comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sis ep̃c. Anno uͦ huic ꝓximo fu¬
it ret adnathale apud dunesta¬
ple. & inde ꝑrecit adberthanste.¬
oe. Lbi rem dignam ds ostendit.
Erat namq qͥdam cancellarius
regis randulfus.iam .xx. annis
infirmitate decoctus: semꝑ tam̃
inturia. Luuene ꝓmptior ad oĩa
scelera: innocentes opͥpͥmes. terras
multas sͥ diripiens. Qratq ei pro
magno: qͦd dum corpore langueret.
sic animo ugeret. ¶um gͥ regem
hospitandum. secum duceret: in
ip̃o uertice montis. unde castellũ
eius ꝓspiciebatur. elatus mente cor¬
ruit exequo: ⁊ monachus suꝑ eũ
eqͥtauit. Unde sic contͥtus est: ut
pͦ paucos dies uita caretet. Ecce
quanta suꝑbia. qm uilissime
deo uolente deꝑiit. Iñ iuit rex adsydes¬
toc ad locum insignem. ubi rex colia¬
bitationem homiũ & ferarum fe¬
cerat. Lbiq Rob̾tus lincolliensis
ep̃c. diem lausit ultimũ. cuius
epithaphium hoc est. Pontificũ
Rob̾tus honor. quem fama suꝑsteᷤ.
es petuare dabit: non obiturus

Expanded text:
sis episcopus. Anno vere huic proximo fusis episcopus. Anno vere huic proximo fuit rex ad Natale apud Dunestaple, et inde perrexit ad Berchamested. Ibi rem dignam Deus ostendit. Erat namque quidam cancellarius regis Randulfus jam XX annis infirmitate decoctus, semper tamen in curia juvene promptior ad omnia scelera, innocentes opprimens, terras multas sibi diripiens, eratque ei pro magno, quod dum corpore langueret, sic animo vigeret. Cum igitur regem ad hospitandum secum duceret in ipso montis vertice, unde castellum ejus prospiciebatur, elatus mente corruit ex equo, et monachus super eum equitavit, unde sic contritus est, ut post paucos dies vita careret. Ecce quanta superbia quam vilissime Deo volente deperiit! Inde ivit rex ad Wodestoc, ad locum insignem, ubi rex cohabitationem hominum et ferarum fecerat. Ibique Robertus Lincolniensis episcopus diem clausit ultimum, cujus epitaphium hoc est: Pontificum Robertus honor, quem fama superstes Perpetuare dabit, non obiturus
Abbreviated transcription (Latin):
exercitu in W alliam: W alenses ei
suppliciter obuiantes. scd̃m mag¬
nificentiam libitus sui concorda¬
ti sunt ei. At in uigilia natalis
dñi. uentus in solitus non solum
domos: s turres deiecit lapideas.
De pulcͥtudine uͦ regine p̃dicte.
sicquidam dixit elegiace. Angloꝵ
referte parans: musa stupore ti¬
get. Quid diadema tͥ pulcherri¬
mas qͥd tͥ gemine: Pallet gẽma
tͥ: nec diadema nitet. De me tibi
cultus: cultum natura ministras
Het meliorari: forma beata potest
Ornamenta caue. nec qͥcqͣm lumi¬
nis inde: Accipis illa micant lu¬
mine clara tuo. N on puduit
modicas de magnis dic̾e laudes
Net pudeat dominam te precor
esle meam.
Riciis tex anno sequenti.
fuit adnatale apd̾ nordibi
& ad pascha ap̃ nordham¬
tune: ⁊ ad pentecosten ap̃ win¬
lesores. inde apud lundoniam
⁊ kent. Et postea ꝑrȩxit inuor¬
humberland: ad duneliniam. Elo¬
dem anno. ob̾ Radusfus cantua¬
nensis archiep̃s. ⁊ iohes bathen¬

Expanded text:
exercitu in Walliam, Walenses ei exercitu in Walliam, Walenses ei suppliciter obviantes secundum magnificentiam libitus sui concordati sunt ei. At in vigilia natalis Domini ventus insolitus non solum domos sed turres dejecit lapideas. De pulchritudine vero reginae praedictae sic quidam dixit elegiace: Anglorum referre parans Musa stupore riget. Quid diadema tibi pulcherrima? quid tibi gemmae? Pallet gemma tibi, nec diadema nitet. Deme tibi cultus, cultum natura ministrat, Nec meliorari forma beata potest. Ornamenta cave, nec quidquam luminis inde Accipis, illa micant lumine clara tuo. Non puduit modicas de magnis dicere laudes, Ne pudeat dominam te precor esse meam. Henricus rex fuit anno sequenti ad Natale apud Nordwic, et ad Pascha apud Northamtune, et ad Pentecosten apud Winlesores, inde ad Londoniam, et Cent, et postea perrexit in Northumberland ad Dunelmiam. Eodem anno obiit Radulfus Cantuariensis archiepisc. et Joannes Bathen
Abbreviated transcription (Latin):
uel fere om̃s. sodominca labe di¬
cebantur: & erant irretiti. Et ecce
coruscabilis dei uindicta. Deꝑiert̃
⁊ enim ⁊ om̃s fere sepult᷑a carue¬
runt. In ꝓuise gͥ mors absorbuit
em̾tos: cum mare tnͣquillissimũ
uentis careret. De qͥb ita scripsit
poeta. ¶ um normannigene. galł
cdari suꝑatis. Anglia regna pe¬
tunt: obͥstitit ip̃e deus. Nã fragi¬
li toruum dum ꝑcurrunt mare
Mymba. Intulit ex cito nubila
oensa mari. Dumq uagi ceco
rapiuntur tramite naute. Rupe.¬
runt ymas abdita saxa rates.
Sic mare dum suꝑans tabulata
ꝑultima sepsit: Mersit rege sa¬
tos occidit orbis honos. cocrcececoi¬
enRicus rex adnatale fuit ap̃
bramtune. cum tebbaldo con¬
sule blesensi: ⁊ p̾hec apud
Winlesores duxit a delidam filiã
outis luuanie. causa pulcritu¬
dinis. Qum autẽ rex ad pascha
fuiss apud bercheleia ad pente¬
costen. fuit diadematus cum regi¬
na sua noua: apud lundoniam.
In estate uero dum tenderet cum

Expanded text:
vel fere omnes Sodomitica labe divel fere omnes Sodomitica labe dicebantur et erant irretiti, ecce coruscabilis Dei vindicta! deperierunt etenim et omnes fere sepultura caruerunt. Improvise igitur mors absorbuit emeritos, cum mare tranquillissimum ventis careret. De quibus ita scripsit poeta: Dum Normannigenae Gallis clari superatis Anglica regna petunt, obstitit ipse Deus. Nam fragili torvum dum percurrunt mare cymba, Intulit excito nubila densa mari. Dumque vagi caeco rapiuntur tramite nautae, Ruperunt imas abdita saxa rates. Sic mare dum superans tabulata per ultima serpsit, Mersit rege satos, occidit orbis honos. Henricus rex ad Natale fuit apud Bramtune, cum Theobaldo consule Blesensi, et posthac apud Winlesores duxit Adelidam filiam ducis Luvaniae causa pulchritudinis. Cum autem rex ad Pascha fuisset apud Berklea, ad Pentecosten fuit diadematus cum regina sua nova apud Londoniam. In aestate vero, dum tenderet cum
Abbreviated transcription (Latin):
nugensi: Rex regem campo. mag¬
num maior suꝑ auit. Preposuere
fugam bellis: calcaria telis. G alli
p̃cipites. fama spoliisq potitos:
aurea normannos. ⁊ laus eterna
corouar. S ic decus iste ducum:
sic corda tumencia p̃ssit. Doraq
francoꝵ: mutire suꝑba coegit.
odem anno. ppͣ. Gelasus obiit.
& sepultus est apud cluma¬
cum. Tune Wido uieuensis
arthiep̃t. electus in papam. uo¬
catus est calixtus: & tenuit conci¬
lium remis. Inde ꝓfectus ẽ. Gisor
ꝯtra regẽ henricum. ⁊ collocuti
sunt sacerdos magnus: ⁊ rex mag
ꝑuulnus quod innormannia
receꝑat. decessit. Qui successit ka¬
rolus cognatus eiꝰ.filius cnut sc̃i
regis dacorum. occxocoo¬
tis ⁊ pacificatis in gallia: cũ
gaudio tediit henricus in
angliam. S in ip̃o maris tnͣsitu.
ouo filii regis Will̃s ⁊ Ritardus.
& filia reg̃ ⁊ neptis. nec non &
multi ꝓceres. dapiferi. camerarii.
pincerne regis: & Ricardus ꝯsul
cestrie naufragati sunt. Qui om̃s

