comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insignes. propt abstinentiã & conuersa¬
tionem mores atq. miracula quȩ eoruͣ
manibꝰ agebantur. E gyptius itaq ma¬
charius tantas curas fecit & tantos dȩ¬
mones effugauit. ut ex eius oꝑibꝰ liber
pprius expleatur. Erat autẽ reuerendꝰ.
rius alexandrinus cũ similis eẽt egyp¬
tio ꝑ om̃a: in hoc mutabat᷑ quia circa con¬
sulentes hilarior apparebat. & uultu
letifico ad conuersionẽ iuuenes educa
am oꝑe rebꝰq possedit. prius sermone
solũmodo philosophatꝰ & in urbe constan¬
tinopoli a gregorio nazanzeno diaconꝰ
ordinatꝰ. Deinde cũ eo descendens in
egyptũ & predictos uiros inspiciens con¬
uersatione zelatꝰ eorũ est : tantaq mi¬
racula in eiꝰ manibꝰ facta sunt quanta
in preceptorũ eius. Conscripsitq librõ
ualde necessarios. quorũ unus quidẽ
monac hus titulat᷑ & est de ac tuali.
alius cognitionalis scđm qđ quispiã
cognitione fit dignus Huic capitula

Expanded text:
insignes, propter abstinentiam, conversainsignes, propter abstinentiam, conversationem, mores atque miracula, quae eorum manibus agebantur. Aegyptius itaque Macarius tantas curas fecit, et tantos daemones effugavit, ut ex ejus operibus liber proprius expleatur. Erat autem reverendus, rius Alexandrinus cum similis esset Aegyptio per omnia, in hoc mutabatur, quia circa consulentes hilarior apparebat, et vultu laetifico ad conversionem juvenes educabam operibus possedit, prius sermone solummodo philosophatus, et in urbe Constantinopoli a Gregorio Nazianzeno diaconus ordinatus; deinde cum eo descendens in Aegyptum, et praedictos viros inspiciens, conversationem eorum zelatus est; tantaque miracula in ejus 322 manibus facta sunt, quanta in praeceptorum ejus. Conscripsitque libros valde necessarios, quorum unus quidem Monachus titulatur; et est de Actuali. Alius Cognitionalis, secundum quod quispiam cognitione fit dignus: huic capitula
Abbreviated transcription (Latin):
a quodã noto requisitꝰ an didicisset uer
dam aurũ dante ad cibaria pauperum
& dicente numera. at ille respondit
Qđ dedisti non eget numero. sed salubri¬
tatis affectu. Is & enĩ pambo athanasio ep̃o
deprecante abheremo descendit in alex¬
andriã. Cũq uidisset ibi muliere̾ the¬
atralẽ fleuit. Et apresentibꝰ inquisitꝰ
quare ploraret : duȩ inquit me res mo¬
uertͣ. una quȩ ẽ illius ꝑditio. altera uͦ
quia ego non tantũ studeo placere dõ
quantũ hȩc ut turpit᷑ placere possit ho¬
minibꝰ. Alter quidã dicebat. Mona¬
chus nisi oꝑatꝰ fuerit. uiolento iudicat᷑
equalis Piterꝰ multas ex positiones na¬
turales adhibebat. & frequent᷑ aliis a¬
lia requirentibꝰ enarrabat: ꝑ singulas
autẽ explanationes orabat.
lo siquidẽ tẽpore intͣ mona chos fue¬
rtͣ duo uiri dõ amabiles. nomine utq.
macharius: unus ex egẏpto superiore.
alt᷑ alex andrinus: ambo pro multis rebꝰ

Expanded text:
a quodam noto requisitus an didicisset versa quodam noto requisitus an didicisset versdam aurum dante ad cibaria pauperum, et dicente: Numera; ille respondit: Quod dedisti non eget numero, sed salubritatis affectu. Is enim Pambo, Athanasio episcopo deprecante, ab eremo descendit in Alexandriam. Cumque vidisset ibi mulierem theatralem, flevit; et a praesentibus inquisitus quare ploraret: Duae, inquit, me res moverunt: una, quae est illius perditio; altera vero, quia ego non tantum studeo placere Deo, quantum haec ut turpibus placere possit hominibus. Alter quidam dicebat: Monachus, nisi operatus fuerit, violento judicatur aequalis. Piterius multas expositiones naturales adnibebat, et frequenter aliis alia requirentibus enarrabat. Per singulas autem explanationes orabat. Illo siquidem tempore inter monachos fuerunt duo viri Deo amabiles, nomine uterque Macarius; unus ex Aegypto superiore, alter Alexandrinus. Ambo pro multis rebus
Abbreviated transcription (Latin):
uero ex cõmunicati onis dolore corrigi¬
tur. Aliuspior nomine ambulans come¬
debat. Consultus autẽ cur ita come¬
deret. non inquit uolo ueluti necessa¬
rie uti cibo. sed tanquã extraneũ aliqiđ
agere:. Proquare etiã ab alio requisitꝰ.
ait. ut neq dũ comedo anima uolup¬
tatẽ sentiat corporalẽ. Isidorus dice¬
bat quadragesimũ habere ex quo sen¬
tiret quidẽ mente peccatũ. non tamen
consentiret uł concupiscentiȩ uł furori
Pambꝰ autẽ cũ sine litteris eẽt. ac cessit ad
quendã ut doceretur psalmũ. Qui dũ
audisset primũ uersum trigesimi ocꝰ¬
⁊ aui psalmi. dixi custodiã uias meas ut
non delinquã in lingua mea: scđm uersũ
non passus eͣ audire dicens. Si potuero
oꝑe hoc implere. hic uersus tantuͣ modo
mihi sufficiet. Cumq doctor qui ei tra¬
diderat uersum culparet cur ꝑsex men¬
ses adeũ minime uenisset. respondit
quia uersuͣ illuͣ adhuc oꝑe non impleui
Postea uero cũ multos suꝑ uixisset annos.

