comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntates. Cogitate autẽ quale sit ut
eredamus ad constituenda feiiu
terrena hominũ uolumtates oꝑari
deũ. & ad capessendũ regnũ cȩlorũ
adhue tabonis ingeniis sic loquimur
quasi obtusis. quibꝰ & qđ iumiuĩ est ñ
est saus. sed dent uenuam. noua enum
questio ad hoc nos compulit: quia cũ
inprioribꝰ opusculis nr̃is saus idoneis
testimoniis egissemꝰ donũ dei esse &ia
fidem. inuentũ est qđ contradiceret᷑
adhoc ualere illa testimonia. ut osten¬
dant dei donũ esse inerementũ fidei.
initiumi uero fidei quo in xp̃m pri¬
mitꝰ creditur ab homine. ipso esse. nec
esse donũ dei. sed hoc exigere deũ. ui
cũ ud precesserit. eętera tamquã hoc
merito consequant᷑ que dei dona st
uec ullum eorũ dari grans. cũ in cis
dei gratia quȩ non uisi gratuta est
predicetur: Quod uidetis quã su ab¬
surdum: ꝓpt̃ qđ institiuinus quantũ
potiumus. ut &eiã ipsum initium fuder

Expanded text:
voluntates. Cogitate autem quale sit, ut voluntates. Cogitate autem quale sit, ut credamus ad constituenda regna terrena hominum voluntates operari Deum, et ad capessendum regnum coelorum adhuc tam bonis ingeniis sic loquimur quasi obtusis, quibus et quod nimium est non est satis. Sed dent veniam; nova enim quaestio ad hoc nos compulit. Quia cum in prioribus opusculis nostris satis idoneis testimoniis egissemus, donum Dei esse etiam fidem: inventum est quod contradiceretur, ad hoc valere illa testimonia, ut ostendant Dei donum esse incrementum fidei; initium vero fidei quo in Christum primitus creditur, ab homine ipso esse, nec esse donum Dei, sed hoc exigere Deum, ut cum id praecesserit, caetera tanquam hoc merito consequantur quae Dei dona sunt; nec ullum eorum dari gratis, cum in eis Dei gratia, quae non nisi gratuita est, praedicetur. Quod videtis quam sit absurdum; propter quod institimus, quantum potuimus, ut etiam ipsum initium fidei
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ terrenum esse dictũ mnelina ẽos meũ
intestimonia tua. uel adño gressus homu¬
nis dirigunt᷑. & uiã eiꝰ uol&. uel parat uo¬
luntas adño: uel fiat dñs noster nobiscũ
sicut erat cũ patribꝰ nr̃is. non derelinquat
nos nec auertat nos ase. melin& corda
nỹa ad se. ut eamꝰ in omiubꝰ uus eiꝰ uel dabo
eiseor cognoseenli me & aures audientes.
uel dabo eis eor aliud. & sp̃m nouũ dabo¬
cis. Audiant &eiã illud: sp̃m meũ dabouiuo¬
bis. & faciã ut iniustifieationibꝰ meis am¬
bulctis & iudicia mea obseruetis & faci¬
aus. audiant. adño corrigunt᷑ gressusui.¬
ri. mortalis autẽ quomodo intellig& iuas
suas: audiant. omnis uir uidet᷑ sibunecipsi
iustus. dirigit autẽ eorda dĩs: audiant.
erediderunt quot quot erant ordiuati
inuitam eternam: audiant hee & alia
quecuniq non dixi: quib osteniditur
deus ad regnum & iam cęlorũ & ad uitã
eternam pa̾rare & conuertere hominũ

Expanded text:
regnum terrenum esse dictum, Inclina cor meum regnum terrenum esse dictum, Inclina cor meum in testimonia tua ; vel, A Domino gressus hominis diriguntur, et viam ejus volet ; vel, Paratur voluntas a Domino ; vel, Fiat Dominus noster nobiscum, sicut erat cum patribus nostris: non derelinquat nos, nec avertat nos a se; inclinet corda nostra ad se, ut eamus in omnibus viis ejus ; vel. Dabo eis cor cognoscendi me, et aures audientes ; vel, Dabo eis cor aliud, is . Audiant etiam illud, Spiritum meum dabo in vobis, et faciam ut in justificationibus meis ambuletis, et judicia mea observetis et faciatis : audiant, A Domino diriguntur gressus viri; mortalis autem quomodo intelligit vias suas ? audiant, Omnis vir videtur sibimetipsi justus; dirigit autem corda Dominus : audiant, Crediderunt quotquot erant ordinati in vitam aeternam . Audiant haec, et alia quaecumque non dixi, quibus ostenditur Deus ad regnum etiam coelorum et ad vitam aeternam parare et convertere hominum
Abbreviated transcription (Latin):
nolentibꝰ hominibꝰ oport&. fieri incsina¬
rieꝙ eorda ut hoc uelint. eo seilieo. ineli¬
nante qui in nobis mirabili modo &. in¬
effabili oꝑat᷑ & uelle. ad causam de qua
disserimꝰ non ꝑtinere dixerunt. Quid
est aliud nihil dicere & tam̃ contradi
cere: nusi forte cur eis hoc iusum sit ratio¬
nem uobis aliquã reddiderunt. quã uos
inliteris uris tacere maluistis: Sed quȩ
ila esse possit ignoro. Anforte qͥa ostendi¬
mus hoc deũ egisse in coruibꝰ hominũ. &
aoͥhoe ꝑduxisse quoꝵ ei placuit uolunta¬
tes ut rex constitueret᷑ saul siue dauid
ideo hec exerpla cause hiue conuenire
non putant. quo non est temporaliter
regnare in hoc seculo qđ est uixternũ
regnare cũ deo: ac ꝑ hoc existinant
ad regna terrena facienda deũ ineli¬
uare. ad regnũ uero cȩleste obuinendũ
deũ non inclinare quoꝵ uoluerit uoliui¬
tates: Sed puto ꝓpi regnũ cęlorũ ñ ꝓpt̃

Expanded text:
uolentibus hominibus oportet fieri, inclinauolentibus hominibus oportet fieri, inclinari corda, ut hoc uelint, eo scilicet inclinante, qui in nobis mirabili modo et ineffabili operatur et uelle, ad causam, de qua disseruimus, non pertinere dixerunt. quid ecere? nisi forte cur eis hoc visum sit, rationem vobis aliquam reddiderunt, quam vos in litteris vestris tacere maluistis. Sed quae illa esse possit ignoro. An forte quia ostendimus hoc Deum egisse in cordibus hominum, et ad hoc perduxisse quorum ei placuit voluntates, ut rex constitueretur Saül sive David; ideo haec exempla causae huic convenire non putant, quoniam non hoc est temporaliter regnare in hoc saeculo, quod est in aeternum regnare cum Deo; ac per hoc existimant ad regna terrena facienda Deum inclinare, ad regnum vero coeleste obtinendum Deum non inclinare quorum voluerit voluntates? Sed puto propter regnum coelorum, non propter
Abbreviated transcription (Latin):
et inhis qui salui fiunt gratia euis. & in
his qui pereunt iudicio eiꝰ. Sed ut minꝰ
succenseat᷑ ab hec parũ intelligentb
ipse admon&e cũ adiungit &e dicit. Et
ad hec quis idoneus. Uerũ redeamꝰ ad
ostii apertionẽ: quia initiũ fidei audi¬
entiũ significauit apłs̃. Quid est eni
orantes simul & ꝓnobis ut ds̃ aperiat
nobis ostiũ uerbi. nisi aꝑtissima demon¬
stratio &iã ipsum initium fidei esse¬
donũ dei: hon eni orando peter&̃ ab eo
nisi ab ipso tribui crederet. Noc donũ
cȩlestis gratiȩ in illã purpurariã descen¬
derat. eui sieut seriptura dicit in actib
tendebat inea que apaulo dicebantus.
Sic enĩ uocabat: ut creder&. Agit qͥpoe
deus quod uult incordib hominum uel
adiuuanido uel iudicando: ut &iã ꝑ eos
impleat᷑ qđ manus eiꝰ & consiliũ predesti¬
nauit fieri. frustra itaq &iã illud quod
regnorũ & paralipomenon scriptur
probauimꝰ cũ ds̃ uult fieri qđ non insi

