comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Txybillae generaliter dicuntur omner foaeminae uates lingua graca. nasios
ꝗdiuinam uolunta tem bominibus interp̃tari solebant sybilla e nominatae sunt sicut
enimomniruir prof&ans ueluater dr̃ uel proph&a. Ita omnir foemina proph&anr
adoctirsimir auctoribur fuisse traduntur: Quarum prima depersis fuit is
libirsa in. dolpbica in tem plodelpbia ppolonis genita quae ante troianabella ua¬
ticinata est cuius plurimos uersos operisuo omeror inseruit .iIii. cimeria in ita¬
lia V eritbrea nomine eropbila inbabilone ostaque grecis ilium p&enti¬
bus uaticinata ÷ perituram eẽ troiam & homerum mendacia scripturum
Dicta aũt erithrea quia in eadem insula eius inuenta sunt carmina : Ui.
samia quae foemo noedicta est a samoin sola unde fuit cognominata : Uii
cymana nomine amaltea quae .vini. libros attulit tar quinio prisco in quibus
erant decr& a romana conscripta ipsa est &cymea dequauer giliur ultima

Expanded text:
yllae generaliter dicuntur omnes feminae vates lingua Graeca. Nam σιquod divinam voluntatem hominibus interpretari solebant, Sibyllae nominatae sunt; sicut enim omnis vir prophetans vel vates dicitur vel propheta, ita omnis femina prophetansa doctissimis auctoribus fuisse traduntur, quarum prima fuit dipsis, secunda Libyssa, tertia Delphica in templo Delphici Apollinis genita, quae ante Troiana bella vaticinata est, cuius plurimos versus operi suo Homerus inseruit. Quarta Cimmeria in Italia. Quinta Erythraea, nomine Herophila, in Babylone orta, quae de Graecis Ilium petentibus vaticinata est, perituram esse Troiam et Homerum mendacia scripturum; dicta autem Erythraea, quia in eadem insula huius inventa sunt carmina. Sexta Samia, quae Phemonoe dicta est, a Samo insula, unde fuit cognominata. Septima Cymana, nomine Amalthea, quae novem libros attulit Tarquinio Prisco, in quibus erant decreta Romana conscripta: ipsa est et Cymaea, de qua Virgilius: Vltima
Abbreviated transcription (Latin):
ut lego Imperatiuus quia sonum hab& inperantis ut lege : Optatiuus quia
coniungitur aliquid ut lo quutio plena sit. Nã quan dodicis cumcla mem pend&
sensus quod sidicã cũ clamenquarepdtas quod taceamplenus est sensus
personã uerbi nondifinit ut
cdamareclamasse. Cuisi a diungas ꝑsonã clamare debeo besb&. fit qua si
finitum, In personalis dr̃ quia indig& ꝑsona nominis uel pronominif ut le¬
gitur addis̃ personã ame ate ab illo & plene sentitur. Sed infinitus moc
ꝑsonã tantum uerbi & git: Inpersonalis uero uel pronominis personam
uel nominis. Coniugatio dr̃ eo qđ peream adunum sonũ multa coniungtnt᷑
Doc& enĩ in quã yllabã exeat futurum tempus neperinperitiam quis dica t̃
legebo prolegã. Harũ prima & secunda futurum tempur inbo

Expanded text:
ut 'lego'. Inperativus, quia sonum habet inperantis, ut 'lege'. Optativus, quiaconiungitur aliquid, ut locutio plena sit. Nam quando dicis 'cum clamem', pendet sensus; quod si dicam 'cum clamem, quare putas quod taceam?' plenus est sensus.personam verbi non definit, ut 'clamare', 'clamasse'. Cui si adiungas personam: 'clamare debeo, debes, debet', fit quasi finitum. Inpersonalis dicitur, quia indiget personam nominis vel pronominis, ut 'legitur': addes personam 'a me', 'a te', 'ab illo', et plene sentitur. Sed infinitus modus personam tantum verbi eget: inpersonalis vero vel pronominis personam vel nominis. Coniugatio dicitur eo, quod per eam ad unum sonum multa coniungantur. Docet enim in quam syllabam exeat futurum tempus, ne per inperitiam quis dicat 'legebo' pro 'legam'. Harum prima et secunda mittunt futurum tempus in
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ latini certamina. greci a gones uocant
a frequentia qua celebrant᷑. Siquidẽ et¬
omnem cetum atq conuentũ agona dici: Alii
qd̃ in circulis et quasi agoniss. id: sine angulo
locis ederent᷑ nuncupatos agonas putant :
De beneribus agonũ. Ioe.¬

Expanded text:
e Latini certamina, Graeci agonas vocant, a frequentia qua celebrantur: siquidem omnem coetum atque conventum agona dici. Alii, quod in circulis et quasi agonis, id est, sine angulo locis, ederentur, nuncupatos agonas putant. De generibus agonum.
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃s quad ringentos g. ponentes proc: c& q similit̃ cognatio est . na huiusce ꝑ.c. cuiusque
ꝑq. scribimus cumaũt p̃possitio percscribenda est si aũt ad uerbiũ fuerit perq dicimus
mal per e solam̃ scribendum Aequus qđ est iustur per ae diptong̃ scribendum
exsul additor deb& scribi quia exs ul dr̃ qui extrasolum est: ex ultat melius sine
.s. littera scrib&ur: Namcũ ipsa .xexc &s constat quo modo cũ in ea sitrursus
tiadditur alia: Aequor perdiptongon scribendum quia ab aqua est nn factum

Expanded text:
mus 'quadringentos', G ponentes pro C. C et Q similiter cognatio est. Nam 'huiusce' per C, 'cuiusque' per Q scribimus. 'Cum' autem praepositio per C scribenda est; si autem adverbium fuerit, per Q. Dicimus mal, per E solam scribendum. 'Aequus', quod est iustus, per AE dipthonga scribendum. 'Exsul' addito S debet scribi, quia exsul dicitur qui extra solum est. 'Exultat' melius sine S littera scribitur. Nam cum ipsa X ex C et S constat, quomodo, cum in ea sit, rursus ei additur alia? 'Aequor' per dipthonga scribendum, quia ab aqua est nomen factum
Abbreviated transcription (Latin):
mares. focminaeq conueniunt : Cnidni ꝓinde sic appellati. quõ cam aoo¬
rant: S& hiami omen accipiunt a filio adam quiuocatur ẽ s&c dicentes
hominem fuirse sediuis tutẽ dĩ eẽ arbitrantur : Angeliciuocati. quia ange lus colunt
Apostolici h. sibi nomenideo p̃sumpserunt quo dnihil possedentor ꝓprium nequaquã
recipiant eor quialiquid in hocmundo utuntur : Cerdoniani Acerdone quodam
nominant quiduo principia contraria ad serunt : Marcionistae Amarcione

