comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
du ppłos ad t̃minos usq libie ꝑ domuit.
quesite dnationis ẽtinua poss dne firma¬
uit. Domitis gͥ ꝓximis cũ accessione uiriũ
fortior ad alios tnsiret.: ꝓxima queq uie¬
toria. instrum̃tũ sequent̾is eẽt. totiꝰ orientis
ppłos subegit. Glib aut̃ fide rerũ. ł iste ł
trogꝰ scripserit.iã quedã illos fuisse m̃titos.
alie̾ fideliores litt̾e ostendunt᷑. ẽstat tam̃ :
int̃ alios seͥptores regnũ assirioꝵ. anino re¬
ge fuisse longe latrq prectũ. Tandiu aũ
ꝑseuauit. ut romanũ ñđu sit eiꝰ etatis.
ti s̃. mille ducentos ⁊ tel. annos. ab anno
pͥmo ꝗͦ ninꝰ regnare cep̃. ꝑmansit hoc reg¬
nũ.donec tͣnsferret᷑ ad medos. Inferre aut̃
puloᷤᷤsibi ñ molestas.sola regni cupidita¬
te ẽ terq ꝥ subdere: qͥd aliud quã grande
lat᷑ciniũ nominanđu ẽ.Si nullo deoꝵ ad¬
iutorio. tã magnũ hoc regnũ ꝓlixũ fuit.
ꝗͣre diis romanis tͥbuit᷑ romanũ regnũ.

Expanded text:
usque Libyae perdomuit.\' quaesitae dominationis continua possessione firmauit. Domitis igitur proximis cum accessione uirium fortior ad alios transiret et proxima quaeque uictoria instrumentum sequentis esset, totius Orientis populos subegit\'. Qualibet autem fide rerum uel iste uel Trogus scripserit nam quaedam illos fuisse mentitos aliae fideliores litterae ostendunt, constat tamen et inter alios scriptores regnum Assyriorum a Nino rege fuisse longe lateque porrectum. Tam diu autem perseuerauit, ut Romanum nondum sit eius aetatis. ti sunt, mille ducentos et primo quo Ninus regnare coepit, permansit hoc regnum, donec transferretur ad Medos. Inferre autempulos sibi non molestos sola regni cupiditate conterere et subdere, quid aliud quam grande latrocinium nominandum ejutorio tam magnum hoc regnum et prolixum fuit, quare diis Romanis tribuitur Romanum regnum
Abbreviated transcription (Latin):
Remota itaq iusticia. ꝗͥd s̃ regna. nisi mag¬
na latͦeinia. Qa & lat̾einia qͥd s̃. nͥ parua
regna. Malꝰ ⁊ ipsũ hominũ ẽ. imꝑio pͥnei¬
pis regit᷑ pacto societatis astringit᷑ placi¬
ti lege p̃da diuidit᷑. Hoc małusi intan¬
tũ ꝑditoꝵ hominũ accessibꝰ crescit. ut
& Poca teneat. sedes c̃stituat. eiuitatis
occupet.ppłas subiuget. euidnti regni
nom̃ ad sumit. qđ etiã in manifesto e fent.
ñ depta cupiditas. s addita in punitas.
Elegent᷑ enĩ & uera cit᷑. alexandro illi
magno. qͥdã eõp̃henso pirata respondit.
Nã cũ iđe rex hominẽ int̾rogass. qͥd ei
uderet᷑. ut mare haber& infestũ. illeli¬
bera c̃tumaeia. qͥd tͥ inqͥt. ut orbe t̾rarĩ.
S qr id ego exriguo nauigio facio. latro
uoeor: qr tu magna classe. imꝑatora

Expanded text:
Remota itaque iustitia quid sunt regna nisi magna latrocinia? quia et latrocinia quid sunt nisi parua regna? Manus et ipsa hominum est, imperio principis regitur, pacto societatis adstringitur, placiti lege praeda diuiditur. Hoc malum si in tantum perditorum hominum accessibus crescit, ut et loca teneat sedes constituat, ciuitates occupet populos subiuget, euidentius regni nomen adsumit, quod ei iam in manifesto confert non demta cupiditas, sed addita inpunitas. Eleganter enim et ueraciter Alexandro illi Magno quidam conprehensus pirata respondit. Nam cum idem rex hominem interrogaret, quid ei uideretur, ut mare haberet infestum, ille libera contumacia: Quod tibi, inquit, ut orbem terrarum; sed quia id ego exiguo nauigio facio, latro uocor; quia tu magna classe, impera
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃es suaᷤᷤ habent. inpartibꝰ iusticie fides ẽ:
maximũq: locũ ap̃noᷤ hab. qͥcũq scimꝰ qͥd sit.
qđ iustꝰ exfide uiuit S illo ᷤᷤ miror uppetito¬
res multitudiniᷤ đoꝵ. si fidesdea ẽ qͣrealiis tã
ꝑantia dea eẽ ñ meruit. cũ eiꝰ nomine ñ nulli
romani pͥncipes. ñ paruã głam c̃pararꝑnt.
Cur deniq fortitudo dea ñ ẽ. qͥ affuit mutio.
cũ dext̾am porrexit infłamas. ꝗͣ affuit eur.¬
tio. cũ se ꝓpatͥa in abruptã t̾rã p̃cipitẽ dedit.
qͣ affuit decio patͥ.⁊ decio filio. eũ ꝓexereitu
se uouer: si tam̃ hiᷤ om̃ibꝰ uera inerat fortitu¬
do. uñ modo ñ agit᷑. Qre prudñtia. qͣre sapi¬
entia. nulla numinũ loca meruer̃. Anꝙ
in noie generali ipsiꝰ uͥtutis om̃s colunt᷑
Sicgͦ posset ⁊ unꝰ đs coli. cuiꝰ partes eet̾idiĩ
putant᷑.S in illa una uͥtute. ⁊ fides ẽ.⁊ pudi¬
citia. Quȩ tam̃ ext᷑ in edibꝰ ꝓpͥis altaria me

Expanded text:
es est; maximumque locum apud nos habet, quicumque scimus quid sit, quod justus ex fide vivit . Sed illos miror appetitores multitudinis deorum, si fides dea est, quare aliis tamperantia dea esse non meruit, cum ejus nomine nonnulli Romani principes non parvam gloriam compararint? Cur denique fortitudo dea non est, quae adfuit Mucio, cum dexteram porrexit in flammas; quae adfuit Curtio, cum se pro patria in abruptam terram praecipitem dedit; quae adfuit Decio patri, et Decio filio, cum pro exercitu se voverunt? Si tamen his omnibus vera inerat fortitudo, unde modo non agitur. Quare prudentia, quare sapientia nulla numinum loca meruerunt? an quia in nomine generali ipsius virtutis omnes coluntur? Sic ergo posset et unus Deus coli, cujus partes caeteri dii putantur. Sed in illa una virtute et fides est, et pudicitia, quae tamen extra in aedibus propriis altaria me
Abbreviated transcription (Latin):
tas urbes cũ ppłis diẽ. ab ruptis etiã imbri¬
bꝰ ꝓlu̾tas totas eẽ regiones. illas etiã que
prifuerant eͣtinentes. hospitibꝰ atq: ad¬
uenis fluctibꝰ insulatas. aliasq desidia
maris pedestri aecessu ꝑuias factas. uentis
ac ꝓcellis eu̾sas eẽ oruitates. incendia de
nubibꝰ emicasse. qͥbꝰ orientis regiones ẽfla¬
gratȩ ꝑier ⁊ in occiđntis plagis scaturri¬
gines ꝗs da ac ꝓluuiones easdestrages de¬
disse. Sic exrethnę uucib qͦnd̾a effusis era¬
teribꝰ diuino incendio ꝑ decliuia torrñ¬
tis uiee flãmarũ flumina eu eurrisse.
Sihec atq: huiꝰmͦi que hab historia unde
possem eolligerẽ uoluissẽ: qñdo finissẽ quę
uana. & uere saluti ꝑnitiosa cõpͥmeret:

