comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
legit᷑ facienda expiat̾o talis. De ex¬
piationib que fiebant cũ munerib
oblatis. ut supͣ de leꝓso dictũ ÷. ⁊ de
uiro sꝑmatico. ⁊ muliere sangͥna¬
ria. qr legit᷑ eos numerare .uii. di¬
De personis exclusis a matrimonio.

Expanded text:
legitur facienda expiatio talis. De expiationibus, quae fiebant cum muneribus oblatis, ut supra de leproso dictum est, et de viro spermatico, et muliere sanguinaria, quia legitur eos numerare septem dios. CAP. XXIV. De personis exclusis a matrimonio.
Abbreviated transcription (Latin):
nis omib purificabant᷑ ĩmũdi
in hunc modũ. Siqͥs tangebat cada¬
uer hominis mortui. in tab̾nacło
uł in agro occisi. aut ꝑ se mortui.
uł sepulchrũ eiꝰ: immundꝰ erat .uii.
dieb. T̃ab̾nacłm in qͦ mortuis ÷ ħo.
& uniu̾sa que ibi erant uasa. ĩmun¬
da erant .uii. dieb. tollebatq uir
mundꝰ cineres cõbustionis. mittensq
suꝑ eos aqͣs uiuas. tingebat ex eis yso¬
toriũ ⁊ omnẽ suꝑlectilẽ ⁊ homines ħꝰ¬
modi contagione pollutos. ⁊ locis ue¬
stib ⁊ corpore mũdi erant. Si dre t̾cio¬
dabat᷑. siqͥs aũ sic ñ expiabat᷑ ꝑibat
de medio eccł̃ie. qr polluebat scũariũ.
ita ⁊ aĩa eiꝰ peribat de isrł qr peccabat
⁊ archebat᷑ ab ing̾ssu loci scĩ. S ⁊ ille
qͥ pͣisicabat ĩmundũ aqͣ hmodi qͣ teᷤ¬

Expanded text:
neribus purificabantur immundi in hunc modum: Si quis tangebat cadaver hominis mortui in tabernaculo, vel in agro, occisi, aut per se mortui, vel sepulcrum ejus, immundus erat septem diebus . Tabernaculum in quo mortuus est homo, et universa, quae ibi erant, vasa, immunda erant septem diebus. Tollebatque vir mundus cineres combustionis, mittensque super eos aquas vivas tingebat ex eis hyssotorium, et omnem supellectilem, et homines hujusmodi contagione pollutos, et lotis vestibus et corpore, mundi erant. Si die tertio nodabatur. Si quis autem sic non expiabatur, peribat de medio ecclesiae, quia polluebat sanctuarium, id est anima ejus peribat de Israel, quia peccabat, et arcebatur ab ingressu loci sancti. Sed et ille qui purificabat immundum aqua hujusmodi, quia te
Abbreviated transcription (Latin):
galylea. ⁊ uenit in iudeã. tnͣs iordanem.
⁊ secuti sunt eũ galylei ⁊ curauit eos ibi.
Et accesserunt ad eũ pharysei. temptan¬
tes ⁊ dixerunt. Si licet homini dimitte¬
re uxorẽ quacũq ex causa: Quib ait dñs
qd̾ d̾s instituit coniugiũ. ⁊ ideo ñ licebat
homini separare illud. qr etiã sic uoluit
dñs uirũ adherere uxori. qd̾ ꝓpter eã relĩ¬
queret patrẽ ⁊ matrẽ .i. affectũ suũ ma¬
gis dirigeret homo ad ꝓcreationẽ libero¬
rũ. ꝙͣ ad curã parentũ. Sicut .n. humor
de radicib ascendit in herbã. ⁊ tͣnsmit¬
titur ad semen. s ad radices ñ uedit. ⁊ta
rentũ ad filios. ꝙͣ filioꝵ ad patres. Cũq
obiecissent de libello repudii ꝯcesso a mo¬

Expanded text:
rdanem, et secuti sunt eum Galilaei, et curavit eos ibi. Et accesserunt ad eum Pharisaei tentantes, et dixerunt: « Si licet homini dimittere uxorem, quacunque ex causa? » Quibus ait Dominus quod Deus instituit conjugium, et ideo non licebit homini separare illud, quia etiam sic voluit Dominus, virum adhaerere uxori, quem propter eam relinqueret patrem et matrem , id est affectum suum magis dirigeret homo ad procreationem liberorum, quam ad curam parentum. Sicut enim humor de radicibus ascendit ad arborem, et transmittitur ad semen, et ad radices non redit, itarentum ad filios quam filiorum ad parentes. Cumque objecissent de libello repudii concesso a Mo
Abbreviated transcription (Latin):
pta cͤa fornicatõis. ñ licebat hõi dimit¬
tere uxorẽ. Qd̃ audientes discipłi dixe¬
runt. qr ñ expedit nubere. Ne aũ om¬
nẽ ꝯtinentiã meritoriã putarent. di
spadones. a spata. Alii se castrant ꝓpt̾
qd est uictoria. ⁊ hec ultima merito¬
na est. Cumq pu̾is oblatis. imposu¬
iss manꝰ. ⁊ bñdixiss eis: abiit inde. Pt¬

Expanded text:
ta causa fornicationis, non liceat homini dimittere uxorem. Quod audientes discipuli dixerunt, quia non expedit nubere. Ne autem omnem continentiam meritoriam putarent, dis dicuntur spadones a spata. Alii se castrant proptquod est victoria. Et haec ultima meritoria est. Cumque pueris oblatis imposuisset manus et benedixisset eis, abiit inde.
Abbreviated transcription (Latin):
addidiss dñs de corripiendo fr̃e.
qui in te solo peccauit .i. te solo sciente.
priꝰ secreco. post corã testib. pꝰt coram
eccł̃ia. ⁊ addidisset. quecũq ligaueritiꝰ
uit petrꝰ. an dimittendũ sit fr̃ĩ peccã¬
ti usq septies. Respondit iħ̾c. ĩmo usq
septuagies septies .i. qͣdringentis no¬
naginta uicib. ⁊ etia septuagies ⁊ sep

Expanded text:
addidisset Dominus de corripiendo fratre, qui in te solo peccavit, id est te solo sciente, prius secreto, post coram testibus, post coram Ecclesia; et addidisset, « quaecunque ligaveritis vit Petrus, an dimittendum sit fratri peccanti usque septies? Respondit Jesus: Imo « usque septuagies septies, » id est quadringentis nonaginta vicibus, et etiam « septuagies se
Abbreviated transcription (Latin):
forte moriat᷑ in bello: ⁊ aliꝰ fungat᷑ eiꝰ
officio. Qd̃ sic intelligit᷑. Iosephꝰ. Si no¬
uella uinee plantatio añ qͣrtũ annũ
fructũ faceret immundꝰ erat. qr nat᷑a
p̾ter tẽpꝰ uim fecisse uidebat᷑. nͨ ex eo
pͥmicias deo offerre. aut quẽpĩa ede¬
re licebat. Qrto uͦ anno uindemiabat᷑
dño. omnẽ .n. fructũ eiꝰ anni deferebat
homo ad urbẽ scãm cũ sed̾a decima aliaꝵ
siugũ. ut epularet᷑ ex eis corã dño. Qͥn¬
to anno fiebat ho dñs uinee. ⁊ uindemi¬
abat sͥ: sexto anno ⁊ deinceps erat qͣsi
omnib cõmunis. scd̃m ꝯsuetudinem
coꝵ talẽ. Iter agentib licebat intrare
uineas: ⁊ pomeria. ⁊ tanꝙͣ de ꝓpͥs satia¬
ri. s extra deportare fas ñ erat. neq uĩ¬
demiantes de his que ad torcular por¬
tabant᷑ gustare ꝓhibebant sͥ occurren¬
tes. Alia tr̃̾aslatio płana est: qͥs plan¬

