comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
minist̾. Michi enĩ qui estimantur
a liquid eẽ nichil contulerũt. Nichilie
dic̃ ab apłis consecutũ s a dõ. quia qui
ne. Ipse ⁊ in inquit cum eem legis ꝑi¬
tus. dignatus est imꝑtiri sensũ ratio¬
nis huuismodi. Quomodo gͦ fieri po¬
terat ut hic ab his disceret. quẽ pitũ
inueniens ꝑitiorẽ fec̾ grã xp̃i: Sed
ccontra cum uidissent quia creditũ:¬
m̃ eugłm p̾pucu. sic̃ petro circũcisioĩs.

Expanded text:
Mihi enim, qui existimantur aliquid esse, nihil contulerunt. Nihil dicit se ab apostolis consecutum, sed a Deo; quia qui nae, ipse et mihi, inquit, cum essem legis peritus, dignatus est impertiri sensum rationis hujusmodi. Quomodo ergo fieri poterat, ut hic ab his disceret, quem peritum inveniens, peritiorem fecit gratia Christi. Sed e contra, cum vidissent quod creditum e
Abbreviated transcription (Latin):
quia causa ñ cessit qd̾ cedere habebat.
Iuur ig̾ exploratores dicti sũt. Si hoc
illum facere nolebant qd̃ facturꝯ erat.
si ꝓpt̾ istos nõ fecit: si aũt non erat fac¬
turus. sine dubio ꝓpt̾ istos fecit. Aliud e¬
nim non ẽ. Lutere enĩ hoc indicant
quia cessit. ⁊ historia factũ exlamat.
Quomodo enĩ ad horam negaret se
cefisse. cum ꝓbetur ꝓpt̾ iudeos timothe¬
um cutumcidisse: qd̾ ẽ ad horam cecisse.
⁊ scđm legem punficatum incẽplũ as¬
cendisse: Ille poss dicere uec ad horam se
cecisse: qui nũqm̃ inueniret᷑ cccͦisse Aut
enĩcessur. ꝓpt̾ falsos fr̃s ñ cessit: Aut ñ
cessurus ꝓpt̾ falsos fr̃s cessit. U nũ ergo
eduobꝰ accipite. falsi fr̃s tam̃ dicuntur.
qui credentes udaizabant. Abhis aũt
qui estimant᷑ aliquid eẽ quales aliꝙͣdo
fuer̃ nichil mea int̾ est: ds̃ ꝑsonam ho¬
minis ñ accip̃. hoc significat quia apłi
pͥus simplices homines erant ⁊ imꝑiti.
nullius dignitatis in lege. s hoc non ob¬

Expanded text:
um causa non cessit, quod cedere habebat. Cur igitur exploratores dicti sunt, si hoc illum facere nolebant, quod facturus erat: sed propter istos non fecit? Si autem non erat facturus, sine dubio propter istos fecit: aliud enim non est. Litterae enim hoc indicant, quia cessit, et historia factum exclamat. Quomodo enim ad horam negaret se cessisse, cum probetur propter Judaeos Timotheum circumcidisse, quod est ad horam cessisse, et secundum Legem purificatum in templum ascendisse . Ille enim posset dicere nec ad horam se cessisse, qui numquam inveniretur cessisse. Aut enim cessurus, propter falsos fratres non cessit: aut non cessurus, propter fratres falsos cessit. Unum ergo e duobus accipite. Falsi fratres autem dicuntur, qui credentes judaizabant. Ab his vero qui existimantur aliquid esse, quales aliquando fuerunt, nihil mea interest, Deus personam hominis non accipit. Hoc significat, quia apostoli prius simplices homines erant et imperiti nullius dignitatis in Lege, sed hoc non ob
Abbreviated transcription (Latin):
testes.⁊ fures.⁊ maleficos. & cetorum
maloꝵ admisores pumiant leges ro¬
mane: Deniq tria hec mandata ab
apłis ⁊ senioribꝰ data reꝑiunt. que
ignorant leges romane. idẽ ut obser¬
uent se ab idolatria. a sanguine sic̃
noe. & aforncatione. Que sophiste
grecoꝵ nou intellegentes: scientes

Expanded text:
testes, et fures, et maleficos, et caeterorum testes, et fures, et maleficos, et caeterorum malorum admissores puniant leges Romanae? Denique tria haec mandata ab apostolis et senioribus data reperiuntur, quae ignorant leges Romanae, id est, ut abstineant se ab idololatria, et sanguine, sicut Noe, et fornicatione. Quae sophistae Graecorum non intelligentes, scientes
Abbreviated transcription (Latin):
dentibꝰ. Nec enĩ aliquid ab eis discere
poterat. quia a dõ fuerat instructus. S
ꝓpter concordiã ⁊ pacẽ dĩ nutu factum
ẽ: ut tolleretꝰ scrupulus aut suspicio fr̃ĩ¬
bꝰ aut coaplis eiꝰ. Et ut gentibꝰ ꝓficet.
cognoscentibꝰ quia concordabat eugłin
eiꝯ cum aplis. Pret̾ea cum legẽ dedisset̃.¬
ñ molestari cos qui exgentibꝰ credebãt.
s ut abhis tantũ obseruarent. idẽ a san¬
guine ⁊ fornicatione ⁊ idolatria. Nunc
bant. S quomodo fieri p̾ ut aliqͥs ea dis¬
cat que nouit: Eigo hec ullicita eẽ os¬
tensa sunt gentibꝰ que putabant lice̾.
iubẽtur. a sanguine obẜuare: s hoc ac¬
cepunt qd̃ noe adõ didiscerat. ut ob¬
seruarent a sanguine edendo cũ carne
Nam quomͦ fieri poterat ut romanis
legibꝰ imbuti quoꝵ tanta auctoritaᷤᷤ
in ẜuandis mandatis ẽ. nesciret ho¬
micidiũ non esse faciendũ: quippe¬
cum adulteros ⁊ homicidas. ⁊ falsos

Expanded text:
dentibus. Nec enim aliquid ab eis discere dentibus. Nec enim aliquid ab eis discere poterat; quia a Deo fuerat instructus: sed propter concordiam et pacem Dei nutu factum est; ut tolleretur scrupulus aut suspicio fratribus et coapostolis ejus, et ut gentibus proficeret, cognoscentibus quia concordabat Evangelium ejus cum apostolis. Praeterea cum legem dedissent non molestari eos, qui ex gentibus credebant; sed ut ab his tantum observarent, id est, a sanguine et fornicatione et idololatria . Nunc bant? Sed quomodo fieri potest, ut aliquis ea discat, quae novit? Ergo haec illicita esse ostensa sunt gentibus, quae putabant licere:jubentur a sanguine observare. Sed hoc acceperunt, quod Noe a Deo didicerat, ut observarent se a sanguine edendo cum carne . Nam quomodo fieri poterat ut Romanis legibus imbuti, quorum tanta auctoritas in servandis mandatis est, nescirent homicidium non esse facienducum adulteros et homicidas, 215 et falsos
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ crebrescebat apud om̃s uideos. facie
aũ non uidebat᷑. ꝑ ambulabat enĩ fũ¬
dare ⁊ roborare ecclas solita constantia
int̾ gs̃. Auideis aũt causalegis mala
illi fiebat opinio. quasi discordaret a p̾
multis scrupulꝰ. ita ut gs̃ possent ꝑ¬
turbari. ne in aliud inducerent᷑ ab eo
quã tradebant apłi qui cũ dño fuerãt.
Nam ipsa occasione subu̾si sunt ga¬
lathe auideis. dicentibꝰ quia aliud tra¬
debat petrꝰ quã paulꝰ. Hinc factũ ẽ
ut admonitꝯ reuelatione dñi ascẽde¬
rat ihosolunam cũ testibꝰ p̾dicatioĩs
sue: idẽ barnaba ⁊ tito. unũ ex iudeo
et alterũ ex gentili. Ut siqui de eo ha¬
lerent scandalum horum testimoni¬
o tolleretur. ad aꝑiens illis sensum pͥ¬
dicationis sue. Cum apłis uͦ secreto
contulit uit scirent ñ illum discordare
a regula eugłica. Hoc est ne putarent
illum in uacii currere aut cucurrisse.
sic̃ estuabant aliquanti exuideis cre¬

