comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Qui dicit se nosse cum.⁊ mandata
eius nõ custodit: mendax ẽ. Inde et hoc
in loco dñs ꝓtinus subdit. Sic̃ nouit me
pat̾.⁊ ego agnosco patrẽ: ⁊ animã meam
pono ꝓ ouibus m̃is. Ac si aꝑte dicat. In
hoc constat quia ⁊ cognosco patrem. ⁊ cog¬
noscor a patre. Quia ammam pono pro
ouibꝰ meis: id est ea karitate ꝑ quã ꝓ om¬
bus morior: quantum patrẽ diligam os¬
tendo. Quia uͭ non solum iudeam. s etiã
gentilitatem redimere uenerat: adiung̃.
Et alias oues habeo que nõ sunt ex hoco
uili: ⁊ illas oportet me ad ducere. ⁊ uocem
meã audient. ꝙ fiet unum ouile ⁊ unus
pastor. Redemptionem nrãm qui exge¬
tili poplo uenimus diis aspexerat: cũ se
ad clucere ⁊ alias oues dicebat. Hoc coni¬
die fieri fr̃s aspicitis. hoc reconsiliatis gẽ¬
tibus factum hodie uidistis. Quasi exdu¬
obus gregibꝰ unum ouile efficit: qui ui¬
daicum ⁊ gentilem poplin in sua fide cõ¬

Expanded text:
dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata dicens: Qui dicit se nosse Deum, et mandata ejus non custodit, mendax est . Unde et in hoc loco Dominus protinus subdit: Sicut novit me Pater, et ego agnosco Patrem, et animam meam pono pro ovibus meis. Ac si aperte dicat: In hoc constat quia et ego agnosco Patrem, 1487 et cognoscor a Patre, quia animam meam pono pro ovibus meis; id est, ea charitate qua pro ovibus morior quantum Patrem diligam ostendo. Quia vero non solum Judaeam, sed etiam gentilitatem redimere venerat, adjungit: Et alias oves habeovili, et illas oportet me adducere, et vocem meam audient, et fiet unum ovile et unus pastor. Redemptionem nostram qui ex gentili populo venimus Dominus aspexerat, cum se adducere et alias oves dicebat. Hoc quotidie fieri, fratres, aspicitis; hoc reconciliatis gentibus factum hodie videtis. Quasi ex duobus gregibus unum ovile efficit, quia Judaicum et gentilem populum in sua fide con
Abbreviated transcription (Latin):
cennarius fugiat. quia mercennarrꝰ est.
Ac si. apte diceret̾. Stare inpiculo ouiũ
nõ pocest. quia meo qd̾ ouibus pre ẽ non
oues diligit: s lucrum t̾renum queriẽ.
Dum enim honorẽ amplectitur. dũ rem¬
poralibꝰ comodis letatur. obponere se cõ¬
tra piculum crepidat. ne hoc qd̃ diligit
ammrictat. Sed quia redemptor nr̃. cul¬
pas ficti pastoris innotuit: iterum for¬
mam cui debeamus in pͥmi ostendit di¬
cens. Ego sum pastor bonus. Atq sub¬
iungit. Et cognosco meas. ⁊ cognoscunt
⁊ cognoscunt me mee. Ac si aꝑte dicat.
diligentes obsecuntur. Qui enĩ uerit.a¬
tem nõ diligit: adhuc minime cognoscit.
pensate in uerbis dominicis etiam peri¬
culum ur̃m. Uidete si oues eius estis:
uidete si eum cognoscitis. uidete si lumẽ
ueritatis scitis. Scitis autẽ dico non ꝑ
fidem: s ꝑ amorem. Scitis dico non ex
credulitate: s exoꝑatione. Nam isdẽ ip̃e
qui hec loquitur iohs euãglista testatur

Expanded text:
rcenarius fugiat, quia mercenarius est, rcenarius fugiat, quia mercenarius est, ac si aperte diceretur: Stare in periculo ovium non potest, qui in eo quod ovibus praeest, nooves diligit, sed lucrum terrenum quaerit. Dum enim honorem amplectitur, dum temporalibus commodis laetatur, opponere se contra periculum trepidat, ne hoc quod diligit, amittat. Sed quia Redemptor noster culpas ficti pastoris innotuit, iterum formam cui debeamus imprimi, ostendit dicens: Ego sum pastor bonus: atque subjungit: Et cognosco meas, hoc est, et cognoscunt me meae. Ac si patenter dicat: Diligentes obsequuntur. Qui enim veritatem non diligit, adhuc minime cognovit. 4. pensate in verbis dominicis etiam periculum vestrum. Videte si oves ejus estis, videte si eum cognoscitis, videte si lumen veritatis scitis. Scitis autem dico, non per fidem, sed per amorem. Scitis dico, non ex credulitate, sed ex operatione. Nam idem ipse qui hoc loquitur Joannes evangelista testatur,
Abbreviated transcription (Latin):
morteᷤᷤ animarum querit. De quo lupo
mox subditur. ꝙ lupꝰ rapit. ⁊ disꝑgit o¬
ues. Lupus uenit. ⁊ mercennariꝰ fugit:
quia malignus sp̃s mentes fidelium in
temptatione dilaniat. ꝙ is qui locũ pas¬
toris tenet. curã sollicitudinis nõ habee.
Amime ꝑeunt: ⁊ipse de terrenis cõmodi
letatur. lupus rapit ⁊ disꝑgie oues. Cum
aliũ ad luxuriã ꝑtrahit. alium in aua¬
riciam accendit. Alium in suꝑbiã erigit.
alium ꝑiracundiam diuidit. Hunc in¬
inuidia stimulat: illum in fallatia sub¬
plantat. Quasi ergo gregẽ lupus dissip̃t.
cum fideliũ populum diabolus ꝑ tempta¬
tiones necat. Sed contra hec m̾cennaruᷤ
nullo modo zelo accenditur. nullo feruo¬
re dilectionis excitatur: quia dum sola ex¬
teriora comoda requirit. interiora gregis
dampna negligent̾ patitur. Unde et
mox adiungitur. Mercennarius aũt fu¬
git quia m̾cennarius ẽ: ⁊ non ꝑtinet ad
eum de ouibus. Sola ergo causa ẽ ut m̾¬

Expanded text:
mortes animarum quaerit ; de quo lupo mortes animarum quaerit ; de quo lupo mox subditur: Et lupus rapit et dispergit oves. Lupus venit, et mercenarius fugit, quia malignus spiritus mentes fidelium in tentatione dilaniat, et is qui locum pastoris tenet curam sollicitudinis non habet. Animae pereunt, et ipse de terrenis commodis laetatur. Lupus rapit et dispergit oves, cum alium ad luxuriam pertrahit, alium in avaritiam accendit, alium in superbiam erigit, alium per iracundiam dividit, hunc invidia stimulat, illum in fallacia supplantat. Quasi ergo gregem lupus dissipat, cum fidelium populum diabolus per tentationes necat; sed contra haec mercenarius nullo zelo accenditur, nullo fervore dilectionis excitatur, quia dum sola exteriora commoda requirit, interiora gregis damna negligenter patitur, unde et mox adjungitur: Mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, et non pertinet ad eum de ovibus. Sola ergo causa est ut me
Abbreviated transcription (Latin):
qui pastor ẽẽ uidebatur ⁊ nõ erat. relinqͣt
oues ⁊ fugit: quia dum sͥ ab eo ꝑiculum
metuit: resistere eius iniusticie nõ presu¬
mit. Fugit aũt nõ mutando locũ: s sub¬
trahendo solatium. Fugie. quia iniustici¬
am uidit ⁊ tacuit. Eugit quia se sub silẽ¬
tio abscondit. Quibꝰ bene ꝑ propħam
dicitur. Non ascendistis ex adu̾so. neq
obposiustis murũ ꝓ domo isrł. ut stare¬
tis inprelio indie domini. Ex aduersoqͥ¬
ppe ascende ẽ quibꝰlib potestatibꝰ. pra¬
ue agentib rationibꝰ lib̾a uoce contra¬
ire. Et indie domini ꝓ domo isrł inplio
stamus ac murũ obponimus. si fideles
innocentes contra puersoꝵ iniusticiã
ex iusticie auctoritate uindicamꝰ. Quod
quia mercennariꝰ nõ facit: cũ uenientẽ
lupum uiderit fugit. Sed est alius lupꝰ
qui sine cessatione cotidie nõ corpora sed
m̃tes dilamat. Malignus uidelicet sp̃s
qui caulas fidelium insidians circuit: ⁊

