comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ram nobis mĩmũ constitiuis¬
se. Nemo nascitur diues.
quisquis exit in lucẽ iussus
est lacte et panno esse contẽ¬
tus abhiis miciis nos regna
magne diuicie sunt lege
nature compõĩta paupertas.
lex autẽ illa nature scis quos
terminos nobis statuat non
esurire. non sitire nõ algere
ut famen sitimqz depellas
non est necesse super hiis as¬
sidere liminib nec suꝑciliũ
graue. nec contumeliosam
eciam humanitatem pati nõ
est necesse maria temptare
nec sequi castra parabile est
quod natura desiderat et ap¬
põĩtum ad suꝑuacua sudat᷑
illa sunt que togã conterũt
que nos senescere sub tento¬
riis cogũt que in aliena licto¬
ra ĩpingũt ad manum est
quod sat est cui cum pauꝑ¬
tate bene conueint diues est

Expanded text:
ram nobis minimum constituisse. Nemo nascitur dives. Quisquis exit in lucem, iussus est lacte et panno esse contentus; ab his initiis nos regna Magnae divitiae sunt lege naturae composita paupertas." Lex autem illa naturae scis quos nobis terminos statuat ? Non esurire, non sitire, non algere. Ut famem sitimque depellas, non est necesse superbis adsidere liminibus nec supercilium grave et contumeliosam etiam humanitatem pati, non est necesse maria temptare nec sequi castra; parabile est, quod natura desiderat, et adpositum. Ad supervacua sudatur. Illa sunt, quae togam conterunt, quae nos senescere sub tentorio cogunt, quae in aliena litora inpingunt. Ad manum est, quod sat est. Cui cum paupertate bene convenit, dives est
Abbreviated transcription (Latin):
sus est quoniam hec est uita
ut affricanũ audio dice̾ quid
moror in terris quin huc ad
uos uenire propero Nõ est ita
inquit ille insi emm deus is
cuus hoc templũ est omne
quod conspicis istis te corꝑis
custodiis li beruerit huc tibi
a ditus patere non potest ho¬
mines enun sunt hac lege ge¬
nerati qui tuerentur illum
globum quem ĩ i hoc templo
mediũ uides que terra dicitur.
hiisqz aniius datus est ex il¬
lis sempiterins ignibus que
sidera et stellas uocatis q̃ glo¬
mentib circulos suos orbesq
conficiũt celeritate mirabili.
Quare et tibi publitꝰ et õib
piis retinendus animꝰ est in
custodia corporis nec in iuissu
eius a quo est nobis datus ex
a deo diffugisse uideamim.¬

Expanded text:
e, quoniam haec est uita, ut Africanum audio dicere, quid moror in terris? Quin huc ad uos uenire propero?» — «Non est ita,» inquit ille. «Nisi enim cum deus is, cuius hoc templum est oquod conspicis, istis te corporis custodiis liberaverit, huc tibi aditus patere non potest. Homines enim sunt hac lege generati, qui tuerentur illum globum, quem in hoc templo medium vides quae terra dicitur, hisque animus datus est ex illis sempiternis ignibus, quae sidera et stellas vocatis, quae romentibus, circulos suos orbesque conficiunt celeritate mirabili. Quare tibi Publi et piis omnibus retinendus animus est in custodia corporis, nec injussu ejus a quo ille est nobis datus, ex a deo diffugisse uideami
Abbreviated transcription (Latin):
non tamn auctores sunt ꝙͣ pre¬
cones oĩo illicitum esse dicen¬
tes quẽpiam milicie ẜuien¬
tem a presidio et cõmissa sibi
statione discedere citra ducis
aut principis iussionem ple¬
ne eleganti usi exẽplo. Nã

Expanded text:
non tam auctores sunt quam praecones, omnino illicitum esse dicentes, quempiam militiae servientem a praesidio et commissa sibi statione discedere, citra ducis vel principis jussionem. Plane eleganti exemplo usi
Abbreviated transcription (Latin):
sis africane alacrior ad tutã¬
dam rem publicã sic habeto
omibus qui priãm conserua¬
uerint adiuuerint anpierĩt
certũ esse in celo definitũ lo¬
cum ubi beati sempit̾no euo
cole et pietatem que cum sit
magna in ꝑentibus et ꝓpin¬
quis tamen in prĩa maxima
est et ea uita/. uia est in celu̾
et in hũc cetũ eoꝵ qui iam ui¬
xerũt et corpore resaxati issũ
incolũt locum quem uides.
Erat autem is splendidissiõ
candore inter flãmas circus
si reditũ in hũc locum despe¬
raueris in quo omnia sunt
magnis et p̃stantibus iuiris
ꝑtem exiguam potest. Igitur
alte spectare si uoles atq hãc
sedem et eternam domũ con¬
tueri, neqz te sermomibz uul¬
gi dederis nec in humanis
premiis spem posueris rerũ
tuaꝵ suis te oportet illecebris
ip̃a uirtus trahat ad uerum

Expanded text:
sis, Africane, alacrior ad tutandam rem publicam, sic habeto: omnibus, qui patriam conservaverint, adiuverint, auxerint, certum esse in caelo definitum locum, ubi beati aevo sempiterno m et pietatem, que cum sit magna in parentibus et propinquis, tum in patria maxima est, eet in hunc coetum eorum qui iam uixere et corpore laxati illum incolunt locum quem uerat autem is splendidissimo candore inter flammas circus si reditum in hunc locum desperaveris, in quo omnia sunt magnis et praestantibus viris, ius anni partem exiguam potest? Igitur alte spectare si voles atque hanc sedem et aeternam domum contueri, neque te sermonibus vulgi dedideris nec in praemiis humanis spem posueris rerum tuarum; suis te oportet inlecebris ipsa virtus trahat ad verum
Abbreviated transcription (Latin):
tibi stultissimus oñn qui flet
ꝙ ante mille annos nom bixe¬
rit eque stultus est qui flec ꝙ
hec paria sunt non eris nec
fiusti. utrũq tempus alienũ¬
est. In hunc pũctum cõiectus
es qd ut extendas quousq
extendes quid fles quid optas
ꝑdis oꝑam desine fata deum
flecti sperare precando Rata
et fixa sunt et magna atq
eterna necessitate ducuntur
eo ibis que omĩa eunt quid
tibi noui est ad hanc legem
natus es. hoc patri tuo accidit
hoc matri hoc maiorib hoc
om̃ibus ante te hoc om̃ib post
te series inuicta et milla mu¬
tabilis ope illigat et trahit
ut opinor esses si multa mi¬
lia tecum cõmorerenturi

Expanded text:
 stultissimus qui fleverit, quod ante mille annos non vixerit? Eque stultus est qui flet, quod Hec paria sunt, non eris, non fuisti; utrumqest. In hoc punctum coniectus es, quod ut extendas, quo usque extendes ? Quid fles ? Quid optas ? Perdis operam. Desine fata deum flecti sperare precando. Rata et fixa sunt et magna atque aeterna necessitate ducuntur. Eo ibis, quo omnia eunt. Quid tibi novi est ? Ad hanc legem natus es. Hoc patri tuo accidit, hoc matri, hoc maioribus, hoc omnibus ante te, hoc omnibus post te. Series invicta et nulla mutabilis ope inligavit ac trahit ut opinor, esses, si multa milia tibi commorerentur;
Abbreviated transcription (Latin):
mortem non interitum esse oĩa
tollentem atqz delentem sed
quãdam quasi migrationem
cõmutationemꝙ uite que in
claris uiris et feminis dux in

