comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sicut & alia in lege similit̃ mandauit. s itrũ
asc . & ego ñmit teba cos. Quo uerbo solius
xp̃i potentia reseruat. qͥ ad sua uenerat
& suicũ ñreceper̃. Dũ esse inꝗd in mundo
cũ eis. ego seruabam eos innomiine tuo. qͦs dedis
tim. cus todiui .&. nullus exhis perut nisi unus
silius ꝑditionis. Nondix̃. dedicis liberi arbitrii
potestate. Ut ipsꝰ se suo labore seruarent ẜego
custodiui eos egoseruaui. Non eni exeo qđ par

Expanded text:
sicuti et alia similiter in Lege mandavit. Sed utrum a se, et ego non mittebam eos . Quo verbo solius Christi potentia reservatur, qui ad sua venerat, et sui eum non receperunt. Dum essem, inquit, in mundo cum eis, egomihi, custodivi, et nullus ex eis periit, nisi unus filius perditionis . Non dixit, dedi eis liberi arbitrii potestatem, ut ipsi se suo labore salvarent, sed, ego custodivi eos, ego servavi. Denique infer
Abbreviated transcription (Latin):
Cuidiximꝰ. sub umbra tua uiuimꝰ ingentib.
Moyses cui locutꝰ ẽ dñs facie ad faciẽ. & sal¬
ua faciaẽ anina euis. ad aquas c̃tradic¬
tionis offecidit. nec merun cũfre aaron terra
reꝓmissionis intrare. Dequib & psalnusta ca¬
iit. Obsortist iuncti petra iudices eoꝵ Nudi¬

Expanded text:
Cui diximus, sub umbra tua vivemus in gentibus . Moyses cui locutus est Dominus facie ad faciem , et salva facta est anima ejus, ad aquas contradictionis offendit, nec meruit cum fratre Aaron terram repromissionis intrare. De quibus et Psalmista canit: Absorpti sunt juncti petrae judices eorum: audi
Abbreviated transcription (Latin):
dẽ in uineis. uineã meã ñ custodiurndis
mihi que diligit anima mea ubi pascas. ubi cubes
inmerie. Legimus in euangelio. sidixerint ecce hic
perfundit . & in sp̃u feruentibus requiescit. atp ex
ea caritate qua orbẽ uni uersũ irradiat. creden¬
tes in se populos cottidie pascit. e uagari in¬
cipiã ꝑ greges sodaliũ tuorũ: idẽ site in ea cla¬
ritate qua fideliũ tuorũ uniuersitas c̃sistit
habitantẽ ignorauero ꝑ greges sodaliũ. id ẽ
ꝑ congregationes hereticorũ incipiã oberrare
Sodales quippe xp̃i & quadã parte heretici
appellant᷑ qͥa natiuitatẽ. passionẽ & resurre¬
ctionẽ ipsius profitent᷑. sed qͥa de ipsis apłus
dĩc. habentes formã pietatis. uirtutẽ eiꝰ ab negan¬
tes. ñ iã sodales sed aduersarii comprobantur.
⁊ ignoras. ee opulchra in ter mulieres. egre¬
dere & abi post uestigia gregũ. & pasce edos
tuos quacta tabernacula pastorũ. Nox xp̃i ẽ

Expanded text:
dem in vineis, vineam meam non custodivi. Indica mihi quem diligit anima mea, ubi pascas, ubi cubes in meridie. Legimus in Evangelio: Si dixerint: ‘Ecce hiperfundit et in spiritu ferventibus requiescit, atque ex ea claritate qua orbem universum irradiat, credentes in se populos quotidie pascit. Ne vagari incipiam per greges sodalium tuorum: id est si te in ea claritate qua fidelium tuorum universitas consistit habitantem ignoravero, per greges sodalium, id est per congregationes haereticorum, incipiam oberrare. Sodales quippe Christi ex quadam parte haeretici appellantur, quia nativitatem, passionem et resurrectionem ipsius credere profitentur; sed quia de ipsis Apostolus dicit: Habentes formam pietatis virtutem autem eius abnegantes, non iam sodales, sed adversarii comprobantur. Si ignoras te, o pulchra inter mulieres, egredere et abi post vestigia gregum, et pasce haedos t
Abbreviated transcription (Latin):
us & si ñ die ac nocte. saltim ꝑ interualla tẽporũ
exerceri. librũ canonicũ sapientissimi salo monis
hebraica ueritate transtulit in latinũ. confidens
in eũ cui sunt omã possibilia. suscipio ꝑ tractandũ
Non qđ ex me tantȩ altitudinis ualrã ꝓfunda
rimari. sed in quantũ ostendere uoluerit qͥ corda¬
ex dono ipsius contẽplanda ꝓducã. pariter noł¬
cũ offeram ꝑfruenda. Neq hoc metuens inf¬
tatẽ mrã aggredi qͦlib& auso p̃sumere.¬

Expanded text:
us etsi non die ac nocte saltim per intervalla temporum us etsi non die ac nocte saltim per intervalla temporum exerceri, librum canonicum sapientissimi Salomonis qHebraica veritate transtulit in latinum, confidens in eum cui sunt omnia possibilia, suscipio pertractandum; non quod ex me tantae altitudinis valeam profunda rimari, sed in quantum ostendere voluerit qui cordex dono ipsius contemplanda producam pariterque nobiscum offeram perfruenda. Neque hoc, metuens infirmitatem meam, aggredi quolibet ausu praesumere
Abbreviated transcription (Latin):
ciorem. Quicumq sanr ad rephendendũ prõp¬
tissimi. hanc nram psecutionẽ. ñ sedm pericitiã
sermonũ occurrisse putauerint. uł tta esse po¬
tius ipsi quã ueritas ap ꝓbautrit. huĩ modi a nob̃
ñ ꝑtimescendos ille ad monuit. ꝗͥ regnũ di
non in sermone. sed in uirtute esse ꝑ docuit.
ac semx ipsum uerbo potius. quã scientia im¬
peritũ scripsit. Scio & aliud eẽ genus homi¬
nũ. qͥ cũ in multoꝵ dictis laudanda reperiant.
cognitis auctorib quȩ actenus magnificauerat.
mirari desistant. Quasi quelib& fabrica exartifi¬
ce. & ñ potius opifex sit xo mirandus ex opere.
Quorũ in hoc quã iusta sint iudicia. sem& ipsos
considerantes. diligenter inspiciant. & ut abȩqͥta¬
tis magistro ipsi potius corrigant᷑ exposcant.
Te uero fidelissime minister xp̃i. plurimũ obsecro
ut qͥ meta difficilia ad tractandu suscipere impor¬
tunitate assidua cogis. quatinus ea ꝑ dĩ gram ex¬

