comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
milla latius extendit᷑. circulus rotudꝰ fit.
fibule sunt quib pectus feminarũ ornatur.¬
uel pallumi tenetur auiris inhunu̾s. seu cingu¬
luin inlumbis. Lunule sunt ornam̃ta mu¬
dependentes. Specula sunt. quib femine uuui¬
tus suos intuent᷑. Dictum aut̃ speculum. uel
qͦd exsplendore reddatui: uelquod ibi femine
intuentes considerent speciem uultus sui. &¬
quicquid ornam̃ti deesse uiderint adiciant.
Periscelide sunt apud feminas or nanienta
crurum. quib gressus earum oruant᷑. Olfa¬
ctoriola uascula sunt muliebria. quib odo¬
ramenta gestantur. De anulis. xxi¬
rimus ꝓmetheus fertur circuium ferreũ
incluso lapide digito circuidasse. qua
consuetudine hommnes usi amilos habere ce¬
perunt. Anuli sunt aut̾ ꝑlimminutionem
dicti. acirculis & anis. qui sunt circa brachia
& circum qrura. Unde & signa eoꝵ ꝑdunuiu¬
tioneni sigilla. Nani signa maiora sunt: sigil¬

Expanded text:
milla latius extenditur, circulus rotundus fit. milla latius extenditur, circulus rotundus fit. Fibule sunt quibvel pallium tenetur a viris in humeris, seu cingulum in lumbis. Lunulae sunt ornamenta mudependentes. Specula sunt in quibus feminae vultus suos intuuntur. Dictum autem speculum vel quod ex splendore reddatur, vel quod ibi feminae intuentes considerent speciem sui vultus et, quidquid ornamenti deesse viderint, adiciant. Periscelides sunt apud feminas crurum ornamenta quibus gressus earum ornantur. Olfactoriola vascula sunt muliebria quibus odoramenta gestantur. De anulis . Primus Prometheus fertur circulum ferreum incluso lapide digito circumdasse; qua consuetudine homines usi anulos habere coeperunt. Anuli autem per diminutionem dicti a circulis et anis, qui sunt circum brachia et circum crura; unde et signa eorum per diminutionem sigilla: nam signa maiora sunt, sigil
Abbreviated transcription (Latin):
quia constat ex auforulis quibdam aureis gẽra
uariis:̃modũ factẽ serpentis. Nnulli ħ & segmati
longos habitꝰ licet & segm̃tatas uestes dicamꝰ. Ut
Plerumq aut̃ & ꝑmunile omnia ornament
matronarum significaut᷑. quicquid illis
munere datui. Murena uulgo uocat᷑. qu&d
scilicet auri metallo in uirgulis lentescente
quidam ordines flexuosi cathena contex uit
insimilitudine murene serpentis: quȩ ad
collum ornandum aptatur. Hȩc int̾dum
auri atq argenti texitur uirgulis. Unde¬
telle sunt cathenule colli. inuicem se coñ¬
hendentes in modum cathene: unde &iħ
pellate. Dextras cominunes eẽ uiroꝵ ae
minarum. quia utriusq sexus dextere sb̃
Armille aut̃ ꝓprie iuroꝵ sunt: collate us¬
core causa militib obarmoꝵ uirtutem. inide
& quondam uiilgo uirile dicebantur. Ab intelle¬
ctu circuli armilla ñ discrepat. quia ipsa quoq
hoc ubi ponitur ambiendo constringit. S ar¬

Expanded text:
quia constat ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisque quia constat ex amphorulis quibusdam aureis, gemmisque variis in modum facturae serpentis. Nonnulli hoc est longos habitus; licet et segmentatas vestes dicamus, utPlerumque autem et per munile omnia ornamenta matronarum significantur, quidquid illis munere datur. Murena vulgo vocatur quod scilicet auri metallo in virgulis lentescente quaedam ordinis flexuosi catena contexitur in similitudinem murenae serpentis, quae ad collum ornandum aptatur. Haec interdum auri atqtella sunt catenule colli invicem se comprehendentes in modum catene, unde et appellate. Dextras communes esse virorum ac feminarum, quia utriusque dextre sunt. Armille autem proprie virorum sunt, collate victorie causa militibus ob armorum virtutem; unde et quondam vulgo virile dicebantur. Ab intellectu circuli armilla non discrepat, quia ipsa quoque hoc ubi ponitur ambiendo constringit; sed quando ar
Abbreviated transcription (Latin):
qͦd colligit comas. dictum ab eo qͦd retinet en¬
nes ne effundant᷑. Discruninalia capitis mi¬
lierum sunt uocata. eo qͦd caput aiuiro disce¬
nant. Nam discriminare diuidẽ d̃r. Antiȩ st
cuncinni dependentes ꝓpe auriculas. g̾co uoca¬
bulo ab aurib. Acus sunt quib infeminisꝙ
nandoꝵ crinum compãgo retinet᷑. ne laxius
fluant. & sparse dissipentur capilli. In aures
ab aurium foraminib nunc ũ pate. quib y¬
ciosa grana lapidum dependiuitui: Aurũ¬
Harum usus ingrecia. puelle utraq aure
pueri tantum dextra gerebant. Torquesst̃
circuli aurei. acollo ad pecttis usq penden¬
tes. Torques aut̃ & bulle. auiris geruntur
a feminis uͦ munilia & catelle. Dicte autem
torques qͦd sint torte. & bulle qͦd similes sint
rotunditate bullis: quȩ inaqua uento in¬
flantur. Muuile ornamentum ex gemnis:
quod solet ex feminarum pendere collo. dic¬
tum a minere. Hoc & serpentium etiã dicit᷑

Expanded text:
quod colligit comas, dictum ab eo quod retinet criquod colligit comas, dictum ab eo quod retinet crines, ne effundantur. 472 8. Discriminalia capitis mulierum sunt vocata, ex eo quod caput auro discernant. Nam discriminare dividere dicitur. Antiae sunt cincinni dependentes prope auriculas, Graeco vocabulo ab auribus. 9. Acus sunt quibus in feminis ornandorum crinium compago retinetur, ne laxius fluant, et sparsi dissipentur capilli. 10. Inaures, ab aurium foraminibus nuncupatae, quibus pretiosa grana lapidum dependent. Harum usus in Graecia, puellae utraque aure, pueri tantum dextra gerebant. 11. Torques sunt circuli aurei a collo ad pectus usque pendentes. Torques autem et bullae a viris geruntur, a feminis vero monilia et catellae. Dictae autem torques, quod sint tortae: et bullae, quod sint similes rotunditate bullis, quae in aqua vento inflantur. 473 12. Monile ornamentum ex gemmis est, quod solet ex feminarum pendere collo, dictum a munere. Hoc etiam et serpentum dicitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ex auro assuta in linteo. qͦd ẽ in fronte femina¬
rum. Plautus. Quo magis eam aspicio tam
magis nimbata ẽ. Nam & lumen qͦd circa
angłorum capita piguitur uinb uocat᷑.
licet & ninb sit densitas nubis. Capitulũ
ẽ: qͦd uulgo capitulare dicunt. Idem & cap¬
pa. uel qͦd duos apices uel kappa litt̾a habeat.
uel quia cappitis ornamentum ẽ. Mittra
ẽ pilleum frigium caput ꝓtegens. quale ẽ¬
ornamentum capitis deuotarum: s pille¬
um uiroꝵ ẽ: mittra aut̃ feminarum. Re¬
dimicula aut̾ sunt: quib mitra alligat᷑¬
Puieum aut̃ ut p̃diximus a pelle erat. Nan
mittra exlana ẽ. Regula ẽ mittra uirginalis
capitis. Uitte sunt quȩ crinib in nectunt᷑
quib fluentes religantur capilli. & uitte
dicte qͦd uinciant. Tenia aut̾ ẽ uittarum
extremitas. dependens diu̾so colore. Item
uitta ẽ. qua corona iuncitui. tenia uͦ extrema
pars uittȩ quȩ dependet corone. Reciclum ẽ

