comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sequitur. Namut quid nobis dr̃. uigilate &
orate. ne intretis intemptationẽ: Ut quid
etiam scđm hanc exbortationem cum doce¬
ret orare. p̃cepit ut dicamus nenos inferas
utemptationem. si hoc ñimpletur ex adiu¬
torio gr̃e diuinȩ. sedid totumẽ in arbitrio
noluntatis humane  Quid plura : Saluta
fr̃s qui tecum sunt & orate ꝓnobis. ut salui si¬
mus scđm illam salutem de qua dr̃ ñ ẽ opus
sanis medicus sed male habentibus. ñ ueniuo¬
care iustos sed peocatores: Orate gͦ. ꝓnobis
ut iusti sinris. Qđ quidem homonon potest.
nisi nolit & uelit. & erit continuo. qui plene
uoluerit. Sed hoc ipsum in eoñerit. nisi grͣa
spc̃ sanetur. & adiuuetur ut possit.

Expanded text:
sequitur. nam ut quid nobis dicitur: Vigilate et sequitur. nam ut quid nobis dicitur: Vigilate et orate, ne intretis in temptationem? ut quid etiam secundum hanc exhortationem, cum doceret orare, praecepit, ut dicamus: Ne nos inferas in temptationem, si hoc non impletur ex adiutorio gratiae diuinae, sed id totum est in arbitrio uoluntatis humanae? quid plura? saluta fratres, qui tecum sunt, et orate pro nobis, ut salui simus secundum illam salutem, de qua dicitur: Non est opus sanis medicus sed male habentibus; non ueni uocare iustos sed peccatores. orate ergo pro nobis, ut iusti simus, quod quidem homo non potest, nisi norit et uelit, et erit continuo, qui plene uoluerit; sed hoc ipsum in eo non erit, nisi gratia spiritus sanetur et adiuuetur, ut possit.
Abbreviated transcription (Latin):
sed orando petere. querere. pulsare debemus.
ut ille apua quem ẽ fons uitȩ det nobis inebri¬
ari abubertate domus suꝑ. & uoluptatis suȩ
potare̾ torrente. quomundati atq uegetati.
ñ solum tristitiañ ab sorbeamur. uerum etiam
gloriemur in tribulationibus. scientes quia
tribulatio patientiam operatur. patientia
ꝓbationem. ꝓbatio spem. spes uͦ ñ confundit.
non quiasnos i psos hoc possumus. sed qm cari
teras loqui tecum. quȩ cum p̾sente ñ potui.
Et hoc ñ ꝓpr᷑te qui ñ alta sapiens consentis hu¬
milibus. sed ꝓptͣ quosdam quinimium arro¬
gant humanȩ uoluntati. quã legedata pu¬
tant adeam impbendam sibi posse sufficere.
nulla suꝑ doctrinam legis gr̃a scę̧ inspiratio¬
nis aduitam. ꝑ quorum disputationẽ infir¬
mitan hominum misere atꝙ indige suadet᷑.
ut nec orare debeamus ne intremiis intempta¬
tionem. non quia hoc audent aꝑte dicere.
sed eoꝵ sententiam uelint noliit hocutiq

Expanded text:
sed orando petere, quaerere, pulsare debemus, sed orando petere, quaerere, pulsare debemus, ut ille, apud quem est fons uitae, det nobis inebriari ab ubertate domus suae et uoluptatis suae potare torrentem, quo inundati atque uegetati non solum tristitia non\', absorbeamur, uerum etiam gloriemur in tribulationibus\', scientes, quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes uero non confundit, non quia per nos ipsos hoc possumus, sed quoniam teras loqui tecum, quae cum praesente non potui, et hoc non propter te, qui non alta sapiens consentis humilibus, sed propter quosdam, qui nimium adrogant humanae uoluntati, quam lege data putant ad eam implendam sibi posse sufficere nulla super doctrinam legis gratia sanctae inspirationis adiutam. per quorum disputationem infirmitati hominum miserae atque indigae suadetur, ut nec orare debeamus, ne intremus in temptationem, non quia hoc audent aperte dicere, sed eorum sententiam uelint nolint hoc utique
Abbreviated transcription (Latin):
quẽa dmodum ñutcumꝙ ait quis nos separa¬
bit a xxp̃o sedostendens unde cohereamis xp̃o.
quis nos inquit separabit a caritate xp̃i᷑ Ca¬
de comiemoratis eis que uidentur habere
iuolentiam. nec tam̃habent ualentiam sepa¬
randi. ita conclusit ut eandem diceret cari¬
tatem dĩ quam dixerat xp̃i. Et quidẽ a ca¬
ritate xp̃i. nisi a caritate uisittiȩ : De illoqͥp¬
pe dictumẽ. qui factusẽ nobis sapientia a dõ
& iustitia & scĩficatio. & redemptio. ut quẽ
admodum scriptum ẽ: qui głatur in dño glo¬
ritur. Sicut gͦ ille ẽ iniquissimus quẽ nec
penȩ corporales det̾rent ab inmundis operi¬
biis sordidȩ uoluptatis. ita ille iustissimus
qui nec pęnarum temporalium t᷑rore reuo¬
catur a scis operibus lummosissimȩ caritatis.
Que caritas dĩ qđ ꝑpetua cogitatione tenen
glorietur. Cum gͦ nos huius caritatis qua lex
uerissime impletur pauperes egentesq sen¬
timus. ñ de inopia nr̃a diuitias cius exigere.

Expanded text:
quemadmodum non utcumque ait, Quis nos separabit a Christo; sed ostendens unde cohaereamus Christo, Quis nos, inquit, separabit a charitate Christi? Chande commemoratis eis, quae uidentur habere uiolentiam nec tamen habent ualentiam separandi, ita conclusit, ut eandem diceret caritatem dei, quam dixerat Christi. et quid est la caritate Christi\' nisi a caritate iustitiae? de illo quippe dictum est: Qui factus est nobis sapientia a deo et iustitia et sanctificatioadmodum scriptum est, Qui gloriatur, in Domino glorietur . Sicut ergo ille est iniquissimus, quem nec poenae corporales deterrent ab immundis operibus sordidae voluptatis; ita ille justissimus, qui nec poenarum corporalium terrore revocatur a sanctis operibus luminosissimae charitatis. 7. Quae charitas Dei, quod perpetua cogitatione tenendglorietur. Cum ! uerissime impletur, pauperes egentesque sentimus, non de ! inopia nostra diuitias eius exigere
Abbreviated transcription (Latin):
cob. ds̃ abraham. & ds̾ nachor. Quẽ autẽ
dm̃. non significauit scriptura. Et iterũ
abimelech quando uenit abisaac ubi u¬
rauit. uł qui cum illo erant. sed quale ui¬
ram̃tum ñ signisicauit seriptura. lterum
de idolis ubi ad gedeon dictum t̃ adnõ
in holocaustum faceret. & inihesu naue
de ihericho. ut omt aurum & argentum
& eram̃tum inferretur inthesauris dñi.¬

