comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ereat in eum annum qui.L. pinarium. p. furium consules habuit.
Contraq omnium opinionem qui eum uexandis prioris anni consuli¬
bus pertinacissimum administraturum tribunatum credebant post pu¬
blicam causam priuato dolore habito ne uerbo quidem uiolatis con¬
sulibus rogationem tulit ad populum ut pleben magistratus tribunitus¬
comitiis fierent. Haud parua res sub titulo prima spetie minime atro¬
ci ferebatur. sed que patriciis omnem potestatem per clientium suf¬
fragia creandi quos uellent tribunos auferret. Huic actioni gratissi¬
me plebi cum summa ui resisterent patres neque una uis ad resisten¬
dum erat ut intercederet aliquis ex collegio auctoritate aut consu¬
lum aut principum adduci posset. res tamen suo ipsa molimine
grauis certaminibus in annum extrahitur. Plebs uoleronem tribu¬
num reficit. Patres ad ultimum dimicationis rati esse uenturum ap¬

Expanded text:
creat in eum annum qui L. Pinarium P. Furium consules habuit. creat in eum annum qui L. Pinarium P. Furium consules habuit. contraque omnium opinionem, qui eum uexandis prioris anni consulibus permissurum tribunatum credebant, post publicam causam priuato dolore habito, ne uerbo quidem uiolatis consulibus, rogationem tulit ad populum ut plebeii magistratus tributiscomitiis fierent. haud parua res sub titulo prima specie minime atroci ferebatur, sed quae patriciis omnem potestatem per clientium suffragia creandi quos uellent tribunos auferret. huic actioni gratissimae plebi cum summa ui resisterent patres, nec quae una uis ad resistendum erat, ut intercederet aliquis ex collegio, auctoritate aut consulum aut principum adduci posset, res tamen suo ipsa molimine grauis certaminibus in annum extrahitur. plebs Uoleronem tribunum reficit: patres, ad ultimum dimicationis rati rem uenturam, A
Abbreviated transcription (Latin):
us erat clamor eose in turbam conferctissimam recepit clamitans pro¬
uoco & fidem plebis imploro. Adeste ciues. adeste cõmilitones. nihil
est quod expectetis tribunos quibus ipsis uestro auxilio opus est. Cõ¬
citati homines ueluti ad proelium se expeduint. Apparebatq omne
discrimen adesse. nihil cuiquam sanctum non publici fore non pri¬
uati uiris. Huic tanta tempestati cum se consules obtulissent facile
experti sunt parum tutam maiestatem sine uiribus esse. Uolatis lic¬
toribus fascibus fractis e foro in curiam compelluntur incerti quatin¬
us uolero exerceret uictoriam. Conticescente deinde tumultu cum
senatum uocari uississent quaeruntur in uirias suas uim plebis. Uole¬
ronis audaciam. multis ferociter dictis sententus uicere seniores quib¬
us ira patrum aduersus temeritatem plebis concertari non placuit.
Uoleronem amplexa fauore plebs proximis comitus tribunum plebis

Expanded text:
us erat clamor, eo se in turbam confertissimam recipit clamitans: 'prous erat clamor, eo se in turbam confertissimam recipit clamitans: 'prouoco et fidem plebis imploro. adeste, ciues; adeste, commilitones; nihil est quod expectetis tribunos quibus ipsis uestro auxilio opus est.' concitati homines ueluti ad proelium se expediunt, apparebatque omne discrimen adesse; nihil cuiquam sanctum, non publici fore, non priuati iuris. huic tantae tempestati cum se consules obtulissent, facile experti sunt parum tutam maiestatem sine uiribus esse. uiolatis lictoribus, fascibus fractis, e foro in curiam compelluntur, incerti quatenus Uolero exerceret uictoriam. conticescente deinde tumultu cum in senatum uocari iussissent, queruntur iniurias suas, uim plebis, Uoleronis audaciam. multis ferociter dictis sententiis, uicere seniores quibus ira patrum aduersus temeritatem plebis certari non placuit. Uoleronem amplexa fauore plebs proximis comitiis tribunum plebi
Abbreviated transcription (Latin):
sistatur patribus. Id autem unum consilium esse ut sc ipsa plebs quã¬
do alind nihil auxilii habeat defendat. Quatuor & xx. lictores appa¬
rere consules & cos ipsos plebis homines nihil contemptius neq infir¬
mius si sint qui contempnant sibi quemq ca magna atq horrenda fa¬
cere. His uocibus alii alios cum incitassent ad uoleronem publium
de plebe hominem quia quod ordines duxisset negaret se militem
fieri debere. Lictor missus est a consulibus. Uolero appellat tribun¬
os cum auxilio nemo esset consules spoliari hominem & uirgas ex¬
pediri iubent. Prouoco inquit ad populum uolero. quoniam tribu¬
ni ciuem romanum in conspectu suo uirgis cedi malunt ꝗͣ ipsi in
lecto suo a uobis trucidari. Quo ferocius clamitabat eo infestius cir¬
cumscindere & spoliare lictor. Tum uolero & preualens ipse & adiu¬
uantibus aduocatis repulso lictore ubi indignantium pro se acerrim¬

Expanded text:
sistatur patribus; id autem unum consilium esse ut se ipsa plebs, quansistatur patribus; id autem unum consilium esse ut se ipsa plebs, quando aliud nihil auxilii habeat, defendat. quattuor et uiginti lictores apparere consulibus et eos ipsos plebis homines; nihil contemptius neque infirmius, si sint qui contemnant; sibi quemque ea magna atque horrenda facere. his uocibus alii alios cum incitassent, ad Uoleronem Publilium de plebe hominem quia, quod ordines duxisset, negaret se militem fieri debere, lictor missus est a consulibus. Uolero appellat tribunos. cum auxilio nemo esset, consules spoliari hominem et uirgas expediri iubent. 'prouoco' inquit, 'ad populum' Uolero, 'quoniam tribuni ciuem Romanum in conspectu suo uirgis caedi malunt quam ipsi in lecto suo a uobis trucidari.' quo ferocius clamitabat, eo infestius circumscindere et spoliare lictor. tum Uolero et praeualens ipse et adiuuantibus aduocatis repulso lictore, ubi indignantium pro se acerrim
Abbreviated transcription (Latin):
moribus credere & desertam ac proditam causam publicam quaeri. Tan¬
dem qui obuersati uestibulo tribum fuerant nuntiant domi mortuum
esse inuentum. quod ubi in totam contionem pertulit rumor sicut aci¬
es funditur duce occiso. ita dilapsi passim alii alio. precipuus pauortn¬
bunos inuaserat. ꝗͣ nihil auxilii saerate leges haberent monitos mor¬
te collegae. Nec patres satis moderate ferre letitiam. Adeoq neminẽ
noxe penitebat ut etiam insontes fecisse uideri uellent. Palamq fer¬
retur malo domandam tribunitiam potestatem. Sub hac pessimi ex¬
empli uictoria delectus edicitur. Pauentibusq tribunis sine interces¬
sione ulla consules rem peragunt. Tum uero irasci plebs tribunorum
magis silentio ꝗ̃ consulum imperio. & dicere actum esse de libertate sua
Rursus ad antiqua reditum. cum genutio una mortuam ac sepultam
tribunitiam potestatem. Aliud agendum ac cogitandum quo modo re¬