Expanded text:
ejus crebrescebat apud omnes Judaeos, facie ejus crebrescebat apud omnes Judaeos, facie autem non videbatur, perambulabat enim fundare et roborare Ecclesiam solita constantia inter gentes: a Judaeis autem causa Legis mala illi fiebat opinio, quasi discordaret a pramultis scrupulus, ita ut gentes possent perturbari, ne in aliud inducerentur ab eo, quam tradebant apostoli, qui cum Domino fuerant. Nam ipsa occasione subversi sunt Galatae a Judaeis, dicentibus quia aliud tradebat Petrus, quam Paulus; hinc factum est, ut admonitus revelatione Domini ascenderet Hierosolymam cum testibus praedicationis suae, id est, Barnaba et Tito, uno ex Judaeo, et altero ex gentili; ut si qui de eo haberent scandalum, horum testimonio tolleretur, adaperiens illis sensum praedicationis suae. Cum apostolis vero secreto contulit; ut scirent non illum discordare a regula evangelica, hoc est, ne putarent illum in vacuum currere aut cucurrisse, sicut aestimabant aliquanti ex Judaeis cre
Abbreviated transcription (Latin):
uidee. solumm audiebant. quia qui ꝑ¬
sequebatur nos aliqñ nunc p̾dicat fidẽ.
aliqñ nũc expugnabat. ⁊ inme mag¬
nificabant dm̃. Hoc dic̃ quia uidaismũ
defenderat contra fidem. sic̃ ⁊ hi aqui¬
bus galathe fuerant eu̾si. adõ electus
ẽ ⁊ doctus dissimulare a uidaisimo:⁊
nouam logem p̾dicare. ita ut gaudent
meo ex uideis cirdentes. quos pridem
ꝑsequebatur. dõ ages grãs qui de ꝑsecuco¬
re fec defensorẽ. Ut ꝑuide scirent gala¬
che circũuentos se: ut sub nomine xp̃i
ideos se ꝓficerent᷑ circũcidentes car
est. hic cordis. Illic sub elem̃tis seruit᷑.
neuͦmeniis ⁊ salbato. Hic soli dõ in sp̃u.
quia corde credit᷑. Illic ꝯditio ẽ causa pͦ¬
cati: hic lib̾tas ex remissione peccatoꝵ.
multa it.aq distantia ẽ. Deinde post¬
naba ad̾ sũpto ⁊ tito. ascendi aũt scdinre¬
uelationem. ⁊ ex posui illis euglm quod
liquid uidebant᷑. ne forte inuacuũ cur¬
rerem ad cucurrissẽ. Qm̃ multotp̃r fam̃

Expanded text:
isto: solummodo audiebant, quia qui persequebatur nos aliquando, nunc praedicat fidem, quam aliquando expugnabat: et in me magnificabant Deum. Hoc dicit, quia cum Judaismum defenderet contra fidem, sicut et hi a quibus Galatae fuerant eversi; a Deo electus est, et doctus dissimulare a Judaismo, et novam Legem praedicare: ita ut gauderent in eo ex Judaeis credentes, quos pridem persequebatur, Deo agentes gratias, qui de persecutore fecit defensorem; ut perinde scirent Galatae circumventos se, ut sub nomine Christi Judaeos se profiterentur, circumcidentes carnsio carnis est, hic cordis: illic sub elementis servitur neomeniis et sabbato, hic soli Deo in spiritu; quia corde creditur: illic conditio est causa peccati, hic libertas ex remissione peccatorum. Multa itaque distantia est. CAPUTnaba adsumpto et Tito. ascendi autem secundum reuelationem et exposui illis euangelium, quod liquid esse videbantur; ne forte in vacuum currerem, aut cucurrissem. Quoniam multo tempore fama
Abbreviated transcription (Latin):
ad quieui carni ⁊ sanguini. Cum in
lege haberet fiduciam insciꝰ. iã tempꝰ
legis seruande ñ esse. ⁊ om̃i auiditate
contendet: putans dĩ se uolũtate hoc
agere ut resisteret eugłio xp̃i. Hidens
d̾s emulationẽ eiꝰ bonã s scientiam
ei deesse: placuit ei uocare illũ ad suã
grãm: sciens iam idoneũ hunc ẽẽ ad p̾¬
dicandũ engłm filii eiꝰ gentibꝰ. Quia
siinre minima qrtã uelox ⁊ fidꝰ erat au¬
datia conscientie ñ adulatione cuiꝰ ꝙ̃.
quantomagis in p̾dicando dono dĩ futꝰ¬
useẽt constantior spe ꝓmissi p̾mu: P¬
tum scit ds̃ futurũ bonũ: sic̃ dic̃ ad ie¬
reniã ꝓpħam. Priꝰ quã te formarẽ inu¬
tero nouite. ⁊ cꝙr a. Ita ⁊ apłm paulum
sciens quid eẽt futurꝰ: p̾uenit eũ ut
anteqmͣ conu̾teret᷑ uocaret eũ quia erat
necessanꝰ. Deniq statim suscepit dis¬
pensationẽ doni dĩ. om̃i pꝰ posita cu¬
ra carnali. Nec enĩ consiliũ cuiꝰ ꝙͣ petit

Expanded text:
acquievi carni et sanguini. Cum in acquievi carni et sanguini. Cum in Lege haberet fiduciam, inscius jam tempus Legis servandae non esse, et omni aviditate contenderet, putans Dei se voluntate hoc agere, ut resisteret Evangelio Christi; videns Deus aemulationem ejus bonam, sed scientiam ei deesse, placuit ei vocare illum ad gratiam suam, sciens jam idoneum hunc esse ad praedicandum Evangelium Filii ejus in gentibus; quia si in re minima tam velox et fidus erat audacia conscientiae, non adulatione cujusquam; quanto magis in praedicando dono Dei futurus esset constantior spe promissi prturum bonum, sicut dicit ad Hieremiam prophetam: Priusquam te formarem in utero, novi te, etc. : ita et apostolum Paulum, sciens quis esset futurus, praevenit eum; ut antequam converteretur, vocaret eum, quia erat necessarius. Denique statim suscepit dispensationem doni Dei, omni postposita cura carnali; nec enim consilium cujusquam petiit,
Abbreviated transcription (Latin):
se ẜuire putabat: lib̾am habens consci¬
entiã. Nec sciebat enĩ iam tempꝰ ad serẽ¬
de legis ñ eẽ doctrmã sequut ꝯ patrum.
uideris aut merrore aut in maliuolen¬
tia constitutoꝵ. Om̃i industria aut fer¬
uore m̃tis id agebat: ut cet̾is coequalibꝰ
sͥ emulatione legis prantior uideretur
Sic in saniens contra disciplinã xp̃i ut
nulli homini parceret fidĩ fed̾a adsecu¬
to: s cum reuelatione dĩ laborẽ hunc ĩ
anem eẽ didiciss: ⁊ magis contrarium
destitisse ab eo.⁊ se fidĩ gr̃e subdidisse:
optimis uita hominibꝰ reliqt legẽ qnͣ¬
tomagis hi qui extra legẽ erant: legise
subicere ñ debuerant: Et si hic gaud
exisse se de sub iugo seruitutis: quid ẽ
ut lib̾tatem suã obligauerint uincdis
legis: Cum aũt placuit ei qui me segre¬
gauit deuto matrs mee. ⁊ uocauit per
grãm suã reuelare filium suũ mine ut
eugłizarem eũ gentibꝰ: continuo non

