comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ille enim homicida erait abinitio. &inueritate nonstetit. Homicida uidelicet primo sui
suꝑbiendo: deinde & hominis seducendo. In quo geminato homicidio longius abolim de¬
sesti ueritate cecidit. Immo &usq ad finem sieculi cadere peccata accdmulando nonomitat
DIXITO: DAUIDADSAUL. PASCEBAT SERUUSTUUS PATRISSUI GRTGEM. ET UENIEBAT
leo uclursus tollebantq ariaem demedio gregis & sequebar eos et ꝑcuticbam: eruebamq
deo recorum. &illi consurgebunt aduersum me: Et ad prehendebam mentũ corũ & suffocabũ
interficiebamq eos. Nam & leonem xursum interfici ego seruustuus. Frit igitur et phi¬
listheus hic incircũcisus quasiunus exeis. quiausu sest maledicere exercitui dĩ uiuentis
onfortatdñs in firmos in fide. conuocat in credulos ad fidem modestius ex hostans.
ut interfragilia humanitatis suac quado lores nr̃os susceperit . &iam diuinitatis qua ipsosdolores

Expanded text:
Ille enim homicida erat ab initio, et in veritate non stetit . Homicida videlicet primo sui Ille enim homicida erat ab initio, et in veritate non stetit . Homicida videlicet primo sui superbiendo, deinde et hominis seducendo; in quo geminato homicidio longius ab olim deserta veritate cecidit, imo et usque in finem saeculi cadere peccata accumulando non omittit. dixitque David ad Saul pascebat servus tuus patris sui gregem et veniebat leo vel ursus tollebatque arietem de medio gregis et sequebar eos et percutiebam eruebamque de ore eorum et illi consurgebant adversum me et adprehendebam mentum eorum et suffocabam interficiebamque eos nam et leonem et ursum interfeci ego servus tuus erit igitur et Philistheus hic incircumcisus quasi unus ex eis quia ausus est maledicere exercitum Dei viventisonfortat Dominus infirmos in fide, convocat incredulos ad fidem, modestius exhortans ut inter fragilia humanitatis suae, qua dolores nostros susceperit, etiam Divinitatis, qua ipsos dolores
Abbreviated transcription (Latin):
ci imperii principes fames uulgante delata. Quicum &ipsi expaste Nonpauca ad audiendũ
uerbum confluerent: locutus est eis Nedeceptoris antiqui uistute mox infirmanda. Nemo
euacuanda fraude turbarentur. Nedegeneris humani iamiamq ad futura saluatione diffi¬
derent. Ego inquit qui obhoc ipsum seruilem indui formum: ad maiora ꝓgrediens opera uir¬
tutum expugnatorem mundi antiquum expugnabo diabolum. ETAITSAULADDA
uid Non uales resistere philistheo isti. Nec repugnare aduersuseum quiapueres. hic autem
uir bellator abadolescentiasua. Trepidatio est infirmorum uletiam repugnantia suꝑborũ¬
Numquid ualet istediaboli uistutem deproediari quod diuinitatis est solius. cum sit humana
immo &humilicarne uestitus. aduersarius autem eius spiritali natura praepotens. insuper
rebellionis ex quo creaitus est contra citatorem. contraquoq nr̃m genus. arma ferredidicerit

Expanded text:
ci imperii principes fama vulgante delata. Qui cum et ipsi ex parte non pauca ad audiendum ci imperii principes fama vulgante delata. Qui cum et ipsi ex parte non pauca ad audiendum verbum confluerent, locutus est eis; ne deceptoris antiqui virtute mox infirmanda, ne mox evacuanda fraude turbarentur, ne de generis humani, jamque adfutura salvatione diffiderent. Ego, inquit, qui ob hoc ipsum servilem indui formam, ad majora progrediens opera virtutum, expugnatorem mundi antiquum expugnabo diabolvid non vales resistere Philistheo isti nec pugnare adversum eum quia puer es hic autem vir bellator ab adulescentia sua Nunquid valet iste diaboli virtutem depraeliari, quod Divinitatis est solius; cum sit humana, imo et humili carne vestitus; adversarius autem ejus spirituali natura praepotens, insuper rebellio ex quo creatus est, contra Creatorem, contra quoque nostrum genus arma ferre didicerit?
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃o iudei aduentusq & in carnationis suac pi&atem ciblas phemantes ex probrent. Nos debitas
illi grites referamus. quod nos quaesiturus in terra. relinquere dignatus est incaelo beatissimas
illas angdorum cohostes. Quaccum multiplicibus spiritaliũ agminũ sint choris innumerȩ.
uontamen inmerito paucule oues. appellantur : Donec reducta quae errauerat ouecentesima
plena nobis adiunctis sui numeri ꝑfectione la&entur. Caud eamus quod inclinatis suis
celis in quibus pax &iustitia regnat. ut nr̃m proeliũ uideret. sua sponte descendit. Descen¬
dit enim ut hosti congrediens e normisuis in proclio uinceret. suos quib: uicerat sibi congau¬
dentes in regno coronaret. QUDITASUNT AUTEM UERBA QUAE LOCUTUS EST
dauid  & ad nuntiata in conspectusaul. Adquem cũ fuisset adductus locutus estei. Non con¬
Credita sunt uerbu quaelocutus est deregniuenturi p̃sumenda gloria xp̃s. et ad ipsos usq iudar¬

Expanded text:
Christo Judaei, adventusque et incarnationis suae pietatem ei blasphemantes exprobrent; nos debitas illi grates referamus, quod nos quaerens in terra, relinquere dignatus est in coelo beatissimas illas angelorum cohortes; quae cum multiplicibus spiritualium agminum sint choris innumerae, non tamen immerito pauculae oves appellantur, donec reducta quae erraverat ove centesima, plena nobis adjunctis sui numeri perfectione laetentur. Gaudeamus quod inclinatis suis coelis, in quibus pax et justitia regnat, ut nostrum praelium videret, sua sponte descendit. Descendit enim, ut hosti congrediens enormi, suis in praelio vinceret; suos quibus vicerat, sibi congaudentes in regno coronaret. Audita sunt autem verba quae locutus est David, et annuntiata in conspectu Saul. Ad quem cum fuisset adductus, locutus est ei: Non conCredita sunt verba quae locutus est de regni venturi praesumenda gloria Christus, et ad ipsos usque Judai
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis excitat: E talibi scribue bonũ se magistrũ uocanti acdebono faciendo quaerepli
respondit Quid mnedicisbonũ, Nemo bonus nisi solusds̃. Neq ibi sebonũ non ẽc̃ sed dm̃ eredendũ