Expanded text:
et in his qui salui fiunt gratia eius et in et in his qui salui fiunt gratia eius et in his qui pereunt iudicio eius. sed ut minus suscenseatur haec parum intellegentibus, ipse admonet, cum adiungit et dicit: et ad haec quis idoneus? uerum redeamus ad ostii apertionem, qua initium fidei audientium significauit apostolus. quid est enim: orantes simul et pro nobis, ut deus aperiat nobis ostium uerbi, nisi apertissima demonstratio etiam ipsum initium fidei donum dei? non enim orando peteretur ab eo, nisi ab ipso tribui crederetur. hoc donum caelestis gratiae in illam purpurariam descenderat, cui, sicut scriptura dicit in Actibus intendebat in ea quae a Paulo dicebantur . Sic enim vocabatur, ut crederet. Agit quippe Deus quod vult in cordibus hominum, vel adjuvando, vel judicando, ut etiam per eos impleatur quod manus ejus et consilium praedestinavit fieri . 42. Frustra itaque etiam illud, quod Regnorum et Paralipomenon Scripturprobauimus: quod deus uult fieri nisi
Abbreviated transcription (Latin):
Ostiũ gꝰ aꝑtũ est in eis quibꝰ ẽ datũ: aduer¬
sarii autẽ mult ex eis quibꝰ non ẽ datũ.
ltemq ad cosdẽ in secunda epistola idẽ
apls̃ cũ uenissem inqͥt introadem in
euangelio xp̃i. & ostiũ muhi aꝑtũ esset
in dño. non babui requiẽ spiritu ieo
qđ non inueni tytum fratrẽ meũ. sed
uale illis faciens exii in macedoniam.
Quibꝰ uale fecit. nisi eis qui crediderant:
in quo& sciliea cordib euangelilanti
apertum ẽ ostium : Quid autẽ adiungat
attendite. Deo autẽ inqͥt gratias qui semꝑ
trium phare nos facit in xp̃o. & odorẽ
notitię suę manifestat ꝑ nos in omniloco.
quia xp̃i bonꝰodor sumus deo in his qui
salui fiunt. & in his qui pereunt: quibꝰ¬
dam quidẽ odormortis in mortẽ: quibꝰ¬
dam autẽ odor ute inuitã. Eece unde
grauas agit miles acerrimꝰ & defensor
inuicussimꝰ gratię. ecce unde gratias agit
quia xp̃i bonus odor sunt apostoli deo.

Expanded text:
ostium ergo apertum est in eis quibus datum est, aduerostium ergo apertum est in eis quibus datum est, aduersarii autem multi ex eis quibus non est datum. Itemque ad eosdem in secunda epistula idem apostolus: cum uenissem, inquit, Troadem in euangelio Christi, et ostium mihi apertum esset in domino, non habui requiem spiritui meo, quod non inueni Titum, fratrem meum, sed uale illis faciens exii in Macedoniam. quibus uale fecit, nisi eis qui crediderant, in quorum scilicet cordibus euangelizanti apertum est ostium? quid autem adiungat attendite: deo autem, inquit, gratias, qui semper triumphare nos facit in Christo et odorem notitiae suae manifestat per nos in omni loco, quia Christi bonus odor sumus deo in his qui salui fiunt et in his qui pereunt, quibusdam quidem odor mortis in mortem, quibusdam autem odor uitae in uitam. ecce unde gratias agit miles acerrimus et defensor inuictissimus gratiae; ecce unde gratias agit: quia Christi bonus odor sunt apostoli deo
Abbreviated transcription (Latin):
uerbũ dei. Illud &eiã iniuũ fiddei homi¬
nũ donũ di esse nos adinonet cũ hoe
significat apłs dicens inepistola ao
lantes in illa ingranarũ aetione:
orantes simul & ꝓnobis. ut ds̃ ape¬
riat nobis ostium uerbi ad loquen¬
uinctꝰ sum: ut manifestem illudita
ut oport& me loqui. Quomodo aꝑitͣ
ostiũ uerbi. nisi cũ sensus aperit᷑
audientis ut credat. & inuiuo fider
facto ea que ad edificandã salubrẽ
doctrinam p̃dicant᷑ & disputant᷑
ad mitiat: ne ꝑ infulelitatẽ eorde
elauso ca que dicuntur improb& aerepellat:
Inde adcoruithios ait. Permanebo autẽ
ephesi usq ad pentecosten: ostiũ enĩ mihi
apertũ est magnũ & eiudens. & ad uersi¬
rĩ multi. Quidᷤ hic aliud potest intelligi
nisi p̃dicato ibi ꝑ eũ primiꝰ euangelio
credidisse multos & multos eiusidẽ fider
aduersarios extitisse: scdin illud ilĩ
nemo adme uenit nisi eui datũ fuerit
apatre ineo: et. uobis datũ ẽ nosse my¬
steriĩ regni cȩloꝵ illis autẽ non ẽ datũ:

Expanded text:
UT XX. 40. Illud etiam initium fidei hominum donum Dei esse nos admonet, cum hoc significet Apostolus dicens in Epistola ad lantes in illa in gratiarum actione, orantessimul etpro nobisut deus aperiat nobis ostium uerbi ad loquenuinctus sum, utmanifestem illud ita ut oporostium verbi, nisi cum sensus aperitur audientis ut credat, et initio fidei facto, ea quae ad aedificandam salubrem doctrinam praedicantur et disputantur admittat, ne per infidelitatem corde clauso ea quae dicuntur improbet ac repellat? unde et ad Corinthios ait: permanebo autem Ephesi usque ad pentecosten; ostium enim mihi apertum est magnum et euidens, et aduersarii multi. quid hic aliud potest intellegi nisi praedicato ibi per eum primitus euangelio credidisse multos et multos eiusdem fidei aduersarios extitisse secundum illud domini: nemo uenit ad me, nisi cui datum fuerit a patre meo, et: uobis datum est nosse mysterium regni caelorum, illis autem non est datum?
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃o qui est pignus hereduaus nr̃e in
redemptionem aequisitionuis in laudẽ
glorie ipsius. ꝓptes hoc & ego audita
cesso granasagere ꝓ uobis. houaerat
et recens eox. fides p̾dicato sibi euan¬
gelio: qua fide audita gratias deo ꝓ
cis agit apls. Si homuni gratias ager&
pro eo qđ illu uel putar& ñ p̾stitisse
uel noss&: adulatio uel irrisio ueruis
quã gratiarũ actio dicer&. Non erre
fallax gratiarũ actio merito iudicei.
Quid illud. Honne initiũ fidei appa¬
ret thesalonicensiũ. de quo tam̃ idẽ
apls̃ deo gratias agit dictiis: ꝓpt̃ea
et nos gratas agimꝰ deo sine int̾mis¬
sione. quo cũ ꝑcepisseris a nobis uer¬
bũ auditus dei excepistis non ut ues¬
bũ hominũ. sed sicut est uere uerbũ
dei: qđ operat in uobis eui credidistis.
Quid ẽ qd hine deo gratias agit.
Nempe uanũ ẽ atq inane: sicui gr̃as
agit hoc ipse ñ freit. Sed qͥa hoc uanũ
et mane non est. pfecto ds̃ cui dehor
opere gratias agit ipse fecit. ut cũ

