comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sensus ex supioribus patet: qr
ppli gentium diu sine fide ui-¬
uentes eẽnt ad sidem uocandi:
et iudei caput fidei et iusticie ꝑ
tot scla tenentes. futuri ẽẽnt
in cauda. Potest autẽ et ita in¬
telligi. quia non nulli ad sclm
despecti. magnam infuituro sit̃
in głam habituri. Et alii apd̃
homines głosi: a districto iudi
ce sint dampnandi. Potest et
ita. quia multi sero ad dei serui¬
cium uenientes. magnis uite
meritis excellant. alii u̾o apri¬
ma etate sp̃uali studio feruen¬
tes. ad extremum ocio torpẽte
la cescant.¬
Nip̃a die accesserunt quitã
phanseorum. dicentes illi.
Exi et uade hinc: quia herodes
uult te occidere. Et ait illis. Ite.
dicite uulpi illi. Propt̾ dolos
et insiclias. herodem uulpem.
appellat. qd̾ plenum fraudis ẽ
animal. et infouea semꝑ latere
desiderans. Odore etiam tetro
putens: et niĩqͣm rectis itineribꝰ.
s tortuosis an an fractibus cur¬
rens. Que cuncta hereticis quor

Expanded text:
sensus ex superioribus patet, quia sensus ex superioribus patet, quia populi gentium diu sine fide viventes, essent ad fidem vocandi, et Judaei, caput fidei et justitiae per tot saecula tenentes, futuri essent in caudam: potest autem et ita intelligi, quia nonnulli ad saeculum despecti, magnam in futuro sint gloriam habituri, et alii apud homines gloriosi a districto sint judice damnandi. Potest et ita, quia multi sero ad Dei servitium venientes, magnis vitae meritis excellant, alii vero a prima aetate spiritali studio ferventes, ad extremum otio torpente lassescantipsa die accesserunt quidam Pharisaeorum dicentes illi: Exi, et vade hinc, quia Herodes vult te occidere. Et ait illis: Ite, dicite vulpi illi. Propter dolos et insidias Herodem vulpem appellat, quod plenum fraudis est animal, et in fovea semper latere desiderans, odore etiam tetro putens, et nunquam rectis itineribus, sed tortuosis anfractibus currens. Quae cuncta haereticis, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut inuenitur. Et occulta gͦ
mandata sacri eloquii. et aꝑta
se intellexisse testantur: qui re¬
ꝓbanti se iudici. quia manduca¬
uerint coram illo et biberint
conqueruntur. S timendũ ẽ
ualde qd adclitur.
Tdicet uob̾. Nescio uos:
unde sitis: discedite ame
om̃s oꝑarii iniquitatis. Non ĩ¬
quit legalium festiuitatum:
quitas obtutibus eius ostedit¬
in dignum.
Bi erit fletus: et stridor den¬
tium. Fletus de ardore: stri¬
dor dentium solet excitari de
frigore. Ubi duplex ostenditur
gehenna. idest nimii frigoris.
et incolerabilis ẽẽ feruoris. Cui
beati iob sententia: consentit di-¬
cens. Ad calorem nimium: trã-¬
sibunt ab aquis niuium. Uel
certe stridor dentium ꝓdit in¬
dignantis affectum: eo qd seto
unumquemq peniteat. seto in¬
gemiscat. seto irascitur sibi. qui
tam pnicaci imꝓbitate deliq̃
Cce sunt nouissimi qui
etant primi: et sunt pri¬
ni qui etant nouissimi. Prĩ¬
cipalis quidem huiꝯ sententie

Expanded text:
sicut invenitur. Et occulta ergo sicut invenitur. Et occulta ergo mandata sacri eloquii, et aperta se intellexisse testantur, qui reprobanti se judici quia manducaverint coram illo et biberint, conqueruntur. Sed timendum est valde quod additur. t dicet vobis: Nescio vos unde sitis. Discedite a me omnes operarii iniquitatis. Non inquit legalium festivitatum equitas obtutibus ejus ostenditindignum. Ibi erit fletus et stridor dentium. Fletus de ardore, stridor dentium solet excitari de frigore. Ubi duplex ostenditur gehenna: id est nimii frigoris, et intolerabilis esse fervoris. Cui beati Job sententia consentit dicentis: Ad calorem nimium transibunt ab aquis nivium . Vel certe stridor dentium prodit indignantis affectum, eo quod sero unumquemque poeniteat, sero ingemiscat, sero irascatur sibi, qui tam pervicaci improbitate deliquerit. Et ecce sunt novissimi qui erunt primi, et sunt primi qui erunt novissimi. Principalis quidem hujusce sententiae
Abbreviated transcription (Latin):
tamen quodam modo nescit
uude sint: apud quos fidei et
dilectionis sue caracterẽ non
approbat.
Unc incipietis dicere.
Manducauimus corã
te et bibimus: et in plateis mr̃is
docuisti. Uel simplicit intelligẽ¬
dum quod fidei misteria sꝑnen¬
tes iudei. eo se dño notos arbi¬
crentut. si solum uictimas ad tẽ¬
nescientes illud apł̃i. Non ẽ reg¬
num dei esca et potus: s iusticia.
et pax. et gaudium in sp̃u sc̃o.
Et alibi. quorum deus uent̾ ẽ.
et gła inconfusione corum: idẽ
in cirtumcisione carnali. uel:
mistice sentiendum. mancluca¬
re eos et biberͤ coram domino:
qui u̾bi pabulum digna aui¬
ditate suscipiunt. Unde ip̃i qͥ
hec dicunt: uelut exponendo.
subiungitur. Ꝙ in plateis nos¬
tris docuistis. Scriptura enim
sacra aliquando nob̾ cibus est.
aliquando potus. In locis obs¬
curioribus cibus ẽ: quia quasi
exponendo frangitur. et mandẽ¬
do glutitur. Potus uo ẽ ĩ locis
aꝑcioribus: quia ita sorbetur

Expanded text:
tamen quodammodo nescit tamen quodammodo nescit eos unde sint, apud quos fidei et dilectionis suae characterem non approbat. Tunc incipietis dicere: Manducavimus coram te et bibimus, et in plateis nostris docuisti. Vel simpliciter intelligendum quod fidei mysteria spernentes Judaei eo se Domino notos arbitrentur, si solum victimas ad temescientes illud Apostoli: Non est regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax, et gaudium in Spiritu sancto ; et alibi: Quorum deus venter est, et gloria in confusione ipsorum , id est, in circumcisione carnali; vel mystice sentiendum manducare eos et bibere coram Domino, qui verbi pabulum digna aviditate suscipiunt. Unde et ipsi qui haec dicunt, velut exponendo subjungunt: Et in plateis nostris docuisti. Scriptura enim sacra aliquando nobis cibus est, aliquando potus. In locis obscurioribus cibus est, quia quasi exponendo frangitur, et mandendo glutitur. Potus vero est in locis apertioribus, quia ita sorbetur
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuat: iuxta quod ip̃e ꝓmi¬
sit. Ecce ego uob̾cum sum õĩbꝰ
diebus: usq ad consummatio-¬
nem scłi. Intrauit autẽ et clau-¬
sit ostium: quando totum cor¬
pus suum quod ẽ ecc̃a resurrec¬
tionis gła clanficatum. ad sue
contemplationis gaudium ĩtro¬
duxit. negando repbis locum:
penitentie. quem nunc cũctis
pie pulsantibus aꝑit. Ham fo¬
ris stantes ostium pulsare est:
a beatorum sorte secretos. mise¬
ricordiam quam neglexetant.
a deo frustra flagitare.
Trespondens dicet uob̾.¬
Hescio uos unde sitis. Qo¬
modo nescit unde sint. cum psa¬
lmus dicat. dominus nouit co-¬
gitationes hominũ qm̃ uane
sunt. et alibi scriptum sit. ipse
nouit decipientem et eum qui
decipitur. nisi quia scire dei ali¬
quando cognoscere dicitur: ali¬
quando approbare: Qm̃ nouit
dominus uiam iustorum: qui
autẽ ignorat ignorabitur. Et
scit gͦ reꝓbos: quos cognoscẽdo
iudicat. Heq enim iudicasset.
quos minime cognoscet. Et