Expanded text:
mortem non interitum esse omnia tollentem atque delentem, sed quandam quasi migrationem commutationemque vitae, quae in claris viris et feminis dux in
Abbreviated transcription (Latin):
subdit. Si quis deus michilar¬
giatur. ut ex hac etate repue¬
rescam et in cunis uagiam dal¬
de recusem ne uers uelum qͣsi
decurso spacio ad cart̾es a calce

Expanded text:
t si quis <deus michi> largiatur et ex hac etate repuerascam et in cunis vagiam, valde recusem, nec vero velim quasi decurso spacio ad <carceres> a calce
Abbreviated transcription (Latin):
format et fabricat/ uitã dis¬
ponit acciones regit agenda
et omittenda de monstrat se¬
det ad gubernaculũ et per
aucipitia fluctuantem diri¬
git cursum. Sine hac nemo
losophia nos tueri debet hec
ad urtabitur ut deo li benter
pareamus fortune contuma¬
citer hec docebit ut deũ sequa¬
ris feras casum. Et in alia
pham ergo confugiendũ est
hee lõe non dico apud bonos
sed apud mediocrit malos
ĩfularũ loco sunt. Nam fo¬
rensis eloquencia et quecũq
alia ppłiñ monet adu̾sarios
habet hec quieta et sui nego¬
cii contempni non potest cui
ab om̃ibus artibus etiam a¬
pud pessimos honor est. Nũ¬
ꝙͣ in tantũ cõualestet nequi

Expanded text:
format et fabricat, vitam disponit, actiones regit, agenda et omittenda demonstrat, sedet ad gubernaculum et per ancipitia fluctuantium derigit cursum. Sine hac nemo losophia nos tueri debet. Haec adhortabitur, ut deo libenter pareamus, ut fortunae contumaciter; haec docebit, ut deum sequaris, feras casum. Sed non phiam ergo confugiendum est; hae litterae, non dico apud bonos, sed apud mediocriter malos, infularum loco sunt. Nam forensis eloquentia et quaecumque alia populum movet, adversarios habet; haec quieta et sui negotii contemni non potest, cui ab omnibus artibus etiam apud pessimos honor est. Numquam in tantum convalescet nequi
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃a inquit que ars con sum¬
mau̾it c̾tũ est a natura micia
dixisse Nobis igitur ad uir¬
tutes etiam anteꝙͣ doceamur
micia quedam et seia nature
concessa sunt ut ad iusticiam
cuius rusticis quoq ac barba¬
ris aliqua ymago apparet.h.

Expanded text:
Omnia que ars consummavit, certum est a natura initia duxisse. Nobis igitur ad virtutes, etiam antequam docemur, initia quedam et semina nature concessa sunt, ut ad iustitiam cuius rusticis quoque ac barbaris aliqua imago apparet.
Abbreviated transcription (Latin):
est pͥmos homines ita fuisse
institutos ut si nõ peccauissẽt
milsũ mortis exꝑirẽt᷑ genꝰ
ses eosdem pͥmos pcc̃ores ita
fiusse morte multatos ut eciã
quidꝙ̃ eoꝵ stirpe esset exortũ
eadem pena teneretur obnoxi¬
um. Non enim aliudexeis/
ꝙͣ quod ip̃i fuu̾it nasceretur.
pre multitudine quippe culpe
illius: naturã dãpnacio mu¬
tauit in peius ut quod penali¬
ter precessit in peccantib hoĩ
tur in nastentibus cet̾is. Neq
enim ita homo ex hoĩe sicut hõ
ex pulu̾e̾ puluis namiq hoĩ
faciendo maties fuit hõ autẽ
hoĩ gignẽdo parens, proinde
uis ex terra facta sit caro qd
autem est parens homo hoc ẽ
et proles homo. In pͥmo igitur
hoĩe per feiam in ꝓgeĩem trã¬
siturum uniu̾sum gems hũa¬
nuĩ fuit qñ illa cõiugũ coplã
diuinã sinãm sue dampnacõĩs
excepit et qd homo factus est
non cũ crearetur s cũ peccaret
et pimiretur hoc geniut ꝙͣtũ
quidem actinet ad pc̃ci et mor¬

Expanded text:
est primos quidem homines ita fuisse institutos, ut, si non peccassent, nullum mortis experirentur genus; sed eosdem primos peccatores ita fuisse morte multatos, ut etiam quidquid de eorum stirpe esset exortum eadem poena teneretur obnoxium. Non enim aliud ex eis, quam quod ipsi fuerant, nasceretur. Pro magnitudine quippe culpae illius naturam damnatio mutauit in peius, ut, quod poenaliter praecessit in peccantibus homitur in nascentibus ceteris. Neque enim ita homo ex homine, sicut homo ex puluere. Puluis namque homini faciendo materies fuit, homo. autem homini gignendo parens. Proinde uis ex terra facta sit caro; quod est autem parens homo, hoc est et proles homo. In primo igitur homine per feminam in progeniem transiturum uniuersum genus humanum fuit. quando illa coniugum copula diuinam sententiam suae damnationis excepit; et quod homo factus est, non cum crearetur, sed cum peccaret et puniretur, hoc genuit, quantum quidem adtinet ad peccati et mor
Abbreviated transcription (Latin):
inquiens. Solicitant alii re¬
mis freta ceca riuĩtq. In ferrũ
penetrãt aulas et limma regũ.
hic petit excidiis urbẽ mifos¬
q penates Ut gẽma bibat et
sartano dormiat ostro. Cõdit
opes alius de fossoq incubat
auro. hic stupet actonitus ro¬
stris hũc plausus hyancem ꝑ
cuneos geminatus enĩ plebis¬
qz prĩnqz Corripuit gaudent
ꝓfusi sangiuẽ fratrũ Exilio¬
qz domos et dulcia limina mu¬
tant. Atq alio prĩam querũt
sub sole iacentem .I. Non om̃s¬

Expanded text:
idit. sollicitant alii remis freta caeca ruuntque in ferrum, penetrant aulas et limina regum; hic petit excidiis urbem miserosque Penatis, ut gemma bibat et Sarrano dormiat ostro; condit opes alius defossoque incubat auro; hic stupet attonitus rostris; hunc plausus hiantem per cuneos—geminatus enim plebisque patrumque— corripuit; gaudent perfusi sanguine fratrum, exsilioque domos et dulcia limina mutant atque alio patriam quaerunt sub sole iacentem.
Abbreviated transcription (Latin):
ta seĩa uirtutũ que si adolestẽ
liceret ip̃a nos ad beatã uitã
natura ꝑduce̾t. Nũc autem
simul ut editi inuice et suscep¬
ti sumus in om̃i continuo pra
uersamur ut pene cum lacte
mitricis errorem suxisse uide¬

Expanded text:
ta virtutum, quae si adolescere liceret, ipsa nos ad beatam vitam natura perduceret. Nunc autem simul atque editi in lucem et suscepti sumus, in omni continuo pravrversitate versamur, ut pene cum lacte nutricis errorem suxisse vide
Abbreviated transcription (Latin):
rerum terroribus quas ita ex¬
hibet et quodam i ͦ expͥmit
ut a ueris eas discernere ne¬
queamus aĩam miserã sen-¬
susq perturbet Qua falsi¬
tate uisoꝵ etiam uigilantes
in quibusdam morbis et bene¬
nis miserabilius agitantur
ꝙͣuis multimoda uarietate
fallacie, hoĩes etiam sanos
maligy demones nõmĩquã
decipiant talibus uisis etiã si
eos per hec ad sua traduce̾ nõ
potuerint tamen eorum solo
appetitu qualitertũq ꝑ sua¬
dende falsitatis illudũt hec

