comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mans fert᷑ diccisse. Gr̃as ago om̃ipoten¬
ti redemptori. qͥ me dignatꝰ ẽ hodie glo¬
excogitantes cõmentũ. ab eiꝰ capite lu¬
men euulsertint oculoꝵ: in qua euuisi¬
one ultra humanã naturã incisionẽ
ferri uisus ẽ tollerasse. Testes enĩ sunt
multi illustres uiri qͥ aderant in p̃senti.
qͥa nec uinculũ in manibꝰ est passus im¬
ponere sibi. nec gemitꝰ ꝓcessit ab ore.
duit canere psalmoꝵ. Inter ceteros. enĩ¬
te de episcopatu ualentiȩ urbis deiec¬
T. augustiduno ad signauert in do

Expanded text:
mans fertur dixisse: Gratias ago Deo omnipotenti Redemptori, qui me dignatus est hodie gloexcogitantes comentum, nam ab eius capite lumen evellerunt oculorum, in qua evulsione ultra humana natura incisionem ferri visus est tollerare. Testes enim sunt multi inlustri viri, qui aderant in presente, quia nec vinculum in manibus est passus inponere, nec iemitum processit ab ore, duit canere psalmorum. 25. Inter ceteros fuerat de episcopato Valentiae urbis eiectus, Agusteduno adsig
Abbreviated transcription (Latin):
latent̾ ei adeã accedere ñ negareei.
Ut autẽ tandẽ optinuit. repperit eũ
iacentẽ in stramine. oꝑtũ de uetusto
panno tentorii tenui spũ palpitantẽ.
Et dũ illũ adp̃sens crederet expirare. in¬
speratũ inuenit miraculũ. Nã int̾ spu¬
tamina sanguinũ incisa lingua sine labi¬
is solitũ reddere cepit eloquiũ. Et qͥa de¬
sectio labioꝵ ordines nudauerat den¬
tiũ: tam̃ ab intro afflatudantes onitũ
red didert̃ u̾boꝵ. Tunc isqui ei funeris
excubias uenerat exhibere adtransi¬
tũ.cepit flere p̾gaudio. &. concito gra¬
du hermenario ep̃o nuntiat factũ.
seuũ tyrannũ. uulnera eiꝰ studuit dili¬
gent̾ curareꝙ arte qua ualuit potucy¬
boq reficere. uesteq qua habuit melio¬
rẽ induere. Non enĩ iã ut t̾reno homini.
solũ indulgentiã de p̃teritis. uerũetia
Post quã enĩ waringꝰ eũ ꝑduxit ad ꝓpa
dĩ comitante gr̾a. ceperunt uelocius ei
contra natura recrescere labia una cũ

Expanded text:
latenter ad ipsum ei accedere non negarent, ut enim tandem obtenuit, repperit eum iacentem in stramine, opertum de vetusto panno tentorie, tenue spiritu palpitante. Et dum illum ad praesens crederet exspirare, insperatum invenit miraculum. Nam inter sputamina sanguinum incisa lingua sine labia solitum reddi coepit eloquium. Et quia desectio labiorum ordinis nudaverat dentium, tamen ab intro afflato tacte sonitum reddiderunt verborum. Tunc his, qui ei funeris excubiis venerat exhibere ad transitum, coepit flere prae gaudio et concitu gradu Herminario episcopo nuntiat factum. saevum tyrannum, – vulnera eius studuit diligendo curare et arte qua valuit potu cyboquae reficere vestemque quam habuit meliorem induere. Non enim iam ut terreno hominis, solum indulgentPostquam enim Waningus eum perduxit ad propriam, Dei comitantem gratiam, coeperunt velotius eius contra natura recrescere labia similite
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃a st multa. sed in iscłia om̃i potentiᷤ
Supeminens est x. magna. qͦ ad abluenđ᷑
delicta se laudantiũ semꝑ ẽ parata.
Hec ad tempꝰ patim᷑: qͥa morti debi¬
tores sumꝰ. sed illa nos expectat uita.
ne fine letabim᷑ in celesti gła. Tunc
ministri ad stipitem ligatũ gaerinũ:
cũ germano suo uitã finire. ut simnul
mererent᷑ futurȩ acbeate participa¬
ferre uolens eiꝰ exitũ. ut ꝑ penas lon¬
ge dilatas ei p̃pararet eternas. ꝙ ne co¬
ronã acciperet martyrĩ. quin potiꝰ
careret premiis glȩ sempit᷑nȩ. Tunc
iussit eũ nudis gressibꝰ ꝑ quandã pis¬
cinã transduci inqua erant petrȩ.
quasi elaui meidentes acutȩ. Sed¬
ꝙ labia eiꝰ &. faciẽ concauã crudelit̃
iussit incidi ferro. nec ñ & linguę
plectrũ ferro secante auferri. ut¬
dũ oculi ablati. pedes iam forati.
lingua ac labia essent incisa. dũ etiã

Expanded text:
a sunt, sed misericordia Omnipotentis supereminet magna, quae ad abluenda delicta se laudantium semper est parata. Haec ad tempus patimur, quia morti debitores sumus, sed illa nos exspectat vita, ne fine laetabimur in coelesti gloria. » Tunc ministri ad stipitem legatum Gairinum lcum germano suo vitam finire, ut simul mererentur futuram vitam ac beatam participaferre volens ejus exitum, ut per poenas longe dilatas ei praepararet aeternas, et ne coronam acciperet martyrii, quin potius careret praemiis gloriae sempiternae, jussit eum nudis gressibus per quamdam piscinam transduci, in qua erant petrae sicut clavi incidentes acuti. De labia eius et faciem concava crudeliter iussit incidere ferro necnon et linguae plectrum ferro secante auferre. dum oculi ablati, pedes iam forati, lingua ac labiae essent incisae, et dum si
Abbreviated transcription (Latin):
c̾e tacentis magis quã elate loquenti
hun iutate cordis. Nã cũ se cognonis¬
set p̾sidiũ amississe humanũ. totis ui¬
abalto.tantũ uiuina pietas sociare¬
& turpit᷑ denudatũ ꝑ platearũ pa¬
lustra ussert̃ ꝑtrahi nudũ. eũq ad
xindictã quasi deformatũ tradide¬
graui dominio emitteret cruciatꝰ sp̃m.

Expanded text:
cem tacentis magis quam elate loquentiu, sed humilitate cordis. Nam cum se cognovisset praesidium omne amisisse humanum, totis viab alto, tantum pietas divina sociareet turpiter dinudatum per platearum palustria iusserunt pertrahi nudum eumque ad vindictam quasi deformatum tradidegraviori dominium emitterit cruciatus
Abbreviated transcription (Latin):
me ds in hac uita iusserit suꝑ ẽẽ. ñ mu¬
tabor a fide. quã theo derico ꝓmisi corã
dño conseruare. Corpꝰ meũ decreui po¬
tius in mortẽ offerre: qu̾a animã ꝓ
infidelitate t᷑pit̾ denudare. Hoste uͦ
his auditis responsis. cũ teloꝵ iacuilis.¬
ac cũ incendio festinant̾ undiq insis¬
tebant irrumpere ciuitatẽ Ipse uͦ u
niu̾sis fr̃ib uale dicens. panis.ꝙ. uini
participatione cõmunicans. eoꝵq du¬
bia corda confirmans. suans eisut. xp̃c
rũ aditus prexit in trepidꝰ. aꝑtisq clau¬
stris. Sponte se obtulit inunicis. Aduer¬