Expanded text:
ex auro adsuta in linteo, quod est in fronte feminaex auro adsuta in linteo, quod est in fronte feminarum. Plautus Poen. 348: Quo magis eam aspicio, tam magis nimbata est. Nam et lumen, quod circa angelorum capita pingitur, nimbus vocatur, licet et nimbus sit densitas nubis. Capitulum est quod vulgo capitulare dicunt. Idem et cappa, vel quod duos apices ut cappa littera habeat, vel quia capitis ornamentum est. Mitra est pilleum Phrygium, caput ornamentum capitis devotarum. Sed pileum virorum est, mitrae autem feminarum. 5. Redimicula autem sunt quibus mitra alligatPileum autem, ut praediximus, a pelle erat. Nam mitra ex lana est. Ricula est mitra virginalis capitis. 6. Vittae sunt quae crinibus innectuntur, quibus fluentes religantur capilli, et vittae dictae, quod vinciant. Taenia autem est vittarum extremitas dependens diversorum colorum. Item vitta est qua corona vincitur; taenia vero extrema pars vittae, quae dependet coronae. 7. Retiolum est
Abbreviated transcription (Latin):
eadem insignia sunt oninium regnorum.
Gentilium uates infulas. apices pilea. siue
galeria utebantui:. Infula ẽ fasciola sacerdota¬
lis capitis. alba in inodum diadematis: a qua
uictȩ abutraq parte dependent quȩ in fu¬
lam uinciunt unde & uictȩ dicte sunt. qͦd
uinciant. Infuia aut̃ plexumq lata erat.
plerumq tortilis de albo & cocco. Apex est
pileum sutile. quo sa c̾dotes gentiles uteban¬
tur. appellatus abapiendo id ẽ ligando. Nam
uirgła quȩ inpuieo erat. conectebat᷑ filo qͦd
fiebat ex lana hostiȩ. Galeruun ꝑilleum: ex
pelle cese hostie factum. Pilleum aut̾ dictũ
a pelle hostie unde fiebat. Cydarim & ipsum
sacerdotum erat. quod aplerisq mitra uocat᷑.¬
nimbum. capitulum. & initra. Diadema ẽ
ornamentum capitis matronarum. ex auro
& gemims contextum. qͦd inse circiunactis ex¬
tremitatib retro astringitur. & ex ide dictũ
g̾ce qͦd p̃ugetui: Nimbus ẽ fasciola transũsa

Expanded text:
enim eadem sunt insignia omnium regnorum. enim eadem sunt insignia omnium regnorum. Gentilium vates infulas, apices, pillea sive galeria utebantur. Infula est fasciola sacerdotalis capitis alba in modum diadematis, a qua vittae ab utraque parte dependent, quae infulam vinciunt; unde et vittae dictae sunt, quod vinciant. Infula autem plerumque lata erat, plerumque tortilis, de albo et cocco. Apex est pilleum sutile quod sacerdotes gentiles utebantur, appellatus ab apiendo, id est adligando. Nam virgula, quae in pilleo erat, conectebatur filo, quod fiebat ex lana hostiae. Galerium pilleum ex pelle caesae hostiae factum. Pilleum autem dictum a pelle hostiae unde fiebat. Cidarim et ipsud sacerdotum erat, quod a plerisque mitra vocatnimbum, capitulum et mitra. Diadema est ornamentum capitis matronarum ex auro et gemmis contextum, quod in se circumactis extremitatibus retro adstringitur; et exinde dictum Graece quod praeligetur. Nimbus est fasciola transversa
Abbreviated transcription (Latin):
cultum uenianius. Oruam̾̃ta eo quod
eoꝵ cultu ora uultꝰq decorentur. Prima or¬
namenta corona insigne uictorie siue regii
honoris signiim: quȩ id̾o in caput regium
ponitur ad significandos circumfisos in orbe
ppłos. quib accuictuis quasi caput suum coro¬
gentiles existimant. qͦd is iupotando mota ui¬
no capita uincire fasciolis instiuerit. Iccico
olimi linei aut lanei generis coronas fuisse.
sicut erat in sacerdotib gentilium. Nomen
corone hac excausa nocatum. eo qͦo inicio cu¬
cum aras curreretui: atq imagine circuitꝰ
uel chori & formatam & nominatam coronã.
Imꝑatores romani & reges quidam gentilium
aureis coronis utuntur. ꝑse thiaras gerunt.
s reges rectas satraꝑe incuruas. Reꝑta autẽ
thiara a semirauide assirioꝵ reguia qͦd genꝰ
ornauienti ex inde usq hodie gens ipsa retinet.
Athenienses enim cicladas aureas gerebant.
partim in uertice. nonnuuȩ infronte. Nou

Expanded text:
cultum veniamus. Ornamenta dicta eo quod cultum veniamus. Ornamenta dicta eo quod eorum cultu ora vultusque decorentur. Prima ornamenta corona insigne victoriae, sive regii honoris signum; quae ideo in capite regum ponitur, ad significandum circumfusos in orbe populos, quibus adcinctus quasi caput suum corogentiles existimant, quod his in potando mota vino capita vincire fasciolis instituerint. Idcirco olim linei ac lanei generis coronas fuisse, sicut erat in sacerdotibus gentilium. coronae hac ex causa vocatum, eo quod in initio circum aras curreretur, atque ad imaginem circuitus vel chori est formata et nominata corona. Imperatores Romani et reges quidam gentium aureis coronis utuntur: Persae tiaras gerunt, sed reges rectas, satrapae incurvas. Reperta autem tiara a Semiramide Assyriorum regina. Quod genus ornamenti exinde usque hodie gens ipsa retinet. Athenienses enim cicladas aureas gerebant partim in vertice, nonnulli in fronte. Non
Abbreviated transcription (Latin):
cendit. In subuli quia uifra & su pra suut: uel
quia in subulant᷑. Radii dicti. quia radendo
fuint. Pectines. quod pexa fila reddant & un¬
primant. Colum. qͦd sit in longitudine & rotun¬
ditate quasi columna. Fusum tͦd ꝑ ipsum fundat᷑.
quod netum ẽ. Alibrum qͦd libͥentur infula id:
uoluant᷑. Calatus leue gestamen ex ligno uel
canira aut exiunco factus. in quo uelpensa¬
ponuntui: uel legiuitus flores. Cala enu gͥce
lignum ẽ: a quo diriuatun ẽ calatum. Nam
mulierum apondendo dictum. unde pensa
& impensa netuum. Fila dicta. uel quia expi¬
lis aiumalium sunt: uel quia lanificium filis
tenub constat. inmodum pilorum quasi fi¬
loꝵ. Mataxa. quasi uietaxa. a circuitu scai¬
cet ifiloꝵ. nani meta circuitus. uel quod tus¬
feratui: Glom ellum corrupte a giobo dictũ.
ꝑ diminutionem qͥsi globellum. Panulie
qͦd ex eispanni texantur. ipse enun discur¬
runt ꝑtelam. Est enm fil um intra stamen¬
curreus. Licia sunt quib stamina ligant᷑

