comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
insudass: ait. Honne ex dena¬
rio conuenisti mecum: Uolo
autẽ et huic nouissimo dare:
sicut et tibi. Aut non licet mͥ
qd̃ uolo facere: Incunctis ergo
que exterius disponuntur aꝑ¬
ta causa rationis ẽ: occulte iꝯ¬
ticia uoluntatis.
Mnia michi tracdita st̃¬
a patre meo. Cum omĩa
legis: omnipotentem agnosce.¬
nõ decolorem. non degenetem
patris. Cum traclita legis: fili¬
um confitere: cui ꝑ naturam
omnia unius substantie iure
sunt ꝓpria: non dono collata
ꝑ grãm. Omnia autem que
Sͥ tradita dicit. nõ mundi ele¬
menta que ip̃e creauit intel¬
ligenda sunt: s hii quibus:
paruulis sp̃u sacramenta filii
pat̾ reuelauit ⁊ et de quorum
salute idem filius cum hec lo¬
queretur. sp̃ũ scõ exultauit. De
quibꝰ omnibus alias dicit.
Ommne quod dat michi pat̾.
adme ueniet.
Tnemo scit qui sit filiꝰ
nisi pater: et qui sit pat̾
nisi filius. et cui uoluerit filiꝰ
reuelare. Hon ita intelligen¬

Expanded text:
insudasset, ait: Nonne ex denainsudasset, ait: Nonne ex denario convenisti mecum? Volo autem et huic novissimo dare, sicut et tibi. Aut non licet mihi, quod volo facere ? In cunctis ergo quae exterius disponuntur aperta causa rationis est occultae justitia voluntatis. Omnia mihi tradita suna Patre meo. Cum omnia legis, omnipotentem agnoscinon decolorem, non degenerem Patris. Cum tradita legis, Filium confiteris, cui per naturam omnia unius substantiae jure sunt propria, non dono collata per gratiam. Omnia autem quae sibi tradita dicit, non mundi elementa, quae ipse creavit, intelligenda sunt, sed hi quibus parvulis spiritu sacramenta filii Pater revelavit, et de quorum salute idem Filius, cum haec loqueretur, Spiritu sancto exsultavit. De quibus omnibus alias dicit: Omne quod dat mihi Pater, ad me veniet . t nemo scit qui sit Filius, nisi Pater, et qui sit Pater, nisi Filius, et cui voluerit Filius revelare. Non ita intelligen
Abbreviated transcription (Latin):
sctibe et pharisei. qui sibi sapi¬
entes uidebantur: et ĩ conspec¬
tu suo prudentes: iustificata sa¬
pientia a filiis suis. Ubi pulchre
sapientib. et prudentib non
non insipientes et hebetes: sed
paruulos idẽ. humiles opposu¬
it. ut ꝓbaret se tumorem damp
dicit. tulistis clauem scientie:
hoc ẽ humilitatẽ fidei xp̃i. qua
ad diuinitatis eius agnitionẽ
ꝑuenire poteratis. spnentes a¬
bicete maluistis.
Tiam pater: quia sic pla¬
cuit ante te. His dñi u̾b̾
exempla humilitatis accipimꝰ:
ne temete discutere suꝑna con¬
silia. de aliorum uocatione ali¬
orum ue repulsione p̾sumamꝰ.
Cum enim intulisset utrũq:
nõ mox rationem reddidit. s
sic deo placitum dixit. Hoc ui¬
delicet ostendetis: quia in ustũ
ẽẽ non potest: quod placuit ius¬
to. unde et in uinea mercedem
laborantibus reddens. cũ quos¬
dam oꝑarios in equales ĩ oꝑe
equaret inpm̃io. et plus ĩ mer¬
cede queteret. qui labori ampliꝰ

Expanded text:
scribae et Pharisaei, qui sibi sapiscribae et Pharisaei, qui sibi sapientes videntur, et in conspectu suo prudentes justificata sapientia a filiis suis . Ubi sapientibus et prudentibus, non insipientes et hebetes, sed parvulos id est humiles opposuit, ut probaret se tumorem damnadicit: Tulistis clavem scientiae hoc est, humilitatem fidei Christi, qua ad divinitatis ejus agnitionem pervenire poteratis, spernentes abjicere maluistis. Etiam, Pater, quia sic placuit ante te. His Domini verbis exempla humilitatis accipimus, ne temere discutere superna consilia de aliorum vocatione, aliorum vero repulsione praesumamus. Cum enim intulisset utrumque, non mox rationem reddidit, sed sic Deo placitum dixit. Hoc, videlicet, ostendens, quia injustum esse non potest quod placuit justo. Unde et in vinea mercedem laborantibus reddens, cum quosdam operarios inaequales in opere aequaret in praemio, et plus in mercede quaereret, qui labori amplius
Abbreviated transcription (Latin):
medium obliuionis bonos ĩ
celis malos scribat in t̾ris: di¬
cente iheremia. uniu̾si qui de¬
relinquunt te confundantur.
recedentes a te int̾ra scribant᷑:
s salubriter intelligendum.
qd̾ siue celestia seu trestria qͥs
oꝑa gesserit. ꝑ hec quasi littis
ad notatis apud dei memoriã
sit eternaliter affixus.
Hilla hora exultauit sp̃u
scõ: et dixit. Confitebor
tibi pater domine celi et terre .
Confessio non semꝑ peniteciã:
s et grarum actionem signi¬
ficat. ut in psalmis sepissime
legimus. Audiant qui salua¬
torem non natum. s creatum
calumpniantur: qd patrẽ suũ
uocet celi ac t̾re dnm. Si enĩ
et ip̃e creatura est. et creatura
conditorem suum patrem ap¬
pellait potest: stultum fuit nõ
et sui et celi ac t̾re dnm uł pa¬
trem similiter appellare
Uod abscondisti hec a
sapientibus et prudẽtibꝰ.
et teuelasti ea paruulis. Grãs
agit et exultat in patre: quod
apłis aduentus sui aꝑuerit sa¬
cramenta. que ignorauetũt

Expanded text:
medium oblivionis bonos in medium oblivionis bonos in coelis, malos scribat in terris, dicente Jeremia: Universi qui derelinquunt te, confundantur; recedentes, in terra scribantur . Sed salubriter intelligendum, quod sive coelestia, seu terrestria, quis opera gesserit, per haec quasi litteris adnotatus, apud Dei memoriam sit aeternaliter affixus. In ipsa hora exsultavit Spiritu sancto, et dixit: Confiteor tibi, Pater domine coeli et terrae. Confessio non semper poenitentiam, sed et gratiarum actionem significat, ut in Psalmis saepissime legimus. Audiant qui Saltorem non natum, sed creatum calumniantur, quod Patrem suum vocet coeli et terrae Dominum. Si enim et ipse creatura est, et creatura conditorem suum patrem appellare potest, stultum fuit non et sui et coeli ac terrae Dominum, vel Patrem similiter appeuod abscondisti haec a sapientibus, et prudentibus, et revelasti ea parvulis. Gratias agit, exsultat in Patre, quod apostolis adventus sui aperuerit sacramenta, quae ignoraverint
Abbreviated transcription (Latin):
tes ad finem uitiare conten¬
dunt.
Erumptamen in hoc
nolite gaudere: quia:
sp̃c uob̾ subitiuntur. De sub-¬
iectione sp̃uum cum caro sit
gaudere ꝓhibentur: quia spc̃
eicere sicut et uirtutes alias
facere. int̾clum non eius est
metiti qui oꝑatur. s inuocatõ
nominis xp̃i hoc agit. ad cõ¬
dempnationem eorum qui
inuocant. uł ob utilitatẽ eoꝵ
qui uident et audiunt con¬
ceclitur. Ut uidelicet hoĩes:
despiciant signa facientes:
tamen deum honorent. ad
cuius inuocationem fiunt
tanta miracula. Ham et
in actib apłorum filii sce-¬
phe uidebantur eicere demo¬
nes: et uidas apłs cũ animo
pditoris multa signa int̾
ceteros apłos fecisse narrat᷑.
Audete autem:
quod nomina ur̃a scͥp¬
ta sunt incelis. Si sathanas
inquit ꝑ suꝑbiam celi sedem
cum sociis amisit. nõ oportet
uos de illorum humiliatione.
s de ur̃a sublimatione gaud̾e:
quatinus unde illi ruete sub¬
leuati. uos humiles ascenda¬
tis. Non autem pueriliter¬
sapiendum quasi deus ad re¬

