comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
reuenit ergo & fidoma gratia. Alioquin si fides eam priteuenit. ꝓcul dubio
pnreuenit & uoluntas. Qm̃ fider sine uoluntate non potest esse. siautem
puenit sidem qm̃ puerituoluntatẽ : Pro fecto p̃uent omnẽ oboedientiam puenit &iã curia¬
tem qua unado ueraciter & su auiter oboeditur: Et haec gratia ineo cui datur & cui
hacc omnia preuenit operatur. Restat in his bonis usq infinem ꝑseuerantiae.
quȩ frustra adño cotidie poscit᷑ si noneã dñs ꝑgratiã suã in illo cuiontionemo
ex audit openit. Vid& e &iã aueritate quã sit alienũ negare donũdi eẽ ꝑseuen
inminentẽ lapsum facit hominem ꝑs euenere usq infinẽ Ced minebilicu s
ifidelibus euidentior lar gitas bamtatis dĩ ẽ. quod &iam paruulis
quib oboedientia nonẽ illius a&atis ut d&cur datur haregratiaista Igit̃ suadona quibus łlegitͥ¬
cũq ds̃ donat : Pro culdubio sedonaturũ ẽẽ p̃sciuit & insua prȩscientia praepara uit.

Expanded text:
evenit ergo et fidem gratia: alioquin si fides eam praevenit, procul dubio praevenit et voluntas, quoniam fides sine voluntate non potest esse. Si autemuenit omnem oboedientiam, praeuenit etiam caritatem, qua una deo ueraciter et suauiter oboeditur. et haec omnia gratia in eo cui datur et cuius haec omnia praeuenit operatur. Restat in his bonis usque in finem perseuerantia, quae frustra a domino cotidie poscitur, si non eam dominus per gratiam suam in illo cuius orationem exaudit operatur. uidete etiam, a ueritate quam sit alienum negare donum dei esse persimminentem lapsum, facit hominem perseuerare usque in finem. sed mirabilior et fidelibus euidentior largitas bonitatis dei est, quod etiam paruulis, quibus oboedientia non est illius aetatis ut detur, datur haec gratia. ista igitur sua dona, quibuscumque deus donat, procul dubio se donaturum praesciuit esse et in sua praescientia praeparauit.
Abbreviated transcription (Latin):
adñocorriguntur gressus uiri: audiant omnes uir uidetursibim& ipsi iusto
dirigit autem corda dñs: audiant & crediderunt quot quot erant prce or¬
dinati inuitam aeternam:. Audiant haecalia quȩcumque non dixi
quibus ostenditur dr̃ ad regnum &iamcaelorum & aduitam aeternam parar
& conuertere hominum uoluntates Cogitate autem qualesanur oredamiu
ad constituenda regna terrena hominum uoluntates operari dm̃ &
ad capes endum regnũ caeloꝵ homines operari uoluntates suas

Expanded text:
no corriguntur gressus uiri; audiant: omnis uir uidetur sibimet ipse iustus, no corriguntur gressus uiri; audiant: omnis uir uidetur sibimet ipse iustus, dirigit autem corda dominus; audiant: crediderunt quotquot erant praeordinati in uitam aeternam a m. audiant et alia, quaecumque non dixi, quibus ostenditur deus ad regnum etiam caelorum et ad uitam aeternam parare et conuertere hominum uoluntates. cogitate autem, quale sit, ut credamus ad constituenda regna terrena hominum uoluntates operari deum et ad capessendum regnum caelorum homines operari uoluntates suas
Abbreviated transcription (Latin):
do uel iudicando ut &iã ꝑ eos impleat quodmanus eiꝰ & consiliũ p̃distinauit fieri
frustraqtaque & iamilluo quod regnarum & pantlr pomenon scriptunt testepluumꝰ
cumds̃ uult fieri quod nonnisi uolentib hominib: opostes fieri. indinari eũ ecadu uthoc
ue lint eo scilic& indinante qui in nob mii irbili modo & ineffabili opent t᷑ & uelle. Ad cau¬
dequa disseruim non ꝑtineredixerur. Quid est aliud nihildicere: & tamen contradicen
nisi foste ex istimant ad regna terrenũ facierdudm̃ indinare Ad regnũ uero caelest
obtinendum dm̃ non indinare Quorum uoluerit uoluntates sed puto ꝓpter
regnum caclorum: Non ꝓpter regnũ terrenum essedictũ: Inclina cormeum in
testimonia tua uel adño gressus hominis diriguntur & iuam eius uol&. Vel parra
uoluntas adño uel dabo eis cor aliud& spmnouum daboeis ut audian &iã illud: sp̃m¬

Expanded text:
ndo, vel judicando, ut etiam per eos impleatur, quod manus ejus, et consilium praedestinavit fieri. ndo, vel judicando, ut etiam per eos impleatur, quod manus ejus, et consilium praedestinavit fieri. Frustra itaque etiam illud, quod Regnorum et Paralipomenon scriptura teste probavimus, cum Deus vult fieri, quod non nisi volentibus hominibus oportet fieri, inclinari eorum corda, ut hoc velint, eo scilicet inclinante, qui in nobis mirabili modo et ineffabili opede qua disseruimus, non pertinere dixerunt. quid est aliud nihil dicere et tamen contradicere? nisi forte existimant ad regna terrena facienda deum inclinare, ad regnum uero caeleste optinendum deum non inclinare quorum uoluerit uoluntates? sed, puto, propter regnum caelorum, non propter regnum terrenum esse dictum: inclina cor meum in testimonia tua, uel: a domino gressus hominis diriguntur, uel: paratur uoluntas a domino, uel: dabo eis cor aliud, et spiritum nouum dabo eis. audiant etiam illud: sp
Abbreviated transcription (Latin):
tiuas agit milesacerrimur & defensor inuetirs ingnuticeniet es ndeundtor
agit quia xp̃ibonus odor sunt apłi do. & in bis qui saluifiur gnatia eius& in bis quipereus
iudicio ciũs sedut ininus succenseat̃ haec parum intellegentib: ipse ammon& cũ adiungi
Et dicit adhaec quis idoneus uerum redeamad ostua pertionem. qua initium
fidei audientium significauit apłs. Quidest enĩ onentes simulpro nobis
ut dr aperiat nobis ostium uerbi nisi a pertissima de monst sartio &iã ipsũ initiũ
fidei ẽẽ donũdi : Non enĩonendo p&eret ab eonisi ab ipso tribuicrederetur: hoc
donũ caelestis gnetiae In illã pur purariã descenderat cuisic̃ scriptura dicit
inactib apłoꝵ Ds aperuerat sensũ eius & intendebat in ea quaea paulo dicebantur
si c eni uocabat᷑ ut creder & agit quipped s̃ quod uult in cordibus hominũ ł adiuuo¬

