comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rcham de lignis sechĩ facies. que arche.
hebraice dntͣ heron Et nota qd̾ moyses hoc or¬
onis. iste scdm̃ ordinẽ collocationis. Longitudo ar¬
che habebat duoscubitos ⁊ semisse̾ Altitudo.i. cubitũ¬
cubitus humanꝰ ñgeo metcus qd̾ apparet in altari
aurata est uitꝰ ⁊ foris auro mũdissimo. factaq
cariis fĩ solet. ꝑ utrũq latꝰ longitudinis. erant bi¬
in circuli aurei dotũ lignũ penetnͣtes. ⁊ ꝑ eos uectes
de lignis sethĩ. de aurati mittebant᷑. quib archa fẽ¬
batur. nec uiqͣm extͣhebant᷑ In qua posita ẽ testifi
ibi reposita testimonia dici possut. Posita est ibi
urna p᷑seͥnaᷤ mãna in testificationẽ qd̾ panẽ dediss
Ceis decelo. Tabule intestificationẽ qd̾ legẽ nat᷑alẽ¬
U sopitã incordib suscitau̾at in scͥpto U̾ga aaron ĩ
testimoniũ qd̾ om̃is potestas ad nõ deo ẽ / Deut̃õ¬

Expanded text:
rcam de lignis Setim facies , quae Hebraice dicitur beron. Et nota quod Moyses hoc oronis; iste secundum ordinem collocationis. Longitudo arcae habebat duos cubitos, et semissem; latitudo sicubitus humanus, non geometricus. Quod apparet in altari aurata est intus et foris auro mundiscariis fieri solet; et per utriusque latus longitudinis erant bini circuli aurei, totum lignum penetrantes, et per eos vectes de lignis setim deaurati immittebantur, quibus arca ferebatur: nec unquam extrahebantur: in qua posita est testifitantum, quantum ibi reposita testimonia dici possunt. Posita est ibi urna aurea plena manna, in testificationem quod panem dedisset eis et de coelo. Tabulae in testificationem, quod in legem naturalem sopitam in cordibus suscitaverat in scripto. Virga Aaron, in testimonium q
Abbreviated transcription (Latin):
cathedra antiochena. Ionstat enĩ qd̾ sedit anti¬
antiochena ꝯsilio dñi deierłm ascendit romã s ĩ ascẽ
⁊ut habet᷑ in e̾nicis substituit euociũ: in sede antiochena.
Et in hoc tnͣsitu ꝑ antiochiã redargitas ẽ apaulo. qr
comedens qͥb dã fr̃ib de uidea timens cos molestare dis

Expanded text:
ede Antiochena. Constat enim, quod sedit AntiaEt ut habetur in Chronicis, substituit Eudochium in sede Antiochena. Et in hoc transitu per Antiochiam redargutus est a Paulo, quia comedens cum quibusdam fratribus de Judaea, timens eos moles
Abbreviated transcription (Latin):
m̃itatẽ etatis es. Iste audiens qd̾ cã ppłi sui ageretur
int̾cessit ꝓ eis ⁊ obtinuit.⁊ rescͥpsit clandiꝰ ꝓcuratori ut
sũ est ei misit eũ in uideã. ñ tñ reddidit ei totã t̾rã
patͥs qui totũ regnũ integͣte obtinuerat. s dedit ei
galaditidẽ regionẽ.s. ultra iordanẽ t̾rã duaꝵ tri¬
tori. Iste fuit agͥppa. icꝰ regnũ secessert̃ fideles de in¬
dea ĩminẽte extidio deierłm ab anglo p̃moniti. sicut

Expanded text:
m aetatis ejus. Iste audiens, quod causa populi sui ageretur, intercessit pro eis et obtinuit. Et rescripsit Claudius procuratori, ut ando visum est ei, misit eum in Judaeam, non tamen reddidit ei totam terram patris, qui totum regnum integre obtinuit, sed dedit ei Galaditidem regionem, scilicet ultra Jordanem, terram duarum tritori. Iste fuit Agrippa, in cujus regnum secesserunt fideles de Judaea imminente excidio Jerusalem, ab angelo praemoniti, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
um audiss itaq ⁊ orobabel hũc regnare fidutialit̾
ag̾isus est reedificare templũ. aggeo ⁊ zacharia exor¬
tantib ppłm. qui p̃dicabãt dm̃i eisoffensũ eo qd̵ habitarent
indomib laq̃atis. ⁊ domꝰ dñi eẽt desolata. hoc aũ signĩ
ire dĩ ẽẽ dicebant. ad̾ seminabãt multũ ⁊ infe̾bant
parũ. Principͣes regis ꝑsarũ qui erant tafflumerint̃¬
dicebant reedificationẽ. Cũq respondissent seniores ui¬
da qd̃ d̾s suꝰ hoc eis p̾ceꝑat. cui nefas est ꝯtradic̾e: placu¬
it utͥsq ut res ad dariũ refret᷑. Et ascendit ⁊ orobabel
cũnũtiis pͥncipũ ad regẽ.⁊ honoratꝰ ẽ ab eo supͣ qͣm sꝑa¬
uerat. Nam ĩ cubicdo regis dormiebat cũ aliis duobus
cubicularii s Porro dariꝰ rex cenã exhibuit satrapis ꝑ saꝵ
⁊ ꝑ̃fectis indie ⁊ ethiopie.⁊ magistratib.c.xx.uii. ꝓuin

Expanded text:
iducialiter aggressus est reaedificare templum, Aggaeo et Zacharia exhortantibus populum . Qui praedicabant Deum eis offensum, eo quod habitarent in domibus laqueatis, et domus Domini esset desolata. Hoc autem signum irae Dei esse dicebant, quod seminabant multum, et inferebant parum. Principes vero regis Persarum, qui erant trans flumen, interdicebant reaedificationem. Cumque respondissent seniores Juda, quod Deus suus hoc eis praeceperat, cui nefas est contradicere, placuit utrisque ut res ad Darium referretur. Et ascendit Zorobabel cum nuntiis principum ad regem, et honoratus est ab eo, supra quam speraret. Nam in cubiculo regis dormiebat cum aliis duobus cubiculariis. Porro Darius rex coenam exhibuit satrapis Persarum, et praefectis Indiae et Aethiopiae, et magistratibus cen
Abbreviated transcription (Latin):
tant mulieres uitã ꝯferũt ⁊ alimoniã. ⁊ ad robur us¬
q ꝑducũt. ⁊ ꝓ mulierib hoĩes aĩas pon̾e ñ timent.
Retulit qͦ se uidisse ꝯcubinã cuiꝰdã regis alapas re¬
gi ĩponentẽ. Cũq illa arrississ regẽ arridentẽ. ⁊
fortiorẽ q̃ i̾mutabił ẽ ⁊ sẽpit̾na. u̾itas enĩ oĩa creau̾at.
⁊ ad eiꝰ ꝓuidẽtiã orb̾ regebat᷑. ⁊ nͥl ei resiste̾ pot̾at/ Cũq
om̃s iudicasset fortiorẽ oĩb ẽẽ u̾itatẽ: dix̃ rex ad zdro¬
babel. ut pet̾et ab eo qd̃ uellet Et postulauit ⁊ oro¬
babes fi̾ templi reedificationẽ. ⁊ uasa dm̃i remitti ĩ
ierłm. Et gauisus ẽrex: nã id ip̃m meminit se uo¬

Expanded text:
tant, mulieres, et vitam conferunt et alimoniam, et ad robur usque perducunt, et pro mulieribus homines animas ponere non timent. Retulit quoque se vidisse concubinam cujusdam regis, alapas regi imponentem; cumque illa risisset, regem arridentem, et e immutabilis est et sempiterna. Veritas enim Dei omnia creaverat, et ab ejus providentia orbis regebatur, et nil ei resistere poterat. Cumque omnes indicassent fortiorem omnibus esse veritatem, dixit rex ad Zorobabel, ut peteret ab eo quod vellet. Et postulavit Zorobabel fieri templi reaedificationem et vasa Domini remitti in Jerusalem. Et gavisus est rex. Na
Abbreviated transcription (Latin):
eam inc̃tũ est. S si u̾m est qd̾ ep̃ĩphaniꝰ dicit eã usq ad
diem uiditii ñ eg̾ssurã de latibulo petre. certũ ẽ qd̾ he¬
lrei instar p̾oris edificau̾nt elt̾am. Nam int̾ manu¬
legunt᷑ tnͣslata. archa dñi. candelabrũ.⁊ mensa.
Et moituꝰ ẽ ⁊ acharias insenectute bona. ⁊ sepultꝰ mr¬