Expanded text:
rerum, terroribus, quas ita exrerum, terroribus, quas ita exhibet et quodam modo exprimit, ut a ueris eas discernere nequeamus, animam miseram sensusque perturbet? Qua falsitate uisorum etiam uigilantes in quibusdam morbis et uenenis miserabilius agitantur; quamuis multimoda uarietate fallaciae homines etiam sanos maligni daemones nonnumquam decipiant talibus uisis, ut, etiamsi eos per haec ad sua traducere non potuerint, sensus tamen eorum solo adpetitu qualitercumque persuadendae falsitatis inludant. Ab
Abbreviated transcription (Latin):
fugientibus hoĩbus de horreis
eiecit atq abstulit. Contͣ muille¬
formes demonũ incursus qͥs
innocencia sua fidit quando
quidem ne quis fideret eciam
ꝑuulos baptizatos quibus c̾te
nichil est innocencius aliqñ
sic uexant ut ineis maxime
deo ista sinente monstretur
huius bite flenda calamitas
et alt̾ius desideranda felici¬
tas. Iam uero de ip̃o corpore
tot existunt morborum mala
ut nec libris medicoꝵ cũcta
comprehensa sint in quorum
plibus et pene om̃ibus etiã
ip̃a adiumenta et medica¬
menta tormenta sunt ut ho¬
mines a penaꝵ exicio penali
eruantur auxilio. Nonne as
hoc ꝑduxit hoĩes sicientes ar¬
dor mimanis ut urinã qñq
humanam uel eciã suam bi¬
berent Nõne ad hoc famnes
ut a carnibus hom̃ abstinere
non possent nec ĩuẽtos hoĩes
matres incredibili crudelita¬
te quã rabida esuries faciebat
pit quis explicet sepe somp¬
moꝵ uisis quã fit inquietus
et ꝙͣ magnis licet falsarũ

Expanded text:
fugientibus hominibus de horreis fugientibus hominibus de horreis eiecit adque abstulit. Contra milleformes daemonum incursus quis innocentia sua fidit? quando quidem, ne quis fideret, etiam paruulos baptizatos, quibus certe nihil est innocentius, aliquando sic uexant, ut in eis maxime Deo ista sinente monstretur huius uitae flenda calamitas et alterius desideranda felicitas. Iam uero de ipso corpore tot exsistunt morborum mala, ut nec libris medicorum cuncta conprehensa sint; in quorum pluribus ac paene omnibus etiam ipsa adiumenta et medicamenta tormenta sunt, ut homines a poenarum exitio poenali eruantur auxilio. Nonne ad hoc perduxit sitientes homines ardor inmanis, ut urinam quoque humanam uel etiam suam biberent? nonne ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non possent nec inuentos hominesmatres incredibili crudelitate, quam rabida esuries faciebat,pit, quis uerbis explicet. saepe somniorum uisis quam sit inquietus et quam magnis, licet falsarum
Abbreviated transcription (Latin):
modo molestiis uel eciam mor¬
tiferis morsibus a rabie que
contingit ex iubido cane ut
eciam blanda et amica dño
cius et amarius ꝙͣ leones dra¬
conesq metuatur faciatq ho¬
minem quem forte attamina¬
uerit contagione pestifeni
ita rabiosum ut a parẽtibus
coniuge filiis peius oi besti¬
a formidetur que mala paci¬
untur nauigantes que t̾re¬
na itinera gradientes quis
ambulat ubicũq non inopi¬
natis subiacens casibus de fo¬
ro quidam rediens domum
sanis pedibus suis cecidit
pedem fregit et ex illo uuln̾e
finiuit hanc uitam quid ui¬
detur sedente securus de sel¬
la in qua sedebat cecidit he¬
ly sacerdos et mortiuis est.
a grcose ymo uere om̃es hoĩes
quot et ꝙͣtos a ceso et terra uł
a ꝑniciosis aĩalibus casus me¬
tuũt agroꝵ fructibus. Solẽt
tamen de frumentis tandem
collectis et reconditis esse se¬
curi sed quibusdam quod noui¬
mus ꝓuentum optimum fru¬
mentoꝵ fliuius improuisus

Expanded text:
modo molestis uel etiam mormodo molestis uel etiam mortiferis morsibus, arabia quae contingit ex rabido cane, ut etiam blanda et amica suo tius et amarius quam leones draconesque metuatur faciatque hominem, quem forte adtaminauerit, contagione pestifera ita rabiosum, ut a parentibus coniuge filiis peius omni bestia formidetur! Quae mala patiuntur nauigantes! quae terrena itinera gradientes! Quis ambulat ubicumque non inopinatis subiacens casibus? De foro quidam rediens domum sanis pedibus suis cecidit. pedem fregit et ex illo uulnere finiuit hanc uitam. Quid uidetur sedente securius? De sella, in qua sedebat, cecidit Heli sacerdos et mortuus est. Agricolae, immo uero omnes homines, quot et quantos a caelo et terra uel a perniciosis animalibus casus metuunt agrorum fructibus! Solent tamen de frumentis tandem collectis et reconditis esse securi. Sed \' quibusdam, quod nouimus, prouentum optimum frumentorum fluuius inprouisus
Abbreviated transcription (Latin):
mus agitetur humanum que¬
non ad maliciam nequiciamq
miquoꝵ sed ad condicionem ꝑ¬
tinent miseriãq cõmunẽ quis
ullo sermone digerit quis ulla
cogitatione comprehendit ꝙͣtꝰ
est metus ꝙͣta calamitas ab
orbitatibus atq luctu a dap̃¬
nis et dampnatõib et decep¬
cõmbus et mendaciis hoĩ
et suspictiombus falsis ab oĩ¬
bus uiolentis facioribz et sce¬
leribus aliems quandoquidẽ
ab eis et depredatio et captiui¬
tas et uincula et carceres exi¬
lia et cruciatus et amputatio
membroꝵ et priuatio sensuũ
et oppressio corporis ad obscenã
libidinem opprimẽtis explen¬
dam et multa alia horrenda
sepe contigunt. Quid ab ĩnu¬
meris casibus qui forinsecus
corpori formidantur estibus
et frigoribus tempestatibus
imbribus alluuiombz coru¬
staciombus tomtru grandi¬
ne fulmine motib hyatib¬
ab offensionibus et pauore uel
eciam malicia iumẽtoꝵ a tot
uenenis fruticũ aquaꝵ aurar̾
bestiarum a ferarũ uel tantũ¬

Expanded text:
nus agitetur humanum, qunon ad malitiam nequitiamque iniquorum, sed ad condicionem pertinent miseriamque communem, quis ullo sermone digerit? quis ulla cogitatione conprehendit? Quantus est metus, quanta calamitas ab orbitatibus adque luctu, a damnis et damnationibus, a deceptionibus et mendaciis hominum, a suspicionibus falsis, ab omnibus uiolentis facinoribus et sceleribus alienis! quando quidem ab eis et depraedatio et captiuitas, et uincula et carceres, et exsilia et cruciatus, et amputatio membrorum et priuatio sensuum, et obpressio corporis ad obscenam libidinem obprimentis explendam et alia multa horrenda saepe contingunt. Quid? ab innumeris casibus quae forinsecus corpori formidantur, aestibus et frigoribus, tempestatibus imbribus adluuionibus, coruscatione tonitru. grandine fulmine, motibus hiatibuab offensionibus et pauore uel etiam malitia iumentorum, a tot uenenis fruticum aquarum, aurarum bestiarum, a ferarum uel tantum
Abbreviated transcription (Latin):
ex semoꝵ turba comp̃hendeᷤ
aliquem ꝑuenisse ad ultimũ
etatis humane inde centesmmꝰ
tibi uel supra p̃mitur amus
agedũ ad computatõem eta¬
tem tuam reuota dic ꝙͣtum
ex isto tempore creditor ꝙͣtum
amica ꝙͣtum rex ꝙͣtũ cliens
abstulerit ꝙͣtum lix uxoria
iofficiosa per orbem discursa¬
cio a dice morbos quos manu
fecinus a dice ꝙ et simne bsu ia¬
cuit uidebis et panciores ãnos
habere ꝙͣ minieres. repete me¬
moriam tecum quando certus
consilii fui̾s quotus quisq dies
ut destinaueras recesserit qñ
tibi usus fuĩt quando in statu
quid tibi in tam longo euostĩ
opis sit quã multi uitam dni
puerũt te non sentiente quid
perderes ꝙͣtum uarius dolor
stulta leticia auida cupiditas
blanda conuersacio abstulerit¬
ꝙͣtum exignũ tibi de tuo relic¬
tum sit intelliges te imma¬
quẽꝙͣ propter canes aut nigas
putes dui uixisse non ille
dui uixit sed dui fuit qͥd enĩ
si illum multum putes naui¬
gasse/ quẽ seua tempestas a