Expanded text:
se servire putabat, liberam habens conscise servire putabat, liberam habens conscientiam; nesciebat enim jam tempus asserendae Legis non esse, doctrinam secutus patrum, aut in errore, aut in malevolentia constitutorum; et omni industria et fervore mentis id agebat, ut caeteris coaequalibus sibi aemulatione Legis praestantior videretur, sic insaniens contra disciplinam Christi, ut nulli hominum parceret fidei foedera assecuto. Sed cum Dei revelatione laborem hunc 213 inanem esse didicisset, et magis contrarium; destitisse ab eo, et se fidei gratiae subdidisse; optimis vita hominibus, reliquit Legem; quanto magis ii, qui extra Legem erant, Legi se subjicere non debuerant? Et si hic gaudet exisse se de sub jugo servitutis, quid est ut libertatem suam obligaverint vinculis Legis? Cum autem placuit ei, qui me segregavit de utero matris meae, et vocavit per gratiam suam revelare Filium suum in me, ut evangelizarem eum in gentibus; continuo non
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Sỹalia enĩ sunt. que seruata meri¬
cum coillocant. apd dm̃. Illa enĩ carna¬
lia sũt que tp̃r suo ẜuata: nec meritum
nec inmeritũ p̾stiterunt apd̃ dm̃. Non
seruata obfuer. quia ⁊ qui ñ fecer̃ legẽ.
sub maledicto erant. & qui fecerant.
ñ iustificabant᷑ apd̾ dm̃: quia iust. ex fid
uiuit. Illa eni ut on̾i ceñt: seruanda mã¬
data sũt ñ dignitati. Audistis enĩ conu̾¬
sationẽ meã aliqͣndo iniuidaismo: quia
suꝑmodũ ꝑsequãbar eccłam dĩ ⁊ expug¬
nabam eã: ⁊ ꝓficiebam inuidaismo suꝑ
młtos cͦetaneos ingen̾e meo: abundãciꝰ
emulatõs existens pat̾narũ mearũ tra¬
ditionũ. Propositum suũ quo pͥus iux¬
ta carnẽ uigebat repugnans: eccłe bre¬
uiter memorat. s ut famulꝯ xp̃i essec
hunc se reliquisse. Magis enĩ se deuo¬
cũ: quã illos inuindicanda lege fuisse de¬
siguat. Non tam̃ ꝓpt̾ hominũ fauorem:
s hoc putans utile apd̃ dm̃. Pignoran¬
tiam enĩ cũ humanitati placeret deo

Expanded text:
alia enim sunt, quae servata meritum collocant apud Deum: illa enim carnalia sunt, quae tempore suo servata, nec meritum nec immeritum praestiterunt apud Deum: non servata obfuerunt; quia et qui non fecerant Legem, sub maledicto erant: et qui fecerant, non justificabantur apud Deum, quia justus ex fide vivit. Illa enim ut oneri essent, servanda mandata sunt, non dignitati. Audistis enim conversationem meam aliquando in Judaismo, quia supra modum persequebar Ecclesiam Dei, et expugnabam eam, et proficiebam in Judaismo super multos coaetaneos meos in genere meo, abundantius aemulator exsistens paternaruditionum. Propositum suum, quo prius juxta carnem vigebat repugnans Ecclesiae, breviter memorat: sed, ut famulus Christi esset, hunc se reliquisse: magis enim se devotum quam illos, in vindicanda lege fuisse designat. Non tamen propter hominum favorem, sed hoc putans utile apud Deum. Per ignorantiam enim cum humanitati placeret, Deo
Abbreviated transcription (Latin):
idõ manifestat ut ostendat concordi¬
am secũ apłis habuisse. Nec in aliqͦ
dissensis se sic̃ susurrabant de co ꝑseu¬
do apli: ut eum apd̾ eccłas gentiũ de¬
formarent.⁊ sua mala simplicioribus
insererẽt. dicentes ea conuenire cum
Quia nec frẽs erꝰ inquit adhuc crede¬
ter nũcupatus ẽ. Sic enĩ dic̃ maria
ad iħm in luce euglio. Quid fecisti no¬
bis fili. ⁊ enim ⁊ ego ⁊ pat̾ tuus mesti
&. tristes querebamꝰ te. Et in euglio
iohis dic̃ philipꝰ ad nathanael. Quem
⁊ filiꝰ nuncupabatur ioseph. Iuidam
enim ducti in sania hos ueros dñi fr̃s
de maria natos impia ad̾sertione contẽ¬
dicant apellatum. Si enĩ hiueri erãt
dixit patre eiꝰ ioseph: idem dix ⁊ fres
eiꝰ iacobũ ⁊ ceteros. Que aũ scribo ub.
ecce coram dõ qm̃ non m̃tior. Quod ad
comindationẽ eiꝰ ꝑtinet. locuturus.

Expanded text:
ideo manifestat, ut ostendat concordiideo manifestat, ut ostendat concordiam se cum apostolis habuisse, nec in aliquo dissensisse, sicut susurrabant de eo pseudoapostoli; ut eum apud Ecclesias gentium deformarent, et sua mala simplicioribus insererent, dicentes ea convenire cum Quia nec fratres ejus, inquit, adhuc credeter nuncupatus est. Sic enim dicit Maria ad Jesum in Lucae Evangelio. Quid fecistis nobis, fili? Ego et pater tuus moesti et tristes quaerebamus te . Et in Evangelio Joannis dicit Philippus ad Nathanael: Quem et filius nuncupabatur Joseph. Quidam enim ducti insania hos veros Domini fratres de Maria natos, impia assertione contendicant appellatum. Si enim hi veri erantdixit patrem ejus Joseph, idem dixit et fratres ejus Jacobum et caeteros. Quae autem scribo vobis, ecce coram Deo, quia non mentior. Quo ad commendat
Abbreviated transcription (Latin):
forte dic̾eret abeis: quia ds̃ reuelauit
ꝓfiliũ suũ quo doceret. Hoc idõ loq̃t.
ut ostendat ñ aliud tenendũ ẽẽ quam
quod docet. Nec hominibꝰ credi. s deo
a quo se didicisse testatur. Ac ꝑ hoc coᷤ
qui illos inlegẽ induxerant eẽ falsos
doctores. quia ñ a dõ traditũ erat qdđ
docebant. A damasco gͦ in arabiã pro¬
fectus ẽ ad p̾dicandũ: ubi nullꝰ erat
apłoꝵ. ut ipse illic fundaret eccłas. Ne
sub repentibꝰ ꝑseudo apłis iudaismꝰ
seminaret᷑: ⁊ in de iterũ regressꝰ ẽ da¬
tres ascendi ihosolimã uidere petrũ.
fuit ut cuperet uidere petrũ. quia pͥmꝰ
erat int̾ apłos. cui delegau̾at saluator
curã eccł̃ariĩ. Nonutiq ut aliqͥd ab eo
disceret. qr iam ab auctore didicerat.
aquo ⁊ ipse petrꝰ fuerat instructus.
Sed ꝓpt̾ affẽctum apłatꝰ ⁊ ut sciret pe¬
trus hanc illi datam licentiã: quam
⁊ ipse acceꝑat. Uemiens gͦ ad eũ hos¬
picio receptus ẽ. ⁊ apd eum mansit di¬

Expanded text:
forte disceret ab eis; quia Deus ei revelavit per Filium suum quomodo doceret. Hoc ideo loquitur, ut ostendat non aliud tenendum esse, quam quod docet: nec hominibus credi, sed Deo, a quo se didicisse testatur; ac per hoc eos, qui illos in Legem induxerant, esse doctores falsos; quia non a Deo traditum erat, quod docebant. A Damasco ergo in Arabiam profectus est, ad praedicandum, ubi nullus erat apostolorum; ut ipse illic fundaret Ecclesias ne subrepentibus pseudoapostolis, Judaismus seminaretur. Et inde iterum regressus est Datres ascendi Hierosolymam videre Petrum, fuit ut cuperet videre Petrum; quia primus erat inter apostolos, cui delegaverat Salvator curam Ecclesiarum: non utique ut aliquid ab eo disceret; quia jam ab auctore didicerat, a quo et ipse Petrus fuerat instructus: sed propter affectum apostolatus, et ut sciret Petrus hanc illi datam licentiam, quam et ipse acceperat. Veniens ergo ad eum, hospitio receptus est, et apud eum mansit di
Abbreviated transcription (Latin):
ductos falsos frẽs: quid iã sonat. ñ quia
cessit ad horam. Propt̾ sub induc tos
falsos fr̃s. si quominꝰ quomͦ uerba aut
sensꝰ se sequerentur: Ticum certe ne¬
gat cõpulsum cirtũcidi. Propt̾ sub in¬
ductos aũt falsos fr̃s quid sonat nisiq̃¬
a cessit: Si aũt ꝓpt̾ sub inductos falsõ
fr̃s nõ cessĩt: nõ uoluntate ñ cessit. Nã
cessurũ se significauit si hoc ẽ. S ꝓpt̾¬

