comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
auctoritatem ꝓpheticam comm̃ dabant. Curgͦ
dumẽ ñẽ ur̃m docere tempora quȩ pat̃ posu¬
it insua potestate. quandoquidẽ sic ea docebars
cum hi inquoꝵ litteris discerentur ꝑillos inno¬
tescebant. Ande credibilius ẽ ñ dm̃ noluisse
utilit̃ sciri. Cur gͦ inquis de temporibus co¬
gnoscendis ipse dñs monet ubi dicit. quisnã
ẽ fidelis seruus & prudens quẽ constituit dñs
supra familiam suam ut det illis cibum int̾ẽ¬
pore : & cȩtera. Immo uͦ monet ñut bonus
seruus cognoscat temporum finem. sed ut
omni tempore in oprre bono uigilet. qr ne¬
scit temporum finẽ. Non monet ut tempo¬
ra quȩ pater posuit in sua potestate assequa¬
mur suꝑ apłos. sed monet ut qm̃ nescimus
quando ueniat dñs in cordis pͣparatione imi¬
temur apłos. Unde iam supra satis locutus
sum. Arguit autem uideos quare tempusñ
cognoscant dicens. ypocrite faciem cęli po¬

Expanded text:
auctoritatem propheticam commendabant. cur ergo auctoritatem propheticam commendabant. cur ergo est vestrum docere tempora, quae Pater posuit in sua potestate; quandoquidem sic ea docebant, cum hi in quorum Litteris discerentur, per illos innotescebant? Unde credibilius est, non Deum noluisse utiliter sciri. 6. Cur ergo, inquis, de temporibus cognoscendis ipse Dominus monet, ubi dicit: « Quisnam est fidelis servus et prudens, quem constituit dominus super familiam suam, ut det illis cibum in tempore?\' et cetera. immo uero monet, non ut bonus seruus cognoscat temporum finem, sed ut omni tempore in opere bono uigilet, quia nescit temporum finem; non monet. ut tempora, quae pater posuit in sua potestate, adsequamur super apostolos, sed monet, ut, quoniam nescimus, quando ueniat dominus. in cordis praeparatione imitemur apostolos, unde iam supra satis locutus sum. arguit autem Iudaeos, quare tempus non cognoscant, dicens: Hypocritae, faciem caeli po
Abbreviated transcription (Latin):
sum sic exponis ut dicas. Non gͦ apłos testes
consummationis mundi sed nominis &. resur¬
rectionis suę uoluit intelleqi. Non qui dem
cere audeat ut scire pͣsumat. qđ ds̃ ille ma¬
gister nec eos discipulos docuit a quibꝰ p̃sen¬
tibus int̾rogatus ẽ p̃sens. nec illi tam sc̃i ma¬
gniꝙ doctores eccłiam docere potuerunt:
An respondebitur hȩc ñ docuisse apłos sed ꝓ
futura erant uoluntate diuina hominibus
sunt locuti. Sed si ueneratio tua satis admi¬
ratione plenum ẽẽ dicit. si ea ds̃ quȩ predici
uoluit adhominum sensus penitus ñ posse
ꝑuenire constituit. quanto maiore ad mira
sunt locuti. hec apłi uł scire sunt ꝓhibiti
agitur tempora docentes ñ intelligerentur
ab apłis. sed intelleguntur a nobis. Aut si
eos apłi intelleacerunt. istam m̃suram tẽpo¬
bant qui eossuis libris ista docuerunt. & ideo ꝑ
quas literas raipsi didicerunt. ꝑ easde̾ poterant
alii qͦq inhis gentibus discere in quibus apostoli

Expanded text:
as: \'Non ergo apostolos testes consummationis mundi sed nominis et resurrectionis suae uoluit intellegi ? . non quidem cere audeat uel se scire praesumat, quod deus ille magister nec eos discipulos docuit, a quibus praesentibus interrogatus est praesens, nec illi tam sancti magnique doctores ecclesiam docere potuerunt? An respondebitur haec non docuisse apostolos sefutura erant, uoluntate diuina hominibus sunt locuti\'. sed si ueneratio tua <satis admiratione plenum esse dicit, si ea deus, quae praedici uoluit, ad hominum sensus penitus non posse peruenire constituit\', quanto maiore admiratius sunt locuti, haec apostoli uel scire sunt prohibiti e quibus agitur. tempora docentes non intellegerentur ab apostolis, si intelle- ?untur a nobis? aut si eos apostoli intellexerunt istam mensuram tempobant, qui eos suis libris ista docuerunt? et ideo per quas litteras ea ipsi didicerant, per easdem poterant alii quoque in his gentibus discere, in quibus apostoli
Abbreviated transcription (Latin):
um hominis uenientem innubibus cumur¬
tute multa & gła. & tunc mittet angłõs
suos. & congregabit electossuos. Non itaq
tunc erit finis. sedtunc erit in ꝓocimo An
dicendum ẽ nom̃a quȩ supra cominemo¬
rata sunt ce̾ intellegenda ubi ait. cum u¬
deritis hȩc fieri. sed aliqua eoꝵ. hoc uide¬
licet earepto qđ dictum ẽ. & tunc uidebt̃
filium hominis uementem & cȩtera : Ipse
quippe finis erit. ñtunc ꝓocimus erit. Sed
matheus aperuit nullis exceptis ẽẽ accipi¬
endum qđ positumẽ. cum uideritis hȩc
fieri. Nam &e apud ipsum cum dictum rẽt
& uirtutes cȩlorum mouebuntur. & tunc
apparebit inquit signum filu hominis in
celo. & tunc plangent om̃s tribus terre.
& uidebunt filium hominis uenientem
mnubibus cęli inuirtute multa &maie

Expanded text:
hominis uenientem in nubibus cum uirtute multa et gloria et tunc mittet angelos suos et congregabit electos suos. non itaque tunc erit finis, sed tunc erit in proximo. An dicendum est non omnia, quae supra commemorata sunt, esse intellegenda, ubi ait: Cum uideritis haec fieri, sed aliqua eorum hoc uidelicet excepto, quod dictum est: Et tunc uidebunt filium hominis uenientem et cetera? ipse quippe finis erit, non tunc proximus erit. sed Matthaeus aperuit nullis exceptis esse accipiendum, quod positum est: Cum uideritis haec fieri; nam et apud ipsum cum dictum esset: Et nirtutes caelorum monebuntur, et tunc apparebit, inquit, signum filii hominis in caelo et tunc plangent omnes tribus terrae et uidebunt filium hominis uenientem in nubib
Abbreviated transcription (Latin):
Inhns ẽ autẽ etiã qd ait. Et tunc uidebunt
filium hominis uenientem innube eum pote¬
state magna & maiestate. Ainde etiam hoc
cum uisum fuerit. n̾iam erit regnum dĩ
sed ꝓpeerit. Ntunc ordurem uideamus &
duos alios enangelistas tenere. Apud mar¬
cum enim cum dictum eẽt & uirtutes quę
sunt incęlis mouebuntur. & tune in quid
uidebunt filium hominis uenientem innu

