comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dere partĩ uero ignes subpositos extingebat. Cũ illenichilo segnius coep¬
tis feruidus atq: in exoratus instar &cessit aliquandoictib ianua ingres
sis̃ sauciatisq: cȩde iumenis quȩ in inferiore domus paste c̃pererant. desu¬
periorib ep̃mnde posuer̃ ad ficientes plagis & c̃tumelus ub inegrauius se¬
uiren inercessit ipse crispinus uelut aliis rogapibiflexus. quorũ ũtã
uidebat᷑ inirasuacuraredep̃cati onẽ quã in facinore testimoniũ for¬
midare hec postea quã nota fastasi noppido cala mensi expestabat᷑
&iã ꝑtestatiomuni cipalib gestis ex pressacui:
uelti¬
lurespondere p̃poteranitinera clausuriputareNT Immoueroiã &iã
cornerenleges quȩ ñdeerant sed qua sideessent in pr̃is manib quiesce¬
monstraret᷑ quã ut illorũ puniret᷑ audatia. Neq: enĩalit̃ in notescer&

Expanded text:
dere. partim uero ignes subpositos extinguebat. cum ille nihilo segnius coepdere. partim uero ignes subpositos extinguebat. cum ille nihilo segnius coeptis feruidus atque inexoratus instaret. cessit aliquando ictibus ianua, ingressi sunt sauciatisque caede iumentis. quae in inferiore domus parte conspexerant, de superioribus episcopum deposuerunt adficientes plagis et contumeliis. ubi ne grauius saeuirent, intercessit ipse Crispinus uelut aliis rogantibus flexus. quorum non tam uidebatur in ira sua curare deprecationem quam in facinore testimonium formidare. Haec posteaquam nota facta sunt in oppido Calamensi, expectabaturtiam protestatio municipalibus gestis expressa, cuius uel ticui respondere non poterant, itinera clausuri putarentur, immo uero iam etiam cernerentur, leges quae non deerant, sed quasi deessent in nostris manibus quiescemonstraretur quam ut illorum puniretur audacia. neque enim aliter innotesceret,
Abbreviated transcription (Latin):
&iã im¬
tellegeret᷑ multis &iã demonstraret᷑ quapũ napis eã quapũ attipebat
Ad causã quã uero amara & maledica qđ sõ ꝑnebat ad causã atq itaei: scut
apuduos habetur. doctissima annositas hester noconrastanetirone
nihiladuersũ ueritatẽ posse ꝓbaret᷑ sideret᷑ subitopostpaucos dies
tendit insidi as armatorũ inquas pȩneiã nr̃ indiderat nisieis ꝓspeltis
atq: nunliatis ad quendã fundũ fugiens diuertiss& ubiillenihil auder&
uel ñp̃ualer& uel si quid &iã feciss& nega rep̃poss& Quo conꝑto ẽtinuo
c̃secutus est tanta cȩcus insania ut iã lateret᷑ pe arbitraret᷑ Tunc
domũ inquacũ fuisse possidius incluserat sȩpire armatis lapidib cir¬
cũ tundere ãbireflãmis ad itũ exomni paste moliri Que uero ad erat in¬
colensiũ multitudo memor periculis uisi in eo loco adgressũ taplũ facin
impleret᷑ partĩ illũ de p̃cabat᷑ ut parcer& quẽ resistendo ñ audebatoffen¬

Expanded text:
etiam imetiam imtellegeretur, multis etiam demonstraretur quam inanis esset, quantum attinebat ad\' causam, quam uero amara et maledica, quod non pertinebat ad causam, atque ita eius, sicut apud uos habetur, doctissima annositas hesterno contra stante tirone nihil aduersum ueritatem posse probaretur rideretur, subito post paucos dies inquus tetendit insidias armatorum, in quas paene iam noster inciderat, nisi eis prospectis atque nuntiatis ad quondam fundum fugiens deuertisset, ubi ille nihil auderet uel non praeualeret uel. si quid etiam fecisset, negare non posset. quo conperto continuo consecutus est tanta caecus: insania. at iam latere turpe arbitraretur. tam domum. in qua cam suis se Possidius incluserat, saepire armatis. lapidibus circumtundere. ambire flammis. aditum ex omni parte moliri. quae uero aderat incolentium multitudo memor periculi sui. si in eo loco adgressum tantum facinus impleretur. partim illum deprecabatur at parceret. quem resistendo non audebat offen
Abbreviated transcription (Latin):
a crispinus calam̃sis ur̃ ep̃s a possidio collega meo in ea dẽciuitate apud acta
c̃uentus ad c̃ciliũ urm̃ primo distulerant pollicens cũ collegissuis ibi se uisurũ
quid respondere deber& Deinde post ñ paruũ tẽpusrep&ita c̃uerłione
rursus apud acta respondit Verba uiripestores n&imueris. &iterũ nau¬
resip prudenlis cauene quicquã dixeris necũ audierit inrideat sensa tos sermo¬
nestuos postremohancresponsionẽ meã patriarchali sermone defimo Rece¬
danam e impuuia seorũ nossenolo Hanc ei responsionẽ cũ doctiindostiqueri¬
der qT quippe hominis dicenis Nerbauiripectorisseñtimere ciui respon¬
dereminime auder& & in aures in prudenis pollese aliquid dicere qua¬
si aliqđ secr&ũ fuerat in prudenłis a urib: temere cõmisuruscũ eaquȩ dice¬
quosimpios putabat acñ potius ipse sitener& uias di.

Expanded text:
a Crispinus Calamensis uester episcopus a Possidio collega meo in eadem ciuitate apud acta a Crispinus Calamensis uester episcopus a Possidio collega meo in eadem ciuitate apud acta conuentus ad concilium uestrum primo distulerat, pollicens cum collegis suis ibi se uisurum, quid respondere deberet. deinde post non paruum tempus repetita conuentione rursus apud acta respondit: \'uerba uiri peccatoris ne timueris, et iterum: in aures inprudentis caue quicquam dixeris, ne cum audierit inrideat sensatos sermones tuos. postremo hanc responsionem meam patriarchali sei-mone definio: recedant a me impii, uias eorum nosse nolo.\' hanc eius responsionem cum docti indoctique riderent — quippe hominis dicentis uerba uiri peccatoris se non timere, cui respondere minime auderet, et in aures inprudentis nolle se aliquid dicere, quasi aliquod secretum fuerat inprudentis auribus temere commissurus, cum ea quae diceum docere uellent, quos impios putabat, ac non potius ipse, si teneret uias dei,
Abbreviated transcription (Latin):
prãi seue hem̃ teropt are ubipossent uidere : Quib: ad sereribssuperaralue¬
ritasfalsitatẽ inchataginensi. utius a fricȩ c̃cilio nob̵ placuit: ut adhibi¬
ta &iã publicorũ testificationegestorũ quopossimuseisquihoe flagita¬
pbare desiderio eorũ nosminime defuisse urĩ pacifice c̃ueni ren ep̃i quisq ab eo
prm quieodẽ loca in quo ille c̃sister& ut ꝑ conlationẽ nr̃a merrorẽ siblato
xp̃iana & frat̃nasocietate unitate caritate pace fruerem̃idinTuepes quiasi hoc
fieriuellent adiuua nẽ misericordia dĩ facillime poterant quicqͥdincausa
pra e& agnosci si aũt̃ recusaren saltẽ diffidentia eorũ nĩ frustraillis qui hoc
A nob poposcer ans apparer& fastũ ẽ conuentis recusaruNT Quib: uerbis quo
dolomaledistione amaritudineplenus Nunc longũẽ de monstrare. lpere¬

