comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
¶Ergo qm̃ pͤ ꝯueniũt uideamus utrum
an etiam inscripturis reppiatur diuinis.
Pulcre gͥ dum legimus hodie euãgłiũ.
nob̾ officium dici posse. Na cum Zacha¬
rias sacerdos obmutuisset intẽplo ⁊ loqͥ
non posset. factum ẽ inꝗt. ut impleti st̃
dies officii eius. abiit indomũ suam.
Legimus gͥ officium dici a nob̾ posse. nͣ
efficiendo dictũ putamus. qi efficium.
S ꝓpter decorem ẜ moĩs. una ĩ mutata
lictera. officium nũcupan. ł c̾te ut ea a¬
gas. que nulli officiant. ꝓsint omĩbus.
Fficia aũt ab hoẽsto  ⁊ utili. dici esti¬
mauert ⁊ de hus duob: elige̾ ꝗd
p̃stet Deinde ĩcedere ut duo ꝯur¬
rant honesta. ⁊ duo utilia. ⁊ queratũ d
honestius ⁊ quid utilius. ¶ Primu
gͣ in tres ꝑtes officiũ diuiditur. loone¬
stum et utile. q quid prãntius. Deinde
hec tria in quinꝙ gnã diuiẜunt.induo
honesta ⁊ duo utiuia. et eligendi uidiͦ

Expanded text:
ersonae conveniunt, videamus utrum ersonae conveniunt, videamus utrum holae aptum sit, an etiam in Scripturis reperiatur divinis. Pulchre itaque dum legimus hodie Evangelium nobis Officium dici posse. Nam cum Zacharias sacerdos obmutuisset in templo, et loqui non posset: Factum est, inquit, ut impleti sunt dies Officii ejus, abiit in domum suam . Legimus igitur Officium dici a nobis posse. 9 efficiendo dictum putamus, quasi efficium: sed propter decorem sermonis una immutata littera, officium nuncupari: vel certe, ut ea agas, quae nulli officiant, prosint omnibus.fficia autem ab honesto et utili duci existimaverunt, et de iis duobus eligere quid praestet: deinde incidere ut duo concurrant honesta, et duo utilia; et quaeratur quid honestius, et quid utilius. Primum igitur in tres partes Officium dividitur: honestum, et utile, et quid praestantius. Deinde haec tria in quinque genera diviserunt, in duo honesta, et duo utilia, et eligendi judicium.
Abbreviated transcription (Latin):
patĩam. et oportunitatẽ loquẽdi. ⁊ inpo¬
steriorib ꝯtẽptum diuiciaꝵ. q̃ maxiã
uirtutu fundam̃ca sunt. hoc psalmo
docer. ¶Du gͥ hunc psalmũ ꝯsidero
successit aĩo de officus scibere. De qui¬
b etia si quidam philosophie studen¬
tes scripẜunt. ut panethiꝰ a filiꝰ eius
Et sicut tullius aderudiendũ filium.
uts ego quoꝙ aduos ĩ formãdos filios
meos. Neq eni minꝰ uos diligo. quoᷤᷤ
ineuã gelio gemui. quã si ꝯuigio suscͤ¬
pissem. Non enim uehem̃tior e̾ nata
ad diligendum. quã grã. Plus cͥte dili¬
gere debemus ques ꝑpetuos nob̾cu py¬
tamus futuros. q̃ quos in hoc tanum
scło. Illi degnes nascũtur freq̃nt̃ ꝗ de¬
deceant patrem. nes aut eligimus ut
diligamus. Itaq illi ncc̃itate diligũt᷑
que nõ sacis ydonea acq dutũna ẽ
ad ꝑpetuitatẽ diligendi magist᷑. no᷑ iu¬
dicio. quo magnu cantati pondũ ad
ui diligendi adiũgitur ꝓbate quos
diligas. ⁊ diligẽ quos elegens.

Expanded text:
tiam, et opportunitatem loquendi, et in posterioribus contemptum divitiarum, quae maxima virtutum fundamenta sunt, hoc psalmo doceri. Dum igitur hunc psalmum considero, successit animo de Officiis scribere. 24. De quibus etiamsi quidam Philosophiae studentes scripserint, ut Panaetius, et filius ejus riberem. Et sicut Tullius ad erudiendum filium, ita ego quoque ad vos informandos filios meos; neque enim minus vos diligo quos in Evangelio genui, quam si conjugio suscepissem. Non enim vehementior est natura ad diligendum, quam gratia. Plus certe diligere debemus quos perpetuo nobiscum putamus futuros, quam quos in hoc tantum saeculo. Illi degeneres nascuntur frequenter, qui dedeceant patrem: vos ante elegimus, ut diligamus. Itaque illi necessitate diliguntur, quae non satis idonea atque diuturna est ad perpetuitatem diligendi magistra: vos judicio, quo magnum charitatis pondus ad vim diligendi adjungitur, probare quos diligas, et diligere quos elegeris.
Abbreviated transcription (Latin):
poete. ¶ Sequitur illa insio utrũ du
flatos asserit. Quid enim ta suꝑbum
qua cum ip̃i sub pcc̃o sint. alios in digͦ
ferant pcc̃ores uiuẽ. dicentes. usq quo
Et infra. Et dixunt. nõ uidebit dñs. n
intelliget deus iacob. Quibꝰ rnd̾bit᷑
ꝓpheta dicens. Intelligite nũc insipi¬
entes ĩppło. ⁊ stulci aliqñ sapite. Q.
plantauit aure nõ audit. aut qui fix̃
oculum nõ ꝯsid̾at. Qui cormpit gẽtes
quã manctore. Et fecit aliquid ꝙ S se
fectum nesciret arbit᷑. Nec illis.
Cet̾m nob̾ satis ẽ ip̃ius testimoĩum
qd̾ cogitarẽt mala. Deniq enãgelista
testatur dicens. Sciebat eͥ iħ̃s cogitati¬
ones corum. Quorum nõ potĩt satis
mouẽ opĩo. si fcã eoꝵ ꝯsid̾emus. Nolt̃
supͣ se ẽẽ uidicem. quẽ nichil fallat. No¬
lunt ei darc occłtorum scĩa. que metu¬
unt occulca sua ꝓdi.S etia dñs sciẽs
oꝑa eorum. tradidit eos intenebras. Et¬
in nocte inꝗt erit fur et oculus adult̾i

Expanded text:
. Sequitur illa responsio, utrum Deum, flatos asserit. Quid enim tam superbum, quam cum ipsi sub peccato sint, alios indigne ferant peccatores vivere, dicentes: Usquequo ? Et infra: Et dixerunt. Non videbit Dominus, neque intelliget Deus Jacob. Quibus respondet propheta dicens: Intelligite nunc insipientes in populo, et stulti aliquando sapite. Qui plantavit aurem, non audit: et qui finxit oculum, non considerat? Qui corripit gentes, quam in auctore. Et fecit aliquid quod sufectum nesciret arbiter? Haec illis. 53. Caeterum nobis satis est ipsius testimonium, quod cogitarent mala. Denique Evangelista testatur dicens: Sciebat enim Jesus cogitationes eorum . 54. Quorum non poterit satis movere opinio, si facta eorum consideremus. Nolunt supra se esse judicem, quem nihil fallat: nolunt ei dare occultorum scientiam, qui metuunt occulta sua prodi. Sed etiam Dominus sciens opera eorum, tradidit eos in tenebras. In nocte, inquit, erit fur. Et oculus adulteri
Abbreviated transcription (Latin):
fertur corona: Merito paulus cͥtamẽ
inꝗt bonũ cͥtam. cursu ꝯsumani. fidẽ
iustus uidex. Non solum aũt mͣ. s etiã
hiis qui diligunt aduẽtu eĩ. In illa ĩ¬
quit die reddet. nõ hic. Hic aũt. in labo¬
rib. ĩꝑiculis. ĩ nau fragus. qĩ achłeta
bonus dectabat. qr sciebat qm̃ ꝑ mul¬
tas tribulaciones oportet nos introiẽ
in regnum dei. Ergo nõ põt quis pre¬
miu accipere: nͥ legitime cͥtauĩt. Nec
ẽ gliosa uictoria. nisi uͥ fui̾nt laborio¬