Expanded text:
ia. Insubuli, quia infra et supra sunt, vel quia insubulantur. fiunt. Pectines, quod pexa fila reddant et imprimant. Colum, quod fit in longitudine et rotunditate quasi columna. Fusus, quod per ipsum fundatur quod netum est. Alabrum, quod in eo librentur fila, id est volvantur. Calatum, leve gestamen ex ligno vel canna, aut ex iunco factum, in quo ponuntur vel leguntur flores; κᾶλα enim Graece lignum est, a quo dirivatum est calathum. Nam mulierum a pendendo dictum; unde pensa et inpensa. Netum. Fila dicta vel quia ex pilis animalium sunt, vel quia lanificium filis tenuibus constat in modum pilorum, id est quasi filorum. Mataxa quasi metaxa, a circuitu scilicet filorum; nam meta circuitus; vel quod transferatur. Gubellum corrupte a globo dictum per diminutionem, quasi globellum. Panuliae, quod ex eis panni texantur; ipsae enim discurrunt currens. Licia sunt quibus stamina ligantur
Abbreviated transcription (Latin):
tum pedum plantȩ tegrintur. dicte a solo
pedum. Item solee matiales. ex materia corio
intexta. Socci. cuius diminutiuum soccelli
appellati inde quod soccum habeant inquo
pars plaute inicitur: Caligulȩ. calige. uel a
callo pediun dicte: uel quia ligantui:. Nam
socci ñ ligantur: s tantum intromittunt᷑.
Cerui socci sunt sine solo. lingulati. quos
nos foliatos uocamus. Clauati socci dicti. qͥ¬
si calibati: eo quod ininutis clauis id ẽ acutis.
solo caligis uinciantui: Perones & culpoues.
rustica calciamenta sunt. Baxea calciam̃¬
ta mulierum sunt. Corrigie acorrii s
uocantur. uel acolligatione: quasi colligie¬

Expanded text:
tum pedum plante teguntur, dicte a solo tum pedum plante teguntur, dicte a solo pedum. Item solee materiales ex materiali corio intexta. Socci cuius diminutivum socelli, appellati inde quod soccum habeant, in quo pars plante iniicitur. Caligule, calige, vel a callo pedum dicte, vel quia ligantur: nam socci non ligantur, sed tantum intromittuntur. Cernui socci sunt sine solo. Lingulati quos nos foliatos vocamus. Clavati dicti, quasi calibati, eo quod minutis clavis id est acutis sola caligis vinciantur. Perones et sculponeae rustica calciamenta sunt. Baxea calciamenta mulierum sunt. Corrigiae a coriis vocantur, vel a conligatione, quasi colligia
Abbreviated transcription (Latin):
& alta iutonantiq uoce carmina cantaturi.
Est enum calciamentum in modum crepida¬
rum. quo eroes utebant᷑. s tale ẽ ut & index¬
tro & in leuo conueniat pede. Baxea calciam̃tũ
comedoꝵ. erat sicut tragedoꝵ coturni. quos
quidam etiam calones appellant. eo quod
ex salice fiere ut. Nam g̾ci ut dirimus. lig¬
num cala uocabant. Talares calcei socci sunt:
qui et inde nominati uidentur: qͦd ea figͣa
sint ut contingant talum. sicut sotu lares.
quod subtalis sunt: quasi subtalares. Ostrin¬
gilii sunt qui ꝑplantas con suti sunt: & ex
suꝑiori parte corrigium trahitur ut con¬
stringantur: unde & nominantur: Ossas
puto aliose primum factas. & quamuis¬
nunc exalio genere: nomen tamen pristi¬
num retinent. Mullei similes sunt cotur¬
norum. solea alta: suꝑiori aut̾ parte cum
osseis uel eneis malleolis. ad quos lora deliga¬
bantui: Dicti suut autem a colore rubro.
qualis ẽ mulli piscis. Solee sunt quib tan

Expanded text:
et alta intonantique voce carmina cantaturi. et alta intonantique voce carmina cantaturi. Est enim calciamentum in modum crepidarum, quotro et in levo conveniat pede. Braxea calciamenta comedorum erant, sicut tragedorum coturni, quos quidam etiam calones appellant, eo quod ex salice fierent. Nam Greci ut diximus, lignum cala vocabant. Talares calcei socci sunt, qui et inde nominati videntur, quod ea figura sint ut contingant talum; sicut sotulares, quod sub talis sunt, quasi subtalares. Obstrigilli sunt, qui ad plantas consuti sunt et ex superiori parte corrigia trahitur, ut constrputo ab os primum factas, et quamvisnunc ex alio genere, nomen tamen pristinum retinent. Mullei similes sunt coturnorum solo alto, superiori autem parte cum osseis vel aeneis malleolis, ad quos lora deligabantur. Dicti sunt autem a colore rubro, qualis est mulli piscis.
Abbreviated transcription (Latin):
tos. qͦd inserto filo porcoꝵ. secis suant. id
ẽ consuant pelles. quasi setores. Caligarios uͦ
ñ a callo pedum. s acalo id ẽ ligno uocatos. si¬
ue quo consui calciamenta ñ possunt: quas
g̾ci calopodas dicunt. Fiebant aut̃ prius ex
salice tantum. Hinc & calciamenta dicta.
qͦd incalo. id ẽ in hgno fiant: uel qͦd calcent᷑.
Crepidas g̾ei aute reꝑtas usi sunt. Est autẽ
genus siagularis formȩ. & idem utriq ap¬
tum pecdi uel dextro uel simstro. Crepidas
aut̃ dictas qͦd cum sono stringant᷑. siie ape¬
dum trepitu in ambulando. Calceis reges
utebantur. & cesares forma eorum. Patricios
calceos romulus repꝑit quatuor corrigiari¬
um. assutaq liua. His soli patricii uteban¬
tur. Luua aut̃ ineis ñ syderis formam. sed
notam centenarii numeri significabat. qͦd
inicio patricii senatores centum fuerint.
Oereȩ tibialia calciamenta siuit: dicta qͦd
crura tegant. Coturni sunt quib calcia¬
bantur tragedi qui intheatro ducendi erãt.

Expanded text:
tos quod insertis filo porcorum setis suant, id est consuant, quasi setores. Caligarios vero non a callo pedum, sed a calo, id est ligno, vocatos, sine quo consui calciamenta non possunt, quas Graeci καλόποδας dicunt: fiebant autem prius ex salice tantum. Hinc et calciamenta dicta quod in calo, id est ligno, fiant; vel quod calcentur. Crepidas Graeci ante repertas usi sunt. Est autem genus singulari forma, et idem utrique aptum pedi, vel dextro vel sinistro. Crepidas autem dictas quod cum sono stringantur, sive a pedum crepitu in ambulando. Calceos reges utebantur et Caesares. Forma eorum   . Patricios calceos Romulos repperit quattuor corrigiarum, adsutaque luna: hos soli patricii utebantur. Luna autem in eis non sideris formam, sed notam centenarii numeri significabat, quod initio patricii senatores centum fuerint. Ocreae tibialia calciamenta sunt, dicta quod crura tegant. Coturni sunt quibus calciabantur tragoedi, qui in theatro dicturi erant
Abbreviated transcription (Latin):
ela ꝓlongitudine staminim dicta. cuiꝰ .xix.
diriuatiuum ẽ telaria. Tela aut̃ ẽ: quȩ¬
infra supraq religata duob lignis inuectitin.
ut texatui. S quo inferius texta in uoluictii.
eo suꝑius texenda duplicatui: & unde se ad aug¬
mentum implicat: inde fit minus qͦd restat.