Expanded text:
er excommunicationis dolore corrigitur. Alius nomine Pior ambulans comedebat. Consultus autem cur ita comederet: Non, inquit, volo veluti necessarie uti cibo, sed tanquam extraneum aliquid agere. Pro qua re etiam ab alio requisitus ait: Ut ne, dum comedo, anima voluptatem sentiat corporalem. Isidorus dicebat quadragesimum se annum habere ex quo tiret quidem mente peccatum, non tamen consentiret vel concupiscentiae, vel furori. Pambo autem, cum sine litteris esset, accessit ad quemdam ut doceretur psalmum; qui dum audisset primum versum tricesimi octavi psalmi: Dixi, custodiam vias meas, ut non delinquam in lingua mea; secundum versum non est passus audire, dicens: Si potuero opere hoc implere, hic versus tantummodo mihi sufficiet. Cumque doctor qui ei tradiderat versum culparet cur per sex menses ad eum minime venisset, respondit: Quia versum illum adhuc opere non implevi. Postea vero, cum multos supervixisset annos,
Abbreviated transcription (Latin):
illo concilio preberent scripto consen¬
sũ. & ipsi deponerent᷑. Quofacto. con¬
sentientes eis epͣi. ꝑ singulas ꝓuinti¬
as alios ordinauerͣt. Cumq talia co¬
gitassent. cunctis ep̃is atq clericis
scripsert᷑ ut hec obseruarent atq. ꝑ¬
ficerent. Ex hoc ergo non post mul¬
tũ tẽpus macedonio succedit eudoxi¬
us basilio athanasius. eleusio eunomi¬
us. qui postea eunomianȩ princeps
fuit hereseos Porroꝑ eustathio mele¬
tius ȩxcłȩ sebastenȩ suscepit ẽpatũ¬
in constantino politana urbe cũ adiec¬
tione ex positio fidei. sed nos laberin¬
tũ expositionũ uix aliquando repe¬
rientes : eorũ quoq numerũ digerimꝰ¬
E numeratio diu̾sarũ expositionũ
hereticarũ post explanationem
fidei niceni concilii.

Expanded text:
illo concilio praeberent scripto consenillo concilio praeberent scripto consensum, et ipsi deponerentur. Quo facto consentientes eis episcopi per singulas provincias alios ordinarunt. Cumque talia cogitassent, cunctis episcopis atque clericis scripserunt, ut haec observarent atque perficerent. Ex hoc ergo non post multum tempus Macedonio succedit Eudoxius, Basilio Athanasius, Eleusio Eunomius, qui postea Eunomianae princeps fuit haereseos. Porro pro Eustathio Meletius Ecclesiae Sebastenae suscepit epin Constantinopolitana urbe cum adjectione expositio fidei. Sed nos labyrinthum expositionum vix aliquando reperientes, eorum numerum quoque digerimEnumeratio diversarum expositionum haereticarum, post explanationem fidei Nicaeni concilii.
Abbreviated transcription (Latin):
noscit᷑ machinatꝰ. Sacrã nãq uestẽ
quã famosissimꝰ imꝑator constantinꝰ
ad honore̾ hierosolimorũ ȩccłȩ dede¬
rat machario illius ciuitatis pontifi¬
ci ut ea circuamictꝰ ministeriũ sacri
baptismatis adimpleret. qmͣ auro erat
sericoq contexta cirillũ asserit uen¬
didisse. eãq ueste̾ emisse quendã thi¬
melicũ saltatore᷑: Et dũ ea fuisset
indutꝰ. in ipsa saltatione cecidisse atq
contritu᷑ morti contraditũ Soro
anc ergo accusationẽ acacius menꝰ.¬
habens. cirillũ epͣatu deposuit.
Daͬpnatos igit᷑ ep̃os ex urbe constanti¬
no politana fugauert sectatores aca¬
cii. sibi aut consentientes indeposi¬
tionibꝰ tamen illorũ nolentes subseri¬
bere cũ eenͣt numero deceͬ apud
semet ipsos interiͣ habitare pͣcepent.
& neq ministerio fungi neq ȩc cłas
gubernare quandiu subscriberent :¬
& si nͣ agerent pęnitentiã intra men¬
ses sex. & om̃ibꝰ placitis atq. gestis in

Expanded text:
machinatus. Sacram namque vestem quam famosissimus imperator Constantinus ad honorem Hierosolymorum Ecclesiae dederat Macario, illius civitatis pontifici, ut ea circumamictus, ministerium sacri baptismatis adimpleret quoniam erat auro sericoque contexta, Cyrillum asserunt vendidisse, eamque vestem emisse quemdam Thymelicum saltatorem; et dum ea fuisset indutus, in ipsa saltatione cecidisse, atque contritum morti contraditum. THEOanc ergo causationem Acacius habens, Cyrillum episcopatu deposuit. Damnatos igitur episcopos ex urbe Constantinopolitana fugaverunt sectatores Acacii. Sibi autem consentientes, in depositionibus tamen illorum nolentes subscribere, cum essent numero decem, apud semetipsos interim habitare praeceperunt, et neque ministerio fungi, neque Ecclesias gubernare, quandiu subscriberent. Et si non agerent poenitentiam intra menses sex, et omnibus placitis atque gestis in
Abbreviated transcription (Latin):
uius igit᷑ in uistitiȩ causas abhominati
stͣ. precipue europȩ pontifices ab eo
naͣq se suspendere cõmunione parit᷑ om̃s
tẽ plurimi in iuistitiã declinauert᷑. cor¬
pus tam̃ ȩccłȩ diuidere noluert̃. Uerũ
moriente illo omͣium doctore terrarũ.
non prius occidentales ep̃i. egyptiorũ &
orientaliũ. bosforensiũ atq. tracensiũ stͣ
amplexi cõmunionẽ. quã illiꝰ sacratissi¬
miuiri nom int precessores poneret᷑ epͣos
& agaciũ quidẽ qui post eũ ordinatꝰ est
nullo habuert sermone dignũ Atticũ
uero arsacii successorẽ legationẽ crebro
mittent᷑e & pacis pignora postulantẽ.
dipticis scripto ioħis nomine postea su
diebꝰ paucis. arsacius constantino pole¬
os ordinat᷑ ep̃s nec tarii frͣ ualde longe¬
uus. & ultra octoginta annorii: qui man¬
suetissime. nimis regebat epatũ¬

Expanded text:
ujus igitur injustitiae causas abominati sunt praecipue Europae pontifices. Ab eorum se namque suspendere communione qui consensetem plurimi quidem injustitiam declinaverunt, corpus tamen Ecclesiae dividere noluerunt. Verum moriente illo omnium doctore terrarum, non prius Occidentales episcopi Aegyptiorum et Orientalium, Bosphorensium atque Tharatensium, sunt amplexi communionem, quam illius sacratissimi viri nomen inter praedecessores poneretur episcopos,  Acacium quidem, qui post eum ordinatus est, nullo habuerunt sermone dignum. Atticum vero Arsatii successorem, legationem crebro mittentem, et pacis pignora postulantem, diptychis scripto Joannis nomine, postea sudiebus paucis, Arsatius Constantinopoleos ordinatur episcopus, Nectarii frater, valde longaevus, et ultra octoginta annorum habens, qui mansuetissime nimis regebat ep
Abbreviated transcription (Latin):
ordinationẽ̾ ipse suscepit. Eudoxius
bentes his quȩ in niceatrachiȩ ge¬
sta st᷑ ꝑ basilio & eleusio alios constitu¬
ert̃ epos de quibꝰ suꝑuacaneũ loqui
nc̃ censeo. de eunomio solũ habitoser¬
mone narrabo. Igit᷑ cũ eleusio uiuo
cizicenã ȩccłam ꝑcepisset eu nomius
& popłi salubritate̾ uideret eudexi¬
us. atq imꝑatore̾ conspiceret seui¬
ente contra eos qui creatu ꝓfiteban¬
t᷑ unigenitũ dĩ filiũ: eu copulit ut
celaret hunc sensuͣ nec eũ aperiret

