comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
morata regnantibꝰ isrłitaꝵ regnum finito tp̃r uidicũ
a saule rege sumpsit excordiũ. quo tp̃r fuit ꝓpħa sa¬
muhel. Ab illo gͥ tp̃r hi reges latinoꝵ eẽ ceꝑunt.
quos cognominabant siliuos. Ab eo quippe quifiliꝰ¬
ence pͥmus dictꝰ ẽ siluiꝰ. cet̾is subsecutis ⁊ ꝓpͥa noĩa
imponebant᷑: ⁊ ħ ñ defuit cognom̃tũ. sic̃ longe pꝰea
cesaraes cognominati sunt qui successer̃ cesari aug̾o
Ri eꝓbato aut̃ saule nequisqͣm ex eiꝰ stirpe regnarete
defuncto ddđ successit in regnum pꝰ annos a sauł impio¬

Expanded text:
morata regnantibus Israelitarum regnum finito tempore iudicum a Saule rege sumsit exordium, quo tempore fuit propheta Samuel. Ab illo igitur tempore hi reges Latinorum esse coeperunt, quos cognominabant Siluios; ab eo quippe, qui filiuctus est Siluius, ceteris subsecutis et propria nomina inponebantur et hoc non defuit cognomentum; sicut longe postea Caesares cognominati sunt, qui successerunt Caesari Augusto. Reprobato autem Saule, ne quisquam ex eius stirpe regnaret, eoque defuncto Dauid successit in regnum post annos a Saulis i
Abbreviated transcription (Latin):
dibꝰ in lupos sole conũti. ⁊ qd carminibꝰ cure socios mu¬
tauit ulixi. scd̾m istum modũ mͥ uidet᷑ fieri potuisse
quẽ dixi. si tam̃ factum ẽ. diomedeas aut̃ uolueres
qñqͥdẽ genus eaꝵ ꝑ successionẽ ꝓpaginis durare ꝑhi¬
betur. ñ mutatis hominibꝰ factas. s subtractis credo
fuisse sub positas. sic̃ cerua ꝓ effigenia regis agam̃
ẽ. subpositam ꝓ illa ceruã facile cognitum ẽ. Socii uͦ
diomedis quia nusqͣm subito comparuer̃ ⁊ pꝰea nullo
loco apparuer̃. ꝑ dentibꝰ eos ultoribꝰ angłis mał. in eaᷤᷤ
aues quȩ ꝓ illis sunt occulte ex aliis locis ubi ẽ ħ genꝰ
air ad ea loca. ꝑducte ac repente subposite edunt᷑
ẽẽ conũsi. Qd̃ aut̃ diomedis templo aqͣm rostris affer̃¬

Expanded text:
dibus in lupos solere conuerti, et quod Carminibus Circe socios mudibus in lupos solere conuerti, et quod Carminibus Circe socios mutauit Ulixi, secundum istum modum mihi uidetur fieri potuisse, quem dixi, si tamen factum est. Diomedeas autem uolucres, quando quidem genus earum per successionem propaginis durare perhibetur, non mutatis hominibus factas, sed subtractis credo fuisse subpositas, sicut cerua pro Iphigenia, regis Agameest, subpositam pro illa esse ceruam facile cognitum est. Socii uero Diomedis quia nusquam subito conparuerunt et postea nullo loco apparuerunt, perdentibus eos ultoribus angelis malis, in eas aues, quae pro illis sunt occulte ex aliis locis, ubi est hoc genus auium, ad ea loca perductae ac repente subpositae, creduntur esse conuersi. Quod autem Diomedis templo aquam rostris adfer
Abbreviated transcription (Latin):
dicebat. ⁊ quasi somnia nairasse quȩ passꝰ ẽ. caballũ se
scilie factum annonã int̾ alia iuim̃ta bauilasse militibꝰ
rauit factũ fuisse ꝯꝑtum ẽ. quȩ tam̃ ei sua somnna ui¬
debant᷑. Indicauit ⁊ aliud. se domi suȩ ꝑ noctẽ añ qͣm
requiesc̾et uidisse uenientẽ ad se philosophũ q̃ndã sͥ
notissimũ. sͥq exposuisse ñ nulla platonica q̃ antea ro¬
gatꝰ ex poñe noluisset. Y cũ ab eodẽ philosopho q̃sitũ
fuiss cur in domo eiꝰ fec̃it q̃ in domo sua petenti ne¬
gau̾at. ñ feci inquit s me fecisse somniaui. Ac ꝑhoc
alt̃i ꝑ imaginẽ phantasticã excibitũ ẽ uigilanti qd alt̾
uidit in somnis. ħ ad nos ñ quibꝰeũq qualibꝰ eđe pu¬
taremus indignum. s eis referentibꝰ ꝑuener̃. qͦs nob̾
ñ existimaremus fuisse m̃titos. Pro iñ qͥ homines di¬
cunt᷑ mandatũq lita̾s ab diis ł potiꝰ demonibꝰ archa¬

Expanded text:
dicebat et quasi somnia narrasse quae passus est, caballum se dicebat et quasi somnia narrasse quae passus est, caballum se scilicet factum annonam inter alia iumenta baiulasse militibusrauit, factum fuisse conpertum est; quae tamen ei sua somnia uidebantur. Indicauit et alius se domi suae per noctem, antequam requiesceret, uidisse uenientem ad se philosophum quendam sibi notissimum sibique exposuisse nonnulla Platonica, quae antea rogatus exponere noluisset. Et cum ab eodem philosopho quaesitum fuisset, quur in domo eius fecerit, quod in domo sua petenti negauerat: "Non feci, inquit, sed me fecisse somniaui." Ac per hoc alteri per imaginem phantasticam exhibitum est uigilanti, quod alter uidit in somnis. Haec ad nos non quibuscumque, qualibus credere putaremus indignum, sed eis referentibus peruenerunt, quos nobis non existimaremus fuisse mentitos. Proinde quod homines dicuntur mandatumque est litteris ab dis uel potius daemonibus Arca
Abbreviated transcription (Latin):
s phantasticũ hominis q̃ ⁊̃ cogitando siuie sompniãdo
ꝑerũ inmim̾abilia gn̾a uariat᷑. ⁊ cum corpꝰ non sit.
corpoꝵ tam̃ similes mira cełitate formas cap̃ sopitis
aut opp̃ssis corporeis hominis sensibꝰ. ad alioꝵ sensũ
nescio quo in effabili mͦ figa corporea posse ꝑ duci. ita
ut corꝑa ipsa hominũ alicub̾ iaceant uiuentia quidẽ
s multo gͣuiꝰ atq uehem̃tiꝰ qua sono ss sensibꝰ obserua¬
tis phantasticũ aut̃ illõ ułuti corꝑatũ in alicꝰ am̃alis
deatur. sic̃ tał sͥ uidĩ poss in somnis ⁊ portare hon̾a.
Quȩ hoña siũa s̃ corꝑa. portant᷑ a demonibꝰ ut illudat᷑¬
hominibꝰ. partĩ u̾a hoñum corꝑa. partĩ uim̃toꝵ falsa
c̃nentibꝰ. Nam quidam nomine pr̃antiꝰ patͥ suo ꝯtigisse
indicabat. ut uenenum illõ ꝑ caseũ in domo sua sum̃et.
⁊ iac̃et in lecto suo quasi dormiens. qͥ tam̃ nullo mͦ po¬
t̾at excitari. Post aliquos aut̃ dies eũ ułut euigilasse

Expanded text:
etiam cogitando siue somniando per rerum innumerabilia genera uariatur et, cum corpus non sit, corporum tamen similes mira celeritate formas capit, sopitis aut obpressis corporeis hominis sensibus ad aliorum sensum nescio quo ineffabili modo figura corporea posse perduci; ita ut corpora ipsa hominum alicubi iaceant, uiuentia quidem, sed multo grauius adque uehementius quam somno suis sensibus obseratis; phantasticum autem illud ueluti corporatum in alicuius animalis deatur, sicut talis sibi uideri posset in somnis, et portare onera; quae onera si uera sunt corpora, portantur a dnibus, partim uera onerum corpora, partim iumentorum falsa cernentibus. Nam quidam nomine Praestantius patri suo contigisse indicabat, ut uenenum illud per caseum in domo sua sumeret et iaceret in lecto suo quasi dormiens, qui tamen nullo modo poterat excitari. Post aliquot autem dies eum uelut euigilasse
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ꝑseꝰ iuxor eiꝰ andromeda pꝰ ea quam sunt mortui fic
eos in cęlũ receptos eẽ credider̃. ut ymagines eoꝵ stellis
designare. eoꝵq appellare nõibꝰ ñ erubesc̾ent. Pidẽ