Expanded text:
moribus credere et desertam ac proditam causam publicam queri; tanmoribus credere et desertam ac proditam causam publicam queri; tandem qui obuersati uestibulo tribuni fuerant nuntiant domi mortuum esse inuentum. quod ubi in totam contionem pertulit rumor, sicut acies funditur duce occiso, ita dilapsi passim alii alio. praecipuus pauor tribunos inuaserat, quam nihil auxilii sacratae leges haberent morte collegae monitos. nec patres satis moderate ferre laetitiam, adeoque neminem noxiae paenitebat, ut etiam insontes fecisse uideri uellent, palamque ferretur malo domandam tribuniciam potestatem. sub hac pessimi exempli uictoria dilectus edicitur, pauentibusque tribunis sine intercessione ulla consules rem peragunt. tum uero irasci plebs tribunorum magis silentio quam consulum imperio, et dicere actum esse de libertate sua; rursus ad antiqua reditum; cum Genucio una mortuam ac sepultam tribuniciam potestatem. aliud agendum ac cogitandum quomodo re
Abbreviated transcription (Latin):
signibus uelut infulis uelatos ad mortem destinari. Quod si consulatus
tanta dulcedo sit iam nunc ita in animum inducant consulatum captũ
& oppressum a tribunitia potestate esse consuli uelut apparitori tribunitio
omnia ad nutum imperiumq tribuni agenda esse. Si se commouerit si
respexerit patres si aliud ꝗͣ plebem esse in re .p. crediderit exilium . cN.
martu menenii damnationem & mortem sibi proponat ante oculos.
His accensi uocibus patres consilia inde non publica sed in priuato seduc¬
taq a plurium conscientia habuere. ubi cum id modo constaret uire an
iniuria eripiendos esse reos atrocissima quaeq maxime placebat senten¬
tia nec auctor quamiis audaci facinori deerat. Igitur iudicu die cum
plebs in foro erecta expectatione staret mirari primo quod non descẽ¬
deret tribunus. Dein cum iam mora suspectior fieret de territum a pri¬

Expanded text:
signibus uelut infulis uelatos ad mortem destinari. quod si consulatus signibus uelut infulis uelatos ad mortem destinari. quod si consulatus tanta dulcedo sit, iam nunc ita in animum inducant consulatum captum et oppressum ab tribunicia potestate esse; consuli, uelut apparitori tribunicio, omnia ad nutum imperiumque tribuni agenda esse; si se commouerit, si respexerit patres, si aliud quam plebem esse in re publica crediderit, exsilium Cn. Marci , Meneni damnationem et mortem sibi proponat ante oculos. his accensi uocibus patres consilia inde non publica sed in priuato seductaque a plurium conscientia habuere, ubi cum id modo constaret, iure an iniuria, eripiendos esse reos, atrocissima quaeque maxime placebat sententia, nec auctor quamuis audaci facinori deerat. igitur iudicii die, cum plebs in foro erecta expectatione staret, mirari primo quod non descenderet tribunus; dein cum iam mora suspectior fieret, deterritum a pri
Abbreviated transcription (Latin):
est nec tamen perpelli potuere ut acie dimicarent. L. furius inde &
.C. manluis consules. Manlio uehientes prouincia euenit. non tamẽ
bellatum. Indutiae in annos.xl. petentibus date frumento stipendio¬
q imperato. Paci externe confestim continuatur discordia domi ag¬
rariae legis tribunitus stimulis plebs furebat. Consules nihil memenii
damnatione nihil periculo deterriti seruilii summa ui resistunt. Abe¬
untes magistratu. En. genutius tribunus tum plebis arripuit. L. aemi¬
lius & opiter uirginius consulatum ineunt. Uopiscum ulium pro uer¬
ginio in quibusdam annalibus consulem inuenio. Hoc anno quoscũ¬
q consules habuerit rei ad populum furius & manlius circumeunt sor¬
didati non plebem magis qͣ uniores patrum. suadent mouent hono¬
ribus & administratione rei.p. abstineant. Consulares uero fasces pretex¬
tam curulemq sellam nihil aliud ꝗͣ pompam funcris putent. Claris in¬

Expanded text:
est, nec tamen perpelli potuere ut acie dimicarent. L. Furius inde et est, nec tamen perpelli potuere ut acie dimicarent. L. Furius inde et C. Manlius consules. Manlio Ueientes prouincia euenit; non tamen bellatum; indutiae in annos quadraginta petentibus datae frumento stipendioque imperato. paci externae confestim continuatur discordia domi. agrariae legis tribuniciis stimulis plebs furebat. consules, nihil Meneni damnatione, nihil periculo deterriti Seruili, summa ui resistunt. abeuntes magistratu Cn. Genucius tribunus plebis arripuit. L. Aemilius et Opiter Uerginius consulatum ineunt; Uopiscum Iulium pro Uerginio in quibusdam annalibus consulem inuenio. hoc anno, quoscumque consules habuit, rei ad populum Furius et Manlius circumeunt sordidati non plebem magis quam iuniores patrum. suadent monent honoribus et administratione rei publicae abstineant; consulares uero fasces, praetextam, curulemque sellam nihil aliud quam pompam funeris putent; claris in
Abbreviated transcription (Latin):
tus e castris & in urbem penetrat tamꝗ̃ uehiis captis. Ita pauidi uehien¬
tes ad arma currunt. Pars sabinis eunt subsidio. pars romanos toto im¬
petu intentos in castra adoriuntur. Paulisper auersi turbatiq sunt.
Deinde & ipsi utroq uersis signis resistunt & eques a consule immissus
tuscos fundit fugatq. Eadem hora duo exercitus duae potentissime &
maxime finitime gentes superate sunt. Dum haec ad uehios geruntur
uulsci equiq in latino agro posuerant castra populatiq fines erant. Eos
per seipsi latini assumptis hernicis sine romano aut duce aut auxilio
castris exuerunt. Ingenti praeda praeter suas recuperatas res potiti sunt
Uissus tamen a roma consul in uulscos.C. nautius. mos credo non place¬
bat sine romano duce exercituq sotios propriis uiribus consilusq bella
gerere. nullum genus calamitatis contumeliaeq non aeditum in uulscos