Expanded text:
 qui est pignus haereditatis nostrae, in redemptionem acquisitionis, in laudem gloriae ipsius: propter hoc et ego audita cesso gratias agere pro vobis . Nova erat et recens eorum fides praedicato sibi Evangelio, qua fide audita, gratias Deo pro eis agit Apostolus. Si homini gratias ageret pro eo quod illum vel putaret non praestitisse vel nosset, adulatio vel irrisio verius quam gratiarum actio diceretur. Nolitefallax gratiarum actio merito judicetur. Quid illud? nonne initium fidei apparet Thessalonicensium, de quo tamen idem apostolus Deo gratias agit, dicens, Propterea et nos gratias agimus Deo sine intermissione, quoniam cum percepissetis a nobis verbum auditus Dei, excepistis non ut verbum hominum, sed sicut est vere verbum Dei, quod operatur in vobis, cui credidistis ? Quid est quod hinc Deo gratias agit? Nempe vanum est atque inane, si cui gratias agit, hoc ipse non fecit. Sed quia hoc vanum et inane non est, profecto Deus cui de hoc opere gratias agit, ipse fecit, ut cum
Abbreviated transcription (Latin):
nec alios. sed qͦs ita uocauit. ipsos et
iustificauit: nee alios. sed quos p̃desti¬
nauit. uocauit. iustisicauit. ipsos et
glorificauit: illo uuiq fine qui non
habae finem. Plegit ergo ds sideles:
seid ut sint. nͥ quia iã erant. Apls iaco¬
bus dicit. Horme ds̃ elegn pauperes
inhoe mundo. diuites infide. &. he¬
redes regni qđ seꝓmisit ds̃ diligen¬
tibus se. Eligendo gͦ facit diuites in
fide: sicut heredes regni. Recte qͥppe
ineis hoc eligere dicitur: qd ut meis
faciat eos elegit. Rogo qͥs audiat dñin
dicentẽ non uos meelegistis. sed ego
uoselegi. & audeat dicere credere ho¬
mine sut eligant᷑: eũ pouus eligant᷑
ut eredant: ne contra sentemiam ue¬
ritats priores inueniant᷑ elegisse
gistis. sed ego uos elegi: Quis audiat

Expanded text:
 sed quos ita vocavit, ipsos et justificavit: nec alios, sed quos praedestinavit, vocavit, justificavit, ipsos et glorificavit ; illo utique fine qui non habet finem. Elegit ergo Deus fideles, sed ut sint, non quia jam erant. Apostolus Jacobus dicit: Nonne Deus elegit pauperes in hoc mundo, divites in fide, et haeredes regni, quod repromisit Deus diligentibus se ? Eligendo ergo facit divites in fide, sicut haeredes regni. Recte quippe in eis hoc eligere dicitur, quod ut in eis faciat, eos eligit. Rogo, quis audiat Dominum dicentem, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi; et audeat dicere, credere homines ut eligantur, cum potius eligantur ut credant, ne contra sententiam veritatis priores inveniantur elegisse gistis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
us amu fidelis. & quantũ infra cogua¬
ri potest. si uonec mores aur fideliter
uixit quã multoꝵ annoꝵ: si exiguũ
temporis ante mortẽ a fidei stabilua
qui ꝑseueraueri usq infinc̃ hic saluus erit.
donũ sit dei. Quod si nonẽ. quomoido uerũ ẽ¬

Expanded text:
quantum infra cogitari potest, si donec moreretur fideliter vixit, quam multorum annorum, si exiguum temporis ante mortem a fidei stabilitaQui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit , donum sit Dei. Quod si non sit, quomodo verum e
Abbreviated transcription (Latin):
sine pęnitentia sunt dona & uocano
dei & de qua dictũ ẽ. non exoperibꝰ sed
ex uocante. cũ poss& dicere. sed excre¬
dente. & electionẽ quã significarut
dñs dicens. ñ uos me elegistis sed ego
uos elegi. nec fides ipsa precedit: non
enĩ quia credidimꝰ sed ut credanius
elegit nos. nepriores eũ elegisse dica¬
mui falsumq sit qđ absit. non uos
me elegistis sed ego uos elegi: nec qͥa
credidimꝰ sed ut eredamꝰ uocamur
atq illa uocatione quȩ sine pęnitenna
est id prorsus agitur & peragitur ut
credamꝰ. Nec omnia replicanda sunt
dehac re tã multa que diximꝰ. Deniq
et uihuiꝰ testimonii consequentib
deo gratias ait apls ꝓ his qui credide¬
runt. non uuq quo eis annunciatũ ẽ
euangeliũ. sed quo crediderunt. Ait

Expanded text:
ine poenitentia enim sunt dona et vocatio Dei ; et de qua dictum est, Non ex operibus, sed ex vocante ; cum posset dicere, Sed ex credente: et electionem quam significavit Dominus, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi ; nec fides ipsa praecedit. Non enim quia credidimus, sed ut credamus elegit nos: ne priores eum elegisse dicamur, falsumque sit, quod absit, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. Nec quia credidimus, sed ut credamus vocamur: atque illa vocatione, quae sine poenitentia est, id prorsus agitur et peragitur, ut credamus. Nec omnia replicanda sunt de hac re tam multa quae diximus. 39. Denique et in hujus testimonii consequentibus, Deo gratias agit Apostolus pro his qui crediderunt, non utique quoniam eis annuntiatum est Evangelium, sed
Abbreviated transcription (Latin):
mundi elegit & predestinauit in xp̃o
presciuit. sed ut essemꝰ tales ꝑ ipsam electi¬
onẽ gratiȩ suȩ qua gratificauit nos in
tos facit. Unde recte hoc testimonio
pelagianus error arguit᷑. Nos autẽ dici¬
mus inquiunt nostram deũ non p̃scisse
nisi fidem qua eredere incipimꝰ & ideo
nos elegisse ante mundi constitunonẽ
ac predestinasse. ut iã seĩ & in maculati
gratia atq opera eiꝰ essemꝰ. Sed audiant
et ipsi in hoc testimonio ubi dicit. sortẽ
consecuti sumꝰ predestinati scđm ꝓposi¬
tum qui uniuersa oꝑat᷑. Ipse gͦ ut crede¬
re incipiamꝰ operat᷑: qui uniuersa oꝑatꝰ.

