comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
numerꝯ eorum . Filiale auree .x¬
xxͣ. filiale argentee uulle. Cultr
xxix. ẜcip hi aurei .xxx. Scip hi
argentei. seli sccłi .ccc.xc. Ioasa
lea mine mna uasa autra
et argentea quinq milia q̃dra¬
tenes designat. Deniq inapcta
scuiptura subdit. que sunt orato¬
nes sactorum. Fiale ergo que st
nasa patula. lucida simp licium
corda designant. Que nichil ui
se sub dole cogitatonis ce lare
norunt. set et̾ ea que ammo te¬
nent. pura solent lingua pro¬
ferre. Uͥ Inde talibꝰ recte arom¬
ta hec est orones deo acceptabi¬
les mee referunt᷑. At contra re
proborum inpura peccora spun¬
gusq. eccce sunt et tene brose an¬
fractibꝰ merito conpantur. Uñ
et uidei duo crucifico spungiam
accto plenam obtulerunt. ut
tali ministerio figurarent. qui¬
aconditori suo ad se incarne ue¬
menti. de corde sb̾dolo cogitatõ¬
nes et uerba acerba. ac procul
ameraciss uno patrum suorum
sapore degenerancia osferunt.
Tultri uero quibꝰ ute bautur
Pars insacerdotum. pars iile¬

Expanded text:
numerus eorum: fialae aureae XXX, fialae argenteae millę, cultri XX novem, scyphi aurei XXX, sciphi argentei secundi CCCCX, vasa alia mitte. Omnia vasa aurea et argentea quinque milia tiones designat. Denique in ApocScriptura subdidit: Quae sunt orationes sanctorum. Phialae ergo, quae sunt vasa patula, lucida, simplicium corda designant, quae nihil in se subdolae cogitationis celare norunt, sed ea quae animo tenent, pura solent lingua proferre. Unde recte talibus aromata, hoc est orationes Deo acceptabiles inesse referuntur. At contra impura reproborum pectora spongiis, quae caecis sunt tenebrosae anfractibus, merito comparantur. Unde et Judaei Domino crucifixo spongiam aceto plenam obtulerunt ; ut tali ministerio figurarent, quia Conditori suo ad se in carne venienti, de corde subdolo cogitationes et verba acerba, ac procul a meracissimo patrum suorum sapore degenerantia offerant. Cultri vero, quibus utebantur pars in sacerdotum, pars in Le
Abbreviated transcription (Latin):
rante sp̃m iponum dno ut adedi¬
ñ candam domĩ diu̾ ascendant. cũ
uerbis scarum scripturarum aui¬
moniti et grã sui conditoris ac¬
censi ut erratum uegligencie pri¬
oris discuciant. Acq arepto ꝓpõito
instituti melioris. cotidianis bono¬
rum opum ꝓfectibꝰ. ue lut quibꝰ¬
dam gradilꝰ ascentõnum. ad suma
iitutum que sunt metes pa¬
cis uisione tendere satasut
nquil uide licet gradib piut
Secundi ut et̾ proximos asius
erratibꝰ siue uegligentibois be¬
ne docendo conuertant. Sup̃mu
ut post bona oꝑa et doctunam
gandia ꝑpetue remuneratõus
exp̾tent. Quod auteni es qui
ira ascenderunt ad edificandamn

Expanded text:
tante spiritum ipsorum Domino, ut ad aeditante spiritum ipsorum Domino, ut ad aedificandam domum Domini ascendunt, cum verbis sanctarum Scripturarum admoniti, et gratia sui Conditoris accensi, veternum negligentiae prioris discutiunt; atque arrepto proposito instituti melioris, quotidianis bonorum operum profectibus, velut quibusdam gradibus ascensionum, ad summa virtutum, quae sunt in aeternae pacis visione, tendere satagunt. In quibus videlicet gradibus primscat. Secundi, ut etiam proximos a suis erratibus sive negligentiis bene docendo convertat. Supremi, ut post bona opera et doctrinam gaudia perpetuae remunerationis exspectet. Quod autem eos qui ita ascenderunt ad aedific
Abbreviated transcription (Latin):
rimonias temp li desere bant.¬
I Inde et ultuue sunt capte ac
caldeis. et prime regnantibo ꝑsis.
domũ redire pmisse et mento.
quia detribu uida ortus est dus
bu leui erat consanguinitas iure
scciata. Pnde elisabet uxor zac¬
harie sac̾dotis cognata eiꝯ ab ange¬
lo ncupatur. Tribꝯ queq benia¬
nun iuhis sese religiosa fice con¬
uinxerant. Maxime quod ip̃a
atq ideo collate illis nuscdie me¬
ruit esse particeps. Pulcre aut
dicit᷑ quia principes patrum depre¬
fatis tribulꝰ surexerunt ascende¬
rent ad edificandum temp lũ diĩ
Principium nauq et patrũ id est
magistrorum est ope et doctrina
pccorum p̾dicatorũ ad edificaudã
mentem errancium iustudio boui
opis exortando increpando corrigẽ¬
do. cercamen pu la boris ad sum̾e.
Q ui bene etiam surexisse dicut
ut ascenderent ihr lu̾i. qua qͣsi
iacent animo debili atq in herti
qui uel sue uł fratue salutis curã
gerere detractant. Eurgunt uo
audito regis edicto. ymino sussci¬

Expanded text:
ebant. Unde et ultimae sunt captae a Chaldaeis, et primae, regnantibus Persis, domum redire permissae; et merito, quia de tribu Juda ortus est Domibu Levi erat consanguinitatis jure sociata. Unde Elizabeth, uxor Zachariae sacerdotis, cognata ejus ab angelo nuncupatur . Tribus quoque Benjamin his sese religiosa fide conjunxerat, maxime quod ipsa atque ideo collatae illis misericordiae meruit esse particeps. Pulchre autem dicitur: Quia principes patrum de praefatis tribubus surrexerint ut ascenderent ad aedificandum templum Domini. Principum namque et patrum, id est, magistrorum est opere et doctrina praedicatorum, ad aedificandam mentem errantium, in studio boni operis exhortando, increpando, corrigendo, certamen pii laboris assumere. Qui bene etiam surrexisse dicuntur, ut ascenderent in Jerusalem, quia quasi jacent animo debili atque inerti, qui vel suae vel fraternae salutis curam gerere detrectant. Surgunt vero audito regis edicto, imo susci
Abbreviated transcription (Latin):
lerant. Cyrus quidem trans ducta
uoce et musis litt̾is in unui̾so regi¬
no suo ꝑmissit uno p̾cepit deuui¬
uso ppło isrł qui duodecim tribu¬
bus constabat. ees cum quiln esset
deus ascendere ihrli. ad hedifican¬
dam donui diũ. Nec tamen de oi
pplõ set tantum de iuda et benia¬
mui et tribu sac̾dotali. ac leuitica
ad ques ip̃a ihrłm priꝯ ac templu
dñi et cultu pietatis alienate. Atꝙ
obiueritum rante transgressioni s
aregilꝰ assiriorum captiuate ⁊ ult
medorum montes trans nugrate.
Neq unquam omis ut pibent ad
patriam remeasse. UDorro due tu