Expanded text:
orte moriatur, et alius fungatur ejus officio? » Quod sic intelligitur: Si novella vineae plantatio ante quartum annum fructum faceret immunda erat, quia natura praeter tempus vim fecisse videbatur, nec ex ea primitias Deo offerre, vel quidpiam edere licebat. Quarto anno vindemiabatur Domino. Omnem enim fructum ejus anni deferebat homo ad urbem sanctam, cum secunda decima aliarum frugum, ut epularetur ex eis coram Domino. Quinto anno fiebat homo dominus vineae, et vindemiabat sibi. Sexto anno, et deinceps erat quasi omnibus communis, secundum consuetudinem eorum talem. Iter agentibus licebat intrare vineas, et pomeria, et tanquam de propriis satiari, sed extra deportare fas non erat, neque vindemiantes de his, quae ad torcular portabant, gustare prohibebant sibi occurrentes. Alia translatio plana est. Quis
Abbreviated transcription (Latin):
exercitu ꝓgressuro ad pugnan¬
dum. ut pͥus sacerdos ex̾citũ ãmoneret
ñ in armis ⁊ robore suo. Deinceps qͥs¬
q pͥnceps tͣme sue loqͦret᷑ ⁊ diceret. sͣs
ex uob̃ s formidolosꝰ reu̾tat᷑. ne pauere
faciat fr̃es suos ꝑt̾ritꝰ: ⁊̃ sollicitos ꝓne
gociis imꝑfectis que reliquerant reu̾¬
ti p̾ciꝑet. Specificabat ⁊̃ tͥa negocia. qͥb
maxime affectus tenet᷑ aĩmꝰ humanꝰ.

Expanded text:
exercitu progressuro ad pugnandum, ut prius sacerdos exercitum admoneret; n in armis et robore suo; deinceps quisque princeps turmae suae loqueretur, et diceret. « Qui ex vobis est formidolosus revertatur, ne pavere facinegotiis imperfectis, quae reliquerant, reverti praeciperet . » Specificabat autem tria negotia, quibus maxime affectus tenetur humanus
Abbreviated transcription (Latin):
cam reuoluto anno. ñ addunt᷑ lune
nͥ decẽ. s a kalendis in kalendas un¬
decĩ. Et edificaũ noe altare dño: ⁊ de
mundis animalib .uii. optulit dño. Ido
.n. iusserat dñs septimũ scd̾m genꝰ suũ
induci. ut septimo oblato sex sufficerẽt
ꝓpagatoi. Iocũ aũ qͦ eg̾ssi sunt arme¬
nii eg̃ssoriũ uocant. filii uͦ noe dixer̃t.

Expanded text:
nicam revoluto anno, non adduntur lunae nisi decem, sed a Kalendis in Kalendas undecim. Et aedificavit Noe altare Domino, et de mundis animantibus septimum obtulit Domino. Ideo enim jusserat Dominus septem secundum genus suum induci, ut septimo oblato, sex sufficerent propagationi. Locum autem quo egressi sunt Armenii Egressorium vocant. Filii vero Noe dixerunt
Abbreviated transcription (Latin):
Egredẽ de archa tu ⁊ uxor tua. filii tus
⁊ uxores filioꝵ tuoꝵ. Coniuncti iubent᷑
exire. qͥ disiuncti intrauerant: ac si dice¬
ret eis. Nũc rediit tp̃s ãplexandi: ut
młtiplicemini suꝑ t̾rã. Mox .n. subiunx̃.
Crescite ⁊ młtiplicamini suꝑ t̾rã. Et e¬
g̾ssus ÷ noe cũ uniu̾sis que erant cũ eo.

Expanded text:
de arca tu, et uxor tua, filii tui, et uxores filiorum tuorum . Conjuncti jubentur exire, qui disjunctim intraverant. Ac si diceret eis: Nunc rediit tempus amplectendi, ut multiplicemini super terram. Mox enim subjunxit: Crescite, et multiplicamini . Et egressus est Noe cum universis, quae e
Abbreviated transcription (Latin):
musicoꝵ adorate statuã. Qui ñ ado¬
rauerit eadẽ hora. mittet᷑ in fornac̃e
ignis ardentis. ⁊ adorauer̾t om̃s p̾ter
socios danielis. ⁊ accusati sunt ad regẽ
⁊ succensa est fornax septuplr̃ ⁊ missi
sunt uincti cũ uestib in mediũ forna¬
cis. uiros aũ illos qͥ miserant eos int̾¬
mꝰ ñ legisse se in hebreo. s qr in toto
orbe disꝑsa erant in ueru añposito eã
subiecit. ne apud ĩꝑitos ꝑtẽ uoluminis
uideret᷑ detrũcasse. Porro fornax succen¬
sa erat malleolis .i. sarm̃tis ⁊ pice. ⁊ stu¬
pa ⁊ napta. qd scd̾m salustinũ histori¬
aꝵ. qd̾dã genꝰ fomitis est apd̃ ꝑsas. seꝯ¬
dũ pliniũ in t̾ra babylonis fluit ad
modũ bituminis. ⁊ erupit flãma. et
incendit qͦs repperit iuxta fornac̃e de
sũ est. Angłs aũ dñi descendit cũ eiᷤ

Expanded text:
ate statuam. Qui non adoraverit, eadem hora mittetur in fornacem ignis ardentis. » Et adoraverunt omnes praeter socios Danielis, et accusati sunt ad regem, et succensa est fornax septuplum, et missi sunt vincti cum vestibus in medium fornacis, viros autem illos qui miserant eos, intemus non legisse in Hebraeo, sed quia in toto orbe dispersa erant, veru ante posito ea subjecit, ne apud imperitos partem voluminis videretur detruncasse. Porro fornax succensa erat malleolis, id est sarmentis, et pice, et stupa, et naphta, quod secundum Sallustium historiographum, quoddam genus fomitis est dum Plinium in terra Babylonis fluit ad modum bituminis. « Et erupit flamma, et incendit quos reperit juxta fornacem de sum est. « Angelus autem descendit cum eis
Abbreviated transcription (Latin):
mã. Hucusq in hebreo ñ habet᷑. t̾c ob¬
stupuit rex. ⁊ surgens ꝓpere ait. Nõne
ts tm̃ misimꝰ in ign̾e: Et ecce uideo
uiros qͣtuor. ambulantes in medioi¬
gnis. ⁊ speties qͣrti similis ẽ filio dei. qd
de angelo intelligi potest. Tunc rex uo¬
cauit eos ⁊ eg̾ssi sunt. ⁊ mirabant᷑ õs

Expanded text:
mam. Hucusque in Hebraeo non habetur. Tunc obstupuit rex, et surgens propere ait: « Nonne tres tantum misimus in ignem, et ecce video viros quatuor ambulantes in medio ignis, et species quarti similis est Filio Dei? » quod de angelo intelligi potest. Tunc vocavit eos rex, et egressi sunt. Et mirabantur omnes
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ spũ hũilitatis suscipiam᷑ a te. ⁊ si¬
cut in holocaustũ pinguiũ sic fiat
sacͥficiũ nr̃m hodie in conspectu tuo.
ut tͥ placeat. Tunc illi tͦs quasi uno
ore bñdicebant deũ dicentes. Bñdictꝰ

Expanded text:
u humilitatis suscipiamur a te, et, sicut in holocaustum pinguium, sic fiat sacrificium nostrum hodie in conspectu tuo, ut placeat tibi. » Tunc illi tres quasi uno ore benedicebant Deum dicentes: « Benedictus
Abbreviated transcription (Latin):
udientes aũ philistei qd̾ dauid reg¬
naret suꝑ isrł. ascenderũt uniu̾si ut que¬
rerent eũ. ⁊ castra metati sunt in ualle
⁊ egressus est ad eos dauid uraice gygan¬
eos in ore gladii. ⁊ diuisit illos hac ⁊ illac
in fugã. Ob hoc uocatꝰ est locꝰ baal phara¬
sin .i. uiroꝵ diuisio. uł qr ibi fugientes
reliquerant ydola. que tulit dauid secũ.
⁊ ꝯflauit. ⁊ addider̃t adhuc philistiim
ut ascenderent in ualle raphaim. ⁊ posu¬
erunt ydola sua sub arborib piroꝵ. ⁊ ait
dñs ad dauid. Non ibis obiuã eis. s gyra
post tergũ. ⁊ uenies ex adu̾so piroꝵ hebreꝰ¬
ħt flentiũ .i. ydoloꝵ que digna sũt fletu.
⁊ cultores suos ad fletũ et̾nũ trahunt.
Cũq angłs dñi incedens suꝑ cacumina
piroꝵ sonitũ faceret. irruit in eos dauid.
de recductione arche in ihe