Expanded text:
nostram se uehementer optare, ubi possent uidere quibus adserentibus superaret uenostram se uehementer optare, ubi possent uidere quibus adserentibus superaret ueritas falsitatem, in Carthaginiensi totius Africae concilio nobis placuit, ut adhibita etiam publicorum testificatione gestorum, quo possemus eis, qui hoc flagitaprobare desiderio eorum nos minime defuisse, uestri pacifice conuenirentur episcopi, quisque ab eo nostrum, qui eodem loco in quo ille consisteret, ut per conlationem nostram errore sublato christiana et fraterna societate unitate caritate pace frueremur, id intuentes, quia, si hoc fieri uellent, adiuuante misericordia dei facillime poterat quidquid in causa nostra esset agnosci, si autem recusarent, saltem diffidentia eorum non frustra illis, qui hoc a nobis poposcerant, appareret. factum est, conuenti sunt, recusarunt; quibus uerbis, quo dolo maledictione amaritudine plenis, nunc longum est demonstrare. Intere
Abbreviated transcription (Latin):
magis excusare uoluisses quã purgare uoluisses  dixistireos hincurõ sẽẽ
ũposse qđ ad eo suindicandũ nemoꝑtulerit tot ꝓtestationes nr̃orũ de furiosis¬
simisur̃orũ uiol eniis. Archina publicatitͥus impleuer̃ quã ullã apuduosiun¬
dictã illa falta meruer̃ sed forte & hincdicat᷑ ꝓtestationes quidã depositas
sed adipsos uindicandanulla ꝑlata Audiergo quȩdã que ipsesũ exꝑtꝰ cũ
receptorũ a ur̃is maximia nensiũ quosdã pnauerans causã cognouisemi&eã
qua quauersũ poteramferueni diffama rem: instantia illireb: tãreib
solito crebrius & audatiuscircũ cellionũ uioleniist᷑bisq: furenib: pos
a p̃dicanda catholicaueritate suaq fallacia c̃uincendadet̃rerecȩper
& qr multierrores eorũ laqueis implicaticũ quib: ut in deliberarerTige¬
bam: Respondeb annob̵ hoc noscũe p̃issuis ageredebere collationẽn

Expanded text:
magis excusare uoluisses quam purgare ualuisses. dixisti reos hinc uestros emagis excusare uoluisses quam purgare ualuisses. dixisti reos hinc uestros esse non posse, quod ad eos uindicandum nemo pertulerit. tot protestationes nostrorum de furiosissimis uestrorum uiolentiis archiua publica citius impleuerunt quam ullam apud uos uindictam illa facta meruerunt. sed forte et hic dicatur protestationes quidem depositas, sed ad ipsos uindicanda nulla perlata. audi ergo quaedam, quae ipse sum expertus. cum receptorum a uestris Maximianensium quos damnauerant causam cognouissemus et eam quaquauersum poteramus feruenti diffamaremus instantia, illi rebus tam resolito crebrius et audacius circumcellionum uiolentiis turbisque furentibus nos a praedicanda catholica ueritate suaque fallacia conuincenda deterrere coeperunt. et quia multi erroris eorum laqueis implicati, cum quibus ut inde liberarentur agebamus, respondebant nobis hoc nos cum episcopis suis agere debere conlationemque
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ uni uersarũ seueritassi ur̃ orũ inordinate. ac sineullalege grassan¬
tiseuitiȩ cõparet᷑ Miralenita sappella nlaẽ his enĩmagista pła pote¬
state
acceptamansuetudo catholica cõmenidat᷑ Qũ hereticaimanitasplettit᷑ Im no
uero innos cedes rapinas incendia cecitates excogitando minando exercen¬
do audatius & insanius dibachat᷑ Hȩc enĩ ego comemorare uolu ꝑquȩ ac¬
tũ ẽ uthis pr̃i stẽ porib aduersus uos ita imperialia ftatura ferrent immo ad¬
uersus errorẽ urm̃Nã quid tã sis a piatis potest ẽẽ ꝓbabilius ceterũ om̃aque
uel aperiorũ litterisdidici uel ipsecognouisȩ uafacta ur̃orũ quib abinitio
diuisiopisur̃ȩ usq ad hoctẽ pus ecclesiã catholicã ꝑsecuti s̃ siueli retexere quȩ
ligua quistilus quatũ tẽpis otiũq: sufficiat deoptato cũ a gerẽtuq hoc

Expanded text:
tamen uniuersarum seueritas si uestrorum inordinatae ac sine ulla lege grassantamen uniuersarum seueritas si uestrorum inordinatae ac sine ulla lege grassanti saeuitiae comparetur, mira lenitas appellanda est. his enim magis tanta potestate accepta mansuetudo catholica commendatur quam haeretica inmanitas plectitur, immo uero in nos caedes rapinas incendia caecitates excogitando minando exercendo audacius et insanius debacchatur. Haec enim ego commemorare uolui, per quae factum est, ut his nostris temporibus aduersus uos ista imperialia statuta ferrentur, immo aduersus errorem uestrum. nam quid tam, si sapiatis, potest esse pro uobis? ceterum omnia quae uel anteriorum litteris didici uel ipse cognoui saeua facta uestrorum, quibus ab initio diuisionis uestrae usque ad hoc tempus ecclesiam catholicam persecuti sunt, si uelim retexere, quae lingua, qui stilus, quantum tempus otiumque sufficiat? De Optato cum agerem tuque hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uiuit pluresinei: corporecicatrices quã m̃bra munerants Hunc ad trarsma¬
rinast̃ras occisũ a ur̃is fama nuni auerat & ei: facinoris in manitas grauisq
indignitas quaquauersũ audiri potuit dolorẽ horrendo cuncta cõmouerat.
Quopostea quã ipse secutus ẽ recenissi me cicatricesei: fame illudm̃datiũ
defenderunT Nã quẽ tunc inspicient̃ uix crederentuiuũ. p̃temere illa
iact asse uidebat᷑ occisũ Hiccũ illic inuenis s& ꝓcollegã thubursicensẽ
quẽ paulo a ne cõmemoraui & aliosñĩnullossimilia uel nimulto in feriora
ꝑpessos. neceis ad ꝓpria re uestendiulla facultas patereuideret᷑ & qr circũ¬
celliũ ur̃orũnobilis furor horrendũ p̃bensur̃ĩs clericis. satellitũ usq: qua¬
q: odiosissime in notuit ingensinuos c̃flagrauit inuidia atq indefactũ
ẽ ut & p̃teritȩ om̃s c̃trauos leges excitarent &iste c̃dereNtnouȩ Quarũ