Expanded text:
tes ad finem vitiare contendunt. erumtamen in hoc nolite gaudere, quia spiritus vobis subjiciuntur. De subjectione spirituum, cum caro sint, gaudere prohibentur, quia spiritus ejicere, sicut et virtutes alias facere, interdum non est ejus meriti qui operatur, sed invocatio nominis Christi hoc agit ad condemnationem eorum qui invocant, vel ob utilitatem eorum qui vident et audiunt, conceditur, ut, licet homines despiciant signa facientes, tamen Deum honorent, ad cujus invocationem fiant tanta miracula. Nam et in Actibus apostolorum filii Scevae videbantur ejicere daemones : et Judas apostolus cum animo proditoris multa signa inter caeteros apostolos fecisse narratur. Gaudete autem quod nomina vestra scripta sunt in coelis. Si Satanas inquit per superbiam, coeli sedem cum sociis amisit, non oportet vos de illorum humiliatione, sed de vestra sublimatione gaudere, quatenus unde illi ruere sublevati, vos humiles ascendatis. Non autem puerilitersapiendum, quasi Deus ad re
Abbreviated transcription (Latin):
dis. suꝑne bonitatis intuitu ma¬
li ẽẽ dicuntur. quia nichil est.
ꝑ semetipsum stabilez nichil÷
immutabile. nichil bonum: nͥ
deitas sola. Omnes uo creatͬe.
ut beatitudinem et̾nitatis uel
immutabilitatis obtineant :
non hoc ꝑsuam naturam. s per
creatoris sui participationem:
et gr̃am consequuntur consecũ¬
tur. Quod u̾o dicitur. quanto
magis pat̾ ur de celo dabit spi¬
ritum bonum petentibus se.
ꝓ quo matheus posuit dabit bo¬
na petentib se: ostendit sp̃m̃:
sc̃m̃ plenitudinem ẽẽ bonorum
dei. Et ea que diuinitus admi¬
nistrantut. non alia absq ea sb̃¬
sistete: quia omnes utilitates
que ex donorum dei grã susci-

Expanded text:
dis, supernae bonitatis intuitu madis, supernae bonitatis intuitu mali esse dicuntur, quia nihil est per semetipsum stabile, nihil immutabile, nihil bonum, nisi Deitas sola. Omnes vero creaturae ut beatitudinem aeternitatis vel immutabilitatis obtineant, non hoc per suam naturam, sed per Creatoris sui participationem et gratiam consequuntur. Quod vero dicitur: Quanto magis Pater vester de coelo dabit spiritum bonum petentibus se? pro quo Matthaeus posuit: Dabit bona petentibus se , ostendit Spiritum sanctum plenitudinem esse bonorum Dei, et ea quae divinitus administrantur, non alia absque eo subsistere. Quia omnes utilitates, quae ex donorum Dei gratia susci
Abbreviated transcription (Latin):
spes futurorum in ea que añ
sunt extendit.
Iergo uos cum sitis ma¬
li. nostis bona data da¬
re filiis ur̃is ur̃is: quanto ma¬
gis pater ur̃ de celis dabit.
sp̃m bonum petentibꝰ se: Qo¬
modo mali dant bona: Sed
malos appellauit dilectores
ad huc scłi huius et poc̃ores.
Bona uo que dant: sccłm eoꝵ
sensum bona dicenda sunt.¬
quia hec ꝓbonis habent. quãꝙͣ
et in rerum natura ista bona sĩt:
lus dat. non de suo dat. Uni
enim ẽ t̾ra. et plenitudo eius:
qui fecit celum. et t̾ram. ⁊ mare.
et omnia que in eis sunt. Quã¬
tum gͦ sꝑandum ẽ daturum de¬
um nobis bona petentibꝰ . nec
nos posse decipi ut accipiamus
aliud ꝓ alio cum ab ip̃o petimus.
quando nos etiam cum sumus
mali nouimus id dare quod pe-¬
timur. Non enim decipimus:
filios nr̃os: et qualia cumq doñ
dabimus. non de nr̃o. s de ip̃ius
damus. Aliter. Apłi qui electio¬
nis merito bonitatem generis
humani multis excesserant mo¬

Expanded text:
spes futurorum in ea quae ante spes futurorum in ea quae ante sunt, extendat. i ergo vos cum sitis mali, nostis bona data dare filiis vestris, quanto magis Pater vester de coelo dabit spiritum bonum petentibus se? Quomodo mali dant bona? sed malos appellavit, dilectores adhuc saeculi hujus et peccatores. Bona vero quae dant secundum eorum sensum, bona dicenda sunt,quia haec pro nobis habent, quanquam et in rerum natura ista bona sint, lus dat, non de suo dat. Domini est enim terra, et plenitudo ejus, qui fecit coelum et terram, mare et omnia quae in eis sunt . Quantum ergo sperandum est daturum Deum nobis bona petentibus, nec nos posse decipi ut accipiamus aliud pro alio cum ab ipso petimus, quando nos etiam cum simus mali novimus id dare quod petimur! Non enim decipimus filios nostros, et qualiacunque bona damus, non de nostro, sed de ipsius damus. Aliter: Apostoli qui electionis merito bonitatem generis humani multis excesserant mo
Abbreviated transcription (Latin):
ritur: apparet quod nõ bene pe¬
cierit. quesierit. pulsauit
uis autẽ ex uobis patrẽ
petit panem. numquid
lapidem dabit illi: Panis in¬
telligitur karitas ꝓpt̾ maiorẽ
appetitum. et tam necessarium.
ut sine illa cetera nichil sint:
sicut sine pane mensa ẽ ĩ obs.
Cui contraria ẽ cordis duri¬
cia: quam lapidi comparauit.
Ut si piscem: numquid ꝓ
pisce setpentem dabit :¬
illi: Piscis ẽ fides in uisibiliũ:
de inuisibilib locis capitur.
Quod etiam fides huiꝯ mun¬
di fluctib circum latrata nõ
frangitur: recte pisci comparat᷑.
Cui contrarium posuit serpẽ¬
tem: ꝓpt̾ uenena fallatie que
etiam primo homini male:
suadendo p̃seminauit.
Ut si petierit ouum: nũ¬
quid porriget illi scorpi¬
onem. In ouo indicatur spes.
Ouium enim nõdum ẽ fetꝰ
ꝑfectus: s fouendo spatur. Cui
contrarium posuit scorpionẽ:
cuius aculeus uenenatus. te¬
tro timendus ẽ. Sicut spei cõ¬
trarium ẽ retro respicere: cũ

