comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& gratias tibi aget. Quomodo medici diligunt
egrotos: Nnnquid egrotos diligunt: Si egro¬
tos diligunt: uolunt ut semꝑ egrotent. Ad
hoc diligunt egrotos: non ut egroti remane¬
ant. s ut ex egrotis sanifiant & quanta plerũ¬
q patiuntur a freneticisꝰ quales contumeli¬
as u̾borim: Nerumq & ꝑcutiuntur. ꝑsequi¬
tur ille febrem: ignoseit homim. & quid dicã
fr̃s: amat inunicum suum. Immo odit inimi¬
cum surim. Morbum ipsius enim odit: & a¬
mat hominem a quo ꝑcutitur: Odit febrẽ.
Aquo enim ꝑcutitur: Amorbo: ab egrotatio¬
ne. a febre. Inud tollit. quod illi ad u̾satur: ut
remaneat illud unde gratuletur. Sic & tu si
odit te inimicus tuus. & iniuste te odit: noue¬
ris quia cupiditas scł in illo regnatꝰ. ꝓpt̾ ea te
odit. Siodisti illum & tu: contra reddis malĩ
ꝓ malo. Quid facit reddere malinu pro malo:
Uniem egrotum flebam qui te oderat: ian
duos plango. si & tu odisti. Si ꝑsequitur remtuã

Expanded text:
et gratias tibi aget. Quomodo medici diligunt et gratias tibi aget. Quomodo medici diligunt aegrotos? Numquid aegrotos diligunt? Si aegrotos diligunt, volunt ut semper aegrotent. Ad hoc diligunt aegrotos, non ut aegroti remaneant, sed ut ex aegrotis sani fiant. Et quanta plerumque patiuntur a phreneticis? quales contumelias verborum? Plerumque et percutiuntur. Persequitur ille febrem, ignoscit homini: et quid dicam, fratres? amat inimicum suum? Imo odit inimicum suum morbum; ipsum enim odit, et amat hominem a quo percutitur: odit febrem. A quo enim percutitur? A morbo, ab aegrotatione, a febre. Illud tollit quod illi adversatur, ut remaneat illud unde gratuletur. Sic et tu: si odit te inimicus tuus, et injuste te odit; noveris quia cupiditas saeculi in illo regnat, propterea te odit. Si odisti illum et tu, contra reddis malum pro malo. Quid facit reddere malum pro malo? Unum aegrotum flebam, qui te oderat; jam duos plango, si et tu odisti. Sed persequitur rem tuam;
Abbreviated transcription (Latin):
maneant: odis. ñ diligis. Attende quomodo
ipse dixit: id ẽ quia nobebat ut sic remanerẽt
ꝑsecutores. Ait pat̾ ignosce illis: non enm¬
sciunt quid faciunt. Qnib uoluit ignosci.
fecit. Occisus ẽ. sepultus ẽ. resurrexitꝰ in celũ
ascendit: spm̃ scm̃ misit discipulis. Ceperunt
cum fiducia p̾dicare. nomen ipsius: m iracula
faciebant in nomine crucifixi. & occisi. Uide¬
runt illi int̾fectores dñi: & qui sanguiuem
enis sȩuendo fuderunt: credendo biberunt.
Hȩc dixi fris. & longuiscule tam̃. quia uehe¬
mentius commendãnda fuit caritati ur̃e ip¬
sa caritas. id ẽ commnendanda sic erat. Si enim
flaminas adicimus: o in quo non era: forte
uerbis accensa ẽ. Inalio creuit quod erat: in alio
cȩpit esse quod ñerat. Ad hoc certe ista diximꝰ
ne pigri sitis diligere inimicos. Seuit inte
homo: ille sȩuitꝰ. tu p̃care: ille oditꝰ. tu misere¬
re Febris anime ipsius. te odit: sanus erit.

Expanded text:
maneant, odis, non diligis. Attende quomodo maneant, odis, non diligis. Attende quomodo ipse dilexit, id est, quia nolebat ut sic remanerent persecutores; ait, Pater, ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quibus voluit ignosci, fecit. Occisus est, sepultus est, resurrexit, in coelum ascendit, Spiritum sanctum misit discipulis; coeperunt cum fiducia praedicare nomen ipsius, miracula faciebant in nomine crucifixi et occisi: viderunt illi interfectores Domini; et qui sanguinem ejus saeviendo fuderunt, credendo biberunt. 11. Haec dixi, fratres, et longiuscule: tamen quia vehementius commendanda fuit Charitati vestrae ipsa charitas, ideo commendanda sic erat. Si enim flammas adjecimus; et in quo non erat, forte verbis accensa est. In alio crevit quod erat; in alio coepit esse quod non erat. Ad hoc ergo ista diximus, ne pigri sitis diligere inimicos. Saevit in te homo? ille saevit, tu precare; ille odit, tu miserere. Febris animae ipsius te odit: sanus erit,
Abbreviated transcription (Latin):
edificium quod in de facturus ẽ. ñ suuam quod
erat. Sic & tu respicis mimicum tuum: ad uer¬
santemͥ seuientẽ. mordentem u̾bis: erasꝑantẽ
contumelus: in sectantem odiis: attendis ibi
quia homo ẽ. Uides ista omnia quȩ adu̾sa sunt
ab homine facta: & uides in illo quod ad̾o factus
sit. Quod autẽ homo factiis ẽ: adõ factus ẽ.
Quod autẽ te odit. ipse fecit: quod inuidet. ipse
fecit. Et quid dicis in animo tuo: Dñe ꝓpitiꝰ
illi esto. dimitte illi peccata. non incute illi ter¬
rorem. muta illum. ñ amas in illo quod est.
s quod ius ut sit. Ergo cum inimicum amas
frẽm amas. Quappt̾ ꝑ fecta dilectio. inimici
dilectio: quia ꝑfecta dilectio ẽ. in dilectione fr̃¬
na. & nemo dicat quia aliquid minus nos
mus: xp̃s nos monuit ut etiam inimicos dui¬
gamus. Attende quare te monuit xp̃s: ut di¬
ligas inimicos. Nunquid semꝑ ut remaneant
inimici: Si ad hoc te monuit ut mimici re¬

Expanded text:
aedificium quod inde facturus est, non silvam quod aedificium quod inde facturus est, non silvam quod erat. Sic et tu respicis inimicum tuum adversantem, saevientem, mordentem verbis, exasperantem contumeliis, insectantem odiis; attendis ibi quia homo est. Vides ista omnia quae adversa sunt ab homine facta; et vides in illo quod a Deo factus est. Quod autem homo factus est, a Deo factus est. Quod autem te odit, ipse fecit; quod invidet, ipse fecit. Et quid dicis in animo tuo? Domine, propitius illi esto, dimitte illi peccata; incute illi terrorem, muta illum. Non amas in illo quod est, sed quod vis ut sit. Ergo cum inimicum amas, fratrem amas. Quapropter perfecta dilectio, est inimici dilectio: quae perfecta dilectio est in dilectione fraterna. Et nemo dicat quia aliquid minus nos mus; Christus nos admonuit ut etiam inimicos diligamus . Attende quare te monuit Christus ut diligas inimicos. Numquid ut semper remaneant inimici? Si ad hoc te monuit ut inimici re
Abbreviated transcription (Latin):
erunt: Incerta sunt ergo quȩ uideris optare
inimico tuo: quia diligis eum. Incerta sunt:
opta illi ut habeat tecum uitam eternam:
opta illi ut iste fr̃ cuussit. Si gͦ hoc optas.
diligendo inunicum. ut sit fr̃ turis: cum eũ
diligis. fratrem diligis. Non enimi amas in illo
quod ẽ. s quod uis ut sit. Dixeram aliquando
caritati urȩ insi fallor: robur ẽ ligni positũ
ante oculos. Faber optimus uidit lignum ñ
dolatum. desilua p̃cisum ad amauit: nescio
quid inde uuit facere. Non enun ad hoc ama¬
uit: ut semꝑ sic maneat. In arte uidit quod
futurum ẽ. ñ amauit quod ẽ: & amauit quod
inde facturus ẽ: ñ illud quod ẽ Sic nos & đs
amauit peccatores. Dicimus quia d̾s amauit
peccatores: ait enim. Non ẽ opus sauis medicus:
s male harentib. Nunquid adhoc amauit
peccatores: ut peccatores remaneremris: Qua¬
si lignum desilua uidit nos faber: & cogitauit