Expanded text:
uiuit, plures in eius corpore cicatrices quam membra numerantur. hunc ad transmauiuit, plures in eius corpore cicatrices quam membra numerantur. hunc ad transmarinas terras occisum a uestris fama nuntiauerat et eius facinoris inmanitas grauisque indignatus, quaquauersum audiri potuit, dolore horrendo cuncta commouerat. quo posteaquam ipse secutus est, recentissimae cicatrices eius famae illud mendacium defenderunt; nam quem tunc inspicientes uix crederent uiuum, non temere illa iactasse uidebatur occisum. hic cum illic inuenisset collegam Thubursicensem, quem paulo ante commemoraui, et alios nonnullos similia uel non multo inferiora perpessos, nec eis ad propria reuertendi ulla facultas patere uideretur, et quia circumcellionum uestrorum nobilis furor horrendum praebens uestris clericis satellitium usque quaque odiosissime innotuit, ingens in uos conflagrauit inuidia atque inde factum est, ut et praeteritae omnes contra uos leges excitarentur et istae conderentur nouae. quarum
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tinuo moreret᷑ nisima ior eorũ crudelitas ꝑ occultã dimisericordiã ꝓfu¬
isse Nã cũ m̃bris exea pastenudatis semiuiuus in suꝑꝓnusq traheret exun¬
danTesuenas lateNerpuluis obstrusit. Inde pr̃orũ manib: cũ ferret᷑rur¬
susillis inrue nłib: uiolent̃ ex tortꝰ ẽ grauiusq: mulcatꝰ & deexcelsatͥrnoc
dup̃cipitatus subt̃cinerester coris mollit̃ iacebat sensua missouix extre¬
mũ sp̃mtenens Ibi eũ transi ensquidã pu ꝑ inuenit cũuenris exonerandi
causa ad eũ de uertiss& locũ agnouit aut̃ cũ pauidus suã c̃iugẽ accersir&
quã ꝓculuerecundi a dimoueratlucernã ferenłẽ. Tunc eũ amboꝑuexerunł
domio uel miserando uelaliquid &i ã lucellisperando. cũsi ueuiuus seumortu¬
us collectutam̃ nr̃is ostenderet᷑ Quid pluran mirabilicurationesanatus ẽ.

Expanded text:
continuo moreretur. nisi maior eorum crudelitas per occultam dei misericordiam profucontinuo moreretur. nisi maior eorum crudelitas per occultam dei misericordiam profuisset. nam cum membris ex ea parte nudatis semiuiuus insuper pronusque traheretur. exundantes uenas latenter puluis obstrusit. inde nostrorum manibus cum ferretur; rursus illis inruentibus uiolenter extortus est grauiusque mulcatus et de excelsa turri noctu praecipitatus subter cinere stercoris molliter iacebat exceptus, sensu amisso uix extremum spiritum tenens. ibi eum transiens quidam pauper inuenit. cum uentris exonerandi causa ad eum deuertisset locum. agnouit autem, cum pauidus suam coniugem adcerseret. quam procul uerecundia dimouerat, lucernam ferentem. tunc eum ambo peruexerunt domum uel miserando uel aliquid etiam lucelli sperando, cum siue uiuus seu mortuus, collectus tamen nostris ostenderetur. quid plura? mirabili curatione sanatus est,
Abbreviated transcription (Latin):
coeger̃ magis xp̃i aniamansuet udine tẽperatas quã intã magnasceleraui
c̃grui uigoris exertasep̃s catholicus athubursi cubuere seruus nominecũ
inua sũ aur̃ĩs locũ rep&er& & utriusq pastis ꝓcuratores ꝓc̃sulare p̃stola¬
rens exam̃ repetene sibi i noppido memorato ur̃i sarmatis inruenib:
uixuiuus aufugit a quib: pat̃ eius presbit̃ ȩtate acmorib grauis eacȩde
quauehem̃ter aflictꝰ ẽ post dies paucos excessit euitã M aximianre p̃s
catholicus uagagensis dictasint̃ paste siudiciari a senenia Basilica fundical¬
uia nensis euicerat. quã ur̃i inlicite aliquando usurpaueranT Hanccũiure ꝑ¬
spicuor&iner& in eaipsa sub altari quo c̃fugerat eodẽ suprase fracio ei q lig¬
pis aliisq: fustib ferro &iã crudelit̃cȩsus totũ illũ locũ saguine obpleuit. Acce¬
perataut̃ & grande uulnus ininguine. unde cruore largiuseffluente

Expanded text:
coegerunt, magis christiana mansuetudine temperatas quam in tam magna scelera ui coegerunt, magis christiana mansuetudine temperatas quam in tam magna scelera ui congrui uigoris exertas. episcopus catholicus a Thubursicubure Seruus nomine cum inuasum a uestris locum repeteret et utriusque partis procuratores proconsulare praestolarentur examen, repente sibi in oppido memorato uestris armatis inruentibus uix uiuus aufugit. a quibus pater eius presbyter aetate ac moribus grauis ea caede, qua uehementer adflictus est, post dies paucos excessit e uita. Maximianus episcopus catholicus Bagaiensis dicta inter partes iudiciaria sententia basilicam fundi Caluianensis euicerat, quam uestri inlicite aliquando usurpauerant. hanc cum iure perspicuo retineret, in ea ipsa sub altari quo confugerat, eodem supra se fracto eiusque lignis aliisque fustibus, ferro etiam crudeliter caesus totum illum locum: sanguine obpleuit. acceperat autem et grande uulnus in inguine, unde cruore largius effluente
Abbreviated transcription (Latin):
udemiisimiles martirũ cũ cotidie ur̃orũ incredibilia patiam̃ fabtaclen¬
corũ& circũcellionũ multa peiora quã quorũ lib& la tronũatq p̃do¬
nũ nãq orrendis armaticui : q generistelist̃ ribilit̃uagando p̃dico eo¬
desi asticã sed ipsã humanã quie tẽ pacẽq: ꝑtͣbant noct᷑nis ad gressionib:
ddericorũ catholicorũ nuas as do mosnuda satq:a nesrelinquun lp¬
scsauiã taptosa fustib t unsos ferroq: c̃cisos semiuuios abitiunTinsuꝑ nouo
& ante hacin audito scelerisȩ enere oculis eorũ calcẽ aceto ꝑmixto infun¬
deqdes a infercienes quo se uellere c̃pendio poterassex cruciareã pliuse¬
ligun quã citius excȩcare Nãprimotantũ calce adhoc faciniut ebaN sed postea¬
quã illos quib: hoc feceranT citos alutẽ reparas sedidiceruNt ec cetũ ad diderun
Omito ane quanta cõmiser̃ quib easdẽ lege saduersuserrorẽur mẽstitui

