comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
par&. Nec esse est ut legitimarum foe¬
dera nuptiecrum redinte granda cre¬
damus Etremotis malis quae hostilitas
intulit unicuique Id quod legitimae hec¬
buit reform&ur. Omnique studio pro¬
tacm quecm celieni iuris peruason
esse estimcebaetur aedsumpsit:
Sic enim multa quae cedeos quimcap¬
tiuitatem ducti sunt pertinebant:
Inius cclienum transire potuerunt:
Et tamen plenum iustitiae est ut is¬
dem reuersis. propria reformentur
Quodsi inmancipis uel in agris ecut
&icem in domibus acpossessionibus
rite seruatur. Quanto inecgis incon¬
iugiorum redinte gratione faccien¬
dumsit Vt quod bellica necersitate
turbatum est pcccis remedio refa
uitatem reuersi ita indilectione
suocrum coniugum perseuerent:
Vtecos cupicent in suum redire con¬
sortium : Omittendus est inculpabi¬
le iudicandum quod necesstar in¬
tulit & restituendum quod fides
poscit *LX +
tae ut mcclint his coherere quã
adlegitimum redire consortium

Expanded text:
paret , necesse est ut legitimarum foeparet , necesse est ut legitimarum foedera nuptiarum redintegranda credamus, et remotis malis quae hostilitas intulit, unicuique hoc quod legitime habuit reformtamquam alieni iuris pervasor esse estimabatur, assic enim multa, quae ad eos qui in captivitatem ducti sunt pertinebant, in jus alienum transire potuerunt; et tamen plenum justitiae est, ut iisdem reversis propria reformentur. Quod si in mancipiis, vel in agris aut etiam in domibus ac possessionibus rite servatur, quanto magis in conjugiorum redintegratione faciendum est, ut quod bellica necessitate turbatum est, pacis remedio reforvitatem reversi, ita in dilectione suarum conjugum perseverent, ut eas cupiant in suum redire consortium, omittendum est, et inculpabile judicandum quod necessitas intulit, et restituendum quod fides poscit. Ex detae, ut malint his cohaerere, quam ad legitimum redire consortium,
Abbreviated transcription (Latin):
Leo nicetae epis copo cequiliens s celu¬
tem: Regressus adnos filius meus
cedeodatus sedis nostrae diaconus
dilectionem tucm poposcisse memo¬
rauit: ut de his ecuctoritatem cepos¬
tolica sedis acciperes: Quae quidem
magnam difficulteotem diudicatio¬
nis uidentur cofferre Sedpro inspa¬
tione temporalium neces sitcctumsad¬
lubenda curatio est  Ut uul nera quae
coduersione hostilitoctis in lata sunt
religionis mcorimae ratione scenen¬
pergra uissimos hostilitectis incursus
Itec quae dem dicatis diuisce esse coniu¬
gioc ut abductis incaptiuitatem uiris
fieminae e orum remanserint desti
monitionem crederent liberandor:
Etinaliorum coniugium solitudine co¬
gente transierint: Cumque nunc
stcctum rerum: ccuxiliante ch̃ĩo in
meliora conuerso Non nullieorum
demulieribus quae aliis iuncta sunt
uiris ce nobis debeat ordinari: Sed qui¬
a nouimur scriptum aedño iungitur mu¬
lier uiro Etiterum preceptum cegno¬
uimus: ut quod dr̃ iunxit homo non se¬

Expanded text:
Leo Nicetae episcopo Aquileiensi salutem. Regressus ad nos filius meus Adeodatus, sedis nostrae diaconus, dilectionem tuam poposcisse memoravit, ut de his auctoritatem apostolicae sedis acciperes, quae quidem magnam difficultatem dijudicationis videntur afferre: sed pro inspectione temporalium necessitatum adhibenda curatio est, ut vulnera, quae adversitate hostilitatis illata sunt, religionis maxime ratione sanenet per gravissimos hostilitatis incursus, ita quaedam dicatis divisa esse conjugia, ut abductis in captivitatem viris, feminae eorum remaominatione crederent liberandos, ad aliorum conjugium, solitudine cogente, transierint. Cumque nunc statu rerum, auxiliante Domino, in meliora converso, nonnulli eorumde mulieribus. quae aliis junctae sunt viris, a nobis debeat ordinari. Sed quia novimus scriptum, quod a Deo jungitur mulier viro , et iterum praeceptum agnovimus ut quod Deus junxit homo non se
Abbreviated transcription (Latin):
c dni regendec credectur
legitimcerum instititionum nes
xcotiur humilitectis igncri NoN
nfimis sumere incrementum
la summis uolunt haebere princi
Cumueelde iniquum sit & cebso¬
nsut imperiti mecgistris noureen¬
us & rudes praefercentur eme¬
as Iu domo quidem maegnee si
xpostolus disserit neces se est
ueesec diuersa sint
edam ccureo &cergentea que¬
am uero ligneco & fictilico:
idiorum ministerium: promce

Expanded text:
ni regenda credatur, qui legitimarum institutionum nescii, et totius humilitatis ignari non ab infimis sumere incrementum, sed a summis volunt habere principium, cum valde iniquum sit, et absurdum, ut imperiti magistris, novi antiquis, et rudes praeferantur emeritis. In domo quidem magna, sicut Apostolus disserit, necesse est, ut vasa diversa sint, quaedam aurea, et argentea, quaedam vero lignea, et fictilia, sed horum minis
Abbreviated transcription (Latin):
uod gratia di non solum peccata dinnictat:
sed&iam cediuua ne commit tantur & prȩs¬
tat utlex impleatur Nonsicut ait plagius
facile quari sinedi gratia difficilius possit impler
XI. Quochirater statuta sedir ecpostoliçe om¬
nes oranones ec desiȩ xp̃igratia resonent
quogenus reparatur humanum.
nen de sinti ne paeiuitus asserende .
quod non debeant sacer dotes autderici
ccmicti palleis & praec ineti lubisinecdesia mi¬
nis trare.
U. Quod nullisit ultimoc pȩnitentia denegancda.
UI quod ꝑgradus etdesasticor a depisco patds de¬
quoduna quaque ꝓuintia sun metro politano
debeat esse contenta.
Quod ab in licitis sit or dmationib abstinendũ¬
Quod nulli sacer doticanones liccat ignorare
Quodnonopor teat contemptis dericis ec¬
Quod docendus ht popuł non sequendus:¬