Expanded text:
tum est. Sed si verum est quod Epiphanus dicit, eam usque ad diem non esse egressuram de latibulo petrae, certum est quod Hebraei, instar prioris, aedificaverunt alteram. Nam inter manuleguntur translata arca Domini, candelabrum et mensa. Et mortu
Abbreviated transcription (Latin):
blicet᷑. Ego dariꝰ statuo decretũ qd̾ studiose ĩpleri uo¬
lo. Remisit qͦ dariꝰ uasa dmñ ꝑmanũ rorobadel. Qui
reditũ faciens ꝑ caldeã ꝯtͥbulib sius regis mandata
patefecit. ⁊ ascenderũt multi ierosolimã Igit᷑ a̾no
scd̃o darii. m̃se octauo instabat oꝑi ⁊ ꝯpleuerũt
ẽ templũ hoc .i. apͥma licentia qm dedit cyrus re¬
deundi ⁊ reedificandi templũ: usq ad .uiͫ. ãnuĩ¬
dani quo consũmatũ est tot ãni flmerũt. Et mortuꝰ est
aggeꝰ ⁊ sepultꝰ uixta sac̾dotũ monum̃ta. Conuenerunt
aũ filii isrł ad dedicationẽ templi. ⁊ dedicauert̃ illud

Expanded text:
blicetur. Ego Darius statui decretum, quod studiose impleri volo . » Remisit quoque Darius vasa Domini per manum Zorobabel . Qui reditum faciens per Chaldaeam, contribulibus suis regis mandata patefecit, et ascenderunt cum eo multi Jerosolymam. Igitur anno secundo Darii, mense octavo, instabant operi, et compleverunt est templum hoc , id est a prima licentia quam dedit Cyrus redeundi, et reaedificandi templum usque ad septimum annuDarii, quo consummatum est tot anni fluxerunt. Et mortuus est Aggaeus, et sepultus juxta sacerdotum monumenta. Convenerunt a
Abbreviated transcription (Latin):
fide suscepta obseruare legalia ⁊ andiert̃ dete qd̾ p̃di¬
ces abolitionẽ legis. ⁊ eis odibilis fc̃s es. qĩ destructor le¬
gis moysi. Conueniet gͦ młtitudo audiens te suꝑne¬
nise. Uñ ꝯsulimꝰ tͥ ut scĩfices te scdm legẽ cũ qͣtiror q̃
hñt uotũ suꝑ se. ut sic appareat falsa oppinio q̃ incre¬
bruit dete. Et statuert̃ de eiꝰ ꝯsensu ut uideis ad fidẽ
ꝯũsis ñ ꝓhib̾et᷑ obseruãtia legaliũ. dũ taxat ñ pone¬
rẽt spẽ meis. Et distingue.iiͦii. synodos ĩpͥmitĩa ec¬
cłia iecłimis celebratas. pͥmã de substitutõe mathie
loco uide. Scd̃am de electõe .uii. diaconoꝵ. Tciã qua

Expanded text:
fide suscepta observare legalia, et audierunt de te, quod praedices abolitiones legis, et odibilis factus es, quasi destructor legis Moysi. Convenit ergo multitudo, audiens te supervenisse. Unde consulimus tibi, ut sanctifices te secundum legem, cum quatuor qui habent votum super se, ut sic appareat falsa opinio, quae increbuit de te. Et statuerunt de ejus consensu, ut Judaeis ad fidem conversis non prohiberetur observatio legalium, duntaxat ne ponerent spem in eis. Et distingue quatuor synodos in primitiva Ecclesia Jerosolymis celebratas. Primam de substitutione Matthiae loco Judae. Secundam de electione septem diaconorum. Tertia
Abbreviated transcription (Latin):
ambigue exponit᷑. Tradut hebrer ĩnũam multitudinẽ
amoereoꝵ in ꝯuallib torrentũ ⁊ scopłoꝵ arnõ posuisse
minũ uo̾ latitantes opp̃ssisse rupib hunc inde inclina¬
tis. ita ut labentia scopuloꝵ extend̾ent᷑ in arnonibi¬
q reqdͥescerent .i. finirent. fũerũt qͥ dic̾e̾nt describi sitũ
aruon. qr cũ scopłi p̾rupti ⁊ altissimi sint indeserto.
paulatĩ incliuant᷑ humiliando donec reqͥescant .i.
finiant᷑. Iuxta arnon potuit ẽẽ ut aliqͥ scopłi minoꝵ¬

Expanded text:
bigue exponitur. Tradunt Hebraei immensam multitudinem Amorrhaeorum, in convallibus torrentium et scopulorum Arnon posuisse t, Dominum vero latitantes oppressisse rupibus, hinc inde inclinatis, ita ut labentia scopulorum extenderentur in Arnon, ibique requiesceret, id est finiret. Fuerunt qui dicerent describi situm Arnon, quia cum scopuli praerupti et altissimi sint in deserto, paulatim inclinantur humiliando, donec requiescant, id est finiantur, juxta Arnon. Potuit esse ut aliqui scopuli mo
Abbreviated transcription (Latin):
egiptios. Apd̃ qͦs sapĩam didicerat moyses. In qͦ de ħ tnsi¬
tu ꝓpħatũ fu̾at. ut ã fines int̾ duas gentes ibi ꝯstitue
cunt historiã totã de filiis isrł dc̃am librũ belloꝵ dñi. in
ria ista cũ leget᷑ apostĩs. fiet aũ m̃tio de ea tał. Sĩc fec̃¬
dñs in marirubro ꝑdendo egiptios. sic faciet in torrẽ¬
tib arnon ꝑdendo amorreos. Moyses dĩ. fut᷑m faciz¬

Expanded text:
egyptios, apud quos sapientiam didicerat Moyses; in quo de hoc transitu prophetatum fuerat. Ut autem fines inter duas gentes ibi constitucunt historiam totam de filiis Israel dici librum Bellorum Domini, in ria ista, cum legetur a posteris. Fiet autem mentio de ea talis: « Sicnus in mari Rubro » perdendo Aegyptios, « sic faciet in torrentibus Arnon » perdendo Amorrhaeos. Moyses dixit futurum, « faci
Abbreviated transcription (Latin):
tũ in qͣub cuiitate p̾ceꝑat ut de suburbanis opidis
uicis. ⁊ pagis ad suã ꝯfluerent hoĩes ciuitatẽ. ⁊ ma¬
uine ubia habitarẽt: ad cuutatẽ ꝯuenirẽt: unde
trahebãt originẽ ⁊ quisq nũmũ argenteũ p̾cii.x.
nũmoꝵ ufualiũ. Uñ ⁊ denariꝰ dicebat᷑. p̃sidiꝓiĩcie¬

Expanded text:
ualibet civitate, praeceperat, ut de suburbanis oppidis, vicis, et pagis ad suam confluerent homines civitatem, et maxime ubicunque habitarent ad civitatem convenirent, unde traherent originem, et quisque denarium argenteum pretii decem nummorum usualium, unde denarius dicebatur praesidi
Abbreviated transcription (Latin):
ne quost̾ orta ł edita pͥus
enĩ cantat᷑ qd̾ scdo̾ ẽ editũ
qr enĩ incantico ⁊acharie
legit᷑. Et erexit cornu salu
⁊ qilegit᷑ incantico uͥginis
no Tertiũ cãticũ simeonis
se dimitti inpace. qd̾ erit
pat̾ sũpto pugillari.
estaũ pugillaris ł ta¬
bella q̃ pugno potest
includi. ł calamꝰ scͥp¬
toris. Et aꝑtũ ẽ hos za¬
charie. ⁊ ꝓphans can¬
ticũ fecit dño. Bñdic¬
tus dñs d̾s isrł. ⁊ q et̃¬
qr ħ duo cantica tun¬
glica ft̃ iõ stantes ea
usq indiem ostensi¬
ria naxarech ĩuẽta ẽ
a spõso hñs in ut̾o de

