comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mundi lumen a quibus fuerat lumen sa¬
lutis extinctum. Damnatio igitur quae¬
dam ingeritur pharisȩis. ut tenebras in
die iudicii peccatoribus repromissas iam
apud superos patiantur. Apud superos
ergo crucifixo xpõ immorantur tenebrae
Quid mirum si apud superos sunt tenebrae.
cum lux descendit ad inferos: Igitur fr̃s
omnes in hac die sc̃a exultare debemus.
Nullus se a communi laetitia peccatorum
conscientia subtrahat. nullus apublicis uo¬
tis delictors sarcina reuocetur. Quãuis
enim peccator. in hac die de indulgentia
non deb& desperare. Est enim prȩrogati¬
ua non parua. Si enim latro paradisum
meruit. cur non mereatur ueniam xp̃ianꝰ:
Et si illi dñs cum crucifigitur miseretur.
multomagis huic miserebitur cum resurgit
Q si passionis humilitas tantum prestitit
confitenti. resurrectionis gła quantum
tribu & deprecanti: Largior enim ad pre¬
standum sol& esse sicut ipsi scitis laeta
uictoria: quam addicta captiuitaᷤᷤ:

Expanded text:
mundi lumen, a quibus fuerat lumen samundi lumen, a quibus fuerat lumen salutis exstinctum. Damnatio igitur quaedam ingeritur Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva; si enim latro paradisum meruit, cur non mereatur veniam Christianus, et si illi Dominus, cum crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis humilitas tantum praestitit confitenti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Largior enim ad praestandum solet esse, sicut ipsi scitis, laeta victoria, quam addicta captivitas.
Abbreviated transcription (Latin):
radiat. choruscat: nec aliqua potest de¬
lictorum caligine comprehendi. Unde
ait euangelista iohannes. Et lux inte¬
nebris lucet. & tenebrae eam non comp̃¬
henderunt. In resurrectione ergo xp̃i
elementa omnia gloriantur. Nlam &
solem ipsum arbitror esse in hac die sõ¬
lito clariorem. Necesse est enim ut sol
in eius resurrectione gaudeat in cuius
passione condoluit: ut cuius mortem lũ¬
gubri quadam caligine prosecutus est.
ciusdem uitam nitidioris lucis splendo¬
re suscipiat. & tamquã bonus minister
sicut tunc obscuratus est ad exsequias se¬
pulturae. modo chorusc& in resurrectionis
obsequium In passione enim xp̃i caliginũ
se nocte circumdedit. & iudęorũ facinus
mundo teste congemuit. In dicium enim
quoddam doloris insole est tanto sceleri
officium luminis de negasse. & ultione
quadam iudaeoꝵ oculis tenebras infudisse.
ut quorum mentẽ cȩcitas inuaserat. eorũ
oculos cęcitas occupar&. nec lucer& eis

Expanded text:
radiat, coruscat, nec aliqua potest deradiat, coruscat, nec aliqua potest delictorum caligine comprehendi; unde ait evangelista Joannes: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . In resurrectione ergo Christi elementa omnia gloriantur; nam et solem ipsum arbitror esse in hac die solito clariorem; necesse enim est ut sol in ejus resurrectione gaudeat, in cujus passione condoluit; et cujus mortem lugubri quadam caligine prosecutus est, ejusdem vitam nitidioris lucis splendore suscipiat; et tanquam bonus minister, sicut tunc obscuratus est ad exsequias sepulturae, modo coruscet in resurrectionis obsequium; in passione enim Christi caliginum se nocte circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole est, tanto sceleri officium luminis 182 denegasse, et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec luceret eis
Abbreviated transcription (Latin):
delicta prohiberi. Nam quia hic dies
xp̃c cȩlum. terram. tartarumq collustr&.
scriptura testatur. Quod enim super
terram fulgeat. dicit iohannes. Erat
lux uera. quae inluminat omnem
hominem uenientem in mundum:
Quod in inferno luceat. ait propheta:
Qui sedebant in regionẽ umbrae mortis.
lux orta est illis. Quod in caelis dieᷤ
iste ꝑmaneat. refert dauid dicens
Conam in scłm scłi semen eius. & sedem
eius sicut dies caeli. Quis autem est¬
dies caeli. nisi xp̃c dñs de quo dicitur
per propłiam. dies diei eruectat uerbum:
Ipse enim est dies filius. cui pater dies
diuinitatis suae eruc̃tat archanum
Ipse in quam est dies. qui ait ꝑsalomonẽ
Ego feci ut oriretur in caelo lumen inde¬
ficiens. Sicut ergo diem caeli nox omĩ¬
no non sequitur. ita & xp̃i iustitiam
pec̾cators tenebrae non sequuntur
Semper enim dies caeli splend&. lucet &¬
fulget. neq aliqua potest obscuritate
concludi. Ita & lumen xp̃ĩ semꝑ micat.

Expanded text:
delicta prohiberi. Nam quia hic dies delicta prohiberi. Nam quia hic dies Christus coelum, terram, tartarumque collustret Scriptura testatur. Quod enim super terram fulgeat, dicit Joannes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod in inferno luceat, ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis . Quod in coelis dies iste permaneat, refert David dicens: Ponam in saeculum saeculi semen ejus, et sedem ejus sicut dies coeli . Quis autem dies coeli nisi Christus? de quo dicitur per prophetam: Dies diei eructat Verbum . Ipse est enim dies Filius, cui Pater dies divinitatis suae eructat 181 arcanum. Ipse, inquam, est dies qui ait per Salomonem: Ego feci, ut orietur in coelo dies indeficiens . Sicut ergo diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscuritate concludi; ita et lumen Christi semper micat,
Abbreviated transcription (Latin):
exultandum in hac die quam fecit dñs
& laetandum. Sed dicit aliquis. Si in¬
hac die gratulandum est: his utiq gra¬
tulandum est quos dies ipsa complectit᷑
Caelum autem & tartarus extra huius mun¬
di diem sunt constituta. Quomodo igit᷑
possunt ea elementa adfestiuitatem huiꝰ
diei uocari. cuius diei ambitu non conti-¬
nentur: Sed hic dies quem fecit dñs
penitrat omnia. uniuersa contin&. cȩlũ.
terram. tartarumq complectitur: Lux
enim xp̃i non parietibus obstruitur. non
elementis diuiditur. non tenebris obseu¬
ratur. Lux in quam xpĩ dies est sine
nocte. dies sine fine. Ubiq splend&
ubiq radiat. ubiq non deficit. Quod
autem iste dies xp̃c sit: apostoluꝰ dicit:
Nox prȩcessit. dies autem appropinqͣ¬
uit. Praecessit in quit nox non sequit᷑.
ut in telligas suꝑueniente xp̃i lumine
& diaboli tenebras effugari. & peccatoꝵ
obscura non subsequi. & iugi splendore
prȩteritas caligines depelli. subrepentia

