comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
fidei. qm̃ radix om̃iũ uirtutũ structura. & funda m̃tũ fides ẽ: supͣ quã ȩdifi¬
cat om̃iũ uirtutũ structura. quã qͥ habuerit. dabit᷑ ei scientia scđm m̃surã
fidei Dabit & caritas in spũ scõ. ut augm̃tũ capiat uerꝰ xp̃ianꝰ. & dona scđm
magnitudinẽ fidei Et habundabit & iã usq ad plenitudinẽ caritatis. quã
qͥñ hab&. id .ẽ. uerã & rectã fidẽ. qͦd hab& auferet᷑ abco. Uerũ tam̃ ec̃trario
hic tangit iudeos qͥ gloriabant᷑ ĩnlege & turbã in parabolis audientẽ. qui a
fidẽ quȩ in xp̃o.ẽ. necdũ habebant. Ideo qͥcꝗd ꝑ legẽ possederant aufera
abeis. Tangit &iã & eos qͥ uident᷑ habere ꝑnaturȩ bonũ. certe aut simulatas
sine fide uirtutes. qr auferent᷑ ab eis : qm̃ sine fide ĩ possibile : placeredõ
qr si opꝰ fidei ñ hab&. fides mortua est. Et si habuerit opꝰ aliqͦd bonisine fide.

Expanded text:
m radix omnium virtutum et fundamentum fides est, super quam aedificatur omnium virtutum structura, quam qui habuerit ei scientia, secundum mensuram fidei. Dabitur et charitas in Spiritu sancto, ut augmentum capiat verus Christianus, et dona secundum magnitudinem fidei, et abundqui non habet, id est veram et rectam fidem, quod habet auferetur ab eo. Verumtamen e contrario hic tangit Judaeos qui gloriabantur in lege, et turbam in parabolis audientem, quia fidem quae in Christo est necdum habebant. Ideo quidquid per legem possederant, auferetur ab eis. Tangit etiam et eos qui videntur habere per naturae bonum certe aut simulatas sine fide virtutes, quia auferentur ab eis; quoniam sine fide impossibile est placere Deo . quia si opus fidei non habet, fides mortua est. Et si habuerit opus aliquod boni sine fide,
Abbreviated transcription (Latin):
ut demonstret exea iudeis grauiora in minere supplicia. qđ & infine aꝑte conclu¬
& demonia colendo contraxerant. Nec non &iã post quã signa & pdigia dĩ in
egypto uiderant. post transitũ maris rubri. post in numera beneficia & mira¬
cula int̾dũ cũ lex adõ fabricaret᷑ metallo ac pedio hostias immolauerunt
na cũ choris & canticis saltantiũ. aureos qͦssibi conflauerant uitulos deos adora¬
uer̃. Sedlex ueluti quȩdã custodia muroꝵ circũiectȩ pocestacis demonibus
reiedis conclusit dĩ popłm. abeis & exclusit ad uersariũ. Qui illino exiens ꝑges
quasi ꝑ arida loca & in aquosa. longe du circiiens oberrauit ꝑ solitudines
gentiũ. inqͥb nullus fons uitȩ adhuc effluxerat: neq ģlestis ymb eos cõplu¬
erat. & ideo nimia ariditate torridisqualebant. Quas solitudines & loca

Expanded text:
ut demonstret ex ea Judaeis graviora imminere supplicia, quod et in fine aperte concluut demonstret ex ea Judaeis graviora imminere supplicia, quod et in fine aperte concluet daemonia colendo, contraxerant. Nec non etiam postquam signa et prodigia Dei in Aegypto viderant, post transitum maris Rubri, post innumera beneficia et miracula interdum, cum lex a Deo fabricaretur, metallo ac lapidibus hostias immolaverunt, una cum choris et canticis saltantium, aureos quos sibi conflaverant vitulos, deos adoraverunt. Sed lex, veluti quaedam custodia murorum circumjectae potestatis, daemonibus rejectis, conclusit Dei populum ab eis, et exclusit adversarium. Qui illinc exiens, pergens quasi per arida loca, et inaquosa, longe diu circuiens, oberravit per solitudines gentium, in quibus nullus fons vitae adhuc effluxerat, neque coelestis imber eos compluerat, et ideo nimia arditate torridi squalebant. Quas solitudines et loca
Abbreviated transcription (Latin):
t cũ illi ꝓphetis id ÷ ionȩ salo moniq credunt. & cõplectunt᷑ sapientiȩ doctrinã.
isti xp̃m ñ credunt iona seu salomone potiorẽ. Et ideo eos inresurrectione iudi¬
eu condẽpnabt̃. qr in his reꝑtꝰ ÷ timordĩ acfides. qͥb lex ñ erat data. nec uirtꝰ uerȩ
sapientiȩ p̃dicata. Hinc magis indigni st̃ uenia qͥ exlege st̃ infideles. dũ plus fi¬
dei sectati st̃ cõmertiũ qͥ legẽ ñ nouerant. quando illis gr̃a & uenia gratis p̃dicat
eqͥt᷑ adhuc alia obiurgatio. Cũ inmunđ sp̃s exierit ab homine. ãbulat ꝑloca ari¬
da querens reqͥem & ñ inuenit : & rłꝙͣ. Gontinuus qͥdẽ ordo lectionis ÷ & expri¬
oris exordio sermonis ꝓficisciꝓbat᷑. dũ eis ob duritiã cordis eoꝵ atrocior accumulat᷑
pena. & maior cõminat᷑ uindicta: Adhoc qͥppe om̃is cõparatio p̃sentis loci intentat᷑

Expanded text:
Ut cum illi prophetis, id est, Jonae Salomonique credunt, et complectuntur sapientiae doctrinam; Ut cum illi prophetis, id est, Jonae Salomonique credunt, et complectuntur sapientiae doctrinam; isti Christum non credunt Jona seu Salomone potiorem. Et ideo eos in resurectione judicii condemnabunt, quia in his repertus est timor Dei ac fides, quibus lex non erat data, nec virtus verae sapientiae praedicata. Hinc magis indigni sunt venia qui ex lege sunt infideles, dum plus fidei sectati sunt commercium qui legem non noverant, quando illis gratia et venia gratis praedicatur. Sequitur adhuc alia objurgatio: Cum immundus spiritus exierit ab homine, ambulat per loca arida quaerens requiem, et non invenit, et reliqua. Continuus quidem ordo lectionis, et ex prioris exordio sermonis proficisci probatur, dum eis ob duritiam cordis eorum atrocior accumulatur poena, et major comminatur vindicta. Ad hoc quippe omnis comparatio praesentis loci intentatur,
Abbreviated transcription (Latin):
inxp̃o spreuerant. totã ẽẽ gentib conferendã. sicut & ionas se reddidit gentib. quẽ aufu¬
giendo abstulerat aiuideis. Unde adhuc & regina austri. in udiciũ uentura p̃dicatur
Quia sicut ionas ꝓuisus ÷ ut ueniret infigura xp̃i. ita & regina. austriꝓiusa ÷ infigura
ecdȩ. quȩ uenit ad xp̃m Ppt̾ea beati sumꝰ inquã. qr qđ p̃cessit intypo & ꝓmissũ est
infigura. nos totã tenemꝰ inspecie ueritatẽ Ueneramq ipsã sapientiã ipsũq salo¬
monẽ amplectim: amamꝰ & cenemꝰ fide. Quia ꝓfecto hic plus ÷ quã salomon xp̃c
cuiꝰ egressio a sumo cȩloꝵ culmine. quesiuit eã quȩ uenit afinib t̾rȩ audire sapion¬
tiã. & contẽplari in effabilia sacram̃toꝵ eiꝰ mysteria: Tradunt gͥ iudei qđ hȩc muler
lat gͦ adhuc inuidiã iudeoꝵ hec cõparatio. qr eossine excusatione fac̃ fides gentiũ