Expanded text:
m elegit et praedestinavit in Christo. m elegit et praedestinavit in Christo. praescivit, sed ut essemus tales per ipsam electionem gratiae suae, qua gratificavit nos in tos facit. Unde recte hoc testimonio Pelagianus error arguitur. « Nos autem dicimus, » inquiunt, « nostram Deum non praescisse nisi fidem, qua credere incipimus, et ideo nos elegisse ante mundi constitutionem, ac praedestinasse, ut etiam sancti et immaculati gratia atque opere ejus essemus. » Sed audiant et ipsi in hoc testimonio, ubi dicit, Sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, qui universa operatur. Ipse ergo ut credere incip
Abbreviated transcription (Latin):
operae᷑ et uelle: operat᷑ autẽ sedm̃ consi¬
liũ uoluntatis suę. ut simꝰ in laudẽ glo¬
rie eiꝰ. Hine ẽ autem qđ clamamꝰ ut ne¬
mogloriet᷑ in homine. de ꝑ hoc nec in
se ipso. sed qui gloriat᷑. in dño gloriet᷑:
ut simꝰ in laudem glorie eiꝰ. Ipse qͥppe
operat᷑ scđm̃ ꝓpositũ suũ. ut simus in
laudẽ glorie eiꝰ utiq sancli &. inmacula¬
ti. ꝓpter ꝗͦd nos uocauit predestinans
ante constitutionẽ mundi. Ex hoc ꝓpo¬
sito eiꝰ illa electoꝵ ꝓpria uocatio quib
omnia cooꝑantur inbonũ. quia sedm̃
tan dicant᷑ pelagianos hoe apostolico
testimonio refutari. ubi dicit ideo nos
electos in xp̃o & predestinatos ante con
stitutionem mundi ut essemussancti et
inmaculati in conspectu eiꝰ in karitate:
ipsi enĩ putant accepis preceptis iam
pernosipsossicri liberȩ uoluntaus arbi¬
irio sc̃os & in maculatos in conspectu eiꝰ
in haruate: qđ futurũ ds̃ quo presciuit
inquiunt ideo nos ante constuitionẽ¬

Expanded text:
atur autem secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus. Hinc est quod clamamus, ut nemo glorietur in homine , ac per hoc nec in se ipso; sed qui gloriatur, in Domino glorietur , ut simus in laudem gloriae ejus. Ipse quippe operatur secundum propositum suum, ut simus in laudem gloriae ejus, utique sancti et immaculati, propter quod nos vocavit, praedestinans ante mundi constitutionem. Ex hoc proposito ejus est illa electorum propria vocatio, quibus omnia cooperatur in bonum: quia secundum tan dicunt, Pelagianos hoc apostolico testimonio refutari, ubi dicit ideo nos electos in Christo et praedestinatos ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati in conspectu ejus in charitate. Ipsi enim putant, « acceptis praeceptis jam per nos ipsos fieri liberae voluntatis arbitrio sanctos et immaculatos, in conspectu ejus in charitate: quod futurum Deus quoniam praescivit, » inquiunt, « ideo nos ante mundi constitutione
Abbreviated transcription (Latin):
nau scđm̃ ꝓpositũ eiꝰ qui uniuersa oꝑat᷑
sedin consiliũ uoluntaus suȩ: ut simꝰ in
laude m gloriȩ eius. Nimis longũ est de
singulis disputare. Cernitis autem ꝓcul
idubio cernius quanta manifestauone
apostoliei eloquii defendat᷑ hec gratia
contra quã merita extollunt humana:
taquã homo aliqͥd prior ilet ut retri¬
di constitutionẽ. predestinans nos in
adoptionẽ filioꝵ. non quia ꝑ nos sc̃ĩ &
inmaculati futuri eramꝰ sed elegit
preilestin auitq ut essemꝰ. fecit autẽ
hoc scdmn placitũ uoluntatis suę. ut
nemo de sua. sed de illiꝰ erga se uolun¬
tate glorietur. fecit hoc scdm̃ diuitias
gratie suȩ. sedin bonã uoluntatẽ suã
quã ꝓposuit indilecto filio suo in qͦ
sortem consecuu sumꝰ predestinati
scđm̃ ppositũ non nostrũ. sed eiꝰ qui uni

Expanded text:
ersa operatur secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus. 37. Nimis longum est de singulis disputare. Cernitis autem procul dubio, cernitis quanta manifestatione apostolici eloquii defendatur haec gratia, contra quam merita extolluntur humana, tanquam homo aliquid prior det, ut retrinstitutionem, praedestinans nos in adoptionem filiorum: non quia per nos sancti et immaculati futuri eramus, sed elegit praedestinavitque ut essemus. Fecit autem hoc secundum placitum voluntatis suae, ut nemo de sua, sed de illius erga se voluntate glorietur: fecit hoc secundum divitias gratiae saue, secundum bonam voluntatem suam, quam proposuit in dilecto Filio suo, in quo sortem consecuti sumus, praedestinati secundum propositum, non nostrum, sed ejus, qui uni
Abbreviated transcription (Latin):
ti scdm̃ ꝓpositũ eiꝰ qui uniuersa
operat᷑ scdm consiliũ uoluntaus suę.
ut simꝰ in laudẽ gloriȩ eiꝰ. quis inquã
hec audiat diligent̃ &e intelligent᷑.
et andeat dehae quã defendimus.
tam clara ueruate dubitare. ł legit ds in
et quomodo eliger&. eos qui ñ dũ erant
nisi p̃redestinando.: Elegit gͦ p̃distiuans
nos: nũquid eligerae impios & in mundos:
Nã si questio ꝓpo̾nat᷑ utrum hoseligat an
potius sc̃os & inmaculatos: quid horum
respondeat qui requirat᷑. ac ñ stañ ferat
sanet & inmaculati ꝑ libere uoluntatis
arbiriũ. & ideo eos ante mundi consti¬
iuuonẽ in ipsa sua prescientia qua tales
futuros esse p̃sciut elegit. Flegit gͦ in quit
ante quã essent. predestinans filios quos
funiros sc̃os in maculatosq preseiuit utiq
ipse non fecit: nec se facturũ. se illos fu¬
turos esse preuidit. Intucamur gͦ uerba
apli: atq uid eamꝰ uirũ ꝓpt̾ea nos elegerit
ante mundi constiturione quia sancti de

Expanded text:
 qui universa operatur secundum consilium voluntatis suae, ut simus in laudem gloriae ejus : quis, inquam, haec audiat diligenter et intelligenter, et audeat de hac, quam defendimus, tam clara veritate dubitare? Elegit Deus in et quomodo eligeret eos qui nondum erant, nisi praedestinando? Elegit ergo praedestinans nos. Numquid eligeret impios et immundos? Nam si quaestio proponatur, utrum hos eligat, an potius sanctos et immaculatos; quid horum respondeat quis requirat, ac non statim ferat sancti et immaculati per liberae voluntatis arbitrium: et ideo eos ante mundi constitutionem in ipsa sua praescientia, qua tales futuros esse praescivit, elegit. Elegit ergo, » inquit, « antequam essent, praedestinans filios, quos futuros sanctos immaculatosque praescivit: utique ipse non fecit, nec se facturum, sed illos futuros esse praevidit. » Intueamur ergo verba Apostoli, atque videamus utrum propterea nos elegerit ante mundi constitutionem, quia sancti et
Abbreviated transcription (Latin):
Neia poss&e. nisi ipse sedm̃ bonani uolan¬
rare̾ suã ut bona fier& subuenirae Cũ auĩ
dixiss& sedmn bonã uoluntatẽ sua subie¬
cit Quã pposuit in illo. id est inililecto si¬
lio suo in dispensatione plenitiulmis
temporũ instaurare oninia in xp̃o que
incelis sĩ & que interris inipso. inquo¬