Expanded text:
veritatis excitat. Et alibi scribae bonum se magistrum vocanti, ac de bono faciendo quaerenti, veritatis excitat. Et alibi scribae bonum se magistrum vocanti, ac de bono faciendo quaerenti, respondit: Quid me dicis bonum? nemo bonus nisi solus Deus ; neque ibi se bonum non esse, sed
Abbreviated transcription (Latin):
pater habet uitam insem&ipso. Sic dedit et filio uitam habere insemet ipso. Uitaeius est.
ad cuius imitationem suos auditores prouocans a postolus petrus. ait Quipeccatum
Nonfecit. Necdolus inuentus est in orceius Quicum malediceretur. Non maledicebat
Cumpateretur. Non cõminabitur &cxera. Cognatio patriseius in isrł ipsa est. Dequa
iurauit dñs dauid ueritatem & non frustrabitur eũ. defructu uentristui ponã suꝑ sedem
meam. Cognatio patriscius. Dequa ipse testatur. Quicumq enuim fecerit uoluntatẽ
patrisici qui incaelis est. ipse meus frater et soror et mater est: Non seergo dñs sponsum
ecdesiac idest xpm̃ ẽẽ rennuit Sed quaerendũ intellegendũq quia ipseest doc& Deniq
phariscos proposito psalmi testimonio quomodo xp̃ssit filius simul et dñs dauid int̾ro¬
gins Non xp̃m sec̃e nicgat sed illos ad petendam. quaerendam. pulsandamq agnitionem

Expanded text:
r habet vitam in semetipso, sic et dedit Filio vitam habere in semetipso . Vita ejus est, ad cujus imitationem suos auditores provocans apostolus Petrus ait: Qui peccatum non fecit, nec dolus inventus est in ore ejus. Qui cum malediceretur, non maledicebat; cum pateretur, non comminabatur, et caetera . Cognatio Patris ejus in Israel, ipsa est de qua: Juravit Dominus David veritatem, et non frustrabitur eam: De fructu ventris tui ponam super sedem meam . Cognatio Patris ejus, de qua ipse testatur: Quicunque enim fecerit voluntatem Patris mei qui in coelis est, ipse meus frater, et soror et mater est . Non se ergo Dominus sponsum Ecclesiae, id est Christum, esse renuit; sed quaerendum intelligendumque, quia ipse est. Docet denique Pharisaeos, proposito Psalmi testimonio, quomodo Christus sit filius simul et Dominus David, interrogans non Christum se esse negat, sed illos ad petendam, quaerendam, pulsandamque agnitionem
Abbreviated transcription (Latin):
fruudes pietest̃ promptus impia sedulitate prificitur. quasi pascendo doec idumeus mulorũ
gregi antefestur DIXIT AUTIMDAUID ADACMAILICN SiHADES NICADASANILOI

Expanded text:
fraudes nectere promptus, impia sedulitate praeficitur, quasi pascendo Doech Idumaeus mulorum fraudes nectere promptus, impia sedulitate praeficitur, quasi pascendo Doech Idumaeus mulorum gregi antefertur. Dixit autem David ad Achimelech: Si habes hic ad manum
Abbreviated transcription (Latin):
tus sanguineus dicitur. potentissimi ꝑsecutorũ iudaicorũ quia ꝓxime recepti: Nec practereundum
arbitror quod doec iste apud septuaginta interpr&es. Nonquilib& pastor sed mulio gregisuide¬
lic& sterdis et infructuosi pastor extitisse ꝑhib&ur. Mulum numq: scimus quiexaequa&as ino
ꝓmiscuum genus ducit. sicut ccontra exequo & asina burdo. uoluptatem solere cocundisine fructu
appetere generandi. cu simillima sunt opera infruetuosa tenebrarum. deinmundo quodam qua¬
si semine luxdriose uel dolosȩ cogitationis edita. Utrumq enim animal aeque luxdriosum .a
Vnde dicitur dequibusdam: Quorum carnes sunt utcarnes asinorũ & sicut flirxus equorũ fluxus
eorum. Seda sininum genus insuꝑ acutiore sensu dolis est insidisq intentũ semꝑ quibus ruimirũ
operibuis pucgu fitmis inmuius accumu landis cumquilib& motus ipse diustitia iustis autem

Expanded text:
tus sanguineus dicitur, potentissimi persecutorum Judaicorum, quia proxime recepit. Nec praetereundum tus sanguineus dicitur, potentissimi persecutorum Judaicorum, quia proxime recepit. Nec praetereundum arbitror quod Doech iste apud Septuaginta interpretes, non quilibet pastor, sed mulio, gregis videlicet sterilis et infructuosi pastor exstitisse perhibetur. Mulum namque scimus, quia ex equa et asino promiscuum genus ducit, sicut e contra ex equo et asina burdo, voluptatem solere coeundi sine fructu appetere generandi. Cui similia sunt opera infructuosa tenebrarum, de immundo quodam quasi semine luxuriosae vel dolosae cogitationis edita. Utrumque enim animal aeque luxuriosum. Unde dicitur de quibusdam: Quorum carnes sunt ut carnes asinorum, et sicut fluxus equorum fluxus eorum . Sed asininum genus insuper acutiore sensu dolis est insidiisque semper intentum. Quibus nimirum operibus nequissimis in majus accumulandis, cum quilibet motus ipse a justitia, justis autem
Abbreviated transcription (Latin):
legentibus. Dicit ergo eosexsimila absq fermento assariorum uiginti &quattuor fieri soli¬
tos: Et adiungit coquuntur enim duoduo diuisi ante sabbatũ. & sabbato mane oblati supra
sacram mensim ponuntur Seniadalterutriũ conuersi duab. pateris aureis su ppostisture plenis
quiꝑmanent ad aliud sabbatum &tunc pillis aliidepostantur. Illiuesd sacerdotibus exhibentur
& tute incenso inigne saicro inquo omnia holoc austa fiunt aliudtũs suꝑ alios panes adicitur:
ERAT AUTEM IBI UIR DISERUIS SAUL INDIE ILLA INTUS INTABIRNACVLVM ONI IT NONI¬
eius dohec idumeus potentissimus pastorum saul. Erant inter priedicantes a postolos filsi
fratres quorum princeps est iudas intus quidem in ecclesia constituti ꝑmysteriũ fidei. Sed motia fir¬
mitatesuae stabilitatis. sanguinei ad prodendam pacem fraternitatis. Doec namq idumeus mo¬

