comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
os actipat. quamiuuis merx ad emptorem
non petrtincat. uelati cum futurum ia¬
ctũ rectis apiscatore eminus aut indag¬
inempligis posmꝰ auenatore ⁊ panithat᷑
ab autiipe. nam ⁊̃ sinichil capit nichil¬
ominus empior p̃cium p̃stare nccesse ba¬
bebiqͥs ĩ sup̾scriptis comuientõib cẽ er¬
it dicendum insi forte. scicus alicmũe

Expanded text:
cipiat, quamuis merx ad emptorem non pertineat, ueluti cum futurum iactum retis a piscatore emimus aut indaginem plagis positis a uenatore uel pantheram ab aucupe: nam etiamsi nihil capit, nihilo minus emptor pretium praestare necesse habebit: sed in supra scriptis conuentionibus contra erit dicendum. nisi forte
Abbreviated transcription (Latin):
cio sint non q magnifestum fuit noxi
ant uenditorem inretradenda debere p̃stare¬
nsant. cum quiexduple stipulatt̃e liti
extimanẽm ꝯ secutus est aliarumitum
nomine. a quib inuenditõib cauerisolit
inthilꝯ sequiposse iuł deficiẽte dupla: ex
ne uendiderit ut intraxxx. dies dupla
tor ħ fĩ intradiemnonde sideran̾it. Itascia
nontene rilinditorem sugnorans alieñ

Expanded text:
cio, sive non, quia manifestum fuit noxiudem Neratius ait venditorem in re tradenda debere praestaret eum, qui ex duplae stipulatione litis aestimationem consecutus est, aliarum rerum nomine, de quibus in uenditionibus caueri solet, nihil consequi posse. Iulianus deficiente dupla ex ne uendiderit, ut intra triginta dies duplam tor hoc fieri intra diem non desiderauerit, ita demum non teneri uenditorem, si ignorans alienum
Abbreviated transcription (Latin):
actenus dabimꝰ ac̾cc̃m exempto u diximꝰ
insuꝑiore casu Siquis apupillo sine
turoris actoritate emerit. eximo latere
istat ꝯttactus. Nam quiemit obligatuᷤᷤ
est pupillo pupulum sibi nonobligat.
¶Syten itor habitatcem excepit ut inqͥli¬
no liteat habitare uł colono. nt ꝑftuilice¬
at ad certim tempus. magiseẽ seruiꝰ pu¬

Expanded text:
actenus dabimus actionem ex empto, ut diximus in superiore casu. Si quis a pupillo sine tutoris auctoritate emerit, ex uno latere constat contractus: nam qui emit, obligatus est pupillo, pupillum sibi non obligat. Si uenditor habitationem exceperit, ut inquilino liceat habitare, uel colono ut perfrui liceat ad certum tempus, magis esse Seruius pu
Abbreviated transcription (Latin):
cum mͥ ꝯdit̾e. sabinus dicit. s ⁊ si quid
cẽ me recum acturum apetulio cassiuis
onem sabini retulit. in qua ego quo
ant. ¶ Sẽiuo uenderrt hominem
fideiusxor uenditõis omĩa p̃ stare deb
inque obligaretur sipilibero fideriust¬

Expanded text:
e Sabinus dixit, sed si quid cem me tecum acturum de peculio. Cassius onem Sabini rettulit, in qua ego quoque sum. Seruo uendente hominem fideiussor uenditionis omnia praestare debet, in quae obligaretur, si
Abbreviated transcription (Latin):
sciret fidum ꝑieb minitipiisle¬
gata dełere mtabuliquidem scripseru
unimimitipio deberiuetum posteale¬
gem ꝯͣsigmuit siqua tributor aut
utctigas. inditõis uetriad moĩe autad
uie collatõcm p̃stare ꝯportet idcuꝑ¬
torem dare suerep̃stare mortere ex

Expanded text:
sciret fundum pluribus municipiis legata debere, in tabula quidem conscripserit uni municipio deberi, uerum postea legem consignauerit, si qua tributorum aut uectigalis indictionisue quid nomine aut ad uiae collationem praestare oportet, id emptorem dare
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ ines ⁊ labrasalientes. fistule qͦ.
q̃ salentib iurignim: quamus lon¬
ge exturrant exͣ edifficium edium suĩt.
itẽ emalespisces aurem quisunt in
pistarir non sunt edsum nec fundi.

Expanded text:
tes. fistulae quoque, quae salientibus iunguntur, quamuis longe excurrant extra aedificium, aedium sunt: item canales: pisces autem qui sunt in piscina non sunt aedium nec fundi,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s ¶ Quiautẽ hr̃e licere uendidit ii¬
deamus quid debeat p̃stare. ⁊ multum in¬
tereẽ arbuor utrum ħ polliceatur ꝑse.
uementes q ase ꝑsonas non fi quom
non udeturid p̃stare ne alius cuintat.
piñ sicmͣctats ent siue stipulatõ uit¬
possita est exstipulatu non tenebitur.
perte uenditor ꝓminitiat ꝓse ł̾tdemq
suum nonfĩ quominus habere liceat po¬
sse defendi exempit eum in ħ quidam
non teneri ꝙ emptoris interest. ucrũp
tamenut p̃ciumreodat tentri ibidem

Expanded text:
omnes. Qui autem habere licere uendidit, uideamus quid debeat praestare. et multum interesse arbitror, utrum hoc polliceatur per se uenientesque a se personas non fieri, qnon uidetur id praestare, ne alius euincat: proinde si euicta res erit, siue stipulatio ito non tenebitur. perte uenditor pronuntiet per se heredemque suum non ‹fi›eri, quo minus habere liceat, posse defendi ex empto eum in hoc quidem non teneri, quod emptoris interest, uerum tamen ut pretium reddat teneri. ibidem
Abbreviated transcription (Latin):
ant. s ⁊unum ⁊ fructus ꝑceptofiu¬
lle nonẽẽ constat: ¶ Fundo uendito.
ał logato steroiiluim ⁊ stramenta
emptoris ⁊ legatari sunt ligna aũt:
uenditoris uł Redisqr nonsiint sundi.
gam̃ isiad eam rem ꝯ paratasunt. Inster¬
⁊ consinuo aut̃. dist uictõ trebatũ ꝓbãda

Expanded text:
nt. Sed et uinum et fructus perceptos uillae non esse constat. Fundo uendito uel legato sterculinum et stramenta emptoris et legatarii sunt, ligna autem uenditoris uel heredis, quia non sunt fundi, tametsi ad eam rem comparata sunt. in sterculino autem distinctio Trebatii probanda
Abbreviated transcription (Latin):
extepit̃e impotent. siea pecunia de
quaagitur non ꝓeare petitur que
uerat n tradita esq tererum post tr¬
dudem suic loctam unam calcare.
siue mustum euehere ꝓhilratur:

Expanded text:
exceptione uti poterit 'si ea pecunia, qua de agitur, non pro ea re petitur, quae uenit neque tradita est.' ceterum post traditionem siue lectam uuam calcare siue mustum euehere prohibeatur,
Abbreviated transcription (Latin):
ganit h̾cies eus p̃dus interse diuisis i¬
i mancipiis defunctis alia sufaitiretũt
erditor posteap̃dia cum mancipiis
distrmxit quentur atea mancipiaq̃
thecis ep̃tor uõdicare recte possit modes¬

