comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Icerus. hoc fecit ut iohannes euangelista. auriculam¬
declarat. eodemnimirũ m̃tis ardore quoc& era fecerat:
Sciebat enĩ. quo modo finȩes puniendo seccrilegos mercedem
iusticiae & sacer docii. ꝑ ennis acceperit Luca s aut ceddit qd
dñs tangens auriculã. serui sana uerit eũ : nũquã ergo pixa¬
lli iusto morte infer᷑ ipseꝑsecutoꝵ uulnera sanat Misticȩ
docens &icceos qui in suae morts consensione uulnus animȩ
contraxerant si fructũ penitenłiae dignũ faccerenł soclutẽ pos¬
se mereri: Et nepondens ilis. artillis. taqua adla¬

Expanded text:
rus hoc fecit, ut Joannes evangelista declarat, eodem nimirum mentis amore, quo antea multa fecerat. Sciebat enim quomodo Phinees puniendo sacrilegos mercedem justitiae et sacerdotii perennis acceperit. Lucas autem addit, quia Dominus tangens auriculam servi, sanaverit eum: Nunquid ergo pietaIlli justo mortem inferunt, ipse persecutorum vulnera sanat. Mystice docens etiam eos qui in suae mortis consensione vulnus animae contraxerant, si fructum poenitentiae facerent dignum, salutem posse mereri. Et respondens Jesus, ait illis: Tanquam ad la
Abbreviated transcription (Latin):
ebriantꝰ sic & qui scandoclũ pcociuntur in nocte. & intenebris sus¬
tinent: Nos uero diccemus nox p̃teriit dies aut. cod propinquab
Hoc aliis uerbis in tacharia ꝓpħa scriptũe : & infellor ex ꝑsona¬
ꝓpħie coddmdicit᷑: ꝑcute paestorẽ. & dispacrgentꝰ oues: Sexagesi¬
moquoq oc tauo psedmo quo totus adño canitꝰ huic sensui. con¬
& unꝰ pasto petuuo auit aitei. el noms oçandalizatrue¬
niNT

Expanded text:
inebriantur, sic et qui scandalum patiuntur, in nocte et in tenebris susinebriantur, sic et qui scandalum patiuntur, in nocte et in tenebris sustinent. Nos vero dicamus: Nox praeteriit, dies autem appropinquavit Hoc aliis verbis in Zacharia propheta scriptum est, et n dicitur: « Percute pastorem, et dispergentur oves, » sexagesimo quoque octavo psalmo, qui totus a Domino canitur, huic sensui conet unus pastor. « Petrus autem ait ei: Et si omnes scandalizati fuerint,
Abbreviated transcription (Latin):
celũ denarios fratri. quos sibi debebat. dimitaerenolens
dercemilia talenta sibicedño frustra p̾cabat᷑ remitti: Ne
ieiunũ ab amore conditoris pectus habens: tẽporaliaquȩ¬
lib& pocius in oracione quã eiꝰ uisionẽ requirat : Adnume¬
randus in eis. dequib: ait ipsequia receperꝰ mercedẽsuã : In
imo quippe. cogitacionẽ ponere. quid estaliud quãquȩ¬
dirm ariditasmtis: quiaut intellatu cadestiũ iac ꝑscce de¬
laergiori alimto pinguescuNt: Hac eni pinguedine sorginari
psalmista concupierat. cũdicebat. sicut adipe. & pinguedine
repleatꝰ anima mea : quantũ uero adipsit᷑ dominice passio¬
nis. dispenseccionis ꝑtin& apte . codꝓpicens mortidns in ual¬
le pinguedines. orauit: Quia ꝑuallẽ . humilitatis & pingue¬
dinẽ cacrititis ꝓ nob̾ mortẽ subiit: Humiliauit eni sem& ipsũ
facctus oboediens paetri usq cedmoꝵtẽ: & mociorem acdilec¬

Expanded text:
centum denarios fratri quos sibi debebat, dimittere nolens, centum denarios fratri quos sibi debebat, dimittere nolens, decem millia talenta sibi a Domino frustra precabatur remitti , ne jejunium ab amore Conditoris pectus habens, temporalia quaelibet potius in oratione quam ejus visionem requirat, adnumerandus in eis de quibus ait ipse: Quia receperunt mercedem suam . In imo quippe cogitationem ponere, quid est aliud, quam quaedam ariditas mentis? Qui autem intellectu coelestium jam per sancta desi largiori alimento pinguescunt. Hac enim pinguedine saginari psalmisrepleatur anima mea Quantum vero ad ipsam Dominicae passionis dispensationem attinet, apte appropinquans morti Dominus in valle pinguedinis oravit: Quia per vallem humilitatis et pinguedinem charitatis pro nobis mortem subiit: Humiliavit enim semetipsum factus obediens Patri usque ad mortem . Et majorem hac dilec
Abbreviated transcription (Latin):
onstratur usque hodiȩ. locus g&li sema ceth semani:¬
ni in quodnis orauit codradices monis oliu&i: nunec lȩ¬
sia desuꝑ credificata: Int̾ p̾tatur aut g&liscemani uallispin
guiũ. siue pinguedinũ: quia uero ñ solũdicta. ł operanri
saluatoris: uerũ &iã loca. & tẽpora in quib operatꝰ. & loquitur
mysticis ut sepedictũẽ splena figuris: Cu in more orat dñs.
quacsi tacitenos amon& sublimia tantuorando inquiri
& ꝓcelestib: bonis supplicare debere: Atcũ in uallcorat. &
hoc inualle pinguiũ. siue pinguedinis: ipsius aequac insi nu¬
at. nobhumilitatẽ. sẽꝑinoracionibus. &int̃ne pinguedi¬
nẽ dileccionisee seruandã : nequi uidelic& oransdm ittc¬
taresua merita. in exẽplũ phacrisei suꝑbientis audict quis
potius humili uoce acm̃te ꝓdocm& : dsppicius estomihi
peccatori: nearidũ ad leccione ꝓximi corgestans ad pla¬
candam sibi conditoris graciã. genufletant iuxtacũ qui

Expanded text:
 Gethsemani. Monstratur usque hodie locus Gethsemani, Gethsemani. Monstratur usque hodie locus Gethsemani, in quo Dominus oravit, ad radices montis Oliveti, nunc ecclesia desuper aedific Quod vero non solum dicta vel opera nostri Salvatoris, verum etiam loca et tempora, in quibus operatur et loquitur, mysticis ut saepe dictum est sint plena figuris, cum in monte orat Dominus, quasi tacite nos admonet, sublimia tantum orando inquiri, et pro coelestibus bonis supplicari debere. At cum in valle orat, et hoc in valle pinguium sive pinguedinis, ipsius aeque insinuat nobis humilitatem semper in orationibus, et internae pinguedine dilectionis esse servandam, ne quis, videlicet, orans Deum, jactare sua merita in exemplum Pharisaei superbientis audeat, quin potius humili voce ac mente proclamet: Deus propitius esto mihi peccatori , ne aridum a dilectione proximi cor gestans, ad placandam sibi Conditoris gratiam genu flectat, juxta eum qui
Abbreviated transcription (Latin):
mugalli cocrłũ coeptaẽ : Illoc trina negeccio : adtenderꝰ illi
tres. n quaendo eã cõpl&urus ess& p&rus: sed quaenta foctura
eet. quando coeptura idestquia trina centegellicantum
Quã uiseũ uerb̵ negaNłis apeprimũ coepta : MTe secđ aut gallicantũ
ꝑ actasit tota illoctrina negoccio: Tam̃ coffeccione animi
& timore petri qdẽ primũ tota conceptae: Nec intẽ quan¬
tis morarũ int̃uallis trinauoce enunciatasit cũ coreiꝰ : &iam
ane primũ gcellicantũ tota posreder&. tã magna scilic& soi¬
midine inbibita : ut poss& dñmñ solũ semel &iterũ & ter¬
cio in t̾rogatus negcere: ut reccius diligencius queadtenden
uiderit. ad concupiscendũ: Sic p&rus. quacndo cũq uerbis
eden& timorẽ . quẽ tã uehem tẽ. animoconce perat. aut ꝑdu
rare : poss&: usq cedter ciceni negacionẽ totatrina nega¬
cioei tẽpore. deputando ẽ. quandoeũ trinȩ negoccioni suf¬

