comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ Anquia addidit & quẽ misisti ĩm xp̃m. sub audien¬
dum ẽ unũ ucrũ dm̃. & ordo uerboꝵ ẽ. ut te & que misisti iũm
Xp̃m cognoscant unũ uerũ dm̃: Cur ergo tacuit despuscõ:
adherens. ut ꝑhanc utrũq unũ sit. ia ex hoc intellegatur
etiã ipsa pax. quãuis non cõmemoret᷑. Nam & illo loco
edrursus sids̃ non nisi om̃a simul tria. quomodo caput xp̃i
An qđ est pat̾ cum filio. caput pat̾ est ei qđ est solus filius : Cum
filio enĩ pat̃ ds̃. solus aut filius xp̃c est. maxime quia ĩa uerbũ
unum est. caput sit hominis mediatoris. qđ ipse solus est. Si enĩ
mentẽ recte dicimus principale hominis. lđ tanꝙ caput
humanȩ substantiae. cum ipse homo cũ mente sit homo cur
non multo congruentius. multoq magis. uerbũ cum patre qđ
caro factũ est intellegi ñ possit : Sed hoc ut iã diximus ali¬
quanto diligentius postta considerabimus: Nunc aut̃ eqͣlitas

Expanded text:
deum? an quoniam addidit: et quem misisti Iesum Christum, subaudiendeum? an quoniam addidit: et quem misisti Iesum Christum, subaudiendum est: "unum uerum deum" et ordo uerborum Christum cognoscant unum verum Deum? cur ergo tacuit et de Spiriadhaerens, ut per hanc utrumque unum sint, jam ex hoc intelligatur etiam ipsa pax, quamvis non commemoretur? Nam et illo loco  deus non nisi omnia simul tria; quomodo caput Chrisan quod est pater cum filio, caput est ei quod est solus filius? cum filio enim pater deus, solus autem filius Christus est, maxime quia iam uerbum unum est, caput sit hominis Mediatoris, quod ipse solus est . Si enim mentem recte dicimus principale hominis, id est, tanquam caput humanae substantiae, cum ipse homo cum mente sit homo; cur non multo congruentius, multoque magis Verbum cum Patre quocaro factum est, intelligi non possit? Sed hoc, ut jam diximus, aliquanto diligentius postea considerabimus. Nunc autem aequalitas
Abbreviated transcription (Latin):
tqm ostendimus quomodo possit dicisolus pat̾. quia ñ nisi
ipse ibi pat̃. consideranda est illa sententia qua dicitus
dm̃ uerum solũ non eẽ patrẽ solũ. sed patrẽ & filiũ & sp̃m scm̃¬
Siquis enĩ in terrog& pat̃ solus utrũ sit ds̃. quo modo responde¬
bitur non eẽ. Nisi forte ita dicamus. eẽ quidem patrem dm̃.
Sed quid agimus de illo testimonio dñi: Patrienĩ dicebat.
& patrẽ nominauerat. ad quẽ loquebat̾ cum ait. haec est autẽ
uita eterna. ut cognoscant te unũ uerũ dm̃. Qđ quidem arrian
sic solent accipert. quasi ñ sit filius uerus ds̃. Quib exclusis.
uidendum est An intellegere cogamur cũ dictũ est patri. Ut
cognoscant te unũ dm̃ uerũ. tanquã hoc insinuare uoluerit.
quia & solus pater ds̃ uerusẽ. ne non intellegeremus dm̃. nisi
testimonio & patrẽ unũ uerũ dm̃ dicimus. & filiũ unũ uerũ
iđ simul ipsam trinitatẽ. nontres ueros deos. sed unum uerũ

Expanded text:
m ostendimus quomodo possit dici solus Pater, quia non nisi ipse ibi Pater; consideranda est illa sententia qua dicitur, Deum verum solum non esse Patrem solum, sed Patrem et Filium et SpiritumSi quis enim interroget, Pater solus utrum sit Deus: quomodo respondebitur non esse, nisi forte ita dicamus, esse quidem Patrem Deum,Sed quet patrem nominauerat, ad quem loquebatur, cum ait: haec est autem uita aeterna, ut cognoscant te unum uerum deum. quod quidem Arriani sic solent accipere, quasi non sit filius dei uerus. quibus exclusis uidendum est, an intellegere cogamur, cum dictum est patri: ut cognoscant te unum uerum deum, tamquam hoc insinuare uoluerit, quia et solus pater deus est, ne non intellegeremus deum nisi testimonio et patrem unum uerum deum dicimus et filium unum uerum  simul ipsam trinitatem, non tres ueros deos, sed unum uerum
Abbreviated transcription (Latin):
praestantis sima illa & diuna sublimitas substantialiter dici
Qe aut a d aliquidd. non substantialit̃. sedrelatiue. Lo nuonase
uim ee cius dem substantiȩ in patre & filio et sp̃ũ sc̃o. ut quiequid

Expanded text:
praestantissima illa et divina sublimitas, substantialiter dici; praestantissima illa et divina sublimitas, substantialiter dici; quod autem ad aliquid, non substantialiter, sed relative: tantamque vim esse ejusdem substantiae in Patre et Filio et Spiritu sancto, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& totiens dicer& dñs de ipsa unitate uł sua cum patre. ul
& unus sapiens sicut tractatum ẽ. Unde ergo maior pat̃:
Si enĩ maior. magnitudine maior. Cum aũt magnitudo eius
filius sit. nec ille utiq maior est eo quise genuit. nec ille maior
est ea magnitudine qua magnus ẽ. ergo ȩqualis. Nam unde
equalis si non eo qđ est: Cui non est aliud c̃ẽ. & aliud magnũ
cẽ. Aut si eternitate pat̾ maior est: non ẽ ȩqualis filius qua¬
cumq rẽ. Vnde cnim ȩqualis: Si magnitudine dixeris.
non est par magnitudo. quȩ minus ȩterna est. Atq ita cetera
An forte in uirtute ȩqualis ẽ. insapientia uero ñ est ȩqͣlis: Sed
quomodo ẽ ȩqualis uirtus. quae minus sapit: An in sapientia
equalis ẽ. inuistute aut̃ non ẽ ȩqualis: Sed quomodo ȩqͣlis
sapientia. quȩ minus potens est. Restat itaq ut si in ullare
in ȩqualis ẽ. in om̃ib: nonsit ȩqualis. At scriptura elamat.