Expanded text:
erunt? Incerta sunt ergo ista quae videris optare erunt? Incerta sunt ergo ista quae videris optare inimico tuo, quia diligis eum; incerta sunt. Opta illi ut habeat tecum vitam aeternam; opta illi ut sit frater tuus. Si ergo hoc optas, diligendo inimicum, ut sit frater tuus; cum eum diligis, fratrem diligis. Non enim amas in illo quod est; sed quod vis ut sit. Dixeram aliquando Charitati vestrae, nisi fallor: Robur est ligni positum ante oculos; faber optimus vidit lignum non dolatum, de silva praecisum, adamavit: nescio quid inde vult facere. Non enim ad hoc amavit, ut semper sic maneat. In arte vidit quod futurum est, non in amore quod est; et amavit quod inde facturus est, non illud quod est. Sic et nos Deus amavit peccatores. Dicimus quia Deus amavit peccatores: ait enim, Non est opus sanis medicus, sed male habentibus . Numquid ad hoc amavit peccatores, ut peccatores remaneremus? Quasi lignum de silva vidit nos faber, et cogitavit
Abbreviated transcription (Latin):
Noli autẽ timere quando facis bene. ñ uideat
alt̾: time ne ꝓpt̾ ea facias ut tu lauderis. Nam
uideat alt̾: ut ds laudetur: Si enim abscondis
ab oculis hominis: abscondis abimitatione
Duo esuriunt: unus panẽꝰ Alt̾ iusticiam. In¬
ter duos istos famelicos. quid actum ẽ: Beati
qui esuriunt & sitiunt iusticiam: qñi ipsi sacu¬
rabuntur: Int̾ duos istos famelicos: bonꝰ oꝑa¬
tor constititus ẽ. Si caritas de illo operatur
prebes isti. Ambob dedisti elemosinam: illun
fecisti gratulosum de fame int̾fecta. hune fecis ai
imitatorem de exemplo ꝓposito. Miseramini
gͦ tanqͣn misericordes: quia in eo etiam quod di¬
ligitis inimicos. sr̃s diligitis. Ne putetis iohan¬
nem nichi de dilectione inimici p̃cepise. qͥade fr̃ua
Ut sanus sit in hac uita. Quod si ñ illi expedit. ⁊¬
ut diues sit: Quid si ipsis diuituis excecabitur
ut uxorem ducat: Quid si amaram uitam
inde patietur ut filios habeat: Quid simali

Expanded text:
Nolite autem timere quando facitis bene, ne videat Nolite autem timere quando facitis bene, ne videat alter. Time ne propterea facias, ut tu lauderis: nam videat alter, ut Deus laudetur. Si enim abscondis ab oculis hominis; abscondis ab imitationeduo esuriunt; unus panem, alter justitiam. Inter duos istos famelicos, quia dictum est, Beati qui esuriunt et sitiunt justitiam, quoniam ipsi saturabuntur : inter duos istos famelicos, bonus operator constitutus es; si charitas de illo operatur, praebe te isti; ambobus dedisti eleemosynam: illum fecisti gratulatorem de fame interfecta; hunc fecisti imitatorem de exemplo proposito. 10. Miseremini ergo tanquam misericordes; quia in eo etiam quod diligitis inimicos, fratres diligitis. Ne putetis Joannem nihil de dilectione inimici praecepisse; quia de fUt sanus sit in hac vita? quid, si non illi expedit? Ut dives sit? quid, si ipsis divitiis excaecabitur? Ut uxorem ducat? quid, si amaram vitam inde patietur? Ut filios habeat? quid, si mali
Abbreviated transcription (Latin):
apło: ille qui nͣ habet caritatem. Si distribuero
omuia mea pauꝑib: & si tradidero corpꝰ meũ
ut ardeam: caritatem aut̃ ñ habeam nichu
iñ ꝑdest. Ergo scriptura diuina intro nos reuo¬
cat᷑. i iactatione huius faciei forinsecus: & ab ista
suꝑficie quȩ iactatur ante homines. reuoeat nõ
intro. Redi ad conscientiam tuam: ipsam int̾ro¬
gl. Noliattendere quod floret foris: s quȩ radix
ẽ init̾ra. Radicata ẽ cupiditas: species pocest ẽẽ
bonorum factorum: uera oꝑa bona eẽ ñ possunt.
Radicata ẽ caritas: securus esto: nichil mali
ꝓcedere potest. blanditur suꝑbia: seuit amor.
e uestit: ille cedit. Ille uestit ut placeat homi¬
lib: ille cedit ut corrigat disciplina. Accipit᷑
magis plaga caritatis: quam elemosina suꝑbie.
Redite ergo intro fãs: & momnib quȩcumq
facitis. intuenum testem dm. Uidete si ille ui¬
det quo animo faciatis. Si cor ur̃m ñ uos accu¬
sat. qui aiactantie causa facitis bene: securi estote

Expanded text:
ribuero omnia mea pauperibus, et si tradidero corpus meum ut ardeam, charitatem autem non habuero, nihil mihi prodest . Ergo Scriptura divina intro nos revocat a jactatione hujus faciei forinsecus; et ab ista superficie quae jactatur ante homines, revocat nos intro. Redi ad conscientiam tuam, ipsam interroga. Noli attendere quod floret foris, sed quae radix est in terra. Radicata est cupiditas? species potest esse bonorum factorum, vere opera bona esse non possunt. Radicata est charitas? securus esto, nihil mali procedere potest. Blanditur superbus, saevit amor. Ille vestit, ille caedit. Ille enim vestit ut placeat hominibus: ille caedit ut corrigat disciplina. Accipitur magis plaga charitatis, quam eleemosyna superbiae. Redite ergo intro, fratres; et in omnibus quaecumque facitis, intuemini testem Deum. Videte, si ille videt, quo animo faciatis. Si cor vestrum non vos accusat, quia jactantiae causa facitis; bene, securi estote.
Abbreviated transcription (Latin):
rientem caritas: pascit & suꝑbia. Caritas ut d̾s
laudetur: suꝑbia ut ipsa laud etur: Uestit nu¬
dos caritas. uestit ꝙ suꝑbia. Ieuinat caritas: i eui¬
nat & suꝑbia. Sepelit mortuos caritas: sepelit
& suꝑbia. Omnia oꝑa bona quȩ uult facere
caritas & facit: agit econtra suꝑbia: & quasi
ducit equos suos. S interior ẽ caritas: toilit
locum male agitate suꝑbie. Non inale agitan¬
ti. s male agitate. Uȩ homini cuius auriga
suꝑbia ẽ. Necesse ẽ enim ut preceps eat. Ut
autẽ non sit suꝑbia quȩ agit & factabona:. qͥs
nouit: Quisuidet ubi ẽ hoc : Oꝑa uidemus.
Pascit miscd̃ia. pascit & suꝑbia. Hospitem
suscipit miscd̾ia: hospitem suscipit & suꝑbia.
Inteedit ꝓ pauꝑe miscd̾ia: int̾cedit & suꝑbia.
Quid est hoc : In oꝑib non discernimus. dudeo
aliquid dicere. s ñ ego: paulus dixit. Moritur
caritas: id est homo habens caritatemꝰ confitet᷑¬