Expanded text:
ciorem. Quicumque sane ad reprehendendum prompciorem. Quicumque sane ad reprehendendum promptissimi hanc nostram prosecutionem non secundum peritiam sermonum cucurrisse putaverint, vel ita esse potius ipsi quam veritas approbaverit, huiusmodi a nobis non pertimescendos ille admonuit, qui regnum Dei non in sermone, sed in virtute esse perdocuit ac semetipsum verbo potius quam scientia imperitum scripsit. Scio et aliud esse genus hominum, qui cum in multorum dictis laudanda reperiant cognitis auctoribus quae hactenus magnificaverant mirari desistant, quasi quaelibet fabrica ex artifice et non potius opifex sit admirandus ex opere; quorum in hoc quam iusta sint iudicia semetipsos considerantes diligenter inspiciant et ab aequitatis magistro ipsi potius ut corrigantur exposcant. Te vero, fidelissime minister Christi, plurimum obsecro ut qui me tam difficilia ad tractandum suscipere importunitate assidua cogis, quatenus ea per Dei gratiam ex
Abbreviated transcription (Latin):
USTUS IN XT̃O nomine ep̃s carissimo filio
suo iusto diacono. indño salutẽ. Cũ nris tẽporib
tepescentib studiis rarus quis inueniatur. qui sit
uel ad legendũ quȩ scã sunt. cottidiana intentio¬
ne proptissimus: Mirũ opus a me exigis dulcis¬
sime michi iuste diacone. ut de libris canonicis
p̃cipue de canticis canticoꝵ. qͥd ad orã edisserã
cũ ea quȩ potiora sunt. catholicoꝵ. patrũ opi¬
culx necdũ eo ardore quo condec&: aquib dã
atten ᷝͣ tius recenseri ꝑsentia. Igit᷑ qui optimis
dapibus. maioꝵ. sollicitudine p̃paratis uesci
de tractant. ipse ꝑpende. si hȩc conuiuioli agre¬
stia holera ł uisu digna diuidicent. At tamen
orationib tuis. hȩc quȩ p̃paranda studuimꝰ. si sa¬
lubri tractatii de cocta. & spũ scõ condiente ef¬
fici meruerint ex toto sapora. ille qui hiue ste¬
rilitati fundit pingurdine. ipse ꝓfecto hunc
ex iguitatis nrȩ̃ ferculi. suis famulis efficiet dul¬

Expanded text:
us in Christi nomine episcopus carissimo filio suo Iusto diacono in Domino salutem. Cum nostris temporibus tepescentibus studiis rarus quisque inveniatur qui sit vel ad legendum quae sancta sunt quotidiana intentione promptissimus, mirum opus a me exigis, dulcissime mihi Iuste diacone, ut de libris canonicis, praecipue de Canticis Canticorum, quicquam edisseram, cum ea quae potiora sunt catholicorum Patrum opuscola necdum eo ardore quo condecet a quibusdam attentius recenseri persentiam. Igitur qui opimis dapibus maiorum sollicitudine praeparatis vesci detrectant, ipse perpende si haec nostri convivioli agrestia olera vel visu digna diiudicent. Attamen orationibus tuis haec quae praeparanda studuimus si salubri tractatu decocta et Spiritu Sancto condiente effici meruerint ex toto sapora, ille qui huic sterilitati infundit pinguedinem ipse profecto hunc exiguitatis nostrae ferculum suis famulis efficiet dul
Abbreviated transcription (Latin):
nominant᷑. ipsi &iã chrismate ꝑ ungunt᷑ atq
in eius nomine baptizati: scõ quoꝙ spũ adim¬
plentur. ut unguentũ qđ descendit a capite
in barba a aron: quȩ uirũ ꝑfectũ atq fortissimũ
uinfinẽ ȩccłam repleat. Quȩ ei in hȩrendo. sine
dubio uestis ipsius ẽ. Nã in transfiguratione
uultus eius. sicut in euangło legimꝰ indum̃ta
ipsius uelut nix candida facta sunt. qualia nullus
fullo suꝑ terram facere potuit. Nullus enĩ docto¬
rum ad tantũ nitorem. sicut ille discipulos suõ
aliquando ꝑduxit. ul sic amaculis abluit. ut
nstar niuis. candidos inse credentes efficeret.
UNCERGO Ad olescentulş. uł nouellȩ eecłȩ. uel
in corruptȩ animȩ dilexerunt. quȩ &iã flagranti
unguento repletȩ. cũ apło dicunt. Caritas di
cuangło. Nemo uenit adme. nisi pater qui misit
me at traxerit eũ. At trahitur enĩ ad xp̃m. qui

Expanded text:
nominantur, ipsi etiam eius chrismate perunguntur atque in eius nomine baptizati Sancto quoque Spiritu adimplentur, ut unguentum quod descendit a capite in barbam Aaron, quae virum perfectum atque fortissimum ue in finem ecclesiam replet, quae ei inhaerendo sine dubio vestis ipsius est. Nam et in transfiguratione vultus eius, sicut in Evangelio legimus, indumenta ipsius velut nix candida facta sunt, qualia nullus fullo super terram facere potuit. Nullus enim doctorum ad tantum nitorem sicut ille discipulos suos aliquando perduxit, vel sic a maculis abluit ut instar nivis candidos in se credentes efficeret. Hunc ergo adolescentulae, vel novellae ecclesiae vel incorruptae animae, dilexerunt, quae etiam flagranti unguento repletae cum Apostolo dicunt: Caritas DeiEvangelio: Nemo venit ad me nisi Pater, qui misit me, attraxerit eum. Attrahitur enim ad Christum qui
Abbreviated transcription (Latin):
scriptura:ũ occulta mysterix sic̃ apłs ait. Ut os¬
tenderet in sclis suꝑ uenirntib abundantes diui¬
tias grẽ suȩ. in bonitate suꝑ nos in xp̃oihu. Vel
certe tuncex toto scĩ introducunt᷑ in xp̃ĩ cellaria
cũ eis in fine dicctur. Uenite benedicti patrifmei.
pcipite regnũ qđ uob paratũ ẽ ab origine miundi
XULTABIMUS & letabim̃ inte. memores uberũ

Expanded text:
Scripturarum occulta mysteria, sicut Apostolus ait: ut ostenderet in saeculis supervenientibus abundantes divitias gratiae suae in bonitate super nos in Christo Iesu. Vel certe tunc ex toto sancti introducuntur in Christi cellaria, cum eis in fine dicitur: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum quod vobis paratum est ab origine mundi. Exsultabimus
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ iħu xp̃i in carne nr̃a circũ ferentes.
ut & uita iħu manifestet᷑ in carne nr̃a
mortaliolite me c̃siderare qđ fusca
sim. qͥa decolorauit me sol. Id ẽ nolite
me c̃stitutã in passione despicere Aes
eñ tribulationũ sustinui. & qͥsi decorẽ
tẽporalis iocunditatis amsi. ꝑmultas
enĩ tribulationes oport& me introire in
regnũ t. in illis nãq sũ de qͥb scriptũ ẽ
beati qͥ luent. quõ ipsi c̃solabunt᷑. & uos
tristitiã hab&is. mundus aũ gaudebir: sed
tristitia ur̃a in gaudiũ ẽuertet᷑  ilu ma¬
tris meȩ pugnauer̃ ẽtra me. Filii scilic&
snagogȩ. qͥ docentẽ & arguentẽ stephani

Expanded text:
ntes, ut et vita Iesu manifestetur in carne nostra mortali. Nolite me considerare quod fusca sim, quia decoloravit me sol. Id est: nolite me constitutam in passione despicere; aestus enim tribulationum sustinui, et quasi decorem temporalis iucunditatis amisi: Per multas enim tribulationeIn illis namque sum de quibus scriptum est: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur; et vos tristitiam habebitis, mundus autem gaudebit, sed tristitia vestra in gaudium convertetur. Filii matris meae pugnaverunt contra me. Filii scilicet synagogae, qui docentem et arguentem Stephanum
Abbreviated transcription (Latin):
eiuis suꝑ fusum. Ethic ꝓph&a dicit. eũ e.x. rex in
accubitu suo. nardus mea dedit odorem siuem
gitur tamhee quã illa. figurate dicta uel facta
noscunt᷑. Quia rege nr̃o. uel ineruce: ubi inelina¬
to capite reddidit sp̃m. uel insepulchro Ubi
conditis reqͥeuit. insuo accubitu ẽ stituto. ita
eccła pie confessionis odore acuero unguento
punxit. ut eũ uoluntarie passũ fuisse. & amortu¬
is dic tertia uirtute ꝓpria resurrexisse. insalu