Expanded text:
endere aliquem: " Pervenisse te ad ultimum aetatis humanae videmus, centesimus tibi vel supra premitur annus ; agedum, ad computationem aetatem tuam revoca. Duc, quantum ex isto tempore creditor, quantum amica, quantum rex, quantum cliens abstuleris quantum lis uxoria, officiosa per urbem discursatio. Adice morbos, quos manu fecimus, adice et quod sine usu iacuit ; videbis te pauciores annos habere quam numeras. Repete memoria tecum, quando certus consilii fueris, quotus quisque dies ut destinaveras processerit, quando tibi usus tui fuerit, quando in statu pidus, quid tibi in tam longo aevo facti operis sit, quam multi vitam tuam diripuerint te non sentiente quid perderes, quantum vanus dolor, stulta laetitia, avida cupiditas, blanda conversatio abstulerit, quam exiguum tibi de tuo relictum sit ; intelleges te immaquemquam propter canos aut rugas putes diu vixisse ; non ille diu vixit, sed diu fuit. Quid enim si illum multum putes navigasse, quem saeva tempestas a
Abbreviated transcription (Latin):
amis Ceter quid aliud in
mũdo ꝙͣ prigna aduersum
diabolum cotidie geritur qñ
aduersus iacula eius et tela
confliccatiombus assiduis di¬
ira cum ambitione cõgressio
est cum carnalibus uiciis cũ
illecebris sclãribus assidua et
molesta lutatio est/ obsessa
mens hominis et undiqz di¬
aboli infestatione uallata uix
occurrit singulis uix resistit.
Si anaricia prostrata est.
exurgit libido. Si libido com¬
pressa est succedit ambicio.
si ambicio contempta est ira
exasꝑat inflat suꝑbia uino¬
lencia inuitat muidia con¬
cordiam rũpit amiciciam
zelue abscindit cogeris ma¬
ledice quos diumna lex pro¬
hibet compelleris iurare qd

Expanded text:
as. Ceterum quid aliud in mundo quam pugna aduersus diabolum cotidie geritur, quam aduersus iacula eius et tela conflictationibus adsiduis diira, cum ambitione congressio est, cum carnalibus uitiis, cum inlecebris saecularibus adsidua et molesta luctatio. obsessa mens hominis et undique diaboli infestatione uallata uix occurrit singulis, uix resistit: si auaritia prostrata est, exsurgit libido: si libido conpressa est, succedit ambitio: si ambitio contempta est, ira exasperat, inflat superbia, uinolentia inuitat, inuidia concordiam rumpit, amicitiam zelus abscidit. cogeris maledicere quod diuina lex prohibet, conpelleris iurare quod
Abbreviated transcription (Latin):
miseris mortalibus eui pri¬
ma fugit. Quare optima qr
re optima qr uiuenes possu¬
mus diste possumus facilem
et adhuc tractabilem ammũ¬
ad meliora conuertere quia
hoc tempus est ydoneum la
boribus ydoneum agitandis
perftudia ingeniis est et ex¬
cendis per oꝑa corꝑibus qd
suꝑest segnius et langiuidiꝰ¬

Expanded text:
miseris mortalibus aevi Primiseris mortalibus aevi Prima fugit. Quare optima ? Qre optima ? Quia iuvenes possumus discere, possumus facilem animum et adhuc tractabilem ad meliora convertere; quia hoc tempus idoneum est laboribus, idoneum agitandis per studia ingeniis et exercendis per opera corporibus; quod superest, segnius et languidi
Abbreviated transcription (Latin):
irreꝑabile est tempus digi¬
landum est ꝓperamus reli¬
qͣmiur agit nos augiturq
in futurũ disponimus et inter
precipua lentisumus et rursꝰ¬
impedimentum uiuendi ẽ ex¬
pettacio que pendet ex trasti¬
no perdis hodiernũ quod in
fortune man poĩtum est dis¬
ponis quod in tua dimictis
quo spectas quo te extendis
omĩa que uentura sũt in incͤ¬
to satent. Protinus uiue cla¬
mat ecte maximus uates et
ma queqz dies miseris mor¬
talibus eui Prima fugit su¬
bennt morbi tristisq senectꝰ
Et la bor et dire rapit incle¬
mencia mortis. Nũꝙͣ unrgi
luis dicit dies ire ses fugere
quod currendi genus concita¬
tissimũ est et optimos qsqr
primos rapi quid igitur ces¬
samus nos ip̃i concitare ut
teruolant de teriora succedunt
quẽadmodum ex amphora pͥ¬
nra quod est optimũ in pͥmo
est Id exhaurni in aliis potiꝰ
patimur ut nobis fecem ip̃i¬
reseruemus Inhereat istus
aiõ et tanꝙͣ missum oraculũ
placeat Optima queq dies

Expanded text:
rabile tempus: vigilandum est; nisi properamus, relinquemur; agit nos agiturque in futurum disponimus et inter praecipitia lenti sumus; simpedimentum est expectatio, quae pendet ex crastino, perdit hodiernum. Quod in manu fortunae positum est, disponis, quod in tua, dimittis. Quo spectas ? Quo te extendis ? Omnia quae ventura sunt in incerto iacent ; protinus vive ! Clamat ecce maximus vates et ma queque dies miseris mortalibus evi Prima fugit; subeunt morbi tristique senectus Et labor, et dure rapit inclemencia mortis". De morte s dicit ire, sed fugere, quod currendi genus concitatissimum est, et optimos quosque primos rapi ; quid ergo cessamus nos ipsi concitare, ut nobis, et DETERIORA SUCCEDUNTQUEMADMODUM EX AMPHORA PRra quod est optimum, in primo est. Id exhauriri aliis potius patimur, ut nobis faecem reservemus ? Inhaereat istud animo et tamquam missum oraculo placeat: Optima quaeque dies
Abbreviated transcription (Latin):
teris presideant ad dispendiũ
fensas nec mainfestis irrogãt
disciplinam. Quã rari et inu¬
tiles in claustro resident tam
pitulo conticescunt. Sane de

Expanded text:
teris praesidet ad dispendium fensas, vel manifestis irrogat disciplinam. Quam rarus et inutilis in claustro residet, tam pitulo conticescit. Nam de
Abbreviated transcription (Latin):
Amplissimũ in quit uite spa¬
cium usq ad sapienciã uiue̾
qui ad illam ꝑuenit attigit nõ
longissimũ finem s maximũ.
Ille uero glorietur au ducter
sibi et rerum nature ĩpucet
qd fuit merito enĩ ĩpucabit
meliorem illis uitã reddidit