Expanded text:
legentibus. Dicit ergo « eos ex simila absque fermento assariorum viginti et quatuor fieri solilegentibus. Dicit ergo « eos ex simila absque fermento assariorum viginti et quatuor fieri solitos. » Et adjungit: « Coquuntur enim duo, et duo divisi ante Sabbatum, et Sabbato mane oblati super sacram mensam ponuntur, sibi ad alterutrum conversi, duabus pateris aureis superpositis thure plenis, qui permanent usque ad aliud Sabbatum, et tunc pro illis alii deportantur. Illi vero sacerdotibus exhibentur, et thure incenso in igne sacro, in quo omnia holocausta fiunt, aliud thus super alios panes adjicitur. » Erat autem ibi vir de servis Saul eius Doec Idumeus potentissimus pastorum Saul dixit autem David ad Ahimelech sifratres, princeps est Judas; intus quidem in Ecclesia constituti per mysterium fidei, sed moti a firmitate suae stabilitatis, sanguinei ad prodendam pacem fraternitatis Doech namque Idumaeus, mo
Abbreviated transcription (Latin):
ostensum. opost& praesignatum intellegi sacerdotales cibos adueniente dño nonultra unitribu
leui. uel uni populo filiorum is rahel. Sedomnib: ad fidem uocandis gentib eẽ pastiendos. Omni¬
bus erum quicumq esurire iustitiam. quicumq adueridauid comitatũ ꝑtinere uoluerint. dic¬
tumest : uos autem genus dectũ regile sacerdotiũ gens sca populus ad quisitionis. Et quia demys¬
terio ꝓuiribus diximus refest etiam adlittere sensum planius dilucidandum iosephi dicta pa¬
rumꝑ depanib ꝓpositionis quac posuit intueri. quac inbeati quoq luce expositione ubi adhui
loci cõmemorationẽ uentum est. Nr̃o adutilitatem legentiũ putauimus inserenda trac̃tui
Scante enim adhuc suis temporibus religione & statu hierosolimorũ ac templi. facillime poter
caquac auita successione gerebantur a sacerdotib ut pote &ipse sacerdos nosse acmanifestare

Expanded text:
ostensum, oportet praesignatum intelligi, sacerdotales cibos, adveniente Domino, non ultra tribui ostensum, oportet praesignatum intelligi, sacerdotales cibos, adveniente Domino, non ultra tribui Levi, vel uni populo filiorum Israel, sed omnibus ad fidem vocandis gentibus esse partiendos. Omnibus enim quicunque esurire justitiam, quicunque ad veri David comitatum pertinere voluerint, dictum est: Vos autem genus electum, regale sacerdotium, gens sancta, populus acquisitionis . Et quia de mysterio pro viribus diximus, refert etiam ad litterae sensum planius dilucidandum, Josephi dicta parumper de panibus propositionis quae posuit intueri, quae in beati quoque Lucae expositione, ubi ad hujus loci commemorationem ventum est, nostro ad utilitatem legentium putavimus inserenda tractatui. Stante enim adhuc suis temporibus religione et statu Jerosolymorum ac templi, facillime poterat ea quae avita successione gerebantur a sacerdotibus, utpote et ipse sacerdos, nosse ac manifestare
Abbreviated transcription (Latin):
scĩficatum singularit̃ quidem dictum ꝓpt̃ unitatem fidei et dilectionis. pluralit̃ uero intellegen¬
dum ꝓpt̃ uel opera uistutum multifaria ueldiuinarum scripturarum quib aduistutes instrui¬
mur multiplicem copiam. Quomodo quod singularit̃ in psalmis scriptum est. Inmisit in eis
muscam caninam &comedit eos. ranam & exterminauit eos. Hulli dubiũ quin pluralit̃ accipi¬
endum sit. Praesestim cũ dñs in euangeliis huius exemplo lectionis misericordiam sacrificio
praeferendam ad firmans. plurali numero panes eidatos asseuer&. Non legistis inquit quid
fecerit dauid quando esuriit & quicũ eoerant. quomodo intrauit indomumdĩ & panes ꝓpositionis
comedit. quos nonlicebat eiedere neq hisquicũ eo erant nisi solis sacerdotibus: ubi secundũ interp̃

Expanded text:
sanctificatum singulariter quidem dictum, vel propter unitatem fidei et dilectionis; pluraliter vero intelligensanctificatum singulariter quidem dictum, vel propter unitatem fidei et dilectionis; pluraliter vero intelligendum propter vel opera virtutum multifaria, vel divinarum Scripturarum, quibus ad virtutes instruimur, multiplicem copiam; quomodo quod singulariter in Psalmis scriptum est: Immisit in eos muscam caninam, et comedit eos; ranam, et exterminavit eos , nulli dubium quin pluraliter accipiendum sit, praesertim cum Dominus in Evangeliis hujus exemplo lectionis misericordiam sacrificio praeferendam affirmans, plurali numero panes ei datos asseveret . Non legistis, inquit, quid fecerit David, quando esuriit, et qui cum eo erant, quomodo intravit in domum Dei, et panes propositionis comedit, quos non licebat ei edere, neque his qui cum eo erant, nisi solis sacerdotibus ? Ubi secundum interpr
Abbreviated transcription (Latin):
lui gratia scificatum. Neq enimerat in apostolis a postolorumq discipulis scientia litteralis. nisi
tantum libri ꝓph&ici. quiantiquo illodĩ populo palam adlegendũ ꝓpositi Nuꝑ fuerant ꝑ incar¬
nationem dñi. Neultratypice seruarentur adimpl&i ut scriberentur libri nouitestamenti ad refi¬
ciendas sacerdotales animas. Id est sacerdotis a&erni membris adunatas. scĩ sp̃s igne cale facti
& Notandum quodquinq panes p&isse dauid. Nonautem quinq uelduodecim. tot enum fuere
panes ꝓpositionis. sed singulari numero panem scĩficatũ accepisse ꝑhib&ur. Quomodo & su¬
pra quinq lapides inperam misisse. Sed uno goliam strauisse memoratur. Quinq sunt enim¬
libri quib doctrinȩ legalis dementa continentur. Sed sicut apostolus ait. Omnis lex inuno
sermone impl&r Diliges ꝓximũtuũ sicut teipsum: Quamuis etiam recte potest intellegi panem

Expanded text:
lii gratia sanctificatum. Neque enim erat in apostolis apostolorumque discipulis scientia litteralis, nisi lii gratia sanctificatum. Neque enim erat in apostolis apostolorumque discipulis scientia litteralis, nisi tantum libri prophetici, qui antiquo illo populo palam ad legendum propositi, nuper fuerant per Incarnationem Domini, ne ultra dicere servarentur, adimpleti; ut scriberentur libri Novi Testamenti, ad reficiendas sacerdotales animas, id est, sacerdotis aeterni membris adunatas, sancti Spiritus igne calefacti. Et notandum, quod ait panes petisse David, non autem quinque vel duodecim tot enim fuere panes propositionis sed singulari numero panem sanctificatum accepisse perhibetur; quomodo et supra quinque lapides in peram misisse, sed uno Goliath stravisse memoratur. Quinque sunt libri, quibus doctrinae legalis elementa continentur. Sed, sicut apostolus ait, Omnis lex in uno sermone impletur: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Quamvis etiam recte potest intelligi, panem
Abbreviated transcription (Latin):
ciusdem coinquinationis seruauimus ad tactu. DIDITERGOEI SACERDOS SCĨFICATUM PANEA
Quu mundos qui acciperent audiuit scĩficatũ eis panem dare consensit: quod nullatenus facere
auder&. si non eos ꝑomnia mundos agnouiss&. Siautem tam solester munditia quaercbatur eius
qui scĩ ficatũ morsi manib panem trpicũ gustar&: quantam Necesse est munditiae curam gerat.
quiinscũs acuenerabiles Xp̃i manus accep̾tum panem in sacramentũ corporis. consecratũ. In memo¬
riãm mostis cius mostalib creditũ adiuitȩ pennis est auxilia sumturus. Nempe illud a postoli
pecesseest semꝑ animo retineit. quiaquicumq manducauerit panem uel biberit calicem dñi¬
indigne ⁊ euserit corporis et sanguinis dñi: Prob& autem scipsum homo et sic depancillo edat et
Dabunt a postoli his quicredebunt & buptiz abantur exgentibus uerbum legis & ꝓph&arum eiuange¬