Expanded text:
piti superfusum, et hic prophetia dicit: Cum esset rex in piti superfusum, et hic prophetia dicit: Cum esset rex in accubitu suo, nardus mea dedit odorem suum. Igitur tam haec quam illa figurate dicta vel facta noscuntur, quia Rege nostro vel in cruce ubi inclinato capite reddidit spiritum, vel in sepulcro ubi corpore conditus requievit in suo accubitu constituto, ita ecclesia piae confessionis odorifero unguento perunxit, ut eum et voluntarie passum fuisse, et a mortuis die tertia virtute propria resurrexisse in salu
Abbreviated transcription (Latin):
ollũ tuis sicut monilia. in collo hrinsinnantur
qui legẽ di dieb ac noctib meditari non desiftunt
quiq &iam ueluit munda animalia. salutare do¬
trina iugiter ruminando reuoluunt. Hiquia pra¬
clara ȩccłae ornamenta sunt. uelut sponsȩ monilia
discribuntur. urenulas aureas faciemus tib
uermiculatas argento. Uox ista doctorũ ẽ. qui
tunc or namenta ȩccłã auro argentoꝙ ꝑ mixt
disponunt quando sp̃itales in tellegentias eloqui
nitore edisserent. Murenulas aut̃ a capite de¬
fluentes. solent ad ceruicẽ ornandã aptari. Et id¬
circo ille doc trinȩ prȩclare sunt. quȩ acapite. id
Ut ceruice̾ nr̃am iugo xp̃i sub dendã edoceant
ita ut talibus ab apło dicatur Non alta sapientes. sed
humilib consentientes.um e& rex inaccubit¬
suo. nardus mea dedit odorẽ suũ. Narrant euan
gelia. ante biduũ paschȩ. recumbente dño. amulien
habente alastrum unguenti nardi pistici. ine pa¬

Expanded text:
Collum tuum sicut monilia. In collo hi insinuantur Collum tuum sicut monilia. In collo hi insinuantur qui legem Dei diebus ac noctibus meditari non desinunt, quique etiam velut munda animalia salutarem doctrinam iugiter ruminando revolvunt. Hi, quia praeclara ecclesiae ornamenta sunt, velut sponsae monilia describuntur. Murenulas aureas faciamus tibi vermiculatas argento. Vox ista doctorum est, qui tunc ornamenta ecclesiae auro argentoque permixta disponunt, quando spiritales intelligentias eloquii nitore edisserunt. Murenulae autem a capite defluentes solent ad cervicem ornandam aptari: et idcirco illae doctrinae praeclarae sunt, quae a capite, idut cervicem nostram iugo Christi subdendam edoceant, ita ut talibus ab Apostolo dicatur: Non alta sapientes sed humilibus consentientes. Dum esset rex in accubito nardus mea dedit gelia , ante biduum Paschae, recumbente Domino, a muliere habente alabastrum unguenti nardi pistici ejus ca
Abbreviated transcription (Latin):
perat qͥppe saulus potestatẽ & epłas a
principib sacerdotũ . ut qͦ scũq credentes
in xp̃o repperiss& uiros ac mulieres incu¬
stodias traderet ut punirent᷑. ut dũ ista ꝑ¬
petrat. qͦsi synagogȩ uineã custodiret:
sed se qͥt᷑. uineã meã ñ eustodiui. factꝰ eñ
ex saulo paulus. & ex ꝑsecutore predic¬
tor dũ uerbũ dĩ iudeis ẽtradicentib
p̃dicar&. & omnino sperneret᷑ eisdẽ in¬
credulis dĩx. uob̃ qͥdẽ oporcebat p̃dicar
uerbũ dĩ. s quo reppulistis illud. & indi¬
gnos uos iudicastis tante saluti. ecce con¬
uertim̃ ad gentes. sic enim p̾cepit nob̃ ꝑ
scripturã dñs. Dedi te in lucẽ gentiũ u
sis in salutẽ usq ad extremũ t̃rȩ. Uel sig

Expanded text:
us potestatem et epistolas a principibus sacerdotum, ut quoscunque credentes in Christo reperisset viros ac mulieres in custodias traderet ut punirentur; ut dum ista perpetrat quasi synagogae vineam custodiret. Sed sequitur, Vineam meam non custodivi. Factus enim ex Saulo Paulus et ex persecutore praedicator, dum verbum Dei Iudaeis contradicentibus praedicaret et omnino sperneretur, eisdem incredulis dixit: Vobis quidem oportebat praedicare verbum Dei, sed quoniam repulistis illud et indignos vos iudicastis tantae saluti, ecce convertimur ad gentes; sic enim praecepit nobis per Scripturam Dominus: Dedi te in lucem gentium, ut sis in sa
Abbreviated transcription (Latin):
neamus . dñs dedit. dñs abstulit. si cut dño
placuit ita factũ ẽ. sit nomen dm̃ benedi¬
etũ igra sum & formosa filia hierusalẽ.
sicut tabernacula cedar. sicut pellis sa¬
lomonis. Higra confessione peccatorũ.
formosa gratia sacramenti Filia hieru¬
salẽ . ex illa enim primitiuorũ eccła. ꝑ
euangeliũ nata ẽ. quȩ prima credidit
in hierusałe. uel certe sĩc apłus ait. illa
quȩ sursũ ẽ hierusałe libera ẽ. quȩ ẽ mat̾
nr̃a. Meritoq se assimilat tab̵naculis ce¬
dar qđ int̃pretat obscuritas: Id cuĩ filios
apłus dic. fuistis aliquando tenebrȩ. nunc
aũ lux in dño. Potest &iã nigra uocari.
cũ passionib: opprobriis. ẽtumeliis & de¬
spectui tradit᷑. Considera nigrã at formo¬
sam in paulo. In om̃ib tribulationẽ patimꝰ
sñ angustiam᷑. Aporiam̃. s ñ destituim᷑. Dei¬