Expanded text:
mum galli cantum coepta est illa trina negatio, adtenderunt illi mum galli cantum coepta est illa trina negatio, adtenderunt illi tres, non quando eam conpleturus esset Petrus, sed quanta futura esset et quando quamuis enim uerbis negantis ante primum coepta, ante secundum autem galli cantum racta sit tota illa trina negatio, tamen affectione animi et timore Petri ante primum tota concepta est. nec interest, quantis morarum interuallis trina uoce enuntiata sit, cum cor eius etiam ante primum galli cantum tota possederit, tam magna scilicet formidine inbibita, ut posset dominum non solum semel, sed iterum et tertio interrogatus negare, ut rectius diligentiusque adtendentuiderit ad concupiscendum. sic Petrus quandocumque uerbis ederet timorem, quem tam uehementem animo conceperat, rare posset usque ad tertiam Domini negationem, tota trina negatio ei tempori deputanda est, quando eum trinae negationi suf
Abbreviated transcription (Latin):
ł p&rus decerdore fidei ꝓmit tebact. & seduator quasi ds̃ futura
nouerat : & notioqđ p&rus in nocte neg& & neg& tercio: post¬
quac aut golluscecinit. & decrescentib: tenebris uicinalux min¬
ciatae: conuersus fleuit amarit̃: negoociones sordes loocrimis
locuans: Ne socne arbitrandũ cecontrariũ. quod moercodi¬
cente : priusquã gallus bis uoce dederit: termees negaturus:
C&eri euangdistȩ simplicit̃ dixerꝰ priusquãgallus cał& ter
me negabis : Totecenĩ p&ri negacio trina negoccio ẽ: in eadem
nãq ꝑ monsit negoccione animi ꝓpositoq medoccii. done¬
cedmonitus. quid ei pdictũ sit amaro fl&u. & cordisdolore sa¬
nocr&ur: haecaut tota idẽ trina negeccio si postprimugal¬
licanłũ inciper& foclsũ dixisse. uiderentꝰ ties: Ouidixerꝰ dixis¬
sedim. quod ante quãgallus coentar& tereũ. p&rusce̾t noga¬
turus: Nursus sito tdem trinã negacionẽ centeꝑegiss&. quã
gallus bisuoce dederit. terme negoeturus es: Sedquia anepri¬

Expanded text:
Et Petrus de ardore fidei promittebat, et Salvator quasi Deus futura noverat. Et nota, quod Petrus in nocte neget tertio. Postquam autem gallus cecinit, et decrescentibus tenebris vicina lux nuntiata est. Convelavans. Non est sane arbitrandum esse contrarium quod Marco dicente: « Priusquam gallus bis vocem dederit, ter me es negaturus, » caeteri evangelistae simpliciter dixerunt: « Priusquam gallus cantet, ter me negabis. » Tota enim Petri negatio, trina negatio est. In eadem namque permansit negatione animi, propositoque mendacii, donec admonitus quid ei praedictum sit, amaro fletu et cordis dolore sanaretur. Haec autem tota, id est trina negatio, si post primum galli cantum inciperet, falsum dixisse viderentur tres, qui dixse Dominum quia antequam gallus cantaret, ter eum Petrus esset negaturus. Rursus si totam trinam negationem ante peregisset quam gallus bis vocem dederit ter me negaturus es. Sed quia ante pri
Abbreviated transcription (Latin):
pus n̾erat inminente discrimini. seda sono infidelitatis
& torporemtis: dato aut eis pcepto ut sustinereNTuigilarenti
secu paulolũ ꝓcedens ruit infecciem suã : & humilitatẽ menłis hobi¬
tu ocernis ostendit: etotabat. ut si fieni pos seł transi

Expanded text:
pus non erat imminente discrimine, sed a somno infidelitatis pus non erat imminente discrimine, sed a somno infidelitatis et torpore mentis. Dato autem eis praecepto, ut sustinerent vigilarentque secum, paululum procedens ruit in faciem suam, et humilitatem mentis habitu carnis ostendit. Et orabat ut si fieri posset transi
Abbreviated transcription (Latin):
te corporis demonstrabat: Aequobat affectu ut dicer& sed
torm̃ ñ sicut ego uolo. sed sicut tuuis. suscepit ergo uolunta temia
sus cepit tristicia mei confident̃. tristiciã nomino quice crucẽ¬
p̃dico : meaẽ uoluntas qu&c sua dixꝰ : quia ut homo suscepit tis¬
ticia mea ut homo loquutus ẽ: & ideo ait usic̃ ego uolo seo
sic̃ tuuis: meat̾ tristicia quã meo suscepit. affactu: Ergo ꝓ
medoluit. qui ꝓsenihil habuit qđ doler& & sequestrata
delectacione. diui nitatis a&nȩ tediomeae infirmitatis
afficitur: Tristis in quidest animea usq: ad mortẽ : ñ propter
mortẽ trstis edñs quia eu condicio corporalis affectus n for¬
mido mortis. offendit: Naquicorpus suscepitomnia de¬
buit subire quȩ cor poris suNt : ut esurir& sitir& anger&ꝰ con¬
tnstar& : diuinitas aut cõmutari ꝑ hos nescit affectus: Susti¬
ne tehic. etuicalate. cum pro ces sisse⁊
Pau lulum¬
pau lulum procidit supen ten ram:
p̾cipit sustin&ehic &iugilate n asono ꝓhib& cuius tem¬

Expanded text:
te corporis demonstrabat, aequabat affectu, ut diceret: Sed non sicut ego volo, sed sicut tu. Suscepit voluntatem meam, suscepit tristitiam meam. Confidenter tristitiam nomino qui crucet tristitiam meam, ut homo locutus Et ideo ait: Non sicut ego volo, sed sicut tu vis . Mea est tristitia, quam meo suscepit affectu. Ergo pro me doluit, qui pro se nihil habuit quod dolere Et sequestrata delectatione divinitatis aeternae, taedio meae infirmitatis afficitur. Tristis est, inquit, anima mea usque ad mortem. Non propter mortem tristis est Dominus, quia eum conditio corporalis affectus, non formido mortis offendit. Nam qui corpus suscepit, omnia debuit subire quae corporis sunt, ut esuriret, sitiret, angeretur, contristaretur. Divinitas autem commutari per hos nescit affectus. Sustinete hic, et vigilate. Et cum processisset paululum, procidit super terram. Quod praecipit, sustinete hic, et vigilate, non a somno prohibet, cujus tem
Abbreviated transcription (Latin):
do ftclsitestess̃ siea dicuNł quȩdnm pactũ ȩ dipiçauo
dixis se legimus sed falsustestise qui ñ eodem sensudida in¬
tellegit. quodicundur: dñs enidixerat. d&ẽplo corporis sui:
sod &in ipsis. uerbis calũni aNtur. & paucis additis. ł mutatis
quecsi iustã. caluniã fecciuNł: Saluator dixerat. soluite tẽplũ
hoc: isti cõmutant &aiunt : Ego dissoluã tẽplũ. hoc maenus ac¬
tũ: Uos inquit soluite nego: quia inlicitũe. ut ipsi nob̾ infe¬
ram mortẽ: deinde illiuertunt. & ꝑtriduũ aliud ñmanu
fecctũ aedificabo: ut ꝓpriae d&emplo iudicico dixisse ui¬
deatꝰ: dn saut u tostender& animal. uiuũ & spirans tẽplum¬
dixerat. &ego intriduo. suscitabo illud: Aiudẽ aedificare