Expanded text:
Nugensi Rex regem campo, magNugensi Rex regem campo, magnum major superavit. Praeposuere fugam bellis, calcaria telis Galli praecipites, fama spoliisque potitos Laurea Normannos et laus aeterna coronat. Sic decus iste ducum, sic corda tumentia pressit, Oraque Francorum mutire superba coegit. odem anno papa Gelasius obiit, et sepultus est apud Cluniacum. Tunc Wido Viennensis archiepiscopus electus est in papam, vocatus Calixtus, et tenuit concilium Rhemis. Inde profectus est Gisors contra regem Henricum, et collocuti sunt sacerdos magnus, et rex magnae per vulnus, quod in Normannia acceperat, decessit. Cui successit Carolus cognatus ejus filius Cnut S. regis Dacorum. Atis et pacificatis in Gallia, cum gaudio rex Henricus rediit in Angliam; sed in ipso maris transitu duo filii regis Willielmus et Richardus, et filia regis et neptis, nec non et multi proceres, dapiferi, camerarii, pincernae regis, et Richardus consul Cestriae naufragati sunt. Qui omnes
Abbreviated transcription (Latin):
gladio bis ꝑcussit. Cumq lorica eẽt.
impenetbilis: magnitudine tamen
ictuũ. ip̃a lorica aliqnͣtulũ capiti re¬
gis inserta est: u̾sanguis ꝓrumꝑ et.
Rex uͦ ꝑcussorẽ suũ ita gladio reꝑ¬
cussit. ut cum galea esset inpenet᷑.¬
bilis: mole tñ ictus. eqͥtem ⁊ equin
ꝓsterneret. Qui mox ante regios pe¬
des captus est. Sed acies pedestris
inqua filii henrici regis merant. ñ¬
oum ꝑcutiens: sed mox ꝑ cussura.
lanceis inclinatis ex aduerso in sur¬
rex̃. Qd franci uidentes. horrore in¬
sꝑato liquefci: terga dederunt. hen¬
ricus autẽ rex uictorie ꝑstitit in
campo: donec optimates hostium
capti sunt: ⁊ ante pedes eiꝰ positi.
Reu̾sus uͦ rotomagum. in signoꝵ
somitib ⁊ cleri concentib: deum ⁊
dũm ex̾cituum benedixit. De cuiꝰ¬
magnificentia uictorie sic quidã
scripsit heroite. Henricus regum
tex & decus. abstulit astos: E ran¬
cinegos animos. ludoueũ namq

Expanded text:
gladio bis percussit; cumque lorica esset gladio bis percussit; cumque lorica esset impenetrabilis, magnitudine tamen ictuum ipsa lorica aliquantulum capiti regis inserta est, ut sanguis prorumperet. Rex vero percussorem suum ita gladio repercussit, ut cum galea esset impenetrabilis, mole tamen ictus equitem et equum prosterneret, et mox ante regios pedes captus est. Sed acies pedestris, in qua filii Henrici regis inerant, nondum percutiens sed mox percussura, lanceis inclinatis ex adverso insurrexerunt. Quod Franci videntes horrore insperato liquefacti terga dederunt. Henricus autem rex victoriae perstitit in campo, donec optimates hostium capti sunt, et ante pedes ejus positi. Reversus vero Rothomagum in signorum sonitibus et cleri concentibus Deum et Dominum exercituum benedixit. De cujmagnificentia victoriae sic quidam scripsit heroice: Henricus regum rex et decus abstulit altos Francigenis animos; Ludovicum namque
Abbreviated transcription (Latin):
De tuius facetia. ⁊ moꝵ p̾rogati¬
ua: dictum est. Ptosꝑa ñ letam
fecere: nͨ asꝑa tristẽ. A sꝑa risus
ei: ꝓsꝑa terror erant. Non decor
effecit fragilem: nec sceptia suꝑbã.
Sola potens humilis: sola pudica
detens. Mai pͥma dies. nostrarũ
nocte dierũm. ptã ꝑpetua fe¬
normann angliam optinue¬
runt. regni uͦ sui anno. xiͦx:
tib. insequenti erat agmine. R ex
l henricus. in pͥma acie ꝓteres su¬
os constituerat. Inscda. cũ ꝓpͥa fa¬
milia. eques ip̃e residebat. In t̾tia
ni. filios suos cũ sũmis uirib. pe¬
dites collocau̾at. Igit᷑ acies pͥma
frantoꝵ. agmen ꝓcerum normã¬
ne statim equis depulit: ⁊ disꝑ¬
sit. Postea uͦ aciei qua rex henri¬
cus mnerat collidens: ⁊ ip̃a  disꝑ
la.Acies namq regales s inin¬
cem offenderunt. ⁊ acerrime pug¬
natum est. Haste franguntur
om̃s. Gladiis res agitur. Interim
Wilłs crispin: regis henrici capud.

Expanded text:
De cujus facetia et morum praerogatiDe cujus facetia et morum praerogativa dictum est: Prospera non laetam fecere, nec aspera tristem: Aspera risus ei, prospera terror erant. Non decor effecit fragilem, non sceptra superbam, Sola potens humilis, sola pudica decens. Maii prima dies, nostrarum nocte dierum Raptam perpetua feNormanni Angliam obtinuerunt, regni vero sui anno XIX pugiribus in sequenti erat agmine. Rex vero Henricus in prima acie proceres suos constituerat, in secunda cum propria familia eques ipse residebat, in tertia vero filios suos cum summis viribus pedites collocaverat. Igitur acies prima Francorum agmen procerum Normanniae statim equis depulit, et dispersit. Postea vero aciei, qua rex Henricus inerat, collidens, et ipsa dispersa est. Acies itaque regales sibi invicem offenderunt, et acerrime pugnatum est; hastae franguntur omnes, gladiis res agitur. Interim Willielmus Crispin regis Henrici caput
Abbreviated transcription (Latin):
anno ꝓnecessitate. regis. geldis. tre.¬
bermus. & exactionib uariis: anglia
comp̃ssa est. Tonitrua uͦ ⁊ grandi
eodem mense celum rubens ac si
arderet apparuit. Nodem tempore
maximus terremotus. in longo bat¬
oia eccłias. ⁊ turres. ⁊ domos. ⁊ ho¬
mines. ꝓuoluens: destruxit. Qur¬
riculo anni ꝓximi. continua debel¬
latio iam dictoꝵ pͥncipũ grauissi¬
me regem uexauit: donet balde¬
winus strenuissimus flandrie
ꝯsul. apud ou. innormannia se¬
uitione. militari funeste uuln̾at᷑.
ad sua retessit. Porro Rob̾tus con¬
sul de meslent. sapientissimus
in rebus scl̃arib omnium usꝙ
in ierłm de gentium. ⁊ reg̃ hent¬
ci consiliarius: infine stultus
apparuit. Et enim cum terras
quas abstulerat sacerdotum sua¬
su nec reddete. nec confessionem
qͣlem oport̾et uellet inire: corde
pauꝑimus qͣsi sponte deꝑiit. Be¬
ne gͥ dictum est. Sapientia huius
qͦq regina matildis. luce caruit.

