comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dic& ut nequaquam fuerit illius commodi quod ex pecitum dicatur magnitudo
autcumeo in commodo quod acciderit autcum illo periculo quod sub eatu
comparandũ qui omnes loci in in commodiquoq uitatione tractabuntur
A. Di cam lic& hoc nontantum adartis praecepta pertineat quantum ad
dd poenam posita ut forte patriae defensio uel proditio accusator ad sinistrã
causae & defensor addextram testes retro .&. An insignia sua singulae ex illis
habeant. A. habent ludex sceptro aequitatis armandus est. accusator
pugione malitiae. defensor lypeopiecatis. Testes tuba ueritatis
magister A. Quid nisi singulae totius causae partes X. quae uel quot illȩ
sint audiredesidero .A. sexenim sunt partes perquas ab oratore ordi¬
daẽ oratio causae. exordium narratio partitio coni
nee comparans adreliquam dictionem. K. Quomodo hocefficitur A.

Expanded text:
dicet, ut nequaquam fuerit illius commodi, quod expetitum dicatur, magnitudo; dicet, ut nequaquam fuerit illius commodi, quod expetitum dicatur, magnitudo; aut cum eo incommodo, quod acciderit, aut cum eo periculo, quod subeatur, comparandum: qui omnes loci similiter incommodi quoque vitatione tractabuntur..--ALB. Dicam, licet hoc non tantum ad artis praecepta pertineat  Edit. haelaudem vel ad poenam posita, ut forte patriae defensio vel proditio. Accusator ad sinistram. Causae defensor ad dextram. Testes retro  Edit., quoque. CAR. An insignia sua singuli ex illis habent?--ALB. Habent. Judex sceptro aequitatis armandus est, accusator pugione malitiae, defensor clypeo pietatis, testes tuba veritatis.magister?--ALB. Quid, nisi singulae totius causae partes. CAR. Quae et quot illae sint, audire desidero.--ALB. Sex enim sunt partes, per quas ab oratore ordinanda est oratio. Causae enee comparans ad reliquam dictionem CAR. Quomodo hoc efficitur?--ALB.
Abbreviated transcription (Latin):
si pecuniae. Deniq: ut omnia genentum amplectamur dlicuius retinendi au¬
genti adipiscendiue commodi. dut contra reiciendi diminuendi deurtandi ue:
incommodi causa .R. Qualiter accusator uel de fensor imnpulsione seuratio cina¬
tione uti debet .. Ergo dccusator cumimpulsione aliquid factum es se
mirum uideatur si quod ad facinus taliperturbatione commotus animus accesserit
cum autem non impulsione uerum ratiocinatione aliqũe ł commisisse quiddeca
quid commodi sit secutus dut quid in commodi fugerit demonstrabit & idaugebit
quammaxime uisigloriae causa quantamgloriam consecuturã existimarit
erit quod causae pro dessedic& idsummae augere debebit. defensor aut̃e excom¬
traria primum impulsionẽ aut nullam fũisse dic& : autsifuisse concedet extenu
abit : aut non ex easolere huius modi facta nasci docebit. ratiocinationis autẽ
nes infirmabit si aut cõmodumnullum fuisse aut parua

Expanded text:
si pecuniae, denique, ut omnia generatim amplectamur, alicujus retinendi, augendi, adipiscendive commodi; aut contra rejiciendi, diminuendi, devitandive incommodi causa. CAR. Qualiter accusator vel defensor impulsione seu ratiocinatione uti debet?--ALB. Ergo accusator, cum impulsione aliquid factum esse mirum videatur, si quod ad facinus, tali perturbatione commotus animus  Edit., quCum autem non impulsione, verum ratiocinatione aliquem commisisse quid dicet, quid commodi sit secutus, aut quid incommodi fugerit, demonstrabit, et id augebit quam maxime. Ut si gloriae causa, quantam gloriam se consecuturum existimarit. et omnino quidquid erit, quod causae prodesse dicet, id summe augere debebit. Defensor autem ex contrario. Primum impulsionem aut nullam fuisse dicet; aut si fuisse concedet, extenuabit, et parvulam quamdam fuisse demonstrabit; aut non ex ea solere hujusmodi facta nasci docebit. Ratiocinationis autem suspiciones infirmabit, si aut commodum nullum fuisse, aut parvu
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde qđ quarta uicȩ siccedit et uno tono apriore distat c̃tingit eẽ sonoꝵ triũ : Rurs us
qđ quinto loco fuerit primo ordine redeunte duoꝵ tonoe erit acsemitonii : Nũ quid¬
pãq ꝑ quinta loca eadẽ redit cantionis qualitas q̃uia positionis eidẽ ordo circũ agit᷑:
Qua ergonitione Semitonũ int̃quos sonos cadit : Suꝑiori formã dattriti : Inferiori
formã deuteri reliquis : ꝓitquis a semitonio totꝰ ł totꝰ ab fuerit :
Nã aquc sono tonus unus ad suꝑiorẽ partẽ usq ad semitoniũ fuerit ꝗd inferiorẽ uͦ partẽ
toniduo erit issonus quẽ uocamꝰ archiũ ł ꝓtũ : Qui uͦ ad superiorẽ partem tonos
duos habuerit . ad inferĩorẽ partẽ tonũ unũ fit ille quẽ te trardũ nominamus
lãq facile int̃ tetra corda discernis quia qđ duobus tonis ac semitonio insursũ disponit᷑

Expanded text:
Deinde quod quarta vice succedit, et uno tono a priore distat, contingit esse sonorum trium. Rursus Deinde quod quarta vice succedit, et uno tono a priore distat, contingit esse sonorum trium. Rursus quod quinto loco fuerit, primo ordine redeunte duorum tonorum erit atque semitonii. D. Numquidcirco namque per quinta loca eadem redit cantionis qualitas, quia positionis ejusdem ordo circumagitur. D. Qua ergo ratione semitonium inter quos sonos cadit? M. Superiori formam da triti, inferiori formam deuteri, reliquis vero, prout quis a semitonio tonus abfuerit. Nam a quo sono tonus unus ad superiorem partem usque ad semitonium fuerit, ad inferiorem vero partem duo toni, erit is sonus, quem vocamus archoum vel protum. Qui vero ad superiorem partem tonos duos habuerit, ad inferiorem partem tonum unum, fit ille, quem tetrardum nominamus. Jamque facile inter tetrachorda discernis, quia quod duobus tonis ac semitonio in sursum disponitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ut contrari modo medietas duplũ sonet quarta parsqua druplũ : Sit ergo corda
etresonat bisdia pason : Itẽ in utroq diapasonspacio minores symphoniae
A spacii ets espondet dE diatessar̃ Tollã tentiã partẽ et respondee
EZ diaponto : Similit̃ ii Hłspacio sublata quarta parte: diatesiar̃
sonat : Sublata parte tertia : diapente erit. Nunc diatessaron eedia¬
dz semitoniũ : Cũ uͦ diatessaron eediapente differentia sit tonus
toniis ordinabis. diatonici modulaminis ratione :
um sint quatuor tetra cordoꝵ specios sibimet succedentes qͥmͦ posst̃ singulȩ eadẽ tonoꝵ ac
semitonioꝵ positiono constare  Minime posst̃ : nã cũ unũ sit tetra cordũ qđ ꝑduostonos
ee semitoniũ constat qđ ꝓximũ et unotono fit alcius euenit constare tono semitonio atq tono:
Qhunc t̃tio loco seqͥtietsenitonio altiusẽ c̃stat necessario semitonio acduobus tonis:

Expanded text:
ut contrario modo medietas duplum sonet, quarta pars quadruplum. Sit ergo chorda ut contrario modo medietas duplum sonet, quarta pars quadruplum. Sit ergo chorda et resonat disdiapason. Item in utroque diapason spatio minores symphoniae patii, et respondet d. z. diatessaron. Tollam tertiam partem a. z. et respondet e. z. diapente. Similiter in h. p. spatio sublata quarta parte diatessaron sonat; sublata parte tertia diapente erit. Nunc diatessaron et diad. z. semitonium. Cum vero diatessaron et diapente differentia sit tonus,toniis ordinabis diaconici modulaminis ratione. um sint quatuor tetrachordorum species sibimet succedentes, quomodo possunt singulae eadem tonorum ac semitoniorum positione constare? M. Minime possunt. Nam cum unum sit tetrachordum, quod per duos tonos et semitonium constat, quod proximum et uno tono fit altius, evenit constare tono, semitonio, atque tono. Quod huic tertio loco sequitur, et semitonio altius est, constat necessario semitonio atque duobus tonis.
Abbreviated transcription (Latin):
quã scilicet facta est epitrita: Similit᷑ ñ opus est quintã iterato metiriꝑ quartã.
quia dũ sit sescuplaris primȩ ses qui octaua efficit᷑ ẽpitritȩ : Quintȩ rursus octauã¬
tollens mecieris sextã : Sext octauã tollens metieris septimã : Por septimã oclauã metiri
p̃ poteris : qr dũ octaua ẽtra quintã ficta sit epitrita. septimȩ etoctauȩ distanti& semi¬
toniũ erit: Itq hac int̃ ualloꝵ moso uoces diuersȩ suaui uuctura conueniunt:
Mirũ certe p̃posse alit̃ uoces concordare : nisi nc̃ intra opitritũ nc̃ intrases qualterũ
spaciũ semitonioꝵ int̃ ualla coartent᷑ : Ita utneo ad medietatẽ p̃cedentis toniꝑueniant
dert mira ee deifica hoc euenit ratione : Sedut ad liquidũ cuncta dinoscas. tep̃temus
et mono cordi diuisionẽ ꝑ easdẽ regulas sumerg. Noc prius cognito qđ ꝓductiores
cordȩ scu fistulȩ sonos grauiores edunt . et eo acutiores quo fuerint breuiores.

Expanded text:
quam scilicet facta est epitrita. Similiter non opus est, quintam iterato metiri per quartam, quia dum sit sescuplaris primae, sesquioctava efficitur epitritae. Quintae rursus octavatollens metieris sextam, sextae octavam tollens metieris septimam. Per septimam octavam metiri non poteris, quia dum octava contra quintam facta sit epitrita, septimae et octavae distantia semitonium erit. Atque hoc intervallorum modo voces diversae suavi junctura conveniunt. D. Mirum certe, non posse aliter voces concordare, nisi nunc intra epitritum, nunc intra sesquialterum spatium semitoniorum intervalla coarctentur; ita ut nec ad medietatem praecedentis toni perveniant. M. Vere mira et deifica hoc evenit ratione. Sed ut ad liquidum cuncta dignoscas, tentemus et monochordi divisionem per easdem regulas sumere. Hoc ergo prius cognito, quod productiores chordae seu fistulae sonos graviores edunt, et eo acutiores quo fuerint breviores;
Abbreviated transcription (Latin):
formã exõpligiã. Fecoris condã ad cordã opitrito longiorem quȩ scilicet adin¬
uicẽ diatessaron resonent : Hȩc consonantia dũ alios duos intrase sonos continea
Sumnat᷑ a grauiore parte idẽ a longiore corda siue fistula etint̃ primã ac scđã m
ponat᷑ tonus Similit̃ int̃ scđam ac tertiã : Tertiã uͦ aquarta semitonio disiun¬
gam eeritq: tetra cordũ hissonis dispositũ tetrardo ꝓto deutero. Trito:
ursũ si abacutiore parte incipiat᷑ : prynãq ac scđam tonus discernat : Siilit̃
scdam ac tertiã : Int̃tiã uͦ et quaxtã semitoni men sura sit : Alia tuno
tetii cordi spetieserit sicut tonoꝵ positione : Ita etiã sonoꝵ ꝓprietate Ete
primus qui est acutior ꝓtus. deinde tetrardusTum tritus
quarto loco deuterus. ut hge descriptio monet:
igterei scatndũ e st qua tritus. itmt senꝰ eodeutens disceruibilẽ ut sei

Expanded text:
formam. Exempli gratia: feceris chordam ad chordam longiorem epitrito, quae scilicet ad informam. Exempli gratia: feceris chordam ad chordam longiorem epitrito, quae scilicet ad invicem diatessaron resonent. Haec consonantia cum alios duos inter se tonos contineat, sumatur a graviore parte, id est, a longiore chorda sive fistula, et inter primam ac secundam tonus ponatur; similiter inter secundam ac tertiam. Tertiam vero a quarto semitonio disjungamus, eritque tetrachordum his sonis dispositum, tetrardo, proto, deutero, trito. Rursum si ab acutiore parte incipiatur, primamque ac secundam tonus discernat similiter secundam ac tertiam; inter tertiam vero et quartam semitonii mensura sit, alia tunc tetrachordi species erit, sicut tonorum positione, ita etiam sonorum proprietate, fitque primus, qui est acutior, protus, deinde tetrardus, tunc tritus, quarto loco deuterus; ut haec descriptio monet: Praeterea sciendum est, quia tritus sonus et deuterus discernibilem inter se
Abbreviated transcription (Latin):
hoc expredistis dat intellegi : Cũ ecenĩ totra conda duo unũ dia pasoni cõpleant sigula
uͦ tetiacorda binis tonis ac semitonio cõpleat᷑ rledius uͦ tonus integer duo
diuid at tetra corda : euenit ũt quarti to tra cordi spccies quando iã diates saron
excessit spaciũ idẽ duos tonor cũ semutonio tribus tonis integris cõpleat᷑
Qdetiã presenti oesgriptione manifeste apparet. Idiã patent̃ intellego et
descriptione etratione etutui deo ipsa somitonii transpositio fit troporũ mutatio
laud equidc̃ dubie Nã hunc sua cuiq ptongo discerpibilis qualits et tetracordis
łpentã cordis suȩ st̃ species ⁊ ut : fatebaris tropox omniũ formȩ ipsũq idẽ seni¬
toniũ quodã modo coratq animus efficit᷑ c̃antilenȩ : In tantũ ergo semitonii
uis ualet ad ptongoꝵ speciẽ de formandã . ut si in fraduos eosdẽ ptongos sesqu¬
tertio difforentes diuersũ semitonii ording̃ ponas insi simul indiuersã transeant

