inopina. Quare sic etiam fortuna recte definiri potest: fortuna est concursus simul cadentium causarum duarum originem ex proposito trahentium, ex quo concursu prouenit aliquid praeter spem cum admiratione, ut si creditor ob diu frustra repetitum debitum procedat ad forum instruendorum gratia patronorum, eodem etiam debitor mercandi causa, dehinc conuentus debitor arbitris patronis diu tractum debitum depraesentet; diuersa quippe causa utrisque procedendi fuit, et est illud potius actum quod propositum non erat quam quod iam paene agebatur. Erit ergo etiam casus concursus simul atque una accidentium sine ratione causarum in uita carentibus uel mutis animalibus, ut cum clausae ferae stabulis euasis rursum ad eadem stabula
Abbreviated transcription (Latin):
in fortuna uero & casibus causa accidens : & quia quȩ fiund partim ex necessitate habent
ductoritatem partinusitati & frequentis exempli sunt. partim ex raro accidunt : &
fortuna &s casustinihis in ueniuntur quacraro accidunt : & fortune quidem in rationabi¬
us & cum ammiratione ꝓuentus inopinus ex hominũ ꝓposito sumit originem:
Casus uero citra propositum hominis fit : si ꝗdem quod casu accidit uł in rebus uita carentib:
uł in mutis animalibus inuenitur : Breuit̃ ergo cumduȩ causȩ initiũ habentes ex proposito
nro lta concurrunt ut non quod propositum est : & longe secus pranerque opinio¬
nem accidat fortune ludus est: : Vtsiquis occulte tes aurum terrȩ mandat. de¬
hinc agricola propositum habens uitem. aliam ue quam s tirpem ꝓpagare tes aurum illum
dums crobem molitur inueniat. Certe neq qui condidit ut alius inuenir&. sed & ipse

Expanded text:
in fortuna uero et casibus causa accidens. Et quia quae fiunt partim ex necessitate habent in fortuna uero et casibus causa accidens. Et quia quae fiunt partim ex necessitate habent auctoritatem, partim usitati et frequentis exempli sunt, partim ex raro accidunt, et fortuna et casus in his inueniuntur quae raro accidunt; et fortunae quidem inrationabilis et cum admiratione prouentus inopinus ex hominum proposito sumit originem, casus uero citra propositum hominis fit, siquidem quod casu accidit uel in rebus uita carentibus uel in mutis animalibus inuenitur. Breuiter ergo, cum duae causae initium habentes ex proposito nostro ita concurrunt ut non quod propositum est at longe secus praeterque opinionem accidat, fortunae ludus est, ut si quis occulte thesaurum terrae mandet, dehinc agricola propositum habens uitem aliamue quamlibet stirpem propagare thesaurum illum, dum scrobem molitur, inueniat; certe neque qui condidit, ut alius inueniret, sed ut ipse,
Abbreviated transcription (Latin):
defortuna deq: his scađ su proueniun  disseremus : Fortunȩ potestatẽ omnem. in rebus
hominum dicit es se: casus ali ã quandã iuris dictionẽ: quȩ eni uł rebus uta carentibus
uel sineratione uiuentibus auim alibus accidunt nonex natura uł arte. haecomã casu
facta dicuntur: Quaeuero hominibus accidunt uel fauentia negotiis eorũ uł ad uer¬
surtia fortiuta & ex fortunȩ arbitrio putantur : Caus arum uero altera principalis est̃
altera accidens : Principalis causaest. Itineris faciendi uei negotiatio uł ruris inspectatio uł aliqua
generis huus: Accidens ut cum iter ingressos sol atq ȩstus adurun quȩ seꝗt instcio uuiltuf & colo¬
ratio quippe non instctionis causa it fuerat institutũ : Comunit̃ ergo tã fortuna quã casũ principali causȩ
quidentes causas esse dicemus ut sit causa quidem principalis infato

Expanded text:
de fortuna deque his quae casu proueniunt disseremus. Fortunae potestatem omnem in rebus de fortuna deque his quae casu proueniunt disseremus. Fortunae potestatem omnem in rebus hominum dicit esse, casus aliam quandam iurisdictionem. Quae enim uel rebus uita carentibus uel sine ratione uiuentibus animalibus accidunt non ex natura uel arte, haec omnia casu facta dicuntur, quae uero hominibus accidunt uel fauentia negotiis eorum uel aduersantia, fortuita et ex fortunae arbitrio putantur. Causarum uero altera principalis est, altera accidens. Principalis causa est itineris faciendi uel negotiatio uel ruris inspectatio uel aliqua generis huius; accidens ut cum iter ingressos sol atque aestus adurunt, quae sequitur infectio uultus et coloratio; quippe non infectionis causa iter fuerat institutum. Communiter ergo tam fortunam quam casum principali causae accidentes causas esse dicemus, ut sit causa quidem principalis in fato,
Abbreviated transcription (Latin):
consilium dart ad grediendi uł non ad grediendi : Recteq &rationabilit̃ mathematicus ori¬
ginem captaũ instituendi actus exprosperitate siderum atq signorum utsi hec factũ crixpue¬
niat illud: Hac porro & huuuis mnodi remedia sinli dubiorũ ꝓiaentuũ inqb consilus alubritesinedicina est :
Habend &iã disciplinae locum. maximeq legumlatio: quid ẽ enĩ lex nisi iussum sciengs
honesta prohibens contraria : Idurto qł horum electio in potes tatenostra est.: Laudisq
henor &uituperationis nota prȩmiiq gratia &iuppliciorũ anĩa duersio: cera ltem
ex hortamenta urtutis malitiaeq r&inacula iure pros pecta : Nunc qm̃ qui d rerã sit
ꝓuidentia quid uefatum in substantia positum. &item ꝗd inmunere atq ac tu inuenit᷑.
qudue in hominis potestate sit. quiditem qđ iuxta fati detr&ũ prouenit pro secuti sumus

