comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta quelic& geniti uos quorũ cũq casualiũ cõpossessiuis ꝑ quẽ cũq casũ
ꝓlatis coniungere :ut mea causa laborir & illorũ me ũ patrẽ honore
& catonis tuopatri pare & fratris tuũ imperirtorẽ & conmatitonũ
sequere : Onoster & fratris iei pat᷑ suaille confidit & patrisuis tute :¬
est tam̃ aliquadifferentia in possessiuor  testia e ꝑ sonae cuius nomi¬
natiuo tuncutimur quando ad suũ possessorẽ posses sio transitionẽ
facit & ñ ad aliũ ut: Indig& illius uł ciceronis suus filius ꝓpsues¬
tat illiuł ciceronisuus filius : uiditillũ uł ciceronẽ suusfilius ::
bene emer& deillo ułdeticerone suus filius : similit̃ passiua quae
aposses sre solo fiunt nominatiuũ possessionis. exigunt: amatdr
abillo uł accerone suus filius : nec ñ tã nominatiuo quã abis casib
pos ses siui lic& uti cũ possessorẽ ostendimus. Extrinsetus facien¬
tẽ transitionẽ ad aliquã aliã ꝑ sonã ꝓsua possessione: ut rogat

Expanded text:
taque licet genetiuos quorumcumque casualium cum possessiuis per quemcumque casum olatis coniungere, ut mea causa labora et illorum, meum patrem honora et Catonis, tuo patri pare et fratris, tuum imperatorem et commilitonum sequere, o noster et fratris mei pater, sua ille confidit et patris uirtuteest tamen aliqua differentia in possessiuo tertiae personae, cuius nominatiuo tunc utimur, quando ad suum possessorem possessio transitionem facit et non ad alium, ut indiget illius uel Ciceronis suus filius, praestat illi uel Ciceroni suus filius, uidet illum uel Ciceronem suus filius, bene meretur de illo uel de Cicerone suus filius. similiter passiua, quae a possessore solo fiunt, nominatiuum possessionis exigunt: amatur ab illo uel Cicerone suus filius. nec non tam nominatiuo quam aliis casibus possessiui licet uti, cum possessorem ostendimus extrinsecus facientem transitionem ad aliquam aliam personam pro sua possessione, ut rogat
Abbreviated transcription (Latin):
rima & secunda ꝑsona uel in sereti procantur id ÷ refringunt᷑ :
uel in alias diuersas transcunt cũ non absolatis uerbi s adicnguntur
In se se quiđẽ reci procantur ut misereor mei misereri stui noceomihi
noces tibi liudome & laudaste : In alias uero diuersas transeunt : ut
misereor illius misereris mei : noceotibi noces illi: laudote laudo
illum Tertia uero ꝑsona ñ solũ eađe patitur : sed &iã in aliã tertiam
& in prima & secunda ñ inuenitur quippecum sint & uocib: unicȩ

Expanded text:
rima et secunda persona uel in se reciprocantur, id est refringuntur, uel in alias diuersas transeunt, cum non absolutis uerbis adiunguntur. in sese quidem reciprocantur, ut misereor mei, misereris tui; noceo mihi, noces tibi; laudo me, laudas te; in alias uero diuersas transeunt, ut misereor illius, misereris mei; noceo tibi, noces illi; laudo te, laudas illum. tertia uero persona non solum eadem patitur, sed etiam in aliam tertiam  in prima et secunda non inuenitur, quippe cum sint et uocibus unicae,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ sitis in rationabi leuid&ur minime enĩ p̃positio additauł sup¬
tractumuture ual& uim casus neq: enĩ cũ accũs casuimultȩ p̃positio¬
nis solent adiungi Alius est qñd hab& eus & alius quando absq his
sibi locũ defendit. hincquoq: naturale uinculũ generis posfid& & nascitur
ne uł mutitione littere ab eofit. qui uero magis ad inimicos i ÷ accusat quar¬

Expanded text:
 satis irrationabile uidetur; minime enim praepositio addita uel detracta mutare ualet uim casus. neque enim, cum accusatiuo casui multae praepositiones solent adiungi, alius est, quando habet eas, et alius, quando absque his  secundum locum sibi defendit: hic quoque naturale uinculum generis possidet et nascitur ne uel mutatione literae ab eo fit; qui uero magis ad inimicos at
Abbreviated transcription (Latin):
ut ipsedic̃ in his quae subspetiȩ quorũq cascũ conpositȩ sunt hocr gulirũ¬
seturi oport& qđ a pastededinantur. Haec nom̃a qua compositionẽ
retticasus id : nominatiuibabuerint qua paste obliquũ casũ habue¬
rint eu pastededinabuntur. C&ert uero quaesinespecie cuiuscũq
casus posteriori paste conposit as. ut simplicia dedinabuntur¬
ut est biceps manceps. Dic̃ uirgł nom̃a quae conpositus ex duob: corrup

Expanded text:
s quae sub specie quorumcumque casuum conposita sunt hoc regularspectari oportet, quod ea parte declinabuntur haec nomina, qua positionem recti casus, id est nominatiui, habuerint; qua parte uero obliquum casum habuerint, ea parte non declinabuntur. cetera uero quae sine specie cuiusquam casus priore parte conposita sunt ut simplicia declinabuntur, ut biceps municep
Abbreviated transcription (Latin):
bia uim nominũ uel ꝓnominũ atẽ se compositorũ in compositioneñ muta
ut ut̃q quisq cuiascũq qualiscũq totiđe idem tuntunđe Cuius gem̃t
solus ex obliquis inuenitur tuntiđẽ Terrentus inadelfis tuntidem
emptũ quod quã uis uideat᷑ ꝓeius dẽ poni : tam̃ significat quamitatẽ
qđ i ꝓnomine minime esse potest qđ substuntiã solum ut saepediximꝰ
significat. Est igit᷑ nom quomꝰ & simplexeius tuntus tunta tantũ
usus quoq hoc confirmat . Tantidẽ dix̃ Emotũ qualitatẽ simile p̃tii

Expanded text:
rum in compositione non mutant, ut uterque, quisque, quicumque, qualiscumque, totidem, idem, tantundem, cuius genetiuus solus ex obliquis in usu inuenitur, tantidem Terentius in adelphis : «tantidem emptam», quod quamuis uideatur pro eiusdem poni, tamen significat quantitatem, quae in pronomine esse minime potest, quod substantiam solum, ut saepe diximus, significat. est igitur nomen, quomodo et simplex eius, tantus tanta tantum. usus quoque hoc confirmat. tantidem dixit emptam, quantitatem similem pretii
Abbreviated transcription (Latin):
tratio int̃rogationi red ditu primã cognitionẽ ostendit ut quis fecit ego Relatio
uero secundũ signficat .is. dequo iam dixi Iureigitur hic qđ primã cognitionẽ
significat p̃ponitur . unde & p̃positiuũ nominatur Is autẽ qđ secunđa cognifion
signif subiungitur Vnde & subiunetiuũ ꝓmerito nuncupatur qđ redigat: In
memoriã primi cognitionis ut sidicas a eneas fuit filius uentris .is. est quiuict

