comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aut pastores porcoꝵ fugientes
ista nunciar: significat quos
tiam cam̃ eiꝰ ꝑgentes stupẽdo
⁊ mirando p̾dicare nõ cessãt.¬
transiret a finibꝰ cõꝵ. iħ. Nõ
de suꝑbia hoc facunt ut non¬
nulli arbitrantur. s de humi¬
litate qua se p̾sentia dni indi¬
gnos uidicabant. sic̃ ⁊ petrus
incaptura pisciũ. cadõs ad iͦenu¬
a saluatoris ait. Exi a me dñe.
est. ⁊ inueniũt hominẽ uestitũ
⁊m̃te sana sedere ad pedes iħu:
qd̾ luchas dicit. Et cognoscen¬
tes quid factũ sit. rogant iħm
ut ab eis discederet. magno ti¬
more ꝑculsi. significat multi¬
tudinẽ uetust.am: sua uitam
deloctatã honorare quidẽ s
nolle pati xp̃ianã legem. duim
dicunt qd̾ cam implere nõ pos¬
sint: admirantos cam̃ fidelem
ppłm a pͥstina ꝑdita cõuersati¬
one sa natum.¬

Expanded text:
 pastores porcorum fugientes ista nuntiant, significat quosdntiam tamen ejus pergentes stupendo et mirando praedicare. Ettranseat a finibus eorum, non de superbia hoc faciunt, ut nonnulli arbitrantur, sed de humilitate qua se praesentia Domini indignos judicabant, sicut et Petrus in captura piscium cadens ad genua Salvatoris, ait: Exi a me, Domine, est, et inveniunt hominem vestitum, et mente sana sedere ad pedes Jesu ut Lucas dicit, et cognoscentes quid factum sit rogant Jesum ut ab eis discederet magno timore perculsi, significat multitudinem vetustam sua vita delectatam honorare quidem, sed nolle pati Christianam legem, dum dicunt quod eam implere non possint, admirantes tamen fidelem populum a pristina perdita conversatione sanatum.
Abbreviated transcription (Latin):
Erant enĩ multi. qui ⁊ seque¬
bant᷑ eum. Notandũ autẽ
qd̾ luchas hec referẽs dicit:
qr dñs in lomo eiusdẽ ma¬
chei. cum publicanis discu¬
buerit: ⁊ qr ipse cõiuiuum
illi magnũ parauerit. Qui
quidem matħs qͣnͣtum ad
generale uidiciũ respicit. cõ¬
gruam beneficiis celestibus
uicem rependit: ut a quo ꝑ¬
hena bona sꝑabat. illi sua
tẽporalia comocdaret. eñq cor¬
poralibꝰ epulis reficeret. qͦ ipso
donante gustũ spũalis accepe¬
rat suauitatis. Porro si altio¬
ri incellectu que gesta sũc in¬
dagare cupimꝰ: nõ tantum ĩ
domo sua t̾restri cõuiuiũ dño¬

Expanded text:
 qui et sequebantur eum. Notandum autem quod Lucas haec referens dicit quia Dominus in domo ejusdem Matthaei cum publicanis discubuerit, et quia ipse convivium illi magnum paraverit. Qui quidem Matthaeus, quantum ad generale judicium respicit, congruam beneficiis coelestibus vicem rependit, ut a quo perennia bona sperabat, illi sua temporalia commodaret, eumque corporalibus epulis reficeret, quo ipse donante gustum spiritualis acceperat suavitatis. Porro si altiore intellectu, quae gesta sunt indagare cupimus, non tantum in domo sua terrestri convivium D
Abbreviated transcription (Latin):
cernerent. ei qui sine peccato ẽ¬
conuesci auderent. Publica¬
ni quippe uocant᷑. quiul pub¬
lice sceleribꝰ fecdantur. uł pu¬
blicis implicantur negotus:
que sine poccato aut uix aut
nullatenꝰ ualet̃ amiministra¬
ri. o pulcro uere p̾sagio qui
apłs ⁊ doctor gentium erat fu¬
turus. in pͥma sua conu̾sione
poccantiũ post se gregẽ trahit
ad salutẽ. officiumq eu̾geli¬
zandi qd̾ ꝓficiente merito uir¬
tutum erat expleturꝰ. a pͥmis
iam fidei sue rudim̃tis incip̃.
Neq enĩ solũ qui frẽm uerbo e¬
rudit. s etiam qui exemplome
liora conu̾tit: ministeriũ ger¬
it doctoris. Deniq idẽ publi¬
cam nõ tunc solummꝰ cum dño
discũbebant: uerũ ⁊ deinceps
abiectis scłaribꝰ negoctis adi¬
mitationẽ mathei. illũ sequi:

Expanded text:
ere decernerent, ei, qui sine peccato econvesci auderent. Publicani quippe vocantur, qui vel publice sceleribus foedantur, vel publicis implicantur negotiis, quae sine peccato aut vix aut nullatenus valent administrari. Et pulchro satis praesagio, qui Apostolus et doctor gentium erat futurus, in prima sua conversione peccantium post se gregem trahit ad salutem, officiumque evangelizandi, quod proficiente merito virtutum erat expleturus, a primis jam fidei suae rudimentis incipit. Neque enim solum qui fratrem verbo erudit, sed etiam qui exemplo ad meliora convertit, ministerium gerit doctoris. Denique iidem publicani non tunc solummodo cum Domino discumbebant, verum et deinceps, abjectis saecularibus negotiis, ad imitationem Matthaei illum s
Abbreviated transcription (Latin):
re ⁊ facere. multa distantia ẽ.
Itrum sint paralitico poccata
dimissa. solus nouerat qui di¬
mictebat. Surge aũt et am¬
bula: tam ille qui surgebat.
ꝙͣ hii qui surgentẽ uidebat
approbare poterãt. Eit igit᷑
carnales signũ: ut ꝓbetꝰ spua¬
le.quãꝙͣ eiusdẽ uirtutis sit
⁊ corporis ⁊ anĩe uicia dimit¬
tere. Et datur nob̾ incelligẽ¬
tie̾ ꝓpt̾ poccata plerasq eue¬
nire corpoꝵ debilitates: et
id ciro forsitan priꝰ dinittũ¬
tur pecc̾a. ut causis debilitatiᷤᷤ
ablatis. sanitas restituat᷑. ioħ.
tium magna confilia. ⁊ dĩta¬
tis sue potentiã oꝑis attestati¬
one monstrauit: dũ dissipati
corporis m̃bra cõponit. neruos
stringit. ossa complet. uiscera
firmat. uirtutẽ ⁊ gressꝰ. ad
cursum suscitat. in inuo cada¬
uere iam sepultos. ¶R. Qnq¬

Expanded text:
re et facere, multa distantia est. Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat quam ii qui surgentem videbant approbare poterant. Fit ergo carnale signum, ut probetur spquam ejusdem virtutis sit et corporis et animae vitia dimittere. Et datur nobis intelligentia propter peccata plerasque evenire corporum debilitates. Et idcirco forsitan prius dimittuntur peccata ut, causis debilitatis ablatis, sanitas restituatur. tium magna consilia. Et deitatis suae potentiam operis attestatione monstravit, dum dissipati corporis membra componit, nervos stringit, ossa complet, viscera firmat, virtutem et gressus ad cursum suscitat in vivo cadavere jam sepultos.
Abbreviated transcription (Latin):
significat qd̾ iam clarificata:
occłia ⁊ libato ppło gentiũ a do¬
minatione demonioꝵ. inabdi¬
tis infideles agũt sacrilegos
ritus suos qui xp̃o credere nolu¬
erũt: ceca ⁊ ꝓfunda curiositate
submersi. ¶B Notandum qͥ
sp̃s inmundi nec inporcos irẽt.
nͥ hoc illis benignus ipse salua¬
cor petentibꝰ quos certe mabyᷤᷤ¬
sum poss religare concedleret.
rem necessariam docere nos uo¬
lens. ut scilicet nouerimꝰ eos
młto minus posse sua potesta¬
te nocere hominibꝯ: qui nec pͤ¬
coribꝰ qualibꝰcumq potuerũt.
Hanc aũt potestatẽ ds̃ bonus
occulta uidicia nob dare potest:
iniusta nõ potest. Id astores at¬
nunciauer̃ omĩa: ⁊ de hisqui
obuniꝰ hominis salutẽ. duomi