Expanded text:
consilium dare aggrediendi uel non aggrediendi. Recteque et ratiorabiliter mathematicus oriconsilium dare aggrediendi uel non aggrediendi. Recteque et ratiorabiliter mathematicus originem captabit instituendi actus ex prosperitate siderum atque signorum, ut, si hoc factum erit, proueniat illud. Haec porro et huius modi remedia sunt dubiorum prouentuum, in quibus consilii salubritas medicina est. Habent etiam disciplinae locum maximeque legum latio; quid est enim lex nisi iussum sciscens honesta, prohibens contraria? Idcirco, quia horum electio in potestate nostra est, laudisque honor et uituperationis nota praemiique gratia et suppliciorum animaduersio, cetera item exhortamenta uirtutis malitiaeque retinacula iure prospecta. Nunc, quoniam quid rerum sit prouidentia quidue fatum in substantia positum et item quod in munere atque actu inuenitur quidue in hominis potestate sit, quid item quod iuxta fati decretum prouenit prosecuti sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
Ent ergo corum quat peraeque dubiasuroptio panes hominẽ qͣut poteration abile anmal
cunta reuocat adorationem atq consilium : Ratio porro & consilium. motus est intimꝗ eius
quodẽ inanima principale : Hoc uero ex semou&iur motꝰq eius assensus ẽ uł appolitꝰ: lgitur
assensus & appelitus ex semouentur nec tamen sine imaginatione quã fantasian greciuocan:
Ex quosit ut persepe fallente imagine. motus ille principalis animȩ potestatis uł consensus
deprau&ur & eligat uutiosa pro optimis : cuius reimultiplex causaẽ Fagrestis in c̃sultando :¬
ł indegantiã uł ignoratio ułnimium deditamens in portuno fauori uł false opinionis anticipatio
uł consu&udo praua certe alicuius uitii tyrranica quȩdã dominatio ꝓpt̃ ea quȩ uiauit uiolen¬
tif ddenim̃tis potius quã uoluntate peccaredicm᷑: Quaecũ itasinl: salua est opinon diuinatio
ne pre sagio derogour ductoritas : Potest quippe prescius talifacta informatione fati

Expanded text:
t ergo eorum quae peraeque dubia sunt optio penes hominem, qui, utpote rationabile animal, cuncta reuocat ad rationem atque consilium. Ratio porro et consilium motus est intimus eius quod est in anima principale; hoc uero ex se mouetur motusque eius assensus est uel appetitus. Igitur assensus et appetitus ex se mouentur nec tamen sine imaginatione, quam phantasian Graeci uocant. Ex quo fit ut persaepe fallente imagine motus ille principalis animae potestatis uel consensus deprauetur et eligat uitiosa pro optimis. Cuius rei multiplex causa est, uel agrestis in consultando inelegantia uel ignoratio uel nimium dedita mens importuno fauori uel falsae opinionis anticipatio uel consuetudo praua, certe alicuius uitii tyrannica quaedam dominatio; proptereaque ui aut uiolentis delinimentis potius quam uoluntate peccare dicimur. Quae cum ita sint, salua est, opinor, diuinatio, ne praesagio derogetur auctoritas; potest quippe praescius tali facta informatione fati
Abbreviated transcription (Latin):
uella intellectũ eius. Vtcũq uł exnatura ꝓpriaroi ł expassionib: commotionib: que animoꝵ
nrorũ exnatura quidem ꝓpria primã materiã nunce pans & itẽ simile quiddam molis
cedentisq materiȩ in quã in primunt᷑ signacula & rerũ receptaculũ &int̃dũ matrematq

Expanded text:
uellet intellectum eius utcumque, uel ex natura propria rei uel ex passionibus commotionibusque animorum nostrorum, ex natura quidem propria «primam materiam» nuncupans et item «simile» quiddam «mollis cedentisque materiae in quam imprimuntur signacula» et «rerum receptaculum» et interdum «matrem» atq
Abbreviated transcription (Latin):
festȩ ipsecũ dicit: Suntellectus itẽq uera oppinio duȩres sunt: Necesse est haec ipsa
ꝑsem & ȩẽ intellectu potius quã sensib: as sequenda: Siuero ut quibusdã uid&ur uera
oppinio ab intellectu nihil differt : omniꝰ quȩ cor poresentimus : certahabenda sunt: Sed
opmor duo eẽ dicendum: propterea quod utraq magna differenti a distant. Quippe