Expanded text:
rientem charitas, pascit et superbia - charitas, ut Deus rientem charitas, pascit et superbia - charitas, ut Deus laudetur; superbia, ut ipsa laudetur. Vestit nudum charitas, vestit et superbia; jejunat charitas, jejunat et superbia; sepelit mortuos charitas, sepelit et superbia. Omnia opera bona quae vult facere charitas et facit, agitat contra superbia, et quasi ducit equos suos. Sed interior est charitas: tollit locum male agitatae superbiae; non male agitanti, sed male agitatae. Vae homini cujus auriga superbia est, necesse est enim ut preceps eat. Ut autem non sit superbia quae agitet facta bona, quis novit? quis videt? ubi est hoc? Opera videmus: pascit misericordia, pascit et superbia; hospitem suscipit misericordia, hospitem suscipit et superbia; intercedit pro paupere misericordia, intercedit et superbia. Quid est hoc? In operibus non discernimus. Audeo aliquid dicere, sed non ego; Paulus dixit: moritur charitas, id est, homo habens charitatem, confitet
Abbreviated transcription (Latin):
s homo.
inuidebis ei quano t̃ eẽ uidebis ȩqualem. Debes
uelle omnes homines equales tibi. Et si uiceris
aliquem ꝑp rudentiam: optare debes. ut sit ꝙ
ipse prudens. Quam diu tardus ẽ discit ate: qͣm¬
dni indoctus ẽ indiget tui: & tu uideris doctor:
ille autẽ discens. Tu ergo suꝑior quia doctor es: ille
inferior quia discens. Nisi uium optes equalem:
semꝑ ius habere discentẽ. Si autẽ uis habere semꝑ
discentem: inuidus eris doctor. Si inuidus doc¬
tor: quomodo eris doctor: Rogo te noli docere
ipsam inuidentiam tuam. Audi apłm dicentẽ:
de uiscerib caritatis. Uellem om̃s homines esse si¬
cut me ipsum. Quomodo uolebat om̃s equales:
Ideo erat omnib suꝑior: quia caritate optabat
omnes equales. Excessit ergo homo modum: aua¬
rior uoluit ẽẽ ut supra homines e̾et: qui supra
pecora factus ẽ: & ipsa ẽ suꝑbia. & uitdece quta
oꝑa faciat suꝑbia. Ponite incorde. quanta si¬
nulia faciat: & quasi paria caritatis. Pascit esu¬

Expanded text:
s homo, invidebis ei quando tibi esse videbis aequalem. Debes velle omnes homines aequales tibi esse; et si viceris aliquem per prudentiam, optare debes ut sit et ipse prudens. Quamdiu tardus est, discit a te; quamdiu indoctus est, indiget tui; et tu videris doctor, ille autem discens: tu ergo superior, quia doctor es; ille inferior, quia discens. Nisi illum optes aequalem, semper vis habere discentem. Si autem vis semper habere discentem, invidus eris doctor. Si invidus doctor, quomodo eris doctor? Rogo te, noli docere ipsum invidentiam tuam. Audi Apostolum dicentem de visceribus charitatis: Vellem omnes homines esse sicut meipsum . Quomodo volebat omnes esse aequales? Ideo erat omnibus superior, quia charitate optabat omnes aequales. Excessit ergo homo modum; avarior voluit esse, ut supra homines esset, qui supra pecora factus est: et ipsa est superbia. 9. Et videte quanta opera faciat superbia; ponite in corde quam similia facit, et quasi paria charitati. Pascit esu
Abbreviated transcription (Latin):
monium dedit quia potest: & ubi non facit se cre¬
tiorem intelligas uoluntatemꝰ. ñ suspiceris diffi¬
cultatem. S quid fr̃s. cum euaserimus omhes
istos mortalitatis laqueos: cum transierint tempo¬
ra temptationis: cum scl huus mnutabilitas de¬
cucurrerit: & receꝑimus illam stolam primam.
immortalitatem illam quã peccando ꝑdidimus.
cum corruꝑtibile hoc induerit in corruptionẽ
idẽ caro ista induerit in corruptionem. & mor¬
tale hoc induerit immortalitatẽ. iam ꝑfectos fi¬
rios di: ubi ñ opus ẽ temptari. nec flagellariꝰ ai¬
noscet nos omnis creatura: subdita nob̾ erunt
dit enim ds̃ tibi esse suꝑ bestias: id ẽ meliorem eẽ
qͣm bestias. Hoc naturale habes: semꝑ eris melior
quam bestia. Si uis melior cẽ quam alius homo:

Expanded text:
monium dedit quia potest, ut ubi non facit, secremonium dedit quia potest, ut ubi non facit, secretiorem intelligas voluntatem, non suspiceris difficultatem. Sed quid, fratres? Cum evaserimus omnes istos mortalitatis laqueos, cum transierint tempora tentationis, cum saeculi hujus fluvius decucurrerit et receperimus illam stolam primam, immortalitatem illam quam peccando perdidimus, cum corruptibile hoc induerit incorruptionem, id est, caro ista induerit incorruptionem, et mortale hoc induerit immortalitatem ; jam perfectos filios Dei, ubi non opus est tentari, nec flagellari, agnoscet omnis creatura: subdita nobis erunt dit enim tibi Deus esse super bestias, id est, meliorem esse quam bestias. Hoc naturale habes; semper melior eris quam bestia. Si vis melior esse quam alius homo,
Abbreviated transcription (Latin):
ori. Propt̾ea suꝑbia egyptiorum. unde domita ẽ:
Deran is: & muscis. Poterat ds̃ & leones mittere:
s aliquis magnus leone t̾rendus ẽ. Quanto illi
erant suꝑbiores: tanto dereb contemptibilib
& ab iectis. fracta ẽ eorum ceruix mala. S danhe¬
lem cognouerunt leones: quia ille subditus erat¬
d̾o. Quid martyres. qui ad bestias pugnauerunt:¬
& ferarum morsib lamati sunt. ñ erant sub deo:
uestimenta corrumpit: ñ agnouit machabeos:
agnouit machabeos: agnouit fr̾̃s & istos: sed opus
erat quoddam flagellum ꝑmittente dño: qui dic̃
inscriptura. Nagellat omnem filium quẽ recipit.
Putatis enim fr̾s. quia ferrum transuerberaret
uiscera dm̃i. insi ipse ꝑmitteretꝰ aut hereret in lig¬
no. nisi ipse uoluisset: Non eum agnouit creat᷑a:
An exemplum patientiȩ ꝓposuit fidelib suis: Id̾o
ruisse: quosdam uisus ẽ eripuisse. Id̾o quosdam
eripuit: ne putes illum ñ potuisse eripere. Testi¬

