comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
unt ad ęterni regis tẽplũ cęleste ꝑtineant:
Subiungit apłs dicens. Quȩ prȩdieo uob̾
sicut prędixi. qm̃ qui talia agunt regnũ
dĩ non consequentur. Bonȩ quoq arboriᷤ
fructus subsequenter enumerat cum ait.
Fructꝰ autẽ sp̃s ẽ caritas. gaudiũ. pax.
patientia. bonitas. benignitas. fides. man¬
suctudo. continentia. De quib & alias
ammonens ait. Ut filii lucis ambulate.
Fructus enĩlucis ẽ in om̃i bonitate
&iustitia & ueritate. Qui nimirum
ad domũ fidei. & illie adhabitationem
suꝑ nȩ beatitudinis ueraciter ꝑtinent.
Audiamuꝰ deniq arborẽ bonã de bonors
fructuũ ꝓuentu lȩtantẽ. Ego autẽ sicut
oliua frũctifera in domo dñ isperaui in
in tẽplo aeternitatis: qui in domo di
p̃senti miscđiȩ gr̃a resplendet. Iure se
talis ad tempłu magni regis ꝑtiner e
confidens alibi dicit. O miscđia tua
subsequet᷑ me om̃ib dieb uitȩ meȩ̨. ut
in habitẽ in domo dñi in longitudinem

Expanded text:
t? Subjungit Apostolus, dicens: Quae praedico vobis, sicut praedixi, quoniam qui talia agunt, regnum Dei non consequentur. Bonae quoque arboris fructus subsequenter enumerat, dicens: Fructus autem spiritus est charitas, gaudium, pax, patientia, bonitas, benignitas, fides, mansuetudo, continentia, de quibus et alias admonens, ait: Ut filii lucis ambulate. Fructus enim lucis est in omni bonitate, et justitia, et veritate . Qui nimirum ad domum fidei, et illic ad habitationem supernae beatitudinis veraciter pertinent. Audiamus denique arborem bonam de bonorum fructuum proventu laetantem: Ego autem sicut oliva fructifera in da Dei sperat in templo aeternitatis, qui in domo Dei praesenti misericordiae gratia resplendet. Jure se talis ad templum magni Regis pertinere confidens, alibi dicit: Et misericordia tuasubsequetur me omnibus diebus vitae meae, ut inhabitem in domo Domini in longitudine
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eo. adnuptias. & clausa est ianua. Osi
sapere in cordis palato possit quid ammi¬
rationis habet qđ dicit᷑ uenit sponsus.
quid dulcedinis intrauerunt cũ eo ad
nuptiaᷤ. quid amaritudinis & clausa est
ianua. Uenit quippe ille qui in aduen

Expanded text:
cum eo ad nuptias, et clausa est janua. 4. O si cum eo ad nuptias, et clausa est janua. 4. O si sapere in cordis palato possit quid admirationis habet quod dicitur: Venit sponsus! quid dulcedinis: Intraverunt cum eo ad nuptias! quid amaritudinis: Et clausa est janua! Venit quippe ille qui
Abbreviated transcription (Latin):
nisi qđ in aduentu iudicis cũ se intus ua¬
cuas inuenerint testimoniũ foris quęrt᷑ :¬
Acsi a sua fiducia deceptȩ ꝓximis dicant.
Quia nos quasi sine operib repelli conspi¬
citis: dicite de nrĩs operib quid uidistis:
Sed prudentes uirgines respondent dicente ᷤᷤ.
Ne forte non sufficiat nob & uob. In illo
enĩ die qđ tam̃ de quibusda in pace ȩccłȩ
quies centib lo quor sibimet ipsi testimo¬
nium unius cuiꝰq uix sufficit. quanto minꝰ
et sibi & ꝓximo: Ubi et ꝓtinus ꝑ increpa uiu¬
tionẽ subdunt. Ite potius aduendentes.
& emite uobis. Uenditores quippe olei
adulatores sunt. Qui enĩ accepta qualib&
grã uanis suis laudib nitorẽ głȩ offert᷑:
quasi oleũ uendunt. De quo ꝓfecto oleo
autẽ capitis ea quȩ principat᷑ corpori menᷤ
uocatur. Impinguat ergo caput oleum
peccatoris. cũ demulcet mentẽ fauor adu¬
testis ẽ. Quȩ autẽ paratȩ erant intrauert᷑

Expanded text:
nisi quod in adventu judicis cum se intus vanisi quod in adventu judicis cum se intus vacuas invenerint, testimonium foris quaerunt? Ac si a sua fiducia deceptae proximis dicant: Quia nos quasi sine opere repelli conspicitis, dicite de nostris operibus quid vidistis. Sed prudentes virgines respondent, dicentes: Ne forte non sufficiat nobis et vobis. In illo enim die quod tamen de quibusdam in pace Ecclesiae quiescentibus loquor sibimetipsi testimonium uniuscujusque vix sufficit; quanto minus et sibi et proximo? Unde et protinus per increpationem subdunt: Ite potius ad vendentes, et emite vobis. Venditores quippe olei adulatores sunt. Qui enim accepta qualibet gratia, vanis suis laudibus nitorem gloriae offerunt, quasi oleum vendunt. De quo profecto oleo autem capitis ea quae principatur corpori mens vocatur. Impinguat ergo caput oleum peccatoris, cum demulcet mentem favor adutestis est. Quae autem paratae erant, intraverunt
Abbreviated transcription (Latin):
tauert᷑ om̃s & dormiert̃: quia dũ uenire
iudex ad extremũ iudiciũ differt. electi
& reꝓbi in mortis somno sopiuntur.
Dormire & enim mori ẽ: ante somnũ uero
dormitare ẽ ante mortẽ asalute langues¬
cere. quia ꝑpondus egritudinis ꝑuenit᷑
ad somnũ mortis. Media autẽ nocte
clamor factus est. Cece sponsuᷤᷤ uenit.
exite obuiã ei. De aduentu sponsi elamor
media nocte fit: quia sic iudicii dies sub
surgunt: quia & electi & reꝓbi asomno suȩ
mortis excitantur. Lampades ornant:
quia sua secum opera numerant. ꝓ quib
ȩternã recipere beatitudinẽ expectant¬
Sed lampades fatuarũ uirginũ extingun¬
tur : quia earũ opera quȩ clara hominib
foris apparuerant. in aduentu iudicis intꝰ
obscurant᷑. Et adõ retributionẽ non in¬
ueniunt : quia ꝓ eis receperunt ab homini¬
bus laudes quas amauerunt. Quid est
autẽ qđ tunc aprudentib oleũ petunt.