Expanded text:
anno pro necessitate regis geldis creanno pro necessitate regis geldis creberrimis et exactionibus variis Anglia compressa est. Tonitrua vero et grandineodem mense coelum rubens quasi arderet apparuit. Eodem autem tempore maximus terrae motus in Longobardia ecclesias, turres, et domos, et homines provolvens destruxit. Curriculo anni sequentis continua debellatio jam dictorum principum gravissime regem vexavit, donec Baldwinus strenuissimus Flandriae consul apud Ou, in Normannia seditione militari funeste vulneratus ad sua recessit. Porro Robertus consul de Mellent sapientissimus in rebus saecularibus omnium usque in Jerusalem degentium, et regis Henrici consiliarius, in fine stultus apparuit. Etenim cum terras quas abstulerat sacerdotum suasu, nec reddere, nec confessionem qualem oportuit vellet inire, corde pauperrimus quasi sponte deperiit. Bene igitur dictum est: Stultitia esque regina Mathildis luce caruit.
Abbreviated transcription (Latin):
sui. ad nat᷑ale interfuit dedi¬
manniam: fuit maxima discordia
inter eũ. ⁊ regem francoꝵ. causa
autem hec erat. tedbaldus ꝯsul
blesensis nepos regis henriti: ꝯtra
oñm suura regẽ francoꝵ arma
ꝓmou̾at. In cuiꝰ auxilium rex an¬
gloꝵ duces suos miliciamq mi
sit. ⁊ regem lodouicum ñ mediocri¬
ter afflixit. Spacio gͥ sequentis an¬
ni. grauissimus labor henrico regi
in surrexit. Lurauerunt namq rex
francorũ. ⁊ consul flandrensis. ⁊
consul andegauensis. se norman¬
nia regi henrico ablaturos: ⁊ Will̃o
filio Rob̾ti ducis normannoꝵ eã
oaturos. Multi ⁊̃ ꝓcerum reg̃ re¬
cesserunt ab eo. qͦd maximo ei fuit
sulem brictannoꝵ habebat. Uene¬
runt gͥ rex francoꝵ. ⁊ dux flandrẽ¬
sis. cum exercitu: in normanniam.
Inqͣ cum una nocte fuissent: for¬
midantes aduentum regis henria
cum anglis. ⁊ normannis. ⁊ britan¬
nis: ad sua sñ bello reu̾si sunt. Hoc

Expanded text:
i ad Natale interfuit dedii ad Natale interfuit dedimanniam, fuit maxima discordia inter eum et regem Francorum; causa autem haec erat: Tedbaldus consul Blesensis, nepos regis Henrici, contra dominum suum regem Francorum arma promoverat, in cujus auxilium rex Anglorum duces suos militiamque suam misit, et regem Ludovicum non mediocriter afflixit. Spatio igitur sequentis anni gravissimus labor Henrico regi insurrexit. Juraverunt namque rex Francorum et consul Flandrensis, et consul Andegavensis se Normanniam regi Henrico ablaturos, et Willielmo filio Roberti ducis Normannorum eam daturos. Multi etiam procerum regis recesserunt ab eo, quod maximo ei fuit sulem Britannorum habebat. Venerunt igitur rex Francorum et consul Flandrensis cum exercitu in Normanniam. In qua cum una nocte fuissent, formidantes adventum regis Henrici cum Anglis et Normannis et Britannis, ad sua sine bello reversi sunt. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
filiꝰ eius consul effectus est iuuenis
omnino strenuus armis. Proxi¬
a normannia. Qepitq Rob̾tum
belesme uirum neqͥssimũ: de qͦ
prediximus. Rediensq anno se¬
quenti in angliam. posuit in car¬
cerem ꝑhennem: apud waram
Suicedenti anno rex dedit archi¬
ep̃atum cantuarie Radulfo ep̃o
roueacestrie. Gunc quoq thoma
eboracencensi archiepõ defuncto:
turstanus succes. Inter Radultum
uͦ ⁊ turstanũ archiep̃os: orta est
magna dissensio: Quia eboracen¬
sis cantuariensi. de more subici
nolebat. ¶ ausa autẽ sepe. coram
rege. sepe coram apłico uentilata
est: sed nec dum definita. Hoc in
anno. duxit rex exertitum in W al¬
liam. Walenses uͦ subditi sunt ei.
scd̃m magnificentiam libitus sui.
Cometa ingens. infine maii appa¬
ruit. Rex uero: tnͣsiit in norman¬
niam. Et anno sequenti. fecit õs
ꝓceres patͥe fidelitatẽ dño debitã.
Wilł̃o filio suo iurare. Et in angli¬
eRciis rex .xui. anno regni¬

Expanded text:
filius ejus consul effectus est, juvenis filius ejus consul effectus est, juvenis omnino strenuus armis. Proxia Normannia. Cepitque Robertum Belesme virum nequissimum, de quo praediximus, rediensque anno sequenti in Angliam, posuit eum in carcerem perennem apud Warram. Succedenti autem anno rex dedit archiepiscopatum Cantuariae Radulfo episcopo Rovecestriae. Tunc quoque Thoma Eboracensi archiepiscopo defuncto, Turstanus successit. Inter Radulfum vero et Turstanum archiepiscopos orta est magna dissensio, quia Eboracensis Cantuariensi de more subjici nolebat. Causa autem saepe coram rege, saepe coram apostolico ventilata est, sed necdum definita. Hoc in anno duxit rex exercitum in Walliam; Walenses vero subditi sunt ei secundum magnificentiam libitus sui. Cometa ingens in fine Maii apparuit. Rex vero transiit in Normanniam, et anno sequenti fecit omnes proceres patriae fidelitatem domino debitam Willielmo filio suo jurare, et in Angliricus rex XVI anno regn
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯlul cenomannie. qui eam sub
henrico rege tenebat: uita pͥuatꝰ
est. At consul andegauens susce
pit cenomanniam cum filia illiꝰ
⁊ tenuit eũ contͣ regẽ henricum.
Hoc in anno apparuit quedam
cometa. more insolito. Qum nãq
aboriente in surgens. in firmanĩ¬
tum ascendiss: regredi uidebat᷑.
Nodem anno. Nicholaus illius qͥ
hanc scripsit historiam. mortis
legib concessit: ⁊ sepultus est ap̃
lincolliam: de qͦ dictum est. Stella
cadit cleri. splendor marcet Nicho¬
lai. Stella cadet cleri: splendeat
arce dei. Hoc id̾o scriptor suo in¬
seruit oꝑe. ut apd̾ om̃s legentes
mutuũ laboris obtineat quatinꝰ
pietatis affectu dicere dignetur
lem andegauensem. qͥ ceno¬
manniã eo tenebat inuito Werre
leges in eũ ferre. & flamma exertu¬
it constant̾. Decessit aũ R obertus
consul flandrie. Qui ierosolimita¬
no clarissimus interfuerat ituu̾.
Unde memoria eius. ñ ꝑtransiet
ieternum. Postqmͣ baidewinus