Expanded text:
exsultandum in hac die quam fecit Dominus, exsultandum in hac die quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quomodo igitur possunt ea elementa ad festivitatem hujus diei vocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebris obscuratur. Lux, inquam, Christi dies est sine nocte, dies sine fine, ubique splendet, ubique radiat, ubique non deficit. Quod autem iste dies Christus sit, Apostolus dicit: Nox praecessit, dies autem appropinquavit . Praecessit, inquit, nox, non sequitur: ut intelligas, superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, surrepentia
Abbreviated transcription (Latin):
on itorerato fratres ho¬
dierna die psalmus hic legit᷑
in quo ꝓpheta exultandum
prȩcipit & laetandum. Om̃s
enim creaturas adhuius diei
festiuitatem dauid sc̃s inuitat. Nam
in hac die perresurrectionem xp̃i aperi-¬
tur tartarus. per neophitos ȩccłae innoua
Apertus enim tartarus reddit mortuos.
innouata terra germinat resurgentes. cȩ¬
lum reseratum suscipit ascendentes. Deniq
ascendit latro in paradisum. scõꝵ corpora
in grediuntur in scãm ciuitatem. aduiuos
mortui reuertuntur. Et profectu quo¬
dam in resurrectione xp̃i ad altiora cunc¬
ta elementa se tollunt. Tartarus quos
habet reddit adsuperos. terra quos sepe¬
lit mittit ad caelum. caelum quos susci¬
pit representat ad dnm̃: et una eademq
operatione saluatoris passio eleuat deimis.
suscitat de terrenis. collocat in excelsis.
Resurrectio enim xp̃i defunctis est uita.
peccatoribus uenia. scĩs est gła. Omnem
ergo creaturã ad festiuitatem resurrecti¬
onis xp̃i dauid sc̃s inuitat:it enim

Expanded text:
on immerito, fratres, hodierna die psalmus hic legitur , in quo propheta exsultandum praecipit et laetandum; omnes enim creaturas ad hujus diei festivitatem David sanctus invitat; nam in hac die per resurrectionem Christi aperitur tartarus, per neophytos Ecclesiae innovapertus enim tartarus reddit mortuos, innovata terra germinat resurgentes, coelum reseratum suscipit ascendentes. Denique ascendit latro in paradisum: sanctorum corpora ingrediuntur in sanctam civitatem: ad vivos mortui revertuntur, et profectu quodam in resurrectione Christi ad altiora cuncta elementa se tollunt. Tartarus quos habet reddit ad superos, terra quos sepelit mittit ad coelum; coelum quos suscipit repraesentat ad Dominum; et una eademque operatione Salvatoris passio elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis. Resurrectio enim Christi defunctis est vita, peccatoribus venia, sanctis est gloria. Omnem ergo creaturam ad festivitatem resurrectionis Christi David sanctus invitat: ait enim
Abbreviated transcription (Latin):
nis si ꝑuenire desideramus: oport& fr̃s¬
km̃i ut huius euangelicȩ lectionis per¬
petuo memores amundi nõs illecebris
immunes exhibeamus. quatinus ad ꝑci
mus. Diligamus xp̃m. eiusq mandatã
quae habemus incipiendo seruemus per¬
seuerando. Fit enim iusta mercede. ut
illum diligendo diligi amplius merea¬
mur apatre: sed ipse maiorem dilectio¬
nis suȩ nobis grãm prestare dignetur
infuturo. Dat enim nunc diligendo nos
ut credentes speremus in eum. tunc autẽ
ut uideamus eum facie ad faciem: mani-¬
festatq seipsum nobis hoc ẽ inclaritate
quã habuit priusquã mundus ẽẽt apud
patrẽ. cum quo uiuit & regnat ds in uni¬
tate sp̃s scĩ ꝑ om̃a sȩcula sȩculorum ameN

Expanded text:
nis si pervenire desideramus, oportet, frnis si pervenire desideramus, oportet, frmi, ut hujus evangelicae lectionis perpetuo memores, a mundi nos illecebris immunes exhibeamus, quatenus ad percmus. Diligamus Christum, ejusque mandata quae habemus incipiendo, servemus perseverando. Fit enim justa mercede, ut illum diligendo diligi amplius mereamur a Patre, sed et ipse majorem dilectionis suae gratiam praestare dignabitur in futurum. Dat enim nunc diligendo nos, ut credentes speremus in eum: tunc autem ut videamus eum facie ad faciem; manifestabitque seipsum nobis, hoc est in claritate quam habuit priusquam mundus esset apud Patrem, cum quo vivit et regnat Deus in unita
Abbreviated transcription (Latin):
ase desideria funditus extirpare. concu¬
piscentiis renuntiare sȩcularibus. illatis
ꝓxp̃o contumeliis & ꝑsecutionib gau¬
dere. & cum apło dicere posse. Et glo
Nam qui mundanarum rerum delecta¬
tionibus & opulentia se requiescere posse
confidit. fallitur . Et enim & creberri¬
mis eiusdem mundi ꝑturbationibus &
ipso fine conuincitur. quia suꝑ arenã
fundamentũ suȩ quietis posuerit. At
quicumq sco afflati spũ suauissimum il¬
lud dominicȩ dilectionis uigũ super se
leuauerint. atq exemplo illius mites c̾e
& humiles corde didicerint: non nulla
& iam in pręsenti futurae quietis imagi¬
ne fruuntur. dum a conturbatione ho¬
minum sȩcularium tota mente secreti
uultum sui conditoris semꝑ reminisci
gaudent. atq ad ꝑfectam eius contẽplati¬
onem ꝑtingere sitiunt. dicentes sibi cũ
apło iohanne. Scimus quia cum apparu¬
erit similes ei erimus. uidebimus enim
eum sicuti est. Ad cuius prȩmium uisio¬

