comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tent᷑ xp̃m in earue uenisse: factis aut̃ ne¬
gant. Nolite gͦ eẽ. tãꝙͣ oeside sccͣi. Adiuin¬
gite fidĩ recte uitã rectã: ut xp̃m ꝯfite¬
amini in carne uenisse. ⁊ u̾b̾nera dic̃do.
⁊ factis negetis: sides taliũ maloeũ ꝓpe si
te me: ne sit uob̾ testis sudor hic meus
audite me. Iacob apłs cũ de fide ⁊ oꝑib
loqueret᷑ ad iudeos: adu̾sus eos qui sibi
putabant fid̃e suffice̾. ⁊ oꝑa bona habere
nolebant: ait. Tu credis q unꝰ ẽ. õs: be¬
ne facis: ꝓ oemones creount: ⁊ ꝯtremisc̃t.
Nñqͥd id̾o demones ab et̾no igni lib̾abunt᷑.
qr erediuit ⁊ ꝯtremiscunt: Ecce mͦ qd̃ au¬
filiꝰ di unu: Legite ⁊ inuenietis oixisse
laudat᷑: ocmon ꝯpescit᷑. Una uox facta
diu̾sa. Unde seꝑant᷑ iste oue ꝯfessiones:
redicebant hi demones tues siliꝰ oĩ: ti¬
more hoc oicebant ũ amore. Deniq il
trus aut̃. tecũ ero usq ad mortẽ. S &¬
ipse pecrus. unde fr̃s mei. unde illi di¬

Expanded text:
tum in carne venisse; factis autem negant. Nolite ergo esse tanquam de fide securi. Adjungite fidei rectae vitam rectam, ut Christum confiteamini in carne venisse, et verbis vera dicendo, verbis, et factis negetis; fides talium malorum prope est te me, ne sit vobis testis sudor hic meus; audite me. Jacobus apostolus cum de fide et operibus loqueretur adversus eos, qui sibi putabant fidem sufficere, et opera bona habere nolebant, ait: Tu credis quia unus est Deus; bene facis: et daemones credunt, et contremiscunt . Numquid ideo daemones ab aeterno igne liberabuntur, quia credunt, et contremiscunt! Ecce modo quod auFilius Dei vivi: legite, et invenietis dixisse laudatur, daemon compescitur. Una vox, facta diversa. Unde separantur istae duae confessiones? re dicebant hoc daemones, Tu es Filius Dei. Timore hoc dicebant, non amore. Denique illi trus autem: Tecum sum usque ad mortem , ipse Petrus unde, fratres mei, unde illi di
Abbreviated transcription (Latin):
dño ernius. Pereat contͥstatio: ubi ẽ tan
ra cõsolatio. Dec̃gat᷑ luctus: ex annuofi¬
des ecpellat dolcrem. In tanta spe nõ oecde
esse triste tẽplũ di: ibi habitat bonꝰ cõlo¬
latoe ibi qui nõ fallit ꝓmissor. Scio ut¬
moetiuum diu planganꝰ: qm̃ inces ama¬
ra est ꝑillam transuut & oñs. Suffitiant
hec panca caritati ur̃e. consoletur habun¬
dantius qui nõ migrat de corde ur̃o. s
ita dignetur habitare ut uos dignetur
cciam infine inutare.

Expanded text:
no erimus. Pereat contristatio, ubi tanta est consolatio: detergatur luctus ex animo, fides expellat dolorem. In tanta spe non decet esse triste templum Dei. Ibi habitat bonus consolator, ibi qui non fallit, promissor. Quid mortuum diu plangamus? Quoniam mors amara est? Per illam transivit et Dominus. Sufficiant haec pauca Charitati vestrae: consoletur dantius, qui non migrat de corde vestro, sed ita dignatur habitare, ut nos dignetur etiam in fine invitare.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ peccatũ nõ p̃cessissox: sine dubio moes
secuta nõ sinsso. Secuta. ẽ. gͦ moes etiã
corpis: quã p̃cessit mors amine. Mors a¬
secuta ẽ. deserente anmã. Deseruit uo
debuisti: reccoe ab eo quẽ dilexisti. Qus
eñ iuilt mori: Proes nemo. ita nemo
ut beato petro diceret᷑ alter te cingoe.
due& quo tu nõ nis. Si gͦ nulla eẽt
mortis amaritudo: ũ eẽc magna mr̃ i
noło uos ignorare fr̃s: ut nõ cont̾stemini si¬

Expanded text:
catum non praecessisset, sine dubio mors secuta non fuisset. Secuta est ergo mors etiam corporis, quam praecessit mors animae. Mors asecuta est, deserente anima: deseruit voldebuisti, recede ab eo quem dilexisti. Quis enim vult mori? Prorsus nemo, et ita nemo, ut beato Petro diceretur: Alter te cinget, et feret quo tu non vis. Si ergo nulla esset mortis amaritudo, non esset magna martyrum nolo vos ignorare, fr
Abbreviated transcription (Latin):
Uirigor mites inuoitio: docebit mansue¬
tos uas suas. Panentiã cͥpe inlaborib hꝰ
uite sine qͣ nõ pot̃ custodiri spes fut᷑e uite:
nemo pot̾ ꝑpetuo retiner e. nͥ mitis atq mã¬
suetus. qͥ ñ resistit uoluntati dĩ. cuiꝰ ugũ
lene ẽ. ⁊ sarcina leuis. s crtdentib dõ ⁊ sꝑan¬
tib meum. ⁊ diligentib cum. Ita qͥppe mites
atq mansueti. ñ solum osolationes eiꝰ amabi
xp̃o enim ambulatis: qͥdix̃. Ego sum uia.
Qmͦ millo ambulandum sit oiscite: ñ solũ eiꝰ
u̾bo. s etiã eiꝰ exemplo. ħuic enim ppͥo filio

Expanded text:
Diriget mites in judicio, docebit mansuetos vias suas . Patientiam quippe in laboribus hujus vitae, sine qua non potest custodiri spes futurae vitae, nemo potest perpetuo retinere, nisi mitis atque mansuetus; qui non resistit voluntati Dei, cujus jugum lene est et sarcina levis, sed credentibus Deo, et sperantibus in eum, et diligentibus eum. Ita quippe mites atque mansueti non solum consolationes ejus amabitChristo enim ambulatis, qui dixit: Ego sum via . Quomodo in illo ambulandum sit, discite, non solum ejus verbo, sed etiam ejus exemplo. Huic enim proprio Filio
Abbreviated transcription (Latin):
deputata sunt. Nec solum incorꝑib patriarcha¬
catiatq laudanti sunt qͥita fecerunt. Imple
ant hȩc homines ergasuos offitia postremi
muneris: & sui humani lenim̃ta me¬
roris. Uerũ illi utiq abluunt sp̃s oe¬

Expanded text:
deputata sunt: nec solum in corporibus Patriarchadeputata sunt: nec solum in corporibus Patriarchacati atque collaudati sunt, qui ista feigitur haec homines erga suos officia postremi muneris, et sui humani lenimenta moeroris. Verum illa quae adjuvant spiritus de
Abbreviated transcription (Latin):
& sibi miscd̃am ñ thesaurizantes s iram.
Cꝰ õ g moetius noua merita cõparant᷑ cũ ꝓeis
boni aliqͥo oꝑant᷑ sui: s eoeũ p̾cedentib cõ¬
sequentia ista redount᷑. Nõ enĩ uictũ ẽ. nͥ cũ
hic uiuerent ut eos hȩc aliqͥd aouiuarent.
cũ hie uiuere oestitissent. ꝓideo istam fini¬
ens quisq uitã. nͥ qd̾ meruit in ipsa: ñ po¬
carorũ oe suceũ mortib cõtristari. oolore
sanabili. ⁊ cõsolabiles lac̾mas fundant ꝯdi¬
tione moetali: quas cito repͥmat fidĩ gaudi¬
um. qr creoiit᷑ fideles qñ moriunt᷑ paulu¬
lũ a nob̾ abire: & ad meliora tͣnsire. Consolen¬
t᷑ eos etiã fr̃na obsequia. siue que sunerib
ex hibent᷑. siue que dolentib adhibent᷑: ne
sit iusta querela dicentim. sustinui qͥ sul
cõtristaret᷑ & nõ fuit: ⁊ cõsolantes ñ inueni.
Sit ꝓ uirib cura sepeliendi & sepulera ꝯstru¬
endi: qr & hec inscript᷑is scĩs int̃ bona oꝑa