Expanded text:
ejusdem coinquinationis servavimus attactu. Dedit ergo ei sacerdos sanctificatum panem. ejusdem coinquinationis servavimus attactu. Dedit ergo ei sacerdos sanctificatum panem. Quia mundos qui acciperent audivit, sanctificatum eis dare consensit; quod nullatenus facere auderet, si non eos per omnia mundos agnovisset. Si autem tam solerter munditia quaerebatur ejus qui sanctificatum Moysi manibus panem typicum gustaret, quantam necesse est munditiae curam gerat, qui in sanctas ac venerabiles Christi manus acceptum panem, in sacramentum corporis ejus consecratum, in memoriam mortis ejus mortalibus creditum, ad vitae perennis est auxilia sumpturus? Nempe illud apostoli necesse est semper animo retineat: Quia quicunque manducaverit panem, vel biberit calicem DominDabant apostoli his qui credebant, et baptizabantur ex gentibus, verbum legis et prophetarum, Evange
Abbreviated transcription (Latin):
uid nonminori discr&ione se suosq discutiens. ab uxoreoquidem complexu. continuisse asserit.
Tempus eiusdem continentiae sollicitus ex ponit. uasa puerorũ scã omnia. id est arma. uestimenta &ipsa
qua e obmittendum foste uiaticum gestabant: uascula munda. a totius sordis ad taminatione testatur
Et quia nonsine maxime discr&ione quae diuinis erant sacrataministeriis. in communem transferenda
nouerat i pͥsum : Nedispensatorum horum sacerdotem quicquam suistatus celar&. ulam tantum qua
uenerant dicit ẽẽ pollutam. iacente uidelic& in eare qualib& funebri uel ꝑscipsm inmunda: Sed&
ipsa inquit hodie scĩficabitur inuasis. Id est Nontamen crediderim commaculari nos potuisse ꝑhoc
quod interipsum cuiquid in mundũ in e& incederemus. quinr̃a solliciti omnia &uasa & corpori ab

Expanded text:
David non sine discretione se suosque discutiens, ab uxoris quidem complexu continuisse asserit, David non sine discretione se suosque discutiens, ab uxoris quidem complexu continuisse asserit, tempus ejusdem continentiae sollicitus exponit. Vasa puerorum sancta omnia, id est, arma, vestimenta, et ipsa quae ob mittendum forte viaticum gestabant vascula, munda a totius sordis attaminatione testatur. Et quia non sine maxima discretione, quae divinis erant sacrata ministeriis, in communem transferenda noverat usum, ne dispensatorem horum sacerdotem quidquam sui status celaret, viam tantum qua venerant dicit esse pollutam, jacente videlicet in ea re qualibet funebri, vel per seipsam immundam. Sed et ipsa, inquit, hodie sanctificabitur in vasis; id est, non tamen crediderim commaculari nos potuisse per hoc quod iter ipsum cui quid immundum inesse incederemus, qui nostra solliciti omnia et vasa et corpora ab
Abbreviated transcription (Latin):
gentes polluta est: Necdum his quicathecizantur regenerationis fonte eggratia sp̃s ablutis. scĩficatis.
&iustificatis: Sed & ipsa praesentis luce reconciliationis sc̃ĩficabitur in eis quibaptisma deuoto conde
suscipiunt. Notandum sane iuxta litteram quã cauta sollestia uel sacerdos dauid interrogarit: uel
ipsã sacerdoti desua suorumq puritate responderit. Nonenim solum ut pinem scm accipere possint
pueri simundisint amuliere ꝑquirit: Sed abomni pollutione quae mostalib: accidere sol&. sisint
mundi scrutantur. Specialiter demuliebris contagio copulae quasic&eris maiore ꝑquirens: Reue¬
ra erim maximũ est hoceorum dumtaxat quae nonquidem ꝑculpam reos faciunt. Sedtam ꝑinmun¬
ditiae cuius lib& uerbi gratia mosticini uel reptilis ad tactum ascõrum tactu deterrent. Sed&da

Expanded text:
gentes, polluta est, necdum his qui catechizantur, regenerationis fonte et gratia Spiritus ablutis, sanctificatis et gentes, polluta est, necdum his qui catechizantur, regenerationis fonte et gratia Spiritus ablutis, sanctificatis et justificatis; sed et ipsa praesentis luce reconciliationis sanctificabitur in eis qui baptisma devoto corde suscipiunt. Notandum sane juxta litteram, quam cauta solertia vel sacerdos David interrogaret, vel ipse sacerdoti de sua suorumque puritate responderit. Non enim solum, ut panem sanctum accipere possint pueri, si mundi sint a muliere, perquirit; sed ab omni pollutione, quae mortalibus accidere solet, si sint mundi, scrutatur, specialiter de muliebris contagio copulae, quasi caeteris majora perquirens. Revera enim maximum est hoc eorum duntaxat quae non quidem per culpam reos faciant, sed tamen per immunditiae cujuslibet, verbi gratia, morticini, vel reptilis attactum, a sanctorum tactu deterrent. Sed et
Abbreviated transcription (Latin):
in lecebris ad unius ecclesiȩ uirginis castitatem. pi&atemq conuersis. Non est enim bonũ sumere
punem filiorum & mittere canibus. ETRESPONDIT DAUID SACERDOTI IT DIXIT EI
Equidem si demulierib agitur continuimus nos abheri & udus testius: Quando egrediehamur.
eefuerunt iusa puerorum scã. porro uiahaec polluta est sed &ipsa hodie sc̃i ficabitur inuasis.
Respondit dñs mittendis ad docendas gentes a postolis: quaeds purificauit uos commune nedixeritis.
continuit enim seecclesia meo praesente auxilio abido latria c&erisq flagitiis exeotempore quo egressa÷
ꝑ confessionem a prisce latebra caecitatis: usq ad lucem cognoscende sc̃ẽ. quaeds est trinitatis accessit.
et fuerunt corda humiliũ scã ꝑ abrenuntiationem sathane. Porro conuersatio haec quauiuitur int̃