Expanded text:
entiam, dicam. Si intellectus itemque uera opinio duae res sunt, necesse est haec ipsa per semet esse intellectu potius quam sensibus assequenda; sin uero, ut quibusdam uidetur, uera opinio ab intellectu nihil differt, omnia quae corporea sentimus certa habenda sunt. Sed opinor duo esse dicendum, propterea quod utraque magna differentia distant, quippe
Abbreviated transcription (Latin):
siluã formatã qualitatib quantitatib &iã figurisq & omnicultu conuenustata
corpus mundusq facta est effectu opificis atq: operatione: igitur ne in corporea
quidem. Deindesi corpꝰ ÷ sensileẽ : a tenĩ sensilenẽ necor pꝰ quidẽ igit᷑ erit : Si autẽ in cor¬
poreũ quiddã erit silua: intellegibilis eius naturaẽ. A tintellegibilis non est: nein cor¬
porea quidẽ. Recteigitur eã sĩ plicit̃ & exnatura sua neq corporeã neq incorporeã cogno¬
minamꝰ sed possibilitate corpus &itẽ pos sibilitatẽ ñ corpꝰ. lãcũ omnia quȩ ꝓpositũ erat re¬
censere ꝑspicaci c̃sideratione decursa sint iuxta plato nici dogmatis auctoritatẽ. Suꝑ ẽ

Expanded text:
silua formata qualitatibus, quantitatibus etiam figurisque et omni cultu conuenustata silua formata qualitatibus, quantitatibus etiam figurisque et omni cultu conuenustata corpus mundusque facta est effectu opificis atque operatione: igitur ne incorporea quidem. Deinde, si corpus est, sensile est; at enim sensile non est: ne corpus quidem igitur erit. Si autem incorporeum quiddam erit silua, intellegibilis eius natura est; at intellegibilis non est: ne incorporea quidem. Recte igitur eam simpliciter et ex natura sua neque corpoream neque incorpoream cognominamus, sed possibilitate corpus et item possibilitate non corpus. Iam cum omnia quae propositum erat recensere perspicaci consideratione decursa sint iuxta Platonici dogmatis auctoritatem, supe
Abbreviated transcription (Latin):
conditione desciscat sed alus id estcorporib: intraeã ꝑpientib: illa consors perp&essinis¬
putetur. Denique passio eius modi est utipsa quidaẽ innihil aliud conuertat᷑: sed qrrecipit
eaquemutant᷑ pati aliquid falseputatur. Deniq utds̃ qui primitus operat᷑ hac facit neq
genẽ netq ulli subiac& generi : Sic&diã qđ primitus pattur id ÷ silua origo altera neq ge¬
nusest neq ulli subiac& generi: Quappt̃ cũ sit origo nihilantiquius eam̃te c̃cipiepdũ e
Quȩcũ itasint : corpus sentitur : silua sensilis non est. Silua igitur nonerit corp: eodẽq
modo silua simplex res est &in cõposita : corpus neq simplex & cõpositũ : miname
ergo silua corporea : Dico eandem hanc ne in corporeã quidẽ quia quicquid in corpo¬
reũ est nullã conditionẽ corporis patitur neccorpus ũquã fieri potest. Atuero

Expanded text:
condicione desciscat sed aliis, id est corporibus intra eam perpetientibus, illa concors perpessioniscondicione desciscat sed aliis, id est corporibus intra eam perpetientibus, illa concors perpessionisputetur. Denique passio eius huius modi est ut ipsa quidem in nihil aliud conuertatur, sed quia recipit ea quae mutantur pati aliquid falso putatur. Denique ut deus, qui primitus operatur ac facit, neque genus est neque ulli subiacet generi, sic etiam quod primitus patitur, id est silua, origo altera, neque genus est neque ulli subiacet generi; quapropter, cum sit origo, nihil antiquius ea mente concipiendum est. Quae cum ita sint, corpus sentitur, silua sensibilis non est: silua igitur non erit corpus. Eodemque modo silua simplex res est et incomposita, corpus neque simplex et compositum: minime ergo silua corporea. Dico eandem hanc ne incorpoream quidem, quia quidquid incorporeum est nullam condicionem corporis patitur nec corpus umquam fieri potest; at uero
Abbreviated transcription (Latin):
corpus finitũ acde terminatũ ẽ silua autẽ infinita & minime t̃minata : ñ ergo corpusitẽ omnege ñ
corporis sub categoricã redigitus appellationẽ. Diumꝰ enĩ corporis essentiã. t pote qđ diuer
tẽporib: contrarias sustineat passiones. & in quo alterũ ex duob: ẽtrarus inueniat᷑ necesse est
Idẽ hocdicimꝰ quantitatẽ cũ ẽ ꝑfectũ longitudins latitudinis solitatisq c̃sortio: nihil ominꝰ corpus
quale & qualitate prȩditũ ñ cupiamꝰ. Idem hoc ad aliud corpus conparantes maius eẽ
dicimꝰ autminꝰ uela equale quã conparationẽ greciuocant ΠΡoCΤI. Quippe mans
sine conparatione minoris & aequale sin e compuratione alterius. a equalis intellegi ñ potest
Ceteramq significationẽ Decategorus mutuamus. Atenĩ siluȩ detrahimꝰ: Haecomã
quando passionẽ quoq: ipsã quaȩ ꝓpria eius uidetur adimimꝰ Ideo qđ nũquã exꝓpria

