comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ et nõ inuenies. Qͥo ẽ aculeus mor¬
tis: Qͥd est. ubi ẽ mors aculeus tu¬
us. Ubi ẽ peccatũ queris. et nus¬
quã est. Aculeus eñi mortis: ẽ pec¬
catũ. Apłi nõ mea uerba st̃. Cunc
dicet᷑. Ubi ẽ mors aculeus tuus:
Nusquã erit peccatũ. nec qͦd te
capiat. nec qd̃ te impugnet: nec
qͦd cõscientiã trcillet. Tũne. tunc
nõ dicet᷑: debita nr̃a dimitte no
cem da nob̾. Omĩa eñi reddidisti
ti nob̾. Deniq post redemptionẽ
ab omni corruptione. qͥd restat
nisi corona iusticie: Ipsa certe
restat. sed etrã in ipsa uel sub
ipsa. nõ sit caput turgidũ. ut re¬
cipiat coronã. Audi. attende psal¬
mũr. quã nolit corona illa tumi¬
dum caput. Cũ dixisset qͥ redi¬
mut de coruptione uitã tuã. qui
coronat te inqͥt. Iam dicturus e¬
ras. coronat me. merita mea
bitũ reddit᷑ ñ donat᷑. Audi potiꝰ
psalmũ. Nã et hoc tu dicis. Omis
de miseratione te coronat. Nõ eñi
dignꝰ fuisti quẽ uocaret. et uoca¬

Expanded text:
 et non invenis. Quid est aculeus mortis? Quid est, Ubi est, mors, aculeus tuus? Ubi est peccatum? Quaeris, et nusquam est. Aculeus enim mortis est peccatum . Apostoli, non mea verba sunt. Tunc dicetur: Ubi est, mors, aculeus tuus? Nusquam erit peccatum, nec quod te capiat, nec quod te impugnet, nec quod conscientiam titillet. Tunc non dicetur: Debita nostra dimitte nobcem da nobis: omnia enim reddidistitiae. Denique post redemptionem ab omni corruptione, quid restat nisi corona justitiae? Ipsa certe restat, sed etiam in ipsa vel sub ipsa non sit caput turgidum, ut recipiat coronam. Audi, attende Psalmum, quam nolit corona illa turgidum caput. Cum dixisset, Qui redimit de corruptione vitam tuam: Qui coronat te, inquit. Jam hic dicturus eras, Coronat te, merita mea bitum redditur, non donatur. Audi potius Psalmum. Nam et hoc tu dicis: Omnis de miseratione te coronat. Non enim dignus fuisti quem vocaret, et voca
Abbreviated transcription (Latin):
tempus uet̾iꝰ testamenti. gr̃a oc¬
culta est in nube. tanquã ymber
in uellere. Atende modo tempus
noui testamenti. discute gentẽ
iudeoꝵ. quͣsi uellus siccum inue¬
nis. Orbis uero totus tanquã are¬
a plenꝰ est gr̃a: nõ occulta sed ma¬
nifesta. Unde multũ plangere co
Ignoscit᷑ iudeis. Qͥd xp̃iami. quare
inimici gr̃e xp̃i . Quare de uob̾
p̃sumentes. qure in grati. Quare
non erat: Natura non erat. qͣm
multũ laudando decipitis: Nũ¬
qͥd lex hic nõ erat: Sed ait apłs.
Si ꝑ legẽ iusticia. gͦ xp̃s gratis
mortuus ẽ. Qͦd ait apłs de lege.
hoc nos istis dicimꝰ de natura.

Expanded text:
tempus veteris Testamenti, gratia occulta est in nube, tanquam imber in vellere. Attende modo tempus Novi Testamenti, discute gentem Judaeorum, quasi vellus siccum invenies: orbis vero totus tanquam illa area plenus est gratia non occulta, sed manifesta. Unde multum plangere cogIgnoscitur Judaeis. Quid, Christiani? quare inimici gratiae Christi? Quare de vobis praesumentes? quare ingrati? Quare non erat? Natura non erat, quam multum laudando decipitis? Numquid Lex hic non erat? Sed ait Apostolus: Si per Legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est . Quod ait Apostolus de lege, hoc nos istis dicimus de natura:
Abbreviated transcription (Latin):
scłm grãm. sed scd̾m debitũ. Apłs
loquitur: nõ scđm gr̃am sed se¬
cundũ debitũ. Te aũt coronat in
rita p̃cesserũt : dicit tibi ds̃. Dis¬
cute bene merita tua. et uidebis
qͥa dona sũt mea. Hec est gͦ iusti
cra dĩ. Eͦmodo dicit᷑ dñi salus.
non qͣ saluus ẽ dñs: sed quam
dat eis qͦs saluuos facit. sic et dei
dicit᷑. ño qͣͥa iustꝰ est dñs: sed qͣa
iustificat eos qͦs ex impiis iustos
facit. Quidã uero quomͦ aliqͣndo
iudei et xp̃ianos se dici uolunt.
et adhuc ignorantes dĩ iusticiã:
suã uolunt constituere etiã tem
nifeste gr̃e: que aliqͣndo latebat
in uellere. Paucos intellexisse ui
fraudabo. Qͥdã de antiqͥs iustis
dixit. Peto dñe ut uelus hoc qͦd
in area pono compluat᷑: et are¬
a sicca sit. Factũ ẽ aũt cõplutũ
uellus: area tota sicca erat. Ex¬
presit mane uellus in peluem.
qm̃ humilibꝰ dat᷑ gr̃a & in pelue

Expanded text:
m gratiam, sed secundum debitum . Apostolus loquitur, Non secundum gratiam, sed secundum debitum. Te autem coronat in rita praecesserunt, dicit tibi Deus, Discute bene merita tua, et videbis quia dona sunt mea. CAPUT IX. 9. Justitia Dei. Quomodo dicitur, Domini salus , non qua salvus est Dominus, sed quam dat eis quos salvos facit: sic et Dei dicitur, non qua justus est Dominus, sed qua justificat eos quos ex impiis justos facit. Quidam vero, quomodo aliquando Judaei, et Christianos se dici volunt, et adhuc ignorantes Dei justitiam, suam volunt constituere, etiam temnifestae gratiae, quae aliquando latebat in vellere. Paucos intellexisse vidfraudabo. Quidam de antiquis justis dixit: Peto, Domine, ut vellus hoc quod in area pono, compluatur, et area sicca sit. Factum est: complutum est vellus, area tota sicca erat. Expressit mane vellus in pelve; quoniam humilibus datur gratia: et in pelve
Abbreviated transcription (Latin):
scandalizat : Putastis qͥa de hoc
corpore qͦd uidetis partes factu¬
rus sum. et membra mea cõci¬
surus et uob̾ daturus: Qͥd si gͦ
uideritis filium hominis ascen¬
mini. dentẽ ubi erat prius: Certe qui
integer ascendere potuit: cõsumi
nõ potuit. Ergo et de corpore ac¬
de sanguine suo dedit nob̾ salu¬
brem refectionem: et tam mag¬
nã breuit̾ soluit de sua integri¬
tate questionẽ. Oanducent gͦ qͥ
manducant: et bibant quibibũt.
Esuriunt et siciunt. Uitam mandu¬
cent: uitã bibant. Illud manduca¬
re. refici est. Sed sic reficeris: ut
nõ deficrat unde reficeris. Illud
bibere. qͥd est nisi uiuere: Mandu¬
ca uitã. bibe uitam. Habebis ui¬
tamr. et integr̃a uitã. Tunc aũt hoc
erit id est uita unicuiq erit corpꝰ
et sanguis xp̃i. si qͦd in sacramen¬
to uisibilit̾ sumit᷑. in ipsa uerita