Expanded text:
ordinationem ipse suscepit. Eudoxius sensum his quae in Nicaea Thraciae gesta sunt, pro Basilio et Eleusio alios constituerunt episcopos: de quibus supervacaneum loqui nunc censeo. De Eunomio solum habito sermone narrabo. Igitur cum, Eleusio vivo, Cyzicenam Ecclesiam percepisset Eunomius, et populi salubritatem videret Eudoxius, atque imperatorem conspiceret saevientem contra eos qui creatum profitebantur unigenitum Dei Filium, eum compuliut celaret hunc sensum, nec eum aperiret
Abbreviated transcription (Latin):
ut exilium longum cum labore subferat. & in sudore uultus sui pane
uescatur : sed & doctorem ossuum ut labor& compellit. quia ne¬
cesse hab& agere bona quaedicit : Uir impius fodit malum. & in la¬
biis eius ignis ardescit : Et proph&a ait: ut inique agerent labo¬
rauerunt: Potest & deheretico specialiter intellegi qui pulcher¬
rimas ac florentissimus diuinorum eloquiorum campos noxio
linguȩ suae uomere rumpit. ut deinternis corum sinibus sensus in¬
pios quiibi non in sunt eruat : Incuius labiis ignis ardescit.
quose suosq auditores inperp&uum perdat: unde &ia cobus
lingua inquit constituitur in membris nostris. quae maculat to¬
tum corpus. & in flammat rotam natiuitatis nostrae : in flammata
Sagehenna : ir iniquus lu&at amicum suum. & ducit eum per

Expanded text:
ut exsilium longum cum labore sufferat, et in sudore vultus sui pane vescatur. Sed et doctorem os suum, ut laboret, compellit, quia necesse habet agere bona, quae dicitbiis ejus ignis ardescit. Et prophraverunt . Potest et de haeretico specialiter intelligi, qui pulcherrimos ac florentissimos divinorum eloquiorum campos noxio linguae suae vomere rumpit, ut de internis eorum sinibus sensus ipios, qui ibi non insunt, eruat, in cujus labiis ignis ardescit, quo se suosque auditores in perpetuum perdat; unde et Jacob: Lingua, inquit, constituitur in membris nostris, quae maculat totum corpus, et inflammat rotam nativitatis nostrae, inflammata a gehenna. Vir iniquus lactat amicum suum, et ducit eum per
Abbreviated transcription (Latin):
git : quod fraternae administrationis opus duobus modis exerce¬
re consueuit. quia & eos quiforis errabant ad fidei gratiam conuo¬
cat & illos quifidei sacramentis iams unt inbuti ut bonis operibus
amplius insistant excitare non desinit: undebene dicitur:
deditq pruedam domesticissuis. & cibaria ancillis suis: Dat
namque p̃dam domesticissuis. cum eos quos antiquo hosti do¬
cendo eripere potuit soc & at illorum qui infide p̃cessere
reconciliat : Dat & ancillis cibaria. cum humiles quos que & de¬
bito timoresua iussa seruantes. nesubpio laliore lassescant
supernȩ mercedis commemorationẽ reficit :
CON

Expanded text:
git; quod fraternae administrationis opus duobus modis exercegit; quod fraternae administrationis opus duobus modis exercere consuevit: quia et eos qui foris errabant ad fidei gratiam convocat, et illos qui fidei sacramentis jam sunt imbuti, ut bonis operibus amplius insistant, excitare non desinit; unde bene dicitur: Deditque praedam domesticis suis, et cibaria ancillis suis. Dat namque praedam domesticis suis, cum eos quos antiquo hosti docendo eripere potuit, societati illorum qui in fide praecessere, reconciliat; dat et ancillis cibaria, cum humiles quosque, debito timore sua jussa servantes, ne sub pio labore lassescant, supernae mercedis commemoratione reficit. Con
Abbreviated transcription (Latin):
portat : quiineo quod iuste uiuere uid&ur: humanitatem fauoris
p̃mia exp&it. neque ullo uitȩ permanentis intuitu. eaquȩ in imis
labuntur ex superare & calcare satagit : dequalibus ipse terribi¬
litertonat: amendico uobis receperunt mercedem suam.
ETdenocte surrexit. deditq p̃dam domesticissuis &cibaria
ancillissuis. Sicut totus labentis saeculi cursus per enni diei
ac noctis alternatione uariatur & dies quidem adoperandum
nox ad quiescendum naturaliter condita est : sic totum p̃sentis
ecclesi ae tempus gemino quodam qui&is &operis statudis cerni¬
tur: quasi enim nocte quiescit . cum aliqui fidelium eius intermis¬
sa ad tempus sollicitudine externa sibim& uacare seque ipsosi
spiritaliter incipiunt curare uel lectionibus uidelic& sacris
uel orationibus aclacrimis sesesud aliis huius modi studiis
secr&ius exercendo: surgit autem de nocte. cum in eisdem suis fi¬
delibus ad agendam &iam proximorum curam. se sollicita accin¬

Expanded text:
portat, qui in eo quod juste vivere videtur, humani tantum favoris praemia expetit, neque ullo vitae permanentis intuitu, ea quae in imis labuntur exsuperare et calcare satagit; de qualibus ipse terribiliter intonat: Amen, dico vobis, receperunt mercedem suam . Et de nocte surrexit, deditque praedam domesticis suis et cibaria ancillis suis. Sicut totus labentis saeculi cursus perenni diei ac noctis alternatione variatur, et dies quidem ad operandum, nox ad quiescendum naturaliter condita est, sic totum praesentis Ecclesiae tempus gemino quodam quietis et operis statu decernitur: quasi enim nocte quiescit, cum aliqui fidelium ejus, intermissa ad tempus sollicitudine externa, sibimet vacare seque ipsos spiritaliter incipiunt curare, vel lectionibus videlicet sacris, vel orationibus, ac lacrymis sese vel aliis hujusmodi studiis secretius exercendo. Surgit autem de nocte, cum in eisdem suis fidelibus ad agendam etiam proximorum curam se sollicita accin
Abbreviated transcription (Latin):
gum omnium tuarum. Multi multa pauperibus sed dealiena
substantia ac frugibus quas ui uel fraude rapuerant tribuunt:
multi largiuntur desuo. sed largiendo dnm non honorant : quia
fauoris humani & non amore superni inspectoris faciunt.
quiergo proficuum sibi elemos inae fructum fore desiderat.¬
& desuis propriis & in conditoris honorem tribuat: ut scilic&
homines qui eius plasma. quiad eius imaginem sunt facti re¬
creentur : Non solum autem desubstantia pecuniae quam pauperi
porrigamus. sed & decunctae bone operationis quam agimus
deuni uersae cuelestis gloriae quam percipimus substantia

