comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ ꝑtransũsum in stationib suis ordinati appareant.
quasi quidam senatus ciuitatis dei. Deinde reuersus
ad lineam generationis. post uidam pono phares. deinde
esrom. & cetera: & hii sunt in scd̾a parte. Deinde in t̾eia
iosias. eliachim. ioachim. salathiel. zorobabel. abuid. eli a¬
chim. a zor. sadocͥ achim. eluid. eleazar. mathan. iacob ioseph.
Int̃ ioseph autẽ & colũpnam scribo. huc usq pͥmus adam
scłm carnẽ. Post hec reliquam medietatem que ẽ a colũp¬
na deorsum: similit̾ in cres partes equales diuido. Has aũ
ternas partes supra & ternas infra. designant latera man¬
sionũ: ubi intersecant ipsam zonam scđm positionẽ plani.
Igit᷑ facta hac diuisione. post colũpnam pͥmũ in ipsa linea
calipsi in circuitu throni sedentiũ. Q sicut. xii. patriar¬
che suꝑius latitudinẽ arche continent. quia ab eis anti

Expanded text:
tudinem per transversum in stationibus suis ordinati appareant, tudinem per transversum in stationibus suis ordinati appareant, quasi quidam senatus Dei civitatis. Deinde reversus ad lineam generationis post Judam pono Phares, Es. Et hi sunt in secunda parte. Deinde in tertiaJosias, Eliachim, Joachim, Salathiel, Zorobabel, Abiud, Eliachim, Azor, Sadoch, Achin, Eliud, Eleazar, Mathan, Jacob, Joseph. Inter Joseph autem et columnam scribo, hucusque primus Adam secundum carnem. Post haec reliquam medietatem, quae est a columna deorsum, similiter in tres partes aequales divido, has autem ternas partes supra, et ternas infra, designant latera mansionum, ubi intersecant ipsam zonam secundum positionem plani. Igitur facta hac divisione, post columnam primum in ipsa linea calypsi in circuitu throni sedentium. Et sicut duodecim patriarchae superius latitudinem arcae continent quia ab eis antiq
Abbreviated transcription (Latin):
nominis sui elem̃ta contraxit: qui ꝑom̃s partes mundi
in sua ꝓle diffiudendꝰ fuit. Post adam: scdm lineam ge¬
collocant᷑. In scd̾a parte pͥmum scribo iudam: & circa ip¬
sum reliquos patriarchas hinc inde adextris & a sinis¬
tris hoc modo dispono. Incipiens adextro pariete: scłm
ordinẽ generationis. ruben quia pͥmogenitꝰ fuit. pͥmũ
scͥbo. Deinde symeon. deinde leui: & hi adextris iudȩ col¬
locant᷑. hii .iiiͦiͬ. filii liȩ fuerunt. a sinistris iudȩ simib¬
t̃ scłm ordinem generationis pͥmũ scͥbit᷑ dan: deinde nep¬
talim. hii filii bale accille tis. Post ueptalim ponit᷑ gad:
deinde aser. Hii filii delphe. accille tͣehet. Deinde isacͥar.
dem zabulon. Hii rursum filii lẏe. Nouissime ioseph: &
post eũ beniamin. Hii filii rachel. Post hec singłis nomi¬
nib suas imagines suꝑpono semiplenas apectore sursũ.
usu yconias uocant: ut sic duodecim patriarche scłm lati¬

Expanded text:
nominis sui elementa contraxit, qui per omnes partes mundi nominis sui elementa contraxit, qui per omnes partes mundi in prole sua diffundendus fuit. Post Adam secundum lineam gecollocantur. In secunda parte primo scribo Judam, et circa ipsum reliquos patriarchas hinc inde a dextris et a sinistris hoc modo dispono: Incipiens a dextro pariete secundum ordinem generationis, Ruben, quia primogenitus fuit, primum scribo; deinde Simeon, deinde Levi. Et hi a dextris Judae collocantur; hi quatuor filii Liae fuerunt. A sinistris Judae similiter secundum ordinem generationis primum scribitur Dan, deinde Nephthalin, hi filii Balae ancillae Rachelis. Post Nephthalin ponitur Gad, deinde Aser, hi filii Zelphae ancillae Liae. Deinde Issachar, deinde Zabulon, hi rursum filii Liae: deinde novissime Joseph, et post eum Benjamin, hi filii Rachel. Post haec singulis nominibus suas imagines superpono semiplenas, a pectore sursum, Iconas ἐικόνας vocant, ut sic duodecim patriarchae secundum lati
Abbreviated transcription (Latin):
Quia uͦ in xp̃o noua generatio cepit que ẽ sccłm sp̃m:
aduentũ ꝑsꝑualem generationem dec̃minat᷑. Has aũ gene¬
rationes tali mͦ dispono. Suꝑiorem medietatem que ẽ a co¬
lũpna sursum in tres partes equales diuido: & ita unaqͦq
tercia. sexta pars ẽ tocus longitudinis. Hac diuisione¬
facta incipio sursum acapite: & pͥmum nom̃ ade talit̾
scribo. In ipsa fronte arche facio paruam quadraturam.
ad significandas quatuor partes mundi. Deinde suꝑiori
eius lateri id est orienti appono.a: hoc est pͥmam litterã
nominis ade. Inferiori autem lateri idẽ occidenti appono.
.d. hoc ẽ scd̃am. Dextro lateri idẽ aquiloni. appono a: id ẽ
terciam. Sinistro lateri idẽ austro appono.m: id ẽ quar
tam. In greco enim singłe partes mundi ab his litteris
.m. Cuiiꝰ rei rationẽ quidã talem tradunt. Dicunt enĩ
quod recte pͥmus parens a quatuor partib mundi

Expanded text:
Quia vero in Christo nova genQuia vero in Christo nova genspiritalem generationem determinatur. Has autem generationes tali modo dispono: superiorem medietatem, quae est a columna sursum, in tres partes aequales divido, et unaquaeque tertia sexta pars est totius longitudinis. CAP. Ifacta incipio sursum a capite et primum nomen Adam taliter scribo. In ipsa fronte arcae facio parvam quadraturam ad figurandas quatuor partes mundi, deinde superiori ejus lateri, id est orienti appono A, hoc est primam litteram nominis Adam. Inferiori autem lateri, id est occidenti, appono D, hoc est secundam. Dextero lateri, id est aquiloni, appono A, id est tertiam. Sinistro lateri, id est australi, appono M, id est quartam litteram. In Graeco autem singulae partes mundi ab his litteris M. Cujus rei rationem quidam talem tradunt: Dicunt enim quod recte primus parens a quatuor partibus mundi
Abbreviated transcription (Latin):
tempꝰ cẽ ab micio mundi usq ad finem scłi: in quo ñ inue¬
niant᷑ fideles xp̃i. Igit᷑ dona ista que ꝓtenditur afine usq
ad finẽ arche : designat cursũ temporis ab inicio mundi
usq ad finem scłi. Medietas aũ x eiꝰ que ẽ suꝑus acapite
arche usq ad colũpnam signi  ficat omẽ tempꝰ ab initio
mundi usq ad finẽ incarnati. onem uerbi. altera uero me¬
dietas que ẽ a colũpna deorsum: designat om̃e tempꝰ ab in¬
carnatione uerbi usq ad finem scħ. Ideo in suꝑiori medie¬
tate acapite arche usq ad colũpnam scribit᷑ linea carnał
generationis ab adam usq ad. xp̃m. In altera autẽ medietate
a colũpna deorsum scͥbunt᷑ nomina apłicorum apetro ac
deinceps: eo ordine quo sͥ in regimine eccłie quasi filii spũa¬
les patrib successerunt. Quia enim ab adam usq ad xp̃m
uetus generatio fuit que ẽ scdm carnem: ideo cursus tem¬
porũ in priore parte scłi ꝑcarnalem generationẽ distinguit᷑.