Expanded text:
tas urbes cum populis dicit; abruptis etiam imbritas urbes cum populis dicit; abruptis etiam imbribus prolutas totas esse regiones; illas etiam, quae prius fuerant continentes, hospitibus adque aduenis fluctibus insulatas aliasque desidia maris pedestri accessu peruias factas; uentis ac procellis euersas esse ciuitates; incendia de nubibus emicasse, quibus Orientis regiones conflagratae perierunt, et in Occidentis plagis scaturrigines quasdam ac proluuiones easdem strages dedisse; sic ex Aetnae uerticibus quondam effusis crateribus diuino incendio per decliuia torrentis uice flammarum flumina cucurrisse. Si haec adque huius modi, quae habet historia, unde possem, colligere uoluissem, quando finissem, quae uana et uerae saluti perniciosa conprimere
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a ꝓcul dubio nob tribuerent. si iã ł illis
clareret nr̃a religio. łita eos asaeficiis saele¬
gis ꝓhiberet. Hec in secundo ⁊ t̾cio libro
satis qntũ existimamꝰ absolimꝰ. in seđõ agen¬
tes de malis morũ. que mala ł sola ł maxi¬
ma de putanda s̃. Int̾cio aut̃ de his malis
que stulti sola ꝑpeti exhorrent. corꝑis uide¬
lie ext̾narũq rerũ. que plerũq patiunt᷑¬
& boni. Illa uͦ mala ñ dico patient᷑.s liben¬
t̃ habent. qͥbꝰ ipsi fiunt mali:⁊ que pauea¬
dixi. de sola ipsa eiuitate atq eiꝰ imꝑio.
nec inde om̃a usq ad cesarẽ augustũ. qđ
si cõmemorare uoluissem.⁊ exaggirare
illa mala. que ñ sibi in uieẽ homines fa¬
reb quȩ uno loco apuleiꝰ breuit̃ stringit.
in eo libello quẽ de mundo seͥpsitꝰ. trena
om̃a dicens. mutationes. eu̾siones. ⁊rit̾itꝰ
habere. Nãꝙ in modicis tremoribꝰ terrax
ut u̾bis eiꝰ utar. dissiluisse humũ. ⁊ int̾e ep¬

Expanded text:
ubio nobis tribuerent, si iam uel illis clareret nostra religio uel ita eos a sacris sacrilegis prohiberet. Haec in secundo et tertio libro satis, quantum existimo, absoluimus, in secundo agentes de malis morum, quae mala uel sola uel maxima deputanda sunt, in tertio autem de his malis, quae stulti sola perpeti exhorrent, corporis uidelicet externarumque rerum, quae plerumque patiuntur et boni; illa uero mala non dico patienter, sed libenter habent, qdixi de sola ipsa civitate atque ejus imperio? nec inde omnia usque ad Caesarem Augustum. Quid, si commemorare voluissem, et exaggerare illa mala, quae non sibi invicem homines fa accidunt rebus, quae uno loco Apuleius breuiter stringit in eo libello quem de mundo scripsit, terrena omnia dicens mutationes, conuersiones et interitus habere? Namque inmodicis tremoribus terrarum, ut uerbis eius utar, dissiluisse humum et intercep
Abbreviated transcription (Latin):
te s̃ regna om̃a. quãq nihil eosadiuuerint
hii. qͦs deos putant. ÷ potiꝰ qnͣtũ decipien¬
do ⁊ fallendo nocuerint. Uñ nuncm uideo
ẽẽ dicendu:⁊ magis de ineremͣtis imꝑii ro¬
mani. Nã de noxia fallatia demonũ. qͦs
uelud deos colebant. qnͣtũ maloꝵ inuexe¬
rit moribꝰ eoꝵ. in sedõ maxime libro ñ pau¬
caiã dicta s̃.ẜ om̃s aut̃ absolutos tres libꝰs.
ubi oportunũ uisũ ẽ. eõm̃dauimꝰ etiã in ip¬
sis bellicis malis. qnͣtũ solatioꝵ ds ꝑ xp̃i no¬

Expanded text:
regna omnia, quamque nihil eos adiuuerint hi, quos deos putant, et potius quantum decipiendo et fallendo nocuerint: unde nunc uideo mihi esse dicendum, et magis de incrementis imperii Romani. Nam de noxia fallacia daemonum, quos uelut deos colebant, quantum malorum inuexerit moribus eorum, in secundo maxime libro non pauca iam dicta sunt. Per omnes autem absolutos tres libros, ubi opportunum uisum est, commendauimus, etiam in ipsis bellicis malis quantum solaciorum Deus per
Abbreviated transcription (Latin):
uent. qm̃ multũ eis ẽsultũ ẽ. ut ex illa uita
datos ẽsortio ciuitatis. penas debitas eogi¬
tare desisterent. Quarũ metꝰ eos ad maiora
facinora ꝓpellebat. ut deinceps pacatio¬
res eeñt rebꝰ humanis. Hoc dico qđ ipsũ
romanũ imꝑiũ ⁊ã magnũ. multis gentibꝰ
subiugatis. cet̾isq t̃ribile acerbe senꝰsit. gͣ¬
uit̃ timuit. ñ paruo negotio deuitan dę
ingentis cladisopp̃ssũ. qnͣdo paucissimi
gladiatores in cãpania deludo fugientẽ
magnũ exercitũ cõparar: duces tres habu¬
er̃: italiã latissime ⁊ crudelisse uastauer̃:
Dicant qͥs istos deosadiunerit. ut ex paruo
& c̃tẽptibili latͦcinio ꝑuenirentadreg¬
nũ: tantis iã romanis uiribꝰ arcibꝙ metu¬
endũ. Anqr ñ diu fuer̃ iđo diuinitꝰ nega¬
bunt᷑ adutti. Qsiuͦ ipsa cuilib hominis ui¬
ta diut᷑na ẽ. Istogͥ pacto neminẽ diĩ ad¬

Expanded text:
ut ex illa uita dato sibi consortio ciuitatis poenas debitas cogitare desisterent, quarum metus eos in maiora facinora propellebat, ut deinceps pacatiores essent rebus humanis. Hoc dico, quod ipsum Romanum imperium iam magnum multis gentibus subiugatis ceterisque terribile acerbe sensit, grauiter timuit, non paruo negotio deuitandae ingentis cladis obpressit, quando paucissimi gladiatores in Campania de ludo fugientes magnum exercitum conpararunt, tres duces habuerunt, Italiam latissime et crudelissime uastauerunt. Dicant, quis istos deus adiuuerit, ut ex paruo et contemtibili latrocinio peruenirent ad regnum tantis iam Romanis uiribus arcibusque metuendum. An quia non diu fuerunt, ideo diuinitus negabuntur adiuti? Quasi uero ipsa cuiuslibet hominis uita diuturna est. Isto ergo pacto neminem di ad
Abbreviated transcription (Latin):
ant scelerũ maiore licentia. His aũ qͥcis¬
seruiendo subdunt᷑: ñ noc nisi in igͥtas
ꝓpͥa. Nã iustis qͥeꝗd maloꝵ ab iniꝗͥs domi¬
nis irrogat᷑ꝰ ñ c̃pena cͥminis. s uͥtutis exam̃.
Piñ bonꝰ etiã siseruiat lib̾ ẽ: malꝰ aut̃ etiã¬
si regnat seruĩ ẽ. ñ uniꝰ nec hominis .s: qđ ẽ

Expanded text:
ant scelerum majore licentia; his auteant scelerum majore licentia; his auteserviendo subduntur, non nocet nisi iniquitas propria. Nam justis quidquid malorum ab iniquis dominis irrogatur, non est poena criminis, sed virtutis examen. Proinde bonus etiam si serviat, liber est: malus autem etiamsi reg
Abbreviated transcription (Latin):
qͦq amarissimas aggerantẽ. medioerẽ
uͦ ilłũ re familiari parua atq succineta
sibi sufficientẽ. carissimũ suis eognatis.
uicinis. amicis. dulcissima pace gaudent̃.
pietate religiosũ. benignũ m̃te. sanũ eor¬
pore. uita parcũ. moribꝰ castũ. c̃soientia
securũ. Nescio utrũ ꝗͥs quã ita desipiat. ut
aud eat dubitare quẽ p̾ferat. Ut g in his
tentio corrigat. facillime uidebim. ubi
habitet uanitas. ⁊ ubi felicitas. Q ꝓpt̃ s
moribꝰ seruiat᷑. uti le ẽ ut boni longe la¬
teq diuregnent: neq: hoc tã ipsis quã illis
utile ẽ qͥb regnant. Nã qͣntũ ad ipsos ꝑtini.
pietaᷤ ⁊ ꝓbitas eor qͥ magna dĩ dona s̃. suffic̃
eis ad uerã felicitatẽ. ꝗͣ ⁊ ista uita beneagat᷑.
& postea ꝑcipiatur
ẽterna. In hac gͦ
t̾ra. regnũ bonorm̃ tã illis prestat᷑.¬
quã reb humanis. Maloꝵ uͦ regnũ¬
mag̃ regnaitib noe: qͥ suos animos uast¬