Expanded text:
do falsi testes sunt, si ea dicunt quae Dominum dixisse legimus? Sed falsus testis est, qui non eodem sensu dicta intelligit quo dicuntur. Dominus enim dixerat de templo corporis sui. Sed et in ipsis verbis calumniantur, et paucis additis vel mutatis, quasi justam calumniam faciunt. Salvator dixerat: Solvite templum hoc. Isti commutant et aiunt: Ego dissolvam templum hoc manu factum. Vos, inquit, solvite, non ego. Quia illicitum est ut ipsi nobis inferamus mortem. Deinde illi vertunt: et post triduum aliud non manu factum aedificabo, ut proprie de templo Judaico dixisse videatur. Dominus autem ut ostenderet animal vivum et spirans tedixerat, et ego in triduo suscitabo illud. Aliud est aedificare,
Abbreviated transcription (Latin):
m&. p&rus dicit. anima mea pona. ꝓ texp̃sdicit. animami
quiẽ inferior ñtim&: &illequie superior gerit tim̃tis. affec¬
.tũ: Ille eni quocsi homo ui mortis ignorat: isteut quasi dr
in corpore constitutus fragilitate carnis exponit. uteoꝵ qua
sccramitũ incarnacionis cebiuraNt . excludereur impu aes:¬

Expanded text:
anima mea quia inferior non timet et superior gerit timentis affectum. Ille enim, quasi homo, vim mortis ignorat; iste, quasi Deus in corpore constitutus, fragilitatem carnis exponit, ut eorum qui sacramentum incarnationis abjurant, excluderetur impie
Abbreviated transcription (Latin):
sonus infirmitatis nrae: multiaedhuc in firmi contristas
futura morte : sedhicbeauł rectũ cor uitent mortẽ quanłũ possunt¬
S edsinon possunt dicant. quodipsedns non ꝓpt̃ se sed pp̃t nos dixit:
quid eni dix̃: pat sifieri potest transeat a me ccclixiste Eece hoc¬
bes uoluntate. humanã exprersee: uideia ietucor: Sedr

Expanded text:
sonus infirmitatis nostrae? Multi adhuc infirmi contristantur futura morte: sed habeant rectum cor; vitent mortem, quantum possuntsed si non possunt, dicant quod ipse Dominus non propter se, sed propter nos dixit. Quid enim dixit? «Pater, si fieri potest, transeat a me calix iste.» Ecce habes voluntatem humanam expres
Abbreviated transcription (Latin):
& a postolox timore sequente penitercia imp&rauerat corrigendu:
securus de passionesua ꝑgit ced ꝑ secutores & ultro seint̃ ficiendum
pͥb& : dic̃q discipulis. surgite eamus eccequimaerad& ꝓpeest :
lonuos inueniant. quasi tuntes & r&ractanes: ultro ꝑgamus ad
morte ut confidencia & gaudiũ passuriuideant: dedenataut
inaditon eius. signudicens. que cũq osculxlus fue¬
no. ipoee tene te eum. etȩaute ducite. etcuueius deł¬
Id pudens quidem & scelerata confidencia: meegistrũ uocare
&osculũ ei ingerere quem tradeboet: Tamced huc aliquidba¬
quo simulare nos doceat: sed nȩ ꝓdicionẽ fugere udeat᷑: Simi
&illud dauiticũ cõplens: Cũ his quioder᷑ pacem. em̃pacificus

Expanded text:
 apostolorum timorem sequente poenitentia impetraverat corrigendum, securus de passione sua pergit ad persecutores, et ultro se interficiendum praebet, dicitque discipulis: Surgite, eamus, ecce qui me tradet prope est. Non nos inveniant quasi timentes et retractantes, ultro pergamus ad mortem, ut confidentiam et gaudium passuri videant. Dederat autem traditor ejus signum eis, dicens: Quemcunque osculatus fuero, ipse est, tenete eum, et ducitepudens quidem et scelerata confidentia magistrum vocare, et osculum ei ingerere quem tradebat; tamen adhuc aliquid haquo simulare nos doceat, sed ne proditionem fugere videatur, simul et illud Davidicum complens: Cum his qui oderunt pacem eram pacificus
Abbreviated transcription (Latin):
N pos sibilet̾. humanã animã n tẽptari Unde & inoracione
dominica dicimus ne nosinducas intẽptacionẽ qua fenenon
possumꝰ ñtepͥtacionẽ poenitus refutanłes sed uires sustinend
inteptaccionib dep̃cantes: Ergo & in p̃senciarũ ñait Iigla¬
te &orate n&em temini: sed ne in tr&is intẽptacione Hhoc
est. ne tẽ taciouos super&: ultimac &intra suos casus teneat
Uerbigracia martor qui ꝓ confessione dñiscengui ne fudit tepta¬
tis quidem est. sedtẽptccionis ritib ñligctus: Quiaũt negat in
diderint putat se posse consequi : Itaq quartũde ardore
iñtis confidimus: taNłũ deccernis fragilitate timeamus Sel
tam iuxtec a postolũ spucarnis operamorti ficantur: Fads
hiclocus & coduer sũ eutychia nosquidicuNt unã in mediato¬
redĩ & hominũ dño & saluatorenro operacionẽ : unã fuuiss
uolunłatẽ. Cuenidicit sp̃s quidem pruptus coero uero infirmco¬

Expanded text:
Impossibile est humanam animam non tentari. Unde et in oratione Dominica dicimus: Ne nos inducas in tentationem, quam ferre non possumus, non tentationem penitus refutantes, sed vires sustinendi in tentationibus deprecantes. Ergo et impraesentiarum non ait: Vigilate et orate ne tentemini, sed ne intretis in tentationem, hoc est non tentatio vos superet ultima, et intra suos casses teneat. Verbi gratia, martyr qui pro confessione Domini sanguinem fudit, tentatus quidem est, sed tentationis retibus non ligatus; qui autem negat, diderint, putant se consequi posse. Itaque quantum de ardore mentis confidimus, tantum de carnis fragilitate timeamus. Sed tamen juxta apostolum spiritu carnis opera mortificantur. Facit hic locus et adversum Eutychianos, qui dicunt unam in mediatore Dei et hominum, Domino et Salvatore nostro operationem, unam fuisse voluntatem. Cu
Abbreviated transcription (Latin):
inarymis sinceritatis & ueritatis. p̃cipit eẽ ui uendum:
Omniq sẽꝑnisunos desideria terrena: quoe siegypti r&ina¬
cula fugere : & uelut amundana. conuerseccione secre¬
tã solitudine:. it̃ammo n& subire. uirtutũ: et que ne¬
Baut. su̾mis acendotes. etocninȩ. quo modocũ
dolotene nenł. etoccide nea. dice uanł. uut. iudi