Expanded text:
uidemisi \' similes martyrum, cum cotidie uestrorum incredibilia patiamur facta cleruidemisi \' similes martyrum, cum cotidie uestrorum incredibilia patiamur facta clericorum et circumcellionum multo peiora quam quorumlibet latronum atque praedonum. namque horrendis armati cuiusque generis telis terribiliter uagando non dico ecclesiasticam, sed ipsam humanam quietem pacemque perturbant, nocturnis adgressionibus clericorum catholicorum inuasas domos nudas atque inanes relinquunt, ipsos etiam raptos et fustibus tunsos ferroque concisos semiuiuos abiciunt. insuper nouo et antehac inaudito sceleris genere oculis eorum calcem aceto permixto infundentes et infercientes, quos euellere conpendio poterant, excruciare amplius eligunt quam citius excaecare. nam primo tantum calce ad hoc facinus utebantur, sed posteaquam illos, quibus hoc fecerant, cito salutem reparasse didicerunt, acetum addiderunt. Omitto ante quanta commiserint, quibus easdem leges. aduersus errorem uestrum constitui
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑtissime dictũ sit saltẽ expositũ attendanT quos fallere uoluisti neq
enĩte qđ tã a ꝑtũ ẽ ñ intellexisti arbitror sed breuitates enepiȩ meȩ fa¬
cileputastiposse in caliginẽmitti ubi qđ lib& aliud diceres ei respondisse
uidereris Curaut̃ dixerĩmalos cõmumonis parẽ hocẽ area dominicepa¬
leã cũ inuosinique agunt ab onispir̃is laudabilit̃ ꝓpace tolerarti quid
opus estut ipseostendã ipsedefendã cũ ꝓmebeat ciprianusa ꝑtissime
& candidissi medicat &iã ncũ cerurit᷑ inec clesia mali s̃ ꝓpt̃ eoseccle¬
siã descrendã hoc ẽ qđ dixi eospunitatis pacetolerandos neq: enĩuos
ã plius quã nosꝑsetuns quiuosiniq ꝑse quenłes danuob ad decipiendos
imperitos lic& falsã similitudinẽȩ loriȩ nob aũt uulnus grandetri¬
ftitiȩ De inde cõmemorans &iã piesio quos mortuos quo sapiri sdicis
ocesostã quã iucã pofacundiesuȩ posit᷑ latissime exaggeras locũ piquo nob

Expanded text:
sit, saltem expositum attendant quos fallere uoluisti; neque enim te quod tam apertum est non intellexisse arbitror, sed breuitate sententiae meae facile putasti posse in caliginem mitti, ubi, quodlibet aliud diceres, ei respondisse uidereris. cur autem dixerim malos communionis nostrae, hoc est areae dominicae paleam, cum in uos inique agunt, a bonis nostris laudabiliter pro pace tolerari, quid opus est ut ipse ostendam, ipse defendam, cum pro me beatus Cyprianus apertissime et candidissime dicat, etiam cum cernuntur in ecclesia mali, non propter eos ecclesiam deserendam, hoc est quod dixi eos pro unitatis pace tolerandos? neque enim uos amplius quam nos persequuntur, qui uos inique persequentes dant uobis ad decipiendos imperitos licet falsam similitudinem gloriae, uobis autem uulnus grande tristitiae. Deinde commemorans etiam nescio quos mortuos, quos a nostris dicis occisos, tamquam in campo facundiae tuae positus latissime exaggeras locum, in quo uobis
Abbreviated transcription (Latin):
inique passiestis siꝑtinere ad eos quitalia quã uisim ꝓbefaciertes ꝓpace
tam̃unitatis laud abilit̃ tolerant quã fallacit̃ refellere uoluistipror¬
sus si cogitans litterastuas sinecapitis habituras eẽlestorẽ htaenire¬
spondes qua sicgo dixerĩ ꝑsecutionẽ uob ꝓpace unitatis fieri debere
qđ illo quidẽ loco fĩdixi seoddixisi aliqͥdimq: passi estis p̃ꝑtin ea deos a quib lau

Expanded text:
inique passi estis, non pertinere ad eos qui talia quamuis inprobe facientes pro pace inique passi estis, non pertinere ad eos qui talia quamuis inprobe facientes pro pace tamen unitatis laudabiliter r tolerant, quam fallaciter refellere uoluisti, prorsus & non cogitans litteras tuas sani capitis habituras esse lectorem! ita enim respondes, quasi ego dixerim persecutionem uobis pro pace unitatis fieri debere. quod illo quidem loco non dixi, sed dixi: \'si ali
Abbreviated transcription (Latin):
si post primũ quobaptizauit rebaptizaris̃ĩposs quanto potius post
secundũ nꝰ ita& cȩciliamprimo apud carthaginẽ iuduiosecđii
adhuc nos de illo cestoscẽ p̃uultis saltẽ dubitare ꝑmitate Uincitenĩ uospiso
lũqcelianũ scit in inocensẽ uerũ &iã qͥnoscit niocensẽ Vosadĩ utrosq rehop¬
ditiũ quodã niatꝰ ẽ absens & baptiz aridis quos baptizauit cȩciliam
post secuia dũ iuditiũ quo absolut ẽ p̃sensn illũ dãpratũ dãpuarȩ ĩali¬
uosaliena peccata niimitatamacularent. & tam̃ &iã sin ob inacerta eẽ dicups
ñsolũ reiconstitum᷑ uerũ &iã baptran diiudicam᷑. Itaneagitis sic inecunc
taꝑuestitis  taptũ nere uera uob̵ licere arbitramini ut q̃duultis sit scm̃
qđ uultis inmundũ ⁊ coibeteuos sĩpficiatis inmalis nepereati saborus
Nã illud qđ dixit qđ si de ꝑsecutionibagitis. citorespondeo sialiquid