Expanded text:
t edita. Prius enim cantatur, quod secundo est editum. Quia enim in cantico Zachariae legitur: « Et erexit cornu saluta legitur in cantico Virginis:o. Tertium canticum Simeonis,se dimitti in pace, quod fit pater sumpto pugillari. Est autem pugillaris tabula, quae pugno potest includi, ut calamus scriptoris. Et apertum est os Zachariae, et prophetans canticum fecit Domino: « Benedictus Dominus D duo cantica evangelica sunt, ideo stantes ea usque in diem ostensiria ad Nazareth, inventa est a sponso
Abbreviated transcription (Latin):
uõ qͦtqͦt erant. cͥcũ uolutionẽ occeani. Tunica ia¬
cinctina ip̃o colore aera p̃fe̾bat ꝑ tintĩnabła sonitꝰ
tonitruoꝵ ꝑ malogͣnata coruscatões signabantur.
Ephot uõ sui uarietate. celũ syd̾eũ. Ꝙ aurũ colorib
intextũ erat: sig̾cabat qd̾ calor uitał penetrat uni¬

Expanded text:
uotquot erant, circumvolutionem Oceani; tunica hyacinthina aera ipso colore praeferebat; per tintinnabula, sonitus tonitruum; per malagranata, coruscationes significabantur. Ephod vero sui varietate, coelum sidereum; quod aureis coloribus intertextum erat, significat quod calor vitalis penetrat uni
Abbreviated transcription (Latin):
scd̃m qͣntitatẽ rei. Iosepħ dicit aurũ argentũ reddi ĩ
dupplũ. ium̃ta in qͣtruplũ. solũ bouẽ in qͥntuplum
qr qnͣto possi det᷑ cet̾ĩs utiliꝰ. tanto amittit᷑ dãpnosiꝰ.

Expanded text:
reddi in duplum, jumenta in quadruplum, solum bovem in quintuplum, quia quanto possidetur caeteris utilius, tanto amittitur damnosius.
Abbreviated transcription (Latin):
i n̾aᷤ extus. Odos eni iter luia dr̃. Agit enĩ de extu filioꝵ is¬
rł de ecipto. hebraice dr̃ hellemoth apͥncipio libͥ. ⁊ so¬
nat ħ sut̃ noĩa. sicut nos apͥncipiis suis psalmos no¬
minauimus.
uirent gͥ rex nomis inegipto longuo tp̃e pꝰ
mortẽ ioseph/ ab illo enĩ sub quo fuit ioseph
ammonophis sub quo natus est moyse. Regno autẽ
ingenii.⁊ laboris industrtã⁊ affluentiã opũ. ⁊ soboł
nobilitatẽ. ⁊ ait ret ad ppłm suũ Populꝰ isrł fere for¬
tior est nob̾. Sapient̃ oppͥmamꝰ eũ. ne multiplicatus
łip̃e contra nos insurgat. ł addat᷑ hostib nr̃is. ⁊ eg̃diat᷑
lib̾. Iposuit gͦ eis gͣues angͣnias oꝑm huib fracti ñ uaca¬
rent amplexib ⁊ magistros oꝑm p̃fecit eis hebreosi s
magistͥs oꝑmi p̾fecit egiptios ut duriꝰ cosafflig̾ent. Coꝵ¬
rũt gͦ lat̾es ex quib edificauert̃ regi ciuitates tab̾na¬

Expanded text:
 Exitus. Odos enim iter vel via dicitur. Agit enim de exitu Israel de Aegypto. Hebraice Elesmoth, a principio libri, et sonat, haec sunt nomina, sicut nos a principiis suis psalmos nominamus.ur rex novus in Aegypto » longo tempore post mortem Joseph . Ab illo enim sub quo fuit Joseph,avit Ammonaphis, sub quo natus est Moyses. Regno autem ingenii, et laboris industriam, et affluentiam opum et sobolis nobilitatem. Et ait rex ad populum suum: « Populus Israel fere fortior est nobis; sapienter opprimamus eum, ne multiplicatus, vel ipse contra nos insurgat, vel addatur hostibus nostris, et egrediatur liber. » Imposuit ergo eis graves angarias operum, quibus fracti non vacarent amplexibus, et magistros operum praefecit eis Hebraeos, sed magistris operum praefecit Aegyptios, ut durius affligerent eos. Coxerunt ergo lateres ex quibus « aedificaverunt regi civitates taberna
Abbreviated transcription (Latin):
cũt inierłm. ⁊ sc̃s scarioth unꝰ eoꝵ fuissea qͥb dã ꝑhibe¬
tur. His uisis centurio ⁊ qͥ cũ eo iħm custodiebant:
timuerũt. ⁊ dicebant Ue filius dĩ erat iste: Q

Expanded text:
 et sanctus Iscarioth, unus eorum fuisse a quibusdam perhibetur. « His visis Centurio et qui eum eo custodiebant Jesum, timuerunt, et dicebant: Vere filius Dei erat iste. »
Abbreviated transcription (Latin):
impleuit spogiam aceto. ⁊ imposuit eã arũdini suꝑpo¬
sitã.⁊ ẏsopo citũ ligatã.⁊ dabat ei bib̃e fuerũt qͥ dic̾e̾nt
ccucisixos cctiꝰ mori si acetũ cũ felli melle mixtã bib̾ent.
⁊ iõ milites acetũ posuisse. ut citiꝰ possẽt lib̃ari a custo¬
dia. si ciciꝰ morerent᷑ quos crucifixerant. Potuit ẽẽ qd̾
uile uinũ secũ dułant ad bibendũ. ⁊ excalore qĩ acetũ

Expanded text:
 arundini superpositam hyssopo, et circumligatam, et dabat ei bibere . Fuerunt qui dicerent, crucifixos citius mori, si acetum cum felle biberent, et ideo milites acetum secum tulisse, ut citius possent liberari a custodia, si citius morerentur, quos crucifigerent. Potuit esse, quod vile vinum secum tulerant ad bibendum, et ex calore quasi acetum
Abbreviated transcription (Latin):
sicut habraã dixit adloch. frẽs sumꝰ. Marcꝰ ait dñm
Nemo ꝓpħa acceptus e̾ in patͥa sua Et repletist̃ õs
ira. ⁊ eicientes eũ eitra ciuitatẽ diuerũt eũ ad suꝑ¬
ciliũ montis ut p̾cipitarẽt eũ. Ille aũ tnͣsiens ꝑ
mediũ illoꝵ ib̾at Ad huc ostendit᷑ ibi locus. mł. a¬
cendens ĩp̾ssit se rupi. ⁊ cedens ei rupes fecit ei lo¬
cum qĩ latibulũ in qͦ adhuc uestigia rugaꝵ calci¬

Expanded text:
sicut Abraham dixit ad Lot: « Fratres sumus . » Marcus ait Dominum Nemo propheta acceptus est in patria sua, et repleti sunt omnes ira. Et ejicientes eum extra civitatem, duxerunt eum usque ad supercilium montis, ut praecipitarent eum, ille autem transiens per medium illorum ibat . » Adhuc ostenditur ibi locus, descendens impressit se rupi, et cedens ei rupes fecit ei locum, quasi latibuli, in quo adhuc vestigia ruga
Abbreviated transcription (Latin):
t cũ uellent naute auffuge̾ deti¬
mittentes scapham ĩ mare: uidens hoc paulꝰ
in sp̃u ait centioni ⁊ mulitib nͥ in nauimãserit̃ ho¬
mines isti ñ potestis salui fĩ. statĩ nulites absciderũt
funos scaphe ⁊ abiit ꝑmare. Cũ aũ illuscesce̾t roga¬
bat paulusom̃s ut sumĩent cidũ ⁊ ꝯfortarent᷑ ut for¬
tiores eẽnt ad laborem sustinendũ. quatuordecĩ inqͥt
rant. ł forsan diespłes sine cibo tnͣsierãt. Conforta¬
mini inqͥt ⁊ cibũ suinite. qr nͨ ⁊̃ capillꝰ de capite ur̃o
ꝑibit. Et hoc dicto sumebat panẽ in conspectu o̾rũ
cũ grãꝵ actione. unta morem solitum. Et cũ fregiss
cepit manducare. Alii qͦ aĩosiores facti sũpserunt
cibum. Et erant aĩe in naui .cc.lix. Q creditꝰ¬