Expanded text:
d gratia non solum peccata dimittat, sed etiam adjuvet ne committantur, et praestet ut lex implectur; non, sicut ait Pelagius, facile. quasi sine Dei gratia difficilius possit impleri. --XI. Quod praeter statuta sedis apostolicae, omnes orationes Ecclesiae Christi gratiam resonent, qua genus reparatur humanum eae sint, nec penitus asserendae.Quod non debeant sacerdotes aut clerici amicti palliis et praecincti lumbis in ecclesiis ministrare. 2. Quod nulli sit ultima poenitentia deneganda. 3. Quod per gradus ecclesiasticos ad episcopatus qudebeat esse contenta. Quod ab illicitis sit ordinationibus abstinenduQuod nulli sacerdoti canones liceat ignorare. --II. Quod non oporteat, contemptis clericis EcQuod docendus sit populus, non sequendus
Abbreviated transcription (Latin):
sȩ mȩȩ. Cuidr̃nr in eũ pacerdotium uobis res
humana s regentib deputauit cura constrigit
Necausis cius quã iuis aedhiccor porir in comino¬
ditate dainear propter conuentar: Quiasa¬
cerdintib uinuersis & clerics & ip̃ianȩ plebis
ꝑturbationib: agitantur apucdaurer xp̃ianis¬
smis principis desim. Si quidem secur quã õ¬
oporta c̃ueniat nonuor id racere. Quicuncta
ax qua moderatione componitis: sednos per
nostre tacenter depdĩ uidebimur quo d euu¬
tatis qui&cm. Ecderaepacem peruercere
unȩ cultor religiosir dño fauente prenedas
nra culpa erit sinon id suburã gloria quã
cercũest diuinirsem preb animo piiftiore
fauisse firmo a stabiliur ecustodiatur

Expanded text:
e meae, cui Deus noster meum sacerdotium, vobis res humanas regentibus, deputavit, cura constringit, ne causis ejus, quamvis adhuc corporis incommoditate detinear, propter conventus, qui a sacerdotibus universis et clericis et Christianae plebis perturbationibus agitantur, apud aures Christianissimi principis desim. Si quid enim secus quam oportet eveniat, non vos id facere, qui cuncta aequa moderatione componitis, sed nos per nostram tacentes desidiam videbimur, quod civitatis quietem et Ecclesiae pacem pervertere vinae cultor religionis, Domino favente, praesideas, nostra culpa erit si non id sub vestra gloria, quam certum est divinis semper rebus animo promptiore favisse, firmo et stabili jure custodiatur
Abbreviated transcription (Latin):
aufertur liberũ arbitriũ sedliberatur ut
da enebroso lucidũ deprauorecto. Delan¬
guido sanũ dem prudente sit prouidum:
Tanta enim est erga onines hominesboni¬
tas dĩ. Utairã uelit esse. merite quȩ sunt
ipsius dona: & phisqudar gitus est acͥrucc
prȩmia sidonaturus.: Agit quippem nobis
ut quoduult & uelimus &agamur necotiosa
essemnobis patitur. Quȩ exercenda nonne¬
glegendec donauit. Ut & nos quo operato¬
rimus remissione languesdere : Adillum
solliciterccułramus quisanat om̃s languocer
nr̃or: et redima de intericuuitam nostram
Et cuicot tidȩdicinius. Nemiducas nos intẽp

Expanded text:
aufertur liberum arbitrium, sed liberatur, ut aufertur liberum arbitrium, sed liberatur, ut de tenebroso lucidum, de pravo rectum, de languido sanum, de imprudente sit providum. Tanta enim est erga omnes homines bonitas Dei, ut nostra velit esse merita quae sunt ipsius dona; et pro his quae largitus est, aeterna praemia sit donaturus. Agit quippe in nobis, ut quod vult et velimus et agamus, nec otiosa in nobis esse patitur, quae exercenda, non negligenda, donavit, ut et nos cooperatorimus remissione languescere, ad illum sollicite recurramus, qui sanat omnes languores nostros et redimit de interitu vitam nostram , et cui quotidie dicimus: Ne inducas nos i
Abbreviated transcription (Latin):
ns eẽsentitur. Vthaec efficienti dõ gra¬
lud&iam quod circabaptizandos inu¬
niuer somundo scã ecdesia uni formiter
agit Nonotioso conteniplamur intuitu:
Cãsue paruuli siue uiuenes adregene¬
rationqs ueniunt sacramentũ. Nonpri¬
us foraem uitae adeunt qucc̃ exor cismis &
ex suflationibus dericorum. Sp̃s cdeis in¬
mundus edngatur . ut tuncuere cappare¬
at quo modo princepr huius mundimittatꝰ
foras et quomodo priuraligaur fortis &dem
ceps uasa eius diripiantur iporses sionẽ trans la¬
tauictoris. Qui captiuã ducit cceptiuitate maclat
Ita cediuu antedño conformatisumus ⁊itom¬
nũ bonorum affectũ atque operum ȩ tom¬
nũstudiocũ omniũ queuirtutum: Quib al
mnitio fidei ad dm̃tenditur. dmprofiteamur
auctorem : et non dubitemus ab ipsius gratia
omnia hominis merita prȩueniri. Perquẽ
fit iucaliquidboni & uellei cipiamus & face¬
re: Quodutique auxilio & muneredi non

Expanded text:
ris esse sentitur, ut haec efficienti Deo graris esse sentitur, ut haec efficienti Deo graI.--13. Illud etiam quod circa baptizandos in universo mundo sancta Ecclesia uniformiter agit, non otioso contemplamur intuitu. Cum sive parvuli, sive juvenes ad regenerationis veniunt sacramentum, non prius fontem vitae adeunt quam exorcismis et exsufflationibus clericorum spiritus ab eis immundus abigatur: ut tunc vere appareat, quomodo princeps mundi hujus mittatur foras , et quomodo prius alligetur fortis , et deinceps vasa ejus diripiantur ; in possessionem translata victoris, qui captivam ducit captivitatem et dat ita adjuvante Domino confirmati sumus, ut omnium bonorum affectuum atque operum, et omnium studiorum omniumque virtutum quibus ab initio fidei ad Deum tenditur, Deum profiteamur auctorem; et non dubitemus, ab ipsius gratia omnia hominis merita praeveniri, per quem fit ut aliquid boni et velle incipiamus et facere . Quo utique auxilio et munere Dei non
Abbreviated transcription (Latin):
ppplicandi: Cun  scãrũ plebium praesulerinan¬
ba sibim& legatione sungantur. Apud diuinã
dementice humani generis aguntrausam : Et
uãsecum ecdesiam congeni fsoente postcilant
apraecantur. Vt insidelib don&ur sides: Vt
dolatriȩ ab imi & ectis hae liberentur erro¬
nb: Vtiudaeis od lato coi dis uelamine. Lux
ntitis eeppareat: uther&ici catholice fidei ꝑ¬
ntione resipiscant. Titens mnatici spm̃ redi¬
uiue caritatis accipiant. Ul apsis panitentiae
remedia conserantur. : Tt denique rathecu¬
ninis ad regenerationis sacramenta ꝑduc¬
ꝓ telestir misericoediae aula reserecur : hȩc
iuem non ꝑfinctoriae peque inaniter. cednõ
irerũ ipsarũ monstrat effectur: quo mo¬
doquidem exonnuerroꝵ genere. plurimor
iy diqnatꝰ adtrahere quos eruit depotes¬
nte tenebrarũ: frans ferat in regnũ
filuclaritatis suae : Et exuccsis iraefaciat
iusa miscricor dide : quod adõ cotũ diumniope¬