Expanded text:
tratiuum, interrogationi redditum, primam cognitionem ostendit: << Quis fecit? Ego >> ; relatiuum nem significat: is, de quo iam dixi. iure igitur hic, quod primam cognitionem indicat, praeponitur, unde et praepositiuum nominatur, is autem, quod secundam cognitionem significat, subiungitur, unde et subiunctiuum pro merito nuncupatur, quod redigat in m
Abbreviated transcription (Latin):
amatussim sissit Ergosi amatus sit in subiunctiuo p̃terttiẽ tẽporis bene&ia m
t̃tiaꝑsona similis ẽ inomni c̃iugatione t̃tiȩꝑsonȩ subiunctiui. utam& doceat
legat am &ur doceatur legat̃ Etin passiuis quide ł similib hiͦc possumus dicere
Inactiuis uero ł neutrisnullomodonisi participia p̃teriti habeant Optatiuus aut̃
quãuis ipsequoq uideat᷑ ad futurũ ꝑtinere ea enĩ optamus quolumus nob ł in p̃¬

Expanded text:
amatus sim sis sit. ergo si amatus sit in subiunctiuo praeteriti est temporis, bene etiam tertia persona similis est in omni coniugatione tertiae personae subiunctiui, ut amet, doceat, legat, ametur, doceatur, legatur; et in passiuis quidem uel similibus hoc possumus dicere, in actiuis uero uel neutris nullo modo, nisi participia praeteriti habeant. optatiuus autem, quamuis ipse quoque uideatur ad futurum pertinere ea enim optamus, quae uolumus nobis
Abbreviated transcription (Latin):
sindint itpeoine non distunt. quis quis a rgo cul pas p̃cerita plerat suneneces e ẽ nodũ
uneit ut sic admisa defliat nec iterũ flenda commitrit :¬
nt mobilia tamen nomina cius demforme & haecidẽ supina hocint̃ est
qđ l siue ab actiuis siue a cõmunibus nas cantur cõmunehabent significati¬
onẽ ut amandi: Illa uero passiua solã Vtamandus id est quideb& ama
nacu sin generis neutri & semꝑ singularia : conurigunt diuersis genierib
anumeri s ut amando uiru & iuros & amando muliere & mulieres¬

Expanded text:
imis, iterans vias tuas ! Quisquis ergo culpas praeteritas plorat, hunc necesse est modum teneat, ut sic admissa defleat, ne iterum flenda committat. V mobilia tamen nomina eiusdem formae et haec id est supina hoc interest, quod haec, siue ab actiuis siue a communibus nascantur, communem habent significationem, ut amandi, na, cum sint generis neutri et semper singularia, coniunguntur diuersis generibus et numeris, ut amando uirum et amando mulierem e
Abbreviated transcription (Latin):
ut abamor amari. nonegent ablatiuo casunisi sinttransitiua. ut le Gluolo
enhic passiuũ ẽ intransitiuediccũ. Sindicã legia meuolo similiter intransiti¬
ue actiuã hab& significationẽ. lit ẽ infinitũ in ꝑsonalis nã LEGERT VOLO
accipit᷑ sinaut̃ transitiuȩ ꝓferat̃ hocẽ ut abalia maliã ꝑsonã passiofieri signi¬
fic&ur &iã siablatiuo adiungatur passiui est infinitũ ut doceria mecu¬
pis amaria tecupio. Hancaut̃ constructionẽ seruant &iã reci ꝓcationes id
ẽ suipassiones uta mariamem& ipso debeo . uitu peraria seipso debes & simi

Expanded text:
lt. nam passiua non egent ablatiuo casu, nisi sint transitiua, ut legi uolo, ἀναγινώσκεσθαι βούλομαι: en hic passiuum est intransitiue dictum; sin dicam legi a me uolo, similiter intransitiue actiuam habet significationem et est infinitum impersonalis: nam pro legere uolo accipitur; sin autem transitiue proferatur, hoc est ut ab alia in aliam personam passio fieri significetur, etiam si ablatiuo adiungatur, passiui est infinitum, ut doceri a me cupis; amari a te cupio. hanc autem constructionem seruant etiam reciprocationes id est sui passiones, ut amari a memet ipso debeo; uituperari a te ipso debes et simi
Abbreviated transcription (Latin):
riuolo qđ sia deũ reddatur in sinitus. nec esseest eũ passiuum intelle¬
gi utamari. ameuolo filium Sappe uero &iã non possitus subau¬
ditur accus satiuus ut sidicã doceri ateuolo & sub audiã me UII
unt alia ut diximꝰ in ꝑsonalia quae adiunguntur gen&iuo & ac¬
cusatiuo ut pud& meillius reited & pig& miser& penit& In¬
sinitis quoq: tam̃ haec coniuncta acusatiuum solũ assumunt ut
pud & mediscere. Inuenimus tam̃ quenda auctorũ nouomore
it piguit : duo uero participia habent moreneutropas siuorũ
misertũ & ꝑtȩsũ cuius simplex inusimonest quãuis tediũdicatur Vin

Expanded text:
quod, si ad eum reddatur, infinitum necesse est eum passiuum intellequod, si ad eum reddatur, infinitum necesse est eum passiuum intellegi, ut amari a me uolo filium. saepe uero etiam non positus subauditur accusatiuus, ut si dicam doceri a te uolo et subaudiam me. unt alia, ut diximus, quae adiunguntur genetiuo et accusatiuo, ut pudet me illius rei, taedet, piget, miseret, paenitet. infinitis quoque tamen haec eadem coniuncta accusatiuum solum assumunt, ut pudet me discere. Terentius tamen nouo it, piguit, duo uero participia more neutropassiuorum, misertum et pertaesum, cuius simplex in usu non est, quamuis taedium di
Abbreviated transcription (Latin):
tiuis ut am aturlegitur apassiuis uero ułcom mamib: uł deponentib:
num quã nisi abuno miserior miser& Sed magisid quoq amise¬
reo est: uetustissimi enim ꝓmisereor misereo hcebant sicut
& senascuntur deficiunt ꝑ tempus futurũ in modo infinito ut pe¬
nitere penituis sepuderepuduis se quauis antiquis simipuditũ
ouiero ides ł inpersonale uerbumbanc hab& differentiã ad insinitũ quod in¬
fmitus altero uerbo sinito omnimodo eg& inpersonaleuero actum qui¬
dem ꝑfectũ significat ꝑ om̃s modos ꝑsona uero soladeficit quesi adda¬
tur ameꝓcurro: Imperatiuum curratur atepcurre. Optatiuun
utinaturreretur atꝰ pro utinã curreres. Subiunctiuum fũ curratur
de pro cũ curras insmnitum curri te oporta peurre re teoport& V
quȩ nas cuntur a uerbis actiuis quod insinitus passiuus uerbo eg& solo ad
lũ uerbo sed &iã ab latiuo casuꝑ seindig& abs que accusatiuo utamariuo¬
lo ama eꝓamareuolo Ideo aut̃ addidimꝰ absq accusatiuo utama