Expanded text:
et toties diceret Dominus de ipsa unitate, vel sua cum Patre, vel et toties diceret Dominus de ipsa unitate, vel sua cum Patre, vel et unus sapiens, sicut tractatum est. 5. Unde ergo major Pater? Si enim major, magnitudine major: cum autem magnitudo Filius ejus sit, nec ille utique major est eo qui se genuit, nec ille major est ea magnitudine qua magnus est: ergo aequalis. Nam unde aequalis, si non eo quo est, cui non est aliud esse, et aliud magnum esse? Aut si aeternitate Pater major est, non est aequalis Filius quacumque re. Unde enim aequalis? Si magnitudine dixeris, non est par magnitudo, quae minus aeterna est, atque ita caetera. An forte in virtute aequalis est, in sapientia vero non est aequalis? Sed quomodo est aequalis virtus quae minus sapit? An in sapientia aequalis est, in virtute autem non est aequalis? Sed quomodo aequalis est sapientia, quae minus potens est? Restat ergo ut si in ulla re aequalis non est, in omnibus non sit aequalis. At Scriptura clamat,
Abbreviated transcription (Latin):
unum. & plura unum dicuntur. eadem natura atq essentia
non dissidens. neq dissentiens significatur. Cum uero ad di¬
tur quid unum. potest aliquid significari explurib unũ
facꝰtum. quãuis diuersis natura. Sicut anima & corpus
non sunt utiq unum. Quid enĩ tam diuersũ nisi addatur
aut sub intellegatur quid unũ. iđ unus homo. aut unum
animal : Inde apłs. qui adher& meretrici inquit. unum
corpus est. Non dixit unum sunt. aut unum est sed ad didit
corpus. tanquã ex duob diuersis masculino et feminino
unum corpus adiunctione compositum: Et qui adheret
est. aut unum sunt. sed ad didit sp̃s Di uersum ẽ eorim
natura sp̃s hominis et sp̃s dĩ. sed inherendo fit unus sp̃s ex
diuersis duobus. ita ut sine humano sp̃ũ. beatus sit dĩ sp̃s atq
perfectus. beatus aũt hominis sp̃s non nisicum dõ. Nec
frustra ut existimo cum tanta in euangło scđm iohannem.

Expanded text:
unum, et plura unum dicantur, eadem natura atque essentia, unum, et plura unum dicantur, eadem natura atque essentia, non dissidens nec dissentiens significatur. Cum vero additur quid unum, potest aliquid significari ex pluribus unum factum, quamvis diversis natura. Sicut anima et corpus non sunt utique unum; quid enim tam diversum? nisi addatur aut subintelligatur quid unum, id est, unus homo, aut unum animal. Inde Apostolus: Qui adhaeret meretrici, inquit, unum corpus est: non dixit, Unum sunt, aut, Unum est; sed addidit, corpus, tanquam ex duobus diversis masculino et feminino unum corpus adjunctione compositum. Et, Qui adhaereest, aut, unum sunt; sed addidit, spiritus. Diversi sunt enim natura, spiritus hominis et spiritus Dei; sed inhaerendo fit unus spiritus ex diversis duobus, ita ut sine humano spiritu beatus sit Dei spiritus atque perfectus, beatus autem hominis spiritus non nisi cum Deo. Nec frustra, ut existimo, cum tanta in Evangelio secundum Joannem
Abbreviated transcription (Latin):
intellegatur qđ non precessit genitor illud quod genuit
Asi itaest. hoc solum de eis dici non potest illud de illo. quod
simul ambo non sunt. sicut uerbũ deuerbo dici non potest.
quia non simul ambo uerbũ. sed solus filius. Nec imago de
imagine. quia nonsimul ambo imago. Nec filius defilio. qr
non simul ambo filius. scđm qđ dicitur. ego & pat̃ unũ sumus.
num sumus enĩ dictum ẽ. qđ ille. hoc & ego III¬
inueniatur inscripturis dictũ unum sunt. quoꝵ est diuer¬
sa natura. Siaut & aliqua plura eiusdem naturȩ sint. & diuer¬
sa sentiant. non sunt unum. inquantũ diuersa sentiunt
Iam si iam unum essent exeo qđ homines erant. non dicer&
Ut sint unum sicut &nos unum. cum suos discipulos patri
commendar&. At uero paulus & apollo. quia & ambo ho¬
mines & idem sentiebant. qui plantat inquit & qui rigat.
unum sunt. Cum ergo sic dicitur unũ. ut non addatur qͥd

Expanded text:
intelligatur quod non praecessit genitor illud quod genuit. intelligatur quod non praecessit genitor illud quod genuit. Quod si ita est, hoc solum de eis dici non potest, illud de illo, quod simul ambo non sunt. Sicut Verbum de verbo dici non potest, quia non simul ambo verbum, sed solus Filius: nec imago de imagine, quia non simul ambo imago: nec Filius de Filio, quia non simul ambo filius, secundum quod dicitur, Ego et Pater unum sumus . Unum sumus enim dictum est, Quod ille, hoc et ego inveniatur in Scripturis dictum, unum sunt, quorum est diversa natura. Si autem aliqua plura ejusdem naturae sint, et diversa sentiant, non sunt unum et quantum diversa sentiunt. Nam si jam unum essent ex eo quod homines erant, non diceret, Ut sint unum, sicut nos unum , cum suos discipulos Patri commendaret. At vero Paulus et Apollo, quia et ambo homines, et idem sentiebant: Qui plantat, inquit, et qui rigat, unum sunt . Cum ergo sic dicitur unum, ut non addatur quid
Abbreviated transcription (Latin):
consequenter scriptũ est. & ds̃ erat uerbũ. sic intellegaitur
uerbũ qđ non est pat̃. ds̃ erit simul cũ patre. Itane ergo
dicimus ut pat̾sit generator magnitudinis. hoc est generator
iurtutis. uł generator sapientię suę. filius aut magnitudo.
uirtus et sapientia . ds̃ uero magnus. om̃ps. sapiens. ambosimul:
Quomodo ergo ds̃ dedõ. lumen delumine: Nonenĩ simul ambo¬
patre. Nec ambosimul lum̃ delumine. sed solus filius de
lumine patre. Nisi forte adinsinuandũ & breuissime in cul¬
candum qđ coȩternus ẽ patrifilius. ita dictum ẽ ds̃ dedõ. &
lumen delumine. & si quid hoc modo dicitur. Ac si dicer&
hoc qđ non est filius sine patre. dehoc qđ nonẽ pat̾ sine filio.
lđ hoc lumen. qđ lumen non est sine patre. dehoc lumine
patre qđ lumen non est sine filio. Ut cũ dicitur dĩ qđ non ẽ
filius sine patre . & dedõ qđ non ẽ pat̾ sine filio. ꝑfecte

Expanded text:
consequenter scriptum est, Et Deus erat Verbum , sic intelligatur: consequenter scriptum est, Et Deus erat Verbum , sic intelligatur: Verbum quod non est Pater, Deus erat simul cum Patre. Itane ergo dicimus, ut Pater sit generator magnitudinis, hoc est generator virtutis, vel generator sapientiae suae: Filius autem magnitudo, virtus, et sapientia: Deus vero magnus, omnipotens, sapiens, ambo simul? Quomodo ergo Deus de Deo, lumen de lumine? Non enim simul amboPatre: nec ambo simul lumen de lumine, sed solus Filius de lumine Patre. Nisi forte ad insinuandum et brevissime inculcandum quod coaeternus est Patri Filius, ita dictum est, Deus de Deo, et lumen de lumine, et si quid hoc modo dicitur, ac si diceretur, Hoc quod non est Filius sine Patre, de hoc quod non est Pater sine Filio, id est, hoc lumen quod lumen non est sine Patre, de hoc lumine Patre quod lumen non est sine Filio: ut cum dicitur, Deus quod non est Filius sine Patre, et de Deo quod non est Pater sine Filio, perfecte
Abbreviated transcription (Latin):
t qđ dictum est. in principio erat uerbũ: in patre erat uerbũ
intellegitur Aut si in principio sic dictum est. acsi diceret᷑
Ante om̃a. qđ sequitur & uerbũ crat apud dm̃. uerbũ quidem
solus filius accipitur. ñ simul pat̃ & filius. tanquã ambo unũ
uerbũ Sic enĩ uerbũ. quomodo imago. Non aut̃ pater &
filius simul ambo imago sed filius solus imago patris : quẽ ad¬
modũ & filius Non enĩ ambo simul filius Qđ ucro ad¬
iurgius. Euerbũ crat apud dm̃. multum est ut sic intellegit᷑
Uerbũ qđ solus c̃ filius erat apudadm̃. qđ non solus est piter.
sed pater & filius unus ds̃ Sed quid mirũ sunduab: qͥbus¬
dam reb longe interse diuersis potest hoc dici: Quid enim
tam diuersũ: quã animus & corpus: Potest tamen dici
animus crat apud hominẽ. iđ in homine. cũ animus non sit
corpus. Homo aũt animussimul & corpus sit. Ut &iã qđ