Expanded text:
ei David regnare super Israel, ascenderunt universi, ut quaererent David, et castrametati sunt in valle t egressus est ad eos David eos in ore gladii, et divisit eos hac et illac in fugam. Ob hoc vocatus est locus ille Baal Pharasim, id est virorum divisio; vel quia ibi fugientes reliquerant idola, quae tulit David secum et conflavit. Et addiderunt adhuc Philisthiim, ut ascenderent in valle Raphaim, et posuerunt idola sua, sub arboribus pyrorum, et ait Dominus ad David: « Non ibis obviam eis, sed gyra post tergum, et veniens ex adverso pyror est idolorum, quae digna sunt fletu, et cultores suos ad fletum aeternum trahunt. Cumque angelus Domini incedens super cacumina pyrorum sonitum faceret, irruit super eos David, De reductione arcae in Je
Abbreviated transcription (Latin):
rei possessio aliq̃n fiebat ex industͥa.
in exodo d̾r. ut restituat᷑ in qͣdruplũ
si perierat res. qd̾ si extabat in du¬
plũ. Si ibi legit qͥnq boues ꝓ uno. a¬
lia ⁊ tnͣslat̃o. scd̾m qͦsdã ⁊ qd̾ in quadry¬
plũ ueriꝰ dicat᷑ ex u̾bis ⁊ achei ꝓbatur
De sublata ꝑ ignorantiã agit᷑ ħ ut red¬
dat᷑ caput. ⁊ qͣnta pars desuꝑ. uł de
furtiua re si penitꝰ latet. ⁊ fur pm̃tẽs
sponte conficet᷑. ⁊ reddit. Si uͦ ñ eẽt qui
reciꝑet. redd̾et᷑ dño: ⁊ eẽt sac̾dotis. Pro
poco uͭ furti ł negligligẽnie fiebat ali¬
qͣ oblato. scd̃m qͣntitate rei. iosephꝰ di¬
cit aurũ ⁊ argentũ reddi in dupłum.
ium̃ta in q̃druplũ solũ bouẽ inqͥncu¬
plũ. qr qͣnto possidet᷑ cet̾is utiliꝰ. tãto
amitit᷑ damꝑnostꝰ.¬

Expanded text:
rei possessio aliquando fiebat ex industria, in Exodo dicitur quod restituatur in quadruplum si perierat res; quod si exstabat in duplum. Si ibi legis quinque boves pro uno, alia est translatio secundum quosdam, et quod in quadruplum verius dicatur, ex verbis Zachaei probatur. De sublata per ignorantiam agit hic, reddatur caput, et quinta pars desuper; vel de re furtiva, si penitus latet, et fur poenitens sponte confitetur, et reddit. Si vero non esset qui reciperet, redderetur Domino, et esset sacerdotis. Pro peccato vero furti, vel negligentiae, fiebat aliqua oblatio secundum quantitatem rei. Josephus dicit, aurum et argentum reddi in duplum, jumenta in quadruplum, solum bovem in quintuplum, quia quanto possidetur caeteris utilius, tanto amitt
Abbreviated transcription (Latin):
re uel estate.  ddidit qͦ de t̾minis
t̾re ꝓmissionis dñs dicens. Oĩs locus
que calcau̾it pes ũr. uest̾ erit. a deser¬
to qd̾ est in meridie. ⁊ lybano qͥ in sep¬
ctẽtrione.⁊ fluĩe magno eufrate qui
in oriente. usq ad mare medit̾rane¬
um er̃t t̾mini ur̃i. hoc est mare quod
tyrrenũ dr. Mddidit qͦ qd̾ b̃ndictões
⁊ maledictões scͥptas in libro ħ tnsito ior¬
dane in ingressu suo dicerent in hũc
modũ. sex tͥb maiores natu ascende¬
rent in monte garisim cũ sacerdotib
⁊ leuitis. ⁊ sex minores montẽ ebal e
regione.⁊ qͥ in garisim omnes bñdicti¬
ones dicerent. suꝑ legis obseruatores.
⁊ qui in hebal responderent am̃. post
ascenderent sacerdotes ⁊ leuite cũ aliis
sex tͥbub in hebal ⁊ simł õs maledictõ¬
nes imp̃carent᷑ tñsgssorib. ⁊ qͥ in garisĩ¬

Expanded text:
 de terminis terrae promissionis dicens: « Omnis locus, quem calcaverit pes vester, vester erit, a deserto, quod est in meridie, et Libano, qui in septentrione, et flumine magno Euphrate, qui est in oriente, usque ad Mediterraneum erunt termini vestri , hoc est mare quod Tyrrhenum dicitur. Addidit quoque quod benedictiones et maledictiones scriptas in libro hoc, transito Jordane; in egressu suo dicerent, in hunc modum: Sex tribus majores natu ascenderent montem Garizim cum sacerdotibus et Levitis, et sex minores montem Ebal e regione, et qui in Garizim omnes benedictiones dicerent super legis observatores, et qui in Ebal responderent: Amen. Post ascenderent sacerdotes et Levitae cum aliis sex tribubus in Ebal, et simul omnes maledictiones imprecarentur transgressorib
Abbreviated transcription (Latin):
s in om̃i u̾bo qd̾ ꝓcedit de ore dei. sa¬
nẽ uocauit hic omñe cibũ hominũ:
consueuit enĩ scͥpt᷑a panẽ ꝓ cibo po¬
nere: ⁊ est sensꝰ. Nolite mirari si cibi
usitatis cibis uita hominis stabilitaẽ
apd̾ deũ. s solo ũbo potest ereare no¬
ia ex quib uiuat homo. Addidit ꝙ int̾
iq̃tulares attͥci erant. ⁊ qd̾ euaserant
soqptes flatu urentes crrcũstantia.
qQ obħ forte supra dixit ignitos ⁊ scor¬
ꝯue sunt. ut cũ calcant᷑ forte uix uide¬
siti. hec affert. sicut faretia que infert
mortẽ. feretrũ qr fert uł affert mor¬
ma. Ut ⁊̃ ostenderet que necessitas ⁊̾¬
coleret eis obseruandi p̃cepta dñi in

Expanded text:
procedit de ore Dei . » Panem vocavit hic omnem cibum hominum. Consuevit enim Scriptura, panem pro cibo ponere, et est sensus: Nolite mirari si cibumusitatis cibis vita hominis stabilita est apud Deum, sed solo verbo potest creare nova, ex quibus vivat homo. Addidit quoque solutares attriti erant, et quod evaserant serpentes flatu urentes circumstantia, quos ob hoc forte supradixit ignitos, et scorparvae sunt, ut cum calcantur vix videsitim, haec affert. Sicut pharetra quae infert mortem, feretrum, quia fert vel aufert mortuum. Ut etiam ostenderet quae necessitas incumberet eis, observandi praecepta Domini, in
Abbreviated transcription (Latin):
ad hely sacerdotem.⁊ ob hoc cłr iudicũ.
auctorib sic noĩatꝰ sit. ut quasi croni¬
ce scribendo qͥsq iudicũ tẽpꝰ suũ in ac¬
tis redegerit. qͥs aũ in unũ cõpegerit
dubiũ est. Sicunt quidã qd̾ samuel.
alii qd̾ esdras. uerisimiliꝰ uidet᷑ qd̾ ete¬
chias. qui ⁊ parabolas salomonis ⁊
librũ regũ in unũ collegit. Si querit᷑¬
quare iosue ⁊ moyses int̾ iudices non
annumerent᷑. dicimꝰ qͥa ñ solũ uidi¬
cauerunt ppłm. s ⁊ rexer̃t. cet̾i uͭ nib
iuris in ppło habuer̾t. nͥ qd̃ in tͥbulan¬

