comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
noce murorum sunt dict& qr ex his propugnatur. Promurco¬
lauero eoꝙ sit promunitione muri ẽ pꝰmurus proximus anͭ
mur̃. Porta dr̃ qua potest ũ in porcari ũ exportari aliquid pro¬
priee at̃ porta ã urbis ã castror̃ uocatur sicut superius dictũ ẽ:
uicus ut prȩdiccum est ipsȩ babitationes urbis sunt unde &
uicini dicti: ucce ipsa spatia angusta q̃ inter uicos sunt:
plateae per p&uae aclatiores ciuitatum uicces iuxta proprie¬
tatem linguace grecȩ alatitudine nuncupadȩ: platosi
grece latum dicunt quintanae. pars plateae quinta est
qua carpentum progredipodest eloacae dictaeq: his per¬
colantur aque as primum romae fecisse tar quinium
priscum ut qutiens pluuiarꝰ inundatio exister& pereas
aq̃ extra ciuitatem emit terentur ne maximis perp&uisq
tem pestatib planitiẽ ũ fundamenta urbiũ stragips aquarꝰ
subuerter& : Imbuli ũqr subuo lumina sunt ũqr sub his

Expanded text:
nae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. Promuralnae murorum sunt, dicta quia ex his propugnatur. Promurale vero, eo quod sit pro munitione muri. Est enim murus proximus ante murum. Porta dicitur qua potest vel inportari vel exportari aliquid. Proprie autem porta aut urbis aut castrorum vocatur, sicut superius dictum est. Vicus, ut praedictum est, ipsae habitationes urbis sunt; unde et vicini dicti. Viae ipsa spatia angusta quae inter vicos sunt. Plateae perpetuae ac latiores civitatum viae sunt, iuxta proprietatem linguae Graecae a latitudine nuncupatae; πλατύς enim Graeci latum dicunt. Quintana pars plateae quinta est, qua carpentum progredi potest. Cloacae dictae quod his percolantur aquae. Has primum Romae fecisse Tarquinium Priscum ut, quotiens pluviarum inundatio existeret, per eas aquae extra civitatem emitterentur, ne maximis perpetuisque tempestatibus planitiem vel fundamenta urbium strages aquarum subverteret. Imboli, vel quia subvolumina sunt, vel quia sub his
Abbreviated transcription (Latin):
oppidum loco altissimo situm quasi casam altam cũ pluralis numeris
habitantibus haec & ocilia bola dicta aduentu & soci&a temultorum
inunum: Conpsta s̃ ubiususẽ ꝯuentus fieri rusticor &dicta ꝯpetaq
Suburbana r̃ circum iecta siuitatis ccedificia quaosi suburbȩ
Moenias̃ muri ciuitatis dicti ab eoq muniant ciuitatem quasi
munimenta urbis idẽ tutamentã muniũ at̃ dictum quasima
habent significationem ꝑinterdum moenia abusiue dici
nia pandimus urbis proprie at̃moenia sunt tantũ muri:
Murus at̃ turribus propugna culisq ornatur: Turres uocaco
ꝙ terrentes sint & longe terres : ẽ in aliquid rotundum cum pro¬
ceritate ut columna ꝑ &q. uis qua dratoe ã latore construantꝰ
procul tamen uidentibus rotundece existimantur. ⁊ deoqr om¬
nis cũq anguli simula frumper longum cceris spatium eua¬
nesc& atq ꝯsumitur & rotandum uid&ur Propugnacula pin¬

Expanded text:
oppidum loco altioppidum loco altihabitantibus. Haec et conciliabula dicta, a conventu et societate multorum in unum. Conpita sunt ubi usus est conventus fieri rusticorum; et dicta conSuburbana sunt circumiecta civitatis aedificia, quasi sub urbe. Moenia sunt muri civitatis, dicta ab eo quod muniant civitatem, quasi munimenta urbis, id est tutamenta. Munium autem dictum, quasi mhabent significationem; nam interdum moenia abusive dici nia pandimus urbis; proprie autem moenia sunt tantum muri. Murus autem turribus propugnaculisque ornatur. Turres vocatae quod teretes sint et longae; teres est enim aliquid rotundum cum proceritate, ut columna. Nam et quamvis quadratae aut latae construantur, procul tamen videntibus rotundae existimantur; ideo quia omne cuiusque anguli simulacrum per longum aeris spatium evanescit atque consumitur, et rotundum videtur. Propugnacula pin
Abbreviated transcription (Latin):
innatisolo ꝯdiderunt ideoq urbes a propriis ciuibus conditice
itates non coloniae nuncupantur: Colonia uero ẽ
acultu a griẽ dicta: Municipium est quomanen testatu ciuitatis
ius aliquod m inoris ã maioris officii apr incipe inparat dictẽ
at̃ municipium amuniis idẽ officiis etantum munia idẽ tri¬
buta debita ũ munera reddant ꝓ liberales & famasissimue Couscae
& q̃ ex principe proficiscuntur ibiñ aguntur haec in ad dignitatem
ciuitatum pertinent : Uuci& castelli & pagis hisunt qͣpililla dignita
ciuitatis ornantur s̃ uulgarihom inumꝰ conuencu incoluntur
& propter par uitatẽ suima iorib ciuitatibus ad tribuuntur lucusat
dictus abipsis tantum h abitationibus ũq uias habeat tantum sino
muris ẽ autem sine munitio emurorum lic& &uicidicantur ip¬
sȩ habitationes urbis: Dictus at̃uicus eoq sit uice ciuitatis ũs
uias habeat tantum sine mur is: Castrꝰ antiqui dicebant.

Expanded text:
innati solo condiderunt. Ideoque urbes a propriis civibus conditae innati solo condiderunt. Ideoque urbes a propriis civibus conditae civitates, non coloniae nuncupantur. Colonia vero esta cultu agri est dicta. Municipium est quo manius aliquod minoris aut maioris officii, a principe impetrat. Dictum autem municipium a muniis, id est officiis, quod tantum munia, id est tributa debita, et quae ex principe proficiscuntur, ibi non aguntur. Haec enim ad dignitatem civitatum pertinent. Vici et castella et pagi hi sunt qui nulla dignitate civitatis ornantur, sed vulgari hominum conventu incoluntur, et propter parvitatem sui maioribus civitatibus adtribuuntur. Vicus autem dictus ab ipsis tantum habitationibus, vel quod vias habeat tantum sine muris. Est autem sine munitione murorum; licet et vici dicantur ipsae habitationes urbis. Dictus autem vicus eo quod sit vice civitatis, vel quod vias habeat tantum sine muris. Castrum antiqui dicebant
Abbreviated transcription (Latin):
cond& tauro &uacea ar& ubiarauerit murum facit᷑ ub
Ideo autem urbs aratro circumdabatur dis paris exu iui¬
corum propter commixtionem familiarum &i magini
serentis fructũq redden tss urbs aute maratro conditur
aratrum. Oppidum quidam ab oppositione murorum dixer
alii abo pibus recon dentis eoq sit munitum aluiꝙ sit inẽo
conuentus habitantium opem d& mutuam contrahostẽ n¬
ꝓ primum homines tamꝗ nudi & inermes ne contrabe lu
presidia habebant nec recepta cula frigoris &ccloris necipsi
Incerse homines ab hominibus satis erant tuti. tandem natu¬
ralis sollertiao: speluncis siluestribq tegumendis tuguria
sibi & casas uergultis ccrundinibusq ꝯtexerunt quo ess& un p
oppidum at magnitudinemꝰ &menibus discrepare auico &ccostop
& pago Ciuitates at̃ ã colonice. ãmunicipia auiciar tastella
ã pagi. appellantur : Ciuitas propriae dr̃ ꝗ non aduenaes: eode