Expanded text:
cta voce, et missis litteris in universo regno suo, permisit, imo praecepit de universo populo Israel, qui duodecim tribubus constabat, eos cum quibus esset Deus, ascendere Jerusalem, ad aedificandum domum Domini. Nec tamen de omni populo, sed tantum de Juda et Benjamin, et tribu sacerdotali ac Levitica, ad quos ipsa Jerusalem prius ac templum. Domini et cultu pietatis alienatae, atque ob meritum tantae transgressionis a regibus Assyriorum captivatae, et ultra Medorum montes transmigratae, neque unquam omnes perhibentur patriam
Abbreviated transcription (Latin):
sor tollit uasa dui de iherłm. Cũ
qui libet in mundo spe fide lium ali¬
ques de eccła rapiens gaudio it̾ne
pacis priuat. Ponit aut̃ ea iutem¬
ꝑ lo dei sui. cum ess consortio iun¬
git reproborum qui sunt temp lu
et ciuitas diaboli.capitis uidł oĩ
um malorum et angłorum et ho¬
muni. s ꝓfert ea cyrus rex et admu¬
nerat principi unda referenda ui
uersorum eos quos ad salute pre¬
destinauit etnam de potestate sach¬
ane eruit. et eccle sacdotibꝰ recon¬
siliandes ppenitenciam offeit. Et
bene ad munerata ẽẽ dicit uasa pri¬
cipi uida quia nouit dñs numeꝵ

Expanded text:
sor tulit vasa Domini de Jerusalem, cum quilibet immundus spiritus fidelium aliquos de Ecclesia rapiens, gaudio internae pacis privat. Ponit autem ea in templo Dei sui, cum eos consortio jungit reproborum, qui sunt templum et civitas diaboli, capitis videlicet omnium malorum et angelorum et hominum. Sed profert ea Cyrus rex, et annumerat principi Juda referenda in st haeres universorum, eos quos ad salutem praedestinavit aeternam, de potestate Satanae eruit, et Ecclesiae sacerdotibus reconciliandos per poenitentiam offert; et bene annumerata esse dicit vasa principi Jud
Abbreviated transcription (Latin):
libent opari. Quatiuꝰ horum in¬
erito ue lut ob latõnes spontanee
et ipi utemp lo dei q. est eccłã ꝑ
tem mereantur abere. Hec descͥp¬
tura cyri regis paucis dixisse sus¬
ficiat. ne aliquis auibigat eius
uerba spiritalibo rediuidare sacra¬
mentis cum pdictum sit qd deus
susscitau̾it spm eiꝰ. Ut hec scribẽ¬
da siue impanda eẽ intelligeret.
Qum ad implenda ꝓp hetarum u¬
ba hec eum pplis mandasse ip̃e ꝓ¬
phera esoras ad monuerit. Quo¬
modo enĩ fieret ut archaua ce les¬
tia scrib̾e non posset rex diuino ad¬
monitis iustinctu. qui diũ cogno¬
uissẽ et confessꝯ eẽ uerum. qui de¬
coreui domꝯ eiꝯ dilexisse atq uis¬
taurate ꝓ batur. cum p̾ sens ꝑ fidꝰ
hostis. et homicida redemptoris uri
maximum fidei uere scripsent sa¬
cramentu et cruci eiꝰ suꝑ posu̾it
Hic est ihs uazarenꝯ iex uideoꝵ.
Incuiꝰ intentone tituli tam fixus
ꝑstetit. ut nulla tenus eum uideis
licet multũ possentibꝰ posset cor¬

Expanded text:
benter operari; quatenus horum merito velut oblationis spontaneae, et ipsi in templo Dei, quod est Ecclesia, partem mereantur habere. Haec de scriptura regis Cyri paucis dixisse sufficiat. Neque aliquis ambiget, ejus verba spiritualibus redundare sacramentis: cum praedictum sit, quod Deus suscitaverit Spiritum ejus, ut haec scribenda sive imperanda esse intelligeret; cum ad implenda prophetarum verba, haec eum populis mandasse, ipse propheta Esdras admonuerit. Quomodo enim fieret, ut arcana coelestia scribere non posset rex divino admonitus instinctu, qui Deum cognovisse, et confessus esse, verumque decorem domus ejus dilexisse atque instaurare probatur? cum praeses perfidus, hostis et homicida Redemptoris nostri, maximum fidei verae scripserit sacramentum, ut cruci ejus superposuerit: Hic est Jesus Nazarenus, rex Judaeorum. In cujus intentione tituli, tam fixus perstiterit, ut nullatenus eum Judaeis, licet multum poscentibus, posset cor
Abbreviated transcription (Latin):
dat ꝑ ques dno consecrentur.
atq medificium domꝰ eio ꝓfi¬
cono cusi pacientes modeti li¬
ales a sritiuantes. beiigui. hono¬
res simul mundi ac delicias respu¬
eutes amatores iusticie uo uinꝯ
quam um sapiencie. Et forte
sicut corne luis orouilo atq e le¬
na que ad edificandũ domũ diũ
deferatur. principibꝰ patru tubuit¬
⁊ Rex quoq cuus ꝓtulit uasa te¬

Expanded text:
dant, per quos Domino consecrentur, dant, per quos Domino consecrentur, atque in aedificium domus ejus profidono casti, patientes, modesti, liberales, abstinentes, benigni, honores simul mundi ac delicias respuentes, amatores justitiae non minus quam sapientiae, et forte sicut Cornelius, orationibus atque eleeria, quae ad aedificandum domum Domini deferatur, principibus patrum tribuitur. Rex quoque Cyrus protulit vasa te
Abbreviated transcription (Latin):
supius breuit̾ quomodo sit nus¬
tice accipiendum duseriumꝰ.
Predicatorum ude licet mopi¬
am. diuitum credencium de bere
copia sustentari. Quod etiam
ita recte potest accipi. quia ma¬
nus edificancium temp lũ sccii
sui qui a edificare nequeunt da¬
tis ad iuuent peccunus. Cum
uui seculares p̃dicatoribꝰ scis li¬
beus suos non familiam dño e¬
decendam cominitunt. ut qud
ꝑ se ipg̃ nequeiuit. ꝑ eos qui per¬
ficere possunt dũo munus sue
deuotoius osferant. Dant
aut uasa argentea cũ uires e lo¬
quentia nitidos. Gaut aurea
cum naturali iugenio ꝑ claros
Uaut uuuenta cumsensu tar¬
diores. set ad portandum uguin
leue ac suaue hono euangli mã¬
suerts. Want pectora cum huileᷤ
spũ. ac iuites qui de sub stancus
suis quasi de lecte siue lauis pau¬
penlꝰ gratis dare so leaut. Uat
etiam subitanciam et suppellec¬
tilem uariam cũ multi faius bo¬
norum oꝑrum floribꝰ. insignes
uros siue ferainas parentes uł
duui sui sanctis doctorilꝯ comen¬