Expanded text:
scandalizat? Putatis quia de hoc scandalizat? Putatis quia de hoc corpore meo quod videtis, partes facturus sum, et membra mea concisurus, et vobis daturus? Quid, si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Certe qui integer ascendere potuit, consumi non potuit. Ergo et de corpore ac sanguine suo dedit nobis salubrem refectionem, et tam magnam breviter solvit de sua integritate quaestionem. Manducent ergo qui manducant, et bibant qui bibunt; esuriant et sitiant: vitam manducent, vitam bibant. Illud manducare, refici est: sed sic reficeris, ut non deficiat unde reficeris. Illud bibere quid est, nisi vivere? Manduca vitam, bibe vitam: habebis vitam, et integra est vita. Tunc autem hoc erit, id est, vita unicuique erit corpus et sanguis Christi; si quod in Sacramento visibiliter sumitur, in ipsa veri
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendantẽ nob̾ p̃cium nr̃m san¬
guinẽ suum. Locutꝰ est nob̾ de cor¬
pore et sanguine suo. quoꝵ corpꝰ
dixit escam: sanguinẽ potũ. Sa¬
eramentũ fidelium agnoscũt fi¬
deles. Audientes aũt qͥd aliud quã
audiunt: Cum gͦ cõmendans
talem escã et talẽ potũ diceret. nisi
manducaueritis carnem meã. et
biberitis sanguinẽ meum. ñ ha¬
bebitis uitã in uob̾: et hoc diceret
de uita. qͥs alius quã ipsa uita. erit
aũt illi homini mors. non uita:
qui mendacẽ putauerit uitam.
scandalizati sũt discipłi eiꝰ. nõ qͥ¬
dem om̃s sed plurimi: dicentes
apud semet ipsos. Burus est hic
sermo. Quis potest eũ audire: Cũ
aũt hoc dñs aput semet ipsum
cognouisset. et murmura cogita¬
tionis audisset. cogitantibꝰ nec so
nantibꝰ uoce respondit. ut se au¬
ditos esse cognoscerent. et talia co¬
gitare desinerent. Ed gͦ respͦndit:
Hoc uos scandalizat. Si ergo uideri¬
tis filiũ hominis ascedentẽ ubi
erat pͥus. Luid sibi uult hoc uoᷤ

Expanded text:
mendantem nobis pretium nostrum, sanguinem suum. Locutus est enim nobis de corpore et sanguine suo: corpus dixit escam, sanguinem potum. Sacramentum fidelium agnoscunt fideles. Audientes autem quid aliud quam audiunt? Cum ergo commendans talem escam et talem potum dimanducaveritis carnem meam, et biberitis sanguinem meum, non habebitis vitam in vobis: et hoc diceret de Vita, quis alius quam ipsa Vita? erit autem illi homini mors, non vita, qui mendacem putaverit vitam; scandalizati sunt discipuli ejus, non quidem omnes, sed plurimi, dicentes apud se ipsos, Durus est hic sermo, quis eum potest audire? Cum autem hoc Dominus apud semetipsum cognovisset, et murmura cogitationis audisset, cogitantibus, nec voce sonantibus respondit, ut se auditos esse cognoscerent, et talia cogitare desinerent. Quid ergo respondit? Hoc vos scandalizat? Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Quid sibi vult, Hoc vos
Abbreviated transcription (Latin):
tem. Quertisti aũt faciẽ tuã ame:
et factꝰ sũ cõturbatꝰ. Ostendisti ĩqͥt
nchi. qͥa illud qͦd abundabã de tuo
erat. Ostendisti mͥ unde peterẽ: cui
tribuerem qͦd acceꝑã. Cui gr̃as age¬
re deberẽ : ad quẽ currerem sitien.
Unde implerer. et cũ impletꝰ essem:
ad quẽ custodirem fortitudinem
custodiã. Qͦd te largitore impleã:
te seruauatore nõ perdam. Fꝯͣtitu

Expanded text:
tisti autem faciem tuam a me, et factus sum conturbatus . Ostendisti, inquit, mihi quia illud quo abundabam, de tuo erat. Ostendisti mihi unde peterem, cui tribuerem quod acceperam, cui gratias agere deberem, ad quem currerem sitiens, unde implerer, et quo impletus essem ad quem custodirem. Fortitudinem custodiam , quo te largitore implear, te servatore non p
Abbreviated transcription (Latin):
entie ⁊ intellectus. Quod gͦ hec uir¬
ga nuces ꝓduxit: imago dnĩci cor¬
poris fuit. Nux enĩ trinam habet
in suo corpore substantie unionem.
Coriũ: testã.⁊ nucleũ. Corio caro: tes¬
te ofsa: nucleo int̾ior anima cõpara
Coriũ micis carnẽ significat saluato¬
ris:. que habuit in se asꝑitatẽ uel ami¬
ritudinẽ passionis. Nucleus interio¬
rẽ declarat dulcedinẽ deitatis: que
tribuit pastũ: ⁊ luminis subminis¬
trat officiũ. Testa lignũ inserit eru¬
cis. qͦd nõ discreuit id qͦd foris ⁊ intus
fuit : sed que trena ⁊ celestia fuerãt
mediatoris ligni int̃positione sociaur
celis sũt et que in terris.

Expanded text:
entiae et intellectus . Quod ergo haec virga nuces produxit, imago Dominici corporis fuit. Nux enim trinam habet in suo corpore substantiae unionem, corium, testam et nucleum. In corio caro, in testa ossa, in nucleo interior anima comparatur. In corio nucis carnem significat Salvatoris, quae habuit in se asperitatem vel amaritudinem passionis. In nucleo interiorem declarat dulcedinem deitatis, quae tribuit pastum, et luminis subministrat officium. In testa, lignum interserens crucis, quod non discrevit id quod foris et intus fuit, sed quae terrena et coelestia fuerunt mediatoris ligni interpositione sociavit, cis su
Abbreviated transcription (Latin):
splendor. Et licet calor ⁊ splendor ab
inuicẽ nequeant separariͥ suscipit
splendor illuminationẽ non feruorẽ.
suscipit calor feruorẽ. nõ illuminati¬
onẽ. Aliud simul aliud singulares as
⁊ tam̃ ab inuicẽ nõ separant᷑. Sic ⁊ fihꝰ
suscepit carnẽ: ⁊ nõ deseruit patrẽ.
nec se diuisit a patre. Suscepit filiꝰ

Expanded text:
splendor. Et licet calor et splendor ab splendor. Et licet calor et splendor ab invicem non queant separari, suscipit splendor illuminationem, non fervorem; suscipit calor fervorem, non illuminationem. Aliud simul, aliud singulares agunt; et tamen ab invicem non separantur. Sic et Filius suscepit carnem; et non deseruit Patrem, nec
Abbreviated transcription (Latin):
dñs. ⁊ magna uirtꝰ eiꝰ : ⁊ sapientie eius
nõ est numerus. Optime nostis ista limĩ:
qui corde fortiter tenetis catholicã ue¬
ritatem. Audite tamĩ breuiter: qͦd adpi¬
uante dnõ ꝓposui explanandũ. Ds̃ uiꝰ
est pater: ds̃ unus est filus: ds̃ unꝰ est
Sed dicit mͥ hereticus. Ergo si unũ sũt.
om̃s sũt incarnati. nõ ad solũ. xp̃m ꝑti¬
net caro. Nempe aliud est anima: alua
ratio. E tam̃ in amma est ratio. ⁊ una
est anima:: sed aliud anima agit: aliud
ratio. Anima uiuit : ratio sapit. Et̃ ad
animã ꝑtinet uita:. ad rationẽ ꝑtinet
sapientia. Et cũ unũ sint. anima sola
suscipit uitã: ratio sola suscipit sapien¬
tiã. Et tam̃ nec anima sine ratione: na
ratio sine anima. Sic ⁊ pat̾ ⁊ filius lice
net caro sic̃ ad solã rationẽ ꝑtinet
sapientia: licet nõ recedat ab anima.
Ecce aliud. In sole calor ⁊ splendor in un
radio sũt. Sed calor exsicat: splendor
illuminat. Aliud suscipit calor. aliud