Expanded text:
 longitudine staminum dicta, cujus derivativum est telaria. Tela pro infra supraque religara, duobus lignis invertitur ut texatur; sed quo inferius texta involuitur, eo superius texenda duplicatur; et unde se ad augmentum implicat, inde fit minus quod restat.
Abbreviated transcription (Latin):
Solidus numerus est
qui longitudiner
& latitudine uel
altitudine contine¬
tur. ut sunt pyra¬
mides qui in modum
flamnie con surgunt
ita.
Cubus ut sunt

Expanded text:
Solidus numerus est, qui longitudine et latitudine vel altitudine continetur, ut sunt pyramides, qui in modum flammae consurgunt, ita. Cubus, ut sunt
Abbreviated transcription (Latin):
salomon. Annuit oculo. terit pede. digito
loquitui.
dum scribere debeamꝰ. Nam sicut ars tractat
de partium declinatione. ita ortogͣphia de scri¬
bendi ꝑitia. ut puta. ad. cum ẽ p̃positio. d. litt̾am.
cum ẽ conuinctio: t. litt̾am accipit. Haud qͣndo
adu̾biũ ẽ negandi.d. litt̾a t̾minat᷑ & aspiratur
incapite. qnͣdo aut̃ ⁊ uinctio ẽ: ꝑ .t. litt̾am siue
duab ex eis mediis litt̾is sub tractis. Int̾dũ aut̃
alie litt̾e in loco aliarũ litt̾arum ponunt᷑. b .&. p.
drigentos & quingentos: g. ponentes pro.c.
C.&.q. similit̾ conunictionẽ hñt. Nam huiꝰce

Expanded text:
Salomon: Annuit oculo, terit pede, digito Salomon: Annuit oculo, terit pede, digito loquitur. dum scribere debeamus. Nam sicut ars tractat de partium declinatione, ita orthographia de scribendi peritia, ut puta ad, cum est praepositio, d litteram; cum est conjunctio, t litteram accipit. 2. Haud, quando adverbium est negandi, d littera terminatur, et aspiratur in capite; quando autem conjunctio est, per t litteram sine duabus ex eis mediis litteris subtractis. Interdum autem aliae litterae in locum aliarum litterarum rite ponuntur. B et P dringentos', G ponentes pro C. C et Q similiter cognatio est. Nam 'huiusce
Abbreviated transcription (Latin):
tib aliis quid sͥ uellent hȩ litt̾e. Cesar qͦq
augustꝰ ad filium. qm̃ inquit innumerabi¬
lia accidunt assidue quȩ scͥbere alt̾utrum
oporteat. & ee̾ secreta habeamꝰ int̾ nos notas
si ius tales. ut cum aliqͥd notis scribendum
erit: ꝓunaquaq litt̾a scͥbannus sequenteni
hoc modo. Pro.a.u: ꝑ .b.c: & deinceps eadẽ ra¬
tione cet̾as. Pror aut̃ litt̾a redeundũ erit ad
dupplex. M. Quidam etiã u̾sis u̾bis scribunt.
quib sccũ taciti ꝓculq distantes collocuntur:
sicut mos ẽ militaris. ut quotiens consentit
exercitꝰ. quia uoce ñ potest manu ꝓmittat.
Alii quia uoce ñ possunt gladioꝵ motu salu¬
tant. Eunius dequadã impudica. Quasi in
foro pila ludens digitatim dat sese cõmunẽ
facit. Aliũ tenet. alii admnittat. alibi manꝰ ẽ
occupata: alii ꝑuellit pedẽ. alii dat anulũ
expetendum alabris. alium inuocat. cum
alio cantat. attam̃ aliis dat digito litta̾s. Et

Expanded text:
tibus aliis quid sibi vellent haec litterae. Caesar quoque tibus aliis quid sibi vellent haec litterae. Caesar quoque Augustus ad filium, 'quoniam' inquit, 'innumerabilia accidunt assidue quae scribi alterutro oporteat et esse secreta, habeamus inter nos notas si vis tales ut, cum aliquid notis scribendum erit, pro unaquaque littera scribamus sequentem hoc modo, pro a b pro b c et deinceps eadem ratione ceteras; pro z autem littera redeundum erit ad duplex a a'. Quidam etiam versis verbis scribunt. quibus secum taciti proculque distantes colloquuntur, sicut mos est militaris, ut quoties consentit exercitus, quia voce non potest, manu promittat, alii quia voce non possunt, gladiorum nutu salutant. 2. Ennius de quadam impudica: Quasi in choro pila ludens 42 datatim dat sese et communem facit. Alium tenet, alii adnudat, alibi manus est occupata, alii pervellit pedem, alii dat annulum spectandum a labris, alium invocat, cum alio cantat, attamen aliis dat digito litteras. Et
Abbreviated transcription (Latin):
plurime consimiles note inlibrisantiquis
inueniunt᷑ Has iuris notas nonitii iiꝑa¬
tores acodicib legũ abolendas sanxertit᷑.
quia multos ꝑ hȩc callidi ingenio ignorantes
decipiebant: atq ita usserunt scribendas in
legib littas. ut nullos errores mullas ambages
afferant. s sequenda & uitanda aꝑte demon¬
strent. Inbreuiculis qͦq quib militũ no¬
mina continebant᷑ ꝓpͥa nota erat apud ue¬
teres qua inspiceretur quanti ex militibus
suꝑessent: quantiq ibello cecidissent .I. tau
nota incapite u̾siculi posita suꝑstitẽ desig¬
nabat. E. theta uͦ aduniuscuiꝰq defuncti
nom̃ apponebat᷑. Unde & ht̃ ꝑmediũ telũ
imꝑitiam significare uellent: E lauda lit¬
tera usi siuit sicut mortẽ significabant cũ
ponebant. E. cheta ad caput. Instipendioꝵ.
occulte inuicẽ scͥpt᷑a significare uellent: mu¬
tue scrib̾ent. Testis ẽ brutus qui in his lit¬
teris ea quȩ aucturꝰ erat notabat: ignoran¬

Expanded text:
plurimae consimiles notae in libris antiquis inveniuntur. Has juris notas novitii imperatores a Codicibus legum abolendas sanxerunt, quia multos per has callidi ingenio ignorantes decipiebant, atque ita jusserunt scribendas in legibus litteras, ut nullos errores, nullas ambages afferant, sed sequenda et vitanda aperte demons . In breviculis quoque, quibus militum nomina continebantur, propria nota erat apud veteres, qua inspiceretur quanti ex militibus superessent quantique in bello cecidissent. T Tau nota in capite versiculi posita superstitem designabat; Θ Theta vero ad uniuscuiusque defuncti nomen apponebatur. Unde et habet per medium telum, inperitiam significare vellent, Labda littera usi sunt, sicut mortem significabant, cum ponebant Theta ad caput. In stipendiorum occulte invicem per scripturas significare vellent, mutue scriberent. Testis est Brutus, qui in his litteris ea quae acturus erat notabat, ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
P roceleumaticũ uuii uuii. ut auicula.
ntipastum uNui uNui. ut Saloninus.
oriambum NUn uNui. ut armi potenes
tem duppla partimur hos pedes.
uiditur quȩ ẽ maxinia atq id̾o muume
metris ad est.