Expanded text:
superius breviter, quomodo sit mystice accipiendum, disseruimus; praedicatorum videlicet inopiam, divitum credentium debere copia sustentari. Quod etiam ita recte potest accipi; quia manus aedificantium templum socii sui, qui aedificare nequeunt, datis adjuvent pecuniis; cum viri saeculares praedicatoribus sanctis liberos suos vel familiam Domino educandam committunt; ut quod per seipsos nequeunt, per eos qui perficere possunt, Domino munus suae devotionis offerant. Dant autem vasa argentea, cum viros eloquentia nitidos; dant aurea, cum naturali ingenio praeclaros; dant jumenta, cum sensu tardiores, sed ad portandum jugum leve ac suave onus Evangelii mansuetos; dant pecora, cum humiles spiritu ac mites, qui de substantiis suis, quasi de lacte sive lanis, pauperibus gratis dare soleant; dant etiam substantiam et supellectilem variam, cum multifariis bonorum operum floribus insignes viros sive feminas parentes vel Domini sui sanctis doctoribus commen
Abbreviated transcription (Latin):
dare et comiendare de lib̾auit.
Que illi ꝓuementes intemplũ
diũ ꝓmenioria remanenciũ of¬
ferre de lint. Omnes ergo de cap¬
ciuitate babilonia lib̾ati siit.
Dinnes pietatis accibꝰ sunt de¬
diti. s ꝓfectores ad edifĩcandi
dno temp lum ascenderunt. Cetiꝰ
es qui ascenderunt ad uiuarũt
Quia et siomnes e lecti depo¬
testate tenc biarum eruti ad lib̾¬
tatem ꝑtinent głe filiorum dei
om̃s ad sccietate̾m sancte ciuita¬
tis id est eccłe se ad numerari le¬
tant᷑. Noutanen oniui set ꝑ¬
fectorum solum modo ẽ medifi¬
catonem eiusdem eccle etiam
alus pdicando laborare. ¶Inde
tales p̾ceteris fidelibꝰ duplici ho¬
nore ab aplo digni eẽ censentur
sicut et angłe damheli. Qui
docti fiu̾uit inquit. fulge bunt
quasi sꝑ lendor sirmane̾nti. et
qui ad iusticiam erudiunt mł¬
tos. quasi stelle inrpetuas et̾ni¬
tates. Qui minirum eruditoreᷤ
multorum quo magis suos audi¬
tores ad ce lestia querenda ac dili¬

Expanded text:
dare et commendare desideravit, dare et commendare desideravit, quae illo pervenientes, in templum Domini pro memoria manentium offerre deberent. Omnes ergo de captivitate Babylonica liberati sunt. Omnes pietatis actibus sunt dediti; sed perfectiores ad aedificandum Domino templum ascenderunt, caeteri eos qui ascenderant adjuvarunt. Quia etsi omnes electi de potestate tenebrarum eruti, ad libertatem pertinent gloriae filiorum Dei, omnes ad societatem sanctae civitatis, id est, Ecclesiae, sed adnumerari laetantur; non tamen omnium, sed perfectorum solummodo est, in aedificationem ejusdem Ecclesiae etiam aliis praedicando laborare. Unde tales prae caeteris fidelibus, duplici honore ab Apostolo digni esse censentur ; sicut et angelus Danieli, Qui docti fuerint, inquit, fulgebunt quasi splendor firmamenti; et qui ad justitiam erudiunt multos, quasi stellae in perpetuas aeternitates . Qui nimirum eruditores multorum, quo magis suos adjutores ad coelestia quaerenda ac dili
Abbreviated transcription (Latin):
Atq intettii luu uiias suas osse¬
re cepunt. ut uerba dierum ma¬
nif̾este ꝓbant ubi scriptum est
ab stulit ergo iosias cimitas a bom¬
in atones de uniu̾sis iegionibꝰ fili¬
orum isrł. et fecit omnes qui resi¬
quctis diebus eiꝯ nõ recesserunt
iduo deo patium suoriun. Et pa¬
ulo supiꝰ abeodem rege cum de in¬
stauranda domo diñ ageretur.
acceptaq inquit pcuiiam que
inlata fuerant uidomo dñ et qͣ¬

Expanded text:
atque in templum hostias suas offerre coeperunt; ut Verba dierum manifeste probant, ubi scriptum est: Abstulit ergo Josias cunctas abominationes de universis regionibus filiorum Israel, et fecit omnes qui resicunctis diebus ejus non recesserunt a Domino Deo patrum suorum. Et paulo superius sub eodem rege, cum de instauranda domo Domini ageretur: Acceptaque, inquit, pecunia quae illata fuerat in domum Domini, et qu
Abbreviated transcription (Latin):
sensu omĩs pdixere ꝓphe. Iuxta
hec ꝙ ipe discipulis ait. Quonia
uece est imp leri omĩa que scrip¬
ta siuit inlege moy si et ꝓphetis
agnita potestate ac ꝓuincia dei
isrł faceret quod de eo narrat
scriptura. Et dñs ait meuglio
uideis. Cum exaltaueritis filui
hominis tunc cegnoscetis quia
egosum. et ame ĩpo facio nich.
set sicut. docuit me pat̾ sic loqͦ:

Expanded text:
sensu omnes praedixere prophetae. Juxta sensu omnes praedixere prophetae. Juxta hoc quod ipse discipulis ait: Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi, et prophetis, agnita potestate ac providentia Dei Israel, faceret quae de eo narrat Scriptura. Et Dominus ait in Evangelio Judaeis: Cum exaltaveritis Filium hominis, tunc cognoscetis quia ego sum, et a me ipso facio nihil; sed sicut docuit m
Abbreviated transcription (Latin):
sumi lauit ergo cyrum dñs un
cto caldeorum imꝑio ppłin dei
li berauit ac inpatͥam renusit
Bemplumq qd̾ erat incensũ
Et hec ip̃m edictum et iam pet
littas maniteitare curauit. Ut
nup lerent uerba iberemie quili
hec futurum eẽ p̃dixit. Ita medi¬
ator dei et hominũ destructo per
orbem diaboli regno. electis suoᷤ
qui erant dupsi ab eius tuanni¬
de reuocatos insuam congre gat
eccłam. Que et ipsenti iusti¬
ficata exfide pacem habet ad diu̾i
ꝑ ip̃m. et ad uisionem ipetue pa¬
cis festinat infuturo. Ihrlii qͥ¬
ppe uisio pacis d. Qui etiam te¬
plum ꝙ erat incensum fecit res¬
taurari. cum illis qui insidus an¬
tiqui hostis sidem ꝑ dedirant ad
salutem reducens. Qua in habi¬
tatone dignes esficit. set et scrip¬
turas imuiersum misit in mud
quibꝰ fidem sui nominis ac spe
salutis ciuictis qui ad regnũ su¬
um ꝑtinent. hoc est electis onũ¬
ln p̃dicarent. Quos ita futur
non iherenuas so lus. set comuni

Expanded text:
similavit ergo Cyrum Dominus Deus cto Chaldaeorum regno, populum Dei liberavit, ac in patriam remisit, templumque quod erat incensum et hoc ipsum edictum etiam per litteras manifestare curavit, ut implerentur verba Jeremiae, quibus hoc futurum esse praedixit; ita Mediator Dei et hominum, destructo per orbem diaboli regno, electos suos, qui erant dispersi, ab ejus tyrannide revocatos, in suam congregat Ecclesiam. Quae et in praesenti justificata ex fide, pacem habet ad Deum per ipsum, et ad visionem perpetuae pacis festinat in futuro: Jerusalem quippe visio pacis dicitur. Qui etiam templum, quod erat incensum, facit restaurari, cum illos qui insidiis antiqui hostis fidem perdiderant ad salutem reducens, sua inhabitatione dignos efficit. Sed et Scripturas sanctas universum misit in mundum, quibus fidem sui nominis, ac spem salutis, cunctis qui ad regnum suum pertinent, hoc est electis omnibus, praedicaret. Quod ita futurum non Jeremias solus, sed communi
Abbreviated transcription (Latin):
dens filio suo. quanis ip̃e diũ se
beres. multo anteq̃ nasceretur
uoc andum eẽ dispo suit. Mex et¬
enum uecabulum recte congru¬
it illi cui dicit idem deus. postu¬
la ame et dabo tibi gentes here¬
ditatem tuam. Dequo et apłs
Quem constituit heredĩtatem
uniu̾ sorum ꝑ quem fecit ⁊ scła.
tes. et dorsa regum uertit. ꝑtas
ereas constriuuit. et uectes fer¬
res confregit. Uide licet babi¬
lons uel aliaruin quas cepit
ciuitatum ꝙ de dit ei thesaures
absconditos et airhaua secretoꝵ
Diuersarum uidelicet opes ig¬
uotas ꝓuinciarum. ad simi lau
eum dnõ et saluatorinis. Qui
p̃dicantibꝰ p orbem aplis genti¬
um sibi unuisarum colla sb̾iec̃
Apis quoq rerum dũcs. et sapi¬
encie scłaris auctores ditioni sõ¬
strauit. Qui portas infernoꝵ
duceret. Qui erres contruit ge¬
cium et doctunas humana rati¬
one munitas ꝑ humilin u̾b̃ sub¬
uertit. Ut eisdem correctis lumĩ
sue fidei et u̾itatis appiret. in quo