Expanded text:
adjuvat, juxta quod ipse promiadjuvat, juxta quod ipse promisit: Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi . Intrabit autem et claudet ostium, quando totum corpus suum, quod est Ecclesia, resurrectionis gloria clarificatum ad suae contemplationis gaudium perducens, reprobis locum poenitentiae tollet, quem nunc cunctis pie pulsantibus aperit. Nam foris stantes ostium pulsare est, a beatorum sorte secretos misericordiam, quam neglexerant a Deo frustra flagitare. Et respondens dicet vobisNescio vos unde sitis. Quomodo nescit unde sint? cum Psalmus dicat: Dominus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . Et alibi scriptum sit: Ipse novit decipientem, et eum qui decipitur; nisi quia scire Dei aliquando cognoscere dicitur, aliquando approbare. Quoniam novit Dominus viam justorum, qui autem ignorat ignorabitur . Et scit ergo reprobos quos cognoscendo judicat, neque enim judicasset quos minime cognosceret, et
Abbreviated transcription (Latin):
uincatur. Et bene dixit contẽ¬
dite intrare: quia nisi mentis
contentio ferueat. unda mũdi
non uincitur: ꝑ quam anima
semꝑ ad ima reuocatur.
Uia multi dico uobis
querent intrare: et non
poterunt. Querunt intrare:
salutis amore ꝓuocati: et non
potetunt itineris asperitate:
de tr̃iti. Querunt hoc ambitio¬
ne premiorum: aquo mox la¬
borum timore refugiunt. Non
quia iugum dñi aspetum: aut
onus eius graue. s quia nolut
discete ab eo qm̃ mitis ẽ. et hu¬
milis corde. ut inueniant te¬
quiem animabus suis. Eoq
fit angusta porta: qua intrat᷑
ad uitam.
Um autem intrauerit
pater famillas. et clau¬
serit ostium: tunc incipietis:
foris stare et pulsate ostium
dicentes. domine aꝑi nobis.¬
¶ Dater famillas uidelicet xp̃c.
qui ubiq totus ẽ ex diuinita¬
te: intus quidem ẽ eis quos ĩ
celesti patria p̃sens sua uisioe
letificat. S quasi foris ad huc¬
ẽ eis quos in hac ꝑegrinatione
cettantes: oocultus consolator

Expanded text:
vincatur; et bene dixit: Contenvincatur; et bene dixit: Contendite intrare, quia nisi mentis contentio ferveat, unda mundi non vincitur, per quam anima semper ad ima revocatur. uia multi, dico vobis, quaerunt intrare et non poterunt. Quaerunt intrare salutis amore provocati, et non poterunt, itineris asperitate deterriti: quaerunt hoc ambitione praemiorum, a quo mox laborum timore refugiunt; non quia jugum Domini asperum aut onus est grave, sed quia nolunt discere ab eo, quoniam mitis est et humilis corde ut inveniant requiem animabus suis; eoque fit angusta porta qua intratur ad vitam. um autem intraverit paterfamilias, et clauserit ostium, tunc incipietis foris stare, et pulsare ostium, dicentes: Domine, aperi nobis. Paterfamilias videlicet Christus, qui ubique totus est ex divinitate, intus quidem est eis, quos in coelesti patria praesens sua visione laetificat, sed quasi foris est adhuc eis quos in hac peregrinatione certantes occultus consolator
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ abra̾am licitut. Accelera tria
sata simile commisce: et fac sb̾¬
cinericios panes. Possunt ĩfa¬
rine satis tribus. etiam tres do¬
minici seminis fructus. trige¬
simus scilicet. sexagesimus et
centesimus intelligi. idẽ con¬
iugatorum. continentium. uir¬
ginum. Et pulcte dicit. eatenꝯ
absconditum infarina fermen¬
tum: usq dum fermentaretur
totum. Quia karitas in nr̃a:
mente recondita eo usq cresce
debet: donec totam mentem
insuam ꝑfectionem commutet:
ut si ͨ nichil uidelicet p̃ter ip̃am
conditoris sui dilectionem di¬
ligere. agere. recolete anima
possit. Quod hic quidem ĩcho¬
are. s ibi habet ꝑfici. ubi cũ sit
deus omnia in omnib. omnes
uno eodemq sue dilectionis
igne calefacit.
It autem illi quidam.
Domine si pauci sunt
qui saluantur: Ipe autẽ dixit
ad illos. Contendite intrare
ꝑ angustam portam. Her ango
tam portam aula salutis intra
et ieiunia. fallentis scłi illecebra

Expanded text:
per Abraham dicitur: Accelera tria per Abraham dicitur: Accelera tria sata similae, commisce, et fac subcineritios panes . Possunt in farinae satis tribus, etiam tres dominici seminis fructus, tricesimus scilicet, sexagesimus et centesimus intelligi, id est conjugatorum, continentium, virginum. Et pulchre dicit eatenus absconditum in farina fermentum, donec fermentaretur totum, quia charitas in nostra mente recondita eousque crescere debet, donec totam mentem in sui perfectionem commutet, ut nihil videlicet praeter ipsam conditoris sui dilectionem diligere, agere, recolere anima possit. Quod hic quidem inchoari, sed ibi habet perfici, ubi cum sit Deus omnia in omnibus, omnes uno eodemque suae dilectionis igne calefecit. Ait autem illi quidam: Domine si pauci sunt qui salvantur? Ipse autem dixit ad illos: Contendite intrare per angustam portam. Per astam portam aula salutis intrates et jejunia fallentis saeculi illecebra
Abbreviated transcription (Latin):
cẽnt: quia pcc̃ores disꝑsit ĩ mũ¬
dum. in quorum dictis atq cõ¬
solationibus. ab huiꝰ uite fati¬
gatione fideles quiq respira¬
rent.
Citerum dixit. Cui simi¬
le estimabo regnum dei.
to quod acceptum mulier abscõ¬
dit infarine sata ttia: donec:
fermentaretur totum. Satũ ẽ¬
genus mensure iuxta morem
puincie pastine: unum et dimi¬
dium modium capiens. Fermẽ¬
tum ergo dilectionem dicit: q̃¬
feruere facit. et excitat mentem.
Mulierem uo illam filiã abra¬
he cui supra manus impofurit:
et confestim erecta głificabat
deum. hoc ẽ ecc̃am significat: cu¬
ius farina nos sumus. quot qͦt
timoris et spel exercitio. quasi
mola suꝑiore et inferiore conte¬
rimꝰ: ut iuxta apłm unus panis
unum corpus multi simus ĩ xp̃o.
Abscondit gͦ muliet fermentũ
dilectionis infarine sata tria:
quia p̃cepit ecc̃a. ut diligamus
deum ex toto corde. tota anĩa.
tota uirtute. Cui sub tỹpo sare