Expanded text:
Et quod dictum est, In principio erat Verbum; in Patre erat Verbum, Et quod dictum est, In principio erat Verbum; in Patre erat Verbum, intelligitur: aut si in principio sic dictum est, ac si diceretur, Ante omnia; quod sequitur, Et Verbum erat apud Deum, Verbum quidem solus Filius accipitur, non simul Pater et Filius, tanquam ambo unum Verbum sic enim Verbum quomodo Imago, non autem Pater et Filius simul ambo imago, sed Filius solus imago Patris, quemadmodum et Filius: non enim ambo simul filius: quod vero adjungitur, Et Verbum erat apud Deum; multum est ut sic intelligatur, Verbum, quod solus est Filius, erat apud Deum, quod non solus est Pater, sed Pater et Filius simul Deus. Sed quid mirum, si in duabus quibusdam rebus longe inter se diversis potest hoc dici? Quid enim tam diversum, quam animus et corpus? Potest tamen dici, Animus erat apud hominem, id est, in homine: cum animus non sit corpus, homo autem animus simul et corpus sit. Ut etiam quod
Abbreviated transcription (Latin):
alia uł supͣ cõmemorata sunt. uł cõmemorari adhuc possunt:
uel genitor. uel principiũ eius. si &iã gignens ci qđ dese gignit
consequenter principium est : quicquid aut aliud dr̃. cũfilio
dicitur. uel potius infilio. siue magnus ea magnitudine quãgenuit
siue iustus ea iusticia quãgenuit. siue bonus eabonitate ꝙ genuit
siue potens ea potentia uel uirtute quam genuit. siue sapiens.
ca sapientia quã genuit. Magnitudo aut̃ ipsa. ñ dicitur pater.
sed magnitudinis generator. Filius uero sicut inse ipso dicit᷑
filius. qđ non cum patre dicitur. sed ad patrem. non sic & inscips.
magnus. sed cũ patre cuius ipse magnitudo est. Sic & sapiens
cum patre dicitur cuius ipse sapientia est. sicut ille sapiens cũ filio
qui ea sapientia sapiens ẽ quã genuit Quicquid ergo ad sedñs.
ostendat. ambo simul dñr. Si haec ita sunt. iam ergonec ds̃
est pater sine filio. nec filius ds̃ sine patre. sed ambosimul ds̃.

Expanded text:
l supra commemorata sunt, vel commemorari adhuc possunt. vel genitor, vel principium ejus; si etiam gignens ei quod de se gignit, consequenter principium est; quidquid autem aliud dicitur, cum Filio dicitur, vel potius in Filio, sive magnus ea magnitudine quam genuit, sive justus ea justitia quam genuit, sive bonus ea bonitate quam genuit, sive potens ea potentia vel virtute quam genuit, sive sapiens ea sapientia quam genuit: magnitudo autem ipsa non dicitur Pater, sed magnitudinis generator: Filius vero sicut in se ipso dicitur Filius, quod non cum Patre dicitur, sed ad Patrem, non sic et in se ipso magnus, sed cum Patre cujus ipse magnitudo est: sic et sapiens cum Patre dicitur, cujus ipse sapientia est; sicut ille sapiens cum Filio, quia ea sapientia sapiens est quam genuit: quidquid ergo ad se dicuntur, antiam eorum ostendat, ambo simul dicuntur. Si haec ita sunt, jam ergo nec Deus est Pater sine Filio, nec Filius Deus sine Patre, sed ambo simul Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
et qđ dicitur filius ad se ipsũ diceretur ñ ad patrẽ: scđm sub¬
stantiã diceretur et ille pat̾ & ille filius Sed quia & pat̾ non
dicitur pater. nisi ex eo qđ est ei filius. & filius ñ dicitur nisi ex

Expanded text:
et quod dicitur Filius, ad se ipsum diceretur, non ad Patrem; secundum subet quod dicitur Filius, ad se ipsum diceretur, non ad Patrem; secundum substantiam diceretur et ille Pater, et ille Filius: sed quia et Pater non dicitur Pater nisi ex eo quod est ei Filius, et Filius non dicitur nisi ex
Abbreviated transcription (Latin):
ñ scãm substantia dicit. restat ut sedm accidens dieatur in dominid
enum a ccidunt cis. qua uel amitti possunt ł minul us magniindi¬
nes: &. qualitates. & qđ dicitur ad ali quid. sicut amiettle nipbi¬
quitates scruitutes. similitudines. equaltates. oesiqua huiuisim odi
csitus. et habitus. ec loca. et tpora. t opera. atq. passiones
ndõ autem nihil quidem scđm accidens dicitur. quia nihil in eo
mutabile est. Nectamen om̃e qđ dicitur. scđm substantiã dicit᷑
dicitur enĩ ad aliquid sicut pater ad filium. & filius ad patrem.
qđ non est accidens. quia & ille semper pater. et ille semꝑfilius
t non ita semper quasi ex quo natus ẽ filius. aut exeo qđ nunq
desinat eẽ filius. esse pat̾ nondesinat pater. sed ex eo quod semper
natus est filius. nec coepit unquã esse filius. Qđ si aliquando
ẽẽ coepiss&. aut aliquando eẽ desiner& filius. scđm accidens
diceretus Siuero qđ dicitur pat̾ ad se ipsũ diceretur ñ ad filiũ

Expanded text:
ndum substantiam dicitur, restat ut secundum accidens dicatur: omnia enim accidunt eis, quae vel amitti possunt vel minui, et magnitudines et qualitates; et quod dicitur ad aliquid, sicut amicitiae, propinquitates, servitutes, similitudines, aequalitates, et si qua hujusmodi; et situs et habitus, et loca et tempora, et opera atque pas« In Deo nihil quidem secundum accidens dicitur, quia nihil in eo mutabile; nec tamen omne quod dicitur, secundum substantiam dicitur. Dicitur enim ad aliquid, sicut Pater ad Filium, et Filius ad Patrem. Quod non est accidens; quia et ille semper Pater, et ille semper Filius; et non ita semper, quasi ex quo natus est Filius, aut ex eo quod nunquam desinat esse Filius, Pater non desinat esse Pater, sed ex eo quod semper natus est Filius, nec coepit unquam esse Filius. Quod si aliquando esse coepisset, aut aliquando esse desineret Filius, secundum accidens diceretur. Si vero quod dicitur Pater, ad se ipsum diceretur, non ad Filium;
Abbreviated transcription (Latin):
illo nata est. sicut ñ ipse sua sapientia est. sed ea sapientia sapi¬
ens est quae de illo nata est: Namillud non ẽ formidandũ.
ne cogamur multos filios dĩ dicere preter adoptionem creatu¬
rae coȩternos patri. si magnitudinis suae genitor est. & bonita¬
tis. & ęternitatis. & om̃ipotentiae Huic enĩ calumniȩ facile
respondetur. sic ñ effici. quia multa nominata sunt ut ille
multoꝵ filioꝵ coȩternoꝵ sit pat̃. quem admodũ non efficitus
ut duoꝵ sit. cum dicitur xp̃e dĩ uistus & dĩ sapientia. ladem