Expanded text:
gum omnium tuarum. Multi multa pauperibus, sed de aliena gum omnium tuarum. Multi multa pauperibus, sed de aliena substantia ac frugibus, quas vi et fraude rapuerunt tribuunt; multi largiuntur de suo, sed largiendo Dominum non honorant, quia favoris humani, et non amore superni inspectoris faciunt. Qui ergo proficuum sibi eleemosynae fructum fore desiderat, et de suis propriis, et in conditoris honorem tribuat, ut scilicet homines, qui ejus plasma, qui ad ejus imaginem sunt facti recreentur. Non solum autem de substantia pecuniae, quam pauperi porrigimus, sed et de cunctae bonae operationis, quam agimus, de universae coelestis gratiae, quam percipimus substantia
Abbreviated transcription (Latin):
quaesit autem uera hominis sapientia : subsequenter ostendit:
Quale est in iob: eccetimor dñi ipsa est sapientia. & recedere
amalo intellegentia: perfecti &enim quique ita se debertt
ab omnibus contineremalis ut diuinae praescientiam maies¬
tatis cummetu semper recogitent : Et notandum quod supra
fiduciam habere indño. nunc autem dm̃ timere ammon&:
ibi enim fragilium animos nedisperent promisso ds̃ auxilio
roborat. hic fortiores nedese praesumant diuinitimoris
gatio ossuum tuorum: Inossibus solida uirtutum opera.
in umbilicoqui in teneriori corporis parte medius est infirma adhuc & in¬
perfecta bonorum actio designatur: siergo dm̃timueris & non
tuis uiribus sed superna protectione confisus amalis abstinere
studueris : sanitas erit umbilicotuo &inrigatio ossuum tuorum
quia & infirmitas operis perhaec ad statum perfectionis con¬
ualescit & fortia quae quetua acta unde amplius roborentur
Ssaccipiunt: IOnora dnm detua substantia & de primitus fru¬

Expanded text:
Quae sit autem vera hominis sapientia subsequenter ostendit. Quale est in Job: Ecce timor Domini ipsa est sapientia, et recedere a malo intelligentia . Perfecti etenim quique ita se debent ab omnibus continere malis, ut divinae praesentiam majestatis cum metu semper recogitent. Et notandum quod supra fiduciam habere in Domino, nunc autem Deum timere admonet, ibi enim fragilium animos, ne desperent, promisso Dei auxilio roborat; hic fortiores, ne de se praesumant, divini timorigatio ossium tuorum. In ossibus solida virtutum opera, in umbilico, qui inferiori corporis parte medius est, infirma adhuc et imperfecta bonorum actio designatur. Si ergo Deum timueris, et non tuis viribus, sed superna protectione confisus a malis abstinere studueris, sanitas erit umbilico tuo, et irrigatio ossium tuorum, quia et infirmitas operis per haec ad statum perfectionis convalescet, et fortia quaeque tua acta sunt unde ut amplius roborentur accipiunt. Honora Dominum de tua substantia, et de primitiis fru
Abbreviated transcription (Latin):
purgitum sit. Sicut enim quaecumquẽ metalla ipse igne conflata
sordem inse alienam atque in utilem non continent: totum
quic quid in his resid& uerum &perfectum & omni uitiorum
sorde purgatum est. ita eloquium dĩ a&ternorum insebonorũ
fidem testans. Hinc illud est dñi. iota unum aut unus apex
non praeteribit alege. donec omnia fiant. uera enim omnia sunt

Expanded text:
purgatum sit. Sicut enim quaecunque metalla igne conflata purgatum sit. Sicut enim quaecunque metalla igne conflata sordem in se alienam atque inutilem non continent, totum quidquid in eis residet verum et perfectum et omni vitiorum sorde purgatum est, ita eloquium Domini aeternorum in se bonorum fidem testans, hinc illud est Domini: Iota unum, aut unus apex, non praeteribit a lege donec omnia fiant . Vera enim omnia sunt
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis sermodĩ reitus clypeus ost sperantibus inse.
Haec & tota xp̃i ecclesia nouit. & illimaxime sentiunt quido secum
morante. terrenae sipientiae fastum contempnunt : quianinuirum
omnis sermo diuinȩ auctoritatis corda electorum &igne caritatis
accendit & scientia ueritatis in lustrat . & uitiorum sordes siquas
in eis inuenerit consumit. & abhostium insidus sperantes inse
cunctisq defendit aduersis . Verum solertius intuendum quia
proprietatem graeci sermanis quod est peprromenon. latina
trans latio uno uerbo non explicat unde aliquando ignitum
aliquando igne ex aminatum transfertur : ut ignitum eloquium
tium uehementer & argentum igne examinatum quod utrũq
manis sententia simillimum sonat. eloquia dñi ige ex aminata
id est peprromena. protector est omnium sperantium inse.
pepyromenon ergo significat. quod tamquam conflatum igne

Expanded text:
Omnis sermo Dei ignitus clypeus est sperantibus in se. Omnis sermo Dei ignitus clypeus est sperantibus in se. Haec et tota Christi Ecclesia novit, et illi maxime sentiunt qui Deo secum morante terrenae sapientiae fastum contemnunt, quia nimirum omnis sermo divinae auctoritatis corda electorum et igne charitatis accendit, et scientia veritatis illustrat, et vitiorum sordes, si quas in eis invenerit, consumit, et ab hostium insidiis sperantes in se cunctisque defendit adversis. Verum solertius intuendum, quia proprietatem Graeci sermonis quod est πεπυρωμένον, Latina translatio uno verbo non explicat. Unde aliquando ignitum, aliquando igne examinatum transfertur, ut, ignitum eloquium tuum vehementer, et argentum igne examinatum , quod utrumque d huic Salomonis sententia simillimum sonat, Eloquia Domini igne examinata, id est, πεπυρωμένα protector est omnium sperantium in se . Πεπυρωμένον ergo significat quod tanquam conflatum igne
Abbreviated transcription (Latin):
huius saecul quidestruuntur. Quis ascendit incaelum atque discen¬
dit: Hoc est scõrum scientia quie asapientibus saȩculi stultitia
putatur: quia uidelic& dĩ filius in adsumpta carne post mortem
& resurrectionem suam ascendit incaelium. ac nostrae resurrectionis
tempore descensurus est decelo adiudicandas uiuos &mortuos
Quis conligauit aquas quasi inuestimento
crescunt homines: animantia germina : dñs ut sua quaequeuita
subsistant excitat. & in die iudicii cunctum aquat tuor uentis
cueli genus humanum amorte suscitabit.
Iuod nomen enus & quod nomen filii eius si nosti
Dedi patris & fili nomine dicit cuius mrsterium saecularis sapi¬
entia naturaliter scire non potest . quamuis unum essedñ qui om̃a
focerit perea qua emirabiliter facta uid& intellegere potest : si
posti inquit: sub auditurtu qui detuate iactans sapientia. nr̃ȩ
fidei mysteria stultitiam nuncupare praesumis