Expanded text:
ob hoc dicitur Judicum auctoribus sic nominatus, ut quasi chronice scribendo, quisque judicum tempus suum in actis redegerit. Quis autem in unum compegerit dubium est. Dicunt quidam quod Samuel, alii quod Esdras. Verisimilius videtur quod Ezechias, qui parabolas Salomonis, et librum Regum in unum collegit. Si quaerquare Josue et Moyses inter judices non annumerentur, dicimus quia non solum judicaverunt populum, sed et rexerunt. Caeteri vero nil juris in populo habuerunt, n
Abbreviated transcription (Latin):
uidere regnũ dei. In uet̾i testam̃to qͣi
am̃ dico. ⁊ cũ in aliis simpliciter dicat᷑.
in solo iohanne geminat᷑. scd̃m illud.
lem natiuitate sciret. edoctus est a dño
de sp̃uali que fit ex aqͣ ⁊ sp̃u scõ. qͣrũ
re. ⁊ ideo meruit audire. Tu es magister
i isrł ⁊ hec ignoras: Ut sic inuitaret eũ
ad humilitate. Instruxit ⁊̃ eũ de diuina
⁊ humana sui natiuitate. de passione.
⁊ ascensione. ⁊ de plurib aliis. Qd̃ aut̃e
dixit nemo ascendit in celũ. nͥ qͥ de celo
descendit. sensꝰ est. Nemo ascendit nͥ xͦ¬

Expanded text:
idere regnum Dei. » In Veteri Testamento quasi Amen dico, » et cum in aliis simpliciter dicatur, in solo Joanne geminatur, secundum illud: lem nativitatem sciret, edoctus est a Domino de spirituali, quae fit ex aqua, et Spiritu, quarum re, ideo meruit audire: « Tu es Magister in Israel, et haec ignoras, » ut sic invitaret eum ad humilitatem. Instruxit etiam eum de humana, et divina sui nativitate, de passione et ascensione, et de pluribus aliis. Quod autem dixit: « Nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, » sensus est: Nemo ascendit n
Abbreviated transcription (Latin):
familias. ⁊ capita. t̃ inuenit sors tbu
beniamin. ⁊ descendit usq ad saul fili¬
ũ cys. ⁊ credit᷑ samuel tẽperasse sortes
iuxta cor suũ. Sciens aũ saul qd̃ quere¬
ret᷑. latuit qͣi nolens susciꝑe pͥncipatũ:
quẽ inunctũ statuer̃t in medio ppłi. ⁊
fuit altior unui̾sis ab humero ⁊ sinsũ.
⁊ ait samuel. Eoce quẽ elegit dñs. ñ est
ei siłis in om̃i ppło. t exclamauit om̃is
ppłs. Uiuat rex. ⁊̃scͥpsit samuel legem
regni. ⁊ legit uniu̾so audiente ppło ⁊
rege ⁊ reposuit libellũ in tab̾nacło. qd̾
ad ꝓpͥa: ⁊ saul abiit in gabaa. Quidauͦ¬

Expanded text:
 capita, et invenit sors tribus Benjamin, et descendit usque ad Saul filium Cis. » Et creditur Samuel temperasse sortes juxta cor suum. Sciens autem Saul quod quaereretur, latuit, quasi nolens suscipere principatum. Quem inventum statuerunt in medio populi, « et fuit altior universis ab humero et sursum. Et ait Samuel: « Ecce quem elegit Dominus; non est ei similis in omni populo. Et exclamavit omnis populus: Vivat rex! Et scripsit Samuel legem regni, et legit universo, audiente populo et rege. Et reposuit libellum in tabernaculo, quod ad propria, et Saul abiit in domum su
Abbreviated transcription (Latin):
t cũ ueniss iħc in domũ petͥ.
ꝙͣ forte habebat in capharna¬
um ꝑ uxor̃e. ip̃e .n. erat de bethsaida
ad petitioñẽ discipłoꝵ sanauit socrũ
petri febricitantẽ.¬

Expanded text:
t cum venisset Jesus in domum Petri, » quam forte habebat in Capharnaum per uxorem, ipse enim erat de Bethsaida, ad petitionem discipulorum, sanavit socrum Petri febricitante
Abbreviated transcription (Latin):
asserit se ꝑscrutatũ: ⁊ nichil tale repe¬
risse in ea. Et ait lẏa. Parũ ne tͥ ui¬
det᷑ qd̾ abstuleris mͥ urcu meũ: nisi ⁊
mandingoras simł tuleris: Nachel so¬
roris irã mitigans ait. Dormiat tecũ
cede conduxiss significãs. E concepͤ
nocte illa ⁊ peꝑit qͣͥntũ filiũ ⁊ ait. D̾s
dedit mͥ m̾cedẽ: q dedi ancillã uiro m̃o.
Et ideo uocaũ puerũ ysachar: qd sonat
m̾ces. Achar .n. merces. Pro eo ⁊̃ sic uo¬
cauerat eũ: qr mandragoris emerat̾
niri introitũ. Rursũ lya concepit sex¬
ctũ filiũ: ⁊ peꝑit ⁊ ait Mecũ habitau
maritꝰ nĩs: qr genui ei .ui. lib̾os. ⁊ ob

Expanded text:
asserit se perscrutatum, et nihil tale reperisse in ea. Et ait illa: Parumne tibi videtur quod abstuleris mihi virum meum, nisi et mandragoras simul tuleris? Rachel sororis iram mitigans ait: Dormiat hac nood eum mercede conduxisset significans, et concepit nocte illa, et peperit quintum filium, et ait: Deus dedit mihi mercedem, quia dedi ancillam viro meo, et ideo vocavit puerum Issachar; quod sonat merces. Achar enim merces. Pro eo etiam sic vocavit eum, quia mandragoris emerat viri introitum. Rursum Lia concepit sextum filium, et peperit, et ait: Mecum habitabit maritus meus, quia genui ei sex liberos; et ob
Abbreviated transcription (Latin):
uben tẽꝑe messis tͥtioee. sepl¬
scił uel iã collectis ordeis. uł for¬
de tres collestiones a metendo .i. collis¬
do messes dñr. Messis pomoꝵ ques
ma messis tͥticea que scda. messis iu̾¬
demiaꝵ que t̾cia. Hoc inꝙͣ tẽꝑe ab a¬
gro regressus ruben tulit mandrago¬
us: ⁊ dedit mũi sue. Cuiꝰ esum deside¬
rans rachel: dixit lye. Sa mͥ de man¬

Expanded text:
uben tempore messis triticeae, scilicet, vel jam collectis hordeis; vel forte tres collectiones, a metendo, id est colligendo, messes dicuntur, messis pomorum, quae prima, messis triticea, quae secunda, messis vindemiarum, quae tertia. Hoc, inquam, tempore ab agro regressus Ruben tulit mandragoras, et dedit matri suae . Cujus esum desiderans Rachel dixit Liae: Da mihi de man
Abbreviated transcription (Latin):
sierit dñs. ꝙͣ humanꝰ ñ sustinuisset
aspectus: ⁊ opposita est nubes moysi.
Deinceps cũ longiꝰ abẽet potuit a moy¬
seuideri. Ad litterã hebrei tradunt ui¬
disse eũ posteriora hominis. ⁊ in occipi¬
te qͣsdam ligaturas.

Expanded text:
s, quam humanus, non sustinuisset aspectus, et apposita est nubes Moysi. Deinceps cum longius abisset, potuit a Moyse videri. Ad litteram Hebraei tradunt vidisse eum posteriora hominis, et in occipite quasdam ligaturas.
Abbreviated transcription (Latin):
ppłm tuũ gent̾e hanc. Uis uͭ educam
ppłm: Indica mͥ: quẽ missurꝰ es mecũ
Dix̃q ds. Fãcies mea p̃cedet te. Ecce iam
maiꝰ impetrauit moyses: plus .n. nota¬
tur in facie: quã in angelo. S qr in
facie intellexit moyses aliquẽ. quã si¬
millimũ deo ꝓmitti: addidit. Si tu ip̃e
ñ p̾cedes. neꝰ eclucas nos de loco isto. G¬

Expanded text:
m tuum gentem hanc. Vis ut educam populum, indica mihi quem missurus es mecum. Dixitque Deus: Facies mea praecedet te . » Ecce jam majus impetraverat Moyses, plus notatur in facie, quam in angelo: Sed quia in facie intellexit Moyses aliquem, quam simillimum Deo, promittit, addidit: « Si tu ipse non praecedes, ne educas nos de loco isto.
Abbreviated transcription (Latin):
ponã manũ mẽa contra te. Cũq ꝑ¬
transiero tollã manũ meã ⁊ uidebis
postiora mea. qd̾ rõne similitudini s̾
dictũ ÷. Sicut .n. a tergo uisꝰ homo
scit᷑ qd̾ homo sit. s ñ qͥs homo sit. ⁊ ta
deũ eẽ mͦ scimꝰ. s qͥs sit nũdũ scimꝰ.¬