Expanded text:
a se desideria funditus exstirpare, concua se desideria funditus exstirpare, concupiscentiis renuntiare saecularibus, illatis pro Christo contumeliis et persecutionibus gaudere, et cum Apostolo dicere posse: Et glorNam qui in rerum mundanarum delectationibus et opulentia se requiescere posse confidit, fallitur, etenim et creberrimis ejusdem mundi perturbationibus, et ipso fine convincitur quia super arenam fundamentum suae quietis posuerit. At quicunque sancto afflati Spiritu, suavissimum illud Dominicae dilectionis jugum super se levaverint, atque exemplo illius mites esse et humiles corde didicerint, nonnulla etiam in praesenti futurae quietis imagine fruuntur, dum a conturbatione hominum saecularium tota mente secreti, vultum sui conditoris semper reminisci gaudent, atque ad perfectam ejus contemplationem pertingere sitiunt, dicentes sibi cum apostolo Joanne: Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, videbimus enim eum sicuti est . Ad cujus praemium visio
Abbreviated transcription (Latin):
quae implet appetitu in uisibilium in¬
flammat: eadem bona inuisibilia qu̾a
sint prȩclara. quam terrenis omnib
prȩferenda manifestat. Unde bene eius¬
dem sp̃s grã septiformis a propheta de¬
scribitur : quia nimirum & ꝑ inspiratio¬
nem ad requiem ꝑuenitur. & in eiusple¬
na ꝑceptione ac uisione requies uera pos¬
sidetur. Porro ipse dies uel annus quin¬
quagesimus qui septem septimanis suꝑ¬
est & maiore prȩcȩteris erat sollempnita.¬
te uenerabilis. tempus futurae resurrecti¬
onis indicat: in quo illa requies qua nc̃
animȩ fruuntur electoꝵ corporũ quoq
receptorũ gła cumulabitur. Ubi solliciti¬
us intuendum est fr̃s mei. quia sp̃s sc̃s ñ
solum infuturo ꝑfectam sed et inpręsenti
maximã iustis quietem tribuit: cum eoꝵ
uera. immo hȩc est sola in hac uita re¬
quies animarũ: diuina dilectione imple¬
rispe suꝑnȩ retributionis ꝓspera mundi
simul & aduersa contempnere. terrena

Expanded text:
quae implet appetitu invisibilium inquae implet appetitu invisibilium inflammat, eadem bona invisibilia quam sint praeclara, quam terrenis omnibus praeferenda, manifestat. Unde bene ejusdem Spiritus gratia septiformis a propheta describitur, quia nimirum et per ejus inspirationem ad requiem pervenitur, et in ejus plena perceptione ac visione requies vera possidetur. Porro ipse dies vel annus quinquagesimus, qui septem septimanis superest, et majore prae caeteris erat solemnitate venerabilis, tempus futurae resurrectionis indicat, in quo illa requies qua nunc animae fruuntur electorum, corporum quoque receptorum gloria cumulabitur. Ubi sollicitius induendum est, fratres mei, quia Spiritus sanctus non solum in futuro perfectam, sed et in praesenti maximam justis quietem tribuit, cum eoruvera, imo haec est sola in hac vita requies animarum, divina dilectione repleri, spe supernae retributionis prospera mundi simul et adversa contemnere, terrena
Abbreviated transcription (Latin):
grãm in eo dierum numero qui requiẽ
designaret dari decebat. Neq hoc prȩ¬
tereundum. quod ideo numerus quin¬
quagenarius significationi internȩ quie¬
tis aptatur: quia exseptẽ septimanis &
monade ꝑficitur. Sex quippe diebus
in lege populus operari. septima quiesce¬
re. sex annis arare & metere. septimo
iussus est cessare: quia & dñs sex dieb
mundi ornatum ꝑfecerit. septimo ab
opere suo cessauerit. Quib om̃ib my¬
stice ammonemur. quod hi qui in hoc
scło quod sex ȩtatibus constat bonis
operibus pro dño instant. in sabbatum
infuturo idest in requiem ad nõ indu¬
cuntur aeternam. Quod autẽ septẽ
dies uel anni septies ducuntur. inulti¬
plicem eiusdem requiei habundantiã
designant: in qua prȩmiũ illud sublime
nem quia in cor hominis idest huma¬
Na adhuc sapientis ascendere non posse
testatur : aperit subsequenter unde
hec diligentibus dm̃ possit ostendi.
tudo perennis. quia dum ipse corda

Expanded text:
gratiam in eo dierum numero qui requiem gratiam in eo dierum numero qui requiem designaret, dari decebat. Neque hoc praetereundum quod ideo numerus quinquagenarius significationi internae quietis aptatur, quia ex septem septimanis et monade perficitur. Sex quippe diebus in lege populus operari, septima quiescere; sex annis arare et metere, septimo jussus est cessare, quia et Dominus sex diebus mundi ornatum perfecerit, septimo ab opere suo cessaverit. Quibus omnibus mystice admonemur quod hi qui in hoc saeculo, quod sex aetatibus constat, bonis operibus pro Domino instant, in Sabbatum in futuro, id est, in requiem a Domino inducuntur aeternam. Quod autem septem dies vel anni septies ducuntur, multiplicem ejusdem requiei abundantiam designant, in qua praemium illud sublime nem quia in cor hominis, id est, humana adhuc sapientis, ascendere non posse testatur, aperit subsequenter unde hoc diligentibus Deum possit ostendi: tudo perennis, quia dum ipse corda
Abbreviated transcription (Latin):
Quia enim quinquagesimus annus inle¬
ge iubeleus idest dimittens siue mutat
appellari iussus est in quo populus ab
omni operatione quiescer&. omnium
debita laxarentur. serui liberi redirent.
annus ipse maiorib sollempniis ac lau¬
dibus diuinis eminentior cȩteris existe¬
ret: merito per hunc numeruᷤ illa sum¬
mȩ pacis tranquillitas indicatur. quan¬
do sicut apłs ait canente nouissima tu¬
ba mortui resurgent. & nos immutabi¬
mur in głam. Ubi cessantibus huius
sȩculi laboribus & erumnis dimissis omi¬
um culparum debitis insola diuinaę
uisionis contẽplatione cunctus electoꝵ
populus in aeternũ gaudebit. impleto
illo desiderabili dñi ac saluatoris nr̃i
mandato. Uacate. & uidete qm ego
sum ds̃. Ad quã ꝓfecto uacationem
& uisionem in commutabilis ueritatis
quia non nisi ꝑ obseruantiã prȩceptoꝵ
caelestium & sp̃s scĩ donum pertingit᷑.
recte & legem decalogi & eiusdem sp̃s

Expanded text:
Quia enim quinquagesimus annus in leQuia enim quinquagesimus annus in lege Jubilaeus, id est, dimittens sive mutatus appellari jussus est, in quo populus ab omni operatione quieceret, omnium debita laxarentur, servi liberi redirent, annus ipse majoribus solemniis ac laudibus divinis eminentior caeteris existeret, merito per hunc numerum illa summae pacis tranquillitas indicatur, quando, sicut Apostolus ait: Canente novissima tuba mortui resurgent, et nos immutabimur in gloriam ; ubi cessantibus hujus saeculi laboribus et aerumnis, dimissis omnium culparum debitis, in sola divinae visionis contemplatione cunctus electorum populus in aeternum gaudebit, impleto illo desiderabili Domini ac Salvatoris nostri mandato, Vacate et videte quoniam ego sum Deus. Ad quam profecto vacationem et visionem incommutabilis Veritatis, quia non nisi per observantiam praeceptorum coelestium ac Spiritus sancti donum pertingitur, recte et legem decalogi, et ejusdem Spiritus
Abbreviated transcription (Latin):
missio cȩlebretur. Nouum in ea sacrificiũ
dño ipsi quoq apłi mox accepto dono
sp̃s obtulerunt: cum euangelirantes his
qui conuenerant plurimos conuertert᷑
adfidem. & hos fonte baptismatis renatos
ac sp̃s gratia sc̃ificatos uiuos utiq noui te¬
stamenti primitias ad communionem
dominici altaris obtulerunt. Bene autẽ
duo primitiarũ panes de nouis frugibus
iubebantur offerri: quia nimirũ ȩccła
de utroq populo iudȩoꝵ scilic& et gentiũ
colligit quos in nouam suo redẽptori fami¬
liam coñsecret Inter haec uero sollerter
intuendum est quod non sine magno
mysterio quinquagenarius numerus in
datione uel gratiȩ uel legis obseruatuᷤ est.
Nlam quinquagesima die paschae & illa in
monte populo data. & hȩc discipulis in
cȩnaculo missa est. Sed hoc nimirum
numero ꝑpetuitas futurae quietis osten¬
ditur. In quo recte uel legis decalogus
mandatur. uel sp̃s scĩ gratia datur homini¬