Expanded text:
cerent, quia praedicatores dispersit in muncerent, quia praedicatores dispersit in mundum, in quorum dictis atque consolationibus ab hujus vitae fatigatione fideles quique respirarent. iterum dixit: Cui simile aestimabo regnum Dei, to quod acceptum mulier abscondit in farinae sata tria, donec fermentaretur totum. Satum genus est mensurae juxta morem provinciae Palaestinae unum et dimidium modium capiens. Fermentum ergo dilectionem dicit, quae fervefacit, et excitat mentem. Mulierem vero illam, filiam Abrahae cui supra manus imposuit, et confestim erecta glorificabat Deum, hoc est Ecclesiam significat, cujus farina nos sumus, quotquot timoris et spei exercitio, quasi mola superiore et inferiore conterimur, ut juxta Apostolum unus panis unum corpus multi simus in Christo. Abscondit ergo mulier fermentum dilectionis in farinae sata tria, quia praecipit Ecclesia ut diligamus Dominum ex toto corde, tota anima, tota virtute. Cui sub typo Sarae
Abbreviated transcription (Latin):
gaudiorum deus deorum uide¬
atur. Crescendo autẽ sinapis
granum. non herbarum que ue¬
lociter arescunt: s arboris istar
exurgit. longa scilicet annosita¬
te. et opinia fertilitate gaudẽ¬
tis. Et notancdum qd̾ dum ĩ
uinea ueteri ficus infecunda.
redarguitut: noua mox ĩ horto
euangelii sinapis arbor ꝓcte¬
atur.
E
Cuoluctes celi tequie¬
uerunt: in ramis eius. Rami hu¬
ius arboris dogmatum sunt di¬
uersitates: in quibꝰ anime cas¬
te. que uirtutum pennis ad fu¬
pna tendere sciunt iudificare
et requiescete gaudent. Quis
dabit inquit michi pennias fsic̃
columbe: et uolabo et requiescã:
Potest ingrano sinapis ipsa
dominice incarnationis humi¬
litas intelligi: qd acceptum hõo
misit in hortum suum. Quia:
corpꝰ crucifixi saluatoris: acci¬
piens ioseph in horto sepeliuit.
Cteuit aute et factum ẽ i ar¬
borem: quia resurrexit et ascen¬
dit incelum. Expandit tamos
inquibus uolucres celi requies¬

Expanded text:
gaudiorum Deus deorum videgaudiorum Deus deorum videatur. Crescendo autem sinapis granum non herbarum, quae velociter arescunt, sed arboris instar exsurgit, longa scilicet annositate et opima fertilitate gaudentis. Et nota quod dum in vinea veteri ficus infecunda redarguitur, nova mox in horto Evangelii sinapis arbor procreatur. Et volucres coeli requieverunt in ramis ejus. Rami hujus arboris dogmatum sunt diversitates, in quibus animae castae quae virtutum pennis ad superna tendere sciunt, nidificare et requiescere gaudent. Quis dabit inquit mihi pennas sicut columbae, et volabo et requiescam ? Potest in grano sinapis ipsa dominicae incarnationis humilitas intelligi, quod acceptum homo misit in hortum suum, quia corpus crucifixi Salvatoris accipiens Joseph, in horto sepelivit. Crevit autem et factum est in arborem, quia resurrexit et ascendit in coelum. Expandit ramos in quibus volucres coeli requies
Abbreviated transcription (Latin):
Auferetur auob̾ tegnum dei:
et dabitur genti facienti ftuctꝰ
eius. Siile ẽ ergo huiꝯ ce mo¬
di tegnum dei grano sinapis.
obferuorem utiq fidei. uł qd̾:
dicatur uenena expellere. unde
et alibi legimus fidem ꝑfectã
grano sinapis comparatam:
quia uidelicet omnia dogia¬
ta prauitatis. sua simplicitate
et humilitate deuincat.
sit in ͥortum suum. Lxõ
ciplinis ex colenda: et donanda
muneribus. Qui bene dicitur
ide quod seruerit granum acce¬
pisse. quia uidelicet dona que
nob̾ cum patre tribuit ex diui¬
nitate nob̾cum accepit ex hu¬
manitate. Unde dicitur. accepit
dona in hominibus. Et alibi
petrus ait. Et ꝓmissionẽ spc̃:
scĩ acceptam a patre effudit. hc
quem uos uidetis et auditis.
Tcreuit¬
et factum ẽ ĩ arborem.
Cteuit eugłii p̃dicatio: cunctũ
disseminata ꝑ orbem. Ctescit
Et infra. Ambulabunt de uir¬
tute in uirtutem: uidebitur deus
deorum insyon. Gradatim quip¬
pe de conualle lacrimarum ascẽ¬
ditur: ut in monte celestium:

Expanded text:
vobis regnum Dei, et dabitur genti facienti fructus ejus . Simile est ergo hujuscemodi regnum grano sinapis, ob fervorem utique fidei, vel quod dicatur venena expellere. Unde et alibi legimus fidem perfectam grano sinapis comparatam, quia videlicet omnia dogmata pravitatis, sua simplicitate et humilitate devincat. sit in hortum suum. Homo  ejus et disciplinis excolenda et donanda muneribus. Qui bene dicitur, idem quod severit granum accepisse, quia videlicet dona quae nobis cum patre tribuit ex divinitate, nobiscum accepit ex humanitate, unde dicitur: Accepit dona in hominibus. Et alibi Petrus ait: Et promissione Spiritus sancti accepta a Patre, effudit hunc quem vos videtis et auditis. Et crevitet factum est in arborem. Crevit Evangelii praedicatio cunctum disseminata per orbem, crescit et infra: Ambulabunt de virtute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion . Gradatim quippe de convalle lacrymarum ascenditur, ut in monte coelestium
Abbreviated transcription (Latin):
nõ quasi scelus int̾dicit: s sicut
cet̾a necessitatis humane com¬
mertia. ubi et poc̃ores pcc̃oribus
fenerantur. ut accipiant equa¬
lia: ad ꝓmerenda uite celestis
p̃mia. nil ualere ostendit. De¬
niq subiungit.
E forte et ip̃i te te inui¬
tent: et fiat tibi retribu¬
tio. Non ait. et fiat tibi pcc̃m:
s fiat inquit tͥ retributio. Cui
simile ẽ: qd̾ alibi dicit. Et si
bene feceritis his qui uobis
benefaciunt: que uob̾ est gr̃a:
Neq hic dicit. pccm ẽ uobis:

Expanded text:
non quasi scelus interdicit, sed sicut non quasi scelus interdicit, sed sicut caetera necessitatis humanae commercia, ubi et peccatores peccatoribus fenerantur, ut recipiant aequalia, ad promerenda vitae coelestis praemia nil valere ostendit. Denique subjungit: Ne forte et ipsi te reinvitent, et fiat tibi retributio. Non ait, Et fiat tibi peccatum, sed, Et fiat, inquit, tibi retributio. Cui simile est quod alibi dicit: Et si bene feceritis iis qui vobis bene faciunt, quae vobis est gratia ? Neque hic dicit, Peccatum est vobis,
Abbreviated transcription (Latin):
manifeste claret: p̃cedentem:
dni ẜmonem typice intelligẽ¬
dum. Heq enim mox omnis
qui se coram hominib exaltat
humillabitur: aut qui se in
conspectu hominũ humiliat
exaltabitur ab eis: s econtra¬
rio nõ nũqͣm qui se uł inapice
dignitatis. uł in alia qualibet
ad quirenda gła subleuat: us¬
q infinem exaltari nõ cessat.
Similit et humilis quilibet
ac uetecundus: in sua qua cõ¬
tentus ẽ usq ad uite tminũ
medioctitate ꝑseuerat. Et
ideo quia iuxta ueritatis sen¬
tentiam. omnis qui se ĩ caute
de meritis alleuat. humiliabr
adño: et qui ꝓuide se de bene
factis humiliat exaltabitur
ab eo: in eundem ꝓculdubio
sensum p̃missus sermo redemp¬
toris. quo primos accubitus q̃ri
uetat congruit
Icebat autẽ et ei qui se ĩ¬
uitauerat. Cum facis:
prandium aut cenam: noli uoca¬
re amicos tuos. neq fr̃s tuos. ne¬
q cognatos. neq uicinos diui-¬
tes. Fratres. amicos. et diuites
altutium conuiuia celebrare.

Expanded text:
manifeste claret, praecedentem manifeste claret, praecedentem Domini sermonem typice intelligendum. Neque enim mox omnis qui se coram hominibus exaltat, humiliabitur, aut qui se in conspectu hominum humiliat, exaltabitur ab eis; sed e contrario nonnunquam qui se vel in apice dignitatis, vel in alia qualibet acquirenda gloria sublevat, usque in finem exaltari non cessat. Similiter et humilis quilibet ac verecundus in sua qua contentus est usque ad vitae terminum mediocritate perseverat. Et ideo quia juxta Veritatis sententiam, omnis qui se incaute de meritis allevat, humiliabitur a Domino, et qui provide se de bene factis humiliat, exaltabitur ab eo, in eumdem procul dubio sensum praemissus sermo Redemptoris, quo primos in nuptiis accubitus quaeri vetat, congruit. Dicebat autem et ei qui se ivitaverat: Cum facis prandium aut coenam, noli vocare amicos tuos, neque fratres tuos, neque cognatos, neque vicinos divites. Fratres, amicos et divites, alterutrum convivia celebrare,
Abbreviated transcription (Latin):
enim humiliauit se sicut par¬
uulus hic: maior ẽ in regno ce¬
lorum.
Unc erit tibi gła. coram
simul discum bentibus.
Pulchte dicitur. tunc erit tibi
gła. ne nunc quetere incipias.
qd̾ tibi seruatur infine. quia sic̃
salomon ait. hereclitas ad quam
festinatur in principio: in nouis¬
simo benedictione carebit. Pot̃
autẽ et in hac uita intelligi. qui
innouissimo loco recumbens ĩ¬
uenitur. domino ueniente sub¬
limatur. quia cotidie dominus
suas nupcias intrat: cotidie:
mores. sedes. habitus conuiuã¬
tium diuidicat. Et suꝑbos des¬
piciens. humilibus sepe tanta
sui spc̃ munera p̃stat: ut eos me¬
rito simul discumbentium. hoc
ẽ. infide quiescentium cetus:
unanima ad miratione głificet.
stupensq in auctoris sui lauda¬
tionem ꝓsiliat dicens. Michi
autẽ nimis honorificati sunt
amici tui deus: nimis confor¬
tatus ẽ principatus eorum.
Uia omnis
qui se exaltat humilia¬
bitur: et qui se humillat exal¬
tabitur. Et ex hac conclusione

Expanded text:
umiliaverit se sicut parvulus, hic est major in regno coelorum . Tunc erit tibi gloria coram simul discumbentibus. Pulchre dicitur: Tunc erit tibi gloria, ne nunc quaerere incipias quod tibi servatur in fine; quia, sicut Salomon ait, Haereditas ad quam festinatur in principio, in novissimo benedictione carebit . Potest autem et in hac vita intelligi, qui in novissimo loco recumbens invenitur Domino veniente sublimatus: quia quotidie Dominus suas nuptias intrat, quotidie mores, sedes, habitus convivantium dijudicat, et superbos despiciens humilibus saepe tanta sui Spiritus munera praestat, ut eos merito simul discumbentium, hoc est in fide quiescentium coetus unanima admiratione glorificet, stupensque in auctoris sui laudationem prosiliat dicens: Mihi autem nimis honorificati sunt amici tui, Deus, nimis confortatus est principatus eorum . uia omnis qui se exaltat, humiliabitur: et qui se humiliat, exaltabitur. Et ex hac conclusione
Abbreviated transcription (Latin):
eosdem etiam auaricie cõdẽp¬
net. Si uos inquit in sabbato
asinum aut bouem aut aliut
quodlibet animal in puteum
decidens eriꝑe festinatis: non:
animali s ur̃e auaricie consulẽ¬
tes: quanto magis ego hominẽ.
qui multo melior ẽ pectore debe¬
o liberare: Congruentq ỹdro¬
picum animali qd cecidit inpu¬
teum comparauit: humore enim
laborabat: sicut et illam mulierẽ
quam decem et octo annis alli¬
gatam dixerat. et ab eadem alli¬
gatione soluerat: comparauit :¬
Aiumento quod soluitur. ut ad a¬
quam ducatur. Et bene utroq
loco bouem posuit et asinum: qr
siue sapientes quosq et hebetes.
siue ut supra dictum ẽ. utrumq
ppłm eos significare sentiamus:
eum uidelicet cuius ceruicem
ugum legis attriuit. atq eũ
quem quilibet seductor reppit.
quasi brutum animal. et milla
tatione tenitens. quo uoluit
errore substraxit: omnes salua¬
tor adueniens. sathane uinculis
astrictos. omnes in uno concupis¬

Expanded text:
eosdem etiam avaritiae condemeosdem etiam avaritiae condemnet. Si vos, inquit, in Sabbato asinum aut bovem, aut aliquid quodlibet animal in puteum decidens eripere festinatis, non animali, sed vestrae avaritiae consulentes, quanto magis ego hominem, qui multo melior est pecore, debeo liberare? Congruenterque hydropicum, animali quod cecidit in puteum comparavit; humore enim laborabat. Sicut illam mulierem, quam decem et octo annis alligatam dixerat, et ab eadem alligatione solvebat, comparavit jumento quod solvitur, ut ad aquam ducatur. Et bene utroque loco bovem posuit et asinum, quia sive sapientes quosque et hebetes, sive ut supra dictum est, utrumque populum eos significare sentiamus, ut videlicet cujus cervicem jugum legis attrivit, atque eum quem quilibet seductor repperit, quasi brutum animal et nulla ratione retinens, quo voluit errore subtraxit, omnes Salvator adveniens Satanae vinculis astrictos, omnes in imo concupis
Abbreviated transcription (Latin):
seos. Si licet sabb̾o curare: At
illi tacuerunt. Quod dicitur
respondisse ihc: ad ħ respicit qͥ
p̃missum ẽ. et ip̃i obseruabant
eum. Dominus enim nouit co-¬
gitationes hominũ. Sed me¬
rito int̾rogati tacent: qui cõtͣ
se dictum quicquid dixerint
uident. Nam si licet salbo cu¬
rare: quare saluatorem an curet
obseruant: Si non licet: quare
ip̃i salb̾o peccora curant :¬
Pse uo adphensum sanaũ¬
eum: ac dimisit. Prouida
dispensatione dominus ante
legis ꝑitos et phariseos ydro¬
picum curat: et mox contra:
auariciam disputat: ut uidelicet
p huius egritudinem corporis:
in illis exprimeretur egtitudo
cordis. Deniq pꝯ multa dispu¬
tationis eius hortamenta. sub¬
iunctum ẽ. Audiebant autem
omnia hec pharisei qui erant
auari: et deridebant illum. Ydro¬
picus quippe quo amplius bi¬
berit: amplius sicit. Et om̃is
auarus sitim multiplicat: qui
cum ea que appetit adeptus fu¬
erit. ad appetenda alia amplius
die sabbati: Sic obseruatores
suos phariseos conuincit: ut

