comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
seuit nemouenit ad patrẽ nis ꝑme: & petrur deillo : neq: enĩ nom̃e a
liud rubcalo datũ hominib: in quoo porteat nor saluos fieri. quihabet
dicere uideret᷑ uitã eẽ infilio : additipsũ filũ eẽ uitã: qđ idẽ quoq
filiur patrẽ glorifican ortendit : ubiait : sicut enĩ pat̃ habet uitã
in semetipso : sic dedit & filiouitã babere ipsemet ipso . qualit̃ aut
eadẽ uitaquae filio ẽ & patri cõmunis &iã credenter inlurtret:
idẽ filius alibi ad patrẽ orans insinuat : sicut de dirti in quit ei po¬
ter tatẽ omnis caruir: ut omne qđ de distiei : deteis uita at̃nã¬

Expanded text:
 . Et Petrus de illo: Neque enim nomen est aliud sub coelo datum hominibus, in quo oporteat nos salvos fieri . Qui habet videretur vitam esse in Filio, addidit ipsum Filium esse vitam. Quod idem quoque Filius Patrem glorificans ostendit ubi ait: Sicut enim habet Pater vitam in semetipso, sic dedit et Filio vitam habere in semetipso . Qualiter autem eadem vita quae Filio est et Patri communis, etiam credentes illustret, idem Filius alibi ad Patrem orans insinuat: Sicut dedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ut omne quod dedisti ei det eis vitam aeterna
Abbreviated transcription (Latin):
pere esutritate proximor diliginum manifer te
rogho surmnusqm inconr pectũ summae uerita¬
tis suademus cordanrã : Om̃s enim homines cum ali quid face¬
re dirponunt : adidẽ factũ meditandũ : cordasua sec onuer¬
tere suadet sed quimala cogitant. haec adõ occultare siua
le agit odit lucẽ : & ñ uenit adlucẽ : ut ñ arguantur opera
eus: qui uero bona operari meditantur : hu facillime suis
cordibur persuadent : uttons pectui diuinitatis sepate fie¬
ri desiderent quod sum me perfectionis indiciũ eẽ solet:
cũ sua opera quis que uel cogitans: adõ gaudet ui deri.
ande ipse sub sequenter dicit : qui autẽ facit ueritatẽ uenit
adlucem : ut manifes tentur eius opera : quia in dõ sut fac¬

Expanded text:
pere et veritate proximos diligimus, manifeste pere et veritate proximos diligimus, manifeste cognoscimus, quoniam in conspectu summae veritatis suademus corda nostra. Omnes enim homines cum aliquid facere disponunt, ad idem factum meditandum corda sua se convertere suadent. Sed qui mala cogitant, haec a Deo, si valerent, le agit, odit lucem; et non venit ad lucem, ut non arguantur opera ejus ; qui vero bona operari meditantur, hi facillime suis cordibus persuadent, ut in conspectu divinitatis se patefieri desiderent, quod summae perfectionis indicium esse solet, cum sua opera quisque vel cogitata a Deo gaudet videri. Unde ipse subsequenter dicit: Qui autem facit veritatem, venit ad lucem ut manifestentur ejus opera, quia in D
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce unde incipit caritar: sin dũ er idoneur mori profra¬
tre : iã idoneur esto: dare detur facul tatibur fra¬
tri sienim fratri molertiam patienti non conpati eris
non utique patris ex quo ambo rege nerati estis
caritar manet inte: Filioli: non diliaamus uerbo
nedinqua: sed opere et uenatate.
Opere ui delicet : ut cum frater aut soror nudi sunt: & in di¬
gent uictu cotidiano: demustir quaene cessaria sunt
Corpori similiter cũspiritalibus donis oor egerecons¬
picimus: praestemur eorũ necersitati que pos sums
Ueritate autem: ut eadem eis bene ficia simplici inten¬
tione largiamur: & ñ ꝓpt̃ laudẽ huma namribugn preo
iactantiam noniniuriã aliorũ: quimaio ribur pudi¬
tasubrtantur niltale fecerint : que cũ que enimmeni¬
huius modi neuir inficitur: in hapuritar uerita urhabi¬
taro non ualet : tam etsi opera dilectionu poa¬
mir inpendere uidetur: In hoc coamouimta qao
oc uertrate sumus ioe cum opera pieta¬
patetquia exueritate sumur que dm̃e cẽ iniputa

Expanded text:
Ecce unde incipit charitas, si nondum es idoneus mori pro fratre, jam idoneus esto dare de tuis facultatibus fratri. Si enim fratri molestiam patienti non compateris, non utique patris, ex quo ambo regenerati estis, charitas manet in te. Filioli mei, non diligamus verbo nec lingua, sed opere et veritate. Opere videlicet, ut cum frater aut soror nudi sunt, et indigent victu quotidiano, demus eis, quae necessaria sunt corpori. Similiter, cum spiritalibus donis eos egere conspicimus, praestemus eorum necessitati quae possumus. Veritate autem, ut eadem eis beneficia simplici intensione largiamur, et non propter laudem humanam, non propter jactantiam, non ad injuriam aliorum, qui majoribus praediti substantiis, nil tale fecerint. Quaecuhujusmodi naevis inficitur, in hac puritas veritatis habitare non valet, tametsi opera dilectionis proximis impendere videatur. « In hoc cognovimus quoniam ex veritate sumus, » id est, cum opera pietapatet quia ex veritate sumus, quae Deus est, utpote
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ iniquitas. manifeste insinuat: quia omne quicquid
peccamur contralegẽ dĩ facimur : iuxta illud psalmrr¬
tae : preuari canter reputaui om̃s peccatorer trae:
Omner enĩ qui peccant p̃uaricationis reisunt : Hoc est
non solũ illi quidata sibiscripturȩ legis scita contẽnunt:
sed & illi qui in nocentiã legirnaturalis quã in ꝓto plar¬
to om̃s accepimꝰ : siue in firmitate siue neglegentia : siue
etiã ignorantia corrũpunt. Sed & latinũ nom̃ cidẽ
rationi congruit: quo iniquitas quasi aequitati aduer¬
sa nuncupatur. quiq facit peccatũ: & iniquitatem fa¬
cit : & peccatũ t̃ inquitas: qui a quicũq peccat contra¬
riur nimirũ aequitati diuinȩlegir pec cando existit.
llerũ nenor quipeccatir & iniqui tatibur ad purum ca¬
rere nequĩmus : prorsus des alute dirperemꝰ : uide¬
amus quidsequitur de dño etscitis qm̃ il Le ap¬
paruit ut peccata tol LΕRET et peccatũ¬