Expanded text:
tiuis, ut amatur, legitur, a passiuis uero uel communibus uel deponentibus numquam, nisi ab uno misereor miseret, sed magis id quoque a misereo est. uetustissimi enim pro misereor misereo dicebant, sicut ex se nascuntur, deficiunt per tempus futurum in modo infinito, ut paenitere paenituisse, pudere puduisse, quamuis antiqui puditum iones. impersonale autem hanc habet differentiam ad infinitum, quod infinitus altero uerbo finito omnimodo eget, impersonale uero actum quidem perfectum significat per omnes modos, persona uero sola deficit; quae si addatur a me pro curro; imperatiuum, curratur a te pro curre; optatiuum, utinam curreretur a te pro utinam curreres; subiunctiuum, cum curratur a te pro cum curras; infinitum, curri a te oportet pro currere te oportet. quae nascuntur a uerbis actiuis, quod infinitus passiuus uerbo eget solo ad lum uerbo, sed etiam ablatiuo casu per se indiget absque accusatiuo, ut amari uolo a me pro amare uolo. ideo autem addidimus absque accusatiuo,
Abbreviated transcription (Latin):
ocquoq: sciendũ qđ in ꝑsonalia quȩ causatiuo simulca sui & gen&iuo
cop Iulant᷑ ut pud& metui. similit̃paenit& taed& miser& accusatiuo qui¬
dẽ significant ꝑ sonã inqua fit passio. gen&iuo uero illã exquafit Nec est
mira huiuscemodiordinatio cũ ieosdẽ casus resoluitur. Estenĩ pud&
metui. pudor mehab&tui. ted& metui taediũ mehab& tui penit& me
tui pęnitentia mehab&tui. miser& metui miseratio mehab& tui In
Insmnitauero uerbis in confiructioner adailas soruegus oren ecusare
pols poilnoer dis dem an sib auinguntur partacipialia uelius.
nodndũ ibiesłi grendi ꝓi io hgnando pnuio dis panilutuãs¬

Expanded text:
oc quoque sciendum, quod impersonalia, quae accusatiuo simul casui et genetiuo copulantur, ut pudet me tui, similiter paenitet, taedet, miseret, accusatiuo quidem significant personam, in qua fit passio, genetiuo uero illam, ex qua fit. nec est mira huiuscemodi ordinatio, cum in eosdem casus resoluitur: est enim pudet me tui: pudor me habet tui; taedet me tui: taedium me habet tui; paenitet me tui: paenitentia me habet tui; miseret me tui: miseratio me habet tui. infinita uero uerbi sui constructionem ad casus seruant, ut similiter eisdem casibus adiunguntur participalia uel supina, nocend
Abbreviated transcription (Latin):
habent p̃positionum & ipsa compositione sem ꝑ p̃positiue sunt : Id eo p̃¬
positionibus connumerauerunt : DEDI. ET .DIS¬
t diquidem & Dis eandem signisicationẽ haben quomodo Ab & abs
ro quibus cumq: consonantibus saquentibus Di preponitur dimitto¬
diruo diduco digero diluo. &ubiq ꝓducitur. Si & cẽpto dirimo & di¬
ues auarus tantum ammiraritantũ laudaridi sertos: Ri. uid &ur ar& ro
peracõpocopam factum. sicut & ipsen sus manifestat. Respicio r&ro
aspicioreuertor r&ro uertor recurror&ro durro uł & hoc natum ẽẽ ad¬
am plector : COꝵ pariterloco Cua p̃positionis cum deea disserebam us
ud aSEMIS quibus dã a secus uid &ur ꝓ fectum: aliis aut̃ magis eauidentur

Expanded text:
habent praepositionum et in ipsa compositione semper praepositiuae sunt, ideo praepositionibus connumerauerunt. et di quidem et dis eandem significationem habent, quomodo ab et abs. ro quibuscunque consonantibus sequentibus, di preponiturdiruo, diduco, digero, diluo, et ubique producitur di, excepto dirimo, diues auarus / tantum admirari, tantum laudare dĭsertos». re uidetur a retro per apocopam factum, sicut et ipse sensus manifestat: respicio: retro aspicio, reuertor: retro uertor, recurro: retro curro, uel ex hoc natum esse ad propter m. con pariter loco cum praepositionis, cum de ea disserebamus, acit, quibusdam a secus uidetur profectum, aliis autem magis ea uidentur
Abbreviated transcription (Latin):
uiter uideamus : hocenimꝑficit ad uerbuim uerbis additum
quod adiectiua nomina apellatiui s nominibus adiuncta ut
prudens homop denter agit : felixuir felici teruiuit : suntigitur quȩ¬
dam aduerbia quȩ om nibus conuenienter sociantur tem poribus.
ut sapienter dicosapienter dicebam sapienter dixi sapiente dixeram¬
sqparatim tempora signicant. necessario sepatim eis cõniunguntur: Vt hodiefa¬
cioheri feci cras faciã nunc intellego antea intell&. Posteaitellegam quam¬
uisusus ineis quoq: uariat : Suntq: cũ omnibus aptesociantur modis ut
diligenter curas. dili gentercu rautm adiligentercu raes cumdiligent̃
fures diligentercurrare uelis : Sunt q: non omnibus modispossunt
conumgi ut Nł cumest deortatiuum IXDIEVT IVO non adiungitur

Expanded text:
icitur. hoc enim perficit aduerbium uerbis additum, quod adiectiua nomina appellatiuis nominibus adiuncta, ut prudens homo prudenter agit, felix uir feliciter uiuit. sunt igitur quaedam aduerbia, quae omnibus conuenienter sociantur temporibus, ut sapienter dico, sapienter dicebam, sapienter dixi, sapienter dixeramunt alia, quae cum separatim tempora significant, necessario separatim eis coniunguntur, ut hodie facio, heri feci, cras faciam; nunc intellego, antea intellexi, postea intellegam, quamuis usus in eis quoque uariat; sunt quae cum omnibus apte sociantur modis, ut diligenter curas, diligenter cura, utinam diligenter curares, cum diligenter cures, diligenter curare uelis; sunt quae non omnibus modis possunt coniungi, ut ne, cum est dehortatiuum, indicatiuo non adiungitur,
Abbreviated transcription (Latin):
tur infelixdido similiter lauo lauas & lauo lauis. sed lauis magis ꝓumestas dicit᷑
iugatione mutaNT significationẽ ut mando mandas. mando mandis. fundo
fundas fundo fundis obsero obseras obsero obseris appello appellas appello