Expanded text:
cob: Deus Abraham et deus Nachor, quem autem cob: Deus Abraham et deus Nachor, quem autem deum, non significauit scriptura; et iterum Abimelech quando uenit ad Isaac, ubi iurauit uel qui cum illo erant, sed quale iuramentum, non significauit scriptura; iterum de idolis, ubi ad Gedeon dictum est a dom, holocaustum faceret; et in Iesu Naue de Hiericho, ut omne aurum, argentum et aeram
Abbreviated transcription (Latin):
in solio ubi descenderunt pagani abido¬
lis uenientes in die festo suo. & aliqͥd illic
in solio sacrilegu sui fecerint & scierit
xp̃ianus. si debet in eodem solio descende
re. Si xep̃ianus inuitatus ab aliquo appo¬
sitam habuerit carnem in escam dequa di¬
ctum fuerit illi quia immolatitia ẽ. & ñ
manducauerit eam. postea autẽ ad aliquẽ
translatam ipsam carnem aliquo casu inue¬
nerit uenalem & emerit eam. att appo¬
sitam habuerit ab alio aliquo inuitatus.
& non cognouerit eam a manducauerit.
si peccat Si de horto uł de possessione
idoloꝵ uł sacerdorum eoꝵ debet xp̃ianꝰ
sciens holus emere. uł fructum aliquẽ
&e inde edere. Sane de uiram̃to uł deido¬
lis ut laborem ñ patiaris in requirendo.
quȩ dño donante inuenerimus ante ocu¬
los tuos uolui ꝓponere. Si quid autẽ ali¬
ud aꝑtius aut melius in scripturis inuene¬
ris. dignare mͥ significare. Uinde quȩ in¬
uenimus hȩc sunt. ubi laban diacit adia¬

Expanded text:
in solio, ubi descenderunt pagani ab idoin solio, ubi descenderunt pagani ab idolis uenientes in die festo suo et aliquid illic in solio sacrilegii sui fecerint et scierit Christianus, si debet in eodem solio descendere? XVII. Si Christianus inuitatus ab aliquo adpositam habuerit carnem in escam, de qua dictum fuerit illi, quia immolaticia est, et non manducauerit eam; postea autem ad aliquem translatam ipsam carnem aliquo casu inuenerit uenalem et emerit eam aut adpositam habuerit ab aliquo alio inuitatus et non cognouerit eam et manducauerit, si peccat? XVIII. Si de horto uel de possessione idolorum uel sacerdotum eorum debet Christianus sciens holus emere uel aliquem fructum et inde edere? Sane de iuramento uel de idolis, ut laborem non patiaris in requirendo, quae dominus donauit, ut inuenerimus, ante oculos tuos uolui proponere; si quid autem aliud apertius aut melius in scripturis inueneris, dignare mihi significare. unde, quae inuenimus, haec sunt, ubi Laban dixit ad Ia
Abbreviated transcription (Latin):
inuenire alium cibum. debet mori. aut exinde
cibari: Si xp̃ianis uideat se abarbaro uł aro¬
mano uelle int̃fici. debet eos ipse axp̃ianus int̃¬
ficere. ne ab illis int̃ficiatur: Alt si licet sine
int̾fectione eos impugnare uł repellere. quiadi¬
ctumẽ ñ resistere malo : Simurum possessioni de¬
bet xp̃ianus facere ꝓpt̾ hostem. & si ille xpͣianꝰ
qui fecerit murum causa ñ eccistit homicidu
cuminde aliqui cȩperint pugnare. & int᷑fice¬
re hostes: Si licet de fonte bibere uł deputeo.
ubi de sacrificio aliquid missumẽ : Si depuito
teus ibi sit uł fons. & nichil ibi factum sit in co¬
dem puteo uł fonte. si debet haurire aquam
inde xp̾ianus & bibere. Si.xp̃ianus debet
in balneis lauare uł intermis. ubi sacrifi¬
catur simulacris. Si xepianus debet inbal¬
neis quibus in die festo suo pagani loti suns
lauare. siue cum ipsis. sure sire ipsis. Si

Expanded text:
inuenire alium cibum, debet mori aut exinde inuenire alium cibum, debet mori aut exinde cibari? XII. Si Christianus uideat se a barbaro uel a Romano uelle interfici, debet eos ipse Christianus interficere, ne ab illis interficiatur? uel si licet sine interfectione eos inpugnare uel repellere, quia dictum est: Non resistere malo? XIII. Si murum possessioni debet Christianus facere propter hostem et si ille Christianus, qui fecerit murum, causa non existit homicidii, cum inde aliqui coeperint pugnare et interficere hostes? XIV. Si licet de fonte bibere uel de puteo, ubi de sacrificio aliquid missum est? si de puteo, teus ibi sit uel fons et nihil ibi factum sit in eodem puteo uel fonte, si debet haurire aquam inde Christianus et bibere? XV. Si Christianus debet in balneis lauare uel in thermis, in quibus sacrificatur simulacris? si Christianus debet in balneis, quibus in die festo suo pagani loti sunt, lauare siue cum ipsis siue sine ipsis? XVI. Si
Abbreviated transcription (Latin):
ligna tollere. Si quis uadens ad macellum einat
carnem quȩ ñsit immolatitia. & cogitationes
duas habuerit in corde qđ immolata sit añsit
immolata. & illam tenuerit cogitationẽ qua
ñimmolatur. cogitabit si manducauerit si pec¬
cat: Si quis bonam rem de qua dubitat aut bo¬
na aut mala sit faciat putat bonum. cum tam̃
putasset &malam. si peccatum asscribatur ei.
Si quis dixerit qđ inmolaticium ẽ m̃tiens & po¬
stea dixerit uerum quia m̃titus ẽ. & ad fidem
uere m̃titusẽ. silicet xp̃ianum inde manduca¬
re aut uendere. & de p̃cio uti ex eo qđ audint.
Si. xxp̃iamis aliquis ambulans passus necessitatẽ
uictus famt unuis dici uł bidm ut multoꝵ dic¬
rum ut iam durare ñ possit. ita occurrerit ut
impsa necessitate famis in qua sibi uaet iam
mortem pociare inuenerit cibum in idolio
positum ubi nullus sit hominum. & ñ possit