Expanded text:
oc ex praedictis datur intelligi. Cum etenim tetrachorda duo unum diapason compleant, singula vero tetrachorda binis tonis ac semitonio compleantur, medius vero tonus integer duo dividat tetrachorda, evenit, ut quarti tetrachordi species, quando jam diatessaron excessit spatium, id est, duos tonos cum semitonio, tribus tonis integris compleatur. Quod etiam praesenti descriptione manifeste apparet. D. Id jam patenter intelligo et descriptione et ratione, et, ut video, ipsa semitonii transpositio fit troporum mutatio. M. Haud equidem dubie. Nam hinc sua cuique phthongo discernibilis qualitas et tetrachordis et pentachordis suae sunt species, et, ut fatebris, troporum omnium formae, ipsumque idem semitonium, quodammodo cor atque animus efficitur cantilenae. In tantum ergo semitonii vis valet ad phthongorum speciem deformandam, ut, si infra duos eosdem phthongos sesquitertio differentes diversum semitonii ordinem ponas, ipsi simul in diversam transeant
Abbreviated transcription (Latin):
indineredustione ipsagueta ptongoꝵ uo cabula modulam̃ inusqi t̃tios louartos
uade ronemds q ui delicot sonoꝵ ꝓfetis dinoscat̃ exardine ad hune moduim:
nertĩ om̃ã c̃stuit exposita ł qͥb: causis ł quot modis positiones tetri cordoꝵ uarient᷑
ł qͥmꝰ singulis positionũ uarieratib: inodo: siue tropoꝵ species genorent᷑ : locꝰ tam̃
ad huo inqͥsitioni uacat : ditisti siqͥdẽ id circo ꝑ quintas regiones eumdẽ tropi
modũ rrdiit : quõ idẽ pasitionis ordo reuertit᷑ : Drciplane exꝓrt̃ se¬
qualterã habitudinẽ ꝑquintas egiones consonaro sỹphoniã eteiꝰdo

Expanded text:
is introductione ipsa graeca phthongorum vocabula modulatur in usque tertios levantes ac deponentes, quo videlicet sonorum proprietas dinoscatur ex ordine ad hunc modum. bertim omnia constant exposita, vel quibus causis vel quot modis positiones tetrachordorum varientur: vel quomodo singulis positionum varietatibus modorum sive troporum species generentur. Locus tamen adhuc inquisitioni vacat. Dixisti siquidem, idcirco per quintas regiones eumdem tropi modum redire, quoniam idem positionis ordo revertitur. M. Dixi plane et propter sesquialteram habitudinem per quintas regiones consonare symphoniam, et
Abbreviated transcription (Latin):
quod abeodensono incipiat. ł asuo compare superiore
siue inferiore. siue in cõet. a son¬
a sono ltrito. aut asono  deutr̃ Igitꝰ nisi id quod
subiungendũ est. et a sono Sarchoo incipit . aut equale ponas cum finali
sono prȩcendentis meli eodẽ dũ tarat f archoo autquinto loco superius
seu quinto loco inferius Id aut̃ quod a sono tetrardo inchoati aut scdo
loco in ferius. aut quarto loco superius. Porro id quod a sono trito inchoat
aut tertio loco inferius. aur tertio loco superius. atuero illud quod a sonos
deut̃ incipit aut scd̃o loco superius aut quarto loco inferius. ad subiectam
sonorũ descriptionem minime id quod sequit᷑. c̃ cordare potest cum eo

Expanded text:
quod ab eodem sono incipiat, vel a suo compare superiore sive inferiore; sive inchoet a sono tetrardo, aut a sono deutero. Igitur nisi id, quod subjungendum est, et sono archoo incipit, aut aequale ponas cum finali sono praecedentis meli, eodem dumtaxat archoo aut quinto loco superius, seu quinto loco inferius. Id autem quod a sono tetrardo inchoat, aut secundo loco inferius, aut tertio loco superius. Porro id quod a sono / trito inchoat, aut tertio loco inferius, aut tertio loco superius. At vero illud quod a sono deutero incipit, aut secundo superius, aut quarto loco inferius, ad subjectam sonorum descriptionem; minime id, quod subsequitur, concordare potest cum eo
Abbreviated transcription (Latin):
r Diapente dr̃ exquinq eo qđ quinas cioces continet. Diatossaron int̃p̃tat᷑ exquatuor
quia qua t̾nas cõplectre uoces & Quomodo canit᷑ diapasom. e ubiita ł iniusũ uł in
sursũ udx auoce transmitat᷑ ut altior grauiorq nontã consonȩ quã equi sonȩ sine :
hoc ad sonũ concordantes dia pason concinunt : Iãquã si ab .i. deponat᷑ ina uł ab .h. leuetꝰ in
AC Piue enĩ alia post aliã peroctaua loca sumat᷑ siue munũ binis etiuissonis uocibus
canat᷑ : fit hacratione cantio dia pason simplicis. At uero tres in unum trinis
descriptis canamus uocib: etfit hoc modo cantio dia pasonduplicis Si quoquo
dẽpta uoco media ꝑ quindecima loca canatur : nihilominꝰdis dia pason erit
Canamꝰ omã adsupra scriptũ modũ
ubi ꝑquintanas regiones uel alia post aliã sumitur. ł in unum ambac
dicuntur. ad infrascriptum modum. DEDIΑΡENtE¬
ocergo modo est simplicit̃ diapente pangere. Prima uero compositio

Expanded text:
 dicitur ex quinque, eo quod quinas voces continet. Diatessaron interpretatur ex quatuor, quia quaternas complectitur voces. D. Quomodo canitur diapason? M. Ubi talis vel in jusum vel in sursum vox a voce transmutatur, ut altior graviorque non tam consonae quam aequisonae sint, hoc adsensu concordantes, Diapason concinunt. Tanquam si ab H deponatur in A, vel ab H levetur in alia post aliam per octava loca sumatur, sive in unum binis aequisonis vocibus canatur, fit hac ratione cantio Diapason simplicis. At vero tres in unum trinis descriptis canamus vocibus, et fit hoc modo cantio Diapason duplicis. Si quoque dempta voce media per quindecima loca canatur, nihilominus Disdiapason erit. Canamus omnia ad supra scriptum modum:ubi per quintanas regiones vel alia post aliam sumitur, vel in unum ambae ducuntur ad infrascriptum modum. Hoc eodo est simpliciter Diapente pangere. Prima vero compositio
Abbreviated transcription (Latin):
adillud quarto loco rosonat diatossaron huic diapente resonet.
sorro ut ses qui octaua proportione uiui. superant uiu
ut xuiii xui. ut xxui xxii : Ita si fistola maior aut fidicula parte octaua
minoris super greditur ad inuicem resonant