Expanded text:
neamus? Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino neamus? Dominus dedit, Dominus abstulit, sicut Domino placuit ita factum est; sit nomen Domini benedictum. Nigra sum, sed formosa, filia Hierusalem, sicut tabernacula Cedar, sicut pellis Salomonis. Nigra confessione peccati, formosa gratia sacramenti, filia Hierusalem. Ex illa enim primitivorum ecclesia per Evangelium nata est quae prima credidit in Hierusalem; vel certe, sicut Apostolus ait: Illa quae sursum est Hierusalem, libera est, quae est mater nostra. Meritoque se adsimilat tabernaculis Cedar, quod interpretatur obscuritas; ad cuius filios Apostolus dicit: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Potest etiam nigra vocari, cum passionibus, opprobriis, contumeliis et despectui traditur. Considera nigram atque formosam in Paulo: In omnibus tribulationem patimur, sed non angustiamur; aporiamur, sed non destituimur; dei
Abbreviated transcription (Latin):
scilic& doctrinas. spũali lacte nutriti st̃. Qui qͣn¬
do doctrinã xp̃i. cũ priscę legis p̾ceptis inspicun
beati oculi qui uident. & aures quȩ au¬
diunt. amen dico uobis. multi prophete
& reges quȩsierunt uidere quȩ uidetis.
& non uiderunt. & audire quȩ auditis &
ñ audierunt. ecti diligunt te Nec
enim praui possunt diligere eqͥtatẽ. Illi
enim recti sunt & diligunt dm̃. qͥ ñ amor
creaturȩ captiui tenent᷑. sed sĩc rectos deco¬
superiora infimis p̃ponentes. dõ auctori os¬
niũ. dilectione fortissima adhȩserint Sed
& illi dm̃ recte diligere approbant᷑ qͥ ñ
sołu in beneficiis sed in flagellis ipsius con¬
stituti. similiter gratias agunt. sĩc & ille¬
qͥ dicebat Benedicã dñonn om̃i tempore¬
semꝑ laus eius in ore meo Id ẽ & quando le¬
titiã ex dono capio. & quando dolorem
eodẽ corripiente suscipio. Sĩc alius uehe
dus. & sincerus corde. locutus ẽ si bona su¬
scepimus de manu dñi. mala cur ñ susti¬

Expanded text:
scilicet doctrinis, spirituali lacte nutriti sunt. Quam doctrinam Christi dum priscae legis praeceptis inspiciunbeati oculi qui vident, et aures quae audiunt; amen dico vobis, multi prophetae et reges quaesierunt videre quae videtis, et non viderunt; et audire quae auditis, et non audierunt. Recti diligunt te. Nec enim pravi possunt diligere aequitatem: illi enim recti sunt et diligunt Deum, qui non amore creaturae captivi tenentur, sed, sicut rectos decet, potiorem infimis praeponentes Dnium dilectione fortissima adhaeserunt. Sed et illi Deum recte diligere approbantur, qui non solum in beneficiis, sed in flagellis ipsius constituti, similiter gratias agunt sicut et ille dicebat: Benedicam Dominum in omni tempore, laus ejus in ore meo : id est, et quando laetitiam ex dono capio, et quando dolorem eodem corripiente suscipio. Sicut alius quoqdus, et sincerus corde locutus est: Si bona suscepimus de manu Domini, mala cur non susti
Abbreviated transcription (Latin):
sibi desuꝑ lumine. magis ipse cũ introierit ꝑscru¬
tetur. Iã nc̃ qͥđ primordia ł consequentia p̾fati li¬
clisit: uenientis ad xp̃m in osculo. offensã quam
apud đm homines peccando contraxerant. resol¬
ui cupientis & pacẽ qua dũ essemus inimici dõ
patri. ꝑmortẽ filii euis reconciliam̃: in uenire
dne da nob. & oma red didisti nob̃. In euanglo
quoq redeuntẽ a regione longinqua filiũ. pat̾
de osculatus ẽ. Tunc enĩ quođã modo uenientib
ad se osculu tradidit. quando unicũ suũ in homi¬
ne nasci uoluit. ꝑ quẽ &iam ut ei pacis uinculo
in hereamus at tribuit. Deniq & angłi nascen¬
te .xp̃o ola in excelsis dõ & interra pax homi¬
nib bonȩ uoluntatis. id circo uoce consona cla¬
mauerunt qr ipsũ qui ẽ pax nrã. nob̃ utiq talia
dicendo ꝑspicut docuerunt.a NILOu

Expanded text:
sibi desuper lumine magis ipse cum introierit perscrusibi desuper lumine magis ipse cum introierit perscrutetur. Iam nunc quid primordia quidve consequentia praefati liaec est venientis ad Christum in osculo, offensam quam apud Deum homines peccando contraxerant resolvi cupientis et pacem qua, dum essemus inimici Deo Patri, per mortem Filii eius reconciliamur, invenire Domine, da nobis, et omnia reddidisti nobis . In Evangelio quoque redeuntem a regione longinqua filium pater deosculatus est. Tunc enim quodammodo venientibus ad se osculum tradidit, quando unicum suum in homine nasci voluit, per quem etiam ut ei pacis vinculo adhaereamus attribuit. Denique et angeli, nascente Christo: Gloria in excelsis Deo, et in terra pax hominibus bonae voluntatis , idcirco voce consona clamaverunt, quia ipsum qui est pax nostra nobis utique talia dicendo, perspicue docuerunt. Nu
Abbreviated transcription (Latin):
udliartẽstarũ scripturarx consuctudinẽ uelata mirs¬
terus: ata ut insi xp̃c p̾senssit. nec sensib cõprehen¬
di. nee subtilissimis intelligentiarũ ad itib ualcat
uestigari Qua ppt̃ p̃cor om̃s. in quoꝵ manib: opus¬
culum istud inciderit. ut laborẽ nrm pia m̃te consi¬
derent. &. intanta difficultate. sicubi hesita uero.
intuentes in quã arduis gradiar. facillime ignos¬
cant. Sicubi autẽ in offenso pede cucurrero. illi qͥ
dexterã lasses centi porrigit . & ubi uoluerit intro¬
ducit. una mecũ grãs agant. Studebo sane quanta
ualuero breuitate p̃latis sententiis. expositiones
adnectere. ne congesta ꝓlixitas. afferat leganti ti¬
diũtr  Sed qr tantȩ mysteriorũ ꝓfunditates. cõpen¬
dio sermonis non queunt explicari dufficiat lecto¬
ri hui archani nͣ patefactũ reperiat ostiũ. Secretio¬
ara uͦ quia ea illic rex art̾̃nus recondi uqluit infuso

Expanded text:
aliarum Sanctarum Scripturarum consuetudinem velata mysaliarum Sanctarum Scripturarum consuetudinem velata mysteriis, ita ut nisi Christus praeeat nec sensibus comprehendi nec subtilissimis intelligentiarum aditibus valeant vestigari. Quapropter precor omnes in quorum manibus opusculum istud inciderit ut laborem nostrum pia mente considerent et in tanta difficultate sicubi haesitavero intuentes in quam arduis gradiar facillime ignoscant, sicubi autem inoffenso pede cucurrero illi qui dexteram lassescenti porrigit et ubi voluerit introducit una mecum gratias agant. Studebo sane quanta valuero brevitate praelatis sententiis expositiones annectere, ne congesta prolixitas afferat legenti fastidium. Sed quia tantae mysteriorum profunditates compendio sermonis non queunt explicari, sufficiat lectori huius arcani si patefactum reperiat ostium. Secretiora vero quae illic rex aeternus recondi voluit infuso
Abbreviated transcription (Latin):
sigillis scĩ uidelic& sp̃s septẽplici uireit signatũ
librũ & ab eodẽ fidelib iã reseratiĩ ẽr̾ rescirem.
Et lic& sciam ñ esse me dignũ qui in regis cubiculu
introductus. eius in estimabilia ornamenta conspi¬
ciam at tam̃ qr sine ꝑsonarũ acceptione. uniuersis
iħc nrclamitat. petite & accipietis. querite & in¬
uenietis. pulsate & aperietur uob̃. scđm similitudinẽ
quã ipse ꝓposuit. in huuis uitȩ miscria. tãquã noctis
medio constitutis. ꝑgã ad rũ. postulans tres panes.
ad priore petitionẽ excusatione opposita conqui¬
escã. doneo te si non ꝓpt̾ anucicia. ł ꝓpt̃ importuni¬
tatẽ quie qͥdđ est necessarium. eodt̃ largiente ꝑcipiã
Igitur sacramenta librihuiꝰ quia multũ inscruta¬
biliã & in uolutã dinoseunt᷑ : non in merito in ipsa
p̃notatione tituli. cantica canticor ꝑscribuntur.
qr cęteris eminentiorã sinc dubitatione aliqua ꝑ¬
iduaent᷑. Sunt enĩ plurimis & pęne in solitis. ultra