Expanded text:
ligna tollere? VIII. Si quis uadens ad macellum emat ligna tollere? VIII. Si quis uadens ad macellum emat carnem, quae non sit immolaticia, et cogitationes duas habuerit in corde, quod immolata sit et non sit immolata, et illam tenuerit cogitationem, qua non immolatam cogitabit, si manducauerit, si peccat? IX. Si qui bonam rem, de qua dubitat, an bona aut mala sit, faciat, cum putat bonam, cum tamen putasset et malam, si peccatum adscribatur ei? X. Si quis dixerit, quod immolaticium est, mentiens et postea dixerit iterum, quia mentitus est, et ad fidem uere mentitus est, si licet Christianum inde manducare aut uendere et de pretio uti ex eo, quod audiuit? XI. Si Christianus aliquis ambulans passus necessitatem uictus fame unius diei uel bidui uel multorum dierum, ut iam durare non possit, ita occurrerit, ut in ipsa necessitate famis, in qua sibi uidet iam mortem proximare, inuenerit cibum in idolio positum, ubi nullus sit hominum, et non possit
Abbreviated transcription (Latin):
ipsis frugibus ut de p̃cio. quamdium ꝓbatum fu¬
erit siuerum diccit ille qui dixit quia ñ uirat᷑
conductori : Si barbarus qui ꝑ uiram̃tum suum
iurat malum. fecerit illum xp̾ianum conducto¬
rem uł tribunum qui laniti p̃est uirare sibi ꝓ
fide illius seruanda ꝓcustodiendis frugibus
ꝑ ipsum uiram̃tum mortale ꝑ quod ipse uirat.
si solus ille xxp̃ianus comquinatus. si ñ illa quo¬
rum causa uirat. aut si paganus quilimiti p̃c̃
iurauerit barbaro ꝓfide illi seruanda ꝑmor¬
tale uiramtum. si non inquinat ꝓ quibꝰ uirat.
Si quemmisero ad arraigessi licet ei uiram̃tum
accipere abarbaro illo mortale. & sinͣ comqui¬
natur si susceperit tale uiram̃tum axp̃ianus.
Si de area trituratoria tritiei uł cuiisꝙ legumins
aut toreulari de qua demoni oblatumẽ. silicet
inde manducare xp̃ianum scientem. De lucosi
licet ad aliquem usum suum xp̃ianum scientẽ

Expanded text:
ipsis frugibus uel de pretio, quam diu mihi probatum fuipsis frugibus uel de pretio, quam diu mihi probatum fuerit, si uerum dixit ille, qui dixit, quia non iuratur conductori? V. Si barbarus, qui per iuramentum suum iurat malum, fecerit illum Christianum conductorem uel tribunum, qui limiti praeest, iurare sibi pro fide illi seruanda pro custodiendis frugibus per ipsum iuramentum mortale, per quod ipse iurat, si solus ille Christianus coinquinatur? si non et illa, quorum causa iurat? aut si paganus, qui limiti praeest, iurauerit barbaro pro fide illi seruanda per mortale iuramentum, si non inquinat, pro quibus iurat? si quem misero ad Arzuges, si licet ei iuramentum accipere a barbaro illud mortale et si non coinquinatur, si susceperit tale iuramentum Christianus? VI. Si de area trituratoria tritici uel cuiuscumque leguminis aut torculari, de qua daemoni oblatum est, si licet inde manducare Christianum scientem? VII. De luco si licet ad aliquem usum suum Christianum scientem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑdemones suos ut custodiant fruges ñ polluunt
ipsas fruges. ut sunde manducauerit xp̃ianꝰ sei¬
ens. ut de p̃cio ipsarum rerum fuerit comquinet᷑.
significare dignare. Item abalio audiui. qđ condu¬
ctori ñiuratur abarbaro. & alter dixit quia uirat᷑
conductori. sietiam falsum mͥ dixit ille qui dixit
uirari conductori. suam ꝓhoc qđ solum audiui
ñ debeo uti de ipsis frugibus uł de pcio ipsarum ꝓ¬
ptͣ auditum solum: quia dictum ẽ. Siquis autẽ
dixerit hoc immolatitium ẽ idolis. nolite mandu¬
care ꝓpt̾ illum. si tam̃ etiam hȩc causa similis est
causȩ de immolantio. Qd suta ẽ. quid debco de
ipsisfrugibus ut de p̃cio ipsarum facere: Si debeo
requirere de itroq qui michi dixit quia ñuiratur
conductori. aut qui dixit quia uiratur conduecto¬
ri. & dictum unuscuuisq ꝓbare ꝑtestes qui uer̾ũ
dicrit de illis duobus. & tamdiu ñ contingere de

Expanded text:
per daemones suos, ut custodiant fruges, non polluunt per daemones suos, ut custodiant fruges, non polluunt ipsas fruges, ut, si inde manducauerit Christianus sciens uel de pretio ipsarum rerum usus fuerit, coinquinetur, significare dignare. III. Item ab alio audini, quod conductori non iuratur a barbaro, et alter dixit, quia iuratur conductori. si etiam falsum mihi dixit ille, qui dixit iurari conductori, si iam pro hoc, quod solum audiui, non debeo uti de ipsis frugibus uel de pretio ipsarum propter auditum solum, quia dictum est: Si quis autem dixerit: \'Hoc immolaticium est idolis,\' nolite manducare propter illum? si tamen etiam haec causa similis est causae de immolaticio? quod si ita est. quid debeo de ipsis frugibus uel de pretio ipsarum facere? IV. Si debeo requirere de utroque, qui mihi dixit, quia non iuratur conductori, aut qui dixit, quia iuratur conductori, et dictum uniuscuiusque probare per testes, qui uerum dixit de illis duobus, et tam diu non contingere de
Abbreviated transcription (Latin):
dit. uł ille qui dedueitur a deductore barbaro. Sed
hoc debes scire. quia qui uirat barbarus apossesso¬
re ꝓseruandis frugibus accipiat aurum. uł auia¬
tore deductor. sed tam̃ cum hac ueluti mercede
quȩ solet dari apossessore uł amatore. iuiram̃tum
etiam illud in medio ẽ mortale datum decurioni
uł tribuno. qđ ꝑturbat me ne polluat illum qui
suscepit barbari uiram̃tum. uł illa quȩ custodit
barbarus. Quacumꝙ enim conaitione etiam auro
dato & obsidibus datis audunt. tam̃ uiram̃tum ini¬
quum medium int̃cessit. Dignare autem mͥ diffini¬
tiue rescribere & nͣ suspense. Qđ si ipse scribas du¬
bitant᷑. ego maiores dubitationes incidere possum.
quam antequam int̾rogassem. Ntoc etiam audiui.
quia ipsi homines conductores qui p̃sunt reimee
inram̃tum ꝑ demones suos inrantibus barbaris acci¬
punt. ꝓrescruandis frugibus. Sicum illi gͦ uirant

Expanded text:
dit, uel ille, qui deducitur a deductore barbaro. sed dit, uel ille, qui deducitur a deductore barbaro. sed hoc debes scire, quia, qui iurat barbarus, a possessore pro seruandis frugibus accipiat aurum uel a uiatore deductor; sed tamen cum hac ueluti mercede, quae solet dari a possessore uel a uiatore, iuramentum etiam illud in medio est mortale datum decurioni uel tribuno. quod perturbat me, ne polluat illum, qui suscepit barbari iuramentum, uel illa, quae custodit barbarus. quacumque enim condicione etiam auro dato et obsidibus datis, ut audiui. tamen iuramentum iniquum medium intercessit. dignare mihi autem definitiue rescribere et non suspense, quod, si ipse scribas dubitanter, ego in maiores dubitationes incidere possum, quam antequam interrogassem. II. Hoc etiam audiui, quia ipsi homines conductores, qui praesunt rei meae, iuramentum per daemones suos iurantibus barbaris accipiunt pro reseruandis frugibus. si, cum illi ergo iurant
Abbreviated transcription (Latin):
ilecto & uenerabilis aligustino ep̃o. pu¬
blicola. Scriptum t̃. Int̾roga patrem
tuum & indicabit tͥ. senores tuos & di¬
cent tibi. Unde & michi exquirendã legẽ
de ore sacerdotis iudicaui. in causa tali quȩ qualis
sit ꝑlitteras expono. simul etiam ut & egoinstru¬
ar indiuersis causis. Singulas autẽ questiones
& diuersas ꝑ capitula designari feci. ad quassin¬
gillatim dignare respondere. In arzitibus ut au¬
diui decurioni qui militi p̃est ut tribuno solent
iurare barbari: uurantes ꝑ demones suos. qui ad
deducendas bastagas pacti fuerint ut aliquid ad
seruandas fruges ipsas singuli possessores uł con¬
ductores solent ad custodiendas frugessusciptre
quasi iam fideles epłam decurione mittente. uł
singuli transeuntes ꝑipsos transire. Alichi discepta¬
tio incorde nata ẽ. si ille possessor qui susceperit
barbarum cuius fides ꝑdemonum uirationem fir¬
ma uisa ẽ ñ coinquinatur. uł ipse uł illa quȩ custo¬