Expanded text:
e ab initio mundi usque ad finem saeculi, in quo non inveniantur fideles Christi. Igitur zona ista, quae protenditur a fine usque ad finem arcae, designat cursum temporis ab initio mundi usque ad finem saeculi. Medietas autem ejus, quae est superius a capite arcae usque ad columnam, significat omne tempus ab initio mundi usque ad incarnationem Verbi; altera vero medietas, quae est a columna deorsum, designat omne tempus ab incarnatione Verbi usque ad finem saeculi. Ideo in superiori medietate a capite arcae usque ad columnam, scribitur linea carnalis generationis ab Adam usque ad Christum. In altera autem medietate a columna deorsum scribuntur nomina apostolorum a Petro, ac deinceps eo ordine, quo sibi in regimine Ecclesiae quasi filii spiritales patribus successerunt. Quia enim ab Adam usque ad Christum vetus generatio fuit, quae est secundum carnem, ideo cursus temporum in priori parte saeculi per carnalem generationem distinguitur.
Abbreviated transcription (Latin):
temporum consistit. qu a de p̃ceritis ꝑ p̃sentia ad futura
se excendit. Tempꝰ aũ longitudinis eiꝰ ẽ ab inicio mundi.
usq ad finẽ scłi: quia scã eccłia in fidelib suis abinicio

Expanded text:
temporum consistit, qua de praeteritis per praesentia ad futura temporum consistit, qua de praeteritis per praesentia ad futura se extendit. Tempus autem longitudinis ejus est ab initio mundi usque ad finem, quia sancta Ecclesia in fid
Abbreviated transcription (Latin):
cũq duo uel tres congregati fuerint in nomine meo: ibi
sum ego in medio eorum. Si ergo tanta ẽ infirmitas nrã
ut ascendere ñ ualeamus in scd̾am uł terciam mansionẽ:
non tam̃ desꝑemus sed congregemur in unum ꝑfidem no¬
minis eius: & simus saltem in pͥma mansione. simus in
unitate eccłie: teneamus rectam & inuiolatum fidem: &
ipse ueniet ad nos ut stet in medio nr̃i. congratulans bono
incepto nr̃o: paratus adiuuare & ad altiora erigere: ut sit
unus in omib. unus int̾ omnes. unus p̃ om̃ib dñs iħe¬
que ꝑmedium fundum scdm longitudinem afine usq ad
finẽ arche porrigitur. Si cium archa eccłiam significat:
restat ut longitudo arche longitudinẽ figur& eccłie. Lon¬
gitudo autẽ eccłie consideratur in diuturnitate tempoꝵ:
sicut latitudo in multradiue ppłoꝵ. Tunc enĩ ȩccłia di¬
latari dicitur: quando numerus credentium augetur.
& multi ad fidem uocant᷑. Longitudo autẽ eiꝰ in ꝓlixitate

Expanded text:
cunque duo vel tres congregati fuerint in nomine meo, ibi ego sum in medio eorum . Si ergo tanta est infirmitas nostra, ut ascendere non possimus in tertiam vel secundam mansionem, non tamen desperemus, sed congregemur in unum per fidem nominis ejus, et simus saltem in prima mansione, simus in unitate Ecclesiae, teneamus rectam et inviolatam fidem, et ipse veniet ad nos, ut stet in medio nostrum congratulans bono incoepto nostro, paratus adjuvare et ad altiora erigere, ut sit unus in omnibus, unus inter omnes, unus prae omnibus Do medium fundum secundum longitudinem a fine usque ad finem arcae porrigitur. Si enim arca Ecclesiam significat, restat ut longitudo arcae longitudinem figuret Ecclesiae. Longitudo autem Ecclesiae consideratur in diuturnitate temporum, sicut latitudo in multitudine populorum. Tunc enim Ecclesia dilatari dicitur, quando numerus credentium augetur, et multi ad fidem colliguntur. Longitudo autem ejus in prolixitate
Abbreviated transcription (Latin):
linus. Et quod suꝑ ẽ spacium usq ad finẽ arche: illos ca¬
piet qui post nos futuri sunt usq ad finẽ scłi.
badam usq ad diluuiũ pͥma etas scłi: continens an¬
adiluuio usq ad abraham: continens annos. ce. nona¬
ginta duos. Tercia ab abraham usq ad dauid: habeus
ta a transmigratione usq ad aduentũ xp̃i: habens annos
nulla annorum serie certa: s ut etas decrepita. ipsa mor¬
te tocus scłi consũmanda. has erũpnosas plenasq labori¬
b mundi etates. quicunq felici morte uicerunt: septima
iam sabbati ꝑhennis etate sus cepti. octauam beate resur¬
rectionis etatem. in qua cum deo ꝑhennit̃ regnabunt ex¬

Expanded text:
ius. Et quod super est spatium usque ad finem arcae illos capiet, qui post nos futuri sunt, usque ad finem saeculi. Ab Adam usque ad diluvium prima aetas saeculi continens ana Noe usque ad Abraham, habens annos ducentos nonaginta duos. Tertia, ab Abraham usque ad David, habens ta a transmigratione usque ad adventum Christi habens annos nulla annorum serie certa, sed ut aetas decrepita ipsa morte totius saeculi consumenda. Has aerumnosas, plenasque laboribus mundi aetates quicunque felici morte vicerunt, septima jam Sabbati perennis aetate suscepti, octavam beatae resurrectionis aetatem, in qua cum Domino perenniter regnabunt, ex
Abbreviated transcription (Latin):
minũ: idẽ homines naturalis legis. homines scͥpte
legis. homines grẽ. Nam sicut tͥa tempora sunt. id ẽ
sunt manerie hominum. homines naturał legis. ho¬
mines sc̾ͥpte legis. homines grẽ. Homines naturalis
legis ꝑtinent ad tempiis naturalis legis. Similit̾ & ho¬
mines scͥpte legis ꝑtinent ad tempus scͥpte legis: & ho¬
mines grẽ ad tempus grẽ &̾cam̃ si diligent̃ aitendimꝰ.
in singłis his temporib omnes istas manerias hominũ¬