Expanded text:
 magna virtus ejus, et sapientiae ejus non est numerus . Optime nostis ista, fratres charissimi, qui corde fortiter tenetis catholicam veritatem; audite tamen breviter quod, adjuvante Domino, proposui explanandum. Deus unus est Pater, Deus unus est Filius, Deus unus est Sed dicit mihi haereticus: Ergo si unum sunt, omnes sunt incarnati. Non. Ad solum Christum pertinet caro. Nempe aliud est anima, aliud est ratio: et tamen in anima est ratio, et una est anima. Sed aliud anima agit, aliud ratio: anima vivit, ratio sapit; et ad animam pertinet vita, et ad rationem pertinet sapientia. Et cum unum sint, anima sola suscipit vitam, ratio sola suscipit sapientiam: et tamen nec anima sine ratione, nec ratio sine anima. Sic et Pater et Filius, licet net caro: sicut ad solam rationem pertinet sapientia, licet non recedat ab anima. Ecce iterum aliud. In sole calor et splendor in uno radio sunt: sed calor exsiccat, splendor illuminat; aliud suscipit calor, aliud
Abbreviated transcription (Latin):
explicare conceptũ: nec uirginis par¬
tũ. Ueniat ad eccłiam. exponatur
illi. ut agnoscat uerũ ordinẽ officii
naturalis. Uirgo habuit tẽpora pari¬
endi: uirga nõ habuit tẽpora ger-¬
minandi. Illa enĩ decursis nouẽ men¬
sibꝰ peꝑit: uirga aũt alia die quod
natura nõ habuit germinauit. Con¬
sacram̃tũ. Solis radiuis speciilar pe¬
netrat: ⁊ soliditatẽ eiꝰ in sensibili
subtilitate ꝑtraicit:⁊ talis uidetur
intrinsecus. qualis extrinsecus. Itaq
fr̃s nec cũ ingredit᷑ uiolat : nec cũ
egredit᷑ dissipat: qͥa iningressu eius¬
⁊ egressu speciilar integrũ ꝑseuerat.
Speciilar gͦ nõ rũpit radiꝰ solis: inte¬
gritatẽ uirginis ingressus aut egres¬
sus nũquid uiciare potuit deitatis:
anꝰ quod nõ uult audire uideus aut
manicheus: ut iste ꝓficrat in fide
redẽptus: ille deficrat induratus.
Uirga illa unde agimꝰ a tron. uirgo
maria fuit: que nobis. xp̃m uerũ
sacerdotẽ concepit ⁊ peperit. De quo

Expanded text:
explicare, nec virginis partum. Veniat ad ecclesiam, exponatur illi; ut agnoscat verum ordinem officii naturalis. Virgo peregit tempora pariendi: virga autem non habuit tempora germinandi. Illa enim decursis novem mensibus peperit; virga alia die quod natura non habuit germinavit. Vsacramentum. Solis radius specnetrat, et soliditatem ejus insensibili subtilitate pertrajicit: et talis videtur intrinsecus, qualis exstat extrinsecus. Itaque, fratres, nec cum ingreditur violat, nec cum egreditur dissipat; quia ad ingressum et egressum ejus specular integrum perseverat. Specular ergo non rumpit radius solis: integritatem Virginis ingressus aut egressus vitiare potuit deitatis? tianus quod non vult audire Judaeus aut Manichaeus; ut hic proficiat in fide redemptus, ille aut ille deficiat induratus. Virga illa, unde agebamus, Aaron virgo Maria fuit, quae nobis Christum verum sacerdotem concepit et peperit, de quo
Abbreviated transcription (Latin):
a scõ moẏse in tabernaculo testimo¬
nii. Uirga aũt aaron post alterum
diem inuenit᷑ subito ꝓduxisse flores
⁊ frondes: ⁊ peꝑisse nuces. Delectat hoc
mysteriũ cũ caritate urã contra
ꝑfidiã uideoꝵ cõmiscere: ubi uel ma¬
xime figura interuenit sacram̃ti.
Uirga hec ꝓtulit qͦd ante nõ habuit:
nõ radicata plantatione: nõ defos¬
sa sarculo: nõ anmata succo: nõ
fecundata seminario. Ecũ illi dees¬
sent unuersa uira nature : ꝓtulit
uirga qͦd nec semine suggeri potuit
nec radice. Uirga gͦ potuit contͣ na¬
turã nuces ediicere: nirgo nõ potuit
contͣ uira nature dei filiũ generare:

Expanded text:
a sancto Moyse in tabernaculo testimoa sancto Moyse in tabernaculo testimonii. Virga autem Aaron post alterum diem invenitur subito produxisse flores et frondes, et peperisse nuces . Delectat hoc mysterium cum Charitate vestra contra perfidiam Judaicam commiscere, ubi maxime figura intervenit sacramenti. Virga ecce protulit quod ante non habuit, non radicata plantatione, non defossa sarculo, non animata succo, non fecundata seminario: et tamen cum illic deessent universa jura naturae, protulit virga quod nec semine suggeri potuit, nec radice. Virga ergo potuit contra naturam nuces educere: virgo non potuit contra naturae jura Dei Filium gen
Abbreviated transcription (Latin):
xpĩ deserere nõ potuer: quando in
duimnitatis unitate manser̃. Adhuc
cytharã respice. Ut musicũ melos
tonis dulcibꝰ reddat: tria parit᷑ ad¬
esse uident᷑ . ars. manꝰ. corda:⁊ tam̃
uniis sonꝰ audtt᷑ Ars dictat : manꝰ
tangit: resonat cordr. Tria parit̃
Nec ars nec manꝰ sonũ reddũt: sed
cũ corda parit᷑ oꝑant᷑. Sic nec pat̾
nec sp̃s sc̃s susceper̃ carnẽ. ⁊ tam̃¬
cũ filio prtt᷑ oꝑant᷑. Sonũ sola
corda excutit: carnẽ solus xp̃s ac¬
cepit. Oꝑatio in tribꝰ constat. Sed
quom᷑ ꝑtinet ad solã cordã soni red¬
nis humane susceptio. E contͣ iude¬
us. Contͣ naturã inqͥt. parere uir
go nõ potuit. Et detestandus ma-¬
nicheus. Si caro erat: uirgo eẽ non
potuit. Si uirgo peꝑit: phantasma
fuit. ꝓfero de historia ueteris testam̃¬
ti necessariũ exemplũ contͣ uideũ:
uirgas afferri. Allate sũt duodecim
uirge: int̾ quas etiã una erat: que
aaron fuerat sacerdotis. Posite sũt

Expanded text:
Christi deserere non potuerunt, quando in divinitatis unitate manserunt. Adhuc citharam respice. Ut musicum melos sonis dulcibus reddat, tria pariter adesse videntur, ars, manus et chorda: et tamen unus sonus auditur; ars dictat, manus tangit, resonat chorda. Tria pariter quod auditur: nec ars nec manus sonum reddunt, sed ea cum chorda pariter operantur. Sic nec Pater nec Spiritus sanctus susceperunt carnem; et tamcum Filio pariter operantur. Sonum sola chorda excutit, carnem solus Christus accepit. Operatio in tribus constat; sed quomodo pertinet ad solam chordam soni retnis humanae susceptio. E contra Judaeus: Contra naturam, inquit, parere virgo Maria non potuit. Et detestandus Manichaeus: Si caro, inquit, erat, virgo esse non potuit; si virgo peperit, phantasma fuit. nti necessarium exemplum contra Judaeum, virgas afferri. Allatae sunt duodecim virgae, inter quas etiam una erat quae Aaron fuerat sacerdotis: positae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tũ illoꝵ salus ẽ gentibꝰ ⁊ ideo non
eos occidit: id est nõ in eis ꝑdidit qͦd
sũt iudei: quãuis a romanis fuerĩt
deuicti et oppressi: ne obliti legẽ dei.
ad hoc de quo agimꝰ testimoniũ nil
ualerent. Ideo parũ fuit ut diceret
ne occideris eos. neqͣndo obliuiscant᷑
legẽ tuã: nisi adderet etiã disꝑge eos::
qͥa si cũ isto testimonio scripturaꝵ
m sua tantiimꝰ tra nõ ubiq eẽnt:
ꝓfecto eccł̃a que ubiq ẽ. eos ꝓphetraꝵ