Expanded text:
Deus filio suo, quamvis ipse Deum se Deus filio suo, quamvis ipse Deum se haeres, multo antequam nasceretur vocandum esse disposuit; hoc etenim vocabulum recte congruit illi cui dicit idem Deus Pater: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam . De quo et Apostolus: Quem constituit haeredem universorum, per quem fecit et saecula .ntes, et dorsa regum vertit, portas aereas contrivit, et vectes ferreos confregit, videlicet Babylonis, vel aliarum quas cepit civitates, quod dedit ei thesauros absconditos, et arcana secretorum, diversarum videlicet opes ignotas provinciarum assimilavit eum Domino et Salvatori nostro, qui praedicantibus per orbem aposum sibi universarum colla subjecit, ipsos quoque rerum dominos, et sapientiae saeculari auctores, ditioni substravit. Qui portas inferorumduceret. Qui errores contrivit gentium, et doctrinas humana ratione munitas, per humilium ora subvertit, ut eisdem correctis, lumen suae fidei et veritatis aperiret, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
E xqua ysais ꝓphetia credendu
est. iaxime cytum regem dilex¬
isse ñlios irł. Besq e captiuita¬
te exemptos doni remisisse actẽ¬
plum dnuĩ reedificare ussisse. ⁊
audierit ꝓphetas eorum ꝑsp̃in
dei de suo regno et babilomorum
destructone fuisse plecutes. Na
babi lomani cepit exp̾sserant. icx
Idem ꝓpha quorum ysaias qui
dico inquit ꝓ fundo deso lare. et fl¬
umina tua arefaciam. U orro il¬
tissimo sustossione suifodiertr
et ponte eis exelse regui conbure¬
tur.: Marrant enĩ istorie quia¬
rndiuiso atq exiuanito ꝑ ꝑ lurimo
rinos flumine enfiaten. qui per
medium bibilonis iutluebat ꝑ
are factum ac deso latum eis
pro fundun. urbemi hostes uitia¬
uerunt. Hec de istori̾as paucis
dixiuo. at uero uida misticos sen¬
sus cyrus rex dum saluatorem
⁊ nomine de signat et factis. N
non exnra comectura. set exma¬
nifestissimis ysais uerbis diciuiꝰ
quibe exꝑsona dĩ dicebat. ad¬
sum lama te et non cognoiusti
aner Ad simulauit namq euni

Expanded text:
 qua Isaiae prophetia credendum est, maxime Cyrum regem dilexisse filios Israel, eosque de captivitate exemptos domum remisisse, ac templum Domini reaedificare jussisse, quod audierit prophetas eorum per Spiritum Dei de suo regno et Babyloniorum destructione fuisse praelocutos. Nam Babylonia deidem prophetae. Quorum Esaias: « Qui dico, inquit, profundo: Desolare, et flumina tua arefaciam . » Porro Hitissimus suffossione suffoditur, et portae ejus excelsae igni comburentur. Narrant enim historiae quia, diviso atque exinanito per plurimos rivos flumine Euphrate, qui per medium Babylonis influebat, per arefactum ac desolatum ejus profundum urbem hostis intraverit. Haec de historia paucis dixerimus. At vero juxta mysticos sensus, Cyrus rex Dominum Salvatorem et nomine designat, et factis, quod non ex nostra conjectura, sed ex manifestissimis Isaiae verbis dicimus, quibus ex persona Domini dicebat: Asimilavi te, et non cognovisti me . Assimilavit namque eum
Abbreviated transcription (Latin):
Nanno primo cyu regis ꝑ¬
sarum ut imp leretur uerbu
domini erore iheremie. sus¬
citauit dñs sp̃m cyri regis
ꝑsarum et transouxit uocẽ
in unuuso regno suo. et iau
pscripturam dicens. Mec dixit
cyrus rex psarum. Dmna regi¬
na terre dedit m̾ dñs deus celi et
ipe p̃cepit u̾uit adificarem ei
comum intherlin que e i uidea

Expanded text:
anno primo Cyri regis Persarum, ut impleretur verbum Domini ex ore Ieremiae, suscitavit Dominus spiritum Cyri regis Persarum, et transduxit vocem universo regno suo, etiam per scripturam, dicens: 'Haec dicit Cyrus rex Persarum: Omnia regna terrae dedit michi Dominus deus coeli et ipse precepit michi, ut edificarem ei domum in Ier
Abbreviated transcription (Latin):
gart at dabo tibi thesauigͥs ab¬
scondicen et archana secretoxum
ut sciafi quia ego diis qui ueco
nomentuu deus isrł. Pꝰ ropt
seruum. meum iacob et isrł ele¬
tum ieu̾. aht uocami te. nonine
tuo. ad siuuilaui te et uo sno¬
iusti me. Ego duus et uou est de¬

Expanded text:
absconditos et arcana secretorum ut scias quia ego Dominus qui voco nomen tuum Deus Israhel propter servum meum Iacob et Israhel electum meum et vocavi te in nomine tuo adsimilavi te et non cognovisti me ego Dominus et non est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓphetice locutõnis eigmatibꝰ os¬
tendit. Ait enum iherenuas. Hec
dicit diĩs excercitiuun deus isrł. oĩ
trans igratoni quam transtu li
de iherłm inbabilonem edificate
domos et habitate. Quia hec dic̾
diis exercituum. Qum ceperint ĩ¬
anni. iuisitabo nos. et sucitabo suꝑ
nos uerbum meum bonũ et redu¬
cam uos ad locum istum. Uorro
ysaias. Mec dicit dus redemptor
tuus et formator tuus exutero. E¬
gosum dũs facieus omia. Et pa¬
ulo post. uidico ꝓsiundo desola¬
dico ciro pastor meus. et omne uel¬
iuitatem meam complobis. Qui
dico ihilm edificãberis. et temp lu

Expanded text:
nis aenigmatibus ostendit. Ait enim Jeremias: Haec dicit Dominus exercituum Deus Israel, omni transmigrationi quam transtuli de Jerusalem in Babylonem: Edificate domos, et habitate, etc. Haec dicit Dominus exercituum: Cum coeperint imanni, visitabo vos, et suscitabo super vos verbum meum bonum, et reducam vos ad locum istum . Porro Isaias: Haec dicit Dominus Redemptor tuus, et Formator tuus ex utero: Ego sum Dominus faciens omnia. Et paulo post: Qui dico profundo: Desoladico Cyro: pastor meus es et omnem voluntatem meam complebis. Qui dico Iherusalem: ędificaberis et templo
Abbreviated transcription (Latin):
et ꝓp he damelis scripture concor¬
dat. Ayrum regem ꝑsarum uic¬
to sibi secio rege mederum dario
babi loniorum destruxisse impui
Deciso. ultimo eoruni rege baltha¬
sar. et ipã ur be diruta ac nasta¬
ta. Qui inde licet scyrus sciens
adomino isrł regnum sibi tradi¬
tum. inoxut regnũ illud ꝙ ir łm¬