Expanded text:
hujus saeculi qui destruuntur. Quis ascendit in coelum atque descenhujus saeculi qui destruuntur. Quis ascendit in coelum atque descendit. Haec sanctorum scientia quae a sapientibus saeculi stultitia putatur, quia videlicet Dei Filius in assumpta carne post mortem et resurrectionem suam ascendit in coelum, ac nostrae resurrectionis tempore descensurus est de coelo ad judicandos vivos et mortuos.Quis colligavit aquas, quasi in vestimento?crescunt, homines, animantia, germina, Dominus ut sua quaeque vita subsistant excitat, et in die judicii cunctum a quatuor ventis coeli genus humanum a morte suscitabit. Quod nomen ejus, et quod nomen filii ejus, si nosti? De Dei Patris et Filii nomine dicit, cujus mysterium saecularis sapientia naturaliter scire non potest, quamvis unum esse Deum, qui omnia fecerit per ea, quae mirabiliter facta videt, intelligere potest. Si nosti, inquit, subauditur, tu qui de tua te jactans sapientia, nostrae fidei mysteria, stultitiam nuncupare praesumis.
Abbreviated transcription (Latin):
Visio quam locutus estuir cumquo est ds̃ & quidõ secum morante
consortatus ait. Uisio inquit quam locutus est: quia quodiudit
apuddm̃ secretiora contemplando pate fecit hominibus foras
loquendo quis quis enim dĩ spũ confortatur: haeo quae sequuntur
humili corde profatur. Stultis simus sum uirorum & sapientia
hominum non estmecum. Filii enim sceculihuius prudentiores
filus lucis ingenerationes uasunt. Et a postolus. Siquis inquit uide¬
tur sapiens esse in hoc saeculo stultus fiat ut sit sapiens. Et ipse
dese siusq similibus in quibus est ds̃ nos autem praed cimus xp̃m
crua fixum udaeis quidem scandalum gentibeis a stułtitiar¬
percepit ut scõrum scientiam noss& sed & apostoluis quiait nos stulti
propter xp̃m. ipse iterum dicit: sapientiam autem loquimur inter
perfectos sapientiam uero non huius saeculi. neque prancipum

Expanded text:
Visio quam locutus est vir cum quo est Deus, et qui Deo secum morante Visio quam locutus est vir cum quo est Deus, et qui Deo secum morante confortatus, ait. Visio, inquit, quam locutus est, quia quod vidit apud Deum secretiora contemplando patefecit hominibus foras loquendo, quisquis enim Dei spiritu confortatur, haec quae sequuntur humili corde profatur: Stultissimus sum virorum, et sapientia hominum non est mecum.--Filii enim saeculi hujus prudentiores filiis lucis in generatione sua sunt ; et apostolus: Si quis, inquit, videtur sapiens esse in hoc saeculo, stultus fiat ut sit sapiens ; et ipse de se suisque similibus, in quibus Deus: Nos autem praedicamus Christum crucifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiapercepit, ut sanctorum scientiam nosset, sed et Apostolus, qui ait: Nos stulti propter Christum , ipse iterum dicit: Sapientiam autem loquimur inter perfectos , sapientiam vero non hujus saeculi, neque principum
Abbreviated transcription (Latin):
Canimus: uicum fure partitur odit animamsiuam adiurantem
Saudit & on indicat Auditoremsuum sipientia non solum
i pacitis abstiere sed & a peccantium se contubernio doc& cohibe¬
re neforte adistricto iudice mereatur audire : siuidebas furem
simul currebas cum eo. & cum adulteris portionemtuã ponebar
Non enim fursolummodo sed &iam ille reus tencur qulconscius
furti quuerentei possessore pecuniam quiperdidit non uult indi¬
care cumual& uerum nequis caus &ur m&u se personae potentio¬
ris neque a furum consortio separari neque prodere posse quad
nouit apte subditur. Quitim & hominem cito corru&. quisperat
indño subleuabitr. Cui congruit illud eu angelicum. Nolite time¬
re eos quioccidunt corpus. animam autem non possunt occidere.¬
Uerba congregantis. filii uomentis
Hucusque parabolae salo monis quas transtulerunt uiri etechiȩ
ecdesi astes dicitur nunc inter p̃tatio in latinum nomine illo
congregins appellatur: ecclesi a enim. congregatio uocatur

Expanded text:
ies. Qui cum fure partitur, odit animam suam; adjurantem odit et non indicat. Auditorem suum sapientia non solum a peccatis abstinere, sed a peccantum se contubernio docet cohibere, ne forte a districto judice mereatur audire: Si videbas furem, simul currebas cum eo, et cum adulteris portionem tuam ponebas. Non enim fur solummodo, sed etiam ille reus tenetur, qui conscius furti, quaerente possessore pecuniam quam perdidit, non vult indicare cum valet. Verum ne quis causetur metu se personae potentioris neque a furum consortio separari, neque prodere posse quod novit, apte subditur: Qui timet hominem, cito corruet; qui sperat in Domino sublevabitur. Cui congruit illud Evangelicum: Nolite timere qui occidunt corpus, animam autem non possunt occidereerba Congregantis filii Vomentis. Huc usque parabolae Salomonis quas transtulerunt viri Ezechiae Ecclesiastes dicitur, nunc, interpretato in Latinum nomine illo, congregans appellatur. Ecclesia enim congregatio vocatur.
Abbreviated transcription (Latin):
post mortem futuros falluntur : Neque huic repugnat se entiue quod
supradictumest: quod tim & impius ueni& super eum : sunt enim
quisientes futurorum bonorum malorumq iudicium nihilominus
negligentia uel disperatione uel &iam deindustria peccant :
talibus ergo interitus quem timent adueni& : Sunt quimala quae
faciunt aut numquam punienda aestimant aut bene gesta. ideoq
bona mercede remuneranda iudicant: Dequibus recte dicitur
quia spes impiorum peribit : Nam & dehis quiscientes delinquunt
subsequenter adiungit : T ortitudo simplicis uia dñi: & pauorhis
qui operantur malum: Siinquit abdita scripturarum comprehen¬
derenonuales non tamen desalute desperes. sed gradereuiã dñi

Expanded text:
post mortem futuros, falluntur. Neque huic repugnat sententiae, quod supra dictum est, quod timet impius, veniet super eum, sunt enim qui scientes futurum bonorum malorumque judicium nihilominus negligentia vel desperatione vel etiam de industria peccant: Talibus ergo interitus quem timent adveniet; sunt, qui mala quae faciunt aut nunquam punienda aestimant, aut bene gesta, ideoque bona mercede remuneranda judicant, de quibus recte dicitur: Quia spes impiorum peribit, nam et de his qui scientes delinquunt subsequenter adjungit. Fortitudo simplicis via Domini, et pavor his qui operantur malum. Si, inquit, abdita Scripturarum comprehendere non vales, non tamen de salute desperes, sed gradere viam Domi
Abbreviated transcription (Latin):
diuina gratia ualemus : quia sineme inquit nihil potestis facere :
quomodo ergo hominis est animum praeparare &dĩ gubernare
linguam nisi quia hoc proprie intempore persecutionis signifi¬
cat de quo dñs ait cum autem tradentuos nolite cogitare quomo¬
do aut quidloquamini dabitur enim uobis in illa hora quid loqua
eominis Omnes uiae hominum patent oculis eius. spirituum pon¬
derator estdñs : Itauias id est actiones omnium &bonorum
uideli c& & malorum dñs uid& ut &iam spiritus singulorum
quod in occulto cogitent certa luice discernat: Vnde recto
subiungitur N euclidño operatua & dirigentur cogitationestuȩ:
Dño quippe operanr̃as euelamus quando eum quemnihillatere
nouimus incunctis quae cogitamus in memoriam reducimus.