Expanded text:
ILECTO ET VENERABILI PATRI AUGUSTINO EPISCOPO PUBLICOLA. Scriptum est: Interroga patrem tuum et indicabit tibi, seniores tuos et dicent tibi. unde et mihi exquirendam legem de ore sacerdotis iudicaui in causa tali, quae qualis sit, per litteras expono, simul etiam ut et ego instruar in diuersis causis. singulas autem quaestiones et diuersas per capitula designari feci, ad quas singillatim dignare respondere. I. In Arzugibus, ut audiui, decurioni, qui limiti praeest, uel tribuno solent iurare barbari iurantes per daemones suos. qui ad deducendas bastagas pacti fuerint uel aliqui ad seruandas fruges ipsas, singuli possessores uel conductores solent ad custodiendas fruges suscipere quasi iam fideles epistulam decurione mittente uel singuli transeuntes, quibus necesse est per ipsos transire. mihi disceptatio in corde nata est, si ille possessor, qui susceperit barbarum, cuius fides per daemonum iurationem firma uisa est, non coinquinatur uel ipse uel illa, quae custo
Abbreviated transcription (Latin):
oportebat. usꝙ ad nrãm infirmitatem de¬
scendit. & fidei nr̃e meritum ac premium
iurtute suꝑ resurretionis ostendit. Ideoꝙ
sequitur apłs & dicit. Nouissimus adam in spũ
uiuificante. Siue intellegatur primus adam
qui de pulurre ante formatus ẽ. nouissimus aut̃
adam qui de uirgine ꝓereatus ẽ. siue inuno qͦq
homine utrumq compleatur. ut pͥmus ad ã
sit in corpore mortali nouissimus adam idem
ipse in corpore un mortali. tam̃ intͣ animam ui¬
uentem & spñ uiuificantẽ hoc intẽe uoluit.
ut illie sit corpus animale. Inc sp̃uale. Anima
quippe in corpore animali uiuit quidem. sed
ñuuuficat usq ad auferendam corruptionem.
absumens omẽm corruptionẽ. nullam metuens
stparationẽ. ꝓ inde sequitur. Sedñ prius quod
spuale ẽ sed qđ animale. postea qđ spuale.
Primus homo de t̾ra t̾renus. scas homo de cęlo oȩ¬
lestis. Qualis t̾renis tales & t̾rem. & qualis cele

Expanded text:
oportebat, usque ad nostram infirmitatem deoportebat, usque ad nostram infirmitatem descendit et fidei nostrae meritum ac praemium uirtute suae resurrectionis ostendit. ideo sequitur apostolus et dicit: Nouissimus Adam in spiritum uiuificantem. siue intellegatur primus Adam, qui de puluere ante formatus est, nouissimus autem Adam, qui de uirgine procreatus est, siue in unoquoque homine utrumque compleatur, ut primus Adam sit homo in corpore mortali, nouissimus Adam idem ipse in corpore inmortali, tamen inter animam uiuentem et spiritum uiuificantem hoc interesse uoluit, ut illic sit corpus animale hic spiritale. anima quippe in corpore animali uiuit quidem, sed non uiuificat usque ad auferendam corruptionem; absumens omnem corruptionem, nullam metuens separationem. 12. Proinde sequitur: Sed non prius quod spirituale est, sed quod animale; postea quod spirituale. Primus homo de terra, terrenus; secundus homo de coelo, coelestis. Qualis terrenus, tales et te
Abbreviated transcription (Latin):
xisse. ut si sp̃uale surrexit ñiam corpus fuas¬
se sed spm̃. cum hanc oppimonem discipuloꝵ
refellat. ubi eum eum uidentes existimarent
se spm̃ uidere.ait. palpate & udete quia sp̃e
ossa & carnemñ habet sicut me uidetis habe
it: Lamgͥ illa caro sp̃uale erat corpus. nec
tam̃ spẽ erat sed corpus. nulla ulterius mor¬
te ab anima resoluendum atq separandum.
sicut corpus animale quale animatum ẽ
di flatu. cum factus ẽ homo inamam uiuã.
etiam ipsum ex animali sp̃uale sine mortis
inĩuentu futurum. nͥ trans gressio p̃cepti
pͥus commisso peccato infligeret penam:
quam ds̃ seruate iustitiȩ daret coronam.
tores uistus inuenit. ꝑ stratum quod ammͦ
humilitatis nr̃e. sedñ cum morbo iniquita¬
tis nr̃e. Nam ꝑ animale nobis hocẽ ꝑmorta¬
le corpus apparuit. qui utiq si uolusset
cum corpore immnortali primitus aduenis¬
set. Sed quia nos humilitate filii dĩ sanari

Expanded text:
xisse uel, si spiritale surrexit, non iam corpus fuisxisse uel, si spiritale surrexit, non iam corpus fuisse sed spiritum, cum hanc opinionem discipulorum refellat, ubi, cum eum uidentes existimarent se spiritum uidere, ait: Palpate et uidete, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me uidetis habere? iam igitur illa caro spiritale erat corpus nec tamen spiritus erat sed corpus nulla ulterius morte ab anima resoluendum atque separandum sicut corpus animale, quale animatum est dei flatu, cum factus est homo in animam uiuam, etiam ipsum ex animali spiritale sine mortis interuentu futurum, nisi transgressio praecepti prius commisso peccato infligeret poenam, quam deus seruatae iustitiae daret coronam. tores iustus inuenit, per stratum quodam modo humilitatis nostrae sed non cum morbo iniquitatis nostrae. nam per animale nobis, hoc est per mortale corpus apparuit, qui utique, si uoluisset, cum corpore inmortali primitus aduenisset. sed quia nos humilitate filii dei sanari
Abbreviated transcription (Latin):
parabilit̃ copulatum ẽ. Cum enim uellet
apłs decorpore ammali adhibere testimo¬
nium scripturarum. illud posuit qđ inge¬
nesi loquitur. Si ẽ inquit corpus animale.
c̃ & spuale. sicut scriptumẽ. Factus ẽ pͥmꝰ
adam in animam uiuentem. uł in animam
uuiam. Recolis certe quẽ a dmodum scriptũ
sit. Et insufflauit ds̃ in faciem eius flatum
uite. & factusẽ homo in animam uuiam.
Intelligitur gͦ corpus animale dici simile &¬
teris animalibus ꝓpt̃ mortis dissolutionem &
corruptionẽ quȩ cotidie cibo reficitur. & po¬
stea superata animantis compago dissoluitur.
sp̃uale autẽ corpus. qđ iam cum sp̃u immor¬
tale ẽ. quamuis ñnulli arbitrentur tc̃ fueri
corpus sp̃uale cumiam & ipsum corpus mu
spũ utrumq ac totum spc̃ erit. quasi dixerit
anima sed corpus. ita & sp̃uale corpus ñ spm̃
debemus putare sed corpus. Quis porro aude¬
at opinari uł ap̃i corpus ñ sp̃uale resurre¬