Expanded text:
gauit: heredes eius praediis inter se diuisis illis mancipiis defunctis alia substituerunt: creditor postea praedia cum mancipiis distraxit. quaeritur, an ipsa mancipia, quae thecis, emptor uindicare recte
Abbreviated transcription (Latin):
demis  i deuiscimpetrant apete
ssident ꝙ saus factus crditorib
iet satis fecit ihres debntoris par¬
atris est sotũe creditorib querdan
anpignora fidiimilor restituere co

Expanded text:
t ante ssideat quasi satisfacturus creditoribus, nec satisfecit: modo heres debitoris paratus est soluere creditoribus: quaero, an pignora fideiussor restituere cog
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ ĩpignorauit reneat serurane loc¬
nsest asi adu̾sus cum agat creditordo
modi sm̃ ĩ comodi fortuito autisit
idaddebu orẽ ꝑtinz. Sues pignora
tanitfsitunur sis adusis posessorem
erit estimanda s iq alit̃ adu̾sus ip̃m
debiiore alx ad uͥsus ꝙͣ libet possesso¬
rẽ sam adu̾sus debr orẽ ñ płunsꝙͣ
ꝙͣti debet qrñ pinis int̃est adu̾suscc¬
teros possessores ⁊̃ psuris est ꝙ ampli¬
usdebit ꝯsecutus creditor fu̾it restitu¬
nerat om̃s hrs extitero expost fc̃o p¬
ignuis directo quidam ñ malescit s
ił ꝑignorantia dabitur cceditori

Expanded text:
at et pignerauit, teneat, Seruianae locus est et, si aduersus eum agat creditor, dmmodi siue incommodi fortuito accessit, id ad debitorem pertinet. Si res pignerata non restituatur, lis aduersus possessorem erit aestimanda, sed utique aliter aduersus ipsum debitorem, aliter aduersus quemuis possessorem: nam aduersus debitoti debet, quia non pluris interest, adversus ceteros possessores etiam pluris, et quod amplius debito consecutus creditor fuerit, restituverit, heres exstitero, ex postfacto pignus directo quidem non convalescit, sed utilis pigneraticia dabitur creditori
Abbreviated transcription (Latin):
ab est ⁊ longe est Nniprouintus soiet
cantõib res explicari. Nasicauerit st
restitutirrũ ab soluiti ¶ suͦ dolo quidã
desut possidere sũma aut openisus ñ po¬
ssit it̃ ip̃ã restituere tanti ⁊dampnabit
quanti accor mlitem iurau̾it situt in

Expanded text:
 solet cautionibus res explicari: nam si caueret se restituturum, absoluitur. sin uero dolo quidem desiit possidere, summa autem ope nisus non possit rem ipsam restituere, tanti condemnabitur, quanti actor in litem iurauerit, sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃ bligatone gn̾ali perumquas quisi
abuerit habit urus ue siea nonꝯtincbu¬
itur que uerisimile est quẽ ꝙ spetralit᷑
obugaturum non fuisse ut suppllex itẽ
uestis relinquamdaest debitori etex in¬
ancipus que inco usu habebat itertũ
sieum pignori daturum non fuisse ꝑiñ t
deminsteriis eius ꝑꝙͣ ci ntessarusuiꝰ q

Expanded text:
bligatione generali rerum, quas quis habuit habiturusue sit, ea non continebuntur, quae uerisimile est quemquam specialiter obligaturum non fuisse. ut puta supellex, item uestis relinquenda est debitori, et ex mancipiis quae in eo usu habebit, ut certum sit eum pignori daturum non fuisse. proinde de ministeriis eius
Abbreviated transcription (Latin):
indutatur eoͣusq retuz possessionem
pignoris iocodonet islipetima sontur
cuminiisintis finctus ꝑciput aut iocã¬
Sbant ip̃e ꝑcipiendo habitanꝰ ꝙ itatrisi
amiserit possessionem solet inselidum
pignori ypothete ue dan que sitm eił

Expanded text:
ssessionem pignoris loco, donec illi pecunia soluatur, cum in usuras fructus percipiat aut locando aut ipse percipiendo habitandoque: itaque si amiserit possessionem, solet in factum pignori hypothecaeue dari, quaesitum est,
Abbreviated transcription (Latin):
ciałr dehis ꝯuenert. siũ non ita prote¬
dit sidñiumeoꝵ ad eum pueurt. qͥo
bliganit uł ħ̾edem eiuseererum si
apud aliumdñm ꝑpe cerunt noner¬
mut obligata. ¶ omus pignorida¬
re pignoris ẜ ho. fi. possessores nõalr
cogendos creditorib edifficium restitu¬
tenus p̃ciosior res scã est reciꝑent ¶ Sĩ
noris iire. Idem
rẽ ꝑtin̾e sitam̃ probetur ea̾ res obliga
certum tempis irectigal fotutum nõ
cit is finndus ad̾ dnm̃ reodeat posteais
amdus apossenore pignon datus pest

Expanded text:
iter de his conuenerit siue non, ita procedit, si dominium eorum ad eum peruenit qui obligauit uel heredem eius: ceterum ‹si› apud alium dominum pepererint, nont obligata. Domus pignori dare pignoris: sed bona fide possessores non aliter cogendos creditoribus aedificium restituatenus pretiosior res facta est, reciperent. Si noris iure. 30 Idrem pertinere, si tamen probetur eas res obligatcertum temporis uectigal solutum non esset, is fundus ad dominum redeat: postea is fundus a possessore pig
Abbreviated transcription (Latin):
adcẽ s si ad añ cius rei furtum fecerat s¬
eruns tantum ignoranit is apudꝙͣ apo¬
suit uł credidit dnm̃ non inuium fore
huius sollutõrs liberari potest ꝙ bom n
fides exignur non tantum autem siremt¬
anenti inseriuture fu̾it solutum s ĩsi
inmanumisso uł malienato exiustis ca¬
manumissum uł alienatum soluit idẽ
scribit ꝑ omp̃

Expanded text:
 ante eius rei furtum fecerat seruus, si tamen ignorauit is apud quem deposuit uel credidit dominum non inuitum fore huius solutionis, liberari potest: bona enim fides exigitur. non tantum autem si remanenti in seruitute fuerit solutum, sed etiam si manumisso uel alienato, ex iustis camanumissum uel alienatum soluit. idemscribit. 12 Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
pip E i apnd ꝙͣ depositũ cẽ dicetur ctͥ¬
tuisniudicium depoitidatur ĩquo
uidicio menito inlitem non iuratur
non trcibonesꝯ defide tupta agutrr si
deindim    pritate cuis quidepoĩ¬
itum succepit. ¶ Inscqucattum de posi¬

Expanded text:
 Ei, apud quem depositum esse dicetur, contrarium iudicium depositi datur, in quo udicio merito in litem non iuratur: non enim de fide rupta agitur, sed de indemnitate eius qui depositum suscepit. In
Abbreviated transcription (Latin):
es restiruenda est queuenit s op un ͦ¬
tet eim arbitratu uidicis apudedem a¬
liquam deponi Paul
ditce castodiendum rrodendum que tra¬
lm causam magũꝙͣ accipere ¶ Patur
actõ depositi inhedem exdolo deficti ins¬
olidum ꝙ̃ꝙͣ cnim alias exdolodesuctinõ
soramnus tenerinonpro ea parte que ad
dum imus ħci tenctur plures uero ꝓ eaꝑ
it quaquisque ħescst ¶ Quociens ifaco
cedunt numimuilaru solet primolocori
dummoso coꝵ qui postea usuras acceꝑu
deposuerunt anucro simul õiumdepositi¬
noꝵ his habeatur rat̃o ⁊ ostit simul ad¬
mittendos ħ qum rescripto principali si¬
gnificatur ꝰ auł¬
suobpruilegium etetut nd inea tantũ
quaninate que inbonis argentaru expe¬
b frandatoris facultati b idqui
pp̃ netessarium insum argentarioꝵ ꝑtib¬
tate publita receptum est plane sumptꝰ
causa quinecessaro st̃s eit semꝑp̃ccdit nam
deducto eo bonoꝵ calcuł sb̃buci solet