Expanded text:
tum illorum salus gentibus; et ideo non eos occidit, id est non in eis perdidit quod sunt Iudaei, quamuis a Romanis fuerint deuicti et obpressi, ne obliti legem Dei ad hoc, de quo agimus, testimonium nihil ualerent. Ideo parum fuit, ut diceret: Ne occideris eos, ne quando obliuiscantur legem tuam, nisi adderet etiam: Disperge eos; quoniam si cum isto testimonio scripturarum in sua tantummodo terra, non ubique essent, profecto ecc
Abbreviated transcription (Latin):
eGrante herode in iudea.
apud romanos aũt iã mu¬
tato rei publice statu imꝑ¬
ante cesare augusto:⁊
p̃cedentẽ ꝓphetiã in bethleẽ iuide:
homo manifestus ex homine uirgi¬
ne:. sed ds̃ occultꝰ ex deo patre. Sic
enĩ ꝓpheta p̃dixerat. Ecce uirgo ac¬
cipiet in utero.⁊ pariet filiũ : ⁊ uo¬
cabunt nom̃ eiꝰ emmanuhel. qͦd ẽ
int̾pretatũ nobiscũ ds̃ Qui ut in se
cõmendaret deũ. miracula multa
fecit: ex quibꝰ quedã quantũ ad eũ
p̃dicandũ satis eẽ uisũ est scriptura
eugłica cõtinet: quoꝵ pͥmũ est qͦd
tam mirabilit᷑ natꝰ ẽ: ultimũ aũt
qͦd cũ suo resuscitato a mortuis
pore ascendit in celũ. Indei aũt¬
a suo regno ubi iã eis alienigene
dnãbant᷑ eradicati disꝑsiq ꝑ terias
qͣndoquidẽ ubiq nõ desunt: ꝑ sen¬
turas suas testimonio nob̾ sũt. ꝓ¬
tias nos non finxisse de xp̃o. Quas
plurimi eoꝵ cõfiderantes: ⁊ ante pi¬
sionẽ ⁊ maxime post eiꝰ resurrectio¬

Expanded text:
ergo Herode in Iudaea, aput Romanos autem iam mutato rei publicae statu imperante Caesare Augusto et cedentem prophetiam in Bethleem Iudae, homo manifestus ex homine uirgine, Deus occultus ex Deo Patre. Sic enim propheta praedixerat: Ecce uirgo accipiet in utero et pariet filium, et uocabunt nomen eius Emmanuel, quod est interpretatum: Nobiscum Deus. Qui ut in se commendaret Deum, miracula multa fecit, ex quibus quaedam, quantum ad eum praedicandum satis esse uisum est, scriptura euangelica continet. Quorum primum esttam mirabiliter natus est: ultimum autem, quod cum suo resuscitato a mortuis corpore ascendit in coelum. Judaei auta suo regno, ubi iam eis alienigenae dominabantur, eradicati dispersique per terras quando quidem ubique non desunt per scripturas suas testimonio nobis sunt prophetias nos non finxisse de Christo; quas plurimi eorum considerantes et ante passionem et maxime post eius resurrectio
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ semꝑ incurua. Ninde cũ scrip¬
turis nr̃is nõ credũt. cõplent᷑ in el
sue quas ceci legũt: nisi forte qui
dixerit illas ꝓphetias xpĩanos finrl¬
se de xpõ. que sibille nomine ꝓferis¬
tur uel alioꝵ. sique sũt que nõ ꝑl¬
nent ad ppłm iudeoꝵ. Nob̃ quides
ille sufficiunt. que de nostroꝵ i¬

Expanded text:
ua. Proinde cum scripturis nostris non credunt, conplentur in eis suae, quas caeci legunt. Nisi forte quis dixerit illas prophetias Christianos finxisse de Christo, quae Sibyllae nomine proferuntur uel aliorum, si quae sunt, quae non pertinent ad populum Iudaeorum. Nobis quidem illae sufficrunt, quae de nostro
Abbreviated transcription (Latin):
meã.⁊ litigat mecũ delectatione
no int̃ficere uolo: ⁊ si ei forte ad¬
iuuante dnõ nõ consentio. nolo
habere cũ qͦ litigẽ. Multũ ẽ opta¬
biliꝰ inimicũ nõ habere. quã uin¬
cere. Neq illud ipsũ qͦd caro cõ

Expanded text:
meam, et litigat mecum delectatione meam, et litigat mecum delectatione no interficere volo. Et si ei forte adjuvante Domino, non consentio; nolo habere cum quo litigem. Multo est mihi optabilius, inimicum non habere, quam vincere. Neque enim illud ipsum quod caro c
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ tuã:. Ista rixa nõ ẽ in te. Nulla
ẽ concupiscentia carnis. que resis¬
tat menti: Si nichil in te alteri re¬
sistit: uide totũ ubi sit. Si sp̃s a car¬
ne contͣ se cõcupiscente nõ dissentit.
uide ne forte carni mens tua tota
consentit Uide ne forte ideo nõ sit
bellũ. qͥa pax ꝑuersa ẽ. Forte in to¬
tũ carni consentis:⁊ nulla rixa
ẽ auã spem habes qͦd possis aliqͣn¬
do uincere. qͥ nõdũ cepisti pug¬
nare: Si aut̃ condelectaris legi dei
scđ̾m interiorẽ hominẽ. uides aliã
legẽ in membris tuis repugnantẽ
legi m̃tis tue. si hac cõdelectaris. hac
ligaris. liber in m̃te. seruus in car¬
ne: si iã ita ẽ. cõpare potiꝰ homini
dicenti. nõ qͦd uolo ago. Tu enĩ nõ
uis ut cõcupiscentia illa que resis¬
tit m̃ti tue omnino nõ sit in te :
Nali uoti homo es: si tali aduersa¬
no nõ uis carere. Ego fateor tͥ qͥcqͥd
in me rebellat aduersus mentẽ

Expanded text:
nem tuam? Ista rixa non est in te? Nulla nem tuam? Ista rixa non est in te? Nulla est concupiscentia carnis, quae resistat legi mentis? Si nihil in te alteri resistit, vide totum ubi sit. Si spiritus tuus a carne contra concupiscente non dissentit, vide ne forte carni mens tota consentiat: vide ne forte ideo non sit bellum, quia pax perversa est. Forte in totum carni consentis, et nulla rixa est. Quam spem habes quod possis aliquando vincere, qui nondum coepisti pugnare? Si autem condsecundum interiorem hominem, vides autem aliam legem in membris tuis repugnantem legi mentis tuae ; si hac condelectaris, hac ligaris, liber es in mente, servus in carne: si jam ita est, compatere potius homini dicenti, Non quod volo ago. Tu enim non vis ut concupiscentia illa quae resistit menti tuae, omnino non sit in te? Mali voti homo es, si tali adversario non vis carere. Ego, fateor tibi, quidquid in me rebellat adversus mentem
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Nõ legẽ sed se accusat. Nã
lex spũalis nõ habet culpã. Car¬
nalis ueniindatꝰ incurrit in cul¬
pã. Nõ agit qͦd uult. Cũ uult nõ
potest: quia qͣndo poterat nolur.
Per malũ uelle. ꝑdidit bonũ pos¬
se : ⁊ captiuatꝰ iã loquit᷑. ⁊ dicit
captiis. Nõ qͦd uolo ago. Nõ eñ
qͦd uolo facio bonũ: sed qͦd odi ma¬
lũ hoc ago. Nõ qͦd uolo. & contra
homo. Uis prorsus. Nõ qͦd uolo ass.
Bmnino qͦd uis agis. Nõ qͦd uolo
ago. Crede mͥ fr̃. nõ qͦd uolo ago.
Osi uelles ageres. Quia nõ uis. ñ
agis bonũ. Nõ qͦd uolo ago. sede
mͥ. Noui qͥd in me agat᷑. Nõ qͦd uolo
ago.Contradictor grẽ. nõ es arbiter
conscientie. Ego me noui nõ qͦd uo¬
io agere: ⁊ tu dicis. qͦd uis agis: Re¬
mo scit qͥd agat᷑ in homine: nisi
mo es. Si nõ uis credere mͥ: inten¬
de tibi. Itane tu ita uiuis in hoc
corruptibili corpore qͦd aggrauat
animã. ut caro nõ concupiscat ad¬