Expanded text:
t cum vellent nautae aufugere demittentes scapham in mare , videns hoc Paulus in spiritu, ait centurioni, et militibus: « Nisi in navi manserint homines isti, non potestis salvi fieri. » Et statim milites absciderunt funes scaphae, et abiit per mare. Cum autem illucesceret dies, rogabat Paulus omnes, ut sumerent cibum, ut fortiores essent ad laborem sustinendum. Quartadecima, inquit, rant, vel forte dies plures sine cibo transierant. Confortamini, inquit, et cibum sumite; quia nec etiam capillus de capite vestro peribit. Et hoc dicto sumebat panem in conspectu omnium, cum gratiarum actione, juxta morem solitum, et cum fregisset coepit manducare. Alii quoque animaequiores facti, sumpserunt cibum, et erant animae in navi ducentae sept
Abbreviated transcription (Latin):
ram nisi nauis. astitit enĩ mͥ hac nocte an¬
głe dĩ cui seruio dicẽs. Ne timeas paule. cesari
oportet te assistẽ. Eecce donau̾it tͥ d̾s om̃s qui naugaue¬
rut tecũ .i. m̃ito tuo conseruauit ut nemo ex eis ꝑiclite¬
tur. p̃p̃ qd̾ inquit bono aĩo estote. Credo enĩ deo meo
ad̾ sicerit quẽad̾m dictum ẽ mͥ. Et in insulã qͦndam
oportet nos uenire. Ideo aũ de hoc p̾dicit eis u̾itatẽ
ut uidentes hoc ĩpletũ cerciꝰ sꝑent salutẽ. S postqͣm¬
quarta decima die nor suꝑuenit cirta mediã noctem
suspicabant᷑ naute apparere sibi aliqͣm regionẽ. ⁊ sub¬
mittentes pondꝰ plũbi quo maris ꝓfũditas explorat᷑
passus.xu. Et timentes ne inasꝑaloca mad̾e̾nt plũbi

Expanded text:
ram, nisi navis. Astitit enim mihi hac nocte angelus Dei, cui servio dicens: Ne timeas, Paule, Caesari oportet te assistere. Et ecce, donavit tibi Deus omnes, qui navigant tecum, » id est merito tuo conservabit, ut nemo ex eis periclitetur. « Propter quod, inquit, bono animo estote. Credo enim Deo meo, quia sic erit quemadmodum dictum est mihi, et in insulam quamdam oportet nos venire. » Ideo autem de hoc praedicit eis veritatem, ut videntes hoc impletum, certius sperent salutem. « Sed postquam XIV, die nox supervenit, circa mediam noctem suspicabantur nautae, apparere sibi aliquam regionem, et submittentes pondus plumbi, quo maris profunditas exploratur, passus quindecim, et timentes ne in aspera loca inci
Abbreviated transcription (Latin):
tonitrua acmicare fulgura.⁊ nubes densa cooꝑuit
montẽ. ⁊ clante bucine ꝑstrepebat. fumabat mõs.

Expanded text:
tonitrua, ac micare fulgura, et nubes densa operuit montem, et clangor buccinae perstrepebat. Fumabat mons,
Abbreviated transcription (Latin):
Asic hystoriã tͣnstulit
iesy. ad peticionẽ paule
⁊ eustochu. de caldeo inla¬
tinũ. Hic liber ap̃ hebieos
⁊ duas litteras ⁊ c̃ Sigͦ in ꝓlogo su ꝑ uidit alicũ
legit᷑ int̾ agiographa: uitiũ est scriptoris. qd̾ in
ip̃o titulo dep̃hendi pot̾. q̃ synodꝰ nicena ĩ synodo
sũ ex sensu qͣm ũbũ ex ũbo seq̃ns.¶ M ortuoita
cyro quidã arphasat medꝰ in ebathanis sur
uens niniuẽ ⁊ regnũ assirioꝵ ꝯcessit ⁊ nabucħ¬
cognõiauia. hic mortuo patre .xii. illiꝰ regni ã¬
nũ agebat. Nam in regno monarchie ñ nͥ.uiii.
ãnis regnauit. Qͥ postqͣm factꝰ ẽ monarchꝰ exalta¬
tũ ẽ cor eiꝰ ⁊ misit ad õs qͥ habitabat̃ ĩcilicia ⁊ da¬
masco. ⁊ libano ⁊ carmelo. galilea ⁊ samaria ⁊ us¬
q in ierłm exigens abeis tͥbuta longe gͣuiora qͣm
patres sui. Qui om̃s uno aĩo ꝯtradixerũt. Tuc̃ iratꝰ
rex uirauit ꝑ t̾nũ suũ qd̾ defend̾et se de om̃ib gͥ¬

Expanded text:
anc historiam transtulit Hieronymus ad petitionem Paulae et Eustochii de Chaldaeo in Latinum. Hic liber apud Hebraeoteras, » etc. Si ergo in prologo super Judith, alicubi legitur inter apocrypha, vitium est scriptoris, quod in ipso titulo deprehendi potest, quem synodus Nicaena in numero sum ex sensu, quam verbum ex verbo sequens. Mortuo itaque Cyro, quidam Arphaxad Medus in Ecbatanis surrvens Ninivem cognominavit. Hic mortuo patre duodecimum illius regni annum agebat. Nam in regno monarchiae, non nisi octo annis regnavit. Qui postquam factus est monarchus, exaltatum est cor ejus. Et misit ad omnes, qui habitabant in Cilicia, et Damasco, et Libano, et Carmelo, Galilaea et Samaria, et usque in Jerusalem exigens ab eis tributa longe graviora quam patres sui. Qui omnes uno animo contradixerunt. Tunc iratus rex juravit per thronum suum, quod defenderet se de omnib
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ occiderũt eũ. ⁊ ñ regna uer̃t ꝑ ãmũ isti duo fr̾es.
Porro .uii. magi cũ tractarẽt int̾ se quis eoꝵ duce̾t fi¬
liã regis. ⁊ regnaret ꝓeo. ꝯplacuit eis ut tali uatici¬
nio unꝰ ex eis elig̾etur. dilucło uenirẽt suꝑ eqͦs soli
inatͥo palatii añ fores tẽpli ⁊ cuiꝰ eqͦ p̾or humitum
daret scd̃ oracł̾m do̾ꝵ rex constitueret᷑. Erat unꝰ eoꝵ
dariꝰ filiꝰ ithaspis. qui sec̾ti loqns cũ custode eqͦꝵ suoꝵ
mandauit ei ut in loco ad quẽ incͤstino ꝯuenire
sine cũctatione in regẽ sublimatus ẽ. Et regnauit
robabel. Cũ enĩ int̾dixiss cabisses re edificationẽ tẽpli
ascẽd̾ a cũ ⁊ orobabel.⁊ ꝑ huiꝰ darii ĩ teruẽtũ tẽptaũ ãiũ
regis mutare. s nd̃ pot̾at. ⁊ tũc ꝑ suasit dario sec̃tus
ut uou̾et uotũ dõ isrł. qd̾ si eũ regẽ fac̾et: restan¬
raret eiꝰ templũ. ⁊ uniu̾̃sa uasa dñi q̃ ad huc penes

Expanded text:
duo fratres. Porro septem magi cum tractarent inter se quis eorum duceret filiam regis, et regnaret pro eo, complacuit eis ut tali vaticinio unus ex eis eligeretur: diluculo venirent super equos soli in atrio palatii ante fores templi, et cujus equus prior hinnitum daret, secundum oraculum deorum rex constitueretur. Erat unus eorum Darius filius Hystaspis, qui secretius loquens cum custode equorum suorum, mandavit ei, ut in loco ad quem in crastino convenire sine cunctatione in regem sublimatus est, et regnavitrobabel. Cum enim interdixisset Cambyses reaedificationem templi, ascendit ad eum Zorobabel, et per hujus Darii interventum tentavit animum regis mutare, sed non potuit, et tunc persuasit Dario secretius, ut voveret votum Deo Israel; quod si eum regem faceret, restauraret ejus templum, et universa vasa
Abbreviated transcription (Latin):
suspectũ. suspicãs ñẽẽ ñgim. hic magꝰ int̾ ꝯcubinaᷤ
ragis filiã habebat. qͥ sec̃tiꝰ loq̃ns cũ ea monuit eam
ut de nocte attenti palparet caput regis. ⁊ dep̃hend̾et
utrũ auricłas hab̃et. hũc enĩ erine̾des frẽm qͦndã
sibi osfensũ cambisses mutulau̾at aurib. Cũq