Expanded text:
llis, Sancti videlicet Spiritus septemplici virtute, signatum librum et ab eodem fidelibus iam reseratum esse nescirem. Et licet sciam non esse me dignum qui in regis cubiculum introductus eius inestimabilia ornamenta conspiciam, attamen quia sine personarum acceptione universis Iesus noster clamitat: Petite et accipietis, quaerite et invenietis, pulsate et aperietur vobis, secundum similitudinem quam ipse proposuit in huius vitae miseria tamquam in noctis medio constitutus pergam ad eum, postulans tres panes, ad priorem petitionem excusatione opposita conquiescam, donec etsi non propter amicitiam vel propter importunitatem quicquid est necessarium eodem largiente percipiam. Igitur sacramenta libri huius, quae multum inscrutabilia et involuta dinoscuntur, non immerito in ipsa praenotatione tituli Cantica Canticorum praescribuntur, quia ceteris eminentiora sine dubitatione aliqua perdocentur. Sunt enim plurimis et pene insolitis ultra
Abbreviated transcription (Latin):
audi filia & uide & inclina aurẽ: tuã & obliui¬
scerẽ populũ tuũ & domũ patris tui qͥa c̃ eu¬
piseit rexpulchritudinem tuam. Quia tusola
accepisti decorẽ. incorruptibilis saeramenti
Etbene ait pulchra intermulieres. idest glorios.
rendo. Inte quippe ubi me hactenis ñ querebas
tamquã inmeridie requiescentẽ intellege. ubi
tumodo inte. certe sinceritas me apudte reꝗ¬
nante perdurat. In illis enũ te eẽ cognosce
quib post resurrectionẽ mea ueraciter
reꝓmisi. Ecce ego uobiscũ sũ omnib dieb¬
us q ad consummatione saculi. Qđ si inqui¬
bdã. ꝓmissorũ meorũ dubitatione quodam
modo fluctuas Nec meã pręsentiã. Nec tuã
pulchritudinẽ recognoscis. egredere &abi
post uestigia gregũ. Merito & eni post ues¬
tigia gregũ perigit. qui a pastoris praesentiã
dereliquit. Et pasce ȩdostuos iuxta taberna¬
cula pasto: In iustos homines oblectans tradi¬
tionib Uel conuenticulis hereticorũ. His et¬

Expanded text:
di, filia, et vide, et inclina aurem tuam, et obliviscere populum tuum et domum patris tui, quia concupiscit rex pulchritudinem tuam , quia tu sola accepisti decorem incorruptibilis sacramenti. Et bene ait, inter mulieres, id est, gloriosa modo; in te quippe ubi me hactenus non quaerebas, tanquam in meridie requiesco. Jam intellige ubi tummodo in te certa sinceritas me apud te regnante perdurat, in illis te esse cognosce, quibus post resurrectionem meam veraciter repromisi: Ecce ego vobiscum sum usque ad consummationem saeculi missorum meorum dubitatione aliquo modo fluctuas, nec meam praesentiam, nec tuam pulchritudinem cognoscis: egredere, et abi post vestigia gregum tuorum. Merito etenim post vestigia gregum perget, quia pastoris praesentiam dereliquit. Et pasce haedos tuos iuxta tabernacula pastorum: iniustos homines oblectans traditionibus vel conventiculis haereticorum. His et
Abbreviated transcription (Latin):
grue accipimꝰ: Per ipsos enĩ in fide nutrimur &
spũali alim̃to reficimꝰ. Id circo autẽ meliorati
uino ꝓbant᷑ qr euangelica doctrina eminentior¬
õ: quã ꝓpħş łlex ołi data dinoscitur. Deniq il¬
lic fegstra. hic ueritas. Illie tamquã austeritas
uini diligendo tantũ modo ꝓximũ. & inimieũ
odiendu ostendit: Hic dulcedo grȩ̃. ꝓinimicis
orandũ & eos qͥ nos odert̃ ad monet diligendos
unguentis optimis flagratia declarat. quia
tantis uirtutib tantisq enituere miraculis.
ut odor iusticiȩ eoꝵ longe lateq diffusus. tc̃ in¬
tuentes oblectaret. & usq nc̃ om̃s reficiat audien¬
tes. Sicut unus exipsis ꝓnuntiat dicens. Dõ aut̃
grãs qͥ semꝑ triũphat nos in xp̃o iħu. & odorem
noticie suȩ manifestat in omĩ loco ꝑnos. LTY
Estusum. nomen tuũ. ideo ad olescentulę di¬
lexerunt te. Quẽ unxit ds̃. id ẽ xpi oleo lȩticiȩ¬

Expanded text:
grue accipimus; per ipsos enim in fide nutrimur et spiritali alimento reficimur. Idcirco autem meliora vino probantur, quia evangelica doctrina eminentior quam lex olim data dinoscitur. Denique illic figura, hic veritas: illic tanquam austeritas vini diligendum tantummodo proximum et inimicum odiendum ostendit, hic dulcedo gratiae pro inimicis orandum, et eos qui nos oderunt admonet diligendos.unguentis optimis flagrantia declarat, quia tantis virtutibus tantisque enituere miraculis, ut odor iustitiae eorum longe lateque diffusus et tunc intuentes oblectaret, et usque nunc omnes reficiat audientes, sicut unus ex ipsis pronuntiat dicens: Deo autem gratias, qui semper triumphat nos in Christo Iesu, et odorem iustitiae suae manifestat in omni loco per nos. Oleum effusum nomen tuum, ideo adolescentulae dilexerunt te. Quem unxit Deus oleo laetiti
Abbreviated transcription (Latin):
te condec& hȩc quȩ ds̃ contulit coaptare. ut ñ de
neglegentia uitu perium. sed de in dustria carita¬
tate offerimus. ñ ꝓnr̃o merito. sed ꝓdidono. &
sua beniuolentia. ursci quodã modo delectentur

Expanded text:
te condecet haec quae Deus contulit coaptare, ut non de te condecet haec quae Deus contulit coaptare, ut non de negligentia vituperium, sed de industria caritatate offerimus, non pro nostro merito, sed pro Dei dono et sua benevolentia vesci quodammodo delectentur.
Abbreviated transcription (Latin):
nesciens libelłu de tractatu libri canoniciqͥ canti¬
cũ canticoꝵ p̃scribitur. quẽ nuꝑ xp̃o illumin an¬
te edidimus tibi primits censui offerendũ. in
quo ñ nr̃a potius. sed tua ea quȩ suntqr sic dili¬
qis. te suscepisse cognoscas. Quẽ precor ut cued
ialic corrigendũ ꝑsenseris in tua libertate cons¬
montas & sic cȩteris in xp̃o frib relegendu. uel
si fortasse placuerit offeras tran escribendu. Itaq
qr sic accidit ut mẽbranis desistentib minutio¬
ribus lnteris eande̾ scriptura impares quat̾nio¬
nes susciperent. nec studiose fabrefactis laterali¬
bus ambirctur Si memorata rẽ alicus̃ momiti
esse censueris. qr hoc ipsum ut p̃fatus sũ donante
adno tuũ ẽ ut diligentiori studio transscriptum
utilius coaptetur quantotius studebis. Qđ opus
si laude dignũ ꝓcesserit. ad auctorem m referã
statimꝙ sumã sociũ temet ipsua. Qua de re sic