Expanded text:
in azymis sinceritatis et veritatis praecepit esse vivendum, omnique semper nisu nos desideria terrena, quasi Aegypti retinacula fugere, et velut a mundana conversatione secreta solitudine iter admonet subire virtutum. « Et quaerebant summi sacerdotes et scribae quomodo Jesum dolo
Abbreviated transcription (Latin):
dtendenoticiã. futuroꝵ qđ paessurus postdies paucos sciat
euan geliusuũ. toto orbe caelebrandũ: Notandũ aut qđ
sicut mceria. gloriã cedeptaẽ. toto orbe quacũq ec de¬
sia sc̃a diffusae deobsequio quod dño prȩdo uocionis exhi¬
buit: Ita econtrario ille. qui obsequio eꝰ d&rahere teme¬
rar alingua ntimuit ꝑfidiȩ nota longe lacteq Instema¬
tus & dosimul atq hominib: merito fecctuse exosus : Sed dns
bonũ laude digna : remunerans futuras. impii contume
las tacendo p̃terut: eliudas scattio this unus dedu¬
o decim abiitadsumos gacendotes. ut ꝓdenet eũ¬
X felix iudas docmnũ qđ ex effusione ungenti sefdcis Uillas¬
se credebat uult magistri p̾cio compenscere ne certe iã
postulat sumã ut saltẽ lucrosa uider&ur ꝓdicio sed qua¬
si uilestradens mancipiũ in potestate emciu posuit quan¬
tũ uellent doere: quod aut dix̃ ab it cedsũmos seccerdotes
ut ꝓder& cu illis ostenditeũ ñ a principib: inuitatũ nͥ ulla

Expanded text:
 sciat Evangelium suum toto orbe celebrandum, Notandum vero quod sicut Maria gloriam adepta est toto orbe quacunque Ecclesia sancta diffusa est, de obsequio quod Domino piae devotionis exhibuit, ita e contrario ille qui obsequio ejus detrahere temeraria lingua non timuit, perfidiae nota longe lateque infamatus, et Deo simul atque hominibus merito factus est exosus. Sed Dominus bonum, laude digna rlias tacendo praeteriit. Et Judas Scariothis unus de duodecim abiit ad summos sacerdotes, ut proderet eufelix Judas, quod ex effusione unguenti se fecisse credebat, vult magistri pretio compensare. Nec certe jam postulat summam, ut saltem lucrosa videretur priditio, sed quasi vile tradens mancipium, in potestate eminentium posuit, quantum vellent dare. Quod autem dixit: « Abiit ad summos sacerdotes, ut proderet eum illis, » ostendit eum non a prin
Abbreviated transcription (Latin):
Derspicuȩ ostendit quaredixerit. dedi Iełpi .s. ẽtuiculet.¬
e aut illo. ł hora nemo scit. neq angeli incaelo nequefilius
nisi pceter : qđ non expediat scire apłis ut pendulȩ expartacio¬
ñis incerto: sc̃ꝑeũ credant ce̾uenturũ que ignorant quan¬
do uenturus sit: & ñ dix̃ quia nescimꝰ quac oradñs uenturus
su : Sedne scitis: p̾mis soque pcctris faemi lices exeplo curr&i¬
ceat consummacionis dion moenifestius doc& dicbis:
lnculate encione scitis eui quando diis domus ue¬
uiat senoanme dia nocte ancali cautu umane:¬

Expanded text:
erspicue ostendit Dominus quare dixerit: De die autem illo, vel hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, neque Pater, quia non expediat scire apostolis, ut pendulae exspectationis incerti semper eum credant esse venturum, quem ignorant quando venturus sit. Et non dixit, quia nescimus, qua hora Dominus venturus sit, sed nescitis. Praemissoque patrisfamilias exemplo, cur reticeat consummationis diem, manifestius docet, dicens: Vigilate ergo; nescitis enim quando Dominus veniat, sero
Abbreviated transcription (Latin):
mo carnalia. tãquã in auralibera spiritaliter uiuit
nediscendat adfimos actus pristine conuerseccionis: neq: ea
docẽ caro: dequadicit. apłs scimꝰ erũ quia sitenestris. do
minr̃a huius habitacionis dissoluatur qđ ȩdificacionẽ

Expanded text:
mo carnalia, tanquam in aura libera spiritualiter vivit, mo carnalia, tanquam in aura libera spiritualiter vivit, ne descendat ad infimos actus pristinae conversationis, neque ea da est caro, de qua dicit Apostolus: Scimus enim quod si terrestris domus nostra hujus habitationis dissolvatur, quod aedificationem
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpinquante: romanobello & exter minio iudoricȩ
gentis oraculo cod monitioms quierant inꝓiuncia xpiani
longius discesserunt ut ecclesicestica narrat historia:
& transior decne. secedentes manebant cedtẽpus inciui¬
tate pellac subtutela agripperegis uidȩoꝵ. cuius in actibus
apłr mtioe quicuea quȩsibi obteperare uolebect. par¬
te iudȩoꝵ. sẽꝑ romanoꝵ imperio subditus agebat: Iuxta
uero sensus spiritales cũ uiderimus abominacione desolacci¬
onis sttere. hubin deb&. hocẽ hereses & flagicia regnare
int̃eos quicȩlestib: misterus uidebant ee consecra ti:
Cũ operantes. iniquitate loquentes in decciũ uiros sangui¬
uũ & dolosos quos abominabitehs pacẽ fideliũ tbare
ꝑpenderim: Tunc quicuq iniuidȩa. hoce in confessione
uere fidei ꝑsistimus. u t̾renis infimis que cectib incencipa¬
ri: sed tanto altius uirtutũ culmdebemꝰ ascendere : quan¬
to plures aemplac. & errabunda uitioꝵ. sequi itinera

Expanded text:
ppropinquante Romano bello et exterminio Judaicae gentis, oraculo admoniti, omnes qui erant in provincia Christiani longius discesserant, ut ecclesiastica narrat Historia, et trans Jordanem sedentes, manebant ad tempus in civitate Pella sub tutela Agrippae regis Judaeorum, cujus in Actibusest, qui cum ea quae sibi obtemperare volebat parte Judaeorum, semper Romanorum imperio subditus agebat. Juxta vero sensus spiritales, cum viderimus abominationem desolationis stare ubi non debet, hoc est haereses et flagitia regnare inter eos qui coelestibus mysteriis videbantur esse consecrati, cum operantes iniquitatem, loquentes mendacium, viros sanguinum et dolosos quos abominabitur Dominus, pacem fidelium turbare perpenderimus, tunc quicunque in Judaea, hoc est in confessione verae fidei persistimus, non terrenis infirmisque actibus mancipari, sed tanto altius virtutum eulmen debemus ascendere, quanto plures ampla et errabunda vitiorum sequi itinera
Abbreviated transcription (Latin):
quia unus exuor̃ melixođ. qui manducat mecumn
pcessione p̾dixerat. &dȩꝓlitore p̃dicit docns locũ peniten¬
ciae: ut cũ intellexiss& sciri cogitaciones suas &occulta
consilia pȩniter& eũ feccti sui: Et tam̃ ñ designat specialit̃
nemooni feste coargutus inpudencior fier&: mittit crimꝰ
innumero ut agat conscius penitenciã : Atilli coe pertuN
coniotati. d dicene ei sincullati. nuquid eco
t certe nouerꝰ. undecĩ apłi. qđ nihil tale c̃ tradñm cogita
rent sed plus credunt magistro quae sibi& timtes fragilita¬
tẽsuã: tristes in t̾rogant depeccato cuius conscienciã. n ha
b̾ mastad& ꝑ seuerat ꝓditor in inclo moenifestius arguit
& tam̃ nom ꝓpriae non designat : Iud ocs ceris c̃tristatis
&rertehentib: manũ. & int̃dicentib cibos orisuo temerita