Expanded text:
fertur corona? Merito Paulus: Certamen, fertur corona? Merito Paulus: Certamen, inquit, bonum certavi, cursum consummavi, fidem justus judex: non solum autem mihi, sed etiam his qui diligunt adventum ejus . In illa, inquit, die reddet, non hic. Hic autem in laboribus, in periculis, in naufragiis, quasi athleta bonus decertabat; quia sciebat quoniam per multas tribulationes oportet nos introire in regnum Dei. Ergo non potest quis praemium accipere, nisi legitime certaverit; nec est gloriosa victoria, nisi ubi fuerint laborio
Abbreviated transcription (Latin):
lat̾e̾: Gantam g uirtutẽ ⁊ ptãte ĩ ser¬
uit mẽtib nrĩs. ut ea ꝯp̃hendere cum¬
ut arbitramur nõ ĩꝯgrue nob̾ huius¬
moĩ cecidis disputatõ. ¶ Tciũ genus
disputationis residet huĩmoĩ. Cur p¬
catores hũndent opib et diuicus. epu¬
lantur iugit. sine merore. sine luctu. Iu¬
sti aũs egeant et afficiancur aut ꝯiugỹ
amissione lib̾orum aut. Quib sat̾facẽ
debuit illa euãgelii pabola. qd̃ diues
ppura et bysso induebatur. et epulas
copiosas exibebat cotidie. Pauꝑ autẽ
plenus ulcerum. demẽsa eius collige¬
bat reliquias. Pt obitum uõ utri̾ꝙ ⁊
pauꝑ erat ĩsinu abrahe requiẽ hñs di¬
ues aut insupplicus.Non ne eudens
ẽm̾itorũ aut p̃mia aut supplicia p̾t
morte̾ manẽ. Et recte. Quia inc̾tamĩe
labor ẽ. p̾t cͥtame alus uictoria. Aliis
ignominia. Nũquid priusꝗͣ cursus
conficiatur palma cuiq̃ datur aut de¬

Expanded text:
latere? Tantam ergo virtutem et potestatem inserlatere? Tantam ergo virtutem et potestatem inseruit mentibut arbitramur, non incongrue nobis hujusmodi cecidit disputatio. Tertium genus quaestionis residet hujusmodi: cur peccatores abundent opibus et divitiis, epulentur jugiter, sine moerore, sine luctu; justi autem egeant, et afficiantur aut conjugum amissione, aut liberorum? Quibus satisfacere debuit illa Evangelii parabola, quod dives bysso et purpura induebatur, et epulas copiosas exhibebat quotidie: pauper autem plenus ulcerum de mensa ejus colligebat reliquias. Post obitum vero utriusque, pauper erat in sinu Abrahae requiem habens, dives in suppliciis . Nonne evidens est meritorum aut praemia aut supplicia post mortem manere? 58. Et recte, quia in certamine labor est, post certamen aliis victoria, aliis ignominia. Numquid priusquam cursus conficiatur, palma cuiquam datur, aut de
Abbreviated transcription (Latin):
to suo poĩtus ħ cogitet. uͥ nõ putau̾it
ꝯp̾henditur. Et erit ĩquit dedecus qd
nõ intellex̾it cimorẽ dei. Quid ãt tar
stolidum: quã putare qd̾ deum ꝗcqͣm
p̾tereat. cũ sol qui mĩster lumĩs ẽ. ⁊̃
abdita penetret. ⁊ infundam̃ta domͦ ł¬
Qiuis neget u̾na tẽꝑie tepefi intĩora
t̾rarum: que glacies hyberna ꝯstrĩxe¬
rat. Nonunt ergo arborum occłta u̾i
caloris uł frgoris adeo ut radices ar¬
borũ aut urantur frgore. aut fotu so¬
lis iurescant. Deniq ubi clemẽtia
celi arriẜit. uarios tra effũdit in fructꝰ
omnẽ terra. ⁊ui ea se que clausa sũt
insent. nec uectib fentis aut guiu
ualuarũ obicib. quomiꝰ penetret ĩ ꝑeõr¬
quõ nõ põt intelligibił dei splendor se ĩ
cogitationes hoĩum ⁊ corda que ip̃e crea¬
uit inserẽ: S ca que ip̃e fecit ñ uidet ⁊¬
fecit ut meliora sint que fc̃a sunt ⁊ po¬
tentiora quam ip̃e ẽ qui ea fecit ut p¬
sint qñ uolũt cognitionẽ sui auctoris

Expanded text:
to suo positus haec cogitet, ubi non putaverit, comprehenditur. Et erit, inquit, dedecus, quod non intellexerit timorem Dei . 55. Quid autem tam stolidum, quam putare quod Deum quidquam praetereat; cum sol qui minister luminis est, etiam abdita penetret, et in fundamQuis neget verna temperie tepefieri interiora terrarum, quas glacies hiberna constrinxerit? Norunt ergo arborum occultam vim caloris vel frigoris, adeo ut radices arborum aut urantur frigore, aut fotu solis virescant. Denique ubi clementia coeli arriserit, varios terra se fundit in fructusomnem terram, et in ea quae clausa sunt, se inserit, nec vectibus ferreis aut gravium valvarum obicibei splendor in cogitationes hominum et corda semet quae ipse creavit, inserere: sed ea quae ipse fecit, non videt, et fecit ut meliora sint quae facta sunt, et potentiora, quam ipse est qui ea fecit, ut possint quando volunt, cognitionem sui operatoris
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. sepi p̾one tuam spinis. ⁊ argẽtu
et auru tuum alliga. ⁊ ori tuo fac ostiu
et uectem et u̾bis tius iugum ⁊ stat̾am.
Possõ tua: mens tua ẽ. Aurum tuũ. cor
tuum ẽ.Argẽtum tuũ eloquiũ cuũ est.
Deniq p̾o p̃tiosa: hõ mũdus. Sepi ergo
munito pus sollicitudinib: ne ĩ ea ir¬
ruant et captiua ducant irrõabiles corꝰ
passiones. Ne incũsent motus graues.
ne dipiant uindemiã eius. transeum¬
tes uam. Custodi intiorẽ hoĩe tuum.

Expanded text:
tum est: Sepi possessionem tuam spinis . . . et argentum 5 et aurum tuum alliga, et ori tuo fac ostium et vectem, et verbis tuis jugum et stateram ? Possessio tua mens tua est: aurum tuum cor tuum est: argentum tuum eloquium tuum est: Denique possessio pretiosa homo mundus. Sepi ergo munito spinis, sollicitudinibus; ne in eam irruant, et captivam ducant irrationabiles corporis passiones, ne incursent motus graves, ne diripiant vindemiam ejus, transeuntes viam. Custodi interiorem hominem tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
tioẽ ⁊ ira inẜmone erũpat. Nõ alicuius
passionis indiciũ det inu̾bis suis. Pẽ
ardore libidinis flãmare ⁊̃ ẜmone suo
indicet ⁊ u eẽ dcĩs suis stimulos irac̃¬
die ne ẜmo postremo qui ꝯmendare ir¬
t̾iora debet. uitiu aliqd̾ ẽẽ inmoribus
aꝑiat ⁊ ꝓdat. ¶ Tunc enĩ maxĩe in¬
sidiatur adu̾sanius: qñ uidet nob̾ passi¬
ones aliquas gñan. Tuç fomtes no¬
uet. laq̃os ꝑat. uñ nõ inm̾ito sicut au¬
disti hodie legi. ꝓph̃a dicit. quia ip̃e libe¬
rauit me de laqueo uenantium ⁊auer¬
bo asꝑo. Suachꝰ irritatioĩs u̾bum di