Expanded text:
quoque amarissimas aggerantem; mediocrem quoque amarissimas aggerantem; mediocrem uero illum re familiari parua adque succincta sibi sufficientem, carissimum suis, cum cognatis uicinis amicis dulcissima pace gaudentem, pietate religiosum, benignum mente, sanum corpore, uita parcum, moribus castum, conscientia securum. Nescio utrum quisquam ita desipiat, ut audeat dubitare quem praeferat. Ut ergo in his tentio corrigatur, facillime uidebimus ubi habitet uanitas et ubi felicitas. Quaproptermoribus seruiatur, utile est ut boni longe lateque diu \' regnent; neque hoc tam ipsis quam illis utile est, quibus regnant. Nam quantum ad ipsos pertinet, pietas et probitas eorum, quae magna Dei dona sunt, sufficit eis et postea percipiatur aeterna. In hac ergo terra regnum bonorum non tam illis praestatquam rebus humanis: malorum vemagis regnantibus nocet, qui suos animos vast
Abbreviated transcription (Latin):
quã quã pͥꝰ uelłe paulułu inqͥrere qͤsit ratio.
que pruđdntia. cũ hominũ felicitatẽ non
possis ostend̾e. semꝑ inbellicis cladib. ⁊ insan¬
guine ciuili ł hostili. tam̃ humano. cũ te¬
nebroso timore. & eruenta cupiditate
u̾santiũ. ut uttree letierę cõparet᷑. fragi¬
lit̾ splendenti. cui timeat᷑ horribilius
ne repente frangat᷑: de imꝑu latitudines
ac magnitudine uelle głari. Hoc ut faci¬
liꝰ diiudiect᷑ ñ uanescamꝰ in ani u̾bositate
iactati. atq: obtundamꝰ intentionis aciẽ
altisonis uocabulis rerũ. eũ audimꝰ ppłos.
one latissimi. Quor duoꝵ hominũ. unũ
pauꝑem ł potiꝰ medioerẽ aliũ p̃diuitẽ
cogitemꝰ s diuitẽ timoribꝰ anxiũ. me
roribꝰ tabescentẽ. cupiditate flagrantẽ.
nunquã securũ. semꝑ inquietũ. ꝑpetuisae
inimicitiarũ ẽtentionibꝰ anhelantẽ: au¬
gentẽ sane his miseriis patͥmoniũ suũ
ininm̃sũ mođu: atq illiꝰ augm̃tis euragn

Expanded text:
quam uellem prius paululum inquirere, quae sit ratio, quae prudentia, cum hominum felicitatem non possis ostendere, semper in bellicis cladibus et in sanguine ciuili uel hostili, tamen humano cum tenebroso timore et cruenta cupiditate uersantium, ut uitrea laetitia conparetur fragiliter splendida, cui timeatur horribilius ne repente frangatur, de imperii latitudine ac magnitudine uelle gloriari. Hoc ut facilius diiudicetur, non uanescamus inani uentositate iactati adque obtundamus intentionis aciem altisonis uocabulis rerum, cum audimus populoone latissimi, quorum duorum hominum unum pauperem uel potius mediocrem, alium praediuitem cogitemus; sed diuitem timoribus anxiurantem, numquam securum, semper inquietum, perpetuis inimicitiarum contentionibus anhelantem, augentem sane his miseriis patrimonium suum in inmensum modum adque illis augmentis curas
Abbreviated transcription (Latin):
Pdigisuere romani. Locustarũ etiã in affrica mul¬
loctis titudine̾ ꝓdigusimilẽ fuisse. eũ iã cet po¬
puli romani ꝓuintia litt̾is mandauer̃:
Consũptis enĩ fructibꝰ folusq lignoꝵ ingen¬
tiatq inestimabili nube. inmare dieunt
cẽ deiectã. Qua mortua redditaq: littori¬
bꝰ. atꝙ: hinc aere corrupto. tantã ortã pesti¬
lentiã. ut in regnosolo masinisse. oetin¬
genta hominũ milia ꝑisse referantur:
& multo ampliꝰ int̾ris litoribꝰ ꝓrimis.
itaq uanitas. q̃lẽ ferimꝰ. eiꝙ respondere
cõpellim. quid horũ ñ xp̃iane religioni
tribueret.si tẽporibꝰ xp̃ianis uiderent:
Et tam̃ dussuis ista ñ tribuunt. quoꝵ
cultũ iđo reqͥrunt. ne istał minora pati¬
ant᷑: eũ ea maiora ꝑtulerint. a qͥbꝰ antea
DICERE
ex orsus. pri
respondñdum
tis dĩ. quã punientis seueritate patiunt᷑
religioni increpitant xp̃iane: quȩ una

Expanded text:
vere Romani. Locustarum etiam in Africa muvere Romani. Locustarum etiam in Africa multitudinem prodigii similem fuisse, cum jam esset populi Romani prouincia, litteris mandauerunt; consumtis enim fructibus foliisque lignorum ingenti adque inaestimabili nube in mare dicunt esse deiectam; qua mortua redditaque litoribus adque hinc aere corrupto tantam ortam pestilentiam, ut in solo regno Masinissae octingenta hominum milia perisse referantur et multo amplius in terris litoribus proximis. itaque uanitas, qualem ferimus eique respondere conpellimur, quid horum non Christianae religioni tribueret, si temporibus Christianis uideret? Et tamen dis suis ista non tribuunt, quorum cultum ideo requirunt, ne ista uel minora patiantur, cum ea maiora pertulerint a quibus antea dicere exorsus prius respondendum tis Dei quam punientis seueritate patiuntur, religioni increpitant Christianae, quae una
Abbreviated transcription (Latin):
incredibilit̾ accider: ut. int̾ ꝓdigia num¬
arent᷑ si x ꝑianis tẽporibꝰ accidissent: qͥbꝰ
eanisi xp̃ianis hominibꝰ tanquã xp̃iana¬
crimina obicerent: Omitto qͥppe illa
qͥ magis fuer̃ mira quã noxia. boues lo¬
cutos. infantes ñ dũ natos de ut̾is matrũ
qdã u̾ba clamasse: uolasse serpentes. femi¬
falsa sint. ñ infer̃ hominibꝰ ꝑnitiẽ s stu¬
porẽ .S. eũ pluit t̾ra. eũ pluit erita. cũ
pluit lapidibꝰ. ñ ut grando appellare
sol& hoc nomine .s om̃ino lapidibꝰ. hec
ꝓfrcto etiã grauit̾ ledere potuer legimꝰ
ap̃ eos ȩhtneis ignibꝰ abipso montis uer¬
nee.usq ad litꝰ ꝓximũ decurrentibꝰ ita
mare ferbuisse: ut rupes exurerent᷑. &
piees nauiũ soluerent᷑. Hoc utiq: ñ leuit̃
noxiũ fuit. quã uis in credibilit̃ mirũ:
code rursꝰ estu igniũ tanta i fauille seͥp¬
ser̾ obletã eẽ siciliã. ut catinensis urbis
tecta obruta ⁊ p̾ssa dirueret. Qcalamitate

