comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
eccor semꝑ cogitatione sit mundus
quatenus pulla hunc in munditia
polluat. qui hoc suscepit. officium
ut in alienis quoque cordibus pollu¬
tionis maculas tergat. Necesse est
ut esse munda studeat manus quae
diluere sordes aliorum curat. Nec ac¬
ta quae que d&erius inquin& sor¬
dida in sequens lutum ten&. Hinc
nãmque ꝑ proph&am dicitur. munda¬
mini quifertis uasa dñi. Dr̃i & enim
uasa ferunt qui proximorum animas
ad interna sacraria ꝑducendas in suae
conuersationis fide suscipiunt.
A pud sem& ipsos quantum debeant mun¬
dari conspiciant. qui ad acernitats
templum uasa uiuentium in sinu pro¬
priȩ sponsionis portant Hinc di¬
uine uoce p̃cipitur. ut in aaron
pectore rationale iudicii uitis li¬
gantibus in primatur. quatenus
sacerdotale cor nequaquam cogi¬
tationes fluxȩ possideant sed
ratio sola constringat. Nec in¬
dis cr&um quid uel inutile cogi¬
t&. quiad exemplum aliis consti¬
tutus ex grauitate uitae semper
deb& ostendere quantum inpecto¬

Expanded text:
ector semper cogitatione sit mundus, quatenus nulla hunc immunditia polluat, qui hoc suscepit officium, ut in alienis quoque cordibus pollutionis maculas tergat. Necesse est ut esse munda studeat manus quae diluere sordes aliorum curat, ne tacta quaeque deterius inquinet, si sordida insequens lutum tenet. Hinc namque per prophetam dicitur: Mundamini, qui fertis vasa Domini . Domini etenim vasa ferunt, qui proximorum animas ad aeterna sacraria perducendas in suae conversationis fide suscipiunt. Apud semetipsos quantum debeant mundari conspiciant, qui 232 ad aeternitatis templum vasa viventia in sinu propriae sponsionis portant. Hinc divina voce praecipitur ut in Aaron pectore rationale judicii vittis ligantibus imprimatur ; quatenus sacerdotale cor nequaquam cogitationes fluxae possideant, sed ratio sola constringat . 2. Nec indiscretum quid vel inutile cogitet, qui, ad exemplum aliis constitutus, ex gravitate vitae semper debet ostendere quantam in pecto
Abbreviated transcription (Latin):
nis recto fit animo: Notandum ab om¬
ni pontifice uehementer : ut tanto cau¬
tius erga commissos agat. quanto du¬
rius a xp̃o iudicari formidat. Nam
sicut scriptum est. In qua mensura mer¬
si fueritis. in ipsa rem &i&uruobis
Qotidienamq: omnes delinquimus . & in
in nr̃is delictis clementes sumus. in ali

Expanded text:
nis recto fit animo. Notandum ab omnis recto fit animo. Notandum ab omni pontifice vehementer, ut tanto cautius erga commissos agat, quanto durius a Christo judicari formidat. Nam sicut scriptum est, in qua mensura mensi fueritis, remetietur vobis . Quotidie namque omnes delinquimus Jacob in nostris delictis clementes sumus, in ali
Abbreviated transcription (Latin):
agatus non corrigitur : acrius neces
soest arguatur. Cumdolore enim
abscidanda sunt quae leniter sa nare
nom possunt. qui ad monitus secr&im
arguendus est. Vt uulnus quod occul¬
te sanarinescit. manifeste debeat
onim sunt arguendi. quipalam nocent.
ut dum aꝑta obiurgatione sanantur
hi quieos imitando deliquerant cor¬
rigantur. Dum unus corripitur.
plurimi emendantur. Necesse est
enim ut promultorum saluatione.
unus condempn&ur : quam ꝑunius licen¬
tiam multi periditentur. Itaergo delin¬
quentem sermoest proferendus. sicut
eius qui corripitur Expostulat salus qđ si
opus est aliquam medicamenti salutem
uerbo increpationis aspargere : Lenita¬
tem tamen corde opus est r&inere. Doc¬
tores nannumquam duris feriunt incre¬
pationibus subditos. qui tamen a caritate
eorum quos corripiunt non recedunt.
Saepe e clesiae censura arrogantib ui
fit : crudeliter fieri putatur a prauis.
qui non discernunt recto oculo. quod abo¬

Expanded text:
tigatus non corrigitur, acrius necesse tigatus non corrigitur, acrius necesse est ut arguatur. Cum dolore enim abscindenda sunt quae leniter sanari non possunt. 12. Qui admonitus secrete arguendus est, ut vulnus, quod occulte sanari nescit, manifeste debeat enim sunt arguendi qui palam nocent, ut dum aperta objurgatione sanantur, hi qui eos imitando deliquerunt corrigantur. 14. Dum unus corripitur, plurimi emendantur. Necesse est enim ut pro multorum salvatione unus condemnetur, quam per unius licentiam multi periclitentur. 15. Ita erga delinquentem sermo est proferendus, sicut ejus qui corripitur exposopus est aliquam medicamenti salutem verbo increpationis aspergere, lenitatem tamen corde opus est retinere. Doctores nonnunquam duris feriunt increpationibus subditos, qui tamen a charitate eorum quos corripiunt, non recedunt. Saepe ecclesiae censura arrogantibus vifit, crudeliter fieri putatur a pravis: quia non discernunt recto oculo, quod a bo
Abbreviated transcription (Latin):
Tam quam propria igitur delicta ple¬
bis peccata sacerdos flere deb& sed
as fectu conpatiendi Non actione
commis si Non nulli p̃sules gre¬
gis quos dam propeccato ⁊ a communio¬
ne eiciunt ut pęniteans sed quali sor¬
te uiuere debeant ad melius ex ortan¬
dos non uisitant. quibus congrue sermo
qui pascunt populum meum Vos disper¬
sistis gregem meum eiecistis & non uisitas¬
tis eos ecce ego uisitabo suꝑ uos malitiã
studiorum uestrorum : Bonorum studia
sacerdotum multa diligentia &iam
paua plebium facta ꝑquirunt. ut dũ¬
inminimis subditorum peccatis se acer¬
rimos prestant : maiores malos cautos sibi
subditosq ac sollicitos faciant. Si cut medi¬
ci morbos inminentes curandos suscipi¬
unt. futuros uero ne in ripians medicinȩ
ob iectu quadam p̃scientia anteceduns
ita & doctores boni sic ea quaemalie
acta sunt re usecant ut ea quae admit¬
tipossunt Neꝑ p&rentur doctrina succur¬
rente p̃ueniant. quiblando uerbocas¬

