comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cens cruciatur &m nocens. .I. uit pro incerto scelere cer¬
tissimas paenar non quia illud comisisse d&eitur : sedquia
uoncõmis senescitur: acperhoc ignorantia: iudicis plerũq ẽ.
calamitas in nocentis: et quod est intolerabilius magisq
plagendũ rigandũ queni fieri possit fontib: lacrimarũ cũ
propterec iud& torqueat accusatũ neo ccidat nesciur in¬
nocentẽ fit ꝑ gnorantiae miseriã : ut & tor tũ est innocen¬
tẽ occidatsquẽ ne in nocentẽ occiderit torserat: si enĩ.
secundũ istorũ sapientiã delegerit & hac uita fuget quã
diutius illa sustinere tormenta quod non cõmisiti
cõmisis se sedicit. Quotamnato & occiso utrũ no¬
centẽ an in nocentẽ uid& occiderit: ad huc nescit quẽ
ne in nocentẽ nerciens occiderit torsit: acper hoc
in nocentẽ &ut scir& torsit. et dumnes cir& occidde.
Inhis tenebris uite socialis sed ebit iud& illes apiens an

Expanded text:
cens, cruciatur et innocens luit pro incerto scelere cercens, cruciatur et innocens luit pro incerto scelere certissimas poenas, non quia illud commisisse detegitur, sed quia non commisisse nescitur? Ac per hoc ignorantia iudicis plerumque est calamitas innocentis. Et quod est intolerabilius magisque plangendum rigandumque, si fieri possit, fontibus Iaci-imarum, cum propterea iudex torqueat accusatum, ne occidat nesciens innocentem, fit per ignorantiae miseriam, ut et tortum et innocentem occidat, quem ne innocentem occideret torserat. Si enim secundum istorum sapientiam delegerit ex hac uita fugere quam diutius illa sustinere tormenta: quod non commisit, commisisse se dicit. Quo damnato et occiso, utrum nocentem an innocentem iudex occiderit, adhuc nescit, quem ne innocentem nesciens occideret torsit; ac per hoc innocentem et ut sciret torsit, et dum nesciret occidit. In his tenebris uitae socialis sedebit iudex ille sapiens an
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsidorũ cu coserse pessimor ȩperitur si ipsebonus
est grauiter & cruci&ur neces se est: siue semꝑ mali
fuerint & sebonos finxerint siue in istã malitiã sebonitatẽ.
mutatisint:, Siergo domus cõmune ꝑ fugiũ in his malis
homani generis tuta non ẽs quid ciuitas quae quanto ma¬
ior estꝰ tanto forũ estir litib et eiuilib & criminalib plenius
aia si quiescant non solũ turbulentȩ: uerũ sepius et eruente
sedi nones acbella ciuilia: aquorũ euentis sunt aliquando:
lbere ciuitates. a periculis nũ quec̃¬
Iuid ipsa udicia hominũ tehominib quȩ ciuitatib inquant¬
libas pautin anentib teesse nom porsunt ũ qualia putamun
erse quã misera  : quã dolenda quando quidẽ hii
iudicant qui conesentias corũ : dequib iudicant cernere
nequeunt: unde saepe coguntur tormentis in nocentiũ
testiũ : ad alienã causã ꝑtinentẽ quȩrere ueritatẽ quid cũ
in sua causaquisq: torqu&ur : &cũ queritur . utrũ sit no¬

Expanded text:
o, cum eos esse pessimos experitur, si ipse bonus est, graviter excrucietur necesse est; sive semper mali fuerint, et se bonos finxerint, sive in istam malitiam ex bonitate mutati sint. Si ergo domus commune perfugium in his malis humani generis tuta non est, quid civitas, quae quanto major est, tanto forum ejus litibus et civilibus et criminalibus plenius, etiamsi quiescant, non solum turbulentae, verum saepius et cruentae seditiones, ac bella civilia, a quorum eventis sunt aliquando berae civitates, a periculis nunquipsa iudicia hominum de hominibus, quae ciuitatibus in quantalibet pace manentibus deesse non possunt, qualia putamus esse, quam misera, quam dolenda? Quando quidem hi iudicant, qui conscientias eorum, de quibus iudicant, cernere nequeunt. Unde saepe coguntur tormentis innocentium testium ad alienam causam pertinentem quaerere ueritatem. Quid cum in sua causa quisque torquetur et, cum quaeritur utrum sit no
Abbreviated transcription (Latin):
punitȩ atq diuisȩ sunt: &ciuitas impiorum. confusi¬
onis. nomen accepit: hoc est appellatto est babyllon.
pon desuit domus eber: ubiea quȩ antea fuit omnium
lingua remaner&: Vnde sũpra memosaui: cum coe

Expanded text:
punitae adque diuisae sunt et ciuitas inpiorum confusipunitae adque diuisae sunt et ciuitas inpiorum confusionis nomen accepit, hoc est, appellata est Babylon, non defuit domus Heber, ubi ea quae antea fuit omnium lingua remaneret. Unde, sicut supra memoraui, cum coe
Abbreviated transcription (Latin):
sunt: non est quifaciat bonum non est usq adunum
inutroq: psalmo ubihȩc uerba sunt & hoc legitur : Non¬
ne cognoscent omnes qui operantur iniquitatem :
qui deuorant populum meum in cybo panis. erat ergo &iam
tunc populur dĩ: undeillud quod dictum est: non est qui
saciat bonũ: non ẽ usq: adunum: Defilur hominum dic¬
tumest : non defiliis dĩ : Nam premissum est : Ds̃ decȩlo pr¬
pexit super flios hominum : ut uider & n est intellegenr.
aut requirens hm̃: Ae deinde illa subiuncta quꝑ omnes
filior hominum it est. ad ciuitatem ꝑtinentes quȩ uiu̾it
secđm hominem: non secđm dm̃: reprobos erse demonserat¬
Quamobrem sicut lingua una cum ess & omniũ non ideo
silii pestilentiȩ desuerunt: Nam &ante diluuiũ una
erat lingua: & tamen omnes p̃terunam noe. iusti¬
domum deleridilu uio mesuesunt: Ita quando merito
elatioris impi&atis genter linguasum. diuessi ttote

