comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quid tressunt queramus quid cõmune habeant. Non enim
cõmune illis est id qđ pater est. ut inuicẽ sibi sint patres. sicuti
amici cũ relatiue ad alterutrũ dicantur. possunt dici tres
amici. qđ inuicẽ sibi sunt. Nonaut̃ hoc ibi. quia tantũ pat̃
ibi pat̃. nec duorũ pat̾. sed unici filii. Nectres filii. cũ pat̾
Quid igitur tres: Sienĩ tres ꝑsonȩ cõmune est eis id qđ ꝑsona
est. ergo speciale hoc aut generale nomen est eis si consuetu¬
dinem loquendi respicis. Sed ubi est natura& s ulla diuersi¬
tas. ibi generalit̃ enuntiantur aliqua plura. ut & iã specialit̃
enuntiari possint. Naturae enĩ differentia facit. ut laurus
& mystus. & olea. aut equus. & bos. & canis. ñdicantur speci¬
ali nomine istȩ treslauri. aut illi tres boues. sed generali. &
istȩtres arbores. & illa tria animalia. Hicuero ubi nulla est
essentiae diuersitas. o port& ut speciale nomen habeant hacc

Expanded text:
quid tres sint, et quid commune habeant. Non enim quid tres sint, et quid commune habeant. Non enim commune illis est id quod Pater est, ut invicem sibi sint patres; sicut amici, cum relative ad alterutrum dicantur, possunt dici tres amici, quod invicem sibi sunt. Non autem hoc ibi, quia tantum Pater ibi pater; nec duorum pater, sed unici Filii. Nec tres filii, cum Pater Quid igitur tres? Si enim tres personae, commune est eis id quod persona est: ergo speciale hoc aut generale nomen est eis, si consuetudinem loquendi respicimus. Sed ubi est naturae nulla diversitas, ita generaliter enuntiantur aliqua plura, ut etiam specialiter enuntiari possint. Naturae enim differentia facit ut laurus et myrtus et olea, aut equus et bos et canis, non dicantur speciali nomine, istae, tres lauri; aut illi, tres boves: sed generali, et istae, tres arbores; et illa, tria animalia. Hic vero ubi nulla est essentiae diversitas, oportet ut speciale nomen habeant haec
Abbreviated transcription (Latin):
ne possumus. Nam tres equos qđ est nomen speciale.
&iã animalia tria dicimus. Equum uero & bouem & canẽ.
animalia tantũ tria dicimus uel substantias. quaȩ sunt gene¬
ralia nomina. & siquid aliud dehis generalit̃ dicipotest
Tres uero equos. aut boues. aut canes. quȩ specialia uocabula
sunt ñ ea possumus dicere. Ea quippe uno nomine. quãuis
pluralit̃ enuntiamus quȩ cõmuniter habent illud qđ
eo nomine significatur Abraham quippe & isaac. & iacob
cõmune habent id qđ est homo. Itaq dicunt᷑ tres homnes.
Equus quoq & bos. & canis. cõmunȩhabent id qđ est animal
Dicuntur ergo tria animalia. lta tres aliquas lauros.
&iã tres arbores dicimus. Laurũ uero & myrtũ. & oleã
tantũ tresarbores. uł tressubstantias. aut naturas. Atq ita
tres lapides &iam tria corpora. Lapidẽ uero & lignũ. &
ferrũ tantũ tria corpora. uel si quo &iã superiore generali

Expanded text:
ine possumus. Nam tres equos, quod est nomen speciale, ine possumus. Nam tres equos, quod est nomen speciale, etiam animalia tria dicimus: equum vero et bovem et canem, animalia tria tantum dicimus vel substantias, quae sunt generalia nomina, et si quid aliud de his generaliter dici potest; tres vero equos, aut boves, aut canes, quae specialia vocabula sunt, non ea possumus dicere. Ea quippe uno nomine quamvis pluraliter enuntiamus quae communiter habent illud quod eo nomine significatur. Abraham quippe et Isaac et Jacob commune habent id quod est homo; itaque dicuntur tres homines: equus quoque et bos et canis, commune habent id quod est animal; dicuntur ergo tria animalia. Ita tres aliquas lauros, etiam tres arbores dicimus; laurum vero et myrtum et oleam, tantum tres arbores vel tres substantias, aut tres naturas: atque ita tres lapides, etiam tria corpora; lapidem vero et lignum et ferrum, tantum tria corpora, vel si quo etiam superiore generali
Abbreviated transcription (Latin):
mostale. Aut sicut scripturȩ nr̃ae loqui solent tresani¬
mas. cum a parte meliore totũ appellari plac&. idest
ab anima. & corpus & animã qđ est totus homo. Ita
quippe dictũ est in egẏptũ descendisse cum ia cob animas
septuaginta quinq ꝓtot hominibus Item cum dicimus
equum tuũ noncũ eẽ quimeus est. & terciũ alicuius alt̃ius
nec meum ẽẽ nec tuum. fatemur tres c̃ẽ. It interroganti
quid tres. respondemus tres equos nomine speciali. generali
aut animalia tria. Itemq cũ dicimus bouẽ non eẽ equum
canem uero nec bouẽ eẽ nec equũ. tria quaedã dicimꝰ. Et ꝑ¬
contantib: quid tria. ñ iamspeciali nomine dicimꝰ tres equos
aut tres boues. aut tres canes. quia ñ eadem specie continent᷑.
sed generali tria animalia. siue superiori genere tressub¬
stantias. uł tres creaturas. uł tres naturas. Quȩcũq autem
plurali numero enuntiantur specialiter. uno nomine &iã

Expanded text:
mortale: aut sicut Scripturae nostrae loqui solent, tres animortale: aut sicut Scripturae nostrae loqui solent, tres animas, cum a parte meliore totum appellari placet, id est, ab anima, et corpus et animam, quod est totus homo. Ita quippe dictum est in Aegyptum descendisse cum Jacob animas septuaginta quinque, pro tot hominibus . Item cum dicimus equum tuum non eum esse qui meus est, et tertium alicujus alterius nec meum esse nec tuum, fatemur tres esse: et intorroganti quid tres, respondemus tres equos nomine speciali, generali autem tria animalia. Item cum dicimus bovem non esse equum, canem vero nec bovem esse nec equum, tria quaedam dicimus: et percontantibus quid tria, non jam speciali nomine dicimus tres equos, aut tres boves, aut tres canes, quia non eadem specie continentur; sed generali, tria animalia; sive superiore genere, tres substantias, vel tres creaturas, vel tres naturas. Quaecumque autem plurali numero enuntiantur specialiter uno nomine, etiam
Abbreviated transcription (Latin):
tellegi. Seddum intellegatur saltem in enigmate qđ dicit᷑.
placuit ita dici ut diceretur aliquid cũ quȩreretur quid
tria sint. Quae tria eẽ fides ꝓͣnuntiat. cum & patrem
donũ dĩ. nec patrem dicit ẽẽ nec filiũ. Cum ergo quęrit᷑
quid tria. uel quid tres. conferimus nos ad inueniendũ
aliqđ speciale uł generale nomen quo cõplectamur hȩc
tria. Neq occurrit animo quia excedit super eminen¬
tia diuinitatis. usitati eloquii facultatẽ. Uerius enim
cogitatus ds̃. quam dicitur. & uerius est. quã cogitatus
um enĩ dicimus non eundem eẽ ia cob qui est abraham.
isa ac aut̃ nec abraham ẽẽ nec iacob. tres utiq fatemus.
abra ham. isaac. & iacob. Sed cũ queritur quidtres
respondemus. tres homines nomine speciali eos pluralit̃
appellantes. generali aut̃ sidicamus. tria animalia
omo enĩ sicut ueteres diffinierunt. animal est rationale.

Expanded text:
telligi . Et dum intelligatur saltem in aenigmate quod dicitur, telligi . Et dum intelligatur saltem in aenigmate quod dicitur, placuit ita dici, ut diceretur aliquid cum quaereretur quid tria sint, quae tria esse fides vera pronuntiat, cum et Patrem donum Dei nec Patrem dicit esse nec Filium. Cum ergo quaeritur quid tria, vel quid tres, conferimus nos ad inveniendum aliquod speciale vel generale nomen, quo complectamur haec tria, neque occurrit animo, quia excedit supereminentia divinitatis usitati eloquii facultatem. Verius enim cogitatur Deus quam dicitur, et verius est quam cogitatur. Cum enim dicimus non eumdem esse Jacob qui est Abraham, Isaac autem nec Abraham esse nec Jacob, tres esse utique fatemur, Abraham, Isaac et Jacob. Sed cum quaeritur quid tres, respondemus tres homines, nomine speciali eos pluraliter appellantes; generali autem, si dicamus tria animalia: homo enim, sicut veteres definierunt, animal est rationale,
Abbreviated transcription (Latin):
habitat intẽplo suo. Nonenĩ tanquã minister habitat sp̃s
dĩ intẽplodĩ. cũ alio loco euidentius dicat. Nescitis quia
incorpore ur̃o. Quid est aut̃ sapientia. nisilum̃ sp̃uale &
in cõmutabile: Est enĩ & solistelum̃. sed corporale. Est &
sp̃ualis creatura lum̃. sed ñ in cõmutabile lum̃. Ergo pat̃
lumen. filius lumen. sp̃s sc̃s lumen. Simul aut nontria
sapientia. Et qui hoc est ibi eẽ. qđ sapere. una essentia
pater & filius & sp̃s sc̃s. Nec aliud ibi est cẽ. quam dm̃ eẽ
U nusergo ds. pater & filius. & sp̃s sc̃s. iiII.¬
taq lo quendi causa de meffabilib ut fari aliquomodo
possemus. qđ effari nullomodo possumus. dictũ est anr̃is
grecis. una essentia. tressubstantia. Alitinis aũt una esseꝯia
uel substantia. tres ꝑsonae. quia sicut iam diximus. ñ alit̃
insermone nr̃o. idest latino. essentia quã substantia sol& in¬

Expanded text:
habitat in templo suo. Non enim tanquam minister habitat Spiritus habitat in templo suo. Non enim tanquam minister habitat Spiritus Dei in templo Dei, cum alio loco evidentius dicat: Nescitis quia in corpore vestro . Quid est autem sapientia, nisi lumen spirituale et incommutabile? Est enim et sol iste lumen, sed corporale est; et spiritualis creatura lumen, sed non incommutabile. Lumen ergo Pater, lumen Filius, lumen Spiritus sanctus: simul autem non tria sapientia: et quia hoc est ibi esse quod sapere, una essentia Pater et Filius et Spiritus sanctus. Nec aliud est ibi esse quam Deum esse: unus ergo Deus Pater et Filius et Spiritus t: « Loquendi causa de ineffabilibus, ut fari aliquo possemus modo, quod effari nullo modo possumus, dictum est a nostris Graecis una essentia, tres substantiae, a Latinis una essentia vel substantia, tres personae, quia, sicut jam diximus, non aliter in sermone nostro, id est, latino, essentia quam substantia solet in
Abbreviated transcription (Latin):
quo refertur ad seruũ. Cum aut homo dr̃. Nł aliquid talc
qđ adse ñ ad aliud dicitur. tunc indicit᷑ essentia. tlomoggo
cum dicitur dñs. ipse homo essentia est. dñs uero relatiue dr̃
Homo enĩ ad se dicitus. dñs ad seruum. Hocaũt undeagimꝰ.
siessentia ipsa relatiue dicitur. essentia ipsa ñ est essentia
Huc accedit quia om̃is essentia quae relatiue dicit᷑. est &iam
aliquid excepto relatiuo. sicut homo dñs. & homo seruus.
& equus iumentũ. & nummus arra. Homo & equus. & nũ¬
mus. ad se dicuntur. & substantiae sunt uel essentiae. dñs
uero & seruus. & iumentũ. & arra. ad aliquid relatiue dñr

Expanded text:
quod refertur ad servum; cum autem homo dicitur, vel aliquid tale, quod refertur ad servum; cum autem homo dicitur, vel aliquid tale, quod ad se, non ad aliud dicitur, tunc indicatur essentia. Homo ergo cum dominus dicitur, ipse homo essentia est, dominus vero relative dicitur: homo enim ad se dicitur, dominus ad servum; hoc autem unde agimus, si essentia ipsa relative dicitur, essentia ipsa non est essentia. Huc accedit, quia omnis essentia quae relative dicitur, est etiam aliquid excepto relativo: sicut homo dominus, et homo servus, et equus jumentum, et nummus arrha, homo et equus et nummus ad se dicuntur, et substantiae sunt vel essentiae; dominus vero et servus et jumentum et arrha, ad aliquid relati
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum patris & mago patris : Aut si essentia de ads̃e filius
peto aut non est essentia. sed genitor essentice. n est asi nasc
opsum . scahac ipsa essentia qua genuit. sicut hac ipsa masg¬
nitudine magnus quã genuit. ergo & magnitudo ds̃ ad se
filius: Ergo & uirtus. & sapientia . & uerbum & imago
Quia aut absurdius: quã imaginẽ adse dici Aut si nor a dipsit
est imago & uerbũ. qđ est uirtus & sapientia. scl illo relatius
dicuntur. hacc aut adse ñ ad aliud. incipit ñ ea sapientia
relatiue dici. & illa ad eũ relatiue nondici. Om̃a enim quae
relatiue dicuntur. ad inuicẽ dicuntur Restat itaq ut &iã
essentia filius relatiue dicatur ad patrem. Exquo conficitur
in opinatissimus sensus. ut ipsa essentia. non sit essentia
U d certe cum dicitur essentia. ñ essentia. sed relatiuũ indic&
quomodo cũ dicitur dñs non essentia indicatur. sed relatiuũ

Expanded text:
Verbum Patris et imago Patris: aut si essentia dicitur ad se Filius, Verbum Patris et imago Patris: aut si essentia dicitur ad se Filius, Pater autem non est essentia, sed genitor essentiae, non est autem ad se ipsum, sed hac ipsa essentia quam genuit, sicut hac ipsa magnitudine magnus quam genuit; ergo et magnitudo dicitur ad se Filius, ergo et virtus, et sapientia, et Verbum, et imago. Quid autem absurdius, quam imaginem ad se dici? Aut si non idipsum est imago et Verbum, quod est virtus et sapientia, sed illa relative dicuntur, haec autem ad se, non ad aliud; incipit non ea sapientiarelative dici, et illa ad eum relative non dici. Omnia enim quae relative dicuntur, ad invicem dicuntur. Restat itaque ut etiam essentia Filius relative dicatur ad Patrem. Ex quo conficitur inopinatissimus sensus, ut ipsa essentia non sit essentia; vel certe cum dicitur essentia, non essentia, sed relativum indicetur. Quomodo cum dicitur dominus, non essentia indicatur, sed relativum
Abbreviated transcription (Latin):
sit quo sapiens ẽ. quod de anima intellegi sol&. quae alias
insipiens. alias sapiens ẽ. uelud natura mutabilis. & non
sum me ꝑfecteq simplex. Aut patrem ñ eẽ aliquid ad se ipsũ.
& non solũ qđ pater est. sed om̃ino qđ est ad filiũ relatiue
dici. Quomodo ergo eiusdem essentiae filius cuius pat̃.
quando quidem ad se ipsũ nec essentia est nec om̃ino est
ad se ipsum. sed &iam eẽ ad filiũ illi est. At cnĩ multo
magis unius eiusdemq essentia. quia una eademq.
essentia pater & filius. quando quidem patri nona d scipsumnẽ
piuequid est N cuter ergo ad se estꝰ & uterq. adinuce elatiue
Quecduud : An pater solus nonsolum qđ pater dr. sed om̃ino
quiequid dicitur relatiue ad filiũ dr̃ ille aut dicitur &e ad
tuis qusuta esti quid dicitur adse. anipsa essentia  Scdit
eatris essentia est filius. sicut patris uirtus & sapientia a si cili

Expanded text:
sit quo sapiens est; quod de anima intelligi solet, quae alias sit quo sapiens est; quod de anima intelligi solet, quae alias insipiens, alias sapiens est, velut natura mutabilis, et non summe perfecteque simplex: aut Patrem non esse aliquid ad se ipsum, et non solum quod Pater est, sed omnino quod est, ad Filium relative dici. Quomodo ergo ejusdem essentiae Filius cujus Pater, quandoquidem ad se ipsum, nec essentia est, nec omnino est ad se ipsum, sed etiam esse ad Filium illi est? At enim multo magis unius ejusdemque essentiae, quia una eademque essentia Pater et Filius; quandoquidem Patri non ad se ipsum est quid est. Neuter ergo ad se est, et uterque ad invicem relative dicitur: an Pater solus non solum quod Pater dicitur, sed omnino quidquid dicitur relative ad Filium dicitur; ille autem dicitur et ad se? et si ita est, quid dicitur ad se? an ipsa essentia? sed Patris essentia est Filius, sicut Patris virtus et sapientia, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
icut enim magnus est non nisi ea quã genuit magnitudine.
ita & est non nisi ea quã genuit essentia. quia ñ aliud illi est¬
eẽ. aliud magnũ eẽ. Itane igitur pater est essentiae suae. sic̃
pater est magnitudinis suae. sicut pater est uirtutis suae. & sapi¬
entiȩ suae. Eadem quippe eius magnitudo quȩ ustus.
et eadem essentia. quae magnitudo Haec disputatio nata
ua ꝓpt̃ in eas angustias sermo coartatur. cum in effabilia
fari cupimus. ut aut dicamus xp̃m non eẽ dĩ uirtutem. &
dĩ sapientiã. atq ita impudenter & impie resistamus apło
Aut xp̃m quidem dĩ uistutẽ & dĩ sapientiã eẽ fatramur. sed
cius patrẽ. non eẽ patrẽ uirtutis & sapientiae suae. qđ non
minus impiũ est. sic enĩ nec xp̃i erit pat̃. quia xp̃c dĩ uirtus
& dĩ sapientia est. Aut non eẽ patrẽ uirtute sua potentẽ.
neq sapientia sua sapientẽ. qđ quis audeat dicere. Aut
aliud in patre intellegi. eẽ. aliud sapientẽ eẽ. ut non hoc ipso

Expanded text:
magnitudine; ita et est non nisi ea quam genuit essentia; quia non est aliud illi esse, aliud magnum esse. Itane igitur pater est essentiae suae, sicut pater est magnitudinis suae, sicut pater est virtutis ac sapientiae suae? Eadem quippe ejus magnitudo quae virtus, et eadem essentia quae magnitudo. 2. Haec disputatio nata ientiam. Quapropter in eas angustias sermo coarctatur, cum ineffabilia fari cupimus, ut aut dicamus Christum non esse Dei virtutem et Dei sapientiam, atque ita impudenter et impie resistamus Apoutem et Dei sapientiam esse fateamur, sed ejus Patrem non esse patrem virtutis et sapientiae suae, quod non minus impium est; sic enim nec Christi erit pater, quia Christus Dei virtus et Dei sapientia est: aut non esse Patrem virtute sua potentem, neque sapientia sua sapientem; quod quis audeat dicere? aut aliud in Patre intelligi esse, aliud sapientem esse, ut non hoc ipso
Abbreviated transcription (Latin):
liter ȩternũ est. Nec qđ ibi magnũ dicitur. aliunde mag¬
num est. quã eo quouere est. Qua ꝓpt̃ ubi magnitudo
ipsa ueritas est. quicquid plus hab& magnitudinis. neces¬
se est plus habeat ueritatis. Quicquid ergo plus ueritatis
non hab&. ñ hab& &iã plus magnitudinis. Porro quicqͥd
plus hab& ueritatis. ꝓfecto uerius est. sicut mauis ẽ qđ
plus hab& magnitudinis Hocergo ibi est mauis qđ ueri¬
us. Non aũt̃ uerius ẽ pater & filius simul. quã singulus pat̃.
aut singulus filius Non est igitur maius aliquid utrũq

Expanded text:
liter aeternum est: nec quod ibi magnum dicitur, aliunde magliter aeternum est: nec quod ibi magnum dicitur, aliunde magnum est, quam eo quo vere est. Quapropter ubi magnitudo ipsa veritas est, quidquid plus habet magnitudinis, necesse est ut plus habeat veritatis: quidquid ergo plus veritatis non habet, non habet plus etiam magnitudinis. Porro, quidquid plus habet veritatis, profecto verius est, sicut majus est quod plus habet magnitudinis: hoc ergo ibi est majus quod verius. Non autem verius est Pater et Filius simul, quam singulus Pater, aut singulus Filius
Abbreviated transcription (Latin):
tissima pietate. ut intellectũ apcriat. & studiũ contentio¬
nis ab sumat. quo possit mente cerni essentia ueritatis sine
ulla mole. sine ulla mutabilitate Nuncitaq inquantũ
ipse adiuuat creator mire misericors attendamus haec qua
modo interiore quã superiora tractiuimus. cum sint cadem.
seruata illa regula. ut qđ intellectiu nr̃o nondũ duxerit
a firmitate fidei non dimittatur.Iliduis
aut tres ꝑsonas. quã unã carum. qđ non capit consue¬
tudo carnalis. non obaliud nisi quia uera quae crtata
sunt. sentit ut potest. ueritatem Aut̃ ipsam qua creati sunt
non potest intueri. Nam si poss&. nullomodo esset lux
ista corporea manifestior. quam hoc qđ diximus insubstan¬
tia quippe ueritatis. qm̃ sola uere ẽ. non est maior aliqua
nisiquae uerius est. Quicquid aut intellegibile atq in cõ¬
mutabile est. ñ aliud alio uerius est. quia ęque in cõmutabi¬

Expanded text:
tissima pietate, ut intellectum aperiat, et studium contentiotissima pietate, ut intellectum aperiat, et studium contentionis absumat, quo possit mente cerni essentia veritatis, sine ulla mole, sine ulla mobilitate. Nunc itaque, in quantum ipse adjuvat Creator mire misericors, attendamus haec, quae modo interiore quam superiora tractabimus, cum sint eadem: servata illa regula, ut quod intellectui nostro nondum eluxerit, a firmitate fidei non dimittatur. CAPUT aut tres personas quam unam earum: quod non capit consuetudo carnalis, non ob aliud, nisi quia vera quae creata sunt sentit ut potest; veritatem autem ipsam qua creata sunt non potest intueri: nam si posset, nullo modo esset lux ista corporea manifestior quam hoc quod diximus. In substantia quippe veritatis, quoniam sola vere est, non est major aliqua, nisi quae verius est. Quidquid autem intelligibile atque incommutabile est, non aliud alio verius est, quia aeque incommutabi
Abbreviated transcription (Latin):
Sgulas ꝑsonas ꝑtinentia. quae relatiue
dicuntus adinuicẽ. sicut pates. & filius.
& utriusq donũ sp̃s sc̃s. Non enĩ pater
trinitas. aut filius trinitas. aut trinitas
donum. Qđ uero ad sedicuntur singuli
non dici pluraliter tres. sed unũ ipsam trinitatem. sicut
tamen tres dii. aut tresboni. aut tres om̃i potentes. sed
unus ds bonus. om̃ps. ipsa trinitas. & quicquid aliud
non ad inuic̃e relatiue sed ad se singuli dicuntur. Hoc enim
ibi ꝑsona uel ipsatrinitas dicitur. Ideoq dici tresꝑsonas
ud tres substantias. ñ ut aliqua intellegatur diuersitas essen¬
tiae sed ut uelud uno aliquo uocabulo responderi possit
cum dicitur quidtres. uel quid tria: Tantamq eẽ equalita¬
tem in ca trinitate. ut ñ solũ pater ñ sit maior quã filius. qđ
attin& ad diuinitatẽ. sed nec pater & filius simul maius aliqͥd
uersando repetintur. fimiliarius quidem in notescunt: Sed
& modus aliquis idhibendus est. dõq supplicandũ deuo¬

Expanded text:
ntia, quae relative dicuntur ad invicem, sicut Pater et Filius, et utriusque Donum Spiritus sanctus: non enim Pater Trinitas, aut Filius Trinitas, aut Trinitas Donum. Quod vero ad se dicuntur singuli, non dici pluraliter tres, sed unum ipsam Trinitatem: sicut otens Spiritus; nec tamen tres dii, aut tres boni, aut tres omnipotentunus Deus, bonus, omnipotens ipsa Trinitas; et quidquid aliud non ad invicem relative, sed ad se singuli dicuntur. Hoc enim ibi persona, vel ipsa Trinitas dicitur. Ideoque dici tres personas, vel tres substantias, non ut aliqua intelligatur diversitas essentiae, sed ut vel uno aliquo vocabulo responderi possit, cum dicitur quid tres, vel quid tria; tantamque esse aequalitatem in ea Trinitate, ut non solum Pater non sit major quam Filius, quod attinet ad divinitatem, sed nec Pater et Filius simul maversando repetantur, familiarius quidem innotescunt: sed et modus aliquis adhibendus est, Deoque supplicandum devo
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ino eẽ desinit Qđ si & pater qui genuit sapientiam
ex ea fit sapiens. neq hoc est illicẽ qđ sapere. qualitas cius ẽ¬
Seed absit ut itasit. quia uere ibi est sũme simplex essentia
Hoc ergo ibi est cẽ. qđ sapere. Qđ si hoc est illi eẽ qđ sapere.
ñ per illã sapientiam quã genuit. sapiens est pater. Alio qͥn
ñ ipse illã. sed illa cũ genuit. Quid enĩ aliud dicimus cũ
dicimus hoc illi est ee qđ sapere. nisi eo est qͦ sapiens est.
Qua ꝓpt̃ qua causa est illi ut sapiens sit. ipsa illi causa est
ut sit. Proide sisapientia quã genuit. causa est illi ut
sapiens sit celam ut sit ipsa illi causa est. qđ fieri nom potest
nis giguendo eũ uit faciendo. Sea neq gentrico neo con

Expanded text:
omnino esse desinet. Quod si et Pater qui genuit sapiomnino esse desinet. Quod si et Pater qui genuit sapiex ea est sapiens, neque hoc illi est esse, quod sapere, qualitas ejus eSed absit ut ita sit, quia ibi vere est summe simplex essentia! Hoc ergo ibi est esse, quod sapere. Quod si hoc est ibi esse, quod sapere; non per illam sapientiam quam genuit sapiens est Pater; alioquin non ipse illam, sed illa eum genuit. Quid enim aliud dicimus, cum dicimus, Hoc illi est esse quod sapere, nisi, Eo est quo sapiens est? Quapropter quae causa illi est ut sapiens sit, ipsa illi causa est ut sit: proinde si sapientia quam genuit, causa illi est ut sapiens sit, etiam ut sit ipsa illi causa est. Quod fieri non potest, nisi gignendo eum aut faciendo. Sed neque genitricem, neque con
Abbreviated transcription (Latin):
sic absurdum est dicere sapientem non ẽt̃ sapientiam. Et sicut
candor ad seipsum candidus dicitur. ita & sapientia adse ipsam
dicitur sapiens. Sed candor corporis non est essentia. qm̃ ipsũ
corpus essentia est. & illa eius qualitas. Inde & abea dicitur
candidum corpus. cui non est hoc ẽe. qđ candidum ẽẽ
Aliud enĩ ibi forma. & aliud eolor. & itrũq non inse ipso.
scd in aliqua mole. Quȩ moles. nec forma. nec color est.
sed formata atq. colorata. Sapientia uero. & sapiens est . &¬
se ipsa sapiens est. Et qm̃ quȩcũq. anima pasticipatione
sapientiae fit sapiens. si rursus desipiat. man& tam̃ in se sapien¬
tia. neccũ anima fuerit instulticiã cõmutata illa mutat᷑
nonita est in eo qui exea fit sapiens. quẽ ad modũ candos
in corpore qđ ex ilło candidum est. Cum enĩ corpus in aliũ
colorem fuerit cõmutatũ. non manebit candor ille. atq

Expanded text:
sic absurdum est dicere, sapientem non esse sapientiam: et sicut sic absurdum est dicere, sapientem non esse sapientiam: et sicut candor ad se ipsum candidus dicitur, ita et sadicitur sapiens. Sed candor corporis non est essentia, quoniam ipsum corpus essentia est, et illa ejus qualitas: unde et ab ea dicitur candidum corpus, cui non est hoc ipsum esse, Aliud enim ibi forma, et aliud color; et utrumque non in se ipso, sed in aliqua mole, quae moles nec forma, nec color est, sed formata et colorata. Sapientia vera et sapiens est, et se ipsa sapiens est. Et quoniam quaecumque anima participatione sapientiae fit sapiens, si rursus desipiat, manet tamen in se sapientia, nec cum anima fuerit in stultitiam commutata, illa mutatur: non ita est in eo qui ex ea fit sapiens, quemadmodum candor in corpore quod ex illo candidum est. Cum enim corpus in alium colorem fuerit mutatum, non manebit candor ille, sed
Abbreviated transcription (Latin):
dñs diceretur. Et si ñ ess& equus quędã essentia. non ess&
qđ ium̃tum relatiue diceret᷑. Ita sinũ mus ñ ess& aliqͣ sub¬
stantia. nec arra possa relatiue dici. Qua ꝓpt̃ si & pat̾ ñ est
aliquid ad se ipsũ. ñ est om̃ino quirelatiue dicatur adaliqͥd
on enĩ sicut ad aliquid coloratũ refertur color eius. nec
omino ad se dicitur color. sed semper alicuius colorati est.
illud aut̃ cuius color est &iamsi eo qͦ coloratũ dicitur ad
colorẽ refertur. tam̃ id qđ corpus dr̃. ad sedicitur. Nullo
modo itaputandũ est patrẽ non dici aliquid ad seipsũ.
sed quicquid dr̃ adfiliũ dici. Eundem uero filiũ & ad se
ipsum dici & ad patrẽ. cum dicitur magnitudo magna.
et uirtus potens. utiq ad se ipsũ & magnitudo atq. uirts
magni & potentis patris qua pat̃ magnus & potens est
Concrgo ita. sed utrũq substantia. & utrũq una substantia.
Sicut aut absurdũ est dicere. candidũ non esse candorem.

Expanded text:
set equus quaedam essentia, non esset quod jumentum relative diceretur: ita si nummus non esset aliqua substantia, nec arrha posset relative dici. Quapropter si et Pater non est aliquid ad se ipsum, non est omnino qui relative dicatur ad aliquid. Non enim, sicut ad aliquid coloratum refertur color ejus, nec omnino ad se dicitur color, sed semper alicujus colorati est; illud autem cujus color est, etiam si eo quod coloratum dicitur, ad colorem refertur, tamen id quod corpus dicitur, ad se dicitur: ullo modo ita putandum est Patrem non dici aliquid ad se ipsum, sed quidquid dicitur ad Filium dici; eumdem vero Filium et ad se ipsum dici, et ad Patrem, cum dicitur magnitudo magna et virtus potens, utique ad se ipsum, et magnitudo atque virtus magni et potentis Patris, qua Pater magnus et potens est. Non ergo ita, sed utrumque substantia, et utrumque una substantia. Sicut autem absurdum est dicere, candidum non esse candorem;
Abbreviated transcription (Latin):
numerũ ad mittere. ut uno nomine respondeatur cũ quȩri¬
tur quidtria. & dicere tres substantias. siue ꝑsonas. nullax
moles. aut inter ualla cogitentur. nulla distantia quantu¬
lȩcumq dissimilitudinis. aut ibi intellegatur aliud alio
uel paulominus quocũq modo minus eẽ aliud alio potest.
ut neq ꝑsonarũ sit confusio. nec talis distinctio. quasit im¬
par aliquid. Qđ si intellectu capi ñ potest. fide teneat.
donec illucescat in cordib ille qui ait per prophetam.
xisi credideritis. non intellegetis. EXPLICIT LIBER

Expanded text:
numerum admittere, ut uno nomine respondeatur, cum quaerinumerum admittere, ut uno nomine respondeatur, cum quaeritur, quid tria, et dicere tres substantias sive tres personas; nullae moles aut intervalla cogitentur, nulla distantia quantulaecumque dissimilitudinis, ut ibi intelligatur aliud alio vel paulo minus, quocumque modo minus esse aliud alio potest: ut neque personarum sit confusio, nec talis distinctio qua sit impar aliquid. Quod si intellectu capi non potest, fide tencatur, donec illucescat in cordibus ille qui ait per prophetam, Nisi credideritis, non intelligetis . LIBER
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ Non dixit ad imaginẽ. sed imago. Quae tam̃ imago
cũ alibi dicitur adimaginẽ. non quasi ad filium dicitur.
quae imago ȩqualis est patri. Alioquin. ñ dicer& ad
imaginẽ nr̃am: quomodo enĩ nr̃am. cũ filius solus pa¬
tris imagosit: Sed ꝓpter imparem ut diximꝰ similitu¬
dinẽ dictus ẽ homo adimaginẽ. & ideo nr̃am. ut imago
trinitatis esset homo. Nontrinitati ȩ qualis. sicut filius
patri. sed accedens ut dictũ est quadã similitudine. sicut
indistantib significatur quadã uicinitas. non loci. sed
cuiusdã imitationis Ad hoc enim & dicitur. Reforma¬
mini in nouitate mentis ur̃ae. Quib itemdicit. Estote
itaq imitatores dĩ. sicut filii carissimi. Nouo eñĩ homi¬
nidicitur. qui renouatur in agnitionẽ dĩ. scđm imaginẽ
eius qui ereiuut cum: Aut siim plac& ꝓpt̃ disputandi
necessitatem &iam exceptis nominib relatiuis. pluralem

Expanded text:
Dei . Non dixit, Ad imaginem; sed imago. Quae tamen imago, Dei . Non dixit, Ad imaginem; sed imago. Quae tamen imago, cum alibi dicitur, Ad imaginem, non quasi ad Filium dicitur, quae imago aequalis est Patri; alioquin non diceret, ad imaginem nostram. Quomodo enim nostram, cum Filius solius Patris imago sit? Sed propter imparem, ut diximus, similitudinem dictus est homo ad imaginem: et ideo nostram, ut imago Trinitatis esset homo; non Trinitati aequalis sicut Filius Patri, sed accedens, ut dictum est, quadam similitudine; sicut in distantibus significatur quaedam vicinitas, non loci, sed cujusdam imitationis. Ad hoc enim et dicitur, Reformamini in novitate mentis vestrae : quibus item dicit, Estote itaque imitatores Dei, sicut filii charissimi . Novo enim homini dicitur: Qui renovatur in agnitionem. Dei, secundum imaginem ejus qui creavit eum . Aut si jam placet propter disputandi necessitatem, etiam exceptis nominibus relativis, pluralem
Abbreviated transcription (Latin):
& habitabimus. pluralis est numerus. quia p̃dictũ est. ego
& pat̃. iđ filius. & pater : Quae relatiue ad inuicẽ dicuntus
Aliquando latenter om̃ino. sicut in genesi faciamꝰ hominẽ
adimaginẽ & similitudinẽ nram. & faciamꝰ & nram. plura¬
lit̃ dictũ est &nisi exrelatiuis accipi ñoport&. Non enim
ut facerent dii Ad imaginẽ & similitudine deorũ. sed ut
trinitas. Sed quia non om̃imodo ȩqualis fiebat illa imago
dĩ. tan quã non ab illo nata sed ab eo creata. huius rei sig¬
nificande causa ita imago est. ut adimaginẽ sit. idest
non equatur parilitate. sed quadã similitudine accedit
onenim locoꝵ inter uallis. sed similitudine acceditur ad
dm̃. & dissimilitudine receditur ab eo. Sunt enĩ qui ita¬
distingunt. ut imaginem uelint cẽfilium. hominẽ uero
ñ imaginẽ. seda dimaginẽ. Refellit aut eos apłs dicens.
ir quidem non deb& uelare caput. cum sit imago & gła

Expanded text:
et habitabimus, pluralis est numerus, quia praedictum est Ego et habitabimus, pluralis est numerus, quia praedictum est Ego et Pater, id est Filius et Pater, quae relative ad invicem dicuntur. Aliquando latenter omnino, sicut in Genesi, Faciamus hominem ad similitudinem nostram , et Faciamus et nostram pluraliter dictum est, et nisi ex relativis accipi non potest. Non enim ut facerent dii, aut ad imaginem et similitudinem deorum, sed ut Trinitas. Sed quia non omni modo aequalis fiebat illa imago Dei, tanquam non ab illo nata, sed ab eo creata, hujus rei significandae causa ita imago est, ut ad imaginem sit, id est non aequatur parilitate, sed quadam similitudine accedit. Non enim locorum intervallis, sed similitudine acceditur ad Deum, et dissimilitudine receditur ab eo. » Et in libro duodistinguunt, ut imaginem velint esse Filium: hominem vero non imaginem, sed ad imaginem. Refellit autem eos Apostolus dicens: Vir quidem non debet velare caput, cum sit imago et gloria
Abbreviated transcription (Latin):
unum dm̃ solũ. magnũ. om̃ipotentẽ. bonũ. iustũ. miscricor¬
dem. om̃ium uisibilium & inuisibilium conditorem. & quic¬
quid deillo ꝓhumana facultate digne uereq dici potest
Cum eo quippe solus ds̃. cum quo & unus ds̃ est. quia & fili¬
um cũ audimus solũ dm̃. sine ulla separatione patris aut
sp̃s scĩ oport& accipere. Atq ita dicat unã essentiã. ut non
existimet aliud alio uel maius. uel melius. uel aliqͣ expaste
quicquid aliud ad alterutrũ singula dicuntur. sicut uerbũ
qđ non dicitur nisi filius. aut donũ qđ non dicitur nisi sp̃s¬
sc̃s. ꝓpter qđ &iã pluralẽ numerũ admittunt. sicut in euan¬
gło scriptum est. ego & pat̃. unum sumus Et unũ dixit.¬
& sumus Unum scđm essentiã qđ idem ds̃. sumus scđm rela¬
tiuũ qđ ille pater. hic filius. Aliquando & tacetur
unitas essentiae. & sola pluralit̃ relatiua cõmemorantur
Ueniemus adcũ ego & pater. & habitabimꝰ apud eũ. Ueniemꝰ.

Expanded text:
unum Deum, solum, magnum, omnipotentem, bonum, justum, misericordem, omnium visibilium et invisibilium conditorem, et quidquid de illo pro humana facultate digne vereque dici potest. cum eo quippe solus Deus, cum quo et unus Deus est; quia et Filium cum audimus solum Deum, sine ulla separatione Patris aut Spiritus sancti oportet accipere. Atque ita dicat unam essentiam, ut non existimet aliud alio, vel majus, vel melius, vel aliqua ex parte ctus, et quidquid aliud ad alterutrum singula dicuntur; sicut Verbum quod non dicitur nisi Filius, aut Donum quod non dicitur nisi Sps: propter quod etiam pluralem numerum admittunt, sicut in Evangelio scriptum est: Ego et Pater unum sumus . Et unum dixit; et, sumus: unum, secundum essentiam, quod idem Deus; sumus, secundum relativum, quod ille Pater, unius essentiae, et sola pluraliter relativa commemorantur. Veniemus ad eum, ego et Pater, et habitabimus apud eum Veniemus
Abbreviated transcription (Latin):
Ad creaturã uero pat̃ & filius & sp̃s sc̃s unum principium. sicut
nterius aũt quęritur utrum quem admodum filius non hoc
tantũ habet nascendo ut filius sit. sed om̃ino ut sit. sic & sp̃ssc̃s
eo qđ datur habeat nontantũ ut doniunsit. sed om̃ino ut sit
Itrum ergo erat antequã daretur. sed nondum erat donum.
aneo ipso qđ daturus cum erat ds̃. iam donũ erat & antequã
darttur  Sed si non ꝓcedit nisi cum datur. nec ꝓcederet utiq
prius qua essa cui daretur. Quomodo iam erat ipsa substantia
si non est. nisi quia datur. sicut filius nontantũ ut sit filius qđ
relatiue dr̃. sed om̃ino ut sit ipsa substantia nascendo habet: An
ꝓcedebat ut ess& donabile. iã donũ erat & antequã ess& cui daretur
lit̃ enĩ intellegitur cũ dicitur donũ. alit̃ cum dicitur donatum.

Expanded text:
Ad creaturam vero, Pater et Filius et Spiritus sanctus unum principium sicut Ad creaturam vero, Pater et Filius et Spiritus sanctus unum principium sicut nterius autem quaeritur utrum, quemadmodum filius non hoc tantum habet nascendo, ut filius sit, sed omnino, ut sit, sic et spiritus sanctus eo quo datur habeat non tantum, ut donum sit, sed omnino, ut sit. utrum ergo erat, antequam daretur, sed nondum erat donum, an eo ipso quo daturus erat eum deus, iam donum erat, et antequam daretur? sed si non procedit, nisi cum datur, nec procederet utique, priusquam esset cui daretur, quomodo iam erat ipsa substantia, si non est nisi quia datur? sicut filius non tantum, ut filius — quod relatiue dicitur — sed omnino ut sit ipsa substantia, nascendo habet an sedit? sed quia sic procedebat, ut esset donabile, iam donum erat, et antequam esset cui daretur. aliter enim intellegitur, cum dicitur donum, aliter, cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
qui accepimus. sicut dicitur dñi salus quia dat salutẽ. eadem &iã
nr̃a salus ẽ qui accipimus. Sp̃s ergo & dĩ quidedit. & nr̃ qui acce
qui in ipso ẽ. sed alio modo iste nr̃. quo dicimus & panem nr̃m da nob
quan quã & illum sp̃m qui hominis dicitur utiq accepimus. Quid
enĩ habes in quit qđ non accepisti: Sed aliud est qđ accepimus ut
essemus. aliud qđ accepimus ut scĩ essemus. Unde scriptum est &
de iohanne qđ in spũ & uirtute heliȩ ueniret. Dictus est heliȩ
cum ait ei dñs. tollã despũ tuo & dabo eis.
hocẽ dabo illis despũ sc̃o quemiam
tibi dedi. Siergo & qđ datur prin¬
cipium hab& eum a quodatur. quia
ñ aliunde accepit illud qđ ab ipso
ꝓcedit. fatendum est patrem & filiũ
Sed sicut pat̾ & filius unus ds̃. & ad creaturam relatiue unus
creator & unus dñs. sic relatiue ad sp̃m scm̃ unum principium.

Expanded text:
qui accepimus, sicut dicitur domini salus, qui dat salutem; eadem etiam qui accepimus, sicut dicitur domini salus, qui dat salutem; eadem etiam nostra salus est, qui accepimus. spiritus ergo et dei est, qui dequi in ipso est: sed alio modo iste noster est, quo dicimus et, Panem nostrum da nobis quamquam et illum spiritum, qui hominis dicitur, a quo utique accepimus. quid enim habes, inquit, quod non accepisti? sed aliud est quod accepimus, ut essemus, aliud quod accepimus, ut sancti essemus. unde scriptum est et de Iohanne, quod in spiritu et uirtute Heliae ueniret; dictus est Heliae cum ait ei dominus: tollam de spiritu tuo et dabo eis, hoc est: "dabo illis de spiritu sancto, quem iam tibi dedi". si ergo et quod datur principium habet eum a quo datur, quia non aliunde accepit illud quod ab ipso procedit, fatendum est patrem et filiumsed sicut pater et filius unus deus et ad creaturam relatiue unus creator et unus dominus, sic relatiue ad spiritum sanctum unum pri
Abbreviated transcription (Latin):
et filio simul unus ds̃ est. Unum ergo principiũ adcreaturam
dicitur ds̃. non duo uel tria principia. Ad sc aut̃ inuicẽ intri¬
nitite sigignens adid qđ gignit principiũ est. pat̃ ad filium
de patre procedit. non parua questio est. quia si ita est non
iam principium citantũ reierit quã gignit. aut facit. sed &iam
ei quamdat. Ubi & illud elucescit ut pote qđ sol & multos mo¬
uere. curnonsit filius etiam sp̃s sc̃s. cum & ipse apatre exeat. sic̃
in euangło legitur. Exit enim non quomodo natus. sed quomͦ
datus. & ideo non dicitur filius. quia neq natus ẽ sicut unigenit:
neq factus ut ꝑ grãm in ad optionẽ nasceretur sicut nos. Qđ enim
de patrȩ natum est. ad patrẽ solum refertur. cumdicitur filius.
Qđ aut̃ datum est: & ad eũ qui dedit refertur. & ad eos quib dedit
Itaq. sp̃s sc̃s nontantũ patris & filii qui deder̃. sed & iã noster dr̃

Expanded text:
et Filio simul unus Deus est. Unum ergo principium ad creaturam et Filio simul unus Deus est. Unum ergo principium ad creaturam dicitur Deus, non duo vel tria principia, ad se autem invicem in Trinitate, si gignens ad id quod gignit principium est, Pater ad Filium De Patre procedit, non parva quaestio est: quia si ita iam principium ei tantum rei erit, quam gignit aut facit, sed etiam ei quam dat ubi et illud elucescit, ut potest, quod solet multos mouere, cur non sit filius etiam spiritus sanctus, cum et ipse a patre exeat, sicut in euangelio legitur. exit enim non quomodo natus, sed quomodo datus, et ideo non dicitur filius, quia neque natus est sicut unigenitus, neque factus, ut per gratiam in adoptionem nasceretur, sicuti nos. quod enim de patre natum est, ad patrem solum refertur, cum dicitur filius; datum est, et ad eum qui dedit refertur et ad eos quibus dedit. itaque spiritus sanctos non tantum patris et filii, qui dederunt, sed etiam noster dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
uel operatur principium ẽ ei rei quã gignit. uel ei quã operatur.
non possumus negare &iam sp̃m scm recte dici principium. quia
non eũ separamus ab appellatione creatoris. et scriptum est de illo
qđ operetur. & utiq inse manens operatur. Non enim in aliquid
eorum quȩ operatur. ipse mutatur & uertitur. Et quȩ operatur
uide. Unicuiq aũt inquid datur manifestatio sp̃s adutilitatẽ
Alii quidem datur ꝑsp̃m sermo sapientiȩ. alii sermo scientiȩ scđm
cundem sp̃m. Alteri aũt̃ fides in eodem spũ. Alii donatio curatio¬
num in uno sp̃u. Alii operationes uirtutũ. Alii prophetia:
alii diiudicatio sp̃uum. Alteri genera linguarũ. Om̃a autem hȩc
operatur unus atq idem sp̃s. diuidens ꝓpria unicuiq ꝓut uult.
Aut ds̃ qui operatur om̃a in om̃ibus Nam & singillatim su nterre¬
gemur desp̃u sc̃õ. uerissime respondemus qđ ds̃ sit. & cum patre

Expanded text:
vel operatur, principium est ei rei quam gignit vel ei quam operatur, vel operatur, principium est ei rei quam gignit vel ei quam operatur, non possumus negare etiam Spiritum sanctum recte dici principium, quia non eum separamus ab appellatione Creatoris, et scriptum est de illo quod operetur, et utique in se manens operatur. Non enim in aliquid eorum quae operatur, ipse mutatur et vertitur, et quae operatur vide. Unicuique, ait Apostolus, datur manifestatio Spiritus ad utilitatem: itum datur sermo sapientiae; alii sermo scientiae secundum eumdem Spiritum; alteri autem fides in eodem Spiritu; alii donatio curationum in uno Spiritu; alii operationes virtutum, alii prophetia, alii dijudicatio spirituum, alteri genera linguarum. Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens propria unicuique prout vult.  Nam et sigillatim si interrogemur de Spiritu sancto, verissime respondemus quod Deus sit, et cum Patre
Abbreviated transcription (Latin):
&iam eẽ uirtutẽ . ut uirtus . & sapientia. & uerbũ. idem sit.
et relatiue dicatur sicut filius & imago. atq. ille ñ singuł
potens. uel sapiens. sed cum ipsa uirtute atq sapientia quã
genuit. sicut ñ singulus dicens. sed eo uerbo & cũ eo uerbo
qđ genuit. atq ita magnus ea & cum ea magnitudine quã
genuit : & si non alio magnus alio ds̃. sed eo magnus quods̃.
quia ñ aliud illi est magnũ eẽ. aliud dm̃ cẽ: Consequens
est ut nec ds̃ singulus. sed ea & cũ ea dĩtate quã genuit. ut
sic sit filius dĩtas patris. sicut sapientia & uirtus patris.
& sicuti est uerbũ & imago patris. Et quia ñ aliud illiest
et̃. aliud dm̃ ẽẽ. Itasit etiam essentia patris filius. sicuti
est uerbum & imago eius. Ac per hoc &iã excepto eo qđ pat̃
est. ñ sit aliquid pat̃ nisi quia est ei filius. ut non tantum

Expanded text:
etiam esse virtutem, ut virtus et sapientia et Verbum idem sit, etiam esse virtutem, ut virtus et sapientia et Verbum idem sit, et relative dicatur, sicut Filius et imago: atque ille non singulus potens, vel sapiens, sed cum ipsa virtute et sapientia quam genuit; sicut non singulus dicens, sed eo Verbo, et cum eo Verbo quod genuit; atque ita magnus ea et cum ea magnitudine quam genuit? Et si non alio magnus, alio Deus, sed eo magnus quo Deus, quia non aliud illi est magnum esse, aliud Deum esse; consequens est ut nec Deus singulus, sed ea et cum ea deitate quam genuit, ut sic sit Filius deitas Patris, sicut sapientia et virtus Patris, et sicuti est Verbum et imago Patris. Et quia non aliud illi est esse, aliud Deum esse, ita sit etiam essentia Patris Filius, sicuti est Verbum et imago ejus. Ac per hoc etiam excepto eo quod Pater est, n
Abbreviated transcription (Latin):
quae sapientia. & earursus sapientia quae uirtus. sicut iam
tractauimus. meminerimus cum aliquid hoꝵ nomino sic
accipiendum eẽ acsiom̃a commemorem. Quęritur ergo
anpater &iã singulus sit sapiens. atq ipsa sibi ipse sapientia.
anita sit sapiens quomodo dicens Uerbo enĩ qđ genuit.
dicens est. ñ uerbo qđ ꝓfertur & sonat. & transit. sed uerbo
quod erat apud dm̃. & ds̃ erat uerbum. & om̃a pipsũ factas.
uerbo equali sibi. quo semper atq in cõmutabiliter dicit se
ipsum Non est enĩ ipse uerbum. sicut nec filius. nec imago
Dicens a ut̃ exceptis illis tẽporalib uocib dĩ quȩ increatura
fiunt nã sonant & transcunt. dicens ergo illo coȩterno
uerbo ñ singulus intellegitur. sed cũ ipso uerbo. sine quo non
est utiq dicens Itane & sapiens sicut dicens. ut ita sit sapien¬
tia sicut uerbũ. & hoc sit uerbũ cẽ. qđ est eẽ sapientiã. hoc

Expanded text:
quae sapientia, et ea rursus sapientia quae virtus, sicut jam quae sapientia, et ea rursus sapientia quae virtus, sicut jam tractavimus; meminerimus, cum aliquid horum nomino, sic accipiendum esse, ac si omnia commemorem. Quaeritur ergo an Pater etiam singulus sit sapiens, atque ipsa sibi ipse sapientia, an ita sit sapiens quomodo dicens. Verbo enim quod genuit dicens est; non verbo quod profertur, et sonat, et transit; sed Verbo quod erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et omnia per ipsum facta sunt : Verbo aequali sibi, quo semper atque incommutabiliter dicit se ipsum. Non est enim ipse verbum, sicut nec filius, nec imago. Dicens autem: exceptis illis temporalibus vocibus Dei, quae in creatura fiunt; nam sonant, et transeunt: dicens ergo illo coaeterno Verbo, non singulus intelligitur, sed cum ipso Verbo, sine quo non est utique dicens. Itane et sapiens sicut dicens, ut ita sit sapientia, sicut Verbum, et hoc sit Verbum esse quod est esse sapientiam; hoc
Abbreviated transcription (Latin):
AM Mune quaeramus di ligeatius.
quantum dat ds quod paulo ante distulimus. utrũ
et singula quȩq intrinitate persona possit & perse
ipsam non cum ceteris duab dici ds̃. aut magnus. Aut
sapiens. aut uerus. aut om̃p̃s. aut iustus. & siquid aliud
dedõ dici potest ñ relatiue. sed ad se ipsum. Anuero
non dicantur ista. nisicũ trinitas intellegit᷑. Hoc
enim questionẽ facit. quia scriptum ẽ xp̃m di uirtutem &
dĩ sapientiã. Utrũ itasit pater sapientiae atq uistutis suaȩ.
ut hac sapientia sapienssit quã genuit. & hac uirtute po¬
tens quã genuit. & quia semꝑ potens & sapiens. semper
genuit uirtutẽ & sapientiam. Dixeramus enĩ. si ita est.
cur non & magnitudinis suae patersit̃ qua magnus ẽ. & boni¬
tatis quabonus. et iusticia qua iustus. & alia siqua sunt.
autsi haec om̃a plurib uocabulis in eadem sapientia & uirtu¬
te intelleguntur. ut ea sit magnitudo quae uirtus. eabonitas

Expanded text:
am nunc quaeramus diligentius, quantum dat Deus, quod paulo ante distulimus: Utrum et singula quaeque in Trinitate persona possit et per se ipsam non cum caeteris duabus dici Deus, aut magnus, aut sapiens, aut verus, aut omnipotens, aut justus, et si quid aliud dici de Deo potest, non relative, sed ad se ipsum; an vero non dicantur ista, nisi cum Trinitas intelligitur. Hoc enim quaestionem facit, quia scriptum est, Christum Dei virtutem. et Dei sapientiam : utrum ita sit pater sapientiae atque virtutis suae, ut hac sapientia sapiens sit quam genuit, et hac virtute potens quam genuit; et quia semper potens et sapiens, semper genuit virtutem et sapientiam. Dixeramus enim si ita est, cur non et magnitudinis suae pater sit qua magnus est, et bonitatis qua bonus, et justitiae qua justus, et alia si qua sunt? Aut si haec omnia pluribus vocabulis in eadem sapientia et virtute intelliguntur, ut ea sit magnitudo quae virtus, ea bonitas
Abbreviated transcription (Latin):
bedossima delectatio Itaq illa tria. et asc in uicẽ dct̃mips¬
uidentur. et inst in finta sunt. Ita & singula sunt insingulis¬
et om̃a in singulis. & singula in om̃ib & om̃a in om̃ib & unum
om̃a. Qui iud& hoc uł exparte. uł ꝑspeculũ & in enigmate.
gaudeat cognoscens dm̃. & sicut dm̃ honoret. & gr̃as agit
Qui aũt non uidet. tendat ꝑpietatẽ aduidendũ. ñ ꝑcȩcitat̃ẽ
ad calũ niandũ : qm̃ unus ẽ ds. sed tam̃ trinitas. Nec confuse
accipiendũ est exquo om̃a. ꝑque om̃a. in quo om̃a. nec dus
multis: sed ipsi gła in scła sȩculorum: Amex

Expanded text:
beatissima delectatio. Itaqbeatissima delectatio. Itaqvidentur, et in se infinita sunt, et ita singula sunt inet omnia in singulis, et singula in omnibus, et omnia in omnibus, et unum omnia. Qui videt hoc, vel ex parte, vel per speculum et in aenigmate, gaudeat cognoscens Deum, et sic Deum honoret et gratias agat. Qui autem non videt, tendat per pietatem ad videndum, non per caecitatem ad calumniandum; quoniam unus est Deus, sed tamen Trinitas. Nec confuse accipiendum est, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia: nec diis multis, sed ipsi gloria in saecula. » Et