Expanded text:
ritur, apparet quod non bene peritur, apparet quod non bene petierit, quaesierit, pulsaverit. Quis autem ex vobis patrem petit panem, nunquid lapidem dabit illi? Panis intelligitur charitas propter majorem appetitum, et tam necessarium, ut sine illa caetera nihil sint, sicut sine pane mensa inops. Cui contraria est cordis duritia, quam lapidi comparavit. ut si piscem, nunquid pro pisce serpentem dabit illi? Piscis est fides invisibilium, de invisibilibus locis capitur. Quod etiam fides hujus mundi fluctibus circumlatrata non frangitur, recte pisci comparatur. Cui contrarium posuit serpentem propter venena fallaciae, quae etiam primo homini male suadendo praeseminavit. Aut si petierit ovum, nunquid porriget illi scorpionem? In ovo indicatur spes. Ovum enim nondum est fetus perfectus, sed fovendo speratur. Cui contrarium posuit scorpionem, cujus aculeus venenatus retro timendus est, sicut spei contrarium est retro respicere, cum
Abbreviated transcription (Latin):
sate et aꝑietur uobis. Compa¬
ratio ẽ aminore. Si eĩ amicus
homo surgeit de lecto. et dat
non amicicia. s tedio compuls:
quantomagis dat deus. qui si¬
ne tedio largissime donat qd̾
petitur: S ad hoc se peti nult.
ut capaces donorum eiꝰ fiant
qui petunt. Ne itaq de uia
ueniens amicus media dispe¬
reat. hoc ẽ. ne animus nuꝑ ab
etroris sui uanitate resipiscens.
desiderio spũalis dutius ĩ opie
tabescat: petamus epulas uer¬
bi quib alatur: queramus a¬
micum. cuius et pulsemus õs¬
tium quo seruantur absconsa.
Magnam enim spem dedit:
et dat ille qui ꝓmittendo nõ
decipit.
Mnis enim qui petit
accipit. et qui querit ĩ¬
uenit: et pulsanti apietur. Er¬
go iuxta p̃missam postulantis
amici parabolam ꝑseu̾antia o¬
pus ẽ. ut accipiamus quod pe¬
timus: et in ueniamus quod
querimus: et quod pulsemus
apiatur. Nam si petenti datur.
et querens inuenit. et pulsãti
aꝑitur: ergo cui non datur. et
qui non inuenit et cui non ape¬

Expanded text:
te et dabitur vobis, etc. Comparatio est a minore. Si enim amicus homo surgit de lecto, et dat non amicitia, sed taedio compulsus, quanto magis dat Deus, qui sine taedio largissime donat quod petitur! Sed ad hoc se peti vult, ut capaces donorum ejus fiant, qui petunt. Ne itaque de via veniens amicus inedia dispereat, hoc est, ne animus nuper ab erroris sui vanitate resipiscens, desiderii spiritualis diutius inopia tabescat, petamus epulas verbi, quibus alatur, quaeramus amicum qui det, pulsemus ostium quo servantur absconsi. Magnam enim spem dedit, et dat ille, qui promittendo non decipit. mnis enim inquit qui petit accipit, et qui quaerit invenit, et pulsanti aperietur. Ergo juxta praemissam postulantis amici parabolam perseverantia opus est ut accipiamus quod petimus, et inveniamus quod quaerimus, et quod pulsamus aperiatur. Nam si petenti datur, et quaerens invenit, et pulsanti aperitur, ergo cui non datur, et qui non invenit, et cui non ape
Abbreviated transcription (Latin):
Iuxta littãm manifesta ẽ dñi
sententia. nullum nob̃̾ ampliꝰ.
quam qui misereatur eẽ ꝓxi¬
mum: si iherosolimite ciui. nõ
sacerdos. non leuita. ex eadem
gentis accola. quia magis :¬
misertus ẽ. factus ẽ ꝓximus.
Bacratiore autem intellectu.
qm̃ nemo magis ꝓximus ẽ.
quam qui uulneta nr̃a cura¬
uit: diligamus eum quasi do¬
minum deum nr̃m⁊ diligamꝰ¬
eum quasi ꝓximum. Hichil
enim tam ꝓximum: quam ca¬
put membris. Diligamus
etiam eum qui imitator est
re te ꝓximum sicut te ipsum
diligere manifestes: quicqͥd
uales in eius uł corporali uł
sp̃uali necessitate sub leuãda
deuotus oꝑare.

Expanded text:
uxta litteram manifesta est Domini sententia, nullum nobis amplius quam qui misereatur esse proximum, sed Hierosolymiti civi non sacerdos, non levita ex eadem gentis accola, quia magis misertus est, factus est proximus. Sacratiore autem intellectu, quoniam nemo magis proximus, quam qui vulnera nostra curavit, diligamus eum quasi Dominum Deum nostrum, diligamus quasi proximum, nihil enim tam proximum, quam caput membris, diligamus etiam eum qui imitator est re te proximum sicut te ipsum diligere manifestes, quidquid vales in ejus vel corporali vel spirituali necessitate sublevanda devotus operare.
Abbreviated transcription (Latin):
te uiderunt. Apłi autẽ inpre-¬
sentiarum habentes dnm. cõ¬
uescentesq ei. et queq uoluis¬
sent interrogando discentes:
nequaquam ꝑ angelos aut :¬
uarias uisionum speties opꝰ
habebant doceri. Quos u̾o lu¬
cas multos ꝓphas et reges
dicit: matheus aꝑtius ꝓph̾as.
et iustos appellat. Ip̃i sunt eĩ
reges magni: qui temptati¬
onum suarum motibꝰ non
consentiendo sub cumbere. s
regendo p̃ẽẽ nouerunt.
Tecce quidam legis pe¬
ritus surrexit: temptãs
eum et dicens. Magister quid
faciendo. uitam et̾nam posside¬
bo: Legis ꝑitus qui de uita
eterna diim temptans ĩtro-¬
gat: occasionem ut reor tẽp
tandis de ip̃is dñi fmonibus
sumpsit ubi ait. gaudete autẽ
quod nomina ur̃a sccipta sunt¬
in celis. S ipa sua temptatioe
declarat: quam uera sit illa dñi
confessio qua patri loquitur. qd̾
abscondisti hec a sapientibus
et prudentiby. et reuelasti ea par¬
Tille dixit ad eum. In le

Expanded text:
te viderunt , apostoli autem impraesentiarum habentes Dominum, convescentesque ei, et quaecunque voluissent interrogando discentes, nequaquam per angelos aut varias visionum species opus habebant doceri. Quos vero Lucas multos prophetas et reges dicit, Matthaeus apertius prophetas et justos appellat. Ipsi sunt enim reges magni, quia tentationum suarum motibus non consentiendo succumbere, sed regendo praeesse noverunt. Et ecce quidam legisperitus surrexit, tillum et dicens: Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? Legisperitus qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem quod nomina vestra scripta in coelis sunt, sed ipsa sua tentatione declarat, quam vera sit illa Domini confessio, qua patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parAt ille dixit ad
Abbreviated transcription (Latin):
guores nr̃os: non ex nob̾ ip̃is.
s de se nouit exire. Non ergo
latet eum qui fimbriam teti¬
gerit: id est incarnationis mis¬
teria. donec ad maiora capien¬
da ꝑueniat: ꝑfecte amando cte¬
dident.
Tip̃e dixit illi. Filia fi¬
des tua te saluam fecit.¬
Nec dixit fides tua te saluam
factura ẽ: s saluam fecit. In eo
enim quod credidisti: iam sal¬
ua facta es.
Dhuc eoloquente: ueĩt
quidam ad principem
synagoge. dicens ei quia mor¬
tua est filia tua. noli uexare il¬
lum. Saluata a ꝓfluuio san¬
guinis muliere: mox filia:
principis mortua nũciatur.
Quia dum ecc̃a auitiorum la¬
be mundata. et obfidei meritũ
filia ẽ cognominata: concinuo
synagoga ꝑfidic simul in uidi¬
eq leto soluta ẽ. Petfidie qͥdẽ.
quia in xp̃o credete noluit. in¬
uidie ũo. quia ecc̃am credidis¬