Expanded text:
in Christo spreverant, totam esse gentibus conferendam, sicut et Jonas se reddit gentibus quem aufuin Christo spreverant, totam esse gentibus conferendam, sicut et Jonas se reddit gentibus quem aufugiendo abstulerat a Judaeis. Unde adhuc et regina Austri in judicium ventura praedicatur. Quia sicut Jonas praevisus est ut veniret in figura Christi: ita et regina Austri praevisa est in figura Ecclesiae, quae venit ad Christum. Propterea beati sumus, inquam, quia quod praecessit in typo et promissum est in figura, nos totam tenemus in specie veritatem, veneramurque ipsam sapientiam, ipsumque Salomonem amplectimur, amamus cujus egressio a summo coelorum culmine quaesivit eam quae venit a finibus terrae audire sapientiam, et contemplari ineffabilia sacramentorum ejus mysteria. Tradunt igitur Judaei quod haec mulier lat ergo adhuc invidiam Judaeorum haec comparatio, quia eos sine excusatione facit 567 fides gentium.
Abbreviated transcription (Latin):
re. Similitudines qͦq suis in locis digne ex pͥmere. om̃ia occulta aperire:
Quod qr ñ potest. ñ ideo tam̃ debet putare qđ aliꝗd incisdẽ sacris litteris supꝑ¬
uacuũ aut absq sacram̃to. licet occulte significationis sit positũ. Idcrto ap̃¬
hibend labor & cũ studio inueniendi ĩ ploranda ÷ diuina grã ut nob obscura
reserare dignet᷑ : qͥ tenet clauẽ scientiȩ. Quia ut dictũ ÷ ipsa ueritas multũ
dimersa in alto latet Quis enĩ dep̃henderet dissertissimꝰ philo sophoꝵ hec
segina saba qͦd ista p̃figuraret. uł qđ ionas sorte ꝑtriduũ inuentre ceti demer¬
laudit. illud de se dictũ apperiret cꝰ Qm̃ sicut in audita uectura uectorẽ
descendens. in effabilit̃ ÷ ad ĩplita ueritas. cũ uictor triũphans redut ad uitã
Ethoc ÷ signũ qđ querentib solũ so daturũ ꝑ mictit ꝑ qđ scirent głam quam

Expanded text:
re; similitudines quoque suis in locis digne exprimere, omnia occulta aperire. re; similitudines quoque suis in locis digne exprimere, omnia occulta aperire. Quod quia non potest, non ideo tamen debet putare, quod aliquid in eisdem sacris litteris supervacuum, aut absque sacramento, licet occultae significationis, sit positum. Idcirco adhibendus labor, et cum studio inveniendi imploranda est divina gratia, ut nobis obscura reserare dignetur qui tenet clavem scientiae. Quia, ut dictum est, ipsa veritas multum demersa in alto latet. Quis enim deprehenderet disertissimus philosophorum, haec regina Saba quod ista praefiguraret, vel quod Jonas forte per triduum in ventre ceti demeret nemo claudit, illud de se dictum aperiret? Quoniam sicut inaudita vectura rectorem  inferna descendens, ineffabiliter est adimpleta veritas cum victor triumphans rediit ad vitam. Et hoc est signum quod quaerentibus so
Abbreviated transcription (Latin):
bie Q ñ uixta septuaginta ionas trib dieb niniuitis penitentiã p̃ dica¬
uit. ego ũ tanto tempe. Ille assyrus genti incredulȩ. egd iudeis popbo di
Ille alienis alege lĩ ego meis ciuib semꝑ alege & ꝓphetes ea quȩ repmis sa
sunt patrib exibeo: Iile uoce tantũ locucis simplicit nibil signoꝵ faciens.
eto a si ubeelltebub ei facere cilũpnior inniunera infirmis p̾stiti bene¬
fitia gratis. Quequia deitatis suit oꝑ a. insinuant qͥd plus÷. quã iona hic
inpsentiarum: Aqͥtam muira a inaudita fiunt Rggina austri surga in
ulitio eũ eneratione ista. quia uenit afinib: trȩ audire sapientiars
salomonis. Nemo mortaliũ ÷ quitã docilẽ habeat naturã uel ex cellentis¬
simum ingenium. ut thesauros diuinarũ scripturarũ  ipteatitrũ sua
possit scientia uel eruditione adliquidum penetrare. Nemo qͥ singula
queat enigmata reuelare & allegorias racionesq parabolarũ dẽ monstin¬

Expanded text:
iam juxta Septuaginta Jonas tribus diebus Ninivitis poenitentiam praedicavit, ego vero tanto tempore; ille Assyriis genti incredulae, ego Judaeis populo Dei; ille alienis a lege Dei, ego meis civibus semper a lege et prophetis ea quae repromissa sunt patribus, exhibeo; ille voce tantum locutus simpliciter nihil signorum faciens, ego et si in Beelzebub facere calumnior innumera infirmis praestiti beneficia gratis. Quae quia deitatis sunt opera, insinuant quod plus est quam Jonas hic impraesentiarum, a quo tam mira et inaudita fiunt. Regina Austri surget in judicio cum generatione ista, quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis. Nemo mortalium est qui tam docilem habeat naturam, vel excellentissimum ingenium, ut thesauros divinarum Scripturarum sua possit scientia, vel eruditione ad liquidum penetrare. Nemo qui singula queat aenigmata 566 revelare, et allegorias rationesque parabolarum demonstra
Abbreviated transcription (Latin):
manet Tam̃ ut ueritas ñ extenuet᷑ intelligentiȩ. impleta hȩc omĩa dat᷑ cernere
quã si ut pͥus idola ad orarent: nequaquã ita usq infinẽ scł̃i aꝓpͥo solo capti sine
ulla reppitiatione expulsi essent Nã mͦi ñ idola adorant & uenerant᷑. & tam̃ sine
ulla clem̃tia ꝑ omnẽ orbẽ t̾rarũ disꝑsi. & sine dõ uͦ uagi inueniunt᷑. Quia qͥ noluer̃

Expanded text:
manet. Tamen ut veritas non extenuetur intelligentiae, impleta haec omnia datur cernere manet. Tamen ut veritas non extenuetur intelligentiae, impleta haec omnia datur cernere quam si ut prius idola adorarent, nequaquam ita usque in finem saeculi a proprio solo capite sine ulla repropitiatione expulsi essent. Nam modo non idola adorant et venerantur, et tamen sine ulla clementia per omnem orbem terrarum dispersi, et sine Deo vero vagi inveniuntur. Quia qui noluerunt
Abbreviated transcription (Latin):
plapsa ruat. Ic̃ siquidẽ ñ solũ habebit illa septẽ uicia. quȩ st̃ septẽ uirtutib spi¬
yitalib contraria : uerũ & iã ꝑ hypocrisin inseipsa uirtutes habere simulabit
ł p̃ea assup̃cis secũ alus septẽ neqͥorib. hoc ÷ ipsa septinaria simulatione : redit ipsa
concupiscentia & possedit eandẽ domũ. ut sint nouissima hominis illius: peiora pͥorib
Et enĩ iudeis grauius ÷ nẽ cotidie insynagogis xp̃m obstinato animo blasphemare. quã
cũ inegypto ante legis noticiã idolis seruiebat. demonib ĩmolare. Et ut aꝑtius
ostenderet deqͥb parabola texebat᷑. ait Sic erit & generationi huic pessimȩ
quãuis quodãm & de herecicis accipi possit. qm̃ multo peioris conditionis sc̃ heretici
estimandi quã gentiles. qr in illis adhuc spes fidei restat. inistis uͦ pugna discordiȩ