Expanded text:
digia numerarentur, si Christianis temporibus accidissent, quibus ea nisi Christianis hominibus tamquam crimina obicerent? Omitto quippe illa, quae magis fuerunt mira quam noxia, boues locutos, infantes nondum natos de uteris matrum uerba quaedam clamasse, uolasse serpentes, femifalsa sint, non inferunt hominibus perniciem, sed stuporem. Sed cum pluit terra, cum pluit creta, cum pluit lapidibus solet hoc nomine, sed omnino lapidibus; haec profecto etiam graviter laedere potuerunt. Legimus apud eos Aetnaeis ignibus ab ipso montis vertice usque ad littus proximum decurrentibus ita mare ferbuisse, ut rupes exurerentur, et pices navium solverentur. Hoc utique non leviter noxium fuit, quamvis incredibiliter mirum. Eodem rursus aestu ignium tanta vi favillae scripserunt oppletam esse Siciliam, ut Catinensis urbis tecta obruta et oppressa dirueret: qua calamitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͦs ł pała colebant ł occulte ad huc eo¬
lunt eos ẽẽ inmundissimos sp̃s. & malig¬
nissimos ac falla cissimos demones usq
ad̾o. ut aut ueris aut fietis etiã suis tam̃
eminibꝰ deleetent᷑ que sibi celebrare ꝑsua
festa uoluert: ut aꝑpetͣndis dapnabilib
factis. humana reuocari ñ possit infir¬
mitas. dũ adhecimitanda. uelut diui¬
na p̃bet᷑ auetoritas. Hec ñt̾x nr̃a ẽ iec¬
tura ꝓbauimꝰ .s partĩ exrecenti memoria.:
qr ⁊ ipsi uidimꝰ talia. ac talibꝰ numinibꝰ
ex hiberi. partĩ exlitt̾is eoꝵ qͥñ tanquã
in ẽtumeliã .s tanquã in honorẽ deoꝵ¬

Expanded text:
quos uel palam colebant uel occulte adhuc colunt, eos esse inmundissimos spiritus et malignissimos ac fallacissimos daemones, usque adeo, ut aut ueris aut fictis etiam, suis tamen criminibus delectentur, quae sibi celebrari per sua festa uoluerunt, ut a perpetrandis damnabilibus factis humana reuocari non possit infirmitas, dum ad haec imitanda uelut diuina praebetur auctoritas. Haec non ex nostra coniectura probauimus, sed partim ex recenti memoria, quia et ipsi uidimus talia ac talibus numinibus exhiberi, partim ex litteris eorum, qui non tamquam in contumeliam, sed tamquam in honorem deo
Abbreviated transcription (Latin):
iugar. Deos suos accusent de tantis malis:
do illa mala fieb̾at. calebant are numinũ
sabeo thure sertisꝙ recentibꝰ halabant.
elerebant saẽdotia. fana renitebant. sa¬
cͥficabat᷑. lud ebat᷑. furebat᷑ intẽplis: qndo
passim tantꝰ eiuiũ sanguis aciuib ñ mͦ in
ect̾is locis. uerũ int̾ ipsa qͦq deor altaria
fundebat᷑. N elegit tẽpłii qͦ fuger tullius:
qr frustra elegerat mutiꝰ. Hni uͦ qͥ multo in¬
digniꝰ insultant tẽporib xp̃ianis. aut ad
loea xp̃o dicatissima ẽfuger. aut illuc eos
ut uiuerent. ctiã ipsi barbari dedux er̃t.
Illud scio ⁊ hoc mecũ qͥs qͥs sine studio par¬
tiũ iudicat. facillime agnoseit. ut omitã
ecta qͥ multa coͬmemoraut. ⁊ alia multo plu
ra. qͦ memorare longũ pit̾raui.si humanũ
genꝰ ante bella puniea xpianã reciꝑet
disciplinã. ⁊ ẽ seqͣtet᷑ rerũ tanta uastatio.
qͣnta illis bellis eurõpã afticãq ẽtriuit.
nullꝰ taliũ qͣles nunc patimꝰ. nisi xp̃ianę

Expanded text:
int. Deos suos accusent de tantis malis, do illa mala fiebant, calebant arae numinum Sabaeo thure sertisque recentibus halabant, clarebant sacerdotia, fana renidebant, sacrificabatur ludebatur furebatur in templis, quando passim tantus ciuium sanguis a ciuibus non modo in ceteris locis, uerum etiam inter ipsa deorum altaria fundebatur. Non elegit templum, quo confugeret Tullius, quia frustra elegerat Mucius. Hi uero qui multo indignius insultant temporibus Christianis, aut ad loca Christo dicatissima confugerunt, aut illuc eos ut uiuerent etiam ipsi barbari deduxerunt. Illud scio et hoc mecum, quisquis sine studio partium iudicat; facillime agnoscit ut omittam cetera quae multa commemoraui et alia multo plura quae commemorare longum putaui;: si humanum genus ante bella Punica Christianam reciperet disciplinam et consequeretur rerum tanta uastatio, quanta illis bellis Europam Africamque contriuit, nullus talium, quales nunc patimur, nisi Christianae
Abbreviated transcription (Latin):
num̃ abiles mortes. plures iugulauit sena¬
tores. quã gothi ł exspoliare potuer: ꝗgͥ¬
fronte. ꝗͦ corde. ꝗͣ in puđntia. ꝗͣ insipientia.
ł potiꝰ amentia. illa diissuis ñ imputant.
⁊ hec nr̃o imputant xꝑo. Crudelia bella ei¬
uilia. om̃ibꝰ bellis hostilibꝰ. auetoribꝰ etiã¬
coꝵ fatentibꝰ maiora. ꝗbꝰ illa respubliea. nec
afflicta. s om̃ino ꝑdita iudicata ẽ. Longe
añ aduentũ xp̃i exorta s̃.⁊ scelerataru᷑
ẽ catenatione causaꝵ. abello mariano atq:
sy llano adbella sertorii ⁊ catiline quoꝵ
asylla fueratulle ꝓseptꝰ ille nutͥtꝰ. iñ ad
lepidi ⁊ catuli belsu. quoꝵ alt̃ gesta sẏlla¬
na rescindere. alt̃ defende cupiebat. In de
adpõpei ⁊ cesaris. quoꝵ põpei sectator

Expanded text:
numerabiles mortes, plures iugulauit senanumerabiles mortes, plures iugulauit senatores, quam Gothi uel spoliare potuerfronte quo corde, qua inpudentia qua insipientia uel potius amentia illa dis suis non inputant, et haec nostio inputant Christo? Crudelia bella ciuilia, omnibeorum fatentibus, amariora, quibus illa respublica nec afflicta, sed perdita omnino judicata est, longe ante adventum Christi exorta sunt, et sceleratarum concatenatione causarum a bello Mariano atque Syllano ad bella Sertorii et Catilinae, quorum a Sylla fuerat ille proscriptus, ille nutritus: inde ad Lepidi et Catuli bellum, quorum alter gesta Syllana rescindere, alter defendere cupiebat: inde ad Pompeii et Caesaris, quorum Pompeius sectator
Abbreviated transcription (Latin):
ruptione. an marii ⁊ sylle alioꝵq: in eoꝵ
partibꝰ uiroꝵ elarissimoꝵ tanqmͣ suoꝵ
luminũ. insua m̃bra ferocitatt᷑. Galliqͥ¬
de trueidauer̃ senatũ. qͥc qͥd eiꝰ inurbe
tota p̃t̾ areẽ capitolinã. qͥ sola ut cũq
defensa ẽ. repperire potuer: s in illo col¬
le ẽstitutis. auro uitã saltĩ uendider̃:
quã : si ferro rapere ñ possent. possent
obsidione tam̃ consumere. Gothi uͦ tam
multis senatoribꝰ peꝑcer̾: ut mag̃ mirũ
sit. qđ aliqͦs ꝑemer̃. At uͦ sylla uiuo ad¬
hue mario. ipsũ capitoliũ qđ agallis tu¬
tũ fuit. ad decnendas eedes uictor insedit.
Et eñ fuga mariꝰ lapso eet.ferotior eruentiorꝗ
rediturꝰ iste in capitolio ꝑsenatꝰ etiã ẽsultẽ.¬
tã multos uita rebꝰq priuanit. Marianis aut̃
partibꝰ sylla absente. ꝗͥd sem̃ cui parcerent
fuit: qnͣdo mutio eiui senatori pontifici.
arã ipsã ubi erant ut aiunt fata romana
bula illa postrema. ut omiitamꝰ alias in¬