Expanded text:
utem falsos fratres. Quid jam sonat, nisi quia cessit ad horam propter subintroductos falsos fratres? Si quominus, quomodo verba aut sensus sequerentur? Titum certe negat compulsum circumcidi: propter subintroductos autem falsos fratres, quid sonat, nisi quia cessit? Si autem propter subintroductos falsos fratres non cessit, non voluntate non cessit; nam cessurum se significa
Abbreviated transcription (Latin):
eẽmꝰ nemo illũ id ẽtitum cõpulit cir¬
cũcidi. Et subintellegit᷑: quid ẽ ut uos
circumcidamini. Cum titꝰ ab apłis. qͥ
uidebant᷑ aliquid eẽ. non ẽ compulsꝰ
cutũcidi. s susceptꝰ ẽ incircũcisꝰ: Pro

Expanded text:
eum de his, id est, Titum, compulit circumcidi. Et subintelligitur, Quid est ut vos circumcidamini, cum Titus ab apostolis, qui videbantur aliquid esse, non est compulsus circumcidi, sed susceptus est incircumcisus. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
adinudiã apli qui eos instruxerat. ⁊ ut
galatas ꝑ hanc fallatiam circũuenirẽt.
bat: ħ aũt eẽ uerũ qd ab eis cum legis
ueteris uet̾is concordia p̾dicabat᷑. Hi
sunt qui questiones fecer paulo ⁊ bar¬
nabe de hac re: sic̃ continetur in actus

Expanded text:
ad invidiam Apostoli, qui eos instruxerat. Et ut ad invidiam Apostoli, qui eos instruxerat. Et ut Galatas per hanc fallaciam circumvenirent, bat: hoc autem esse verum, quod ab eis cum legis veteris concordia praedicabatur. Hi sunt qui quaestiones fecerunt Paulo et Barnabae de hac re, sicut continetur in Actibus
Abbreviated transcription (Latin):
res ad indulgentiã conuocantur. Mi¬
rati gͦ idõ se dic̃: quia de optimo ⁊ ma¬
ximo beneficio decidentes: mancipa¬
iunt se legi factoꝵ ut ꝑdent qd̾ fuerãt
ꝯsecuti: ut de accepta lib̾tate ruerent
inseruitutẽ cito euersi. Cũ mos sit: n
paulatim aliquis de malo tnͣseat ad bo¬
num. hiaũt de bono facile transduc¬
ti sũt ad oꝑa carnis que sũt grauia. sa¬
to enĩ contingit. ut quis de leticia con¬
fugiat ad exitia: ac ꝑhoc admiratur
ad ebitudinẽ illoꝵ qui in secuntat ẽ
positi labori se subiecerunt mani. Tale
ẽ si nauta in sanꝰ stansin portu detem¬
pestate secur .ꝯ. laxet nauẽ inaltũ: ut
ꝑturbetur diuersis ꝓcellis: ita ⁊ hi ꝑ
stulticiam subiecerũt se ut dolores pa¬
cipent: nulla huiꝰ rei spe p̾dicata. In
aliud gͦ eugłmn uocati fuerãt quan qd̃
hi p̾dicabant qui cos sub uerterant: ñ
tam̃ aliud abeo qd̾ apłi adnunciabãt.
Iuod hi ꝑsendo apłi aliud eẽ adserebãt

Expanded text:
res ad indulgentiam convocantur. Mires ad indulgentiam convocantur. Mirari ergo ideo se dicit, quia de optimo et maximo beneficio decidentes, manciparunt se Legi factorum; ut perderent quod fuerant consecuti, ut de accepta libertate ruerent in servitutem, cito eversi: cum mos sit ut paulatim aliquis de malo transeat ad bonum, hi autem de bono facile traducti sunt ad opera carnis, quae sunt gravia. Raro enim contingit, ut quis de laetitia confugiat ad exitia: ac per hoc admiratur hebetudinem illorum, qui in securitate positi, labori se subjecerunt inani. Tale est, si nauta insanus stans in portu, de tempestate securus, laxet navim in altum; ut perturbetur diversis procellis: ita et hi per stultitiam subjecerunt se; ut dolores paciperent, nulla hujus rei spe praedicata. In aliud ergo evangelium vocati fuerant, quam quod hi praedicabant, qui eotamen aliud ab eo, quod apostoli annuntiabant, quod hi pseudoapostoli aliud esse asserebant
Abbreviated transcription (Latin):
memor beneficit. Denuo se uendat la¬
niste: accusator ẽ enĩ emptoris: qui re¬
licto rrsꝰ ad pͥorem dñm redit. Ut libe¬
raret nos de p̾senti scło maligno. Hoc
dic quia idõ morti se ꝯcessit dñs: ut noꝰ
ab errore scli lib̾aret: ide ut ab intelle̾¬
gentia huiꝰ scdi: quod curridis senescẽ¬
te etate deuergit in finẽ. alieni facti futi᷑
scł̃i qđ occasum nesc̃ participes simus
in sensuumꝰ dĩ. Presentis enĩ scłi. hec
ẽ malignitas: qr ñ reddit ꝯgruã reu̾en
multos sͥ confingit deos error humanꝰ.
aut dũ xp̃o a credentibꝰ debita honori¬
ficentia nõ reseruat᷑. Scdm uoluntatẽ
dic̃: quia xp̃s nos lib̾auit. addit quia
istud patris fecit cum uoluntate. Mi¬
ror quod sic tamcito tranfferimini ab
uangłm. Fugłm bonum nunciũ ẽ
Ac ꝑ hoc ⁊ lex uecus eugł̾in est. excep¬
ta lege factoꝵ. S hoc pociꝰ in quo qd̾
ꝓmissũ est solutũ est: ꝑ quod poccato¬

Expanded text:
memor beneficii denuo se vendat lamemor beneficii denuo se vendat lanistae? Accusator est enim emptoris, qui relicto eo, rursum ad priorem dominum redit. Ut liberaret nos de praesenti saeculo maligno. Hoc dicit, quia ideo morti concessit se Dominus, ut nos ab errore saeculi liberaret, id est, ut ab intelligentia hujus saeculi, quod curriculis senescente aetate devergit in finem, alieni facti, futuri saeculi quod occasum nescit, participes simus in sensu unius Dei. Praesentis enim saeculi haec est malignitasmultos sibi deos confingit error humanus, aut dum Christo a credentibus debita honorificentia non reservatur. Secundum voluntatem dicit quia Christus nos liberavit; addit quia istud Patris fecerit cum voluntate. Miror quod sic tam cito transferimini ab angelium bonum nuntium est, ac per hoc et lex vetus Evangelium est excepta Lege factorum: sed hoc potius in quo, quod promissum est, solutum est, per quod peccato
Abbreviated transcription (Latin):
dño urrogetur. cũ conparant dñm fa¬
mule. Qui dedit semet ipsũ ꝓ peccatis
nr̃is. Aꝑte ostendit nicħ ꝓdesse legẽ.
qñ xp̃m dic̃ obtulisse se ut ꝓ nob̾ pate¬
retur: ut nos iustificaͣt quos lex reos
tenebat. ut eruti a lege ꝑfidem x. iam
nus hominũ ceneretur. saluator obtu¬
lit se uolenti diabolo: ut ulludens eũ
potestate uirtutis sue. acciꝑe enĩ uolu¬
it. quẽ detinere ñ potuit: Auferret ei
que malo iure tenebat obnoxia. Expo¬
liatis itaq infẽris. tropheũ animarũ
ꝑtulit ad patrẽ: ex quo sunt om̃ia. qd̃
lex utiq facere ñ potuit: quãquã pro¬
futura data sit. Nob̾ tam̃ peccantibꝰ
conuersa ẽ ut fieret inmica: ⁊ cep̃ oc¬
cidere ñ uiuificare. Xp̃s aũt donans
delicta non solum uiui ficauit nos: s
⁊ sibi sociauit. ut filii dĩ uocem᷑ facti
reuerti sub lege: hoc ẽ post acceptã lib̾¬
tatem uelle ẜuire: ut ereptꝰ gladio in¬