Expanded text:
es restituenda est qui venit, sed oportet eam arbitratu iudicis apud aedem aliquam deponi. Paulndicione custodiendum reddendumque tralem causam quam decipere. Datur actio depositi in heredem ex dolo defuncti in solidum: quamquam enim alias ex dolo defuncti non solemus teneri nisi pro ea parte quae ad dum unus heres tenetur, plures uero pro ea parte qua quisque heres est.Quotiens foro cedunt nummularii, solet primo loco rdummodo eorum qui uel postea usuras acceperdeposuerunt an uero simul omnium depositariorum ratio habeatur. et constat simul admittendos: hoc enim rescripto principali significatur. uod privilegium exercetur non in ea tantum quantitate, quae in bonis argentarii ex peus fraudatoris facultatibus: idque propter necessarium usum argentariorum ex utilitate publica receptum est. plane sumptus causa, qui necessarie factus est, semper praecedit: nam deducto eo bonorum calculus subduci solet.
Abbreviated transcription (Latin):
lp Pime si posit rem redimere ⁊ p̃s¬
tare nec uelit nancaret culpa q̃adino¬
dum si resemptã uł aba ratr̃e suamfa¬
ctam uoluit p̾stare cãtus ꝙ semol
ignarus uendiderit

Expanded text:
lane si possit rem redimere et praestare nec uelit, non caret culpa, quemadmodum si redemptam uel alia ratione suam factam noluit praestare causatus, quod semel ignarus uendiderit
Abbreviated transcription (Latin):
rem tẽ alienam ⁊ sũpferit ⁊dampnabi¬
tur. qr dolo fecit quominus possideret.¶ cle¬
dam egoque dedero antenear depossitiet¬
uił .ł. xiir. digͥ scribit siquidam sit decero
qi ad ħ ptnes me depossitam itq certio¬
rauero nõꝯpetere tͥdepossiri actõnem qr
scians recepistime carco.gͥ. dolosiuero
q̃i meam ꝓlib̾tate euis inimeran̾o te¬
non tantũ sine doio inalo nõ reddit set
iret reddidit aluid est enm reddere aliud
ut te abuncio hat lege depossita sit ut si¬
pe eueninit utres depossitautnõ sit nũmi
ꝑitino sĩt euis apud ꝙͣ deponuntur ut
puta siħnoĩatim ꝯuenit. s et si sequis de¬
possito optulit Idera uił scribit ꝑiculo
sede possitaligasse ita tam̃ut non sollũ
nõtam̃um casus fortuitos ¶Si petum¬
a insactulo signato depossita sit ccumiꝰ
ex ẜedib euis qui depossint ueniat ut repe¬
tens qmͣ admodum satis fiat idendum
utiuentid honestis ꝑsonas exsoluenda ꝓ¬

Expanded text:
esse alienum, consumpserit, condemnabitur, quia dolo fecit quo minus possideret. Elebertate eius dem, egoque dedero, an tenear depositiimo digestorum scribit, si quidem sic dedero quasi ad hoc penes me depositam teque certiorauero, non competere tibi depositi actionem, quia sciens recepisti, careo igitur dolo: si uero quasi meam pro libertate eius numerauero, tenon tantum sine dolo malo non reddidit, sed nec reddidit: aliud est enim reddere, aliud ud te ab initio hac lege deposita sit, ut sipe euenit, ut res deposita uel nummi periculo sint eius, apud quem deponuntur: ut puta si hoc nominatim conuenit. sed et si se quis deposito obtulit, idem Iulianus scribit periculo se depositi illigasse, ita tamen, ut non solum non tamen casus fortuitos. Si pecunia in sacculo signato deposita sit et unus ex heredibus eius qui deposuit ueniat repetens, quemadmodum ei satisfiat, uidendum ruenientibus honestis
Abbreviated transcription (Latin):
cait enuumsidepossitor decesserit etduo
existant quiint̃ se ⁊rendant uinuis qui¬
rem quiparatus ẽ adnsus alt̃m reum
defendere hest eum qui de possitun su¬
dissi diͣci ait nonẽẽ cogendum ap̃tort
nimede aliqua donec de h̾editate idice¬
tur ¶ Siquis tabulas testam̾ti apudse
depossitas plurib p̃sentib legͥit ait la¬
leo depossitiattõe recte detabuł agipos¬
se ego arbitror et iaiuriarums agipo¬
se si ħ amumo recitatum testatum eti
iub dam p̃sentib ut iuditia secuta ẽ
qui testatus est duulgatentur / sip̃dio
uel fur depossucrit ut marcelł ł̃ .ui.
dig̾i putat recte depossiti acturos mã
inter est coꝵ eo ꝙꝑ teneantur¶ Si qui
argentumul aucum depossiturfiat u¬
trum sptiem anet pondus ꝯplecti¬
dcbeit et mag̾ est ut utrumqueci
iis plectatur ciphum forte uł tañ¬
cem uł pacherem didendo et mat̾iam
⁊pondus ditendo s et si purpura sitĩ¬
fcã uł lana pondus similirer ad iciẽ¬
dum saluo eo ut side ꝙͣ trtare pande¬

Expanded text:
ait enim, si depositor decesserit et duo existant, qui inter se contendant unusquirem, qui paratus est adversus alterum reum defendere, hoc est eum qui depositum sudissime dici ait non esse cogendum a praetor rem deponi in aede aliqua, donec de hereditate iudicetur. Si quis tabulas testamenti apud se depositas pluribus praesentibus legit, ait Labeo depositi actione recte de tabulis agi posse. ego arbitror et iniuriarum agi posse, si hoc animo recitatum testamentum est quibusdam praesentibus, ut iudicia secreta eius qui testatus est divulgarentur. Si praedo vel fur  putat recte depositi acturos: nam interest eorum eo, quod teneantur. Si quis argentum vel aurum depositum petat, utrum spdebeat? et magis est, ut utrumque complectatur, scyphum forte uel lancem vel pateram dicendo et materiam et pondus addendo. sed et si purpura sit infecta vel lana, pondus similiter adiciendum salvo eo, ut, si de quantitate ponde
Abbreviated transcription (Latin):
parte ħeditaria s et siresignetur non
tontra legem depossitisict cũ uł ptore
actore uł honestis ꝑsorus int̾uriuenti¬
b herremet residuo utlapud cum rem¬
auente si ħ uoluerit sigilł iudelicet p̾us
coransignatulare itinora sunt uł si

Expanded text:
ignetur, non contra legem depositi fiet, cum uel praetore auctore uel honestis personis interuenientibus hoc eueniet: residuo uel apud eum remanente, si hoc uoluerit sigillis uidelicet prius coram signacula remota sunt uel, si
Abbreviated transcription (Latin):
atoeq plinus fuit mandatumm
¶ Sttibi mmdan̾o utit̃ ad aliquo meo
npoie receptara custodias id q facas in
andati andepossiti tencaris et magis ꝓb
aecpossii ct actõnem sinuero suasenit mͥ
ut migis apud crim deponam tecum
nullam eõ actõnẽ cũ illo depossit actõ
s nec mandati act̃eteneris qr rc̃ me¬
amgessi s etsi mandati michint ꝑita¬
iotuo apnd eum depont̾m cur nõ sit
mandati acto us uditõ plant si fideius