Expanded text:
dicit: non Legem, sed se accusat. Nam dicit: non Legem, sed se accusat. Nam Lex spiritualis non habet culpam: carnalis venumdatus incurrit in culpam. Non agit quod vult: cum vult non potest, quia quando poterat noluit. Per malum velle, perdidit bonum posse; et captivus jam loquitur, et dicit captivus, Non quod volo ago. Non enim quod volo, facio bonum: sed quod odi malum, hoc ago . Non quod volo. Et conrsus. Non quod volo ago. Omnino quod vis, agis. Non quod volo ago: crede mihi, frater, non quod volo ago. O si velles, ageres: quia non vis, non agis bonum. Non quod volo ago: crede mihi, novi quid in me agatur; non quod volo ago. Contradictor gratiae, non es arbiter conscientiae: ego me novi non quod volo agere, et tu dicis, Quod vis agis? Nemo scit quid agatur in homine, mo es; si non vis credere mihi, intende tibi. Itane tu ita vivis in hoc corruptibili corpore, quod aggravat animam , ut caro non concupiscat ad
Abbreviated transcription (Latin):
mat. redẽptor exaudit. Ipse hoõ
se uendidit ꝑ liberũ arbitriũ sub
dominante inqͥtate. ⁊ accepit p̃¬
ciũ. exiguã de arbore uetita uo¬
luptatẽ. Ipse gͦclamat. Itinera
mea dirige que ego distorsi. gres¬
sus meos dirige qͦs ipse meo ar-¬
bitrio deprauaui. Sirige scđ̃m
uerbũ tuũ. Quid ẽ dirige scđm
uerbũ tuũ:. Ut recti sint gres¬
sus mei. qͥa rectũ ẽ uerbũ tiũ.
Ego inqͥt distortꝰ sũ sub pondere
iniqͥtatis: sed uerbũ tuũ regula¬
ẽ ueritatis. Me gͦ a me distorque¬
⁊ corrige tanquã ad regulã. hac
ẽ ad uerbũ rectũ. Ergo gressus
meos dirige scđm uerbũ tuũ:
⁊ ne dnẽtur mͥ omĩs iniqͥtas. dei¬
didi me: redime me. Uendidi
me arbitrio meo:. redime me
sanguine tuo. In uenditore eru¬
bescat suꝑbia: in redẽptore głet᷑
grã. Qs̃ enĩ suꝑbis resistit. hu¬
spũalis ẽ. ego aũt carnalis sũ.
ueniindatꝰ sub peccato. Qd enĩ
operor ignoro. Nõ enĩ qͦd uolo
ago. Nõ enr̃ qͦd uolo ago: carnalis

Expanded text:
mat, redemptor exaudiat. Ipse homo se vendidit per liberum arbitrium sub dominante iniquitate, et accepit pretium exiguam de arbore vetita voluptatem. Ipse ergo clamat, Itinera mea dirige, quae ego distorsi: Gressus meos dirige, quos ipse meo arbitrio depravavi: dirige secundum verbum tuum. Quid est, dirige secundum verbum tuum? Ut recti sint gressus mei, quia rectum est verbum tuum. Ego, inquit, distortus sum sub pondere iniquitatis, sed verbum tuum est regula veritatis: me ergo a me distortum, corrige tanquam ad regulam, hoc est, ad verbum rectum. Ergo, Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et ne dominetur mihi omnis iniquitas. Vendidi me, redime me: vendidi me arbitrio meo, redime me sanguine tuo. In venditore erubescat superbia, in redemptore glorietur gratia. Deus enim superbis resistit, hu carnalis sum, venumdatus sub peccato. Quod enim operor ignoro: non enim quod volo ago. Non quod volo ago, carnalis
Abbreviated transcription (Latin):
apł̃m. Nõ regnet peccatũ in urõ
mortali corpore. Quid ẽ nõ regnet
Ad obediendũ desideriis eiꝰ. Nõ dix̃
noli habere desideria mala auom
enĩ in hac carne mortali ubi ca
ro cõcupiscit aduersus sp̃m et
sideria mala : Illud gͦ fac. Non
regnet peccatũ in ur̃o mortali
corpore: ad obediendũ desideriis
eiꝰ. Et si sũt desideria : nõ eis obe

Expanded text:
m: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore. Quid est, Non regnet? Ad obediendum desideriis ejus. Non dixit, Noli habere desideria mala. Quomodo enim in hac carne mortali, ubi caro concupiscit adversus spiritumabeo desideria mala? Illud ergo fac, Non regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus. Etsi sunt desideria, non eis o
Abbreviated transcription (Latin):
cupiscat. Pro magno habeo si nõ cõ¬
sentiã. opto tam̃ ut careã. Ergo nõ
qͦd uolo ago. Uolo enĩ ut nõ cõcu¬
piscat caro aduersus sp̃m.⁊ non
possũ. Hoc ẽ qͦd dixi. nõ qͦt uolo
lũniaris infirmo: Sine me. ut
medicũ rogẽ. Redime me a calũ-¬
niis hominũ: ⁊ custodibo legẽ tuã.
Custodibo ꝑ redẽptionẽ tuã: nõ ꝑ
potestatẽ meã. Ideo mͥ sanitatẽ quã
nondũ habeo nõ arrogo. qͥa me
dicũ rogo. Tu aũt nature defen-¬
sor qͦd utinã esses  nõ enĩ qͣsi sane
defensionẽ falsã adhiberes:. sed ꝓ
nondũ sana medicũ rogares ⁊ nũc
uͦ tu nature defensor uel potius
oppugnator. dũ qͣsi de natura sana
laudas creatorẽ. excludis a langui¬
da saluatorẽ. Qui creauit: sanat.
Ruentẽ ꝑ se ipsã leuat ꝑ se ipsũ.
Ipsa fides ẽ. ipsa ueritas: hoc ẽ fi¬
erigit qͥ nõ cecidit. Ruit ille qͥ di¬
misit manentẽ: manens ille des-¬

Expanded text:
cupiscat: pro magno habeo si non concupiscat: pro magno habeo si non consentiam, opto tamen ut caream. Ergo, Non quod volo ago. Volo enim ut non concupiscat caro adversus spiritum, et non possum: hoc est quod dixi, Non quod volo lumniaris infirmo? Sine ut medicum regem. Redime me a calumniis hominum, et custodibo legem tuam . Custodibo per redemptionem tuam, non per potestatem meam. Ideo mihi sanitatem, quam nondum habeo, ndicum rogo. Tu autem naturae defensor; quod utinam esses, non quasi sanae defensionem falsam adhiberes, sed pro nondum sana medicum rogares: nunc vero tu naturae defensor, vel potius oppugnator, dum quasi de natura sana laudas Creatorem, excludis a languida Salvatorem. Qui creavit, sanat; ruentem per se ipsam, levat per se ipsum. Ipsa fides est, ipsa erigit qui non cecidit. Ruit ille quia dimisit manentem, manens ille des
Abbreviated transcription (Latin):
aut uͦ ex contͣria natura cõpactꝰ
sũ. Ꝙ illud meũ ẽ:⁊ qͦd ei nõ cõ¬
sentio meũ ẽ. Pars aliqͣnta libera
resistit reliqͥis seruitutis. Totũ sa¬
nũ sit uolo. qͥa totũ sũ ego. Nolo
ut a me caro mea tanquã extͣnea
in eternũ separet᷑. sed ut mecũ
tota sanet᷑. Si hoc tu nõ uis. nes¬
cio qͥd de carne sentias. Arbitror
te putare qͦd nescio unde sit: qͣsi
de gente cõtraria. Falsũ ẽ here¬
ticũ ẽ: blasphemũ ẽ. Mentis et
carnis unꝰ ẽ artifex Ipse qͣndo
honinẽ creauit. utrũq fec̃: utrũq
cõiunxit. Carnẽ anime subdidit:
animã sibi. Si sẽꝑ illa staret sub
dnõ suo: sẽꝑ ⁊ ista obediret dnẽ
sue. soli gͦ mirari. si ea que de¬
seruit suꝑiorẽ. penas patit᷑ ꝑ in¬
feriorẽ. Caro cõcupiscit aduersus
Hec enĩ inqͥt sibi inuicẽ aduersant᷑.
ut nõ ea que uultis faciatis. Inde
⁊ iste. nõ qͦd uolo ago. Cõcupiscit
enĩ caro aduersus sp̃m: ⁊ nolo ut cõ¬