Expanded text:
ducat mecum. Qui de passione praedixerat, et de proditore praedicit, dans locum poenitentiae, ut cum intellexisset sciri cogitationes suas, et occulta conscientiae, poeniteret eum facti sui. Et tamen non designat specialiter, ne manifeste coargutus impudentior fieret. Mittit crimen in numero, ut agat conscius poenitentiam. At illi coeperunt contristari, et dicere ei singillatim: Nunquid ego? Et certe noverant undecim apostoli quod nihil tale contrent, sed plus credunt magistro quam sibi, et timentes fragilitatem suam tristes interrogabant de peccato, cujus conscientiam non tradet, perseverat proditor in malo, manifestius arguit, et tamen nomen proprie non designat. Judas, caeteris contristatis et retrahentibus manum, et interdicentibus cibos ori suo, temeritate
Abbreviated transcription (Latin):
lia aeboritꝰ quȩstio. quare ilis postresur reccione dixerit. ad
discipulos: Ecce ego uob cũ sũ. usq aed consumacionẽ scłi. &
nuncloquatꝰ meaut ñ semꝑ hacb&is: Sedmihi uidiłur. in
hoc loco depͥsencia. dicerecor porali: qđ nequaqua cueis ttos
futurussit: postresur reccionẽ. quo modo nuno in omni
conuictu. & focmiliari tate. cuiuster memor a postuł ass

Expanded text:
Alia oboritur quaestio, quare Dominus post resurrectionem dixerit ad discipulos: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem mundi; et nunc loquatur, me autem non semper habebitis. Sed mihi videtur in hoc loco de praesentia dicere corporali, quod nequaquam cum eis ita futurus sit post resurrectionem, quomodo nunc in omni convictu et familiaritate. Cujus rei memor Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
buerãt paescha uicino pecrare. uictimas leuigeere tẽpli
legis purificari. ut qsuagni dignifierent: c̃gregantꝰ in e¬
untes consiliũ. quomodo occidant dnm Ntimtes se¬
dicionẽ ut sim plex sermo demonstrat. sedeccuentes neau¬
xilio populi desuis moenib tollatsur: et cũ cẽt dethatu¬
ae in domo simonis lepuosi. et uecum uenet:
surus ꝓomnimundo. & uni uersas naciones suo sanguine
redep turus: moratꝰ in b&hania domo oboedienciae.q:
quondoc fuit simonis lepsi : Nqđ leꝓsus. illo tẽpore ꝑmane¬
r&: sedqui antel ȩpsus postea. cesaluatore mundoctus est
nomine pristino ꝑmanen te: ut uirtuscurantis appareat:
N a& inea talogo. a postoloꝵ cũ pristino uitio. &officio mado¬
us pub liccenus. appellatur: quicer tepublicanus codesierat.
q uidã simont̃ lepiũ uolunt intellegere partẽpopuli quitredid̃¬
ritdño: & ab eocuratoe sit : Simonquog ipstoboedieus dicituo
uenit miulien habeno Matiũ unaeriti. itdi

Expanded text:
buerant pascha vicino parare victimas, levigare templi legis purificari, ut esu agni digni fierent, congregantur ineuntes consilium, quomodo occidant Dominum, non timentes seditionem ut simplex sermo demonstrat, sed caventes ne auxilio populi de suis manibus tolleretur. Et cum esset Bethaniae in domo Simonis leprosi, et recumberet. Passurus pro omni mundo, et universas nationes suo sanguine redempturus, moratur in Bethania in domo obedientiae, quae quondam fuit Simonis leprosi; non quod leprosus illo tempore permaneret, sed quia ante leprosus, postea a Salvatore mundatus enomine pristino permanente, ut virtus curantis appareat. Nam in catalogo apostolorum cum pristino vitio et officio Matthaeus publicanus appellatur, qui certe publicanus esse desierat. Quidam Simonem leprosum volunt intelligere partem populi qui crediderat Domino, et ab eo curata sit. Simon quoque ipse obediens dicitur. « Venit mulier habens alabastrum unguenti nardi
Abbreviated transcription (Latin):
elens sengunẽ inforib istabehe taeru ꝑ transierit: ncepar¬
suri eos. Niul ipsedñs prebens auxiliũ. populostio desuꝑaerti¬
buleta. uus seceramtũ uocabuli sublimius exponenseia¬
sũ.i stoi loliconnisait. Antediem aut fetum paesche sciens
ibis quia uenit &ꝰ hora. ut transeat exhoc mundo aspets
libimenifeste declerat. Ideo solemnitati huus dicnete
gemostie transitũ et̃ uocatũ: qđ cegnꝰdi quipercata mundit¬
leri ineo dedo mundo siue pse transiturus. siuenor iaelubis
tansitu: gua si dẽ aegoptia eẽt seruitute ducturus Hoc ane
uxta uiseris instrum tiscripturã int̾paescha & anncian
ta ie qd paesedia ipsesolus dies appellat᷑ in quo agnꝰ occideb at᷑
adues peĩ: hocequar tadecim aluna primimsis Quinte¬

Expanded text:
idens sanguinem in foribus Israelitarum, pertransierit, nec percusserit eos, vel ipse Dominus praebens auxilium populo suo, desuper ambulaverit. Cujus sacramentum vocabuli sublimius exponens evangelista Joannes ait: Ante diem autem festum Paschae sciens Jesus quia venit hora ejus, ut transeat ex hoc mundo ad Patrem . Ubi manifeste decmystice transitum esse vocatum, quod Agnus Dei qui peccata mundi tolleret, in eo, de hoc mundo sive ipse transiturus, sive nos salubri transitu, quasi de Aegyptia esset servitute ducturus. Hoc sane juxta veteris Instrumenti scripturam inter pascha et azyma distat, quod pascha ipse solus dies appellatur, in quo agnus occidebatur ad vesperam, hoc est quartadecima luna primi mensis. Quinta
Abbreviated transcription (Latin):
tizabit cenaculu auande etuatũ. erbipanateelẽt:¬
ae naculũ magnu̾lex spiritalis ẽ: quȩ de angustiis littere
egrediens: in sublimi locorecipit saluatore: Naquiad¬
huc occidentẽ litteraseruarit: qui ñ aliudinagno. qua
pecus intellexerit: istenimirũ inimis paschastẽ : quia
maiestatẽ sp̃s in uerbisdi cphendere necdũ didicit: At
qui aque bociulũ hocẽgraciae pͥcone indomũ ecdesiae fue¬
rit secutus. hieꝑsp̃m in lustrante suꝑficiem littere. trans¬
cendendo in altontis solatrigxpo refdccionẽ p̃parat: quia cuno¬
ta ł paschȩ seccramta. ł c&eralegis decra ei eẽ scccramta cog¬