Expanded text:
tus e castris et in urbem penetrat; tamquam Ueiis captis, ita pauidi Ueientus e castris et in urbem penetrat; tamquam Ueiis captis, ita pauidi Ueientes ad arma currunt. pars Sabinis eunt subsidio, pars Romanos toto impetu intentos in castra adoriuntur. paulisper auersi turbatique sunt; deinde et ipsi utroque uersis signis resistunt, et eques ab consule immissus Tuscos fundit fugatque, eademque hora duo exercitus, duae potentissimae et maxime finitimae gentes superatae sunt. dum haec ad Ueios geruntur, Uolsci Aequique in Latino agro posuerant castra populatique fines erant. eos per se ipsi Latini adsumptis Hernicis, sine Romano aut duce aut auxilio castris exuerunt; ingenti praeda praeter suas reciperatas res potiti sunt. missus tamen ab Roma consul in Uolscos C. Nautius ; mos, credo, non placebat, sine Romano duce exercituque socios propriis uiribus consiliisque bella gerere. nullum genus calamitatis contumeliaeque non editum in Uolscos
Abbreviated transcription (Latin):
cͥmini. sed feruidi animi uir ut in publico periculo ante sic tum suo nõ
tribunos modo sed plebem oratione feroci refutando exprobrandoqI.
menenii damnationem mortemq cuius patris munere restituta quon¬
dam plebs eos ipsos quibus nunc seuiret magistratus cas leges haberet
periculum audacia discussit. luuit & uerginius collega testis productis
participando laudes. Magis tamen menenianum adeo mutauerant
animum profuit iudicium. Certamina domi funta uehens bellum es¬
ortum quibus sabini arma coniunxerant P. ualerius consul accitis lati¬
norum hernicorumq auxilus cum exercitu uehios missus castra sabina
quae pro menibus sociorum locata erant confestim aggreditur tantamq
trepidationem imiecit ut dum dispersi ali alias manipulatim excur¬
runt ad arcendam ium hostium ea porta cui signa primum intulerat
caperetur. Intra uallum deinde cedes magis ꝗͣ proelium esse. Tumul¬

Expanded text:
crimini. sed feruidi animi uir ut in publico periculo ante, sic tum in suo, non crimini. sed feruidi animi uir ut in publico periculo ante, sic tum in suo, non tribunos modo sed plebem oratione feroci refutando exprobrandoque T. Meneni damnationem mortemque, cuius patris munere restituta quondam plebs eos ipsos quibus tum saeuiret magistratus, eas leges haberet, periculum audacia discussit. iuuit et Uerginius collega testis productus, participando laudes; magis tamen Menenianum—adeo mutauerant animum— profuit iudicium. certamina domi finita: Ueiens bellum eortum, quibus Sabini arma coniunxerant. P. Ualerius consul accitis Latinorum Hernicorumque auxiliis cum exercitu Ueios missus castra Sabina, quae pro moenibus sociorum locata erant, confestim adgreditur; tantamque trepidationem iniecit ut dum dispersi alii alia manipulatim excurrunt ad arcendam hostium uim, ea porta cui signa primum intulerat caperetur. intra uallum deinde caedes magis quam proelium esse. tumul
Abbreviated transcription (Latin):
patres nec in uniuersos modo sed in singulos. Q considuis & .T. genu¬
tius auctores agrariae legis tito menenio diem dicunt. Inuidie erat
amissum cremere presidium cum haud procul statiua castra consul ha¬
buisset. Eam oppressit. cum & patres haud minus ꝗͣ pro coriolano ad¬
nisi essent & patris agrippe fauor hauddubium exoleuisset. in multa
temperarunt tribuni. cum capitis anquisissent duo milia aeris damna¬
to mulctam edixerunt. Ea in caput uertit. negant tulisse ignominiã
egritudinemq inde morbo absumptum. Alius deinde reus spurius ser¬
uilius ut consulatu abiit. C. nautio & .p. ualerio consulibꝰ in initio sta¬
tim anni a.L. ceditio & .T. statio tribunis die dicta non ut menenius
p̃cibus sins aut patrum sed cum multa fiducia in nocentiae gratiaeq tri¬
bunitios impetus tulit. Et huic proelium cum tuscis ad ianiculum erat

Expanded text:
patres, nec in uniuersos modo sed in singulos. Q. Considius et T. Genupatres, nec in uniuersos modo sed in singulos. Q. Considius et T. Genucius , auctores agrariae legis, T. Menenio diem dicunt. inuidiae erat amissum Cremerae praesidium, cum haud procul inde statiua consul habuisset; ea oppressit, cum et patres haud minus quam pro Coriolano adnisi essent et patris Agrippae fauor hauddum exoleuisset. in multa temperarunt tribuni; cum capitis anquisissent, duorum milium aeris damnato multam dixerunt. ea in caput uertit; negant tulisse ignominiam aegritudinemque; inde morbo absumptum. alius deinde reus, Sp. Seruilius , ut consulatu abiit, C. Nautio et P. Ualerio consulibus, initio statim anni ab L. Caedicio et T. Statio tribunis die dicta, non ut Menenius, precibus suis aut patrum sed cum multa fiducia innocentiae gratiaeque tribunicios impetus tulit. et huic proelium cum Tuscis ad Ianiculum erat
Abbreviated transcription (Latin):
oppugnare. Inde fusi magna cede in ianiculum egre se recepere. Con
festim consul & ipse transit tiberim. castra sub ianiculo cominunit.
Postero die luce orta non nihil ex externa felicitate pugnae ferox magis¬
tamen quod inopia frumenti quamuis in precipitia dum celeriora essem
agebat consilia temere aduerso ianiculo ad castra hostium atiem erexit
Foediusq inde pulsus quam pridie pepulerat interuentu collegae ipse ex¬
ercitusq est seruatus. Inter duas acies etrusci cum inuicem his atq illis
terga darent occidione occisi sunt. Ita oppressum temeritate felici ue¬
hiens bellum. urbi cum pace laxior etiam annona redut & aduecto
ex campania frumento & postquam timor sibi cuiq future inopiae
abiit eo quod abditum fuerat prolato. Ex copia deinde otioq lascuure
rursus animi & pristina mala postquam foris deerant domi quaerere
Tribuni plebem agitare suo ueneno agraria lege. in resistentes incitare