Expanded text:
esse non posset, nisi ipse secundum bonam voluntatem suam, ut bona fieret, subveniret. Cum autem dixisset, Secundum bonam voluntatem suam; subjecit, quam proposuit in illo, id est, in dilecto Filio suo, in dispensatione plenitudinis temporum instaurare omnia in Christo, quae in coelis sunt, et quae in terris in ipso: in
Abbreviated transcription (Latin):
in celestibꝰ in xp̃o. sic̃ elegit nos in ipso ante
mundi constrtutionẽ. ut essemꝰ saneti & in¬
maculati. Non gͦ quia futuri eramꝰ sed ut
essemꝰ nempe certũ est: nempe manifestũ
est. Ideo quippe tales futuri eramꝰ quia
elegit ipse predestinans ut tales ꝑ gratiã
euis essemꝰ. Ita nos gͦ benedixit benedictio¬
ne spiritali in celestibꝰ in xp̃o ihu. sicut
clegit nos in ipso ante mundi constituti.¬
onem ut essemꝰ sc̃i & inmaculati in con

Expanded text:
isto: sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem, ut essemus sancti et immaculati. Non ergo quia futuri eramus, sed ut essemus. Nempe certum est, nempe manifestum est: ideo quippe tales eramus futuri, quia elegit ipse, praedestinans ut tales per gratiam ejus essemus. Ita ergo nos benedixit benedictione spirituali in coelestibus in Christo Jesu, sicut elegit nos in ipso ante mundi constitutionem
Abbreviated transcription (Latin):
non erant ex nobis. uamsi fuissent ex
gamiꝰ gͦ uocationẽ qua fiunt electi: non
qui eligunt quia crediderunt. sed qui
eligunt iut credant. Hanc eni & dnĩs
sauis aperit ubi dicit: ñ uos me elegistis.
gerant ereilendo in eũ ut eligi merereut᷑.
Aufert autẽ hoc omnino qui dicit. non
uos mne elegistis. sed ego uos elegi. Et ipsi
quidẽ ꝓculdubio elegerunt eũ quando
crediderunt meũ. unde ñ ob aliuddieit
non uos me elegistis sed ego uos elegi.
nisi qͥa ñ elegerunt ut eliger& eos. sed
ut eligerent eũ elegit eos: quia mise¬
ricordia eiꝰ preuenit eos seđin grauiã.
non sedin debntũ. Plegit gͦ cos de inundo
cũ hic agera carne: sed iam electos in
scipso aute mundi constitunonẽ. Hec
est immobilis ueruas predestinationis
et graue. Uamqͥd est qł ait apls. sicut
elegit nos inipso ante mundi constitu

Expanded text:
ent ex nobis, mansissent utique gamus ergo vocationem qua fiunt electi: non qui eliguntur quia crediderunt, sed qui eliguntur ut credant. Hanc enim et Dominus ipse satis aperit, ubi dicit: Non vos me elegistis, gerant credendo in eum, ut eligi mererentur: aufert autem hoc omnino, qui dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi. » Et ipsi quidem procul dubio elegerunt eum, quando crediderunt in eum; unde non ob aliud dicit: « Non vos me elegistis, sed ego vos elegi, » nisi quia non elegerunt ut eligeret eos, sed ut eligerent eum elegit eos, quia misericordia ejus praevenit eos secundum gratiam, non secundum debitum. Elegit ergo eos de mundo cum hic ageret carnem, sed jam electos in se ipso ante mundi constitutionem. Haec est immobilis veritas praedestinationis et gratiae. Nam quid est quod ait Apostolus, Sicut elegit nos in ipso ante mundi c
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde qͥd adumgat attendite. Secundũ
placitũ inquit uoluntatis suȩ: ne in tanto
beneficio grauę de placito gloriemur
uoluntatis nr̃ȩ. In qua grauficauit nos
inqͥt indilecto filio suo. Inqua. uuq uo¬
luntate sua gratificauit nos. Siedictũ ẽ
gratificauit agratia : sicut iustificauit
dicit᷑ auisticiaᷤ. Ingͦ habemꝰ inquit re¬
demptionẽ ꝑ sanguinẽ ipsius reinissionẽ
peccaiorũ sedm̃ diuinas gratiȩ eiꝰ quę
habundauit innos in onini sapientia &

Expanded text:
Deinde quid adjungat, attendite: secundum placitum, inquit, voluntatis suae; ne in tanto beneficio gratiae de placito gloriaremur voluntatis nostrae. In qua gratificavit nos, inquit, in dilecto Filio suo: in qua utique voluntate sua gratificavit nos. Sic dictum est gratificavit a gratia, sicut justificavit dicitur a justitia. In quo habemus, inquit, redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in nos
Abbreviated transcription (Latin):
rus fuerat ipse credentes. conira istã
p̃sciemiã loquit᷑ filiꝰ dicens. non uos
me elegistis. sed ego uos elegi: cũ hoc
potius prescierit ds qđ ipsi eũ fuerant
electuri ut ab illo eligi mererentur
Plecti sunt itaq ante constituuonem¬
mundi ea predestinatione in qua ds̃
sua futura facta p̾sciuit: clecti st̃ autẽ
de mundo ea uocatione qua us id qu
predestin auit impleuit. Quos predesti¬
cauone scdin ꝓposuũ. non gͦ alios. sed

Expanded text:
dentes; contra istam praescientiam loquitur Filius, dicens, Non vos me elegistis, sed ego vos elegi: cum hoc potius praescierit Deus, quod ipsi eum fuerant electuri, ut ab illo mererentur eligi. Electi sunt itaque ante mundi constitutionem ea praedestinatione, in qua Dsua futura facta pręsciuit; electi autem de mundo ea uocatione, qua Deus id quod prędestinauit, impleuit. Quos enim prędestic
Abbreviated transcription (Latin):
perihin xp̃m in ipsum sedm̃i placitũ
uoluntatis suȩ in audem gloriȩ grauę
suȩ inqua gratificauit eos in ililecto
filio suo. inquo habent redempuonẽ
per sanguinem ipsius remissionẽ pecca¬
torũ secundũ diuiuas granę eius quȩ
habundauit in eos in omni sapientia
et prudenua: ut ostender&e eis myste¬
rium uoluntatis suȩ scdm̃n bona uolun¬
tatẽ suã quã ꝓposuit in illo inilispensa

Expanded text:
acitum voluntatis suae in laudem gloriae gratiae suae, in qua gratificavit eos in dilecto Filio suo, in quo habent redemptionem per sanguinem ipsius, remissionem peccatorum secundum divitias gratiae ejus, quae abundavit in eos in omni sapientia et prudentia; ut ostenderet eis mysterium voluntatis suae secundum bonam voluntatem suam, qu
Abbreviated transcription (Latin):
cani. sed illa qua uocant᷑ electi. Inde & hie
boslea quã ilixit sedm̃ electionẽ autem di¬
lccu ppĩ patres. conuinuo subiecit unde
agimus sine pęnitentia sunt enĩ dona ec
e qͥsquã dicere credidi ut sic uocarer
preuenit eum quippe misericordia cũ
qua sic est uocatꝰ ut creder&. Om̃s enĩ
ulocibiles di ueniunt ad filiũ. quo audi¬
erunt & didicerunt a patre ꝑfiliũ. qui
euidentissime dicit. omnis qui audiuit
apatre & didicit uenit adme. Istorũ auĩ
nemo perit: quia omne qđ ei dedit pat̾
non peril& ex eo qͥequã. Quisqͥs gͦ mile ẽ
ominino ñ peru. nec erat uide qui ꝑit.