Expanded text:
est iniquitas, manifeste insinuat quia omne quidquid est iniquitas, manifeste insinuat quia omne quidquid peccamus, contra legem Dei facimus, juxta illa Psalmistae: Praevaricantes reputavi omnes peccatores terrae . Omnes enim qui peccant praevaricationis rei sunt, hoc est, non solum illi qui datam sibi scriptae legis scientiam contemnunt, sed et illi qui innocentiam legis naturalis quam in protoplasto omnes accepimus, sive infirmitate, sive negligentia, sive etiam ignorantia, corrumpunt. Sed et Latinum nomen eidem rationi congruit, quod iniquitas quasi aequitati adversa nuncupatur, quique facit peccatum, et iniquitatem facit, et peccatum est iniquitas. Quia quicunque peccat contrarius nimirum aequitati divinae legis peccando existit. Verum, ne nos, qui peccatis et iniquitatibus ad purum carere nequimus, prorsus de salute desperemus, videamus quod sequitur de Domino: Et scitis quoniam ille apparuit, ut peccata tolleret, et
Abbreviated transcription (Latin):
secularia desideria sobrie autẽ & iuste & pie uiuendo imi¬
tetur : Sicautẽ diuinae sc̃i tatis munditiam. proprã e oca
murꝰ. Neq autẽ pelagianũ dogma iuuare credendũe
porrit : sed quihabet spem in dño scĩ ficat sequantum
potest ipse intendendo &eius peromnia gratiã Fla¬
gitando qui ait sine menibll potertis facere : ei que¬
dicendo adiutor meus estu nederelinquas me omnis quifa¬
cit peccatum et iniquitatem facit: nemodicat: aliud est
pec catũ aliud iniquitas: nemo dicat ego peccatorsũ: sed ini¬
quus non sum: Omnis enim qui facit peccatum: et iniquita¬
tem facit: Et peccatum est iniquitas: Uirtur hu¬
ius sententiae faciliur in lingua grecorũ : q dita est
epistola conp̃henditur: Si quidẽ apud eor iniquitas. a¬
nomi a uocatur qđ significat quasi contralegem uel
appellatur : cũ ergo dicit iohanner: quia omnir quifa¬
cit peccatũ & iniquitatẽ facit: hoc ẽ a nomiã & peccatũ

Expanded text:
saecularia desideria, sobrie autem et juste et pie vivendo imisaecularia desideria, sobrie autem et juste et pie vivendo imitetur. Sic autem divinae sanctitatis munditiam pro nostrae mur. Neque autem Pelagianum dogma juvare credendum est, ficare. Sed qui habet spem in Domino sanctificat se quantum potest ipse nitendo, et ejus per omnia gratiam flagitando, qui ait: Sine me nihil potestis facere ; eiquedicendo: Adjutor meus esto, ne derelinquas me . Omnis qui facit peccatum, et iniquitatem facit. Nemo dicat: aliud est peccatum, aliud iniquitas. Nemo dicat: Ego peccator sum, sed iniquus non sum. Omnis enim qui facit peccatum, et iniquitatem facit, quia peccatum est iniquitas. Virtus hujus sententiae facilius in lingua Graecorum, qua edita est Epistola, comprehenditur, siquidem apud eos iniquitas ἀνομία vocatur, quod significat quasi contra legem vel appellatur. Cum ergo dicit Joannes, quia omnis qui facit peccatum, et iniquitatem facit, hoc est ἀνομίαν, et peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
illo facie ad faciẽ loq batur: ñ qđ dĩ plenitudinẽ quir¬
quã inc̃solũ oculis corporis : sed ueli prem̃te ali quando
conp̃hendit: aliudẽ enim uidere: aliud ẽ totũ uidendo eͦ¬
p̃hendere : quando quidẽ iduidet᷑ qđ p̃sens ut cũq: sentit᷑
totũ autẽ conp̃hendit᷑ uidendo quodita uidetur ut nihil mꝰ
lateat uidentẽ : aut cuius fines circũ speti possunt: sicut
te nibil latet p̃sentis uoluntatir tua: circũ spicere autẽ
poter finer anuli: exempli gratia duo posui : corũ alte¬
rũ adm̃tis obtutũ : alterũ ad corporales oculor perti
ne uite celestir in xp̃o : sed hanc conferiinnẽ ne glegenter
uiuendo euacuant manifestum autem dese indieiũ spei su¬
ꝑne oxhibet : quibonis operã dare actibus studet certus quia
non aliter ad similitudinẽ dĩ quis infuturo perueniat : nisi sedi
sc̃itatẽ in p̃senti sesc̃ificando dẽ ab negando impietatem &

Expanded text:
illo facie ad faciem loquebatur, non quia dei plenitudinem quisillo facie ad faciem loquebatur, non quia dei plenitudinem quisquam non solum oculis corporis sed uel ipsa mente aliquando comprehendit.\' Aliud est enim uidere, aliud est totum uidendo comprehendere, quando quidem id uidetur, quod praesens utcumque stotum autem comprehenditur videndo quod ita videtur, ut nihil ejus lateat videntem, aut cujus fines circumspici possunt, sicut te nihil latet praesentis voluntatis tuae. Circumspicere autem potes fines annuli tui. Exempli gratia, duo posui, quorum alterum ad mentis obtutum, alterum ad corporales oculos pertinre vitae coelestis in Christo, sed hanc confessionem negligenter vivendo evacuant. Manifestum autem de se indicium spei supernae exhibet, qui bonis operam dare actibus studet, certus quia non aliter ad similitudinem Dei quis in futuro perveniet, nisi Dei sanctitatem in praesenti se sanctificando, id est, abnegando impietatem et
Abbreviated transcription (Latin):
tabilẽ ꝑmanere : unde et morsen dicit: Egosũ qͥsũ. et
dicer fili isrđ: quiẽ misit me adũ: uidebimur ergotũ
sicuti ẽ  qualdo hunc in ipsa deitatir snac substintia ĩ tẽ¬
plabimur quod in hacunta : nulli prorsur elitorum te¬
ditur : cũ etiam ipse legis lator dum̃ qut manuelica rie¬
tiae contẽ plari solebat obsecrant dicens qu: dne
os tende mibi temet ipsũ ut uideãte ab eo dẽ dña audert
Ne moui debit faciẽ meã & uiuet: Cuitam̃ ꝓmerito mag
scĩ tatir ait: os tendã omnebonũ tibin hunc et paulus att¬
Nunc uidemus ꝑspeculũ & in enigmate: tunc autẽ facide ad
face ẽdĩ uidere & uiuere: dẽ: nemo potert eum in hacuita
uiuenr uidere : sicutiẽ : nã multi uiderunt : sed qđ uoluntar di¬
elegit non qđ natura formauit: & illud qđ iohannes ait: qmͣ
cũ uideret᷑ latuit sed sicutẽ quod ab eodẽ mosi petebatur.
cum ei diceretur. orten demibi temet ipsũ. ab eo quicũ