Expanded text:
tias agit miles acerrimus et defensor invictissimus gratiae: ecce unde gratias agit, quia Christi bonus odor sunt apostoli Deo, et in his qui salvi fiunt gratia ejus, et in his qui pereunt judicio ejus. Sed ut minus succenseatur haec parum intelligentibus, ipse admonet, cum subjungit et dicit: Et ad haec quis idoneus? Verum redeamus ad ostii apertionem, qua initium fidei audientium significavit Apostolus. Quid est enim orantes simul et pro nobis, ut Deus aperiat nobis ostium verbi, nisi apertissima demonstratio, etiam ipsum initium fidei esse donum Dei? Non enim orando peteretur ab eo, nisi ab ipso tribui crederetur. Hoc donum coelestis gratiae in illam purpurariam descenderat, cui, sicut Scriptura dicit in Actibus apostolorum, Deus aperuerat sensum ejus, et intendebat in ea quae a Paulo dicebantur. Sic enim vocabatur ut crederet. Agit quippe Deus quod vult in cordibus hominum, vel adjuva
Abbreviated transcription (Latin):
tuu. Iussume ut habeumus supientiã quicius sũ ẽ. lego ubi legis inquit
Audite qui insipi entes estis & stulti in populo. & stulti uliquando supi¬
te lum ille quid dicit uides quomo nobis p̃cepitds̃ ut supiamus : ergo supier
tionẽ ut grutiũ tupossis agnoscere : de supientiu agit᷑ quȩ iussue nobis a
dicmus quid dicat apłsiacobus : Siquis aut̃ urm in dig& sapientiũ postu¬
l& udõ quidat omnib: affluenter : Iubet᷑ nobiscontinentia : ubi iubet᷑ :

Expanded text:
tua; jussum est ut habeamus sapientiam, quia jussum est lego; ubi legis, inquit? tua; jussum est ut habeamus sapientiam, quia jussum est lego; ubi legis, inquit? Audite, Qui insipientes estis in populo, et stulti aliquando sapite; jam ille quid dicit? Vides quomodo nobis praecepit Deus ut saptionem, ut gratiam udiamus quid dicat apostolus Jacobus: Si quis autem vestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter . Jubetur nobis continentia. U
Abbreviated transcription (Latin):
tissimũ ẽ sine dubio intellexistis quid oruuit apłs. Orum inquit ad dñm nequid fucutis
mali ꝓoterut dicere monem uos nequid fuciatis muli : docemuos nequid fucutis muli:
iubem uobis pcipimꝰ uobis : qđ quidem sidicer & cestũ dicer& qr uoluntus nru e diquid¬
cõm̃dur& ut intellegerent illi quando ñ fuciunt aliquid malinsolũ sua uolutate
seuita remulũ : sed udiutorio dĩ implere qđ uissũ ẽ Ergo frsquando p̃cipit᷑ agn¬
cite uoluntatis arbitriũ quando orat᷑ qđ p̃cipit᷑ ugnos cite gratiȩ benesiciũ. Vtrũq
tellegamus: quomodo p̃cipitur ut intellegamus:. Nolite eẽ sicut eqłis & mul
ñ habentes intellectum: audistis quodius sume: p&e ut possis implere qđius suẽ :
& mulus ñ habentes intellectũ. Quia iussũ .ẽ agnouimus uoluntatem: Audi¬
qui&i oratur ut agnoscas gratiũ. da mihi intellectum ut discã mandata

Expanded text:
tissimum est, sine dubio intellexistis quid oravit Apostolus. Oramus, inquit, ad Deum, ne quid faciatis tissimum est, sine dubio intellexistis quid oravit Apostolus. Oramus, inquit, ad Deum, ne quid faciatis mali. Poterat dicere: Monemus vos, ne quid faciatis mali; docemus vos, ne quid faciatis mali; jubemus vobis, praecipimus vobis. Qcommendaret, ut intelligerent illi, quando non sufficiunt aliquid mali, non sola sua voluntate se vitare malum, sed adjutorio Dei implere quod jussum eoscite uoluntatis arbitrium, quando oratur quod praecipitur, agnoscite gratiae beneficium. utrumque tellegamus. quomodo praecipitur, ut intellegamus? nolite esse sicut equus et mulus, non habentes intellectum. audistis, quia iussum est; pete, ut possis implere quod iussum et mulus, non habentes intellectum. quia iussum equia oratur, ut agnoscas gratiam: Da mihi intellectum ut discam mandata
Abbreviated transcription (Latin):
prorsus inquiunt : hoctotũ in potestatenr̃u ẽ. constitutũ. Ergo nos in anit̃ talia uobis
optamus defendamnos &uos ne & nos sineccus a benedicamꝰ & uossineccusa amensi¬
.e. Ne foste uliquiipscoꝵ & nos conden& & uos defendumꝰ nos deapło puulo: uideum sitalia
optiuiut plebi suȩ : Auditequid dixerit qualiu oramꝰ suꝑuos. Audite quid dixerit quodu
loco : rẽbreuẽdico: quid dicis o noue heretice quicũq: meuudis si p̃sens es : quiddicis quia
ñ peccare in potestate sic habem : ut hocsine adutorio diuinȩ gratiȩ implere possimꝰ. ho
dicis ħ ocinquit: Ergo in potestate hubemꝰ ñpeccuresine uduitoriodĩ : plune inquit
liberũ arbitriũ nrmadhoc nobis sufficit : Quidẽ ergo qđ uitupłs scriben sađ cbo
thios orumꝰ addm̃ nequid fucuctis muli ad tendistis audistis accepistis &qr munifes¬

Expanded text:
prorsus, inquiunt, hoc\' totum in potestate nostra est constitutum. ergo nos inaniter talia uobis prorsus, inquiunt, hoc\' totum in potestate nostra est constitutum. ergo nos inaniter talia uobis optamus. defendamus nos et uos, ne et nos sine causa benedicamus et uos sine causa amen suest. ne forte aliqui ipsorum et nos condemnent et uos, defendamus nos de apostolo Paulo, uideamus, si talia optauit plebi suae - audite quid dixerit — qualia oramus super uos. audite, quid dixerit quodam loco. rem breuem dico. quid dicis, o noue haeretice, quicumque me audis, si praesens es? quid dicis? quia non peccare in potestate sic habemus, ut hoc sine adiutorio diuinae gratiae implere possimus? hoc dicis? "hoc" inquit. ergo in potestate habemus non peccare sine adiutorio dei? "plane" inquit; "liberum arbitrium nostrum ad hoc nobis sufficit." quid est ergo, quod ait apointhios, Oramus ad Deum, ne quid faciatis mali ? Attendistis, audistis, accepistis; et quia manifes
Abbreviated transcription (Latin):
ras intẽptationẽ : nealiquid nob contin at quo d ñ habemus in potestate : se¬
cundũ corporis temptatione : Inđ& dicebasugilaete &orate neintretis in
mptationẽ: Hodicebat uigilate & or tenepedem frungutis. Aut necuput
doleatis. aut neindũnũ incurratis ñ hoc dicebat: Sedquid dicebut: qđ petro
dixo :roguiuꝓte nedeficiut fidestuu: foguiu inquit ꝓte. dicitds̃ hominidñs ser
uo : mugister discipulo : medicus egroto pogiuiꝓte quid nedeficut quid manus
tuu pestuus oculustuus. linguatuu. Aliquapurulisis id est dissolutio mebrorũ:
n se dnedeficut fi des tuu secundũ istos in potestate habemꝰ nedeficiut fides nr̃u
Quureꝓ nobis rogut᷑ ds̃ ut concedut rogure ꝓ nobis qđ istidicunt nos ñ debere
quando dico conuersi addñm benedicamꝰ nom̃ ei d& nobis ꝑseuera re in inandatis sus
ambulare inuia recta eruditionis suȩ p̃lucereilli i nomnioperebono. &ceteru tulia

