comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ pane illo refici uolumus. sũꝙ
diligent̃ ac sepe ab illo eẽnt ammoniti.
nequaqͣm ita fieri posse. itt absq pͣgatio¬
ne saero sca quis oblationi sac scẽ ꝯmuni¬
cet: ad ultimũ furore cõmoti alebant.
Si ñ uis assentire nob intam facili oausa
qulam petunus: ñ pot̾s iam innr̃a piun¬
tia demorari. Expulert̃ eum asc desuo tes¬
no cum siuis abire iusserunt. Qui expui¬
sus inde: uenit cantiam tͣctaturus cũ
domino deseruirent: quam int̃ rebelles
fidei barbaros. sine fructu resicłent. Dis¬
cessere itaq pͥmi mellitus ⁊ iustus atꝙ
ad partes gallie recessere. ibi rerum fi¬
nem expectare disponentes. S ñ post
multo rempore. reges qui p̃conẽ ase ueri¬
tatis expulerũt. demonicis cultib im¬
punen seruiebant. Nam egressi contͣ
gentẽ geuissoꝵ in p̃lium. om̃s pariter
cum sua malicia corruerunt. Nec licet
auctorib ꝑditis ex̃citatũs ad scelera uul¬

Expanded text:
sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque sed tamen pane illo refici volumus. » Cumque diligenter ac saepe ab illo essent admoniti, nequaquam ita fieri posse, ut absque purgatione sacrosancta quis oblationi sacrosanctae communicet, ad ultimum furore commoti, aiebant: « Si non vis assentire nobis in tam facili causa, quam petimus, non poteris jam in nostra provincia demorari. » Et expulerunt eum, ac de suo regno cum suis abire jusserunt. Qui expulsus inde venit Cantiam tractaturus cum Domino deservirent, quam inter rebelles fidei barbaros sine fructu residerent. Discessere, itaque primi Mellitus et Justus atque ad partes Galliae recessere, ibi finem rerum exspectare disponentes. Sed non post multo tempore reges, qui praeconem a se veritatis expulerunt, daemoniacis cultibus impune non serviebant. Nam egressi contra gentem Gevissorum in praelium omnes pariter cum sua militia corruerunt. Nec licet auctoribus perditis exercitatum ad scelera vul
Abbreviated transcription (Latin):
lio bonefacii pape intuit. inquo de
uita ⁊ quiete monachoꝵ tͣctauit. Hic ẽ bo¬
nefacius quartus agregorio papa qͥtem¬
hic uir maximus ⁊ eximius int̾ cetera
bona genti sue decreta iudicioꝵ scͥpsit.
At uͦ post mortẽ & delb̃ti edbald fuliꝰ eius
infidelis uxorem patris duxit. Uñ multi
ad pͥmũ uomitũ redierunt. Rex tam̃
crebra mentis uefania puniebatur.
Rex aut̃ sebrit orientaliũ saxonum de¬
functus tres filios paganos hedes regni
reliquit. Quicum eẽnt idolatre derisorie
dice bant epõ in missarũ sollenniis. Qͣre
ñ ⁊ nob̃ panem nitidũ porrigis: quẽ patͥ
nr̃o dabas ⁊ adhuc popło donas: quib
ule respondit. Si uultis ablui fonte illo
salutari quo pat̃ ur̃ ablutꝰ ẽ. potestis etiã
panis seĩ cusus ille participabat ẽẽ par¬
ticipes. Sinaũ lauachrũ uite ꝯtempni¬
tis. nullatenus ualetis panẽ uite retipe
At illi. Nolumus inqͥunt fontẽ illum in¬

Expanded text:
lio Bonifacii papae interfuit, in quo de lio Bonifacii papae interfuit, in quo de vita et quiete monachorum tractavit. Hic est Bonifacius quartus a Gregorio papa, qui temHic vir maximus et eximius inter caetera bona genti suae decreta judiciorum scripsit. At vero post mortem Edelberti, Edbald filius ejus infidelis uxorem patris duxit: unde multi ad priorem vomitum redierunt; rex tamen crebra mentis vesania puniebatur. Rex autem orientalium Saxonum defunctus tres filios paganos haeredes regni reliquit. Qui cum essent idololatrae, derisorie dicebant episcopo in missarum solemniis: « Quare non et nobis panem nitidum porrigis, quem patri nostro dabas, et adhuc populo donas? » Quibus ille respondebat: « Si vultis ablui fonte illo salutari, quo pater vester ablutus est, potestis etiam panis sancti, cujus ille participabat, esse participes; sin autem lavacrum vitae contemnitis, nullatenus valetis panem vitae percipere. » At illi: « Nolumus, inquiunt, fontem illum in
Abbreviated transcription (Latin):
plobĩ petriqui clementẽ similit̾ ordina¬
uerat ne se defuncto status eocłie tam ru¬
dis uł ad horam pastore destitutur uacil¬
laret. Qui strenuit̾ fidem fundatam au¬
xit. ñ solum noue eccłie angloꝵ curam
gerens: s etiam uet̾m bͥtonum ⁊ scotho¬
rum qui in obseruatione pasche errabãt.
ca more suo siõ in uniũso orbe t̾rarum ĩ
his octiduis partib ad p̃dicandũ gentib
paganis dirig̾et. atq in hanc insulam
dentes qd̃ iuxta morẽ uniu̾sał eccłe ingͤ¬
uerentur: in magna reu̾entiaic̾itatis
tam bͥtones quam scothos uen̾ati sumus.
S cognoscentes bͥtones. scothos meliores
putauimꝰ. Scothos uͦ ꝑ dagansi ep̃m¬
⁊ columbanũ abb̾em nichil discrepare ã
bͥtonib in eorum ꝯũsatione didicimus. Nã
daganus ep̃s ad nos ueniens ñ solum cibũ
nob̃cum. s nec in eodem hospitio quo uesce¬
bamur sume uoluit.
ellitus ep̃s londonie romã ꝓfectus ꝯci¬

Expanded text:
 exemplo beati Petri, qui Clementem similiter ordina exemplo beati Petri, qui Clementem similiter ordinaverat, ne se defuncto status Ecclesiae tum rudis, vel ad horam pastore destitutus vacillaret. Qui strenuiter fidem fundatam auxit, non solum novae Ecclesiae Anglorum curam gerens, sed etiam veterum Britonum et Scotorum, qui in observatione paschae errabant. ca, more suo sicut in universo orbe terrarum, in his Occiduis partibus ad praedicandum gentibus paganis dirigeret, atque in hanc insulam,dentes quod juxta morem universalis Ecclesiae ingrederentur, in magna reverentia sanctitatis tam Brittones quam Scottos venerati sumus; sed cognoscentes Brittones, Scottos meliores putavimus. Scottos vero per Daganum ept Columbanum abbatem nihil discrepare a Britonibus in eorum conversatione didicimus. Nam Daganus episcopus ad nos veniens non solum cibum nobiscum, sed nec in eodem hospitio, quo vescebamur, sumere voluit. Mellitus, episcopus Londoniae, Romam profectus conci
Abbreviated transcription (Latin):
eis augustini. quantus ip̃o iam multo
an tempore ad celestia regna sublato.
ut etiam temꝑał int̾itus ultione sen-¬
tirent ꝑfidi. qd̃ ablata s ꝑpetue salu¬
tis consilia sp̃uerunt.
efunctus ẽ aũ dõ dilectus aug̃tinꝰ.
pauli. quia necdum ꝑfecta exat nec de¬
dicata. Utuͦ dedicata ẽ a successoreus
laurentio. inporticu illius aqͥlonat̃
decent̃ tnͣsictus ẽ. In quo archiep̃orũ
om̃ium corpora usq ad theodorum sepulta
sunt. Nam plura porticus oaꝑe nequuit.
Scͥptum uͦ ẽ in tumba scĩ epitaphiũ huiꝰ¬
modi. Hic requiescte domnꝰ augustinus
doruũnensis archiep̃c pͥmus. Qui olim
huo a beato gregorio romane urbis pon¬
tifice directus. ⁊ adeo oꝑatione miracu¬
lorum suffultus ẽ: & delb̃tum regem ac̃
gentem illiꝰ ab idolorum cultu ad xp̃ifi
dem ꝑduxit. Et completis in pace dieb
rege regnante.
aurentiũ uͦ ad huc uiuens ordina¬
uerat augustinus in archiep̃m exem