Expanded text:
supplicandi. Cum enim sanctarum plebium praesules mansupplicandi. Cum enim sanctarum plebium praesules mandata sibimet legatione fungantur apud divinam clementiam, humani genea congemiscente postulant et precantur, ut infidelibus donetur fides, ut idololatrae ab infidelitatis suae liberentur erroribus; ut Judaeis, ablato cordis velamine, lux veritatis appareat; ut haeretici, catholicae fidei perceptione resipiscant, ut schismatici spiritum redivivae charitatis accipiant, ut lapsis poenitentiae remedia conferantur, ut denique catechumenis ad regenerationis sacramenta perductis coelestis misericordiae aula reseretur. Haec autem non perfunctorie neque inaniter a Domino peti, rerum ipsarum monstrat effectus: quandoquidem ex omni errorum genere plurimos Deus dignatur attrahere, quos erutos de potestate tenebrarum, transferat in regnum filii charitatis suae , et ex vasis irae faciat vasa misericordiae . Quod adeo totum divini ope
Abbreviated transcription (Latin):
nt inflocre: Sicut aut̃ dedõscriptũ est: Quido¬
c& homine scientiã ita&icc̃ scriptũ est cari¬
tas exdõ est: Item quinto capitulo utquis¬
quirdixerit id eo nob̃ gratia iustificationis
dari: ut quod facere perliberum iubea¬
mur arbitriũ. Facilius possimur implere
per graticc̃ : tã quã & sigratiã non daraur
non quidem facile sed tamem possemur &¬
amsincullac implere diuinamandata
aathemasit: Defructib enim mandatorũ
dñr loquebat᷑ subinonait. gineme difsicli¬
muiolabiles sanctiones : Quib nos pussimi
patres pesustre nouitatis elatione deiecta
et bonae uoluntatis exordia : Et incremei¬
ta ybabiliũ studioꝵ : Et ineisus que in finẽ
perscuerantia. Ad xp̃i gratiã reserre
docuer̃. Obsecrationem quoque sacer¬
dotaliũ sacramenta respiciamus. Quae
ab a postolis tradita in totomundo atir
momni catholica ecclesia Uniformi¬
it caelebrantur: Udegem credendilexstatu

Expanded text:
sit inflare. Sicut autem de Deo scriptum est: Qui dosit inflare. Sicut autem de Deo scriptum est: Qui docet hominem scientiam , ita scriptum est etiam: Charitas ex Deo est . Item quinto capitulo: Ut quisquis dixerit ideo nobis gratiam justificationis dari ut quod facere per liberum jubemur arbitrium, facilius possimus implere per gratiam, tamquam, etsi gratia non daretur, non quidem facile, sed tamen possimus etiam sine illa implere divina mandata, anathema sit. De fructibus enim mandatorum Dominus loquebatur, ubi non ait: Sine me difficilitolicae sedis inviolabiles sanctiones, quibus nos piissimi patres, pestiferae novitatis electione dejecta; et bonae voluntatis exordia, et incrementa probabilium studiorum, et in eis usque in finem perseverantiam ad Christi gratiam referre docuerunt; obsecrationum quoque sacerdotalium sacramenta respiciamus, quae ab apostolis tin omni catholica Ecclesia uniformiter celebrantur, ut legem credendi lex statuat
Abbreviated transcription (Latin):
a postolicȩ sedis amplectimur: Iuo d scilc& ter¬
tio capitulo definitum est. ⁊it quicũ que dixe
dnm nostrum : ad solacm remissione pecca¬
torũ ucdere quae icm commis ra sunt.
Pon odicem ad adiutoriũ ut non committan¬
tur a nathema sit : Et iteris queer tocapitulo
ut quir quis dixerit gratia diper ilm̃ xp̃m :¬
Propter hoctantu nos ccdiubare ced nompec¬
candũ : quiaper iprs nobis reulatur &ãpe¬
ritur intellegentia mandatorum Vt scia¬
mi quidappetere & quiduitare debcamus:
non aut̃ perillã nobis prestari: ut quod faci¬
endũ cognouimus &iam facere diligamurat¬
que uale amus anathemasst: Qũemĩdiat
apostolus scientia in flat caritas uero ȩdisicar
Ualdeimpiuĩ est ut redamus ad ec̃e qua inflat
nor hobere graticc̃ xp̃i. Etad eam quȩ edis¬
cat non habere Cũ sit utrũ que donũdi& sci¬
requid facere debeamus: Et diligereut faci¬
amus sit adificante caritate scientia non pos¬

Expanded text:
apostolicae sedis amplectimur, quod scilicet terapostolicae sedis amplectimur, quod scilicet tertio capitulo definitum est: Ut quicumque dixerhristum Dominum nostrum, ad solam remissionem peccatorum valere quae jam commissa sunt, non etiam ad adjutorium ut non committantur, anathema sit. Et iterum quarto capitulo. Ut quisquis dixerit gratiam Dei per ad non peccandum, quia per ipsam nobis aperitur et revelatur intelligentia mandatorum, ut sciamus quid appetere, quid vitare debeamus; non autem per illam nobis praestari ut quod faciendum cognoverimus, etiam facere diligamus atque valeamus; anathema sit. Cum enim dicat Apostolus: Scientia inflat, charitas vero aedificat , valde impium est ut credamus ad eam quae inflat nos habere gratiam Christi, et ad eam quae aedificat non habere; cum sit utrumque donum Dei, et scire quid facere debeamus, et diligere ut faciamus; ut aedificante charitate, scientia nos non pos
Abbreviated transcription (Latin):
Quodita dr̃ ineordib hominũ at que mipsolibe¬
re oper&ur arhitrio Vt scã cogitatio piumcon¬
siliũ omnis que motus bonȩ uoluntatis exdõsit
nos ꝓfessione idem doctor instituit: Quicũ ad
totius urbis epis copar dediunȩ gratiae opitula¬
tione loquer&ur. quodergoait rempurin¬
teruenit quo eius non egeamus augcilio: Inom¬
nib igitur actib causis que. cogitationibꝰ motibꝰ
adiutor & protector orandus est : Suꝑbum est
enim ut quie quacm sibi humena natur a prae¬
sumat clamaente cepostolo. Non est nobir con¬
luctatio aduersus acernem & scenguinem:
sed contra principes & potestates aeris huiur
contraspiritelia noquitia incaelestibus: & si¬
cutipseiterumdicit: Infelix ego homo quis
meliberabit decor poremor tur sratia di ꝑ¬
ilim̃xp̃m dñm nostrum: etterum: Grati¬
adĩ sum id quod sum et gratia eiur in nieua¬
cuac non fuit : sed plus illis omnibus leboraui
didecr& ac constitutũ est. Quasi proprium