Expanded text:
am clarificata Ecclesia et liberato populo gentium a dominatione daemoniorum, in abditis agunt sacrilegos ritus suos, qui Christo credere noluerunt caeca et profunda curiositate submersi. Et notandum quod spiritus immundi nec in porcos irent, nisi hoc illis benignus ipse Salvator petentibus, quos certe in abyssum posset relegare, concederet. Rem necessariam docere nos volens, ut scilicet noverimus eos multo minus posse sua potestate nocere hominibus, qui nec pecoribus qualibuscunque potuerunt. Hanc autem potestatem Deus bonus occulta justitia nobis dare potest, injusta non potest. Qui autem pnuntiapro unius hominis salute duo mi
Abbreviated transcription (Latin):
imista carne ad huc cõstituto xp̃m
debere cognosci. Quẽ tam̃ lectũ.
sanus postea iubet᷑ portare ⁊ ire
indomũ suã: ut remissionem
pecr̃oꝵ cõualescentibꝰ ꝑ spem
bonã membris anĩe hoc opꝯres¬
tare intelligat᷑ ut nõ iam incar¬
nalibꝰ gandiis tanꝙͣ in lectore¬
quiescat infirmitas anĩe: sed
magisipsa contineat affectioneᷤ
carnales. ⁊ tendat ad requiẽ se¬
cretoꝵ cordis sui. Et uidens iħs¬

Expanded text:
in ista carne adhuc constituto Christum in ista carne adhuc constituto Christum debere cognosci. Quem tamen lectum sanus postea jubetur portare, et ire in domum suam, ut remissione peccatorum convalescentibus per spem bonam membris animae, hoc corpus restaurare intelligatur: ut jam non in carnalibus gaudiis tanquam in lecto requiescat infirmitas animi; sed magis ipsa contineat affectiones carnales, et tendat ad requiem secretorum cordis sui. V. Ib. I
Abbreviated transcription (Latin):
matħs ita scribit tanqmͣ in ciui¬
tate dñi factũ sit. Marchꝰ. aũt
incapharnaũ. que diffĩciliꝰ sol¬
ueretur. si matħs etiam naza¬
rech nominaret. Nunc uͦ cum
potuerit ipsa galilea dici ciu¬
tas xp̃i: qr ingalilea erat naza¬
reth. sic̃ uniu̾sum regnũ in tot
ciuitatibꝰ ꝯstitutum: dr̃ roma¬
na ciuitas. Cumq in tot genti¬
bꝰ constituta sit ciuitas. De q̃
scriptum ẽ: glosissima dictas
de te ciuitas dĩ. Et cum ipse pͥ¬
or ppłs dĩ in tot cuntatibꝰ habi¬
tans. etiam una domꝰ. dicta sic
domꝰ ifrł: quis dubitauerit in
cuntate sua hoc fecisse iħm. cũ
hoc focerit inciuitate capharna¬
um cuntate galilee. qͦ transfre¬
tando redicrãt de regione gera¬
senoꝵ. ut ueniens ingalileam
rocte diceret᷑ uenisse mciuitatẽ
suã in quocũq opido cẽt galilee.
p̾sertim qr ⁊ ipsa capharnaum
ita excellebat ingalileam: ut
tanqͣm metropolis haberetur:
Et acce offerebant ei paraliticũ.
lecto deponit̾: significat ab hoie

Expanded text:
tanquam in civitate Domini factum sit, Marcus autem in Capharnaum. Quae difficilius solveretur, si Matthaeus etiam Nazareth nominaret: nunc vero cum potuerit ipsa Galilaea dici civitas Christi, quia in Galilaea erat Nazareth: sicut universum regnum in tot civitatibus constitutum, dicitur Romana civitas; cumque in tot gentibus constituta civitas sit, de qua scriptum est, Gloriosissima dicta sunt de te, civitas Dei ; et cum ipse prior populus Dei in tot civitatibus habitans, etiam una domus dictus sit domus Israel : quis dubitaverit in civitate sua hoc fecisse Jesum, cum hoc fecerit in civitate Capharnaum civitate Galilaeae, quo transfretando redierat de regione Gerasenorum, ut veniens in Galilaeam, recte diceretur venisse in civitatem suam, in quocumque oppido esset Galilaeae; praesertim quia ita excellebat in Galilaea, ut tanquam metropolis haberetur. Et ecce obtulerunt ei paralyticum lecto deponitur, significat ab homine
Abbreviated transcription (Latin):
tem suã. aG. Illud sane potest
mouere. qd̾ de isto paralitico
matħs itanarrat. Et ascendẽs
innauicłam transfretauit. et
uenit inciuitatẽ suã. & ecce
offerebat ei paraliticũ. iacentẽ

Expanded text:
ti. Illud sane potest mouere quod de isto paralytico Mattheus ita narrat: et ascendens in nauiculam transfretauit et uenit in ciuitatem suam. et ecce offerebant ei paralyticum iacen
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ contremiscunt. Que impie¬
tas uideoꝵ eũ dicere in princi¬
pe demonioꝵ eiecisse demõia:
quẽ ipsa demonia fatent᷑ nicħ
secũ habere cõmune: qui ħ ip¬
sum qd̾ tũc ꝑ demoniaci cla¬
mauere furorẽ: post modum
in delubris ydoloꝵ dicere et
delicet ec̃ xp̃m filiũ dĩ altissimi:
nec se aliqͥd cum illo pacis aut
societatis habere. Erat aũt nõ

Expanded text:
 contremiscunt? quae impietas Judaeorum eum dicere in principe daemoniorum ejecisse daemonia, quem ipsa daemonia fatentur nihil secum habere commune, qui hoc ipsum quod tunc per daemoniaci clamavere furorem, postmodum in delubris idolorum dicere et delicet esse Christum Filium Dei altissimi, nec se aliquid cum illo pacis aut societatis habere. Adjuro
Abbreviated transcription (Latin):
toꝵ sẽpulera. in quibꝰ nõ dei
habitat sermo. s aña peccatis
mortua reduc̾it᷑  Seuinimis.
Qd̾ enĩ seui nimis erant: hoc
significabat. qr tanto cleteriꝰ¬
uel inse uł maliis furebant: ꝙͣ¬
to diuinas uł humanas leges.
ꝓ nichilo ducebant. Ita ut ne¬

Expanded text:
epulcra, in quibus non Dei habitat sermo, sed anima peccatis mortua recluditur. Saevi nimis. Quod enim saevi nimis erant, hoc significatae, quia tanto deterius in se vel in aliis furebant quanto divinas vel humanas leges, o nihilo ducebant. Ita ut ne
Abbreviated transcription (Latin):
accesserũt. ⁊ suscit auerũt eum
dicentes. Dñe salua nos ꝑmꝰ.
Danto fuerant metu cõterriti
⁊ pene anĩo alienati: ut irru¬
erent meũ. ⁊ nõ modeste aut
lenit̾ suggererẽt: s turbulẽ¬
ter suscitarẽt eum dicentes.
Uñc salua nos ꝑimiꝰ. O beati:
oueraces dĩ discipli. Dnĩn sal¬
uatorẽ uobcũ habetis. ⁊ ꝑicłm
timetis: Uita uobcũ ẽ.⁊ de
morte solliciti estis: ꝯuaris
turbationẽ trem̃tes. creatorẽ
euis p̾sentẽ ita suscitatis. qͣsi
nõ possĩt dormiente corpore
fluctus sedare ułmitigare. S¬