Expanded text:
cis Augustini, quamvis ipso jam multo cis Augustini, quamvis ipso jam multo ante tempore ad coelestia regna sublato, ut etiam temporalis interitus ultionem sentirent perfidi, quod oblata sibi perpetuae salutis consilia spreverunt. Defunctus est autem Deo dilectus AugustinusPauli, quia necdum perfecta erat nec dedicata. Ut vero dedicata est, a successore ejus Laurentio, in porticu illius aquilonali decenter translatus est, in qua archiepiscoporum omnium corpora usque ad Theodorum sepulta sunt: nam plura porticus capere nequivit. Scriptum vero est in tumba sancti epitaphium hujusmodi: Hic requiescit dominus Augustinus Dorovernensis archiepiscopus primus, qui olim huc a beato Gregorio Romanae urbis pontifice directus, et a Deo operatione miraculorum suffultus, Edelbertum regem ac gentem illius ab idolorum cultu ad Christi fidem perduxit, et, completis in pace diebus rege regnante. Laurentium vero adhuc vivens ordinaverat Augustinus in archiepiscopum,
Abbreviated transcription (Latin):
nast̾ium diuisum: nulla harũ portio mi¬
nus quam trecentos homines hab̾et. qͥ
om̃s de labore manuũ suarũ uiu̾e solebãt.
Horum gͦ płumi ad memoratã aciem ꝑac-¬
to tͥduano ieiunio cum aliis oranda cau¬
sa ꝯuenerũt. Habentes defensorẽ nomĩe
brocinadũ. qui eos intentos p̃cib a bar¬
barorum glãdiis ꝓtegͥet. Quoꝵ causam
mant. ꝓfecto ⁊ ip̃i quãuis arma ñ ferãt:
ꝯtra nos pugnant. qui adũsis nos imp̃¬
cationib ꝑsecunt᷑. Itaq in hos pͥmũ ar¬
ma uerti iubet. ⁊ sic ceteras nefande mi¬
licie copias: ñ sine magno ex̃citus sui
uampno deleuit. Extinctos inea pug¬
na ferunt de his qui adorandum uene¬
rant: uiros circit̾ mille ducentos.⁊ so¬
lum qͥnqͣginta fuga eẽ lapsos. Brocina¬
il ad pͥmũ hostiũ aduentũ cum suiꝰ t̾ga
uertens eos quos defende debuerat mner¬
mes ac̃ nudos ferientib gladiis reliqͥt.
Sioq completũ ẽ p̃sagium scĩ pontifi¬

Expanded text:
nasterium divisum, nulla harum portio minasterium divisum, nulla harum portio minus quam trecentos homines haberet: qui omnes de labore manuum suarum vivere solebant. Horum ergo plurimi ad memoratam aciem peracto triduano jejunio cum aliis orandi causa convenerunt, habentes defensorem nomine Brocmailum, qui eos intentos precibus a barbarorum gladiis protegeret. Quorum causam mant, profecto et ipsi quamvis arma non ferant, contra nos pugnant qui adversis nos imprecationibus persequuntur. Itaque in hos primum arma verti jubet, et sic caeteras nefandae militiae copias non sine magno exercitus sui damno delevit. Exstinctos in ea pugna fertur de iis qui ad orandum venerant, viros circiter mille ducentos, et solum quinquaginta fuga esse lapsos. Brocmail ad primum hostium adventum cum suis terga vertens, eos, quos defendere debuerat, inermes ac nudos ferientibus gladiis reliquit. Sicque completum est praesagium sancti pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
more in sella residens eis ñ assurrexis¬
set: obiurgantes ⁊ discordes abiere. Qͥb
augustinꝰ p̃dixie. qr si pacem cum frĩb
acciꝑe nollent. bellũ cum hostib forent¬
accepturi. Et si nationi anglorum no¬
lussent uiam uite p̃dicare. ꝑhorũ ma¬
nus uttionẽ ẽent mortis passuri. Q̃ ita
ꝑom̃ia ut p̾dixerat: diuino agente ui¬
dicio patratũ ẽ.
iqͥdem post ip̃e de quo diximꝰ rex an¬
glorum aedelfrid ferus collecto gͣn¬
di exertitu ad curitatem legionũ que a
gente angloꝵ legecester uocatur. abͥto¬
nib aũ rectius carlegion appellat᷑. ma¬
xime gentis ꝑfide stragem dedit. Cũꝙ
bello acturus uid̾et sac̃dotes eoꝵ qui ad
exorandum dm̃ ꝓmilide bello agente
ꝯuen̾ant. seorsum intutiori loco ꝯsiftere:
sciscitabat᷑ qui eẽnt̾ h̃ĩ quidue acturuil¬
fuisse numerꝰ monachoꝵ. ut cũ inseptẽ
portiones ẽẽt cum p̃positis sͥ rectorib mo-¬

Expanded text:
more in sella residens iis non assurrexismore in sella residens iis non assurrexisset, objurgantes et discordantes abiere. Quibus Augustinus praedixit quia, si pacem cum fratribus accipere nollent, bellum cum hostibaccepturi; et si nationi Anglorum noluissent viam vitae praedicare, per horum manus ultionem essent mortis passuri. Quod ita per omnia, ut praedixerat, divino agente judicio patratum est. Siquidem post haec ipse de quo diximus, rex Anglorum di exercitu ad civitatem legionum, quae a gente Anglorum Leeg-Cestre vocatur, a Britonibus autem rectius Kaerlegion appellatur, maximam gentis perfidae stragem dedit. Cumque bello acturus videret sacerdotes eorum, qui ad exorandum Deum pro milite bello agente convenerant, seorsum in tutiori loco consistere, sciscitabatur qui essent hi, quidve acturi ilfuisse numerus monachorum, ut, cum in septem portiones esset cum praepositis sibi rectoribus mo
Abbreviated transcription (Latin):
appellatur. Cũq de celebratione pasche
tra soothos ⁊ pictos certaret: ⁊ illi iiue¬
tissime rationi assentire nollent: asser¬
tionem suã ꝯfirmauit. ceco anglico in
cõmue adducto ad sanandũ. ex ꝯuen¬
tione ad alt̾iire partis ꝯfirmationem.
Quem cũ pontifices eoꝵ curare ñ possẽt:
flectens genua augustinus coram oĩb
ad ullum inationem gentis totus: decumn
illuminauit. Tune bͥtanm ⁊ scothi pe¬
tentes inducias: aquodam qui uidebat᷑¬
abeis prudens ⁊ religiosus ẽẽ. ꝯsilium pe¬
tiere quid agendum eẽt. Quib ille dix̃
si seruus dei ẽ. assentite ei. At illi. uñ hoc
pot̾imus dinoscere: Tum ille. Simitis ẽ
⁊ humił corde: seruus dei uere dr̃ eẽ. At
illi contͣ. Quomꝰ utrũ humił sit pot̾imus
scire: Quib ille. Si uob̃ assurrexit. hu¬
milis habeatur. Si aũ complures num̃o
sitis assurg̾e sp̃uerit. ⁊ uos sꝑnite illũ.
Cum gͥ ꝯuenissent ⁊ augustinꝰ romano