Expanded text:
illo nata est, sicut non ipse sua sapientia est, sed ea sapientia sapiillo nata est, sicut non ipse sua sapientia est, sed ea sapientia sapiens est quae de illo nata est? Nam illud non est formidandum, ne cogamur multos filios Dei dicere, praeter adoptionem creaturae, coaeternos Patri, si magnitudinis suae genitor est, et bonitatis, et aeternitatis, et omnipotentiae. Huic enim calumniae facile respondetur, sic non effici, quia multa nominata sunt, ut ille multorum filiorum coaeternorum sit pater; quemadmodum non efficitur ut duorum sit, cum dicitur Christus
Abbreviated transcription (Latin):
filius Dicit aut apłs. Xp̃m dĩ uirtutẽ & dĩ sapientiã. & dm̃
aliquando ñ habuisse uirtutẽ aut sapientiã. dementis ẽ dicere
Non igitur erat tempus. quando ñ erat filius Quae ratiocinatio
ad id cogit ut dicamus dm̃ patrem non ẽẽ sapientẽ. nisi habendo
sapientiam quã genuit. ñ existendo ꝑsepat̾ ipse sapientia
Deinde siita est. filius quoq ipse sicut dicitur ds̃ dedõ. lum̃ de
lumine. uidendum ẽ utrum possit sapientia desapientia dici
sinon est ds̃ pat̾ ipsa sapientia. sed tantũ genitor sapientia e
Qđsi tenemus. cur non et magnitudinis suae. & bonitatis.
& eternitatis. & om̃i potentiae sua generator sit. ut non ipse sit
sua magnitudo. & sua bonitas. & sua ȩternitas. & sua om̃i potenia
sed ea magnitudine magnussit quã genuit. & ea bonitate
bonus. & ȩternitate ȩternus. & ea om̃i potentia om̃ps quae de

Expanded text:
Filius: dicit autem Apostolus, ChriFilius: dicit autem Apostolus, Chrialiquando non habuisse virtutem aut sapientiam, dementis est dicere: non igitur erat tempus quando non erat Filius. 2. Quae ratiocinatio ad id cogit, ut dicamus Deum Patrem non esse sapientem, nisi habendo sapientiam quam genuit, non existendo per se Pater ipsa sapientia. Deinde si ita est, Filius quoque ipse sicut dicitur Deus de Deo, lumen de lumine, videndum est utrum possit sapientia de sapientia dici, si non est Deus Pater ipsa sapientia, sed tantum genitor sapientiae. Quod si tenemus, cur non et magnitudinis suae, et bonitatis, et aeternitatis, et omnipotentiae suae genitor sit, ut non ipse sit sua magnitudo, et sua bonitas, et sua aeternitas, et sua omnipotentia, sed ea magnitudine magnus sit quam genuit, et ea bonitate bonus, et ea aeternitate aeternus, et ea omnipotentia omnipotens quae de
Abbreviated transcription (Latin):
tem & dĩ sapientiã. Ut ideo ñ uideatur
equalitas. quĩa non est pat̃ ipse uirtus & sapientia. sed genitor
uirtutis & sapientiȩ. Et reuera ñ medi ocri intentione
non nulli nr̃i aduersus arrianos hoc modo ratiocinati sunt.
cos dum taxat qui priusse aduersus catholicã fidem extu¬
lerunt Nam ipse arrius dixisse fertur. Si filius ẽ. natus ẽ.
Sinatus est. erat tempus quando ñ erat filius. non intellegens
etiam natum ẽẽ dõ sempiternum eẽ. ut sit coeternus patri
filius sicut splendor qui gignitur ab igne atq diffundit᷑.
cocii usẽ illi. et e& coȩternus. sicẽt ignis eitrnus Vnde
quidam posteriores arriani ab ieccrunt istam sententiam.
fassiq sunt ñ ex tp̃r coepisse filium dĩ. Sed inter disputa¬
tiones quas habclunt nr̃i aduersus cos qui dicebant. crat
rempus quando ñ erat filius. hancetiã ñ nulli ratiocinationẽ
iiferebant. Si dĩ filius uirtus & sapientia di est. nec unquã
ds sinc uirtute. & sinc sapientia fuit: coeternus ẽ dopatri

Expanded text:
tem et Dei sapientiam: ut ideo non videatur aequalitas, quia non est Pater ipse virtus et sapientia, sed genitor virtutis et sapientiae. Et revera non mediocri intentione nonnulli nostri adversum Arianos hoc modo ratiocinati sunt, eos duntaxat qui prius se adversum catholicam fidem extulerunt. Nam ipse Arius dixisse fertur, Si filius est, natus est; si natus est, erat tempus quando non erat filius: non intelligens etiam natum esse Deo sempiternum esse, ut sit coaeternus Patri Filius, sicut splendor qui gignitur ab igne atque diffunditur, coaevus est illi, et esset coaeternus, si esset ignis aeternus. Unde quidam posteriores Ariani abjecerunt istam sententiam, fassique sunt, non ex tempore coepisse Filium Dei. Sed inter disputationes quas habebant nostri adversum eos qui dicebant, Erat tempus quando non erat Filius, hanc etiam nonnulli ratiocinationem inserebant: Si Dei Filius virtus et sapientia Dei est, nec unquam Deus sine virtute et sapientia fuit, coaeternus est Deo Patri
Abbreviated transcription (Latin):
incipit ipse mutatur. Ds aũt absit ut tẽporalit̃ aliquẽ diligat
quasi noua dilectione quȩ in ipso ante non erat. Apud quem
nec p̃terita transierunt. & futura iã facta sunt. Itaq om̃s
scõssuos ante mundi constitutionẽ dilexit sic̃ predestinauit.
ed cũ conuestuntur & inueniunt illũ. tunc incipere ab eo
diligi dñr. ut eo modo dicat᷑ qͦ potest humano affectu capi qđ
dr̃: Sic etiã cũ irat malis dr̃ & placidus bonis. illi mutant᷑ ñ ipse
sic̃ lux in firmis oculis aspera. firmis lenis est. ipsoꝵ scilicet
mutatione non sua¬