Expanded text:
si post primum quos baptizauit rebaptizari non possunt, quanto potius post si post primum quos baptizauit rebaptizari non possunt, quanto potius post secundum! ita et Caecilianus primo apud Carthaginem iudicio Secunadhuc nos de illo certos esse non uultis: saltem dubitare permittite. uincit enim uos nocilianum. scit innocentem, uerum etiam qui nescit nocentem. uos . autem utrosque rebapdicium quo damnatus est absens, et baptizandi sunt quos baptizent Caecilianus post secundum iudicium quo absolutus est praesens. illum damnatum damnare non linos aliena peccata\' non imitata macularent. et tamen etiamsi nobis incerta esse dicuntur, non solum rei constituimur, uerum etiam rebaptizandi iudicamur. itane agitis, sicine cuncta peruertitis, tantumne re uera nobis licere arbitramini, ut quod uultis sit sanctum, quod uultis inmundum? cohibete uos, non proficiatis in malis, ne pereatis a bonis. Iam illud, quod dixi: quodsi de persecutionibus agis, cito respondeo, si aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
e ilis obsun quie a omnin o r̃i fecer̃: Quo dside nobisagit᷑ ad dequipet fista
cog nouerins ded ebcss lice remihi&iã hodiciudicare qriudiciũ ãtan¬
tũdeuiius sedeiã demortuis fieri potest Ecceuo lo uidicare setduos
causã ipsa ñ uultis agere. Immo uero tunc actã tunc&iã sine debito
t̃minatã nobis demonstrapłib sĩuultis agnoscere Sed faciamiuos
potius habere qđ docere possitis quosfaondũ docuistis Qiuireiare¬
baptid anido seẽ conenditis quando quidẽ traditorib: quosignora¬
ueranl baptizatos neccũ docueritis baptirzaredebeatis  siuteos
qnescienses abadulteris baptirzatis. &illi s ꝓditisatq c̃uictissĩ
baptiratis Hic fortedicas sed dececilia noiã iudicatũẽ Respon¬
dec̃tibi lãuidicatuerat & de primuno accentũ e pĩ surĩs quib eũ
iniquissimũ maximi aniꝑsua serat arde quã uagaieni se c̃ciliũ facere¬
tis sedinprimo iuditiodã nat᷑ ẽ absens in secundo absolutẽ p̃sent

Expanded text:
iis obsunt, qui ea omnino non fecerint; quodsi de nobis agitur, adde qui nec facta cognouerint\'. sed dicis licere mihi etiam hodie iudicare, quia iudicium non tantum de uiuis, sed etiam de mortuis fieri potest. ecce uolo iudicare, sed uos causam ipsam non uultis agere, immo uero tunc actam, tunc etiam sine dubio terminatam nobis demonstrantibus non uultis agnoscere. sed faciamus uos potius habere quos docere possitis. quos nondum docuistis quare iam rebaptizandos esse contenditis, quandoquidem traditoribus quos ignorauerant baptizatos nec cum docueritis baptizare debeatis, sicut eos, qui nescientes ab adulteris baptizati sunt, et illis proditis atque conuictis non baptizatis? Hic forte dicas: sed de Caeciliano iam, iudicatum est. respondetur tibi: iam iudicatum erat et de Primiano a centum episcopis uestris, quibus eum iniquissimum Maximianus persuaserat, antequam Bagaiense concilium faceretis. sed in primo iudicio damnatus est absens, in secundo absolutus est praesens.
Abbreviated transcription (Latin):
iuditũ utantũ decuuis sed&iã demortus haberi potest. lio& enĩ sitmostuus
maximiani ordinatoris data sicut dicis dilatione se tanto scelere dorirxer̃
Mirũ ẽ aut̃ si ppria peccata p̾obsunt hominib qui& facta oorrexerint.¬

Expanded text:
iudicium non tantum de uiuis, sed etiam de mortuis haberi potest. licet enim sit moiudicium non tantum de uiuis, sed etiam de mortuis haberi potest. licet enim sit moMaximiani ordinatores, data sicut dicis dilatione, se tanto scelere correxerunt. Mirum est autem si propria peccata non obsunt hominibus qui ea facta correxerint
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ populũ quasi purgatũ & liquatũ separationes acrilega c̃stituere quo
nobis piliceat nec facta nescioquorũ quȩ magis obicitis quã ꝓbatisimitari
stitarer . piuquid aliquos librosdefacienda uel imitanda traditione porters
condider ÷ Reorũ teremus seqtemurq doctrinã. qđ si feciss& necsibi cõmuni¬
carepaterent᷑ insi cosquulla logerent ad plarent ipsi abeodesix seunitatediui¬
derent inquorũ diuisione me sipuideres. Tunc me dicere deberes eẽ iparođea
t radito. qđ sisua pessima defacienda traditione p̃cepta conscriberent.
nectam̃ extra eclesiã sua ꝓpria congregatione atq cõmunione coligerenlur.
ytanta ꝓpiterea cõputarent᷑ quoꝵ causa frum̃ta piee te deserent᷑. Eccedico
iterũ quame ulterius u&as dicere arguis apudme eos quosiã olim defunctos
mea cognino p̃ indicabit:. Dicistu contra. Lic& tibi & hodieiudicare. &

Expanded text:
alterum populum quasi purgatum et liquatum separatione sacrilega constituere, quomodo nobis non liceat nec facta nescio quorum, quae magis obicitis quam probatis, imitari tizarer, numquid aliquos libros de facienda uel imitanda traditione posteris condiderunt et eorum tenemus sequimurque doctrinam? quod si fecissent nec sibi communicare paterentur nisi eos, qui illa legerent adprobarent, ipsi ab ecclesiae se unitate diuiderent; in quorum diuisione me si uideres, tunc me dicere deberes esse in ecclesia traditorum. quodsi sua pessima de facienda traditione praecepta conscriberent nec tamen extra ecclesiam sua propria congregatione atque communione colligerentur, zizania propterea conputarentur, quorum causa frumenta non recte desererentur. Ecce dico iterum, quae me ulterius uetas dicere: arguis apud me eos, quos iam olim defunctos mea cognitio non iudicauit. dicis tu contra: licet tibi et hodie iudicare, et
Abbreviated transcription (Latin):
pus dilationis sicut tuidem dixisti. seuurȩ eccesie reddidissent: nullam uel par¬
uam de huius societate maculam traxerant : sed audide inde quid sequatur:
Audi inquam dictator ueldictor illiussententiae quid conectat Nec solũ hunc
inquid scelerissui mors iusta condempnat : trahit &iam ad consorcium criminis
plurimoscatena sa crilegeii : dequibus soriptumest uenenum aspidum subla

Expanded text:
pus dilationis, sicut tu item dixisti, se uestrae ecclesiae reddidissent, nullam uel parpus dilationis, sicut tu item dixisti, se uestrae ecclesiae reddidissent, nullam uel paruam de huius societate maculam traxerant? sed audi deinde quid sequatur, audi, inquam, dictator uel dictor illius sententiae quid conectat: nec solum hunc, inquit, sceleris sui mors iusta condemnat; trahit etiam ad consortium criminis plurimos caten
Abbreviated transcription (Latin):
none uolo aliquid dicere meminis tiem̃ quȩ aduersus nos diceris qđ ueni¬
nientes ad nos a uobis exher&icorũ sacrilego errore sineulla expiatione sus¬
ceptos ab eamus tu nobis dicmo dodescis mate maximia ni redeuntes aduos
cum insiis&iãsus ciperentur honorib: quacandem quȩ so expiationemundati
sint. In illotanto scelere participato non erant tã nefaria societate
maculati: attende quid inson& quid in crepe quidin illo p̃laro c̃cilio
fatea tur uerilo cũ os illud epis coporũ tuorũ maximianũ inꝗd fideiemulũ
ueritatis adulterum : ecđae matris inimicũ dathedecore & ibi ronminis
admai suppliciũ superis reseruauit. Raptus enĩ poenã sia c̃pendiolucrauerat:
funeris usuras nunc grauiores collegit fȩnoris cummortuus inter est uiius:
itanetandem in huius schis mate sicut ipse dixisti persistens antequam intrate¬

