comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cere : quid nobis agendum in sinuent
discipuli in eo quod ad dñm quidem
ambulantem uenerant sed locum
continuo ubi habitar & in quirebant
Am̾monent utiquenos. ut quotiensuo¬
carnationis eius transitum ad men¬
tem reducimus. sollicito semꝑ eum eor¬
de rogemus ut habitionem nobis ã ne
suȩ mansionis quȩ est apud patrem
ostendere dign&ur. Dicentes cũ mese
dñe ostende nobis gloriamtuam: Quod
autem ipse discipulos uenire & ubima¬
ner& uidere precepit : iustutũ ꝓfecto
studium quibur adȩterna gaudia
pueniamus sub eundem nobis ostendit:
Tenire &enim postihm̃ est ut mansio¬
nem eius uidere possimus : bonisope¬
ribus quȩ ipse prȩ monstrauit insiste¬
re :horumque cottidianis ꝓfectib
adcelsitudinem diuinȩ uisionis ađđ¬
tingere : Uenerunt inquit & uide¬
runt ubimaner& : & apudeum man
serunt die illo: hora autemerat
quasidecima: Quial& indecemprȩ¬
ceptisdata est sol& indenarionu¬

Expanded text:
cere, quid nobis agendum insinuent cere, quid nobis agendum insinuent discipuli in eo quod ad Dominum quidem ambulantem venerunt; sed locum continuo ubi habitaret inquirebant, admonent utique nos, ut quoties incarnationis ejus transitum ad mentem reducimus, sollicito semper eum corde rogemus, ut habitationem nobis aeternae suae mansionis, quae est apud Patrem, ostendere dignetur, dicentes cum Moyse: Domine, ostende nobis gloriam tuam . Quia autem ipse discipulos venire, et ubi maneret videre praecipit, virtutum profecto studium, quibus ad aeterna gaudia perveniamus, subeundum nobis ostendit. Venire etenim post Jesum est, ut mansionem ejus videre possimus, bonis operibus quae ipse praemonstravit insistere, horumque quotidianis profectibus ad celsitudinem divinae visionis attingere. Venerunt, inquit, et viderunt uberat quasi decima. Quia lex in decem praeceptis data est, solet in denario nu
Abbreviated transcription (Latin):
nis quȩ rerent sed in eo quod ad illor
sesequentes conuestitur. quod ipse
prior quid quȩrerent interrogat.
rogandi manifeste in notuit quantũ
bonis nostris studiis delecc&ur quã
libenter iter ueritatis inchoantib.
ipse auxilium laturus occurrat: Qui
dixerunt ei: rabbi quoddicitur in¬
ter preatum¬
im magister. ubiha¬
bitus : Nolebant transitorie magis¬
terio ueritatis perfrui. sed mansio¬
nem potius inqua habitar& in qui re¬
bant : quatinus & tunc liberius in se¬
cr&o uerbis illius imbui: &ginde sȩpi¬
us eum possent uisitare. plenius instru¬
endi unde & ipse quia illos bene
p&entes querenter pulsantes uidit
libenseis secretarium sui reserauit
arcani : cosque introducens uerita¬
tis euangelicȩ rudimentis que desi¬
derabant in lustrauit : nanisequi¬
tur. Dicit eis uenite & uide e statim¬
que subiungitur: uenerunt & iuder̃
ubimanero : &apud eum manserunt
die illo. Quodsi altiore sensu lib& inspi¬

Expanded text:
nis quaererent, sed in eo quod ad illos nis quaererent, sed in eo quod ad illos se sequentes convertitur, quod ipse prior quid quaererent interrogat, ecunque vellent rogandi, manifeste innotuit, quantum bonis nostris studiis delectetur, quam libenter iter veritatis inchoantibus ipse auxilium laturus occurrat. Qui dixerunt ei: Rabbi, quod dicitur interpretatatum MAGISTER, ubi habitas? Nolebant transitorie magisterio veritatis perfrui, sed mansionem potius, in qua habitaret, inquirebant; quaetenus et tunc liberius in secreto verbis illius imbui, et exinde saepius eum possent visitare plenius instruendi. Unde et ipse, quia illos bene petentes, quaerentes, pulsantes vidit, libens eis secretarium sui reseravit arcani, eosque introducens veritatis evangelicae rudimentis, quae desiderabant illustravit. Nam sequitur: Dicit eis: Venite et videte. Statimque subjungitur: Venerunt et viderunt ubi maneret, et apud eum manserunt die illo. Quod si altiore sensu libet inspi
Abbreviated transcription (Latin):
in secredentibus esse daturur :
De quo in carne uenturo prȩcinens
ꝓph&adicebat: sicut ouis ad occi¬
nonem ducetur : & sicut agnurcorã
tundentem se sine uoce sic obmu¬
tese& &iterum. Ipreautem uul¬
neratus est propter peccata ñã
& libore eiur sanatisumus: &au¬
dierunt eum duo discipuli loquen
dem & secuti sunt ibm̃ ⁊ Testimoni¬
um ꝑhibente iohanne quia ibs etre
gnurdĩ. secuti sunt illum discipuli
Magis desidostenter abipro ihũ quam
aprecur sore illiur uerbum gratiȩ
ꝑcipere : quo & ipr mererentur in
agnorum dĩ sorte cõnputari: Bene
autem duo sunt discipuli inuento qui
dnm̃ primi sequerentur : ut &iã misti¬
cȩ designarent. omnes qui illum ꝑ fecte
sequerentur. gemina dilectionẽ de¬
uotos ẽẽ debere: hoc est & eiusdem
suiredemptoris. & fratrum simul
amore flagrantes : Conuersus aute
ihr & ui denreos sequentesre dicit eis.
quidqueritis Non potuit ignorare
dñr quid sequenterse discipuli iohan¬

Expanded text:
in se credentibus esset daturus, in se credentibus esset daturus, de quo in carne venturo praecinens propheta dicebat: Sicut ovis ad occisionem ducetur, et sicut agnus coram tondente se sine voce sic obmutescet . Et iterum: Ipse autem vulneratus est propter peccata nostra, et livore ejus sanati sumus. Et audierutem, et secuti sunt Jesum. Testimonium perhibente Joanne, quia Jesus esset Agnus Dei, secuti sunt illum duo discipuli, magis desiderantes ab ipso Jesu, quam praecursore illius verbum gratiae percipere, quo et ipsi mererentur in agnorum Dei sorte computari. Bene autem duo discipuli sunt inventi, qui Dominum primi sequerentur, ut etiam mystice designarent omnes qui illum perfecte sequerentur, gemina dilectione devotos esse debere, hoc est, et ejusdem sui Redemptoris et fratrum simul amore flagrantes. Conversus autem Jesus, et videns eos sequentes se, dicit eis: Quid quaeritis? Non potuit ignorare Dominus, quid sequentes se discipuli Joan
Abbreviated transcription (Latin):
mine ꝑfectionis. animigres sum fixe¬
rat unde iure celsitudinem diuinȩ
maiestatis merer&ur intueri : sta¬
bat quia illam uir tutem arcem cons¬
cenderat. aqua nullis temptationũ
porr& in probitatibur deici. gtabañ
cumillo & discipuli: quia magis terium
eius corde sequebantur inmobili :
Et respiciens in quit ilim̃ ambulantem
dicit ecceagnus di: Ambulatio ihu
dis pensationem in carnationis: qua
adnoruenire ac nobis &empla ui¬
uendi prȩbere dignatur est insinuat
sicut mansio eius &ernitatem diui¬
nitatis inqua semꝑ est patriȩqualis
aptissime designat: Nespiciens
ergo ihm̃ ambulantem iohannes
dicit: ecceagnus dĩ : Qui auidens
eum inter homines conuersantem
ꝓfectum que illis uitȩ cȩlestis & fac¬
tis de monstrantem & uerbis : aꝑce
pronuntiabat. qui a non ipse ut
putabant sed ille ess& qui ad redẽp¬
tionem generis humani ado patre
ess& missus inmundum: Ille qui
formam in nocentiȩ & petientiȩ