Expanded text:
ras in temtationem, ne aliquid nobis contingat quod non habemus in potestate seras in temtationem, ne aliquid nobis contingat quod non habemus in potestate secundum corpotemtationem? hoc dicebat: uigilate et orate, ne pedem frangatis aut ne caput doleatis aut ne in damnum incurratis? non hoc dicebat. sed quid dicebat ? quod Petro dixit: rogaui pro te, ne deficiat fides tua, rogaui, inquit, pro te, dicit deus homini, dominus servo; magister, discipulo; medicus, aegroto: rogavi pro te, quid? ne deficiat: Quid? manus tua, pes tuus, oculus tuus, lingua tua, aliqua paralysis, id est dissolutio membrorum? non, sed, ne deficiat fides tua. Secundum istos in potestate habemus, ne deficiat fides nostra. Quare pro nobis rogatur deus, ut concedat rogare nobis quod isti dicunt nos non debere quando dico: conuersi ad dominum benedicamus nomen eius, det nobis perseuerare in mandatis suis, ambulare in uia recta eruditionis suae, placere illi in omni opere bono et cetera talia.
Abbreviated transcription (Latin):
quodũ tidu sentiente confliger & uel se conflixisse referr& cũ urguer& pondere
cutionis dominicȩ urguebutenĩ eũ & dicebat. Sunnrũ potestateẽ ñ peccure & innr̃
dõ dicimꝰ nenos intẽptutionẽ inferus : Quid eũ pututis respondisse : pogumꝰ inquit dm̃
nenos inferas inteptationẽ Ne abquid malipatiamur quo d ñ habemꝰ in potestate neru
deequo : & ne frangã pedẽ ne latromeinter ficiat : & quid huius modih ecenĩ
quit n habeo in potestucti: nauincere tẽptationes peccatoꝵ meoꝵ siuolo & possũ ne
didiutor iopossũ. Videtis fr̃s quã mugnuheresis. uidetis quẽ ad modũ om̃s b retis
cauete nec apiamini: nouienĩ calliditates & tergiuersationes hominũ impiorũ
auer sorũ a ueritate & quiaiã insuas sententias ceciderunt uinculo ne legen¬
tiu: Ve obse crouos: ecceeñ inuenit quid dicer&. Id eonos dicer e ne nos in fe¬

Expanded text:
quodam talia sentiente confligeret uel se conflixisse referret, cum urgueretur pondere quodam talia sentiente confligeret uel se conflixisse referret, cum urgueretur pondere orationis dominicae — urguebat enim eum et dicebat: ,,si in nostra potestate est non peccarenos inferas in temtationem?" — quid eum putatis respondisse? "rogamus" inquit "deum, ne nos inferat in temtationem, ne aliquid mali patiamur, quod non habemus in potestate, ne ruam de equo et ne frangam pedem, ne latro me interficiat et quid huius modi. haec enim" inquit "non habeo in potestate: nam uincere temtationes peccatorum meorum si uolo, et possum, nec dei adiutorio possum." Videtis, fratres, quam maligna haeresis. uidetis, quemadmodum omnes horretis. cauete, ne capiamini. noui enim calliditates et tergiuersationes hominum impiorum auersorum a ueritate et, quia iam in suas sententias acciderunt, uinci nolentium; uidete, obsecro uos. ecce enim inuenit quod diceret, ideo nos dicere: ne nos infe
Abbreviated transcription (Latin):
teat sec undanatiuitate dimitti sedeos propterea baptizar: ut regeneratione
ado ptati a dmitantur ad reg nũdĩ debono in melius trans lati ñ ista regenerati¬
one ab aliquomalo obligationis u&eris obsoluti: Nã &iamsi nonbaptitan¬
tur pmittunt eis extra regnũ quidẽ dĩ sediamen &erna& beatã quan¬
dauitam suam ipsum quoque adamdicunt &ias inon peccas serit fuissecorpore
moriturum: Nequeita mortuum merito culpe sed conditione nuturue
biciunt᷑ eis & uliu ñ nullu sedistus̃ muxime & ex quib: intellegunt᷑ & iu illu ue
Illu diio dimitte nobis debita nr̃a sicut & nos dimitumus debitorib: nr̃ise nenos
inferas intẽptationẽ. Quundo pelugia ni sabiciunt᷑ quideos pututis respondere horsu
frs mei qualdo audiuiȩgo quidem ñ uudiui uurib: meis. sed scs̃ fr̃ aicoepis copus meus ur¬
nus nr qͥ hic presbit̃ fuit & modo ẽ siccensis ep̃s . Eũ remeussat urbe romu &ibicũ

Expanded text:
teat secunda nativitate dimitti: sed eos propterea baptizari, ut regeneratione teat secunda nativitate dimitti: sed eos propterea baptizari, ut regeneratione adoptati admittantur ad regnum Dei, de bono in melius translati, non ista renovatione ab aliquo malo obligationis veteris absoluti. Nam etiamsi non baptizentur, promittunt eis extra regnum quidem Dei, sed tamen aeternam et beatam quamdam vitam suam. Ipsum quoque Adam dicunt, etiamsi non peccasset, fuisse corpore moriturum, neque ita mortuum merito culpae, sed conditione naturae. Objiciuntur eis et alia nonnulla, sed ista sunt maxime, ex quibus intelliguntur etiam illa vel sicut et nos dimittimus debitoribus nostris et: ne nos inferas intemtationem quando Pelagianis obiciuntur, quid eos putatis respondere? horrui, fratres mei, quando audiui. ego quidem non audiui auribus meis, sed sanctus frater et coepiscopus meus Vrbanus noster, qui hic presbyter fuit et modo est Siccensis episcopus, cum remeasset ab urbe Roma et ibi cum
Abbreviated transcription (Latin):
ut scientia ñ in fl& aedificat: destruunt & orationes quus fucit ecclesia. si¬
ue ꝓ infidelib: & doctrinae dĩ resistentib: ut conuestunt᷑ ad eum : Siue pro
fidelib: ut uugeatur in eis fides & ꝑ seuerent in eo . huec quippe ñ ub ipso
uccipere sed uscipsis homines hubere contendunt grutiã dĩ qualiber am
abimpi&ute dicentes secundũ merita nr̃a duri. Qđ quidem pelugius in episco¬
puliiudicio pulestino dũ pnare metuens dũpnare conpulsus .ẽ: Sed in posteriori¬
o suis scriptis hocinuenit᷑ docerein id &uũ ꝓgrediunt᷑ ut dicunt uitũ iustor um
in hoc seculo nullũ habere omnino peccatũ & exis ecdes ia xp̃i in hac mortalita
inꝑpidiu sit ominino sine macula & ruga quasi ñ sit xp̃ĩ eiedesia quȩ toto terrarũ
orbelamat addm dimitte nobdebita nr̃a paruulos &ia negant secundũ¬
adam carnaliter natos contagiũ mortis prima natiuitate contrahenaSicent
eos sinc ullo peccato originalis uinculo asserunt nasci ĩnt prorsus non sit ꝗdõ por¬

