comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
it̾um pp̃ maliciam cuam impu¬
centur. sz deus inqͥs dix̃ de mal
meis qnͣ penitentiam egiq ea
m̾i amplio non imputaret. Si¬
uilr̾ et deus dixit deboins tus
qũ peccasti qd̃ non ampliꝰ ea
renuiniaret. Si ergo pp̃ dc̃m dei
dare debet ut illa ampliꝯ nõ un¬
putentur. stare. Similit u̾buz
dei stare non d ut ista ampliꝰ
ũ reminientur. ꝓ comodo tuo
ius ut deus prote mentiatur.
ip̃iꝯ confuanda laboras. Qua¬
re ergo hoc facis nͥ quia ꝑu̾se te
diligis ⁊ deum ñ diligis. ip̃ẽ at
recte diligit u̾itate suam ⁊ iꝯ¬
te condempnat pͣintͣtͣem tua.
Qui tũ de dco dei argim̃tum
sume putas ⁊ eio sponsionem
precendis ad defendendamini¬
quitatẽ tuam ip̃e tͥ rendeat qͣn¬
cum consid̾e debeas cum male
agis in eo ꝙ pͥ penitenti uẽia
ꝑunsic et ꝯmilit̾ si beneagis
utrum similit̾ desperare debe¬
as proeo ꝙ prius male agẽti
mortem ⁊ ꝑlitionem intendit.
cens. Tu fili hominis dic ad fili¬

Expanded text:
iterum propter malitiam tuam tibi imputentur. Sed Deus, inquis, dixit de malis meis quando poenitentiam egi, quod ea mihi amplius non imputaret. Similiter et Deus dixit de bonis tuis quando peccati quod amplius ea non remuneraret. Si ergo propter dictum Dei stare debet ut illa amplius non imputentur, quare similiter verbum Dei stare non debet ut ista amplius non remunerentur? Pro commodo tuo vis ut Deus mentiatur. ipsius conservanda laboras. Quare ergo hoc facis, nisi quia perverse te diligis, et Deum non diligis? ipse autem recte diligit veritatem suam; et juste condemnat pravitatem tuam. Quia tamen de dicto Dei argumentum sumere putas, et ejus sponsionem praetendis ad defendendam iniquitatem tuam; ipse tibi respondeat quantum confidere debeas, cum male agis in eo quod prius poenitenti veniam promisit: et similiter si bene agis utrum ideo desperare debeas, pro eo quod male prius agenti mortem et perditionem intendit. cens: Tu, fili hominis, dic ad fili
Abbreviated transcription (Latin):
rum imputari non d. Si pe¬
intentia quia placet fcẽ ut imp¬
utata condonetur malicia et cõ¬
temptus quia displicet ñ si¬
milit̾ facit ut condõata impu¬
tentur. Si humilitas penitẽtie
dignum te facit ut prohiis ⁊̃
que imputabantur ñ puma¬
ris contẽptus ⁊ transgressio eul
pe dignum ñ facit ut prohiis
⁊ que condo̾abantur penã exigi¬
atis. Noue attẽdis qr q̃uco se¬
pio grã datur canto uequior in

Expanded text:
rum imputari non debet. Si porum imputari non debet. Si poenitentia quia placet, facit ut imputata condonetur malitia, et contemptus quia displicet non similiter facit ut condonata imputantur? Si humilitas poenitentiae dignum te facit, ut pro iis etiam quae imputabantur non puniaris, contemptus et transgressio culpae te dignum non facit ut pro iis etiam quae condonabantur culpandus exigaris? Nonne attendis quod quando saepius gratia datur, tanto nequi
Abbreviated transcription (Latin):
excusantur ꝑ culpam it̾um uon
imputantur. uis ut penitentia
tantum ualeat. ut que imputa¬
bantur condonentir:⁊ nõ us
ut culpa tantum ualeat ut q̃ cõ¬
donantur imputentur. penitẽ¬
tla sequens potint p̃ce dentem
culpam excusare ut ñ noceat ali¬
qũ imputata.⁊ seq̃ns culpañ
pot̾ p̃re dentem peuitẽtiã euacu¬
are ut ñ ꝓsit aliqñ fuisse lau̾a¬
tam. si sententia tuo iudicior
constare pot̾it magis comedu
queres quam iustum. Male¬
dcũs hõ qui partem suam det̾i¬
orem facit. Idõ partem tuam
bouan facis ⁊ iudicas beñ ꝓ par¬
te tua. fortassis bñ tibi cẽt si
mñia u̾itatis tuum iudicium
sequeretur. Nunꝙͣ te uidiee
dampnareris. S cuneo ne for¬
te dum tu aliudius qͣmu̾itas
aliud u̾itas faciat qͣm tu ułis.
Magis enim u̾it atem imple
rioz quam tuam uoluntͣtͣem.
Tu dicis qr ꝙ condo̾a̾tum ẽ it̾ũ
imputari non pot̾. d. gͦ simi¬
liter qd̃ imputatum ẽ condõar
nõ d. Si qd̾ condonatũ est ite¬

Expanded text:
excusantur, per culpam iterum non imputantur? Vis ut poenitentia tantum valeat ut quae imputabantur condonentur; et non vis ut culpa tantum valeat ut quae condonabantur imputentur? Poenitentia sequens potuit praecedentem culpam excusare, ut non noceat aliquando imputatam, et sequens culpa non potest praecedentem poenitentiam evacuare ut non prosit aliquando fuisse laudatam? Si sententia judicio tuo constare poterit, magis commodum quaeres quam justum. Maledictus homo qui partem suam deteriorem facit. Ideo partem tuam bonam facis. Et judicas bene pro parte tua. Fortassis bene tibi esset si sententia veritatis tuum judicium sequeretur. Nunquam te judice damnareris. Sed timeo ne forte dum tu aliud vis quam veritas, aliud veritas faciat quam velis. Magis enim veritatem impleri oportet quam tuam voluntatem. Tu dicis quia quod condonatum est iterum imputari non debet. Ergo similiter quod imputatum est condonari non debet si quod condonatum est ite
Abbreviated transcription (Latin):
Alt̾ innocent̾ nuens et semꝑ ueĩ¬
am uoluntati ⁊ imperio p̾sidentis
diũ humilit̾ obedieus non h̃t
ꝓ quo dep̃cetur. Contingit aũt
postea qd̾ conting̾e pot̾ ut utqͣ
in simli culpa offendat. dic ergo
quis horum amplius reus iudi¬
catur nisi ille qui post tantam:
grãm ingratus comprobatur.
Leges secunida cͥmina grauius
plectunt. ut̾ata uuluera diffi¬
cilius ad sanitatem ixducunt᷑.
⁊ tu dicis qr uich̾ inte̾st ad reatũ
sulyequentiuz qualia aut qͣn¬
ta p̃ceclentiuͥ fuerunt. Si mala
pͥma que ꝑ postĩora bõã excusa¬
ta fuerant per subseq̃ntia it̾um
mala uon uiuificant᷑ ad iratũ
ergo prima buã que per posti̾ora
mala mortificata fu̾ant ꝑ subre¬
q̃ntia itum bona ñ uiuificant᷑
ad m̾itum. Recte iudicate fuii
hominũ. Si aliter udicas ꝓte
utnec te ip̃m diligas contra il¬
lam. litrãtores sunt qui cãsn tr¬
ansformant et mutant u̾ittẽ
p̃p̃ comoditatem. Cales iusticia
nõ probaat. domineinquit uõ