Expanded text:
mine perfectionis animi gressum fixemine perfectionis animi gressum fixerat, unde jure celsitudinem divinae Majestatis mereretur intueri. Stabat, quia illam virtutum arcem conscenderat, a qua nullis tentationum posset improbitatibus dejici. Stabant cum illo et discipuli, quia magisterium ejus corde sequebantur immobili. Et respiciens, inquit, Jesum ambulantem, dicit: Ecce Agnus Dei. Ambulatio Jesu dispensationem incarnationis, qua ad nos venire, ac nobis exempla vivendi praebere, dignatus est, insinuat; sicut mansio ejus aeternitatem divinitatis, in qua semper est Patri aequalis, aptissime designat. Respiciens ergo Jesum ambulantem Joannes dicit: Ecce Agnus Dei, quia videns eum inter homines conversantem, profectumque illis vitae coelestis et factis demonstrantem, et verbis aperte pronuntiabat, quia non ipse, ut putabant, sed ille esset, qui ad redemptionem generis humani a Deo Patre missus esset in mundum, ille qui formam innocentiae et patientiae
Abbreviated transcription (Latin):
Quare ihm̃ prȩcursorsuur agnumi dĩ
uocauerit: qui a uidelic& eum prȩ
c&eris morta libus singulariter in¬
nocentem hoc est ab omni peccatomun¬
dum nouit : quianos suo sanguine
redempturum. quia dona sui uelle¬
ris sponte largiturum: & quo uestẽ
nobis nuptialem facere porsimus:
idest gempla uiuendi nobis relictu¬
rum prȩuidit. quibus indilectione
calepieri deberemus: Hocergo
testimonium prȩcursoris dñi quia
facile pat& fidelibus citum amorir
in timi fomitem audientium cordi¬
bus infundit: Sed non est putandũ
quia sine certi ratione iysterii.
hocrelaturus euangelista prȩmi¬
serit tetisse iobannem cum dis¬
cipulis ilim̃uero ambularse : &
illo utique ambularre ubi sequenti¬
bur sediscipulis iohannis mansio¬
nem inqua habitabat ostendero.
ceera quȩ huius modi quȩ sequen¬
tia lectunis euangelice comme¬
morant sie nudeatius discutian¬
tur inueniemur cȩlestibus redundare
mysteriis : gtabat enim iohannes &
res pecitilim: quia in magno iamcul¬

Expanded text:
quare Jesum praecursor suus Agnum Dei vocaverit; quia, videlicet, eum prae caeteris mortalibus singulariter innocentem, hoc est, ab omni peccato mundum novit, quia nos sanguine suo redempturum quia dona sui velleris sponte largiturum, ex quo vestem nobis nuptialem facere possimus, id est, exempla vivendi nobis relicturum praevidit, quibus in dilectione calefieri deberemus. Hoc est ergo testimonium praecursoris Domini, quia facile patet fidelibus cum amoris intimi fomitem audientium cordibus infundit. Sed non est putandum quia sine certi ratione mysterii hoc relaturus evangelista praemiserit, stetisse Joannem cum discipulis, Jesum vero ambulasse, et illo utique ambulasse, ubi sequentibus se discipulis Joannis mansionem in qua habitabat ostenderet; caeteraque hujusmodi, quae sequentia lectionis evangelicae commemorant, si enucleatius discutiatur, inveniemus coelestibus redundare mysteriis. Stabat enim Joannes, et respexit Jesum, quia in magno jam cul
Abbreviated transcription (Latin):
nimur messiam. quod est inter pr&atũ
xp̃r. & adduxit eum adihm̃. Andreas
sequendum euangelizat: quia lioc est
lutis curam gerere : Ille sãamper¬
fecte conditorissui ducatum sequitur:
qui&iam ꝓximi quantum ual& habere
comitatum nititur : Inuenimus inquit
messiam quod est inter pr&atumxp̃r:
messias idem quod xp̃r est: sed mernas
hebrȩo sermone : xp̃rdicitur greco lati

Expanded text:
st interpretatum CHRISTUS. Et adduxit eum ad Jesum. Andreas sequendum evangelizat, quia hoc est vlutis curam gerere. Ille enim perfecte Conditoris sui ducatum sequitur, qui etiam proximi, quantum valet, habere comitatum nititur. Invenimus, inquit, Messiam, quod est interpretatum CHRISTUS. Messias idem est quod Christus; sed Messias Hebraeo sermone, Christus dicitur Gr
Abbreviated transcription (Latin):
uinȩ sublimitas ut non solum uer
quȩ a scir uel ab ipso dño dicta re¬
feruntur: sed &iam circumstantia
rerum quȩ simpliciter posita uide¬
tur spiritalibus sit plena mysteruis:
ecceenim narrante euangelio fr̃s
carissimi audiuimus : Qui a stabat
iohannes & & discipuliseius duo: &res

Expanded text:
turae sublimitas, ut non solum verba, quae a sanctis vel ab ipso Domino dicta referuntur, sed etiam circumstantia rerum, quae simpliciter posita videntur, spiritualibus sint plena mysteriis. Ecce enim, narrante evangelista, fratres charissimi, audivimus, quia stabat Joannes, et discipuli ejus duo, et
Abbreviated transcription (Latin):
micis : Odiosa fit semꝑ libestas : Nam¬
uiftus contraria uitionis sacrilegis
exõsa scitaas. Inimica casticcs inpudi¬
cis corruptis integritas poena luxd¬
riosis aduersa frugalitas crudelibus
lista cum dicit: dicebat iohannes:¬