Expanded text:
oppugnare. inde fusi magna caede in Ianiculum se aegre recepere. conoppugnare. inde fusi magna caede in Ianiculum se aegre recepere. confestim consul et ipse transit Tiberim, castra sub Ianiculo communit. postero die luce orta nonnihil et hesterna felicitate pugnae ferox, magistamen quod inopia frumenti quamuis in praecipitia, dum celeriora essent, agebat consilia, temere aduerso Ianiculo ad castra hostium aciem erexit, foediusque inde pulsus quam pridie pepulerat, interuentu collegae ipse exercitusque est seruatus. inter duas acies Etrusci, cum in uicem his atque illis terga darent, occidione occisi. ita oppressum temeritate felici Ueiens bellum. urbi cum pace laxior etiam annona rediit, et aduecto ex Campania frumento, et postquam timor sibi cuique futurae inopiae abiit, eo quod abditum fuerat prolato. ex copia deinde otioque lasciuire rursus animi et pristina mala, postquam foris deerant, domi quaerere. tribuni plebem agitare suo ueneno, agraria lege; in resistentes incitare
Abbreviated transcription (Latin):
super bellum annona premente transierant enim aetrusci tiberim ni
horatius consul ex uulscis esset reuocatus. Adeoq id bellum ipsis institit¬
moenibus ut primo pugnatũ ad edẽ spei sit equo marte. Iterum ad
portam collinam. ibi quamꝗͣ paruo momẽto superior romana res fu¬
it meliorem tamen militem recepto pristino animo in futura proelia
id certamen fecit. Appius uerginius & .p. seruilius consules fiunt. Post
acceptam proxime pugna cladem uehientes abstinuere acie. popula¬
tiones erant & uelut ab arce ianiculi passim in romanum agrum im¬
petus dabant. non usquam pecora tuta non agrestes erant. Capti de¬
inde cadem arte sunt qua cocperant fabios. secuti dedita opera passim
ad illecebras propulsa pecora precipitauere in insidias quo plures erãt
maior cedes fuit. Ex hac clade atrox ira maioris cladis causa atq ini¬
tium fuit. Traiecto enim nocte tiberi castra seruilii consulis adorti sũt

Expanded text:
super bellum annona premente—transierant enim Etrusci Tiberim—, ni super bellum annona premente—transierant enim Etrusci Tiberim—, ni Horatius consul ex Uolscis esset reuocatus. adeoqmoenibus ut primo pugnatum ad Spei sit aequo Marte, iterum ad portam Collinam. ibi quamquam parvo momento superior Romana res fuit, meliorem tamen militem recepto pristino animo in futura proelia id certamen fecit. A. Verginius et Sp. Servilius consules fiunt. post acceptam proxima pugna cladem Veientes abstinuere acie; populationes erant, et velut ab arce Ianiculo passim in Romanum agrum impetus dabant; non usquam pecora tuta, non agrestes erant. capti deinde eadem arte sunt qua ceperant Fabios. secuti dedita opera passim ad inlecebras propulsa pecora praecipitavere in insidias. quo plures erant, maior caedes fuit. ex hac clade atrox ira maioris cladis causa atque initium fuit. traiecto enim nocte Tiberi castra Servili consulis adorti sunt
Abbreviated transcription (Latin):
omissa pugna quam in omnes partes parem intenderant muinum
locum se omnes inclinant. Eo nisi corporibus armisq rupere cunco
uiam. Duxit uia in editum leniter collem. Inde primo restitere.
Mox ut respirandi superior locus spatium dedit recipiendiq a pauore
tanto animum pepulere etiam subeuntes. Uincebatq auxilio loci pau¬
citas ii uigo crcuminissus uehiens in uerticem collis euasisset. Ita su¬
perior rursus hostis factus. fabii cesi ad unum omnes praesidiumq ex¬
pugnatum. Trecentos sex perisse satis conuenit. Unum prope pube¬
rem etate relictum stirpem genti fabie. dubusq rebus populi roma¬
ni saepe domi belliq uel maximum futurum auxilium. Cum haec ac¬
cepta clades esset iam .c. horatius & .T. menenius consules erant. Me¬
nenius aduersus tuscos uictoria elatos confestim missus. Tum quoq ma¬
le pugnatum est & ianiculum hostes occupauere. obsessaq urbs foret

Expanded text:
omissa pugna, quam in omnes partes parem intenderant, in unum omissa pugna, quam in omnes partes parem intenderant, in unum locum se omnes inclinant; eo nisi corporibus armisque rupere cuneo uiam. duxit uia in editum leniter collem. inde primo restitere; mox, ut respirandi superior locus spatium dedit recipiendique a pauore tanto animum, pepulere etiam subeuntes, uincebatque auxilio loci paucitas, ni iugo circummissus Ueiens in uerticem collis euasisset. ita superior rursus hostis factus. Fabii caesi ad unum omnes praesidiumque expugnatum. trecentos sex perisse satis conuenit, unum prope puberem aetate relictum, stirpem genti Fabiae dubiisque rebus populi Romani saepe domi bellique uel maximum futurum auxilium. cum haec accepta clades est, iam C. Horatius et T. Menenius consules erant. Menenius aduersus Tuscos uictoria elatos confestim missus. tum quoque male pugnatum est, et Ianiculum hostes occupauere; obsessaque urbs foret,
Abbreviated transcription (Latin):
subsidia armatorum ad arcendas populationes missa saepius simula¬
to ꝗͣ uero pauore fugerunt. lamq fabu adeo contempserãt hostẽ ut
sua inuicta arma nec loco nec tempore ullo crederent posse sustine
ri. Haec spes prouexit ut ad conspecta procul a cremera magno cã¬
pi interuallo pecora quamquam rara hostium apparebant arma de¬
currerent. Et cum improuidi effuso cursu insidias circa ipsum iter
locatas superassent palatiq passim uaga ut fit pauore iniecto rape¬
rent pecora subito ex insidus consurgitur. & aduersi & undiq hostes
erant. primo clamor circumlatus exterruit. Dem tela ab omni parte
accedebant cocuntibusq aetruscis iam continenti agmine armatoꝵ
septi quo magis se hostis inferebat cogebantur breuiori spatio & ipsi
orbem colligere. Quae res & eorum paucitatem insignem & multi¬
tudinem ae truscorum multiplicatis in arcto ordinibus faciebat. su¬

Expanded text:
subsidia armatorum ad arcendas populationes missa saepius simulasubsidia armatorum ad arcendas populationes missa saepius simulato quam uero pauore refugerunt. iamque Fabii adeo contempserant hostem ut sua inuicta arma neque loco neque tempore ullo crederent sustineri posse. haec spes prouexit ut ad conspecta procul a Cremera magno campi interuallo pecora, quamquam rara hostium apparebant arma, decurrerent. et cum improuidi effuso cursu insidias circa ipsum iter locatas superassent palatique passim uaga, ut fit pauore iniecto, raperent pecora, subito ex insidiis consurgitur; et aduersi et undique hostes erant. primo clamor circumlatus exterruit, dein tela ab omni parte accidebant; coeuntibusque Etruscis, iam continenti agmine armatorum saepti, quo magis se hostis inferebat, cogebantur breuiore spatio et ipsi orbem colligere, quae res et paucitatem eorum insignem et multitudinem Etruscorum, multiplicatis in arto ordinibus, faciebat. tu
Abbreviated transcription (Latin):
sidiaq locant inuecta subito a latere romana equitum ala non pugnae
modo incipiendae sed consistendi ademit locum. Ita fusi retro ad saxa
rubra ibi castra habebant pacem supplices petunt. cuius impetrate ab
insita animis leuitate ante deductum cremera romanum presidiũ
penituit. Rursus cum fabiis erat uehienti populo sine ullo maioris
belli apparatu certamen. nec erant incursiones modo in agros aut su¬
bi impetus incursantium. sed aliquotiens equo campo collatisq sig¬
nis certatum. Gensq una populi romani sape ex opulentissima ut
tum res erant etrusca ciuitate uictoriam tulit. Id primo acerbum
indignumq uehientibus est uisum. Inde consilium ex re natum in¬
sidus ferocem hostem captandi. gaudere etiam multo successu fabi¬
is audaciam crescere. Itaq & pecora predantibus aliquotiens uelut
casu incidissent obinam acta & agrestium fuga uasti relicti agri &