Expanded text:
incipit, ipse mutatur, deus autem absit, ut temporaliter aliquem diligat incipit, ipse mutatur, deus autem absit, ut temporaliter aliquem diligat quasi noua dilectione, quae in ipso ante non erat, apud quem nec praeterita transierunt et futura iam facta sunt. itaque omnes sanctos suos ante mundi constitutionem dilexit, sicut praedestinauit, sed, cum conuertuntur et inueniunt illum, tunc incipere ab eo diligi dicuntur, ut eo modo dicatur, quo potest humano affectu capi quod dicitur. sic etiam, cum iratus malis dicitur et placidus bonis, illi mutantur, non ipse, sicut lux infirmis oculis aspera, firmis lenis est, ipsorum scilicet mutatione, non sua
Abbreviated transcription (Latin):
giũ factus es nob̵. Refugiũ ergo nr̃m ds̃ relatiue dr̃. Ad nos
enĩ refertur. Et tunc refugiũ nr̃m fit. cũ ad eũ refugimus
Funquid tuncfit aliquid in eius natura qđ anteꝙ ad eũ refuge¬
remꝰ ñ erat. In nob̵ ergo fit aliqͣ mutatio. Deteriores enim¬
fuimus antead eũ refugerem et efficimur adcũ refugiendo
meliores. in illo aut̃ nulla. Sic & pat̾ nr̃ eẽ incipit. cũ ꝑeiꝰ gram
regeneram᷑. qm̃ dedit nob potestatẽ filios dĩ fieri. Substintia
itaq nr̃a mutat᷑ inmelius. cũ filu ciꝰ efficimꝰ. simul & ille pat̃ nr̃
eẽ incipit. sed nulla suȩ cõmutatione substantie. Qđ gͦ teporalit̃
dici incipit ds̃. qđ antei ñ dicebat. manifestum ẽ relanue dici. non
tam̃ scđm accidens dĩ qđ ei aliqͥd acciderit. sed plane scđm accidens
eius ad qđ dicialiqͥd ds̃ incipit relatiue. & qđ amicus dĩ iustus cẽ

Expanded text:
gium factus es nobis ; refugium ergo nostrum Deus relative dicitur, ad nos gium factus es nobis ; refugium ergo nostrum Deus relative dicitur, ad nos enim refertur: Et tunc refugium nostrum fit, cum ad eum refugimus: Nunquid tunc fit aliquid in ejus natura, quod, antequam ad eum refugeremus non erat? In nobis ergo fit aliqfuimus, antequam ad eum refugeremus, et efficimur ad eum refugiendo meliores — in illo autem nulla. sic et pater noster esse incipit, cum per eius gratiam regeneramur, quoniam dedit nobis potestatem filios dei fieri. substantia itaque nostra mutatur in melius, cum filii eius efficimur, simul et ille pater noster esse incipit, sed nulla suae commutatione substantiae. quod ergo temporaliter dici incipit deus quod antea non dicebatur, manifestum est relatiue dici, non tamen secundum accidens dei, quod ei aliquid acciderit, sed plane secundum accidens eius, ad quod dici aliquid deus incipit relatiue. et quod amicus dei iustus esse
Abbreviated transcription (Latin):
arcȩ. quãuis exipso ligno fabricatȩ qđ utiq ñ erat cũ lign dñs
iam eẽt. Quomodo igitur obtinebimus nihil scđm accidens
dicidñm. nisi quia ipsius naturȩ nihil accidit quo mutetur.
ut casint accidentia relatiua quȩ cũ aliqua mutatione rerũ
incipit nisi cũ amare coeperit: fit ergo aliqua mutatio uolun¬
tatis. ut amicus dicatur. Nummꝰ aut̃ cum dr̃. preciũ relatiue
&siqua semilia. Si ergo nummꝰ potest nulla sui mutatione
multociens dici relatiue. ut neq cũ incipit dici. neq cum
desinit. aliquid incius naturi ł forma qͣnũm ẽ mutations fut
quanto facilius de illa in cõmutabili substantia dĩ debemus
accipere. ut ita dicatur relatiue aliquid ad creaturã. ut quãus
tẽporalit̃ incipiat dici. ñ tamen ipsi substantiȩ dĩ accidisse
aliqͣ intellegat᷑. sed illi creaturȩ ad quã dr̃: Dñe inquit refu¬

Expanded text:
arcae, quamuis ex ipso ligno fabricatae, quod utique non erat, cum ligni dominus arcae, quamuis ex ipso ligno fabricatae, quod utique non erat, cum ligni dominus iam esset. quomodo igitur obdici Deum, nisi quia ipsius naturae nihil accidit quo mutetur; ut ea sint accidentia relativa, quae cum aliqua mutatione rerum incipit, nisi cum amare coeperit. Fit ergo aliqua mutatio voluntatis, ut amicus dicatur. Nummus vero cum dicitur pretium, relative similia. Si ergo nummus potest, nulla sui mutatione, multoties dici, relative, ut neque cum incipit dici, neque cum desinit, aliquid in ejus natura vel forma qua nummus est mutationis fiat: quanto facilius de illa incommutabili Dei substantia debemus accipere ut ita dicatur relative aliquid ad creaturam, ut quamvis temporaliter incipiat dici, non tamen ipsi substantiae Dei accidisse aliquid intelligatur, sed illi creaturae ad quam dicitur. Domine, inquit, refu
Abbreviated transcription (Latin):
quia ipsoꝵ tempoꝵ dñs erat. quȩ utiq ñ in tp̃r eẽ coeperunt. quid
respondebit dehomine qui in tpr factus c̃. cuius utiq dñs ñ erat. anteꝙ
esset cui cẽt: Certe uel ut dñs hominis cẽt extp̃s accidit dõ. & ut
omis auferri uideatur controuersia certe ut tuus dñs eẽt aut m̃s.
qui modo eẽ cocpimꝰ extp̃r accidit dõ. Aut si & hoc ꝓpter obscurã
questionẽ animȩ uidetur incestũ. quid ut eẽt dñs populi isrł qr¬
et si iã erit animȩ natura quã ille popłs habebat qđ modo ñ quȩri¬
mus. tam̃ ille popłs nondum erat. & quando eẽ coepit appar&
ostremo ut dñs ess& huius arboris & huius segetis. ex tp̃r accidit
quae modo eẽ coeper̃. quia & si materies ipsa iã erat. aliud est
tam̃ dñm cẽ materiȩ. aliud ẽẽ dñm ia factȩ naturȩ. Alio eñ
tẽpore est &iã homo dominus ligni. & alio tp̃r est dominus

Expanded text:
quia ipsorum temporum dominus erat, quae utique non in tempore esse coeperunt — quid quia ipsorum temporum dominus erat, quae utique non in tempore esse coeperunt — quid respondebit de homine, qui in tempore factus est, cuius utique deus non erat, antequam esset cuius esset? certe uel ut dominus hominis esset, ex tempore accidit deo; ut omnis auferri uideatur controuersia, certe ut tuus dominus esset aut meus, qui modo esse coepimus, ex tempore accidit deo; aut et, si propter obscuram quaestioneanimae natura, quam ille populus habebat, quod modo non quaerimus, tamen ille populus nondum erat et quomodo esse coepit apparet. postremo, ut dominus esset huius arboris et huius segetis, ex tempore accidit, quae modo esse coeperunt, quia, etsi materies iam erat, aliud est tamen dominum esse materiae, aliud esse dominum iam factae naturae. alio enim tempore est etiam homo dominus ligni et alio tempore est dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ec moueat qđ sp̃s sc̃s cum sit coȩternꝰ
patri & filio. dicitur tam̃ aliquid extp̃r
uelut hoc ipsum qđ donatũ diximus.
appellatio relatiua ex tp̃r est dõ. Non enĩ sempit̾na creatura
est. cuius ille est dñs. Quomodo ergo obtinebimꝰ nec ipsa rela¬
tiua ẽẽ accidentia. qm̃ nihil accidit dõ temporalit̾ quia ñ est
mutabilis. sicut in exordio huius disputationis tractauimus:
cec dñm eẽ non sempiternũ hab&. necogamur &iam creaturam
sempiternã dicere. quia ille sempiterne non dominaretur. nisi & iã
ista sempiterne famularetur. Sicut aut̃ non potest eẽ seruus
qui ñ hab& dñm. sic nec dñs qui ñ hab& seruum. Et quisquis
extiterit qui ȩternũ quidem dm̃ solum dicat. tempora autem
non eẽ ȩterna ꝓpter uarictatẽ & mutabilitatẽ. sed tam̃ tempora
non intẽpore eẽ cocpisse. xon enĩ erat tempus antequam in ci¬
perent tempora. & ideo non intempore accidit dõ ut dñs esset