Expanded text:
Quod ita Deus in cordibus hominum, atque in ipso libero operetur arbitrio, ut sancta cogitatio, pium consilium, omnisque motus bonae voluntatis ex Deo sinos professionem idem doctor instituit, qui cum ad totius orbis episcopos de divinae gratiae opitulatione loqueretur: Quod ergo, ait, tempus intervenit, quo ejus non egeamus auxilio? In omnibus igitur actibus, causisque, cogitationibus, motibus, adjutor et protector orandus est. Superbum est enim, ut quidquam sibi humana natura praesumat, clamante Apostolo : Non est nobis colluctatio adversus carnem et sanguinem, sed contra principes et potestates aeris hujus, contra spiritalia nequitiae in coelestibus. Et sicut ipse iterum dicit : Infelix ego homo, quis me liberabit de corpore mortis hujus? Gratia Dei m Dominum nostrum . Et iterum: Gratia Dei sum id quod sum, et gratia ejus in me vacua non fuit; sed plus illis omnibus laboravi.di decreta constitutum est, quasi proprium
Abbreviated transcription (Latin):
nerationis purificationem : Omnem prȩ¬
teriauitiũ sui baptismatis lauacropur ga¬
uit.
uad idoncũeẽ ad superandas diaboli in¬
sidias & aduincendas carnis concupiscer¬
tias: pisꝑco tidianum adiutorium dip
seuerantiã bonȩ conuerratiom racceperito
Quod eiurdem antistes in hisdem paginis
doc trina confirmat diẽs : Nic̃ quãuis homi¬
nem redimer& a pra&eritis ille peccatis:
Hamensciens iterum possepeccare adre¬
perationem sibi: Quem ad modũ pors&
illu & post istac corrigere multa serb̃auit.
Co tidiana praestat illere media: quibus
nisi froa confisi que nitamur : Vlla tenus
humanos umaere poterimus errores.
Neces seest enim ut quo auxiliante umam
Eorterum non adiuuanteum camus:

Expanded text:
nerationis purificationem omne praenerationis purificationem omne praeteritum uitium sui baptismatis lauacro purgauit vatum idoneum esse ad superandas diaboli insidias, et ad vincendas carnis concupiscentias, nisi per quotidianum adjutorium Dei, perseverantiam bonae conversationis acceperit: quod ejusdem Antistitis in iisdem paginis doctrina confirmat, dicens: Nam quamvis hominem redimeret a praeteritis ille peccatis, tamen sciens iterum posse peccare, ad reparationem sibi, quemadmodum posset illum, et post ista corrigere, multa servavit. Quotidiana praestat ille remedia, quibus nisi freti confisique nitamur, nullatenus humanos vincere poterimus errores: necesse est enim, ut quo auxiliante vicimus, eo iterum non adjuvante vincamur.
Abbreviated transcription (Latin):
tites cũpbar̃: Uter goplenius quimaliquo
dubitant instruantur constitutionesscõx
patrũ conpendioso manifestamus indicu¬
lo. quo si quis non nimiũ est contentiosus:
A gnoscat omnium disputationẽ conexionẽ
Ex hac subditarũ auctoritatũ brȩbitate pen¬
dere. Nullã que sibi contradictionis super
naturalem possibi licatẽ & innocentiam ꝑ¬
didirse: Et neminem depro fundo illius ru¬
inȩiperliberum arbitriũ porse consur gere
pisicum gratia di miser ants erexerit: Pro¬
nuntiante beata memoriȩ papa innocen¬
no atque dicente inepistala ad car thagini¬
enre conciliũ: Liberũ enim arbitrium ille
ꝑpessus . Dũ sui in consultius utiturbonis
Cadens in prȩuaricationis ꝓ funda de mer¬
sus est Et nihil que madmodum ex inde
sur gere pors& inuenit. suaque inacer¬
num libertate deceptus. huiurruinȩ latur¬
s& oppraessu. Nisicum post xp̃i prosuagra¬
tia releuarr& aduentur : Qui ꝑ nouȩ rege¬

Expanded text:
tites, cum probarunt. Ut ergo plenius, qui in aliquo tites, cum probarunt. Ut ergo plenius, qui in aliquo dubitant, instruantur, constitutiones sanctorum patrum compendioso manifestamus indiculo, quo, si quis non nimium est contentiosus, agnoscat omnium disputationum connexionem ex hac subditarum auctoritatum brevitate pendere, nullamque sibi contradictionis superenaturalem possibilitatem et innocentiam perdidisse, et neminem de profundo illius ruinae per liberum arbitrium posse consurgere, nisi eum gratia Dei miserantis erexerit, pronuntiante beatae memoriae papa Innocentio, atque dicente in epistola sua ad Carthaginense concilium: « Liberum enim arbitrium ille perpessus, dum suis inconsultius utitur bonis, cadens in praevaricationis profunda demersus est; et nihil, quemadmodum exinde surgere posset. inuenit suaque in aeternum libertate deceptus huius ruinae latuisset oppressu, nisi eum post Christi pro sua gratia releuasset aduentus, qui per nonae rege
Abbreviated transcription (Latin):
Ncipit. prae tenitorũ sedie apoetolicas epis¬
coporũ auctoritates decuatiadĩ.
IN. Qua non nulli qui catholico nomineglori¬
intur Indam natis her&icorum sensib seupra¬
uitate siue inperitia demoranter: pus simis
Aputatoribus obiuare prasumunt. Et̃ cum
pelagium atque calestinũ a nathematizare ñ
dubitgit: magistros tamen nostros tamquã
neces sanu modu ex cesserint oblocuntur:
eaq tantũ modo sequi & probareprofiten¬
tur: Qua saeratirsima beatia postoli sedes
pari: contra inimicos gratiadĩ per minis¬
ceriũ prasulũ suorũ sanxit. Et docuit neces¬
sarium fuit diligenter inquirere: Sudrec¬
corer humanȩ ecdesiae deheresi. quac eorũ
temporib ex hosta fuerat iudicarint : Et
contra nocentis simos liberi arbitrii defen¬
sorer: quid degratiadi sendendumer se cen¬
suerint. Itaut &iam a fricanorum concili¬
orum quas dam sententias iungeremus:
quas utique suas fecerunt. a postoliciantis

Expanded text:
i. Praeteritorum sedis apostolicae episi. Praeteritorum sedis apostolicae episcoporum auctoritates de gratia Dei. III. Quia nonnulli, qui catholico nomine gloriantur, in damnatis haereticorum sensibus seu pravitate, sive imperitia demorantes, piissimis putatoribus obviare praesumunt, et cum Pelagium, atque Coelestium anathematizare non dubitent, magistris tamen nostris, tanquam necessarium modum excesserint, obloquuntur, eaque tantummodo sequi et probare profitentur, quae sacratissima beati apostoli sedes Petri contra inimicos gratiae Dei per ministerium praesulum suorum sanxit et docuit. Necessarium fuit diligenter inquirere quid rectores Romanae Ecclesiae de haeresi, quae eorum temporibus exorta fuerat, judicarint, et contra nocentissimos liberi arbitrii defensores, quid de gratia Dei sentiendum esse censuerint, ita ut etiam Africanorum conciliorum quasdam sententias jungeremus, quas utique suas fecerunt ap
Abbreviated transcription (Latin):
dentꝰ quinituntur ad ã quiescentiũ frm̃
memoriam dissipare:
semꝑ habuimur: Necum quã hunqinistrȩ
suspitionis sediemrumor asꝑsit: quem tan¬
tae scientiȩ olim fuisse memnimus. ut
soribus haber&ur: Bene ergodeeo omnes
in commune senseriait: Vt pote quiubique
cunctis & amorifuerit & honor: unde resis¬
tatur. talib quos male crescere uideamur:
ne farest hȩc pati religiosas animar quarum
afflictatione quia membranostra sunt: Nos
quoque conuenit maccrari quã us mecneat
horbeatitudo promissac: quicum que pro¬
bantur ꝑsecutionẽ ꝓpt̃ iustitiã sustinere: Qui¬
b: quod ꝓmitat dñs infuturũ sequens sermo
dedarat. Non est agentium causa solarum
uniuersalis et desia qua cũque nouitate pul¬
ratur. Intellegamus haci prauobis que nobis
non placent dis plicere : Quodita demum ꝓ¬
bare poterimus simposito in probrsilentio
D& alise in posterũ quȩ rella cessauit: Dsuor
in colomes custodiat fratreskarissim:¬