Expanded text:
guores nostros, non ex nobis ipsis, guores nostros, non ex nobis ipsis, sed de se novit exire. Non ergo latet eum qui fimbriam tetigerit, id est, incarnationis mysteria, donec ad majora capienda perveniat, perfecte amando crediderit. At ipse dixit illi: Filia, fides tua te salNec dixit, fides tua te salvam factura est, sed salvam fecit. In eo enim, quod credidisti, jam salva facta es. Adhuc illo loquente, venit quidam ad principem synagogae, dicens ei: quia mortua est filia tua, noli vexare illum. Salvata a profluvio sanguinis muliere, mox filia principis mortua nuntiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundata, et ob fidei meritum filia est cognominata, continuo synagoga perfidiae simul invidiaeque lege soluta est. Perfidiae quidem, quia in Christo credere noluit; invidiae
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃e dederat in muliere declare¬
tur: interrogat.
Egantib autẽ om̃ibꝰ.
dixit petrus. et qui cum
illo erant. Preceptor. turbe te
comprimunt et affligunt: et
dicis quis me tetigit: Quem
turba passim comitantes com¬
primunt. una credula mulier
dñm tangit: quia qui diu̾sis
in ordinate glomerantium he¬
tesib affligitur: solo catholice
ecc̃e fideliter corde queritatur.
Nam sicut quidam uidentes:
non uident. et audientes non
audiunt: ita etiam tangẽtes
nõ tangunt. qui non fideliter
xp̃m tangunt. Unde cuidam a¬
manti quidem. s nondum ple¬
ne credenti: dicit. Noli me tan¬
gere. nondum enim ascendi
ad patrem meum: aꝑte docens.
quid sit eum ueraciter tangẽ:
patri scilicet equalem credete.
Tetigit me aliquis. Nã
ꝙ cetã. Dicat pelagius: si plac
se suo conamine saluari. Dica¬
mus autem nos: quia uana sa¬
lus hominis: inideo faciemus
urtutem. Nam et ip̃e uirtutẽ
qua ꝓpitietur omnibꝰ iniqui¬
tatibꝰ nr̃is. et sanet omnes lã¬

Expanded text:
ipse dederat, in muliere declaretur, interrogat. Negantibus autem omnibus, dixit Petrus et qui cum illo erant: Praeceptor, turbae te comprimunt et affligunt, et dicis, Quis me tetigit? Quem turbae passim comitantes comprimunt, una credula mulier Dominum tangit. Quia qui diversis inordinate glomerantium haeresibus affligitur, solo catholicae Ecclesiae fideliter corde quaeritatur. Nam sicut quidam videntes non vident, et audientes non audiunt, ita etiam tangentes non tangunt, qui non fideliter Christum tangunt. Unde cuidam amanti quidem, sed nondum plene credenti dicit: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum ; aperte docens quid sit eum veraciter tangere, Patri scilicet aequalem credere. Tetigit me aliquis. Nam  etc. Dicat Pelagius, si placet, se suo conanime salvari. Dicamus autem nos, quia vana salus hominis, in Deo faciemus virtutem. Nam et ipse virtutem, quae propitietur omnibus iniquitatibus nostris, et sanet omnes lan
Abbreviated transcription (Latin):
dicebant his que a paulo di¬
cebantur. malelicentes uiam¬
dñi coram multitudine. No¬
li uexare illum ꝑ eos hodieq
dicitur: qui adeo destitutum
synagoge statum uident. ut
restaurari posse nõ credant.
Ideoq ꝓ resuscitatione illius:
supplicandum ẽẽ nõ estimant.
S que impossibilia sunt ap̃
homines: possibilia sunt apd̾
deum. Unde sequitur.
H̾s autem aulito hoc¬
patri puelle. Noli timere. Cte¬
de tantum: et salua erit. Dat
puelle cetus doctorum legis
accipitur: de quo dominus
ait. Suꝑ cathedram moysi.
sederunt sctibe et pharisei. Qi
si credere ip̃e uoluerit: etiam
subiecta ei sỹnagoga salua¬
enit.
Tcum ueniss domum.

Expanded text:
Paulo dicebantur, maledicentes viam coram multitudine . Noli vexare illum, per eos hodieque dicitur, qui adeo destitutum synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant, ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum . Unde sequitur: Jesus autem, audito hocpatri puellae: Noli timere. Crede tantum, et salva erit. Pater puellae, coetus doctorum legis accipitur, de quo Dominus ait: Super cathedram Moysi sederunt scribae et pharisaei . Qui si credere ipse voluerit, etiam subjecta ei synagoga salvaerit. Et cum venisset domum
Abbreviated transcription (Latin):
pensationis dominice mistiũ
mutuis uocibus docent.
Etrus u̾o et qui cum illo
grauati erant sompno.
et euigilantes uiderunt ma¬
lestatem eius. et duos uiros
qui stabant cum illo. Non for¬
tuito casu. s misterii ratione
grauati erant somno discipłi:
scilicet ut ressurrectionis spem
pꝯt corporis quietem uident.
Cuius excitati ad gł̾am scĩ.
et uerius maiestatem dñi ui¬
debunt: quo etiam sue carnis
in qua mortem uicerant im¬
mortalitate gaudebunt. Cũc
moysen et helẏam speculabut̾
ingła: quia melius intelligẽt
quomodo iota unum aut unꝰ
apex nõ preterierit a lege. nec
dominus soluere legem. sed¬

Expanded text:
pensationis dominicae mysterium pensationis dominicae mysterium mutuis vocibus docent. Petrus vero, et qui cum illo gravati erant somno, et evigilantes viderunt majestatem ejus et duos viros qui stabant cum illo. Non fortuito casu, sed mysterii ratione gravati erant somno discipuli, scilicet ut resurrectionis speciem post corporis quietem viderent. Cujus excitati ad gloriam sancti, eo verius majestatem Domini videbunt, quo etiam suae carnis, in qua mortem vicerant, immortalitate gaudebunt. Tunc Mosen et Eliam speculabuntur in gloria, quia melius intelligent, quomodo iota unum aut unus apex non praeterierit a lege, nec Dominus solvere legem ve
Abbreviated transcription (Latin):
cum illis innubibus obuiã
domino maera: et sic semper
cum dño erimus. Aliter. Mo¬
yses et helẏas. idẽ. legis lator.
et ꝓph̾arum maximus appa¬
rent et loquuntur cum dño:
ut ostendant ip̃m ẽẽ. quem:
cuncta legis et ꝓpħie scripta.
pmiserunt. Apparent autem
nõ in infimis: s in monte cũ
illo. quia soli qui mente suꝑ¬
na pecierint: maiestatem sce
scripture que in dño ẽ ad im¬
pleta ꝑspicient. Deniq et iudei
uidere moysen: s ad deum ĩ mõ¬
tana sub euntem sequi non
merentur. Ad se quoq reuer¬
sum: nõ sine uelamine uidẽt.
Heliam nouere: seo solus tri¬
umphum ascendens. cum filiis
ꝓph̾arum contemplatur helise¬
us. Quia multi passim spture¬
sctipture u̾ba legimus: s quã
celsa in xp̃i misteriis splẽdeat.
ꝑ pauci intelligimus.
T dicebant excessumen.¬
quem completurus e¬
rat in ihrłm. Et usq hodie:
lex et ꝓph̾e quoscumq inuere
fidei cacumine reppererint: dis¬