Expanded text:
a plenius fuit mandatum habens , si tibi mandavero, ut rem ab aliquo meo nomine receptam custodias, idque feceris, mandati an depositi tenearis. et magis probadepositi esse actionem: si vero suaseris mihi, ut magis apud eum deponam, tecum nullam esse actionem, cum illo depositi actio est: nec mandati teneris, quia rem meam gessi. sed si mandasti mihi, ut periculo tuo apud eum deponam, cur non sit mandati actio, non video. plane si fide
Abbreviated transcription (Latin):
nfundo alicuo ꝙͣ inprudetis eneras ep¬
iffitasti aut ꝯserusti dem̃ eumtitur bonꝰ
uidex uarie exꝑsonis causis qͥne ꝯftctu¬
et funge ⁊⁊ dim eadem factutum fuisse ⁊
reddat inpensamnt fundum recipiat
usq eodumtirat quo p̾cissior fc̃s est⁊ si
puis p̃tio fundo accesst sollum ꝙ inp̾ẽ¬
sum est finge pauꝑ em ꝙy sinddere id
cogatur lanb sepulcris anitis tairend¬
um hãt sufficit tibi ꝑmitti tollete
ex his reb que possis irane deterior sit
fimdus qm simcio nõ foret edifficatũ
ꝯstirurmus uero ut si paratus estio¬
possessor his reboblans fiat ci porestas
neq malicus indulgendrm est sutẽ¬
torium puta ꝙ indnaris picturas q por¬
radere uelis nithillatrus uͥutoffitus
finge eam ꝑsotiam cẽ dm̃i que recep¬
tumfumdum mox uenditura sit nͥ red¬
dat qnͣtum prima parte reddi oport̾e
tens fundum̃ ꝑignori dedit quamuis
atreditore distrrctum posse iaremat¬
cione petere.¬

Expanded text:
fundo alieno, quem imprudens emeras, aedificasti aut conseruisti, deinde euincitur: bonus iudex uarie ex personis causisque constituet. finge et dominum eadem facturureddat impensam, ut fundum recipiat, usque eo dumtaxat, quo pretiosior factus est, et si plus pretio fundi accessit, solum quod impensum est. finge pauperem, qui, si reddere id cogatur, laribus sepulchris avitis carendum habeat: sufficit tibi permitti tollere ex his rebus quae possis, dum ita ne deterior sit fundus, quam si initio non foret aedificatum. constituimus vero, ut, si paratus est dopossessor his rebus ablatis, fiat ei potestas: neque malitiis indulgendum est, si tectorium puta, quod induxeris, picturasque corradere velis, nihil laturus nisi ut officias. finge eam personam esse domini, quae receptum fundum mox venditura sit: nisi reddit, quantum prima parte reddi oportere dens fundum pignori dedit, quamvis tore distractum posse in rem actione petere
Abbreviated transcription (Latin):
possessionemtransfert ad creditoremp
resuaut
ro es sbiccisset. surtitener. oꝑ si mdano.
es subittsse impit̃ fecisse. nonfcurẽ
⁊ et̃ s hic putpignoratitum iuditium

Expanded text:
possessionem transfert ad creditorem: re sua ro aes subiecisset, furti teneri: quod si in dando aes subiecisset, turpiter fecisse, non furem esse. sed et hic puto pigneraticium iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
omo fida recuperass redi picumam socuet¬
ati obuiss pactum exequit te sicirobis
uiterp̃tantib ꝙ sisalua societate diuor¬
cio marrimomumn solutum foret cumsu¬
nonpiss dennodesocittait ꝯ sinuendã
dotemnisi nominatim iticumuetusss
Cucrumi mprasitolargins inteat uideba¬
tur dosnuerataeẽt anutro ꝓromissa
Nani sifilia datadorem posteiq᷑ patei hes
extitit uite suorecipiss noncẽ restis

Expanded text:
onio filia reciperasset, reddi pecuniam societati debuisse, pactum ex aequitate sic nobis interpretantibus. quod si salua societate diuortio mat‹rimonium› solutum foret, cum su denuo de societate constituendam dotem, nisi si nominatim ita conuenisset. uerum in proposito largiter ‹inter›esse uidebatur, dos numerata esset an uero promissa: nam si filia datam dotem, posteaquam patri heres exstitit, iure suo recepisset, non ess
Abbreviated transcription (Latin):
sitque posteicum marito afͤigenda
dote egit actõ isterata est questum ẽ
ansiprosocioagtret dons quantuatẽ
ꝑcipere ocberet si forte ⁊ueiuss inter
iocios utdecõi dos consitu cretigdixi
patum noneẽ uuquim utiq sinda

Expanded text:
sit: quae postea cum marito de exigenda dote egit, accepto liberata est. quaesitum est, an, si pro socio ageret, dotis quantitatem praecipere deberet, si forte conuenisset inter soci‹o›s, ut de communi dos constitueretur. dixi pactum non esse iniquum, utique si non
Abbreviated transcription (Latin):
is nomieratꝑitabeo qui soluit non repite¬
tur. s dũo crit obligitus demq. iurserit in
uecturris nauiũ quasip̃e iocau̾it. aut exx̾tu¬
fũint locate namsiseruus noniotatus mesce¬
dami it domino p̃doniretulit nonfier acipi¬
entis petuma ꝙsi uecturas nanium quasdomi¬
nus locanerat. itempansiones insularum
accepet. obindebitim eͦi te nebitu qͣuino
tst latus somendo ¶ Oergo ditisolet p̃doni fri¬
itꝰ posse ꝯdicitunt lotumht. cum dm̃i fructus¬

Expanded text:
is nomine ceperit, ab eo qui soluit non repetetur, sed domino erit obligatus. idemque iuris erit in uecturis nauium, quas ipse locauerit aut exercufuerint locatae. nam si seruus non locatus mercedem ut domino praedoni rettulit, non fiet accipientis pecunia. quod si uecturas nauium, quas dominus locauerat, item pensiones insularum acceperit, ob indebitum ei tenebitur, qui non est liberatus soluendo. quod ergo dici solet praedoni fructus posse condici, tunc locum habet, cum domi
Abbreviated transcription (Latin):
uffitit Otausam indebroa incerr̾ eẽ a tem¬
porał sit auꝑpetua exceptõnis defensio. Nã
quint ꝯueniatur donet ticius ꝯsulfiat᷑
patist itur. q põt ritio dccedemt. ꝓpetua fieri
exciptõ quead rempus esiiticio ꝯsistatũ in¬
eũte. sũmaratõne dicetur. ꝙ infim somit᷑
repetintenim pactum ꝙ adtempus tertũ
colotatumest. non magis inducit ꝯ ditc̃em
ꝙͣ sitx die debir or soiu̾it. itaprorsus deft̃

Expanded text:
ufficit ad causam indebiti incertum esse, temporaria sit an perpetua exceptionis defensio. nam si qui, ne conueniatur, donec Titius consul fiat, paciscatur, quia potest Titio decedente perpetua fieri exceptio, quae ad tempus est Titio consulatum ineunte, summa ratione dicetur, quod interim soluitur, repeti: ut enim pactum, quod in tempus certum collatum est, non magis inducit condictionem, quam si ex die debitor soluit, ita prorsum def
Abbreviated transcription (Latin):
intesligitur nisi omai dampno deducto
neq dampnum insiorãi lucto dedut¬
tos poͣst conui sotietas ita uteus luc
riꝙ relituum insocietate sit orm̃d
ampno coducto parsauaseratire ⁊e
uisoampniq similiter celinquitur
parsabi tapiatur
ip la tlipsocioactõ societatemĩ¬
tetteatre opdrat nec enimi sufficit rẽ
eẽ cõunem insisocictas intertedat cõl¬
ter aũt resagi potest ⁊̃ citra sotretatẽ
ut parta crmnon assictde sotictatisi¬
tidimuis in cõmumem ut euenit suir
duob lcggata itemsiaduob simuse¬
mpta ressit aut heditas uł donatõ cõi¬
ter nobisobuemat aut si aduo b sera¬