Expanded text:
spectum, suspicans non esse Mergum. Hic magus inter concubinas regis filiam habebat; qui secretius loquens cum ea, monuit eam, ut de nocte attentius palparet caput regis, et deprehenderet utrum auriculas haberet. Hunc enim fratrem Smerdis, quondam sibi offensum, Cambyses m
Abbreviated transcription (Latin):
te cui tradid̾at eos pp̃ pectã sua. ⁊ nc̃ obtinebãt mõ¬
tana ħ. Et ad didit achior. ꝑscrutare sid̾s eoꝵ offe̾¬
sus ẽ eis. ⁊ pot̾is eos expugnare. Alioqͥn ñ p̃ualeb̃
ut ducent eñ in betuliã añ qm castra metatus
fu̾a̾t. Cũq traherent eũ fundibularii eg̃ssi sũt
adũsus eos. ⁊ tim̃tes ligauert̃ es̃ ad arborẽ ⁊ reces¬
serũt. fundibularii uõ soluentes eũ statuerũt eũ
ĩmedio semoꝵ ⁊ ppłi. Miserãt qͥdẽ de ierłm ĩ betu¬
liã duos sac̃dotes. ⁊ pͥncipẽ oriã detͥbu symeon. Cñ¬
q exposuss eis a chior qr̾ tͣnsiissus eẽt ab holof̾.¬
ne ad eos recepit eoͣs orias in domũ suã. factũ est
tes ruulos a q̃ ductus. ⁊ int̾rupto aq̃ ductu abstu¬
lit cis aquas. Erant aũ ñ longe amuiris fonticuli
quib ciues furtim utebant᷑ ad refocillandũ potiꝰ
qmͣ ad bibendũ. Et dixerũt amonite ad holofernẽ
Siuis eos obtitĩe sine bello ⁊ sangurne appone fõ¬

Expanded text:
 cui tradiderat eos propter peccata sua, et nunc obtinent montana haec. Et addidit Achior: « Perscrutare si Deus eorum offensus est eis, et poteris eos expugnare, alioquin non praevalut ducerent eum in Bethuliam, ante quam castrametatus fuerat. Cumque traherent eum, fundibularii egressi sunt adversus eos. Et timentes ligaverunt Achior ad arborem, et recesserunt. Fundibularii vero solventeserant quidem de Jerusalem in Bethuliam duos sacerdotes et principem Oziam de tribu Simeon. Cumque exposuisset eis Achior, quare transmissus esset ab Holoferne ad eos, recepit eum Ozias in domum suam. Factum est tes rimulas aquaeductus, et interrupto aquaeductu abstulit eis aquas . Erant autem non longe a muris fonticuli, quibus cives furtim utebantur ad refocillandum potius quam ad bibendum. Et dixerunt Ammonitae ad Holofernem: « Si vis eos obtinere sine bello et sanguine, appone fon
Abbreviated transcription (Latin):
mea. nabuch. Et fecit eã introdua u̾erãt reposi¬
ti thesauri eiꝰ. Cũq dispoñet qͥd daret᷑ er: de ꝯui¬
ne ueniat suꝑ me ira dei. Cũq defuerĩt ista qͥd¬
ancilla tua donec faciat d̾s in mami mea hec
q̃ cogitaui. Petiit q sibi dari copiã nocte eg̾diendi
foras ad orãdũ dm̃ suũ. ⁊ it a ꝑtriduũ noctib exi¬
bat. ⁊ baptizabat se in aqͥs ⁊ orabat dm̃ isrł qͣrto
die fecit holo fernes cenã serius suis ⁊ dixit ad ua¬
gao eunuchũ. ꝑsuode hebree illi ut sponte cõ¬
sentiat mͥ. fedũ enuĩ ap̃ sirios ut mulier uludens
uiro ĩmunis tnseat ab eo. Et ait ad eam uatao.
uite mee. Et cũ ornass se stetit añ faciẽ holof̃̾ius. Qui
iocũdus factꝰ ẽ bibit q uinũ. qnͣtũ nũꝗͣ bib̾at ĩuita
sua. Et cũ sero eẽt festinauerũt serui ad hospitiasua.
et erat uidit sola incubicło. Porro ħolof̾ues iacebat
in lecto numia ebrietate sopitꝰ. Dixit q uidith puel¬

Expanded text:
. » Et fecit eam introduci, ubi erant positi thesauri ejus . Cumque disponeret quod daretur ei de convine veniat super me ira Dei. Cui Holofernes: ancilla tua, donec faciat Deus in manu mea haec quae cogitavi. » Petiitque sibi dari copiam egrediendi foras nocte ad adorandum Deum suum, et ita per triduum noctibus exibat, et baptizabat se in aquis, et orabat Deum Israel. Quarto die fecit Holofernes coenam servis suis, et dixit ad Vagao eunuchum: « Persuade Hebraeae illi, ut sponte consentiat mihi. Foedum est enim apud Assyrios, ut mulier illudens viro, immunis transeat ab eo. Et ait ad eam Vagao: vitae meae. Et cum ornasset se, stetit ante faciem Holofernis. Qui jucundus factus est, bibitque vinum quantum nunquam biberat in vita sua. » -- « Et cum sero esset, festinaverunt servi ad hospitia sua, et erat Judith sola in cubiculo. Porro Holofernes jacebat in lecto nimia ebrietate sopitus . Dixitque Judith puel
Abbreviated transcription (Latin):
unꝰ de .uii. magis qui iudicabant regnũ ꝑsarum
filiã cãbisse in uxorẽ. Simulãs se ñ uelle sͥ regnare. s
ꝯseruare regnũ nĩgi frĩ cambisse qr puer erat. hũctñ
m̾gun cãbisses pruisoccid̾at in penetralib tẽpli solo isto
ereneide ꝯscio. huiꝰ sacͥlegii ⁊ parricidii. Cũq pꝰ.uii. mẽ
ses regni sui moreret᷑ ermesdes sustituit sͥ fre̾m iuue¬
nẽ elegantẽ forma ⁊ uirib dicens hũc ẽẽ m̃gĩ. Myri fi¬

Expanded text:
us de septem magis, qui judicabant regnum Persarufiliam Cambyse, in uxorem, simulat se non velle sibi regnare, sed conservare regnum Mergi fratri Cambyse, quia puer erat. Hunc tamen Mergum Cambyses prius occiderat in penetralibus templi, solo isto Smerde conscio hujus sacrilegii et parricidii. Cumque post septem menses regni sui moreretur Smerdes, substituit sibi fratrem, juvenem elegantem forma et viribus, dicens hunc esse Mergum
Abbreviated transcription (Latin):
to spũ adorauit uidith. Que dix̾ ad pplm. Sulpẽ¬
dite caput hoc supra murũ. ⁊ dilucło facite ĩpe¬
tũ in hostes. Qui tͣbati ꝓ nece dñi sui ũtentur
infugã. Tũc achior circũ cidit carnẽ p̃putii sui
⁊ appositꝰ ẽ ad ppłro isrł. Misitq orias ñtios
ꝑ ciuitates uide ut egred̾ent᷑ post eos. p orro
eg̾ssi sũt ebrei mane c⁊ dixerũt assiris. eg̾ssi st̃
mures de caũnis suis. Cũq intrasset uagao ut
excitaret holofernẽ: uidit cadauer sine capite.
Et ing̾ssus tab̾nacłinuidith ñ inuenit eam
⁊ exclamauit ad ppłm. Unamulier hebrea fecit
ꝯfusionẽ indomo nabuch. Et ecce cap̾ holof nis
ñ est ineo. Et tarbati st̃ ualde fuge p̾sidiũ q̃rẽ¬
tes. ⁊ insecuti st̾ eos filii isrł ⁊ ꝑcusserũt eos usq
fernis fuerãt dederit̃t uidit. Ioachĩ aũ sũmꝰ pon¬
tifex uenit de ierłm cũ uniũsis pb̃ris ad uidẽ¬