Expanded text:
illud quarto loco resonat diatessaron, huic diapente resonet. illud quarto loco resonat diatessaron, huic diapente resonet. Porro ut sesquioctava proportione VIIII. superant VIII. ut XVIII. XVI. ut XXXVI. XXXII, ita si fistula major aut fidicula parte octava minorem supergreditur, ad invicem resonant
Abbreviated transcription (Latin):
Sineruum aut fistolã eque concauitatis tertia minoris parte longiorem
metiaris. ut uiii. adui ut xui. adxii. seu quarta parte maioris facias
breuiorem. ut liiiii. adxii. ut xiiiii. adxxiiii. erit quidem diatessaron consonan¬
tia .uiii adui. et xui adxii. acsimiliter. uiiii ad xii. xuiiii ad xxiiii: Porro .uiiii
adui. et uii adxii: similit̃q xuui adxii. et xii adxxiiii: erit quidem diates far¬
consonantia diapente erit: Atq: hocsit modo ut sicut induplo ses qualter
ac sos qui tertius continetur ut pote inter ui et xii continentur
sub sesquit̃tius maiori. ut uiii adxi et xuiii adxxiiii. acrurs quiadminorem sesqui¬
t̃tius ẽ ut uni adui ut xui adxii. sit admaiorẽ subsesqualt᷑ ut uni adxii. ut xui
adixini Ita int̃ duos sonos diapason ad inuicẽ resonantes quarto semper et .V.
loco symphonias natura disposuit: ut que huic lateri quarto lo co
diatessaron est¬
iron est sit quinto loco

Expanded text:
Si nervum aut fistulam aequae concavitatis tertia minoris parte longiorem Si nervum aut fistulam aequae concavitatis tertia minoris parte longiorem feceris, ut VIII. ad VI. ut XVI. ad XII. seu quarta parte majoris facias breviorem, ut VIIII. ad XII. ut XVIII. ad XXIIII. erit quidem diatessaron consonantia VIII. ad VI. et XVI. ad XII. Ac similiter VIIII. ad XII. XVIII. ad XXIIII. Porro VIIII. ad VI. et VIII. ad XII. similiterque XVIII. ad XII et XVI. ad XXIIII. diapente erit. Atque hoc fit modo, ut sicut in duplo sesquialter ac sesquitertius continetur, utpote inter VI. et XII. continentur subsesquitertius majori, ut VIIII. ad XII. et XVIII. ad XXIIII. Ac rursus qui ad minorem sesquitertius est, ut VIII. ad VI. ut XVI. ad XII. sit ad majorem subsesquialter, ut VIII. ad XII. ut XVI. ad XXIIII. Ita inter duos sonos diapason ad invicem resonantes, quarto semper et quinto loco symphonias natura disposuit, ut quae huic lateri quarto loco diatessaron est, sit quinto loco
Abbreviated transcription (Latin):
nȩterea ꝑfectiores sint symphoniae india pason ac disdia pason quam indiatessaron et
diapente. quia hȩ sunt multiplicis inequalitatis ille super particularis ꝑfectior
est aut̃ multiplege in equalitał super particulari in aequalitate :¬
oces uͦ prȩdictarum ꝓportionũ id est duplȩ triplȩ quadruplȩ sesqual terȩ
sesquitertiȩ ses qui octauȩ c̃stat idcirco consonas. uł ęquisonas.
quia nimirũ hi relatiui numeri soli in omnibus disciplinis com mesuratist᷑
et con numerati. et ob hoc symphoniis etreliquis musicis uocibus
deputantur. immo uoces modulate his numeris procreantur
Sentis igitur non nisi arithmeticis rationib posse musicam explicare: ASentio
plane arithmeticã musicȩ cognitioni necessariã.R. Nec ossaria ꝓrsus.
cũ ad numerorum exemplar musica penitus deformata sit:
E tenim sineruum aperuo ȩquę grossitudinis siue fistulã afistola duplo
fecoris longiorem. ut xii. adui. ut xxiiii. ad xii. diapason ad inuicem resonant :

Expanded text:
eterea perfectiores sunt symphoniae in diapason ac disdiapason, quam in diatessaron et diapente, quia hae sunt multiplicis inaequalitatis, illae superparticulares. Perfectior est autem multiplex inaequalitas superparticulari inaequalitate. Voces vero praedictarum proportionum, id est duplae, triplae, quadruplae sesquialterae, sesquitertiae, sesquioctavae, constat idcirco consonas vel aequisonas, quia nimirum hi relativi numeri soli in omnibus disciplinis commensurati sunt et connumerati, et ob hoc symphoniis et reliquis musicis vocibus deputantur, imo voces modulatae his numeris procreantur. Sentis igitur, nonnisi arithmeticis rationibus posse musicam explicari? D. Sentio plane Arithmeticam musicae cognitioni necessariam. M. Necessaria prorsus, cum ad numerorum exemplar musica penitus deformata sit. Etenim si nervum a nervo aequae grossitudinis, sive fistulam a fistula, duplo feceris longiorem, ut XII. ad VI. ut XXIIII. ad XII. diapason ad invicem resonant.
Abbreviated transcription (Latin):
& considerata faciendi aliquid aut non faciendi ex cogitatio. Eadicetur interfuisse
tum cum faciendi aliquid aut non faciendi certa decausa uitasse aut secutus eẽ animu
uidebitur. si amicitiae quid factum dicitur si in imici ulciscendimetus sigloriȩ

Expanded text:
et considerata faciendi aliquid aut non faciendi excogitatio. Ea dicetur interfuisse et considerata faciendi aliquid aut non faciendi excogitatio. Ea dicetur interfuisse tunc, cum faciendi aliquid aut non faciendi certa de causa vitasse, aut secutus esse animus videbitur: si amicitiae causa quid factum dicitur; si inimici ulciscendi; si metus, si glori
Abbreviated transcription (Latin):
cat in p&rare : Ecce habes delocis quaestionum. & destatu causarum. & de partib: institutionũ
Quae om̃a cotidiano usunatura pandente agnoscis K. Agnoscam sinaturarum conditorme
ne adamplificandam causam. defensor extenuatione adminuendam cusam. Nisi force in
liude uel praemii petitione sit causa positatunc conuerso ordine accusatori extenu¬
atione & defensori amplificatione utendum ẽ R Quot modisfit ampl
extenuatio causae A. Duob ex impulsione uelratiocinatione. Impulsio est quaesine
cogitatione perquandam affactionẽ animi facere aliquad hortatur ut amor
lia egritudo uinolentia & omnino omnia inquib. anin
affectus fuisse utrem perspicere cum consilio & cura non potuerit & id quod facit
impetu quodam animi potius quam cogitatione fecerit. satiocinatio autemẽ diligens