Expanded text:
cum illis in nubibus obviam cum illis in nubibus obviam Domino in aera, et sic semper cum Domino erimus . Aliter. Moses et Elias, id est, legislator et prophetarum maximus, apparent et loquuntur cum Domino, ut ostendant ipsum esse quem cuncta legis et prophetiae scripta promiserunt. Apparent autem non in infimis, sed in monte cum illo, quia soli, qui mente superna petierint, majestatem sanctae Scripturae, quae in Domino est adimpleta, perspicient. Denique et Judaei videre Mosen, sed ad Deum in montana subeuntem sequi non merentur. Ad se quoque reversum non sine velamine vident. Eliam novere, sed solus triumphum ascendentis cum filiis prophetarum contemplatur Eliseus, quia multi passim Scripturae verba legimus, sed quam celsa in Christi mysteriis splendeat, perpauci intelligimus. Et dicebant excessum ejuquem completurus erat in Jerusalem. Et usque hodie lex et prophetae quoscunque in verae fidei cacumine repererint, dis
Abbreviated transcription (Latin):
consistente despectus. aliorũq
similis uidebatur: s illo mõ¬
tem petentem nouo candore
refulget. Quia nunc filii dei
suus. et nondum apparuit
quid erimus: scimus quia cũ
apparuerit similes erimus.¬
qm̃ uidebimus eum sicuti est.
Unde bene marchꝰ. hec uesti¬
menta describens ait: qualla
fullo suꝑ t̾ram non potest cã¬
dida facere. Nam quia ille:
hoc loco intelligendus ẽ. fullo
quem nitens psalmista p̾ca¬
tur. amplius laua me ab in¬
iusticia mea. et a delicto meo
munda me: non potest suis
fidelibus int̾ra dare claritatẽ.
uum mortuum. alterum ĩce¬
lis raptum legimus: uisi in
maiestate cum domino. futu¬
ram om̃ium scõrum gł̾am
significant. Qui uidelicet tẽ¬
pore iudicii. uł uiui in carne.
repperiendi: uł olim gustata
morte ressuscitandi. pariter
sunt cum illo regnaturi. Tes¬
te enim apło: mortui qui in
xp̃o sunt resurgent primi. de¬
inde nos qui uiuimus qui re¬
linquimur. simul rapiemur

Expanded text:
consistente despectus, aliorumque consistente despectus, aliorumque simili videbatur, sed illi, montem petente novo candore refulget, quia nunc filii Dei sumus, et nondum apparuit, quod erimus. Scimus quia cum apparuerit, similes ei erimus, videbimus enim eum sicuti est . Unde bene Marcus haec vestimenta describens, ait: qualia fullo super terram non potest candida facere . Nam quia ille hoc loco intelligendus est fullo, quem poenitens Psalmista precatur: Amplius lava me ab injustitia mea, et a delicto meo munda me , non potest suis fidelibus in terra dare claritatem, unum mortuum, alterum in coelis raptum legimus, nisi in majestate cum Domino futuram omnium sanctorum gloriam significant, qui videlicet tempore judicii, vel vivi in carne reperiendi, vel ab olim gustata morte resuscitandi pariter sunt cum illo regnaturi. Teste enim Apostolo, Mortui qui in Christo sunt resurgent primi, deinde nos qui vivimus, qui relinquimur, simul rapiemur
Abbreviated transcription (Latin):
cumbere debere. Tres solummꝰ
secum discipulos ducit: quia
multi sunt uocati. pauci ueto
electi. Et qui hic fidem qua
imbuti sunt sc̃ẽ trinitatis. in¬
corrupta mente seruauerint:
illic eius et̾na merentur uisio¬
ne letari.
T̃factum ẽ. dum oraret
speties uultus eius al¬
tera: et uestitus eius albus
refulgens. Transfiguratus
saluator non substantiã uete¬
carnis amisit: sed gł̾am future
uł sue uł nr̃e resinrectionis ostẽ¬
dit. Qui qualis tunc apłis ap¬
paruit: talis pꝯt iuditium cũc¬
tis apparebit electis. Ham in
ip̃o tempore iudicandi: bonis
simul et malis informa serui
uidebitur: ut uidelicet impii.
quem spreuere iudei.quẽ ne¬
gauere. milites. quem crucifi¬
xere. pylatus herodesq quẽ
iudicauere. queant agnoscere
iudicem. uestitus autem dñi.
scõrum illius chorus accipit᷑.
quem glorificans apłs ait.
Quotquot gͦ in xp̃o bapti¬
zati estis: xp̃m induistis. Qi
uidelicet habitus dño int̾ris

Expanded text:
cumbere debere. Tres solummodo cumbere debere. Tres solummodo secum discipulos ducit, quia multi sunt vocati, pauci vero electi . Et qui hic fidem, qua imbuti sunt, sanctae Trinitatis incorrupta mente servaverint, illic ejus aeterna merentur visione laetari. Et factum est dum oraret species vultus ejus altera, et vestitus ejus albus refulgens. Transfiguratus Salvator non substantiam vecarnis amisit, sed gloriam futurae, vel suae vel nostrae resurrectionis ostendit. Qui qualis tunc apostolis apparuit, talis post judicium cunctis apparebit electis. Nam in ipso tempore judicandi et bonis simul et malis, in forma servi videbitur, ut videlicet impii quem sprevere, Judaei quem negavere, milites quem crucifixere, Pilatus Herodesque quem judicavere, queant agnoscere judicem. Vestitus autem domini, sanctorum illius chorus accipitur, quem glorificans Apostolus ait: Quotquot ergo in Christo baptizati estis, Christum induistis . Qui videlicet habitus domino in terris
Abbreviated transcription (Latin):
ris ordine. nec misterii ratio¬
ne resultat. Quia et illi me¬
dios tantum ponunt dies.
unde et absolute pot sex dies
factum dicunt: hic primum
adiungit et ultim. Ideoq tẽ¬
patius fere dies octo cominemo¬
rat: et illi qui post sex mundi e¬
tates. scĩs a labore quiescendum.
hic uo tempore octauo designat¬
ẽẽ resurgendum. Unde et pulchre
sextus psalmus ꝓ octaua scribit᷑:
cuius initium ẽ. domine ne in
ira tua arguas me. Quia nimi¬
rum ꝑ sex etates quib operari
licet. p̃cibi ẽ instandum. ne in
octauo retributionis tempore.
a iudice corripiamur irato. Qd̃
et ip̃e dominus hoc loco uoluit
nos ostenso sue orationis exẽ¬
plo decere: de quo subditur.
Cascendit
in montem ut oraret .
In montem namq oraturus
et sic transsigurandus ascẽdit.
ut ostendat eos qui fructum:
resinrectionis expectant. qui
regem in decore suo uidere de¬
siderant: mente in excelsis ha¬
bitare. et continuis p̃cibus ĩ¬