Expanded text:
sit coaeternus patri et filio, dicitur tamen aliquid ex tempore, ueluti hoc ipsum to quod donatum diximus. appellatio relatiua ex tempore est deo; non enim sempiterna creatura est, cuius est ille dominus. quomodo ergo obtinebimus nec ipsa relatiua esse accidentia, quoniam nihil accidit deo temporaliter, quia non est mutabilis, sicut in exordio huius disputationis tractauimus? ecce dominum esse non sempiternum habet, ne cogamur etiam creaturam sempiternam dicere, quia ille sempiterne non dominaretur, nisi etiam iste sempiterne famularetur. sicut autem non potest esse seruus qui non habet dominum, sic nec dominus qui non habet seruum. et quisquis extiterit qui aeternum quidem deum solum dicat, tempora autem non esse aeterna propter uarietatem et mutabilitatem, sed tamen tempora non in tempore esse coepisse — non enim erat tempus, antequam incperent tempora, et ideo non de tempore accidit deo, ut dominus esset,
Abbreviated transcription (Latin):
Adñe non plus minus ue sapere uelle. quamsat est. Non
illudere nescientib nec sapientiorib in uidere. Tuatibi
dona referre. nr̃a nobis errata flebilit̃ increpare. Quae
oderis. odire semper. amare toto corde quȩ diligis. Ex fide
uissa cõplere opera. sed fidei ñ preferre. Om̃ium quae

Expanded text:
 non plus minusque sapere velle, quam sat est, non illudere nescientibus, nec sapientioribus invidere; tua tibi dona referre, mea mihi errata flebiliter increpare; quae oderis, odire, semper amare toto corde, quae diligis; ex fide jussa complere opera, sed fidei non praeferre. Patie
Abbreviated transcription (Latin):
triplex dicendus c̃. Corpora quippe adiunctione sua crescun
Quamuis enĩ qui adher& uxori suȩ̨ unũ corpussit. mauis tamen
corpus est. quã si solius uiri ẽẽt. aut solius uxoris. Inreb aũt
spualib cũminor maiori Adher&. sicut crtatura ertatori. illa
fit maior quã erat. ñ ille In his cnĩ qua ñ mole magna sunt.
hoc est maius ct̃. qđ est melius c̃t̃: Mdior aut fit sps alicuius
crtature cum adher& creatori. quã si ñ adhereat. & ideo
ctiã maior quia melior. Qiuiergo adher& dño unus sp̃s est
Sedtam̃ dñs non ideo fit maior. quãuis fiat ille quidño adher&
In ipso igitur dõ cum adhereat ȩquali patri. filius ȩqualis. aut
sp̃s sc̃s patri & filio equalis. non fit maior ds̃. quã singuli corũ.
quia non ẽ quo erescat illa ꝑfectio. Perfectus aut siue pater.

Expanded text:
triplex dicendus est. Corpora quippe adjunctione sua crescunt. Quamvis enim qui adhaeret uxori suae, unum corpus sit; majus tamen corpus fit, quam si solius viri esset, aut solius uxoris. In rebus autem spiritualibus, cum minor majori adhaerescit, sicut creatura Creatori, illa fit major quam erat, non ille. In iis enim quae non mole magna sunt, hoc est majus esse quod est melius esse. Melior autem fit spiritus alicujus creaturae, cum adhaeret Creatori, quam si non adhaereat; et ideo etiam major quia melior. Qui ergo adhaeret Domino, unus spiritus est : sed tamen Dominus non ideo fit major, quamvis fiat ille qui adhaeret Domino. In ipso igitur Deo cum adhaeret aequali Patri Filius aequalis, aut Spiritus sanctus Patri et Filio aequalis, non fit major Deus quam singuli eorum; quia non est quo crescat illa perfectio. Perfectus autem sive Pater,
Abbreviated transcription (Latin):
cũflentib mala. Picientiã habere. ñ duriciã simulatio¬
ne patientiae palliare. Fortitudinẽ tẽperant̃. ñ crudelit̃
exercere. Astutũ eẽ. ñ fieri fraudulentũ. Obedientem
modare. Nunquã suꝑbis cedere. semꝑ ꝓpt̃ dm̃ humilib consen¬
tire. In nocentẽ fieri. ñ amentẽ. pium existere. ñ in iustũ
Nunquã a mare suũ. alienũ non arroganter arguere malũ. Semit¬
ipsũ aũt magis indelictis despicere. quã ꝓpinquũ. Suoꝵ curã
gerere uulnerũ. ñ alicnoꝵ nequit̃ fiericuriosũ. nec suspitionib
quem quã iudicare. sed rebus Sineerã seruare pacificis pacẽ.

Expanded text:
ferre. Patientiam habere, non duritiam simulatione patientiae palliare; fortitudinem temperanter non crudeliter exercere; astutum esse, non fieri fraudulentum; obedientem modare; nusquam superbis cedere, sed propter te humilibus consentire; innocentem fieri, non amentem; pium existere, non injustum; malum nunquam amare meum, non arroganter arguere alienum; me magis in delictis despicere quam proximum; meorum curam gerere vulnerum, non aliorum nequiter fieri curiosum; nec suspicionibus quemquam judicare, sed rebus; sinceram pacificis servare pacem,
Abbreviated transcription (Latin):
nigredo. qm̃ dum capilli sunt possunt albeseereuscparibile lero¬
doas dicitur. ed diligent̃ intuentib satis appardeunsepudo ioa
quasi emigrart aliquid acapite dum cantseit. ut nigritudo udẽ
candore succedente disccdat & aliquo cat. sedilla qualitutt nolo¬
riibo uerti atq: mutari: Nihil itaq accidens indo quia nibil
mutabile aut amisibile. Qđ si xillud dici accidens plnuo
q lidet ñ amittatus minuitur tam̃ ul augetur. sicuti est anome
masi. semꝑ uauit. sea quia magis uiuit cũ sapit. minus eũ didipi
fit &eia hic aliqua mitatio. ñ ut desit uta siertt edcest in sipienti
sapientia. sed ut minus sit. Ncetale aliquid indõfito sqam ac