Expanded text:
condit, tauro et vacca arat; ubi araverit, murum facit; ubi  vocat.' Ideo autem urbs aratro circumdabatur, dispari sexu iuvencorum, propter commixtionem familiarum, et imaginem serentis fructumque reddentis. Urbs autem aratro conditur,aratrum. Oppidum quidam ab oppositione murorum dixerunt; alii ab opibus recondendis, eo quod sit munitum; alii quod sibi in eo conventus habitantium opem det mutuam contra hostem. Nam primum homines tamquam nudi et inermes nec contra beluas praesidia habebant, nec receptacula frigoris et caloris, nec ipsi inter se homines ab hominibus satis erant tuti. Tandem naturali sollertia speluncis silvestribusque tegumentis tuguria sibi et casas virgultis arundinibusque contexerunt, quo esset vita Oppidum autem magnitudine et moenibus discrepare a vico et castello et pago. Civitates autem aut coloniae, aut municipia, aut vici, aut castella, aut pagi appellantur. Civitas proprie dicitur, quam non advenae, sed eodem
Abbreviated transcription (Latin):
peregrinorꝰ susceptio nuncupatur ubi autem egro tantes ddepl¬
teis colliguntur misso comeondr̃ grece inquo consunsta lans¬
ribus atqq inedus miseror membra fouent de aedipicus Sauir¬
Sec creo sunt locco diuinis cultib instituta ut pute eoc inquibus
ent accessus nisitantum sacerdotis dica at̃ scc̃ scõrum qr exteriori

Expanded text:
peregrinorum susceptio, nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plaperegrinorum susceptio, nuncupatur. Ubi autem aegrotantes de plateis colliguntur, nosocomeion dicitur Graece, in quo consumpta languoribus atque inediis miserorum membra foventur. CAPUT XXI. Sacra sunt loca divinis cultibus instituta, utpote ea in quibus erat accessus nisi tantum sacerdotis. Dicta autem Sancta sanctorum quia exteriori
Abbreviated transcription (Latin):
inde transiens migrat inde et m&atum qui a mutatur unde
citus sedpertransit: Moenianus collega crassi inforo proie
materias ut essent loca in quibus expectantes insisterent q̃ gi
mine ci moeniana appellata sunt haec est solaria qr patent
posthaec alii lapide aliimateria ccedificare porticibus moeni
fiebant inde nomen perman& tabulator: Apogeũ ẽ construe
sub terris ccedificiũ ꝗ nos antr̃uũ speluncam dicimus Solaris
q soli & aurẽ pateat qualis fuit locus in quodauid bersabe
uantẽ aspexit & adamauit : Cum hierusolimam anthiodis obsi¬
der& ircanus princeps iudaeorum reserato dauid sepulchro
triamilia auri talenta inde abstraxit ex quibus trecenta
anthio dodedit ut obsidionem relinquer& atq ut facti inuidia
demer& fertur exreliqua pecunia instituisse primus ex ꝑna
cdia quibus aduentum sus ciper& pauperum & peregrinoꝵu
unde & uocabulum sumpsit Nex greco in latinun feno dociur

Expanded text:
inde transiens migrat. Inde et metatum, quia mutatur. Undeinde transiens migrat. Inde et metatum, quia mutatur. Undecitus, sed pertransit. Momaterias ut essent loca in quibus spectantes insisterent, que ex nomine eius meniana appellata sunt: hec et solaria dicuntsoli. Post haec alii lapide, alii materia aedificavere porticibus moeniafiebant. Inde nomen permanet tabulatorum. Hypogeum est constructum sub terris aedificium, quod nos antrum vel speluncam dicimus. Solarium, quod soli et auris pateat, qualis fuit locus in quo David Bethsabee lavantem aspexit et adamavit. Cum Hierosolymam Antiochus obsideret, Hyrcanus princeps Iudaeorum reserato David sepulcro, tria milia auri talenta inde abstraxit, ex quibus trecenta Antiocho dedit, ut obsidionem relinqueret; atque ut facti invidiam demeret, fertur ex reliqua pecunia instchia, quibus adventum susciperet pauperum peregrinoruunde et vocabulum sumpsit. Nam ex Graeco in Latinum xenodocheion,
Abbreviated transcription (Latin):
aegrptii quoq linguasua loca in quibus Nubentes suc cedunt ac̃u¬
bant talamum nominant: Genaculum dictum a communor
uas cendi unde &cenobiũ ꝯgregatio antiqui iupuplice & in
mune ues cebant᷑ nec ullius conuiuiũ suigulare erat ne i nou
delitia e luxuriam gigneterent: triclindũ ẽ denaculum am
leltulis discumbentium dictum. Apudueeres in in loco ubi cor¬
uiui. apparatus exponebatur tres lectulĩ stratierant inqu
bus discumbentes ccepulabantur clinoni grece lectũ ũ ad¬
cubitum dr̃ ex quo confectum est ut cricliniũ dicer&ur
Cella dicta ꝙ nos occultat &celat Cubiculum uero ꝙ eo cul¬
mus ibiq dor mentes requies camus. cubicule at cu bandilat
est recessus ꝙ sit locus secr&us idẽsine accessu: Diuer soriu
dictum eoq: exdiuersisuiis ibi conueniatur. Hospitium sermo
grecusest ubiquis ad tempus hospitali iure inhabitat &itero

Expanded text:
Aegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succedunt et cuAegyptii quoque lingua sua loca, in quibus nubentes succedunt et cubant, 'thalamum' nominant. Coenaculum dictum a communione vescendi; unde et coenobium congregatio. Antiqui enim publice et in commune vescebant, nec ullius convivium singulare erat, ne in occulto deliciae luxuriam gignerent. Triclinium est coenaculum, a tribus lectulis discumbentium dictum. Apud veteres enim in loco, ubi convivii apparatus exponebatur, tres lectuli strati erant, in qubus discumbentes epulabantur; κλίνη enim Graece lectus, vel accubitus dicitur, ex quo confectum est ut triclinium diceretur. 9. Cella dicta, quod nos occultet et celet. Cubiculum vero, quod eo cubemus, ibique dormientes requiescamus. Cubile autem cubandi locus est. Secessus, quod sit locus secretus, id est, sine accessu. 10. Diversorium dictum, eo quod ex diversis viis ibi conveniatur. Hospitium sermo Graecus est, ubi quis ad tempus hospitali iure inhabitat, et iterum
Abbreviated transcription (Latin):
dictus carcer cocoercendo: de hasitacolis
nus unifamilicce babitatio sicut urbs unius populi ⁊sicut
domiciliũ totius generis humani omne ccedificium aitiqui
dem coppella uerunt. Alu edem abedendo quida
clusum Atriũ magna ccedesẽ siue amplior &spatiosa dom̃
& dictum atriũ q ad dantur ei tresporticus extrinsecus: alii
atriũ quasi ab igne & ligno atrum dixerunt atrumꝑ fit ex
fumo. palatiũ apellante principe arcadum dictũ in cuius
honore arcades pallanteum oppidum construxerunt &re¬
giam in ipsius nomine conditam palatium uocauerunt:
T &clamum hac ex caura uocatum suerunt cũ eñi raptȩ sussent
aromanis sabincce exquibus cum una cente alias sp
tobiliscum magna cmnium ad miratione raper&ur tal¬
niducieã oraculo responsum est dari & qnm̃ hae nupticce felio
cesserant institutũe ut in omnibus nuptus talami nõm iter&a