Expanded text:
appellatur. Cumque de celebratione Paschae appellatur. Cumque de celebratione Paschae contra Scotos et Pictos certaret, et illi invictissimae rationi assentire nollent, assertionem suam confirmavit caeco Anglico in commune adducto ad sanandum, ex conventione ad alterutrae partis confirmationem. Quem cum pontifices eorum curare non possent, flectens genua Augustinus coram omnibus ad illuminationem totius gentis caecum illuminavit. Tunc Britanni et Scoti petentes inducias a quodam, qui videbatur iis prudens et religiosus esse, consilium petiere quid agendum esset. Quibus ille dixit: « Si servus Dei est, assentite ei. » At illi: « Unde hoc poterimus dignoscere? » Tum ille. « Si mitis est et humilis corde, servus Dei videtur esse. » At illi contra: « Quomodo utrum humilis sit poterimus scire. » Quibus ille: « Si vobis assurrexerit humilis habeatur; si autem, cum plures numero sitis, assurgere spreverit et vos spernite illum. » Cum ergo convenissent, et Augustinus Romano
Abbreviated transcription (Latin):
ecunda pars incipit. qua aꝑitur qͦm
rex ⁊ popłs estsexe .i. orientalium saxo¬
num ũbum dei susceꝑint. Alisit nãq au¬
gustinus ad eos uirũ ꝑfectum ⁊ ꝓbatum
eungłizare mellitũ sccł. Orientales autẽ
saxones tamasi dirimunt᷑ a cantia. Orũ
metpoł lundonia multoꝵ euporion po¬
płorum t̾ra mariq uenientiũ ẽ. Ibi tune
temꝑis seb̃tus nepos aedelbrichii subeo
tam̃ regnabat qr om̃ib ut p̾dictum ẽ
usq ad humbrã imꝑabat. Re gͥ bñ ꝓsꝑa
fecit rex &delb̾tus in londonia eccłiam
paul ad sedem ep̃ii. multisq predii do¬
tauit. In qua uidł mellitꝰ digne ponti¬
fex ẽ ꝯstitutus.
Taugustinꝰ adiutorio usus & delb̃ti
regis cum mellito ep̃o ⁊ iusto ꝯuo-¬
cãuit ad suũ colloquiũ ep̃os siue docto¬
res maxime ⁊ ꝓxime bͥtonum ꝓuintie:
in loco ubi usq hodie lingua anglorũ
augustinesac .i. robur augustini in con¬
finio uictioꝵ ⁊ occidentaliũ saxonũ

Expanded text:
Secunda pars incipit, qua aperitur quo modo Secunda pars incipit, qua aperitur quo modo rex et populus Estserae, id est orientalium Saxonum, verbum Dei susceperint. Misit namque Augustinus ad eos virum perfectum et probatum evangelizare, Mellitum scilicet. Orientales autem Saxones Tamesi dirimuntur a Cantia: quorum metropolis Londonia multorum emporium populorum terra marique venientium est. Ibi tunc temporis Sebertus nepos Aedelberti sub eo tamen regnabat, qui omnibus, ut supra dictum est, usque ad Humbram imperabat. Re igitur bene fecit rex Edelbertus in Londonia ecclesiam Pauli ad sedem episcopi, multisque praediis dotavit, in qua videlicet Mellitus digne pontifex constitutus est. At Augustinus adjutorio usus Aedelberti regis cum Mellito episcopo et Justo convocavit ad suum colloquium episcopos sive doctores maximae et proximae Britonum provinciae, in loco, ubi usque hodie lingua Anglorum Augustines ac, id est robur Augustini, in confinio Wicciorum et occidentalium Saxonum
Abbreviated transcription (Latin):
Qd cum impetrare ñ posset: mox ut ip̃e
pontifex factus ẽ. ꝑ alios opꝰ duideside
ratum ꝑfecit. Sepultus ẽ aũ in eccl̃ia
bĩpetri apłi añ secretariũ. Ubi ẽ epicta¬
phium huius modi.
Suscipe terra tuo corpus de corpore sumptum.
R eddere quod ualeas uiuificante deo.
S p̃c astra petit leti nil iura nocebunt.
Cui uite alterius mors magis ipsa uia est.
Presulis hoc summ clauduntur membra sepulcͦ.
Quintum innumeris uiuit ubiq bonis.
Anglos ad xp̃m uertit pietate magistra.
Multiplicans fidei semina gente noua.
Sic consul domini factus letare gregori.
Nanq tͥumphalis iam tibi laurus adest.
rdinauit aũ augustinꝰ iustũ in ipsa
cancia ep̃m in ciuitate dorubreui. qͦm
angli aquodã pͥncipe rof rouecestriã uo¬
cant. In qua rex & delred apłi andreẽ eccl̃iã
fecit. factamq t̾ritoriis ac̃ possessionib
ditauit. Distat aũ adonui̾mensi milibus¬
cantie ad fidem xp̃i sint conu̾si.

Expanded text:
quod cum impetrare non posset, mox ut ipse quod cum impetrare non posset, mox ut ipse pontifex factus est, per alios opratum perfecit. Sepultus est autem in ecclesia Beati Petri apostoli ante sacrarium ubi est epitaphium hujusmodi: Suscipe terra tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas, vivificante Deo. Spiritus astra petit, lethi nil jura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis ipsa via est. Praesulis hoc summi clauduntur membra sepulcro Qui tamen innumeris vivit ubique bonis. Anglos ad Christum vertit pietate magistra, Multiplicans fidei semina gente nova. Sic consul domini factus laetare, Gregori: Namque triumphalis jam tibi laurus adest. Ordinavit autem Augustinus Justum in ipsa Cantia episcopum in civitate Dorubrevi, quam Angli a quodam principe Rof Rofecestriam vocant; in qua rex Edelbert apostoli Andreae ecclesiam fecit, factamque territoriis ac possessionibus ditavit; distat autem a Dorovernensi milCantiae ad fidem Christi sunt conversi.
Abbreviated transcription (Latin):
meã solus. ⁊ñ comedit pupillus ex ea.
Quia ab infantia creuit mecũ misera-¬
tio ⁊ de ut̾o matͥs mee egressa ẽ mecum.
fecit aũ int̾ alia beatus papa suꝑ corpo-
In ip̃a uͦ missarũ celebratione tͥa uĩba
maxime ꝑfectionis adiecit. Diesq nr̃os ĩ
tua pace disponas atq abet̾na dampna¬
tione nos eripi. ⁊ in electoꝵ tuoꝵ iubeas
turam ꝓfectus iuuenes angloꝵ uderit.
corpore ⁊ uultu capillisq ualde uenustos.
Quos cum de b̾tannia uenisse ⁊ paganosẽẽ
eognoius suspnans inquit. Heu ꝓdolor.
quod tam lucidi uultus homĩes tenebrarũ
auctor possidet. Int̾rogauit gͦ qd̃ eẽt uoca¬
bulum gentis illius. Responsum ẽ quod
men ip̃a de qua isti sunt allati: Respon¬
sum ẽ qd̃ deiri uocarentur idest ꝓuin¬
tiales. At ille. Bene inquit deiri deira¬
sum ẽ quod all& dic̾etur. At ille alludenᷤ¬
tib oportet cantari. Accedens gͥ ad pon¬
tificem romanũ. ñdum erat pontifex
factus: legationem p̃dicandi eis petiit.