Expanded text:
a; Antispastum, ut Saloninus; Choriambum, ut Armipotens. 24 Item in dupla partimur hos pedes: ividitur, quae est maxima, atque ideo minime metris adest.
Abbreviated transcription (Latin):
gentiles uͦ pͥmus dares phrygnis deg̾eis & tro¬
ianis hẏstoriam edidit. quam in foliis palina¬
rum ab eo conscͥptam e̾e̾ ferunt. Post daretẽ
runt. Multi enim sapientes p̃tita hominum
gesta. ad insicutionẽ p̃sentiũ hystoriis indidiuns
annoꝵq supputatio comp̃hendit᷑. & ꝑ consulũ
namq appellant᷑ uinius diei gesta. hoc apud
nos dierũ appellat᷑. Nam quod latini diurnũ.
g̾ci effemerida dicunt. Ralendaria appellant᷑.
quȩ in menses singłos degerunt᷑. Anuales st̃
res singuloꝵ annorum. Queq enim digna
memorie domi militieq mari ac t̾rȩ. ꝑ an¬
nos incommentariis acta sunt: ab anniuer-¬
sariis gestis annales nominauerunt. Hystor¬
ia aut̾ multoꝵ annoꝵ nel tempoꝵ ẽ: cuiꝰ
diligentia annn cõmentarii inlibris de¬
lati sunt. Int̾ hystoriam aut̃ & anuales hoc
int̾est: quod hẏstoria ẽ eoꝵ tempoꝵ quȩ ui¬
demus. annales uͦ sunt annoꝵ eoꝵ: qͦs etas

Expanded text:
gentiles vero primus Dares Phrygius de Graecis et Trogentiles vero primus Dares Phrygius de Graecis et Trojanis historiam edidit, quam in foliis palmarum ab eo conscriptam esse ferunt 2. Post Daretem runt. Multi enim sapientes praeterita hominum gesta ad institutionem praesentium historiis indideruntannorumque supputatio comprehenditur, et per consulum namque appellatur unius diei gestio. Hoc apud nos diarium vocatur. Nam quod Latini diarium, Graeci ephemerida dicunt. 2. Kalendaria appellantur quae in menses singulos digeruntur. 3. Annales sunt res singulorum annorum. Quaecunque enim digna memoriae domi militiaeque, mari ac terra, per annos in commentariis acta sunt, ab anniversariis gestis annales nominaverunt. 4. Historia autem multorum annorum vel temporum est; 75 cujus diligentia annui commentarii in libris delati sunt. Inter historiam autem et annales hoc interest, quod historia est eorum temporum quae vidimus, annales
Abbreviated transcription (Latin):
habebant. Tunc lupi ad empta omni fortitu¬
dine. om̃e quod ingregib illis erat ñ ꝓsatie¬
tate tantũ. uerũ etiam ꝓlibidine laceraue¬
runt. Phylippum qͦq pͥncipes ppł postulare.
quo facilius posset opprimere expoliatam
custodib urbeni. D¬
custodib urbeni. De hystoria. xxuiii.¬
ystoria ẽ narratio rei geste. ꝑ qm ea quȩ
uel cognoscere. Apud ueteres enim nemo con¬
scribebat hẏstoriã. nͥ is qui int̾fuisset. & ea
quȩ conscribenda ẽent uidisset. Melus enim
ocuilis quȩ fiunt dep̃hendimus: qͣm ea quȩ
auditione colligimus. Quȩ enin uidentur:
sine m̃dacio ꝓferunt᷑. Hȩc disciplina ad grãma¬
ticã ꝑtinet. quia qͦd dignum memoria ẽ: littis
cominendat᷑. Hystorie aut̃ id̾o monimenta
diciuit᷑: eo qͦd memoriã tribuant rerũ gestaꝵ.
Series aut̃ dicta ꝑtͣnslationẽ a sertis florum
pͥmus moyses de micio mundi conscͥpsit. apd̾

Expanded text:
habebant. Tunc lupi, adempta omni formihabebant. Tunc lupi, adempta omni formidine, omne quod in gregibus illis erat, non pro satietate tantum, verum etiam pro libidine laceraverunt: Philippum quoque principes populi postulare, quo facilius posset opprimere spoliatam custodibus urbem. custodibus urbem. De historia . Historia est narratio rei gestae, per quam ea, quae  a videre vel cognoscere. Apud veteres enim nemo conscribebat historiam, nisi is qui interfuisset, et ea quae conscribenda essent vidisset. Melius enim oculis quae fiunt deprehendimus, quam quae auditione colligimus. Quae enim videntur, sine mendacio proferuntur. Haec disciplina ad Grammaticam pertinet, quia quidquid dignum memoria est litteris mandatur. Historiae autem ideo monumenta dicuntur, eo quod memoriam tribuant rerum gestarum. Series autem dicta per translationem a sertis florum Moyses de initio mundi conscripsit. Apud
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑ muri. & mustela uulpecule. ut ꝑ¬
narrationẽ fictam ad ia qͦd agit᷑ uerax significa¬
tio referatur. Inde & esopi tales sunt fabule
ad moꝵ finẽ relate. uł sicut in libro iudicum
ligna sͥ regẽ requirunt. & locunt᷑ ad oleam. &
ad ficũ. & ad uitẽ. & ad rubũ: qͦd totum utiq
ad mores fingit᷑. ut adrem qua intendit᷑ ficta
quidẽ narratione s ꝑ ueraci significatione ue¬
matur. Sic & demosthenes orator fabula usus
ẽ adu̾sus phylippũ. qui cũ ab atheniensib po¬
stularet ut sͥ decẽ oratores darent᷑ ꝙ discedet.
fixit ille hanc fabulã qua dissuaderet. dicens
lupos aliqnͣdo pastorib quoꝵ diligentiã deci¬
ꝑe uoluissent suasisse ut inamicitiã conueni¬
rent. ea tam̃ conditione ut d̾r canes inquib
erat causa uirgioꝵ. uire securitatis traderent᷑:
anuuisse pastores. & in sp̃e securitatis dedisse
canes. quos ouium suarũ uigilantes custodes

Expanded text:
loquitur muri, mustella vulpeculae, ut loquitur muri, mustella vulpeculae, ut narrationem fictam ad id quod agitur verax significatio referatur. Unde et Aesopi tales fabulae sunt ad morum finem relatae; vel sicut in libro Judicum ligna sibi regem requirunt, et loquuntur ad oleam, et ad ficum, et ad vitem, et ad rubum: quod totum utique ad mores fingitur, ut ad rem quae intenditur, ficta quidem narratione, sed veraci significatione, veniatur. 7. Sic et Demosthenes orator fabula usus est adversus Philippum, qui cum ab Atheniensibus postularet ut sibi decem oratores darentur, et discederet, finxit ille fabulam, qua dissuaderet dicens: lupos aliquando pastoribus, quorum diligentiam decipere voluissent, suasisse ut in amicitiam convenirent, ea tamen conditione, si canes, in quibus erat causa jurgiorum, jure illis traderentur; annuisse pastores, et in spem securitatis dedisse canes, quos ovium suarum vigilantissimos custodes
Abbreviated transcription (Latin):
aut bestiarũ cum hominib fingit᷑ uocis ẽẽ
commierciũ. Fabulas poete qͥsdam delectan
di causa finxerunt. quasdã ad naturã re¬
rum. ñ nullas amores hominũ int̾p̾tati sunt.
Delectandi causa fictas. ut eas qͦs uulgo dicunt.
quales plautꝰ & therentiꝰ composuert. Ad na-¬
turaui rerũ fabulas fingunt. ut uulcanꝰ clau¬
dus. quia ꝑ nat᷑am nunqͣm rectꝰ ẽ ignis. ut
illa triformis bestia. pͥma leo. postrema draco.
media ipsa cymera. idẽ caprea. etates hominũ
ꝑcam uolentes distiuguere. qͦrũ ferex & horress
prima adolescentia itt leo. dnindiũ uite tempꝰ
lucidissimum ut capra eo qͦd acutissime uide¬
at: tunc fit senectus casib inflexis ut draco.
Sic & ẏpocentauri fabulã ẽẽ confictã idẽ ho¬
inuiẽ equo myxtũ. ad expͥmendam huma¬
ne uitȩ uelocitatẽ. quia equũ constat ẽẽ ue¬
locissimũ. Ad mores. ut apud oratiũ mus