Expanded text:
i carcere viderentur.' De habitaculis i carcere viderentur.' De habitaculis mus unius familiae habitatio, sicut urbs unius populi, sicut orbis domicilium totius generis humani. Omne aedificium antiqui aedem appellaverunt. Alii aedem ab edendo quiddam conclusum. Atrium magna aedes est, sive amplior et spatiosa domus; et dictum atrium eo quod addantur ei tres porticus extrinsecus. Alii atrium quasi ab igne et lychno atrum dixerunt; atrum enim fit ex fumo. Palatium a Pallante principe Arcadum dictum, in cuius honore Arcades Pallanteum oppidum construxerunt, et regiam in ipsius nomine conditam Palatium vocaverunt. Thalamum hac ex causa vocatum ferunt. Cum enim raptae fuissent Romanis Sabinae, ex quibus cum una ante alias specie nobilis cum magna omnium admiratione raperetur, Thalamoni duci eam oraculo responsum est dari; et quoniam hae nuptiae feliciter cesserant, institutum est ut in omnibus nuptiis thalami nomen iteretur.
Abbreviated transcription (Latin):
tus qui introitus. ned ecepti tenebris nauigante inscopulos in¬
hinc igitur inporticibus machinas ad prȩlucendiministeriũ
unde &lucifer grece fos fords appellatur Cocledes̃ coltȩ & rotundȩ
turres & dictareꝰ coleae quasi ci cleae ꝙ in eis tamq ꝑcłculum orbemq
conscindatur qualis est romoce centum septua ginta quinque pedib
dermas appel latasq ccoleant greci ptermonꝰ ccolorem uocant:
Halneis uero nomen inditum a labatione meroris Ngrecibalanson¬
quia ibiath l&cce uncto corpore &per frigato manibus exercitant᷑
propina dr̃ ẽ at̃ locus uxtabalnea publica ubi post lauorum
a fame & siti reficiuntur : unde & propina & propinare dr̃ pina
bant sidere dictece ac̃ taber noce q extabulis lignisq erant
cantibus uenun datur: Mercatũ ͫ. uacomertio nominatum
ibi pres usndere ũ emere solitum est sicut & toloneum dr̃ ubi
merces nauium & nautarum emolum enta redduntur ibiipuec¬
tigalis exactor sed pretium rebus in positurus & uoce amer¬

Expanded text:
us ardens, ne decepti tenebris nautae in scopulos inHinc igitur in portibus machinas ad praelucendi ministerium Unde et Lucifer Graece Φωσφόρος appellatur. Cocleae sunt altae et rotundae turres; et dictae cocleae quasi cycleae, quod in eis tamquam per circulum orbemque conscendatur; qualis est Romae centum septuaginta quinque pedibus. Thermas appellatas quod caleant; Graeci enim θερμὸν calorem vocant. Balneis quia ibi Athletae uncto corpore, et perfricato manibus exercitanturpropina dicitur. Est autem locus juxta balnea publica, ubi post lavacrum a fame et siti reficiuntur. Unde et propina et propinare dicitur. bant consedere. Dictae autem tabernae, quod ex tabulis lignisque erant cantibus venundantur. Mercatum autem a commercio nominatum. Ibi res vendere vel emere solitum est: sicut et teloneum dicitur, ubi merces navium, et nautarum emolumenta redduntur. Ibi enim vectigalis exactor sedet, pretium rebus impositurus et voce a mer
Abbreviated transcription (Latin):
& mansu&us accedens in probitatibus sedad sustinendam iniuriam tacens quasi
mutus Uutus quia uox eius non est sermonisi mugitus Nocalem enim spm̃ pe
nares quasi mugiens emittit. Memor uel qui memoriã ten& uel quime mo¬
ria tene tur Magister maior statione Namsteron grece statio dicitur
Minister minor in statione siue quia officium debitum manibus exequitur
Maior minor Minimus anumero manadis quod post eum non sit alter¬
Maximus aut meritis aut a &atem authamorem aut facundia aut uirtut
aut omnibus magis & paxiihus. Modicus paruus &abusiue c&erum

Expanded text:
 mansuetus et cedens inprobitatibus et ad sustinendam iniuriam tacens, quasi mutus. Mutus, quia vox eius non est sermo, nisi mugitus: vocalem enim spiritum per nares quasi mugiens emittit. Memor, vel qui memoria tenet, vel quia memoria tenetur. Magister, maior in statione: nam †steron† Graece statio dicitur. Minister, minor in statione, sive quia officium debitum manibus exequitur. MaMaximus, aut meritis, aut aetate, aut honore, aut facundia, aut virtute, aut omnibus magis eximius. 173. Modicus, parvus, sed abusive, caeterum
Abbreviated transcription (Latin):
amnon sint obto & lacrimabiles calumniae & calum niabilis lacrimȩ sẽd
nque proliquentiosa amoris praesumptione non aute
rogantiae temeritate sediam causam exordiar septimum nefallor
uinũ temporagirant & quominime libros ate conditos originũ postu¬
lasse &uaro diuersoque modo & presentẽ me srustratũ esse & abieidi
ihil in deuos rescripsis se sed subtili dilatione modonacdum e seper¬
s& tos modonatum scriptos modomeas lit teras intercedisse aliaq
multa opponens adhanc usq diem peruenimus & sine p&itiones effec¬
tam anemus. Ob hoc &egouertam preces inquerelam ut que supplica¬
tionem nequiui uel calumpnus lacessedo ualeã adipisci Sepenãq
sola mendico prodesse uociferatio quocir caquesote mi domine non