Expanded text:
intellegitur nisi omni damno deducto neque damnum nisi omni lucro deducto: sed potest coiri societas ita, ut eius lucri, quod reliquum in societate sit omni damno deducto, pars alia feratur, et eius damni, quod similiter relinquatur, pars alia capiaturietatem intercedere oportet: nec enim sufficit rem esse communem, nisi societas intercedit. communiter autem res agi potest etiam citra societatem, ut puta cum non affectione societatis incidimus in communionem, ut euenit in re duobus legata, item si a duobus simul empta res sit, aut si hereditas uel donatio communiter nobis obuenit, aut si a duobus sepa
Abbreviated transcription (Latin):
ltos sanos eẽ negaremus ut purauende¬
tẽ leuem st̃stitiosũ iratũdulotumatẽ.
⁊ siqua simiba sunt animi uitia mag̾
qũacorporis sanitate ꝙ de aĩ uitiis ꝓ¬
mntiainterdum tam̃ inquid u̾tiũ corpor¬
ale us ad aĩmũ ꝑuenire ⁊ cũ nnciare uelu

Expanded text:
ltos sanos esse negaremus, ut puta leuem superstitiosum iracumdum contumacem et si qua similia sunt animi uitia: magis enim de corporis sanitate, quam de animi uitiis promitti. interdum tamen, inquit, uitium corporale usque ad animum peruenire et eum uitiare: uelu
Abbreviated transcription (Latin):
c cã nat᷑a nob̾ eꝰ corporis sanitatt̃ dedit
idautẽ alias un toto corpore alias inpar¬
febris partis uelun cecitas licet homo ita
natꝰ sit uiciũq amorbo multũ diffene
ut pura siquis baib sit nã hc uicio¬
sum magis et̃ ꝙ̃ morbosũ ego puto coi¬
estollense dubuatõis gr̾abis. Et a tato

Expanded text:
cuius causa natura nobis eius corporis sanitatem dedit: id autem alias in toto corpore, alias in parfebris, partis ueluti caecitas, licet homo itaque natus sit: uitiumque a morbo multum differre, ut puta si quis balbus sit, nam hunc uitiosum magis esse quam morbosum. ego puto aediles tollendae d
Abbreviated transcription (Latin):
etete nis agis nchilominus exlocatͦ
cimfulione s iuditem existimatĩs
ampossa adu̾sus letum furer mags ast
er abeo tuas res ꝯ sequisuuonssiũ¬
delitet sumptibs siħt inpossibile¬

Expanded text:
petere uis: agis nihilo minus ex locato cum fullone, sed iudicem aestimaturum, an possis aduersus furem magis agere et ab eo tuas res consequi fullonis uidelicet sumptibus: sed si hoc tibi
Abbreviated transcription (Latin):
s si sint causa id fecisset uttm̃ sidolodeddio
tenetur ¶ S isi seruum quis auienum spo¬
liau̾it isq fugore mortirus sititnestiment¬
is quidam furti agipotent deseruo utro in
stm̃agendum criminasi trminalipena adu̾¬
sisemiferuata ¶ S ⁊ sicalictm argentẽũ
quis aligmmmꝑfundum abieceñt idda¬
inpan dendi causa non lucrifatiendi pomp̃¬

Expanded text:
sed si sine causa id fecisset, in factum, si dolo, de dolo tenetur. Sed et si seruum quis alienum spoliauerit isque frigore mortuus sit, de uestimentis quidem furti agi poterit, de seruo uero in factum agendum criminali poena aduersus eum seruata. Sed et si calicem argenteum quis alienum in profundum abiecerit damni dandi causa, non lucri faciendi, Pomp
Abbreviated transcription (Latin):
caꝙͣ feticessas dare pullierit cuul actõ
⁊ ideo dedoio dabr ¶ S sifacio in facias
hͥ spẽs tractatus paures recipit harsi
pactisimius ut tu ameo debit tre carta¬
gine exigasego amo rome ił ut turu
mto egointuo sollo edifficem ictego ed¬
iffitasirancessas inpriore sp̃e ⁊ man¬
datum quodam modo intenienissen
idetur sint quo exigipecuma alieno no¬
munit nonpotest quamuis ecͥa n upe¬
dranon scatitur tamen mutuum
datum expacto n⁊̃ naturam suameaccdẽ
passim eitm tͥ mandare ut ⁊tustodiã
mͥ p̃stes m on plus inpendas mexigendo

Expanded text:
 actio, et ideo de dolo dabitur. sed si facio ut facias, haec species tractatus plures recipit. nam si pacti sumus, ut tu a meo debitore Carthagine exigas, ego a tuo Romae, uel ut tu in meo, ego in tuo solo aedificem, et ego aedificaui et tu cessas, in priorem speciem mandatum quodammodo interuenisse uidetur, sine quo exigi pecunia alieno nomine non potest: quamuis enim et impendia sequantur, tamen mutuum datum ex pacto etiam naturam suam excedere possum enim tibi mandare, ut et custodiam mihi praestes et non plus impendas in exigend
Abbreviated transcription (Latin):
accepto libatus ut nom̃ ticudedutoris de¬
iogass si fidem cc̃tus noninpleret inter¬
tiadõe tenebitur itaq indicis offis̃ nõ
uetus obligatõ restaurabitur s ꝓrtussa
s ꝓmissa p̃stabitur ⁊ dampiato soquet᷑¬

Expanded text:
accepto liberatus, ut nomen Titii debitoris delegaret, si fidem contractus non impleat, incerti actione tenebitur. itaque iudicis officio non uetus obligatio restaurabitur, sed promissa praestabitur aut condemnatio sequet
Abbreviated transcription (Latin):
st̃ qͣ actĩs mͥtene᷑us quesitum estm
qua questione totiont tocius obrẽ
dati tractatus inspiti põt ꝙ uihis
tõ q̃ nascatirossiquidam pecuniam
dem utrom accipͥam smptõ ⁊
uenditõ estissi antemrem dout
emꝑtõemcẽ dubium non est nascici¬
ns id uetet nonut reddas caccepe¬
ras s nt dampntrs mͥ quanti nt cst
itcailud dequo ꝯ uenit accipere. uł
simtum recipere uelim repetam ꝙ
cutas si eyphum t̾ dedi ut stichũ
michi daros ꝑiuo meo ftichisan
at tudumtaxat culpam p̃stare debes
cipuicitiis est articur miodo utdes ¶Ac
curdo ut factas sitale sit ftm̃ cy loca¬
tisoiet putaut tabulas pingas pctum¬
adati locatõcut sicut suꝑiore fasue¬
locari nonpossit puta nt serum mra¬
nmmittas sine i tertum tmpus ad¬
iectũ ẽitraꝙ manimuttatitr idꝙcũ¬
anssient sune finitum nõ fũit ⁊ tatũ
temporis ꝯ sumpime̾ in potuerit de¬
buetit q manumuturdici ei perst