Expanded text:
amplissimum vitae spatium ? Usque ad sapientiam vivere. Qui ad illam pervenit, attigit non longissimum finem, sed maximum. Ille vero glorietur audacter sibi, et rerum naturae inputet, quod fuit. Merito enim inputabit; meliorem illi vitam reddidit
Abbreviated transcription (Latin):
accedentib aut turbato c̾ebro
aut p̃cordioꝵ stupore confusi
acumen solite sapiencie perdi¬
derunt ꝙͣti eciã momentanea
lesione mutati sunt. Nã et ip̃e
qui celeberrime sapiẽs hẽtur
facile in crapulam dilapsus
obtunditur. ut uirũ illũ pru¬
dentissime disserentem di fici¬
le ul ũmũ credas quẽ se nec
mou̾e̾ posse conspicias forte
si aiẽ as motꝰ ꝓpͥos explicãdos
nec fatius alie discretione ba¬
ria tribuũtur sed sicut immor¬
talitatem sumũt ita esse racio¬
nales gn̾aliter sentiũtur. par¬
iuilis enim ratio crescit lõga
meditatione non aĩa. Quibus¬

Expanded text:
accedentibus, aut onerato cerebro, aut praecordiorum stupore confusi, acumen solitae sapientiae perdiderunt! Quanti etiam momentanea laesione mutati sunt! Nam et ipse qui celeberrime sapiens habetur, facile in crapulam dilapsus obtunditur, ut virum illum prudentissime disserentem, difficile vel vivum credas, quem se nec movere posse conspicias! sinec fatuis aliae varia discretione tribuuntur; sed sicut immortalitatem jugiter sumunt, ita et rationales esse generaliter sentiuntur. Parvulis enim ratio crescit longa meditatione, non anima. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
explanabo uoluptas ip̃a que
qualis sit ut tollatur error
oĩm imꝑitoꝵ intelligatur¬
q ea ꝙͣ uoluptaria delicata
mollis habeatur disciplmata
ipãm mouet et cum iocũdi-¬
tate quadam ꝑcipitur senfi¬
liberatione et uacuitate omĩs
molestie gaudemus omme
autem id quo gaudemus uo¬
luptas est ut om̃e quod offẽ¬
dimuir dolor doloris omnis
priuatio recte noĩata est uo¬
luptas ut enim cum tibo et
potatione famnes sitieq depl¬
sa est/ ip̃a detractio molestie
consecucõnem affert uolupta¬
tis Sic in om̃i redoloris a¬
motio successionem efficit uo¬

Expanded text:
explicabo, voluptas ipsa quae qualisque sit, ut tollatur error omnis imperitorum intellegaturque ea, quae voluptaria, delicata, mollis habeatur disciplina, ipsam movet et cum iucunditate quadam percipitur sensiliberatione et vacuitate omnis molestiae gaudemus, omne autem id, quo gaudemus, voluptas est, ut omne, quo offendimur, dolor, doloris omnis privatio recte nominata est voluptas. ut enim, cum cibo et potione fames sitisque depulsa est, ipsa detractio molestiae consecutionem affert voluptatis, sic in omni re doloris amotio successionem efficit vo
Abbreviated transcription (Latin):
quisq equissimo aĩo moritur
stultus iniquissimo. Nonne
uobis uidetur is animꝰ qui plꝰ
cernat et longuis uidere, se
ad maiora proficisci ille aũt
cuius obtusior est acies nõ ui¬

Expanded text:
quisque aequissimo animo moritur, stultissimus iniquissimo, nonne vobis videtur is animus, qui plus cernat et longius, videre se ad meliora proficisci, ille autem, cuius obtusior sit acies, non vi
Abbreviated transcription (Latin):
temere esse firmandũ sed an
fixeq tenendum et deũ aĩas
creare et occulta quadam ra
inquit in tam occultis causis
losam assumere fortassis auda¬
ciam cum dicat apls̃. Quis
enim cognouit sciãm dei et¬

Expanded text:
t esse firmandum, sed in fixeque credendum est, et Deum animas creare, et occulta quadam rat est enim in tam occultis causis losam assumere fortassis audaciam, cum dicat Apostolus: Quis enim cognovit sensum D
Abbreviated transcription (Latin):
occupat totas possidet regnat
quis ei angulus exceptus sit.
Sed quid in aĩabus angulos
exꝑtes sunt simplicisq natu¬
re et om̃is duplicitatis ignare
butore bonoꝵ om̃ uendicarũt.¬
I. Quas. H. uirtutes utiqz qui¬
multiplicitate ꝑcium et ꝙͣtita¬
tis quadam distensione racõne¬
cresce et appetitu boni ac auer¬
sione mali manẽte simplicita¬
tis natura dilatari noscuntur.
Cum uero ꝑtes istas deus im¬

Expanded text:
occupat, totam possidet, regnat lus ei angulus exceptus est. Sed quid in anima angulum expers est, simplicisque naturae, et totius duplicitatis ignara. butore bonorum vindicavit. Quas? inquis. Virtutes utique, quimultiplicitate partium, et quantitatis quadam distentione crellectu, appetitu boni, aversione mali, manente simplicitatis natura dilatatur. Cum vero partes istas spi
Abbreviated transcription (Latin):
sic dicens. Subito in illam
nec opmnãtes inciderũt acce¬
de̾ eam cotidie non senciẽbãt
ꝙͣadmodum aut sermo aut
lectio aut aliqua int̾iorum
cogitatio iter facientes deci¬
pit et ꝑuenisse ante sciunt
ꝙͣ appinquasse sic hoc etiam¬
iter uite assiduũ et citatissimũ
Que uoꝰ etas longa est aut
quid om̃io hoĩ longũ nõne
modo pueros mͦ adolescẽtes
incursu a t̾go insequens nec
opmnãtes assecuta est senectꝰ

Expanded text:
st ; subito in illam necopinantes inciderunt, accedere eam cotidie non sentiebant. Quemadmodum aut sermo aut lectio aut aliqua intentior cogitatio iter facientis decipit et pervenisse ante sentiunt quam adpropinquasse, sic hoc iter vitae adsiduum et citatissimum,uero aetas longa est? Aut quid omnino homini longum? Nonne modo pueros, modo adulescentes in cursu a tergo insequens Nec opinantes assecuta est senectus?
Abbreviated transcription (Latin):
captare feras et fallere iusco.
iuuentũ et magnos canibus
circũdare saltus. Atq aliꝰ latũ
funda iam uerberat ãnem alta
petens pelagoqz alius trahit
lnũda liua Tu ferri rigor atq
argute lamma serre. Nlam pͥ¬
mũ cuneis findebant fissile li¬
gnum. Tunc uarie uen̾e artes
labor om̃a uincit. Improbz et
duris urgens in rebus egestas.