Expanded text:
Domino irrogetur, quando comparant Dominum faDomino irrogetur, quando comparant Dominum famulae. Qui dedit semetipsum pro peccatis nostris. Aperte ostendim dicit obtulisse se, ut pro nobis pateretur, ut nos justificaret, quos Lex reos tenebat; ut eruti a Lege per fidem Chrinus hominum 211 teneretur, Salvator obtulit se volenti diabolo; ut illudens eum potestate virtutis suae accipere enim voluit, quem detinere non potuit auferret ei, quae malo jure tenebat obnoxia. Exspoliatis itaque inferis, tropaeum animarum pertulit ad Patrem, ex quo sunt omnia; quod Lex utique facere non potuit. Quamquam profutura data sit, nobis tamen peccantibus conversa est, ut fieret inimica; et coepit occidere, non vivificare. Christus autem donans delicta, non solum vivificavit nos, sed et sibi sociavit; ut filii Dei vocemur facti  gratiam reverti sub Lege, hoc est, post acceptam libertatem velle servire; ut ereptus gladio im
Abbreviated transcription (Latin):
amortuis se excitasse: ⁊ nicħominus
tam̃ a patre suo dr̃ excitatus: ꝓpt̾ea
quod om̃is uirtꝰ filii de patre ẽ. ut
gesta filii facta sint patris: ex quo sũt
ceteros qui secũ erant om̃s commotos
aduersꝰ eos ostendet. Quamuis suf¬
ficeret auctoritas eiꝰ nec poss refuta¬
ri: tam̃ ut grauet factũ illoꝵ quo ap̃¬
ma fide destiterant. multos secũ accẽ¬
sos aderrorẽ illoꝵ arguendũ de sigñt.
Facile enĩ pot̾i̾t quis intellegere erra¬
quã filii genꝰ hominũ subleuatũ ostẽ¬
dit: nec minorẽ filiũ significat. cũ eũ
qr eum din nr̃m appellat. Quia nerit
uerꝰ ds̃ pat̾ nisi ⁊ dñs sit: neq uerus
dñs filius nisi & ds̃ sit. Sigͦ una grã
patris ⁊ filii erganos ẽ: quid ẽ inquit
ue de filio hominis sentientes. legem
illi equetis. ut partim xp̃o. partim logi
seruiatis: Cum legeritis dñm dicentẽ
qr dĩis ẽ filiꝰ hominis etiam sabbi. Ut
ꝑ hoc uideant qñta contumelia ab eiꝰ

Expanded text:
mortuis excitasse; et nihilominus tamen a Patre suo dicitur excitatus, propterea quod omnis virtus Filii de Patre est; ut gesta Filii facta sint Patris, ex quo sunt caeteros qui secum erant, omnes commotos adversus eos ostenderet. Quamvis sufficeret auctoritas ejus, ne posset refutari; tamen ut gravet factum illorum, quo a prima a fide destiterant, multos secum accensos ad errorem illorum arguendum designat. Facile enim poterit quis intelligere erraquam Filii genus hominum sublevatum ostendit. Nec minorem Filium significat, cum eum erit verus Deus Pater, nisi et Dominus sit: neque verus Dominus Filius, nisi et Deus sit. Si ergo una gratia Patris et Filii erga nos est, quid est, inquit, ut de Filio minus sentientes, Legem illi aequetis, ut partim Christo, partim Legi serviatis, cum legeritis Dominum dicentem: Quia Dominus est Filius hominis etiam sabbati ? ut per hoc videant quanta contumelia ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
liꝯ contẽplatur. quasi pignꝰ habes uite
sita ẽ. Hicgͦ non ẽ iugratꝰ xp̃o qui in
fide eiꝰ ꝑdurat. Sciens nulliꝰ se habe
beneficiũ. nisi huiꝰ.⁊ ad ꝯtumeliã eiꝰ
ꝓficere: si alterũ ei comparet cuiꝰ auxi¬
liũ habe nõ potuit. Si enĩ ꝑlegẽ iusti¬
cia: gͦ xp̃s gratis mortuꝰ ẽ. Nichil tam
aptũ. quia si ꝑlegẽ potuiss homo iusti¬
ficari: xp̃m ñ oportuerat mori. S qr
lex cdare remissionẽ peccatoꝵ ñ pot̾at.
neq scđm mortẽ detriũphans. expoli¬
are captiuis quos tenebat causa poc̃ci.¬
Idcuro xp̃s mortuus est ut ea pr̃aret qͣ
lex nõ poterat. Ac hoc ñ gratis mortus
sic fuerant depͣuati. ut nec se agnosc̾ent
cutũuentos. p̾mio usus ẽ. Om̃is enim
qui fascinatur: de bono transit ad ma¬
lũ: sic̃ ⁊ hi delib̾tate ⁊ securitate adẜ
uicium ꝙ sollicitudinẽ transier̃. Quoꝵ
ante ocłos xp̃s p̾scriptus ẽ. Manifes

Expanded text:
quasi pignus habens vitae sita est. Hic ergo non est ingratus Christo, qui in fide ejus perdurat, sciens nullius se habere beneficium, nisi hujus: et ad contumeliam ejus proficere, si alterum ei comparet, cujus auxilium habere non potuit. Si enim per Legem justitia, ergo Christus gratis mortuus est. Nihil tam apertum; quia si per Legem potuisset homo justificari, Christum non oportuerat mori. Sed quia Lex dare remissionem peccatorum non poterat, neque secundam mortem detriumphans exspoliare captivos, quos tenebat causa peccidcirco Christus mortuus est, ut ea praestaret, quae Lex non poterat: ac per hoc non gratis mortuus sic fuerant depravati, ut nec se agnoscerent circumventos. Prooemio usus est; omnis enim qui fascinatur, de bono transit in malum, sicut et hi de libertate et securitate ad servitium et sollicitudinem transierunt. Quorum ante o
Abbreviated transcription (Latin):
dignũ erat ut p̾sente dño: legis auctori¬
tas seruaret᷑. Idõq siquis de cet̾o legẽ ser¬
uandam putat: iam nõ dm̃ uoluntatiob¬
temꝑat s repugnat: similibꝰ enĩ suis
satiꝰfac̃. Notum enĩ uob̃ facio eugłm fis¬
qd̾ p̾dicatum ẽ ame: qr nõ est scđm homi¬
nẽ. neq enĩ ego ab homine accepi illud
aut didici: s ꝑ reuelationẽ ihu xp̃i. flc̃
principia epłe aꝑit. Ipsũ enĩ sensũ uult
manifestare: quia ñ ea que docebat ab
homine didicerat. ut forte dubitaret᷑
de his que docebat: neq scd̃m humanũ
uidiciũ aptata erat eiꝰ p̾dicatio ut ĩdig¬
na diuina auctoritate uideret᷑: s adĩ
filio dic̃ se didicisse ꝑreuelationẽ. Cum

Expanded text:
dignum erat ut praesente Domino Legis auctoritas servaretur. Ideoque si quis de caetero Legem servandam putat, jam non Domini voluntati obtemperat, sed repugnat; similibus enim suis satisfacit. Notum autem vobis facio, fd praedicatum est a me, quia non est secundum hominem; neque enim ego ab homine accepi illud, aut didici: sed per revelationem Jesu Christi. Nunc principia epistolae aperit; ipsum enim sensum vult manifestare, quia ea quae docebat, non ab homine didicerat; ne forte dubitaretur de iis, quae docebat. Neque secundum humanum judicium aptata erat ejus praecidatio: ut indigna divina auctoritate videretur: sed a Dei Filio dicit se didicisse per revelatione
Abbreviated transcription (Latin):
bat homines offendere. dũ modo gła
dĩ comiñdaret. Om̃ia enĩ p̾sentia ppo¬
nens. futuris se ꝯmendabat speciebꝰut
sunt: qui sub nomine dñi ꝓpͥis lucris stu¬
dent. S forte contra aliquis dicat. gͦ qͥ
legem p̾dicabant quẽ ds̃ dr̃ dedisse. hoĩ¬
bꝯ ẜuiebant: quomodo gͦ idone a lex ẽẽ¬