Expanded text:
minum, id est homines naturalis legis, homines scriptae minum, id est homines naturalis legis, homines scriptae legis, homines gratiae. Nam sicut tria tempora sunt, id estsunt maneries hominum, id est homines naturalis legis, homines scriptae legis, homines gratiae. Homines naturalis legis pertinent ad tempus naturalis legis. Similiter homines scriptae legis pertinent ad tempus scriptae legis et homines gratiae ad tempus gratiae. Et tamen si diligenter attendimus, in singulis his temporib
Abbreviated transcription (Latin):
archis usq ad colũpnam id ẽ usq ad incarnationẽ uerbi tempꝰ
scͥpte legis: terciam que ẽ acolũpna deorsum idẽ ab incar¬
natione uerbi usq ad finẽ scłi. tempꝰ gr̃e. Et sccłm has di¬
uisiones: ipsa etiam latera arche utrinq distinguo. Bem̃
in utroq latere ꝑsingłas diuisiones ternos colorum tractꝰ
duco: ut uelut trabes quedam in longum porrecte latera¬
lit̃ conuingant᷑. data singłis congrua latitudine. Nam
ext̾ior quasi foris apparens. latior cet̾is ẽẽ debet. Post hẽ
incerior medius quasi int̃ duos coartatꝰ: minimũ latitu¬
diuis habebit. Horum positio sic uariat᷑. ut ille qui in pͥ¬
ma parte exterior ẽ in soda sit medius: & qui in pͥma par
cunda sit exc̃ior. Rursus qui in sccła parte ẽ ext̾ior. int̾cia
sit medius: & qui in scd̾a ẽ medius. in t̾cia sit int̾ior
& qui in scła ẽ int̾ior. int̾cia sit ext̾ior. Cuiꝰ rei misteriũ
hoc ẽ. Tres colores isti. significant tres manerias ho¬

Expanded text:
rchis usque ad columnam, id est usque ad incarnationem Verbi, tempus scriptae legis. Tertiam, quae est a columna deorsum, id est ad incarnatione Verbi usque ad finem saeculi, tempus gratiae. Et secundum has divisiones ipsa etiam latera arcae utrinque distinguo. Deinde in utroque latere per singulas divisiones ternos colorum tractus duco, ut velut trabes quaedam in longum porrectae lateraliter conjungantur data singulis congrua latitudine. Nam exterior quasi foris apparens latior caeteris esse debet. Post hunc interior medius quasi inter duos coarctatus minimum latitudinis habebit. Horum positio sic variatur, ut ille, qui in prima parte exterior est, in secunda sit medius, et qui in prima partcunda sit exterior. Rursus qui in secunda parte exterior est, in tertia sit medius, et qui in secunda est medius, in tertia sit interior, et qui in secunda est interior, in tertia sit exterior. Cujus rei mysterium hoc est: Tres colores isti significant tres maneries ho
Abbreviated transcription (Latin):
decalogum legis que antiquo ppło pͥmum quasi electo &
iusto ad dexteram collocato data ẽ. Ad sinistrum cornu
tum ꝑfectionẽ grẽ que data ẽ gentilitati. que pͥmum ꝓpt̃
infidelitatẽ abiecta. & ad sinistram ponenda uidebatur. de¬
inde spaciũ lunbi circunquaq purpureo & uiridi colore
in duo: exterius purpureo & interiꝰ uiridi: & in medio cru¬
cis aureȩ quam feceram. agnum agͥnicłm stantẽ pingo.
Quo facto: ꝑfectus ẽ cubitus. Cuius rei rationẽ si queris.
aliud ostendit quam si diceret. iste cubitꝰ eundem signifi¬
brans: & qui priori ppło ꝑ ignem diuine maiestatis t̾ri¬
bilis fuit puniendo peccata. post̾i̾ori ppło ꝑnubẽ huma¬
nitatis mictis apparuit. condonando peocata: Qui ꝓpec¬
catis hominũ in cruce immolatꝰ ẽ quasi agnus mit̾tis &
ñ aꝑiens os suũ. & ꝓ usticia hominũ resurgendo & ascen¬
dendo ad celos ẽ exaltatus : qui undiq ad sẽ uenientib

Expanded text:
Decalogum legis quae antiquo populo primum quasi electo et Decalogum legis quae antiquo populo primum quasi electo et justo ad dexteram collocato data est. Ad sinistrum autem cornu tum perfectionem gratiae, quae data est gentilitati, quae primum propter infidelitatem abjecta, et ad sinistram collocanda videbatur. Deinde spatium limbi circumquaque purpureo, et viridi colore induo, exterius purpureo, et interius viridi, et in medio crucis aureae, quam feceram, agnum anniculum stantem pingo. Quo facto perfectus est cubitus. Cujus rei rationem si quaeris, i ostendit aliud, quam si diceret, iste cubitus eumdem signifibrans. Et qui priori populo per ignem divinae majestatis terribilis fuit puniendo peccata, et posteriori populo per nubem humanitatis mitis apparuit, condonando peccata, qui pro peccatis hominum in cruce est immolatus quasi agnus mitis et non aperiens os suum, et pro justitia hominum resurgendo, et ascendendo super coelos est exaltatus. Qui undique ad se venientibus
Abbreviated transcription (Latin):
Rassills in planitie ubi archam depingere uolo
medium centrũ quero: & ibi fixo puncto. paruam
quadraturam equilateram ad similitudinẽ illius
cubiti in quo consũmata ẽ archa circunduco. Itemq illi qua¬
drature aliam paulo maiorem circunseribo. ita ut spaciũ
quod ẽ int̾ ext̾iorem & int̾iorem quadraturam. quasi limb
cubiti ẽẽ uideat᷑. Hoc facto in int̾iori quadratura crucem
pinguo. ita ut cornua eiꝰ singła latera quadrature attingãt.
eamq auro suꝑduco. Deinde spacia illa que insuꝑfi¬
cie quadrature int̾ quatuor angulos crucis & quadra¬
ture remanent. colore uestio. duo suꝑiora flãmeo. & duo
inferiora saphyrino: ita ut medietas una eubiti in flam¬
meo colore ignem. & altera medietas in saphirino colore
nubem rep̃sentare uideatur. Post hec in limbo cubiti suꝑ
cruoem scribo .a. quod ẽ pͥncipium. decontra subt̃ cru¬
cem scribo .u. quod ẽ finis. Ad dextrum cornu scribo .x.
que littera pͥma ponitur in nomine xꝑi. & significat

Expanded text:
m, in planitie ubi arcam depingere volo, medium centrum quaero, et ibi fixo puncto parvam quadraturam aequilateram ad similitudinem illius cubiti, in quo consummata est arca, ei circumduco. Itemque illi quadraturae aliam paulo majorem circumscribo. Ita ut id spatium, quod est inter exteriorem et interiorem quadraturam, quasi limbus cubiti esse videatur. Hoc facto in interiori quadratura crucem pingo, ita ut cornua ejus singula latera quadraturae attingant, eamque auro superdueo. Deinde spatia illa, quae in superficie quadraturae inter quatuor angulos crucis et quadraturae remanent, colore vestio, duo superiora flammeo, et duo inferiora sapphirino. Ita ut medietas una cubiti in flammeo colore ignem, et altera medietas in sapphirino colore nubem repraesentare videatur. Post haec in limbo cubiti supra crucem scribo α, quod est principium. Econtrario subter crucem scribo ω, quod est finis. Ad dextrum cornu crucis scribo χ, quae littera prima ponitur in nomine Christi, et significat
Abbreviated transcription (Latin):
nes scͥpte legis cantũmͦ in eccłia sunt. quia fidem habent.
s de eccłia ñ sunt. quia boni ñ sunt. Soli aũ homines grẽ
in eccłia sunt & de eccłia sunt. quia fidem habent & boni¬
ñ sunt. Hoc significare uolunt illi tres tractꝰ coloꝵ. quos
in laterib arche ordinauimꝰ: uiridis. croceus. & purpureꝰ.
Uiridis color qui in tempore naturał legis forisecꝰ iac&.
significat homines nat᷑ał legis qui tunc manifestiores
erant. Qui ĩ conpositiõe arche ẽ. s arche simił ñ ẽ: sed fo¬
ris cũ terra similitudinẽ habet. Archa enĩ purpureo co-¬