Expanded text:
tamen sint opto et lacrymabiles calumniae, tamen sint opto et lacrymabiles calumniae, utrumque pro licentiosa amoris praesumptione, non autem pro arrogantiae temeritate. Sed jam causam exordiar. 577 2. Septimum, ni fallor, annum tempora gyrant ex quo me memini libros a te conditos Originum postulasse, et vario diversoque modo praesentem vos me frustratum esse, et absenti nihil inde vos rescripsisse, sed subtili dilatione modo necdum esse perfectos, modo necdum scriptos, modo meas litteras intercidisse, aliaque multa opponentes, ad hanc usque diem pervenimus, et sine petitionis effectu manemus. Ob hoc et ego vertam preces in querelam, ut quod supplicatione nequivi, vel calumnia lacessendo valeam adipisci. Saepe namque solet mendico prodesse vociferatio. 3. Quocirca cur, quaeso te, mi domine, non
Abbreviated transcription (Latin):
ereatoris altus simipi&atem eslagito ut coronambetuonu
numerabilia discremina munitum reddit tueinto
adiusionem quid autẽ mibieuenit propeccatis meis manifestab qui
non fuidignus ⁊ uaperlgirȩ cloquia statim enim ut accipisttui
tuum puerrenius uenit adme dedicubicular iomeo illum osaq
os nonpelei eloquium tuum sedrogo ut quae cumq oc casiouene
omuomeo & ueredomino xp̃iq elesto isidoro ep̃orũ summo
baulio seruus mutilis scõrum dĩ Sol& replere l&icia homo in¬
de or acspiritalis cum inquisitione fungitur amantis obaduelle
neum est midomine reuerentissime nisiculparum maceria me¬
urum obnstat & benignete inquisitionem meam amplectere.¬
& querelarum calumniã patienter accipere utrumque enimago
ofsicium inquisitionis per soluo & tibi contrate causarũ mearũ
neces ĩitatis dirigo. Quae ut benignis sime auditui tuo admĩtas in
ramarum est inter cessio cum lacrime non sint signacalumpniae

Expanded text:
reatoris altissimi pietatem efflagito, ut coronam beatituinnumerabilia discrimina munitum reddat tuae inticerem et visionem! Quid autem mihi evenit pro peccatis meis, manifestabo: quia non fui dignus tua perlegere eloquia, quia statim ut accepi pittacium tuum, puer regius ad me venit, dedi cubiculario meo illud pittacium, quia non perlegi eloquium tuum, sed rogo ut quaecunque occasio venerique electo Isidoro episcoporum summo Braulio servus inutilis sanctorum Dei. Solet repleri laetitia homo interior ac spiritualis, cum inquisitione fungitur amantis: ob id velle meum est, mi domine reverentissime, nisi culparum maceria mearum obsistat, et benigne te inquisitionem meam amplecti, et querelarum calumniam patienter accipere. Utrumque enim ago, et officium inquisitionis persolvo, et tibi contra te causarum mearum necessitates dirigo, quod ut benignissime tuo auditui admittas, in bjectio, ubi lacrymarum est intercessio, cum lacrymae non sint signa calumniae,
Abbreviated transcription (Latin):
ospatam uocant ipsa est rum faea framea in dicta qr ferrea
d nam sicut ferra mentum sic framea dr̃: ac pro inde om¬
t.
alinspatam latine autumant dictam eoquod spceciosa st Ides
lata & ampla unde & spatulam in pecoribus : Semispatium
dium est amedia spatȩ longitudine apellatum non ut in pruden
uulgus dt̃ sine spatium dumsagit taue locior sit : Pugio apungeno
& transfigendo uocatus estit gladius par us &bis acutus latersa¬
berens ides &climabulum dictum quodrelegitur adclunem a
Eccel idoniatus gladius ferrimiest latum. Cuius duplex mucro
acbifurcus in modum cau daeirundineae formatur unde &cae¬
lidoniatus dr̃: Sica asecando dieta esti gladius breuis quo
maxime utuntur qͥ ap̃ italos latrocinia exercent aquo & sico¬
inludum emissum gladium curbatin fuiss& exacie recta pro¬
cucurrit unus ad id corrigendum tumq adpugnante
res ponsum est sic. hac pugnabo indesicae nomen datum. secures

Expanded text:
spatam vocant. Ipsa est et romphea. Framea autem dicta quia ferrea est: nam sicut ferramentum, sic framea dicitur; ac proinde om. spatam Latine autumant dictam, eo quod spatiosa sit, id est lata et ampla: unde et spatula in pecoribus. Semispatium gladium est a media spatae longitudine appellatum, non, ut inprudens vulgus dicit, sine spatio, dum sagitta velocior sit. Pugio a pungendo et transfigendo vocatus. Est enim gladius parvus et bis acutus lateri adhaerens. Idem et clunabulum dictum, quod religetur ad clunem. Chelidoniacus gladius ferrum est latum, cuius duplex mucro ac bifurcus in modum caudae hirundineae formatur; unde et chelidoniacus dicitur. Sica a secando dicta. Est enim gladius brevis quo maxime utuntur qui apud Italos latrocinia exercent; a quo et sicain ludum emissi gladius curvatus fuisset ex acie recta, procucurrit unus ad id corrigendum; tumque a pugnante responsum est: Sic ha pugnabo. Inde sicae nomen datum.' Secures
Abbreviated transcription (Latin):
disces sit fugitibus non est
lsenso sug sida n equxtia clapitatis dictus pro .c cilitera commnudta
oriosus alaureadictus quaedatur uictoribus Cinarus sciens cui contrarius
iamnris hesciens. Carabes benerabilis unde & contentibiles leues dicimus
ignuns proconsilio & constantia dictus quia non leui motudis slit sedsexa com¬
fantsae prauitate consistit. Cirandis Egaciis Cirandeiuis quo dieregran
dis euos Praratuis gratiam seruans sed gratus tontum animo grgossumus &
nipo & corpore Sicitur Caratificus abeo quod gratis facrat bonuno
uolenr quaueico sumtum nomen agragulis auibus quiba porscumalo iuqeit¬
uolsem peo strepint tecus quami quies cunt. E an eo luxoriosus & quaqrton
moccutis locs & subterr ancis quagam̃a grecia uocant. Clutto agula
idest guilosus
us hoc estapfus Nou estus quo d nihil habeat tirpitudinis pn qund se st
hons astas honor perpauur id est quasi honoris statutus bo cerramis quos

Expanded text:
discessit, fugitivus non est. discessit, fugitivus non est. G Gloriosus a frequentia claritatis dictus, pro C G littera conmutata. Gloriosus a laurea dictus quae datur victoribus. Gnarus, sciens; cui contrarius ignarus, nesciens. Gravis, venerabilis. Unde et contemptibiles leves dicimus. Gravis pro consilio et constantia dictus, quia non levi motu dissilit, sed fixa constantiae gravitate consistit. Grandis. Gracilis. Grandaevus, quod sit grdis aevo. Gratus, gratiam servans; sed gratus tantum animo, gratissimus et animo et corpore dicitur. Gratificus, ab eo quod gratis faciat bonum. volens tacere. Sumptum nomen a graculis avibus, qui importuna loquacitate semper strepunt, nec unquam quiescunt. Ganeo, luxuriosuoccultis locis et subterraneis, quae γάνεια Graeci vocant. Glutto, a gula, id est gulosus. lis, hoc est aptus. Honestus, quod nihil habeat turpitudinis. Nam quid est honestas nisi honor perpetuus, id est quasi honoris status? Humanus, quod
Abbreviated transcription (Latin):
tat̃ ung& &nitidat. s. allax quod fando id est loquendo decipiat s: eruidus
bracundus hraenim inflamiat  rendes quod minando frangat denter&
comprinat.  remens. ferox ab eo quod feritatem exerceat utbestia
urt a furbo dictus est idest a fus conam noetis ititur tempore ꝥ actio sus
anpr ob probria csius seditio sumacciptis auimis tempore. sretio sus
co gebutur adhominis lgnominiaẽ migis quam sicopic cuuseusi de licto
pircanam ferre praedicans peccatum suum & monere caenos neque simile
pee canent ẜuglis uanus super flius loquex E est mn &a foraua sis fictali
orduerassa & rimosa nontenent qͣua ingccens fornicarius
pofstari est cuius corpus publicutio Rdulgase est hacc sub arcuatis
postabetir qua eloca fornicer dicuntur Ande & ferni cariae
cmer as tu ftrequens feda s. lex quasi lacrimas fluens faigiteuus nenoo
octo esertut nisi quidominum fugit Naoms parulus puer aniutrice autabscola