Expanded text:
sidiaque locant, inuecta subito ab latere Romana equitum ala non pugnae sidiaque locant, inuecta subito ab latere Romana equitum ala non pugnae modo incipiendae sed consistendi ademit locum. ita fusi retro ad saxa Rubra—ibi castra habebant—, pacem supplices petunt. cuius impetratae, ab insita animis leuitate, ante deductum Cremera Romanum praesidium paenituit. rursus cum Fabiis erat Ueienti populo, sine ullo maioris belli apparatu, certamen; nec erant incursiones modo in agros aut subiti impetus <in> incursantes, sed aliquotiens aequo campo conlatisque signis certatum, gensque una populi Romani saepe ex opulentissima, ut tum res erant, Etrusca ciuitate uictoriam tulit. id primo acerbum indignumque Ueientibus est uisum; inde consilium ex re natum insidiis ferocem hostem captandi; gaudere etiam multo successu Fabiis audaciam crescere. itaque et pecora praedantibus aliquotiens, uelut casu incidissent, obuiam acta, et agrestium fuga uasti relicti agri, et
Abbreviated transcription (Latin):
cantur ut illud agmen faustum atq felix mittant. Sospites breui in
patriam ad parentes restituant. In cassum misse preces. Infelici uia
dextro iano porte carmentalis profecti ad cremeram flumen perue¬
niunt. Is opportunus uisus locus communiendo presidio. L. aemilu
inde & .cN. seruilius consules facti. & donec nihil aliud ꝗͣ in popula¬
tionibus res fuit non ad presidium modo tutandum fabii satis erant
sed tota regione qua tuscus ager romano adiacet sua tuta omnia in¬
festa hostium uagantes per utrumq finem fecere. Interuallum dein¬
de haud magnum populationibus fuit. dum & uehientes accito ex
etruria exercitu presidium cremere oppugnant. Et romanae legiones
a lucio emilio consule adducte cominus cum aetruscis dimicant acie
quamquam uix dirigendi aciem spacium uchientibus fuit. Adeo
inter primam trepidationem dum post signa ordines introeunt sub¬

Expanded text:
cantur ut illud agmen faustum atque felix mittant, sospites breui in cantur ut illud agmen faustum atque felix mittant, sospites breui in patriam ad parentes restituant. in cassum missae preces. infelici uia, dextro iano portae Carmentalis, profecti ad Cremeram flumen perueniunt. is opportunus uisus locus communiendo praesidio. L. Aemilius inde et C. Seruilius consules facti. et donec nihil aliud quam in populationibus res fuit, non ad praesidium modo tutandum Fabii satis erant, sed tota regione qua Tuscus ager Romano adiacet, sua tuta omnia, infesta hostium, uagantes per utrumque finem, fecere. interuallum deinde haud magnum populationibus fuit, dum et Ueientes accito ex Etruria exercitu praesidium Cremerae oppugnant, et Romanae legiones b L. Aemilio consule adductae cominus cum Etruscis dimicant acie; quamquam uix dirigendi aciem spatium Ueientibus fuit; adeo inter primam trepidationem dum post signa ordines introeunt sub
Abbreviated transcription (Latin):
gi populos posse. fabii postera die arma capiunt quo uissi erant
conueniunt. Consul paludatus egrediens in uestibulo gentem om¬
nem suam instructo agmine uidet. Acceptus in medium signa fer¬
ri iubet. Nunquam exercitus neq minor numero neq clarior fama
& admiratione hominum per urbem incessit sex &. ccc. milites om¬
nes patricii omnes unius gentis quorum neminem ducem spernerer
egregius quibuslibet temporibus senatus. Ibant unius familiae uiri¬
bus uehienti populo pestem minitantes. Sequebatur turba propria
alia cognatorum sodaliumq nihil medium nec spem nec curam sed
immensa omnia uoluentium animo. alia publica sollicitudine excita¬
ta fauore & admiratione stupens. Ire fortes ire felices iubent incep¬
tus euentus pares reddere. Consulatus inde ac triumphos omnia pre¬
mia a se omnes honores sperare. pretereuntibus capitolium arcemq
& alia templa quicquid deorum oculis quicquid animo occurrit pre¬

Expanded text:
gi populos posse. Fabii postera die arma capiunt; quo iussi erant gi populos posse. Fabii postera die arma capiunt; quo iussi erant conueniunt. consul paludatus egrediens in uestibulo gentem omnem suam instructo agmine uidet; acceptus in medium signa ferri iubet. nunquam exercitus neque minor numero neque clarior fama et admiratione hominum per urbem incessit. sex et trecenti milites, omnes patricii, omnes unius gentis, quorum neminem ducem sperneres, egregius quibuslibet temporibus senatus, ibant, unius familiae uiribus Ueienti populo pestem minitantes. sequebatur turba propria alia cognatorum sodaliumque, nihil medium, nec spem nec curam, sed immensa omnia uoluentium animo, alia publica sollicitudine excitata, fauore et admiratione stupens. ire fortes, ire felices iubent, inceptis euentus pares reddere; consulatus inde ac triumphos, omnia praemia ab se, omnes honores sperare. praetereuntibus Capitolium arcemque et alia templa, quidquid deorum oculis, quidquid animo occurrit, pre
Abbreviated transcription (Latin):
ti alio sinebat. Tum fabia gens senatum adit. consul pro ea gen¬
te loquitur. Assiduo magis ꝗͣ magno presidio ut scitis.p.c. bel
lum uehiens eget. uos alia bella curate. fabios hostes uelnentibus
date. Auctores sumus tutam ibi maiestatem romani nominis fo¬
re. nostrum id nobis uelut familiare bellum priuato sumptu ge¬
rere in animo est. Respublica & milite illic & pecunia uacet.
Gratiae ingentes acte. Consul ecuria egressus comitante fabiorum
agmine qui in uestibulo curiae senatus consultum expectantes ste¬
terant domum redit. Iussi armati postero die ad limen consulis
adesse domos inde discedunt. Manat tota urbe rumor. fabios ad
cclum laudibus ferunt familiam unam subisse ciuitatis onus uehiẽs
bellum in priuatam curam in priuata arma uersum. Si sint due ro¬
boris eiusdem in urbe gentes deposcant haec uulscos sibi illa equos
populo romano tranquillam agente pacem omnes finitimos subi¬