Expanded text:
prolapsa ruat. Tunc siquidem non solum habebit illa septem vitia, quae sunt septem virtutibus spiprolapsa ruat. Tunc siquidem non solum habebit illa septem vitia, quae sunt septem virtutibus spiritalibus contraria, verum etiam per hypocrisin, in seipsa virtutes habere simulabit. Propterea assumptis secum aliis septem nequioribus, hoc est ipsa septenaria simulatione, redit ipsa concupiscentia et possedit eamdem domum, ut sint novissima hominis illius pejora prioribus . Etenim Judaeis gravius est nunc quotidie in synagogis Christum obstinato animo blasphemare, quam cum in Aegypto ante legis notitiam idolis serviebant, daemonibus immolare. Et, ut apertius ostenderet de quibus parabola texebatur, ait: Sic erit generatio huic pessimae. Quamvis quodammodo et de haereticis accipi possit; quoniam multo pejoris conditionis sunt haeretici aestimandi, quam gentiles; quia in illis adhuc spes fidei restat, in istis vero pugna discordiae
Abbreviated transcription (Latin):
econtrario fieret meis inqͥtatis possessio Qũo & ꝑ septẽ uicia pͥncipalia. unuer¬
sa uicioꝵ immanitas expͥmit᷑ : ut quanta ÷ inbonis grãrũ actio tanta sit & inma¬
lis inqͥtats plenitudo. Sed ideo neqͥoresdicunt᷑ assup̃ti quã is fuerat qͥ eos pͥus pos¬
sederat. Q grauiora st̃ uicia quȩ post ꝑceptã legẽ uł grãm cõmittunt᷑: quã fue
non nosse. quã post ꝑceptã grãm recrorsũ abire. aut sub hypocrisin ficte uiciosissime
nuere. Quia cũ quisq ceciderit decul mine iusticiȩ dĩ. deinceps iã simulationẽ habebit¬
Gupiditas enĩ carnis expulsa ꝑ penitentiã & a consuetis oꝑib ia exclusa . cũ ñ in uenorit
nob delectationib reqͥes cat. auidius ad pristinã redit hominis m̃tẽ & rur sus eã
occupat sicũ expulsa eẽt ne glegentia subsecuta fuerit ut deferuore caritatis mens

Expanded text:
e contrario fieret in eis iniquitatis possessio. Quoniam et per septem vitia principalia, univere contrario fieret in eis iniquitatis possessio. Quoniam et per septem vitia principalia, universa vitiorum immanitas exprimitur; ut quanta est in bonis gratiarum actio, tanta sit et in malis iniquitatis plenitudo. Sed ideo nequiores dicuntur assumpti quam is fuerat qui eos prius possederat, quia graviora sunt vitia quae post perceptnon nosse, quam post perceptam gratiam retrorsum abire, aut sub hypocrisi ficte ac vitiosissime vivere. Quia cum quisque ceciderit de culmine justitiae Dei, deinceps cupiditas enim carnis expulsa per paenitentiam a consuetis operibus, cum non inuenerit in quibus delectationibus requiescat, auoccupat, si, cum expulsa esset, negligentia subsecuta fuerit, ut de fervore charitatis mens
Abbreviated transcription (Latin):
ras ula enstodia angloꝵ Qñ sicut legimꝰ in iosepho post passionẽ dñ ulamatũ:
pnbl ice multis audientib in eadẽ arcȩ muroꝵ Transcamꝰ exhis sedib Nec iime¬
riao quia dinim̃ angł̃oꝵ habitatorẽ habere noluer̃ Et idco eo expoliata p̃suains
custo dia lorge abscesserat qr om̃is lex & ꝓpħia usq ad iohem diia fuerat uta ⁊ pmi
adnuntarent. Quo abiecto absq habitatore ut dixi uacia remansit. ñ solũ ipa
geis: uerũdiã & ipsa leꝵ qr ñ erat aliis quẽ p̃sigurare neq inse quẽ demonstra¬
d Nedl a nob̃ tam̃ legit᷑ plena mysterus ad testimoniũ confirmationis nr̃e a illis
aleͥpbriũ dap̃nationis suȩ : Quȩ domꝰ iudeoꝵ cũ ita eẽt ornata & mundata nec non
suacua : ne uacua remaneret : rursus repleta ÷ demonib: Sui ideo sub septenario
uumero assumunt᷑. qm̃ eo numero plena ꝑfectio designat᷑. Ut qr tot erant eis mu¬
nera grãrũ destinata. si ap̃m recepissent in qͦ erant hȩç omĩa tortantaq: deinceps

Expanded text:
rum. Quoniam, sicut legimus in Josepho, post passionem Domini clamatum est publice multis audientibus in eadem arce murorum: Transeamus ex his sedibus. Nec immerito, quia Dominum angelorum habitatorem habere noluerunt. Et ideo eorum exspoliata praesidiis custodia longe abscesserat, quia omnis lex et prophetia usque ad Joannem data fuerat, ut Christum annuntiarent, quo abjecto, absque habitatore, ut dixi, vacua remansit, non solum ipsa gens, verum etiam et ipsa lex; quia non erat alius quem praefiguraret neque in confirmationis nostrae, et illis ad opprobrium damnationis suae. Quae domus Judaeorum cum ita esset ornata, et mundata, necnon et vacua, ne vacua remaneret, rursus repleta est daemonibus. Qui ideo sub septenario numero assumuntur, quoniam in eo numero plena perfectio designatur. Ut quia tot erant eis munera gratiarum destinata si Christum recepissent, in quo erant haec omnia, tot tantaque deinceps
Abbreviated transcription (Latin):
iuxta erat monumentũ. ubi posuer̃ eiun. porro qͦd ait in corde terrȩ
tropice similit̾ loquitur ñ qđ t̃ra cor habeat ut animal sit. sed significat

Expanded text:
juxta erat monumentum ubi posuerunt eum . Porro quod ait, in corde terrae, juxta erat monumentum ubi posuerunt eum . Porro quod ait, in corde terrae, tropice similiter loquitur: non quod terra cor habeat ut animal sit, sed significat
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ dominicam cũ eodẽ die inlucescente. partẽ accipienꝰ ͦ ꝓtoto. Habos igitur tres
dies & cres noctes. siita uniusciiusq diei partẽ aut noctis acceꝑis ꝓtoto. Uc puta :¬
Sialiqͥs hora diei nona egress: deinausione iteragens. & alt̾ius diei hora t̃tia ad mau¬
sionẽ altora ꝑ uerierit Qđ si dixeruus bidui eum fecisse it̃: tĩquid statun
rep̃ hetidemur mendatii: Quia ille qui ambulauit ñ om̃s oras utriusq diei
sed quandã partẽ itinere consũpsit: Nã & qđ đns ostendit se in monte post
sexdies factũ dicit unus euuangelista. alt̃ uͦ pꝰdies octo. Partẽ posteriorẽ pͥmi
atq integri complecisunt. Sed hic tropꝰ signficationis capax ÷ pleni intellec¬
tus. cũplus minꝰue ꝓnuntiat scriptura: Aut enĩ aparte totũ oftendit.
ut uerbũ caro factũ . ẽ. aut contra ut ibi. Ergo ꝓpt̾ parasceuẽri uideoꝵs quia