Expanded text:
aut bestiarum cum hominibus fingitur vocis esse aut bestiarum cum hominibus fingitur vocis esse conmercium. Fabulas poetae quasdam delectandi causa finxerunt, quasdam ad naturam rerum, nonnullas ad mores hominum interpretati sunt. Delectandi causa fictae, ut eae quas vulgo dicunt, vel quales Plautus et Terentius composuerunt. 4. Ad naturam rerum fabulas fingunt, ut Vulcanus claudus, quia per naturam nunquam rectus est ignis; ut illa triformis bestia, prima leo, postrema draco, media ipsa chimera, id est, caprea, aetates hominum per eam volentes distinguere, quarum ferox et horrens prima adolescentia, ut leo, dimidium vitae tempus lucidissimum, ut caprea, eo quod acutissime videat, tum fit senectus casibus inflexis, draco. 5. Sic et Hippocentauri fabulam esse confictam, id est, hominem equo mistum, ad exprimendam humanae vitae velocitatem, quia equum constat esse velocissimum. 72 6. Ad mores, ut apud Horatium mus
Abbreviated transcription (Latin):
teriȩ. Deniq ꝓba uxor adelfi centonẽ ex uir¬
gilio defabrica mundi & de euuangłiis ple¬
uissime exp̃ssit mat̾i̾a composita scđni uersus.
s u̾sib scdm mat̾iam concinnatis. Sic qͦq &
quidã pomponiꝰ exeodẽ poeta int̾ cet̾a stili
sui otratitheum in xp̃i honorẽ composuit.
Similit̾ & de eneidos. De fi
abulas poete a fando nominauerunt. qͥa
ñ sunt res facte. s tantum loquendo ficte.
quȩ ideo sunt inducte. ut ficto niutoꝵ anima¬
lium int̾ se colloquio. imago quedã uitȩ honi¬
num nosceret᷑. Has pͥmum inuenisse traditur
alemoN crotomiensis appellantur q phrisopiee.
quia is apud phrigias in hac repolluit. Siuit
aut̃ fabule aut hesopice aut lẏbistice. He so¬
pice sunt cum animalia muta int̾ se sernio¬
cinasse fingunt᷑. uel quȩ animã ñ habent.
ut urbes. & arbores. inontes. petre. flumina.
Lẏbistice aut̾ dum hominumi cũ bestiis.

Expanded text:
teriae. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Verteriae. Denique Proba, uxor Adelphi, centonem ex Vergilio de Fabrica mundi et Evangeliis plenissime expressit, materia conposita secundum versus, et versibus secundum materiam concinnatis. Sic quoque et quidam Pomponius ex eodem poeta inter cetera stili sui otia Tityrum in Christi honorem conposuit: similiter et de Aeneidos. De fabula . Fabulas poetae a fando nominaverunt, quia non sunt res factae, sed tantum loquendo fictae. Quae ideo sunt inductae, ut fictorum mutorum animalium inter se conloquio imago quaedam vitae hominum nosceretur. Has primus invenisse traditur Alcmeon Crotoniensis, appellanturque Aesopiae, quia is apud Phrygas in hac re polluit. Sunt autem fabulae aut Aesopicae, aut Libysticae. Aesopicae sunt, cum animalia muta inter se sermocinasse finguntur, vel quae animam non habent, ut urbes, arbores, montes, petrae, flumina. Libysticae autem, dum hominum cum bestiis,
Abbreviated transcription (Latin):
mortuoꝵ. qui indornutione eoꝵ. fit qͥ iam
defuncti sunt. Scͥbit᷑ em̃ ibi uita. mores. & etã
eoꝵ. Pocmis di g̾co nomine opꝰ multoꝵ libroꝵ¬
Poema. unius. Ydillicon paucoꝵ u̾suũ. Di¬
sticon duoꝵ. Monosticon. unius. Epybrãma
ẽ titulus. qͦd in latinũ suꝑscͥptio int̾pretat᷑.
Epodon in poemate. clausula breuis ẽ. Dictũ
aut̃ epodon. qͦd ad cuinat᷑ ad speciem elegiaci
uͥ p̃misso uuo longiore alt̾ breuior componit᷑. i ta¬
atq insingulis quibq maiorib sequentes
minores quasi clausule recununt. Clau¬
sulam aut̃ lẏrici appellant. quasi p̃cisos u̾sus
gens mortaliũ. Sic & deinceps alt̾ni quib aliqͣ
pars deest. & ipsi p̃cedentib similes: s minores.
Centones apud grãmaticos uocari solent. qui
de carminib omeri & uirgilii ad ꝓpͥa oꝑa mo¬
re centenario ex multis hinc iude compositis
in unum sarciunt corpꝰ. a facultate cuiꝰq ma¬

Expanded text:
mortuorum, qui in dormitione eorum fit, qui iam mortuorum, qui in dormitione eorum fit, qui iam defuncti sunt. Scribitur enim ibi vita, mores et aetas eorum. Poesis dicitur Graeco nomine opus multorum libropoema unius. Idilion paucorum versuum; disticho duorum; monosticon unius. Centones aest titulus, quod in Latinum superscriptio interpretatur; Epodon in poemate clausula brevis est. Dictum autem epodon, quod adcinatur ad speciem elegiaci, ubi praemisso uno longiore, alter brevior conponitur, atque in singulis quibusque maioribus sequentes minores quasi clausulae recinunt. Clausulas autem lyrici appellant quasi praecisos versus gens mortalium; sic et deinceps alterni, quibus aliqua pars deest, et ipsi praecedentibus similes, sed minores. Centones apud Grammaticos vocari solent, qui de carminibus Homeri seu Vergilii ad propria opera more centonario ex multis hinc inde conpositis in unum sarciunt corpus, ad facultatem cuiusque ma
Abbreviated transcription (Latin):
inser ant᷑. Hymnos pͥmum dauid ꝓpħam in
laudem dĩ composuisse ac cecinisse manifestũ ÷.
Deiide apud gentiles pͥma ineminia tymota¬
effecit in apollinẽ & musas. quȩ fuit tẽporib
ennii longe ptꝰ dauid. Nymin aut̃ exg̃to
in latiuiun laudes int̾pretant᷑. E pythalauia
sunt carmina nubentiũ. quȩ decantantur
abscolasticis in honorẽ sponsi & sponse. Hȩc
pͥmum salomon edidit. in laudẽ eccłie & xp̃i:
ex quo gentiles sͥ epythalamiũ uendicariit.¬
& istius genis carm̃ assumptum ẽ. Qd̾ genꝰ
pͥmum agentilib inscenis celebrabat᷑. postea
tantum unnuptiis hesit. uocatũ aut̃ epẏthala¬
mium qͦd inithalamis decantet᷑. Threnos qͦd¬
latine lamentũ uocamꝰ. pͥmus u̾sim hierenuias
captiuus ductus ẽ. Posthunc: apuo grecos sy¬
monides poet̾a lyricꝰ. Adhibebant᷑ funerib
atq lam̃tis: similit̾ & nunc. Epytaphiuu
g̾ce. latine suꝑ tumulũ. E st enim titulus