Expanded text:
ti alio sinebat. tum Fabia gens senatum adiit. consul pro genti alio sinebat. tum Fabia gens senatum adiit. consul pro gente loquitur: 'adsiduo magis quam magno praesidio, ut scitis, patres conscripti, bellum Ueiens eget. uos alia bella curate, Fabios hostes Ueientibus date. auctores sumus tutam ibi maiestatem Romani nominis fore. nostrum id nobis uelut familiare bellum priuato sumptu gerere in animo est; res publica et milite illic et pecunia uacet.' gratiae ingentes actae. consul e curia egressus comitante Fabiorum agmine, qui in uestibulo curiae senatus consultum exspectantes steterant, domum redit. iussi armati postero die ad limen consulis adesse; domos inde discedunt. manat tota urbe rumor; Fabios ad caelum laudibus ferunt: familiam unam subisse ciuitatis onus; Ueiens bellum in priuatam curam, in priuata arma uersum. si sint duae roboris eiusdem in urbe gentes, deposcant haec Uolscos sibi, illa Aequos: populo Romano tranquillam pacem agente omnes finitimos subi
Abbreviated transcription (Latin):
ni eo cum exercitu ceso missus in ipsorum equorum᷑ agrum depopu¬
landum transit. Equi se in oppida receperunt murisq se tenebant.
eo nulla pugna memorabilis fuit. At a uehiente hoste clades accep¬
ta temeritate alterius consulis actumq de exercitu foret ni cesofa¬
bius in tempore subsidio uenisset. Ex eo tempore nec pax neq be¬
lum cum uehientibus fuit. Res proxime in formam latrocinii ue¬
nerat. Legionibus romanis cedebant in urbem. ubi abductas sen¬
serant legiones agros incursabant. Bellum quiete quietem bello in
uicem cludentes. Ita neq obmitti tota res neq perfici poterat. Et
alia bella aut presentia instabant ab equis uulscisq non duitius ꝗͣ
recens dolor proxime cladis transiret quiescentibus aut mox motu¬
ros se apparebat. sabinos semper infestos etruriamq omnem. sed
uehiens hostis assiduus magis ꝗͣ grauis contumeliis sepius ꝗͣ pericu¬
lo animos agitabat. quod nullo tempore negligi poterat aut auer¬

Expanded text:
ni. eo cum exercitu Caeso missus in ipsorum Aequorum agrum depopulandum transit. Aequi se in oppida receperunt murisque se tenebant; eo nulla pugna memorabilis fuit. at a Ueiente hoste clades accepta temeritate alterius consulis, actumque de exercitu foret, ni K. Fabius in tempore subsidio uenisset. ex eo tempore neque pax neque bellum cum Ueientibus fuit; res proxime formam latrocinii uenerat. legionibus Romanis cedebant in urbem; ubi abductas senserant legiones, agros incursabant, bellum quiete, quietem bello in uicem eludentes. ita neque omitti tota res nec perfici poterat; et alia bella aut praesentia instabant, ut ab Aequis Uolscisque, non diutius quam recens dolor proximae cladis transiret quiescentibus, aut mox moturos se apparebat Sabinos semper infestos Etruriamque omnem. sed Ueiens hostis, adsiduus magis quam grauis, contumeliis saepius quam periculo animos agitabat, quod nullo tempore neglegi poterat aut auer
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ sibi ab his qui fecerint dematur ipsos omni ui depulsuros esse.Cun
romanus legatus ad disceptandum eos ad communes socios atq ami¬
cos uocaret quid perplexe agimus inquit: Nostra certamina roma¬
ni non bella legatorum nec hominum quisquam disceptator sed
campus campanus in quo concurrendum est & arma & communis
mars belli decernet. Proinde inter capuam suessulamq castra castris
conferamus. & sannis romanus ne italiam imperio regat decernamus.
Legati romanoꝵ cum se non quo hostes uocassent sed quo imperato¬
res sui duxissent ituros esse respondissent. lam publius inter palepo¬
lim ne apolimq loco opportune capto diremerat hostibus societatem au¬
xilii mutui. qua ut quisq locus premeretur inter se usi fuerant. Itaq

Expanded text:
ni sibi ab iis qui fecerint dematur, ipsos omni ui depulsuros esse. cum ni sibi ab iis qui fecerint dematur, ipsos omni ui depulsuros esse. cum Romanus legatus ad disceptandum eos ad communes socios atque amicos uocaret, 'quid perplexe agimus?' inquit; 'nostra certamina, Romani, non uerba legatorum nec hominum quisquam disceptator sed campus Campanus, in quo concurrendum est, et arma et communis Mars belli decernet. proinde inter Capuam Suessulamque castra castris conferamus et Samnis Romanusne imperio Italiam regat decernamus.' legati Romanorum cum se non quo hostis uocasset sed quo imperatores sui duxissent ituros esse respondissent     iam Publilius inter Palaepolim Neapolimque loco opportune capto diremerat hostibus societatem auxilii mutui qua, ut quisque locus premeretur, inter se usi fuerant. itaq
Abbreviated transcription (Latin):
sannitibus esse certior fit senatus. Publius duo milia nolanoꝵ militum
& quatuor sannitium magis nolanis cogentibus ꝗͣ uoluntate graecorum
gistratibus. uniuersumq sannium erectum. ac uicinos populos priuer¬
natem fundanumq & formianum haud ambigue sollicitari. Ob haec
cum legatos mitti placuisset ad sannites prius qͣ bellum fieret respon¬
sum redditur a sannitibus ferox. Utro incusabant inuirias romanoꝵ
neq eo negligentius ea quae ipsis obicerentur purgabant. haud ullo
publico consilio auxilio uiuari graecos. nec fundanum formianumue
ab se sollicitatos. Quippe minime penitere se uirium suarum si bellũ
placeat. Ceterum non posse dissimulare egre pati ciuitatem sanni¬
tium quod fregellas ex uolscis captas dirutasq abse restituerit roma¬
nus populus. coloniamq in sannitium agro imposuerunt. quam co¬
loni eorum fregellas appellent. Eam se contumeliam inuiriamq ni