Expanded text:
cat, impetrare. Ecce habes de locis quaestionum et de statu causarum, et de partibus institutionum: cat, impetrare. Ecce habes de locis quaestionum et de statu causarum, et de partibus institutionum: quae omnia quotidiano usu, natura pandente, agnoscis. CAR. Agnoscam, si naturarum Conditor mene ad amplificandam causam, defensor extenuatione ad minuendam causam; nisi forte in laude vel praemii petitione sit causa posita: tunc converso  Edit., e converso ordine accusatori extenuatione, et defensori amplificatione utendum est. CAR. Quot modis fit amplificatio vel extenuatio causae?--ALB. Duobus. Ex impulsione vel ratiocinatione. Impulsio est, quae sine cogitatione per quamdam affectionem animi facere aliquid hortatur, ut amor, iracundia, aegritudo, vinolentia, et omnino omnia in quibus animus ita videtur affectus fuisse, ut rem perspicere cum consilio et cura non potuerit; et id, quod facit, impetu quodam animi fecerit potius quam cogitatione. Ratiocinatio autem est diligens
Abbreviated transcription (Latin):
tio ẽ Cum in eare contra legem redemptor aliquid fecerit qua in restudio eius subita flumi¬
nis obstiterit magnitudo supplicio dignus nesit. Necessitudo aũt infertur cumui quadamreus¬
id quod fecerit fecisse defendit᷑ hoc modo Lexẽ a pud rodios ut siqua rostrata nauis in portu
dep̃hensa sit puplic&ur. Cum magna in altotem pesta sess& . uisuentorum inuitis nautis inrho¬
puplicari. intentio ẽ rostrata nauis in portu dep̃hensa ẽ. De pulsio concessioratio. Vi& neces¬
sita tesumus in porcum coacti. infirmatio ẽ Nduem ex lege tamen populi esseo port&
casse & consulto peccassereus seconfi&ur. tamen ut ignoscut᷑ postulat. Quo dgenus ꝑraro potest
accedere. In quo non defensio facti sedignoscendi postulatio contin&ur. Tocgenus uix inudicio
ꝓbari potest. Ideo quod concesso peccato difficile ẽ ab eo qui peccatorum uindex et̃ deb& ut ignos¬

Expanded text:
tio est: cum in ea re contra legem redemptor aliquid fecerit, qua in re studio eius subita flumitio est: cum in ea re contra legem redemptor aliquid fecerit, qua in re studio eius subita fluminis obstiterit magnitudo, supplicio dignusne sit? Necessitudo autem infertur, cumid, quod fecerit, fecisse defenditur, hoc modo: Lex est apud Rhodios, ut si qua rostrata navis in portu deprehensa sit, publicetur. Cum magna in alto tempestas esset, vis ventorum, invitis nautis in Rhori debere. Intentio est: Rostrata navis in portu deprehensa est. Depulsio: Concessio. Ratio: Vi et necessitate sumus in 319 portum redacti  Mss., coacti. Infirmatio est: Navem ex lege tamen populi esse oportercasse et consulto peccasse reus se confitetur; tamen, ut sibi ignoscatur, postulat: quod genus perraro potest accidere, in quo non defensio facti, sed ignoscendi postulatio continetur. Hoc genus vix in judicio probari potest. Ideo concesso peccato difficile est ab eo, qui peccatorum vindex esse debet, ut ignos
Abbreviated transcription (Latin):
depulsio estrin concessione deposita. Aatioe nescuui. nonilicere cuinit poceio quocinon
quorstuisti quod nonin olortere nescierit st ne supplicio dignus istsussuĩt in fertur in con¬
loa bostias is quire demerat. cum sacrificii dies in star& hurbem exagro coepitagere:
Cum subito magnis comimotus tempestatibus fluuius euro tasis quipter licedemonem
fluit itdmamnus & uehemens factus est. Ut eotraduci uictime nullo modo possent. Redemp¬
torsue uoluntacis ostendendae causa hostias constituit omnes in litore. Vt quitrans flumen
essent uidere possint. Cum omnesstudio eius subitam fluminis magnitudinem scirent fuis se
in pedimento. tameneum quidam capitis arcesserunt. Intentio est hostiȩ quas debuisti ad sacri¬
ficium p̃sto nonfuerunt. depulsio concessio. Ratio flumenenim subito accreuit & earẽ traduci
non potuerunt. Infirmatio tamen quod lexiub& factum non est subplicio dignus ẽs. iudica¬

Expanded text:
depulsio est in concessione posita. ratio est: nescivi non licere. infirmatio oportuerit, et id non oportere nescierit, sitne supplicio dignus? Casus autem infertur in con, capital esset, hostias is, qui redemerat, cum sacrificii dies instaret, in urbem ex agro coepit agere. tum subito magnis commotis tempestatibus fluvius Eurotas, is qui praeter Lacedaemonem fluit, ita magnus et vehemens factus est, ut ea traduci victimae nullo modo possent. redemptor suae voluntatis ostendendae causa hostias constituit omnes in litore, ut, qui trans flumen essent, videre possent. cum omnes studio eius subitam flu- minis magnitudinem scirent fuisse inpedimento, tamen quidam capitis arcesserunt. intentio est: hostiae, quas debuisti ad sacrificium, praesto non fuerunt. depulsio concessio. ratio: flumen enim subito accrevit et ea re traduci non potuerunt. infirmatio: tamen, quon- iam, quod lex iubet, factum non est, supplicio dignus es. iudica
Abbreviated transcription (Latin):
quendam natantem. miseri cordia moti sustulerint innauem. Postea cumaliquanto
plus ipsos qq̃ tempefias uehementius iactare coepit. Vsq ade out dominus nauis cũidẽ
eneto hurumtriumi uixtaseriptam legem quisq suamdxit exhic ex seripto quostio nascicur cuus
otrauis. bofintionib ad hibitis quidsit relinquere nuem. &onidrtremo nem nohabeat s hab¬
occiderit rem quamuol&& p̃muloco a magistratu rog& & accipiu Alterat rranmo oeciso quinq¬
qqeius ꝑximos cognatione oecidentur alex andrum quunthesealiat praripi depnus qupdopo
dieleuxornud noctuo cenidet hec filium suum que mexorarno habebatnbi bot ꝑimnu loc deporil
surt qui er los noccidi pucrum dicant oportere: Sart qureicnrt soporem pc inddimaor. ꝓraemloro¬

Expanded text:
quemdam natantem misericordia moti in navem sustulerunt. Postea, cum aliquanto plus ipsos quoque tempestas vehonere, horum trium juxta scriptam legem quisque suam dixit. Et hic ex scripto quaestio nascitur, cujus sit navis, diffinitionibus adhibitis, quid sit relinquere navem, et quid remanere in navi? Item ambocciderit, rem quam volet praemii loco a magistratu roget, et accipiat. Altera LEX: Tyranno occiso quinque etiam proximi cognatione occidantur. Alexandrum, qui in Thessalia tyrannidem occuparat, Thebe uxor sua noctu occidit. Haec filium suum, quem ex tyranno habebat, sibi in praemii loco deposcit. Sunt qui ex lege occidi puerum dicant oportere: sunt qui dicant reddi oporter
Abbreviated transcription (Latin):
uolunteti sule suerit mopes dimento Inboc aũt non eccussare alcerum nec culpam in alũ
trans ferredeb& se dionstrare cam remnibid adsenecadu ampotes acemnea auoi fuũ

