comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pater quod non baber& sed eum genuit uitam habentẽ si cut superius ait. sicut pat̾ hab& uitã sic dedit
mandatum dedit mihi pat̃. & quia &erna ipsanatiuitas num quam non fuit filius qui estuita. & sicut est
uita a &erna si cest quinatus est uita a&na. ita & mandatũ non quod filius non habeat pat̃ dedit. sed
sicut dixi insapientia patris quod est uerbum patris om̃a mandata sunt patris. Sequiturenim & scio
quia mandatum eiusuita a &ernaẽ siergo uita a &erna ẽ ips fuiita a& na est mandatum patris. quio aliu

Expanded text:
Pater quod non haberet, sed eum genuit vitam habentem, sicut superiuPater quod non haberet, sed eum genuit vitam habentem, sicut superiumandatum dedit mihi. Et quia aeterna ipsa nativitas nunquam non fuit, Filius qui est vita, et sicut est vita aeterna, sic est qui natus est vita aeterna, ita et mandatum, non quod Filius non habeat, Pater dedit, sed, sicut dixi, in sapientia Patris, quod est Verbum Patris, omnia mandata sunt Patris. Sequitur enim: Et scio quia mandatum ejus vita aeterna est. Si ergo vita aeterna est mandat
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipseadouespastor intrar&. dlit̃ intrar& a lit̃ itaq iudicabuntur. qui non audier̃ & qui audier̃ & contẽpser¬
quienim sinelege peccauer̃ ait a postolus sinele geperibunt & qui in lege peccauer̃ ꝑ legem iudicabuntur
quia ego in quit exme nonsum locutus. Ideo sedicit non locutũ exseipso quia non est ex seipso. Iam hoc saepedixi m
quod silius a se non est sed a patre. Ideo adiunxit sed qui misit me pat̃ ipse mibi mandatum dedit quid dicã &¬
mandatum patris audiat sicut filius hominis ab homine audiresol& quid pater mand& illi sed unicusfilu
est paierbum patris & sapientia patris in illo sunt om̃a mandata patris. Neq enim mandatum patris. aliquando
filius nesciuit ut eum necesse eẽt extempore habere quod accepit ut nascendo acciper& dederitq: illigignendo

Expanded text:
qua ipse adqua ipse adQui enim sine lege peccaverunt, ait Apostolus, sine lege peribunt; et qui in lege peccaverunt, per legem judicabuntur . Quia ego, inquit, ex me non sum locutus. Ideo se dicit non locutum ex seipso, quia non est ex seipso. » Jam hoc saepe diximus quod Filius a se non est, sed a Patre; ideo adjunxit: Sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit quid dicam mandatum Patris audiat, sicut Filius hominis ab homine audire solet quid Pater mandet illi; sed unicus Filius est Verbum Patris, et Sapientia Patris, in illo sunt omnia mandata Patris. Neque enim mandatum Patris aliquando Filius nescivit, ut eum necesse esset ex tempore habere quod accepit, ut nascendo accipere, dederitque illi gignendo
Abbreviated transcription (Latin):
tempus miseri cordiae posterit iudicu qui a miseri cordiam inquit &iudicum canta botibi gñe
Sed de ipso &iam futuro nouissimo iudicio uidete quiadicat qui spnit me & non accipit uerba mea
hab& quiuc dic& eum sermom̃s quem locutus sum ille iii dicabit eũ in nouissimodie. Nonait qu
spernitme & non accipit uerba mea ego eum non iudicabo in nouissimodie uenitenim filius dĩ
ad saluandũ non adiudicandũ ł deo dixit non iudico eum id est modo in prȩsente. sediudicoeum in noui
die
cumenim dixisset quispernitme & non accipit uerba mea hab& quiiudic& eum. expectantibus aut̃ qui snam
ille est sed cautus adiunxit. sermo quem locutus sum illeiu dicabit eũ in nouissimodie. Satis manifestauit
se ipsum iudicaturum in nouissimodie. Sei psum quippe locutus est seipsum ad nuntiauit sei psum lanuamposuit

Expanded text:
tempus misericordiae, post erit judicii, quia misericordiam, inquit, et judicium cantabo tibi, Domine tempus misericordiae, post erit judicii, quia misericordiam, inquit, et judicium cantabo tibi, Domine . Sed de ipso etiam futuro novissimo judicio videte quid dicat: Qui spernit me, et non accipit verba mea, habet qui judicet eum. Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Non ait: Qui spernit me, et non accipit verba mea, ego eum non judico in novissimo die. Venit enim Filius Dei ad salvandum, non ad judicandum. Ideo dixit: Non judico eum, id est modo in praesenti, sed judico eum in novissimo die. Cum enim dixisset: Qui spernit me, et non accipit verba mea, habet qui judicet eum, exspectantibus quisnam ille esset, cautus adjunxit: Sermo quem locutus sum, ille judicabit eum in novissimo die. Satis manifestavit seipsum judicaturum in novissimo die. Seipsum quippe locutus est, seipsum annuntiavit, seipsum januam posuit,
Abbreviated transcription (Latin):
inuos intenebris non maneat nusquam hodegiposse confirmo luminaergo sunt om̃s sc̃ĩ sed credendo in¬
lumin antur ab eo a quosi quis recesserit tenebrabitur. iumenaut̃ illuo quod in luminat᷑ aserecedere
nom potest quia in commutabile omnino est . cum aut̃ dicit om̃is qui creditme intenebris non ma neat
satis manifestat om̃s se intenebris inuenisse sed nein eis tenebris remaneat in quib inuenti sunt
debentcredere inlucem quaeuenit in hunc mundũ quia ꝑ illam factus ẽ mundus. Et siquis audierit
inquit uerba mea & non custo dierit ego non iudio eũ . dudite quomodo dicit filius egonon iudicoeũ
cum dicit alioloco pat̾ noniudicat quem quã sed omne iudicium dedit filio. Nisi quia intelle gendũ ẽ
quod sequitur. Non enim ueni inquit ut iudicem mundũ sed ut saluũ faciam mundum. Nuncergo ẽ