Expanded text:
taverunt omnes, et dormierunt. Quia dum venire taverunt omnes, et dormierunt. Quia dum venire judex ad extremum judicium differt, electi et reprobi in mortis somno sopiuntur. Dormire etenim mori est. 1478 Ante somnum vero dormitare est ante mortem a salute languescere, quia per pondus aegritudinis pervenitur ad somnum mortis. Media autem nocte clamor factus est: Ecce sponsus venit, exite obviam ei. 3. De adventu sponsi clamor in media gunt, quia electi et reprobi a somno suae mortis excitantur, lampades ornant, quia sua secum opera numerant, pro quibus aeternam recipere beatitudinem exSed lampades fatuarum virginum exstinguuntur, quia earum opera, quae clara hominibus foris apparuerant, in adventu judicis intus obscurantur. Et a Deo retributionem non inunt, quia pro eis receperunt ab hominibus laudes quas amaverunt. Quid est autem quod tunc a prudentibus oleum petunt,
Abbreviated transcription (Latin):
secũ. prudentes autẽ accepert̃ oleũ secũ¬
in uasis suis cũ lampadib Per oleum
quippe nitor gloriȩ designat᷑. Uascula st̃
autẽ nr̃a corda. in quib ferimꝰ cuncta
quȩ cogitamꝰ. Prudentes ergo oleũ in .xii.¬
uasis habent: quia nitorẽgłȩ intra con¬
scientiã retinent. paulo at testante qͥ
ait. Sła nr̃a hȩc est: testimoniũ consci¬
entię nr̃ȩ. fatuę autẽ uirgines oleum
secũ non sumunt: quia głam intra con¬
scientiã non habent. dum hanc ab ore
ꝓximoꝵ quęrunt. Notandũ uero est¬
qđ om̃s lampades habent. sed om̃s olrũ
non habent: quia plerũq bona in se oꝑa
cũ clectis & reꝓbi ostendunt. sed soli
ad sponsũ cũ oleo ueniunt qui de his
que foris egerint intus głam quȩrunt.
Unde ꝑpsalmistã quoq de sc̃a electoꝵ
ȩccła dicit᷑. Omĩs gła eius filiȩ regũ ab
intus. Morã autẽ faciente sponso. dormi¬

Expanded text:
secum; prudentes autem acceperunt oleum secum; prudentes autem acceperunt oleum in vasis suis cum lampadibus. Per oleum quippe nitor gloriae designatur; vascula autem nostra sunt corda, in quibus ferimus cuncta quae cogitamus. Prudentes ergo oleum in vasis habent, quia nitorem gloriae intra conscientiam retinent, Paulo attestante, qui ait: Gloria nostra haec est, testimonium conscientiae nostrae . Fatuae autem virgines oleum secum non sumunt, quia gloriam intra conscientiam non habent, dum hanc ab ore proximorum quaerunt. Notandum vero quod omnes lampades habent, sed omnes oleum non habent, quia plerumque bona in se opera cum electis et reprobi ostendunt, sed soli ad sponsum cum oleo veniunt, qui de his quae foris egerint intus gloriam requirunt. Unde per Psalmistam quoque de sancta electorum Ecclesia dicitur: Omnis gloria ejus filiae regis intus . Moram autem faciente sponso dormi
Abbreviated transcription (Latin):
tit. Geminatꝰ autẽ quinarius denariũ
ꝑficit. O quia exutroq sexi fidelium
multitudo colligitur : sc̃a ȩccła decem
uirginib similis denuntiat᷑. In qua qͥa
mali cũ bonis & reꝓbi cũ electis admixti
sunt: recte similis uirginibuꝰ prudentib
& fatuis eẽ ꝑhibetur. Sunt namq pleriq
continentes. qui ab exteriori se appetity
custodiunt: & spe ad interiora rapiunt᷑
Carnẽ macerant. & toto desiderio ad su¬
ꝑnã patriã anhelant. Aeterna p̃mia
expetunt. ꝓlaborib suis recipere laudes
humana nolunt. Hinimirũ gloriã suã
non in ore hominũ ponunt. sed intra con¬
scientiã contegunt. Et sunt pleriq qͥ
corpꝰ ꝑ abstinentiã affligunt: sed de ipsa
sua abstinentia huma noꝰ fauores expe¬
tunt. Doctrinȩ inseruiunt. in digentib
multa largiunt᷑. Ded fatuę ꝓfecto sunt
uirgines. qui a sołã laudis transitoriȩ
retributionẽ quęrt̃. Unde & apte sub¬
ditur. Quinq fatue non sũpsert̃ oleũ¬

Expanded text:
denarium perficit. Et quia ex utroque sexu fidelium multitudo colligitur, sancta Ecclesia decem virginibus similis denuntiatur. In qua quia mali cum bonis, et reprobi cum electis admixti sunt, recte similis virginibus prudentibus et fatuis esse perhibetur. Sunt namque plerique continentes qui ab exteriori se appetitu custodiunt, et spe ad interiora rapiuntur; carnem macerant, et toto desiderio ad supernam patriam anhelant, aeterna praemia expetunt pro laboribus suis recipere, laudes humanas nolunt. Hi nimirum gloriam suam non in ore hominum ponunt, sed intra conscientiam contegunt. Et sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt; doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur, sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. Unde et aperte subditur. Sed quinque fatuae accept
Abbreviated transcription (Latin):
lectionis expositione transcurrimus. sed :¬
uidet᷑ congruũ sollẽpnitati quã colimus
de ȩdificatione tẽpli aliqua cõmemorare.
& qua decenter ornatus illius ȩccłȩ signifi¬
cationi conueniat indagare. Marrat
ergo scriptura. quia p̃ceperit salomon
ut tollerent lapides grandes. lapides prȩ¬
tiosos infundam̃tũ tẽpli. & quadrarent
eos. Lapides autẽ grandes & p̃tiosi qui in
fundam̃to locati totũ onus templi sibi
suꝑ impositũ portant. eximios sc̃ẽ ȩccłȩ
doctores insinuant: grandes nimirum
excellentia meritors. prętiosos claritate¬
signoꝵ. qui ab ipso dño uerbũ audien¬
tes totã crescentis ȩccłȩ fabricã sua prę¬
dicatione genuerunt. Quando enim
inscripturis fundam̃ta plurali numero
dicunt᷑. uł p̃dicatores scõs uel firmas iu¬
stoꝵ cogitationes significant. unde est
illuo psalmistȩ fundam̃ta eius in mon¬
tib scĩs: at cũ singulari numero funda¬
mentũ ponitur. ipsũ sepius auctorẽ bo¬

Expanded text:
nis expositione transcurrimus, sed videtur congruum solemnitati quam colimus de aedificatione templi aliqua commemorare, et quam decenter ornatus illius Ecclesiae significationi conveniat, indagare. Narrat ergo sacra Scriptura quia praeceperit Salomon, ut tollerent lapides grandes, lapides pretiosos in fundamentum templi, et quadrarent eos. Lapides autem grandes et pretiosi, qui, in fundamento locati, totum onus templi sibi superimpositum portant, eximios sanctae Ecclesiae doctores insinuant, grandes nimirum excellentia meritorum, pretiosos claritatesignorum, quae ab ipso Domino verbum audientes totam Ecclesiae crescentis fabricam sua praedicatione genuerunt. Quando enim in Scripturis fundamenta plurali numero dicuntur, vel praedicatores sanctos, vel firmas justorum cogitationes significant. Unde est illud Psalmistae: Fundamenta ejus in montibus sanctis . At cum singulari numero fundamentum ponitur, ipsum saepius auctorem bo
Abbreviated transcription (Latin):
ad istud altare dõ auxiliante studea¬
mus accedere: ut ab illo aeterno altari
non mereamur excludi. Qui enim
ad istud altare casto corpore & mun¬
do corde cũ secura & munda conscien¬
tia uencrit: ad illud altare qđ in cęlis
est felici transmigratione perueni&:¬