Expanded text:
monem erumpat, non alicujus passionis indicium det in verbis suis, non ardorem libidinis flammare in sermone suo indicet, 6 et inesse dictis suis stimulos iracundiae: ne sermo postremo qui commendare interiora debet, vitium aliquod esse in moribus, aperiat et prodat. 15. Tunc enim maxime insidiatur adversarius, quando videt nobis passiones aliquas generari: tunc fomites movet, laqueos parat. Unde non immerito, sicut audisti hodie legi, Propheta dicit: Quia ipse liberavit me de laqueo venantium et a verbo aspero . Symmachus irritationis verbu
Abbreviated transcription (Latin):
censent. Quid de illis dicanius qui hac
ip̃i asserunt. et omĩa inuirtute eiꝰ ꝯsiste̾.
iũ et maiestatem eĩ ꝑ oĩa elem̃ta penet᷑re.
t̾ras. celum. maria. Et putant ĩ iuriam
eius si m̾te hoĩs. qua nich nob̾. ip̃e pre¬
stantius dedit. penetret et diuine maie¬
qui putantur sobrii irident phi. Na d̾
anstotilis opinice quid loquar q̃ui pu¬
tat deum sius ꝯtent̾ ẽẽ finib ⁊ p̃scripto¬
regͥ mͦ deg̾e ut poctaru loquũtur fable̾
alii celum. alii mare. alii inf̾na coertẽ¬
da imꝑii sorte obuenint. eosq cauere
ne usurpata alienaꝵ ꝑtium sollicitudi
int̾ se bellum excitẽt. Silit̾ gͦ assent ꝙ
t̾rarum curã ñ hẽat. sic̃ maris ł inferm¬

Expanded text:
censent: quid de illis dicamus, qui hac censent: quid de illis dicamus, qui hac ipsi asserunt, et omnia in virtute ejus consistere, vim et majestatem ejus per omnia elementa penetrare, terras, coelum, maria: et putant injuriam ejus, si mentem hominis qua nihil nobis ipse praestantius dedit, penetret, et divinae majequi putantur sobrii, irrident philosophi? Nam de Aristotelis opinione quid loquar, qui putat Deum suis contentum esse finibus, et prregni modo degere, ut poetarum loquuntur fabulae, alii coelum, alii mare, alii inferna coercenda imperio, sorte obvenerint: eosque cavere ne usurpata alienarum partium sollicitudine, inter se bellum excitent. Similiter ergo asserit quod terrarum curam non habeat, sicut maris
Abbreviated transcription (Latin):
epycuri dicunt. ł nescire actus hõĩum. ut
flagitiosi putant.ł si scit onũa iniquu
ec̃ iudicẽ ut bonos egere patiatur. hũnda¬
re imꝓbos. Nec superfluus uelut quida
excũsus fuit. ut opiniõĩ huĩ moĩ. ip̃oꝵ
affectus Rndẽt. quos btõs iudicant. cu
ipi se miẜos putent. Arbitratus eĩ sum
qd̾ ipĩ sibi facilius qua nob̾ crederent.
Quo decũsu ꝓdiue estimo ut refellẽt cet̾a.
et pͥo eorum assertõem qui deu putãt cu¬
ra mũdi nequaqua hr̃e. sicut aristotileᷤ
ait usq adlunam. eiꝰ descendẽ ꝓuidentiã.
Et quis oꝑator negligat oꝑis sui cura:
Quis deserat ⁊d̾stituat qd ip̃e creand̾ py¬
tauit. Si iniuna ẽ regẽ nõ ne ẽ maior ir¬
iuriã fecisse: Cum aliqd nõ fecisse nlła
Iniusticia sit. nõ curare qd̾ fec̾is. sũma ĩ¬
ꝯ̾clementia. Qd̾ si aut deu cͥatorẽ suũ ab¬
negant.aut ferarũ et bestiaꝵ se hr̃i ĩ nũo

Expanded text:
Epicurei dicunt: vel nescire actus hominum, ut Epicurei dicunt: vel nescire actus hominum, ut flagitiosi putant: vel si scit omnia, iniquum esse judicem; ut bonos egere patiatur, abundare improbos. Nec superfluus velut quidam excursus fuit, ut opinioni hujusmodi ipsorum affectus responderet, quos beatos judicant, cum ipsi se miseros putent. Arbitratus enim sum quod ipsi sibi facilius quam nobis crederent. 48. Quo decurso, proclive aestimo, ut refellam caetera. Et primo eorum assertionem, qui Deum putant curam mundi nequaquam habere, sicut Aristoteles asserit usque ad lunam ejus descendere providentiam. Et quis operator negligat operis sui curam? Quis deserat et destituat quod ipse condendum putavit? Si injuria est regere, nonne est major injuria fecisse; cum aliquid non fecisse nulla injustitia sit, non curare quod feceris, summa inclementia? 49. Quod si aut Deum creatorem suum abnegant, aut ferarum et bestiarum se haberi numero
Abbreviated transcription (Latin):
Non ne grauus dĩb fecet sepulcris:
Intueris letitiã eius. ⁊ salubritatc̃ mi¬
raris coͥᷤᷤ. filiorum atq opum hũndanͣ
Introspice ulcera. ⁊uibices aĩe eius: ⁊ cõ¬
dis mestitudiẽs. Nam de opib quid laqͣr
Cum leg̾is quia nõ in hũndantia ẽ uita eꝰ.
cum scias quia et si tibi uideatur diues. S̾
pauꝑ sit. ⁊ tuum iudiciũ: suo repellat: De
mulcitudine quoq filiorũ. ⁊ de ĩdolentia d
loquar cum se ip̃e lugeat a sine herede fu¬
turum uidicet. cũ imitatores sui. successo¬
res suos cẽ nolit. nulla eĩ hrditas pccõris.
Ergo imꝑiꝰ ip̃e sibi pena ẽ. iustus aut ip̃e
sibi grã. Et utrisq aut bonoꝵ aut malo¬
rum opum mͥces. ex se ipõ soluitur.
S reu̾tamur ad ꝓpoĩtum. ne diuisicẽm
factam p̾tisse uideamur. quia occũrimus
oppiniõi eorum. qui uidẽtes scełatos qͦs¬
q diuites. letos. honoratos. potentos. cũ
pleriq iustorũ egeant. atq infi̾mi sint

Expanded text:
Nonne gravius omnibus fetet sepulcris? Intueris laetitiam ejus, et salubritatem miraris corporis filiorum atque opum abundantiam: introspice ulcera et vibices animae ejus, et cordis moestitudinem. Nam de opibus quid loquar, cum legeris: Quia non in abundantia est vita ejus : cum scias quia etsi tibi videatur dives, sibi pauper est, et tuum judicium 14 suo refellat? De multitudine quoque filiorum, et de indolentia quid loquar; cum se ipse lugeat, et sine haerede futurum judicet, cum imitatores sui successores suos esse nolit? Nulla enim haereditas peccatoris. Ergo impius ipse sibi poena est: justus autem ipse sibi gratia; et utrique aut bonorum aut malorum operum merces  revertamur ad propositum, ne divisionem factam praeteriisse videamur, quia occurrimus opinioni eorum qui videntes sceleratos quosque divites, laetos, honoratos, potentes, cum plerique justorum egeant, atque infirmi sint,
Abbreviated transcription (Latin):
ne ego tibi libos dedi. honores ꝯtuli sa¬
lute donaui: Cur me negabas. cur esti¬
mabas qd̾ ad scĩã mã. que gereres nõ
ditore hoc colligere licet. Qui ⁊ apłs ĩtͣ
ꝑib erogaret ꝯmissos hẽbat. ne uidẽtur
aut qi in honor̾ aut qĩ egeñ dñm ꝓdidĩ