Expanded text:
sericordiam thesaurizantes, sed iram. Non ergo mortuis nova merita comparantur, cum pro eis boni aliquid operantur sui, sed eorum praecedentibus consequentia ista redduntur. Non enim actum est, nisi cum hic viverent, ut eos haec aliquid adjuvarent, cum hic vivere destitissent. Et ideo istam finiens quisque vitam, nisi quod meruit in ipsa, non pocharorum de suorum mortibus contristari dolore sanabili, et consolabiles lacrymas fundant conditione mortali: quas cito reprimat fidei gaudium, qua creduntur fideles, quando moriuntur, paululum a nobis abire, et ad meliora transire. Consolentur eos etiam fraterna obsequia, sive quae funeribus exhibentur, sive quae dolentibus adhibentur, ne sit justa querela dicentium, Sustinui qui simul contristaretur, et non fuit; et consolantes, et non inveni . Sit pro viribus cura sepeliendi et sepulcra construendi: quia et haec in Scripturis sanctis inter bona opera
Abbreviated transcription (Latin):
unoe ẽ: Numqͥd enim pot̾ eẽ. nͥ aliunde: Si
nat᷑as. Inuenimꝰ lupũ. recia salubria tendamꝰ:
uenem̃. capiamꝰ. captũ trucidemꝰ. Trucidemꝰ
plane: moriat᷑ error. uniat homo. Ecce in co
qd orxi. capiamꝰ. trucidemꝰ. moriat᷑ error. ui¬
uat homo: ibi soluit᷑ q̃stio. S recolite qd̾ ꝓ¬
posui. ne obliti q̃stionẽ: ñ intelligatis solutio¬
Si ex d̃o ñ ẽ: alumde ẽ. Si aluinde ẽ: docui eẽ.
duas nat᷑as. hanc q̃stionẽ tenete: ⁊m̃tes ad
illa mea u̾ba reuocate uͥ dixi. capiamꝰ. truci¬
demꝰ. moriat᷑ error. iuuat homo. Erroe ñ ẽ
dedõ: homo ex dõ ẽ. Reoite ad q̃stionẽ. Om̃is

Expanded text:
e, nisi aliunde? Si naturas. Invenimus lupum: retia salubria tendamus, venemur, capiamus, captum trucidemus. Trucidemus plane; moriatur error, vivat homo. Ecce in eo quod dixi, Capiamus, trucidemus; moriatur error, vivat homo; ibi solvitur quaestio. Sed recolite quod proposui, ne obliti quaestionem, non intelligatis solutioSi ex Deo non est, aliunde est. Si aliunde est, docui duas esse naturas. Hanc quaestionem tenete, et mentes ad illa mea verba revocate, ubi dixi, Capiamus, trucidemus; moriatur error, vivat homo. Error non est ex Deo, homo ex Deo est. Redite ad quaestionem: Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
lectũ cõ tristat in nob̾ ipsius dilectioĩs affectũ.
Ideo ñ ammonuit apłs ut ñ cõtristem᷑: s ñ sic̃
ccc̃i qui spem ñ habent. Cõtristam᷑ gͦ nos in
nrõeum mortib necessitate amittendi: s cũ
spe rccipiendi. Inde angunͣ. hinc cõsolam᷑. In¬
de infirmitas afficit: hiic fides reficit. Inde
dol& humana cõditio: binc sqͥuat diuia ꝓ¬
missio. Prouide pompa funeris. agnma ex¬
equiarũ. sumptuosa diligentia sepulture. mo¬
num̃torim opulentia cõstructio. uiuoeum st̃
qualia cũq solatia: nõ adiutoria mortuorum.

Expanded text:
lectum, contristat in nobis dilectionis affectum. lectum, contristat in nobis dilectionis affectum. Ideo non admonuit Apostolus ut non contristemur, sed non sicut caeteri qui spem non habent. Contristamur ergo nos in nostrorum mortibus, necessitate amittendi, sed cum spe recipiendi: inde angimur, hinc consolamur; inde infirmitas afficit, hinc fides reficit; inde dolet humana conditio, hinc sanat divina promissio. Proinde pompa funeris, agmina exsequiarum sumptuosa, diligentiae sepulturae, monumentorum opulenta constructio, vivorum sunt qualiacunque solatia, non adjutoria mortuorum.
Abbreviated transcription (Latin):
nimona: beatus apłs ut
de dormientib hoc ẽ. mor¬
tius carissimis urĩs ñcõ¬
tristem᷑. sic̃ & cet̾i qui spem
entes eos appellat scͥpt᷑a ueracissima ꝯsuetudo.
ut cũ clormientes andimꝰ: eiugilat᷑os nmime
dcꝑemꝰ Unoe etiã cantat᷑ inpsalmo. Nũqͥd qͥ
ooemit nõ aditi& ut resurgat: Est gͦ de moe¬
tius eis qui diligunt q̃dam tristitia qͦd̾amͦ na¬
t᷑alis. Mortẽ qͥppe hoer& ñ opuno s nat᷑a. slec
mors honuni accideror: nͥ ex pena ꝙͣ p̃cesserat
culpa Q uã ꝑpter si ammalia que ita creata
sunt ut suo qͦq tp̃ee moriant᷑. mortẽ fugiunt.
diligunt uitã. ꝙͣ tomagis homo qui sic fue¬
rat creatus. ut si iuere sine pec̃co uoluisseẜ.
sine t̾mino uiuerce: Kinc itaq necesse ẽ ut
tristes simꝰ. qñ nos morienoo deserunt qͦs ama¬
mꝰ. Quuia & si nouinꝰ eos ñ met̾nũ relinquere
nos mansuros s aliquantũ p̃ceoẽ secut᷑os:
tñ mces ipsa quã nat᷑a refugit. cũ occupat di¬

Expanded text:
nos beatus Apostolus, ut de dormientibus, hoc est, mortuis charissimis nostris, non contristemur, sicut et caeteri qui spem entes eos appellat Scripturae veracissima consuetudo, ut cum dormientes audimus, evigilaturos minime desperemus. Unde etiam cantatur in Psalmo: Numquid qui dormit, notuis eis qui diliguntur quaedam tristitia quodammodo naturalis, mortem quippe horret non opinio, sed natura; nec mors homini accederet nisi ex poena quam praecesserat culpa. Quapropter si animalia, quae ita creata sunt ut suo quoque tempore moriantur, mortem fugiunt, diligunt vitam, quanto magis homo, qui sic fuerat creatus ut, si vivere sine peccato voluisset, sine termino viveret. Hinc itaque necesse est ut tristes simus quando nos moriendo deserunt quos amamus. Quia et si novimus eos non in aeternum relinquere nos mansuros, sed aliquantum praecedere secuturos, tamen mors ipsa, quam natura refugit, cum occupat di
Abbreviated transcription (Latin):
qͥs eis oubito. suffragari ꝓ qͥb ceationes dco
ñ manit̃ allogant᷑: Nõ oumino ambigendũ ẽ.
ista poeẽ defimctis. s talib qui ita ui xerint
ante mnoetẽ. utposint eis hec utͥalia eẽ post
moetẽ: sam qͥsine fide que ꝑ oilectionẽ oꝑat᷑.¬

Expanded text:
quis eis dubitet suffragari, pro quibus orationes Deo non inaniter allegantur? Non omnino ambigendum est, ista prodesse defunctis; sed talibus qui ita vixerint ante mortem, ut possint eis haec utilia esse post mortem. Nam qui sine fide quae per dilectionem o
Abbreviated transcription (Latin):
rũ pessima. Iocoq ꝓꝑ spem iniemceia
et̾na erit iustus: ꝑꝑ timoeẽ ab auditu
malo timebit. ⁊ rit enĩ auditus q̃ nullꝰ
sit maior. quando dicit᷑ simstris. ite
in iguẽ ec̃mim. Ab hoc auditu malo
istus ñ timebit. Erit enĩ ad dext̾am
int̃ illos qͥb dicit᷑. Uenite beneorẽti
pat̾s mei. ꝑcipite regnũ. In hac aut̃ ui¬
sũmorũ: q ⁊ bona que cũꝙ fuerint hnic
fueruit homini in cõꝑatione et̾̃norũ bo¬
noeũ nulla sunt. ꝙ mala quecũq homo¬
et̃m nec cõꝑanda sunt. In hac gͦ medie¬
tenere debemꝰ. U̾ui credit inqͥd mine:

Expanded text:
in memoria aeterna erit justus; propter timorem, ab auditu malo non timebit. Erit enim auditus quo nullus sit major, quando dicitur sinistris: Ite in ignem aeternum . Ab hoc auditu malo justus non timebit, erunt enim ad dexteram, inter illos quibus dicetur, Venite, benedicti Patris mei, percipite regnum . In hac autem visummorum; quia et bona quaecumque hic fuerint homini, in comparatione bonorum aeternorum nulla sunt; et mala quaecumquaeterni nec comparanda sunt: in hac ergo medietenere debemus: Qui credit, inquit, in me,
Abbreviated transcription (Latin):
nitum silium equalem patri. enisoem substan¬
tie et̾uo coet̾̃num: ⁊ tañ donatiste sunt. Dicunꝰ
eis. U̾bis ꝯfitemiini: factis negatis. Aliqͥs enĩ
negat factis. ñ om̃is qͥuegat u̾bo negat. Plane
sunt hoĩai: qͥfactis negant. Int̾rogemꝰ apłm.
sidelib nicħ ẽ mumdum: s pollute sunt coeũ
s ieus ⁊ cõscicutia. Ponficent᷑ enim se nosse dm̃:
factis aut̃ negant. ͥo ÷ negare factis: Suꝑbire
⁊ scismata facere. ñ ind̾o. s ni homine głari.
baptista & hab& sponsã sponsus ẽ. Bonũ ꝯui¬
gium. sc̃e uuptie:. Sponsus xp̃c. sponsa eccła.
Absponso: cognoscimꝰ sponsã. Dicat nob̾ ipse
sponsus. quã hab&e sponsam. Dicat ne fortas
Dicat. ostendat pͥmo se ipsũ sponsũ. Post re¬

Expanded text:
equalem Patri, ejusdem substantiae, aeterno coaeternum; et tamen Donatistae sunt. Dicamus eis: Verbis confitemini, factis negatis. Aliquis enim negat factis. Non omnis qui negat, verbo negat. Plane sunt homines qui factis negant. Interrogemus Apostolum:  pollutae sunt eorum et mens et conscientia. Confitentur enim Deum se nosse, factis autem negant . Quid est, negare factis? Superbire, et schismata facere; non in Deo, sed in homine gloriari. Baptista: Qui habet sponsam, sponsus est . Bonum conjugium, sanctae nuptiae. Sponsus Christus, sponsa Ecclesia. Ab sponso cognoscimus sponsam. Dicat nobis ipse sponsus, quam habet sponsam: dicat, ne fortasdicat, ostendat primo se ipsum sponsum. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
inqͥo: ꝑpitiꝰ tibi esto. ñfiat hoc  ł ubi ÷ p̃o¬
testatẽ habeo ponendi animã meã. ⁊ po¬
testatẽ habeo it̾m sim̃di eam: Oblitus
es petre: oblitus es. Maiorẽ caritatẽ ne¬
mo haba: ꝙͣ ut animã suã ponat ꝓ ami¬
cis suis. Oblitus es. Oblio illa : de ipsuis.
Trepidatio. horroe. ⁊ timor mortis: totũ de
petri unmo de symonis. ñ petri. ꝓ orĩs.
Uade retro sathanas. Beatus es symon
bariona. uade retro sathanas: beatus es

Expanded text:
tibi esto, non fiat hoc. Et ubi est, Potestatem habeo ponendi animam meam, et potestatem habeo iterum sumendi eam ? Oblitus es, Petre? Oblitus es, Majorem charitatem nemo habet, quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis ? Oblitus es. Oblivio illa de ipsius; trepidatio, horror et timor mortis, totum de Petri: imo de Simonis, non de Petri. Et Dominus: Vade retro, satanas. Beatus es, Simon Bar-Jona: Vade
Abbreviated transcription (Latin):
est Re caritatis expectatio.
mei debiti exactio.ẽ. Nondubi¬
to memimisse uos. qͥd in aduito¬
tione ꝓmisermi. Cũ gͦ audistis
lec torẽ: credouos cogitasse me
deb̾e ẽẽ debiti redditorẽ. Magnã q̃stionẽ qͥpe.
sermone in longũ ꝓoucente diaulimꝰ. qͦmͦ recte
possit intelligi ꝗs̾ ait in epła sua beatus ioħs.
nõ baptista. s eũgłista. Omĩs sp̃s qͥ ꝯficet᷑ iħm¬

Expanded text:
estrae Charitatis exspectatio, mei debiti exactio est. Non dubito meminisse vos, quid in adjutotione promiserim. Cum ergo audistis Lectorem, credo vos cogitasse me debere esse debiti redditorem. Magnam quippe quaestionem sermone in longum procedente distulimus, quomodo recte possit intelligi quod ait in Epistola sua beatus Joannes, non Baptista, s
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ÷ ipse. Ad uuptias uenimꝰ: tabłas legamꝰ.
⁊ ñ litigemꝰ. Ergo si tu oieis xxp̃e ẽ. sponsus
partiᷤ donati: ego tabulas lego ⁊ muenio eẽ
lagianista: Andite qͥd dic̃. Uidet᷑ ꝯfiteri xp̃m
incarne uenisse: s discussus niuenit᷑ nega¬

Expanded text:
ipse. Ad nuptias venimus, tabulas legamus, et non litigemus. Ergo si tu dicis, Christus est sponsus partis Donati; ego tabulas lego, et invenio elagianista? Audite quid dicit. Videtur confiteri Christum in carne venisse: sed discussus invenitur nega
Abbreviated transcription (Latin):
dño. qr nõ tͥ potes lucẽ. Accȩoendo illuminaris:
una multum me fuisse immoratũ: nec uos ẽẽ
fatigandos ultra uideo. uel ultra capacitatẽ
replenoos. Y nr̃a infirmitas cogitanda ẽ Nam
hec u̾ba sc̃i iohis habent ad huc magnas late¬
bras suas: int̾m eos qͥ negant. xp̃m in carne
uenisse repellite. Constat enim eos ñ ẽẽ ex d̾o.
in quantũ errant: in quãtũ peccant. in quantũ
blasphemant: ñ sunt ex d̾o. Sanent᷑. ⁊ ex d̾o er̃t:
qr & nat᷑a ex d̾o erant. hinc quantũ cũq disputa¬
iiI. Attendite scͥpt᷑as. Nolite cred̾e eis qͥ negant
xp̃m mearne uenissȩ. S certe dict᷑us es mͥ.
Ergo qͥ dic̃. xp̃m in carne uenisse ex d̾o ẽ: Audiamꝰ