Expanded text:
corpus finitum ac determinatum est, silua autem infinita et minime determinata: non ergo corpus. Item omne genus corporis sub categoricam redigitur appellationem. Dicimus enim corpus essentiam, utpote quod diuersis temporibus contrarias sustineat passiones et in quo alterum ex duobus contrariis inueniatur necesse est. Idem hoc dicimus quantitatem, cum est perfectum longitudinis, latitudinis soliditatisque consortio. Nihilo minus corpus quale et qualitate praeditum nuncupamus. Idem hoc ad aliud corpus comparantes maius esse dicimus aut minus uel aequale, quam comparationem Graeci uocant πρὸς τί, quippe maius sine comparatione minoris et aequale sine comparatione alterius aequalis intellegi non potest. Ceteramque significationem de categoriis mutuamur. At enim siluae detrahimus haec omnia, quando passionem quoque ipsam, quae propria eius uidetur, adimimus ideo quod numquam ex propria
Abbreviated transcription (Latin):
Daemon ÷ animalrationabile im mnortale patibile ȩcheriũ diligontiã hominib: imper¬
tiens : animal quidẽ ꝗͣ ÷ anima corpore utens rationabilouero qͣ prudens ĩ mor¬
tale porro ꝗͥ ñ mutat corpꝰ aliud ex alio sed eodẽ sẽꝑutitꝰ. patibileuꝰ ꝗ c̃sulit ꝓpte

Expanded text:
Daemon est animal rationabile, immortale, patibile, aethereum, diligentiam hominibus impertiens». «Anima» quidem quia est anima corpore utens; «rationabile» uero quia prudens; «immortale» porro quia non mutat corpus aliud ex alio, sed eodem semper utitur; «patibile» uero p
Abbreviated transcription (Latin):
m̃tia. Itẽ alibi in expositione sententiae ñ glori& sapiens insapientia sua & ñglo¬
ri&̃ fostis in fostitudine sua & ñ glori& diues indiuitiis suis. sed in hoc glori& qui
gloriat᷑ scire & intellegere & nosse me qͥa ego sumdñs qui facio misericordiã & iudi¬
ciũ & iustitiã intra. ubi sunt in qt quidicunt ꝓprio hominẽ regi arbitrio. sicdata li¬
beri arbitrii potestatẽ . ut dimiseri cordia toller&᷑ atq iustitia: Ipse autẽ augustiũ
quẽ nescias utrũ rerũ inuentione magis andicendi flitate mireris. delibero arbitrio
& gratia dĩ tanta disseruit. ut possint uix ab aliquo legi. om̃a uero ut mea fest opinio quan

Expanded text:
mentia. Item alibi in expositione sententiae: Non glorietur sapiens in sapientia sua, et non glomentia. Item alibi in expositione sententiae: Non glorietur sapiens in sapientia sua, et non glorietur fortis in fortitudine sua, et non glorietur dives in divitiis suis, sed in hoc glorietur qui gloriatur, scire et intelligere et nosse me, quia ego sum Dominus, qui facio misericordiam et judicium et justitiam in terra . Ubi sunt, inquit, qui dicunt proprio hominem regi arbitrio, sic datam liberi arbitrii potestatem ut Dei misericordia tolleretur atque justitia? Ipse autem Augustinus, quem nescias utrum rerum inventione magis an dicendi felicitate mireris, de libero arbitrio et gratia Dei tanta disseruit ut possint vix ab aliquo legi, omnia vero, ut mea fert opinio, quan
Abbreviated transcription (Latin):
& uelut quidã parens cũ augustino ecdesi asticae philosophiae quae humanã nec multũ
app&it nec in omnib: contemnit. pelagianã heresimrecens ex ostã potent̃ debellans.
sumus nec ultra eius indigemꝰ nesi indiguerimꝰ liberũ frangat᷑ arbitriũ : ergo neq ultra
oraredebemꝰ nec illius clem̃tiã p̃cib: flestere ut accipiamꝰ cotidie qđ semel acceptũ in pr̃a
÷ potestate. Itẽ pꝰ aliquanta agamꝰ semꝑ gratias largitori. scitmꝰq nos nihilẽẽ pisi
qđ donauit in nob̵ ipse seruauerit. Itẽ a libi in deutero nomio ꝑspicue de monstrat᷑ p̃ ope¬
rib: nr̃is atq iustitia sed dĩ nos miseri cordia conseruari Ñ iustitiatua dñs dstuus da¬
bit tibi terrã optimã ut possideas eã qr populus durae ceruicis estu. Itẽ pꝰ aliquara
ꝓnilo saluos facies eos haud dubiũ quin iustos quia ñ pprio merito sed dĩ saluant᷑ cle¬