Expanded text:
ne ego tibi liberos dedi, honores contuli, sane ego tibi liberos dedi, honores contuli, salutem donavi; cur me negabas? Cur aestimabas quod ad scientiam meam quae gereres non ditore haec colligere licet, qui et apostolusperibus erogaret, commissos habebat, ne videretur aut quasi inhonorus, aut quasi egenus Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ corona. Expecta ut ueniat qd̃ ꝑ fectu
ẽ. qñ nõ ꝑ spẽm ĩ enignate. s facie ad fa¬
ciẽ. forma ipãm redoꝑte uĩtatis possis
cognoscere. Tũc qua cã ille diues fueĩt
qui erat improbus ⁊ raptor alieni.q̃ cã
potens alius qua cã ille hundau̾it libi
ille fultus honorib reuelabit᷑. Fortasse
ut dicatur raptori. Diues eras. qua cã
aliena rapiebas. Egestas te nõ ꝯpulit
in opia nõ corgit. Non ne te ĩo diuite fe¬
cius excusationẽ hrẽ nõ posses. Dicatũ
⁊̃ potenti. Cur nõ affiusti indue orphãis
quoq ĩ uiriam pacientib: Nũquid tu ĩ¬
firmus eras. Nũquid nõ pot̾as subue¬
nire. Id̾o te feci potentẽ. ut nõ inferres
uiolentiã s repelleres. Non tibi scͥptũ ẽ
cripe inuinã accipientẽ. Non ne scriptũ¬
ẽ enpite pauꝑem et egenũ de manu pec¬
catoris lib̾ate. Dicatur q̃ hundãti libis
nõ secutus es p̾cepta mã: famulus m̃s.
quid feci tibi.aut quid ꝯtristaui te: Nõ¬

Expanded text:
veniat quod perfectum est, quando non per speciem in aenigmate, sed facie ad faciem formam ipsam redopertae veritatis possis agnoscere. Tunc qua causa ille dives fuerit, qui erat improbus et raptor alieni, qua causa potens alius, qua causa ille abundaverit liberis, ille fultus honoribus, revelabitur. 63. Fortasse ut dicatur raptori: Dives eras, qua causa aliena rapiebas? Egestas non compulit, inopia non coegit. Nonne ideo te divitem feci, ut excusationem habere non possis? Dicatur etiam potenti: Cur non adfuisti viduae, orphanis quoque injuriam patientibus? Numquid tu infirmus eras? Numquid non poteras subvenire? Ideo te feci potentem, ut non inferres violentiam, sed repelleres. Non tibi scriptum est: Eripe injuriam accipientem ? Non tibi scriptum est: Pauperem, et egenum de manu peccatornon secutus es praecepta mea? Famule meus, quid feci tibi, aut quid contristavi te? Non
Abbreviated transcription (Latin):
bit᷑. Moritur innocẽs ĩptãte siplicita¬
tis sue. ĩ habũdatia ꝓprie uolũtatis. sic̾
adipe repleta aĩa gerens. At u̾o pecca¬
tor qͣuis foris hũndet et delicus afflua.
Iodorib fragret.ĩ amantudĩe aĩe sue
uita exigit. et ultimũ Diẽ claudit. N
dicii remun̾ationẽ. Ille suo affectu bt̃r.
hic miser. Ille suo iudicio absolutu. h
reus.Ille mexitu letus.hic merens. Cͥ
absolui põt qui nec sibi innocens ẽ. Di
eius: Signu eiu̾s nõ inueniet: Uita
et em̃ facmorosi ut somniũ. Aꝑuit ocr¬
los. transiuit requies eius. euanuit
delectatio. Licet ipa que iidetur. q̃ du
niuũt. ĩpiorum requies ĩ inferno sit.
uiuentes enĩ in inferna descendũt. Ui¬

Expanded text:
bitra. Moritur innocens in potestate simplicitatis suae, in abundantia propriae voluntatis, sicut adipe repletam animam gerens . At vero peccator quamvis foris abundet, deliciis diffluat, et odoribus fragret, in amaritudine animae suae vitam exigit, et ultimum diem claudit, nidicii remunerationem. Ille suo affectu beatus, hic miser: ille suo judicio absolutus, hic reus: ille in exitu laetus, hic moerens. Cui absolvi potest, qui nec sibi innocens est? Diejus ? Signum ejus non invenietur. Vita etenim facinorosi, ut somnium. Aperuit oculos, transivit requies ejus, evanuit delectatio: licet ipsa quae videtur, etiam dum vivunt, impiorum requies in inferno sit: viventes enim in inferna descendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
spũ. qm̃i ip̃orum ẽ regnũ celorum.
Nõ dixit. Btĩ diuites. s btĩ pauperes
Inde ĩcipit bt̃itudo iudicio diuino. uͥ
erũpna estimatur humano. Btĩ ꝗ esu¬
riunt. quia ipi saturabũtur. Bt̃i mi

Expanded text:
uoniam ipsorum est regnum coelorum . Non dixit: Beati divites, sed pauperes. Inde incipit beatitudo judicio divino, ubi aerumna aestimatur humana. Beati qui esuriunt, quia ipsi saturabuntur. Beati
Abbreviated transcription (Latin):
Ibat gͦ tamꝗ̃ mutus et huiliatꝰ. ibat ta¬
cens. nec mouebatur. cũ uir appellaret
sanguinis erat ꝯscius ꝓprie mãsuetu¬
dinis. Non gͥ mouebatur c̃ uitus: cui
is qui cito ĩuiria mouet᷑. facit se dig¬
iuuden ꝯtumelia. dũ uult ea indignus
probari. odelior ẽ itaq qui ꝯtẽpuit ĩ¬
uina. qua qui dolet. Qui enĩ ꝯtẽpnit.
qi nõ sentiat. ita despicit. Qui aut do¬

Expanded text:
Ibat ergo tamquam mutus et humiliatus, ibat taIbat ergo tamquam mutus et humiliatus, ibat tacens, nec movebatur, cum vir appellaretur sanguinis, qui erat conscius propriae mansuetudinis. Non ergo movebatur conviciis, cui . 22. Itaque is qui cito injuria movetur, facit se dignum videri contumelia, dum vult ea indignus probari. Melior est itaque qui contemnit injuriam, quam qui dolet; qui enim contemnit, quasi non sentiat, ita despicit: qui autem do
Abbreviated transcription (Latin):
possim ego apire ei os meu. Cur ñ q̃
ego dicam in quib eũ mestificare pos¬
sim: Hic gͦ ut mͥ inuiras faciat. q̃i uir
nõ sim. qͣi uindicare me nõ possim. ħ
ut me criminetur qi ego nõ possi g¬
uiora ĩ eu ꝯponẽ. Qui talia dicit. nõ
ẽ mtis atꝙ huilis. nõ ẽ sine temp¬
tatõe. Temptator eũ ex agitat. ip̃ẽ ei
tales opunones uisent: Plerũꝙ ad
ħ illi dicat. S tu impetra fixum uesti¬
cedentes solent uincẽ: et fugiẽtes. q̃iuio¬
orib seq̃nte uulnare ictib. Quid em¬
opus ẽ moui cu audimus ꝯuitia. C
non imitamur dicentẽ. obmutui ⁊ hy¬
miliatus sum ⁊ silui a bonis. An hoc
dixit tantũmõ nõ etiã fecit cłłꝰ Imo ⁊
fecit. Na cũ ei ꝯuitiaretur semei filius
chisi: tacebat dł. Et q̃uis septus a̾na¬
tis. nõ retorq̃bat ꝯuitium. ñ ultione
q̃rebat. eo usq ut dicenti gͥ sariue filio
qd̾ uindicare in eũ uellet. nõ ꝑmisert