Expanded text:
Domino. Quia non tibi potes lucere, accedendo illuminaris, Domino. Quia non tibi potes lucere, accedendo illuminaris, una multum me fuisse immoratum, nec vos esse fatigandos ultra video, vel ultra capacitatem replendos; et nostra infirmitas cogitanda est. Nam haec verba sancti Joannis habent adhuc magnas latebras suas. Interim eos qui negant Christum in carne venisse, repellite. Constat enim eos non esse ex Deo. In quantum errant, in quantum peccant, in quantum blasphemant, non sunt ex Deo: sanentur, et ex Deo erunt; quia et natura ex Deo erant. Hinc quantumcumque disputavi, attendite Scripturas. Nolite credere eis qui negant Christum in carne venisse. Sed certe dicturus es mihi: Ergo qui dicit Christum in carne veni
Abbreviated transcription (Latin):
inalũ: Modomala hominũ. Que: Erroe
⁊ infirmitas. Aut nescit qͥd agas. ⁊ er¬
rando lab̾is: aut qͥs agi debeatscis. ⁊ infir¬
mitate suꝑaris.Ergo omne malum hoĩs:
error ⁊ infirmitas. Contͣ erroeẽ clama.
Dũs illuminatio mea. ce̾ iusirmitatẽ adde:
⁊ salus mea. Crede: bonꝰ csto. Tues malus:
eris bonꝰ. Noliounoere: nat᷑a inte sanan¬
da ẽ: ñ seꝑanda. Uis nosse qͥd sunt tene¬
bre. Quare tenebre: homo qͥ dicis cor¬
rũpit᷑ õs. aliqͥd his tenebris pot̾ ẽẽ. ꝓfim¬
diꝰ: Trede. agnosce. xp̃m in carne uenisse: ac¬
cepisse qd̃ ñ erat. ñ amisisse ꝗd̾ erat. h ominẽ
in se nuutasse: nõ in hominẽ niutatũ fuisse.
Agnosce: &. tu ipse exmalo eris bonꝰ. Cx tene¬
bris eris lux. Amiñtior ⁊ñ ẽ unde cõuincã:
rando malo tuo te ipso. Si aut̃ creoiois er¬
rorẽ ꝙ discusseris: auoies ab apło. ẜuistis
eiũ aliqñ tenebre: nunc aut̃ s ad dioit lux.
Subi : In oño. Ergo tenebre inte: lux in

Expanded text:
itas. Modo mala hominum quae? Error et infirmitas. Aut nescis quid agas, et errando laberis; aut scis quid agi debeat, et infirmitate superaris. Ergo omne malum hominis error et infirmitas. Contra errorem clama, Dominus illuminatio mea. Contra infirmitatem adde, Et salus mea . Crede, bonus esto: tu es malus, tu eris bonus. Noli dividere. Natura in te sananda est, non separanda. Vis nosse quid es? Tenebrae. Quare tenebrae? Homo qui dicis, Corrumpitur Deus, aliquid his tenebris potest esse profundius? Crede, agnosce Christum in carne venisse, accepisse quod non erat, non amisisse quod erat; hominem in se mutasse, non in hominem fuisse mutatum. Agnosce, et tu ipse ex malo eris bonus, ex tenebris eris lux. An mentior, et non est unde convincam? rando malo tuo te ipso. Si autem credideris, erroremque discusseris, audies ab Apostolo, Fuistis enim aliquando tenebrae; nunc autem lux. Sed addidit, lux, sed ubi? In Domino . Ergo tenebrae in te, lux in
Abbreviated transcription (Latin):
ut intelliger ent scpt᷑as. Pdix̃ eis. Rasie opoe¬
tebat xp̃m pati: ⁊ resurg̾e amortius t̃tiodie.
Eece sponsus quẽ cõfessus ẽ. petrus: hoc ẽ filiũ dĩ
uiiii. Opoetebat ut pateret᷑: ⁊ t̾tio die resur¬
geror. Ufactũ erat: impletũ uidebant. Capd̾ te¬
capd̾. Dic dñe ib̾u die sc̃e sponse: instrue nos
in corꝑe tuo. de sponsa tua. de oilecta tua. de
colinba tua: quã dotasti sanguine tuo. Die:
oꝑortebat xp̃m pati. ⁊ resurg̾e amortius t̃tio
oie. Ecce sponsus. Dic de sponsa. Imple tabłas
matͥmoniales. Auorte sponsã. Sp̃dicari inqͥd.
ħ oc enĩ seqͣr. Oportebat. xp̃m pati. ⁊ resurg̾e
amortins. t̾tio die: ⁊p̃dicari innomine eiꝰ. peui

Expanded text:
ut intelligerent Scripturas, et dixit eis: Quia sic oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die. Ecce sponsus, quem confessus est Petrus, hoc est Filium Dei vivi, oportebat ut pateretur, et tertio die resurgeret. Et factum erat: impletum videbant, caput tecaput. Dic, Domine Jesu; dic, sancte sponse, instrue nos de corpore tuo, de sponsa tua, de dilecta tua, de columba tua, quam dotasti sanguine tuo, dic: Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio die. Ecce sponsus: dic de sponsa, imple tabulas matrimoniales. Audite sponsam: Et praedicari, inquit. Hoc enim sequitur. Oportebat Christum pati, et resurgere a mortuis tertio d
Abbreviated transcription (Latin):
bona facta cõuingite. Confitemini. xp̃m in
carne uenisse.⁊creoendo & bene iuuen¬
do.⁊utrũq ab illo acceptũ tenete: ab il¬
lo augendũ etꝑficiendũ sꝑate Maledietꝰ¬
ẽ. enĩ omĩs qui spem suã ponit ihomiine.
Ybonũ ẽ homini. ut qui głat᷑ in dño głet᷑:¬

Expanded text:
bona facta conjungite. Confitemini Christum in carne venisse, et credendo, et bene vivendo, et utrumque ab illo acceptum tenete, ab illo augendum et perficiendum sperate. Maledictus enim omnis qui spem suam ponit in homine . Et bonum est homini ut qui gloriatur, in Do
Abbreviated transcription (Latin):
Uii ccepus qd̾ iuit ex amimna: fit ex anime.
nulli uoci patescunt. omnua m̃brorum offi¬
tia conqueuerunt. Non ẽ qui moueat gͦs¬
sus ad ambulandum: manꝰ ad oꝑandũ. sens
ad pcipienoum. Nonne ista ẽ domus. quam
nescio quis inuisibilis habitator oenabat:
Discesstt. qui nõ udebat᷑: r emansit qõ cũ do¬
loce uideat. Ita est cansa tristitie. Si hec cau

Expanded text:
ubi corpus quod vivit ex anima, fit exanime dinulla voce patescunt; omnia membrorum officia conquieverunt; non est qui moveat gressus ad ambulandum, manus ad operandum, sensus ad percipiendum. Nonne ista est domus quam nescio quis invisibilis habitator ornabat? Discessit qui non videtur, remansit quod cum dolore videatur; ista est causa tristitiae, sed hu
Abbreviated transcription (Latin):
hereses confiteri xp̃m in carne uenisse: & tñ nõ
eas possimꝰ dicere ex d̾o ẽẽ. Negat. xp̃m in car¬
ne uenisse manicheus. Non ẽ laborandum. neq
uob̾ duitiꝰ suadendum: qd̾ iste erroe nõ sit ex d̾o.
S arriamis cõfitet᷑ xp̃m incarne uenisse: ẽnnomii¬
anꝰ. sabellianꝰ. fotinianꝰ. Qͥd istis cõumcendis q̃ri¬

Expanded text:
confiteri Christum in carne venisse, et tamen non eas possumus dicere ex Deo esse. Negat Christum in carne venisse Manichaeus. Non est laborandum, neque vobis diutius suadendum, quod iste error non sit ex Deo. Sed Arianus confitetur Christum in carne venisse, Eunomianus, Sabellian
Abbreviated transcription (Latin):
pot̃. ego ant̃ erro. Nã ⁊ tu ipse cõfiteris: sa¬
pientẽ te dicis : ab errore me lib̾are cona¬
ris. Unde gͦ erro sinat᷑a d̾i sũ: erubesce
da honorẽ d̾o. Ego dico qr multũ ad huc er¬
ras. s sic ut tu ipse ꝯfit̾is erraũas. Erra¬
u̾at gͦ nat᷑a d̾i: Ierat nuiminunditiã. na¬
t᷑a d̾i: Aoult̃ia cõmittebat uat᷑a d̾i: S̾tu¬
pra illicita faciebat nat᷑a d̾i : Ceca qua
gitũis obruebat᷑ nat᷑a d̾i: Erubesce. da

Expanded text:
potest: ego autem erro; nam et tu ipse confiteris, sapientem te dicis, ab errore me liberare conaris. Unde ergo erro, si natura Dei sum? Erubesce, da honorem Deo. Ego dico quia multum adhuc erras: sed sicut tu ipse confiteris, erraveras. Erraverat ergo natura Dei? Ierat in immunditiam natura Dei? Adulteria committebat natura Dei? Stupra illicita faciebat natura Dei? Caeca nesflagitiis obruebatur natura Dei? Erubesce, da
Abbreviated transcription (Latin):
tͥ: uit inorationẽ inuenias tẽptatioñe:
zdicat tͥ uo ẽ. qd̾ clamasti. lib̾a nos ã
malo: Certe ñẽ. malum. Responde illi.
Ego sum malus. R si lib̾aũt me ãmalo:
pi ñ pot̾o. lib̾o gͦ d̾s me ame:⁊ ñ incͣro
inte. Meũ ẽ enĩ uitiũ ut errẽ. ⁊ crcõatͥ:¬

Expanded text:
ne invenias tentationem, et dicat tibi, Quid est quod clamasti, Libera nos a malo? Certe non est malum? Responde illi: Ego sum malus; et si liberaverit me a malo, pi non potero. Liberet ergo Deus me a me, et non incurro in te. Meum est enim vitium, ut errem et creda
Abbreviated transcription (Latin):
hab̾e pccẽm. Si m̃datiũ timuit ioħs. tum̃dati¬
ũ uõ times. ⁊ cũ es nistus. dicas te. ẽẽ peccorem:
Qͦ mͦ gͦ te accipiã ad alienã causã testẽ. qͥ in cau¬
satua m̃tiris: Scõs reos cõstituis: dũ ccͣ te tes
timonium falsum dicis. Uo facturꝰ es alt̾i. qͥ te
infamas: Cmͦ alt̾ tuã calũpuiã deuitabit.