Expanded text:
mares feminaeque conveniunt. Cainani proinde sic appellati, quoniam Cain adomares feminaeque conveniunt. Cainani proinde sic appellati, quoniam Cain adorant. Sethiani nomen acceperunt a filio Adam, qui vocatus est Seth, dicentes hominem fuisse, sed virtutem Dei esse arbitrantur. Angelici vocati, quia angelos colunt. Apostolici hoc sibi nomen ideo praesumpserunt, quod nihil possidentes proprium, nequaquam recipiunt eos qui ali quid in hoc mundo utuntur. Cerdoniani a Cerdone quodam nominati; qui duo contraria principia adserunt. Marcionistae a Marcione
Abbreviated transcription (Latin):
rectionem inuoluptate carnis futuror p̃dicant Vude& greciciliastae latini mi¬
litiaste sunt appellate: Na tareidicat quidum xp̃m quia uiconatareur t̃ appel¬
tus filiumdi consteantur omniata menu&erir legircustodiunt : Opbitae A colubro no¬
minati sunt. cõluberenim grece ophi dicont᷑ coluntenim. serpentei psumdicentes in pa¬
radis sodixis se uistutir cognitionem: Valentiani Aualentino quodam platonico. sec¬
dĩereatoris indixit xp̃mn quo q d euirtinenibil corporis Ao sumpsirse sed pcã quosi
pfistulm trantsirse aoseruit : A ppellitae quorun appelles princeos fuit quicrtato¬
rtiangelum nercio quem gloriosun siperiorisdifaciens dm̃legis isrł illumigncũ
ao firmans Appellate quorũ auctor appelles quidixit xp̃mnon dm̃ inueritate
sed bominẽ in phantarsie appariuisse: Ar contiaci a principibur a ppellan¬
tur quiuniuer sitaetẽ quã dr̃ condidit opera cẽ Arcan gelorũdefendunt : Sd¬
ant ianiuocatiꝙ ad teemitatur nuditatẽ unde & nudiorant & nudunter se

Expanded text:
rectionem in voluptate carnis futuros praedicant. Unde et Graece Chiliastae, Latine Miliasti sunt appellati. Nazaraei dicti, qui dum Christum, qui a vico Nazaraeus est appellatus, filium Dei confiteantur, omnia tamen veteris Legis custodiunt. Ophitae a colubro nominati sunt. Coluber enim Graece ὅφις dicitur. Colunt enim serpentem, dicentes ipsum in paradiso induxisse virtutis cognitionem. Valentiniani a Valentino quodam Platonico secDei creatoris per fistulam transisse asseruit. Apellitarum quoque Apelles princeps fuit: qui creatorem, angelum nescio quem gloriosum superioris Dei faciens, Deum legis Israel, illum igneum affirmans. Apellitae quorum auctor Apelles, qui dixit Christum non Deum in veritate, sed hominem in phantasia apparuisse. Archontiaci a principibus appellantur: qui universitatem quam Deus condidit, opera esse archangelorum defendunt. Adamiani vocati, quod Adae imitantur nuditatem, unde et nudi erant, et nudi in se
Abbreviated transcription (Latin):
laba breuis ponatur aut probreui longa pestonossi accentus in alia sillaba
commut&ur. Pera spirationemsiadicitur .h. lit tera ubinon deb& aut d&cra¬
haturubiesse oport&. Perhiatum quoties in pronuntiatione scinditur uersus

Expanded text:
laba brevis ponatur, aut pro brevi longa. Per tonos, si accentus in alia syllaba commutetur. Per aspirationem, si adiciatur H littera ubi non debet, aut detrahatur ubi esse oportet. Per hiatum, quotiens in pronuntiatione scinditur versus
Abbreviated transcription (Latin):
pax quasi modius: Batus uocatur ebraica lin¬
natur. capiens quinquaginta sextaria: que
mensura una mole uice cositerit᷑ amfora
uocata quod hinc et inde leuetur Hec gre¬
ce asigura sui dicta. quod eius anse gemina¬
te uideantur aures imitari: Necipit aũ
aque uel uni pedem quadratum: srum̃ti uero
modios italicos tres: Cadus greta anfora est conti¬
nens urnas tres. Urna mensura est. quam quidã
quartarium dicunt: Proprie autem urna uas:
quod pro comndendis defunctorum cineribus ad.¬
hiberi solet: de quo poeta: celo tegitur qui ñ
ht̃ urnam: Medimna mensura est quinq mo¬
diorum. Medunna autem latina lingua uoca
ta est .i. dimidia: eo quod quinq modis men.¬
surat᷑. qui est dimidius numerus a ꝑfecto de¬
nario : Aitaba mensura est aput egiptios sexta¬
riorum septuaginta duorum composita
ex numero propt̾ septuaginta et duas gen-¬
tes uel linguas. que orbem impleuerunt: Go-¬
mor qundecim modiorum onus appendit:

Expanded text:
pax quasi modius. Batus vocatur Hebraica linpax quasi modius. Batus vocatur Hebraica linnatur, capiens quinquaginta sextaria; quae mensura una molae vice proteritur. Amphora vocata quod hinc et inde levetur. Haec Graece a figura sui dicta dicitur, quod eius ansae geminatae videantur aures imitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graeca amphora est continens urnas tres. Urna mensura est quam quidam quartarium dicunt. Proprie autem urna vas est, quae pro condendis defunctorum cineribus adhiberi solet, de quo poeta: Coelo tegitur, qui non habet urnam. Medimna mensura est quinque modiorum: medimna autem latina lingua vocatur, id est, dimidia, eo quod quinque modios metiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. Artaba mensura est apud Aegyptios sextariorum septuaginta duorum, composita ex numero propter septuaginta et duas gentes vel linguas, quae orbem impleverunt. Gomor quindecim modiorum onus appendet.
Abbreviated transcription (Latin):
genera in diebus sex: Et ugintidue gene¬
raciones sunt ab adam usq ad iacob. ex cuiꝰ
semme nascitur gens omnis ifrabel Et
uiginti duo libri ueteris testamenti usq¬
ad hester Et uiginti duo literarum sunt
elementa. quibus constat diuine legis
doctrina: His igitur exemplis modius ui¬
ginti duorum sextariorum a moyse se¬
cundum sacre legis mensuram effectus ÷
Et quannus diuerse gentes huic mensure
ponclus uel adiciant ignorantes. uł detra:¬
hant: aput ebreos constitucione diuina
tali racione seruatur: Modius enim a ex¬
modo dictus hinc et molica .i. maderata Mo¬
dicis enim modiis nomen imposuit. Ham modica
mensure uixta morem prouincie palestine
unum et climidium modium capiens: cuiꝰ
nomem ex hebreo sermone tractum est: Sa¬
tum enim aput eos nominatur sumpcio:
siue leuacio. eo quod qui metitur eandem m̃¬
suram sumat. ac leuet: Est et aliud satum
mensura sextariorum uiginti duorum ca¬