Expanded text:
tat, ungit et nitidat. Fallax, quod fando, id est, loquendo decipiat. 473 106. Fervidus, tat, ungit et nitidat. Fallax, quod fando, id est, loquendo decipiat. 473 106. Fervidus, iracundus, ira enim inflammat. Frendens, quod minando frangat dentes, et comprimat. Fremens . . . . Ferox, ab eo quod feritatem exerceat, ut bestia. 107. Fur a furvo dictus inter opprobria, cum seditiosum accipi volumus: cum vero gratiosum to cogebatur ad hominis ignominiam, magis quam supplicii causa, furcam circa viam ferre, praedicans peccatum suum, et monere ceteros ne qui simile peccarent. Futilis, vanus, superfluus, loquax. Et est metaphora a vasis fictilibus, quae cassa et rimosa non tenent quae inieceris. Fornicarius. Fornicatrix est cuius corpus publicum et vulgare est. Haec sub arcuatis prostrabantur, quae loca fornices dicuntur, unde et fornicariae. rtu frequens. Feta. Flens, quasi lacrimas fluens. Fugitivus nemo recte dicitur nisi qui dominum fugit. Nam si parvulus puer a nutrice aut ab schola
Abbreviated transcription (Latin):
cimus enim fessus animo ut terfessus ualderesedit &fessus corpore quod
pregs & proerium e&fesus rerum a casum uententium  atigatus quasi
fores agitatus ⁊ Formidolo sus formo so est sanguine dictus cumseacute uel
uorscororn fogiens contralit sanguis namtimor sangiuinem gtat quacite us
signt furi dinem unde est illad gelidusq cont formmi d ee saegiaff qun ele catus
autem cur sit tamidus &timendum significat ꝥatuus ideo existimatur dictus
quia neque quod fatur ioseneque quod ali dicunt intellent frtuo cor nem
fuei quidam putant amiratoribus fatuce fauni ixoris fatidice eosq primũ
faquos epellatos quoedor&er modum obstupefacti sunt iaticimis slususq
adaomentiam. Eautor ab eo quod fabeat a consentia uctat nos eliusus
afigen do & componendo aliquid sicut capitulum mulierum lnit a pertric¬

Expanded text:
cimus enim fessus animo, ut ter fessus valle resedit; et fessus corpore, quod cimus enim fessus animo, ut ter fessus valle resedit; et fessus corpore, quod magis est proprium; et fessus rerum a casu venientium. Fatigatus, quasi fatis agitatus. 103. Formidolosus a formo, id est, sanguine dictus, cum se a cute ad praecordia fugiens contrahit sanguis; nam timor sanguinem gelat, qui coactus gignit formidinem, unde est illud: Gelidusque coit formidine sanguis. Formidolosus autem cum sit timidus, et timendum significat. 104. Fatuus ideo existimatur dictus, quia neque quod fatur ipse, neque quod alii dicunt, intelligit. Fatuus originem ducere quidam putant a miratoribus Fatuae Fauni uxoris fatidicae, eosque primum fatuos appellatos, quod praeter modum obstupefacti sunt vaticiniis illius, usque ad amentiam. 105. Fautor, ab eo quod faveat et consentiat. Fictor, appellatus a fingendo, et componendo aliquid, sicut qui capillos mulierum lenit et pertrac
Abbreviated transcription (Latin):
exausta partus enim eam asiduus debilem reddit
Pacuradus dicitus quia facile pari pos sia. ꝥac&us qui locos &
lusos gesais & saqtis con mendat a faciendo dictus frugalis a frugen ominatus i dest
a fructu uelpassimonia siue ut alii uolunt amodesti x&emperantra
enerator qui pecuniam deponit apud debitorem qua si foenoris actor
Nam foenus pecunia est fenerator autem latine dicitur & quidat mutuũ
perquem datur felicitas ut felix tempus felix locus Fidelis procoquod fit
ab eoid quod dicit uel promittit bonum Facilis a faciendo pectardus Pir¬
mus unde & formosus fortis quia fert aduersa uel qua ecumque accide¬
pint siue aferro quod sit durus n& mollatur s. ormosus a forma dictus
formumenim ci&eres calidum & ferbens dixerunt ferbor enim sanguinẽ
dantem quosipse sacrauerat lgnes E ragilis dictus eoquo d facile fran¬
gi potest. fes sus quasi fis sus noclam intiger salute est autem generale di¬

Expanded text:
exhausta. Partus enim eam assiduusa debilem reddit. F Facundus dictus, quia facile fari possit. Facetus, qui iocos et lusus gestis et factis conmendat, a faciendo dictus. Frugalis a fruge nominatus, id est a fructu vel parsimonia, sive, ut alii volunt, a modestia et temperantia. Fenerator, qui pecuniam deponit apud debitorem, quasi fenoris actor: nam fenus pecunia est. Fenerator autem Latine dicitur et qui dat mutuumper quem datur felicitas, ut felix tempus, felix locus. Fidelis, pro eo quod fit ab eo id quod dicit vel promittit bonum. Facilis, a faciendo, nec tardus. Firmus, unde et formosus. Fortis, quia fert adversa vel quaecumque acciderint: sive a ferro, quod sit durus nec molliatur. Formosus a forma Formum enim veteres calidum et fervens dixerunt. Fervor enim sanguinem dantem, quos ipse sacraverat ignes. 472 Fragilis dictus, eo quod facile frangi possit. 102. Fessus, quasi fissus; nec jam integer salute: est autem generale. Di
Abbreviated transcription (Latin):
autem bi. pocritae tractatum est abspeci eeorum quinexpactaculis con¬
tocen facide incedunt dis tinguenter uultum ceruleo mineo q colooeao
doenis pignentis habentes simula hra. oris lentea grosata suur io code¬
re disiingta nonnum quam &colla & manus crea perungueres atedꝑ¬
sonae colerem peruenirent & populum duminludis agerent salliocurg̃
modo in speciae iurimodo in faeminȩ modo tonsi modo criniti anilis ins¬
mdi coleraq speciae axate sexuq diuerso ut fallant populum dui bolle¬
dis agunt quespecies argumenti translatiest hnhis quifelso uultu iaceluis
a sinsulit qiquis alnos surgauam si doerita e dici nonpossuit ex quoferas
exierint  Humatus quodsit humotectus id est sepultas