Expanded text:
ori. Propterea superbia Aegyptiorum unde domita est? ori. Propterea superbia Aegyptiorum unde domita est? De ranis et muscis . Poterat Deus et leones mittere, sed aliquis magnus leone terrendus est. Quanto illi erant superbiores, tanto de rebus contemptibilibus et abjectis fracta est eorum cervix mala. Sed Danielem agnoverunt leones, quia ille subditus Deo erat. Quid? martyres qui ad bestias pugnaverunt, et ferarum morsibus lacerati sunt, non erant sub Deo? vestimenta corrupit ; et non agnovit Machabaeos? Agnovit Machabaeos; agnovit, fratres et istos . Sed opus erat quodam flagello, permittente Domino, qui dixit in Scriptura, Flagellat omnem filium quem recipit . Putatis enim, fratres, quia ferrum transverberaret viscera Domini, nisi ipse permitteret; aut haereret in ligno, nisi ipse voluisset? Non eum agnovit creatura sua? An exemplum patientiae proposuit fidelibus suis? Ideo ruisse, quosdam visus est eripuisse. Ideo quosdam eripuit, ne putes illum non potuisse eripere. Testi
Abbreviated transcription (Latin):
In intellectu: in mente: in interiore homine: in
torem suum.. Habet hanc intelligentiam: qui
las detergerent in se imaginem di. & ipsam quo¬
dam modo flammam intelligentiȩ ꝑuersitate
morum extiuguerent: clamabat illis scriptura.
Nolite fieri sicut equus & mulus: quib non est
intellectus. Hoc ẽ dicere: preposui te equo & mu¬
lo: te adimaginem meã feciꝰ potestate̾ tibi suꝑ ista
dedi. Quare : Quia nͣ habent ferȩ rationalẽ mentẽ.
tu aut̃ rationali mnente capis ueritatẽ. Intellige
es. Quia uͦ peccauit homo. & deseruit eum sub qͦ
esse debuit: subditus ẽ ei supra quẽ debuit. Inten¬
dite quid dicam. Ds̃. honio. pecora. Uerbi gra
supra te ds: infra te pecora. Agnosce eum qui supͣ
te est: ut agnoscant te qui infra te funt. Ideoq
dum danihel agnouisset supra se dm̃: agnouerunt
illum supra se leones. Si autẽ ñ agnoscis illum qui
supra te ẽ: suꝑiorem contempnis. subderis inferi¬

Expanded text:
In intellectu, in mente, in interiore homine; in In intellectu, in mente, in interiore homine; in uum, laudare creatorem suum. Habet hanc intelligentiam, qui las detererent in se imaginem Dei, et ipsam quodammodo flammam intelligentiae perversitate morum exstinguerent; clamabat illis Scriptura, Nolite fieri sicut equus et mulus, quibus non est intellectus . Hoc est dicere, Praeposui te equo et mulo; te ad imaginem meam feci, potestatem tibi super ista dedi. Quare? Quia non habent ferae rationalem mentem: tu autem rationali mente capis veritatem, intelligis es. Quia vero per peccatum homo deseruit eum sub quo esse debuit, subditur eis supra quae esse debuit. 7. Intendite quid dicam: Deus, homo, pecora: verbi gratia, supra te Deus; infra te pecora. Agnosce eum qui supra te est, ut agnoscant te quae infra te sunt. Ideoque cum Daniel agnovisset supra se Deum, agnoverunt illum supra se leones . Si autem non agnoscis illum qui supra te est, superiorem contemnis, subderis inferi
Abbreviated transcription (Latin):
dix omnium malorum auaritia: & inicium om¬
nis peccati suꝑbia. Si inicium omnis peccati suꝑ¬
bia: radix omnium malorum suꝑbia ẽ. Certe ra¬
dix omnium malorum auaricia ẽ. Inuenimus
& insuꝑbia. auariciam esse: excessit enim modũ
homo. Quid ẽ auarum esse: ꝓgredi ultra quã
sufficit. Adam suꝑbia cecidit. Inicium omnis
peccati suꝑbia inquit. Nunquid auaricia: Quid
auarius illo: cui d̾s sufficere non potuit: Ergo
fr̃s. legiinus quemadmodum factus sit homo:
ad imaginem & similitudinem di. Et quid de
illo dixit ds: Et habrat potestatẽ piscium maris:
& uolatilun celi: & omnium pecorum quȩ re-¬
punt suꝑ t̾ram. Nunquid dixit potestatem¬
habeat hominum: Habeat pocestatem ait: de¬
dit potestatem naturalem. Quorum habeat
potestatem : Piscium maris: uolatilium celi:
& omnium repentium quȩ repunt suꝑ terrã.
Quare hȩc ẽ naturalis potestas hominis: quia
homo ex eo habet potestatem: ubi factus ẽ ad
imaginem di. Ubi autẽ factus ẽ adimagniẽ di:

Expanded text:
dix omnium malorum avaritia; et, Initium omnis peccati superbia. Si initium omnis peccati superbia, radix omnium malorum superbia est. Certe radix omnium malorum avaritia est: invenimus et in superbia avaritiam esse; excessit enim modum homo. Quid est avarum esse? Progredi ultra quam sufficit. Adam superbia cecidit: Initium omnis peccati superbia, inquit. Numquid avaritia? Quid avarius illo, cui Deus sufficere non potuit? Ergo, fratres, legimus quemadmodum factus sit homo ad imaginem et similitudinem. Dei: et quid de illo dixit Deus? Et habeat potestatem piscium maris, et volatilium coeli, et omnium pecorum quae repunt super terram . Numquid dixit, Habeat potestatem hominum? Habeat potestatem, ait: dedit potestatem naturalem. Quorum habeat potestatem? Piscium maris, volatilium coeli, et omnium repentium quae repunt super terram. Quare haec est naturalis potestas hominis in ista? Quia homo ex eo habet potestatem, ex quo factus est ad imaginem Dei. Ubi autem factus est ad imaginem Dei?
Abbreviated transcription (Latin):
prestemus eis quos amanuis. Quod si non sit qͦd
prestemus: sua beneniuolentia sufficit amanti.
Non enim optare debemus ee̾ miseros: ut pos¬
simus exercere oꝑa iiscđiȩ. Daspanem esurien¬
ti: s melius nemo esuriec. & nulli dares. Uestis
nudum: utinam omnes uestiti e̾e̾nt: & non ee̾t
ista necessitas. Sepelis mortuum: utinam ue¬
niat aliquando illa uitaꝰ. ubi nemo moriatur:
Concordas litigantes: utinam sit aliquando pax
illa met̾na hierłm: ubi uenio discordat. Hȩc
omnia: officia necessitudinum sunt. Tolle mi¬
Germanius amares felicem hominẽ: cui ñ habes
quod prestes. Purior ille amor erit: multoq sin¬
cerior. Nam si prestiteris misero: fortassis extolle
te cupis adu̾sus eum: & eum tibi uis esse subie¬
ctum: qui auctor ẽ tui beneficii. Ile indiguit:
tu im ꝑtitus es. quasi maior uideris tu quia pre¬
sticisti: quam iuiẽ cui prestitumẽ. Opta equalẽ:
ut ambo sub uno sitisꝰ cui nichil prestare potes.
Nam in hoc excessit modum suꝑba ai mna. & qͦ¬