Expanded text:
sti: qua actione mihi teneris, quaesitum est. in hac quaestione totius ob rem dati tractatus inspici potest. qui itio nascatur. Et si quidem pecuniam dem, ut rem accipiam, emptio et venditio est: sin autem rem do, ut emptionem esse, dubium non est nasci cine id ueniet, non ut reddas quod acceperis, sed ut damneris mihi, quanti interest mea illud quo conuenit accipere: uel si meum recipere uelim, repetaturcuta. sed si scyphos tibi dedi, ut Stich‹u›m mihi dares, periculo meo Stichus erit ac tu dumtaxat culpam praestare debes. explicitus est articulus ille do ut des. At cum do ut facia‹s›, si tale sit factum, quod locari solet, puta ut tabulam pingas, pecunia data locatio erit, sicut superiore casu elocari non possit, puta ut seruum manumittas, siue certum tempus adiectum est, intra quod manumittatur idqueansierit, siue finitum non fuit et tantum temporis consumptus sit, ut potuerit debueritque manumitti, condici ei potest
Abbreviated transcription (Latin):
tumdaernnm potest uteremptor
uł nt̃ uenditor su multum q differ¬
unt p̃statr̃es doꝵ emptor enmnusi
dtnimos accipientis fecerit tenetur
ligart possessionem tradere ⁊ purgare se¬
dõio malo itaq siciuta resnonsit nitħ
debet. Imꝑmitatõe uerosintrumq p̃¬
tium est utrusq remfĩoportet. suncix:
neutruis. s cum debeat ⁊res ⁊ p̃cummitr̃
postta euntatur ĩ scm̃ damdam actõt̃
R̾rdetur ¶Item emptõ ac uenditõ
ta initumobligatõi plit alioquin
sires nondum tradita sit nudo ꝯseusu
ꝯstiu obligatõem dicemus sẜ inhis
dunitaxat reteptũ ẽ que nomensu¬
tc̃e mandato siro pediusait alienam
dequauenit s ut its mrã itͤa nobis¬

Expanded text:
potest, uter emptor uel uter uenditor sit, multumque differunt praestationes. emptor enim, nisi nummos accipientis fecerit, teneturligare possessionem tradere et purgari dolo malo, itaque, si euicta res non sit, nihil debet: in permutatione uero si utrumque pretium est, utriusque rem fieri oportet, si merx, neutrius. sed cum depostea euincatur, in factum dandam actionem respondetur. Item emptio ac uenditio ta initium obligationi praebet: alioquin si res nondum tradita sit, nudo consensu constitui obligationem dicemus, quod in his dumtaxat receptum est, quae nomen sutione, mandato. Ideoque Pedius ait alienam de qua conuenit: sed ut res contra nobis
Abbreviated transcription (Latin):
itactõemeẽ inftm̃tam̃ cẽagendim. ¶ Sn
glans ab arbore tua. ĩ meuinfundum cad¬
at eamꝙ ego inmisso pecoredepoͣscum a¬
ristostubit nontͥocturrere legimamnat¬
tõem qua exꝑiri possis. Namneq ex itgi¬

Expanded text:
actionem esse, in factum tamen agendum. Si gla‹n›s ex arbore tua in meum fundum cadat eamque ego immisso pecore depascam, Aristo scribit non sibi occurrere legitimam actionem, qua experiri possim: nam neque ex leg
Abbreviated transcription (Latin):
soliuito id accidit locatõiserit ꝑitulũ.
fioperis uitio idaccidit iuumerit detͥ¬
cdõ deextiato ꝓponitur toucnde dubit¬
tatõis gra suit enimmagis dubitatum
¶tes eximata uendindadatur intcumexuẽ¬
ꝯducto q̃ĩ operas ꝯduxissem anmandat
an fenotiens eu̾ndenõie tr̃tus alitins
ambigeritur. Gimntnuret tamena¬
liꝙͣ acdc̃em dariͥdamdam extimatoriam
p̃scripis ubis actõem est emm negotir̃
euile gestum ⁊ quidam bonafide Qr̃oĩa

Expanded text:
soli uitio id accidit, locatoris erit periculum, si operis uitio accidit, tuum erit detrde aestimato proponitur tollendae dubitationis gratia: fuit enim magis dubitatum, cum res aestimata uendenda datur, utrum ex uenconducto, quasi operas conduxissem, an mandati.  quotiens enim de nomine contractus alicuius ambigeretur, conueniret tamen aliquam actionem dari, dandam aestimatoriam praescriptis uerbis actionem: est enim negotium ciuile gestum et quidem bona fide. quare omnia
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃e ꝑsont mulronem ameꝯduxistieñ
q egotͥ dedissem cuius negligentia ium̃¬
tum ꝑierit. Illam quo culpam me tibi
ihuius modidampno te afficeiet ¶Uc̃¬
hitislum ⁊ duxisti ut homis tuumt por
tissiret redemptor eius ponitis portoriũ¬
surm ab eoexigebat querebatur anĩ
ꝓ ip̃ã sota rede portorium datimus
fu̾it puto siportorium mulio nonig¬
norauit ea ꝙ. se transsittũ cum ue¬
hicusum locaret mulionem p̃stare detr¬
ttorib p̃stare deberet locatorem: poꝵ
horieoꝵ horieario p̃stare nondebere
puto nisis inlotando ałter ꝯutuerit.
ceuoł ⁊ olomuscumꝰ lege lotatõis ñ
cẽt ꝯp̃hensum ut uineas ponent nith¬
il ominus infundo uineas institit ⁊
pp̃ errũ frutlus denis amplius aminis
is agͥ lotariceperat. Qui situmest sidñs
istrmi colonium fundo cicctim penisio¬
num debitarum noĩe ꝯueuiat ansu¬
mptus utiliter fcõs inuineis institu¬
endis repͥutate possit. Oppõitadoli ma
nichii amplius p̃staturum. ¶ Nauẽ

Expanded text:
er›sonae mulionem a me conduxisti et ego eum tibi dedissem, cuius neglegentia iumentum perierit, illam quoque culpam me tibi i eiusmodi damno te adficeret. Uehiculum conduxisti, ut onsiret, redemptor eius pontis portorium ab eo exigebat: quaerebatur, an etiam pro ipsa sola reda portorium daturus fuerit. puto, si mulio non ignorauit ea se transiturum, cum uehiculum locaret, mulionem praestare debectoribus praestare deberet, locatorem totorum horreorum horreario praestare non debere puto, nisi si in locando aliter conuenerit.um. Colonus, cum lege locationis non esset comprehensum, ut uineas poneret, nihilo minus in fundo uineas institu‹it› et propter earum fructum denis amplius aureis annuis ager locari coeperat. quaesitum est, si dominus istum colonum fundi eiectum pensionum debitarum nomine conueniat, an sumptus utiliter factos in uineis instituendis reputare possit opposita doli mali nihil amplius praestaturum. Nauem
Abbreviated transcription (Latin):
nspnaieute coiono cumalienam cẽñig¬
nenes sustulisti ꝯdicere tͥ fiumentum
dnm̃ possac lalroait ⁊ ntid factat coloñ
exponducto colono cum dño actuum
¶Lodator horrei ꝓposiim hu̾it scairũ
nirgentum margaritam non recipe¬
insus ꝑiculo. Dem̃cumscirit hasres p̃f¬
cru passusest. ꝑiñ cum futurum tibio¬
ꝓligatum dixi at siꝓpositum fu̾it remuss
um ¶ Semum ineumͣ mulionem ꝯd¬
uxistinegligencir cius mullus tuns ꝑ¬