Expanded text:
non timebat homines offendere, dummodo Dei gloriam commendaret; omnia enim praesentia pnens futuris, se commendabat spebus, ut sunt, qui sub nomine Domini propriis lucris student. Sed forte contra aliquis dicat: Ergo qui Legem praedicabant, quam Deus dicitur dedisse, hominibus serviebant. Quomodo ergo idonea Lex e
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ oꝑibꝰ legis. Mani festa ratione cͥ¬
cumuentos eos ostendit ut ẜuarent le¬
gẽ. inqua nemo iusti ficatur apd̃ deũ.
Quippe cũ hi ipsi qui natura iudei sunt
uolentes iustificari. relicta lege confu¬
nũ iustificatũ dic ex oꝑibꝰ legis. Quicq
enĩ iusti funt: ex fĩde iustificati sunt.
Sic̃ abraham ⁊ ysaac & iacobuł ceteri

Expanded text:
 operibus Legis. Manifesta ratione circumventos eos ostendit, ut servarent Legem; in qua nemo justificatur apud Deum; quippe cum hi ipsi qui natura Judaei sunt, volentes justificari, relicta Lege, confunem justificatum dicit ex operibus Legis; quicumque enim justi sunt, 218 et fide justificati sunt, si
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃m idẽ s ꝑeum qui ds ⁊ homo ẽ. Qd̾
statim aꝑpit cum dic̃. ⁊ dm̃ patrẽ qui
suscitauit eũ amortius. Hoc dicto du¬
as heresos dãpnauit.⁊ manichei.⁊ fõ¬
tini. Quia manicheus xp̃m hominem
negat: ⁊ nõ negat crucifixũ. Et fotiꝰ
negare ñ audet. Ut manicheꝰ: cum
crucifixũ non negat stulte eum homi¬
nẽ non fateri udeatur. Et fotinuim¬
pietate quad am dm̃ negare quẽ se ip¬
sum a mortus excitasse facet᷑. Legit
enĩ dixisse dũm. soluite templũ hoc:
⁊ ego tribꝰ diebꝰ excitabo illud. Hoc

Expanded text:
 per eum, qui Deus et homo est. Quod statim aperit, cum dicit: Et Deum Patrem, qui suscitavit eum a mortuis. Hoc dicto, duas haereses damnavit, et Manichaei, et Photini; quia Manichaeus Christum hominem negat, et non negat crucifixum: et Photinnegare non audet: ut Manichaeus cum crucifixum non negat, stulte eum hominem non fateri videatur: et Photinus impietate quadam Deum negare, quem se ipsum a mortuis excitasse fatetur. Legit enim dixisse Dominum: Solvite templum hoc, et ego tribus diebus excitabo illu
Abbreviated transcription (Latin):
suscitauit eum a mor¬
tus. Apłm se non ab
hominibꝰ electum ⁊ missum ad
electi ab apłis mutebant᷑ ad ec¬
desias roborandas: neq sic̃ alii
qui a uideis mittebantur ad dis¬
turbandas eccl̃as. Quos pseudo¬
apłos uocat: s a filio dĩ missũ se. Quẽ
in hac causa idcuto hominẽ negare ui¬
detur: quia p̾cepta quasi ds̃ dedit non
quasi homo: ⁊ quẽ elegit. diuino iudi¬
cio elegit. Per qd̾ idoneũ ⁊ firmũ se
pdicatore ignisidat. qua muiltoite
mnelior ẽ quem ads elegit: quã homo. Noꝙ

Expanded text:
suscitavit eum a mortuis. Apostolum se non ab hominibus electum, et missum ad electi ab apostolis mittebantur ad Ecclesias roborandas; neque sicut alii, qui a Judaeis mittebantur ad disturbandas Ecclesias, quos pseudoapostolos vocat: sed a Filio Dei missum se, quem in hac causa idcirco hominem negare videtur; quia praecepta quasi Deus dedit, non quasi homo et quem elegit, divino judicio elegit. Per quod idoneum et firmum se praedicatorem significat; quia multo utique melior est, quem Deus elegit, quam
Abbreviated transcription (Latin):
timotheo: cessaret dolꝰ ⁊ scandalũ uide¬
oꝵ. Parati enĩ erant sic̃ datur intelligi
mouere illi tumultũ & sedicionẽ. fuit
enĩ causa quomodo haberẽt aditumca¬
lũne faciende. Bimotheꝰ enĩ erat ma¬
tre quidẽ uidea. Patre aũt greco. Unde
factum ẽ ut scd̾m legẽ circuncisus infãs
nõ eẽt. uolens aũt apłs eum ad sum̾e
om̃s loculliꝰ. insidias passꝰ est uideoꝵ
Explorabant enun si filũ uidee incut̃¬
cisum suscipet. parantes sedicionẽ. Qa
si degrecis contradicebat ñ eẽ circumci
fuerat data. Uel filios isrł circumcidi
nõ uꝙaret. Quia nichil dehis mepła
eadem significauerant apłi. ex cuius
auctoritate plꝰ inseuiebant credentes ui¬
dei. Quia ñ ꝓhibebat iudeos filios suos
arcũcide ipsa epla. Gunc inqͥt accipies
crtumcidit ꝓpt̾ uideos qui erant in lociꝰ
ilis. Degentibꝰ aũt scandalũ non habe¬
uant. unde titus ñ est compulsꝰ circũci¬

Expanded text:
Timotheo, cessaret dolus et scandalum JudaeTimotheo, cessaret dolus et scandalum Judaeorum. Parati enim erant, sicut datur intelligi, commovere illi tumultum et seditionem. Fuit enim causa, quomodo haberent aditum calumniae faciendae; Timotheus enim erat matre quidem Judaea, patre autem Graeco: unde factum est, ut secundum Legem circumcisus infans non esset. Volens autem Apostolus eum assumere, omnes loci illius, insidias passus est Judaeorum. Explorabant enim si filium Judaeae incircumcisum susciperet, parantes seditionem; quia si de Graecis contradicebat non esse circumcidfuerat data , vel filios Israel circumcidi non vetaret; quia nihil de his in epistola eadem significaverant apostoli: ex cujus auctoritate plus insaeviebant credentes Judaei; quia non prohibebat Judaeos filios suos circumcidere ipsa epistola. Tunc, inquit , accipiens eum circumcidit propter Judaeos, qui erant in locis illis. De gentilibus autem scandalum non habebant, unde Titus non est compulsus circumci
Abbreviated transcription (Latin):
głii ꝑmaneat apd̾ uos. Greci contradict̃.
nec adhorã cessimꝰ. Et hoc auint cõue¬
nire cause. quia qui fieri ꝓhibeat. non
oportebat inquiunt dicere se fecisseñ
sciens posse hoc apponi: ipse illud ꝓpo¬
nit. Ut p̾ueniat caliipniosos. ⁊ reãdit
causas quibꝰ compulsꝰ ẽ facere qd nole¬
bat. ꝓpt̾ subintroductos aũt inquit fãl¬
sos fr̃s. Subintroductos dic̃: quia cum
dolo intrauerũt. ostendentes se fr̃s: cũ
eeñt mmici. Qui subintrauer̃ hoc est
cum humilitate intrauer̃: fingentes a¬
micitiam. Ee plorare lib̾tatẽ nr̃am ꝙͣ
habemꝰ in xp̃o iħu: ut nos in seruitutẽ
subicerent. Explorare est sic intrare ut
alud fingat: ⁊ aliud querat. quo possẽt
hoc est ad hoc intrauerũt cũ dolo ⁊ fal¬
latia: ut nr̃am lib̾tatem inseruitutẽ
subicerent. Cogentes nos subici legi cir¬
cũcisionis. ad horam cessimꝰ subiectioĩ
hoc ẽ ad hortam nos subiecimꝰ ẜuitu¬
ti: humiliantes nos legi. ut circũciso