Expanded text:
consul Cenomanie, qui eam sub consul Cenomanie, qui eam sub Henrico rege tenebat, vita privatus est. At consul Andegavensis pit Cenomaniam cum filia ipsius, et tenuit eam contra regem Henricum. Hoc in anno apparuit cometa quidam more insolito. Cum namque ab oriente insurgens in firmamentum ascendisset, regredi videbatur. Eodem anno Nicolaus pater illius, qui hanc scripsit historiam, mortis legibus concessit, et sepultus est apud Lincoliam. De quo dictum est: Stella cadit cleri, splendor marcet Nicolai, Stella cadens cleri splendeat arce Dei. Hoc ideo scriptor operi suo inseruit, ut apud omnes legentes mutuum laboris obtineat, quatenus pietatis affectu dicere dignenturlem Andegavensem, qui Cenomaniam eo tenebat invito, werrae leges in eum ferro et flamma exercuit constanter. Decessit autem Robertus consul Flandriae, qui Jerosolymitano clarissimus interfuerat itineri, unde memoria ejus non pertranseat in aeternum. Post quem Baldwinus
Abbreviated transcription (Latin):
ti Ricus . uiii. anno regni sui.
tum decessisset philippus rex
francoꝵ. tnͣsiit innormanni¬
am: ꝯtͣ lodouicum filiũ philippi
regẽ nouum francie. Werram pro¬
mouens maximam. Anno eodẽ.
betardo arthiep̃o eboracensi defunc¬
to. thomas p̾ea successit. Tempesta¬
te sequentis anni. missi sunt ab
hentico imꝑatore romano. nuncii
mole corporis ⁊ cultuum splendo¬
tib etcellentes: filiam regis ĩ dñi
sui coniugium postulantes. Te¬
nens gͥ curiam suam ap̃ lundo¬
nam. qmͣ numqmͣ splendidio¬
tẽ tenuerat: sacram̃ta depostu¬
lans de conubio filie sue. ab im¬
ꝑatoris recepit legatis ad pente¬
costen. Obierat autẽ anselmus
imꝑatori. ut breuiter dicam: sic̃
oetuit. Rex itaq cepit ab una¬
quaq hida anglie .in. soł. Nodẽ
tecosten. apd̾ nouã Windlesores
qmͣ ip̃e edificauerat. exheredita¬
uit eos qͥ ei nocuerant. Scił phi¬
lippum debrause. & wilłm ma¬
let᷑: ⁊ Wilłm bainard. Helias uͦ

Expanded text:
Henricus VIII anno regni sui, Henricus VIII anno regni sui, cum decessisset Philippus, rex Francorum, transiit in Normanniam contra Ludovicum filium Philippi regem novum Franciae werram promovens maximam. Anno eodem Gerardo archiepiscopo Eboracensi defuncto, Thomas postea successit. Tempestate sequentis anni missi sunt ab Henrico imperatore Romano nuntii, mole corporis et cultuum splendoribus excellentes, filiam regis in domini sui conjugium postulantes. Tenens igitur curiam suam apud Londoniam, quam nunquam splendidiorem tenuerat, sacramenta depostulans de connubio filiae suae, ab imperatoris recepit legatis ad Pentecosten, obierat autem Anselmus imperatori ut breviter dicam, sicut decuit. Rex itaque cepit ab unaquaque hida Angliae tres solidos. Eodem tecosten apud novam Winleshores, quam ipse edificaverat, exhereditavit eos qui ei nocuerant, scilicet Philippum de Branse, et Willermum Malet, et Willermum Bainard. Helias vero
Abbreviated transcription (Latin):
sui. cum deletis uel subiectis
hostib. normanniã ꝓlibitu dis¬
posuiss rediit in angliam: Frẽm
suum ducẽ magnificum ⁊ consu¬
lem de moretiul. carteralib ĩ ges¬
sit. tenebris. Igitur uictoriu᷑s ⁊
tunc pͥmũ rex fortis. tenuit curiã
suam ad pascha apd̾ W indelesor
In qua ꝓceres anglie simul ⁊ nor¬
mannne. cum timore & tremore
affuerunt. Antea nãq ⁊ dũ iuu¬
nis fuisset ⁊ postqmͣ rex fuerat:
in maximo habebatur despecti.
S d̃s qui longe aliter iudicat qn
filii hominũ. qui exaltat humi¬
les ⁊ depͥmit potentes: R ob̾tum¬
ominiũ fauore celeberrimũ depo¬
suit. ⁊ henrici despecti famam.
ꝑ orbem t̾rarum clarescere iussit.
munera. Sapientiam. Uictoriam
diuitias. Quib ad omnia ꝓsꝑal
omĩs suos antecessores p̃cessit.
unde omnes suos difauit. Hoc
anno ob̾ m auriciꝰ ep̃e in ceptor lun¬
ooniensis eccłie. ⁊ edgarus rex sco¬
ne: cui successit. Alexander frater
suus. concessu regis henrici.

Expanded text:
sui cum deletis vel subjectis hostibus Normanniam pro libitu disposuisset, rediit in Angliam, fratremque suum ducem magnificum, et consulem de Moretuil carceralibus ingessit tenebris. Igitur victoriosus, et tunc primum rex fortis, tenuit curiam suam ad pascha apud Winleshores; in qua proceres Anglie simul et Normannie cum timore et tremore affuerunt. Antea namque, et dum juvenis fuisset et postquam rex fuerat, in maximo habebatur despectu; sed Dominus, qui longe aliter judicat quam filii hominum, qui exaltat humiles et depomnium favore celeberrimum deposuit, et Henrici despecti famam per orbem terrarum clarescere jussit, munera: sapientiam, victoriam, divitias. Quibus ad omnia prosperans omnes suos antecessores praecessit; unde omnes suos ditavit. Hoc anno obiit Mauricius episcopus inceptor Londoniensis ecclesiae, et Eadgarus rex Scotiae; cui successit Alexander frater suus concessu regis Henrici.
Abbreviated transcription (Latin):
heodorꝰ pͦ damianũ ordinauit
nast̾io qͦd ẽ. in lestinge: ad ep̃ium
lichesfeld. Ybi miracłis claruit. qͦͤ
suo loco dicent᷑. Oswio aũ rege ĩ¬
firmitate defuncto. regnante es¬
frido filio eius: anno t̾tio coegit
theodorus concilium cum cet̾is ep̃is.
Quiꝰ decreta. in ultimo libroꝵ ponẽ¬
tur. pͦ hec offensus ꝑ qnͣdã in obe¬
dientiam theodorꝰ W infridum

Expanded text:
heodorus post Damianum ordinavit nasterio, quod est in Lestingei ad episcopatum Lichefed, ubi miraculis claruit, quae suo loco dicentur. Oswio autem rege infirmitate defuncto, regnante Egfrido filio ejus anno tertio, coegit Theodorus concilium cum caeteris episcopis, cujus decreta in ultimo librorum ponentur. Post haec offensus per quamdam inobedientiam Theodorus Winfridum
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s subscripsimꝰ. qui cũ theodo¬
ro arthiep̃o fidem catholicam
exposuimus. In tererat aũ huit
sinodo. ioħs archicantator eccłi
scĩ petͥ Rome. ⁊ abbas sc̃i mat¬
tin. qͥ nuꝑ iñ uen̾at iussu ppͦ.
a gathonis: cũ bñdicto abbati
uen̾abili. S enedictus autẽ con¬
struxerat monast̾ium sc̃o petro.
iuxͣ hostium fluminis Wiri. Qui
Roma ꝓfectus ad ꝯfirmandum
pͥuilegium templi eiꝰ ꝯcessione
reg̃ ebfricti rediens: iohem p̃dictum
secum ad duxit. Huiꝰ bñdicti suc¬
cessor fuit ceolfridꝰ abbas. sub quo
beda deguit. Ibi gͦ ioħ̾s cantare do¬
cuit. romano more. Et decͤca sino¬
oi martim. pp. uͥ ip̃e int̾fuerat: ibi
stͥpta reliqͥd. Repetens gͦ romam.
relat᷑us qͣlitatẽ fidei angloꝵ inuia
mortuus ẽ: ⁊ turoni sepultus. Nc̃
gͥ his ita ꝑ tractatis: redeundum
est ad contextũ historie regũ an¬
gloꝵ. qͦm infine libͥ t̾tii desecuimꝰ.
Gonnectendusq est illi tractãui
cstatus iste. ut indirectũ ꝓtenda¬
tir narratio.