Expanded text:
parabiliter copulatum est. cum enim uellet apostolus de corpore animali adhibere testimonium scripturarum, illud posuit, quod in Genesi legitur: Si est, inquit, corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum est: Factus est primus Adam in animam uiuentem\' uel \'in animam uiuam\'. recolis certe, quem ad modum scriptum sit: Et insufflauit deus in faciem eius flatum uitae et factus est homo in animam uiuam.intellegitur ergo corpus animale dici simile ceteris animalibus propter mortis dissolutionem et corruptionem, quae cotidie cibo reficitur et postea superata animantis compago dissoluitur, spiritale autem corpus. quod iam cum spiritu inmortale est. Quamuis nonnulli arbitrentur tunc fieri corpus spiritale, cum iam et ipsum corpus mutspiritu, utrumque ac totum spiritus erit, quasi dixerit anima sed corpus, ita et spiritale corpus non spiritum debemus putare sed corpus. quis porro audeat opinari uel Christi corpus non spiritale resurre
Abbreviated transcription (Latin):
quo concondes ñ sumus. Rogo te atq obsecro siẽ
inte aliqua humanitas quammulti p̃dicant. hic
appareat bonitas tua. siñ ꝓpt̾ honores transitori¬
ossimulatur. ut contrtmiscant inte uiscera
misedie. & uelis aliquando rem discuii. instando
nobiscum orationibus. & om̃a pacisioe conferen¬
do. ne misert plebes quȩ nr̃is honoribus obsequum¬
tur pͥmant nos obsequiis suis iniudicio dĩ. sed po¬
tius nrañficta caritatt nobiscum reuocate aber¬
roribus & dissensiombus. inueritatis & pacis itinc¬
ra dirigantur. Opto te coram oculis dĩ beatum eẽ.
domine honorabilis & dilectissime. Ex plicit¬

Expanded text:
quo concordes non sumus. Rogo te atque obsecro, si est quo concordes non sumus. Rogo te atque obsecro, si est in te aliqua humanitas, quam multi praedicant, hic appareat bonitas tua, si non propter honores transitorios simulatur, ut contremescant in te uiscera misericordiae et uelis aliquando rem discuti instando nobiscum orationibus et omnia pacifice conferendo, ne miserae plebes, quae nostris honoribus obsequuntur, premant nos obsequiis suis in iudicio dei, sed potius nostra non ficta caritate nobiscum reuocatae ab erroribus et dissensionibus in ueritatis et pacis itinera dirigantur. opto te coram oculis dei beatum esse, domine honorabilis et dilectissime. XXXI
Abbreviated transcription (Latin):
rixantur. Seru &e domini communem dm di
uidunt. qui formani serui accepit ut om̃s ser¬
uiendo liberaret stonorant nosur̃i. honorant
uosnr̃i. E coronam nram nos adurant uñ ꝑ coro¬
nam urãm uos adiurant nr̃i. Omnium uerba susci¬
pimus. neminẽ offendere uolumus. Quid nossolus
xep̃c offendit. cuius membra laniamus: Et homi¬
nes quidẽ causas suas scłarts apud nos finire cupi¬
entes qͣm eismecessari furrimus. sic nosscãs & di
seruos appellant. ut negocia t̃rȩ suȩ ꝑagant. Ali¬
quando agamus & negocum salutis ñe. &e sabatis
ipsoꝵ. Non de auro ñ de argento. ñ de sundis & pe¬
coribus ꝓ quibus rebus cotidit summisso capite
salutamur. ut dissensiones hominum t̃minemus.
sed de ipso capite nro tã turpis int nos & ꝑnitiosa
dissensio est. Quantumlibet capita summittant
qui nos salutant ut cos concordes int̾ra faciamus.
de clousꝙ aderueẽ summissumẽ caput nr̃m. in

Expanded text:
rixantur. Servi et domini communem Drixantur. Servi et domini communem Duidunt. qui formam serui accepit, ut omnes seruiendo liberaret; honorant nos uestri, honorant uos nostri; per coronam nostram nos adiurant uestri, per coronam uestram uos adiurant nostri; omnium uerba suscipimus, neminem offendere uolumus; quid nos solus Christus offendit, cuius membra laniamus? et homines quidem causas suas saeculares apud nos finire cupientes, quo modo eis necessarii fuerimus, sic nos sanctos et dei seruos appellant, ut negotia terrae suae peragant: aliquando agamus et negotium salutis nostrae et salutis ipsorum. non de auro, non de argento, non de fundis et pecoribus, pro quibus rebus cotidie submisso capite salutamur, ut dissensiones hominum terminemus, sed de ipso capite nostro tam turpis inter nos et perniciosa dissensio est. quantum libet capita submittant, qui nos salutant, ut eos concordes in terra faciamus, de caelo usque ad crucem submissum est caput nostrum, in
Abbreviated transcription (Latin):
sicut uolurris sieut uisseris. sicut tͥ libuerit li¬
bent̃ amplector. & de animo beatissimi & uene¬
rabilismͥ patris ualerii ñe absentis tota securita¬
te polliceor. hoc eum cum magna lȩtitia cogni¬
turum. Noui enim quantum diligat pacem.
& nulla uani fastus inanitate iactetur. Rogo
te quid nobis ẽ cum ueteribus dissensionibus.
ut hucusꝙ uulnera illa durauerint quȩ animo
sitas hominum suꝑborum nr̃is membris infli¬
ait. quorum uulnerum putrefactione etiãdo¬
lorem ꝑdidimus quo solet medicus implorari.
uides quanta & quam miserabili feditate xxp̃ianȩ
domus familiȩq turbatȩ sint. alariti&e uxo¬
res de suolecto sibi consentunt. & de xp̃i alta.¬
ridissentiunt. E illum sibiuirant ut int̾̃ se pa¬
cem habeant. & in illo habere ñ possunt. Filu
cum parentibus unã domum habent stiam. &
domum di ñbabent unam. Succedere in eoꝵ he¬
reditatẽ cupunit. eum quibus de xp̃i hereditate