Expanded text:
maneat . Graeci e contra dicunt: Nec ad horam cessimus, et hoc aiunt convenire causae; quia qui fieri prohibebat, non oportebat, inquiunt, dicere se fecisse; ne sciens posse hoc opponi ipse illud proponit, ut praeveniat calumniosos: et reddit causas, quibus compulsus est facere, quod nolebat. Propter subintroductos autem, inquit, falsos fratres. Subintroductos dicit, quia cum dolo intraverunt, ostendentes se fratres, cum essent inimici. Qui subintraverunt, hoc est, qui cum humilitate intraverunt fingentes amicitiam. Explorare libertatem nostram, quam habemus in Christo Jesu, ut nos in servitutem subjicerent. Explorare est sic intrare, ut aliud fingat, et aliud quaerat. Quo possent hoc est, ad hoc intraverunt cum dolo et fallacia, ut nostram libertatem servituti subjicerent, cogentes nos subjici legi circumcisionis. Ad horam cessimus subjectioni; hoc est, ad horam nos subjicimus servituti, humiliantes nos Legi; ut circumciso
Abbreviated transcription (Latin):
rũ fuerunt forma colentes idola ⁊ duce¬
bantur duce uolũ tate demonioꝵ. Ita ⁊
colentes din sint forma legis dince. am¬
bulantes sic̃ placet dño. Formaenĩ uniꝰ¬
curq legis in ꝓfessione ⁊ ꝯu̾satione cul¬
toris debet uideri. Ille enĩ forma ⁊ ima
uobis facio. quia nemo in sp̃u dĩ dicit añ¬
antes ꝑ sĩgula karismata hominibꝰ po
sp̃m sc̃m hoc donũ ministrari. Et quia
dic̃. Habet enĩ grãm incoipso fidei sue
ꝓpt̾ głam nominis .xͥ. Non enĩ sine do¬
no dĩ ẽ. dñm dicere iħm. Ac ꝑ hoc ostẽ¬
dit illis inom̃ibꝰ dĩ ẽẽ laudẽ ⁊ gr̃am. Qa
sic idoloꝵ imago in ministris eiꝰ ẽ ordi¬
nẽ suũ habens ꝑ singulos gradꝯ totum
tam̃ hominis ẽ. Ita ⁊ in lege dñica grad
carismatum sũt officus ecdie nõutiq me¬
ritis humanis indulti. s ut membra ade¬
dificationẽ eccłe ꝑtinentia. que ꝑse ⁊ in se
habent głam. Sic̃ est etiam in humanis

Expanded text:
rum fuerunt forma, colentes idola, et ducerum fuerunt forma, colentes idola, et ducebantur duce voluntate daemoniorum: ita et colentes Deum, sint forma legis Dominicae, ambulantes sicut placet Domino. Forma enim uniuscujusque legis in professione et conversatione cultoris debet videri; ille enim forma et imagvobis facio, quod nemo in Spiritu Dei antes, per singula charismata hominibus poSpiritum sanctum hoc donum ministrari: et quia dicit; habet enim gratiam in eo ipso fidei suae propter gloriam nominis Christi; non enim sine dono Dei est Dominum dicere Jesum: ac per hoc ostendit illis in omnibus Dei esse laudem et gratiam; quia sicut idolorum imago in ministris ejus est, ordinem suum habens per singulos gradus, totum tamen hominis est: ita et in lege Dominica gradus charismatum sunt officiis Ecclesiae, non utique meritis humanis indulti; sed ut membra ad aedificationem Ecclesiae pertinentia, quae per se et in se habent gloriam, sicut est etiam in humanis
Abbreviated transcription (Latin):
dic quia si nos metipsi errores nr̃os cor¬
rigeremꝰ ñ adomino iudicarem᷑. Et
quia corripimur. tam̃ ꝓ nob̾ẽ. ut timo¬
re ipso em̃demur. In paucis enĩ om̃iũ
nicis ad manducandũ inuicẽ expecta¬
te. Si quis esurit domi manducet.
Ab inuicẽ expectandũ dic̃. ut multo¬
rum oblatio simł celebretur: ut ⁊ oĩb̾¬
ministretur. Et siquis in paciens ẽ. do¬
mi t̾reno pane pascatur. Ut ñ inuidi¬
cio ꝯuemiatis. Hoc est ne misteriũ rep̾¬
hensibilit ⁊ cũ offensione agatis. Cete¬
ra aũt cũ uenero dispona. Caput prius
salutis ordine agendũ ostendit. ⁊ quiͦuͦ
in ecclam ab utroq sc xu conueniaa tur
pͥmisit. In quibꝰ rebꝰ sierror fuerit. non
leue peccatum ẽ. Cetera. aũt que ad edifi¬
cationẽ eccle ꝑtinent. p̾sentia sua ordiñ
lacroꝵ forma euntes ꝓ ut ducebamini.
Sp̃alia illis traditurꝰ exemplũ p̾oris cõ¬
uersationis memorat: ut sic̃ simulacro¬

Expanded text:
dicit, quia si nosmet ipsi errores nostros cordicit, quia si nosmet ipsi errores nostros corrigeremus, non a Domino judicaremur. Et quia corripimur, tamen pro nobis est; ut timore ipso emendemur. In paucis enim omnium nitis ad manducandum, invicem exspectate. Si quis esurit, domi manducet. Ad invicem exspectandum dicit, ut multorum oblatio simul celebretur, ut et omnibuministretur: et si quis impatiens est, domi terreno pane pascatur. Ut non in judicium conveniatis: hoc est, ne mysterium reprehensibiliter et cum offensione agatis. Caetera autem cum venero, disponam. Caput prius salutis ordine agendum ostendit, et quomodo in Ecclesiam ab utroque sexu conveniatur, praemisit: in quibus rebus si error fuerit, non leve peccatum est. Caetera autem quae ad aedificationem Ecclesiae pertinent, praesentia sua ordinarlacrorum forma euntes, prout ducebamini. Spiritalia illis traditurus exemplum prioris conversationis memorat; ut sicut simulacro
Abbreviated transcription (Latin):
i unionẽ docet: ut sciat mens reuer¬
entiam se debe ei adcuiꝰ corpꝰ sumen¬
dũ accedit. Hoc enĩ apud se debet ui
nẽ putat qui testis ẽ beneficii dĩ. Quẽ
nos sicũ disciplina accipiamꝰ ñ erimꝰ
indigni corpore ⁊ sanguine dñi. Grati¬
uob inualidi ⁊ egroti. ⁊ dormiunt mul¬
ti. Ut uerũ ꝓbaret quia examen futu¬
rũ ẽ accipiendũ corpꝰ dñi. Iam hic i¬
maginẽ uidicii ostendit ineos qui in¬
consid̾ate dñi corpꝰ acceꝑant dũ febri¬
bꝰ ⁊ infirmitatibꝯ corripiebant᷑ ⁊ mul¬
ti moriebant᷑ ut in his ceten disceret᷑.
⁊ paucoꝵ exemplo ceteri territi emen¬
darentur. Non multum scientes cor¬
pꝯ dñi neglegentes accipe. ⁊ eũ quem
hic pena distulerit grauiꝰ tractani fore
quia ꝯtẽpsit exemplũ. Qd̃ si nosmet¬
ipsos discerneremꝰ. ñ utiq iudicaremͣ
Dum iudicamur aũt a dñocorripim̃.
ut ñ cum hoc mũdo dampnem᷑. Hoc