Expanded text:
ponam manum meam coram te. Cumque pertransiero tollam manum meam, et videbis posteriora mea: » quod ratione similitudinis dictum est. Sicut enim a tergo visus homo, scitur quod homo sit, sed non quis homo sit; ita Deum esse modo scim
Abbreviated transcription (Latin):
nis .i. robur meũ ⁊ caput. Beelzebub
tñ nulliꝰ ydoli nom̃ erat. s iudei uri¬
sorie uicinũ sibi ydobũ acharonitaꝵ
sic uocabant. ⁊ sonat uir muscaꝵ ob
sordes ĩmolaticii sangͥnis. quẽ socunt᷑
musce. Nec est finalis littera. d. uł .ł nel
eiciunt: Qĩ diceret. Si in filiis ur̃is hanc
expulsionẽ deo datis: cur ñ in me idem
facius: Erant .n. de iudeis exortiste. qͥ per
exorcismos salomonis demones eiciebart.
maxime si radix cuiꝰdã herbe. poneret᷑
in narib obsessi. Ait .n. iosephꝰ se uidisse
quẽdã exorcistã captũ. ⁊ adductũ ad
uespasianũ dũ obsideret ihrłm. qui¬

Expanded text:
id est robur meum et caput. Beelzebub tamen nullius idoli nomen erat, sed Judaei irrisorie vicinum sibi idolum Acharonitarum sic vocabant, et sonat vir muscarum, ob sordes immolatitii sanguinis, quas sequuntur muscae. Nec est finalis littera d, vel l, vel ejiciunt? » Quasi dicat: Si in filiis vestris hanc expulsionem Deo datis, cur non in me idem facitis? Erant enim de Judaeis exorcistae, qui per exorcismos Salomonis daemones ejiciebant, maxime si radix cujusdam herbae poneretur in naribus obsessi. Ait enim Josephus se vidisse quemdam exorcistam captum, et adductum ad Vespasianum, dum obsideret Jer
Abbreviated transcription (Latin):
In beelzebub pͥncipe demonioꝵ. eicit de¬
monia. Abelo pͥmo nõie ydoli uarie
gentes scd̾m ydiomata lingue sue co¬
gnominauerunt y dola sua. Babylo¬
niꝰ dixit bel. Moabrta beel. Palestin
baal. Qñ aliqͥd suꝑaddebant. ut beel¬
phegor .i. d̾s tentiginis. qͥ ⁊ pͥapꝰ D̃¬

Expanded text:
 ejicit daemones . A Belo primo nomine idoli, variae gentes secundum idiomata linguae suae cognominabant idola sua. Babylonius dixit Bel, Moabita Beel, Palaestini Baal. Quandoque aliquid superaddebant, ut Beelphegor, id est Deus tentiginis, qui est
Abbreviated transcription (Latin):
gns. s ñ uno mͣ om̃s crucians. Sĩc ar¬
dorẽ solis ñ om̃s equalit̾ sentiunt. sic cũ
ille ignis equalit̾ ardeat. ñ equalit̾ senti¬
etur. Gregoriꝰ in iob. Mio mͦ gehenne ig¬
nis corporeꝰ est. nec lignis nutrit᷑. nͨ suc¬
censione indiget. ⁊ ẽ iextinguibilis. cre¬
atus a deo ab origine mundi. Idẽ. Ult̾x
flãma uicioꝵ. cremationẽ ħt lum̃ ñ ħt.¬
ad ꝯsolatiorĩẽ ñ lucet. ut .n. magis torqͤsat
ad aliqͥd lucet. Nam repbi se usirri surt
in infn̾o. ut magis doleant. qr ⁊ diues
lazarũ uidit. In libro tñ ꝓnosticoꝵ de
u̾bis augustini sic legit᷑. Est ut ait au¬
gustinꝰ inferoꝵ substantia incorporalis. ⁊
ideo merito querit᷑ un sub t̾ris dñr esse
cit. Ideo sub t̾ris dñr inferi. qr ꝯgru¬
enter in specie corporaliũ rerũ similito¬
sic monstrant᷑. ut qr defunctoꝵ aĩe cor¬
poris amore peccauerunt. ad illas corpo
ra condi. Nonnulli ex hac sententia ay¬
gustini sentiunt. qd ubicũq peccator

Expanded text:
gnis, sed non uno modo omnes crucians. Sicut ardorem solis non omnes aequaliter sentiunt, sic cum ille ignis aequaliter ardeat, non aequaliter sentietur. Gregorius in Job: Miro modo gehennae ignis corporeus est, nec lignis nutritur, nec succensione indiget, et est inexstinguibilis a Deo creatus ab origine mundi. Idem: Ultrix flamma vitiorum cremationem habet, lumen ad consolationem non lucet, ut enim magis torqueat, ad aliquid lucet. Nam reprobi se visuri sunt in inferno, ut magis doleant, quia et dives Lazarum vidit. In libro tamen Praenosticorum de verbis Augustini sic legitur: Est, ut ait Augustinus, inferorum substantia incorporalis. Et ideo merito quaeritur, unde sub terris dicantur esse cit: Ideo sub terris dicuntur inferi, quia congruenter in spiritu corporalium rerum similitusic monstrantur, ut, quia defunctorum animae corporis amore peccaverura condi. » Nonnulli ex hac sententia Augustini sentiunt quod ubicunque peccator
Abbreviated transcription (Latin):
qͣntulũ u̾sꝰ egyptũ castra metarent᷑
in regione phiayroch. qͦ ÷ int̾ magda¬
lũ ⁊ mare contra beekrephon. Est
aũ magdalũ ciuitas in confimo e¬
gyꝑti. ad ꝙͣ uidei tẽꝑe iheremie int̾¬
fecto godolia pͥmo ꝯfuger̃t. Et posu¬
er̾t castra supra mare rubrũ. Huiꝰ
maris aqͣ ñ s rubea. s oĩs t̾ra cͥcũstãs.¬

Expanded text:
ntulum versus Aegyptum « castrametarentur in regione Phihahiroth, quae est inter Magdalum et mare contra Beelsephon . » Est autem Magdalum civitas in confinio Aegypti ad quam Judaei tempore Jeremiae interfecto Godolia primo confugerunt, et posuerunt castra super mare Rubrum . Hujus maris aqua non est rubea, sed omnis terra circumstans
Abbreviated transcription (Latin):
N hac cõpositõe tab̾nacłi patet deũ & ñ
hominẽ sic disposuisse: qr ut ait iosephꝰ
singła eoꝵ ad formã reꝵ facta reperiet.
siqͥs absq inuidia uelit hec considera¬
re. Aditũ .n. qd̾ soli pontifici ꝑuium
erat. figͣabat celũ deo & angłis atͥcbut̃o:
scuariũ ũ qd̾ in duplo erat terrã ce
mare cũctis que g̃ssibilia sicut &e illa

Expanded text:
n hac compositione tabernaculi, patet Deum et non hominem sic disposuisse, quia, ut ait Josephus, singula horum ad formam rerum facta reperiet, si quis absque invidia velit haec considerare. Abditum enim, quod soli pontifici pervium erat, figurabat coelum Deo, et angelis attributum. Sanctuarium vero, quod in duplo erat, terram, et mare cunctis gressibilia, sicut et illa
Abbreviated transcription (Latin):
uisus ẽ duob discipłis euatib in
ẽmars. quoꝵ unꝰ dicebat᷑ cleophas. taci¬
to noĩe alt̾iꝰ. Putat᷑ lucas se innuisse.
more scͥptoꝵ sc̃e scͥpt᷑e. S ambrosiꝰ in lu¬
c̃a dicit. illũ uocatũ amaon. Post uasta¬
tionẽ iudee sub micho aurelio. restitu
ta ẽ ẽmaus. ⁊ dicta nichopolis. Hec erat a
ihrłm in sꝑacio . hc. stadioꝵ. Tuadunt gͥci
scͥptores. herculẽ gygantẽ. uno anhelitu.¬
.C. Nu. passus cucuirisse. ⁊ sterisse. ⁊ a stan¬
do sꝑaciũ hiuꝰmodi uocatũ stadiũ. Cũꝙ
octo stadia faciant miliare. duo miliaxia¬
milia passuũ. ⁊ qͥngentos. scił septem
miliaria. ⁊ qͣtuor stadia .i. tres leucas. ⁊
tres partes qͣrͣte. Ibat aũ iħc cũ illis. ⁊
ocłi eoꝵ tenebantur. ne eũ agnoscerent.
agnosceren̾t.¶ Potuit ẽẽ ut mutat̃o eiꝰdẽ
corporis. mortalis in ĩmortalẽ ñ potuit
fieri sine quadã alteratõe. ꝓ qͣ subito
uisus ñ agnosceret᷑. ut siqͥs quẽ uidet