Expanded text:
praestemus eis quos amamus. Quid, si non sit quod praestemus? Sola benevolentia sufficit amanti. Non enim optare debemus esse miseros, ut possimus exercere opera misericordiae. Das panem esurienti: sed melius nemo esuriret, et nulli dares. Vestis nudum: utinam omnes vestiti essent, et non esset ista necessitas! Sepelis mortuum: utinam veniat aliquando illa vita ubi nemo moriatur! Concordas litigantes: utinam aliquando sit pax illa aeterna Jerusalem, ubi nemo discordet! Haec enim omnia officia necessitatum sunt. Tolle miGermanius amas felicem hominem, cui non habes quod praestes; purior ille amor erit, multoque sincerior. Nam si praestiteris misero, fortassis extollere te cupis adversus eum, et eum tibi vis esse subjectum, qui auctor est tui beneficii. Ille indiguit, tu impertitus es; quasi major videris quia tu praestitisti, quam ille cui praestitum est. Opta aequalem, ut ambo sub uno sitis cui nihil praestari potest. 6. Nam in hoc excessit modum superba anima, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
etiam quȩ tua sunt deferre: quia quȩ sua sunt
nobis ille concessit. Nescit inuidere: nescit eri¬
pereꝰ nescit auferre. Uides quam bonus: quan
tum tribuit hominib ut uiuificandi habeant

Expanded text:
etiam quae tua sunt domino deferre, quia quae sua sunt etiam quae tua sunt domino deferre, quia quae sua sunt nobis ille concessit. nescit inuidere, nescit eripere, nescit auferre. uides quam bonus dominus, qui tantum tribuit hominibus, ut uiuificandi habeant
Abbreviated transcription (Latin):
sua plebs credit: rumpuntur retia: nec labit᷑
piscis. Uocantur ad adium̃tum socii: qui erant
petri. hoc ẽ ad eccłiam conuenerunt: ut imple¬
rent ambas nauiculas. Omnes enim in nomine
ctus ẽ: ut plenitudine sui nauis pene mergatui:
Oportet enum et hereses eeͥ ut ꝓbentur bom. Pos¬
sumus tamen et aliam ȩccłiam intelligere na¬
uim alterius. Ab una enim plures ȩccł̃iȩ diriuan¬
tur. E cce alia solitudo petri. cum sua iam preda
suscepta ẽ: s nouit ꝑfectus quemadino dumi ser¬
uare possit reconditos: qui scit quemadmodum poͤ¬
sit caꝑe disꝑsos. ¶ uos inu̾bo capit. uerbo credit:
negat suam predamꝰ negat suum munus. Exi
inquit a ine dũe: quia homo peccator sum. Am¬
mirabatur dona diuina: & quod plus meruerat
hoc p̃sumebat minus. Dic tu exi ame dñe. quia
peccator sum: ut respondeat tibi dñs. noli timere
indulgenti dño peccatum fateri: noli timere

Expanded text:
 plebis sua credit. rumpuntur retia, nec labitur  plebis sua credit. rumpuntur retia, nec labitur piscis. uocantur ad adiumentum socii qui erant Petri, hoc est ad ecclesiam conuenerunt, ut inplerent ambas nauiculas; omnes enim in nomine ctus est, ne plenitudine sui naues paene mergantur; oportet enim et haereses esse, ut probentur boni. possumus tamen et aliam ecclesiam intellegere nauem alterius; ab una enim plures ecclesiae deriuantur. ecce alia sollicitudo Petri, cui sua iam praeda suspecta est. sed nouit perfectus quemadmodum seruare possit reconditos, qui scit quemadmodum possit capere dispersos. quos in uerbo capit uerbo reddit; negat suam praedam, negat suum munus. exi inquit a me, domine, quia homo peecator sum. ammirabatur enim dona diuina et quo plus meruerat hoc praesumebat minus. dic et tu: exi a me, domine, quia peccator sum, ut respondeat tibi dominus: noli timere. <noli timere> indulgenti domino peccatum fateri, noli timere
Abbreviated transcription (Latin):
caberis. Et enim p̃cium immortalitatis ẽ nob̾
nr̃a confessio: quia scͥptum ẽ. ore aut̃ confessio
fit ad salutem. Ee fortasse primus hic piscis
primus ẽ martyr. in ore habens didragina:
Habebat gͥ primus ille martyr stephanus
scilicet more thesaurum: eum xp̃m in pasfio¬
ne loqueretur: S reuertamur ad ꝓpositũ
locum: discamus apłicam humilitatẽ. Unde¬
supra. Preceptor inquit ꝑ totam noctem la¬
borantes nichil cepimus: s in u̾bo tuo laxabo
rete. Et ego nlne. quia nox michi ẽ. qͣndo
non imꝑas: nemo adhuc dedit nom̃ suum
Adhuc noctem habeo: nisi iaculum uocis ꝑ epy¬
ꝑhaniamꝰ & adhuc nichil cepi. Misi ꝑdiem:
expecto ut iubeasꝰ inu̾bo tuo laxabo retia. Oñ¬
noua p̃sumptio: humilitas fructuosa: quia ni¬
chil ante ceꝑant. magnam inu̾bo dĩ conclu¬
dunt piscium muititudinem. Non hoc hu¬
manȩ facundiȩ opus: s suꝑnȩ uocationis mu¬
nus. Cedunt disputationes homimini: fide¬

Expanded text:
caberis . Etenim pretium immortalitatis est nobis caberis . Etenim pretium immortalitatis est nobis nostra confessio; quia sicut scriptum est: Ore confessio fit ad salutem . 75. Et fortasse primus hic piscis primus est martyr, in ore habens didrachma, Habebat igitur primus ille martyr, Stephanus scilicet, in ore thesaurum, cum Christum in passione loqueretur. sed reuertamur ad propositum locum et discamus apostolicam humilitatem. Praeceptor, inquit per totam noctem laborantes nihil cepimus; sed in uerbo tuo laxabo retia. et ego, domine, scio quia nox mihi est, quando non imperas. nemo adhuc dedit nomen suum, adhuc noctem habeo. misi iaculum uocis per epifania et adhuc nihil cepi, misi per diem. exspecto ut iubeas; in uerbo tuo laxabo retia.s o uacua praesumtio, s o humilitas fructuosa! qui nihil antea ceperant magnam in uerbo domini concludunt piscium multitudinem. non hoc humanae facundiae opus, sed supernae uocationis est munus. cedunt disputationes hominum, fide
Abbreviated transcription (Latin):
piscandi retia sunt: qui captos ꝑimunt s re¬
seruant. & de ꝓfundo adlumen extrahunt: fui¬
ctuantes de inferis ad suꝑna transducunt. E st
et aliud apłiciun piscandi genus: quo genere
solum petrum piscari iubet dñs dicetis. Mute
hainum: & eum p iscem qui primus ascende¬
rit tolle. Magnum quidem & spũale docu¬
mentum: quod xpĩani uiri sublimiorib po¬
testatib docentur. debere esse subiecti: neq
constitutionem regis t̾rȩ putent esse soluendã.
Sienim censum filius d̃ĩ soluitꝰ quis tu tan¬
tus es. qui non putes ẽẽ soluendum: Ꝙ si ille
censum soluit. qui nichil possidebat: tu aut̃
qui scł̃i sequeris lucrum. cur scł obsequrum
non recognoscis: Cur te supra scłm quabã
animi arrogantia feres: cum scło sis misera eti¬
piditate subiectus : Prenditur gͥ didragma
lege ꝓmissum: in eiuiangłio ꝑ solutum: ñ ociose
more piscis inuentumꝰ ex ore enim tuo ustifi¬