Expanded text:
tem Dominicam cum eodem die illucescente, partem accipiendo pro toto. Habes igitur tres tem Dominicam cum eodem die illucescente, partem accipiendo pro toto. Habes igitur tres dies, et tres noctes, si ita uniuscujusque diei partem, aut noctis acceperis pro toto. Ut puta si aliquis hora diei nona egressus fuerit de mansione, iter agens, et alterius diei hora tertia ad mansionem alteram pervenerit; quod si dixerimus bidui eum fecisse iter, nunquid statim reprehendemur mendacii? Quia ille qui ambulavit non omnes horas utriusque diei, sed quamdam partem itinere consumpsit. Nam et quod Dominus ostendit se in monte post sex dies factum dicit unus evangelista, alter vero, post dies octo; partem posteriorem primi atque integri, completi sunt. Sed hic tropus significationis capax est, pleni intellectus, cum plus minusve pronuntiat Scriptura. Aut enim a parte totum ostendit, ut: Verbum caro factum est; aut e contra, ut ibi: Ergo propter parasceven Judaeorum quia
Abbreviated transcription (Latin):
uentre cȩtitrib dieb & trib noctib sic erit filius hominis incorde t̾re trib dieb & trib
noctib quãuis ñ nulli qͥeqͥt ionas gessit signũ fuisse dexp̃o confirmint qͦd reꝓbato ispł
leguntur. Tam̃ in hoc euidens signũ fuit. qđ non sołu mortẽ dñi p̃figurauit. uerum
&iam ipsũ tẽpꝰ passionis trib dieb & trib noctib signant̃ exp̃ssit: Quãuis ex hoc qͥdã
dubitent & m̃datio ad scribant saluatoris uerba qͥd ñ trib dieb nec trib: noctib in
sepulehro iacuerat Nec intellegunt quã sepe inscripturis sacris hunc mođu locuti¬
onis inueniunt qͥtropꝰ sine doche uocatur. ubi pars ꝓtoto accipit᷑. El qđ dñs om̃s cres
dies & tres noctes in inferno fuerit. sedut sexte feriȩ diei partẽ q̃ sepultꝰ ẽ. cũ p̃terita
nocte & die accipias. hoc ẽ. ꝓtota die. Sabbatũ uͦ inqͦ. ẽ. tota nox & dies. deinde noc¬

Expanded text:
 noctibus: sic erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus. Quamvis nonnulli quidquid Jonas gessit signum fuisse de Christo confirmant, quod reprobato Israel leguntur. Tamen in hoc evidens signum fuit, quod non solum mortem Domini praefiguravit, verum etiam ipsum tempus perba, quod non tribus diebus, nec tribus noctibus in sepulcro jacuerit. Nec intelligunt quam saepe in Scripturis sacris hunc modum locutionis inveniunt, qui tropus synecdoche vocatur, ubi pars pro toto accipitur. Non quod Dominus omnes tres dies et tres noctes in inferno fuerit, sed ut sextae feriae diei partem qua sepultus est, cum praeterita nocte et die accipias, hoc est pro tota die. Sabbatum vero in quo est tota nox et dies, deinde noc
Abbreviated transcription (Latin):
Unde qr ꝑcucurrinꝰ inelimato loquendi genere abeo loco ubi cir tuibat bonignissimus
ihẽ cuuitates om̃s & castella docens insynagogis eoꝵ. & p̃dicans eiñigłm regni: usque
adhunc locũ ubi fabularũ deinceps nouus incipit ordo narrandi & qr flagitat ra¬
tio ut uires reparent᷑ lectoris. curemꝰ finẽ imponere libri: si forte ad nouũ nar¬
randi genꝰ recreatis uirib c̃stantiũ qualit̾ cũq redire possimꝰ Qm̃ nec nos tam
largã habemꝰ dicendi peritiã. nec facultatẽ apposite ad ꝑsuadendũ. ut quȩ
obtima st̃ loquendi explere ualeã neq sũ p̃stantissimo p̃ditꝰ ingenio: ut hectã
difficilia enodare facile & explicare possĩ. Id circo me intra meos continere
t̃minos decreui. qͦs mͥ diuina indulsit nuscđia : ne modũ excedã c̃ cessȩ gr̃ȩ. qm̃
ERB: CENTLO DEGEΥTIB: OERICIO¬

Expanded text:
i circuibat benignissimus Jesus civitates omnes et castella docens in synogagis eorum et praedicans Evangelium regni , usque ad hunc locum, ubi deinceps novus incipit ordo narrandi. Et quia flagitat ratio ut vires reparentur lectoris, curemus finem imponere libro, si forte ad novum narrandi genus, recreatis viribus, constantius qualitercunque redire possimus Quoniam nec nos tam largam habemus dicendi peritiam, nec facultatem apposite ad persuadendum, ut quae optima sunt loquendi explere valeam; neque sum praestantissimo praeditus ingenio, ut haec tam difficilia enodare facile et explicare possim. Idcirco me intra meos continere terminos decrevi, quos mihi divina indulsisensus tamen catholicos enucleare cupio. Quoniam si non alii tractassent Scripturas divi
Abbreviated transcription (Latin):
nqꝰ ut explerte uaticiniũ suũ &iã clerior factus ẽ ipse in resurrectione quã
p̃dixerat & p̃figurauit ꝓphȩta. Porro deniniuitis maiorẽ gentiũ fidem
futurã demonstrat quã uideoꝵ. & ideo exfide niniuitarũ iudeos infutu¬
ro quia ñ credider̃ ẽ dempnandos denuntit Qm̃ niniuite iona p̃dican¬
te. penitentiã egerunt. & ado poenitends ueniã confessionȩ merueruit
Isti uꝰ ap̃o dif ilio p̃nuntiato ipso p̃dicante eũ ñ susceperunt. Ideo sug ent
dictũ est dm̃ lauclibiliores erunt insimilitudine duioꝵ denaribꝵ. quorit
ale feonesiroet spled&s &clarior formatione artificis alc̃ uilis simeo degneri
Aet pondere & splendore contempnitur ł bifidesgentiũ ꝑ maxima p̃diate
Sondenit labunt autẽ ñ uiditu potestite: sedi quia gxcoꝵ comparitione ipsicde pnabunt᷑
do nuis set ecce pͥlusquã iona hie: Hic aut̃ ñꝑnom̃ accipienłũ sed ad uerbiu loci