Expanded text:
Tanquam propria igitur delicta, pleTanquam propria igitur delicta, plebis peccata sacerdos flere debet: sed affectu compatiendi, non actione commissi. Nonnulli praesules gregis, quosdam pro peccato a communione ejiciunt, ut poeniteant: sed quali sorte vivere debeant, ad melius exhortando non visitant. Quibus congrue increpqui pascunt populum meum, vos dispersistis gregem meum: ejecistis, et non visitastis eos. Ecce ego visitabo super vos malitiam studiorum vestrorum . Bonorum studia sacerdotum, multa diligentia etiam parva plebium facta in minimis subditorum peccatis se acerrimos praestant, de majoribus malis cautos sibi, subjectosque, ac sollicitos faciant. 335 10. Sicut medici morbos imminentes curandos suscipiunt, futuros vero, ne irrepant, medicinae objecto quadam praescientia antecedunt, ita et doctores boni, sic ea quae male acta sunt resecant, ut ea quae admitti possunt, ne perpetrentur, doctrina succurrente praeveniant. 11. Qui blando sermone cas
Abbreviated transcription (Latin):
arguuntur qui decipiendo pec cantes
non solum quia non ar guuNt propec¬
cato sed &iam adolanter decipiunt.
Dicente proph&a. Et erunt quibeatifi¬
cant populum istum seducentes. & qui
beatificantur praecipitati. At rociter
iterum arguuntur : qui pec cantem non
recipiunt sed despiciun &spernunt.
Nec alterius delictum tamquam propriũ
ingemescunt. D&alibus ꝑisaiam dñs
comminans dicit. Quidicunt recedite
ame Non ad propinques mihi quia in¬
mundus es. isti fumus erunt. infuro¬
remeo ignis ardens totadie. Inde est
quod & apostolus omnibus omnia fac¬
tus est Nonimitatione erroris. sed con¬
passionis miseratione. Scilic& ut ita ui¬
tia aliena fler& quem admodum sitali
& ipse inplicar&ur errore. Doni pas¬
tores. populi debent delicta deflere
& totos seplanctibus tradere. ImitaN¬
tes hieremiam proph&am dicentem.
Quis dabit capitimeo aquam & oculis
meis fontem lacrimarum & plorabo
die ac nocte inter fectos populimei :

Expanded text:
arguuntur, qui decipiendo peccantes, arguuntur, qui decipiendo peccantes, non solum non arguunt pro peccato, sed etiam adulanter decipiunt, dicente propheta: Et erunt qui beatificant populum istum, seducentes: et qui beatificantur, praecipitati . Atrociter iterum arguuntur, qui peccantem non recipiunt, sed despiciunt et spernunt, nec alterius delictum, tanquam proprium, ingemiscunt. De talibus per Isaiam Dominus comminans, dicit: Qui dicunt, Recede a me: non appropinques mihi, quia immundus es, isti fumus erunt in furore meo, ignis ardens tota die . Inde est quod et Apostolus omnibus omnia factus est , non imitatione erroris, sed compassionis miseratione, scilicet ut ita vitia aliena fleret, quemadmodum si tali et ipse implicaretur errore. Boni pastores populi debent delicta deflere, et totos se planctibus tradere, imitantes Jeremiam prophetam dicentem: Quis dabit capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrymarum, et plorabo die ac nocte interfectos populi mei ?
Abbreviated transcription (Latin):
acerdotes populorum iniquitate dam¬
nantur. si eos aut ignorantes non eru¬
diant aut pec cantes non arguant.
Testante dño ad proph&am Speculato¬
rem te dedi domui israhel. Si non fu¬
eritꝰ locutus ut secustodiat impius aui¬
asua ille in iniquitate sua mori&ur.
sanguinẽ. autem eius demanutua
rum in iquitate damnatus est. & lic&
eos delinquentes ad monuit. sed tameN
non ut oportebat redarguit  sacer¬
dotes exquirere debent peccata popu¬
lorum & sagaci sollicitudine unum¬
quemq: probare. iuxta testimoniũ
dñi adhieremiam loquentis. Proba¬
torem inquit dedite in populomeo ro¬
bustum & sciens & probabis uias eorum.
Sacer dotes studio corrigendi facta prae¬
scrutari debent sub iectorum. ut emen¬
datos lucre facere possint. Sicut autem
peccatorem conuenit argui. ita iustum
non ex ulcerari. Sacerdotes curam de¬
bent habere dehis qui pereunt. ut eius
redargutione aut corrigantur a pec¬
catis. Autsi in cor rectibiles existunt.
abe desia separentur. Atrociter

Expanded text:
acerdotes populorum iniquitate damnantur, si eos aut ignorantes non erudiant, aut peccdicente Domino ad prophetam: Speculatorem te dedi domui Israel. Si non fueris locutus, ut se custodiat impius a via sua, ille in iniquitate sua morietur, sanguinem autem ejus de manu tua rum iniquitate damnatus est, licet eos delinquentes admonuit, sed tamen non ut oportebat redarguit . Sacerdotes exquirere debent peccata populorum, et sagaci sollicitudine unumquemque probare juxta testimonium Domini ad Jeremiam loquentis: Probatorem, inquit, dedi te in populo meo robustum: et scies, et probabis vias eorum . Sacerdotes studio corrigendi facta perscrutari debent subjectorum, ut emendatos lucrifacere possint. Sicut autem peccatorem convenit argui, ita justum non exulcerari. Sacerdotes curam debent habere de his qui pereunt, ut sacerdotali redargutione aut corrigantur a peccatis, aut si incorrigibiles existunt, ab ecclesia separentur. Atrociter
Abbreviated transcription (Latin):
qua utli tacte: Dicantur. Eritenim antea
quisq promtus. ad intellegendũ qua elegit
sequenter idoneus. ad proferendũ quac
didicit. Lector strenuus potius adim¬
plendũ quae legit. quã ad sciendũ erit
Lexdĩ & praemium
hab& & poenũ Legentibus eam
diunt poenam uero. qui eam male
uiuendo contemnunt. Graui ter¬
Graui ter
numq: unusquisq: confunditꝰ quando
mandata dĩ uellegen do uel audiendo
respicit quae uiuendo contemnit
Corde enim rep̃henditur dummandaterũ
meditatione doc&ur. Quia non imple¬
uitopere quod diuina didicitiussione
criptura sacra lectoris sui animum
ad caelestem patriam uocat atq a
tornis desideriis adsuꝑna amplectende
corlegentis inmutat. dictisq: obscurioribus
exerc& fortes & paruulis humili sermo¬
ne blanditur. Tanto amplius scã scrip¬
tura diligitur. quanto amplius medita¬
tur. & usus legendi fastidiũ tollit lec¬
elo quiis assiduus fuerit. tanto exeis
uberiorem intellegentiam capit
Sicut terra quae quanto amplius excolitꝰ