Expanded text:
 ex contraria natura compactus sum? Et illud meum est, et quod ei non consentio, meum est. Pars aliquantum libera, resistit reliquiis servitutis. Totum sanum sit volo, quia totus sum ego. Nolo ut a me caro mea, tanquam extranea, in aeternum separetur, sed ut mecum tota sanetur. Si hoc tu non vis, nescio quid de carne sentias: arbitror te putare nescio quid unde sit, quasi de gente contraria. Falsum est, haereticum est, blasphemum est: mentis et carnis unus est artifex. Ipse quando hominem creavit, utrumque fecit, utrumque conjunxit: carnem animae subdidit, animam sibi. Si semper illa staret sub Domino suo, semper et ista obediret dominae suae. Noli ergo mirari si ea quae deseruit superiorem, poenas patitur per inferiorem. Caro enim concupiscit adversus nim, inquit, invicem adversantur, ut non ea quae vultis faciatis . Inde et iste, Non quod volo ago. Concupiscit enim caro adversus spiritum, et nolo con
Abbreviated transcription (Latin):
INE
dubio fr̃s̃ grauẽ quandã
sarcinã ⁊ graue iugũ
iniqͥtatis uitare cupie¬
bat. qui deo dicebat. Gressus mõs
dirige scđm uerbũ tuũ:⁊ ne do¬
minet᷑ mͥ om̃is inqͥtas. Uideamꝰ
gͦ qͣndo homini dñẽtur iniqͥtas :
ut intelligamꝰ qͥd orantẽ audie¬
rimꝰ:⁊ qͥd respondendo etiã nos
ipsi orauerimꝰ. Om̃s enĩ ad sc̃m
psalmũ qͣntũ arbitror deuoto ⁊ ue¬
rasci corde respondimꝰ: orantes ⁊ di¬
centes dnõ deo nrõ. Gressus meos
dirige scđm uerbũ tuũ:⁊ ne dnẽt᷑
dnãtu. p̾cioso sanguine redẽpti sumꝰ.
N qͥd ꝓderat legẽ accepisse iubentẽ
ac minantẽ.⁊ nõ adiuuantẽ : Ut
sub illa essemꝰ rei ante grãm dei.
Frustra lex minat᷑ . qͣndo iniqͥtas
dñat᷑. Lex enĩ non ẽ corporalis:
ẽ. Sed qͥd ait apłs. Scimꝰ enĩ qͥa
lex spñalis ẽ. ego aut carnalis sũ
uenundatus sub peccato. Noli gͦ

Expanded text:
ine dubio, fratres, gravem quamdam sarcinam et grave jugum iniquitatis vitare cupiebat, qui Deo dicebat: Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et non dominetur mihi omnis iniquitas . Videamus ergo quando homini dominetur iniquitas; ut intelligamus quid orantem audierimus, et quid respondendo etiam nos ipsi oraverimus. Omnes enim ad sanctum Psalmum, quantum arbitror, devoto et veraci corde respondimus, orantes et dicentes Domino Deo nostro, Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et non ioso sanguine redempti sumus. Et quid proderat Legem accepisse jubentem ac minantem, et non adjuvantem, ut sub illa essemus rei ante gratiam Dei? Frustra Lex minatur, quando iniquitas dominatur. Lex enim non est corporalis, est. Sed quid ait Apostolus? Scimus enim quia Lex spiritualis est; ego autem carnalis sum venumdatus sub
Abbreviated transcription (Latin):
ita sit. Noli tibi hoc arrogare.: ne
ꝑdas qͦd accepisti.⁊ incipias frustra
rogare. Nõ times. ds̃ suꝑbis resis¬
tit: humilibꝰ aũt dat grãmꝰ. Er-
deo nõ dnẽt᷑ mͥ omĩs inqͥtas. Can¬
tasti uerba ista an nõ: Hic eras
qͥndo om̃s dicebamꝰ ⁊ gressus mõs
drige scđ̃m uerbũ tuũ.⁊ nõ
cantasti uerba ista. Puto te nõ
negaturũ. Ergo cantasti in ppło
dei:⁊ rogasti dicens. Gressus meos
qͣre mecũ rogabas: Ceneo p̾cantẽ:
nite ad me om̃s qͥ laboratis. Audi¬
amꝰ. ⁊ ueniamꝰ. Quid ẽ ueniamꝰ:¬
Ueniamꝰ credendo: ꝓficiamꝰ grãs
agendo. accedamꝰ ꝑseuerando. ꝑ¬
ueniamꝰ. Ueniamꝰ ad eũ qͥ dicit.
Uentte ad me om̃s qͥ laboratis. Et
tu laboras:. ⁊ ego laboro. Illũ audi¬
amꝰ:. ad illũ ueniamꝰ. Iter nos qͣre
litigamꝰ. Ambo audiamꝰ: qͥa am¬
bo laboramꝰ. Quare inter nos liti¬
gamꝰ: An ut medicũ uocantẽ nõ
audiamꝰ : S infelix infirmitas.

Expanded text:
ita sit. Noli tibi hoc arrogare, ne ita sit. Noli tibi hoc arrogare, ne perdas quod accepisti, et incipias frustra rogare. Non times, Deus superbis resistit, humilibus autem dat gratiam Deo, Non dominetur mihi omnis iniquitas. Cantasti verba ista hodie, an non? Hic eras, quando omnes dicebamus, Gressus meos dirige secundum verbum tuum, et cantasti verba ista, puto te non negaturum. Ergo cantasti in populo Dei, et rogasti Deum, dicens, Gressus meos quare mecum rogabas? Teneo precantem, nite ad me, omnes qui laboratis. Audiamus et veniamus. Quid est, Veniamus? Credendo proficiamus, gratias agendo accedamus, perseverando perveniamus. Veniamus ad eum qui dicit, Venite ad me, omnes qui laboratis. Et tu laboras, et ego laboro: illum audiamus, ad illum veniamus, inter nos quare litigamus? Ambo audiamus, quia ambo laboramus: quare inter nos litigamus? an ut medicum vocantem non audiamus? O infelix infirmitas!
Abbreviated transcription (Latin):
tatis. tu tibi p̃stas uiribꝰ tuis. Cũ
enĩ nõ siunt membra tua arma
iniqͥtatis : ẽ quidẽ imiqͥtas in man¬
bris tuis. in desideriis illicitis ae
nõ regnat. Quomͦ regnat que ar¬
ma nõ habet : Pars tua. caro tua
Cõcupiscentia carnis tue langor e
rebellans aduersus te. Langor iste
grannus ẽ. Si uis te tiranni ẽẽ uic¬
scio qͥd mͥ eras dicturiis. uel qͥd apud
te ipsũ mͦ dicas. Quisqͥs talis hic es.
⁊ audis me: scio qͥd tibi intꝰ loquat᷑
iniqͥtas. Ad huc enĩ sub iugo es mmi¬
qͥtatis. quando nõ agnoseis p̃ciũ re¬
dep̃toris. Scio qͥd tibi dicas. Ecce cõ¬
eupiscit caro mea aduersus sp̃m meũ.
sõcupiscit adulteriũ:. sed nõ cõsen¬
tio: nõ annuo: nõ decerno. Nõ so¬
lũ nõ ago. sed nec agere cõsentio.
Non solũ foris ꝑ carnẽ nõ ꝑpetro:
sed nec ipsa m̃te sequor rebellan-¬
tẽ: cõsentio repugnanti: cedo luc¬
tanti. Nõ facio. Ecce nõ dñãt᷑ mei
age si ita ẽ. ei qͥ tibi donauit ut