Expanded text:
inspicient‹e› colono, cum alienam esse non ignorares, sust‹u›listi. condicere ‹tibi› frumentum dominum posse Labeo ait, et ut id faciat, colonum ex conducto cum domino acturum. Locator horrei propositum habuit se aurum argentum marg‹ar›itam non recipere suo periculo: deinde cum sciret has res inferri, passus est. proinde eum futurum tibi obligatum dixi, ac si propositum fuit, remissum uidetur. Seruum meum mulionem conduxisti: neglegentia eius mulus tuus p
Abbreviated transcription (Latin):
mpno quis affictrs est ħx bo
sam iotastricam nenoidisti itaut emꝑ¬
tori mettciis inquilmoꝵ acederent
ꝙͣuis eamꝰ ductõr maiore p̃cio lot¬
assi tmen id tmnitori nfedit ꝙ tͥo

Expanded text:
mno quis adfectus est: hoc am locasti et eam uendidisti ita, ut emptori merce‹de›s inquilinorum accederent. quamuis eam conductor maiore pretio locaret, tamen id emptori accedit, quo
Abbreviated transcription (Latin):
Nutmo fundum colebat pluris tam̃l
otani qutro anħ ip̃m p̃stare debeam R̾¬
miri obligatõib idmarune spectare de¬
emus ꝙ int̾utramq partem ꝯuenit
indetur autem in hat spẽ idsinentiorue¬
usse ne quid p̃stetur siampliore petun¬
inopus fatiendrim ita ut pro opere re¬
demptoricertam menedem indies singu¬
los darem opus iutrosum fcmiẽ anex lo¬

Expanded text:
nemo fundum colebat, pluris tamen locaui: quaero, an hoc ipsum praestare debeam. rmodi obligationibus id maxime spectare debemus, quod inter utramque partem conuenit: uidetur autem in hac specie id silentio conuenisse, ne quid praestaretur, si ampliore pecunui opus faciendum ita, ut pro opere redemptori certam mercedem in dies singulos darem: opus uitiosum factum est: an ex lo
Abbreviated transcription (Latin):
teraux̾it uł coifican̾it uł institireent
cũid no cõueniss adrtipienda ea que ĩ¬
pendit ꝑx ꝯducto cum dño fundiexꝑmi
portest Qui ccͣ segem ⁊ dutois fundum
añ tempins sñiusta at ꝓ babili causa de¬
seruerit ad soluendas tocis tompori
nus locatorund ꝙ ei
tem E umdomum horrcoꝵ insular̃¬
que desicerant diunon a oge. pa¬
is pensiones exsolusa atum ei pst
que ibi sunt destribere biti apub¬
linspsonis quarũ intest : audiẽ

Expanded text:
ter auxerit uel aedificauerit uel instituerit, cum id non conuenisset, ad recipienda ea quae impendit ex conducto cum domino fundi experiri potest. Qui contra legem conductionis fundum ante tempus sine iusta ac probabili causa deseruerit, ad soluenda‹s› totius temporis nus locatori m domini horreorum insularumque desiderant diu non appais pensiones exsoluentibus quae ibi sunt describere, a publicis personis quorum
Abbreviated transcription (Latin):
um apparbit emptorem ꝯductorem¬
ut plib uendentem uł iocantemsing¬
ulorum insolidum intuitum ꝑsonã
ita dem̃ ad p̃starõem partis singłifunt
quam fortas seiustus sit ⁊ si soluando
om̃s cẽt electt̃em ꝯueniendi quem ne¬
llet non auferendam actori fiactões
suasaduersus ceteros p̃stare ñcetusset

Expanded text:
ductoremue pluribus uendentem uel locantem singulorum in solidum intuitum personam, ita demum ad praestationem partis singuli sunquam fortasse iustius sit etiam, si soluendo omnes erunt, electionem conueniendi quem uelit non auferendam actori, si actiones suas aduersus ceteros praestare non recuset
Abbreviated transcription (Latin):
xali actõe ¶ Si hoĩem tͥ locaneto ut
habeas intaleas intaberna⁊ is furtum
fecent dubutar potest utrum cxoduc¬
to actõ sufficiat qĩ longe sit a bona fide
ꝓpriam ꝑsecurionem cadere hoc delit¬

Expanded text:
ero, ut habeas in taberna, et is furtum fecerit, dubitari potest, utrum ex conducto actio sufficiat, quasi longe sit a bona fide propriam persecutionem cadere hoc delic
Abbreviated transcription (Latin):
duo genera eẽ ut aut indemredderitur
sicim cumuestimenta fullomicimm¬
dalocarentur aut eiusdam genens itd¬
deretur uelur cũ argentum pussllatũ
fabro darcare ut uasa ficrent aut aur
numeritam ĩ deposniss ut in clausan
n obsignatam traderet s amiuaret
tacẽt ꝙͣ tatũdampetume somersdd̃m
que iuder tritticum fcm̃ sanfeli ⁊nt
te datimis si separatum tabuł aut cro¬
nibraut alia cuppa intlusum unius c̾¬
q trictitumfiuss ira ut untrnosci
cuius fuiss tricticumꝙ naut asol¬
niss uonoitare ⁊ ioco se m ꝑbare actõ¬
es honeris adu̾sitne sine eius gene¬
ris ceñt merces que naute traderent᷑
ut ꝯ tinuo euis fieret ⁊ mercatorintͤ¬
ditum iret nonuiseretur homis cẽad
uersum qmippe ꝙ naute fuissisine ca¬
dam resqut tradita eẽt resdideberet
furtreẽ actõem locatõi ⁊ idco suꝑua¬

Expanded text:
duo genera esse, ut aut idem redderetur sicuti cum uestimenta fulloni curanda locarentur aut eiusdem generis redderetur ueluti cum argentum pusulatum fabro daretur, ut uasa fierent, aut aurunumeratam ita deposuisset, ut neque clusam neque obsignatam traderet, sed adnumeraret, m quae uideri triticum factum Saufeii et recte datum. quod si separatim tabulis aut heronibus aut in alia cupa clusum uniuscuiusque triticum fuisset, ita ut internosci cuius fuisset triticum quod nauta soluisset uindicare. et ideo se improbare actiones oneris auersi: quia siue eius generis essent merces, quae nautae traderentur, ut continuo eius fierent et mercator in creditum iret, non uideretur onus esse auersum, quippe quod nautae fuisset: siue eadem res, quae tradit‹a› esset, reddi debere‹t›, furt
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝓbaticst ut si adn̾sionẽ insulamlo¬
iposs afeterit aĩadu̾tatur necessano
uet nt idopus demolitus est quiden
mncẽst utcum socator in sule ppu
etustatem cogatur eamrefictoe anl¬
otitor fundicogat᷑ ut ferre muui¬
amcuis quem pmibere nonpossici
telligendumest autem nos hat d¬
feuendum locauerit ⁊ bom fide neg¬
otun ⁊traux̃it nondeco quialie¬
num p̃otum ꝑfraudem locau̾it nit
rsistere domino potest quominus
iscolonun frui ꝓhibeat ¶Rũ
fundumꝯmun emitabu¬
uiis ⁊ inter nos ⁊ u̾cuit ut alterm
annis certo p̃cio cumꝯ ductimhr̃e¬
unaͣ ͣ ducto alteraexlocato locatien¬
imiudicio mea pars ꝓpria ꝯducti au¬
tem actõt tua diunt᷑axat pars ꝓpͥa
iudicium ueniret dem̃ ita not᷑at ñ¬