Expanded text:
micis odiosa fit semper libertas, micis odiosa fit semper libertas, virtus contraria vitiosis, sacrilegis exosa sanctitas, inimica castitas impudicis, corruptis integritas poena, luxuriosis adversa frugalitas, crudelibuslista cum dicit: Dicebat e
Abbreviated transcription (Latin):
reus in loco uindicis. in nocentiȩ ꝑse¬
cutor: Nogo ubirerum facies ubi
forma ubi pudor ubi existimatio
publici connitoris ubi ds̃ ubi homo ubi
sas ubilex abi ipsius iuranatur ae
simul cimnia sunthero des teagente:
teiudicante. teuiuente confusa
Tenuit inquit iohannem & alligans
pusuit eum in carcere: Hero des
cer accusat tedeuulgat producta
inpublicum poena : Iohannes in iuria¬
tur fccuisam custodiȩ qui requirit
Inte inuenit quodpuniat & in iohan¬
ne. quod doleat: Iohannes orbi notus
fame uistute cognitus. celebratis¬
simus sc̃i tate dum aa trahit ad se
inquisitores iniuriȩ facit ut tuus
cunctis innotescat in cestus: agit ut
te habeat confusio publica quem cor¬
rigere non ualuit secr&a correp¬
monitis. non ac cusatione pulsaurt.¬
rigere uoluit non perire: Sed he¬
rodes facibus libi dinis ardens peri¬
re maluit quam redire : &uxorem
fratris in licite possidere & placere¬
captiuis criminum : Innocentiȩ in i¬

Expanded text:
reus, in loco vindicis innocentiae persereus, in loco vindicis innocentiae persecutor? Rogo ubi rerum facies? ubi fama? ubi pudor? ubi existimatio publici cognitoris? certe ubi Deus? ubi homo? ubi fas? ubi lex? ubi ipsius jura naturae? Simul omnia sunt, Herodes, te agente, te judicante, te jubente confusa. Tenuit, inquit, Joannem, et alligavit eum, et posuit in carcere. Herodes, cer accusat, te divulgat producta in publicum Joannis injuria: causam custodiae qui requirit, invenit in te quod puniat, et in Joanne quod doleat. Joannes orbi notus, fama virtutis cognitus, celebratissimus sanctitate, dum trahit ad se suae inquisitores injuriae, facit ut tuus cunctis innotescat incestus; agit ut te habeat confusio publica, quem corrigere non potuit secreta correcmonitis, non accusatione pulsarigere voluit, non perire: sed Herodes facibus libidinis ardens perire maluit quam redire, et uxorem fratris illicite possidere. Captivis criminum, innocentiae ini
Abbreviated transcription (Latin):
titulus castitactis exemplum. penitentiȩ
uia peccatorum uenia fidei disciplina:
ohannes maior homine par angelis. Il¬
legis summa euangelii satio. apostolo¬
rum uox silentium proph&crum lu¬
traditur adultere : addicitur salta¬
trici. Merito ergo confusa sunt uis
temerauit regnum corrupit quid
erat religionis. quod legis. quod uitȩ
quod morumi quodfidei quod discipli
ne ꝑdidit & confudit: Herodessi cari¬
us inciues. in nobiles latro in socios po
inter emptor. occisor filiorum In
parricida in ebrians terram cruore.
insitim sanguinis ꝑmanebatt: Hinc
est quod iohannis sanguinem pium.
in poculo crudelitatis absorbuit ⁊
sedista lectio iam loquatur: Herodes +
inquit tenuit iohannem: & celligauit
eum: qui uincula solueraet peccato¬
rum pec catoris uinculis alligatur.
ut uincta uenia. locum ueniȩ non
relinquat: Alligauit eum & posuit
in carcere : Herodes tuadulteri¬
um facis & in carcerem uadit iohan¬
nes : sic iudicat sedens in loco iudicis

Expanded text:
s exemplum, poenitentiae via, peccatorum venia, fidei disciplina; Joannes major homine, par angelis, legis summa, Evangelii sanctio, apostolorum vox, silentium prophetarum, lutraditur adulterae, addicitur saltatrici. Merito ergo concussa sunt vistemeravit inperium, corrupit, quidquid erat religionis, quod legis, quod vite, quod morum, nae, perdidit et confudit. Herodes sicarius in cives, in nobiles latro, populator in interemptor plebis, occisor filiorum, homparricida, inebrians cruore terram, in siti sanguinis permanebat. Hinc est quod Joannis sanguinem pium ingenti poculo crudelitatis absorbuit: sed ipsa lectio jam loquatur. Herodes, inquit, tenuit Joannem, et alligavit eum. Qui vincula solverat peccatorum, peccatoris vinculis alligatur, ut vincta venia locum veniae non relinquat. Alligavit eum et posuit in carcere. Herodes, tu adulterium facis, et in carcerem vadit Joannes? Sic judicas sedens in loco judicis
Abbreviated transcription (Latin):
Iodie nobis iohannis uirtus. hero dis
ferittasum refestur confusa
sunt uiscera corda tremu¬
erunt : caligauit iisus. he¬
buit intellectus: aufũgit
auditus: Aut quidcon stat insensibus
humanis quando ꝑdit uistutũ magni¬
tudinem eriminum magnitudo
Herodes inquit tenuit iobannem &a

Expanded text:
Hodie nobis Joannis virtus, Herodis feritas dum refertur, concussa sunt viscera, corda tremuerunt, caligavit visus, intellectus hebuit, aufugit auditus. Aut quid constat in sensibus humanis, quando perdidit virtutum magnitudinem criminum magnitudo? Herodes, inquit, tenuit Joannem et
Abbreviated transcription (Latin):
sit amatre & de patre hab& natura¬
liter dĩ tatem: Quisic uid& filium ui
confitemur & hominem : necessario
parsioner homini domirabilia depu¬
tamus: ut intellegatur unigenitur
dĩ nec a paterna maiestate dis par
nec amaterna carne dissimilis:
Perhanc fidem um̃i a patribus nr̃is
arrianaest confutata ꝑfidia:
quiutique arrius. beatilo hannis
euangelio contradicens. Dumuer¬
bumdĩ dm̃ & a puddm̃ esse negat.
infidelitatis suȩ cȩcacus obscuro.
nec patrem potuit uidere nec fili¬
um: dumque factoremomnium
facturam esse contendit. &intem¬
poralidõ temporalia conatur
ascribere : prȩsumptionissue
funore confusus it riusc inxpõ¬
naturȩ salutare ꝑdidit sacramentũ
dixirse dñm. ego inpatre & pater in me
est : sciens in hac doctrina personarũ
erse distinctionem non naturȩ distan¬
tiam : patris filiiq: qui non unus sed
unum sunt : in dissociabilem tenuit &
docuit unitatem: adserens pariter