Expanded text:
habere peccatum. Si mendacium timuit Joannes, tu mendacium non times, ut cum sis justus, dicas te esse peccatorem? Quomodo ergo te accipiam ad alienam causam testem, qui in causa tua mentiris? Sanctos reos constituis, dum contra te falsum testimonium dicis. Quid facturus es alteri, qui te i
Abbreviated transcription (Latin):
qr uͥ rccipiant ñ habent. Adño eñi p̃pa¬
rat᷑ uoluntas hoĩs: utst fid̃i receptacłm.
diẽ uiders dñs. Sermo m̃s ñ capit i
uob. Ergo inhis capit: in qͥb inueni qd̾
capiat. Inhis enĩ inuenit ꝗd̾ capiat ẽmo.
qͥcapunt qs̃ ds pollicendo ñ occipit. Iile
enĩ qͥquerit ouẽ ꝑditam:⁊ ꝙͣ querat uo¬
uit. ⁊ uͥ querat. et qͣmꝰ eius m̃bra oispla
cosligat d iiinã salutẽ redigat. ⁊ ita cõ¬
etituat: ut eam ult̾iꝰ nõ poat. Consolem̃
S nos inuicem ⁊ inhis sermonib nr̃is.
otest nõ dolere cor humamini define¬
humanum quã nõ dolendo sic inhu¬
manum. Maria dño coherebat: ⁊ moe¬
tuũ frẽm dolebat. S miraris qr mari¬
a bolebat. tc̃ eũ ipse dñs suebat: Mouere
aut᷑ quẽ uis pot̾ quom̃ flebat moetuũ:

Expanded text:
o enim praeparatur voluntas hominis, ut sit fidei receptaculum. Dicit Judaeis Dominus: Sermo meus non capit in vobis . Ergo in his capit in quibus invenit quod capiat. In his enim invenit quod capiat sermo qui capit, quod Deus pollicendo non decipit. Ille enim qui quaerit ovem perditam, et quam vit, et ubi quaerat, et quomodo ejus membra dispersa colligat, et in unam salutem redigat, et ita restituat ut eam ulterius non perdat. Consolemur ergo nos invicem, et in his sermonibus nostris. Potest non dolere cor humanum defunchumanum quam non dolendo fit inhumanum. Maria Domino cohaerebat, et mortuum fratrem dolebat. Sed quid miraris quia Maria dolebat tunc, cum ipse Dominus flebat? Movere autem quemvis potest, quomodo flebat mo
Abbreviated transcription (Latin):
macła ablint᷑. Stat eccła moratione: uit mũ¬
det᷑ cõfessione:  quamdui hic uiuitͣ sic stat: ⁊
cũ de corꝑe exierit unꝰ qͥsq dimnttunt᷑ ei oĩa
que talia habebat. ut omntterent᷑ deleta
Qͥa ⁊ cotidianis p̃cib dimittunt᷑. ꝙ exit munda¬
tus. ⁊ thes auritat᷑ eccła in thesauros dm̃i aurũ
extendit. ꝙ ubi extendit᷑ ruga nr̃a tãꝙͣ in
tendic ła magni fullonis: In cruce .xͥ. Imp¬
sa enĩ cruce. id⁊ impsa tendicła: ꝓ nob̾
sanguinẽ fuoit. ꝓnostis fideles. quale tes¬
timoniũ ꝑ hibeatis sangumni quẽ accepistis.
Certe eiĩ dicitis. aoñ. Nostis qui sit sangius
qͥ promultis effusus ẽ. iuremissionẽ ꝑec¬
catorũ. Ecos qmͦ sit ȩccła sine macła ⁊ ru¬
ga. tãꝙͣ bene mundata intendicła crucis
extenoit᷑: s hic oĩo pot̃ id agi. Ex hib&. gͥ¬

Expanded text:
macula abluitur. Stat Ecclesia in oratione, ut munmacula abluitur. Stat Ecclesia in oratione, ut mundetur confessione: et quamdiu hic vivitur, sic stat. Et cum de corpore exierit unusquisque, dimittuntur ei omnia, quae talia habebat ut dimitterentur debita; quia et quotidianis precibus dimittuntur: et tunc exit mundatus, et thesaurizatur Ecclesia in thesauros Domini aurum extendit. Et ubi extenditur ruga nostra? Tanquam in tendicula magni fullonis, in cruce Christi. In ipsa enim cruce, id est, in ipsa tendicula pro nobis sanguinem fudit. Et nostis fideles quale testimonium perhibeatis sanguini quem accepistis. Certe enim dicitis, Amen. Nostis qui sit sanguis qui pro multis effusus est in remissionem peccatorum. Ecce quomodo fit Ecclesia sine macula et ruga, tanquam bene mundata in tendicula crucis extenditur: sed hic omnino potest id agi. Exhibet
Abbreviated transcription (Latin):
a dcͤnuntio. Prsus dico: qͥd inuob̾ agat᷑. Hoc enĩ
ego plus. ꝙͣ uos scio. Dicite. Dimite nob̾ oebita
te homo iuste. scẽ homo. sine macła ⁊ ruga:
int̃rogo teinꝙͣ. Oratio ista eccłe ẽ fidelium ÷.
ancatheruminorũ : Certe utiq regñatorũ. ẽ:
io⁊ baptitatorũ. Postremo qd̾ totũ suꝑat. filio
qͥ es inceł᷑: ubi gͦ estis oiusti ⁊ scĩ: Inm̃bris
eccłȩ huiꝰ estis. auñ citis: Ibi eratis: s iã nõ ibi¬
estis. Eutinã iã p̃cisi. accepta ratione audiant
⁊credant. Ergo sitota eccła dic̃. dminte nob̾ oe¬
ñ dic̃. ẜ nos qͥd̾e cũ dicimꝰ debita nr̃a. qͦusq id
qd̃ petimꝰ accipiamꝰ reꝓbi sinnꝰ : qr pecc̃ores su¬
sic̃ ⁊ nos omnttimꝰ debitdeib nr̃is. Ubi gͦ es here¬
tice. pelagiane. uł celestiane: ẽ cce tota eccła
dic̃: dimitte nob̾ debita nr̃a. Hab⁊ gͦ macłas
trugas: s cõfessione ruga extendit᷑. cõfessiõe