Expanded text:
abitur infelix Dido». similiter lauo lauas et lauo lauis, sed lauis magis pro umectas diciabitur infelix Dido». similiter lauo lauas et lauo lauis, sed lauis magis pro umectas diciiugatifundas, fundo fundis; uolo uolas, uolo uis; appello appellas, appello
Abbreviated transcription (Latin):
Itsciendũ quod si facio uel .Fio. uerbis integris manentibus aliud uerbũ infi¬
nitum ante ea cõponatur Non solum significationes & coniugationes in te¬
gras eis seruat. sed &iã accentus. ut cale facio calefacis. cale facit. tepefacio
tepefacis tepefacit. i secunda enĩ & tertia ꝑsona penultimas acuimꝰ quam¬
uis sint breues similiter calefio calefis calefit tepefio tepefis tepefit finales
seruass accentus bi secunda & tertia ꝑsona quos habent bisimplicibus AUTATO
quoque astiuo reuerto & reuestor inuna eademque ponuntur significatione
uerso similiter actiuũ ex quo contro uersor deponens ut Nunc a uobis ophitagora
& socrate postulo ut de isto concedatis alter alteri & iiteruos de huius modireb
controuersemini non concert&is. Sunt alia quae & coniugationẽ mutant
cũ genere hieadem manentia significatione ut labo labas peutrũ & labor labe

Expanded text:
rebant. si uero facio uerbo uel fio integris manentibus aliud uerbum infinitum ante ea componatur, non solum significationes et coniugationes integras eis seruamus, sed etiam accentus, ut calefácio calefácis calefácit, tepefácio tepefácis tapefácit. in secunda enim et tertia persona paenultimas acuimus, quamuis sunt breues. similiter calefio calefís calefít, tepefio tepefís tepefít finales seruant accentus in secunda et tertia persona, quos habent in simplicibus. a uerto quoque actiuo reuerto et reuertor, praeuerto et praeuertor in una eademque ponuntur significationeuerso similiter actiuum, ex quo controuersor deponens. Cicero in Protagora : «nunc a uobis, o Protagora et Socrates, postulo, ut de isto concedatis alter alteri et inter uos de huiuscemodi rebus controuersemini, non concertetis». sunt alia, quae et coniugationem mutant cum genere in eadem manentia significatione, ut labo labas neutrum, ὀλισθαίνω, et labor laber
Abbreviated transcription (Latin):
um animos fatigant. NI illicorreptis moribus uictorae. tem pera¬
rent: Inuenitur &tã in hacsignificãtione. Nl & HEQus ut nec
ima hora auarus neglegit lucrũ Nł que pius iustitiã ned ueinũ
asscm̃ preftat illeegenti: Ele his ab negat peien i ali quid.
prorsus quo dpotest & decer¬

Expanded text:
um animos fatigant, ne illi corruptis moribus uictoriae temperarent». inuenitur etiam in hac significatione nec et neque, ut nec unam horam auarus neglegit lucrum neque pius iustitiam, neque unum assem praestat ille egenti nec hic abnegat petenti aliquid prorsus, quod potest et dece
Abbreviated transcription (Latin):
minatiuis ñ sociant᷑ ut ego grã maticus sũ tuorator es illeo hilo sophuset
Ego priscianus nominor Tua polloniu s uocaris. ille uirgilius nuncupatus¬
& sciendũ qđ quando diuersȩ uni sociant᷑ ũbo ꝑsonȩ. necesseẽ nominatiuos
c̃iungi. ego & tu & ille docemus Nemo enĩ dicit ego & grã maticeqđẽ uoca¬
tiuus & illedocemus nisis ad tentionis causa ponens nomi natiuĩt ꝓnomi¬
nis adiungã eiuo catiuũ nominis ut ego &tu grã matice & ille docemus
& nomina quidẽ qũ ãuis ttiȩ sint ꝑ sonȩ. tam̃ habent pleraq ut diximus
uocatiuũ Nec mirũ cũ uerbis quoq: uocatiuis quomodo & substantiuis coniunc¬
uoposstã primȩ quã secundȩ eẽꝑsonȩ Quomo do ergo sidicã uirgilius uocaris
atertia in secundã transfero nom̃ ꝑsonã si cuocando eundẽ intellectuipsouo¬
candifacio secundã ꝑsonã. Ouirgili idẽ teuo co uirgili Excipiunt᷑ infinita

Expanded text:
minatiuis non sociantur, ut ego grammaticus sum, tu orator es, ille philosophus est; ego Priscianus nominor, tu Apollonius uocaris, ille Virgilius nuncupatusimiliter quando diuersae uno sociantur uerbo personae, necesse est nominatiuos coniungi: ego et tu et ille docemus; nemo enim dicit ego et grammatice et ille docemus, nisi si attentionis causa ponens nominatiuum pronominis adiungam ei uocatiuum nominis, ut ego et tu, grammatice, et ille docemus. et nomina quidem quamuis tertiae sint personae, tamen habent pleraque, ut diximus, uocatiuum. nec mirum, cum uerbis quoque uocatiuis, quomodo et substantiuis coniuncta, possunt tam primae quam secundae esse personae. quomodo ergo, si dicam Virgilius uocaris, a tertia in secundam transfero nomen persona, sic uocando eundem intellectu ipso uocandi facio secundam personam o Virgili, id est te uoco Virgili. excipiuntur infinita
Abbreviated transcription (Latin):
Iropriũ est aduerbii cũ uerbo poni. nec sine eo ꝑfectã significationẽ possehaber
ut benefacio. doctelego. Hocergo inter aduerbiũ & p̃positionẽ est. qđ ad uerbi¬
ũ & sineca sualib: potest & p̃poni& post poni uerbis. &cũ casualib: Vt pone
currit & curritpone: Venit tẽpore longo post. & post longo tẽpore uenit
Vt si dicã nonbonus homo promalus. subaudio est prȩpositionis aut̃ propriũ
est separatĩ quidẽ ꝑ appositionẽ casualib p̃poni. ut derege. apud amicũ. Con¬
iunctĩ uero ꝑ cõpositionẽ. tãcũ habentib: casus quãcũ non habentib: Vt indoctus.
intetritus in tercurro proconsul. induco insipiens qΘ UΗΡROΡACIV¬

Expanded text:
roprium est aduerbii cum uerbo poni nec sine eo perfectam significationem posse habere, ut bene facio, docte lego. hoc ergo inter aduerbium et praepositionem est, quod aduerbium et sine casualibus potest praeponi et postponi uerbis et cum casualibus, ut pone currit et currit pone, uenit tempore longo post et post longo tempore uenit.ut si dicam: non bonus homo pro malus, subaudio est. praepositionis autem proprium est separatim quidem per appositionem casualibus praeponi, ut de rege, apud amicum, coniunctim uero per compositionem tam cum habentibus casus quam cum non habentibus, ut indoctus, interritus, intercurro, proconsul, induco, inspiciens. propri
Abbreviated transcription (Latin):
mnumerabi les una uerbi uoce utentes necessario c̃fusionẽ faciunt infinitã
adiectionẽ incerta significatio finiat᷑. ut scribit hic scribit ille. scribit ipse. scri¬
nꝑ sonalia quoq: ũbacũ ꝑse infinita sint ꝑsonarũ
& numerorũ additionȩ ꝓ nominũ definiunt᷑ & loco ꝑfectorũ ꝑom̃s modo s acci¬
piunt᷑ ũborũ ut currit᷑ ameate abillo a nobis a uobis abillis Imperatiuo curra¬
t᷑ a meate abillo a nob a uob̵ ab illis similit̃ optatiuo utinã currer&a meate
abillo a nob auob̵ abillis sic&iã ꝑc&era XLXIIII QUODFREQUEN TERSINT
re quentissimetamensin eadditionȩp nominũ ꝓferunt᷑ & ipsũ actũ significant lic&