Expanded text:
u adoravit Judith. Quae dixit ad populum: « Suspendite hoc caput super muros, et diluculo facite impetum in hostes, qui turbati pro nece domini sui, vertentur in fugam . » Tunc Achior circumcidit carnem praeputii sui, et appositus est ad populum Israel. Misitque Ozias nuntios per civitates Judae, ut egrederentur post eos. Porro egressi sunt Hebraei mane, et dixerunt Assyrii: « Egressi sunt mures de cavernis suis. » Cumque intrasset Vagao, ut excitaret Holofernem, vidit cadaver sine capite. Et ingressus tabernaculum Judith, non invenit eam. Et exclamavit ad populum: « Una mulier Hebraea fecit confusionem in domo Nabuchodonosor. Ecce caput Holofernis non est cum eo. » Et turbati sunt valde fugae praesidium quaerentes . Et insecuti sunt eos filii Israel, et percusserunt eos, usque fernis erant, dederunt Judith. Joachim autam summus pontifex venit de Jerusalem cum universis pres
Abbreviated transcription (Latin):
ram dũo ad exhortationẽ eliachĩ sac̃dotis filii
ihu filii iosedech. ł forte alt̾ius quẽ ip̃e ihu iͥtum¬
mittebat ad exhortationẽ filioꝵ isrł in mõtib
Et oꝑuerũt sac̃dotes altare dñi cilicio. ⁊ ip̃i in ci¬
nere ⁊ cilitio offerebãt holoca̾sta. ⁊ clamabãt ad
drĩm. Nũtiatũq ẽ holofn̾ qd̾ filu isrł ꝑassent se¬

Expanded text:
ad exhortationem Eliachim sacerdotis, filii Jesu, filii Josedech, vel forte alterius, quem ipse Jesus circummittebat ad exhortationem filiorum Israel in montibus . Et operuerunt sacerdotes altare Domini cilicio, et ipsi in cinere, et cilicio offerebant holocausta, et clamabant ad Dominum. « Nuntiatumq
Abbreviated transcription (Latin):
tenuerũt eã exploratores⁊ farine.
dixerũt eã ad tab̾nacłm holof̾nis. Qui statĩ captꝰ
est in ocłis suis. Sedebat ã holofernes in canopeo pͣ¬
pura ⁊ auro ⁊ gẽmis ꝯtexto. hoc est sericũ reticłm
muscaꝵ dc̃m̃ sic a canopo oppido. egipti in qͦ ĩuẽtũ ẽ.
alii dñt conopeũ qm̃ instar com alato ascendit
macutũ. Et dixerũt assirii Quis ꝯtẽpnet ppłm hebre

Expanded text:
tenuerunt eam exploratores, et duxerunt eam ad tabernacula Holofernis, qui statim captus est in oculis suis. Sedebat autem Holofernes in canopoeo purpura, et auro et gemmis contexto, hoc est sericum reticulum muscarum, dictum sic a Canopo oppido Aegypti in quo inventum est. Alii dicunt conopoeum, quoniam instar coni a lato ascendit in acutum. Et dixe
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃m putant in deutõnomio. Constituit euͤ sr̃ excel¬
sam t̾rã. Iuerũt aũ discipłi murbẽ ut cybos emi̾ent.
noscens ex fimbriis pallii dñm iu̾deũ eẽ Tnsiatis ⁊¬
incolendam sibi t̾ram. qui obmetã feraꝵ libros mo p¬
ysi receꝑant ⁊ legitima t̃re. ñ tñ cessabãt ab ydolatͥa
qui pͥmo cutei uocati a fluuio ꝑsarũ. Tũc aũ sama

Expanded text:
dictum putant in Deuteronomio: « Constituit eum super excelsam terram . » Iverunt autem discipuli in urbem, ut cibos emerent, noscens ex fimbriis pallii Dominum Judaeum esse. Translatis incolendam sibi terram. Qui ob metum ferarum libros Moysi receperant, et legitima terrae, nec tamen cessabant ab idololatria. Qui primo Cuthaei vo
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Cui mulier. Scio qr messias uenit .i. in ꝓrimo
ẽ ut ueniat. forte ⁊ samaritani signa dñici aduẽ¬
tus notau̾ant. Messias hebraice. xp̃c g̾ce unctus
latine. Punice qͦ messie dr̃ ung̾e̾. Lingua enĩ
punica ⁊ sira affines st̃ uidee. Dicit ei iħc. Egosũ
qui loqͦr tecũ. Reliqͥt mulier ydriã.⁊ abiit in
ciuitatẽ. monẽs ciues eg̃di aduidendũ hoĩem
xp̃e : Timuit asserere qd̾ audierat. ⁊ tumebat
ne uiri indignarent᷑ a muliere doceri. Ciuib

Expanded text:
nis. Cui mulier: « Scio quod Messias venit, » id est in proximo est ut veniat. Forte et Samaritani signa adventus Domini notaverant. Messias Hebraice, Christus Graece, unctus Latine. Punice quoque messe, dicitur unge. Lingua enim Punica et Syra, affines sunt Hebraeae. Dicit ei Jesus: « Ego sum, qui loquor tecum. » Reliquit mulier hydriam, et abiit in civitatem, monensChristus? » Timuit asserere, quod audierat, et credebat, ne viri indignarentur a muliere doceri. Civibus
Abbreviated transcription (Latin):
demissũ ꝑ tegłas p̾moremittens pecc̃a
eius q̃ fua̾nt cã morbi. Quia qd̾ ob cãm fit : ces
sũg̾et ⁊ tolleret lectũ suũ. Et surrent ⁊ tulit
ad penitẽtiã.⁊ ꝯfessionem. ne ꝓ pect̃o manẽte
tan qͣm ferra in uuln̾e. frustra sit malagina ĩ¬

Expanded text:
demissum per tegulas, primo remittens peccata ejus , quae fuerant causa morbi, quia quod ob causam fit, cessasurgeret, et tolleret lectum suum. Et surrexit, et tulit, et ad poenitentiam, et confessionem, ne peccato manente, tanquam ferro in vulnere, frustra sit malagma
Abbreviated transcription (Latin):
antipat̾ ⁊ uidei sub pompeio. Qui ami rediss in
uidea timẽs cesaris ĩpetũ. lib̾os suos ad arabas
inclientelã cesaris se ꝯtulit Misit aũ cesar mitͥ¬
datẽ ꝑgameũ ad expugnãdũ pelusiũ mittẽs cũ
eo incolã liban ptolomeũ.⁊ antipatrũ cum. niĩ.
uideoꝵ uͥ untus antipatͥ płimũ enituit. Nam
⁊ murũ pͥmus tnscendit. ⁊ mphitas ad obseq̃nd̾
cesari prudentia sua mnclinauit ⁊ inito p̃lio cũ
cet̾is egiptiis płib occisis coto ꝑfossus corꝑe pret̃
spem seruatꝰ est ex p̾lio habitaqr uictoria factoꝵ
suoꝵ apd̾ cesarẽ mit̾datẽ testẽ hu̾it macho ⁊̃
antonio in płib eũ ꝯm̃dantẽ factꝰ ẽ amicꝰ cesarĩ
Quẽ cesar romana cuulitate simł ⁊ i̾munitate

Expanded text:
Antipater, et Judaei sub Pompeio. Qui cum redisset in Judaeam, timens Caesaris impetum, liberos suos ad Arabas in clientelam Caesaris se contulit. Misit autem Caesar Mithridatem Pergameum ad expugnandum Pelusium, mittens cum eo incolam Libani Ptolemaeum, et Antipai virtus Antipatri plurimum enituit. Nam, et murum primus transcendit, et Memphitas ad obsequendum Caesari, prudentia sua inclinavit, et inito praelio cum caeteris Aegyptiis, pluribus occisis, totus perfossus corpore, praeter spem, servatus est ex praelio, habitaque victoria, factorum suorum apud Caesarem Mithridatem testem habuit. Marco etiam Antonio in pluribus eum commendante, factus est amicus Caesaris. Quem Caesar Romana civilitate donavit simul e
Abbreviated transcription (Latin):
nũ sub femore suo. ⁊ uranit qd̃ sepeliret eũ in
dodixit. il mortua fũat rachel. qĩ se excusans qd̾
ñ sẽpelierat eã ubi ipẽ uolebat sẽpeliri. Cura
fuit scĩs sepeliri in t̾ra. in qͣ sciebant xp̃m resur¬
recturũ ut cũ eo tesurg̾ent. Distat enĩ abraha¬