Expanded text:
omnes subscripsimus, qui cum Theodoro archiepiscopo fidem catholicam exposuimus. Intererat autem huic synodo Joannes archicantator ecclesiae Sancti Petri Romae, et abbas Sancti Martini, qui nuper inde venerat jussu papae Agathonis cum Benedicto abbate venerabili. Benedictus autem construxerat monasterium Sancto Petro juxta ostium fluminis Wiri. Qui Romam profectus ad confirmandum privilegium templi illius ex concessione regis Egberti, rediens Joannem praedictum secum adduxit. Hujus Benedicti successor fuit Ceolfridus abbas sub quo Beda deguit. Ibi ergo Joannes cantare docuit Romano more, et decreta synodi Martini papae, ubi ipse interfuerat, ibi scripta reliquit. Repetens vero Romam, relaturus qualitatem fidei Anglorum in via mortuus est, et Turonis sepultus. Nunc igitur his ita pertractatis, redeundum est ad contextum historiae regum Anglorum, quem in fine libri secundi desecuimus, connectendusque est illi tractatui tractatus iste, ut in directum protendatur narratio.
Abbreviated transcription (Latin):
sub̾alib eqͣł głe & honoris. Et pͦ
młta huiꝰmodi q̃ ad recte fidei cõ¬
fessionẽ ꝑtinebant. ħ qͦ sc̃a sino¬
ous suis litt̾is ad didit. Suscepi¬
oos beatoꝵ ⁊ deo acceptabilium
cccͥ.xuiii. ꝯtͣ arrium ĩpiissimũ.
⁊ eiusdẽ dogmata: ⁊ ĩ ꝯstantino¬
poli.s.l. ꝯtͦ uesaniã macedonii

Expanded text:
e et honoris. Et post multa hujusmodi, quae ad rectae fidei confessionem pertinebant, hoc quoque sancta synodus suis litteris addidit: Suscipidos beatorum et Deo acceptabilium CCCXVIII contra Arium impiissimum et ejusdem dogmata, et in Constantinopoli CL contra vesaniam Macedoni
Abbreviated transcription (Latin):
egfrido rege himbronensiũ anno
Uiiiͥ. p̃sidente theodoro gr̃a dei ar¬
chiep̃o bͥtannie insule. & ciuitatis
oorou̾nẽsis. una cum eo sedentib
cet̾is ep̃is bͥtannie insule. uiris
uen̾abilib: p̃positis sacͦ scĩs eu᷑¬
głus. in loco qͥ saxonico uocabulo.
hatfeld noĩatur: parit̾ tͣctantes
fidem rectam & ortodoxam expo
tus tͣdidit discipłis suis: qͥ p̃sencia¬
lit̾ uidunt ⁊ audierunt sermoneᷤ
eius atq scõꝵ patrũ tradidit sim¬
bolum. ⁊ gen̾alit̾ õs sc̃e ⁊ uniuer¬
sales sinodi. & omĩs ꝓbabilium
catholice eccł̃ie doctoꝵ chorꝰ. Nos
aũ seq̃ntes eos. pie atq orto doxe
iux᷑ diuininit᷑ inspiratã doctͥnã
eoꝵ ꝓfessi credimꝰ: constant̾ ⁊ cõ¬
fitemur. scd̃m scõs patres ꝓpͥe ⁊¬

Expanded text:
Ecgfrido rege Hymbronensium, annopraesidente Theodoro, gratia Dei archiepiscopo Brittaniae insulae, et civitatis Doruvernis; una cum eo sedentibus caeteris episcopis Brittaniae insulae viris venerabilibus, praepositis sacrosanctis Evangeliis, in loco qui SaxoniWatfeld nominatur. Pariter tractantes fidem rectam et orthodoxam expostus tradidit discipulis suis, qui praesentialiter viderunt et audierunt sermones ejus, atque sanctorum Patrum tradidit Symbolum, et generaliter omnes sanctae et universales synodi, et omnis probabilium catholicae Ecclesiae doctorum chorus. Nos itaque sequentes eos pie atque orthodoxe juxta divinitus inspiratam doctrinam eorum professi credimus constanter et confitemur secundum sanctos Patres p
Abbreviated transcription (Latin):
undiq mari. p̃t̾ funde lactum
ab occidente. Qt locꝰ alatinis pen¬
bi gͦ wilfrid fundato templo.
gen̾e geuissoꝵ exulans. int̾fe¬
cit regem Adelwald. S mox ex¬
pulsus ẽ aducib regum b̾ctuno
& anduno. qͥ pͥus regnauerunt.
S cũ sedi alla ẽẽt. rex geuissoꝵ.¬
pͥorẽ occidit. & ꝓuinciã gͣuiter
uexauit: tam ip̃e qm successor
eius. Uñ toto illo tp̃r. reuocato
domũ W ilfrido. ꝓͥo caruit antis¬
tite: ⁊ ep̃o W̾ ent̾e subiedi sunt.
eduẜ alla rex debellauit insulã
uectam ad huc idolatram. ⁊
scd̃m uotũ qͣitam patem dedit
w ilfri do ep̃o: qͥ tunc forte de gen¬
te sua suꝑueniens aderat. Est au
insula mille ducentarũ familiarũ.
uñ data ẽ. ep̃o possessio trecentaꝵ
familiarũ. Duos aũ filios Arw al
fecit abbas redford. idẽ. uarum
harundinis. pͥus baptizari conces¬
sione cedi aldi. Sic conu̾sa ẽ. uec¬
ta: ultima regionũ bͥtanme. Hoc

Expanded text:
undique mari praeter fundae jactum undique mari praeter fundae jactum ab occidente: qualis locus a Latinis penIbi ergo Wilfrid fundato templo Vgenere Gevissorum exsulans, interfecit regem Adelwald. Sed mox expulsus est a ducibus regis Berctuno et Anduno, qui prius regnaverunt. Sed cum Cedwalla esset rex Gevissoinciam graviter vexavit tam ipse quam successor ejus. Unde toto illo tempore revocato, domum Wilfrido proprio caruit antistite, et episcopo Wentae subjecti sunt. Cedwalla rex debellavit insulam Vectam adhuc idololatram, et secundum votum quartam partem dedit Wilfrido episcopo, qui tunc forte de gente sua superveniens aderat. Est autem insula mille ducentarum familiarum: unde data est episcopo possessio trecentarum familiarum. Duos autem filios Arwaldifecit abbas Redford, id est vadum arundinis, prius baptizari concessione Cedwallae. Sic conversa est Vecta ultima regio Britanniae. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
u̾at. Deniq fert̃. qͥa sepe . xl. simł
ant .l. mnedia homines mac̾ati. ꝓce¬
derunt ad p̃cipitium aliqͦd sine n¬
pam maris. ⁊ iunctis misere mail¬
b parit̾ om̃s: aut ruina ꝑicuri.ai
fuictib absorbendi decident. Sed
baptismate simł ⁊ pluuia adue¬
mente: refloruit t̾ra. rediit uiri¬
oentib aruis annus letꝰ & frugi¬
fer. s̾ ⁊ cor omniũ. ⁊ caro omniũ
exultau̾nt in deum uiuũ. Docuit
⁊̃ eos antistes piscari. Nec enĩ pͥus
nͥ ad anguillas tm̃ piscarisciebãt.
Q ollectis gͥ retib misit se in ma¬
re.⁊ mox trecentis piscib captis:
centũ pauꝑib dedit. centum bis
quoꝵ erant retia: centũ in suos̃
usus reseruauit. Qd̃ uidens pͦpłs.
ubentiꝰ eiꝰ u̾bis celestia bona spare
ceꝑunt. cuiꝰ minist̾io temporalia
lona sũpserunt. Dedit autẽ rex
t Ad wald in sulam.lxxxuii. fa¬
miliarum. noĩe seles heu: i. in¬
sula uituli marini. ¶irtũdatur