Expanded text:
ad istud altare, Deo auxiliante, studeaad istud altare, Deo auxiliante, studeamus accedere, ut ab illo aeterno altari non mereamur excludi. Qui enim ad istud altare casto corpore et mundo corde, cum munda et secura conscientia venerit; ad illud altare quod in coelis est, felici transmigratione perveni
Abbreviated transcription (Latin):
do huc intrasti non habens uestẽ nup¬
tialem: Noc enĩ habet textus euan¬
gelicȩ lectionis: qđ quida fecerit nup¬
tias filio suo. & intrauerit ut uidera
simul recumbentes. &uidens ibiho¬
minẽ non habentẽ uestẽ nuptialem
illo obmutescente dixit ministris.
Ligate illi manus & pedes. & ꝓicite cum
intenebras exteriores. Ibi erit fletus
& stridor dentium. Ecce qualẽ senten¬
tiã merebitur audire. qui ad conuiuiũ
nuptiale id est ad altare dñi aut ebrio¬
sus aut adulter aut odium incorde
retinens prȩsumit accedere: Auertat
mala ista aut numquã uelimus admit¬
tere. aut si admifra fuerint sine ulla
mora pęnitentia uẽl pace studeamus
sanare. & largiorib elemosinis festine¬
mus ablurre: ne forte si cum peccators
uulnerib ante tribun al aeterni iudiciꝰ
uenerimus. ab illa ȩterna ȩccła & ab illa
cęlesti hierłm ꝑpetua ex cõmunicatione
tam casti & tam sobrii & tam pacifici

Expanded text:
do huc intrasti non habens vestem nupdo huc intrasti non habens vestem nuptialem ? Sic enim habet textus evangelicae lectionis, quod quidam fecerit nuptias filio suo, et intraverit ut videret simul discumbentes; et videns ibi hominem non habentem vestem nuptialemillo obmutescente, dixit ministris: Ligate illi manus et pedes, et projicite eum in tenebras exteriores: ibi erit fletus et stridor dentium . Ecce qualem sententiam merebitur audire, qui ad convivium nuptiale, id est, altare Domini, aut ebriosus, aut adulter, aut odium in corde retinens praesumit accedere. Avertat mala ista aut nunquam velimus admittere; aut si admissa fuerint, sine ulla mora poenitentia vel pace studeamus sanare, et largioribus eleemosynis festinemus abluere: ne forte, si cum peccatorum vulneribus ante tribunal aeterni Judicis venerimus, ab illa aeterna Ecclesia, et ab illa coelesti Jerusalem perpetua excommunicatione tam casti, tam sobrii, et tam pacifici
Abbreviated transcription (Latin):
onib ieiuniis uł elemosinis studeat
mundare conscientiã suã. & sic eucha¬
ristiam p̃sumat accipere. Si enĩ agnos¬
cens reatum suũ ipse se adiuino alta
ri subduxerit. cito ad indulgentiam
se ex altat humiliabit᷑. ita e contrario
qui se humiliat ex altabitur. Qui
enĩ sicut dixi agnoscens reatum suum
ipse se humiliter ab altari ȩccłȩ ꝓemen¬
datione uitȩ remouere uoluerit: ab
aeterno illo & cęlesti conuiuio ex cõ¬
municari pȩnitus non timebit. Rogo
uos fr̃s. diligenter adtendite. Si adm̃¬
sam cuiuscũq potentis hominis ne mo
p̃sumit. cũ uestib conscissis & in quina¬
tis accedere: quanto magis a conuiuio
ꝑterni regis idest ab altari dñi debet se
unusquisq: inuidiȩ uł odii ueneno per¬
cussus. iracundiȩ furore repletus cum
reuerentia & humilitate sub trahere
ꝓpter illud qđ scriptũ est. uade prius
reconciliari fratri tuo & tunc offeres
munus tuum. & iterũ. amice quomo¬

Expanded text:
onibus, jejuniis vel eleemosynis studeat onibus, jejuniis vel eleemosynis studeat mundare conscientiam suam, et sic eucharistiam praesumat accipere: si enim agnoscens reatum suum, ipse a divino altari se subduxerit, cito ad indulgentiam se exaltat humiliabitur, ita e contrario, qui se humiliat exaltabitur . Qui enim, sicut dixi, agnoscens reatum suum, ipse se humiliter ab altari ecclesiae pro emendatione vitae removere voluerit, ab aeterno illo et coelesti convivio excommunicari penitus nvos, fratres, diligenter attendite: si ad mensam cujuscunque potentis hominis nemo praesumit cum vestibus conscissis et inquinatis accedere, quanto magis a convivio aeterni Regis, id est ab altari Domini debet se unusquisque invidiae vel odii veneno percussus, aut iracundiae furore repletus cum reverentia et humilitate subtrahere, propter illud quod scriptum est: Vade prius reconciliari fratri tuo, tunc offeres munus tuum . Et iterum: Amice, quomo
Abbreviated transcription (Latin):
& sc̃ificaui locum istũ. ut sit nom̃ meũ ibi
insempiternũ. & ꝑmaneant oculi mei &
cor meũ ibi cunctis diebus: Ser mo Beati¬
templi festiuitatẽ colimus. si
fideliter & diligenter attendi¬
mus & sc̃ẽ ac iuste uiuimus.
quicquid intẽplis manufactis agitur. to¬
tum in nob spiritali ędificatione cõplet̾.
Non enĩ mentitꝰ est ille qui dixit. Tem¬
plũ enim dĩ scm̃ est: quod estis uos. Et
iterũ. Nescitis quia corpora ura tẽpłu¬
meruimus fieri tẽplũ dĩ: Quantũ
inueniat qđ oculos suȩ maiestatis of¬
fendat. Ded habitaculũ cordis nr̃i
euacurt᷑ uitiis. & uirtutib repleat᷑.
Claudatur di abolo. & aperiat᷑ xp̃o iiii
Et ita laboremus: ut nob bonoꝵ operũ
clauib ianuã regni cęlestis aperire
possimus. Sicut enĩ malis operibus
quasi quibusda seris ac uectib uitȩ̨
nob ianua claudit᷑: ita absq dubio
bonis oꝑib aperitur: Et ideo fr̃s
uulneratũ ẽẽ cognouerit prius orati¬