Expanded text:
missio celebretur. Novum in ea sacrificium missio celebretur. Novum in ea sacrificium Domino ipsi quoque apostoli, mox accepto dono Spiritus obtulerunt, cum evangelizantes his qui convenerant, plurimos converterunt ad fidem, et hos fonte baptismatis renatos, ac Spiritus gratia sanctificatos vivas utique Novi Testamenti primitias ad communionem Dominici altaris obtulerunt. Bene autem duo panes primitiarum de novis frugibus jubebantur offerri, quia nimirum Ecclesia de utroque populo, Judaeorum scilicet et gentium colligit, quos in novam sui Redemptoris familiam consecret. Inter haec vero solerter intuendum est quod non sine magno mysterio quinquagenarius numerus in datione vel legis vel gratiae observatus est. Nam quinquagesima die Paschae, et illa in monte populo data, et haec discipulis in coenaculo missa est. Sed hoc nimirum numero perpetuitas futurae quietis ostenditur, in quo recte vel legis decalogus mandatur, vel Spiritus sancti gratia datur homini
Abbreviated transcription (Latin):
linguis dĩ magnalia loquebatur certe
utiq discretionis gratia. quia legis obser¬
uatio uni tantum genti iudeae data sit.
uerbum uero euangelii cunctis ꝑ orbem
gentibus prȩdicandum. cunctorum lin¬
guis populoꝵ xp̃ianȩ fidei essent prȩco¬
nia dicenda. impleta prophetia quae
dicit: Asolis ortu usq ad occasum lauda¬
te nomen dñi. excelsus super omnes gen¬
tes dñs. Sed & hoc quod inuenerationẽ
acceptȩ legis omnibus annis sacrificium
nouum dño die pentecostes offerri iussũ
est: in nr̃a quoq festiuitate spiritualiter
agi ex acceptȩ grãe tempore numqua
desiit. Nouum quippe in ea sacrificium
offert ecclesia: cum sabbato incipientis
sc̃ȩ pentecostes nouum ad optionis popu¬
lum per baptisma dño consecrat ritu uere
decentissimo sicut & supra monuimus. ut
non solum populis xpĩanis ueteris facti
memoria innouetur: sed & innoua rena¬
torum sobole noua paraclyti apatre

Expanded text:
linguis Dei magnalia loquebatur, certe linguis Dei magnalia loquebatur, certe utique discretionis gratia: quia legis observatio uni tantum genti Judaeae data sit, verbum vero Evangelii cunctis per orbem gentibus praedicandum, cunctorum linguis populorum Christianae fidei essent praeconia dicenda, impleta prophetia quae dicit: A solis ortu usque ad occasum laudabile nomen Domini, excelsus super omnes gentes Dominus . Sed et hoc quod in venerationem acceptae legis omnibus annis sacrificium novum Domino Dei Pentecostes offerri jussum est, in nostra quoque festivitate spiritualiter agi ex acceptae gratiae tempore nunquam desiit. Novum quippe in ea sacrificium offert Ecclesia, cum sabbato incipientis sanctae Pentecostes, novum adoptionis populum per baptisma Domino consecrat ritu vere decentissimo, sicut et supra monuimus, ut non solum populis Christianis veteris facti memoria innovetur, sed et in novam renatorum sobolem, nova Paracleti a Patre
Abbreviated transcription (Latin):
na perfectiores solum capere & serua¬
re nouerunt. Populus uero carnalis
litterȩ suꝑficie contentus quasi exteri¬
us & infra positus uerbi cęlestis ad stabat
auditui: at nunc data latius gratia
sp̃s scĩ ad intelligenda sublimius simul
& implenda perfectius scĩ euangelii
dicta fidelium corda subleuantur. Ibi
inter flammas ignium & micantia ful¬
gura fragor quoq tonitruorũ & clangor
sonabat bucinȩ: hic cum ignearũ uisio¬
ne linguarum sonitus pariter de cęlo
tamquam sp̃s uehementis aduenit: Sed
cum inutraq datione & legis uidelicet
& gr̃ȩ foris audiretur sonitus: hic tam̃
ampliore miraculo cum auditu sonitus
affuit uirtus domi cȩlestis. quȩ intus sine
sonitu discipulorum corda docer&. Ibi
auditis legalibus edictis respondit om̃is
populus una uoce dicens. omnia uerba
quȩ locutus est dñs & audiemus & fa¬
ciemus. hic accepta illustratione sp̃s na¬
scentis ecclesiȩ coetus omnium nationũ

Expanded text:
na perfectiores solum capere et servana perfectiores solum capere et servare noverunt: populus vero carnalis litterae superficie contentus, quasi exterius et infra positus verbi coelestis astabant auditui; at nunc data latius gratia sancti Spiritus, ad intelligenda sublimius simul et implenda perfectius sancti Evangelii dicta fidelium corda sublevantur. Ibi inter flammas ignium et micantia fulgura, fragor quoque tonitruorum, et clangor sonabat buccinae, hic cum ignearum visione linguarum sonitus pariter de coelo tanquam spiritus vehementis advenit. Sed cum in utraque datione, et legis videlicet et gratiae, foris audiretur sonitus, hic tamen ampliori miraculo cum auditu sonitus adfuit virtus doni coelestis, quae intus sine sonitu discipulorum corda doceret. Ibi, auditis legalibus edictis, respondet omnis populus una voce, dicentes: Omnia verba quae locutus est Dominus, et audiemus et faciemus . Hic accepta illustratione spiritus nascentis Ecclesiae, coetus omnium nationum
Abbreviated transcription (Latin):
occisionem agni data est lex descendente
dño super montẽ in igne: & quinquage¬
sima aeque die post resurrectionem nr̃i
redemptoris quae est hodie data est gr̃a
Quae apparente foris igne uisibili inuisi¬
biliter eoꝵ pectora luce scientiae radia¬
uit. & in extinguibili caritatis ardore
succendit. Et hic autem altitudo cae¬
naculi & ibi cacumen montis sublimita¬
tem prȩceptoꝵ & donoꝵ indicat cȩlesti¬
um. & quia nemo infimis adhuc deside¬
riis inherens uel diuinis obtemperare
mandatis uel supernis possit dignus exi¬
stere donis. Sed hic in maioris signum
perfectionis omnes qui accipiebant sp̃m
in cęnaculo erant positi. illic. ad designan¬
da infirmorum corda auditoꝵ popls
quidem omnis infra montẽ stabat. at
pauci seniorum montis partem conscen¬
derant: solus autem moyses in ipsũ eius
uerticem ubi in igne & caligine diuina
maiestas prȩfulgebat ascendit. quia ni¬
mirum altiora & intima legis archã¬