Expanded text:
piscandi retia sunt, quae non captos perimunt, sed repiscandi retia sunt, quae non captos perimunt, sed reseruant et de profundo ad. lumen extrahunt, fctuantes de infimis ad superna traducunt. 73. Est et aliud apostolicum piscandi genus , quo genere solum Petrum piscari Dominus jubet dicens: Mitte hamum, et eum piscem qui primus ascenderit, tolle . Magnum quidem est et spiritale documentum , quod christiani viri sublimioribus potestatibus docentur debere esse subjecti; ne quis constitutionem regis terreni putet esse solvendam. Si enim censum Dei Filius solvit, quis tu tantus es, qui non putes esse solvendum? Et ille censum solvit qui nihil possidebat: tu autem qui saeculi sequeris lucrum, cur saeculi obsequium non recognoscas? Cur te supra saeculum quadam animi arrogantia feres, cum saeculo sis misera cupiditate subjectus. 74. Penditur igitur didrachma,Lege promissum, in Evangelio persolutum, non otiose in ore piscis inventum: Ex ore enim tuo justifi
Abbreviated transcription (Latin):
Quam licet non queat uiens humana plene ra¬
tionis in uestigatione comp̃hendere:. fidei tam̃
plenitudo complectur. Nam et si licet michi
scire quemadmotlum natus sit: ñ licet tamen
uescire quod natus sit. Sericm generationis ig¬
noro: sed auctoritatem generationis agnosco.
Non int̾fuimus cum apatre dĩ filius nasceret᷑:
sed int̾sunnus cum expatre di filius diceretur:
S id̃o non credimus cui credius: Omnia
enim quȩ credimus: uel uisu credimus. uel au¬
ditii. Uisus sepe fallit᷑: auditus infide ẽ. an asse¬
rentis ꝑsona difcutitur:. Si uiri boni dicerent:
ne fas pͥutaremus nou credere. Ds asserit: ꝓbat
filius: resugiens sol fatetur: tremens terra te¬
statur. In altum disputationis ęccłia a petro
ducitur: ut uideat hinc exsurgentem di filiũ:
complexiones. & quasi quidam rationis simis.
& disputationum recessusꝰ qui eos quos ceꝑint
non amittant: Et bene apłica instrumenta

Expanded text:
Quam licet mens non queat humana plenae raQuam licet mens non queat humana plenae rationis investigatione comprehendere; fidei tamen plenitudo complectitur. Nam etsi non licet mihi scire quemadmodum natus sit; non licet tamen nescire quod natus sit. Seriem generationis ignoro, sed auctoritatem generationis agnosco. Non interfuimus cum a Patre Dei Filius nasceretur: sed interfuimus cum a Patre Dei Filius diceretur. Si Deo non credimus, cui credimus? Omnia enim quae credimus, vel visu credimus, vel auditu: visus saepe fallitur, auditus in fide est. An asserentis persona discutitur? Si viri boni dicerent, nefas putaremus non credere: Deus asserit, probat Filius, restatur. in hoc altum disputationis ecclesia a Petro ducitur, ut uideat hinc resurgentem dei filium,conplexiones et quasi quidam orationis sinus et disputationum recessus, qui eos quos ceperint non amittant? et bene apostolica instrumenta
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo quia sc̃s matħ̾s illa prelibauerat: sc̃s lucã
eam sibi nauim inqua petrꝰ piscaretur elegit.
Nonturbatur ista quȩ petrum habet: turbat᷑
illa quȩ uidam habet. & si multa illic discipu¬
lorum merita nauigabant: tamen adhuc eaui.¬
ꝑfidia ꝓditoris agitabat. In utͣaq petrꝰ: s qui
suis meritis firmus ẽ. sepe turbatur alienis.
Caneamus gͥ suꝑbum: caueamus proditorẽ
le ꝑ unum plurum fluctuemur. Ergo non
turbat᷑ hȩc nauis: inqua prudentia nauigat:
abest ꝑfidia. fides sperat. Quemadmodũ emni
turbari poterat: cui precrat is inquo eccłie
firmanentum ẽ: Iuic gͦ turbatio ubi modi¬
ca fides: hic securitas ubi ꝑfecta dilectio. Deniq
& si aliis imperatur ut laxent retia sua. soli tam
petro dicitur: duc maltum: hoc est in ꝑfundũ
disputationum. Quid eium tam altum. quã
altitudinem diuitiarum uidere scire dĩ filumꝰ
& professionem diuinȩ generationis assumere:

Expanded text:
70. Ergo quia sanctus Matthaeus illa praelibaverat, sanctus Lucas 70. Ergo quia sanctus Matthaeus illa praelibaverat, sanctus Lucas eam sibi navim, in qua Petrus piscaretur, elegit. Non turbatur ista quae Petrum habet, turbatur illa quae Judam habet. Etsi multa illic discipulorum merita navigabant; tamen eam adhuc perfidia proditoris agitabat. In utraque Petrus: sed qui suis meritis firmus est, turbatur alienis. Caveamus igitur perfidum, caveamus proditorem; ne per unum plurimi fluctuemus. Ergo non turbatur haec navis in qua prudentia navigat, abest perfidia, fides spirat. Quemadmodum enim turbari poterat, cui praeerat is, in quo Ecclesiae firmamentum est? Illic ergo turbatio, ubi modica fides: hic securitas, ubi perfecta dilectio. 71. Denique etsi aliis imperatur ut laxent retia sua; soli tamen Petro dicitur: Duc in altum, hoc est, in profundum disputationum. Quid enim tam altum, quam altitudinem divitiarum videre, scire Dei Filium, et professionem divinae generationis assumere?
Abbreviated transcription (Latin):
nauim quȩ erat symouiͤ.
rogauit ut inducerent
a terra aliquantulum.
nec tempore nec loco
cepit abstudio sanandi
⁊turba cohiberi. uesꝑ
incubuit sequebantur: stagnum occurrit. ur¬
lucam repletur piscib: ut et principia eccłixe flu¬
stuantis. & posteriora exuberantis agnoscas. Pis¬
ces eium sunt: qui hanc enauigant uitam. Ibi
adhuc discipulis xp̃s dormit. Hic precepit. Dor¬
mit enim tepidis: ꝑ fectis iugilat. S quemad mo¬
dum dormiat xp̃s audistis: dicentem in ꝓpħa.
Ego dormio: & cormeum uigilat. Q sc̃s matħs
recte ñ pret̾mittendum putauit ȩt̾ne uidici¬
um potestatis. ubi imꝑat uentis. Non enun:
turbatum sedatur mare. & diuinȩ uocis imꝑio
obsecuntur lementa. atq insensibilia sensum
accipiunt obsequendi: diuinȩ mysterium gr̾ę
reuelatur. Quod fl uctus mitescit scħ. u̾bo im¬
mundos sp̃s conquiescit: non alterum altero re¬
fellitur:. s utrumq celebratur. Habes miraculũ
melementis. habes documentum in mysterus

Expanded text:
navim, quae erat Simonis, rogavit ut inducerent a terra aliquantulum. nec tempore, nec loco coepit ab studio sanandi turba cohiberi. Vesper incubuit, sequebantur: stagnum occurrit, urLucam repletur piscibus; ut et principia Ecclesiae fluctuantis, et posteriora exuberantis agnoscas; pisces enim sunt, qui hanc enavigant 1353 vitam. Ibi adhuc discipulis Christus dormit, hic praecipit. Dormit enim trepidis, perfectis vigilat. Sed quemadmodum dormiat Christus, audisti dicentem in Propheta: Ego dormivi, et cor meum vigilat . 69. Et srecte non praetermittendum putavit aeternae indicium potestatis, ubi imperat ventis . Non est enim turbatum sedatur mare, et divinae vocis imperio obsequuntur elementa, atque insensibilia sensum accipiunt obsequendi; divinae mysterium gratiae revelatur. Quod fluctus mitescunt saeculi, verbo immundus spiritus conquiescit; non alterum altero refellitur, sed utrumque celebratur. Habes miraculum in elementis, habes documentum in mysteriis. .
Abbreviated transcription (Latin):
ins: scđ̾m hominem intelligendum ẽ. Sicut gͦ¬
decusti ei potestatẽ inquit omnis carnis. ita te
głificet filius: id ẽ notum de faciat omni carm qm
dedisti. Sic eium dedisti: ut onine quod dedisti
ei det eis uitam et̾nam. Hȩc ẽ aut̃ uita et̾na¬