Expanded text:
captare feras et fallere visco inventum et magnos canibus circumdare saltus; atque alius latum funda iam verberat amnem alta petens, pelagoque alius trahit humida lina; tum ferri rigor atque argutae lamina serrae,— nam primi cuneis scindebant fissile lignum tum variae venere artes. Labor omnia vicit inprobus et duris urgens in rebus egestas.
Abbreviated transcription (Latin):
ancecessoꝵ deuotioni collatum
est in mercedem transiit iniqͥ¬
diũ. Claustrales quibus cõuẽ¬
ticula plebis et sermones ocii
lex artior interdicit plateis
pro claustro scurrilitatibus ꝓ
lectione utuntur. Est et eis
publica et in expugnabilis
cũ mulieribus familiaritas
quibus ille p̃missis ⁊ ꝓmissis
obligate munusculis dies mi¬
quitatis et noctes infamie uẽ¬
dere comꝓbantur. Inter tot
sacre professioms niurias hoc

Expanded text:
antecessorum devotione collatum est, in mercedem transit iniquonis. Claustrales, quibus conventicula plebis, et sermones otii lex arctior interdicit, plateis pro claustro, scurrilitatibus pro lectione coutuntur. Est eis publica et inexpugnabilis cum mulieribus familiaritas, quibus illae promissis et praemissis obligatae munusculis, dies iniquitatis, et noctes infamiae vindicare comprobantur. Inter tot sacrae professionis injurias,
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝙͣ spoliati et nudi ꝓicimur
in hanc uitam corpore fragili
corde lubrico imbecilli animo
anxii ad solicitudines desidiosi
ad labores proni ad uoluptates
Nõ nasti igitur longe optimũ¬
quidem in eccłiasten locutꝰ est.
Et laudaui ego om̃es de fũttos
qui iam mortui sũt magis ꝙͣ
uiuentes quicũqz uiuũt usq
adhuc et optimus supra hos
duos qui nõdũ natus est qui
non uidit hoc opus malũ quod
factũ est sub sole. De ip̃ĩs eciã¬

Expanded text:
tamquam spoliati et nudi projicimur in hanc vitam, corpore fragili, corde lubrico, imbecillo animo, anxii ad sollicitudines, desidiosi ad labores, proni ad voluptates? 30. Non nasci igitur longe optimuus est: Et laudavi ego omnes defunctos qui jam mortui sunt, magis quam viventes, quicumque vivunt usque adhuc. Et optimus super hos duos, qui nondum natus est, et qui non vidit hoc opus malum, quod factum est sub sole. Et vidi e
Abbreviated transcription (Latin):
gumenta testas cortices coria
spinas uillos setas pilos plu
a frigoribus et calore tutata
est hoĩem tantũ nudũ et in
mda humo natali die abicit
ad uagitus statim et ploratus.¬
dem inter nos genitas uinclã
excipiũt. Et om̃ membrorũ
nexus atq feliciter natus ia¬
cet manibus pedibusq reuĩc¬
suspiriis uitã auspicat᷑. unã
tantũ ob culpam qr natum est.
mũq tpr̃is munus quadrupedi

Expanded text:
ribuit, testas, cortices, coria, spinas, villos, saetas, pilos, plua frigoribus et calore tutata est: hominem tantum nudum et in nuda humo natali die abicit ad vagitus statim et ploratuidem inter nos genitas vincula excipiunt et omnium membrorum nexus; itaque feliciter natus iacet manibus pedibusque devincsuppliciis vitam auspicans, unam tantum ob culpam, quia natum est. imumque temporis munus, quadrupedi
Abbreviated transcription (Latin):
ita dicens. A conceptu decimo
die dolores capitis oculorum
uertigines tenebreq fastidiũ
in cibis redundatio stomachi
uidices sũt hoĩes incoati ut

Expanded text:
ur. vi 41 A conceptu decimo die dolores capitis, oculorum vertigines tenebraeque, fastidium in cibis, redundatio stomachi indices sunt hominis inchoati.
Abbreviated transcription (Latin):
sic scribentem. Firmissiẽ tene
et nullatenus dubites omẽm
hominem qui per concubitum
uiri et mulieris concipitur. cũ
origiali pcc̃o nasti et pectatiᷤ
subditum mortiq subiectum
inquit originem ꝑtinet om̃
mortaliũ progenẽ fuisse dũp¬
natam hec ip̃a uita si uita di¬
cenda est tot et tantis malis
plena testatur. Quidem̃ aliud
indicat horrenda quedam pro¬
funditas ignorancie ex qͦ oĩs
error existit qui os̃ filios adam
tenebroso quodã smu suscipit
ut homo as illo liberari sme la¬
bore dolore timore non possit.

Expanded text:
s scriptum est: Firmissime tene, et nullatenus dubites, omnem hominem qui per concubitum viri et mulieris concipitur, cum originali peccato nasci, impietati subditum, mortique subjectum originem pertinet, omnem mortalium progeniem fuisse damnatam, haec ipsa uita, si uita dicenda est, tot et tantis malis plena testatur. Quid enim aliud indicat horrenda quaedam profunditas ignorantiae, ex qua omnis error exsistit, qui omnes filios Adam tenebroso quodam sinu suscipit, ut homo ab illo liberari sine labore dolore timore non possit?
Abbreviated transcription (Latin):
aĩe mala ex corꝑe putãt accidisse
in errore sunt ꝙͣiuis enim unrgi¬
lius platonicam uideatur lu¬
culentis uersibus explicare sẽ¬
tenciam dicens. Igneus est il¬
lis uigor et celestis origo Se¬
nibus ꝙͣtum non noxia corꝑa
tardant Terremqz hebetant
artus moribundaq membra.
om̃esq illas notissimas aĩ ꝑ
rem leticiam tristiciam quasi
origines omm̃ pcc̃oꝵ atq uicio¬
rũ uolens intelligi ex corpore
accide̾ subiũgat et dicat hinc
tamen aliter se habet fides nr̃a.
Nam corruptio corporis que ag¬
grauat aiãm non pcc̃i primi
est causa ses pena Nec caro
corruptibilis aiãm peccatricẽ
sed aĩa pecca trix fecit esse cor¬
ruptibilem carnem ex qua cor¬
ruptione carnis licet existãt
quedam incitamenta uiciorũ
et ip̃a desideria uiciosa nõ tñ
om̃ia uite imque bicia tribuẽ¬
da sunt carni ne ab õibus hiis
purgenus dia bolũ qui nõ ha¬

Expanded text:
animae ex corpore putant accidisse, in errore sunt. Quamuis enim Vergilius Platonicam uideatur luculentis uersibus explicare sententiam dicens: Igneus est illis uigor et caelestis origo Seminibus, quantum non noxia corpora tardant Terrenique hebetant artus moribundaque membra, omnesque illas notissimas quatturem, laetitiam tristitiam, quasi origines omnium peccatorum adque uitiorum uolens intellegi ex corpore accidere subiungat et dicat: Hinctamen aliter se habet fides nostra. Nam corruptio corporis, quae adgrauat animam, non peccati primi est causa, sed poena; nec caro corruptibilis animam peccatricem, sed anima peccatrix fecit esse corruptibilem carnem. Ex qua corruptione carnis licet existant quaedam incitamenta uitiorum et ipsa desideria uitiosa, non tamen omnia uitae iniquae uitia tribuenda sunt carni, ne ab his omnibus purgemus diabolum, qui non ha
Abbreviated transcription (Latin):
mines ut socupletes tactus ri¬
geus auri materia sequeretur
credo et iam pactoli ip̃ius flu¬
m̃i genã desiccassent. Porro¬
quia nullũ est malũ ĩmorta
le mortalibus resumẽte uires¬

Expanded text:
terer, ut locupletes tactus rigens auri materia sequeretur, credo etiam Pactoli ipsius fluibus desiccasseocupletes tactus rigens auri materia sequeretur, credo etiam Pactoli ipsius flu
Abbreviated transcription (Latin):
imbecillitate corporis nec offi¬
cia sensuũ nec mimst̾i̾a possũt
explicare membroꝵ. ut si ig¬
nem angusto uase concludas
altũ ut illius moris ẽ nequit
petere quia ip̃m artissimum
obstaculũ constat habere. Tũc
enim unicuiq rei facultas sua
uidetur suppet̾e cũ eã nichil
contrariũ preualet impedire.
imparilitate ꝑciũ aut hnmoꝵ¬