Expanded text:
ruptionem, an Marii et Syllae aliorumque in eorum partibus uirorum clarissimorum tamquam suorum luminum in sua membra ferocitatem? Galli quidem trucidauerunt senatum, quidquid eius in Urbe tota praeter arcem Capitolinam, quae sola utcumque defensa est, reperire potuerunt; sed in illo colle constitutis auro uitam saltem uendiderunt, quam etsi ferro rapere non possent, possent tamen obsidione consumere: Gothi uero tam multis senatoribus pepercerunt. ut magis mirum sit quod aliquos peremerunt. At uero Sylla uiuo adhuc Mario ipsum Capitolium, quod a Gallis tutum fuit, ad decernendas caedes uictor insedit, et cum fuga Marius elapsus esset ferocior cruentiorque rediturus, . iste in Capitolio per senatus etiam consultum multos uita rebusque priuauit : Marianis autem partibus Sylla absente quid sanctum cui parcerent fuit, quando Mucio ciui senatori pontifici aram ipsam, ubi erant ut aiunt fata Romana,bula illa postrema, ut omittamus alias in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ alia retro tẽpora acciđde ñ solere: eoꝵꝙ
opinionẽ etiã his ꝗͥ eã falsam cẽ nouer̃:
ut adu̾sꝰ nos iusta murmura habere ui¬
deant᷑ sue seientie dissimulatione fir.¬
mant᷑ de libris quos auetores eoꝵ ad eog¬

Expanded text:
alia retro tempora accidere non solere, eorumque opinionem etiam his, qui eam falsam esse nouerunt, ut aduersum nos iusta murmura habere uideantur, suae scientiae dissimulatione firmantibus: de libris, quos auctores eorum ad cog
Abbreviated transcription (Latin):
natꝰ c̃ xp̃c. Nã ⁊ ipse augtꝰ eũ multis ges
artifea regende reipubł. põpei qͥppe uic¬
torẽgaiũ eesarẽ qͥ uictoriã eiuiłe elem̃t̃
exercuit. suisq ad u̾sariis uitã dignitatr̃a
donauit. tanqm̃ regni appetitorẽ qͦrũ da
libtate in ipsa curia trucidauit. Huiꝰ de¬
iñ potñtiã multũ moribꝰ dispar. uitusq
omĩbꝰ inqͥnatꝰ atq: corruptꝰ. affectare ui
rat mirabilis in dolis adolescens. illea liꝰ
cesar: illiꝰ gai cesaris filiꝰ adoptiuus. qui ut
dixi pꝰ ea e appellatꝰ august. Huic adoles¬
centi cesari. ut eiꝰ potentia ẽtͣantoniũ
nutͥret᷑. cic̃o fauebatꝰ. sperans eũ depul¬
sa ⁊ opp̃ssa antonũ dominatiõe. instau

Expanded text:
t Christus. Nam et ipse Augustus cum multis gessae regendae. Pompei quippe uictorem Gaium Caesarem, qui uictoriam ciuilem clementer exercuit suisque aduersariis uitam dignitatemque donauit, tamquam regni adpetitorem quorundam publicae libertate in ipsa curia trucidauit. Huius deinde potentiam multum moribus dispar uitiisque omnibus inquinatus adque corruptus adfectare uidrat mirCaesar, illius Caii Caesaris filius adoptivus: qui, ut dixi, postea appellatus est Augustus. Huic adolescenti Caesari, ut ejus potentia contra Antonium nutriretur, Cicero favebat; sperans eum depulsa et oppressa
Abbreviated transcription (Latin):
nisse affirmare paratꝰ sũ. quã qđ hodierna di̾pu¬
tatione discedo suꝑatꝰ. Nec istã meã tantõ puto
debere ẽẽ letieiã. cõmunicabo gͦ eã uob̾cõ ẽcer¬
tatores mei. ł iudiceᷤᷤ nr̃i. qͣndo qͦde istose pacto
asins post̾is iunci etiã ipsi fortasse achadem iei
optart̃. Qd enĩ nob̾ hoc sermoniꝰ lepore iocundiꝰ
qͥd sententiarõ gͣuitate ꝑpensiꝰ: Qd beniuolen¬

Expanded text:
nisse affirmare paratus sum, quam quod hodierna dispunisse affirmare paratus sum, quam quod hodierna disputatione discedo superatus. nec istam meam tantum puto debere esse laetitiam. communicabo ergo eam uobiscum, concertatores mei uel iudices nostri, quando quidem isto se pacto a suis posteris uinci ipsi etiam fortasse Academici optarunt. quid enim nobis hoc sermonis lepore iucundius, quid sententiarum grauitate perpensius, quid beniuolen
Abbreviated transcription (Latin):
bitrͦ desꝑare debere. cã me qñdoq ad epturũ.
ẽ tẽptis tam̃ cet̾is oĩbꝰ ꝗͥ bona mortales putañ.
huic inuestigande inseruire ꝓposui. aqͦ me
negotio ꝗm̃ rationeᷤᷤ achademicoꝵ ñ leuat᷑ det̃¬
rebunt. satis ut arbitror ẽ t̃ cus: sta dispita¬
tione muniti sumꝰ Nuld aũ dubrũ ẽ. gentiropn¬
d̾e nos impelli ad discendõ. auctoritatis atq rationiꝰ.
enĩ repꝑio ualentiorẽ. Qđ aut̃ subtilissima ratione
ꝑ seqñdũ ẽ.ita enĩ ĩ sũ affectꝰ. ut qͥd sit uerũ ñ
eredendo solũ.s etiã intelligendo app̃hende im¬
pacient᷑ desidem. ap̃ platonicoᷤᷤ me int̾im qđ sa¬
monis finẽ me fecisse aspexert̃.ꝙͣ quã iã erit nax.
⁊ aliꝗͥd etiã lucna illata se̾ptũ erat.: tam̃ illi ado¬
lescentes intentissime exrpectabant. ut rỹ alyp¬
piꝰ sod alio die se responsurũ eẽ ꝓmitt̾et. Tum
ille nihil mͥ align̾do inqͥt tã ersententia ꝓue¬

Expanded text:
r desperare debere eam me quandoque adepturum. contemptis tamen ceteris omnibus, quae bona mortales putant, huic inuestigandae inseruire proposui. a quo me negotio quoniam rationes Academicorum non leuiter deterrebant, satis, ut arbitror, contra eas ista disputatione munitus sum. nulli autem dubium est gemino pondere nos impelli ad discendum auctoritatis atque rationis. enim reperio valentiorem. Quod autem subtilissima ratione persequendum est; ita enim jam sum affectus, ut quid sit verum, non credendo solum, sed etiam intelligendo apprehendere impatienter desiderem; apud Platonicos me interim quod saiam erat nox et aliquid etiam lucerna inlata scriptum erat, tamen illi adulescentes intentissime exspectabant, utrum Alypius uel alio die se responsurum esse promitteret. tum ille: Nihil mihi aliquando, inquit, tam ex sententia proue
Abbreviated transcription (Latin):
achademicis interĩ ꝓbabilit̃ ut potu ꝑsuasi.
Qđ si falsũ c̃ nihil adme. eui satis ẽ iã ñ arbit᷑¬
ri ñ posse. ab hoĩe inueniri ueritatẽ. Qs ꝗͥs aũt
putat hossensisse acha demicoᷤᷤ. ipsũ ciẽonẽ au¬
diat. ait enĩ illis morẽ fuisse oceultandi senten¬
tiã suã. nec eã cuiquã nͥqͥsecũ ad senectutẽ usq
uixissent. aꝑire ẽsueiusse. Que sit aut̃ ista. đs
uid̾it. cã tam̃ arbitͦr platoniᷤ fuisse . S ut bre¬
uit᷑ accipiatis om̃e ꝓpositũ meũ. ꝗͦ qͦmͦ se habe

