comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sapientia sibi domum fabrefacit.
Ria ergo siint. Locus. materia. artifex. Q sicut diximꝰ.
locus est cor hominis. Materia: cogitationes cordis. Artificiũ
aũ duorum ẽ: dei uidelicet & hominis. Simul oꝑantur hi duo.
eum homine habitacłm sibi p̾parare. Proinde non debet homo
suam imꝑitiam aut infirmitatem considerans desꝑare: sed
cum pocius qui secum oꝑari dignatur attendere. Deus enum ẽ
uirtus & sapientia. et non potest aliquis aut cum uirtute de¬
ficere. aut cum sapientia ignorare: maxune cum idem ipse sit
qui nobis oꝑantib bonum cooꝑatur. & non oꝑantib ut uelimꝰ
& possimus oꝑari bonum largitur. Dei quippe opus in nobis
nobiscum ẽ. & nrm̃ in no bis opus ab ipso ẽ. Eius opus in nobis
nobiscum ẽ. nr̃m adiutorium: &e nr̃m opus in nobis ab ipso est
suum donum. His dictis ad ea que pposumus ueniamus. id ẽ
ut postqͣm agnoueris ubi & unde & cum quo oꝑaris debeas.
nunc qualit̾ oꝑeris agnoscas.

Expanded text:
sapientia sibi domum fabrefecit. sapientia sibi domum fabrefecit. Tria ergo sunt, locus, materia, artifex. Et, sicut diximus, locus est cor hominis, materia cogitationes cordis, artificium autem duorum est, Dei videlicet et hominis, simul operantur haec duo. lum sibi praeparare. Proinde non debet homo suam imperitiam aut infirmitatem considerans desperare, sed eum potius, qui secum operari dignatur, attendere. Deus enim est virtus et sapientia, et non potest aliquis aut cum virtute deficere, aut cum sapientia ignorare, maxime cum idem ipse sit, qui et nobis operantibus bonum cooperatur, et non operantibus ut velimus, et possimus bonum operari, largitur. Dei quippe opus in nobis nobiscum est, et nostrum opus in nobis ab ipso est. Ejus opus in nobis nobiscum est, nostrum adjutorium, et nostrum opus in nobis ab ipso est, et ipsius donum. His dictis ad ea, quae proposuimus veniamus, id est ut postquam agnoveris ubi, et unde, et cum quo operari debeas, nunc qualiter opereris agnoscas.
Abbreviated transcription (Latin):
tam mira ratione disposuit. Hunc ergo inuoca: hunc ora.
hunc obsecra: ut te quoq docere dignetur. Inuoca eum: dilige
eum. Hoc ẽ enim inuocare eum: diligere eum. Dilige ergo eũ.
& ipse ad te ueniet: & docebit te sicut ꝓmisit diligentib se.
Si quis diligit me sermonem meum seruabit. & pater meus
diligcr eum et ad eum ueniemus. & mansionem apud eum facie¬
mus. Non dixit facta mansione ueniemus. sed ueniemꝰ inqͥt
& mansionem aput faciemus. Ego sic intelligo. quod mundi
cordis amator apud nos manere non possit. nisi prus ipse sͥ
in nobis mansionẽ fecerit. Ipse quippe ẽ sapientia: de qua dr̃.
Sapientia edificauit sibi domum. Et in alio loco ipsa sa¬
pientia ubi & unde domus eius constructa sit manifestat di¬
cens. Ego sapientia in consilio habito: et sensatis intersum
cogitationib. & alibi sedes sapientie appellatur anima iꝰti.
Constat ergo quod in corde hominis de cogitationib sensatis

Expanded text:
tam mira ratione disposuit. Hunc ergo invoca, hunc ora, tam mira ratione disposuit. Hunc ergo invoca, hunc ora, hunc obsecra, ut te quoque docere dignetur. Invoca eum, dilige eum; hoc est enim invocare eum, diligere eum. Dilige ergo eum, et ipse ad te veniet, et docebit te sicut promisit diligentibus se. Si quis diligit me, sermonem meum servabit, et Pater meus diliget eum, et ad eum veniemus, et mansionem apud eum faciemus . Non dixit, facta mansione veniemus, sed veniemus, inquit, et mansionem apud eum faciemus. Ego sic intelligo, quod mundi cordis amator apud nos manere non possit, nisi prius ipse sibi in nobis mansionem fecerit. Ipse quippe est sapientia, de qua dicitur: Sapientia aedificavit sibi domum ; et in alio loco, ipsa sapientia ubi et unde domus ejus constructa sit manifestat, dicens: Ego sapientia in consilio habito, et sensatis intersum cogitationibus . Et alibi sedes sapientiae appellatur animae justi. Constat ergo, quod in corde hominis de cogitationibus sensatis
Abbreviated transcription (Latin):
quirit. ꝑitus ẽ artifex: & alios quos uult artifices faeit. Mtil¬
tos abeo eruditos testimonio diuinarum scripturarum di¬
dicimus. Ipse noe fabricare archam docuit. Ipse moysi ad cuiiͦ
similitudinẽ arhcam fabricaret. exemplar ostendit. Ipse bese¬
leel erudiuit. Ipse salomonem ut cdificaret templum nomi¬
ni enis sapientia illustrauit. Paulum qͦ apłm architectum
fecit. & multos alios quos nune enumerare songum ẽ. Et postͤ¬
mo nullus doctus fuit. qui ab eo non didieit: & quisqͥs ab eo dis¬
cere meruit. nemo iuꝑitus ꝑmansit. S & si tẽ de oꝑib eius aliqͥd
audire delectat: omĩa hec que uides. ipse de nichilo creauit.
Ipse ãmirabilem mundi huius machinam fabricauit. Ipse sin¬
gła queq qualit̃ in formas & species suas ꝑducenda fuerant
excogitauit: & uniuersoꝵ pulchritudinem ipse condidit. Epen¬
de ergo quantum in reb inuisibilib possit: qui hec uisibilia

Expanded text:
quirit peritus est artifex, et alios quos vult artifices facit. Mulquirit peritus est artifex, et alios quos vult artifices facit. Multos ab eo eruditos testimonio divinarum Scripturarum didicimus. Ipse Noe arcam fabricare docuit. Ipse Moysi, ad cujus similitudinem arcam fabricaret, exemplar ostendit. Ipse Beseleel erudivit. Ipse Salomonem, ut aedificaret templum nomini ejus, sapientia illustravit. Paulum quoque Apostolum architectum fecit; et multos alios quos enumerare longum est. Et postremo nullus doctus fuit, qui ab eo non didicit, et quisquis ab eo discere meruit, nemo imperitus remansit. Sed, si te de operibus ejus aliquid audire delectat, omnia haec quae vides, ipse de nihilo creavit. Ipse admirabilem mundi hujus machinam fabricavit. Ipse singula quaeque qualiter in formas et species suas producenda fuerant, excogitavit, et universorum pulchritudinem ipse condidit. Perpende ergo quantum in rebus invisibilibus possit, qui haec visibilia
Abbreviated transcription (Latin):
tuũ : ut capere possis quem capere ñ potest mundus Di¬
lata ergo cor tuũ: ut h abere merearis hospitem dm. &e
ñ sicut consuetudo est inter homines uniꝰ noctis hospitẽ:
sed ȩternũ habitatorem Dilata ergo cortuũ Qsi tu in
dilatando deficis. ipse tibi dilatabit cui ille aliquando
dilatatus ab eo dixit Uiãm andatoꝵ tuoꝵ cucurri: cũ
dilatasticor meũ Et de impensa quid dicam: Non necesse
est maria transire: &e ignotas ex quirere regiones. ad
comparandos lapides prȩciosos. & marmora electa:
nec cedros excelsas excisas de libano. ꝑ alta maria nauibus
conductis aduehere. aut nescio quo ͭ numerosa artificium mi¬
lia congregare. & qui thesauros regum attenuare possent.
Nichil horum ate postulatur: inte & de ce fabricabis domũ
domino deo tuo. Ipse artifex eris. Cor tuum locus: & cogita¬
tiones materia. Nec timeas inꝑitiam cuam. Qui boc ate re¬

Expanded text:
tuum, ut capere possis, quem capere non potest mundus. Dituum, ut capere possis, quem capere non potest mundus. Dilata cor tuum, ut habere merearis hospitem Deum, et non sicut consuetudo est inter homines unius noctis hospitem, sed aeternum habitatorem. Dilata ergo cor tuum. Quod si tu in dilatando deficis, ipse tibi dilatabit, cui ille aliquando dilatus ab eo dixit: Viam mandatorum tuorum cucurri, cum dilatasti cor meum . Et de impensa quid dicam? Non necesse est maria transire, et ignotas exquirere regiones ad comparandos lapides pretiosos, et marmora electa, nec cedros excelsas incisas de Libano per alta maria navibus conductis advehere, aut nescio quot numerosa artificum millia congregare, qui et thesauros regum attenuare possent. Nihil horum a te postulatur in te, et de te fabricabis domum Domino Deo tuo. Ipse artifex eris, cor tuum locus, cogitationes tuae materia. Nec timeas imperitiam tuam, qui hoc a te re
Abbreviated transcription (Latin):
indigni sumus de tanta re loqui aliquid digne fus¬
ficimus. S si ex nobis sufficientes ñ sumus: potens ẽ ile suf¬
ficientiam nobis prestare. sine quo ille digne de eo non dicã
loqui. s nec cogitate quicquam idonei inuenimur. Primum
designandus ẽ locus in quo edificari oporteat domũ dei
deinde describenda materia. Locus ẽ cor hominis. Materia
cogitationes munde. Nemo se excuset: nenio dicat. non possũ
edificare donium dũo. Nlon sufficit cantis inpendis tenuis pau¬
ꝑtas mea. cui & ipse locus deest exuli & ꝑegrino. & in terra alie¬
na degenti. Hoc opus ẽ regum. hoc multorum opus ẽ ppłoꝵ.
Ego uero quomͦ edificabo domũ duõ: Cur sic cogitas homo:
Non hec ate exigit deus tuus. Non dicit tͥ ut fundum emas
alienum. ad amplificanda atria sua Cortuũ inhabitare uult
Hoc amplifica. hoc dilata. Dilata inquam: quia magnus est
dominus: & nescit in loco angusto habitare: Dilata ergo cor

Expanded text:
ndigni sumus de tanta re loqui, aliquid digne sufndigni sumus de tanta re loqui, aliquid digne sufficimus. Sed et si ex nobis sufficientes non sumus, potens est ille sufficientiam nobis praestare, sine quo digne de eo non dicam loqui, sed nec cogitare quidquam idonei invenimur. Primum designandus est locus, in quo aedificari oporteat domum Domini. Deinde scribenda materia. Locus est cor hominis, materia cogitationes mundae. Nemo se excuset. Nemo dicat, non possum aedificare domum Domino, non sufficit tantis impendiis tenuis paupertas mea, cui et ipse locus deest exsuli, et peregrino, et in terra aliena degenti. Hoc opus est regum, hoc multorum est opus populorum. Ego vero quomodo aedificabo domum Domino? Cur sic cogites homo? Non hoc exigit a te Deus tuus. Non dicit tibi, ut fundum emas alienum ad amplificanda atria sua. Cor tuum inhabitare vult, hoc amplifica, dilata; dilata inquam, quia magnus est Dominus, et nescit in loco angusto habitare. Dilata ergo cor
Abbreviated transcription (Latin):
ueniat multa in hoc mundo aduersa paciatur. & ideo in arbore
sapientie octauo gradu int̾ septem & septem. quasi int̃ sabba¬
tum & sabbatum colerantia laboris figitur in centro medie
tͥbulationes: necessaria ẽ robusta caritas. Et hoc ẽ quod dñs
in euamgłio cum septem beatitudines enumerasset. in octaua
ad colerantiam passionis ãmonuit dicens. Beati qui ꝑsequri¬
tionem paciuntur ꝓpt̾ usticiam: qm̃ ipsoꝵ ẽ regnum celoꝵ.
Nam quod ibi dicitur. beati qui ꝑseoutionem paciuntur
ꝓpt̃ iusticiam. hoc hic dicitur. ꝑ caritatem roboratur. S iam
dum ino̾dentium rationum expositionem ꝓsequimur.
longius apposito nr̃o digressi sumus. Unde & de hoo quoq
ueniam postulamus. quia ut uernm fatear sepius in hoc trae
uel in hoc meam insipientiam faceri erubesco. Nunc gͦ ad ppo¬
situm reuertentes: de fabricatione arebe sapientie ꝓsequamꝰ.¬
domiui loqui uolumus. sitam̃ nos quicãda sit domꝰ do¬

Expanded text:
veniat, multa in hoc mundo adversa patiatur. Et ideo in arbore veniat, multa in hoc mundo adversa patiatur. Et ideo in arbore sapientiae octavo gradu inter septem et septem, quasi inter Sabbatum et Sabbatum, tolerantia laboris figitur in centro mediaetribulationes necessaria est vel robusta charitas. Et hoc est quod Dominus in Evangelio, cum septem beatitudines enumerasset, in octava ad tolerantiam passionis admonuit, dicens: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, quoniam ipsorum est regnum coelorum . Nam quod ibi dicitur: Beati qui persecutionem patiuntur propter justitiam, hoc hic dicitur per charitatem roboratur. Sed jam, dum incidentium rationum expositionem prosequimur, longius a proposito nostro digressi sumus. Unde et de hoc quoque veniam postulamus, quia ut verum fatear, saepius in hoc tractvel in hoc meam insipientiam fateri erubesco. Nunc ergo ad propositum revertentes de fabricatione arcae sapientiae prosequamDomini loqui volumus, si tamen nos, qui i
Abbreviated transcription (Latin):
Huic inde habemus septenarium. & satis claret: quod septe¬
narius ad requiem ꝑtin&.hinc maxime quod septima die re¬
quieuit dñs ab omĩ oꝑe quod patrarat. Rursum ꝑ ꝓpħam re
ꝓmitit dñs suis dilectorib sabbatun ꝓsabbato & mensem ꝓmen¬
se: hoc ẽ requiẽ ꝓraquie. ꝑfectionemꝰ ꝑfectione. Ero requie m̃tis.
requiem m̃tis & corꝑis. Pro requie qua non consentiunt malis.
requiem qua nulla sentiant mala. Item ꝓꝑfectione oꝑis. ꝑfec¬
tionem retributionis. Idem ẽ enim quod dicit sabbatum ꝓ
sabbato. ac si diceret requiem ꝓrequie. & quod dicit men¬
sem ꝓmense. quasi diceret ꝑfectionem ꝓ ꝑfectione. Prima g
requies pͥmum sabbatum nobis eẽ debet. in hac uita cessare
amalo: ut scdm sabbatum adipisci mereamur. ut in et̃num
requiescamus cum xp̃o. S quisqͥs hoc modo amalis sabbatira¬
re ꝓponit: necesse ẽ priusquam ad illud futurum sabbatum

Expanded text:
hinc inde habens septenarium. Et satis claret, quod septehinc inde habens septenarium. Et satis claret, quod septenarius ad requiem pertinet, hinc maxime quod septima die requievit Dominus ab omni opere quod patrarat . Rursum pe Sabbatum pro Sabbato, et mensem pro mense ; hoc est requiem pro requie, perfectionem pro perfectione; pro requie mentis requiem mentis et corporis, pro requie qua non consentiunt malis, requiem qua nulla sentiunt mala. Item pro perfectione operis perfectionem retributionis. Idem est enim quod dicis Sabbatum pro Sabbato, ac si diceret requiem pro requie; et quod dicit mensem pro mense, ac si diceret perfectionem pro perfectione. Prima igitur requies primum Sabbatum nobis esse debet in praesenti vita cessare a malo, ut secundum Sabbatum adipisci mereamur, ut in aeternum requiescamus cum Christo. Sed quisquis hoc modo a malis sabbatizare proponit, necesse est priusquam ad illud futurum Sabbatum
Abbreviated transcription (Latin):
Ecce arbor sapientie nr̃e ꝑ quindecim gradus usq ad sum¬
mum incrementum ꝑuenit. Hic autẽ numerꝰ magni miste¬
rii conscius ẽ. Primum. quia ex septem & octo conponitur
Septenarius uero p̃sentem uitam quȩ septem dieb cur¬
rit. significat. Octonarius uero qui post septem uenit.
eteruam uitam designat. Septenarius ergo ad uetus testa¬
m̃tum ꝑtinet: in quo ꝓmittunt᷑ bona temporalia. Octona¬
rius uero autem nouo testamento congruit. in quo sꝑare
iubenur eterna. Crescat gͦ ꝑ septem ce ꝑ octo sapientia: ꝑ
septem incipiat. & ꝑocto ad consũmationem ꝑtingat. Prima
sapientia sit adeo terrena bona petere. scda sapientia ce
maxima sit. adeo dm̃ conͣfiderare. Item quindecim si duplicet᷑
.xxx. efficit. & sapientia si adiuncta caritate ꝑdilectionem
dei & preimi geminetur. usq ad conformitatem ȩtatis plȩnitudini
xp̃i nos ꝑducit. Item in quindecim medius id ẽ qui octauus.

Expanded text:
Ecce arbor sapientiae nostrae per quindecim gradus usque ad sumEcce arbor sapientiae nostrae per quindecim gradus usque ad summum incrementum pervenit; hic autem numerus magni mysterii conscius est. Primum quia ex septem et octo componitur. Septenarius vero praesentem vitam, quae septem diebus currit, significat. Octonarius autem, qui post septem venit, aeternam vitam designat. Septenarius ergo ad Vetus Testamentum pertinet, in quo promittuntur bona temporalia. Octonarius autem homo testamento congruit, in quo sperare jubemur aeterna. Crescat ergo per septem et octo sapientia. Per septem incipiat, et per octo ad consummationem pertingat. Prima sapientia sit a Deo terrena bona petere. Secunda sapientia et maxima sit a Deo Deum desiderare. Item quindecim si duplicentur triginta efficiunt, et sapientia si adjuncta charitate per dilectionem Dei et proximi geminetur, usque ad conformitatem aetatis plenitudinis Christi nos perducit. Item in quindecim medius idem est qui octavus,
Abbreviated transcription (Latin):
Er mortem carpitur. Quando fructus Qmͦ carpit᷑.¬
maturus ẽ. tunc discerpitur ut ad patrisfamilias
mensam ueniat. & nos cum ad modulum ur̃e ꝑfectionis
ꝑducti fuerimus. ab hac uita ꝑmortem p̃cidemur. ut ad
conuiuium regis eterni ꝑducamur. Et hoc ẽ quod incanti¬
oo amoris sponsa ad dilectum suum loquit᷑ dicens. Ueniat
dilectus meus in hortum suum: ut comedat fructum po¬
morum suorum. & ipse uersa uice ad sponsam respondet.
Ueni in hortum meum soror mea sponsa: messui mirram me¬
am cum aromatib meis. Comedi fauum cum melle meo: bi¬
bi uinum meum cum lacte meo. ꝑ mortem gͦ carpunur: ut
mur. Nos ibi cibus dei erimus. quia ei conplacebit in nobis:
& ipse cibus nr̃ erit. quia delectabimur in ipso. facie ad faci¬
em głam eius contemplantes. ita ut illud ꝓpħe inpleatur in
nobis. Satiabor cum apparuerit gła tua. Concludamus ergo
de qua psalmista dicit. Adinplebis me leticia cum uul¬
tu tuo: delectationes in dextera tua usq infinem. Amen.

Expanded text:
er mortem carpitur. Quando fructus maturus est tunc discerpitur, ut ad patrisfamilias mensam veniat. Et nos, cum ad modulum nostrae perfectionis perducti fuerimus, ab hac vita per mortem praecidimur, ut ad convivium Regis aeterni transferamur. Et hoc est quod in cantico amoris, sponsa ad dilectum suum loquitur, dicens: Veniat dilectus meus in hortum suum, et comedat fructum pomorum suorum ; et ipse versa vice ad ipsam ibidem respondet: Veni in hortum meum, soror mea sponsa, messui myrrham meam cum aromatibus meis, comedi favum meum cum melle meo, bibi vinum meum cum lacte mea . Per mortem ergo carpimur, ut mur. Nos ibi cibus Dei erimus, quia ei complacebit in nobis, et ipse cibus noster erit, quia nos delectabimur in ipso faciem gloriam ejus contemplantes, ita ut illud prophetae compleatur in nobis: Satiabor cum apparuerit gloria ejus . Concludamus ergo de qua Psalmista dicit: Adimplebis me laetitia cum vultu tuo, delectationes in dextera tua usque in finem . Amen.
Abbreviated transcription (Latin):
dib distinguit᷑. qr ꝓpt̃ bonam oꝑationẽ minꝰ ꝑfectam.
cuiꝰ ꝑfectio in pleno senario significat᷑: quã isti nec dum
app̃hendere possunt. In scd̾a scala scͥbit᷑. Hic ascendunt
obliuscentes & fugientes mundum. quali quadrupedia
iam ambulantia in archa⁊ & aaron cum seniorib filioꝵ
isrł. in ascensu montis. Hic ũsus sex gradib distinguit᷑.
ꝓpt̃ ꝑfectionem oꝑis. ad quam isti iam ꝓmoti sunt. In
t̃cia scala sic scribit᷑. Hic ascendunt obliti mundum.
quasi uolatilia in arcba: & moyses solus suꝑ ũticem
montis in nube cum dño. Hic uersus sep̃tẽ gradibus
distinguit᷑. quia tales cum ꝑfectione oꝑis habent etiã
requiem m̃tis. Sciendũ autẽ quod isti gradus forinsecꝰ
semꝑ uersib asscribendi sunt. ut int̾̃ guidꝰ & scalas ũsus
ipsi sursum ꝓtendant᷑. & uariis colorib distinguantur.
Nos ad significandam historiam uiridem colorem posur¬

Expanded text:
dibus distinguitur propter bonam operationem minus perfectam, dibus distinguitur propter bonam operationem minus perfectam, cujus perfectio in pleno senario significatur, quam necdum isti apprehendere possunt. In secunda scala scribitur: Hic ascendunt obliviscentes et fugientes mundum quasi quadrupedia jam ambulantia in arca, et Aaron cum senioribus filiorum Israel in ascensu montis. Hic autem versus sex gradibus distinguitur propter perfectionem operis, ad quam isti jam promoti sunt. In tertia scala sic scribitur: Hic ascendunt obliti mundum quasi volatilia in arca, et Moyses solus super verticem montis in nube cum Domino, hic autem versus septem gradibus distinguitur, quia tales cum perfectione operis habent et requiem mentis. Sciendum aute quod isti gradus forinsecus semper versibus ascribendi sunt, ut inter gradus et scalas versus ipsi sursum protendantur, et variis coloribus distinguendi. Nos ad significandam historiam viridem colorem posui
Abbreviated transcription (Latin):
& scĩ sp̃e consolationẽ in pͥmordia uerȩ lib̾tatis inueni&.
Acalore orientis qui ẽ ultimus angulus reu̾tentib &
discedentib pͥmus: ab imo sursum uno tractu scribit᷑.
Hic ascendunt hii qui iam ũ de malo ad bonum transe¬
unt. s de bono ad meliꝰ ꝓficiunt: quos lignum uite frue¬
ctu suo pascit & ꝓuehit. Hic u̾sus inpͥma scala .xxx. gradib
distinguit᷑. ꝓpt̃ pͥmum ordiuẽ fideliũ qui sunt in scã ęccłia.
id ẽ coniugati. qui in euãgłio triceno fructu significant᷑.
In scd̾a scala distinctio fit.Lx. graduũ. qui numerꝰ ad con¬
tinentes ꝑtinet. In t̾cia centum. qui numerꝰ ꝑtinet ad uir¬
gines: quib nichil altius. quia celibem & angłicam uitã
ducunt. In altero aũ latere pͥme scale asscriptus ẽ hic
u̾sus. Hio ascendunt licite utentes mundo. quasi irpti¬
lia in archa: & filii isrł in campo edentes & bibentes. &
uidentes delonge głam di. Hic u̾sus qͥnq & semis gra¬

Expanded text:
 Spiritus consolationem in primordia verae libertatis inveniet. A calore orientis, qui est ultimus angulus revertentibus, et discedentibus primus, ab imo sursum uno tractu scribitur: Hic ascendunt ii qui non jam de malo ad bonum transeunt, sed de bono in melius proficiunt, quos lignum vitae fructu suo pascit et provehit. Hic versus in prima scala triginta gradibus distinguitur propter primum ordinem fidelium, qui sunt  conjugati, qui in Evangelio triceno fructu significantur. In secunda scala distinctio fit sexaginta graduum, qui numerus ad continentes pertinet. In tertia centum, qui numerus ad virgines pertinet, quibus nihil altius, quia coelibem et coelestem vitam ducunt. In altero autem primae scalae latere ascriptus est hic versus: Hic ascendunt licite utentes mundo quasi reptilia in arca, et filii Israel in campo edentes, et bibentes, et videntes a longe gloriam Dei. Hic versus quinque et semis gra
Abbreviated transcription (Latin):
ut non tamtũ illi minaret᷑. quantum ꝑmiserat. Noli
huic tranqͥllitati confidere: in mom̃to mare euertit᷑.
eodem die ubi luserant nauigia sorbent᷑.¶ Maguę¬
diuiciȩ sunt: lege naturę composita pauꝑtas. Lex
autẽ illa naturę. scis quos t̃minos nobis ponat.:
Non esurire. non sitire: non algere. Asꝑum culcum¬
dictum argento odium. & cubile humi positum:. &¬

Expanded text:
ut non tantum illi minaretur, quantum permiserat. Noli huic tranquillitati confidere; momento mare evertitur. Eodem die ubi luserunt navigia, sorbentur. Cogdivitiae sunt lege naturae composita paupertas." Lex autem illa naturae scis quos nobis terminos statuat ? Non esurire, non sitire, non algere. Ut famemdictum argento odium, et cubile humi positum,
Abbreviated transcription (Latin):
ora  peccata redimunt. Et iste uersus
.xl. sex gradib distinguit᷑. quia elemosina abstinentie
iuncta. quasi sex cum quadraginta ꝑfectum opꝰ facit.
Int̾cia sclala sic scͥbitur. Hic ascendunt hii qui contri¬
ti cordis & sp̃c contribulati. iuge sacͥfitium deo in odorẽ¬

Expanded text:
ora peccata redimunt . Et iste versus quadraginta sex gradibus distinguitur, quia eleemosyna abstinentiae juncta, quasi sex cum quadraginta, perfectum opus facit. In tertia scala sic scribitur. Hic ascendunt hi qui contriti cordis et sp
Abbreviated transcription (Latin):
contemplari siciunt: quasi de babilonia redeuntes in ierłm.
Quod scilic& in esora legit᷑. qui pͥmꝰ in hac scala ẽ. Hic
autẽ ũsus distinctionẽ non habet. seo unꝰ ductus coloris
abimo sursum trahit᷑: quia contemplatio uniformis ẽ &
simplex. Item acalore occidentis ab imo sursum ex uno
latere scalarum tͥum. uno ductu hic ũsus scribit᷑. Hic
ascendunt qui ab estu uiciorum ad lignum uite refugi¬
unt. & sub foliis eius quasi sub umbraculo meridiano
a feruore se abscondunt. Hic autẽ u̾sus deforis abimo sur
missione peccatoꝵ sdicitur: septuagies septies. Septem
enĩ uniu̾sitatẽ significare solet illius rei cui apponitur:
Undecim uͦ trangressionẽ. Septuaginta septem ergo uni¬
uersam transgressionẽ significat: que hic ascendentib
relaxatur. In alcero aũ latere pͥme scale ascͥbit᷑. Hic as¬
cendunt ħũ qui ꝑ abstinentiam & afflictionẽ mortifi

Expanded text:
e Babylone ascendentes ad Jerusalem . Quod scilicet in Esdra legitur, qui primus in hac scala est. Hic autem versus distinctionem non habet, sed unus ductus coloris ab imo sursum trahitur, quia contemplatio uniformis est, et simplex. Item a calore occidentis ab imo sursum ex uno latere scalarum trium, uno ductu hic versus scribitur: Hic ascendunt ii qui ab aestu vitiorum ad lignum vitae refugiunt, et sub foliis ejus quasi sub umbraculo meridiano a fervore se abscondunt . Hic autem versus foris ab imo surmissione peccatorum dicitur: Septuagies septies . Septem enim universitatem significare solent illius rei, cui apponuntur. Undecim vero transgressionem. Septuaginta septem ergo universam transgressionem significant, quae hic ascendentibus relaxatur. In altero autem latere primae scalae scribitur: Hic ascendunt ii qui per abstinentiam et afflictionem mortifi
Abbreviated transcription (Latin):
dis nri: qui tunc inuenitur quando sapientia oritur. Sapi¬
entia autẽ oritur: quando ueritas manifestat᷑. Ueritas
aũ manifestat᷑: quando ignorantia pellit᷑. Ignorantia autẽ¬

Expanded text:
dis nostri, qui tunc invenitur, quando sapientia oritur. Sapidis nostri, qui tunc invenitur, quando sapientia oritur. Sapientia autem oritur, quando veritas manifestatur. Veritas autem manifestatur, quando ignorantia pellit
Abbreviated transcription (Latin):
git᷑ quod postqͣm ꝑfecit salomon om̃e opꝰ ad edificationẽ
domus dñi. & consũmata sunt omĩa. que ad edificatio¬
nẽ domus ꝑtinebant. continuo nebula inpleuit domũ.
ita ut sacerdotes ministrare non possent. Salomon qͥppe
incerpretatur pacificus: & significat illum qui ẽ pax nr̃a
qui reconciliauit nos deo in sanguine suo. & quia idem ip
templũ edificat. quia ꝑsapientiam dei cor hominis factũ
ẽ. ut in eo quasi in templo deus ĩs & habitaret. Hec est
sapientia que edificauit sͥ domuni. que ludens in orbe
terrarũ. delicias suas dicit ẽẽ cũ filiis hominũ. S hec
domꝰ ut edificata ẽ nebulis impletur: quia homo conditꝰ
ruens. in has miseras p̃sentis uite tenebras labitur:: ubi
digne deo ministrare ñ ualet: quia caligine ignorantie ob¬
uolutꝰ. quid agendum uł uitandum sͥ sit. ex magna parte
iam non uidet. Absconditus ẽ gͦ thesaurus iste in agro cor¬

Expanded text:
gitur quod postquam perfecit Salomon omne opus ad aedificationem gitur quod postquam perfecit Salomon omne opus ad aedificationem domus Domini, et consummata sunt universa, quae ad instructionem domus pertinebant, continuo nebula implevit domum, ita ut sacerdotes ministrare non possent . Salomon quippe interpretatur pacificus, et significat illum qui est pax nostra, qui reconciliavit nos Deo in sanguine suo. Et quia idem iptemplum aedificat, quia per sapientiam Dei cor hominis factum est, ut in eo quasi in templo Deus habitaret. Haec est sapientia, quae aedificavit sibi domum, quia descendens in orbem terrarum delicias suas dicit esse cum filiis hominum . Sed haec domus, ut aedificata est, nebula impletur, quia homo conditusruens, in has miseras praesentis vitae tenebras labitur, ubi digne Deo ministrare non valet, quia caligine ignorantiae obvolutus quid agendum vel vitandum sibi sit ex maxima parte jam non videt. Absconditus ergo est thesaurus iste in agro cor
Abbreviated transcription (Latin):
oritur. Hic mͥ occurrit euamgłica illa parabola.
in qua regnum celorum thesauro abscondito in agro comparat
Regnum quippe celorum ẽ: uita ȩcerna. Uita autẽ ȩcerna:¬
xp̃o est. Xp̃e autẽ: sapientia ẽ. Sapientia
autẽ: thesaurus ẽ. Q̾ hic ẽ thesaurus abscon¬
ditus in agro cordis humani. ubi factus ẽ homo ad imaginẽ
ut in eo tanquam ui quodam specło suo diuina sapientia re¬
luceret.: & que in se uideri non poterat. in sua imagine ui¬
sibilis appareret. Magna ꝓrsus dignitas hominis. portare
imaginem dei: & illius in se iugit̾ uultũ aspicere. atq eum
sc̃ꝑ ꝑ contẽplationẽ p̃sentem habere. S postqͣm primus ille
parens. uetitum asseciitus & int̾dictum cangens. delectationẽ
suam in terra sparsit: peccati puluis suꝑiectus cordi hu
& eiligo ign orantie oppansa. lum̃ sapientie intercepit. &
hoc ẽ illud quod in templo salomonis figuratum ẽ: ubi le¬

Expanded text:
ctionem oritur. Hic mihi occurrit evangelica illa parabola, ctionem oritur. Hic mihi occurrit evangelica illa parabola, in qua regnum coelorum thesauro abscondito in agro comparatur . Regnum quippe coelorum est vita aeterna. Vita autem aeternastus autem sapientia est, sapientia vero thesaurus est. Et hic thesaurus est absconditus in agro cordis humani, ubi factus est homo ad imaginemut in eo tanquam in speculo quodam suo divina sapientia reluceret, et quae in se videri non potuit, in sua imagine visibilis appareret. Magna prorsus dignitas hominis portare imaginem Dei, et illius in se jugiter vultum aspicere, atque eum semper per contemplationem praesentem habere. Sed postquam primus ille parens, vetitum assecutus, et interdictum tangens delectationem suam in terram sparsit, peccati pulvis superjectus cordi hum, et caligo ignorantiae obtensa lumen sapientiae intercepit. Et hoc est illud quod in templo Salomonis figuratum est, ubi le
Abbreviated transcription (Latin):
tatione in quandã ꝑniciosam securitatẽ cadimꝰ: ut iam id
existimet: quod magis sibi euenire desiderat. Ut gͥ nec timor
remissus. nec affectus tepidus sit: necesse ẽ ut firmam &e
inconcussam fidem habeamꝰ: ꝑ quam firmit̃ radicati. ea quȩ
in trib p̃cedentib accepimꝰ bona confirmemꝰ. deg̾nmatiõe.
non ualens. certis manifestat indiciis. Hec diuidit᷑
in trĩa. In zelum. & conpassionẽ. & beniuolentiam. Te¬
lus est dum ꝓ amore iusticie defensorem ultro se offert
animus: calũpniam ueritatis pati non sustinens. Conpas¬
sio ẽ: quando miseriis aliorũ condolemꝰ. Beniuolentia est:
qũ prompta uoluntate beneficia rogata annuimꝰ: Et pulchi
ẽ. similitudo. Germinare enim grana tunc dicimus:
quando natura quadam ocoulta ui integra rumpit. ut g̃¬
men ꝓdeat quod intus latuit. Et non secus bona uoluntas
celare se non ualens. quadam ut ita dicam beniuolentia

Expanded text:
tatione in quamdam perniciosam securitatem cadimus, ut jam id tatione in quamdam perniciosam securitatem cadimus, ut jam id esse existimet, quod magis sibi evenire desiderat. Ut igitur nec timor remissus, nec affectus tepidus sit, necesse est ut firmam et inconcussam fidem habeamus, per quam firmiter radicati ea, quae in tribus praecedentibus accepimus bona confirmemus. CAP. V. De genon valens certis manifestat indiciis. Haec dividitur in tria, in zelum et compassionem, et benevolentiam. Zelus est, dum pro amore justitiae defensorem ultro se offert animus calumniam veritatis pati non sustinens. Compassio est, quando miseriis aliorum condolemus. Benevolentia est, quando prompta voluntate beneficia rogati annuimus. Et pulchra est similitudo: Germinare enim grana tunc dicimus, quando natura quadam occulta vi integrum rumpit ut germen prodeat, quod intus latuit, et non secus bona voluntas celare se non valens quadam, ut ita dicam, violentia
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit de domo uida. mutet radices deorsum: & faciet frue¬
tum sursum. In reliquiis enĩ domꝰ uidę fideles significant᷑:
qui radicem deorsum mitrunt : quia omẽm cogitationẽ cordis
sui ad int̾na gandia defigunt: fructũ aũ sursum faciunt:
quia in et̃na patria quam in hac uita ꝑamorẽ semꝑ requi¬
runt. uite dona pꝰmodũ in retributione ꝑcipiunt. Quod gͦ
infideles negant. & de quo infirmi infide dubitant. hoc fide¬
les credunt & expectant: & quod infideles diligunt. infirmi
aũ zelant. hoc fideles fugiunt Fides igit᷑ ẽ ꝑ quã radicat
sapientia: quia ꝑ fidem firmatur animus::
& constabilit᷑ affectus. Qui autẽ infide hesicat⁊ a orit¬
hic neq intimore dei. neq in amore dei ꝑfectus: esserpotest.
Alit̃ enim timemꝰ. quod suspicami. aliter timemꝰ quod credi¬
mus. Quod credimꝰ ꝑfecte timemus: quod aũ suspicamur.
hoc plerũq iocirco timere negligimꝰ. quia ex ipsa nr̃a dubi¬

Expanded text:
fuerit de domo Judae mittet radices deorsum, et faciet fructum sursum . In reliquiis enim domus Judae fideles significantur, qui radicem deorsum mittunt, quia omnem cogitationem cordis sui ad interna gaudia defigunt. Fructum autem sursum faciunt, quia in superna patria, quam in hac vita per amorem semper requirunt, vitae dona postmodum in retributione percipiunt. Quod ergo infideles negant, et de quo infirmi in fide dubitant, fideles et credunt et exspectant. Et quod infideles diligunt, infirmi autem in fide zelant, hoc fideles fugiunt. Fides igitur est, per quam radicat sapientia, quia per fidem firmatur animus, et constabilitur affectus. Qui autem in fide haesitat, hic neque in timore Dei, neque in amore Dei perfectus esse potest. Aliter enim timemus quod suspicamur, aliter timemus quod credimus. Quod credimus, perfecte timemus; quod autem suspicamur, hoc plerumque idcirco timere negligimus, quia ex ipsa nostra dubi
Abbreviated transcription (Latin):
cti. libroꝵ respondeant aquilonari lateri colũpnȩ. quod
lib̾ uite appellatum ẽ. De cuiꝰ rei misterio postea latiꝰ
tractabimꝰ: & sic̃ supra factum ẽ. ita hic quoq singłos
libros ternis gradib sodm ascensum distinguimꝰ. Ex
altera uͦ parte scalarum. ab eodem angulo sursum scͥbo
ad pͥmam scalam sic. Hio ascendunt hii qͥ post ignoran¬
tiam pͥmam cognicionẽ dei in creaturis accipiunt: do¬
cente scͥpt᷑a & dicente. In pͥncipio creauit ds celum &
terram. & cetera: quia genesis in hac scala pͥmꝰ lib̾ ẽ. Hic
uersus aũ ab imo sursum deforis distinguit᷑ tͥb gradib.
qui significant tria in oꝑib dei ãdmiranda. iudelicet in¬
m̃sitatẽ. pulcͥtudinẽ. utilitatem. Inm̃sitas ad potentiam.
pulcͥcudo ad sapientiam. utilitas ad benignitatẽ ꝑtin&.
Que si quis pleniꝰ nosse uoluerit: inspiciat tractatum
quem fecimꝰ. qui intitulat᷑ de tͥb dieb. In sccła scala sic

Expanded text:
distincti respondeant Aquilonari lateri columnae, quod distincti respondeant Aquilonari lateri columnae, quod liber vitae appellatum est. De cujus rei mysterio postea latius tractabimus. Et sicut supra factum est, ita hic quoque singulos libros ternis gradibus secundum ascensum distinguimus. Ex altera vero parte scalarum ab eodem angulo sursum scribo ad primam scalam sic: Hic ascendunt hi qui per ignorantiam primam cognitionem Dei in creaturis accipiunt, docente Scriptura et dicente: In principio fecit Deus coelum et terram . Quia Genesis in hac scala primus liber est. Hic versus autem ab imo sursum distinguitur tribus gradibus, quod significat tria in operibus Dei admiranda, videlicet immensitatem, pulchritudinem, utilitatem. Immensitas ad potentiam, pulchritudo ad sapientiam, utilitas ad benignitatem pertinet. Quae si quis plenius nosse voluerit, inspiciat tractatum, quem fecimus, cui titulus est de tribus diebus. In secunda scala sic
Abbreviated transcription (Latin):
tinguit᷑. ꝓpt̃ tria que ĩ erechiele dicunt᷑. idẽ lam̃tacio.
carm̃. &cͦ ue. Lam̃tatio ꝑtinet̃ ad p̃sentẽ miseriã: carm̃
ad fucuram głam. ue ad gehenuam. Et oportet ut qͥ
ꝑtimorem ꝓficiunt. ñ solum gehennam timeant. sed eciã
de p̾senti miseria doleant: & futuram głam diligant.
S tam̃ in hac scala timor pͥncipał ẽ. In scd̾a scala. fic¬
scribit᷑. Hic ascendunt lugentes p̃sentis uite exilium:
ꝓpt̃ uasa domꝰ dñi. que captiua ducunt᷑ in babilonẽ. hoc
ideo dicit᷑. quia in fine paralipomenon qui sup̃mꝰ in illa
scala ẽ. hoc narratur. Et hic uersus similit̾ u̾sus ꝑfu¬
gulos passus trib gradib distinguit᷑. ꝓpt̃ supradicta tͥa.
sed hic dolor ẽ pͥncipał. Int̾eia scala sic scͥbitur. Hic as¬
cendunt suspirantes ad patriam. suspensi ad reditum
scilicet qui in pͥori angło dispositi sunt. ꝑsingłas
mansiones decẽ: quatinꝰ hii duo anguli ordine distin

Expanded text:
amentatio, carmen et vae. Lamentatio pertinet ad praesentem miseriam, carmen ad futuram gloriam, vae ad gehennam. Et oportet ut qui per timorem proficiunt, non solum gehennam timeant, sed et de praesenti miseria doleant, et futuram gloriam diligant. Sed tamen in hac scala timor principalis est. In secunda scala scribitur sic: Hic ascendunt lugentes praesentis vitae exsilium, propter vasa domus Domini, quae captiva ducuntur in Babylonem. Hoc ideo dicitur, quia in fine libri Paralipomenon qui in illa scala est supremus hoc narratur. Et hic versus similiter per singulos passus tribus gradibus distinguitur, propter supradicta tria, sed hic dolor est principalis. In tertia scala sic scribitur: Hic ascendunt suspirantes ad patriam, suspensi ad reditum licet qui in priori angulo dispositi sunt, per singulas mansiones decem, quatenus hi duo anguli ordine librorum
Abbreviated transcription (Latin):
manitatẽ eius figurat. liber uite dr̃: & hoc saphirino
colore suꝑductũ est. Colũpne aroha inponit᷑. & xp̃o in¬
nitit᷑ eccłia sua: quia nimirum stare nullatenus posset.
nisi ipse eam sustiner&. scđm quod scriptum est in ean¬
ticis canticorum. Que ẽ ista que ascendit dealbata.⁊¬
innixa suꝑ dilectum suum: Rursum sicut colũpna sin¬
gularũmansionum altitudinẽ metitur: sic xp̃o uniꝰcuiꝰq
uirtutem & ꝓfectum dispensat. Et sicut colũpna singła¬
rũ mansionum distinguit stationes: sic xp̃o ꝓ arbitrio
dignationis suȩ in sc̃a eccłia dona grãrum suarum distri¬
buit: alios constituens. ppħas. alios apłos. alios euamgłi

Expanded text:
manitatem ejus figurat liber vitae dicitur, et hoc sapphirino manitatem ejus figurat liber vitae dicitur, et hoc sapphirino colore superductum est. Columnae arca innititur, et Christo innititur Ecclesia sua, quia nimirum stare nullatenus posset, nisi ipse eam sustineret, secundum quod scriptum est in Canticis canticorum: Quae est ista, quae ascendit deinnixa super dilectum suum? Rursum sicut columna singulorum mansionum altitudinem metitur, sic Christus uniuscujusque virtutem et profectum dispensat. Et sicut columna distinguit stationes, sic Christus pro arbitrio dignationis suae in sancta Ecclesia dona gratiarum suarum distribuit, alios constituens prophetas, alios apostolos, ali
Abbreviated transcription (Latin):
hore infigant᷑. Deinde due inferiores quadrature sursum
eleuent᷑. quousq una quęq scdm suam positionẽ tignis eisdẽ
ex om̃i parte ortogonalit̾ coniungant᷑. extrema quadratura
in itio remanente: & tuno uidebis quomͦ illud spaciũ quod
ẽ int̃ pͥmam & scdam quadraturam ꝓpͥma mansione com¬
putetur: quod ẽ int̾ scd̾am & terciamꝰ ꝓscda: & quod ẽ int̾
t̃ciam & sup̃mũ cubitum ꝓ tercia. Hoc facto conpletam ha¬
bes formam arche subtꝰ latam & desuꝑ angustam usq ad
m̃suram uniꝰ oubiti. Supradicte aũ colũpne positio talis ẽ.
ut amedio fundo arche surgat. & in omĩb mansionib me¬
diũ locum optineat. & totam portet fabricam. Uuiꝰ miste¬
riũ hoc ẽ. Colũpna xp̃e ẽ. Australe latꝰ euis quod diuini¬
tatem ipsius significat. lignum uite uocat᷑: & ideo uiri¬
di colore suꝑductum ẽ. Aquilonare uͦ latus quod hu¬

Expanded text:
orae infigantur. Deinde duae interiores quadraturae sursum orae infigantur. Deinde duae interiores quadraturae sursum eleventur, quousque utraque secundum suam positionem tignis eisdem ex omni parte orthogonaliter conjungatur extrema quadratura in imo remanente; et tunc videbis quomne computetur, quod est inter secundam et tertiam pro secunda, et quod est inter tertiam et supremum cubitum pro tertia. Hoc facto completam habes formam arcae subtus latam, et desuper angustam usque ad mensuram unius cubiti. Supradictae autem columnae positio talis est, ut a medio fundo arcae surgat, et in omnibus mansionibus medium locum obtineat et totam portet fabricam. Cujus mysterium hoc est, columna Christus est, australe latus ejus quod divinitatem ipsius significat lignum vitae vocatur, et ideo viridi colore superductum est. Aquilonare vero latus quod hu
Abbreviated transcription (Latin):
mitas tecti consũmata ẽ. ad similitudinẽ imbricis su̾mitatẽ
tectorum excipientis. & quãntũ uis alticudo colũpue ñ
uideat᷑ maior ẽẽ medietate zone cum facta sit ex ipsa
sentari ñ potuit. Rursum cũ medietas tantum done alti¬
tudinem colũpne teneat: quare ambe medietates eiꝰ depicte
significat lignum uite quod plantatum ẽ in medio pa
homo ẽ: & ideo illud latꝰ colũpne quod ad aquilonẽ respicit
humanitatẽ eiꝰ significat. quã ꝓpeccatorib assupsit. Illud
aũ latꝰ quod ad austrũ spectat. diuinitatẽ eiꝰ figurat. qua
mentes fidelium pascit. & hec ẽ causa quare in plano bis
altitudinẽ colũpne depinximꝰ. qm̃ oporcebat utriꝰq lateris
suꝑficiẽ rep̃sentari. quod nisi geminata figura fieri ñ potuit.
Statuta gͥ colũpna in medio arche. erigantur asingłis angłis
tigna usq ad sũmitatẽ illiꝰ: eiq usq subeminentia. excreme

Expanded text:
mitas tecti consummata est, ad similitudinem imbricis summitatem mitas tecti consummata est, ad similitudinem imbricis summitatem tectorum excipientis. Et quamvis altitudo columnae non videatur major esse medietate zonae, cum facta sit ex ipsa aesentari non potuit. Rursum cum medietas tantum zonae altitudinem columnae teneat, quare ambae medietates ejus depictae significat lignum vitae, quod plantatum est in medio parhomo est. Et ideo latus columnae, quod ad aquilonem respicit, humanitatem ejus significat, quam pro peccatoribus assumpsit; illud autem, quod ad austrum spectat, divinitatem ejus figurat, qua mentes fidelium pascit. Et haec est causa, quare in plano bis altitudinem depinximus, quoniam oportebat utriusque lateris superficiem repraesentari, quod nisi geminata figura fieri non potuit. Statuta igitur columna in medio arcae, erigantur a singulis angulis tigna usque ad summitatem ipsius, eique sub eminentia extremae
Abbreviated transcription (Latin):
drata equilatera in medio arche erec̾ta. cuiꝰ alticudo canto
minor᷑ latitudine arche. qͣnto minor ẽ c̃narius quinario:
quia alticuoo arche erat.xxx. cubitorũ. & latitudo quinqua¬
ginta. Si añ scire cupis qua ratione ex ipsa zona colũpna
fieri intelligenda sit: sic considera. Cubitus ille qui nunc
scđm positionẽ plani in imo ipsius zonȩ affixus iacet sursũ
eleuet᷑. sic ut ipsam zonam quasi ꝑmediũ conplicando. secũ
sursum trahat: deide ambe medietates eiꝰ deorsum penden¬
tes. plano ad planũ inuicẽ conpingant᷑. tit colũpna erec̾ta
uideatur: in cuiꝰ sũmitate emineat cubitꝰ ille qui scđm posi¬
tionẽ plani pͥus in medio eiꝰ iacebat: nichilq aliud esse inteli¬
gat᷑ cubitꝰ ipse quã colũpne p̃cisio desuꝑ: & limbꝰ cubiti fit¬
ad excipienda tigna circunquaq ab imo surgentia. que ip¬
si colũpne infixa sunt. sub eadem eminentia sub qua & sũ¬

Expanded text:
drata aequilatera in medio arcae erecta, cujus altitudo tanto drata aequilatera in medio arcae erecta, cujus altitudo tanto minor sit latitudine arcae, quanto minor est ternarius quinario, quia altitudo arcae erat triginta cubitorum, et latitudo quinquaginta. Si autem scire cupis qua ratione ex ipsa zona columnam fieri intelligendum sit, sic considera. Cubitus ille, qui nunc secundum positionem plani in medio ipsius zonae affixus jacet, sursum elevetur, sic ut ipsam zonam quasi per medium complicando secum sursum trahat, deinde ambae medietates ejus deorsum pendentes plano ad planum invicem compingantur ut columna erecta videatur. in cujus summitate emineat cubitus ille, qui secundum positionem plani prius in medio ejus jacebat. Nihilque aliud esse intelligatur cubitad excipienda tigna circumquaque ab imo surgentia, quae ipsi columnae infixa sunt sub eadem eminentia, sub qua etiam sum
Abbreviated transcription (Latin):
alias quadraturas sexies similit̃ longas ad latitudinem
suam efficio. Que tali ꝓportione ase distant. ut quantũ
pͥma mediam iuncit. tantum media uincat terciam.
Int̾ quas t̃cia quadratura que minima ẽ. & sođm positio¬
nem plani infra alias claudit᷑. medium cubitum ambit:¬
& duos supradictos cingłos quorum alt̃ longitudinem alt̃
latitudinem arche metitur. quadrifariam int̾cidit: alterũ
sursum & deorsum. alterum dextrorsum & sinistrorsum.
Deinde sod̾a t̾ciam conplectitur: & similit̾ supradictos
cingłos intersecat. Deinde alia que inplano extrema est
in alto ima. ceteras om̃s includit: & quatuor extrema cor¬
nua duarũ zonarum singłis lat̾ib attingens. totas eas intͣ
se conp̃hendit. Hoc facto si nosse cupis quomͦ hec figura
formam arche rep̾sentet: intellige quasi de illa zona que
ꝑmediam latitudinem arche ꝓtenditur. fiat colũpna qua¬

Expanded text:
alias quadratas sexies similiter longas ad latitudinem alias quadratas sexies similiter longas ad latitudinem suam efficio, quae tali proportione a se distant, ut quantum prima vincit mediam, tantum media vincat tertiam. Inter quas tertia quadratura, quae minima est, et secundum positionem plani infra alias clauditur, medium cubitum ambit, et duos supradictos cingulos, quorum alter longitudinem, alter latitudinem arcae metitur, quadrifariam intercidit. Alterum sursum et deorsum. Alterum sinistrorsum et dextrorsum. Deinde secunda tertiam complectitur, et similiter supradictos cingulos intersecat. Deinde alia, quae in plano extrema est, in alto autem ima, caeteras omnes includit, et quatuor extrema cornua duarum zonarum singulis lateribus, accingens, totas eas intra se comprehendit. Hoc facto, si nosse cupis quomodo haec figura formam arcae repraesentet, intellige quod de illa zona, quae per mediam latitudinem arcae protenditur, fiat columna qua
Abbreviated transcription (Latin):
in uiridi colore aquam qua mundum olim iudicauit. ub
in purpura dãpnationẽ malorũ quos iuste repbabit. inui¬
Qui stat quia inuitat: stat quia confortat: stat quia
aduiuat: stat quia coronat: stat quia uigilat ut eusto¬
diat ciuitatem suam. Ita medio cubito consũmato. aliam
quadraturam cirea p̃dictum centrum longe extra cireun¬
duco. cante magnitudinis quante magnitudins archam
facere uolo. que quadratura sexies tam̃ longa sit quam lata:
quia archa trecentos cubitos in longitudine habuit. & qͥn¬
quaginta in laticudine: hoo ẽ sexies longa ad latitudinẽ.
dinis spacium includo. quante ẽ int̾ior quadratura medii
cubiti. Similit̾ ꝑmediam laticudinem ab uno pariete usꝙ
ad alium cuab lineis ꝓtensis. eiusdem latitudinis spacium
signo: ita ut duo hii cingłi. quoꝵ alt̃ ꝑmediam longitudinẽ
medio cubito conueniant. & int̾iori latitudini ipsius respon¬
teriacent. unũ qđq in tria ȩqualia positis punctis diuido. &e ap¬

Expanded text:
in viridi colore aquam, qua mundum olim judicavit. Vel in purpura damnationem malorum, quos juste reprobavit, in viQui stat quia invitat, stat quia confortat, stat quia adjuvat, stat quia coronat, stat quia vigilat ut custodiat civitatem suam. Ita medio cubito consummato aliam quadraturam circa praedictum centrum longe extra circumduco, et tantae magnitudinis, quantae magnitudinis arcam facere volo, quae quadratura sexies, tam longa sit quam lata, quia arca trecentos cubitos in longitudine habuit, quinquaginta in latitudine, hoc est sexies longa ad latitudinem. tae latitudinis spatium includo, quantae est interior quadratura medii cubiti. Similiter per mediam latitudinem, ab uno pariete usque ad alterum duabus lineis protensis ejusdem latitudinis spatium signo. Ita ut hi duo cinguli, quorum alter per mediam longitudinem,medio cubito conveniant, et interiori latitudini ipsius responterjacent, unumquodque in tria aequalia positis punctis divido, et ap
Abbreviated transcription (Latin):
a calore ouentis idẽ aspc̃ feruore: pͥma mansio ẽ temꝑan¬
tia. scd̾a ẽ prudentia. t̾cia ẽ fortitudo. Ideo ꝑ quatuor
angłos arche. erecte sunt sursum duodec̃i scale. ꝑ singłas
angulos tres. in una quaq mansione quatuor. insingłis
angłis singłe: & unaqueq scala decem passib distinguit᷑.
qui simui sunt centũ uiginti. sexaginta & sexaguita:
ꝑquos ascendunt ad sup̃mũ cubitum quasi ad dm̃. uiri
scalas. quasi sexaginta fortes qui ambiuñt aẽeͥ¬
Qtulũ salomonis. & sexaginta regine que scandun
Cad amplexꝰ salomonis. ꝑ duodeci scalas idẽ ꝑ apllcam
doctrinam. ꝑ decem tramites idẽ decem p̃cepta legis. aqua¬
tuor anguł mundi. fide tͥnitatis inbuti. & doctrina euã¬
głica. a frigore orientis idẽ sursum scͥpti sunt .xxx.
libri diuine pagine ꝑ ordiuem. in singłis mansionib
decẽ. hoc ẽ ad singłos passus singłi. in latere scalarum
riam. tropologiam. Ex altera parte scalarum ab eodem an¬

Expanded text:
a calore orientis, id est a spiritus fervore, prima mansio est temperantia, secunda prudentia, tertia est fortitudo. Ideo per quatuor angulos arcae erectae sunt sursum duodecim scalae, per singulos angelos tres, in unaquaque mansione quatuor, in singulis angulis singulae; et unaquaeque scala decem passibus distinguitur, qui simul sunt centum viginti, id est sexaginta et sexaginta. Per quos ascendunt ad supremum cubitum quasi ad Deum viri scalas quasi sexaginta fortes qui ambiunt lectulum Salomonis , et sexaginta reginae quae scandunt ad amplexum Salomonis; per duodecidoctrinam, per decem tramites, id est per decem praecepta legis, a quatuor angulis mundi fide Trinitatis imbuti et doctrina evangelica. A frigore orientis sursum scripti sunt triginta libri divinae paginae per ordinem in singulis mansionibus decem, hoc est ad singulos passus singuli in latere scalarum riam, tropologiam. Ex altera parte scalarum ab eodem an
Abbreviated transcription (Latin):
peccabant homines nec abscondebaut peccata sua. quibrdan
peccata ꝓrsus ñ eẽ eredentib. aliis autẽ peccata quidem
agnoscentib. sed leuia & facili piacło soluenda existiman¬
tib. S postquam lex subintrauit & ostendit honunib
peccata sua. simulq arguit. ꝓhibuit. penam iudixit:
ceꝑunt homines abscondere peocata sua. & quedam oꝑa
uirtutũ foris exibere. non ut inplerent iusticiam. sedut
uitarent penam: sioq multiplicati sunt homines seͥpte

Expanded text:
peccabant homines, nec abscondebant peccata sua, quibusdam peccabant homines, nec abscondebant peccata sua, quibusdam peccata prorsus esse non credentibus, aliis autem peccata quidem agnoscentibus, sed levia, et facili piaculo solvenda existentibus. Sed postquam lex subintravit et ostendit hominibus peccata sua, simulque arguit, prohibuit, poenam indixit, coeperunt homines abscondere peccata sua, et quaedam opera virtutum foris exhibere, non ut implerent justitiam, sed ut vitarent poenam, s