Expanded text:
urare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum. Sed merito interrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabrare, quare Salvatorem an curet observant? si non licet, quare ipsi Sabbato pecora curant? Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit. Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis, in illis exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta, subjunctum est: Audiebant autem omnia haec Pharisaei qui erant avari, et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit, amplius sitit. Et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius um die Sabbati? Sic observatores sui Pharisaeos convincit, ut
Abbreviated transcription (Latin):
more uocabulum trahit. Etece
enim ydor. aqua uocatur. Est
autẽ humor succitaneus de ui¬
cio uesice natus: cum inflatioẽ
turgente. et anelitu fetido. ⁊ro¬
priumq ẽ ydropici quanto ma¬
gis habundat humore in ordi¬
nato: tanto ampliꝰ sitire. Et
ideo tecte comparatur ei. quẽ
fluxus carnalium uoluptatũ

Expanded text:
ece enim ὕδωρ aqua vocatur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente, et anhelitu fetido. Propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus
Abbreviated transcription (Latin):
tionis erigi. E cc̃am uidelicet
ex iudeis gentibusq congre¬
gatam. laqueis pcc̃orum per
a quam baptismatis absolui: at¬
q ad celestia spanda sublimari.
Hotandum sane qd infandis¬
eo qd̾ dominus ait mulierẽ al¬
ligatam a sachana. conatur as-¬
truete corporum humanoruz
uicia nõ ad deum auctorem. s
pociꝰ ad dẏabolum ꝑtinere. qĩ
dẏabolus cum habeat semꝑ cu¬
piclitatem nocenli nocere cuiꝙͣ
possit: nisi ab omnipotente ac¬
cepit potestatẽ. Nam quid ali¬
ud non solum in libro beati iob.
quem memorata heresis cum
ceteris ueteris ueteris instru¬
menti libris. et cum ip̃o deo qͥ
dedit quasi maligno mundi prĩ¬
cipe uesanus ex sufflat: s etiam
in eugłio declaratur. ubi demo¬
nia nec in porcos irent. si cut et
E
cebant omnes ad u̾sarii
eius. Et omnis ppłs gaudebat
in uniũsis que głose fiebant
ab eo. Qui de dictis saluatoris
etubescunt: ficulnee sterili se
iure comꝑandos ostendunt.

Expanded text:
tionis erigi, Ecclesiam, videlicet, tionis erigi, Ecclesiam, videlicet, ex Judaeis gentibusque congregatam, laqueis peccatorum per aquam baptismatis absolvi, atque ad coelestia speranda sublimari. Notandum sane quod infandiseo quod Dominus ait mulierem alligatam a Satana, conatur astruere corporum humanorum vitia non ad Deum auctorem, sed potius ad diabolum pertinere, quasi diabolus cum habeat semper cupiditatem nocendi, nocere cuiquam possit, nisi ab Omnipotente acceperit potestatem. Nam quid aliud non solum in libro beati Job, quem memorata haeresis cum caeteris veteris instrumenti libris, et cum ipso Deo qui dedit, quasi maligno mundo principe vesanus exsufflat, sed etiam in Evangelio declaratur, ubi daemonia nec in porcos irent, nisi hoc e cebant omnes adversarii ejus, et omnis populus gaudebat in universis quae gloriose fiebant ab eo. Qui de dictis Salvatoris erubescunt, ficulneae sterili se jure comparandos ostendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
mento ypocritarum idest sim¬
ulatorum nomine uocat. Qui
cum magistri plebium uideri
appeterent: hominis sanatio¬
nem peccoris cure pꝯ ponere :¬
nõ puderet. S altiori sensu bo¬
uis et a sini uocabulo: iudeum
grecumq significat ppłm. De
quorum uocatione sctiptum ẽ.
Bos cognouit possessorem suũ.
et asinus p̾sepe dñi sui. Qui÷
utq pc̃ci uinculis absolutus:
sitim estumq mundi huiꝰ do¬
minici fontis haustu de pofuit.
Anc autem filiam abralx¬
quam alligauit sathanas. ecce
decem et octo annis: nõ oportuit
solui auinculo isto die sabbati:
Filia abrahe ẽ anima queq fi¬
delis. filia abrahe. ecc̃a de utro¬
q populo ad fidei imitatem col-¬
lecta. Que tempore legis et
Nam et hoc modo fortasse mis¬
terium sabbati. decemq et octo
annorum pot̾ non inconueniẽt
intelligi. Idem ẽ ergo mistice
bouem uł asinum solutos apre¬
sepio potum agi: quod ẽ filia
abrahe auinculo noxie incligna¬

Expanded text:
merito hypocritarum, id est simmerito hypocritarum, id est simulatorum nomine notat, quos cum magistri plebium videri appeterent, hominis sanationem pecoris curae postponere non puderet: sed altiori sensu bovis et asini vocabulo, Judaeum Graecumque significat. De quorum vocatione scriptum est: Bos cognovit possessorem suum, et asinus praesepe domini sui. Qui uterque peccati vinculis absolutus, sitim aestumque mundi hujus dominici, fontis haustu deposuit. Hanc autem filiam Abrahaquam alligavit Satanas, ecce decem et octo annis, non oportuisolvi a vinculo isto die Sabbati? Filia Abrahae est anima quaeque fidelis, filia Abrahae Ecclesia de utroque populo ad fidei unitatem collecta, quae tempore legis et Nam et hoc modo fortasse mysterium Sabbati decemque et octo annorum potest non inconvenienter intelligi. Idem est ergo mystice bovem vel asinum solutus a praesepio potum agi, quod est filiam Abrahae a vinculo noxiae inclina
Abbreviated transcription (Latin):
sabbato curass iħc: dicebat:
turbe. Sex dies sunt: in quibꝰ
oportet oꝑari. In his ergo ue¬
nite. et curamini: et nõ indie
sabbati. Sabbato curauit ihc:
ostendens iam ẽẽ tempus ut
scłm ꝓphetiam cantici cantico¬
rum aspirarent dies. et remo-¬
uentur umbre. S nesciebat
archisinagogus uel hoc. uel il¬
lud: multo excellentius sacta¬
mentum qd salbato curando
dominus intimabat. quia sci¬
licet pꝯ sex scłi huius etates.
ꝓpetue uite in mortalitatis:
erat gaudia daturus. In cuiꝰ
figuram moỹses sabbato. nõ
a bona s a seruili hoc ẽ noxia
p̾cepit actione feriandum. Il¬
lud utiq tempus p̃figurans.
ta cessarent. Fallitur gͦ et fal¬
lit archisynagogus. quia lex
in sabbato nõ hominem cura¬
re. s oneta feire. hoc ẽ pot̃is
grauari ꝓhibuit.
Espondens autem ad
illum dominus: dixit.
Ypochrita. unusquisq ur̃m :
sabbato non soluit bouem suũ
aut asinum ap̃sepio. et ducit
ad aquare: Infidelitatis quidẽ
arguit principes synagoge. Et