Expanded text:
occisionem agni data est lex, descendente occisionem agni data est lex, descendente Domino super montem in igne, et quinquagesima aeque die post resurrectionem nostri Redemptoris, quae est hodie, data est gratquae, apparente foris igne visibili, invisibiliter eorum pectora luce scientiae irradiavit, ac inexstinguibili charitatis ardore succendit. Et hic autem altitudo coenaculi, et ibi cacumen montis, sublimitatem praeceptorum et donorum indicat coelestium; et quia nemo infimis adhuc desideriis inhaerens, vel divinis obtemperare mandatis, vel supernis possit dignus existere donis, sed hic in majoris signum perfectionis omnes qui accipiebant Spiritum, in coenaculo erant positi; illic ad designanda infirmorum corda auditorum, populus quidem omnis infra montem stabat, at pauci seniorum montis partem conscenderant. Solus autem Moyses in ipsum ejus verticem, ubi in igne et caligine divina majestas praefulgebat, ascendit; quia, nimirum, altiora et intima legis arca
Abbreviated transcription (Latin):
& figura concinat. Liberati de egẏptia
seruitute filii isrł ꝑimmolationem ag¬
ni paschalis exierunt in desertum. ut
uenirent in terram reꝓmissionis. ꝑuene¬
runtq ad montẽ sẏnaĩ: & descendons
dñs in igne suꝑ montẽ comitante sonitu
bucinȩ tonitruis ac fulgoribus quinqͣ¬
gesimo die peracti paschȩ legis decalo¬
gum eis aperta uoce disposuit. atq in
memoriam datȩ legis statuit eo die per
annos singulos sacrificium sibi nouum de
frugibus ciusdem anni panes uidelicet
primitiarum duos ad altare deferri. Quȩ
autem sit agni paschalis immolatio. quae
egyptiae seruitutis absolutio: cunctis le¬
gentibus liquet. quia uidelic& pascha
nr̃m immolatus est xp̃s. Et ipse uerus
est agnus qui abstulit peccata mundi.
qui sui sanguinis prȩtio nos apeccatorũ
seruitute redemit. suȩ resurrectionis exẽ¬
plo nobis spem uitae & ꝑpetuȩ libertatis
ostendit. Quinquagesima uero die post

Expanded text:
et figura concinat. Liberati de Aegyptiaca et figura concinat. Liberati de Aegyptiaca servitute filii Israel, per immolationem agni paschalis exierunt in desertum, ut venirent ad terram repromissionis, perveneruntque ad montem Sinai; et descendens Dominus in igne supermontem, comitante sonitu buccinae, tonitruis ac fulgoribus, quinquagesimo die peracti Paschae, legis decalogum eis aperta voce disposuit, atque in memoriam datae legis statuit, eodem die per annos singulos sacrificium sibi novum de frugibus ejusdem anni, panes videlicet primitiarum duos ad altare deferri. Quae autem sit agni paschalis immolatio, quae Aegyptiacae servitutis absolutio, cunctis legentibus liquet, quia videlicet Pascha nostrum immolatus est Christus, et ipse verus est agnus, qui abstulit peccata mundi, qui sui sanguinis pretio nos a peccatorum servitute redemit, suae resurrectionis exemplo nobis spem vitae et perpetuae libertatis ostendit. Quinquagesimo vero die post
Abbreviated transcription (Latin):
grã confluxerant. Stupebantq mirantes.
qm audiebat unusquisq lingua sua
illos loquentes magnalia dĩ. Exponen¬
tibus autẽ discipulis quia sp̃s sc̃ĩ ẽet gr̃a
quam cernebant. olim quidem uoce pro¬
phetarum promissa. tunc autem xp̃i mu¬
nere missa: crediderunt ex eis tria milia
uirorum. & baptirati accȩperunt &iam
ipsi donum sc̃i sp̃s. Hȩc est diei huius
annua cȩlebritas. hȩc grãe cęlestis sẽꝑ
grata festiuitas. Ob huius memoriam
fidelium cordibus artius inprimendã
pulcherrimus scãe eccłȩ mos inoleuit:
ut annis singulis in ea baptismatis mẏste¬
ria cęlebrentur. ablutisq fonte saluta¬
ri credentibus superuenienti sp̃u scõ
templum uenerabile pateret. Ac ꝑhoc
non solum ueteris facti recordatio uerũ
&iam innouos adoptionis filios nouus
in ea sp̃s scĩ celebratur aduentus: Ad ten¬
dat ergo caritas ur̃a fr̃s mei. qualiter
huic nr̃ȩ festiuitati legalis festi tẏpus

Expanded text:
gratia confluxerant, stupebantque mirantes, gratia confluxerant, stupebantque mirantes, quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes magnalia Dei. Exponentibus autem discipulis quia Spiritus sancti esset gratia, quam cernebant, olim quidem voce prophetarum promissa, tunc autem Christi munere missa, crediderunt ex eis tria millia virorum, et baptizati acceperunt etiam ipsi donum Spiritus sancti. Haec est diei hujus annua celebritas, haec gratiae coelestis semper grata festivitas. Ob hujus memoriam fidelium cordibus arctius imprimendam pulcherrimus sanctae Ecclesiae mos inolevit, ut annis singulis in ea baptismatis mysteria celebrentur, ablutisque fonte salutari credentibus, supervenienti Spiritu sancto templum venerabile paretur. Ac per hoc non solum veteris facti recordatio, verum etiam in novos adoptionis filios novus in ea Spiritus sancti celebretur adventus. Attendat ergo charitas vestra, fratres mei, qualiter huic nostrae festivitati legalis festi typus
Abbreviated transcription (Latin):
dilectores suos cum patre filius. sed nune
diligit adhoc ut recte uiuant exfide gͣ
liget ut perueniant aduisionẽ ueritatis
quã ꝑfidem gustauerant. & ꝓ qua ad mor¬
tem usq certauerant. Non autẽ frustra
cũ additamento ait. & manifestabo ei me¬
ipsũ. Se enim cunctis hominibus. secipsũ
uero solis manifestabit electis. Nam &rẽ
soli autem regem in decore suo uidebunt
õculi iustorum. Beati enim mundo cor¬
de. qm ipsi dm̃ uidebunt. Hȩc de lectio¬
uidetur autẽ oportunũ desollẽpnita¬
disserere. In primis autẽ sciendũ est:
quod hȩc sollempnitas non euangeli¬
cis tantũ consecrata charismatib uerũ
mysteriis. ac dño iubente per omnes
annos sacris obseruata cęrimoniis. Ho¬
dierna et enim die ut nouimus positis
apparens scientiã illis om̃ium linguarũ
tradidit. Facta autẽ hac uoce conuene¬
re uiri religiosi. qui de diuersis nationi¬
bus hierosolẏmam paschalis festiuitatis

