comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dunt ueritati. credunt aut̃ iniqͥtati. Ira ꝙ indigna¬
tio. tͥbulatio ꝙ angustia in omnẽ aniniã hoĩnis oꝑan¬
tis malũ: ud̾i pͥmũ & greci. S hoc adeos cũ qͥb ũtit᷑
ipsa cupiditas: qͥeam uincere noluer̃. Cũ aut̃ inho¬
mine cui dñabant᷑. regna cupiditatis subu̾̃tunt᷑. ec lxx¬
rũt c̃passionib ⁊ concupiscentiis. nͥ qͥa ꝙ hic quedam
ũba tͣnslata tͣctant᷑. sicut ẽ ira aͣi. & crucifixer. s ñ
ta multa sunt uel ita posita. ut obtegant sensũ & al¬
legoriã uel enigma faciant: ꝗͣ ꝓpͥe figuratã locutio¬
nẽ uoco. Qd̃ aut̃ leremie dr. ecce constituite hodie
suꝑ gentes & regna ut euellas & destruas ꝙ disꝑdas ꝙ

Expanded text:
indignatio. tribulatio et angustia in omnem animam hominis operantis malum, Iudaei primum et Graeci. sed hoc ad eos, cum quibus euertitur ipsa cupiditas, qui eam uincere noluerunt. cum autem in homine, cui dominabantur, regna cupiditatis subuertuntur, cupiscentiis, nisi quia et hic quaedam uerba translata tractantur, sicuti est ira dei et crucifixerunt; sed non tam multa sunt uel ita posita, ut obtegant sensum et allegoriam uel aenigma faciant, quam proprie figuratam locutionem uoco. quod autem Hieremiae dicitur: ecce constitui te hodie super gentes et regn
Abbreviated transcription (Latin):
domita cupiditas ad corrũpendũ animũ ꝙ corpꝰ suũ. fla¬
gitiũ uocat᷑. Qd̾ aut̃ agit ut alt̾i noceat: facinꝰ dicit᷑.
ꝙ hec sunt duo gen̾a om̃iũ pecc̃oꝵ: s flagitia pͥora st̃.
Qͦẽ ex in aniuer̾it animũ ꝙ ad quan d̾a egestatẽ ꝑ duxe¬
rint. infacinora psilit᷑ qͦ remoueant᷑ impedim̃ta
flagitioꝵ.aut ad ium̃ta q̃rant᷑. Itẽ qd̾ agit caritas
Qͦ sibi ꝓsit: utilitas ẽ. Qd̾ aut̃ agit ut ꝓsit ꝓximo: bene¬
ficentia nominat᷑. & hic p̃cedit utilitas. qͥa nemo po
test ex eo qd̾ ñ habet ꝓdesse alt̾i. Quanto aut̃ magis
regnũ cupiditatis destruit᷑: tanto caritatis auget᷑. Qͥc¬
qͥd gͦ asꝑ ũ & quasi seuũ facto dictuq in scĩs scͥpt᷑is
legit᷑ exꝑsona di uel scoꝵ eiꝰ ad cupiditatis regnũ destru¬
endũ ualet. Qd si ꝑspicue sonat. ñ ẽ ad aliud referen

Expanded text:
domita cupiditas ad corrumpendum animum et corpus suum, flagitium uocatur; quod autem agit, ut alteri noceat, facinus dicitur. et haec sunt duo genera omnium peccatorum, sed flagitia priora sunt. quae cum exinaniuerint animum et ad quandam egestatem perduxerint, in facinora prosilitur, quibus remoueantur impedimenta flagitiorum ant adiumenta quaerantur. item quod agit caritas quo sibi prosit, utilitas est; quod autem agit, ut prosit proximo, beneficientia nominatur. et hic test ex eo quod non habet prodesse alteri. Quanto autem magis regnum cupiditatis destruitur, tanto charitatis augetur. Quidquid ergo asperum et quasi saevum facto dictuque in sanctis Scripturis legitur ex persona Dei vel sanctorum ejus, ad cupiditatis regnum destruendum valet. Quod si
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ceꝑit qd̃ abhorrꝙ a consuetudine audientiũ. uel qd̾ ñ
abhorret culpauerit. si animũ eoꝵ iam u̾bi unixit aue¬
toritas. figuratã locutionẽ putent. Ñ aut̃ p̃cipit scͥpt᷑a
nisi caritatẽ. nec culpat nͥ cupiditatẽ. & eomͦ informat
mores hoĩnũ. It̾e si animũ p̃occupauit alicuiꝰ erroris
opinio: qͥcqͥd adlitt̾as seruau̾it scͥpt᷑a. figuratũ hoĩnes
arbitrent᷑. Non aut̃ asserit nͥ catholic̾a fidem: reb p̃te¬

Expanded text:
praeceperit quod abhorreret a consuetudine audientium uel quod non praeceperit quod abhorreret a consuetudine audientium uel quod non abhorreret culpauerit, si animum eorum iam uerbi uinxit auctoritas, figuratam locutionem putent. non autem praecipit scriptura nisi caritatem nec culpat nisi cupiditatem et eo modo informat mores hominum. item si animum praeoccupauit alicuius erroris opinio, quidquid aliter asseruerit scriptura, figuratum homines arbitrentur. non autem asserit nisi catholicam fidem rebus praete
Abbreviated transcription (Latin):
emonstͣndus ẽ gͥ pͥus modus inueniende locu¬
tionis ꝓpͥane. an figurata sit. Et iste omĩno
modus eꝰ. ut qͥcqͥd insermone diuino neq ad
moꝵ honestatẽ. neq ad fidĩ ueritatẽ ꝓpͥe referri po¬
test. figuratũ e̾e ᷤ cognoscas. Moꝵ honestas ad diligen¬
dũ dm & ꝓximũ. fidei ueritas ad cognoscendũ qͣm & ꝓ¬
ximũ ꝑtinet. Spes aut̃ sua cuiq ẽ in conscienti a ꝓpͥa.
quẽ admodũ se sentit ad dilecti onẽ dĩ & ꝓximi cogniti¬
onẽq ꝓficere. De qͥb om̃ib pͥmolibro dictũ ẽ. S qm̃¬
ꝓcliue ẽ humanũ genꝰ. ñ ex iomentis ipsius libidinis.
s potiꝰ sue consuetudinis estimare peccata: fit plerũ¬
q ut qͥsq hoĩnũ ea tantũ culpanda arbitret᷑. que suȩ
regionis & t̾eꝑis hoĩnes uituꝑare atq damnare consu¬
erunt. ꝙ ea tantũ ꝓbanda atq laudanda qͦ consuetudo
eoꝵ c̃qͥb uiuit ãmittit. ẽoq contingit ut si qͥd scͥpt᷑a uel

Expanded text:
emonstrandus est igitur prius modus inueniendae locuti onis, propriane an figurata sit. et iste omnino modus est, ut quidquid in sermone diuino neque ad morum honestatem neque ad fidei ueritatem proprie referri potest figuratum esse cognoscas. modum Deum et proximum, fidei veritas ad cognoscendum Deum et proximum pertinet: spes autem sua cuique est in conscientia propria, quemadmodum se sentit ad dilectionem Dei et proximi cognitionemque proficere. De quibus omnibus primo libro dictum est. Sed qclive est humanum genus non ex momentis ipsius libidinis, sed potius suae consuetudinis aestimare peccata, fit plerumque ut quisque hominum ea tantum culpanda arbitretur, quae suae regionis et temporis homines vituperare atque damnare consueverunt; et ea tantum probanda atque laudanda, quae consuetudo eorum cum quibus vivit, admittit: eoque contingit u
Abbreviated transcription (Latin):
cutionũ. qͣ cognitionẽ necessariã dicit scͥptarũ
obscitatib dissoluendis: ex libꝰ de doctͥna xͥana .ĩii.