Expanded text:
accesserunt, et suscitaverunt eum, accesserunt, et suscitaverunt eum, dicentes, Domine, salva nos, perimus. Tanto fuerant metu conterriti, et pene animo alienati, ut irruerent in eum, et non modeste aut leviter suggererent, sed turbulenter suscitarent eum, dicentes: Domine, salva nos, perimus. O beati, o veraces Dei discipuli, Dominum Salvatorem vobiscum habetis, et periculum timetis! Vita vobiscum est, et de morte solliciti estis; maris turbatorem trementes, creatorem ejus praesentem ita suscitatis, quasi non possit dormiente corpore fluctus sedare vel mitigare. S
Abbreviated transcription (Latin):
ant: tantomagis timor disci¬
plos conturbabat: ut plusma¬
gis desid̾arẽt ad libandum Se
mirabilia saluatoris. Ipse u̾o
dormiebat. Ores mirabilis
⁊ stupenda.is qui nũꝙͣ obdor¬
mit. dormit. is qui celũ ⁊ ter¬
ram gubnat. dormit. is qͥ nun¬
quã dormt neq dormitat: ip¬
se dormire dr̃. Dormiebat qͥdẽ
corpore. s uigilabat deitate.
Dormiebat corpore. s contur¬
babat mare. erigebatq fluctꝰ.
⁊ aplos conterrebat: suã osten¬
surꝯ potentiã. Dormiebat cor¬
pore. sicuti ⁊ ad puteũ de itiu̾e
lassus uł fatigatus sedebat.
demonstrãs qr ue humanũ por
duerat. Ipso corpore dormiebt:
deitate uero concitabat mare.
⁊ iterũ placabat. Dormiebat
itaq corpore. ut aplos suscitar
⁊ eingilare faceret. Precipue
aũt om̃s nos ne uinquã animo
dormiamꝰ: ne ue intellectu aut
prudentia. uigilare iom̃i tẽ¬
pore ⁊ iubilare dño.⁊ salutem
ab eo postulare studeamꝰ. Et¬

Expanded text:
ant, tanto magis timor disciant, tanto magis timor discipulos conturbabat, ut plus magis desiderarent ad liberandum se per mirabilia Salvatoris. Dominus vero dormiebat. O res mirabilis et stupenda! is qui nunquam obdormit, dormit; is qui coelum et terram gubernat, dormit; is qui nunquam dormit neque dormitat, ipse dormire dicitur. Dormiebat quidem corpore, sed vigilabat deitate; dormiebat corpore, sed conturbabat mare, erigebatque fluctus, et apostolos conterrebat suam ostensurus potentiam; dormiebat corpore, sicuti et ad puteum de itinere lassus vel fatigatus sedebat, demonstrans quia vere humanum corpus duerat. Ipso corpore dormiebat, deitate vero concitabat mare, et iterum complacabat; dormiebat itaque corpore, ut apostolos suscitaret et evigilare faceret, praecipue autem nos omnes ne unquam animo dormiamus, neve intellectu aut prudentia, sed vigilare in omni tempore et jubilare Domino, et salutem ab eo postulare studeamus.
Abbreviated transcription (Latin):
motus magnus factꝰ ẽ inmari.
ita ut nainicula oꝑiret᷑ fluctibꝰ.
Cum enĩ multa magna ⁊ mi¬
randa ostendiss in terra cransi¬
it ad mare. ut ibidẽ adhuc ex¬
cellentiora oꝑa demonstraret.
quatenꝰ t̾re mariq dnm̃ se ẽẽ
cunctis ostenderet. Ingressus
gͦ nauiclam. fec̃ turbari mare.
cõmouit uentos cõcitauit fluc¬
cus. Cur hoc : id̾o ut discipłos
muteret incimorẽ. ⁊ suu̾auxi¬
liũ postularẽt. suãq potentiã
rogantibꝰ manifestaret. Illa
tempestas nõ ex se oborta est:
s potestati paruit imꝑantis.
en qui educit uentos de thesau¬
us suis: qui t̾minũ mari are¬
nam constituit. Dixitq ei. Us¬
q huc uenies. ⁊ nõ suꝑgredie¬
ris. s intemetipso cõfringent᷑
fluctus tui. Huiꝰ gͦ uissione
⁊ p̾cepto orta ẽ tempestas ĩ ma¬
ri. Propt̾ occasiones suꝑius
memoratas. facta ẽ tempestas
magna ⁊ nõ pusilla: ut magnũ
opus ⁊ nõ pusillũ ostenderetur.
Qnͣtoq fluctꝰ nauicłe inueb¬

Expanded text:
 in mari, ita ut navicula operiretur fluctibus. Cum enim multa magna et miranda ostendisset in terra, transiit ad mare, ut ibidem adhuc excellentiora opera demonstraret, quatenus terrae marisque Dominum se esse cunctis ostenderet. Ingressus ergo naviculam fecit turbari mare, commovit ventos, concitavit fluctus. Cur hoc? Ideo ut discipulos mitteret in timorem, et suum auxilium postularent, suamque potentiam rogantibus manifestaret. Illa tempestas non ex sese oborta est, sed potestati paruit imperantis, ejus qui educit ventos de thesauris suis, qui terminum mari arenam constituit. Dixit enim ei: Usque huc venies, et non supergredieris, sed in temetipso confringentur fluctus tui . Hujus ergo jussione et praecepto orta est tempestas in mari, propter occasiones superius memoratas. Facta est ergo tempestas magna, et non pusilla, ut magnum opus et non pusillum ostenderetur, quantoque fluctus naviculae irrueb
Abbreviated transcription (Latin):
int̾rogate de semitis antiqͥs.
que sit uia bona.⁊ ambulate
ineã: ⁊ inuenietis requiẽ aĩa¬
bus ur̃is. In hac uia idẽ im p
ut̾q ppłs. diabło inse furente.
recte gradientibꝰ idẽ recte cre¬
p̾dicantibꝰ obsistebant. dum
nec ipsi declinando amalo. iuiã
mandatoꝵ dĩ credendo atq roc¬
tum opꝰ faciendo currere festi¬
nabant. ⁊ eos qui cunere nite¬
bantur fid̾i uiam: acerrime ĩ¬
pugnabant. Et ecce exclama¬
uerunt dicentos. Quid nob ⁊

Expanded text:
antiquis, quae sit via bona, et ambulate in ea, et invenietis requiem animabus vestris . In hac via, id est in ipsuterque populus, diabolo in se furente, recte gradientibus, id est recte crepraedicantibus, obsistebant, dum nec ipsi declinando a malo, viam mandatorum Dei, credendo atque rectum opus faciendo, currere festinabant, et eos qui currere nitebantur fidei viam acerrime impugnabant. Et exclamaverunt
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ tardi corde ad credendũ: inoĩ¬
bus que locuti sũt ꝓphe. Nõne
hec oportuit pati xp̃m. ⁊ ita in¬
trare niglam suam: Ac si per
methaforam nauigii diceret.
Nonne oportuit xp̃m soporari
factũ sedatis extimplo tumidiᷤ
gurgitum estibꝰ. diuinitatis
suc cũctis pate ferere urtutẽ:¬