Expanded text:
et velut quidam parens cum Augustino ecclesiasticae philosophiae, quae humanam nec multum et velut quidam parens cum Augustino ecclesiasticae philosophiae, quae humanam nec multum appetit, nec in omnibus contemnit, Pelagianam haeresin recens exortam potenter deballans, sumus, nec ultra ejus indigemus, ne si indiguerimus liberum frangatur arbitrium, ergo neque ultra orare debemus nec illius clementiam precibus flectere ut accipiamus quotidie quod semel acceptum in nostra est potestate. Item post aliquanta: Agamus semper gratias largitori, sciamusque nos nihil esse nisi quod donavit in nobis ipse servaverit. Item alibi in Deuteronomio perspicue demonstratur non operibus nostris atque justitia, sed Dei nos misericordia conservari. Non justitia tua Dominus Deus tuus dabit tibi terram optimam ut possideas eam, quia populus durae cervicis es tu . Item post aliquanta: Pro nihilo salvos facies eos , haud dubium quin justos, quia non proprio merito, sed Dei salvantur cle
Abbreviated transcription (Latin):
te sine nil altũ mens inchoat. Nr̃i autẽ austores facile sapientia superioresq diuina
eloquentia pares. quam cũ uolunt exerunt cũ uolunt ab scondunt cyprianũ loquor augu¬
stinũ ieronimũ & ambrosiũ & quosdã alios : & mentẽ diuinerũ eloquiorũ penitus in spe¬
xerurt & nobis salubrit̃ ex presser̃. Scilic& egerenos inbonũ arbitrio liberando & dĩ
gratiã ñ secuno ũ merita nr̃a dari PItaq gloriosissimꝰ mastyr cyprianus & dostor
suauissimus om̃a nr̃is uirib adimens do assignans. breuissime om̃a genera meritorũ
cõplexus ait innullo gloriandũ quando nr̃m nihil sit . Ambrosius autẽ scribens Ñ ÷
in nr̃a potestate cornr̃m & nr̃ae cogitationes &iã ipsa facta &dicta comp̃henoit quae
ꝓfecto excorde & cogitatione ꝓcedunt : Ieronimus diuina & saeculari doetrina p̃cipuus

Expanded text:
Te sine nil altum mens inchoat. Nostri autem auctores, facile sapientia superiores, quia divina Te sine nil altum mens inchoat. Nostri autem auctores, facile sapientia superiores, quia divina eloquentia pares, quam cum volunt exerunt, cum volunt abscondunt, Cyprianum loquor, Augustinum, Hieronymum, Ambrosium et quosdam alios, et mentem divinorum eloquiorum penitus inspexerunt, et nobis salubriter expresserunt. Scilicet egere nos in bonum arbitrio liberando, et Dei gratiam non secundum merita nostra dari. Itaque gloriosissimus martyr Cyprianus et doctor suavissimus omnia nostris viribus adimens, Deo assignans, brevissime omnia genera meritorum complexus, ait in nullo gloriandum, quando nostrum nihil sit . Ambrosius autem scribens, non est in nostra potestate cor nostrum et nostrae cogitationes, etiam ipsa facta et dicta comprehendit, quae profecto ex corde et cogitatione procedunt. Hieronymus divina et seculari doctrina praecipuus
Abbreviated transcription (Latin):
spẽ aliquatenꝰ collocare : quod ẽ ex eorum scriptis ostendere qui diuinae uacui noti¬
tia mundane sapientiae daruerut. Iullius facit ñ laeliũ ł scipionẽ quȩ poss& ẽẽ dubia
sedm̃ catonẽ senẽ cesta hoc ẽ sua dicere sententia quib: nihil ÷ in ipsis opis adbene
beateq uiuendũ iis omnis a&as grauis ÷. qui aut̃ omnia bona aseipsis p&unt iis nihil
potest malũ uideri ađ naturȩ necessitas afferat om̃a bona a uerodõ r̃ia seipsis pocunt
marce tull dixisses & nobis ñ tam splendore uerborũ quã sententiae ueritate placuisses
Nirgilius &ã ut hominẽ decuit po&ica figm̃ta trastantẽ aliud agens talequid signi¬
ficauit potius quã ex pressit spes sibi quisq: outinã dixiss& cuiq ds̃ uerus spes &
credidissa Nec demecenate adulando sed de eodẽ uero & solodõ ꝓbe summeq canento

Expanded text:
spem aliquatenus collocare. Quod est ex eorum scriptis ostendere qui divinae vacui, notispem aliquatenus collocare. Quod est ex eorum scriptis ostendere qui divinae vacui, notitia mundanae sapientiae claruerunt. Tullius facit, non Laelium vel Scipionem, quae posset esse dubia, sed M. Catonem senem certa, hoc est sua, dicere sententia. « Quibus nihil est in ipsis opis ad bene beateque vivendum, his omnis aetas gravis est. Qui autem omnia bona a seipsis petunt, his nihil malum potest 222 videri quod naturae necessitas afferat. » Omnia bona a vero Deo non a se ipsis petunt, Marce Tulli, dixisses, et nobis non tam splendore verborum quam sententiae veritate placuisses. Virgilius etiam, ut hominem decuit poetica figmenta tractantem, aliud agens tale quid significavit potius quam expressit, Spes sibi quisque. O utinam dixisset, cuique Deus verus spes, et credidisset, nec de Maecenate adulando, sed de eodem vero et solo Deo probe summeque canendo
Abbreviated transcription (Latin):
His omnib: erudim᷑ nespemin nobis collocemus opinione grauius delinquenes sed statũ
nrm munientes. totius nrae spei plenitudinẽ tranferamꝰ in illũ qui ꝓpterea nos ad seuo¬
cat ut fulciat. id circo ꝓfutura nos p&ere inuitat ut tribuat ideo nen obis confidam ter¬
r& nedeserat Namq: maledieus homo ẽ qui spẽponit in homine qui autẽ eã inseipso
ponit in homine ponit maledictus igit᷑ ÷ Sane dĩ bonitas p̃dare cõmendat᷑ cũ bene¬
dictus & uir asserit᷑ qͥ confidit in dño & solus int̃dum confidentis affoctus p̃miũ iam
benedistionis assequit᷑. Amant autẽ immundi sp̃s decipiendi astu spe hominũ in se
transfene quod insuis cultorib: effecerunt ł ex quodã colludio falsas opiniones m̃ti¬
b: eorũ in serere quasi ꝓpt̃ naturae dignitatẽ atq p̃stantiã tutissimũ sit eis inseipsis

