comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ribus. ido &iam moritura ẽẽ cre¬
damus Dixerunt quidem
platonici exterrenis corporib
moribundisq membris esseani¬
lere atq gaudere. Unde uirgili¬
us Hinc inquit idẽ ex moribun¬
dis terrenicorporis membrisine¬
tuunt. cupiuntq dolent gau¬
dentq sed conuicimus eos induo¬
decimo huius operis libro habe¬
re animas secundũ ipsos ab omni
&iam corporis labepurgatas
diram cupiditatẽ: quarursus in¬
cipiunt incorpora uellere uerti
Ubiautem potest esse cupiditas.
profecto &iam dolor potest Prus¬
ta tra. quippecupidicas siue ñ ꝑueni¬
endo quorendebat. siue amitten¬
do quo ꝑuenerat uertitur indolo¬
rem: Quapropt̃ sianima quȩ uel
sola uelmaximedol&. hab& tam̃
quandam pro suomodo in morta¬
lita temsuam. Nonideomori poter
illa corpora quiadolebunt. Pos¬
tremo sicorpora faciunt ut animę
doleant: cureis dolorem possunt
mortem uero inferre non possum
nisiquia nonẽ consequens ut mor¬

Expanded text:
ribus, ideo etiam moritura esse creribus, ideo etiam moritura esse credamus? dixerunt quidem Platonici ex terrenis corporibus moribundisque membris esse anilere atque gaudere. unde Vergilius: "hinc" inquit — id est ex moribundis terreni corporis membris — "metuunt cupiuntque, dolent gaudentque." sed conuicimus eos in duodecimo huius operis libro, habere animas. secundum ipsos ab omni etiam corporis labe purgatas diram cupiditatem, qua "rursus incipiunt in corpora uelle reuerti." ubi autem potprofecto etiam dolor potest. Frustrata quippe cupiditas, siue non perueniendo quo tendebat, siue amittendo quo peruenerat, uertitur in dolorem. Quapropter si anima, quae uel sola uel maxime dolet, habet tamen quandam pro suo modo inmortalitatem suam, non ideo mori poterunt illa corpora, quia dolebunt. Postremo si corpora faciunt, ut animae doleant, quur eis dolorem possunt. mortem uero inferre non possunt, nisi quia non est consequens, ut mor
Abbreviated transcription (Latin):
poris &iam quando ci dolendi
causa exiftit a corpore. cum in
eo loco dol& ubileditur corpus
Sicutergo dicimus corpora sen¬
tentia. & corpora uiuentia.
cum a banima sit corporis sen¬
sus & uita: it a corpora dicimus
et dolentia cumdolor corporis
nisi ab anima esse nonpossit
Dol& itaq animacum corpore
in eo loco eius: ubi aliquid contin¬
git ut doleat. Dol& & solaquã¬
uissit incorpore. cumaliquacausa
&iam inuisibili tristisest. ipsacor¬
pore incoldini. Dol& &iam. ponin
corpore constituta. Namutiq
dolebat diues ille apud inferos
quando dicebat. crucior in hac
flamma. Corpus autẽ Necexa¬
niine dol&. Necanmatum sine
anima dol& Siergo adolore
argumentum recce sumer& ur
ad mortẽ utideo mors possit
accidere. qui apotuit &ccidere.
& dolor magis ad animã ꝑtiner&
mori. adquam magis ꝑtin&do¬
lere. Cumuero illa quȩ magis
dolere potest nonpossit mori.
quid momenti affert cur illa
corpora quõ futura sunt in dolo¬

Expanded text:
poris, etiam quando ei dolendi poris, etiam quando ei dolendi causa exsistit a corpore, cum in eo loco dolet, ubi laeditur corpus. sicut ergo dicimus corpora sentientia et corpora uiuentia, cum ab anima sit corporis sensus et uita, ita corpora dicimus et dolentia, cum dolor corpori nisi ab anima esse non possit. dolet itaque anima cum corpore eo in loco eius, ubi aliquid contingit, ut doleat; dolet et sola, quamuis sit in corpore, cum aliqua causa etiam inuisibili tristis est ipsa corpore incolumi. dolet etiam non in corpore constituta; nam utique dolebat dines ille apud inferos, quando dicebat: crucior in hac flamma. corpus autem nec exanime dolet nec animatum sine anima dolet. si ergo a dolore argumentum recte sumeretur ad mortem, ut ideo mors possit accidere, quia potuit accedere et dolor, magis ad animam pertineret mori, ad quam magis pertinet et dolere. cum uero illa quae magis dolere potest non possit mori, quid momenti affert, cur illa corpora, quoniam futura sunt in dolo
Abbreviated transcription (Latin):
talis tunccaro qualis nune est.
sicut talis erit & mors qualis
nuncẽ: Non enimnulla sed sẽ¬
piterna mors erit quandonec
uiuere anima poterit dm̃ non
habendo. Necdolorib corporis
carere moriendo. Primamors
animamnolentem pellit acor¬
pore: secundamors animam
nolentem ten& incorpore.
Abutiaq morte communiter
id hab&ur. ut quod non uult¬
anima desuocorpore patiat᷑
Attendunt autem isti contia¬
dictores nullamc̃e nunccar¬
nem quaedolorempati possit
mortemq non possit. & nonat¬
dendunt eẽ tamen aliquid. ta¬
le quod corpore mauissit Ipse
quippe animus cuius presen¬
tia corpus uiuit & regitur
& dolorem pati potest & mo¬
rinon potest Ecce inuenta
ies est: quaccum sensum dolo¬
ris habeat in mortalis ẽ. Hoc
igitur. tunc &iam incorporib
dam natorum. quod tunccẽ
scimus in animis omnium. Si
autem consideremus diligenti¬
us. dolor quidicitur corpaꝰ ris.
magis ad animam pertin&
Anim a cest enimdolere noncor¬

Expanded text:
tunc talis caro, qualis nunc non est, tunc talis caro, qualis nunc non est, sicut talis erit et mors qualis nunc non est. Non enim nulla, sed sempiterna mors erit, quando nec uiuere anima poterit Deum non habendo nec doloribus corporis carere moriendo. Prima mors animam nolentem pellit e corpore, secunda mors animam nolentem tenet in corpore; ab utraque morte communiter id habanima de suo corpore patiatur. Attendunt autem isti contradictores nullam esse nunc carnem, quae dolorem pati possit mortemque non possit, et non attendunt esse tamen aliquid tale, quod corpore maius sit. ipse quippe animus, cuius praesentia corpus uiuit et regitur, et dolorem pati potest et mori non potest. ecce inuenta res, quae, cum sensum doloris habeat, immortalis est. hoc igitur erit tunc etiam in corporibus damnatorum, quod nunc esse scimus in animis omnium. si autem consideremus diligentius, dolor, qui dicitur corporis, magis ad animam pertinet. animae est enim dolere, non cor
Abbreviated transcription (Latin):
nequaquam esse põsse arbitren¬
tur Nam cuius rationis est. do¬
lorem facere mortis argumentũ
cumuitae potius sit indiciũ. Et¬
si enim quaerimus utrum sẽꝑ
possit uiuere. certum tam̃ est
uiuere omnequoddol&. dolo¬
remq omnem nisi inre uiuente
esse nonposse. Necesse c̃ergo ut
uiuat dolens. Ñ est necesse ut occi¬
dat dolor. quia nec corpora ista
mortalia. &utiq moritura om¬
nis dolor occidit. Et ut dolor
aliquis possit occidere illa causa ẽ.
quõ sicest anima conexa hiric
corpora. ut summis dolorib ce¬
dat atq discedat. Quõ & ipsa
compago inembrorum atq: uita¬
lium sicͦ infirmaest: ut cã uimquȩ
magnum uel summum dolorem
facit. Nonualeat suftinere Iunc
autem tali corpori anima & co
conectitur modo: ut illud uin¬
culum. sicut nulla temporis lon¬
gitudine soluitur. itanullo dolo¬
re rumpatur. Proinde &iam¬
sicaro nunctalis nulla est quae
sensum doloris perp&i possit mor¬
tem qua e non possit. erititam̃