Expanded text:
n comedit pupillus ex ea; quia ab infantia crevit mecum miseratio, et de utero matris meae egressa est mecum . Fecit autem inter alia beatus papa super corpoin ipsa vero missarum celebratione tria verba maximae perfectionis adjecit: Diesque nostros in tua pace disponas, ab aeterna damnatione nos eripi, et in electorum tuorum jubeas turam profectus juvenes Anglorum viderit corpore et vultu capillisque valde venustos. Quos cum de Britannia venisse et paganos esse cognovisset, suspirans, inquit: Heu proh dolor! quod tam lucidi vultus homines tenebrarum auctor possidet! Interrogavit ergo quod esset vocabulum gentis illius, responsum est, quod vincia nomen ipsa de qua isti sunt allati? responsum est, quod Deiri vocarentur iidem provinciales. At ille: « Bene, inquitsum est quod Aelle dicellis partibus oportet cantari. » Accedens igitur ad pontificem Romanum nondum enim erat pontifex factus, legationem praedicandi iis petiit:
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicarent: respondit ille dicens. ¶Sulcͣ
sunt qͥdem u̾ba ⁊ ꝓmissa que affertis. s qi
noua sunt ⁊ incerta. ñ his possum assensũ
tribuere. relictis eis que tanto tempore
tima credebatis: nob̃ quoq ꝯmunicare
desideratis: nolumus molesti eẽ uob̃. qͥn
potius benigno uos hospitio reciꝑe curamꝰ.
⁊ que iuctui sunt necessaria ur̃o minift᷑ͣre.
Nec ꝓhibemus qum om̃s quos potestis fi¬
dei nr̃e religionis p̃dicando societis. De¬
ꝓmiserat cum administratione uic̾tus
temporał. licentiam quoq p̃dicandi non
abstulit. ferturaũ qr appropinqͣntes cuu¬
te domine in om̃i miscd̃ia tua. ut aufe¬
ratur furor tuus ⁊ ira tua aciuitate ista:

Expanded text:
praedicarent, respondit ille, dicens: « Pulchra praedicarent, respondit ille, dicens: « Pulchra sunt quidem verba et promissa, quae affertis, sed quia nova sunt et incerta, non iis possum assensum tribuere, relictis iis, quae tanto tempore tima credebatis, nobis quoque communicare desiderastis: nolumus molesti esse vobis; quin potius benigno vos hospitio recipere curamus, et quae victui sunt necessaria vestro ministrare; nec prohibemus quin omnes, quos potestis fidei vestrae religioni praedicando societis. » Deeisque, ut promiserat, cum administratione victus temporalis, licentiam quoque praedicandi non abstulit. Fertur autem quia adpropinquantes civite, Domine, in omni misericordia tua, ut auferatur furor tuus et ira tua a civitate ista,
Abbreviated transcription (Latin):
uid̾et quid de u fac̾et iussit. Nam ⁊ an¬
nerat. ut pote qui ⁊ uxorem habebat xp̃i¬
anam de gente francorum regiã uoca¬
bulo byrte. quam ea conditione a paren¬
tib acceꝑat. ut ritum fidei ae religionis
sue cum ep̃o quem adiutorẽ ded̾ant no-¬
mune laidhardo inuiolatũ seruare licen
rex: ⁊ residens sub diuo iussit aug̃ti¬
num cum sociis ad susi ibidem adueni¬
recolloquiũ. Eauerat enĩ ne inaliquas
domũ ad se intͦirent: uet̾e usus augurio.
ne suꝑuentu suo sic̃ malefice artis habu¬
issent: eum suꝑando deciꝑent. At illi ñ
demoniaca s diuina uirtute p̾diti. ue¬
niebant cruc̃ẽ ꝓ uexillo ferentes argen¬
team: ⁊ umaginem domini saluatoris in
tabuł depictam. letamasq cauentes pro
sua simul ⁊ eõs ꝓpter quos ⁊ ad quos uen̾ant
salute et̾na domino supplicabant. Eũq ad
iussionem regis residentes. u̾bum ei uite
una cum om̃ib qui aderant eius comitib

Expanded text:
videret quid de illis faceret, jussit. Nam et anvideret quid de illis faceret, jussit. Nam et annerat, utpote qui et uxorem habebat Christianam de gente Francorum reginam vocabulo Berte, quam ea conditione a parentibus acceperat, ut ritum fidei ac religionis suae cum episcopo, quem adjutorem dederant, nomine Ludhardo inviolatum servare licerex, et residens sub divo jussit Augustinum cum sociis suis ad suum ibidem advenire colloquium. Caverat enim ne in aliquam domum ad se introirent veteri usus augurio; ne superventu suo, si quid maleficae artis habuissent, eum superando deciperent. At illi non daemoniaca sed divina virtute praediti veniebant, crucem pro vexillo ferentes argenteam, et imaginem Domini Salvatoris in tabulis depictam, litaniasque canentes pro sua simul et eorum, propter quos et ad quos venerant, salute aeterna Domino supplicabant. Cumque ad jussionem regis residentes verbum ei vitae una cum omnibus, qui aderant, ejus comitibus
Abbreviated transcription (Latin):
matione bͥtanniam p̃dicatores ꝑue-¬
niunt. Erat eodem tẽpore rex & delbert in
cantia potentissimꝰ. qui ad ꝯfiniũ usq
humbre fluminis maximi quomeri¬
diami ⁊ septentͥonales anglorum pͦpłi
dirimunt᷑: fines imꝑii detend̾at. Est aũ
ad orientalẽ cantie plagam denatos insu¬
la ñ modica: .i. magnitudinis iuxta con¬
suetudinẽ estimationis anglorum fami-¬
liarũ sexcentarũ. Quam a ꝯtinenti t̾ra
secernit fluuius waut samu. qui ẽ lati¬
tuidinis circit̾ tum stadiorum ⁊ duob
tm̃ in locis tͣnsmeabił. utrũq enĩ cap̃
ꝓtendit in mare. In hac gͦ applicuit ser¬
uus dei augustinus ⁊ sociz eius uiri ut
ferunt ferme .lx. Missisq int̾p̃tibꝰ man¬
dauit regi p̃dicto sese uenisse de roma:
ad nuntiũ ferre optimũ qui s obtempe¬
rantib et̃ua in celis gaudia ⁊ regnum
sine fine cum deo uiuo ⁊ uero futurũ
sine ulla dubietate ꝓmittet. Qui ħ
audiens mane illos in caquã aderant
insula. ⁊ eis necessaria mninistrari. doñ

Expanded text:
matione, Britanniam praedicatores perveniunt. Erat eodem tempore rex Ethelberth in Cantia potentissimus, qui ad confinium usque Humbrae fluminis maximi, quo meridiani et septentrionales Anglorum populi dirimuntur, fines imperii tetenderat. Est autem ad orientalem Cantiae plagam Tenatos insula non modica, id est magnitudinis juxta consuetudinem aestimationis Anglorum, familiarum sexcentarum. Quam a continenti terra secernit fluvius Wantsumu, qui est latitudinis circiter trium stadiorum, et duobus tantum in locis transmeabilis: utrumque enim caput protendit in mare. In hac ergo applicuit servus Dei Augustinus et socii ejus, viri, ut ferunt, ferme XL, missisque interpretibus mandavit regi praedicto, sese venisse de Roma, ac nuntium ferre optimum, qui sibi obtemperantibus aeterna in coelis gaudia, et regnum sine fine cum Deo vivo et vero futurum sine ulla dubietate promitteret. Qui hoc audiens manere eos in ea, quam adierant insula, et iis necessaria ministrari, donec
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qͥdam eoꝵ fidem dederant. qͥdam uͦ iura¬
uerant qd̃ forent in auxiliũ eiꝰ. Post illã aũ
añ festũ scĩ ioħis. Octauoanno ex qͦtenutt
dominiũ m̃ce ⁊ sepulta ẽ ap̃ Glaweceastre in
porticu scĩ petri. hec gͥ dña tante potentie
fertur fuisse: ut aquibdã ñ solum dña ⁊
regina: s ⁊̃ rex uocaretur. ad laudẽ ⁊ ex¬
cellentiã mirificationis sue. Et ut estima¬
tum ⁊ dictum ẽ nͥ fati uelocitate p̃repta
fuisset: ⟦urros uiros uirtute tͣnsisset umi¬
uerso ᷤ. Uñ ad tante ꝓbitatis memoriã ca¬
menã diuturnitatis largitricem uł pau¬
ca dicere compulimus.
& fleda potens. o t̾ror uirgo uirorum.
Uictrix nature nomine digna uin.
⁊e quos splendidior fieres natura puellã.
Te probitas fecit nomen habere uiri.
Te mutare decet sed solam nomine sexus.
Lu regina potens rexq trophea parars.
Iam nec cesarei tantum meruere tumphi.