Expanded text:
innumerabiles, una uerbi uoce utentes necessario confusionem faciunt infinitam.innumerabiles, una uerbi uoce utentes necessario confusionem faciunt infinitam.adiectionem incerta significatio finiatur, ut scribit hic, scribit ille, scribit ipse, scrium per se infinita sint, personarum et numerorum additione pronominum definiuntur et loco perfectorum per omnes modos accipiuntur uerborum, ut curritur a me, a te, ab illo, a nobis, a uobis, ab illis; imperatiuo, curratur a te, ab illo, a nobis, a uobis, ab illis; similiter optatiuo, utinam curreretur a me, a te, ab illo, a nobis, a uobis, ab illis; sic etiam per cetera, frequentissime requentissime tamen sine additione pronominum proferuntur et ipsum actum significant, lice
Abbreviated transcription (Latin):
matione similit̃ unũ hominẽ dicimus abulare ad diuersorũ multitudinẽ ñ qđ ip¬
si homini cũ singularit̃ dicis ñ inerat &iã unius numeri intillectus Iterũ inom¬
niũ ab negationẽ dicimus nullus abulat neminẽ inueni. singulari numero nu¬
merũ adiungentes singularẽ Eodẽigit᷑ modo cũ absoluta & non discretiua inest
platio dicimus absq ꝓ nomine disputo disputas sinaut alicuiusrei discretionẽ
pRΟNoN addit̃uerbo Vtego quidẽ ad fui. tuuero non Velego quidẽ scripsi
illeuero legit uel ãplioris causa significantiȩ in quotam̃ ad alio som̃ s uid&ur
lere: idestego & ñ alius & prima quidẽ ł secunda ꝑsona uerborũ nisi discre¬
tionis ł significationis causa ñ egent ꝓnominib: Qquippecũ sint finitissime
singulisq uocib: pares habeant & p̃sentes demonstrationes t̃tiȩuero cũ sint

Expanded text:
matione. similiter unum hominem dicimus ambulare ad diuersorum multitudinem, non quod ipmatione. similiter unum hominem dicimus ambulare ad diuersorum multitudinem, non quod ipsi homini, cum singulariter dicimus, non inhaereat etiam unius numeri intellectus. iterum ad omnium abnegationem dicimus nullus ambulat, neminem inueni, singulari numero numerum adiungentes singularem. eodem igitur modo, cum absoluta et non discretiua inest prolatio, dicimus absque pronomine disputo, disputas; sin autem alicuius rei discretionem pronomen additur uerbo, ut ego quidem affui, tu uero non uel ego quidem scripsi, ille uero legit, uel amplioris causa significantiae, in quo tamen ad alios omnes uidetur  secunda persona uerborum, nisi discretionis uel significationis causa, non egent pronominibus, quippe cum sint finitissimae singulisque uocibus pares habeant et praesentes demonstrationes; tertiae uero cum sint
Abbreviated transcription (Latin):
deest. Ad p̃positio Neq: sidicã Alax qđ ẽ singulare deẽuxus in uerbi s igit᷑ similit̃
accidunt quae una cũ eo intellegunt᷑ . Vt in indicatiuis ipsa indicatio & quaȩ ex ea in¬
tellegit᷑ affirmatio Vnde ad interrogationes respondentes Eliã adũbiũ confirma¬
tiuũ uel NOΝ uel ũbũ indicatiuũ reddimus ut potehabens inseaffirmationẽ Vt
in terroganti legis EΙIÃ VELΝΟNrespondemus uel ltbo in est&iã singularis numerus
iuerbo SCRIoneceg& ut addatur VNΩS manifestũq: qđ &iã nominatiuus ꝓnomi¬
nis inestuerbo. Ergosi su pradicta non des̃ quia intellegunt᷑ nec promen de est
Nec tam̃ si ad datur uitu peranda fit constructio Estenĩ quando ãplioris causa signi¬
ficationis addunt᷑ ea ꝗ poss &si non addant᷑ intellegi: ut lEGISsi interrogatiues¬
intellectũ uerbi habeat p̃dicti in int̃rogatione. tam̃ additũ non feut uitiosam
uitupetationẽ sed magis responsionẽ certiorẽ firmioren ĩ fit ꝓmissio duplicicon fir¬

Expanded text:
deest ad praepositio, neque si dicam Aiax, quod est singulare, deest unus. in uerbis igitur similiter accidunt, quae una cum eis intelleguntur, ut in indicatiuis ipsa indicatio et, quae ex ea intellegitur, affirmatio. unde ad interrogationes respondentes etiam aduerbium confimatiuum uel non uel uerbum indicatiuum reddimus, utpote habens in se affirmationem, ut interrogandi legis? etiam uel non respondemus uel lego. sed et de his in consin uerbo scribo nec eget, ut addatur unus, manifestumque, quod etiam nominatiuus pronominis inest in uerbo. ergo si supra dicta non desunt, quia intelleguntur, nec pronomen deest, nec tamen, si addatur, uituperanda fit constructio. est enim quando amplioris causa significationis adduntur ea, quae possunt, etsi non addantur, intellegi, ut legis? etintellectum uerbi habeat praedicti in interrogatione, tamen additum non fecit uitiosam orationem, sed magis certiorem; firmior enim fit promissio duplici confir
Abbreviated transcription (Latin):
untur Nequeidalit̃ possum scre . nisi exadiunctis : Vt per si uerbo apponatur
ꝓualde accipitur. idest loco aduerbii Etiã si nomini coniungit. sub eadẽ intentionis

Expanded text:
untur, neque id aliter possumus scire nisi ex adiunctis, ut per, si uerbo apponatur, untur, neque id aliter possumus scire nisi ex adiunctis, ut per, si uerbo apponatur, pro ualde accipitur, id est loco aduerbii; etiam si nomini coniungatur sub eadem intentionis
Abbreviated transcription (Latin):
indictionibus añĩ aduertimus. quasdã ad similitudinẽ uociliũ ꝑꝓseeẽ dicendas
Vd nuerbis maximeimperatiuis. uel nominibus. uel pronominibus saepe uocatius.
uel ad uerbiis quaeadiciuntur anteredentibus actionib: uelorationibus . Cudam a¬
mus benerecte. disertae. ad illos quio portune aliquid agunt ueldicunt. Alia euero
dictionesst̃. quac ad similitudinẽ consonantiũ sineadiumento aliarũ partiũ orati¬
onis quaelmitantur in hocuocales: ꝓferri ad ꝑfectionẽ sensus nomposst̃. Vt st̃ prae¬
ficant: Perse aut̃ non itaq uariat earũ significatio . aduim coniunctorum eis
Vt in aliud significat cum accusatiuo lungitur. & aliud cũ ablatiuo. In urbẽ &im
urbe In locũ & in loco Coniunctiones quoq copulatiuae disiunctiue eẽ dinos¬
cuntur. ab aliis partibus orationis quaeeis sociantur utuel aut non solũ disiunc¬
tiuae sed &iã copulatiuae reperiuntur Nec non&iã aliae ꝓaliis partibus accipi¬