Expanded text:
nequaquam esse posse arbitrennequaquam esse posse arbitrentur. Nam cuius rationis est dolorem facere mortis argumentum, cum uitae potius sit indicium? Etsi enim quaerimus, utrum semper possit uiuere: certum tamen est uiuere omne quod dolet doloremque omnem nisi in re uiuente esse non posse. Necesse est ergo ut uiuat dolens, non est necesse ut occidat dolor, quia nec corpora ista mortalia et utique moritura omnis dolor occidit, et ut dolor aliquis possit occidere. illa causa est, quoniam sic est anima conexa huic corpori, ut summis doloribus cedat adque discedat; quoniam et ipsa conpago membrorum adque uitalium sic infirma est, ut eam uim, quae magnum uel summum dolorem facit, non ualeat sustinere. Tunc autem tali corpori anima et eo conectetur modo, ut illud uinculum, sicut nulla temporis longitudine soluetur, ita nullo dolore rumpatur. Proinde etiamsi caro nunc talis nulla est, quae sensum doloris perpeti possit mortemque non possit: erit tamen
Abbreviated transcription (Latin):
re resipsas. siue ꝑ testes idoneos
edocere non satis eẽ hocadex¬
emplum rei dequaquestio ẽ
eadem infidelitate contende
Quia hȩc animalia Nec semꝑ
uiuunt. & in illis feruoribus
sinedoloribus uiuunt. Suae
quippe naturae conuenientib
ueg& antur illis Noncruciant᷑
elementis: quasi non incredibi¬
lius sit ueg&ari quamcruciari
talib reb mirabileẽ enimdo¬
tem hoc creditur. curp̃ & illudo
Dquoddo lere possit. Nec po¬
sit mori. Et hoc undescimus.
Nam de corporib quiscertus est
dȩmonum. utrum in eis doleant
quando se affligi magnis crucia¬
tibus confitentur. Quod sires¬
pond&ur terrenum corpus soli¬
dum scilic& atq conspicuum nul¬
lum esse. atq ut uno potius nomi¬
no idex plicem nullamesse carnẽ
quaedolere possit moriq non
possit. Quid aliud dicitur.
uisi quod sensu corporis homi¬
nes & experientia collegerunt
Nullamnamq carnem nisimor¬
ialem sciunt: & haccẽ eorum
iotaratio : ut quod expertiñs.

Expanded text:
re res ipsas siue per testes idoneos re res ipsas siue per testes idoneos edocere, non satis esse hoc ad exemplum rei, de qua quaestio est, eadem infidelitate contendent, quia haec animalia nec semper uiuunt et in illis femoribus sine doloribus uiuunt: suae quippe naturae conuenientibus uegetantur illis, non cruciantur elementis; quasi non incredibilius sit uegetari quam cruciari talibus rebus. Mirabile est enim dotem hoc creditur, quur non et illud? quod dolere possit, nec possit mori, et hoc unde scimus? Nam de corporibus quis certus estemonum, utrum in eis doleant, quando se adfligi magnis cruciatibus confitentur? Quod si respondetur terrenum corpus solidum scilicet adque conspicuum nullum esse, adque ut uno potius nomine id explicem, nullam esse carnem, quae dolere possit morique non possit: quid aliud dicitur, nisi quod sensu corporis homines et experientia collegerunt? Nullam namque carnem nisi mortalem sciunt; et haec est eorum tota ratio, ut, quod experti non sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
deregno cius omniascanꝰ dala
& mittent in caminumignis
ardentẽ Illicerit fl&us &stri¬
dor dentium: Tunciustifulge¬
bunt sicut sol in regno patris
sui. Etillud. Sicĩbunt isti
insupplicium aceriium. iusti
autem inuitam a&ernam
Et inproph&is Quodctõme¬
morare longumẽ Nunc ille
Nunciste ordo siquis inspici¬
at inuenitur. Sed ego istumqua
causa elegerim dixiꝰ
conuincantur increduli pos¬
ichu mana corpora aniata
atq uiuentia. Nonsolumnũquã
morte dissolui. sedina&nar
quoq ignium durare torm̃tis.
Noluntꝰ enim hoc adomnipo¬
tentis pos referre potentiam.
sed aliquo exemplo ꝑsuaderi.
sibi flagitant. Quib si respon¬
debimus cẽ animalia ꝓfecto
corruptibilia quia mortalia
quae tamen in mediis ignibus
uiuant: Nonnullum &iã gen̾
uermium in aquarum calida¬
rum scatur rigine repperiri.
quarum feruorem nemo in pu¬
ne contrectat. Illos autem ñ so¬
lum sinculla suilȩ̃sione ibi eẽ.
luerimus siue oculis de monstra¬

Expanded text:
de regno eius omnia scandala de regno eius omnia scandala et mittent in caminum ignis ardentem; illic erit fletus et stridor dentium; tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno Patris sui, et illud: Sic ibunt isti in supplicium aeternum, iusti autem in uitam \' aeternam; et in prophetis, quod commemorare longum est, nunc ille, nunc iste ordo, si quis inspiciat, inuenitur. Sed ego istum qua causa elegerim, dixi.conuincantur increduli, posse humana corpora animata adque uiuentia non solum numquam morte dissolui, sed in aeternorum quoque ignium durare tormentis? Nolunt enim hoc ad Omnipotentis nos referre potentiam, sed aliquo exemplo persuaderi sibi flagitant. Quibus si respondebimus esse animalia profecto corruptibilia, quia mortalia. quae tamen in mediis ignibus uiuant; nonnullum etiam genus uermium in aquarum calidarum scaturrigine reperiri, quarum feruorem nemo inpune contrectat; illos autem non solum sine ulla sui laesione ibi esse, luerimus sine oculis demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
UIUORŨ ATQUOR¬
TUORUADDEBITOS
FINIS AMBAE
peruenerint ciuitates. quarum est
unadĩ altera diaboli. cuius mo¬
di supplicium sit futurum diabo¬
li. & omnium ad cum ꝑtinentiũ.
in hoc libro nobis quantum
ope diuina ualebimus diligen¬
tius disputandumẽ Ideo autẽ
hunctenere ordinẽ malui. ut
postea disseram defelicitate
scõrum. quõ utrumq cũ corpo¬
rib erit Et incredidibilius ui¬
d&ureẽ. in a&̃nis corpora dura¬
re cruciatib. quamsine dolore
ullo in a&na beatitud in ꝑ mane¬
re Ac ꝑhoccum illam poenam
Nondebere eẽ incredibilem de¬
monstrauero adiuuabit me
plurimum. ut multo facilius
omnicarens molestia in mor¬
talitas corporum inscĩs futura
credatur: Necadiuinis ordo
isteabhorr& eloquiis ubi ali¬
quando quidem bonorumbea¬
titudo. prius ponitur. utest
illud. Quibona fecer̃ in resur¬
rectionẽ uite quiautẽ mala
egerunt: in resurrectionẽ iudi¬
cii Sedaliquando & poste¬
rius. ut est Mitt& filius homi¬
nis angelossuos. & colligent