Expanded text:
sanctificaui locum istum, ut sit nomen meum ibi in sempiternum et permaneant oculi mei et cor meum ibi cunctis diebus, et aures mtempli festivitatem colimus, si fideliter ac diligenter attendimus, et sancte ac juste vivimus, quidquid in templis manufactis agitur, totum in nobis spirituali aedificatione completur. Non enim mentitus est ille qui dixit, Templum enim Dei sanctum est, quod estis vos ; et iterum, Nescitis quia corpora vestra templumeruimus fieri templum Dei; quantum inveniat quod oculos suae majestatis offendat: sed habitaculum cordis nostri evacuetur vitiis, et virtutibus repleatur; claudatur diabolo, et aperiatur Christo; et ita laboremus, ut nobis bonorum operum clavibus januam regni coelestis aperire possimus. Sicut enim malis operibus, quasi quibusdam seris ac vectibus, vitae nobis janua clauditur; ita bonis operibus aperitur. Et ideo, fratvulneratum esse cognoverit, prius orati
Abbreviated transcription (Latin):
Et hȩc ẽ sapiens illa stułtitia. quã de sicomoro
publicanꝰ quasi fructũ uitȩ legerat: rapta
uidelicet reddere. ꝓpria relinquere. uisibi¬
lia contẽpnere ꝓ inuisibilib & iã mori de¬
siderare. seipsũ ab negare. & eiꝰ qui necdũ
uidetur dnĩ uestigia sequi concupiscere.
Ait dñs ad eũ. Quia hodie salus domui
huic facta est: eo qđ & ipse filius sit abrahe.
filius abrahȩ dr̃ rachius. non quia de eiutꝰ
stirpe generatꝰ sed quia eiꝰ est fidẽ imitat᷑.
ut sicut abraham terrã. cognationẽ domũs¬
q paternã obspẽ future hereditatis dño
iubente deseruit. ita & ille qui thesaurui
incęlis ad quirera bona sua pauperibus
partienda relinqueret. Opulchre dicit¬
& ipse: ut non solũ eos qui iusti ꝑseuerant
sed et eos qui ab in iustitia resipiscunt ad
filios ꝓmissionis ꝑtinere declar&. Aliter
Saluᷤᷤ quę olim iudęoꝵ domũ implebat

Expanded text:
Et haec est sapiens illa stultitia quam de sycomoro Et haec est sapiens illa stultitia quam de sycomoro Publicanus quasi fructum vitae legerat, rapta, videlicet, reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. Filius Abrahae dicitur Zachaeus, non quia de ejus stirpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus, ut sicut Abraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit , ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus quae olim Judaeorum domum implebat,
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dñi . Uidentes autẽ turba iudȩi
repleti sunt zelo: & contra dicebant his
que apaulo dicebantur. Walibi fideles
& ia fr̃e aduersus apłoꝵs principẽ discep¬
tabant. dicentes. Quare introisti aduiroᷤ
p̃putium habentes. & manducasti cum
illis. tans autẽ zacheus. dixit ad dñm.
Ecec dimidiu̾bonors meoꝵ dñe do paun¬
ptribus. &si quia aliquẽ defraudaui
sedco quadrupłũ. Aliis calum pniantib
hominẽ peccatorẽ. ipse ⁊acheus stans ia
est in ea quã experat fidei ueritate psitens
non solũ se expeccatore conuersũ sea aĩa
inter perfectos ꝓbat &e conuersatũ. Biden¬
omã quȩ habes & da pauperibus: quiꝰ quis
ante conuersionẽ in nocenter uixit. oma
conuersus potest dare pauperib At qui
aliqua fraude sustulit primo hȩc iuxta
legẽ reddere. deinde qđ sibi remanserit de¬
bet dare pauperib ac sic & ipse quia sibi
nichil retinet oma sua disꝑsit & dat pau¬
peribus. iustitia eius maner in scłm scłi.

Expanded text:
Dei. Videntes autem turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant iis quae a Paulo dicebantur . Et alibi, fideles etiam fratres adversus apostolorum principem disceptabant dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zachaeus dixce dimidium bonorum meorum, Domine, do pauperibus; et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zachaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam inter perfectos probat esse conversatum. Dicenomnia quae habes, et da pauperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit debet dare pauperibus . Ac sic et ipse qui sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi .
Abbreviated transcription (Latin):
De quo alio loco dicit. Mittet filiuꝰ ho¬
minis angło suos. & colligent de regno
eius om̃a scandala. Neq enĩ in illo reg¬
nobratitudinis in quo pax sũma ẽ in¬
ueniri scandala potert quȩ colligant᷑¬
Et unde rursũ dicit᷑. Qui ergo soluerit
unũ demandatis istis minimis. & docue

Expanded text:
Dominus dicit: Mittet filius hominis angelos suos, et colligent de regno eius omnia scandala. Neque enim in illo regno beatitudinis, in quo pax summa est, inveniri scandala poterunt, que colligantur. Et rursum dicitur: Qui ergo solverit unum
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑmanus suas. Porro sacerdotes canebant
tubis ante eos. cunctusq isrł stabat
Scificauit quoq salomon mediũ atrii
ante tempłu dñi. Optulerat enĩ ibi ho¬
locausta & adipes pacificoꝵ. quia alta¬
re ȩneum qđ fecerat non poterat susti¬
nere holocausta & sacrificia & adipes.
Fecit ergo salomon sollemnitatẽ intẽ¬
pore illo septẽ dieb & omis isrł cum co.
casset altare septẽ diebus. & sollẽpnitatẽ
celebrass& dieb septẽ. Igitur die uigesimo
tertio mensis septimi dimisit populos
ad tabernacula sua. lȩtantes atq gau¬
dentes suꝑ bonis quȩ fecerat ds̃ populo¬

Expanded text:
manus suas porro sacerdotes canebant tubis ante eos cunctusque Israhel stabat sanctificavit quoque Salomon medium atrii ante templum Domini obtulerat enim ibi holocausta et adipes pacificorum quia altare aeneum quod fecerat non poterat sustinere holocausta et sacrificia et adipes fecit ergo Salomon sollemnitatem in tempore illo septem diebus et omnis Israhel cum eo casset altare septem diebus, et solemnitatem celebrasset diebus septem. Igitur in die vigesimo tertio mensis septimi dimisit populos ad tabernacula sua, laetantes atque gaudentes super bono, quod fecerat Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
capiunt. quanto magis domusista quã
edificaui: Sed ad hoc tantũ facta est
ut respicias orationẽ seruitui. & obsecra
fundit famulu tuus corã te: ut aperia
oculos tuos suꝑ domũ istã dieb & noctib
suꝑ locũ in quo pollicitus es ut inuoca¬
retur nom̃ tuũ. & ex audires orationẽ
quã seruus tuus orat in eo. Ex audi pre¬
ces famuli tui & popłi tui isrł qui cũq
orauerit in loco isto. & exaudi dehabi¬
taculo tuo id est de cęlis: & ꝓpitiare.
Si peccauerit quispiã in ꝓximũ suum.
& iurare contra eũ paratus uenerit. seq
maledicto constrinxerit corã altari
in domo ista: tu ex audies de cęlo & facies
iudiciũ seruorũ tuoꝵ. ita ut reddaᷤ iniꝰqͦ¬

Expanded text:
capiunt, quanto magis domus ista, quam aedificavi? Sed ad hoc tantum facta est, ut respicias orationem servi tui, et obsecrfundit famulus tuus coram te, ut aperias oculos tuos super domum istam diebus et noctibus, super locum, in quo pollicitus es, ut invocaretur nomen tuum, et exaudires orationem, quam servus tuus orat in eo: et exaudias preces famuli tui et populi tui Israel. Quicumque oraverit in loco isto, exaudi de habitaculo tuo, id est, de coelis, et propitiare. Si peccaverit quispiam in proximum suum, et jurare contra eum paratus venerit, seque maledicto constrinxerit coram altari in domo ista: tu audies de coelo, et facies judicium servorum tuorum: ita ut reddas iniq
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ẽ ut ꝓculpa humanũ genꝰ in aeter¬
na pęna intereat: & nouũ ut conuer¬
sus in regno uiuat. Qđ gͦ in conclusio¬
ne locutionis suȩ dñs subdidit: hoc est
utiq qđ pręmisit. Prius enĩ de regnisi¬
militudine thesaurũ inuentũ ac bonã
margaritã ꝓtulit: post modũ uͦ inferni
poenas de maloꝵ cõbustione en arrauit.
Atq in conclusione subiungit. Ideo doctꝰ
scriba in regno cȩlors similis ẽ patrifami
clesia doctus p̃dicator. ẽ: qui & nouascit
ꝓferre desuauitate regni & uetusta di¬
cere de terrore supplicii. ut uł poenȩ
terreant quos p̃mia non inuitant. Au¬
diat de regno qđ amet. audi at de sup¬
plicio unusquisq qđ timeat: ut torpen¬
tẽ animũ & terrę uehem̃ter inheren¬
tẽ si a mor ad regnũ non trahit. timor
minet᷑. Ecce enĩ de gehennȩ expressio¬
ne dicitur. ibi erit fletus & stridor den¬
tiũ. Sed quia p̃sentia gaudia sequunt᷑