Expanded text:
in vos, in tenebris non maneat. Nusquam hoc legi posse confirmo. Lumina ergo sunt omnes sancti; sed credendo ilin vos, in tenebris non maneat. Nusquam hoc legi posse confirmo. Lumina ergo sunt omnes sancti; sed credendo illuminantur ab eo, a quo si quis recesserit, tenebrabitur. Lumen autem illud quod illuminat, a se recedere non potest, quia incommutabile omnino est. Cum autem dicit: Omnis qui credit in me, in tenebris non manet, satis manifestat omnes se in tenebris invenisse; sed ne in eis tenebris remaneant, in quibus inventi sunt, debent credere in lucem quae venit in hunc mundum, quia per illam factus est mundus. Et si quis audierit, inquit, verba mea, et non custodierit, ego non judico eum. Audite, quomodo dicit Filius: Ego non judico eum, cum dicit alio loco: Pater non judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio : nisi quia intelligendum est quod sequitur: Non enim veni, inquit, ut judicem mundum, sed ut salvum faciam mundum. Nunc ergo est
Abbreviated transcription (Latin):
ut totũ quod dexpõ creditur secundũ hominẽ creder&ur ille bene credit in me quis ecundũ id quod
uid& me. non tantum inme sed secundũ id quod credit me dequalem essepatri. dcneputer& sicuoluisse
intellegi patrem tam quam patrem multorum filiorũ ꝑgratiam feneratorũ. non unici uerbi aequalis
sibi continuo subiecit & qui uid& me uid& eum quimi sit me usq ad eo enim nihnldistat int̃ eum & me
ut qui uid& mȩ uideat eum quimisit me. haecuisio intellectualis non carnalis deb& intellegi quae modo
imaneat dixit quodam loco discipulis suis uos estis lumen mundi non pote
abscondiciuitas suꝑ montem constituta. neq accendunt lucernam & ponun¬
ut luceant omnib: quim domo sunt: sicluceatlum̃ urm̃ coram hominib: ut uideant operaur̃a boria
& glorificent patremurm qui in caelis ẽ.: Nontum̃ dixit uos lux uenistis in mundum ut om̃is qui credit

Expanded text:
ut totum quod de Christo creditur secundum hominem crederetur. Ille bene credit in me qui secundum id quod ut totum quod de Christo creditur secundum hominem crederetur. Ille bene credit in me qui secundum id quod videt me non tantum credit in me; sed secundum id quod videt me aequalem esse Patri; « ac ne putaretur sic voluisse intelligi Patrem, tanquam patrem multorum filiorum per gratiam regeneratorum, non unici Verbi aequalis sibi, continuo subjecit: Et qui videt me, videt eum qui misit me. » Usque adeo enim nihil distat inter eum et me, ut qui me videt, videat eum qui misit me. Haec visio, intellectualis, non carnalis debet intelligi, quae modo maneat. Dixit quodam loco discipulis suis: Vos estis lumen mundi. Non potest abscondi civitas super montem constituta; neque accendunt lucernam, et ponuminibus, ut videant opera vestra bona, et glorificent Patrem vestrum, qui in coelis est . Non tamen dixit: Vos lux venistis in mundum, ut omnis qui credit
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum patris quod estipse & hoc significas sedicendo doctrina mea nonẽ mea sedeius qui memisit quod a seipso ipsi
non ee sed habere a quo ee. dĩ enim dedõ filius patris. Pateraut̃ non ds̃ dedõ sed ds̃ pat̃ filii Nunc aut̃ quod dit
quicredit inme noncredit in me sedineum quimisit me. quo modo intellecturi sumus nisi quia homo appar
hominib: cumlater& ds̃ & nepu tarenteum eẽ tantum modo quod ui debant talem ac tantum seduolens credis
qualis & quantus est pater. Quicredit inme inquit non creditinme. Id est quod uidoꝵ sed in eum quimisit me
ia est in patrem. Necesse est ut eumcredat filium habere & dumeum patrem credit. a & nũ credat & filium
habere coa&ernum sibi & consubstantialem sibi ꝓptere adixit qui credit inme non creditinmȩ: Nolens

Expanded text:
Verbum Patris, quod est ipse; et hoc significasse dicendo: Doctrina mea non est mea, sed ejus qui me misit, quod a seipso ipse Verbum Patris, quod est ipse; et hoc significasse dicendo: Doctrina mea non est mea, sed ejus qui me misit, quod a seipso ipse non esset, sed haberet a quo esset. Deus enim de Deo, Filius Patris: Pater autem non Deus de Deo, sed Deus Pater Filii. Nunc autem, quod ait: Qui credit in me, non credit in me, sed in eum qui misit me, quomodo intellecturi sumus, nisi quia homo apparebat hominibus, cum lateret Deus? Et ne putarent hoc eum esse tantummodo quod videbant, talem ac tantum se volens credi, qualis et quantus est Pater, qui credit in me, inquit, non credit in me, id est quod videt, sed in eum qui misit me, id est in Patrem. Sed qui credit in Patrem, necesse est ut eum credat Filium habere; » et dum eum Patrem credit aeternum, credat et Filium habere coaeternum sibi, et consubstantialem sibi. Propterea dixit: Qui credit in me, non credit in me: nolens
Abbreviated transcription (Latin):
ta menin iusto iudiciodĩ fuerant excaecati. aliiueropalam credentes. & cumramis palmarum occurentes
alii uero occulte credentes sed ꝓpt̃ phariseos non confitentes quos euangelista notauit cũmdixit dilexer
gloriam hominũ magis quam gloriam dĩ. Glonadĩ est publicae confiterixpm sicut martyres xp̃i
fecer̃ de quib a lio loco ipse dñsait. quime confessus fuerit corã hominib: confitebor & ego cum
corampatremeo qui confit&urx pm̃ in confessione laudis confitebitur. Id est lau̾ dabitur axp̃o corã
dõ patre hisita sehabentib & sua lam ꝓpinquante passione. Iñ sclam auit & dixit qui credit in mȩ
non credit inie sed in eum quimisit me. & quiuid&me uid& eum qui misitme . Iam dixerat quodã¬
loco mea doctrina non estmea sed eius quimisit in e. ubi intelleximus eum doc trinã suam dixisse

Expanded text:
tamen injusto judicio Dei fuerant excaecati. Alii vero palam credentes, et cum ramis palmarum occurrentes, tamen injusto judicio Dei fuerant excaecati. Alii vero palam credentes, et cum ramis palmarum occurrentes, alii vero occulte credentes, sed propter Pharisaeos non confitentes, quos evangelista notavit cum dixit: Dilexerunt gloriam hominum magis quam gloriam Dei. Gloria Dei est publice confiteri Christum, sicut martyres sancti fecerunt: de quibus alio loco ipse Dominus ait: Qui me confessus fuerit coram hominibus, confitebor et ego eum coram Patre meo. Qui confitetur Christum confessione laudis, confitebitur, id est, laudabitur a Christo coram Deo Patre. His ita se habentibus, et sua jam propinquante passione. Jesus clamavit et dixit: Qui credit in me, non credit in loco: Mea doctrina non est mea, sed ejus qui me misit . Ubi intelleximus eum doctrinam suam dixisse
Abbreviated transcription (Latin):
imgloriam hominũ magis quam gloriam dĩ uidetequem admodum notauerit euangelista & in ꝓbauerit
quosdam quos tamen in eum dixit credidisse qui in hoc ingressufidei si ꝓficerent a morem quoq: huma nae
gloriae ꝓficiendo superarent quem su perauerat a postolus dicens mihi aut̃ ab sit gloriari niii incruce
anĩ nr̃i inuxp̃i perquem mibi mundus crucifixusẽ & ego mundo ad hocenĩ & ipse d ñs crucem suã ubi eum
dem̃tia suꝑbae impieatis in risit in eorũ quinillũ crederent frontib fixit ubi est quodam modo sedes
uerecundiae ut de nomine eius fides non erubescat. & magis digloriã quam hominũ diligant: loquente
dño inũxp̃o apudiuda eos & tanta miraculoꝵ signa faciente quidd̃ credider̃ prae distinati inuitã & nã
quos &iam uocauit ouessuas . quidam uero non credider̃ nec poterant credere eo quod occulto nec