Expanded text:
uiuorum adque mortuorum, ad debitos fines ambae peruenerint ciuitates, quarum est una Dei, altera diaboli, cuius modi supplicium sit futurum diaboli et omnium ad eum pertinentium. in hoc libro nobis, quantum ope diuina ualebimus, diligentius disputandum est. Ideo autem hunc tenere ordinem malui, ut postea disseram de felicitate sanctorum, quoniam utrumque cum corporibus erit et incredibilius uidetur esse in aeternis corpora durare cruciatibus quam sine dolore ullo in aeterna beatitudine permanere; ac per hoc cum illam poenam non debere esse incredibilem demonstrauero, adiuuabit me pluri- u mum, ut multo facilius omni carens molestia inmortalitas corporum in sanctis futura credatur. Nec a diuinis ordo iste abhorret eloquiis, ubi aliquando quidem bonorum beatitudo prius ponitur, ut est illud: Qui bona fecerunt, in resurrectionem uitae; qui autem mala egerunt, in resurrectionem iudicii; sed aliquando et posterius, ut est: Mittet filius hominis angelos suos, et colligent
Abbreviated transcription (Latin):
enim uehementius cõm̃dan¬
dum &iã dñs iħs cũ mẽbra
quac hominẽ scandalizãt ꝓhis
hominib poner&. quosut sua
membia dextra quis diligit ca¬
quae prȩciper& amputari. Bonũ
ctibi inquit. debilem introire
nuitam. quam duas manus ha¬
bentẽ ire ingehennam anignem
mextinguibilẽ. ubi uermis eorũ
nmoritur & ignis Non extingu&

Expanded text:
m uehementius commendandum etiam Dominus Iesus, cum membra quae hominem scandalizant pro his hominibus poneret, quos ut sua membra dextra quis diligit, eaque praeciperet amputari: Bonum est tibi, inquit, debilem introire in uitam quam duas manus habentem ire in gehennam, in ignem inexstinguibilem, ubi uermis eorum non morietur et ignis non
Abbreviated transcription (Latin):
his in a&̾nã dam nationẽ nemi¬
nem ille seducit: Sicũt enimcosn¬
uit dñs ut ds̃ quemnihillat&. &iã
futurorum: ponut homo qui homi¬
nemad pręsens uid& sitam̃ uid&
cuius cor nonuid&. qualis autẽpo¬
& inclusus inhabrsso utiam
non seducat gentes. exquib con¬
stat ccła: quas antea seductas te¬
nebat. antoquam e& eccła. Neq
enim dictũ ẽ ut non seducer& aliq
sedut non seducer& inquitiam ge¬
tes. in quib eccłam procul dubio
uoluit intellegi: donec finiant᷑ in¬
quit milleanni. Idest aut quodre¬
man& desexto die qui constatex
mille annis: automnes in quib de¬
inceps hoc seculum ꝑ agendũe Neo
sic accipiendũẽ. quodait: Uonse
ducer& gentes donec finiantur mil¬
le anni: quasi posteasit seduccuru
eas dumtax at gentes ex quib p̃de¬
tinata constat eccła Aquib sedi¬
cendis illo ẽ. uinculo claustroq ꝓh¬
bitus Sedaut illa locutioñ dictũe

Expanded text:
his in aeternam damnationem nemihis in aeternam damnationem neminem ille seducit. sic enim eos nouit dominus ut deus, quem nihil latet etiam futurorum, non ut homo, qui hominem ad praesens uidet — si tamen uidet cuius cor non uidet — qualis autem postet inclusus in abysso, ut iam non seducat gentes, ex quibus constat ecclesia, quas ante seductas tenebat, antequam essent ecclesia. neque enim dictum est: "ut non seduceret aliquem" sed: ut non seduceret, inquit, iam gentes; in quibus ecclesiam procul dubio uoluit intellegi. donec finiantur, inquit, mille anni, id est aut quod remanet de sexto die, qui constat ex mille annis, aut omnes anni, quibus deinceps hoc saeculum peragendum est. nec sic accipiendum est quod ait: Ut non Reduceret gentes, donec finiantur mille anni, quasi postea sit seducturus eas dumtaxat gentes, ex quibus praedestinata constat ecclesia, a quibus seducendis illo est uinculo claustroque prohibitus. Sed aut illa locutione dictum est,
Abbreviated transcription (Latin):
mille̾ anni Clausit suꝑ eũ dictũ ẽ.
tum trans gredi signauit autẽqđ¬
addidit: Significasse mihiuid&
quod occultum eẽ uoluit quiꝑtine¬
ant ad partem diaboli & qui non ꝑ¬
tineant:. Hoc quippe inseculo isto
prorsus lat&. quia & quiuid&ur¬
stare utrumsit casurus : Et quiui¬
d&ur iacere. utrum sit surrecturus
incertũ ẽ: ab eis autẽ gentib sed ucen¬
dis huius int̃dicti uinculo. & claus¬
trodiabolus prohib&ur atq cohi¬
b&ur: quas ꝑtinentes ad xp̃m sedu¬
cebat antea. uel tenebat. Has
enim dselegit ante mundi consti¬
tutionẽ. eruerede potestate tens¬
brarum. & transferre in regnum
filii caritatis suae sicut apts dicu
Xam seducere illum gentes &iam
nunc & secumtrahere in a&nam
poenã. sed non p̃destinatas in a&¬
nam uitam: Quis fidelis ignorat.
Nec moueat quod sȩpediabolus se¬
ducit &iam illos qui regenerati
iam in xp̃o. uias in grediunturdi
Nouit enimdñs quisunt euis ex

Expanded text:
mille anni. clausit super eum dictum est mille anni. clausit super eum dictum est tum transgredi. signauit autem quod ait, significasse mihi uidetur, quia occultum esse uoluit qui pertineant ad partem diaboli et qui non pertineant. hoc quippe in saeculo isto prorsus latet, quia et qui uidstare utrum sit casurus, et qui uidetur iacere utrum sit resurrecturus incertum est. ab eis autem gentibus seducendis huius interdicti uinculo et claustro diabolus prohibetur atque cohibetur, quas pertinentes ad Christucebat antea uel tenebat. has enim deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potestate tenebrarum et transferre in regnum filii caritatis suae, sicut apostolus dicit. nam seducere illum gentes etiam nunc et secum trahere in aeternam poenam, sed non praedestinatas in aeternam uitam quis fidelis ignorat? nec moueat quod saepe diabolus seducit etiam illos qui regenerati iam in Christo uias ingrediuntur dei. nouit enim dominus qui sunt eius; ex
Abbreviated transcription (Latin):
aliquando ponuntur. qualeilludẽ
quod dns omniasua dimittenti. & cũ
sequenti promisit dicens Accipi&
in hoc sęculo centuplum quodex¬
ponens quodã modo apłs ait
Quasini hil habentes. & omnia pos¬
sidentes Quia & ante iam dictũ
erat fidelis hominis tocus munđ
diuitiarũ ẽ: Quanto magis mille
pumuersitate ponuntur. ubiese
soliditas ipsius denarii. qđ inpsal
testam̃tisui uerbi quod mandauit
inmille generationes: id est in om̃s
Et misit̾ illum inquit inhabrssũ
Utiq diabolum misit in habrssum
quonomm̃ significataẽ multitu¬
do innumerabilis impiorũ : quorũ
iumalignitate aduersus eccłam dĩ
multum᷑ ꝓfunda sunt corda. Non
quiaibi diabolus antenonerat. sed
ideo illuc dicitur missus. quia ex¬
clusus acredentib pluscoepit im¬
pios possidere. Plus namq possi¬
d&ur adiabolo qui non solum est
alienatus adõ. uerũ &iã gratisodit
suꝑeum ut non seducer&
iamgentes donec finiantur