Expanded text:
tiam, quod ait; Et tunc uidebunt filium hominis uenientem in nube cum potestate magna et maiestate. proinde etiam hoc cum uisum fuerit, non iam erit regnum dei, sed prope erit. Hunc ordinem uidemus et duos alios euangelistas tenere. apud Marcum enim cum dictum esset: Et uirtutes, quae sunt in caelis, mouebuntur, et tunc, inquit, uidebunt filium hominis uenientem
Abbreviated transcription (Latin):
subiungit qđ lucas ñ diceit. Et tune mutet
angelossuos. ⁊ congregabit electos suos a
quatuor uentis. a summo t̾rȩ usꝙ ad sum¬
mum celi. Qd ille de ficu & de aliis arbo¬
ribus. iste de sola ficu ponens. aficu autẽ
discite inquit parabolã. Cum iam ramus
eius tener fuerit. & nata fuerint foli a.
cognoscitis quia in ꝓxrimosit estas. Sic o

Expanded text:
tet Angelos suos et congregabit electos suos a quatuor ventis, a summo terrae usque ad summum coeli. Tunc quod ille de ficu et de aliis arboribus, iste de sola ficu ponens: A ficu autem discite, inquit, parabolam. Cum jam ramus ejus tener fuerit, et nata fuerint folia, cognoscitis q
Abbreviated transcription (Latin):
giant inmontes & qui intecto ñ descendat ali¬
quid tollere de domo sua. & qui mn agro. ñ reutr¬
tatur tollere tunicam suam. Ue autẽ pregnan¬
tibus & nutrientibus imillis diebus. & cętera.
Alarcus uita. Cum autem uideritis ab hominatio¬
nem desolationis stantem ubi ñ debet. qui legit
intellegat. Tune qui inuidea sunt fugiant in
montes. & qui suꝑ tectum ñ descendat indomũ.

Expanded text:
et, qui in tecto. non descendat tollere aliquid de domo sua et, qui in agro, non reuertatur tollere tunicam suam. uae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus et cetera; Marcus uero ita: Cum autem uideritis abominationem desolationis stantem. ubi non debet, qui legit, intellegat. tunc, qui in Iudaea sunt, fugiant in montes et, qui super tectum, ne des
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑtinere qđ dictum ẽ. cum uideritis hȩc fieri. sci¬
tote quia ꝓpe ẽ regnum di: Illud autẽ qđ di¬
ctumẽ ue pregnantibus & nutrientibꝰ in illis
diebus. orate autẽ ut ñsiat fuga u̾ra hieme. uł
sabbato. erit enim tunc tribulatio magna qualiꝰ
ñ fuit abinitio mundi neq fiet. sic ẽ positum
scdm matheum & scd̃m marcum. ut incertum
sit utrum de eaxidio illius ciuitatis ande selifi¬
ne intellegi debeat. Sic enim idipsum legiur
apud martum. lle autẽ pregnantibus & nutri¬
entibus in illis diebus. Orate ut hicine ñfiant.
frunt cnim dies illi tribulationes tales quales
ñ furrunt ab initio creature quã condidit ds̃.
usq nunc neq fient. & nisi brcuiasset dñs di¬
es illos ñ fuisset salua om̃is caro. sed ꝓpt̃ electos
quos elegit breuiauit dies. Non dissimilit̃ &
mathrus. stoc autẽ lucasita posuit. ut appare¬
legitur. lle autẽ pregnantibus & nutrientibꝰ in
illis diebus. Frit enim pressura magna suꝑ t̃ram.

Expanded text:
 scitote quoniam prope est regnum Dei? Illud autem quod dictum est, Vae praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Orate autem ut non fiat fuga vestra hieme vel sabbato. Erit enim tunc tribulatio magna, qualis non fuit ab initio mundi, neque fiet; sic est positum secundum Matthaeum, et secundum Marcum, ut incertum sit utrum de excidio illius civitatis, an de saeculi fine intelligi debeat. Sic enim hoc ipsum legitur apud Marcum, Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis quales non fuerunt ab initio creaturae quam condidit Deus, usque nunc, neque fient. Et nisi breviasset Dominus dies illos, non fuisset salva omnis caro: sed propter electos, quos elegit, breviavit dies. Non dissimiliter et Matthaeus. Hoc autem Lucas ita posuit, ut apparelegitur: Vae autem praegnantibus et nutrientibus in illis diebus. Erit enim pressura magna super terram,
Abbreviated transcription (Latin):
te uibente uł mutente ueuerit. & hoc faciet
qđ adulescentẽ decet. maxime quia ñdum
curis maioribus deturetur. & te ipsum mex
peditius apportabit. Quibus numeris con¬
sistant uersus dauitici ñscripsi. quia nescio.
Neꝙ enim ea hebrea lingua quam ignoro po¬
tuit etiam numeros int̃pres ex pͥmere. ne
metri necessitate ab int̾pretandi ueritate
amplius quam ratio sententiarum sinebat di¬
gredi cogeretur. Certis tameos constare nume¬
ris credo illis qui eam linguam probe callent.
Amauit cium uir ille sc̃s musicam piam. & in
eastudia nosmagis ipse quam ullus alius auctor
accendit. Ttabitetis om̃s inet̃num in adiutorio
altissimi. qui habitatis unanimes in domo. pa¬
ter materq fr̃s filioꝵ. & cuncti unius patris

Expanded text:
te iubente uel mittente uenerit, et hoc faciet, te iubente uel mittente uenerit, et hoc faciet, quod adulescentem decet, maxime quia nondum curis maioribus detinetur, et te ipsum mihi expeditius adportabit. quibus numeris consistant uersus Dauidici, non scripsi, quia nescio. neque enim ex Hebraea lingua, quam ignoro, potuit etiam numeros interpres exprimere, ne metri necessitate ab interpretandi ueritate amplius, quam ratio sententiarum sinebat, digredi cogeretur. certis tamen eos constare numeris credo illis, qui eam linguam probe callent. amauit enim uir ille sanctus musicam piam et in ea studia nos magis ipse quam ullus alius auctor accendit. habitetis omnes in aeternum in adiutorio altissimi, qui habitatis unanimes in domo, pater materque fratres filiorum et cuncti unius patris
Abbreviated transcription (Latin):
pe intelleguntur ineo .u. libri. si nadsit quiñ
solum disputantium possit separare ꝑsonas.
uerum rtiã ꝓnuntiando ita sonare morulas
sẏllabarum. ut eis exprimantur sensumꝙ
aurium feriant genera numeroꝵ. maxime
quia in quibusdã etiam silentioꝵ dim̃sa inter¬
ualla miscentur. quȩ omnino sentiri nequeuN.
nͥ auditorẽ ꝓnuntiator informet. Sextum
sane librum quia em̃datum repperi. ubi est
om̃is fructus cęteroꝵ. ñ distuli mittere carita¬
titue. Fortassis ipse tuam ñmultum refugi¬
at grauitatẽ. Nam superiores .U. uia filionr̃o
& condiacono uiliano. qm̃ & ipse iam nobiscũ
commilitat. digni lectione uł cogutione ui¬
debuntur. Quẽ quidem ñ audeo dicere plus
amo quã te. quia nec ueracit̃ dico. sed tam̃
audeo dicere plus desidero quã te. Alirum
uideri potest quẽ admodum quẽ parit amo
amplius desiderẽ. Sed hoc mn facit spes am¬
plior uidendi tum. Puto enim qđ si adnos