Expanded text:
generationes in diebus sex: et viginti duae genegenerationes in diebus sex: et viginti duae generationes sunt ab Adam usque ad Jacob, ex cujus semine nascuntur omnes gentes Israel, et viginti duo libri Veteris Testamenti usqad Hester; et viginti duarum litterarum sunt elementa, quibus constat divinae legis doctrina. His igitur exemplis modius viginti duorum sextariorum a Moyse secundum sacrae legis mensuram effectus est: et quamvis diversae gentes huic mensurae pondus vel adiciant ignorantes vel detrahant, apud Hebraeos constitutione divina tali ratione servatur. Modius enim a modo dictus. Hinc et modica, id est moderata. Modicis enim modus nomen inposuit: nam modica mensurae iuxta morem provinciae Palestinae, unum et dimidium modium capiens. Cuius nomen ex Hebraeo sermone tractum est; 'satum' enim apud eos nominatur sumptio sive levatio, eo quod qui metitur eandem mensuram sumat ac levet. Est et alium satum, mensura sextariorum viginti duorum ca
Abbreviated transcription (Latin):
suram ꝑtinet Metron enĩ grece lati:¬
ne m̃sura dicit᷑. Nam et ciathus men-¬
sura est. et amfora m̃sura est. et quid qͥd
plus minus ue capit. m̃sura est: S ideo
hoc nom̃ specialit̾ sibi ad sumpsit. qd̾ sit
m̃sura ꝑfecti numeri .i. denarii: Modiꝰ
dictus. ab eo quod sit suo modo ꝑfectꝰ:
Est autem mensura librarum quadra¬
gnita quatior. id ÷ sextariorũ uigin¬
ti duorum: Cuius numeri causa in¬
de tracta est. eo quod in principio ds¬
uiginti duo opera fecerit. Nam prima die septẽ
opera fecit .÷ materiam informem. angelos
lucem celos superiores t̾ram aquam et aerẽ
Secunda die. firmamentum solum Tercia
die quatuor. maria semina. sem in aciones.
atq plantaria: Quarto die tria. solem et lu¬
nam et stellas Suinta die tria. pisces. et
reptilia aquarum. ⁊ uolatilia: Sexta die
quatuor. bestias. pecudes. reptilia t̾re et ho¬
minem. et facta sunt omnia uginti duo

Expanded text:
suram pertinet; metrum enim Graece, Latisuram pertinet; metrum enim Graece, Latine mensura dicitur. Nam et cyatum mensura est, et amphora mensura est, et quidquid plus minusve capit mensura est. Sed ideo hoc nomen specialiter sibi adsumsit, quod sit mensura perfecti numeri, id est denarii. Modius dictus ab eo quod sit suo modo perfectus. Est autem mensura librarum quadraginta quattuor, id est sextariorum viginti duorum. Cuius numeri causa inde tracta est, eo quod in principio Deviginti duo opera fecerit. Nam popera fecit: id est, materiam informem, angelos, lucem, coelos superiores, terram, aquam atque aerem. Secunda die firmamentum solum. Tertia die quatuor: maria, semina, sationes atque plantas. Quarta die tria: solem, lunam et stellas. Quinta die tria: pisces aquarum, reptilia et volatilia. Sexta die quatuor: bestias, pecudes, reptilia terrae, et hominem. Et facta sunt omnia viginti duae
Abbreviated transcription (Latin):
sextarii in duo equa incidit᷑. et cotyla dr᷑.
Emina autem appendit libram unã. que ge¬
minata sextarium facit. Sextarius dua¬
rum librarum est. quibus ad sũptis nomi-¬
nat᷑ bilibris: Adsutus quat̾ sit grer no-
quinarem siue gomor facit Adice sex ũ
congiun: Nam congiuis sex metit᷑ sextaris.
a quo et sextarii nomen dederunt Congiũ
autem a congiendo .i. ꝑ augmentũ cres.¬
cendo uocatur: Unde postea pecunia be¬
neficii gracia dari cepta congiarium ap-¬
pellatum est Unusquisq enim sui tẽ¬
poris imperator fauorem populi captãs
adiciebat. ut largior uideretur in donis:
lit̾ liquidorum. cuus et rẽ simulet
est mensura liquidorũ. hec a mensura
accepit nom̃ Metron enĩ mensuram
dicunt greci. et in de appellata metre-¬
ta. licet et urna et amfora et reliqua hu¬
iusmadi nomina mensurarũ sit̃. tam̃
ista hoc nom̃ a denarii numeri ꝑfectio¬
ne accepit. Metrum ad omnem men¬

Expanded text:
sextarii in duo aequa inciditur et cotylam facit. sextarii in duo aequa inciditur et cotylam facit. Emina autem adpendit libram unam, quae geminata sextarium facit. Sextarius duarum librarum est. Qui bis adsumtus nominatur bilibris; adsumtus quater 'fit Graeco nomiquinarem sive gomor facit. Adice sextum, congium reddit: nam congius sex metitur sextariis, a quo et sextarii nomen dederunt. Congium autem a congiendo, id est per augmentum crescendo, vocatur. Unde et postea pecunia beneficii gratia dari coepta congiarium appellatum est: unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adiciebat, ut largior videretur in donis. est liquidorum, cuius et rem simul etmus. Metrum est mensura liquidorum: haec a mensura accepit nomen; μέτρον enim mensuram dicunt Graeci. Et inde appellata metreta, licet et urna et amphora et reliqua huiusmodi nomina mensurarum sunt; tamen ista hoc nomen a denarii numeri perfectione accepit. Metrum ad omnem men
Abbreviated transcription (Latin):
ensura est res aliqua modo suo uel tẽ.¬
pore circũ inscripta: hec aut corparis est
aut temporis corporis. ut hominũ. lignorũ
et colunnarum longitudo et breuitas: S:
et solem istum propriam sui orbis habere: m̃¬
suram. quod geometrici ꝑscrutari audent:
Temporis. ut m̃sura horarũ et annorum Un
et metiri pedes horarum dicimus. hoc est m̃¬
surare. Proprie autem m̃sura uocata est.¬
qd̃ ea fruges metiunt᷑. atq srum̃tum .i. hu¬
Mensurarum parsminima ut coclear. qd
est dimidia pars dragmne. appendens siliqͦs
nouem. qui triplicatꝰ conculã facit Concula
dragma una et dimidia adimplet᷑ Uathi
pondus decem dragmis appenditur. qui etiã
a quibusdam causatus nominat᷑ Oxifalus
sit. si quinq dragme addunt᷑ ad decem: ace-¬
tabu lus quarta pars emine est duodetim
dragmas appendens: Cotyla emina est abens
ciathos sex que idcirco cotyla uocatur. quia
cote greco sermone incisio dicit᷑. et emina

Expanded text:
ensura est res aliqua modo suo vel tempore circumscripta; haec autem aut corporis est aut temporis. Corporis est, ut hominum, lignorum et columnarum longitudo et brevitas. Sed et solem istum propriam sui orbis habere mensuram, quod geometrici perscrutare audent. Temporis, ut mensura horarum et dierum et annorum: unde et metire pedes horarum dicimus, hoc est mensurare. Proprie autem mensuram vocatam quod ea fruges metiuntur atque frumentum, id est huas et amphoras. Mensurarum pars minima coclear, quod est dimidia pars dragmae, adpendens siliquas novem; qui triplicatus conculam facit. Concula dragma una et dimidia adimpletupondus decem drachmis appenditur, qui etiam a quibusdam causatus vel lassatus nominatur. Oxybaphus fit, si quinque drachmae adduntur ad decem. Acetabulus quarta pars eminae est, duodecim dragmas adpendens. Cotyla emina est habens cyatos sex; quae idcirco cotyla vocatur, quia cote Graeco sermone incisio dicitur, et emina
Abbreviated transcription (Latin):
Potstutemaũt natur a dedit. uolunta sordinem Inter figuras literarũ &apicesueterer
dicerint Apicemdictum propter quod longesit apedibus sed in cacumine litere adponat
estenimlin ea iacens suꝑ lita aequalit̃ ducta