Expanded text:
nis, secundum hominem intelligendum estnis, secundum hominem intelligendum estdedisti ei potestatem, inquit, omnis carnis, ita te clarificet Filius; id est, notum te faciat omni carni, quam dedisti ei. Sic enim dedisti. Ut omne quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Haec est vita
Abbreviated transcription (Latin):
ut ꝑfilium pat̾ ignoͣsceret gentib: ꝓfecto patrẽ
clarificauit & filius. Si aut̃ tantum mͦ mortuius
fuisset & filius. nec resurrexiss: proculdubio nec
a patre clarificatus eẽt: nec patrẽ clarificasset. Nc̃
autẽ resurrectione clarificatus apatre: resurre¬
ctionis sue p̃dicatione clarisicat patrẽ. Hoc q̃p¬
pe aꝑit ordo u̾borum. Clarifica in quit filiũ
tuumm: ut filius tuus clarificet te. Tanquam
diceret. Resuscita me: ut ignotescas toto orbi ꝑ¬
me. Denide magis inagisq pandens. quomor
clarificet patrem filius: sicut dedisti inquit ei
potestatem omins carnisꝰ ut omne quod dedi¬
sti ei det eis. uitam et̾nam. Omuem carnem
dixit omnẽ hominẽ. a parte totum significans:
quemadinodum rursus aparce suꝑiore sigui¬
ficatur homo totus: ubi ait apłs: omnis anima
potestatib sublimorib subdita sit. Quid enun
dixit omnis anima: nisi omnis homo: Hoc
aut̃ quod potestas xp̃o apatre data ẽ omius car¬

Expanded text:
ater innotesceret gentibus, profecto Patrem clarificavit et Filius. Si autem tantummodo mortuus fuisset Filius, nec resurrexisset, procul dubio nec a Patre clarificatus esset, nec Patrem clarificasset. Nunc autem resurrectione clarificatus a Patre, resurrectionis suae praedicatione clarificat Patrem. Hec quippe aperit ordo ipse verborum: Clarifica, inquit, Filium tuum, ut Filius tuus clarificet te, tanquam diceret, resuscita me, ut innotescas toto orbime. Deinde magis magisque pandens, quomodo clarificet Patrem Filius: Sicut dedisti, inquit, ei potestatem omnis carnis, ut omne, quod dedisti ei, det eis vitam aeternam. Omnem carnem, dixit omnem animam, a parte totum significans, quemadmodum rursus a parte superiore significatus est homo totus, ubi ait Apostolus: Omnis anima potestatibus sublimioribus subdita sit . Quid enim dixit omnis anima, nisi, omnis homo? Hoc autem, quod potestas Christo a Patre data est omnis car
Abbreviated transcription (Latin):
surrectione mortuorum. Scd̾ni hanc gͦ p̃desti¬
nationẽ etiam clarificatus ẽ antequam mundꝰ
essec: ut esset claritas ex resurrectione mortuoꝵ
apud patrẽ: ad ciius dext̾am sedet. Cum ergo
uideret illius p̃destinatȩ suȩ clarificationis ue¬
nisse iam tempus. ut & nunc fieret in redditi¬
one quod fuerat iup̃destinatione iam factũ:
orauit iam dicens. Et minc clarifica me tu
pat̾ apud temet ipsum. claritate quã habru
priusquam mundus eẽt apudte: id ẽ illam cla-¬
ritatẽ quam habui apud te in p̃destinatione
tua ͥ tempusẽ ut apud te habeam etiam ui¬
uens in dextera tua. Manisestaui nom̃ tuum
hominib: quos dedisti michi de mundo. Tui.¬
erant & mͥ eos dedisti: & sermonem tuum

Expanded text:
surrectione mortuorum. Secundum hanc ergo praedestinationem etiam clarificatus est, priusquam mundus esset, ut esset claritas ejus, ex resurrectione mortuorum, apud Patrem, ad cujus dexteram sedet. Cum ergo videret illius praedestinatae suae clarificationis venisse jam tempus, ut et nunc fieret in redditione quod fuerat in praedestinatione jam factum, oravit, dicens: Et nunc clarifica me, tu Pater, apud temetipsum, priusquam mundus esset apud te, id est, illam claritatem quam habui apud te in praedestinatione tua. Tempus est ut apud te habeam etiam vivens in dextera tua. Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi de mundo. Nome
Abbreviated transcription (Latin):
inꝓuerbiis non ẽ palam: Quod aut̃ ñ in ꝓu̾¬
biis occultatur. s u̾bis mauifestatur: palam ẽ.¬
Quomodo gͦ manifestauit: quod ñdum palam
dixit : Proinde sic iutelligendum. ẽ ꝓ tempo¬
re futuro p̃teritum positum: quemadinodũ
illud. Omnia quȩ audiui a patre meo: nota
uob̾ feci. Quod non dum fecerat: s loquebatur
quasi fecisset: quod inmutabilit̃ p̃fixum e̾e̾ scie¬
bat. ut faceret. Quid ẽ aut̃: quod dedisti michi
de mundo: Dictum ẽ enim de illis: quod ñ e̾e̾nt
de mundo. S hoc eis regeneratio prestitit: non
generatio. Quid ẽ enim quod sequit᷑. tui erant:
& michi eos dedisti: Aliquando erant patris⁊qͣn¬
do ũ erant unigeniti filii eius: & habint aliqnͣ
pat̾ aliquid sine filio: Absit. Ueriuntam̃ habute¬
qui

Expanded text:
in proverbiis non est palam? Quod autem non proverin proverbiis non est palam? Quod autem non proverbiis occultatur, sed verbis manifestatur, pQuomodo ergo manifestavit, quod nondum palam dixit? Proinde sic intelligendum est pro tempore futuro praeteritum positum, quemadmodum illud. Omnia quaecunque audivi a Patre meo, nota feci vobis, quod nondum fecerat, sed loquebatur quasi fecisset quod immobiliter esse praefixum sciebat ut faceret. Quid est autem Quos dedisti mihi de mundo? Dictum est enim de illis quod non essent de mundo. Sed hoc regeneratio praestitit, non generatio. Quid est etiam, quod sequitur: Tui erant, et mihi eos dedisti? An aliquando erant Patris, quando non erant unigeniti Filii ejus? et habuit aliquando Pater aliquid sine Filio? Absit; veruntamen habqui
Abbreviated transcription (Latin):
tum: s & pro eis qui credituri sunt ꝑ u̾bum eoꝵ
in me. Ubi manifestius ostendit quod de om̃ib¬
ñ ad eum ꝑtinentib suꝑius loqueretur. ab eo
loco ubi ait. manifestaui nom̃ tuun hominib
quos dedisti m̾: se de his tantum qui eum cum
quid de illis a quib tunc audiebatur discipłis¬
dicat. Manifestaui inquit nom̃ tuum homi¬
nib: quos dedisti michi. Non gͦ nouerant dei
nomen: cum ẽẽnt uidei: & ubi ẽ qͦd legitur.
notus inuidea d̾s. misrł magnum nom̃ eius:
Ergo manifestaui nom̃ tuum hominib istis
quos dedisti michi demundo: qui me audiunt
hȩc dicentem: uon illud nom̃ tuum quod uo¬
caris ds̾: s illud quod uocaris pat̾ ineus. Seã
de qua suꝑius dixerat:. quod ueniret hora cum
iam non in ꝓu̾buis inquit loquar uobisꝰ. sed pa¬
lam de patre meo anniciabo uob̾: Anuero
annunciatio manifesta putabitur in ꝓuerbus:
Cur gͦ dictum ẽ palam annunciabo. nisi quia