Expanded text:
imbecillitate corporis, nec officia sensuum, nec ministeria posse explicare membrorum? Ut si ignem angusto vase concludas, altum ut illius moris est nequit appetere, quia eum arctissimum obstaculum constat operire. Tunc enim unicuique rei facultas sua videtur suppetere, cum illi nihil contrarium praevalet impedire. imparilitate partium, aut
Abbreviated transcription (Latin):
autem non exhorreat et mori¬
magis eligat si ei proponatur
aut mors ꝑpecienda aut rur¬
sus infancia quequidem non
a rsu sr a fletu orditur. Ceteꝵ¬

Expanded text:
autem non exhorreat, et mori eligat, si ei proponatur, aut mors perpetienda, aut rursus infantia? Quae quidem quod non a risu, sed a fletu orditur
Abbreviated transcription (Latin):
cet̾a. Bñficiũ se putabat accepisse anguste
meõrie theodosiꝰ. cũ rogaret᷑ igͦscẽ. Et tc̃ ꝓpͥor
eãt ueĩe. cũ fuiss ꝯmotio maior iraꝯdie. p̃¬
rogatiua igͦscẽdi eãt ĩdig̃tũ fuisse. Et opta¬
rẽs expostulaĩ̾ malebat. ꝙͣ qͣi uidex punire. se¬
pe trem̃tes uidimꝰ qͦs obuirgabat. ⁊ ꝯuictos

Expanded text:
accepisse augustae memoriae Theodosius, cum rogaretur ignoscere, et tunc propior erat veniae, cum fuisset commocio maior iracundiae. Prerogativa ignoscendi erat indignatum fuisse, et optarens expostulare malebat, quam quasi iudex punire. Sepe trementes vidimus, quos obiurgabat, et convictos
Abbreviated transcription (Latin):
aũ nã sp̃m repetet aũ rõ dimit¬
tet. testatꝰ exilio bõa me ꝯscĩa
amasse: bona studia. nlłiꝰ ꝑme
Qui ħ facẽ ꝓponet. uolet. tẽpta¬
bit. ad eos it̾ faciet. ¶uos qd̾ qui

Expanded text:
a spiritum repetet aut racio dimittet, testatus exibo bonam me conscienciam amasse, bona studia, nullius per me qui hec facere proponet, volet, temptabit, ad Deum iter facie
Abbreviated transcription (Latin):
finis. d̾sid̾ria nẽ restͥnge̾. ñ ĩplere
aliiũ exinanire. ¶Ego aicis iocũd̾.
iniricis mitis ⁊ facilis. ¶ Exora¬
bor añꝙͣ roge: hõestis p̃cib occũ¬
ra.¶Patͥa meã ẽẽ mũdũ scia.

Expanded text:
finis desideria nature restringere, non implere alvum et exinanire; ego amicis iocundus, inimicis mitis et facilis; exorabor antequam roger, honestis precibus occurram; patriam meam esse mundum sciam
Abbreviated transcription (Latin):
cõruptꝰ uir fit ext̾nis ⁊ ĩsuꝑabłis mi¬
ratorq tm̃ sui fidẽs aĩo. atq ĩt̾ utrũ¬
q paratꝰ. artifex uite. fiducia eiꝰ nõ
sñ scĩa sit. scĩa nõ sñ ꝯstãcia Mane¬
ant illi semel placita. nͨ ulla ĩ eiꝰ d̾¬

Expanded text:
corruptus sit externis et insuperabilis mirator que tantum sui, fidens animo atque in utrumque paratus artifex vite. Fiducia eius non sine sciencia sit, sciencia non sine constancia; maneant illi semel placida, nec nulla in de
Abbreviated transcription (Latin):
Ait eĩ augustmꝰ. Sic̃ igͥs ꝙͣto mag̃
ligna susceꝑit sẽꝑ ĩ maioẽ fłamã
erigit᷑. Ita malus hõ ꝙͣto magis
rõe audiẽit sẽꝑ ĩmaioe̾ malicia
u̾bosos noli ꝯtẽdẽ u̾bis. Sermo da¬
t̾ cũctis aĩ sapĩa paucis. I Te re¬
ꝗras. ne d̾secretis cũ ebrioso ł mu¬
liere mala loq̃ris. Dix̃ eĩ. salomõ.
nulłu secretũ. ubi regnat ebrie¬
tas. ¶Et alius. dix̃. Garulitas mi¬
lieꝵ id solu nouit cellare ꝙ nesci.¬

Expanded text:
Ait enim Augustinus: «Sicut ignis quanto magis ligna susceperit semper in maiorem flammam erigitur, ita malus homo quanto magis rationem audierit semper in maiorem malitiam verbosos noli contendere verbis. Sermo datur cunctis, animi sapientia paucis ». Item requiras ne de secretis cum ebrioso vel muliere mala loquaris. Dixit enim Salomon: « Nullum secretum ubi regnat ebrietas ». Et alius dixit: « Garrulitas mulie
Abbreviated transcription (Latin):
syrach dix̃. ⁊̃ erribłis ẽ ĩciuitate su¬
a hõ liguosꝰ. et temerariꝰ ĩu̾bo su¬
o odibłis eĩt. ¶ Et it̾m. Qui odit
loquacitate/ extĩguit maliciam.
¶Et alibi idem dix̃. Cũ uiro lĩguoso
ne loquariȩ. nec ĩ gene̾ illiꝰ struas
lĩgna. ¶Et alibi ide. ait.ne cũ fa¬
tuis ꝯsiliũ hẽas: nõ eĩ pot̾ũt dilige̾
nͥ q̃ eis placẽt. ¶te reꝗras: ne cũ¬

Expanded text:
c dixit: « Terribilis est in civitate sua homo linguosus et temerarius in verbo suo odibilis erit ». Et iterum: « Qui odit loquacitatem extinguit malitiam ». Et alibi idem dixit: « Cum viro linguoso non loquaris nec in ignem illius struas ligna ». Et alibi idem ait: « Ne cum fatuis consilium habeas: non enim poterunt diligere nisi que eis placent ». Ite
Abbreviated transcription (Latin):
hic. ¶ te reꝗras. ne cũ ĩrisore
loqͣris. Scͥptu ẽ eĩ. Cu ĩrisore ꝯsor¬
ciũ nõ hẽaş. loq̃le eiꝰ assiduitatẽ qͣi
salomon. dix̃. Noli ãguere ĩrisoẽ.
ne od̾rit te. Argue sapiẽtẽ. ⁊ dili¬
get te. ¶Et seneca ait. Qui cor¬
ripit ñrisoe̾. ip̃e sͥ ĩ iuiria fac̃. Qui
ãguit ĩpiũ ip̃e gͥ macula querit.