Expanded text:
aliquando ponuntur — quale illud est, aliquando ponuntur — quale illud est, quod dominus omnia sua dimittenti et eum sequenti promittit dicens: accipiet in hoc saeculo centuplum; quod exponens quodam modo apostolus ait: quasi nihil habentes et omnia possidentes, quia et ante iam dictum erat: fidelis hominis totus mundus diuitiarum est - quanto magis mille pro uniuersitate ponuntur, ubi est soliditas ipsius denariae quadraturatestamenti sui uerbi, quod mandauit in mille generationes, id est in omnes. Et misit illum, inquit, in abyssum. utique diabolum misit in abyssum, quo nomine significata est multitudo innumerabilis impiorum, quorum in malignitate aduersus ecclesiam dei multum profunda sunt corda, non quia ibi diabolus ante non erat, sed ideo illuc dicitur missus, quia exclusus a credentibus plus coepit impios possidere. plus namque possidetur a diabolo qui non solum est alienatus a ideo uerum etiam gratis oditsuper eum, ut non seduceret iam gentes, donec finiantur
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem ab eis seducendis ac possi¬
dendis. quifuerant liberandi cohi
buit atq frenauit: Milleautem
anni duob modis possunt. quan¬
tũ mihi occurrit intellegi ANutqr
multimis annis mille istaresagit᷑.
idest sexto annorũ miliario taquã
sextodie cuius nunc spatid poste¬
riora uoluuntur: Secuturo de in¬
de sabbato quod non hab& uespe¬
rã. requie scilic& scõrũ quae non ha¬
b& finẽ: ut huius mili ari tãquã
dici pouissimam partẽ quaere ma¬
nebat usq ad terminum saeculi
Mille annos appellauerit. colo¬
quendi modo. quopars significa¬
tur a toto: Autcerte mille annos fstꝰ
pannis omnib huius seculi posuit.
ut ꝑ fecto numero notar&. ipsa
temporis plenitudo. Millenarius
quippe numerus denarii numeri
quadratũ solidum reddit. Dec em
quippedecies ducta. fiunt centum.
quaciamfigura quad rata. sed pla¬
naẽ. Ut autẽ in altitudinẽ surgat.¬
& solida fiat. rursuscentum decies
multiplicantur. Et mille sunt Por¬
rosicentum ipsa prouniuersitate

Expanded text:
potestatem ab eis seducendis ac possidendis, qui fuerant lbuit atque frenauit. mille autem anni duobus modis possunt, quantum mihi occurrit, intellegi: aut quia in ultimis annis mille ista res agitur, id est sexto annorum miliario tamquam sexto die, cuius nunc spatia posteriora uoluuntur, secuturo deinde sabbato, quod non habet uesperam, requie scilicet sanctorum, quae non habet finem, ut huius miliarii tamquam diei nouissimam partem, quae remanebat usque ad terminum saeculi, mille annos appellauerit eo loquendi modo, quo pars significatur a toto; aut certe mille annos pro annis omnibus huius saeculi posuit, ut perfecto numero notaretur ipsa temporis plenitudo. millenarius quippe numerus denarii numeri quadratum solidum reddit. decem quippe decies ducta fiunt centum, quae iam figura quadrata, sed plana est. ut autem in altitudine surgat et solida fiat, rursus centum decies multiplicantur et mille sunt. porro si centum ipsa pro uniuersitate
Abbreviated transcription (Latin):
rieligat: siei proponatus aut mors
perp&ienda autrursus infantia
Quaequidem quod nonari su
sca fl&uorditur hanclucem.
Quid malorũ ingressasit nesci¬
ens ꝓph&at quodã modo So¬
lum quando natus ẽ ferunt
risise zoro astrem. Neccaboni
aliquid monstrosus risus ille
portendit. Naminagicarum
artium fuisse ꝑhib&us inuen¬
tor. Quacquidemilli necad p̃¬
sentis uitę. uanam felicitatẽ. con¬
tra suos mimicos prodessepotue¬
runt. Anno quippe rege assy¬
riorum cumc& ipsebaetrianoꝵ.
bello superatusẽ Prorsus qđ
scriptumẽ. graueiigum super
filios adam adie exitus deuen¬
tre matriscorũ. u̾sq indiem se¬
pulture in matrẽ omnium usq
ad eo impleri necesseẽ. ut ipsi
paruuili ꝑ lauacrũ regeneratio¬
nis. ab originalis peccati quoso¬
lotenebantur uinculo iamsoluti
mala multa patientes. Non nul¬
li & incursus sp̃uũ malignorum
aliquando patiantur: Quaequi¬
dempassio. absit ut cis obsit. si
hancuitam in illa a&ate & iam

Expanded text:
ri eligat, si ei proponatur aut mors ri eligat, si ei proponatur aut mors perpetienda aut rursus infantia? Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur hanc lucem, quid malorum ingressa sit nesciens prophetat quodam modo. Solum, quando natus est. ferunt risisse Zoroastrem, nec ei boni aliqportendit. Nam magicarum artium fuisse perhibetur inventor: quae quidem illi nec ad praesentis vitae vanam felicitatem contra suos inimicos prodesse potuerunt. A Nino quippe rege Assyriorum, cum esset ipse Bactrianorum, bello superatus est. Prorsus quod scriptum est, Grave jugum super filios Adam, a die exitus de ventre matris eorum, usque in diem sepulturae in matrem omnium , usque adeo impleri necesse est, ut ipsi parvuli per lavacrum regenerationis ab originalis peccati, quo solo tenebantur, vinculo jam soluti, mala multa patientes, nonnulli et incursus spirituum malignorum aliquando patiantur. Quae quidem passio absit ut eis obsit, si hanc vitam in illa aetate, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
sustinent temporales. Nãquib¬
dam qđ in isto Nonremittitus
remittitus infuturo seculo. idẽ
ne futuri sacculi a& no suppli¬
cio iudiciopuniãtur iam supͣ
diximus Rarissimis autem¬
quinullas inhacuita. sedtan¬
tum postea penas liuint Fuis¬
se tamen aliquos quiusq ad
decrepitã senectutẽ ne leuissi¬
mam quidem febriculã sense¬
rint. qui&ãq duxerint uitã
& ipsi nouimus & audiuimus
uã quã uita ipsa morta¬
lium tota poenasit. quia
tota temptatioẽ. Sicut
sacrae litterae ꝑsonant ubiscrip¬
tumẽ. Numquid non tempta¬
tioẽ uitahumana suꝑ terrã.
Non enim parua poenaẽ. ipsa
insipientia uel imperitia. Quae
usq fugienda merito iudicatus.
ut ꝑ poẽnas dolorib plenas pue¬
ri cogantur quaeq artificia
uellitteras discere ipsumq disce¬
re ad quod poenis adiguntus
tem poraleẽ eis. ut nonnum quã
ipsas pocnas ꝑ quas conpellunt᷑
discere. mali inferre quã discere.
Quis autẽ non exhorreat. & mo¬