Expanded text:
verat. Denique ferunt, quia saepe XL simul verat. Denique ferunt, quia saepe XL simul aut L inedia homines macerati processerunt ad praecipitium aliquod sive ripam maris, et vinctis misere manibus pariter omnes aut ruina perituri aut fluctibus absorbendi deciderent. Sed, baptismate simul et pluvia veniente, refloruit terra; rediit, viridantibus arvis, annus laetus et frugifer. Sic et cor omnium et caro omnium exsultavit in Deum vivum. Docuit etiam eos antistes piscari; nec enim prius nisi ad anguillas tantum piscari sciebant. Collectis ergo retibus, misit se in mare, et mox trecentis piscibus captis, centum pauperibus dedit, centum iis quorum erant retia, centum in suos usus reservavit. Quod videns populus libentius ejus verbis coelestia bona sperare coeperunt, cujus ministerio temporalia bona sumpserunt. Dedit autem ei rex Adelwald insulam LXXXVII familiarum, nomine Selesei, id est insulam Vituli marini. Circumdatur
Abbreviated transcription (Latin):
nis Wilfridi. hoꝵ numi̾o duos ad¬
oidio. antistites. Trumb̾tũ ad eccłiã
hagustaldensum. remanente eata
ad lindiffarnensẽ. ⁊ trumwine ad
ꝓuintiã pictoꝵ. qͥ tunc anglis erat¬
subiecta. Eadhedum de lindissi re¬
u̾sum. eo qͦd rex adelred ꝓuinciam
recepiss: ripensi eccłie p̃fecit.
Deptima pars seqͥtur. de ꝯu̾sione
australiũ Saxonũ fc̃a ꝑwil
ut supͣdixi roma petita bͥtanniam
rediit. qt australes saxones qͥ sunt
Rex aũ eoꝵ adilis alh: paulo ante¬
baptizatus fuerat. in ꝓuintia m̾tioꝵ
suasione. reg̃ wlfhere. I qͦ ⁊̃ de la¬
uacro susceptus est. In cuiꝰ signũ
ad optionis. ded̾at illi uectam in¬
sulam. ⁊ meã paroꝵ ꝓuinciam:
ingente occidentalium s axonũ.
Concedente gͥ ĩmo gaudente rege.
W ilfridꝰ p̃dicans: pͥmo duces ⁊
milites. deinde plebem sacͦ fonti
abluit. Ip̃a gͥ die popło ymber
afflux̃. qui łͥb cessau̾at annis. Sñ
fames acerbissima plebem ꝓstra¬

Expanded text:
nis Wilfridi horum numero duos adnis Wilfridi horum numero duos addidit antistites, Trumbertum ad Ecclesiam Haugustaldensium, remanente Eata ad Lindisfarnensem, et Trumwine ad provinciam Pictorum, quae tunc Anglis subjecta erat. Eadhedum de Lindessei reversum, eo quod rex Aedelred provinciam recepisset, Ripensi Ecclesiae praefecit. Septima pars sequitur de conversione Australium Saxonum per Wilfut supra dixit, Roma petita Britanniam rediit, et australes Saxones, qui sunt Rex autebaptizatus fuerat in provincia Merciorum suasione regis Vulfere, a quo etiam de lavacro susceptus est; in cujus signum adoptionis dederat illi Vectam insulam et Meanwarorum provinciam in gente occidentalium Saxonum. Concedente igitur, imo gaudente rege, Wilfridus praedicans, primo duces et milites, deinde plebem sacro fonte abluit. Ipsa igitur die populo imber affluxit, qui tribus cessaverat annis; unde fames acerbissima plebem prostra
Abbreviated transcription (Latin):
here regũ p̃dictoꝵ. Quiꝰ miracła
suo loco scͥbentur. No tp̃r ⁊debred
rex m̾tioꝵ cantiam uastaũ. roffi
destruxit: puita ep̃c aufugit. Hu¬
ic Chilchelmꝰ successit. s pauꝑta¬
te. secessit. Tunc uͦ Gelimundꝰ suc¬
cessit. Inno eodẽ. cometa apparu¬
it tͥb mensib mane.
Głrious rex nordhumbre fu¬
gaũ Wilfridum ab ep̃io. loco
cuius bossa deiroꝵ ꝓuinciã eta¬
ta b̾nitioꝵ suscep̃. Hic eboraci.
ille in agꝰtaldensi. uł lindiffar¬
nensi eccł̃ia. Tc̃ ⁊̃ cadhed in pro¬
uincia lindiffarroꝵ qmͣ nuꝑi¬
me rex egfrid suꝑato Wlfere op¬
tinuerat: ordinatur ep̃c. & hũc
pͥmũ eadẽ ꝓuincia ꝓpriũ accep̃.
Adgarum. Qrtũ kineb̾tum. qmͦ
in p̾senti ht̃ in qͥd beda. habebat
enim ante Eadhedũ. antistitem.
simł ep̃c fuit. Unde & expulsus de
lindisi: in illarũ ꝓuinciarũ regi¬
mine ꝑmansit. Ordinati sunt aũ
eadhed.⁊ bosa. ⁊ eata. eboraci atheo¬
ooro. Qui ⁊̃ pͦ annos tres abcessio¬

Expanded text:
here regum praedictorum, cujus miracula suo loco dicentur. Eo tempore Edelred rex Merciorum Cantiam vastavit, Roffi destruxit, Putta episcopus aufugit. Huic Chichelmus successit, sed paupertate secessit. Tunc vero Gemundus successit. Anno eodem cometa apparuit tribus mensibus mane. Egfridus rex Nordhumbriae fugavit Wilfridum ab episcopio. Loco cujus Bosa Deirorum provinciam, Eata Berniciorum suscepit, hic Eboraci, ille in Haugustaldensi vel Lindisfarnensi Ecclesia. Tunc etiam Eadhed in provincia Lindisfarorum, quam nuperrime rex Egfrid, superato Vulfere, obtinuerat, ordinatur episcopus. Et hunc primum eadem provincia proprium accepit Eadgarum, quartum Kinebertum, quem in praesenti habet, inquit Beda. Habebat enim ante Eadhedum antistitem Ssimul episcopus fuit: unde et expulsus de Lindesei in illarum provinciarum regimine permansit; ordinati sunt autem Eadhed et Bosa et Eata Eboraci a Theodoro, qui etiam post annos tres abscessio
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯstituit: cum ep̃is bͥtannie de
fide catholica tratat᷑s. Et tracta¬
tum. si nodalib litt̾is et̾ne me¬
morie cõmendañ. Qs litt̾as in
exordio seqñtis libͥ. quẽ de gestis
regũ angloꝵ fideliũ. usq ad ad¬
uentũ ⁊ bella dacoꝵ ꝑducturi
sumus: dignũ duxi preponere.
Huiꝰ namq libri partes om̃s. se¬
cundum ordinẽ ⁊ ꝓpositũ ꝑtrac¬

Expanded text:
e de fide catholica tractaturus; et tractatum synodalibus litteris aeternae memoriae commendavit. Quas litteras in exordio sequentis libri, quem de gestis regum Anglorum fidelium usque ad adventum et bella Dacorum perducturi sumus, dignum duxi proponere. Hujus namque libri partes omnes secundum ordinem et propositum pertrac
Abbreviated transcription (Latin):
epheso pͥmo.cc. ꝯtͣ neqͥssimũ nes¬
toriũ ⁊ eoꝵ dogmata. Et it̾m in
ꝯstantinopoli. qͥnto ꝯg̾gati sunt
in urbe roma. in tp̃r martumm p
beatissimi in dictione pͥma im¬
nich ad dentes. ł subtrahentes
¶a nathematizamꝰ corde ⁊oreqͥs