Expanded text:
elis Scriptura concordat, Cyrum regem Persarum, juncto sibi socio Dario rege Medorum, Babyloniorum destruxisse imperium, occiso ultimo eorum rege Balthasar, et ipsa urbe diruta ac vastata. Qui videlicet Cyrus sciens a Deo Israel regnum sibi traditum, mox ut regnum illud,
Abbreviated transcription (Latin):
lis regnare credidit. nt uichil ho¬
minꝰ cum suis fidelib ẽẽt in
tra. Corumq et anunc et ma¬
nus ad ea que salutaria eent fa¬
cienda dirigeret. Ceterum om¬
na scripture huiꝯ uerba spiri¬
talem sensum redolent. cum eĩ
non facile pateat so los illes euu
quibꝯ deus est. Se confussicẽ
pec̾orum aduirrutu oꝑa quasi
de seruitio de babilone miheroso¬
limam ad lib̾tatem posse tran¬
side. quia sine ip̃o nic hil possu¬
uꝯ facere. Quis non uideat r¬
te meadem sentencia. assentõ¬
nem ee nominatam. Quia.
nimirum oms qui pͤcant qui¬
q scłis curis ieruint inimis
sunt qui uero placere de sid̾ant
ad altiora nece est mente eri¬
gant. ce lestia suspirent. pomi¬
pas mundi atq illecebras eter¬
norum amore trauscendant.
n acaldeis. qui int̾ptantur qiͣ
demonia: hec est malignis spi¬
ritibꝰ in ancipari meruimus.
ꝑ confessionem diuine pieta¬
tis ad iusionem lilere patis et
catho lice pacis nconfessione

Expanded text:
lis regnare credidit, ut nihilolis regnare credidit, ut nihilominus cum suis fidelibus esset in terra, eorumque et animos et manus ad ea quae salutaria essent facienda dirigeret? Caeterum omnia Scripturae hujus verba spiritualem sensum redolent. Cui enim non facile pateat solos illos cum quibus Deus est de confusione peccatorum, ad virtutum opera, quasi de servitio Babylonico, in Jerosolymam ad libertatem posse transire? Quia sine ipso nihil possumus facere . Quis non videat recte in eadem sententia ascensionem esse nominatam? Quia nimirum omnes qui peccant, quique saeculi curis serviunt, in imo sunt. Qui vero Deo placere desiderant, ad altiora necesse est mentem erigant, coelestia suspirent, ppas mundi omnes atque illecebras aeternorum amore transcendant. a Chaldaeis, qui interpretantur quasi daemonia, hoc est, malignis spiritibus mancipari meruimus, per confessionem divinae pietatis ad visionem liberae pacis et catholicae pacis, in confessione
Abbreviated transcription (Latin):
na terre ib eo tragita dicit. nuu
forte uitelligendũ eit ꝙ es temp¬
ore quo hec scripsit. uullir stũ re¬
gnum aduersarium habuerit
Mel certe uicto destructo atq
ex hausto tam robusto. taiꝙ
antique caldeorium imꝑio. Nu¬
llum suo regnum intoto orbe
resistere posse crediderit. Ueraci¬
ter inquit autem hic sermo cõ¬
uenit in aiestati eio qui dixit.
Data eit mnͥ omnis potestas ui
celo et iutra. S equitur eadem
scriptura cyri. Quis est de ub̾
de uniu̾so pplo eio. sit deus illius
Pietas ꝙ nullo porsus excepto.
ons qui uellent. lib̾res patriam
redire ꝑmisit. fides quod eiuidẽ
dñ diñ et ahbitare incelis et
eẽ mihrlin. Et cum singulis
reuerteneium de babilone i ihe¬
rusalem ascendere posse confessꝰ
est. Anuo luce clanꝯ ẽ qd̾ nunc
non corporeum. et leco conp hen¬
sibilem set sp̃m et ubiq p̃sentẽ
credidit. Quem ita mihero soli¬
mis et intemplo habere locu cõ¬
fessus est. ut sunul eum ce li regno
p̾sidere non dubitaret. Ita uice¬

Expanded text:
o tradita dicit, nisi forte intelligendum est, quod eo tempore, quo haec scripsit, nullum sui regni adversarium habuerit; vel certe victo, destructo, atque exhausto tam robusto tamque antiquo Chaldaeorum imperio, nullum suo regno in toto orbe resistere posse crediderit. Veraciter autem hic sermo convenit majestati ejus, qui dixit: Data est mihi omnis potestas in coelo et in terra . Sequitur eadem Scriptura Cyri: Quis est in vobis de universo populo ejus, sit Deus illius Pietas, quod, nullo prorsus excepto, omnes qui vellent liberos patriam redire permisit. Fides, quod eumdem Dominum Deum et habitare in coelis, etem, et cum singulis revertentium de Babylone in Jerusalem ascendere posse confessus est. Annon luce clarius est quod hunc non corporeum, et loco comprehensibilem, sed Spiritum, et ubique praesentem credidit? quem ita in Jerosolymis et in templo habere locum confessus est, ut simul eum regno coeli praesidere non dubitaret; ita in coe
Abbreviated transcription (Latin):
ptum. Et primum alexandrie xp̃m
ad nuncians coustituit eccͣam tan¬
ra cectriua et uite continencia ut õs
sectatores xp̃i adexemplum ilu coge¬
ret. Deniq sileas dissertissimus u¬
deorum uidens alexandne primam
eccͣam ad huic iudai antem quasi
ulaudem gentis sue librum iuꝑ
eorum conuersatonem scribit. Et
quo modo luc has ennarrat iheroso¬
lune credente sonnia habuisse com¬
niunuia sic et ille qui a laxandrie
sub marco fieri cerne bat memorie
tradidit. Tradunt aut huuc nato̾¬
ne ur̃a he litam eẽ exsac̾dota li ortu
ꝓsapͥam. Ac pꝰpassionem ac resurr¬
tõnem domini saluatoris. ad p̾dicatõ¬
nem ap loriun eiuiage lica fide acsa¬
cramentis duicis atq excorum fuis¬
se munero dequibus icribit lucas q
multa etiam turba sac̾dotum obedi¬
ebat fid̾i. Quaꝓpt̾ ut pote legalibꝰ
iustitutis edictis optune ꝑ omĩa un¬
uendi ordinem genti qm̃ ad fidem
uccabat p̃moustrabat. set canoni¬