Expanded text:
itaque est, ut pro culpa humanum genus in aeteritaque est, ut pro culpa humanum genus in aeterna poena intereat; et novum, ut conversus in regno vivat. Quod ergo in conclusione locutionis suae Dominus subdidit, hoc est utique quod praemisit. Prius enim de regni similitudine thesaurum inventum, ac bonam margaritam protulit, postmodum vero inferni poenas de malorum combustione narravit, atque in conclusione subjungit: Ideo omnis scriba doctus in regno coelorum, similiclesia doctus praedicator est qui et nova scit proferre de suavitate regni, et vetusta dicere de terrore supplicii, ut vel poenae terreant quos praemia non invitant. Audiat de regno quod amet, audiat de supplicio unusquisque quod timeat: ut torpentem animum et terrae vehementer inhaerentem si amor ad regnum non trahit, minet. Ecce enim de gehennae expressione dicitur: Ibi erit fletus et stridor dentium. Sed quia praesentia gaudia sequuntur
Abbreviated transcription (Latin):
similis est homini patrifamilias ꝓferenti
de thesauro suo noua & urtera. Di ꝑ nouũ
& uetus qđ dicit᷑ utrũq testam̃tũ accipi¬
mus: ab rahã doctũ fuisse denegamꝰ. qui
noui & ueteris testam̃ti & si facta nouit.
minime uerba nuntiauit. Moysen qͦq
doctũ patrifamilia̾ cõparare non possu¬
mus: qui & si testam̃tũ uetus edocuit. no
quod ueritas dicit. om̃isscriba doctus in
regno cȩloꝵ similis est patrifamili as: in¬
telligi ualit quia non de his qui fuerunt
sed de his qui eẽ in ȩccła poterant loque¬
batur. Qui tunc noua & uetera ꝓferunt:
cũ utriusq testam̃ti p̃dicam̃ta uocibus
& morib locunt᷑. Qđ tamen in telligi&
aliter potest. Uetustũ quippe huma¬
no generi fuit adinferni elaustra desçei¬
dere: ꝓ peccatis suis supplicia aeterita
tolerare. Cui ꝑmediatoris aduentũ noui¬
aliquid accessit: ut si hic recte stude¬
& homo in terra editus acorruptibili
uita moriat᷑ incęlo collocanduꝰ. Et uet̾

Expanded text:
ifamilias proferenti de thesauro suo nova et vetera. Si per novum et vetus quod dicitur, utrumque Testamentum accipimus, Abraham doctum fuisse denegamus, qui Novi et Veteris Testamenti etsi facta novit, minime verba nuntiavit. Moysen quoque docto patrifamilias comparare non possumus, 1475 qui etsi Testamentum Vetus edocuit, Nquod Veritas dicit: Omnis scriba doctus in regno coelorum, similis est patrifamilias , intelligi valet quia non de his qui fuerant, sed de his qui esse in Ecclesia poterant, loquebantur. Qui tunc nova et vetera proferunt cum utriusque Testamenti praedicamenta vocibus et moribus loquuntur. Quod tamen intelligi et aliter potest. Vetustum quippe humani generis fuit ad inferni claustra descendere, pro peccatis suis supplicia aeterna tolerare. Cui per Mediatoris adventum noaliquid accessit, ut si hic recte studeet homo in terra editus, a corruptibili vita moriatur, in coelo collocandus. Et vetus
Abbreviated transcription (Latin):
km̃i timendũ est magis qũa exponends¬
Aꝑta ẽt enĩ uoce torm̃ta precantiũ dic¬
tasunt: ne quis ad ignorantiȩ suȩ excu¬
sationẽ recurrer&. si quid dt ęterno sup¬
plicio obscure diceret᷑ Unde & subdit᷑.

Expanded text:
 timendum est potius quam exponendum. Aperta enim voce tormenta peccantium dicta sunt, ne quis ad ignorantiae suae excusationem recurrerit, si quid de aeterno supplicio obscure diceretur. Cum vero
Abbreviated transcription (Latin):
non licet ambulare. Illud ergo tempus
quo fugere non licet. modo debet cogitari
intuenda: ista redẽptoris admonitio ante
mentis oculos semꝑ ponenda qua ait: Uigi¬
late itaq quia nescitis diem neq horam:¬

Expanded text:
non licet ambulare. Illud ergo tempus non licet ambulare. Illud ergo tempus quo fugere non licet modo debet cogitari intuenda, ista Redemptoris nostri admonitio ante mentis oculos semper ponenda, qua ait: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam
Abbreviated transcription (Latin):
cib clamare dicens. Inducias uel usq mane.
inducias uel usq mane. Sed cũ hȩc clamar&:
in ipsis suis uocib de habitaculo suȩ carniᷤ
euulsus est. De quo nimirũ constat. quia
ꝓ nob̾ ista non ꝓse uiderit: ut eius uisio nob̃
ꝓficiat. quos adhuc diuina patientia lon¬
ganimiter expectat. Nam illi tetroᷤ sp̃s
ante mortẽ uidisse & in ducias petisse qd
ꝓfuit. qui easđe inducias quas petut
licite ista cogitemus: ne nob̾ in uaciium
tẽpora eant. et tunc quȩramꝰ adbene agen¬
đi uiuere. cũ iã cõpellimur de corpore exi¬
re. Mem̃tote quid ueritas dicat. Orate.
ne fiat fuga ur̃a hie me uel sabbato. Per
legis quippe mandatũ ambulare longi¬
us sabbato non licet. Hiemps quoq
ad ambulandu impedim̃to ẽ: quia gressuᷤ¬
ambulantiũ torpor frigoris asstringit.
Ait ergo.orate nefiat fuga ur̃a hieme uł
sabbato: ac si aꝑte dicat. Uidete ne tunc
quȩratis peccata ur̃a fugere. quando ĩa