Expanded text:
illecebris ad unius Ecclesiae virginis castitatem pietatemque conversis. Non est enim bonum sumere illecebris ad unius Ecclesiae virginis castitatem pietatemque conversis. Non est enim bonum sumere panem filiorum et mittere canibus . Et respondit David sacerdoti, et dixit ei: Eqet fuerunt vasa puerorum sancta: porro via haec polluta est, sed et ipsa hodie sanctificabitur in vasis. Respondit mittendis ad docendas gentes apostolis: Quae Deus purificavit, vos commune ne dixeritis . Continuit enim se Ecclesia meo praesente auxilio ab idololatria caeterisque flagitiis, ex eo tempore quo egressa per confessionem a priscae latebra caecitatis, usque dum ad lucem cognoscendae sanctae, quae Deus est, Trinitatis accessit; et fuerunt corda humilium sancta per abrenuntiationem Satanae. Porro conversatio haec, qua vivitur inter
Abbreviated transcription (Latin):
est. suscipiens nuntios & aliauia eiciens. quod absq mendatii ad tempus assumto adminiculo iustifi¬
cationis meritum implere Nom potuit. Atdo ec idumeus. cuius praesens lectio explorationẽ sequers
ꝓditionem contin&: obmagnifestatum ueri cognitionem. Intypum iudȩ scariothis destrui in finẽ.
euelli emigari & cradicari meruit deterra uiuentium. ETRISPONDENS SACERDOS DAUIOMITII
Non habeo panes laicos adminum. sedtantũ panem sanctum. Simundi sunt puerima xime a muliere¬
Quia lãos grece populus dicitur: panes laicos populares significat idest nonoblatione sacratos. sedui¬
les & communem praeparatos adusum. Respondens igitur xp̃o sacer ordoducum spiritaliũ. Non
inquit habeo quicquam sapientiae saecularis in opera iustitiae: Sed tantũ uerbũ euangelii quod mun¬
dis committam auditoribus Sed neq hocgentib credendum aestimo. Nisi foste adiuersis errorum

Expanded text:
est, suscipiens nuntios, et alia via ejiciens? quod absque mendacii ad tempus assumpto adminiculo justifiest, suscipiens nuntios, et alia via ejiciens? quod absque mendacii ad tempus assumpto adminiculo justificationis meritum implere non potuit. At Doech Idumeus, cujus praesens lectio explorationem, sequens proditionem continet, ob manifestam veri cognitionem in typum Judae Iscariotis destrui in finem, evelli, emigrari et eradicari meruit de terra viventium. Et respNon habeo panes laicos ad manum, sed tantum panem sanctum: si mundi sunt pueri, maxime a mulierQuia laos Graece populus dicitur, panes laicos populares significat, id est, non oblatione sacratos, sed viles, et communem praeparatos ad usum. Respondens igitur Christo sacer ordo ducum spiritualium: Non, inquit, habeo quidquam sapientiae saecularis in opera justitiae, sed tantum verbum Evangelii, quod mundis committam auditoribus. Sed neque hoc gentibus credendum aestimo, nisi forte a diversis errorum
Abbreviated transcription (Latin):
mihi rex prieceptum citius fugiendi dedit. quod nullus inimicorum Nemehic fuisse prodat scire
debeat. Sed siqui demendatio an iustiuiri constantia eius aliquando debeat quasi necessariũ flagi¬
tare praesidium scire uelit: legat scĩ augustini librũ demendatii generib: octo mirifica salubriq
discretione moderitum: sed & conlationes patrum. ubi ioseph nonignobilis int̃patres denihildefi¬
niendo eximiae disputans. etiam huius quaestiunculae pastem plenissime ad sumpsit proposuit
soluit. Hoctantum in praesentiarum breuiter dicere sufficiat. cumabsq ulla dubi&ate praeferen¬
dasit semꝑ mendatio ueritas. aliquando tamen ꝓpt̃ rerum circum stantiam. hoc utiliter ad tempus usur¬
pandum &illa econtrasit oculenda salubriter:. Deniq raab meretrix non neexoperibus tustificata

Expanded text:
mihi rex praeceptum citius fugiendi dedit, quod nullus inimicorum, ne me hic fuisse prodat, scire mihi rex praeceptum citius fugiendi dedit, quod nullus inimicorum, ne me hic fuisse prodat, scire debeat. Sed si qui de mendacio, an justi viri constantia ejus aliquando debeat quasi necessarium flagitare praesidium, scire velit, legat sancti Augustini librum de mendacii Generibus octo, mirifica salubrique discretione moderatum; sed et collationes Patrum, ubi Joseph non ignobilis inter Patres, de nil definiendo eximie disputans, etiam hujus quaestiunculae partem plenissime assumpsit. Proposui solum, ut hoc tantum in praesentiarum breviter dicere sufficiat. Cum absque ulla dubietate praeferenda sit semper mendacio veritas, aliquando tamen, propter rerum circumstantiam, hoc utiliter ad tempus usurpandum, et illa contra sit occulenda salubriter. Denique Raab meretrix, nonne ex operibus justificata
Abbreviated transcription (Latin):
recumbere meruerit. Sidixerimus quia peccatũ Non habemus. Non ipsos seducimus & ueritas
in nobis nonest. NectameN scripturae scãe nobis obhoc eloquia ministrata. ut ꝑexemplabo¬
norum peccare disceremus. Sedideo bonorũ &iam peccata scripturis sc̃ĩs indita ut eis delinquen¬
tibus denir̃a iustitia Non praesumere eis penitentib doceremur denri reatus uenuiam ꝑpenitentiã
ad quirenda confidere. Hoctamen loco facile reor posse defendi beatum dauid: Nonmenda¬
cium dixisse. sed necessitate instante cautiorib ueritatem occultasse sermonibus. Deniq
nonait amicum sibi regem. Nonseregis fugisse Negauit insidias : Sedrex inquit praecepit mihi
sermonem &dixit. Nemosciat rem ꝓpt̃ qua ame missuses: Cuidicto talis sine mendaciõ fuco porest
sensus non in conuenient̃ aptari. Idcirto solus & c&erorum comitatu desestus aduenio. quia tale

Expanded text:
recumbere meruerit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas recumbere meruerit: Si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritas in nobis non est . Non autem Scripturae sanctae nobis ob hoc eloquia ministrata, ut per exempla bonorum peccare disceremus; sed ideo bonorum etiam peccata Scripturis sanctis indita, ut eis delinquentibus de nostra justitia non praesumere, eis poenitentibus doceremur de nostri reatus venia per poenitentiam acquirenda confidere. Hoc tamen loco facile reor posse defendi beatum David non mendacium dixisse, sed, necessitate instante, cautioribus veritatem occultasse sermonibus. Denique non ait amicum sibi regem, non se regis fugisse negavit insidias; sed Rex, inquit, praecepit mihi sermonem, et dixit: Nemo sciat rem, propter quam a me emissus es. Cui dicto talis sine mendacii fuco potest sensus non inconvenienter aptari: Idcirco solus et caeterorum comitatu desertus advenio, quia tale
Abbreviated transcription (Latin):
rum ꝓpter quam me relicto ad gentes saluti dandas missuses. et cuius modite praeceptis odio in quo
refiundantibus a finibus meis eliminare sategerim: Cuisimile est illud psalmistȩ. Disputauer̃¬
discreui uariis inpastib: orbis. quib: obsecro siquid hab&is ad manum ꝑfecti operis in exemplũ
conuersionis adhib&e uel alimenta sacrelegis. quaequinq: mosa icis praefulg& scripta libris:
autquicquid exuobis ipsis suꝑuenire poteritis ad salutem eorũ. offerre curate: lactant quidem
uel in punitatem mendatiisui. uel scripturae uituperationem aucupantes quod dauid mentien¬
do suam suorũq Nondubitarit quaerere silutem quib respondendum est. Et dauid ipsum
alibi& multos saepe sanctorum peccando dm̃ offendisse. immo Noniustificare inconspectueiusom¬
nemuiuentem Dicente tanto a postolo qui pracamore eximio. in conditoris &dñi sui pectore