Expanded text:
In quo ut expleret vaticinium suum, etiam celerior factus est ipse in resurrectione quam praedixerat et praefiguravit propheta. Porro de Ninivitis majorem gentium fidem futuram demonstrat quam Judaeorum, et ideo ex fide Ninivitarum, Judaeos in futuro, quia non crediderunt, condemnandos denuntiat. Quoniam Ninivitae, Jona praedicante, poenitentiam egerunt, et a Deo poenitendi veniam confessione meruerunt; isti vero Christo Dei filio praenuntiato, ipso praedicante, eum non susceperunt. Ideo surgent dictum est, quoniam laudabiliores erunt in similitudine duorum denariorum, quorum alter formosior splendet et clarior formatione artificis, alter vilissime degeneri actus pondere et splendore, contemnitur. Ubi fides gentium permaxima praedicatur. Condemnabunt autem non judicii potestate, sed quia ex eorum comparatione ipsi condemnabuntdona. Et ecce plus quam Jonas hic. Hic autem non nomen accipiendum, sed adverbium loci
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ ei quidã Ecce mat̾ tua & fr̃s tui foris stant: querentes te. Quauis occupatꝰ
eẽt dñs indoctrina uerbi. altior hoc loco reqͥrenđ est sensus. Quia ꝑfecti & sapi¬
entis uiri est ꝑ singulas sententias acute inspicere. sensus latentes in eis inuenire:
distinguere singula quȩ in locis & tẽporib seu in reb st̃ significata. dicta. uł gesta
Sreuit᷑ qͥdẽ diffinire uerb̾. plenius quȩ explanant᷑ amplificare sensib: sine insolen¬
tia. sine ambitione laudis. & iactantia uanitatis. Quia om̃ia diuina ut dixi superius nar¬
rata opacata st̃ mysteriis. & nihil in eis dictũ qđ ñ sit plenũ sensib Sicut est qđ ait.
adhucꝰ. loquente. ecce mat̾ eiꝰ & fr̃s stabant foris. & dix̃ ei qͥdã ecce mat̾ tua & fr̃s tui
forisstant: querentes te. Non qͦd ingrediendi adeũ ut cȩteri ñ haberent pocestatem.
sedqr sic diuina disposuit ꝓ uidentia. ut rei euentꝰ monstraret explicata p̾dicatio¬

Expanded text:
ei quidam: Ecce mater tua et fratres tui, foris stant quaerentes te. Quamvis occupatus esset Dominus in doctrina verbi, altior hoc loco requirendus est sensus, quia perfecti et sapientis viri est, per singulas sententias acute inspicere sensus latentes in eis invenire; distinguere singula, quae in locis et temporibus seu in rebus sunt significata, dicta vel gesta. Breviter quidem definire verbis plenius, quae explanantur amplificare sensibus, sine insolentia, sine ambitione laudis, et 570 jactantia vanitatis. Quia omnia divina, ut dixi superius, narrata operata sunt mysteriis, et nihil in eis dictum quod non sit plenum sensibus, sicut est quod ait: Adhuc eo loquente, ecce mater ejus, et fratres stabant foris, et dixit ei quidam: Ecce mater tua et fratres tui foris stant quaerentes te. Non quod ingrediendi ad eum, ut caeteri non haberent potestatem, sed quia sic divina disposuit Providentia, ut rei eventus monstraret exspoliata praedicatio
Abbreviated transcription (Latin):
qadiabolo corruptisunt . Imitatione qͥde eiusdi ẽa filia. sicut a&xsupͣ ꝓgeniꝰ
esiuꝑarum:. Quia sicut occidunt filii matres ex quib nascunt᷑. ita occiderunt
iudȩi xpm̃đi uirtutẽ diq sapientiam. qui÷ omniũ recte sapientiũ mater
dignũ querit. & signũ nondabitut ei iusi signũ ionȩ ꝓphȩte . Omne igitur
signum alicuius retͥ signurit est Porro sig̃nũ qͦdse xpc daturũ ꝓmictit illius

Expanded text:
quo a diabolo corrupti sunt. Imitatione quidem ejus, dicuntur filii sicut et supra progenies quo a diabolo corrupti sunt. Imitatione quidem ejus, dicuntur filii sicut et supra progenies viperarum. Quia sicut occidunt filii matres ex quibus nascuntur, ita occiderunt Judaei Christum Dei virtutem Deique sapientiam , qui est omnium recte sapientium mater. Signum quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae. Omne igitur signum alicujus rei signum est. Porro signum quod se Christus daturum promittit, illius
Abbreviated transcription (Latin):
&e mnagos in egipto multa signa decelo fecisse Nenũ eũ ct putabant nisitantũ.¬
ͦi hominẽ : Et ideo adulatoriȩ magis & fraude: quã exfide uelreligione
eũ magistrũ uocant pputo qͥ dignorarent amagis stellã uisã. & p̃dicatam
mortũ upsius. quando & ipsi exꝓphȩtia locũ natiuitatis ꝓp̃ĩ herode introgan¬
te denuntiarunt. Neq latebat angłos pastorib xpm̃ natũ nuntias se
qͥuocẽ patris decelo adeũ uenisse & filiũ sibi dilectũ ꝓclamasse. audieranit
uel cognouerant. quando & ipsi magis inuidiose thotutruũ factũ fuisse
decȩlo dicebant Pro qͥb profecto calumnus &blasphemi  eregiȩ dixit.
generatio mala &adutera. Adultera quia dimiserat uirũ suũ xp̃m̃ iuxta
eteduelem. & multis se miscuerat amatorib. Quod autẽ dicit generatio
mala ñnaturã eoꝵ damꝑnat. quinatis exseminȩ gꝵ abrahȩ. sed iucium

Expanded text:
et magos in Aegypto multa signa de coelo fecisse. Neminem eum esse putabunt nisi tantummet magos in Aegypto multa signa de coelo fecisse. Neminem eum esse putabunt nisi tantummodo hominem; et ideo adulatorie magis et fraude, quam ex fide vel religione eum Magistrum vocant. Non puto quod ignorarent a magis stellam visam et praedicatam in ortu ipsius, quando et ipsi ex prophetia locum nativitatis Christi Herode interrogante denuntiarunt. Neque latebat angelos pastoribus Christum natum nuntiasse qui vocem Patris de coelo ad eum venisse et Filium sibi dilectum proclamasse audierant vel cognoverant, quando et ipsi magis invidiose tonitruum factum fuisse de coelo dicebant. Pro quibus profecto calumniis et blasphemiis egregie dixit: Generatio mala et adultera. Adultera quia dimiserat virum suum Christum juxta Ezechielem, et multis se miscuerat amatoribus. Quod autem dicit, generatio mala, non naturam eorum damnat qui nati sunt ex semine Abrahae, sed vitium,
Abbreviated transcription (Latin):
Te reponder̃ engͥdi describis a fariscis dicentos M agist uolunꝰ. ata signuis iudere
Pbicunq. euuanglista tẽponit tẽ pꝰ expͥmit ordinis. Ideurto usq aq p̃sens locum.
onĩtibeo aguenta contra blasphemiã pͥoris signi obiecta sunt aduers ls cos.
S esꝑfidi pharise⁊ uelseribe sio rursus hgnum petunt ab eo qsique indetant signa
n fuerint. Sed alius euuanglista que hic obscurius posuit namufestuls rapt sieti
cuiaete Uolumꝰ ate siģnũ uidere decelo. Ergo uel ignẽ decedo in more eliȩ sientre
querebart. uel ifismilitudinẽ samuelis tenꝑe estiuo concrepare tonitiua fulgo¬
ra doruscarȩ imbres pllere. quasi ñpossent & ista sifierent calũpinar ac dicere
exoccultis &e uarus aeris passionib accidisse: Nã qui calumpnia bant᷑ ea que occules
exaꝑto uiderant. manu tangere possent & utilit̃ salutẽ hominũ sentur qͥd fa¬
eerent uecordes dehis quȩ decȩlo ex abditis uenirent : Norassis gͦ responderent