Expanded text:
in dictionibus animaduertimus quasdam ad similitudinem uocalium per se esse dicendas, ut in uerbis maxime imperatiuis uel nominibus uel pronominibus saepe uocatiuis uel aduerbiis, quae adiciuntur antecedentibus actionibus uel orationibus, cum clamamus 'bene', 'recte', 'diserte' ad illos qui opportune aliquid agunt uel dicunt; aliae uero dictiones sunt, quae ad similitudinem consonantium sine adiumento aliarum partium orationis, quae imitantur in hoc uocales, proferri ad perfectionem sensus non possunt, ut praeficant, per se autem non. itaque uariatur earum significatio ad uim coniunctorum eis, ut in aliud significat, cum accusatiuo iungitur, et aliud, cum ablatiuo, in urbem et in urbe, ad locum et in loco. coniunctiones quoque copulatiuae et disiunctiuae esse dinoscuntur ab aliis partibus orationis, quae eis sociantur, ut uel, aut non solum disiunctiuae, sed etiam copulatiuae reperiuntur, ut Terentius
Abbreviated transcription (Latin):
docerem. proutinã exponerẽ & docerẽ. Cũ exponens doceã . procũ ex ponã
& doceam. Caponens docereuolo. proexponere &docereuolo. Qus ergo ob¬
tin& uimmodi. cuius uerbo coniungitur Ednhoc quoq quantã habeat cũ
infinito coniunctionẽ ostenditur Insinita enĩ similit̃ cũ ab indicatiuo nascunt᷑
proomã accipiuntur modo dico enĩ scribere me indico . ꝓscribo scriberece
impero proscribe scribere meopto. proutinã scribã scribere me uolotũle¬
gere. procũ scribã legere. Nec mirum in his una uoce tãdiuersas Inueniri
significationes. cũ in multis aliis quoquedictionib: hoc inuenitur . Vtcircũ
nomen & aduerbiũ. eo pronom̃ & uerbũ & aduerbiũ. AD QUIO PARTI

Expanded text:
docerem pro utinam exponerem et docerem, cum exponens doceam pro cum exponam docerem pro utinam exponerem et docerem, cum exponens doceam pro cum exponam et doceam, exponens docere uolo pro exponere et docere uolo. ergo eius obtinet uim modi, cuius uerbo coniungitur; et in hoc quoque quantam habeat cum infinito coniunctionem ostenditur. infinita enim similiter cum ab indicatiuo nascuntur, pro omni accipiuntur modo: dico enim scribere me indico pro scribo, scribere te impero pro scribe, scribere me opto pro utinam scribam, scribere uolo, tum legere pro cum scribam legere. nec mirum in his una uoce tam diuersas inueniri significationes, cum in multis aliis quoque dictionibus hoc inuenitur, ut circum nomen et aduerbium, eo pron
Abbreviated transcription (Latin):
tionibus Vnã enĩhis indico eẽ omnibus substantiã similit̃ homoest ani¬
malrationale mortale disciplinecapax. Cũ unã substantiã significo quã uis
multorũ communẽ none geo coniunctionib quaediuersas solent res
coniungere: Qiersae autẽ substantiae. in eodẽ eẽ nom possunt: accidentia
autẽ quae substantiae iamante suppositae accidunt: possunt eẽdiuersa
in eadẽ substantia. Vt sidicã marcus tullius ticero. quia una est substantia
nonegent coniunctionibus. Sinautẽ dicã sapiens ecloquens etfdixcicero.
diuersa ostendo accidentia In una substantia Itaq egent coniunctione
UERBO SICITIAM PARTICIPIO¬
gens delectat. probenelegit & deleccat : Et quãuis ab indicatiuis deriuent
uerbis participia : Potestate tamen &ui significationis om̃s continent
modos. hoc pacto : Exponens doce. proexpone & doce. Vtmã exponens

Expanded text:
tionibus: unam enim his indico esse omnibus substantiam. similiter homo est anitionibus: unam enim his indico esse omnibus substantiam. similiter homo est animal rationale, mortale, disciplinae capax, cum unam substantiam significo quamuis multorum communem, non egeo coniunctionibus, quae diuersas solent res coniungere; diuersae enim substantiae in eodem esse non possunt. accidentia autem, quae substantiae iam ante suppositae accidunt, possunt esse diuersa in eadem substantia, ut si dicam Marcus Tullius Cicero, quia una est substantia, non eget coniunctionibus, sin autem dicam sapiens et eloquens et felix Cicero, diuersa ostendo accidentia in una substantia, itaque egent coniunctionuerbo, sic etiam participiogens delectat pro bene legit et delectat. et quamuis ab indicatiuis deriuantur uerbis participia, potestate tamen et ui significationis omnes continent modos hoc pacto: exponens doce pro expone et doce, utinam exponens
Abbreviated transcription (Latin):
diuersa si adunũ referantur. sine coniunctione oport& ea proferre: nisisi ad¬
iectiua ꝯcminentur. Vtpiusaeneas martus tullius cicero. Sienĩditaspius
ie aeneas uel marcus &tullius & cicero quasid ealio & aliodicis. Accidentia
uero siue adiectiua sigeminabuntur: Necesseest Intponiconiunetionem
Vthonus &pius & iustus et fortisaeneas Verba quoq ec paracipia sis equant᷑
sese egent coniunctione ut legit & scribit doctor loquens & currenis fecit
Nec mirũ propria quae insȩcabilẽ substantiã demonstrant. Vt socratessa pio
nec appellatiua quae secabilẽ idest generalẽ uel spetialem qua ediuidi
potest substantiã indicant. ut animalcorpus. homo taurus equus aurũ
lapis nonegere coniunctione. diuersȩ enĩ sabstantiae In uno coniungiñ
possunt. Itaq cũ dicã publius cornelius scpio a fricanus non egeo coniunc¬