Expanded text:
dent, qui nituntur etiam quiescentium fratrum dent, qui nituntur etiam quiescentium fratrum memoriam dissipare. semper habuimus, nec unquam hunc sinistrae suspicionis saltem rumor aspersit: quem tantae scientisoribus haberetur. Bene ergo de eo omnes in commune senserunt, utpote qui ubique cunctis et amori fuerit et honori; unde resistatur talibus, quos male crescere videmus. Nefas est hoc pati religiosas animas, quarum afflictione, quia membra nostra sunt, nos quoque convenit macerari, quamvis maneat hos beatitudo promissa, quicunque probantur persecutionem pro justitia sustinere: quibus quid promittat Dominus in futurum sequens sermo declarat. Non est agentium causa solorum, cum universalis Ecclesia quacunque novitate pulsatur. Intelligamus haec ipsa vobis, quae nobis non placent, displicere. Quod ita demum probare poterimus, si, imposito improbis silentio, de tali re in posterum querela cessaverit. Deus vos incolumes custodiat, fratres charissim
Abbreviated transcription (Latin):
u ucstigia non mouentur. Recucurrerunt
idipostolicam predicusedem: hecipsa nobis
nȩtemstat ꝑturbatio conqufrentes hab& õ¬
efratrer harir simi Procatholicae pleb̵ pa¬
e tractatũ: sciant se sita mencessentur praes¬
bteri dignitate uobis esse subiectos: Sciant
quod sibiom̃s quimaledocent: Discerema¬
psacmagis conp&ait quã docere. Ncẽ quidm
aderis uosagitis sulli sum mã teneant p̃¬
diandi. Aisi forte illudobsistat quod non
iuctoritate non adhucrationecolligitur.
ut aliquee fratrũ numero : Nuper dela¬
orum consortio icohlegium nr̃m forsi¬
trsram missi. Nesciant quid rbide¬
beant uindicaro suꝑ his multec iã dicta st :
cotempore quod ad fr̃s tuenti dedimus
reriptec. Responsum nunctamen re¬
pe tentes sȩpius codmonemus. Uiten¬
ur huius modi quilaborant ꝑterrã.
Aluid quã ille nr̃ iussit cogricolec semi¬
nare necta men miraripos sumur si
hȩc ergec uiuentes hii nunc temꝰtare iu¬

Expanded text:
bus vestigia non moventur. Recurrerunt bus vestigia non moventur. Recurrerunt ad apostolicam praedicti sedem, haec ipsa nobis quae tentat perturbatio conquerentes. Habetote, fratres charissimi, pro catholicae plebis pace tractatum, sciant se si tamen censentur presbyteri dignitate vobis esse subjectos, sciant quod sibi omnes qui male docent, discere magis ac magis competat quam docere; nam quid in ecclesiis vos agitis, si illi summam teneant praedicandi? nisi forte illud obsistat, quod non auctoritate, non adhuc ratione colligitur, ut aliqui e fratrum numero nuper de laicorum consortio, in collegium vestrum fortassis admissi, nesciant quid sibi debeant vindicare. Super his multa jam dicta sunt eo tempore, quo ad fratris Tuenti dedimus scripta responsum; nunc autem repetentes saepius admonemus, ut vitentur hujusmodi qui laborant per terras aliud, quam ille noster jussit agricola, seminare. Nec tamen mirari possumus si haec erga viventes ii nunc tentare au
Abbreviated transcription (Latin):
supra magistrũ nonessediscipulum : ho
non sibi debere quem quam in iniuricen
doctorũ dicare doctrinam : Nã & hos
cedõ nr̃o positor nouimus ceddocendun
Cusit dicente apostolo: cis tertius lacus
trececclesa deputandur : Quid sͣpeciae cs
ubinia gister tacentib hii loquuntur.
Quisi ita est eorũ discipuli non fuerunt :
ne conhibere sit hoctacere A Pimes nem¬
gis ipsiloquantur quiꝑmittunt illis talus
loqui: in talib causis noncare suspicione
tacitur nitas : quia occur rer& ueruas
si fedsitas displicer&: Merito nanique
causa nos respicit sisilenio faue amuser¬
rori Ergo corripiantur huur modifior
hsliberum habere prouoluntate sermonem:
deinat sitarer sunt incerere nouitas lietus
armꝰ desinat eedesiarũ qui&em inquicĩ dotia¬
dargaonantur. sȩpenau fragio mer gerequor
intrapostũ stantes statio facit si darecuros: Fuda
auppe est omniũstatio quorũ ꝑfectis gressi¬

Expanded text:
supra magistrum non esse discipulum, id est supra magistrum non esse discipulum, id est non sibi debere quemquam ad injuriam doctorum vindicare doctrinam; nam et hos a Deo nostro positos novimus ad docendum, cum sit, dicente Apostolo , eis tertius locus intra Ecclesiam deputandus. Quid illic spei est, ubi magistris tacentibus hi loquuntur, qui, si ita est, eorum discipuli non fuerunt? Timeo ne connivere sit hoc tacere, timeo ne magis ipsi loquantur, qui permittunt illis taliter loqui. In talibus causis non caret suspicione taciturnitas, quia occurreret veritas, si falsitas displiceret. Merito namque causa nos respicit, si silentio faveamus errori. Ergo corripiantur hujusmodi, non sit his liberum habere pro voluntate sermonem, desinat, si ita res sunt, incessere novitas vetustatem, desinat Ecclesiarum quietem inquietudo turbare. Conantur saepe naufragio mergere, quos intra portum stantes statio faciat fida securos; fida quippe est omnium statio, quorum perfectis gressi
Abbreviated transcription (Latin):
ilectis simi fratriburauenerio marinole¬
ontio auxonio arcadio filtanio Et caeris
ba praece ptisunt: Apud iudȩos at quegenti¬
les siue offensione nonersedeberc: hocquis¬
quis ap̃ianus esti totacanimiuirtute custodi¬
&iam fidelib exhibere : Ncc̃ qualiter nos
quia nemi nemperireuolumus. Itec con¬
tristent: quae auctorib xpĩcenis ꝑcellunt
animos xp̃ia nos. domunicus in eucorgelio
ser motestatur: aitenim ipsesaluatorqu
expediat scandali Zanti unu depus ilism
maris profunda demergi : Et ideo quos
euriam poena quaramus: Cuitale sup¬
ciũ legimus expedirȩ filii nostri prae sentes
prosper& Hilarius : quorum cir cacdñ
nostrũ : sollicitudo laudandaest : Tantũ nese
quibus prȩs biteris illiclicere quidirs sensi¬
niecclessarum studeant. sunt apud nos pros¬
cuti: ut in disciplinatas quaestiones uacante
inmedium pertin aciter cosdicant. Prat¬
care aduersitnticc ueritati: Sed uestrȩillec¬
niiustiur inputamus: Quando illisupi
uor habent copiam disputandi: Legimi