Expanded text:
tione uolo aliquid dicere. meministi enim quae aduersus nos dixeris, quod uetione uolo aliquid dicere. meministi enim quae aduersus nos dixeris, quod uenientes ad nos a uobis ex haereticorum sacrilego errore sine ulla expiatione susceptos habeamus. tu nobis dic modo, de schismate Maximiani redeuntes ad uos, cum in suis etiam susciperentur honoribus, qua tandem, quaeso, expiatione mundati sint. an illo tanto scelere participato non erant tam nefaria societate maculati? Attende quid insonet, quid increpet, quid in illo praeclaro concilio fateatur ueridicum os illud episcoporum tuorum: Maximianum, inquit, fidei aemulum, ueritatis adulterum, ecclesiae matris inimicum, Dathae, Coad maius iudicium superis reseruauit. raptus enim poenam sui compendio lucrauerat funeris; usuras nunc grauioris colligit faenoris, cum mortuus interest uiuitane tandem in huius schismate, sicut ipse dixisti, persistentes, antequam intra tem
Abbreviated transcription (Latin):
qui a luius factihorror semꝑ &iam facientium corda concusst tot populis ad
uru nounione a macimanicõmunione redeuntibus tãmultos quidom
libuit reparare: sed puduit tũ multos rebaptirare : Quodtam̃ quibus lidde
d&estantibus & exorrentibus ꝓpt̃salutẽ hominẽ facer&is : Quae quanto
plurum fuente t anominusutiq continenda erat : si hocumquã centuitu
ueritatis &ñ preiuditio faceretis erroris uidescerte in hocmauiii anen¬
sium ad nrãm cõmunione reditu pate factum uera c̃ẽquacbaptis modicunt᷑
a decdambapti t at ꝓfeacto extra eccłam baptirat: & tam̃ resindendus
baptusnus nonese : sicut nec mnillis rescissus a uobisest̃ quoñ mutato necd po
Peinde p̃terbaptisimisa cramentũ quo uł ad penã ꝑuersi iđ adsalutem
rectisi uecorrecti in tegrũ ꝑseuerat : deipsa correctorũ expiationeuł munda¬

Expanded text:
quia huius facti honor semper etiam facientium corda concussit, tot populis ad quia huius facti honor semper etiam facientium corda concussit, tot populis ad uestram communionem a Maximiani communione redeuntibus tam multos quidem libuit reparare, sed puduit tam multos rebaptizare. quod tamen quibuslibet detestantibus et exhorrentibus propter salutem hominum faceretis, quae quanto plurium fuerat tanto minus utique contemnenda erat, si hoc umquam contuitu ueritatis et non praeiudicio faceretis erroris. uides certe in hoc Maximianensium ad uestram communionem reditu pate factum uera esse, quae de baptismo dicuntur ad ecclesiam, baptizat, profecto extra ecclesiam baptizat, et tamen rescindendus baptismus non est, sicut nec in illis rescissus a uobis est. quo non mutato nec in deinde praeter baptismi sacramentum, quod uel ad poenam peruersi uel ad salutem recti siue correcti integrum perseuerat, de ipsa correctorum expiatione uel munda
Abbreviated transcription (Latin):
ab ali sdictã quo quo modo possis defensare sententiã. nã & situ ñ utereris his
uerbidẽ psũ decr&ũ concilii uaguiensis recitarȩ : ubi scriptũest eo saut̃ quos¬
sacrilegis urguli ñ polluere plantaria: hoc est quia maximianicapitȩ ꝓprii¬
asmanus uerecundo fideipudore traxerunt : ad matrem ecđam rediro
ꝑmisimus: ꝓ inde &si caliatua uerba ñ repperirẽ.: hiccerte dicerẽ hieꝓ
ueritateclamarẽ : Quomodo ad matrẽ ecłam redire ꝑmituntur
qui ab eccła matrenonrecesser̃ : autsi recesserunt : quo iure ante quãredi¬
rent baptirarepotuer̃ Nisi quia in causare sartiandihuius scismatis obliti
estis ꝓprieuanitatis : qua post epis copos ab ipsis apłorũ sedibus ini con¬
cussa seriemusq: in haectempora ꝑducentes : Nonunum hominem pon
unam domum nonunam ciuitatem nonunam gentem. sed orbẽ
terrarum rebapti zandum esse censetis : Aut certe

Expanded text:
ab aliis dictam, quomodo posses, defensare sententiam? nam etsi tu non utereris his ab aliis dictam, quomodo posses, defensare sententiam? nam etsi tu non utereris his uerbis, idem ipsum decretum concilii Bagaiensis recitarem, ubi scriptum est: eos autsacrilegi surculi non polluere plantaria, hoc est, qui a Maximiani capite proprias manus verecundo fidei pudore retraxerunt, ad matrem Ecclesiam redire permisimus. Proinde etsi talia tua uerba non repperirem, hic certe dicerem, hic pro ueritate clamarem: quomodo ad matrem ecclesiam redire permittuntur, qui ab ecclesia matre non recesserunt? aut si recesserunt, quo iure, antequam redirent, baptizare potuerunt, nisi quia in causa reserciendi huius schismatis obliti estis propriae uanitatis, qua post episcopos ab ipsis apostolorum sedibus inconcussam seriem usque in haec tempora perducentes non unum hominem, non unam domum, non unam ciuitatem, non unam gentem, sed orbem terrarum rebaptizandum esse censetis? aut certe
Abbreviated transcription (Latin):
tur inscis mate cũ maximi anoꝑstabant đ si in ecła non erant quia in scis¬
mate erant quomod obapti ⁊abant : deinde quo modo factum est sicutdicis
utnon solũ illi quos memoraui : sed &iam multialu purgatiatq in nocentes
seacdȩ reddidissent si ab eccła non erant separati: cui sered diderunt
underecesserunt : aut sire cesserant dicquaeso ante quã se et deredd idissent
obsero : dic nobis quore stituti : ꝓ fecto dicturus es in ecđam: cuise illos red¬
didis sedixisti quis quam restituit᷑ in eccłam : quiñ fuerat abecda separa¬
tus quis quã noc abeccła ñ separatus: sed post tempus quã lib& paruũreddit¬
acđao Arbi crorte carissime ñ solũ uerbatua ñ consideras se c̃ scribenda
sed neglexis se c̃ scripta Verũ tamero quid faceros cui necessitas ito
hoc opere in gerebatur in maximianum acsotios eius ñ ppriũ dicere sed