Expanded text:
et quidam eorum fidem dederant, quidam vero juraet quidam eorum fidem dederant, quidam vero juraverant quod forent in auxilium ejus. Post illam autem ante festum S. Joannis, octavo anno, ex quo obtinuit dominium Merce, et sepulta est apud Gloucestre in porticu Sancti Petri. Haec igitur domina tantae potentiae fertur fuisse, ut a quibusdam non solum domina vel regina, sed etiam rex vocaretur ad laudem et excellentiam mirificationis sui. Et ut aestimatum et dictum est, nisi fati velocitate praerepta fuisset, vires virtute transisset universos, unde ad tantae probitatis memoriam, camenam diuturnitatis largitricem vel pauca dicere compulimus. O Elfleda potens, o terror virgo virorum, Victrix naturae, nomine digna viri. Tu quo splendidior fieres, natura puellam, Te probitas fecit nomen habere viri. Te mutare decet, sed solam, nomina sexus, Tu regina potens, rexque trophaea parans. Jam nec Caesarei tantum meruere triumphi
Abbreviated transcription (Latin):
estatis. ⁊ ante augustũ illũ ap̃ stafor¬
di. Quarto & delfled dña m̃ce ꝯftrux̃ bur¬
gũ aedesbirith in pͥncipio estatis ⁊ infine
augusti illũ ap̃ Weringe wic. Qnto &clel¬
fled dña m̃ce ꝯstruxit burgũ ap̃ curedirteh
post natale. u llũ ap̃ Warblbirih in estate.
⁊ eodem anno illud ap̃ rumcouen. Sexto mi¬
sit ex̾citũ in waliã. Walensibq uictis:
fregit brecanan mere in qua crpit uxorem
reg̾ walensis cũ .xxx. drib hominib. Sep¬
timo & delfled domina m̃ce adquisiuit
derebi cũ ꝓuintia ei appendentia. Cum
aũ multitudo hostiũ intͣ de rebi ꝯclusa egͦdi
contͣ eam ñ aud̃et: castellũ acerrime inua¬
sit. ⁊ in ip̃o porte intͦitu p̾lii maxima uis
exarsit. uͥ .iiiiͦ. duces fortissimi & delflede
cesi sunt. S sui nich̃ominꝰ portã ⁊ muros
fregert̃. Octauo: & delfled dña m̃ce ꝯqͥsiut
legeceastre.⁊ maior pars ex̾citus qui ibi erat¬
qͥ subdita ẽ. Eboracensesq illi ꝓmiserant.

Expanded text:
 illum apud Stafforde; quarto Edelfled domina Merce construxit burgum Edelbirh in principio aestatis, et in fine Augusti illum apud Wirengewic; quinto Edelfled domina Merce construxit burgum apud Cereburih post Natale, et illum apud Wardebirh in aestate, et eodem anno illum apud Rumcoven; sexto misit exercitum in Walliam, Walensibusque victis fregit Brecanammere, in qua cepit uxorem regis Walensis cum XXXIII hominibus; septimo Edelfled domina Merce acquisivit Derebi cum provincia ei appendicia. Cum autem multitudo hostium intra Derebi conclusa, egredi contra eam non auderet, castellum acerrime invasit, et in ipso portae introitu praelii maxima vis exarsit, ubi quatuor duces fortissimi Edelfled caesi sunt; sed sui nihilominus portam et muros fregerunt; octavo Edelfled domina Merce conquisivit Legecestriam, et major pars exercitus, qui ibi erat, subdita est, Eboracensesque illi promiserant,
Abbreviated transcription (Latin):
expleam. autalit̃ int̾nis anxietatib int̾i¬
rit cum nulla iusaccede queat qua eam¬
tes oꝑam insift̾et dare arbitrorte posse¬
itaq rex iussit uocari merlinũ nam ipse
linus cum in p̃sentia regis aftitisset: iussus¬

Expanded text:
expleret, alioquin internis anxietatibus interialeamtes operam dare insisteret, arbitror te conitaque rex iussit uocare Merlinum, nam et ipse catus in presentia regis ast
Abbreviated transcription (Latin):
ad ingernam. otii ⁊ necem ducis ⁊ obsi.¬
dionis euentũ indicarent. S cum regẽ
sent: erubescentes admira bant᷑ ip̃m que
in obsidione int̾fectum deseruerant: ita
les gͦ iumores arridebat rex: acq cum
his uerb̃ cometissã amplexabat᷑. Non¬
equidem int̾fectus sum: s ut ip̃a uudes¬
uiuo. Doleo tam̃ oppidi mei destruẽtio-¬
dum ẽ ne suꝑueniat rex. ⁊ nos in oppido
in uterpendragõ reduut Cũꝙ om̃em

Expanded text:
ad Igernam, necem ducis et obsidionis euentum indicantes. Sed cum regem sent, erubescentes admirabantur ipsum, quem in obsidione interfectum deseruerant, ita les ergo rumores arridebat rex et cum his uerbis comitissam amplexabatur equidem interfectus sum, sed uiuo, ut cernis. Doleo tamen opidi mei destructiodum est, ne superueniat rex nosque in opido in Vterpendragon rediit. 27. Nec
Abbreviated transcription (Latin):
xit. Rex uͦ chentensis abhinc semꝑ in pa-¬
ce regnauit. Tercio ꝑꝰ h̾c anno merci qui
Reginam nãq ostridam uxorẽ & delredi
regis sui. ⁊ egfridi regͥ sororem: in huma
quoꝵ eccłias destruxerat: sic ⁊ dñs suus
senserat. Sic̃ enĩ etgfridus rex ingressus
t̃ram pictoꝵ cedẽ ibi ꝑtulit: ita ⁊ iste ingͤs¬
sus t̾ram eoꝵdem uindicaturꝰ dominum
suũ ab eisdem occiditur. Circa hoc tempꝰ