Expanded text:
possim ego ei aperire os meum? Cur non etiam possim ego ei aperire os meum? Cur non etiam ergo dicam, in quibus eum moestificare possim? Hic ergo ut mihi injurias faciat, quasi vir non sim, quasi vindicare me non possim? Hic ut me criminetur, quasi ego non possim graviora in eum componere? 20. Qui talia dicit, non est mitis atque humilis, non est sine tentatione. Tentator eum exagitat, ipse ei tales opiniones inserit. Plerumque adhtus, qui haec illi dicat: sed tu in petra fixum vesticedentes solent vincere, et fugientes gravioribus sequentem vulnerare ictibus. opus est moveri, cum audimus convicia? Cur non imitamur dicentem: Obmutui, et humiliatus sum, et silui a bonis ? An hoc dixit tantummodo, non etiam fecit David? Immo et fecit . Nam cum ei conviciaretur Semei filius Jemini, tacebat David: et quamvis septus armatis, non retorquebat convicium, non ultionem quaerebat, eousque ut dicenti sibi Sarviae filio quod vindicare in eum vellet, non permiserit.
Abbreviated transcription (Latin):
solet dicere. Quid taces: Loq̃re si audes.
s nõ audes. Mutus es. elinguẽ te feci.
Si gͦ taceas: plus rũpitur. uictum sese
putat. ĩ risum p̾t hĩtum. atq inlusun
Si r̾ndeas. suꝑiorẽ se factum arbitrat.
quia parẽ inuenit. Si enĩ taceas. dicet.
Ille ꝯuitiatus ẽ huic. ꝯtẽpsit iste. Si re¬
feras ꝯtumelia dicetur. Ambo ꝯuitiati
sunt. ut̃q ꝯdẽpnatur. nẽo absoluitur.
Ergo illius ẽ studiũ ut iritet. ut sisia
illi loquar. siłia agam. Iusti aũt ẽ. dissi¬
mulare. nich loqui. tene bone fructum
morum suorũ. H̃ ẽ enĩ silẽ abonis. Qa
bñ sibi ꝯscius. fłis nõ deb mou̾i. nec
estimare plus ponderis q̃ alieno ẽẽ con¬
uitio. qua ĩ suo testimoĩo. Ita fit ut q̃
humilitate custodiat. Si aũt nolit hu¬
milior uideri. talia tͣctat ⁊ dicit ip̃e sec̃.
Hic g ut me ꝯtempnat et ĩ ꝯspectu
meo loquatur talia. adũsu me. qiͣ non

Expanded text:
solet dicere: Quid taces? Loquere, si audes. solet dicere: Quid taces? Loquere, si audes. Sed non audes: mutus es, elinguem te feci. Si ergo taceas, plus rumpitur: victum sese putat, irrisum, posthabitum atque illusum. Si respondeas, superiorem se factum arbitratur, quia parem invenit. Si enim taceas, dicetur: Ille conviciatus est, hunc contempsit iste. Si referas contumeliam, dicetur: Ambo conviciati sunt. Uterque condemnatur, nemo absolvitur. Ergo illius est studium, ut irritet, ut similia illi loquar, similia agam: justi est autem dissimulare, nihil loqui, tenere bonae fructum morum suorum. Hoc est enim silere a bonis; quia bene sibi conscius, falsis non debet moveri: nec aestimare plus ponderis in alieno esse convicio, quam in suo testimonio. 19. Ita fit ut etiam humilitatem custodiat. Si autem nolit humilior videri, talia tractat, et dicit ipse secum: Hic ergo ut me contemnat, et in conspectu meo loquatur talia adversum me, quasi non
Abbreviated transcription (Latin):
ẜmonr ẽ. S etiam ip̃e nõ minus nob¬
adu̾sarius. Loquimur ꝑlerũq qd̃ exci¬
piat inimicus. ⁊qͣi nrõ gladio nõ uul¬
neret. Quãto tolerabiliꝰ est alieno gla
na iurgiorum excitet. Si emiẜo u̾bum
iudeorum. laq̃um suũ stringit. Interor̃
m̃ qi escam ꝓponit. iundicet possibilita¬
tem: ut dũ uindicari cupio. ip̃e me ĩse¬
ram laqueo ⁊ nodum mortis adstrin¬
gam mͣ. Siquis gͣ hũc adu̾sarium sẽ¬
tit pñte eẽ. tunc mag̃ custodia adhibe
debet ori suo ne det locũ adusario. Sed
ẽ. qui uideri põt. Quicũq iritat. ꝗc̃q
incitat. quicũꝙ exasꝑat quic̾ꝙ ĩcẽtiua
luxune aut libidinis suggͥit. ¶Qñ g
aliquis nob̾ ꝯuitiatur. lãcescit ad uo¬
lentiam ꝓuocat. ad iurgiu uocat. tũc
silentiu extcamus. tũc muti fi̾ nõ eru¬
bescamus. Peccator ẽ enim qui nos pro¬
uocat. qui iniunã facit. ⁊ nos similes syi
fĩ desiderat. Deniq si taceas. si dissimułs.

Expanded text:
oster: sed etiam ipse non minus adversarius nobis. Loquimur plerumque quod excipiat inimicus, et quasi nostro gladio nos vulneret. Quanto tolerabilius est alieno gladria jurgiorum excitet. Si emisero verbum indecorum, laqueum suum stringit. Interdum mihi quasi escam proponit vindictae possibilitatem; ut dum vindicari cupio, ipse me inseram laqueo, et nodum mortis astringam mihi. Si quis ergo hunc adversarium sentit praesentem esse, tunc magis custodiam adhibere debet ori suo, ne det locum adversario: sed est, qui videri potest, quicumque irritat, quicumque incitat, quicumque exasperat, quicumque incentiva luxuriae aut libidinis suggerit. Quando ergo aliquis nobis conviciatur, lacessit, ad violentiam provocat, ad jurgium vocat: tunc silentium exerceamus, tunc muti fieri non erubescamus. Peccator est enim qui nos provocat, qui injuriam facit, et nos similes sui fieri desiderat. 18. Denique si taceas, si dissimules,
Abbreviated transcription (Latin):
arguor.qi hõ arguor. Porcate g onus
ẜmonũ meoru. Dicturus enĩ sũ ꝙ nõ
probo.s ad uos redarguendes ꝓferam
sermones iniquos. Aut cͥte quia ita ẽ
uenum. Quid aũt. nũquid ab hoĩe aͥgy¬
ar: locc ẽ hõ nõ põt me redargue̾ qr pec¬
caui. et si argui dignus sum. quia ñ ex
eindenti cuĩpa me arguitis. s ex ĩuirus
existimatis m̾ita d̾lictorum. Uidens gͦ
infimus hũndare in iustos successibus
ꝓsꝑis. se aũt acteri. dicit dnõ. Discede
ꝯtra iustitiam disputandi ꝑtes recepis¬
set. postulare uenia dictoru q̃ nõ ꝓbar.
et uen inueniẽdi atq examinãde dispy
tatõis grã. illã sibi ĩpoĩtam ꝑscãm dr̃.
Qd̾ eo usq tullius ꝓbauit. ut ip̃e ĩlibs
quos scripsit de re publica. ĩ ea sentẽtiã
dicendam putau̾it.Quanto ãtiquior
illis iob. qui hoc pͥmus repꝑit. nec elo
tur luc̾na ĩpiorũ. ⁊ futura sit eorũ eu̾sio.

Expanded text:
arguor, quasi homo arguor. Portate ergo onus arguor, quasi homo arguor. Portate ergo onus sermonum meorum . Dicturus enim sum quod non probo: sed ad vos redarguendos proferam sermonis iniquos. Aut certe; quia ita est versus. Quid autem? Numquid ab homine arguor? hoc est, homo me non potest redarguere quia peccavi, etsi argui dignus sum; quia non ex evidenti culpa me arguitis, sed ex injuriis aestimatis merita delictorum. Videns ergo infirmus abundare injustos successibus prosperis, se autem alteri, dicit Domino: Discede contra justitiam disputandi partes recepisset, postulare veniam dictorum quae non probaret, et veri inveniendi atque examinandae tationis gratia, illam sibi impositam personam dicere. Quod eousque Tullius probavit, ut ipse in libris quos scripsit de Republica, in eam sententiam dicendum putaverit. 44. Quanto antiquior illis Job, qui haec primus reperit, nec eloqtur lucerna impiorum, et futura sit eorum eversio :
Abbreviated transcription (Latin):
uocantur ab officio dispensatricis mĩe.
dum putant homĩs actus nõ curaẽ doͦ
Aut nescire eum quid ĩ occultis geramꝰ.
quid teneat nr̃a ꝯscĩa. ant iudiciũ eiꝰ ne¬
quaquã iustũ uideri. qnͣ pcc̃ores diuitus
hũndare uident. gaudere honorib.sam¬
tate libis. Contra aũt iustos ĩ opes d̾gẽ.
in honores sine lib̃is. infi̾mos corͤ luctu
tres illi reges amici iob. ꝓpte̾a eũ pccõrẽ
ꝓnũtiabãt. quia ĩope factum exdiuite
orbatum libis ex fecũdo pente. ꝑ fusum
ulcerib. ĩ horrentẽꝙ iuibicib. exaratum
uulnib acapite usꝙ ad pedes uidebant.
Quib hanc sc̃s iob ꝓponit asẜcionẽ. Si¬
cͦ ꝓpt pcc̃a mea ħ patior: cur ĩ pii uiuũt.
Inuetauerũt aũt indiuitus sem̃e eoru.
secũdu uolũtate. Filii corũ in oculis.
Domus ipõrum hundant. timor aũt nis¬
qua. flagellum aũt adno nõ ẽ in ip̃is.
aũt laquar deinde ndete me: Na et si