Expanded text:
nes scriptae legis tantummodo in Ecclesia sunt, quia fidem habent, nes scriptae legis tantummodo in Ecclesia sunt, quia fidem habent, sed de Ecclesia non sunt, quia boni non sunt. Soli autem homines gratiae in Ecclesia sunt, et de Ecclesia sunt, quia et fidem habent, et boni sunt. Hoc significare volunt illi tres tractus colorum, quos in lateribus arcae ordinavimus, viridis, croceus, purpureus. Viridis color, qui in tempore naturalis legis forinsecus jacet, significat homines naturalis legis, qui tunc manifestiores erant, qui in compositione arcae est, sed arcae similis non est, sed foris cum terra similitudinem habet. Arca enim, quae
Abbreviated transcription (Latin):
pus fuerant. quia lex bona ꝑ hoc quod homines ad iusti¬
tiam inuitauit. iustoꝵ uitam ad clariorẽ redidit. Adue¬
lam sectant᷑ uicia sua. qui prius timore pene coerciti
latuerunt. homines uͦ scͥpte legis minuunt᷑. Laimen ħ
tempꝰ ideo tempus grẽ appellatur. qm̃ nunc homines grẽ
quauis non sint numero plures. statu tam̃ excellentiores¬
sunt: quia uĩtas apaucis quidem tenetur. s ab omĩbus
fere cognoscit᷑. & cõmuni om̃iũ iudicio antefert᷑: & iam
palam ẽ quod homo ñ ex oꝑib legis sicut olim estunabãt.
s ex gr̃a dei iustificatur. Ciiẽq igit᷑ temporis. homines
naturał legis sunt aꝑte mali: homines uͦ scͥpte legis
ficte boni. homines uͦ aũ grẽ uere boni. Homines nat᷑ał
legis partim sunt extra eccłiam. sic̃ infideles quiq: par¬
tim in ęccłia sunt sic̃ hi qui fidem solam habent absq
oꝑib. sed nullomͦ de eccłia sunt. quia boni ñ sunt. Homi¬

Expanded text:
od homines ad justitiam invitavit, justorum vitam clariorem reddidit. Advelam sectantur vitia sua, qui prius timore poenae coerciti latuerunt, homines vero scriptae legis minuuntur. Tamen hoc tempus ideo tempus gratiae appellatur, quoniam nunc homines gratiae, quamvis non sint numero plures, tamen sunt statu excellentiores, quia veritas a paucis quidem tenetur, sed ab omnibus fere cognoscitur, et communi omnium judicio antefertur. Et jam palam est quod « homo non ex operibus legis, sicut olim existimabatur, sed ex gratia Dei justificatur. » Cujuscunque igitur temporis homines naturalis legis sunt aperte mali, homines autem scriptae legis ficte boni, homines vero gratiae vere boni. Homines naturalis legis partim sunt extra Ecclesiam, sicut infideles quique, partim in Ecclesia, sicut ii qui solam fidem habent absque operibus, sed nullo modo de Ecclesia sunt, quia boni non sunt. Homi
Abbreviated transcription (Latin):
Prima mansio ẽ fides. scd̾a mansio ẽ spes: t̾c̃ia mansio ẽ
caritas. Uel scđm anagogen. Prima mausio ẽ cogitatio rec¬
ta. sccła mansio ẽ meditatio ꝓuida. tercia mansio
ẽ contemplatio clara. Uel scd̾m oꝑationẽ. Prima mansio
ẽ scientia. scd̾a mansio ẽ disciplina. t̾cia mansio ẽ bonitas¬

Expanded text:
nsio est fides, secunda mansio est spes, tertia mansio est charitas. Vel secundum anagogem, prima mansio est cogitatio recta, secunda mansio est meditatio provida, tertia mansio est contemplatio clara. Vel secundum operationem, prima mansio est scientia, secunda mansio est disciplina, tertia mansio est boni
Abbreviated transcription (Latin):
libent labores tolerant foris. non solũ oꝑe sed ce
corde uagantur: & dũ ꝑ exꝑim̃ta rerum mul¬
ta disount. quasi ex ipsa ocoupatione sua
ñ amittunt: & in bonis agendis tanto cautiores fiunt. qͣnto
in malis ꝑpetrandis. prius studiosiores exciterunt. U̾nde
manifeste ostenditur. hoc etiam eis ꝓfuisse. quod ad tempꝰ
derelicti uidebant᷑. Propt̃ quod suꝑius dictum ẽ quatuor
ẽẽ que exercent circunspectionẽ. timorẽ uidelicet. curami.
necessitutem. affectum. Tres autẽ cimores sunt. mundani
& carnales. Timor uilitatis. timor pene. timor mortis. quoꝵ
singłi suas curas generant. Necessitas autẽ. duplex ẽ.
Alia indebito dandi. alia in indigentia accipiendi. Alite
enim dicitur. necesse ẽ tributum dari cesari: & alit̃ dicit᷑
necesse ẽ escas dare uentri. Ideo necesse ẽ ut tributum

Expanded text:
libenter labores tolerant, foris non tantum opere, sed et libenter labores tolerant, foris non tantum opere, sed et mente vagantur. Et dum per experimenta rerum multa discunt, quasi ex ipsa occupatione sui idicerunt, non amittunt, et in bonis agendis tanto cautiores fiunt, quanto in malis perpetrandis prius studiosiores exstiterint. Unde manifeste ostenditur etiam hoc eis profuisse, quod ad tempus derelicti videbantur. Propter hoc superius dictum est quatuor esse quae exercent circum spectionem, timorem videlicet, curam, necessitatem, affectum. Tres autem sunt timores mundani vel carnales, timor vilitatis, timor poenae, timor mortis, quorum singuli suas curas generant. Necessitas autem duplex, alia indebito dandi, alia indigentia accipiendi. Aliter enim dicitur. Necesse est tributum dare Caesari, et aliter dicitur. Necesse est escas dare ventri. Imo
Abbreviated transcription (Latin):
derat. penas temporales pati reformidat. Sepe qui illam con¬
fuisionẽ que aute dei oculos & scõꝵ angłoꝵ pecratorib uen¬
tura ẽ timere adhuc ñ didicit: uilis ẽẽ in ocłis hominũ
erubescit. Et ꝓhis euitandis laborant homines. que seruis
dei ñ solum fugienda ñ sunt: iumo etiam ñ ñquam cum frue¬
tus eorũ agnos eitur appetenda. Similit̃ sunt mulqi. qui ani¬
me sue ieiuiniũ ignorant. & ꝓcibo uents conꝑando uehem̃ter
insudant. Et sepe homines ꝓ airnalib desiderus adiplen¬
dis. plurimos labores graues & amaros libent̃ tolerant. qͥs
pamore ec̃ne uite uł ad modicum ferre recusant: cum econt᷑
electi fine int̾missione laborent & affligant semet ipsos ne
desideria carnis ꝑficiant: qui etiam necessitatib suis non
sine timore deseruiunt: cim̃tes ne usq ad delectatio¬
nẽ effiuat uoluptatis. quod exigit infirmitas condicio