Expanded text:
autem hypocritae tractum est specie eorum quitecta facie incedunt, distinguentes vultum ceruleo minioque colore, et caeteris pigmentis, habentes simulacra oris lintea gypsata, et vario colore distinctapersonae colorem pervenirent et populum, dum in ludis agerent, fallerent; modo in specie viri, modo in feminae, modo tonsi, modo criniti, anuli et virginali ceteraque specie, aetate sexuque diverso, ut fallant populum, dum in ludis agunt. Quae species argumenti translata est in his qui falso vultu incedunt et simulant quod non sunt. Nam hypocritae dici non possunt, ex quo foras exierint. Humatus, quod sit humo tectus, id est sepultus
Abbreviated transcription (Latin):
sedit Cuĩ ex nomine terralibia ẽ appellata : Africã at̃ nominatã
quidã inde existimant quasi a pricãq: sit aperta coelo ũ soli & sin
horsre frigoris oliidicunt a fricã appellari ab uno exposteris

Expanded text:
sedit. Cuius ex nomine terra Libya est appellata. Africam autem nominatam sedit. Cuius ex nomine terra Libya est appellata. Africam autem nominatam quidam inde existimant, quasi apricam, quod sit aperta caelo vel soli et sine horrore frigoris. Alii dicunt Africam appellari ab uno ex posteris
Abbreviated transcription (Latin):
cam a galliã aseptentrione piriensis montib: clausa areliquis
partibi undiq mariodusa salubritate caeli aequalis. omnium
frugum gener ib: fecunda gem manum maallorꝰq copus di¬
tis ssima interfluunt eã flumina magna u&is mineus iberis
atagus aurũ trahens ut pactolus hab&ꝰ prouintias sex terraco¬
nen sem casta gignensem iusitantã galliciã b&icam & tran̾fr&a
inregione africae tingitaniã: duaes aut̃ spaniae citorior qͣ in sep¬
temꝰ trionis plagamꝰ aperineo usq ad car tiginem por regitur
ulterior qͣ sn meridiẽ ccceltiberis uqaditanum frecũ exten¬
ditur citerior at̃ & ulterior dicta quasicitra & ultra s citra quasi
aliaterra delibiaLibiadicta quod inde libs flat hoc est
africus. alira iunt epauũ louis filium quimẽ fin. in aegypto condidit
exca siota uxore procreas sefiliã libiã qͣ postea in africa regnũ pos¬

Expanded text:
cam et Galliam, a septentrione Pyrenaeis montibus clausa, a reliquis cam et Galliam, a septentrione Pyrenaeis montibus clausa, a reliquis partibus undique mare conclusa, salubritate caeli aequalis, omnium frugum generibus fecunda, gemmarum metallorumque copiis ditissima. Interfluunt eam flumina magna: Baetis, Mineus, Iberus et Tagus aurum trahens, ut Pactolus. Habet provincias sex: Tarraconensem, Cartaginensem, Lusitaniam, Galliciam, Baeticam, et trans freta in regione Africae Tingitaniam. Duae sunt autem Hispaniae: Citerior, quae in septentrionis plagam a Pyrenaeo usque ad Cartaginem porrigitur; Ulterior, quae in meridiem a Celtiberis usque ad Gaditanum fretum extenditur. Citerior autem et Ulterior dicta quasi citra et ultra; sed citra quasi alia, terra. De libya . Libya dicta quod inde Libs flat, hoc est Africus. Alii aiunt Epaphum Iovis filium, qui Memphin in Aegypto condidit, ex Cassiopa uxore procreasse filiam Libyam, quae postea in Africa regnum pos
Abbreviated transcription (Latin):
te solis arꝰdorem excludunt quo fit utcandor corporũ Ñcolor& ur
hanc aboriente alpium iugatuentꝰ ab occasu oceanus indudit¬
ameridie p̃rupta pirmei aseptem trione renifluenta atq germa¬
na culus initiũ belgicafinis aquitania ẽ regio gleba uberiac
pabolosa & adusum animantiũ apta fluminib: quoq & fontib
rigua ꝑfusa duob: magnis reno & rodano fluuiis: Helgis autẽ
ciuitas ẽ galliae a quoꝰ belgica prouintia dicta :ẽ ciscelpina qea
cinca alpes trans alpina idẽ trans alpes contraseptentrionem
Recia uero ꝗ sit iuxtarenum : aquitaniea at̃ cebobliquis aquis
ligeri flumenis appellata qui ex plurima parte terminus er ẽ
eaq pene in orbe cingit. Spania prius abibero amine¬
iberia nuncupata postea abispalo spania cognominata est ipsa c̃
&uera es peria aues pero stella occi dentalidicta sita ẽ at̃ interafri¬

Expanded text:
rte solis ardorem excludunt, quo fit ut candor corporum non coloretur. rte solis ardorem excludunt, quo fit ut candor corporum non coloretur. Hanc ab oriente Alpium iuga tuentur, ab occasu Oceanus ina Meridie praerupta Pyrenaei, a Septentrione Rheni fluenta, atque Germania, cujus initium Belgica, finis Aquitania est; regio gleba uberi, ac pabulosa ad usum animantium apta, fluminibus quoque, et fontibus rigua, perfusa duobus magnis Rheno et Rhodano fluviis. Belgis autem civitas est Galliae, a quo Belgica provincia dicta est. Cisalpina, quia citra Alpes. Transalpina, id est trans Alpes, contra septentrionem. Raetia vero, quod sit iuxta Rhenum. Aquitania autem ab obliquis aquis Ligeris fluminis appellata, qui ex plurima parte terminus eius est, eamque pene in orbem cingit. Hispania prius ab Ibero amneIberia nuncupata, postea ab Hispalo Hispania cognominata est. Ipsa est et vera Hesperia, ab Hespero stella occidentali dicta. Sita est autem inter Afri
Abbreviated transcription (Latin):
italiã accddis ultimam & significas ispaniã quia inoccidentis est
finemtusciam pars italiae umbria uero ꝑars tuscite: tuscia at̃
iae narraoteoꝙ tempore aquo saecladis imbrib: supe¬
& ob hoc umbria grece cognominata. ẽ pͭꝰ iniugis appennini monis
sita in partȩ italiae iuxta meridiẽ: &ruria parꝰs ita liae dicta ꝗ eisi¬
nes tendebantur usque adripã tiberis quasi aite pocopor. Nã¬
cct ȩrois significat altero soroi finis uocatur somȩ en fines anđ
unã tantum tiberis ripam Aenebat Aln &ruriã dictam aberus co
principe putant Idem & tirrenia atirre nolidii fratre qui ex sorte
cum populi parte dem eoniauenit aditaliã haec ẽ &tuscia s tusciã
dicere non debemus quian: s legimus tuscia at̃ a frequentia sa¬
crifici& &turis dicta est. ano eorexce illic &ruspiciNdicunt esse