Expanded text:
xit. Rex vero Kentensis abhinc semper in paxit. Rex vero Kentensis abhinc semper in pace regnavit. Tertio post hunc anno Merci, quireginam namque Ostridam, uxorem Edelredi regis sui et Egfridi regis sororem, inhumanquorum ecclesias destruxerat, sicut et dominus suus senserat. Sicut enim Egfridus rex ingressus terram Pictorum caedem ibi pertulit, ita et iste ingressus terram eorumdem vindicaturus dominum suum ab iis
Abbreviated transcription (Latin):
furrint domans archiep̃i. ex inde fuert̃
angl. Ip̃e uͦ brit sroldꝰ ordinaiuit tobiã
touensẽ ep̃m. Latina greca ⁊ saxonica
linga multiplicit̾ instructũ. Eo tẽpore
erant duo reges inchent. ñ tam secłm
cheritensis Withred confortatꝰ in regno
religione simul ⁊ industria gentẽ suã
ab extranea inuasione libauit. Withred
nãq fuit filiꝰ egbrith. f. erchembrich. f.
eadbald. f. & delbrich. Tenuit aũ regnũ
chentense.xxx.iiii.anñ. nobilit̃ ⁊ paci¬
fice. Anno eodem ine rex castroꝵ acies
ordinatas ⁊ t̾ribiles in cantiã deduxit.
uindicaturus combustionẽ muil cognati
sui. Rex aũ pitred obuiam ei affuit ñ
cum feroci arrogantia. s pacifica suppli¬
catione. ñ cum frendentib minis. s re-¬
thori melł dulcedine. Qua regi fero
ꝑsuasit. ut armis depositis multã peccu¬
nie a chentensib acciꝑet ꝓcede uiueniꝰ.
Et sic lis finita ruit. pax ofirmata reui-¬

Expanded text:
fuerunt Romani archiepiscopi; exinde fuerunt fuerunt Romani archiepiscopi; exinde fuerunt Angli. Ipse vero Briwoldus ordinavit Tobiam Rovensem episcopum, Latina, Graeca et Saxonica lingua multipliciter instructum. Eo tempore erant duo reges in Kent, non tam secunKentensis Withred confortatus in regno religione simul et industria suam gentem ab extranea invasione liberavit. Withred namque fuit filius Egbrith, filii Erchenbricth, filii Eadbald, filii Edelbrith. Tenuit autem regnum Kentense XXXII annis nobiliter et pacifice. Anno eodem Ine rex castrorum acies ordinatas et terribiles in Kantiam deduxit vindicaturus combustionem Mul cognati sui. Rex autem Withred obviam ei adfuit non cum feroci arrogantia sed pacifica supplicatione; non cum frendentibus minis, sed rhetorici mellis dulcedine, qua regi fero persuasit ut, armis depositis, multam pecuniae a Kentensibus acciperet pro caede juvenis: et sic lis finita ruit, pax confirmata revi
Abbreviated transcription (Latin):
de quo uiuficus fulgor ubiq flure.
darbaricã rabiem nom̃ ⁊ iide suum.
S̾etqus antistes iussit ut ipse pater.
fante renasdentis quẽ xp̃i grã purgans.
ꝓ tuius albatum uexte in arce polz.
Mira fides res̾ elementia maxima xp̃i.
suius consiliũ nullus adire potest.
hispes enim uenienꝰ supp̃mo exorbe b̾tanni.
Urben uomuleã uidit templũq uerendũ.
A spexit petri mystica dona gerens.
E andidus inter oues xp̃i sociabił ibit.
Copoit nam tumulũ mente suꝑna tenet.
Cõmutasse magis sceptroꝵ insignia credas.
Quem regnũ xp̃i ꝓmeruisse uides.
he ragnaur pꝰ hc suꝑ westsexe .xxxuii.
anii. Ine fuit filius cered. f. ceolsyold.
Ceoluold fuit fr̃ cene Wold. fueruntq
ambo filii cudsyine. filii ceauling. filii
centic. f certic. huiꝰ reg̾ anno secło theodo.¬
rus aechiep̃s . xxii. anno ep̃atus su tͣn¬
sir. Quꝰ loco brie old abbas racusf elec¬
ltis ẽ⁊ satratus archiep̾s. Adhoc usq tempꝰ

Expanded text:
Ex quo vivificus fulgor ubique fluit; Ex quo vivificus fulgor ubique fluit; Barbaricam rabiem nomen et inde suum Sergius antistes iussit, ut ipse pater Fonte renascentis quem Christi gratia purgans Protinus albatum vexit in arce poli. Mira fides regis, clementia maxima Christi, Cuius consilium nullus adire potest! Sospes enim veniens supremo ex orbe Brittani Urbem RomuleaAspexit Petri, mystica dona gerens. Candidus inter oves Christi sociabilis ibit, Corpore nam tumulum, mente superna tenet. Commutasse magis sceptrorum insignia credas, Quem regnum Christi promeruisse vides. Ine regnavit post hunc super Westsere XXXVII annis. Ine fuit filius Cenred, filii Ceolwold. Ceolwold fuit frater Cinewold, fueruntque ambo filii Cudwine, filii Ceauling, filii Chenric, filii Certic. Hujus regis anno secundo Theodorus archiepiscopus XXII anno episcopatus sui transiit: cujus loco Britwold abbas Raculf lectus est et sacratus archiepiscopus: ad hoc usque tempus
Abbreviated transcription (Latin):
tus cum hostes int̾ficiendo ñ deficeret
nec ꝓfic̾et. qui armis cedi ñ poterat:
in ip̃a domo cum .xii. militib suis ig¬
ne combistus ẽ. Piit gͦ flos uiuenum
⁊ uiuenit euanuit exercitus. Uñ com¬
paret quam nichili sit ꝯfidentia fortitu¬
dinis ad dei om̃ipotentiã. Hec audi¬
ens cedala rursus ingressus ẽ cantiã
ubi mirabili cede ⁊ innumia satiatꝰ ra¬
pina. cum ñ inueniret qui ceddet uł ra¬
duob annis regnass: se regnũq
suũ abdicans ꝓpt̾ dñm regnũq ꝑpe¬
reretur. Sergiuis gͦ papa baꝑtizauit
eum ⁊ ex nomine apłi petrũ uocauit.
Rex uͦ scd̃m uotũ infra uii. dies in al¬
Culmen opes sobolem pollentia regnatĩphoᷤ
E̾ximias ꝓceres menia castra. lares.
Queq patrum uirtus ⁊ que congesserat iple
C ea spal armi potens liquit amore dei.¬
It perũ sedemq petu rex cerneret hospes
Cuꝰ ponte metas sumeret almus aquas.
s pendificũq uibar radianti capet hastu.

Expanded text:
tus, cum hostes interficiendo non deficeret tus, cum hostes interficiendo non deficeret nec proficeret, qui armis caedi non poterat, in ipsa domo cum duodecim militibus suis igne combustus est. Periit ergo flos juvenum, et juvenilis evanuit exercitus. Unde comparet quam nihili sit confidentia fortitudinis ad Dei omnipotentiam. Haec audiens Cedwalla rursus ingressus est Cantiam, ubi mirabili caede et innumera satiatus rapina, cum non inveniret quid caederet vel raduobus annis regnasset, se regnumque suum abdicans, propter Deum regnumque perpezaretur et moreretur. Sergius ergo papa baptizavit eum, et ex nomine apostoli Petrum vocavit; rex vero secundum votum infra septem dies in alCulmen, opes, sobolem, pollentia regna, triumphos, Exubias, proceres, moenia, castra, lares, Quaeque patrum virtus et quae congesserat ipse, Cedoal armipotens liquit amore Dtrum sedemque Petri rex cerneret hospes, Cuius fonte meras sumeret almus aquas, Splendificumque iubar radianti carperet haustu,
Abbreviated transcription (Latin):
domini trũwie abbas deb̃turni posinl.
quod in regione anglorum s iuxta fre¬
tum quod angloꝵ t̾ras pictoꝵq diffmi¬
nat: fugit inde ⁊ m monast̾io strenesbal
li sepedicto obiit. Successit aũ egfrido
in regnum aldfrid uir ĩ. scͥpturis doctis¬
simus: qui fr eius ⁊ filius osui reg̾ eẽ
dicebatur. Destructũq regni statum
quanuis int̾ fines angustiores nobilit̃
recuꝑauit.
ed wala scđo anno regni sui misit
frẽm suum mul fortissimũ ⁊ iu¬
uenes cum eo fortissimos p̃datum
chent. petitione eiꝰdem fr̃is sui. Alle¬
xerat eum. p̃teriri ann lucrũ głosũ
⁊ fame p̾cium ñ exosum. ꝑgens gͥ ĩchent
ñ inuenit qui ei resift̾et. ⁊ t̾ram p̃dlan¬
do insolitudinem redigens ⁊ xp̃i serus
umm̾itos affligens maledicta eoꝵ me¬
rita sensit. Nam eum hostes effemira¬
irruit in domũ quandã longe a suis
cum .xii. tantum militib p̃daturis
ubi inopinata multitudine circũum¬