Expanded text:
isaeis, dicentes: Magister, volumus a te signum videre. Ubicunque evangelista, tunc ponit, tempus exprimit ordinis. Idcirco usque ad praesentem locum omnia haec argumenta contra blasphemiam prioris signi objecta sunt adversus eos. Sed perfidi Pharisaei vel Scribae sic rursus signum petunt ab eo, quasi quae viderant signa non fuerint. Sed alius evangelista, quae hic obscurius posuit, manifestius explicat cum ait: Volumus a te signum videre de coelo . Ergo vel ignem de coelo in morem Eliae venire quaerebant; vel in similitudinem Samuelis, tempore aestivo concrepare tonitrua, fulgura coruscare, imbres pluere, quasi non possent et ista, si fierent, calumniari ac dicere, ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. Nam qui calumniabantur ea quae oculis ex aperto viderant, manu tangere possent, et utiliter salutem hominum sentire, quid facerent vecordes de his quae de coelo ex abditis venirent? Fortassis ergo responderent,
Abbreviated transcription (Latin):
nescimus. sed ipse sp̃s postulat ꝓ nob̵ gemittib in enarrabilib Nã sicut
inbeelzebub eicere demonia uel in eo oꝑari quȩ diuinast̃ nimis exicia¬
bile ÷ nimisq mottiferum. Qua ꝓpt̾ nunquã uenia merebitur: qui
remittuntur eis. & qͦrũ retinueritis retenta erunt Inqͦ igitur putas
patris & filiiẽ. hoc unũ obtimũ. & ꝑfectissimũ donum in qͦ donantur
reliqͣdona. Quo negato. negatur & uenia quȩ accipitur inuera sp̃s scĩ c̃¬

Expanded text:
nescimus, sed ipsnescimus, sed ipsin Beelzebub ejicere daemonia, vel in eo operari quae divina sunt, nimis exitiabile est, nimisque mortiferum. Quapropter nunquam veniam merebitur, qui remittuntur eis; et quorum retinueritis, retenta erunt . In quo igitur putas Patris et Filii est; hoc unum optimum et perfectissimum donum in quo donantur reliqua dona, quo negato, negatur et venia, quae accipitur in vera Spi
Abbreviated transcription (Latin):
su orgiones suȩ argumnenta. u liuinitꝰ ob paccata uerbis ut utt suct ele¬
sis dabeant ueritate. foris a nintellegentib afferant offensionie Qit eiqd
reos: Eciã qͥcunq hxerit uerbu contra filiũ hominis remittet᷑ ex Aesi dicer&
đ si scandalitatus aliqͥs incarne mea fuerit. & me tantũ hominẽ arbitratus
qͦd filius sim fabri homo uorator & uini potator habeãq fr̃s. Talis opinio
atq blasphȩmia quãquã culpa ñcareat erroris. tam̃ forte hab& ueniam.
qd siꝑ seuerauerit in hac fidei b lasphȩmia. sed si reciꝑit confessionẽ ac peni¬
tudinẽ cordis neuideatur ħ lasphemare inspũ scõ. ex qͦ conceptꝰ : xpc̃¬
insuum reciꝑe ^ gradum: nec ñ & om̃s blas phemantes ad penitentiã. Unde
manifestũ ÷ peccatoꝵ remissionẽ. uunquã sine sp̃s scĩ confessione. nunquã
sine aduocatione eius fieri Neq sine illo quẽ quã ut expedit ingesniscere.
neq sicut oport& orare ꝓse. dicente apło. Quid enĩ oremus sic̃ orpot&

Expanded text:
umenta, ita divinitus obpacata verbis, ut intus luce clarius exhibeant veritatem, foris vero non intelligentibus afferant offensionem. Quoniam,reos. Etiam quicunque dixerit verbum contra filium hominis, remittetur ei. Ac si diceret: Quod si scandalizatus aliquis in carne mea fuerit, et me tantum hominem arbitratus, quod filius sim fabri, homo vorator, et vini potator, habeamque fratres; talis opinio atque blasphemia, quanquam culpa non careat erroris, tamen forte habet veniam. Non quod si perseveraverit in hac fidei blasphemia, sed si receperit confessionem ac poenitudinem cordis, ne videatur blasphemare in Spiritu sancto, ex quo conceptus in suum recipient gradum, necnon et omnes blasphemantes ad poenitentiam. Unde manifestum est, peccatorum remissionem, nunquam sine Spiritus sancti confessione, nunquam sine advocatione ejus fieri; neque sine illo quemquam, ut expedit, ingemiscere, neque sicut oportet, orare per se, dicente Apostolo: Quid enim oremus sicut oportet,
Abbreviated transcription (Latin):
tis ni reddituri rationẽ calumpniȩ urȩ : Porro ociosum uerbũ est qͦd sine
utilitate audientis loquentis ue dr̃. Ut puta si omissis serus dereb: fruo¬
lis loq̃mur fabulasq narremꝰ antiquas. Cȩterũ siquis scurrilia replicat
uerba uelrisũ mouentia seu aliqͥd turpitidinis. hic ñ otiosi uerbi sederimi¬
nosi tenebitur reus. Quib ꝓfecto uici isdũ chachinnis ora dissoliumus
quã sepe offendimus qͥa talia diuinus sermo & scoꝵ patrũ regule et̃na
clausura damnarunt. ne osxpĩ discipłi talib maculetur eloquuis

Expanded text:
ini reddituri estis rationem calumniae vestrae? Porro otiosum verbum est quod sine utilitate audientis loquentisve dicitur. Ut puta si omissis seriis, de rebus frivolis loquamur, fabulasque narremus antiquas. Caeterum si quis scurrilia replicat verba, vel risum moventia, seu aliquid turpitudinis, hic non otiosi verbi, sed criminosi tenebitur reus. Quibus profecto vitiis, dum cachinnis ora dissolvimus quam saepe offendimus, quia talia divinus sermo et sanctorum Patrum regulae aeterna clausura damnarunt, ne os Christi discipuli talibus maculetur eloquiis.
Abbreviated transcription (Latin):
git Exquigens corporis ꝓpĩ uiitas. & corporis sathanȩ secernitur alt̾nitas
unitas c̃m̃datur. qm̃ ipse ñsolũ aduers se diuis ñ .ẽ. uerũ & iã qͦscunq
colligit efficit indiuisos. Peccata que aduersũse diuisasunt dimit¬
qͦ corpore unitas cõm̃datur & colligitur. Quia utẽ ex adũso sunt nec
cũ ipso sunt nec cũ ipso colligit᷑. sed disꝑgunt donea munitate cor¬
poris xpĩ diuiduntur Ed si ita .ẽ. qͥd ẽ qͣddiscipłi uidentes quẽ dam

Expanded text:
ergit, ex quo ingens corporis Christi unitas, et corporis Satanae secernitur alternitas; ergit, ex quo ingens corporis Christi unitas, et corporis Satanae secernitur alternitas; unitas commendatur; quoniam ipse non solum adversus se divisus non est, verum etiam quoscunque colligit efficit indivisos; peccata quae adversum se divisa sunt dimitisti, in quo corpore unitas commendatur et colligitur. Qui autem ex adverso sunt, nec cum ipso sunt, nec cum ipso colligunt: sed dispergunt, donec ab unitate corporis Christi dividuntur. Quod si ita est, quid est q
Abbreviated transcription (Latin):
Se uirib sius homines eruere qͥa fortis erat qͥ eos tenebat captiuos. nisi grã
dĩ lib arent᷑ a fortior illo xp̃c alligass&. fortẽdũ ei potestatẽ exenutꝰ.
ne impedire poss& uoluntati fidęliũ. neseqͥ possint xpm̃ & regnũ obtine¬
re sibi oblatũ. Ergo qͦd dico oblatũ. p̃sens locꝰ insinuat & iã iuolent̃ ut accipi¬
ant qͥ necdũ uosunt elaboratũ: ꝓpt̃ qđ adhuc ꝓponit. Qñ ẽ mecũ ad¬
uersũme. ẽ. & qͥ ñ colligit i ecũ disꝑgit. & sane sillogismo ualde reuu
eos beel baebub demonẽ longe a se esse quantũ luccm̃ a tenebris. aut
bonũ amalo. ꝗͥb nihil contrãriũ inuenitur Unde argum̃tatur ñ solum
aliqͥd ab eo ñ mutuasse. neq in nõe & potestate eiꝰ ẽgisse uerũ in nul¬
lo ei c̃uenire posse. quando qͥsecũ ñ.ẽ. aduersũ. ẽ. Et qͥsecũ ñ c̃gregat disꝑ¬