Expanded text:
nigritudo, quoniam dum capilli sunt possunt albescere, separabile accinigritudo, quoniam dum capilli sunt possunt albescere, separabile accidens dicitur: sed diligenter intuentibus satis apparet, non separatione quasi emigrare aliquid a capite dum canescit, ut nigritudo inde candore succedente discedat et aliquo eat, sed illam qualitatem coloris ibi verti atque mutari. Nihil itaque accidens in Deo, quia nihil mutabile aut amissibile. Quod si et illud dici accidens placet, quod licet non amittatur, minuitur tamen vel augetur, sicuti est animae est, semper vivit; sed quia magis vivit cum sapit, minusque cum desipit, fit etiam hic aliqua mutatio, non ut desit vita, sicuti deest insipienti sapientia, sed ut minus sit: nec tale aliquid in Deo fit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
rapinã arbitratus ẽ esse ȩqualis dõ. Querimus scđm quidȩqualis
ienĩ non scđm substantiã dicitur ȩqualis. ad mittant ut dicatur
aliquid dedõ non scđm substantiã. Admittant ergo ñ scđm substin¬
tiã dici ingenitũ & genitũ. Qđ si ꝓpterea ñ admittunt quia om̃a
dedõ scđm substantiã diciuolunt. scđm̃ substantiã filius ȩqlis ẽpatꝰs
ccidens aut̃ non dici sol&. nisi qđ aliq̃mutatione ¶ IIT¬
cius reicui accidit. amittipotest. Nam & si quȩdã dicuns
est plume corui color niger. amit ait cũ tamen . ñ quiden quadiu
pluma est. sed quia non semper est pluma  Qurport ipla
miteris mutabilisẽ. &x exco quodesinit ce illud animas uel itla
pluma. totuq illud corpus intrrã mutaus ql leparabile dicit᷑¬
pti & ia ilu colortnoiQuauis & aciders qđ separibile idint
nseparatione. sedmutatione amittatus siciti est capilis homini

Expanded text:
rapinam arbitratus est esse aequalis Deo : quaerimus secundum quid aequalis. rapinam arbitratus est esse aequalis Deo : quaerimus secundum quid aequalis. Si enim non secundum substantiam dicitur aequalis, admittunt ut dicatur aliquid de Deo, non secundum substantiam: admittant ergo non secundum substantiam dici ingenitum et genitum. Quod si propterea non admittunt, quia omnia de Deo secundum substantiam dici volunt, secundum substantiam Filius aequalis esccidens autem non solet dici, nisi quod aliqua mutatione ejus rei cui accidit amitti potest. Nam etsi quaedam dicuntur est plumae corvi color niger; amittit eum tamen, non quidem quamdiu pluma est, sed quia non semper est pluma. Quapropter ipsa materies mutabilis est, et ex eo quod desinit esse illud animal vel illa pluma, totumque illud corpus in terram mutatur et vertittiam illum colorem. Quamvis et accidens quod separabile dicitur, non separatione, sed mutatione amittatur; sicuti est capillis hominum
Abbreviated transcription (Latin):
uam obrem ut iam &iam dehis quȩ nec dicuntur ut cogitant᷑
nec cogitantur ut sunt. respondere incipiamus fideinre
aduersarus inter multa quȩ arriani aduersus catholicã fidẽ solent
disputare. hoc sibi maxime callidissimũ machinamentũ ꝓponere
uidentur. cũ dicunt. Quicquid dedõ dicitur. uel intellegitur:
non scđm accidens. sed scđm substantiã dicitur. Qua ꝓpt̃ ingeni¬
tum eẽ patri. scđm substantiã est & genitum eẽ filio. scđm substan¬
tiam est. Diuersu est aut̃ in genitũ esse. & genitum esse. Diuersa
est ergo substantia patris & filii. Quib respondemus. Si quicqͥd
de dõ dicitur. scđm substantiã dicitur: ergo qđ dictũ est. ego & parer
unum sumus. scđm substantiã dictum est. Una est igitur substan¬
tia patris & filii. Aut si hoc ñ scđm substantiã dictum ẽ. dicitur ergo
aliquid dedõ ñ scdm substantiã. & ideo iã non cogimur scđm sub¬
stantiã intellegere ingenitũ & genitũ. Itẽ dictũ est defilio. Non

Expanded text:
uamobrem ut jam etiam de iis quae nec dicuntur ut cogitantur, nec cogitantur ut sunt, respondere incipiamus fidei nostrae adversariis: inter multa quae Ariani adversus catholicam fidem solent disputare, hoc sibi maxime callidissimum machinamentum proponere videntur, cum dicunt: Quidquid de Deo dicitur vel intelligitur, non stum esse Patri secundum substantiam est, et genitum esse Filio secundum substantiam est. Diversum est autem ingenitum esse, et genitum esse: diversa est ergo substantia Patris et Filii. Quibus respondemus: Si quidquid de Deo dicitur, secundum substantiam dicitur; ergo quod dictum est, Ego et Pater unum sumus , secundum substantiam dictum est. Una est igitur substantia Patris et Filii. Aut si hoc non secundum substantiam dictum est, dicitur ergo aliquid de Deo non secundum substantiam; et ideo jam non cogimur secundum substantiam intelligere ingenitum et genitum. Item dictum est de Filio, Non
Abbreviated transcription (Latin):
erit ei quisibi subiecit om̃a. Aut ideo dictum ẽ nequis quã putar& habitũ xp̃iqui ex
humana creatura susceptuse conuersũ iri postra in ipsam diuinitatẽ ł ut cestius exp̃sse¬
rimditatẽ. quae non est creatura. sed est unitas trinitatis in corporea & in cõmutabilis
& sibim& consubstantialis & coȩterna natura. autsiquis quã contendit ut aliqͥ senser
ita dictũ & ipse filius subiectus erit ei qui illi subiccit oma . ut ipsã subiretionẽ. cõmuta¬
tionẽ & conuersionẽ credat futurã creaturae. in ipsã substantiã uel essentiã creatoriᷤᷤ.
id ut quae fuerat substantia creaturae. fiat substantia creatoris. certe uel hoc c̃cedit
Dixit eni hoc non solu antequã ascendiss& in celũ. uerum &ia ante quã passus resurrexissa&

Expanded text:
erit ei qui illi subjecit omnia; aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex erit ei qui illi subjecit omnia; aut ideo dictum est, ne quisquam putaret habitum Christi, qui ex humana creatura susceptus est, conversum iri postea in ipsam divinitatem, vel, ut certius expresserim, deitatem, quae non est creatura, sed est unitas Trinitatis incorporea et incommutabilis et sibimet consubstantialis et co3aeterna natura. Aut si quisquam contendit, ut aliqui senserunt, ita dictum, Et ipse Filius subjectus erit ei qui illi subjecit omtionem et conuersionem credat futuram creaturae in ipsam substantiam uel essentiam creatoris, id est ut quae fuerat substantia creaturae fiat substantia creatoris, certe uel hoc conceditdixit enim hoc, non solum antequam ascendisset in caelum, uerum
Abbreviated transcription (Latin):
est patri. in forma di. uerbu ꝑ qđ facta sunt oma. in forma aut̃ serui factus exmuli¬
ere. factus sublegȩ : ut cos quisub lege erant redimer&. Proinde in forma di fecit
hominẽ in forma serui factus ẽ homo. Namsi pat̃ tantũ sine filio feciss& hominẽ.
non scriptũ ess&. faciamus hominẽ adimaginẽ & similitudint̃ mam. Ergo quia form̃
di accepit formã scrui. utrumnq ds̃ & utrũq homo. Sedutrũq ds̃ propt accipitntt̃
dm̃. utrumq aut̃ homo propt̃ acceptum homint̃. Ncq enim illa suscrptione
alterũ corum in alitrũ conuersũ atq mutatum ẽ. Necdiumnitas qͥppe inertaturĩ
mutata ẽ. ut desister& cẽ diunitas. nec ereatura in diuinitatt̃. ut desistr& cẽ crtatura
llud aut̃ qđ dicit apł̃s. cum aut̃ ei om̃a subiecta fuerint. tunc & ipse filius subiectus UI¬