Expanded text:
t turbae: Sex dies sunt in quibus oportet operari, in his ergo venite et curamini, et non in die sabbati. Sabbato curavit Jesus, ostendens jam esse tempus, ut secundum prophetiam Cantici canticorum aspiraret dies, et removerentur umbrae. Sed nesciebat archisynagogus, vel hoc vel illud multo excellentius sacramentum, quod sabbato curando Dominus intimabat, quia scilicet post sex saeculi hujus aetates, perpetua vitae immortalis erat gaudia daturus. In cujus figuram Moyses sabbato non a bona, sed a servili, hoc est noxia praecepit actione feriandum, illud utique tempus praefigurans, ta cessarent. Fallitur ergo et fallit archisynagogus, quia lex in sabbato non hominem curare, sed onera ferre, hoc est peccatis gravari prohibuit. Respondens autem ad illum Dominus dixit: Hypocritae, unusquisque vestrum sabbato non solvit bovem suum aut asinum a praesepio, et ducit adaquare? Infidelitatis quidem arguit principes synagogae, et
Abbreviated transcription (Latin):
nus: et confestim erecta ẽ. et
glificabat deum. Uidit p̃desti¬
nando ꝑ gr̃am. uocauit illustrã¬
do ꝑ doctrinam. imposuit manꝯ
spũalibus donis adiuuando.
erexit ad głificandum dm̃. in
oꝑibus bonis usq infinem fir¬
mam ꝓuehendo. Quos inquit.
p̾destinauit. hos et uocauit: et
quos uocauit. hos et iustificauit.
Quos autẽ iustificauit: illos et

Expanded text:
s, et confestim erecta est, et glorificabat Deum. Vidit praedestinando per gratiam, vocavit illustrando per doctrinam, imposuit manus spiritalibus donis adjuvando, erexit ad glorificandum Deum, in operibus bonis usque in finem firmam provehendo. Quos, inquit, praedestinavit, hos et vocavit; et quos vocavit, hos et justificavit; quos autem justificavit, illos
Abbreviated transcription (Latin):
peccaui. Simul etiam ut ille
qui homini dimittebat: ĩtel¬
ligeretur deus. Intuendum:
sane quanti ꝓpria cuiusq fi¬
des apd̃ dm̃ ualeat. ubi tanti
ualuit aliena ut totus homo
repente. id ẽ exterius interiꝰq
saluatus exurgeret: aliorũq
merito. aliis laxarentut errata.
Tceperunt
cogitare scribe et pharisei
dicentes. Quis ẽ hic qui loquit̃
blasphemias. Quis potest di

Expanded text:
peccavi. Simul etiam ut ille peccavi. Simul etiam ut ille qui homini dimittebat intelligeretur Deus. Intuendum sane, quanti propria cujusque fides apud Deum valeat, ubi tanti valuit aliena, ut totus homo repente, id est, exterius interiusque jam salvatus exsurgeret, aliorumque merito aliis laxarentur errata. Et coeperunt cogitare scribae et Pharisaei, dicentes: Quis est hic qui loquitur blasphemias? Qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad innocentiam xp̃i ꝑuenitur.
hoc ad eius humilitate fidei
pietate descenditur. Et bene
domus ih̾u tegulis contecta
describitur: quia sub contemp¬
tibili litterarũ uelamine. si
ad sit qui reseret doctor. diui¬
na sp̃ualis gr̃e uirtus inue¬
nietur. Quod autẽ cum lecto
deponitur: significat ab homi¬
ne in ista carne adhuc consti¬
tuto. xp̃m debere cognosci.
uorum fidẽ ut uidit: di¬
xit. Homo remittũtur
tibi pcc̃a tua. Hominem dñs¬
aparalisi curaturꝰ: primo pcc̃o¬
rum uincula dissoluit. ut ostẽ¬
deret eum obnoxiis culparum
artuum dissolutione dampna¬
ri: nec nisi his relaxis mẽbror̃
posse tecuꝑatione sanari. Sic et
illi paralitico qui iuxta ꝓbati¬
cam piscinam dui motum aq̃
frustra p̾stolabatur: sanato a
dño dicitur. Ecce sanus factꝰ
es. iam noli peccare. ne deteriꝰ
tibi aliquid continguat. Et
bene is cui pcc̃a dimittebãtur
homo uocatur: qui hoc ipso qd̃
homo erat nõ poss dicere. nõ

Expanded text:
ad notitiam Christi pervenitur. ad notitiam Christi pervenitur. Hoc est, ad ejus humilitatem fidei pietate descenditur; et bene domus Jesu regulis contecta describitur, quia sub contemptibili litterarum velamine, si adsit qui reseret doctor, divina spiritalis gratiae virtus invenietur; quod autem cum lecto deponitur, significat ab homine in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quorum fidem ut vidit, dixit: Homo, remittuntur tibi peccata tua. Hominem Domia paralisi curaturus, primo peccatorum vinculo dissolvit, ut ostenderet eum ob nexus culparum actuum dissolutione damnari, nec nisi his relaxatis membrorum posse recuperatione sanari, sic et illi paralytico qui juxta Probaticam piscinam diu motum atque frustra praestolabatur, sanato a Domino dicitur: Ecce sanus factus es, jam noli peccare, ne deterius tibi aliquid contingat. Et bene is cui peccata dimittebantur homo vocatur, qui hoc ipso quod homo erat non posset dicere, Non
Abbreviated transcription (Latin):
nem. temperantiam. et iusticiã
apꝑpellant.
T non inuenientes qua
parte illum inferrent pre
turba: ascenderunt supra tectũ
ꝑ tegulas. Desiderant parali¬
ticum xp̃o offerre. s turba int̾¬
posita ab omni parte recludũt᷑.
quia sepe anima post infirmi
corporis desidiam ad dm̃ tes¬
piciens. suꝑneq gr̃e remedio
cupiens innouari: prisce cõsue¬
tudinis obstaculo retinetur.:
Sepe intet tp̃as orationes secte¬
te dulcedinis. et quasi suaue
mentis. ne xp̃c uideatur interclu¬
dit. Et quid int̾ hec agendum:
Non utiq minsimis exterius
qua turbe tumultuantur rema¬
nendum: s tectum domus in
qua xp̃c docet ascendendũ. id ẽ
sacre scripture sublimitas est
appetenda. lexq dñi cum psal¬
mista die noctuq meditanda.
In quo enim corrigit iuuenior
uiam suam: In custodiendo in¬
quit finones tuos.
Tsummiserunt illum.
cum lecto in medium añ
ihi. Patefacto tecto. eger añ
ih̾m summittitur: quia rese¬
ratis scripturarum misteriis.

Expanded text:
iam appellant. Et non invenientes qua parte illum inferrent prae turba, ascenderunt supra tectum per tegulas. Desiderant paralyticum Christo offerre, sed turba interposita ab omni parte recluduntur, quia saepe anima post infirmi corporis desidiam ad Deum resipiscens, supernaeque gratiae remedio cupiens innovari, priscae consuetudinis obstaculo retardatur, saepe inter ipsas orationis secretae dulcedines, et quasi suave mentis ne Christus videatur intercludit. Et quid inter haec agendum, non utique in infimis exterius qua turbae tumultuantur remanendum, sed tectum domus, in qua Christus docet, ascendendum, id est, sacrae Scripturae sublimitas est appetenda, lexque Domini cum Psalmista die noctuque meditanda: In quo enim corrigit junior viam suam, in custodiendo, inquit, sermones tuos. Et submiserunt illum cum lecto in medium ante Jesum. Patefacto tecto aeger ante Jesum summittitur, quia reseratis Scripturarum mysteriis
Abbreviated transcription (Latin):
paraliticus: et querebant eum
inferre. et ponere ante eum. Cu¬
ratio paralitici huius: anime
pꝯt diuturnam illecebre car-¬
bonis doctorib qui spem sana¬
tionis. opemq int̾cessionis sug¬
gerant: inliget. Qui bene mar¬
co narrante quatuor fuisse tep¬
periuntur: suie quia quatuor
euangelii libris. omnis pre¬
dicantium urtus. oĩs sermo
firmatur: seu quia quatuor sũt
uututes. quibꝯ ad ꝓmerendam
sospitatem fidutia mentis exi¬
gitur. De quibꝰ in eterne sapi¬
entie laude dicitut. Sobrieta¬
tem enim et sapientiam docet.
et iusticiam et untutẽ: quibꝯ
utilius nichil ẽ inuita homi

Expanded text:
paralyticus; et quaerebant eum inferre, et ponere ante eum. Curatio paralytici hujus, animae post diuturnam illecebrae carbonis doctoribus, qui spem sanationis, opemque intercessionis suggerant in liget. Qui bene Marco narrante quatuor fuisse reperiuntur, sive quia quatuor Evangelii libris omnis praedicantium virtus, omnis sermo firmatur, seu quia quatuor sunt virtutes, quibus ad promerendam sospitatem fiducia mentis erigitur, de quibus in aeternae sapientiae laude dicitur: sobrietatem enim et sapientiam docet et justitiam et virtutem, quibus utilius nihil est in vit
Abbreviated transcription (Latin):
uinum nouum ĩ uttes
uetẽs. Alioquin rumpit uinũ
utres. et ip̃m effunditur: et
utres ꝑibunt. S uinũ nouũ
in utres nouos mittendum ẽ:
et utraq conseruantur. E os¬
dem quoq ueterstꝰ comꝑat
utribus. quos uino nouo. idẽ¬

Expanded text:
vinum novum in utres vinum novum in utres veteres, alioquin rumpit vinum novum utres, et ipsum effunditur, et utres peribunt. Sed vinum novum in utres novos mittendum est, et utraque conservantur. Eosdem quoque veteribus comparat utribus, quos vino novo, id
Abbreviated transcription (Latin):
pit: et ueteri non conuenit cõ¬
missura a nouo. Cũ itrogatꝰ
eẽt dominus. cur discipuli eiꝰ
nõ ieiunarent: respondit. carna¬
les ad huc quosq et nec dum
passionis resurrectionisq sue
fide solidatos: non posse seuerio¬
ra ieiunia. et continentiora sus¬
tinere pcepta: ne ꝑ austeritatẽ
nimiam. etiam credulitatem
quam habere uidebantur a¬
mittant. Ip̃os gͦ adhuc discip¬
ulos taq̃m uetera uestimẽta
dicit. quibꝰ inconuenienter
nouus pannus assuitur. id ẽ.
aliqua particula doctrine. que
ad noue uite temꝑantiam ꝑti¬
net. Quia si hoc fiat. et ip̃a doc¬
trina quodam modo scindit᷑.
nium. non cõcupiscentia cibo¬
rum tantum. s ab om̃i leticia
tẽporalium delectationum. Cu¬
ius quasi pannum. to est ꝑtez
aliquam. que ad cibos ꝑtinet
dicit. non oportẽ hominibus
ad huc ueteri consuetudine de¬
ditis imꝑtire: quia et illinc
quasi conscissio uidetur fieri.
et ip̃i uetustati nõ conuenire.
Cnemo mittit

Expanded text:
pit, et veteri non convenit compit, et veteri non convenit commissura a novo. Cum interrogatus esset Dominus cur discipuli ejus non jejunarent, respondit carnales adhuc quosque, et necdum passionis resurrectionisque suae fide solidatos, non posse severiora jejunia et continentiae sustinere praecepta, ne per austeritatem nimiam, etiam credulitatem quam habere videbantur amittant. Ipsos ergo adhuc discipulos tanquam vetera vestimenta dicit, quibus inconvenienter novus pannus assuitur, id est, aliqua particula doctrinae, quae ad novae vitae temperantiam pertinet. Quia si hoc fiat, et ipsa doctrina quodammodo scinditur,nium non a concupiscentia ciborum tantum, sed ab omni laetitia temporalium delectationum, cujus quasi pannum, id est, partem aliquam quae ad cibos pertinet, dicit non oportere hominibus adhuc veterae consuetudini deditis impertiri. Quia et illinc quasi conscissio videtur fieri, et ipsi vetustati non convenit. Et nemo mittit
Abbreviated transcription (Latin):
hunc luctum absentie sponsi.
non nunc tantum. id ẽ pꝯ mor-¬
tem tesurrectionemq eiustẽ
sponsi: s et ante incarnationez
illius ꝑ totum huius scłi tẽpꝯ
eẽ celebratum. Prima quippe
tempora ecc̃ẽ. ante uirginis par¬
tum scõs habuere: qui desidera¬
rent incarnationis xp̃i aduen¬
tum. Ista uo tempora ex quo
ascendit incelum scõs habent:
qui desiderant eius manifesta¬
cionem. ad uiuos et mortuos:
iudicandos. Heq hic desitera¬
bilis eccłie luctus requieuit
aliquantum: nisi quam diu ħ
cum discipulis in carne u̾satꝰ
ẽ. Iuxta leges autẽ tropologie
sciendum. quod quamdiu spõ¬
sus nob̾cum ẽ. et in leticia su-¬
mus: nec ieiunare possumus
nec lugete. Cui autem ille
ppt̃ pcc̃a a nob̾ recesserit et auo¬
lauerit: tunc inlicendum ie¬
iunium. tunc recipienclꝰ ẽ luc¬
tus.
Icebat autẽ et similitu¬
dlinen ad illos. quia ne¬
nio cõmissuram auestimento
nouo mittit in uestimentum
uetꝯ: Alioquin et nouum rum¬