Expanded text:
inserantur. 17. Hymnos primum David propheta in inserantur. 17. Hymnos primum David propheta in laudem Dei composuisse 69 ac cecinisse manifestum est. Deinde apud gentiles prima Mnemia Timothoe fecit in Apollinem et Musas, quae fuit temporibus Ennii longe post David. Hymni autem ex Graeco in Latinum laudes interpretantur. 18. Epithalamia sunt carmina nubentium, quae decantantur a scholasticis in honorem sponsi et sponsae. Haec primum Salomon edidit in laudem Ecclesiae et Christi. Ex quo gentiles sibi epithalamium vindicarunt, et istius generis carmen assumptum est. Quod genus primum a gentilibus in scenis celebrabantur, potantum in nuptiis haesit. Vocatum autem epithalamium eo, quod in thalamis decantetur. Threnos, qlatine lamentum vocamus, primus Hieremias captivus ductus est. Post hunc apud Grecos Symonides poeta lyricus. Adhibebantur autem funeribus atque lamentis: similiter et nunc. Epitaphium Graece, Latine supra tumulum. Est enim titulus
Abbreviated transcription (Latin):
edita. Nami cumi in parnaso phytoniẽ serpentẽ
inundictam matris sagittis insequeret᷑: acco¬
le delphyci hoc ulũ metro hortatisunt decent᷑:
modulatio eidem carmiis coniemat mseras.
errentiauꝰ hos elegos dicere solet. qͦd elausila
talis tristib ut tradunt aptior ẽẽ modis. Hic
autẽ uix omnino constat a quosit inuentꝰ. nisi
quia apud nos ennius eo pͥor usus sit. Nam apud
g̾tos sic adhuc lex gr̾amaticoꝵ pendet. ut sub
iudice res religata sit. Nam quidã eoꝵ colofoni¬
um quẽdã. quidã arcicolicũ actorẽ atq inuen¬
torem uolunt. Bucolicũ. idẽ pastorale carmen.
ꝑleriq syracusis pͥmum compositũ apastorib
uirguies sub hostui metu neq egredi urbem.
cerent: turba pastoꝵ ne religio p̃teriret idẽ¬
inconditis cantib celebrarunt. Appellat᷑ aut̃
bucolicum abob de maiori parte qmͣus opilio¬
num caprariunq sermones in his & cantica

Expanded text:
edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem edita. Nam cum in Parnaso Pythonem serpentem in vindictam matris sagittis insequeretur, accolae Delphici hoc illum metro hortati sunt, dicentemodulatio eiusdem carminis conveniat miseris. Terentianus hos elegos dicere solet, quod clausula talis tristibus, ut tradunt, aptior esset modis. Hic autem vix omnino constat a quo sit inventus, nisi quia apud nos Ennius eum prior usus est. Nam apud Graecos sic adhuc lis Grammaticorum pendet, ut sub iudice res relegata sit. Nam quidam eorum Colophonium quendam, quidam Archilochum auctorem atque inventorem volunt. Bucolicum, id est pastorale carmen, plerique Syracusis primum conpositum a pastoribus virgines sub hostili metu neque egredi urbem nceret urbe pastoinconditis cantibus celebrarunt. Appellatur autem Bucolicum a bubus, de majore parte, quamvis opilionum caprariorumque sermones in iis et cantica
Abbreviated transcription (Latin):
metrũ auctoritate cet̾a metra p̃cedit. unũ ex
om̃ib tam maxunis oꝑib aptũ qͣm paruis. sua¬
uitatis & dulcedinis ȩque capax qͥb uirtutib
nom̃ solũ optinuit ut eroicũ uocaret᷑. ad me¬
morandas scilicet eroũ res. Nam ⁊ p̃ter cȩtera
simplicissimũ habet᷑. constatq duob pedib
dactilo & spondeo. ac sepe pene uel ex hoc uel
exillo. nͥ qͦd tẽperatissimũ fit utriꝰq mixt᷑a qͣs
instruat᷑ a fingłis: om̃ib q metris pͥus ẽ. Hoc¬
pͥmũ moyses incantico deuteronomii longe
ante ferecidem & omerun cecinisse ꝓbat᷑. Unde
apparet antiquiora fuisse apud hebreos studia
carininum apud gentiles. Siquidẽ & iob moy¬
si temporib ad equatꝰ. ex ametro u̾su. dactilo
muesius fert᷑ pͥmus composuisse. ut ut alii pu¬
tant ferecides syrꝰ. qͦd metrũ ante omerum
phẏtiumi dictum ẽ. ptꝰ omerũ eroicum nomi¬
natum. Phẏcium aut̃ uocatum uolunt. eo
quod hoc gen̾e̾ metri oracula aporiinis sint

Expanded text:
te cetera metra praecedit; unus ex omnibus tam maximis operibus aptus quam parvis, suavitatis et dulcedinis aeque capax. Quibus virtutibus nomen solus obtinuit, ut heroicum vocaretur ad memorandas scilicet eorum res. Nam et prae ceteros simplicissimus habetur constatque duobus pedibus, dactylo et spondeo, ac saepe pene vel ex hoc vel ex illo; nisi quod temperantissimus fit utriusque mixtura quam si instruatur a singprimum Moyses in cantico deuteronomii; longe ante Fereciden et Homerum cecinisse probatur. Unde apparet antiquiora fuisse apud Hebreos studia carminum, quam apud gentiles. Siquidem et Iob Moysi temporibus adequatus, exametro versu, dactilo posuisse, vel, ut alii putant, Pherecydes Syrus. Quod metrum ante Homerum Pythium dictum est, post Homerum heroicum nominatum. Pythium autem vocatum volunt eo, quod hoc genere metri oracula Apollinis sint
Abbreviated transcription (Latin):
posita affectum commoti animi expͥmit.
sicut cũ di: ab exultante uah: adolente heu.
ab irascente he: a tim̃te hei: quȩ uoces qua¬
rumc̃q linguarum ꝓprie sinit: nec uialiã
linguam facile transferintui: De syllaba . iii¬

Expanded text:
posita, affectum commoti animi exprimit, posita, affectum commoti animi exprimit, sicut cum dicitur ab exsultante vah! a dolente, heu! ab irascente hem! a timente hei! Quae voces quarumcunque linguarum propriae sunt, nec in aliam linguam facile transferuntur. 23 CAPUT XV.
Abbreviated transcription (Latin):
copulatione uerboꝵ quasi qͦddã exibet
glutinũ. Aut enim nomina sociat ut au¬
gustimis & ieronimꝰ: aut u̾ba. ut scribit.¬
& legit. Una aut̃ uis omniũ: siue copulent
siue disiungant. Copulatiue aut̃ conum¬
ctiones dicte. eo qͦd sensum uel ꝑsonas co¬
pulent: ut ego & tu eamꝰ ad forum. ipsum.
& sensum comunxit. Disiuncꝰtiue dicte
quod disiungant res aut ꝑ sonas: ut ego
hominiq deoq. Nondicinꝰ q dõ q regi.
q homini. Expletiue dicte. quia explent
facere: ut puta. occido illũ qͥa ht̃ aurũ.
Aurum causa ẽ. Rationales dñi: a ratione.
qua quisq utit᷑ in faciendo: ut quo mͦ eũ
occidam. ne agnoscar. ueneno. an ferro.
Accuisatiue aut̾ & ab latuie p̃positiones a ca¬
sib quib seruiunt. Loquelares uͦ qͥa loq̃¬
lis id ẽ u̾bis semꝑ choerent: nec aliqͥd ualent.
sole posite. ut di. dis. conunicte uͦ u̾bis figu¬
ram faciunt. ut dicluco. distraho. Int̾iectio