Expanded text:
esia, sive pro infidelibus et doctrinae Dei resistentibus, ut convertantur ad Deum; sive pro fidelibus, ut augeatur in eis fides, et perserverent in ea. Haec quippe non ab ipso accipere, sed a se ipsis homines habere contendunt, gratiam Dei qua liberamur ab impietate, dicentes secundum merita nostra dari. Quod quidem Pelagius in episcopali judicio Palaestino damnari metuens, damnare compulsus est; sed in posterioribus suis scriptis hoc invenitur docere. In id etiam progrediuntur, ut dicant vitam justorum in hoc saeculo nullum omnino habere peccatum, et ex his Ecclesiam Christi in hac mortalitate perfici, ut sit omnino sine macula et ruga ; quasi non sit Christi Ecclesia, quae toto terrarum orbe clamat ad Deum, Dimitte nobis debita nostra . Parvulos etiaAdam carnaliter natos, contagium mortis antiquae prima nativitate contrahere. Sic enim eos sine ullo peccati originalis vinculo asserunt nasci, ut prorsus non sit quod eis opor
Abbreviated transcription (Latin):
decooperante illo cũiã uolum & uolendo agimꝰ scim inquit qm̃ diligentib
dm̃ om̃a cooperant᷑ inbonũ: Quid ẽ om̃a : nisi & ipsas t̃ribilis saeuas que passiones.
sarcina quippe illa qua infirmitate grauis ẽ leuis efficit᷑ caritati : talib eñĩ
fuit quando negauit xpm̃: istã caritatẽ id ẽ diuino amore ardentis simaem
cariuoluntatẽ cõmendans apłs dic̃. quis nos seperabt a carita ł ep̃i & cet̃. cexcu¬

Expanded text:
De cooperante illo cum jam volumus, et volendo agimus: Scimus enim, inquit, De cooperante illo cum jam volumus, et volendo agimus: Scimus enim, inquit, deum omnia cooperatur in bonum. quid est omnia, nisi et ipsas terribiles saeuasque passiones? sarcina quippe illa, quae infirmitati grauis est, leuis efficitur caritati. talibus enim non qualis fuit, quando negauit Christum. istam caritatem, id est dinino amore ardentissimam uoluntatem, commendans apostolus dicit: quis nos separabit a caritate Christi? et ce
Abbreviated transcription (Latin):
te ipsum dilectio ꝓximimalum nõperat᷑: plenitudo ergo legis ẽ dilectio
ipsã caritatẽ apłs petrus nodum habuit : quando timore dñmt̃ negauit
timor enĩ non ẽ incaritate : Sicut ait ioħ euangelista inepistolasuã sed per¬
fecta caritas foras mittit timorẽ : & tam̃ quamuis parua & inꝑfecta non
de eratquando dicebat dño animam meã ꝓte ponã putabatꝰ se posse qđ si
uelle sentiebat : &quis istã & siporuam dare coeperat carita tẽ ñsiille qͥ p̃parat
uoluntatem & cooperando ꝑftẽ qđ operando incipit qm̃ ipse ut ue limuso pera t᷑
incipiens quiuolentibus cooperat᷑ ꝑficiens ꝓpter qđ ait apłs: Certus sumqm̃
quoperatur in uobis bonũ ꝑficiet usq in diẽ xp̃ihu: ut ergo ue limsine nob ope¬
rante ut ue limus uel cooperante cũ uolum adbona pietatis opera nibil u¬
leam : deoperante ut uc limꝰ Dictũ ẽ : dr̃ ẽ enim quiorat᷑ inuobis & uelle:

Expanded text:
ipsum. Dilectio proximi malum non operatur: plenitudo ergo legis, dilectio . Ipsam charitatem apostolus Petrus nondum habuit, quando timore Dominum ter negavit . Timor enim non est in charitate, sicut ait Joannes evangelista in Epistola sua; sed perfecta charitas foras mittit timorem . Et tamen quamvis parva et imperfecta, non deerat, quando dicebat Domino, Animam meam pro te ponam : putabat enim se posse, quod se velle sentiebat. Et quis istam etsi parvam dare coeperat charitatem, nisi ille qui praeparat voluntatem, et cooperando perficit, quod operando incipit? Quoniam ipse ut velimus operatur incipiens, qui volentibus cooperatur perficiens. Propter quod ait Apostolus: Certus sum quoniam qui operatur in vobis opus bonum, perficiet usque in drante, ut velimus, vel cooperante, cum volumus, ad bona pietatis opera nihil valemus. De operante illo ut velimus dictum est: Deus enim qui operatur in vobis et velle .
Abbreviated transcription (Latin):
nue seduenenũ hub& : Percussa ẽ enĩ userpente sunañẽ. hoc enĩ ugithodie
sictunus quomodo ꝑueniu hereticoꝵ ei ciat de ecclesia : sicut tunc ꝑ uenenu
serpentis eiecit depuru diso : Illũ nemo dicut absolutũ eẽ ub ep̃s. ubsolutuẽ
uidebant᷑. Quȩuũt scripsit in librissuis. epi qui absoluer̃ nescier̃ & forsitun
correctus e : desperure erum dehomine ñ debemus quifostefideicatholicue
adiungisemaluit. & udei gratiũ auxiliũq confugit: foste hoc fuctũ sit tu¬
arbitriũ iudic& exspistola adualetitinũ moria chum¬
Ibsecro uos fr̃s sicut corinthios obsecrauit apłs ꝑ nom̃ dñ inr̃ii huxp̃i

Expanded text:
um habet; percussa est enim a serpente, sana non est. hoc agit enim hodie satanas, quomodo per uenena haereticorum eiciat de ecclesia, sicut tunc per uenena serpentis eiecit de paradiso. illum nemo dicat absolutum esse ab episcopis. absoluta est, uidebantur, quae autem scripsit in libris suis episcopi, qui absoluerunt, nescierunt. et forsitan correctus est. desperare enim de homine non debemus, qui forte fidei catholicae adiungi se maluit et ad eius gratiam auxiliumqarbitrium judicet; ex epistola ad Valentinum. Obsecr
Abbreviated transcription (Latin):
nihil potestis fucere. Deniq pelugius ufrutrib: increput qđ nibil tribuer& ad¬
utorio grutidĩ ad eiꝰ mundicta fuciendu correptionieoꝵ ueten cessit . ut neũ liber
urbitrio p̃pon& sed in fideliculliditate sub poner & dicens ud hoceũ durihomini¬
b: ut quȩ facere ꝑliberũ iubent᷑ urbi triũ fucilius possintmmplere ꝑ gratiũ dicendo u¬
ut fucilius possint uluit credi&iũ sidifficilius tum̃ posse homines sinegritiu
diuinu fucere iussu diuinu. Illũ uero gratiũ dĩ sinequa nihilboni possum fucere :
ñ cẽ dicunt nisi in libero arbitrio qđ nulli ssuis p̃cedentib: meritis ab illoaipit.
nru nutura ad hoctuntũ existimuntes ipso aduunte ꝑ suũ legẽ atq: doctrinũ
it discumꝰ quue fucere &quues perure debem : Non aũt ud hoc ꝑdonũ sp̃ssui ut quȩ¬