Expanded text:
orde ad credendum in omnibus quae locuti sunt prophetae. Nonne haec oportuit pati Christum, et ita intrare in gloriam suam? Ac si per metaphoram navigii diceret, Nonne oportuit Christum soporari,sedatis extemplo tumidis gurgitum cumulis, divinitatis suae cunctis patefacere pote
Abbreviated transcription (Latin):
uentis ⁊ mari: ⁊ facta ẽ tranqͥl¬
litas magna. De magno uẽto
⁊ tempestate magna mare tur¬
bato ⁊ tum̃ti. facta ẽ magna tnͣ¬
quillitas. Decet enĩ hũc mag¬
nuĩ.magna ⁊ miranda facere.
Id̾oq paulo ante magna accĩc¬
cus potentia: magnifice con¬
turbabit ꝓfundum maris. E
nũc iterum in eo ipso ostendẽs
sue magnificentiã potestatis.
tranquillitatẽ magnã fieriius¬

Expanded text:
entis, et mari, et facta est tranquillitas magna. De magno vento et tempestate magna, mari conturbato et tumenti, facta est magna tranquillitas. Decet enim hunc magnum magna et miranda facere; ideoque paulo ante magna accinctus potentia magnifice conturbavit profundum maris; et nunc iterum in eo ipso ostendens suae magnificentiam potestatis, tranquillitatem magnam fieri jus
Abbreviated transcription (Latin):
Culicem aũt decimas mẽ¬
liquoꝵ uiliũ olerũ. Hec
tra p̾ceptum dĩ que magna
sunt deuoramus atq negli¬
gimꝰ.⁊ opinione religiont
in parius que lucrũ hñt di¬
ligentiam demonstramus.
dixit excolantes culicẽ: re¬
fertur ad id qd̾ dixit deci¬
mare illos minuta queq.
Camelũ glucientes: refer¬
tur ad id quod. pteritis gra¬
minima obseruatis. maxi¬
ma contempnitis. Ex ac
enĩ ꝑu̾sitate etiã illud eis
accidit. quo possunt hec ꝑ
allegoriam referri. ut dumit¬
terent bairaban. qr iudeli¬
cet ipse nõ soluetat sałbin
qd magna diligentia car¬
nalitꝰ obseruabant: occide¬
rent aũt dñm sp̃ualiter
salb̃m insinuantẽ ꝑ uidi
illi maxima contempnebãt
Nani ⁊ culicis noĩe: non ab¬
surde figuratur sediciosus
homicida. qr hoc animal ⁊
strependo inquietũ. ⁊ sangͥ¬
ne delectatur.⁊ cameli noĩe
ꝓpt̾ humiliantẽ se s ad sub¬
eunda honera magnitudĩe.
congrent᷑ intelligit᷑ dñs.
phausey ypocrite. qr mun¬

Expanded text:
Culicem autem decimas menliquorum vilium olerum. Haec contra praeceptum Dei, quae magna sunt, devoramus atque negligimus, et opinionem religionis in parvis, quae lucrum habent, diligentiam demonstramus.dixit, Excolantes culicem, refertur ad id quod dixit, decimare illos minuta quaeque. Camelum glutientes, refertur ad id quod dixit, Praeteritis graMinima observatis, maxima contemnitis. Ex hac enim perversitate etiam illud eis accidit, quo possunt haec per allegoriam referri, ut dimitterent Barabbam , quia videlicet ipse non solveret sabbatum, quod magna diligentia carnaliter observabant; occiderent autem Dominum spiritualiter sabbatum insinuantem per miilli maxime contemnebant. Nam et culicis nomine non absurde figuratur seditiosus homicida, quia hoc animal, et strependo inquietat, et sanguine delectatur; et cameli nomine propter humiliantem se ad subeunda onera magnitudinem, congruenter intelligitur Pharisaei hypocritae, qui mun
Abbreviated transcription (Latin):
C laudere aũt cos
iregnũ celoꝵ ideo ait: quia
in lege meditationẽ eiꝰ que
inxp̃o est uenitacis occultẽt.
⁊ corporeũ aduentum a pro¬
phis p̾dicatum. doctrine si¬
mulatione abscondant. ip¬
siq nõ adeuntes uiã et̾nita¬
tis in xp̃o adire qͦ ceteros ñ
u̾bo edificat. exemplo scan¬
dalizat: necipse regnũ dei
intrat. nec eos qui poterãt
intrare ꝑmittit.

Expanded text:
Claudere autem eos regnum coelorum ideo ait, quia in lege meditationem ejus quae in Christo est veritatis occultent, et corporeum adventum a prophetis praedicatum doctrinae simulatione abscondant; ipsique non adeuntes viam aeternitatis in Christo, adire quoque caeteros non verbo aedificat exemplo scandalizat, nec ipse regnum Dei intrat, nec eos qui poterant intrare permittit.
Abbreviated transcription (Latin):
templũ. qm aurum qd̾ scĩ¬
ficatur a templo.⁊ altare. ꝙͣ
hostie que sct̃ficãtur ab as¬
ad głam dĩ ꝑtinet. ⁊ ad homi¬
nũ sp̃ualum salutẽ. Aurũ
aũt quod ẽ intemplo. uł do¬
nũ quod ẽ suꝑ altare. ad glo¬
riam quidem dĩ ꝑtinent. ⁊
ipsa. Tam̃ aurum uł donũ
magis ad delectationẽ hõmũ.
⁊ adutilitatem sacerdotũ
offertur suꝑ altare. Iudei
gͦ aurum quo ipsi delectabã¬
tur. ⁊ dona quibꝰ ipsi pasce¬
bantur sanctiora eẽ dicebat̃
quã ipsum templũ ⁊ altare.
ut homines ꝓmptiores fie¬
tent adofferenda dona. quã
ad p̾ces fundendas ni t̾emplo.
aut uisticias faciendas.
Totum. aũt faciebant. non
ob dĩ timorẽ. s obdiuiciaꝵ

Expanded text:
templum, quam aurum quod sanctificatur a templo, et altare quam hostiae quae sanctificantur ab alnet, et ad hominum spiritalium salutem; aurum autem quod est in templo, vel donum quod est super altare, ad gloriam quidem Dei pertinent, et ipsa tamen aurum vel donum magis ad delectationem hominum et ad utilitatem sacerdotum offertur super altare. Judaei ergo aurum quo ipsi delectabantur, et dona quibus ipsi pascebantur, sanctiora esse dicebant, quam ipsum templum et altare, ut homines promptiores fierent ad offerenda dona, quam ad preces fundendas in templo, aut justitias faciendas. Totum autem faciebant non ob Dei timorem, sed ob divitiarum
Abbreviated transcription (Latin):
da eent ⁊ corpora que laua¬
tis: Hoc ẽ enĩ om̃ia. ⁊ in te¬
rioras scilicet ⁊ extiora. sic̃
altbi. begitur. mundate q̃
intus sunt. ⁊ que foris funt
munda erũt. S ne istas
elemosinas que fuint de
fitictibꝰ t̾re respuisse uide¬
oportuit face̾re. Idest uidi¬
⁊ nos ueraciter de nr̃a mise¬
ria uidicantes.⁊ dĩcarita¬
tẽ quã donauit ipse diligẽ¬
uidicium eius confitentes.
quo miseri effecti sumꝰ. de
quo dicit apłs. Iudicium
quidem ex uno in condem¬
pͥnatione: ⁊ magne carita¬

Expanded text:
a essent et corpora quae lavatis. Hoc est enim omnia, et interiora scilicet, et exteriora, sicut alibi legitur, Mundate quae intus sunt, et quae foris sunt munda erunt. Sed ne istas eleemosynas, quae fiunt de fructibus terrae respuisse videoportet facere, et nos veraciter de nostra miseria judicantes, et Dei charitatem quam donavit ipse diligenjudicium ejus confitentes quo miseri effecti sumus. De quo dicit Apostolus: Judicium quidem ex uno in condemnationem; et magnae charita
Abbreviated transcription (Latin):
quam uos. Maris ⁊ terre
ꝑ agrationẽ. significat in tociꝰ
taturos. Proseliti em̾ sũt
exgentibꝰ in synagogam re¬
cep̾ti. quoꝵ futuroꝵ raritas
in uno indicatur. Neq enĩ
erit acquisitus ad plebẽ filiꝰ
sit gehenne. pene sobolis ⁊e
tern iudicii hereditas. qr ad¬
optio ex gentibꝰ abrahe fami¬
lia factura sit. Ideo aũt pene
duplicate erit filiꝰ qr neq re¬
ꝓmissionẽ peccatoꝵ sit genti
uocatur gehenne. quomodo
filiꝰ ꝑditionis. ⁊ filiꝰ huius
scłi. Nocatur filiꝰ gehenne.
ad illam p̾paratus. nõ ex illa