Expanded text:
ris ordine, nec mysterii ratioris ordine, nec mysterii ratione resultat. Quia et illi medios tantum ponunt dies, unde et absolute post sex dies factum dicunt: hic primum adjungit et ultimum, ideoque temperatius fere dies octo commemorat. Et ille post sex mundi aetates sanctis a labore quiescendum, hic vero tempore octavo designat resurgendum. Unde et pulchre sextus psalmus Pro octava inscribitur, cujus initium est, Domine, ne in ira tua arguas me. Quia nimirum post sex aetates quibus operari licet, precibus est instandum ne in octavo retributionis tempore a judice corripiamur irato. Quod et ipse Dominus hoc loco voluit nos ostenso suae orationis exemplo docere, de quo subditur: Et ascendit in montem ut oraret. In montem namque oraturus, et sic transfigurandus ascendit, ut ostendat eos qui fructum resurrectionis exspectant, qui regem in decore suo videre desiderant, mente in excelsis habitare, et continuis precibus in
Abbreviated transcription (Latin):
u̾sa tolerarent. De centesimo sa¬
ne u̾bo scõs mortem gustare:
testatur: a quibꝯ nimirum mor
corporis libando gustatur: ui¬
ta anime possidendo tenetur.
Actum ẽ autem
post hec uerba fere dies
octo. et assumpsit petrum et ia¬
cobum et iohannem. Octaua
die dominus ꝓmissam future¬
beatitudinis głam discipulis
manifestat: ut et ostensa celes¬
tis uite dulceline. cunctorũ
qui hec audire possint corda
refoueat. et octonanio dietũ
numero. uerum tẽpore resur¬
rectionis gaudium doceat eẽ
uenturum. Nam et ip̃e octa-¬
ua die. idẽ. pꝯt sextam sabba¬
ti qua crucem ascendit. et sep
timam sabbati qua insepulchro
quieuit: amortuis resurrexit.
Et nos pꝯt sex huius scl̃i eta¬
tes. in quib ꝓ domino pati:
et laborare gaudemus: et sep¬
timam quietis animarii. que
interim in alia uita geritur.:
quasi octaua etate resurgeniꝰ
Ham quod matheus dnin:
martͥusq pꝯt sex dies trans¬
figuratum dicunt: nec tempo¬

Expanded text:
rsa tolerarent. Decentissimo sarsa tolerarent. Decentissimo sane verbo sanctos mortem gustare testatur, a quibus nimirum mors corporis libando gustatur, vita animae possidendo tenetur. Factum est autem post haec verba fere dies octo, et assumpsit Petrum et Jacobum et Joannem. Octava die Dominus beatitudinis gloriam discipulis manifestat, ut et ostensa coelestis vitae dulcedine, cunctorum, qui haec audire possint, corda refoveat, et octonario dierum numero verum tempore resurrectionis gaudium doceat esse venturum. Nam et ipse octava die, id est, post sextam Sabbati qua crucem asctimam Sabbati, qua in sepulcro quievit, a mortuis resurrexit. Et nos post sex hujus saeculi aetates, in quibus pro Domino pati et laborare gaudemus, et septimam quietis animarum, quae interim in alia vita geritur, quasi octava aetate resurgemus. Nam quod Matthaeus Dominum Marcusque post sex dies transfiguratum dicunt, nec tempo
Abbreviated transcription (Latin):
dei hoc loco. p̃sens ecc̃a uocatur.
Et quia non nulli ex discipu¬
lis usq a deo incorpore uictu¬
ri erant. ut ecc̃am dei construc¬
tam conspicerent. et contra mũ¬
di huius głam erectam: con¬
solatoria nunc ꝓmissione di
citur. Sunt quidam de hic:
stantibus qui non gustabunt
mortem: donec uideant regnũ
dei. S cum tanta dominus ib̃¬
eunde mortis p̃cepta ederet.
quid necessarium fuit. ut ad
hanc subito ꝓmissionem ue¬
niret ÷ nisi quia discipulis ru¬
dibus. etiam de p̃senti uita a¬
liquid ꝓmittendum fuit. ut
possent robustius infutura so¬
lidari: Quib uidendum reg¬
num dei ꝓmittit int̾ra: ut hoc
ab eis fidelius in celo p̃sumat᷑.
Q uod si regnum dei. in hac sẽ¬
tencia futuram incelis beati¬
tudinem uelimus acciꝑe: et
hoc quidam de astantibus nõ
post multos dies in monte:
uiderunt. scilicet ut manẽtis
gaudii contemplatione. tam¬
et si raptim delibata modestiꝰ
instantia scł̃i transeuntis ad¬

Expanded text:
Dei hoc loco praesens Ecclesia vocatur; Dei hoc loco praesens Ecclesia vocatur; et quia nonnulli ex discipulis usque adeo in corpore victuri erant, ut Ecclesiam Dei constructam conspicerent, et contra mundi hujus gloriam erectam, consolatoria promissione nunc dicitur: Sunt quidam de hic stantibus qui non gustabunt mortem, donec videant regnum Dei. Sed cum tanta Dominus subeundae mortis praecepta ederet, quid necessarium fuit ut ad hanc subito promissionem veniret? nisi quia discipulis rudibus etiam de praesenti vita aliquid promittendum fuit, ut possent robustius in futura solidari, quibus videndum regnum Dei promittit in terra, ut hoc ab eis fidelius in coelo praesumatur. Quod si regnum Dei in hac sententia futuram in coelis beatitudinem velimus accipere, et hoc quidam de astantibus non post multos dies in monte viderunt, scilicet ut manentis gaudii contemplatione, tametsi raptim delibata, modestius instantia saeculi transeuntis ad
Abbreviated transcription (Latin):
nunc ap̃ se homines dicunt.
Nos iam dnm et sermones
eius non erubescimus: quia a¬
pta eum uoce ꝓfitemur. Qͥbꝰ
ego respondeo: quod in hac ple¬
be xp̃iana sunt non nulli. qui
xp̃m ideo confitentur: quia:
Non ergo ad ꝓbationem fidei
uox sufficit ꝓfessionis: quam
deffendit uerecunda ꝓfessio ge¬
neralitatis. Est tamen ubi se
quisq interroget: ut in confes¬
sione xp̃i se ueraciter ꝓbet. Cer¬
te enim ꝑsecutionis tempore
erubescere poterant fideles. sb̃¬
stanciis nudari: de dignitatibꝰ
deici: uerberibus affligi. Pa¬
cis autem tempore. quia ea
a nr̃is ꝑsecutionibus desunt:
est aliud ubi ostendamur nb̃.
ueremur sepe a ꝓximis despici:
dedignamur in iurias u̾bi to¬
lerare. Si continguat iurgiũ
fortasse cum ꝓximo: erubesci¬
mus priores satisfacere. Cor
quippe carnale dum huiꝯ uite
gl̾am querit: humilitatem tes¬
Ico autẽ uobis. Uete sũt
aliqui hic stantes. qui :¬
non gustabunt mortem: donec
uideant regnum del. Regnũ