Expanded text:
sustinent temporales. nam quibusustinent temporales. nam quibusdam quod in isto non remittitur remitti in futuro saeculo, id est ne futuri saeculi aeterno supplicio puniantur, iam supra diximus. Rarissimi qui nullas in hac uita, sed tantum post eam poenas luunt. Fuisse tamen aliquos, qui usque ad decrepitam senectutem ne leuissimam quidem febriculam senserint quietamque duxerint uitam, et ipsi nouimus et audiuimus; quamquam uita ipsa mortalium tota poena sit, quia tota tentatio est, sicut sacrae litterae personant, ubi scriptum est: Numquid non tentatio est uita humana super terram? Non enim parua poena est ipsa insipientia uel inperitia, quae usque adeo fugienda merito iudicatur, ut per poenas doloribus plenas pueri cogantur quaeque artificia uel litteras discere; ipsumque discere, ad quod poenis adiguntur, tam poenale est eis, ut nonnumquam ipsas poenas, per quas conpelluntur discere, malint ferre quam discere. Quis autem non exhorreat et mo
Abbreviated transcription (Latin):
nas purgatorias confitemur.
Nonquibus affliguntus quorũ
uita uel noninde fit melior uel
potius indefit peior: sedilli sunt
purgatoriae. quieis coherciti
corriguntur. E& erȩom̃s pene.
siue temporariae siue sempit̃ne.
sicut unusquisq diuina ꝓuiden¬
tia tractandus est inferuntur
uel propeccatis: siue pr&eritis.
siue inquib ad huc uiuit illequi
plectitur uel proex ercendis decla¬
randisq uirtutib ꝑ homines et
angelos scubonos seumalos
Nam& siquisq mali aliquid
alterius improbitate uelerro¬
re patiatur. peccatqui dẽ homo
quiuel ignorantia uel iniusti¬
tia cuiquãmali aliquid facit.
sed non peccat ds quiiusto quã¬
uis occulto iudicio fieri sinit
Sed temporarias poenas. aliuin
hacuita tantũ. alii post mortẽ.
alui& nunc & tunc. Uerum tam̃
ante iudicium illud seueris simũ
nouissimumq patiuntur. Non
autẽ omnes ueniunt insempiter¬
nas poenas. quaepost illud
iudiciũs future quipost mortẽ

Expanded text:
nas purgatorias confitemur, nas purgatorias confitemur, non quibus affliguntur quorum uita uel non inde fit melior uel potius inde fit prior; sed illis sunt purgatoriae qui eis coherciti corriguntur. ceterae omnes poenae siue temporariae siue sempiternae, sicut unusquisque diuina prouidontia tractandus est, inferuntur uel pro peccatis siue praeteritis siue in quibus adhuc uiuit ille qui plectitur, uel pro exercendis declarandisque uirtutibus per homines et angelos seu bonos seu malos. nam etsi quisque mali aliquid alterius improbitate uel errore patiatur, peccat quidem homo, qui uel ignorantia uel iniustitia cuiquam mali aliquid facit, sed non peccat deus, qui iusto, quamuis occulto iudicio sinit fieri. sed temporarias poenas alii in hac uita tantum, alii post mortem, alii et nunc \'et tunc, uerum tamen ante iudicium illud seuerissimum nouissimumque patiuntur. non autem omnes ueniunt in sempiternas poenas, quae post illud iudicium sunt futurae, qui post mortem
Abbreviated transcription (Latin):
e tenebris & carcerecacco secutus
adiunxit atq ait. Quin & fuprae¬
mo cũ lumine uita reliquit: id est
cumdienouissimo reliquit easista
uita: Nontamen inquit omnema¬
lum miseris. Nec funditus omnes
aorporeae excedunt pestes. peni¬
tusq necesseẽ multadiu c̃cr&a
modis inoles cere Miri sergo
&ercentur poenis. u& erum que
malorum supplicia expendunt.
aliac penduntur m̃anes suspen¬
se aduentos aliis sub gurgite uas¬
comfectũ eluitur scelus autexu¬
riturigni. Quihoc opinantur.
nullas poenas nisi purgatorias
uolunt ẽẽ post mortẽ: ut quõter¬
ris superiora sunt. elem̃ta. aqua.
aer & ignis: Ex aliquo istorum
mund&ur ꝑ expiatorias poenas.
quoda t̃rena contagione c̃trac¬
tuẽ. Aer quippe accipitur in co
quodait: Suspense aduentos Aqua
meo quodait. subgurgiteuasto
ignis autẽ suo nomine expressus
est cum dixit aut exuritur igni
Nos uero &iam in hac quidem
mortaliuita eẽ quasdam poe¬

Expanded text:
sae tenebris et carcere caeco, secutus sae tenebris et carcere caeco, secutus adiunxit atque ait: quin et supremo cum lumine uita reliquit — id est cum die nouissimo reliquit eas ista uita — non tamen — inquit — omne malum miseris nec funditus omnes corporeae excedunt pestes, penitusque necesse est multa diu concreta modis inolescere miris. ergo exercentur poenis ueterumque malorum supplicia expendunt; aliae panduntur inanes suspensae ad uentos, aliis sub gurgite uasto infectum eluitur scelus aut exuritur igni. qui hoc opinantur, nullas poenas non, sed purgatorias uolunt esse post mortem, ut, quoniam terris superiora sunt elementa aqua, aer, ignis, ex aliquo istorum mundetur per expiatorias poenas quod terrena contagione contractum est. aer quippe accipitur in eo quod ait: suspensae ad uentos", aqua in eo quod ait: "sub gurgite uasto"; ignis autem suo nomine expressus est, cum dixit: "aut exuritur igni. nos uero etiam in hac quidem mortalitate esse quasdam poe
Abbreviated transcription (Latin):
Neq enim utrumq demonstra¬
r&ur inomnib quia siomnes
remanerent inpoenis iustae
dampnationis: innullo appare¬
r& inisericors gratia Rursus
siomnes a tenebris trans ferentus
in lucem. innullo apparer& ue¬
ritas ultionis Inquaꝓpterea
multo plures quã in illa suntut
sicostendatur quid omnib de¬
ber&ur. Quod si omnib redde¬
r&ur iustitiã uindicantis iuste
nemorep̃hender&. Quiauero
tã multi ex indeliberant᷑. est
unde agantur maximȩ̨ gratię
gratuitomuneri liberantis
latonici quidem quãuis
inpunita nulla uelint
eẽ peccata: tam̃ om̃s poenas
em̃dationi adhiberi putant.
uelhumanis inflictas legib
uddiuinis. siue in hacuita. siue
post mortẽ i si aut paratur hiccui¬
que aut it aplectatur. ut hic non
orrigatur. Hincest maronis
illa sententia ubicum dixiss& de
errenis corporibus moribundisq
mẽbris. quod animae hinc m&u¬
unt. cupiunt que. dolent. gau¬
dentq Necauras sus piciunt clau¬