Expanded text:
ilectissimis fratribus VENERIO, MARINO, LEONTIO, AUXONIO, ARCADIO, FILTANIO, et caeterba praecepti sunt, apud Judaeos atque Gentiles sine offensione nos esse debere : hoc quisquis christianus est, tota animi virtute custodietiam fidelibus exhibere. Nam qualiter nos qui neminem perire volumus, ista contristent, quae auctoribus Christianis percellunt animos Christianos, Dominicus in Evangelio sermo testatur: ait enim ipse Salvator, quod expediat scandalizanti unum de pusillis in maris profunda demergi, et ideo quae sit ejus jam poena quaeramus, cui tale supplicium legimus expedire. Filii nostri praesentes Prosper et Hilarius, quorum circa Deum nostrum sollicitudo laudanda est, tantum nescio quibus presbyteris illic licere, qui dissensioni Ecclesiarum studeant, sunt apud nos prosecuti, ut indisciplinatas quaestiones vocantes in medium, pertinaciter eos dicant praedicare adversantia veritati; sed vestrae dilectioni justius imputamus, quando illi supra vos habent copiam disputandi. Legimus
Abbreviated transcription (Latin):
dm&ur : sed in r̃eprȩhensibilis & qua¬
lem elegit a postolus fiat. Per morsen
dñs prȩcpit uirginem accipiat sacer¬
dos uxorem. Subsequitur & suppl&
cipostolus eodem locutus spũ: Vnius uxocis uirũ
debereadepiscopatũ consecrari: Ad hancer¬
goeligantur focmulcc̃ sacer dotes. Et siquȩ
factȩ sunt ordinationes in licitȩ remoue¬
centur quõ stare nonpossunt: Nec discus¬
sionem nostrã subter fugere potuerunt:
Quãuis littere se estimȩnt qualit̃ ꝑuenerune:
Vt nullec relgionis reuerentic obscuritate
fusc&ur: Non situana gloriatio palleatistpis
ut diximur uia ccusationẽ pontificali hono¬
rem subter fugere sepos recredidit ÷
ad fastigiũ tantũ accusatorer suos latendo
p̃uenit: Ascĩtatis uestide co&uinterun seno¬
uerit segregatũ: Quise nostroiuidicio deb&
obicere i Siconscientiȩ suȩ nouit confidentiã
optinere. Maxiliensis uero eederaȩ sacerdo¬
tem quidicitur quod dictũ nefasest Inne¬

Expanded text:
dinetur, sed irreprehensibilis et quadinetur, sed irreprehensibilis et qualem elegit Apostolus, fiat. Per Moysem Dominus praecepit: Virginem accipiat sacerdos uxorem. Subsequitur, et supplet Apostolus eodem locutus spiritu: Unius uxoris virum debere episcopum consecrari. Ad hanc ergo eligantur formulam sacerdotes, et si quae factae sunt ordinationes illicitae, removeantur, quoniam stare non possunt, nec discussionem nostram subterfugere poterunt: quamvis latere se aestiment, qualiter pervenerunt, ut nulla religionis reverentia obscuritate fuscetur. Non sit vana gloriatio palliatis, epiut diximus, qui accusationem pontificali honore subterfugere se posse credidit, et ad fastigium tantum accusatores suos latendo pervenit, a sanctitatis vestrae coetu interim se noverit segregatum, qui se nostro judicio debet objicere si conscientiae suae novit confidentiam obtinere. Massiliensis vero Ecclesiae sacerdotem, qui dicitur quod dictu nefas est in ne
Abbreviated transcription (Latin):
qis ibicontus Vnusquis que limitib: al¬
e inalterius ꝓuincia nihil prȩ sumat: Nec
meritis in suis coclesis peregrini & extranei:
ꝗtquiante ignoratis unt ad exclusionẽ eorũ
libene desuorũ ciuiũ merentur testimo¬
aoprȩponantur Nenouum quoddam de
uur: Tuinc alter dealtera eligatur et de¬
n Sideciurtatis ipsius dericis ciuestepisco¬
ns ordinandur. Nullus dignus quod
enire non credimus potuerit muenir.
Primũ enimilli rȩꝓban disunt ut aliqui¬
dealie nis ccclesus merito prȩferantur:
habeat unus quis quȩ suȩ stuctum mili¬
ne mnecclesiam : In qua suã ꝑomnia of¬
ia trans egit a&atem inaliena stipendi
mminimȩ aliter obrepat : Nec alii debitã
ilter sibi audeat uindicare mercdem
st facultas dericis renitendisiseuiderint
pȩ grauari: Et quos sibiingeriextrans¬
uer socognouerint non timeant refutare:
Iuisi non debitũ prȩmiũ uelliberũ deco
pullus quisit uiduȩ maritus aut suerit or¬

Expanded text:
cessis sibi contentus unusquisque limitibus, alcessis sibi contentus unusquisque limitibus, alter in alterius provincia nihil praesumat, nec emeritis in suis ecclesiis peregrini et extranei, et qui ante ignorati sunt ad exclusionem eorum qui bene de suorum civium merentur testimonio praeponantur, ne novum quoddam de ratur. Tunc alter de altera eligatur ecclesia, si de civitatis ipsius clero cui est episcopus ordinandus, nullus dignus quod evenire non credimus potuerit reperiri. Primum enim illi rede alienis ecclesiis merito praeferantur. Habeat unusquisque suae fructum militiae in ecclesia, in qua sua per omnia officia transegit aetatem. In aliena stipendia minime alter obrepat, nec alii debitam alter sibi audeat vendicare mercedem. Sit facultas clericis renitendi, si se viderint praegravari, et quos sibi ingeri ex transverso cognoverint, non timeant refutare, qui si non debitum praemium, vel liberum de eo, nullus qui sit viduae maritus, aut fuerit, or
Abbreviated transcription (Latin):
timonus: Tanta facinoꝵ accusatione
lis scrinus continentur: Quox aduos qu¬
q exemplaria direximi inpontificud
tatẽ hoctẽpore quo ad caurã dicend̃
mirsis a nob litteris uocabatur : obrepst
cronomini ab sit iniuria facilius : Vithan
dignitatẽ talit̾ando amiserit odinatos
Quã eam optineat ordinatus: cui conu¬
sociabitur. Quicũ sibi credidit largien
pontificiũ sociandũ. Qualis enimips
quis quis tales ordinarit:
Ostendit.isergo inmediũ nuncdo¬
tis cumplerique uestrum suit: Qu
cepostolicae sedis statutte cognouerin
Nobiscum tempore aliquanto uen¬
rati: ad disciplinȩ normam nostris
conuenta cedhortationibus or¬
nia frater nitas uestra cuocare fes¬
Primũ. utiuxta decrato cano¬
num : unaquaque prouincia sui
maropolitano contenta sit
deces soris nostridata ad nar¬
bonensem epircopum continenꝰ
onstituta : necusur patione locus alicuis acer¬
loo malterius concedatur iniuriaest con¬