Expanded text:
Perseus et uxor ejus Andromeda posteaquam sunt mortui, sic Perseus et uxor ejus Andromeda posteaquam sunt mortui, sic eos in coelum receptos esse crediderunt, ut imagines eorum stellis designare, eorumque appellare nominibus non erubescerent, non
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sunt. s ut talia sigm̃ta etiã in theatris ag̾e̾nt ipsos
dõs potiꝰ iratos hr̃e timuer̃. his tp̃ribꝰ latona apolli¬
nẽ peꝑit. ñ illiũ cꝰ oracła sołe consuli suꝑiꝰ loquebam᷑. s
illum qui cũ hercule seruiuit ameto. qui tam̃ sic ẽ ds̃
creditꝰ. ut płimi ac penȩ om̃s unum eundeq appollinẽ
fusse opinent᷑. T̃c ⁊ lib̾ pat̾ bellaũ in india. qͥ multaᷤ
hũit in ex̾citu feminas. quȩ bacchȩ appellate s̃ ñ tam
uirtute nobiles qͣm furore. Aliqui sane ⁊ uictũ sebut
istũ lib̾um ⁊ uunctum. ñ nulli ⁊ occisũ in pugna a ꝑsoo.
nec uͥ fu̾it sepultꝰ tacent.⁊ tñ eiꝰ ułut dĩ nomine ꝑ in
mundos demones bacchanalia sac᷑ uł potiꝰ sac̾legia s̾
instituta. De qͦꝵ rabiosa t᷑pitudine. pꝰ tã multos annos
sic senatꝰ erubuit. ut in urbe roma eẽ ꝓhib̾et. ꝑ ea tp̃ra

Expanded text:
non sunt, sed ut talia figmenta etiam in theatris agerent, ipsos non sunt, sed ut talia figmenta etiam in theatris agerent, ipsos deos potius iratos habere timuerunt. His temporibus Latona Apollinem peperit, non illum, cuius oracula solere consuli superius loquebamur, sed illum, qui cum Hercule seruiuit Admeto; qui tamen sic est deus creditus, ut plurimi ac paene omnes unum eundemque Apollinem fuisse opinentur. Tunc et Liber pater bellauit in India, qui multas habuit in exercitu feminas, quae Bacchae appellatae sunt, non tam uirtute nobiles quam furore. Aliqui sane et uictum scribunt istum Liberum et uinctum; nonnulli et occisum in pugna a Perseo, nec ubi fuerit sepultus tamundos daemones Bacchanalia sacra, vel potius sacrilegia sunt instituta: de quorum rabiosa turpitudine post tam multos annos sic senatus erubuit, ut in urbe Roma esse prohiberet. Per ea tempora
Abbreviated transcription (Latin):
usq tͦianũ uͥ scãm librũ mareꝰ uano de ppłi roma¬
ni gente finiuit. ex occasione historiaꝵ q̃ res u̾aeit̾
gestas continent. ita sunt in genꝰ hominũ ficte.
ut ñ sint obꝓbriis numinũ aff̾ixe. Poro aũ qͥẽq
finxer̃ a ioue ad stuprũ raptũ pulcherrimũ pueꝵ
gammedẽ. q̃ nefas rex tantalꝰ fec̃. ⁊ ioui fabula
tbuit. ł danes ꝑ ymbrẽ aureii appetisse c̃eubitum.
uͥ intelligit᷑ pudicitia mulieris auro fuisse corrupta.
quȩ illis tp̃ribꝰ uł facta ł ficta sunt. aut facta ab aliis.
⁊ ficta de ioue dici non pot̾. qͣntum res male de hõiĩ
p̃sumpserit cordibꝰ. qd̃ possent ista pacient̾ feire m̃da¬
tia. quȩ tam̃ etiam libent̾ amplexi s̃. qui utiq qͣnto
deuotiꝰ ioue uolunt. tanto eos qui ħ de illo dic̾e ausis
seũiꝰ punire debuer̃. Nc̃ uͦ ñ solũ eis qui ista finxer̃ irati

Expanded text:
usque Troianum, ubi secundum librum Marcus Varro de populi Romausque Troianum, ubi secundum librum Marcus Varro de populi Romani gente finiuit, ex occasione historiarum, quae res ueraciter gestas continent, ita sunt ingeniis hominum fictae, ut non sint obprobriis numinum adfixae. Porro autem quicumque finxerunt a Ioue ad stuprum raptum pulcherrimum puerum Ganymedem, quod nefas rex Tantalus fecit et Ioui fabula tribuit, uel Danaes per imbrem aureum adpetisse concubitum, ubi intellegitur pudicitia mulieris auro fuisse corrupta, quae illis temporibus uel facta uel ficta sunt, aut facta ab aliis et ficta de Ioue, dici non potest quantum mali de hominum praesumserint cordibus, quod possent ista patienter ferre mendacia, quae tamen etiam libenter amplexi sunt. Qui utique quanto deuotius Iouem colunt, tanto eos, qui haec de illo dicere ausi sunt, seuerius punire debuerunt. Nunc uero non solum eis, qui ista finxerunt, irati
Abbreviated transcription (Latin):
re ungnibꝰ portatꝰ alitis. indigentibꝰ t̾ris frum̃ta uo¬
lando contułit. de minotauro q̃ bestia fu̾it inclusa
lab̾nitho. Quo cum intrassẽt homines in extͥcabili
inferoꝵ canis. de frixo ⁊ helle eiꝰ sorore. q̃ uecti arie¬
te uolaiunt. De gorgone q̃ fu̾it cͥnita serpentibꝰ. ⁊
eqꝰ pennnis uolante sit uectꝰ qui equus pegasꝰ dictꝰ ẽ.
de amphione q eychare suauitate lapides mulserit
et attrax̾it. de fabro dedalo ⁊ eiꝰ icharo filio q̃ sibi co¬
aptatis pennis uolau̾int. de edipo. q̃ monstrũ q̃dã
quȩ sphinga dicebat᷑ humana faciȩ quadrupes. so¬
luta quȩ ab illa ꝓponi solet ułut in solubili quȩstione
suo p̾cipicio ꝑire copułit. de anteo quẽ necaũ hercule.
q̃ filiꝰ t̾re fu̾it ꝓpt̾ q̃ cadens int̾ram fortior sołet a sur¬
gẽ:⁊⁊ si qua forte alia p̃t̾misi. hȩ fabulȩ bellũ ad