Expanded text:
Domini Trumwine, abbas Ebercurni positi Domini Trumwine, abbas Ebercurni positi quidem in regione Anglorum, sed juxta fretum, quod Anglorum terras Pictorumque disterminat, fugit inde et in monasterio Streneshal saepe dicto obiit. Successit autem Egfrido in regnum Alfrid vir in Scripturis doctissimus, qui frater ejus et filius regis Oswi esse dicebatur; destructum regni statum, quamvis intra fines angustiores, nobiliter recuperavit. Cedwalla secundo anno regni sui misit fratrem suum Mul fortissimum, et juvenes cum eo fortissimos praedatum Kent, petitione ejusdem fratris sui. Allexerat enim eum praeteriti anni lucrum gloriosum, et famae pretium non exosum. Pergens igitur in Kent, non invenit qui ei resisteret, et terram praedando in solitudinem redigens, et Christi servos immeritos affligens, maledicta eorum merita sensit. Nam, cum hostes effeminairruit in domum quamdam longe a suis cum duodecim tantum militibus praedaturus; ubi inopinata multitudine circumven
Abbreviated transcription (Latin):
dere ñ possunt. creditũ ẽ tam̃ qd̃ hii qui
mertto impietatis sue maledicebantur¬
ocisus domino undice penas sui reatus
luerent. Siqͥdem anno post hc̃ reatri ꝓxi¬
mo idem rex cumtem̾e ex̃citum ad uastan¬
dam pictorum ꝓuintiam duxisset: mul¬
tum ꝓhibentib amicis ⁊ maxime bea¬
te memorie cirthb̃to: qui nuꝑ tͥuerat
ordinatus ep̃s: anno nãq eodem fece¬
rat eum rex lindisfaruensẽ ep̃m. Ineͦ¬
ductus ẽ simularitib fugam hostib:
in angustias in accessoꝵ montium &
cum maxima parte coprarũ quas secũ
adduxͥat extinctus. Datumq ẽ illi ne au¬
diret amicos reuocantes se. qr noluerat
audire patrem egb̃tum ne scotiam nil
se ledentẽ impugnaret. Ex inde spes ce¬
pte ⁊ uirtus angloꝵ fluere aẽ retro sub¬
lapsa referri. Nam & picti t̾ram suã
cuius partem tenebant angli recuꝑa¬
uerunt. bͥtones quoq ñ nullã libtatem
receꝑunt quam hactenꝰ hñt. Uir aitẽ

Expanded text:
dere non possint, creditum est tamen, quod ii, qui dere non possint, creditum est tamen, quod ii, qui merito impietatis suae maledicebanturocius, Domino vindice, poenas sui reatus luerent. Siquidem anno post hunc proximo idem rex, cum temere exercitum ad vastandam Pictorum provinciam duxisset, multum prohibentibus amicis et maxime beatae memoriae Cutberto, qui nuper fuerat ordinatus episcopus anno namque eodem fecerat Rixidem Lindisfarnensem episcopum introductus est, simulantibus fugam hostibus, in angustias inaccessorum montium, et cum maxima parte copiarum, quam secum adduxerat, exstinctus; datumque est illi, ne audiret amicos revocantes se, quia noluerat audire patrem Egbertum ne Scotiam nil se laedentem impugnaret. Exinde spes coepit et virtus Anglorum fluere, et retro sublapsa referri: nam et Picti terram suam cujus partem tenebant Angli recuperaverunt; Britones quoque nonnullam libertatem receperunt, quam hactenus habent. Vir autem
Abbreviated transcription (Latin):
rib ⁊ decoius aspectu. Ideoq ⁊ om̃ib ama¬
bilis erat ⁊ fame p̃rogatiua clarissimus.
Prexerunt gͥ fr̃s p̃dicti in chentensẽ ꝓuin¬
tiam causa uiriũ suarum ex̾citandi. ⁊ fa¬
me ampliande. Ipĩnãq necdum bapti¬
nullo obsistente totam puintrã dep̾dati
regnũ suum inuad̾et: lothariꝰ rex
cantie regnũ suum moriens deseruie.
Uln̾atus nãq ẽ rex impiger lotharius
inpugna australiũ saxonũ. quos contͣ
eum eadric filius egb̃ti aggregarat ⁊ uul¬
nerum ĩmanitate int̾medendum defũc̃¬
tus ẽ. Ac post eum idem eadric anno uno
⁊ dimidio sine amore uł reuentia chen¬
densium regnauit.
gentẽ innoxiam ⁊ nationi angloꝵ semꝑ
amicã uastauit. At hyb̃ni ⁊ ꝓposse suo
repugnantes ⁊ diuine auxiliũ pieta¬
tis inuocantes: celitus se uindicari con¬
tinuis diu imp̃cationib postulabant.
Et quanius maledici regnũ domini possi¬

Expanded text:
ribus, et decorus aspectu; ideoque et omnibus amaribus, et decorus aspectu; ideoque et omnibus amabilis erat, et famae praerogativa clarissimus. Perrexerunt ergo fratres praedicti in Kentensem provinciam, causa virium suarum exercitandarum et famae ampliandae. Ipsi namque necdum baptinullo obsistente, praedatiregnum suum invaderet, Lotharius rex Cantiae regnum suum moriens deseruit: vulneratus namque est rex impiger Lotharius in pugna australium Saxonum, quos contra eum Eadric filius Egberti aggregaverat, et vulnerum immanitate inter medendum defunctus est. Ac post eum idem Eadric anno uno et dimidio sine amore et reverentia Centensium regnavit. gentem innoxiam, et nationi Anglorum semper amicam vastavit. At Hiberni et pro posse suo repugnantes, et divinae auxilium pietatis invocantes, coelitus se vindicari continuis Deum imprecationibus postulabant. Et quamvis maledici regnum Dei possi
Abbreviated transcription (Latin):
patre ⁊ filio inenarrabilit̾. sic̃ p̃dicauerẽ
theodoro archiep̾o fidem catholicam expo¬
suimus. Intererat aũ huic synodo ioħes
archicantator eccł̃ie scͥi petͥ Rome ⁊ ab̃b̃s
sc̃ĩ martini qui nuꝑ inde uenat iussu
agathonis pape cum benedicto abb̃e uene¬
rabili. Benedictus aũ :struxerat monast̾iũ
scõ petro iuxta hostium fluminis wiri. Qui
cessor fuit ceolfridꝰ abbas. sub quo beda deguit.
Ibigͦ ioħs cantare docuit romano more. Et
decreta synodi martini pape ubi ip̃e int̾¬
fuerat ibi scͥpta reliquit. Repetens uͦ romã
relaturus qualitatẽ fid̾i angloꝵ in uia
mortuus ẽ. ⁊ turonis sepultus. Nunc gͥ
his ita ꝑtͣctatis: redeundum ẽ ad contextũ
hystone regum angloꝵ. quẽ in fine libri
ĩtu desecumꝰ. Connectendꝰq ẽ illi tͣetatui:
eum regnans auxilio mul frĩs sui. insulã
uectã suam uirib suis fecit. Nanq mul
fr̃ eus laudabił ⁊ gratiosus. t̾ribił erat ui¬