Expanded text:
rum propter quam, me relicto, ad gentes saluti dandas missus es, et cujusmodi te praeceptis odio iniquo rum propter quam, me relicto, ad gentes saluti dandas missus es, et cujusmodi te praeceptis odio iniquo redundantibus a finibus meis eliminare sategerim. Cui simile est illud Psalmistae: Disputaverudiscrevi variis in partibus orbis; quibus, obsecro, si quid habetis ad manum perfecti operis, in exemplum conversionis adhibete, vel alimenta sacrae legis, quae quinque Mosaicis praefulget scripta libris, aut quidquid ex vobis ipsis superinvenire poteritis, ad salutem eorum offerre curate. Jactant quidam vel impunitatem mendacii sui, vel Scripturae vituperationem aucupantes, quod David mentiendo suam suorumque non dubitarit quaerere salutem. Quibus respondendum est, et David ipsum alibi, et multos saepe sanctorum peccando Deum offendisse, imo non justificari in conspectu ejus omnem viventem, dicente tanto apostolo, qui prae amore eximio in Conditoris et Domini sui pectore
Abbreviated transcription (Latin):
sionem erant adfidem uocandi. Quare ergo inquit tusolus & nullus tecum: Quare tusolus idest
cum membriscuis fidelibus & nullus extra praefinitũ a patre numerum potuit detant amultitudi¬
ne saluari: Quod obstupescendo potius utdictum est. quam contrasuꝑnũ consiliũ ratiocinando
loquuntur elecq. EEAIT DAUID AD ACHIMELECH SACERDOTEM REX PRAECEPIT MINI
sermonem &dixit nemo sciat rem ꝓpterquã ame missuses &cuius modi tibi praecepta dederim
Nam & pueris condixi. in illum &illum locum. Nuncigitur siquid habes ad manũ uelquinq
panes damihi autquicquid inueneris Ait dñs ada postolos regniutiq ꝑennis simul& sacer
dotii heredes. praecepit mihi quantum ualuit populus ꝑsecutorum &incredulus. Neeum docendo
ad fidem uocarem: Etdixit quodammodo in auribus meis. Nemosciat causam inuidiȩ & insidia¬

Expanded text:
sionem erant ad fidem vocandi. Quare ergo, inquit, tu solus, et nullus tecum? Quare tu solus, id est, sionem erant ad fidem vocandi. Quare ergo, inquit, tu solus, et nullus tecum? Quare tu solus, id est, cum membris tuis fidelibus, et nullus extra praefinitum a Patre numerum potuit de tanta multitudine salvari? Quod obstupescendo potius dictum est, quam ut contra superbum consilium ratiocinando loquantur electi. Et ait David ad Achimelech sacsermonem et dixit nemo sciat rem propter quam a me missus es et cuiusmodi tibi praecepta dederim nam et pueris condixi in illum et illum locum nunc igitur si quid habes ad manum vel quinque panes da mihi aut quicquid inveneris et respdotii haeredes: Praecepit mihi quantum valuit populus persecutorum et incredulus, ne eum docendo ad fidem vocarem. Et dixit quodammodo in auribus meis: Nemo sciat causam invidiae et insidia
Abbreviated transcription (Latin):
Sicenum dictum est quare cusolus & nullustecum: quomodo alibidicit. Periit fugame. & ponest
quirequirat animam meam. Cumcestum sit tempore passionis. multos scorum quamuis ad com¬
parationem turbȩ ꝑsecutricis paucissimos: Diligendo quaesisse anuimam xp̃i. Sed sicut ibi nonerit
ineis dequibus praemissum est: Absconderunt laqueos mihi quiquaerer& animam xp̃i. Sic& hic
nonerat deeis quiexpulerunt xpm ullus qui sequeretur fidem xp̃i. ł talibicum dicer&. Omnes
prorsus homines sedomnes dequib loquendum susceperat se significasse monstrar&. Subiunxit in¬
fra&ait. Quideuorant plebemieam sicut escam panis. Et qñmds̃ ingeneratione iusta est. Et iN
euangelio dñs. Nisigranum frumenti inquit cadens interram mostuum fuerit. ipsum solum
hȩsisse fidelibus. Sed ipsum solum dicitur. sine soci&ate illorum qui prius increduli ꝑcandem pas¬

Expanded text:
Sic enim dictum est: Quare tu solus, et nullus tecum? Quomodo alibi dicit: Periit fuga a me, et non est Sic enim dictum est: Quare tu solus, et nullus tecum? Quomodo alibi dicit: Periit fuga a me, et non est qui requirat animam meam . Cum certum sit, tempore passionis multos sanctorum, quamvis ad comparationem turbae persecutricis paucissimos, diligendo quaesisse animam Christi. Sed sicut ubi non erat in eis de quibus praemissum est: Absconderunt laqueos mihi, qui quaerunt animam Christi , sic et hic non erat de eis qui expulerunt Christum ullus qui sequeretur fidem Christi. Et alibi cum diceret: Omneprorsus homines, sed omnes de quibus loquendum susceperat, se significasse monstraret, subjunxit infra, et ait: Qui devorant plebem meam sicut escam panis: Dominum nonEvangelio Dominus: Nisi granum frumenti, inquit, cadens in terram, mortuum fuerit, ipsum solum haesisse fideles. Sed ipsum solum dicitur sine societate illorum qui prius increduli per eamdem pas
Abbreviated transcription (Latin):
nocturnisq uigiliis intenti magnos quosdam ꝓdnõ utitadixerim latratus pracdicationis dare
acdomum fidei sagiciter obmemoriam internae refectionis. ab improborum consuerunt incur su
defendere. Qui&ipsi recte uocabulo achimelech sacerdotis indicantur: quia uidelic& Noui in xp̃o sa¬
cerdotii sunt ministri. quiaudire merentur. Etego dispono uobis sicut disposuit mihi pat̾mers reg¬
num. Quos a libi dñs quia declinatis ꝑsecut oribus quaerere uoluerit: patri supplicans ostendit dice
Liberame deore leonis: & a cornibus unicornuorum humilitatemmeam. Sarrabo Nomentuũ
fratribus meis. in medio ecclesiae laudabote. ETOBSTIPUIT ACHIMELICN EOUODUENISSI
& moderni quoties mente simplici excipiunt dominicȩ uisitationis aduentum. Nonsolum maiestate
uisionis eius ad toniti. Sed & raritate eorum turbati quitante pi&atis gratiam sequi concupiscant.