Expanded text:
e autem maris et terrae peragratione significat in totius taturos. Proselyti enim sunt ex gentibus in synagogam recepti, quorum futurorum raritas in uno indicatur. Neque enimerit acquisitus ad plebem filius sit gehennae, poenae soboles, et aeterni judicii haereditas: quia adoptio ex gentibus Abrahae familiam factura sit. Ideo autem poenae duplicatae erit filius, quia neque remissionem peccatorum sit gentiutem vocatur gehennae, quomodo filius perditionis, et filius hujus saeculi; vocatur filius gehennae ad illam praeparatus, non ex
Abbreviated transcription (Latin):
dis: ut fiat id qd̾ deforis ẽ
su arguit phariseos. simu¬
lationis atq m̃dacii. quod
aliud ostendant hominibꝰ
foris. aliud domi agant. nõ
quod incalice ⁊ parapside
eoꝵ suꝑsticio moraretur. s
qͦd foris hominibꝰ ostende¬
rent scĩtatem ab abitu. in
ẜmone. infilacteriis. infim¬
briis. inorationũ longitudi¬
ne. ⁊ incet̾is istiusmodi. in¬
trinsecus aũt eeñt uitioꝵ
as namq usus int̾ior ẽ qui
obsorduerit. quid ꝓficeret
lotus exteriꝰ : atq ĩdeo inte¬
rioris consciẽ nitor ẽ obtinẽ¬
dus. ut ea que corporis sũt
forĩs ecus lauent᷑.¬

Expanded text:
dis, ut fiat et id quod deforis est supra, arguit Pharisaeos simulationis atque mendacii, quod aliud ostentent hominibus foris, aliud domi agant. Non quod in calice et paropside eorum superstitio moraretur; sed 188 quod foris hominibus ostenderent sanctitatem, in habitu, in sermone, inbriis, in orationum longitudine, et in caeteris istiusmodi, intrinsecus autem essent vitiorum s namque usus interior est, qui si obsorduerit, quid proficiet lotus exterius? Atque ideo interioris conscientiae nitor est obtinendus, ut ea quae corporis sunt forinsecus lavent
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ qui uirat in celo: uirat in
trono dĩ. ⁊ in eo qui sedet fu¬
nob ẽ exposuunꝰ. quid signi¬
ficaret tradicio phariseoꝵ
dicentiũ. donum quocũq
ẽ ex me tibi ꝓderit. Nunc
casronem trahens: pharisẽo¬
ꝵ tradicio condempnatur.
ut arguantur cuncta ꝓ lu¬
crofacere. ⁊ nõ ꝓtimore dei.
sic̃ inpbilacteriis ⁊ fibrii
dilatatis opinio scĩtatis cap¬
tabat głam. ⁊ ꝑ occasionem
głe querebantur lucra. Sic
alia traditionis inuenta stͦ¬
pha. impietatis arguit pre¬
ceptores. si quis incontenti¬
onẽ seu in aliquo uirgio. ł
in cause ambiguo uirasset
intemplo. ⁊ postea cõuinc¬
tus eẽt mñdacii non tenebat᷑
criminis reus. Sin uͦ uiras¬
set in auro ⁊ peccunia que ĩ
templo sacerdotibꝰ offereba¬
tur: statim id in quo iuraue¬
rat cogebat᷑ ex soluere. Nur¬
sum siquis iurass maltare.
nebat. Sin aũt ꝑuuasi in
in hoctia. inuictimis. in.si¬
mila.⁊ ceteris que offerunt᷑
deo suꝑ altare. hec studiosissi¬

Expanded text:
elo jurat in throno Dei, et in eo qui sedet sunobis est, exposuimus quid significaret traditio Pharisaeorum, dicentium: Donum quodcunque est ex me, tibi proderit. Nunc varitiae trahens Pharisaeorum conditio condemnatur, ut arguantur cuncta pro lucro facere, et non pro timore Dei. Sicut enim in phylacteriis et fimbriis dilatatis opinio sanctitatis captabat gloriam, et per occasionem gloriae quaerebant lucra, sic alia traditionis inventa stropha impietatis arguit praeceptores. Si quis in contentione, seu in aliquo jurgio, vel in causae ambiguo jurasset in templo, et postea convictus esset mendacii, non tenebatur criminis reus, si autem jurasset in auro et pecunia quae in templo sacerdotibus offerebatur, statim in quo juraverat cogebatur exsolvere. Rursum si quis jurasset in altari, nebat; sin autem perjurasset in in hostia, in victimis, in simila, et caeteris quae offeruntur Deo super altare, haec studiosissi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ sponse. sã. Int parabolas
a dño dictas. solet querentes
multum exercere: Ista qued̾
decem uirginibꝰ posita ẽ. et
multi quidẽ hinc multa sense¬
runt: que nõ sunt p̾ter fidem.
conueniat expositio: idelaborã¬

Expanded text:
s. 1. Inter parabolas a Domino dictas solet quaerentes multum exercere ista, quae de decem virginibus posita est. Et multi quidem hinc multa senserunt, quae non sunt praeter fidem: conveniat expositio, id elaboran
Abbreviated transcription (Latin):
ex parte nunc in scripturis ali¬
quid cernere qd̾ tamẽ sit scđm
catholicam fidem. ex illo pig¬
nore contigit qd̾ accepit uir¬
go eccłia humili aduentu spõ¬
si sui. qua illo ultimo aduen¬
cu cum ueniet inclantate nup¬
tura ẽ: eum lam facie ad faci¬
em contuebit᷑. Uedit enim
certum incuetur. insi ut scđ
fidem sit. neq aliis p̾uidicat:
q̃ nicħominꝰ scd̾m fidem esse
potuerint.
Icclxuiiii.

Expanded text:
ex parte nunc in scripturis aliex parte nunc in scripturis aliquid cernere, quod tamen sit secundum catholicam fidem, ex illo pignore contingit, quod accepit uirgo ecclesia humili aduentu sponsi sui, quae illo ultimo aduentu, cum ueniet in claritate, nuptura est, cum iam facie ad faciem contuebitur. dedit enim certum intuetur, nisi ut secundum fidem sit, neque aliis praeiudicat, quae nihilominus secundum fidem esse potuerunt. CCLXXVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
us ẽ: s sue quisqͥs dormita¬
tionis diem ⁊horam nescit.
Quisqͥs aũt paratus ẽ usq
ad sõpnum. id ẽ usq ad mor-¬
tem quã om̃ibꝰ debetur: pa¬
ratus inuenietur etiã cum
illa uox media nocte sonuer.
qͣ om̃s cuigilaturi sumꝰ. Qd̾
uero sponso dixit obuiãueni¬
re uirgines: sic intellige̾dũ
puto. ut ex ipsis uirginibus
constet ea que dr̃ sponsa: tã¬
qmͣ si om̃ibꝰ xp̃ianis in eccłi¬
am concurrentibꝰ filii ad ma-¬
trem cõcurrere dicantur. cũ ex¬
ipsis filus congregatis: cõsta
ea que dr̃ mat̾. Nunc enim
desponsata ẽ eccłia. ⁊ uirgo ẽ
ad imptias ꝑducenda: id est
cum se contineat a corruptio¬
ne scłari. Illo au̾̃t ip̃re nub.
quo uniuersa mortalitate ĩ
ea p̾tercunte: in mortali cõ¬
uinctione fetatur. Uespon¬
gines dici possunt. ⁊uirgo.
mͥ uidetur exposicũ ẽ. S ui¬
demus nũc meniginate: tũc
aũt facie ad faciem. Et nũc
ex parte: tunc aũt ex toto.
Ipsum aũt menignate. et