Expanded text:
His omnibus erudimur ne spem in nobis collocemus opinione gravius delinquentes; sed statum His omnibus erudimur ne spem in nobis collocemus opinione gravius delinquentes; sed statum nostrum munientes, totius nostrae spei plenitudinem transferamus in illum, qui propterea nos ad se vocat ut fulciat, idcirco profutura nos petere invitat ut tribuat, ideo ne nobis confidamus terret, ne deserat. Namque maledictus homo est qui spem ponit in homine. Qui autem eam in seipso ponit, in homine ponit. Maledictus igitur est. Sane Dei bonitas praeclare commendatur, cum benedictus esse vir asseritur qui confidit in Domino, et solus interdum confidentis affectus praemium jam benedictionis assequitur. Amant autem immundi spiritus decipiendi astu spem hominum in se transferre, quod in suis cultoribus effecerunt, vel ex quodam colludio falsas opiniones mentius eorum inserere, quasi propter naturae dignitatem atque praestantiam tutissimum sit eis in se ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
gnouerit ipsas cogitationes bonas & initium ac ꝑfestionẽ fidei non a nobis ꝓcedere
sed adõ in spirari habentibus atq firmari. Doctor haec gentium immoꝑeum dĩ
sp̃s publicans non quasi sufficientes simus inquit cogitare aliquid a nobis quasi &
nobis sed sufficientia nr̃a ex dõ ẽ hoc ẽ quod ad sc̃itatẽ religionis ꝑtineat nos quidem
nihil sufficimus cogitare sed ut sufficiamus ipsas adõ cogitationes bonas accipimus
Item deinitio fide sed miseri cordiam consecutus sũ ait ut fidelis essem Non enim
ait quia fidelis fui misericordiã consecutus sum sed miseri cordiã consecutus sum
& uelle & ꝑficere. quod uero inbonis astib: ꝑ seuerantia. dĩdonũ ac ꝑ hoc gratiadĩsit
operabit᷑ quo usq excedentib: uita singulis adueniens incipiat reddere quod ꝓmisit

Expanded text:
gnoverit ipsas cogitationes bonas et initium ac perfectionem fidei non a nobis procedere, gnoverit ipsas cogitationes bonas et initium ac perfectionem fidei non a nobis procedere, sed a Deo inspirari habentibus atque firmari. Doctor haec gentium, imo per eum Dei Spiritus publicans. Non quasi sufficientes simus, inquit, cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est . Hoc est, quod ad sanctitatem religionis pertineat, nos quidem nihil sufficimus cogitare; sed ut sufficiamus, ipsas a Deo cogitationes bonas accipimus. Item de initio fidei: Sed misericordiam consecutus sum, ait, ut fidelis essem . Non enim ait, quia fidelis fui misericordiam consecutus sum, sed misericordiam consecutus sum et velle et perficere . Quod vero in bonis actibus perseverantia Dei 221 donum ac per hoc gratia Dei sit, operabitur quousque excedentibus vita singulis adveniens incipiat reddere quod promisit.
Abbreviated transcription (Latin):
dinẽ tuad hibe correstionẽ iudieu cuius terrore sanas in firmos n correptionẽ¬
furoris cuius seueritate horribilit̃ damnas suꝑbos. ut mutata & confirmata
uoluntate. faciã te cooperante quod meis uirib: implere ñ ualeo : Vates p̃te¬
rea clarissimꝰ esaias totũ dõnihil nob̵ penitus tribuendũ confirmans dñe inqͥt
pacem dabis nobis om̃a enĩ opera nr̃a operatus es nobis. Namq si nobis temere sanitatẽ
liberi arbitrii arrogamus frustra diumulta conati. sic impossibilitate ut hoste acerri¬
mo confundimur molestoq bello laboramus quousq defessi ad diuinum recurramus
auxilium quo imp&rato pacem dequa dr̃ pax multa diligentib: legẽ tuã conseqͥ mur
dum ꝑ bonum affectum in domens nr̃a uelut in munitione tutissima requiescit &iã
salutaria p̃cepta fiducialiter operatur : quando quidem ea ipse qui p̃cepit exerc&
mir&ur aliquis ne parua quidem bona opera nobis anobis. sed ipsa quoq adõ eẽ nisi co¬

Expanded text:
dinem, tu adhibe correctionem judicii, cujus terrore salubriter sanas infirmos, non correptionem, cujus severitate horribiliter damnas superbos, ut mutata et confirmata voluntate faciam, te cooperante, quod meis viribus implere non valeo. Vates praeterea clarissimus Isaias totum Deo, 220 nihil nobis penitus tribuendum confirmans, Domine, inquit, pacem da nobis: omnia enim opera nostra operatus es nobis . Namque si nobis temere sanitatem liberi arbitrii arrogamus, frustra diu multa conati, sic impossibilitate ut hoste acerrimo confundimur, molestoque bello laboramus, quousque defessi ad divinum recurramus auxilium. Quo impetrato, pacem de qua dicitur, Pax multa diligentibus legem tuam , consequimur; dum per bonum affectum in Deo mens nostra velut in munitione tutissima requiescit, et jam salutaria praecepta fiducialiter operatur, quandoquidem ea ipse qui praecipit exercet. Miretur aliquis ne parva quidem opera nobis a nobis, sed ipsa quoque a Deo esse, nisi co
Abbreviated transcription (Latin):
VI Tunc de moderatione siue armonia
iui Denu meris
UDestellis ratis & errantibus in quarũ numero sol&iã constituit᷑ & luna
UI De caelo
uii Dequatuor generib: animaliũ hoc est caelestiũ prȩ p&ũ nantiũ terrenorũ¬
xI Deimaginibus
XII Laus uuendi
xuii Desilua¬
xIuII De tempore
Deprimis materiis siluestrib: & ꝑ pessionib: earum
De colorũ uari&ate & conũsione ex alio inaliũ queq colorid: similia s̃
Deprina pali uitalis sub stantiae
de anima & partib: eius &locis.¬