Expanded text:
center vivens et semper voluntati et imperio praesidentis Domini humiliter obediens, non habet pro quo deprecetur; contingit autem postea quod contingere potest, ut uterque in simili culpa offendat. Dic ergo uter horum amplius reus judicetur, nisi ille qui post tantam gratiam ingratus comprobatur; leges secunda crimina gravius plectunt, et iterata vulnera difficilius ad sanitatem reducuntur, et tu dicis quod nihil interest ad reatum subsequentium qualia aut quanta praecedentia fuerunt? Si mala prima quae per posteriora bona excusata fuerant, per subsequentia iterum mala non vivificantur ad reatum; ergo prima bona quae per posteriora mala mortificata fuerant per subsequentia iterum bona non vivificantur ad meritum? Recte judicate filii hominum . Si aliter judicas pro te ut nec te ipsum diligas contra illa. Litteratores sunt qui causas transformant et mutant veritatem propter commoditatem. Tales justitia non probat: Domine, inquit, non
Abbreviated transcription (Latin):
erudiretur ad maiorẽ cog̾tõe.
⁊u̾tus que ꝓmou̾etur ad maio¬
remꝑfectõe. Inuenitur itͣq
hoc sacramentum singłarem.
habens legem ꝙ admedũ sin¬
gularem h̃t institutoem. ⁊ ii¬
detur ordo postulare pris qͣm ad
ea que decet̾is dicenda sunt
sacramentis discutienda acce¬
damus. de isto singularit q̃dã
resuatis. ht̃ enim hec sacranĩ¬
tum duplice institutõe. Una
ante pocõ ad offin̾. aliam post
undum illam quidez qua sin¬
głarit̾ institutum ẽ. Singłari¬
ter tractari debet. ut pea que se¬
cundum illam que cet̾is intẽpo¬
re comungit᷑ acetĩs unarra¬
tione non separetur

Expanded text:
erudiretur ad majorem cognitionem et virtus quae promoveretur ad majorem perfectionem. Invenitur itaque hoc sacramentum singularem habens legem quemadmodum singularem habet institutionem. Et videtur ordo postulare priusquam ad ea quae de caeteris dicenda sunt sacramentis discutiendo accedamus; de isto singulariter quaedam reservatis. Habet enim hoc sacramentum duplicem institutionem; unam ante peccatum ad officium, alteram post undum illam qua singulariter institutum est singulariter tractari debet; et postea secundum illam qua caeteris in tempore conjungitur a caeteris in narratione non separetur
Abbreviated transcription (Latin):
Raciamentorum ab eo accepis¬
se cͥclitur quo pͥmꝰ pareus nũ¬
to in obedientie agaudiis pur¬
a dysi expulso inhunis uite in¬
ortalis exilium cum tota postĩ¬
tate usq in finem prime corr¬
uptiomi obuorio tenetur. Ex
quo eium homo a statu prime
corruptionis lapsꝰ in corpore
rer mortalitatem et in anima
ꝑ iniquitate egrotate cepit.
continuo deus reparando in
sacram̃tis ꝯuis medicinam p̃¬
parauit. que quidem put rõ ⁊¬
causa diuersis temporib ⁊ lecis
ad curationem illiꝯ eribuit.
Alia aute legem.alia sub lege.
Alia sub gũa. diuersa quideni

Expanded text:
acramentorum ab eo incoepisse creditur, quo primus parens merito inobedientiae a gaudiis paradisi expulsus, in hujus vitae mortalis exsilium cum tota posteritate usque in finem primae corruptioni obnoxius tenetur. Ex quo enim homo a statu primae incorruptionis lapsus in corpore per mortalitatem et in anima per iniquitatem aegrotare coepit; continuo Deus reparando in sacramentis suis medicinam praeparavit. Quae quidem procausa diversis temporibus et locis ad curationem illius exhibuit; alia ante legem, alia sub lege, alia sub gratia: diversa quidem
Abbreviated transcription (Latin):
talitatem decurre̾s tpẽ ẽ morbi
et temm remedii in p̃a ⁊ pp̃ ip̃ũ
instituta sunt sacramenta
et quidem a principio ip̃io q̃
suo tempore cucurrerũt. ⁊ad
sanitatem qnͣtum tpr̃is dat᷑
erat et per ip̃a dand̾ erat resti¬
tuendam ualunt. Et ista Sa¬
cramenta suo tempore exple¬
to cessau̾ut.⁊ alia pro illis ad
eandez ainitatez proficiẽda¬
successeiũt. Et itusum pꝰ alla o¬
sunt quild alia succed̾e ñ debu¬
erũt. uliit medicamẽta per fcã
que morbum ip̃m consum̾ ẽt
et ꝓfeãm amtatemplene res¬
tanrarent. Et ħ̾ omnia fc̃a sũt
secundum udiciũ ⁊ dispensati¬
onem medici. qͥ morbum ip̃m
uidit. ⁊ qualla ei remedia secĩ¬
dun ꝯingłis temporib adhib¬
enda eẽt agnouit. Porro un¬
institutuminuẽitur. Cõuigi¬
peccaret sꝯmctitũ legit᷑ uͥ teste
cuius tam̃ institutionis cã tũc
ad remediũ ñ fuit. s ad offm̃.
quia morb in homine nõ fuit
qui sanaretur. s uirtus que

Expanded text:
talitatem decurrens, tempus est morbi, et tempus remedii. In ipsa et propter ipsam instituta sunt sacramenta; et quaedam a principio ipsius, quae suo tempore cucurrerunt et ad sanitatem quantum ipsis datum erat, et per ipsa dandum erat restituendum valuerunt. Et ista sacramenta suo tempore expleto cessaverunt; et alia pro illis ad eamdem sanitatem perficiendsuccesserunt. Et rursum post illa  alia succedere non debuerunt. Vel ut medicamenta perfecta quae morbum ipsum consumerent et perfectam sanitatem plene restaurarent. Et haec omnia facta sunt secundum judicium et dispensationem medici, qui morbum ipsum vidit, et qualia ei remedia singulis temporibus adhibenda essent agnovit. Porro uninstitutum invenitur. Conjugipeccaret sancitum legitur ubi teste Cujus tamen institutionis causa tunc ad remedium non fuit, sed ad officium; quia morbus in homine non fuit qui sanaretur, sed virtus quae
Abbreviated transcription (Latin):
est. qua mouetur ad uttumq et
lib̾um arbit̾um dicitur uolunt᷑¬
tis. uoluntarie aũt mou̾i ⁊ ferri
spontaneo appetitu: hoc ẽ pot̾tate
elige.⁊ lib̾tate udicare. In quo ⁊
sunt liberi arbitriiut uoluntano
appetit ⁊ mou̾entur sedin eletõe¬
erat in ull incipe mou̾i nou erͣt
um et tamen liberum arbitriuz
iam cunc erat. qm̃ uoluntas erͣt
quui mneras hoc et er qua hoc subse¬
que batur. qm̃ ex hec mota ẽ sta¬
tim. ⁊ spontaneo appetitu ducta ĩ
electõem ppͥam.