Expanded text:
Denique Pelagius a fratribus increpatus quod nihil tribueret adjutorio gratiae Dei ad ejus mandata facienda, correptioni eorum hactenus cessit, ut non eam libero arbitrio praeponeret, sed infideli calliditate supponeret, dicens: Ad hoc eam dari hominibus, ut quae facere per liberum arbitrium "ut facilius possint t" uoluit credi, etiam si difficilius, tamen posse homines sine gratia diuina facere iussa diuina. illam uero gratiam dei, sine qua nihil boni possumus facere, non esse dicunt nisi in libero arbitrio, quod nullis suis praecedentibus meritis ab illo accepit nostra natura, ad hoc tantum existimantes ipso adiuuante per suam legem atque doctrinam, ut discamus quae facere et quae sperare debeamus, non autem ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ : Sed nisi ds̃ adiuu& remanemus : conum quidem fucere uoluntatem & ni¬
tit᷑ aliquiduolutas ñ p̃sumat patestus nisi adiuuet᷑ in firmitus Cestee
ussum ẽ contineniꝓsũ: Audialiũ locũ scripturȩ &cũ scirem inquit quia
donũ : e quid inquit feci᷑a dii dnm̃ & dep̃catus sũ. Quidopus est
orandum est ut impleatur: sed ñ sicut dimittamus nos & quomodoegri
ucoͣnus suppini &dicamus pluat ds̃ escas suꝑ fucies nr̃as ut prorsus nos
tut denobis aliquid & nos agedebemus studeredebemꝰ conuridebemꝰ & ineo¬

Expanded text:
si deus adiuuet, remanemus. conamur quidem facere uoluntate et nititur aliquid uoluntas; non praesumat potestas, nisi adiuuetur infirmitas. certe enim iussum est: contine te ipsum. audi alium locum scripturae: et cum scirem, inquit, quia donum; Et quid, inquit, feci? adii Dominum et deprecatus sum. Quid opus est orandum est ut impleatur: sed non sicut dimittamus nos, et quomodo aegri jaceamus supini, et dicamus: Pluat Deus escas super facies nostras, ut prorsus nos iam Deus glutiat de nobis: aliquid et nos agere debemus, studere debemus, conari debemus, et in eo
Abbreviated transcription (Latin):
cũ illo ageres quib: tulius a narisolent : quanto mugis cũ eabonu p̃cesser̃
quȩtũ quũ pignoru nos debent ad posterioru tolerandu constringere

Expanded text:
cum illo ageres, quibus talia sanari solent: quanto magis cum ea bona praecesserunt, cum illo ageres, quibus talia sanari solent: quanto magis cum ea bona praecesserunt, quae tanquam pignora nos debent ad posteriora toleranda constringere?
Abbreviated transcription (Latin):
quũ uisrurius tum̃ aliquotiens accedit : ut eiꝰ quẽ uolum inumicitiũ recipere. pri¬
s nobis in notescunt malu quũ bona quib offensi & qđ um modo reꝑcussi relinqui
unu inquoꝵ delectatione adquiescumus ꝑcuritutis tolerantiũ perducumur
grotus qr quȩdũ eiꝰ suucuhi primingres suu micitiue ñ potuimus sustinere
&ꝰ qđ ẽ gruuius cumoffensione animi: D&oto homine ausisumus teme¬
rariam p̃ iudicuferre sententiã ñ timentes quod dictũẽ. Noliteu¬
dicareN eiudi cemini & in qͣ mensura mensi fueritis in ea remetie t᷑ uobis
Sepeaũt illu quaebonas prius upparent inquib: &iũ temerariũ beniuo lenttiue
iditiũ cauendũ ẽ. necutotũ bonũ putuueris eaquȩ postea mula aꝓparuer q̃
securũ & inpus ietũ tehiueniaat & gruuius ofsendunt ut eũ quẽ temere dilexe¬
us ucerbius oderis qđ nefus ẽ qr &iũ sinullu ei bonu p̃cederent. huec quȩ post
apparuerunt malu prius eminerent tolerundu tam̃erunt donec om̃t¬

Expanded text:
quamvis rarius, tamen aliquoties accidit, ut ejus quem volumus in amicitiam recipere, priunobis innotescant mala quam bona, quibus offensi, et quodammodo repercussi, relinquisana, in quorum delectatione acquiescamus, per charitatis tolergrotus, quia quaedam eius saucia in primo ingressu amicitiae non potuimus sustinere et, quod est grauius, cum offensione animi de toto homine ausi sumus temerariam praeiudicii ferre sententiam, non timentes quod dictum est: nolite iudicare, ne iudicemini, et: qua mensura mensi fueritis, remetietur nobis. saepe autem illa quae bona sunt prius apparent; in quibus etiam temerarium beniuolentiae iudicium cauendum est, ne, cum totum bonum putaueris, ea quae postea msecurum et imparatum te inveniant, et gravius offendant, ut eum quem temere dilexeras acerbius oderis, quod nefas est: quia etiamsi nulla ejus bona praecederent; et haec quae post apparuerint mala prius eminerent, toleranda tamen erant, donec om
Abbreviated transcription (Latin):
a dõ gratia qua id qđ p̃cipitur ut fiat fidelioratione pascat᷑ Et hocutrũq ita
faciendũ ẽ. ut neq: iusta correptio neglegat᷑: Om̃a uero haccũ caritate. cccii¬
fiant. Qm̃ caritas nec facit peccatũ & cooperit multidinem peccatorum

Expanded text:
a Deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur; et hoc utrumque ita a Deo gratia, qua id quod praecipitur fiat, fideli oratione poscatur; et hoc utrumque ita faciendum est, ut neque justa correptio negligatur. Omnia vero haec cum charitate fiant: quoniam charitas nec facit peccatum, et cooperit multitudinem peccatorum
Abbreviated transcription (Latin):
pusilla nimes suscipite infirmos pacientes estote ad om̃s: uidete nequismali
ꝓmalo alicui reddat: ubintellegendum. est tunc potius malũ ꝓmalo
reddi si corripiendus non corripitur sed prauadissimulatione neclegr
dicit enim: peccantes coram omnib: corripe : ut & ceteri timorem
habeant: Quod de his peccatis accipiendum  quae nonlatent ne contra
dñi sententiã putet᷑ locutus: ille enumdicit : Si peccauerit inte fratertuus
corripe eum interte &ipsũ : uerum tamem &ipseueritatẽ correptionis eousq
ꝑducit ut dicat: sinec eccłam audierit sit tibitãqͣ & hncus & publicanus. Et quis
magis dilexit infirmos quam ille qui pro omnib: est factus infirmus & pro
omnibus &ipsa ẽ. infirmitate crucifixus quȩ cum ita sint nec gratia ꝓhibet
correptionẽ neccorreptio negat gratiã. Et ideo sic ẽ p̃cipienda iustitia ut