Expanded text:
noctibus vigiliis intenti, magnos quosdam pro Domino, ut ita dixerim, latratus praedicationis dare, noctibus vigiliis intenti, magnos quosdam pro Domino, ut ita dixerim, latratus praedicationis dare, ac domum fidei sagaciter, ob memoriam internae refectionis, ab improborum consuerunt incursu defendere; qui et ipsi recte vocabulo Achimelech sacerdotis indicantur, quia videlicet novi in Christo sacerdotii sunt ministri, qui audire merentur: Et ego dispono vobis, sicut disposuit mihi Pater meus regnum, fac de ore leonis et a cornibus unicornuorum humilitatem meam! narrabo nomen tuum fratribus meis, in medio ecclesiae laudabo te. item apud Esaiam: expandi moderni, quoties mente simplici excipiunt dominicae visitationis adventum. non solum majestate visionis ejus attoniti, sed et raritate eorum turbati, qui tantae pietatis gratiam sequi concupiscant.
Abbreviated transcription (Latin):
comestibilem sacerdotibus. sibi suisq manducandum accipit: et quasi principem mundi regaliiure
deuicturus. gladioc&eris dissimili sese fostiter armat. Sed nonaliquid u&at &iam ꝑfunem uerbi
fubulum: ꝑgladium uero eosqui uerbo ueritatis in probos feriant intellegi. Ideoq in haclectio¬
ne dñm praecepisse apostolis. ut continentib se auitiorũ sordegentib euangeliũ crederent.: et cos
qui fuerint arma fostis iniqui facerent arma iustitia manu fosti & desiderabili: Nontantũ ad consenti¬
endum ueris. sed &iam resistendum falsis dogmatibus apta. Nec indecenter bifirio fulg& argum̃to
cuius ipse dñs in euangeliis mentionem facere dignatus est : Venit ergo dauid insidias saulis fugiens
innobe. Inciuitatem quaeuestitur inlctratũ adachimdech sacerdotem qui inter pra&atur frat̾meu
rex uenit in sidias iudeorum declinans saluator in conuentum doctorũ fidelium. quidiurnis

Expanded text:
comestilem sacerdotibus, sibi suisque manducandum accipit, regali jure comestilem sacerdotibus, sibi suisque manducandum accipit, regali jure devicturus, gladio caeteris dissimili sese fortiter armat. Sed non aliquid vetat, etiam per panem, verbi pabulum, per gladium vero eos qui verbo veritatis improbos feriant, intelligi. Ideoque in hac lectione Dominum praecepisse apostolis ut continentibus se a vitiorum sorde gentibus Evangelium crederent; et eos qui fuerant arma fortis iniqui facerent arma justitiae, manu forti et desiderabili non tantum ad consentiendum veris, sed etiam resistendum falsis dogmatibus apta. Neque indecenter bifario fulget argumento; cujus ipse Dominus in Evangeliis mentionem facere dignatus est. Venit ergo David, insidias Saulis fugiens, in Nobe civitatem, quae vertitur in latratum, ad Achimelech sacerdotem, qui interpretatur frater meus. Rex venit, insidias Judaeorum declinat Salvator in conventum doctorum fidelium, qui, diuturnis
Abbreviated transcription (Latin):
quogaudeat uel detrim̃to quo con tristatur laborat: parũ est omnino ad comparationem eorum.
uobisdomus ura. Et abiit adecclesiam sibi degentibus adquirendam. Sed& ꝑfectioresquiq acdocto¬
res in ecclesia primitiua. reuersi sunt a consideratu prefatȩ inmutationis dextere excelsi: ad per¬
ficienda nouȩ descendentis adõdecaelo. coepta culmina ciuitatis. Quod siciuitas ut suprauisuẽ.
lectionis proph&ice munitio placet intelligi: undedictuẽ et habemus firmiorem proph&icum
sermonem: et hanc afflictos merentesq ingredini inuti lit̃ plac&: quatenus in eiustutela secre
tus quisq ueldulcius lacrimis uacet. ueldoctius lacrimas tergat. NENITAUTEM DAVID¬
Nonest huic altersimilis. damihicum. Principaliter quidem in haclectione dauid ostendit dñm
saluatorem desuastirpe regem pariter ẽt sacerdotem eẽ nasciturum. dũ panem scĩficatũ solisq

Expanded text:
quo gaudeat, vel detrimento quo contristatur, laborat, parum est omnino ad comparationem eorum quo gaudeat, vel detrimento quo contristatur, laborat, parum est omnino ad comparationem eorum serta ; et abiit ad Ecclesiam sibi de gentibus requirendam. Sed et perfectiores quique ad doctores in Ecclesia primitiva reversi sunt a consideratu praefatae immutationis dexterae Excelsi ad perficienda novae descendentis a Deo de coelo coepta culmina civitatis. Quod si civitas, ut supra visum est, lectionis propheticae munitio placet intelligi, unde dictum est: Et habemus firmiorem propheticum sermonem, tus quisque vel dulcius lacrymis vacet, vel doctius lacrymas tergat. CAPUT VINon est huic alter similis, da mihi eum. Principaliter quidem in hac lectione David ostendit Dominum Salvatorem de sua stirpe regem pariter et sacerdotem esse nasciturum, dum panem sanctificatum, solisque
Abbreviated transcription (Latin):
tibus flere Non recusauerit dicens. Quia sicognouisses &tu. Osculari &enim scalterutrum
dauid etionathan est. &dñm ecclesi ae salut aria sui uerbi dona conferre : &dño ecdesiam deuo¬
ta uerbi eiusdem uel confessione ueldoctrina respondere. Flere pariter eosdem est. et dñmin
carne nr̃a uel proexcitandis aduitam electis. uel promanentib in moste a&erna reprobis pieta¬
tis lacrimas fundere : quorum in lazari resuscitatione unum. aliud inuiso etdefleco hiero solimo¬
rum excidio probatũest. Et scõs eos etiam nuncipso inspirante lugere multos ex his qui pecca¬
uere peradsalutem ꝑpaenitentiã curauerereuesti.: eqenim potuerunt credentes si ne dolore
ecluctu uidere dñm xp̃m. relictis in incredulitate suis contribulibus: ad saluationem gentiũ cop¬
uesti. Fleuerunt inquit pariter. dauidautẽ amplius. Quiaquicquid eclesia prosuo uel crem̃to