Expanded text:
Samnitibus esse certior fit senatus: Publilius duo milia Nolanorum militum Samnitibus esse certior fit senatus: Publilius duo milia Nolanorum militum et quattuor Samnitium magis Nolanis cogentibus quam uoluntate Graecorum gistratibus uniuersumque Samnium erectum ac uicinos populos, Priuernatem Fundanumque et Formianum, haud ambigue sollicitari. ob haec cum legatos mitti placuisset prius ad Samnites quam bellum fieret, responsum redditur ab Samnitibus ferox. ultro incusabant iniurias Romanorum, neque eo neglegentius ea quae ipsis obicerentur purgabant: haud ullo publico consilio auxilioue iuuari Graecos nec Fundanum Formianumue a se sollicitatos; quippe minime paenitere se uirium suarum, si bellum placeat. ceterum non posse dissimulare aegre pati ciuitatem Samnitium quod Fregellas ex Uolscis captas dirutasque ab se restituerit Romanus populus coloniamque in Samnitium agro imposuerint, quam coloni eorum Fregellas appellent; eam se contumeliam iniuriamque,
Abbreviated transcription (Latin):
colunt potuere. Primo in insulam senariam & phitecusas egressi.
Deinde in continentem ausi sedes transferre. haec ciuitas cum suis uirib¬
us tum sannitium infida aduersus romanos societate freta siue pestilen¬
tiae quae romanam urbem adorta nuntiabatur fidens multa hostilia add¬
uersus romanos agrum campanum falernumq in colentes fecit. Igitur
Icornelio lentulo.Q.p. philone iterum consulibus fecialibus palepo¬
lim ad res repetendas missis cum relatum esset a graecis gente lingua
magis strenua quam factis ferox responsum ex auctoritate patrum po¬
pulus palepolitanis bellum fieri iussit. Inter consules prouinciis com¬
paratis bellum graecis persequendis publio euenit. Cornelius altero
exercitu sannitibus si qua se mouerent oppositus. fama autem erat
defectione campanoꝵ imminente admoturos castra. Ibi optimum u¬
sum cornelio statiua habere. Ab utroq consule exiguam spem pacis cũ

Expanded text:
colunt potuere, primo <in> insulas Aenariam et Pithecusas egressi, colunt potuere, primo <in> insulas Aenariam et Pithecusas egressi, deinde in continentem ausi sedes transferre. haec ciuitas cum suis uiribus tum Samnitium infidae aduersus Romanos societati freta, siue pestilentiae quae Romanam urbem adorta nuntiabatur fidens, multa hostilia aduersus Romanos agrum Campanum Falernumque incolentes fecit. igitur L. Cornelio Lentulo Q. Publilio Philone iterum consulibus, fetialibus Palaepolim ad res repetendas missis cum relatum esset a Graecis, gente lingua magis strenua quam factis, ferox responsum, ex auctoritate patrum populus Palaepolitanis bellum fieri iussit. inter consules prouinciis comparatis bello Graeci persequendi Publilio euenerunt; Cornelius altero exercitu Samnitibus, si qua se mouerent, oppositus—fama autem erat defectioni Campanorum imminentes admoturos castra—; ibi optimum uisum Cornelio statiua habere. ab utroque consule exiguam spem pacis cum
Abbreviated transcription (Latin):
daretur. fodem anno anxur. ccc. in coloniam missi sunt. Bina ui¬
gera agri acceperunt. Secutus est annus nulla re belli domine insig¬
nis. Plautio proculo . P. cornelio scapula consulibus. freterq̃ quod fre¬
gellas signinoꝵ is ager deinde uolscoꝵ fuerat colonia deducta. Et
populo uisceratio data a. M. fabio in funere matris. Erant qui per
speciem honorandae parentis meritam mercedem populo solutam in¬
terpretarentur. quod eum die dicta ab aedilibus strupate matris fa¬
miliae crimine absoluisset. Data uisceratio in praeteritam iudicu gra¬
tiam honoris etiam ei causa fuit. Tribunatuq pl. proximis comitus
absens petentibus prefertur. paleopolis fuit haud procul inde ubii
nunc neapolis sita est. duabus urbibus populus idem habitata cuma¬
nis erat. Orundi cumani a calchide euboicam originem trahunt.
Classe qua aduecti ab domo fuerant multum in ora maris eius quod ac¬

Expanded text:
daretur. eodem anno Anxur trecenti in coloniam missi sunt; bina iudaretur. eodem anno Anxur trecenti in coloniam missi sunt; bina iugera agri acceperunt. secutus est annus nulla re belli domiue insignis, P. Plautio Proculo P. Cornelio Scapula consulibus, praeterquam quod Fregellas—Segninorum is ager, deinde Uolscorum fuerat—colonia deducta et populo uisceratio data a M. Flauio in funere matris. erant qui per speciem honorandae parentis meritam mercedem populo solutam interpretarentur, quod eum die dicta ab aedilibus crimine stupratae matrisfamiliae absoluisset. data uisceratio in praeteritam iudicii gratiam honoris etiam ei causa fuit tribunatuque plebei proximis comitiis absens petentibus praefertur. Palaepolis fuit haud procul inde ubi nunc Neapolis sita est; duabus urbibus populus idem habitabat. Cumis erant oriundi; Cumani Chalcide Euboica originem trahunt. classe, qua aduecti ab domo fuerant, multum in ora maris eius quod ac
Abbreviated transcription (Latin):
uobis qualem nos pacem uobiscum habituros speremus: Si bonam de¬
deritis inquit & fidam & perpetuam. Si malam haud duiturnam. Tum
uero minari nec id ambigue priuernatem quidam & illis uocibus ad
rebellandum incitari pacatos populos. Pars melior senatus ad meliora
responsa trahere & dicere uiri & liberi uocem auditam. An credi posse
ullum populum aut hominem deniq in ea conditione cuius eum pe¬
niteat. diutius ꝗͣ necesse sit mansurum: Ibi pacem esse fidam ubi uo¬
luntarii pacati sint. neq eo loco ubi seruitutem esse uelint fidem spe¬
randam. In hanc sententiam maxime consul ipse inclinauit animos.
Identidem ad principes sententiaꝵ consulares uti exaudiri posset a plu¬
ribus dicendo eos demum qui nihil praeterquam de libertate cogitent
dignos esse qui romani fiant. Itaq in senatu causam obtinuere. Et ex
autoritate patrum latum ad populum est ut priuernatibus ciuitas