Expanded text:
pe intelleguntur in eo quinque libri, si non adsit, qui non pe intelleguntur in eo quinque libri, si non adsit, qui non solum disputantium possit separare personas uerum etiam pronuntiando ita sonare morulas syllabarum, ut eis exprimantur sensumque aurium feriant genera numerorum, maxime quia in quibusdam etiam silentiorum dimensa interualla miscentur, quae omnino sentiri nequeunt, nisi auditorem pronuntiator informet. Sextum sane librum, quem emendatum repperi, ubi est omnis fructus ceterorum, non distuli mittere caritati tuae; fortassis ipse tuam non multum refugiat grauitatem. nam superiores quinque uix filio nostro et condiacono Iuliano, quoniam et ipse iam nobiscum commilitat, digni lectione uel cognitione uidebuntur. quem quidem non audeo dicere plus amo quam te, quia nec ueraciter dico, sed tamen audeo dicere plus desidero quam te. mirum uideri potest, quem ad modum, quem pariter amo, amplius desiderem; sed hoc mihi facit spes amplior uidendi eum; puto enim, quod, si ad nos
Abbreviated transcription (Latin):
minibus humana infirmitate falluntur.
Uerum quia in om̃ibus rerum motibus quid
numeri ualeant facilius consideratur inuo¬
cibus. eaq consideratio quibusdam. quasi
gradatis itineribus nititur ad suꝑna intima
ueritatis. in quibus uis ostendit se sapientia
hilarit᷑ & in om̃i prudentia occurrit aman¬
tibus. initio nr̃i oci cum acuris maioribus
magisq nrcessarus uacabat animus. uolui
ꝑista quȩ anobis desiderastis scripta ꝓlude¬
re. quando conscripsi de solo rithino sea li¬
bros. & de melo seribert alios forsitan sex fa¬
tror disponebam. cum michi otium futurũ
sperabam. Sed postea quamm curarum ȩccłia¬
sticarum sarcina imposita t̃. om̃s illȩ delitiȩ
fugere demanibus. ita ut uix nunc ipsum
codicem inueniam. qm̃ tuam uoluntatẽ nec
pitionẽ sed ussionem contemnere nequro. Qd
sanr opusculum si potuero matere. ñ quidem
nie tͥ obtemperasse. ueruntam̃ te hoc ame tan¬
topere flagitasse penitebit. Difficillime quip¬

Expanded text:
minibus humana infirmitate falluntur. minibus humana infirmitate falluntur. Verum quia in omnibus rerum motibus, quid numeri ualeant, facilius consideratur in uocibus eaque consideratio quibusdam quasi gradatis itineribus nititur ad superna intima ueritatis, in quibus uiis ostendit se sapientia hilariter et in omni prouidentia occurrit amantibus, initio nostri otii, cum a curis maioribus magisque necessariis uacabat animus, uolui per ista, quae a nobis desiderasti, scripta proludere, quando conscripsi de solo rhythmo sex libros et de melo scribere alios forsitan sex, fateor, disponebam, cum mihi otium futurum sperabam. sed postea quam mihi curarum ecclesiasticarum sarcina inposita est, omnes illae deliciae fugere de manibus, ita ut uix nunc ipsum codicem inueniam, quoniam tuam uoluntatem nec petitionem sed iussionem contemnere nequeo. quod sane opusculum si potuero mittere, non quidem me tibi obtemperasse uerum tamen te hoc a me tanto opere flagitasse paenitebit. difficillime quip
Abbreviated transcription (Latin):
incorrupti di insimilitudinem imaginis corru¬
ptibilis hominis. & uolucrum & quadrupedũ.
& serprutium. ut. qui istis simulachris dediti.
aut ñnimis dediti. colurrunt tam̃ & serure¬
runt creaturȩ potius quam creatori. Absit
om̃ino ut istorumuanitates & in saniȩ m̃daces
uentose. nuge ac suꝑbus error recte librrales
littere nominentur. hominum scilicet infe¬
sola liberamur de corpore mortis hiuus ñ co¬
gnouerunt. nec in eis ipsis quȩ sunt uera sen¬
serunt. stistoria sane cuius scriptores fidẽ se
precipue narrationibus suis debere ꝓfitentur.
fortassis habeat aliquid cognitione dignum
liberis. cum siue bona sur mala hominum ta¬
men uera narrantur. quamius in eis cognoscen¬
dis qui sc̃osp̃u ñ aduiti sunt rumoresq collige¬
re ipsa humanȩ infirmitatis conditione com¬
pulsi sunt. quẽ admodum ñ fallerentur in
plurimis ñuideo. Est tam̃ aliqua in eis ꝓpin¬
quitas libertatis. si uoluntatem m̃tiendi non
habent. nec homines. fallunt nisi cum abho¬

Expanded text:
pti dei in similitudinem imaginis corruptibilis hominis et uolucrum et quadrupedum et serpentium uel qui istis simulacris non dediti aut non nimis dediti coluerunt tamen et seruierunt creaturae potius quam creatori. absit omnino, ut istorum uanitates et insaniae mendaces, uentosae nugae ac superbus error recte liberales litterae nominentur hominum scilicet infesola liberamur de corpore mortis huius, non cognouerunt nec in eis ipsis, quae uera senserunt. historia sane, cuius scriptores fidem se praecipue narrationibus suis debere. profitentur, fortassis habeat aliquid cognitione dignum liberis, cum siue bona siue mala hominum tamen uera narrantur. quamuis in eis cognoscendis, qui sancto spiritu non adiuti sunt rumoresque colligere ipsa humanae infirmitatis condicione compulsi sunt, quem ad modum non fallerentur in plurimis, omnino non uideo. est tamen aliqua in eis propinquitas libertatis, si uoluntatem mentiendi non habent nec homines fallunt, nisi cum ab ho
Abbreviated transcription (Latin):
ratum autem inueniet ille dies. quemim¬
paratum inuenerit suȩ uite ultimus dies.
Certe enim hoc saltem manifestum erat aplis
ñineorum temporibus cum hic in carne iuiut¬
rent dñm eẽ uenturum. Et tam̃ quis dubita
eos p̃ciput uigilasse. & seruasse qđ omnibus
diacit ne imparatos repente ueniens inueni¬
ret: Nondum sane intellego quonam mac
cipi debeñt. qđ scripsit sci̾tas tua. ꝓpterca

Expanded text:
ratum autem inueniet ille dies, quem inratum autem inueniet ille dies, quem inparatum inuenerit suae uitae huius ultimus dies. certe enim hoc saltem manifestum erat apostolis non eorum temporibus, cum hic in carne uiuerent, dominum esse uenturum; et tamen quis dubitet eos praecipue uigilasse et seruasse, quod omnibus dixit, ne inparatos repente ueniens inueniret? Nondum sane intellego, quonam modo accipi debeat, quod scripsit sanctitas tua propterea
Abbreviated transcription (Latin):
scriptumẽ. lligilate gͦ quia nescitis quan¬
do dominus domus ueniat. sero. anmedia
nocte. an gallicantu. anmane. ne cum
irenerit repente inueniat uos dormientes.
Qđ autẽ uobis dico. om̃ibus dico iugilate.
Quibus enim omnibus dicit. nͥ electis & dile¬
etis suis. adcorpus eius ꝑtinentibus qđ ẽ
eccłia : Non solum gͦ cis diacit quibus tẽ
audientibus loquebatur. sed etiam illisqui
fuerunt post illos ante nos. & ad nosipsos.
& quierunt postnos usꝙ ad tius nouissi¬
mum aduentum. Numquid autem om̃s
inuenturus ẽ dies illt inhac uita : Aut quis¬
quã dicturus ẽ qđ ad defunctos etiam ꝑti¬
neat qd ait uigilate. ne cum uenerit
repente inueniat uos dormientes : Cur
itaꝙ om̃ibus dicit. qđ ad eos solos ꝑtineat
dies ille cumuenerit ei dies ut talis hinc
eaceat qualis idicandusc̃ illo die. ac ꝑ
hoc uigilare debet om̃is xp̃ianus. neimpa¬
ratum eum inueniat dñi aduentus. Impa¬