Expanded text:
itate dicantur. 289 Erit enim antea quisque promptus ad intelligendum quae legit, sequenter idoneus ad proferendum quae didicit. 6. Lector strenuus potius ad implendum Lex Dei praemium habet et poenam legentibus eam.diunt; poenam vero illis, qui illam male vivendo contemnunt. Ad Graviter namque unusquisque confunditur quando mandata Dei vel legendo, vel audiendo respicit, quae vivendo contemnit. Corde enim reprehenditur, dum mandatorum meditatione docetur, quia non implevit opere quod divina didicit jussionecriptura sacra lectoris sui animum ad coelestem patriam vocat, atque a terrenis desideriis ad superna amplectenda cor legentis immutat; dictisque obscurioribus exercet fortes, et parvulis humili sermone blanditur . Tanto amplius sancta Scriptura diligitur, quanto amplius meditatur, et usu legendi fastidium tollit; leceloquiis assiduus fuerit, tanto ex eis uberiorem intelligentiam capit; sicut terra, quae quanto amplius excolitur,
Abbreviated transcription (Latin):
quia & sciendi copiã & dicendi effi
non ad dĩ glorium sed ad suã laudem
utunturdũ ex ipsa scientia ex tollon¬
tur & ibi peccant. ubi peccatamun¬
dare debuerunt. Num quam consequntꝰ
legendo ꝑfecte scientiam adrogantes
Nam quã uis sapientes in suꝑficie uid eantꝰ
quaerunt & mnumquũ inueniunt.
Diuinaelegis pen&ralia humilibus
& beneaddm̃ in trantibus pent
Prauis aut̃ atq: suꝑbis licuduntur
Nam quamus diuina eloque a
in lectione adrogantibus sint apta in
misterio aut̃ clausa. atq: occulta sunt
Dum sermo dĩ fidelib: luxit repro¬
bis aut̃ aiͦ suꝑbis quo dũ modo te¬
nebrescit: Et unde illi inluminant᷑
DEDISTRIBIIONESẼS SEETIEORMIS
nmente fidelium primꝰ ascensionis
gradus est timor dñi. Secundus pi&as
tertiusscientia. Quartus fortitudo
quintus consilium. sextus intellectus.
Septimus sapientia. Isaias proph&a
in xpm̃ gradus septi formis grutioe

Expanded text:
quia et sciendi copiam, et dicendi efficquia et sciendi copiam, et dicendi efficnon ad Dei gloriam, sed ad suam laudem utuntur, dum ipsa scientia extolluntur, et ibi peccant, ubi peccata mundare debuerant. 2. Nunquam consequuntur legendo perfectam scientiam arrogantes. Nam quamvis sapientes in superficie videantur, quaerunt et nunquam inveniunt. 3. Divinae legis penetralia humilibus, et bene ad Deum intrantibus patent; pravis autem atque superbis clauduntur. Nam quamvis divina eloquia in lectione arrogantibus sint aperta, in mysterio tamen clausa sunt atque occulta. 4. Dum sermo Dei fidelibus lux sit, reprobis autem ac superbis 293 quodammodo tenebrescit; et unde illi illuminantur, De distributione spiritus septiformis. In mente fidelium primus ascensionis gradus est timor Domini; secundus, pietas; tertius, scientia; quartus, fortitudo; quintus, consilium; sextus, intellectus; septimus, sapientia. Isaias propheta in Christo gradus septiformis gratiae
Abbreviated transcription (Latin):
ueritatis lites generat. & pungnundo
uerbis &iã in dm̃ blas phemiam. Inde
hereses &scisma quibus sub uertiturfides
Veritus corrũpitur. scindituraritas
contentiosorũ studium non proueritate
sed pro app&itu luudis certitur
L ectio memoriae auxilium eg& quod
si fuerit naturaliter tardior frequen¬
titamen medieatione acu&ur acde¬
gendi assiduitate colligitur
DEDOCIRINA SINEORMIA
Poctrina sine adiuuante gratia quam¬
uis in fundatur auribus ad cornum quã des¬
cendit. Foris quidem ꝑstrepit. sed inte¬
rius nihilꝓficit. Tunc aut̃ dĩ sermo in fu¬
sus aurib: ad cordis ultima ꝑuenit
quando dĩgratia mentem interius ut
intellegat tangit. Sicut enim quosdã
flcmmam caritatis suaeds̃ in lumin&
utuitadit̃ sapiant. ita quosdã frigidos
torpen tesq: deserit ut sinesensu. ꝑsirtioit
Pleriq: in acumine intellegendi uiuaces
existunt. sed loquendi in opia. angus¬
tuntur. Quidam in utrisq: pollent

Expanded text:
veritatis, lites generat, et pugnando veritatis, lites generat, et pugnando verbis etiam in Deum blasphemat. Inde et haereses, et schismata, quibus subvertitur fides, veritas corrumpitur, scinditur charitas. . 5. Contentiosorum studium non pro veritate, sed pro appetitu laudis, certat; Lectio memoriae auxilio eget. Quod si fuerit naturaliter tardior, frequenti tamen meditatione acuitur, ac legendi assiduitate colligiturDe doctrina sine gratia. 1. Doctrina sine adjuvante gratia, quamvis infundatur auribus, 292 ad cor nunquam descendit; foris quidem perstrepit, sed interius nil proficit. Tunc autem Dei sermo infusus auribus ad cordis ultima pervenit, quando Dei gratia mentem interius, ut intelligat, tangit. 2. Sicut enim quosdam flamma charitatis suae Deus illuminat, ut vitaliter sapiant, ita quosdam frigidos torpentesque deserit, ut sine sensu persistant. 3. Plerique acumine intelligendi vivaces existunt, sed loquendi inopia angustantur. Quidam vero in utrisque pollent,
Abbreviated transcription (Latin):
Quidam habent intellegentiae in genium
sed neglegunt lectionis studium. Quod
legendo scirepotuerunt neglegendo
contempnunt. Quid ãuero amorem sci¬
endi habent. sed tardita tesensus prae¬
pediuntur. Qui tamen assidua lectione
sapiunt. quod ingeniosi ꝑdesidicm non
nouerunt. Ingenio tardus &si non ꝑnatu¬
ram ꝑ assiduitatem tumen lectionis
scientiae quodneglegunt accipiunt.
ut durius derebus creditis puniantur
Tardiores aut̃ideo quod scirecupiunt diffi¬
culter inueniunt. ut promaximo exerci¬
tio laboris maximũ praemiũ habeant re¬
tributionis
umsitutilis ad instruendũ lectio adhibi¬
ta aut̃ conlatione maiorem intellegen¬
tiam praeb & Melius estenim conferre
quam legere. Conlatio do cibilitatẽ facitꝰ
Quod enim obscurum est aut dubium
conferendo cito ꝑspicitur. Multo pro¬
sunt in conlatione figurae. Resenim
qua em inus ꝑse aduertuntur. ꝑ compa¬
rationererũ facile capiuntur. Sicut¬
instrueresol& lectio ita contentio
destruit. haecenim electo sensu