Expanded text:
nesciens libellum de tractatu libri canonici qui Cantinesciens libellum de tractatu libri canonici qui Canticum Canticorum praescribitur, quem nuper Christo illuminante edidimus, tibi primitus censui offerendum. In quo non nostra potius, sed ea quae tua sunt, quia sic diligis, te suscepisse cognoscas: quem precor ut cum eillic corrigendum persenseris integra libertate commoneas, et sic ceteris in Christo fratribus relegendum vel – si fortasse placuerit – offeras transcribendum. Itaque, quia sic accidit ut membranis desistentibus minutioribus litteris eamdem scripturam inpares quaterniones susciperent nec studiose fabrefactis lateralibus ambiretur, si memoratam rem alicuius momenti esse censueris, quia hoc ipsum, ut praefatus sum, donante Domino tuum est, ut diligentiori studio transcriptum utilius coaptetur quantocius studebis. Quod opus si laude dignum processerit, ad auctorem referam statim assumam socium temetipsum. Qua de re sic
Abbreviated transcription (Latin):
NOMEO UERE PIISSIMO ET ERECI¬
pua dĩ grã copioso. semꝑq in xp̃o beato dño
Sergio papȩ. Iustus ep̃s. Sciens te tam sollerti
studio ꝓrefrigeriis pauperũ laborasse. ut illis
tẽporałe consolationẽ. tibiq ad quisirris artes¬
nam mercedem. Q uodq iã satis e̾ẽ diuidicas
totũ addĩ eloquia. ex quib numquã fiusti u¬
cuus ꝓ animȩ cultura conuerteris. qđ đa tibi
in corporali specie. spiritale xeniũ ꝓcuraui
Qđ si tibi xp̃c non ex nr̃o merito. sed suo munen
facit r̃e: gratissimũ: forsitan ꝓueniet. ut diebiᷤ
ieuinii quodã modo refectus ad mensam uenias
& ante quã cibu capias. quȩ qa te p̃gustasse ꝑ sen¬
tias. Nec hoc dicens. transmissionis huiꝰ meriti
pͥus quã apꝓbes arroganter in sinuare studeo.
sed intercedente caritate in qua te todĩ possideo
it de tuo tamquã de meo animo p̾sumens. ti¬
biacceptum fore absq ulla ambiguitate confido
Igitur in xp̃o iħu germanũ cordis mri te ee ñ

Expanded text:
no meo vere piissimo et praecipua Dei gratia copioso semperque in Christo beato domino Sergio papae Iustus episcopus. Sciens te tam solerti studio pro refrigeriis pauperum laborasse, ut illis temporariam consolationem tibique acquisieris aeternam mercedem, quodque iam satis esse diiudicans totum ad Dei eloquia, ex quibus nunquam fuisti vacuus, pro animae cultura converteris, quoddam tibi in corporali specie spiritale exenium dirion ex nostro merito, sed ex suo munere fecerit esse gratissimum, forsitan proveniet ut in diebus ieiunii quodammodo refectus ad mensam venias et antequam cibum capias quiddam te praegustasse persentias. Nec hoc dicens transmissionis huius meritum, priusquam approbes, arroganter insinuare studeo; sed intercedente caritate, in qua te totum possideo, ita de tuo tanquam de meo animo praesumens, tibi acceptum fore absque ulla ambiguitate confido. Igitur in Christo Iesu germanum cordis mei te esse non
Abbreviated transcription (Latin):
te. Inuna enĩ die. diesfuit & nox. lucem diei
subito tenebrarũ horrorẽ. nocturna caligo
distinxit. Sicuti saluator suspender&ur in
ligno. ab ora diei sexta. usque ad horã non a
tenebrae factae sunit. mox lumen abstulit. &
totã diem auernalis. & luctuosa. caligocaraui
Sides ergo inunã diem. & diem fuisse & noc tẽ
merito ꝓpt̃ hanc idẽ passionẽ indeut ero no¬
mio ait. Et erit uita tua pendens ante oculos tuos
die et nocte.

Expanded text:
te. In una enim die fuit dies et nox. Lucem diei te. In una enim die fuit dies et nox. Lucem diei subito tenebrarum horrore nocturna caligo distinxit: sicut Salvator cum suspenderetur in ligno, ab hora diei sexta usque ad horam nonam tenebrae factae sunt , nox lumen abstulit, et totam diem feralis et luctuosa caligo caecavit. Vides ergo in una die et diem fuisse, et noctem. Merito propter hanc idem passionem in Deuteronomio ait: Et erit Vita tua pendens ante oculos tuos die et nocte.
Abbreviated transcription (Latin):
uxorem dictã fuisse ꝑlegẽ. sponsã quod spospon¬
di fidẽ me redditurã. d̃o saluatori : ixorem
qđ ꝑ conceptũ. baptismi spũ maritante silios
uteri mei lauacro turgente ꝓducam. In quo
puer imperio generationẽ: regenerationis
sp̃s & anima nuptiali societate iunguntur
putes me oblita fuisse quid dixeris ut totu
uidear scrutari. ꝗd ẽ qđ ꝑ propheta dyxis¬
se contendis. quidẽ qđ ait indeutro nomio. & eru
pendens uita tua ante oculos tuos die & nocte.
fari contendo. sedne taciturnitas dubitations
lineã ducat. ac ꝑ hoc de tuo te testamento
coniunco. Saluator enĩdie & noc te pepen¬
dit incruce. hoc ẽ sexta feria ꝑdiem. ut huis
diei ꝑ noc tẽ. Usque ad sabbatũ enĩ dixistis.¬
up. ta legẽ homnẽ inligno non licere ꝑdere
Naec tibi interim ut fecisti. dicta esse uideantꝰ
Nam ad causã ueritatis. & ad dogmatis. nondũ
illud contemplare qđ dicimus. & erit inquid
urta tua pendens ante oculos tuos die & noc¬

Expanded text:
fuisse per Legem: sponsam, quod spondeo fidem me reddituram Domino salvatori; uxorem, quod per conceptum Baptismi spiritu maritante, filios uteri mei lavacro turgente producam. In quo puerperio generationis gratioris, spiritus et anima nuptiali societate junguntur.putes me oblitam fuisse quod dixeris, totum ut videar scrutari, quid est quod Prophetam dixisse contendis, quid est quod ait in Deuteronomio, Et erit pendens Vita tua ante oculos tuos die et nocte fari contendo; sed ne taciturnitas dubitationis lineam ducat: ac per hoc de tuo te Testamento convinco. Salvator enim die et nocte pependit in cruce, hoc est, sexta feria per diem, et hujus diei per noctem usque ad sabbatum, quo dixisti juxta Legem hominem in ligno non licere pendere. Haec tibi interim, ut fecisti, dicta esse videantur: nam ad causam veritatis, et ad dogmatis nodum illud contemplare quod dicimus: Et erit, inquit, Vita tua pendens ante oculos tuos die et noc
Abbreviated transcription (Latin):
rissent. hodie. te diceres ignoras se legẽ. non ha¬
buisse prophetas. nescire quid e& scriptũ. De
tuis igit᷑ ꝓphetis. reuincendam teesse cognosci
Audi ergo ꝗd prophetae desponso & sponsa man¬
dauerinꝰt Nã sic iohel propheta ait. Canite ti
insion. scĩficate ienu niũ . & indicate cur
niũ. & indicate cur¬
tionẽ. ad gregate¬
ccclesiam excipite maiores natu. colligite
paruulos lac tantes. ꝓcedat sponsus decubiculo
suo. & sponsa de thalimo suo. Nam certũ habeo¬