Expanded text:
us, sed suae quisque dormitionis diem et horam nescit. quisquis autem paratus est usque ad somnum, id est usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus inueniatur, etiam cum illa uox media nocte sonuerit, qua omnes euigilaturi sunt. Quod uero sponso dixit obuiam uenisse uiputo, ut ex ipsis virginibus constet ea quae dicitur sponsa, tanquam si omnibus Christianis in Ecclesiam concurrentibus, filii ad matrem concurrere dicantur, cum ipsis filiis congregatis constet ea quae dicitur mater. Nunc enim desponsata est Ecclesia, et virgo est ad nuptias perducenda, id est, cum se continet a corruptione saeculari. Illo autem tempore nubet, quo universa mortalitate in ea praetereunte immortali conjunctione fetatur. gines dici possunt et uirgo. mihi uidetur, expositum est. sed uidemus nunc in aenigmate, tunc autem facie ad faciem; et nunc ex parte, tunc autem ex toto. ipsum autem in aenigmate et
Abbreviated transcription (Latin):
2dicretionẽ significat. Q¬
ꝓpter siuirgiitatis nom̃ uene¬
rabile ẽ. cur receptis exclusisq
cõmune ẽ: Deinde qͥds ułt
numenis inucraq parte qui¬

Expanded text:
discretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraque parte qui
Abbreviated transcription (Latin):
qr anglis suis mandauit dete:
⁊ inmanibꝰ tollent te. ne forte
ꝯffendas ad lapidem ped̾ẽ tuũ.¬
de saluatore scriptum nouerat.
debuerat ⁊ illud dicere qd̾ in
eodẽ psalmo econtra sequitur.
suꝑ aspidẽ ⁊ basiliscũ ambula¬
bis. ⁊ conculcabis leonẽ ⁊ draço¬
nem. De angloꝵ auxilio qua¬
si ad infirmũ loquitur: de sui
conculcatione quasi tergi uer¬
turiᷤᷤ diabli sagntas. ueris scͥp¬
turaꝵ frangit᷑ clipeis. & notan¬
dum qd̾ necessaria testimonio¬
iesponsione neqͥd manifesta:
ueritate. auctor falsitatis au¬
diret uerboꝵ sensuũq modera¬
tor dñs exalto se dare. nec pro¬
didit se posse: nec nõ posse men¬
titus ẽ. s sic̃ scriptum est. non
temptabis dñm dm̃ tuũ. Ille
enĩ dm̃ temptat. qui iactantie
sue uitio. suꝑfluã ⁊ mutilem
uult ostentare uirtutẽ. Qͥd
enim utilitatis ht. quid como¬
di confert. si p̾ceps hinc in pla
cum tui sit oꝑis de suꝑioribꝰ
corruentem adinferiora deice¬

Expanded text:
 angelis suis mandavit de te, ut in manibus tollant te, ne forte offendas ad lapidem pedem tuude Salvatore scriptum noverat, debuerat et illud dicere, quod in eodem psalmo contra se sequitur: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem. De angelorum auxilio quasi ad infirmum loquitur, de sui conculcatione quasi tergiverturis diaboli sagittas veris Scripturarum frangit clypeis. Et notandum quod necessaria testimoniresponsione ne quid manifesta veritate auctor falsitatis audiret, verborum sensuumque moderator Dominus ex alto dare, nec prodidit se posse, nec non posse mentitus est, sed scriptum est, ait: Non tentabis Dominum Deum tuum. Id est, Deum tentat, qui jactantiae suae vitio superfluam et inutilem vult ostentare virtutem. Quid enim utilitatis habet, quid commodi confert, si per praeceps hinc in planadeas, cum tui sit operis de superioribus corruentem ad inferiora dejice
Abbreviated transcription (Latin):
petrare.m. In om̃ibꝰ teptatio¬
nibꝰ hoc agit diabłs. ut intelli¬
gat si filiꝰ dĩ sit. S dñs sic res¬
ponsionẽ temperat. ut cũ relin¬
quat ambiguũ. mutte te deor
sum. O quam stulta hec sua-¬
sio. nimiũq ꝑuersa. ut filio dĩ¬
dĩ diceret mitte te dcorsũ. Nũ¬
quid ñ rectiꝰ dixiss. si filiꝰ dĩ
es ascende incelũ: Dͦ dutiq
si faceret dñs. uere illũ dĩ ẽẽ fili¬
um comꝓbaret. S mimicus
celi. nec temptando quidẽ ascẽ¬
sum uult suadere celestem: de¬
tat om̃s cadere. qui se sensit p̾
om̃ibꝰ cecidisse. nec intelligit
cecus. qr illi conat᷑ rumã ꝑsu¬
adere. qui nõ solum cad̾e non po¬
test. s rumas uenit em̃dare la¬
crigit eli sos. adñs solum compe¬
ditos. Qui gͦ uenerat ñ decipi
s decepta saluare: explorantiᷤ
artẽ. tanta m̃sura cautissime
responsionis euacuat: ut tene¬
brosus hostis nõ solum misteri¬
um ꝓ nob positum uidere non
poss. s magis magisq respõsis

Expanded text:
deorsum. In omnibus tentationibus suis hoc agit diabolus, ut intelligat si Filius Dei sit. Sed Dominus sic responsionem temperat, ut eum relinquat ambiguum. Mitte sum. O quam stulta haec suasio, nimiumque perversa, ut Filio Dei diceret: Mitte te deorsum. Nunquid non rectius dixisset: Si Filius Dei es, ascende in coelum? Quod utique si faceret Dominus, vere illum Dei esse Filium comprobaret. Sed inimicus coeli, ne tentando quidem ascensum vult suadere coelestem: detat omnes cadere, qui se sensit prae omnibus cecidisse; nec intelligit caecus, quia illi conatur ruinam suadere, qui non solum cadere non potest, sed ruinas venit emerigit elisos, Dominus solvit compeditos . Qui ergo venerat non decipi, sed decepta salvare, 127 explorantis artem tanta mensura cautissimae responsionis evacuat, ut tenebrosus hostis non solum mysterium pro nobis propositum videre non possit, sed magis magisque responsis
Abbreviated transcription (Latin):
ambͣ. Quid uͦ sibruult quod
eũgłista dñm esurisse signaũ.
cũ de moysi ⁊ helie ieuinio.ni¬
chil tale iudeamꝰ exp̾ssũ: Nũ¬
quid hominũ patientia. deo
fortior: S qui .xl. diebꝰ esuri¬
re nõ potuit. ostendit se nõ ci¬
bum esurisse corporis s salutẽ.
simł ⁊ adu̾sariũ lascesseret iã
ieuinio uulneratꝰ. ⁊ ido fanus
dm̃i ꝑia fraus ẽ. ut in qͦdiabłs
maiora metuens ĩa cauebat. fa¬
mis specieiactatꝰ. temptaret ut
hominẽ: ne impediretꝰ triũphꝰ.
Simul illud disce mistiũ scĩ
diciũ: ut tẽptandũ se diabło
xp̃s offerret. m̃. S qͥd ẽ quod¬