Expanded text:
cutionum, quorum cognitionem necessariam dicit Scripturarum obscuritatibus dissolvendis, ex eodem libro. Scian
Abbreviated transcription (Latin):
ñ due s decem. uł centum similit̾ eqͣlit̾q petcassẽt.
centũ soles haberet hic mundus. Quod ut ñ fieret:
ñ opificis ꝓ uisione mirabili. ad rerũ corporaliũ
salutẽ decoreq consultũ ẽ. S contigit pocius tan¬
ta unius animȩ ꝓgressione peccantis: ut sola cor¬
pus tale mereretur. non plane animarũ de qͥb
nesciunt qͥd loquant᷑. S eoꝵ ipsoꝵ qͥ talia sapi¬
unt. multũ longe a ueritate & merito ẽ coher¬
cenda progressio

Expanded text:
non duae sed decem vel centum similiter aequaliterque peccassent, non duae sed decem vel centum similiter aequaliterque peccassent, centum soles haberet hic mundus, quod ut non fieret, non opificis provisione mirabili ad rerum corporalium salutem decoremque consultum est, sed contigit potius tanta unius animae progressione peccantis, ut sola corpus tale mereretur. Non plane animarum de quibus nesciunt quid loquantur, sed eorum ipsorum qui talia sapiunt multum longe a veritate et merito est coercenda progressio
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ suoꝵ. tanquã ergastula quib penalit̾ include¬
rentur corꝑa acciperent. suꝑiora & leuiora quȩ minꝰ
inferiora uͦ & gͣuiora quȩ amplius peccauerunt: de¬
mones qͥb deteriꝰ nichil ẽ t̾rena corꝑa qͥb inferigrauiꝰ q
nichil ẽ. pocius quã homines etiã bonos habere debu¬
isse. Nunc uͦ ut intelligersmꝰ animarũ merita non
qualitatib corpoꝵ esse pense̾nda: aereũ pessimus
demon. homo autẽ & ñc licet malus. longe mino¬
ris mitiorisq malitiȩ. & certe ante pecc̾atũ. tam̃
luteũ corpꝰ accepit. Quid autẽ stultius dici potest
quã istũ sołe ut inuno mundo imꝰ esset ñ dechore
pulchritudinis. uel etiã saluti rerũ corꝑaliũ con¬
suluisse artificẽ dm̃: s pocius euenisse qͥa una
anima sic peccauerat ut tali corꝑe mereret᷑ in¬
cludi: Ie ꝑhoc si contigissoe ut ñ una s duȩ. inmo

Expanded text:
torum suorum tamquam ergastula, quibus poenaliter includetorum suorum tamquam ergastula, quibus poenaliter includerentur, corpora acciperent, superiora et leuiora quae minus, inferiora uero et grauiora quae amplius peccauerunt, daemnihil est, potius quam homines etiam bonos habere debuisse. Nunc vero ut intelligeremus animarum merita non qualitatibus corporum esse pensanda, aerium pessimus daemon, homo autem et nunc licet malus, longe minoris mitiorisque malitiae, et certe ante peccatum, tamen luteum corpus accepit. Quid autem stultius dici potest quam per istum solem ut in uno mundo unus esset, non decore pulchritudinis, vel etiam saluti rerum corporalium consuluisse artificem Deum, sed hoc potius evenisse, quia una anima sic peccaverat, ut tali corpore mereretur includi? Ac per hoc si contigisset ut non una sed duae, imo
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa dĩ subiungens. & uidit d̾s quia bonũ est. Con¬
pletisq om̃ibꝰ inferens. &. uidit d̃s om̃ia quȩ fecit
& ecce bona ualde. Nullã aliam causã faciendi mũ¬
di intelligi uoluit nͥ ut bona fierent a bono dõ: ubi
si nemo peccasset. tantũ mͦ naturis bonis esset mun¬
dus ornatus & plenus. Et quia peccatũ ẽ non id̾o
cuncta sunt impleta peccatis. cum bonoꝵ longe
maior numerus in celestib suȩ nature ordinẽ ser¬
uet: nec mala uoluntas quia naturȩ ordinẽ ser¬
uare noluit. Ido iuisti dĩ leges om̃ia bene ordinatiᷤ
effugit. qm̃ sic̃ pictura cũ colore nigro loco suo po¬
sito. ita uniu̾sitas rerũ siqͥs possit intueri. etiã cũ
peccatoribus pulchra ẽ: quãuis ꝑ seipsos conside¬
ratos sua deformitas turpet. Deinde uidere debu¬
it origenis & quicũq ita sapiunt. si hȩc opinio uera
esset mundũ id̾o factũ. ut animȩ pro meritis pecca¬

Expanded text:
opera Dei subiungens: Et uidit Deus, quia bonum est, conopera Dei subiungens: Et uidit Deus, quia bonum est, conpletisque omnibus inferens: Et uidit Deus omnia, quae fecit, et ecce bona ualde, nullam aliam causam faciendi mundi intellegi uoluit, nisi ut bona fierent a bono Deo. Ubi si nemo peccasset, tantummodo naturis bonis esset mundus ornatus et plenus; et quia peccatum est, non ideo cuncta sunt inpleta peccatis, cum bonorum longe maior numerus in caelestibus suae naturae ordinem seruet; nec mala uoluntas, quia naturae ordinem seruare noluit, ideo iusti Dei leges omnia bene ordinantis effugit; quoniam sicut pictura cum colore nigro loco suo posito, ita uniuersitas rerum, si quis possit intueri, etiam cum peccatoribus pulchra est, quamuis per se ipsos consideratos sua deformitas turpet. Deinde uidere debuit Origenes et quicumque ita sapiunt, si haec opinio uera esset, mundum- ideo factum, ut animae pro meritis pecca
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s ẽ. nͥ ab illo conditore esse ñ posse: noluerunt ta¬
men istam causam fabricandi mũdi tã bonã ac
simplicẽ. bene ac simplicit̾ credere. ut bonꝰ ds conde¬
ret bona. & essent pꝰ dm̃ que ñ essent qͦd ẽ ds. bona
tam̃. quȩ ñ faceret nͥbonꝰ d̾s. S animas dicunt ñ
quidem partes di s factas ad̾o. peccasse a conditore
recedendo: & diu̾sis ꝓgressib ꝓdiu̾sitate peccatorũ
acelis usq ad terras diu̾sa corꝑa quasi uincula me¬
ruisse. & hunc esse mundũ. eamq causã mũdifu¬
isse faciendi: ñ ut conderent᷑ bona. s ut mala cohibe¬
rent᷑. hinc origenis uire culpatur. In libris enĩ qͦs
appellat periarchon idẽ de pͥncipiis. hoc sensit.
hoc scripsit. Ubi plusquã dici potest miror. hominẽ
in ȩccł̃iasticis litteris tã doctũ & exercitatũ. ñ at¬
tendisse pͥmũ. quã hoc esset contrariũ scripturȩ
huius tantȩ auctoritatis intentioni. quȩ ꝑ om̃ia

Expanded text:
Deus est nisi ab illo conditore esse non posse, noluerunt tamen istam causam fabricandi mundi tam bonam ac simplicem bene ac simpliciter credere, ut bonus Deus conderet bona, et essent post Deum quae non essent quod est Deus, bona tamen, quae non faceret nisi bonus Deus; sed animas dicunt, non quidem partes Dei, sed factas a Deo, peccasse a Conditore recedendo et diuersis progressibus pro diuersitate peccatorum a caelis usque ad terras diuersa corpora quasi uincula meruisse, et hunc esse mundum eamque causam mundi fuisse faciendi, non ut conderentur bona, sed ut mala cohiberentur. Hinc Origenes iure culpatur. In libris enim, quos appellat nep2 ἀρχω̄ν, id est de principiis, hoc sensit, hoc scripsit. Ubi plus quam dici potest miror hominem in ecclesiasticis litteris tam doctum et exercitatum non adtendisse, primum quam hoc esset contrarium scripturae huius tantae auctoritatis intentioni, quae per omnia
Abbreviated transcription (Latin):
umeror etiã ĩ ꝑitia multa facit ñ intelligi:
tͣnslate ac mistice posita scͥpt᷑ is. Ingeniũ qͥppe ut
ita dixerĩ ingeniũ. ñ potest nͥ mouere: qͥd sibi uelit
qd̃ & morses ꝙ helias ꝙ ipse dñs qͦdraginta dieb ie¬
iunauert̃. Cuiꝰ actionis figuratꝰ qͥd̾ q̃modꝰ. nͥ huiꝰ nu¬
meri cognitione ꝙ consid̾atione ñ soluit᷑. Habet
enĩ denariũ quat̃. tãqu̾a cognitionẽ om̃iu̾ reru̾. intex
tã te̾ꝑib. Qͣ t̾nario namq numero: & diurna & an-¬
nua curricła ꝑagunt᷑. Uurna matutiais & meri-¬
dianis uesꝑtinis noct᷑nisq horarũ spatiis. annua uer¬
nis. estiuis. autĩmalib hcemalib q menib. Atẽpoꝵ
aut̃ delectatione. dũ int̾eꝑib uiuimꝰ. ꝓpt̾ et̾ nitat̾e
inqͣ uiu̾e uolumꝰ. abstinendũ ꝙ ieuinandũ ẽ. qũauis