Expanded text:
dilectores suos cum Patre Filius, sed nunc dilectores suos cum Patre Filius, sed nunc diligit ad hoc ut recte vivant per fidem ligit ut perveniant ad visionem veritatis, quam per fidem gustaverant, et pro qua ad mortem usque certaverant. Non autem frustra cum additamento ait: Et manifestabo ei meipsum. Se enim cunctis hominibus, seipsum vero solis manifestabit electis. Nam et resoli autem regem in decore suo videbunt oculi justorum. Beati enim mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt. Haec de lectioVidetur autem opportunum de solemnitadisserere. Imprimis autem sciendum est quod haec solemnitas non evangelicis tantum consecrata charismatibus, verum est mysteriis, ac Domino jubente, per omnes annos sacris observata caeremoniis. Hodierna etenim die, ut novimus, positis apparens, scientiam illis omnium linguarum tradidit. Facta autem hac voce, convenere viri religiosi, qui de diversis nationibus Hierosolymam paschalis festivitatis
Abbreviated transcription (Latin):
est qui diligit me. Qui autem diligit me :
diligetur apatre meo. Et ego diligã eũ.
& manifestabo ei me ipsum. Ubi omni in¬
tentione considerandũ. quia xp̃m uere
diligere est non ipsam dilectionẽ labiis ꝓ¬
fiteri. sed mandata xp̃i quȩ discendo ha¬
bemus operando seruare. Unde & ioħes
ammonens ait. filioli mei non diligamꝰ
uerbo nec lingua: sed opere & ueritate.
Omni gaudio amplectendum est. quia mer
maior nulla poterit: nos scilicet apatre
& filio diligi. nobis contemplandã ꝑpetuo
filii dĩ głam reuelari. Non autẽ dubi-¬
tandum. quia quibus gła filii reuelabitur.
eisdem quoq patris & sp̃s scĩ liceat ad ẽe
conspectui: quia quoꝵ una est diuinitas.
una utiq & inseparabilis uisio est. Hinc
& enim dicit. Qui me uidet. uidet et pa¬
trem. & notandum quia cũ prȩsentis
temporis uerbo diceret. qui autem dili¬
git me: adiecit defuturo. Diligetur
apatre meo. & ego diligam eũ: & mani¬
festabo ei me ipsũ. Diligit namq & iã nunc

Expanded text:
est qui diligit me. Qui autem diligit me, diligetur a Patre meo: et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Ubi omni intentione considerandum quia Christum vere diligere est non ipsam dilectionem labiis profiteri, sed mandata Christi, quae discendo habemus, operando servare. Unde et Joannes admonens, ait: Filioli mei, non diligamus verbo neque lingua, sed opere et veritate . Omni gaudio amplectendum est nobis  Almajor nulla poterit, nos scilicet a Patre et Filio diligi, nobis contemplandam perpetuo Filii Dei gloriam revelari. Non autem dubitandum quia quibus gloria Filii revelabitur, eisdem quoque Patris et Spiritus sancti liceat adesse conspectui, quia quorum una est divinitas, una utique et inseparabilis visio est. Hinc etenim dicit: Qui me videt, videt et Patrem . Et notandum quia cum praesentis temporis verbo diceret: Qui autem diligit me: adjecit de futuro, diligetur a Patre meo; et ego diligam eum, et manifestabo ei meipsum. Diligit namque etiam nunc
Abbreviated transcription (Latin):
le celebrandam pastorali uos sollicitudine
cohortamur. ut siquid macularum pro¬
ximis diebus negligentia in cauta contrax̃
id & ieiunii censura castiget. & deuotio
pietatis ẽmendet. Quarta igitur & sexta
sabbati ieiunemus. sabbatum autem con

Expanded text:
lo celebrandam, pastorali vos sollicitudine lo celebrandam, pastorali vos sollicitudine cohortamur: ut si quid macularum proximis diebus negligentia incauta contraxit, id et jejunii censura castiget, et devotio pietatis emendet. Quarta igitur et sexta feria jejunemus; sabbato autem in
Abbreviated transcription (Latin):
omnia in omnibus. His dilectissimi alisq
documentis quibus in numerabiliter di¬
uinorũ eloquiorum choruscat auctori¬
tas aduenerationem pentecostes unani¬
miter incitemur: exultantes in honore
sp̃s scĩ. per quem omnis catholica ȩccła
scĩficatur. omnis anima rationalis imbuit᷑.
qui inspirator fidei. doctor scientiȩ. fons
dilectionis. signaculum castitatis & totius
est causa uirtutis. Gaudeant fidelium
mentes. quod intoto mundo unus ds̃ pat̾
confessione laudatur : quodq illa signifi¬
catio quae inspecie ignis apparuit & oꝑe
perseuerat & munere. Ipse enim sp̃s ueri¬
tatis facit domum gloriȩ suae luminis
sui splendore fulgere: et intemplo suo
nec tenebrosum uult aliquid esse nec te¬
pidum. Dequo opere atq doctrina &iã
ieiuniorum nobis & elemosinarum est col¬
lata purgatio: Nam hunc uenerabilem
diem sequitur saluberrime obseruantiȩ
consuetudo. quam utilissimam sibi om̃s
scĩ semper experti sunt: & adquam sedu¬