Expanded text:
sicut nolueris, sicut iusseris, sicut tibi placuerit, lisicut nolueris, sicut iusseris, sicut tibi placuerit, libenter amplector. et de animo beatissimi et uenerabilis mihi patris Valerii nunc absentis tota securitate polliceor hoc eum cum magna laetitia cogniturum; noui enim. quantum diligat pacem et nulla uani fastus inanitate iactetur. Rogo te, quid nobis est cum ueteribus dissensionibus, ut huc usitas hominum superborum nostris membris inflixit; quorum vulnerum putrefactione etiam dolorem perdidimus, quo solet medicus implorari. Vides quanta et quam miserabili foeditate christianae domus familiaeque turbatae sint. Mariti et uxores de suo lecto sibi consentiunt, et de Christi altari dissentiunt. Per illum sibi jurant, ut inter se pacem habeant, et in illo habere non possunt. Filii cum parentibus unam domum habent suam, et domum Dei non habent unam. Succedere in eorum haereditatem cupiunt, cum quibus de Christi haereditate
Abbreviated transcription (Latin):
quã etiã si fr̃ euodius aliquantum ꝓsue cõmu¬
nionis defensione turbatior aliquid elatiuis
animo commotiore dixrisset. ȩtati hominis &
necessitatis causa te oporteret ignoscere. Illud
tam̃ qđ ꝓmittere dignatus espeto memineris
ut sedentibus quos ipse delegeris dum mͦ uerba
nr̃a ñinanit᷑ uentilentur scd stilo excipiantur.
ut & tranquillius & ordinatius disseramus. & si
quid forte a nobis dictum at memoria lapsum
furrit recitatione reuocetur. rem tammagnã
& ad salutem omnium ꝑtinentẽ cum concordia
requiramus. aut si placet nullo medio int̃posito
forte intẽperantes ñnulli auditores malint qua¬
si nr̃m expectare certam̃. quã de nr̃a salute in
nr̃a collocutione cogitare. ut qđ intͣ nos fuerit
t̃minatum. postea ꝑnos popłs nouerit. Aut si
ꝑ epłas agi placet. ipse plebibus recitentur. ut
aliquando ñ plebes sed plebs una dicatur. rsus

Expanded text:
quam etiam si frater Euodius aliquantum pro suae commuquam etiam si frater Euodius aliquantum pro suae communionis defensione turbatior aliquid elatius animo commotiore dixisset, aetati hominis et necessitati causae te oporteret ignoscere. Illud tamen, quod promittere dignatus es, peto memineris, ut sedentibus, quos ipse delegeris, dummodo uerba nostra non inaniter uentilentur, sed stilo excipiantur, ut et tranquillius et ordinatius disseramus et, si quid forte a nobis dictum de memoria lapsum fuerit, recitatione reuocetur, rem tam magnam et ad salutem omnium pertinentem cum concordia requiramus, aut, si placet, nullo medio interposito forte intemperantes nonnulli auditores malint quasi nostrum expectare certamen, quam de sua salute in nostra conlocutione cogitare, ut, quod inter nos fuerit terminatum, postea per nos populus nouerit, aut, si per epistulas agi placet, ipsae plebibus recitentur, ut aliquando non plebes sed plebs una dicatur. prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
uult enim seuera miscdĩa iusti tm̃dari. quã le¬
ni adulationis unctione laudari. Unde etiã il¬
lud ꝓpheticum ẽ. Qui uosfelices dicunt. inerro¬
remuos mitunt. Ideoq de homine quem false
blanditiȩ faciunt arrogantem. recte etiã uul¬
go dr̃. Creuit caput. Impinguatum ẽ enim oleo
peccatoris. hoc c̃ ñ aspera ueritate corrigentis.
sed leni falsitate laudantis. Arꝙ hoc inraparte
peto accipias. quasi ego te afrẽ euodio tamquã
aiusto em̃datum intellegi uelim. Uiereor enm
ne me quoꝙ aliquid contumeliose inte dicere
existimes. Qđ uehem̃ter caueo quantum pos¬
sum. Sed iustus ẽ ille qui diacit. ego sum ueri¬
tas. Itaꝙ de cuuislibet hominis ore nobisue¬
rum cum aliqua asperitate sonuerit. ñ ab il¬
lo homine qui forte peccator ẽ. sed ab ipsa ue¬
ritate hocẽ a xp̃o qui iustus ẽ em̃damur. ne
caput nr̃m blandę sed pnitiose adulationis
unctio hoc ẽ olrum peccatoris impingurt. quã¬

Expanded text:
uult enim seuera misericordia iusti emendari. quam leuult enim seuera misericordia iusti emendari. quam leni adulationis unctione laudari. unde etiam illud propheticum est: Qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. ideoque de homine, quem falsae blanditiae faciunt adrogantem, recte etiam uulgo dicitur: \'Creuit caput\'; inpinguatum est enim oleo peccatoris, hoc est non aspera ueritate corrigentis sed leni falsitate laudantis. neque hoc in eam partem peto accipias, quasi ego te a fratre Euodio tamquam a iusto emendatum intellegi uelim. uereor enim, ne me quoque aliquid contumeliose in te dicere existimes, quod uehementer caueo, quantum possum. sed iustus est ille, qui dixit: Ego sum ueritas. itaque de cuiuslibet hominis ore nobis uerum cum aliqua asperitate sonuerit, non ab illo homine, qui forte peccator est, sed ab ipsa ueritate, hoc est a Christo, qui iustus est, emendamur, ne nostrum caput blandae sed perniciosae adulationis unctio, hoc est oleum peccatoris inpinguet. quam
Abbreviated transcription (Latin):
dñs p̃bert dignabitur. queram tecum atq dis¬
cutiam. quȩ causa. quȩ origo. quȩ ratio in ecełia
xp̃i eiu dixxit pacem meam douobis. pace̾ meã
relinquo uobis tam lugendȩ atꝙ plangenda
discissionis extiterit. Auduui quidẽ de memora¬
to frẽ te fuisse conquestum. qđ nescio quid tibi
contumeliose responderit. Qđ queso te ne illã
contumeliam deputes. quam certum mͥ ẽ ñ
de suꝑbo animo ꝓcessisse. Noui erim frẽm me¬
um. Sed si quid in disputando ꝓfide fua &e pro
ȩccłie caritate diacit. fortasse feruentius qd̾ tua
grauitas nollet audire. ñilla contumacia sed
fiducia nominanda ẽ. Collatorem enim & dis¬
putatorẽ. ñ assentatorem & adulatorem se ẽe
eupiebat. Nam hocẽ oltum peccatoriᷤ. qͦ ꝓpħa
ñuult impinguari caput. Ita enum dicit. ẜĩda¬
bit me uistus inmisedĩa. & arguet me. oleum
autẽ peocatoris ñ impinguet caput meum. Ma¬