Expanded text:
qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit qui pastor esse videbatur et non erat, relinquit oves et fugit, quia dum sibi ab eo periculum metuit, resistere ejus injustitiae non praesumit. Fugit autem non mutando locum, sed subtrahendo solatium. Fugit, quia injustitiam vidit, et tacuit. Fugit, quia se sub silentio abscondit. Quibus bene per prophetam dicitur: Non ascendistis ex adverso, neque opposuistis murum pro domo Israel, ut staretis in praelio in die Domini . Ex adverso quippe ascendere est quibuslibet potestatibus prave agentibus rationis libera voce contraire. Et in die Domini pro domo Israel in praelio stamus, ac murum opponimus, si fideles innocentes contra perversorum injustitiam ex justitiae auctoritate vindicamus. Quod quia mercenarius non facit, cum venientem lupum viderit, fugqui sine cessatione quotidie, non corpora, sed mentes dilaniat, malignus videlicet spiritus, qui caulas fidelium incidians circuit, et
Abbreviated transcription (Latin):
cennarius uocatur. qui nõ ꝓ amore intimo
oues dominicas. s ad temporales mercedeᷤ
pascit. Mercennariꝰ quippe ẽ qui locũ qui¬
dem pastoris tenet: s lucra animarũ nõ
querit. Terrenis cõmodis inhiat. honore
p̾lationis gaudet. Temporalibꝰ lucris pa¬
scitur: inpensa sͥ ab hominibꝰ reuerenci¬
a letatur. Iste sunt ⁊ en un m̾cedes mer¬
cennarii. ut pro eo ipso qd̾ in regimine la
borat. hic qͦd querit inueniat. ⁊ ab here¬
ditate gregis in posterũ alienus existat.
U trum uͦ pastor sit an mercennariꝰ. cogno¬
sci ueraciter nõ põt: si occasio necessitati
de est. Tranquillitatis enĩ tempore. ple¬
rumq ad gregis custodiam sic̃ uerus pas¬
tor sic etiam m̾cennariꝰ stat. Sed lupus
ueniens indicat. quo quisq animo super
gregis custodiã stabat. Lupus ⁊ enĩ suꝑ
oues uenit: cum quilib inustus ⁊ raptor
fideles quosq humiles opprimit. Sed is

Expanded text:
cenarius vocatur, qui non pro amore intimo cenarius vocatur, qui non pro amore intimo oves Dominicas, sed ad temporales mercedes pascit. Mercenarius quippe est, qui locum quidem pastoris tenet, sed lucra animarum non quaerit, terrenis commodis inhiat, honore praelationis gaudet, temporalibus lucris pascitur, impensa sibi ab hominibus reverentia laetatur. Iste sunt enim mercedes mercenarii, ut pro eo ipso quo in regimine lborat, hic quod quaerit inveniat, et ab haereditate gregis in posterum alienus existat. Utrum vero pastor sit, an mercenarius, cognosci veraciter non potest, si occasio necessitatis deest. Tranquillitatis enim tempore, plerumque ad gregis custodiam sicut verus pastor, sic etiam mercenarius stat; sed lupus veniens indicat quo quisque animo super gregis custodiam stabat. Lupus etenim super oves venit cum quilibet injustus et raptor, 1486 fideles quosque atque humiles opprimit. Sed is
Abbreviated transcription (Latin):
pastor ꝓonibꝰ suis animã suã pofuit: ut̃
in sacram̃to nr̃o corpꝰ suũ ⁊ sanguinẽ uer¬
teret: ⁊ oues quas redimerat carnis sue a¬
lim̃to aciaret. Ostensa nob est de cõtemp¬
tu mortis uia quã sequamur: ad̾posit a
forma cui inprimamur. Primũ nobis ẽ
exteriora nr̃a miscd̾iter oubꝰ eius in pẽ¬
dere: postremum uͦ si necesse sit etiã mor¬
tem nr̃am ꝓeisõe ouibꝰ ministrare. Apͥ¬
mo. autẽ hoc minimo: puenitur ad postͤ¬
mũ maius. Sed cũ incomparabilit̾ lon¬
ge sit anima qua uiuimus a terrena sub¬
stantia quam exterius possidemus: qui
nõ dat ꝓ ouibꝰ substantiã suã. quando
ꝓhis daturus ẽ animã suam: Et sũt
nõ nulli qui dũ plus terrenã substanti¬
am quã oues diligunt: meritũ pastori
ꝑdunt. De quibꝰ ꝓtinus subdit᷑. Mercẽ¬
nariꝰ autẽ ⁊ qui nõ est pastor cuiꝰ nõ st̃
oues ꝓprie. indit lupum uenientẽ. et di
mittit oues ⁊ fugit. Non pastor s mer¬

Expanded text:
ut in sacramento nostro corpus suum et sanguinem verteret, et oves quas redemerat, carnis suae alimento satiaret. Ostensa nobis est de contemptu mortis via quam sequamur, apposita est forma cui imprimamur. Primum nobis est exteriora nostra misericorditer ovibus ejus impendere; postremum vero, si necesse sit, etiam mortem nostram pro eisdem ovibus ministrare. A primo autem hoc minimo pervenitur ad postremum majus. Sed cum incomparabiliter longe sit melior anima qua vivimus terrena substantia quam exterius possidemus, qui non dat pro ovibus substantiam suam, quando pro his daturus est animam suam? Et sunt nonnulli qui dum plus 1485 terrenam substantiam quam oves diligunt, merito nomen pastoris perdunt. De quibus protinus subditur: Mercenarius autem, et qui non est pastor, cujus non sunt omittit oves, et fugit. Non pastor, sed mer
Abbreviated transcription (Latin):
ret: qui hunc ꝑegrinum estimans ad se h
quia bono animo nõ fuint. Unde ⁊ ĩ
euuglio ueritas dicit. Si ocls tuus nequã

Expanded text:
ret, qui hunc peregrinum aestimans, ad se hquia bono animo non fiunt. Unde et in Evangelio Veritas dicit: Si oculus tuus nequam
Abbreviated transcription (Latin):
onstat nimirum ⁊ incunctant̾ uerũ
est. quia sic̃ finis non ẽ gaudii bono¬
rum: ita finis nõ erit torm̃tis malorum.
Nam cum ueritas dicat. ibunt hi i sup¬
plicium et̾num: iusti aũt inuitam et̾nã.
quia uerũ est quod ꝓmisit. falsum ꝓcul
dubio nõ erit qd̾ minatus ẽ d̾s. petrus
Wid siquis dicat idcuro peccantibꝰ eter¬
nam penam minatus est. ut eos apc̃coꝵ
iniusticia corrigeret: etiam falsa est
pollicitus ũ ad iusticiam ꝓuocaret. Sed
quis hoc dicere uł insanus p̾sumat: &¬
si minatus est qd̾ nõ erat impleturus.
dum asserere eum misericordem uolu¬
mus: fallacem qd̾ dici nefas ẽ p̾dicare
compellimur¬
.r. petrus Ecire uelimqͦ¬
modo ustum sit ut culꝑa que cum fine
petrata ẽ: sine fine puniatur. Gregor