Expanded text:
risore loquaris. Scriptum est enim: « Cum irrisore consortium non habeas, loquele eius assiduitatem quasi Salomon dixit: « Noli arguere irrisorem, ne te oderit. Argue sapientem et diliget te ». Et Seneca dixit: « Qui corripit irrisorem ipse sibi iniuriam facit. Qui arguit impium ipse sibi maculam qu
Abbreviated transcription (Latin):
co uiuẽ. ¶Et salomõ dix̃. Inimico
ãtiquo ne credas ĩ et̾nu. Et si hũi¬
katus uadat᷑ curiuis. nõ c̾das illi.
Captꝰ eĩ utilitate ũ amicicia reu̾¬
tit᷑ uolũtate: ut capiat fugiendo
ꝙ nõ potuit ꝑseꝙ̃do. ¶ Et alibi id̾.
ait: Inoculis tuis illacͥmab̃ inimi¬
cus. et si uid̾rit tp̃s. nõ saciabr᷑ san¬
gũc tuo. ¶ Et petrꝰ alfũsus. dix̃.
ne associes inimicis tuis: cũ alios

Expanded text:
 etiam Salomon dixit: « Inimico antiquo ne credas in eternum; et si humiliatus vadat curvus », « non credas illi. Captus enim utilitate non amicitia, revertitur voluntate, ut capiat fugiendo que non potuit persequendo ». Et alibi idem ait: « In oculis tuis illacrimabitur inimicus et si viderit tempus non satiabitur sanguine » tuo. Et Petrus Alfonsus dixit: « Ne ass
Abbreviated transcription (Latin):
retinz ĩcord̾ sui iuric ẽ meliꝰ eli¬
liũ rogare Nit eĩ seneca. Si tͥ ip̃i
nõ ĩpasti. ut tace̾s. quõ ab alio si¬
lẽtiũ q̃ris. ¶ Si at d̾secreto ꝯsiliũ
hr̃e uolu̾is. aĩcissiõ fid̾li ⁊ ꝓbato at¬
q secreto illd̾ cõmittas. Dixit eĩ¬

Expanded text:
retinet in corde sui iuris est melius elilium rogare. 15 Ait enim Seneca: «Si tibi ipsi non imperasti ut taceres, quomodo ab alio silentium queris?». 16 Si autem de secreto consilium habere volueris, amicissimo fideli et probato atque secreto ill
Abbreviated transcription (Latin):
salomon. Multi pacifici sĩt tͥ. ⁊ ꝯsili¬
arius unꝰ d̾mille. ¶ Et cato. dix̃.
sõsiliũ ãchanu tacito ꝯmitte so¬
dali. Corporis auxiliu medico cõ¬
mitte fid̾li. ¶ Inimico ãt ñ mł¬
tũ loqͣris: nͨ secreta tua ñ illi d̾te¬
gas. Ant eĩ ysopus. Ne ꝯfidatis
setreta nͦ his d̾tegatis. Cũ ꝗb egi¬
stis pugne discͥmina tͥstis. ¶Et
alibi ide. dĩ. Nulla fid̾s hostis tͥ
sit ꝗ tãua nosti. prorsꝰ ⁊ hostilis
tͥ sit ꝑiuasio uilis. ¶Et ħ dico
tibi ĩ.si cũ mnimico ĩgr̃a redie.¬
mo tute ĩgr̃a redit. Uapor eñĩ
Iodii sẽꝑ latet ĩ pectore inimici.

Expanded text:
Salomon: « Multi pacifici sint tibi et consiliarius unus de mille ». Et Cato dixit: « Consilium archanum tacito committe sodali. Corporis auxilium medico committe fideli ». Inimico autem non multum loquaris nec secreta tua illi detegas. 20 Ait enim Ysopus: «Ne confidatis secreta nec hiis detegatis cum quibus egistis pugne discrimina tristis». 21 Et alibi idem dixit: «Nulla fides hosti tibi sit qui talia nosti. Prorsus et hostilis tibi sit persuasio vilis». 22 Et hoc dico tibi etiam si cum inimico in gratiam rediemo tute in gratiam redit ». Vapor enim odii semper latet in pectore inimici.
Abbreviated transcription (Latin):
s ꝓte faꝙͣ tua ⁊ dispẽses ⁊ utais. Si
prudñtiã ãplectei̾s. uͥq id̾ eĩs. Et ꝓut
reꝵ ac t̃pri uaĩetas exigit. ita te accõ¬
mod̾ tp̃ri. Nec te ĩ aliꝗb mutes. sed
potĩ aptes. Sic̃ manꝰ. que ead ẽ. ⁊ cũ
ĩpalmũ extẽdit᷑. ⁊ cũ ĩpugilũ restͥngi¬
t᷑.¶Prudẽtis ꝓͥũ ẽ examiãre ꝯscili

Expanded text:
 tua dispenses et utaris. Si prudentiam amplecteris, ubique idem eris; et prout rerum ac temporum varietas exigit, ita te accommodes tempori; nec te in aliquibus mutes, sed potius aptes: sicut manus quae eadem est, et cum in palmam extenditur, et cum in pugnum astringitur. Prudentis
Abbreviated transcription (Latin):
quoq cũ digͥtate sapĩe gere. ut nͦ
lis. s grata urbanitas. ¶Sales tr
i sine dẽte sit. Ioci sñ uilitate. Ri¬
sus sñ cachino. Uox sñ clamore.
Incessus sñ tumłtu. ¶Quies ti
bi nõ d̾sidia ei̾t. Et cũ ab alus ludi
ꝯtinẽs es. adulatões ȩuita. ¶ Sit¬
q tͥ tã tͥste laudari at̾pib. quã si
laudeĩs obt̃pia. Cletior esto. qͦti¬
ens displices malis. Et maloꝵ d̾
te extĩatões prauas uaͣ tui lauda¬
tõe ascribe. ¶Difficilimũ ꝯtinẽ¬
tie opꝰ ẽ assentatões adułãtiũ repł¬
gr̃a ꝓmerẽda ꝑ hãc᷑ additũ pãdas.
Nõ eiͣs audax. nec ãrogãs.¶Sum¬
mittes te: nõ ꝓicies gͣuitate ẜuata.

Expanded text:
ae gere, ut te litas, sed grata urbanitas. Sales tui sint sine dente, joci sine vilitate, risus sine cachinno, vox sine clamore, incessus sine tumultu: quies tibi, non desidia erit; et cum ab aliis ludicontinens es, adulationes evita: sitque tibi tam triste laudari a turpibus, quam si lauderis ob turpia. Laetior esto, quoties displices malis, et malorum de te existimationes malas, veram tui laudationem ascribe. Difficillimum continentiae opus est, assentationes adulatione repepromerendam per hanc aditum pandas. Non eris audax, nec arrogans: submittes te, non projicies; gravitate servata,
Abbreviated transcription (Latin):
Suꝑioẽs recte uiuẽdo nõ timeas.
In reddẽda officiositate n negliẽs¬
n acͥb exactõ appareas. ¶Cũctis
esto bñignus. Nemini blãdꝰ. paucĩ
familiais. Om̃ib equue. ¶ Seu̾iõ

Expanded text:
superiores recte vivende non timeas. In redde, neque exactor appareas. Cunctis esto benignus, nemini blandus, paucis familiaris, omnibus aequus. Severior
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͥlitas: ¶ Hoc gͥ si studere cuaue¬
ris. letus ⁊ ĩtrepidꝰ cursꝰ tui finẽ
exspectans prospicies tͥstia huiꝰ
mũdi ylaris. tumultuosa quietꝰ.¬
et extrema securus. Capł d̾mo¬

Expanded text:
la. Haec ergo si studere curaveris, laetus et intrepidus cursus tui finem exspectabis, prospicies haec tristia hujus mundi hilaris, tumultuosa quietus, extrema securus. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
tuas. ¶Raptoẽs ipõs ne aliis ti¬
mẽdi sit. castiga ⁊ cohibe. ¶ Ex nul¬
la uocis ãbiguitate ꝯtrou̾siã nec¬
tes: s qualitate aĩ specłare. ¶Ni¬
cħ tibi ĩt̾sit. an affi̾mes. aniures.¬
¶De religiõe ⁊ fide scias agi. uͥcũq
d̾iũtate tractat᷑. Ha ⁊ siiure iura¬

Expanded text:
tuas. Raptores quoque ipsos ne aliis timendi sint, castiga et cohibe. Ex nulla vocis ambiguitate controversiam nectes, sed animi qualitatem speculare. Nihil tibi intersit, an fde religione enim et fide scias agi ubicumque de veritate tractatur. Nam etsi iureiura