Expanded text:
ptum, et primum Alexandriae Christum ptum, et primum Alexandriae Christum annuntians, constituit Ecclesiam tanta doctrina, et vitae continentia, ut omnes sectatores Chriique Philo, disertissimus Judaeorum, videns Alexandriae primam esiam adhuc Judaizantem, quasi in laudem gentis suae librum super eorum conversatione scripsit. Et quomodo Lucas enarrat Jerosolymae credentes omnia habuisse communia, sic et ille quod Alexandriae sub Marco fieri doctore cernebat, memoriae tradidit. Tradunt autem hunc natione Israelitica, et sacerdotali ortum prosapia, ac post passionem ac resurrectionem Domini salvatoris ad praedicationem apostolorum evangelica fide ac sacramentis imbutum, atque ex eorum fuisse numero de quibus scribit Lucas quia multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei. Quapropter, utpote legalibus institutus edictis, optimum per omnia vivendi ordinem genti, quam ad fidem vocabat praemonstravit. Sed et canoni
Abbreviated transcription (Latin):
Et umo que fuit ei¬
dem marco causa e¬
uuagelis scribendi
breuit insumandu
ec̃ censuͥmus. Cum
romane urbi clax
dei lumen predican¬
te beato petro ap lo fuisset ex¬
ortum a deo sino ueritatis u¬
mu̾soꝵ mentes ꝑ lacido illu¬
strabat auditu ut cotidie au¬
dientibus cum una usqm
sacretas fiet. Unde neque a
ubo p̾dicabat. ad ppetu am
corum cominotonem habẽ¬
dam scepture traderet quo domi fori¬
que in hinius cemodiubi meditatoi¬
rus piuauẽt. Nec prius abobsecrã¬
delectatus est. Et fidem corum deuo¬
tõnemq p hec consid̾ans factum con¬
firmauit et iuppetuum legendam
scripturam ecclus tradidit. Cleme¬
us insexto disponum libro. hec itai
gesta eẽ describit. Cuiq sui le dat
testuonium et iam hieropo litis ep̃c
nomine papias qui et hec dicit q. pe¬
trus inprina epła sua qm de urbe
roma seribit meninenit marci ĩ
qua tropice romam babiloniam
cus filius meus assumpto itaq euũ¬
ge lio quod ip̃e confecerat prexit egi¬

Expanded text:
mo quae fuerit eidem Marco causa Evangelii scribendi, breviter insinuandum esse censuimus. Cum Romanae urbi clarum veri Dei lumen praedicante beato Petro apostolo fuisset exortum, adeo sermo veritatis universorum mentes placito illustrabat auditu, ut quotidie audientibus eum nulla unquam satietas fieret. Unde neque auverbo praedicabat, ad perpetuam eorum commonitionem habendam Scripturae traderet, quo domi forisque in hujusmodi verbi meditationibus permanerent. Nec prius ab obsecrandelectatus est; et fidem eorum devotionemque per haec considerans, factum confirmavit, et in perpetuum legendam Scripturam Ecclesiis tradidit. Clemens in sexto Dispositionum libro haec ita gesta esse describit. Cui simile dat testimonium etiam Hierapolites episcopus, nomine Papias, qui et hoc dicit, quod Petrus in prima Epistola sua, quam de urbe Roma scripsit, meminerit Marci, in qua tropice Romam Babyloniam cus filius meus. Assumpto itaque Evangelio quod ipse confecerat, perrexit in Aegy
Abbreviated transcription (Latin):
lecta pouere curauimꝰ. S et no ulła
ꝓpͥa ad imitatõnem sensus corum:
ubi oportimum uidebit᷑ uit̾ ponemꝰ.
Lectorem suplex obsecro ut si hecnia
opuscula transcriptõne digne dux¬
erit. ad notatonem quoq nomimĩ
eorum que supͣ i margine ad posita
sunt diligens scriptura consernet
Quomodo mexpoitone enuangeliz
beati luce qm ante armos plurim¬
os auxiliante dei grã composuimꝰ
constat eẽ factitatum orantem ꝓ
nobis sauctitatem mam. Ce lesti
semp gra ꝓtegat. sedet hec ante ꝯĩa
cunctos qui hec forte lecturi sunt
dep̾cor indn̾o ut ꝓmeis et corporis
et animi fragilitatib aput pium
iudicem iut̾cessores existere diguẽtꝰ

Expanded text:
et nonnulla propria ad imitationem sensus eorum, ubi opportunum videbitur, interponemus. Lectoremque supplex obsecro, ut si haec nostra opuscula transcriptione digna duxerit, annotationem nominum eorum quae supra in margine apposita sunt, diligens scriptura conservet, quomodo in expositione Evangelii beati Lucae, quam ante annos plurimos, auxiliante Dei gratia, composuimus, constat esse factitatum. Orantem pro nobis sanctitatem tuam coelestis semper gratia protegat. Sed et hoc ante omnia cunctos qui haec forte lecturi sunt deprecor in Domino, ut pro meis et corporis et animi fragilitatibus, apud pium judicem intercessores existere dignentur.
Abbreviated transcription (Latin):
et castitas assumpte humanitatis.
In altero aute uentas passionis. p
quaui ad głam regni inmortalita
tis eet ꝑuenturꝰ exprimitur. sicut
enĩ purpura colorem sangui nis
qui pro nobis eifusꝯ eit mutatur
Yta et habitum regni ꝙ post pas¬
sionem iutrauit no bisq iutran¬
dum pate fecit insinuat.Seru
qr dixit apostolus quot quot enĩ
iu xp̃o baptizati estis xpm̃ iduistis
Et ysaias domino de helectis omi
bus his uelut ornamento uestieriᷤ
Potest in hoc utroq dnĩ. habito u
unicorum. quidem sentencia ꝓ bo¬
so set ipius dnĩ electõne gloriosissi¬
mo omis electorum eiꝰ multitudo
que in martires uenerandos et cete¬
ram fidelium ꝑ le bem distinguit᷑
aptusime designari. Alba et enĩ
ueste induitur. Cum munda usto¬
rum confessione curuidatur. pur¬
pura siue cecco uestitur cui triupho
ingtoriosorini martyrum głat᷑¬

Expanded text:
et castitas assumptae humanitatis, et castitas assumptae humanitatis, in altero autem veritas passionis per quam ad gloriam regni immortalis esset perventurus, exprimitur. Sicut enqui pro nobis effusus est imitatur, ita et habitum regni quod post passionem intravit, nobisque intrandum patefecit, insinuat. Verum quia dixit Apostolus: Quotquot enim in Christo baptizati estis, Christum induistis , et Isaias Domino de electis omnibus inquit: His velut ornamento vestieris , potest in hoc utroque Domini habitu, inimicorum quidem sententia probroso, sed ipsius Domini electione gloriosissimo, omnis electorum ejus multitudo quae in martyres venerandos, et caeteram fidelium plebem distinguitur, aptissime designari. Alba etenim veste induitur, cum munda justorum confessione circumdatur. Purpura sive cocco vestitur, cum in triumpho victoriosorum martyrum g
Abbreviated transcription (Latin):
inpurpura qua iuduto ẽ. dũs
ip̃a euis caro quam passiouilo¬
o biecit insim̃tatur. Uequa p̾nus¬
sa dix̾at ꝓphetia. Quare ergo ru¬
brum est indiuntũtiui et nestim¬
ta tua quasi calcanciĩ intorcula¬
ri:Incorona u̾o quam portabat s¬
pineam nr̃orum susceptio pecorũ
Prcq̃ mortalis fieri dignatus est
oitenditur. Iuxta ꝙ p̾cursor ip̃iꝰ
testimonui ꝑ bens ait. Ecce agno
dei. ecce quitollit poca mudi. Nã¬
q spinas nsignificatone pccoru
poni solere testat᷑. Ipe dominꝯ qui
protop lausto inpccm̃ ꝓ lapso di¬
cebat. Serra tua spinas et tribu¬
los germinabit tibi. Quod ẽ apte
dicere consciencia tua punctones
tibi et aculcos uitiorum precreare
non desistit. Quod uero iuxta eu¬
uangeliũ luche dominꝰ apud he¬
rodem at ba ueste uduitur. Unce¬
teris u̾o enuange listis anulitibus
pilati sb̾ het cineo siue purpureo ha¬
bitu iulusꝯ eẽ ꝑhibetur conlata u¬
traq narratone in uno iuccenci