Expanded text:
sen dicit: « Ego sum qui sum, et dices filiis Israel: Qui est, misit me ad vos. » Videbimus ergo eum sicut est, quando hunc in ipsa deitatis suae substantia contemplabimur. Quod in hac vita nulli prorsus electorum conceditur, cum etiam ipse legislator Dominum quem in angelica specie contemplari solebat, obsecrans, dicensque: « Domine, ostende mihi temetipsum , ut videam te, » ab eodem Domino audierit: Nemo videbit faciem meam et vivet . Cui tamen pro merito magnae sanctitatis ait: Ostendam omne bonum tibi . Hinc et Paulus aitNunc videmus per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem dei uidere et uiuere, id est nemo potest eum in hac uita uiuens uidere, sicuti est. nam multi uiderunt, sed quod uoluntas elegit, non quod natura formauit, et illud, quod Iohannes ait, si cum uideretur, latuit, sed sicut est, quod ab eo petebatur, cum ei diceretur: Ostende mihi temet ipsum ab eo, qui cum
Abbreviated transcription (Latin):
dienim dixerimur quia peccatũ non habemur : nor ipsor
seducimur: sed de uio latione caritatir quã quis em̃ di
id e. uerbũ di quore natur ẽ in rehabet: committere
n potest: hoc enim sequendo manifertat: diconr:
in hoc mantestisun giliroi: et pilaidiahola¬
pratrem ouumo: Dilectio ergo rola dircornit
inter filios dĩ & filior diaboli  qui habent caritatem: natir

Expanded text:
atum non habemus, nos ipsos seducimus , sed de violatione charitatis, quam qui semen Dei, id est, verbum Dei, quo renatus est, in se habet, committere non potest. Hoc enim sequendo manifestat, dicens: In hoc manifesti sunt filii Dei et filietc. Dilectio ergo sola discernit inter filios Dei et filios diaboli. Qui habent charitatem, nati
Abbreviated transcription (Latin):
Unde et intribulatione sunt positi. non quidem
eaquam prodno ipsipatiantur. sed in illa potiur
qua animor infirmorũ peruersis operum suorũ
exemplis: ne ad salutẽ ad surgere uel resi piscere
possint obprimunt: Sedet nomen ipsiur balaam
quiuanur populus siue precipitanr eos interpraeta¬
tur: talibus conuenit: quienim agnitam uerita¬
tis uiam sponte ipsi deserunt: quid nisi uanus sunt
populus: quid nisi in praecipitium suor mit tunt
auditorer quibur non salutaria quae corrigant.
sed quȩ illor delectent erronea praedicant: de
quibur bene subditur: hiisuN fontes sinea qua.

Expanded text:
Unde et in tribulatione sunt positi, non quidem Unde et in tribulatione sunt positi, non quidem ea qua pro Domino ipsi patiuntur, sed in illa potius qua animos infirmorum perversis operum suorum exemplis, ne ad salutem exsurgere vel resipiscere possint, opprimunt. Sed et nomen ipsius Balaam, qui vanus populus sive praecipitans eos interpretatur, talibus convenit. Qui enim agnitam veritatis viam sponte ipsi deserunt, quid nisi vanus sunt populus? quid nisi in praecipitium suos mittunt auditores, quibus non salutaria quae corrigant, sed quae illos delectent, erronea praedicant? De quibus bene subditur: Hi sunt fontes sine aqua,
Abbreviated transcription (Latin):
& iam paganorum. et quiratione diumae agnitionis
omni modis carent. illorum deter tetur insaniam.
illorum dis torta et dõ contraria itinera: sanius sapi¬
endo redarguat: Et qđ peiur quia fre quentiur est
nonnumquam multi catholi corum intantum mer¬
cedẽ amant iniquitatir : ut etiam doc Tab in doctir
alaicis derici merito lactrentur: quiiure conparan¬
tur prophete: qui uerbis asinae contranaturam lo¬
quentis corripitur. nec tamen aproposito praui iti¬
neris retardatur : Quibus etiam aptissime nomen
congruit ciuitatis: de qua balaam uenisse perhi¬
betur: bosor namque: carneus siue intribulatione di¬
citur: Neque enim alia magir caura luxoriosis ex¬
is tit uerbum ueritatis a mo¬
re poecuniae:
uel desi deriorum tempora¬
lium adultera¬
re: quam quia a carnis. se
concupis centur
mancipauerant : indigni
nimirum aposto¬
lica laudae quaueror fideler
glorificans : ait :
Uos autẽ fratper: nonertir in garnae sed inspũ

Expanded text:
, et paganorum, et qui ratione divinae cognitionis , et paganorum, et qui ratione divinae cognitionis omnimodis carent, illorum detestentur insaniam, illorum distorta et Deo contraria itinera sanius sapiendo redarguat. Et quod pejus, quia frequentius est, nonnunquam multi catholici in tantum mercedem amant iniquitatis, ut etiam docti ab indoctis, a laicis clerici merito lacerentur: qui jure comparantur prophetae, qui verbis asinae contra naturam loquentis corripitur, nec tamen a proposito pravi itineris retardatur. Quibus etiam aptissime nomen congruit civitatis de qua Balaam venisse perhibetur; Bosor namque carneus, sive in tribulatione dicitur. Neque alia magis causa luxuriosis existit verbum veritatis amore pecuniae vel desideriorum temporalium adulterare, quam quod carnis se concupiscentiae mancipaverunt, indigni nimirum apostolica laude, qua veros fideles glorificans ait: Vos autem, fratres, non estis in carne, sed in spiritu .
Abbreviated transcription (Latin):
inin munditia ut contumelus adficiant corpora sua
in semet ipsis : & paulo post: Turpitudinẽ operantes
mer cedẽ quã oportuit. erroris sui insemet ipsis re¬
cipienter : et sicut non probauerunt dm̃ habere in
notitiam: tradidit eor dr̃ in reprobũ sensum: ut
faciant quae non conueniunt .: sednos distincti¬
onẽ quã inbeati papae gregorii opurculis inuenimꝰ
sequendã eẽ putauimus: pellacentes animas
inorabiles: pel licer appellari solent mere tricer
sumto uocabulo a pollutione uel apellis suae formosita¬
te : quain cautos in liciunt:: pellicent ergo animas insta¬
biles: quieas male docendo erroneis uariorum dogma¬
tum sectir: quasi constu prantium luxibus subdunt:
quitatis amauit: Correptioneco uerohaburt suac
uȩ satuiae subiua als coutum: in hominis uocelo¬
quens: prohibuit prophetaeiusrbientiaco::
plerum que heretici tamstulta dogmata: tam execran¬
da proferunt s acramenta: ut &iam hebetum sensum¬

Expanded text:
in immunditiam, ut contumeliis afficiant corpora sua in immunditiam, ut contumeliis afficiant corpora sua in semetcedem quam oportuit erroris sui in semetipsis recipientes. Et sicut non probaverunt Deum habere in notitiam, tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt . Sed nos distinctionem quam in beati papae Gregorii opusculis invenimus, sequendam esse putavimus. Pellicientes animas instabiles. Pellices appellari solent meretrices, sumpto vocabulo a pollutione, vel a pellis suae formositate qua incautos illiciunt. Pelliciunt ergo animas instabiles, qui eas male docendo erroneis variorum dogmatum sectis quasi constuprantium luxibus subdunt. quitatis amavit, correptionem vero habuit suae vesaniae. Subjugale mutum in hominis voce loquens prohibuit prophetae insipientiam. Plerumque haeretici tam stulta dogmata, tam exsecranda proferunt sacramenta, ut etiam hebetum sensu
Abbreviated transcription (Latin):
torrente uoluptatis tuae potabis eos: Inmalo autẽ
ut salomonait: ad olercentia enim etuo luptas uana
sunt: Sed et in differenter accipitur: iuxta hoc qđ
sarra dicebat: postquã consenui et dominur ieus ue¬
tulurẽ. uoluptatio perã dabo: Uoluptas ergobona
rectae diei uocatur: quascĩ qui que delectantur in
dño : Voluptas autẽ mala noctirq cũ reprobi ad ꝑfi¬
cienda opera tenebrarũ peruerse delectantur :
bene ergo dicitur deiniustir quia uoluptatẽ existi¬
ment diei delitias coinqui nationis et maculae.
qui amulti intantũ socorder peruersi et inuere cundi
exis tunt: ut cũ delitur inpuris simis uacent et execran¬
dissimis: has ta ẽ ipsi optimar et quar iluci fluas. iu¬
dicent : quidã primũ huius uersiculi uerbum praece¬
dentiuersui iugunt
italegentes : Percipientes
mercedem in ius¬
titiae uoluptatem :
Et exponunt iux¬
ta illud apos toli pauli :
tradidit illor dr̃
in desideria cordis eorũ

Expanded text:
torrente voluptatis tuae potabis eos . In malo autem, torrente voluptatis tuae potabis eos . In malo autem, ut Salomon ait: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Sed et indifferenter accipitur, juxta hoc quod Sara dicebat: Postquam senui et dominus meus vetulus est. voluptati operam dabo ? Voluptas ergo bona recte diei vocatur, qua sancti quique delectantur in Domino. Voluptas autem mala noctis est, cum reprobi ad perficienda opera tenebrarum perverse delectantur. Bene ergo dicit de injustis quod voluptatem existiment diei, delicias coinquinationis et maculae, quia multi in tantum socordes, perversi et inverecundi, existunt, ut cum deliciis impurissimis vacent et exsecrandissimis, has tamen ipsi optimas et quasi lucifluas judicent. Quidam primum hujus versiculi verbum praecedenti versui jungunt, ita legentes: Percipientes mercedem injustitiae voluptatem, et exponunt juxta illud apostoli Pauli: Tradidit illos Deus in desideria cordis eorum
Abbreviated transcription (Latin):
ecdesiae catholice doctrinã blas phemantes acuitam
saem piternȩ sibi perditionis laqueor impia temerita¬
tae nec tunt: qualos extitisse hereticor ipsir apłom
temporibus: simonianor menandrianos basilidi¬
anos nicolaitar hebionitas marcio nistar. etcerdo¬
nianos. plurer que alios historia ec lesi arti care¬
fert: dequib: rectae cum dixis set blas phemanter in rup¬
tione sua etperibunt adiunxit: pencipientos mencẽdẽ
inius titiae: Mercedem namque inius titiae poenã dicit.
quam opera in iurtitiae merentur: maxime ineis qui cum
ipri corruption carnis seruiunt: nihil hominus conuersa¬
tionẽ eorũ quicas teuiuunt blas phemant. Cumipsi uesa¬
nis teneantur erroribus : eis quis anũ sapiunt detrabere
non cessant:: uoluptates oxestimantos dioi. delici¬
as co inquinationis et maculs: Uoluptas: et inbono
accipitur et inmalo: In bono quidem sicut paradi¬
sur uoluptatis dicitur: & sicut inpsalmo canitur. et

Expanded text:
catholicae Ecclesiae doctrinam blasphemantes ac vitam, catholicae Ecclesiae doctrinam blasphemantes ac vitam, sempiternae sibi perditionis laqueos impia temeritate nectunt. Quales exstitisse haereticos ipsis apostolorum temporibus, Simonianos, Menandrianos, Basilidianos, Nicolaitas, Ebionitas, Marcionitas, et Cerdonianos, pluresque alios historia ecclesiastica refert. De quibus recte cum dixisset: Blasphemantes in cortione sua peribunt, adjunxit: Percipientes mercedem injustitiae. Mercedem namque injustitiae poenam dicit, quam opera injustitiae merentur, maxime in eis qui cum ipsi corruptioni carnis serviant, nihilominus conversationem eorum qui caste vivunt blasphemant, cum ipsi vesanis teneantur erroribus, eis qui sanum sapiunt detrahere non cessant. Voluptatem existimantes diei delicias coinquinationis et maculae. Voluptas et in bono accipitur et in malo. In bono quidem, sicut paradisus voluptatis dicitur, et sicut in psalmo canitur: Et
Abbreviated transcription (Latin):
ue et uirtute cum sint maiores. nonpontant aduen¬
Sumse exe crabile iudiciuco: Quod ait ubi significat
meo quod dominationẽ contemnunt: qđ audacer qđ sibi
placenter sunt: qđ hereses idẽ sectar faciunt quod
blas phemant: haec nãq: faciendo angeli demonia fieri
acpoenas suae suꝑbiae soluere meruerunt: Neq: enim
spiritalis eorũ natura paciebatur concupis centiae carna¬
lis obscenitate polluinisi forte cum ad hanc homines in¬
liciunt. proea quoque illor sicut & proceteris quat homini¬
bus mala agendo persuadent iudicandor eẽ significat:
hi uero uel ut inracionabilia pecora: natunaliter in
captioneco et iuperninem: inhis quacianor aN blas¬
phomantes iacorruptionesua. peribuN
Sicut in rationabilib: animantib: naturaleẽ causa pabuli
sepius in captionẽ & in ꝑnitiẽ ignoranter incidere: ita
heretici conparati iumentis insipientibur ob appetitũ
suae corruptionis explendũ in cor ruptam sanam q:

Expanded text:
ne et virtute cum sint majores, non portant adverne et virtute cum sint majores, non portant adversum se exsecrabile judicium. Quod ait: Ubi, significat in eo quod dominationem contemnunt, quod audaces, quod sibi placentes sunt, quod haereses, id est, sectas faciunt, quod blasphemant. Haec namque faciendo, angeli daemonia fieri, ac poenas suae superbiae solvere, meruerunt. Neque enim spiritualis eorum natura patiebatur concupiscentiae carnalis obscenitate pollui. Nisi forte cum ad hanc homines illiciunt, pro ea quoque illos, sicut et pro caeteris quae hominibus mala agenda persuadent, judicandos esse significat. hi uero uelut inrationabilia pecora naturaliter in captionem et in perniciem in his, quae ignorant, blasphemantes in corruptione sua peribunSicut irrationabilibus animantibus naturale est causa pabuli saepius in captionem et perniciem ignoranter incidere, ita haeretici, comparati jumentis insipientibus, ob appetitum suae corruptionis explendum, incorruptam sanamque
Abbreviated transcription (Latin):
nasluant promeritis. sed quia grauiora eos iniu dicio
tormenta ex pectant: quando et incor pore recepto
quinunc in anima sola cruciabuntur: unde et dñr hir
qui uerbum euangelii recipere noluerunt ciuitatibus exprobranr
ita conclusit : remissius erit terrae sodomorum indie iudi¬
cu: quam uobis: magis auteco eos qui bost caruem. incon¬
cupis centia inmunditiae ambulant: Forni catores dic̃
qui proreatu faedoe corruptionis maiora iniuditio quã
gene rales iniqui tormenta patiantur : Docoiniationeco¬
qu econtempnunt audaces sibi ꝑlaceNes :
Superbos dicit et arroganter: quiet ipsi grauiora genera¬
bilib sint supplicia luituri: Sec tas nonone tuuNs facereblas¬
phemantes: Hereticor dicit: quiblas phe manter fidẽ ueliui¬
tam ortho doxorum sectas sui nominis id est here ses in¬
ducunt: quietipsi cum prioribus audiant quia forti¬
oribus fortior instat crutiacio: ubi anaeliFor titubi¬

Expanded text:
nas luant pro meritis, sed quia graviora eos in judicio nas luant pro meritis, sed quia graviora eos in judicio tormenta exspectent quando et in corpore recepto punientur, qui nunc in anima sola cruciantur. Unde et Dominus his quae verbum Evangelii recipere noluerunt, civitatibus exprobrans, ita conclusit: Remissius erit terrae Sodomorum in die judicii quam vobis. Magis autem eos qui post carnem in concupiscentia immunditiae ambulant. Fornicatores dicit, qui pro reatu suae corruptionis majora in judicio quam generales iniqui tormenta patientur. Dominitionemque contemnunt, audaces, sibi placentes. Superbos dicit et arrogantes, qui et ipsi graviora generalibus sint supplicia luituri. Sectas non metuunt introducere, blasphemantes. Haereticos dicit, qui blasphemantes fidem vel vitam orthodoxorum, sectas sui nominis, id est, haereses, inducunt, qui et ipsi cum prioribus audiant, quia fortioribus fortior instat cruciatio. Ubi angeli fortitudi
Abbreviated transcription (Latin):
nihil in illo praesentes. Nisiius titiae opera cernaeban
& audiebant eloquianihil fama de illo per ab senter. nisi
quod adius titiã pertineretuulgabat: Ad exem plũ bea¬
tuob qui dicit : auris audiens beatificabat me : et oculus
ui denstes timonium reddebat mihi: & notandum : qđ
beatur petrus hoc in loco dominici magisterus equitur
exemplum : & ipse enim dñs in euu angelio dedie iuditulo¬
quens: subi taneum: uel diluuii uelignir sod omitici aduen¬
tum ad memoriã deducit. ubiius tiliberati: reprobi au¬
tem sint in opinatae perditionis laqueo conpraehensi:
Sed & alio loco cum dis cipulorũ animor a fastu elacionis
conpescere curaret: angelici casur illis pło ponit ex ẽ¬
plũ : uidebã inquiens satanan: qua si fulgur decaelo
cadentem: nouit dũs pios de temptarione eraꝑens.¬
Ini quos dicit mois iricu cruciantos neseruan
non quia non etiã ante diem iudicu soluti corpore poe¬

Expanded text:
nihil in eo praesentes nisi justitiae opera cernebant nihil in eo praesentes nisi justitiae opera cernebant et audiebant eloquia, nihil fama de illo per absentes, nisi quod ad justitiam pertineret vulgabat, ad exemplum beati Job, qui ait: Auris audiens beatificabat me, et oculus videns testimonium reddebat mihi . Et notandum quod beatus Petrus in hoc loco Dominici magisterii sequitur exemplum. Et ipse enim Dominus in Evangelio de die judicii loquens, subitaneum vel diluvii vel ignis Sodomitici adventum ad memoriam deducit, ubi justi liberati, reprobi autem sint inopinatae perditionis laqueo comprehensi. Sed et alio loco cum discipulorum animos a fastu elationis compescere curaret, angelici casus illis proponit exemplum, Videbam, inquiens, Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Novit Dominus pios de tentatione erIniquos dicit in diem judicii cruciandos reservari, non quia etiam ante diem judicii soluti corpore poe
Abbreviated transcription (Latin):
dit patenter. quidimpusint sine fine passuri. & quod terra
corum fumigabunda constat. quodfructur eiur pulcherri¬
mi cinerem habent intur. & fetorem : aporte omnibus saeculi
innuit. quia delectatio carnalis & sistultorum mentibus ad
presens adridet niltamen in inuisibilibus nisi incendium sibi
reseruat : nisi ut fumus tormento rũ eius in scła scłomascen¬
dat: Et ius tuoo loth oꝑprescuco ane fanborumtnunia:
conuer satione eruit:. As pectuenico Ex aubitu iustuse¬
rat: habitans apudeos qui dẽdiemdieco: animamo ius taco
iniquis operibus cruciabaN: Cruciabant quidẽ uirum¬
scm̃ iniqua proximorũ facta pariter et uerba : quae coti¬
diecernens nullatenus corrigere .ualebat : Seo tamen
ipse tam s pectae seagebat : ut ne cuisis eorũ flagitiis nec
auditus in aliquo cas tȩsuae mentis fus caret intuitum.
inde fessa intentione coeptus suae iustitiae insis tebat
actibus : uelcerte aspect & audituius tus erat : qui a

Expanded text:
dit patenter quod impii sint sine fine passuri. Et quod terra dit patenter quod impii sint sine fine passuri. Et quod terra eorum fumigabunda constat, quod fructus ejus pulcherrimi cinerem habent intus et fetorem, aperte omnibus saeculis innuit quia delectatio carnalis, etsi stultorum mentibus ad praesens arrideat, nihil tamen in invisibilibus nisi incendium sibi reservat, nisi ut fumus tormentorum ejus in saecula sae: Et justum Lot oppressum a nefandorum injuria conversatione eruit; aspectu enim et auditu justus erat, habitans inter eos qui de die in diem animam justam iniquis operibus cruciabant virum iniqua proximorum facta pariter et verba; quae quotidie cernens nullatenus corrigere valebat; sed tamen ipse tam circumspecte se gerebat, ut nec visis eorum flagitiis, nec auditis, in aliquo castae suae mentis fuscaret intuitum, sed indefessa intentione coeptis suae justitiae insistebat actibus. Vel certe aspectu et auditu justus erat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
promtissima iussis optẽ perare celertib: et ciuitates
orum incinerẽ redactas. asserit dupliciter intellegi
debet. quia & primo per incendium eas cum adiacenti¬
bus terris incinerẽ redegit & cum loca in ceni dii postmo¬
dũ mor tui marir undis contexerit: seruare ad huc
uoluit circũ positã regionẽ priscespeciem ponae: u¬
Nascuntur enĩ poma pulcherima : quȩ & edendi cupidita¬
tẽ spectantibus generent :⁊ sicarpas. fatescunt ac resol¬
uuntur incinerẽ : fumũ que excitant quasi ad huc aru¬
deant: unde in libro sapientiae dicitur: Haecius tum
apereuntibus impur libera uit fugientẽ: descendente
igne inpentapolim: cuiur intesti moniũ nequitię fumi¬
gabunda constat deserta terra : & in certo tẽpore
fructur habenter arborer: Sub auditur &ipse fu¬
migabundae constat desertae & hoc est qđ hic
quoq subiungitur: exemelũ eorum qui impi¬
Nam & ignis quisodomitas semel punit: osten¬

Expanded text:
promptissima jussis obtemperare coelestibus. Et civitates promptissima jussis obtemperare coelestibus. Et civitates orum in cinerem redactas asserit, dupliciter intelligi debet. Quia et primo per incendium eas cum adjacentibus terris in cinerem redegit, et cum loca incendii postmodum mortui maris undis contexerit, servare adhuc voluit circumpositam regionem priscae speciem poenae. Nascuntur enim poma pulcherrima, quae et edendi cupiditatem spectantibus generant. Si carpas, fatiscunt, ac resolvuntur in cinerem, fumumque excitant, quasi adhuc ardeant. Unde in libro Sapientiae dicitur: Haec justum a pereuntibus impiis liberavit fugientem descendente igne in Pentapolim. Cujus in testimonium nequitiae fumigabunda constat deserta terra, et in certo tempore fructus habentes arbores . Subauditur: Et ipsae fumigabundae constant desertae. Et hoc est quod hic quoque subjungitur: Exemplum eorum qui impiNam et ignis qui Sodomitas semel puniit, osten
Abbreviated transcription (Latin):
diluuium eua serunt : equibur ille unus erat : Idcirco autem
octauinumeri facit mentionẽ. ut oc culte insmu& quia tempo¬
ra diluuii : dis crimen significent ex aminir ultimi quando
damnatir omnibur re probis: omnes iusti gloriam uitae
perpetis accipiunt : Sex & enim sunt sđi praesentis aetates.
septimaetiam nunc agitur aetar inillauita ubi animȩa¬
sc̃oꝵ sabbato felici: id est requie perfruuntur aeterna:
Octauaẽ uentura tẽpore resur rectionis omnium: & uniuer¬
salis iudicu : Iurtitia autẽ praeconẽ noe cognominat : quia
ius titiae opera fatiens cunctis intuentibus qualiter corã
dño uiuendũ esset ostendit: neque enim uerbo quẽ piam
docere repperitur: quippe cuius necunus sermo repperit᷑
ad dm̃ prolatus uel hominẽ: Sed qđ maxime uirtutis est.
in tota arce fabrica in aduentu diluuii. Insequenti sȩui
primordurore quidẽ silente: sed cordis deuotione

Expanded text:
diluvium evaserunt, e quibus ille unus erat. Idcirco autem diluvium evaserunt, e quibus ille unus erat. Idcirco autem octavi numeri facit mentionem, ut occulte insinuet quia tempus diluvii discrimen significet examinis ultimi, quando, damnatis omnibus reprobis, omnes justi gloriam vitae perpetis accipient. Sex etenim sunt praesentis saeculi aetates, septima etiam nunc agitur aetas, in illa vita ubi animae sanctorum Sabbato felici, id est, requie perfruuntur aeterna, octava est ventura tempore resurrectionis omnium et universalis judicii. Justitiae autem praeconem Noe cognominat, quia justitiae opera faciens cunctis intuentibus, qualiter coram Domino vivendum esset ostendit. Neque enim verbo quempiam docere reperitur, quippe cujus nec unus sermo reperitur ad Deum prolatus vel hominem, sed quod maximae virtutis est, in tota arcae fabrica, in adventu diluvii, in sequentis aevi primordiis, ore quidem silente, sed cordis devotione
Abbreviated transcription (Latin):
Idẽ ipse mundus ẽ in quonunc humanũ genus habitat: quẽ
in habitauerunt hi quiante diluuiũ fuerunt: Sed tamen
recte originalis mundus ille quasi alius dicitur: quiasi¬
cut insequentib huius epistole scriptum continetur: ille
spatus aquarum ad crescentium altitudine consumtir.¬
& terra quoque in alte ram faciem exedentibus aquis
in mutata. Nam & si monter aliqui atque conualler
abinitio facti creduntur: non tamen tanti quantinunc
inorbe cernuntur uni uerso : quod negari forte potuis¬
set: siñ etiam nunc omnibus annis terrarũ faciemcen¬
neremur aquarum sub uersione mutatã: quod tanto
magis tunc fuis se factũ creditur: quanto maior ac
diu turni or impetur aquarũ terras obsidens ad lue¬
bat: sedoctauum noe ius titiae ꝑneconeco cus todi¬
Constat omnib: quia noe decima ab adã generatio¬
ne natus est sed octauum eum nominat : quia octo homines

Expanded text:
Idem ipse mundus est, in quo nunc humanum genus habitat, quem Idem ipse mundus est, in quo nunc humanum genus habitat, quem inhabitaverunt hi qui ante diluvium fuerunt. Sed tamen recte originalis mundus ille, quasi alius dicitur, quia sicut in consequentibus hujus Epistolae scriptum continetur, ille spatiis aquarum accrescentium altitudine consumptis, terra quoque in alteram faciem excedentibus aquis immutata. Nam etsi montes aliqui atque convalles ab initio facti creduntur, non tamen tanti quanti nunc in orbe cernuntur universo. Quod negari forte potuisset, si non etiam nunc omnibus annis terrarum faciem cerneremus aquarum subversione mutatam. Quod tanto magis tunc fuisse factum creditur, quanto major ac diuturnior aquarum impetus terram obsidens alluebat. Sed octavum Noe justitiae praeconem custodiConstat omnibus quia Noe decima ab Adam generatione natus est, sed octavum eum nominat, quia octo homines
Abbreviated transcription (Latin):
aeris altitudinem: terra quae inferius iacet infernus in¬
tellegi. & profundus potest: Rudentes autem inferni appel¬
lat ipsã superbiae iactantiã qua angelicus sp̃itus contra
conditorem intumuit: Rudentes quippe dicuntur funes qͥ¬
bus naute uelasus pendunt ut flante auraportus tran¬
quillitatẽ relinquant: sese que semper ambiguis ponti
fluctibus credant : quibus conuenienter rudentibus. in¬
mundo rum spirituum conamina con parantur. quimox
ut flatu suꝑbiae inpulsi se aduersur conditorem erexe¬
rint ipsis elationis suae conatibur: in a brssi profundar̃
rapti: Quidam codices habent: sedrugientib inferni de¬
tractos intartarũ tradidit: quod uocẽ uel superbae ela¬
tionis: uel heiulatus ipoenis significat: Rugiunt nãque
fere cũ uel famẽ uelquid aliud molertiae patiuntur : ꝓp¬
ter nimi e tatẽ elationis ferre ñ ualenter: siquid eis aduer¬
sitatis occurrerit: et orarinali coundo ñ popercrt.:

Expanded text:
aeris spatiuaeris spatiutelligi potest et profundus. Rudentes autem inferni appellat ipsam superbiae jactantiam, qua angeli ejus spiritus contra Conditorem intumuit. Rudentes quippe dicuntur funes, quibus nautae vela suspendunt, ut flante aura portus tranquillitatem relinquant, seseque ambiguis semper ponti fluctibus credant. Quibus convenienter rudentibus immundorum spirituum conamina comparantur, qui mox ut, flatu superbiae impulsi, se adversus Conditorem erexerunt, ipsis elationis suae conatibus in abyssi profunda sunt rapti. Quidam Codices habent: Sed rugientibus inferni detractos in tartarum tradidit, quod vocem vel supernae elationis, vel ejulatus in poenis significat. Rugiunt namque fere, cum vel famem vel quid aliud patiuntur, propter nimietatem elationis ferre non valentes, si quid eis adversitatis occurrerit. Et originali mundo non pepercit.
Abbreviated transcription (Latin):
cruciatus : sioriginalẽ mundũ propt̃ scaelera diluuioꝑ
dens noe ius tũ seruauit: siso domorũ flagitia puni¬
ens lothiustitiae cultorẽ ab iniustis eruit: constat pro
certo quia nouit dñspios de tẽtatione eripere : iniquor
uero indie iuditii crucandos reseruare: Et notandũ
in eo quod ait: dm̃ angelis peccantibus non pepercis se
qui a ipsi mali angeli non adõ mali conditi: sed peccan¬
do factisunt mali: sednudentibus inferm detrac¬
necoruani. Hunc uersi culum alia trans latio sicha¬
bet : sed carcerib caliginis inferi retrudens: tra¬
didit iniuditio puniendos reseruari: os tendit ergo
adhuc angelis apos tatis. ultimi iuditi poenam debę¬
ri de qua dñs dicit: ite in ignẽ aeternũ. qui p̃ paratꝰ
est diabolo & angelis ei : quãuis iam penaliter hunc
hocest inferiorem caliginosum aeremtam quam car¬
cerem acceperint: quantum enim ad sublimitatem caeluã huiꝰ

Expanded text:
cruciatus; si originalem mundum propter scelera diluvio cruciatus; si originalem mundum propter scelera diluvio perdens, Noe justum servavit; si Sodomorum flagitia puniens, Loth justitiae cultorem ab injustis eruit; constat pro certo quia novit Dominus pios de tentatione eripere, iniquos vero in diem judicii cruciandos reservare. Et notandum in eo quod ait, Deum angelis peccantibus non pepercisse, quia ipsi mali angeli non a Deo conditi mali, sed peccando facti sunt mali. Sed rudentibus inferni detracc. Hunc versiculum alia Translatio sic habet: Sed carceribus caliginis inferi retrudens, tradidit in judicio puniendos reservari. Ostendit ergo adhuc angelis apostatis ultimi judicii poenam deberi, de qua Dominus dicit: Ite in ignem aeternum qui paratus est diabolo et angelis ejus , quamvis jam poenaliter hunc infernum, hoc est inferiorem caliginosum aerem, tanquam carcerem acceperint. Quantum enim ad sublimitatem coeli, jam hujus
Abbreviated transcription (Latin):
sed qualem sibi ipsi fingunt praedicant. & propterea a
redemtore aliem facti: nil certius quam foueã perditi
Uia ueritatirblas phemabitur perhaereticos: non solũ
in eis quos suae heresi seductos ad sociant: sed in eis quo
ques per in puris sima sua facta & sacrifitia uel miste¬
ria execrande: quȩ faciunt inodiũ nominis xpiant
concitant existimantib imperitis omner xp̃ianor.
huius modi flagitiis esse mantipatos: qualibus dicitscrip¬
tura. peruos nom̃ meũ blasphemat᷑ ingentib: quibus
tuoicium iaco olico non cessao. : Cumiam olim praeteri¬
tũ tẽpus signi ficet nonces sat autem. uerbũ. praesentis¬
loum quã fine cessabit: Sienmꝰ anaelis pec canti¬
bus non popercro: et cẽt : Multi hic uersiculi unofine
claudunt᷑: nouit dñs pios detentatione eripere : Sieni
inquit ds̃ angelis peccantibus non pe percit. sed eos in¬
ferni traditos poenis ad maiores in diȩ iuditii seruat

Expanded text:
sed qualem ipsi sibi fingunt praedicant. Et propterea a sed qualem ipsi sibi fingunt praedicant. Et propterea a Redemptore alieni facti, nihil certius quam foveam perditioVia veritatis blasphemabitur per haereticos non solum in eis quos suae haeresi eductos associant, sed in eis quoque quos per impurissima sua facta et sacrificia, vel mysteria exsecranda quae faciunt, in odium Christiani nominis concitant, existimantibus imperitis omnes Christianos hujusmodi flagitiis esse mancipatos. Qualibus dicit Scriptura: Per vos nomen meum blasphematur in gentibus . Quibus judicium jam olim non cessat. Cum jam olim praeteritum tempus significet, non cessat autem verbum praesentinullo unquam fine cessabit. Si enim Deus angelis peccantibus non pepercit. Multi enim hic versiculi uno fine clauduntur: Novit Dominus pios de tentatione eripere. Si enim, inquit, Deus angelis peccantibus non pepercit, sed eos inferni traditos poenis ad majores in die judicii servat
Abbreviated transcription (Latin):
quae sectae latine grece dicuntur hereses: cum quisstul¬
ta obstinatione errorem quem semel coepit. semper
sectari nullatenur cersat: quod hereticorũ esse propri
uni quis nes ciat: et euoo quiecireos dñm neaantos. supen¬
lus ait : Emti estis praecio magno: glorifi cate & portate
dnm in corpore uestro: Merito autem sibi celerem per¬
ditionẽ suꝑ ducunt : qui redemtorem suum neganter
hunc recte consitendo glorificare. & bene faciendo suo
in corpore ferre de trectant: quod omner faciunt he¬
tici : Nam & arrius. qui redẽ torẽ nos tri
non est: & ebion. quidicit xp̃s ante mariã nonerat. ex
us. quidicit xp̃r redemtor paruulorũ inbaptis mo ñ ẽ:
qui a sine iniquitatibur concepti. & sine delicti amatre sua
geniti : nullũ prorsus habent peccatũ quod sibi debeat
dimitti. ideoq xp̃r non est saluator omnium electoꝵ
Et ceteri cumbis heretici: dnm̃ profecto quiemit eos p̃tio
sanguinis negant : quia illũ non qualẽ ueritas ostendit

Expanded text:
Quae secta Latine, Graece dicitur haeresis, cum quis stulta obstinatione errorum quem semel coepit semper sectari nullatenus cessat. Quod haereticorum proprium esse quis nesciat? Et eum qui emit eos Dominum negant, lus ait: Empti enim estis pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Merito autem sibi celerem perditionem superducunt, qui Redemptorem suum negantes, hunc recte confitendo glorificare, et bene faciendo suo in corpore ferre detrectant: quod omnes faciunt haeretici; nam et Arius, qui Redemptorem nostrum non est, » et Ebion, qui dicit: « Christus ante Mariam non erat, ex us, qui dicit: « Christus Redemptor parvulorum in baptismo non est, quia sine iniquitatibus concepti, et sine delictis a matre sua geniti, nullum prorsus habent peccatum quod sibi debeat dimitti, ideoque Christus non est Salvator omnium electorum; » et caeteri cum his haeretici Dominum profecto, qui emit eos pretio sanguinis sui, negant, quia illum non qualem veritas ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
Contrahere sim pelagianam haec sententia ualet. quac etpar¬
uulos omnes sine peccato nasci: et elector in hac uita tan¬
tum proficere posse dicebat: ut sine peccato exis tant
Nametcum propheta dicat : ecceenim inini quitatibur
conceptur sum: et in delictis peperit me mater mea.
Sine culpa in mundo esse non possumus: qui in mundum
Quienim pro nobis mortem carnis in debitam reddi¬
dit : nos adebita animae morte liberauit :
siconpite amu peccata nr̃a: fidelis et iustus est ut re¬