Expanded text:
tibus, flere non recusaverit, dicens: Quia si cognovisses et tu. Osculari etenim se alterutrum tibus, flere non recusaverit, dicens: Quia si cognovisses et tu. Osculari etenim se alterutrum David et Jonathan est, et Dominum Ecclesiae salutaria sui verbi dona conferre, et Domino Ecclesiam devota verbi ejusdem vel confessione vel doctrina respondere. Flere pariter eosdem est, et Dominum in carne nostra, vel pro excitandis ad vitam electis, vel pro manentibus in morte aeterna reprobis, pietatis lacrymas fundere; quorum in Lazari resuscitatione unum, aliud in viso et defleto Jerosolymorum excidio probatum est; et sanctos ejus etiam nunc ipso inspirante lugere multos ex his qui peccare, nec ad salutem per poenitentiam curavere reverti. Neque enim potuerunt credentes sine dolore luctu videre Dominum Christum, relictis in incredulitate suis contribulibus, ad salvationem gentium converti. Fleverunt, inquit, pariter, David autem amplius; quia quidquid Ecclesia pro suo vel cremento
Abbreviated transcription (Latin):
Quod ipse manu fostis & desiderabilis noster ageredicitur. cum scõssuos utagant intus accendit
grece a grammaticis m&onimia. idest trans nominatio dicitur. dum ꝑefficientem id quodefficit᷑
constat intellegendũ. Sicuti est legis latoris. Temptat uos dñ sdsuester. ut sciat sidiligitis eũ arinon
idest utsciri faciat. E tosculantes inquit se alterutrũ fleuerunt. Nec frustra quiaquanto mu¬
tua dilectio quãuistus altrinseca Nutrierat iuuenes sanctissimos dulcius ad complexus & os¬
cula concitauit. tanto diuostiũ penne quodiamiamq sibi inminere cernebant. acrius ad lacri¬
mas &lamenta reuocauit. Sed &intypica paste dicendũ. quia dñs noster credentibus sibi
deud aeis sacro scã suimunera contulerit oris. prononcredentibus uero &se ꝑsequendo ei cien¬

Expanded text:
quod ipse manu fortis et desiderabilis noster agere dicitur, cum sanctos suos, ut agant, intus accendit; quod ipse manu fortis et desiderabilis noster agere dicitur, cum sanctos suos, ut agant, intus accendit; Graece a grammaticis metonymia, id est, transnominatio dicitur, dum per efficientem id quod efficitur constat intelligendum. Sicut et illud legislatoris: Tentat vos Dominus Deus vester, ut sciat si diligitis eum an non ; id est, ut sciri faciat. Et osculantes, inquit, se alterutrum fleverunt. Nec frustra; quia quanto mutua dilectio, quam virtus altrinseca nutrierat, juvenes sanctissimos dulcius ad complexus et oscula concitavit, tanto divortium perenne, quod jamjamque sibi imminere cernebant, acrius ad lacrymas et lamenta provocavit. Sed et in typica parte dicendum, quia Dominus noster credentibus sibi de Judaeis sacrosancta sui munera contulerit oris; pro non credentibus vero, et se persequendo ejicien
Abbreviated transcription (Latin):
suorũ gesta temporum: apparuit xp̃igratia copiosior deuistutib scõrum emicans. eorum nimirũ
quiad accipienda dona feruentissimae caritatis quac ꝑ spm̃ scm̃dantur. humili semꝑ subicctione.
sui Nouerant cordis pandere sinus. Haec estenim splendidissima illa ꝓficientis ecclesiae uari&as.
quamquadragesimus quastus psalmus canit: ut alii miraculis coruscando. Xp̃iinse p̃sentiã manifes¬
tent: alii adhuc litteris sacrisintenti. qualiter inuicem u&era & noua concordent inspiciant. alii alia
atq alia adunius eiusdemq fidei obsequium gerant. In aliis deniq geratur quod uerba sequentia
signant. ut cadens quodã modo id est repentinus adueniens interrena quondam praecordia diuini
respectus amoris: ad ad orandam haec ardentius scãe trinitatis gloriam sedula conpunctione ꝓuoc&

Expanded text:
uorum gesta temporum, apparuit gratia Christi copiosior de virtutibus sanctorum emicans, eorum nimirum uorum gesta temporum, apparuit gratia Christi copiosior de virtutibus sanctorum emicans, eorum nimirum qui ad accipienda dona ferventissimae charitatis quae per sanctum Spiritum dantur, humili semper subjectione sui noverunt cordis pandere sinus. Haec est enim splendidissima illa proficientis Ecclesiae varietas, quam quadragesimus quartus Psalmus canit, ut alii miraculis coruscando Christi in se praesentiam manifestent; alii adhuc litteris sacris intenti, qualiter invicem vetera et nova concordent inspiciant; alii alia atque alia unius ejusdemque fidei obsequium gerant; in aliis denique geratur quod verba sequentia signant, ut cadens quodammodo, id est repentinus adveniens in terrena quondam praecordia divini respectus amoris, ad adorandam haec ardentius sanctae Trinitatis gloriam sedula compunctione provocarit;
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntatis arcanum quod paenitentia gentib ad salutem dandaeet scire potuit. Tantũ modo
enim maiores quiq indño qualib dicitus. uos autem dixi amicos: Quia omnia quaecũq au¬
diui a patremeo nota feciuob. &ipse manu fostis acdesideratus cuntisgentib: rem pouere secretã
Dedit exemplit doctorum. dedit suac bonae conuersationis imitanda moderamina suis ecclesi a
discipulis & dixit eis Ite proficientes deuistute inuistutẽ confeste haec legis & proph& arum testi¬
moniis & uid&e qui a nonalias xp̃o docente gerimus. quam quae morses &ꝓph&es futura locuti
CUMR ABISSET PUER SURREXIT DAUID DELOCO QUIUERGEBAT ADAVSTRŨ ETCADENS̃¬
pnus interram ad orauit testio. Et osculantesse alterutrũ. fleuerunt pariter. Dauid autẽ amplius
Cumabissent discipuli obtemperantes imperiomaiorũ ad conparanda u&erũ scriptis. scrut ando¬

Expanded text:
voluntatis arcanum, quod poenitentia gentibus ad salutem danda esset, scire potuit. Tantummodo voluntatis arcanum, quod poenitentia gentibus ad salutem danda esset, scire potuit. Tantummodo enim majores quique in Domino, qualibus dicitur; Vos autem dixi amicos, quia omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis , et ipse manu fortis, ac desideratus cunctis gentibus, rem novere secretam. Dedit exempla doctorum, dedit suae bonae conversationis imitanda moderamina suis Ecclesia discipulis, et dixit eis: Ite proficientes de virtute in virtutem, conferte haec legis et prophetarum testimoniis, et videte, quia non alia Christo docente gerimus, quam quae Moyses et prophetae sunt futura locuti. Cumque abiisset puer, surrexit Dapronus in terram, adoravit tertio: et osculantes se alterutrum, fleverunt pariter, David autem ampliusCum abiissent discipuli obtemperantes imperio majorum, ad comparanda veterum scriptis s