Expanded text:
sione insulam loi possit, eff‹e›cerit, animaduertatur, necessario necne id opus demolitus est: quid enim interest, utrum locator insulae propter uetustatem cogatur eam reficere an locator fundi cogatur ferre iniuriam eius, quem prohibere non possit? intellegendum est autem nos hac dfruendum locauerit et bona fide negotium contraxerit, non de eo, qui alienum praedium per fraudem locauerit nec resistere domino possit, quominus ‹i›s colonum frui prohibeat. Cum fundum communem habuimus et inter nos conuenit, ut alternis annis certo pretio eum conductum habeuna ex conducto, altera ex locato: locati enim iudicio mea pars propria, conducti autem actio‹ne› tua dumtaxat propria in iudicium uenient. deinde ita notat: n
Abbreviated transcription (Latin):
nib ꝯppͥum n om̃ inuenire ñ pos Rꝵ¬
sumus facult descendamus ad caᷤ.
que uifcm actõappellantꝰ s ne re̾
exemplis eageat paucisagam. ¶ Du¬
mino incit᷑ium ininagr̃iti nauissi
sit uic̾tum utrum nauem ⁊ dux̾n
an merces uchendas locau̾it ciulẽ
actõem infcm̃ cc̃ damdam labeo scri¬
bit tomsiquis p̃cu explorandi tus¬

Expanded text:
inuenire non possumus, facile descendemus ad eas, quae in factum appellantur. sed ne res exemplis egeat, paucis agam. Domino mercium in magistrum nauis, si sit incertum, utrum nauem conduxerit an merces uehendas locauerit, ciuilem actionem in factum esse dandam Labeo scribit. Item si quis p
Abbreviated transcription (Latin):
tmous qrtm mͥ iocauis public atꝰ sit¬
tenerut actãr ex ꝯductͥd mihi fint¬
⁊ siiendideris mnͥ fundum isc pus¬
poris quofuitus nonfũim nccil¬
tra actĩe oxducto p̃stare cogeris.
Nam ⁊ sicoioms stiuis sundo frra

Expanded text:
quem mihi locaueris publicatteneri te actione ex conducto, ut mihi fret si uendideris mihi fundum isque priusporis, quo fruitus non fuerim, nec ultra actione ex conducto praestare cogeris. nam et si colonus tu
Abbreviated transcription (Latin):
usam iłor ꝙ ꝯductõis ⁊̃ fidemsorseobli¬
gainte. umquo exempto colonitar¬
dius illatarum ꝑmoram coloni pansio¬
num p̃stare debere usitras usure enim
inbone fideuuditͥis ⁊ sinontam exoblig¬
litentur tam̃ cum fide iusor inoẽm caus¬
amse aplicint: qquim nidetur ipĩquo¬
⁊q coͣgnostere homus usurarum ac sut
ficci nississ inquantum illum ꝯdamp¬
nanexbonafide oportebit tantũ fisem
tuam eẽ iubes uł ita indep̃nmme p̃sta¬
bis ¶Inter locatorem simdi ⁊ductorẽ
ꝯuenit ne uitra temupora locaõis euis
ductordefumdo inuitis̃ repelłetur ⁊ siꝑ
ulfatus eẽt ptnam .x. p̃staret ticius loca¬
tor seio rduttori uł seuis ꝯductor ticio
siinrtra tempora sotatõrs distedece uell¬
et eque .x. titiolotatori p̃stet ꝙ inui
nisse denon pellendo colono intratem¬
pori pfunta sipensionib paruent ⁊ ut
oportet coleret ⁊ ideo sipaiam petertit¬
pecit is qui pensionib satisnon fecit.
ꝓfuturã locatori doli erceꝑtt̃emꝑaus

Expanded text:
usam conductionis etiam fideiussor se obligauit, eum quoque exemplo coloni tardius illatarum per moram coloni pensionum praestare debere usuras: usurae enim in bonae fidei iudiciis etsi non ta‹m› ex obliglicentur, tamen, cum fideiussor in omnem causam se applicuit, aequum uidetur ipsum quoque agnoscere onus usurarum, ac si ita fideiussisset: 'in quantum illum condemnari ex bona fide oportebit, tantum fide tua esse iubes?' uel ita: 'indemnem ‹m›e praestabis?' Inter locatorem fundi et conductorem conuenit, ne intra tempora locationis Seius conductor de fundo inuitus repelleretur et, si pulsatus esset, poenam decem praestet Titius locator Seio conductori: uel Seius conductor Titio, si intra tempora locationis discedere uellet, aeque decem Titio locatonisse de non expellendo colono intra tempora praefinita, si pensionibus paruerit et ut oportet coleret: et ideo, si poenam petere coeperit is qui pensionibus satis non fecit, futuram locatori doli exceptionem. Pa
Abbreviated transcription (Latin):
habebat inunct¬
amtidomui uitino ꝓrimo lotau̾at is
uicinus cumcdifficaet insuo terrã
tacam aream amplius quam fundam̃¬
ta cem̃titia locatoris crant ꝯgessiter
eaterra assidius pluuis mundata pn

Expanded text:
aream iniunctam ei domui uicino proximo locauerat: is uicinus cum aedificaret in suo, terram in eam aream amplius quam fundamenta caementicia locatoris erant congessit, et ea terra adsiduis pluuiis inundata,
Abbreviated transcription (Latin):
utommi uno p̃tuo opus atisingulas oper
nisi ideo moptras singulas merces ꝯstituta
erat uͭ arbitriodm̃ opns ꝑsiceretur. eunt
enuim nichilꝯductor p̃stait dño debonitare
operis uidetur

Expanded text:
gulas operanisi si ideo in operas singulas merces constituta erit, ut arbitrio domini opus efficeretur: tum enim nihil conductor praestare domino de bonitate ope
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ib cosligeranur dñs insule quia
conficia uicium fatere dictret demoł¬
luerat ea:. Quesitim est quantilis
neccslario demoutus cẽt ꝓportõe quan¬
dutatores habittare noupotuisseptra¬
autemn nonfiuss necesse demolii siqr
mesuis edifficare uellet id feciss oniã
tu ductoris uitereẽt babittatores ne
ingrarent tanti ꝯdampnari oporitre¬
at uto anno mrinitipes gratis lauamẽ¬
tur post tres menses intendro sc̃õ ꝯbustã¬
p̾stitiss prcimt ⁊tributõ ficret ¶ Qi
mulas ad certum potidrs honeris loca¬
ss cum maure honcce ⁊ ductoreas rup

Expanded text:
omnibus colligerentur: dominus insulae, quia aedificia uitium facere diceret, demolierat eam: quaesitum est, quanti lis necessario demolitus esset, pro portione, quanabitatores habitare non potuissent, raautem non fuisset necesse demoliri, sed quia melius aedificare uellet, id fecisset, quanti conductoris interesse‹t›, habitatores ne migrarent, tanti condemnari oportererat, ut eo anno municipes gratis lauarentur: post tres menses incendio facto respraestitisset, pecuniae contributio fieret. Qui mulas ad certum pondus oneris locaret, cum maiore onere conductor eas rup
Abbreviated transcription (Latin):
id seruo quemliberum putat michi uide¬
tur tenericumo portere mag̃ enim delici¬
qnamuis aquilia infiticͦntem dimitax¬
at coh̾ceat ¶Sisermis seruaue fitis¬
st iuudetur iuditium cum noxe deditĩe
redditur ¶Hactõrifertur adtempus¬

Expanded text:
erum putabat, mihi uidetur teneri eum oportere: maius enim delinqquamuis Aquilia infitiantem dumtaxat coerceat. Si seruus seruaue fecisse dicetur, iudicium cum noxae deditione redditur