Expanded text:
divina gratia valemus; quia sine me, inquit, nihil potestis facere . divina gratia valemus; quia sine me, inquit, nihil potestis facere . Quomodo ergo hominis est animum praeparare, et Dei gubernare linguam, nisi quia hoc proprie in tempore persecutionis significat? de quo Dominus ait: Cum autem tradent vos, nolite cogitare, quomodo aut quid loquamini; dabitur enmini . Omnes viae hominum patent oculis ejus, spirituum ponderator est Dominus. Ita vias, id est actiones omnium, et bonorum videlicet et malorum Dominus videt, ut etiam spiritus singulorum, quid in occulto cogitent, certa lance discernat, unde recte subjungitur. Revela Domino opera tua, et dirigentur cogitationes tuae; Domino quippe opera nostra revelamus, quando eum quem nil latere novimus, in cunctis quae agimus in memoriam reducimus
Abbreviated transcription (Latin):
cedere inimico ad fligente uid&ur: fama quoque illa felicissima
qua nostros non solum actus & sermones sed & cogitatus angelis de¬
ferentibus incaelo patere cognouimus. pinguedinem dilectionis
& fidei nostris uirtutibus nedeficiendo arescant exhib& : quanto
enim certius tenemus occulta nostricordis simul& operta ope¬
ris diuinis patere conspectibus : tanto magis fortitudinem nostrȩ
boneactionis. oleo caritatis eius nelas sescat inpinguare satagimus:
Auris quae audit increpationes uitae. in medio sapientiumo
commorabitur. Discipulus qui increpationibus docentium oboe¬
dienter atinuit. plerumque pro ficiendo ad cathedramusque doc¬
toris ascendit : Denique paulus qui increpationi sui conditoris
sese humiliter substrauit : ad sedem postmodum apostoliaȩ digni¬
&dĩ gubernare linguam. Certum est quia neque animum prae
parare neque gubernare linguam neque aliquid facereboni absq:

Expanded text:
cedere inimico affligente videtur. Fama quippe illa felicissima, cedere inimico affligente videtur. Fama quippe illa felicissima, qua nostros non solum actus, et sermones, sed et cogitatus Angelis descendentibus, in coelo patere cognovimus, pinguedinem dilectionis et fidei nostris virtutibus, ne deficiendo arescant, exhibet. Quanto enim certius tenemus occulta nostri cordis simul et aperta operis divinis patere conspectibus, tanto magis fortitudinem nostrae bonae actionis oleo charitatis ejus, ne lassescat, impinguare satagimus. Auris quae audit increpationes vitae, in medio sapientium commoratur. Discipulus qui increpationibus docentium obedienter annuit, plerumque proficiendo ad cathedram usque doctoris ascendit. Denique Paulus, qui increpationi sui conditoris sese humiliter substravit, ad sedem postmodum apostolicae digniraeparare, et Dei gubernare linguam. Certum est quia neque animum prparare, neque gubernare linguam, neque aliquid facere boni, absque
Abbreviated transcription (Latin):
mus firmabitur ab eo: Ab ominatur dñs cogitationes heretico¬
in. immo omnes pi&ati contrarias. &purus sermo rec
fidei firmabitur ab eo quando iniudicio non solum factis sed
& uerbis omnibus digna praemia red d&: Ab ominatus est cogi¬
tationes malas eorum qui dicebant. quis est hic qui&iam pecca¬
ta dimitat : &purum sermonem eius quidixit: tues xp̃s
filius dĩuiui pulcherrimum esse firmauit cumres pondit : beatus
es symonbariona quia caro & sanguis non reuelauittibi sed pater
meus qui in cuelis est. Iux oculorum lu&i ficat animam. famabon a
in pinguat ossa : Iure mentem delectat humanam cum selucem cao¬
lestium archanorum dño reuelante percepisse cognoscit : quod alia
editio manifestius dicit: uidens bona oculus. oblectat cor : bona
utique dñi interra uiuentium : quae quicumque mentis oculo con¬
templatur merito incorde oblectatur : tamsi extrinsecus tristis in¬

Expanded text:
mus firmabitur ab eo. Abominatur Dominus cogitationes haereticomus firmabitur ab eo. Abominatur Dominus cogitationes haereticorum, imo omnes pietati contrarias, et purus sermo rectae fidei firmabitur ab eo, quando in judicio non solum factis, sed et verbis omnibus digna praemia reddet. Abominatus est cogitationes malas eorum qui dicebant: Quis est hic qui etiam peccata dimittit? et purum sermonem ejus qui dixit: Tu es Christus Filius Dei vivi , pulcherrimum esse firmavit cum respondit: Beatus es, Simon Barjona, quia caro et sanguis non revelavit tibi, sed Pater meus qui in coelis est . Lux oculorum laetificat animam, fama bona impinguat ossa. Jure mentem delectat humanam, cum se lucem coelestium arcanorum Domino revelante percepisse cognoscit, quod alia editio manifestius dicit, videns bona oculus oblectat cor, bona utique Domini in terra viventium, quae quicunque mentis oculo contemplatur, merito in corde oblectatur, tametsi extrinsecus tristis in
Abbreviated transcription (Latin):
loquatur uerum &iam oportunitatem loci uel temporis uel per¬
sonae cui loquatur diligenter inquirit :¬
semi uitue super eruditum ut declin& de inferno no uissimo:
Eruditum dicit non solum scientia sed & operatione perfectũ :
huic & enim iure semita uitȩ desuper aperta est : huic caeli
ianua pat& : infernus autem nouissimus de quo liberatur. ulti¬
ma est poena damnationis : Nam primus est infernus caecitas
animȩ peccantis. & uerȩ lucis scientia carentis : De quo dicitur
inpsalmis: & descendant in infernum uiuentes. Id est scientes
labantur in peccatum : Domum superborum demolitur dñs.
& firmos facit terminos uiduae: Conuenticula her eticorum
c&erorumq ecclesiae persecutorum demolitur dñs. & firmos
facit in orbem uniuersum terminos ei usdem ecclesi ae sponsue
iii delic& suue procuius uitamori dignatus est:
Ab ominatio dño cogitationes male. & purus sermo pulcherri¬