Expanded text:
III. Tunc de modulatione siue harmonia. III. Tunc de modulatione siue harmonia. IV. De numeris. V. De stellis ratis et errantibus, in quarum numero sol etiam constituitur et luna. VI. De caelo. VII. De quattuor generibus animalium, hoc est caelestium praepetum nantium terrenoruXI. De imaginibus. XII. Laus uidendi. XIII. De siluaV. De tempore. De primis materiis siluestribus et perpessionibus earum. De colorum uarietate et conuersione ex alio in alium quaeque coloribus similia sunt. De principali uitalis substantiae. XX. De anima et partibus eius
Abbreviated transcription (Latin):
quae uersaretur in rebus humanis super ess& aut̃ ut natu ralis ae quitatis
fer& inuestigatio : Huius tanti operis effectum quodingenio suodice r&
honero sũ socrates ti meo & critiae & her mocrati delegemndum puta uit :¬
atq illi munus iniunctũ receper  : Ex quo appar& in hoc libro principa¬
liter illud agi. contem plationem conside rationemq: institiu. Non po¬
sitiuae sed naturalis illius iustitiae atq aequitatis quae in scripta institu¬
endis legibus describendisq formulis tribuit ex genuina moderatione
substantiam : perindeq ut socrates cũ deiustitia dissere r& qua homines
utuntꝰ induxit effigiem ciuilis reip̃: Itatimaeus locrensis ex pytha¬
gorȩ magisterio astro nomiae quoq disciplinae perfecte peritus . eam
iustitiam qua diuinũ genus aduersum seutitur. Inmundi huius sensi¬
lis sed ueluti quadã cõmuniurbe acrepublica uoluit inquiri: Nunc
ordinationes libri & species reue landaẽ : Quaeritur primo
De genitura mundi
iI De hinc de ortu animȩ

Expanded text:
quae uersaretur in rebus humanis, superesset autem ut naturalis aequitatis fieret inuestigatio, huius tanti operis effectum quod ingenio suo diceret onerosum Socrates, Timaeo et Critiae et Hermocrati delegandum putauit atque illi munus iniunctum receperunt. Ex quo apparet in hoc libro principaliter illud agi: contemplationem considerationemque institui non positiuae sed naturalis illius iustitiae atque aequitatis, quae inscripta instituendis legibus describendisque formulis tribuit ex genuina moderatione substantiam, perindeque ut Socrates, cum de iustitia dissereret qua homines utuntur, induxit effigiem ciuilis rei publicae, ita Timaeus Locrensis ex Pythagorae magisterio, astronomiae quoque disciplinae perfecte peritus, eam iustitiam qua diuinum genus aduersum se utitur in mundi huius sensilis ueluti quadam communi urbe ac re publica uoluit inquiri. Nunc ordinationes libri et species reuelanda est. I. Quaeritur primo de genitura mundi. II. Dehinc de ortu animae.
Abbreviated transcription (Latin):
narratio continebatur rerum gestarum & historiae ueteris recensi¬
tio ni hil dicii rationem tamen totius operis & scriptoris ꝓposicum. & or¬
dinationẽ libri declaranda essedioci:Nam cum pridie socrates
decem libris omnibus derep̃ dis putass&. ad quem tracta tum pon
ex principali causa. sed ex consequenti descenderat. Si quidem cũ
de iustitia quaeri coeptum fuiss& quam definierat thrasymachora¬
tor. Eamesse quȩ huic prodess& qui plurimam posse. socrates con¬
tra docuis s& immoeam potiusque his prodess& qui mimum possent
ut in lustriore ute r&ur exemplo. si eam non inunius hominis
in genio sȩd in urbis alicuius populosȩ frȩquentiaq populariscra¬
ta reur: Imaginem quandam depinx̃ urb̵ quȩ iustis moribus
in stitutisq: rege r&tur & conuenienti legibus felicitate frueretur
contraq si quando de generass& ab institutis quam in pros pera ess&e i
ciuitati quamq exitiabilis mutatiomorum futura : Igitur cum