Expanded text:
onstat nimis, et incunctanter verum est quia sicut finis non est gaudio bonorum, ita finis non erit tormento malorum. Nam cum Veritas dicat: Ibunt impii in supplicium aeternum, justi autem in vitam aeternam , quia verum est quod promisit, falsum procul dubio non erit quod minatus est Deus. PETR. Quid si quis dicat: Idcirco peccantibus aeternam poenam minatus est, ut eos a peccatinjustitia corrigeret, etiam falsum est pollicitus ut ad justitiam provocaret. Sed quis hoc dicere vel insanus praesumat? Et si minatus est quod non erat impleturus, dum asserere eum misericordem volumus, fallacem quod dici nefas est praedicare compellimur. PETR. Scire velim quomodo justum sit ut culpa quae cum fine perpetrata est sine fine puniatur. GREGOR
Abbreviated transcription (Latin):
est: ut exemplũ nob̾ frangende nr̃e uo¬
luntatis p̾beat. dicit. Non quero uolun¬
tatem meã. s uoluntatẽ erꝰ qui misit
me patris. Qui ut hunis ad huc uirtutis
grãm cõmendaret: seruaturũ se hoc ĩex¬
tremo iudicio p̾misit dicẽs. Non possũ e
go ame ipso facere quicquã: s sic̃ audio
iudico. Qua itaq conscientia dedignat᷑
homo aliene uolunt. ati acquiescere. qͣñdo
dei atq hominis filius. cum uirtutiᷤᷤsu
egłam uenit ostendere. testatur se non
a semetipso uidicare: At contra ammo¬
nendi sunt in constantes: ut mentẽ gra¬
uitate roborent. Tunc enim germina ĩ

Expanded text:
est, ut exempla nobis frangendae nostrae voest, ut exempla nobis frangendae nostrae voluntatis prebeat, dicit: 'Non quero voluntatem meam, sed voluntatem eius, qui misit me, patris. Qui, ut huius adhuc virtutis suae gratiam commendaret, servaturum se hoc in extremo iudicio premisit, dicens: 'Non m facere quidquam, sed sicut audio, judico . Qua itaque conscientia dedignatur homo alienae voluntati acquiescere, quando Dei et hominis Filius, cum virtutis suae gloriam venit ostendere, testatur se non a semetipso judicare? At contra admonendi sunt inconstantes, ut mentem gravitate roborent. Tunc enim genimina i
Abbreviated transcription (Latin):
lus saturabunt᷑. De istis aũt ab eo rursꝰ
scribitur. Cor stultoꝵ dissimile erit. Cor
quippe sapientiũ sibi metipsi semꝑ est
simile. quia dum rectis ꝑsuasionibꝰ acqͥ¬
escit. constanter se eẽ in bono oꝑe dirigit.
Cor uͭ stultoꝵ dissumle est: quia mutabi õum¬
litate se uariũ exhibet: minquã id quod
fuerat manet. Et quia quedã uicia sic̃
ex semecipsis gignunt alia: alia itaq ex
aliis oriuntur. s ciendum sũmope est.
quia tunc ea corripiendo meliꝰ tergimꝰ.
cũ ab ipso. amaritudinis sue fonte sicca¬
mus. Pertinatia quippe ex suꝑbia: in¬
stantia aũt ex leuitate generatur.. Am¬
monendi sũt igitur ꝑtinaces. ut elacionẽ
sue cogitationis agnoscant. ⁊ semetipos
uincere studeant. ne dum rectis aliorũ
suasionibꝰ foris suꝑari despiciunt: incus
a suꝑbia captiui teneantur. Ammonen¬
di sũt ut sollert̾ aspiciant. quia filuiꝰ ho¬
minis cui una semꝑ cũ patre uoluntas

Expanded text:
liis saturabuntur ; de istis autem ab eo rursus liis saturabuntur ; de istis autem ab eo rursus scribitur: Cor stultorum dissimile erit . Cor quippe sapientum sibimetipsi semper est simile; quia dum rectis persuasionibus acquiescit, constanter se in bono opere dirigit. Cor vero stultorum dissimile est, quia dum mutabilitate se varium exhibet, nunquam id quod fuerat manet. Et quia quaedam vitia sicut ex semetipsis gignunt alia, ita ex aliis oriuntur, sciendum summopere est quod tunc ea corripiendo melius tergimus, cum ab ipso amaritudinis suae fonte siccamus. Pertinacia quippe ex superbia, inconstantia vero ex levitate generatur. Admonendi igitur sunt pertinaces, ut elationem suae cogitationis agnoscant, et semetipsos vincere studeant; ne dum rectis aliorum suasionibus foris superari despiciunt, intus a superbia captivi teneantur. Admonendi sunt, ut sollerter aspiciant, quae filius hominis, cui una semper cum patre voluntas
Abbreviated transcription (Latin):
adente comagis fieret deuotus: quo pu¬
taretur necessarius. Et unde se exhorta¬
torem suũ p̾cedere crederet. in de se subu̾¬
bis exhortantis inclinaret. xlii.¬
Li ter ammonendi sunt ꝑtinaces:
itq alit̾ inconstantes. Illis dicen¬
dum est. qd̾ plus de se quã sunc sentuit.
⁊ idcuto aliis consilus nõ acquiescũt. Is¬
cis uͦ intimandum ẽ. qd̾ ualde se despici-¬
entes negligunt: ⁊ ideo leuitate cogitati.¬
onum. a suo iudicio ꝑ tempoꝵ momĩta
flectuntur. Illis dicendum ẽ. quia nisi
meliores se ceteris estimarent: nequaꝙͣ
cunctoꝵ consilia sua de liberatione post¬
ponerent. Istis dicendum ẽ. quia si hoc
qd̾ sunt ut cumq attenderet̃. nequaꝙͣ
eos ꝑ tot uarietatis latera. mutabitatis
aura uersaret. Illis ꝑ paulũ dr̃. Nolite
prudentes eẽ apuduos metipsos. Ac cõ¬
tra isti audiant: nõ circumferam᷑ om̃i
uento doctrine. De illis: ꝑ salomonẽ dr̃.
Comedent fructus me sue: suisq consi¬

Expanded text:
adenti eo magis fieret devotus, quo puadenti eo magis fieret devotus, quo putaretur necessarius; et unde se exhortatorem suum praecedere crederet, inde se sub verbis exhortantis inclinaret. liter admonendi sunt pertinaces, atque aliter inconstantes. Illis dicendum est quod plus de se quam sunt sentiunt, et idcirco alienis consiliis non acquiescunt; istis vero intimandum est quod valde se despicientes negligunt, et ideo levitate cogitationum a suo judicio per temporum momenta flectuntur. Illis dicendum est quia nisi meliores se caeteris aestimarent, nequaquam cunctorum consilia suae deliberationi postponerent; istis dicendum est quia si hoc quod sunt, utcunque attenderent, nequaquam eos per tot varietatis latera mutabilitatis aura versaret. Illis per Paulum dicitur: Nolite prudentes esse apud vosmetipsos ; at contra isti audiunt: Non circumferamur omni vento doctrinae . De illis per Salomonen dicitur: Comedent fructus viae suae, suisque consi
Abbreviated transcription (Latin):
na ꝑgebat. cum obab cognatum suiĩ a
gencilitatis conu̾satione uellet educere.
et om̃ipotentis d̾i dominio subiugare:
ait. P roficiscimur ad locum quẽ dñs da
turus ẽ nob̃. ueni nobiscum ut bene faci¬
amus tͥ: quia dñs bona ꝓmisit israheli.
Cui cũ respondiss ille nõ uadam tecũ.
s reu̾tar in t̾ram meã inqua natus sum:
Ilico adiunxit. Noli nos relinquere: tu e¬
nim nosti in quibꝰ locis ꝑdesertum castͣ
ponere debeamus. ꝙ eris ductor nr. Ne¬
q einm moysi mentẽ ignorantia iti̾is
angustabat. quã ⁊ ad ꝓphetie scientiam
cognicio diuinitatis expanderat: quam
columna exterius p̾ibat. quam decunctis
interius ꝑ conu̾sationem deo sedula locu¬
cio familiaris instruebat. S uide licz uir
ꝓuidus elato auditori colloquẽs. solaciũ
pecut. ut daret. Ducem requirebat ĩuia.
ut dux ei fieri potuisset adiutã. Egit ita¬
q ut suꝑbus auditor uoce ad meliora su¬

Expanded text:
na, pergebat, cum Hobab cognatum suum ex na, pergebat, cum Hobab cognatum suum ex gentilitatis conversatione vellet educere, et omnipotentis Dei dominio subjugare, ait: Proficiturus est nobis veni nobiscum ut benefaciamus tibi quia Dominus bona promisit Israheli cui ille respondit non vadam tecum sed revertar in terram meam in qua illico adjunxit: Noli nos relinquere; tu enim nosti in quibus locis per desertum castra ponere debeamus, et eris ductor noster . Neque enim Moysi mentem ignorantia itineris angustabat, quem et ad prophetiae scientiam cognitio Divinitatis expanderat, quem columna exterius praeibat, quem de cunctis interius per conversationem cum Deo sedulam locutio familiaris instruebat. Sed videlicet vir providus elato auditori colloquens, solatium petivit ut daret; ducem requirebat in via, ut dux ei fieri potuisset ad vitam. Egit itaque ut superbus auditor voci ad meliora su
Abbreviated transcription (Latin):
cũ prius ad audiendum placabilẽ eoꝵ¬
mentẽ fecerint. p̾missa bona que pla¬
cent. Nam ⁊ equos in domitos blan¬
da priusmanu tangimus. ut eos nob
plenius postmodũ etiã ꝑ flagella su¬
biciamus. Et amaro pignientorum
poculo mellis dulcedo adiungitur:
ne ea que saluti ꝓ futura ẽ. in ip̃o gus¬
tu asꝑa amaritudo sentiatur. Dum
uͦ gustus ꝑdulcedinẽ fallitur: humor
mortifer ꝑ amaritudinẽ uacuatur. Ip
saᷤ melatis inuectionis exordia. ꝑmix¬
ta sũt laude temꝑanda. Ut dum ad¬
mittunt fauores quos diligunt. etiã
correptiones recipiant quas oderunt.
Plerumq aũt ꝑ suadere elatis utilia
meliꝰ possumus. si ꝓfectum eoꝵ nob̃po¬
cius quã illis ꝓfuturũ dicamus. si eoꝵ
melioracionem. nob magis sibi impen¬
di postulemus. Facile enum ad bonũ
elacio flectitur: si eius inflexio ꝓdeẽ et
alus dicatur. credatur. Unde moy ses q̃
regente se d̾o. deserti uit̾ duce acria colũ¬

Expanded text:
cum prius ad audiendum eorum placabilem cum prius ad audiendum eorum placabilem mentem fecerint praemissa bona quae placent. Nam et equos indomitos blanda prius manu tangimus, ut eos nobis plenius postmodum etiam per flagella subigamus. Et amaro pigmentorum poculo mellis dulcedo adjungitur, ne ea quae saluti profutura est, in ipso gustu aspera amaritudo sentiatur; dum vero gustus per dulcedinem fallitur, humor mortiferus per amaritudinem vacuatur. Ipsa ergo in elatis invectionis exordia, permixta sunt laude temperanda, ut dum admittunt favores quos diligunt, etiam correptiones recipiant quas oderunt. Plerumque autem melius possumus, si profectum eorum nobis potius quam illis profuturum dicamus, si eorum meliorationem nobis magis quam sibi impendi postulamus. Facile enim ad bonum elatio flectitur, si ejus inflexio prodesse et aliis credatur. Unde et Moyses, qui regente se Deo, deserti duce aerea colum
Abbreviated transcription (Latin):
more. ⁊ tam̃ tacere se estimant exhumi¬
litate. Isti locuntur pinpacientiam
tem rectitudinis. Illos ut ꝑuersa nonin¬
crepent. sub specie humilitatis premit
culpa formidinis. Istos ad incre panda
que ñ debent. aut magis increpanda ꝙͣ
debent: sub imagine libtatis effrenaci¬
o impellit cumoris. Unde ⁊ elati amino¬
nendi sũt: ne plusquã decet sint libi. Et
humiles ammonendi sunt: ne plus quã
expedit sint subiecti. Ne aut illi defen¬
sionem iusticie u̾tant in exercitationem
suꝑbie: aut isti cũ student plusquã ne¬
cesse est hominibꝰ subici: compellant᷑ e¬
oꝵ etiam uicia ueneran. ¶Consid̾and̾
uero est: qd̾ plerumq elatos utilius cor¬
ripius. si eoꝵ correptionibꝰ quedam
laudum fom̃ta misceamus. Inferẽda
namq illis sunt utilia bona que in ip̃is
sunt. aut dicendum certe que pot̾ant
esse si non sunt. Et tunc demum rese¬
canda sunt mala que nob̃ displicent:

Expanded text:
more, et tamen tacere se aestimant ex humimore, et tamen tacere se aestimant ex humilitate, isti loquuntur per impatientiam ertatem rectitudinis. Illos ut perversa non increpent, sub specie humilitatis premit culpa formidinis; istos ad increpanda quae non debent, aut magis increpanda quam debent, sub imagine libertatis effrenatio impellit tumoris. Unde et elati admonendi sunt , ne plus quam decet sint liberi; et humiles admonendi sunt, ne plus quam expedit sint subjecti, ne aut illi defensionem justitiae vertant in exercitationem superbiae, aut isti cum student plus quam necesse est hominibus subjici, compellantur eorum etiam vitia venerari. Considerandum vero est quod plerumque elatos utilius corripimus, si eorum correptionibus quaedam laudum fomenta misceamus. Inferenda namque illis sunt aut alia bona quae in ipsis sunt, aut dicendum certe quae poterant esse si non sunt; et tunc demum resecanda sunt mala quae nobis displicent,
Abbreviated transcription (Latin):
int̾ om̃ia conditus: uideri suꝑ om̃ia uo¬
luit elatus. Redemptor aũt nr̃ manẽs
sup̃ om̃ia: paruus fieri int̾ om̃ia digna¬
tus est. Dicatur gͦ humilibus: quia dũ
se deiciunt: ad d̾i similitudinẽ ascendũt.
Dicatur elatis: quia dũ se erigunt. ĩ apos¬
tate angli imitationẽ cadũt. Quiditaq
elatione deiectius. que dum supra se ten¬
ditur. ab altitudine uere celsitudinis e¬
longatur: Et quid humilitate sublimiꝰ
que dum se muna de primit. auctori suo
manenti suꝑ sumia se coniungit: Est
tam̃ aliud qd̾ ineis debeat caute pͦnsa¬
ri. quia sepe quidam humitatis decipiũ¬
tur specie: quidam uero elationis sue ig¬
norancia falluntur. Nam plerũq non¬
nullis qui sibi humiles iudentur. isqui
hominibꝰ deferri nõ debet. coniunctꝰ
ẽ timor. Polerumq uͦ elatos comitari so¬
let libere uocis assercio. ⁊ cum quedam
increpanda sũt uicia: illi reticent ex ti¬

Expanded text:
inter omnia conditus, voluit videri supra ointer omnia conditus, voluit videri supra omnia elatus: Redemptor autem nosinter omnia dignatus est parvus. Dicatur ergo humilibus, quia dum se dejiciunt, ad Dei similitudinem ascendunt: dicatur elatis, quia dum se erigunt, in apostatae angeli imitationem cadunt. Quid itaque elatione dejectius, quae dum supra se tenditur, ab altitudine verae celsitudinis elongatur? quae dum se in ima deprimit, auctori suo manenti super summa conjungitur. Est tamen aliud quod in eis debeat caute pri, quia saepe quidam humilitatis decipiuntur specie, quidam vero elationis suae ignoratione falluntur. Nam plerumque nonnullis qui sibi humiles videntur, is qui hominibus deferri non debet, conjunctus est timor; plerumque vero elatos comitari solet liberae vocis assertio. Et cum quaedam increpanda sunt vitia, illi reticent ex ti
Abbreviated transcription (Latin):
a que contempmĩt. Audiant elati. ꝙͣ
sint transitoria ambiunt: quam et̾na
que ꝑdunt. Audiant humiles ex ma¬
gistra uoce ueritatis. Om̃is qui se humi¬
liat: exaltabitur. Audiant elati: oĩs
qui se exaltat humiliabitur. Audiãt
humiles: głam p̾cedit humilitas. Au¬
diant elati: ante ruinam exaltatur sp̃.
Audiant humiles: ad quẽ respiciã. nisi
ad humilem ⁊ quietum. ⁊ trementẽ ser¬
mones meos: Audiant elati. quid su pb̾
terra et cinis: Audiant humiles: deus
humilia respicit. Audiant elati: ⁊ alta
nistrare. Audiant elati: quia iniciũ oĩs
peccati suꝑbia. Audiant humiles: quia
redemptor nr̃ humiliauit semetipsum.¬
pat factus obediens usq ad mortẽ. Audiant
elati: qd̾ de eoꝵ capite scriptum ẽ. Ipse ͤ
rex: suꝑ uniu̾sos filios supbie. Occasio
igitur ꝑdicionis nr̃e. facta ẽ supbia dia¬
boli. ⁊ argumentum redẽptionis nr̃e. in¬
uenta ẽ humilitas dei. Hostis enim nr̃

Expanded text:
a quae contemnunt; audiant elati quam a quae contemnunt; audiant elati quam sint transitoria quae ambiunt, quam aeterna quae perdunt. Audiant humiles ex magistra voce Veritatis: Omnis qui se humiliat, exaltabitur ; audiant elati: Omnis qui se exaltat, humiliabitur . Audiant humiles: Gloriam praecedit humilitas; audiant elati: Ante ruinam exaltatur spiritus . Audiant humiles: Ad quem respiciam, nisi ad humilem et quietum, et trementem sermones meos ? audiant elati: Quid superbit terra et cinis ? Audiant humiles: Deus humilia respicit; audiant elati: Et alta  sed ministrare ; audiant elati, quia initium omnis peccati superbia est . Audiant humiles, quia Redemptor noster humiliavit semetipsum, factus obediens usque ad mortem ; audiant elati quod de eorum capite scriptum est: Ipse est rex super universos filios superbiae . Occasio igitur perditionis nostrae facta est superbia diaboli, et argumentum redemptionis nostrae inventa est humilitas Dei. Hostis enim noster
Abbreviated transcription (Latin):
dam uͦ subtilit̾ ꝓferant: inquibꝰ exobliqͦ
furentis animũ pungant. Unde ⁊ abner
cum contra ꝑsequentem substitit: non
eum recta s auersa hasta tranfforauit.
Ex mucrone quippe ꝑcutere ẽ: impetu
aꝑte increpationis obuiare. Auersa uͦ
hasta ꝑsequentẽ ferire ẽ: furentẽ tran¬
quille ex quibꝰdam tangere. ⁊ quasi par¬
cendo suꝑare. Asahel aũt ꝓtinꝰ occum¬
bit: quia cõmote mentes dum ⁊ parci s̃
senciunt. ⁊ tam̃ responsoꝵ racione in in¬
cimis subtranquillitate tangunt᷑: ab
eo qd̃ se erexerant statim cadunt. Qui
ergoꝰ feruoris sui impetu sublenitatis
ꝓcussione resiliunt: quasi sine ferro mo
atq alit̾ elati. Illis in sinuandũ est
quam sit uera excellencia. quã speran¬
do cenent. Istis u̾o incimandum ẽ. qm̃
sit nulla temporał gła. quã ⁊ amplectẽ¬
tes nõ tenent. Audiant humiles. quã
sint et̾na que appetunt: quã transitori¬

Expanded text:
dam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo dam vero subtiliter proferant, in quibus ex obliquo furentis animum pungant. Unde et Abner cum contra persequentem substitit, non eum recta, sed aversa asta transforavit. Ex mucrone quippe percutere, est impetu apertae increpationis obviare. Aversa vero hasta persequentem ferire, est furentem tranquille ex quibusdam tangere, et quasi parcendo superare. Asael autem protinus occumbit, quia commotae mentes dum et parci sibi sentiunt, et tamen responsorum ratione in intimis sub tranquillitate tanguntur, ab eo quod et erexerant statim cadunt. Qui ergo a fervoris sui impetu sub lenitatis percussione resiliunt, quasi sine ferro moratque aliter elati. Illis insinuandum est quam sit vera excellentia quam sperando tenent; istis vero intimandum est quam sit nulla temporalis gloria, quam et amplectentes non tenent. Audiant humiles quam sint aeterna quae appetunt, quam transitori
Abbreviated transcription (Latin):
el dicens. Recede. noli me sequi: ne cõ¬
pellar confodere te int̾ra. Qui audi¬
re contẽpsit: ⁊ noluit declinare. Per¬
cussit ergo eum abner auersa hasta
in inguine: ⁊ trans fodit eum. ⁊ mortu¬
us ẽ. Cuiꝰ enim asahel tipum tenu¬
it: nisi eoꝵ quos uehementer arripi¬
ens furor inp̾ceps ducit: qui ineodẽ
furoris impetu tanto caute declinan¬
di sunt. quanto insani rapiunt᷑. Unde
⁊ abner qui sermone nr̃o patris lucer¬
na dr̃. fugit. quia doctoꝵ lingua que
suꝑnum d̾i lum̃ indicat. cum ꝑ aprup¬
ta furoris mentẽ cuiuspiã ferri conspi¬
cit. Cumq irascentẽ dissimulat u̾¬
boꝵ iacula reddere: quasi ꝑsequentẽ
non uult ferire. S cum iracundinł¬
la consideratione se mittigant. Q si¬
asahel ꝑsequi. ⁊ in sanire noncessant. Ne¬
cesse est ut hii qui furentes repͥmere conã¬
tur. nequaquã se infurorẽ erigant: s qͥe¬
quid est tranquillitatis ostendant. Que¬

Expanded text:
el, dicens: Recede, noli me persequi, ne comel, dicens: Recede, noli me persequi, ne compellar confodere te in terram. Qui audire contempsit, et noluit declinare. Percussit ergo eum Abner aversa hasta in inguine, et transfodit eum, et mortuus est . Cujus enim Asael typum tenuit, nisi eorum, quos vehementer arripiens furor in praeceps ducit? Qui in eodem furoris impetu tanto caute declinandi sunt, quanto et insane rapiuntur. Unde et Abner, qui nostro sermone patris lucerna dicitur, fugit, quia doctorum lingua quae supernum Dei lumen indicat, cum per abrupta furoris mentem cujuspiam ferri conspicit, cumque contra irascentem dissimulat verborum jacula reddere, quasi persequentem non vult ferire. Sed cum iracundi nulla consideratione se mitigant, et qAsael persequi et insanire non cessant, necesse est ut hi qui furentes conantur reprimere, nequaquam se in furore erigant, sed quidquid est tranquillitatis ostendant; quae
Abbreviated transcription (Latin):
Nam iracundi sepe eriam se declinanteᷤ
in sec̾untur. rixe occasionẽ cõmouent:
labore contentionis gaudent. Quos ta¬
men meliꝰ corrigimus: si in ipsa ire
sue cõmotione declinamus. Perturba¬
ti quippe quid audiant ignorant: s ad
se reducti. tanto libencius exortationis
u̾ba recipiunt: quanto se tranquillius
toleratos erubescunt. Menti aũt furo¬
re ebrie: om̃e rectum qd̾ dicitur ꝑu̾sũ
uidetur. Unde ⁊ nabal ebrio culpam
suã abigail laudabilit̾ tacuit: quã
digesto uino laudabilit̾ dix̃. Idcirco e¬
num malũ qd̾ fecerat cognocere potui:
quia hoc ebrius nõ audiuit. Cũ uero i.
racundi alios impetunt. ut declinare
om̃ino nõ possint: nõ aꝑta exꝓbracio¬
ne. s sub quadam sunt cautele reu̾en¬
cia parcendo feriendi. Qd̾ melius ostẽ¬
dimus: si abuer factum ad medium
deducamus. Hunc quippe cũ asahel
ui incaute p̾cipitationis impeteret:
scriptum est. Locutus ẽ abner ad asah¬

Expanded text:
Nam iracundi saepe etiam se declinantes Nam iracundi saepe etiam se declinantes insequuntur, rixae occasionem commovent, labore contentionis gaudent; quos tamen melius corrigimus, si in ipsa irae suae commotione declinamus. Perturbati quippe quid audiant ignorant, sed ad se reducti tanto liberius exhortationis verba recipiunt, quanto se tranquillius toleratos erubescunt. Menti autem furore ebriae, omne rectum quod dicitur, perversum videtur. Unde et Nabal ebrio culpam 58 suam Abigail laudabiliter tacuit, quam digesto vino laudabiliter dixit . Idcirco enim malum quod fecerat, cognoscere potuit, quia hoc ebrius non audivit. Cum vero ita iracundi alios impetunt, ut declinari omnino non possint, non aperta exprobratione, sed sub quadam sunt cautela reverentiae parcendo feriendi. Quod melius ostendimus, si Abner factum ad medium deducamus. Hunc quippe cum Asael vi incautae praecipitationis impeteret, scriptum est: Locutus est Abner ad Asa
Abbreviated transcription (Latin):
doctrinam suã tanta arte dispensat. uͭ
in ex̾ibenda hac alteri imꝑium. atq alte¬
ri pacientiam ꝓponat. Nisi qd̃ mansue¬
cioris sp̃s titum. ⁊ paululũ feruencioris
uidit eẽ timotheũ: Illum ꝑ emulacio¬
nis studium inflãmat: hunc ꝑlenita¬
cem pacientie temꝑat. Illi qd de est
iungit: huic qd̾ suꝑẽ subtrahit. Illũ
stimulus impellere iititur: hunc fre¬
no moderatur. Magnus quippe ecclie
colonus.: alios palmites ut crescere debe¬
ant rigat. Alios cũ plus iusto crescere
conspicit resecat. ne aut non crescendo
cendo quos ꝓtulerit amittant. Sed
longe alia ẽ ira. que sub emulacionis
specie subripit: alia que ꝑturbatũ cor
et sine iusticie p̾cextu confundit. Illa
enim in hoc qd̾ debet in ordinate extẽ¬
ditur: hec aũt semꝑ in his que nõ deb
in flammatur. Sciendum quippe est.
quia hoc ab inpacientibus iracundi dif¬
ferunt: qd̾ illi ab aliis illata nõ tolerãt.
Isti aũt etiam que tolerent᷑: importãt.

Expanded text:
ius tanta arte dispensat, ut in exhibenda hac alteri imperium, atque alteri patientiam proponat, nisi quod mansuetioris spiritus Titum, et paulo ferventioris vidit esse Timotheum? Illum per aemulationis studium inflammat, hunc per lenitatem patientiae temperat. Illi quod deest jungit, huic quod super est subtrahit. Illum stimulo impellere nititur, hunc freno moderatur. Magnus quippe susceptae Ecclesiae colonus, alios palmites ut crescere debeant rigat; alios cum plus justo crescere conspicit resecat, ne aut non crescendo cendo, quos protulerint amittant. Sed longe alia est ira quae sub aemulationis specie subripit, alia quae turbatum cor et sine justitiae praetextu confundit. Illa enim in hoc quod debet inordinate extenditur, haec autem semper in his quae non debet inflammatur. Sciendum quippe est quia in hoc ab impatientibus iracundi differunt, quod illi ab aliis illata non tolerant, isti autem etiam quae tolerentur important.
Abbreviated transcription (Latin):
mansuetił sollicitudinẽ dampnent. ira¬
cundi ꝑturbationẽ. Ammonendi sũt
mansueti: ut habere etiam emulationẽ
iusticie studeant. ammonendi sũt ira¬
cundi. ut emulationi quã se habere es
ne monstratus: quia iudelicet om̃s quoᷤᷤ
implet. ⁊ columbe simplicitate mãsue¬
tos: ⁊ igne zeli ardentes exibet. Nequa¬
quam ergo scõ spũ plenus ẽ: quia ut ĩ
tranquillitate mansuetudinis feruor
eni deserit: aut rursum in emulationis
ardore iuitutẽ mansuetudinis an̾̃itit.
Q uod fortasse melius ostendimꝰ. si i me¬
dio pauli magisterium ꝓferamus. qui
duobꝰ discipulis ⁊ nõ diu̾sa caritate pre¬
dicis. diu̾sa tam̃ aduitoria p̾dicationis
impendit. Thimoteum namq ammo¬
nens ait. Argue. obsecra. increpa: in oĩ
pacientia ⁊ doctrina. ẽ itum quoq am¬
monet dicens. Hec loquere ⁊ exortare:

Expanded text:
mansueti sollicitudinem, damnent iramansueti sollicitudinem, damnent iracundi perturbationem. Admonendi sunt mansueti, ut habere etiam aemulationem justitiae studeant; admonendi sunt iracundi, ut aemulationi quam se habere exine monstratus, quia videlicet omnes quos implet, et columbae simplicitate mansuetos, et igne zeli ardentes exhibet. Nequaquam ergo sancto Spiritu plenus est, qui aut in tranquillitate mansuetudinis fervorem aemulationis deserit, aut rursum in aemulationis ardore virtutem mansuetudinis amittit. Quod fortasse melius ostendimus, si in medium Pauli magisterium proferamus, qui duobus discipulis et non diversa charitate praeditis, diversa tamen adjutoria praedicationis impendit. Timotheum namque admonens, ait: Argue, obsecra, increpa in omni patientia et doctrina . Titum quoque admonet dicens: Haec loquere, et exhorta
Abbreviated transcription (Latin):
liter ammonendi sunt mansueti.
atq alit̾ iracundi. Non nunquam
namq mansueti cum p̾sunt: uicinum
et quasi uxta positum torporẽ desidie pa¬
ciuntur. Et plerũq nuinia resolucione
lenitatis. ultra quã necesse est: uigorem
districtionis emolliunt. At contra ira¬
cundi. cum regiminum loca ꝑcipiunt.
quo impellente ira in mentis uesamain
deuoluuntur: eo etiam subditoꝵ uitã.
dissipata quietis tranquillitate confun¬
dunt. Quos cum furor agit inp̾ceps: ig¬
nora quicquid irati faciunt. ignorãt qͥc¬
ulum iusticie zelum putant. et cum ui¬
cium uirtus creditur: sine metu culpa-
cumulatur. Sepe ergo mansueri. dissol¬
ucionis torpescunt tedio. sepe iracundi
rectitudinis falluntur zelo. Illoꝵ itaq
uirtuti uiciũ latent̾. adiungit᷑: hisaũt
suũ uicium quasi feruens uirtus uide¬
tur. Ammonendi sunt igitur illi ut
fugiant qd̾ uixta ipsos est: isti quod in
im psis. Attendant illi qd non habenc
discernant. isti qd̾ habent Amplen̾tant᷑.

Expanded text:
liter admonendi sunt mansueti, atque aliter iracundi. Nunnunquam enim mansueti cum praesunt, vicinum et quasi juxta positum torporem desidiae patiuntur. Et plerumque nimia resolutione lenitatis, ultra quam necesse est vigorem districtionis emolliunt. At contra iracundi cum regiminum loca percipiunt, quo impellente ira in mentis vaesaniam 57 devolvuntur, eo etiam subditorum vitam dissipata quietis tranquillitate confundunt. Quos cum furor agit in praeceps, ignorant quidquid irati faciunt, ignorant quidstimulum justitiae zelum putant. Et cum vitium virtus creditur, sine metu culpa cumulatur. Saepe ergo mansueti dissolutionis torpescunt taedio; saepe iracundi rectitudinis falluntur zelo. Illorum itaque virtuti vitium latenter adjungitur; his autem suum vitium quasi virtus fervens videtur. Admonendi sunt igitur illi ut fugiant quod juxta ipsos est, isti quod in ipsis est attendant; illi quod non habent discernant, isti quod habent. Amplectantur
Abbreviated transcription (Latin):
pict̾a palmaꝵ ẽ ostensio signorũ. Nñc uͦ
stratio designet̾. Ipsis enĩ sũmis p̾dicator¬
patrẽ ur̃m q̃ inceł e. Qd gͣ inuita sua im¬
p̾ssa eẽ scã oꝑa demonstrat. Palmas in
fronte celatas hñt. qr qnͣta illos inposte¬
rũ uictoria sequat᷑. iã mĩc in scĩs sus oꝑi¬
bꝰ ostendũt. uł certe qr fidẽ ꝑ orientis. spẽ
ꝑ aq̃lonis. caritatẽ uͦ ꝑ australẽ portã di¬
ximꝰ designari. Notandũ nob qr moriẽ
hi qui adh inchoantes sũt. nec dũ se ioꝑ¬
ibꝰ solidis ac magnis exaͣrceant. Hiuͦ qͥ
pꝰ inquitatẽ aduirtutẽ redeũt plerũq
ut culpas suas añ ompis dĩ ocłos tegere
ualeant. in magnis oꝑibꝰ ex̾cent᷑. ꝙ q̃ a
iã feruores sp̃s inuirtutibꝰ excreuerunt:
q̃si meridies inscĩs actibꝰ mardescũt. In

Expanded text:
pictura palmarum est ostensio signorum. Nunc ver operum demonstratio designetur. Ipsis enim summis praedicatorPatrem vestrum qui inpressa esse sancta opera demonstrant, palmas in fronte caelatas habent, quia quanta illos in posterum victoria sequatur, jam nunc in sanctis suis operibus ostendunt. Vel certe quia fidem per Orientis, spem per Aquilonis, charitatem vero per Australem portam diximus designari, notandum nobis est quiahi qui adhuc inchoantes sunt, necdum se in operibus solidis ac magnis exerceant; hi vero qui post iniquitates ad virtutes redeunt, plerumque, ut culpas suas ante omnipotentis Dei oculos tegere valeant, in magnis operibus exercentur. Et qui jam fervore spiritus in virtutibus excreverunt, quasi Meridies in sanctis actibus inardescunt. In
Abbreviated transcription (Latin):
tinꝰ exipsis nos certos facet. de quibꝰ du¬
bitari potuerat. ħaũ de porta australi di¬
cendũ nõ erat. qr eos ad gaudia int̾na ꝑtin¬
gere qui feruore sp̃s inuirtutibꝰ ꝑmanẽt nł¬
lus ignorat. Usus qͥppe ẽ sacͥ eloqͥi ut ea de
quibꝰ dubitari ñ pot̾at aꝑte dice̾. ⁊ ea q̃ cͤons¬
tat tacere. sic̃ ꝑpsalmistã dr̃. Irritauerũt
moysen incastris. ⁊ a arõ scm̃ dñi. Aarõ q̃p¬
pe exigente pplo ydolũ fecerat. ⁊ recte pot̾¬
ac de eiꝰ uita dubitari. Moy ses gͦ sc̃s ñ dr̃.¬

Expanded text:
atenus ex ipsis nos certos faceret de quibus duatenus ex ipsis nos certos faceret de quibus dubitari potuerat. Hoc autem de porta Australi dicendum non erat, quia eos ad gaudia interna pertingere qui fervore spiritus in virtutibus permanent nullus ignorat. Usus quippe est sacri eloquii ea de quibus dubitari poterat aperte dicere, et ea quae constant tacere, sicut per Psalmistam dicitur: Irritaverunt Moysen in castris, Aaron sanctum Domini . Aaron quippe, exigente populo, idolum fecerat, et recte poterat de vita ejus dubitari. Moyses ergo sanctus non d
Abbreviated transcription (Latin):
occla .i. sp̃uale edificiũ. ut ad secreta gau¬
dia ꝑtingat. tres solũmͦ portas ht̃. idelic
fidẽ. spẽ atq caritatem. ⁊Inam adorientẽ.
aliã ad aquilonẽ. t̾ciam ad meridiẽ. Por¬
qr iinꝰqͥsq inpeccatis positꝰ si deuenia desꝑ¬
au̾it. funditꝰ ꝑit. Uñ necesse ẽ ut qui ꝑ suã¬
reuiuiscat. Porta ad m̾idiem ẽ caritas. qr
igne amoris ardet. In meridiana ⁊ enĩ par¬
te sol maltũ ducit᷑. qr ꝑ caritatem lum̃ fi¬
dei ind̾i ⁊ ꝓxim dilectiõe subleuat᷑. ⁊̃ ribꝰ
gͥ portis ad int̾ius at̾um cendit᷑. qr ꝑfidem.
spem atq caritatẽ. ad gaudia secreta ꝑue¬
nitur. Alia qͦq questio oritur: cur porta a
Sz qr ꝑ orientẽ inchoantes. ꝑ aquilone lap¬
sos diximꝰ designari: dignũ fuit ut ul de
inchoantibꝰ quibꝰ ad huc sol in tepore ẽ: uel
ꝙ̃ de lapsis s ꝑ comu̾sionẽ redeuntibꝰ aꝑte
diceret᷑. qd̾ eis porta atĩ int̾i̾oris pateat. qͣ¬

Expanded text:
cium, ut ad secreta gaudia pertingat, tres solummodo portas habet, videlicet fidem, spem atque charitatem: unam ad orientem, aliam ad aquilonem, tertiam ad meridiem. Porquia unusquisque in peccatis positus, si de venia desperaverit, funditus perit: unde necesse ereviviscat. Porta ad Meridiem charitas, quia igne amoris ardet. In meridiana etenim parte sol in altum ducitur, quia per charitatem lumen fidei in Dei et proximi dilectione sublevatur. Tribus igitur portis ad interius atrium tenditur, quia per fidem, spem, atque charitatem ad gaudia secreta pervenitur. Alia quoque quaestio oritur, cur porta atSed quia per Orientem inchoantes, per Aquilonem lapsos diximus designari, dignum fuit ut vel de inchoantibus, quibus adhuc sol in tepore est, vel etiam de lapsis, sed per conversionem redeuntibus, aperte diceretur quod eis porta atrii interioris pateat, qu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ porta at̾i int̾ioris cͣc portã aquilonis
ris ati positi monstrabat᷑. ut porta aquilo¬
nis ⁊ orientis recro ad eam aditu tenderet.
Qd ẽ gͦ qd̾ porta int̾ior. recto itinere posita cc̃
portã orientis ⁊ aquilonis ostendit᷑: nͥ ħ qͣ¬
aꝑte datur intelligi. quia siue uidaico ec
gentili ppło. seu itis ⁊ peccatoribꝰ s pꝰ pec¬
lonis. qr ñ sol his qui inumnocẽtia ꝑ ma¬
nẽc. s ꝙ peccataoribꝰ peccata sua peniten
dia. ut meffabilia misteria pate̾ celestis
agnoscãt. agnoscendo sitiat̃. sitiendo cur¬
rant. currendo puenianc. Hint̾ni gaudi¬
i secreta cognou̾at. qͥ dicebat. Situnt aĩa
faciem dñ. sredicator gentiũ adhũc ad¬
itum regni celestis anhelabat. cũ dicer.

Expanded text:
 porta atrii interioris contra portam aquilonis ris atrii posita monstrabatur ut porta aquilonis et orientis recto aditu ad eam tenderet. Quid est ergo, quod porta interior recto itinere posita contra portam orientis et aquilonis ostenditur, nisi e datur intelligi, quia sive Judaico et gentili populo, seu justis et peccatoribus, sed post pecilonis, quia non solum his qui in innocentia permanent, sed etiam peccatoribus peccata sua poenidia, ut ineffabilia mysteria patriae coelestis agnoscant, agnoscendo sitiant, sitiendo currant, currendo perveniant. Haec interni gaudii secreta cognoverat, qui dicebat: Sitivit anima faciem Dei? itum regni coelestis anhelabat cum diceret:
Abbreviated transcription (Latin):
tulo enĩ dilectũ querit. qñ impso suo otio
⁊ uocatioẽ qmͣ appetit. iã uidere animam
dñm ꝯcupisc̃: iã ad cum exire desid̾at. iã
carere p̾sentis uite tenebris anhelat. S
re desid̾at: adhuc tm̃ ei ñ cedit᷑ uidere ꝙ̃¬

Expanded text:
tulo enim dilectum quaerit, quando in ipso suo otio et vacatione, quam appetit, jam videre anima Dominum concupiscit, jam ad eum exire desiderat, jam carere praesentis vitae tenebris anhelat. Sedre desideret, adhuc tamen ei videre
Abbreviated transcription (Latin):
mus caro qͣ uestim̃. Hoc aũt uestimentũ
illiꝰ longe aũt isaias aspiciẽs ꝑ crucẽ passi¬
onis sangͥne cruentũ dix̃. Qre rubrumẽ
uestim̃tum tuũ. ⁊ uestim̃ta tua qͣsi calcã¬
tium intorculari: Cui ipse respondr. T̃or¬
cular calcaui solꝰ.⁊ de gentibꝰ ñ ẽ uir mec̃.
Solꝰ enĩ torcular in quo calcatꝰ ẽ calcaut.
qui sua potentia eam ꝑtulit passionem
uinces. Nam qui usq ad mortẽ crucẽ paᷤ¬
sus e de morte cũ gła surrex̃. Bene ãt dr̃.¬
⁊ degentibꝰ ñ ẽ uir mecũ: qr hi ꝓ quibꝰ
pati uen̾at. passioĩs eius ẽẽ participes de¬
bebant. Q ꝓ eo qͦd illo tp̃re nec dũ credi¬
derant. de ipsis in passione querit᷑ quoꝵ
cribunt̾. in h mundo uenit ex uirgine. ⁊¬
ꝑ incarnationis sue misteriuĩ qr rex eẽt ⁊
dñs cunctis ubiq gentibꝰ indicauit. ĩues¬
tuñto ⁊ infemore sep̃tum habuit. rex re¬
gum ⁊ dñs dnantiũ. Uñ enĩ inmundo
innotuit: ibi de se lectionis scientiã infi

Expanded text:
mus caro, qua vestimur. Hoc autem vestimentum illius longe antea Isaias aspiciens per crucem passionis sanguine cruentatum, dixit: Quare rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua quasi calcantium in torculari? Cui ipse respondit: Torcular calcavi solus, et de gentibus non est vir mecum . Solus enim torcular in quo calcatus est calcavit, qui sua potentia eam quam pertulit passionem vicit. Nam qui usque ad mortem crucis passus est, de morte cum gloria surrexit. Bene a de gentibus non est vir mecum , quia hi pro quibus pati venerat passionis ejus esse participes debebant, qui pro eo quod illo tempore necdum crediderant, de ipsis in passione queritur, quoin hoc mundo venit ex Virginer incarnationis suae mysterium quia Rex esset et Dominus cunctis ubique gentibus indicavit; in vestimento et in femore scriptum habuit Rex regum et Dominus dominantium. Unde etenim in mundo innotuit ibi de se lectionis scientiam infi
Abbreviated transcription (Latin):
ecce uir cuiꝰ erat species. qͣsi species eris.
Ipse signatur in uiro: qui figurat᷑ ĩ mõ¬
te. Hir aũ iste: metiri edificiũ dr̃. Et rec¬
te dñs ꝑuirũ signatur ⁊ montẽ. qr ⁊ ipse oĩa
int̾ scam eccliam iudicando disponit: ⁊ ip̃e
candẽ scam̃ eccłiam portat: ⁊ portando ad ce¬

Expanded text:
ecce vir cujus erat species quasi species aeris. » Ipse signatur in viro qui figuratur ex monte: vir autem iste metiri aedificium dicitur. Et recte Dominus per virum signatur et montem: quia et ipse omnia intra sanctam Ecclesiam dieamdem sanctam Ecclesiam portat, et portando ad coe
Abbreviated transcription (Latin):
diis pollicet᷑ dicẽs. Oriet᷑ in ea uiror cala¬
mi ⁊ uinci. Qͦ in loco alio exposuisse me
memini. ut ꝑ calamũ sc̃ptores. ꝑ uincum
uͦ debeant auditores intelligi. S qr ad hu¬
morẽ aq̃ ⁊ iuncꝰ ⁊ calamꝰ nasci solet: ⁊ ex u¬
na eademq aqua utraq ꝓficiunt. ⁊ calamꝰ
quidẽ ad scribendũ assumit᷑: cũ iunco u̾o
scͥbi nõ potest. Qͥd inunco ⁊ calamo ac¬
ciꝑe debemꝰ. ñ qd̾ una ẽ doct̾na u̾itatis q̃
mltos auditores irrigat: S irrigati ad ħ
uidelic tanꝙͣ calami. Alii uͦ u̾bum uite
audiunt bone spei ⁊ rectoꝵ oꝑũ uiriditatẽ
tenet̃ s tñ ad scribendũ ꝓficere nullatenꝰ

Expanded text:
Dominus pollicetur dicens: Orietur in ea viror calami et junci . Quod in loco alio exposuisse me memini: ut per calamum scriptores, per juncum vero debeant auditores intelligi; sed quia ad humorem aquae et juncus et calamus nasci solet, et ex una eademque aqua utraque proficiunt: et calamus quidem ad scribendum assumitur, eum junco vero scribi non potest: quid in junco et calamo accipere debemus, nisi quod una est doctrina veritatis quae multos auditores irrigat? Sed irrigati aliividelicet tanquam calami; alii vero verbum vitae audiunt, bonae spei et rectorum operum viriditatem tenent, sed tamen ad scribendum proficere nullatenus