Expanded text:
vocantur ab officio dispensatricis misericordiae, vocantur ab officio dispensatricis misericordiae, dum putant hominis actus non curare Dominum, aut nescire eum quid in occultis geramus, quid teneat nostra conscientia: aut judicium ejus nequaquam justum videri, quando peccatores divitiis abundare vident, gaudere honoribus, sanitate, liberis: contra autem, justos inopes degere, inhonoros, sine liberis, infirmos corpore, luctu  quidem tres illi reges amici Job, propterea eum peccatorem pronuntiabant, quia inopem factum ex divite, orbatum liberis ex fecundo parente, perfusum ulceribus, inhorrentemque vibicibus, exaratum vulneribus a capite usque ad pedes videbant . Quibus hanc sanctus Job or, Cur impii vivunt? Inveteraverunt autem, et in divitiis semen eorum secundum voluntatem, filii eorum in oculis, domus ipsorum abundant, timor autem nusquam: Flagellum autem a Domino non est in ipsis . autem loquar, deinde videte me. Nam et si
Abbreviated transcription (Latin):
et malos solẽ suum iubet radios sucs fũ¬
dere. et pluuiã et rores. ⁊ t̾ras uniu̾soru
sine ulla discretioe pinguesce̾. Hoc ẽ gͥ ꝑ
greci quo corrigũt᷑ oĩa que aliquos poty¬
patrem.nichil taz ꝯmendat xana aĩam
denarius census illius ẽ. Ad ħ̾ plus ille
tibi ꝯfert cũ sit debitor salutis. Si nudũ
uestias. te ip̃m indues iusticiã. Si pegri¬
nũ sub tectũ inducas tuũ. si suscipia egẽ¬
tem: ille adquiret tibi scõrum amicitias
et eterna tabnacula. Nõ me dice̾s ista gͣ
tia. Corporalia seminas. ⁊ recipis spũali
Miranis uidiciu dnĩ de scõ iob. mirare
uirtute eius. qui potãt dicẽ. Oculus erã
cecorum. pes claudorum. Ego enĩ infix¬
rũ pat̾. uellenb agnorum ineoꝵ caleftĩ
sunt hum̾i corum. Foris nõ hĩtabat pe¬
grinus. ostiũ aũt meũ oĩ ueniẽti pate¬
bat. Bt̃s plane de cꝰ domo nũquã uacuᷤ
sinu pauꝑ exiuit. Neq enĩ quisquã ma¬
gis beatus quã qui intelligit suꝑ pau

Expanded text:
suos fundere, et pluvia et rore terras universorum sine ulla discretione pinguescere. Hoc est igitur Graeci, quo corriguntur omnia, quae aliquos potuPatrem. Nihil tam commendat Christianam animam denarius, census illius est. 39. Ad haec plus ille tibi confert, cum sit debitor salutis. Si nudum vestias, te ipsum induis justitiam. Si peregrinum sub tectum inducas tuum, si suscipias egentem: ille tibi acquirit sanctorum amicitias et aeterna tabernacula. Non mediocris ispis spiritalia. Miraris judicium Domini de sancto Job? Mirare virtutem ejus, qui poterat dicere: 12 Oculus eram caecorum, pes claudorum. Ego eram infirmorum pater, velleribus agnorum meorum calefacti sunt humeri eorum. Foris non habitabat peregrinus: ostium autem meum omni venienti patebat . Beatus plane, de cujus domo numquam vacuo sinu pauper exivit; neque enim quisquam magis beatus, quam qui i
Abbreviated transcription (Latin):
uitur: Qurd gͥ: Mutos nos eẽ oportet:
Minime. Est enĩ tẽpus tacendi. ⁊ tempꝰ
loquendi. ¶Deinde si ꝓu̾bo otioso redoi¬
mus rõem: uidcamus ne redclamus et
potioso silentio. Est enĩ et negotiosu
silentium ut erat susanne. que plũ eg
tacendo. qͣm si eẽt locuta. Tacendo eĩ ap̾
homĩes. locuta ẽ do. Ne nullũ maius
iudicium sue castitatis. inuenit quam
silentium. Conscĩa loquebatur: uͥ uox non
audiebatur. Nec q̃rebat ꝓse hoĩu uidiciũ.
que hẽbat deum testimoiu. Ab illo gͥ uo¬
lebat absolui: quẽ sciebat nullomõ posse
falli. Ip̃e dñs in euãgelio tacens oꝑabat
salutem om̃iu. Necte gͥ dd̾. nõ silẽtium
sibi indix̃ ꝓpetuum s custodiam. ¶Cu
stodiamus gͦ cor nr̃m. custodiamꝰ os nĩz.
Utrũꝙ enim scriptũ ẽ. Hic ut os custo¬
diamus. Alibi dicitur tͥ. Omĩ custodia ẜ¬
ua cor tuum. Si custodiebat ctł. tu nõ cu¬
stodies: Sic ĩmũda labia hẽbat ysaias

Expanded text:
itur? Mutos nos esse oportet? Minime. Est enim tempus tacendi, et est tempus loquendi . Deinde si pro otioso verbo reddimus rationem, videamus ne reddamus et pro otioso silentio. Est enim et negotiosum silentium; ut erat Susannae, quae plus egit tacendo, quam si esset locuta . Tacendo enim apud homines, locuta est Deo: nec ullum majus indicium suae castitatis invenit, quam silentium. Conscientia loquebatur, ubi vox non audiebatur: nec quaerebat pro se hominum judicium, quae habebat Domini testimonium. Ab illo igitur volebat absolvi, quem sciebat nullo modo posse falli. Ipse Dominus in Evangelio tacens operabatur salutem hominum. Recte ergo David non silentium sibi indixit perpetuum, sed custodiam. 10. Custodiamus ergo cor nostrum, custodiamus os nostrum; utrumque enim scriptum est: hic, ut os custodiamus, alibi tibi dicitur: Omni custodia serva cor tuum . Si custodiebat David, tu non custodies? Si immunda labia habebat Esaias,
Abbreviated transcription (Latin):
mag̾ sunt quã p̃liatores. Hñt lucrũ labo¬
qris. fructum uirtucis nõ hñt. Fouẽt oti¬
um astutia. et ĩprobitate. Agͥgant diui¬
tiarũ a cͥuos. s ex soluẽt serã licet nequitiᷤ
sue penam. horum requies ininfms.tua
uõ incelo. horũ domus ĩsepulcro. tua
i ꝑadiso. Uñ pulcre uigilare eos ĩtumso
dixit iob. Qui soporẽ quietis hr̃e ñ p̾suc.
quẽ ille dormiit qui resurrexit. ¶ Nohi
igit᷑ ut ꝑuulus saꝑe. ut ꝑ uulus loqui.