Expanded text:
loquatur, verum etiam opportunitatem loci, vel temporis vel perloquatur, verum etiam opportunitatem loci, vel temporis vel personae cui loquatur, diligenter inquiritSemita vitae super eruditum, ut declinet de inferno novissimo. Eruditum dicit non solum scientia, sed et operatione perfectum, huic etenim jure semita vitae desuper aperta est, huic coeli janua patet: infernus autem novissimus de quo liberatur ultima est poena damnationis, nam primus est infernus, caecitas animae peccantis et verae lucis scientia carentis, de quo dicitur in psalmis: Et descendant in infernum viventes , id est, scientes labantur in peccatum. Domum superborum demolitur Dominus, et firmos facit terminos viduae. Conventicula haereticorum caeterosque Ecclesiae persecutores demolitur Dominus, et firmos facit in orbem universum ejusdem Ecclesiae, sponsae videlicet suae, pro cujus vita mori dignatus est. Abominatio Domini cogitationes malae, et purus sermo pulcherri
Abbreviated transcription (Latin):
quam maioribus uirtutum miraculis foras effulgere & interiora
mentis ab odiorum sorde non ex purgare : unde quibus dam infi¬
ne dicentibus dnẽ dñe nonne in nomin&uo proph&auimus. &
nomine daemonia eiecimus & intuo nomine uirtutes
tas fecimus dic& ipse dñs quia numquam nouiuos : discedite
ame omnes qui operamini iniquitatem : Iterpigrorum quasi
sepis spinarum: Pigros dicit eos quos pig& operariiustitiam.
quicum uiam dĩ app&unt eos uelut spinae obsistentium sepium.
sic formidinum suarum obpositȩ suspiciones pungunt: quod
quia electos praepedire non sol& adiunxit
ar iustorum absque diꝰ fendiculo: Iusti quippe in conuersa¬
tione sua quod lib& eos aduersitatis obuiauerit nom in pingunt.
quia temporalis aduersitatis obstacula a&ernȩ spei & inter¬
nȩ contemplationis saltu transcendunt :
Pa&atur homo insententia orissui & sermo opartunus est op¬
timus : Humanum quidem est desua sententia quasi prudenter
prolata quemque la&ari : sed uerus sapiens non solum res quas

Expanded text:
quam majoribus virtutum miraculis foras effulgere et interiora mentis ab odiorum sorde non expurgare. Unde quibusdam in fide dicentibus, Domine, Domine, nonne in nomine tuo prophetavimus? et in nomine tuo daemonia ejecimus? multas fecimus? Dicet ipse Dominus: Quia nunquam novi vos, discedite a me, omnes qui operamini iniquitatem . Iter pigrorum quasi sepis spinarum. Pigros dicit eos quos piget operari justitiam, qui cum viam Dei appetunt, eos velut spinae obsistentium sepium, sic formidinum suarum oppositae suspiciones pungunt, quod quia electos praepedire non solet, adjunxit. Via justorum absque offendiculo. Justi quippe in conversatione sua quidlibet eis adversitatis obviaverit, non impingunt, quia temporalis adversitatis obstacula aeternae spei et internae contemplationis saltu transcendunt. Laetatur homo in sententia oris sui, et sermo opportunus est optimus. Humanum quidem est de sua sententia quasi prudenter prolata quemque laetari, sed verus sapiens, non solum res quas
Abbreviated transcription (Latin):
mo actus exterius bene composueris . postmodum ad interioris
quoque hominis excolendam munditiam pertingas: et quasi
post exercitium agri &iam mnentis habitaculum piis cogiationib:
ornare altiusq construere incipias : quod quia reprobi facere
desimulant recte subditur : Peragrum hominis pigri transu
& peruineam uiri stulti: et ecce totum repleuerant urticue
Soperuerant superficiem eius spinae :
Per agrum uineamq pigri ac stulti trans ireesti cuilibes uttam
neglegentis inspicere : quam urtdeue uelspinae replent quia
incorde negligentium prurientia terrena desideria & punetio¬
mes pullusant uitiorium : urxeta quod scriptum est : indesideris est
defiruota lae E Cun coepta urtutum minima uelin prabitate
hominum malorum deceptus uel inmundorum spirituum persuasio¬
ne callida quisque neglegens perdit :¬
IN CIPIT LIBER TERTIUS

Expanded text:
mos actus exterius bene composueris, postmodum ad interioris mos actus exterius bene composueris, postmodum ad interioris quoque hominis excolendam munditiam pertingas, et quasi post exercitium agri etiam mentis habitaculum piis cogitationibus ornare, altiusque construere incipias; quod quia reprobi facere dissimulant, recte subditur: Per agrum hominis pigri transivi et per vineam viri stulti, et ecce totum repleverant urticae, operuerant superficiem ejus spinae. Per agrum vineamque pigri ac stulti transire est cujuslibet vitam negligentis inspicere, quam urticae vel spinae replent, quia in corde negligentium prurientia terrena desideria et punctiones pullulant vitiorum, juxta quod scriptum est: In desideriis est destructa jacet: cum coepta virtutum munimina, vel improbitate hominum malorum deceptus vel immundorum spirituum persuasione callida quisque negligens perdit LIBER TERTIUS
Abbreviated transcription (Latin):
ut postea aedifices domumtuam: Quid est praeparato opere agrũ
diligenter exercere : nisi euulsis iniquitatis sentibus actionẽ nr̃am
ad frugem retributionis excolere : et quid est post agri exercitium
adaedificium domus redirei nisi quod plerumque exbonis operib
discimus quantam uitae munditiam & in cogitatione construamus.
ille quippe bene mentis domum aedificat. qui primum agrũ corporis
aspinis uitiorum purgat. nedesi deriorum sentes in carnis a gro
proficiant : intus tota uirtutum fabrica famȩ boni crescente destruat᷑:
Nesis testis frustra contra proximumtuum. nec lactes quempiam¬
labus tuis : nec dicas: quomodo fecit mihi. faciam ei:
Et enephaec ad exercitium a griñri : id est ad cultum bonae acto¬
nis pertinent : innocentem uidelic& proximum falso testimonio
non ledere. peccanti cuilib& fiduciam amplius peccandi adulando
non tribuere :malum promalo non reddere: sic enim fit ut cum pri¬