Expanded text:
in purpura qua indutus est Dominus, in purpura qua indutus est Dominus, ipsa ejus caro quam passioniobjecit, insinuatur. De qua praemissa dixerat prophetia: Quare ergo rubrum est indumentum tuum, et vestimenta tua quasi calcantium in torculari ? In corona vero quam portabat spinea, nostrorum susceptio peccatorum, pro qua mortalis fieri dignatus est, ostenditur. Juxta quod praecursor ipsius testimonium ei perhibens ait: Ecce agnus Dei, qui tollit peccata mundi . Namque spinas in significatione peccatorum poni solere testatur ipse Dominus, qui protoplasto in peccatum prolapso dicebat: Terra tua spinas et tribulos germinabit tibi . Quod est aperte dicere: Conscientia tua punctiones tibi et aculeos vitiorum procreare non desistet. Quod vero, juxta Evangelium Lucae, Dominus apud Herodem alba veste induitur, in caeteris vero evangelistis a militibus Pilati sub coccineo sive purpureo habitu illusus esse perhibetur, collata utraque narratione, in uno innocentia
Abbreviated transcription (Latin):
lutare eni aue rex udeorum.
Milites quidem quia rex iudeo¬
riun fuat appellato. et hoc eiscri¬
be et sac̾dotes. cume obiecerant
quod sibi in ppło iłrł usurparet
imperium inludentes hoc faci¬
unt ut midatum pristinis ues
demate ponant ei coronam spi¬
neam. prcreptro regali dent ca¬
lanni ut matheus scribit et ad¬
oient quasi regem. Nos autẽ
omia hec uitelligano mistice qͦ¬
modo eni enphas dixit. O ꝑtet
unũ hominem mori pomibꝰ ues¬
ciens quid diceret. sic et isti q cũ¬
q fecerunt licet alia mente fe¬
ceruit. tamen nobis qui credidi
matheus ita posuit. Exsuentes
enm clauidem ceccueam cir¬
circum dederunt ei ubi intelli¬
coctiueam cirtum dederunt ei
Hoc marchus dixille indutum
purpura. Pro regia enum purp¬
ura clamis illa coccinea ab inlu¬
dentibo abita erat. Et est rubra
quedam purpura coccosimilli¬
ma. Pꝰ otest etiam fieri ut pur¬
purã. Etiam mairhus com̃mo¬
rauerit quam clans habe bat
quãuis eẽ coccinea nustice ergo

Expanded text:
tes: Ave, rex Judaeorum. Milites quidem, quia rex Judaeorum fuerat appellatus, et hoc ei Scribae et sacerdotes crimen objecerant, quod sibi in populo Israel usurparet imperium, illudentes hoc faciunt, ut nudatum pristinis vestdemate ponant ei coronam spineam: prlamum, ut Matthaeus scribit, et adorent quasi regem. Nos autem omnia haec intelligamus mystice. Quomodo enim Caiphas dixit: Oportet unum hominem mori pro omnibus , nesciens quid diceret ; et isti quodcunque fecerunt, licet alia mente fecerint, tamen nobis qui credimusMatthaeus ita posuit: Et exuentes eum, chlamydem coccineam circumdederunt ei . Ubi intellicoccineam circumdederunt ei, hoc Marcus dixisse, Indutum purpura. Pro regia enim purpura chlamys illa coccinea illudentibus adhibita erat, et est rubra quaedam purpura cocco simillima. Potest etiam fieri ut purpuram etiam Marcus commemoraverit, quam chlamys habebat, quamvis esset coccinea. Mystice ergo
Abbreviated transcription (Latin):
inuenietis. Ibi u̾iui corpo eio ĩ eis
qui ues susceperuit agnecetis. Se¬
aidum illud aũt ꝙ galilea intei¬
p̾tatur reuelatio.: Non iam iu
forma serui intelligendum ẽ. set
in illa inqua equalis est. patri¬
quã ꝓmisit apud iohm dilecto¬
ribo sius cũ diceret: Ego diliga
utiq sed̾m id ꝙ iam uide baut
et quod etiam resurgens cum
cicatricil. Nonso lum uidend̾
s etiam tangendum poit mod̾
minem uenientẽ in hunc mun¬
dum. scd̾mn quani lucet inten¬
bris et tene bre eam no cõphen¬
dunt. Illuc nos pcessit unde ad
uos ueniens no recessit. Et quo
nos pcedens nõ deseruit illa erit
reue latio tamꝗͣ uera galilea cũ
suuilis eieriuiꝰ ibi eiũ eum u¬
debimꝯ sicuti est. Ipsa erit etiã
beatior transigratio exuto seło
in illaui et̾uitatem sieiꝰ pcepta
sic amꝑ lec rauuir ut ad eius dext̾¬
am segregari mercanuir. Dnns
eni ibunt sunstri incobustione
etuam. Iusti aut in uitam et̾ua
homc illuc trausnugrabunt. Et
ibi eum uidebunt. Quomodo ñ

Expanded text:
uum corpus eius in his qui uos susceperint agnoscetis". secundum illud autem, quod Galilaea interpretatur reuelatio, non iam in forma serui intellegendum est, sed in illa in qua aequalis est patriquam promisit apud Iohannem dilectoribus suis, cum dutique secundum id quod jam videbant, et quod etiam resurgens cum cicatricibus non solum videndum, sed etiam tangendum postmodum minem uenientem in hunc mundum, secundum quam lucet in tenebris et tenebrae eum non conprehendunt illuc nos praecessit, unde ad nos ueniens non recessit et quo nos praecedens non deseruit. illa erit reuelatio tamquam uera Galilaea, cum similes ei erimus; ibi eum uidebimus sicuti est. ipsa erit etiam beatior transmigratio ex isto saeculo in illam aeternitatem, si eius praecepta sic amplectamur, ut ad eius dexteram segregari mereamur. tunc enim ibunt sinistri in conbustionem aeternam, iusti autem in uitam ahinc illuc transmigrabunt et ibi eum uidebunt, quomodo non
Abbreviated transcription (Latin):
roborant que iuppria actõne
utbene habeant. Que nquii¬
rum miracula tanto maiora
sunt quauto spiritalia. Tan¬
to maiora sunt quanto ꝑ hec
nõ corpora set anime suscitan¬
tur. et duĩs quidem iħs posꝙͣ
locutꝰ est eis assumputus esti
uicelum et sedet adextris dei.
dnsiderandum nobis ẽ.
quid est ꝙ maichus ait
sedit la dextris dei. et step hauꝯ
dicit. Uideo celes aptos et fi¬
lium hominis stautem adex¬
tris dei. Quid est ꝙ hunc mar¬
chus sedentem. stephauo uero
stantem se uidere testatur. s
uantis est. Quia igit᷑ redemp¬
tor nr̃ assumptꝰ ince lum. et
nunc omĩa iudicat. et ad ext
assumptõnem marc hus sede¬
re describit. Quia post ascen
tõnis sue glorniam uidex uisine
uide bitur. S tephanꝯ uero in
laboris certamine posite. & tan¬
pem uidit quẽ ad inuitorem
habuit. qui aut iste iutra ꝑsecu¬
torum inficclitate uinceret pro
illo de celo illiꝰ graturi pugna¬
uit. Illi aũt profecti predica