Expanded text:
intellectum, his, dilectissimi, aliisque documentis, quibus innumerabiliter divinorum eloquiorum coruscat auctoritas ad venerationem pentecostes unanimiter incitemur, exsultantes in honore Spiritus sancti, per quem omnis catholica Ecclesia sanctificatur, omnis anima rationabilis imbuitur, qui inspirator fidei, doctor scientiae, fons dilectionis, signaculum castitatis, et totius est causa virtutis. Gaudeant fidelmentes, quod in toto mundo unus Deus, Patconfessione laudatur; quodque illa significatio, 300 quae in specie ignis apparuit, et opere perseverat et munere. Ipse enim Spiritus veritatis facit domum gloriae suae luminis sui nitore fulgere, et in templo suo nec tenebrosum aliquid vult esse, nec tepidum. De qua ope atque doctrina etiam jejuniorum nobis atque eleemosynarum est collata purgatio. Nam hunc venerabilem diem sequitur saluberrimae observantiae consuetudo, quam utilissimam sibi omnes sancti semper experti sunt, et ad quam sedu
Abbreviated transcription (Latin):
odierNaor Sollempnitatem
dilectissimi in prȩcipuis festis
e̾e uenerandam omniũ catho¬
licorum corda cognoscunt:
Nec dubium est quanta huic diei reueren¬
tia debeatur. quem sc̃s sp̃s excellentissi
mo sui muneris miraculo consecrauit.
lam ab illo die quo dñs suꝑ omnem cęloꝵ
altitudinem ad dexteram dĩ patris con¬
sessurus ascendit. decimus iste est: qui
ab eiusdem resurrectione quinquagesimꝰ
nobis in eo a quo cępit illuxit magna
mẏsteria & ueterum sacramentorũ con¬
tinens & nouorum. quibus manifestissi¬
me declaratur & grãm prȩnuntiatam
fuisse per legem. & legem impletã e̾e̾ per
gram. Sicut enim hebreo quondã popło
ab ȩgẏptiis liberato quinquagesimo die
post immolationem agni lex data est in
monte synã. ita post passionem dni qua
uerus dĩ agnus occisus est quinquagesi¬
mo aresurrectione ipsius die in apłos ple¬
bemq credentium sp̃s sc̃s illapsus est. ut
facile diligens xp̃ianus agnoscat initia

Expanded text:
odiernam solemnitatem, dilectissimi, in praecipuis festis esse venerandam, omnium catholicorum corda cognoscunt: nec dubium est quanta huic diei reverentia debeatur, quem Spiritus sanctus excellentissimo 297 sui muneris miraculo consecravit. Nam ab illo die quo Dominus super omnem coelorum altitudinem ad dexteram Dei Patris consessurus ascendit, decimus iste est qui ab ejusdem resurrectione quinquagesimus nobis in eo a quo coepit illuxit, magna mysteria in se et veterum sacramentorum continens et novorum: quibus manifestissime declaratur, et gratiam praenuntiatam fuisse per legem, et legem impletam esse per gratiam. Sicut enim Hebraeo quondam populo ab Aegyptiis liberato, quinquagesimo die post immolationem agni lex data est in monte Sina ; ita post passionem Christi, qua verus Dei Agnus occisus est, quinquagesimo a resurrectione ipsius die in apostolos plebemque credentium Spiritus sanctus illapsus est : ut facile diligens Christianus agnoscat initia
Abbreviated transcription (Latin):
ec umquam ꝑuenit ad indulgentię re¬
medium. qui patrocinaturum sibi non
habet aduocatum. Abipso enim est in¬
uocatio patris. ab ipso sunt lacrimae pę¬
nitentium: ab ipso gemitus supplicanti¬
um. Et nemo potest dicere dnm iħm:
et filio omnipotentiam unamq deitatem

Expanded text:
nec umquam perveniet ad indulgentiae renec umquam perveniet ad indulgentiae remedium, qui patrocinaturum sibi non habet advocatum. Ab ipso enim est invocatio Patris, ab ipso sunt lacrymae poenitentium, ab ipso sunt gemitus supplicantium; et nemo potest dicere Dominum Jet Filio omnipotentiam, unamque Deitatem
Abbreviated transcription (Latin):
gła patris pia possunt corda concipere :
hoc simul & defilio & de spũ sc̃o insepara¬
biliter atq in differenter intelligant
deo enim hanc beatam trinitatem unũ
confitemur dm̃: quia in his tribus per¬
sonis nec substantiȩ nec potentiȩ nec
uoluntatis nec operationis est ulla diuer¬
sitas. Sicut ergo de testamur arrianos
qui inter patrem & filium aliquam uo¬
lunt esse distantiam: ita &iam macedo¬
nia nos pariter detestamur. qui licet
patri & filio tribuant aequalitatẽ. sp̃m
tamen sc̃m inferioris putant eẽ naturȩ.
non considerantes in eam blasphemiã
se incidere quac neq inprȩsenti saeculo
neq infuturo sit remittenda iudicio. dicen¬
tẽ dño. Quicũq dixerit contra filiũ hominiᷤ.
remit tetur ei: qui autem dixerit contra
sp̃m scmn. non remittetur ei neq in hoc
seculo neq infuturo. Permanens naniq
in hac impietate sine uenia est: quia ex¬
clusit ase eum ꝑ quem poterat confiteri.

Expanded text:
gloria Patris pia possunt corda concipere, gloria Patris pia possunt corda concipere, hoc simul et de Filio, et de Spiritu sancto inseparabiliter atque indifferenter intelligant. Ideo enim hanc beatam Trinitatem unum confitemur Deum, quia in his tribus personis nec substantiae, nec potentiae, nec voluntatis, nec operationis est ulla diversitas. CAP. IV. Sicut ergo detestamur Arianos, qui inter Patrem et Filium aliquam volunt esse distantiam, ita etiam Macedonianos pariter detestamur, qui licet Patri et Filio tribuant aequalitatem, Spiritum tamen sanctum inferioris putant esse naturae: non considerantes eam blasphemiam se incidere, quae neque in praesenti saeculo, neque in futuro sit remittenda judicio, dicente Domino: Quicumque dixerit verbum contra Filium Hominis, remittetur ei; qui autem dixerit contra Spiritum sanctum, non remittetur ei neque in hoc saeculo, neque in futuro . Permanens itaque in hac impietate sine venia est, quia exclusit eum a se per quem poterat confiteri;
Abbreviated transcription (Latin):
sicut quaecumq creatura quae & patris
& filii est. sed sicut cum utroq uiuenᷤ et
potens. & sempiterne ex eo quod ẽ pater
filiusq subsistens. Unde eum dñs ante
passionis suae diem discipulis suis sci sp̃s
sponderet aduentum: adhuc in quit mnul¬
ta habeo uobis dicere sed non potestis
illa modo portare. Cum enim uenerit
ille sp̃s ueritatis: ille diriget uos omiie in
ueritatẽ. Non enim loquet᷑ asemet ipso:
sed quȩcumq audierit loquetur. & fu¬
tura adnuntiabit uobis Non ergo alia
quae habet pater habet filius. habet oc
sp̃iꝰ sc̃s. Nec umquam in illa unitate ñ
fuit ista communio. quia hoc ibi ẽ om̃a
habere. quod semꝑ existere. Nulla ibi
tempora. nulli gradus. nullȩ differentiȩ
cogitentur. Et si nemo de dõ potest ex¬
plicare quod est: nemo audeat affirma¬
re quod non est. Excusabilius est enim
denatura in effabili non eloqui digna.
quam definire contraria. Quicquid
itaq desempiterna & in commutabili