Expanded text:
me Deus in hac vita iusserit superesse, non mutabor a fide quam Theuderico promisi coram Domino conservare. Corpus meum decrevi potius in morte offerre, quam anima per infidelitatem turpiter denudare'. Hostes vero, his auditis responsis, cum telorum iacula, cum incendia festinanter undique insistebant inrumpere civitatem. Ipse vero universis fratribus vale dicens, panes et vini participatione communicans eorumque dubia corda confirmans, suam eis ut Christrum aditus perrexit intrepidus, apertisque claustris, spontae se obtulit pro civitate
Abbreviated transcription (Latin):
ta. ꝙ die noctuq uociferantes. ut ca¬
nes circũ irent urbẽ. ꝑspiciens uir dñi
ciuitatis imminere ꝑiculũ. compes¬
cuit omnẽ Suꝑ muralẽ conflictũ. ꝙ
his uibis suũ exorare aggressus est
popłm. Sinite queso contͣ hos pugnan¬
do confligere. Si mei tantũ causa huc
isti aduenert : de memet ipso ꝑatus sũ
eoꝵ satisfacere uoluntati. eoꝵq mitiga¬
re furorẽ. Tam ne inauditi uideamur
egredi. mittat᷑ unꝰ ex fr̃ibꝰ eos inqͥrere:
qͣ de causa hanc obsident ciuitatẽ. cũ
subito his meroaldo abb̃i ꝑ muri re¬
pugnaculũ parassent descensũ. ꝑuenis¬
setq ad didonẽ: ait ei. Si hec nr̃a com¬
miser̃t facinora: peto ut in terĩ euan¬
gelicã recorderis sententiã ubi dñs
dix̃. Si ñ dimiseritis hominibꝰ peccat᷑
eoꝵ. nec pat̾ ur celestis dimittet uob̾
caueritis. iudicabimni. simulq dep̾¬
cans ut hostẽ compesceret: & redẽptio¬
nẽ qua uellet acciperet. Sed qͥa iam

Expanded text:
ta et die noctuque vociferantes ut cata et die noctuque vociferantes ut canes circuirent urbem, respiciens vir Domini civitatis inminere periculum, conpescuit omne supermurale conflictum et his verbis suum exortare adgressus est populum: 'Sinite, queso, contra hos pugnandum confligere. Si mei tantum causa huic isti advenerunt, de memet ipsum paratus sum eorum satisfacere voluntatem eorumque mitigare furorem. Tamen, ne inauditi videamur egredere, mittatur unus ex fratribus eis inquirere, de qua causa hanc obsederunt civitatem'. Cum subito his Meroaldo abbate per muri repagulum parassent discensum, perveniens ad Deidonem, ait ei: 'Si haec nostra comiserunt facinora, peto, ut interim euangelica recordatis sententiam, ubi Dominus dixit: Si non dimiseritis hominibus peccata eorum, nec pater vester caelestis dicaveritis, iudicabimini'. Simulque inprecans, ut hostem conpesceret et redemptionem quam volebat acciperet. Sed quia iam
Abbreviated transcription (Latin):
terrȩ adherens. dnm p̾cabat᷑ cũ lacrimiᷤ.
ut si illũ uocabat adpassionẽ. plebẽ sibi
creditã ñ ꝑmitter et captiuare:q ita
p̃stitũ ẽ euenisse. Itaq cũ obmetũ hostiũ
certatim popłi undiq se recepissent in
urbe.ꝙ meatꝰ portarũ forti obturassent
serratu. & suꝑ omĩa stabilissent in or¬
dine ꝓpugnacula: iussit dñi uniusos
ingredi in eccła. cunctoꝵsimul postu¬
lans indulgentiã: ut siquẽ quã illoꝵ
ut adsolet dũ ꝓ .i. elo rectitudinis
increpasset. aut in ubo lesisset. ei in¬
dulgentiã darent. Sciebat autẽ
uir dĩ iter passionis in grediens. ñ
ꝑdesse martyriũ: ubi uuore de ter
so ñ prius fuerit cor emundatũ. uł
lus tunc fuit ibidem tã ferreũ pec¬
lesus. ñ omne̾ cordis malitiã indul¬
sisset deuotꝰ. Post hec nec diu uallat᷑
ciuitas exercitu. eodemq diel abutro¬
q popło fuit fortit̾ usq ad uesperũ
dimicatũ. Sed cũ ab agmine hostiũ
esset ciuitas obsidione ualid& circũda¬

Expanded text:
terrae adherens, Dominum praecabatur cum lacrimis, ut si illum vocabat ad passionem, plebem sibi creditam non permitterit captivari, et ita praestatum est evenisse. 23. Itaque cum ob metum hostium certatim populi undique se recipissent in urbe et meatus portarum forte obturassent serratu et super omnia stabilissint in ordine propugnacula, iussit vir Domini universos ingredi in ecclesia, cunctorum insimul postulans indulgentiain, ut si quempiam illorum, ut adsolet, dum pro zelo rectitudinis increpasset aut in verbo ledisset, ei indulgentiam darent. Sciebat autem vir Dei, iter passionis Ingrediens, non prodesse martyrium, ubi livore deterso non prius fuerit cor emundatus vel lus tunc fuit ibidem tam ferreum pIesus, non omnem cordis malitiam indulsisset devotus. Post haec nec diu vallatur civitas ab exercitu, eodemque die ab utraque populo fuit fortiter usque ad vespera demicata. Sed cum ab agmen hostium esset civitas obsidione valida circumda
Abbreviated transcription (Latin):
Si hic tradim᷑ de rebꝰ transitoriis ad disci¬
plinã. ñ desperemꝰ. immo potius gaudeamꝰ.
in futuro de uenia. Muniamꝰ gͦ uirtutibꝰ
animã simulq ciuitatis custodiã: neͥ ue¬
niat ut̃q hostis aditũ: ꝑ quẽ inferre pos

Expanded text:
si hic tradimur de rebus transitoriis ad discisi hic tradimur de rebus transitoriis ad disciplinam, non disperemus, immo potius gaudeamus in futuro de venia. Muniamus ergo virtutibus animam simul et civitatis custodiam, ne inveniant utrique hostes aditum, per quod inferre
Abbreviated transcription (Latin):
exaltatũ ẽ ingła. Statimq uissit eus¬
todi discos argenteos cũ reliquis ua¬
sis qua plur imis foras eicere:ꝙ argen¬
tarios cũ malleis adesse.qu minutatĩ
cunc ta confreger̃t: qd ꝑfideliũ dis¬
pensationẽ iussit pauꝑibꝰ erogare. Que
autẽ ex inde fuerant ecclasticis usibꝰ
apta:. eccłe aadidit ministeriis. Mo¬
nasteria sane tam uiroꝵ qu̾a uirgi¬
nũ. infra urbẽ. uel territoriũ. de eo¬
dẽ argento consolatꝰ ẽ pauꝑtatẽ
multoꝵ. Que fuit tunc uidua. uel
erphana. uel omnis in cõmune pau¬
ꝑtas que ibi affuit: que de eiꝰ largi¬
tate consolationẽ ñ habuisset: Uir
autẽ dñĩ ut erat plenꝰ spũ sapientiȩ:
ui iã de hoc scło nichil penitus cogitare.
Sed magis spiritalem nequitiã. quã ter¬
renũ hostẽ metuere. Terrenꝰ homo si talẽ
adõ acceperit potestatẽ ut ꝑsequat᷑. com¬
p̾hendat. ꝑdat. incendat. int̾ficiat. hec
nullatenꝰ possumꝰ declinantes effugere.Et