Expanded text:
dominus praebere dignabitur, quaeram tecum atque disdominus praebere dignabitur, quaeram tecum atque discutiam, quae causa, quae origo, quae ratio in ecclesia Christi, cui dixit: Pacem meam do uobis, pacem meam relinquo uobis, tam lugendae atque plangendae discissionis extiterit. Audiui quidem de memorato fratre te fuisse conquestum, quod nescio. quid tibi contumeliose responderit. quod, quaeso te, ne illam contumeliam deputes, quam certum mihi est non de superbo animo processisse — noui enim fratrem meum —, sed si quid in disputando pro fide sua et pro ecclesiae caritate dixit fortasse feruentius, quod tua grauitas nollet audire, non illa contumacia sed fiducia nominanda est. conlatorem enim et disputatorem, non assentatorem et adulatorem se esse cupiebat. nam hoc est oleum peccatoris, quo propheta non uult inpinguari caput; ita enim dicit: Emendabit me iustus in misericordia et arguet me: oleum autem peccatoris non inpinguet caput meum. ma
Abbreviated transcription (Latin):
honore aliquo existimo. sedte ante om̃a qđ ipsi¬
us nobis humane sotirtatis uinculo stringeris.
ae qd nulla in te pͣminent placidiorismentis
indicia quibus nullomͦ desperandum ẽ facibe
te posse ueritatẽ cum fuerit demonstrata com¬
plecti. sint ullo estu dubitationis honorandũ
puto. Dilectionis autẽ tantum tͥ debeo quan¬
tum nobis ipse imperat qui nos dileaxit usꝙ ad
erueis obꝓbrium. Sedne mireris qđ apud beni¬
uolentiã tuã dii tacii. ñ putabam in hac teẽe
sententia. quammͥ fr̃ euodius cui sidemñ hab̃e
ñ possum gaudens indicauit. Namcum forte
contigisset ut inunam domum conueniretis.
& sermo int̾ uos de spe nr̃a hoc ẽ de xp̃i beredi¬
tate orius er̃t. ait dixrisse benignitatem tuam
uelle tebonis uiris sedentibus conferre nobiscũ.
Qđ te multum gaudeo nr̃ȩ humilitati offerre
dignatum. Neq ullomͦ possum tantã occasionẽ
benigni animi tui deserere. ut quantum uires

Expanded text:
honore aliquo existimo; sed te ante omnia, quod ipsihonore aliquo existimo; sed te ante omnia, quod ipsius nobis humanae societatis uinculo adstringeris et quod nonnulla in te praeminent placidioris mentis indicia, quibus nullo modo desperandum est facile te posse ueritatem, cum fuerit demonstrata, complecti, sine ullo aestu dubitationis honorandum puto. dilectionis autem tantum tibi debeo, quantum nobis ipse imperat, qui nos dilexit usque ad crucis opprobrium. Sed ne mireris, quod apud beniuolentiam tuam diu tacui, non putabam in hac te esse sententia, quam mihi frater Euodius, cui fidem non habere non possum, gaudens indicauit. nam cum forte contigisset, ut in unam domum conueniretis, et sermo inter uos de spe nostra, hoc est de Christi hereditate ortus esset, ait dixisse benignitatem tuam uelle te bonis uiris sedentibus conferre nobiscum. quod te multum gaudeo nostrae humilitati offerre dignatum neque ullo modo possum tantam occasionem benigni animi tui deserere. ut, quantum uires
Abbreviated transcription (Latin):
qui se animam habere sentit. Cumista dicta¬
rem. ꝑlator iamuentum eacpectans me ue¬
hem̃ter ut nauigaret urgebat. Itaꝙsiquid
hic incondite attinculte dictum legeris. uł
sitotum ita eẽ ꝑspexeris. doctrinȩ da operã.
omino honorabili &e dilectissimo
ꝓculeiano. augustinus. Propter
imperitorum hominum uanita¬
tes. duitius apudte detitulo epłꝑ mes dispu¬
tare ñ debeo. Cum enim nos reuocare inuicẽ
ab errore conamur. quamuis ante plenissimã
discussionẽ causȩ quibusdam uideri possit qͥs
nr̃m erret incertum. seruimus tam̃ inuicem
nobis si bono animo nobiscum agimus. ut a ꝑ¬
uersitate discordiȩ liberemur. Qđ me since¬
ro corde agere. & cum tremore xp̃iane humi¬
litatis etiam si plerisq hominibus aꝑtum ñ ẽ.
uidet tam̃ ille cui nulla corda claudunt᷑. Quid
auteminte honorare ñ dubitẽ. facile intellegis.
Non enim errorem scismatis unde om̃s homines
quantum adme attinet cupio sanari dignum

Expanded text:
qui se habere animam sentit. Cum ista dictaqui se habere animam sentit. Cum ista dictarem, perlator iam uentum expectans me uehementer, ut nauigaret, urguebat. itaque, si quid hic incondite atque inculte dictum legeris uel si totum ita esse perspexeris, doctrinae da operam, DOMINO HONORABILI ET DILECTISSIMO PROCULEIANO AUGUSTINUS. Propter inperitorum hominum uanitates diutius apud te de titulo epistulae meae disputare non debeo. cum enim nos reuocare inuicem ab errore conamur, quamuis ante plenissimam discussionem causae quibusdam uideri possit, quis nostrum erret, incertum, seruimus tamen inuicem nobis, si bono animo nobiscum agimus, ut a peruersitate discordiae liberemur. quod me sincero corde agere et cum tremore Christianae humilitatis, etiam si plerisque hominibus apertum non est, uidet tamen ille, cui nulla corda clauduntur. quid autem in te honorare non dubitem, facile intellegis. non enim errorem schismatis, unde omnes homines, quantum ad me adtinet, cupio sanari, dignum
Abbreviated transcription (Latin):
utrum baptizati om̃s si absꝙ penitentia diuer¬
sis eriminibus irretiti de corpore exierint ue¬
niam quolibet tempore consccuturi sint. librũ
ñ parut quantitatis iam scripsi. Quem si descri¬
bere euraueris. fortasse nichil ulteriuis hinc re¬
quires. lus etiam ꝑme scire. utrum di flatus
ille inadam idem ipse sit anima. Breuiter
respondeo. Aut ipse ẽ. aut ipso anima facta
tur ꝑisaiam ꝓpħam ds̃. ubi dicit. Omnem
flatum ego feci. qđ sequentia satis indicant.
Sequitur enim. ꝓpt̃ peccatum modicum quid
contristaui illum. idẽ ipsum flatum. & cȩt̃a.
quȩ nisi de anima humana intellegi neque¬
unt. In hac enim questione maxime cauen¬
dumẽ. ne anima ñ adõ facta natura sed
ipsius di substantia tamquam unigenitus
filius qđ ẽ uerbum eius aut aliqua eus parti¬
cula eẽ credatur. tãquam illa natura attp
substantia qua ds̃ ẽ quicquidẽ commutabi¬
lis eẽ possit. qđ ẽẽ animam nemo ñsentit.