Expanded text:
Italiam: aut addis ultimam, et significas Hispaniam, quia in occidentis est Italiam: aut addis ultimam, et significas Hispaniam, quia in occidentis est fine. Tuscia pars Italiae, Umbriam vero historiae narrant iae narrant, eo quod tempore aquosae cladis imbribus superfuerit, ob hoc Umbriam Graece cognominatam. Est enim in jugis Appennini montis sita, in parte Italiae juxta Meridiem. 22. Etruria pars Italiae dicta, nes tendebantur usque ad ripam Tiberis, quasi ἑτερούρια. Nam ἕτερον significat alterum, ὅρος finis vocatur. Romae enim fines antea unam tantum Tiberis ripam tenebant. Alii Etruriam dictam ab Etrusco principe putant. Item et Tyrrhenia a Tyrrheno Lydi fratre, qui ex sorte cum populi parte de Maeonia venit ad Italiam. Haec est et Tuscia; sed Tusciam dicere non debemus; quia nusquam legimus. Tuscia autem a frequentia sacrificii et turis dicta, ἀπὸ τοῦ θῦσαι. Illic et aruspicinam dicunt esse
Abbreviated transcription (Latin):
penninos habent aboe casu galleam belgicam aseptentrio¬
ne daubii fontem uellimitem quigerinlam galliamꝙ secer¬
nit : istriam istenamnis uocauitꝰ quiei terram influ it
ipse est danubius hab& autemi stria a septentrione pocn¬
noniam: Italia olima grecis populis occupata
magna grecia appellata est deinde deegis nominesatum
nox & latiũ dicta eoquod idem saturꝰ nus a loue
pulsus ibi latuerit postremo abitalo siculorum regeibi negnan
italia nuncupata est cuĩ: situs longitudine amplius quȩ̃ latitud¬
ne cccircio ineirum extenditur emeridie tsrreno mari
ab aqͣi lone ccdriatico clauditur ab occidio alpiũ iugis finitur
ter ra nominibus inrebus pulcerrima solifertilitati papuli
uberticx gratissima hab& leccas uenacum auernum atq lucrinũ
fluo seridanum & tiberim & tepentes fontibus baias gignit
gemmas sertiten ligurium &coralliũ boã quoque serpentem
lincem fercm adiomedias aues : Italia autem & spania idcirco

Expanded text:
penninos habent, ab occasu Galliam Belgicam, a septentriopenninos habent, ab occasu Galliam Belgicam, a septentrione Danubii fontem, vel limitem qui Germaniam Galliamque secernit. Istriam Ister amnis vocavit, qui eius terram influit. Ipse est Danubius. Habet autem Istria a septentrione Pannoniam. Italia olim a Graecis populis occupata agna Graecia appellata est, deinde a regis nomine Saturnia; mox et Latium dicta eo quod idem Saturnus a Iove sedibus suis pulsus ibi latuerit; postremo ab Italo Siculorum rege ibi regnante Italia nuncupata est. Cuius situs longitudine amplius quam latitudine a Circio in Eurum extenditur, a meridie Tyrrheno mare, ab Aquilone Adriatico clauditur, ab occiduo Alpium iugis finitur, terra omnibuubertate gratissima. Habet lacus, Benacum atque Lucrinum: fluvios, Eridanum et Tiberim, et tepentes fontibus Baias; gignit gemmas, syrtitem, lyncurium et corallium. Boam quoque serpentem, lyncem feram et Diomedeas aves. Italia autem et Hispania idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
mir teum mare. ab eura grecum ameridie lonium ab africo
& occasu cassio pas insulas : a sola septentrionali porte macedoniȩ
uacticȩ terrȩ adiungitur huius caput est urbs corintus
greciȩ decus In acus estꝰ acͥaicce fluuius anadia sinus acaide e
utplatani folium Inter ionium &egeũ mare exposita qͣaas
iouis & callistȩ filius pelargis inditionem redactis ex suo¬
nomine arcedia nuncupauit ipsce est &sicionia asicione
rege aquo & regnum sicinior est dictumbab& at̃ aorcadia
fluuium magnum erimantum abes tonquoque lapidem qui
semel accensus numꝗ extinguitur candidissime &idon
merule ibi nascentur Lccͤedecoonia: Dannonia ab al¬
pibus appenninis est nuncupata quibus abiali secernitꝰ
regio uero fortis & solo lȩca duobus satisacribus fluuiis
drexho saboq uallata coniungitur at̃ cumnorico & reta hecben¬
tes aboriente misiam ab euruistriam ab africouero alpes ap¬

Expanded text:
Myrteum mare, ab Euro Creticum, a meridie Ionium, ab Africo Myrteum mare, ab Euro Creticum, a meridie Ionium, ab Africo et occasu Cassiopas insulas, a sola septentrionali parte Macedoniae vel Atticae terrae adiungitur. Huius caput est urbs Corinthus Graeciae decus. Inachus est Achaiae fluvius. Arcadia vero sinus Achaiae est, ut platani folium inter Ionium et Aegeum mare exposita, quam Arcas, Iovis et Callisto filius, Pelanomine Arcadiam nuncupavit. Ipsa est Sicyonia a Sicyone rege, a quo et regnum Sicyoniorum est dictum. Habet autem Arcadia fluxium magnum Erimantum, asemel accensus numquam extinguitur: candidissimae etiam merulae ibi nascuntur. Lacedaemonia . . . Pannonia ab Alpibus Appenninis est nuncupata, quibus ab Italia secernitur, regio viro fortis et solo laeta, duobus satis acribus fluviis, Dravo Savoque, vallata. Coniungitur autem cum Norico et Raetia; habentes ab oriente Moesiam, ab Euro Istriam; ab Africo vero Alpes Ap
Abbreviated transcription (Latin):
& mons par nasus quondam a pollgni consecratus: tes salia
patria acillis & origo lapi dar̃fuit. dequibus fertur quod hi
primo equos frenis domuerunt unde &centauri dicti sunt
intes salia primum soledi aurei factisunt: domandor umquoq
equoꝵ : usus primum reppertus est macedonia in ex¬
ordio abematio rege ematio nomenerat semacedo deueco¬
lionis mater nus nepos postq ibi accepit principatum mu¬
tauit uocabulum macedoniã q a suonomine dixit est aut̃
finis ab oriente egeomari ameridie accoiȩ abe
dal matiȩ a septem trione misiȩ : Patria alexandri mag¬
ni &regio aureisueniens aogentiq. optima lapidem quem pea¬
niten uocat istagignit: mons olimpus in ea est qui excelenti
uertioe tantũs atͦ tollitus ut in cacumine ei nec nubes nec uen¬
ti sentiaoitur: Acaia ab ac eorege &urbe & prouintia ap¬
pellata haec pene insula est. Nabsq septem trionali parte
quamacedoniȩ iungitur udiq septa est mari. aboriente erb ab&