Expanded text:
enim gloriam hominum magis, quam gloriam Dei. « Videte quemadmodum notaverit evangelista et improbaverit enim gloriam hominum magis, quam gloriam Dei. « Videte quemadmodum notaverit evangelista et improbaverit quosdam quos tamen in eum dixit credidisse: qui in hoc 589 ingressu fidei si proficerent, amorem quoque humanae gloriae proficiendo superarent, quem superaverat Apostolus dicens: Mihi autem absit gloriari nisi in crucei Jesu Christi, per quem mihi mundus crucifixus est, et ego mundo . Ad hoc enim et ipse Dominus crucem suam, ubi eum dementia superbae impietatis irrisit, in eorum qui in illum crederent, frontibus fixit, ubi est quodammodo sedes verecundiae, ut de nomine ejus fides non erubescat, et magis Dei gloriam, quam hominum diligant. » « Loquente tanta miraculorum signa faciente, quidam crediderunt praedestinati in vitam aeternam, quos etiam vocavit oves suas. Quidam vero non crediderunt, nec poterant credere, eo quod occulto, nec
Abbreviated transcription (Latin):
quia enim non exfide sed tam quam ex operib tumuer̃ ipso suotumore caecati offender̃ in lapidem offensionis
& intellegant corde quia & hic utiq: dictum ẽ ut non intellegant & ipsa enim conuersio degillius gratia
cui dicitur. dñe uirtutũ conuertenos ante forte & hos desuꝑnae medicinae miseri cordia fictũ : Intellegendũ¬
qm̃ ꝑuersae & suꝑbae uoluntates erant & iustitiam suam constituere uolebant. ab hoc desererent᷑
ut excaecarentur . ad hoc excae carentur ut offenderent in lapidem ofsensionis & implerentur facies ecr ũ
ignominia dtq ita bumilitati quaererent nomendm̃ & non sua qua inflatur suꝑbus sediustitia dĩ qua
iustifica tur impuis. hoc enim multis eorum ꝓficit in bonũ quide suo scelere conpuncti in xp̃m postea credider
multicre dider in eum sed ꝓpt̃phariseos non confitebantur ut desina goga non eicerentur dilexer̃

Expanded text:
. Quia enim non ex fide, sed tanquam ex operibus tumuerunt: ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offension. Quia enim non ex fide, sed tanquam ex operibus tumuerunt: ipso suo tumore caecati, offenderunt in lapidem offensionet intelligant corde: quia et hic utique dictum est, ut non intelligant; et ipsa enim conversio de illius gratia est, cui dicitur: Deus virtutum converte nos . An forte et hoc de supernae medicinae misericordia factum intelligendu perversae voluntatis erant, et suam justitiam constituere volebant, ad hoc desererentur, ut excaecarentur; ad hoc excaecarentur, ut offenderent in lapidem offensionis, et impleretur facies eorum ignominia; atque ita humiliati quaererent nomen Domini, et non suam qjustificatur impius. Hoc enim multis eorum profecit in bonum, qui de suo scelere compuncti in Christum postea credidermulti crediderunt in eum, sed propter Pharisaeos non confitebantur, ut de synagoga non ejicerentur: dilexerunt
Abbreviated transcription (Latin):
sed contremescentes ex clamemus cuma postolo. Oaltitudo diuitiarum sapientiae & suentiaedĩ qua
inserutabilia funt iudicia eius & inuestigabiles uiaeipsius. Detalibus uero questionib: ueludeis dĩ¬
amonentem audiamus scripturã atq dicentẽ. Altiorate ne que sieris & pordeorate noꝵ soratlitus
fuaris serueniamus ergo inuiamfiddei hanc ꝑseuerantis sime teneamus ipsaꝑduet ao cubiculi
& pielipiuo eltis di cipubs imnudebat quandodicebat. multababes aobis die e relnoneoi eses lle
portare modo s Aimbu landis estiꝓ ficiendum est cres cendumẽ ut sint corda nrã capatua comũ rqru
quas iapore modo non poniumus : quadi nos ultimus dies ꝓficiertes inurnie uo ubidscemes ques
utignorantes di iustitiam & suam uolentes constituere sicut deillis dicita postalus iustitiae dĩ non eẽ suluecti

Expanded text:
sed contremiscentes exclamemus cum Apostolo: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam sed contremiscentes exclamemus cum Apostolo: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei, quam inscrutabilia sunt judicia ejus et investigabiles admonentem audiamus Scripturam atque dicentem: Altiora te ne quaesieris, et fortiora te ne perscrutatus fueris . Perveniamus ergo praecipue electis discipulis invidebat, quando dicebat: Multa habeo vobis dicere, sed non potestis illa portare modo . Ambulandum est, proficiendum est, crescendum est, ut sint corda nostra capacia earum rerum quas capere modo non possumus. Quod si nos ultimus dies proficientes invenerit, ibi discemus es constituere  Ms., vellent statuere, sicut de illis dicit Apostolus, justitiae Dei non essent subjecti
Abbreviated transcription (Latin):
on deos souere nonianpulit aupeccatũ non plac& sedfac turos eẽ praeduet que m nlellato redtea quae
sedc ausa quaerenda est cur ꝓphora dixiss & hoc dm̃ fecisse quã codon ante qu erte ĩpotue runus or ponemus
os p̃praram prae nuitiaut ille cui abi condifutura non possunt e banc excecationẽ uel induratione
itonabis uidicio facit sednumquã inuisto cumergo apostolus hanc ipsam dificillimã questionẽ
e ractara t ait : Num quid iniquitas est apud dm̃ absit. Siergo absit ut sit ini quitas apud dm̃. siue quando
adiuuat misericordit᷑ facit siue quando non adiuuat iuste facit. quia om̃a nontem eritate ie diudicio
facit. Porro suudicia scõꝵ iusta sunt quanto magis sc̃ificantis & iusti ficantiidĩ iusta ergo sedoceultas¬
Ideo cum questiones haiuis in medium uenerint: quare alius sic & alius sic iudic&uri quare ille dõ
deserenti ex eȩcatur i lledõ a diuuante inlumin&ur Non nobis iudicium deiudicio tanti iuidicis usur pemi