Expanded text:
rissent, hodie diceres ignorasse Legem, non habuisse Prophetas, nescire te quid esset scriptum. De tuis igitur Prophetis revincendam te recognosce. Audi ergo quid Prophetae de sponso et sponsa mandaverint. Nam sic Joel propheta ait: Canite tuba in Sion, sanctificate jejunium, et indicite ornium et indicite curationem, adgregaecclesiam, excipite maiores natu, colligite paruulos lactantes, procedat sponsus de cubiculo suo et sponsa de thalamo suo. 3 hoc idem Hie
Abbreviated transcription (Latin):
onm̃ nr̃m. C ꝑtulisti testimoniũ qd
toris. sed id in edissere quare dixerit. Hideo aliã
legẽ inmẽbris meis repugnantẽ legim̃tis mneȩ &
captiuantẽ me in lege peccati quę ẽ ĩmẽbris
meiᷤ. Quȩ ẽ ista lex regnans inm̃bris honini & re¬
pugnans legi m̃tis eiꝰ: Responde simplicit᷑. cur
iaces: Audi eundẽ apm aptissime p̃dicantẽ.
operor .s. qđ odi illud facio. Sihoc qd nolo

Expanded text:
m . C. Protulisti testimonium, quod toris. Sed id mihi edissere, quare dixerit: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivantem me in lege peccati, quae in membris meis est. Quae est ista lex regnans in membris hominis, et repugnans legi mentis ejus? Responde simpliciter. Taces? Audi eumdem Apostolum apertissime praedicantem: operor: sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
teperaũ neforte pignorantiã deliquissei. Maxime
cũscripiuris testee. Et iustꝰ quiperin iniustiua
sua. Et alibi: iusie ꝗd uistũ ẽ sec taberis neopinio¬
ne boniiatis. aiustiria declinemꝰ. Recordantis
mccedas. uistos inscripturis plurimos appellari
ANsolu plurimos. ẜ& in numerabilis . E. Simnnu¬
merabiles iusti sunt. & hoc negari ñ potest. ꝗd
male locutꝰ sũ posse honne sine peccato ex̃ siudu
hoc ẽ aliis uerb dicere. posse iustũ sine peccato

Expanded text:
tentiam, ne forte per ignorantiam deliquisset, maxime cum Scriptura testetur: Est justus, qui perit in justitia sua . Et alibi: Juste quod justum est sectaberis , ne opinione veritatis a justitia declinemus, recordantes oc mihi concede, justos in Scripturis plurimos appellari. A. Non solum plurimos, sed innumerabiles. C. Si innumerabiles justi sunt, et hoc negari non possit, quid male locutus sum, posse esse hominem sine peccato, si velit? Hoc est aliis verbis dicere, posse justum sine peccato
Abbreviated transcription (Latin):
rictem inholocaustũ immaculatũ. & offeres cos
in conspectu dni .& seniorib isrł loquere dicea
Tollite hireu decapris unii ꝓpeccato. & ui¬
tulũ immaculatũ anniculũ in holoc austũ
Dix̃ꝙ moyses ad aaron. Accede ad altare &
fac ꝓpeccato tuo &. rł. Rursũꝙ. eleua uit
aaron manꝰ suas suꝑ populis & benedix eis
Descenditq cũ feciss& ꝓpeccato & holoc austo
& salutari. Mulier sigenerat liberos lege
cur inmũdi quie quã nominei qd ipse con¬
didit .&. ñ solũ ipsa immuda ẽ. sed &. om̃e ꝗd
tetigerit. Cũ ꝙ dics inqd purgationis ẽius
cõpleti fuerint suꝑfilio aut filia offer& ag¬
nũ anniculii immaculatũ. & pulli colubas¬

Expanded text:
rietem in holocaustum immaculatum, et offeres eos in conspectu Domini: et senioribus Israel loquere, dicens: Tollite hircum de capris unum pro peccato, et vitulum immaculatum anniculum in holocaustum. Dixitque Moyses ad Aaron: Accede ad altare et fac pro peccato tuo, et reliqua. Rursumque elevavit Aaron manus suas super populum, et benedixit eis. Descenditque cum fecisset pro peccato et holocausto et salutari . Mulier generat liberos lege cur immundum quidquam nominet quod ipse condidit. Et non solum ipsa immunda est, sed et omne quod tetigerit. Cumque dies, inquit, purgationis ejus completi fuerint super filio aut filia, offeret agnum anniculum immaculatum, et pullum columba
Abbreviated transcription (Latin):
sentias. Quienĩ conscientia inse loquentis
sũ c̃sum maui. sidẽ seruaui. decetrro reposita ẽ
mͥicorona iusutia. Istr hȩc dese dici potertat:
Operari bonũ ñ inuenio. &. ñ qđ uolo borũ hocfa¬
cio. ł qđ nolo maluhoc ago. Quid illud erat bo
homo loquit᷑. miser ego homo qisme liberabit
ciũ corpꝰ adgrauat anmã .&. deprimit t̃rena
habitatio sensũ multa cogitante. C. Sic loque¬
ris quasi ego: hoc expsona generis humani ac
pis debuit dicere. niser ego peccatos & non
niser ego homo. homo quippe natura ẽ. pec¬
cator uoluntatis. Nisi forte & illud qd scri¬
ptũ ẽ. Uanitas uanitatũ. om̃a uanitas. ad
peccatores refert᷑. & ñ ad om̃s honnes. li
uerũ. Ueruntam̃ inimagine ꝑabulabai
mͥ c̃sciussũ nec tam̃ in hoc iustisicat sũ. Qui
hoc dicebat. nullius iniꝙ peccauisibi ẽsci¬
userai: Sed qͥlegerat. deliera quis inuelle
uissima aũ earũ respitium inpsundũ inser

Expanded text:
sentias. Qui enim conscientia in se loquentis sum consummavi, fidem servavi, de caetero reposita est mihi corona justitiae : iste hoc de se dicere poterat, Operari bonum non invenio? et, Non quod volo, bonum, hoc facio: sed quod nolo, malum, hoc ago? Quid illud erat bonhomo loquitur: Miser ego homo, quis me liberabit enim corpus aggravat animam, Deprimit terrena habitatio sensum multa curantem . C. Sic loqueris, quasi ego hoc ex persona generis humani accpis, debebat dicere: Miser ego peccator, et non, miser ego homo. Homo quippe naturae est, peccator voluntatis. Nisi forte et illud, quod scriptum est: Vanitas vanitatum et omnia vanitas , ad peccatores refertur, et non ad omnes homines. Et iterum: Verumtamen in imagine perambulabat hi conscius sum, nec tamen 744 in hoc justificatus sum. Qui hoc dicebat, nullius utique peccati sibi conscius erat. Sed quia legerat, Delicta quis intelligit vissima autem earum respiciunt in profundum in
Abbreviated transcription (Latin):
uiliora cessar. A Irgo nequaquã obser¬
uandũ ẽ qͦdlege p̃cipitur. C. Quedam
obseruanda. quadã p̃icreunda sunt. A
Qm̃ te uideo ex doc tissimũ. dic mͥ qua deue¬
teri testanito obseruare debemꝰ. quȩ relin