Expanded text:
trabit coenaculum grandem stratum, et ibi paratetrabit coenaculum grandem stratum, et ibi parateenaculum magnum lex spiritalis est, quae de angustiis litterae egrediens in sublimi loco recipit Salvatorem. Nam qui adhuc occidentem litteram servaverit, qui non aliud in agro quam pecus intellexerit, iste nimirum in imis pascha facit, quia majestatem spiritus in verbis Dei comprehendere necdum didicit. At qui aquae bajulum, hoc est gratiae praeconem in domum Ecclesiae fuerit secutus, hic per spiritum illustrantem superficiem litterae transcendendo, in alto mentis solario Christo refectionem praeparat: quia cuncta vel paschae sacramenta, vel caetera legis decreta esse sacramenta cog
Abbreviated transcription (Latin):
udiciũ quidem pͥsciȩ diuinitatise. qđ cũ discipulis loquens quid
alibi futurũ sit nouit: pulchrȩ aut. paraturis paschadis¬
cipulis: homo laguena siue iuxta. aliu euangelistã. am¬
phora aꝗ baiulans occurrit: u tostendatꝰ huius paschȩ
mysteriũ ꝓceblucione ꝑfecta munditocius eecȩlebrandũ:
aqua quippe lauacrũ graciae: laguena fragilitatẽ. designat.
coꝵ ꝑ quoseadem. eratgracia mundoministranda: Linde
aiunt haben eni thesaurũ istud inuasis fictilib: : pareNT
ergo pascha discipuli ubiaq: infertꝰ laguena : ut adee tem¬
pus insinuent. qđ cultorib ueri paschȩ typicus delimine
acpostib cruor auferatꝰ. & ced tollenda mundicrimina
uiuifici fontis baptisma conscer&ur: Sequimiaieũ. et
quo cuque intro ienit dicite domino domus. qui
acnacus ter dicit. ubie ue pecciomea. ubi pas cha
cum discipu Lis me is. man du cecn
sacramtis imbui eũ quesuae m̃tis hospicio suscipere. que¬
rentib feccultas danda sign&ur: Et ipseuotis. demors¬

Expanded text:
dicium quidem praesciae divinitatis est, quia cum discipulis loquens, quid alibi futurum sit, novit. Pulchre autem paraturis pascha discipulis, homo lagenam, sive, juxta alium evangelistam , amphoram aquae bajulans occurrit, ut ostendatur hujus paschae mysterium pro ablutione perfecta mundi totius esse celebrandum. Aqua quippe lavacrum gratiae, lagena fragilitatem designat eorum per quos eadem erat gratia mundo ministranda. Unde aiunt: Habemus autem thesaurum istum in vasis fictilibus . Parant ergo pascha discipuli, ubi aquae infertur lagena, ut adesse tempus insinuent, quo cultoribus veri paschae typicus de limine ac postibus cruor auferatur, et ad tollenda mundi crimina vivifici fontis baptisma consecretur. Sequimini eum, et quocunque introierit, dicite domino domusrium, ubi est refectio mea, ubi pascha cum discipulis meis manducem? »  Christi sacramentis imbui, eumque suae mentis hospitio suscipere quaerentibus facultas danda signetur. « Et ipse vobis demons
Abbreviated transcription (Latin):
diuinȩ p̃sidio p̃senciae destituit moenens in illec omnib:
dieb usq ad consũmacione sch Caernis & eni locusꝓpriȩ
t̃ra ẽ : quȩ uelut aed peregrina ductae .: Cũ fe demptore
nr̃m e incelo collecata: deditau̾t seruissuis potestaetem
cuiusq operis quia fidelib: suis concessoc scisps gracia fte¬
cultec tem tribuit bonis operib seruiendi Ianitori quo¬
que prȩcepit ut uigilar&: quioc ordini pastoꝵ. occrec toꝵ
spiritaliũ cõmissesibi e desiae cura sollerti obseruancia
uib& impendere qd aut uoũ dico omtira: dicouigilate
apħ ttentũ & successores eoꝵ rectores nimirũ ecdesiae:
sed & om̃s uigilaere p̾cipimur: Uniuersi icenuas cor¬
diũ nostroꝵ nehostis centiques mceloe suggerendo inrũpat:
in stant̃ seruare iubemur: nenosdormientes dnsueniens
inueniat: sedulo singuli pcccuere debeme: unusquisq eni.

Expanded text:
illa omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Carnis enim locus proprie terra est, quae velut ad peregrina ducta est, cum per Redemptorem nostrum est in coelo collocata. Dedit autem servis suis potestatem cujusque operis: quia fidelibus suis, concessa sancti Spiritus gratia, facultatem tribuit bonis operibus serviendi. Janitori quoque praecepit ut vigilaret: quia ordini pastorum ac rectorum spiritalium, commissae sibi Ecclesiae curam solerti observantia jubet impendere. Quod autem vobis dico, omnibus dico: Vigilate tantum et successores eorum, rectores nimirum Ecclesiae, sed et omnes vigilare praecipimur. Universi januas cordium nostrorum, ne hostis antiquus mala suggerendo irrumpat, instanter servare jubemur. Ne nos dormientes Dominus veniens inveniat, sedulo singuli praecavere debemus. Unusquisque enim
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝓpinquare paessionidicitur eeccepto panegracias egis¬
se ꝑhibaur: Ciracias itaq agit. quiflagella aliene iniqui¬
toctis suscipit: & quinildignũ ꝑcussioni exhibuit humiliter
in ꝑcussione benedicit: Uthinc uidelic& ostendat quidun¬
quisꝙ in flagello culpeꝓpriae feccere debeat : suipse aequa¬
nimiter flagella cul pȩportat alienȩ: Aethinc ostendat
quid incorrepcione facciat subditus sun flagello positus
pactrigracias ecgit. aequalis: et ait illas. hice sancu¬
is meuo nouites tamti. qui pno multis eppundetꝰ:
poenis corpus confirmat: uinu uero sanguine operatur
port& : uinũ dominice cdicis ecqua misc&ur : At testan¬
te eni iohanne cequȩ populisunt: & noꝗ aquã solã neꝗ solũ
uinũ: sic̃ ne granũ frum tisolũ sineaq aedmixcione & confeccion
in panẽ: cuiquã lic& offerre: N&alis uidelic& obleccio quasi
ac pactri offerri. posse confingat: Quod aũt dicit hicẽ saenguis

Expanded text:
appropinquare passioni dicitur, accepto pane gratias egisappropinquare passioni dicitur, accepto pane gratias egisse perhibetur. Gratias itaque agit, qui flagella alienae iniquitatis suscipit; et qui nihil dignum percussione exhibuit, humiliter in percussione benedicit, ut hinc, videlicet, ostendat quid unusquisque in flagello culpae propriae facere debeat, si ipse aequanimiter flagella culpae portat aliena, ut hic ostendat quid in correptione faciat subditus, si, in flagello positus, Patri gratias agit aequalis. Et ait illis: Hic est sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effundetur. Quia panis corpus confirmat, vinum vero sanguinem operatur portet, vino dominici calicis aqua miscetur, attestante enim Joanne, aquae populi sunt . Et neque aquam solam, neque solum vinum, sicut nec granum frumenti solin pane cuiquam licet offerre, ne talis videlicet oblatio, quasi ac Patri offerri posse, confingat. Quod autem dicit: Hic est sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
uũ. qđ in suae redẽꝑcionis memoriã ecclesia. frequenta¬
ie uolebat: Ut uidelic&: ꝓcaerne agni ac sangiui nesuicor¬
poris sanguinisq seccramentũ. substituer&: ipsum que
seee monstrar&. Cui iurauit dñs. & n penitebit eũ tuessa¬
cerdos in a&nũ secđ ordinẽ. melchi sedeh Frangitaut
ipsepane que discipulis porrigit: utostendat corporissui
fraccione ñ absꝗ sua sponte. ac ꝓcuracione uenturã: Sed
delic& panẽ certiquoq gracia seccra menti. prius qua
franger& benedix̃. quianaturã humana quã passurur
adsũpsit : Ipseuna cũ patre & spusco gracia diuinȩ uir¬
tutis impleuit: Benedix̃ paenẽ. & fregit: quia hominẽ ad¬
sũptũ. itamorti subdere dignatus ẽ: uteidiuinȩ in morta¬
litatis ueracit̃ in eẽpotenciã demostrar&: Ideoq uelocus
eũ amorte. resuscitanduee docer&: et accepto calicȩ
cazacias aciens. dediteis. eł pisenꝰ. exillo ocñs.