Expanded text:
umerorum etiam imperitia multa facit non intelligi, translate ac mystice posita in Scripturis. Ingenium quippe, ut ita dixerim, ingenium non potest non moveri quid sibi velit, quod et Moyses et Elias et ipse Dominus quadraginta diebus jejunaverunt. Cujus actionis figuratus quidam nodus sine hujus numeri cognitione et consideratione non solvitur. Habet enim denarium quater, tanquam cognitionem omnium rerum intextam temporibus. quaternario namque numero et diurna et annua curricula peraguntur, diurna matutinis et meridianis, uespertinis nocturnisque horarum spatiis, annua uernis, aestiuis, autumnalibus hiemalibusque mensibus. a temporum autem delectatione, dum in temporibus uiuimus, propter aeternitatem, in
Abbreviated transcription (Latin):
to suꝑbiores suȩ societatis inspirat. qui ñ posst̃
ad euolandũ pennas nutrire uirtutũ s potiꝰ
ad demergendũ. pondera exaggerare uitiorum.
tanto grauiꝰ anime ruiture. quanto sibi uide¬
tur erecta sublimiu.
De his qͥ sibi purgationẽ
de uuxute ꝓpria pollicent᷑: ex eode libro .iiiͦi.

Expanded text:
to superbiores suae societati inspirat, qui non possunt ad euolandum pinnas nutrire uirtutum, sed potius ad demergendum pondera exaggerare uitiorum, tanto grauius anima ruitura, quanto sibi uidetur erecta sublimius. DE HIS QVI SIBI PVRGATIONEM DE VIRTVTE PROPRIA POLLI- CENTVR. EX EODEM LIBRO IIII T.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ fuisse figuratã: cuiꝰ facti ꝓpħia iã gentib ad fide̾
accedentib incipiebat impleri. Transacto uͦ illo
tp̃r qͦ illi duo parietes unꝰ ex circũcisione. alt̾ ex p̃¬
putio uenientes. qͥmuis in angulari lapide concor¬
darent: tam̃ suis qͥbꝰdã ꝓpͥetatib distinctiꝰ emine¬
bant: at ubi eccłia gentiũ talis effecta ẽ. ut in ea
nullus israhelita carnalis appareat. qͥs iã hoc xp̃ia¬
nꝰ obseruat. ut turdos ł minutiores auiculas ñ at
tingat. nͥ qͦrũ sanguis effussus ẽ: aut leporẽ ñ edat.
sim anu aceruice ꝑcussus. nullo eruento uulnere &¬
cisus est᷑. & qͥ forte pauci adhuc tangere ista formi¬
dant. acȩtis irrident᷑. Ita omĩũ animos in hac reti¬
nuit illa sententia ueritatis: N qđ intrat in os ur̃m
uos coiqͥnat. s qͦd exit:. nullã cibi nat᷑am qͣm socie¬
tas aminittit humana. s quȩ iniqͥtas cõmitrit pec¬

Expanded text:
um fuisse figuratam, cuius facti prophetia iam gentibus ad fidem um fuisse figuratam, cuius facti prophetia iam gentibus ad fidem accedentibus incipiebat inpleri. transacto uero illo tempore, quo illi duo parietes, unus ex circumcisione, alter ex praeputio uenientes, quamuis in angulari lapide concordarent, tamen suis quibusdam proprietatibus distinctius eminebant. at ubi ecclesia gentium talis effecta est, ut in ea nullus Israhelita carnalis adpareat, quis iam hoc christianus obseruat, ut turdos uel minutiores auiculas tingat, nisi quarum sanguis effusus est, aut leporem non edat, si manu a ceruice percussus nullo cruento uulnere occisus est? et qui forte pauci adhuc tangere ista formidant, a ceteris irridentur. ita omnium animos in hac re tenuit illa sententia ueritatis: non quod intrat in os uestrum uos coinquinat, sed quod exit, nullam cibi naturam, quam societas admittit humana, sed quae iniq
Abbreviated transcription (Latin):
sanguine autiqͥs in figura p̾ceptũ ẽ. idẽ ipsi noe pꝰ
diluuiũ. qͦd ia qͥd significetret ostendimꝰ. Pleriq in
telligunt & in actib apłoꝵ hoc legi p̾ceptũ ab apłis
ut abstinerent gentes tantũ a fornicatione. & ab
immolatis & a sanguine: idẽ ne qͥcqͣm ederent car¬
nis cuiꝰ sanguis ñ eẽt effusus. Quoo alii ñ sic intelli¬
gunt. s a sanguine p̃ceptũ ẽẽ abstinendũ. ne qͥs homi¬
cidio se contaminet. hoc ñc discutere longũ ẽ & ñ ne¬
gume abstinerent xp̃iani ne p̾focatis carnib uesce¬
rent᷑ elegisse mͥ uident᷑ ꝓ tp̾r r̃e faciłe. & neqͣqͣ. obser¬
uantib onerosã. In qͣ cũ urahelitis etiã gentes ꝓpt̾¬
illũ angularẽ lapidẽ. duoᷤ in se condentẽ aliquid
cõmunit̾ obseruarent. simul etiã monerent in ip¬
sa archa noe qͣndo ds hoc iussit. eccłiã om̃iũ genti¬

Expanded text:
sanguine antiquis in figura praeceptum est, id est, ipsi Noe post sanguine antiquis in figura praeceptum est, id est, ipsi Noe post diluvium , quod jam quid significaret ostetellegunt et in actibus apostolorum hoc legi praeceptum ab apostolis, ut abstinerent gentes tantum a fornicatione et ab immolatis et a sanguine, id est ne quicquam ederent carnis, cuius sanguis non est effusus. quod alii non sic intellegunt, sed a sanguine praeceptum esse abstinendum, ne quis homicidio se contaminet. hoc nunc discutere longum est et non neibus uescerentur, elegisse mihi uidentur pro tempore rem facilem et nequaquam obseruantibus onerosam, in qua cum Israhelitis etiam gentes propter angularem illum lapidem duos in se condentem aliquid communiter obseruarent, simul et admonerent in ipsa arca Noe. quando deus hoc iussit, ecclesiam omnium genti
Abbreviated transcription (Latin):
eo mͦ enuntiat᷑. Unde iã satis in hoc oꝑe locuti sumꝰ.
Si autẽ & hoc queritis cur ex omĩb cibis aqͥb inu̾¬
bra futuroꝵ popłs ẽ ille ꝓhibitꝰ nos morticino & im¬
molatio ñ uescimͣ : & hoc audite. & calũpniis uani¬
tatis. uerũ aliqͣndo p̾ponite. Cur enĩ ñ expediat im
fieri demonioꝵ. Neq enĩ ipsã immolationẽ rep̃hen¬
dit quã faciebant patres p̾figurantes sanguinẽ sacͥ¬
ficii quo nos xp̃s redemit. s quȩ mimolant gentes.
Nemoniis inqͥt immolant &. ñ do. Deinde adieci . qđ
dixi: nolosuos socios fieri demonioꝵ. Nã si nat᷑a ipsa
immolaticie carnis ẽẽt immunda. ũtiq & nescientẽ¬
contaminaret. Neq em̃ eominꝰ ipsa eẽt qͦminꝰ absci
usus hominũ ñ amisit. eoqͦd ñ occisoꝵ s mortuoꝵ
animaliũ morbida caro ẽ: nec apta ad salutẽ cor
ꝑis. causa sumimꝰ alim̃tũ. Nã qđ de effundendo