Expanded text:
antur electi. Unde et hic poste aquam dixit, Secundum electionem autem dilecti propter patres; continuo subjecit unde agimus, Sine poenitentia enim sunt dona et eorum quisquam dicere, Credidi ut sic vocarer; praevenit eum quippe misericordia Dei, quia sic est vocatus ut crederet. Omnes enim docibiles Dei veniunt ad Filium: quoniam audierunt et didicerunt a Patre per Filium, qui evidentissime dicit, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Istorum autem nemo perit, quia omne quod dedit ei Pater, non perdet ex eo quidquam . Quisquis ergo inde est, omnino non perit: nec erat inde
Abbreviated transcription (Latin):
gelio ꝓpĩ nos. Sed qͥd est qđ sequit᷑ scdm̃
elecuonẽ autẽ ililecii ꝓpt̃ patres : Ilũ qͥd
illi iminici qui in sus inimiciuis ꝑiert᷑.
et aluersantes xp̃o de gente ipsa adhue
pereunt. ipsi st̃ elecli atq dilecti: Absit.
Quis hoc uel stulussimꝰ dixerit: Sed uirũq
licet int̾se conirariũ. id est ininuci & ililecti
quãuis non incosdẽ homines. iam̃ in eandẽ

Expanded text:
lio propter nos. Sed quid est quod sequitur, Secundum electionem autem dilecti propter patres? Numquid illi inimici, qui in suis inimicitiis perierunt, et adversantes Christo de gente ipsa adhuc pereunt, ipsi sunt electi atque dilecti? Absit: quis hoc vel stultissimus dixerit? Sed utrumque licet inter se contrarium, id est, inimici et dilecti, q
Abbreviated transcription (Latin):
dit qđ diligent̃ intelligendũ est. Secunidũ
cuangłin quidẽ inimici ꝓpt̃ uos: sedm̃
electionẽ autẽ uilecti ꝓpter parres. Quid
euangelio sic̃ uidemꝰ sine dubitatione ꝓ¬
profecit. et hoc ostendit ex dei dispositio.¬
ne uenisse qui bene iui nouit &iã malis
non ut ei ꝓsint uasa irȩ. sed ut ipso illis
bene utente ꝓsint uasismiscricoriliȩ
Quid eni aꝑtius dici potuit. quã id qi
dictũ ẽ. sed̾m euangłm inimici ꝓpt̃ uos:¬

Expanded text:
lligendum est, Secundum Evangelium quidem inimici propter vos, secundum electionem autem dilecti propter patres . QuidEvangelio, sicut videmus, sine dubitatione profecit? Et hoc ostendit ex Dei dispositione venisse, qui bene uti novit etiam malis: non ut ei prosint vasa irae, sed ut ipso illis bene utente, prosint vasis misericordiae. Quid enim apertius dici potuit, quam id quod dictum est, Secundum Evangelium
Abbreviated transcription (Latin):
dentibꝰ quid nisi ut eredant. hon enĩ alit̃
consccunt salutẽ. Si gͦ fidesorantiĩ dei p̃¬
uenit grauã.: nũquid eq fides pro quib
oratur ut credant dĩ p̃uenit grauam.
quandoquidẽ hoc peis oratur ut ñ ere¬
dentibꝰ id est fidem ñ habentibꝰ fides ipsa
ionetur: Cum gͥ euangeliũ p̾dicat᷑. quidã
eredunt quidam ñ eredunt: sed qui ereduis
p̃dicatore forinsecus insonante intus apa¬
tre audiunt atq ddiscunt: qui autẽ ñ ere¬
dunt. foris audiunt. intus ñ audiunt neq
discunt. hoc ẽ illis dat᷑ ut credant. illis ñ
dat: quia nemo inqͥt uenit adme. nisi pa¬
ter qui misit me traxerit eũ: quod aꝑtiꝰ
postra dicit᷑: Nam post aliquantũ cũ de car

Expanded text:
dentibus, quid, nisi ut credant? Non enim aliter dentibus, quid, nisi ut credant? Non enim aliter consequuntur salutem. Si ergo fides orantium Dei praevenit gratiam; numquid eorum fides, pro quibus oratur ut credant, Dei praevenit gratiam? Quandoquidem hoc pro eis oratur, ut non credentibus, id est fidem non habentibus, fides ipsa donetur. Cum igitur Evangelium praedicatur, quidam credunt, quidam non credunt: sed qui credunt praedicatore forinsecus insonante, intus a Patre audiunt atque discunt; qui autem non credunt, foris audiunt, intus non audiunt neque discunt: hoc est, illis datur ut credant, illis non datur. Quia nemo, inquit, venit ad me, nisi Pater qui misit me, traxerit eum. Quod apertius postea dicitur. Nam post aliquantu
Abbreviated transcription (Latin):
hoseni omnes uult saluos fieri & inagnili¬
onẽ ueritatis uenire. hã si & illos qͥb suulu¬
ua est uerbũ crucisut ad xp̃m uenirent
docere uoluisset: ꝓculilubio uenirent et
ipsi. llon enĩ fallit aut fallit̃ qui ait omuis
qui audiuit a patre &e didicit. uenit adme.
Absit gͦ ut quisquã non ueniat qui a patre
audiuit & didicit. Iuare inquiunt non
omnes docet: Si dixerimꝰ quia nolunt di¬
scere quos non oc&. respondebit᷑ nobis.
et ubi est qͦd ei dicit᷑. dñe tu conuertens
uuificabis nos. aut si non facit uolenies
ex nolentib us̃. ut quid orat ȩcclesia se¬
cundũ preceptũ dñi ꝓ persecutorib suis:
Nam sic &iã uoluit intelligi eypriams qđ¬
dicimꝰ fiat uoluntas tua siẽ incelo &. in
terra: hoc est. sic̃ ineis qui iã crediderunt
et tãquã celũ st̃. ita &. in eis qui ñ ereduis.
et obhoc adhuc terra sunt. Quid gͦ oramp
bona uoluntas quidẽ cordismei & depre¬
catio a deũ ꝓ illis in salutẽ. Orat ꝓ non cre¬

Expanded text:
 omnes vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Nam si et illos quibus stultitia est verbum crucis, ut ad Christum venirent, docere voluisset, procul dubio venirent et ipsi. Non enim fallit aut fallitur qui ait, Omnis qui audivit a Patre et didicit, venit ad me. Absit ergo ut quisquam non veniat, qui a Patre audivit et didicit. 15. « Quare, » inquiunt, « non omnes docet? » Si dixerimus quia nolunt discere quos non docet; respondebitur nobis, Et ubi est quod ei dicitur, Deus, tu convertens vivificabis nos ? Aut si non facit volentes ex nolentibus Deus, utquid orat Ecclesia secundum praeceptum Domini pro persecutoribus suis ? Nam sic etiam voluit intelligi sanctus dicimus, Fiat voluntas tua sicut in coelo et in terra : hoc est, sicut in eis qui jam crediderunt, et tanquam coelum sunt; ita et in eis qui non credunt, et ob hoc adhuc terra sunt. Quid ergo oramus pro bona voluntas quidem cordis mei, et deprecatio ad Deum pro illis fit in salutem . Orat pro non cre
Abbreviated transcription (Latin):
proposiuĩ uocau sunt: quos ante p̾seiuit
ei predestinauit conformes imaginisfilii
sui. Quã uocationẽ signisicans ai. Non ex
operibꝰ sed ex uocante dictũ ẽ ei.: quia ma
ior seriu& minori. Nũquid ilixit ñ exope¬
ribꝰ sed ex creilente: prorsus aeia hoc absiu¬
lit homini: ut ioti dar& deo. Dixit gͦ sed ex
uocante: non quacũq uocatione. sei qua
uocatione su credens. hanc iniuebat &iã
cũ dicer&: sine pęnuenua sĩ dona & uo