Expanded text:
scriptum est: Vigilate ergo, quia nescitis, quanscriptum est: Vigilate ergo, quia nescitis, quando dominus domus ueniat, sero an media nocte an galli cantu an mane, ne, cum uenerit repente, inueniat Quod autem vobis dico, omnibus dico, Vigilate . Quibus enim omnibus dicit, nisi electis et dilectis suis ad corpus ejus pertinentibus, quod est ecclesia? non solum ergo illis dixit, quibus tunc audientibus loquebatur, sed etiam illis, qui fuerunt post illos ante nos, et ad nos ipsos et qui erunt post nos usque ad eius nouissimum aduentum. numquid autem omnes inuenturus est dies ille in hac uita aut quisquam dicturus est, quod ad defunctos etiam pertineat, quod ait: Vigilate, ne, cum uenerit repente, inueniat uos dormientes? cur itaque omnibus dicit. quod ad eos solos pertineat, dies ille, cum uenerit ei dies, ut talis hinc exeat, qualis. iudicandus est illo die. ac per hoc uigilare debet omnis Christianus, ne inparatum eum inueniat domini aduentus. inpa
Abbreviated transcription (Latin):
rent moram facit seruusm̃s uenirer. &
traderent se suꝑbie luxuriȩq ꝑdendos.
Sedsic cos nolebat de ꝓpinquante die no¬
uissimo falsis auscultare rumoribus ut
tam̃ uellet eos paratos aduentum domini
sui. lumbis accinctis & lucernis ardentibꝰ
opperiri. Quibus dicit. Uos autẽ fr̃s non
estis intenebris. ut dies ille uos tam quã
fur comp̃hendat. Om̃s enimnos filii lucis
estis. & filii diti. Nonsumus noctis. neꝙ
tenebrarum. Ile autẽ qui sic dicit moramfa¬
cit dñs ms̃ uenire ut ꝑcutiat seruos suos.
& epuletur cum ebriosis. ñẽ lucis sedtene fului¬
brarum. & ideo eum tamquam fur dies il¬
le comp̃hendet. qđ unusquisꝙ debet etiam
de die huius uite suȩ nouissimo formidars.
In quo enim quemꝙ inuenerit suus nouissi¬
mus dies. in hoc eum comp̃hendet mundino¬
nissimus dies. qm̃ qualis indie isto quisꝙ
moritur. talis in die illo iudicabitur. Ad hoc
ꝑtinet qđ in euangłio scdm marcum ita

Expanded text:
rent: Moram facit dominus meus uenire et rent: Moram facit dominus meus uenire et traderent se superbiae luxuriaeque perdendos; sed sic eos nolebat de propinquante die nouissimo falsis auscultare rumoribus, ut tamen uellet eos paratos aduentum domini sui lumbis accinctis et lucernis ardentibus opperiri. quibus dicit: Vos autem, fratres, non estis in tenebris, ut dies ille uos tamquam fur comprehendat. omnes enim uos filii lucis estis et filii diei: uon sumus noctis neque tenebrarum. ille autem, qui sic dicit: Moram facit dominus meus uenire, ut percutiat conseruos suos et epuletur cum ebriosis, non est lucis sed tenebrarum et ideo eum tamquam fur dies ille comprehendet. quod unusquisque debet etiam de die huius uitae suae nouissimo formidare; in quo enim quemque inuenerit suus nouissimus dies, in hoc eum comprehendet mundi nouissimus dies, quoniam. qualis in die isto quisque moritur, talis in die illo iudicabitur. Ad hoc pertinet. quod in euangelio secundum Marcum ita
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmere. idẽ suꝑbiam atq luxuriam. ne ꝗđ
dicebat moram facit dominus m̃s. desiderio
domini sui dicere crederetur. Quo ardebat ille
qui dicebat. Sitiuit anima mea ad dm̃ uiuum.
quando ueniam & apparebo ante faciem dei
Dicendo enim quando ueniam. morasse ꝑpe¬
timoleste ferebat. quia etiam qđ tempore
acceleratur. desiderio tardum uidetur. Quo
mͦ autẽ tardusẽ eius aduentus. ut qͣmlonge
futurusẽ. cum ipsi apłi tempore quo adhuc
erant incarne dixerint. nouissima hora est.
pora. Hoc gͦ nesciebant. qđ nescimus & nos.
Quantum adme attuet dico. & eos qui hoc
stationem. & dabant conseruis intempore
cibaria. nee ꝑcutiebant eos dominando
eis. nec luacuriabantur cum amatoribus
mundi dicentes. moram facit dominusm̃s.
Alia ẽ gͦ ignorantia tempoꝵ. alia labes mo
bat utq ut crederent eis quiiam ꝓpin¬
quare dñi arbitrabantur aduentum. nec
tam̃ uolebat. ut tamquã serius ille dice¬

Expanded text:
primere, id est superbiam atque luxuriam, ne, quod primere, id est superbiam atque luxuriam, ne, quod dicebat: Moram facit dominus meus, desiderio domini sui dicere crederetur, quo ardebat ille, qui dicebat: Sitiuit anima mea ad deum uiuum; quando ueniam et apparebo ante faciem dei? dicendo enim \'quando ueniam?\' moras se perpeti moleste ferebat. quia, etiam quod tempore acceleratur, desiderio tardum uidetur. quo modo autem tardus est eius aduentus uel quo modo longe futurus est, cum ipsi apostoli tempore, quo adhuc erant in carne, dixerint: Nouissipora. Hoc ergo nesciebant quod nescimus et nos quantum ad me attinet dico, et eos qui hoc stationem, et dabant conservis suis in tempore cibaria, nec percutiebant eos dominando eis, nec luxuriabantur cum amatorimundi dicentes: Moram facit dominus meus. Alia est ergo ignorantia temporum alia labes morbat utique, ut crederent eis, qui iam propinquare domini arbitrabantur aduentum; nec tamen uolebat, ut tamquam seruus ille dice
Abbreviated transcription (Latin):
esychio. augustinus in dño salutem.
Accepi litteras uenerationis tuȩ quibus
ualde salubriter exhortaris. ut saluatoris
nr̃i dirigatur & desideretur aduentuf. Fa¬
cis hoc ut seruus bonus. eiusdem patrisfami¬
lias auidus lucrorum domini tui. & uolens
habere plurimos socios dilectionis. qua ipse
p̃cipue & ꝑseuerant̃ accenderis. Intuentes
gͥ qđ cominemorasti de apło quia dñm dixeit
redditurum coronam iustitiȩ ñtantum sibi
sed & om̃ibus qui diligunt manifestationem
eius. ita recte uiuimus & in hoc scło tãqũã
peregrini agimus. cum se in hac dilectione
cor nr̃m ꝓficient̃ extendit. siue citius siue
tarduis ueniat quam putatur. Cuius mani¬
festatio fideli caritate diligitur. & pio deside¬
ratur affectu. Seriius quippe ille qui dicit
moram facit dominus m̃s & ꝑcutit conser¬
uos suos. manducat & bibit cum ebriosis.
ñutiq diligit manifestationẽ euis. Ea mori¬
bus enim apparet animus eius. Quos moreᷤ
licet breuit̃ ideo magister bonus curauit ex¬