Expanded text:
voluntati suae fuerit impedimento: in hoc autem non accusare alterum, nec culpam in alium voluntati suae fuerit impedimento: in hoc autem non accusare alterum, nec culpam in alium transferre debet, sed monstrare eam rem nihil ad se, nec ad suam potestatem, neque ad officium
Abbreviated transcription (Latin):
crimininegat Neq ad seneq: ad officium reus ꝑtinuisse. Nec siquod
sibi ad tribui oportere. Id cause genus ẽ huius modi. in eo foedere quod factum est quondam
cum samnitib:. Quidam ad olescens nobilis porcum sustenuit iussu imperatoris. foedereaut̃
absenatu imꝓbatao & imperatore samnitib: dedito. Quidam inse natueum qq đt qui porcũ
Non enim meum fuit officium nec mea potestas cum &id a&atis non habui & pruatus esse
& summa cumauctoritate & potestate imperatormandauit quiuider&ut satis
nonestum fuedus ferir&ur. Infirmatio ẽenim qũo particeps cufactuses inturpissimo
soe dere summe relegionis dedite conuenit. iudicatioẽ: eumis qlipetestatis mlliabuesi
iusiuim peratores in fsedere & intanta relegione interfuerit dedendussithostibus ncent

Expanded text:
datur crimini, negat, neque ad se, neque ad officium suum reus pertinuisse: nec si quoddatur crimini, negat, neque ad se, neque ad officium suum reus pertinuisse: nec si quod in eo sit delictum, sibi attribui oportere. Porro id causae genus est ejusmodi: Id eo foedere quod factum est quondam cum Samnitibus, quidam adolescens nobilis porcum sustinuit jussu imperatoris; foedere autem hoc in senatu improbato, et imperatore Samnitibus dedito, quidam in senatu eum quoque dicit, qui porcum Non enim meum fuit officium, nec mea potestas, cum et id aetatis non habui, et privatus essem, et summa cum auctoritate et potestate imperator mandavit, qui videret, ut satis honestum foedus feriretur. Infirmatio est: Quoniam particeps factus es in turpissime foedere, summae religionis dedi te convenit. Judicatio est: Cum is qui potestatis nihil habuerit, jussu imperatoris in foedere et in tanta religione interfuerit, dedendusne sit hostibus nec ne?
Abbreviated transcription (Latin):
ti quodab aduersario infertur in alium aut in aliud crimende mou&ur id fit bipertito Namtũ
athenas legatis questores sumptum quemo portebat darinon dederant. legati ꝓfecti non sunt
accussantur. Intentioe ꝓficis cio portuit. depulsio non oportuit. Quaestio ẽ oportuitne. Ratiõe
Sumptus enim quide puplico darisol& his ab questore non est datus. infirmatioe uostamemid
cum sum me uirtut is celebrandae causae grai degrais aernum in imicitiarum monumen tum
statuerunt recte annon fecerint: ad sumptiua ẽcumipsu mfactum ꝓbarinon potest sed aliquofo¬
ris ad sumpto argumento defenditur. Cuus partes sunt quattuor. conparatio. relatio criminis
Quodut fier& illud quod arguitur dr̃ esse commissum. Vt in illo exemplo quod paulo ante posuimꝰ :¬

Expanded text:
ti, quod ab adversario infertur, in alium aut in aliud crimen dimovetur. Id fit bifariam  Mss., bipertito. Nam tum ti, quod ab adversario infertur, in alium aut in aliud crimen dimovetur. Id fit bifariam  Mss., bipertito. Nam tum Athenas. Legatis quaestores sumptum quem oportebat dari, non dederant; legati profecti non sunt. Accusantur. Intentio: Proficisci oportuit. Depulsio: Non oportuit. Quaestio: Oportueritne? Ratio est: Sumptus enim, qui de publico dari solet, his a quaestore non est datus. Infirmatio: Vos tamen id, Cum summae virtutis celebrandae causa Graeci de Graecis  Mss., Grai de Grais aeternum inimicitiarum monumentum statuerunt, recte an non fecerint? Assumptiva est, cum ipsum factum probari non potest, sed aliquo foris assumpto argumento defenditur; cujus partes sunt quatuor. Comparatio, relatio criminis, quod ut fieret, illud quod arguitur, dicitur esse commissum, ut in exemplo, quod paulo ante posi
Abbreviated transcription (Latin):
Depulsio ẽ a portuit quaestio est oportuerine. Aatio ẽ. milttes enim omnes perissent si hoc non fecissẽ
In firmatio ẽ nonideo fecisti ex quib: iudicatio ẽ perissentne &ideone fecissex : Conparatio o
an melius ess& adhanc tur pissi mamedicionem uenire ł milites perire. Relatio criminis ẽ
cumreus quodarguitur confessus alteriusse inductum peccato iure fecisse demonstrat ea
Illaenim hostium mortem lugebat fratrum neglegebat. me& populum romanum uicisse moleste
ferebat. infirmatioẽ tamena fratre indemnatam sororem ne cari nonoportuit ex quo iudicatiosit
cumoratia fratrum mortemnegleger& hostium luger&. fratris& puplicae reiuictoria nongau¬
der& oportueritne eam a frat̾re indeminatam occidi. Re motio criminis est cumeius intentio fac¬

Expanded text:
Depulsio est: Oportuit. Quaestio est: Oportueritne? Ratio est: Milites enim omnes periissent, si hoc non fecissem. Depulsio est: Oportuit. Quaestio est: Oportueritne? Ratio est: Milites enim omnes periissent, si hoc non fecissem. Infirmatio est: Non ideo fecisti. Ex quibus Judicatio est: Periissentne? Et, ideone fecisti? Comparatio: An melius esset ad hanc turpissimam conditionem venire, vel milites perire? Relatio criminis est, cum reus id quod arguitur, confessus alterius se inductum peccato, jure fecisse demonstrat. EIlla enim hostium mortem lugebat, fratrum negligebat, me et populum Romanum vicisse moleste ferebat. Infirmatio: Tamen a fratre indemnatam sororem necari non oportuit. Ex quo Judicatio fit: Cum Horatia fratrum mortem negligeret, hostium lugeret, fratris et reipublicae victoria non gauderet, oportueritne eam a fratre indemnatam occidi? Remotio criminis est, cum ejus intentio fac
Abbreviated transcription (Latin):
grais cum interse bellum gesissent. Vt hii quiuicissent trophȩum aliquod infimb: statuerent:
Victoriae modo in p̃senti a de clariandȩ causa. Non ut imꝑp&uum bellimemoria manere :
aeneum statuerunt trophaum. accussantur apud commune graciae concilium. IN tentiuest
ono prtuit depulsio ẽ oportuit . Questio ẽ oportueritñe. Aatioͣe ã enim exbellbogboriã
uirtute peperimus. Vt eius &erna insignia posteris nostris relinque rentur statuim: trophaum¬
matio est. at tamen ernum inimiticiarum monumentumgraio
ab hostib: obsȩ der&. Nec ullo pacto euadere potuit nisi pacar&. ut hostib: armadar& armis datis
milites conseruauit. Sed post accussatur maiestatis intentioe Non oportuit arma relinquere.