Expanded text:
Quidam habent intelligentiae ingenium, sed negligunt lectionis studium; et quod legendo scire potuerunt, negligendo contemnunt. Quidam vero amorem sciendi habent, sed tarditate sensus praepediuntur; qui tamen assidua lectione sapiunt, quod ingeniosi per desidiam non noverunt. 6. Ingenium tardius etsi non per naturam, per assiduitatem tamen lectionis scientiae quod negligunt, accipiunt, ut durius de rebus creditis puniantur. Tardiores autem ideo quod scire cupiunt difficulter inveniunt ut pro maximo exercitio laboris maximum praemium habeant retributionissit utilis ad instruendum lectio, adhibita tamen collatione, majorem intelligentiam praebet. Melius est enim conferre quam legere. Collatio docibilitatem facit, Quod enim obscurum aut dubium est, conferendo cito perspicitur. 3. Multum prosunt in collatione figurae. Res enim quae minus per se advertuntur, per comparationem rerum facile capiuntur. instruere solet collatio, ita contentio destruit. Haec enim, relicto sensu
Abbreviated transcription (Latin):
ab intellectu ergo ascencdatur ad sapien¬
tiam: ut hoc quod acute intellec tus inue¬
nit :sapientiae maturitate disponat.
Quiaigitur ꝑtimorem surgimus ad pi&a¬
tem ꝑ pi&atem ad scientiam ducimur
ꝑscientiam ad fortitudinem roboramur.
ꝑforatudinem ad consilium tendimus
ꝑconsilum adintellectum ꝓficimus
ꝑ intellectum cd maturi tatem sapien¬
tiae uenimus. Septem gradib: adpostã
ascendimus ꝑquam nobis aditus uitae
spiritalis coperitur.

Expanded text:
Ab intellectu ergo ascendamus ad sapienAb intellectu ergo ascendamus ad sapientiam, ut hoc quod acute intellectus invenit, sapientiae maturitate disponat. Quia igitur per timorem surgimus ad pietatem, per pietatem ad scientiam ducimur, per scientiam ad fortitudinem roboramur, per fortitudinem ad consilium tendimus, per consilium ad intellectum proficimus, per intellectum ad maturitatem sapientiae venimus: septem gradibus ad portam ascendimus, per quam nobis aditus vitae spiritualis aperitur.
Abbreviated transcription (Latin):
Peccati enim quaestriri gehennȩ ig¬
nibus possunt disciplinȩ sunt uerbe¬
recorrigendoc : sed in ordinata pia&as
cum temporaliter pacrcit ad a&ernũ
supplicium ꝑ trait : ut uera & ordinata sit
pi&as ad gradum est alium subleuandto
idest adscientiã ut sciat uelquid & miseri¬
cordia puniat uel quid & misericordia
dimittat: sed cum sciat quid cogere quis¬
que debeat uirtutem uero agendi non
habeat. scientia ergo nr̃a crescat cd for¬
titudinem. ut cum uid& quid acgendũ
sit hocagere ꝑmentis fortitudinem possit:
sentit: sȩpefortitudo siin ꝓuidac suerit
& minus contrauitia circum specta ip¬
sasui circum spectione in cassum ruit
Ascendat ergo cod consilium ut ꝓ uiden¬
dop̃muniat omne quod cegere fostit᷑
potest esse consilium non potest. si
intelleotus deest quiqui non in telleg̃
malum quod cgentem grauat quomodo
potest bonum solidare quod iubcct: ita¬
que acconsilio ascendamus ad intellectũ

Expanded text:
Peccata enim, quae feriri gehennae igPeccata enim, quae feriri gehennae ignibus possunt, disciplinae sunt verbere corrigenda. Sed inordinata pietas cum temporaliter parcit, ad aeternum supplicium pertrahit. Ut vera et ordinata sit pietas, ad gradum est alium sublevanda, id est ad scientiam, ut sciat vel quid ex misericordia puniat, vel quid ex misericordia dimittat. Sed quid si sciat quid agere quisque debeat, virtutem vero agendi non habeat? Scientia ergo nostra crescat ad fortitudinem, ut cum videt quid agendum sit, hoc agere per mentis fortitudinem possit: sentit. Saepe fortitudo si improvida fuerit, et minus contra vitia circumspecta, ipsa sui praesumptione in casum ruit. Ascendat ergo ad consilium ut providendo praemuniat omne quod agere fortiter potest. Esse consilium non potest, si intellectus deest; quia qui non intelligit malum quod agentem gravat, quomodo potest bonum solidare quod adjuvat? Itaque a consilio ascendamus ad intellectum.
Abbreviated transcription (Latin):
loquens descendendo magis quã ascen¬
dendo numerauit. Videlic& sapien¬
ticm intellectũ. consilium. fortitudi¬
nem scientiam pia &atem timorẽ
Et cũ scriptũ sit. in itium sapientiue timor
dñi. Constat pro cul dubio. quiccti¬
more ad sapientiam ascenditur
non aut̃ a scapientia. ad timorẽ reditur
Perfectũ ꝓculdubio hab& sapientia caritacaẽ
sicut scriptum est. Perfecta caritas
foras mittit timorem. Isaias ergo quia
decelestibus cedima loquebatur coepit ma¬
gis a sapientia & descendit atimorem. sed
eosdem gradds coscendendo numeramus
ut atimore ad sapientiã ꝑ uenire ualeam.
Est timor dñi in mente fidelium sed quoc¬
lis istetimorest sicumeo pi& cs non est:
quienim misereri ꝓximo ignorat quic̃o¬
patieius tribulationib dissimulat.
huiustimor ante omnipotentis oculos
nullus est qui non sub leuctur cdpi¬
&cetem: sed sȩpe picc&cs ꝑ inordina¬
tam misericordiam erraresol& si forites
sepeꝑcerit quae parcenda non sunt.

Expanded text:
dendo magis quam ascendendo numeravit, videlicet sapientiam, intellectum, consilium, fortitudinem, scientiam, pietatem, timorem. Et cum scriptum sit: Initium sapientiae timor Domini , constat procul dubio quia a timore ad sapientiam ascenditur, non autem a sapientia ad timorem reditur; perfectam procul dubio habet sapientia charitatem, sicut scriptum est: Perfecta charitas foris mittit timorem . Isaias ergo quia de coelestibus ad ima loquebatur, coepit magis a sapientia, et descendit ad timorem: sed eosdem gradus ascendendo numeremus, ut a timore ad sapientiam pervenire valeamus. Est timor Domini in mente fidelium; sed qualis iste timor est, si cum eo pietas non est? Qui enim misereri proximo ignorat, qui compati ejus tribulationi dissimulat, hujus timor ante omnipotentis Dei oculos nullus est: qui non sublevatur ad pietatem ; sed saepe pietas per inordinatam misericordiam errare solet, si fortasse pepercerit quae parcenda non sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
quia sibona nr̃a si c omni potentis dĩdona
sunt utin eis aliquid nr̃mnonsit . curnos
quasi ꝓmercts a nernũr & ributionem
qua erimus : si aut̃itanrã sunt ut dono
dĩ omni potentis non sint. curex eis om¬
nipotenti: dõ gratias agimꝰ : sciendũ
est quiamala nr̃ã solum modo nrã sunt
aspirando nos p̃uenit ut uelimus qui
adiuucendo subsequitꝰ ne mn amt̃uelimꝰ sed pos¬
simus implere quae uolumus. praeuemente
gratico & bona uolunta tesubsequente hoc
quad mini potis dĩ donum ẽ fit meritũ nrm̃
quod benep aulus breuisententia explicat
dicens. Plus illis omnib: laboraui non autẽ
non habent sed agnitionẽ Sicut a postolus
at Est enimfidess perandurũ substan¬
ticrerũ argumentũ non apparentũ
I sccias ait. Nisicredideritis non in tellegitis
tuncenim uere & intellegendũ sapimus cũ
cunets quae conditor dicit credulitatis
nrã efidem p̃bemus quaesi n on prima
incorde nr̃o gigni t̃ reliqua quaeq ẽẽ bo¬

Expanded text:
quia si bono nostra sic omnipotentis Dei dona sunt ut in eis aliquid nostrum non sit, cur nos quasi pro meritis aeternam retributionem quaerimus? Si autem ita nostra sunt ut dona Dei omnipotentis non sint, cur ex eis omnipotenti Deo gratias agimus? Sed sciendum est quod mala nostra solummodo nostra sunt,aspirando nos praevenit ut velimus, qui adjuvando subsequitur ne inaniter velimus, sed possimus implere quae voluimus. Praeveniente ergo gratia, et bona voluntate subsequente, hoc quod omnipotentis Dei donum est, fit meritum nostrum: quod bene Paulus brevi sententia explicat, dicens: Plus illis omnibus laboravi : qui non habent, sed agnitionem, sicut Paulus apostolus ait: Est enim fides sperandarum substantia rerum, argumentum non apparentium . Isaias ait: Nisi credideritis, non intelligetis . Tunc enim vere ad intelligendum sapimus, cum cunctis quae Conditor dicit credulitatis nostrae fidem praebemus. Quae si non prima in corde nostro gignitur, reliqua quaeque esse bo
Abbreviated transcription (Latin):
ne aliquando fides ex primit᷑ sicut scrip¬
tum est funiculus triplex difficilerũ pit
quicuidelic& fides qua ed ecognitio ne trini¬
tictis ab orep̃dicantiũ texitur. fortis inelac¬
tis ꝑmanens in solorȩꝓborũ corde diss̃ patur
Id unam uocationis spem nequaquam
ꝑtingitur si non cdeam una cumpro¬
ximis mente curratur. Sicut aitapł̃s

Expanded text:
ne aliquando fides exprimitur, sicut scriptum est: Funiculus triplex difficile rumpitur ; quia videlicet fides, quae de cognitione Trinitatis ab ore praedicantium texitur, fortis in electis permanens, in solo reproborum corde dissipatur ergo vocationis spem nequaquam pertingitur, si non ad eam unita cum proximis mente curratur. At saepe
Abbreviated transcription (Latin):
endum uod deẽ ut neque ꝑspem uenie
quam ꝓmittit ds ꝑ seueranter peccemus
neque quia iuste peccata distringit ueni¬
am disperemus. Sed utroque periculo
euitato & amado declinemus & depi¬
& acedĩ ueniam speremus. Om̃is quip¬
peiustus spe&formidine nit& quia

Expanded text:
endum valde est ut neque per spem veniae, quam promittit Deus, perseveranter peccemus; neque quia juste peccata distringit, veniam desperemus: sed, utroque periculo evitato, et a malo declinemus, et de pietate Dei veniam speremus. Omnis quippe justus spe et formidine n
Abbreviated transcription (Latin):
onpunctio cordis est humilitas mentis cum la¬
crimis exoriens derecordatione peccati &
timore iudicii. Illa est conuersis perfectior
compunctionis affectio quae omnes a se carna¬
lium desideriorum affectus repellit & in¬
tentionem suam totomentis studio indi con¬
templatione defigit. Geminamesse conpuncti
derat ueldum desiderium a&erna euitaesus¬
pirat. Quat tuor essequalitates affectionum
quibus menriusti tedio salubri conpungitur
Hoc est memoria p̃teritorum facinorũ. recor¬
datio futurarũ poenarũ. Consideratio pere¬
grinationis suae in huius uitae longin quitate
desiderium supernae patriae . quatenus ad eã
quantotius ualeat ꝑuenire. quisq peccatorũ
memoria conpungitur ad lamenta. tunc dĩ
seuisitarisciat praesentia. quando exid quod
admisisse recolit interius erubescit. suoq: iu¬
dicio paenitendo iampunit. sunt quinon ex¬

Expanded text:
ompunctio cordis est humilitas mentis cum lacrymis, exoriens de recordatione peccati, et timore judicii. Illa est conversis perfectior compunctionis affectio, quae omnes a se carnalium desideriorum affectus repellit, et intentionem suam toto mentis studio in Dei contemplationem defigit. Geminam constat esse cderat, vel dum desiderio aeternae vitae suspirat. Quatuor autem sunt qualitates affectionum, quibus mens justi taedio salubri compungitur, hoc est, memoria praeteritorum facinorum, recordatio futurarum poenarum, consideratio peregrinationis suae in hujus vitae longinquitate, desiderium supernae patriae, quatenus ad eam quantocius valeat pervenire. Cum quisque peccatorum memoria compungitur ad lamenta, tunc Dei se vivificari sciat praesentia, quando ex eo quod se amisisse recolit, interius erubescit suoque judicio poenitendo jam punit. Nam tunc
Abbreviated transcription (Latin):
onum est homini semper anteo culos propria
adhibere delicta. secundum psalmi senten¬
tiam. & pec catum meum ante meest semꝑ
Iicut enim nono post& reminisci pec catiaffec¬
tum. sic semper neces seest unum quemq:
suum in deflendo cõmemorare peccatum

Expanded text:
Bonum est homini semper ante oculos propria adhibere delicta, secundum Psalmiste sententiam: «Et peccatum meum coram me est semper». Sicut enim non oportet reminisci peccati affectum, sic semper necesse est unumquemque suum in deflendo commemorare peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
& datae sunt ills singula estolae alba e & dictũ
est illis ut requiescerent tempus adhuc modicũ
donecimpleatur numerus conseruorum &
fratrum eorum. Anteresurrec uonem sc̃ĩ
stolas singulas accepissedicti sunt quia sola
adhuc mentis beatitu dineper fruuntur
binasergo acepturi sunt quando cumanima¬
rum perfecto gaudio &iam corporum in¬
corruptione uestientur. Tunc enim in nobis¬
uera libertas erit cumadgloriam filiorum
dĩ adoptionostra peruenerit ubigaud

Expanded text:
et dictum est illis ut requiescerent tempus adhuc modicum, donec impleatur numerus conservorum et fratrum eorum . Ante resurrectionem sancti stolas singulas accepisse dicti sunt, quia sola adhuc mentis beatitudine perfruuntur. Binas ergo accepturi sunt, quando cum animarum perfecto gaudio, etiam corporum incorruptione vestientur; tunc enim vera in nobis libertas erit, cum ad gloriam filiorum Dei adoptio nostra pervenerit. Multitud
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓbabit si cuius opus arserit d& rimentũ pati&ur
I pseaut̃ saluus erit sic tamen quasi ꝑ ignẽ quũ uis
hoc deigne tribulationis in hac nobuita adhibi¬
topossit intellegi Tumensiquis haec deigne
futurȩ purgationis accipiat pensandum sol
hoc fundanentũ ferrũ aes uel plumbũ aedificat
id est peccata maiora & idcirco duriora atq tunc
iam insolubilia. sed lignũ fenũ stipulã idest
peccataminima atq: leuissima quae ignis faci¬
le c̃sumat hoc tam̃ sciendũ est quiillic statim de
minimis nihil quisq: purgationis obtinebit
nisibonis actib: in hac adhucuita positus ut illic
obtineat ꝓmereatur. DECLORΙASCORUM¬
cã eclesia post finem huius saecłi duplicia re¬
cipi& unde bene perproph& amdicitur. Inter¬
ra sua duplicia possidebunt. scĩ quippe inter¬
rauiuentium duplicia possident quia nimirũ
beatitudine mentissimul & corporis gaudent
Iohannes in apocalr psinquiantere surreccio

Expanded text:
babit; si cujus opus arserit detrimentum patietur, ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem; quamvis hoc de igne tribulationis in hac nobis vita adhibito possit intelligi, attamen si quis haec de igne futurae purgationis accipiat, pensandum sollhoc fundamentum ferrum, aes, vel plumbum aedificat, id est peccata majora, et idcirco duriora, atque jam tunc insolubilia; sed ligna, foenum, stipulam, id est peccata minima atque levissima, quae ignis facile consumit. Hoc tamen sciendum est: quia illic saltem de minimis nil quisque purgationis obtinebit, nisi bonis hoc actibus in hac adhuc vita positus, ut illic obtineat, promereatur. CAa Ecclesia post finem hujus saeculi duplicia recipit. Unde bene per prophetam dicitur: In terra sua duplicia possidebunt . Sancti quippe in terra viventium duplicia possident, qui nimirum beatitudine mentis simul et corporis gaudent. Joannes in Apocalypsi, qui re
Abbreviated transcription (Latin):
tis longe ante p̃dix̃. uermis eorũ non mori&ur
&ignis eorũ non extingu&ur & eruntusq: ad
sati& a tẽ uisionis omni carni. Quiden imorribi¬
lius dici quid cogitari patest quã damnationis
uulnere suscipere & doloresuu lnerum num¬
quã finire . In huius uit aetormentis timor do¬
lorem hab& dolortimorem non hab& : quia
nequaquã mentẽ m&us cruciat cũpatiiam coe¬
perit qđ m& uebat Inferniignibus reprobitra¬
diti& in suplicus dolorẽ sentiunt & in doloris an¬
gustia pulsati sesemꝑ pauore feriuntꝰ ut & qđ
timent tolerent. & rursum quod tolerant sine
cessatione ꝑtimescant. Infernisupliciis pecca
torib: deditis fit miseris mors sine morte finis
sinefine defectus sinedefectu . quia & mors uiuit¬
& finis semper incipit & deficere defectus nes¬
cit & morsperimit & non ex tinguit. dolor
cruciat sed nullatenus pauorem fugat. flã ma
cõburit sed nequaquã tenebras decutit. sic ut¬
in domopatris mansiones multae s̃ ꝓdiuersitate

Expanded text:
« Vermis eorum non morietur, et ignis eorum non exstinguetur, » et erunt « usque ad satietatem visionis omni carni . » Quid enim horribilius dici, quid cogitari potest, quam damnationis vulnera suscipere, et dolores vulnerum nunquam finire! In hujus vitae tormentis timor dolorem habet, dolor timorem non habet, quia nequaquam mentem metus cruciat, cum pati jam coeperit quod metuebat. Inferni ignibus reprobi traditi, et in suppliciis dolorem sentiunt, et in doloribus angustia, pulsante semper pavore, feriuntur, ut quod timent tolerent, et rursum quod tolerant sine cessatione pertimescantoribus deditis, fit miseris mors sine morte, finis sine fine, defunctus sine defunctu, quia et mors vivit, et finis semper incipit, et deficere defectus nescit, et mors perimit, et non exstinguit; dolor cruciat, sed nullatenus pavorem fugat; flamma comburit, sed nequaquam tenebras decutit; in domo Patris mansiones multae sunt pro diversitate
Abbreviated transcription (Latin):
quia siquis in scõspũ blas phemauerit neq: in hoc
uero posselaxari. quod en im deunonegatur cop¬
sequens intellectus pat& quia de quibus dã conce¬
ditꝰ sed tamen hoc deparuir minimisq peccatis
fieripos secredendumẽ. sicut ẽ assiduus otiosus
sermo inmoderatus risus uel peccatũ curaefa
milicris quae uix sineculpa uel ab ipsisagitꝰ qui

Expanded text:
Spiritum sanctum blasphemiam dixerit, neque in hoc sdam autem in futuro posse laxari. Quod enim de uno negatur, consequens intellectus patet, quia de quibusdam conceditur. Sed tamen hoc de parvis minimisque peccatis fieri posse credendum est, sicut est assiduus otiosus sermo, immoderatus risus, vel peccatum curae rei familiaris, quae vix sine culpa vel ab ipsis agitur, qui
Abbreviated transcription (Latin):
esse infernus credatur. DEPOENISĨ MPIOR
mundi origine gehenna eignem creauit.
qui in poena reproborum essese me linciper&
sed ardorem suum &iam sine lignis num quam
finir&. sciendum est quod om̃s reprobi quiex
anima simul & carne peccauerunt . in a&er¬
no suplicio in anima pariter & carnecrucia¬
buntur isaias proph&a ait. propterea di¬
mos trahit it asine fundo altus non in congrue
creditur. quia eor quos insesuscipit quasi in
quadã abr sso sua e in mensitatis absorb&¬

Expanded text:
esse infernus credatur. CAPUT XXI. esse infernus credatur. CAPUT XXI. mundi origine gehennae ignem creavit, qui in poena reproborum esse semel in ciperet, sed ardorem suum, etiam sine lignis nunquam finiret . Sciendum est quod omnes reprobi qui ex anima simul et carne peccaverunt illic in aeterno supplicio in anima pariter et carne cruciabuntur. Per David prophmos trahit, ita sine fundo altus non incongrue vocatur, quia eos quos in se suscipit, quasi in quadam abysso suae immensitatis absorb
Abbreviated transcription (Latin):
onnulli inquadam terrarum paste in fernũ
tamen hocanimũ pulsat. quia siid circo infer¬
num dicimus quia inferius iac&. quod terra ad
caelũ est hocesse in fernus deb& adterrã :
Vnde fostassedicitꝰ: liber ast animã meã ex in¬
ferno inferiori: ut infernus superior. terra :¬
nfernus uero inferior subterra esseuideatꝰ
Iohannis uox in ea aestimatione concordat
quicum signatum librũ .vii. sigillis uidisse
sedicer& quia nemoim uentus est dignus neq
& soluere signacula eius adiunx̃ : & egoflebã
multũ quem tamen post modum librũ ꝑleonẽ
d&ribuiuda dicit aperire : Nullus in caelo¬
dignus inuentus ẽ aperirelibrũ : qui aneq an¬
gelus nullus interra quianeq: homouiuens
incorpare. Nullus subtus terrã quianeq: ani¬
mae ecorpore exutae. aperire nob̵ pra&er
dnm̃ sacrieloqui secr& a potuerunt : Cumad
soluendũ librũ nullur subterra inuentus dig¬
nus dicitur quid obst& non uideo ut subterra

Expanded text:
feriore. Nonnulli in quadam terrarum parte infernum eferiore. Nonnulli in quadam terrarum parte infernum etamen hoc animum pulsat, quia si idcirco infernum dicimus, quia inferius jacet, quod terra ad coelum est, hoc esse infernus debet ad terram. Unde fortasse dicitur: Liberasti animam meam ex inferno inferiori , ut infernus superior terra, infernus vero inferior sub terra esse videatur. Joannis vox in ea aestimatione concordat, qui cum signatum librum septem sigillis vidisse se diceret, quia nemo inventus est dignus, nequet solvere signacula ejus, adjunxit: Et ego flebam multum . Quem tamen postmodum librum per leonem de tribu Juda dicit aperiri. In dignus inventus est aperire librum, quia neque angelus; nullus in terra, quia neque homo vivens in corpore; nullus subtus terram, quia neque animae corpore exutae aperire nobis, praeter Dominum, sacri eloquii secreta potuerunt. Cum ad solvendum librum nullus sub terra inventus dignus dicitur, quid obstet non video ut sub terra
Abbreviated transcription (Latin):
non uisa uincatꝰ & tunc caelestis uictoribus iam
captiua uideatur. Tunc iustidiuino adiutorio
quantũ debitores s̃ plenius recognoscut. qui¬
dotam fortẽ bestiã uiderint quã nunc infir¬
miuicerunt & inhostis sui imanitate conspi¬
ciunt quantũ debeant gratiae defensoris sui
Antiquus hostis nequitia es uaeuinculis ad stri¬
ctus aliudest qđ nunc patitur. aliud qđ infi¬
nepati&ur. quia enim alucis intimaeor dipe
cecidit nuncsem &ipsũ intrinsecus erroris
caligin e confundit. Antiquus hostis damnatio¬
nis suae tempore a maritudinein uoluitꝰ ex me¬
ritosponta neue caliginis a&ernaegehennae
tormento cruciatur. Antixp̃i poena tunc¬
initium accipit cudistrictus ad extremũ iu¬
dicium iud ex uenit unde & benescriptum est
Noctẽ illã tenebrosus turbo possideat. tenebro¬
susergo turbo hancnoctẽ possid& quia a posta¬
iudicis ad aerna suplicia pauenda illatem¬
pestas rapit. Turbin eergo nox ista possid&ur
qui a superba eius caecitas districtu animad¬

Expanded text:
non visa vincatur, et tunc a laetis victoribus jam captiva videatur. Tunc justi divino adjutorio quantum debitores sunt plenius recognoscunt, quando tam fortem bestiam viderint, quam nunc infirmi vicerunt. Et in hostis sui immanitate conspiciunt quantum debeant gratiae defensoris sui . Antiquus hostis nequitiae suae vinculis astrictus, aliud est quod nunc patitur, aliud quod in fine patietur, quia enim a lucis intimae ordine cecidit, nunc semetipsum intrinsecus erroris caligine confundit. Antiquus hostis damnationis suae tempore amaritudine involvitur, quia ex merito spontaneae caliginis aeterno gehennae tormento cruciatur. initium accipit, cum districtus ad extremum judicium Judex venit; unde et bene subditur: Noctem illam tenebrosus turbo possideat . Tenebrosus ergo turbo hanc noctem possidet, quia apostaJudicis ad aeterna supplicia pavenda illa tempestas rapit. Turbine ergo nox ista possidetur, quia superba ejus caecitas distr icta animad
Abbreviated transcription (Latin):
sust inendo aũt patientiauictoriã postat.
Tristitiae merorẽ spes a &erni goudii
superat. Et quam tur batamens deex ee¬
noribus afficit dulcedo interioris tranquil¬
litatis lenit. Aduersus inuidiã p̃paratur
caritas. Et aduersus iraincendia man
susquam opponitur humilitas xp̃i qua
humili contur elacti. Principalium septẽ
uitiorum regina & mact̾ suꝑbiaẽ. Eadẽ¬
que septem principalia multa desepastu
cognatione iuinguntur ut eced tero alte¬
rdm oriatur. Sicut princeps septem
uitiorũ suꝑbia nos eorũ potestectibus sub¬
dit : itaxp̃s septi formis gratiae plenus
adominatu uitiorum noseruit & quos
illa addicit septemplici uitio istelibe¬
rat septi formis gratiae dono.

Expanded text:
sustinendo autem patientia victoriam portat. 5. sustinendo autem patientia victoriam portat. 5. Tristitiae moerorem spes aeterni gaudii superat; et quem turbata mens de exterioribus afficit, dulcedo interioris tranquillitatis lenit. 6. Adversus invidiam praeparetur charitas, et adversus irae incendia manssus quam opponitur humilitas Christi, qua humiliantur elati. 8. Principalium septem vitiorum regina et mater superbia est, eademque septem principalia multa de se partcognatione junguntur, ut ex altero alterum oriatur. 9. Sicut princeps septem vitiorum superbia nos eorum potestatibus subdit, ita Christus septiformi gratia plenus a dominatu vitiorum nos eruit; et quos illa addicit septemplici vitio, iste liberat septiformis gratiae dono.
Abbreviated transcription (Latin):
unc seuiri scĩ ueratius auitiorum conluuio¬
ned&ergunt dum ab eis contra singula
uitiauis tutes singulȩ opponun cur
Interdumuitia cumuis tutib ad utilita¬
tem confligunt ut ipso cesta mine uel
mens exerceatur uel cb elatione con¬
cus sus animus restringatur. Aduer¬
sus imp&us uitiorum contrarus uistu¬
tibus est pugnandum. contraluxuri ã
enim cordisẽ adhibenda munditia. contra
odium dilectio praepacranda. contrair¬
cundiam patientia ꝓponenda est. porro
contra timorem fidutiae adhibenda est
uistus contra torporem zeli p̃liũ Tris¬
titiae quoque gaudium. accidiaȩ fostitudo.
a uaritiae laorgitas. suꝑbiae bumilitas
opponendecest. sic que singulȩ uirtutes
nascentia contrase uitia reprimunt. ac
temptationũ motus uistute diuincce cari¬
tatis &tingunt. Libidinem abstinentia
domat: Nam quaontum corpus inedia
frengitur tantum mens cbin licito
a p&itu uacatur: aduersus irã toleran¬
tia dimicat. Iraccũt sem& ipsam necat