Expanded text:
Potestatem autem natura dedit, voluntas ordinem et apicem. Inter figuras litterarum et apicem veteres dixerunt, apicem dictum propter qEst enim linea iacens super litterarum
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo aut sillabae longe breue quedicuntur quia ꝑuaria suo cummoras aut sim¬
pla aut duplaspatia temporis habereuidentur diptongae sllabae greconomi¬
ne dictae quod ineisbine uocales iungantur ex his apud nos ueras esse .iii. ae
tricos semiper nominantur. quod sit dimedius pes namperduabus sllabis constatꝰ
Cumergo sillabauna est quasi dimedius pes est : dionisius lintius sillabarum om

Expanded text:
Ideo autem syllabae longae brevesque dicuntur, quia per varias vocum moras aut dupla aut simpla spatia temporis habere videntur. Dipthongae syllabae Graeco nomine dictae, quod in eis binae vocales iunguntur. Ex his apud nos veras esse quattuor: 'ae'tricos ideo semipes nominatur, quod sit dimidius pes. Nam pes duabus constat syllabis. Cum ergo syllaba una est, quasi dimidius pes est. Dionysius Lintius syllabarum om
Abbreviated transcription (Latin):
sermotestiũ qua si condicione Stipulaetio est ꝓmissio uel sponsio unde& ꝓmisores fapula¬
tores uocantur dictech fapulcctiore abstipulec ueteres enim quan dosibi aliquid
ꝓmit tebeet stpulam tenentes frengebant quẽc iterum iungentes sponsiones su
ecs cognuscebaent siue quod stipulam iuxtapcculum iuredicum. ccppellacuerunt :
picem ꝓuenit uelle gecto testamento uel possessione redempta: dicta l ccrebus
resses sunt qͥ in nostro iure consistunt iurecccutems̃ quȩ a nobis iuste possedentur nec aliena

Expanded text:
sermo testium, quasi condictiones. 30. Stipulatio est promissio, vel sponsio; unde et promissores stipulasermo testium, quasi condictiones. 30. Stipulatio est promissio, vel sponsio; unde et promissores stipulatores vocantur; dicta autem stipulatio a stipula. Veteres enim quando sibi aliquid promittebant, stas agnoscebant sive quod stipulum iuxta Paulum iuridicum firmum appellaverunt. piam pervenit, vel legata testamento, vel possessione retenta. Dicta autem Res sunt que in nostro iure consistunt. Iura autem sunt que a nobis iuste possidentur. Quod a
Abbreviated transcription (Latin):
Irdic̃itur quod ac metibi sit uenditio qua siuenundatio id ÷ anundinis : Noncctio ÷ cuius lib&
regircns lcctio dictẽ hr dñt donationem qua sidonccactionẽ & dotem quac sido item p̃celen¬
te enim innuptis doncctione dos seqr̃ nc̃c antiquus nupticrum erctiitus quo se mantus
& uxor inuicem emebant nẽ uideretur uxoraencillec sicut hacbemus iniure inde est qđ
p̃cidente donactioneuin seqr̃ dos utoris. Sonactio ussu fructucciec ideo dicitur ꝗdo
natar execcussum fructum coohucretin& seruccto cuidonectũ ÷ iureno nectio di rec¬
tec ideo nuncupectur ꝗ &iure &ussu stctim trcensit incelteri necultra ali quid inde &
iusdona toꝯs retor quetur: Condicione ꝓphe testium este &dictae condiciones ec̃condicen
do quecsi conditionis quia nonibitestis unus iureet seduelduo uel plures: nonenim inunius
ore sedinduorũ ãtum testiũ stect om ntuerbum: Item condiciones ꝙ interse conueniat

Expanded text:
dicta, quod a me tibi sit: venditio quasi venundatio, id est a nundinis. Donatio est cuiuslibet rei transactio. Dictam autem dicunt donationem quasi doni actionem, et dotem quasi do item. Praecedente enim in nuptiis donatione, dos sequitur. Nam antiquus nuptiarum erat ritus quo se maritus et uxor invicem emebant, ne videretur uxor ancilla, sicut habemus in iure. Inde est quod praecedente donatione viri sequitur dos uxoris. Donatio usufructuaria ideo dicitur, quod donator exquia et iure et usu statim transit in alterum, nec ultra aliquid inde ad ius donatoris retorquetur. Condiciones proprie testium sunt, et dictae condiciones a cdo, quasi condictiones, quia non ibi testis unus jurat, sed vel duo, vel plures. Non enim in unius ore, sed in duorum aut trium testium stat omne verbum. Item conditiones, quod inter se conveniat
Abbreviated transcription (Latin):
qđ bene qdcũ medepos sedetus cdienumnest mmele aũ possedetur quił suc med eceutior ueboliłe
p̃sumit possed autem iuste qui nonin rȩtstur cupidita te qui
aũ cupiditate tenetur possess ais est non possessos Honas¬
a honestorum seuno biͥum quȩ pindebonc dicuntur ut non habe¬
ant turpem ussum sedhomines adres bones utantur: Peculium ꝓps¬

Expanded text:
 male possidetur, alienum est. Male autem possidet qui vel sua male utitur vel aliena praesumit. Possidet autem iuste qui non inretitur cupiditate. Qui autem cupiditate tenetur, possessus est, non possessor. Bona sunt honestorum seu nobilium, quae proinde bona dicuntur, ut non habeant turpem usum, sed ea homines ad res bonas utantur. Peculium propr
Abbreviated transcription (Latin):
frugibis aqua pinquior quasi suais
colatur. et ipsa pacio sicera nuncupat᷑:
Ceruisa a cerere dicit᷑. id est sruge uoca¬
ta est enĩ pocio ex semmibus frumenti
uario modo confecta: Celia a calefaciendo
appellata. est enim pocio ex suco tritici
ꝑ artem confecta. Suscitatur enĩ ignea
illa uis germinis madefacte frugis. ac de¬
inde siccatur. et post in farinam redac¬
ta molli suco ad miscetir. quo fermenta¬
to sapar austeritatis et calor ebrieta¬
tis adicit᷑. que sit in his partibus his¬
pamȩ: Cuius ferax uim locus non :÷
fex dicta. qd̃ sese uasis emergendo ad¬
sigat Garum est liquor piscium salsꝰ
qui olim conficiebatur ex pisce quẽ
greci garon uocabant. et quãuis nũc
ex insinito genere piscium sitat: nom̃
tam̃ pristinum retinet. a quo micium
sumpsit: liiquamen dictum. eo qd̃
soluti in salsamento pisciculi eundẽ
humorem liquant. cuius liquor ap̃.¬
pellatur salsugo. uł muria: proprie

Expanded text:
frugibus aqua pinguior, quasi succus frugibus aqua pinguior, quasi succus colatur, et ipsa potio sicera nuncupatur. 17. Cervisia a Cerere, id est, fruge vocata. Est enim potio ex seminibus frumenti vario modo confecta. 18. Caelia, a calefaciendo appellata. Est enim potio ex succo tritici per artem confecta. Suscitatur enim ignea illa vis germinis madefactae frugis, ac deinde siccatur, et post in farinam redacta molli succo admiscetur, quo fermentato, sapor austeritatis et calor ebrietatis adjicitur. Quae fit in iis partibus Hispaniae, cujus ferax vini locus non est. Faex dicta, quod sese vasis emergendo affigat. 19. Garum est liquor piscium salsus, qui olim conficiebatur ex pisce quem Graeci γαρον vocabant, et quamvis nunc ex infinito 496 genere piscium fiat, nomen tamen pristinum retinet, a quo initium sumpsit. 20. Liquamen dictum, eo quod soluti in salsamento pisciculi eumdem humorem liquant, cujus liquor appellatur salsugo, vel muria. Proprie
Abbreviated transcription (Latin):
materia. unde et dulcedinem retinet
et aquarem: Nodomellus dicitur. eo qd̃
in succo rosȩ mel admiscetur. Melitratũ
unum melle mixtum: Medus quasi
melus. quia ex melle fit. sicut calami¬
tas pro cadamitas. fecula una pinguis de¬
cocta usq ad crassitudinẽ mellis. ac resri¬
gerata utilis stomacho Passum quidquid
ex uua passa compressum effluxerit. di-¬
citur autẽ passum. a patiendo Nam per¬
aititur uua siccior. et de quoquitur.
et inde sit passum: Defretum dictum:
qd̃ defraudatur. et quasi fraudem patia-¬
tur Carenum eoqd̃ feruenda parte ca-¬
reat Tertia enĩ parte musti amissa. qd̃
remanserit carenum est. cui contraria
sapa est. que feruendo ad tertiam reda-¬
cta descendit: Sicera est omnis pocio. que
extra ninum mebriare patest cunis li¬
cet nomen hebreum sit : tamen latinum
sonat. pro eo qd̃ ex suco fermenti. uel pomo¬
rum conficiatur. aut palmarum fructꝰ
in liquorem exprimantur. coctisq:

Expanded text:
materia, unde et dulcedinem retinet materia, unde et dulcedinem retinet et acorem. Rhodomelum dicitur eo quod in suco rosae mel admisceatur. Melicratum vinum melle mistum. 13. Medus, quasi melus, quia ex melle fit, sicut calamitas pro cadamitas. Faecula, uva pinguis, decocta usque ad crassitudinem mellis, ac refrigerata utilis stomacho. 14. Passum, quidquid ex uva passa compressum effluxerit. Dicitur autem passum a patiendo. Nam percutitur uva siccior, et decoquitur, et inde fit passum. Defrutum dictum est, quod defraudetur, et quasi fraudem patiatur. 15. Carenum, eo quod fervendo parte careat. Tertia enim 495 parte musti amissa, quod remanserit carenum est, cui contraria sapa est, quae fervendo ad tertiam redacta descenderit. 16. Sicera est omnis potio quae extra vinum inebriare potest. Cujus licet nomen Hebraeum sit, tamen Latinum sonat pro eo quod ex succo frumenti vel pomorum conficiatur, aut palmarum fructus in liquorem exprimantur, coctisque
Abbreviated transcription (Latin):
atq offertur Spurcum. quod offerre
non licee. aut cui aqua mixta est.
quasi spurium. hoc est inmundum
honorarium uinum. quod regibus
et patentibis honoris gratia offertur
Cato de innocentia sua: Cum essem
in prouintia legatus. quã plures ad
pretores et consules uinum honorari¬
um dabant. nunquã accepi ne priua¬
tus quidem: Crudum uinũ est insu-¬
aue. quod serui potant: Acetum. uł
quia acutum uel quia aqua mix¬
tum: Uinũ enĩ aqua mixtũ cito in
hunc saparem redigitur. unde et
a cetum quasi aquidum. Conditum uoca¬
tum. qd̃ sit simplex. et cõmixtione pig¬
mentorum compositum: Liactatum :
potio e lacte: Mulsum ex melle mixtũ.
est en ĩ potio ex aqua et melle. quod gre¬
stum melle admixtum. uehem̃terq agi¬
tatum atq cõmotum: Idromelum. ꝗd
siat ex aqua. et malis matianis: Sacatum
liquor est aque fece uini admixtus. et
sacco expressus Oz imelli appellatum qd̃
aceti et mellis permixta conficiatur

Expanded text:
atque offertur. Spurcum, quod offerri atque offertur. Spurcum, quod offerri non licet, aut cui aqua admixta est, quasi spurium, hoc est inmundum. Honorarium vinum, quod regibus et potentibus honoris gratia offertur. Cato de innocentia sua 1: 'Quum essem in provincia legatus, quamplures ad praetores et consules vinum honorarium dabant: numquam accepi, ne privatus quidem.' Crucium vinum est insuave quod servi potant. Acetum, vel quia acutum, vel quia aquatum; vinum enim aqua mixtum cito in hunc saporem redigitur. Unde et acidum, quasi aquidum. Conditum vocatum, quod non sit simplex, et commixtione pigmentorum conpositum. Lactatum est potio e lacte. Mulsum ex melle mixtum; est enim potio ex aqua et melle, quod Grastum melle admixtum vehementerque agitatum atque commotum. Hydromelum, quod fiat ex aqua et malis Matianis. Saccatum liquor est aquae faece vini admixtus et sacco expressus. Lorea. Oxymeli appellatum quod aceti et mellis permixta conficiatur
Abbreviated transcription (Latin):
medium est meridiem appellari. qd̃ pu-¬
rum sit. Mustum est uinum de lacu sta¬
tim sublatum. dictum autẽ credit᷑
mustum. quod in se limum et terram
habeat mixtam: Nam mus terra. un¬
de et humus. cuius tanta uisferuoras
est. ut uasa quamuis grandia ex eo ple¬
na absq spiramine repleta ilico disrumpat:
Noseum uinum. idest cum rubore. Nosa enĩ
rubet Amineum uero quasi sine mineo
idest sine ruburoᷤ. Nam album est. Sucina-¬
cium sucine gemme simile est. idest suł¬
ui coloris: Limpidum uinum. id est ꝓspi¬
cuum. ab aque specie dictum. quasi lim-¬
phidum: Lumpha enĩ aqua est. Turbi¬
dum. quasi terbidum .i. terra cõmixtũ
quod est fece. falernum uinũ uocatũ
a falerna regione campaniȩ. ubi opti¬
ma uina nascuntur: Colacum. uas ꝓ¬
prium nuncupauit. in quo deportat᷑.
Gazetum uero regio unde defertur. Ga¬
za enĩ oppidum est palestine Infercũ
uinum dicitur. quod altano libatur.

Expanded text:
post medium diem est, meridiem appellari, quod pupost medium diem est, meridiem appellari, quod purum sit. Mustum est vinum e lacu statim sublatum. Dictum autem creditur mustum quod in se limum et terram habeat mixtam; nam mus terra, unde et humus. Cuius tanta vis fervoris est ut vasa quamvis grandia ex eo repleta absque spiramine ilico disrumpat. Roseum vinum, id est cum rubore; rosa enim rubet. Amineum vero quasi sine mineo, id est sine rubore; nam album est. Sucinacium sucinae gemmae simile est, id est fulvi coloris. Limpidum vinum, id est perspicuum, ab aquae specie dictum, quasi lymphidum; lympha enim aqua est. Turbidum, quasi terbidum, id est terra commixtum, quod est faece. Falernum vinum vocatum a Falerna regione Campaniae, ubi optima vitia nascuntur. Colatum vas proprium nuncupavit in quo deportatur: Gazeum vero regio, unde defertur; Gaza enim oppidum est Palaestinae. Infertum vinum dicitur quod altario libatur
Abbreviated transcription (Latin):
uł puteo. fatescit enĩ uetusta. Uinũ
inde dictum. quod eius potus uenas
sanguine cita repleat. hoc alii dicũt¬
qd̃ nos cura soluat. lieum appellant.
Ueteres uinũ uenenũ uocabant. s
postquam inuentum est uirus leti¬
fer sucus : hoc uinũ uocatum. illud
uenenum. Unde et hieronimus in
libro quẽ de uirginitate conseruan¬
da conscripsit. a dolescentulas in qͥt
ita uinũ debere fugere ut uenenũ.
ne pro etatis calore feruenti bibant
et pereant. Inde est qd̃ aput uete¬
res romanos femine non utebant᷑
uino. nisi sacrorũ causa certis dieb
Merũ dicimus cum uinũ signisi¬
camus: Nlam merũ dicimꝰ quidqͥd
purum atq sincerũ est. sicut et
a quã meram. nulli utiq rei mix¬
tã Hinc et merenda. qd antiqͥtꝰ ꝑ
id temporis pueris operaris quib
panis merus dabatur. eo qd̃ meri¬
die eo tempore. soli ac separatĩ
non ut in prandia aut in cena ad unã mensã:
Inde credimus etiam illud tempiis quad

Expanded text:
vel puteo; fetescit enim vetusta. Vinum vel puteo; fetescit enim vetusta. Vinum inde dictum quod eius potus venas sanguine cito repleat. Hoc alii, quod nos cura solvat, Lyaeum appellant. Veteres vinum venenum vocabant; sed postquam inventus est virus letiferi sucus, hoc vinum vocatum, illud venenum. Unde et Hieronymus in libro quem de virginitate servanda scripsit: 'Adolescentulas' inquit 'ita vinum debere fugere ut venenum, ne pro aetatis calore ferventi bibant et pereant.' Inde est quod apud veteres Romanos feminae non utebantur vinum, nisi sacrorum causa certis diebus. Merum dicimus cum vinum purum significamus; nam merum dicimus quidquid purum atque sincerum esaquam meram, nulli utique rei mixtam. Hinc et merenda, quod antiquitus id temporis pueris operariis quibus panis merus dabatur; aut quod meridient eo tempore, id est soli ac separatim, non, ut in prandio aut in cena, ad unam mensam. Inde credimus etiam illud tempus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
bia reperitur ramis inherens in simi-¬
litudinem salis. Omne autẽ mel dul¬
ce. Sardum amarum est absinthis
causa. cuius copia illius regionis apes
nutriuntur. fauũ uocari qui come.¬
ditur magis quã bibit᷑. fage enĩ greci
comedere appellant. Auint autẽ
medici. et qui de humanorum
corporum scripsere naturis. p̃ea pueq
galienus in libris quorum titulus est pe¬
ac perfecte etatis uirorum et mulierum
corpora insito calore feruere. et noxios
essehis etatibus cibos qui calorem augeat̃
sanitatiq conclucere frigida queq in
esum sumere. sicut e contrario senibus
qui ꝓ picuita laborant et srigore calidos ci-¬
bos et uina uetera prodesse: De potu.
otio a greca diriuatione uocata.
hanc enĩ illi potos dicunt: aqͣ
generaliter uocata. quod suꝑficies
enis equalis sit: hinc et equora. quã
in̾ recentem dicimus quia non est
utilis. uecusta ut uinũ. s statim
sublata et de flumine et de fonte

Expanded text:
a conligatum reperitur ramis inhaerens in simia conligatum reperitur ramis inhaerens in similitudinem salis. Omne autem mel dulce: Sardum amarum est absinthii causa, cuius copia eius regionis apes nutriuntur. Favum vocari quia comeditur magis quam bibitur; φαγεῖν enim Graeci comedere appellant. Aiunt autem medici, et qui de humanorum corporum scripsere naturis, praecipueque Galienus in libris quorum titulus est †ac perfectae aetatis virorum mulierumque corpora insito calore fervere, et noxios esse his aetatibus cibos qui calorem augeant, sanitatique conducere frigida quaeque in esum sumere; sicut e contrario senibus, qui pituita laborant et frigore, calidos cibos et vina vetera prodesse. De potu . Potio a Graeca derivatione vocata; hanc enim illi πότος dicunt. Aqua generaliter vocata, quod superficies eius aequalis sit: hinc et aequora. Quam inde recentem dicimus quia non est utilis vetusta, ut vinum, sed statim sublata de flumine et fonte
Abbreviated transcription (Latin):
ex alio genere piscium siant. Inicium
tamen piscis uocabulum dedit: Galatiȩ
a colore lactis nominatę: Greci enĩ gala
lac dicunt. Ifferas a rotunditate greco
uocabulo appellatas: Quidquid enĩ in ro-¬
tundum formatur: iffera a grecis dicit᷑
Ius qͥ qͥne magistri a uire nuncupauerẽ
quia ex ea est lex condimenti eius. Nanc
greci ⁊ ean uocant: Caseum uocatum. qd̾
careat serum. quasi careum: Nam serũ
ei omne deducitur. ut ponderibus
arquatur. Colostrum nouũ. qd̃ nentͥ
generis est. Liac a greco sermone diriua
trit et quad nutritur Nam lacte
nutrimur. uiuimus sanguine. Quac.¬
tum quasi coactuam. et quasi coagula¬
tum. Accepta enĩ secum alia spetie
coagulat. Mel grece appellationis est
quod apibus habere probatur Iam
apis grece mel esse dicitur. Antea aũ
mella de rore erant. inueniebant᷑q:
in arundinum foliis. unde et uirgi-¬
luis: protinus aerii melli celestia dona:
Siquidem hucusq in india et ara.

Expanded text:
ex alio genere piscium fiant, initium ex alio genere piscium fiant, initium tamen piscis vocabulum dedit. Galaticae a colore lacteo nominatae; Graeci enim γάλα lac dicunt. Sphaeras a rotunditate Graeco vocabulo appellatas; quidquid enim in rotundum formatur, σφαῖρα a Graecis dicitur. Ius coquinae magistri a iure nuncupaverunt, quia ea est lex condimenti eius. Hanc Graeci zemam vocant. Caseum vocari quod careat serum, quasi careum: nam serum ei omne deducitur ut ponderibus arguatur. Colostrum lac novum; quod neutri generis est. Lac a Graeco sermone derivattrit et quod nutritur; nam lacte nutrimur, vivimus sanguine. Quactum, quasi coactum, quasi coagulatum; accepta enim secum alia specie coagulat. Mel Graecae appellationis est, quod ab apibus nomen habere probatur; nam apis Graece μέλισσα dicitur. Antea autem mella de rore erant, inveniebanturque in arundinum foliis. Unde et Vergi4,1: Hactenus aerii mellis caelestia dona. Siquidem hucusque in India et Arabi
Abbreviated transcription (Latin):
quod plus pinguedinis hoc animal ha-¬
beat: Osfa est proprie srustũ dentium.
cuius diminituiũ offellam facit. unde
et offari coci quia particulatĩ .i. offatĩ¬
faciunt excoquunt: Nc̃ offa latrantis qͥsi
in os canis iacit᷑. saciatur. ilico compesci¬
tur et silescit. frustum uocatum. qd ca¬
pitur. a frumine. Est enĩ frumen sũ.¬
ma pars gule. Pulpa dicta. quod cum
pulte olim mi xta uescebatur. unde
et pulm̃tariũ. ⁊ pulmentũ dictum:
li ucanicie dictȩ. qd prius in lucania
facte sunt. farcim̃ caro coneisa. et mi¬
nuta: quod ea in testinũ fartiatur.
hoc est impleatur cum aliarũ rerum
ãmixtione. Minutal uocatum. qd fi.¬
at de piscibus et isiciis holeribusq mi¬
nutatĩ concisis: Afruͥtũ. qd latine spu¬
meum uocatur: Asras enĩ grece spuma dicit᷑.
Martisia in mortario ex pisce siunt. in de
et nominata: esocem piscem quendã dict̃
ex quo primũs ificia facta sunt. ⁊ quãuiᷤᷤ

Expanded text:
quod plus pinguedinis hoc animal haquod plus pinguedinis hoc animal habeat. Offa est proprie frustum dentium, cuius diminutivum offellam facit. Unde et offarii coqui, quia particulatim, id est offatim, excoquunt. Nunc 'offa latrantium', qua, si in os canis iacitur, satiatus ilico conpescitur et silescit. Frustum vocatum quod capiatur a frumine; est enim frumen summa pars gulae. Pulpa dicta quod cum pulte olim mixta vescebatur. Unde et pulmentarium et pulmentum dictum. Lucanicae dictae quod prius in Lucania factae sunt. Farcimen caro concisa et minuta, quod ea intestinum farciatur, hoc est inpleatur, cum aliarum rerum conmixtione. Minutal vocatum quod fiat de piscibus et isiciis oleribusque minutatim concisis. Aphratum, quod Latine spumeum vocatur; ἀφρὸς enim Graece spuma dicitur. Martisia in mortario ex pisce fiunt: inde et nominata. Isocem piscem quendam dictum, ex quo primum isicia facta sunt; et quamvis
Abbreviated transcription (Latin):
sursures a farre dicte cuius sunt
purgam̃ta: Amolum flos farine.
cenuissimũ p̃ leuitate de mola
iactũ. uñ et appellatum. quasi
a mola: Carnes dicte quia kare sunt siue a
creando. unde et a grecis creaᷤ uocantur: Gru¬
dum qd̾ sit cruentum. est enĩ cuni sanqui
uocatur coctũ assum quod ardeat. quasi
arsum: Flixum eo quod in aqua sola de¬
quoquitur: lixa enĩ aqua dicitur. ab eo
quod sit soluta. unde et solutio libidinis.
luxus. et membra loco mota luxa dicun:¬
tur: Frixum a sono dictum. quando
ardet in oleo: Salsum quasisale aspersũ
demptis e medio syllabis tribus. Nanci¬
dum ex uicio nuncupatũ. qd̃ raucos ef¬
ficiat. Succidia carnes in usum repasi¬
tȩ a succidendo dictȩ: Hardum eo qd̃
in domo repositum conseruatur. Nam
antiqui domos lares dicebant: Taxea
lardum est gallice dictum. unde et afra¬
nius In rosa gallum sagatum pingui
pastum taxea. Exungia ab unctione uo¬
cata: Sebum a sue dictum. quaseͥ seubũ.

Expanded text:
furfures a farre dictae, cuius sunt furfures a farre dictae, cuius sunt purgamenta. Amolum flos farinae, tenuissimum, prae levitate de mola eiectum; unde et appellatum, quasi a mola. Simila. Pollines. Carnes dictae quia caro sunt; sive a creando, unde et a Graecis κρέας vocantur. Crudum, quod sit cruentum; est enim cum sanguincoctum vocatur. Assum, quod ardeat, quasi arsum. Elixum, eo quod in aqua sola decoquitur. Lixa enim aqua dicitur ab eo quod sit soluta; unde et solutio libidinis luxus, et membra loco mota luxa dicuntur. Frixum a sono dictum quando ardet in oleo. Salsum, quasi sale asparsum, demtis e medio syllabis tribus. Rancidum ex vitio nuncupatum, quod raucos efficiat. Succidia carnes in usum repositae, a succidendo dictae. Lardum, eo quod in domo repositum conservatur; nam antiqui domos lares dicebant. Taxea lardus est Gallice dictum. Unde et Afranius in Rosa284: Gallum sagatum pingui pastum taxea. Axungia ab unctione vocata. Sebum a sue dictum, quasi suebum,
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad cibum seruis clatur. nec delicatꝰ.
fermentacius. fermentis confectus Azi¬
mus dicitur non fermentatus. nã azimꝰ
est sine fermento sincerus: Acrizimus le¬
uit̾ fermentatus. quasi acroatimus Si¬
ligineus panis a frumenti genere nun-¬
cupatur: Sigilo enĩ genus est critici.
Nubidus recoctus. et rubefactus Sub¬
ceͥnericius cinere coctus et reuersatꝰ.
ipse est et focacus: Clibanicius in te-¬
sta coctus. Issungia panis. aqua
dutissime laxatus. similã modicã
accipit. et fermentũ modicũ. et ht̃
humectationẽ plus quã omnis paniꝰ.
unde et issungie nomen accepit.
placente sunt que sunt de farre.
quas alii liba dicunt. eo qd̃ libeant
et placeant: Dulcia sunt genera
pistorii operis. a sapore dicta. Melle
asꝑso sumuntur: Crusta supersi¬
cies panis. ipsa et fraꝯmenta: quia
diuiduntur ut fracta: fermentũ
a feruare nuncupatũ. quia plus
prima hora non potes contineri.
crescendo enĩ excedit. farine et

Expanded text:
qui ad cibum servis datur, nec delicatus. qui ad cibum servis datur, nec delicatus. Fermentacius fermentis confectus. Azymus non fermentatus; nam ἄζυμος est sine fermento, sincerus. Acrozymus leviter fermentatus, quasi acroazymus. Siligineus panis a frumenti genere nuncupatur; siligo enim genus est tritici. Rubidus, recoctus et rubefactus. Subcinericius, cinere coctus et reversatus: ipse est et focacius. Clibanicius, in testo coctus. Spungia panis aqua diutius malaxatus similam modicam accipit et fermentum modicum, et habet humectationis plus quam omnis panis; unde et spungiae nomen accepit. Placentae sunt quae fiunt de farre. Quae alii liba dicunt, eo quod libeant et placeant. Dulcia sunt genera pistorii operis, a sapore dicta; melle enim asparso sumuntur. Crusta superficies panis: ipsa et fragmenta, quia dividitur, ut fracta. Fermentum a fervore nuncupatum, quod plus prima hora non potest contineri; crescendo enim excedit. Farina et
Abbreviated transcription (Latin):
ante pugnam. Unde illud ducis al¬
loquiũ. Prandeamus tanquã aput
inferos cenaturi: Merenda est cibus
qui declinante die sumitur. qua¬
si post meridiẽ edenda. et proxima
cenȩ. unde et antecenia a quib dã
uocantur: Itẽ merendare. quasi
meridie ȩdere Annona tractũ est
a tempore quo romani ueteres
ad cibos aduocabantur: Sic mar¬
tialis. Imperat excelsos frangere no¬
na choros quod et usq hodie ꝑse
faciunt. Cena uocatur a cõmuni.¬
one uescentium: Renoti qui ppe
greci commune dicunt: Unde et cõmunican.¬
tes. quod cõmunit̃ .i. parit̃ conueniane:
aput ueteres enĩ solitum erat in propatu¬
lo uesci. et cõmunit̾ epulari. ne singula-¬
ritas luxuriam gigneret Est autẽ cena
uespertinus cibus. quã uesꝑtinã antiqͥ
dicebant. In usu enĩ non erant prandia
Panis dictus quod cõmuni cibo apponat᷑.
uel quod omne animal eum appetat.
pan enĩ grece omne dicit᷑: Cibarius ÷

Expanded text:
ante pugnam; unde est illud ducis adante pugnam; unde est illud ducis adloquium: 'Prandeamus tamquam ad inferos cenaturi.' Merenda est cibus qui declinante die sumitur, quasi postmeridie edenda et proximo cenae: unde et antecenia a quibusdam vocantur. Item merendare quasi meridie edere. Annona tractum est a tempore quo Romani veteres ad cibos advocabantur. Sic Martialis4, 8, 6: Imperat excelsos frangere nona toros. Quod et usque hodie Persae faciunt. Coenam vocari a communione vescentium: κοινὸν quippe Graeci commune dicunt: unde et communicantes quod communiter, id est pariter, conveniant. Apud veteres enim solitum erat in propatulo vescere et communiter epulari, ne singularitas luxuriam gigneret. Est autem cena vespertinum cibum, quam vespernam antiqui dicebant; in usu enim non erant prandia. Panis dictus quod cum omni cibo adponatur, vel quod omne animal eum adpetat; πᾶν enim Graece omne dicitur. Cibarius est
Abbreviated transcription (Latin):
Dapes aũ regum sunt. epulȩ priuatoꝵ
delitiȩ nuncupatȩ quod his delectent᷑
homines. easq suauit̃ appetant: pul¬
mentum uocatur a pulte. Siue enĩ
sola pultis. siue quid aliud permixti¬
onem eius sumatur: pulmentum ꝓͥe
dicitur: Sacietas aũ et saturitas sibi difͤ¬
ferunt. Nam sacietas ex uno cibo dici
potest pro eo qd̃ satis sit. Saturitas aũ
a satura nomen accepit. quod est ua-¬
rio alimentorum apparatu compo¬
situm. Crapula est in moderata uo-¬
racitas. quasi cruda ȩpula. cuius crir¬
ditate grauatur cor. et stomachus
in digestus efficitur Inmoderata
enĩ uoracitas uitiũ est. s tantũ his
salutis. quantũ sustentationi nat᷑e
suffitiat. Iactaculum est primus ci¬
bus quo ieiunium soluitur. unde
et nuncupatum: Nigidius: Nos ipsi
ieiuinia iactaculis leuibus soluimus:
ꝥrandium ab apparatu prandii edendi
dictum: Proprie autẽ ueteres prandi¬
um uocabant omniũ militũ cibum

Expanded text:
Dapes autem regum sunt, epulae privatorum. Dapes autem regum sunt, epulae privatorum. Deliciae nuncupatae quod his delectentur homines, easque suaviter appetant. Pulmentum vocatum a pulte; sive enim sola pultis, sive quid aliud eius permixtione sumatur, pulmentum proprie dicitur. Satietas autem et saturitas sibi differunt: nam satietas ex uno cibo dici potest, pro eo quod satis sit; saturitas autem a satura nomen accepit, quod est vario alimentorum adparatu conpositum. Crapula est inmoderata voracitas, quasi cruda epula, cuius cruditate gravatur cor et stomachus indigestus efficitur. Inmoderata enim voracitas vitium est, sed tantum id est salutis quantum sustentationi naturaeque sufficiat. Iantaculum est primum cibum quo ieiunium solvitur; unde et nuncupatum. Nigidius109: 'Nos ipsi ieiunia iantaculis levibus polluimus.' Prandium ab apparatu edendi dictum. Proprie autem veteres prandium vocabant omnium militum cibum
Abbreviated transcription (Latin):
a multitudine conuescentium: Hã
priuata mensa uictus est. conuiuiũ
non est. Conuuui triplex modus est.
discumbendi. ȩdendi. bibendi: discumben:
quies epulis. mensȩq remotȩ. Erate
quia eam os capit. Uictus proprie uoca¬
tus. quia uitam retinet. unde et ad ci-¬
bum uocare inuitare dicitur Alimo¬
nia dicitur. eoquod eius sumptu cor¬
pus alatur: Panc uiuenes accipiunt ad
incrementum. senes ad perseuerantiam
neq enĩ subsistere poterit caro. nisi
confortetur alimentis: Alimentum
enĩ est quo alimur. alimonium alen-¬
di cura: Affluentia nuncupata est. qͦ¬
si rei nimiũ exuberantis effusio. ulta
quam satis est. modusq non est: Opu¬
lentia ab ope clicta est. quam si discirti¬
as inuenies eam tenere modum Nã
quomͦ opitula tur quod nimiũ est. cũ
in cõmodius sit sepe quam paruũ: Epu¬
lȩ ab opulentia rerum dictę: Epulȩ aũ
simplices in dua necessaria diuidunt᷑.
panẽ et uinum. et duo superflua. qͣ
tra et mari uescendi causa exquiruntur:

Expanded text:
tudine convescentium; nam privata mensa victus est, convivium non est. Convivii triplex est modus: discumbendi, edendi, et bibendi. Discumbendiquies epulis mensaeque remotae, craterquia eam os capit. Victus proprie vocatus quia vitam retinet; unde et ad cibum vocare invitare dicitur. Alimonia dicitur eo quod eius sumptu corpus alatur. Hanc iuvenes accipiunt ad incrementum, senes ad perseverantiam; neque enim subsistere poterit caro nisi confortetur alimentis. Alimentum enim est, quo alimur; alimonium alendi cura. Afluentia nuncupata quasi rei nimium exuberantis effusio ultra quam satis est, modusque non est. Opulentia ab ope dicta est, quam si discutias, invenies eam tenere modum. Nam quomodo opitulatur quod nimium est, quum incommodius sit saepe quam parum? Epulae ab opulentia rerum dictae. Epulae autem simplices in duo necessaria dividuntur, panem et vinum, et duo superflua, quae terra et mari vescendi causa exquirunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sellam fecit: cocine apparatũ
apicius quidã primus com¬
p̃osuit. qui in eo assũtis bonis mor¬
te uoluntaria periif. Et merito qͥa
is qui gulȩ atq edacitati seruit. et
animam et corpus interficit: ab
esu et comesu mensȩ factum uocabulum: Nul¬
lum enĩ alum habet usum: Thorus dicit᷑
a tortis herbis. que accumbentium hu¬
meris subponuntur: Stifadium a stipi¬
tibus dictum quasi stipadium. sic enĩ
prius cęptum est. Accubitum a cibo
uocatum quasi adcibitum epularũ :
conuiuium aput grecos a computatio¬
tu rectus uocatur. uel quia uitȩ

Expanded text:
sellam fecit. Coquinae apparatum Apicius quidam primus composuit, qui in eo absumptis bonis morte voluntaria periit, et merito, quia is qui gulae atque edacitati servit, et animam et corpus interficit. Ab esu et comesu mensae factum vocabulum. Nullum enim alium habet usum. 2. Torus dicitur a tortis herbis, quae accumbentium humeris supponuntur. 484 Stibadium a stipitibus dictum, quasi stipadium; sic enim prius coeptum est. Accubitum a cibo vocatum, quasi ad cibatum epularum. 3. Convivium apud Graecos a compotatiotu rectius appellatur, ve