Expanded text:
testimoniis, tanta facinorum accusatione testimoniis, tanta facinorum accusatione libelli scriniis continentur, quorum ad vos quoque exemplaria direximus: in pontificii dignitatem hoc tempore, quo ad causam dicendam missis a nobis litteris 48 vocabatur, obrepsit. Sacro nomini absit injuria. Facilius est ut hanc dignitatem tali dando ipse amiserit ordinator quam eam obtineat ordinatus: cui consociabitur qui eum sibi credidit largiendo pontificium sociandum. Qualis enim ipse sit, quisquis tales ordinarit, ostendit. His ergo in medium nunc deductis, cum plerique vestrum sint qui apostolicae sedis statuta cognoverint, nobiscum tempore aliquanto versati, ad disciplinae normam nostris conventa adhortationibus, omnia fraternitas vestra revocare fesPrimum, ut juxta decreta canonum unaquaeque provincia suo metropoldecessoris nostri data ad Narbonensem episcopum continent instituta, nec usurpationi locus alicui sacerdoti in alterius concedatur injuriam. Sit con
Abbreviated transcription (Latin):
cautũ est debeat ꝑuenire . Ut minorib im
tiatiofficus ad maioia firmentur: Deb&enĩ
antees se discipulur quisquis doctorerre de¬
sderat Vt possit docere quod didicit: õ¬
nis uitȩ insticutio hacaditi quotendit re
ratione confirmat. Quiminime licte¬
ris operã dederit prateptor esse nom po¬
test literarum. Qui non ꝑsingulcostipen
inter istac rogouiliur est quod facius tribu¬
itur : Cũdifficilius impladir: sed&iam non
satis est laicos odinare. Quos nullos fieri
ordo ꝑmit tit. sedeiam quoꝵ crimina lon¬
sccrelatione ex ouentalib: cednos parti¬
b: ab omni quod tenuerat uirgmũ monas¬
terio: Nefarusest obiectionib: accuratus.
mnulta demultir obiecta flagitia in qua ͣ
later& terrarũ parte quȩ situs est:
Uit sisu̧ innocentiae confider& contrase
uidicũ postolatũ minimȩ dedinar&
Mirse adhare latensẽ episcopũ ꝑfortunas
subdia conũ nr̃m praceptiones ut adudio
destinar&ur epis copale tantis grabatis

Expanded text:
cautum est, debeat perveniri, cautum est, debeat perveniri, tiati officiis ad majora firmentur. Debet enim ante esse discipulus quisquis doctor esse desiderat, ut possit docere quod didicit. Omnis vitae institutio hac ad id quo tendit se ratione confirmat. Qui minime litteris operam dederit praeceptor esse non potest litterarum. Qui non per singula stipendinter ista, rogo, vilius est, quod facilius tribuitur, cum difficilius impleatur? Sed jam non satis est laicos ordinare, quos nullus fieri ordo permittit; sed etiam quorum crimina lonsa relatione ex Orientalibus ad nos partibus, ab omni quod tenuerat virginum monasterio nefariis est objectionibus accusatus. Multa de multis objecta flagitia. In quanam lateret terrarum parte quaesitus est, ut si suae innocentiae confideret, contra se judicium postulatum minime declinaret. Missae ad Arelatensem episcopum per Fortunatum subdiaconum nostrum praeceptiones, ut ad judicium destinaretur episcopale. Tantis gravatus
Abbreviated transcription (Latin):
ergo homini cedimit quis quis mor tisprae
terititempore poenitentiã denegarit.
Et desperauit dedementiadi: quieum ad
subueniendũ moriendũ morienti suffice
re. Uelmomento porse non credidit ꝑ¬
didisset la troincruce praenuũ achũ
dextera pendens. Sullũ uniur horȩ poe¬
nitentia non iubis s&: Cuesso inpoenee
paenituit. et ꝑunius ser monis ꝓmis sionẽ.
liabitaculum para disidõ ꝓmittente ꝓme¬
ruit. Ueraergo addm̃ conuersio inultimis
positarũ mentepotius est aestimandoc
Quã tempore ꝓphace hoctaliter adseren¬
te: Cum conuersus ingemueris tuncsal¬
uuseris. Cumer godñs sit coedis inspec¬
tor quouis tempore nonest deneganda
poenitentia postalanti Cuillise oblig&
iudicicubeculta omnia nouerte reuclar
te dignita tis fastigiũ fuerint insticuti. Con¬
trapatrũ decr&a hunur usurpatione quise
hoc recognoscit fecirse didicimus: Cũ ad
cpiscopatũ hir gradils: quils frequentis si mȩ

Expanded text:
ergo homini adimit quisquis mortis tempore ergo homini adimit quisquis mortis tempore speratam poenitentiam denegarit, et desperat de misericordia Dei, qui eum ad subveniendum morienti sufficere vel in momento posse non credit. Perdidisset latro in cruce praemium ad Christi dexteram pendens, si illum unius horae poenitentia non juvisset . Cum esset in poena poenituit, et per unius sermonis professionem habitaculum paradisi, Deo promittente, promeruit. Vera ergo ad Deum conversio in ultimis positorum, mente potius est aestimanda, non tempore, propheta hoc taliter asserente: Cum conversus ingemueris, tunc salvus eris . Cum ergo sit Dominus cordis inspector, quovis tempore non est deneganda poenitentia postulanti, cum ille se obliget judici, cui occulta omnia noverit revelaritae dignitatis fastigium fuerint instituti, contra Patrum decreta, hujus usurpatione qui se hoc recognoscit fecisse, didicimus: cum ad episcopatum his gradibus, quibus frequentissime
Abbreviated transcription (Latin):
famus: ꝑudesergo fideliũ mentes
ala non debemus inducere: Docendi
nisunt potius quã ludendi. Nec inpo¬
ndĩ eorũ estoculis. sedmentib infun¬
di prȩcepta sunt. Erant quidem mul
e pro disoplina ecclesi astica: uelip
stidicere ratione possemus sed abhis
ab: denegari. necillox desideriis an
quiobitus sui tempore. hoc animae
sapiunt rcdio subueniri. Ocemur
icor tantȩ impi& octis aliquem reppe¬
n. ut dedi pi&cte desper& quasi non
Nt ache quoiuir tempore conciaren¬
ti sucurre: Et periclitantẽ subonere pecca¬
torũ hominem ꝑderequoseille expedire de¬
siderat: et liberari. quidhoc rogo aliud est
quã morienti mostem addere ciusq animũ
sua crudditate peabsolutaeẽ possit occide¬
nuitans ecd poenitenticẽ. Sic promittat peccatori
surfuerit peccata cius non reputabuntur
ei. Et iterũ nolomor tem peccatorir sed
cantũ ut conuertatur &uiuat. Salutem