Expanded text:
diuersa, si ad unum referantur, sine coniunctione oportet ea proferre, nisi si addiuersa, si ad unum referantur, sine coniunctione oportet ea proferre, nisi si adiectiua geminentur, ut pius Aeneas, Marcus Tullius Cicero; si enim dicas pius et Aeneas uel Marcus et Tullius et Cicero, quasi de alio et alio dicis. accidentia uero siue adiectiua si geminabuntur, necesse est interponi coniunctionem, ut bonus et pius et iustus et fortis Aeneas. uerba quoque et participia si sequantur sese, egent coniunctione, ut legit et scribit doctor, loquens et currens fecit. nec mirum, propria, quae insecabilem substantiam demonstrant, ut Socrates, Scipio, nec non appellatiua, quae secabilem id est generalem uel specialem quae diuidi potest substantiam indicant, ut animal, corpus, homo, taurus, equus, aurum, lapis, non egere coniunctione: diuersae enim substantiae in uno coniungi non possunt. itaque cum dicam Publius Cornelius Scipio Africanus, non egeo coniunc
Abbreviated transcription (Latin):
loquens proficis. uel profice sicut igit᷑ pronom̃ id eo est inuentũ ut ad iungi
primae & secundae uerbi ꝑsonae possit : Nomina enĩ tertiae ꝑsonae cũ con¬
uĩgi uolunt absq. uocatiuo casuquis ẽꝑ secundae adiungit᷑ ꝑsonae. sic parti¬
cipia inuenta st̃. Vt qđ de est uerbis id est casus compleant coniuncta nominib¬
Uec solũ ꝑobliquos casusest utile participiũ. sed &iã ꝑ nominatiuum. diuersaenĩ
uerba. absq coniunctione adiungere non potes. Vtlegodisco. uel do ceo
discis non est dicendũ sed lego ecdisco. uel do ceo & discis : Nã hoc proprium est
tã transitiuorũ quã intransitiuorũ. Participiũ autẽ si proferas proaliquo uerbo
et adiungas ei uerbũ. benesi ne coniunctione profers Vtlegens disco. pro
lego & disco. Etdocente me discis. prodoceo & discis. Contra autẽ nomina.

Expanded text:
loquens proficis uel profice. sicut igitur pronomen ideo est inuentum, ut adiungi loquens proficis uel profice. sicut igitur pronomen ideo est inuentum, ut adiungi primae et secundae uerbi personae possit nomina enim tertiae personae coniungi uolunt absque uocatiuo casu, qui semper secundae adiungitur personae, sic participia inuenta sunt, ut quod deest uerbisnec solum per obliquos casus est utile participium, sed etiam per nominatiuum. diuersa enim uerba absque coniunctione adiungere non potes, ut lego disco uel doceo discis non est dicendum, sed lego et disco uel doceo et discis: nam hoc proprium est tam transitiuorum quam intransitiuorum; participium autem si proferas pro aliquo uerbo et adiungas ei uerbum, bene sine coniunctione profers, ut legens disco pro lego et disco et docente me discis pro doceo et discis. contra autem nomina
Abbreviated transcription (Latin):
Inaturalit̃genus eccasus habens adsimilitudinẽ nominis & accidentia uerbi
absq discretioneꝑ sonarũ et modorum. Ideo aut̃ reppertũ est participiũ qđ no¬
mini uerbũ adiungitur. sed non alit̃nisi sit nominatiuus casus ei ꝑsonae adiunctꝰ
flectas nom̃ i n obliquos casus. uerbũ adiungiei nonpotest intransitiuũ. hoc ÷ in
moderatur imperator militibus. Hic enĩ quia ab alia ꝑsona ad aliã transit
uerbi significatio. utimur obliquis Cũ igitur sunt intransitiua. quia ñ posst̃
obliquicasus his adiungi. loco uerbi subit participiũ . Vt bonus homo loquebat᷑
boni hominis loquentis orationẽ audiui. hono homini loquenti dedr
bonũ hominẽ loquentẽ audiui. bono homineloquente deleccatus sum. Vbiq.
enĩ participiũ loco uerbi intransitiui accipitur. Vocatiuus quoq quomodo
nominatiuus intransitiuis adiungitur. Vt doctus loquens ꝓsicis. Eedocte

Expanded text:
naturaliter, genus et casum habens ad similitudinem nominis et accidentia uerbo naturaliter, genus et casum habens ad similitudinem nominis et accidentia uerbo absque discretione personarum et modorum. ideo autem repertum est participium, quod nomini uerbum adiungitur, sed non aliter, nisi sit nominatiuus casus ei personae adiunctflectas nomen in obliquos casus, uerbum adiungi ei non potest intransitiuum, id est ἀμετάβατον, hoc est in moderatur imperator militibus: hic enim, quia ab alia persona ad aliam transit uerbi significatio, utimur obliquis. cum igitur sunt intransitiua, quia non possunt obliqui casus his adiungi, loco uerbi subit participium, ut bonus homo loquebatur, boni hominis loquentis orationem audiui, bono homini loquenti dedi, bonum hominem loquentem audiui, bono homine loquente delectatus sum; ubique enim participium loco uerbi intransitiui accipitur. uocatiuus quoque, quomodo nominatiuus, intransitiuis adiungitur, ut doctus loquens proficis et docte
Abbreviated transcription (Latin):
nit. Pro nominauero nominatiuicasus primae & secundae ꝑsonae. ad discre¬
tionẽ alterius ꝑsonae ea cogitata st . Vt sidicã egoscribo tulegis Velego &tu
scribimus illelegit Tu&ille scribitis egolego Et sidicã ego&tu intellegimus
nihil addens. ad ceteras oms ꝑsonasdis cernitur. Nisieni discernere aliã ꝑsonã
uelinius non opus est nominatiui casus ꝓ nomina addere uerbo
dicuntur quibus lic& &sin edis cretione aliarũ ut ꝑsonarõ &cũdis cretione
sinediscretione utdamibi panẽ Enhocnullã discretionẽ hab& alterius ꝑsona
sin autẽdicã. damihipant̃. illia utẽ uinũ : discretioneseci . In quo nominatiuus
man imeual& cu ud ditur uerbo Vt egofaciohoc tufacis illisdi Cũeni ꝑ se facio
primã ꝑ sonã ostendat. ethabeat in secum nominatiui ab solutis adaetio ꝓ fcontio¬
nis discretionẽ aliquã des iderat alterius ꝑ sonae litegolego tucnbi¬

Expanded text:
nit. pronomina uero nominatiui primae et secundae personae ad discrenit. pronomina uero nominatiui primae et secundae personae ad discretionem alterius personae excogitata sunt, ut si dicam ego scribo, tu legis, uel ego et tu scribimus, ille legit, tu et ille scribitis, ego lego, et si dicam ego et tu intellegimus nihil addens, ad ceteras omnes personas discernitur. nisi enim discernere aliam personam uelimus, non opus est nominatiui casus pronomina addere uerbo: dicuntur, quibus licet et sine discretione aliarum uti personarum et cum discretione: sine discretione, ut da mihi panem, en hoc nullam discretionem habet alterius personae; sin autem dicam da mihi panem, illi autem uinum, discretionem feci. in quo nominatiuus maxime ualet, cum additur uerbo, ut ego facio hoc, tu facis illud. cum enim per se facio primam personam ostendat et habeat in se uim nominatiui absolutam, additio pronominis discretionem aliquam desiderat alterius personae, ut ego lego, tu
Abbreviated transcription (Latin):
illeego: Ergotertiae sunt nomina ꝑsonae .: Uerba autẽ in tribus erant ꝑ sonis. Ide¬
oque excogitabantur pronomina in ꝑsonas definitas discreta. Vt & nominis posi¬
tonẽ ec uerbior dignationẽ. id est & substantiã & definitas ꝑsonas indicarent
Vtego scribo tuscribis Et substantiã enĩ significat loco nominis positũ ꝓnomen
& ꝑ sonã uerbo sibi adiuncto congruã indicat Itaq nihil prohib&. in tertia
ꝑsona dicere aris tarcus legit. Quippecũ duȩ tertiae coniungant᷑ ꝑ sonae Non
tam enideo tertiae ꝓ nominũ ꝑsonae suꝑ uacuae sunt quia possumus int̃tia ꝑso¬
naponere nomind. Quareenĩ Intercus &ia ꝑsonis ueniunt ꝓ nomina. in par
quae ꝑ nominatiuũ Intelleguntur. & st̃ indicatiua absoluite accipiuntur
Quiem̃ ꝓnuntiat ambulo uel scribo. non ad discretionẽ alterius ꝑsonae defi¬