Expanded text:
propositum vocati sunt, quos ante praescivit propositum vocati sunt, quos ante praescivit et praedestinavit conformes imaginis Filii sui . Quam vocationem significans, ait: Non ex opejor serviet minori . Numquid dixit, Non ex operibus, sed ex credente? Prorsus etiam hoc abstulit homini, ut totum daret Deo. Dixit ergo, sed ex vocante: non quacumque vocatione, sed qua vocatione fit credens. 33. Hanc intuebatur etiam, cum diceret: Sine poenitentia sunt do
Abbreviated transcription (Latin):
cati de sp̃u & uirgine nascer& Sic
ci nobis ut ex aqua & sp̃u renascere¬
mur n iributũ est ꝓ aliquo merito.
sed gratis iributum: & si nos ad laua¬
crum regenerauonisfides duxito
non uleo putare uebemꝰ priores ile
disse aliquid ut retribuer& nobis re¬
generauo saluta ẜis. Ille quippe
nos fecit eredere inxp̃m. qui nobis
fecut inquẽ eredimꝰ xp̃m. ille facit
in hominibꝰ principiũ fidei & ꝑfrcli¬
onẽ inihm. qui freu hominẽ princi
tos filios suos ui cosfaciat membra
predestinati unici filu sui non ca
uocauone qua uocati sunt. & qui noluerũ&
scandalũ ẽ. & gentes quib xpc erucifixus
stultitia ẽ: sed ea uocatione p̾redestinatos
uocat quã distinxit apls̃ dicens ipsis uoca¬
tis udeis & grecis p̾dicare se xp̃m di uir¬
tutẽ & dĩ sapientia. Sic eni ait ipsis autẽ
uocats. ut illos ostender&. ñ uocatos. sciens
esse quandã certã uocationẽ eo qui sedmñ

Expanded text:
cati, de Spiritu et Virgine nasceretur. Sic cati, de Spiritu et Virgine nasceretur. Sic et nobis ut ex aqua et Spiritu renasceremur, non retributum est pro aliquo merito, sed gratis tributum: et si nos ad lavacrum regenerationis fides duxit, non ideo putare debemus, priores nos dedisse aliquid, ut retribueretur nobis regeneratio salutaris; ille quippe nos fecit credere in Christum, qui nobis fecit in quem credimus Christum; ille facit in hominibus principium fidei et perfectionem in Jesum, qui fecit hominem principtos filios suos, ut eos faciat membra praedestinati unici Filii sui, non ea vocatione qua vocati sunt et qui noluerunt scandalum est; et Gentes, quibus crucifixus stultitia est: sed ea vocatione praedestinatos vocat, quam distinxit Apostolus, dicens, ipsis vocatis Judaeis et Graecis praedicare se Christum Dei virtutem et Dei sapientiam. Sic enim ait, Ipsis autem vocatis ; ut illos ostenderet non vocatos: sciens esse quamdam certam vocationem eorum qui secundum
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsa ẽ illa ineffabilit̾ facta homuinis
adeo uerbo suscepuo singularis. ut
filius di & filiꝰ hominis siniul. & filis
homunis ꝓpĩ susceptũ hominẽ. & fi¬
lius di ꝓp̾i suscipientẽ uiugenitum
deũ ueracit̾ & ꝓprie diceret᷑. ne non
trinitas sed quaternitas ereder&ur.
Predestinata ẽ ista nature humanę
tanta & tã celsa & sumina subuectio.
ut quo attoller& altius ñ habera:
sicut ꝓnobis ipsa diuinitas quo us&:
se deponerae humilius non habuit
quã suscepit anatura hominis cui
infirmitate carnisusq ad mortẽ
crucis. Sicui gͦ predestinatꝰ est ille unꝰ
ut caput nr̃m ess&: ita niulu p̾destina¬
ti sumꝰ ut membra ciꝰ essemꝰ. huinana
hic merua conticescant que ꝑiert᷑
p adam: & regn& quȩ regnat dei
gularis illius generationis inuene¬
rit: ipse innobis membris ciꝰ prece¬
dentia merita multi plicatȩ regene¬
rationis inquirat. Neq enĩ retribu¬
ta est xp̃o illa generatio sed tributa:
ut alienus ab omni obligauone pec¬

Expanded text:
Ipsa est illa ineffabiliter facta hominis a Deo Verbo susceptio singularis, ut Filius Dei et filius hominis simul, filius hominis propter susceptum hominem, et Filius Dei propter suscipientem unigenitum Deum veraciter et proprie diceretur; ne non trinitas, sed quaternitas crederetur. Praedestinata est ista naturae humanae tanta et tam celsa et summa subvectio, ut quo attolleretur altius, non haberet: sicut pro nobis ipsa divinitas quo usque se deponeret humilius, non habuit, quam suscepta natura hominis cum infirmitate carnis usque ad mortem crucis. Sicut ergo praedestinatus est ille unus, ut caput nostrum esset: ita multi praedestinati sumus, ut membra ejus essemus. Humana hic merita conticescant, quae perierunt per Adam: et regnet quae regnat Dei gularis illius generationis invenerit, ipse in nobis membris ejus praecedentia merita multiplicatae regenerationis inquirat. Neque enim retributa est Christo illa generatio, sed tributa, ut alienus ab omni obligatione pec
Abbreviated transcription (Latin):
gularit̃ in illo accepit humana hoc
est nr̃a natura: nullissius p̃cedenub
merius. Respondeat hic̾ homo si au¬
det & iicat: cur non & ego. Et si au¬
dierit ohomo tu qͥs es qui respondeas
deo. nec sic cohibeat. sed augeat impu¬
dentiã & dicat. Quomodo audio tu
quis es homo: Cũ sim qđ audio id est
homo. qđ est & ille de quo ago: e ur ñ
sim qđ & ille. At enĩ gratia ille talis
ac tantꝰ est. Cur diuersa est gratia:
ubi nauira conimunis est: Certe non
est accepuo personarũ apud deũ. Quis
non dico xp̃ianꝰ sed insanꝰ hec dicat:
Appareat uaq nobis in nr̃o capite
ipse fons gratie: unde scdm̃ unius¬
ciiꝰq mensurã se ꝑ cuncła eius
membra diffundit. la gratia fit ab
initio fidei suȩ homo quicũq xp̃ianꝰ.
qua gratia homo ille ab initio suo
factus ẽ xp̃s: de ipso sp̃u & hic renatꝰ
de quo ẽ ille natus: codẽ sp̃u fit inno¬
bis remissio peccatoe: quo sp̃u factũ ẽ