Expanded text:
vum quod in suae redemptionis memoriam Ecclesiam frequentavum quod in suae redemptionis memoriam Ecclesiam frequentare volebat, ut videlicet pro carne agni ac sanguine, sui corporis sanguinisque sacramentum substitueret, ipsumque se esse monstraret: Cui juravit Dominus et non poenitebit eum: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech . Frangit autem ipse panem quem discipulis porrigit, ut ostendat corporis sui fractionem non absque sua sponte ac procuratione venturam, sed delicet panem certi quoque gratia sacramenti, priusquam frangeret benedixit, quia naturam humanam quam passurus assumpsit, ipse una cum Patre et Spiritu sancto gratia divinae virtutis implevit. Benedixit panem et fregit, quia hominem assumptum ita morti subdere dignatus est, ut ei divinae immortalitatis veraciter inesse potentiam demonstraret, ideoque velocius eum a mortegratias agens, dedit eis, et biberunt ex illo omnes. Cum
Abbreviated transcription (Latin):
tra hit pede: sed pcecien cia dñi nutrit in pudenciã sua. &thies¬
aur:Zat. sibiirã indie ire: poena pͥdicit᷑ ut quẽ pudor ñ¬
uicerat: corrigant denunciata subplicia: Sed& hodiȩ qq̃
accedit : qui insidis in te conditis quipcordi as aliquosce¬
lere pollutis : mrsterioꝵ xp̃ioblacionib: sacroscis partici¬
pare. n m&uit : &ille eni in exeplũ. iudȩfiliũ hoministra
b illud in estimabile & inuio loebile dominicicorporis &
sanguinis. soccram̃tũ. temerare p̾sumit. illednim uendit
quies timore . atꝗ amore neglecto t̃rena ꝓillo. & cceduca
immo &iã crimi nosa diligere &curare conuincitur
possit eẽbenł: nisi ei qui fuerit: Sed simpliciter dictumẽ
multo meliusee ñ sub sisterȩ quã male subsistere : etmnau¬
duçantipus illis. accepit ilispanie ełt enediceus
raecut. d dedit eis eł ait sumite. hocẽ conpus meũ:
initis paschȩ ueris soleniis quȩ in cõ memoracione antiq
deegipto liberacionis populidi agebantꝰ: transut ad no¬

Expanded text:
ni nutrit impudentiam suam, et thesaurizat sibi iram in die irae. Poenam praedicit, ut quem pudor novicerat, corrigant denuntiata supplicia. Sed et hodie quoaccedit, qui insidiis mente conditis, qui praecordiis aliquo scelere pollutis, mysteriorum Christi oblationibus sacrosanctis participare non metuit. Et ille enim in exemplum Judae Filium hom illud inaestimabile et inviolabile dominici corporis ac sanguinis sacramentum temerare praesumit. Ille Deum vendit, qui ejus timore atque amore neglecto, terrena pro illo et caduca, imo etiam criminosa, diligere et curare convincitur. possit esse bene, nisi ei qui fuerit. Sed simpliciter dictum est, multo melius esse non subsistere, quam male subsistere. Et manducantibus illis, accepit Jesus panem, et benedicens fregit, et dedit eis, et ait: Sumite, hoc est corpus meum. Finitis paschae veteris solemnibus, quae in commemoratione antiquae de Aegypto liberationis populi Dei agebantur, transiit ad no
Abbreviated transcription (Latin):
p̃cones simul & confessores impicc crudelitate uexaboct :
et inoms centes. puimũ oporteł. p̾diçati. euancelium:
ocita fuisse. conpl&ũ &desicsticȩ testantꝰ bistoriae: inqui
ae adp̾dicandũ. euangeliũ totosuerint orbedisꝑsi. excep¬
to ia cobo rebedei. &ioccobo fratrediii qui prius in udea ꝓuer¬
bo euangelii scenguinẽ fuderant qmergo nouerat dñs cor¬
doc discipuloꝵ deexcidio ac ꝑdicione suargentis ee. contris¬
tanda hoceos solacio alleuat. ut nossent sibi&iã uidȩis ab¬
uctis socios ñ defore gaudii. regni. quec ȩlestis: Immopli¬
res multo qua deiudȩa periren exomnib: toto orbe nacibnib:¬
co colligendos: Ht cu̾duxe uint uos. tuadentes uolite

Expanded text:
 confessores impia crudelitate vexabat. Et in omnes gentes primum oportet praedicari Evangelium Dei. Hoc ita fuisse completum Ecclesiasticae testantur historiae, in quiae ad praedicandum Evangelium toto fuerint orbe dispersi, excepto Jacobo Zebedaei, et Jacobo fratre Domini, qui prius in Judaea pro verbo Evangelii sanguinem fuderant. Quoniam ergo noverat Dominus corda discipulorum de excidio ac perditione suae gentis esse contristanda, hoc eos solatio allevat, ut nossent sibi etiam Judaeis abjectis, socios non defore gaudii regnique coelestis, imo plures multo quam de Judaea perirent ex omnibus toto orbe nationibuse colligend
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. uineadñs multo tẽpore bibhat : quat uis plurib ramis in
amartudine uitis alienȩ conuersis: quiata & simultisin il¬
la plebe exorbitantib cerectofidei itinere : ñ defuere plurimi
toto legis tẽpore quoꝵpus cogitectib: sumisq uirtutib: dede ta
r&ds: Verũ paesso incarnedno ođ resurgente a mortuis
tẽpus fuit u degorlis illac & figuralis obseruacio cesstcr&. at ea
quȩ sacundũ lit tera gerebantꝰ inspiritalem translata sensũ me¬
lius in nouo testecm̃to iuuaente sci sps graciatenerentꝰ Iturus
ergo. codpcessionẽ dñs ait: Ianbiboo degenimine uitis usq