Expanded text:
cibus clamare, dicens: Inducias vel usque mane, cibus clamare, dicens: Inducias vel usque mane, inducias vel usque mane. Sed cum haec clamaret, in ipsis suis vocibus de habitaculo suae carnis evulsus est. De quo nimirum constat quia pro nobis ista, non pro se, viderit, ut ejus visio nobis proficiat, quos adhuc divina patientia longanimiter exspectat. Nam illi tetros spiritus ante mortem vidisse, et inducias petiisse, quid profuit, qui easdem inducias quas petiit, licite ista cogitemus, ne nobis in vacuum tempora pereant, et tunc quaeramus ad bene agendum vivere, cum jam compellimur de corpore exire. Mementote quid Veritas dicat: Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato . Per legis quippe mandatum ambulare longius Sabbato non licet ; hiems quoque ad ambulandum impedimento est, quia gressuambulantium torpor frigoris astringit. Ait ergo; Orate ne fiat fuga vestra hieme vel Sabbato. Ac si aperte dicat: Videte ne tunc quaeratis peccata vestra fugere, quando jam
Abbreviated transcription (Latin):
turꝰ aꝑtis oculis uidit tetros & nigerrimoᷤᷤ
sp̃s corã se assistere. & uehem̃ter imminere
ut ad inferni claustra se raperent. Cȩpit
trcmere. pallescere. sudare. & magnis uo¬
cib in ducias petere: filiũq suũ nomine
maximũ quẽ ipse iã monachus monachũ
uidi nimi is & turbatis clamorib uocare
dicens. Maxime curre. nũquã tibi mali¬
aliquid feci: infide tua me suscipe. Lurba¬
tus mox maximus affuit. Iugens & ꝑstre¬
pens familia conuenit. Cos autẽ quos
ille insistentes sibi grauiter tolerꝗb̾at. ip̃si
malignos sp̃s uidere non poterant: sed eoꝵ
p̃sentiã in confusione & pallore ac tremore
illius qui trahebat᷑ uidebant. Pauare autẽ
tetrȩ eoꝵ imaginis huc illucq uertebat᷑
inlectulo. Iacebat insinistro latere. aspectũ
coꝵ ferre non poterat. Uertebat᷑ ad parie¬
tẽ. ibi aderant. Cumq districtꝰ nimis relaxa¬
ri se ĩa posse desperaret: cȩpit magnis uo¬

Expanded text:
turus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos turus, apertis oculis vidit tetros et nigerrimos spiritus coram se assistere, et vehementer imminere, ut ad inferni claustra se raperent. Coepit tremere, pallescere, sudare, et magnis vocibus inducias petere, filiumque suum nomine Maximum, quem ipse jam monachus monachum vidi, nimiis et turbatis clamoribus vocare, dicens: Maxime curre, nunquam tibi aliquid mali feci, in fidem tuam me suscipe. Turbatus mox Maximus adfuit, lugens et perstrepens familia convenit. Eos autem quos ille insistentes sibi graviter tolerabat ipsi malignos spiritus videre non poterant, sed eorum praesentiam in confusione, in pallore ac tremore illius qui trahebatur videbant. Pavore autem tetrae eorum 1481 imaginis huc illucque vertebatur in lectulo, jacebat in sinistro latere, aspectum eorum ferre non poterat; vertebatur ad parietem, ibi aderant. Cumque constrictus nimis relaxari se jam posse desperaret, coepit magnis vo
Abbreviated transcription (Latin):
samus. Non sołu cõmassa non plangimꝰ.
sed &ĩã quȩ defleant᷑ augemus. At si ali¬
qua nos egritudo corripiat. si signa ȩgri¬
tudinis uicinã mortẽ denuntient: indu¬
cias uiuendi quȩrimus. ut peccata nr̃a
defleamꝰ. Et eascũ magno aestu deside¬
rii petimus. quas acceptas modo pro ni¬
intente audire uult caritaᷤᷤ ur̃a: ex con¬
sideratione illius uehement̃ instruetur¬
Quida uir nobilsinualeriȩ ꝓuintia no¬
mine chrysaurius fuit. quẽ lingua rusti¬
ca populus chryseriũ uocabat. Uir ualde
idonrus. sed tantũ plenus uitiis: quantũ
rebus. Suꝑbia tumidus. carnis suȩ uolup¬
tatib subditꝰ. In ad quirendis reb auaritiȩ
facib accensus. Sed cũ tot malis dñs finẽ
ponere decreuisset: sicut areligioso quodã
qui nunc suꝑ est ꝓpinquo illius didici. cor¬
poris languore ꝑ cussus ẽ. Qui ad extremũ
ueniens: ca hora qua iã decorpore erat exi¬

Expanded text:
samus; non solum commissa non plangimus, samus; non solum commissa non plangimus, sed etiam quae defleantur augemus. At si aliqua nos aegritudo corripiat, si signa aegritudinis vicinam mortem denuntient, inducias vivendi quaerimus, ut peccata nostra defleamus, et eas cum magno aestu desiderii petimus, quas acceptas modo pro niintente audire vult charitas vestra, ex consideratione illius vehementer instrueturQuidam vir nobilis in Valeria provincia nomine Chrysaorius fuit, quem lingua rustica populus Chryserium vocabat: vir valde idoneus, sed tantum plenus vitiis, quantum rebus; superbia tumidus, carnis suae voluptatibus subditus, in acquirendis rebus avaritiae facibus accensus. Sed cum tot malis Dominus finem ponere decrevisset, sicut a religioso viro quodam, qui nunc superest, propinquo illius didici, corporis languore percussus est. Qui ad extremum veniens, eadem hora qua jam de corpore erat exi
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestas in gruerit. quando uenerit suꝑ
uos tribulatio & angustia: tunc inuoca¬
bunt & non exaudiã. mane consurgent
& non inuenient me. Ecce aperiri cla¬
mant: & repulsioniᷤ suȩ dolore cõpulsȩ
appellationẽ dominationis in geminant
dicentes. Dnẽ dñe. aperi nob̃. Preces
offerunt. sed nesciunt᷑: quia tunc uelut
in cognitos ds deserit. quos modo suos per
uitȩ meritũ non agnoscit. Ubi apte
quoq generalis ad discipłos exhortatio
sub infert᷑. cũ dicitur. igilate itaq
quia nescitis diẽ neq horã. Quia post
peccata ds pęnitentiã suscipit: si sciret
quisq dep̃senti scło quo tempore exir&.
aliud tẽpus uoluptatib atq aliud pęni¬
tentiȩ aptare potuiss&. Sed qui pęniten¬
ti ueniã spondit. peccanti diẽ crastinũ
non ꝓmisit. Semꝑ ergo extremũ diem
debemuꝰ metuere. quẽ nũquã possumus
p̃uidere. Ccce hunc ipsũ diem in quo lo¬
quimur ad inducias conuersionis accepi¬
mus. & tam̃ mala quȩ fecimus flere recu¬