Expanded text:
tur, in schismate cum Maximiano perstabant? quodsi in ecclesia non erant, quia in schistur, in schismate cum Maximiano perstabant? quodsi in ecclesia non erant, quia in schismate erant, quomodo baptizabant? deinde quomodo factum est, sicut dicis, ut non solum illi quos memoraui, sed etiam multi alii purgati atque innocentes se ecclesiae reddidissent, si ab ecclesia non erant separati? cui se reddiderunt unde non recesserunt? aut si recesserant, dic, quaeso, antequam se ecclesiae reddidissent, obsecro: dic nobis, quo restituti. profecto dicturus es: in ecclesiam\', cui se illos reddidisse dixisti. quisquamne restituitur in ecclesiam qui non fuerit ab ecclesia separatus? quisquamne ab ecclesia non separatus ecclesiae? Arbitror te, carissime, non solum uerba tua non considerasse conscribenda, sed nec legisse conscripta. uerumtamen quid faceres, cui necessitas in hoc opere ingerebatur in Maximianum ac socios eius non propriam dicere, sed
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑteracte ꝑ fiderunt senentia dam pnationis retenti: sinmul &haptistua
or ecclam ꝑdiderunt. haec uerbatua certemi crosconicognoscis tepis¬
tolitue c̃textione expressa : ꝓinde quȩ ro abstesi nondũ fuerant abecda
se purati quomodo in eosom̃s quimaximiani scismato perstitisient
prolata sententia est : Quaecum consensu omnium firmarecur: placuitam̃ de¬
cleto concluidilationem tẽ poris dari : intraquodsi corrigiuolius s& in nocens
haber& : Quibus uerbis ostendis eorũ qui inmaximiani scis matoꝑsaitis sent
pinde antequã corrigecur inscis matȩ erat in quo ꝑ saterat: quãius haeo
quia intra placitũ tempus correctus est̃ non ꝑtinaciter ꝑstitiss&: nã& postri¬
ꝑstitisse sedñ ꝑtinacit̃ : in quo simul ab omnibus placa est illa sententia quae
consensu amnium confirmata est placuis se camenidicis decr&o concilidilatio¬
nẽ illã tẽporisdari: Quomodaigitur in eccła erunt qui antequã corrigeren¬

Expanded text:
iter perstiterunt, sententia damnationis retenti simul et lxiptisma .t ecclesiam perdiderunt. haec uerba tua certe, mi Cresconi, cognoscis ex epistulae tuae contextione expressa. Proinde quaero abs te, si nondum fuerant ab ecclesia separati, quomodo in eos omnes, qui in Maximiani schismate perstitissent, prolata sententia est, quae cum consensu omnium firmareturcreto concilii dilationem temporis dari, intra quod si qui corrigi uoluisset innocens haberetur? quibus uerbis ostendis eorum, qui in Maximiani schismate perstitissent, proinde antequam corrigeretur, in schismate erat in quo perstiterat, quamuis in eo, quia intra placitum tempus correctus est, non pertinaciter perstitisset. nam et posteriperstitisse, sed non pertinaciter; in quos simul omnes prolata est illa sententia, qua consensu omnium confirmata placuisse tamen dicis decreto concilii dilationem illam temporis dari. quomodo igitur in ecclesia erant, qui, antequam corrigeren
Abbreviated transcription (Latin):
eo rũ dignu se& t̃rã pmissionis qntrare . p̃imitari pãsectari sed det estariae fu¬
gere &ilis quie a cõmiteren similtudin etaliũ patr̃iu nere pare pecta m̃ sibi

Expanded text:
eorum dignus esset terram promissionis intrare, non imitari, non sectari, sed detestari ac fueorum dignus esset terram promissionis intrare, non imitari, non sectari, sed detestari ac fugere, et illos qui ea committerent, similitudine talium patrum increpare, nec tamen sibi
Abbreviated transcription (Latin):
redis in quo petilianus errauit: necum quis que inscĩ ficatione
baptis matis cristus sit origo caputq nascentis. & non uis uenire
inmaledictum de quoscriptum est. Maledictus omnis qui spe suã ponit in ho¬
minem: Cumte aliunde non in uoluas neccum resilieris in aliudrecidas. sed &
testimonio meadmones descripturis: Quidtibi ad huc adistarespondeã dicisenim
ꝓpter hoc scriptum ẽẽ : inlegalibus patrũ urorum neãbula ueritis. nec aduertis
dictum ẽe iudeis ut mala facta patrũ suorum nonimi tarentur nonut abillo
dipopulus scinderetur. Siergo licuit regidauitsa mueliis aighiere¬
mie uachari eceterisq sũs & ꝓphecis diint contẽptores legisdimanda¬
taseruare atq in illosipsos mandatitrans gressores multa digna&uera
ueb uiaculari patrũ quoqilla peccata quib sub moiseita offender̃ dm̃ it nemo

Expanded text:
redis, in quo Petilianus erravit, ne cujusque in sanctificatione redis, in quo Petilianus erravit, ne cujusque in sanctificatione Baptismatis Christus sit origo caputque nascentis: et non vis venire in maledictum, de quo scriptum est, Maledictus omnis qui spem suam ponit in homine : cum te aliunde non involvas, ne cum resilieris, in aliud recidas. CAPUT XXXVIII.--42. Sed et testimonio me admones de Scripturis, quid tibi adhuc ad ista respondeam. Dicis enim propter hoc scriptum esse, In legalibus patrum vestrorum ne ambulaveritis . Nec advertis dictum esse Judaeis, ut mala facta patrum suorum non imitarentur, non ut ab illo Dei populo scinderentur. Si ergo licuit regi David, Samueli, Isaiae, Jeremiae, Zachariae, caeterisque sanctis ac prophetis Dei inter contemptores legis Dei mandata servare, atque in illos ipsos mandati transgressores multa digna et vera verba jaculari, patrum quoque illa peccata quibus sub Moyse ita offenderunt Deum, ut nemo
Abbreviated transcription (Latin):
ugere. Numquid talium communicabat ille peocatis & nuniquid
eorum sectam sequebatur ꝰ & tamencorneis ineorundem sa cramentorum
communionẽ sistebat qui a illa sa cramenta non ipsi institueram moribus
Quidem autem quod dicis quod expersona mea tibi proposuis ses
quod num quam ego diuinum tradiderim testamentum.
adiungisenim sed ille quitradidit tecreauit de lnde contexis
quaetibi bene sonare uidebantur¬
& caput membra sequuntur
Sano capite omne sanum. ẽ corpus
Etsiquid in hoc morbi uel uitirẽ omni a membra debilitat
Originem suam respicit quicquid instirpe processit: Et post haec
quasi in extremo concludis. Non potest in nocens essequi sec tam¬
non sequitur innocentis In hi somnibus uerbi stuis creatorem
meum caput meum non fecisti nisi traditorem: quem quidem accusare
tantum non conuincere potiusti: Ego autem nec eius innocentiam
mihi creatricem uel fontem caput ueconstituo. sed tu adillud