Expanded text:
a renuntio, prorsus dico quid in vobis agitur. Hoc enim a renuntio, prorsus dico quid in vobis agitur. Hoc enim ego plus quam vos scio. Dicite, Dimitte nobis debite, homo juste, sancte, homo sine macula et ruga; interrogo te, inquam: Oratio ista Ecclesiae est, fidelium est, an catechumenorum? Certe utique regeneratorum est, id est, baptizatorum: postremo, quod tqui es in coelis? Ubi ergo estis, o justi et sancti? In membris Ecclesiae hujus estis, an non estis? Ibi eratis, sed jam non estis ibi. Et utinam jam praecisi accepta ratione audiant et credant. Ergo si tota Ecclesia dicit, Dimitte nobis deicimus, debita nostra, quousque id quod petimus accipiamus, reprobi sumus, quia peccatores suSicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Ubi es ergo, haeretice Pelagiane vel Coelestiane? Ecce tota Ecclesia dicit, Dimitte nobis debita nostra. Habet ergo maculas et rugas. Sed confessione ruga extenditur, confessione
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃is. Responoe herctice. que sunt oebita tua.
An foete pecumiã mutuã ad̾o accepisti: Nõ inqͥd.
N õ te gͦ ampliꝰ int̾rogabo dehoc: ipse enĩ dñs
expositurꝰ ẽ que sunt debita que nob̾ petimꝰ
relaxari. Dicamꝰ gͦ sequentia. Sic̃ ⁊ nos dimi¬
timꝰ oebitorib nr̃is. Exponat hoc dñs. Si enĩ
dimiseritis hominib pecc̃a. Prga debita ur̃a
pecc̃a sunt. Dimitt&. uob̾ ⁊ pat̾ iũ pecc̃a ur̃a.
ueram fioĩ rationẽ. Dimitte nob̾ debita nr̃a
dicis. anũ dicis: Si nõ dicis: & sip̃sens fueris
coeꝑe: foris tñ es ab eccła. Aeccłie enim oratio ẽ:
uox ẽ. demagistĩo dñi ueniens. Ipse diẽ: sic o¬
q agnicli sumꝰ oix̃. Arietib grogis oix̃: sic oeate.
Uidete qͥs drx̃it: ⁊ qͥb dix̾it. lleritas discipłis.
pastor pastorum arictib. sic orate. Dimitte nob̾
debita nr̃a. sic̃ ⁊ nos omnitimꝰ debitorib nr̃is.
inuob̾ agat᷑. Ego uos appendo. ego detrutina me¬

Expanded text:
ra. Responde, haeretice, quae sunt debita tua? An forte pecuniam mutuam a Deo accepisti? Non, inquit. Non te ego amplius interrogabo de hoc: ipse enim Dominus expositurus est, quae sint debita quae nobis petimus relaxari. Dicamus ergo sequentia: Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Exponat hoc Dominus: Si enim dimiseritis hominibus peccata ergo debita vestra peccata sunt, dimittet vobis et Pveram fidei rationem. Dimitte nobis debita nostra, dicis, an non dicis? Si non dicis, etsi praesens fueris corpore, foris tamen es ab Ecclesia. Ecclesiae enim oratio est, vox est de magisterio Domini veniens. Ipse dixit, Sic oniculi sumus dixit; arietibus gregis dixit, Sic orate. Videte quis dixerit, et quibus dixerit. Veritas discipulis, Pastor pastorum arietibus: Sic orate, Dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. in vobis agatur: ego vos appendo, ego de trutina me
Abbreviated transcription (Latin):
sunt nociora tractemꝰ. multis qͥppe hereses ille
quas nominaui. ignote sunt: ⁊ ẽ ista ignoeantia
tutice. Certe qd̾ nouimꝰ donatista cõfidet᷑ xp̃m
in carne uenisse. & tñ absit ut sit hic error ex d̾o.
Ut oerecentiorils hereticis loquar. pelagianis¬
ta confitet᷑ xp̃m in carne uenisse : tam̃ om̃ino

Expanded text:
Multis quippe haereses illae, quas nominavi, ignotae sunt, et est ista ignorantia tutior. Certe quod novimus, Donatista confitetur Christum in carne venisse: et tamen absit ut sit hic error ex Deo. Ut de recentioribus haereticis loquar, Pelagianista confitetur Christum in carne venisse: tamen omnino
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ habes debitores. ⁊ debitor ñ ẽ: ut postules
tͥ debita relaxari. S hoc tͥ oic̃. Ego debita
ñ habeo. tu habes debita. Debes eninimͥ: s eti¬
ã fr̃ tinis deb& tͥ. Debitor nĩs es: babes ⁊ tu
debitorẽ. Debitor m̃s es. qr peccasti mine. ha

Expanded text:
qui habet debitores, et debitor non est, ut postules qui habet debitores, et debitor non est, ut postules tibi debita relaxari. Sed hoc tibi dicit: Ego debita non habeo, tu habes debita; debes enim mihi: sed etiam frater tuus debet tibi. Debitor meus es, habes et tu debitorem. Debitor meus es, quia pecc
Abbreviated transcription (Latin):
bitase habere cõfitet᷑: que relaxent᷑. Qui
ñ cõfitent᷑ ñ id̾̃o ñ habent: s id̾o eis ñ rela¬
xabiuit᷑. Confessio nos sanat ⁊uita cauta.
uita humił. oratio cũ fide. cõtritio cordis.
lacͥine ñ ficte oeuena cordis ꝓfluentes. ut
dunttant᷑ nob̾ pecc̃a. sine qͥb cẽ ñ possumꝰ.
Confessio inꝙͣ nos sanat: dicente apło ioħ̾e.
tat nob̾ pecc̃a. ⁊ mundas nos ab om̃i iniqͥta
te. Nõ aut̃ q dico qd̾ ñ possumꝰ hic eẽ. sine
pecc̃o. homitidia face̾ debeniꝰ: aut adult̾ia.
uł cet̾a mortisera pecẽa que ictu unoꝑi¬
munt. Talia ñ faẽ bone fid̾i. ⁊ bone spei
xp̃i anꝰ: s illasola que cotidiano orattoĩs.
penicillo t̃gant᷑. Rumiles ⁊ oeuoti oicamꝰ
cotidie: duitte nob̾ oebita nr̃a. S si faci¬
amus qd̾ sequitur: sicut et nos dimitti¬
mꝰ debitoeib nr̃is. Sponsio hec cũ d̾o. ue¬
rasponsio: ⁊ fixa ẽ ꝯoitio. Tu homo es ⁊ habes
debitorẽ: et debitor etiã tues. Accedis ad dm̃

Expanded text:
re confitetur, quae relaxentur. Qui non confitentur, non ideo non habent: sed ideo eis non relaxabuntur. Confessio nos sanat, et vita cauta, vita humilis, oratio cum fide, contritio cordis, lacrymae non fictae de vena cordis profluentes, ut dimittantur nobis peccata, sine quibus esse non possumus. Confessio, inquam, nos sanat, dicente apostolo Joanne, tat nobis peccata, et mundet nos hic esse sine peccato, homicidia facere debemus, aut adulteria, vel caetera mortifera peccata, quae uno ictu perimunt. Talia non facit bonae fidei et bonae spei christianus: sed illa sola, quae quotidiano orationis penicillo tergantur. Humiles et devoti dicamus quotidie, Dimitte nobis debita nostra: sed si faciamus quod sequitur, Sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Sponsio haec cum Deo, vera sponsio et fixa conditio est. Tu homo es, et habes debitorem, et debitor etiam tu es. Accedis ad Deum,
Abbreviated transcription (Latin):
ex isto p̃cepto. homo cantus effectus: dictus ẽ . mͥ.
Audiiii. teneo. ob tẽꝑare desido: qr ⁊ ego inpseudo¬
ꝓpħas nolo incͣrere. Eͥs enĩ hoc uelit am̃dacib
hominẽ religiosũ: nõ uult fallere. damͥ homm̃e
impiũ sacͥlegũ: fallere uult. falli ñ uult. Cũ gͦ
nolunt fallere boni: falli aut̃ nec boni ueluit
nec mali. qͥs ẽ qui in pscudo ꝓpħam uelit incͣrere:
Herba dico cõsulentis me: s utiq inpseudo ꝓpħam
bauero sp̃e. qͥ ex õo sunt: incram insp̃us qͥ ex õo¬

Expanded text:
ex isto praecepto homo cautus effectus dicturus est mihi: Audivi, teneo, obtemperare desidero, quia et ego in pseudoprophetas nolo incurrere. Quis enim hoc velit, a mendacibus hominem religiosum, non vult fallere: da mihi hominem impium, sacrilegum, fallere vult, falli non vult. Cum ergo nolint fallere boni, falli autem nec boni velint nec mali, quis est qui in pseudoprophetam velit incurrere? Verba dico consulentis me: sed utique in pseudoprophetam probavero spiritus qui ex Deo sunt, incurram necesse
Abbreviated transcription (Latin):
artifex ẽ. Ex tendit inligno. ⁊ fac̃ nos sine
ruga: qͦs abluendo fec̾at sine macła. Ipse
qͥ uenit sine macła ⁊ sine ruga. extensus
sine macła ⁊ ruga. Rogemꝰ gͦ ut faciat:
⁊ post qm fec̾it. ad horrea nos ducat. ibiq