Expanded text:
sunt; non est quifaciatbonum, non est usque ad unum, sunt; non est quifaciatbonum, non est usque ad unum, in utroque psalmo, ubi haec uerba sunt, et hoc legitur: Nonne cognoscent omnes, qui operantur iniquitatem, qui deuorant populum meum in cibo panis? Erat ergo etiam tunc populus Dei. Unde illud, quod dictum est: Non est qui faciat bonum, non est usque ad unum, de filiis hominum dictum est, non de filiis Dei. Nam praemissum est: Deus de caelo prospexit super filios hominum, ut uideret si est intellegens aut requirens Deum, ac deinde illa subiuncta, quae omnes filios hominum, id est, ad ciuitatem pertinentes, quae uiuit secundum hominem, non secundum Deum, reprobos esse demonstraQuamobrem sicut lingua una cum esset omnium, non ideo filii pestilentiae defuerunt, nam et ante diluvium una erat lingua, et tamen omnes, pdomum deleri diluuio meruerunt: ita, quando merito elatioris inpietatis gentes linguarum diuersitate
Abbreviated transcription (Latin):
fuirse acultu ueridi: Ita ut insolis istir generationib
pi&as uera remaner &: quȩ descendunt desemine semi
per arphaxath & tendunt ad abra ham: Sed ab illa super¬
bia ȩdificande turrir usque incelum : quaimpico signi¬
ficatur elatio appar uit ciuitas: hoc est soci&at impioꝵ
utrum itcq ante non suerit. an latuerit : an potius . utsãq:
permanserit : Pia scilic& in duobur filiis noe : quibe¬
ne dicti sunt eorum posteris. impiauero in eo quimaledic¬
tur est atq eius progenie : ubi &iam & or tus esł gygans
uenator contra dnm: non est diudicatio facilis :
Fortassir enim quod psosecto est credibilius & infiliis
duorum illorum Iam tunc antequam babyllonia coepis¬
s& institui fuerunt contemtores dĩ : & infiliis cham
cultores dĩ :Utrumq tamen hominum genus : terrir¬
Num quam defuirse credendumẽ: siquidem & quand
dictumẽ. Omner declinauerunt simulinutiler facti

Expanded text:
fuisse a cultu ueri Dei, ita ut in solis istis generationibus fuisse a cultu ueri Dei, ita ut in solis istis generationibus pietas uera remaneret, quae descendunt de semine Sem per Arphaxat et tendunt ad Abraham; sed ab illa superbia aedificandae turris usque in caelum, qua inpia significatur elatio, apparuit ciuitas, hoc est societas, inpiorum. Utrum itaque ante non fuerit an latuerit, an potius utraque permanserit, pia scilicet in duobus filiis Noe, qui benedicti sunt, eorumque posteris; inpia uero in eo, qui maledictus est, adque eius progenie, ubi etiam exortus est gigans uenator contra Dominum, non est diiudicatio facilis. Fortassis enim, quod profecto est credibilius, et in filiis duorum illorum iam tunc, antequam Babylonia coepisset institui, fuerunt contemtores Dei, et in filiis Cham cultores Dei; utrumque tamen hominum genus terrinumquam defuisse credendum est. Si quidem et quando dictum est: Omnes declinauerunt, simul inutiles facti
Abbreviated transcription (Latin):
Pons &iam ipse sala totidem annorum erat quando.
genuit heber centum uero & treuinus. siehiuo t tuor egebat annos
ber cumgenuit phalecho ineuiut chebut diursauite raa
ehea utem phalech uixit centum triginta & genuit ragaus
agau centum triginta duo: et genuit seruch & seru
centum triginta & genuit nachor & nachor septuaginta
nouem a genuit thara: thara autem septuaginteo & genuit
arae quem postta tr̃ mutato uocabulo nominauit abrahã¬
s iunt ittq anni atiluuio usque adabraham mille septua¬
sunta & duo secđm uulgattem editionem: hocest inter¬
pretum septuaginta: In hebixir autem codicib longe
pauciores annor per hibent inueniri de quibur rationenr
aut nullam aut difficillimaẽ resdunt Cumergo querimur
millis septuaginta & duabur gentibur ciui tatem dĩ non
porsumus affirmare illo tempore quo erat eir labium unũ
dẽ loque launa: tunc iamgenur humanum alienatum

Expanded text:
porro etiam ipse Sala totidem annorum erat. quando porro etiam ipse Sala totidem annorum erat. quando genuit Heber; centum uero et triginta et quattuor agebat annos Heber, cum genuit Phalech, in cuius diebus diuisa est terra; ipse autem Phalech uixit centum triginta, et genuit Ragau; et Ragau centum triginta duo, et genuit Seruch; et Seruch centum triginta, et genuit Nachor; et Nachor septuaginta nouem, et genuit Thara; Thara autem septuaginta, et genuit Abram; quem postea Deus mutato uocabulo nominauit Abraham. Fiunt itaque anni a diluuio usque ad Abraham mille septuaginta et duo secundum uulgatam editionem, hoc est interpretum septuaginta. Iu Hebraeis autem codicibus longe pauciores annos perhibent inueniri, de quibus rationem aut nullam aut difficillimam reddunt. Cum ergo quaerimus in illis septuaginta duabus gentibus ciuitatem Dei, non possumus adfirmare illo tempore, quo erat eis labium unum, id est loquella una, tunc iam genus humanum alienatum
Abbreviated transcription (Latin):
pertinentem Qui pertendit ad abraham : & quot annos
post modum uixerit: inimans eum silios filiasq: genuisse
ut intellegamus un de potuerint populi accpescere nein pau¬
cis. qui comme morantur hominib: occupati. pueriliter
hȩsitemur: unde tanta spatia terranim atq: segnorũ
repleri. potuerint degenere sem: Maxime propter
as syrionim segnum unde ninur ille orientalium domi¬
tor : usq: quaq populorum. ingentipsos peritate regna
Et latissimum ac fundatissimum segnum
Sed nos diutius quam opus est immoremur: Non quot
annos quisq inista generationum serie ixerit: sed quoro
anno uitȩ suȩ : genuerit filium : hoc ordine memoran¬
dum tantum modo ponimus ut &numerum annorã.
atrans acto diluuio usq ad abraham colligamus. ⁊¬
& propter illa in quibus norcogit necersitar immorari
breuiter alia cursimq: tangamus: Secundo igitur
anno postdiluuium semgenuit arfaxath: Ar phaxat
nan: Qui cumess & centum triginta genuit sala :

Expanded text:
pertinentem, qui pertendit ad Abraham, et quot annos pertinentem, qui pertendit ad Abraham, et quot annos postmodum uixerit, intimans eum filios filiasque genuisse; ut intellegamus unde potuerint populi adcrescere, ne in paucis qui commemorantur hominibus occupati pueriliter haesitemus, unde tanta spatia terrarum adque regnorum repleri potuerint de genere Sem, maxime propter Assyriorum regnum; unde Ninus ille Orientalium domitor usquequaque populorum ingenti prosperitate regnauit et latissimum ac fundatissimum regnum,gauit. Sed nos, ne diutius quam opus est inmoremur, non quot annos quisque in ista generationum serie uixerit, sed quoto anno uitae suae genuerit filium, hoc ordine memorandum tantummodo ponimus, ut et numerum annorum a transacto diluuio usque ad Abraham colligamus et propter illa, in quibus nos cogit necessitas inmorari, breuiter alia cursimque >\' tangamus. Secundo igitur anno post diluuium Sem genuit Arphaxat; Arphaxat nan; qui cum esset centum triginta. genuit Sala;
Abbreviated transcription (Latin):
rationer urq: ad habrabam: commemorato &iam nume¬
so annorum quanto quisq: adhanc seriem pertinen temi
nos cendum est quod ante promiseram ÷ ut appare at¬
quare nt dic tum defilur eber nomen uniur phalech:
quia indiebur eiur diuisa ẽ terra : Quidenim aliuo intellegen¬
quidenim aliud intellegen¬
dumet terram esse diuisam: niii diuenitate linguarum
Omissir igitur c&eris flursem adhanc rem non ꝑtinentibur
illi conectuntur inordine generationum. per quos possitad
abra ham perueniri : sicut illi conec tebantur ante diluuium:
per quos ꝑuenir xur ad noe generatronibur quȩ propagatȩ sun
& illo adam silio qui est appellatus sah: Sic ergo incipit
Semsiliur centum annorim cumgenuit arphaxat secundo
anno post diluuium: &uixit sempost quam genuit arpha¬
xat quingentor annos. & genuit filios &silias & mortu¬
usest. Sic & sequitur c&eros dicens quoto quisq: anno
itȩ̃ suȩ . filium genuerit adistum generationum. orhnẽ