Expanded text:
 mons Parnasus quondam Apollini consecratus. Thessalia patria Achillis et origo Lapitharum fuit, de quibus fertur quod hi primo equos frenis domuerunt, unde et Centauri dicti sunt. In Thessalia primum solidi aurei facti sunt, domandorum quoque equorum usus primum repertus est. Macedoniae in exordio ab Emathio rege Emathiae nomen erat, sed Macedo Deucalionis maternus nepos, postquam ibi accepit principatum, mutavit vocabulum Macedoniamque a suo nomine dixit. Est autem confinis ab oriente Aegeo mari, a meridie Achaiae, ab occasu Dalmatiae, a septentrione Moesiae; patria Alexandri Magni, et regio aureis venis argentique opima. Lapidem quem paeaniten vocant ista gignit. Mons Olympus in ea est, qui excellenti vertice tantus adtollitur ut in cacumine eius nec nubes nec venti sentiantur. Achaia ab Achaeo rege et urbs et provincia appellata. Haec pene insula est; nam absque septentrionali parte, qua Macedoniae iungitur, undique septa est mari. Ab oriente enim habet
Abbreviated transcription (Latin):
Tox anocendo dicta eoq oculos noceat quȩ id circo lune acsiderum lucẽ
hab& nemde decora ess& & ut consolar&ur omnes noste operantes & ut
quibusdam animantibus quȩ lucẽ solis prȩferre non possunt adsufficientiã
temperar&ur Nostis autẽ & diei alternatio propter uicisitudinẽ dormi¬
endi ugilandiq: effecta est & ut operis diurnil aborẽ nostis requies tẽper&
Nostẽ autẽ fieri aut quelongo itenere lassitur sol & cũ adultimũ celi spaciũ
peruenit elanguis c& ac tabe fastus ef flat suos ignes autque eadem iĩ sub
terris cotaur qua super terras pertulit lumen & sic umbra terre nostẽ facit.
nostis tempus quando aginihil potest &omnia sõpore qui& a sunt Namtemp
uerse non intellegitur nisi peractos dediũ autẽ noldis astuco

Expanded text:
s. § 31 De nocte. Nox a nocendo dicta, eo quod oculis noceat. Quae idcirco lunae ac siderum lucem s. § 31 De nocte. Nox a nocendo dicta, eo quod oculis noceat. Quae idcirco lunae ac siderum lucem habet, ne indecora esset, et ut consolaretur omnes nocte operantes, et ut quibusdam animantibus, quae lucem solis ferre non possunt, ad sufficientiam temperaretur. Noctis autem et diei alternatio propter vicissitudinem dormiendi vigilandique effecta est, et ut operis diurni laborem noctis requies temperet. Noctem autem fieri, aut quia longo itinere lassatur sol, et cum ad ultimum caeli spatium pervenit, elanguescit ac tabefactus efflat suos ignes; aut quia eadem vi sub terras cogitur qua super terras pertulit lumen, et sic umbra terrae noctem facit.uosum noctis tempus, quando agi nihil potest et omnia sopore quieta sunt. Nam tempus per se non intellegitur, nisi per actus humanos. Medium au
Abbreviated transcription (Latin):
mane amand manũ enim antiquibonũ dicebant. Quid enim melius luce
mane gistimant uocari amanibus quorũ conuersatio. aluna.
si medi dies autẽ est medids dies uelq tunc purior dies est. Merũ enim purũ
dicitur intotodie enim nihilda rius meridie quando sol emedio caeloru¬
ti lat & omnẽ orben pari daritate in lustrat: Suprema est postrema pars
diei quando sol cur sum suũ inoc casum uertit distaq super est ad partẽ uba¬
mam diei Serum uocatum aclausis serris quando ⁊am not uenit ut unui¬
quisq somno tutior sit Hodie quasi haex die rxotidie non quotidiȩ ut sit
pue diebus Cr as quȩ est postea & ternũ est pride & distũ & ternũ abeo qued
um dies ipie sit anobis e traneus & pr&ereuno alienus pridie autem quasi
priori dicper sndie idest perantediem ł inante cessum idestprius.

Expanded text:
mane a mano; manum enim antiqui bonum dicebant. Quid enim melius luce? Alii mane a mano; manum enim antiqui bonum dicebant. Quid enim melius luce? Alii mane aestimant vocari a Manibus, quorum conversatio a luna asi medidies, hoc est medius dies; vel quia tunc purior dies est. Merum enim purum dicitur. In toto enim die nihil clarius meridie, quando sol de medio caelo rutilat et omnem orbem pari claritate inlustrat. Suprema est postrema pars diei, quando sol cursum suum in occasum vertit: dicta quod superest ad partem ultimam diei. Serum vocatum a clausis seris, quando iam nox venit, ut unusquisque somno tutior sit. Hodie quasi hoc die; et quotidie, non cotidie, ut sit quot diebus. Cras quod est postea. Hesternum est pridie; et dictum hesternum ab eo quod iam dies ipse sit a nobis extraneus et praetereundo alienus. Pridie autem quasi priori die. Perendie, id est per ante diem, vel in antecessum, id est priu
Abbreviated transcription (Latin):
dedicauerunt & saturnis nominauerunt. Sabbatũ autẽ & hebreo inlatinum
requies interpr&atur eoq ds̃ in eo requie uiss& ab omnibus operibus suis melius
autẽ uocabulismdierum de ore xp̃i anoritus loquendi eclesiasticus procedit tamen
udem forte consueudo traxerit: ut illud eceat &ore que in pr
tellegat illos omnes dequorũ nominibus appellati sunt: Hii dies homines fuisse
& pro perbeneficia quȩdam mortalia quia plurimũ potuerunt & euanuerunt
mhoc seculo i dilati sunt eis ab amatoribus suis diuini honores & indiebus & in
sideribus sed primũ a nominibus hominũ sidera nuncu pata & asi deribus dies
pus dictionis id est indiuinouel humano officio fari sed & his festos dies hominũ
causa institutos feriatos diuinorũ sacrorum. Partes dieitres sunt mane
meridies & suprema manelux matura & plena n&iam erepusculum & distũ

Expanded text:
dicaverunt et Saturni nominaverunt. Sabbatum autem ex Hebraeo in Latinum dicaverunt et Saturni nominaverunt. Sabbatum autem ex Hebraeo in Latinum requies interpretatur, eo quod Deus in eo requievisset ab omnibus operibus suis. Melius autem in vocabulis dierum de ore Christiano ritus loquendi ecclesquem forte consuetudo traxerit, ut illud exeat ex ore, quod improbat corde, intelligat illos omnes, de quorum nominibus appellati sunt hi dies, homines fuisse, et propter beneficia quaedam mortalia, quia plurimum potuerunt, et eminuerunt in hoc saeculo, delati sunt eis ab amatoribus suis divini honores et in diebus, et in sideribus, sed prius a nominibus hominum sidera nuncupata, et a sideribus dies is sit tempus dictionis, id est, in divino, vel humano officio fari; sed causa institutos, feriatos divinorum sacrorum. Partes diei tres sunt: mane, meridies et suprema. Mane lux matura et plena, nec iam crepusculum. Et dictum