Expanded text:
isus est duobus discipulis euntibus in Emmaus, quorum unus dicebatur Cleophas, tacito nomine alterius putabatur se Lucas innuisse, more scriptorum sacrae Scripturae. Sed Ambrosius in Lucam dicit, illum vocatum Amon. Post vastationem Judaeae subata est Emmaus, et dicta est Nicopolis; haec erat a Jerusalem in spatio 60 stadiorum. Tradunt Graeci scriptores Herculem gigantem uno anhelitu 125 passus cucurrisse, et stetisse, et a stando spatium hujusmodi vocant stadium. Cumque octo stadia faciant milliamillia passuum et quingentos, id est 7 milliaria et quatuor stadia, id est leucas tres et tres partes quartae. Ibat autem Jesus cum illis, et oculi eorum tenebantur, ne eum agnoscerent, agnoscerent. Potuit etiam esse, ut mutatio ejusdem corporis mortalis in immortale, non possit fieri sine quadam alteratione, pro qua subito visus non agnosceretur, ut, si quis quem vidisset
Abbreviated transcription (Latin):
u̾gines .xxii. milia. Et ait moyses. Oa
peccastis eritis ĩmũdi. qr occidistis uł te¬
tigistis mortuos. extra castra eritis .uii.
dieb ⁊ purificabimini tercio. ⁊ .uii. die
aqͣ asꝑsionis p̾da eque ꝙͣ tulistis puri
test igne purgabit᷑. qd̾ aũ ign̾e ñ pot̾
sustinere. aqͣ expiationis purgabit᷑. Dyx̃¬
qͦ dñs ad moysen. Tolle sũmã eoꝵ que
capta sunt ab homine usq ad pecꝰ. ⁊ di¬
uides p̾dã ex equo. int̾ eos qui pugna¬
uerũt. ⁊ reliꝙͣ multitudinẽ. de parte uͦ
eoꝵ qͥ prgnauert seꝑabis dño unã an¬
mã de qͥngentis. ⁊ dabis eã eleararo. Ex
media uͦ ꝑte młtitudinis accipies qͥnqͣ¬
gesimũ cap̃. ⁊ dabis leuitis. Quo facto
pͥncipes exercitꝰ accesser̾t ad moysen ⁊ di¬
xer̾t. Recensuimꝰ nũm pugnatoꝵ qͦs de¬
disti nob̾. ⁊ nec qͥdẽ unꝰ defuit. ꝙͣobrẽ of¬
ferimꝰ in donariis dñi. qd̾ in p̾da aini¬

Expanded text:
riginta duo millia. Et ait Moyses: Quia peccastis, eritis immundi; qui occidistis, vel tetigistis mortuos extra castra eritis septem diebus, et purificabimini tertio, et septimo die aqua aspersionis. Praeda etiam quam tulistis puriftest, igne purificabitur. Quod autem ignem non potest sustinere, aqua expiationis purgabitur. Dixitque Dominus ad Moysen: Tolle summam eorum quae capta sunt, ab homine usque ad pecus, et divides praedam ex aequo inter eos qui pugnaverunt et reliquam multitudinem. De parte vero eorum qui pugnaverunt, separabis Domino unam animam de quingentis, et dabis ea Eleazaro. Ex media vero parte multitudinis, accipies quinquagesimum caput, et dabis Levitis. » Quo facto principes exercitus accesserunt ad Moysen, et dixerunt: Recensuimus numerum pugnatorum, quos dedisti nobis, et nec unus quidem defuit. Quamobrem offerimus in donariis Domi
Abbreviated transcription (Latin):
locutus est dñs ad moysen. Ulciscere filios
isrł. de madyanitis. ⁊ sic colligeris ad ppłm
tuũ. Armauit gͦ moyses de singłis tͥbub
q eis finees filiũ eleatari. uasa qͦ sancta
.i. tubas ad clangendũ tradidit eis. Clui
ꝓfecti hostes uicerunt .u. reges eoꝵ ⁊ õs
uiros occider̾t. urbes. uiculos. ⁊ castella
flãma consũpsit. balaam qͦ int̾fecerũt
gladio. mulieres ⁊ ꝑuulos. pecora.⁊ om¬
nẽ suꝑlectilẽ in p̃dam duxerunt. Dũ aũ
relirent moyses ⁊ eleazar. & om̃s pͥncipes
synagoge. egressi sũt in occͣsũ eoꝵ extͣ castͥ
uisisq mulierib iratus moyses diait ad

Expanded text:
locutus est Dominus ad Moysen. Ulciscere filios Israel de Madianitis, et sic colligeris ad populum tuum . » Armavit ergo Moyses de singulis tribubus que eis Phinees filium Eleazari; vasa quoque sancta, et tubas ad clangendum, tradidit eis. Qui profecti hostes vicerunt. Quinque reges et omnes viros eorum occiderunt; urbes, viculos et castella flamma consumpsit, Balaam quoque interfecerunt gladio, mulieres et parvulos, pecora et omnem supellectilem in praedam duxerunt. Dum autem redirent, Moyses, Eleazar et omnes principes Synagogae egressi sunt in occursum eorum extra castra. Visisque mulieribus, iratus
Abbreviated transcription (Latin):
mulier. Scio qr messyas uenit .i. in ꝓxi¬
mo est ut ueniat. Forte ⁊ samaritani si¬
as hebraice. xp̃c grece. unctꝰ latine. Pu
ca ⁊ syra affines sunt hebree. Dĩc ei iħc.
Ego sum qͥ loquor tecũ. Reliqͥt muli¬
et ꝓdriã. ⁊ abut in ciuitatẽ. monens
rat. ⁊ credebat. ne uiri indignarent᷑ a
sem .i. ꝑatos ad credendũ. cũ tñ adhuc
suꝑessent . iiii. menses ad messem. Uñ
perpendit᷑ hremis tẽꝑe hoc factũ ẽẽ. Ire
aũ ad petitionẽ eoꝵ intrauit urbem.
⁊ mansit ibi duos dies. ⁊ multi credi

Expanded text:
mulier: « Scio quod Messias venit, » id est in proximo est ut veniat. Forte et Samaritani sias Hebraice, Christus Graece, unctus Latine. Punca et Syra, affines sunt Hebraeae. Dicit ei Jesus: « Ego sum, qui loquor tecum. » Reliquit mulier hydriam, et abiit in civitatem, monens rat, et credebat, ne viri indignarentur a sem, id est paratos ad credendum, cum tamen adhuc superessent quatuor menses ad messem. Unde perpenditur hiemis tempore hoc factum. Jesus autem ad petitionem eorum intravit urbem, et mansit ibi
Abbreviated transcription (Latin):
um aũ descendiss
in iudeã. ⁊ it̾m rediret in galyleã.
oportebat eũ tͣnsire ꝑ samariã .i. ꝑ regio¬
nem. cuiꝰ capͥ fuerat samaria. Ciuitas ergo
nom̃ antiquũ amiserat. ⁊ dicebat᷑ seba¬
sthe. s regio nom̃ illud retinuerat. Ueni¬
corrupte sychar dicebat᷑. Epolis d̾r. qͣrto¬
cob a rege emor qd̾ ⁊ de be¬
dit filio suo ioseph. Et iuxta fontẽ¬
fatigatꝰ ex itin̾e sedit sr̃ fecit ieroboã
puteũ iacob. Qui hacte¬
nus sic uocatꝰ fuerat ex
euentu qͥ seqͥt᷑. post ag¬
nominatus est puteus uno miliario
estatis meridiana hora sol descendit ĩ
aꝙͣ putei. nusꝙͣ faciens umbr̃a. Qd̃ phi¬
losophi apd̃ syeñe fieri tradiderunt. Ideo
.n. dictũ putant in deuteronomio. con¬
stituit eũ suꝑ excelsam t̾rã. Iuer̾t̃ aũ¬
discipłi in urbẽ ut cibos emerent. Uenit¬
ti samaritanis. cognoscens ex fimbriis pal¬
assyrioꝵ misit ꝑsas ⁊ assyrios ad incolendã
sibi t̾ram. Qui ob metũ feraꝵ libros moy¬