Expanded text:
re anguibus portatus alitibus indigentibus terris frumenta uore anguibus portatus alitibus indigentibus terris frumenta uolando contulerit; de Minotauro, quod bestia fuerit inclusa Labyrintho,\' quo cum intrassent homines, inextricabiliinferorum canis; de Phryxo et Helle eius sorore, quod uecti ariete uolauerint; de Gorgone, quod fuerit crinita serpentibus et quod equo pennis uolante sit uectus, qui equus Pegasus dictus est; de Amphione, quod citharae suauitate lapides mulserit et adtraxerit; de fabro Daedalo et eius Icaro filio, quod sibi coaptatis pinnis uolauerint; de Oedipo, quod monstrum quoddam, quae Sphinga dicebatur, humana facie quadrupedem, soluta quae ab illa proponi soleret uelut insolubili quaestione suo praecipitio perire conpulerit; de Antaeo. quem necauit Hercules, quod filius terrae fuerit, propter quod cadens in terram fortior soleret adsurgere; et si qua forte alia praetermisi. Hae fabulae bellum ad
Abbreviated transcription (Latin):
tam fer̃ quia in templo uulcani ⁊ miñue. q̃ ambo
unũ hẽbant atchenis. ex positꝰ inuentꝰ ẽ puer dra¬
mune tpłm cum eẽnt parentes ignoti. uulcam ⁊ mi¬
ñue dictũ eẽ filiũ. Noĩs tñ eiꝰ originem. fabula illa
potiꝰ qͣm ista designat historia. S quid ad nos: hoc
in u̾acibꝰ libris homines instruat religiosos. illd̾ in
ludis demones delectet impuros. quos tñ illi religio¬
si tamqͣm dõs colunt.⁊⁊ cum de illis ħ negant ab omĩ
eos cͥmine purgare ñ possunt. qm̃ ludos eis poscentibꝰ
exhibent. uͥ turpit̾ agunt᷑ q̃ ułut sapient̾ negant᷑:
et his falsis ac tͣpibꝰ dii placant᷑. uͥ ⁊ si fabula cantat
ẽm̃ niminum falsum. delectari tñ falso cͥmine cͥm̃ ẽ¬
ueꝵ. P ost mortẽ iħu naue ppłs dĩ uidices hũit. quibꝰ
tp̃ribꝰ alt̾nauer̃ ap̃ eos ⁊ humilitates laboꝵ ꝓ eo peceis.
t̃p̃ribꝰ fabule dicte sunt de tͥptolemo q̃ iubente cere¬

Expanded text:
tam ferunt, quia in templo Vulcani et Mineruae, quod ambo tam ferunt, quia in templo Vulcani et Mineruae, quod ambo unum habebant Athenismune templum, cum essent parentes ejus ignoti, Vulcani et Minervae dictum esse filium: nominis tamen ejus originem fabula illa potius quam ista designat historia. Sed quid ad nos? Hoc in veracibus libris homines instruat religiosos, illud in fallacibus ludis daemones delectet impuros: quos tamen illi religiosi tanquam deos colunt; et cum de illis haec negant, ab omni eos crimine purgare non possunt, quoniam ludos eis poscentibus exhibent, ubi turpiter aguntur quae velut sapienter negantur, et his falsis ac turpibus dii placantur, ubi etsi fabula cantat crimen numinum falsum, delectari tamen falso crimine, crimeunt. Post mortem Iesu Naue populus Dei iudices habuit, quibus temporibus alternauerunt aput eos et humilitates laborum pro eorum ptemporibus fabulae fictae sunt de Triptolemo, quod iubente Cere
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinet. mocta monte a seipso incensũ ꝓdunt ss litt̾iᷤ.
cum ea uͥtute qua multa sub eg̾at morbũ tñ quo
languebat sustin̾e non posset. Illo tp̃r uł rexe uł po¬
tius thirannus biisiris. ss diis suos hospites immola¬
bat. quẽ filiũ ꝑhibent fuisse neptuni ex matre libia
filia eꝓaphi. Uerũ ñ cdat᷑ ħ stuprũ ꝑpetͣsse neptunꝰ
ne dii accusent᷑ s poetis ⁊ theatris ista tͥbuant᷑. ut sit
uñ placent᷑. Ericthonii regis attheniensiũ. cꝰ nouis¬
simis annis iħs naue mortuꝰ reꝑit᷑. uulcanꝰ ⁊ min̾ua¬
parentes fuisse dicunt᷑. S qm̃ min̾uã uͥginẽ uolut
in amboꝵ contentione uulcanum cõmotũ effudisse
aiunt sem̃ in t̾ra. atq iñ hoĩ nato ob eã causã tale
inditum nom̃. Greca enĩ lingua. eris contentio. cethos
t̾ra ẽ. Eax quibꝰ duobꝰ compositum uocabulũ ẽ erictho
ista doctiores. qui hanc opimonẽ fabulosa hine excor¬

Expanded text:
pertinet, in Oeta monte a se ipso, incensum produnt suis litteris, pertinet, in Oeta monte a se ipso, incensum produnt suis litteris, cum ea virtute, qua monstra subegerat, morbum tamen, quo languebat, sustinere non posset. Illo tempore vel rex, vel potius tyrannus Busiris suis diis suos hospites immolabat, quem filium perhibent fuisse Neptuni, ex matre Libya, filia Epaphi. Verum non credatur hoc stuprum perpetrasse Neptunus, ne dii accusentur: sed poetis et theatris ista tribuantur, ut sit unde placentur. Erichthonii regis Atheniensium, cujus novissimis annis parentes fuisse dicuntur. Sed quoniam Mineruam uirginem uolunt, in amborum contentione Vulcanum commotum effudisse aiunt semen in terram adque inde homini nato ob eam causam tale inditum nomen. Graeca enim lingua εριςcontentio, Xł}-rov terra est, ex quibus duobus conpositum uocabulum est Erichthista doctiores, qui hanc opinionem fabulosam hinc exor
Abbreviated transcription (Latin):
lus in uent̾cẽ miñuã sic̃ uini lib̾ũ tͣdunt. ꝑ eas anno̾
a rege xantho crethensiũ cꝰ ap̃d alios aliud nom̃ in¬
uemimus rapta ꝑhibetur europa. ⁊ iñ geniti radamãt᷑.
sarpedon⁊⁊ minos. quos mag̾ ex eadẽ muliere filios
iouis cẽ uulgatum ẽ. S taliũ dõꝵ cultores illd̾ q̃
de rege crechensium diximꝰ. historicȩ u̾itati. hoc ãt
q̃ de ioue cantant poete theat᷑ conẽpant ppłi cȩlebrãt.
uanitati deputant fabulaꝵ ut eẽt uñ ludi fierent
placandis numinibꝰ etiã falsis eoꝵ cͥminibꝰ.: His tp̃rab̾
hercules insyria clariꝰ hẽbat᷑. s nimirũ alius ñ ille
de quo supͣ locuti sumus. Secretiore quippe historia
plures fuisse dicunt᷑ ⁊ lib̾ipatres ⁊ hercules. Hẽ sane
hercłem cꝰ ingenia .xxii. facta num̃ant. int̾ q̃ anthei¬
afri necẽ non cõmemorant. q ea res ad alt̾m hereulẽ

Expanded text:
ctus inuentricem Mineruam, sicut uini Liberum tradunt. Per eos annos ctus inuentricem Mineruam, sicut uini Liberum tradunt. Per eos annos a rege Xantho Cretensium, cuius aput alios aliud nomen inuenimus, rapta perhibetur Europa, et inde geniti Rhadamanthus, Sarpedon et Minos. quos magis ex eadem muliere filios Iouis esse uulgatum est. Sed talium deorum cultores illud, quod de rege Cretensium diximus, historicae ueritati, hoc autem, quod de Ioue poetae cantant, theatra concrepant, populi celebrant, uanitati deputant fabularum, ut esset unde ludi fierent placandis numinibus etiam falsis eorum criminibus. His temporibus Hercules in Syria clarus habebatur; sed nimirum alius, non ille, de quo supra. locuti sumus. Secretiore quippe historia plures fuisse dicuntur et Liberi patres et Hercules. Hunc sane Herculem, cuius ingentia duodecim facta numerant, inter quaAfri necem non commemorant, quod ea res ad alterum Herculem
Abbreviated transcription (Latin):
thonio. ẜ ħ tp̃ra .i. ab exitu isrł ex egipto. usq ad
mortẽ iħu naue ꝑ quẽ ppłs idẽ t̾r̾am reꝓmissionis
accep̃ sac̃ s̃ instituta diis falsis a regibꝰ g̾ciȩ. qus
memoriam diliuii et ab eo lib̾ationis hominum uiteꝙ
tune erumnose mͦ ad alta mͦ ad plana mig̃ntiũ. sollem¬
cant homines qui ꝓpt̾ aque mnundationẽ sũma mon¬
tium petuier̃ ⁊ rursꝰ eadẽ residente ad una redierunt
His tp̃ribꝰ dionisiũ. qui ⁊̃ lib̾pat̃ dictꝰ ẽ ⁊ pꝰ mortẽ ds̾ ha¬
bit. uitẽ fer̃ ostũdisse in atica t̾ra hospiti suo. T̃unc
apollimi delphico instituti sunt ludi musici. ut pla¬
eantur uia eiꝰ qua putabant afflictas eẽ stilitate gẽiȩ
casde tr̃as bello inuasisset incendit. hos aut̃ ludos
ut instituerent. oracło eiꝰ sunt admoniti. In athic̃ uͦ
tes eriethoniꝰ eiludos pͥmus instituit. nec ei tantũ s
etã miñue uͥ p̃miũ uictoribꝰ oleũ ponebat᷑. q̃ eiꝰ fru¬