Expanded text:
hunc luctum absentiae sponsi, hunc luctum absentiae sponsi, non nunc tantum, id est, post mortem resurrectionemque ejusdem sponsi, sed et ante incarnationem illius per totum hujus saeculi tempus esse celebratum. Prima quippe tempora Ecclesiae ante Virginis partum sanctos habuere, qui desiderarent incarnationis Christi adventum. Ista vero tempora ex quo ascendit in coelum sanctos habent, qui desiderent ejus manifestationem ad vivos et mortuos judicandos. Neque hic desiderabilis Ecclesiae luctus requievit aliquantum, nisi quandiu hic cum discipulis in carne versatus est. Juxta leges autem tropologiae sciendum, quod quandiu sponsus nobiscum est, et in laetitia sumus, nec jejunare possumus, nec lugere. Cum autem ille propter peccata a nobis recesserit et avolaverit, tunc indicendum jejunium, tunc recipiendus est luctus. Dicebat autem et similitudinem ad illos: Quia nemo commissuram a vestimento novo, immittit in vestimentum vetus. Alioquin et novum rum
Abbreviated transcription (Latin):
cauit cum pocõribꝰ: ut gr̃ãm cer¬
neres. et agnosceres potestatẽ.
Uibus ip̃e ait.
Num quid potestis filios
sponsa ecc̃a ẽ. De hoc scõ spũali
conubio: apłi sunt creati. Unde
bene marcus euangelista fili¬
os eos appellat nuptiarum: nõ
tantum sponsi. s etiam sponse
uolens intelligi: quia ꝑ lauacti
regenationem in huius diuine
genationis assumpti sunt: qui
ieinare ac lugere non possũt.
quamdiu sponsum inthalamo
uident. et ip̃m sciunt ẽẽ cũ spõ¬
sa. Quando ũo transierint nup¬
tie. et passionis ac resurrectio¬
nis tempꝰ aduenerit: tunc spõ¬
si filii ieiunabunt. Quod aut̃
lucͤas non ait ut ceteri. numꝙͥ
possunt filii sponsi aut nuptia¬
rum ieumare uł lugere: sed mĩ¬
quid potestis filios sponsi facẽ
ieumnare. elegant intimauit
costem ipos qui loquebantut fu¬
isse facturos. ut lugentes ieiuna¬
rent filii sponsi: qm̃ ip̃i ẽent spõ¬
sum occisuri. Notandum ueto

Expanded text:
cavit cum peccatoribus, ut gratiam cercavit cum peccatoribus, ut gratiam cerneres, agnosceres potestatem. uibus ipse ait: Nunquid potestis filios sponsa Ecclesia est. De hoc sancto spiritalique connubio, apostoli sunt creati. Unde bene Marcus evangelista filios eos appellat nuptiarum, non tantum sponsi, sed etiam sponsae, volens intelligi quia per lavacri regenerationem, in jus divinae generationis assumpti sunt. Qui jejunare ac lugere non possunt quandiu sponsum in thalamo vident, et ipsum sciunt esse cum sponsa. Quando vero transierint nuptiae, et passionis ac resurrectionis tempus advenerit, tunc sponsi filii jejunabunt. Quod autem Lucas non ait ut caeteri: Nunquid possunt filii sponsi aut nuptiarum jejunare vel lugere, sed nunquid potestis filios sponsi facere jejunare ? eleganter intimavit eosdem ipsos qui loquebantur fuisse facturos, ut lugentes jejunarent filii sponsi, quoniam ipsi essent sponsum occisuri. Notandum vero
Abbreviated transcription (Latin):
pulsasse. Ubi iohannis maxi¬
me rep̾hendendi discipuli. nõ
solum de sui iactantia ieiunii:
uerum quia calumpniabantur
quem sciebant a magistro pre¬
dicatum. et iungebantur pha¬
riseis quos ab eo nouerant cõ¬
dempnatos. Spiritualiter aut
discipuli iohannis et phariseo¬
rum ieumant. xp̃i aut̃ edunt
et bibunt. quia siue oꝑa quis
legis seu traditiones sequat᷑
hominũ: siue ip̃m etiam xp̃i
p̃conium aure tantũ ꝑcipiat
corporis: sp̃ualibꝰ abstinens
bonis ieuinio corporis tabes¬
cit. Qui uo xp̃i membris fide¬
li incorporatur amore. nõ pot̾̃
ieumare. quia carne ipĩꝯ epu¬
latur et sanguine. Aliter. Ioh̾s
uinum et siceram non bibit:
dominus cum publicanis et
pcc̃orib manducat et bibit.
Quia ille abstinentie mentũ
auget: cui potentia nulla na¬
ture. Dominus aut̃ cui natu-¬
raliter suppetebat delicta dona¬
re:cur eos declinaret quos abs¬
tinentib poterat reddere puri¬
p̃ceptum declinares. Mandu¬

Expanded text:
pulsasse. Ubi Joannis maxipulsasse. Ubi Joannis maxime reprehendendi discipuli non solum de sui jactantia jejunii, verum quia calumniabantur quam sciebant a magistro praedicatum, et jungebantur pharisaeis quos ab eo noverant condemnatos. Spiritaliter autem discipuli Joannis et pharisaeorum jejunant, Christi autem edunt et bibunt, quia sive opera quis legis seu traditiones sequatur hominum, sive ipsum etiam Christi praeconium, aure tantum percipiat corporis, spiritualibus abstinens bonis jejuno corde tabescit. Qui vero Christi membris fideli incorporatur amore, non potest jejunare, quia carne ipsius epulatur et sanguine. Aliter: Joannes vinum et siceram non bibit, Dominus cum publicanis et peccatoribus manducat et bibit, quia ille abstinentia meritum auget, cui potentia nulla naturae: Dominus autem cui naturaliter suppetebat delicta donare, cur eos declinaret quos abstinentibus poterat reddere puripraeceptum declinares. Mandu
Abbreviated transcription (Latin):
Porro male habentes et pcc̃o¬
res uocat eos: qui sue fragili¬
tatis conscientia de uicti. nec
ꝑ legem iustificari uidẽtes. xp̃i¬
se ingr̃a penitendo subiittũt.
I.bi simul ostenditur quod nõ
in pristinis uiciis ꝑmanentes.
ut pharisei et scribe murmura¬
bant: s penitentiam agẽtes
publicani uenerint ad ihm.
catorum. ut occasionem habe¬
ret docendi. et sp̃uales inuita¬
toribus suis preberet cibos:
adire dignatus sit. Ueniq:
cum frequent ꝑgere ad cõui¬
uium describatur. nichil refert̃
aliud nisi quid ibi fecent. quid
docuerit: ut et humilitas dñi
eundo ad pcc̃ores. et potentia
doctrine eius. in penitentium
comusione monstretur
Tilli dixerunt ad eum.
Quare discipili ioh̾is
ieulant frequent. et obsecra¬
tiones faciunt. similit̾ et pha¬
riseorum: tui autẽ edunt et bi¬
bunt: Matheus refert ip̃os io¬
hannis discipulos hec dixisse
saluatori. Unde patet utrosq
coniunctos: hac eum questione

Expanded text:
Porro male habentes, et peccatoPorro male habentes, et peccatores vocat eos, qui suae fragilitatis conscientia devicti, nec per legem justificari se gratiae poenitendo submittunt. Ubi simul ostenditur quod non in pristinis vitiis permanentes, ut pharisaei et scribae murmurabant, sed poenitentiam agentes publicani venerint ad Jesum: catorum, ut occasionem haberet docendi, et spiritales invitatoribus suis praeberet cibos, adire dignatus sit. Denique cum frequenter pergere ad convivium describatur, nihil refertur aliud nisi quid ibi fecerit, quid docuerit, et ut humilitas Domini eundo ad peccatores, et potentia doctrinae ejus in poenitentium conversione, monstreturnt ad eum: Quare discipuli Joannis jejunant frequenter, et obsecrationes faciunt, similiter et pharisaeorum, tui autem edunt et bibunt? Matthaeus refert, ipsos Joannis discipulos haec dixisse Salvatori, unde patet utrosque conjunctos hac eum quaestione