Expanded text:
munionemunioneentiam se debere ei ad cujus corpus sumendum accedit. Hoc enim apud se debet judterio sanguinem potat, qui testis est beneficii Dei. Quem nos si cum disciplina accipiamus, non erimus indigni corpore et sanguine, agentes grativobis invalidi et aegroti, et dormiunt multi. Ut verum probaret quod examen futurum est accipientium corpus Domini, jam hic imaginem judicii ostendit in eos qui inconsiderate corpus Domini acceperant, dum febribus et infirmitatibus corripiebantur, et multi moriebantur, ut in his caeteri discerent, et paucorum exemplo caeteri territi emendarentur, non inultum scientes corpus Domini negligenter accipere, et eum quem hic poena distulerit, gravius tractandum fore, quia contempsit exemplum. Quod si nosmetipsos discerneremus, non utique dijudicaremur. Dum judicamur autem, a Domino corripimur; ut non cum hoc mundo damnemur. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
nũc apparuit ⁊ manifestata ẽ in salua¬
toris aduentii. qͦmͦ hereticis ꝯtrariũ ui¬
detur nouo uetꝰ. Cumipsa sibi inui¬
cem testimomio sint. Itaq quicũq ede¬
rt panẽ hunc aut bib̾it calicẽ dñi in¬
digne dño. reusert corporis ⁊ sang̾nis
dñi. Indignũ dic̃ eẽ dño qualit̾ miste¬
nũ celebrat quã ab eo tradicũ ẽ. Non
enĩ pot deuotus eẽ qui alit̾ p̾sum it qm̃
datum est ab auctore. Idõ p̾monet ut
scđm ordinẽ tradicũ deuota mẽs sit ac¬
cedentis ad euchanstiam domini. Qm
futurũ est iudiciũ. ut quẽ accedit unꝰ¬
Quia sine disciplina traditionis ⁊ con¬
u̾sationis qui accedunt: rei sũt corporiᷤ
⁊ sanguinis dñi. Quid ẽ aũt reos eẽ.
nisi penas dare mortis dñi: Occisꝰ ẽ
em̃ ꝓhis qui beneficiũ eius in irritũ
ducunt. ꝓbet aũt se homo ⁊ sic d̾ pa
ne edat ⁊ de poculo bibat. qui enĩ mã
⁊ bibit. ñ discernẽs corpꝰ dñi. Deuoto
animo ⁊ cũ timore accedendũ ad com¬

Expanded text:
nunc apparuit, et manifestata est in Salvatoris adventu; quomodo haereticis contrarium videtur vetus novo, cum ipsa sibi invicem testimonio sint? Itaque quicumque ederit panem hunc, aut biberit calicem Domini indigne Domino, reus erit corporis et sanguinis Domini. Indignum dicit esse Domino, qui aliter mysterium celebrat, quam ab eo traditum est. Non enim potest devotus esse, qui aliter praesumit, quam datum est ab auctore. Ideoque praemonet ut secundum ordinem traditum devota mens sit accedentis ad eucharistiam Domini; quoniam futurum est judicium, ut quemadmodum accedit unuquia sine disciplina traditionis et conversationis qui accedunt, rei sunt corporis et sanguinis Domini. Quid est autem reos esse, nisi poenas dare mortis Domini? Occisus est enim pro his, qui beneficium ejus in irritum ducunt. Probet autem se homo, et sic de pane illo edat, et de poculo bibat. Qui enim mandt bibit, non discernens corpus Domini. Devoto animo et cum timore accedendum ad com
Abbreviated transcription (Latin):
mores bonos colloquia mala. Signifi¬
cat ꝯfabulatione maloꝵ ominũ eu̾ti
posse bonũ ꝓpositum assiduitas enim
praui colloquii uiciat mentẽ. Ac ꝑhec
ab hiscauendũ. quicũq enĩ acceptam
fidem custodire uult maxime int̾ ip̃a
mitia ꝑstrepentes debec uitare ut im¬
pleat qd̃ utile iudicauit. Nigilate. usti
estote: ⁊ nolite peccare. Uigilandũ mo¬
net ne circumuẽtione praui sensꝰ caꝑ¬
ti ⁊ a fide abducti depͣuarentur mor¬
tuoꝵ resurrectionẽ nõ credendo. iustos
ẽẽ p̾cepit. ut ñ solũ terrenã iusticiã exco¬
lant. s ⁊ celestẽ quia t̾rena iusticia meri¬
tum ñ facit. sic̃ non facit reũ. Quid enĩ
magnũ ẽ aliena ñ tollere: Quippe cũ
hoc timoris sit. Magnũ ẽ aũt de ꝓprio
ñ habenti largiri. Hec ẽ uera iusticia u̾
⁊ ñ peccent subiecit. Unde in tellegiuo¬
luit ñ se iusticiã tp̃ralẽ seruandã man¬
dasse s diuinã. quia qui celestẽ iusticiã

Expanded text:
mores bonos colloquia mala. Signifimores bonos colloquia mala. Significat confabulatione malorum hominum everti posse bonum propositum; assiduitas enim pravi colloquii vitiat mentem, ac per hoc ab his cavendum. Quicumque enim acceptam fidem custodire vult, maxime inter ipsa initia obstrepentes debet vitare; ut impleat, quod utile judicavit. Vigilate, justi estote, et nolite peccare. Vigilandum monet, ne circumventione pravi sensus capti, et a fide abducti depraventur, mortuorum resurrectionem non credendo. Justos esse praecepit, ut non solum terrenam justitiam excolant, sed et coelestem; quia terrena justitia meritum non facit, sicut et non facit reum. Quid enim magnum est aliena non tollere, quippe cum hoc timoris sit? Magnum est autem de proprio non habenti largiri, haec est vera justitia. Et ut non peccent, subjecit; unde intelligi voluit non se justitiam temporalem servandam mandasse, sed divinam; quia qui coelestem justiti
Abbreviated transcription (Latin):
mus futurã resurrectionẽ: sic̃ sup̃ me¬
morat. Securi enĩ quia pꝯistã mortem
uerauita sequet᷑ ꝑicła ñ timẽt ullata ab
in fidelibꝰ ꝓpt̾ zelum illoꝵ quos quia cre¬
diderunt ꝑdidisse dolent. Sollicitudi
nimas illoꝵ. Ad hoc festinabat apłs.
semꝑ sollicitus ut gła illi cresceret apd̾
dm̃ ad̾quisite salutis multoꝵ. Si scd
hominẽ ad bestias pugnaui ephesi qͥd
iñ ꝓdest. si mortui nõ resurgent: Hoc
ẽ si scdm humanũ sensũ qui uidens
hoc in rerum natura ñ cade. ut caroiã
soluta reformetur aduitam minime
ri se passꝰ ẽ. sic̃ int̾cet̾a ait mactibus a¬
płoꝵ. E go enĩ ñ solum ligari ⁊̃ mori pa¬
ratus sũ in ihosoluna ꝓ nomine dm̃ ile¬
su xp̃i. Manducemꝰ ⁊bibamꝰ. cras e¬
nim moriem. Hoc ab ysaia ꝓpħa dcm̃¬
ẽ ꝓpt̾ hocͤ qui quasi nichil futurũ eet
post mortẽ uentri tantũ studebãt quo¬
modo peccora sic ⁊ hi qui cornichios de¬
prauabantꝰ. Nolite seduci corrũpunt

Expanded text:
mus futuram resurrectionem, sicut supra memorat. Securi enim quia post istam mortem vera vita sequetur, pericula non timent illata ab infidelibus, propter zelum illorum, quos quia crediderunt se perdidisse, dolent. Sollicitudinnimas illorum . Ad hoc festinabat Apostolus semper sollicitus, ut gloria illi cresceret apud Deum acquisitae salutis multorum. Si secundum hominem ad bestias pugnavi Ephesi, quid mihi prodest, si mortui non resurgunt? Hoc est, si secundum humanum sensum qui videns hoc in rerum naturam non cadere, ut caro jam soluta reformetur ad vitam, minimeri se passus est, sicut inter caetera ait in Actibus apostolorum: Ego enim non solum ligari, sed et mori paratus sum in Hierosolyma pro nomine Domini Jesu Christi . Manducemus, et bibamus; cras enim moriemer hos, qui quasi nihil futurum esset post mortem, ventri tantum studebant quomodo pecora , sicut et ii qui Corinthios depravabant. Nolite seduci, corrumpunt