Expanded text:
Academicis interim probabiliter, ut potui, persuasi. Academicis interim probabiliter, ut potui, persuasi. quod si falsum est, nihil ad me, cui satis est iam non arbitrari non posse ab homine inueniri ueritatem. quisquis autem putat hoc sensisse Academicos, ipsum Ciceronem audiat. ait enim illis morem fuisse occultandi sententiam suam nec eam cuiquam, nisi qui secum ad senectutem usque uixissent, aperire consuesse. quae sit autem ista, deus uiderit; eam tamen arbitror Platonis fuisse. sed ut breuiter a
Abbreviated transcription (Latin):
licentiaq Qđ aut̃ ad eruditionẽ doctͥnãq attn.
en mores qͥbꝰ c̃sulit̾ aĩe. qr ñ defuert̃ acutissimi:
sollertissimi uiri. qͥdocerent disputationibꝰ sius
aristotiłe ac platonẽ ita sibi ẽcinere. ut impe¬
ritiᷤᷤ minꝰq ad tentiᷤᷤ. dissentire uideag. multis
qͥdc̃ scłis multisq c̃tentionibꝰ.S. tam̃ eliqͣta ẽ
ut opinor una uerissime phylosophiȩ discipli¬
na. Nenĩ ẽ ista huiꝰ mundi phylosophia .ꝗͣ. sacra
nr̃a meritissime detestant᷑ s alt̾iꝰ intelligibiliᷤ
cui aĩas multi formis erroris tenebris cecatas.
⁊ altissimis a corꝑe sordibꝰ oblitas. nũquã ista ra¬
tio subtilissima reuocaret. nͥ sũmꝰ ds̃ populari
qͣda elem̃tia. diuini intellectꝰ auctoritatẽ usꝗ:
ad ipsũ corpꝰ humanũ declinaret atq sũmiite¬
ret. cuiꝰ ñ sołu p̃ceptiss etiã factiꝰ excitate aĩę.
redire insemetipsas. ⁊ resipisce̾ pat̾am etiã sine
disputationũ c̃certatiõe potussent. Noc mͥ de

Expanded text:
nem doctrinamque attinet et mores, quibus consulitur animae, quia non defuerunt acutissimi et sollertissimi uiri, qui docerent disputationibus suis Aristotelem ac Platonem ita sibi concinere, ut imperitis minusque attentis dissentire uideantur, multis quidem saeculis multisque contentionibus, sed tamen eliquata est, ut opinor, una uerissimae philosophiae disciplina. non enim est ista huius mundi philosophia, quam sacra nostra meritissime detestantur, sed alterius intellegibilis. cui animas multiformibus erroris tenebris caecatas et altissimis a corpore sordibus oblitas numquam ista ratio subtilissima reuocaret, nisi summus deus populari quadam clementia diuini intellectus auctoritatem usque ad ipsum corpus humanum declinaret atque summitteret, cuius non solum praeceptis sed etiam factis excitatae animae redire in semet ipsas et resipiscere patriam etiam sine disputationum concertatione potuissent. Hoc mihi de
Abbreviated transcription (Latin):
s de inuenienda ueritate tͣctamꝰ. Mihi satiꝰ ẽ qͦ qͦmͦ
moła istã tñscend̾e q̃ int̾ntibꝰ ad phylosophiã sese
opponit:⁊ nesoio qͥbꝰ receptaculis tenebras tegñs.
talẽ eẽ phylosophiã totã minat᷑. nihilq in ea
lucis inuentũ iri sꝑare ꝑmittit. Qd aut̃ ampliꝰ
desidem. nihil habeo. si iã ꝓbabile ẽ. ñ nihil serre
sapientẽ. Ñ enĩ alia causa ueri simile uidebat᷑
eã assensionẽ sustine̾ deb̾e. nͥqr erat u̾isimile ni¬
hil posse cõp̃hendi. qͦ sublato. ꝑcip̃ enĩ sapiens
ł ipsã ut iã ẽcedit᷑ sapĩam. nulla iã causa rema¬
nebit. cur ñ assentiat᷑ sapiens ł ipsi sap̃ie. Est
qũ sine dubitatiõe monstruosiꝰ. sapientẽ ñ apꝓ¬
bare sapiãm.q̃m sapientẽ nescire sapiãm. lam

Expanded text:
sed de inuenienda ueritate tractamus. mihi satis est quoquo modo sed de inuenienda ueritate tractamus. mihi satis est quoquo modo molem istam transcendere, quae intrantibus ad philosophiam sese opponit et nescio quibus receptaculis tenebras tegens talem esse philosophiam totam minatur nihilque in ea lucis inuentum iri sperare permittit. quid autem amplius desiderem, nihil habeo, si iam probabile est nonnihil scire sapientem. non enim alia causa ueri simile uidebatur eum assensionem sustinere debere, nisi quia erat ueri simile nihil posse conprehendi. quo sublato — percipit enim sapiens uel ipsam, ut iam conceditur, sapientiam — nulla iam causa remanebit, cur non assentiatur sapiens uel ipsi sapientiae. est enim sine dubitatione monstrosius sapientem non approbare
Abbreviated transcription (Latin):
lã gͦ ad cã partẽ ueniamꝰ. inq̃ dubitare ad huo
uidet᷑ alyppiꝰ ⁊ pͥmo sdipsũ ꝑspiciamꝰ qͣle sit. qđ
tt̃ acutissime atq cautissime mou. Nãsi tõt
tantisq rationibꝰ roboratã. hoc enĩ diristi acha¬
demicoꝵ sententiã ꝗͣ eis placuit nihil scire sapi¬
entẽ. hoc tuũ labefactat inuentũ qͦ cogimꝰ ẽfi¬
teri multo ẽẽ ꝓbabiliꝰ sapientẽ seire sapiãm.
magis ẽ assensio cohibenda .N oc ipso enĩ ostendit᷑
nihil qm̃ lib copiosissimi subtilissimiꝰq argu¬
m̃tiᷤ posse suad̾e.cui ñ ex parte c̃tͣria suasitꝰ
ingeniũ. ñ minꝰ act̃ Efortasse acriꝰ resistat᷑.
sofit. ut cũ sit uictꝰ achademicꝰ. uinc̾it. Outi¬
nã uineat᷑. nũqm̃ effici ꝙͣ uis arte pelasga. ut
simul ame uictꝰ uictori discedat. Certe nihil
aliud inueniat᷑ qđ ad u̾sũ ista dici possit.⁊
ultro me uictũ eẽ ꝓfiteor. Ñ enĩ de gła cõparanda

Expanded text:
eam partem ueniamus, in qua dubitare adhuc uidetur Alypius, et primo id ipsum perspiciamus quale sit. quod te acutissime atque cautissime mouet. nam si tot tantisque rationibus roboratam — hoc enim dixisti — Academicorum sententiam, qua eis placuit nihil scire sapientem, hoc tuum labefactat inuentum, quo cogimur confiteri multo esse probabilius sapientem scire sapientiam, magis est assensio cohibenda. hoc ipso enim ostenditur nihil quamlibet copiosissimis subtilissimisque argumentis posse suaderi, cui non ex parte contraria, si assit ingenium, non minus acriter uel fortasse acrius resistatur. eo fit, ut, cum sit uictus Academicus, uicerit.s o utinam uincatur! numquam efficiet quauis arte Pelasga, ut simul a Ille uictus uictorque discedat. certe nihil aliud inueniatur, quod aduersum ista dici possit, et ultro me uictum esse profiteor. non enim de gloria comparanda,
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e nat᷑am ut cũ auftrunt᷑ ceta siue unũ.siue
plura sint. restet aliꝗͥd qđ eoꝵ ablatione firmet᷑.
Docuit etiã me cũ de re c̃stat ꝓpt̃ qmͣ u̾ba dñr.
de ubis ñ deb̾e ẽ tendi. Et ꝗͥsqͥs id faciat. sumꝑitia
faciat docendũ eẽ simalitia des̾endũ. sidoci ñ
pot̾. monendũ: ut aliqͥd aliud potiꝰ agat. qm̃ tẽpꝰ
insuꝑfluiᷤᷤ oꝑamꝗ c̃sumat. Si ñ obtẽat. negli¬
gendũ. Dccaptiosis aut̃ atq fallacibꝰ ratiunculis.
breue p̃ceptũ ẽ. simale ẽcedendo inferunt᷑ ad ca