Expanded text:
uobis, qualem nos pacem uobiscum habituros speremus?' 'si bonam deuobis, qualem nos pacem uobiscum habituros speremus?' 'si bonam dederitis,' inquit 'et fidam et perpetuam; si malam, haud diuturnam.' tum uero minari nec id ambigue Priuernatem quidam et illis uocibus ad rebellandum incitari pacatos populos; pars melior senatus ad molliora responsa trahere et dicere uiri et liberi uocem auditam: an credi posse ullum populum aut hominem denique in ea condicione, cuius eum paeniteat, diutius quam necesse sit mansurum? ibi pacem esse fidam ubi uoluntarii pacati sint, neque eo loco ubi seruitutem esse uelint fidem sperandam esse. in hanc sententiam maxime consul ipse inclinauit animos, identidem ad principes sententiarum consulares, uti exaudiri posset a pluribus, dicendo eos demum qui nihil praeterquam de libertate cogitent dignos esse qui Romani fiant. itaque et in senatu causam obtinuere et ex auctoritate patrum latum ad populum est ut Priuernatibus ciuitas
Abbreviated transcription (Latin):
ab dus immortalibus & a uobis habent patres conscripti quid placet
de innoxia multitudine fieri : Equidem & si mee partis exquirenda
magis sententiae ꝗͣ dandae sunt tamen cum uideam priuernates uici¬
nos sannitibus esse unde nobis incertissima pax est ꝗͣ minimum ira
inter nos illosq relinqui uelim. Cum ipsa per sese res anceps esset
prout cuiusq ingenium erat atrocius mitius ue suadentibus tum in¬
certiora omnia unus ex priuernatibus legatis fecit. magis conditionis
in qua natus esset ꝗͣ presentis necessitatis memor. qui interrogatus a
quodam tristioris sententiae auctore quam poenam meritos priuer¬
nates censeret eam inquit quam merentur qui se libertate dignos c¬
sent. Cuius cum feroci responso infestiores factos uideret consul eos
qui ante priuernatium causam impugnabant ut ipse benigna inter¬
rogatione mitius responsum eliceret quid si penam inquit remittimus

Expanded text:
ab dis immortalibus et a uobis habent, patres conscripti, quid placet ab dis immortalibus et a uobis habent, patres conscripti, quid placet de innoxia multitudine fieri? equidem, etsi meae partes exquirendae magis sententiae quam dandae sunt, tamen, cum uideam Priuernates uicinos Samnitibus esse, unde nunc nobis incertissima pax est, quam minimum irarum inter nos illosque relinqui uelim'. cum ipsa per se res anceps esset, prout cuiusque ingenium erat atrocius mitiusue suadentibus, tum incertiora omnia unus ex Priuernatibus legatis fecit, magis condicionis in qua natus esset quam praesentis necessitatis memor; qui interrogatus a quodam tristioris sententiae auctore quam poenam meritos Priuernates censeret, 'eam' inquit 'quam merentur qui se libertate dignos censent'. cuius cum feroci responso infestiores factos uideret consul eos qui ante Priuernatium causam impugnabant, ut ipse benigna interrogatione mitius responsum eliceret, 'quid si poenam' inquit, 'remittimus
Abbreviated transcription (Latin):
Senatus de uitrubio priuernatibusq consultus consulem plautium dirutis
preuerni muris praesidioq ualido imposito ad trumphum accersit.
Uitrubium in carcerem asseruari uissit quoad consul redisset. tum uer¬
beratum necari. Edes eius quae essent in palatio diruendas bona semo¬
ni iano censuerunt consecranda quodq aeris ex eis redactum est ex e
enei orbes facti positi in sacello iani aduersus aedem quirim. De sena¬
tu priuernate ita decretum ut qui senator priuerni post defectionem
ab romanis mansisset trans tiberim lege eadem qua ueliterni habita¬
ret. his ita decretis usq ad triumphum plauti silentium de priuer¬
natibus fuit. Post triumphum consul necato uitrubio socusq eius nox¬
& apud satiatos iam supplicus nocentium tutam de priuernatibus n
tionem ratus quoniam auctores defectionis inquit meritas poenas &

Expanded text:
itruuiumque ab suis traditum. senatus de Uitruuio Priuernatibusque consultus consulem Plautium dirutis itruuiumque ab suis traditum. senatus de Uitruuio Priuernatibusque consultus consulem Plautium dirutis Priuerni muris praesidioque ualido imposito ad triumphum accersit: Uitruuium in carcere adseruari iussit quoad consul redisset, tum uerberatum necari: aedes eius, quae essent in Palatio, diruendas, bona Semoni Sango censuerunt consecranda. quodque aeris ex eis redactum est, ex eo aenei orbes facti positi in sacello Sangus aduersus aedem Quirini. de senatu Priuernate ita decretum, ut qui senator Priuerni post defectionem ab Romanis mansisset trans Tiberim lege eadem qua Ueliterni habitaret. his ita decretis usque ad triumphum Plauti silentium de Priuernatibus fuit; post triumphum consul necato Uitruuio sociisque eius noxae apud satiatos iam suppliciis nocentium tutam mentionem de Priuernatibus ratus, 'quoniam auctores defectionis' inquit, 'meritas poenas et
Abbreviated transcription (Latin):
nctos cura priuernatis belli tumultus gallici fama atrox inuasit. haud
ferme unq̃ neglecta patribus. Extemplo igitur consules noui. Lemili¬
us mamerciniis.c. plautius eo ipso die Kalendis quintilibus quae nunc¬
uilie sunt quo magistratum inierunt comparare inter se prouincias
uissi. Mamercinus cui gallicum bellum euenerat scribere exercitum si¬
ne ulla uacationis uenia. quin opificum quoq uulgus & sellularu mini¬
me militiae ydoneum genus exciti dicuntur. Uehiosq ingens exerci¬
tus ductus. ut inde obiuam gallis iretur. longius discedi ne alio itine¬
re hostis falleret ad urbem incedens non placuit. Paucos deinde post¬
dies: satis explorata temporis eus quiete agallis priuernum omnis con¬
uersa uis. Duplex inde fama est. Alii ui captam urbem uitrubiumq ui¬
uum in potestatem uenisse. Alii prius qͣ ultima adhiberetur uis ipsum
se in ditionem consulis caduceum preferentis permisisse auctores sunt.

Expanded text:
nctos cura Priuernatis belli tumultus Gallici fama atrox inuasit, haud nctos cura Priuernatis belli tumultus Gallici fama atrox inuasit, haud ferme unquam neglecta patribus. extemplo igitur consules noui, L. Aemilius Mamercinus et C. Plautius , eo ipso die, Kalendis Quinctilibus, quo magistratum inierunt, comparare inter se prouincias iussi, Mamercinus, cui Gallicum bellum euenerat, scribere exercitum sine ulla uacationis uenia; quin opificum quoque uolgus et sellularii, minime militiae idoneum genus, exciti dicuntur; Ueiosque ingens exercitus contractus, ut inde obuiam Gallis iretur; longius discedi, ne alio itinere hostis falleret ad urbem incedens, non placuit. paucos deinde postdies satis explorata temporis eius quiete a Gallis Priuernum omnis conuersa uis. duplex inde fama est: alii ui captam urbem Uitruuiumque uiuum in potestatem uenisse: alii priusquam ultima adhiberetur uis, ipsos se in deditionem consuli caduceum praeferentes permisisse auctores sunt U