Expanded text:
ex Aegypto usque ad mortem Iesu Naue, per quem populus idem terram promissionis accepit, sacra sunt instituta dis falsis a regibus Graeciae, quae memoriam diluuii et ab eo liberationis hominum uitaeque tunc aerumnosae modo ad alta, modo ad plana migrantium sollemcant homines, qui propter aquae inundationem summa montium petiuerunt et rursus eadem residente ad ima redierunt. His temporibus Dionysum, qui etiam Liber pater dictus est et post mortem deus habitus, uitem ferunt ostendisse in Attica Apollini Delphico instituti sunt ludi musici, ut placaretur ira ejus, qua putabant afflictas esse sterilitate Graeciae  Danaus, cum easdem terras bello inuasisset, incendit. Hos autem ludos ut instituerent, oraculo sunt eius admoniti. In Attica uero rex Erichthonius ei ludos primus instituit, nec ei tantum. sed etiam Mineruae, ubi praemium uictoribus oleum ponebatur, quod eius fru
Abbreviated transcription (Latin):
dem. ħ ẽ alb̾ quibꝰ dã macuł similit̾ in signitꝰ. mirũ
quiddã ⁊ diuinitꝰ sͥ ꝓcuratũ eẽ credebant. Hon enĩ
magnũ erat demonibꝰ ad eos decipiendos fantasiam
nñ libido matͥs attraberet q̃ in eiꝰ fetu iam corꝑalit ap¬
pareret. sic̃ iacob de uirgis uariatis ut oues ⁊ caprȩ ua¬
ne nasc̾ent᷑ effec̃. Qd̃ enim homines coloribꝰ ⁊ corꝑibꝰ ũiᷤᷤ.
y demones figuris fictis facillime poss am̃alibꝰ concipi¬

Expanded text:
iliter insignitus; mirum quiddam et divinitus sibi procuratum esse credebant. Non enim magnum erat daemonibus ad eos decipiendos phantasiam nde libido matris adtraheret, quod in eius fetu iam corporaliter appareret; sicut Iacob de uirgis uariatis, ut oues et caprae uariae nascerentur, effecit. Quod enim homines coloribus et corporibus ueris, hoc daemones figuris fictis facillime possunt animalibus concipi
Abbreviated transcription (Latin):
ostꝰ diluiium ꝓciuren¬
tis sc̃ȩ uestigia ciuitatiᷤᷤ
utrum continuiata sint.
an int̾ ciurentibꝰ impie¬
tis int̾rupta temporibꝰ.
ac tͥbꝰ filiis totidemq nuribꝰ suis meruit
ꝑ archam a uastatione diluuii lib̾ari. nõ
inuenimus usq ad abraham cꝰqͣm pieta¬
tem euidenti diuino eloquio p̾dicatã.
etiam illd̾. ut filium suum mediũ ħ ẽ pͥmogenito
iumorẽ. ultimoq maiorẽ qui peccau̾at in patiẽñ
in ipso s infilio eiꝰ suo nepote maledic̾et his u̾b̾.
Maledictꝰ chanaian puer famłs erit frĩbꝰ suis. Chana
porro natus fu̾at ex cham. qui patͥs dormientis nec
tex̾at. s potius ꝓdid̾at nuditatẽ. Uñ etiã qd secntꝰ
ad ung̾ bñdictionẽ duoꝵ macimi ⁊ minuni filioꝵ
letificet ds̃ iaphet. ⁊ habitet in domibꝰ sem. sic̃ ipsa
eiꝰdem noȩ ⁊ uineȩ plantatio.⁊ ex eiꝰ fructu inebria¬
tio.⁊ dormientis nudatio.⁊ quȩ ibi cet̾a facta atq
conscͥpta sunt. ꝓpħicis s̃ gͣuidata sensibꝰ ⁊ uelata

Expanded text:
ost diluuium procurrentis sanctae uestigia ciuitatis utrum continuata sint an intercurrentibus inpietatis interrupta temporibus,ac tribus filiis totidemque nuribus suis meruit per arcam uastatione diluuii liberari, non inuenimus usque Abraham cuiusquam pietatem euidenti diuino eloquio praedicatam, etiam illud, ut filium suum medium, hoc est primogenito iuniorem ultimoque maiorem, qui peccauerat in patrem, non in ipso, sed in filio eius suo nepote maledicerethis uerbis: Maledictus Chanaan puer, famulus erit fratribus suis. Chanaan porro natus fuerat ex Cham, qui patris dormientis nec texerat, sed potius prodiderat nuditatem. Unde etiam quod secutus adiunxit benedictionem duorum maximi et minimi filatificet Deus Iapheth, et habitet in domibus Sem, sicut ipsa eiusdem Noe et uineae plantatio et ex eius fructu inebriatio et dormientis enudatio, et quae ibi cetera facta adque conscripta sunt, propheticis sunt grauidata sensibus et uelata
Abbreviated transcription (Latin):
q̃ uxor eẽt. mansit intacta. Nec ĩo tñ istum pat
eiꝰ p̾fene debemꝰ. qr iste nullã feminã p̃t̾ unã
oiugẽ nou̾at. Erant enĩ ꝓculdubio pat̾ne fidi
et obedientiȩ m̾ita potiora. in tantũ ut ꝓpt̾ illi
dicat ds̃ huic se facere bona quȩ fac̃. Bñdicent᷑

Expanded text:
quod uxor esset, mansit intacta. Nec ideo tamen istum patri quod uxor esset, mansit intacta. Nec ideo tamen istum patri eius praeferre debemus, quia iste nullam feminam praeter unam coniugem nouerat. Erant enim procul dubio paternae fidei et oboedientiae merita potiora, in tantum, ut propter illum dicat Deus huic se facere bona quae facit. Benedicentur,
Abbreviated transcription (Latin):
ccepit ̃ ysaac
tale oracłm. quale aliqͦtiens pat̾ eiꝰ acceꝑat.
De quo oracło sic scͥptum ẽ. Facta ẽ aut̃ fa¬
Abiit aut̃ ysaac ad abimelech regẽ philistinoꝵ.i
gerara. Apparuit aut̃ illi dñs et dix̃. Noli descende
in egiptum. habita aut̃ int̾ra qͣm tͥ dix̾o ⁊ incole
in hac t̾ra.⁊ ero decum.⁊ bñdicam te. Tibi enim
⁊ semini tuo dabo om̃ẽ t̾ram hanc. ⁊ statuã uin¬
m̃tum m̃i q̃ uiraui habrabȩ patͥ tuo.⁊ multiplica¬
bo sem̃ tiuĩ sic̃ stellas cęli.⁊ dabo semini tuo om̃e¬
meas. ⁊ legitima mea. Iste patͥarcha nec uxore hũt
aliã. nec aliqͣm concubinã. s pott̾itate duoꝵ ge¬
minoꝵ ex uno concubitu ꝓc̾atoꝵ contentꝰ fuit.
Timuit sane ⁊̃ ipse ꝑicłm de pulc̾tudine ꝯnigis eñ
habitaret int̾ alienos. fec̃q q̃ pat̾ ut eam sororẽ
dic̾ẽt. tac̾et uxorẽ. Erat enĩ ei ꝓpinqͣ ⁊ pat̾no e
mat̾no sanguine.S etiã ip̃a ab alienis cognito