Expanded text:
viliora cessarunt. A. Ergo nequaquam observandum est, quod Lege praecipitur? C. Quaedam observanda, quaedam praetermittenda sunt. A. Quoniam te video esse doctissimum, dic mihi quae de veteri Te
Abbreviated transcription (Latin):
tradiderit homine inmanus eiꝰ .& ille qui occidu
pignorantia. exilio condener᷑. In leuitico
lex ponit᷑. Anima si peccauerit in conspectu
dñi ñ sponte. ex omib precrptis dñi. qua non
oport& ficri feceriiq unũ excis. siue ponti fex
fucrit. siue om̃is sinagoga. &. reliquus populus
& posira didicerit peccatũ suũ qd peccauit
pignorantiã. osfer& munus hircũ dicapris
masculũ immaculatũ. & pon& manus suas
suꝑ caput eiꝰ inisitiemꝙ illu in loco ubi
mactant᷑ holo causta corã dño qui ꝓpei
cato esi. Statimq in consequentib. Sitrti¬
gerit aliꝗd immundũ qd ñlic&. tangere
& feceri ꝑignorantiã. & postea didicerit
siue ꝓmiscrit aliꝗd &. fuerit oblitus. ꝓnun¬
tabit peccatũ suũ in quo peccasse se ꝑspi¬
cit. &. offer& dño ꝓ his qua peccauit.

Expanded text:
tradidit hominem in manus ejus, et ille qui occidit tradidit hominem in manus ejus, et ille qui occidit per ignorantiam, exsilio condemnatur. In Levitico lex ponitur: Anima si peccaverit in conspectu Domini non sponte, ex omnibus praeceptis Domini, quae non oportet fieri, feceritque unum ex eis, sive Pontifex fuerit, sive omnis synagoga, et reliquus populus, et postea didicerit peccatum suum, quod peccavit per ignorantiam, offeret munus, hircum de capris, masculum immaculatum: et ponet manus suas super caput ejus, interficietque illum in loco ubi mactantur holocausta coram Domino, quia pro peccato est . Statimque in sequentibus: Si tetigerit aliquid immundum, quod non liceat tangere, et fecerit per ignorantiam, et postea didicerit, sive promiserit aliquid, et fuerit oblitus, pronuntiabit peccatum suum, in quo peccasse se perspicit, et offeret Domino pro his quae peccavit,
Abbreviated transcription (Latin):
condenani. sed exeo qđ post ea crediderunt.
iustitię palma accipiunt. Loth nescit in
concubitu filiarũ ꝗd secerit. & in ebriatis
abcis. ñ hab& crim conscientię. & tamen
error in uitio ẽ. Argue uirũ sem̃ iacob qua¬
re rachel formosã dilexit: ꝓqua & serui uit
molto tẽpore. & inliae primo concubi tu
suerit c̃tristatus. & ad quiescente tandem
humanę fragilitati. qui & pulchra corpora
diligit . &. informia detestat᷑. Lug& iocob
mortẽ filii ioseph. & multo tẽpore c̃solatio¬
nẽ ñ recepit filioꝵ. Responditꝙ lugens &
gemens uadã ad infernũ. & ꝓbat se hominẽ
dũ iust̾ ignorat. ꝗd actũ sit de iusto silio
ioseph In exodo scriptũ ẽ. Sipcusserit
aliquis quẽpiã & mortuus fuerit. morit
moriat᷑. Sin aut ñ uolens. ẜ ds̃ tradidit
cũ inmanib eiꝰ d abo tibi locũ ad qũẽ con¬
sugiat qui occiderit. In quo no tandu qͥd ds

Expanded text:
condemnantur, sed ex eo quod postea crediderunt, condemnantur, sed ex eo quod postea crediderunt, justitiae palmam acceperunt. Lot nescit in concubitu filiarum quid fecerit, et inebriatus ab eis non habet crimen conscientiae, et tamen error in vitio est. Argue sanctum virum Jacob, quare Rachel formosam dilexerit, pro qua et servivit multo tempore, et in Liae primo concubitu fuerit contristatus; et acquiesce tamdem humanae fragilitati, quae etiam pulchra corpora diligit, et deformia detestatur. Luget Jacob mortem filii sui Joseph, et multo tempore consolationem non recipit 732 filiorum, respondetque: Lugens et gemens, vadam ad infernum : et probat se hominem, dum justus ignorat quid actum sit de justo filio Joseph. In Exodo scriptum est: Si percusserit aliquis quempiam, et mortuus fuerit, morte moriatur. Sin autem non volens, sed Deus tradidit eum in manibus ejus, dabo tibi locum, ad quem confugiat qui occiderit . In quo notandum est, quod Deus
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ & inuesuigabiles uiae eiꝰ sunt: Quis enicog¬
nouit sensũ dnii : aui qis consiliarius ciꝰ fun:
Ifte sunt questiones dequib & in alio loco seri¬
bit. Stultas enĩ & in cruditas quesiiones de¬
uita. sciens qmlites generant. It ecclesia¬
stes. dequo certe libro nulla ẽ ãbiguitas dixi
Dixi inꝗd sapiens efficiar. &. ipsa longe facta ẽ
amę: ꝓfunda ꝓfunditas. qis inueni& eam:
Ame queris quare sigulus aliud uas feceru
inhonorẽ. aliud inc̃ tumeliã. & n ad quiescis
paulo: ꝓsuo dño respondenti. O homo tuqis
scis scrtauio inꝑpetuũ conticescat. loquii
ds ingenesi. Non adiciã ultra maledicere
terry. ꝓpt̾ opera hominũ. quia ad posita ẽ
mens hominis diligent admala apucritia.
Abraham & sara. audita reꝓmnissione filii
isa ac. rident incorde suo. & tacita cogna¬
nonon latet scientia di. Arguunt᷑ in risu .&.
ipsa cogitatio quasi pars infidelitatis rep̃hen¬
dit᷑. Ac tamen nexeo ꝗd risere diffidentia

Expanded text:
igabiles viae ejus! Quis enim cognovit sensum Domini? aut quis consiliarius ejus fuit ? Istae sunt quaestiones, de quibus et in alio loco scribit: Stultas autem et ineruditas quaestiones devita, sciens quoniam lites generant . Et Ecclesiastes de quo certe libro nulla est ambiguitas, Dixi, inquit, sapiens efficiar, et ipsa longe facta est a me. Profunda profunditas, quis eam inveniet ? A me quaeris, quare figulus aliud vas fecerit in honorem, aliud in contumeliam, et non vis acquiescere Paulo, pro suo Domino respondenti: O homo! tu qusciscitatio tua in perpetuum conticescat. Loquitur Deus in Genesi, Non adjiciam ultra maledicere terrae propter opera hominum, quia apposita est mens hominis diligenter ad mala a pueritia . Abraham et Sara, audita repromissione filii Isaac, rident in corde suo, et tacita cogitatio non latet scientiam Dei. Arguuntur in risu, et ipsa cogitatio, quasi pars infidelitatis reprehenditur. Attamen non ex eo quod risere, diffidentiae