Expanded text:
ut postea aedifices domum tuam. Quid est praeparato opere agrum ut postea aedifices domum tuam. Quid est praeparato opere agrum diligenter exercere, nisi evulsis iniquitatis sentibus, actionem nostram ad frugem retributionis excolere? Et quid est post agri exercitium ad aedificium domus redire, nisi quod plerumque ex bonis operibus discimus quantam vitae munditiam et in cogitatione construamus, ille quippe bene mentis domum aedificat, qui primum agrum corporis a spinis vitiorum purgat, ne si desideriorum sentes in carnis agro proficiant intus tota virtutum fabrica fame boni excrescente destruatur. Ne sis testis frustra contra proximum tuum, ne lactes quemquamlabiis tuis, ne dicas quomodo fecit mihi faciam ei, etc. Haec ad exercitium agri nostri, id est ad cultum bonae actionis pertinent, innocentem videlicet proximum falso testimonio non laedere, peccanti cuilibet fiduciam amplius peccandi adulando non tribuere, malum pro malo non reddere. Sic enim fit ut cum pri
Abbreviated transcription (Latin):
congrue potest esse principium : Cognoscerȩ personã inuidicio.
snon est bonum : Supra rogem timeredocuit : & nunc personam in iu¬
dicio cognoscere uetat: uxde colligitur : quia itã principibus. debi¬
tum obsequii temporalis subiectos oport& inpendere : ut numquam
reuerentiue uel timoris eorum respectu auia ueritatis ex orbiteÑ :
Labia deosculabitur. qui recta respondit:
Osculum pacis & amoris est signum : quierga recta respondit labia
deos culabitur: quia quicumque neglecta acceptione personarum.
sola iustitiae uerba sequitur iste &si insipientibus graiuis forte
uid&ur &austerus: multos tamen cum quibus pacem habeat pru¬
dentes multos qui sua dicta cum amore amplectentur inueni & :
saepe &iam illos quos aduersantes suis rectis a sertiomibus
to lerauerat: conuersas postmodum ad meliora amicos recipi& &
ss socios. Praepara foras opustuum. & diligenter exerce agrumtuũ

Expanded text:
congrue potest esse principium. Cognoscere personam in judicio congrue potest esse principium. Cognoscere personam in judicio non est bonum. Supra regem timere docuit et nunc personam in judicio cognoscere vetat, unde colligitur, quia ita principibus debitum obsequii temporalis subjectos oportet impendere, ut nunquam reverentiae vel timoris eorum respectu a via veritatis exorbitent. Labia deosculabitur qui recta respondit. Osculum pacis et amoris est signum, qui ergo recta respondit, labia deosculabitur, quia quicunque neglecta acceptione personarum sola justitiae verba sequitur, iste etsi insipientibus gravis forte videtur et austerus, multos tamen, cum quibus pacem habeat, prudentes, multos qui sua dicta cum amore amplectentur, inveniet, saepe etiam illos quos adversantes suis rectis assertionibus toleraverat, conversos postmodum ad meliora amicos recipiet et socios. Praepara foris opus tuum, et diligenter exerce ugrum tuum,
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum de tractoribus non conmiscearis :
Illis uidelic& quidicentes se dm̃ patrem nosse . filiumdi in car¬
ne apparentem noluerunt recipere :
Qm̃ repente consurg& perditio eorum &ruinam utrius que
quis nouit:: Vtrius que dicit & detrahentis & eius quu lli fauen¬
do conmixtus est derogantium xp̃o principum. & decepti ha¬
abe is populi lacerantium fidem heresi archarum & auscultantiũ
illis auditorum : Haec quoque sapientibus.
teritu rapiatur a saeculo: uel ha ec quoque sapientibus sunt obseruan¬
da quae do cui: nede tractoribus conmisceantur. quia hoc specialit̃
uitio totum penegenus periclitatur humanum: unde eidem
uitio medoriuolens beatus pater augustinus: hos in sua mensa
uersiculos fecit describi:
Quis quis amat dictis absentum carpere uitam:
Hac mensa indignam nouerit esse suam
Hunc uersiculum antiqua ȩditio manifestius dicit: haec dico uobis
sapientiam a gnoscentibus : quod sequentium sententiarum non in¬

Expanded text:
Et cum detractoribus ne commiscearis. Illis videlicet qui dicentes se Deum Patrem nosse, Filium Dei in carne apparentem noluerunt recipere. Quoniam repente consurget perditio eorum, et ruinam utriusque quis novit. Utriusque dicit et detrahentis, et ejus qui illi favendo commistus est, derogantium Christo principum, et decepti ab eis populi, lacerantium fidem haeresiarcharum et auscultantium illis auditorum. Haec quoque sapientibus. teritu rapiatur e saeculo, vel haec quoque sapientibus sunt observanda, quae docui, ne detractoribus commisceantur. Quia hoc specialiter vitio totum pene genus periclitatur humanum. Unde eidem vitio mederi volens beatus Pater Augustinus, hos in sua mensa versiculos fecit describi: Quisquis amat dictis absentum carpere vitam, Hanc mensam vetitam noverit esse sibi. Hunc versiculum antiqua editio manifestius dicit: Haec dico vobis sapientiam agnoscentibus, quod sequentium sententiarum non in
Abbreviated transcription (Latin):
baptisma heretiorum inpane abscondito
eorundem sacrificium designari: at iuxta litteram mulier adul¬
tera. in aquis furtiuis & pane abscondito. prohibita & in licita
conubia dulciora esse asseuerat:
Et ignorauit quod giganter ibi sint. & in profundis inferni con¬
uiuae eius : Nescit adultera nescit hereticus: quia in mundi
spiritus suas domas habitant: & qui in profundis inferni poenas
luunt adernas ipsi actibus luxuriosorum ipsi hereticorum
dogmatibus quasi conuiuiis delectantur opimis : at cum rite
inecdesia xp̃i sacramenta celebrantur : xp̃i uerbum auditur
& conseruatur qui est sapientia dĩ constat quod angelicae uir¬
tutes ibi sint. & in ex celsis cuelorum conuiuae fidelium: Panem
IN CIPIT LIBER SECUND

Expanded text:
baptisma haereticorum, in pane abscondito eorumdem sacrificium designari. At juxta litteram mulier adultera in aquis furtivis et pane abscondito prohibita et illicita concubia dulciora esse asseverat. Et ignoravit quia gigantes ibi sint. Et in profundis inferni viae ejus. Nescit adultera, nescit haereticus, quia immundi Spiritus suas domus habitanluunt aeternas, ipsis actibus luxuriosorum, ipsis haereticorum dogmatibus, quasi convivis delectantur opimis. At cum rite in Ecclesia Christi sacramenta celebrantur, Christi verbum auditur et conservatur qui est sapientia Dei, constat quod angelicae virtutes ibi sint, et in excelsis coelorum convivae fidelium. Panem o . LIBER SECUND
Abbreviated transcription (Latin):
arabo lae graece : latine dicuntur similitudines ::
quõ huic libro uocabulum salomon obid inposuit: ut
sciremus altius & non iuxta litteram intellegere quȩ di¬
cit: in quo dnm̃ significat perparabolas turbis fuisse locis

Expanded text:
arabolae Graece, Latine dicuntur Similitudines; quod huic libro vocabulum Salomon ob id imposuit, ut sciremus altius, et non juxta litteram, intelligere quae dicit; in quo Dominum significat per parabolas turbis fuisse aliqua