Expanded text:
eodem modo enuntiatur; unde iam satis in hoc opere locuti sumus. eodem modo enuntiatur; unde iam satis in hoc opere locuti sumus. Si autem et hoc quaeritis, cur ex omnibus cibis, a quibus in umbra futurorum populus est ille prohibitus, nos morticino et immolaticio non uescimur, et hoc audite et calumniis uanitatis uerum aliquando praeponite. cur enim non expediat immfieri daemoniorum. neque enim ipsam immolationem reprehendit, quam faciebant patres praefigurantes sanguinem sacrificii, quo nos Christus redemit, sed quae immolant gentes, daemoniis, inquit, immolant, et non deo. deinde adiecit quod dixi: nolo uos socios fieri daemoniorum. nam si natura ipsa immolaticiae carnis econtaminaret. Neque enim eo minus ipsa esset, quo minus ab scieusus hominum non admisit, eo quod non occisorum, sed mortuorum animalium morbida caro est, nec apta ad salutem corporis, cujus causa sumimus alimentum. Nam quod de effundendo
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ uia quȩ ducit ad uit̾a. merces tam̃ certa seruat᷑.
Nã ipselaboris significatꝰ est illis picridiis qͦd aliqͣn¬
tulũ subamara sint. Pentecosten etiã idẽ apassio¬
ne & resurrectione dñi qͥnqͥgesimũ diẽ qͥ nob̾ sc̾m
etiã ꝑuidõꝵ pascha significatũ ẽ. cũ qͥnqͣgesimo
die pꝰcelebrationẽ ouis occisȩ moy ses digito d̾i scͥptã
legẽ accepit in mont̾e. Legite euu̾głm & adũtite.
ibi sp̃m sc̃m appellatũ digitũ di. Ea qͥppe anniu̾sa¬
riȩ in eccłia celebrant᷑. quȩ insignit̾ excellentia cer¬
tis dieb facta st̃. ut eoꝵ necessariã salubrẽq memo¬
riã festiuitas c̃celebrata custodiat. Siuultis gͦ noᷤᷤ.¬
se. qͣre celebrauimꝰ pascha: qͥa t̾c ꝓnob̾ immolatꝰ est
xp̃s. Siultis nosse qͣre ñ illud ritu uidaico celebre¬
mꝰ: qͥa illa erat uent᷑i ueri p̾figuratio. hec cõpͥeti cõme¬
moratio. futurũ aut̃ẽ & p̃ti̾tũ: nec ipsis u̾bis nr̃is

Expanded text:
uia est, quae ducit ad uitam, merces tamen certa seruatur. nam ipse labor significatus est illis picridiis, quod aliquantulum subamara sint. Pentecosten etiam, id est a passione et resurrectione domini quinquagesimum diem, quo nobis etiam per Judaeorum Pascha significatum est, cum quinquagesimo die post celebrationem ovis occisae, Moyses digito Dei scriptam legem accepit in monte . Legite Evangelium, et advertite ibi Spiritum sanctum appellatum digitum Dei . Ea quippe anniversarie in Ecclesia celebrantur, quae insigniter excellentia certis diebus facta sunt; ut eorum necessariam salubremque memoriam festivitas concelebrata custodiat. Si vultis ergo nosse quare celebramus pascha: quia tunc pro nobis immolatus est Christus. si uultis nosse quare non illud ritu iudaico celebramus: quia illa erat uenturi ueri praefiguratio, haec completi commemoratio. futurum autem et praeteritum nec ipsis uerbis nostris
Abbreviated transcription (Latin):
sit gereue securitas. Deniq etiã hoc erit: s tunc qd̾iã
in angłis.¬
ẽ yetia in hominib er itꝰ. quando suꝑbia ulla e̾e ᷤᷤ ñ pot̃it.¬

Expanded text:
sit generare securitas. denique etiam hoc erit; sed tunc, quod iam est sit generare securitas. denique etiam hoc erit; sed tunc, quod iam est in angelis, etiam in hominibus erit, quando superbia ulla esse
Abbreviated transcription (Latin):
uit᷑ in numero p̃destinatoꝵ se ẽeᷤᷤ p̃sumat.: qͥa id occul¬
tari opꝰ ẽ in hoc loco. uͥsic cauenda ẽ elatio. ut etiã ꝑsa
iilia multa dicunt᷑. Nã ꝓpt̃ huiꝰ utilitatẽ seereti. ne
forte qͥ extollat᷑ s om̃s etiã qͥbene currunt timeant.
dũ occultũ ẽ qͥ ꝑueniant: spt̃ huiꝰ gͦ utilitat̾ẽ secreti ereden¬
dũ ẽ qͦsdã defiliis ꝑaitionis ñ accepto dono ꝑseueran¬
di usq infinẽ. infide q̃ ꝑdilectionẽ oꝑat᷑ in ciꝑe uiue¬
re. ꝙ aliquandiu fidelit̾ ac iuste inuere. ꝙ pꝰea uͦi dere:
neq de hac uita pͥus qũã hoc eis contingat auferri: quo¬
rũ sinemini contingiss. tãdiu hab̾ent homines istũ sa¬
lubrimũ timorẽ. qͦ uitiũ elationis oppͥmit᷑: donec ad xp̃i
gr̃am qua pie uiuit᷑ ꝑuenirent. De inceps iam secũ¬
ri nunꝗͣse abillo e̾e̾ᷤ casuros. Qp̃sũptio in isto tẽptatio¬
nũ loco ñ expedit. uͥtanta ẽ infirmitas. ut suꝑbiã pos¬

Expanded text:
ur, in numero praedestinatorum se esse praesumat, quia id occultari opus est in hoc loco, ubi sic cauenda est elatio, ut etiam per milia multa dicuntur. propter huius utilitatem secreti, ne forte quis extollatur, sed omnes, etiam qui bene currunt, timeant, dum occultum est qui perueniant — propter huius ergo utilitatem secreti credendum\' est quosdam de filiis perditionis non accepto dono perseuerandi. usque in finem in fide, quae per dilectionem operatur, incipere uiuere et aliquandiu fideliter ac iuste uiuere et postea cadere neque de hac uita, priusquam hoc eis contingat, auferri.I quorum si nemini contigisset, tamdiu haberent homines istum saluberrimum timorem, quo uitium elationis opprimitur, donec ad Christi gratiam, qua pie uiuitur, peruenirent, deinceps iam securi numquam se ab illo esse casuros. quae praesumtio in isto temtationum loco non expedit, ubi tanta est infirmitas, ut superbiam pos
Abbreviated transcription (Latin):
ibi quoꝵ nullo diceret d̾s uent̾: nec in psalmo demonia
autẽ nec d̾s huiꝰ scłi. nec quoꝵ ds̃ uent̾. nec dii gentiũ
demonia:. s simplicit̾ positũ ẽ. ds tẽꝑtauit corpus. Qñ
potest intelligi nͥ ds uerus omiũ creator. Illa em̃ cũ ui
cuꝑatione dicunt᷑ hoc aut̃ẽ cũ laude dictũ ẽ. Hisi for¬
te dm̃ teꝑasse corpꝰ. ñ dispositione m̃broꝵ. hoc ẽ fabri¬
cando. construendo. s ammystione lucis suȩ faustus
intelligit.: ut scilicet hec menbra ita distincta & loca¬
ta
suis sedib alt̾ posuerit qui hoc fabricauit: ds autẽ
miscendo bonitat̾e suã huiꝰ fabricȩ malitiã tẽꝑauit.
Talib enĩ fabulis pueriles animas hebetant:. s neq hoc
eos possidere ꝑmisit subueniens d̾s paruuilis ꝑ ora sc̃oꝵ
habes enĩ & paulo suꝑiꝰ. d̾s posuit m̃bra singłoꝵ qͦdq¬

Expanded text:
ibi quorum, nullo modo diceret: deus uenter. nec in psalmo daemonia ibi quorum, nullo modo diceret: deus uenter. nec in psalmo daemonia autem nec deus huius saeculi nec quorum deus uenter nec dii gentium daemonia, sed simpliciter positum est: deus temperauit corpus; qui non potest intellegi nisi deus uerus omnium . nisi forte deum temperasse corpus non dispositione membrorum, hoc est fabricando et construendo, sed admixtione lucis suae Faustus intellegit, ut scilicet haec membra ita distincta et locata suis sedibus alter posuerit, qui hoc fabricauit, deus autem miscendo bonitatem suam huius fabricae malitiam temperauerit. talibus enim fabulis pueriles animas hebetant; sed neque hoc eos posse dicere permisit subueniens deus paruulis per ora sanctorum. habes enim et paulo superius: deus posuit membra sing
Abbreviated transcription (Latin):
uemunt. Ita & inuetib libris cũ p̃dixiss& d̾s mortem
ñ fecit. nec letat᷑ in ꝑditione uiuoꝵ: paulopꝰ inuidia in¬
quit diaboli mors intͣuit in orb̾e t̾rarũ. Erursus de
ipsa morte ne se homines extra culpã ponerent. Impii
aut̃e manib & ũb̾ inquit arcersiert̾ ilłã. & existiman¬
tes illã amicã defluxert̃. Alibi aut̾e bona & mala uita:
& mors diuitiȩ & pauꝑtas adño ds sunt. Hic ꝑturba¬
ti homines ñ intelligunt muno eodẽq oꝑe malo: ñ pꝰ ea
consequente alia que manifesta erit. S quadã conti¬
nuo comitante uindicta aliud uenire de astutia su¬
adentis: aluid de neqͥtia uolentis. aliud de iustitia
pinientis: Cũ diabolus suggerit. homo consentit: ds de¬
serit. Quo circa in oꝑe malo id est excecatione infideliũ.
suntelligat᷑ & diaboluis ꝓpt̾ su adendi malignitate ut
sine additam̃to dr ds cũ adiungit huiꝰ scłi. idẽ homi¬
scło maligno. Tale enĩ ẽ & illud q̃uoꝵ d̾s uent̾ ẽ. Iisi eẽt

Expanded text:
nt. ita et in ueteribus libris, cum praedixisset: deus mortem non fecit nec laetatur in perditione uiuorum, paulo post: inuidia, inquit, diaboli mors intrauit in erbe terrarum. et rursus de ipsa morte, ne se homines extra culpam ponerent: impii autem manibus et uerbis, inquit, accersierunt illam, et extimantes illam amicam defluxerunt; alibi autem: bona et mala, uita et mors, diuitiae et paupertas a domino deo sunt. hic perturbati homines non intellegunt in uno eodemque opere malo non postea consequente alia quae manifesta erit, sed quadam continuo comitante uindicta aliud uenire de astutia suadentis, aliud de nequitia uolentis, aliud de iustitia punientis: cum diabolus suggerit, homo consentit, deus deserit. quocirca in opere malo, id est excaecatione infidelium, si intellegatur et diabolus propter suadendi malignitatem, ut sine additamento dicitur deus, cum adiungitur huius saeculi, id est homisaeculo maligno. tale est enim et illud: quorum deus uenter; nisi esset
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ his inimicitiis. ante anathemandis. qͦm refel¬
lendis: Nũqͥd & hic apł̃s cũ diceret d̃s: addidit huiꝰ scłi:
ubi etiã siqͥs diabolũ intellexerit excecare diabolũ m̃¬
tes infideliũ: ñ negamꝰ malis suasionibꝰ. Qb qͥ consenti¬
unt. iustitiȩ lum̃ amittunt: dõ recͥbuente qđ iustũ ẽ.
hȩc om̃ia legimꝰ inscripturis scĩs. Nã & illud dictũ est
de seductione extͥnsecus ueniente. Tnneo ne sic̾ serpeis
euã sedux inu̾sutia sua. corrũpant᷑ m̃tes ur̃ȩ asimpli¬
citate & castitate quȩ ẽ in xp̃o iħu. Cui simile est. Cor¬
rũpunt mores bonos colloqͥa mala. E illud: qͦd &. sibi qͥq
seductorsit. Qautẽ putat se e̾e̾ aliqͥd cũ nichil sit: se ip¬
sũ seducit. & illud de di uindicta qͦd supͣ cõmemorauit.

Expanded text:
tius his inimicitiis ante anathemandis quam refellendis. numquid et hic apostolus cum diceret: deus, addidit: huius saeculi? ubi si quis etiam diabolum intellexerit, excaecare diabolum mentes infidelium, non negamus, malis suasionibus; quibus qui consentiunt iustitiae lumen amittunt deo retribuente quod iustum est. haec omnia legimus in scripturis sanctis. nam et illud dictum est de seductione extrinsecus ueniente: timeo ne, sicut serpens Euam seduxit in uersutia sua, corrumpantur mentes uestrae a simplicitate et castitate, quae est in Christo. cui simile est: corrumpunt mores bonos colloquia mala; et illud, quod et sibi quisque seductor sit: qui autem putat se esse aliquid, cum nihil sit, se ipsum seducit; et illud de dei uindicta quod supra com
Abbreviated transcription (Latin):
epe aut̃ accidit ut qͥsqͥs in meliore gradu sp̃italis
uite uel ẽ uel e̾ẽ pͤutat. figurate dicta e̾eͤ arbitret᷑
qͣmferiorib gͣdib p̃cipiunt᷑. ut ũbi gr̃a si celi¬
bem ãplexus ẽ uit̾a & se castrauit ꝓpt̾ regnũ celoꝵ qͥc¬
qͥd de uxore diligenda &regenda scĩ libri p̾cipiunt. ñ
ꝓpͥe s tͣnslate accipi oportere contendat. S qͥs qͥs statu¬
It seruare innupt̾a uͥginẽ suã tã ꝗͣ figuratã locut o¬
nẽ conet᷑ int̾p̃tari: qͣ dictũ ẽ trade filiã. ꝙ grande opꝰ

Expanded text:
epe autem accidit ut quisquis in meliore gradu spiritalis vitae vel est, vel esse se putat, figurate dicta esse arbitretur quae inferioribus gradibus praecipiuntur, ut uerbi gratia, si caelibem amplexus est uitam et se castrauit propter regnum caelorum, quidquid de uxore diligenda et regenda sancti libri praecipiunt, non proprie, sed translate accipi oportere contendat; et quisquis statuit seruare innuptam uirginem suam, tamquam figuratam locutionem conetur interpretari qua dictum est: trade filiam, et grande
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾ loqͥ qͣsi spiritalib. s. qͣsi carnalib. & homospiritalis sic
ĩ hac uita di cit᷑. ut tam̃ corpore ad huc carnalis sit: ꝙ̃ iudeat
aliã legẽ ĩ m̃bris suis. repugnantẽ legi m̃tis suȩ. łrit autẽ
etiã corpꝰ spiritale. c̃eadẽ caro sic resurrexerit. ut fiat qͦ d

Expanded text:
uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et homo spiritalis sic uobis loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus; et homo spiritalis sic in hac uita dicitur, ut tamen corpore adhuc carnalis sit et uideat aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis suae; erit autem etiam corpore spir
Abbreviated transcription (Latin):
nis flii eqͥles ert̃ angłis ai si ñ corpore. ñ etate. certe felici
tate. Pestituet᷑ ergo qͥe qͥd de coeporib uiuis. ł pꝰ mortẽ de ca¬
dauerib ꝑiit: ꝙ simul ẽ eo qͦmͦ sepulchris remansit. ĩ spiritaliᷤ
corporis nouitatẽ. ex animalis corporis uetustate mutatũ.
resurgo ĩ corruptiõe atq ĩ mortalitate uestitũ S & si uel ea¬
su aliqͦ gͣui .ł inimicoꝵ ĩmanitate totũ penitꝰ ꝯt̾at᷑ ĩ pulu̾em
atq ĩ auras li aqͣs disꝑsũ. qͣntũ fieripotest. nꝰꝙͣ e̾ẽ sinat. Sino
nullomͦ subtͣhi pot̾it om̃ipotentie creatoris. s capillꝰ ĩ eo ca¬
pitis nꝑibit. Prit gͦ spiũu subdita caro spiritalis. s tam̃ caro
ñ sp̃s. si c̃ carni subditꝰ fuit sp̃s ipse carnalis. s tam̃ sp̃s n̾ caro.
Cuiꝰ rei habemꝰ exꝑim̃tũ ĩ nr̃ȩ pene deformitate. N enĩ scam

Expanded text:
nis filii aequales erunt Angelis Dei, si non corpore, non aetatenis filii aequales erunt Angelis Dei, si non corpore, non aetateRestituetur ergo quidquid de corporibus uiuis uel post mortem de cadaueribus periit, et simul cum eo quod in sepulchris remansit in spiritalis corporis nouitatem ex animalis corporis uetustate mutatum resurget incorruptione atque immortalitate uestitum. sed etsi uel casu aliquo graui tum fieri potest, nusquam esse sinatur omnino, nullo modo subtrahi poterit omnipotentiae creatoris, sed capillus in eo capitis non peribit. erit ergo spiritui subdita caro spiritalis, sed tamen caro, non spiritus; sicut carni subditus fuit spiritus ipse carnalis, sed tamen spiritus, non caro. cuius rei habemus experimentum in nostrae poenae deformitate. non enim secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ nr̃o modulo c̃sid̾atis atq tͣctatis. hec su̾ma ẽficit᷑ ut ĩ re¬
surrectione carnis ĩ et̾nũ eas m̾suras habeat corpoꝵ magnitudo.
qͣs habebat ꝑficiende siue ꝑfecte cuiꝰq indita corpori ratio
qͦd decꝰ ut seruet᷑ si aliqͥd detũ fuerit indecenti alicui gͣnditati.
ĩparte aliqͣ ẽstitute qͦd ꝑ totũ spargat᷑. ut neq idꝑeat & c̃¬
gruentia partiũ uͥq tence᷑. lon ẽ absurdũ ut aliqͥd inde etiã
stat᷑re corporis addi posse pntemꝰ. c̃ om̃ib partib ut decorẽ
oustodiant id distͥbuitꝰ.Q Qͦd si łnormit̾ ĩ una e̾e̾t. utiq ñ dec̾et.
A ut si ẽtendit᷑. ĩ ea qu̾eq statura corporis resurrecturũ eẽ.
inqͣ defunctͫ ẽ. ñ pugnacit̾ resistendu ẽ. tantũ absit oĩs
deformitas. omis infirmitas. om̃is tarditas. om̃ĩsq cocruptio
& siqͥd aliud illudñ dec& regñũ.ĩ qͦresurrectionis & pmissio¬

Expanded text:
ro modulo consideratis atque tractatis haec summa conficitur, ut in rero modulo consideratis atque tractatis haec summa conficitur, ut in resurrectione carnis in aeternum eas mensuras habeat corporum magnitudo, quas habebat per- ficiendae siue perfectae cuiusque indita corporis ratio quod decus ut seruetur, si aliquid demtum fuerit indecenti alicui granditati in parte aliqua constitutae, quod per totum spargatur, ut neque id pereat et congruentia partium ubique teneatur: non est absurdum, ut aliquid inde etiam staturae corporis addi posse credamus, cum omnibus partibus, ut decorem custodiant, id distribuitur, quod si enormiter in una esset, utique non deceret. aut si contenditur in ea quemque statura coin qua defunctus est, non pugnaciter resistendum est; tantum absit omnis deformitas, omnis infirmitas, omnis tarditas, omnisque corruptio, et si quid aliud illud non decet regnum, in quo resurrectionis et promissio
Abbreviated transcription (Latin):
suppleta sint᷑. Iam itaq aliꝗͣ paulo ante p̾misi: ꝗͣ ad istũ qͦq
nod̾u soluendu ualere debebt̾. Qͥ e qͥd enĩ carniũ ex hausit
fames utiq ĩ aurasẽ exhalatui: uñ diximꝰ om̃ipotentẽ dm
posse reuocare qͦd fugit. Reddet᷑ gͦ caro illa homint. in qͦ
ẽẽ caro humana pͥmitꝰ cepit. Abillo qͥppe alt̾o tãꝗͣ mutuo
sũpta deputanda ẽ. qͣ sic̃ es alienũ ei redibenda ẽ ũn supta ẽ
sua uͦ illi quẽ fames ennanierat. ab eo etiã qͥ potest exalata
reuocare reddet᷑. Quãuis &si om̃ib ꝑiss: modis. nec ulla eiꝰ mat̾ies
inullis nat᷑e latebͥs remanssis. u̾n uellet eã repareara om̃pa.¬
s ꝓpt̾ sententiã u̾itatis qͣdictu ẽ. capilłꝰ capitis ur̾i ñ ꝑibit.
absurdii ẽ ut putemꝰ ẽ capillꝰ hominis ꝑire ñ possit. tantas
carnes fame depastas. atq c̃sũptas ꝑire potusse. Q bꝰ om̃ibꝰ¬

Expanded text:
suppleta sint? iam itaque aliqua paulo ante praemisi, quae ad istum quoque suppleta sint? iam itaque aliqua paulo ante praemisi, quae ad istum quoque nodum soluendum ualere debebunt. quidquid enim carnium exhausit fames, utique in auras est exhalatum; unde diximus omnipotentem deum posse reuocare quod fugit. reddetur ergo caro illa homini, in quo esse caro humana primitus coepit. ab illo quippe altero tamquam mutuo sumta deputanda est; quae sicut aes alienum ei redhibenda est, unde sumta est. sua uero illi quem fames exinanierat ab eo qui potest etiam exhalata reuocare reddetur. quamuis, etsi omnibus perisset modis nec ulla eius materies in ullis naturae latebris remansisset, unde uellet eam repararet ompter sententiam Veritatis, qua dictum est, Capillus capitis vestri non peribit; absurdum est ut putemus, cum capillus hominis perire non possit, tantas carnes fame depastas atque consumptas perire potuisse. 3. Quib
Abbreviated transcription (Latin):
lutũ. ł ĩauras ẽ exhalatũ. absit ut sinꝰ ulbꝰ secretũq nat᷑ȩ
ita recipiat aliqͥd substͣctu sensib nt̃is: ut om̃iũ creatoris
aut cognitionẽ lateat. aut effugiat potestatẽ. d̾m certe uo¬
lens sic̃ pot̾at definire eycero. tantꝰ actor ipsoꝵ. mens qͤdã ẽ.
inqͥt soluta & lib̾a. secreta ab om̃i ẽotegatiõe mortali: omĩa
sentiens ꝙmouens. ipsaq p̾dita motu sẽpt̾no. Hoc aut̃ repꝑit:
qͥd uel latꝙ oĩa sentientẽ. ł ĩ reuocabilit̾ fugit oĩa mouentẽ:
lin iã etiã qͣstio illa soluenda ẽ. q difficilior uidet᷑ cet̾is: uͥ querit᷑
c̃ caro mortui hominis etiã alt̾iꝰ fit uiuentis caro.: oui potiꝰ
eoꝵ in resurrectiõe reddat᷑. Sieñ qͥspiã õfectꝰ fame atq c̃¬
pulsꝰ uescat᷑ cadauerib hominũ. qͦd malũ aliqͦtiens acci
ꝑ imos meatꝰ. Nichil inde in eiꝰ carne mutatũ atq ꝯu̾sum.
ẽ ipsa mat̾ies qͦ fuit & ñ ẽ. satis indic& ꝗͦ illis escis detͥm̃ta

Expanded text:
tum. Absit ut sinus ullus secretumque naturae ita recipiat aliquid subtractum sensibus nostris, ut omnium Creatoris aut cogni tionem lateat aut effugiat potestatem. Deum certe uolens, sicut poterat, definire Cicero, tantus auctor ipsorum: <Mens quaedam est, inquit, soluta et libera, secreta ab omni concretione mortali, omnia sentiens et mouens ipsaque praedita motu sempiterno.\' Hoc autem repperit quid uel latet omnia sentientem uel inreuocabiliter fugit omnia mouentem? Unde iam etiam quaestio illa soluenda est, quae difficilior uidetur ceteris, ubi quaeritur, cum caro mortui hominis etiam alterius fit uiuentis caro, cui potius eorum in resurrectione reddatur. Si enim quispiam confectus fame adque conpulsus uescatur cadauerper imos meatus, nihil inde in eius carnem mutatum atque conuersum, cum ipsa macies, quae fuit et non est, satis indicet quae illis escis detrimenta.
Abbreviated transcription (Latin):
eos aqͥb recipi uolumꝰ intab̾nacła et̃na. tamquã de¬
bitores dĩ ꝙ. dñi nr̃i fasẽ intelligi. ẽ iusti & scĩ signi¬
ficent᷑ hoc loco qͥ eos introducant intab̾nacła et̃¬
na:. qui necessitatib suis t̃rena bona cõmunicarie¬
runt. deqͥb etiam diẽ. qd̵ siqͥs alicui eors calicem¬
aquȩ frigide ded̾it tantũ in nomine discipłi. nͣ̃ ꝑdet
ñcedem suam: s etiam econtͣrio dicunt᷑ iste simili¬
tudies. ut intelligamus si laudari potuit ille adno
cui fraudẽ faciebat. quanto ampliꝰ placeant dño año
qͥ scd̃m eiꝰ p̾ceptũ illa oꝑa faciunt. sicut ꝙͣ de iudice
iniqͥtatis qui int̾pellabat᷑ auidua. conꝑationẽ dixit ad
iudicẽ dm̃i. eui uulla ex parte uidex iniquus conferen¬
dus eͣ. Qd̾ aut̃ aecentũ cadis olei quinquaginta seribi
fec̃ adebitore. ꝙ decentũ choris tͥtci octognnita. ad ni¬
chil aliud ualere arbitror: nͥ ut ea quȩsimilit̾ insa¬

Expanded text:
quam debitores Dei et Domini nostri fas est intelligi, cum justi et sancti significentur hoc loco, qui eos introducant in tabernacula aetna, qui necessitatibus suis terrena bona communicaverint. De quibus etiam dicit quod si quis alicui eorum calicemaquae frigidae dederit tantum in nomine discipuli, non perdet mercedem suam . Sed etiam e contrario dicuntur istae similitudines, ut intelligamus si laudari potuit ille a Domino cui fraudem faciebat, quanto amplius placeant Dominoudice iniquitatis qui interpellabatur a vidua comparationem duxit ad judicem Deum, cui nulla ex parte judex iniquus conferendus est. Quod autem de centum cadis olei quinquaginta scribi fecit a debitore, et de centum choris tritici octoginta, ad nihil aliud valere arbitror
Abbreviated transcription (Latin):
rẽ uideret accepta illa esca ñ ẽẽ mortuam. scđ̾m ea
quȩ suꝑiuis tractauimꝰ. hon tam̃ eũ arbitror silam
spiritali m̃te p̾ditus erat. ullo mͦ crede potuisse qđ
eos ds abesca illius ligni inuidendo uetuisset.
De creatione pͥmi hominis & de causalib rationib

Expanded text:
ca non esse mortuam, secundum ea, ca non esse mortuam, secundum ea, quae superius tractauimus, non tamen eum arbitror, si iam spiritali mente praeditus erat, ullo modo credere potuisse, quod eos deus ab esca illius ligni inuidendo uetuisset.De creatione primi hominis et de causalibus rationibus
Abbreviated transcription (Latin):
inti̾re discordia. ñ quidẽ carnis uictus concupiscen¬
tia quã ñdũ senserat in resistente lege menbroꝵ legi
m̃tis suȩ: s amicali quadã beniuolentia qua plerũq
fit ut offendatur ds ne homo ex amico fiat inimicꝰ:
qͦd eũ ñ facere flebuisse diuinȩ sententiȩ iustus exitꝰ
indicauit. Ergo alio mͦ quodã etiã ipse deceptus est
s dolo illo serpentino qͦ mulier seducta est nullomͦ
illũ arbitror potuisse seduci. Hanc aut̾e ꝓpͥe seducti¬
one appellauit apłs: quia id quod suadebat᷑ cũ fal¬
sũ ẽẽt. uerũ putatũ ẽ: idest quod ds id̾o lignũ illud
tangere phibuerit. qđ sciebat eos sitetigissent uelud
d̾os futuros: tanquã eis diuinitatẽ inuidet. qͥ homi¬
nes fecerat. S etiam si uirũ ꝓpter aliqͣm m̃tis elati¬
oñẽ quȩ dm int̾noꝵ scrutatorẽ latere ñ poterat.
sollicitauit aliqua exꝑiendi cupiditas: cũ mulie

Expanded text:
interire discordia, non quidem carnis uictus concupisceninterire discordia, non quidem carnis uictus concupiscentia, quam nondum senserat in resistente lege membrorum legi mentis suae, sed amicali quadam beniuolentia, qua pleramqe fit, ut offendatur deus, ne homo ex amico fiat inimicus: quod eum facere non debuisse diuinae sententiae iustus exitus indicauit. Ergo alio modo quodam etiam ipse deceptus est; sed dolo illo serpentino, quo mulier seducta est, nullo modo illum arbitror potuisse seduci. hanc autem proprie seductionem appellauit apostolus, qua id, quod suadebatur, cum falsum esset, uerum putatum est, id est quod deus ideo lignum illud tangere prohibuerit, quod sciebat eos, si tetigissent, uelut deos futuros, tamquam eis diuinitatem inuideret, qui eos homines fecerat. sed etiam si uirum propter aliquam mentis . elationem, quae deum internorum scrutatorem latere non poterat, sollicitauit aliqu
Abbreviated transcription (Latin):
seductus. mulier aut̾e seducta ẽ. Inp̾uaricatione
facta ẽ: idẽ ut ꝑ illã etiã uir p̾uaricaret᷑. Nã & ip¬
sũ dicit p̾uaricatore ubi ait. insimilitudinẽ p̾ua¬
ricationis ade qͥ est forma futuri: seductũ tamen
negat. Nam & int̾rogatꝰ ñ ait mulier quã decdisti
mecũ seduxit me & manducaui: s ipsa mͥ inquit
dedit aligno & manducaui. Illa uͦ. serpens inqͥt
seduxit me. Ita salomon uir tantȩ sapientie nũqͥd¬
nã credendũ est qđ insimulachroꝵ cultu credidit
ẽẽ aliquid utilitatis: S mulierũ amori adhoc
malũ trahenti. resistere non ualuit. faciens quod
sciebat ñ ẽe̾ faciendũ: ne suas quib deꝑiebat atq
defluebat mortiferas delitias contristaret. Ita &
adam pꝰea quã de ligno ꝓhibito seducta mulier
manducauit. eiq dedit ut simul ederent. noluit
eã contristari. quã credebat posse sine suo solatio cõ¬
tabescere. si ab eus alienaretur animo. & om̃ino illa

Expanded text:
. In praevaricatione . In praevaricatione facta est. Ut per illam etiam vir praevaricaretur. Nam et ipsum dicit praevaricatorem, ubi ait: In similitudinem praevaricationis Adae, qui est forma futuri; seductum tamen negat: nam et interrogatus non ait: Mulier quam dedisti mihi, seduxit me, et manducavi, sed: Ipsa mihi, inquit, dedit a ligno, seduxit me. Ita Salomon, uir tantae sapientiae, numquidnam credendum est, quod in simulacrorum cultu credidit esse aliquid utilitatis? sed mulierum amori ad hoc malum trahenti resistere non ualuit, faciens quod sciebat non esse faciendum, ne suas, quibus deperibat atque defluebat, mortiferas delicias contristaret. ita et Adam, posteaquam de ligno prohibito seducta mulier manducauit eique dedit, ut simul ederent, noluit eam contristare, quam credebat posse sine suo solacio contabescere, si ab eius alienaretur animo, et omnino illa
Abbreviated transcription (Latin):
llud magis mouet si etiã spĩtał erat adã quauis
m̃te ñ corꝑe. quomͦ credẽ potuerit qͦd ꝑserpentem
dictũ ẽ: ido dm ꝓhibuisse ne fructu ligni illiꝰ uesce¬
scerent᷑. qͥa sciebat eos si fecissent futuros ut dos ꝓpt̾
dinoscentiã boni & mali: tanquã hoc tantũ bonũ
creaturȩ suȩ creator inuidit. hoc mirũ si homo spĩta¬
lim̃te p̾ditus credẽ potuisset. an qͥa hoc credẽ ipse
ñ posset. ꝓpterea mulier addita ẽ quȩ parui intel
it imaginẽ dr̃ Sic enĩ ait. Uir quidẽ ñ debet uela¬
re caput cũ sit imago & gła di. Mulier aut̃ẽ gła u¬
riẽ: ñ quo mens femine eandẽ imaginẽ caꝑe non
possit: cum in illa gr̾a nos dicat nec masculũ ẽẽ nec
femin̾a: s qđ fortassis illa hoc ñdũ ꝑceꝑat qđ fit in
agnition̾e di:ͥ &. uiro regente ac dispensante. paula¬
tim fuerat ꝑcept᷑a. Neq enĩ frustra & illud apłs ait
Adã enĩ pͥmus formatꝰ est. deinde eua.: & adã ñ ẽ

Expanded text:
llud magis mouet, si iam spiritalis erat Adam quamuis mente, non corpore, quomodo credere potuerit quod per serpentem dictum est, ideo deum prohibuisse ne fructum ligni illius uescerentur, quia sciebat eos, si fecissent, futuros ut deos propter dinoscentiam boni et mali, tamquam hoc tantam bonum creaturae suae creator inuiderit; hoc mirum si homo spiritali mente praeditus credere potuisset. an quia hoc credere ipse non posset, propterea mulier addita est, quae parui intellit imaginem dei? sic enim ait: uir quidem non debet uelare caput, cum sit imago et gloria dei, mulier autem gloria uiri est; non quo mens feminae eandem imaginem capere non possit, cum illa gratia nos dicat nec masculum esse nec feminam, sed quod fortassis illa hoc nondum perceperat quod fit in agnitione dei et uiro regente ac dispensante paulatim fuerat perceptura.. neque enim frustra et illud apostolus ait: Adam enim primus formatus est, deinde Eua; et Adam non e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ posuit ex platone uirgiliꝰ uͥ ait. Rursꝰ & ĩcipiant ĩ corpora
uelle rei̾ti. Sic inꝗͣ cupiditatẽ reu̾tendi ad corpora ñ habebt̃.
ẽ corpora inꝗ reu̾ti cupiunt sec̃ habebt̾. & sic habebunt ut
morte deponant.

Expanded text:
quam posuit ex Platone Virgilius ubi ait: Rursus et incipiant in corpore quam posuit ex Platone Virgilius ubi ait: Rursus et incipiant in corpore velle reverti; sic, inquam, cupiditatem revertendi ad corpora non habebunt, cum corpora in quae reverti cupiunt secum habebunt, et sic habebunt, utmorte deponant.
Abbreviated transcription (Latin):
tis ab illo d̾o qͥ eos fec̃. scd̾m platonẽ qͦd ẽ ĩpossibile fuisse ꝓ¬
missũ. Qͥ eñĩ dic̃ uos qͥdẽ ĩmortales e̾eᷤ ñ potestis. s mea uo¬
luntate ĩmortales eritis: qͥd aliud dic̃ ꝗͣ. id qͦd fieri ñ potest
me faciente tam̃ eritis: Ille gͥ carnẽ ĩcorruptibilẽ. ĩmor¬
talẽ spiritalẽ resuscitaũ: qͥ iuta platonẽ id qͦd ĩpossibile ẽ¬
se facturũ ẽe ᷤ ꝓmisit. Qͥd ad huc qͦd ꝑmisit d̾s. qͦd dõ pro¬
mittenti credͦt mundꝰ. qͥ etia ipse ꝓmissꝰ ẽ crediturꝰ ẽẽ. im¬
possibile clamant. qͣndo qͥdẽ nos dm qͥ etiã scd̾m platonẽ fa¬
cit ĩ possibilia. id facturũ eẽ clamam᷑. Nongͦ ut beate sint
animȩ corpꝰ e om̃e fugiendũ. s coepꝰ ieorruptibile recipiendũ.
U ĩ qͦ c̃uenientiꝰ inexruptibili corpore lecabunt᷑. ꝗͣ ĩ qͦ corrup¬
tibili gemuert. Sic enĩ ñ in eis erit illa dira cupiditas.

Expanded text:
ssibile fuisse promissum. Qui enim dicit: \'Vos quidem inmortales esse non potestis, sed mea uoluntate inmortales eritis,\' quid aliud dicit quam \'id quod fieri non potest me faciente tamen eritis\'? Ille igitur carnem incorruptibilem, inmortalem, spiritalem resuscitabit, qui iuxta Platonem id qse facturum esse promisit. Quid adhuc quod promisit Deus, quod Deo promittenti credidit mundus, qui etiam ipse promissus est crediturus, esse impossibile clamant, quandoquidem nos Deum, qui etiam secundum Platonem facit impossibilia, id facturum esse clamamus? Non ergo ut beatae sint animae, corpus est omne fugiendum, sed corpus incorruptibile recipiendum; et in quo convenientius incorruptibili corpore laetabuntur, quam in quo corruptibili gemuerunt. Sic enim non in eis erit illa dira cupiditas,
Abbreviated transcription (Latin):
tantib parentib fugit. & ad diẽ festũ ñ euident̃. s latent̾
ascendit. Cũ alias palã loqueret᷑ uidis irascentib & de ini¬
micissimo animo audientibꝰ. nec tam̃ ualentib in eum
mittere manꝰ. qͥa ũdũ uenãt hora eiꝰ. El cuꝰ hore necessitate
cogeret᷑ mori. s cuiꝰ hore oportunitate dignaret᷑ occidi. eͥ
gͦ palã docendo &. arguendo. & tam̃ inimicoꝵ rabiẽ uale
re inse aliqͥd ñ sinendo. dĩ demonstrabat potestatẽ. ĩdem
tam̃ fugiendo & latendo. hominis ostendebat infirmita¬
tẽ. ne dm̃ tẽptare audeat qͣndo habet qđ faciat. ut qd
cauere oporcet euadat. Neq enĩ & apłs paulus desꝑa¬
uãt adiutoriũ ꝓfectionẽq diuinã fidẽq ꝑdidãt. qͣndo
ꝑ murũ insporta sũmissus ẽ: ut inimicoꝵ manꝰ effugẽt.
Ngͦ in dm ñ credendo sic fugit. s dm̃ tẽptare metuendo lxrii

Expanded text:
tantibus parentibus fugit . Et ad diem festum non evidenter, sed latenter tantibus parentibus fugit . Et ad diem festum non evidenter, sed latenter ascendit, cum alias palam loqueretur Iudaeis irascentibus et inimicissimo animo audientibus nec tamen ualentibus in eum mittere manus, quia nondum uenerat hora eius: non cuius horae necessitate cogeretur mori, sed cuius horae oportunitate dignaretur occidi. qui ergo palam docendo et arguendo et tamen inimicore in se aliquid non sinendo dei demonstrabat potestatem, idem tamen fugiendo et latendo hominis instruebat infirmitatem, ne deum temtare audeat, quando habet quod faciat, ut quod cauere oportet euadat. neque enim et apostolus Paulus desperauerat adiutorium protectionemque diuinam fidemque perdiderat, quando per murum inNon ergo in Deum non credendo sic fugit, sed Deum tentare metuendo Deum