Expanded text:
et eum in do dixit, ubi mortua fuit Rachel, quasi se excusans, quod non sepelierat eam, ubi ipse volebat sepeliri. Cura fuit sanctis sepeliri in terra, qua sciebant Christum resurrecturum, ut eum eo resurgerent. Distat enim Abraha
Abbreviated transcription (Latin):
ost sansonẽ iudicauit isrł heli sac̾dos qͥ ñ tñ iu¬
dex s sac̃dos. adigniori offitio agnoĩatꝰ ẽ Et tns¬
lato sac̾ dotio afiliis eleatar. hic pͥmꝰ de filiis ythamari
accepit sac̃dotiũ. In dieb illiꝰ fc̃a ẽ fames int̾ra ⁊
surrexit elymelec de bethleẽ effrateꝰ cũ uxore sua
noemi. cũ duob filiis suis maalon ⁊ chelion. Et ing̾s¬
sus est regionẽ moabiꝰdem ut pascẽt᷑ ibi. Qũo moetuo
filii eiꝰ diuerũt uxores moabitidas. orpham ⁊ ruth. Ios.¬

Expanded text:
ost Samsonem judicavit Israel Heli sacerdos, qui non tantum judex, sed sacerdos a digniori officio agnominatus est. Et translato sacerdotio a filiis Eleazari, hic primus de filiis Ithamar accepit sacerdotium . In diebus ejus facta est fames in terra; et surrexit Elimelech, de Bethlehem Ephrathaeus cum uxore sua Noemi, et duobus filiis suis Mabalon, et Chelion. Et ingressus est regionem Moabitidem, ut pasceretur ibi. Quo mortuo, filii ejus duxerunt uxores Moabitidas Orpham et Ruth.
Abbreviated transcription (Latin):
domꝰ discaltiati. Et ait booch acũstantib huiꝰ rei testes
posuit noemi insinu suo nutͥcis ⁊ gerule fungẽs offi¬
est pat̃ ysai pals dauid
historia libri regum.

Expanded text:
domus discalceati. Et ait Booz astantibus: « Hujus rei testes posuit Noemi in sinu suo, nutricis et gerulae fungens offiest pater Isai patris David. HISTORIA LIBRI I REGUM.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpinqꝰ nr̃ ẽ hõ. Bñdictꝰ sit ad ño. Idipm̃ fecit ruth seq̃n¬
tib dieb usq ad aree uentilationẽ. Ios erat in isrł
suis. ⁊ messorib ⁊ dormiebat marea. ⁊ qĩ sollempnizãs
ab amplenb abstinebat. Id ip̃m faciebat in confiõe
ouiũ. Si pꝰ iundemias fieret ñ legi. IEt ait noemi ad
ruth. Lauare filia. ⁊ ungere. ⁊ induere meliorib in¬
dum̃tis. ⁊ ascende mareã cũ aliis. Non te uideat hõ
donec mebriatꝰ fu̾it. Cũq obdormient. ꝓicies te a ꝑte
pedũ eiꝰ ⁊ ibi iacebis. ⁊ fecit oĩa q̃ sibi socrus ĩꝑau̾at.

Expanded text:
noster est homo, benedictus sit a Domino. » Idipsum fecit Ruth sequentibus diebus, usque ad areae ventilationem. Mos erat in Israel ebat in area et quasi solemnizans abstinebat ab amplexibus. Idipsum fiebat in tonsione ovium. Si post vindemias fieret non legi. Et ait Noemi ad Ruth: « Lavare, filia, et ungere, et induere cultioribus vestimentis, et ascende in aream cum aliis. Non te videat homo, donec inebriatus fuerit. Cumque obdormierit, projicies te a parte pedum ejus, et ibi jacebis . » E
Abbreviated transcription (Latin):
orib ciuitatis. ⁊ ad uocãs ꝓpinqͥorẽ illũ deqͥ dixerat
ait ad eũ. Partem agͥ patͥs nr̃i helimelech disposu¬
it uend̾e noemi. Nos soli duo ꝓpinqͥ sumꝰ. s tu ꝓpin¬
quior es. Eine E si placet. at ille. emã. Cus booth. gͦ
ñ ex media parte oportet te legũ hr̃e memoriã. ha
at ille ait. Cedo a uire ꝓpinqͥtatis. Tu ute puilegio

Expanded text:
ioribus civitatis, et advocavit propinquiorem illum, de quo dixerat, et ait ad illum: « Partem agri patris nostri Elimelech disposuit vendere Noemi. Nos duo soli propinqui sumus, sed tu propinquior. Eme ergo, si placet. At ille; ego emam. Cui Booz: Ergo non ex media parte oportet te legum habere memoriam, hAt ille ait, cedo a jure propinquitatis; tu autem utere
Abbreviated transcription (Latin):
ait ad eas. Reũtimini filie mee indomũ matͥs ur̃e.
Non enĩ ult᷑ potestis sꝑare uiros ex ut̾o meo. Et nota
qd̃ ap̃ moabitas seruabat᷑ lex de semine suscitando. ⁊
acqͥeuit orpha. ⁊ ren̾saẽ Ruth uͦ seq̃bat᷑ eã. Cui noemi.
ꝓfecteꝰ st̾ simł.⁊ uenert̃ in bethleẽ. q̃ pͥus dicebat᷑ effra¬
ta ab uxore caleph ħ fuit maria soror moysi ẜ qͦsdãm

Expanded text:
ait ad eas: « Revertimini, filiae meae, in domum matris vestrae. Non enim ultra potestis sperare viros ex utero meo. » Et nota quoniam apud Moabitas servabatur lex de semine suscitando, et acquievit Orpha, et reversa est. Ruth vero sequebatur eam. Cui Noemi: eque sunt simul, et venerunt in Bethlehem, quae prius dicebatur Ephrata ab uxore Caleb; haec fuit Maria soror Moysi, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
his motus pompel aristobolũ inc̾uifodĩa colloca¬
uit. Cũ aũ obsediss ierłm ortaẽ dissensio murbe
nã fautores aristob. urbẽ tueri. fautorefhurtani
eam trad̾e romanis ꝯtendebant s uicta pars aristos:
impleret ⁊ laboe eẽt ĩꝑfecttis nͥ obseruatis septimis di¬
eb quib oꝑari uideis fas ñ est. agg̾em si p̾cepissi mẽse. Ubeis
tm̃ t̾cio fanũ irruptũ est faustus aũ corneliꝰ sille fi¬
lius. primꝰ ing̾di ausus ẽ. Et irruentes romani tẽplũ
ꝓpͥhanaũnt. Et ut alibi legit᷑ equos inporticib stabu¬
lauñt Ob qm iem tradit᷑. nũquã de tet̃õ pugnasse
pompeiũ qͥniuncẽt᷑ qui hactenꝰ fuerat fortunatis
simꝰ Posteto aũ die ing̾ssus templũ pompeꝰ ãmira¬
tus ẽ templũ. sitũ ⁊ ornatũ ⁊ religionẽ tẽpli. Nichil tñ¬
duosq filios eiꝰ alexandrũ ⁊ antigonũ cũ dotidem
filiab romãq ꝑ ciliciã ꝓpabat sirie ⁊ uidee ami¬

Expanded text:
tus Pompeius Aristobulum in custodiam collocavit. Cum autem obsedisset Jerusalem, orta est dissensio in urbe. Nam fautores Aristobuli urbem tueri, fautores Hircani eam tradere Romanis contendebant; sed victa pars Aristoboli bus impleret, labor esset imperfectus, nisi observatis septimis diebus quibus operari Judaeis fas non est, aggerem fieri praecepisset. Mense tamen tertio fanum irruptum est. Faustus autem Cornelius, Syllae filius, primus ingredi ausus est, et irruentes Romani profanaverunt templum, et, ut alibi legitur, equos in porticibus stabulaverunt. Ob quam rem traditur nunquam de caetero pugnasse Pompeium, quin vinceretur, qui hactenus fortunatisdie ingressus templum Pompeius admiratus situm, et ornatum, et religionem templi, nihil duosque filios ejus, Alexandrum et Antigonum, cum totidem filiabus. Romamque per Ciliciam properabat, Syriae et Judaeae admi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ simon simulauit se credẽ. ⁊ baptizatꝰ ẽ.Uidens em̃
philippũ facẽ miracła qualia ⁊ qͣnta ip̃e face ñ po¬
terat. nec ita facile. putauit ex quadã industria fĩ.
iõ ficte baptizatus est. ut familiarius ei adhere¬
ret. ⁊ addisceret artem q̃ similia facere possetz