Expanded text:
pusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. uidete, ne qupusillanimes, suscipite infirmos, patientes estote ad omnes. uidete, ne qupro malo alicui reddat . Ubi intelligendum est tunc potius malum pro malo reddi, si corripiendus non corripitur, sed prava dissimulatione negligitur. Dicit etiam: Peccantes coram omnibus corripe, ut caeteri timorem habeant . Quod de his peccatis accipiendum est quae non latent, ne contra Domini sententiam putetur locutus. Ille enim dicit: Si peccaverit in te frater tuus, corripe eum inter te et ipsum. Verumtamen et ipse severitatem correptionis eo usque perducit, ut dicat, Si nec Ecclesiam audierit, sit tibi tanquam ethnicus et publicanus . Et quis magis dilexit infirmos, quam ille qui pro omnibus est factus infirmus, et pro omnibus ex ipsa infirmitate crucifixus? Quae cum ita sint, nec gratia prohibet correptionem, nec correptio negat gratiam: et ideo sic est praecipienda justitia, ut
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑdilectionem operatur incipere uiuere & aliquã diu fidelit̃ aciusteuiu
& postea cadere. neq dehac uita priusqͣ hoceis contingat auferri quorum
si nemini contigisset : tamdiu haberent homines istum saluberrimũtimorẽ
quouitiũ elationds obprimitur donec adxp̃i gratiã qua pie uiuitur per¬
uenirent: deinceps iã securi nũ quã se ab illo. eẽ casuros quae p̃sũptio inisto
ẽptationũ loco non expedit: ubi tanta ẽ. infirmitas ut suꝑbiam possit genera
securitas :: denique etiã hoc erit: sed tunc quod iam est inangelis. etiam
in hominibus erit quando superbia ulla. eẽ non poterit. ccci
ienĩa liquando timore non corripimus nealiquis inde pereat. Cur ñ eti
timore corripimus nealiquis inde plus pereat ::n eq: enim dilectionis uiscera
maiora gestamꝰ quã beatus apłs quidicit corripite inquietas consola mani

Expanded text:
quae per dilectionem operatur, incipere uiuere et aliquandiu fideliter ac iuste uiuere quae per dilectionem operatur, incipere uiuere et aliquandiu fideliter ac iuste uiuere et postea cadere neque de hac uita, priusquam hoc eis contingat, auferri.I quorum si nemini contigisset, tamdiu haberent homines istum saluberrimum timorem, quo uitium elationis opprimitur, donec ad Christi gratiam, qua pie uiuitur, peruenirent, deinceps iam securi numquam se ab illo esse casuros. quae praesumtio in isto temtationum loco non expedit, ubi tanta est infirmitas, ut superbiam possit generare securitas. denique etiam hoc erit; sed tunc, quod iam est in angelis, etiam in hominibus erit, quando superbia ulla esse non poterit. CCLXXE ET GRATIA. Si enim aliquando timore non corripimus, ne aliquis inde pereat, cur non etiam timore corripimus, ne aliquis inde plus . pereat? neque enim dilectionis uiscera maiora gestamus quam beatus apostolus, qui dicit: corripite inquietos, consolamini
Abbreviated transcription (Latin):
per seuerantiã illo qui eos prȩsciuit & p̃distinauit & scđm propositum uocaut
& iustificauit & glorificauit : qđ aut̃ etiam ꝑseueratur isscis sic istadicunt᷑ quasi
cos ꝑseueratur as habeatur incertũ non aliter haec audire debent quibus expedit
non altũ sapere sed timere: quis enĩ ex multitudine fideliũ quamdiu in hac
mortalitate uiuitur innumero predistinatorũ se. eẽ. presumat: quia id occultari
opus ẽ. in hocloco ubi sic cauenda ẽ. elatio ut etiam ꝑsatanȩ angelum nͣ extolletu
sciret ipse in quib: operaret᷑ & uelle & similia multa dicuntur: Nam ꝓpter
huius utilitatẽ secret neforte quis extollatur sed om̃s etiã quibenecurrtimeat
dum occultũ .ẽ. qui perueniant: ꝓpt̃ huiꝰ ergo utilitatẽ secreti credendumi
quosdam defiliis ꝑditionis non accepto dono ꝑseuerandi usq infinẽ infide

Expanded text:
perseuerantiam illo qui eos praesciuit et praedestinauit et secundum propositum uocauit perseuerantiam illo qui eos praesciuit et praedestinauit et secundum propositum uocauit et iustificauit et glorificauit. Quod autem etiam perseueraturis sanctis sic ista dicuntur, quasi eos perseueraturos habeatur incertum, non aliter haec audire debent quibus expedit non altum sapere, sed timere. quis enim ex multitudine fidelium, quamdiu in hac mortalitate,\' uiuitur, in numero praedestinatorum se esse praesumat, quia id occultari opus est in hoc loco, ubi sic cauenda est elatio, ut etiam per satanae angelum, ne extolleretsciret. ipse in quibus operaretur et uelle; et similia multa dicuntur. propter huius utilitatem secreti, ne forte quis extollatur, sed omnes, etiam qui bene currunt, timeant, dum occultum est qui perueniant — propter huius ergo utilitatem secreti credendum\' est quosdam de filiis perditionis non accepto dono perseuerandi. usque in finem in fide,
Abbreviated transcription (Latin):
Siuos filius liber auerit tunc uere libereritis & acceper̃tant t̃ ꝑistã gratiã
libertatẽ ut quã uis quã diuhi uiunt pugnent contra concupiscentias peccatoꝵ
cis que non nulla subrepant ꝓpter quedicałt cotidie : Dimitte nobis debita nr̃ a
non tamepultra seruiant peccata qđ ẽ ad mortem: De quo dicit iohannes apłs
est peccatum admor tẽ ñ ꝓillodico ut roget: dequo peccato qm̃ ñ expres sum
ẽ. possunt multa & diuersa sentiri : Ego autẽ dico ideẽ peccatũ fidẽ quȩ per
dilectionẽ operatur deserere usq: admortẽ : huic peccato ultra non seruium
non prima conditione sicut ille liberi sed ꝑ scđm adã dĩgratia liberati & istalibe¬
atione habentes liberũ arbitriũ quo seruant dõ non quo captiuent᷑ adiabalo
liberatienim a peccato serusfacti iustitiȩ inquastabunt usq infinẽ donante sibi

Expanded text:
si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt tantam per istam gratiam si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis, et acceperunt tantam per istam gratiam libertatem, ut, quamuis quamdiu hic uiuant pugnent contra concupiscentias peccatorum eisque nonnulla subrepant, propter quae dicant cotidie: dimitte nobis debita nostra, non tamen ultra seruiant peccato, quod est ad mortem, de quo dicit Iohannes apostolus: est peccatum ad mortem; non pro illo dico ut roget. de quo peccato, quoniam non expressum est, possunt multa et diuersa sentiri. ego autem dico id esse peccatum, fidem, quae per dilectionem operatur, deserere usque ad mortem. huic peccato ultra non seruiunt, non prima condicione sicut ille liberi, sed per secundum Adam dei gratia liberati et ista liberatione habentes liberum arbitrium, quo seruiant deo, non captiuentur a diabolo. liberati enim a peccato serui sunt facti iustitiae, in qua stabunt usque in finem, donante sibi
Abbreviated transcription (Latin):
uinacatur hic mundus hoc scõꝵ martrria docuer̃. deniq ille & terrente
nullo & insuꝑ contradĩ terrentis imperiũ libͣro usus arbrioñstecit in tan
felicitate intanta non petcandi felicitate : isti aut̃ non dico terrente mundo sedsẽ¬
uiente nestarent steterunt in fide cum uider& illebona p̃sentia quȩ fuerat
relicturus istifutura qua accepturi fuerant non uidere: unde hocnisidonane
illo a quo misericordiã consecuti sunt ut fideles essentã quo acceperan pm̃ non
timoris quo ꝑsequentib cederent seduistutis & caritãs &continentiae quocunc¬
ta minantia cunta inuitantia cuncta crutiantia superarent. illiergo sine
peccato ullodata ẽ cũ qua conditꝰa ẽ uoluntas libera & cã fecit seruire pecca¬
to horũ uero cũ fuis set uoluntas serua peccati liberata ẽ ꝑ illum quidix̃