Expanded text:
quod eos facere non compulit, cui peccatum non placet; sed facturSed causa quaerenda est cur propheta dixisset hoc Deum fecisse, quam, eo donante, quantum poterimus, exponamus. eus, et per prophetam praenuntiavit ille, cui abscondi futura non possunt: et hanc excaecationem vel indurationem occulto nobis judicio facit, sed nunquam injusto. Cum ergo Apostolus hanc ipsam difficillimam quaestionem tractaret, ait: Nunquid iniquitas est apud Deum ? Absit. Si ergo absit ut sit iniquitas apud Deum, sive quando adjuvat, misericorditer facit; sive quando non adjuvat, juste facit; quia omnia non temeritate, sed justo judicio facit. Porro si judicia sanctorum justa sunt, quanto magis sanctificantis et justificantiIdeo cum quaestiones hujusmodi in medium venerint, quare alius sic, et alius sic judicetur, quare ille Deo deserente excaecatur, ille Deo adjuvante illuminatur, non nobis judicium de judicio tanti judicis usurpemus,
Abbreviated transcription (Latin):
ministrat cumanima quaeq sidelis operam dño suae deuotionis inpendit. lazarus uero unus sit cũ
nuncribus aluntur. & bene eadem caena inb& hania celebratur quae ẽ ciuitas in latere
montis oliu&i & int̃p̃tatur domus oboedientiae. Domusnamq: oboedientiae ecle sia est quae fidelit
dñi iussis obtemperat & ipsa estciuitas quae suꝑ montẽ miseri cordiae constituta: Num quam potest
abscondi ipsa quae sui latere constructa redemptoris. Id est aqua ablutionis & sanguine scĩ ficationis

Expanded text:
ministrat, cum anima quaeque fidelis operam Domino suae devotionis impendit. Lazarus vero unus fit ex ministrat, cum anima quaeque fidelis operam Domino suae devotionis impendit. Lazarus vero unus fit ex  gratiae muneribus aluntur. Et bene eadem coena in Bethania celebratur, quae est civitas in latere montis Oliveti, et interpretatur domus obedientiae. Domus namque obedientiae Ecclesia est, quae fideliter Domini jussis obtemperat: et ipsa est civitas quae super montem misericordiae constituta nunquam potest abscondi, ipsaque  Ms., ipsa quae de sui latere constructa Redemptoris, id est 580 aqua ablutionis, et sanguine sanctificationis,
Abbreviated transcription (Latin):
natura. lexreformar& in littera & fuerunt duo natura &lex. Tertio itaq tempore uenit gratia
caelestis periĩm xp̃m & sunttria naturalex & gratia. sicut nod exnaturae bonum distruit neo
gratia legemsoluit sed adimpleuit. Naturamq pristine reddidit nobilitati natura tam̃ &lex sine
non indiger& sicut pelagiana hereses ad firmat & nedicerent machinatores calum niarum fantasticae
suscitatum fuis selatarum. facta ibidño caena &ipseunuserat ex discumbentib: cũ eo utdum uiuente
loquentẽ epulantẽ cum suis familiarit̃ conuersantẽ uiderent siue aedirent uel sic suscitantis potentiã
agnoscerent & acciperent gratiã. Mysticae autẽ caene haec dominica ubi martha mmnistrabat & haȩc
la tarus int̃ alios discumbebat fides est ecclesiae quae ꝑdilectionẽ operatur Inquacena marcha

Expanded text:
natura, lex reformaret in littera; et fuerunt duo, natura et lex; tertio itaque tempore venit gratia natura, lex reformaret in littera; et fuerunt duo, natura et lex; tertio itaque tempore venit gratia coelestis per Jesum Christum; et sunt tria, natura, lex, et gratia. Sicut nec lex naturae bonum destruit, nec gratia legem solvit, sed adimplevit, naturamque pristinae reddidit nobilitati: natura tamen et lex sine non indigeret, sicut Pelagiana haeresis affirmat. « Et ne dicerent machinatores calumniarum phantastice suscitatum fuisse Lazarum, facta ibi Domino coena, et ipse unus erat ex discumbentibus cum eo: ut dum viventem, loquentem, epulantem, cum suis familiariter conversantem viderent, sive audirent, vel sic suscitantis potentiam agnoscerent, et acciperent gratiam. Mystice autem coena haec Dominica, ubi Martha ministrabat, et Lazarus inter alios discumbebat, fides est Ecclesiae, quae per dilectionem operatur. In qua coena Martha
Abbreviated transcription (Latin):
creatus est b&haniã ad liberandũ ut qui sextadie creatusẽ sexta feria liberar& : Nam sexta
feria xpm̃ eẽ passum nemini ignotum eẽ reor Igitur & mense sexto adnuntiante archangelo
uirgo sacra inspiratione sp̃ssũ eundem redemptorẽ nrm concepisselegitur qui &iã sexta hora perfecta a&ate
uo puteum sedens mulieri samaritande diuinifontis fluenta apperire dignatus ẽ. Sexta quoq a&ate
mundi ipsecreator adredemptionẽ mundi iuxta fidẽ sacrae historiae uenisse lamlegitur. habent
quoꝙ hae trespartes idest unũ & duo &tres ex quib: ut diximus senarius constat aliquid mysteru in
dispensatione salutishumanae. Primoitaq tempore sublegenaturae ueluti in quadã unitate sc̃ patres
do seruiebant: Seuindo uero tempore lex addita est adnaturtã ut quod mala consu&udo uiciauit in

Expanded text:
creatus est, Bethaniam ad liberandum; ut qui sexta die creatus est, sexta feria liberaretur; nam sexta creatus est, Bethaniam ad liberandum; ut qui sexta die creatus est, sexta feria liberaretur; nam sexta feria Christum esse passum, nemini ignotum esse reor. Igitur et mense sexto annuntiante archangelo virgo sacra inspiratione Spiritus sancti eumdem Redemptorem nostrum concepisse legitur; qui etiam sexta hora, perfecta aetate, super puteum sedens mulieri Samaritanae divini fontis fluenta aperire dignatus est: sexta quoque aetate mundi, ipse creator ad redemptionem mundi juxta fidem sacrae historiae venisse jam legitur. Habent quoque hae tres partes, id est, unum, et duo, et tres, ex quibus, ut diximus, senarius constat, aliquid mysterii in dispensatione salutis humanae. Primo itaque tempore sub lege naturae, veluti in quadam unitate sancti Patres Deo serviebant; secundo vero tempore lex addita est ad naturam, ut quod mala consuetudo vitiavit in
Abbreviated transcription (Latin):
ba haniã Magnauero dignitas senaru numert ẽ in scis scripturis & multa opera dñi nr̃i insenano
numeropersecta etẽmonstrantur quia senarius numerus in seipso persuas ꝓprias partes diuisus
uel coniunctus perfectissimus eẽ constat. hab& enĩ partes tres inseipso de nominatũs Idestini
duo tres Namsexta eius pars unum est tertia uero duo dimidia itaq tres unũ uero &dio
& tres sex eẽ dinoscitur n ecaliud ex his tribus partibus coniunctis conficipotest nisi sextantũ
necin alias partes senarius numerus diuidipotest nisiinhastres Idestunum duo &tres Nã
ipsedñs creator omniũ huius mundi creaturas sexdieb ꝑfecisse notissimũ ẽ & sexta die hominẽ
fecisse constat. quem sorpentina fraude perditum ante sex dies paschȩ uenit ipse filius dĩ ꝑquẽ

Expanded text:
Bethaniam; magna enim dignitas senarii numeri est in sanctis Scripturis, et multa opera Domini nostri in senario Bethaniam; magna enim dignitas senarii numeri est in sanctis Scripturis, et multa opera Domini nostri in senario numero perfecto esse demonstrantur, quia senarius numerus in seipso per suas proprias partes divisus, vel conjunctus, perfectissimus esse constat. Habet enim partes tres in seipso denominatas, id est, unum, duo, tria, nam sexta ejus pars unum est, tertia vero duo, dimidia itaque tria, unum vero et duo, et tria, sex esse dignoscitur; nec aliud ex his tribus partibus conjunctis confici ponec in alias partes senarius numerus dividi potest, nisi in has tres, id est, unum, duo, tres. Nam ipse Dominus creator omnium, hujus mundi creaturas sex diebus perfecisse notissimum est, et sexta die hominem fecisse constat; quem serpentina fraude perditum, ante sex dies Paschae venit ipse Filius Dei, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
uiuore que milli qua crebant occidere. Illimale quaerebant nos bene quȩraimus. Nam nuncet
tempus quaerendi dnm sicut ꝓph&a ait quȩ rite dnm̃dũ inueniri potest: quimi seri cordem eum inue¬
dese occidendo iudaeos non fugit insidiantium manus sed certus degloria resurrectionis primouenit
behaniã ꝓximã hiero solymisciuitatẽ ubi lazarum suscitauerat a mortuis. deinde &iam hierosolyma
ubi ipsepateretur & resurger& a mortius hiero solrmã quidẽ ut ipseibi morir& b& haniã uero
ut resuscitatio lazari cunctorum memoriae artius in primer& & magis magisq confunderent᷑
t q mnercus abiles conuincerentur impi principes qui occidere nontimerent eum qui suscitare pos
ab iniusta cede retraherent: nec transitoria e legendum ẽ quare ante sex dies paschȩ uenisialits

Expanded text:
vivere, quem illi quaerebant occidere. Illi male quaerebant, nos bene quaeramus; nam nunc est vivere, quem illi quaerebant occidere. Illi male quaerebant, nos bene quaeramus; nam nunc est tempus quaerendi Dominum, sicut propheta ait: Quaerite Dominum dum inveniri potest . Qui misericordem eum invede se occidendo Judaeos, non fugit insidiantium manus, sed, certus de gloria resurrectionis, primo venit Bethaniam proximam Jerosolymis civitatem, ubi Lazarum suscitaverat a mortuis; deinde etiam Jerosolymam, ubi ipse pateretur, et resurgeret a mortuis. Jerosolymam quidem, ut ipse ibi moreretur; Bethaniam vero, ut resuscitatio Lazari cunctorum memoriae arctius imprimeretur, et magis magisque confunderentur, atque inexcusabiles convincerentur impii principes, qui occidere non timerent eum qui suscitare possab injusta caede retraherent. Nec transitorie legendum est quare ante sex dies Paschae venisset Jesus
Abbreviated transcription (Latin):
ex terminatorem pro hibere signũ xp̃i a nobis expellit ex terminatorem sicor nr̃m recipiat saluatorem
quaerebant inquit euangelista iũm. & conlo quebantur ad inuicẽ stantes in templo quid putatis quia
nonuenit addiem festum : quaerebant ergo iudaeiitm sedmale. quaerebant enim ut uenientẽ addiem
festum int̃ficerent : quaeramus aut̃ nosillũ stantes in templodĩ & ꝑseuerantes unianimiter in oratione
& conlo quamur tidinuicẽ psalmis hrmnis canticis spiritalib: ingratia postulantes ipsumobue ni re
addiem festum nr̃m. & suanos prȩsentia in lustrare sua ipse nobis dona scĩ ficare dign&ur. Vecleant
aũt pontifices & pharisei mandatũ ut siquis cognouerit ubi sit indic& ut ad p̃hendanteũ mandat
querebant x pm̃ occidere non inxp̃õ uiuere. quaera mus nos inxpi

Expanded text:
exterminatorem prohibere: signum Christi expellit a nobis exterminatorem, si cor nostrum recipiat Salvatorem. exterminatorem prohibere: signum Christi expellit a nobis exterminatorem, si cor nostrum recipiat Salvatorem. » Quaerebant, inquit evangelista, Jesum, et colloquebantur ad invicem stantes in templo: Quid putatis, quia non venit ad diem festum? « Quaerebant ergo Judaei Jesum, sed male: quaerebant enim, ut venientem ad diem festum interficerent. Quaeramus autem nos illum stantes in templo Dei, et perseverantes unanimiter in oratione, et colloquamur ad invicem in psalmis, hymnis, canticis spiritualibus in gratia, postulantes ipsum ut venire ad diem festum nostrum, ut sua nos praesentia illustrare, sua ipse nobis dona sanctificare dignetur. Dederant autem pontifices et Pharisaei mandatum, ut si quis cognoverit ubi sit, iQuaerebant Christum occidere, non in Christo vivere. Quaeramus nos in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
qui nobis eundem diem festũ suo sanguine consecrauit. Consiliumerat int̃iudacos deoccidendo inũ
ille quidecaelo uenerat pati: pro pinquare uoluit locopassionis quia imminebat hora passionis
Ascenderuntergomulti inhierosolimã deregione ante pascha ut sũ ficerent seipsos hoc faciebant
iudaei secundũ preceptũ dnĩ ꝑ scm̃ moysen in legedatũ. ut diefesto quod paschaerat om̃s undique
conuenissent : & illius diei celebratione sc̃ificarentur: seqͦlla celebratio umbra erat futuri. quid est
uenir& ut transir& significatio & ueritas tenero habeb antergo iudaei paschia inumbra nosin luce¬
quidenim opuserat ut dñs eis preciper& peripsum diem festum ouemoccidere nisi quia ille erat de quo
sanguin expi frontes nr̃e signantur: & illa significatio quaerut significatio dicta est a b omnib: signatis

Expanded text:
qui vobis eumdem diem festum suo sanguine consecravit. Consilium erat inter Judaeos de occidendo Jesu. qui vobis eumdem diem festum suo sanguine consecravit. Consilium erat inter Judaeos de occidendo Jesu. Ille, qui de coelo venerat pati, propinquare voluit loco passionis, quia imminebat hora passionis. Ascenderunt ergo multi in Jerosolymam de regione ante Pascha, ut sanctificarent seipsos. Hoc faciebant Judaei secundum praeceptum Domini per sanctum Moysen in lege datum, ut die festo quod Pascha erat omnes undique convenirent, et illius diei celebratione sanctificarentur. Sed illa celebratio umbra erat futuri. Quid est veniret; ut transiret significatio, et veritas teneretur. Habebant ergo Judaei PaschQuid enim opus erat ut Dominus eis praeciperet per ipsum diem festum ovem occidere, nisi quia ille erat de quo sanguine Christi frontes nostrae signantur. Et illa signatio, quae erat significatio, dicta est a domibus signatis
Abbreviated transcription (Latin):
udaeos sed abiit in regionẽ iuxta desertũ inciuitate quae dicitur effrem &ibi mor abaturcum
aiscipulis suis. Non quia potentia eius defecerat in quautiq siuell& & palam cumiu dicis con¬
uersareur & nihlei facerent sed in hominis infirmitate uiuendi exemplũ discipulis de monstra
in quo a ppar& & non eẽ peccatũ sisideleseius qui sunt menbra eius oculis ꝑsequentiũ sese subtraherent¬
& furorem scoleratorũ latendo potius deuitarent. Sciebatiñs tẽpus adꝓpinquasse passionis sue:
& re demptionis nrãe ad ꝓpinquante tẽpore inquopatidispo suit. dd ꝓpinquauit ille & loco inquo
eiusdem passionis dispensationẽ perficere uoluit: Dictenĩ euangelista: ꝓximumerat pas cha ludȩcꝵ
ilum diem festum iudaei cruentũ habere dñi sanguine uoluerunt. illo die festo occisusẽ agnus

Expanded text:
Judaeos, sed abiit in regionem juxta desertum, in civitate quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum Judaeos, sed abiit in regionem juxta desertum, in civitate quae dicitur Ephrem, et ibi morabatur cum discipulis suis. Non quia potentia ejus defecerat, in qua utique, si vellet, et palam cum Judaeis conversaretur, et nihil ei facerent. Sed in hominis infirmitate, vivendi exemplum discipulis demonstrabat, in quo apparet non esse peccatum, si fideles ejus, qui sunt membra ejus, oculis persequentium se subtraherent, et furorem sceleratorum latendo potius devitarent. Sciebat Jesus tempus appropinquasse passionis suae, et redemptionis nostrae. Appropinquante tempore, in quo pati disposuit, appropinquavit ille et loco in quo ejusdem passionis dispensationem perficere voluit. Dicit enim evangelista: Proximum erat pascha Judaeorum. Illum diem festum Judaei cruentum habere Domini sanguine noluerunt. Illo die festo occisus est Agnus
Abbreviated transcription (Latin):
fungereur in ordine uicis suae antedm̃ secundum consitutionẽ sacerdotu sorte exut ut incensum po¬
ner& Ingresus in templũ dñi : hinc appar& plures cosfusse & uicessuas habuisse aamincensmu
isi summosacer doti: & forte &iam unum annum plures a dministrabant. quib
alio anno abi succedant. ex quib: sorte exiebat quuncensum ponero. quid estergo quoa ꝓphoautt
caiphas : quia iñs moriturus erat ꝓgente. non tantum ꝓgente sedut filios dĩ quierant disꝑsi congre¬
gar & in unũ: hoc e uangelista addidit Namcaiphas de sola uidaeorum gente ꝓphorauit inquaerant
oues dequib ait ipse dñs non sum missus nisi adoues quȩ perierunt domus isrł. Sed nouerat euan
alias oues quae nonerant dehoc ouili quas o portebat adduci ut essent unũ ouile &unus pastar
haecaut̃ secundum predistinationẽ dicta sunt quianeq ouesoius nec filudĩ ad hucerant qui ñdũ
ere diderant. Ab illo ergo die cogitauer̃ ut int̾ficerenteũ. lũ sergo lam non palam ambulabat apuo

Expanded text:
s suae ante Deum, secundum constitutionem sacerdotii, sorte exiit ut incensum poneret, ingressus in templum Domini . Hinc apparet plures eos fuisse, et vices suas habuisse. Nam incensum non licebat ponere nisi summo sacerdoti; et sorte etiam unum annum plures administrabant, quibus alio anno alii succedebant, ex quibus sorte exiebat qui incensum poneret. Quid est ergo quod prophetavit Caiphas? Quia Jesus moriturus erat pro gente; non tantum pro gente, sed ut filios Dei qui erant dispersi congregaret in unum. Hoc evangelista addidit. Nam Caiphas de sola Judaeorum gente prophetavit, in qua erant oves, de quibus ait ipse Dominus: Non sum missus, nisi ad oves quae pealias oves, quae non erant de hoc ovili, quas oportebat adduci, ut essent unum ovile et unus pastor. . Haec autem secundum praedestinationem dicta sunt, quia neque oves ejus, nec filii Dei adhuc erant, qui nondum crediderant. Ab illo ergo die cogitaverunt ut interficerent eum. Jesus jam non palam ambulabat apud
Abbreviated transcription (Latin):
usq ad mortem confitebant᷑ & ꝓeo mori non metuebant quã clauigercaeli confiteri adunius anullȩ uocem formidau
Pontifex autem interro gauit ihm de discipulis eius & dedoctrina eiꝰ: Non cognoscendȩ ueritatis amore int̃roga
uit sedut causam inuenir & qua &iam accusare potuiss&. & tradiromano p̃sidi ad dampnandũ: Respondit
ihs̃ egopalam locutussum mundo egosemꝑ docui in sinagoga & intemplo quo om̃s iudei conueniunt & in occulto
ur uobis datum est nosse misteriũ regnidĩ c&eris aut̃ in parabolis. Intelle gendumest
ita cum dixisse palam locutus summundo acsidixisset multime audierunt loquentẽ ipsum aut̃ palã quod ã
erat palam quod amͣmodo erat palam. palam quippeerat quia multi audiebant & rursus nonerat palã

Expanded text:
usque ad mortem confitebantur, et pro eo mori non metuebant, quem claviger coeli confiteri ad unius ancillae vocem formidavit. VERS. 19.-- Pontifex autem interrogavit Jesum de discipulis ejus, et de doctrina ejus. Non cognoscendae veritatis amore interrogavit, sed ut causam inveniret qua etiam accusari posset, et tradi Romano praesidi ad damnandum. « Respondit Jesus. Ego palam locutus sum mundo: ego semper docui in sinagoga et in templo: in quo omnes Judei conveniunt: et in occulto ur: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei, caeteris autem in parabolis? « Intelligendum est ita eum dixisse, palam locutus sum mundo, ac si dixisset: Multi me loquentem audierunt. Ipsum autem palam, quodammodo erat
Abbreviated transcription (Latin):
aquomissusest. non enĩ ẽmissus seduenire ꝑmissus Om̃ sergoꝑtinentes adcorpusxp̃i ne inducam:¬
inlaqueos antichristi non quaeramus gloriam nostrã sed ille quae siuit gloriam eius qui eum misit
quantomagis nos eius quinos fecit. Sequitur Nonne morses dedituobis legem & nemo ex uobis facit

Expanded text:
a quo missus est: non enim est missus, sed venire permissus. Omnes ergoa quo missus est: non enim est missus, sed venire permissus. Omnes ergoin laqueos Antichristi, non quaeramus gloriam nostram. Sed si ille quaesivit gloriam ejus qui eum misit, quanto magis nos ejus qui nos fecit? Sequitur « Nonne Moyses, inquit, dedit vobis
Abbreviated transcription (Latin):
Giergocum patre unum aequalis patrids̃ dedõ dĩ apud dm̃ co&ernus in mortalis pariter in cõmutabilis
pariter sine tempore pariter creator dispensator temporũ tam̃ quiauenit intempore & formam
serui accepit & habitu est inuentus ut homo quaerit gloriam patris ñ suã quidtuhomo facere debes
qui quando aliquid boni facis gloriam tuã quaeris. quando aut̃ aliquid malifticis dõ calumniã
taris intendetibi creaturaes agnosce creatorem. seruus es ne contempnas dm̃ adoptatus es
sed non meritis tuis. quaeregloriameius a quo habes hanc. gratiã homo adoptatus cuius gloriam
quaesiuit qui estabillo unicusnatus : qui aut̃ quaerit gloriam eius quimisitillum hicueraxẽ & in iustri
in illo nonẽ in antichristo aut̃ iniustitiaest & uerax non est qui agloriã suã quȩ siturus ẽ non eius

Expanded text:
umus . Si ergo cum Patre unum, aequalis Patri Deus de Deo, Deus apud Deum, coaeternus, immortalis, pariter incommutabilis, umus . Si ergo cum Patre unum, aequalis Patri Deus de Deo, Deus apud Deum, coaeternus, immortalis, pariter incommutabilis, pariter sine tempore, pariter creator, dispensator temporum, tamen quia venit in tempore, et formam servi accepit, et habitu est inventus ut homo, quaerit gloriam Patris, non suam: quid tu homo facere debes, qui quando aliquid boni facis, gloriam tuam quaeris; quando autem aliquid mali facis, Deo calumniam meditaris? Intende tibi, creatura es, agnosce Creatorem; servus es, ne contemnas Dominum; adoptatus es, sed non meritis tuis; quaere gloriam ejus a quo habes hanc gratiam, 536 o homo adoptatus, cujus gloriam quaesivit, qui est ab illo unicus natus. Qui autem quaerit gloriam ejus, qui misit illum, hic verax est, et injustitia in illo non est. In Antichristo autem injustitia est, et verax non est; quia gloriam suam quaesiturus est, non ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ergofides quã dedonis exigit ds̃ quae ꝑdilectionemoperatur si intellegis uerba dĩ intellege quia
xp̃s filius estdĩ & doctrinapatris non ẽ exseipso non exnihilo non exaliis sub sistentib sed apatre
tantũ in patremanens aequalis patri. quia sem& i psoloquitur gloriam ꝓpriam quaerit. hocerit
ipsum quippe adnuntiaris dñs gloriam suam quaes turũ non gloriã patris. ditadiudaeos
łgoueni in nomine patris mei & non susce pistis me alius ueni& in nomine suo & huncisus es pietiol
signifi cauiteos antichistũ suscepturum quigloriã nominis sui quaesiturus ẽ . Inflatus non solous
utatis. Nempe aequalis est patri. Nempe in principio era tuerbũ & uerbũ erat apud dm̃ dsieu
uerbum. Nempe ipsedixit &uerissime dixit tanto tempore uobis cum sũ & non cognouiseni u
philippe quime uid& uid& & patrem. Nam pe ipsedixit & uerissime dixit & e go& pat̾ unuson

Expanded text:
ergo fides quam de nobis exigit Deus, quae per dilectionem operatur . Si intelligis verba Dei, intellige quia ergo fides quam de nobis exigit Deus, quae per dilectionem operatur . Si intelligis verba Dei, intellige quia Christus Filius est Dei, et doctrina Patris: non est ex seipso, non ex nihilo, non ex aliis subsistentibus, sed ex Patre tantum, in Patre manens, aequalis Patri. Qui a semetipso loquitur, gloriam propriam quaerit. Hoc erit. Ipsum quippe annuntians Dominus gloriam suam quaesiturum, non gloriam Patris, ait ad Judaeos: Ego veni in nomine PatrisSignificavit eos Antichristum suscepturos, qui gloriam nominis sui quaesiturus est, inflatus, non solidus; itatis: nempe aequalis est Patri, nempe in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum; nempe ipse dixit, et verissime dixit, Tanto tempore vobiscum sum, et non cognovistis me? Philippe, qui vidit me, vidit et Patrem ; nempe ipse dixit, et veri
Abbreviated transcription (Latin):
cum diasre . si quis uoluerit uoluntatẽ eius facere hocẽ credere. sed quia cognoscit hoc ẽ intellegit
om̃s intellegunt qui a uero qđ ait siquis uoluerituo luntatem eius facere. hoc ꝑtin& adcredere
ut diligentius intellegatur opus est nobis ipso d ño nr̃o expositore ut indic& nobis udium qude¬
reuera adcredere ꝑtineat facere uoluntatem patrisoius quis nesciat hoc eẽ facere uoluritare di
Nam & demones credebantei & noncredebant in eum Rursus &iam de a postolis suis possumus
dicere credimus paulo sed noncredimus in paulũ credimus p&ro sed noncredimus in p&rũ
credenti ineũ quiiustificat impiũ deputatur fides eius adiustitiã. quid estergo credere ineum:
credendo amare credendo diligere credendo adeum ire & eius menbris incorporan: Ipsa ẽ

Expanded text:
eum dixisse: Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc est credere. Sed quia cognoscit, hoc est intelligit, eum dixisse: Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc est credere. Sed quia cognoscit, hoc est intelligit, omnes intelligunt: quia vero quod ait, Si quis voluerit voluntatem ejus facere, hoc pertinet ad credere, ut diligentius intelligatur, opus est nobis ipso Domino nostro expositore, ut indicet nobis utrum revera ad credere pertineat facere voluntatem Patris ejus. Quis nesciat hoc esse facere voluntatem Dei, Nam et daemones credebant ei, et non credebant in eum. Rursus etiam de Apostolis ipsius possumdicere, Credimus Paulo; sed non, Credimus in Paulum; Credimus Petro, sed non, Credimus in Petrum. Credenti in eum qui justificat, deputatur fides ejus ad justitiam. Quid est ergo credere in eum? Credendo amare, credendo diligere, credendo ad eum ire, et ejus membris incorporari. Ipsa est
Abbreviated transcription (Latin):
&iam sp̃s sc̃ ds̃ nontresdii sedunus ds̃. Vnumlum̃ una substantia unanatura una marestas ulna ednitas
una magnitudo una potentia Vnabonitas. Vidit itaq ipse dñ s xp̃s di sapientia hoctam ꝓfundũ arehanũ
no nom̃s intellecturos In consequenti dedit consilium intellegere uis crede : Ds̃ enim ꝑꝓph&amdix̃ nisi
credideritis non intellegitis hoc ꝑtin& qđ &iam hic dñs secutus adiunx̃ Si quis uoluerit uoluntatẽ eius¬
facore cognoscit dedoctrina utrum ex dõsit anego a meipsoloquor. Quid esthoc  si quis uoluerituo
iuntatemei faiere sed ego dixerã si quis crediderit & hoc consilium dederã si non intellexisti inquã
crede. intellectus enim merces est fidei. Ergo noliquerere intellegere ut credas sed crede utinte llego
qm̃ nisi credideritis non intellegitis cumergo ad possibilitatẽ intellegendi consiliũ dederim obaadi

Expanded text:
anctus Deus: non tres dii, sed unus Deus, unum lumen, una substantia, una natura, una majestas, una aeternitas, anctus Deus: non tres dii, sed unus Deus, unum lumen, una substantia, una natura, una majestas, una aeternitas, una magnitudo, una potentia, una bonitas. Vidit itaque ipse Dominus Christus Dei sapientia hoc tam profundum arcanum non omnes intellecturos, in consequenti dedit consilium. Intelligere vis! crede. Deus enim prophetans dixit: Nisi credideritis, non intelligetis . Ad facere, cognoscit de doctrina utrum ex Deo sit, an ego a meipso loquor. Quid est hoc, si quis voluntatem ejus voluerit facere? Sed ego dixeram, Si quis crediderit, et hoc consilium dederam: Si non intellexisti, inquam, crede. Intellectus enim merces est fidei. Ergo noli quaerere intelligere ut credas, sed crede ut intelligas; quoniam nisi credideritis, non intelligetis. Cum ergo ad possibilitatem intelligendi consilium dederim obedie
Abbreviated transcription (Latin):
solutio questionis. quaeẽ ergo doctrina patris : nisiuerbum datris : Iostergoxp̃s doctrina patris
si uerbum patris sed quia uerbum non potest ẽẽ nullius sed alicuius & suã doctrinã dixit seipsum
ego ronsum a meipso quamui senĩ filium patridicamus & credamus aequalem necullã in eis esse
naturae uel substantiae distantiã nec int̃ generantẽ atq generatũ¬
tam̃ boc seruato & custodito Istadicimus quodille pat̃ est ille filius pat̃ aut̃ nonẽ si non habeat filiũ
filius uero dis dedõ lum̃ delumine pat lum̃ filius lum̃ non duolumina sedunum lum̃ pat̃ ds̃ filius di
non duo dii sedunus ds̃ pat̃ & filius sp̃s scs̃ depatre & filio ꝓcedens & ipse dĩ sicut pat᷑ as̃ si cut filiusds̃ siç&¬

Expanded text:
solutio quaestionis. Quae est ergo doctrina Patris, nisi Verbum Patris. Ipse est ergo Christus doctrina Patris, solutio quaestionis. Quae est ergo doctrina Patris, nisi Verbum Patris. Ipse est ergo Christus doctrina Patris, si Verbum Patris. Sed quia verbum non potest esse nullius, sed alicujus: et suam doctrinam dixit, seipsumt mea; ac si diceret: Ego non sum a meipso: quamvis enim Filium Patri dicamus et credamus aequalem, nec ullam in eis esse naturae vel substantiae distantiam, nec inter generantem atque generatutamen hoc servato et custodito, ista dicimus quod ille Pater est, ille Filius. Pater autem non est, si non habeat Filium:us de Deo, lumen de lumine. Pater lumen, Filius lumen: non duo lumina, sed unum lumen. Pater Deus, Filius Deus; non duo dii, sed unus Deus Pater et Filius. Spiritus sanctus de Patre et Filio procedens, et ipse Deus; sicut Pater Deus, sicut Filius
Abbreviated transcription (Latin):
conuertebantur. Vnde ad miratio quiamulti nouerant ubinatus & quemaa modũ fuerit educatus
Numquam eum uider̃ litteras discentẽ audiebant tamen delege disputantẽ legis testimonia
ꝓferentem quae nemopotest ꝓferre nisilegiss& ne molegerit nisi litteras didiciss&. &ideo
mirabantur. Eorum aut ammiratio magistro factaẽ Insinuando altius ueritatis occasio Exeorũ
quippe ammiratione & uerbis dixitdñs aliquid ꝓfundũ & diligentiu s inspiciendũ Quidergorespondit
dñs eis admirantib quomodo scir& littertis quas non didicerat : Mea inquit doctrina non est mea sed
ista doctrina non estmea sed mea doc trina non ẽ mea. Quo modo mea & non mea : questio est quomodo
sieri possit utrumq & mea & non mea. Si enĩ diligent̃ intueamur quod ipse in exordio dicit sc̃s
euangelista in principioerat uerbum & uerbum erat apuddm̃ & dĩ erat uerbũ independit huius¬

Expanded text:
convertebantur. Unde admiratio? Quia multi noverant ubi natus et quemadmodum fuerat educatus; convertebantur. Unde admiratio? Quia multi noverant ubi natus et quemadmodum fuerat educatus; nunquam eum viderant litteras discentem, audiebant tamen de lege disputantem, legis testimonia proferentem, quae nemo potest proferre, nisi legisset, nemo legere, nisi litteras didicisset; et ideo mirabantur. Eorum autem admiratio, magistro facta est insinuandae altius veritatis occasio. Ex eorum quippe admiratione et verbis, dixit Dominus aliquid profundum et diligentius inspiciendum. « Quid ergo respondit Dominus eis admirantibus, quomodo sciret litteras, quas non didicerat? Mea, inquit, doctrina non est mea, seista doctrina non est mea; sed: mea doctrina non est mefieri possint utrumque, et mea, et non mea? Si enim diligenter intueamur quod ipse in exordio dicit sanctus evangelista: In principio erat verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum : inde pendet hu
Abbreviated transcription (Latin):
deillo ꝓpt̃ m&um iudaeorũ quidicebant bonus ẽ non qui dicebant seducitturbas. sonitus eorũ a pparebat
tamquã aridorũ filiorũ seducit turbas clarius sonabant . bonus ẽ prescius sufurrabant: Modo aut̃
fratres quãuis nondũ uenerit illagloria xp̃i quae nos a & nos factura ẽ modo tam̃ ita crescit eclesia eiꝰ
resonat xp̃s filius estdĩ ꝓprius. Sibi lant quoq: serpentino orexp̃s nuncupatiuus estds̃ sed prescius fir¬
miusq fidedium omniũ unanimitas clamat xp̃sbonus ẽds̃ uerus est ds̃ teste aegregio p̃dicarr te
mediante diefesto docebat & mirabantur iudeidicentes quomodo hiclitteras scit cum nondidicerit
ille quilatebat docebat & palam loquebatur & non tenebatur. illudenim ut later& erat exempli hoc
potestutis edcum docer & mirabantur iudaei. Om̃s quidem quantũ ꝗrbitror mirabant᷑ sed nonom̃s

Expanded text:
de illo, propter meum Judaeorum. Qui dicebant, Bonus est. Nam qui dicebant, Seducit turbas, sonitus eorum apparebat de illo, propter meum Judaeorum. Qui dicebant, Bonus est. Nam qui dicebant, Seducit turbas, sonitus eorum apparebat tanquam aridorum foliorum. Seducit turbas, clarius sonabant. Bonus est, pressius susurrabant. Modo autem, fratres, quamvis nondum venerit illa gloria Christi, quae nos aeternos factura est, modo tamen ita crescit Ecclesia ejus, resonat, Christus est Filius Dei proprius. Sibilant quoque serpentino ore, Christus nuncupativus est Deus, sed expressius firmiusque fidelium omnium unanimitas clamat, Christus bonus est Deus, teste egregio praedicatore, m « Ille quia  Al., qui latebat, docebat; et palam loquebatur, et non tenebatur. Illud enim ut lateret, erat exempli, hoc potestatis. Sed cum doceret, mirabantur Judaei - omnes quidem, quantum arbitror, mirabantur, sed non omnes