Expanded text:
ssent et fere mos esset Graiis, cum inter se bellum gessissent, ut ii, qui vicissent, tropaeum ali- quod in finibus statuerent ssent et fere mos esset Graiis, cum inter se bellum gessissent, ut ii, qui vicissent, tropaeum ali- quod in finibus statuerent victoriae modo in praesen- tiam declarandae causa, non ut in perpetuum belli memoria maneret, ae+neum statuerunt tropaeum. accu- santur apud Amphictyonas id est apud commune Graeciae consilium. intentio est: non oportuit. de- pulsio est: oportuit. quaestio est: oportueritne? ratio est: eam enim ex bello gloriam virtute peperimus, ut eius aeterna insignia posteris nostris relinquere velle- mus. infirmatio est: at tamen aeternum inimicitiarum monumentum Graioab hostibus obsideretur, nec ullo pacto evadere potuit, nisi pacaret, ut hostibus arma daret; armis datis milites conservavit; sed post accusatur reus majestatis. Intentio est: Non oportuit arma relinquere.
Abbreviated transcription (Latin):
argumentatio defensorpͥs. Vr siuelit orestis dicere cius modi animum matris suae fuisse in patrẽ¬
suum in se ipsum in regnum & omne genussuum Vt abea poenas liberi sui potissimum ex p&ere
pandas mihi magister exemplisq: confirmes ꝑsingulas m&acente & ꝓbante . A. faciam illa¬
partes duas iudicialem & negotialem. Negotialis ẽ inquaquid iur
ciuilis uiris. hoc modo. Quidam dumfilium non habuit pupillum sibi fecit heredem. Sed pupillus
Cupillo enim patestestamentum scripsit. Quare quae eius sunt nr̃a fiunt necesseȩ̃. in firmatiorationis
immopatersibi scripsit. secundum heredem non pupillo quare stamento illius ur̃a esse non potest
milias non filii qq̃ eius pupilliheredessint. iudicialis ẽ inqua aequi & miqui & p̃mu aut poenȩ¬
& quaestionem hoc modo cumthebani lacede monias bello superauis

Expanded text:
argumentatio defensoris, ut, si velit Orestes dicere, ejusmodi animum matris  Edit., matri suae fuisse in patreargumentatio defensoris, ut, si velit Orestes dicere, ejusmodi animum matris  Edit., matri suae fuisse in patrem, in seipsum, in regnum, in omne genus suum, ut ab ea poenas liberi sui potissimum expetere pandas mihi, magister, exemplisque confirmes per singulas, me tacente et probante.--ALB. Faciam. Illapartes duas, judicialem et negotialem. Negotialis est, in qua, quiditam controversiam civilis juris, hoc modo: Quidam, dum filium 317 non habuit, pupillum sibi fecit haeredem: sed pupillus  Ms., rationis : Pupillo enim pater testamentum scripsit, quare, quae ejus sunt, nostra fiant necesse est. Infirmatio rationis: Imo pater sibi scripsit secundum haeredem, non pupillo; quare testamento illius vestra esse haereditas milias, non filii quoque ejus pupilli haeredes sint? Judicialis est, in qua aequi et iniqui, et prae. ea est huiuscemodi: cum Thebani Lacedaemonios bello su- peravi
Abbreviated transcription (Latin):
or sententiam sinpcorem legis ꝓinimicis claudi non ꝑamicis iuss̃is se portas oppidi. fiunt
ꝑtane nitit alia alter uelsidiuersomodo scriptoris sententiam conant difinire:
eusmodi ut dixi exscripto fiunt quaestiones .R. Perspetio controuersie loco secundum quod dixisti.
an inrationest ł inscripto. quotunc animus ferendus est . A. Udendumẽ quae questio querati
quae iudicatio & quod firmantum causesit .K. De his singulis dic A. Questio est ꝯsticutio in qua
causae disceptatio constat hoc modo noniure fecisti. iure feci. Ratio ẽ quaut iturreus quare iu
re fecises ut orestes siaccussar&ur matricidĩ. Non hab& defensionem nisi hocdicat iure feci
Illa enimpatrem meum occiderat. ludicatio ẽ ex ratione deducta summa huiusmodi. Reccum¬
ne fuerit ab orestematrem occidi. cum illa orestis patrem occiderit firmamentum. ẽ firmissima

Expanded text:
sor sententiam: scriptorem legis pro inimicis claudi portas oppidi, non prrpretari nititur, alia alter: vel si diverso modo scriptoris sententiam conantur definire. Et ejusmodi, ut dixi, ex scripto fiunt quaestiones. CAR. Perspecto controversiae loco, secundum quod dixisti, an in ratione sit, vel in scripto, quo tunc animus ferendus est?--ALB. Videndum est, quae quaestio, quae ratio, quae judicatio, et quod firmamentum causae sit. CAR. De singulis dicito.--ALB. Quaestio est constitutio, in qua causae disceptatio constat, hoc modo: Non jure fecisti; jure feci. Ratio est, qua utitur reus, quare jure fecerit  Ms., fecisset. Ut Orestes, si accusaretur matricidii, non habet defensionem, nisi  hoc , dicat, jure feci; illa enim patrem meum occiderat. Judicatio est ex ratione deducta. Summa  Edit., Sumam hujusmodi: Rectumne fuerit ab Oreste matrem occidi, cum illa Orestis patrem occiderit? Firmamentum est firmissima
Abbreviated transcription (Latin):
seu terminalis E dasian inclinums ad capit ita
Secundus finalis. .C. uersũ ad caput
Tertius finalis
Li ota simplex et inclinũ¬
Quartus finat
Edimidiũ. ad caput
ita

Expanded text:
seu terminalis D. F dasian, inclinum s. ad caput, ita . Secundus finalis, c. versum ad caput, ita . Tertius finalis I simplex et inclinu/. Quartus finalis, c. dimidium ad caput ita
Abbreviated transcription (Latin):
suȩ habeant qualitatẽ. qua rursus his singulis ratũ ab inuicẽ acuminis
etlaxionis spaciũ format. Exemplicausa. hacȩ in ordine ipsoꝵ notȩ :
Primꝰ qui et grauissimus grete
protos dicitur. ł archos
Scd̃s deuteros tono distans
Tertius tritos. semitonio distans
a deutero:
Quartus tetradus. tono distans
atrito.
Horum continua multiplicatio sonorũ infinitas texit᷑. etã diu
quaternis quaterni eiusoem conditionis succedunt. donet uł ascen¬
dendo sut descendendo defitiant

Expanded text:
suae habeant qualitates. Quas rursus his singulis ratum ab invicem acuminis et laxioris spatium format. Exempli gratia hae in ordine notae D E F G. Primus, qui et gravissimus, Graece protos dicitur vel archoos. Secundus deuteros, tono distans Tertius tritos semitonio distans a deutero. Quartus tetrardus tono distans a trito. Horum continua multiplicatione sonorum infinitas texitur, et tandiu quaternis quaterni ejusdem conditionis succedunt, donec ascendendo vel descendendo deficiunt
Abbreviated transcription (Latin):
ita u adduoder̃ dupł sesqͥ t̃tio et sex qualtero cõplet: etsic deinceps semper
unũ diuplũ sex qualtero et sex qui tertio incremento porficitur
orro sexqualt̃ ac sex quit̃tius ita cõmuni epogdoł men sura connectuntur:
ut sises ꝗd altero epogdoũ auferas. sesquitercuis fiat. Ses quitereio rursus
adqtus restituit sescuplarẽ Constat igitur conuenientes sibi sonos exconuenien¬
tibus sibi numeris concordiã sumere. A id manifesta panditur ntiione:
C Axtende uero quia conuenientes sunt ñ uni quilibat ad scipsos sed sicut
uerbi grã xxiiii numerus constat adxii dupł. ad uiii triplus. ad ui
quad ruplus . ad xui ses qualter. ad xiiiii. eprtritus admuni subduplas
aSxexii sub epitritus. adxxxui subsescuplaris : ita quilibet ptongus
ad aliũ quidẽ diapason sonat. ad aliũ diatesaron etdiapente. ad alium