Expanded text:
sit a Matre; et de Patre habet naturasit a Matre; et de Patre habet naturaliter deitatem. Qui sic videt Filium, videt confitemur et Dominum, necessario passiones homini, Deo mirabilia deputamus, ut intelligatur Unigenitus Dei nec a paterna majestate dispar, nec a materna carne dissimilis. Per hanc fidem a Patribus nostris Ariana est confutata perfidia; qui utique Arius, beati Joannis Evangelio contradicens, dum Verbum Dei Deum, et apud Deum esse negat, infidelitatis suae caecatus obscuritate, nec Patrem potuit videre, nec Filium; dumque factorem omnium facturam esse contendit, et intemporali Deo temporalia conatur ascribere, praesumptionis suae furore confusus, utriusque in Christo naturae perdidit sacramentum. dixisse Dominum: Ego in Patre, et Pater in me est : sciens in hac doctrina personarum esse distinctionem, non naturae distantiam, Patris Filiique ejus, qui non unus, sed unum sunt, indissociabilem tenuit, et edocuit unitatem, asserens pariter
Abbreviated transcription (Latin):
languorer oculos dare homininec
dum figuratos in homine : Cuius &uã
uestimenti fimbrias occulto aditu
mulier egrota tangendo uelut fur¬
tiuam subrapuit sanitatemsed
tam quam uere dr. quemnullum luma¬
norum pectorum poterat latere se¬
cr&um. &e gressam dese mox ꝓdidit
medicinam : &circum stantibus turbis
credentis femine meritum publicauit
Nid& infilio maiestatem paternam:
quias picit xp̃m non imp&rantis gra¬
tia. sed iubentis imperio. & pater¬
nȩ uoluntatis ad sensu. aut delectulir
suis mortuos. aut detumulis suscitan¬
tem: si diuinȩ est operationis creasse
hominem ei que dedisse uitam: quomo¬
do non diuimest operis. salutem red¬
didisse defuncto : Qui uidit in quitme.
uidit & patrem : quomodo fr̃r in patre
filio que eius unus esse poterat.
& in discretur aspectus. nisi es s&eis
una & in discreta substantia : xp̃r
igitur natura dr̃. nature & homo :
in utroq uerus. in utroque ꝑfectus:
quia & humanitatem ueraciter sump¬

Expanded text:
languores, oculos dare homini nec languores, oculos dare homini nec dum figuratos in homine. Cujus etiam vestimenti fimbrias occulto aditu mulier aegrota tangendo, velut furtivam subripuit sanitatem: sed tanquam verus Deus, quem nullum humanorum pectorum poterat latere secretum, et egressam de se mox prodidit medicinam, et circumstantibus turbis credentis feminae meritum publicavit. Videt in Filio majestatem paternam, qui aspicit Christum non impetrantis gratia, sed jubentis imperio, et paternae voluntatis assensu, aut de lectulis suis mortuos, aut de 248 tumulis suscitantem. Si divinae est operationis creasse hominem eique dedisse vitam, quomodo non divini operis est salutem reddidisse defuncto? Qui videt, inquit, me, videt et Patrem . Quomodo, fratres, in Patre Filioque ejus unus esse poterat et indiscretus aspectus, nisi esset ei una et indiscreta substantia? Christus igitur natura Deus, natura et homo, in utroququia et humanitatem veraciter sump
Abbreviated transcription (Latin):
& pilium coernum: Sediam uidea¬
mus quis istesit arpectus infilio: quo
pariter uideri adseritur & pater
ud& sine dubio infilio patrem: qui
credit filium secundum in cogitabile
dẽitatis naturam in epfabiliter natũ
erre depatre nec porse aliud hunc
ẽẽ quinatus est. quam estille quige¬
nuit. Uid& in xp̃o patrem : quio pera
xp̃i non &traneȩ porsibilitatis sed
paternȩ credit esse uistutis
Vid& infilio patrem : qui intendit
illum sub communione paternino¬
minis non in geniosȩ astis industria
sed simplicis potestate prȩcepti
aquas inuina uertentem. creatu¬
rarum mutare naturas : ubestate
&iam benedictionis suȩ & esumpa¬
nem fecundis esurientum morsib:
augmentantem: Multiplicando
namque escas inoremandentium
& panes reformando demicis: fecit
pene non erse mirabile. quod man¬
na fluxit ecȩlo. Quis non aduer¬
tat in xp̃o pͥaterne ȩqualitatis opus
cum uideat eum auctoritate domi¬
nantis. terrere demonas. fugare

Expanded text:
et Filium coaeternum. Sed jam videaet Filium coaeternum. Sed jam videamus quis iste sit aspectus in Filio, quo pariter videri asseritur et Pater. Videt sine dubio in Filio Patrem qui credit Filium secundum incogitabilem Deitatis naturam ineffabiliter natum esse de Patre, nec posse aliud hunc esse qui natus est quam est ille qui genuit. Videt in Christo Patrem qui opera Christi non extraneae possibilitatis, sed paternae credidit esse virtutis. Videt in Filio Patrem qui intendit illum sub communione paterni nominis, non ingeniosae artis industria, sed simplicis potestate praecepti, aquas in vina vertentem, creaturarum mutare naturas, ubertate etiam benedictionis suae exesum panem fecundis esurientium morsibus augmentantem; multiplicando namque escas in ore mandentium, et panes reformando de micis, fecit pene non esse mirabile quod manna fluxit e coelo. Quis non advertat in Christo paternae aequalitatis opus, cum videat cum auctoritate dominantis terrere daemones, fugare
Abbreviated transcription (Latin):
filius: ut in eo illius qui pater est. & con¬
sonantia messe discerer & affectum:
Iterum quia lumen dicitur. neforte
cum uelut radium solis. aut splendo¬
rem lucernȩ. alienoputares lucere
sulgõre : ait deipro beatus euange¬
lista iohannes. eui arcanum dĩ &
uidere & reuelara concessumest
dicens erat lumenuerum: uerum
lumen ait : ut scias illum non cuiur¬
cuinque creaturalis deficientisq¬
qi luminis esse fulgorem sed aue¬
ra luce. ueritatem esre quod lumen
est In cantum autẽ uertimest lumen
ut non solum non egeat in luminari.
sed in luminandi habeat potestatẽ
Inluminat enĩ utlegitur. omnem
hominem uenientem in huncmun
quit uidet uidte & patrem: quomodo
non & duo & unum sunt. Cum alter
uideatur in altero . & unum uidis sesit
utriusque cognitio. &reuera fr̃r
sicut uidere filium uidere est patrem
Ita intellecto patre. intellegitur & fi¬
lius Nam qui patrem credit & con¬
fit&ur &ernum : credat necesse est