Expanded text:
gulariter in illo accepit humana, hoc gulariter in illo accepit humana, hoc est, nostra natura, nullis suis praecedentibus meritis. Respondeat hic homo Deo, si audet, et dicat, Cur non et ego? Et si audierit, O homo, tu qui es qui respondeas Deo ? nec sic cohibeat, sed augeat impudentiam, et dicat, Quomodo audio, Tu qui es, o homo? Cum sim quod audio, id est homo, quod est et ille de quo ago, cur non sim quod et ille? At enim gratia ille talis ac tantus est. Cur diversa est gratia, ubi natura communis est? Certe non est acceptio personarum apud Deum . Quis, non dico christianus, sed insanus haec dicat? 31. Appareat itaque nobis in nostro capite ipse fons gratiae, unde secundum uniuscujusque mensuram se per cuncta ejus membra diffundit. Ea gratia fit ab initio fidei suae homo quicumque christianus, qua gratia homo ille ab initio suo factus est Christus: de ipso Spiritu et hic renatus, de quo est ille natus; eodem Spiritu fit in nobis remissio peccatorum, quo Spiritu factum est
Abbreviated transcription (Latin):
suis uel operũ uel fidei p̃cede nubꝰ meri¬
isnatisa humana que inillo ẽ compara
uit. Respondeat queso: ille homo ut uer¬
bo patri eoeterno in unitatẽ persone
ssumptꝰ silius di unigenitꝰ essa unde
hoc meruit. Qđ eiꝰ bonũ qualccũq p̾cessit.
id egit ante. quid credidit. quid peti¬
lo. ut adhane in effabilẽ excellentiam
Peruenirae: Honne faciente ac suscipien¬
iouerbo ipse honio ex qͦ esse cepit filiꝰ dĩ
uicus esse cepit: Nonne filiũdi unuicũ
femina illa grana plena concepit. hon¬
ne de spu sco ce uirgine o aria di silis
unicus natus est. non carnis cupidine.
sed singulari dĩ munere. Nũ quid metu¬
endũ fiuit ne accedente ętate homo ille
libero peccar& arbitrio: aut ideo in
illo ñ libera uoluntas erat: ac ñ tanto
magis erat. qua nio magis peccato
seriure non poterat. Tempe ista om̃a
singularit ad miranda. & alia si qua
eiꝰ pͥpria uerissime dici possunt sin¬

Expanded text:
suis vel operum vel fidei praecedentibus merisuis vel operum vel fidei praecedentibus meritis natura humana quae in illo est comparavit? respondeatur quaeso. Ille homo, ut a Verbo Patri coaeterno in unitatem personae assumptus Filius Dei unigenitus esset, unde hoc meruit? quod ejus bonum qualecunque praecessit? quid egit ante? quid credidit? quid petivit, ut ad hanc ineffabilem excellentiam perveniret? Nonne faciente ac suscipiente Verbo ipse homo, ex quo esse coepit, Filius Dei unicus esse coepit? Nonne Filium Dei unicum femina illa gratia plena concepit? Nonne de Spiritu sancto et virgine Maria Dei Filius unicus natus est, non carnis cupidine, sed singulari Dei munere? Numquid metuendum fuit, ne accedente aetate homo ille libero peccaret arbitrio? Aut ideo in illo non libera voluntas erat, ac non tanto magis erat, quanto magis peccato servire non poterat? Nempe ista omnia singulariter admiranda, et alia si qua ejus propria verissime dici possunt, sin
Abbreviated transcription (Latin):
hommes ꝓ meruis suę uitę que ñ habuert̃
morte preueniente. seil habuuri essent
si uiuerent: nuihil ꝓdess& ei qui rapus est
ne malieia mutar&. intellectũ eiꝰ nhil p¬
dessa eis qui lapsi moriunt᷑ si ante more¬
rent᷑: qđ nullus dicere xp̃ianꝰ audebit. Quo¬
eirea non debent fratres nr̃i qui nobiscũ
pro catholica fide prciẽ pelagianerso¬
ris impugnant huic pelagiane intantũ
fauere opinioni qua opinant᷑ gratiã dĩ
scđmi merua nr̃a dari. ut qđ illi audere ñ
possunt. sententiã uerã plane & antiqui¬
ius xp̃ianã. raptꝰ est ne malicia nutarie
intelleetũ eiꝰ destruere moliant᷑ & id
asstruere qđ ñ dieo erediturũ sed somna¬
turũ neminẽ putaremꝰ sedin ea scilicet
iudicari queniq mortu&. que gesturꝰ
fuerat. si tempore plixiore iuxisset. Ita
quippe clar& inuictũ esse qđ dicimꝰ gr̃am
dei ñ sedin merita nr̃a dari. ut huic ueri¬
tati ẽtradicentes ingeniosi homines hec

Expanded text:
homines homines essent, si viverent; nihil prodesset ei qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus; nihil prodesset eis qui lapsi moriuntur, si ante morerentur: quod nullus dicere christianus audebit. Quocirca non debent fratres nostri, qui nobiscum pro catholica fide perniciem Pelagiani erroris impugnant, huic Pelagianae in tantum favere opinioni, qua opinantur gratiam Dei secundum merita nostra dari; ut quod illi audere non possunt, sententiam veram plane et antiquitus christianam, Raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus, destruere moliantur; et id astruere, quod, non dico crediturum, sed somniaturum neminem putaremus, secundum ea scilicet judicari quemque mortuorum, quae gesturus fuerat, si tempore prolixiore vixisset. Ita quippe claret invictum esse quod dicimus, gratiam Dei non secundum merita nostra dari, ut huic veritati contradicentes ingeniosi homines haec
Abbreviated transcription (Latin):
apieq testat̃ usq: ad huĩ corporis de posio¬
nẽ peccandi pieula temptationesq nietu¬
endas deinceps nulla talia quẽquã esse
passurũ. qđ & si ñ testaraeur quando de hae
misere siienti atq ad penas eunt ⁊alib
debitas qͥ nodo inquã hiue ñ plurimtue
sumincq prodess& si ex hoc tempicrioñ
loco prius quã laberet morte rapereuo
tento tora questio ista sinita ẽ de ullo qil
rapius est ne malicia mutarie intelledũ ei
nec ideoliber sapientiȩ qui tanta mimiero¬
sitate annioꝵ legi meruit inȩcclesia xp̃i in
quo & hoc legit᷑ pati deb&. miuria: quo re¬
sissit eis qui ꝓmerius hominũ fallunt᷑ ut
ueniant contra dei manifestissimã gratiã.
que maxime appar&. in pariilis. quo cũ
alu bapulaui alii non bapulati uite huius
ierminũ sumiunt. saus indicant miseri¬
cordiã & iudiciũ. ĩnisericordiã quidẽ gra¬
uitã. udicuĩ debitũ. Si enĩ iudicarent᷑

Expanded text:
aperteque testatur, usque ad hujus corporis depositioaperteque testatur, usque ad hujus corporis depositionem peccandi pericula tentationesque metuendas; deinceps nulla talia quemquam esse passurum. Quod etsi non testaretur, quando de hac misere finienti, atque in poenas eunti talibus debitas; quomodo, inquam, huic non plurimum summeque prodesset, si ex hoc tentationum loco priusquam laberetur, morte rapereturtentio, tota quaestio ista finita est de illo qui raptus est, ne malitia mutaret intellectum ejus. Nec ideo liber Sapientiae, qui tanta numerositate annorum legi meruit in Ecclesia Christi, in quo et hoc legitur, pati debet injuriam, quoniam resistit eis qui pro meritis hominum falluntur, ut veniant contra Dei manifestissimam gratiam: quae maxime apparet in parvulis; quorum cum alii baptizati, alii non baptizati vitae hujus terminum sumunt, satis indicant misericordiam et judicium; misericordiam quidem gratuitam, judicium debitum. Si enim judicarentur