Expanded text:
derat, poenas temporales pati reformidat. Saepe qui illam conderat, poenas temporales pati reformidat. Saepe qui illam confusionem, quae ante Dei oculos et sanctorum angelorum peccatoribus ventura est, timere adhuc non didicit, vilis esse in oculis hominum erubescit. Et pro his evitandis laborant homines, quae servis Dei non solum fugienda non sunt, imo etiam nonnunquam cum fructu eorum agnoscuntur appetenda. Similiter sunt multi, qui animae suae jejunium ignorant, et pro cibo ventris comparando vehementer insudant. Et saepe homines pro carnalibus desideriis adimplendis plurimos labores graves et amaros libenter, tolerant, quos pro amore aeternae vitae, vel ad modicum subire recusant, cum e contrario electi sine intermissione laborent, et affligant semetipsos, ne desideria carnis perficiant. Qui etiam necessitatibus suis non sine timore deserviunt, timentes ne usque ad delectationem effluat voluptatis, quod exigit infirmitas condition
Abbreviated transcription (Latin):
augeatur. Quatuor enĩ sunt : timor. cura. uecessi-¬
tas. asfectus. Ex trib idẽ timore. necessitate.
affectu: nascitur quartũ id ẽ cura. Qd̃ enim
timemus incidere sollicite euramꝰ euitare:
& quod dolemꝰ adeẽ. sollicite studemꝰ anobis
remouere: e quod desideramꝰ adipisci. solli¬
cite studemꝰ adipiset obtinere: & sic
post affectionem passionis. sequit᷑ cura sollicitudinis.: &
post euiam sollicitudinis sequit᷑ conatꝰ in exeroitio oꝑatio¬
nis. ii post exercitium oꝑationis crescit cautela cireunspec¬
tionis. Ꝙ quia ex uicio nr̃e corruptionis hoc nob̾ inẽ. ut
magis solliciti simꝰ ꝓeo adipiscendo qd̾ ꝑuerse cupimꝰ. uel
eo eiuitanido quod suꝑflue formidamꝰ: fit ut cautelam cireun¬
spectionis quã in bonis studiis comnꝑare negligimꝰ. ꝑmala studia
facile ad quiramꝰ. Sepe qui anime mortem non metuit. mori
uicarne ꝑtimescit: & qui ꝑpetuos gehenue cruciatꝰ non consi¬

Expanded text:
augeatur. Quatuor enim sunt timor, cura, necessiaugeatur. Quatuor enim sunt timor, cura, necessitas, affectus; et ex tribus, id est timore, necessitate, affectu, nascitur quartum, id est cura. Quod enim timemus incidere sollicite studemus evitare, et quod dolemus adesse sollicite studemus a nobis removere, et quod desideramus adipisci, sollicite studemus obtinere; et sic post affectionem passionis requiritur cura sollicitudinis et post curam sollicitudinis sequitur conatus in exercitio operationis, et per exercitium operationis crescit cautela circumspectionis. Et quia ex vitio nostrae corruptionis hoc nobis inest ut magis solliciti simus pro eo adipiscendo, quod perverse cupimus, vel eo evitando, quod superflue formidamus, fit ut cautelam circumspectionis, quam in bonis studiis comparare negleximus per mala studia facile acquiramus. Saepe etenim qui animae mortem non metuit, mori in carne pertimescit, et qui perpetuos gehennae cruciatus non consi
Abbreviated transcription (Latin):
tentur. ut uidelicet ipse tẽptaciones eos exerceant & cautio¬
res reddant: quia conflictus uiciorũ exercitia sunt uͥtutum:
& sicut sepe cadendo discit homo. qualit̾ gressum figere &
caute ambulare debeat: & in conflictu belli qui frequent̃
plagatus ẽ. cautiꝰ uenientẽ ictum excipit: sic qui adiabolo
sepe decipit᷑. subtilius postinodũ uersutias eiꝰ dep̃hendit.
& machinationes subũtit: & hoc ẽ quos multos uidemꝰ post
magna scła ad uͥtutum sũma conscendere: & tanta uͥtute
om̃s diaboli conatus contra se erectos atterere. ut in quo
prius se uicisse gaudebat.iam ñ spoliasse sed pociꝰ contͣ se eos¬
armasse uideatur. Hoc qͥppe altum hoc secretum dei consiliũ
sibi cessisse ad uictoriam. Libet itaq nuno considerare. qua¬
lit̃ ex ipsis quas supͣ memorauimꝰ passionib exercitia
nascant᷑: ac deinde qualit̃ ꝑ ipsa exercitia oircunspectio

Expanded text:
tentur, ut videlicet ipsae tentationes eos exerceant, et cautiotentur, ut videlicet ipsae tentationes eos exerceant, et cautiores reddant; quia conflictus vitiorum exercitia sunt virtutum. Et sicut saepe cadendo discit homo qualiter gressum figere, et caute ambulare debeat, et in conflictu belli qui frequenter plagatus est, cautius venientem ictum excipit, sic qui a diabolo saepe decipitur, subtilius post modum versutias ejus deprehendit, et machinationes subvertit. Et hoc est quod multos videmus post multa scelera ad virtutum summam ascendere, et tanta virtute omnes diaboli conatus contra se erectos atterere, ut in quo saepius vicisse gaudebat, jam non spoliasse, sed contra se armasse potius videatur. Hoc quippe altum, hoc secretum Dei consilium loriabatur cecidisse ad victoriam. Libet itaque nunc considerare qualiter ex ipsis, quas supra memoravimus, passionibus exercitia nascantur, ac deinde qualiter per ipsa exercitia circumspectio
Abbreviated transcription (Latin):
ligat. Inuidia diaboli. illicitis desideriis nos infsãmando uul¬
nerat. S in his om̃ib dei seruus exercetur ad p̃mium:
& tunc qͦ mala ei subiecta seruiuũt: oũ eum affligendo
ꝓbant non subuertunt. Iste siquidẽ passiones om̃s. udelicet
timor cura & desiderium illicitũ. male sunt: & ipsa qͦ necessi¬
tas uite p̃sentis a dño malicia appellatur. S deus hec iccir¬
co ad tempꝰ electoꝵ suoꝵ m̃tib dñari ꝑmitit. ut cũ ꝑ exꝑim̃
tum didicerint. quanta miseria falsis istis delectationib
insit: ardentuis eterna illa & uera gaudia requirant. que
nulla tristia corrunpiuit. Et salubrit̃ aliquando derelicti.
ꝑmittunt᷑ ad tempꝰ seruire passionib carns sue. ut agnos¬
eant infirmitatem suam & de se tip̃sumant: & tanto deuociꝰ
postiodum diuine grẽ se subiciant: quanto manifestius ex
p̃cedenti casu didicerunt ex sua uͥtute non ẽẽ quod stant. Est

Expanded text:
ligat, invidia diaboli, illicitis desideriis nos inflammando vulligat, invidia diaboli, illicitis desideriis nos inflammando vulnerat. Sed in his omnibus Dei servus exercetur an praemium, et tunc ei quoque mala subjecta serviunt, cum eum affligendo probant, non subvertunt. Istae siquidem passiones omnes, videlicet timor, cura et desiderium illicitum malae sunt, et ipsa quoque necessitas vitae praesentis a Domino militia appellatur. Sed Deus idcircntum didicerint quanta miseria falsis illis delectationibus insit, ardentius aeterna illa et vera gaudia requirant, quae nulla tristitia corrumpit. Et salubriter, aliquando derelicti permittuntur ad tempus servire passionibus carnis suae, ut agnoscant infirmitatem suam, et de se non praesumant, et tanto devotius postmodum divinae gratiae se subjiciant, quanto manifestius ex praecedenti casu didicerint ex sua virtute non esse quod stant. Est e
Abbreviated transcription (Latin):
agricole quando uolunt expandere ramos arboꝵ. aut suꝑ¬
ponere eis pondera que deorsum p̃mant. aut subtꝰ alliga¬
re que deorsum trahant. aut iuxta defigere stipites &e
alligare ramos. ne sursum eleuent᷑. sed in latum se diffun¬
dant: aut ipsi nudo trumco infigere surculos. ut ibi con¬
crescentes. arborem uestiant. Timor ẽ quasi pondus suꝑpo¬
sitũ. Cura quasi pondꝰ subtus appensum. Necessitas ẽ simił¬
stipiti qui ligat. affectus ẽ quasi surculus qui infixuis uul¬
nerat. Ista quatuor nascuntur ex quatuor generib maloꝵ
que homo sustinet in hoc mundo: que sunt ira dei. uanicas
mundi. infirmitas humane condicionis. inuidia diaboli.
tas humane condicionis ẽ. quod facile ledimur adũsis: &
difficile ad bona agenda conualescimꝰ. Inuidia diaboli est.
cum ipso instigante ad uicia inflãmamur. G̃ ira dei. timore
trabit. Infirmitas nr̃e condicionis. diris nos necessitatibus

Expanded text:
agricolae quando volunt expandere ramos arborum, aut supagricolae quando volunt expandere ramos arborum, aut supernonere eis pondera quae deorsum premant, aut subtus alligare quae deorsum trahant, aut juxta affigere stipites et alligare ramos, ne sursum eleventur, sed in latum se diffundant, aut ipsi nudo trunco infigere surculos, ut ubi concrescentes arborem vestiant. Timor igitur est quasi pondus superpositum. Cura quasi pondstipiti qui ligat, affectus est quasi surculus qui infixus vulnerat. Ista quatuor nascuntur ex quatuor generibus malorum, quae homo sustinet in hoc mundo, haec sunt: Ira Dei, vanitas mundi, infirmitas humanae conditionis, invidia diaboli. tas humanae conditionis est quod facile laedimur adversis, et difficile ad bona agenda convalescimus; invidia diaboli est, cum ipso instigante ad vitia inflammamur. Igitur ira Dei timore trahit, infirmitas humanae conditionis, diris nos necessitatibus
Abbreviated transcription (Latin):
tionem. subiectis pat̾nisam sollicitudinẽ impendat: & sic
ꝑdiũsa uirtutũ studia sapientie sue ramos expandat.
& tunc deinũ arbor illa sapientie. que pͥus in modum flexi¬
bił arundinis nudo stipite male excreuerat. iugi iam stu¬
dio uircutum roborata: & frondib circunspectionis undiq
melior qnͣto robustior: qnͣto exercitatior. tanto circũspec̾tion
ornatior. ita ut oe ipsa p̃cisio sua ei ꝓfuisse uideat᷑ Sed
quia ipsa sapientia ꝑcircunspectionẽ ramos suos expan¬
dit. diffiniamus nunc quosdam generales modos. quib
circunspectio exercetur. Sunt autẽ quatuor. Timor. cura.
necessitas. affectus. Cimnor ẽ anxietas ꝑielitandi. Cura
ẽ sollicitudo euadendi in cõmodi: aut cõmodi adipiscen¬
di. Necessitas ẽ debitum dandi: aut indigentia accipi¬
endi. Affectus ẽ desiderium ꝑfruendi. Timor p̃mit: cu¬
ra trahit: necessitas ligat: affectus uulnerat. Sic solent

Expanded text:
tionem subjectis paternam sollicitudinem impendat. Et sic tionem subjectis paternam sollicitudinem impendat. Et sic per diversa virtutum studia sapientiae suae ramos diffundat, et tunc demum arbor illa sapientiae, quae prius in modum flexibilis arundinis nudo stipite male excreverat, jugi jam studio virtutum roborata, et frondibus circumspectionis undique anto fortior, quanto robustior, quanto exercitatior, quanto circumspectione ornatior, ita ut etiam ipsa praecisio sua ei profuisse videatur. Sed quia ipsa sapientia per circumspectionem ramos suos expandit, diffiniamus nunc quosdam generales modos, quibus circumspectio exercetur. Sunt autem quatuor. Timor, cura, necessitas, affectus. Timor est anxietas periclitandi. Cura est sollicitudo evadendi incommodi aut commodi adipiscendi. Necessita est debitum dandi, aut indigentia accipiendi. Affectus est desiderium perfruendi. Timor premit, cura trahit, necessitas ligat, affectus vulnerat. Sic solent
Abbreviated transcription (Latin):
difficile sit ꝑofficium exc̃ĩorib inseruire. & tam̃ ꝑ deside¬
rium interiora non deserere. & etim se ad curam suscepti
regiminis inparem agnouerit. tunc sciat quoͥd de his sen¬
sisse debuerat. quos prius in eodem loco positos inconsid̾ate
despiciebat. Et quia maiorem potestatem maior solet sollici¬
tudo comitari: ipsa eum cura exerceat. ut discat ẽẽ ꝓuidꝰ
& circunspectꝰ. et non torpescat ocio: ut aute ꝑicłm animũ
firmet: ut non solum quid eueniat sed quid euenire possit
atcendat: arridenti fortune ñ nimiũ credat: in adũsis fidu¬
tiam non amittat. Ꝙ quioquid finem habiturum ẽ. siue ma¬
lum sit fuie bonum eque despiciat: omẽm euentũ consilio
suo p̾ueniat: amicos ante necessitatem conꝑare studeat. in
ꝓprio sensu ñ plusqͣm oportae confidat: om̃s diligere. ñ om̃ib
eque credere: maiorib obedientiam debitam. equalib dilee¬

Expanded text:
difficile fit per officium exterioribus inservire, et tamen per desidedifficile fit per officium exterioribus inservire, et tamen per desiderium interiora non deserere. Et cum se ad curam suscepti regiminis imparem esse agnoverit, tunc sciat quid de iis sensisse debuerat, quos prius in eodem loco positos inconsiderate despiciebat. Et quia majorem potestatem major solet sollicitudo comitari, ipsa eum cura exerceat, ut dicat esse providus et circumspectus, et non torpescat otio, ut ante periculum animum firmet, ut non solum quid eveniat, sed quid evenire possit, attendat. Arridenti fortunae non nimium credat, in adversis fiduciam non amittat, et quidquid finem habiturum est, sive bonum sit sive malum, aeque despiciat. Omnem eventum consilio suo praeveniat, amicos ante necessitatem comparare studeat, in proprio sensu non plusquam oportet confidat, omnes diligere, non omnibus aeque credere. Majoribus obedientiam debitam, aequalibus dilec
Abbreviated transcription (Latin):
corrumpit. & iam nullo sͥ uidicio rationis retinitentẽ. ad
quelibet erroris p̾cipicia trahit. S quia nunc diximus
ad qnͣta nos mala nr̃a suꝑbia p̃cipitat: dignum ẽ ut etiã
consideremꝰ quod sit medicam̃tũ ꝑ quod nos diuina gr̃ã res¬
taurat. Tale enim ẽ hoc antidotum. ut non solum pristinã
reformet sanitatẽ. sed & maiorem addat fortitudinem: non
solum reparoe quod ꝑiit: sed eciam suꝑ addat quod defuit.
Unde ꝑomĩa laudabilis &e głiosus deus solus. misericors
& pius. qui gratis largitur donum. & gratis restaurat
amissum: &e qui indigni eramꝰ etiam id reciꝑe quod ꝑdidimꝰ.
sic restaurat. ut ñ ad int̾itum s ad increm̃tum cecibisse uidea¬
mur. Iste gͥ qui de al ꝑsapientiam excreuerat de altitu¬
in latum expandere ramos suos. Bonum ẽ ei ut int̃misso
studio contemplationis. ad tempꝰ exire foras conpellatur.
& ext̾iora dispensanda suscipiat: ut discat exꝑim̃to quam