Expanded text:
amen. quid uero sibi uult quod euangelista dominum esurisse signauit, cum de Moysi atque Heliae ieiunio nihil tale uideamus expressum? numquid hominum patientia deo fortior est? sed qui XL diebus esurire non potuit ostendit non cibum esurisse se corporis, sed salutem, simul ut aduersarium lacesseret iam ieiunio uulneratus. et ideo famis domini pia fraus est, ut in quo diabolus maiora metuens iam cauebat, famis specie lactatus temtaret ut hominem, ne inpediretur triumphus. simul illud disce mysterium sancti dicium, ut temtandum se diabolo Christus offerret.
Abbreviated transcription (Latin):
qd̾ ita ad om̃ia temptatoris in¬
terrogata respondit. ut noc ue¬
ritatẽ potentie sue cyranno ꝓ¬
deret. nec mnist̾iũ suscepte car¬
nis explorator agnosceret. Ꝙ¬
simplex in hac responsione prudẽ¬
tia. & quã circũspocta simplicitaᷤ.
ꝑ quã nec ueritas reticet᷑: nec
que uera sũt. Uere ut scriptum
est lux intenebris lucet. ⁊ tene¬
bre cam ñ comp̾hender. õ an
ta d̾niq sermonẽ suũ subtili¬
tate circũtulit: ut ille cotiꝰ do¬
li artifex mimicꝰ. furoris sui
ertore deceptus: dũ xp̃m temp
tat ut hominẽ: dm̃i in homine
lege responsũ: cui contraire non
possit. non accepit panẽ qu̾e ñ
manducandi consuetudine. s
decipiendi fraude poscebat. quo
uenerat: incertior redderetur.
nec messe sibi esuriẽ denegauit.
nec manducandi necessitatem

Expanded text:
d ita ad omnia tentatoris interrogata respondit, ut nec veritatem regni sui tyranno proderet, nec mysterium susceptae carnis explorator agnosceret? simplex in hac responsione prudentia, et quam circumspecta simplicitas, per quam nec veritas reticetur, nec quae vera sunt. Vere, ut scriptum est: Lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunta denique sermonem suum subtilitate circumtulit, ut ille totius doli artifex inimicus furoris sui errore deceptus, dum Christum tentat ut hominem, Deum in homine lege responsum, cui contraire non possit: non accepit panem, quem non manducandi consuetudine, sed decipiendi fraude poscebat. In venerat, incertior redderetur, nec inesse sibi esuriem denegavit, nec manducandi necessitatem
Abbreviated transcription (Latin):
gna cessauerãt. dñandi cupidi¬
tate tẽptaret. ⁊ adueneratio¬
nẽ sui regna mundi pollicen¬
do traduceret. S prudentiã
diabłi. stultam fecit sapiẽtia¬
dĩut suꝑbꝰ hostis hominẽ u¬
dens quẽ aliqñ suꝑauerat: non
metueret eũ ꝑseqͣ. quẽ ꝓ om̃ibꝰ
oportebat ocridi. sas. Triplex¬
temptatio in homine quã ueri¬
tas ipsa suscepit. cauenda mon¬
strata ẽ. Dic inqͥt tẽptator la¬
pidibꝰ istis. ut panes fiant. At
ille unꝰ ⁊ solꝰ magr̃. nõm pane
solouiuit homo. s mom̃i u̾bo
dĩ. Ita enĩ domitã doceuit ẽe
oportere cupidita tẽ uolunͣta
tis. ut nec fame cedendum sit.
s forte dñationis temporal fas¬
tu decipi poterat. qui carnisuo¬
luntate nõ potuit. Om̃ia ergo
mũdi rogna mõstrata sũt. ⁊ dic¬
cum ẽ. om̃ia tͥ dabo. si ꝓstratus
adoraueris me. Cui responsũ
ẽ. dñm dm̃ tuũ adorabis. ⁊ illi
soli ẜuies. ita calcata suꝑbia ẽ.

Expanded text:
gna cessaverant, dominandi cupidigna cessaverant, dominandi cupiditate tentaret, et ad venerationem sui regna mundi pollicendo traduceret. Sed prudentiam diabDei, ut superbus hostis hominem videns quem aliquando superaverat, non metueret eum persequi quem pro omnibus oportebat occidi. » Itemtatio in homine, quem ueritas ipsa suscepit, cauenda monstrata est. dic, inquit temtator, lapidibus istis ut panes fiant. at ille unus et solus magister: non in pane solo uiuit homo, sed in omni uerbo dei. ita enim domitam docuit esse otis, ut nec fami cedendum sit. Sed forte dominationis temporalis fastu decipi poterat, qui carnis voluptate non potuit; omnia ergo mundi regna monstrata sunt ot dictum est: omnia tibi dabo, si prostratus adoraueris me. cui responsum est: dominum deum tuum adorabis et illi soli seruies. ita calcata superbia est.
Abbreviated transcription (Latin):
fundant᷑ gͥ filii diabłi atq dis¬
cipłi: qui repleti in spiratione
nꝑea. simplices qͦsq decipuĩt.
negantes in xp̃o utrãq uerã ẽẽ
naturã. dũ aut dĩtatẽ homine:
aut hominẽ dĩtate dispoliant.
cũ unꝰ tpr̃is gemino docum̃to
utraq falsitas sit ꝑhemta. qr
⁊ ꝑ famẽ corporis ꝑfecta huma¬
nitas. ⁊ ꝑ famlantos angłosde¬
monstrata ẽ manifesta diuimi¬
ram nr̃am. qr nͥ hunc diabolus
hominẽ cerneret. nõ tẽptaret.
Ueneremur in illo dumnitatẽ
suã. qr nͥ suꝑ om̃ia ds̃ existeret.
ci nullo mͦ angłi ministrarent.

Expanded text:
fundantur itaque filii diaboli atque discipuli, qui repleti inspiratione viperea, simplices quosque decipiunt, negantes in Christo utramque veram esse naturam, dum aut Deitatem homine, aut hominem Deitate dispoliant, cum unius temporis gemino documento utraque falsitas sit perempta: quia et per famem corporis perfecta humanitas, et per famulantes 151 angelos demonstrata est perfecta Diviniram nostram, quia nisi hunc diabolus hominem cerneret, non tentaret. Veneremur in illo divinitatem suam, quia nisi super omnia Deus existeret, ei nullo modo angeli ministrarent.
Abbreviated transcription (Latin):
Dñs aũt ad humilia desçend̃
⁊ campestria: ut diabłm hũi¬
litate suꝑaret. & porro dbłs
lucere eum festinat ad m̾otes.
ut dũ qͦs ipse corruerat: etiam
illi. hec om̃ia tͥ dabo. si cades ad¬
oraueris me. ꝙ. Fallax decep¬
tor. offert qͦd nõ ht. ⁊ ut uere
cecus celoꝵ dño. t̾rarum reg
giente dño. s ad mitũ di aboli.
acquirit scłi dignitates. iħ.¬
Arrogans ⁊ suꝑbꝰ.etiã hoc d̾ iac¬
tantia loquitur. nõ qd̾ into¬
to mundo habeat potestatẽ.
aut possit om̃ia regna clare
diabłs. cũ sciamꝰ plerosq scõs
uiros a dõ reges factos. Moi
Uere eñ ꝓcidit. om̃is qui ado¬
rat diabłm.⁊ uere cadit. qui
potestates honoresq mundi.
partes sacrilegas inimico ꝓ¬
mittente sectatur. Sq̃r. õũc¬