Expanded text:
HESVCHIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Accepi litteras uenerationis tuae, quibus ualde salubriter exhortaris, ut saluatoris nostri diligatur et desideretur aduentus. facis hoc ut seruus bonus eiusdem patris familias auidus lucrorum domini tui et uolens habere plurimos socios dilectionis, qua ipse praecipue et perseueranter accenderis. intuentes igitur, quod commemorasti de apostolo, quia dominum dixit redditurum coronam iustitiae non tantum sibi sed et omnibus, qui diligunt manifestationem eius. ita recte uiuimus et in hoc saeculo tamquam peregrini agimus, cum se in hac dilectione cor nostrum proficienter extendit, siue citius sine tardius ueniat, quam putatur, cuius manifestatio fideli caritate diligitur et pio desideratur affectu. seruus quippe ille, qui dicit: Moram facit dominus meus et percutit conseruos suos, manducat et bibit cum ebriosis, non utique diligit manifestationem eius; ex moribus enim appai;et animus eius. quos mores licet breuiter ideo magister bonus curauit ex
Abbreviated transcription (Latin):
qui & impu liberalt̾ sibi uidentur cruditi.
nͥ qđ inlitteris uere liberalibus legimus. siuos
filius liberauerit tunc uere liberi eritis: Per
eumnamq p̾statur ut ipsȩ etiam quȩ libe¬
rales disciplinȩ ab eis qui inlibertatẽ uocati
ñ sunt appellantur. quid inse habeant li¬
berale noscatur. Neꝙ enim habent congru¬
um libertati. nͥ qđ babent congruum ueri¬
tati. Undẽ ille ipse filins. & ueritas inquit
liberabit uos. Non gͦ ille unumerabiles
& impiȩ fabulȩ quibus uanoꝵ plena sunt.
carmina poetarum. ullomͦ nr̃e consonant
libertati. non oratorum inflata & expolita
m̃dacia. ñ deniq ipsoꝵ philosophoꝵ gar¬
rulȩ argutiȩ. qui uł dm ꝓrsus ñ cognoue

Expanded text:
qui et impii, liberaliter sibi uidentur eruditi, qui et impii, liberaliter sibi uidentur eruditi, nisi quod in litteris uere liberalibus legimus: Si uos filius liberauerit, tunc uere liberi eritis? per eum namque praestatur, ut ipsae etiam, quae liberales disciplinae ab eis, qui in libertatem uocati non sunt, appellantur, quid in se habeant liberale, noscatur. neque enim habent congruum libertati, nisi quod habent congruum ueritati. unde ille ipse filius: Et ueritas, inquit, liberabit uos. non ergo illae innumerabiles et impiae fabulae, quibus uanorum plena sunt carmina poetarum, ullo modo nostrae consonant libertati, non oratorum inflata et expolita mendacia, non denique ipsorum philosophorum garrulae argutiae, qui uel deum prorsus non cogn
Abbreviated transcription (Latin):
quibus me magis honerare quam honorare di¬
gnatus es. quamquã ubi succumbo quia ho¬
neror. ibi etiam quia diligor subleuor. Neꝙ
enim aquolibet diligor. subleuor & erigor.
sed ab eo uiro & dñi sacerdote. quẽ sic acceptũ
do̾sentio. ut cum animam tuam tambonam
leuas addnm̃. qminilla me habes leues &e
me. Debui gͦ nunc librosmittere. quos em̃¬
daturum me ẽẽ ꝓmiseram. Et ideo ñmisi.
quia ñ em̃daui. non quia nolui. sed qrnͣ potu.
curis uidelicet multis & multum pͥualentibꝰ
occupatus. sumis gͦ ingratum & ferreum fu¬
possidius in quo nrãm ñ paruam p̃sentiam re¬
peries. uł ñ disceret. ut sine nr̃is litteris di¬
sceret. Est enim ꝑnr̃m ministerium ñ luteris
illis quas uariarum serui libidinum liberales
uocant. sed dominico pt᷑ne nutritus. quantus
ei potuit ꝑ nr̃as angustias dispensari. Quid
enim aliud dicendum ẽ eis. qui cum sint ini¬

Expanded text:
quibus me magis onerare quam honorare diquibus me magis onerare quam honorare dignatus es. quamquam ubi succumbo, quia oneror, ibi etiam, quia diligor, subleuor. neque enim a quolibet diligor, subleuor, eligor sed ab eo uiro et domini sacerdote, quem sic acceptum deo sentio, ut, cum animam tuam tam bonam leuas ad dominum, quoniam in illa me habes, leues et me. debui ergo nunc libros mittere, quos emendaturum me esse promiseram et ideo non misi, quia non emendaui, non quia nolui, sed quia non potui curis uidelicet multis et multum praeualentibus occupatus. nimis autem ingratum ac ferreum fut collega noster Possidius, in quo nostram non paruam praesentiam reperies, uel non disceret uel sine nostris litteris disceret. est enim per nostrum ministerium non litteris illis, quas uariarum serui libidinum liberales uocant, sed dominico pane nutritus, quantus ei potuit per nostras angustias dispensari. Quid enim aliud dicendum est eis, qui cum sint ini
Abbreviated transcription (Latin):
uicti litigatores. Aduersus istam compleai¬
onem dictubreuissimam. intellectu facilli¬
mam. attendite diligent̃ ꝓur̃a prudentia.
quamnichil sobrium responderi possit. Et
tam̃ maliis palemo magis ebrietate in uetera¬
ti erroriseuertitur. Date ueniam ꝓlixi for¬
tassis epistolȩ. quam uicundiori. uerum
tam̃ ut arbitror utiliori quam blandiori.
domini honorabiles & merito suspiciendi.
carissimi ac desiderantissimi fr̃s. De aduen¬
tu autẽ aduos nr̃o. utroꝵq desiderium ds̃
impleat. Quanto enm caritatis ardore ac¬
cendamur ad usendos uos. uerbis explica¬
re ñpossumus. sed uos benigne eredere mi¬
omino beatissimo rium epm.¬
& uenerabilit᷑ carissimo & sin¬
cerissimo desiderantissimo fr̃ia
coep̃o memorio. augustinus in dño sa¬
lutem. Nullas debui iam reddere litteras
scȩ caritati tuȩ. suie his libris quos a me scĩ
amoris uire uiolentissimo flagitasti. ut hac
saltem obedientia responderem epłis tuis.