Expanded text:
Filius, ut in eo illius qui Pater est et conFilius, ut in eo illius qui Pater est et consonantiam esse disceres et affectum. Iterum quia lumen dicitur, ne forte eum velut radium solis, aut splendorem lucernae, alieno putares lucere fulgore, ait de ipso beatus Evangelista Joannes, cui arcanum Dei et videre et revelare concessum est, dicens: Erat lumen verum . Verum lumen ait, ut scias illum non cujuscunque creaturalis deficientisque luminis esse fulgorem, sed a vera luce veritatem esse, quod lumen est. In tantum autem verum est lumen, ut non solum non egeat illuminari, sed illuminandi habeat potestatem: illuminat enim, ut legitur, omnem hominem venientem in hunc munquit, videt, videt et Patrem. Quomodo non et duo, et unum sunt, cum alter videatur in altero, et unum vidisse sit utriusque cognitio? Et re vera, fratres, sicut videre Filium videre est Patrem, ita, intellecto Patre, intelligitur 247 et Filius; nam qui Patrem credit et confitetur aeternum, credat necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
her&ice. in patre & eius filio. diuersi¬
tatem conaris a struere. Cum fili¬
ur substantiȩ suȩ nos edocens uerita¬
Quiunum cum patreest: nec per p&iu¬
itate apatre differt. nec uistute dis¬
cordat᷑. Cumquȩ sit cumpatre unũ.
depatre tamen natus abseritur. ne¬
ut in pius blas phemat arrius aut
creatura quȩ cumque filius. autpa¬
tri impar esse credatur. Au disergo
ohomo dm̃ dedõ natum: sed intanta
hoc ꝓsundo habes quodfide credas.
non habes quod dis cutias argumen¬
tis: Iudis filium depatre natum:
sed nesgum aliquem porsis in diui¬
nitate rimari: ipsepilius & uerbũ
dicitur & lumen: dicitur siam dĩ
uistur & dĩ sapientia : ut aduertasn
quas ꝑliniamenta genitalium cor¬
poraliter creasse patrem: sed per
inepfabile maiestatis secre tum
Deuir tuce ꝓdisse uirtutem. & lu¬
men manarse delumine: Pursus
ne uerbum ipsum. non sulistantiam
ueritatis. sed ꝓlatiuum loquentis
dĩ putares esse sermonem. Dicitur

Expanded text:
haeretice, in Patre et ejus Filio diversihaeretice, in Patre et ejus Filio diversitatem conaris astruere, cum Filius substantiae suae CXLVI nos edocens veritaQui unum cum Patre est, nec perpetuitate a Patre differt, nec virtute discordat; cumque sit cum Patre unum, de Patre tamen natus aut impius blasphemat Arius, aut creatura quaecunque Filius, aut Patri impar esse credatur. Audis ergo, o homo, Deum de Deo natum; sed in tantum hoc profundo habes quod fide credas, non habes quod discutias argumentis. Audis Filium de Patre natum: sed ne sexum aliquem possis in Divinitate rimari, ipse Filius et Verbum dicitur et lumen. Dicitur etiam Dei virtus et Dei sapientia, ut advertas non quasi per lineamenta genitalium corporaliter creasse Patrem, sed per ineffabile majestatis secretum de virtute prodisse virtutem, et lumen manasse de lumine. Rursus, ne Verbum ipsum non substantiam veritatis, sed prolatitium loquentis Dei putares esse sermonem, dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
ualuit : quisibi porte &ernalis in gres¬
sum regem gloriȩ confessus a peruit.
Aut quo modo ei non pater& porta illa
uitalis qui plenitudine euan gelicȩ lec¬
tionis edoctus. inpatre filioque eius.
inscrutabile unicȩ maiestatis ad seruito
sacramentum edocens & ostendens quȩ
err& munti eodemq: dĩ filio. & susceptȩ
carnisratio. &naturalis priuilegium
dĩtatis: Eciebat ꝓfecto saluatorem clixis¬
sel ego & pater unum sumus: & qui me ui¬
dit uidit & patrem. Hec illum confessio.
& honorabilem terris. & cęlo reddidit
gloriosum: sed necessarium nunc essere¬
or : ut occasione beatiluius patris. quẽ
intantã gloriam catholicarum ecclesia¬
rum fider in declinabiliter ab eo seruata
puecit : Nos quoque propitio largiente
dõ ralutaribur doctrine dominicȩ ter¬
& pater unum sumus : Quidiete sumũr
iolitarius non est: quidicit unum su¬
mus sutique abeo cum quo unum est.
non potest eẽ diuisur: Quid mihi nunc

Expanded text:
valuit, qui sibi portae aeternalis ingresvaluit, qui sibi portae aeternalis ingressum, regem gloriae confessus, aperuit; aut quomodo ei non pateret porta illa vitalis, qui, plenitudine evangelicae lectionis edoctus, in Patre Filioque ejus inscrutabile unicae majestatis asseruit sacramentum, edocens et ostendens quae esset in uno eodemque Dei Filio et susceptae carnis ratio, et naturalis privilegiuatis? Sciebat profecto Salvatorem dixisse: Ego et Pater unum sumus: et qui me videt, videt et Patrem . Haec illum confessio et honorabilem terris, et coelo reddidit gloriosum. Sed necessarium nunc esse reor, ut occasione beati hujus Patris nostri, quem in tantam gloriam catholicarum Ecclesiarum fides indeclinabiliter ab eo servata provexit, nos quoque, propitio largiente Domino, salutaribus doctri nae dominicae test Pater unum sumus. Qui dicit, Sumus, solitarius non est: qui dicit, Unum sumus, utique ab eo cum quo unum est non potest esse divisus. Quid mihi nunc,
Abbreviated transcription (Latin):
cõrum patrum memorias religio
&munera in eis diuina miramur
Quiideir conobis sunt uener abiler: quia
prȩsentis uitȩ luce despecta: contemp¬
toq: suorumcorporum cruciatu. sȩui¬
entem mundum di ꝓhonore uicerunt:
Sicut beatissimus hic pater noster
dum ꝓ ad sertione in dis putabilis dĩta¬
tis spũ feruentiore consurgens. ar¬
rianis impi&atibus obluctatur: &ec
clesiarłi concertantium ber&icorũ
ꝓcellis acturbinibus ꝑturbatas. se¬
renȩ fidei tranquillitate pacauit.
& sibi ȩterna prȩmia multimoda
parsione quȩ sat: Illius nimirum
in concursa sequens uestigia. adquem dñ
ait : tues p&rus & super hanc pera mȩdi¬
ficabo ecclesiammeam : & portȩ inferi
non prȩualebunt ei : Uere acmerito
cunctir posteritatibus honor andus ille:
qui fir missimȩ p&rȩ soliditacem secutus
in imicor xp̃i & cȩlestis sp̃r auetoricate
confudit: & in fatigate patientiȩ forti¬
tudine trium phauit Nec inferni sicut
dictum est aduersus eum porta prȩ¬