Expanded text:
sicut quaecumque creatura, quae et Patris sicut quaecumque creatura, quae et Patris et Filii est, sed sicut cum utroque vivens et potens, et sempiterne ex eo quod est Pater Filiusque subsistens. Unde, cum Dominus ante passionis suae diem discipulis suis sancti Spiritus sponderet adventum, Adhuc, inquit, multa habeo vobis dicere, sed non potestiilla modo portare. Cum autem venerit ille Spiritus veritatis, diriget vos in omni veritate. Non enim loquetur a semetipso: sed quaecunque audierit loquetur, et futura annuntiabit vobis. Ille quaecumque habet Pater, habet et Filius, habet et Spiritus sanctus; nec umquam in illa Trinitate non fuit ista communio, quia hoc est ibi omnia habere, quod semper existere. Nulla 299 ibi tempora, nulli gradus, nullae differentiae cogitentur: et si nemo de Deo potest explicare quod est, nemo audeat affirmare quod non est. Excusabilius enim est de natura ineffabili non eloqui digna, quam definire contraria. Quidquid itaque de sempiterna et incommutabili
Abbreviated transcription (Latin):
di & uis in esset erudiendi. Quamuis autẽ
dilectissimi ualde fuerit ipsa rei gestȩ for¬
ma mirabilis. nec dubium sit in illo om¬
nium humanarum uocum exultante
conuentu maiestatẽ scĩ sp̃s fuisse prȩsen¬
tem: nemo tamen inhis quae corporeis
uisa sunt oculis diuinam eius putet ap¬
paruisse substantiam. Naturae enim
inuisibilis & cum patre filioq communis
qualitatẽ muneris atq operis sui qua uo¬
luit significatione monstrauit. ꝓprietatẽ
uero essentiȩ suȩ insua dĩtate continuit.
quia sicut nec patrem nec filium. ita nec
spm scm̃ humanus potest uisus attingere
Intrinitate enim diuina nichil dissimile.
nichil impar est. Et omnia quae de illa
possunt substantia cogitari. nec uirtute
nec gloria nec aeternitate discreta sunt.
Cumq inpersonarum ꝓprietatibus alius
sit pater. alius sit filius. alius sit sp̃s sc̃s:
non tamen alia deitas. nec diuersa natu¬
ra est. Siquidem & de patre sit filius uni

Expanded text:
di, et vis inesset urendi. CAP. III. Quamvis autem, di, et vis inesset urendi. CAP. III. Quamvis autem, dilectissimi, valde fuerit ipsa rei gestae forma mirabilis, nec dubium sit, in illo omnium humanarum vocum exsultante concentu, majestatem Spiritus sancti fuisse praesentem, nemo tamen aestimet in iis quae corporeis visa sunt oculis divinam ejus apparuisse substantiam. Natura enim invisibilis, et Patri Filioque communis, qualitatem muneris atque operis sui, qua voluit significatione monstravit, proprietatem vero essentiae suae in sua Deitate continuit: quia sicut nec Patrem nec Filium, ita nec Spiritum sanctum humanus potest visus attingere. In Trinitate enim divina nihil dissimile, nihil impar est; et omnia quae de illa possunt substantia cogitari, nec virtute, nec gloria, nec aeternitate discreta sunt. Cumque in personarum proprietatibus alius sit Pater, alius sit Filius, alius Spiritus sanctus, non tamen alia Deitas nec diversa natura est. Siquidem cum et de Patre sit Filius unig
Abbreviated transcription (Latin):
aduenientis sp̃s uehementis. & repleuit
totam domum ubi erant sedentes. Et
apparuerunt illis dispertite linguae
tamquam ignis. seditq supra singulos ẽoꝵ:
E repleti sunt omnes spũsc̃o. & cęperunt
loqui aliis linguis pro ut sp̃s sc̃s dabat
eloqui illis. Quam uelox est sermo sapi¬
entię. & ubi ds̃ magister est quam cito
discitur. quã dõcetur. Non est adhibita
interpretatio ad audiendum. non con¬
suetudo adusum. non tempus adstu¬
dium: sed spirante ubi uoluit sp̃i ueri¬
tatis ꝓpriȩ singularum gentiũ uoces
facte sunt in ȩccłȩ ore communeᷤ. Ab
hoc igitur die tuba euangelicȩ prȩdi¬
cationis intonuit. ab hoc die imbres
charismatum. flumina benedictionum
omne desertum & uniuersam aridam
rigauerunt: qm̃ ad renouandam faciem
terrae sp̃s dĩ ferebatur suꝑ aquas. & ad
ueteres tenebras abigendas nouȩ lucis
fulgura choruscabant. cum micantium
cui adcreandum intellectim consumen¬
dumq peccatum & efficatia illuminan¬

Expanded text:
nientis spiritus vehementis, et replevit totam domum, ubi erant sedentes. Et apparuerunt illis dispertitae linguae tamquam ignis, seditque supra singulos eorum. Et repleti sunt omnes Spiritu sancto, et coeperunt loqui aliis linguis, prout Spiritus sanctus dabat eloqui illis . O quam velox est sermo sapientiae, et ubi Deus magister est, quam cito discitur quod docetur! Non est adhibita interpretatio ad audiendum, non consuetudo ad usum, non tempus ad studium, sed spirante ubi voluit Spiritu veritatis , propriae singularum gentium voces factae sunt in Ecclesiae ore communes. Ab hoc igitur die tuba evangelicae praedicationis intonuit; ab hoc die imbres charismatum, flumina benedictionum, omne desertum et universam aridam rigaverunt; quoniam ad renovandam faciem terrae Spiritus Dei ferebatur super aquas , et ad veteres tenebras abigendas, novae lucis fulgura coruscabant, cum micantium cui ad creandum intellectum, consumendumque peccatum, et efficacia illuminan
Abbreviated transcription (Latin):
appetant : quauis in se ipsis iterum ex
mortali carne relabantur. Si ergo iam
Ponatur ante oculos mulier curua. et
arbor in fructuosa. Reminiscamur ma¬
lorum quȩ fecimus. mittamus ad radicẽ
cordis cofinum stercoris: ut tunc in retri¬
butionis fructu pinguescat quod nobis
hic ꝑpenitentiã fȩtebat. Et si uirtutũ
summa operari non possumus. ipso ds̃
nr̃o gaudet lamento. Ex ipsa ei iustitiȩ
in choatione placebimus. qui in iusta
quȩ fecimus punimus. Nec mora erit
in fletibus. quia tergent citius transe¬
untes lacrimas gaudia mansura per dnm̃¬

Expanded text:
appetant, quamvis in seipsis iterum ex appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carne relabantur. Si ergo jam Ponatur ante oculos mulier curva, et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa operari non possumus, ipse Deus nostro gaudet lamento. Ex ipsa enim justitiae inhoatione ei placebimus, qui injusta quae fecimus punimus. Nec mora erit in fletibus, quia tergent citius transeuntes lacrymas mansura gaudia. Per Dom