Expanded text:
uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. denique ille et terrente uincatur hic mundus. hoc sanctorum martyria docuerunt. denique ille et terrente nullo et insuper contra dei terrentis imperium libero usus arbitrio non stetit in tanta felicitate, in tanta non peccandi facilitate, isti autem, non dico terrente mundo, sed saeuiente, ne starent, steterunt in fide. cum uideret ille bona praesentia, quae fuerat relicturus, isti futura quae accepturi fuerant non uiderent? unde hoc, nisi donante illo a quo misericordiam consecuti sunt, ut fideles essent, a quo acceperunt spiritum non timoris, quo persequentibus cederent, sed uirtutis et caritatis et continentiae, quo cuncta minantia, cuncta inuitantia, cuncta cruciantia superarent? illi ergo sine peccato ullo data est cum qua conditus est uoluntas libera, et eam fecit seruire peccato; horum uero cum fuisset uoluntas serua peccati, liberata est per illum qui dixit:
Abbreviated transcription (Latin):
non nisi ꝑseuerantes sint : nonsolum enĩ dixit sine menihil potestis facere : uer
etiam dixit : Nuos meclegistis sed ego elegiuos & posuuios ut catis & fructũ
afferatis & fructus ur̃t maneãt. Quib: uerbis eis non solũ iustitiã uerũ etiã
millã ꝑseuerantiã sededisse monstrauit: xpo enĩ sic eos ponente ut cant& fruc¬
tũ afferant & fructꝰ eorũ maneat. Quis audeat dicere non manebit qui s audeat
dicere forsitan non manebit : sine penitentia enis dona &uocatio dĩ seduocati
fides eorum: sine dubio non deficiet᷑ usq in finẽ: acꝑ hoc ꝑseuerauit usq infin
nec cã nisi manentẽ uitȩ huiꝰ inuenit finis maior quippe libertas ẽ necessaria
aduersus tot & tantastẽptationes quȩ in paradrso ñ fuenit dono ꝑseuera¬
tiae munita atq: firmã uit cũ omnib: amorib: terroribus errorib suis

Expanded text:
non nisi perseuerantes sint. non solum enim dixit: sine me nihil potestis facere, uerum non nisi perseuerantes sint. non solum enim dixit: sine me nihil potestis facere, uerum etiam dixit: non uos me elegistis, sed ego elegi uos et posui uos,\'ut eatis et fructum afferatis et fructus uester maneat. quibus uerbis eis non solum iustitiam uerum etiam in illa perseuerantiam se dedisse monstrauit. Christo enim sic eos ponente, ut eant et fructum afferant et fructus eorum maneat, quis audeat dicere: "non manebit"? quis audeat dicere: "forsitan non manebit"? sine paenitentia sunt enim dona et uocatio dei, sed uocatifides eorum, sine dubio non deficiet usque in finem, ac per hoc perseuerabit usque in finem, nec eam nisi manentem uitae huius inuenit finis. Maior quippe libertas est necessaria aduersus tot et tantas temtationes, quae in paradiso non fuerunt, dono perseuerantiae munita atque firmata, ut cum omnibus amoribus, terroribus, erroribus suis
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit continuo fit beatus: ad iutoriũ ẽ enim nonsolum sine quonon fit uerum
etiã quofit: propter quod dat᷑. Quaꝓpt̃ hoc ad iutorium & quofit ẽ & sine quo non
fit quia &data fuerit hominibeatitudo continuo fitbeatus : & sida tanũq fuerit
nũq erit : Alimenta uero non consequenter faciunt ut homo uiuat. sed tam̃ sine
illis non potest uiuere. primo itaque homini qui in eo bono quo factus erat rectus
acceperat posse non peccare. posse ñ moriposse ipsũ bonũ non deserere.datum
ẽ adiutorium ꝑseuerantiȩ non quofieret ut ꝑseu eraret sed sine quo ꝑliberũ
arbitrium ꝑseuerare non posse. Nunc uero sc̃is in regnũdĩ ꝑ gratiã dĩ p̃ disti¬
atis nontale adiutorium ꝑseuerantiaedatur: sed tale ut eis ꝑseuerantia ipsadonet᷑
non solum ut sine isto dono ꝑseuerantaes. eẽ non possint uerum etiã ut ꝑhocdon ũ

Expanded text:
fuerit, continuo fit beatus. adiutorium est enim non solum, sine quo non fit, uerum fuerit, continuo fit beatus. adiutorium est enim non solum, sine quo non fit, uerum etiam quo fit propter quod datur. quapropter hoc adiutorium et quo fit est et sine quo non fit, quia et si data fuerit homini beatitudo, continuo fit beatus, et si data numquam fuerit, numquam erit. alimenta uero non consequenter faciunt, ut homo uiuat, sed tamen sine illis non potest uiuere. primo itaque homini, qui in eo bono, quo factus erat rectus, acceperat posse non peccare, posse non mori, posse ipsum bonum non deserere, datum est adiutorium perseuerantiae, non quo fieret, ut perseueraret, sed sine quo per liberum arbitrium perseuerare non posset. nunc uero sanctis in regnum dei per gratiam dei praedestinatis non tale adiutorium perseuerantiae datur, sed tale, ut eis perseuerantia ipsa donetur, non solum ut sine isto dono perseuerantes esse non possint, uerum etiam ut per hoc donum
Abbreviated transcription (Latin):
morieris aut ñ potuit bonum deserere cum hoc peccando deseruerit & ideo
mortuus. sit : prima ergo libertas uoluntatis erat posse ñ peccare : Nouis¬
sima erit mult oma ius non posse peccare: primam mortalitas eratposse non
mori. nouissima erit multo maior non possemori prima erat ꝑseueranti&
potestas bonũ posse non deserere: nouissima erit ꝑseuerantiae felicitas bonũ
repos se endeserere numquid quia erut᷑ bona nouis sima potiora atq: meliora :
ideo fuerunt illa prima uel nulla uel parua itemq ipsa adiutoria distinguetlas
aliudẽ adiutorium sine quoaliquid ñfit & aliud ẽ adiutorium quo aliquid fit
Namsine alimentis non possumus uiuere nec tamen cum affluerit alim̃ta
eis fit ut uiuat qui mori uoluerit : Ego adiutorium alimentorumͤ sine quo
nonfit non quo fit ut uiuamus: at uero beatitudo quam non habet homocũdat