Expanded text:
ctorum Patrum memorias religioset munera in eis divina miramur: qui idcirco nobis sunt venerabiles, quia, praesentis vitae luce despecta, contemptoque suorum corporum cruciatu, saevientem mundum Dei pro amore vicerunt; sicut beatissimus hic Pater noster, dum, pro assertione indisputabilis deitatis spiritu ferventiore consurgens, Arianis impietatibus obluctatur, et Ecelesias Dei, concernentium haereticorum procellis ac turbinibus perturbatas, serenae fidei tranquillitate pacavit, et sibi aeterna praemia multimoda passione quaesivit, illius nimirum inconcussa sequens vestigia, ad quem Dominus ait: Tu es Petrus, et super hanc petram aedificabo Ecclesiam meam: et portae inferi non praevalebunt ei . Vere ac merito cunctis posteritatibus honorandus ille qui firmissimae petrae soliditatem secutus, inimicos Christi et coelestis Spiritus auctoritate confudit, et infatigatae patientiae fortitudine triumphavit. Nec inferi, sicut dictum est, adversus eum porta prae
Abbreviated transcription (Latin):
uel dẽ mosine in ecclesafiunt Sed
eis hȩc prosunt : quicumuiuerene
hec sibi ut postea possent proderse
meruerunt : Estenim quidamui¬
uendi modus : Nec tanibonus ut non
requirat ista post morteni: nec tã
malus ut ei non prosint ista port
mortem : Estueno talis in bono ut hũ
non requirat : &estrursus tedis in
malo : ut nec his ualeat cum hec uita
transierit adiuuari: Quociica hic
omne meritum comparatur . quo
possit nost hanc uitam releua quis.¬
piam uel grauari: nemose autem
prit& quod hic negl&t cũmobie
apudrit dñm promenri Nonigitur
ista que odefunctis commendan¬
dis auentat ecclesia. iliaporid¬
ucenint aduersã sente ntiae qua
d cumest: Omne senima sabi
ante tribunal xp̃i utferat unu¬

Expanded text:
vel eleemosynae in Ecclesia fiunt. Sed eis haec prosunt, qui cum viverent, ut haec sibi postea possent prodesse, meruerunt. Est enim quidam vivendi modus, nec tam bonus, ut non requirat ista post mortem; nec tam malus, ut ei non prosint ista post mortem: est vero talis in bono, ut his non requirat; est et rursus talis in malo, ut nec his valeat, cum haec vita transierit, adjuvari. Quocirca hic omne meritum comparatur, quo post hanc vitam possit relevari quispiam, vel gravari. Nemo se autem speret, quod hic neglexit, cum obierit, apud Deum promereri. Non igitur ista quae pro defunctis commendandis frequentat Ecclesia, illi apostolicae sunt adversa sententiae, qua dictum est, Omnes enim astabimus ante tribunal Christ
Abbreviated transcription (Latin):
nouelucis grguia coruscante.
inhumil. credentium nationum
conde quiescere Quodaute desender
descomoro zacheus & sic indomo
suec xpomansione prȩparareiu¬
quia &icognouimus secunddom
carnem xp̃m. sediam nunc non

Expanded text:
novae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere. Quod autem descendere de sycomoro Zachaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare jusi cognouimus secundum carnem Christum, sed nunc iam non
Abbreviated transcription (Latin):
ces quippe qui ptnnulas squamarum
habent dare raltur &iam super a quar
solent : quidergo pennatis pircibus nisi
electȩ animȩ figurantur : quȩ ꝓfecto
solȩ incȩlestir ecclȩsiȩ corpur transeutt
quȩ modo uirtutũ pinnulis fultȩ saltur
dare ꝑ cȩleste desiderium sciunt: ut su¬
pernã per contemplationem app&ant.
quamuis inseipsis iterũ & mortali car¬
Ponatur ante oculos mulier curua :¬
& arbor infructuosa : reminis camur
malorum quȩ fecimus mittamus ad
radicem cordis cofinum stercoris : ut
tunc ineiubutionis fructu pinguercat
quod nobis hic perpenitentiã fecebat:
&siuirtutum summa operari nonpor¬
sumus: ipso dr̃ nostro gaud& lamento
sipra ei iustitiȩ inchoatione placebi¬
mus : qui in ĩsta quȩ fecimur punimus :
Nec mora erit infl&ibus: quia tergenđ
citius transeuntes lacrimas. gaudia

Expanded text:
ces quippe qui pennulas squamarum ces quippe qui pennulas squamarum habent, dare etiam saltus super aquas solent. Quid ergo pennatis piscibus nisi electae animae figurantur? Quae profecto solae in coelestis Ecclesiae corpus transeunt, quae, modo virtutum pennulis fultae, saltus dare per coeleste desiderium sciunt, ut superna per contemplationem appetant, quamvis in seipsis iterum ex mortali carPonatur ante oculos mulier curva, et arbor infructuosa. Reminiscamur malorum quae fecimus, mittamus ad radicem cordis cophinum stercoris, ut tunc in retributionis fructu pinguescat quod nobis hic per poenitentiam fetebat. Et si virtutum summa operari non possumus, ipse Deus nostro gaudet lamento. Ex ipsa enim justitiae inhoatione ei placebimus, qui injusta quae fecimus punimus. Nec mora erit in fletibus, quia tergent citius transeuntes lacrymas mansura
Abbreviated transcription (Latin):
si iprare adima app&enda non deicit.
contrahano illorum ꝑuersitas nul¬
latenus conualescit: & transire
ꝑ eam nequeunt. quam contra se
rigidam an superna intentione ꝑti
uam malignis in nobis spiritibur
da curuamur : Pudeatergo ter¬
rena concupircere. & dorsamen¬
tium arcendentibus aduersarus
prebere : Tentom semꝑ in cu&ur
quicuruus est. & quo premio sit re¬
demptur non meminit qui imaquȩ¬
rit. Hinc &iam ꝑmos sendicitur
utqui gibbo premitur. nequaquam
ad sacerdotium prouehatur. & quod¬
quođd xp̃i sanguine redempti sumus.
membra eiudem summi sacerdotir effi¬
cimur: linde nobis & perp&rum dicitur
los autem genus electum regale sacer¬
dotium: Sed qui gibbum tolerat ima
semper intu&ur: a sacerdotioergore¬
pellitur quia quis quis solis terrenis
intentur est: ipse sibi testis est: quod mem¬
brum summi sacer dotir non est: Hinc
rursus pisces qui pennulas non habent
ab esu fideler populi prohibentur : pir¬

Expanded text:
si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, si ipsa se ad ima appetenda non dejicit, contra hanc illorum perversitas nullatenus convalescit; et transire per eam nequeunt, quam contra se rigidam in superna intentione pertharissimi, non viam malignis in nobis spiritibus da curvamur. Pudeat ergo terrena concupiscere, et dorsa mentium ascendentibus adversariis praebere. Terram semper intuetur qui curvus est, et quo praemio sit redemptus non meminit qui ima quaerit. Hinc etiam per Moysen dicitur, ut qui gibbo premitur, nequaquam ad sacerdotium provehatur . Et quotquot Christi sanguine redempti sumus, membra ejusdem summi sacerdotis 1586 efficimur. Unde et nobis per Petrum dicitur: Vos autem genus electum, regale sacerdotium . Sed qui gibbum tolerat, ima semper intuetur. A sacerdotio ergo repellitur, quia quisquis solis terrenis intentus est, ipse sibi testis est quod membrum summi sacerdotis non est. Hinc rursus pisces qui pennulas non habent, ab esu fidelis populi prohibentur . Pis
Abbreviated transcription (Latin):
tus fuerat. sed peccatis &igentibur
foras missur mentissuȩ tenebrer
portat suꝑna non app&it in infimis
ĩtendit: cȩlestia nequaquam desiderat.
terrena semꝑin animo uersat : & hoc
quod desuo genere doluit inseipso
& clamauit dicens : Incuruatus sum
& humiliatursum usquequa que
Con templationem namque cȩlestiũ
pdens si sola carnis necessaria ho¬
imocogitar& incuruatur & humi¬
liatus ess& sed tamen usque quaque
non ess&: Quemergo a supernis cogi¬
tationibur non solum necersitas deiꝰ¬
cit. sed&iam uoluptas in licita ster¬
nit non solum in curuatus. sedusq¬
quaque in curuatus est : Hinc aliur
ꝓph&a de iñmundis spiritib dicit
qui dixerunt anim&uȩ incur uare
ut transeamus: Pecta quippe stat
anima cum superna desiderat:
&nequaquam flectitur adima :
sed maligni spiritur cumhanc in
sua rectitudine stare conspiciunt.
ꝑeam transire non porsunt : Transi¬
renamque eorumest. nimunda
illa desideria spargere: Dicuntergo
in curuare ut transeamus. quia