Expanded text:
neque enim utrumque demonstraneque enim utrumque demonstraretur in omnibus, quia, si omnes remanerent in poenis iustae damnationis, in nullo appareret misericors gratia; rursus si omnes a tenebris transferrentur in lucem, in nullo appareret ueritas ultionis. in qua propterea multo plures quam in illa sunt, ut sic ostendatur quid omnibus deberetur. quod si omnibus redderetur, iustitiam uindicantis iuste nemo reprehenderet; quia uero tam multi exinde liberantur, est unde agantur maximae gratiae gratuito muneri liberantisPlatonici quidem, quamuis impunita nulla uelint esse peccata, tamen omnes poenas emendationi adhiberi putant uel humanis inflictas legibus uel diuinis siue in hac uita siue post mortem, si aut parcatur hic cuique aut ita plectatur, ut hic non corrigatur. hinc est Maronis illa sententia, ubi, cum dixisset de terrenis corporibus moribundisque membris, quod animae hinc metuunt cupiuntque, dolent gaudentque nec auras suspiciunt clau
Abbreviated transcription (Latin):
dempnatur iuste in eadẽ m̃su¬
ra recipit. quamuis non hoc qđ
dedit. Iudicio enimfecit iudicio
patitur: quamuis fecerit dã p¬
natione quod iniquumẽ patiat᷑
dampnatione quodiustum est
ed poena a&erna idcodura
& iniusta sensib ud&ur
humanis: quia in hac infir¬
mitate moribundorum sensuũ
deest illesensus altissimȩ puris¬
simeq sapientie quosentiri pos¬
sit. quantumnefas in illa prim
pracuaricatione cõmissumẽ. Qui¬
to enimmagis homo fruebatur
dõ. tanto maiore impi&atẽ der¬
liquitdm̃: & factus ẽ malodignus
a&erno. qui hoc inse ꝑ emitbo¬
num quodẽe poss& a&ernam
Hincest uniuersa generis hum¬
ni massa damnata: quõ quiho
primus admisit. cum ea quae
m illo fuerat radicata sua ftirpe
punitus ẽ. ut nullus ab hoc iusto
debitoq supplicio. Nisimiseri¬
cordi & indebita gratialiber&u
atq ita disꝑtiatur genus hume¬
num. ut inquib: dã demonstr&ð
quidualeat misericors gratia
inc&cris. quidiusta uindicta

Expanded text:
demnatur iuste, in eadem mensudemnatur iuste, in eadem mensura recipit, quamuis non hoc quod dedit. Iudicio enim fecit, iudicio patitur; quamuis fecerit damnatione quod iniquum est, patiatur damnatione quod iustum ested poena aeterna ideo dura et iniusta sensibus uidetur humanis, quia in hac infirmitate moribundorum sensuum deest ille sensus altissimae purissimaeque sapientiae, quo sentiri possit quantum nefas in illa prima praeuaricatione commissum est. quanto enim magis homo fruebatur deo, tanto maiore impietate dereliquit deum et factus est malo dignus aeterno, qui hoc in se peremit bonum, quod esse posset aeternus. hinc est uniuersi generis humani massa damnata, quoniam qui hoc primus admisit cum ea quae in illo fuerat radicata sua stirpe punitus est, ut nullus ab hoc iusto debitoque supplicio nisi misericordia et indebita gratia liberetur atque ita dispertiatur genus humanum, ut in quibusdam demonstretur quid ualeat misericors gratia, in ceteris quid iusta uindicta.
Abbreviated transcription (Latin):
clum. Qui uẽro proaliquo gran¬
dicrimine morte multatur.
Numquid mora quaocciditur
quaebreuis est eius supplicium
leges aestimant. & non quod cum
insempiternum auferunt deso¬
ti&ate uiuentium: quod est au¬
temdcista ciuitate mortalihomi¬
nes supplicio primae mortis hoc
est deilla ciuitate inmnortali ho¬
mines supplicio secundae mortis
auferre. Sicut enim non effici¬
unt leges huius ciuitatis. ut in cã
quisq reuoc&ur occisus. sic nec
illius ut inuitam reuoc&ur a&er¬
nam secunda morte dampnat᷑
Quomodo ergo uerumẽ inqui
m&&ur uobis. sitem porale pec¬
catum supplicio punitura& no.
non at tendunt Nonꝓpt̃ acqua¬
le temporis spatium. sed ꝓpter
uicis situdinẽmali. idest ut qui
mala fecerit mala patiatur.
candemdictam fuisse mensurã
quamuis hoc ineare proprie
possit accipi. dequadñs cum hoc
dicer& loquebatur. idest dciu¬
diciis & condempnationib pro¬
inde quiiuidicat &condemp¬
nat iniuste siudicatur & con¬

Expanded text:
dum. Qui uero pro aliquo grandum. Qui uero pro aliquo grandi crimine morte multatur, numquid mora qua occiditur, quae perbreuis est, eius supplicium leges aestimant et non quod eum in sempiternum auferunt de societate uiuentium? Quod est autem de ista ciuitate mortali homines supplicio primae mortis, hoc est de illa ciuitate inmortali homines supplicio secundae mortis auferre. Sicut enim non efficiunt leges huius ciuitatis, ut in eam quisque reuocetur occisus: sic nec illius, ut in uitam reuocetur aeternam secunda morte damnatus. Quo modo ergo uerum est, inquiuin ea remetietur uobis. si temporale peccatum supplicio punitur aeterno? Nec adtendunt non propter aequale temporis spatium, sed propter uicissitudinem mali, id est ut qui mala fecerit mala patiatur, eandem dictam fuisse mensuram. Quamuis hoc in ea re proprie possit accipi, de qua Dominus cum hoc diceret loquebatur, id est de iudiciis et condemnationibus. Proinde qui iudicat et condemnat iniuste, si iudicatur et con
Abbreviated transcription (Latin):
rarum spatio uerberatus. & sua¬
uitas uoluptatis exiguae. diu¬
turno dolorȩ punitur. Quid
inuinculis. Numquidtam diu
quisq iudicandis ẽ cẽ debere
quamdiu fecit unde meruit
alligari:. cumius tissime anno¬
sas p̾oenas scruus in compedib
pendat. qui uerbo autictu celer¬
berrime transeunte uella cessi¬
uit dominum uel plagauit. Iã
uero dampnũ ignominia exiliũ.
seruitus cumplerumq sic infli¬
guntus. ut nulla uenia relaxen¬
tur. nonne prohuius uit aemo¬
do similia poenis uidentur a&nis
Ideo quippe a&̾nacẽ non poss̃
quia nec ipsa uitaqua ehis plec¬
titur porrigitur in a&num.
Ettamen peccata quę uindicat᷑.
longissimi temporis poenis
breuissimo tempore ꝑp&rant᷑:
Necquisquam extitit quicense¬
r& tãcito nocentium fimienda
eẽ cormenta. quamcito factũ est
uel homicidiũ. uel adulterium.
uel sacrilegium. uel quod lib&
aliud scelũs. Non temporis lon¬
gitudine sediniquitatis & im¬
pi&atis. magnitudinem &i en¬