Expanded text:
corrumpit, et jam nullo sibi judicio rationis renitentem, ad corrumpit, et jam nullo sibi judicio rationis renitentem, ad quaelibet erroris praecipitia trahit. Sed quia nunc diximus ad quanta nos mala superbia praecipitat, dignum est ut etiam consideremus quid sit medicamentum, per quod nos gratia divina restaurat. Tale est enim antidotum hoc ut non solum pristinam reformet sanitatem, sed et majorem addat fortitudinem. Non solum reparet quod periit, verum etiam superaddat quod defuit. Unde per omnia laudabilis et gloriosus Deus, solus misericors et pius, qui gratis largitur donum, et gratis restaurat amissum, et qui indigni eramus etiam id recipere, quod perdidimus, sic restituit ut non ad interitum, sed ad incrementum cecidisse videamur. Igitur iste, qui per sapientiam excreverat, de altituin latum expandere ramos suos. Bonum est ei, ut intermisso studio contemplationis ad tempus foras exire compellatur, et exteriora dispensanda suscipiat, ut discat experimento, quam
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde ira in indignationem crescit. Indignatio in con¬
tumeliam ꝓcedit. Contumelia odium parit. Odium aũ
inueteratum. in inuidiam tranfit. Inuidia uͦ: animo tedi¬
um gignit. Tedium aũ cum insederit cordi. quasi tinea
demolitur illud: & suffocato gaudio int̃no. insemet ipsa
conscientia tabescit. fit sibi ipsi grauis animus: & quasiplũ¬
bum in mobilis ꝑmanens. sursum erigi non ualet: & qui
prius pennis contẽplationis celos penetrare consueuerat. nc̃
graui pressus pondere sub se cadit. Phorrescit tenebras suas
ipsum. Igitur relicta conscientia foris fundit᷑:: terrenis se in¬
miscet actionib: ut uel occupatus obliuisci possit malorũ
tolerat.: iam miser õe dolores sue occupationis foris amat.
& quia ueram dulcedinẽ longo tedio palatum cordis sui gus¬
tare dedidicit. carnalis concupiscentie acetum. sitiens ani¬
ma cũ desidĩo bibit. Inuentam gͥ incuris exteriorib diabolꝰ

Expanded text:
Deinde ira in indignationem crescit, indignatio in conDeinde ira in indignationem crescit, indignatio in contumeliam procedit, contumelia odium parit, odium autem inveteratum in invidiam transit, invidia vero animo taedium gignit, taedium autem cum insederit cordi, quasi tinea demolitur illud, et suffocato gaudio interno in semetipsa conscientia tabescit. Fit sibi ipsi gravis animus et quasi plumbum immobilis permanens sursum erigi non valet. Et qui prius pennis contemplationis coelos penetrare consueverat, nunc gravis pressus pondere sub se cadit. Perhorrescit tenebras suas,ipsum. Igitur relicta conscientia foras funditus terrenis se immiscet actionibus, ut vel occupatus oblivisci possit malorum tolerat, jam miser etiam dolores suae occupationis foris amat. Et quia veram dulcedinem longo taedio palatum cordis gustare dedidicit, carnalis concupiscentiae acetum sitiens anima cum desiderio bibit. Inventam igitur in curis exterioribus diabolus
Abbreviated transcription (Latin):
omñĩb p̃bent. uicio adhulationis inseruire dicunt. Illos uͦ
qui sepiꝰ cͥsticiam uultu p̃ferunt: inuidia tabescere credunt.¬
& quos alacres & deuotos in ministrando ꝑspexerint: leues
& inquietos ẽẽ asserunt. Quos debiles aut graues inuene¬
rint: quasi pigros & mertes accusant. abstemios. mnorbo hipo¬
crisis laborare: & eos qui plus necessitati indulgent. luxurie
deseriure existimant. Q hunc quidẽ errorẽ. multiplex confu¬
sio sequit᷑. Mala siquidẽ & pestilens curiositas. que secretũ
alienum in pbe scrutari contendit. Sepe quamius nichil inue¬
niat. quod iuste rep̃hendere possit. ꝑuersa tam̃ sufpicari ñ
desistit. Si uͦ aliquid dignũ rep̃hensione inuenĩt: stati tu¬
midam mentẽ. ñ ad conpassionẽ sed ad contẽpcum trahit. Con¬
tẽptus aut̃ẽ iram excitat: quia tipo suꝑbie inflatꝰ animꝰ
intolerabile ẽẽ credit quioqͥd abeo sustinet quẽ despicit.

Expanded text:
omnibus praebent, vitio adulationis inservire dicunt. Illos vero omnibus praebent, vitio adulationis inservire dicunt. Illos vero qui saepius tristitiam vultu praeferunt, invidia tabescere credunt. Et quos alacres et devotos in ministrando perspexerint, leves et inquietos esse asserunt. Quos debiles aut graves invenerint, quasi pigros et inertes accusant. Abstemios, morbo hypocrisis laborare, et eos qui plus necessitati indulgent, luxui deservire existimant. Et hunc quidem errorem multiplex confusio sequitur. Mala siquidem et pestilens curiositas, quae secretum alienum improbe scrutari contendit, saepe, quamvis nihil inveniat quod juste reprehendere possit, perversa tamen suspicari non desistit. Si vero aliquid dignum reprehensione invenerit, statim tumidam mentem non ad compassionem, sed ad contemptum trahit. Contemptus autem iram excitat, quia typo superbiae inflatus animus intolerabile esse credit, quidquid ab eo sustinet, quam despicit.
Abbreviated transcription (Latin):
tes inmutat: consilia dissipat: oogicationes intorquet. &
corrũpit desideria: curasq inducit suꝑfluas. & quia seinel
inflatus animꝰ magna de se existunare didicit. facta sua
ad examen rationis reuocare contẽpnit. & eo liberius uitam
zeli. & ꝑsuadet decepte menti non ẽẽ ꝑfectum amatorem
iusticie. qui consensum prebet culpe aliene: eum aũ delicto
alieno omĩm consentire. qui negligit dũ potest delinquentem
arguere. Hoc gͥ male ꝓuida mens errore decepta. tõtam se
curiositati dedit: & paulatim crescente morbo. dũ pͥmo errita
aliorum inmoderate ꝑ sequi assuescit. postremo ad hoc deducit᷑.
ut quioqͥd uidĩt uel aꝑte calũpniari. uel sinistre int̾precari
conetur. Ut si forte aliquos ꝓ cõmuni ucilitate Liquantum
sollicitari uiderint. hos cupidos uocant. Quos ꝓuidos eẽ ꝑ¬
spexerint. auaros nominant. Cos qui se affabiles & hilares