Expanded text:
do venerit super vos tribulatio, et angustia, tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Ecce aperiri clamant, et, repulsionis suae dolore compulsae, appellationem dominantis ingeminant, dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. Preces offerunt, sed nesciuntur, quia tunc velut incognitos Dominus deserit, quos modo suos per vitae meritum non agnoscit. 6. Ubi apte quoque generalis ad discipulos exhortatio subinfertur, cum dicitur: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam. Quia post peccata Deus poenitentiam suscipit, si sciret quisque de praesenti saeculo quo tempore exiret, aliud tempus voluptatibus, atque aliud poenitentiae aptare potuisset. Sed qui poenitenti veniam spopondit, peccanti diem crastinum non promisit. Semper ergo extremum debemus metuere, quem nunquam possumus praevidere. Ecce nunc ipsum diem in quo loquimur, ad inducias conversionis accipimus, et tamen mala quae fecimus flere recu
Abbreviated transcription (Latin):
ni generis sũma concludit᷑. Quã educunt.
& sccuslitus sedent: quia sicut mare scłm.
ita scłi fint̃ significat litus maris. In quo
scilicet fine boni pisces inuasis eliguntur.
& in tabnacula ȩterna recipiuntur. &
interni regni luce ꝑdita ad exteriores
tenebras reꝓbi ꝑtrahunt᷑. Nunc enim
bonos malosq cõmuniter quasi ꝑmix¬
tos pisces fidei sagena nos continet: sed
hebat. Et quide pisces qui capti fur¬
rint. mutari non possunt. Nos aut
mali capimur. sed in bonitate ꝑmutam̃
Cogitemus igit᷑ in captione. ne diuida¬
mur inlitore. Cece quã grata uobis est
hodierna sollẽpnitas. ita ut se non modi¬
cũ addicat: si cui ex hoc conuentu ur̃o
ae ẽe contingat. Quid ergo in illa die
acturus ẽ quia conspectu iudicis rapit᷑.
ab electoꝵs socirtate separat᷑. qui tenrbres¬
cit alumine. cruciat᷑ ae terna cõbustione.
Unde & hanc eanđe cõparationẽ dñs
sub breuitate aperit. cum subiungit.

Expanded text:
ni generis summa concluditur. Quam educunt, ni generis summa concluditur. Quam educunt, et secus littus sedent, quia sicut mare saeculum, ita saeculi finem significat littus maris. In quo scilicet fine boni pisces in vasis eliguntur, e in tabernacula aeterna recipitur, et interni regni luce perdita, ad exteriores tenebras reprobi pertrahuntur. Nunc enim bonos malosque communiter quasi permistos pisces fidei sagena nos continet, sed hebat. Et quidem pisces qui capti fuerint mutari non possunt; nos autem mali capimur, sed in bonitate permutamur. Cogitemus igitur in captione, ne dividamur in littore. Ecce quam grata est vobis hodierna solemnitas, ita ut se non modicum addicat, si cui ex hoc conventu vestro deesse contingat. Quid ergo in die illa acturus est, qui a conspectu judicis rapitur, ab electorum societate separatur, qui tenebrescit a lumine, cruciatur aeterna combustione? Unde et hanc eamdem comparationem Dominus sub brevitate aperit cum subjungit:
Abbreviated transcription (Latin):
quosira superat suꝑbia inflat. ambitio
pturbat. luxuria inquinat: Quisi adi¬
pisci regna cȩloꝵ ꝑbella ꝑsecutionũ non
possumus. hoc ipsũ nob turpe sit: quod
rere: sed inlicita tantũ modo inte desi¬
deria occide. Qui ergo inpace subicere
carnis desideria nolumus. quando in
dicit᷑. & ex om̃i genere pisciũ congregan¬
ti. que impleta adlitus educit᷑. & inua¬
sis boni pisces eligunt᷑. mali autẽ ꝓici¬
unt᷑ foras. Sc̃a ȩccła sagene cõparatur.
quia & piscatorib ẽ cõmissa. & ꝑ cam¬
quisq ad ȩternũ regnũ apręsentis scłi
fluctib trahit᷑. ne in ȩt̃nȩ mortis ꝓfunda
mergat᷑. Quȩ ex om̃i genere pisciũ con¬
gregat: quia ad peccatoꝵ ueniã sapien¬
tes & fatuos. liberos & seruoᷤ. diuites &
pauperes. fortes & infirmos uocat. Unde
& ꝑpsalmistã dõ dr̃. Adte omĩs carõ ue¬
niet. Quȩ sagena scilicet ȩccła tune uni¬
uersaliter repletur : cũ infine suo huma¬

Expanded text:
quos ira superat, superbia inflat, ambitio quos ira superat, superbia inflat, ambitio perturbat, luxuria inquinat? Qui si adipisci regna coelorum per bella persecutionum non possumus, hoc ipsum nobis turpe sit, quod rere, sed: Illicita tantummodo in te desideria occide. Qui ergo in pace subigere carnis desideria nolumus, quando in dicitur, ex omni genere piscium congreganti, quae impleta ad littus educitur, et in vasis boni pisces eliguntur, mali autem projiciuntur foras. Sancta Ecclesia sagenae comparatur, quia et piscatoribus quisque ad aeternum regnum a praesentis saeculi fluctibus trahitur, ne in aeternae mortis profunda mergatur. Quae ex omni genere piscium congregat, quia ad peccatorum veniam sapientes et fatuos, liberos et servos, divites et pauperes, fortes et infirmos vocat. Unde per Psalmistam Deo dicitur: Ad te omnis caro veniet . Quae sagena, scilicet, tunc universaliter repletur, cum in fine suo huma
Abbreviated transcription (Latin):
linquit. In cõparatione eius uilescunt
om̃a: deserit habita. congregata disꝑgit.
In ardescit incęlestib animus. nil inter¬
renis libit. Deforme conspicit᷑. quic qid̃
de terrenȩ rei placebat specie: quia sola
p̃tiosę margaritę claritas fulget in m̃te.
De cuius dilectione recte ꝑ salomonem
dicit᷑. fortis est ut mors dilectio: quia ui¬
delicet sicut mors corpus intẽrimit. sic
ab amore rerũ corporaliũ ȩternę uitę
caritas occidit. Nam quẽ ꝑfecte absor¬
buerit: ad terrena foris desideria uelut
Finsensibilẽ reddit. Neq enĩ scã hȩc cuiꝰ
hodie natalicia celebramus mori pro
dño potuisset in corpore: si prius terre¬
nis desideriis mortua non fuiss& in m̃te.
Crectus nãq inuirtutis culmine animꝰ
torm̃ta despexit. prȩmia calcauit:¬
x.
Ante armatos reges et
p̃sides
ducta stetit: feriente ro¬
bustior.
uidicante sublimior. Quid inter hȩc
nos barbati & debiles dicimꝰ. qui ire ad
regna celestia puellas ꝑferrũ uidemus

Expanded text:
 in comparatione ejus vilescunt omnia, deserit habita, congregata dispergit, inardescit in coelestibus animus, nil in terrenis libet, deforme conspicitur quidquid de terrenae rei placebat specie, quia sola pretiosae margaritae claritas fulget in mente. De cujus dilectione recte per Salomonem dicitur: Fortis est ut mors dilectio , quia videlicet sicut mors corpus interimit, sic ab amore rerum corporalium aeternae vitae charitas occidit. Nam quem perfecte absorbuerit, ad terrena foris desideria velut insensibilem reddit. 3. Nec enim sancta haec, cujus hodie natalitia celebramus, mori pro Deo potuisset in corpore, si prius a terrenis desideriis mortua non fuisset in mente. Erectus namque in virtutis culmine animus tormenta despexit, praemia calcavit. Ante armatos reges et praesides ducta stetit, feriente robustior, judicante sublimior. Quid inter haec nos barbati et debiles dicimus, qui ire ad regna coelestia puellas per ferrum videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
non quȩramꝰ. Sic autẽ sit opus inpublico.
quatinu intentio maneat in occulto: ut¬
& debono opere ꝓximis p̃beamꝰ exempło.
& tam̃ ꝑ intentionẽ qua dõ soli placere
quȩrimꝰ semꝑ optemus secretũ. Thesaurꝰ
quo thesaurus abscondit᷑. disciplina stu¬
dii cęlestis. Quẽ ꝓfecto agrũ uenditis
om̃ib cõparat. qui uoluptatib carnis
renuntians cuncta sua terrena desideria
ꝑ disciplinȩ cęlestis custodiã calcat:
ut nil iã quo caro blandit᷑ libeat. nihil
qđ carnałe uitã trucidat sp̃s ꝑhorrescat.
Rursũ cęleste regnũ negotiatori homini
simile dicit᷑: qui bonas margaritaᷤ quęrit.
sed unã p̃tiosã inuenit. Quã uidelicet¬
inuentã oma uendens emit: quia qui cę¬
lestis uitȩ dulcedinẽ in quantũ possibili¬
tas admittit ꝑfecte cognouerit. ca quae