Expanded text:
artifex est. Extendit in ligno, et facit nos sine ruga, quos abluendo fecerat sine macula. Ipse qui venit sine macula et sine ruga, extensus sine macula et ruga. Rogemus ergo eum ut faciat, et postquam fecerit, ad horrea nos ducat, ibique
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogo alio mͦ. Iustus es. aut peccator: Respon¬
des. peccatoe. Mentiris: qr ñ ꝗd̃ te ẽẽ corde cre¬
dis. hoc ore oicis. Ergo ⁊ sieras peccatoe. ẽẽ.
incipies dũ m̃tiris. Dicis enĩ causa humilita
tor anteꝙͣ m̃tireris. m̃tiendo efficeris qd̾
euitaueras. Neritas inte ñ ẽ: insi te ita dixe¬
ris pecẽoeẽ. ut ctiã cẽ cognoscas. Ueritas
aut̃ ipsa ẽ: ut qd̾ es dicas. sã qͦmͦ ẽ humilitas:
cłam aut rugã. aut aliqͥo ciꝰmodi. ⁊ ẽẽ sine
pecc̃o: ecce ucni& hora ceationis. oratura:
tota ȩccła: ⁊ tu qͥd̾e foris es. ueni ad orationẽ
dnĩcam. ueni ad trntinã: ueni ⁊ oic. Pat̃ nĩ
qͥ es in celis. Sequere: Scĩficet᷑ nom̃ tuũ.

Expanded text:
interrogo alio modo: Justus es, aut peccator? Respondes, Peccator. Mentiris, quia non quod te esse corde credis, hoc ore dicis. Ergo et si non eras peccator, esse incipies dum mentiris. Dicis enim: Humilitatis tor antequam mentireris, mentiendo efficeris quod evitaras. Veritas in te non est, nisi te ita dixeris peccatorem, ut etiam esse cognoscas. Veritas autem ipsa est, ut quod es dicas; nam quomodo est humilitas, culam aut rugam aut aliquid ejusmodi, et esse sine peccato, ecce veniet hora orationis, oratura est tota Ecclesia: et tu quidem foris es; veni ad orationem dominicam, veni ad trutinam, veni, dic, Pater noster, qui es in coelis. Sequere: Sanctificetur nomen tuum.
Abbreviated transcription (Latin):
Arima lectio que
nob̾ hodie recitata
ẽ. apłi iacobi: obla¬
ta nob̾ ẽ. ad disse¬
indicta. Intentos e¬
nmnos fec̃. amnonens ance onima ne iuretis.
Disficił q̃stio ẽ. ħoc peccatũ quẽ ñ reũ ttneat.
snuirare peccatũ ẽ : Nã ꝑiuriũ ꝑeccatũ ẽẽ.⁊ gͣn

Expanded text:
Prima lectio quae nobis hodie recitata est apostoli Jacobi, oblata nobis est ad disseindicta. Intentos enim vos fecit, admonens ante omnia ne juretis. Difficilis quaestio est. Hoc peccatum quem non reum teneat, s
Abbreviated transcription (Latin):
d̾e pot̃: ex tingui ñ pot̃ Erat gͦ lum̃ uerũ:
qd̃ illuminat hominẽ omnẽ uementem
inhune mundum. Iluminanoi sumꝰ. nõ
lum̃ simꝰ. Exꝑgiscere: clama mecũ. dñs
mala: Sunt mala. s mutant᷑. R ipsa er̃t
bona: qr ipsa malauitio sunt mala ñ na
teuebris: Auob̾ ipsis si que in nob̾ sunt
reliqͥe tenebrarũ: donee intotũ lix ef¬
ficiamͣ. Nicħ̾ habentes innob̾ qd̾ resistat

Expanded text:
lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Illuminandi sumus, non lumen sumus. Expergiscere, clama mecum: Dominmala? Sunt mala, sed mutantur; et ipsa erunt bona: quia ipsa mala, vitio sunt mala, non ntenebris? A nobis ipsis, si quae in nobis sunt reliquiae tenebrarum, donec in totum lux efficiamur, ni
Abbreviated transcription (Latin):
apłs oꝑc̾it. Dicite inquã nob̾. utrũ uos
iusti estis: an ñ. Responoent. Instisumꝰ. Ergo
ñ habetis pecẽm: Poñs oies. ꝑ om̃s noetes
nicħ mali facitis: nicħ̾ mali dicitis. nieħ̾
mali cogitatis: Nõ audent dic̾e nich. S
qͥo responoent: Nos qͥd̾ẽ pecc̃oees simiꝰ. s
de scĩs loqͥm. ũ de nob̾. ħoc uos int̾rogo.¬

Expanded text:
s dixerit; dicite, inquam, nobis, utrum vos justi estis, an non. Respondent, Justi sumus. Ergo non habetis peccatum? Per omnes dies, per omnes noctes nihil mali facitis, nihil mali dicitis, nihil mali cogitatis? Non audent dicere, Nihil. Sed quid respondent? Nos quidem peccatores sumus; sed de sanctis loquimur, non de nob
Abbreviated transcription (Latin):
urĩs ⁊ macłis. p̃cidite uos am̃bris eiꝰ. p̃ci¬
dite uos a corꝑe eiꝰ. S qͥd adhuc dicã. utse
ab eccła segregent. cũ hoc iã fec̾int: here¬
tici enĩ sũt. iã foeis sunt: cũ tota munditia
sua foris remanserũt. Redite. ⁊ audite: audi¬

Expanded text:
ris et maculis praecidite vos a membris ejus, praecidite vos a corpore ejus. Sed quid adhuc dicam ut se ab Ecclesia segregent, cum hoc jam fecerint? Haeretici enim sunt, jam foris sunt: cum tota munditia sua foris remanserunt. Redite, et audite; audi
Abbreviated transcription (Latin):
om̃i iniqͥtate. his u̾b̾ oocuit beatus ioħs. im
mo ipse dñs iħ̾e: ñ se tacens ꝑ iob̾em. nominẽ
mista carne: inisto corruptibili coeꝑe. inista
tr̃a. inisto maligno scłõ: mnista uita tẽptatio.¬
nib plena. neminẽ hic uiuere sine peccato.
Absoluta sententia ẽ: nec expositore moigir. si
hab& peccatũ : Sic̃ scͥpt᷑a dic̃. Nec infans¬

Expanded text:
omni iniquitate. His verbis docuit beatus Joannes, imo ipse Dominus Jesus non se tacens per Joannem, neminem in ista carne, in isto corruptibili corpore, in ista terra, in isto maligno saeculo, in ista vita tentationibus plena, neminem hic vivere sine peccato. Absoluta sententia est, nec expositore indiget: Si habet peccatu
Abbreviated transcription (Latin):
inudo posita ẽ: facile mlubrico labit᷑. Quan¬
to illa citiꝰ ⁊ faciliꝰ mouet᷑. tanto tu adu̾sus illã
fixus esto. Domabis: sungilabis. Uigilabis:
sitimebis. Timebis: si xꝑianũ te eẽ. cogita¬
u̾is.lam tantũ mali hab iuratio: ut qͥ lapi¬
des colunt timeant falsum urare ꝑlapides.
Tn ñ tues dm̃ p̃sentẽ. dm̃ uiuentẽ. dm̃ scientem.
dm̃ manentẽ. dm̃ in ꝯtẽptorẽ iundicantẽ: Clau¬
dit ille tc̃plũ suꝑ lapidẽ. & it ad domũ suã. ip¬
se suꝑ dm̃ suũ clansit. & tũ qñ illi dicit᷑: iura
U nde hoc dico:. Qa multi ⁊ in hoc fallunt᷑. ⁊ putãt
falsum iuras. S ego illd̾ sem̃ ñ ꝑuto: scm̃ ꝑu
tat cui uras. Nõ enĩ qũ uiras tͥ uiras. aut laꝑi¬
oiuras: s ꝓrimo niras. hoĩ uiras ante lapid̾e.