Expanded text:
habere naturam, ut, cum auferuntur cetera, siue unum siue plura sint, restet aliquid, quod eorum ablatione firmetur. docuit etiam me, cum de re constat, propter quam uerba dicuntur, de uerbis non debere contendi, et quisquis id faciat, si imperitia faciat, docendum esse, si malitia, deserendum, si doceri non potest, monendum, ut aliquid aliud potius agat, quam tempus in superfluis operamque consumat, si non optemperat, neglegendum. de captiosis autem atque fallacibus ratiunculis breue praeceptum est: si male concedendo inferuntur, ad ea
Abbreviated transcription (Latin):
ta. tã lucide obseura t̾etata s̃. Quare iã soeu mer
ex pectationẽ urãm qͣ me adrespondñdũ ꝓuoca¬
batis. cerciori spe mecõ addiscendũ ẽ utite. habe¬
mꝰ ducẽ qͥ nos in ipsa uęritatis archana đo iam
monstnte ꝑducat. Nic ego. cũ illi puerili qͦdã
studio qđ alyppiꝰ responsurꝰ ñ uidebat᷑ qͣsi frau¬
datossẽ uultu ostenderent: inuidetis in quã
arridens plausibꝰ meis. s. quõ de alyppii c̃stan¬
tia iã securꝰ nihil eũ timeo: ut uos qͦq mͥ grãs
agatis instruo uoᷤᷤ ad uso ilłx. ꝗͣtantã intentio¬
nẽ ur̃e expectationis offendit. Legite achade¬
mieos. ⁊ cũ ibi uictorẽ qͥd enĩ faciliꝰ. istarõ nu¬
garũ ciccronẽ inuen̾itis: cogat᷑ iste a uob̾ hunc
nrm sermonẽ ẽ tͣ illa inuicta defend̾e. Hanc
tibi alyppi.durã mercedẽ de more mea. fal¬
salaude restituo. Hic cũ arrisissent. finẽ tante
c̃flictionis utrũ firmissimõ neseio. modestiꝰ tam̃

Expanded text:
ta, tam dilucide obscura tractata sunt. quare iam, socii mei, exspectationem uestram, qua me ad respondendum prouocabatis. certiore spe mecum ad discendum conuertite. habemus ducem, qui nos in ipsa ueritatis arcana deo iam monstrante perducat. Hic ego, cum illi puerili quodam studio, quod Alypius responsurus non uidebatur, quasi fraudatos se uultu ostenderent: Inuidetis, inquam arridens, laudibus meis ? sed quoniam de Alypii constantia iam securus nihil eum timeo, ut uos quoque mihi gratias agatis, instruo uos aduersus illum, qui tantam intentionem uestrae exspectationis offendit. legite Academicos et, cum ibi uictorem — quid enim facilius ? — istarum nugarum Ciceronem inueneritis, cogatur iste a uobis hunc nostrum sermonem contra illa inuicta defendere. hanc tibi, Alypi, duram mercedem pro mea falsa laude restituo. — Hic cum arrisissent, finem tantae conflictionis — utrum firmissimum nescio — modestius tamen
Abbreviated transcription (Latin):
uenio qͣnti estimẽ. Mecũ enĩ familrarissimꝰ
amicꝰ m̃s. ñ solũ de ꝓbabilitate humanȩ uitȩ.
uerũ etiã de ipsa religione ẽ cordat: qđ ẽ ueri
amici manifestissimũ indiciũ. Si ꝗͥdẽ amier¬
ta rectissime atq scissime definita ẽ. rerũ
humanarõ ⁊ diuinarũ cũ beniuolentia ⁊ ca
ritate c̃sensio. Tam̃ ne aut achademicoꝵ argu¬
m̃ta ꝗsdã nebulaᷤ uideant᷑ offund̾e. aut doc¬
tissimo iuroꝵ auctoritati. int̃ ꝗͦ maxime
tulliꝰ ñ mou̾e noᷤ ñ pot̃ suꝑbe ñ nulliꝰ resistere
uideam᷑. si uob̾ plae. priꝰ paucu c̃t̃ eo disserã. qͥbꝰ
uident᷑ disputationes ille adusari u̾itati: deiñ ut

Expanded text:
ti aestimem. mecum enim familiarissimus amicus meus non solum de probabilitate humanae uitae uerum etiam de ipsa religione concordat, quod est ueri amici manifestissimum indicium, si quidem amicitia rectissime atque sanctissime definita est rerum humanarum et diuinritate consensio. Tamen ne aut Academicorum argumenta quasdam nebulas uideantur offundere aut doctissimorum uirorum auctoritati, inter quos maxime Tullius non mouere nos non potest, superbe nonnullis resistere uideamur, si uobis placet, prius pauca contra eos disseram, quibus uidentur disputationes illae aduersari ueritati, dei
Abbreviated transcription (Latin):
assensioniᷤꝰ suspensionẽ eõ pcisã. cũ hoc ipso eau¬
se suȩ de ẽẽ ñ possint. qͦ c̃ iuncto ᷤ putas. Dicent
enĩ usq ađo nihil cõp̃hendi. nulliq rei assensi¬
onẽ p̃bendã. ut etiã hoc denihilo ꝑcipiendo qd̾
tota sͥ penẽ uita usq ad te ꝓbabilit̾ ꝑsuasert̃. nẽ
ista ẽ clusione sͥ extortũ sit. ut siue nc̃ huiꝰ ar¬
gum̃ti uiꝰᷤ tarditate ingenĩ mei. siue reuera
Suorobore inuicta sit. eoᷤ loco mou̾e̾ ñ possit.
cũ audact affirmare ad huc ualeant. ne nõ qͥdẽ
ulli rer ẽsentiendũ ẽẽ. Forte enĩ dicent aligñ
c̃t̃ hoc qͦq ñ nihil ł ase ł aqͦpiã repꝑiri posse.
qd̾ acute ꝓbabilit̃q dicat᷑ suãꝙ imaginẽ ⁊ q̃si
specułũ qđdã in ꝓtheo illo anĩadu̾ti oporter.
mi numine. Qđ si adsit. ⁊ ilła nob̾ u̾itatẽ quȩ
tantũ cure ẽ. demonstr̃e dignet᷑. ego qͦ. ł ipsis

Expanded text:
assensionis suspensionem esse praecisam, cum huc ipso causae suae deesse nonpossint, quo conuictos putas. dicent enim usque adeo nihil conprehendi nullique rei assensionem praebendam, ut etiam hoc de nihilo percipiendo, quod tota sibi paene uita usque ad te probabiliter persuaserant, nunc ista conclusione sibi extortum sit, ut, siue tunc huius argumenti uis tarditate ingenii mei siue re uera suo robore inuicta sit, eos loco mouere non possit, cum audacter affirmare adhuc ualeant ne nunc quidem ulli rei consentiendum esse. forte enim aliquando contra hoc quoque nonnihil babiliterque dicatur, suamque imaginem et quasi speculum quoddam in Proteo illo animaduerti oportere, modi numine. quod assit et illam nobis ueritatem, quae tantum curae est, demonstrare digne
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩȩ. Si qͦres uͥ inueniat ipsã sapĩam respon¬
debo insemetipso. Si dicis eũ nescire qđ habeat.
redis ad illud absurdũ. sapientẽ scire sapiãm:
sapientẽ ipsũ negas posse inueniri. ñ iã eũ
achademiciᷤᷤ s tecũ ꝗr ꝗͥs hoc sentis. sermone
alio disseremꝰ. Illi enĩ cũ hȩc disputant. de sa¬
piente ꝓfecto disputant. Clamat cieo. se ip¬
sũ eẽ magnũ opinatorẽ .s de sapiente se qͤ¬
rere. Qđ si adhuc uoᷤ adolescentes ignotũ ha¬
betis. eerte inhortensio legistiᷤᷤ. Si gͥ nec estis
sapiens apꝓbabit. Cñ manifestũ est. cos de sapi¬
Ergo arbittͦ ego sapienti certã ẽẽ sapĩam.⁊ ob
enĩ ei rei. qͣm si ñ ꝑcepiss. sapienꝰ ñ eẽt. Ncoisti