Expanded text:
um autem ascendisset in Judaeam, et iterum rediret in Galilaeam, oportebat eum transire per Samariam, id est per regionem, cujus caput fuerat Samaria . Civitas ergo nomen antiquum amiserat, et dicebatur Sebaste, sed regio nomen illud retinuerat. Venicorrupte Sichar dicebatur, et erat putcob a rege Hemor, quod et dedit filio suo Joseph, et fatigatus ex itinere sedit super puteum Jacob, qui hactenus sic vocatus fuerat: ex eventu, qui sequitur, post agnominatus est puteus Samaritanae. aestatis meridiana hora sol descendit in aquam putei, nusquam faciens umbram, quod philosophi apud Sienem fieri tradiderunt. Ideo enim dictum putant in Deuteronomio: « Constituit eum super excelsam terram . » Iverunt autdiscipuli in urbem, ut cibos emerent, venits non couti Samaritanis, cognoscens ex fimbriis palAssyriorum misit Persas et Assyrios ad incolendam sibi terram. Qui ob metum ferarum libros Moy
Abbreviated transcription (Latin):
dei uocauerunt eos iacobitas .i. supplanta¬
tores. qͥa t̾rã fratrũ suoꝵ que eos ꝯtinge¬
bat. eis supplantauerant. Hoꝵ cibis et
uasculis non utebant᷑ iudei. Cumq collo¬
quendo cũ iħu accepiss ab eo qd̵ qͥnq ui¬
ros habuerat. ⁊ sexti erat concubina. ait.
terminationẽ q̃stionis que int̾ ip̃os ⁊ iu¬
deos uersabat᷑. Sicebant .n. iudei ꝓpriũ
locũ adorandi ẽẽ ihiłm ⁊ templũ. Sama¬
ritani uͦ: mont̾e gartrim. in quo antiqͥ
patres adorauer̃t. Ih̃c aũ dixit tempꝰ
uenisse. in qͦ nͨ in ihrłm nec in monte
illo adorarent homines. Qiͣ diceret. Non
p̾fero locũ loco in adorando. ubiq adoret᷑¬

Expanded text:
ei vocaverunt eos Jacobitas, id est supplantatores, quia terram fratrum suorum, quae eos contingebat, eis supplantaverant. Horum cibis et vasculis non utebantur Judaei. Cumque colloquendo cum Jesu, accepisset ab eo quod quinque viros habuerat, et sexti erat concubina, ait: terminationem quaestionis, quae inter ipsos et Judaeos versabatur. Dicebant enim Judaei proprium locum adorandi esse Jerusalem et templum; Samaritani vero montem Garizim, in quo antiqui patres adoraverunt. Jesus autem dixit tempus venisse in quo, nec in Jerusalem, nec in monte illo adorarent homines. Quasi diceret: Non praefero locum loco in adorando. Ubique
Abbreviated transcription (Latin):
nata phylisteoꝵ. ut uideret sollem¬
pnitatẽ qͣ ibi agitabat᷑. ⁊ iusã ibi uirginẽ
concupiuit: aito pat̾ ⁊ matͥ. Accipite qͣ
so m unxcore tharnateã: qi cõplacuit ocłis
meis. Qui dixert. Cur negligis filias fra¬
trũ tuoꝵ: ⁊ transis ad filias inc̾cũtisoꝵ:
Nescientes qd̾ res fieret a dño. Cũq descen¬
derent cũ eo apparuit eis catulus leonis
in uineis oppidi. ⁊̃ uruit in eũ sanson in
ñ indicauit. Desponsataq sͥ rycore cũ post
aliqͦt dies recliret ut acciꝑet eã. declinauit
ut uideret cadauer leonis. ⁊ ecce apes erãt
in ore leonis. ⁊ fauus mellis quẽ sũptũ
comedebat in uia. deditq partẽ patͥ ⁊ ma¬
tri ⁊ comeder̃t. partẽ qͦ sponse contradidit.
Cũq thannatei ciues. eẽnt in epulis nup¬
tiaꝵ. timentes robur iuuenis dederũt ei
.xox. iuuenes robustos sermone qͣiͣ socios.
oꝑe ut custodes. ne qͥd forte uellet cõmit¬
tere crescente conuiuioꝵ sacietate. Qb ait

Expanded text:
natha Philisthaeorum ut videret solemnitatem, quae ibi agebatur , et visa ibi virgine concupivit, aitque patri, et matri: Accipite mihi, quaeso, uxorem Thamnathaeam, quia complacuit oculis meis. Qui dixerunt: Cur negligis filias fratrum tuorum, et transis ad filias incircumcisorum. Nescientes quod res fieret a Domino. » Cumque descenderent cum eo, apparuit ei catulus leonis in vineis oppidi, et irruit in eum Samson in non indicavit. Desponsataque sibi uxore, cum post aliquot dies rediret, ut acciperet eam, declinavit, ut videret cadaver leonis. Et ecce apes erant in ore leonis, et favus mellis, quem sumptum comedit in via, deditque partem patri et matri et comederunt; partem quoque sponsae tradidit. Cumque Thamnathaei cives essent in epulis nuptiarum, timentes robur juvenis, dederunt ci triginta juvenes robustos, sermone quasi socios, opere vero custodes, ne quid forte vellet committere, crescente convivarum satietate. Quibus ait
Abbreviated transcription (Latin):
me contra phylisteos faciã uõb̾ mala. ⁊
cepit trecentas uulpes. ⁊ uinxit caudaᷤ
caudis. ⁊ faces ligauit in medro. quas
igne succendens dimisit eas discurrere.
⁊ incenderũt segeces phẏlistinoꝵ. in tm
ut uineas qͦ ⁊ oliueta ignis consume¬
ret. Palestini scientes opris ẽẽ sansonis.
uxorẽ eiꝰ ⁊ parentes cõbusser̃t tanꝙͣ ma¬
li auctores. Tait sanson. Ad huc expet̃ã
ultionẽ ut qͥescã. Et ꝑcussit eos plaga
ad pͥorẽ sensum reducit᷑ .i. tã mirabilit᷑.
ut stupentes tybiã uniꝰ pedis ponerent¬

Expanded text:
me contra Philisthaeos. Faciam enim vobis mala. » me contra Philisthaeos. Faciam enim vobis mala. » Et cepit trecentas vulpes, et junxit caudas caudis, et faces ligavit in medio, quas igne succendens dimisit eas discurrere, et incenderunt segetes Philisthaeorum in tantum, ut vineas quoque et oliveta ignis consumeret. Palaestini scientes opus esse Samsonis, uxorem ejus, et parentes combusserunt tanquam mali hujus auctores. Et ait Samson: « Adhuc expetam ultionem, et quiescam. Et percussit eos plaga d priorem sensum reducitur, id est tam mirabiliter, ut stupentes tibiam unius pedis super
Abbreviated transcription (Latin):
in illis .uii. ñ ꝑ illos. qͥdã tñ corrigunt ita:
Cũq adess dies unꝰ. qd̾ uicio scͥptoris reor fa¬
ctũ qͥ uidens .uii. abbreuiatũ estimabat le¬
gi unũ. Tandẽ die .uii. cũ ei molesta eẽt ex¬
posuit: que statĩ indicauit ciuib suis. ⁊ il¬
li die .uii. añ solis occasũ dixer̃t sansoni.
Qd dulcius melle. qͥd fortiꝰ leone: Qͥait. Qd
dolosius muliere: Si ñ arassetis in uitula
mea: ñ inuenissetis ꝓpositionẽ mẽa. Et ir¬
ruit sp̃c̃ dñi in eũ: ⁊ descendit ascalone. ⁊ i¬
dit ꝓnubis suis. ⁊ iratꝰ sanson uxori. redi¬
it in domũ patͥs sui. uxor aũ eiꝰ nupsit
uni de ꝓnubis suis. Cũq dies tͥticee mes¬
sis instarent. uenit sanson uisere uxorẽ
suã ferens hedũ. Cũq cubicł̾m eiꝰ uellet
intrare: ꝓhibuit p̾r eiꝰ dicens. Putaui qd̾
odisses eam: ⁊ tradidi. eã amico tuo. Soro¬
rẽ ħt que pulch̾or est. illa sit tͥ ꝓ ea uxor.
Cui sanson. Ab hac die ñ erit culpa in