Expanded text:
copulatione sermonum quasi quoddam exhibet copulatione sermonum quasi quoddam exhibet glutinum. Aut enim nomina sociat, ut 'Augustinus et Hieronymus': aut verba, ut 'scribit et legit'. Una autem vis omnium, sive copulent, sive disiungant. Copulativae autem coniunctiones dictae eo, quod sensum vel personas coniungant, ut 'ego et tu eamus ad forum'. Ipsud 'et' sensum coniunxit. Disiunctivae dictae, quia disiungunt res aut personas, ut 'egohominique Deoque'; non dicimus, 'que regi, que homini'. Expletivae dictae, quia explent facere, ut puta, 'occido illum, quia habet aurum'; causa est. Rationales dicuntur a ratione, qua quisque utitur in foccidam, ne agnoscar: veneno? an ferro? Accusativae autem, et ablativae praepositiones a casibus quibus serviunt dictae. Loquelares vero, quia loquelis, id est, verbis semper cohaerent, nec aliquid valent solae positae, ut di, dis. Conjunctae vero verbis figuram faciunt, ut diduco, distraho. CAPUT XIV.
Abbreviated transcription (Latin):
actiuum. Ipsa aut̃ actiua dicunt᷑. qͥa agunt.
ut ũbero: & passiua quia patiunt᷑. ut uer¬
beror. Hentralia. quia nec agunt nec pati¬
untur: ut iaceo. sedeo. Hhis si .r. litt̾am adicis:
ñ sonant latina. Cominunia dicunt᷑. qͥa
& agunt & patiunt᷑: ut amplector. Hȩc
similit̾ deposita .i. litt̾a: latina ñ sunt. De¬
ponentia uͦ dñr quia deponunt futͣ t̾ꝑis
participium a significatione. passiua qͥuod
Bene adu̾bium ẽ lege uerbũ. Inde gͦ die¬
tam adu̾bium: quod semꝑ u̾bo iunctum
adimpleat᷑. U̾bum enim solũ sensum un¬
plet. ut scribo: ad u̾biumi aut̃ sime uerbo
ñ ht̃ plenã significationẽ: ut hodie. Adicis
illi ũbum. hodie scribo: & iuncto u̾bo im¬
plesti sensum. Participium dictum. quod
nominis & u̾bi capiat partes: quas parti¬
cͥpium. Anomine enim uendicat sibi ge¬
nera & casus: a u̾bo tempora & significati¬
coniungat. Hȩc enim ꝑse nicħ ualet. s in

Expanded text:
activum. Ipsa autem activa dicuntur quia aguntur, activum. Ipsa autem activa dicuntur quia aguntur, ut 'verbero', et passiva, quia patiuntur, ut 'verberor'; neutralia, quia nec agunt nec patiuntur, ut 'iaceo', 'sedeo'. His si R litteram adicis, non sonant Latine. Communia dicuntur quia et agunt et patiuntur, ut 'amplector'. Haec similiter, deposita R littera, Latina non sunt. Deponentia vero dicuntur, quia deponunt futuri temporis participium a significatione passiva, quod e'Bene' adverbium est, 'lege' verbum. Inde ergo dictum adverbium, quod semper verbo iunctum adinpleatur. Verbum enim solum sensum inplet, ut 'scribo'. Adverbium autem sine verbo habet plenam significationem, ut 'hodie'. Adicis illi verbum, 'hodie scribo', et iuncto verbo inplesti sensum. De participio . Participium dictum, quod nominis et verbi capiat partes, quasi particapium. A nomine enim vindicat sibi genera et casus, a verbo tempora et significaticoniungat. Haec enim per se nihil valet, sed in
Abbreviated transcription (Latin):
Coniunctiuus. quia ei ꝯiungit᷑ aliquid ut lo¬
cutio plena sit. Nam qudo dicis cũ clamẽ: pendet
sensus. Quod si dicã cũ clamẽ. qͥre putas qͦd tace¬
am: plenꝰ ẽ sensꝰ. Infinitus dr. eo qͦd tempora
definiens ꝑsonam u̾bi ñ defuit. ut clamare.
clamasse: cui si adiungas ꝑsonã. clamare debeo
debes. debet. fit qͥsi finitum. Imꝑsonalis d̾r. qͥa
indiget ꝑsona nomiins uel ꝓ nominis ut legit᷑.
addis ꝑsonam. a me. a te. abillo: & plene sentit᷑.
S infinitiis mod̾ ꝑsonã tantum u̾bi agit. imꝑ¬
Conuigatio dr: eo qͦd ꝑ eam adunũ sonum
multa coniungant᷑. Docet enim inquã filla¬
bam exeat fut᷑um tempꝰ. ne ꝑ imꝑitiã quis
dicat legebo ꝑlegam. Harum pͥma & seda
mittunt futurũ tempꝰ in bo & inbor. t̾cia
inam. & in ar. Genera u̾boꝵ id̃o dicta: qͥa
gignunt. Nam actiuo adicis.i. &e gignit pas¬
srum. Rursum passiuo de mes.r. & parit

Expanded text:
Conjunctivus, quia ei conjungitur aliquid ut loConjunctivus, quia ei conjungitur aliquid ut locutio plena sit: nam quando dicis cum clamem, pendet sensus; quod si dicam cum clamem, quare putas quod taceam? Plenus est sensus. 5. Infinitus dicitur, eo quod tempora definiens personam verbi non definit, ut clamare, clamasse. Cui si adjungas personam: clamare debeo, debes, debet, fit quasi finitum. Impersonalis dicitur, quia indiget persona nominis, vel pronominis, ut legitur: addis personam, a me, a te, ab illo, et plene sentitur. Sed infinitus modus persona tantum verbi eget. Impo dicitur eo, quod per eam ad unum sonum multa coniungantur. Docet enim in quam syllabam exeat futurum tempus, ne per inperitiam quis dicat 'legebo' pro 'legam'. Harum prima et secunda mittunt futurum tempus in 'bo' et in 'bor', tertia in 'am' et in 'ar'. Genera verborum ideo dicta, quia gignant. Nam activo adicis R et gignit passivum; rursum passivo adimis R et parit
Abbreviated transcription (Latin):
tio u̾ba dicunt᷑ ueluti u̾bis bonis cepit. u̾ba
bona habuit. Hbi ñ tantum u̾ba quȩ in tͥa
cadunt tempora: s uniu̾sa oratio ẽ. Herboꝵ
species sunt forme. modi. comugationes &
genera. Porme u̾boꝵ inde dicte: eo quod
nos ad unamqͣmq rem iniforment. ꝑ has
enim ostendimus quid aganiꝰ. Meditatiua dicta.¬
ẽ a meditantis sensu. ut lecturio: id ẽ legere
uolo. Inchoatiua pt᷑ meditationẽ ab inchoan¬
tis uidicio: ut calesco. Frequentatiua a sep us
agendo: ut lectito. clamito. Forme eñĩ seusit̃
tenent: modi declinationẽ. Nam nescis qͥd sit
declinatio: nͥ pͥus didiceris quid sit sensus.
Modi dicti: ab eo quẽadmodũ sunt in suis signi¬
ficationib. Indicatiuus em̃ inodꝰ dr. quia signi¬
ficationẽ ht̃ indicantis: ut lego. Imꝑatiuus. qͥa
sonum ht̃ imꝑantis: ut lege. Optatuuis. quia
ꝑ ipsum optanꝰ aliquid agere: ut utinã leg̾em.

Expanded text:
tio verba dicuntur, veluti, verbis bonis nos cepit, verba tio verba dicuntur, veluti, verbis bonis nos cepit, verba bona habuit: ubi non tantum verba quae in tria cadunt tempora, sed universa oratio est. Verborum species sunt formae, modi, conjugationes et genera. 3. Formae verborum inde dictae, eo quod nos ad unamquamque rem informent; per has enim ostendimus quid agamus. Nam Meditativa dicta a meditantis sensu, ut lecturio, id est, legere volo. Inchoativa post meditationem ab inchoantis indicio, ut calesco. Frequentativa a saepius agendo, ut lectito, clamito. Formae enim sensum tenent, modi declinationem. Nam nescis quid sit declinatio, nisi prius didiceris quid sit sensus. 4. Modi dicti ab eo, quemadmodum sint in suis significationibus. Indicativus modus dicitur, quia significationem indicantis habet, ut lego. Imperativus, quia sonum habet imperantis, ut lege. Optativus, quia per ipsum optamus aliquid agere, ut utinam legerem!