Expanded text:
tibi praestas viribus tuis? Cum enim non fiunt membra tua arma iniquitatis, est quidem iniquitas in membris tuis, in desideriis illicitis, sed non regnat. Quomodo regnat, qui arma non habet? Pars tua, caro tua, concupiscentia carnis tuae languore rebellat adversus te. Languor iste tyrannus est: si vis te tyranni esse vicscio quid mihi eras dicturus, vel quid apud te ipsum modo dicas. Quisquis talis hic es, et audis me, scio quid tibi intus loquatur iniquitas. Adhuc enim sub jugo es iniquitatis, quando non agnoscis pretium Redemptoris. Scio quid tibi dicas. Ecce concupiscit caro mea adversus spiritum meum, concupiscit adulterium; sed non consentio, non annuo, non decerno: non solum non ago, sed nec agere consentio; non solum foris per carnem non perpetro, sed nec ipsa mente sequor rebellantem. Consentio repugnanti, cedo luctanti? Non facio. Ecce non dominatur miage, si ita est, ei qui tibi donavit ut
Abbreviated transcription (Latin):
bone uoluntatis: ⁊ querat pacem
ac sequat᷑ eã: quia in terra pax ho¬
minibꝰ bone uoluntatis. Quod si di¬
ris legi dei scd̃m interiorẽ hominẽ:
uides aũt aliã legẽ in membris tuis
repugnantẽ legi m̃tis tue.⁊ captiuu
te ducentẽ in lege peccati que ẽ in
membris tuis: ꝑsiste in bona uolun¬
tate. ⁊ exclama qͦd sequit᷑. Miser ego
homo: qͥs me liberabit de corpore
mortis huiꝰ:. Grã dei ꝑ iħ̾m xp̃m¬

Expanded text:
bonae voluntatis. Et quaerat pacem, bonae voluntatis. Et quaerat pacem, ac sequatur eam : quia in terra pax hominibus bonae voluntatis. 2. Quod si diris legi Dei secundum interiorem hominem, vides autem aliam legem in membris tuis repugnantem legi mentis tuae, et captivum te ducentem in lege peccati quae est in membris tuis: persiste in bona voluntate, et exclama quod sequitur, Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gra
Abbreviated transcription (Latin):
generi cui uirgo peꝑerat saluatorẽ.
Dignũ enĩ erat.⁊ hoc ꝓrsus decebrt:
ut ei fete que dñm celi ⁊ terre ꝓcre¬
auerat.⁊ post editũ fetũ integra man¬
serat. non muliercule humanis sol
uoce. gła in excelsis deo ⁊ in t̃ra pax
hominibꝰ bone uoluntatis: ⁊ hec uer¬
ba diuina. has dei laudes. hoc angłi¬
cũ gaudiũ quanta ualemꝰ cõsidera¬
tione ꝑspectũ. fide ⁊ spe ⁊ caritate
meditem᷑. Sic̃ enĩ credimꝰ ⁊ sꝑamꝰ ⁊
desideramꝰ. erimꝰ ⁊ nos gła in excel-¬
sis deo. cũ resurgente corpore spiri¬
tali rãpti fuerimꝰ in nubibꝰ obuiã
xpõ. si mͦ cũ in t̾ra sumꝰ. pacẽ bona
uoluitate sectem᷑. In excelsis qͥppe
uita. qͥa ibi regio uiuoꝵ:⁊ ibi dies
boni. ubi dñs idem ipse ẽ:⁊ anni
eiꝰ nõ deficient. Quisqͥs aũt uult ui¬
tã.⁊ diligit uidere dies bonos: cohi¬
beat linguã suã a malo.⁊ labia
sua nõ loquant᷑ dolũ. Declinet a
malo ⁊ faciat bonũ. ⁊ ita sit homo

Expanded text:
ererat Salvatorem. Dignum enim erat, et hoc prorsus decebat, ut ei fetae quae Dominum coeli et terrae procreaverat, et post editum fetum integra manserat, non mulierculae humanis solevoce, Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis. Et haec verba divina, has Dei laudes, hoc angelicum gaudium, quanta valemus consideratione perspectum, fide et spe et charitate meditemur. Sicut enim credimus et speramus et desideramus, erimus et nos gloria in excelsis Deo, cum resurgente corpore spirituali rapti fuerimus in nubibus obviam sto: si modo cum in terra sumus, pacem cum bona voluntate sectemur. In excelsis quippe vita, quia ibi regio vivorum; et ibi dies boni, ubi Dominus idem ipse est, et anni ejus non deficiunt. Quisquis autem vult vitam, et diligit videre dies bonos, cohibeat linguam suam a malo, et labia ejus non loquantur dolum; declinet a malo, et faciat bonum: et ita sit homo
Abbreviated transcription (Latin):
me scdm uerbũ tuũ. Ecce uelle ad¬
iacet mͥ. Ergo uoluntaria oris me
approba dnẽ: ut fiat pax in t̾ra
homini bone uoluntatis. Dicamꝰ
ista.⁊ siqua talia suggerit pietas
scĩs instructa lectionibꝰ ut natis
uirgine dnĩ celebritatẽ nõ mnals
frequentemꝰ. incoati bona uolil¬
tate ꝑficiendi plenissima caritis

Expanded text:
me secundum verbum tuum. Ecce velle adjacet mihi: ergo voluntaria oris mei approba, Domine ; ut fiat pax in terra hominibus bonae voluntatis. Dicamus ista, et si qua alia suggerit pietas, sanctis instructa lectionibus: ut nati ex Virgine Domini celebritatem non inaniter frequentemus, inchoati bona voluntate, perficiendi pl
Abbreviated transcription (Latin):
uolumꝰ illa faciamꝰ: qm̃ ipse ẽ pax
nrã qͥ fecit utraq unũ. Psistat gͥ
bona uoluntas aduersus concupis¬
centias malas: ⁊ ꝑsistens imploret
broꝵ carnaliũ: ⁊ ecce iã etiã cap¬
tuat᷑: imploret auxiliũ. nõ fus
uiribꝰ suis saltẽ fessa. Aderat eni¬

Expanded text:
ultis illa faciatis : quoniam ipse est pax nostra, qui fecit utraque unum . Persistat igitur bona voluntas adversus concupiscentias malas, et persistens imploret brorum carnalium, et ecce jam etiam captivatur: imploret auxilium, non fidat viribus suis; et saltem fessa,
Abbreviated transcription (Latin):
dnm̃ nr̃m. Quia ꝑ unũ homi¬
nẽ mors. ⁊ ꝑ unũ hominẽ re¬
surrectio mortuoꝵ. Sic̃ in
adã om̃s moriunt᷑. Inde ẽ qͦd
gemis. In adã om̃s moriunt᷑.
Inde ẽ quod gemis: Inde ẽ qͦd
cũ morte cõfligis. inde ẽ corpus
mortis huiꝰ. Sed sic̃ in adã om̃s
ficabunt᷑. Aliuificatꝰ accepto cor¬
pore in mortali. ubi dicas. ubi
ẽ mors contentio tua. liberat᷑
eris a corpore mortis huiꝰ. Nõ
tam̃ uirtute tua. sed grã dei ꝑ¬