Expanded text:
roborant, qui in propria actione roborant, qui in propria actione onunt ut bene habeant? Quae nimirum miracula tanto majora sunt, quanto spiritalia: tanto majora sunt, quanto per haec non corpora sed animae suscitantur. Et Dominus quidem Jesus postquam locutus est Jesum stantem a dextris Dei . Considerandum nobis est quid est quod Marcus ait: Sedit a dextris Dei . Et Stephanus dicit: Video coelos apertos, et Filium hominis stantem a dextris Dei? Quid est quod hunc Marcus sedentem, Stephanus vero stantem se videre testatur? Sedvantis. Quia igitur Redemptor noster assumptus in coelum, et nunc omnia judicat, et ad extrassumptionem Marcus sedere descrsionis suae gloriam judex in fine videbitur; Stephanus vero, in laboris certamine positus, stantem vidit, quem adjutorem habuit, quia ut iste in terra persecutorum infidelitatem vinceret, pro illo de coelo illius gratia pugnavit. Illi autem profec
Abbreviated transcription (Latin):
gue iusigno sunt. non fide libꝯ
s infide libꝰ. An habemo de his
signis atq uirtutibꝯ que ad huc
su̾tilio considerare de benio sca qͥ
ppe eccã cotidie spitalit̾ facit.
Quod tunc ꝑ aples corporalit
faciebat. Nam sac̾dotes eio cũ
ꝑ exorcisim grãm manu creden¬
til in ponunt. et habitare ma¬
lignes six meorum mente con¬
tradicunt. Quid aluid faciũt
niũ demonia eicunt. et fide les
uerba dere linquiit scã aut my¬
steria uisonant conditon sui
laudes et potenciani quantu
pualent narrant. Nuid aliu¬
t faciunt nui nouis lugnis lo
cunt quidũ bonis suis adhor¬
tatonilꝰ maliciam dealienis cor¬
dibꝰ auferunt serpentes tollut
Et dum pestiferas suassiones au¬
diunt set tamen ad operatõne
praua inuumne ꝑtrahunt. M¬
ortiferum quidem est ꝙ bibt̃
set non eis utce bit. Qui quo¬
ciẽs ꝓximes suos in homo ope
uifirmirari conspicunt dum
eis tota uirtute cocurrunt. et
expͣ lo sue oꝑatonis illoꝵ uitã

Expanded text:
guae in signo sunt, non fidelibus, guae in signo sunt, non fidelibus, sed infidelibus . An habemus de his signis atque virtutibus, quae adhuc subtilius considerare dippe Ecclesia quotidie spiritaliter facit quod tunc per apostolos corporaliter faciebat. Nam sacerdotes ejus cum per exorcismi gratiam manum credentibus imponunt, et habitare malignos spiritus in eorum mente contradicunt, quid aliud faciunt nisi daemonia ejiciunt? Fideles verba derelinquunt, sancta autem mysteria insonant, Conditoris sui laudes, et potentiam, quantum praevalent, narrant, quid aliud faciunt nisi novis linguis loquuntur? qui dum bonis suis exhortationihus malitiam de alienis cordibus auferunt, serpentes tollunt; et dum pestiferas suasiones audiunt, sed tamen ad operationem pravam minime pertrahunt, mortiferum quidem est quod bibunt, sed non eis nocebit. Qui quoties proximos suos in bono opere infirmari conspiciunt, dum eis tota virtute concurrunt, et exemplo suae operationis illorum vitam
Abbreviated transcription (Latin):
terit condempna bit̾
& ergo pdicaturi qui qui nõ
crededit condempnabitur.
Qum id utiq non crediderit q.
no uidit non ne ipi primitꝰ fu¬
erant obiurgandi. quod anqua
dum uideris iudissent noucredi¬
deruit eis quibꝯ duis apparuisset.
Quod uero dixit eis. Euutes i mu¬
dum uniuersum p̃dicate enuan¬
głmi omni creature. Nunqͥ scin
en anglui nel uisensatis rebus
uł brutis animalibo fuat p̃di¬
candum ut deeo discipulis dicat᷑
Predicate onũ creature. set onus
creature nomine potest omis na¬
tõ gencum designari. Aute et ei
dictum fuat. In uiam gencium
ne abieritis. mic aũt dicitur. pre
dicate omi creature. ut scilicet
prius auidea apłorum repulsa
p̃dicatio tunc nobis in aduitor¬
ium fieret cum hanc illa ad dap¬
natonis sue testimoniũ suꝑ ba
repulset. Qui credident et bap¬
tizato fuerit saluus erit. Quiuꝰ

Expanded text:
emnabitur. Hoc ergo praedicaturi, quomodo qui non crediderit condemnabitur, cum id utique non crediderit quod non vidit; nonne ipsi primitus fuerant objurgandi quod antequam Dominum vidissent, non crediderint eis quibus Dominus apparuisset? Quod vero dixit eis: Euntes in mundum universum, praedicate Evangelium omni creaturae. Nunquid sanctum Evangelium vel insensatis rebus, vel brutis animalibus fuerat praedicandum, ut de eo discipulis dicatur: Praedicate omni creaturae. Sed omnis creaturae nomine potest omnis natio gentium designari. Ante enim dictum fuerat: In viam gentium ne abieritis; nunc autem diciturium omni creaturae; ut scilicet prius a Judaea apostolorum repulsa praedicatio, tunc nobis in adjutorium fieret, cum hanc illa ad damnationis suae testimonium superba repulisset. Qui crediderit et baptizatus fuerit, salvus erit: qui
Abbreviated transcription (Latin):
plere nequibaut festin auerunt
mox transacto saltato. id est ccci¬
dente sole ubiopandi licencia re¬
meauerat emere aromata sicut
marc hꝯ refert. Dot uenientes
maue ungerent corpo eio. Neq
enĩ uespere salbati peccupante
iam nectis articulo. monumetũ
adire uo luerunt. Et ualde ma¬
ne huna salborum uenuinit ad
monunentũ orto iam solo.
runa salbatorum pͥma
dies est. adies salborum id
est requietionũ qua mĩc diem
saluatoris mos eccͣastico appellat
Id ip̃m aũt est. cum una salbi.
siue una salbatorum legimus
id est una dies asalbatorum dies
hoc est. requietionii que i sab¬
batis custodiebant᷑. sc̃e aut mu¬
lieres que diim fuaut secute cũ
aromatil admonumentum
uenerunt. Et ei que inuente
dilex̾ant.etiam mortuo studio
humanitatis obseciuitur. Et
nos ergo meo quiest mortiis e¬
dentes siodore uirtutũ referti cũ
opinione bonorum opum do¬
muni queruo admoiumẽtũ
ꝑ fecto illiꝯ cũ aromatibꝰ uemi¬

Expanded text:
plere nequibant, festinaverunt plere nequibant, festinaverunt mox, transacto Sabbato, id est, occidente sole, ubi operandi licentia remeaverat, emere aromata, sicut Marcus refert, ut venientes mane ungerent corpus ejus. Neque enim vespere Sabbati praeoccupante jam noctis articulo monumentum adire voluerunt. Et valde mane una Sabbatorum veniunt ad monumentum, orto jam sole. Prima Sabdies est a die Sabbatorum, id est, requietionum, quam nunc diem Salvatoris mos ecclesiasticus appellat. Id ipsum autem est, cum una Sabbati, sive una Sabbatorum legimus, id est, una dies a Sabbatorum die, hoc est, requietionum, quae in Sabbatis custodiebantur. Sanctae autem mulieres quae Dominum fuerant secutae, cum aromatibus ad monumentum venerunt, et ei quem venientem dilexerant, etiam mortuo studio humanitatis obsequuntur. Et nos ergo in eum qui est mortuus credentes, si odore virtutum referti cum opinione bonorum operum Dominum quaerimus, ad monumentum profecto illius cum aromatibus veni