Expanded text:
«ille ego«ille egooque excogitabantur pronomina in personas definitas discreta, ut et nominis positionem et uerbi ordinationem, id est et substantiam et definitas personas indicarent, ut ego scribo, tu scribis: et substantiam enim significat loco nominis positum pronomen et personam uerbo sibi adiuncto congruam indicat; itaque nihil prohibet in tertia persona dicere: Aristarchus legit, quippe cum duae tertiae coniunguntur personae. non tamen ideo tertiae pronominum personae superuacuae sunt, quia possumus in tertia persona ponere nomina. quare enim in tertiis etiam personis inueniuntur pronomina, in partquae per nominatiuum intelleguntur et sunt indicatiua, absolute accipiuntur. qui enim pronuntiat ambulo uel scribo, non ad discretionem alterius personae defi
Abbreviated transcription (Latin):
Vud uero nonirrationabiliter quaerit̃. quare post nominis positionẽ non eã partẽ
qua e pipso nomine accipitur ponimus idẽ ꝓnom̃. quaeuice nominis cũ uerbo c̃¬
tin& orationẽ dequomanifesta ꝓbatio erithaec. Quod uerborũ quoque causa.
Inuenta st̃ ꝓnomina Nomina enĩ tertiarũ st̃ ꝑsonarũ indicatiua. idẽ tercias
indicant ꝑsonas : Quippequae nomina substantiã & qualitatẽ uel generalẽ
uel ꝓpriã significantia. similit̃ In omnib posst̃ intellegi ꝑsonis in esse. Omis ꝑ
sona & generalis &spetialis. ca paxest substantie & qualitatis Potest enimꝰ
homoee quiloquitur & adque loquitur. & dequo aliquis loquitur Itaq quia
confusio insinitã faciebat ꝑsonã. concessit ad sibi aptã idest tertiã. Vnde uerborõ
quoque tertiaeꝑsonae. Infinitaesunt Na prima & secunda & praesentes st̃. tantũ
& de moñstratiuae sẽꝑ. & sigurate assumunt nomina. Ut urgilius ego sicut

Expanded text:
er tamen illud quaeritur, quare post nominis positionem non eam partem, quae pro ipso nomine accipitur, ponimus, id est pronomen, quae uice nominis cum uerbo continet orationem: de quo manifesta probatio erit haec, quod uerborum quoque causa inuenta sunt pronomina. nomina enim tertiarum sunt personarum indicatiua id est tertias indicant personas, quippe quae nomina substantiam et qualitatem uel generalem uel propriam significantia similiter in omnibus possunt intellegi personis inesse. omnis enim persona et generalis et specialis capax est substantiae et qualitatis; potest enim homo esse, qui loquiusio infinitam faciebat personam, concessit ad sibi aptam, id est tertiam. unde uerborum quoque tertiae personae infinitae sunt. nam prima et secunda et praesentes sunt tantum et demonstratiuae semper et figurate assumunt nomina, ut Virgilius ego, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
gitur participiũ inuentũ est. ut cũ nominatiuo quidẽ sine coniunctione ꝓfe¬
rat᷑ cũ alio uerbo Vtdlegens doceo. prolego & docco. Quae compositio intransiti¬
uaest. hocest ipsam insemanere ostendit personam. Obliqui uero casus
participiorũ ad hoc sunt utiles. qđ non solũ sine coniunctione proferuntur
cũ obliquis casibus nominum. sed &iã ad alias transeunt ꝑsonas Vt docen¬
tepotior etdocenti respondeo. Eedocentẽ audio. Et illo docentedidici
Ergo nominatiuus & uocatiuus Intransitiuus sol& eẽ. Vdlegens ego
homo facio. prolego egohomo & facio. Et similit̃ uocatiuus. ohomobene
legens fac. idest ohomo benelege & fac. Ceceriuero magistransitiui s unt.
ut praedictum est:. Vt bellantis hominis misereor. probellat homo &
lucente solae uideo. proluc& sol &uideo. Nisi ipsa insesefaciat. Tunc enĩ
mihilegenti : accuso melegentẽ fruor melegente. Ecadeũ casum maxime
coniunguntur quẽ uerba desiderant. Vt supra dictũ est Misereortui. mi¬

Expanded text:
tur participium inuentum est, ut nominatiuus quidem sine coniunctione proferatur cum alio uerbo, ut legens doceo pro lego et doceo, quae compositio intransitiua est, hoc est ipsam in se manere ostendit personam; obliqui uero casus participiorum ad hoc sunt utiles, quod non solum sine coniunctione proferuntur cum obliquis casibus nominum, sed etiam ad alias transeunt personas, ut docentis potior et docenti respondeo et docentem audio et illo docente didici. ergo nominatiuus et uocatiuus intransitiuus solet esse, ut legens ego homo facio pro lego ego homo et facio, et similiter uocatiuus: o homo bene legens fac, id est o homo bene lege et fac; ceteri uero magis transitiui sunt, ut praedictum est, ut bellantis hominis misereor pro bellat homo et lucente sole uideo pro lucet sol et uideo. nisi si ipsa in sese faciat, id est mihi legenti, accuso me legentem, fruor me legente, et ad eum casum maxime coniunguntur, quem uerba desiderant, ut supra dictum est: misereor tui, mi
Abbreviated transcription (Latin):
rantes: sed &iã orantes sepissime eo uti : Vt musa mihiciuisa smemo¬
in scđã psona ꝓferat seipsũ pluralis uero numerus apud nos: hab& om̃is
ꝑsonas P otest enĩ ꝑ connumerationem aliquis eẽ illis quibusimperat
ad iungere : ut dux suosmilites iubes committere proeliũ. aptis sime dicit
centes quod quasi ad similes & sotios huius cemodiuerba soleant dici
mperatiuauero &d subi ecctos eminetoribus Quod minime est uerũ

Expanded text:
rantes, sed etiam orantes saepissime eo uti, ut: «Musa, mihi causas memorantes, sed etiam orantes saepissime eo uti, ut: «Musa, mihi causas memo curasti molliter». pluralis uero numerus apud nos habet omnes personas. potest enim per connumerationem aliquis sese illis, quibus imperat, adiungere, ut dux suos milites iubens committere proelium aptissime dicit centes, quod quasi ad similes et socios huiuscemodi uerba solent dici, imperatiua uero ad subiectos ab eminentioribus, quod minime est ueru