Expanded text:
es dicunt: Nos jam Dominus et sermones ejus non erubescimus, quia aperta eum voce confitemur; quibus ego respondeo, quod in hac plebe Christiana sunt nonnulli, qui Christum ideo confitentur, quia cNon ergo ad probationem fidei vox sufficit professionis, quam defendit a verecundia professio generalitatis. Et tamen ubi se quisque interroget, ut in confessione Christi se veraciter probet. Certe enim persecutionis tempore erubescere poterant fideles, substantiis nudari, de dignitatibus dejici, verberibus affligi; pacis autem tempore, quia haec a nostris persecutionibus desunt, est aliud ubi ostendamur nobis. Veremur saepe a proximis despici, dedignamur injurias verbi tolerare; si contingat jurgium fortasse cum proximo, erubescimus priores satisfacere. Cor quippe carnale, dum hujus vitae gloriam quaerit, humilitatem resDico autem vobis vere, sunt aliqui hic stantes qui non gustabunt mortem, donec videant regnum Dei. Regnum
Abbreviated transcription (Latin):
hoc nitimur quod ꝑ nouitatem
uocamur. Dicit etgo ueritas
dicit. si quis uult pot me ueni¬
re. ab neget semetipsum. Quia
nisi quis a semetipso deficiat:
ad eum qui suꝑ ip̃m ẽ. nõ appro¬
pinquat. Nec ualet apphendere
quod ultra ip̃m est: si nescie¬
rit mactare quod ẽ. S iam qͥ
se a uiciis ab negat: exquirẽde
eius uirtutes sunt inquibus
crescat. Ham ꝓtinus adiugi¬
tur.
Ttollat crucem suam co¬
tidie: et sequatur me.
Duobus et enim modis crux
tollitur: cum aut ꝑ abstinentiã
affligitur corpus: aut ꝑ compas¬
sionem ꝓximi affligitur animꝰ.
Pensemus qualiter utroq:
modo paulus crucem suam
tulerit: qui dicebat. Castigo
corp meum et in seruitutem
redigo: ne forte aliis p̃dicans
ip̃e reꝓbus efficiar. Ecce in aff̃¬
lictione corporis audiuimus
crucem carnis: nunc in compas¬
sione ꝓximi audiamus crucẽ
mentis. Ait. Quis infirmat᷑.
et ego non infirmor: Quis
scandalizatur et ego nõ uror:

Expanded text:
hoc nitimur quo per novitatem hoc nitimur quo per novitatem vocamur. Dicat ergo Veritas, dicat: Si quis vult post me venire, abneget seipsum. Quia nisi quis a semetipso deficiat, ad eum qui super ipsum est non appropinquat; nec valet apprehendere quod ultra ipsum est, si nescierit mactare quod est. Sed jam, qui se a vitiis abnegat, exquirendae ei virtutes sunt, in quibus crescat. Nam protinus adjungitur: Et tollat crucem suam qutidie, et sequatur me. Duobus etenim modis crux tollitur, cum aut per abstinentiam afficitur corpus, aut per compassionem proximi affligitur animus. Pensemus qualiter utroque modo Paulus crucem suam tulerit, qui dicebat: Castigo corpus meum, et in servitutem redigo, ne forte aliis praedicans, ipse reprobus efficiar . Ecce in afflictione corporis audivimus crucem carnis, nunc in compassione proximi audiamus crucem mentis. Ait: Quis infirmatur, et ego non infirmor? Quis scandalizatur, et ego non uror ?
Abbreviated transcription (Latin):
ut completo pea sanguinis
sacramento. oportunius aplis
diceret. euntes docete omnes
gentes. baptizantes eos ĩnoĩe
patris et filii et spc̃ scĩ. Quia nõ
ꝓdest cum publice p̃dicari. et
eius uulgari in ppłis maiesta¬
tem: quem pot paululum fla¬
gellatum uisuri sunt et cruci¬
fixum: multa pati a seniorib
et scribis. et principibꝰ sacer¬
dotum. Et notandum quod
eum qui multa pati et occidi
et resurge̾ debeat: filium ho-¬
minis appellat: quia passo in
carne xp̃o. diuinitas impassi-¬
bilis mansit. Notancdum etiã
quod ip̃e se filium hominis:
petrus autem xp̃m filium dei
confitentur: ut ex hoc utroq:
uerus deus atq homo ꝓbetur.
Icebat autem
ad omnes. Siquis uult
pot me uenire: ab neget semet¬
ipsum. Pulchre posuit ad õs:
quia suꝑiora que ad fidem do¬
minice natiuitatis uł passiõĩs
ꝑtinent: cum solis discipulis:
seorsum egit. Cunc autẽ nos¬
metipsos negamus. cum uitamꝰ
quod ꝑ uetustatem fuimus: et ad

Expanded text:
ut, completo postea sanguinis ut, completo postea sanguinis sacramento, opportunius apostolis diceret: Euntes docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . Quia non prodesset eum publice praedicari, et ejus vulgari in populis majestatem, quem post paululum flagellatum visuri sint et crucifixum multa pati a senioribus et scribis, et principibus sacerdotum. Et notandum quod eum qui multa pati et occidi, et resurgere debeat, Filium hominis appellat: quia passo in carne Christo, divinitas impassibilis mansit. Notandum etiam, quod ipse se filium hominis, Petrus autem Christum Dei Filium confitentur, ut ex hoc utroque verus Deus atque homo probetur. Dicebat autem ad omnes: Si quis vult post me venire, abneget seipsum. Pulchre posuit, ad omnes, quia superiora, quae ad fidem dominicae nativitatis vel passionis pertinent, cum solis seorsum discipulis egit. Tunc autem nosmetipsos abnegamus, cum vitamus quod per vetustatem fuimus, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
distinguat ꝓtinus infert.
Os autem quem me eẽ
dicitis: Hon sunt enim
domino soli gradiuntur. qui
eum secretius orantem. uidẽ
merentur. S et siquis de tur¬
ba xp̃m crecliderit: iam mox
desinit c̃ẽ de turba.
Espondens sẏmon petrꝰ.
dixit. xp̃m dei. Licet ce¬
teri apłi sciant: pettus tamẽ
respondit pre ceteris. Comple-¬
xus ẽ itaq omnia: qui et no-¬
men et naturam expressit. in
quo sumina uirtutum ẽ. etiam¬
ne ᷤᷤ nos de generatione dissen¬
mus questiones. cum paulus
dei filium putauit confitendũ.
Nos et quando. et quomodo na¬
tus sit. et quantus sit: huma¬
ne infirmitatis contemplatio¬
ne rimatur. Eiis gͦ fidei m̃e
xp̃c ẽ: finis fidei mee dei filius
ẽ. Non licet michi scire gene
seriem: non licet tamen nesci¬
re geñationis fidem.
Cille increpans illos .
precepit ne cui dic̾ent
hoc: icens quia oportet filiũ
hominis multa pati. Et tunc
idento se ante passionẽ et re¬
surrectionem noluit p̃dicari:

Expanded text:
distinguat, protinus infert: distinguat, protinus infert: os autem, quem me esse dicitis? Non sunt enim Domino soli gradiuntur, qui eum secretius orantem videre merentur: sed et si quis de turba Christum crediderit, jam mox desinet esse de turba. Respondens Simon Petrus dixit, Christum Dei. Licet caeteri apostoli sciant, Petrus tamen respondit prae caeteris. Complexus est itaque omnia, qui et naturam et nomen expressit, in quo summa virtutum est. Etiamne nos de generatione Dei ferimus quaestiones? Cum Paulus Dei Filium putaverit confitendum nos et quando et quomodo natus sit, et quantus sit, humanae infirmitatis contemplatione rimamur? Finis ergo fidei meae Christus est, finis fidei meae Dei Filius est. Non licet mihi scire generationis seriem, non licet tamen nescire generationis fidem. ille increpans illos, praecepit ne cui dicerent hoc, dicens; quia oportet Filium hominis multa pati, et caetera. Idcirco se ante passionem et resurrectionem noluit praedicari,
Abbreviated transcription (Latin):
enim nisi fallor: cum discipulis
orasse repperitur. Ubiq solus ob¬
secrat. quia dei consilium hu-¬
mana uota nõ capiunt: nec qͥs¬
qͣm potest interitorum parti¬
Tinterrogauit illos di¬
cens. Quem me dicunt
ẽẽ turbe: At illi respondentes:
dixerunt. Iohannem baptistã.
Alii autẽ heliam. alii quia ꝓph̾a
unus de prioribus surrexit. Pł¬
chre dominus fidem discipu¬
lorum exploratinus. prius:
turbarum sentenciam int̾rogat.
ne illorum uidelicet confessio.
non ueritatis agnitione ꝓba¬
ta. s uulgi uideatur opinione
firmata. Nec compta credere:
sed instar herodis de auditis
hesitare putentut. Unde et pe¬
tro se xp̃m confitenti scłm
matheum dicit: quia caro et sã¬
guis non reuelauit tibi. Hoc ẽ.
doctrina humana. fidei te ueri¬
tatem non docuit. Pulchre ⁊̃
qui diuersam de domino sen¬
tentiam ferunt: turbarum no¬
mine uotantur. Quarum sẽꝑ
dubius instabilis uagusq sẽ¬
sus et sermo ẽ: a quibꝰ ut eos

Expanded text:
enim ni fallor cum discipulis enim ni fallor cum discipulis orasse reperitur, ubique solus obsecrat, quia Dei consilium humana vota non capiunt, nec quisquam potest interiorum partiEt interrogavit illos, dicens: Quem me dicunt esse turbae? At illi responderunt, et dixerunt, Joannem Baptistam: alii autem Heliam, alii, quia propheta unus de prioribus surrexit. Pulchre Dominus fidem discipulorum exploraturus, prius turbarumque sententiam interrogat, ne illorum videlicet confessio, non veritatis agnitione probata, sed vulgi videatur opinione firmata, nec comperta credere, sed instar Herodis de auditis haesitare putentur. Unde et Petro se Christum confitenti, Matthaeum, dicit: Quia caro et sanguis non revelavit tibi , hoc est, doctrina humana fidei te veritatem non docuit. Pulchre etiam, qui diversam de Domino sententiam ferunt, turbarum nomine notantur, quarum semper dubius, instabilis vagusque sensus et sermo est. A quibus, ut eos
Abbreviated transcription (Latin):
torum cophini .xiͦi. Q uod turb̾
suꝑ est. a discipulls sustollitur.
quia sectetiora misteria que a
rudib capi nequeunt. nõ neg¬
ligenter omittenda. sed sunt ĩ
quentium doctorum chori fi¬
gurantur. Foris quidẽ homi¬
nibus despecti: sed intus salu¬
taris cibi reliquiis ad alenda
humilium corda cumulati.
Constat enim cophinis opera
seruilia geri solere. s ip̃e cophi¬
nos panum fragmientis imple¬
uit. qui infirma huiꝯ mundi
ut forcia confundet elegit.
Tfactum ẽ cum solus es¬
set orans: erant cum illo
et discipuli. Aderant discipuli
dñi. sequebantur illum in uia
ut marchus indicat: sed ipse
patrem solus orauit. Quia pos¬
sunt scĩ domino fidei amorisq
societate coniungi: discretũ eũ
a ceteris mortalib diuine gła
maiestatis incuere. Uiam quoq
quam uersatus incarne docuit.
passibus humilitatis insequi.
sed in comphensibilia pat̾ne:
dispositionis archana. solus no¬
uit filius penetrare. Nusquan

Expanded text:
torum cophini duodecim. Quod turbis torum cophini duodecim. Quod turbis superest, a discipulis sustollitur, quia sacratiora mysteria, quae a rudibus capi nequeunt, non negligenter omittenda, sed sunt inqostolos omnes sequentium doctorum chori figurantur, foris quidem hominibus despecti, sed intus salutaris cibi reliquiis ad alenda humilium corda cumulati. Constat enim cophinis opera servilia geri solere, sed ipse cophinos panum fragmentis implevit, qui infirma hujus mundi, ut fortia confunderet, elegit. factum est, cum solus esset orans, erant cum illo et discipuli. Aderant discipuli Domino, et sequebantur illum in via, ut Marcus indicat, sed ipse Patrem solus oravit, quia possunt sancti Domino fidei amorisque societate conjungi; discretum eum a caeteris mortalibus divinae gloria majestatis intueri, viam quoque quam versatus in carne docuit, passibus humilitatis insequi: sed incomprehensibilia paternae dispositionis arcana solus novit Filius penetrare. Nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
gesimus penitentie psalmꝰ
est: centenarius aute numem
de leua transit indext̃am: quĩ¬
quageni ad conuiuium dñi:
discumbunt. qui adhuc inpe¬
nitentia commissorum positi
ubi auditum ꝑcipiunt. Cente¬
ni autem: qui iam p̃sumpta
uenie spe. de solo uite et̾ne:
desiderio suspirant.
Cceptis autẽ quinq pa¬
nib et duob piscib: respexit
incelum. et benedixit illis et
fregit. et distribuit discipulis
suis. ut ponent ante turbas.
Turbis esurentib saluator nõ
noua creat cibaria: s acceptis
his que habuerunt discipuli
benedicit. Quia ueniens ĩ carne
non alla quam que p̃dicta sũt
p̃dicat: s ꝓpħie dicta misteriis
gr̃e grauida demonstrat. Res¬
picit incelum: ut illuc dirigen¬
dam mentis aciem. ibi lucem
scientie doceat ẽẽ querendam.
frangit et ante turbas ponenda
distribuit discipulis: quia clau¬
sa legis et ꝓphie sacramenta. eis
qui ꝑ mundum p̃dicent patefec.
Tsublatum est.
quod suꝑfuit illis: ftagmẽ¬

Expanded text:
gesimus poenitentiae psalmus gesimus poenitentiae psalmus est, centenarius autem numerus de laeva transit in dexteram, quinquageni ad convivium Domini discumbunt, qui adhuc in poenitentia commissorum positi verbi auditum percipiunt. Centeni autem, qui jam praesumpta veniae spe, de solo vitae aeternae desiderio suspirant. Acceptis autem quinque panibus et duobus piscibus, respexit in coelum, et benedixit illis, et fregit, et distribuit discipulis suis ut ponerent ante turbas. Turbis esurientibus, Salvator non nova creat cibaria, sed acceptis his quae habuerunt discipuli, benedicit, quia veniens in carne, non alia quam praedicta sunt praedicat, sed prophetiae dicta mysteriis gratiae gravida demonstrat. Respicit in coelum, ut illuc dirigendam mentis aciem, ibi lucem scientiae doceat esse quaerendam. Frangit, et ante turbas ponenda distribuit discipulis, quia clausa legis et prophetiae sacramenta eis qui per mundum praedicent patefacit. Et sublatum est quod superfluit illis fragmen