Expanded text:
as qua movetur ad utrumque, et liberum arbitrium dicitur voluntatis. Voluntarie autem moveri et ferri spontaneo appetitu, hoc est potestate eligere et libertate judicare, in quo cooc facti sunt liberi arbitrii, ut voluntario appetitu moverentur; sed seerat in illis, incipere moveri non erat; um; et tamen liberum arbitrium jam tunc erat, quoniam voluntas erat cui inerat hoc et ex qua hoc subsequebatur; quoniam ex hoc mota est statim et spontaneo appetitu ducta in electionem propriam.
Abbreviated transcription (Latin):
distiuxinus deus homini abu
cio ĩparau̾at. alt̾im temporale et
alt̾um etũum. utrumq plenu
⁊ perfcm. altum. i temporale boñ
plenum statim: cum dico apposu¬
sua p̃ceptiminature ad aliud qd̃
pposuerat uam aperut cum grã
oua pceptum discipline. Pxeptũ
autennature tria continet. pc̃ep¬
tionem prohĩtione. occessionẽ.
p̃ceptio naturalis ẽ discretio na¬
incomodo pot. Si ergo ho per
naturale pc̃eptu instructꝰ negi¬
ligentiam cauere uoluisset du¬
ina prouidentia nulla eum uo¬

Expanded text:
distinximus, Deus homini ab initio praeparaverat. Alterum temporale et alterum aeternum: utrumque plenum et perfectum. Alterum, id est temporale bonum, plenum statim condito apposuceptum naturae; ad alterum quod proposuerat viam aperuit cum sua gratia praeceptum disciplinae. Praeceptum autem naturae tria continet, praeceptionem, prohibitionem, concessionem. Praeceptio naturalis est discretio naincommodo potest. Si ergo homo per naturale praeceptum instructus negligentiam cavere voluisset, divina providentia nulla eum vio
Abbreviated transcription (Latin):
Ut siut consũmati in unuĩ ⁊ cogi¬
uostat nuinar q cume misisti.
Nogat uitas pro umone. u̾¬
bum cumpr̃e unum innatura.
hõ cumu̾bo unum in ꝑsõa. mẽ¬
bra cum capite unu. primũin
iusticia. postea in głia. ut eĩ in
iusticia unum sint cognerat
mudꝯ quia tume misisti. Ut
au̾t inglia unum sint. Uolo ut
ubi ego sum uilli sint mecum
ut uideant claritatẽ meam qͣm

Expanded text:
ut sint consummati in unum, et cognoscat mundus, quia tu me misisti. Rogat unitas pro unione, Verbum cum Patre unum in natura, homo cum Verbo unum in persona, membra cum capite unum primum in justitia, postea in gloria. Ut enim in justitia unum sint, cognoscat mundus, quia tu me misisti. Ut autem in gloria unum sint, volo, ut ubi ego sum, et illi sint mecum, ut vid
Abbreviated transcription (Latin):
uintas innatura. Unio in pͣcũ¬
unum qͣmunitas: Qd̾ uuitate
unum est. summe unũ e. u̾bũ
et pat̾ unitate unum erant. qr
o cum quo unn ip̃m erat. ass¬
unitum erat. ⁊ pip̃m unum ⁊̃
cumpatre quicum ip̃o unum
erat. Pat inquit sc̃e ẜua eos
innomine tuo quos declistim.
ut sint unum sicut et nos. Nõ

Expanded text:
Unitas in natura, unio in pUnitas in natura, unio in punum, quam unitas? Quod unitate unum est, summe unum est. Verbum et Pater unitate unum erant, quia o, cum quo ipsum unum erat. Assunitum erat; et per ipsum unum esse cum Patre, cui cum ipso unum erat. Pater, inquit, sancte, serva eos in nomine tuo quos dedisti mihi, ut sint unum sicut et nos. Non
Abbreviated transcription (Latin):
autem uiuis ẽ. QOuo emmer¬
ant deus ⁊ h̾o diu̾si et aduer¬
si deus erat iustus. H ecat in¬
iustus. In beonotu uersos.
homo erat miser. d̾s̃ b̃s qn
quidem iustificari aculpaut
teconsili aietur. postea uero lib̾¬
ari amifia ut reformretur am
seria. In hocergo mediatore e¬
guit homo ad deumnut reconsi¬
liaretur illi ⁊ reduce̾t̾ ad illum.
S cãm clissidentium agendam
conue̾ient̾ suscipe non posset
quinon aliqua sccietatis ac
pacis amicicia utriq familia¬
ris atq ꝓpinq existe̾t ꝓpt̃ hoc
ergo filiꝰ dei fcũs ẽ ho. ut int̾
hominẽ et deum reccrilia tõis
⁊ pacis mediator eẽ poss. Susce¬
pit humanitt᷑em ꝑ q̃ hominibꝰ
appinquaret. retinuit diuinita¬
tem per qͣm a deo nou rece det fcs
homo sustinuit penam ut dem¬
ostraret affectuz. Seruauit ius¬
ciciamut conferret remedu.
U̾bum quippe quod cumpr̃e deo
unum erat ꝑ meffablem untͣ¬
tem cum homine assumpto unũ
fcm̃ẽ ꝑ admirabilem unionez

Expanded text:
autem unus est . Duo enim erant, Deus, et homo, diversi, et adversi. Deus erat justus, homo erat injustus: in hoc nota adversos. Homo erat miser, Deus bonus: in quidem justificari a culpa, ut reconciliaretur; postea vero liberari a miseria, ut reformaretur. r. In hoc ergo mediatore egnit homo ad Deum ut reconciliaretur illi, et reduceretur ad illum, sed causam dissidentium agendam convenienter suscipere non posset, qui non aliqua societatis ac pacis amicitia utrique familiaris, atque propinquus existeret. Propter hoc ergo Filius Dei factus est homo; ut inter hominem et Deum reconciliationis et pacis mediator esse posset. Suscepit humanitatem per quam hominibus appropinquaret. Retinuit divinitatem per quam a Deo non recederet. Factus homo, sustinuit poenam, ut demonstraret affectum; servavit justitiam, ut conferret remedium. Verbum quippe quod cum Patre Deo unum erat per ineffabilem unitatem, cum homine assumpto unum factum est per admirabilem unionem.
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is fidem rectam tenemus Ii¬
le aũt in nomine dñi om̃ia q̃¬
tam agnorit se. nec sine illo a
fr̃m ab illo auxilium q̃rit. ⁊ pꝯ
fcm totum quod oꝑatus ẽ bon¬
um ad laudem ⁊ gliameiꝰ ꝯuer¬
tit. Sic̃ ergo om̃ia que facimꝰ.
Namip̃a u̾ba aliqũ sacram̃ta
sunt. que tñ ex aliis u̾bis scĩfic¬
ationez non accipuĩt. Nulluz
tamẽ sacram̃tũ sñ illo u̾bo scĩ¬

Expanded text:
nostris fidem rectam teneremus. Ilnostris fidem rectam teneremus. Ille enim in nomine Domini omnia qfidem agnoscit se, nec sine illo alfactum ab illo auxilium quaerit, et post factum totum quod operatus est bonum, ad laudem et gloriam ejus convertit. Sicut ergo omnia quae facimus Nam ipsa verba aliquando sacramenta sunt, quae tamen ex aliis verbis sanctificationem non accipiunt. Nullum tame
Abbreviated transcription (Latin):
unt quedam sacra¬
menta ineccłia ĩqͥpꝰ
⁊ sis principalit̾ salo
non stet. tñ salus ex
eis augetur inꝙ̃ tũ
deuocio ex̾detur. hoc
licet inppenti omna num̾ari nõ
posint. quedanitũ int̾mitt̃e ñ o¬
cram̃tis alia cõstant in rebꝯ qͣlia
sunt aqua asꝑsionis. susceptio
cinis. bñdictio ramorum ⁊ cere¬
orum. ⁊ cet̾a talia. Alia aut cõstãt
infeĩs. qualia sunt signaculu
crucis. exsufflatio exorci̾sa tõis.
Expansio mainium. Nexio ge¬
niui. ⁊ alia huiusmocli. Alia indi¬
ctis cõstant. sicut ẽ trinitatis ĩ¬
uocatio. ⁊ quecumq in hunc
dei sanctificantur. siue ꝑ ꝓlatõez
u̾boru diuina uͥtute inuocata
sanctificentur. siue sola fide exi¬
bita per eandem diuinamu̾tu¬
tem sanctificationis effc̃m ac¬
cipiant. Ubi enim u̾a fides est.
u̾bum dei deeẽ ñ pot̃. quia ip̃m
u̾bum fide cccipitur ⁊ ꝑ fidem
cite. Nouaũt conueniens ẽ ut
intlligamus aplin pcepisse qd̃
ferremus. s ut in omnib oꝑibꝰ

