comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pocencie. minabatur aliis. ipse mox sup¬
plicio dedendꝰ extremo. Nec auduuit
eũ qui licet ẜuulꝰ dñi. tam̃ loquebat᷑
otaculũ. qd̾̃ ipsiꝰ ussu regis de qͦ pluri¬
mũ blandiebat᷑ caput amissurꝰ esset
esca auibꝰ derelinquendꝰ. Il ħ te ex¬
emplũ reuocare debebat. ut ꝑfĩdie ñ
crederes. Sũt ⁊ alia exempla. de fas¬
tu ⁊ fragilitate ministroꝵ regalium
que posterioris tẽporis hystoria habet.
Et donec p̾positꝰ erat ⁊ ppositꝰ regis a¬
nimaliũ. Adde si placet muloꝵ hoc
est spadonũ animaliũ. Hic qͦ sacer¬
dotẽ dni detulit ⁊ regẽ fraude commo¬
uit. in sac̾dotis ꝑicłm. Et hic sirꝯerat.
Num m̃tior qñ ⁊ patria ⁊ facta cõue¬
niunt: Ania qͦq acubiculo regis et
ipse p̾positꝰ. dũ inuad̾e eccłas dñi imꝓ¬
ba tem̾icate contendit: popłmq fide¬
lem spoliare ac ꝑsequi. grauibꝰ sacil¬
legia suppliciis expendit. S reu̾tam᷑

Expanded text:
potentiae. minabatur aliis ipse mox suppotentiae. minabatur aliis ipse mox supplicio dedendus extremo nec audiuit eum, qui licet seruulus domini tamen loquebatur oraculum, quod ipsius iussu regis, de quo sibi plurimum blandiebatur, caput amissurus esset,. esca auibus derelinquendus. uel hoc te exemplum reuocare debebat, ut perfidiae non crederes. sunt et alia exempla de fastu et fragilitate ministrorum regalium, quae posterioris temporis historia habet. et Doec praepositus erat et praepositus regis animalium ad disciplinam mulorum, hoc est spadonum animalium. hic quoque sacerdotem domini detulit et regem fraude conmouit in sacerdotis periculum et hic Syrus erat. num mentior, quando et patria et facta conueniunt? Aman quoque a cubiculo regis et ipse praepositus, dum inuadere ecclesias domini inproba temeritate contendit populumque fidelem spoliare ac persequi, grauibus sacrilegia suppliciis expendit. Sed reuertamur
Abbreviated transcription (Latin):
testates ꝑpetuas. S cito hunc locum
p̾tereat dolor ne ipsa cõmemoratioẽ
crudescat: ne ipsiꝰ quidẽ ẜmonis m̃i
meminisse delectat. quẽ tũc tẽporis
uł effuderit dolor uł extorserit eccłie
ꝯtumelia. Admonitꝰ gͦ sui ꝑsomni¬
ũ regisait. Peccatũ meũ recordor. Se¬
ra quidẽ ista est. s utinam uera con¬
fessio. Post peccatũ fateris qd̾ ante
peccatũ cauere debueras. Quã cito
oblit⁊ fueras memor esto mei: Scis
nempe tunc tẽporis hunc fuisse ẜmo¬
oE¬
nẽ s obtimsas aures habeas fastu potẽ¬
cie ⁊ uini ebriꝰ. nõ audiebas u̾ba sobri¬
etatis. Uel nũc memor esto mei. Qui
peccatũ serio fateris. qui rogas ẜuulũ¬
xp̃i cur dñ̃m negas: In ebriare iam
sit cum quo domsti somniũ cuũ: ⁊ sõ¬
masti somniũ. Et ipse p̾positꝰ erat et
p̾positus epularũ regis que ad opꝰ pisto¬
riũ ꝑtinebant. Sublimẽ se eẽ credebat.
quia in potestate habebat panẽ regiũ
Nesciebat multos an fractꝰ eẽ huuis

Expanded text:
testates esse perpetuas. sed cito hunc locum praetereat dolor. ne ipsa commemoratione crudescat; ne ipsius quidem sermonis mei meminisse delectat, quem tunc temporis uel effuderit dolor uel extorserit ecclesiae contumelia. admonitus ergo sui per somnium regis ait: peccatum meum recordor. sera quidem ista est, sed utinam uera confessio. post peccatum fateris quod ante peccatum cauere debueras. quam cito oblitus fueras memor esto mei. scis nempe tunc temporis hunc fuisse seronesed obtunsas aures habebas fastu potentiae et uini ebrius non audiebas uerba sobrietatis. uel nunc memor esto mei, qui peccatum sero fateris. qui rogas seruulum cur dominum negas? inebriare iam  passus sit, cum quo dormisti somnum tuum et somniasti somnium. et ipse praepositus erat et praepositus epularum regis, quae ad opus pistorium pertinebant. sublimem se esse credebat, quia in potestate habebat panem regium: nesciebat multos anfractus esse huius
Abbreviated transcription (Latin):
tos parente. plꝰ diligit si uł sero cog¬
noscant sue salutis auctorẽ. S ꝓpͥoꝵ
conscii delictoꝵ nõ credunt tantam
xp̃i esse miscdiam ut donet pecẽm.
Mremutat in uiriã. Idõ p̾figurabãt᷑
in patriarchis qͥles essent futi̾. Inui
dias fieri. suspicabant᷑. Et ceperũt
ad hominẽ. qui erat supͣ domũ. in ia¬
nua domꝰ causã suã uelle ag̾e. Adhuc
dubitant introire. Ex oꝑibꝰ suis ma¬
lũt iꝰtificari. qͥ causã uolũt astruere ꝙͣ
grãm accipe. Et iõ in portis redargiu¬
unt᷑. Qui aũt fructũ ut̾i uirginalis
expectat: hereditatẽ dm̃ filii m̾cem
negociat᷑. nõ erubescit in porta. s mex¬
itu uite huiꝰ repellit inimicũ. ne ad
altiora ꝓperanti consciꝰ culpe grauior¬
is obsistat. Un de mistice ille respon¬
dit maior domꝰ Et his qui sit intelli¬
ge cũ leg̾is moy sen fidelẽ in tota domo
eiꝰ. Maiores enĩ domꝰ Moyses. petrꝰ.

Expanded text:
tos parente plus diligit, si uel sero cognoscant suae salutis auctorem. sed propriorum conscii delictorum non credunt tantam Christi esse misericordiam, ut donet peccatum, remittat iniuriam. ideoque praefigurabantur in patriarchis quales essent futuri. inuitadias fieri suspicabantur. et coeperunt ad hominem, qui erat supra domum, in ianua domus causam suam uelle agere. adhuc dubitant introire et ex operibus suis malunt iustificari qui causam uolunt adstruere quam gratiam accipere et ideo in portis redarguuntur. qui autem fructum uteri uirginalis expectat et hereditatem domini, filii mercem negotiatur non erubescit in porta, sed in exitu uitae huius repellit inimicum, ne ad altiora properanti conscius culpae grauioris obsistat. unde mystice lUis respondit maior domus. et is qui sit intellege, cum legeris Moysen fidelem in tota domo eius. maiores enim domus Moyses Petrus
Abbreviated transcription (Latin):
gentũ uniꝰcuiꝰq in saccłis nr̃is inuẽimꝰ.
argentũ nr̃m ad pondꝰ retulimꝰ. O
magna misteria: ⁊ euident̾ exp̾ssa. ħ
ẽ dicere. Cur inflamini argentũ uoꝰ
hab̾e ur̃m in sacđis: sepiꝰ usurpatis.
Qd enĩ habetis. qd̃ non accepistis: Si
enĩ accepistis qd głamini. qͣsi nõ acceꝑ¬
itis: iam sat᷑ati estis. diuites facti estiꝰ
mini. Ipse ẽ qui nr̃m ñ querit argẽtũ.¬
ur̃is. Iam sacculi ur̃ argentũ nõ habẽt
qui lutum habebant. Et iõ ur̃ est quia
dicit. Concidisti saccũ meũ. ⁊ industi
me leticiam. Leticie munꝰ ẽ xp̃s. Ipse¬

Expanded text:
acculis nostris inuenimus. argentum nostrum ad pondus rettulimus. o magna mysteria et euidenter expressa! hoc est dicere: cur inflamini? argentum uos habere uestrum in sacculis saepius usurpatis? quid enim habetis quod non accepistis ? si autem accepistis, quid gloriamini quasi non acceperitis? iam saturati estis, diuites facti estis.mini. ipse est, qui uestrum non quaerit argentu sacculis uestris. iam sacculi uestri argentum habent, qui lutum habebant; et ideo uester est qui dicit: conscidisti saccum meum et induisti me laetitia. laetitiae munus
Abbreviated transcription (Latin):
uere corrigiã calciam̃tieiꝰ. Idõ dic̃qui
ht spõsam sponsꝰ ẽ. Amicꝰ aũt spõsi qͥ
stat ⁊ audit eũ: gaudio gaudet. hoc ẽ
cẽ eiꝰ audio nuptialẽ. Ꝙa iã nõ dura
pec̃coꝵ supplicia: dura legis torm̃ta. s
remissionẽ cͥmminũ. uocẽ leticie. sonũ io¬
cunditatis. exultationẽ festi imptiał
audimꝰ. Hic ẽ alligas aduitẽ asinũ

Expanded text:
rrigiam calciamenti eius, ideo dicit: qui habet sponsam sponsus est; amicus autem sponsi, qui stat et audit eum, gaudio gaudet, hoc estcem audio nuptialem, quia iam non dura peccatorum supplicia, dura legis tormenta, sed remissionem criminum, uocem laetitiae, sonum iucunditatis, exultationem festi nuptialis audim
Abbreviated transcription (Latin):
no ꝓpħabat oracło. ut ⁊ ꝑsonã iusti re¬
p̾sentaret ⁊ ppłi: qd̾ d̾s dĩ pacris filius
uentus eẽt int̾ras. qui ⁊ diligeret᷑ a iꝰ¬
tis. ⁊ negaret᷑ a ꝑfidis. Uidebat igͥ futẽ
in carnationis misteria. qui filiũ mite¬
bat ad fr̃s. ut uid̾et si recte sunt oues.
quas oues ds̃ in illo iã tunc patarche
studio requirebat. nͥ eas de quibꝰ ipse
dñs iħs ineugłio dix̃. Nonueni nͥ ad
oues ꝑditas domꝰ isrł̃. Et misit eum¬
inquit in sichem qd̾ int̾ptatione dr̃
humerꝰ. uł deorsũ. Hoc est ad oueͦs qͥ
nõ ꝯuert̾ent᷑ ad dnm: s fugientes a fã¬
cie eiꝰ se au̾terent: qd̾ est ꝓp̾e peccatoriꝰ
Exiit enĩ cam a facie dĩ. Et ꝓpħa dicit.
pͥones eos dorsũ. Iust ꝯ aũt nõ se au̾tit
a dño: s occurrit dicẽs. Odi mei semy
ad dñm. Et isayas dicente dño. quẽ
mutã: Sponte se obtulit dicẽs. E cre
torẽ. quasi leuatꝯ a peccato. poposcit: u su

Expanded text:
no prophetabat oraculo, ut et personam iusti reno prophetabat oraculo, ut et personam iusti repraesentaret et populi, quod dei filius uenturus esset in terras, qui et diligeretur a iustis et negaretur a perfidis. uidebat igitur futurae incarnationis mysteria, qui filium mittebat ad fratres, ut uideret si recte sunt oues. quas oues deus in illo iam tunc patriarchae studio requirebat nisi eas, de quibus ipse dominus Iesus in euangelio dixit: non ueni nisi ad oues perditas domus Istrahel? et min Sychem, quod interpretatione dicitur umerus siue dorsum, hoc est ad eos qui non conuerterentur ad dominum, sed fugientes a facie eius se auerterent, quod est proprie peccatoris; exiit enim Cain a facie dei, et propheta dicit: pones eos dorsum. iustus autem non se auertit a domino, sed occurrit dicens: oculi mei semper ad dominum. et Esaias dicenti domino: quem mittam? sponte se obtulit dicens: ecce torem, quasi leuatus a peccato poposcit usu
Abbreviated transcription (Latin):
patri suo. ⁊ frĩbꝰ eo qd sol ⁊ luna ⁊ un¬
decim stelle adorarent eum. Unde ob¬
uirgauit eũ pat̾ suus dicẽs. Quid:¬
ergo erit hoc uisũ qd̾ sommiasti: Nũ¬
quid uenientes ego ⁊ mat̾ tua. ⁊ fr̃s
tui adorabimꝰ te suꝑ t̾ram: Quis ẽ
ille quẽ parentes ⁊ fr̃es adorauerĩt
maria cũ discipłis adorabãt. dm̃ uerũ
in illo corpores confitentes: de quo so¬
lo dictũ est. Laudate eum sol ⁊ luna.
laudate eũ om̃s stelle ⁊ lum̃. Obuir¬
gatio aũt patris quid significat. nisi
dunt. nec uolũt adorare quasi dnm̃. qr
ex se natũ eẽ cognoscũt: Audiunt itaq
responsa eiꝰ ⁊ nõ intelligũt. legũt ipsi
qd̾ eum sol ⁊ luna laudet᷑. s nolũt cred̾e¬
no: s suo amore nõ fallit᷑. Pietas ĩ eo
pat̾na ñ errat. s errate plebis affẽctus
expͥmit᷑. Nongͦ tanto somno patriar¬
cha ñ credidit. qui utrũq parit̾ gemi¬

Expanded text:
patri suo et fratribus, eo quod sol et luna et unpatri suo et fratribus, eo quod sol et luna et undecim stellae adorarent eum. unde obiurgauit illum pater eius dicens: quidergo erit hoc uisum, quod somniasti? numquid uenientes ego et mater tua et fratres tui adorabimus te super terram? quis est ille quem parentes et fratres adorauerunt mater. cum discipulis adorabant, deum uerum in illo corpore confitentes, de quo solo dictum est: laudate eum, sol et luna; laudate eum, omnes stellae et lumen? obiurgatio autem patris quid significat nisi ddunt nec uolunt adorare quasi dominum, quia ex se, natum esse cognoscunt? audiunt itaque responsa eius, et non intellegunt: legunt ipsi quod eum sol et luna laudant, sed nolunt credeno: sed suo amore non fallitur. Pietas in eo paterna non errat: sed erraturae plebis affectus exprimitur. Non ergo tanto somnio patriarcha non credidit, qui utrumque pariter gemi
Abbreviated transcription (Latin):
liũ pat̾ p̾tulisse uideat᷑. quã ꝓpha mis¬
teriũ. Meritoq uariam sunicã fec̃ ei:
quo significaret eũ diu̾sarum uͥtutũ
amictu. frĩbꝰ p̾ferendum. Deniq in
puero adhuc refulsit diuina gr̃a. Si¬
quidẽ sommauit. Quod cũ alligas¬
set ut sibi uidebat᷑ ꝑ uisũ mani płos
cum fr̃ibꝰ suis surrex̃ mamipulus eiꝰ
suũ. In quo utiq futura dñi iħu est
⁊om̃s scĩ cum resurrexerint ad orabt.
fructũ bonoꝵ oꝑum p̾ferentes sicut
scriptum ẽ. Uenientes aũt uenient
cũ exultatione tollentes mampuloꝰ
suos. I.nde fr̃s licet somnii fidẽ. ꝑ ĩ¬
uidiam derogarẽt. Int̾pretationem¬
a tam̃ eiꝰ ꝓpͥis sermonibꝰ expͥmentes.
rñderunt ei. Numqͥd regnando reg¬
naturus nob̃. aut dñando dñaturus
es nob̾: Regem enĩ uenturũ uisio
illa signabat: quẽ om̃is caro huma¬
n generis inflexo adoret genu. Uidᷤ
aũt ⁊ aliud somnũ. ⁊ narrauit illd̃

Expanded text:
lium pater praetulisse uideatur quam propheta myslium pater praetulisse uideatur quam propheta mysterium, meritoque uariam tunicam fecit ei, quo significaret eum diuersarum uirtutum amictu fratribus praeferendum. Denique in puero adhuc refulsit diuina gratia, siquidem somniauit quod, cum alligasset, ut sibi uidebatur per uisum, manipulos cum fratribus suis, surrexerit manipulus eius suum. in quo utique futura domini Iesu omnes sancti, cum resurrexerint, adorabunt fructus honorum operum praeferentes, sicut scriptum est: uenientes autem ueni ent cum exultatione tollentes manipulos suos. unde fratres, licet somnii fidem per inui- diam derogarent, interpretationem tamen eius propriis sermonibus exprimentes responderunt ei: numquid regnando regnaturus es nobis aut dominando dominaturus es nobis? regem enim uenturum uisio illa significabat, quem omnis caro generis humani inflexo adoraret genu. uidit autem aliud somnium et narrauit illud
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃a. amare libos dulce.⁊ in pensiꝰ ama¬
re p̾dicet. S frequent̾ amor ipse patru¬
is. nͥ mod̾ationẽ teneat: nocet lib̾is si aut
nimia indulgentia dilectũ resoluat.
aut p̾latione uniꝰ cet̾os ab effectu ger¬
manitatis au̾tat. Plus ad quirit᷑ fili¬
o: cui fr̃m adquiritur amor. Hec p̾la¬
ror munificentia patrũ. Hec ditior
hereditas filioꝵ. Iungat libos equal
grã: quos iunxit equalis natura. Luciũ
pietas nescit pecunie: in quo pietatis
dispendiũ est. Quid miraris si ꝓpter
fundũ. aut domũ. oriuntur int̾ fr̃s
iurgia. qñ ꝓpt̾ tunicam int̾ iacob scĩ
filios exarsit inuidia: Quid gͦ rep̾hen¬
dendus iacob quia p̾ferebat unũ cet̾is:
S nec lib̾tatem possumꝰ auferre parẽ¬
tibꝰ ne eos plus diligant: quos plꝰ cre¬
dant mereri. Nec filus resecare debemꝰ
studiũ plus placendi. Deniq ⁊ iacob
illũ plus amabat. in quo maiora uͥtu¬
tum in signia p̾uidebat. ut nõ tam fi¬

Expanded text:
gratia. amare liberos dulce et inpensius amagratia. amare liberos dulce et inpensius amare praedulce, sed frequenter amor ipse patrius, nisi moderationem teneat, nocet liberis, si aut nimia indulgentia dilectum resoluat aut praelatione unius ceteros ab adfectu germanitatis auertat. plus adquiritur filio, cui fratrum adquiritur amor. haec praeclarior munificentia patrum. haec ditior hereditas filiorum. iungat liberos aequalis gratia, quos iuncxit aequalis natura. lucrum pietas nescit pecuniae, in quo pietatis dispendium est. quid miraris si propter fundum aut domum oriuntur inter fratres iurgia, quando propter tunicam inter Iacob sancti filios exarsit inuidia ? quid ergo ? reprehendendus Iacob, quia praeferebat unum ceteris ? sed nec libertatem possumus auferre parentibus, ne eos plus diligant quos plus credant mereri. nec filiis resecare debemus studium plus placendi. denique et Iacob illum plus amabat, in quo maiora uirtutum insignia praeuidebat, ut non tam fi
Abbreviated transcription (Latin):
timonie comes nitor gr̃e. Unde etiam
a parentibꝰ plusꝙ̃ ceten filui dilige¬
batur. s ea res inuidie fuit: qd̾ silentio
p̾tereundum ñ fuit. Hinc enĩ argum̃¬
tum totiꝰ historie ꝓcessit. simul ut ag¬
noscamꝰ ꝑfectũ uirũ nõ mou̾i. ulciscẽ¬
de dolore iniurie. nec maloꝵ rependere
uicẽ. Unde ⁊ dd̾.nt. Si reddidi retribu¬
entibꝰ mͥ mala. Quid aũt ess quo pre¬
ferri ioseph meret̾ ceteris. si aut ledẽtes
lesissz. aut diligentes dilexiss. Hoc e¬
nĩ pleriq faciunt. S illud mirabile si
diligas inimicũ tuũ: qd̾ saluator docet.
Iure gͦ mirandꝰ qui ħ fecit ante eugłm.
ut le sus parceret. ad petito ignosceret.
uendit ꝯ nõ referret iniuriã: s grãm ꝓ
tiam: ⁊ cognoscamꝰ illos nõ nature pͥs¬
tantiores fuisse s obseruationis. Nec
uitia necisse s em̃dasse. Quod sim ui¬
dia ⁊ iã scõs adussis qñtomagis cauẽ dũ
ẽ ne inflãmet peccatores. Instruim᷑ gͥ

Expanded text:
timoniae comes nitor gratiae. unde etiam timoniae comes nitor gratiae. unde etiam a parentibus plus quam ceteri filii diligebatur. sed ea res inuidiae fuit, quod silentio praetereundum non fuit. hinc ergo argumentum totius historiae processit, simul ut cognoscamus perfectum uirum non moueri ulciscendi doloris iniuria nec malorum rependere uicem. unde et Dauid ait: si reddidi retribuentibus mihi mala. quid autem esset quo praeferri Ioseph mereretur ceteris, si aut laedentes laesisset aut diligentes dilexisset? hoc enim plerique faciunt. sed illud mirabile, si diligas inimicum tuum, quod saluator docet. iure ergo mirandus qui hoc fecit ante euangelium, ut laesus parceret, adpetitus ignosceret, uenditus non referret iniuriam, sed gratiam pro tiam, et cognoscamus illos non naturae praestantioris fuisse, sed obseruationis nec uitia nescisse, sed emendasse. quodsi inuidia etiam sanctos adussit, quanto magis cauendum est ne inflammet peccatores? Instruimur ig
Abbreviated transcription (Latin):
uita uetus. norma uiuẽdi
est. Idõq digestam pleniꝰ
accepumꝰ seriem scuiptur¬
arũ: ut dum abraham.
isaac. ⁊ iacob. cet̾osq iustos. legendo cog¬
noscimꝰ. uelut quendam nob̃ in nocen¬
tie tramitere. eoꝵ uirtute reseratum.
firmantibꝰ uestigus ꝑsequamͣ. De qui¬
bꝰ mͥ cum frequẽs tractatꝯ fuerit: hodi¬
e sc̃i ioseph hystoria occurrit. In quo eũ
plurima fuerint gen̾a uirtutũ. tũ pre¬
cipue insigne effulsit castimonie. Iustũ
ẽ igitur ut cũ in abraham didiceritis ĩ¬
pigram fidi deuotionẽ. In isaac sincere
m̃tis puritatẽ. In iacob singularẽ ani¬
mi. laboꝵq pacientiã. ex illa generali¬
tate uirtutũ. in ipsas species disciplina¬
rum intendatis animũ. Nam licz il¬
la diffusiora: tam̃ ista exp̾ssiora sunt
Eoq faciliꝯ mentẽ penetrant: quo ma¬
gis circum sc̃ͥpta ac det̾minata sũt. Sit
castitatis. In eiꝰ enĩ moribꝰ. merꝰ acti¬
bꝯ lucet pudicicia. ⁊ quidã splendet cas¬

Expanded text:
uita ceteris norma uiuendi est, ideoque digestam plenius accipimus seriem scripturarum, ut dum Abraham, Isaac et Iacob ceterosque iustos legendo cognoscimus, uelut quendam nobis innocentiae tramitem eorum uirtute reseratum enitentibus uestigiis persequamur. de quibus mihi cum frequens tractatus fuerit, hodie sancti Ioseph historia occurrit. in quo cum plurima fuerint genera uirtutum, tum praecipue insigne effulsit castimoniae. iustum est igitur ut, cum in Abraham didiceritis inpigram fidei deuotionem, in Isaac sincerae mentis puritatem, in Iacob singularem animi laborumque patientiam, ex illa generalitate uirtutum in ipsas species disciplinarum intendatis animum. nam licet illa diffusiora, tamen ista expressiora sunt eoque facilius mentem penetrant quo magis circumscripta ac determinata sunt. Sit castitatis. in eius enim moribus, in eius actibus lucet pudicitia et quidam splendet cas
Abbreviated transcription (Latin):
tam impii ut frẽm occiderẽt: ⁊ unde tã¬
toꝵ mita patriarcharuĩ. ut lex tribꝰ totiꝰ
pleb̾ eoꝵ uocabuł designaret: Quomo¬
do cũueniunt pietatis nomina. ⁊ scele¬
ris in signia: S ⁊ etiã isti populi. ñ ani¬
mi sui uitio laborabant. Inde om̃is inui¬
dia. inde parricidii meditatio. In uidie
ꝑ figurã. pietatis ꝑ affectũ. Deuiq ru¬
ben ⁊ iudas. germanitatis pia uira seruã¬
tes. de manibꝰ cet̾oꝵ: eum libare cupie¬
bant. Meritoq udas pat̾na benedictio¬
ne p̾fertur cũ dr̃ ei. Adorabunt te filui
patris tui. Catulꝰ leonis uidas.⁊ ipse ex¬
pectatio gentiũ. Quod utiq soli conue¬
nit xp̃o. cui repositũ fuit ut adoraret᷑ a
frĩbꝰ ⁊ expectaret᷑ a gentibꝰ. lauaret ĩ
uino stolam suam. ꝓpͥi corporis passione.
quia carnẽ suã nulla peccati labe mac¬
ulaint. Aser qͦ non utiq sͥ conueĩre
credebat. Aser pinguis eiꝰ panis. ⁊ ip̃e
aser cũ pͥncipibꝰ. Quid uerd ipse ioseph

Expanded text:
 ut fratrem occiderent? et unde tantorum merita patriarcharum, ut lex tribus totius plebis eorum uocabulis designaret ? quomodo conueniunt pietatis nomina et sceleris insignia ? sic etiam isti typo populi, non animi sui uitio laborabant. inde omnis inuidia, inde parricidii meditatio: inuidia per figuram, pietas per adfectum. Denique Ruben et ludas germanitatis pia iura seruantes de manibus eorum liberare eum cupiebant, meritoque ludas paterna benedictione praefertur, cum dicitur ei: adorabunt te filii patris tui. catulus leonis Iuda et ipse expectatio gentium. quod utique soli conuenit Christo, cui repositum fuit ut adoraretur a fratribus et expectaretur a gentibus, lauaret in uino stolam suam proprii corporis passione, quia carnem suam nulla peccati labe maculauit. Aser quoque non utique sibi conuenire credebat Aser, pinguis eius panis et ipse Aser cum principibus. quid uero ipse Ioseph,
Abbreviated transcription (Latin):
nium quantam disca¬
mus parentibꝰ de fer¬
re reu̾entiam: cũ legi¬
mus qm̃ qui bene dice¬
batur a patre benedictꝰ erat.
et qui maledicebatꝰ maledictus
erat: Iclõ hanc parentibꝰdona
caretur. Prerogatiua gͥ paren¬
Etum: disciplina ẽ filioꝵ. Honora
gͦ patrẽ ut benedicat te. Honora pa¬
trem pius ꝓpt̾ grãm. ingratꝰ ꝓpter cimorẽ.¬
Et si pauꝑ ẽ pat̾. nõ habet diuicia¬
rum copias: quas relinquat filiiᷤ.
h̃t tam̃ ultime benedictionis here¬
ditatem qua scĩficationis opes suc¬
cessoribus largiantur. Et multo
plus ẽ beatum. quã diuitẽ fieri. fe¬
stinabat ioseph sumere benedictio¬
nẽ. Deniq ⁊ filios suos obtulit. ma¬
nassen ⁊ esfrẽ. quos benedix̃ iacob.

Expanded text:
nium quantam discimus parentibus deferre reverentiam, cum legimus, quoniam qui benedicebatur a patre, benedictus erat; et qui maledicebatur, maledictus erat? Ideo hanc parentibus gracaretur. Praerogativa parentum, disciplina est filiorum. Honora ergo patrem, ut benedicat te; honoret patrem pius propter gratiam, ingratus propter etsi pauper est pater et non habet diuitiarum copias, quas relinquat filiis, habet tamen ultimae benedictionis hereditatem, qua sanctificationis opes successoribus largiatur. et multo plus est beatum quam diuitem fieri. festinabat-Ioseph sumere benedictionem. denique et filios suos optulit Manassem et Ephraem, quos benedixit Iacob,
Abbreviated transcription (Latin):
sione dixerũt. Nob̃ ñ licet int̾fic̾e quẽ¬
quã. aut ẜmo dñi iħu impleret᷑. sig¬
nificans qua morte moreret᷑. Iam tũc
gͦ crucis future p̾figurabat᷑ insigne:
simł ⁊ qd̾ exutꝯ ẽ tunica idest carne ꝙͣ
ad sũpsit. exutus ẽ decorã diu̾sitatẽ uir¬
tutũ. Ergo tunica eiꝰ id ẽ caro. nõ di¬
uinitas ciuentata ẽ: ⁊ indum̃tũ erꝰ¬
carnis. non imortalitatẽ uite au ferre
potuerunt. Hanc tunicam uidaice bes¬
tie cruentauerũt. ille d ͥe quibꝰ dic̃. Ec̃¬
ce ego mitto uos sic oues int lupos. Qd
aũt lacꝯ sicꝰ erat. quid mirũ siuideoꝵ

Expanded text:
licet interficere quemquam, ut sermo Iesu inpleretur significans qua morte moriturus esset. iam tunc ergo crucis futurae figurabatur insigne, simul et quod exutus est tunica, id est carne, quam adsumpsit, exutus est decora diuersitate uirtutum. ergo tunica eius, id est caro, non diuinitas cruentata est et indumentum ecarnis, non inmortalitatem uitae auferre potuerunt. hanc tunicam Iudaeicae bestiae cruentauerunt, illae de quibus dicit: ecce ego mitto uos sicut agnos inter 5 lupos. quod autem lacus siccus erat, quid miru
Abbreviated transcription (Latin):
in dothaym.⁊ p̾uiderũt illũ de lon¬
ge uenientẽ. ante ꝙͣ ad ꝓpiaret ad illoᷤ
et in seuiebat ut occiderẽt eũ. Merto
longe erant. qui erant in defectione: ⁊
idõ in seuiebant. quia his nõ ad ꝓpiaue
terant: qui parricidiũ cogitabant. Ecce
inquiunt somniator ille uenit. Nũc gͦ
uenite occidamꝰ eũ. Nonne hec u̾ba di¬
cebant. qui de parricidali sacrilegio cogi
derunt ingenesi. Et uidebimꝰ quid er̃
somnia illiꝰ. Hoc scuiptum ẽ de ioseph.

Expanded text:
in Dothaim: Et praeviderunt eum de lonin Dothaim: Et praeviderunt eum de longe venientem, antequam appropiaret ad illos, et insaeviebant, ut occiderent illum . Merito longe erant, qui erant in defectione, et ideo insaeuiebant, quia iis non adpropiauetinquiunt, somniator ille venit: nunc ergo venite, occidamus eum . Nonne haec verba dicebant, qui de parricidali sacrilegio cogitderunt in Genesi: Et videbimus quid proderunt somnia illius . Hoc scriptum est de Joseph,
Abbreviated transcription (Latin):
ocdi mei salutare tuũ. Et zacheus hinc
pͥmũ sue p̾rogatiuã m̃dationis inueĩt.
qd̾ in arborẽ ut xp̃m uideret ascendit.
Ergo ioseph a patre ẽ missꝰ ad fr̃s. ab il¬
lo magis patre. qui filio ñ peꝑcit. s pro
quo scriptũ ẽ. Ds̃ filiũ suũ mutens in
similitudinẽ carnis peccati. Errabat
inqͥt ioseph qr fr̃s suos inuenire nõ po¬
terat. Non in m̾ito errabat. qui quere¬
bat errantes. Eos enĩ agnoscit dñs qͥ
sunt ipsiꝰ. Deniq ⁊ iħs fatigatꝰ ex i¬
tinere: sedebat sup̃ puteũ. Fatigabatꝰ
qr ñ inueniebat dĩ ppłm quẽ querebat.
Exierat enĩ a facie diĩ. Qui enĩ culpã
sequitꝰ exit a xp̃o. Peccator exiit ustus
intrauit. Deniq adam se peccator abs¬
condit. Iust ꝯ aũt dic̃. Intret oro mea
onẽ. Ubi enĩ est nisi in defectione qͥ
dm̃ deserit: Nec mirũ si deficiebant
qui ñ audiebant dicentẽ. Nenite ad
me om̃s qui laboratis ⁊ ho. ioneraties¬
tis ⁊ ego uos reficiã. Henit gͥ ioseph

Expanded text:
i mei salutare tuum. et Zacchaeus hinc primum suae praerogatiuam commendationis inuenit, quod in arborem, ut Christum uideret. ascendit. ergo Ioseph a patre est missus ad fratres, ab illo magis patre, qui filio proprio non pepercquo scriptum est: deus filium suum mittens in similitudinem carnis peccati. Et errabat, inquit, Joseph, quia fratres suos inuenire non poterat. non inmerito errabat, qui quaerebat errantes; eos enim agnoscit dominus qui sunt ipsius. denique et Iesus fatigatus ex itenere sedebat super puteum. fatigabatur, qui non inueniebat dei populum, quem quaerebat; exierat enim a facie domini. qui enim culpam sequitur exit a Christo. peccator exit. iustus intrat. denique Adam se peccator abscondit, iustus autem dicit: intret ratio mea onem. ubi est enim nisi in defectione qui deum deserit? nec mirum si deficiebant qui non audiebant dicentem: uenite ad me omnes qui laboratis et onerati estis, et ego uos refic
Abbreviated transcription (Latin):
Pluris ⁊ illi ualet. qui plus habet gr̃e
S etiã cui plus data sũt. plurisualet. qr
cui plus remissũ ẽ: plus diligit. sic̃ ipse
dñs in eu̾glio ꝓnnciauit de illa mu¬
liere. q̃ suꝑ ei pedes esfũdit unguentũ
et lacrimis lauit. ⁊ capilł sius tersit. ⁊
oculis siccauit de q̃ ait ad simonem. ꝓ¬
pter qd̃ tibi dico remissa sũt ei peccata
eiꝰ multa: qm̃ dilex̃ multũ. Cui autẽ
minꝰ dimittit᷑ minꝰ diligit. Int̾dum
du̾sitates p̾ci nõ solum qnͣtitatis hñt.
s eciã mun̾i ee p̾ssionẽ sic̃ habes de un¬
guento. quod ad sepeliendũ se dñis iħs
fusum eẽ memorauit. Scriptũ ẽ dicẽ¬
te iuda. Potuit ħ uenũdari denaruiᷤᷤ
tio crucis exp̾ssa ẽ. Itaq hic qͦr diuer

Expanded text:
pluris et illi ualet qui plus habet gratiae. pluris et illi ualet qui plus habet gratiae. sed etiam cui multa donata sunt pluris ualet, quia cui plus remissum est plus diligit, sicut ipse dominus in euangelio pronuntiauit de illa muliere, quae super eius pedes effudit unguentum et lacrimis lauit et capillis suis tersit et osculis siccauit, de qua ait ad Simonem: propter quod dico tibi: remissa sunt ei peccata eius multa, quoniam dilexit multum. cui autem minus dimittitur minus diligit. interdum diuersitates pretii non solum quantitatis habent, sed etiam numeri expressionem, sicut habes de unguento, quod ad sepeliendum se dominus fusum esse memorauit, ut scriptum dicente Iuda: potuit hoc ueniri denariis tio crucis uidetur expressa. ita hic q
Abbreviated transcription (Latin):
lus equaret. Compensat᷑ gͦ in pat̾archi
inuidia ꝑ gr̃ãm. qui ⁊ exacusantur ad
pa. ⁊ reuelationis muere consecrant᷑
Non enĩ tam culpabile ẽ dixisse que
plebis sunt. quã beatũ uidisse que xp̃i st̃
Subierunt ꝑsonã peccatoris popłi. ut
aboleuit gr̃a: grãm culpa ñ minuit.
int̾pretationis habet nom̃ ioseph. nisi
qd̾ diuinã grãm significet. ⁊ exp̾ssionẽ
dĩ sũmi: Quis gͥuenditur nͥ ille qui cũ
informa dĩ eẽt nõ rapuã arbitratꝰ ẽ.¬
se esse equalẽ dõ s sem ipsũ exmaniũ
formã serui accipiens. Neq enĩ nos
eũ emissemꝰ nisi uendidissẽt sui. Ma¬
le uendiderunt. perꝰ emerũt. Uẽdide¬
runt negociatoribꝰ boni odoris. emer̃
a ꝓditoribꝰ. Uendidit enĩ uidas.eme¬
runt hismahelite qui significant᷑ lati¬
na int̾pretatione odio habentes dm̃ su¬
minꝰ aliis amplia fides ementis: ĩcre¬
mentum ẽ m̾cis. Religiosiori. p̃ciosior
ds̃. Peccatori. inp̾ciosior ẽ redemptio.

Expanded text:
 in patriarchis inuidia per gratiam, qui et excusantur a culpa et reuelationis munere consecrantur. non enim tam culpabile est dixisse quae plebis sunt quam beatum uidisse quae Christi sunt. subierunt personam peccatoris populi, utaboleuit gratia, gratiam culpa non minuit. interpretationis habet nomen Ioseph nisi quod diuinam gratiam significet et expressionem dei summi? quis igitur uenditur nisi ille qui, cum in forma dse se aequalem deo, sed semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens? neque enim nos eum emissemus, nisi uendidissent eum sui. male uendiderunt, peius emerunt. uendiderunt negotiatoribus, bonum odorem emerunt a proditoribus; uendidit enim Iudas, emerunt Ismahelitae, qui significantur Latina interpretatione odio habentes deum suminus, aliis amplius. fides ementis incrementum est mercis. religiosiori pretiosior deus, peccatori pretiosior est redemptor.
Abbreviated transcription (Latin):
hominẽ ad bestias pugnaui ephesi. qͥd
in ꝓdest si mortui ñ resurgent: ⁊ quoni
amꝰ suã non sine effectu ꝓfectionis illoꝵ
puidet: gaudensineis ad meliora Sc̃p¬
tis hortatur deurbis rome custodia: qr
siemens ab ihosolimis in custodia sub
fideiussore intellegit᷑ egisse: manes ex¬
tra castra in conductri suo.¬

Expanded text:
hominem, ad bestias pugnavi Ephesi, quid mihi prodest, si mortui non resurgunt ? Et quoniam pugnam suam non sine effectu perfectionis illorum praevidet, gaudens in eis, ad meliora scriptis hortatur de urbis Romae custodia; quia veniens ab Hierosolymis in custodia sub fidejussore intelligitur degisse, manens extra castra in conductu suo
Abbreviated transcription (Latin):
solũ se s ⁊ om̃s gentiũ eccłas. Gr̃as his
refert cangẽs ⁊ romanosut his obediant
quos ad ꝓfẽctum gentiũ audiunt labor¬
are ad exhortandam fidẽ in xp̃o. Quos in
tantũ laudat ut & ꝑicla ꝓ eo pati ñ abiui¬
erint. In imicicias enĩ ⁊ iudeoꝵ et falso¬
rũ fr̃m subicere ñ asꝑnati sũt. Dum mo¬
do apłoꝵ obsequiis ⁊ karitate uiuarent.
Falsi fr̃s hi erant qui credentes in xp̃mle¬
gem tam̃ ẜuandã dicebant. Nõ suffice̾
ad plenũ salutis effẽctũ xp̃m docentes qͥ
batur. Horum etiã domesticos ⁊ uerna¬
dos salutat quos eccłam appellat. quia
necum dilectum meuͣ quiẽ p̾mituus
asie in xp̃o. Huius epheneti etiã presẽtẽ
cerent. Salutate mariã que multũ labo¬
rauit in uob̾. Cõmonet uos noĩe marie
quã intelligimꝰ. aderhortationẽ illorum
os. qui suit in signes in aplis. qui aute me
fuerũt in xp̃o ihu. Hos cognatos ⁊ iuxta

Expanded text:
solum se, sed et omnes gentium Ecclesias gratias his solum se, sed et omnes gentium Ecclesias gratias his referre, tangens et Romanos, ut his obediant, quos ad profectum gentium audiunt laborare ad exhortandam fidem in Christo. Quos in tantum laudat, ut pericula pati pro eo non abnuerent; inimicitias enim et Judaeorum et falsorum fratrum subire non aspernati sunt, dummodo Apostolum obsequiis et charitate juvarent. Falsi fratres ii erant, qui credentes in Christum; Legem tamen servandam dicebant, non sufficere ad plenum salutis effectum Chrisbatur. Horum etiam domesticos et vernaculos salutat, quos Ecclesiam appellat; quia netum dilectum mihi, qui est primitivus Asiae in Christo. Hujus Epaeneti etiam praesentem cerent. Salutate Mariam, quae multum laboravit in vobis. Commonet 109 hos nomine Mariae, quam intelligimus ad exhortationem illorum os, qui sunt insignes in apostolis, qui ante me fuerunt in Christo Jesu. Hos cognatos et juxta
Abbreviated transcription (Latin):
amputata om̃i discordia erroris huma¬
ni ostendit ac dedit quid uerũ sit ut ĩ ip¬
sa u̾itate maneant pacifici. Foeben ueni
entẽ iñdat sororẽ. Cõmunẽ id ẽ dilig̾e̾
tram eẽ cenchris. Et qui multis aduitori¬
o fuit. Digne istam dic̃ adiuuandã ꝑegri¬
nationis causa. Ut aũt sine int̾missioe
excipiendã illã ⁊ ad descendendã illi in
necessitate si ꝓueniss suade̾. etiã s̃ illam
ad funsse testatur. Ut qnͣto subluior ꝑso¬
na eiꝰ cet̾is ẽ. tanto magis reddi huic debi¬
tum obsequiũ ꝑ karitatẽ ostend̾et. Sa¬
lutate aquilã ⁊ priscillã socios laboris:
fuert excitatꝰ in scripturis abistis tamẽ
uiam diũ diligentiꝰ instructꝰ ẽ. Idõ soci¬
os laboris sui dic̃ eos s in xp̃o ihu cooꝑa¬
rii enĩeiꝰ fuer̃ in eu̾głio. Aquila uis pris¬
cille ẽ. quos ñ ociose romam uenisse ma¬
nnfẽstum ẽ. Propensiores enĩ erant in
dĩ deuocione. Nam ad confirmationem
mam fuisse uitellegint᷑. Unde dic̾. Nõ

Expanded text:
istus, qui, amputata omni discordia erroris humani, dedit ac ostendit quid sit verum, ut in ipsa veritate maneant pacifici. CAPUT XVIentem commendat sororem communem, id est, de Lege: tram esse Ecclesiae Cenchris; et quia multis adjutorio fuit, digne ipsam dicit adjuvandam peregrinationis causa. Ut autem sine intermissione excipiendam illam et assistendum illi in necessitate, si pervenisset, suaderet, etiam sibi illam adfuisse testatur; ut quanto sublimior persona ejus caeteris sit, tanto magis reddi huic debitum obsequium per charitatem ostenderet. Salutate Aquilam et Priscillam adjutores fuerit exercitatus in scripturis, ab istis tamen uiam Domini diligentius instructus est. Ideo socios laboris sui dicit eos, sed in Christo Iesu. Cooperarii enim eius fuerunt in Euangelio. Unde praecillae est, quos non otiose Romam venisse manifestum est, propensiores enim erant in Dei devotione: nam ad confirmationem his fuisse intelliguntur. Unde dicit non
Abbreviated transcription (Latin):
dõ deuotam. cũ qua multi eeñt colẽtes
dm̃. quibꝰ fides ñ negaretur ut quod
deferrent de cornthiis uerũ eẽt qd con¬
tentiones eeñt int̾ eos. Contentiones
int̾ eos ẽẽ dixerunt. ut ostend̾ent diu̾¬

Expanded text:
Deo devotam, cum qua multi essent colentes Deo devotam, cum qua multi essent colentes Deum, quibus fides non negaretur; ut quod deferrent de Corinthiis, verum esset, quod contentiones essent inter eos. Contentiones inter eos esse dixit, ut ostend
Abbreviated transcription (Latin):
rant. reu̾terentur ad ceptã fidẽ quan
uidebant in his laudati qui ĩ illa ꝑseu̾¬
abant. Eño sint inuob scismata. sitis ãt
ꝑfecti in eodẽ sensu. ⁊ in eadẽ scientia. ꝑ¬
fectos uult eos ẽẽ ineodẽ sensu quẽ illiꝰ
tradiderat ut nõ discre parẽt ad illorũ e¬
nim exemplũ quos supͣ laudat hos ꝓ¬
uocat uͭ hoc sentiant ac defendant. P¬
latum ẽ enĩ mͣ de uob fr̃s abhis qui sũt
cloes. qd contentiones sut int̾ uos. Quã¬
ius euersi fuerant tam̃ fr̃s illos appellat.
Sic̃ & in ysaia ꝓpħa dic̃ ds̃ ad illos qui
secum erant ut eis qui pseudo ꝓpħis cre¬
debant dicerent fr̃s nr̃i eritis uos. ut ꝑ
id nõ dissentirent ab eis qĩ fr̃s. Qd̾ autẽ
dic̃ ab his qui sũt does aliquibꝰ uiden¬
tur homines eẽ manentes ⁊ fructi ficã¬
tes infide dĩ. aliquibꝰ uidet᷑ locus eẽ ut
puta sidicatur abhis qui sũt antiochi¬
e aliquibꝰ aut uidetur feminã fuisse

Expanded text:
rant, reverterentur ad coeptam fidem, quam rant, reverterentur ad coeptam fidem, quam videbant in his laudari, qui in illa perseverabant. Et non sint in vobis schismata, sitis autem perfecti in eodem sensu et in eadem scientia. Perfectos vult eos esse in eodem sensu, quem illis tradiderat, ut non discreparent. Ad illorum enim exemplum, quos supra laudat, hos provocat; ut hoc sentiant ac defendant. Perlatum est enim mihi de vobis, fratres, ab iis qui sunt Chloes, quod contentiones inter vos sint. Quamvis eversi fuerant, tamen fratres illos appellat; sicut et in Esaia propheta dicit Deus ad illos, qui secum erant, ut eis qui pseudoprophetis credebant, dicerent: Fratres nostri eritis vos ; ut per id non dissentirent ab his, quasi fratres. Quod autem dicit: Ab iis qui sunt Chloes; aliquibus videntur homines esse manentes et fructificantes in fide Dei: aliquibus videntur locus esse, ut puta si dicatur: Ab iis qui sunt Antiochiae: aliquibus autem videtur feminam fuisse
Abbreviated transcription (Latin):
Qui enĩ int̾ tot discrimina sensuum
⁊ ꝑturbationes diu̾sitatum ĩmutari
minime potuer. ꝓcul dubio in eodẽ ma¬
suros se ostendũt. Cum hos laudat. il¬
los qui errore pseudo apłoꝵ deprauati
fuerant inuitat. Dum horum enĩ fidẽ
p̾dicat illos ad penitentiã uocat. Fideliᷤ
sis ⁊ fide dĩ: Iuia ñerit alit̾ quã dixit.
filios nos ad optatos sͥ credentes in xp̃m.
hoc enĩ nos donat qd̾ credimꝰ. ut qui a
credimꝰ xp̃m filiũ eẽ dĩ. hoc nos ẽẽ in-¬
cipiamus. mansuri in eadẽ dignitate.
sic̃ manet xp̃s que credimꝰ filium dei.
Societas enĩ fr̃nitas ẽ. Ut quomͦ fidẽ
dei in colomem in hac causa nob̃ futurã
ostendit. Ita nos ñ diffidentes ⁊ ꝑfidi ĩ¬
ueniamur s ꝑseuerantes in adoptione:
ut idipsũ dicatis om̃s. Om̃s nũc orat ut
umũ sentiant. hoc utiq in quo renati dĩ
filii appellati sunt. Ad omne enĩ eccłiam
modo loquitur. ut hi qui dissenturx cepe¬

Expanded text:
Qui enim inter tot discrimina sensuum, Qui enim inter tot discrimina sensuum, et perturbationes diversitatum immutari minime potuerunt; procul dubio in eodem mansuros se ostendunt. Cum hos laudat, illos qui in errore pseudoapostolorum depravati fuerant, invitat: dum enim horum fidem praedicat, illos ad poenitentiam vocat. Fidelis sis et fide Dei, quia non erit aliter quam dixit, filios nos adoptatos sibi credentes in Christum? Hoc enim nobis donat, quod credimus; ut quia credimus Christum Filium esse Dei, hoc nos esse incipiamus, mansuri in eadem dignitate, sicut manet Christus, quem credimus Filium Dei. Societas enim fraternitas est, ut quomodo fidem Dei incolumem in hac causa nobis futuram ostendit: ita nos non diffidentes et perfidi inveniamur, sed perseverantes in adoptione. ut id ipsum dicatis omnes. Omnes nunc orat, ut unum sentiant, hoc utique in quo renati Dei filii appellati sunt. Ad omnem Ecclesiam modo loquitur; ut ii qui dissentire coepe
Abbreviated transcription (Latin):
grã sic data ẽ in xp̃o ihu: quia hoc cons¬
titutũ ẽ adõ. ut qui credit in xp̃m saluꝰ
sit sine oꝑa. sola fide gratis accipit remiꝰ¬
sionẽ peccatoꝵ. Qui in om̃ibꝰ ditati esti
in ipso mom̃i uerbo ⁊ iom̃i scientia.
Hos significat quia in accepta gr̃a. ⁊ u̾
bo ueritatis doctrine scĩam sp̃alem ad¬
sequuti ꝓmanser. Ideo gr̾as agit inhis
dõ. Sic̃ testimoniũ xp̃i confirmatũ est
in uob̾. Gestimoniũ xp̃i ꝯfirmatum ẽ
inhis: quia roborati in fide nichil de ho¬
minibꝰ sꝑabant: s om̃is spes illoꝵ ĩxp̃o
erat. nullis uoluptatis in lecebris capti
Ita uͭ nob̾ innullo desit aliqua gr̃a expec
tã fidis quã in fidis: ut cognoscant ĩcre¬
duli hac sciant uerũ ẽẽ qd credere nolue¬
runt: ⁊ ꝑeant. ẜidi uͦ gaudeant plu bo¬
ni inuenientes quã putauerant. Iui
⁊ ꝯfirmabit uos usq ad finẽ sine crimi
animo ꝯfisus de spe illoꝵ securꝰ ẽ. quia
inuolati usq ad futurũ uiditiũ erunt

Expanded text:
gratia sic data est in Christo Jesu; quia hoc constitutum est a Deo, ut qui credit in Christum, salvus sit sine opere: sola fide gratis accipit remissionem peccatorum. Quia in omnibus ditati estis in ipso, in omni verbo, et in omni scientia. Hoc significat, quia in accepta gratia, et in verbo veritatis doctrinae scientiam spiritalem assecuti permanserunt; ideoque gratias agit in his Deo. 113 Sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis. Testimonium Christi confirmatum est in his; quia roborati in fide, nihil de hominibus sperabant: sed omnis spes illorum in Christo erat, nullis voluptatis illecebris capti. Ita ut vobis in nullo desit aliqua gratia, exstam fidis, quam infidis, ut cognoscant increduli ac sciant verum esse, quod credere noluerunt, et pereant: fidi vero gaudeant plus boni invenientes, quam putaverant. Qui et confirmabit vos usque ad finem sine criminanimo confisus de spe illorum securus est; quia inviolati usque ad futurum judicium erunt.
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ patris auctoritatẽ p̾ferret. Erãs ago dõ
meo semꝑ pro uob. Quãqm̃ om̃ibꝰ ĩ ccc̃a
scribat. s ita significat cũ aliqñ corripit.
aliqñ laudat: ut unꝯquisq cũ epła legi¬
tur. intelligat quid ꝓse qͥd adu̾sum se di¬
catur. In una enĩ plebe duobꝰ ppłis scrib
ut cũ arguit qui male uer santꝰ sciant s
hec scripta. Similit̾ ⁊ cũ laudat: sciat
qui in regła manet ad se hec dici. Ideoq¬

Expanded text:
o meo semper pro vobis. Quamquam omnibus in Ecclesia scribat, sed ita significat, cum aliquando corripit, aliquando laudat, ut unusquisque cum epistola legitur, intelligat quid pro se, quid adversum se dicatur. In una enim plebe duobus populis scribit, ut cum arguit, qui male versantur, sciant sibi haec scripta: similiter et cum laudat, sciat qui in regula manet, ad se haec dici. Ideoq
Abbreviated transcription (Latin):
ab hominibꝰ inuente: in quibꝰ ñ ratio ñ
uirtus s uerboꝵ querit᷑ ꝯpositio. Ac ꝑ
hoc głam suã querit qui fidẽ xp̃i uerb̾ex¬
ornare uult. Obscurat enĩ illã splendore
u̾boꝵ ut ñ illa s ipse laudet᷑. Sic̃ ⁊ psen¬
do apli ne stulti uiderẽtur prudentibus
mundi. In sapientia hominũ xp̃m p̾dic̃¬
bant duplici gen̾e ut eloqñtia studerẽt
⁊ ea que mundꝰ in nob̃ stulta iudicat eu¬
tarent. Ut neq incarnatũ dĩ filiũ ⁊ deu̾¬
gine natũ docerent neq carnis futuram
resurrectionẽ qr mundi istud sapiẽtia ⁊
sapiẽtia hominis xp̃m adnũciat negat

Expanded text:
ab hominibus inventae, in quibus non ratio, non ab hominibus inventae, in quibus non ratio, non virtus, sed verborum quaeritur compositio: ac per hoc gloriam suam quaerit, qui fidem Christi verbis exornare vult. Obscurat enim illam splendore verborum, ut non illa, sed ipse laudetur; sicut et pseudoapostoli, ne stulti viderentur prudentibus mundi, in sapientia hominum Christum praedicabant duplici genere; ut eloquentiae studerent, et ea quae mundus in nobis stulta judicat, evitarent: ut neque incarnatum Dei Filium, et de Virgine natum docerent, neque carnis futuram resurrectionem; quia mundi istud sapientia et sapie
Abbreviated transcription (Latin):
Idõ nõ se missũ baptizare dic̃. s eu̾głiza¬
illos humiliat quibꝰ illi multũ dabant
ꝓpte̾a qd̾ ab illis fuerãt baptizati: ut ex eo
scirẽt ñ magnũ eẽ baptizare. quia ñ oĩs
qui baptizat idoneꝯ ẽ.⁊ euu̾głizare. U̾¬
ba eñ sollep̃nia sunt que dicuntꝰ in bap¬
tismate. Deniq apłs petr ꝯ credentẽ corne¬
liũ cum sius ussit baptizari nec dignat᷑
ẽ ministris ad stantibꝰ hoc opꝰ fac̾e̾. Si
enĩ defuissent ipse hoc agerat necessitate
cõpulsꝰ. Quanto gͦ melior his sit quoᷤᷤ illi
uenerabantur ostendit. & nõ tam̃ hoc no¬
etur crux xp̃i. Quia p̾dicatio xp̃iana nõ
indiget pompa: ⁊ cultu ẜmonis. Idcoq
piscatores homines imꝑiti electi sut qui
eugłizarent ut doct̾ne ueritatis ipsa se
cõm̃daret teste uirtute. ne hominũ uer¬
sucia ⁊ calliditate humane sapĩe acce p¬
tabilis iuderet᷑ ñ ueritate. sic̃ discipline

Expanded text:
ideo non se missum baptizare dicit, sed evangelizaideo non se missum baptizare dicit, sed evangelizaPer quod etiam illos humiliat, quibus illi multum dabant, propterea quod ab illis fuerant baptizati ; ut ex eo scirent non magnum esse baptizare, quia non omnis qui baptizat, idoneus est et evangelizare. Verba enim solemnia sunt, quae dicuntur in baptismate. Denique apostolus Petrus credentem Cornelium cum suis jussit baptizari, nec dignatus est, ministris astantibus, hoc opus facere; si enim defuissent, ipse hoc egisset, necessitate compulsus. Quanto ergo melior his sit, quos illi venerabantur, ostendit: et non tamen hoc noetur crux Christi. Quia praedicatio christiana non indiget pompa et cultu sermonis, ideoque piscatores homines imperiti electi sunt, qui evangelizarent; ut doctrinae veritas ipsa se commendaret, teste virtute; ne hominum versutia et calliditate humanae sapientiae acceptabilis videretur, non veritate, sicut disciplinae
Abbreviated transcription (Latin):
Baptiz aui aũt ⁊ cephe domũ ceterorũ
nescio si quẽ aliũ baptizaui. Grãs egit
dõ quia ñ multos ex his baptizauit. Ne
quia error sub hac receꝑat. ex nomine enꝰ
error eẽt in plurimis ꝑ hoc arguendos
⁊ baptizantes.⁊ baptizatos qui adiniur¬
am saluatoris baptismatis eiꝰ grãm ho¬
minibꝰ deput.ab ant illis dissimulantibꝰ
gle causa. Sic enĩ erant sic̃ nũc nouatia¬
ni. ⁊ donatiani qͥ baptismũ sͥ usndicant
a nr̃is baptizatos reꝓbantes ⁊ baptizati
ab his głantur in ꝑsonis illoꝵ. Deniq xͥ
nomine abdicatͦ nouatianos ⁊ donatia¬
nos uocari se głantur. Crispꝰ ergo ⁊ gauiꝰ
cornichii sũt quos ad testimoniũ noiat.
quia sic baptizati sũt ab apło. ut nullam
ei głam ex hac causa dandã addicerent.
Scephe aũt domꝰ p̾micie sũt achaie sicut
in postrema parte eple significat quibꝯ tes¬
cimoniũ dat qui inminist̾iũ scĩs se consti¬
tuerãt. Non enĩ misic me xp̃s baptizare:¬

Expanded text:
e domum: caeterorum nescio si quem alium baptizaverim. Gratias agit Deo, quia non multos ex illis baptizavit; ne quia error sub hac re coeperat, ex nomine ejus error esset in plurimis, per hoc arguendos et baptizantes et baptizatos, qui ad injuriam Salvatoris baptismatis ejus gratiam hominibus deputabant, illis dissimulantibus gloriae causa Sic enim erant, sicut nunc Novatiani et Donatiani, qui baptismum sibi vindicant, a nostris baptizatos reprobantes: et baptizati ab his gloriantur in personis eorum. Denique Christi nomine abdicato Novatianos et Donatianos vocari se gloriantur. Crispus ergo et Caius Corinthii sunt, quos ad testimonium nominat; quia sic baptizati sunt ab Apostolo, ut nullam illi gloriam ex hac causa dandam assererent. Stephanae autem domus primitiae sunt Achaiae, sicut in postrema parte epistolae significat, quibus testimonium dat, quo in ministerium sanctis se constituerant. Non enim misit me
Abbreviated transcription (Latin):
cłas aut certe uideoꝵ ꝙ gentiliũ. Salu¬
tat uos erastus dispensator ciuitatis &
qrͣtus fr̃. Dispensator ciuitatis ẽ. qͣsi cu¬
rator qui dictante iusticia gub̃nabat ci¬
uitatẽ maxime in p̾cus mod̾andis. Hos
om̃s idõ nominatĩ enumerat ĩ saluta¬
tione romanoꝵ ut scirẽt quales ⁊ qnͣti
ogaudent bono cepto illoꝵ. Ei aũt qͥ
potest uos stabilire scđm eiuigłm meũ¬

Expanded text:
clesias, aut certe Judaeorum et gentilium. Saluclesias, aut certe Judaeorum et gentilium. Salutat vos Erastus dispensator civitatis, et Quartus frater. Dispensator civitatis est quasi curator, qui, dictante justitia, gubernabat civitatem, maxime in pretiis moderandis. Hos omnes ideo nominatim enumerat in salutatione Romanorum, ut scirent quales et quanti congauderent bono coepto illorum. Ei autem qui potest vos stabilire secundum E
Abbreviated transcription (Latin):
clesiã gubnabat positũ in uidia udeo¬
ꝵ. que a do ut int̾ mitia circũcid̾etur
ꝓpt̾ scandalũ uideoꝵ. ut quia mat̾ uide¬
a erat doctor eẽ ñ poss incircũcisus. Il¬
los uͦ cognatos dic̃ partĩ. generis partĩ
fidĩ causa. Saluto uos ego t̾ciꝰ qui hac̃
epłam scripsi in diio. Terciꝰ nomine ñ
numero. Hicẽ scriba. epłe cui concessit
suo nomine salutare plebẽ romanam
ad quã scribit: ut ceteros salutẽt quos
nominat. Adhuc enĩ rectores eccłii pa¬
uci erant in locis. Salutat uos gauis
hospes m̃s ⁊ uniu̾se ecclie. Hic ẽ gauis
Nichil enĩ tantus uir: ⁊ tã tractabilis
suꝑfluũ ponebat. S quia salutãt uos
xp̃i carnẽ crucifixer̃. Nũc subiec̃ etiam
hoss salutare qui sequentes sũt: ut bis¬
dictũ totum ppłm significet eccłie. qͥ a
in om̃i eccłia duo sũt ppłi. Po otest ⁊ du¬
arũ ꝓuinciarũ nominasse eccłas. ut p̾¬
mii uniꝰ deinde alt̾is loci dixiss: om̃s ec¬

Expanded text:
situs in invidiam Judaeorum usque adeo, ut inter initia circumcideretur propter scandalum Judaeorum; ut quia matre Judaea erat, doctor esse non posset incircumcisus. Illos vero cognatos dicit, partim generis, partim fidei causa. Saluto vos ego Tertius, qui hanc epistolam scripsi in Domino. Tertius nomine, non numero: hic est scriba epistolae, cui concessit suo nomine salutare plebem Romanam, ad quam scribit; ut caeteros salutent, quos nominat. Adhuc enim rectores Ecclesiis paucis erant in locis. . Salutat vos Caius hospes meus; et universae Ecclesiae. Hic est Caius, nihil enim tantus vir et tam tractabilis superfluum ponebat. Sed quia salutant vos, am crucifixerunt ; nunc subjecit etiam hos salutare, qui sequentes sunt; ut benedictum populum significet Ecclesiae, quia in omni Ecclesia duo sunt populi. Potest et duarum provinciarum nominasse Ecclesias, ut primum unius, deinde alterius loci dixisset omnes Ec
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s ꝓ nob̾ inquit mortuꝰ ẽ quomͦ grãm
eiꝰ. ⁊ beneficiũ hominibꝰ imputamꝰ ad
eius iniuriã: Aut innoĩe pauli bapti¬
zatiestis: Si credentes aũt inquit in
xp̃m baptizamur: ut in noĩe eiꝰ iusti¬
ficemur. Quidẽ ut fidi huiꝰ homine ᷤᷤ no¬
bis auctores faciamꝰ. inmemores cep¬
te credulitatis: Grãs ago dõ qd̾ neminẽ¬

Expanded text:
mortuus est, quomodo gratiam ejus et beneficium hominibus imputamus ad ejus injuriam? Aut in nomine Pauli baptizati estis? Si credentes autem, inquit, in Christum baptizamur, ut in nomine ejus justificemur, quid est ut fidei hujus homines nobis auctores faciamus, immemores coeptae credulitatis? Gratias ago Deo, q