Expanded text:
augere. numquid talium communicabat ille peccatis, numquid augere. numquid talium communicabat ille peccatis, numquid eorum sectam sequebatur? et tamen cum eis in eorundem sacramentorum communione sistebat, quia illa sacramenta non ipsi instituerant qui eaQuid est autem quod dicis, quod ex persona mea tibi proposuisses, quod numquam ego diuinum tradiderim testamentum? adiungis enim: sed ille qui tradidit te creauit, deinde contexis quae tibi bene sonare uidebanturcaput membra sequuntur. sano capitesi quid in hoc morbi vel vitii est, omnia membra debilitat. Originem suam respicit, quidquid in stirpe processit. Et post haec quasi in extremo concludis: Non potest innocens esse, qui sectamnon sequitur innocentis. In his omnibus verbis tuis creatorem meum, caput meum, non fecisti nisi traditorem; quem quidem accusare tantum, non convincere potuisti. Ego autem nec ejus innocentiam mihi creatricem, vel fontem caputve constituo: sed tu ad illud
Abbreviated transcription (Latin):
munices peccatis alienis teipsum castum serua : Namutostenderet
quem ad modum quisque non communicaret peccatis alienis adhoc ad didit
te ipsumcustum serua : Nonenim qui se castum seruat communicat
peccatis alienis quamiuis noneorum peccata sed illa quae adiudicium
sibi sumunt dĩsa cramenta communicent cumeis aquibus secastum
seruando fecit alienum : Alioquim & iam er̃prianus quod absit pecoatis
raptorum & funeratorum collegarum communicabat cum quibus
tamen in communione duunorum sacramentorum manebat
De quibus dicunt episcopi plurimi quos &or namento esseo portebat:
Ceteris : & exemplodiuina procuratione neglecta procuratores
rerum secularium fieri derelicta cathedra plebe deserta peralienas
prouintias oberrantes negotiatia nes quaestuose nundinas aucupari:
ł surientibus in a eo clesia fratribus habere argentum largiter
uelle fundos insidiosis fraudibus parare usuris multiplicantibus faenus

Expanded text:
munices peccatis alienis; te ipsum castum se-rltlt. nam ut ostenderet, munices peccatis alienis; te ipsum castum se-rltlt. nam ut ostenderet, quemadmodum quisque non communicaret peccatis alienis, ad hoc addidit: te ipsum castum serua. non enim, qui se castum seruat, communicat peccatis alienis, quamuis non eorum peccata, sed illa quae ad iudicium sibi sumunt dei sacramenta communicet cum eis, a quibus se castum seruando fecit alienum. alioquin etiam Cyprianus, quod absit, peccatis raptorum et faeneratorum collegarum communicabat, cum quibus tamen in communione diuinorum sacramentorum manebat, de quibus dicit: episcopi plurimi, quos et hortamento esse oportebat ceteris et eregum saecularium fieri, derelicta cathedra, plebe deserta per alienas prouincias oberrantes negotiationis quaetuosae nundinas aucupari. esurientibus in ecclesia fratribus habere argentum largiter uelle, fundos insidiosis fraudibus rapere, usuris multiplicantibus faenus
Abbreviated transcription (Latin):
que causa fuit uestrae diuisionis nisuadopetitus sacrile gischis mate
sitibi inquis displicet. in proba. fuge & relinque ec olesi amtraditorum:
Nolier rantium malorum tuorum siqui uestigia. Ad hoores pondeo:
Sinec illi fuerunt traditoresmaiores mei sunt si fuerunt quod ego
non sum non sunt maiore sinei. ecdesiamtene oplenamtritico & paleam
nondico: Sialius quisu am sartinam portat : sed seme ipsum in eami hi
ostenderes traditorem ubi mihilicet inmelius commutari. Nominihi opus
est indeseparari. si quostalessa cramentorum eius communione cognouero
Verbo & disciplina dñi emendo quos possum tolero quosemendare
non possum, Eugio paleam ne bocsim non aream neni hilsim: Proinde
noli frustra in hanc sententiam uentilare. magis enim me admonet
quomodo idagam preceptum a posto licum quodipse posuisti: Nec com¬

Expanded text:
quae causa fuit uestrae diuisionis nisi adpetitus sacrilegi schismatis? quae causa fuit uestrae diuisionis nisi adpetitus sacrilegi schismatis? si tibi, inquis, displicet, inproba, fuge et relinque ecclesiam traditorum, noli errantium maiorum tuorum sequi uestigia. ad hoc respondeo: si nec illi fuerunt traditores, maiores mei sunt; si fuerunt quod ego non sum, non sunt maiores mei. ecclesiam teneo plenam tritico et palea. Non dico, si alios qui suam sarcinam portant, sed si me ipsum in ea mihi ostenderes traditorem, ubi mihi licet in melius commutari, non mihi opus est inde separari. Si quos tales in Sacramentorum ejus communione cognovero, verbo et disciplina Domini emendo quos possum, tolero quos emendare non possum. Fugio paleam, ne hoc sim: non aream, ne nihil sim. CAPUT XXXVI.--40. Proinde noli frustra in hanc sententiam ventilari. Magis enim me adquomodo id agam, praeceptum apostolicum quod ipse posuisti: ne com
Abbreviated transcription (Latin):
niens prudentiae meae ꝓlndeiam cupio nosse quomodo id refelle¬
rit. prudentiatua Anqui adiciste noriuidere quomodo
a nobis improbetur uel quatenus displiceat quod numquam cognito
erroredam nauimus in eorum schis mate positi. Didẽpotius quam breui¬
ter adistures pondeam. Ego lnecclesia sum cuius membra sunt illae
omnes ec clesiȩ quas ex laboribus apostolorum natas atq firmatas
simul inlit terqs canonicis nouimus earum communionem quantum
me aduiuat dñs siue in africa siue ubi cumque non deseram: In hac
communione si fuerunt quos nescio traditores cum eos de monstraue¬
ris & carne & corde mortuos detestabor Nequa quam tamem
auiuis in enusdem in ecclesiȩ scaunitate manentibus. propter mortuos
alien abor: Neque enim ipsa hanc ec desiam condiderunt. sed in ea
siboni frumentum:: Si autem mali palea fuerunt : Uos autem quos
tam manifeste ec olesiae tetania e uel pallea maculare non posset

Expanded text:
niens prudentiae meae! proinde iam cupio nosse. quomodo id refelleniens prudentiae meae! proinde iam cupio nosse. quomodo id refellerit prudentia tua; an quia dicis te non uidere. quomodo a nobis inprobetur uel quatenus displiceat, quod numquam cognito errore damnauimus in eorum schismate positi? uide potius, quam breuiter ad ista respondeam. ego in ecclesia sum, cuius membra sunt illae omnes ecclesiae, quas ex laboribus apostolorum natas atque firmatas simul in litteris canonicis nouimus. earum communionem, quantum me adiuuat dominus, siue in Africa siue ubicumque non deseram. in hac communione si fuerunt quos nescio traditores, cum eos demonstraueris, et carne et corde mortuos detestabor, nequaquam tamen a uiuis in eiusdem ecclesiae sancta unitate manentibus propter mortuos alienabor. neque enim ipsi hanc ecclesiam condiderunt, sed in ea si boni frumentum, si autem mali palea fuerunt. uos autem quos tam manifestae ecclesiae zizania uel palea maculare non posset,