Expanded text:
utrum baptizati omnes, si absque paenitentia diuerutrum baptizati omnes, si absque paenitentia diuersis criminibus inretiti de corpore exierint, ueniam quolibet tempore consecuturi sint, librum non paruae quantitatis iam scripsi, quem si describere curaueris, fortasse nihil ulterius hinc requires. Vis etiam per me scire, utrum dei flatus ille in Adam idem Ipse sit anima. breuiter respondeo: aut ipse est aut ipso anima facta itur per Esaiam prophetam deus, ubi dicit: Omnem flatum ego feci, quod sequentia satis indicant; sequitur enim: Propter peccatum modicum quid contristaui illum, id est ipsum flatum, et cetera, quae nisi de anima humana intellegi nequeunt. in hac enim quaestione maxime cauendum est, ne anima non a deo facta natura sed ipsius dei substantia tamquam unigenitus filius, quod est uerbum eius, aut aliqua eius particula esse credatur, tamquam illa natura atque substantia, qua deus est, quicquid est, commutabilis esse possit, quod esse animam nemo non sentit,
Abbreviated transcription (Latin):
nunc istañformat. quomͦ legitur. pͥusquam
te formareminutemo nouite : Quomͦ etiam
accipi potest. qđ si fęnum agri qđ hodie ẽ
& eras inclibanum mutitur ds̃ sic uectit.
Nisi forte credendumẽ fęnum a dõ uestiri. &
ado corporañ formari. Cum enim diait uestit.
ñde p̃terita ordinatione sedde pͣsenti oper a¬
tione satis indicat. linde c̃ etiam illud apłi
de seminibus qđ supra cominemoraui. Non
inquit corpus ꝗđ futurum ẽ seminas. sed
nudum granum. farcĩtritici. aut alicuuis cę¬
Non diaxcit dedit aut disposuit. seddat. ut
creatorem intellegas esficatiam sapientiꝑ suę
bere. De qua sapientia dictumẽ. ꝑtendit a
fine usꝙ adsinem fortiter. & ñdirit dispo¬
suit. sea disponit omnia suauit᷑. Multumẽ
autẽ ut tenuit᷑ sapere. quomͦ commutabilia &
temporalia ñ commutabilibus & temporalibus
creatoris motibus. sed ȩt̾na & stabili uirtute ẽ¬
dantur. De illo sane qđ ꝑcuntandum putasti

Expanded text:
nunc istanunc istate formarem in utero novi te? Quomodo etiam accipi potest: Quod si fenum agri quod hodie est, et eras in clibanum mittitur, Deus sic vestit? nisi forte credendum est faenum a deo uestiri et a deo corpora non formari. cum enim dixit: uestit, non de praeterita ordinatione, sed de praesenti operatione satis indicat. unde est etiam illud apostoli de seminibus, quod supra commemoraui: non, inquit, corpus, quod futurum est, seminas, sed nudum granum fere tritici aut alicuius cenon dixit: "dedit" aut "disposuit", sed dat, ut creatorem intellegas efficaciam sapientiae suaebere. de qua sapientia dictum est: pertendit a fine usque ad finem fortiter et, non dixit: disposuit\' sed — disponit omnia suauiter. multum est autem uel tenuiter sapere, quo modo commutabilia et temporalia non commutabilibus et temporalibus creatoris motibus sed aeterna et stabili uirtute condantur. De illo sane. quod percontandum putasti,
Abbreviated transcription (Latin):
dictum ẽ spẽ ossa & carnẽ ñ habet sicut me
uidetis habere possidebit regnum dĩ. caro autem
cumsedm corruptionem intelligitur ñpossidebit.
soc enimea positumt᷑ cum diceretur caro & san¬
guis regnum dĩ ñpossidebunt. in eo qđ continuo
additum ẽ neꝙ corruptio incorruptionẽ pos¬
sidebit. sicut satis quantum arbitror disseru
a creatore do corporum liniam̃ta formentur.
ñ te mourbit. si quantum potest humana menᷤ
potentiam diuine operationis intellegas. Quo¬
modo enim negare poterimus dm̃ etiam nunc
operari cuncta quȩ creantur cum dñs dicat. pa¬
ter m̃s usquenẽ operatur: Unde illa cessa¬
tio septimi diei abipsis naturis condendis in¬
telligenda ẽ facta. ñab earum administra¬
tione qua conditȩ referuntur. Cum gͦ natura
rerum a conditore administratur. & pordi¬
nes p̃finitis locis & temporibussuis cuncta na¬
scuntur. ds̃ usq nunc operatur. Nam si ds̃

Expanded text:
dictum est, Spiritus ossa et carnem non habet, sicut me dictum est, Spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere, possidebit regnum Dei; caro autem cum secundum corruptionem intelligitur, non possidebit. Hoc enim expositum est cum diceretur, Caro et sanguis regnum Dei non possidebunt, in eo quod continuo additum est, neque corruptio incorruptionem possidebit; sicut satis, quantum arbitror, disserua creatore Deo corporum lineamenta formentur; non te movebit, si quantum potest humana mens, potentiam divinae operationis intelligas. Quomodo enim negare poterimus Deum etiam nunc operari cuncta quae creantur, cum Dominus dicat: Pater meus usque nunc operatur ? Unde illa cessatio septimi diei ab ipsis naturis condendis intelligenda est facta, non ab earum administratione quae conditae referuntur. Cum ergo natura rerum a Creatore administratur, et per ordines praefinitis locis et temporibus suis cuncta nascuntur, Deus usque nunc operatur. Nam si Deus
Abbreviated transcription (Latin):
hoc induere immortalitatẽ. Nonut opinor
dubitandumẽ seđm hoc dictum caro & sanguis
regnum dĩ ñ possidebunt. quia ñibi erit corru¬
ptio & mortalitas carnis & sanguinis. Scdm̃
has eium qualitates hoc loco carnem & fangui¬
nem nuncupauit. Quo circa ut aliquid ecrem¬
pli gr̃a ponam qđ interim occurrit sicut scri¬
ptum t̃. ne forte temptauerit uos qui tẽptat¬
& inanis sit labor nr̃. atꝙ hic intelligitur di¬
abolus. tam quã ds̃ om̃ino ñ temptet. de qͦ alio
loco scriptura dicit. ipse autem neminem tem¬
ꝑtat. nec contraria ẽ ista sententia ei qua dicit᷑.
temptat uos dñs ds̃ ur̃. sed soluitur questio cum
uocabulum temptationis diuersas intelligen¬
tias habet. coqđ alia sit temptatio acceptionis.
alia temptatio ꝓbationis. scdm illam ñ intelligi¬
& caro ñ possidebit regnum dĩ. etiam hiuus no¬
minis intelligentia discernatur. & nulla erit¬
questio. qm̃ caro scđm substantiam scđm quã

Expanded text:
hoc induere inmortalitatem. non, ut opinor, hoc induere inmortalitatem. non, ut opinor, dubitandum est secundum hoc dictum: Caro et sanguis regnum dei non possidebunt, quia non ibi erit corruptio et mortalitas carnis et sanguinis; secundum has enim qualitates hoc loco carnem łt sanguinem nuncupauit. Quocirca, ut aliquid exempli gratia ponam, quod interim occurrit, sicut scriptum est: Ne forte temptauerit uos, qui temptat, et inanis sit labor noster — atque hic intellegitur diabolus. tamquam deus omnino non temptet, de quo alio loco scriptura dicit: Ipse autem neminem temptat; nec contraria est ista sententia ei. qua dicitur: Temptat uos dominus deus uester, sed soluitur quaestio, cum uocabulum temptationis diuersas intellegentias habet eo -quod alia sit temptatio deceptionis alia temptatio probationis: secundum illam non intellegiet caro non possidebit regnum dei etiam huius nominis intellegentia discernatur stantiam, secundum quam