Expanded text:
est Patri. In forma Dei Verbum per quod facta sunt omnia, in forma autem servi factus ex muliest Patri. In forma Dei Verbum per quod facta sunt omnia, in forma autem servi factus ex muliere, factus sub lege, ut eos qui sub lege erant redimeret. Proinde in forma Dei fecit hominem, in forma servi factus est homo. Nam si Pater tantum sine Filio fecisset hominem, non scriptum esset: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram: ergo quia forma Dei accepit formam servi, utrumque Deus et utrumque homo: sed utrumque Deus, propter accipientem Deum, utrumque autem homo, propter acceptum hominem; neque enim illa susceptione alterum eorum in alterum conversum atque mutatum est: nec divinitas quippe in creaturam mutata s, Cum autem ei omnia subjecta fuerint, tunc et ipse Filius subjectus
Abbreviated transcription (Latin):
erat ȩqualis patri. Siergo ita accepta ẽ forma serui. ut ñ amitter& forma di. cũ &
in forma serui & in forma dĩ idem ipse sit filius unigenitus dĩpatris. informa diȩqlis
in merito scriptura utrumq dicit . & ȩqualẽ patrifiliũ . & patrẽ maiorem filio.
llud enĩ propt̃ formã dĩ. hoc aut̃ propt̃ formã serui. sine ulla confusione intelli¬
gitur. Ethaec nobis regula pom̃s scas scripturas dissoluendae huiusquestionis exuno
capitulo epla pauli apłi promitur. ubi manifestius ista distinetio commendat᷑. Ait enĩ.
Quicum in forma dĩ ess&. non rapinã arbitratus ẽ esse ȩqualisdo. sed semeripsũ exina
nuit forma scru accipiens. in similitudine hominũ factus & habitu inuentus ut homo
st ergo di filius dõ patri natura ȩqualis. habituminor. Informa enĩscruiquã acet¬
pit.minor est patre. Informa aut di inqua erat &iã anttquã hanc accepiss&e: eqlis

Expanded text:
erat aequalis patri. si ergo ita accepta est forma serui, ut non amitteretur forma dei, cum et erat aequalis patri. si ergo ita accepta est forma serui, ut non amitteretur forma dei, cum et in forma serui et in forma dei idem ipse sit filius unigenitus dei patris, in forma dei aequalis immerito scriptura utrumque dicit, et aequalem patri filium et patrem maiorem filio; illud enim propter formam dei, hoc autem propter formam serui sine ulla confusione intellegitur. et haec nobis regula per omnes sanctas scripturas dissoluendae huius quaestionis ex uno capite epistulae Pauli apostoli promitur, ubi manifestius ista distinctio commendatur. ait enim: qui cum in forma dei esset, non rapinam arbitratus est esse aequalis  formam servi accipiens, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo. Est ergo Dei Filius Deo Patri natura aequalis, habitu minor: in forma enim servi quam accepit minor est Patre, in forma autem Dei, in qua erat etiam antequam hanc accepisset, aequalis
Abbreviated transcription (Latin):
is & talib: diuinarũ scripturarũ testimoniis. quib. ut dixi priores nr̃ĩ copiosius
usi expugnauerunt heriticorũ tales calumnias uł errores. insinuat᷑ fidei nrae
unitas. & equalitas trinitatis. Sed quia multa in scĩs libris ꝓpt̾ incarnationem
uerbi dĩ qua̧ ꝓsalute nr̃a reparanda facta est. ut mediator di & hominũ er̃t homo
xp̃c iñcita dicunt᷑. ut maiorẽ filio patrẽ significent. uel &iã aꝑtissime ostendan
errauerunt homines minus diligent̃ scrutantes ł intuentes uniuersã seriẽ scriptu
in carnationẽ sempiterna erat & sempit̃na est. transferre conatis unt
tilli quidem dicunt minorem filiũ esse quã pat̃ est. quia scriptum ẽ ipso
dño dicente pater maior me est. Ueritas autem ostendit scđdm istum modum
&iam se ipso minorem filiua
Q uomodo enim non &iam scipso minor factus ẽ. qui semetipsũ ex maniuit formã
serui accipiens: Neq enĩ sic accepit formã serui. ut amitter& formã di. inqua

Expanded text:
is et talibus divinarum Scripturarum testimoniis, quibus, ut dixi, priores nostri copiosius usi, expugnaverunt haereticorum tales calumnias vel errores, insinuatur fidei nostrae unitas et aequalitas Trinitatis. Sed quia multa in sanctis Libris propter incarnationem Verbi Dei, quae pro salute nostra reparanda facta est, ut mediator Dei et hominum esset homo ita dicuntur, ut maiorem filio patrem significent uel etiam apertissime ostendant: errauerunt homines minus diligentes, scrutantes uel intuentes uniuersam seriem scripturincarnationem sempiterna erat et sempiterna est, transferre conati sunt. et illi quidem dicunt minorem esse filium, quam pater est, quia scriptum est ipso domino dicente: pater maior me est. ueritas autem ostendit secundum istum modum etiam se ipso minorem filium; quomodo enim non etiam se ipso minor factus est qui semet ipsum exinaniuit formam serui accipiens? neque enim sic accepit formam serui, ut amitteret formam dei, in qua
Abbreviated transcription (Latin):
nit regnũ dõ & patri. ñ separat᷑ ipse. quia simulcũ patre unus ds est. Scd diuinarum
scripturarũ incuriosos & contentionũ studiosos. fallit uerbũ qđ positum est donre
ta namq sequitur. Oport& enimillũ regnare. donecponat om̃s inimnicossuos
subpedib: suis. tanquã cumposuerit nonsit regnaturus. Nec intellegunt itadictũ
sicuti est illud. confirmatu est cor cius non cõmouebit᷑ donec uideat supimimi cossuos
quasi mod on habtat regniidsapat : Sed quia om̃siustos inquib nuncregnat ex
uisione dicit idem apłs facie ad faciem. itadictum ẽ cum tradiderit regnũ do& pitri.
desi diccretur. cũ ꝑduxerit credemis ad contẽplationẽ di& patris: Sicut enĩ dioit

Expanded text:
re regnum deo et patri, non separatur ipse, quia simul cum patre unus deus est. sed diuinarum re regnum deo et patri, non separatur ipse, quia simul cum patre unus deus est. sed diuinarum scripturarum incuriosos et contentionum studiosos fallit uerbum, quod positum est, donec; ita namque sequitur: oportet enim illum regnare, donec ponat inimicos sub pedibus suis, tamquam cum posuerit non sit regnaturus, nec intellegunt ita dictum, sicut est illud: confirmatum est cor eius; non commouebitur, donec uideat super inimicos suos; quasi modo non habeat regnum deus et pater. sed quia omnes iustos, quibus nunc regnat ex uisionem dicit idem apostolus facie ad faciem, ita dictum est: cum tradiderit regnum deo et patri, ac si diceretur: "cum perduxerit credentes ad contemplation