Expanded text:
narratio continebatur rerum ante gestarum et historiae ueteris recensitio nihil dixi, rationem tamen totius operis et scriptoris propositum et ordinationem libri declaranda esse duxi. Nam cum pridie Socrates decem libris omnibus de re publica disputasset, ad quem tractatum non ex principali causa sed ex consequenti descenderat — siquidem cum de iustitia quaeri coeptum fuisset quam definierat Thrasymachus orator eam esse quae huic prodesset qui plurimum posset, Socrates contra docuisset immo eam potius quae his prodesset qui minimum possent —, ut illustriore uteretur exemplo, si eam non in unius hominis ingenio sed in urbis alicuius populosae frequentia populari scrutaretur, imaginem quandam depinxit urbis quae iustis moribus institutisque regeretur et conuenienti legibus felicitate frueretur contraque, si quando degenerasset ab institutis, quam improspera esset ei ciuitati quamque exitiabilis mutatio morum futura. Igitur cum
Abbreviated transcription (Latin):
apollmis ludet̃ ait boequeg puctosos mia in aliã speciem demigrare sed ñ ꝓprie uerũ exacedems:

Expanded text:
Apollinis; uidetur enim hoc quoque pacto forma in aliam speciem demigrare, sed non proprie, uerum ex accidenti. Apollinis; uidetur enim hoc quoque pacto forma in aliam speciem demigrare, sed non proprie, uerum ex accidenti.
Abbreviated transcription (Latin):
dicimꝰ fieri cũ uero candidũ cognominamꝰ naturã eiꝰ ex primimꝰ : Si cergo &iã dicimꝰ deñ ex¬
istente fieri aliꝗd duplicit diximꝰ ñ existere : sem iuxtanaturã qđ ẽ in possibile ut qđ nusquã
omninogentiũ ẽ exeo aliquidfiat qđ sit. Iterũ exaccidentidicimꝰ ñ existere . cũ qđ fit alit̃ se
habebit quãerat antea &cuiplus accidit quã anatura tributũ ẽ utsiex in formimassaderis simulacrũ
fiđ : in formitas quippeaeris exnatura ẽ formȩ uerobi prossio qua in penit opifexdoñ oxistonti
ꝓuenit ꝓptorea que exacidenti dr̃ ꝓuenire : fieri tam̃ petest. utexeoquoq qđ est fiataliud qđ sit
sedico exaceidenti ut sicuigrã maticoꝓueni& medicine scientid nãe hc experitosit alterius
principaliter uerũ exaccidenti utsi exsimula croliberi patris formam quistrans ferat in simulaonũ

Expanded text:
dicimus fieri; cum uero candidum cognominamus, naturam eius exprimimus. Si ergo dicimus etiam de non exdicimus fieri; cum uero candidum cognominamus, naturam eius exprimimus. Si ergo dicimus etiam de non existente fieri aliquid, dupliciter dicimus non existere: semel iuxta naturam, quod est impossibile ut quod nusquam omnino gentium est, ex eo aliquid fiat quod sit; iterum ex accidenti dicimus non existere, cum quod fit aliter se habebit quam erat antea et cui plus accidit quam a natura tributum est, ut si ex informi massa aeris simulacrum fiat; informitas quippe aeris ex natura est, formae uero impressio, quam imponit opifex, de non existente prouenit proptereaque ex accidenti dicitur prouenire. Fieri tamen potest ut ex eo quoque quod est fiat aliud quod sit, sed hoc ex accidenti, ut si cui grammatico proueniat medicinae scientia; nam et hic ex perito fit alterius xistens, sed non principaliter uerum ex accidenti, ut si ex simulacro Liberi patris formam quis transferat in simulacrum
Abbreviated transcription (Latin):
&perit añperio : Hocsi logis mou& oros phisici tollere conabant᷑ rerũ geniturã cunteritũ : Sed
aristoteles diuidit sr logisinũ notata & pate facta duplici significatione nominũ Exsiscentis scilic&
& ñ existentis itẽuerboꝵ̃ fieri& corrũpi & enĩ omã quȩ funt uł scđmnatura suã fiunt ł exaliquo acci-¬
exaccidenti porro q musio ẽ accidit quippeut musicꝰ eet̃ qr egritudinẽ sustiner& : Similit qđ corrũpit᷑ :
si ꝗd candidũ pedał ꝓceritas corrũ pat̃ in atrũcolorẽ scđm naturã ꝗdem & principalit̃ patitur i¬
mutationẽ sui qr est candidũ : Ex accidenti ueroq ẽpedalis modi : cũigit dicimꝰ musicũ c̃ualescere
Tunc qđ fit exacidentifit qui a ꝓuenitut t̃ualescat : Porrocũe grotare eũdicimꝰ scđm naturã patit᷑ :
rursũ cũ dicimꝰ candidũ illud pedalis mensurȩ corrũpiq conuertat᷑ in nigredinẽ hoc exaccidenti

Expanded text:
et non perit. Hoc syllogismo ueteres physici tollere conabantur rerum genituram et interitum. Sed Aristoteles diuidit syllogismum notata et patefacta duplici significatione nominum, existentis scilicet et non existentis, item uerborum fieri et corrumpi. Etenim omnia quae fiunt uel secundum naturam suam fiunt uel ex aliquo acci quia musicus est; ex accidenti porro, quia musicus est, accidit quippe ut musicus esset qui aegritudinem sustineret. Similiter quod corrumpitur, si quid candidum pedalis proceritatis corrumpatmmutationem sui, quia est candidum, ex accidenti uero, quia est pedalis modi. Cum igitur dicimus musicum conualescere, tunc quod fit ex accidenti fit, quia prouenit ut conualescat; porro cum aegrotare eum dicimus, secundum naturam patitur. Rursum cum dicimus candidum illud pedalis mensurae corrumpi, quia conuertatur in nigredinem, hoc ex accidenti