Expanded text:
rum vinea Dominus multo tempore bibebat, quamvis pluribus ramis in amaritudinem vitis alienae conversis, quia tametsi multis in illa plebe exorbitantibus a recto fidei itinere, non defuere plurimi toto legis tempore, quorum piis cogitationibus summisque virtutibus delectaretur Deus. Verum passo in carne Domino ac resurgente a mortuis, tempus fuit ut legalis illa, et figuralis observatio cessaret, atque ea quae secundum litteram gerebantur, in spiritualem translata sensum, melius in novo testamento, juvante sancti Spiritus gratia, tenerentur. Iturus ergo ad passionem
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta illud beati iob Lignũ hceb& spem. si pcisuĩ fuerit rursũ
uirescit. & ramieiꝰ pullulant: Si senuerit int̾ra radix ei & in
pul uere: mortuũ fuerit : truncus illius cedodorẽ aq germi¬
nauit. & focci& comã. quasicũ primũ plantatũe: Quodubi
facstu uideris diem extremi discriminis &ȩstectẽ uerȩ pacis
acdũcisee in ꝑximo n abiges: Amini dicouotis quo nox
taausibit cene nacio hanc donec ocsistapint:

Expanded text:
juxta illud beati Job: Lignum habet spem, si praecisum fuerit, rursum juxta illud beati Job: Lignum habet spem, si praecisum fuerit, rursum virescit, et rami ejus pullulant. Si senuerit in terra radix ejus, et in pulvere mortuus fuerit truncus illius, ad odorem aquae germinabit, et faciet comam, quasi cum primum plantatum est. Quod ubi factum videris, diem extremi discriminis, et aestatem verae pacis ac lucis esse in proximo non ambiges. Amen dico vobis, quoniam non transibit genera
Abbreviated transcription (Latin):
Subexemplo arboris docuit. consũ maccionis ceduentum
quomodo inquit. cũ teneri fuerint in cerboreficus caulicub:
& gẽma erupit in florem: cortirꝙ folia parturit: intellegi¬
tis aestis coduentũ : & fauonĩ accueris introitũ : itit cu̾onu
hace que scriptas̃ uideritis noliteputare ice cedẽe consũma¬
cionẽ mundi: Sed quasi ꝓhẏmia. & pcursores quosdã ue¬
nire utostendant. qđ ppesit. &inianuis: Potest aũt hat
fruc tificaccio ficiuxta mysticos sensus cltius intellegi : Uide¬
lic& suꝑstitu sinagogȩ quȩ quondã ueniente cdsedno
quia fructũ iusticiae u̾habebat in eis. qui tunc incredub
erant a dña sterelitate dcc̃natae: sed qũo dix̃ apłus quia¬
cecitas exparte fecctaẽ in irł. don& plenitudogenciũ intra¬
r& & sicomĩsirł saluus ent: Cũ hoc ad fuerit tĩpus ut ablata
diutina c&itecte ꝑfidiȩ omis irł. lucẽ recipiat & sedutem
Ouid nisi diusterelis cerbor ficifructũ. quẽ negauerat redd&.

Expanded text:
c et vos, etc. Sub exemplo arboris, docuit consummationis adventum. Quomodo, inquit, cum teneri fuerint in arbore ficus cauliculi, et gemma erumpit in florem, cortexque folia parturit, intelligitis aestatis adventum, et favonii ac veris introitum; ita cum omnia haec quae scripta sunt videritis, nolite putare jam adesse consummationem mundi, sed quasi prooemia et praecursores quosdam venire, ut ostendant quod prope sit et in januis. Potest autem haec fructificatio fici juxta mysticos sensus altius intelligi, videlicet super statu Synagogae, quae quondam veniente ad se Domino, quia fructum justitiae non habebat, in eis qui tunc increduli erant, aeterna sterilitate damnata est. Sed quoniam dicaecitas ex parte facta est in Israel, donec plenitudo gentium intraret, et sic omnis Israel salvus erit . Cum hoc adfuerit tempus, ut ablata diutina caecitate perfidiae, omnis Israel lucem recipiat et salutem, quid nisi diu sterilis arbor fici fructum quem negaverat reddet?
Abbreviated transcription (Latin):
mirũ homines qui& naturȩ sunt & sensu t̃restres ad
huc iudiciũ ꝓturbari: Cuius aspectũ & ipsecȩloꝵ uirtutes
hocẽ angelice. trement potes tates Beato quoq iobtes¬
tante. quidicit: Colũ nȩ caeli contre mescunt. & paueNt
adnutũ esꝰ: Ouidergo facciuNt tabule. quando trement
colũ nȩ : quid uirgulta deserti patitꝰ. cũ cedrus para disi

Expanded text:
natura, vel sensu terrestres, ad  judicium turbari, cujus aspectum et ipse coelorum virtutes, hoc est, angelicae trement potestates, beato quoque Job attestante, qui ait: Columnae coeli contremiscunt et pavent ad nutum ejus. Quid ergo faciunt tabulae, quando tremunt columnae? Quid virgula deserti patitur, cum cedrus paradisi
Abbreviated transcription (Latin):
dedieait illo uel hona. ueno scit tiequeanue¬
li i caelo. neque pilius. nisipater
ceud& cerrius & eo nomius quasi ignorancia incegistri
gloria discipulorsit: & dicunt: nͦꝰ potest equalis te quino¬
uit & qui ignorat : Cũ uõom̃a tẽpora fecerit iłis. hoceuer¬
bũdi: Om̃a enĩ peripsum secctoes & sineipso stectiũe nihilꝰ
Inomnib aut̃ teporib &iãdies uidicusit: quia consequencia

Expanded text:
De die autem illo vel hora nemo scit, neque angeli in coelo, neque Filius, nisi Pater. Gaudet Arius et Eunomius, quasi ignorantia magistri, gloria discipulorum sit: et dicunt: Non potest aequalis esse qui novit, et qui ignorat. Cum vero omnia tempora fecerit Jesus, hoc est Verbum Dei omnia enim per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil, in omnibus autem tempori
Abbreviated transcription (Latin):
& tam̃ in sua sẽꝑ natura seruatꝰ Vnde & ꝑpsalmistũ dicitur
mutabis ea. & mutabuntꝰ: qua quidan ultima. cõmutaci¬
onẽ suã ipsisnobis nunc uicis situdinib: nunciant quib: nr̃is
usib indesinent̃ elt̃naNt: Na t̾ra a sua speciae hiemali. ari¬
ditate deficit: uernaliumore uiridescit: Calĩ quottidiȩ ca¬
ligine noctis obducitꝰ & diurna clocritate renouatꝰ hinc ergo

Expanded text:
et tamen in sua semper natura servabitur. Unde per Psalmistam dicitur: Mutabis ea, et mutabuntur . Quam quidem ultimam commutationem suam, ipsis nobis nunc vicissitudinibus nuntiant, quibus nostris usibus indesinenter alternat. Nam terra a sua specie, hiemali ariditate deficit, vernali humore viridescit. Coelum quotidie caligine noctis obducitur, et diurna claritate renovatur. Hinc ergo
Abbreviated transcription (Latin):
dñs semꝑ in habitare del&tatꝰ : quia uidelic& monsille
ñ infructuosas habere. arbores & siluãsterele: sedoliu&io
gignere solebat : quib: cedrepellendas nocciũ ubras lu men
alitꝰ: soluuntꝰ infirmitates & requies lassis tribuitꝰ: quȩ
cuntta. specialit̃ in adesia fieri ꝓbat ipsa cudic̃ Egoaut sic̃¬
oliua fructifera in domodñi speraui. in mmisericordia dimei:

Expanded text:
Dominus semper inhabitare delectatur? Quia videlicet mons ille non infructuosas habere arbores, et silvam sterilem, sed olivas gignere solebat, quibus ad repellendas noctium umbras lumen alitur, solvuntur infirmitates et requies lassis tribuitur. Quae cuncta specialiter in Ecclesia fieri probat ipsa cum dicit: Ego autem sicoliva fructifera in d