Expanded text:
itaque ad XII. duplus, sesquitertio et sesquialtero completur. Et sic deinceps semper unum duplum sesquialtero et sesquitertio incremento perficitur. Porro sesquialter ac sesquitertius ita communi epogdoi mensura connectuntur, ut sesquialtero epogdoum auferas, sesquitertius fiat, sesquitertio rursus additus restituat sescuplarem. Constat igitur, convenientes sibi sonos ex convenientibus sibi numeris concordiam sumere. D. Id manifesta panditur ratione. M. Attende vero, quia convenientes sunt non uniquilibet ad seipsos, sed sicut verbi gratia XXIIII. numerus constat ad XII. duplus, ad VIII. triplus, ad VI. quadruplus; ad XVI. sesquialter, ad XVIII. epitritus, ad XLVIII. subduplus, ad XXXII. subepitritus, ad XXXVI. subsescuplaris: ita quilibet phthongus ad alium quidem diapason sonat, ad alium diapason et diapente, ad alium
Abbreviated transcription (Latin):
Auta ui gco satuit qualit̃ multiplices in oroine digesti aoseipios super¬
s urticouiares surt ita etiã tibi pateat. qualit̃ exsupor particularibus sex
qualtenis et sex quitertis multiplices dupli ł quadrupli cõponent᷑ : Vt
enĩ a senario incipiamus : adui numerũ ad crescat sex qualt̃ etfit uniii:
Ad nouẽ etescat sexqͥ tertius et fit .xii. Duo denarius itaq ad senarium
duplus sex qualtero et sex qui tertio cõpletus : Itẽ .xi. Numero ad crescat
soxqualt̃ et fit xuiii: xuiii numero ad crescat sex quitertius et fitaxxiuii:

Expanded text:
M. Quia ergo patuit, qualiter multiplices in ordine digesti ad seipsos superM. Quia ergo patuit, qualiter multiplices in ordine digesti ad seipsos superparticulares sint: ita etiam tibi pateat, qualiter superparticularibus ex sesquialteris et sesquitertiis multiplices dupli vel quadrupli componantur. Ut enim a senario incipiamus: ad VI. numerum adcrescat sesquialter, et fit VIIII. Ad novem accrescat sesquitertius, et fit XII. Duodenarius itaque ad senarium duplus, sesquialtero et sesquitertio completur. Item XII. numero adcrescat sesquial
Abbreviated transcription (Latin):
siuc sint maints ab ha comolieetione diriueti : Erincipalos sunt .i .i. in.iiii
uatoienarius enĩ numerus omnes symphonias perfecte ab soluit
Quo enĩ adunua etelumi. quod est oapasson. łria adunum triplum qđ est
ria asn aedrapentt. Qugetuor a dunũ qu a druplũquod est disdiapason
Tria addue so squalterũ qđ est oiapente Quat tuor adtria  qiutortiũ
qded od gres sarors. diri uales funt ui mi auui xxiii et dein ceps
Nã qouul cao iui cupł xuiii tripł xxiii quad ruplũ tripł aut̃ ad suplion
ses q uaderũ q uadraplum adtriclum ses quitertium: Similt quincurlum
oo quadraplũ sx quiquartũ: Sescuplũ aoquincuplã exquti quuntcunl
Serturlũ aose euo duon se u nuoi sextum. e t sic in infinttũ siptr particu¬
suress cniriultiplicibus comitantur. ut non inmerito Rutr ra
fiouil iusice pereari dicuatur .A. Apparot proculdubio et connumera¬
tio eteognatio huiusmodi numororum:

Expanded text:
sive sint majores ab hac complicatione derivati. Principales sunt I. II. III. IIII. sive sint majores ab hac complicatione derivati. Principales sunt I. II. III. IIII. Quaternarius enim numerus omnes symphonias perfecte absolvit. Duo enim ad unum duplum est, quod est diapason: tria ad unum triplum, quod est diapason ac diapente: quatuor ad unum quadruplum, quod est disdiapason: tria ad duo sesquialterum, quod est diapente: quatuor ad tria sesquitertium, quod est diatessaron. Derivales sunt VI. XII. XVIII. XXIIII. et deinceps. Nam XII. ad VI. duplum, XVIII. triplum, XXIIII. quadruplum. Triplum autem ad duplum sesquialterum, quadruplum ad triplum sesquitertium. Similiter quincuplum ad quadruplum sesquiquartum: sescuplum ad quincuplum sesquiquintum: septuplum ad sescuplum sesquisextum: et sic in infinitum. Superparticulares cum multiplicibus comitantur, ut non immerito ex utrisque simul musica procreari dicatur. D. Apparet proculdubio et connumeratio et cognatio hujusmodi numerorum.
Abbreviated transcription (Latin):
nec simpla quantitato. noc suis oifferentus metiuntur. net partib
quibus differunt augmentantur not in eas resoluuntur . atq idcirto
in commensurati ot in comnumerati iure nominentur: Porro aut̃ sicutu
oculis torta acrecta discerpimus. et quȩ libot uisui subiacentia tacũ
p̃ fatisn atura nrã partib cõpacta constet. uoces cõm̃ suralib intũallis c̃uenientes
auditũ oblectant cetorȩ sunt dissonȩ : Sediuisne ampliasã debac cõm̃ suralitato
cognoscere : A. Tuum de hoc iudicare
irimꝰ qualit̃ multiplices sua ipsoꝵ quantitas suꝑ̃ particulares qualet
sua metiat᷑ differontia : nc̃ ipsi multiplices cũ suꝑ rarticular te us
quã habca cognationẽ uidetaimus: Eone ratũ multielicisor dinem in iacsimul
suꝑ particularis ordo texetur. siue sint princit ales eq uorani est ioritas
differentiai qui radices sunt multi pliciũ ac suꝑ particul arium numerorum.

Expanded text:
nec simpla quantitate, nec suis differentiis metiuntur, nec partibus, nec simpla quantitate, nec suis differentiis metiuntur, nec partibus, quibus differunt, augmentantur, nec in eas resolvuntur: atque idcirco incommensurati et inconnumerati jure nominantur. Porro autem sicut oculis torta ac recta discernimus, et quaelibet visui subjacentia, ut cum praefatis natura nostra partibus compacta constet, voces commensurabilibus intervallis convenientes auditum oblectant; caeterae sunt dissonae. Sed visne ampliora de hac commensuralitate cognoscere? D. Tuum est, de hoc judicare. M. Diximus, qualiter multiplices sua ipsorum quantitas, superparticulares qualiter sua metiatur differentia; nunc ipsi multiplices cum superparticularibus quam habeant cognationem, videamus. Pone ratum multiplicis ordinem, ac simul superparticularis ordo texatur: sive sint principales, quorum est unitas differentia; qui radices sunt multiplicium ac superparticularium numerorum: