comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
paret: testes mei erunt. qͦd in spũ sc̃o eicio demo¬
nia. Et erunt ur̃i iudices: de hoc qͦd mͥ impo¬
nitis. ꝑ beekzebub oꝑari. Nel exorcistȩ qͥ filii ur̃i
st̃.ꝙ demones fugant ab obsessis. iudices ur̃i
erunt. ñ potestate ut mei discipuli. s cõparati¬
one: dũ illi expulsionẽ demonũ dõ assignant.
uos beelzebub principi demoniors: Porro
si in digito dĩ eicio demonia: ꝓfecto ꝑuenit in
uos regnũ dĩ. Si ego in spu dei eicio demo
nes. nec alit̾ possunt filii ur̃i eicere. ꝓculdubio
ꝑuenit in uos regnũ d̃i. quo subuertit reg̾nũ diaboli:
cũ qͦ & uos subuertimini. Regnũ dĩ ẽ potestas qua
dampnant᷑ impii: & a fidelib secernunt᷑. Uel ita.
Regnũ dĩ uel seipsũ significat. de quo alibi dicit.
regnũ dei intra uos ẽ: & medius stat int̾ uos qũe
uos nescitis: uel regnũ scͥpturȩ ablatum uideis &. tra¬

Expanded text:
paret, testes mei erunt, quod in Spiritu sancto ejicio daemoparet, testes mei erunt, quod in Spiritu sancto ejicio daemonia. Et erunt vestri judices de hoc quod mihi imponitis per Beelzebub operari. Vel exorcistae, qui filii vestri sunt et daemones fugant ab obsessis judices vestri erunt, non potestate ut mei discipuli, sed comparatione, dum illi expulsionem daemonum Deo assignant, vos Beelzebub principe daemoniorum. « Porro, si in digito Dei ejicio daemonia, profecto pervenit in vos regnum Dei. » Si egori ejicere, procul dubio pervenit in vos regnum Dei, quo subvertitur regnum diaboli, cum quo et vos subvertimini. Regnum Dei est potestas qua dominantur impii et a fidelibus secernuntur. Vel ita: Regnum Dei vel seipsum significat, de quo alibi dicit: Regnum Dei intra vos est ; » et « Medius stat inter vos quem vos nescitis . » Vel regnum Scripturae ablatum Judaeis et tra
Abbreviated transcription (Latin):
tio ẽ domꝰ siue ciuitatis: qͦo matħs ponit. Con-¬
cordia namq paruȩ res crescunt: discordia man¬
me dilabunt᷑. Quo autẽ hȩc sp̃ualit̾ tendant: ex¬
ponit. Si autẽ & sathanas in seipsũ diuisus ẽ.
qͣmͦ stabit regnũ ipsuis:  Hon potest stare s fi¬
ne habet: qͥa dicitis in beeldebub eicere me demo¬
nia. Eligant qͦd uelint. Si sathanas sathaña
ñ potest eicere: nichil contͣ dñm dicunt. Si aut̃e
potest: recedant a regno eiꝰ qͦd diuisũ stare ñ pot̾.
ne in ruina eiꝰ partter inuoluant᷑: Si autẽ ego
in beekebub eicio demonia: filii ur̃i in quo eici¬
ĩ unt. Ideo ipsi iudices ur̃i erunt. Filios iu¬
deoꝵs uel exorcistas gentis illiꝰ significat: uł apo¬
stolos ex eor stirpe generatos. Quasi dicat. Sim
filiis ur̃is expulsionẽ demonũ deo attribuitis:
quare in me ñ idem facitis: Aplĩ qͥ sunt ig¬
nobilia ꝙ contemptibilia huiꝰ mundił in qͥb
ñ malignitas. s meȩ iurtutis simplicitas ap¬

Expanded text:
tio est domus sive civitatis, quod Matthaeus ponit. Concordia namque parvae res crescunt, discordia maximae dilabuntur. Quo autem haec spiritualiter tendant, exponit: Si autem et Satanas in seipsum divisus est,  stabit regnum ipsius. » Non potest stare, sed finem habet, quia dicitis in Beelzebub ejicere me daemonia. Eligant quod velint. Si Satanas Satanam non potest ejicere, nihil contra Dominum dicunt. Si autem potest, recedant a regno ejus, quod divisum stare non potest ne in ruina ejus pariter involvantur. « Si autem ego in Beelzebub ejicio daemonia, filii vestri in quo ejiciunt? Ideo ipsi judices vestri erunt. » Filios Judaeorum vel exorcistas gentis illius significant, vel apostolos ex eorum stirpe generatos. Quasi dicat: Si in filiis vestris expulsionem daemonum Deo attribuitis, quare in me non idem facitis? Apostoli, qui sunt ignobilia et contemptibilia hujus mundi, in quibus non malignitas, sed meae virtutis simplicitas ap
Abbreviated transcription (Latin):
morte fc̃ intenti. Iuxta allegoriam seruus
sacerdotũ ad eo ut barraban peterent di¬
mitti: xp̃m uͦ crucifigi. Qui dextr̃a au
tiam: retenta sinistra. io sola littera:¬
Quȩ auris petri gladio decidit᷑: ñ qͦd ipse
sensũ eis abstulerit. s qͦd eis ablatũ duuno
idicio ostendit. Quȩ auris a deo restituta¬
ẽ: credentib ex gente illa. Auris itaq resti¬
tuta. & pͥus amputata significat auditũ
gampitata uetustate renouatũ: ut sit in
nouitate sp̃e. & ñ in uetustate litc̃ȩ. Cui aũ
intellectus restituit᷑ regnabit cũ dño: qͦd sig¬
nificat seruus cuiꝰ nom̃ interp̾tat᷑ rex siue

Expanded text:
morte sunt intenti. Juxta allegoriam, servusmorte sunt intenti. Juxta allegoriam, servussacerdotum, adeo ut Barabbam peterent dimitti, Christum vero crucifigi. Qui dexteram autiam, retenta sinistra, id est sola litteraQuae auris Petri gladio deciditur, non quod ipse sensum eis abstulerit, sed quod eis ablatum divino judicio ostendit. Quae auris a Deo est restituta credentibus ex gente illa. Auris itaque restituta et prius amputata, significat auditum amputata vetustate renovatum, ut si in novitate spiritus, et non in vetustate litterae . Cui autem intellectus restituitur, regnabit cum Domino; quod significat servus, cujus nomen interpretatur rex, sive
Abbreviated transcription (Latin):
angłors: Tanqua si dicat. Non indigeo
auxilio apłors. qͥ possem habere si uel¬
lem duodecim legiones angłoꝵ: in quib
st̃ septuaginta duo milia. Una enĩ legio
apud ueteres: sex milib complebat᷑ hom¬
nũ. Duodecies autẽ sex milia: reddunt sep¬
tuaginta duo milia. Et qͥa in septuagin¬
ta duas gentes hominũ lingua diuisa
ẽ: innuit᷑ ñ ẽẽ uerendũ. si contͣ eum om̃s
nationes insurgunt: cũ multo fortiores
habere posste exercitꝰ angłor. Cum gͦ
posset acciꝑe legiones. nolebat acciꝑe. uͭt
ꝑ patientiam eius implerent᷑ scͥpturȩ ꝓ¬
phetantes deipso: qm̃ tra pati eũ conueni¬
ebat. Et hoc ẽ qͦd sequit᷑. Quomͦ gͦ mułt¬
bunt᷑ scͥpturȩ  Quia sic oportet fieri. si
di ut me apprehendant: & impleant᷑ qͦ
de me scripta sunt.
t cũ tetigisset auricułam eiꝰ: sanauit
eũ. Nunqͣ. pietatis suȩ dñs obliuisa
t᷑. qui etiã hostem suũ sanat: docens ip¬
sos si conuertant᷑ posse sanari. qͥ in sua

Expanded text:
N. Tanquam si dicat: Non indigeo auxilio apostolorum, qui possem habere, si vellem, duodecim legiones angelorum; in quibus sunt septuaginta duo millia. Una enim legio, apud veteres, sex millibus complebatur hominum. Duodecies autem sex millia, reddunt septuaginta duo millia. Et quia in septuaginta duas gentes hominum lingua divisa est, innuit non esse verendum, si contra eum omnes nationes insurgant, cum multo fortiores habere possit exercitus angelorum. Cum ergo posset accipere legiones, nolebat accipere, ut per patientiam ejus implerentur Scripturae prophetantes de ipso, quoniam ita eum pati conveniebat. Et hoc est quod sequitur: Quomodo ergo implebuntur Scripturae, quia sic oportet fieri? Sindi, ut me apprehendant, et impleantur quae de me scripta sunt. t cum tetigisset auriculam ejus, sanavit euitur, qui etiam hostem suum sanat, docens ipsos, si convertantur, posse sanari, qui in sua
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is offert manib: & in nocte ꝑ ꝓditorem
inuestigare qͣsi latentem ac ur̃os oculos
declinantẽ: eũ qͥ cotidie docet in templo.
S ideo aduersũ me in tenebris congrega¬
mini: qͥa potestas ur̃a qua contͣ lucem ar¬
matħm & marcũ ñ ipsi uenisse. uerũ mi¬
nistros misisse ꝑhibent᷑ S qͥa de dñi nece
ita agebant. ut qͣsi innoxii uiderent᷑. cũ ꝑ
discipulũ sit traditus a tribuno & turbis
comp̃hensus a p̾side dampnatꝰ. a romanis
crucifixus. a ppłis etiam barrabas electus
uolens eos lucas maxime reos ostendere.
quoꝵ consilio cuncta gerebant᷑. dicit eos¬
de uenisse ad comp̃hendendũ saluatorem.
ñ ꝑseipsos s ꝑ eos qͦs miserunt comp̾hen¬
dere eum: Mccc¬

Expanded text:
us offert; et in nocte per proditorem investigare, quasi latentem ac vestros oculos declinantem, eum qui quotidie docet in templo. Sed ideo adversum me in tenebris congregamini, quia potestas vestra, qua contra lucem arMatthaeum et Marcum, non ipsi venisse, verum ministros misisse, perhibeantur. Sed quia de Domini nece ita agebant, ut quasi innoxii viderentur, cum per discipulum sit traditus, a tribuno et turbis comprehensus, a praeside damnatus, a Romanis crucifixus, a populis etiam Barabbas electus: volens Lucas eos maxime reos ostendere, quorum consilio cuncta gerebant, dicit eosdem venisse ad comprehendendum Salvatorem, non per seipsos, sed per eos quos miserunt comprehendere eum. M
Abbreviated transcription (Latin):
li om̃s: relicto eo fugerunt. Implet᷑ dictum
nocte. Nam & si turba ꝑmittente ad pe¬
ticionẽ dñi fuger̃t. tit ioħ̾es scͥbit. in cen¬
tesimo qͥnqͣgesimo nono capło: pauorem
m̃ttis tam̃ ostendebant ad fugam ꝓmpti¬
ores: quã ad patienciam cũ dño. Adimple¬
tum ẽ & illud. E longasti a me amicũ & pro¬
ximũ: et notos meos a miseria a cheu. Mcccri.¬

Expanded text:
li omnes, relicto eo, fugerunt. Impletur sermo nocte. Nam etsi turba titionem Domini fugerunt, ut Joannes scribit in centesimo quinquagesimo nono capitulo, pavorem tamen mentis ostendebant, ad fugam promptiores quam ad patientiam cum Domino. Adimpletum est et illud: Elongasti a me amicum et proximum et notos meos a miseria. . A. 162I
Abbreviated transcription (Latin):
ra enĩ nr̃a terrenoꝵ et fragiliũ expressi¬
one signant᷑: quebreui lapsu pcipitata
frangunt᷑. Unde dñs alibi. Uos phari¬
sei pͥus qͦd deforis ẽ calicis & catini mun
datis. facile etiam eam quȩ mens uoluie
uit̾na. ꝑ corporis gesta produnt᷑. sicut ea
quȩ uitreus calix interius continee. fo¬
ris lucent. Bibit gͦ calicẽ corporis sui.
qͥ corporałe fragilitatẽ sp̃uali absorbet
affectui: & qͣsi in ment̾e animũq trans¬
fundit᷑: ut interiorib exterioꝵ imbecil¬
litas hauriat᷑: Mccciii. Om̃s
enĩ qͥ acceperint gladiũ: gladio ꝑibum
Quo. Illo nempe qͥ igneus uertit᷑ ante
paradisũ: gladio sp̃e qui in dĩ describit᷑
armatura. Uel tta. Quicũq molit᷑ le

Expanded text:
ra enim nostra terrenorum et fragilium expressione signantur, quae brevi lapsu praecipitata franguntur. Unde Dominus alibi: Vos, Pharisaei, prius quod deforis est calicis et catini, datis . Facile etiam ea quae mens voluit interna, per corporis gesta produntur, sicut ea quae vitreus calix interius contitinet, foris lucent. Bibit ergo calicem corporis sui, qui corporalem fragilitatem spirituali absorbet affectu; et quasi in mentem animumque transfunditur, ut interioribus exteriorum imbecillitas hauriatur. M. 303X Omnes enim qui acceperint gladium, gladio peribunt. Quo? Illo nempe, qui igneus vertitur ante paradisum, gladio spiritus qui in Dei describitur armatura. Vel ita: Quicunque mol
Abbreviated transcription (Latin):
uob̾cũ. Uenit eñĩ pͥnceps mundi huius. et
in me ñ habet quicꝗͣ. Princeps peccatoꝵ
ñ natitraꝵ. uenit accepta licentia a deo.
ut me tradat in manus iudeoꝵ: & egõ
sponte sequar: cũ in me ñ habeat quicꝗͣ.
qͣd ad se ꝑtineat. Noluit dñs habere qd̾
ꝑoeret. P auꝑ uenit: ne haberet diabolus
qͦd auferret. Princeps huiꝰ mundi ẽ diabo¬
lus: mundus. mundi amatores. Uñ scͥptũ ẽ.
d̃i constituet᷑. S ut cognoseat mundus
qͥa diligo patrẽ: & sic̃ mandatũ dedit mͥ¬
pater fic facio. Hoc subieete. qͣsi ei dicere¬
t̃. Cur moreris. si ñ habes peccatũ: Qa
pat̾ mandauit. Notandũ sane qͥa pat̾
tradidit filium: filius seipsũ: dͥiscipulus
magistrũ: diabolus saluatorẽ: iudei regem
siuĩ gentib & cruci. Ecce opus cõmune:
s uoluntates uaboe diuersȩ.

Expanded text:
cum. Venit enim princeps mundi hujus, et in me non habet quidquam. » Princeps peccatorum non naturarum venit accepta licentia a Deo, ut me tradat in manus Judaeorum, et ego sponte sequar, cum in me non habet quidquam quod ad se pertineat. Noluit Dominus habere quod perderet. Pauper venit, ne haberet diabolus quod auferret. Princeps mundi hujus est diabolus; mundus, mundi amatores. Unde scriptum est: « Dei constituitur . » « Sed ut cognoscat mundus quia diligo Patrem, et sicut mandatum dedit mihi sic facio. » Hoc subjecit quasi ei diceretur: Cur moreris, si non habes peccatum? Quia Pater mandavit. Notandum sane quia Pater tradidit Filium, Filius seipsum, discipulus magistrum, diabolus Salvatorem, Judaei regem suum gentibus et cruci. Ecce opus commune, sed voluntates valde diversae.
Abbreviated transcription (Latin):
cũ peccant: lapis ẽ motus. ñ euulsus. Cadat
iustus: labat᷑ iustus. resurgat iustꝰ: melior
erit. Scĩs enĩ om̃ia cooꝑant᷑ in bonum:
Non relinꝗͣ uos orphanos: ueniam ad uos.
Hoc ideo adiecit: ne putaret᷑ mittere sp̃m si¬
ne se. Orphani pupilli ft̃: s illird grecũ hoc
latinũ. Unde in psalmo uͥ legimꝰ pupillo tu
eris aduitor: grecus habet orphano. Adhue¬
modicũ: & mundus me iam ñ uidet. Mundus
qͥ mͦ uidet ocuł carnis. pꝰ modicũ ñ uidebit:
qͥa pꝰ resurrectionẽ noluit demonstrare carñe
suam ñ sius. S ꝙ totũ tempꝰ modicũ ẽ: quo

Expanded text:
cum peccant, lapis est motus, non evulsus. Cadat cum peccant, lapis est motus, non evulsus. Cadat justus, labatur justus, resurgat justus, melior erit. Sanctis enim omnia cooperantur in bonum . Non relinquam vos orphanos, veniam ad vos. Hoc ideo adjecit, ne putaretur mittere Spirisine se. Orphani pupilli sunt, sed illud Graecum, hoc Latinum. Unde in psalmo ubi legimus: Pupillo tu eris adjutor , Graecus habet orphano. Adhumodicum, et mundus jam me non videt. Mundus qui modo videt oculis carnis, post modicum non videbit, quia post resurrectionem noluit demonstrare carnem su
Abbreviated transcription (Latin):
apłs intelligi uoluit: nͥ qui eũ diligit:
Multi dicunt uoce: corde autẽ & factis
re qui diligit ꝙ habendo mereri ut plus
habeat: ꝙ. plus habendo. plus diligat.
Habebant discipuli sp̃m minus: ce dan¬
dus eis erat amplius. Habebant occulte:
accepturi erant manifeste. Pinde & haben¬
ti & ñ habenti ꝓmitiit᷑: s habenti ut
plus habeat᷑. Non sp̃e diuidit᷑: s dona
eiꝰ. Nlam diuisiones donationũ ft̃: idem
autẽ sp̃e. Paraclytus interp̃tat᷑ aduocatus.
entiam rep̃sentando. Mundũ hoc loco
dixit dilectores mundi: habentes scilicoe
sp̃m uanicatis. Quicqͥd sub tẽpore est:
incõmitabilis deitatis. apuo scõs ma¬
nebte: ita qͦd in illis erit ad cognoscen¬
dũ. ad ꝑmanendũ. Qũauis enĩ dauid
infirmitate suꝑatꝰ criminalit̾ peccauerte: sa¬
ne tam̃ credidit. P roximũ si ñ effectui. saltẽ af¬
ꝑmitteret se interfici quã dm̃ negaret. licet
ad tempus in aliquo eũ contẽpneret. Sc̃i

Expanded text:
s intelligi voluit, nisi qui eum diligit? Multi dicunt voce, corde autem et factis re qui diligit, et habendo mereri, ut plus habeat, et plus habendo plus diligat. Habebant discipuli spiritum minus, et dandus eis erat amplius. Habebant occulte, accepturi erant manifeste. Proinde et habenti et non habenti promittitur, sed habenti ut plus habeatur. Non spiritus dividitur, sed dona ejus. Nam divisiones donationum sunt, idem autem spiritus . Paracletus interpretatur advocatus. entiam repraesentando. Mundum hoc loco dixit, dilectores mundi, non habentes scilicet Spiritum veritatis. Quidquid sub tempore est, incommutabilis Deitatis, apud sanctos manebit, ita quod in illis erit ad cognoscendum, ad permanendum. Quamvis enim David infirmitate superatus criminaliter peccaverit, sane tamen credidit ; proximum, si non effectu, saltem afpermitteret se interfici, quam Deum negaret, licet ad tempus in aliquo eum contemneret. Sancti
Abbreviated transcription (Latin):
s urm. Iude nichil ꝓfuit paratus locus: quẽ
suo uicio ꝑdidit. Iuxta quẽ sensũ. etiã illico
intelligendũ ẽ: qͦd dictum ẽ filiis rebedei.
Sedere a dextris uel a sinistris ñ ẽ meũ dare
uob: s quib paratũ ẽ a patre meo. frustra
inqͥt petitis. qͦd in uob̃ situm ẽ: & qͦd pater
m̃s parauit ddignis uirtutib. Et si abie¬
cipiã uos ad me ipsum: ut uͥ sũ ego et uos
sitis. Ipse ẽ in seipso. gͦ illi futuri erant in ip¬
so. Ipse enĩ ẽ uita ȩcerna: in qͣ futuri sumꝰ. Abi¬
it aute ꝑ absentiam carnis latendo: ueniet
in iudieio apparendo. s manet regnando: ut
ꝓficiamꝰ bene uiuendo & sic parat᷑ locus.
Abiens quide s ñ relinquens parat: qͥa sub¬
trahit se & lacet. ut sit fides quȩ ñ ẽ de re

Expanded text:
quem suo vitio perdidit. Juxta quem sensum etiam illud intelligendum est, quod dictum est filiis Zebedaei: Sedere a dextris meis vel a sinistris, non est meum dare vobis, sed quibus paratum est a Patre meo . Frustra, inquit, petitis quod in vobis situm est, et quod Pater meus praeparavit dignis virtutibus. Et si abiecipiam vos ad meipsum, ut ubi sum ego, et vos sitis. AUGUST. Ipse in seipso, ergo illi futuri erant in ipso. Ipse enim est vita aeterna, in qua futuri sumus. Abiit autem per absentiam carnis latendo, veniet in judicio apparendo, sed manet regnando, ut proficiamus bene vivendo, et sic paratur locus. Abiens quidem, sed non relinquens parat; quia subtrahit se et latet, ut sit fides de re quae
Abbreviated transcription (Latin):
qͥa ita ddiunitati unita ẽ: ut di filiꝰ. d̾s sit¬
& . homo. Deniq si hominẽ separaueris ad̾o.
ñꝗͣ ei seruio: uelut siqͥs purpuiã aut diate¬
ma regale inueniat. Nunqͥd adorabit:Cũ
uͭ rex fuerit eis indutus. ꝑiculũ mortis
incurret: qͥ ea cũ rege contẽpserit adorare:
ẜiqͥs gͦ adorare contẽpserit carnẽ ditati
unitam: penã et̾nȩ mortis patiet᷑. Si di¬
ligeretis me gauderetis utiq qͥa uado ad
patrẽ: qͥa pat̾ maior me ẽ. Scd̃m form̃a ser

Expanded text:
quia ita divinitati unita est, ut Dei Filius Deus sit etquia ita divinitati unita est, ut Dei Filius Deus sit et homo. Denique si hominem separaveris a Deo, nunquam ei servio, velut si quis purpuram aut diadema regale inveniat, nunquid adorabit? Cum vero rex fuerit eis indutus, periculum mortis incurret, qui ea cum rege contempserit adorare. Si quis ergo adorare contempserit carnem deitati unitam, poenam aeternae mortis patietur. « Si diligeretis me, gauderetis utique, quia vado ad Patrem, quia Pater majo
Abbreviated transcription (Latin):
in nob̃ ñ sunt. uł in meliꝰ inuicẽ uel in ue¬
teriꝰ opinam᷑. Nec ignoro hoc sic accipipos¬
se: ut repeticio urdeat᷑. & meã pͥus subaudi¬
at᷑. Mundus autẽ. to÷ homines qͥ diligum
mundũ ꝓpt̾ea dant sͥ pacem: ut sine lite
ñ deo. s mundo fruant᷑. Et qndo iustis
dant pacem ut ñ eos ꝑsequant᷑. ñ ẽ uera
pax: qͥa corda disiuncta fc̃. Non turbet᷑
cor urm. neq formioet. Auoistis qͥa ego di¬
xi uobͣ uado ꝙ uenio ad uos. Quia pac̃e
do ut unũ cor sursũ habeatis: ne turbemi¬
ni de eo qͦd dixi uado. qͣli pastoris absen
aͥs sũ. Obitiunt nob arriam dĩ filiũ et̃
cratuiã: ex dictis salomonis dicentis. Dñs
creauit me in principio uiaꝵ suars pͥtis
quã terrã faceret. S de humanitate di¬
tum ẽ creauit me in initio uiaꝵ suarũ:
tati conuenit: aute scłm fundauit me:
Qd̾ ẽ dicere: ante omĩa tẽpora genute me.
Item dicunt. Quare carñe qua creaturã
eẽ ñ negas: cũ diuinttate ad oras: ꝓyt̾ea

Expanded text:
in nobis, vel in melius invicem, vel in deterius opinamur. Nec ignoro hoc sic accipi posse, ut repetitio videatur, et meam prius subaudiatur. Mundus autem, id est homines qui diligunt mundum, propterea dant sibi pacem, ut sine lite non Deo, sed mundo fruantur. Et quando justis dant pacem ut non eos persequantur, non est vera pax, quia corda disjuncta sunt. « Non turbetur cor vestrum, neque formidet. Auxi vobis, vado et venio ad vos. Quia pacem do vobis, ut unum cor sursum habeatis, ne turbemini de eo quod dixi vado, quasi pastoris absentDeus sum. Objiciunt nobis Ariani Dei Filium esse creaturam ex dictis Salomonis dicentis: Dominus creavit me in principio viarum squam terram faceret . » Sed de humanitate dictum est, creavit me in initio viarum suarum, tati convenit: « Ante saeculum fundavit me . » Quid est dicere: Ante omnia tempora genuit me? Item dicunt: Quare carnem quam creaturam esse non negas, cum divinitate adoras? Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
ego do uob̃. Iturus ad patr̃e sequentib relu ais¬
quo: ꝑuenientib do. Hoc ẽ qͦd legimꝰ apu
ꝓpħam: pacẽ suꝑ pacem. Pac̃e nob reliquit
in hoc scło. qͣ hostem iuncamꝰ. qua inuicen
nos diligamus: pace suã nob̃ dabit in fu¬
turo. qnͣdo sine hoste. & sine dissensione
regnabimꝰ. Pacem reliquit nob ne de occul¬
tis iudicemus: pacẽ suã dabit nob̃. cũ ma¬
nifestabit cogitationes cordis. Ipse ẽ par
nr̃a: qͥ fecte utraq unũ. S quare ñ addidit
meã dicens relinquo: sic̃ uͥ ait do: Qa si
pacẽ suã uoluit intelligi quałe ipse habet
in qua nulla repugnantia ẽ: pacẽ aut̃ẽ gͣ
nob̾ reliquit ñ sine peccato ẽẽ: unde dici
hic plena qͥa scd̾m interiorẽ homine legi
di condelectam᷑: s uidemꝰ aliã legem in
menbris nr̃is repugnantẽ legi ñtis nr̃s.

Expanded text:
equentibus relinquo, pervenientibus do. Hoc est quod legimus apud prophetam: « Pacem super pacem. » Pacem nobis relinquit in hoc saeculo qua hostem vincamus, qua invicem nos diligamus. Pacem suam nobis dabit in futuro, quando sine hoste et sine dissensione regnabimus. Pacem relinquit nobis, ne de occultis judicemus. Pacem suam dabit nobis, cum manifestabit cogitationes cordis. Ipse est pax nostra qui fecit utraque unum . Sed quare non addidit meam, dicens relinquo, sicut ubi ait do? Quid si pacem suam voluit intelligi qualem ipse ait, in qua nulla repugnantia est: pacem autem quam nobis reliquit sine peccato esse? Unde dicimuhic plena, qua secundum interiorem hominem legi Dei condelectamur, sed videmus aliam legem in membris nostris repugnant
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ: qͥ donant & ipsam dilectionẽ. Erit ita¬
q interna gła uisio ꝙ mansio. ñ transito¬
ria s et̾na:. & hȩc erit manifestatio: de
qua ille quesierat. Uenit autẽ ds̃ ad homi¬
nẽ: dũ homo uenit ad dm̃. Uent homo
credendo. obediendo. intuendo. capiendo:
ds̃ uenit subueniendo. illuminando. im¬
plendo. Uerumtam̃ in quorũdã corda ue-¬
nit. & mansioñẽ ibi ñ facit: qͥa ꝑ compun¬
ctionẽ dĩ respectum ꝑcipiunt: s in tẽptatio

Expanded text:
am dilectionem. Erit itaque in aeterna gloria visio et mansio non transitoria, sed aeterna; et haec erit manifestatio de qua ille quaesierat. Venit autem Deus ad hominem, dum homo venit ad Deum. Venit homo credendo, obediendo, intuendo, capiendo; Deus venit subveniendo, illuminando, implendo. Verumtamen in quorumdam corda venit, et mansionem ibi non facit, quia per compunctionem Dei respe
Abbreviated transcription (Latin):
cũ suggerere soleat minoris ẽẽ.  Qa sugge¬
rere aliquando dr sũministrare ut hie
ñ qͦd nob̃ scientiam ab imo inferat. s ab
occulto. Aus̾. ñ habet suggeret uob̃ om̃ta
s cõmemorabit uos om̃ia: & tta exponti
Intelligere debemꝰ qͦd iubem᷑ ñ oblitusei
saluberrimos monitꝰ ad gram ꝑtinere.: qͣ

Expanded text:
» cum suggerere soleat minoris esse, quia sugge» cum suggerere soleat minoris esse, quia suggerere aliquando dicitur subministrare, ut hic, non quod nobis scientiam ab imo inferat, sed ab occulto. Augustinus non habet, suggeret vobis omnia, sed, commemorabit vobis omnia. Et ita exponit: « Intelligere debemus quod jubemur non oblivisci sa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ contrariũ ad hoc qͦd dixit: qͥ ñ diligit
me sermones meos ñ seruat. Et fortasse
ꝓpt̾ aliquã distinctionẽ pluralit̾ dix̃ ser-¬
corporali p̃sentia cito uob̃ auferenda: dixi
hec de sp̃uali mansione. Illa inȩternũ be¬
atificat liberatos: hȩc in tẽpore uisitat li¬
berandos. A cxxxii. Paraclytus
autẽ sp̃c sc̃s quẽ mticet pat̾ in nomine me-¬
o: ille uos docebit om̃ia. &. suggeret uob̃
om̃ia quecũq dixero uob̃. In nomine meo.
idẽ in noticia mei uidelicae confitentibus
me: mittet pat̾ sp̃m. Uel ita. Mittet in
nomine meo. ioest ad głificationẽ mei
in dilectorib meis uel in nomine meo.
singulas insinuari ꝑsonas. Paraclytus
interp̾tat᷑ ad uocatꝰ: qͥa qͦs repleuente. exo¬
rantes facit. Unde paulus. Ipse sp̃c postu-¬
lat ꝓ nob̃: gemitib ienarrabilib. Non
ut m̾inor postulat: s nos ad postulandũ
dum penitentib ueniã p̾parat: ab tristi¬
cia mentẽ leuat. Quare dicit suggeret:

Expanded text:
it, qui non diligit me, sermones meos non servat. Et fortasse propter aliquam distinctionem pluraliter dixit sercorporali praesentia, cito vobis auferenda, dixi haec de spirituali mansione. Illa in aeternum beatificat liberatos, haec in tempore visitat liberandos. A. 132X Paracletus autem Spiritus sanctus quem mittet Pater in nomine meo, ille vos docebit omniaomnia quaecunque dixero vobis. » In nomine meo, id est in notitia mei, videlicet confitentibus me mittet Pater Spiritum. Vel ita: Mittet in nomine meo, id est ad glorificationem mei in dilectoribus meis; vel, in nomine meo, singulas insinuari personas. Paracletus interpretatur advocatus, quia quos repleverit exorantes facit. Unde Paulus: « Ipse Spiritus postulat pro nobis gemitibus inenarrabilibus . » Non ut minor postulat, sed nos ad postulandum dum poenitentibus viam praeparat, a tristitia mentem levat. Quare dicit, « suggeret?
Abbreviated transcription (Latin):
Et ad hoc ualet qͦd postea philippo dicit᷑. qui
uidet mẽ uidet & patre: ñ qͦd ipse sit pater et
filius. ut dicunt sabelliam. patͥpassian: sed
qͦd tam similes sint pat̾ & filius. ut qͥ untum
nouerit. ambos nouerit. Solemꝰ enĩ de simil¬
limis duob ita loqui uidentib unũ: & uo¬
lentib nosse alterũ. Uidistis istum: illũ uidi¬
stis. Ergo qͥ uidet filiũ oculis cordis: uidet
& patrẽ ei simillimũ. Uiderant isti qͣ similli¬
mũ filiũ: s monendi erant. ut talem etiam
ma similitudo ẽ int̾ summã ueritatẽ. et
sũmȩ ueracẽ: int̾ sũmã sapientiã. & sũme
sapientẽ. hoc ẽ int̾ filiũ & patr̃e. Est enim¬

Expanded text:
Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur: Qui Et ad hoc valet quod postea Philippo dicitur: Qui videt me, videt et patrem, non quod ipse sit Pater et Filius, ut dicunt Sabelliani et Patripassiani, sed quod tam similes sint Pater et Filius, ut qui unum noverit, ambos noverit. Solemus enim de simillimis duobus ita loqui, videntibus unum, et volentibus nosse alterum: Vidistis istum? illum vidistis. Ergo qui videt Filium oculis cordis, videt et Patrem ei simillimum. Viderant isti quam simillimum Filium, sed monendi erant ut talem etiam ma similitudo est, inter summam veritatem et summe veracem, inter summam sapientiam, et summe sapientem, hoc e
Abbreviated transcription (Latin):
uia. Quo uis ire: ego sũ ueritas. Ubi uis ꝑma¬
nere: ego sũ uita. Ueritatẽ & uitã om̃ĩs homo¬
em. cupit: s uiã ñ inuenit. Ipsa uia ad de uenit:
surge. & ambula: ambula morib ñ pedib.
Multi bene ambulant pedib. & male morib.
Aliqnͣdo bene ambulantes pret̾ iuã currũt:
ut quid̾a ñ xp̃iani. B̾ene curcunt: s ñ in uia.
Si ñ tenent uiam. quantũ uis bene ambulẽt:
dolendũ ẽ. Melius ẽ in uia claudicare: quã
pret̾ uiã fortit̾ ambulare. Si cognouissetis
entes arguit dicens. Si cognouissetis me
utiq & patrẽ meũ cognouissetis: qͥa ego sũ
ueritas in uero patre. Illis autẽ qͥ filiũ iam
nouerant dixisse intelligit᷑ & qͦ ego uado sci¬
tis. & uiã scitis: eisdẽq subiungit illud de
patre. Am̃ cognoscetis eũ. ꝑ me cognitum:
& uroistis inqͥt eũ ꝓpt̾ omnimod̾a simili¬
tudinẽ. quȩ illi cũ patre ẽ. quẽ ñdũ uidebãt.

Expanded text:
via; quo vis ire, ego sum ivia; quo vis ire, ego sum i vita. Veritatem et vitam omnis homo cupit, sed viam non invenit. Ipsa via ad te venit, surge et ambula. Ambula moribus, non pedibus. Multi bene ambulant pedibus, et male moribus. Aliquando bene ambulantes, praeter viam corruunt, ut quidam non Christiani. Bene currunt, sed non in via. Si non tenent viam, quantumvis bene ambulent, dolendum est. Melius in via claudicare, quam praeter viam fortiter ambulare. Si cognovissetis entes argui dicens: Si cognovissetis me, utique et Patrem meum cognovissetis, quia ego sum veritas in vero Patre. Illis autem qui Filium jam noverant, dixisse intelligitur, et quo ego vado, scitis et viam scitis, eisdemque subjungit illud de Patre, amodo cognoscetis eum per me cognitum, et vidistis, inquit, eum propter omnimodam similitudinem, quae illi cum Patre est, quem nondum videbant.
Abbreviated transcription (Latin):
dis: q quomꝰ possumꝰ uiã scire: Dicit ei iħc.
Ego sũ uia. & ueritas. et uita. Nemo uenit
ad patĩe. nͥ ꝑ me. Utrũq dixerat dñs eos scire:
qͦo thomas dicit nescire. Nescit dñs mentiri.
Ergo sciebant: qͦd se scue nesciebant. Nam si
eũ sciebant & ipse ẽ uia. ueritas & uita. totũ
istiro sciebant. Ibat ad ueritatẽ et uitã. idest
ad seipsũ: & ad patr̃e ꝑ seipsum. Nos etiam
imꝰ ꝑ ipsum: et ad patr̃e &. ad ipsũ. Miro et
in effabili mͦ: qͥ nunꝗͣ. dimisit se. uenit ad se.
Accipite impar exempłu ut cumq ad intelligen¬
dũ. Ego quantũ attinet ad animũ meũ. cũ
hoc sim qͥd estis uos: si taceo apud meipsũ
sũ. Si loquor uob̃ qͦd intelligatis: quodammͦ
ad uos ꝓcedo. nec me relinquo. Cũ autẽ ta¬
cuero quod̾amꝰ ad me redeo: & uob̃cũ maneo:
si tenueritis qͦd audistis. Si hoc pot̾ dĩ factura.
qͥd potest ds dĩ filius:  Ego sũ inqͥt uia. ueri¬
tas & uita. Quasi dicẽt. Qua ius ire: ego sũ

Expanded text:
e? Dicit ei Jesus: Ego sum via, et veritas, et vita. Nemo venit ad Patrem nisi per me. Utrumque dixerat Dominus eos scire, quod Thomas dicit nescire. Nescit Dominus mentiri. Ergo sciebant quod se scire nesciebant. Nam si eum sciebant, et ipse est via et veritas et vita, totum istud sciebant. Ibat ad veritatem et vitam, id est, ad seipsum, et ad Patrem per seipsum. Nos etiam imus per ipsum, et ad Patrem, et ad ipsum. Miro et ineffabili modo qui nunquam dimisit se, venit ad se. Accipite impar exemplum, utcunque ad intelligendum. Ego quantum attinet ad animum meum, cum hoc sim quod estis vos: si taceo, apud meipsum sum; si loquor vobis quod intelligatis, quodammodo ad vos procedo, nec me relinquo. Cum autem tacuero, quodammodo ad me redeo; et vobiscum maneo, si tenueritis quod audistis. Si hoc potest Dei factura, quid potest Deus Dei Filius? Ego sum, inquit, via, veritas et vita, quasi diceret: Qua vis ire, ego sum
Abbreviated transcription (Latin):
sũ maiora. ꝑ eũ. ut ex impio iustus fiat: ꝙͣ
nc faciam sine ipso. Non hic agit᷑ de om̃ib
tẽ animarũ quã celũ & terrã. qͥa his tran¬
seuntib. salus remanebit uistoꝵ. Non tañ
impios iustificare: cũ hoc sit maioris mĩȩ

Expanded text:
sum per eum, ut ex impio justus fiat, quam sum per eum, ut ex impio justus fiat, quam nunc faciam sine ipso. Non hic agitur de omnibutem animarum, quam coelum et terram; quia his transeuntibus, salus remanebit justorum. Non tamen impios justificare, cum hoc sit majoris miseri
Abbreviated transcription (Latin):
altero natura: & ei tͥbuit qͦd facit. de qͦ ipse
ẽ qui facit. Non creditis qͥa ego in patre
& pater in me ẽ: Alioquin: ꝓpt̾ oꝑa ipsa
credite. Si enĩ separati essemꝰ: nullomͦ insepa¬
rabilit̾ oꝑari possemꝰ. A men am̃ dicouo¬
bis. qͥ credit in me oꝑa quȩ ego facio. & ipse¬
⁊ faciet: & maiora horũ faciet: qͥa ego ad pa¬
tr̃e uado. Maiora hor faciet: idest maiora
sanari umbra petͥ: quã fimbria uestimenti
xp̃i. Hoc fecit ihc ꝑ se: illud ꝑ petrũ. Ergou¬
trũq fecit ipse. S quȩ oꝑa tunc dicebatꝰ. nͥ uer¬
ba qͦ loquebat᷑. Hȩc uerba audiendo illi er¬
b. plures credidert̃ ꝗͣ ipsi eeñt. Et hȩc sũt
sine dubitatione maiora. Nec hoc tamen
ao solos apłos dixit: qͥa ñ dixit maiora
hors facietis: s dixit qͥ credit in me. maio¬
ra hors faciet. Qd̃ ita intelligendũ ẽ. Non
erit maior me qͥ credit in me. s ego facturuᷤᷤ

Expanded text:
altero natura, et ei tribuit quod facit, de quo ipse altero natura, et ei tribuit quod facit, de quo ipse est qui facit. Non creditis quia ego in Patre, et Pater in me est? Alioquin propter opera ipsa credite. Si enim separati essemus, nullo modo inseparabiliter operari possemus. Amen amen dico vobis, qui credit in me, opera quae ego facio, et ipse faciet, et majora horum faciet, quia ego ad Patrem vado. Majora horum faciet, id est, majora,  Majus fuit sanari umbra Petri , quam fimbria vestimenti Christi . Hoc fecit Jesus per se, illud per Petrum. Ergo utrumque fecit ipse, sed quae opera tunc dicebat, nisi verba quae loquebatur? Haec verba illi audiendo crebus plures crediderunt quam ipsi essent. Et haec sunt sine dubitatione majora. Nec hoc tamen ad solos apostolos dixit, quia non dixit, majora horum facietis, sed dixit: Qui credit in me, majora horum faciet. Quod ita intelligendum est: Non erit major me, qui credit in me; sed ego majora facturus
Abbreviated transcription (Latin):
stis mes  Philippe: qͥ uidet me uidet ⁊ patre.
quo animo dicas ostendi tͥ patr̃e: ñ queris al¬
terũ simiłe: s illũ ptitas meliorẽ eẽ me. Phi¬
lippus inseparabiles separatim uult nosse
querens in patre sufficientiã. & ñ in filio: qͥa
unus ẽ de nescientib filiũ. Qui &. si scirent
istũ eẽ filiũ. illũ patre. ñ putabant filiũ exto
toto simiłe. s patr̃e meliorẽ: & tta nec paũt¬
⁊ nec filiũ sciebant. Uerba quȩ ego loquo
uob̃: a me ipso ñ loquor. Pater aute in me
manens ipse facit oꝑa. Ergo et uerba oꝑaft̃
Nam qͥ proximũ loquendo edificat: bonũ
opus oꝑat᷑. Hic dicunt arriani. Ecce inȩquat
ẽ filius patͥ: ñ a scipso loquens. Contradicũt
sabelliani: idest patͥpassiani. Ecce pat̾ ipse
ẽ filius. Qͥd ẽ inquiunt in me manens ipse
facit oꝑa: nͥ in me maneo. ego qͥ facio: Nos
autẽ dicimꝰ qͥa sic ẽ ȩqualis alter alteri cumn
sint unũ in substantia. ut tam̃ sit alter ex

Expanded text:
Patrem? quo animo dicas ostendi tibi Patrem; non quaeris alterum similem, sed illum putas meliorem esse me. Philippus inseparabiles separatim vult nosse, quaerens in Patre sufficientiam, et non in Filio, quia unus est de nescientibus Filium. Qui et si scirent istum esse Filium, illum Patrem, non putabant Filium ex toto similem, sed Patrem meliorem, et ita nec Patrem nec Filium sciebant. Verba quae egome manens, ipse facit opera. Ergo et verba sunt opera. Nam qui proximum loquendo aedificat, bonum opus operatur. Hic dicunt Ariani: Ecce inaequalis est Filius Patri, non a seipso loquens. Contradicunt Sabelliani, id est, Patripassiani: Ecce Pater ipse est Filius. Quid est, inquiunt, in me manens ipse fecit opera, nisi in me maneo ego qui facio? Nos autem dicimus, quia sic est aequalis alter alteri, cum sint unum in substantia, ut tamen sit alter ex
Abbreviated transcription (Latin):
lixũ uioet᷑ hominib breuissimũ ẽ do. Uos¬
 aut̃e uidebitis me: qͥa ego uiuo & uos uiue¬
tis. Qa ipsiꝰ mox futura fuerat resurrectio.
posuit uerbũ p̾sentis tẽporis. Qm̃ illoꝵ dif¬
fect᷑ in finẽ: ait uiuetis. Et tunc qnͣdo ui¬
uent: manifeste cognoscent ea quȩ mͦ cre¬
dunt. In illo die uos cognoscetis qͥa ego¬
⁊ sũ in patre meo: & uõs in me: et ego in uõb.
Qui habet mandata mea & seruat ea: ille
ẽ qͥ diligit me. Qui habet in memoria.
⁊ seruat ea in uita: qͥ habet in sermonib et
seruat morib: qui habet audiendo. & ser¬
uat faciendo. ipse diligit me. Probatio dile¬
ctionis: exhibitio ẽ oꝑis. Unde ioħes in epła.¬

Expanded text:
videtur hominibus, brevissimum est Deo. Vos autem videbitis me quia ego vivo, et vos vivetis. Quia ipsius mox futura fuerat resurrectio, posuit verbum praesentis temporis, quoniam illorum differetur in finem, ait, vivetis. Et tunc quando vivent, manifeste cognoscent ea quae modo credunt. In illo die vos cognoscetis quia ego sum in Patre meo, et vos in me, et ego in vobis. Qui habet mandata mea, et servat ea, ille est qui diligit me. Qui habet in memoria et servat in vita, qui habet in sermonibus et servat in moribus, qui habet audiendo et servat faciendo, ipse diligit me. Probatio dilectionis, exhibitio est operis. Unde Joannes in Ep
Abbreviated transcription (Latin):
cat᷑ regnũ. s tunc habebit potestatẽ regnan¬
di cũ audiet. Uente benedicti patͥs mei: ꝑ¬
cipite regnũ. Ioẽ qͥ regnũ eratis. & ñ regnaba¬
tis nisi in spe: uenite &e regnate in re. Creden¬
ꝗ colligit᷑ meritũ. udenti reddit᷑ premiũ. De¬
sioeriũ uisionis: p̃paratio ẽ mansionis. Dñe
multitudo mansionũ. qͦd ꝓ diu̾sitate meritoꝵ
aliꝰ plus. alius minus participes tui erimus.
Et qͥ ego uado seitis: & uiam scitis. Cum xp̃e
in eadem ꝑsona sit ds & homo. scđm homñe
uenit ad homines: & scd̃m hominẽ glificatum
redit ad se dm̃: qͥ ẽ in patre ueritas. & uita de

Expanded text:
atem regnandi, cum audiet: Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum , id est, qui regnum eratis, et non regnabatis nisi in spe, venite et regnate in re. Credenti colligitur meritum, videnti redditur praemium. Desiderium visionis, praeparatio est mansionis. Domine, multitudo mansionum, quod pro diversitate meritorum, alius plus, alius minus, participes tui erimus. Et quo ego vado scitis, et viam scitis. Cum Christus in eadem persona sit Deus et homo, secundum hominem venit ad homines, et secundum hominem glorificatum redi
Abbreviated transcription (Latin):
tͣ pat̾ in filio. Qõcũq petimꝰ aduersus sa¬
lictẽ nĩam. ñ petimꝰ in nomine saluatoris.
Itaq dñs ñ faciens qͦd uidet peti contͣsa¬
lutẽ: potius se exhibet saluatorẽ. Nouit
enĩ medicus:. qͥd salutiferũ. qͥd contra pe¬
tat egrotus. Si uolumꝰ ut faciat qͦo peti¬
mus: salitẽ nr̃am petamus. Ut glificetur
pat̾ in filio subiecit: neqͥs putaret eum
sine patre aliqͥd facturum. Si diligitiᷤ me:
mandata mea seruate. Et ego rogabo pa¬
trẽ & aliũ paraclytũ dabit uob̃. ut ma¬
neat uob̃cũ in eternũ: sp̃m ueritatis. qũe

Expanded text:
odcunque petimus adversus salutem nostram, non petimus in nomine Salvatoris. Itaque Dominus non faciens quod videt peti contra salutem, potius se exhibet Salvatorem. Novit enim medicus quid salutiferum, quid contra petat aegrotus. Si volumus ut faciat quod petimus, salutem nostram petamus. Ut glorificetur Pater in Filio; subjecit: Ne quis putaret eum sine Patre aliquid facturum. Si diligitis me, mandata mea servate. Et ego rogabo Patrem, et alium Paracletum dabit vobis, ut maneat vo
Abbreviated transcription (Latin):
fide puto ẽẽ credentiũ. Unde apłs. Regnũ
di intͣ uos ẽ. Attende dictum ẽẽ patͥs: ñ dei.
Omĩs pater: nom̃ ẽ filii. Cum inqũa credide¬
rint in dm̃ patr̃e & adduxerit eos pater ad
filiũ: tunc de uino eor bibet dñs: & in simi¬
litudinẽ ioseph. in ebriabit᷑ cũ fr̃ib sius.¬

Expanded text:
fidem puto esse credentium. Unde apostolus: Regnum Dei intra vos est . Attendite dictum esse Patris, non Dei. Omnis pater nomen est filii. Cum enim crediderint in Deum Patrem, et adduxerit eos Pater ad Filium, tunc de vino eorum bibet Dominus, et in similitudinem Joseph inebriabitur cum fratribus
Abbreviated transcription (Latin):
mortẽ tanꝗͣ homini timerent. & ideo turba¬
rent᷑. consolat᷑ eos: dm̃ etiã se ẽẽ testans. Qͣs
dicat. Mortẽ metuitis huic formȩ serus: ñ
duirbemini: qͥa ds̃ suscitabit illã. Ini domo
patͥs mei mansiones multȩ st̃. Merito tur-¬
babant᷑: qͣndo quidẽ fioentiori dictũ erat
qͥa negaret dñm. S cũ audiunt de mansio¬
nib celi: a ꝑturbatione recreant᷑: certi post
picula se apico dm̃ mansuros ꝓmeritis su¬
s: q̃o significãt multȩ mansiones. Alia ẽ
eñ glã solis: alia liuiȩ: alia stellarũ. Differt
eñ stella a stella: in gła. ꝓinde respuendi fc̃
qͥ putant ideo dictum. mansiones multas:¬
qͥa extra regnũ celoꝵ ẽ aliqͥd uͥ maneant
innocentes beati. qͥ sine baptismo de hac
uita migrarunt. Hȩc aut̃ẽ fides ñ ẽ catho
in domo pat̾s. toest in iustis mansiones eeñt:
dixissem uob̃. S sciatis qͥa mͦ uado uob̃ pa¬

Expanded text:
 homines timerent et ideo turbarentur, consolatur eos, Deum etiam se esse contestans. Quasi dicat: Mortem metuitis huic formae servi, non turbemini, quia Deus suscitabit illam. In domo Patris mei multae mansiones sunt. Merito turbabantur, quandoquidem fidentiori dictum erat quia negaret Dominum. Sed cum audiunt de mansionibus coeli, a perturbatione recreantur, certi post pericula se apud Deum mansuros pro meritis suis, quod significant multae mansiones. Alia est enim gloria solis, alia lunae, alia stellarum, differt enim stella a stella in gloria . Proinde respuendi sunt, qui putant ideo dictum multas mansiones, quia extra regnum coelorum est aliquid ubi maneant innocentes beati, qui sine baptismo de hac vita migraverunt, haec autem fides non est catholin domo Patris, id est, in justis mansiones essent, dixissem vobis. Sed sciatis quia vado mo
Abbreviated transcription (Latin):
rat. Gauderetis inqͥt: qͥa humanȩ nat᷑e
gratulandũ ẽ. quȩ leuat᷑ ad dexteiã patͥs:
in quo ioem sͥ sꝑant ceceri. Et nunc dixi
uob̾ pͥusquã fiat: ut cũ factum fuerit cre¬
datis. Predixit se ire ad patrẽ: & hii post
mortẽ uisuri erant eũ uiuentẽ: et ad patr̃e
ascendentẽ. Quo uiso: credituri erant qͦd
filius d̃i eẽt. qͥ hoc potuit. Nam fides ẽ re¬
rũ quȩ credunt᷑: ꝙ ñ uident᷑. Credituri in¬
qũa erant filiũ dĩ ñ noua fide: qͥa & pͥus
crediderarte. s aucta fioe & referta: qͥa et

Expanded text:
tis, inquit, quia humanae naturae gratulandum est, quae levatur ad dexteram Patris, in quo idem sibi sperant caeteri. Et nunc dixi vobis priusquam fiat, ut cum factum fuerit, credatis. Praedixit se ire ad Patrem, et hi post mortem visuri erant eum, viventem et ad Patrem ascendentem. Quo viso credituri erant quod Filius Dei esset qui hoc potuit. Nam fides est rerum quae creduntur et non videntur. Credituri, inquam, erant Filium Dei non nova fide, qua et prius crediderant, sed aucta fide et referta, quia et
Abbreviated transcription (Latin):
pondit ei iħe. Quo ego uado ñ potes me mͦ
sequi: sequeris autẽ pea. Audita dilectioĩs
uia qua sequendꝰ ẽ dñs: dicit petrus ut seqͥ
paratus. dñe qͦ uadis: S qͥ totũ nouit. docet
eũ ne p̾sumat: qͥa ñdũ ẽ inditꝰ urcute ex
unc dicit ilł iħe. Om̃s uos scandalum
¶Opatiemini in me in ista nocte. Predicit
q̃d passuri sint: ut cũ passi fuerint ñ desꝑent.
Signant̾ ad didit in ista nocte: qͥa in tene¬
bris seandalizati sunt sic̃ ebrii. Nos uͦ dica¬
mꝰ nox p̾cessit: dies autẽ appropinqͣbit:¬

Expanded text:
pondit ei Jesus: Quo ego vado, non potes me modo sequi; sequeris autem postea. Audita dilectionis via, qua sequendus est Dominus, dicit Petrus ut sequi paratus: Domine, quo vadis? Sed qui totum novit, docet eum ne praesumat, quia nondum est indutus virtute ex unc dicit illis Jesus. Omnes vos scandalum patiemini in me in ista nocte. Praedicit quod passuri sint, ut cum passi fuerint, non desperent: Signanter addidit, in ista nocte; quia in tenebris scandalizati sunt sicut ebrii. Nos vero dicamus: Nox praecessit, dies autem appropinquavit
Abbreviated transcription (Latin):
l ex aurora fuit: bos & capͣ uota fu
Crux sol. crux portus. hȩc ẽ: ea preteri
c rux clausit demplũ: crux soluit enignata lez
S ub cruce cessat ephot: &. deficit unctio re-¬
h ẏitus. ouis. passer. ueruex & adeps uitul
Nil p̾conant᷑: ds hostia finis eo
Parcat hebreꝰ our: caro carnes abstulit
Ide cotidie sine uulnere sacrifica
Panis in altari ds in cruce nil dubitetur:
hoc uerbo utȩ. fieri uita ipsa facetur.
In xp̃i carñẽ panis substantia trans
o rdo sacer: bona traditio:. pia uictima p
Inde ꝓcul facinus: ꝓcul horror & usus i
Secretũ felix. noua uirtus. utile sae
Quo factus sanguis liquor ẽ. uitale laua
nam qͥa peccantes medicina semꝑ eg
hȩc dat᷑ ad uitã: s si reus hunc uerearis.
Qui patͥs ad dextr̃a sedet. & mactat᷑ in aris.
Ecce uides in lege typos & signa ꝑis
Ad ꝓpriũq caput sie sacram̃ta rediR¬

Expanded text:
Lex aurora fuit, bos et capra, vota fuere. Lex aurora fuit, bos et capra, vota fuere. Crux sol, crux portus, haec est, ea praeterire. Crux clausit templum, crux solvit aenigmata legis. Sub cruce cessat ephod, et deficit unctio regis. Hircus, ovis, passer, vervex et adeps vitulorum, Nil proeconantur, Deus hostia, finis eorum. Parcat Hebraeus ovi, caro carnes abstulit Idem quotidie sine vulnere sacrificatur. Panis in altari, Deus in cruce nil dubitetur Haec verbo vitae fieri vita ipsa fatetur, In Christi carnem panis substantia transit. Ordo sacer, bona traditio, pia victima panis. Unde procul facinus, procul horror et usus inanis. Secretum felix, nona virtus, utile sacrum, Quo factus sanguis liquor est in tale lavacrum. Nam quia peccantes medicina semper eHaec datur ad vitam, sed si reus hunc verearis, Qui Patris ad dextram sedet, et mactatur in aris, Ecce vides in lege typos et signa perisse, Ad propriumque caput tria sacramenta redi
Abbreviated transcription (Latin):
gario idem sentiunt: & tam̃ eundẽ cũ ȩccl̃ia
dampnant. In hoc iudelic&e. dampnant eum:
qͥa formã uerboꝵ eccl̃iȩ abiciens nuditate ser-¬
monis scandalũ mouebat. Non sequebatur
ut dicunt usum scͥpturaꝵ quȩ passim res sig¬
nificantes tanqũa significatas appellant. pre¬
sertim in sacram̃tis: ut eoꝵs uirtites expͥmant.
Aliis uͦ latent̾ imponunt qͦd ñ intelligant tro¬
pos & figuratas loquutiones: ideoq misera¬
bili morte animȩ. signa ꝓ reb accipiant. Illud
qͦ maxime derident. qͦd panis & uini species
quidã dieunt in aece apparere: quid̾a uͦ sensus
corporeos falli. pꝰ conuersionẽ panis & uini
in carnẽ & sanguinẽ xp̃i. ¶E gregius autẽ
quid̃a uersificator sane sensit: & dixit.
auit.
Interutrũq dui fuit alter sacrific.
Ritus: & obtinuit uim qualẽcũq pian¬
andi.
a gnꝰ enĩ legis carnales diluit a
a gnũ p̾signans qͥ nos lauat hostia fa¬
ctus.
ortũ

Expanded text:
gario idem sentiunt, et tamen eumdem cum Ecclesia gario idem sentiunt, et tamen eumdem cum Ecclesia damnant. In hoc videlicet damnant eum, quia formam verborum Ecclesiae abjiciens, nuditate sermonis scandalum movebat. Non sequebatur, ut dicunt, usum Scripturarum, quae passim res significantes tanquam significatas appellant, praesertim in sacramentis, ut eorum virtutes exprimant. Alii vero latenter imponunt, quod non intelligant tropos et figuratas locutiones, ideoque miserabili morte animae signa pro rebus accipiant. Illud quoque maxime derident quod panis et vini species quidam dicunt in aere apparere; quidam vero sensus corporeos falli, post conversionem panis et vini in carnem et sanguinem Christi. Egregius autem quidam versificator sane sensit, et dixit: avit. Inter utrumque diu fuit alter sacrificandi Ritus, et obtinuit vim qualemcunque piandi. Agnus enim legis, carnales diluit actus. Agnum praesignans, qui nos lavat hostia factus. ortum?
Abbreviated transcription (Latin):
suscipit᷑. & intelligit᷑ Corpus xp̃i incorrup¬
tibile ẽ: uerũ corpus xp̃i dentib atteritur
& transglitit᷑. Lege fidẽ berengarii qũa sͥ
fcrmauit ȩccłia sub nicholao papa. & ita
eẽ inuenies. Igit᷑ salubri consideratione ue¬
ritatis interp̃tatio ꝑquirenda ẽ. absit enim
qd scã eccłia contraria credat: cũ talia p̾di¬
cat. Ds̃ ẽ simplex & in corporea natura. d̾s
ẽ homo. Ds̃ ipsa ȩt̾nitas ẽ: as de uirgine
natus ẽ. Ds̃ ẽ immorcalis: ds in cruce mortu¬
us ẽ. Ds̃ ẽ inmensus. ds̃ in sepulchro iacuir.
Ds ẽ immutabilis. illocalis. d̃s amorte sur¬
rexit: celos ascendit. ¶Hic ex officio cõmen¬
tatoris uel ad eligendũ uel ad euitandum
plurima ꝓponentis. salua pace eccl̃iȩ. quoꝵd̾a
notabimus opinionẽ. Uirtus enĩ sese diligit.
asꝑnat᷑q contraria. nec uitare uiciũ nͥ cogni¬
tũ potest. St̃ ĩnulli immo forsitan multi
s uix notari possunt. qͥ cũ dampnato beren¬

Expanded text:
 Corpus Christi incorruptibile est; iterum, corpus Christi dentibus atteritur et transglutitur. Lege fidem Berengarii, quam sibi firmavit Ecclesia sub Nicolao papa, et ita esse invenies. Igitur salubri consideratione veritatis interpretatio perquirenda est: absit enim quod sancta Ecclesia contraria credat, cum talia praedicat: Deus est simplex et incorporea natura, Deus est homo, Deus ipsa aeternitas est, Deus de virgine natus est, Deus est immortalis, Deus in cruce mortuus est, Deus est immensus, Deus in sepulcro jacuit, Deus est immutabilis, illocalis, Deus a morte surrexit, coelos ascendit. Hic ex officio commentatoris, vel ad eligendum, vel ad evitandum plurima proponentis, salva pace Ecclesiae, quorumdam notabimus opiniones. Virtus enim sese diligit, aspernaturque contraria, nec vitare vitium nisi cognitum potest. Sunt nonnulli, imo forsan multi, sed vix notari possunt, qui cum damnato Beren
Abbreviated transcription (Latin):
Postquã typicũ pascha fuerat impletũ. &
agni carnes cũ apłis comederat. assumit
panẽ qui confortat cor hominis. & ad ue¬
rũ paschȩ trangredit᷑ sacramentũ: ut qͦmͦ
in p̾figuratione eiꝰ melchisedech sũmi di
sacerdos panẽ & uinũ fecerat: ipse quoq
in ueritate sui corporis ꝙ sanguinis rep̾sen¬
taret. Beda in marcũ. Panẽ gr̃a certi sacu¬
menti. pͥusꝗͣ frangeret. benedixit: qͥa natu¬
rã humanã ꝗͣ passurus assumpsit: gr̃a di¬
uinȩ uirtittis impleuit. Benedixit & fre¬
git: qͥa hominẽ assumptũ ita morti sub¬
dere dignatus ẽ: ut e diuinȩ immortali¬
tatis in ẽẽ potentiã demonstraret. ꝑ citã
resurrectionẽ. Ide in lucã. finitis pasche
ueteris sollempniis quȩ in cõmemoratio¬
ne antiquȩ liberationis de egypto age¬
bant᷑. tñsut ad nouũ pascha. ut ꝓ catne
& sanguine agni suȩ carnis & sangium
sacramentũ in pane &e. uino monstrares.
frangit panẽ qũẽ porrigit: ut ostendas

Expanded text:
Postquam typicum pascha fuerat completum, et agni carnes cum Apostolis comederat, assumit panem, qui confortat cor hominis, et ad verum paschae transgreditur sacramentum, ut quomodo in praefiguratione ejus Melchisedech summi Dei sacerdos panem et vinum fecerat, ipse quoque in veritate sui corporis et sanguinis repraesentaret. Beda in Marcum: « Panem gratia certi sacramenti, priusquam frangeret, benedixit; quia naturam humanam quam passurus assumpsit, gratia divinae virtutis implevit. Benedixit et fregit, quia hominem assumptum ita morti subdere dignatus est, ut ei divinae immortalitatis inesse potentiam demonstraret per citam resurrectionem. » Idem in Lucam: « Finitis paschae veteris solemniis, quae in commemorationem antiquae liberationis de Aegypto agebantur, transiit ad novum pascha, ut pro carne et sanguine agni, suae carnis et sanguinis sacramentum in pane et vino monstraret. Frangit panem quem porrigit. ut ostendat