Expanded text:
se viribus suis homines eruere, quia fortis erat quia eos tenebat captivos, nisi gratia se viribus suis homines eruere, quia fortis erat quia eos tenebat captivos, nisi gratia Dei liberarentur, et fortior illo Christus alligasset fortem, dum ei potestatem exemit, ne impedire posset voluntati fidelium, ne sequi possint Christum et regnum obtinere sibi oblatum. Ergo quod dico oblatum, praesens locus insinuat etiam violenter ut accipiant qui necdum volunt elaboratum. Propter quod adhuc proponit: Qui non est mecum, contra me est; et qui non colligit mecum, dispergit. Quo sane syllogismo valde revincit eos Beelzebub daemonem longe a se esse, quantum lucem a tenebris, aut bonum a malo, quibus nihil contrarium invenitur. Unde argumentatur non solum aliquid ab eo non mutuasse, neque in nomine et potestate ejus egisse, verum in nullo ei convenire posse, quando qui secum non est adversum est, et qui secum non congregat disp
Abbreviated transcription (Latin):
loco đr̃ qͣsi aliis dese in ferr& uerbis. Qmͦ possẽ de monesacere nisi
pncipẽ eoꝵ eisconsentientẽ in om̃ĩ oꝑe nefario pͥus uicisse & alligassẽ
Quod autẽ ipse fortissit & indomabilis dñs famulo suo iobaꝑtissime
describit & insinuat. qͦdñ sit potestas int̾ra que possit ei eqͥꝑari
Et ideo bene lucas intulit Si: autẽ fortior illo suꝑ uenerit & uicerit
eum. unuersa arma eius smoda inquib confidebat & spolia eius dis¬
tribu&. Ubi manifestȩiles ꝑsostendit qđ illũ fortẽ fortior xpc̃
icit acligauit. cũ eis ꝓpͥis neqͥtiȩ suȩ uinculis adstrinx̃ ne ãplius
decia. & domũ abstulit Nos scilic& qͦ sredeinit. qͦ s insuũ uicto diabolo redegte
dominiũ. domũq sibi ex nob̾ dedicauit nouã. & scĩficauit eccłam. Quosuͦ
Suo iusto iuditio dereliquid in eoꝵ cordib. qͣsi inabisso hunc fortẽ cũ sius
dãpnatũ religauit. & abstulit ab eo om̃s qͦs redemit Alioqͥn nec possent

Expanded text:
cere, nisi principem eorum eis consentientem in omni opere nefario prius vicissem et alligassem? Quod autem ipse fortis sit et indomabilis, Dominus famulo suo Job apertissime describit, et insinuat quod non sit potestas in terra quae possit ei aequiparari. Et ideo bene Lucas intulit: Si autem fortior illo supervenerit, et vicerit eum, universa arma ejus in quibus confidebat, et spolia ejus distribuet . Ubi manifeste ostendit quod illum fortem fortior Christus vicit ac ligavit, cum eum propriis nequitiae suae vinculis adstrinxit, ne amplius et domum abstulit; nos scilicet, quos redemit, quos in suum, victo Diabolo, redegit dominium, domumque sibi ex nobis dedicavit novam, et sanctificat Ecclesiam. Quos vero suo justo judicio dereliquit, in eorum cordibus quasi in abysso hunc fortem cum suis damnatum religavit, et abstulit ab eo omnes quos redemit. Alioquin nec possent
Abbreviated transcription (Latin):
malus: Deqͦthesauro ue dĩ ꝓfert mala. Quo sane thesauro thesauri¬
tato factꝰ.ẽ. malꝰ. sicut & ex bono fit bonus & ꝓfert bona quã quã
anatura ipse homo sit bonus. Quõsi in opinione bonimaliue subrepserit
dubietas. subsecreto indulgentiȩ dĩ reposita ÷ uenia inbona confessionȩ
Perũtam̃ omnẽ corruptelam hominis exnaturȩ uicio ꝓfiscisei docuit.
cũ homo bonus & homo malꝰ dicat᷑ ñ exeo qͦd homo ÷ sedex uicio quia cor

Expanded text:
malus. De quo thesauro irae Dei profert mala. Quo sane thesauro thesaurimalus. De quo thesauro irae Dei profert mala. Quo sane thesauro thesaurizato, factus est malus, sicut et ex bono fit bonus et profert bona; quanquam a natura ipse homo sit bonus, Quod si in opinione boni malive subrepserit dubietas, sub secreto indulgentiae Dei reposita est venia in bona confessione. Verumtamen omnem corruptelam hominis ex naturae vitio proficisci docuit, cum et homo bonus, et homo malus dicatur, non ex eo quod homo est, sed ex vitio, quia co
Abbreviated transcription (Latin):
confiteries coactꝰ. in nominȩ abnegata pat̾nę substantiȩ comiuuorre
decerpas infructu. ꝓpͥetatẽ naturȩ:. Ac ꝑ hoc quia ue qͥdicunt bonum
malum. & malũ bonum. ideo dñs bonitatis sue minus ostendit. Et
ideo aut mała arborẽ cũ malis fructib suis. autbonã cũbonis fructib.
suis secernant Nese qui bonus ÷ dicant mala oꝑari posse. aut dese¬
ipsis ipsi qui mali eranit estimalit bona uel dict posse Unde sequit᷑.
Progenies iuꝑarũ. qͦmͦ potestis bona loqui cuns itis mali: Ex abudi¬
dantia enĩ cordis os loquitur Ostendit illos aꝑtius arborẽ malam
ẽẽ. & ꝑfert inueritatȩ iuditiũ. talesq eos afferre fructus blasphȩ¬
miȩ : ꝑdurarent Quia bonus homo debono thesauro ꝓfert bona
& malꝰ homo demalo thesauro ꝓfert mala: ñ qͦd homo a uatura sit
smalꝰ. sed qͥa ipse sibi thesauritat incorde suo malũ unde sitn