Expanded text:
Dominus autem ad humilia descendit et campestria, ut diabolum humilitate superaret. Porro diabolus ducere eum festinat ad montes, ut per quos ipse corruerat, etiam  Haec omnia tibi dabo, si procidens adoraveris me: ut fallax deceptor offert, quod non habet; et ut vere caecus coelorum Domino terrarum regngiente Deo, sed ad nutum diaboli acquirit saeculi dignitates. Arrogans et superbus etiam hoc de jactantia loquitur, non quod in toto mundo habeat potestatem, ut possit omnia regna dare diabolus, cum sciamus plerosque sanctos viros a Deo reges factos. Si ere enim procidit omnis, qui adorat diabolum; et vere cadit, qui potestates honoresque mundi per artes sacrilegas, inimico promittente, sectatur. Sed
Abbreviated transcription (Latin):
ad hoc usq ꝑuenit ut se ab ad¬
orando dĩ filio posceret adorari.
estimans qͦd xp̃s qui decipi lau¬
dis sue subreptione nõ pocuit.
indignatione ingesta cõtume¬
lie: se ꝓderet exploranti. Sed
nec molli adoratione frangit᷑
nec durissimis inuiriis cõmo¬
uetur. s ita ad om̃ia mimci
tẽptam̃ta respondit. ne possit
inuno eodẽq dõ ⁊ homine. ce

Expanded text:
ad hoc usque pervenit, ut se ab adorando Dei Filio posceret adorari, aestimans, quod Christus, qui decipi laudis suae subreptione non potuit, indignatione ingestae contumeliae se proderet exploranti. Sed nec molli adulatione frangitur, nec durissimis injuriis commovetur, sed ita ad omnia inimici tentamenta respondit, 132 ne posset in uno eodemque Deo et h
Abbreviated transcription (Latin):
tus ⁊ natꝰ sũcognouerit scde na¬
tuntatis subisse ul potiꝰ sͥ con¬
secrasse lauacrũ. Nulla ꝑsona¬
rũmaioꝵ cõtẽpnat ab humili¬
bus meis in remissionẽ peccato¬
ꝵ baptizari. cũ meminerint
dñm qui in sp̃u scõ baptizans
peccata dimittere solet. suũ bap¬
tizandũ inaqͣ submisisse serui

Expanded text:
tus et natus sum, cognoverint secundae nativitatis subisse, vel potius sibi consecrasse lavacrum. Nulla personarum majorum contemnat ab humilibus meis in remissionem peccatorum baptizari, cum meminerint Dominum, qui in Spiritu sancto baptizans, peccata dimittere potest, suum baptizandum in aqua submisisse servi
Abbreviated transcription (Latin):
uenienti ut baptizaret᷑. ego
magis ate debeo baptizari. et¬
ante quã columba descend̾et.
ex quo apparet quãins cũ iam
noss. Nam eciã in uto matͥs
exultauit. cũ ad helisabeth ma¬
riaueniss. Aliqͥd tam̃ in eo qd̾
non dũ nouerat. colu̾be descẽ¬
sione didicisse. qd ipse scilic
baptizaret in sp̃u scõ. ꝓpria qͣ¬
dam ⁊ diuina potestate. ut
nullus homo qui accepiss a
deo baptismũ. etiã si aliquem
baptizaret: poss dicere suũ
c̃ẽ quod traderet. uł a se dari
dilectꝰ. Yox enĩ celestis unũ
hoꝵ dixit. s eũglistu ostende̾
uoluit ad idualere qd̾ dictũ
ẽ hic ẽ filiꝰ m̃s: ut illis potuiꝰ
qui audiebant indicaretur
qd̾ ipse eẽt filiꝰ dĩ. atq ita dic¬
tum re ferre uoluit. tu es filiꝰ
m̃s: ac si illis diceretꝰ᷑ hic est
filiꝰ m̃s. Non enĩ xp̃o indica¬
batur qͦd sciebat. s audiebãt
qui aderant. ꝓpt̾ qͦs etiã ipsa¬

Expanded text:
uenienti, ut baptizaretur: ego magis abs te debeo baptizari; hantequam columba descenderet.. ex quo apparet, quamuis eum iam nosset — nam etiam in utero matris exultauit, cum ad Elisabeth Maria uenisset —, aliquid tamen in eo, quod nondum nouerat, columbae descensione didicisse, quod ipse scilicet baptizaret in spiritu sancto propria quadam et diuina potestate, ut nullus homo, qui accepisset a deo baptismum, etiamsi aliquem baptizaret, posset dicere suum esse quod traderet uel a se dari est. uox enim caelestis unum horum dixit, sed euangelista ostendere uoluit ad id ualere quod dictum est hic est filius meus, ut illis potius qui audiebant indicaretur, quod ipse esset filius dei, adque ita dictum referre uoluit tu es filius meus, ac si illis diceretur hic est filius meus. non enim Christo indicabatur quod sciebat, sed audiebant qui aderant, p
Abbreviated transcription (Latin):
glista exposito dĩi baptismate.
⁊ uoce de celis facta que diceret.
hic ẽ filiꝰ m̃s dilectus in quo mͥ
complacui: continuo subuurẽ.¬
O unc ihs ductus ẽ in desertũ
a sp̃u ut temptaret᷑ adiabło
Uerum ne cui ueniret indubi
um aqͦ cũ spũ ductũ siue expul¬
sũ diceret indesertũ: consulte
ac deinde intulit. ⁊ agebatur
a sp̃u indeserto. ne qd contͣ cũ
ualuisse sp̃s putaret᷑ in mundꝰ
qui plenꝰ sp̃u sc̃o quo uolebat

Expanded text:
liter, exposito Domini baptismate, et voce de coelis facta, quae diceret: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui, continuo subjunxit: Tunc Jesus ductus est in desertum a Spiritu, ut tentaretur a diabolo . Verum ne cui veum, a quo eum spiritu ductum sive expulsum dicerent in desertum, consulte ac deinde intulit, Agebatur in spiritu in desertum: ne quid contra eum valuisse spiritus putaretur immundus qui plenus Spiritu sancto quo vo
Abbreviated transcription (Latin):
queris qͥd hoꝵ in illa uoce so¬
nuerit. qͦd libet accipiendum
mͦ intelligas. eos qui non eã¬
dem locutionẽ retuler̃. eandẽ
retulisse sententiã. que diu̾¬
sitas locutionũ ad hoc etiam
utilis ẽ. ne uno mͦ dictũ minꝰ
intelligatur. ⁊ alit̾ quam se
res hab̾et int̾pretaͬt᷑. Qd̾ enĩ
dictum ẽ in quo mͥ complacu¬
i. si uelit quis ita incelligere
ut ds̃ in filio sibi placuisse ui¬
deatur. ad monctꝰ ex eo quod
dictum ẽ iute cõplacui. si rur¬
sus ex hoc uno intelligat qͥsq
in filio patrẽ ꝓlacuisse homini¬
bꝰ admonet᷑: ex eo qͦd dictum ẽ
inte complacuit mͥ. ex quo sa¬
tis apparet quilib eũglistaꝵ
celestis uocisetiã uerbatenu¬
erit. alios ad eandẽ finłiariꝰ
intelligat᷑ hoc dictum ẽẽ ab
hominibꝰ. tanqmͣ licere inte
placitum meũ constitui. ħ ẽ¬

Expanded text:
quaeris, quid horum in illa uoce sonuerit, quod libet accipiendum, modo intellegas eos qui non eandem locutionem rettulerunt eandem rettulisse sententiam. quae diuersitas locutionum ad hoc etiam utilis est, ne uno modo dictum minus intellegatur et aliter, quam se res habet, interpretetur. quod enim dictum est in quo mihi conplacui, si uelit quis ita intellegere, ut deus in filio sibi conplacuisse uideatur, admonetur ex eo quod dictum est in te conplacui. si rursus ex hoc uno intellegat quisque in filio patrem placuisse hominibus, admonetur ex eo quod dictum est in te conplacuit mihi. ex quo satis apparet, quilibet euangelistarum caelestis uocis etiam uerba tenuerit, alios ad eandem sententiamintellegatur hoc dictum esse ab omnibus, tamquam diceretur in te placitum meum constitui\',