Expanded text:
rationes usque ad Abraham, commemorato etiam numerationes usque ad Abraham, commemorato etiam numero annorum, quanto quisque ad hanc seriem pertinentem noscendum est, quod ante promiseram, ut quare sit dictum de filio Heber, nomen ejus Phaleg, quia in diebus ejus divisa est terra: quid enim aliud intelligendum est, terram esse divisam, nisi diversitatem linguarum? Omissis ergo caeteris filiis Noe ad hanc rem non pertinentibus, illi connectuntur in ordine generationum, per quos possit ad Abraham perveniri, sicut illi connectebantur ante diluvium per quos perveniretur ad Noe generationibus quae propagatae sunt ex illo Adam filio, qui est appellatus Seth. Sic ergo incipit Sem filius centum annorum, cum genuit Arphaxat, secundo anno post diluuium. Et uixit Sem, postquam genuit Arphaxat, quingentos annos et genuit filios et filias et mortuus est. Sic exsequitur ceteros dicens, quoto quisque anno uitae suae filium genuerit ad istum generationum ordinem
Abbreviated transcription (Latin):
partem oceani in mensitate taiecta: nauigar acper¬
uenire potuire: ut &iam illic &uno illo primo homine
genur instituer&ur humanum: Qua propter interillor
tunc hominum populos quiper septuaginta duargenten
& totidem linguas colliguntur fuirse diuis. : Quȩramur ñ
possumur inuenire illam in terris pergrinantem ciuitatẽ
dĩ: quȩ usq ad diluutum arcamq ꝑ ducta est : adq: infiliis
noe pereosim benedictiones perseuerasse monstratur:
Maxime in maximo quiest appellatus rem quando quidem
ia fah. Ita benedictur est ut in eius fratris sui domibus.
habitar& Tenenda est igitur serier generationum.
ab ipsosem: ut ipsa ostendat postdiluuium ciuitatem dĩ:
sicut eam serier generationum ab illo qui est appellatus.
s & hos tendebat ante diluuium: Psopter hoc ergo
scriptura diuina cum terrenam ciuitatem in babillone
hoc est in confusione monstrassee
ad patriarchã
Sem recapitulando reuertitur: & orditur Inde gene¬

Expanded text:
partem, Oceani inmensitate traiecta, nauigare ac perpartem, Oceani inmensitate traiecta, nauigare ac peruenire potuisse, ut etiam illic ex uno illo primo homine genus institueretur humanum. Quapropter inter illos tunc hominum populos, qui per septuaginta duas gentes et totidem linguas colliguntur fuisse diuisi, quaeramus, si possumus inuenire, illam in terris peregrinantem ciuitatem Dei, quae usque ad diluuium arcamque perducta est adque in filiis Noe per eorum benedictiones perseuerasse monstratur, maxime in maximo, qui est appellatus Sem, quando quidem Iapheth ita benedictus est, ut in eius, fratris sui, domibus habitaab ipso Sem, ut ipsa ostendat post diluuium ciuitatem Dei. sicut eam series generationum ab illo, qui est appellatus Seth, ostendebat ante diluuium. Propter hoc ergo scriptura diuina cum terrenam ciuitatem in Babylone, hoc est in conad patriarcham Sem recapitulando revertitur, et ordinantur inde gene
Abbreviated transcription (Latin):
de quibus dam gentibus scripta sunt omnino nulla sunt.
aut sisunt. hominer non sunt: aut e adam sunt: si ho¬
mines sunt:¬
Quod uero & antipodas erse fabulantur
dest hominer a contraria parte tenx ubi sol oritur:
quando occidit nobis aduersa pedib nr̃ir calcare
uestigia : nulla ratione credendumest: Neque hoc ulla
usan eu endciq: locum mundur babeat & inprmũ & meduũ
a hoc opimantur alteramtene partem quȩ insra est chabi tati¬
ohe hominum cartre nonposse : Nec at tenduni &iamiuifii¬
oura conglobatte &rutunda mundurere credature. Siueal¬
qua atione monsir&ur: Non tamen ese conitquenr ut &iã
ulaparte ab aquaruim congerie nudant terra: deinoe &ia¬
sinubasit neq hoc statim necesse esse ut hominer habeati
qm̃ nullo modo seriptura istamentitur quȩ narraur preteri¬
tis facit fidem : eo quod eiur predieta complentur: Nimir¬
que absurdumest utdicatur aliquos hominer & hac in illã

Expanded text:
de quibusdam gentibus scripta sunt, omnino nulla sunt; de quibusdam gentibus scripta sunt, omnino nulla sunt; aut si sunt, homines non sunt; aut ex Adam sunt, si homines suntQuod uero et antipodas esse fabulantur, id est homines a contraria parte terrae, ubi sol oritur, quando occidit nobis, aduersa pedibus nostris calcare uestigia, nulla ratione credendum est. Neque hoc ulla  eundemque locum mundus habeat et infimum et medium; et ex hoc opinantur alteram terrae partem, quae infra est, habitatione hominum carere non posse. Nec adtendunt, etiamsi figura conglobata et rutunda mundus esse credatur siue aliqua ratione monstretur, non tamen esse consequens, ut etiam ex illa parte ab aquarum congerie nuda sit terra; deinde etiamsi nuda sit, neque hoc statim necesse esse, ut homines habeat. Quoniam nullo modo scriptura ista mentitur, quae narratis praeteritis facit fidem eo, quod eius praedicta conplentur, nimisque absurdum est, ut dicatur aliquos homines ex hac in illam
Abbreviated transcription (Latin):
lia ab eodem ipso uno primo patre om̃nium rtirpem
trahere confitendum est: Sitamen uera sunt quȩ de illa
diuerñtate traduntur: Nam &simias & circopithe¬
cor etsfingas sine stiremus: non hominer esse : sed
bestias. Pos sent illi historici desua curiositate glorian¬
ter: uellt genter aliquar hominum nobis impunita
uanitate mentiri: Sed ñ hominer sunt dequib illã
ira conscripta sunt : quid si ꝓpterea ds̃ uoluit &iam.
non nullargentes itacreare ne in his monstris quȩ apud
nor oport&e & hominib narcieiur sapientiam qua na¬
turam fingit humanam uelut artem cuiurpiam minus
perfecti opificis putaremus errarse : Nonitteq nobis
uideri deb& ab surdum utquem ammodum insingulis
quibusq gentibus quȩdam mons tra sunt hominum:
Ita inuniuer so genere humano quedam. monstrasint
gentium: Qua propter ut istam questionem pedi¬
temtim: caute que concludam aut illa quȩ talia