Expanded text:
magis sunt quam praeliatores. Habent lucrum labomagis sunt quam praeliatores. Habent lucrum laboris, fructum virtutis 18 non habent. Fovent otium, astutia et improbitate aggerant divitiarum acervos: sed exsolvent, seram licet, nequitiae suae poenam. Horum requies in infernis, tua vero in coelo: horum domus in sepulcro, tua in paradiso. Unde pulchre vigilare eos in tumulo Job dixit ; quia soporem quietis habere non possunt, quem ille dormivit, qui resurrexit. 62. Noli igit
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝑsequẽtur. et dicent cẽ malũ adu¬
sum uos ꝓpter iusticia. Gaudete ⁊ exł¬
tate qm̃ merces urã cõpiosa ẽ ĩ celo.
futuram nõ p̃sente. ĩ celo. nõ int̾ra
bi poscis qd alibi debetur. Qd p̃ ꝓpeco
rona cxigis ante qua iũcas: Quid d̾¬
cegere pulue.quid requiescẽ cupis:
Quid epulan gestis.añ quã stadiu
soluatur Ad huc ppłs spectat. adhuc
achlete ĩ scãmate sunt. ⁊ tu iã otiũ petiꝰ
S forte dicas. Cur impii letãtur. cur
iuxuriantur. cir q̃ ip̃i nõ metũ laboat.
Qm̃ qui nõ subscripẜint ad corõãm M
tenẽtur ad laborẽ c̾tamĩs. Qui insta¬
dium nõ descenderĩt. nõ se ꝑfondunt.
oleo. ñ oblimiũt puluere. Quos man
głia. expectat in uirla. Unguẽtati spec¬
tare solent. nõ dec̾tare non solẽ. estꝰ
athlete. Uenite nob̾cum laborate. S ien¬
debunt spectatores. Nos hic interĩ de ub̾
q̾honorib. studia posuert̃ sua. spectatores

Expanded text:
et dicent omne malum adversum vos, propter justitiam. Gaudete et exsultate quoniam merces vestra copiosa est in coelo . Futuram, non praesentem: in coelo, non in terra ibi poscis, quod alibi debetur? quid praepropere coronam exigis, antequam vincas? quid detergere pulverem? quid requiescere cupis? quid epulari gestis, antequam stadium solvatur? Adhuc populus spectat, adhuc athletae in scammate sunt, et tu jam otium petis. 60. Sed forte dicas: Cur impii laetantur? cur luxuriantur? cur etiam ipsi non mecum laborant? Quoniam qui non subscripserint ad coronam, non tenentur ad laborem certaminis: qui in stadium non descenderint, non se perfundunt oleo, non oblinunt pulvere. Quos manet gloria, exspectat injuria. Unguentati spectare solent, non decertare: non solem, aestus, athletae: Venite, nobiscum laborate. Sed respondebunt spectatores: Nos hic interim de vobihonoribus, studia posuerunt sua, spectatores
Abbreviated transcription (Latin):
Quis aũt ẽ qui mũdu cor apccõrum hea
colluuione.aut nõ delinquat ĩ lingua sua:
Et idco qr neminẽ uidebat castũ os ẜuare
posse ab inmũdicia ẜmonis. ip̃e sͥ silentio
legem imposuit ĩ nocencie. ut tacendo cul¬
pam  declinaret quã uis effugẽ poss loq̃r¬
do. Audiamus gͦ cãtõnis magr̃m. Dixi cu¬
stodiam uias ieas. Hoc ẽ m dixi tacito co¬
gitationis p̃ceꝑto indixi mͥ ut custodirẽ
uas meas. ¶Alie sũt uie quas debenꝰ
sequi. alie quas custodire.sequi uias dnii.
custodire nrãs. ne ĩculpã dingant. Pdotes
au̾t custodire. si nõ cito loq̃rs. Lex dicit.
Audi isrł dñm deum tuũ. Nõ dix̃ loquere.
s audi. Ideo eua lapsa ẽ. quia locuta ẽ iuro
qd̃ nõ audierat a dño deo suo. Prima uox
dei dicit tibi. Audi. Si audias. custodis iu¬
as tuas. et si lapsus es cito corngis. In qͦ
cium corrigit iuuenior uã suã. ni ĩ custo¬
diendo u̾ba dni:. Tace gͦ prius et audi. ut
nõ delinquas in lingua tua. Graue ma¬

Expanded text:
Quis autem est qui mundum cor a peccatorum habeat colluvione, aut non delinquat in lingua sua? Et ideo quia neminem videbat sanctum os servare posse ab immunditia sermonis, ipse sibi silentio legem imposuit innocentiae; 4 ut tacendo culpam declinaret, quam vix effugere posset loquendo. 7. Audiamus ergo cautionis magistrum: Dixi, custodiam vias meas, hoc est, dixi mihi, tacito cogitationis praecepto indixi mihi, ut custodirem vias meas. Aliae sunt viae quas debemus sequi, aliae quas custodire: sequi vias Domini, custodire nostras; ne in culpam dirigant. Potes autem custodire, si non cito loquaris. Lex dicit: Audi, Israel, Dominum Deum tuum . Non dixit, loquere, sed audi. Ideo Eva lapsa est, quia locuta est viro, quod non audierat a Domino Deo suo. Prima vox Dei dicit tibi: Audi. Si audias, custodis vias tuas: et si lapsus es, cito corrigis. In quo enim corrigit juvenior viam suam, nisi in custodiendo verba Domini ? Tace ergo prius, et audi, ut non delinquas in lingua tua. 8. Grave ma
Abbreviated transcription (Latin):
ad ult̾abis. ñ facies fu̾cu. nõ falsũ testĩo¬
nium dices. honora patrẽ ⁊ mrẽ. ⁊ dilige
proximũ tuum sic̃ te ip̃m. ħ sũt media
Si uis ꝑfectus cẽ. uade ⁊ uẽde omĩa bõã
tua. ⁊ da paupib. et hẽbis chaurũ incelo.¬

Expanded text:
um, non falsum testimonium dices: honora patrem et matrem: et, Diliges proximum tuum sicut te ipsum . Haec sunt media Si vis perfectus esse, vade, vende omnia bona tua, et da pauperibus, et h
Abbreviated transcription (Latin):
qua tacere. ut possimus loqui. hx
prius me uox ꝯdẽpnet mã. quã ab¬
soluat aliena: Scriptũ ẽ enĩ. Ex u̾biᷤ tiu
ꝯdempnabis. Quid opus ẽ gͥ ut ꝓpes su
tacendo. Et ideo tac̾e̾ nosse qͣm loqui dif¬
ficilius ẽ. Scio loqui plerosq. cum tac̃e
loqui nichil ꝓsit. Sapiens ẽ gͦ. qui nouiˢ
tacere. Deniꝙ sapia dei dixit. Dñs d̾dit
m̃ lingua eruditionis: qñ ꝯporteat me¬
sermonẽ dicere. Mento gͦ sapiens: qui
adnõ accipit quo tp̃re sibi loquedu sit.
et legerat diuine eẽ ꝓcectionis. ut hõ a fla¬

Expanded text:
quam tacere, ut possimus loqui: ne prius me vox condemnet mea, quam absolvat aliena; scriptum est enim: Ex verbis tuis condemnaberis . Quid opus est igitur ut properes tacendo; ideoque tacere nosse quam loqui difficilius est. Scio loqui plerosque, cum tacere loqui nihil prosit. Sapiens est ergo qui novit tacere. Denique Sapientia Dei dixit: Dominus dedit mihi linguam eruditionis, quando oporteat sermonem dicere . Merito ergo sapiens qui a Domino accipit, quo tempore sibi loquendum sit.et legerat divinae esse protectionis, ut homo a
Abbreviated transcription (Latin):
sibilia. siue sedes. siue dnãtiones. siue
principatus.siũ ptãtes. Omĩa ꝑ ip̃m ⁊¬
in ip̃o creata sunt. Unu ẽ gͥ u̾bum qd̃
oꝑatur insingulis. et cum in singulis
oꝑatur. oꝑatur omĩa ⁊ in oĩb. loce uer
bum unicu ap̃ patre. se diffundit in
plunma. Quia de płitudĩe eĩ om̃s ac¬
cepius. Itaꝙ si uideas singula oĩu
que cata sũt in ip̃o. uideb̾ insinguł unũ
pes sumus. Inme u̾bu ẽ huãnu. I ali
u̾bum celeste. u̾bum angłorum ĩ pleis¬
ꝙ. Sunt et qui hñt u̾bum dñatonu.
et ptãtum. U̾bum ẽ iustitie. u̾bum ca¬
ta uͥba unũ sunt. Ne uõ arduũ istd̾ esti¬
mari. cũ legunus.quia oĩa pt sp̃s sap