Expanded text:
confiteri es coactus in nomine, abnegata paternae substantiae communione, confiteri es coactus in nomine, abnegata paternae substantiae communione, decerpas in fructu proprietatem naturae. Ac per hoc quia: Vae qui dicunt bonum malum et malum bonum . Ideo Dominus bonitatis suae minus ostendit; et ideo aut malam arborem cum malis fructibus suis, aut bonam cum bonis fructibus suis secernant, ne si quis bonus est, dicant male operari posse; aut de seipsis, ipsi qui mali erant, aestiment bona vel vera dici posse. Unde sequitur: Progenies viperarum, quomodo potestis bona loqui cum sitis mali? Ex abundantia enim cordis os loquitur. Ostendit illos apertius arborem malam esse, et profert in veritate judicium, talesque eos afferre fructus blaspheo thesauro profert bona, et malus homo de malo thesauro profert mala. Non quod homo a natura sit malus, sed quia ipse sibi thesaurizat in corde suo malum, unde sit
Abbreviated transcription (Latin):
& communionẽ pat̾nȩ substantiȩ ab ipso detrahunt. Ende se arbo¬
rẽ que fructũ suũ & ñ alienũ dat intẽꝑȩ suo incorpore positũ signi¬
ficat. Quia ꝑ int̾ioris suȩ fecunditatẽ mittitur ubertas eccłe &
exub̾at om̃is fruetꝰ ustitiȩ. Quaꝑpt̃ & iã miro mͦ dicit. aut facite
arborẽ bonã cũ fructib suis ut ait arbor ipsa cognoscitur. Nquid
scđm arborũ naturã arbor mala bona potest constitui uelque
bona .ẽ. ait mala sit cũ ramis & fructib: suis commutari : Sedut
ex natura arboꝵ con uncantur x pm̃ ñpos se inutiłe iure aut
małii iudicari dũ fructus eiꝰ boni ꝓbantur & deifici. Quin immo iuxta
fructũ oꝑis đm decerni deb̾ȩ. & tanquã đm dĩ filiũ in om̃ib uenerari
Neforte cũ admirationẽ oꝑu̾ tantoꝵ dĩnom̃ detrahere ñ audeas. ꝑ
malitiam m̃tis & sensꝰ generositatẽ eiꝰ quã hab& cũ đo patre. quãquam

Expanded text:
et communionem paternae substantiae ab ipso detrahunt. Unde se arboet communionem paternae substantiae ab ipso detrahunt. Unde se arborem, quae fructum suum et non alienum dat in tempore suo, in corpore positum significat; quia per interioris suae fecunditatem mittitur ubertas Ecclesiae, et exuberat omnis fructus justitiae. Quapropter et jam miro modo dicit: Aut facite arborem bonam cum fructibus suisecundum arborum naturam arbor mala bona potest constitui, vel quae bona est, ut mala sit, cum ramis et fructibus suis commutari? Sed ut ex natura arborum convincantur Christum non posse inutilem jure, aut malum judicari, dum fructus ejus boni probantur et Deifici; quinimo juxta fructum operis Deum decerni debere, et tanquam Deum Dei Filium in omnibus venerari. Ne forte cum per admirationem operum tantorum Dei nomen detrahere non audeas, per malitiam mentis, et sensus generositatem, ejus quam habet cum Deo Patre quanquam
Abbreviated transcription (Latin):
possumus appellare Cuius ꝓfecto iunculis hinc inde eos sinterro gati
fuerint concludit. Aut facite inqͥt arbore bona & fructũ eꝰ bonũ. ut
factte arborẽ małi & ftuctũ eiꝰ małi. Utro q itaq cornu eos p̃mit Aosi
facta cernitis. constat ut ñ sit diaboł idẽ arbor mala qͥea facit ase q
enĩfieri potest ut ex malobonum. aut ex bont malũ oriatur. Idarco
tributebonis oꝑib quȩ fiunt ut cernitis exme. ut bonꝰsit ide aqͦ fiunt
quȩ negarȩ nequaquã potestis qͦd bonasint qm̃ difica sa diuina:
Propt̃ ea alibi eiso ẽ pharisȩisait Et sime ñ uultis credere. saltẽ oꝑib:
credite. Quonimirũ argum̃to & p̃sentes ualde reuincit uideos. & futuros
ꝓpulsat aduersarios du eos refellit intelligere xpĩ oꝑa ñ. ee humana
uirtute Nolle tam̃ confiteri qͦd dđisint condẽpnat: Porro infuturo
ex hoc omnẽ fidei ꝑuersitittat coarguit Eorũ scilic& qͥdignitatẽ

Expanded text:
possumus appellare. Cujus profecto vinculis hunc inde eos, si interrogati fuerint, concludit. Aut facite, inquit, arborem bonam et fructum ejus bonum, aut facite arborem malam et fructum ejus malum. Utroque itaque eorum eos premit. Ac si facta cernitis, constat ut non sit diabolus, id est arbor mala, qui ea facit. Neque enim fieri potest ut ex malo bonum, aut ex bono malum oriatur. Idcirco tribuite bonis operibus 561 quae fiunt, ut cernitis ex me, ut bonus sit idem a quo fiunt, quae negare nequaquam potestis quod bona sint, quoniam Deifica et divina. Propterea alibi eisdem Pharisaeis ait, etsi me non vultis, saltem operibus credite. Quo nimirum argumento et praesentes valde revincit Judaeos, et futuros propulsat adversarios, dum eos refellit intelligere Christi opera, non esse humana virtute, nolle tamen confiteri quod Dei sint, condemnat. Porro in futuro ex hoc omnem fidei perversitatem coarguit, eorum scilicet, qui dignitatem
Abbreviated transcription (Latin):
spũ inqͦ÷ om̃e donũ & omĩs grã słiam ut sepe dictũ .ẽ. & remissio omiũ
peccatorũ. Et qͥa ꝑ angustũ clepsidere meatũ influentis a quȩ ponde¬
re cȩlestis minus replemur. minusq suffusa mens sps scĩerã ad ea uitus
plabitur. idcirco circũductas linȩas diuine intelligentiȩ q̃s sp̃s di ꝑ
beatos ȩuuangłistas modificatẽ distincx̃. segnius ĩa factiscente senio
ciubalo linguȩ̃ mouemur. Et ideo adbeatũ augustinũ & ad alios scõs
doctores lectorẽ meũ paucis fatigatũ. nec tam̃ iurȩ fastidiosum re¬
mitto qui dehoc oꝑe ꝓpria edider opuscula Interi tam̃ scire c̃uent¬

Expanded text:
s gratia etiam, ut saepe dictum est, et remissio omnium peccatorum. Et quia per angustum clepsydrae meatum influentis aquae pondere coelestis minus replemur, minusque suffusa mens Spiritus sancti gratia, ad ea intus prolabitur, idcirco circumductas lineas divinae intelligentiae, quas spiritus Dei per beatos Evangelistas modificate distinxit, segnius, jam fatiscente senio, cymbalo linguae monemur. Et ideo ad beatum Augustinum et ad alios sanctos Doctores, lectorem meum paucis fatigatum, nec tamen jure fastidiosum, remitto, qui de hoc opere propria edidere opuscula. Interim tamen scire con
Abbreviated transcription (Latin):
poũ sẽo donar pat᷑ aut filius qͥaipse amborũ ẽ. cdonũ. Eu aute iple donastir
uene.  eo contractũ ẽ ut ica fatear contra patrẽ & filiui blasphemla uol pee¬
cn ies rent spdur inqꝰ omis remis sio datur. Uel ineo uefttir ip ae nnu¬
sopeccai oibla spbemua tenetur incriminȩ dũ ipre b laspsoein t saceru
tiisae fili omũ sunt dona: Quo dato de tota trinitas habetur cred tu pe
Amatur & negato nullũ peccatũ nullaq blasphȩmi s ierutr ienditits
blos pbhemitur ⁊ dicunt᷑ eius oꝑa ee pͥncipis demonioꝵ inqͥgĩa conatut

Expanded text:
u sancto donat Pater et Filius, quia ipse amborum est donum. Cum autem ipse donatur, vere quidquid contractum est, ut ita fatear, contra Patrem et Filium, blasphemia vel peccatum in eo remittitur, in quo omnis remissio datur; vel in eo negatur ipsa remissio peccati, et blasphemia tenetur in crimine, dum ipse blasphemat in quo Patris et Filii omnia sunt dona. Quo dato, Deus tota Trinitas habetur, creditur, et amatur. Quo negato, nullum peccatum nullaque blasphemia remittitur, dum ipse blasphematur, et dicunt ejus opera esse principis daemo