Expanded text:
sapientiae. si quaeres, ubi inueniat ipsam sapientiam, responsapientiae. si quaeres, ubi inueniat ipsam sapientiam, respondebo: in semet ipso. si dicis eum nescire quod habeat, redis ad illud absurdum, sapientem nescire sapientiam. si sapientem ipsum negas posse inueniri, non iam cum Academicis sed tecum, quisquis hoc sentis, sermone alio disseremus. illi enim cum haec disputant, de sapiente profecto disputant. clamat Cicero se ipsum magnum esse opinatorem, sed de sapiente se quaerere. quod si adhuc uos, adulescentes, ignotum habetis, certe in Hortensio legistis: si igitur nec certi est sapiens approbabit. unde manifestum est eos de sapiErgo arbitror ego sapienti certam esse sapientiam, ienim ei rei, quam si non percepisset, sapiens non esset. nec isti
Abbreviated transcription (Latin):
nͥis. cũ qͦ illa loqͥ potuit.⁊ inqͦ habitare digna¬
ta ẽ.seilie⁊ sapiens iste.Nẽ ⁊ me qͣrite. qͥ cũ achide¬
micis pugnẽ. habetis iã nouũ eertam̃. sapiens :
sapĩa secũ pugnant. sapienᷤ ñ uult ẽsentire sa¬
pientiȩ. Ego uob̾cũ securꝰ ex pecto. ꝗs enĩ ñ ere¬
dat inuitã ẽẽ sapĩam. Tam̃ nos aliꝗͣ ꝯplexion e
muniamꝰ. aut enĩ in hoc e̾tamine achademie
uines sapiãm. ⁊ ame uincet᷑. q ñ erit sapienᷤᷤ. aut
ab ea suꝑ abit᷑. ⁊ sapientẽ sap̃ie c̃sentire docebi¬
mꝰ. dut gͥ sapiens achademieꝰ ñ ẽ. aut ñ nulli rei
sapiens assentiet᷑. Ni forte quẽ dice puduit. sa¬
pientẽ nescire sapiãmꝰ. saprentẽ ñc̃ sentire sapĩȩ.
dice̾ ñ pudeb̾. at suã ui simile ẽ. cad̾e insapien¬
tẽ ł ipsiꝰ sapĩe ꝑceptionẽ:⁊ nulla causa ẽ. eur
ñ ei qđ ñ pot̾ ꝑcrpi assentiat᷑. iudẽo ꝗd uolebã
eẽ uerisimile. sapientẽ scilie⁊ assensurũ ẽẽ

Expanded text:
um quo illa loqui potuit et in quo habitare dignata est, scilicet sapiens? ite nunc et me quaerite, qui cum Academicis pugnem; habetis iam nouum certamen: sapiens et sapientia secum pugnant. sapiens non uult consentire sapientiae. ego uobiscum securus exspecto. quis enim non credat inuictam esse sapiademicus uincet sapientiam et a me uincetur, quia non erit sapiens, aut ab ca superabitur et sapientem sapientiae consentire docebimus. aut igitur sapiens Academicus non est aut nonnulli rei sapiens assentietur, nisi forte, quem dicere puduit sapientem nescire sapientiam, sapientem non consentire sapientiae dicere non pudebit. at si iam ueri simile est cadere in sapientem uel ipsius sapientiae perceptionem et nulla causa est, cur non ei quod potest percipi assentiatur, uideo quod uolebam esse ueri simile, sapientem scilicet assensurum esse
Abbreviated transcription (Latin):
đm putabat ignẽ. prudntissime atq utilissi¬
me mͥ uidet᷑ arebesilaᷤᷤ. cũ illud late serperet
mału. occultasse penitais achademĩe senten¬
tiã.⁊ qͣsi aurũ inueniendũ qñdoq posteriᷤᷤ ob¬
tuisse. Quarẽ. cũ infalsas opiniones ruere t᷑ba
sit ꝓnior. ⁊ c̃suetudine corꝑor om̃a eẽ corpo¬
rea facillime.s nomie credant᷑. instituit uir
acutissimꝰ. atq humanissimꝰ. de docere potiꝰ.
ꝗͦ patiebat᷑ male doctos. quã docere qͦs doci¬
les ñ arbitrabat᷑. Inde illa oĩa nata s̃. quȩ no¬
ue achademie tribuunt᷑. qr eoꝵ necessitatẽ¬

Expanded text:
m putabat — prudentissime atque utilissime mihi uidetur Arcesilas, cum illud late serperet malum, occultasse penitus Academiae sententiam et quasi aurum inueniendum quandoque posteris obruisse. quare cum in falsas opiniones ruere turba sit pronior et consuetudine corporum omnia esse corporea facillime sed noxie credatur, instituit uir acutissimus atque humanissimus dedocere potius quos patiebatur male doctos quam docere quos dociles non arbitrabatur. inde illa omnia nata sunt, quae nouae Academiae tribuuntur
Abbreviated transcription (Latin):
uident᷑ int̾ succensoreᷤᷤ eiꝰ qnͣtũ pot̾ant ẽẽ seruata.
ꝓmystus custodita. N enĩ aut facile ista ꝑcipi¬
unt᷑ nͥ ab eiᷤ qͥse ab oĩbꝰ uiciĩs mundantes in aliã
qnͣdã plꝰ qͣm humanã c̃ suetudinẽ usndicarint.
aut ñ grauit̃ peccat. qͥs ꝗͥs ea seienꝰ qđ lib hoĩes
docere uoluerit. Itaq lenonẽ pͥncipẽ storeoꝵ
cũ iã qͥbꝰda auditis ⁊ creditis inscoła relictã apla¬
tone ueniss. ꝗͣm tõ palemo retinebat. suspectũ
habitũ suspicor: nec tałe uisũ. oui platoniea
illa uelut saero scã decreta facile ꝓdi cõmittiq
deberent. priꝰquã didiciss ea que in ilła scoła
ab aliis accepta de tulerat. Morit᷑ palemo.
suecedit archesilas: Tenonis qͥde õdiscipłs .s
subpalemoni magisterio. Quã obrẽ cũ leno

Expanded text:
uidentur inter successores eius, quantum poterant, esse seruata et pro mysteriis custodita. non enim aut facile ista percipiuntur nisi ab eis, qui se ab omnibus uitiis mundantes in aliam quandam plus quam humanam consuetudinem uindicarint, aut non grauiter peccat, quisquis ea sciens quoslibet homines docere uoluerit. itaque Zenonem principem Stoicorum, cum iam quibusdam auditis et creditis in scholam relictam a Platone uenisset, quam tunc Polemo retinebat, suspectum habitum suspicor nec talem uisum, cui Platonica illa uelut sacrosancta decreta facile prodi committique deberent, priusquam dedidicisset ea ea, quae in illam scholam ab aliis accepta detulerat. moritur Polemo, succedit ei Arcesilas, Zenonis quidem condiscipulus, sed sub Polemonis magisterio, quam ob rem cum
Abbreviated transcription (Latin):
cimꝰ. c̃ u̾tã me adea ꝗͥ uilla ⁊ager ministt̃. on̾ant
ine potiꝰ maiora qͣm p̃parant. Nã cũ ocioss diu
cognassẽ inisto rure. qͦ uã mͦ possit istuo phabi¬
le aut iusimile aetꝰ nrãs aberrore defend̾e. pͥmo
uisũ ẽ mͥut solet uidi cũ ista uendebã. uelle
tectũ ⁊ munitũ. Dem̃u totũ cautiꝰ eͥcũ speri. iu¬
sosũ mͥ uidisse unũ aditũ.ꝗͣ in sec̃os error irtiu¬
eret. Ñ sołũ enĩ eũ puto errare q falsã uiã seqͥt᷑ꝰ
s etĩ eũ qͥ uerã ñ seq̃r. faciam: enĩ duo iuatoros

Expanded text:
cimus. Convertam me ad ea quae villa et ager ministrat: onerant cimus. Convertam me ad ea quae villa et ager ministrat: onerant me potius majora quam praeparant. 34. Nam cum otiosus diu cogitassem in isto rure, quonam modo possit isthuc probabile ac veri simile actus nostros ab errore defendere; primo uisum est mihi, ut solet uideri, cum ista uendebam, belle tectum et munitum, deinde ubi totum cautius circumspexi, uisus sum mihi uidisse unum aditum, qua in securos error inrueret. non solum enim puto eum errare, qui falsam uiam sequitur, sed eti