Expanded text:
nequissimum etorium et eorum dogmata, et iterum in Constantinopoli quinto congregati sunt in urbe Roma in tempore Martini papae beatissimi, indictione prima, imnihil addentes vel subtrahentes; et anathematizamus corde et ore quos
Abbreviated transcription (Latin):
sine ꝑsecutione reu̾tebant᷑: ad uenis
qͥppe nunqmͣ locũ deserentib. Sic ir¬
ruendo & redeundo bellatum est:
conec noctis tenebre litem dirime¬
runt. Inuentis gͥ saxonib asꝑisbri¬
tanni se retraxerunt. & neutra ex pa¬
te. habita est uictoria. Hospitatitñ
certic ⁊ filius suus in t̾ra hostili. ma¬
g̃ mag̃q cͥta litora maris ceꝑunt.
occupare: non sine freq̃ntib bellis

Expanded text:
sine persecutione revertebantur, advenis sine persecutione revertebantur, advenis quippe nunquam locum deserentibus: sic irruendo et redeundo bellatum est, donec noctis tenebrae litem diremerunt. Inventis igitur Saxonibus asperis Britanni se retraxerunt, et neutra ex parte habita est victoria; hospitati tamen Certic et filius suus in terra hostili magis magisque circa littora maris coeperunt occupare non sine frequentibus bellis
Abbreviated transcription (Latin):
siluas cursu petebant: tendentibq
ad menia. rursum at̾go ad erant.
Hac arte saxones diu fatigati sunt.
& in num̾a strages eoꝵ fiebat: do¬
nec induas partes exertitũ diuise¬
runt. ut dum una pars urbem ex¬
pugnarent: eẽt eis a t̾go ꝯtͣ bͥtonũ
extursus bellatoꝵ acies ordinata.
Tc̃ uͦ ciues. diutͦna fame contriti.
cũ iam pondus infestanciũ ꝑfer¬
re neqͥrent. om̃s ore gladii deuo¬
rati sunt: cum mulierib ⁊ paruu¬
lis. ita qͦd nec unus solus euasit.
Et qͥa tot ibi dãpna tołauerant
extͣnei: ita urbem destruxerunt qͦd
nunqm p̾ea reedificata est: locus
tm̃ qͣsi nobilissime urbis. tnͣseuntib
ostenditur desolatiis.
NNo. xluͦii. Aduentus anglorũ.
certic. ⁊ cinric. filius suus. cũ .u.
puppib uen̾unt ad certicesore .i. ger¬
do regionis. ⁊ pugnatum est con¬
tra eos. Saxones acies conferta:co¬
ram nauib inmobiliter stabant. In¬
sulani audact̃ in eos irruebant. ⁊

Expanded text:
silvas cursu petebant, tendentibusque silvas cursu petebant, tendentibusque ad moenia rursum a tergo aderant. Hac arte Saxones diu fatigati sunt, et innumera strages eorum fiebat, donec in duas partes exercitum diviserunt, ut dum una pars urbem expugnaret, esset eis a tergo contra Britonum excursus bellatorum acies ordinata. Tunc vero cives diuturna fame contriti, cum jam pondus infestantium perferre nequirent, omnes ore gladii devorati sunt cum mulieribus et parvulis, ita quod nec unus solus evasit: et quia tot ibi damna toleraverant exteranei, ita urbem destruxerunt, quod nunquam postea reaedificata est; locus tantum quasi nobilissimae urbis transeuntibus ostenditur desolatus. Anno XLVII adventus Anglorum, Certic et Cinric filius suus cum quinque puppibus venerunt ad Certicefore; do regionis, et pugnatum est contra eos. Saxones, acie conferta, coram navibus immobiliter stabant, insulani audacter in eos irruebant, et
Abbreviated transcription (Latin):
toris. cuiꝰ imꝑium fuit .xuii. annis.
qsc autẽ patria uirtute. patͥam ꝯtͣ
b̾tannos potenter tenuit. Regnũq
suũ regnis eoꝵ ampliauit.
DeGnum sud sexe incepit. qͦd sile
diu & potentissime tenuit. Ue¬
n̾ant enim ei auxiliares a patͥa sua.
anno t̾cio pͦmortẽ hengisti: tempore
Anastasii imꝑatoris Romani. qui
regnauit .xxuiii. annis. Fretus gͥ
copus ingentib obsedit Andredescest̾.
urbem munitissimam. Congregati
sunt britanni quasi apes. ⁊ die
expugnabant obsidentes insidiis.
⁊ nocte in cursib. Nullus dies erat:
nlła nox erat. qͥb sinistri & recen¬
tes nuntii saxonum animos non
acerbarent. In de tam̃ ardentiores
effecti: continuis insultib urbem ĩ¬
festabant. Semꝑ uͦ dum assilirent:
in stabant eis bͥtones a t̾go cũ uiris
sagittariis. ⁊ amentatis telorũ mis¬
silib. Dimissis gͥ menib: gressus
⁊ arma dirigebant ĩ eos pagani.
Tc̃ bͥtones eis scełiate p̃stantiores

Expanded text:
toris, cujus imperium fuit XVII annis. toris, cujus imperium fuit XVII annis. Esc autem patria virtute patriam contra Britannos potenter tenuit regnumque suum regnis eorum ampliavit. Regnum Sudsexe incipit, quod Ella diu et potentissime tenuit: venerant enim ei auxiliares a patria sua anno tertio post mortem Hengisti, tempore Anastasii imperatoris Romani, qui regnavit XXVII annis. Fretus igitur copiis ingentibus, obsedit Andredecester urbem munitissimam. Congregati igitur Britanni quasi apes, et die expugnabant obsidentes insidiis, et nocte incursibus: nullus dies erat, nulla nox erat, quibus sinistri et recentes nuntii Saxonum animos non acerbarent. Inde tamen ardentiores effecti continuis insultibus urbem infestabant; semper vero, dum assilirent, instabant eis Britones a tergo cum viris sagittariis et amentatis telorum missilibus. Dimissis igitur moenibus gressus et arma dirigebant in eos pagani; tunc Britones eis celeritate praestantiores
Abbreviated transcription (Latin):
meratis int̾ficiebantur. & ut qͥq at¬
toniti ueniebant: rumores sinistros
ex in ꝓuiso sentiebant. Hugati sunt
gͥ bͥtanni usq ad ꝓximun nemus. qͦd
uocat᷑ andredesleige. Saxones autẽ
occupauerunt litora maris in sud¬
Sexe mag̾ magisq sͥ regionis spatia
capessentes: usq ad nouũ annum
aduentus eoꝵ. Tunc uͦ cũ audatius
regionem in longinqũ capesserent:
conuen̾unt reges ⁊ tyranni bͥtonũ
apd̾ Mertredesburne.⁊ pugnaue¬
runt ꝯtͣ sua & filios suos. E fere
dubia fuit uictoria. Uterq enim
etertitus. ualde lesus ⁊ minoratus.
alt̾ius congressum deuouens: aꝓpͥa
remearunt. Misit gͥ ella ad conpa¬
tͥotas suos. auxiliũ flagitans. Annꝰ
autẽ qͦ eua uenit in angliã: fere.
xxͫx. fuit ab aduentu angloruoꝰ.
oR liiiis est hengist rex cantie
.xl. anñ post aduentũ suum ĩ
bͥtanniã. & regnauit esc filius eius
ꝓ eo .xxxiiii. anñ: tp̃r zenonis imꝑa¬