Expanded text:
faciamus. Rudes ergo fidelium mentes ad faciamus. Rudes ergo fidelium mentes ad talia non debemus inducere. Docendi enim sunt potius quam ludendi, nec imponendum eorum est oculis, sed mentibus infundenda praecepta sunt. Erant quidem multa, quae pro disciplina ecclesiastica, vel ipsius rei dicere ratione possemus, sed ab hitibus denegari, nec illorum desideriis abnui, qui obitus sui tempore hoc animae suae cupiunt remedio subveniri. Horremus fateor tantae impietatis aliquem reperiri, ut de Dei pietate desperet: quasi non possit ad se quovis tempore concurrenti succurrere, et periclitantem sub onere peccatorum hominem perdere, quo se ille expediri desiderat, et liberari. Quid hoc, rogo, aliud est, quam morienti mortem addere, ejusque animam sua crudelitate, ne absoluta esse possit, occide, invitans ad poenitentiam, sic promittat peccatori sus fuerit, peccata ejus non imputabuntur ei , et iterum: Nolo mortem peccatoris, sed tantum convertatur, et vivat. Salutem
Abbreviated transcription (Latin):
uel fidei puritati sed nonmirũ. si contrace¬
clesasticũ moreni faciunt: qui mec desia
nancreuerunt: Sedalio uemienti miti¬
nere sȩtũ hȩc mecclesiã : Quae mnalia con¬
uersatione habuerant intulerunt.
Amictipallio & lubos praetineti credunto
ca sunt ut taliter seruarentur: Cur
non fiunt pariter q secuntur: utlu
gis quã dec& significatione seruenas:
baculo regimen pastorale. Inlucer nis
dnab bonifulgor operis. De quo dicitur.
perauestra luccaut indicatur: habent
nen istũ forsitan cultum morem potius quã
onem Sequenter quire motiorib habi
lo cs & procul acacris degunt : Vnde
labitus inecdesis gallicanis. ut totanno
nantoꝵ que pontificũ in alterũ habitũ
uadudo uertatur discernendi aplebe
aeris summus doctrina a non uestet :¬
uer satione : non habitumentis purita
inculta : Nã sistudere incipiamusno p¬
i: traditũ nobis a patrile ordinem

Expanded text:
vel fidei puritati. Sed non mirum, si contra evel fidei puritati. Sed non mirum, si contra ecclesiasticum morem faciunt, qui in ecclesia non creverunt, sed alio venientes itinere secum haec in Ecclesiam, quae in alia conversatione habuerant, intulerunt, amicti pallio et lumbos praecincti credunt ta sunt, ut taliter servarentur, cur non fiunt pariter quae sequuntur, ut lugis, qua decet, significatione serventur. in baculo regimen pastorale, in lucernis ardentibus boni fulgor operis de quo dicitur, opera vestra luceant indicatur. Habent tamen istum forsitan cultum morem potius quam rationem sequentes, qui remotioribus habitant locis, et procul a caeteris degunt, unde hic habitus in Ecclesiis Gallicanis, ut tot annorum, tantorumque pontificum in alterum habitum consuetudo vertatur? Discernendi a plebe vel caeteris sumus doctrina, non veste, conversatione, non habitu, mentis puritate, non cultu. Nam si studere incipiamus novitati, traditum nobis a Patribus ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
elestinur uniuer sir epir perbiennen¬
sem & nar bonen sem prouinciã consti¬
titir in dños alutem: Cuperemus quidem
deur̃arũ edesiarum itauidinatione gau¬
dere : ut congratulemur potius deprouce¬
td: quã aliquid commis sum contradisci¬
plinã ecdesiasticã doleremus : Ad nostrã
cnim laxitiã & bene facta pueniunt : Et
meroris aculaqi nos que fuerint male¬
facta conpungunt: ncesilere pos sumurscu
hoc ut abinlicitis reuocemur aliquos officu
nostriprouocemur instinctu in speculis adõ
constituti: Vtiugilantiae nrãe diligentiã con¬
ꝓbantes. Et quae. cohercenda sunt resece¬
mus : & quae obseruanda sunt sanctianus.
et quãius crrca longinquã spiritalis curan
desicit: ged semper omnicc quia nom̃ di
prȩdicatur extendit nec notitiamnostrã
subter sugiunt. Quȩ ineuersionẽ regula¬
rũ no uelle praruptionis auecoritate
temtantur: XIIII.¬
Iicimus enim dñi sacer dotes suꝑstitio¬
sopotius cultuimser uire : Qued ments

Expanded text:
elestinus universis episc. per Viennensem et Narbonensem provincias constitutis in Domino salutem. Cuperemus quidem de vestrarum Ecclesiarum ita ordinatione gaudere, ut congratularemur potius de profectu, quam aliquid admissum contra disciplinam ecclesiasticam doleremus. Ad nostram enim laetitiam et benefacta perveniunt, et moeroris aculeis nos quae fuerunt malefacta, compungunt. Nec silere possumus, cum ad hoc, ut ab illicitis revocemus aliquos, officii nostri provocemur instinctu, in speculis a Deo constituti, ut vigilantiae nostrae diligentiam comprobantes, et quae coercenda sunt resecemus, et quae observanda sunt sanciamus. Et quamvis circa longinqua spiritalis cura non deficit, sed per omnia, qua nomen Dei praedicatur, extendit: nec notitiam nostram subterfugiunt, quae in eversionem regularum novellae praesumptionis auctoritate tentantur. m Domini sacerdotes superstitioso potius cultui inservire quam mentis
Abbreviated transcription (Latin):
pertotas hocergo qua proprus rec¬
toribus carent eedes a suolumus in¬
notescat: Vt nullus sibi spe aliquasio&¬
sitan blandiatur inludat:¬
NCIP̃ PAPAE LEONIS¬
CO CPISCOPUS URRIS
romae uniuersis episcopis percã¬
paeniam picenum tuscum. &per
inuersas ꝓuincias constitutis indño
s.lutem : Vt nobis gratulationem facit
desarum status silubridis positione
oipositus Ata non leunos merore
ontristat. quotieris aliqua contra
onstituta canonum. Et ecclesi asticã
disciplinã praesumtae uel cõmissa cog¬
noscimus: Quac si non quadebemus uig viuil. Qi¬
lontia resecemus. Illiquinos speculato¬
es cẽ uoluit. excusare non possumus.
Permittentes sincerũ corpus eecles a
quol ab omnipurũ macula custodire
debenius Ambiendũ in proba conta¬
none foedari: cumipsa sibi inembrorũ
erdissinulationem conpagonon con¬
IT NULLUS EPISCOPORŨ
seruum alterius addericatus offi¬
cium ꝓmouere praesumat.

Expanded text:
Per totas hoc ergo, quae propriis recPer totas hoc ergo, quae propriis rectoribus carent, Ecclesias volumus innotescat: ut nullus sibi spe aliqua forsitan blanditus illudatNIS PAPAE. Leo,piscopus urbis Romae, universis episcopis per Campaniam, Picenum, Tusciam et per universas constitutis in Domino salutem. Ut nobis gratulationem facit Ecclesiarum status salubri dispositione compositus, ita non levi nos moerore contristat quoties aliqua contra constituta canonum, et ecclesiasticam disciplinam praesumpta, vel commissa cognoscimus, quae si non, qua debemus, vigilantia resecemus, illi, qui nos speculatores esse voluit , excusare non possumus, permittentes sincerum corpus Ecclesiae, quod ab omni purum macula custodire debemus, ambientum improba contagione foedari: cum ipsa sibi membrorum per dissimulationem compago non conUt nullus episcoporum servum alterius ad clericatus officium promovere praesumat.