Expanded text:
uicti litigatores. aduersus istam complexiuicti litigatores. aduersus istam complexionem dictu breuissimam, intellectu facillimam adtendite diligenter pro uestra prudentia quam nihil sobrium responderi possit; et tamen malus Polemon magis ebrietate .............. inueterati erroris euertitur. Date ueniam prolixiori fortassis epistulae quam iucundiori uerum tamen, ut arbitror, utiliori quam blandiori, domini honorabiles et merito suscipiendi, carissimi ac desiderantissimi fratres. de aduentu autem ad uos nostro utrorumque desiderium deus impleat. quanto enim caritatis ardore accendamur ad uisendos uos, uerbis explicare non possumus, sed uos benigne credere miOMINO BEATISSIMO ET VENERABILITER CARISSIMO ET SINCERISSIMO DESIDERANTISSIMO FRATRI ET COEPISCOPO MEMORIO AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Nullas debui iam reddere litteras sanctae caritati tuae sine his libris, quos a me sancti amoris iure uiolentissimo flagitasti, ut hac saltem oboedientia responderem epistulis tuis,
Abbreviated transcription (Latin):
qđ scripturȩ diuinȩ dicunt. ñ quod linguȩ
humanȩ maledicunt. De ipsauͦ dissensione
que int̾ homines ortaẽ. qui qualeslibet
fuerint ñutiꝙ p̃uidicant ꝓmissis di. qui
dixit ad abrabam. in semine tuo benedicen¬
tur om̃s gentes. Qd creditum t̾ eum audi¬
retur pͣdictum. & negatur cumudetur
impletum. Noc tam̃ interim breuissimum
& nisi fallor ininctissimum cogitent. aut
actam eẽ istam causam in ꝑccłiastico trans¬
marino iudicio. aut nẽe actam. Si acta ibi
nrͣ. in nocens ẽ xp̃i societas. ꝑ om̃s transma¬
rinas gentes. cuius sotietatis nos communi¬
one gaudemus. & ideo abeis innocentibus
utiq sacrilega diremptione separantur. Si
uͦ actaibi ẽ ista causa. quisn̾intellegat. qui
ñsentiat. quis nͣuideat eos in rauictos. quoꝵ
inde communio separata ẽ : Eligant ergo
utrummalint credere qđ ꝓnuntiaurrunt
eccłiastici cognitores. aut qđ murmurant

Expanded text:
quod scripturae diuinae dicunt, non quod linguae quod scripturae diuinae dicunt, non quod linguae humanae maledicunt. de ipsa uero dissensione, quae inter homines orta est — qui quales libet fuerint, non utique praeiudicant promissis dei, qui dixit ad Abraham: In semine tuo benedicentur omnes gentes, quod creditum est, cum audiretur praedictum, et negatur, cum uidetur impletum —, hoc tamen interim breuissimum et, nisi fallor, inuictissimum cogitent, aut actam esse istam causam in ecclesiastico transmarino iudicio aut non esse actam; si, acta ibi non est, innocens est Christi societas per omnes transmarinas gentes, cuius societatis nos communione gaudemus, et ideo ab eis innocentibus utique sacrilega diremptione separantur; si uero acta ibi est ista causa, quis non intellegat, quis non sentiat, quis non uideat eos in ea uictos, quorum inde communio separata est? eligant ergo, utrum malint credere, quod pronuntiauerunt ecclesiastici cognitores an quod murmurant
Abbreviated transcription (Latin):
sciret cuius eẽt hoc donum. ut cum abiectis
suꝑstitionibus gentium pre coleret. ñsolum
continens sedetiã ueracit᷑ sapiens & salubrit
religiosus existeret. qđ ei ñtantum adp̃sen¬
tis uitȩ honestatẽ. uerum & ad future immor¬
talitatem ualeret. Quanto minus gͥ michi
arrogare debeo conuersionem istam urãmut
nec loquente nec saltem p̃sente ꝓculdubro
diuinitus facta ẽ. in quibus ueracit᷑ facta ẽ :
hoc itaq p̃ciput cognoscite. hoc pie humilit᷑ꝙ
ficiatis. amate ut ꝓficiatis. Si autem adhue
quosdam amor hominis occulte segregat.¬
& timor hominis fallacit᷑ congregat. obser¬
uent qui tales sunt. qm̃ am̃ cui nuda est hu¬
mana conscientia nrc testem fallunt nec u¬
dicem fuguint. Si quid autẽ illos de questi¬
ont ipsius ciuitatis ꝓ suȩ salutis sollicitudi¬
ne ꝑmouet. hoc sibi quantum exristimo
iustissimum extorqurant. ut de catholica
ȩccłia idẽ toto orbe dissusa id potius eredatͭ

Expanded text:
sciret cujus esset hoc donum, ut eum abjectis sciret cujus esset hoc donum, ut eum abjectis superstitionibus pie coleret; non solum continens, sed etiam veraciter sapiens et salubriter religiosus exsisteret: quod ei non tantum ad praesentis vitae honestatem, verum et ad futurae immortalitatem valeret. Quanto minus igitur mihi arrogare debeo conversionem istam vestram nec loquente, nec saltem praesente, procul dubio divinitus facta est, in quibus veraciter facta est! Hoc itaque praecipue cognoscite, hoc pie humiliterquficiatis; amate, ut proficiatis. III. Si autem adhuc quosdam amor hominis occulte segregat, et timor hominis fallaciter congregat; observent qui tales sunt, quoniam Deum cui nuda est humana conscientia, nec testem fallunt, nec judicem fugiunt. si quid autem illos de quaestione ipsius unitatis pro suae salutis sollicitudine permouet, hoc sibi, quantum existimo, iustissimum extorqueant, ut de catholica ecclesia, id est toto orbe diffusa-id potius credant,
Abbreviated transcription (Latin):
ominis honorabilibꝰ cirtenses.
monẽ ut seripsistis & nos ta illis literisre¬
cordamur de fruge temperantie dispu¬
tando ñ solum ebriosum. uerum & tunc
ebrium admores alios repente conuertit.
telle xistis ñdõ fuerit ad quisitus sed tantũ
adomina tu luccuriȩ liberatus. tam̃ nec ia
ipsum quidẽ qd meluis in eo factum ẽ hu¬
mano operi tribuerim sed diuino. Ipsius
namq corporis qd ẽ insimum nr̃m si qua
bona sunt. sicut forina & iures & salus. &
si quid eiusmodi ẽ. ñ sunt nͥea dõ creato¬
re ac ꝑfectore naturȩ. quanto magis animi
bona donare nullus alius potest: Quid
enim suꝑbius uł ingratius cogitare potest
humana uecordia. si putauerit cum carne
pulchrum ds̃ faciat hominem. animo castum
ab homine fueri: Toc inlibro ap̃iane sapien¬
tiȩ sic scriptumt̃. Cum scirem inquit quia
nemo potest eẽ continens nͥds̾ det. & hoc ipsũ
erat sapientie. scire cuius eẽt hoc donum.
Polemo gͦ siea luccurioso continens factus ita

Expanded text:
OMINIS HONORABILIBUS ET MERITO monem, ut scribitis, et nos ex illis litteris recordamur, de fruge temperantiae disputando, non solum ebriosum, verum etiam tunc ebrium, ad mores alios repente convertit. r intellexistis, non Deo fuerit acquisitus, sed tantum a dominatu luxuriae liberatus: tamen ne id ipsum quidem, quod melius in eo factum est, humano operi tribuerim, sed divino. Ipsius namque corporis, quod est infirmum nostrum, si qua bona sunt, sicut forma et vires et salus, et si quid ejusmodi est, non sunt nisi ex Deo creatore et perfectore naturae; quanto magis animi bona donare nullus alius potest! quid enim superius vel ingratius cogitare potest humana vecordia, si putaverit cum carne pulchrum faciat Deus hominem, animo castum ab homine fieri? Hoc in libro Christianae sapientiae scriptum est: Cum scirem, inquit, quia nemo esse potest continens, nisi Deus det; et hoc ipsum erat sapientiae, scire cujus esset hoc donum . Polemo ergo, si ex luxurioso continens factus ita
Abbreviated transcription (Latin):
dilectionem ñ p̃cedentium in bonis operibus
meritoꝵ sed electionem gr̃ę demonstrans apłs.
sic inquit m hoc tempore reliquiȩ ꝑelecti¬
onem gr̃e salue factȩ sunt. Si autem gr̾a.
iam ñ eao operibus. Alio quin gr̃a. iam ñ est

Expanded text:
electionem non praecedentium in bonis operibus electionem non praecedentium in bonis operibus meritorum, sed electionem gratiae demonstrans apostolus sic inquit: et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae saluae factae sunt; si autem gratia, iam non e
Abbreviated transcription (Latin):
Alalorum autẽ concupiscentia ꝓpt quam ineis ẽ
ioħs. sed ex mundo ẽ. hic dicet aliquis. Si ea
mundo ẽ concupiscentia maloꝵ ꝑ quam fit ut
mala om̃a ꝓeo qđ ab illis concupiscitur ꝑfe
ipsi exmundo sint. cum ab eis diligit᷑ mundus.¬
& deserto eoꝑquem factus ẽ mundus. SeruuN
mine celum & t̾ram & quȩcumꝙ in eissunt
hoc c̃ uniuersam complexusfit creaturam:
uoluntas ꝓcul dubio ereaturȩ quȩ ñẽ ereatoris.
eax mundo ẽ. dpt̃ qđ talibus añs dicit. uosde
deorsum estis. ego desursum sum. llos de hoc
mundo estis. egon̾sum de hoc mundo. Apłis
autem dicit. Si de hoc mundo eẽtis. mundus
qđ suum erat diligeret. Sed ne sibi amplius
arrogarent quam eorum m̃sura poscebat. & hoc
qđ eos nẽe dicit eamundo naturȩ putarent
eẽ ñ gre. quia uͦ inquit demundo ñ estis. sed
ego eleguios demundo. ꝓpterea odit uosmun¬
dus. Ergo de mundo erant. Namut de mun

Expanded text:
malorum autem concupiscentia, propter quam in eis est tolus Iohannes, sed ex mundo est. Hic dicet aliquis: si ex mundo est concupiscentia malorum, per quam fit, ut mala omnia pro eo quod \'ab illis concupiscitur perfasi uero non et ipsi ex mundo sint, cum ab eis diligitur mundus deserto eo, per quem factus est mundus; seruiunmine caelum et terram et quaecumque in eis sunt, hoc est uniuersam conplexus sit creaturam, uoluntas procul dubio creaturae, quae non est creatoris, ex mundo est. propter quod talibus dominus dicit: uos de deorsum estis, ego de sursum sum; uos de hoc mundo estis, ego non sum de hoc mundo. apostolis autem dicit: si de hoc mundo essetis, mundus quod suum est diligeret. sed ne sibi amplius adrogarent, quam eorum mensura poscebat, et hoc, quod eos non esse dixit ex mundo, naturae putarent esse, non gratiae, quia uero, inquit, de mundo non estis, sed ego elegi uos de mundo, propterea odit uos mundus. ergo de mundo erant; nam, ut non e
Abbreviated transcription (Latin):
gimus qđ amanius. animã uͦ mortuã quã ñ amamꝰ
nec dolemꝰ nee plangimꝰ. Et iaeo mutata uce incipiamꝰ¬
amare quã ancillã. plis arimam a dimagine̾ di factã
quã carnẽ delimo t̃rȩ formatã. ut cum die ultamno
caro nr̃a putrescere & auermibus deuorari çperit
in pulchro. anima nr̃a in abrahȩ grenio anglõꝵ

Expanded text:
gimus quod amamus; animam vero mortuam quam non amamus, nec dolemus, nec plangimus. Et ideo mutata vice incipiamuam quam ancillam, id est, plus animam ad imaginem Dei factam, quam carnem de limo terrae formatam: ut cum die ultimo caro nostra putrescere, et a vermibus devorari coeperit in sepulcro; anima in Abrahae gremio A
Abbreviated transcription (Latin):
osañerit. Fructum autẽ babebit inꝑt̾num.
ideo ñ peribit in et̾num. Quienim laborat
manit᷑ cum rum spesfefellerit ꝓptͣ quam
laborat. merito dicit ꝑdidi tantum laborẽ.
Quisquis uͦ ad sui laboris ꝓmissa ꝓuenerit.
gratulans dicit. ñ ꝑdidi laborem nieum. Dr
gͦ labor ñ perisse. ñ quia manet ꝑpetiuis. sed
qr iamn̾ẽ manit᷑ fusus. Sic & patientia pau¬
perum a p̃i. sed ditandoꝵ heredum xp̃i ñpe¬
ribit inet̾num. ñ quia & illie patient᷑ ferre
uibebinur. sed quia ꝓhis quȩ hic patienter
ꝑtulimus. ȩt̃na beatitudine ꝑfruamur. Non
dabit finem sempitux felicitati. qui donat
temporalẽ patientiã uoluntati. qr utrumq
munus donatȩ donatum est caritat

Expanded text:
osa non erit. fructum autem habebit aeternum, osa non erit. fructum autem habebit aeternum, ideo non peribit in aeternum. quisquis enim laborat inaniter, cum eum spes fefellerit, propter quam laborabat, merito dicit: perdidi tantum laborem; quisquis uero ad sui laboris promissa peruenerit, gratulans dicit: non perdidi laborem meum. dicitur ergo labor non perisse, non quia manet perpetuus, sed quia non est inaniter fusus. sic et patientia pauperum Christi, sed ditandorum heredum Christi non peribit in aeternum, non quia et illic patienter ferre iubebimur, sed quia pro his quae hic patienter pertulimus, aeterna beatitudine perfruemur. non dabit finem sempiternae felicitati, qui donat temporalem patientiam uoluntati, quia utrumque munus donatae donatum est caritat
Abbreviated transcription (Latin):
filio suo. & filiis concubit᷑arum suarũ dedit
abraham munera. & dimsit eos abisaae filio
suo. Si gͦ filii sunus libere iherłm. alia dona
ex beredatoꝵ. alia intellegamus heredum.
ttienim heredes sunt quibus dr̃. Nonenim ac¬
cepistis spm seruitutis iterum intimore. sed
accepistis spm̃ adoptionis filioꝵ in quo clama¬
nus abbapat᷑. Clamemus gͦ sp̃u caritatis. edo
nec urmamus adhereditatem in qua semper
maneamus. liberali amore sumusñ seruiliti¬
more patientes. elamemus quamdui pauperes
sumus. doneo illa hereditate ditemur. Magna
quippe inde pignora accepimus. qđ ad nos
diuitias exaltato. missus ẽ quiscã desideria
huc desiderio suspirantium. ñdum felicrta¬
te regnatium. adhuc esurientium & sitien¬
tium. ñdum saturatorum. horum gͦ paupe¬
rum patientia ñ peribit inetͣnum. non quia
illic patientia pauperum erit ubi qđ tolere¬
tur nerit. sed ñ peribit dictumẽ. quia infructu¬

Expanded text:
filio suo; et filiis concubinarum suarum dedit filio suo; et filiis concubinarum suarum dedit Abraham munera et dimisit eos ab Isaac filio suo. si ergo filii sumus liberae Hierusalem, alia dona exheredatorum, alia intellegamus heredum. hi enim heredes sunt, quibus dicitur: non enim accepistis spiritum seruitutis iterum in timorem, sed accepistis spiritum adoptionis filiorum, in quo clamamusdonec ueniamus ad hereditatem, in qua semper maneamus, liberali amore simus, non seruili timore patientes; clamemus, quamdiu pauperes sumus, donec illa hereditate ditemur. magna quippe inde pignora accepimus, quod ad nos n supernas diuitias exaltato missus est, qui sancta desideria huc desiderio suspirantium, nondum felicitate regnantium, adhuc esurientium et sitientium, nondum satiatorum: horum ergo pauperum patientia non peribit in aeternum, non quia et illic patientia erit, ubi quod toleretur non erit, sed non peribit\' dictum est, quia infructu
Abbreviated transcription (Latin):
ita intelligendum ẽ alia ẽẽ dĩ dona filioꝵ illiꝰ
iherłm. que sursum liberae̾ mat̾ nr̃a. hec st̃
enim quodammͦ hereditaria. in quibꝰ sumus
accipere etiam filii concubinarum. quibus
udei carnales & scismatiei uł heretici com¬
parantur. Quamuis enim seriptum ẽ eice
ancillam & filium eius. neꝙ enim hereserit
filius ancillȩ cum filio meo isaac. & abrahe
carnis hi filui dĩ. sed filui ꝓmissionis de pu¬
tantur in semnt. ut intellegeremus semen
nere. qui sunt corpus ap̃i & membra. iã est
excłia dĩ una. urra. germana. catholica. te¬
nens piam fidem. ñ eam que pelationem uł
tumorem. sed eam que ꝑdilectionem operat᷑.
tam̃ etiã filios concubinarum quando a filio
suo isaac dimisit abraham. m̃nulla eis largitꝰ
ẽ munera. ne relinquerentur omnim inanes.
ñut tenerentur heredes. Sic enim legimus.
Dedit autẽ abraham omẽm censum suũ isa ac

Expanded text:
ita intellegendum est alia esse dei dona filiorum illius ita intellegendum est alia esse dei dona filiorum illius Hierusalem, quae sursum libera est mater nostra. Haec sunt enim quodam modo hereditaria, in quibus sumus quae possunt accipere etiam filii concubinarum, quibus iudaei carnales et schismatici uel haeretici conparantur. quamuis enim scriptum est: eice ancillam et filium eius; neque enim heres erit filius ancillae cum filio meo Isaac, et Abrahae carnis, hi filii dei, sed filii promissionis deputantur in semine, ut intellegeremus semen nere, qui sunt corpus Christi et membra, id est ecclesia dei una, uera, germana, catholica, tenens piam fidem, non eam, quae per elationem uel timorem, sed eam, quae per dilectionem operatur: tamen etiam filios concubinarum quando a filio suo Isaac dimisit Abraham, nonnulla eis largitus est munera, ne relinquerentur omni modo inanes, non ut tenerentur heredes. sic enim legimus: dedit autem Abraham omnem censum suum Isaac
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ait apłs si tradidero corpus meum ut arde¬
am caritatẽ autẽ ñ habeam nichil michi ꝓde̾¬
nichil ꝓdee̾ intellegat᷑ ad regnum cęloꝵ obti¬
nendum. ñ adextremi uidicu tolerabilius
supplicium subeundum. Sed merito queripo¬
test utrum & ista patientia donum dĩsit. an
uiribus tribuenda sit uoluntatis humane. qua
quisq ab ȩccłia separatus ñ ꝓerrore qui eum
separauit sed ꝓueritate saeram̃ti seuuerb que
apud eum remansit. timore pęnarum et̃na¬
rum penas patitur temporales. Cauendumẽ
enim ne forte si dĩ donum istam patientiã dixe¬
rimus. hi quibus inẽ etiam ad regnum dĩ ꝑtine¬
re credantur. Si autẽ illam donum dĩ negaue¬
rimus. cogamur fateri sine adiutorio &mune¬
re di inuoluntate hominisee̾ posse aliquidbo
ni opt̾ris. Neꝙ enim hoc ñẽ bonum ut credat
cium ꝑferat. & conteninat humanum. dinde
sicut negandum ñẽ etiam hoc ẽe donum di.

Expanded text:
quod ait apostolus: si tradidero corpus meum ut ardequod ait apostolus: si tradidero corpus meum ut ardeam, caritatem autem non habeam, nihil mihi ihi prodesse intellegatur ad regnum caelorum obtinendum, non ad extremi iudicii tolerabilius supplicium subeundum. Sed merito quaeri potest, utrum et ista patientia donum dei sit, an uiribus tribuenda sit uoluntatis humanae, qua quisque ab ecclesia separatus non pro errore. qui eum separauit, sed pro ueritate sacramenti seu uerbi, quae apud eum remansit, timore poenarum aeternarum poenas patitur temporales. cauendum est enim, ne forte, si dei donum istam patientiam dixerimus, hi quibus inest etiam ad regnum dei pertinere credantur; si autem illam donum dei esse negauerimus, cogamur fateri sine adiutorio et munere dei in uoluntate hominis esse posse aliquid boni. neque enim hoc non est bonum, ut credat cium perferat et contemnat humanum. Proinde sicut negandum non est etiam hoc esse donum dei,
Abbreviated transcription (Latin):
eit accipere nossp̃m fortitudinis. uerum etiam
in apłicis litteris legitur. qr uobis donatum ẽ
pocpõ ñ solum ut credatis incum. sedut etiam
patiamini ꝓpt̾ eum. Non gͦ quasi de ꝓpͥofacit
ammum elatum. qđ sibi audit eẽ donatum.
Si quis autẽ ñ habens caritatẽ que ꝑtinet ad unita¬
tem spc̃ & uineulum pacis. quo catholiea ȩccłia
congregata conectitur. in aliquo scismate consti¬
tutus ne. xp̃m neget patitur tribulationes.
angustias. fanem. nuditatem. ꝓseeutionem.
pericula. carceres. uincula torm̃ta. gladiũ.
uł flammas. uł bestias. uł ipsam eruce̾ timo¬
re gehennarum & ignis eĩm. nullomͦ ista eul¬
panda sunt. immo uͦ & hic laudanda ẽ pati¬
entia. Non enim dicere poterimus meluis ei
fuisse ut xpm̃ negando nichil eoꝵ pateret᷑.
quȩ passus ẽ confitendo. Sed estimandum ẽ
fortasse tolerabilius ei futurum uidicium. ꝗͣ
si xpm nregando euncta illa uitaret. ut illud

Expanded text:
cit accipere nos spiritum fortitudinis, uerum etiam cit accipere nos spiritum fortitudinis, uerum etiam in apostolicis litteris legitur: quia uobis donatum est pro Christo non solum ut credatis in eum, sed ut etiam patiamini pro eo. non ergo quasi de proprio faciat animum elatum quod sibi audit esse donatum. Si quis autem non habens caritatem, quae pertinet ad unitatem spiritus et uinculum pacis, quo catholica ecclesia congregata conectitur, in aliquo schismate constitutus, ne Christum neget, patitur tribulationes, angustias, famem, nuditatem, persecutionem, pericula, carceres, uincula, tormenta, gladium uel flammas uel bestias uel ipsam crucem timore gehennarum et ignis aeterni, nullo modo ista culpanda sunt, immo uero et hic laudanda patientia est. non enim dicere poterimus melius ei fuisse, ut Christum negando nihil eorum pateretur, quae passus est confitendo, sed existimandum est fortasse tolerabilius ei futurum iudicium, quam si Christum negando cuncta illa uitaret, ut illud,