Expanded text:
meratis interficiebantur, et ut quique atmeratis interficiebantur, et ut quique attoniti veniebant, rumores sinistros ex improviso sentiebant. Fugati sunt igitur Britanni usque ad proximum nemus quod vocatur Andredesleige. Saxones autem occuparunt littora maris in Sudsexe, magis magisque sibi regionis spatia capessentes usque ad nonum annum adventus eorum. Tunc vero cum audacius regionem in longinquum capesserent, convenerunt reges et tyranni Britonum apud Mercredesburne, et pugnaverunt contra Aelle et filios suos, et fere dubia fuit victoria: uterque enim exercitus valde laesus et minoratus alterius congressum devovens ad propria remearunt. Misit igitur Elle ad compatriotas suos auxilium flagitans; annus autem, quo Elle venit in Angliam fere XXX fuit, ab adventu Anglorum XLII. Mortuus est Hengist rex Cantiae XL anno post adventum suum in Britanniam, et regnavit Esc filius ejus pro eo XXXIV annis, tempore Zenonis impera
Abbreviated transcription (Latin):
ordinem. ¶ũ autẽ iunior etas cre¬
uiss p̃sentis solum serenitatis sta¬
tum exꝑta: ita cuncta u̾tatis ⁊ iꝰti¬
cie modamina ꝯtussa sunt ac sub¬
u̾sa. ut earum non dicam uestigi¬
um: s nͨ memoria qͥdẽ p̃ter in pau¬
cis ⁊ ualde paucis. ulla appareret.
Inmisit gͦ ds exꝑtib germanie.
duces płes ferocissimos. ꝑ successio¬
nes cempoꝵ: qͥ gentẽ deo inuisam
celerent. Et in pͥmis dux eue uenit.
⁊ .iii. filii sui. symen. ⁊ plentig. & cis¬
s a.
Grius dux eue cũ filiis suis ⁊ dasse
militarib copiis instructissima. in
b̾tannia ad cymenesore appulerũt.
¶gͦdientib aũ saxonib de mari. bͥ¬
tanni clamorẽ extitauerunt: & cͥcũ¬
adiacentib locis innum̾i conuola¬
uerunt.⁊ statim bellum initũ est.
Saxones uͦ statura ⁊ uigore maximi:
impudenter eos recipiebant. illi uͦ
in prudenter ueniebant. Nã sparsĩ
& ꝑ interuala uenientes. a conglo¬

Expanded text:
ordinem. Cum autem junior aetas creordinem. Cum autem junior aetas crevisset, praesentis solum serenitatis statum experta, ita cuncta veritatis et justitiae moderamina concussa sunt ac subversa, ut earum non dicam vestigium, sed nec in memoria quidem praeter in paucis et valde paucis ulla appareret. Immisit ergo Deus ex partibus Germaniae duces plures ferocissimos per successiones temporum, qui gentem s dux Aelle venit et tres filii sui Cymen, et Pleting, et Cissa. Igitur dux Aelle cum filiis suis et classe militaribus copiis instructissima in Britannia ad Cymenesore appulerunt. Egredientibus autem Saxonibus de mari, Britanni clamorem excitarunt, et a circumadjacentibus locis innumeri convolarun, et statim bellum initum est. Saxones vero statura et vigore maximi, imprudenter eos recipiebant; illi vero imprudenter veniebant. Nam sparsim et per intervalla venientes a conglo
Abbreviated transcription (Latin):
ad uentus eoꝵ in angliam. Nontra
quos omnis bͥtanna uirib congii¬
gatis .xii. phalanges nobiliter ordi¬
natas oppusuit apud W ippedesfic¬
de. Pugnatum est diu ⁊ acriter. do¬
nec hengistus .xii. pͥncipes cuneoꝵ
ꝓstrauit: ⁊ uexillis eoꝵ deiectis ⁊
manipuł eoꝵ ꝓturbatis. infugã
coegit. Ip̃e autẽ multos pͥncipum
suoꝵ & gentis amisit. ⁊ quendam
magnum principem qui uocabat
wipped. ex cuius nomine locum
belli illius predicto nomine uoca¬
cauit. Uictoria gͥ eiꝰ lacrimabilis
fuit. ⁊ odiosa. Tta ut pꝰea non par¬
uo tempore. nec ip̃e intra bͥtan¬
norum. fines: nec b̾tanni incanti¬
am uenire p̃sum̾ent. Britannie
gͥ dum cessarent externa bella: ñ
cessabant ciuilia. S inter ext̾mi¬
nia ciuitatũ abhoste dirutarũ:
pugnabant in uicem. qͥhostẽ in¬
uaserant ciues. Dum tam̃ recens
eẽt. memoria calamitatis afflicte.
seruabant ut cumq reges sacer¬
cotes. pͥuati ⁊ optimates: suũ qͥq

Expanded text:
adventus eorum in Angliam: contra adventus eorum in Angliam: contra quos omnis Britannia, viribus congregatis, XII phalanges nobiliter ordinatas opposuit apud Wippedesflede. Pugnatum est diu et acriter, donec Hengistus XII principes cuneorum prostravit, et vexillis eorum dejectis, et manipulis eorum proturbatis in fugam coegit. Ipse autem multos principum suorum et gentis amisit, et quemdam magnum principem qui vocabatur Wipped, ex cujus nomine locum belli illius praedicto nomine vocavit. Victoria igitur illis lacrymabilis fuit et odiosa, ita ut postea non parvo tempore nec ipse intra Britannorum fines, nec Britanni in Cantiam venire praesumerent. Britanniae igitur, dum cessarent externa bella, non cessabant civilia; sed inter exterminia civitatum ab hoste dirutarum pugnabant invicem, qui hostem evaserant cives, dum tamen recens esset memoria calamitatis inflictae, servabant utcunque reges, sacerdotes, privati et optimates, suum quique
Abbreviated transcription (Latin):
catos: flumen quod tnͣsierant deuo¬
rauit. Uitionẽ suam innocens exerti¬
tus intuetur. & spolia celestis palme
cum gaudio colligunt. Triumpbãt
pontifices. hostib fusis sine sangui¬
ne: uictoria fide optẽta non uirib.
Suꝑatis gͥ hostib mentis & corporis.
beati pontifices ad sua remearunt.
S non multo pͦ pelagiana h esi iterum
pullulante: p̃cib omnium sacerdotũ
bͥtannie. rediit Germanus cum seuero
ẽp̃o treueris. fi demq rectam restituens
neruis & poplite. in ꝯspectu ominũ
sanauit. Omnibq ꝓsꝑe gestis: in¬
ce ad rauenua ꝓpace armoricane
gentis. supplicaturus aduenit. Ibiq
ceptus. migrauit ad xp̃m. Nec młtu
post: ualentinianus int̾imitur a sa¬
tellitib etii patricii qͤm occicdat. cui
bͥtanni quondam miserant epłan
um concidit regnum.
iꝑuenientib uͦ auxiliariis post
aliqͣntum temporis: hengist Re
& esc filius suus. inuictissimũ con¬
gregauerunt exertitum: anno xuii

Expanded text:
catos flumen, quod transierant, devocatos flumen, quod transierant, devoravit; ultionem suam innocens exercitus intuetur, et spolia coelestis palmae cum gaudio colligunt; triumphant pontifices, hostibus fusis, sine sanguine victoria fide obtenta non viribus. Superatis igitur hostibus mentis et corporis beati pontifices ad sua remearunt. Sed non multo post Pelagiana haeresi iterum pullulante precibus omnium sacerdotum Britanniae rediit Germanus cum Severo episcopo Treveris, fidemque rectam restituens nervis et poplite in conspectu omnium sanavit; omnibusque prospere gestis, inde ad Ravennam pro pace Armoricanae gentis supplicaturus advenit, ibiqueceptus migravit ad Christum; nec multo post Valentinianus interimitur a satellitibus Aetii patricii, quem occiderat: cui Britanni quondam miserant, ut prum concidit regnum. Supervenientibus vero auxiliariis, post aliquantum temporis Hengist rex et Esc filius suus invictissimum congregaverunt exercitum anno XVII