Expanded text:
ccepit etiam Isaac tale oraculum, quale aliquotiens pater eius acceperat. De quo oraculo sic scriptum est: Facta est autem fasaac adAbimelech regemPhilistinorumin Gerara. Apparuit autem illi Dominus et dixit: Noli descendere in Aegyptum; habita autem in terra, quam tibi dixero, et incole in terra hac; et ero tecum et benedicam te. Tibi enim et semini tuo dabo omnem terram hanc, et statuam iuramentummeum, quod iuraui Abrahae patri tuo; et multiplicabo semen tuum meas et legitima mea. respondete aaliam nec aliquam concubinam, sed posteritate duorum geminorum ex uno concubitu procreatorum contentus fuit. Timuit sane etiam ipse periculum de pulchritudine coniugis, cum habitaret inter alienos, fecitque quod pater, ut eam sororem diceret, taceret uxorem; erat enim ei propinqua et paterno et materno sanguine; sed etiam ipsa ab alienis, cognito
Abbreviated transcription (Latin):
p̾uaricatȩ sunt rei. qui aliqͦ pacto tenet᷑ obstricti :
quam obrem si etiam paruuli qd n̾a fides ht̃ naᷤ¬
cuntur non ꝓpͥe. s originalit̾ pecc̃ores. uñ illis gr̃a
remissionis pecc̃oꝵ necessariam confitem᷑ ꝓfecto
eo mͦ quo s̃ peccõres: ⁊̃ p̾uaricatores legis illiꝰ quȩ
in paradiso data ẽ. agnoscunt᷑. ut ueꝵ sit utr̃q
q̃ scͥptum ẽ. ⁊ p̾uaricatores estimaui om̃s pecc̃oreᷤᷤ
signum regen̾ationis fuit. ⁊ ñ inm̾ito paruulũ
ꝑꝑ originale pecẽm quo pͥmũ dĩ dissipatũ ẽ testa¬
m̃tum gn̾atio disꝑdet. nͥ regn̾atio lib̾ et. sic intelli

Expanded text:
praeuaricatae sunt rei, qui aliquo peccato tenentur obstricti? praeuaricatae sunt rei, qui aliquo peccato tenentur obstricti? Quam ob rem . si etiam paruuli, quod uera fides habet, nascuntur non proprie, sed originaliter peccatores, unde illis gratiam remissionis peccatorum necessariam confitemur: profecto eo modo, quo sunt peccatores, etiam praeuaricatores legis illius, quae in paradiso data est, agnoscuntur; ut uerum sit utrumque, quod scriptum est, et: Praeuaricatores aestimaui omnes peccatores signum regenerationis fuit et non inmerito paruulum propter originale peccatum, quo primum Dei dissipatum est testamentum, generatio disperdet, nisi regeneratio liberet
Abbreviated transcription (Latin):
cͥeumcidetur carne p̃putii sui octauo die. int̾ibit
am̃a illa de gn̾e eiꝰ. quia testam̃tũ mm̃ dissipal̃.
cum ħ nulla culpa sit paruuli cꝰ dixẽ aĩam ꝑitall.
nec ipse dissipau̾it testam̃tũ dĩ. s maiores qui ei
cͥcumcid̾e ñ curar̃. nisi qui ȩtiam paruuli ñ saelil¬
sue uitȩ ꝓpͥetatem. sed scđ̾m cõmunẽ gn̾is humani
originem. om̃s in illo unum testam̃tum dĩ dissipa¬
uerunt. in quo om̃s peccauer̃. Multa quippe ap¬
pellant᷑ testam̃ta dĩ. exceptis illis duobꝰ magniᷤᷤ
mentũ at pͥmũ qd̃ factum ẽ ad hominẽ pͥmum.
ꝓfecto illõ ẽ. qua die ederitis morte moriemini.
U ñ scͥptum ẽ in libro qui eccłiasticꝰ appellat᷑. Om̃is
caro sic̃ uestis ut̾ascit. Testam̃tum enĩ a scło ẽ
morte morieris. Cum enĩ lex euidentior pꝰea data
pacto in psalmo qd̾̃ legit᷑ ueꝵ ẽ p̃uaricatores esti¬
maui om̃s peccõres t̾re. nisi qr om̃s leges alicuiꝰ

Expanded text:
arnem praeputii sui octauo die, interibii anima illa de genere eius, quia testamentum meum dissipauit, cum haec nulla culpa sit paruuli, cuius dixit animam perituram, nec ipse dissipauerit testamentum Dei, sed maiores, qui eum circumcidere non curarunt; nisi quia etiam paruuli, non sesuae vitae proprietatem, sed secundum communem generis humani originem, omnes in illo uno testamentum Dei dissipaverunt, in quo omnes peccaverunt . Multa quippe appellantur testamenta Dei, exceptis illis duobus magnis, mentum autem primum, quod factum est ad hominem primum, profecto illud est: Qua die ederitis, morte moriemini. Unde scriptum est in libro, qui ecclesiasticus appellatur: Omnis caro sicut uestis ueterescit. Testamentum enim a saeculo: Morte morieris. Cum enim lex euidentior postea datpacto in psalmo quod legitur uerum est: Praeuaricatores aestimaui omnes peccatores terrae, nisi quia omnes legis alicuius
Abbreviated transcription (Latin):
głarit̾ ẽ locutꝰ. sic enĩ scͥptũ ẽ. ⁊ ecce tres uiri stabat
sr̃ eũ ⁊ undens ꝓciurit in obiuã illis ab hostio tab̾¬
nacłi sui. ⁊ adoraũ sr̃t̾ram ⁊ dix̃. dñe si inueni gr̃ã
añ te et cęt̾a. cur ñ ⁊ illud adu̾tunt duos ex eis ue¬
nisse ut sodomite dełentur. cũ adhuc abrahã ad
unum loqueret᷑ dñm appellans ⁊ int̾cedens ne simł
iustum cum impio in sodomis ꝑd̾et illos aut̃ duo ᷤᷤ
sic suscep̃ loth ut etiã ipse in colloqͥo cũ ilł suo sin¬
głarit̾ dñm appellet: Nam cũ eis prłalit̾ dixiss
ecce dni declintite in domũ pueri ur̃i ⁊ cęt̾a q̃
ibi dicunt᷑. pꝰea tam̃ ita le git᷑.⁊ tenuer̃ angłi¬
manũ eiꝰ ⁊ manũ uaxcoris eiꝰ ⁊ manꝰ duaꝵ filiaꝵ
eiꝰ id̾o qͣ parcet dñs ipsi. & factũ ẽ mox ut edixer̃
illum foras.⁊ dixer̃. Salu̾a fac am̃ã tuã. Ne res¬

Expanded text:
gulariter est locutus sic enim scriptum est: Et ecce tres uiri stabant gulariter est locutus sic enim scriptum est: Et ecce tres uiri stabant super eum, et uidens procucurrit in obuiam illis ab ostio tabernaculi sui, et adorauit super terram et dixit: Domine, si inueni gratiam ante te, et cetera: quur non et illud aduertunt, duos ex eis uenisse, ut Sodomitae delerentur, cum adhuc Abraham ad unum loqueretur, Dominum appellans et intercedens, ne simul iustum cum inpio in Sodomis perderet? Illos autem duos sic suscepit Loth, ut etiam ipse in conloquio cum illis suo singulariter Dominum appellet. Nam cum eis pluraliter dixisset: Ecce, domini, declinate in domum pueri uestri, et cetera quae ibi dicuntur, postea tam manum uxoris ejus, et manus duarum filiarum ejus, in eo quod parceret Dominus ipsi. Et factum est, mox ut eduxerunt illum foras, et dixerunt: Salvam fac animam tuam, ne res
Abbreviated transcription (Latin):
obitum mansit uxoris. S ꝓpt̾ea mͥ uidet᷑ illa qͣm
secuti sumus hꝰ q̃stionis solutio p̾ferenda qr cente¬
nariꝰ qͥd ẽ sexex s tp̃ris nr̃i de nulla pot̾ femina
gigñe. ñ tẽ qño adhuc tamdu uiuebat ut .c. anni
ñdum fac̾ent hominẽ decrepite senectutis.
tem ds̃ apparuit abrahȩ
ad qereum mambre in tͥbꝰ uiris quos dubitandũ ñ
ẽ angłos fuisse. qͣmuis qͥdã exxistiment unũ in eis
fuisse dñm nr̃m xcp̃m asserentes eum ⁊̃ añ indum̃¬
tum carnis fuisse uisibilẽ. Est qͥdẽ diume potestati.
⁊ iniusibił.⁊ incorꝑał inmutabiłq nat᷑ȩ. sine ulla fui
mutatione etiã mortalibꝰ aspectibꝰ apparere. ñ ꝑ id
q̃ ẽ. s ꝑ aliqͥl qd̾ sͥ subditum ẽ. Quid aut̃ illi fub¬
ditum ñ ẽ: uerũptam̃ si ꝓptẽa ꝯfirmant hoꝵ tͥum
aliquẽ fuisse xep̃m. qr cum tres uidiss ad dñm sin¬

Expanded text:
obitum mansit uxoris. Sed propterea mihi uidetur illa, quam obitum mansit uxoris. Sed propterea mihi uidetur illa, quam secuti sumus, huius quaestionis solutio praeferenda, quia centenarius quidem senex, sed temporis nostri, de nulla potest femina gignere; non tunc, quando adhuc tamdiu uiuebant, ut centum anni nondum facerent hominem decrepitae senectutis.tem Deus apparuit Abrahae ad quercum Mambre in tribus uiris, quos dubitandum non est angelos fuisse; quamuis quidam existiment unum in eis fuisse Dominum Christum, adserentes eum etiam ante indumentum carnis fuisse uisibilem. Est quidem diuinae potestatis et inuisibilis, incorporalis inmu: tabilisque naturae, sine ulla sui mutatione quid autem illi subditum non est? Verum tamen si propterea confirmant horum trium aliquem fuisse Christum, quia, cum tres uidisset, ad Dominum sin
Abbreviated transcription (Latin):
sara aut̃ uͥtꝰ. Uñ scͥptum ẽ in ȩpła ad hebreos. ẜide
⁊ ipsa sara uͥtutẽ accep̃. ad emissionẽ seminis. Ambo
aut̃ seniores erant sic̃ scͥptura testat᷑. s illa ⁊̃ sfilis.
⁊ cruore m̃struo iam destituta. ꝓpt̾ q̃ iã parere ñ poᷤ¬
set: ĩ si stilis ñ fuiss. Porro si femina ita sit ꝓuectioriᷤ
ȩtatis. ut ei solita mulieꝵ adhuc fluant. de iuuene
parere pot̾. d seniore ñ pot̾. ꝙͣnis adhuc possit ille
senior s de adolescentula gign̾e.sic̃ abrahã pͦmortẽ
sarȩ de cȩta potuit. qr uiuidã eiꝰ inueñ etatẽ. ħ gͦ ẽ q̃¬
qm̃ ñ ex omi femina cui adhuc eẽt aliq̃ pariendi tp̃s
extremum gñare ipse in illa ętate adhuc poss. Ad
aliq̃ enĩ emortuũ corpꝰ intellig̾e debemꝰ ñ ad omĩa.
Nam si ad omĩa. ñ iã senectꝰ uiiii. s cadauer ẽ mortui.
Quãuis ⁊̃ sic solui soleat ista q̃stio. q̃ d cethura postea
geñ abrabã. q donũ gignendi q̃ a dño accep̃⁊ ĩ pꝰ

Expanded text:
Sarra autem uirtus. Unde scriptum est in epistula ad Hebraeos: Fide et ipsa Sarra uirtutem accepit ad emissionem seminis. Ambo enim seniores erant, sicut scriptura testatur; sed illa etiam sterilis et cruore menstruo iam destituta, propter quod iam parere non posset, etiam si sterilis non fuisset. Porro si femina ita sit prouectioris aetatis, ut ei solita mulierum adhuc fluant, de iuuene parere potest, de seniore non potest; quamuis adhuc possit ille senior, sed de adulescentula gignere, sicut Abraham post mortem Sanae de Cettura potuit, quia uiuidam eius inuenit aetatem. Hoc equoniam non ex omni femina, cui adhuc esset aliquod pariendi tempus extremum, generare ipse in illa aetate adhuc posset. Ad aliquid enim emortuum corpus intellegere debemus, non ad omnia. Nam si ad omnia, non iam senectus uiui, sed cadauer est mortui. Quamuis etiam sic solui soleat ista quaestio, quod de Cettura postea genuit Abraham, quia donum gignendi, quod a Domino accepit, etiam post
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ .xxc. pariet. ñ s̃ dubitantis. s admirantis.
Siquẽ u̾o mouet qd dictum ẽ ⁊ dabo tͥ ⁊ semini tuo
pꝰ te t̾ram inqua tu incola ᷤ omnẽ t̾ram chanaan
in possessionẽ ȩt̾nam quomͦ accipiat᷑ impletũ. sue
ad huc ex pectet᷑ implendũ. cum possessio quecũꝙ.
t̾rena. ȩt̾na cuilib genti eẽ ñ possit. sciat ęt̾num
a nr̃is int̾ptari qd gc̾i appellant aconion qd a scło di
riuatum ẽ. Aon quippe g̾cȩ scłm nuncupat᷑. s ñs
ausi latini ħ dic̾e scłare. ne longe in aliud mittent
sensum. Scłaria quippe dicunt᷑ multa quȩ inħ

Expanded text:
nonaginta pariet, non sunt dubitantis, sed admirantis. Si quem uero monet quod dictum est: Et dabo tibi et semini tuo post te terram, in qua tu incola es, omnem terram Chanaan in possessionem aeternam, quo modo accipiatur inpletum siue adhuc expectetur inplendum, cum possessio quaecumque terrena aeterna cuilibet genti esse non possit: sciat aeternum a nriuatum est; alwv quippe Graece saeculum nuncupatur. Sed non sunt ausi Latini hoc dicere saeculare, ne longe in aliud mitterent sensum. Saecularia quippe dicuntur multa, quae in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
qño om̃s fuimꝰ ille unꝰ qui ꝑ feminã lapsꝰ est
in pecẽm. quȩ de illo facta ẽ ante pecem. Nõ¬
dum erat nb̃ singillatĩ ereata et distributa for¬
ma in qua singłi uiu̾emꝰ. s iam erat natura
feminał ex qua ꝓpagaremur. qua scił ꝑꝑ pec
catum uiciata et uincło mortis obstricta. iꝰteq
damnata. ñ alt̾iꝰ conditionis homo ex homine
nasce̾t᷑. Ac ꝑ hoc lib̃i arbitrii malo usus. series
calamitatis huiꝰ excorta ẽ. que humanũ genꝰ
origine deprauata ułut radice corrupta usq
ad scde mortis exxiciũ quȩ ñ ht̃ finẽ soł exceptiᷤ¬

Expanded text:
quando omnes fuimus ille unus, qui per feminam lapsus est quando omnes fuimus ille unus, qui per feminam lapsus est in peccatum, quae de illo facta est ante peccatum. Nondum erat nobis singillatim creata et distributa forma, in qua singuli uiueremus; sed iam erat natura seminalis, ex qua propagaremur; qua scilicet propter peccatum uitiata et uinculo mortis obstricta iusteque damnata non alterius condicionis homo ex homine nasceretur. Ac per hoc a liberi arbitrii malo usu series calamitatis huius exorta est, quae humanum genus origine deprauata, uelut radice corrupta, usque ad secundae mortis exitium, quae non habet finem, solis ei
Abbreviated transcription (Latin):
s pudenda erant. Senser̃ gͦ nouũ motũ in obe¬
dientis carnis suę. tanqͣm recipcã penã in obe¬
dientiȩ suȩ. Iam quippe am̃a lib̾tate in ꝑu̾sũ
ꝓpͥa delectata et dõ dedignata seruire. p̾stino
corporis seruitio destituebat᷑. & quia suꝑiorẽ
dnm̃ suo arbitrio deseruerat. in feriorẽ famłm
ad suum arbitͥũ ñ tenebat. Nec omnim᷑ habebat
subditam carnẽ. sic̃ semꝑ hr̃e potuiss. s dõ sub¬
dita ipsa mansisset. Tunc gͦ cepit caro concupiᷤᷤ¬
cere adu̾sus sp̃m. cum quia controu̾sia nati sumꝰ.
trahentes originẽ mortis.⁊ in membris nr̃is ui¬
ciataq natura contentionẽ eiꝰ siue uictoriã
de pͥma p̾uaricatioẽ gestantes. Ds̃ enĩ ereaũ¬
hominẽ rectũ naturaꝵ auctor nõ utiq uicioꝵ.
s. sponte deprauatꝰ iusteq damnatꝰ depͣuatos
damnatosq gen̾aũ. Om̃s enĩ fuimꝰ in illo uno.