Expanded text:
lia, ab eodem ipso uno primo patre omnium stirpem lia, ab eodem ipso uno primo patre omnium stirpem trahere confitendum est, si tamen uera sunt quae de illardiuersitate traduntur. Nam et simias et cercopithet sphingas si nesciremus non homines esse, sed bestias, possent illi historici de sua curiositate gloriantes uelut gentes aliquas hominum nobis inpunita uanitate mentiri. Sed si homines sunt, de quibus illa mira conscripta sunt: quid, si propterea Deus uoluit etiam nonnullas gentes ita creare, ne in his monstris, quae aput nos oportet ex hominibus nasci, eius sapientiam, qua naturam fingit humanam, uelut artem cuiuspiam minus perfecti opificis, putaremus errasse? Non itaque nobis uideri debet absurdum, ut, quem ad modum in singulis quibusque gentibus quaedam monstra sunt hominum, ita in uniuerso genere humano quaedam monstra sint gentium. Quapropter ut istam quaestionem pedetemtim cauteque concludam: aut illa, quae talia
Abbreviated transcription (Latin):
sic uterq secus appar&: ut & quo potius debeant acci
nomen incertum sit.: a meliore. tamen h
a masculino ut appellarentur loquendi consu &udo
pix̧ ualuit. Nam nemo um quam androginicar aut
erma froditas nuncupauit: ante annos aliquot nr̃a
cer te memoria in oriente dupl& homo natur est supe¬
riorib menbrin iferiorib smplex: uam duo erant capri
uo pecitona quat tominanus  uenter autem unur pi
des duo sieut um homini: &tam huuixit ut multo X
ascum uidendũ fama contraher&: Quis autem omner
com memorare porsit humanos fȩtdr longe disnmiler
his& quibus eos natoresse certirsimum est ÷ Sicut er¬
go hȩc xillo uno necari non possunt originem ducere
Ita quȩ cumq genter in diuernitatibur corporum ab unta¬
to nature cur suquem plurer & prope omner tenent
uelut xorbitarise taduntur: Si definitione illa
includuntur. ut rauonalia animala sintatq morta¬

Expanded text:
sic uterque sexus apparet, ut, ex quo potius debeant accipere sic uterque sexus apparet, ut, ex quo potius debeant accipere nomen, incertum sit; a meliore tamen, hoc est a masculino, ut appellarentur, loquendi consuetudo praeualuit. Nam nemo umquam Androgynaecas aut Hermaphroditas nuncupauit. Ante annos aliquot, nostra certe memoria, in Oriente duplex homo natus est superioribus membris, inferioribus simplex. Nam duo erant capita, duo pectora, quattuor manus, uenter autem unus, et pedes duo, sicut uni homini; et tam diu uixit, ut multos ad eum uidendum fama contraheret. Quis autem omnes commemorare possit humanos fetus longe dissimiles his, ex quibus eos natos esse certissimum est? Sicut ergo haec ex illo uno negari non possunt originem ducere, ita quaecumque gentes in diuersitatibus corporum ab usitato naturae cursu, quem plures et prope omnes tenent, uelut exorbitasse traduntur, si definitione illa includuntur, ut rationalia animalia sint adque morta
Abbreviated transcription (Latin):
si militu dine uel diuersitate contexat: Sed quitotum
in spicere nom potest: tamquam deformitate partis offen¬
ditur : qm̃ cui congruat & quoreferatur ignorat: plurib
quam quinis digitis inmanibur & pedibur nasci hominer
nouimus. & hȩc leuior est quamulla distantia: Seđ
tamen absit ut quis itadesipiat ut &xistim & in nume¬
ro humanosum digitorum errasse creatorem: Quã¬
uis nesciens curhoc fecerit. Ita & simaior diuenitas
oriatur: Scit ille quid gerit. cuius opera iuste nemo
rep̃ hendit Apud ipponem diarytum est homo quasi
lunatar. habens plantar &ineirbinor tantum modo
digitor ñ miler & manur: Sialiquagens talis ess& illicu¬
riosȩ atq mira bilrad der&ũr historiȩ: Numigitur
istum propter hoc negabimur gillouno qui primus
creatus est esse ꝓpagatum: An drogyni quor &iam
erma froditos nuncupant. quamuis ammodum ra¬
risint: difficile est tamen ut temporib desint: in quibur

Expanded text:
similitudine uel diuersitate contexat. Sed qui totum similitudine uel diuersitate contexat. Sed qui totum inspicere non potest, tamquam deformitate partis offenditur, quoniam cui congruat et quo referatur ignorat. Pluribus quam quinis digitis in manibus et pedibus nasci homines nouimus; et haec leuior est quam ulla distantia; sed tamen absit, ut quis ita desipiat, ut existimet in numero humanorum digitorum errasse Creatorem, quamuis nesciens quur hoc fecerit. Ita etsi maior diuersitas oriatur, scit ille quid egerit, cuius opera iuste nemo reprehendit. Aput Hipponem Zaritum est homo quasi lunatas habens plantas et in eis binos tantummodo digitos, similes et manus. Si aliqua gens talis esset, illi curiosae adque mirabili adderetur historiae. Num igitur istum propter hoc negabimus ex illo uno, qui primus creatus est, esse propagatum? Androgyni, quos etiam Hermaphroditos nuncupant, quamuis admodum rari sint, difficile est tamen ut temporibus desint, in quibus
Abbreviated transcription (Latin):
depromta uelut curiosioris historiȩ: quid dicam de cỹ¬
noce falis: quorum canina. capita atq: ipse latranus
magis bestias quam hominer confit&ur: Sedomnia
genera hominum quȩ dicuntur esse credere non est ne¬
cesse:
uerum quir qui sus piam nascitur homo idest
esimal rationale mortale quam lib& nr̃is in uñta trẽ
acnb gerat corporir forma seu colorem siue motunaua¬
iue sonum siue qualib& .ii. qualib& parte : qualib& quab¬
iue tematuram  illo uno proto plauito originẽ ducere
Nullur sidelium dubitauerit: appar& tamen quid inplu¬
rib: natura obtinuerit & quids̃it ipsa saritate mirabile:
qualis autem ratio redditur de monitrosis aputauoł homi¬
nũ par tubus talir demonstrosis quibus dam gentibus
sed di potest Dr̃ enim cseator est omnium qui ubi & quando
creari : quidopos teat uel opor tuerit : ip̃se nouit .⁊ sci¬
ens uniuesitatis pulchritudinem quarim partium uel

Expanded text:
depromta uelut curiosioris historiae. Quid dicam de Cydepromta uelut curiosioris historiae. Quid dicam de Cynocephalis, quorum canina capita adque ipse latratus magis bestias quam homines confitetur? Sed omnia genera hominum, quae dicuntur esse, credere non est ncesse. Verum quisquis uspiam nascitur homo, id est animal rationale mortale, quamlibet nostris inusitatam sensibus gerat corporis formaive sonum, sive qualibet vi, qualibet parte, qualibet qualitate naturae, ex illo uno protoplasto originem ducere, nullus fidelium dubitaverit. Apparet tamen quid in pluribus natura obtinuerit, et quid sit ipsa raritate mirabile. 2. Qualis autem ratio redditur de monstrosis apud nos hominum partubus, talireddi potest. Deus enim creator est omnium, qui ubi et quando creari quid oporteat uel oportuerit, ipse nouit, sciens uniuersitatis pulchritudinem quarum partium uel
Abbreviated transcription (Latin):
Quȩritur
&iam utrum &efiliis noe uel potius & illo uno homine
unde &iam ipsi &titerunt propagatec erse credendũ
nt quȩdã monstrosa hominũ genera quȩ gentium nariat
historia sicut perhibentur quidam unum habere oculũ
infronte media quiburdam plantas uessas esse postcru¬
ra: quib dam utriusq sexus erse naturam &dextram
ma. mam uirilem sinistram muliebrem uicib: q interse
coe undo &gignere & parere Aliis ora nonesse cosq¬
ꝑnarer tantum modo halitu uiuere : alios stati
cubitaler quor pigma eor. acubito geci uocant: alibi
quinquennes concipere feminas &octauũ uitȩ annũ
non & cedere. Item fe runt essegentem ubi singula
crura inpedib habent nec poplitem flactunt & rͣunt
mirabilis celeritatis quor scio podas uocant. quod per
ȩstum interra iacentes resupini umbra seipedum pro¬
tegant: quos dam ñne ceruice oculor habenter inumeris.
&cetera hominũ. uel quasi hominũ genera quȩ inma¬
ritima platea carthaginis musiuo picta sunt & libris.

Expanded text:
Quaeritur etiam, utrum ex filiis Noe uel potius ex illo uno homine, unde etiam ipsi extiterunt, propagata esse credendum sit quaedam monstrosa hominum genera, quae gentium narrat historia, sicut perhibentur quidam unum habere oculum in fronte media, quibusdam plantas uersas esse post crura, quibusdam utriusque sexus esse naturam et dextram mammam uii-ilem, sinistram muliebrem, uicibusque inter se coeundo et gignere et parere; aliis ora non esse eosqnares tantummodo halitu uiuere, alios statura esse cubitales, quos Pygmaeos a cubito Graeci uocant, alibi quinquennes concipere feminas et octauum uitae annum non excedere. Item ferunt esse gentem, ubi singula crura in pedibus habent nec poplitem flectunt, et sunt mirabilis celeritatis; quos Sciopodas uocant, quod per aestum in terra iacentes resupini umbra se pedum protegant; quosdam sine ceruice oculos habentes in umeris, et cetera hominum uel quasi hominum genera. quae in maritima platea Carthaginis musiuo picta sunt, ex libris
Abbreviated transcription (Latin):
luendas mire riccrum poenar erre damnatũ
Sicut autem hoc ut fatentur nullum diui num
M cciurest donum sic anullo dõ dacri creditũ ests
nisicbillo quo & ipri quimultor deor colunt:
nullum dicunt esre maiorẽ¬
qta cer haec autem mala huius utte bonin malis¬
quae communia habentin ea ius tia &iiam
proprior quordam laborerruor quibus cduer sus
uitia militant: &intelium proeliorum tenta¬
tionibur periculis quȩ uerrent ur : Aliquando
enim concitatiur Aliquando remissius non
tamen desinit caro concupircere aduer sus p̃mi
faciamus: omnem malam concupis cenciam
conrumendo sed ecm nobis quantum diuinitur
aduiti porsumur: Nonei conrenciendo subdim
uinlur continiur excubanter netipinio uerisimilis
fallat ne decipiat sermouer sutus Nere tene¬
brae alicuiur erroris offundant ne quod bonũ ẽ
melum : aut quod malum est bonum erre credatur
Meabhis quȩ cerendec sunt m&ur reuoc&
ne in eoc quae cegendec nonrunt cupido prae¬

Expanded text:
luendas miseriarum poenas esse damnatum. luendas miseriarum poenas esse damnatum. Sicut autem hoc, ut fatentur, nullum diuinum maius est donum. sic a nullo deo dari credendum est nisi ab illo, quo et ipsi qui multos deos colunt nullum dicunt esse maioreter hec autem mala huius vite, bonis malisque communia, habent in ea iusti etiam proprios quosdam labores suos, quibus aduersus uitia militant et in talium proeliorum tentationibus periculisque uersantur. Aliquando enim concitatius, aliquando remissius, non tamen desinit caro concupiscere aduersus spiritfaciamus, omnem malam concupiscentiam consumendo, sed eam nobis, quantum diuinitus adiuti possumus. non ei consentiendo subdamus, uigiliis continuis excubantes. ne opinio ueri similis fallat, ne decipiat sermo uersutus, ne se tenebrae alicuius erroris offundant, ne quod bonum est malum aut quod malum est bonum esse credatur, ne ab his quae agenda sunt metus reuocet, ne in ea quae agenda non sunt cupido prae
Abbreviated transcription (Latin):
adiua traducere non potuerinte Rosa
temen eorum sol& app&itu qualit̃ Ocum que
persua dende falsitatis inludant Qbonhuius
tbermises erquan quibus dam inferis utte non
quippesaluator: Maxtimenec postnac mise¬
mor ac sempiterna suscipiat non uttanse
mors: idiam inista quamuis sint persca &cor
curationum magna solatia Tamemeio
non semper etiam ipsa benesitia tribuuntur
p&entibus Ne propter hoc religio quȩratur
Quȩ propter aliam magir uttam ubimala don
erunt omnino nulla quaerendocetꝰ & celhoc
meliorer quor quece in hurmalis adiuuat uo tole
inquanto sideliore taento fortipnlen corleale¬
rentur cedquam rem a&icem philoro pluaui
nibus sinquit habis autclatum est Donũ maiur
aiuipotuit ullum decris usquae cedeo &pri
contraquor ecgimus: quoquo modo compulriunt
in abenda non quac cumq: reduera philorophuu¬
contre miserices huus uita eunicum auxiliũ
satis & in hinc appar& humanum genus ceđ