Expanded text:
Contra haeresim Pelagii haec sententia valet, quae et parvulos omnes sine peccato nasci, et electos in hac vita tantum proficere posse dicebat, ut sine peccato existant. Nam et cum propheta dicat: Ecce enim in iniquitatibus conceptus sum, et in delictis peperit me mater mea , sine culpa in mundo esse non possumus, qui in mundum Qui enim pro nobis mortem carnis indebitam reddidit, nos a debita animae morte liberavit. Si confiteamur peccata nostra, fidelis est, etc. Q
Abbreviated transcription (Latin):
defidei et caritatis perfectione conscripsit: laudans de¬
uotionem eorũ quiinuni tate ecdesia perseuerabans
quixp̃m antemariam non fusse contendebat: propterquor
etiam euangelium suum scripsit: Ibi quidem et suis et ipsius
dñ uerbis consubs tantialem patrifilium ad firmans:
hic autem quae ad nõ didicit proprus ser monibur. deꝓ¬
mens e thereticorũ s tultitiã apor tolica auctoritate
designat: dicenr: Quod fuit ab initio: quod audiuimur :
Nuit enim ab initio filius di sedeundẽ filium đi in ho¬
mine apparentẽ audierunt: et oculis ui derunt disci¬
puli: quod ipsum in euangelio latius explicauit: Nam qđ
hic ait : quod fuit ab inito : hoc est quod in euangelio dicit.
in principio erat uerbum: et uerbum erat apud dm̃ et dr̃e
rat uerbum: Hoc erat in principio apuddm̃: & quodhic

Expanded text:
cripsit, laudans devotionem eorum qui in unitate Ecclesiae perseverabant; qui Christum ante Mariam non fuisse contendebant. Propter quos etiam Evangelium suum scripsit, ibi quidem et suis et ipsius Domini verbis consubstantialem Patri Filium affirmans, hic autem quae a Domino didicit propriis sermonibus depromens, et haereticorum stultitiam apostolica auctoritatedesignat dicens: Quod fuit ab initio, quod audivimus. Fuit enim ab initio Filius Dei, sed eumdem Filium Dei in homine apparentem audierunt, et oculis viderunt discipuli, quod ipsum in Evangelio latius explicavit. Nam quod hic ait: Quod fuit ab initio, hoc est quod in Evangelio dicit: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Hoc erat in principio apud
Abbreviated transcription (Latin):
iustitia e nrãe: c̃fessio pec catorũ: Coepis ti ñ defendere pec¬
catũ tuum: iaminchoasti iustitiam : Perficietur autẽ inte.
quando nihil aliud facere delec tabit: Quando absorbe¬
bit᷑ mors inuictoriã: quando nulla concupis centiati¬
tillabit quando ñ erit luctacũ carne et sanguine: quan¬
doerit corona uictoriae et triũ phur deinimico tunc
erit ꝑfecta iustitia: Ergo siscitis quiaiust̾ẽ. ait scito¬
te : qm̃ omnis qui facit iustitiam ex ipso nat᷑ ẽ: ex dõ ex¬
tia conditorir nr̃i : quia nobis donauit ut eũ amare. etno¬
uerimus et possimur: &ita amare ut patrẽ filii. cũ ethoc
magnũ esset sisicamare illũ possẽmur: quomodo fideles
rerui dominos: quo modo dõ peror: deuotiamant mercen-¬
narĩ : qualiter autẽ filudĩ effici debeamur. idẽ iohanner
in euangelio ter tatur:: In propria in quiens ueniti. et suieũ

Expanded text:
justitiae nostrae est confessio peccatorum. Coepisti non defendere pecjustitiae nostrae est confessio peccatorum. Coepisti non defendere peccatum tuum, jam inchoasti justitiam. Perficietur autem in te, quando te nihil aliud facere delectabit. Quando absorbebitur mors in victoria, quando nulla concupiscentia titillabit, quando non erit lucta cum carne et sanguine, quando erit corona victoriae, et triumphus de inimico, tunc erit perfecta justitia. Ergo si scitis, quoniam justus est, ait, scitote quoniam omnis qui facit justitiam, ex ipso natus est; id etia Conditoris nostri, quae nobis donavit ut eum amare et noverimus et possimus: et ita amare, ut patrem filii, cum et hoc magnum esset, si sic illum amare possemus quomodo fideles servi dominos, quomodo dominos devoti amant mercenarii. Qualiter autem filii Dei effici debeamus, idem Joannes in Evangelio testatur: In propria inquiens venit, et sui eum
Abbreviated transcription (Latin):
alterã. uel c̃uitiũ aꝓximo in latũ patient̃ sufferre uel
alia huius cemodiq dñr ursit obseruare: uel certem
potius ẽ fundet᷑ ⁊ abeo inaduentu eiꝰ: hinc nãq dicit
quime eribuerit et meos sormoner : hunc siliur ho¬
minir erubesceta cũ uenerit in maies tate sua et
ratris  et scõrũ ange lorũ: Si scitis qm̃ iustus
ẽ scitoto qm̃ omnis quipacit ius titia.
exipso natus .e. ⁊ Ius titia modo nr̃a exfide iur¬
titia ꝑ fecta n ẽ. nisi inangelis: et iux in angolir
s. dõ conparentur : Tamen
si qua ꝑ fecta iustitiat̃ anima¬
rũ et spiritiũ et quos dr̃ creauit : in angelir ẽ scir̃. iustir¬
bonis: nullo lapsu auersis : nulla suꝑbia cadentib sed ma¬
nentib sẽꝑ inc̃tẽ platione uerbi dĩ & nibil aliud dulceha¬
bentibus nisi a quo creatisunt : in ipsis perfecta iustitia ẽ
Innobis autẽ: exfide coepit eẽ. scđm spm̃: Vndedicit psal¬
mista: incipite dñõ inẽ fessione : Incapite inquit : initium

Expanded text:
o illatum patienter sufferre, vel alia hujuscemodi quae Dominus jussit observare, vel certe in potius confundetur ab eo in adventu ejus. Hinc namque dicit: Qui me erubuerit et meos sermones, hunc Filius hominis erubescet, cum venerit in majestate sua et Patrisest, scitote quia omnis qui facit justitiam, ex ipso est natus. Justitia modo nostra ex fide. Justitia perfecta non est nisi in Angelis; et vix in Angelis, si Deo comparentur: tamen si qua perfecta justitia animarum et spirituum est quos Deus creavit, in Angelis est sanctis, justiet bonis, nullo lapsu aversis, nulla superbia cadentibus, sed manentibus semper in contemplatione verbi Dei, et nihil aliud dulce habentibus nisi a quo creati sunt, in ipsis perfecta justitia est. In nobis autem ex fide coepit esse secundum Spiritum. Unde dicit Psalmista: Incipite Domino in confessione . Incipite, inquit. Initium