Expanded text:
sed pudenda non erant. Senserunt ergo nouum motum inoboesed pudenda non erant. Senserunt ergo nouum motum inoboedientis carnis suae, tamquam reciprocam poenam inboedientiae suae. Iam quippe anima libertate in peruersum propria delectata et Deo dedignata seruire pristino corporis seruitio destituebatur, et quia superiorem dominum suo arbitrio deseruerat, inferiorem famulum ad suum arbitrium non tenebat, nec omni modo habebat subditam carnem, sicut semper habere potuisset, si Deo subdita ipsa mansisset. Tunc ergo coepit caro concupiscere aduersus spiritum, cum qua controuersia nati sumus, trahentes originem mortis et in membris nostris uitiataque natura contentionem eius siue uictoriam de prima praeuaricatione gestantes. CAPUT hominem rectum, naturarum auctor, non utique uitiorum; sed sponte deprauatus iusteque damnatus deprauatos damnatosque generauit. Omnes enim fuimus in illo uno,
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłiis. si  uniu̾sa mors exc omĩbꝰ. qm̃ p̾ma constat
ex duabꝰ una amĩȩ altã corporis. ut si pͥma totiꝰ
hominis mors cum amĩa sine dõ et sine corpore
ad tempꝰ penas luit. scd̾a u̾o u am̃a sine d̾o eũ
corp̾e penas ęt̾nas luit. Qnõ gͦ dicc̃ ds̃ pͥmo illi
homim quẽ in paradiso constituerat de cibo
uetito. quaẽq die hed̾itis ex illo morte morie¬
mini. ñ tm̃ pͥme mortis partẽ p̾orẽ uͥ am̃a pͥ¬
uatur dõ. nec tantum post̾i̾orẽ uͥ corpꝰ pͥuat᷑ aĩa.
nec solam ipsam totã pͥmã uͥ amã et ado et a
corpore separata punit᷑. s quicqͥd mortis ẽ usq
ad nouissimã quȩ scda dr̃ qua ẽ nulla post̾ior.
cõminatio illa cõplexa ẽ. Nam postea qͣm p̾cepti¬
facta transgressio ẽ. confestĩ gr̃a deserente diuina
de corpoꝵ suoꝵ nuditate ꝯfusi sunt. Uñ etiam
foliis ficulneis quȩ forte a ꝑturbatis pͥma cõꝑta
sunt. pudenda texer̃. quȩ pͥus eadẽ membra erãt.

Expanded text:
ic uniuersa mors ex omnibus. Quoniam prima constat ex duabus, una animae, altera corporis; ut sit prima totius hominis mors, cum anima sine Deo et sine corpore ad tempus poenas luit; secunda uero, ubi anima sine Deo cum corpore poenas aeternas luit. Quando ergo dixit Deus primo illi homini, quem in paradiso constituerat, de cibo uetito: Quacumque die ederitis ex illo, morte moriemini: non tantum primae mortis partem priorem, ubi anima priuatur Deo, nec tantum posteriorem, ubi corpus priuatur anima, nec solam ipsam totam primam, ubi anima et a Deo et a corpore separata punitur; sed quidquid mortis est usque ad nouissimam, quae secunda dicitur, qua est nulla posterior, comminatio illa cofacta transgressio est, confestim gratia deserente diuina de corporum suorum nuditate confusi sunt. Unde etiam foliis ficulneis, quae forte a perturbatis prima conperta sunt, pudenda texerunt; quae prius eadem membra erant,
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ separatione iustissima mortis in eis etiam
corporał necessitas facta ẽ. cum qua nos neces¬
sitate nati sumus. Propt̾ qd̾ apłs non ait corpꝰ
quidem mortale ẽ ꝓpt̾ peccatum. sp̃s aut̃¬

Expanded text:
vitae separatione justissima, mortis in eis etiam vitae separatione justissima, mortis in eis etiam corporalis necessitas facta est, cum qua nos necessitate nati sumus Propter quod Apostolus non ait, Corpus quidem moriturum est propter peccatum; sed ait
Abbreviated transcription (Latin):
L dõ corpiis eius qd̾ cibo et potu egẽbat ne fame
affic̾ẽt᷑ ac siti. ⁊ non unmortalitate illa absoluta atq
indissolubili s ligno uitȩ amortis necessitate ꝓ¬
hibebat᷑. atq in iuuentutis flore tenebat᷑. ñ sp̃ale
corruiss et alim̃tis quidẽ etiam extra paradisũ
ñ negatis a ligno tñ uite ꝓhibitꝰ tͣditꝰ eẽd tp̃ri uetu¬
statiq finiendis. in ea dutaxat uita qͣm in cor¬
pore licet animali donec sp̃ale obedientiȩ m̾ito
fieret posset in paradiso nisi peccasset hr̃e ꝑpetuã.
Quaꝓpt̾ etiam si mortẽ istam manifestã qua fit
amẽ a corpore separatio intelligamꝰ simul signi¬
ficatam. in eo qd̾ ds dix̾at. quadie ederitis exx eo
morte moriemini. ñ idõ deb absurdũ uideri. qr
non eo ꝓrsus die a corpore sunt soluti. quo cibũ
int̾dictum mortiferũq sumpsert̃. Eo quippe die
mutata indet̾ius uiciataq nat᷑a. atq aligno

Expanded text:
Ideo corpus eius, quod cibo ac potu egebat, : ne fame Ideo corpus eius, quod cibo ac potu egebat, : ne fame adficeretur ac siti, et non inmortalitate illa absoluta adque indissolubili, sed ligno uitae a mortis necessitate prohibebatur adque in iuuentutis flore tenebatur, non spiritale, conruisset et alimentis quidem etiam extra paradisum non negatis, a ligno tamen uitae prohibitus traditus esset tempori uetustatique finiendus, in ea dumtaxat uita, quam in corpore licet animali, donec spiritale oboedientiae merito fieret, posset in paradiso nisi peccasset habere perpetuam. Quapropter etiamsi mortem istam manifestam, qua fit animae a corpore separatio, intellegamus simul significatam in eo quod Deus dixerat: Qua die ederitis ex illo, morte moriemini: non ideo debet absurdum uideri, quia non eo prorsus die a corpore sunt soluti, quo cibum interdimutata in deterius vitiataque natura, atque a ligno
Abbreviated transcription (Latin):
dubitat. qd̾ etiam pꝰ resurrectionẽ iam quidẽ in
sp̃ali carne s tamen uera cibum ac potum cũ
discipłis sumpsit. Non enim potestas s egestaᷤᷤ
edendi ac bibendi talibꝰ corporibꝰ anferet᷑. Uñ
sp̃alia erunt. non quia corpora eẽ desistent. s qr
spũ iuuificante subsistent. Nam sic̃ corpora ista¬
quȩ hñt animã uiuentem nondum sp̃m uiuifi¬
cantẽ animalia dicunt᷑ corp̃a. nec tñ am̃e sunt s
corpora. ita illa sp̃alia uocantur corpora. Absit
tamen ut sp̃s ea credamus futura s corpr̃a. carmᷤ
habitura sub̾am. s nullam tarditatẽ corruptio¬
nemq carnalẽ sp̃n uiuificante passura Tunc iã
non t̾renus s cęlestis homo erit. non quia corpꝰ
erit. ut etiam cęlo in colendo ñ amissa nat᷑a sed
mutata qualitate conueat᷑. Primus aut̃ homo
de terra t̾remis. in aĩa uiuente factꝰ ẽ ñ sp̃u in
uificante. quod ei ꝑ obedientiȩ m̾itum seruabat᷑.

Expanded text:
dubitat, quod etiam post resurrectionem, iam quidem in dubitat, quod etiam post resurrectionem, iam quidem in spiritali carne, sed tamen uera, cibum ac potum cum discipulis sumsit. Non enim potestas, sed egestas edendi ac bibendi talibus corporibus auferetur. Unde et spiritalia erunt, -non quia corpora esse desistent, sed quia spiritu uiuificante subsistent. CAPUT quae habent animam viventem, nondum spiritum vivificantem, animalia dicuntur corpora; nec tamen animae sunt, sed corpora: ita illa spiritualia vocantur corpora; absit tamen ut spiritus ea credamus futura, sed corpora carnis habitura substantiam, sed nullam tarditatem corruptionemque carnalem spiritu vivificante passura. Tunc jam non terrenus, sed coelestis homo erit: non quia corpuserit, ut etiam coelo incolendo non amissa natura, sed mutata qualitate conveniat. Primus autem homo de terra terrenus , in animam viventem factus est, non inuificantem, quod ei post oboedientiae meritum seruabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
ratione com̃data credat᷑. Corpora gͦ nustoꝵ quę¬
in ressurrectione futura sunt. nequllo ligno in¬
digebunt. quo fiant ut nullomͦ uł senectute
inuet̾ata moriant᷑. neq ullis aliis corporalibꝰ all¬
m̃tis. quibꝰ esuriendi ac sitiendi qͣliscũq mole¬
stia deuitet᷑. qm̃ certo et omĩmͦ inuiolabili mu¬
nereñnortalitatis induent᷑. ut non nͥ uelint
possibilitate ñ nescessitate uescant᷑. Qd̃ angliꝯ
digebant. s quia uolebant et pot̾ant. ut homilb̾
congruerent sui ministĩi quadã humanitate
fecert. Neq enim in fantasmate angłos edisse
credendũ ẽ. qnõ eos homines hospitio suscepus
q̃muis utrum angłi eẽnt ignorantibꝰ cũ simili
s uisu ur̃o uidebatis .i. necessitate reficiendi
corporis sic̃ uos facitis. me cibum sum̾e puta¬
batis.S si forte de angłis alud credibiliꝰ dispu¬
tari pot̾. certe fides xp̃iana de ipso saluatore ñ

Expanded text:
ratione commendata credatur. CAPUT XXII. Deratione commendata credatur. CAPUT XXII. Dein resurrectione futura sunt, neque ullo ligno indigebunt, quo fiat ut nullo morbo uel senectute inueterata moriantur, neque ullis aliis corporalibus alimentis, quibus esuriendi ac sitiendi qualiscumque molestia deuitetur; quoniam certo et omni modo inuiolabili munere inmortalitatis induentur, ut non nisi uelint, possibilitate, non necessitate uescantur. Quod angelndigebant, sed quia uolebant et poterant, ut hominibus congruerent sui ministerii quadam humanitate, fecerunt. Neque enim in phantasmate angelos edisse credendum est, quando eos homines hospitio susceperunt, quamuis utrum angeli essent ignorantibus simili sed uisu ueatro uidebatis; id est necessitate reficiendi corporis, sicut uos facitis, me cibum sumere putabatis. Sed si forte de angelis aliud credibilius disputari potest, certe fides Christiana de ipso Saluatore non
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. ut ea meliꝰ accipiamus. tamqͣm ꝓphetica
inditia p̃cedentia futuroꝵ paradisum scilic ipsĩ
ȩccłiam. sic̃ de illa legitur in eantieis canticoꝵ.
Quatuor aut̃ paradisi flumina .iiiiͬ. eugłia ligna
fructifera scõs fructꝰ aut̃ eorum oꝑa. lignũ ute
mali ꝓpͥum uoluntatis arbitrium. Nec se ipso
quippe homo diuina uoluntate contempta. nͥ
ꝑniciose utiq pot̾. atq ita disc̃ quid int̾sit utri
inħeat comuni omibꝰ bono. an ꝓpͥo delectet᷑. Se
quippe amans. donat᷑ sͥ. ut iñ timoribꝰ meroribꝰq
complectꝰ cantet in psalmo. si tam̃ mala sua sentit.
ad merpsum turbata ẽ am̃a m̃a correptꝰq iam
dicat. Fortitudinẽ meã ad te custodiã. ħ et si qͣ
alia cominodiꝰ dici posst̃ de intelligendo sp̃ãlit̾
paradiso. nemine ꝓhibente dicant᷑. dũ tam̃ et
illiꝰ historie ueritas fidelissima reꝵ gestaꝵ nar¬

Expanded text:
intellegi, ut ea melius accipiamus tamquam prophetica intellegi, ut ea melius accipiamus tamquam prophetica indicia praecedentia futurorum; paradisum scilicet ipsam ecclesiam, sicut de illa legitur in cantico canticorum; quattuor autem paradisi flumina quattuor euangelia, ligna fructifera sanctos, frucmali proprium uoluntatis arbitrium. Nec se ipso quippe homo diuina uoluntate contemta nisi perniciose uti potest, adque ita discit, quid intersit, utrum inhaereat communi omnibus bono an proprio delectetur. quippe amans donatur sibi, ut inde timoribus moeroribusque completus cantet in Psalmo, si tamen mala sua sentit, Ad me ipsum turbata est anima mea : correctusque jam dicat: Fortitudinem meam ad te custodiam . Haec, et si qua alia commodius dici possunt de intellegendo spiritaliter paradiso nemine prohibente dicantur, dum tamen et illius historiae ueritas fidelissima rerum gestarum nar
Abbreviated transcription (Latin):
paradiso sapientia dĩ. De qua scͥptũ ẽ. Lignũ uitȩ
paradisum uͥ pͥmi homines parentes gen̾is hu¬
mani scẽ scͥpture u̾itate fuisse narrant᷑ ad intel¬
ligibilia referunt. arboresq illas et ligna fructi¬
fera in uirtutes uitȩ moresq conu̾tunt. tanqͣm
uisibilia et corporalia illa non fuerint. s intel¬
ligibiliũ significandoꝵ causa eo mͦ dicta uł scͥpta
porał quia pot̾ etiam sp̃alis intelligi. tamqͣm
idõ ñ fuerint due mulieres agar et sara. ⁊ ex
eis duo filii abrahe. unus de ancilla et unus
ciente aqua defluxerit.q pot̾ illic figurata
significatione etiam xͦ intelligi eodẽ apło dicẽte
Petra aut̃ erat axp̃s. Nemo itaq ꝓhibet intellige
fructꝰ mores pioꝵ et lignũ uite ipsam bonor
omĩũ matrẽ sapientiam.⁊ lignum scientiȩ bom
et mali. transgressi mandati exꝑim̃tũ. Penã eni
suo bono exꝑit᷑ homo. Possunt etiam ħ in eccłia

Expanded text:
paradiso, Sapientia Dei, de qua scriptum est, Lignum vitae paradiso, Sapientia Dei, de qua scriptum est, Lignum vitae paradisum, ubi primi homines parentes generis humani sanctae scripturae ueritate fuisse narrantur, ad intellegibilia referunt arboresque illas et ligna fructifera in uirtutes uitae moresque conuertunt; tamquam uisibilia et corporalia illa non fuerint, sed intellegibilium significandorum causa eo modo dicta uel scripta poralis, quia potest etiam spiritalis intellegi; tamquam ideo non fuerint duae mulieres, Agar et Sarra, et ex eis duo filii Abrahae, unus de ancilla, alius dtiente aqua defluxerit, quia potest illic figurata significatione etiam Christus intellegi, eodem apostolo dicente: Petra autem erat Christus. Nemo itaque prohibet intellegere fructus mores piorum, et lignum uitae ipsam bonorum omnium matrem sapientiam, et lignum scientiae boni et mali transgressi mandati experimentum. Poenam suo bono experitur homo. Possunt haec etiam in ecclesia