Expanded text:
tum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum tum, sed et pro his qui credituri sunt per verbum eorum in me. Ubi manifestius ostendit quod non de omnibus ad eum pertinentibus superius loqueretur, ab eo loco ubi ait, Manifestavi nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi; sed de his tantum qui eum, cum qudicat: Manifestavi, inquit, nomen tuum hominibus, quos dedisti mihi. Non ergo noverant Dei nomen, cum essent Judaei? et ubi est, quod legitur: Notus in Judaea Deus, in Israel magnum nomen ejus ? Ergo manifestavi nomen tuum hominibus istis, quos dedisti mihi de mundo, qui me audiunt haec dicentem, non illud nomen tuum, quo vocaris Deus, sed illud quo vocaris Pater meus, quod de qua superius dixerat quod veniret hora cum jam non in proverbiis, inquit, loquar vobis, sed palam de Patre meo annuntiabo vobis? An vero annuntiatio manifesta putabitur in proverbiis? Cur ergo dictum est, palam annuntiabo, nisi quia
Abbreviated transcription (Latin):
nouerunt uere quia a te exiui. & credid̾int
qͥa tu me misisti. Quam quami & hȩc oumua de
omnib fucuris fidelib dici potuerunt speciȩ
ꝑfecta. cum adhuc essent futura: s ut dehis
solis quos tunc habebat discipulis hȩc loqui
intelligaturꝰ illuã magis urget quod pauloptꝰ
ait. Cum essem cum eis: ego seruabam eos in
nomine tuo. Quos dedisti mͥ custodiui: oe ne¬
mo ex his periit. nisi filius ꝑditionis. ut scͥp¬
tura impleatur: uidam significaus qui tradi¬
dit eum. Existo quippe duodenario numero
apłorum: solus ꝑiit. Deinde subiungit. Nime
aut̃ ad te uenio. Unde manifestum est eum
de corporali sua dixisse p̃sentia: cum ee̾m cum
eis: ego seruabam eos. ueluti iam cum eis ea p̃sen¬
quib dixerit. cum e̾e̾m cum eis ego seruabam
eos: nisi hi quos inse credentes seruare iam ce¬
perat. p̃sentia corporaliꝰ quam qͣm apud patrẽ
seruaret p̃sentia sp̃uali. Post uero adiungit.
& ceteros suos: ubi dicit. Non ꝓhis aut̃ rogo tan¬

Expanded text:
te exivi, et crediderunt quia tu me misisti. Quanquam et haec omnia de futuris omnibus fidelibus dici potuerunt spe jam perfecta, cum adhuc essent futura: sed ut de his solis quos tunc habebat discipulis haec loqui intelligatur, illud magis urget quod paulo post ait, Cum essem cum eis, ego servabam eos in nomine tuo: quos dedisti mihi custodivi, et nemo ex eis periit, nisi filius perditionis, ut Scriptura impleatur; Judam significans qui tradidit eum: ex isto quippe duodenario numero Apostolorum solus periit. Deinde subjungit: Nunc autem ad te venio. Unde manifestum est eum de corporali sua dixisse praesentia, Cum essem cum eis, ego servabam eos, veluti jam cum eis ea praesenquibus dixerit: Cum essem cum eis, ego servabam eos, nisi hi quos in se credentes servare jam coeerat absentia corporali, ut eos cum Patre servaret praesentia spirituali. Post vero adjungit et caeteros suos, ubi dicit: Non pro his autem rogo tan
Abbreviated transcription (Latin):
licet absentiam suam cito futurami: illorum
Sic enim ẽ locutus homo hominib congru¬
ens: ut mos loquendi sese habet humanus.
Annon cotidie dicimus: iam se hic de aliquo.
quantotius habituro: & maxime hoc de
morituris solet dici. Quam qͣm & ipse dñs
tanquam p̃uidens. quid lecturos mouere
posset: adiecit. Ego ad te uenio. Sic exponens
quodam inodo. cur dixerit: iam non sum in

Expanded text:
licet, absentiam suam jam cito futuram, illorum alicet, absentiam suam jam cito futuram, illorum aSic enim est locutus homo congruens hominibus, ut mos loquendi sese habet humanus. An non quotidie dicimus: Jam non est hic, de aliquo quantocius abituro? Et maxime hoc de morituris solet dici, quanquam et ipse Dominus, tanquam praevidens quid lecturos movere posset, adjecit: Et ego ad te venio. Sic exponens quodammodo cur dixerit: Jam non sum in
Abbreviated transcription (Latin):
do enim ee̾ iam factum ostendit iam fuisse p̃de¬
stinatum: & certum haberi uoluit quod e̾e̾t futu¬
rum. & iam inquit non sum in mundo: & hu
inmundo sunt. Si horam prorsus illam qua lo¬
quebatur attendas. utriq adhuc in itiudo e¬
rant: & ipse scilicet & ii de quib hoc dicebat᷑.
Non enim scdm ꝓuectum cordis & uitȩ id acci
pere possumus uel debenius: ut illi ꝓpt̾ea esso
adhuc dicantur inmnundo. quod mundana adhuc.
sapiant: ille aut̃ iam ñ ẽẽ in inundo sapiendo diui¬
na. Positum ẽ enim hic unum u̾bum. quod nos
intelligere ominino ñ sinat: quia ñ ait & non
sum inmundo. s iam non sum in mundo. ꝑ hoc
ostendens fuisse in mundo. iam ñ esse. Nunquid ͦ
fas ẽ. ut eum credamus aliquando mundana
sapuisse: & ab hoc errore liberatum iam illa
non sapere: Quis tam impio sensu se indue¬
rit. Restat igitus ut scdm id quod etiam ip¬
se in mundo prius erat. in mundo sedixerit
iam ñ ẽẽ ꝙfecto p̃sentia corporali: a mundo sei¬

Expanded text:
do enim esse jam factum, ostendit jam fuisse praedestinatum, et certum haberi voluit quod esset futurum. 4. Et jam, inquit, non sum in mundo, et hi in mundo sunt. Si horam prorsus illam qua loquebatur attendas, utrique adhuc in mundo erant; et ipse scilicet, et illi de quibus hoc dicebat: non enim secundum provectum cordipere possumus vel debemus, ut illi propterea esse adhuc dicantur in mundo, quod mundana adhuc sapiant; ille autem jam non esse in mundo, sapiendo divina. Positum est enim hic unum verbum quod nos ita intelligere omnino non sinat, quia non ait: Et non sum in mundo, sed: Jam non sum in mundo, per hoc ostendens se fuisse in mundo, jam non esse. Nunquid ergo fas est ut eum credamus aliquando mundana sapuisse, et ab hoc errore liberatum, jam illa non sapere? Quis tam impio sensu se induerit? Restat igitur ut secundum id quod etiam ipse in mundo prius erat, in mundo se dixerit jam non esse, profecto praesentia corporali, a mundo, sci