Expanded text:
ad sua traducere non potuerint, sensus ad sua traducere non potuerint, sensus tamen eorum solo appetitu qualitercumque persuadendae falsitatis illudant. 4. Ab hujus tam miserae quasi quibusdam inferis vitae, noquippe Salvator: maxime ne post hanc miserior ac sempiterna suscipiat, non vita, sed mors. Nam in ista quamvis sint per sancta ac sanctos curationum magna solatia; tamen ideo non semper etiam ipsa beneficia tribuuntur petentibus, ne propter hoc religio quaeratur, quae propter aliam magis vitam, ubi mala non erunt omnino ulla, quaerenda est: et ad hoc meliores quosque in his malis adjuvat gratia, ut quanto fideliore, tanto fortiore corde tolerentur. Ad quam rem etiam philosophiam nibus, inquit, ab his aut datum est donum majus, aut potuit ullum dari: usque adeo et ipsi, contra quos agimus, quoquo modo compulsi sunt in habenda, non quacumque, sed vera philosophcontra miserias huius uitae unicum auxilium, satis et hinc apparet humanum genus ad
Abbreviated transcription (Latin):
citas: Iam uero deipso corpore tot exist unt
morborum mala: ut nec libris medicorum cuncta
conpre hensa sint : inquorum pluribus acpene
omnibur a dicom ipre clic̃menta & mediecc menta
humix aam uel adicem nccm biberent  non ne crd noe
faomer utacar nibui bomdnum recebs tineot necedire
Nec in uenton hominer mortuor redpropterhocert
oẽciror iecquor lib& alienor uerum a&iam flior
erunier fecciebat Ab rumerent ipre postremo
somnus quipropriac qui &ir nomen accepte quis
uerbis explic& reperomniorum ui rit quetmitu
inquia &ur & quam magnis lic& fcd scerum rerũ
terroribur Quoer iter exib& & quodam modo
& pminit ut auerir eas dis cendere Neque amus
animam miseram sensus que perturb& qua fal¬
sitorbis Poueno :Etiam uigilanter in quibus dã
nuorbis & uentnumiserabiliur agt tatuibui
quarius mutu modo uari&ate fallatiae nomi
nescioraam sanos maligni demoner Nonnumqra
lecipiant lulibus uins E etiam sreospsiac

Expanded text:
citas. Iam uero de ipso corpore tot exsistunt citas. Iam uero de ipso corpore tot exsistunt morborum mala, ut nec libris medicorum cuncta conprehensa sint; in quorum pluribus ac paene omnibus etiam ipsa adiumenta et medicamenta humanam uel etiam suam biberent? nonne ad hoc fames, ut a carnibus hominum se abstinere non possent nec inuentos homines mortuos, sed propter hoc a se occisos, nec quoslibet alienos, uerum etiam filios esuries faciebat, assumerent ? Ipse postremo somnus, qui proprie quietis nomen accepit, quis verbis explicet, sepe somniorum visis quam sit inquietus et quam magnis, licet falsarum rerum terroribus, quas ita exhibet et quodam modo exprimit, ut a ueris eas discernere nequeamus, animam miseram sensusque perturbet? Qua falsitate uisorum etiam uigilantes in quibusdam morbis et uenenis miserabilius agitantur; quamuis multimoda uarietate fallaciae nes etiam sanos maligni daemones nonnunquam decipiant talibus visis, ut, etiamsi eos per haec
Abbreviated transcription (Latin):
terrena itinera gradientes quis ambulat ubiꝰ cumque¬
non inopinantis subiacens casibus deforo quidam re¬
diens domum sanis pedibus suis cecidit pedem fregit.
& e illo uulnere. finiuit hancuitam: Quiui d&ur
sedente securius desella in qua sedebat cecidit
heli sacerdos &mortuus est: Agricole immo uero
omnes homines quod& quatos acelo & terra uel aꝑ¬
nitiosis animalibus : casus metuunt agrorum fructib :
solent tamen defrumenti standem collectis & re¬
conditis esse securi: Sed quibusdam quod nouimus
prouentum optimum frumentorum fluuius imo¬
uisus fugientibus hominibus de horrenis egecit
adque abstulit : Contramille formes demonum
incussus: quis in nocentia sua sididquanto quidem
nequis fider & etiam paruolus bapti zatus. quibus
certe nihil est innocentius : aliquando siuȩant ut in
cis maxime dõ ista sinente monstretur: huius uite
flenda calamitas & alterius desi desanla feli¬

Expanded text:
terrena itinera gradientes. Qui ambulat ubiterrena itinera gradientes. Qui ambulat ubinon inopinatis subjacens casibus? De foro quidam rediens domum sanis pedibus suis, cecidit, pedem fregit, et ex illo vulnere finivit hanc vitam. Quid videtur sedente securius? De sella in qua sedebat cecidit Heli sacerdos, et mortuus est . Agricolae, imo vero omnes homines quot et quantos a coelo et terra, vel aperniciosis animalibus casus metuunt agrorum fructibus! Solent tamen de frumentis tandem collectis et reconditis esse securi. Sed \' quibusdam, quod nouimus, prouentum optimum frumentorum fluuius inprouisus fugientibus hominibus de horreis eiecit adque abstulit. Contra milleformes daemonum incursus quis innocentia sua fidit? quando quidem, ne quis fideret, etiam paruulos baptizatos, quibus certe nihil est innocentius, aliquando sic uexant, ut in eis maxime Deo ista sinente monstretur huius uitae flenda calamitas et alterius desideranda feli
Abbreviated transcription (Latin):
est celeribus alienis: Quaendo quidem ab eir
& deprȩdatio & captiuitas: & uinda & carceres
&exilia &cruciatus & amputatio membrorũ
& priuatio sensuum. & opprersio corporir
adobrcenam libidinem opprementir explendam.
E cclia multa horrendo sepe contingunt: Quid abin¬
numeris casibus. quaefor inse cus cor poris fon¬
mideentur astibur &frigoribus tempestatibur
inbribur allii onibus coruscatione tonitrui
ircendine fulmine motibur hiatibus que terrarũ
opprersi onibus rui norum aboffenrionibus es pecuore
uel a&icem meclitia iumentorum: A totuenenis
Xtot uenenis
pruticu cequecrum Aurccrum besticerum Afe¬
ceene ittadicem blaendo &amica Suo domino bestia
nonnum quam uei mentibur &omaerius quam leonis
drccconer qua e m&uactur focciatquae hominem quem
forte attacmi nauerit contagionem pesufera
tarabiosum ut aparentibus coniug& filiis peius omni bestia
formil&ur: Quae mala patiuntur nauigantes. que

Expanded text:
et sceleribus alienis! quando quidem ab eis et sceleribus alienis! quando quidem ab eis et depraedatio et captiuitas, et uincula et carceres, et exsilia et cruciatus, et amputatio membrorum et priuatio sensuum, et obpressio corporis ad obscenam libidinem obprimentis explendam et alia multa horrenda saepe contingunt. Quid? ab innumeris casibus quae forinsecus corpori formidantur, aestibus et frigoribus, tempestatibus imbribus adluuionibus, coruscatione tonitru. grandine fulmine, motibus hiatibusque terrarum. obpressionibus ruinarum, ab offensionibus et pauore uel etiam malitia iumentorum, a tot uenenis fruticum aquarum, aurarum bestiarum, a fecane, ut etiam blanda et amica suo domino bestia nonnumquam uehementius et amarius quam leones draconesque metuatur faciatque hominem, quem forte adtaminauerit, contagione pestifera ita rabiosum, ut a parentibus coniuge filiis peius omni bestia formidetur! Quae mala patiuntur naui
Abbreviated transcription (Latin):
cudi quibur maelir in hocraeculim ueni missen
Quid ese enu quod cu lacbor ememuni nu sine
lcbore obliius cimur cum labore discimusinsine
labore rircimur cumlaborest renui sine labone
mnerter summus : Nonne hnc appccr& inquit
uelut pondereruo quam proclius & pronartt
uitiosanatura:: & quanta ope ut hinc liber & ur
indegeat deridia signitia pigritia neclegentia
lutiasunt utiq quibur labor funtur cũ labor
iprea&iam qui est utilis poenaritꝰ: Sed pr&er¬
pueriler poenas sine quibus discinon potest
quod maiorer uolunt: Qui uix aliquid utiliter
uolunt quod&squantis poenis genus agit&ur
humanum: quae non ad malitiam nequitiam¬
que iniquor um: sed ad conditi onem ꝑtinent.
mirericm qu e cum munem quis ullosermone
digerit: quis ulla contatione conprachendit.
Quantus est m&us qucenta calamitas ab or¬
bitatibus atq luctua damnis & dacmnationib
adeceptionibur & mendaciis hominum: asus¬
picionibus fedsis abomnib uolentis feccinori

Expanded text:
 quibus malis in hoc saeculum uenimus? Quid est enim, quod cum labore meminimus, sine labore obliuiscimur; cum labore discimus, sine labore nescimus: cum labore strenui, sine labore inertes sumus ? Nonne hinc apparet, in quid uelut pondere suo quam procliuis et prona sit uitiosa natura et quanta ope, ut hinc liberetur, indigeat? Desidia segnitia, pigritia neglegentia uitia sunt utique quibus labor fugitur, cum labor ipse, etiam qui est utilis, poena sit. Sed praepueriles poenas. sine quibus disci non potest quod maiores uolunt, qui uix aliquid utiliter uolunt, quot et quantis poenis genus agitetur humanum, quae non ad malitiam nequitiamque iniquorum, sed ad condicionem pertinent miseriamque communem, quis ullo sermone digerit? quis ulla cogitatione conprehendit? Quantus est metus, quanta calamitas ab orbitatibus adque luctu, a damnis et damnationibus, a deceptionibus et mendaciis hominum, a suspicionibus falsis, ab omnibus uiolentis facinoribus
Abbreviated transcription (Latin):
Sinatura nr̃a sicut recta creata est ꝑmaner&.
Ac ꝑ hoc a &icem noster iste conflictur in quo peri¬
clitecmur: & dequo nor uictoria nouis simee cipi¬
mur libercri aeduitehuius malac pertin&.
quecintot taentorũ que testimonio malorũ proba¬
mus esredamnatam. N XXiiig¬
aminunc considerandum est hane ipsam
Imiseriam generis humani in qua laudatur
iustitia punientis qualibus & quam multis
impleuerit bonis eius dem bonitas cuncta
quae creauit: Amminis trantis primum
benedictionem illãm quam pro tulerat ante
peccatum dicens: Crescite & multiplicami¬
ni & impl&e terram: Nec post peccatum
uoluit in hibere mansit que insterpe lam¬
nata donata fecunditas Nec ullam uu
mir abilem seminum immo etiam mirabili¬
orem qua efficiuntur & semina indt ami

Expanded text:
si natura nsi natura nAc per hoc etiam noster iste conflictus, in quo periclitamur et de quo nos uictoria nouissima cupimus liberari, ad uitae huius mala pertinet, quam tot tantorumque testimonio malorum probamus esse damnatam. CAPUT XXIIIam nunc considerandum est hanc ipsam miseriam -generis humani, in qua laudatur iustitia punientis, qualibus et quam multis inpleuerit bonis eiusdem bonitas cuncta quae creauit administrantis. Primum benedictionem illam, quam protulerat ante peccatum dicens: Crescite et multiplicamini et inplete terram, nec post peccatum uoluit inhibere mansitque in stirpe damnata donata fecunditas; nec illam uim mirabilem seminum, immo etiam mirabiliorem qua efficiuntur et semina, inditam
Abbreviated transcription (Latin):
tor frrngectoboteseie peccatum in nortro mostalli
corpore cedoboediendum desiderur uuur: Seamem¬
brdeniũ echibeantur iniquitrus arma ꝓrent
Neo culur requatur concupircenciomi mcepenaro¬
candi cupiditter iuncat: Xtin eo quod marle
delectat uel uisio uel contatio remoneituno
Neimprobum aut indecenr uerbum libenter
audiatur Nesiat quod non lic& a& iam silib&
Ne in hocbello laeborum periculorum que ple¬
nrsimo uel deuiribur nostrir sper&dir feccen¬
dec iuctoria: uel uiriburnrir facto tribuatr
ed eiur grectiae dequo ait apostolur Cretior
qutem dõ quidat nobis uictor iam perduoruno
nibus supeꝵ uhi cicnus ꝑ euor quidilexit nos
S ci cemus tamen quanta lib& uirtute proeli¬
andi uitur repume mus. uela&icem uitia supe¬
remus & sub uigemur quac indiurumur in hõc
corpore nobis deerre non porre undedicamus dõ
Dimitte nosis desita nos tra:
Nillo autem remo ubisemꝑ cum corporibur im¬
mor teclibus erimus nec proelic nobiserunt
ullac: nec debita quaenur quaem & num quam essent

Expanded text:
et peccatum in nostro mortali corpore ad oboediendum desideriis eius, ne membra nostra exhibeantur iniquitatis arma peccato, ne oculus sequatur concupiscentiam, ne uindicandi cupiditas uincat, ne in eo quod male delectat uel uisio uel cogitatio remoretur, ne inprobum aut indecens uerbum libenter audiatur, ne fiat quod non licet etiamsi libet, ne in hoc bello laborum periculorumque plenissimo uel de uiribus nostris speretur facienda uictoria uel uiribus nostris facta tribuatur, sed eius gratiae, de quo ait apostolus: Gratias autem Deo, qui dat nobis uictoriam per Dominum nibus superuincimus per eum qui dilexit nos. Sciamus tamen, quantalibet uirtute proeliandi uitiis repugnemus uel etiam uitia superemus et subiugemus, quamdiu sumus in hoc corpore, nobis deesse non posse unde dicamus Deo: Dimitte nobis debita nostra. In illo autem regno, ubi semper cum corporibus inmortalibus erimus, nec proelia nobis erunt ulla
Abbreviated transcription (Latin):
multimode formidiner quȩ quo hibendir paruo¬
lorum uccnitatibur adibentur : quid peda gogi
quid manistri quid ferulae. quid loret quid uirge
quid dis diplina illacqua scriptura scã dicit
Odorti fili latere eruee undende necrer cat indomeh¬

Expanded text:
multimodae formidines, quae cohibendis paruumultimodae formidines, quae cohibendis paruulorum uanitatibus adhibentur? Quid paedagogi, quid magistri, quid ferulae, quid lora, quid uirgae, quid disciplina illa, qua scriptum sancta dicit dilecti filii latera esse tundenda, ne
Abbreviated transcription (Latin):
circum uentiones: prace uacricatione
la trocinia :
Et quicquid teclium malorum inmentem non uenitu
& temende uttec istec hominum non recedit. uerũ
haec hominum runt malorum abilla tamen erronis
& peruersi cemoris recdice uenientia cum quec omnis
filiur cedam narcitur : Nam quis ignorat cum
filiur cedam nascitur:
tibur manifestocest: & cum quanta abundantia
ua necitpiditatir quace in puero incipit apparere:
Homo ueniat inhanc uitam Itocut sidimittatur
uiuere utuelit & feccere quicquid uelit in hacc
facinora & flagitia quae com memoraui. &quae
com memorcere nonpotui. uelcuncta uel multa
ꝑueniat reddiuina gubernatione non omnimodo
dererente dacmnator & dõ non continente
inircerua mirerati merruar: in iprir renribur.
generis humani proibitio & eruditio contraistas
cum quibur nar cimur tenebra sui gelant & con¬
tracor imp&us opponuntur. plene tamen &iam
iprelaborum & dolorum: Quid enim sibi uolur¬
Quid enim sibi uolunit

Expanded text:
circumuecircumuelatrocinia, et quidquid talium malorum in mentem non venit, et tamen de vita ista hominum non recedit? Verum haec hominum sunt malorum, ab illa tamen erroris et perversi amoris radice venientia, cum qua omnis filius Adam nascitur. Nam quis ignorat cumfilius Adam nascitur. tibus manifesta est, et cum quanta abundantia uanae cupiditatis, quae in pueris incipit apparere, homo ueniat in hanc uitam, ita ut, si dimittatur uiuere ut uelit et facere quidquid uelit, in haec facinora et flagitia, quae commemoraui et quae commemorare non potui, uel cuncta uel multa perueniat? Sed diuina gubernatione non omni modo deserente damnatos et Deo non continente in ira sua miserationes suas in ipsis sensibus generis humani prohibitio et eruditio contra istas, cum quibus natrahos impetus opponuntur, plene tamen etiam ipsae laborum et dolorum. Quid enim sibi uolunt
Abbreviated transcription (Latin):
primam originem pertine : omnem mortalium proge¬
niem fuisse damnatum haec ipsa uita: siui tadicenda
est tud& tantis malis pleia testa tur:
Nuid enim alud indicat horrenda qued cem prosun¬
ditecr igno raentiae : ex qua omnis error existit.
queom nes filiorad am tercebroro quodc̃em sinu suscipit.
ut homo abillo libercrisine lacbore. dolore timore
nomporsit : quid amor ipre totrerum uanarum
atqua e noxiaerum & ex hoc mordecc ercurae ꝑturba¬
tione mȩ rorer formidiner inreena gaudia dircordie
liter bellac imridiae iroccundiae: inimicitiae fallatia
adulatio frecur : furtum recpina persidia
sdpbit ambitio: inuidentia homicidia parricidia
cipidiutar reuitia nequitia. L uxuro peuilantia
inpudenti: impudicitia. fornicationer adultera
incestum: & contranaturam utriusquae. sexur
tor stupra atquae immunditiae queesturpees¬
a &ciam dicere sec criligia: haererer: bloerphemiae
urice opprersioner in nocentium: Calumniae¬

Expanded text:
primam originem pertinet, omnem mortalium progeprimam originem pertinet, omnem mortalium progeniem fuisse damnatam, haec ipsa uita, si uita dicenda est, tot et tantis malis plena testatur. Quid enim aliud indicat horrenda quaedam profunditas ignorantiae, ex qua omnis error exsistit, qui omnes filios Adam tenebroso quodam sinu suscipit, ut homo ab illo liberari sine labore dolore timore non possit? Quid amor ipse tot rerum uanarum adque noxiarum et ex hoc mordaces curae, perturbationes, maerores, formidines, insana gaudia, discordiae, lites, bella, insidiae, iracundiae, inimicitiae, fallacia, adulatio, fraus, furtum, rapina, perfidia, superbia, ambitio, inuidentia, homicidia, parricidia, crudelitas, saeuitia, nequitia, luxuria, petulantia, inpudentia, inpudicitia. fornicationes, adulteria, incesta et contra naturam utriusque sexus tot stupra adque inmunditiae, quas turpe est etiam dicere, sacrilegia, haereses, blasphemiae, periuria, obpressiones innocentium, calumniae
Abbreviated transcription (Latin):
magna spiritalis corporis gratia : qm̃ non dumuenit
in & perimentum uereor n&emer arium sit omne quod
de illa profestur eloquium:TTerum tamen quia spei
nostre gaudium. propter dĩ laudem non est tacendun
& de intimis cordentis sc̃i amoris medullis dictum est
Daie dilexi decorem domuftuae: De donis eius quȩ in
hac aerumnosissima uita bonis mcilis que largitur
ipso adiuuante coniciamus ut possumus: quantum sit
illud quod nondum & perti utique digne eloqui non
ualemus: Omitto enim quando fecte hominem rectũ.
omit touitam illam eduorum coniugum inparadisi
fecunditate felicem : qñm tam breuis fuit ut ad nas¬
centium sensum. nec ipsa peruenerit : IN hac quam
nouimus: In qua adhuc sumus. cuius tentationes.
lmmo quam totam teitationem quamdiui
in ea sumus quantum lib& prositiamus perp&i non
desinimus que sint indicia circagenus humanum
bonitatis đ: quis poterit &plicare: Nam quol ah¬

Expanded text:
magna spiritalis corporis gratia, quoniam nondum uenit magna spiritalis corporis gratia, quoniam nondum uenit in experimentum, uereor ne temerarium sit omne, quod de illa profertur, eloquium. Verum tamen quia spei nostrae gaudium propter Dei laudem non est tacendum et de intimis ardentis sancti amoris medullis dictum est: Domine, dilexi decorem domus tuae: de donis eius, quae in hac aenJmnosissima uita bonis malisque largitur, ipso adiuuante coniciamus, ut possumus, quantum sit illud, quod nondum experti utique digne eloqui non ualemus. Omitto enim, quando fecit hominem rectum; omitto uitam illam duorum coniugum in paradisi fecunditate felicem, quoniam tam breuis fuit, ut ad nascentium sensum nec ipsa peruenerit: in hac, quam nouimus, in qua adhuc sumus, cuius tentationes, immo quam totam tentationem, quamdiu in ea sumus, quantumlibet pro- Sciamus, perpeti non desinimus, quae sint indicia circa genus humanum bonitatis Dei, quis poterit explicare? CAPUT