Expanded text:
morieris? aut, non potuit bonum deserere, cum hoc peccando deseruerit, et idmorieris? aut, non potuit bonum deserere, cum hoc peccando deseruerit, et idmortuus sit? prima ergo libertas uoluntatis erat, posse non peccare; nouissima erit multo maior, non posse peccare. prima immortalitas erat posse non mori; nouissima erit multo maior, non posse mori. prima erat perseuerantiae potestas bonum posse non deserere; nouissima erit perseuerantiae felicitas bonum non posse deserere. numquid quia erunt bona nouissima potiora atque meliora, ideo fuerunt illa prima uel nulla uel parua? Itemque ipsa adiutoria distinguenda sunt. aliud est adiutorium, sine quo aliquid non fit, et aliud est adiutorium, quo aliquid fit. nam sine alimentis non possumus uiuere, nec tamen, cum affuerint alimenta, eis fit, ut uiuat qui mori uoluerit. ergo adiutorium alimentorum est, sine quo non fit, non quo fit, ut uiuamus. at uero beatitudo, quam non habet homo, cum data
Abbreviated transcription (Latin):
pro iniustitia & reddet bona ꝓmalis gratiam promiustitia & red det
bona probonis gratiam progratia. CCc
Binia Quaedam diuioit pos. Se nonpeccape &NOHpΟSSEpΕC¬
re similiter & demoste ex labro decor peptione & cpatia¬
uiderit &e liberius libero arbitrio quando non potueris seruir e pecca
quae futura erat & homini sicut facta ẽ. angelisscĩs merces meriti nun
aut̃  ꝑ peccatum ꝑdito bonomerito in his quiliberantur : factũ ẽ donũ gratȩ
quaȩ merces meriti futura erat : qua propter bina ista quid int̃ se differat
diligenter & uigilant᷑ intuendũ .ẽ. posse non peccare & nonposse peccare
posse non mori & non posse mori bonum posse non deserere&bonum nonpos se
deserere: potuit enim non peccare primus homo potuit nomori potuit bonũ
non deserere: num quid dicturisumus non potuit peccare quitale habebat
lberum arbitrium aut non potuit mori : Cuidictũ ẽ si peccaueris morte

Expanded text:
pro iniustitia, et reddet bona pro malis, gratiam pro iniustitia, et reddet pro iniustitia, et reddet bona pro malis, gratiam pro iniustitia, et reddet bona pro bonis, gratiam pro gratia. CCLXXXV. BINA QVAEDAM DIVIDIT: POSSE NON PECCARE ET NON POSSE PECCARE. SIMILITER ET DE MORTE. EX LIBRO DE CORREPerit liberius libero arbitrio, quando non potuerit seruire peccato, quae futura erat et homini, sicut facta est angelis sanctis, merces meriti? nunc autem pro peccato perdito bono merito in his qui liberantur factum est donum gratiae, quae merces meriti futura erat. Quapropter bina ista quid inter se differant diligenter et uigilanter intuendum est, posse non peccare et non posse peccare, posse nondeserere. Potuit enim non peccare primus homo, potuit non mori, potuit bonum non deserere. Nunquid dicturi sumus, non potuit peccare qui tale habebat liberum arbitrium? aut, non potuit mori cui dictum est: Si peccaveris, morte
Abbreviated transcription (Latin):
miseretur gratiam dĩ ñ reddentis mala ꝓmalis: sed bona malis fidelit̃
& indubitanter agnoscite. nec ideo auferatis apharaone liberum ar bitriũ
qua multi locis dicit ds̃. Ego induraui pharaonem uel induraui aut indurab.
corpharaonis: Nenim propterea ipsepharao non indurauit corsuum: Nã &
oc de illo legitur quando ablata ẽ. ab aegrptiis crnomia dicente scriptura &
ingrauauit pharao cor suum & isto tempore & uoluit dimittere populum
ac ꝑ hoc & ds̃ indurauit ꝑiustum iudicium: & ipsepharao per liberũ arbitriũ.
cerił ergo estote quia nonerit inanis labor ur̃ sibono ꝓposito proficientes
ꝑ seueretis usq infinem : ds̃ enimqusꝰmodo illis quos liberat ñ reddit scđm operu
eorum. Tunc reddet unicuiq: scđm operaeius, reddet omnino ds̃ & mala pro
ꝓbonis ñ reddet : qm̃ in iustus non est: reddit ergo mala promalis poena

Expanded text:
miseretur gratiam dei non reddentis mala pro malis, sed bona pro malis fideliter miseretur gratiam dei non reddentis mala pro malis, sed bona pro malis fideliter et indubitanter agnoscite. nec ideo auferatis a Pharaone liberum arbitrium, quia multis locis dicit deus: ego induraui Pharaonem uel: induraui aut indurabo cor Pharaonis. non enim propterea ipse Pharao non indurauit cor suum. nam et hoc de illo legitur, quando ablata est ab Aegyptiis cynomyia dicente scriptura: et ingrauauit Pharao cor suum et in isto tempore, et noluit dimittere populum. ac per hoc et deus indurauit per iustum iudicium et ipse Pharao per liberum arbitrium. certi ergo estote, quia non erit inanis labor uester, si in bono proposito proficientes perseueretis usque in finem. deus enim, qui modo illis quos liberat non reddit secundum opera eorum, tunc reddet unicuique secundum opera eius. reddet omnino deus et mala prpro bonis non reddet, quoniam iniustus non est. reddet ergo mala pro malis, poenam
Abbreviated transcription (Latin):
dĩiudicia reuocate quando uidetisinuna causa quã certe habent om̃spo¬
puli hereditariũ malũ trahentes exada huic sub ueniri ut baptiz et᷑ illiñ sub¬
ue niriut in ipsa oblegatione moriat᷑ illũ baptizatũ relinqui inhanc uita quem
presciuit ds̃ impiũ futurum : Istũ uero baptizatũ rapi & ha c uita nemalitia
mutaret intellectum ei & nolite inistis dare miustitiã uel insipientiãdapud
quem iustitiae fons ẽ. & sapientiae : Sed sicut uos exortat᷑ sum ab initio
sermonis huius in quo ꝑuenistis in eo ambulate & siquialit̃ sapitis & hocquo
uobis ds̃ reuelauit : Et si non in hac uitoc certe in altera. Nihil ẽ enim occultum
qđ non reuelabitur: quando ergo auditis dicentẽ dnm. Ego dñs sed uxi
ꝓphetã illum : & qđ ait apłs Cuius uult miseretur &quem uult obduratieoo
quem seduci ꝑmittit ueldurarimala eiꝰ merita credite: in eo uero cuius

Expanded text:
Dei judicia revocate, quando videtis in una causa quam certe habent, omnes paDei judicia revocate, quando videtis in una causa quam certe habent, omnes parvuli haereditarium malum trahentes ex Adam, huic subveniri ut baptizetur; illi non subveniri, ut in ipsa obligatione moriatur: illum baptizatum relinqui in hac vita, 67 quem praescivit Deus impium futurum, istum vero baptizatum rapi ex hac vita, ne malitia mutaret intellectum ejus: et nolite in istis dare injustitiam vel insipientiam Deo, apud quem justitiae fons est et sapientiae; sed sicut vos exhortatus sum ab initio sermonuobis reuelabit, etsi non in hac uita, certe in altera. nihil est enim occultum, quod non reuelabitur. quando ergo audistis dicentem dominum: ego dominus seduxi prophetam illum, et, quod ait apostolus: cuius uult miseretur, et quem uult obdurat, in eo quem seduci permittit uel obdurari mala eius merita credite, in eo uero cuius