Expanded text:
Patre et Filio inenarrabiliter, sicut praedicaverunt Theodoro archiepiscopo fidem catholicam exposuimus. Intererat autem huic synodo Joannes archicantator ecclesiae Sancti Petri Romae, et abbas Sancti Martini, qui nuper inde venerat jussu papae Agathonis cum Benedicto abbate venerabili. Benedictus autem construxerat monasterium Sancto Petro juxta ostium fluminis Wiri. Qui cessor fuit Ceolfridus abbas sub quo Beda deguit. Ibi ergo Joannes cantare docuit Romano more, et decreta synodi Martini papae, ubi ipse interfuerat, ibi scripta reliquit. Repetens vero Romam, relaturus qualitatem fidei Anglorum in via mortuus est, et Turonis sepultus. Nunc igitur his ita pertractatis, redeundum est ad contextum historiae regum Anglorum, quem in fine libri secundi desecuimus, connectendusque est illi tractatui eum regnans, auxilio Mul fratris sui insulam Vectam suam viribus suis fecit: namque frater ejus Mullaudabilis et gratiosus, terribilis erat vi
Abbreviated transcription (Latin):
d̾s om̃ium miracłoꝵ auctor extitit qͥ pmo
filiis hominũ celum ꝓ culmine tecti. de¬
hinic t̾ram custos humani gen̾is om̃ps
optime composita ex alia in aliã lunigͣm
ad ũbum sine detͥmento sui decoris ac dig¬
nitatis tnsferri. Que aũ in sono canta¬

Expanded text:
Deus, omnium miraculorum auctor exstitit, qui primo filiis hominum caelum pro culmine tecti, dehinc terram custos humani generis omnipotens optime composita, ex alia in aliam linguam ad verbum sine detrimento sui decoris ac dignitatis transferri. Exsurgens aut
Abbreviated transcription (Latin):
patna ĩmodeĩ exsurgite. Neq uos te¬
meritas eoꝵ moueat: cum illos tot
nr̃e uirtutis insignia ñ deterreant.
Illi nesciunt se armanin bello. uos
in pace armis exercemini. ut in bello
casus belli dubiosñ sentiatis. Legitur
uob̃ galea caput. lorica pectꝰ. ocreis¬
crura. totumq elipeo corpꝰ. Nbi feriat
hostis ñ repꝑit quẽ ferro seꝑtũ circ̃spic̃.
ꝓcecientes gͥ adũsus mermes ac̃ nudos
quid dubitamꝰ. An numerũ : S ñ tam nu¬
merus multoꝵ: quam uirtꝰ pauicoꝵ bellũ
ꝯ ficit. Multitudo enum discipline in solens
ip̃a s ẽ impeduñto: in ꝓsꝑis ad uictoriam. in
adũsis ad fugam. pret̾ea maiores nr̃i
multos pauci sepe uicerunt. quid gͦ ꝯfe¬
ret uob̃ gła parenteł. ex̾citatio sollenns.
disciplina militaris nͥ multos pauciores
uincatis: S iam finem dicendi suadet
hostis mnordinate ꝓruens. ⁊ qd̾ animo
ualde meo placet disꝑse ꝯfluens. uos gͥ

Expanded text:
praesentia exsurgite. Neque vos temeritas eorum moveat, cum illos tot nostrae virtutis insignia non deterreant. Illi nesciunt armare se in bello, vos in pace armis exercemini, ut in bello casus belli dubios non sentiatis. Tegitur vobis galea caput, lorica pectus, ocreiscrura, totumque corpus clypeo; ubi feriat hostis non reperit, quem ferro circumseptum conspicit. Procedentes igitur adversus inermes ac nudos quid dubitamus? An numerum? sed non tam numerus multorum quam virtus paucorum bellum conficit; multitudo enim disciplinae insolens ipsa sibi est impedimento in prosperis ad victoriam, in adversis ad fugam. Praeterea majores vestri multos pauci saepe vicerunt. Quid ergo conferet vobis gloria parentalis, exercitatio solemnis, disciplina militaris, nisi multos pauciores vincatis. Sed jam finem dicendi suadet hostis inordinate proruens, et quod animo valde meo placet disperse confluens. Vos igitur
Abbreviated transcription (Latin):
ouolarunt. Qd̃ tam̃ uob̾ ego p̃sul &
archip̃sulis ur̃i loco sitꝰ: diuina ꝓui¬
dentia factum denũcio. Ut hĩ qui in
hac patria templa dei uiolarunt. alta¬
ria cruentauert̃. prb̃os occid̾unt. nec
pueris nec p̾gnantib peꝑcerunt: in
eademodignas sui facinous luant pe¬
nas. Qd̾ iustissimũ sue dispositionis
arbitriũ ꝑ manꝰ urãs hodie ꝑficiet d̾s.
Attollite gͥ animos uiri elegantes ⁊ ad

Expanded text:
convolarunt. Quod tamen vobis ego praesul et convolarunt. Quod tamen vobis ego praesul et archipraesulis nostri loco situs divina providentia factum denuntio, ut hi, qui in hac patria templa Dei violaverunt, altaria cruentaverunt, presbyteros occiderunt, nec pueris nec praegnantibus pepercerunt, in eadem condignas sui facinoris luant poenas. Quod justissimum suae dispositionis arbitrium per manus nostras hodie perficiet Deus. Attol
Abbreviated transcription (Latin):
morbi causa ñ poss archiep̃s int̾eẽ
pugne: misit loco sui radulfũ ep̃m
orcadũ. Qui stans in acie media loco
eminenti: huimõi usꝰ ẽ incentiuo.
roceres anglie clarissimi norman.¬
nigene. meminisse enĩ ur̃i uos nõis
L& gen̾is p̃uatuios decet: ꝑpendite qͥ
I⁊ contra quos ⁊ nͥ bellum geratis. yo¬
⁊bis enĩ nemo impune reftitit. Audax
francia uos exꝑta delituit ferax an¬
glia uob capta succubuit. Duis apu¬
s lia uobsortita refloruit. Ierłm famo¬
sa ⁊ insignis antiochia se uob utraq¬
 supposuit. Nunc aũ scotia uob̃ rite sub¬
iecta repellere conatur inermẽ p̾fẽns
teniitatem. rixe quã pugne aptior.
In quib qͥdem nulla uł rei militaris
scientia. uł p̃liandi ꝑitia. uł mod̾an¬
di grã. Nullus gͥ uerendi locus. s po¬
tius u̾ecundie qd̾ hii quos semꝑ in pa¬
tria sua petiuimꝰ ⁊ uicimꝰ in patria
nr̃a ritu tͣnsuerso. ebrii dementesq

Expanded text:
morbi causa non posset archiepiscopus interesse morbi causa non posset archiepiscopus interesse pugnae, misit loco sui Radulfum episcopum Orcadum; qui stans in acie media loco eminenti hujusmodi usus est incentivo: Proceres Angliae clarissimi Normannigenae, meminisse enim vestri vos nominis et generis praeliaturos decet, perpendite qui, et contra quos, et ubi bellum geratis; vobis enim nemo impune restitit: audax Francia vos experta delituit, ferax Anglia vobis capta succubuit, dives Apulia vos sortita refloruit, Hierosolyma famosa et insignis Antiochia se vobis utraque supposuit. Nunc autem Scotia vobis rite subjecta repellere conatur inermem: praeferens temeritatem, rixae quam pugnae aptior. In quibus quidem nulla vel rei militaris scientia, vel praeliandi peritia, vel moderandi gratia. Nullus igitur verendi locus sed potius verecundiae, quod hi, quos semper in patria sua petivimus et vicimus, in patriam nostram ritu transverso ebrii dementesque