Expanded text:
rarum spatio uerberatur et suararum spatio uerberatur et suauitas uoluptatis exiguae diuturno dolore punitur? Quid, in uinculis numquid tamdiu quisque iudicandus est esse debere, quamdiu fecit unde meruit adligari; cum iustissime annosas poenas seruus in conpedibus pendat, qui uerbo aut ictu celerrime transeunte uel lacessiuit dominum uel plagauit? Iam uero damnum, ignominia, exsilium, seruitus cum plerumque sic infliguntur, ut nulla uenia relaxentur, nonne pro huius uitae modo similia poenis uidentur aeternis? Ideo quippe aeterna esse non possunt, quia nec ipsa uita, quae his plectitur, porrigitur in aeternum; et tamen peccata, quae uindicantur longissimi temporis poenis, breuissimo tempore perpetrantur; nec quisquam exstitit qui censeret tam cito nocentium finienda esse tormenta, quam cito factum est uel homicidium uel adulterium uel sacrilegium uel quodlibet aliud scelus non temporis longitudine, sed iniquitatis et inpietatis magnitudine metien
Abbreviated transcription (Latin):
inius tumputaNt. ut ꝓpeccatis
quãlib& magnis paruo scilic&
iempore ꝑp&ratis poenaquisq
dampn&ur a&na. quasi ullius
id umquã iustitia legis adtendat.
uttanta mora tẽporis quisq pu¬
niat̃. quanta mora temporis
unde punir&us ammisit. Occo
genera poenarum in legib esse
scripsit tullius. Damnum iuncla.
uerbera. talionẽ. ignominiã. exi¬
lum. mortẽ. seruitutẽ: Quid ho¬
rumẽ. quod inbreue tẽpus ꝓcu
iusq peccati celeritate co art&᷑
uttanta uindic&ur morula quan¬
ta dep̃henditur ꝑp&ratũ. nisi
forte talio. idenimagit ut hoc
patiatur quisq quođ fecit. Unde¬
illud est legis. Oculumꝓoculo.
dentem pro dentẽ fieri enim po¬
test ut tam breui tẽpore quisq
ammittat oculum seueritate
uindictac. quamtulit ipse al¬
teri improbitate peccati. Porro
autem si alienae feminę osculũ
infixum rationis sit uerbere um¬
dicare. non nequi illud puncto
temporis fecerit. in conparabili ho¬

Expanded text:
iniustum putant, ut pro peccatis iniustum putant, ut pro peccatis quamlibet magnis, paruo scilicet tempore perpetratis, poena quisque damnetur aeterna, quasi ullius id umquam iustitia legis adtendat, ut tanta mora temporis quisque puniatur, quanta mora temporis unde puniretur admisit. Octo genera poenarum in legibus esse scribit Tullius, damnum, uincla, uerbera, talionem, ignominiam, exsilium, mortem, seruitutem. Quid horum est quod in breue tempus pro cuiusque peccati celeritate coartetur, ut tanta uindicetur morula, quanta deprehenditur perpetratum, nisi forte talio? Id enim agit, ut hoc patiatur quisque quod fecit. Undillud est legis: Oculum pro oculo, dentem pro dente. Fieri enim potest, ut tam breui tempore quisque amittat oculum seueritate uindictae, quam tulit ipse alteri inprobitate peccati. Porro autem si alienae feminae osculum infixum rationis sit uerbere uindicare, nonne qui illud puncto temporis fecerit, inconparabili ho
Abbreviated transcription (Latin):
talem fuisse illã flãmã quales ocu
lis lingua cui humorem ex iguum
desiderauit infundi. qualis digit᷑
lazari. dequoid sibi ficri postula¬
uit. ubitamenerant sinccorporib
animac. Sicergo incorporalis
et illa flamma quacex arsit. et il¬
laguttula quampoposcit: qualia
sunt &iam uisa dormientium si¬
ue in extasi cernentium res incor¬
porales. habentes tamen simili¬
udinem corporũ. Nam &ipse ho¬
mo quicũ spũ. Noncorporesit in
ulib uisis: itasc tamen tunc simi¬
lem suo corpori uid&. ut discerne¬
re omnino non possit. Aut ueroge¬
benna illa quod &iam stagnum
ignis & sulphuris dictũẽ corpo¬
itus ignis erit. &cruciabit corpo¬
a dampnatorum. aut & hominũ
sdaemonum. solida hominum :
nes autẽ sp̃s sinecorporib Hac¬
rentes. sumendo poenã. Ndn inꝑti¬
ndo uitam corporalib ignibus :¬
mus quippe utrisq ignis erit. si¬
cut ueritas dixitXIS
icautẽ quidameorũ contra
quos defendimus ciuitatẽdĩ

Expanded text:
talem fuisse illam flammam, quales ocultalem fuisse illam flammam, quales ocullis lingua, cui humorem exiguum desideravit infundi, qualis digitus Eleazari de quo id sibi fieri postulavit; ubi tamen erant sine corporibus animae. Sic ergo incorporalis et illa flamma qua exarsit, et illa guttula quam poposcit, qualia sunt etiam visa dormientium, sive in exstasi cernentium res incorporales, habentes tamen similitudinem corporum. Nam et ipse homo cum spiritu, non corpore, sit in talibus visis, ita se tamen tunc similem suo corpori videt, ut discernere omnino non possit. At vero gehenna illa, quod etiam stagnum ignis et sulphuris dictum est , corporeus ignis erit, et cruciabit corpora damnatorum, aut et hominum et daemonum, solida hominum, anes autem spiritus sine corporibus, haerentes sumendo poenam, non impertiendo vitam corporalibus ignibus. Unus quippe utrisque ignis erit, sicut Veritas dixit . ic autem quidam eorum, contra quos defendimus ciuitatem Dei,
Abbreviated transcription (Latin):
quamuis miris. tam̃ ueris mo¬
dis &iam sp̃s incorporeos posse
poena corporalis ignis affligi .si
sp̃s hominum &iamipsi profe¬
to incorporei & Nanc poruerum
includi corporalib membris. &
tunc potuer̃ corporum suorum uin¬
culis insolubiliter alligari. Ađ¬
hęrebunt ergo sicis nulla sunt
corpora sp̃s dae monum immosp̃i
demones lic& incorporei corpo¬
reis ignib cruciandi: nonutig¬
nes ip̃si quib adherebunt eorum
iunctura inspirentur & animalia
fiant quaeconstent spũ & corpore
sedut diximiris & ineffabilibus
modis adhęrendo accipientes
exignib poenam. nondant̾es
ignib uitã. quia & iste alius mo¬
dus quocorporib adhęrent sp̃s
& animalia fiunt. Omni nomi¬
rus ẽ. Nec conp̃hendi ab hominpo¬
test. & hocipse homoẽ. Dicerem
quidẽ sicarsuros sincullo suocor¬
pore sp̃s. sicut ardebat apud in¬
feros illediues quando dicebat.
crucior inhac flã ma. no si con¬
uenient̃ respondere cernerem.