Expanded text:
in udo posita est, facile in lubrico labitur. Quanin udo posita est, facile in lubrico labitur. Quanto illa citius et facilius movetur, tanto tu adversus illam fixus esto. Domabis, si vigilabis; vigilabis, si timebis; timebis, si christianum te esse cogitaveris. Nam tantum mali habet juratio, ut qui lapides colunt, timeant falsum jurare per lapides: tu non times Deum praesentem, Deum viventem, Deum scientem, Deum manentem, Deum in contemptorem vindicantem? Claudit ille templum super lapidem, et it ad domum suam: ipse super deum suum clausit, et tamen quando illi dicitur, Jura Unde hoc dico? Quia multi et in hoc falluntur, et putanfalsum juras. Sed ego illud sanctum non putas cui juras. Non enim quando juras tibi juras, aut lapidi juras, sed proximo juras: homini juras ante lapidem,
Abbreviated transcription (Latin):
tasse q̃stionẽ. Timui ne mouendo ⁊ p̃cipiendo
plus reos fac̾em ñ audit᷑os. lodie aut̃ plus tiim
ne loqͥ recusarẽ: qd̾ loqͥ iuberer. Quasi uͦ pariis
sit fructus sudoris hui mei: si om̃s qͥ mͥ ad clama¬
uert̃. clament ⁊ cc̃ se. ne falsũ iurent adu̾sũ se.
Si tot homines qͥ me attentissime audierũt attẽ¬
tisint a oũsus cõsuctudinẽ suã. ⁊ ammoneant
sebodie cũ ad domos suas uenernit. cũ ꝯsuecu¬
dinẽ suã lapsum lingue repetiueruit: ãmoneat
ꝓximꝰ ꝓximum. hoc ẽ. qo̾ booie audiuimꝰ: hoc ÷
qd̾ obstricti sumꝰ. ñ fiat hodie. certe cũ recens
pigriꝰ fit eras. si ⁊ cras factũ ñ fuerit: iniꝰ labo¬
rante qͥ custodit. adiuuat᷑ enĩ ꝯsuetudine suꝑi¬
oris diei. Triono morit᷑ pestis de qua laboramꝰ ⁊
gaudebimꝰ de fructu ur̃o: ꝙr magno bono ha¬
bundabitis. sitã magno malo carebitis. con¬

Expanded text:
tasse: timui ne monendo et praecipiendo plus reos facerem non audituros: hodie autem plus timui ne loqui recusarem, quod loqui juberer. Quasi vero parvus sit fructus sudoris hujus mei, si omnes qui mihi acclamaverunt, clament et contra se, ne falsum jurent adversum se: si tot homines qui me attentissime audierunt, attenti sint adversus consuetudinem suam, et admoneant se hodie, cum ad domos suas venerint, cum dinem suam lapsu linguae repetiverint; admoneat proximus proximum: Hoc est quod hodie audivimus, hoc est quod obstricti sumus. Non fiat hodie, certe cum recens pigrius fit cras. Si et cras factum non fuerit, minus laborat qui custodit; adjuvatur enim consuetudine superioris diei. Triduo moritur pestis de qua laboramus: et gaudebimus de fructu vestro; quia magno bono abundabitis, si tam magno malo carebitis. Con
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo noli dicẽ ñ iuro: siforte exigit᷑. Amalo ⁊
enĩ qd̾̃ facis. s illiꝰ qͥ exigit. Nã tu qͦmͦ te pur¬
ges ñ habes. qͦmͦ satisfacias negotio qd̾ in¬
stat ñ inuemis. S aluud ẽ. cũ exigit᷑ uiratio:
aliud cũ offert᷑. Ehoc ipsum qd̾ offert᷑ ali¬
ud cũ offert᷑ ñ creoenti: aliud cũ uentilat᷑

Expanded text:
forte exigitur. A malo est enim quod facis; sed illius qui exigit. Nam tu quomodo te purges non habes, quomodo satisfacias negotio quod instat, non invenis. Sed aliud est, cum exigitur juratio; aliud, cum offertur: et hoc ipsum quod offertur, aliud cum offertur non credenti; aliud cum ventilatur
Abbreviated transcription (Latin):
lo ẽ. S quere cuĩ. S tam̃ aliud habce bu¬
mana pessima cõsuetudo. ł cũ tͥ credit᷑ ui¬
ras: ⁊ cũ nemo exigit uiras. ⁊ boerentib ho¬
minib uiras. Nõ taces uirando. uix es sanꝰ
ñ ꝑeierando: nͥ forte putatis fr̃s. qr si sci

Expanded text:
lo est . Sed quaere cujus. Sed tamen aliud habet humana pessima consuetudo. Et cum tibi creditur, juras; et cum nemo exigit, juras; et horrentibus hominibus juras; non taces jurando, vix es sanus non perjurando. Nisi forte putatis, fratres, quia si sci
Abbreviated transcription (Latin):
rari. Iurare peiꝰ ẽ ꝙͣ adcilt̾are. Nondico falsũ
iurare: urare dico. uirare peiꝰ ẽ . ꝙͣ hoĩem
occid̾e : Absit. hoiẽm occid̾e. adult̾are. furari.
peccatũ ẽ. Iurare ñ ÷ pecẽm: s falsum ui¬
rare pecc̃m ẽ. Quare gͦ aute omnia. Isto u̾bo
qd̾ ait ante oĩa. cautos nos fecit: adũsus lin¬
gamnrãm. Ante oĩa ait: ut adtendatis p̃
cet̾is. ut ingiletis. ne sub repat nob̾. cõsue¬
tudo uirandi. Tanꝗͣ. inspecła: ita posuit
te ꝯtͣte. Ante oĩa leuaiit te suꝑ ccc̃a. un¬

Expanded text:
on dico falsum jurare; jurare dico: jurare pejus est, quam hominem occidere? Absit. Hominem occidere, adulterare, furari, peccatum est: jurare non est peccatum; sed falsum jurare, peccatum est. Quare ergo, Ante omnia? Isto verbo quod ait, Ante omnia, cautos nos fecit adversus linguam nostram. Ante omnia, ait, ut attendatis prae caeteris, ut vigiletis ne subrepat vobis consuetudo jurandi. Tanquam in specula ita te posuit contra te: Ante omnia, levavit te su
Abbreviated transcription (Latin):
ratione. Nolles ut oiccr. tͥ ante oĩa. ut te ad¬
u̾sus ꝯsuetudinẽ intentissimũ redder&: ut
omina tua inspic̾es. om̃s motus lingue tue
diligentissime custodires. esses custos malȩ
cõsuctudinis tuȩ ad eã cõstringendã. Audi.
Ante om̃a doennebas. Pungo: ante om̃a spi¬
nas amoueo. Qor ante om̃ia: Aute oĩa uigi¬
la: ante oiã intentꝰ esto. Iurauimꝰ ⁊ nos:¬

Expanded text:
rationem. Nolles ut diceret tibi, Ante omnia, ut te adversus consuetudinem intentissimum redderet, ut omnia tua inspiceres, omnes motus linguae tuae diligentissime custodires, esses custos malae consuetudinis tuae, ad eam constringendam? Audi, Ante omnia. Dormiebas, pungo, Ante omnia, spinas admoveo. Quid est, Ante omnia? Ante omnia vigila, ante omnia intentus esto. CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
g certiorẽ. nͥ inqͦ magis cõsu met̃ auditoe:
Q rehoc: Qm̃ funt homines infiocles. qͥlie de¬
tͣhunt. xp̃o: ut dicant eũ magieis artib se¬
cisse quȩ fecit. Possent gͦ insideles ctiam is¬
tã uocẽ delatã de celo ꝑcõiecturas huma¬
nas & illicitas curiositates ad magicas ar

Expanded text:
rtiorem, nisi in quo magis confirmetur auditor? Quare hoc? Quoniam sunt homines infideles, qui sic detrahunt Christo, ut dicant eum magicis artibus fecisse quae fecit. Possent ergo infideles etiam istam vocem delatam de coelo, per conjecturas humanas et illicitas curiositates ad