Expanded text:
exaltatum est in gloria'. Statimque iussit custodi discos argenteos cum reliqua vasa quam plurima foras eiecere et argentarios com malleos adesse, quae minutatim cuncta confringerint, quod per fidelium dispensationem iussit pauperibus erogare. Qui autem exinde fuerant ecclesiasticis usibus apta, ecclesiae addidit ministeria. Monasteria sane tam virorum quam virginum infra urbem vel terreturium de eodem argento consolavit paupertatem multorum. Quae fuit tunc vidua vel orfanitas vel omnis in commune paupertas, qui ibi adfuit, qui de eius largitate consolationem non habuisset? 22. Vir autem Domini utvi iam de hoc saeculo nihil poenitus cogitare, sed magis spiritalem nequitiam quam terrenum hostem metuere. Terrenus homo si talem a Deo acceperit potestatem, persequatur, conprehendat, praedet, incendat, interfitiat: haec nullatenus possumus declinantes effugire. Et
Abbreviated transcription (Latin):
subiugarent. etiã in nomine sui regis
qu̾e falso fecerant p̃cepta iudicibꝰ da¬
bant: tunc qͥ eis libens noluit adqui¬
escere. aut iura potestatis amisit: aut
si ñ fuga latitando discessit. gladii int̾¬
emptione deperiit. Quanti autẽ ꝑ hoc
calliditatis figinentũ theodericu̾ t̾c
defunctũ. ꝙ elodoueũ elotharii ẽẽ
filiũ crediderunt: Frant enĩ in hoe
mendatio primi. & quasi rectores pala¬
tii. desideratꝰ cognomine dido. qͥ quon
buerat in dominiũ. Nec enĩ digni sunt
ut urbiũ nominent᷑ ep̃i. qͥ magis t̾renis

Expanded text:
subiugarent et iam in nomine sui regis, quem false fecerunt, praecepta iudicibus darent, tunc qui eis volens noluit adquiescere, aut iura potestatis amissit aut, si non fuga latitandi discessit, gladii internitione deperiit. Quanti enim per hoc caliditatis figmentum Theodericum tunc defunctum et Chlodovium Chlothario esse filium crediderunt? 20. Erant enim in hoc mendatio primi et quasi rectores palatii Desideratus cognomine Diddo, qui in buerat in dominium. Nec enim digni sunt, ut hii nominentur episcopi, qui magis ter
Abbreviated transcription (Latin):
que admodũ beatũ pontificẽ destruere
possent. Car his autẽ consiliariis. duo
uitate. ꝙ in el̃ facere uindictã. exqua
malitia ebroyni esset saciata. Gauis
namq ebroynꝰ de eoꝵ responso. dedit eiꝰ
exercitã copiosum ualde: qͥ festini ꝑ¬
garius cũ ad suã plebẽ restauranda
resideret in urbe sua. ubi destinatã
contra se hostiũ sensit inpulsũ ñ est
passus ut ultra fugacit̃ tender et gres¬
sum: sed intrepiꝰ d se dñ ea pectabuat
uiditiũ Cum enĩ tam familiares
qua elerici. uel fideles ei immine¬
rent. ut thesauros quos ipse contu¬
lerat auferret. ꝙ abscederet. qͣtinus
hec nullatenꝰ ad quiescens. sed eosẽ
tinuo in thesauros conuocans. om̃ia
que ibi ad diderat adsignans. talia
tis frͣs. quã diu t̾renoꝵ hominũ

Expanded text:
quemadmodum eumdem pontificem destruere potuisset. Ex his consiliariis duo, vitate et in eum facere vindictam, ex qua malitia Ebroini esset satiata. Gavisus itaque Ebroinus de eorum responso dedit eis exercitum copiosum valde. Qui festini pgarius cum ad suam plebem restaurandam resedereturbe sua, ubi distinatum contra se hostium sensit inpulsum, non est passus, ut ultra fugaciter tenderit gressum, sed intrepidus de se Domini expectabat uditium. Cum enim ei tam familiares quam clerici vel fideles inminerent, ut thesauros, quos ibi ipse contulerat, auferret et abscederet, quatenushaec nullatinus adquiescens, sed eosque continuo in thesauro convocans, omnia quae ibi addiderat adsignans, talia tis, fratres, quamdiu terrenorum hominum
Abbreviated transcription (Latin):
uꝰ forsitan id̾o mͥ irati sunt homine̾
terreni: qͥa dñs nos uocare dignat᷑.
ad grãm celi. Ut qͥd enĩ hec hinc au¬
feram: qͦd mecũ in celũ ñ tollo: Er¬
go si uobis placet. ego eligo consiliũ.
hec potius dare in usus pauperum.
qua eũ turpi sarcina huc illucq ob¬

Expanded text:
rsitan ideo mihi irati sunt homines terreni, quia Dominus nos vocare dignatur ad gratiam caeli. Ut quid enim haec hinc auferam, quod mecum in caelo non tollo? Ergo si vobis placet, ego elego consilium, haec potius dare in usus pauperum, quam cum turpe sarcina huc illucque ob
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ potestatis iã ad eptꝰ: duplicauit ma¬
liciã cũ inuidia. Nam priores optima¬
ualuit. aut gladii in t̾fectione ꝓstra¬
uit: aut ad gentes extraneas ablatis
facultatibus effugauit. Sane femi¬
narũ nobiliũ monasteria destruens.
& ipsius religionis primarias in exi¬
lium dirigens. & quia margarita
rũ conculcandi acceperat potesta¬
tẽ. i dõ sine ulla miseratione ut poreꝰ.
respicere celũ. ido cor eiꝰ in terrene cu¬
piditatis luto ultra modũ fuit defixũ.
Et eñi cũ ebroynꝰ crudelis desupͣdictis
rebꝰ suũ saciasset furorẽ. rursũ occasi¬
ones cepit exquirere. ut blasphemiã suę
crudelitatis. ualeret ab oculis humanis
auferre. Tunc childerici morte̾ simula¬
bat se uelle uindicare. cũ null eũ prior
quã ipse uoluisset int̾ficere. Publice enĩ

Expanded text:
enim iure potestatis adeptus, duplicavit maenim iure potestatis adeptus, duplicavit malitiam cum invidia. Nam potiores obtimavaluit, gladii internitione prostravit aut ad gentes extraneas, ablatis facultatibus, effugavit, sane feminarum nobilium monasteria distruens eorumque religione primarias in exilium dirigens. Et quia margaretarum ornamenta conculcandi acceperat potestatem, ideo sine ulla miseratione ut porcus respicere caelum, ideo cor eius in terreni cupiditatis lutum ultra modum fuit defixum. 29. Etenim cum Ebroinus de supradictis rebus suum satiasset furorem, rursum occansionis coepit exquirere, ut blasphemiam suae crudelitatis valeret ab oculis humanis afferre. Tunc de Childerici morte simulans se dolere, cum nullus eum prior quam ips
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd ex inde facere decreuisset. Q
iur dĩ acceptũ. ꝑquendã fidelẽ abba¬
tẽ nomine bertonẽ ad p̃dictã rediri¬
gens urbẽ. ipse uͦ abbas iuata apłm ad
domesticos fidei diuidens uoluntatẽ
uiri dĩ oꝑe karitatis fidelit̾ ad imple
diutius ebroynꝰ occultare ñ posset. de
rege quẽ falso fecerat. declinat ingeniũ.¬
ꝙ ut in theoderici rediret palatiũ. quoꝵ
dã factione suscipit᷑ & itaerũ subito pa¬
latii maiordomꝰ efficit᷑. Sed cũ eũ alii
gaudentes. alii trem̃tes in culmine subli¬
massent honoris. continuo tale dedit edic¬
tũ. ut siquis ciuquã cũ in ꝑt̾batione fu
isset. intulisset dispendiũ. uel predã nuil¬
lus ex hoc gereret calumpniã. Hec autẽ
fuit occasio ut ñ redderet spoliũ qͦd
ministri sui ei contulerant. ex dep̃datio¬
ne multoꝵ. Cũ autẽ tumere in rediui¬
uã cepisset suꝑbiã. dolens simul ac me¬
tuens. ne suꝑstites haberet emulos eos.
quoꝵ ꝙarentibꝰ intulerat malũ. Iura

Expanded text:
quicquid exinde facere decrevisset. Quod vir Dei acceptum per quendam fidelem abbatem nomine Bertonem ad praedictam rediregens urbem ipsumque iuxta apostolum ad domesticos fidei dividens, voluntatem eius opere caritatis fideliter adimplevit. diutius Ebroinus occultare non possit, de rege, quem falsum fecit, declinat ingenium, ut in Theoderici rediret palatium. Quorundam vero factionem suscoeperunt, et iterum subito palatii maior domus efficitur. Sed cum eo alii gaudentes, alii timentes in culmine sublimassent honoris, continuo talem dedit edictum, ut si quisqui cuiquam in turbatione qui fuerat intulisset dispendium vel praeda, nullius ex hoc generaretur colompnia. Haec fuit occansio, ut non redderet spoliam, quod ministri sui ei contulerant depredatione multorum. Cum enim tumere in rediviva coepisset superbia, dolens simul et metuens, si superstitem habere emulem, quorum parentibus intulerat malum: iam
Abbreviated transcription (Latin):
repletꝰ iussit ininistris Gaerinũ fratrẽ eiꝰ¬
foras abstra hi. & a germano separari. ut se¬
delectaret᷑ talia u̾ba fari. Cũ aut̃ duce¬
ret᷑: beatꝰ leodegarius eũ alloquit᷑ di¬
cens. Equo animo esto frat̾ Rm̃e. qm̃¬

Expanded text:
repletus, jussit ministris Gairinum abstrahi et a germano suo separari, ut sedelectaret talia verba fari. Cum autem duceretur, beatus Leodegarius eum alloquitur dicens: « Aequo animo esto, frater
Abbreviated transcription (Latin):
nã in eo naturã ñ alit̾ ita possedurare nͥ
iubet ꝑduci. Dura ꝙ enĩ uiscera pieta
tis cepert̃ emolliri. Cũ enĩ in familiare
colloquiũ ei fuisset assuetꝰ. ita feritatẽ
illiꝰ in paruo temporis tractu edomu¬
it: ꝙ tam ipsũ qũa coniuge̾ ad dĩ tuno¬
rẽ conu̾tit. ut argentũ eccłe qͦd nuꝑ¬

Expanded text:
na in eo natura non aliter ita posse durare, nna in eo natura non aliter ita posse durare, niussit perducere; dura etenim eius viscera pietate iam ceperant emullire. Cum enim in familiare conloquium ei fuisset adsuetus, ita feritate illius in parvo temporis tractum edomuit et tam ipsum quam coniugem ad Dei timorem convertit, ut argentum aecclesiae, qu
Abbreviated transcription (Latin):
captuiũ. Igit᷑ cũ hostes leti diuisissent
Spolia supͣ seripta. uuaẏmero hominẽ¬
di tradiderunt in custodiã. qͥcũ eodẽ¬
ad patriã. Desideratꝰ uͦ cognom̃to dido
unacũ bobone. & cũ aualrico duce qu̾e
ipsi uolebant patriciũ fieri ꝓuinciȩ. ut
patriã subiugarent ꝑrexerunt usq
lugdunũ. ut ita ex inde adducerent Ge¬
nesiũ. Sic̃ de augustiduno qͦndã expule¬
rant leodegariũ: sed manu ualida popłi
undiq collecti. urbẽ hanc maximã dõ
mulũ duacerant leo degariũ. ut nunti¬
uarũ secreto eũ iubet retrudi. & de eiꝰ
morte qͦsi necato in aquis fabulã m̃da¬
eẽ confingere. etiã &tumulũ sepultu¬
re eiꝰ constituere: donec longȩ famig
inedia deberet. consumi. qd qͦ audire
potuitiaut uidere uerũ credidit ẽe Sed
qͥ helyam ꝑcoruũ pauit in heremũ:
nec suũ ibi deseruit famulũ. Et enim
post longã quã dĩ martyr ꝑtulit famiꝰ
inediã. reminiscens Waymerꝰ hũ ma¬

Expanded text:
. Igitur cum hostes laetanter divisi sunt spolia, supradicto Waimeri Dei hominem tradiderunt in custodiam, qui cum eodead patriam. Desideratus vero cognomento Deidoni una cum Bobone et cum Chadalrico duce, quem ipsi volebant patritium fuisse Provintiae, ob patriae subiugandum perrexerunt usque Lugdunum, ut iam exinde abduxerant Genesium, sicut de Agusteduno dudum expolerant Leodegarium, sed manu valida populi undique collecti urbem hanc maximam Deo mulum duxerunt Leodegarium, ut nuntilvarum secreta eum iubet retrudere et de eius morte quasi enegatum in aquis fabulam mendacem confingere, etiam et tumulum sepulture eius construere, donec ipsum longe famis inaedia deberet consumere. Quod qui audire potuit aut videre, verum credidit esse. Sed qui Eliam per corvum pavit in heremum, nec suum ibi deseruit famulum. Etenim post longam quam Dei martyr pertulit famis inaediam reminiscens Waimiris huma
Abbreviated transcription (Latin):
montense locũ quendã int̾ mofellã. & montẽ ꝗͥ in de¬
uexo sui castrũ habens ex accidenti rusticoꝵ lingua
spinal uocat᷑. diuino famulatui aptũ reperiens. mona¬
steriũ construxit. consetrans illud dõ & sc̃o goerico. cuiuꝰ
sacra ossa ab urbe mettensi transferens. digna uene¬
ratione collocauit. & patriȩ patrociniũ felicissimũ

Expanded text:
montense locum quendam inter Mosellam et montem, qui in divexo sui castrum habens ex accidenti rusticorum lingua Spinal vocatur, divino famulatui aptum repperiens, monasterium construxit, consecrans illud Deo et sancto Goerico, cujus sacratissima ossa ab urbe Mettensi transferens, digna veneratione collocavit, et patriae patrocinium felicissimum
Abbreviated transcription (Latin):
uoces in canticis. circũ eunt urbẽ cum
uicis. nec p̃tereunt ullũ hospiciũ. quod
ñ hac cir cuitione concludant. Qͥd plu¬
ra Non post multos dies. fines ciuita
tis huiꝰ lues aggredit᷑ memorata. Ue¬
rumtam̾ usq ad eũ locũ accedens quo
beati pignus accessit. acsi constitutum
cerner et terminũ introgredi nullo
modo ñ ẽ causa. sed etiã que in pͥncipio
ꝑuaserat huiꝰ uirtutis reliquit repul¬
su. Qui beatissimꝰ pontifex & in uita
corporis. &ei post obitũ sicut infirmis
sepissime ultor extitit. Erat enim
fecundꝰ. Tales enĩ in colȩ olcas uocant:
& hie datus basilicę sc̃i fuerat. quem
unꝰ eciubꝰ ꝑuasit. despiciens hominẽ.
her ioeo sc̃o contulerat. Qui eũ ab ep̃o.
ac loci p̃posito sepe conuentus fuisset.
ut que tn uste ꝑ uaserat redderet. par
ependensiꝰ que alidiebat. ꝑtinaci
ad scĩ basilicã. Arguit᷑ iterũ aloci p̃¬
posito ꝓ ꝑuasione campi: sed nichil dig¬

Expanded text:
voces in canticis, circumeunt urbem cum voces in canticis, circumeunt urbem cum vicis. Nec pretereunt ullum hospicium, quem non hac circuitione concludant. Quid plura? Non post multos dies fines huius civitatis lues aggreditur memorata. Veruntamen usque ad eum locum accedens, quo beati pignus accessit, acsi constitutum cerneret terminum, intro ingredi ullo modo non est ausa, sed etiam que in principio pervaserat huius virtutis repulsu reliquit. Qui beatissimus pontifex et in vita corporis et post obitum, sicut infirmis sepissime ultor extitit. Erat enim fecundus, – tales anim incolae olcas vocant, – et hic datus basilice sancti fuerat; quem unus e civibus pervadit, despiciens hominem, qui eum loco sancto contulerat. Qui cum ab episcopo ac loci preposito crebro conventus fuisset, ut que iniuste pervaserat redderet, parvi pendens verba que audiebat, pertinaci ad sancti basilicam. Arguitur iterum a loci preposito pro pervasione campi; sed nichil dig
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ in honore sc̃ȩ Genofeuȩ. que familiaris¬
sima extitit beato Remigio. Luod mani
ut sicut res suo nomine ad quisite uixta
ita & que ipsius meritis erant degrerȩ¬
& aquirende rem̃si eccliȩ in euiꝰ iace¬
ret territorio. unirent᷑. Post cuiꝰ obitũ
cum lues inguinaria popłm primȩ ger¬
manię deuastaret. & omnis rem̃sis ꝓuin¬
tie in colȩ huiꝰ cladis terrerent᷑ auditu.
concurrit rem̃sis popłs ad scĩ sepulchrũ.
rongruũ huiꝰ causȩ flagitare remȩdium.
Accensis cereis lignisq ñ paucis. hymnis.
psalmisq celestib totã excubant noctem.
Mane autẽ facto. quid adhuc p̃catui de¬
esset. in tractu rimatur. Reppererunt gͦ
reuelante dõ qui scm̃ suũ mirificari
apud homines uoluit. qũe apud se miri¬
ficatũ habebat. qualiter oratione pre¬
missa ad huc maiori ꝓpugnaculo urbis
ꝓpugnacula munirentur. Assumpta gͥ
nunt eã in modũ feretri accensisq suꝑ
cruces cereis. atq suꝑcer oferarii danT

Expanded text:
st in honore sanctae Genovefae, quae familiarissima extitit beato Bemigio. Quod manifut, sicut res suo nomine adquisite iuxta ita et que ipsius meritis erant de cetero adquirende, Remensi aecclesiae, in cuius iaceret territorio, unirentur. Post cuius obitum cum lues inguinaria populum primae Germaniae devastaret, et omnes Remensis provinciae incole huius cladis terrerentur auditu, concurrit Remensium populus ad sancti sepulchrum, congruum huius causae flagitare remedium. Accensis cereis lichnisque non paucis, ymnis psalmisque caelestibus per totam excubat noctem. Mane autem facto, quid adhuc precatui desit, in tractatu rimatur; reppererunt etenim, revelante Deo, qui sanctum suum mirificari apud homines voluit, quem apud se mirificatum habebat, qualiter, oratione premissa, adhuc maiori propugnaculo urbis propugnacula munirentur. Assumpta igitur nunt eam in modum feretri; accensisque super cruces cereis atque super ceroferariis, dant
Abbreviated transcription (Latin):
eccłam sc̃oꝵ sixtr&esicinii: & nec sic moue¬
ri potuit. Tandẽ coacti qm̃ paruula ec¬
clesiola erat in honore scĩ mr̃is xp̃ofori. s
nullũ corp nominati sc̃i in ea iacebat. &. in
qua eidem circũ iacentib atriis. exantiqͦ
ut dñs declararet si in eadem ecclesiola
uellet se illud corpus scĩssimũ poni. Tunc¬

Expanded text:
esiam sanctorum Sixti et Sinicii, et nec sic moveri potuit. Tandem coacti, quoniam parva aecclesiola erat in honore beati martiris Cristofori, sed nullum corpus nominati sancti in ea iacebat, et in qua eique circumiacentibus atriis ex antiquout Dominus declararet, si in eadem aecclesiola vellet illud corpus sanctissimum poni.
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq martyr etiã sine ferro ꝑcutientiũ
extitit. Mori quippe a ꝑsequente. mar¬
tyriũ in aꝑto opere ẽ: ferre uͦ contume¬
uas. odientẽ diligere. illicita inse deside
ria mactare: martyriũ ẽ in occulto
rii. unũ in occulto oꝑe. aluid inpublico

Expanded text:
itaque martyr etiam sine ferro percutientium itaque martyr etiam sine ferro percutientium extitit. Mori quippe a persequente martyrium in aperto opere est; ferre vero contumelias, odientem diligere, illicita desideria in se mactare martyrium est in occulta ra, unum in occulto opere, aliud in publico
Abbreviated transcription (Latin):
ta uberi. qͥa cũ eoꝵ uita differt᷑. semꝑ in
melius fortitudo ꝓducit᷑: eisq ꝑ augm̃¬
ta tempoꝵ crescunt etiã luera meritoꝵ
Bene autẽ patientes sunt ait adnunti¬
ant: quia celestia p̾dicantes tanto ro¬
bustius adu̾sa tolerant. quanto & ꝑ tole¬
rantiã suã animarũ cõmoda locupletius
reportant. sicut fecit sẽs Remigius triũ¬
phator egreguis ingentib. confessor officio.
martyr quoq studio. inuictus certamine.
palmã querens sanguine. beatus adietha
dĩ. quẽ & si gladius ꝑsequentiũ ñ tetigit:
dignitatẽ martyrii ñ amisit. Qũe quia
dũ contigit in corpore uiuere: necesse
fuit longiora etiã carnis. & diaboliac pra¬
uoꝵ hominũ temptam̃ta tolerare. Quia
enĩ adiuuante se dño uirtutẽ patientiȩ
fortiter seruare contendit. & in pace ec¬
clesie uixrit: & tam̃ martyrii palmã te¬
nuit. Duo enĩ martyrii genera. unũ in
mente. aliuid in m̃te simul & actione.

Expanded text:
ta uberi: quia cum eorum vita differtur, semper in ta uberi: quia cum eorum vita differtur, semper in melius fortitudo producitur, eisque per augmenta temporum crescunt etiam lucra meritorum. Bene autem patientes sunt, ut adnuntient, quia caelestia praedicantes tanto robustius adversa tolerant, quanto et per tolerantiam suam animarum commoda locupletius reportant. Sicut fecit sanctus Remigius triumphator in gentibus egregius, confessor offitio, martyr quoque studio, invictus certamine, palmam querens sanguine, beatus athleta Dei, quem etsi gladius persequentium non tetigit, dignitatem martyrii non amisit. Quem quia diu contigit in corpore vivere, necesse fuit etiam longiora carnis et diaboli ac pravorum hominum temptamenta tolerare; quia enim, adiuvante se Domino, virtutem patientiae fortiter servare contendit, et in pace aecclesiae vixit et tamen martyrii palmam tenuit. Duo quippe sunt martyrii genera, unum in mente, aliud in mente simul et actione:
Abbreviated transcription (Latin):
religiosissime fidelis seruus & prudens dño
ministrauit: non agesimo seato etatis suȩ
anno.idus ianuarii scĩ certaminis cursu
consummato.
fide seruata. cũ mul¬
tiplici bonoꝵ
operũ fructu. & ani¬
marũ lucro
ut diu desiderauit.
celos penetrans. terre corpus reddidit:
accipiens stolã albã anime scilicet beatitu¬
dinẽ sempiternã. donec in resurrectio¬
ne alterã accipiat stolã beatã. uidelicet
una cũ anima resumpta glorificandi cor¬
poris immortaMitatẽ. Nam quia pa¬
trũ antiquos¬
rum uita que usq ad
septingentos. & octingentos. ad huc etiã
ꝙ amplius ꝓtrahebatur annos. propter
peccata in nobis contracta ẽ in annis locae.
uel si multũ in annis octoginta. ita ut sep¬
tua genarii longeui. &. octogenarii dican¬
tur decrepiti. & qd̾ amplius fuerit in iã
si lucernis occupet labor & tdolor. de illiꝰ
etatis eiꝰq similiũ ꝓlixitate canit psal¬
mista. Ad huc multiplicabunt᷑ insenec¬

Expanded text:
religiosissime fidelis servus et prudens Domino ministravit, nonagesimo sexto aetatis suae anno Idus Ianuarias, sancti certaminis cursu consummato, fide servata, cum multiplici bonorum operum fructu et animarum lucro, ut diu desideravit, anima caelos penetrans, terrae corpus reddidit, accipiens stolam albam, animae scilicet beatitudinem sempiternam, donec in resurrectione alteram accipiat stolam, beatam videlicet una cum anima resumpta glorificandi corporis immortalitatem. Nam quia patrum antiquorum vita, que usque ad septingentos et octingentos, adhuc etiam et amplius protrahebatur annos, propter peccata in nobis contracta est in septuaginta, vel, si multum, in annis LXXX, ita ut septuagenarii longevi et octogenarii dicantur decrepiti, et quod amplius fuerit, in iam silicerniis occupet labor et dolor, de illius aetatis eiusque similium prolixitate canit psalmista: Adhuc multiplicabuntur in senec
Abbreviated transcription (Latin):
& uita. u̾bo. & exremplo. uiã salutis huma¬
ne omĩb se audientib. ⁊ uidentib patent᷑
ostendit: & consũmato felicit̾ cursu ad
sicut attestat᷑ apłica illa conlata gr̃agenꝰ
uitate uitȩ ipsius. confessionis gła orto¬
doxȩ fidei p̃dicatio. & uirtutũ tã in uita
eiꝰ corporis. quã & post obitũ p̃clara osten
eterũ cũ funꝰ sc̃issimũ deferret᷑ ad
sepulturã uersus eccłam sc̃issimor ũ
martyrũ timother & apollinar is secus
eccłam scĩ cristophori martyris in loco
gio. ita feretrũ est aggrauatũ. ut nullomͦꝰ
quocũq ingenio. uel aquacũq hominũ mul¬
titudine posset moueri. Stupentib autẽ
om̃ĩb. petentib q dĩ potentiã ut dignare¬
t᷑ ostendere in quo loco eiusdem uiri sc̃i cor¬
pus uellet reponi. designauerunt ad basilicã

Expanded text:
bo et exemplo viam salutis humanae omnibus se audientibus et videntibus patenter ostendit, et consummato feliciter cursu, asicut attestatur apostolica illi conlata gratia, gens vitate ipsius vitae, confessionis gloria, orthodoxe fidei predicatio et virtutum tam in vita ipsius corporis, quam et post obitum preclara ostenerum cum funus sanctissimum deferretur ad sepulturam versus ecclesiam sanctorum martyrum Timothei et Appollinaris, secus ecclesiam sancti Christophori martyris, in loco igio ostendit: ita feretrum est aggravatum, ut nullo modo quocunque ingenio, vel a quantiscunque hominibus posset moveri. Et stupentibus omnibus ac petentibus Dei omnipotentiam, ut dignaretur ostendere, in quo loco eiusdem sancti sui corpus vellet reponi, designaverunt ad basilicam
Abbreviated transcription (Latin):
Esuis addomum cuiꝰdã
amici sui paulisꝑ cupiens indomo dilecti
longi laborem
itineris
refectione ad
quatuor
modicas
flascones. quas tantum¬
itineris

Expanded text:
suis ad domum cuiusdam amici sui, paulisper cupiens in domo dilecti longi laborem itineris refectione adlQuatuor modicas flascones quas tantumitineris
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃ẽ karitatis humiliter peto. ut ueniã detis p̃sumptioni. uel
imꝑfectic ni meȩ. Qxi cũ sin tardus in genio. indoct. selo qͥo.

Expanded text:
rae dignitatem humiliter imploro, ut veniam detis praesumptioni vel imperfectioni meae, qui cum sim tardus ingenio, indoctus eloquio,
Abbreviated transcription (Latin):
antistes accessit cũ suis. scilicet
cũ multitudine elericoꝵ. popłoꝵ¬
cũ turibulis. ac in censi fraglan¬
tia. cũ erucibꝰ & cereis accensis. ag¬
minibꝰ q multis canenetiũ. hoc
sc̃m corpꝰ suscipiens. ꝑ gere cepit
ad urbẽ. Tunc ibi quedã aderat
femina multis ĩa annis in tantũ
curua. ut etiã caput inflexũ pe¬
ne ad hereret genibꝰ. cũ paululũ

Expanded text:
sit cum suis, scilicet cum multitudinem clericorum, vucum turabulis ac incensa flagrantia, cum crucibus et cereis accensis, agminibusque multis canentibus, hoc sanctum corpus suscipiens, pergere coepit ad urbem. Tunc ibidem quedam aderat femina, multis iam annis in tantum curva, ut etiam caput inflexum poene adheserat iaenuam. Cum paulolum
Abbreviated transcription (Latin):
feretrũ. ⁊ remansit sanꝰ. Sed cũ
adbasilicã sc̃i ylarii delatum
fuisset beatũ corpꝰ. alius paraly¬
ticus iacens in uia. huiꝰ tangens
feretrũ. sanꝰ ꝓtinꝰ factꝰ ẽ. ꝑ ulo
post queda puella ceca scm di in¬
uocans. lum̃ amissũ recepit. que
secuta usq ad eiꝰ tumulũ ꝑuenienᷤ.
seruit. Igit᷑ cũ ipsũ sc̃m corpꝰ amo

Expanded text:
feretrum, remansit sanus. Sed cum ad basilica sancti Helari dilatum fuisset beati corpus, alius paraliticus iacens in via, huius tangens feretrum, sanus protinus factus est. Paulo post quaedam puella ceca, sanctum Dei invocans, lumen amissum recipit; quae secuta, usque ad eius tumulum perveniens, Igitur cum ipsum sanctum corpus a
Abbreviated transcription (Latin):
erat uentꝰ contrarius suꝑ eminens
uigantes. ne ꝑielitarent᷑ in flumine.
Tunc dĩ abbas ĩa dictꝰ euiꝰ cure erat
deferre scĩ corpꝰ. confidens sc̃i mar¬
tyris de meritis. eõpulit eos dicensi
Mictite in naiuim & transite secu¬
ri. qͥa dñs potens ẽ in huiꝰ sc̃i meri¬
tis has undas conquiescere. Cũ au¬
tẽ positũ esset in naui& naiuigare
cepissent nautȩ. statĩ unde quieuer t̃.¬
& prospere aliua flum̃ illesi transi¬
ert̃. Sed cũ ib noctu in eccła requi¬
euissert. queda pere grina mu¬
uer cũ infantilo ceec paruulo
adueniiset.trta Ila nocte in

Expanded text:
erat ventus contrarius superiminens,ne navigantes pereclitarent in fluminem. Tunc vir Dei abba iam dictus, cuius curae erat deferre sancto corpore, confidens de meritis sancti martiris, conpulit eos, dicens: 'Mittite in navem et transite securi, quia Deus potens est per huius sancti meritum has undas quiescere'. Cum autem positum fuisset in navem et navigare coepissent nauti, statim undae quieverunt et prospere ipsud flumen inlesi transierunt. Sed cum ibi noctu in ecclesia requievissent, quedam peregrina mulier cum infantulo caeco parvulo advenisset, tota illa noctae in
Abbreviated transcription (Latin):
gisq Suauitate odoris obuiã ꝓce¬
dentes. Tanta autẽ multitudo¬
erat. ut uix quisqu̾ã accedere pos¬
set ad fererrum.acceptis cornibꝰ¬
set manu. statĩ ad pristinã reuer̾te¬
bat᷑ sanitatẽ. Nulli & enĩ negabat᷑
sanitas si ex fide tangeret fimbriaᷤᷤ
pusculũ impatient̾ pret̾ ceteros
nos compulit adscribendũ de scĩs
que comitabant᷑ uirtutibꝰ relati¬
onẽ uerã misit memoratꝰ audulfꝰ.

Expanded text:
gnisque suavitatum odoribus obviam procignisque suavitatum odoribus obviam procidentes: tanta etenim multitudo, ut vix quisquam accidere possit ad feretrum, ut, acceptis cornibset manu, statim ad pristinam revertebatur sanitatem. Nulli etenim negabatur sanitas, cum ex fide tangeret pusculum inpatienter inter ceteros nobis conpulit scribendum, de sanctis quae comitabantur virtutibus relationem veram misit memoratus Audulfus,
Abbreviated transcription (Latin):
anso ald iussit ut fetinꝰ ꝓpt̃ hoc sa¬
sũ usq solũ pictauense deferret.
ut ubi prius inceperat cultũ dĩ ex¬
cercere. ibi eiꝰ lucerna om̃i tempore
sui luminis emicaret. Tune uir di sc̃i
sui pontificis uissis obtemperans.
gaudens cũ festinatione ꝑ rexit.
ac ꝑuenit ad locũ ubi requieue
rat corpusculũ. Quod audientes
qͥ habitabant incireuitu loci.¬
uiroꝵ. ac mulierũ deuotione mag¬
na conpuncti. festinantes con¬
currebant ad locũ. Ubi cũ sana¬
rent᷑ multia langoribꝰ diuersis.
exultabant ac  leti cũ magniᷤ
laudibꝰ.&. turba multoꝵ canentiũ
Simul & flentiũ. ipsius sc̃ĩ mr̃is
sic̃ iussũ fuerat a glorioso domno
rege. ꝓmouerunt hoc scm corpꝰ.
Ergo cũ iter agerent diuulgatũ
ẽ ꝑ itineris loca. &. cepert undiq
sponte dextra. leuaq concurrere
ex monasterris. ac uiculis. ac uillis
turba monac hoꝵ. ac clericoꝵ. & po¬
puli. cũ crucibꝰ. in censis cereis. ma¬

Expanded text:
Ansoaldus iussit, ut festinus propter hoc saAnsoaldus iussit, ut festinus propter hoc saipsum usque solo Pectavensis deferret; ut ubi prius inciperat cultum Dei exercere, ibi eius lucerna omni tempore sui luminis emicaret. Tunc vir Dei sancti sui pontifices iussis obtemperans, gandens cum festinatione perrexit ac pervenit ad loaudientes qui inhabitabant circuitum locvirorum ac mulierum, devotione magna conpuncti, festinantes concurrebant ad locum. Ubique, cum sanarentur multi a languoribus diversis, exultabant ac letanti cum magnis laudibus et turba multorum canentium simul et flentium ipsius sancti martiris, sicut iussum erat a glorioso domno rege, promoverunt hoc sanctum corpus. Ergo cum iter iam pergerent, devulgatum est per itineris loca; coeperunt undique sponte dextra levaque concurrentes ex monasteriis, viculis ac villis, turba monachorum, clericorum ac populi, cum crucibus, incensis cereis ma
Abbreviated transcription (Latin):
decreuerunt ut ieiunia ꝙ orati¬
ones in hoc conflictu fierent. ut ꝑ
hoc dignaret᷑ dñs ostendere. in cuiꝰ
diocesi iure deberet requiescere.
Hec audientes ad quieuerunt decre¬
to. & facta oratione cũ ie iunio. et
tribꝰ parus epistolis definitione
scripta suꝑ altare positis. ut trans¬
acła oratione ꝑ eas dñs declararet.
in euiꝰ sorte hoc sc̃m beati mr̃is cor¬
pusculũ ꝑueniret. In erastina uͦ die o¬
ratione completa: ac missarũ sollemp¬
niis consum matis. unꝰ ex ministris uis¬
sus apontificibꝰ manũ in cognitã sub¬
ter palla posuit. & cognitio ueritati
in manu sua uenit. Uidentes cuncti
qui huic spectaculo erant. cognoscen¬
tes acclamauer̾t ansoaldi pontificis
esse iustitiã. qm̃ huiꝰ rei ueritatis de
clarabat epła. que ueracit᷑ tenere
t᷑. Iam tunc sine ambiguitate confir¬
mato consilio. cuidã uiro dĩ abb̃i suo
nomine audulfo ab eodẽ beato mar¬
tyre olim enutrito. isdem pontif ex

Expanded text:
decernentes, ut ieiunia et oratidecernentes, ut ieiunia et orationibus in hoc conflicto fierint, ut per hoc dignaretur Dominus ostendere, in cuius diocise' iure deberetur requiescere. Haec audientes, adquieverunt decretum, et facta oratione cum ieiunio, in tribus parvis epistolis definitione scripta, super altarae positis, ut, transacta oratione, per eos Dominus declararet, in cuius sorte hoc sanctum beati martyris corpusculum perveniret. In crastina vero die, oratione conpleta ac missarum sollemnia consummata, unus ex ministris iussus a pontificibus manum incognita subter pallam posuit et cognitio veritatis in manu sua pervenit. Videntes cuncti, qui huic expectaculo aderant, cognoscentes adclamaverunt Ansoaldi pontificis esse iustitiam, quoniam huius regi epistolaeclarabatur, quod veraciter teneretur. 25. Iam tunc, sine ambiguitate confirmato consilio, cuidam viro Dei, abbatem suum nominatum Audulfo, ab eodem beatum martyrem olim nutritum, eiusdem pontifex
Abbreviated transcription (Latin):
dñs ad titulũ suȩ laudissic eũ clari¬
ficasse dignatꝰ ẽ signis uirtutũ. cũ ad¬
miratione rex credidit facꝰtũ. ꝙ cepit
uere uenerari martyrẽ. qũe ꝑ aceusati¬
onẽ tyranni crediderat prius fuisse cul¬
latiũ. qͦd multis diebꝰ ab emulo latuit
absconsũ. Erat enĩ multitudo ibi mag¬
qͥdũ collationẽ de sc̃o martyre in t̾se
haberent. & admirarent᷑ que de eo au¬
urbis pictauensis antistes. uerbũ intu¬
lit dicens. Utinã daret᷑ m optio. quia
notũ ẽ meu̾ esse parentẽ.q ex pariꝰ¬
chia mͥ cõmissa ad honoris ꝓcessit ÷¬
tiã. uel eiꝰ corpusculũ habere merus¬
sem mecũ. Ibi autẽ aderat ermenariu̾
pontifex qͥ ei successerat in eꝑatu dũ
in euius fuerat diocesi int̾fectus :
dicit᷑ respondisse. Nequa qu̾a ita
fiet ut uos sc̃ĩ pontifices locuti es¬
tis. sed mͥ donet᷑ facultas huiꝰ bea¬
ti uiri habere. qm̃ hiuc loco da¬
tꝰ est. in quo dignat᷑ quiescere. Ad¬
stante uͦ cunctoꝵ turba presulũ.

Expanded text:
nus ad titulum sui laudis sic eum clarificasset signa virtutum, cum admirationem rex credidit factum et coepit vere venerare ut martyrem, quem per accussationem tyranni crediderat prius fuisse cullatium, quod multis diebus ab aemulo latuit absconsum. Erat enim ibi multitudo maqui dum collationem de sancto martyre inter se haberent, et admirarentur quod de eo auurbis Pectavensis antestis verbum intulit, dicens: 'Utinam daretur mihi optio, quia notum est meum esse parentem et ex parrochia mihi commissa ad honoris processit gratiam, vel eius corpuscolum habere meruissem mecum'. Ibi enim aderat Hermanacharius pontifex, qui ei successerat in episcopatum sui in cuius fuerat diocise interfectus, dicitur respondisse: 'Nequaquam ita fiat, ut vos, sancti pontifices, locuti estis; sed mihi donetur facultas huius beati corpus habere, quoniam huic loco datus est, in quo dignatur requiescere'. Adstante vero cunctorum turba praesulum,
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ. qͥ ex interamnis uilla sua daret
habundantiã Uini. unde pauperes &
refectionis. Sed cũ hoc fuisset actũ.
ñ multũ post spatiũ. nuntiatũ est
qd̾ omĩa uasa que intra apotheeã¬
erant. unde ipsũ uinũ excierat pene:¬

Expanded text:
quae ex Interamnis villam suam daret habundantiam vini, unde pauperes etrefectionem. Sed cum hoc fuisset actum, non multum post spatium nuntiatum est, quod omnia vasa, qui intra apotica, unde ipsum vinu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓcessit obuiã cũ choris psallentiũ. eũ lã¬
feretro ꝑmediũ transiret ciuitatis. qͦdã
mulier accusata ꝓmorte viri sui. collo.
ac manibꝰ teneret᷑ catenata. eũ trahe¬
ret᷑ a custodibꝰ ex clamauit dicens. Sub¬
ueni mͥ beate leodegari. qͥa in nocens
pereo falsis accusa toribꝰ alligata. Cũ
hoc diacisset ilieo confracta eatena ex
collo cecidit: & manibꝰ eamdẽ suꝑ fere¬
trũ piecit. ꝙ apparuit idonea. que fu¬
erat absq noxa punita pene. Cũ uͦ idem
pontifex eũ magnis laudibꝰ ꝑ suã parro¬
chiã hoc sc̃m eorpꝰ deduaxisset. ꝙ. intro

Expanded text:
iam cum choris psallentium, cum lamferetrum , per medium transiret civitatis, quadam mulier accusata pro morte viri sui, collo ac manibus teneretur catena, cum traheretur a custodibus, exclamavit, dicens: 'Subveni mihi, beati Leudaegari, quia innocens pro eo falsis accusatoribus alligata'. Cum hoc dixisset, illico confracta catena ex collo cecidit et manibus eandem super feretro proiecit et apparuit idonea, qui fuerat absque noxa poena punita. Cum vero idem pontifex cum magnis laudibus per suam parrochiam hoc sanctum corpus dedu
Abbreviated transcription (Latin):
mulier. acuiꝰ manibꝰ ablata fuerat spe
ita ut in medio infixi essent palme. in
tantũ ut unguesin carne essent ab¬
sconse. ase ꝓ priã amiscrant euetuire. ap¬
sa tam̃ cu ad ppin qͥet ad feretrũ in¬
uocato dĩ nomine. & scĩ martyris. di¬
recta ad pristinã sanitatẽ. magnas
Sedꝙ hoc ñ ẽ silendũ qͥa uir dĩ ansoal¬

Expanded text:
mulier, a cuius manibus ablata fuerat specta ut medio infixissent palmi, in tantum, ut ungues in carnem absconse a se propriam amiserant virtutem. Ipsa tamen cum adpropinquasset ad feretrum, invocatum nomen Dei et sancti martiris, directa ad pristinam sanitatem manu, Sed et hoc non est silendum mir
Abbreviated transcription (Latin):
etiã ultra solitũ in fastu suꝑbię
ceruieẽ eiꝰ contra diabolus diriguis¬
Salomonis ꝓuerbiũ. prius quã hu¬
miliet᷑ eor hominis. eleuat᷑. ꝙ ante
ruinã exaltat᷑ sp̃s. ꝙ ne tanti pia¬
culi factũ inpunitus euaderet:
ipse sibi uelut freneticus arti¬
culũ mortis inquirit. Nam cu¬
dam optimati qͥ tunc functionẽ
fiscalem ministrauit. inuenta oc¬
casione eousq intulit spoliũ. do¬
nec pene auferret om̃e eiꝰ prediũ.
insuꝑ minabat᷑ ei mortis ꝑieulũ.
Cernens autẽ uir ille iam post ex¬
poliũ mortẽ sibi insuꝑ imminere.
&e exiliũ. obfirmat animũ. atq
matutino ad eiꝰ ostiũ ante lucẽ ob¬
seruat egressũ. Dies agebat᷑ dñica
ido ꝓcessurꝰ erat ad matutinar ũ
sollempnia. Cũ autẽ ille pedem
foras misisset de limine: ecce iste
in sperate ꝓsiliens: gladio eiꝰ ꝑcus¬
sit caput. Ob cuiꝰ ictũ duplicẽ deci¬
dit in mortẽ. & ita ẽ ablatũ de reg

Expanded text:
etiam ultra solito in fasto superbiae cervice eius contra omnes diabolus diriguisSalomonis proverbium: Priusquam humiliet cor hominis, elevatur, et ante ruina exaltatur spiritus. Et nec tanti piaculi factum inpoenitus evaderet, ipse sibi velud freneticus articulum mortis inquirit. Nam cuidam obtimati, qui tunc functionem fiscali administrabat, inventa occansione, eo usque intulit spoliam, donec poene offerre omnem eius praesidium; insuper minitabat etiam mortis periculum. Cernens vir ille iam post spolium mortem sibi insuper inminere, auxilium obfirmat animum atque matutinum ad eius hostium ante lucem observat egressum. Dies enim agebatur dominica, ideo processurus erat ad matutinarum solemnia. c. Cum enim ille pedem foris misisset de limine, ecce! iste inspirate prosiliens gladio eum percussit in capite; ob cuius ictum duplicem decidit in mortem. Et ita
Abbreviated transcription (Latin):
cuiꝰ ẽ uocabulũ Gaudiacꝰ. erat pu¬
ella quedã nomine Radigna qͦ ab
annis septe̾ in parentũ iacebat.
ceca. muta. & paralytica. Sed cũ
allata aparentibꝰ ad feretrũ bea¬
ti mr̃is fuisset. eadẽ nocte sopore
detenta. uisũ uidisse dicit᷑. duos
uiros splendidos cũ reliquiis ante
secũ uisionẽ miraret᷑. oculi eiꝰ re¬
ceperunt uisũ. ꝙ pedes gressũ. ꝙ
lingua locutionis officiũ. ita ut
ipsa exclamaret dicens. Gr̾as tͥ¬
leo degariũ. ad integrã sanitatẽ
restituta sũ. In hac laude erecta ꝙ
om̃ibꝰ menbris Sana. cũ parentibꝰ
ꝑrexit ad ꝓpria. longo tẽpore post¬
mo dũ uictura. Deinde cũ in ter¬
ritorio turonicȩ ciuitatis ꝑuensꝰ¬
sent in uiculo uocabulo solnaeo.
audientes parentes eiꝰ trahentes
eã ꝑ brachia. cepit uocibꝰ elamare.
qͥa nolebat ad sc̃i uiri feretrũ acce¬
dere. sed inuita tandem ꝑtracta ad eiꝰ
ꝑuenit feretrũ. Que cũ tetigisset pau¬
lulũ huiꝰ feretrĩ uestim̃tũ. munda¬

Expanded text:
cuius est vocabulum Gaudiaco, ubi erat puella quadam nomine Kandinga, qui ab annis septem in parentum domum iacebat ceca, muta et paralitica. Sed cum ablata a parentibus ad feretrum beati martiris fuisset, eadem nocte soporem detenta visum vidisse dicitur, duos viros splendidos cum reliquis sibi asecum visionem miraret, et oculi eius reciperunt visum et pedes gressum et lingua locutionis offitium, ita ut ipsa exclamaret, dicens: 'GratLeudegarium ad integram sanitatem restituta sum'. Ab hac laude erecta, omnibus membris sana cum parentibus perrexit ad propria, longo tempore postmodum victura. Deinde cum in territurio Toronici civitatis pervenissent in viculo vocabulo Solnaco, audientes parentes eius, trahentes eam per brahia, coepit vocibus clamare, quia nolebat ad sancti viri feretrum accidere, sed invita tandem peracta ad eius pervenit feretrum. Quae cum tetigisset paulolum huius feretri vestimentum, munda