Expanded text:
unum hominem mors, et per unum hominem resurrectio mortuorum. Sicut in Adam omnes moriuntur: inde est quod gemis. In Adam omnes moriuntur: inde est quod gemis, inde est quod cum morte confligis, inde est corpus mortis hujus. Sed sicut in Adam omnes ficabuntur . Vivificatus accepto corpore immortali, ubi dicas, Ubi est, mors, contentio tua? liberatus eris a corpore mortis hujus: non tamen virtute tua, sed gratia Dei
Abbreviated transcription (Latin):
ceris de pignore tuo. Sꝑa cũ xp̃o
regnũ xpĩ. iã pignꝰ tenes san¬
guinẽ xp̃i. Dic. dic. qͥs me libe¬
rabit de corpore mortis huiꝰ.
ut respondeat᷑ tibi. Grã dei ꝑ¬
sic liberaberis de corpore mor¬
tis huiꝰ. ut hoc corpus nõ habeas.
habebis: sed iã nõ mortis hi ᷤͦ. Ipsũ
eritꝰ. sed nõ ipsũ erit. Ipsũ erit.
quia ipsa caro erit. Nõ ipsũ erit.
qͥ mortale nõ erit. Sic sic libe¬
raberis a corpore mortis huiꝰ.
ut mortale hoc induat in mor¬
talitatẽ. ⁊ corruptibile hoc in¬
duat incorruptionẽ. A quo ͤ¬

Expanded text:
ceris de pignore tuo. Spera cum Christo ceris de pignore tuo. Spera cum Christo regnum Christi, jam pignus tenes sanguinem Christi. Dic, dic, Quis me liberabit de corpore mortis hujus? ut respondeatur tibi, Gratia Dei sic liberaberis de corpore mortis hujus, ut hoc corpus non habeas. Habebis, sed jam non mortis hujus. Ipsum erit, sed non ipsum erit. Ipsum erit, quia ipsa caro erit: non ipsum erit, quia mortale non erit. Sic, sic liberaberis a corpore mortis hujus, ut mortale hoc induat immortalitatem, et corruptibile hoc induat incorruptione
Abbreviated transcription (Latin):
Nõ quocũq die ultimo a carne sol¬
uent᷑. Nõ illo die a corpore mor¬
tis huiꝰ liberant᷑ : Tu qͥd ẽ qͦd ꝓ
xp̃m dñm nr̃m uis tribuere:
qͥa de corpore mortis huiꝰ libera¬
beris: Respondet tͥ apłs. Si sen¬
uante sine dubio cepimꝰ: respon
Paganos dicis liberari a corpore
mortis huiꝰ. qͥa ueniet dies ul¬
timꝰ uite huiꝰ: soluent᷑ ad tem¬
pus a corpore mortis huiꝰ. Ulenet
⁊ dies qͣndo om̃s qͥ sũt in monu¬
m̃tis audient uocẽ eiꝰ:⁊ ꝓcedent.
Qui bene feccer̃. in resurrectionẽ
uite. Ecce liberati a corpore mor¬
tis huiꝰ. Qui mala fecer̃: in re-¬
surrectionẽ iudicii. Ecce redier̃
ad corpora mortis huiꝰ. Corpus
mortis hinꝰ redit ad impiũ. nec
inde aliqͣndo soluet᷑. Tũc nõ erit
uita eterna. sed mors et̃na. qͥa
quantũ potes. exclama ⁊ dic.
Miser ego homo: qͥs me liberabit
de corpore mortis buss Respon¬
det᷑ tibi. Securus efficeris: nõ de
te. sed de dño tuo. Securus effi¬

Expanded text:
non quandoque die ultimo a carne solventur? non illo die a corpore mortis hujus liberabuntur? Tu quid est quod pro m nostrum vis tribuere, quia de corpore mortis hujus liberaberis? Respondet tibi Apostolus, si senvante, sine dubio cepimus; responPaganos dicis liberari a corpore mortis hujus, quia veniet dies ultimus vitae hujus, et solventur ad tempus a corpore mortis hujus. Veniet et dies, quando omnes qui sunt in monumentis audient vocem ejus; et procedent qui bona fecerunt, in resurrectionem vitae: ecce liberati a corpore mortis hujus. Qui mala fecerunt, in resurrectionem judicii : ecce redierunt ad corpus mortis hujus. Corpus mortis hujus redit ad impium, nec inde aliquando solvetur. Tunc non erit vita aeterna, sed mors aeterna, quia s, exclama et dic: Miser ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Respondetur tibi: securus efficeris, non de te, sed de Domino tuo; securus effi
Abbreviated transcription (Latin):
Me. me hoc ẽ m̃te nõ cõsentiente:
tumultuat᷑ caro In deo in qͥt
sꝑabo: nõ timebo qͥd faciat mͥ
caro. Sic̃ nec aliena. ita nec mea.
Qui gͦ in se hec agit ÷ nichil facit:
Multũ facit. Magnũ ẽ qͦd facit. sed
tam̃ nõ ꝑficit. Quid enĩ ẽ ꝑficere :
Ubi ẽ mors contentio tua. Ergo
uelle adiacet mͥ. ꝑficere aũt bonũ

Expanded text:
Me, me, hoc est, mente non consentiente, Me, me, hoc est, mente non consentiente, tumultuatur caro. In Deo, inquit, sperabo; non timebo quid faciat mihi caro. Sicut nec aliena, ita nec mea. Qui ergo in se haec agit, nihil facit? Multum facit: magnum est quod facit, sed tamen non perficit. Quid est enim perficere? Ubi est, mors, contentio tua? Ergo, Velle adjacet mihi, perficere autem bonum
Abbreviated transcription (Latin):
adiacet mͥ. ꝑficere aũt bonũ ñ.¬
uelle. ꝑficere nõ adiacet. Nõ
dixit facere: sed ꝑficere. Nõ
enĩ nichil facis. Rebellat cõ¬
cupiscentia: ⁊ nõ consentis.
Delectat uxor aliena:⁊ nõ annuis.
Mente euerteris. in secretarum
m̃tis intras: uides foris strepentẽ
concupiscentiã. ꝓfers aduersus
eã sententiã: mundas conscien-¬
tiã. Nolo inqͥs. Nõ facio. Puta
qͥa delectat. Nõ facio. Abeo cui
condelecter. Cõdelector enĩ legi
dei scd̃m interiorẽ hominẽ. Quid
tu de carne tua tumultuaris:
Quid delectationes stultas. tẽpo¬
rales. fluxas. uanas. noxias. tu¬
multuose suggeris: ⁊ eas qͣsi
garrula mͥ narras: R arrauer̃
michi iniusti delectationes. Inde
ẽ ⁊ ista concupiscentia. Narrat
mͥ delectationes. sed nõ sic̃ lex
tua dnẽ. Condelector enĩ legi dei.
nõ de me. sed de gr̃ã dei. Tu cõ¬
cupiscentia in carne tumultuaris.
mentẽ tibi nõ subdis. In deo sꝑa-¬
bo. nõ timebo qͥd faciat mͥ caro.

Expanded text:
adjacet mihi, perficere autem bonum nvelle, perficere non adjacet. Non dixit, facere; sed, perficere. Non enim nihil facis. Rebellat concupiscentia, et non consentis; delectat uxor aliena, et non annuis, mentem avertis, in secretarium mentis intras. Vides foris strepentem concupiscentiam, profers adversus eam sententiam, mundans conscientiam. Nolo, inquis, non facio. Puta quia delectat, non facio, habeo cui condelecter. Condelector enim legi Dei secundum interiorem hominem. Quid tu de carne tua tumultuaris? Quid delectationes stultas, temporales fluxas, vanas, noxias, tumultuose suggeris, et eas quasi garrula mihi narras? Narraverunt mihi injusti delectationes. Inde est et ista concupiscentia. Narrat mihi delectationes, sed non sicut lex tua, Domine . Condelector enim legi Dei: non de me, sed de gratia Dei. Tu concupiscentia in carne tumultuaris, mentem tibi non subdis. In Deo sperabo; non timebo quid faciat mihi caro .