Expanded text:
 siue principatus siue potestates; omnia per ipsum etin ipso creata sunt. unum est igitur uerbum quod operatur in singulis, et cum in singulis operatur, operatur omnia et in omnibus. hoc uer- bum unicum apud patrem se diffudit in plurima, quia de plenitudine eius omnes accepimus. itaque si uideas singula omnium, quae creata sunt in ipso, uidebis in singulis unum pes sueste, uerbum angelorum in plerisque, sunt qui habent uerbum dominationum et potestatum. uerbum est iustitiae, uerbum calta uerba unum sunt. nec uero arduum est istud aestimari, cum legerimus, quia omnia potest sp
Abbreviated transcription (Latin):
repulsi. Et it̾o. Scdo̾. quia nõ abscondi
a se diuina mandata meruenĩt. Declinat
gͦ aliquis qd̾ optauit. Sequit᷑ u̾sus.¬
Ufer a me oꝓbriũ et ⁊ temptũ: qm̃ te¬
stimoiã tua ex quisiui. Si ꝯtẽptus oꝑ¬
brii loco ducitur. quõ scriptũ ẽ. ꝯtempti¬
bilia huiꝰmũdi elegit deus: S ꝯsidera
do ꝯtempnitur. s dei iudicio ꝯꝓbatur.
Et si publicanus se humiliauit. exaltã
ẽ. qui sine macula uiuit. u̾itate custo¬
dit. nõ appetiuit ꝓximũ suum. ad n¬
chilũ deductus in ꝯspectu eius. mali
chorazam et bethsayda. Cõdẽpnãtur qr nõ
egerunt pnĩa delictoꝵ suorum. Nos ergo
agamus. ut a nob̾ auferat᷑ oꝓbriũ. Quis
autẽ ẽ qui nõ ẽ oꝓbrio dignus: Qui ex¬
quirũt diũ testimoĩa. Multi quidẽ sunt
qui uolunt inferre opbriũ ẜiis tus. s

Expanded text:
repulsi, secundo quia non abscondi repulsi, secundo quia non abscondi a se diuina mandata meruerunt. declinat ergo aliquis quod optauit. Sequitur: aufer a me obprobrium et c o ntemptum, quoniam testimonia tua exquisiui. si contemptus obprobrii loco ducitur, quomodo scriptum est: c o ntemptibilia huius mundi elegit deus? sed considera, do contemnitur, sed dei iudicio conprobatur, et si publicanus se humiliauerit, exaltaest, qui sine macula uiuit, ueritatem custodit, non adpetiuit proximum suum. ad nihilum deductus est in conspectu eius maligChorazain et Bethsaida; condemnantur, quia non egerunt paenitentiam delictorum suorum. nos ergo agamus, ut a nobis auferatur obprobrium. quis autem est qui non est oquisivit Domini testimonia. Multi quidem sunt qui volunt inferre opprobrium servis tuis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mandatis tius. Supra dix̾at. ne abscõ¬
das ame madata tua. Et iõ qĩ reuela¬
ta sibi mandata cognoscens ꝯdẽpnat eo
qui declinau̾int amandatis celestibus
Et bñ dixit qui declinãt. Directum enĩ
mandatum ẽ. ideo ab eo nẽo deflectat.
Mouet ãt qua rõe hic dixit. ne abscõ¬
das a me mãdata tua. Qḋ enĩ abscondr
obscurum fit et occultum. Cũ sͣ dixeĩt
mandatũ dnĩ lucidũ illuminãs oculcs.
Si lucidũ mandatu quõ abscond̃. cu
lucerna nẽo ponat submodio: Nisi for¬
te lucidum ẽ unũ mãdatũ. multa aũt
mandata abscondita sũt. Nã et iudicia
rua ĩquit. sic̃ abyssus młta. Nõ iudiciũ
sic̃ abyssus. s uidicia dicũtur. uide at
ordinẽ. Sup̃ ait. Ne repellas me amã¬
datis tius. In seq̃nti ait. Ne abscondas
a me mandata tua. Hoic ait. maledcĩ ꝗ
declinãt amãdatis cius. Uẽ maledci ꝙ¬
referre grãm debuerũt. pͥo quia ñ sũt

Expanded text:
mandatis tuis. supra dixerat ne absconmandatis tuis. supra dixerat ne abscondas a me mandata tua et ideo quasi reuelata sibi mandata cognoscens condemnat eos, qui declinauerint a mandatis caelestibus. et bene dixit \'qui declinant\'; directum enim mandatum est, ideo ab eo nemo deflectat. Mouet autem, qua ratione hic dixerit: ne abscondas a me mandata tua. quod enim absconditur, obscurum fit et occultum, cum supra dixerit: mandatum domini lucidum, in luminans oculos. si lucidum mandatum, quomodo absconditur, cum lucernam nemo ponat sub modio ? nisi forte lucidum est unum mandatum, multa autem mandata abscondita sunt. nam iudicia tua, inquit, sicut abyssus multa: non \'iudicium sicut abyssus\', sed \'iudicia\' dicordinem. Supra ait: Ne repellas me a mandatis tuis; in sequentibus ait: Ne abscondas a me mandata tua; hic ait: Maledicti qui declinant a mandatis tuis. Vere maledireferre gratiam debuerunt, primo quia non sunt
Abbreviated transcription (Latin):
tus. In flare uolebat et paulum. Quer
pat. ita ut stimulu carnis sue qui se
ħũiliabat. rogaret auferri. S bonus do
qui paulum infirnitatib uellet facẽ
fortiorẽ. adhibuit ei ⁊ angelũ sachane.
ut sius diabolus artib iincẽt᷑. Nõ men¬
tiebatur phiseus. ĩmo etiã uã dicebat. S
omĩs qui se exaltat q̃ si uã dicat. offẽdit.
Deniꝙ ꝓbabilior physcus ingressus ẽ
Qntu crimẽ suꝑbie. ut ei q̃ adult̾ia p̾fe¬
rantur. Deniq dñs qui alus doãt. suꝑb̾
resistit. et tãquã ꝯgredit᷑ huis qui se exal¬
tant. sibiq hoc cͥtamẽ uendicat. Et ꝗ ali
ꝯpatitur arrogantes increpat: quia nich̾
grauius q̃ ut frẽs nr̃os paupes suꝑbo o¬
culo despiciamus. Coformes nob̾. into¬
lerabili repellamus fastidio. Nrã in di¬
gnos grã iudicantos quia sũt ĩ opes. cũ
pauꝑtas facilius sit deo ꝙ̃ th̾aurus ac¬
ceptior. Maledc̃ ĩ quit qui declinãt a

Expanded text:
tus. Inflare utus. Inflare uperat, ita ut stimulum carnis suae, qui se humiliabat, rogaret auferri. Sed bonus Dominus, qui Paulum infirmitatibus vellet facere fortiorem, adhibuit ei angelum satanae; ut suis diabolus artibus vinceretur. Non mentiebatur pharisaeus, immo etiam vera dicebat: sed omnis qui se exaltat, etiamsi vera dicat, offendit . Denique probabilior pharisaeus ingressus est quantum crimen superbiae, ut ei etiam adulteria praeferantur! Denique dominus, qui aliis donat, superbis resistit et tamquam congreditur his, qui se exaltant, sibique hoc certamen uindicat et, qui aliis conpatitur, adrogantes increpat, quia nihil grauius, quam ut fratres nostros pauperes superbo oculo despiciamus, conformes nobis intolerabili repellamus fastidio, nostra indignos gratia iudicantes, quia sunt inopes, cum paupertas facilius sit deo quam thesaurus acceptior. Maledicti, inquit, qui declinant a