Expanded text:
unt quaedam sacramenta in Ecclesia in quibus etsi principaliter salus non constet. tamen salus ex eis augetur, in quantum devotio exercetur. Haec licet in praesenti omnia enumerari non possint, quaedam tamen intermittere nosacramentis alia constant in rebus, qualia sunt aqua aspersionis, susceptio cineris, benedictio ramorum et cereorum, et caetera talia. Alia autem constant in factis qualia sunt signaculum crucis, exsufflatio exorcizationis, expansio manuum, incurvatio genuum, et alia hujusmodi. Alia in dictis constant, sicut Trinitatis invocatio, et quaecunque in hunc Dei sanctificantur sive per prolationem verborum divina virtute invocata sanctificentur, sive sola fide exhibita per eamdem divinam virtutem sanctificationis effectum accipiant. Ubi enim vera fides est, verbum Dei deesse non potest; quia ipsum verbum fide concipitur, et per fidem cite . Non autem consequens est ut intelligamus Apostolum praecepisse, quod ferremus, sed ut in omnibus operibus
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinẽt ad ius terrene potestatis
Ut indelicet ip̃a tr̃ena pot̾tas ħ
et posidentib secundum iusti¬
ciam tribuat. et contra iniusti¬
ciam inpugnantiũ defẽdat. Si¬
cut autem prelatorum ẽ debitũ
subiectis possidenda iuste dispẽ¬
sare. et eos contra iniusticiam
defend̾e. sic subiectorũ debitũ ẽ
ꝯecund iustituta legu ⁊ rõabi¬
les consuetudĩes. p̃latis ⁊ ĩ se et
in suis seruiciuz exibe̾. Est aũt
seruicium aliud det̾minͣtũ sic̃
census et tributum que ãnuatiz
soluũtur. aliud fortuitu ꝙ uide¬
licet pro culpis ex cãn accidenti¬
b exigitur. Qd̾ et ip̃m licet legi¬

Expanded text:
nent ad jus terrenae potestatis, ut videlicet ipsa terrena potestas haec et possidentibus secundum justitiam distribuat; et contra injustitiam impugnantium defendat. Sicut autem praelatorum debitum est subjectis possidenda juste dispensare, et eos contra injustitiam defendere, sic subjectorum debitum est secundum instituta legum et rationabiles consuetudines, praelatis et in se et in suis servitium exhibere. Est autem servitium aliud determinatum, sicut census et tributum quae annuatim solvuntur. Aliud fortuitum quod videlicet pro culpis ex casu accidentibus exigitur. Quod et ipsum licet
Abbreviated transcription (Latin):
deꝯ opo secunde diei qd̃ eẽt
bonum sicut in cet̾is dieb õib
indisse legitur. ⁊uidit deus qd̃
eẽt bomun. Aut enim opꝰ eus n̾
fuit et bonũ non fuit. Aut si opꝰ
eiꝯ fuit bonuz fuit. Si autem bo¬
num fuit et opo eius bonum fuit.
uidit utiq quia bonũ fuit qui ñ
potuit ignorareq fuit. siue bon¬
um siue malum fuit. Quare gͦ
hic lictum non ẽ uidit deus qd
eẽc bonum sicut alibi ubiq doõ
dicinon debuit si fcm fuit : for¬
tassis quia binarius signum
diuisionis ẽ. qui primꝰ ab uni¬
tate discedit. sacramentũ aliqd̃
hic comendatur. et ñ sunt landa¬
ta opa scła non quia boã ñ eẽnt:
s quia malorum signũ eẽnt. pri¬
ma enim oꝑa fecit d̾. ⁊ illa omĩa
corruptõ. neq deerat perfectõ.
S uenit deinde diabłs ⁊homo.
pcã. ⁊ noluit deus indere opaista.
quia mala erant.sz que per sa¬
pientiamindit. ꝓ uidicium imꝓ¬
bauit.

Expanded text:
et bonum, sicut in caeteris omnibus diebus vidisse legitur et vidit Deus quod esset bonum. Aut enim opus ejus non fuit et bonum non fuit, aut si opus ejus fuit, bonum fuit. Si autem bonum fuit et opus ejus fuit, vidit utique quod bonum fuit qui non potuit ignorare quod fuit, sive bonum sive malum fuit. Quare ergo hic non dictum est: Vidit Deus quod esset bonum, sicut alibi ubique dictdici non debuit si factum fuit? Fortassis quia binarius signum divisionis est, qui primus ab unitate discedit: sacramentum aliquod hic commendatur. Et non sunt laudata opera secunda, non quia bona non essent, sed quia malorum signum essent. Prima enim opera fecit Deus et illa omnia corruptio, neque deerat perfectio. Sed venit deinde diabolus et homo, bona; et noluit Deus videre opera ista quia mala erant, sed quae per sapientiam vidit, per judicium improbavit.
Abbreviated transcription (Latin):
dalut qd̾ ip̃e eratꝰ indebatur. ⁊
in eo quod daba tur et ip̃e erat
nõ uidebatur. ⁊ si in co qd̾ dab¬
at tenebatur et crucifigebat᷑.
et in eo qd̾ dabutur frangeba
et non diuidebatur. edebat᷑
⁊ nõ corrumpebatur. quid mi¬
raris si in eo qd̾ dabat mort¬
alis dr̾. ⁊in eo qd̾ dabatur in¬
mortał ⁊ in passibił fuisse pre¬
dicatur. hec tamen deã sunt.

Expanded text:
dabat, quod ipse erat videbatur, et in eo quod dabatur, quod ipse erat non videbatur, etsi in eo quod dabat tenebatur et crucifigebatur, et in eo quod dabatur frangebatur et non dividebatur, edebatur et non corrumpebatur: quid miraris si in eo quod dabat mortalis dicitur, in eo quod dabatur immortalis et impassibilis fuisse praedicatur? Hoc tamen
Abbreviated transcription (Latin):
hiꝰ sicut et in aliis ꝓfessus sum di¬
uina sacramenta magis uene¬
randa qͣm discutienda censeo. si¬
plicitati fidei hoc suffice̾ puto.Si
dicimus quia tale dedit quale
uoluit. et riisuz quale dedit ip̃
nouit. Ideo enuntale declit quale
uoluit. quia omui potes erat et po¬
cuit omne qd uoluit. Ido autez
ip̃e nouit quale dedit. quia sa¬
pientia erat. ⁊ ñ decuit ignora¬
morale dedit. neuideat lic̃e ꝯ̃ aa
cramenti diguitatem. Nec dicit
inmorta le dedit. ne estimetur di¬
cete contra eamque in xp̃o aute
resurrͦnez fuit mortalis corporis

Expanded text:
di sicut et in aliis professus sum divina secreta magis veneranda quam discutienda censeo. Simplicitati fidei hoc sufficere puto, si dicimus quod tale dedit quale voluit, et rursum quale dedit ipse novit. Ideo enim tale dedit quale voluit, quia omnipotens erat; et potuit omne quod voluit. Ideo autem ipse novit quale dedit, quia sapientia erat; et non potuit ignoramortale dedit, ne videatur dicere contra sacramenti dignitatem, nec dicit immortale dedit, ne existimetur credere contra eam quae in Christo ante resurrectionem fuit mortalis corporis
Abbreviated transcription (Latin):
et quanti noluit ñ tenebat᷑.
quantũuelint et qñ uoluit nͣtu¬
rammortalitatis admisit. qͣntũ
autem eam sustine uoluit et qũ
uoluit eandem a se pottatem rem¬
ouit. transiens in quit ꝑmediũ
illorum ibat. Nunquid putas
qd̾ xͨ luctando se demanib illo¬
rum inmnicorum subtraxit cũ
ab eis teneretur ut transi ẽs liber
per medium illorum iret: Ergo
fortitudo corporis sola inco sau¬
danda ẽ. nõ uirtꝰ deitatis. Nõ
ita conuẽit. s exibint se qualẽ
uoliit admictes a d ex eo qd̃ spõ¬

Expanded text:
et quando voluit non tenebatur. et quando voluit non tenebatur. Quantum voluit et quando voluit naturam mortalitatis admisit. Quantum autem eam sustinere noluit, et quando noluit, eamdam a se potestate removit. Transiens, inquit, per medium illorum ibat . Nunquid putas quod Christus luctando se de manibus inimicorum subtraxerit, cum ab eis teneretur ut transiens liber per medium illorum iret? Ergo fortitudo corporis sola in eo laudanda est, non virtus Deitatis? Non ita convenit, sed exhibuit se qualem voluit admittens ad
Abbreviated transcription (Latin):
tatem depon̾et. Qui ergo uolũ¬
tateno nnecc̃itate mortalis fuic.
ip̃iꝰ mortalitatis ꝓprict̾te secũ¬
duz qd rõ et ordo temporis postu¬
tem exueret. aliqũ ex pr̃e qñ uo¬
luit deposint. ⁊ iursum qũ uolu¬
it ircepit. ut inhor ipo proburet
quia in quantum eam sustinuit
ex uecc̃itate non eẽt. qui sic pro
pottate inquantumuoluit eẽ ñ
uite p̾licaret et ad uitam ⁊ ĩmor¬
talem moriturs inuitares.zelã¬
runt. furore extingue uolebãt.
Itaq quasi in eum qui uͥ ampliꝰ
mortali haberet manus miece
montis ut illic eum p̃cipitarẽt.
Ip̃e autem ut ostend̾et se qd̾ mor-¬
talem ẽẽ sustinuit ut ten̾etur. ⁊
ut it̾um demonstraret qui a uo¬
liuitate ñ necc̃ita te mortalitͣte
⁊ passiblitatem ferebat. non susti¬
nuit ut p̃cipitaretur. Cumee̾t
ducendꝯ teneri se pacienter tole¬
rabat. Cumaũt e̾ẽt pc̃ipitando.
potenter per mediũ illorum trãs¬
iensibat. qñtum uoluit tenebũ.

Expanded text:
tatem deponeret. Quia ergo voluntatem deponeret. Quia ergo voluntate, non necessitate mortalis fuit, in ipsius mortalitatis proprietate, secundum quod ratio et ordo temporis postutotam exueret, aliqua ex parte, quando voluit, deposuit, et rursum, quando voluit, recepit, ut in hoc ipso probaret quia in quantum eam sustinuit, ex necessitate non esset, qui sic pro potestate in quantum voluit eam non vitae praedicaret, et ad vitam mortales et morituros invitaret, zelanon poterant, furore exstinguere volebant. Itaque quasi in eum qui nihil amplius mortali haberet: Manus injecmontis, ut illinc eum praecipitarent . Ipse autem ut ostenderet se quidem mortalem esse, sustinuit ut teneretur; et ut iterum demonstraret, quod voluntate non necessitate mortalitatem et passibilitatem ferebat, non sustinuit ut praecipitaretur. Cum esset ducendus, teneri se patienter tolerabat. Cum autem esset praecipitandus, potenter per medium illorum transibat. Quando voluit tenebatur,
Abbreviated transcription (Latin):
itaq ũdicatur hoc uł hoc fuit. ꝙͣ¬
uis tam̃ c̾elatur quia alt̾um fuit.
ꝙ si alt̾um dicend̾ ẽ ego alip p̃¬
iudicio ueritatis magis seusu
ad illd̾ accedo. ut illd̃ inposible ⁊
mmortale quantuz .s. pertinet
ad sancrificatõe sacramenti tr¬
adidisse dicatur. Si quis aũt ob¬
iciendum putet. qd̾ ante rronez¬
abat. et hoc ip̃i indubitanter ꝓ¬
fitemur mortalem fuisse dũmilx
qr simortalem fuisse non c̾l eniꝰ.
mortinĩ negaremꝯ. humana gͦ
natura in xp̃õ mortaͥs fuit. s uo¬
luntͣte ñ neccͣitate. ex eo eĩ q̃ per
grãm ab om̃ipoco m̃da u̾bo dei in
uintate peryxẽ iuncta ẽ ab om̃i
mortis necc̃itate ⁊ debito libera
fcã ẽ. ut nicħ morti deberet pro
eoqd̾ poci nicħ haberet. Suustit᷑uit
tamen sponte mortalitatem quia
mortem sustin̾e uolebat. qr si m¬
ortalitatẽ u sustinuiss. mori om̃i¬
no non potiiss. Sic ergo sponte
mortalitatez portauit quousq
mortem gustaret. et ita mortali¬

Expanded text:
 hoc fuit, quamvis tamen credatur quod alterum fuit. Quod si alterum dicendum est ergo absque praejudicio veritatis magis sensu ad illud accedo, ut illud impassibile et immortale, quantum scilicet pertinet ad sanctificationem sacramenti tradidisse dicatur. Si quis autem objiciendum putet, quod ante reabat, et hoc ipsi indubitanter profitemur mortalem fuisse Dominum quia si mortalem fuisse non crederemus, mortuum negaremus. Humana ergo natura in Christo mortalis fuit, sed voluntate, non necessitate. Ex eo enim quo per gratiam ab omni peccato munda verbo Dei in unitatem personae juncta est, ab omni mortis necessitate et debito libera facta est, ut nihil morti deberet pro eo quod peccati nihil haberet. Sustinuit tamen sponte mortalitatem, quia mortem sustinere volebat; qui si mortalitatem non sustinuisset mori omnino non potuisset. Sic ergo sponte mortalitatem portavit, quousque mortem gustaret, et ita mortali
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte deposuit. ⁊ it̾um cumtpẽ
se inqͣntum adhuc cum tp̃e pos¬
tulabat passurꝰ fuit. Si ergo ħ
ẽẽ potuit ut ip̃e seip̃in maniba
gestaret. et discipul sine corrup¬
tõe edendum distribu̾et.⁊ tñ ip¬
se qui dedit et qui dabatur ꝗͥ
portauit et qui portabatur
ide eẽt .S. uid mirum ẽ si dicit᷑
qr ip̃e in eo quod dabat morta¬
lis fuit.⁊ in eo ꝙ dabatur ĩmor¬
talis fuit. ⁊ tñ ip̃e qui mortalis¬
fiebat dabat.et qui ĩmorta lis
ducabatur. In isibilitꝰ o uine¬
batur quantum ad formam
dico ꝓpͥam corporis sui. ñ qͣntũ
ad speciem sacramẽti sui. In¬
mũbiłr enim sumebatur. qr¬

Expanded text:
o ex parte deposuit, et iterum cum tempus se, in qua tamen adhuc, cum tempus postulabat, passurus fuit. Si ergo hoc esse potuit ut ipse seipsum manibus gestaret, et discipulis sine corruptione sui edendum distribuit, et tamen ipse qui dedit et qui dabatur, qui portavit et qui portabatur, idem esse, quid mirum est si dicitur quia ipse in eo quod dabat mortalis fuit, et in eo quod dabatur immortalis fuit, et tamen ipse qui mortalis dabat, et qui immortalis ducabatur? Invisibiliter sumebatur, quantum ad formam dico propriam corporis sui, non quantum ad speciem sacramenti sui. Invisibiliter enim sumebatur qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ appetit. S decipitur in eo qd̾
in illo uidelicet qd̾ pp̃ comeclu
suum appetit. Qui aũt appetit
quod comodum ẽ. ⁊eo uo appetit
quo comodũ ẽ ordinatũ tamẽ ñ
est ñ in eo malum constat ꝙ. ap
non ẽ. Cum ergo mnunũ ooeur¬
runt quod aliquom̾o comodũẽ
et qd̾ oroinatum non ẽ. si appeti¬
cus ẽ ad comodum in affcñ qr ħ
cui ad inordinataire nonẽi con¬
cessum. In hox emm pulchritu¬
do apparet et diguitas rõms q
affectum suum ab in ordinͣtis
cohibet qm̃ idoco plura comoda
sidens affc̃m qͫ in se erat efflu¬
entem restringeret qͣnta foret
dignitas et excellentia illigi
appuxeret.

Expanded text:
sed decipitur in eo quod in illo videlicet quod propter commodum suum appetit. Qui autem appetit quod commodum est, et eo modo appetit quo commodum est, ordinatum tamen non est; non in eo malum constat quod aest. Cum ergo in unum concurrunt quod aliquomodo commodum est et quod ordinatum non est, si appetitus est ad commodum in affectu quia hoc cui ad inordinata ire non est concessum. In hoc enim pulchritudo apparet et dignitas rationis quod affectum suum ab inordinatis cohibet. Quoniam idcirco plura commoda sidens affectum quantum in se erat effluentem restringeret, quanta foret dignitas et excellentia illius appareret.
Abbreviated transcription (Latin):
appetit qd̾ aliquomͦ incomedũ
ẽ et non appetit com̃o quo co¬
medumẽ. tamẽ putãs como¬
dum e̾ẽ comĩo quo appetit. Iste
non nͥ comcclũ appetit. qͣmiuis
comoclũ nõ sit illd̃ quod appe¬
tit. quia pp̃ comolũ appetitꝙ
appetit.⁊ putat comolumsiuĩ ẽẽ
i illo q appetit. Nong̾ decipit᷑
in eo quod comodum suum ap

Expanded text:
etit quod aliquo modo commodum est et non appetit eo modo quo commodum est, tamen putans commodum esse eo modo quo appetit; iste non nisi commodum appetit, quamvis commodum non sit illud quod appetit, quia propter commodum appetit quod appetit; et putat commodum suum esse in illo quod appetit. Non ergo decipitur in eo qu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ea qd̾ scriptura aliquociens
dicat id qd̾ in eucharistia alta
is laqueum ñ icid̾ent. si uł sacͣ¬
menta dei recta ⁊ humili fide sus¬
ciperent. aut scripturas ꝯueĩẽ¬
ci intlłi gentia tractarẽt. Nunc
aũt quia in sacramentis dei
sensum suũ fidei p̃ferunt. in sc̃p¬
turis sacris sanamint̾pretatõ¬
ius formam ten̾e contẽpnunt.
et fit ut sermo u̾itatis amplio
eos caligare faciat dum ñ recte
intlłectus errorẽ ꝓu̾tate minis¬
fusio. s p̾simẽtiũ prauitas. ħ
aũt petielore etrau̾unt tot maĩ¬
festis sentẽt̾iis et assettiomiba
ñ clubiis quedam ambigua p̃¬
ferentes. et imp̃is magis meu¬
dacium qm u̾itate diligentes
non quia hoc ibi magis dice¬
batur. s quia hoc ab ilł magis
credebatur. Ꝙ eĩ ũꝙͥ ideo sicra¬
m̃tũ altaris u̾itas nõ ẽ. quia fi¬
gura ẽ. Ergo nec mors xͥ ueritas

Expanded text:
pterea, quia Scriptura aliquoties dicat id quod in eucharistia altaris laqueum non inciderent, si vel sacramenta Dei recta et humili fide susciperent, aut Scripturas convenienti intelligentia tractarent. Nunc autem quia in sacramentis Dei sensum suum fidei praeferunt, in Scripturis sacris sanam interpretationis formam tenere contemnunt: et fit ut sermo veritatis amplius eos caligare faciat, dum non recte intellectus errorem per veritatem minisonfusio, sed praesumentium pravitas. Hic autem perniciose erraverunt tot manifestis sententiis et assertionibus non dubiis quidam ambigua praeferentes, et in ipsis magis mendacium quam veritatem eligentes, non quia hoc ibi magnum dicebatur, sed quia hoc ab illis magnum credebatur. Quid enim? Nunquid sacramentum altaris veritatis non est, quia figura? Ergo nec mors Christi veritas
Abbreviated transcription (Latin):
exemplum funit ut iusticie uiua¬
mus. Sunꝙͥ i deo ueritas noa
fuit. gͦ xp̃c uere mortuus non fu¬
it. et uere non resurrex. si mors
⁊ exemplum fuit. Quare ergo
sacramentum altaris similitudo
eẽ nõ potꝰ. ⁊ ueritas. in alio ꝗdẽ
Similitudo. in alio ueritas.

Expanded text:
exemplum fuit, ut justitiae vivamus. Nunquid ideo veritas non fuit? ergo Christus vere mortuus non fuit, et vere non resurrexit; si mormplum fuit. Quare ergo sacramentum altaris similitudo esse non potest et veritas? In alio quidem similitudo, in alio veritas.
Abbreviated transcription (Latin):
quidator ẽ munis. ⁊ qͣntũ ex ip̃¬
so uł pociꝰ per ip̃m qui solum ẽ¬
nimist̾ dispensationis postino.
U . discreta et distincta ab imu¬
cem ad coguitionem procxclũt.
deus medico. hõ egrotꝰ ꝯacerel¬
os ministꝰ. uł inuicio. gr̃a anti¬
dotum. Uas sacramentũ. medi¬
cus donat. Muust̾ dispensat us
seruat que sanat. percipentem
egrotum grãm sp̃ualem. Si ei¬
go uasa sunt sp̃ualis gre aicra¬
menta non ex suo sanant. quia
uasa egrocum non sauant.set
meclicina. Nonergo ad hoc insi¬
cituta sunt sacramenta ut excis
suammedicꝯ ostend̾et in illo re¬
medium p̃parauit a quo langin¬
do cocasionem morbi accepis. qr
enimhomo uisiblia cc̃cu pisces co¬
ruptus fu̾at congrue reparanda
in eisdem isibłibꝯ galutis coo¬
a sionem recipere debebat ut ꝑ
eadem resurget ꝑq̃ corruerat.

Expanded text:
or est muneris, et quantum ex ipso vel potius per ipsum qui solum minister est dispensationis. Postremo quinque discreta et distincta ab invicem ad cognitionem procedunt: Deus medicus, homo aegrotus, sacerdos minister vel nuntius, gratia antidotum, vas sacramentum. Medicus donat, minister dispensat, vas servat quae sanat percipientem aegrotum gratiam spiritalem. Si ergo vasa sunt spiritalis gratiae sacramenta, non ex suo sanant, quia vasa aegrotum non curant, sed medicina. Non ergo ad hoc instituta sunt sacramenta ut ex eis suam medicus ostenderet in illo remedium praeparavit, a quo languidus occasionem morbi accepit. Quia enim homo visibilia concupiscens corruptus fuerat, congrue reparandus in eisdem visibilibus salutis occasionem recipere debebat, ut per eadem resugeret per quae corruerat.
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt in sanctificatione gram.
ut bona ẽent et. scã. Si ergo deꝰ
c̃at. sacerelos sanctificat plus
omnino ab surclum ⁊ inconue¬
siue hominec̾at. s ho sine do

Expanded text:
sent; in sanctificatione gratiam, ut bona et sancta essent. Si ergo Deus creat et sacerdos sanctificat, plus quod omnino absurdum et inconvesine homine creat, s
Abbreviated transcription (Latin):
no et per deun qui cooꝑator est
iuimiinstio. Tali consideratõe rõ¬
nabłr distinguntur quid in sacra¬
uentis omnib sigillatim uł cͦ¬
atio quantum ad naturam ele¬
menti. uł institutio ⁊ sauctifi¬
catio quantum ad uirtutẽ sa

Expanded text:
no, et per Deum qui cooperator est in ministerio. Tali consideratione rationabiliter distinguitur quid in sacramentis omnibus sigillatim, vel creatio quantum ad naturam elementi, vel institutio et sanctificat
Abbreviated transcription (Latin):
cansa iustitutionis sacra¬
meutorum ominũ. hunuliato.
si non eent sa cramenta omino
idest sacrorun signa uł instr̃a
elementa per se ce nou pꝯsent.
menta non natura prima facit
s apposita iustitutõ per dispoĩ¬
cionem et grãm infusa perbe¬
ne doonem. E̾ duo si elemẽta
po primam naturã si accepiss¬
ent. sacramẽta ppͥe ẽẽ nõ potuis¬
cẽt. Dedit primum nͣtun habi¬
litatem ut hoc ẽẽ possent. adiũ¬
xit secunda institutio auctori¬
tatemut hoc fie̾nt. superaddidit
tc̃ia benedictio sanctitatẽ. ut
hoc ẽẽnt. prima fra per c̾atorez.
Secunda ꝓposita per saluatorẽ
Tercia administrata ꝑ dispen¬
satorem. Primu c̾ator ꝑ ma¬
gestatem uasa formauit. post¬
ea saluator per institutõe⁊ eã¬
dem ꝓpo suit. postremo dispen¬
sator ꝑ bñdictionem ħ ip̃a i¬
undauit. ⁊ grã impleuit. ⁊ ap¬
paret mirabłe. quia qui mͣior
fuit qd̃ minꝯ erat fecit. ⁊ qui
nunor fuit fecit quod maius
fuit. Plus enim sanctisicatio

Expanded text:
nis sacramentorum omnium: humiliatio, si non essent, sacramenta omnino, id est sacrorum signa vel instrumenta, elementa per se esse non possent. sunt, non natura prima facit; sed apposita institutio per dispensationem, et gratia infusa per benedictionem, quae duo si elementa post primam naturam non accepissent, sacramenta proprie esse non possent. Dedit primo natura habilitatem ut hoc esse possent; adjunxit secunda institutio auctoritatem ut hoc fierent; superaddidit tertia benedictio sanctitatem ut haec essent. Prima facta per Creatorem; secunda proposita per Salvatorem; tertia administrata per dispensatorem. Primum Creator per majestatem vasa formavit, postea Salvator per institutionem eadem proposuit; postremo dispensator per benedictionem haec ipsa mundavit; et gratia implevit. Et apparet mirabile, quod qui major fuit, quod minus erat fecit; et qui minor fuit, fecit quod majus fuit. Plus enim c
Abbreviated transcription (Latin):
muneris ẽẽ nõ pot̾. qui solum
c̃ ininist̾ dispensa tõnio. Neo
at qũ deus per hom̃iez sancifi¬
cat. quĩ in hoc uerio homo facit
qd̃ deus per eum facit. Nam ꝙ
non facit qũi ueritatẽ non sa¬
at quia perse et in suo non nisi
malum facit. Sicut ergo deus so¬
lus mirabłia facit. quĩ de ip̃o sc¬
riptura dicit qui facit mirablia
iom̃is qui facit per ip̃m facit et ꝑ
omez qui facit ip̃e facit. ideoq
solus facit quia ip̃io soluis est
q omns facit qui facit. Et tñ
de ẜuo dei scriptum ẽ. fecit eĩ mi¬
rabłia iuuita sua. quĩ ex dõ fec̃¬
et deus per eum fecit. nec cõtͣrie¬

Expanded text:
eris esse non potest qui solum est minister dispensationis. Nemo at, quando Deus per hominem sanctificat; quoniam in hoc verius homo facit quod Deus per eum facit. Nam qunon facit, quoniam veritatem non facit; quoniam per se et in suo non nisi malum facit; sicut ergo Deus solus mirabilia facit, quoniam de ipso Scriptura dicit: Qui facit mirabilia et omnis qui facit per ipsum facit et per omnem qui facit ipse facit. Ideoque solus facit, quoniam ipsius solius est, quod omnis facit qui facit; et tamen de servo Dei scriptum est: Fecit enim mirabilia in vita sua ; quoniam ex Deo fecit et per eum De
Abbreviated transcription (Latin):
uo consummet᷑. ⁊in hoc ip̃o
disscenso grẽ uob̾ significetur
quia iisigra deccenderet grã
non eleuaret. Creauit deus p᷑
per se et in suo hoc ẽ solus in ma¬
gestate. Instituit postea salua¬
cor per se quidem set mnro hoc
ẽ solo ⁊ in humanitte aucti fi¬
cat. postremo sacerclos. nz per se
neq insuo qz nec solus ip̃e est
qui oꝑatur. nec iurtus ip̃io ẽ
que ad sanctificatõe cribuit᷑.
Ip̃e eium ministranti coopat᷑.

Expanded text:
o descensus gratiae nobis significetur, quia nisi gratia descenderet, jacentes non elevaret. Creavit primum Deus per se et in suo, hoc est, solus et in majestate. Instituit postea Salvator per se quidem sed in nostro, hoc est solus et in humanitate. Sanctificat postremo sacerdos neque per se neque in suo, quia nec solus ipse est qui operatur, nec virtus ipsius est quae ad sanctificationem tribuitur. Ipse enim ministranti coop
Abbreviated transcription (Latin):
me et complaciti et̾ni per approba¬
tionem. ⁊ dileto̾em non smmłia qd̾
signa pͥorib.s demonstratões
tantu ⁊ signationes approbatio¬
uis et complaciti in eo qd̾ bonũ
sit. et non in eo ꝙͥ ẽẽ bonum sit
siũ bonum ip̃m siũ malum sit.
et id̾o sigͣnt ip̃a non hoc quidem
quod in summa sit uoluntate
ut fiat. si quid incomplacito et
approbatõe fit si fiat. et tñ utr̃q
uoluntatis ẽẽ ⁊ hoc bonumẽe ⁊̃ si
non fiat. aluid aũt sic bonum ẽe
ut fiat

Expanded text:
erni per approbationem et dilectionem; et non similia quidem signa prioribus, sed demonstrationes tantum et significationes approbationis et complaciti in eo quod bonum sit; et non in eo quid esse bonum sit, sive bonum ipsum sive malum sit. Et ideo significant ipsa non hoc quidem quod in summa sit voluntate, ut fiat, sed quid in complacito et approbatione sit si fiat; et tamen utrumque voluntatis esse et hoc bonum esse etiam si non fiat: illud autem sic bonum esse ut fiat
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑcipiendi baptĩ hoc u̾itatitisim.¬
rõne consen taneũ eẽ ꝓbat᷑ ex
co unũꝙ̃q obligari cepisse de¬
bito baptism̃tis suscipiendi ex
q̾ uł post institutõem p̃̾ceptum
baptizandi. qui eĩ nec prĩꝯ cõ¬
temptor consilii. necpost p̾ua¬
ricator pc̃epti excitit. culpando
ñ fuit. nͥ quis forte aut priꝯ a
aut postea ita ignorans fuisse
dicatur.adꝙ̃ diuine institutõis
no ticia perueisset. ñ ei ꝯculpa obs¬

Expanded text:
cipiendi baptismi, hoc veritati et rationi consentaneum esse probatur; ex eo unumquemque obligari coepisse debito baptismatis suscipiendi, ex quo vel post institutionem praeceptum baptizandi. Qui enim nec prius contemptor consilii, nec post praevaricator praecepti exstitit culpandus non fuit, nisi forte quis aut prius aut postea ignorans fuisse dicatur, ad quem divinae institutionis notitia pervenisset, nisi ejus culpa obs
Abbreviated transcription (Latin):
nũꝙ̃q debitorem hũi quo ad
ip̃m p̃elicantib apłis nũciis u̾¬
bi p̃ceptum institutõis puenit.
ipe in ccult̾o constituti nõ du
cognita institutẽe diuina forte
in hacuita subelucti sũt. Hoc de
ip̃is mͥ sẽciend̾ uidetur. quod et
quia ꝙ illis fecerunt tempora.
hoc istis operata ẽ abpentia. siꝗs
aũt pertinax eẽ ulit. et adbͨ eiꝯ¬
mocli aliquos in ignotis regio¬
nib ⁊ remotis terrar̃ sedibꝰ.
deg̾e̾ contendat. qui forte mand¬
atum liuinum de pcipiendoba¬
ptismnͣtis sa cram̃to ũ acceperint.
cͦ uł neminẽ italẽ eẽ uł si forte¬
ẽ aliquis si eio culpa ũ obstitis¬
set audire et scire potuisse ac de¬
buisse sine ciucta tõe affirmo.
maxime cumscriptura euidẽt
t̾ra lauditi sunt. ⁊ contemptor¬
es condempnantur: uł au diti
nõ sunt ꝓculpa sua.⁊ignoran¬
tes ignorantur et non saluãt᷑.
⁊ ħ quid̾ de tempore institutõis
baptisim et debito ꝑcipiẽdi bap¬
tisim dcã sint

Expanded text:
numquemque debitorem habuit, quod ad ipsum praedicantibus apostolis nuntiis verbi praeceptum institutionis pervenit. prope in occulto constituti, nondum cognita institutione divina forte ab hac vita subducti sunt, hoc de ipsis mihi sentiendum videtur; quod et quia quod illis fecerunt tempora, hoc istis operata est absentia. Si quis autem pertinax esse velit et adhuc hujusmodi aliquos in ignotis regionibus, et remotis terrarum sedibus degere contendat, qui forte mandatum divinum de percipiendo baptismatis sacramento non acceperint, ego vel neminem talem esse, vel si forte aliquis est, si ejus culpa non obstitisset, audire et scire potuisse ac debuisse sine cunctatione affirmo, maxime cum Scriptura evidenter vel auditi sunt, et contemptores condemnatur, vel auditi non sunt pro culpa sua, et ignorantes ignorantur, et non salvantur. Et haec de tempore institutionis baptismi, et de debito percipiendi baptismi dicta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
e ornatiby e lementorum si
intreget quis. utruz nam cre¬
dendum sit ex ip̃is ea que elemen¬
tis ẽe condita. ad quorum decore
atq pulcritiro in ein fc̃a ꝓbantur
ut u̾bi gracia que ad ornatũ tr̃e
ft̃a sunt. non nisi de tetra sumi potu¬
erunt. hoc et si in aliis uerũcõce di¬
mus: non tñ in elemento aeris ꝓ
la tilia leganus accepisse. ⁊ aba¬
quis originem. ⁊ in aere mãsicẽ.
qd̾ qr fc̃m sit. ut non ad simlitu¬
dinem aliorumque ad ornatũ
elementorum mundi c̾ata sũt
ex ip̃o elemento mat̾i̾am sum̾ent
in quo locum sortiri debuerunt.
forte quis ad ip̃iꝯ elementi m̃t̾iã
requirunt ex eo cond̾ent. Aquaꝵ
aũ naturam mag̾ terre affinem.
plusq corpulentie habentem ac ꝑ
hec formandis corporibꝰ aptiore.
s alcior uihis rebꝰ sacramentiu̾tꝰ

Expanded text:
e ornatibus elementorum si interroget quis, utrumnam credendum sit ex ipsis ea quaeque elementis esse condita ad quorum decorem vel pulchritudinem facta probantur, ut verbi gratia: quae ad ornatum terrae facta sunt, non nisi de terra sumi potuerunt; hoc et si in aliis verum concedimus, non tamen in elemento aeris ullatilia legamus accepisse et ab aquis originem et in aere mansionem. Quod quare factum sit ut non ad similitudinem aliorum quae ad ornatum elementorum mundi creata sunt ex ipso elemento materiam sumerent in quo locum sortiri debuerunt, forte quis ad ipsius elementi materiam requirunt ex eo conderentur. Aquarum autem naturam magis terrae affinem plusque corpulentiae habentem, ac per hoc formandis corporibus aptiorem. Sed altior in his rebus sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
quã solebant legittue certãtes¬
accipere. Circulo aũt qͦ hum̾i ꝯ¬
stringũtur timor et disciplina
ge̾ tebent. ꝑ duas u̾o lincas ex ut̃¬
q parte .i. añ et retro. a sũmo deor¬
sũ pendentes. p̃licatõ utrioq ai¬
cramẽti testamenti. uł diłctod̾i
et ꝓrimi fig̾at᷑. deuasis sacris.

Expanded text:
quam solebant legitime certantesccipere. Circulo autem quo humeri constringuntur, timor et disciplina gere debent. Per duas vero lineas ex utraque parte, id est, ante et retro a summo deorsum pendentes; praedicatio utriusque Testamenti, vel dilectio Dei et proximi figuratur.
Abbreviated transcription (Latin):
paulatim ꝓpaginu ordinibus dip̃¬
diumneo usq ad ultanuĩ gracdu
subtrarent et ꝓpuiquitas ip̃a eẽ
desierit. eam rursꝯ lex mͣtrimõii
uinculo repetit. et quol amin̾o
reuocat sugientez. Ideo autem
usq ad sextum geni̾s gradum
consanguinitas constituta est.
ut sicut sex etatibꝰ mundi gen̾¬
atio et hominis status finitur.
itaut ꝓpinquitas generis tot
gradibꝰ oterminetur. hoc m̾o
filiꝯ ⁊ filia ꝙ ẽ frat̾ et soror sit
ip̃e truncꝰ illis seorsuz se iunctis.
ex raclice illio trimci egrediunt᷑
isti ramunculi nepos et neptis
primus. ꝓuepq proneptis scds.
abuepo abueptis tercio. aduep
os adneptis quartus. trinepos

Expanded text:
paulatim propaginum ordinibus dirimens usque ad ultimum gradum subtraxerit, et propinquitas esse desierit, eam rursus lex matrimonii vinculo repetit, et quodammodo revocat fugientem. Ideo autem usque ad sextum generis gradum consanguinitas constituta est, ut sicut sex aetatibus mundi generatio, et hominis status finitur, ita propinquitas generis tot gradibus terminetur hoc modo. Filius et filia, quod est frater et soror, sit ipse truncus. Illis seorsum sejunctis, ex radice illius trunci egrediuntur isti ramusculi. Nepos et neptis, primus; pronepos et proneptis, secundus; abnepos et abneptis, tertius; adnepos et adneptis, quartus; trinepos et
Abbreviated transcription (Latin):
fidem ꝑtineant quas c̾cłe
portet cum qui fi deł iurenõiat᷑.
Namsides illa qua ad c̾clitur
lre m̃o ut qui c̃clit fide illa fidel̾
non dicatur presentis ꝓpoĩti nõ
ẽ sie fide ͦ etiam fi deles nonuu̾e.¬
experientiam sentiat. itͣ quedã ⁊̃
h̾t que non uisa nec experta so¬
la fide c̾clat. Fidemtũ que in din
ẽ ueqͣqͣm hr̃e dicitur nisi qui illa
cdit que cdeuds ⁊ amindo homo
cdiñ ꝓmet᷑. Hec sunt gͦ que ad fi¬
dem ꝑtin̾e clicunt᷑. que c̾dendo

Expanded text:
fidem pertineant, quas credere oportet eum qui fidelis jure nominatur. Nam fides illa qua aliquid creditur hoc modo ut qui credit fide illa, fidelis non dicatur; praesentis propositi non est. Sine fide enim etiam infideles nonexperientiam sentiat, ita quaedam etiam habet quae nec visa nec experta, sola fide credat. Fidem tamen quae in Deum est nequaquam habere dicitur, nisi qui illa credit quae credendo et amando homo m promeretur. Haec sunt ergo quae ad fidem pertinere dicuntur quae cre