Expanded text:
unc se viri sancti veracius a vitiorum colluvione detergunt, dum ab eis contra singula vitia virtutes singulae opponuntur . Interdum vitia cum virtutibus ad utilitatem confligunt, ut ipso certamine, vel mens exerceatur, vel ab elatione concussus animus restringatur. Adversus impetus vitiorum contrariis virtutibus est pugnandum. Contra luxuriam enim cordis est adhibenda munditia, contra odium dilectio praepacundiam patientia proponenda est. Porro contra timorem fiduciae adhibenda est virtus, contra torporem zeli praelium; tristitiae quoque gaudium, accidiae fortitudo, avaritiae largitas, superbiae humilitas opponenda est. Sicque singulae virtutes nascentia contra se vitia reprimunt, ac tentationum motus virtute divinae charitatis exstinguunt. 3. Libidinem abstinentia domat. Nam quantum corpus inedia frangitur, tantum mens ab illicito appetitu revocatur. 4. Adversus iram tolerantia dimicat; ira autem semetipsam necat,
Abbreviated transcription (Latin):
Ideoq ꝑnitiosius suos sectatores decipiunt
quia sesub uelamine uistutum tegunt Nam
uitia quaestatim uirtutum contraria appa¬
rent ci todum in palam uenerint emendantꝰ
propter quod sequaces eorum d& alibus cri¬
minibus erubescunt. Carnales autem ple

Expanded text:
ideoque perniciosius suos sectatores decipiunt, quia se sub velamine virtutum tegunt. Nam vitia, quae statim virtutibus contraria apparent, cito, dum palam venerint, emendantur, propter quod sequaces eorum de talibus criminibus erubescunt. 2. Carnales autem ple
Abbreviated transcription (Latin):
I tem uistus uis tu te concipitur. sicut
ꝑ uistutem euucengelioȩ praedicationis
uirtutem mastyrii cepłi meruerunt
Incordibus sȩculccriter uiuentium in ui¬
cem sibi succedunt uitia ut dum unũ
hobierit: succedat ecliud uxta iohd
ꝓph&ae testimonium quiait.
quiait.
Residuum erucȩ comedit locusta
& residuum lucustȩ comedit brucus
& resi duum bruci comedit rubigo.
Proidergo istec sub uitioium allegoria
quiasequitur experges
misuitiis ut maiora utilius cauean
Nemaiora ꝑp&rentur : ueraciterautem
sccnantur uitia quoce uistu tibus
non uitiis ecluduntur
Quorundam autem
quaedam laten

Expanded text:
Item virtus virtute concipitur, sicut Item virtus virtute concipitur, sicut per virtutem evangelicae praedicationis, virtutem martyrii apostoli meruerunt. In cordibus saeculariter viventium invicem sibi succedunt vitia, ut dum unum abierit, succedat aliud, juxta Joel prophetae testimonium, qui ait: Residuum erucae comedit locusta, et residuum locustae comedit bruchus, et residuum bruchi comedit rubigo . Per id ergo ista sub vitiorum allegoria quia seqmis vitiis, ut majora utilius caveantne majora perpetrentur. Veraciter autem sanantur vitia quae virtutibus, non vitiis, excluduntur. Quorumdam autem quaedam laten
Abbreviated transcription (Latin):
tutes for mat. quibus nos cebiniquita¬
BUS UIRTUTES ETEUITIIS
UITIA NASCAN TUR
m̃s uirtutes in conspectu conditoris ui¬
caria ope sesubleucont. ut quia una
uistus sinecdia uel nullccest om¬
nino uelminima ui cissim sua con¬
untione fulciantur. Nullabona s̃
c&era sio culti uidicis oculis castitao¬
tis testimonio non adꝓbantur. Si
uel castitatem humili tacs deserat.
uel humilitatem castittos relinquat
apud auctorem humitatis & mun¬
diticce ꝓdesse nihil p̃ uel& uel suꝑ¬
bec castitcos uel humi litcos in qui¬
necta.
S ic gignuntur &e peccato
Etdum defenduntur cod missa neo la¬
mentoitur &x flcogrou. aed suꝑbi¬
cmitur. unde fit ut duplicati
sit criminis reus qui & ocdmittit
scelera ꝑ uoluntaotem. & defen¬
& defen¬
dit eci ꝑ contuma tioce tumorem
Sicꝰuitio uitium gignitur sicut uistus¬
uistute concipitur. Ex uitio enim
gignitur uitium. sicut decuid qui¬
dum non eurtat adulterium ꝑ pe¬
trocuit & homicidium.

Expanded text:
tutes format, quibus nos ab iniquitatutes format, quibus nos ab iniquitabus virtutes et ex vitiis vitia oriantur. Omnes virtutes in conspectu conditoris vicaria ope se sublevant, ut quia una virtus sine alia vel nulla est omnino, vel minima, vicissim sua conjunctione fulciantur . Nulla bona sunt caetera, si occulti judicis oculis castitatis testimonio non approbantur. Si vel castitatem humilitas deserat, vel humilitatem castitas relinquat, apud auctorem humilitatis et munditiae prodesse nihil praevalet vel superba castitas, vel humilitas inquinata. Sic gignuntur ex peccato et dum defenduntur admissa, nec lamentantur, ex flagitio ad superbiam itur . Unde fit ut duplicati sit criminis reus, qui et admittit scelera per voluntatem, et defendit ea per contumaciae tumorem. Sic vitium vitivirtute concipitur. Ex vitio enim gignitur vitium. Sicuti Ddum non evitavit adulterium, perpetravit homicidium .
Abbreviated transcription (Latin):
it. Item quȩdam uistutes dumdis cre¬
tioni non seruiunt inuitus transeunt.
Nam sȩpe iustitia dum suum modum &¬
cedit crudelitactis seui tiam gignit. Et
nimicopia&as dissolutionem dis cipli¬
na pcosturit. & zelistudium dumplus ẽ
quamo post& in iracundicce uitium tran¬
sit : & multa mansu&udo torporis seg¬
nitiem gignit. Prudentis ecũt uiri dis¬
cr&io sollerter prospicit : nebonum intẽ¬
peranter agat & deuistute in uitium tran¬
sect. Item cepud quos dam & uis tute ui¬
tium gignitur dumquisq de castitatis
& abstinen tioce merita glouactur.
Naom & qui elemosinam ua negloriae cau
samꝑtit. &xuistute ui tium fec cit. Sed
&is qui de scpientia ađrogaontiam ha¬
b& : & quipiustita prȩmium app&lit
& qui aliquod donumdi quod meruit in
suamlacudem conuertit. aut in malos
usus ced sumit ꝓcul dubio uistutem in
uidum trcons fert homines de uistutib:
uiti cnutriunt &x quibus pereant. Ite¬
rumds̃ aste potentissima &x nr̃o uitiouis¬

Expanded text:
it. 4. Item quaedam virtutes, dum discreit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignitur, dum quisque de castitatis et abstinentiae meritis gloriatur. Nam et qui eleemosynam vanae gloriae caute vitium facit. Sed et is qui de sapientia arrogantiam habet, et qui pro justitia praemium appetit, et qui aliquod donum Dei quod meruit in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubio virtutem in vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vitio vir