Expanded text:
gentibus foras missus, mentis suae tenebras portat, superna non appetit, infimis intendit, coelestia nequaquam desiderat, terrena semper in animo versat, et hoc quod de suo genere doluit, in seipso exclamavit, dicens: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequaque. Contemplationem namque coelestium perdens, si sola carnis necessaria homo cogitaret, incurvatus et humiliatus esset, sed tamen usquequaque non esset. Quem ergo a supernis cogitationibus non solum necessitas dejicit, sed etiam voluptas illicita sternit, non solum incurvatus, sed usquequaque incurvatus est. Hinc alius propheta de immundis spiritibus dicit: Qui dixerunt animae tuae, Incurvare ut transeamus . Recta quippe stat anima cum superna desiderat, et nequaquam flectitur ad ima. Sed maligni spiritus cum hanc in sua rectitudine stare conspiciunt, per eam transire non possunt. Transire namque eorum est immunda illi desideria spargere. Dicunt ergo Incurvare ut transeamus, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ta & enim culpa obligat mentem.
ut nequa quam surgere porrit ad rec¬
titudinem conatur & labitur: Quia
ubi sponte diu persaitit : ibi &cum nolue¬
rit coactus cadit. Benedehac nostrae
in curuatione &trpohumanbisnerir
perpralmistam dicitur: incuruatus
sum & humiliatur sum us que quaque:

Expanded text:
ta etenim culpa obligat mentem, ta etenim culpa obligat mentem, ut nequaquam surgere possit ad rectitudinem. Conatur, et labitur, quia ubi sponte diu perstitit, ibi et cum noluerit coacta cadit. Bene de hac nostra incurvatione ex typo humani generis per Psalmistam dicitur: Incurvatus sum et humiliatus sum usquequ
Abbreviated transcription (Latin):
tis aspicite: Alius dehonoribur aliur
depecuniis aliur deprȩdiorum ambitu
cogitat: cuncta hȩc in imosunt: & quan¬
domens talibur implicatur: abstatur
su rectitudine flectitur: & qui a ad
cȩleste desiderium non ad surgit qua¬
simulier inclinata. sursum respicere
nequa quã potest: sequitur. Hanc
cum uider& ihir. uocauit adse & ait illi:
mulier dimissaes ab in firmitate tua:
& inposuit illimanum & confertm
erecta est. Uocauit & er&it qui a
inluminauit. & adiuuit: Liocat sed non
eregit : quando quidem pereius gratiã
in luminamur sed eigentibur nostris
meritis. adiuuari non possumus
Pltrumque enim uidemus quȩ agen¬
da sunt sed hȩc opere non implemus
nitimur & infirmamur mentis iudi¬
cium rectitudinem conspicit: selad
hanc operis fortitudo succumbit:
qui animirum ianidepena peccatiest
ut & dono quidem porsit bonum cons¬
pici. sed tamen abeo quod aspicitur
contingat ꝑmeritum repelli: Li sica¬

Expanded text:
tis semper aspicite. Alius de honoribus, alius tis semper aspicite. Alius de honoribus, alius de pecuniis, alius de praediorum ambitu cogitat. Haec cuncta in imo sunt, et quando mens talibus implicatur, a status sui rectitudine flectitur. Et quia ad coeleste desiderium non assurgit, quasi mulier inclinata sursum respicere nequaquam potest. 7. Sequitur: Hanc cum vidisset Jesus, vocavit ad se, et ait illi: Mulier, dimissa es ab infirmitate tua. Et imposuit illi manum, et confestim erecta est. Vocavit et erexit, quia illuminavit et adjuvit. Vocat, sed non erigit, quando quidem per ejus gratiam illuminamur, sed, exigentibus nostris meritis, adjuvari non possumus. Plerumque enim videmus quae agenda sunt, sed hoc opere non implemus. Nitimur, et infirmamur. Mentis judicium rectitudinem conspicit, sed ad hanc operis fortitudo succumbit, quia nimirum jam de poena peccati est ut ex dono quidem possit bonum conspici, sed tamen ab eo quod aspicitur contingat per meritum repelli. Usita
Abbreviated transcription (Latin):
Erat autem docenr insinagoga sabbatis:
&eccemulier quȩ habebat spiritum in¬
firmitatis annis decem &octo Paulo
ante iamdiximus: quia hoc trinus ad¬
uentur dñi ad infructuosam ficul nea
quod decem & octo annorum numerur
adcuruam mulierem signat: S&toem̃
die homo factur est : atq eodemsetodie
opera dñi cuneta ꝑfecta sunt. seua¬
riur autemnumerur intrigonem duc¬
tur decem & octo facit. Quiaergo homo
quis etodie factus est ꝑfecta opera
habere noluit : sed ante legem sublege
atque in xordio inchoantir gratiȩ
infirmur & titit. decem & octo annir
mulier curuapuit. &erat indinata
nec omnino poterat sursuri reipicere
Omnis peccator terrena cogitaur
cȩlestia non requirens sur iumrer¬
picere non ual&s quia dum denideria
inferiora sequitur. Amentissuȩ rectitu¬
dine curuatur & hoc semꝑ uid& quod
sine inter missione cogitat : Adcorda
nibus inco.gitationibur uestris uolua¬