Expanded text:
tes immutat, consilia dissipat, cogitationes intorquet, et tes immutat, consilia dissipat, cogitationes intorquet, et corrumpit desideria, curasque inducit superfluas. Et quia semel inflatus animus magna de se existimare didicit, facta sua ad examen rationis revocare contemnit, et eo liberius vitam zeli, et persuadet deceptae menti non esse perfectum amatorem justitiae, qui consensum praebet culpae alienae. Eum autem delicto alieno omnimodo consentire, qui negligit, non potest, delinquentem arguere. Hoc igitur male provida mens errore decepta, totam se curiositati dedit, et paulatim crescente morbo, dum primum errata aliorum immoderate persequi assuescit, postremo ad hoc deducitur, ut quidquid viderit vel aperte calumniari, vel sinistre interpretari conetur; unde, si forte aliquos pro communi utilitate aliquantulum sollicitari viderint, hos cupidos vocant. Quos providos esse perspexerint, avaros nominant. Eos autem qui se affabiles et hilares
Abbreviated transcription (Latin):
pͥmo multũ in contemplacione excrescunt: sed dum uident
alios simpliciores fr̃s terrenis actionib occupari. eos in con¬
ꝑatione sua despiciunt: & dũ ipsi steriles sint abono oꝑe.
bona cam̃ oꝑa in aliis ñ ꝑtimescunt iudicare. Quia ergo
in humilicate stare negligunt. uento elationis conquassati.
a fastigio contemplationis cadunt: deiectiq uariis patent
errorib : & multiplicit̃ ab illa interna pace distrahunt᷑.
Quorum uidelicet erroꝵ pͥncipiũ hoc ẽ. quod infirmi¬
catem suam humilit̃ nolunt agnoscere: sed de dei mun̾s
quod acceꝑunt. incaute se excollunt. Necesse est enim ut
in ocłis eorum uilescant facta aliena. qui de suis mĩtis sen¬
tiunt tam inmoderata: nec fieri posset ut uitam alienam
iudicare p̃sumerent. nͥ pͥus in se tumuissent. Hio gͦ erxor
seinel illapsus anmo. late uenena sua diffundit: & occul¬
te serpens & inmiscens se cunctis motib anime in uolunta¬

Expanded text:
primo multum in contemplatione excrescunt, sed dum vident primo multum in contemplatione excrescunt, sed dum vident alios simpliciores fratres terrenis actionibus occupari, eos in comparatione sui despiciunt, et cum ipsi steriles sint a bono opere, bona tamen opera in aliis non pertimescunt judicare. Qui ergo in humilitate stare negligunt, vento elationis conquassati, a fastigio contemplationis cadunt. Dejectique variis patent erroribus et multipliciter ab illa interna pace distrahuntur. Quorum videlicet errorum principium hoc est, quod infirmitatem suam humiliter nolunt agnoscere, sed de Dei munere, quod acceperunt, incaute se extollunt. Necesse enim est ut in oculis eorum vilescant facta aliena, qui de suis meritis sentiunt tam immoderata. Nec fieri posset, ut vitam alienam judicare praesumerent, nisi prius in se tomuissent. Hic igitur error semel illapsus animo late venena sua diffundit, et occulte serpens, et immiscens se cunctis motibus animae, volunta
Abbreviated transcription (Latin):
Uno loco adiunctũ est ꝑ spem uiret: Spes futuroꝵ bo¬
noꝵ in mente: quasi scintillatio quȩdam est. quȩ nu-¬
tritur in fomite. Est enim spes quasi inemoria quedam
inuisibilium gaudiorum. que in corde hominis recondita.
calefacit illud intrinsecus. & non sint arescere frigore in¬
fidelitatis in hyeme p̃sentis uite: & quamdiu hec spes
uiuit in nr̃ã mente. nunquam arescit arbor sapientie:
sed quẽadmodum lignum illesum seruat uirorem suum.
dũ equalem habet temꝑantiam caloris & humoris. sic animꝰ
& studium bone oꝑationis quod subtꝰ rigat. Quomͦ expandit
frondescit & expandit ramos. Quidam sunt in qͥb
sapientia s ualtum crescit. Qͥdam uͦ. in quib in
latum se expandit. In contemplatiuis in altum surgit. qui
ꝑ acum̃ mentis penetrant usq ad contemplanda secreta
celestia. In actiuis in la tum se expandit: quia hi intentionẽ
m̃tis sue multiplieit̃ foras sparguit ad dispensanda trena.
Sunt uero ñ nulli qui ꝑ quietem diuinitꝰ sibi concessam.

Expanded text:
no loco adjunctum est, per spem viret. Spes futurorum bonorum in mente quasi scintillatio quaedam est, quae nutritur in fomite. Est enim spes quasi memoria quaedam invisibilium gaudiorum, quae in corde hominis recondita calefacit illud intrinsecus, et non sinit arescere frigore infidelitatis in hieme praesentis vitae. Et quandiu haec spes vivit in nostra mente, nunquam arescit arbor sapientiae, sed quemadmodum lignum illaesum servat virorem suum, dum aequalem habet contemperantiam humoris et caloris, sic animus studium bonae operationis quod subtus estfrondescit, et expandit ramos suos. Quidam sunt, in quibus sapientia in altum crescit, quidam vero, in quibus in latum se expandit. In comtemplativis in altum surgit, qui per acumen mentis penetrant usque ad contemplanda secreta coelestia. In activis in latum se expandit, quia illi intentionem mentis suae multipliciter foras spargunt ad dispensanda terrena. Sunt vero nonnulli, qui per quietem divinitus sibi concessam,
Abbreviated transcription (Latin):
mundi: quia ẽ alt̃ mundus cuiꝰ figura ũ p̃terit. euius forma
ñ transit. cuiꝰ species ñ in arcescit. euiꝰ pulehritudo ñ deficit.
ille capit quẽ caꝑe iste non potest. Istum mundũ uident
ocłi carnis. illum mundũ initrinsecus contẽplant᷑ ocłi cordis.
In isto mundo habent oblectam̃ta sua homines. cum illo niun¬
do ineffabiles sunt delectationes. In hoc mundo currunt ho¬
mines & plaudunt ad spectacła uanitatis.: in illo mundo ꝑ int̃¬
num silentiũ exercent᷑ & iocundent᷑ mundi cordẽ. in cont̾em¬

Expanded text:
mundi, qui est alter mundus, cujus figura non praeterit, cujus forma mundi, qui est alter mundus, cujus figura non praeterit, cujus forma non transit, cujus species non marcescit, cujus pulchritudo non deficit. ille capit quem capere iste non potest. Istum mundum vident oculi carnis, illum mundum intrinsecus contemplantur oculi cordis. In isto mundo habent oblectamenta sua homines, in illo mundo ineffabiles sunt delectationes. In hoc mundo currunt homines, et plaudunt ad spectacula vanitatis, in illo mundo per aeternum silentium exercentur, et jucundantur mundi corde in contem