Expanded text:
in illis septem non per illos. Quidam tamen corrigunt ita: « Cumque adesset dies unus. » Quod vitio scriptoris reor factum, qui videns septem abbreviatum, aestimavit legi unum. Tandem die septima cum ei molesta esset, exposuit; quae statim indicavit civibus suis. Et illi die septimo ante solis occasum dixerunt Samsoni: « Quid dulcius melle, quid fortius leone? Qui ait: Quid dolosius muliere? Si non arassetis in vitula mea, non invenissetis propositionem meam. Et irruit spiritus Domini in eum, et descendit Ascalonem, et idit pronubis suis. Et iratus Samson rediit in domum patris sui. Uxor autem ejus nupsit uni de pronubis suis. Cumque dies triticeae messis instarent venit Samson visere uxorem suam ferens haedum . Cumque cubiculum ejus vellet intrare, prohibuit pater dicens: Putavi quod odisses eam, et tradidi eam amico tuo. Sororem habet, quae pulchrior est ea: sit tibi pro ea uxor. Cui Samson: Ab hac die non erit culpa in
Abbreviated transcription (Latin):
minauit exteriꝰ. ⁊ mortua ⁊ om̃is aĩa ui¬
uens suꝑ t̾rã ⁊ obtinuer̃t aque terras
arche ut ait iosephꝰ memorĩa faciunt
etiã qͥ barbaroꝵ hystorias conscͥpser̃t.
cordicũ adhuc aliqͣ pars esse: ⁊ qd̾dam
bitum̃ exiñ tolli. quo maxime hõies
ad expiationẽ utunt᷑. Meminit eius¬
dẽ Ieronimꝰ egyptiꝰ: qͥ antiqͥtatẽ cõscͥ¬
psit. Manasses damascenꝰ de eisdem
sic ait. Est suꝑ numada excelsꝰ mõs
in armenia. qui baris appellat᷑. in qͦ
multos confugientes sermo est diluuii
t̾ẽpore liberatos. ⁊ q̃ndã in archã simł
deuectum.

Expanded text:
minavit exterius, et mortua est omnis anima vivens super terram, et obtinuerunt aquae terras arcae, ut ait Josephus, memoriam faciunt, etiam qui barbarorum historias conscripseruntCordicum, adhuc aliqua pars esse, et quoddam bitumen exinde tolli, quo maxime homines ad expiationem utuntur. » Meminit ejusdem Hieronymus Aegyptius, qui antiquitatem conscripsit. Manasse Damascenus de eisdem sic ait: « Et super Numidiam excelsus mons in Armenia qui Baris appellatur, in quo multos confugientes, sermo est diluvii tempore liberatos, et quemquam in arca simul devectum.
Abbreviated transcription (Latin):
nã iosue huiꝰ libri scͥpserit ꝑtẽ. Uerius
uidet᷑ ẽẽ qd̾ scͥptꝰ sit a moyse. ⁊ loqͥt᷑ etiã
moyses de se tanꝙͣ de alio. uł ħ in pͥn¬
cipio apposuit hesdras sic̃ ⁊ in fine de
morte moysi. p̃serti cũ cͥca finẽ libri le¬
gat᷑ scͥpsit moyses legẽ hanc. ⁊ paulopꝰt.¬
post. postꝙͣ scͥpsit moyses u̾ba legis huiꝰ
in uolumine p̃cepit leuitis tollere li¬
brũ istũ. ⁊ ponere in latere arche fed̾is.

Expanded text:
em. Verius videtur esse quod scriptus sit a Moyse, et loquitur Moyses de se tanquam de alio. Vel hoc in principio apposuit Esdras, sicut et in fine de morte Moysi, praesertim cum circa finem libri legatur: « Scripsit Moyses legem hanc .post: « Postquam scripsit Moyses verba legis hujus in volumine, praecepit Levitis: Tollite librum istum, et ponite in
Abbreviated transcription (Latin):
o tẽꝑe theseus rapuit helenam
⁊ pollux. ⁊ capta matre thesei eo ꝑegre
ꝓfecto. Phylistus scribit a ciuib tyriis
toto ⁊ cartagine carthaginẽ condit᷑a.
Carmentis nẏmpha latinas inuenit

Expanded text:
o tempore Theseus rapuit Helenam, Castor, et Pollux, capta matre Thesei, eo peregre profecto. Phylistus scribit a civibus Tyriis Zoro et Carthagine Carthaginem conditam. Carmentis nympha litteras Lat
Abbreviated transcription (Latin):
ufmaclrix. uiri cũ eo ad godoliã ĩ mas¬
slma t s plendide suscepit eoᷤ. Cũq post
pundiũ uͥs eẽt godolias in soporẽ. ⁊ ꝯ¬
at̃ uideos qͣ exant in ciuitate. ⁊ qͣsd̃ã
milites q̃ a babyloniis fuerant derelicti
cũ ꝙ̃ fecit rex asa. ꝑꝑ baasa reg̃e isrł.
Altera uͦ die cũ munerib ueniebant
sus ⁊ hysiael in occͣsũ eoꝵ dicens. Intͣ¬
qr thesauibs habemꝰ in agro. frument.
uini. ⁊ ordei. olei ⁊ mellis. ⁊ dabimꝰ eos
tibi : ł recesser̾t ab eo. Tunc hysmael ca¬
ptuias duxit reliqͥas pplĩ qͥ erat in mas¬
phat. filias qͦ regis quas cõmendaue¬
iat nabutaidan godolie. Qd̾ cũ audis¬
set iohãna filiꝰ caree. assũptis uiris in¬
secutꝰ ÷ hẏsmael. ⁊ inuenit eũ ad aqͣs
que st᷑ in gabaon. ⁊ fugit hysmael a
facie eiꝰ cũ octo uiris. ⁊ reduxit iohan¬

Expanded text:
m viri cum eo ad Godoliam in Masphath, et splendide suscepit eos Cumque post prandium versus esset Godolias in soporem, et cctem Judaeos qui erant in civitate, et quosdam militequem fecit rex Asa propter Baasa regem Israel. Altera vero die cum muneribus veniebant sus est Ismahel in occursum eorum dicens: « Intrquia thesauros habemus in agro, frumenti, vini et hordei, olei et mellis, et dabimus eos tibi; et recesserunt ab eo. » Tunc Ismahel duxit captivas reliquias populi, qui erat in Masphath, filias quoque regis, quas commendaverat Nabuzardan Godoliae. Quod cum audisset Johanan filius Caree, assumptis viris insecutus est Ismahel, et invenit eum ad aquas, quae sunt in Gabaon, et fugit Ismahel a facie ejus cum octo viris
Abbreviated transcription (Latin):
actũ est cũ prefeciss rex babrło¬
nis godoliã reliqͥis t̾re. uener̾t ad
eũ om̃s qͥ euaserant manꝰ hostiũ ⁊ in¬
t̾ finitimas gentes latuerant uł qͥb¬
cũq latibłis saluauerant aĩas suas
lias ad eos. Nolite timere habitare
n cesm et serure res ba lbre lorns t bene
pc uobis. Ego habito in qnasphait. ut
uos urr añto firmass dumisit eos ad x

Expanded text:
autem cum praefecisset rex Babylonis Godoliam reliquiis terrae, venerunt ad eum omnes qui evaserant manus hostium, et inter finitimas gentes latuerant, vel quibuscunque latibulis salvaverant animas suas:lias ad eos: « Nolite timere, habitate in terra, et servite regi Babylonis, et bene erit vobis. Ego habito in Masphat, ut u