Expanded text:
ortat. Sic ergo sit opus in publico ut intentio maneat in occulto, ut de bono opere proximis praebeamus exemplum, ut tum per intentionem qua soli Deo placere quaerimus, semper optemus secretum. Thorax disciplina studii coelestis. Quem profecto agrum venditis omnibus comparat, qui, voluptatibus carnis renuntians, cuncta sua terrena desideria per disciplinae coelestis custodiam calcat, ut nihil jam quod caro blanditur libeat, nihil quod carnalem vitam trucidat spiritus perhorrescat. 2. Rursum coeleste regnum negotiatori homini sised unam pretiosam invenit, quam inventam omnia vendens emit, quia qui coelestis vitae dulcedinem, in quantum potest, perfecte cognoverit, ea quae
Abbreviated transcription (Latin):
qui hoc ab humanis laudib non abscon¬
dit. Inp̃senti & enĩ uita quasi inuia sumꝰ:
qua ad patriã ꝑgimus. Maligni autẽ
spiritꝰ iter nr̃m quasi quida latrunculi
obsident. Dep̃dari ergo desiderat. qui
thesaurũ publice portat inuia. Hoc aut
dico. non ut ꝓximi opera nr̃a non uide¬
ant cũ scriptũ sit uideant opera ura bo¬

Expanded text:
qui hoc ab humanis laudibus non abscondit. In praesenti enim vita sumus, quasi in via, qua ad patriam pergimus. Maligni autem spiritus iter nostrum, quasi quidam latrunculi, obsident. Depraedari ergo desiderat, qui thesaurum publice in via portat. Hoc autem dico, non ut proximi opera nostra non videant, cum scriptum sit: Videant opera vestra bo
Abbreviated transcription (Latin):
uiscera pietatis spatiat᷑: Altitudo spem:
rio enĩ numero bonoꝵ operũ solet pfectio¬
cubiti latitudinis. quia geminũ est prȩ¬
ceptũ caritatis: quia ȩccła in tribulatio¬
ne dilatat᷑ quando ꝑfectus quisq &
conditorẽ ex toto corde. tota anima.
tota uirtute. & ꝓximũ tam quã scipsũ
diligere ꝓbatur. Bene triginta in alti¬
tudine sunt cubiti: quia om̃is electors
spes aduisionẽ sc̃ȩ trinitatis quantũ ua¬
let se exercendo & purificando p̃parat.
Sex igitur ad fidei longanimitatẽ. tria
ad celsitudinẽ spri: duo ꝑtinent ad lati¬
tudinẽ amoris. Quib tribus uirtutũ
insignib totũ scę ȩccłȩ statũ constat

Expanded text:
viscera pietatis spatiatur: altitudo spem, viscera pietatis spatiatur: altitudo spem, tenim numero bonocubiti latitudinis, quia geminum est praeceptum charitatis, qua Ecclesia in tribulatione dilatatur, quando perfectus quisque et conditorem ex toto corde, tota anima, tota virtute, et proximum tanquam seipsum diligere probatur. Bene triginta in altitudine sunt cubiti, quia omnis electorum spes ad visionem sanctae Trinitatis, quantum valet, se exercendo et purificando praeparat. Sex igitur ad fidei longanimitatem, tria ad celsitudinem spei, duo pertinent ad latitudinem amoris, quibus tribus virtutum insignibus totum sanctae Ecclesiae statum constat
Abbreviated transcription (Latin):
fundam̃to lapides grandes & prȩtiosi qui
templũ omẽ gestarent sunt positi: quia
ꝑ ipsũ ad ꝓpaganda toto orbe ȩccłam &
prius patriarchȩ ac ꝓphetę & postmodũ
sunt apłi instructi. Qui quo artius
eius amori in herebant: eo fortiuꝰ sectate¬
res suos ȩdificatione cȩlesti sustentabant.
Quos uidelicet lapides lapides rex qua. Un.¬
drare p̃cepit: ut magistros eccłȩ cõpositos
morib & im mobiles animo eẽ debere
signar& Sicut enĩ quadratũ quacumq
uertitur stabit: ita nimirũ uita ꝑfectoꝵs
quȩ adueritatis lineã sollicite directa ẽ
nullis temptationũ impulsib a sua nouit
stabilitate deici. Erat autẽ tẽplũ demar¬
more pario qui est lapis albus exstructõ.
ut candorẽ ȩccłasticȩ castitatis exprime¬
ret. De quo in amoris cantico dñs ait.
Sicut liliũ inter spinas. sic amica mea in
ȩcclȩ designat. ꝑ quã longanimiter in¬
ter opera sua bona prauors aduersa tole¬
rat. Latitudo caritatt̃. qua ipsa intus per. Ui¬

Expanded text:
fundamento lapides grandes et pretiosi, qui templum omne gestarent sunt positi, quia per ipsum ad propagandam toto orbe Ecclesiam, et prius patriarchae et prophetae, et postmodum sunt apostoli instructi, qui quo arctius amori ejus inhaerebant, eo fortius sectatores suos in aedificio coelesti sustentabant. Quos, videlicet, lapides rex quadrare praecepit, ut magistros Ecclesiae compositos moribus, et immobiles animo esignaret. Sicut vero quadratum, quocumque vertitur, stabit, ita nimirum vita perfectorum quae ad veritatis lineam sollicite directa est, nullis tentationum impulsibus a sua novit stabilitate dejici. Erat autem Templum Dei marmore pario, quod est, lapide albo extructum, ut candorem Ecclesiastieae castitatis exprimeret, de quo in amoris Cantico Dominus ait: Sicut lilium inter spinas, sic amica mea intEcclesiae designat, per quam longanimiter inter opera sua bona pravorum adversa tollat: latitudo charitatem, qua ipsa intus per
Abbreviated transcription (Latin):
est lectio recitata: sed ne aliqͥb
ipsa cius planities alta fortasse
uideat᷑ eam subbreuitate tranᷤ¬
currimus. quatinus eius expositio ita
nescientib fiat cognita. ut tam̃ scien¬
tibus non sit onerosa. Qui a uiris luxo¬
ria in lumbis sit. feminis inumbilico:
testat᷑ dñs. qui de diabolo ad bratũ iob

Expanded text:
est lectio recitata. Sed ne aliquibus ipsa ejus planities alta fortasse videatur, eam sub brevitate transcurrimus, quatenus ejus expositio ita nescientibus fiat cognita, ut tamen scientibus non sit onerosa. Quia viris luxuria in lumbis sit, feminis in umbilico, testatur Dominus, qui de diabolo ad beatum Job