Expanded text:
Erat autem docens in synagoga eorum Sabbatis Erat autem docens in synagoga eorum Sabbatis . Et mulier quaedam, Habebat spiritum infirmitatis annis decem et octo . Paulo ante jam diximus, quia hoc erat trinus adventus domini ad infructuosam ficulneam, quod decem et octo annorum numerus ad curvam mulierem signat. Sexto enim die homo factus est , atque eodem sexto die opera Domini cuncta perfecta sunt. Senarius autem numerus in trigonum ductus decem et octo facit. Quia ergo homo, qui sexta die factus est, perfecta opera habere noluit, sed ante legem, sub lege, atque in exordio inchoantis gratiae infirmus exstitit, decem et octo annis curva mulier fuit. Et erat inclinata, nec omnino poterat sursum respicere. Omnis peccator terrena cogitans, coelestia non requirens, 1585 sursum respicere non valet, quia dum desideria inferiora sequitur, a mentis suae rectitudine curvatur, et haec semper videt, quod sine cessatione cogitat. Ad corda nibus in cogitationibus vestris volva
Abbreviated transcription (Latin):
pinguescat : Mittitur ergo cofi¬
nur stercoris adradicem arboris
penitentiam adlamenta mens ecitat. cũ que
adbonȩ operationis gratiam resormat:
quasi per tactum stercoris. redit ad fȩcundi
tatem operis radix cordis, plangit quod
fecirre sememinit dirplic& sibi qualen
fuirse. sere colitꝰ intentionem contrare
dirigit : atque ad meliora animũ accendi
Exfetore igitur adfructum reuiuiscit
arbor quia de consideratione peccati
adbona se opera resuscitat animus:
& sunt plurique qui increpationes audi¬
unt & tamen adpenitentiam redire con¬
temnunt. & infructuosi dõ in hoc sȩculo
uiri desstant: Sedaudiamus quid ficul¬
neȩ cultor adiungat: siquidem fecerit
fructum sin autem in futuro succides tẽ
Quia ꝓfecto quihic non uult ad fecundita¬
tem pinguescere ꝑ increpationem. illic
cadit unde iam surgere ꝑ penitentiam
non ual& & infuturo succid&urquã¬
uir hic sine fructu uiridis stare uideatur¬

Expanded text:
pinguescat. Mittitur ergo cophipinguescat. Mittitur ergo cophinus stercoris ad radicem arboris per poenitentiam ad lamenta mens excitat, cumque ad bonae operationis gratiam se reformat, quasi per tactum stercoris, tandem redit ad fecutatem operis radix cordis: plangit quod fecisse se meminit, displicet sibi qualem fuisse se recolit: intentionem contra se dirigit, atque ad meliora animum accendit. Ex fetore ergo ad fructum reviviscit arbor, quia de consideratione peccati ad bona se opera resuscitat animus. Et sunt plerique qui increpationes audiunt, et tamen ad poenitentiam redire centemnunt, et, infructuosi Deo, in hoc saeculo virides stant. Sed audiamus quid ficulneae cultor adjungat: Si quidem fecerit fructum: sin autem, in futuro succides eam. Quia profecto qui hic non vult ad fecunditatem pinguescere per increpationem, illic cadet unde jam resurgere per poenitentiam non valet; et in futuro succidetur, quamvis hic sine fructu viridis stare
Abbreviated transcription (Latin):
qui locum quem ten& inbonis operib:
non gerc&. Sed tamen nostrumest
ptalibus deprȩcari pamcultor
uineȩ quid dicat audiamur:
dñe dimitte illam & hoc annousq
dum fodiam circa illam : Quidest
circaficulneam fodere. nisi infruc¬
tuo sas mentes increpare: omnis
quippe forsa in imoest &nimirũ
increpatio. dũ mentem sibi demons¬
trat humiliat: Quotiens ergo de
peccato suo aliquemcor ripimus.
quasi &culture debito. circa infruc¬
tuosam arborem fodimus: Post
fossionem uero quid dicat au¬
diamus: &mittam cofinum sterco¬
ris: Quidest cofinus stercoris. nisi
memoria peccatorum peccata
& enim carnis stercora uocantur
unde & per ꝓph& amdicitur: Com
putr uerunt iumenta instercore
suo: Iumenta quippe insercore
suo computrescere est: carnaler
quorque infȩcore luxdriȩ uitam
finire: Nos itaque quotiens car¬
nalemmentem desuis pec catir
moriam uitia ante acta reduci
mus. quasi infructuosȩ arbori
cofinum stercoris uersamus ut

Expanded text:
qui locum quem tenet in bonis operibus qui locum quem tenet in bonis operibus non exercet. 5. Sed tamen nostrum est pro talibus deprecari. Nam cultor vineae quid dicat audiamus: Domine, dimitte illam et hoc anno, usque dum fodiam circa illam. Quid est circa ficulneam fodere, nisi infructuosas mentes increpare? Omnis quippe fossa in imo est. Et nimirum increpatio dum mentem sibi demonstrat, humiliat. Quoties ergo aliquem de peccato suo corripimus, quasi ex culturae debito circa infructuosam arborem fodimus. Post fossionem vero quid dicatur audiamus. Et mittam cophinum stercoris. Quid est cophinus stercoris, nisi memoria peccatorum? Peccata etenim carnis stercora vocantur. Unde et per prophetam dicitputruerunt jumenta in stercore suo . Jumenta quippe in stercore suo computrquosque in fętore luxurię vitam finire. Quotiens itaque carnalem mentem de suis peccatis moriam vitia anteacta redmus, quasi infructuosae arbori cophinum stercoris apponimus; ut
Abbreviated transcription (Latin):
Seclin hoc seculo potens quilib& si
fructum non hab& bonȩ operatio
nis &iam inpedimentũ prȩstat
c&eris quia quicumque subipsosunt
xemplo prauitatis illius quasium¬
bra ꝑuersitatis eius premuntur ꝰ
stat desuꝑ arbor infructuosa & sub¬
terterra sterelis iac& : infructuo¬
sȩ arboris desuꝑumbre densatur
& solisradius adterxm descendere
noquaquã ꝑmittitur quiadum
subiecti quilib& patroni ꝑuersi
per uerra gempla conspiciunt
ipsi quoque in fructuosi remanen¬
ter ueritatis lumine priuantur
& prersi umbra calorem solis non
accipiunt quia inde remanent
adõ frigidi unde in hoc seculomale
ꝓteguntur: Sed le lioo ꝑuersi quolib&
& potente : pene iamrequisitiodõ non
est postquamenim seꝑ didit quȩ ren¬
dum solum modo est  Cur & alius pre¬
mit: undebene eiusdem uineȩ dñs
dicit: ut quid&iam tenixm occupat:
dentem quippe occupat qui menter
alicnas grauat: terram occupat.

Expanded text:
Sed in hoc saeculo potens quilibet, si Sed in hoc saeculo potens quilibet, si fructum non habet operationis bonae, etiam impedimentum praestat caeteris, quia quicunque sub ipso sunt, exemplo pravitatis illius, quasi umbra perversitatis ejus premuntur. Stat desuper arbor infructuosa, et subtus terra sterilis jacet. Infructuosae arboris desuper umbra densatur, et solis radius ad terram descendere nequaquam permittitur, quia dum subjecti quilibet patroni perversi perversa exempla conspiciunt, ipsi quoque, infructuosi remanentes, veritatis lumine privantur. Et, pressi umbra, calorem solis non accipiunt, quia 1584 inde remanent a Deo frigidi, unde in hoc saeculo male proteguntur. Sed de hoc perverso quolibet et potente pene jam requisitio Deo non est. Postquam enim se perdidit, quaerendum solummodo est cur et alios premat. Unde bene ejusdem vineae dominus dicit: Ut quid etiam terram occupat? Terram quippe occupat qui mentes alienas gravat, terram occupat