Expanded text:
simulavit se credere, et baptizatus est. Videns enim Philippum facere miracula, qualia et quanta ipse facere non poterat, nec ita facile, putavit ex quadam industria fieri, ideo ficte baptizatus est, ut familiarius ei adhaereret, et addisceret artem, qua similia posset
Abbreviated transcription (Latin):
sttucta est. Uetus enĩ gara q̃ olimerat t̾minus cha¬
naneoꝵ uiͣx egiptũ destructa erat. ⁊ loco eiꝰ edificata
alia. Et surgẽs abn  . Et ecte uireunuchꝰ ethiops potẽs
indonio candacis regine qͥerat suꝑ om̃s garaseiꝰ. Erat
enĩ ꝯsuetudo eumichoꝵ custo dire thesauros potẽtũ.
uen̾at adorare mierłm. Et ut tradit᷑ in aliis historiis
ꝑeũ miserat mlt̾adona templo in ierłm candacis
regina: ethiopũ. Et uide qr om̃s regine echiopum
dicebant᷑ regine candaces sicut iomani imꝑatores
dicebant᷑ cesares. nec habeluit regim̃ rogio illa nͥafomi¬
nis. Cũq reũt̾et᷑ ethiops ille sedens suꝑ d̾cũ. ⁊ legens ysa¬
currui. accedens aũ philippꝰ audiuit eũ legentẽ ysaiã¬
ꝓpħam. Et dit̃. putas ne intelligis q̃ legis. Qui ait. Et

Expanded text:
t. Vetus enim Gaza, quae olim erat terminus Chananaeorum juxta Aegyptum, destructa erat, et loco ejus aedificata est alia. « Et surgens abiit. Et ecce vir Aethiops eunuchus, potens in domo Candacis reginae, qui erat super omnes gazas ejus. » Erat enim consuetudo eunuchorum custodire thesauros potentum, « venerat adorare in Jerusalem. » Et, ut traditur in aliis historiis, per eum miserat multa dona templo in Jerusalem Candacis regina Aethiopum. Et vide quia omnes reginae Aethiopum dicebantur Candaces; sicut Romani imperatores dicebantur Caesares, nec habebat regimen regio illa nisi a feminis. « Cumque reverteretur Aethiops ille, sedens super currum, et legens Isacurrui. Accedens autem Philippus, audivit eum legentem Isaiam, et dixit: Putasne intelligis quae legis? Qui ait:
Abbreviated transcription (Latin):
uuiã. uenenĩt ad qͣndã aꝗͣ. Et ait eunuchꝰ. Ecce aqͣ quis
ꝓhibet me baptizari. Ad ꝗ̃ philippꝰ. Si credis ex toto corde¬
tuo licet tͥ baptitari. Ad ꝙͣ ille. Credo d̾ĩ filiũ eẽ iħm.
Et uide qr cũ inspũ uid̾et philippꝰ ennuchi fidẽ: uo¬
luit tñ ab eo extorq̃re ꝯfessionẽ manifestã. nolenseũ
subito baptizare. ut daret᷑ etemplũ baptizatis ⁊ bap¬
tirandis int̾rogandi ⁊ ꝯfitendi. Uñ hodie cũ qͣdã dila¬
tione ⁊ ꝓtelatione scrutinioꝵ telebrat᷑ sollẽpne bap̃t̾a.

Expanded text:
a, quis prohibet me baptizari? Ad quem Philippus: Si credis ex toto corde, licet tibi baptizari. Ad quem ille: Credo Dei Filium esse Jesum. » Et vide, quia cum in Spiritu videret Philippus eunuchi fidem, voluit tamen ab eo extorquere confessionem manifestam, nolens eum subito baptizare, ut daretur exemplum baptizantibus et baptizandis interrogandi et confitendi. Unde hodie cum quadam dilatione e
Abbreviated transcription (Latin):
tatẽ samarie p̾dicabat ibi xp̃m.⁊ intendebant t᷑be
unanimit᷑ his q̃ aphilippo dicebant᷑. uidentes mira¬
cula que faciebat. qd̾ multos demoniacos lib̃abat.
⁊ mlt̾os ꝑ aliticos sanabat. ⁊ claudos erigebat. Erat
aũ ibi simon magus seducens gentẽ. cui assulta¬
bant om̃s aminimo usq ad maximũ. qr magicis
artib mira faciebat. Uñ dicebant eñ nͥtutẽ dei ẽẽ

Expanded text:
intendebant turbae unanimiter his, quae a Philippo dicebantur, videntes miracula quae faciebat, quia multos daemoniacos liberabat, multos paralyticos sanabat, et claudos erigebat. Erat autem ibi Simon Magus seducens gentem, cui auscultbant omnes, a minimo usque ad maximum, » quia magicis artibus multa facieb
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ irritã factã ꝓmissionẽ qm fecat dñs aaron de sa¬
c̾dotio sempit̾no. ꝓmissionib enĩ hui nu̾ semꝑ addẽ¬
elem uit p̃siginaret tres ip̃iꝰ dignitates futas. fuit enĩ
obtulit ꝙͦ qĩ sac̃dos. Eo qd̾ paruułꝰ eẽt. i chabot. nepos
hely. Mane adiutiuit hely samuelẽ. ut indicaret ei

Expanded text:
 factam esse promissionem, quam fecerat Dominus Aaron de sacerdotio sempiterno. Promissionibus enim hujusmodi semper addenelem, ut praefiguraret tres ipsius dignitates futuras. Fuit eniobtulit etiam, quasi sacerdos, eo quod parvulus esset Ichabod nepos Heli. Mane adjuravit Heli Samuelem, ut indica
Abbreviated transcription (Latin):
cebant. nicħ putabant uelandũ: quia
natus enĩ motus m̃broꝵ ĩp̾a facit pudenda.
Sic ⁊ pueri si uideant᷑ pudenda eoꝵ: ñ eru¬
bescunt. qi bñficio etatis motũ erubescibi¬
lem nũdum senseruẽt. qui pudibundꝰ ẽ. qr
in ordinatꝰ. qr nõ sine pecc̾̃o fit nisi raro spe ꝓlis:
extusatꝰ. nec tñ cũ excusari pot̾ apectato. rubore
carere potest. Uñ sc̃s ⁊ acharias cum scãm elysa¬
beth cognosce̾t ad gignendũ scm̃ p̃cursorem dñi:
pisse utͥq : de abstinentia pomi licet p̃erupa

Expanded text:
cebant . Nihil putabant velandum, quia natus enim motus membrorum ipsa facit pudenda. Sic et pueri si videantur pudenda eorum non erubescunt, quia beneficio aetatis motum erubescibilem nondum senserunt: qui pudendus est et inordinatus, quia non sine peccato fit, nisi raro spe prolis excusatus; cum tamen excusari potest a peccato, rubore carere non potest. Unde sanctus Zacharias cum sanctam Elisabeth cognosceret ad gignendum sanctum praecursorem Domini, pisse utrique de abs
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo ĩmisit dñs serpentes ignitos. qui dicebant᷑ igniti
qr minimi ⁊ ueloces erant ad modũ santiliarã uel
ut alii tradũt. tãctũ ueneno inflãmabãt. usq ad
tumorem.⁊ ruboiẽ igneũ. Rogauerũtq moy sen
ut oraret ꝓeis. Cui dñs ait. fac serpentẽ eneũ ⁊ pone

Expanded text:
ulum ignitos serpentes, qui dicebantur igniti, quia minimi et veloces erant, ad modum scintillarum. Vel ut alii tradunt, tactum veneno inflabant, usque ad tumorem et ruborem igneum. Rogaveruntque Moysen, ut oraret pro eis. Cui Dominus ait: « Fac serpentem aeneum, et pone