Expanded text:
quamuis miris, tamen ueris moquamuis miris, tamen ueris modis etiam spiritus incorporeos posse poena corporalis ignis adfligi, si spiritus hominum, etiam ipsi profecto incorporei, et nunc potuerunt includi corporalibus membris et tunc poterunt corporum suorum uinculis insolubiliter adligari? Adhaerebunt ergo, si eis nulla sunt corpora, spiritus daemonum, immo spiritus daemones, licet incorporei corporeis ignibus cruciandi, non ut ignes ipsi, quibus adhaerebunt, eorum iunctura inspirentur et animalia fiant, quae constent spiritu et corpore, sed, ut dixi, miris et ineffabilibus modis adhaerendo, accipex ignibus poenam, non dantes ignibus vitam. Quia et iste alius modus, quo corporibus adhaerent spiritus, et animalia fiunt, omnino mirus est, nec comprehendi ab homine potest, et hoc ipse homo est. Dicerem quidem : sic arsuros sine ullo suo corpore spiritus, sicut ardebat apud inferos ille dives, quando dicebat : Crucior in hac flamma ; nisi convenienter responderi cernerem,
Abbreviated transcription (Latin):
illa corpora talia futura ẽ ecreda¬
mus. ut nullis abigne ẽffician
tur doloribus
ic occurrit quęrere. si non
erit ignis intorporalis
sicut est animidolor. Sedcor¬
poralis tactunoxius. ut copos¬
sint corpora cruciari. Quomo¬
doineo erit &iampoenã spiri¬
tuũ malignorũ: idem quippe
igniserit᷑ supplicio scilic& ho¬
minum addtributis & daemonũ.
dicente xp̃o. Discedite amema¬
ledicti inignem a&̃nũ: quipa¬
ratus est diabolo & angelis cius
Nisiquia sunt quaedã &iã sua
demonib corpora. sicut dictis
hominib ussumest existo aere
crasso atq umido: cuius inpul¬
sus uento flante sentitur quod
genus elementi sinihil igne per¬
p&iposs&. nonurer& ferue¬
factus inbalneis. Ut enimurat
prior uritur. facitq cũ patitur.
Siautẽ quisquã nulla habere
corpora daemones asseuerat.
Nonest dehacre. aut laboran¬
dumoperosa ii.quisitione aut
contentiosa disputationecertan¬
dum. Curenim nondicamus

Expanded text:
illa corpora talia futura esse credailla corpora talia futura esse credamus, utur doloribus . Hic occurrit quaerere si non erit ignis incorporalis noxius, sicut est animi dolor, sed corporalis, tactu noxius, ut eo possint corpora cruciari; quomodo in eo erit tuum malignorum? Idem quippe ignis erit supplicio scilicet hominum attributus et daemonum, dicente Christo: Discedite a me. maledicti, in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis eius. Nisi quia sunt quaedam sua etiam daemonibus corpora, sicut doctis hominibus uisum est, ex isto aere crasso adque umido, cuius inpulsus uento flante sentitur. Quod genus elementi si nihil igne perpeti posset, non ureret feruefactus in balneis. Ut enim urat, prior uritur facitque cum patitur. Si autem quisquam nulla habere corpora daemones adseuerat, non est de hac re aut laborandum operosa inquisitione aut contentiosa disputatione certandum. Quur enim non dicamus,
Abbreviated transcription (Latin):
& iaminignib uiuere inustione
sinc consumptione. indolore sine
morte. ꝑ miraculũ omnipotentis¬
simi creatoris. cui hoc possibilecẽ
quinegat aquosit quicquid inna¬
turis omnib miran tus ignorat.
Ipseest enimds̃ quiomnia in hoc
mundo magna & parua miracu¬
la que cõmemorauimus. & in com¬
parabilit̃ plura quactõmemoraui¬
mus fecit: Eademq ipsomundo
uno atq omnium maximo mira¬
culo inclusit. Eligat᷑ unũ eduob
quisq qđ plac&: utrũ &uermem
ad corpus propriae an ad animũ
trans lato acorporalib ad incor¬
poralia uocabulo exiftim& ꝑti¬
nere. Quid autẽ hõrum uerũsit.
res ipsa ex pedidus indicabit.
quandoerit scientia tanta sc̃orũ
uteis cognoscendarum illarum
poenarum necessaria nonsit
experientia. sed ea quae tunc
erit plena atq ꝑfecta ad hoc
quoq sciendum. sapientia so¬
la sufficiat. Nunc enimex par¬
de scimus donec ueniat quod ꝑ¬
fectũc̃. Dum tam̃ nullo modo

Expanded text:
etiam in ignibus uiuere, in ustione etiam in ignibus uiuere, in ustione sine consumtione, in dolore sine morte. per miraculum omnipotentissimi Creatoris; cui hoc possibile esse qui negat, a quo sit quidquid in naturis omnibus miratur ignorat. Ipse est enim Deus, qui omnia in hoc mundo magna et parua miracula, quae commemorauimus, et inconparabiliter plura, quae non commemorauimus, fecit eademque ipso mundo uno adque omnium maximo miraculo inclusit. Eligat ergo unum e duobus quisque quod placet, utrum et uermem ad corpus proprie an ad animum translato a corporalibus ad incorporalia uocabulo existimet pertinere. Quid autem horum uerum sit, res ipsa expeditius indicabit, quando erit scientia tanta sanctorum, ut eis cognoscendarum illarum poenarum necessaria non sit experientia, sed ea, quae tunc erit plena adque perfecta, ad hoc quoque sciendum sapientia sola sufficiat nunc enim ex parte scimus, donec ueniat quod perfectum est; dum tamen nullo modo
Abbreviated transcription (Latin):
poris. autanimidefuturum egotam̃
facilius ẽ ut ad corpus dicam u̾trũq
ꝑtinere quamne utrum. Etideo
⁊acitum in illis diuinae scripturę
uerbis. animi dolorem: quõ conse¬
quens eẽ intellegitur &iã sinondica¬
tur ut cor poreꝰ sicdolente. animus
quoq stcrili paenitentia cruci&
Legitur quippe & inu&crisscrip¬
turis. Uindicta carnis impii. ig¬
nis & uermis Potuit bieuius dici.
uindicta impiiꝰ Tur ergo dictũe
carnis impii. nisi qui autrumq
idest & ignis & uermis. poena
erit carnis Aut siuindictam
carnis ꝓpt̃ca dicere uoluit. quia
hoc in homine uindicabitur qđ
secundum carnẽ uixerit ꝓpter
hoc enim ueni& in mortẽ scđm
quam significauit apłs dicens
Sicnim sccundum carnẽ uixeri¬
tis moriemini: eligat quisq quod
plac&. autignemꝰ tribuere corpo¬
ri. animo uermem hoc propriae
illud tropice aut utrumq ꝓpri¬
accorpor Iamenim satis supe¬
rius disput aui posse animalia

Expanded text:
poris aut animi defuturum: ego tamen poris aut animi defuturum: ego tamen facilius est ut ad corpus dicam utrumque pertinere quam neutrum, et ideo tacitum in illis diuinae scripturae uerbis animi dolorem, quoniam consequens esse intellegitur, etiamsi non dicatur, ut corpore sic dolente animus quoque sterili paenitentia crucietur. Legitur quippe et in ueteribus scripturis: Vindicta carnis inpii, ignis et uermis. Potuit breuius dici: Vindicta inpii. Quur ergo dictum est: carnis inpii, nisi quia utrumque, id est et ignis et uermis, poena erit carnis? Aut si uindictam carnis propterea dicere uoluit, quia hoc in homine uindicabitur, quod secundum carnem uixerit propter hoc enim ueniet in mortem secundam, quam significauit apostolus dicens: Si enim secundum carnem uixeritis, moriemini, eligat quisque quod placet, aut ignem tribuere corpori, animo uermem, hoc proprie, illud tropice, aut utrumque proprie corpori. Iam enim satis superius disputaui posse animalia