comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tiane quid in decens fiat : Nec illudẽ c̃sequens ut ideo diuersa sta¬
tura sĩt reuiu ͥscentiũ singulorũ qui a fuerat diuersa uiuentiũ. aut
macricũ eadẽ maci e. autpinguescũ eadẽ pinguedine reuiuȩscent.
Sedsi hocẽ in consilio creatoris ut ineffigiesua cuiusq ꝓpri&as &
discernibilis similitudo seru&. Inc&eris aut̃ corporis bonis aequa¬
li acunctareddantur. Itamodificabitur illa in unoquoq materies
utnec aliquidexeapereat. & qđ alicui defuerit ille suppleat
qui &iã denihilo potuit qđ uoluit operari: Sic aut incorporibus
re surgentiũrationabilis in ȩqualita serit : Sicut uocũ cũ quibus
impl&cantus hocfitunicuiq demateria corporis sui. qđ & hominẽ
reddat angelicis co&ib: &nihilinconuenienseorũ ingerat sensib: in¬
decorũ quippe aliquidibinerit : Sed quicquid futurũ ẽ hoc decebitq
nec futurũẽ sin decebit : Resurgentigitur s cõrũ corporasi neullo uitio

Expanded text:
tia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statia ne quid indecens fiat. Nec illud est consequens ut ideo diversa statura sit reviviscentium singulorum, quia fuerant diversa viventium, aut macri cum eadem macie, aut pingues cum eadem pinguedine reviviscant. Sed si hoc est in consilio Creatoris, ut in effigie sua cujuscunque proprietas et discernibilis similitudo servetur, in caeteris autem corporis bonis aequalia cuncta reddantur, ita modificabitur illa in unoquoque materies, ut nec alqui etiam de nihilo potuit quod voluit operari. Si autem in corporibus resurgentium rationabilis inaequalitas erit, sicut est vocum cum quibus impletur cantus: hoc fiet unicuique de materia corporis sui, quod et hominem reddat angelicis coetibus, et nihil inconveniens eorum ingerat sensibus. Indecorum quippe aliquid ibi non erit, sed quidquid futurum est, hoc decebit, quia sed sine omni vitio. Resurgent igitur sanctorum corpora sine ullo vitio,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi fuer redire necessesit : alio quinsicapillis redit qđ tã crebro
ton surade traexit siunguib: quos toties dempsit ex sẽctio inmode¬
rata &indecens cogitantib: &ideore surrectionẽ carnis ñ credentib
occurrit informitas. Sed quẽ ad modũ sistatuacuius lib& solubilis
m& alli autigneliquescer& aut c̃ter& inpuluerẽ autc̃ funderet᷑
inmassã &e ã uell& artifex rursus exillius materiȩ quantitate
reparare nihilinteress& ad eiꝰ in tegritatẽ quae particulamateriȩ
ciuique membrostatuȩ redder&. dũ tam̃ totũ ex quo constituta fue¬
rat restitutare sũmer& : Itads̃mirabilit̃ atq: in effabilit̃ artifexde
toto qđ caro nr̃a constiterat eãmirabili & in effabiliceleritate resti¬
tu&. Necaliquid at tinebit adeiꝰred in tegrationẽ utrũ capilli
adcapillos redeant &ungues adungues ied quicquid perierat mu¬
tet᷑incarnẽ & partes alias corporis reuoc& curante artificis ꝓuiden¬

Expanded text:
ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si capillis redit quod tam crebra ubi fuerunt, redire necesse sit. Alioquin si capillis redit quod tam crebra tonsura detraxit, si unguibus quod toties dempsit exsectio; immoderata et indecens cogitantibus, et ideo resurrectionem carnis non credentibus occurrit informitas. Sed quemadmodum si statua cujuslibet solubilis metalli aut igne liquesceret, aut contereretur in pulverem, aut confunderetur in massam, et eam vellet artifex rursus ex illius materiae quantitate reparare; nihil interesset ad ejus integritatem, quae particula materiae cui membro statuae redderetur, dum tamen totum ex quo constituta fuerat, restituta resumeret: ita Deus mirabiliter atque ineffabiliter artifex, de toto quo caro nostra constiterat, eam mirabili et ineffabili celeritate restituet; nec aliqad capillos redeant, aut ungues, an quidquid eorum perierat mutetur in carnem et in partes alias corporis revocetur, curante artificis providen
Abbreviated transcription (Latin):
illoutiq: iammori potest : Mor tuo uero ubicũq mors poterit eue¬
nire . quomodo adresurrectionẽ non ꝑtineat mortuorũ repe¬
rire non possum. Etpaulo post : Non aut̃ perit dõterrena
materies dequam ortaliũ creatur caro. sed inquẽ lib&pul¬
uerẽ cinerẽ uesoluatur. Iriquos lib& alitus aurasq diffugiat.
inquãcũq: aliorũ corporũ substantiã uł in ipsalem̃t a uersa¬
tur. inquorũcũq: animaliũ &iã hominũ cibũ cedat. carnẽq
mutetur. illianimȩ humanȩ puncto stẽporis redit . quȩ illã
primitus ut homofier& crescer& uiuer& animauit: Ipsaitaq:
terrena materies quae discedente anima fit cadauer p̃itare¬
surrectione reparabitur: ut eaquaedilabuntur: & in alias
atq alias aliarũrerũ species formasq uertunt᷑ quãuis ad
corpus redeantun delapsas: ad eas dẽquoq: corporis partes

Expanded text:
illo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicunque illi mors potuerit eveillo utique jam mori potest. Mortuus vero, ubicunque illi mors potuerit evenire, quomodo ad resurrectionem non pertineat mortuorum, reperire non possum. » Et paulo post : « Non autem perit Deo terrena materies, de qua mortalium creatur caro; sed in quemlibet pulverem cineremque solvatur, in quoslibet alitus aurasque diffugiat, in quamcunque aliorum corporum substantiam, vel in ipsa elementa vertatur, in quorumcunque animalium, etiam hominum cibum cedat, carnemque mutetur; illi anima humana in puncto temporis reddit, qui illam primitus, ut homo fieret, cresceret, viveret, animavit. Ipsa itaque terrena materies, quae discedente anima fit cadaver, non ita resurrectione reparabitur ut ea quae dilabuntur, et in alias atque alias aliarum rerum species formasque vertuntur, quamvis ad corpus redeant unde dilapsa sunt, ad easdem quoque corporis partes
Abbreviated transcription (Latin):
dic& aliquis. quomodo resurgunt mortui : qualiaut̃ corpore
ueniunt : Insipienstuqđ semin as: non uiui ficaturnisi prius
nudũgranũ: & infra: Sed alia quidem cȩlestiũgloria. alia aut̃
terrestriũ : Alia claritas solis. aliaclaritas lunae. alia claritas
stellarũ : Stella enĩ abstelladiffert inclaritate : sic& resurrectio
mortuorũ : seminatur inignobilitate . surg& ingloria : Semi
firmitate . surg& inuirtute : seminat᷑ corpus animale. surg&
corpus spiritale : Augustinus in libro enchiridion: Iãuero
inquit deresurrectione carnis nonsicutquidam reuixerunt
lterumque sunt mortui sed ae ternã uitã sicutxp̃sipsẽ re¬
surrexit . quẽ ad modũ pos simbreuiter disputare & omnib:
quȩ stionib: quaedehacre assolent satis facere non inuenio:
Resurrecturã tam̃ carnẽ quinati sunt hominũ autnascentur¬
& mortui sunt atq morientur . nullo modo deb& dubitare xp̃i¬
anus & paulo post: Ex quoaũt inquit incipit homo uiuere. ex

Expanded text:
dicet aliquis: Quomodo resurgunt mortui? quo autem in corpore veniunt? Insipiens, tu quod seminas non vivificatur, nisi prius nudum granum. Et infra: Sed alia quidem coelestium gloria, alia autem terrestrium; alia claritas solis, alia lunae, alia claritas stellarum. Stella enim ab stella differt in gloria: sic et resurrectio mortuorum. Seminaturinfirmitate, surget in virtute. Seminatur corpus animale, resurget corpus spiritale . Augustinus in libro Enchiridii : « Jam vero, inquit, de resurrectione citerumque sunt mortui, sed in aeternam vitam, sicut Christus ipse resurrexit, quemadmodum possim breviter disputare, et omnibus quaestionibus, quae de hac re moveri solent, satisfResurrecturam tamen carnem, qui nati sunt hominum, aut nascentur, mortui sunt atque morientur, nullo modo debet dubitare Christianus. » Et paulo post : « Ex quo autem, inquit, incipit homo vivere, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ta tempora paenitentiȩ inuacuum non deducamꝰ. sed dũpos¬
sumus &dnm propehabemꝰ ad eũãquo peccando fugalapsisu¬
mus peenitendo uitamq: in melius cõmutando moresq:
corrigendo confugiũ faciamꝰ : quatenus in eodem die eũ iudicẽ
mitissimum sentire mereamur:
DE IIĨIORDINIBUS IN DIEIUDICII EUTURIS:
uattuor esse ordines inpauendi ex aminis die futuro sin
euangelio ꝑspicuede monstratur. Duorum scilic& electorũ
& duorũ reꝓborũ : de quib: inomelia e uangelii beda: Notandũ
inquit quodduosintor dines electorũ iniudicio futuri
Vnus iudicantium cum dño de quib: in hoclo comemora¬
tur qui reliquerunt omã & secutist̃ illũ : aliusiudi can¬
dus adño qui non quidẽ omã suapariter reliquerunt. sed
dehis tamen quaehabebant cotidianasdareele mosinas
pauperib xp̃i curabant: Vnde audituri sunt iniudicio: Veni¬
rosordines dñon arrante comperimus Vnũ eorũ qui fidei

Expanded text:
ta tempora poenitentiae in vacuum non deducamus; sed dum posta tempora poenitentiae in vacuum non deducamus; sed dum possumus, et Dominum prope habemus, ad eum, a quo peccando fuga lapsi sumus, poenitendo vitamque in melius commutando, moresque corrigendo, confugium faciamus; quatenus in eodem die eum judicem mitissimum sentire mereamur. De quatuor ordinibus in die judicii futuris. Quatuor esse ordines in pavendi examinis die futuros in Evangelio perspicue demonstratur: duorum scilicet electorum et duorum reproborum. De quibus in homilia Evangelii. « Notandum, inquit, quod duo sunt ordines electorum in judicio futuro, unus judicantium cum Domino, de quibus hoc loco memoratur, qui reliquerunt omnia et secuti sunt illum; alius judicandus a Domino, qui non quidem omnia sua pariter reliquede his tamen quae habebant quotidianas dare eleemosynas pauperibus, Christi curabant, unde audituri sunt in judicio. Veniros ordines Domino narrante comperimus: unum eorum qui fidei
Abbreviated transcription (Latin):
uincentes qđ fecerunt utiq: fieripos sedocueruN: Maximeqr
necipsi peccato suauir tute. sed dñ imiserantis auxili orestite¬
runt : Quis e non quaerentib: ut quȩraNs atq in eum ut credaNT
ostendit & credentes inse x eapeccato uincant᷑. Inuicta pro¬
tectione defendit: Quidergores ponsurisuN si eis dñs dicat. si
potuistis quare non restitistis desideriis peccatorũ : sinon po¬
tuistis quare meum contrapeccata non quȩ sistis auxiliũ aut
uulneratiquare poenitendo non adhibuistis uulneriur̃ore
mediũ : Nonne adhȩc obmutescentes & quid excusationis
referantnon habentes dic&. Ligate eos manib: & pedibus
Qui aergo tot euidentib testimoniis diesiudicii terribiliter
denuntiatur & nobis nullus sub̵fugiendi patebit adituf quin
tiȩ fructuo sȩlocus: nullȩ in duciȩ penitendi. Nullũ suffu¬
giũ ad sc̃orũ suffragia poscenda : restat ut dumuiuimꝰ indul¬

Expanded text:
viventes, quod fecerunt utique facere posse docuerunt, maxime quia viventes, quod fecerunt utique facere posse docuerunt, maxime quia nec ipsi peccato sua virtute, sed Domini miserantis auxilio restiterunt; qui se non quaerentibus ut quaerant, atque in eum ut credatur, ostendit; et credentes in se, ne a peccato vincantur, invicta protectione defendit. Quid ergo responsuri sunt, si eis Dominus dicat: Si potuistis, quare non restitistis desideriis peccatorum? Si non potuistis, quare meum contra peccata non quaesistis auxilium? Aut, vulnerati, quare poenitendo non adhibuistis vulneri vestro remedium? Nonne ad haec obmutescentes, et quid excusationis referant non habentes, dicet: Ligate eos manibus et pedibus, exstinguetur? » . Quia ergo tot evidentissimis testimoniis dies judicii terribiliter denuntiatur, et nobis nullus suffugiendi patebit aditus, quintiae fructuosae locus, nullaeque induciae poenitendi, nullum effugium ad sanctorum suffragia poscenda: restat ut, dum vivimus, indul
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ ẽ apud d ñ mr&ribuere reributionẽ his quiuos tribulaN
& uobis qui tribulamini requiem nobiscũ in reuelationem
hñiinũ xp̃ide caelo cum angelis uirtutis eius inflãmaignis
dantis uindictam dehis quin onnouerunt dñm & qui non oboe
tum a&ernas a facie dñi &gloriauir tutis eiꝰcum ueneritglori¬
ficarł inscĩs suis & admirabilis fieri inomnib: qui crediderunt:¬
srosper: Age iaminquit cum adillud ultimum iudicium uenemus
ab eoiudice iudicandiquinec falli occultatione criminũ potest.
niũ secr&are uelari. & non solumactus acuerba sed &iamipsȩ cogi¬
tationes ostendi: quid faciemus subtanti iudicis maiestate : quid
excusationis ostendere poterimus qua nos defensionis artepur¬
gabimus : quae nobis subuentura ẽ. poenitentia quamin haccarne
musquorũ exempla simul acuerba despeximꝰ: anteforte ali¬
quos ibi fragilitas corporis excusabit: sed excusationieorum re¬
clamabunt omniũ exemplas cõrũ Qui fragilitatẽ carnis incarne

Expanded text:
ibulationem his qui uos tribulant, et uobis qui tribulamini requiem nobiscum in reuelatione domini Iesu de caelo cum angelis uirtutis eius et flamma ignis dantis uindictam his qui non nouerunt deum et qui non oboedtum aeternas a facie domini et a gloria uirtutis eius, cum uenerit glorificari in sanctis suis, et admirabilis fieri in omnibus qui credideruntrosper: « Age jam, inquit, cum ad illud ultimum judicium venerimus, ab eo judice judicandi qui nec falli occultatione criminum potest, nium secreta revelari, et non solum actus ac verba, sed etiam ipsae cogitationes ostendi. Quid fexcusationis obtendere poterimus? qua nos defensionis arte purgabimus? quae nobis subventura est poenitentia quam in hac carne mus, quorum exempla simul ac verba despeximus? an forte aliquid ibi fragilitas corporis excusabit? Sed excusatione eorum reclamabunt omnium exempla sanctorum, qui fragilitatem carnis in carne
Abbreviated transcription (Latin):
utriusq testam̃ti paginis & scorũpatrũ sententis de monstre¬
tur : ditnãq dñsinlege : ego sum ds abraham. dsisaac. & ds
ia cob Non ẽ ds̃ mortuorũ seduiuorũ : Etiob Scioinquitqđ
redempcor m̃s uiurt & in nouis simodie de terra surrecturus sim:
&rursus circũdab o pellemea. & in carnemea ui debodm̃: Quẽ ui
Reposita ẽ haec spesmea insinumeo . Itẽ . Cunctis dieb: quibus
nunc milito expectodonec ueniat inmutatiomea: It hie zechi¬
hel: ossainquitarida: audite uerbũ dñi : Haecdicitdñs dĩ ossib: is
& succrescere faciã suꝑuos carnes & suꝑex tendã in uobis cutẽ
& dabo spm̃ & scietisquia egodñs. & c&ra. In euangelio: Sicutenĩ
pater suscitatmortuos &iuuificat. sic&filius quos uult ui¬
uificat: Item: haecẽ enĩuoluntas eius quimis itmepatris. ut
omne qđ dedit mihi non ꝑdamexeo : sed resuscite i nouis si¬

Expanded text:
utriusque Testamenti paginis et sanctorum Patrum sententiis demonstreutriusque Testamenti paginis et sanctorum Patrum sententiis demonstretur. Ait nempe Dominus in lege: Ego sum Deus Abraham, Deus Isaac, Deus Jacob, non est Deus mortuorum, sed vivorum . Et Job, Scio, inquit, quod Redemptor meus vivit, et in novissimo die de terra surrecturus sum, et rursum circumdabor pelle mea, reposita est haec spes mea in sinu meo . Item: Cunctis diebus quibus nunc milito, exspecto donec veniat immutatio mea . Ezechiel: Ossa, inquit, arida, audite verbum Domini. Haec dicit Dominus Deus ossibus his: ciam super vos carnes, et superextendam in vobis cutem, et dabo spiritum, et scietis quia ego Dominus, etc. . In Evangelio: Sicut enim Pater suscitat mortuos, et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat . Item: Haec est enim voluntas ejus qui misit me Patris, ut omne quod dedit mihi, non perdam ex eo, sed resuscitem illud in novissi
Abbreviated transcription (Latin):
quia etiã hocmeritũ sibiquisq: cũ incorpore uiuer& com¬
parauit. utei possent ista prodessẽ : Non enĩomnib possunt:
ltquarenonomnib: pos sunt nis ippter differentiã uitȩ quãquis¬
q: gessi dncorpore : cuergosa crificia siue altaris siue quarumq
elemosin arum ꝓbaptizatis defunctis omnib: offeruntur
ꝓualdebonis gratiarũ actiones sunt: ꝓnonualde malis pro¬
pitiationes sunt᷑: ꝓualdemalis &iã sinulla sunt adium̃tamor¬
tuorũ qualescũq uiuorũ consolationes sunt: Quib: aut̃ pro
sune. aut ad hocꝓsunt ut sitplenaremissio. autcerte ut tole¬
rabilior fiadpsadãpͥnatio Siqui sigitur de hacreplenius & co¬
piosius nossedesiderat: legat supramem oratũ librũ eiusdẽ
Iuam quãlgitur conditioneinlatȩ mortis afficiamur. spe tam̃
futurae resurrectionis erigimur.: qui aergo aquibusdã de
resurrectione mortuorum Infirmitate mentis praepedien¬
te ambigitur. necesseẽ ut qđ ẽ a neminesit ambigendum:

Expanded text:
quia etiam hoc meritum sibi quisque cum in corpore viveret comparavit, ut ei possent ista prodesse. Non enim omnibus prosunt; et quare non omnibus prosunt, nisi propter differentiam vitae quam quisesse. Cum ergo sacrificia, siue altaris, siue quarumcumque eleemosynarum, pro baptizatis defunctis omnibus offeruntur: pro valde bonis gratiarum actiones sunt, pro non valde malis propitiationes sunt: pro valde malis, etiam si nulla sunt adiumenta mortuorum, qualescumque tamen viuorum consolationessunt, non ad hoc prosunt, ut sit plena remissio, aut certe ut tolerabilior fiat ipsa damnatio. » Si quis igitur de hac re plenius et copiosius nosse desiderat, legat librum ejusdem Quanquam igitur conditione illatae mortis afficiamur, spe tamen futurae resurrectionis erigimur. Quia ergo a quibusdam de resurrectione mortuorum, infirmitate mentis praepediente, ambigitur, necesse est ut quod de ea minime sit ambigendum,
Abbreviated transcription (Latin):
Sapiensuir iudicio debet amare : Coniugem non affectu
Regt impetus uoluptatis nec praeceps fertur in coitum
nihil est fedius quam uxorem amare quasi adulteram : Certe
quidicunt se caus a rei publicae & generis humani uxoribus
iungi ediberos tollere: Imitentur saltem pecudes
et post quamuxorum uenter intͥmuerit nonꝑdant filios nec
amatores seuxoribus exhibeant sed maritos : Perpendant

Expanded text:
Sapiens uir iudicio debet amare coniugem, non affectu. Sapiens uir iudicio debet amare coniugem, non affectu. Reget impetus uoluptNihil est foedius quam uxorem amare quasi adulteram. Certe qui dicunt se causa reipublicae, et generis humani uxoribus jungi, et liberos tollere, imitentur saltem pecudes. Et postquam uxorum venter intumuerit, non perdant filios, nec amatores se uxoribus exhibeant, sed maritos. Liquido
Abbreviated transcription (Latin):
operesepe requi escit : & siipatienti hominum studio iactis
frequenter seminibus occupetur inpudentiam multat
agricolȩ fecunditatem sterelitate commutat. Itaquidam in
ipsis elementis acpecudibus abusu non cessare generandinaturȩ
pudorest : legant &iambeatum augustinum in libro debono
coniugaliitadicentem : Suntitemuiriusq ad eo in continentes
ut coniugibus ne grauidis parcant : quic quid ergo interse con¬
iugati in modestum inue recundum sordidumque gerunt uitiũ
est hominum nonculpanuptiarum : Itemidem in libro sermonũ¬
ad populũ : Etsunquit animali a sine intellectunon seconungunt
niscerto edegitimotempore quantomagis homines qui adimaginẽ
& similitudinem dĩcreati sunt debent seobseruare : est & cuiusdã
sapientis sententia ab eato hieronimo ap̃probata hunchabens
modum : adulterest inquit᷑ suamuxorem. amator ardentior
in alien a quippeuxore omnis amor turpis est̃ insuanimius

Expanded text:
opere saepe requiescit et, si inpatienti hominum studio iactis opere saepe requiescit et, si inpatienti hominum studio iactis frequenter seminibus occupetur, inpudentiam multat agricolae, fecuipsis elementis ac pecudibus ab usu non cessare generandi naturae pudor est. » Legant etiam beatum Augustinumin libro de Bono conjugali ita scribentem: « Sunt item viri usque adeo incontinentes, ut conjugibus nec gravidis parcant. Quidquid ergo inter se conjugati, immodestum, inverecundum, sordidumque gerunt, vitium est hominum, non culpa nuptiarum. Est etiam et cu erunt. Et si animalia sine intellectu non se conjugunt, nisi certo et legitimo tempore, quanto magis homines, qui ad imaginem et similitudinem Dei creati sunt, debent se observare? » Scribitur sapientis sententiaa beato Hieronymo approbata, hunc habens modum: « Adulter est, inquit, in suam uxorem amator arIn aliena quippe uxore omnis amor turpis est, in sua nimius'.
Abbreviated transcription (Latin):
cemodi coitu abstinere nolenti quod ammodo dicitds̃. sicausa
liberorum uxorem duxistiiam meo perante adeptus es quoduo lu¬
istrut quidoperimeo morbid ae libidinis quicquam super ad dere
prȩsumis : hi autem qui cum pregnantib. uxoribus licenter coire
possecontendunt : Legant beatum ambrosium inex positione lucȩ
euangelistȩitascribentem : Quid mirum inquit de hominib sipecũ¬
desquoq muto quod amopereloquntur generandi sibi studiũ non¬
desideriũ esse coeundi : Si quidem ibi se mel grauẽ sibi aluũ senserint
et genitali aluo semen ꝑceptumiam neconcubitu Indulgent: nec
lasciuiam amantis sed curam parentis assumunt: aduero homines
nec conceptis nec dõ parcunt. illos contaminant. hunc ex asperant
te : Ad cohibendam petulantiamtuam manus quasdam tui
auctoris inutero hominem formantis aduertis: illeo peratur.
& tuuteri secretum incestas libi dine : uel pecudes imitare. uel
dm̃ uerere : It quid depecudibus loquar. terra ipsa agenerandi

Expanded text:
cemodi coitu abstinere nolenti quodammodo dicit Dominus: Si causa liberorum uxorem duxisti, jam me operante adeptus es quod voluisti; utquid operi meo morbidae libidinis quidquam superaddere praesumpsisti? Hi autem qui cum praegnantibus uxoribus licenter coire posse contendunt, legant beatum Ambrosium in Expositione Lucae evangelistae ita scribentem: « Quid mirum, inquit, de hominibus, si pecudes quoqdesiderium esse coeundi? siquidem ubi semel grauem aluum sibi senserint et genitali aruo semen receptum, iam nec concubitu indulgent nec lasciuiam amantis, sed curam parentis adsumunt. at uero homines nec conceptis nec deo parcunt: illos contaminant, hunc exasperant. te. ad cohibendam petulantiam tuam manus quasdam tui auctoris in utero hominem formantis aduertis. ille operatur, et tu sacri uteri secretum incestas libidine? uel pecudem imitare uel deum uerere. et quid de pecudibus loquar? terra ipsa a generandi
Abbreviated transcription (Latin):
uolueritse aut nolle aut non posse. autcerte nondebere ab¬
huiuscemodi coitu abstinere : Nouerit quodculpa non careat
concubitus cumuxore : quando non prolis sed causa exercetur
libidinis: CONTRAIMPUDICOS QUIDICVNT EUMGENI
TALIA ASAPIENTISSIMO CREATOREDOSINT CREATA
CUR MUTUUS PATIATURARDOR. ET NONPOTIUS PRO
UNIUS CUIUSB LIBITULIBIDO EXERCEATVR. Cap VIII¬
N
onde sunt suȩ libidiu a care uol entesquidicant: Genitalia
membra ideo a sũmoopificedõ inutroq: sexucreata st̃ ut pariter
commisceantur : Quid ergo delinquimus si prolibitunrõ concubi¬
tus exercemus : quod quidicunt perpendant necesse est :
quod non solum genitalia : Verum &iam cetera corporis membra
Ideo ds̃creauit : ut his licita non in licita agantur: Membris igitur

Expanded text:
voluerit, se aut nolle, aut non posse, aut certe non debere hujuscemodi coitu abstinere, noverit quod culpa non careat concubitus cum uxore, quando non prolis, sed causa exercetur libidinis. Ctalia a sapientissimo creatore Domino sint creata, cur mutuus patiatur ardor, et non potius pro uniuscujusque libitu libido exerceatur. Non desunt suae libidini vacare volentes, qui dicant: Genitalia membra ideo a summo opifice Deo in utroque sexu creata sunt, ut pariter commisceantur: quid ergo delinquimus, si pro libitu nostro concubitus exercemus? Quod qui dicunt, perpendant necesse est, quod non solum genitalia, verum etiam et caetera corporis membra ideo Deus creaverit, ut his licita, non illicita agantur: membris igitur
Abbreviated transcription (Latin):
quasiinimcendio libidinis deperir& : non ad montem conscen¬
dit castitatis sed in segor mansit coniugu : Legitur etiam in
historia anglorum itabeatum gregorium ad consulta augusti¬
niscripsisse : Oportetitaq legitima carnis copula ut causa
sit prolis non uoluptatis : et carnis commixtio creandorum libero¬
rum sitgratia : non satis factio uitiorum : Cum uero non amor
orundae sobolis sed uo luptas dominatur inopere cõmixtionis:
habent coniuges etiam desua commixtione quod defleant : Quodi
deflendumes se tottantaq docuimenta perhibent : Caueriprorsus
oport&. Qua propter attendant coniugati. quodipse coitus
cumuxore sinon amore suscipiendȩ prolis. sed caus a libidinis
ex istit : fletuopus habeat
CONTRAEOS QVPCOITUUXO RUMPRES NANTIUSEALINIMIE
ABSTINERE DEBERECONTENDUNT Cap̃ uii
Sicaus a prolis uxorducitur . et commixtiom aris & feminȩ amore
filiorũ non ardorelibidinis debetexerceri : post quã fructũ oriundȩ

Expanded text:
quasi in incendio libidinis deperiret, non ad montem castitatis conscendit, sed in Segor mansit conjugii . Legitur etiam in historia Anglorum, ita beatum Gregorium ad consulta Augustini scripsisse: « Oportet itaque legitima carnis copula ut causa sit prolis, non voluptatis; et carnis commistio, procreandorum liberorum sit gratia, non satisfactio vitiorum. Cum vero non amor procreandae sobolis, sed voluptas dominatur in opere commistionis, habent conjuges etiam de sua commistione quod defleant. » Quod quia deflendum esse tot tantaque documenta perhibent, caveri prorsus oportet. Quapropter attendant conjugati quod ipse coitus cum uxore, si non amore suscipiendae prolis, sed causa libidinis existit, fletu opus habeatContra eos qui a coitu uxorum praegnantium se minime abstinere debere contendunt. Si causa prolis uxor ducitur, et commistio maris et feminae amore filiorum, non ardore libidinis debet exerceri, postquam fructum oriundae
Abbreviated transcription (Latin):
delectabiliter uersantur : & sedelinquere aut non intellegunt. aut
intellegere recusant : Hin ecesse est ut perpendant factum
dinȩ filiȩ ia cob. quaedum curiositꝓte ducta egreditur ut muli¬
eres extraneȩ regionis uideat asichem filio emor ad amat᷑¬

Expanded text:
delectabiliter versantur, et se delinquere, aut non intelligunt, aut delectabiliter versantur, et se delinquere, aut non intelligunt, aut intelligere recusant . hi necesse est ut perpendant factum Dinae filiae Jacob, quae dum curiositate ducta egreditur, ut mulieres extraneae regionis videat, a Sichem filio Emmor adamat
Abbreviated transcription (Latin):
in eẽ. sed potius cuncta & interiora ei & exteriora sibi non peccato
famulari uoluerit. DECURIOSITATE:  X.
DECU RIOSITATE¬
ulti scienter multine scient̃ incuriositatis labunt᷑ uitium :
Cuidumquis inseruit : sem& ipsum flebiliter neglegit : Nos¬
tra quippequaemalegessimus: nobis sunt deflenda non aliorũ
errata quȩ nec emendare uolumꝰ nec possumꝰ curiose in quirenda
morsuq detractionis carpenda : Suntltaq: quorundampia facta
quae nobis diligenter sunt scrutanda : & ad exemplũ bonȩ actionis
sum̃da : Sunt itẽ quorundã quȩdã facta quȩ nob nescientib: nihilperi¬
culi scientib: nihil mom̃tia fferunt : quidum curiose in his scrutandis
dies in sumimus proculdubio delinquimꝰ : Quouitio multica nonicorũ
& monachorũ suũ neglegentes propositũ laborant : Nam & sunt ple¬
riq: laiciqui in huiuscemodicuriosi tate pene amaneusq aduesperã

Expanded text:
inesse, sed potius cuncta et interiora ejus, et exteriora sibi, non peccato, inesse, sed potius cuncta et interiora ejus, et exteriora sibi, non peccato, famulari voluerit. CAPUT X. De curiositateMulti scienter, multi nescienter in curiositatis labuntur vitium: cui dum quis inservit, semetipsum flebiliter negligit. Nostra quippe quae mala gessimus, sunt deflenda, non aliorum errata quae nec emendare nolumus, nec possumus curiose inquirenda, morsuque detractionis carpenda. Sunt itaque quorumdam pia facta, quae nobis diligenter sunt scrutanda, et ad exemplum bonae actionis sumenda. Sunt item quorumdam quaedam facta, quae nobis nescientibus nihil periculi, scientibus nihil momenti afferunt: sed dum curiose in his scrutandis dies insumimus, procul dubio delinquimus; quo vitio multi canonicorum et monachorum suum negligentes propositum, laborant. Nam et sunt plerique laici, qui in hujuscemodi curiositate pene a mane usque ad vesperam
Abbreviated transcription (Latin):
putantes dicunt searenas listorum gucta soceani. caelorũ spatia
terrȩq punctum liquido conprehendissẽ : Inter stulti loquium
aut̃ & sculri litatem hoc intere st : Quod stulti loquium fuhil in se
sapiens hab&: Scurilitas uero de prudentimente descendit. &¬
consulto ap̃p&it quaedam urbana uerba uel rustica uł fac&a
quam nos io cularitatem possumus alio uerbo a ppellare utri sũ
moueat audientibus: Verum haecascis uiris penitus propel¬
lenda quibus magis conuenit lug̃ere: Beatienum quilu¬
ad populũ : Ante om̃ aubicũq sueritis siue indomo siue initinere
siue in conuiuio. siue in conses su uerba turpia & luxdriosã nolite
exoreꝓferre: sed semꝑ qđ bonũ ẽ & honestum loqui stud &e :
Anim aduerti sane euident̃ potest . qđ nec in domo interioris.
nec in aliquomem bro exterioris hominis aliquem locũ peccatids̃

Expanded text:
putantes, dicunt se arenas littorum, guttas oceani, coelorum spatia, putantes, dicunt se arenas littorum, guttas oceani, coelorum spatia, terraeque punctum liquido comprehendisse. Inter stultiloquium autem et scurrilitatem, hoc interest, quod stultiloquium nihil in se sapiens habet, scurrilitas vero de prudenti mente descendit, et consulto appetit quaedam, vel urbana verba, vel rustica, vel faceta, quae nos jocularitatem alio verbo possumus appellare, ut risum moveat audientibus. Verum haec a sanctis viris penitus propellenda, quibus magis convenit lugere: Beati enim qui luad populum : « Ante omnia ubicunque fueritis, sive in domo, sive in itinere, sive in convivio, sive in consessu, verba turpia et luxuriosa nolite ex ore proferre, sed semper quod bonum est et honestum loqui studete. » Animadverti sane et evidenter potest, quod nec in domo interioris, nec aliquo membro exterioris hominis aliquem locum peccato Deus
Abbreviated transcription (Latin):
cuius offensionem humana potest uitare fragilitas ut est uerbũ
dolidetractionis maledictionis superbiȩ lactantiȩ excu¬
sationis inpeccatis. ȩ mulationis dissensionis hȩresis
mendaui. periuru. sed &otiosȩ locutionis nec non esiã
superfluȩ locutionis in his quae necessaria uidentur : Iniquo
nimirum uerboquisque sesine offensione custodit hic perfec
tus est uir : Quien imcustodit ossuum & linguam suam custodit
abangustiis animã suam: Paulus : Fornicatio inquit & om̃is
inmunditia aut auaritia: Nec nomin&ur in uobis sicut de¬
c& scõs : Aut turpitudo. aut stulti loquium. aut scurrilitas
quae adrem non pertin& : sed magis gratiarum actio: hiero¬
nimus in expositione epistolȩ adephesios : Stulti loquium essẽ
ȩstimo non solum eorũ ꝗ aliqua narrant turpia utriũ moueant:
& fatuitate simulata magis inludant eis quibus placẽredeside¬
rant : Sed cuã eorũquis apientes sȩculiputant᷑ & dereb: phisicis dis¬

Expanded text:
cujus offensionem humana potest vitare fragilitas, ut est verbum blasphemiae, doli, detractionis, maledictionis, superbiae, jactantiae, excusationis in peccatis, aemulationis, dissensionis, haeresis, mendacii, perjurii, sed et otiosae, nec non etiam superfluae locutionis in his quae necessaria videntur. In hujuscemodi ergo verbo quisque se sine offensione ctus est vir; Qui enim custodit os suum et linguam suam, custodit ab angustiis animam suam . Paulus: Fornicatio, inquit, et omnis immunditia aut avaritia, nec nominetur in vobis, sicut decet sanctos, aut turpitudo, aut stultiloquium, aut scurrilitas quae ad rem non pertinet, sed magis gratiarum actio . Hieronymus in expositione Epistolae ad Ephesios. « Stultaestimo, non solum eorum qui aliqua narrant turpia, ut risum moveant, et fatuitate simulata, magis illudant eis, quibus placere desiderant, sed etiam eorum qui sapientes saeculi putantur, et de rebus physicis dis
Abbreviated transcription (Latin):
rum dñs sit in caelo : De qua &i amreita ait bedtus gregorius in libro¬
pastorali : Potentibus uiris magna est uirtus humilitati sconsiderata
equalitas conditionis : Om̃snamq. homines natura aequales sumus : sed
aocessit dispensatorio ordine ut quibusdã prȩlati uide amur: Sugit᷑
hoc amente deprimimus quod temporalit̃ accessit : inuenimus
citius quod naturalitersumus : Plerumq enĩse animo accepta potes¬
tas obiat eumq tumi dis cogitationibus fallit: Manuergo humilli¬
mȩ considerationis de primendusest tumorelationis : Sienim apud
sem & ipsam mens descendie de uertice culminis citius planitiem lu¬
uenit naturalis aequalitatis : Namut prȩfatisnus pgnies homi¬
nes natura aequales genuit. sed uariante meritorũ alios aliis dis¬
pensatio occulta post ponit:. Ipsa aut̃ diuersitas quȩ accessit ex
uitio recte est diuinis iudicusordinata. Vt qui a om̃is homotter

Expanded text:
rum Dominus sit in coelo . De qua etiam re ita ait beatus Gregorius: rum Dominus sit in coelo . De qua etiam re ita ait beatus Gregorius: « Potentibus viris magna est virtus humilitatis, considerata aequalitas conditionis. Omnes namque homines natura aequales sumus; sed accessit dispensatorio ordine, ut quibusdam praelati videamur. Si igitur hoc a mente deprimimus quod temporaliter accessit, invenimus citius quod naturaliter sumus. Plerumque enim se animo accepta potestas objicit, eumque tumidis cogitationibus fallit. Manu ergo humillimae considerationis deprimendus est tumor clationis. Si enim apud semetipsam mens descendit de vertice culminis, citius planitiem invenit naturalis aequalitatis. Nam, ut praefati sumus, omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine, alios aliis dispensatio occulta postponit. Ipsa autem diversitas, quae accessit ex vitio, recte est divinis judiciis ordinata; ut quia omnis homo iter
Abbreviated transcription (Latin):
PERES NATURASIBESIMITES NON ES SECOG NOSCANT¬
res sees seputant : Prouid anẽ pe dispensatione diuina actũ est ut mor¬
talis a mortale non natura sed quadam mundana dignitate infe¬
riorut pote in becillis a ualidopia prȩlatione & gubernatione tue¬
r&ur  itatamen ut natura semper ȩqualis ag noscer& ur: quod
cum itasit : multirebus perituris & cito pre&erlabentibustumentes
tã eosquibus prȩsunt : quã & iã eos quos potentia & honoribus & diui¬
cus prȩcedunt sibinatura ȩquales non recognoscunt : Et si uer¬
bis agnoscunt: affectione tamer non agnoscunt: Quoduitiũ
ex fonte suꝑ biȩmandre manisestum est: Curenim dominus
& seruus diues & pauꝑ natura non sunt ȩquales qui unum dñm
non acceptorem personarũ habent in caelis : quo dergo dominud
quodiustum & aequum est seruis prestare debeant. paulus doc& dicens
Domini quodiustumest & aequum seruis prȩstate scientes qđ ur̃t &illo¬

Expanded text:
peres, natura sibi similes, non recognoscantperes, natura sibi similes, non recognoscantres se esse putent: provida namque dispensatione divina actum est, ut mortalis a mortali, non natura, sed quadam mundana dignitate inferior, ut pote imbecillis a valido pia praelatione et gubernatione tueretur; ita tamen ut natura semper aequalis agnosceretur. Quod cum ita sit, multi rebus perituris; et cito praeterlabentibus tumentes, tam eos, quibus praesunt, quam etiam eos, quos potentia et honoribus, et divitiis praecedunt, sibi natura aequales non recognoscunt; et si verbis agnoscunt, affectione tamen non agnoscunt. Quod vitium ex fonte superbiae emanare manifestum est. Cur enim dominus et servus, dives et pauper, natura non sunt aequales, qui unum Deum non acceptorem personarum habent in coelis? Quod ergo Domini id quod aequum et justum est servis praestare debeant, Paulus docet dicens: Domini quod justum est et aequum servis praestate; scientes quod vester et illo
Abbreviated transcription (Latin):
dicem simunus ad altare non defero : Nec possem obten derepau¬
pertatẽ cum ineuangelio anumui duam duo quȩ sola sibi super¬
erant ȩramittentẽ laudat dñs: Mihi ante prbrm sedere
non lic& illi si pec cauero lic& tradere mesatanȩ in interitũ car¬
nis ut sp̃s saluus fiat indiem dñ iillũ. Et in u&eri quidem le¬
ge quicumq sacerdotibus non obtem peras s&. aut extra castra
positus lapidabat᷑ apopulo. aut gladioceruice subiecta contẽptum
expiabat cruore: Nunc uero in oboediens spiritalim ucrone trun¬
catur: aut eiectus de ecdesia rabido dȩmonum oredecerpitur:
Demultis quȩ dam breuiter de potes tate sacerdotibus ad ño conlata
testimoni a collecta sunt : sci antergo laici huic potestati se subieotos
esse debere: It qm̃ qui huic superbit. aut in aliqu ꝑtinax existit:
eiusordinationia quo at tributa est superbissime immopericulosis¬
TERRENOS ET CADUCOS ADEO EXTOLIUNTVR VT PAV¬

Expanded text:
dicem, si munus ad altare non defero . Nec possum obtendere paudicem, si munus ad altare non defero . Nec possum obtendere paupertatem, cum in Evangelio anum viduam duo, quae sibi sola supererant, aera mittentem laudaverit Dominus . Mihi ante presbyterum sedere non licet; illi, si peccavero, licet tradere me Satanae in interitum carnis, ut spiritus saluus fiat. et in ueteri quidem lege, quicumque sacerdotibus non obtemperasset, aut extra castra positus lapidabatur a populo aut gladio ceruice subiecta contemptum expiabat cruore. nunc uero inoboediens spiritali mucrone truncatur aut eiectus de ecclesia rabido d» De multis quaedam breviter, de potestate sacerdotibus a Domino collata testimonia collecta sunt: sciant ergo laici huic potestati se subjectos esse debere; et quoniam qui huic superbit, aut in aliquo pertinax existit, ejus ordinationi, a quo attributa est, superbissime, imo periculosisterrenos et caducos adeo extolluntur, ut pau
Abbreviated transcription (Latin):
retineant quibus dã relaxent. Sic eo sadõ decebat erigi: ꝗ tantum
prodõ consenserant humiliari: Eccequi districtũ di iudiciũ metu¬
unt animarũ iudicesfiunt . & aliosdamn ant uelliberant qui se¬
meĩpsosdã narim &uebant: Horũ profecto nunc inec đa ep̃ilocum
tenent: Soluendi acligandi. auctoritatẽ suscipiunt . ꝗ gradũ regimi¬
nis sortiuntur : Submagno moderamine pastore secdȩ uel soluerestu¬
deant uelligare: sedutrũ iuste anin iuste oblig& pastor. pastorista¬
mensententia gregitimendaest : Neis qui subest & cum iniuste forsi¬
tan ligatur : ipsamobligationis suaesententiã exaliaculpame¬
reatur: Pastor ergo uel ab soluere in discr& etimeat uelligare ::
est ex ipsiustumi dȩreprehensionis superbiaculꝑa quae non
erat fiat: Hieronimus adheliodorũ: Clerici inquit de altario
uiuant: Mihi quas infruetuo sȩ arbori securis ponitura dra¬

Expanded text:
retineant, quibusdam relaxent. Sic eos a Deo decebat erigi, qui tantum retineant, quibusdam relaxent. Sic eos a Deo decebat erigi, qui tantum pro Deo consenserant humiliari. Ecce qui districtum Dei judicium metuunt, animarum judices fiunt; et alios damnant, vel liberant, qui semetipsos damnari metuebant. Horum profecto nunc in Ecclesia episcopi locum tenent: ligandi ac solvendi auctoritatem suscipiunt, qui gradum regiminis sortiuntur. Sub magno ergo moderamine pastores Ecclesiae vel solvere studeant, vel ligare. Sed utrum juste, vel injuste obliget pastor, pastoris tamen sententia gregi timenda est: ne is qui subest, et cum injuste forsitan ligatur, ipsam obligationis suae sententiam ex alia culpa mereatur. Pastor ergo vel absolvere indiscrete timeat, vel ligare; est, ex ipsius tumidae reprehensionis superbia, culpa, quae non erat, fiat. » Hieronymus ad Heliodorum : « Clerici, inquit, de altari vivunt: mihi quasi infructuosae arboris securis ponitur ad ra
Abbreviated transcription (Latin):
cumq solueritis su ꝑ terrãerunt soluta & incaelo : Huno locum ita
beatus hieronimus in cõmentariis mathei euan gelistae exponit:
quia dixerat inquit si aut̃ eclam non audierit: stetibi sicue
& hnicus & publicanus : Et poterat contemptoris fratris hȩc occul¬
ta esseres ponsio uel tacita cogitatio Si me despicis. & egote des¬
picio: Situam deminas & mea sententia condẽ mnaris : Lotesta¬
tẽ tribuit apłis ut sciant quiatalibus condemnant᷑ diuin a sen¬
tentia roborari: & quod cumq. ligatũ fuerie in terra. ligaripari¬
ter in caelo: Item dñs in euangelio: Accipite s pm scm: quorum re¬
mi seritis peccata remitunt᷑ eis. & quorũ retinueriti sr&enta sunt :
li ad tanta onera humilitatis uocati : ad quantum culme N
gloriȩ sint perducti: Eccenon solum desem&ipsis sec urifiunt:
sed &iã alienȩ obligationis potestatẽ relaxationis accipiunt:
Principatũ suꝑni iudicu sortiunt᷑ ut uicedĩ quibusdã peccata

Expanded text:
erunt soluta et in coelo. Hunc locum ita beatus Hieronymus in Commentariis exponit : « Quia dixerat, inquit, Si autem Ecclesiam non audierit, sit tibi sicut Ethnicus et Publicanus: et poterat contemptoris fratris haec occulta esse responsio, vel tacita cogitatio: si me despicis, et ego te despicio: si tu me condemnas, et mea sententia condemnaris: potestatem tribuit Apostolis, ut sciant qui a talibus condemnantur divina sententia roborari, et quodcunque ligatum fuerit in terra, ligari pariter in coelo. » Item Dominus in Evangelio: Accipite Spiritum sanctum, quorum remiseritis peccata, remittuntur eis: et quorum retinueritis, retenta sunt . li ad tanta onera humilitatis vocati, ad quantum culmen gloriae sint perducti. Ecce non sed etiam alienae obligationis potestatem relaxationis accipiunt; principatum superni judicii sortiuntur, ut vice Dei quibusdam peccata
Abbreviated transcription (Latin):
lohannes constantino politanus: Sicuti corpuscohȩrere nece sariũ est
capiti Ita & eccłam sacerdoti & principi populi : utq uirgulta ra dici¬
bus & fontib: fluuii ita & filii patri & magistro discipuli : obcedien¬
tia discipulorum clarescat in uobis & quantũ affectũ patridefertis
appareat : Adornate mefilui& ponite mihi oboedientiȩ urȩ coronã:
Faciteme apudom̃ sbeatũ in dicari & doctrinã meã magnificate per
& obtem perate eis . quia ipsi peruigilant prouobis quasi proani¬
mabus ur̃is rationẽ reddituri : Haec ergo prȩmoneo nequis pro
paruo habeat commonitionem nram : Pater enĩ sum & necesseest
mefiluis consilium suadere : quod en ĩ in carnalib: patribus natura
carnis : hoc in nobis gratia sp̃s agit : Ex istoria ecclesi astica eu¬
teiudicamur : Vosaut̃ non potestis adõ datiestis dii & conueniens
tionest ut homo iudic& deos. sed ille solus dequo scriptume st̃:
Osstecit in synagoga deorum : inmedio autẽ deos duudicat:¬

Expanded text:
oannes Constantinopolitanus: « Sicut corpus cohaerere necessarium est capiti, ita et Ecclesiam sacerdoti, et principi populi; utque virgulta radicibus et fontibus fluvii, ita et filii patri, et magistro discipuli. Obedientia discipulorum clarescat in vobis, et quantum affectum patri defertis appareat. Adornate me, filii, et imponite mihi obedientiae vestrae coronam; facite me apud omnes beatum judicari, et doctrinam meam magnificate per tis vestris, et obtemperate eis: quia ipsi pervigilant pro vobis, quasi pro animabus vestris rationem reddituri . Hoc ergo praemoneo, ne quis pro parvo habeat commonitionem nostram. Pater enim sum, et necesse est me filiis consilium suadere: quod enim in carnalibus patribus natura carnis, hoc in nobis gratia spiritus agit. » Ex Historia ecclesiastica Eute judicamur. Vos autem non potestis ab non est, ut homo iudicet deos, sed ille solus de quo scriptum est: « Deus stetit in synagoga deorum. In medio Deus autem deos di
Abbreviated transcription (Latin):
tionẽ reddituri ut cũ gaudio hoc faciant & ñ gementes : Paulus : ꝗ
in uerbo & doctrina : Hieronimus adheliodorũ : Ahsit inquit ut quic¬
quã dehis sinistrũ loquar ꝗ apłicogra dui succedentes xp̃i corpussa-¬
cro ore conficiunt : ꝑ quos nos &iã xp̃i ani sumus ꝗclaues regnicȩlorũ
habentes quodã modo ante liudicudiem iudicant. qui sponsam dñi

Expanded text:
tionem reddituri; ut cum gaudio hoc faciant et non gementes . Paulus iterin verbo et doctrina . Hieronymus ad Heliodorum : « Absit, inquit, ut quidquam de his sinistrum loquar, qui apostolico gradui succedentes Christi corpus sacro ore conficiunt: per quos et nos Christiani sumus; qui claves regni coelorum habentes quodammodo ante iudicii diem iudicant, qui sponsam domini
Abbreviated transcription (Latin):
dicta breuiter subter collecta sanciunt : Scribit᷑ enĩ in deutero Exodo¬
nomio : Dus non de trahas & principipopulitui nonmaledices:
Item ibi: sidifficile & ambiguum apud te iudiciũ esse ꝑspexe¬
ris inter sanguinẽ & sanguinem. causam & causa. leprã & non
lepram & iudicum intra portastuas uideris uariari uerba :
Surge & ascende in locũ quem elegerit dñs dstuus ueniesq ad sacer¬
dotes leuiticigeneris. & adiudicem qui fuerit in illo tẽpore. quȩ¬
resq ab eis : Qui in dicabunt tibi iudicii ueritatẽ & facies quȩcũq.
dixerint qui prȩsunt locoquẽ elegerit dñs. & docuerint̃ te iuxta
lege meius sequeris sententiã eorũ : Nec declinabis addexterã
ł adsinistram : qui aut̃ su perbierit nolen soboe diresacerdotis imperio
qui eo tem pore minis trauerit dñodõ tuo ex decr&oiudicis mori&
homo ille & auferes malũ demedio ifrł Cunctusq populus audiens
pertimescat ut nullus deinceps intum escat suꝑbia : Oñs quoq In

Expanded text:
ollecta sanciunt: scribitur enim in Deuteronomio: Diis non detrahes; et principi populi tui non maledices . Item: Si difficile et ambiguum apud te judicium esse perspexeris inter sanguinem et salepram: & judicum intra portas tuas videris verba variari: surge et ascende ad locum quem elegerit Dominus Deus tuus veniesque ad sacerdotes levitici generis et ad iudicem qui fuerit illo tempore quaeresque ab eis qui indicabunt tibi iudicii veritatem et facies quodcumque dixerint qui praesunt loco quem elegerit Dominus et docuerint te iuxta legem eius sequeris sententiam eorum nec declinabis ad dextram vel ad sinistram qui autem superbierit nolens oboedire sacerqui eo tempore ministraverit Domino Deo tuo, ex decreto judicis morietur homo ille; et auferes malum de medio Israel, cunctusque populus audiens pertimescat, ut nullus deinceps intumescat superbia . Et in
Abbreviated transcription (Latin):
eaquȩ subiec ta sunt:: Ait aut̃ dñs in euangelio specialitere cđae prin¬
cipibeatop& ro apło: Libidabo claues regni caelorum : Et quod cũq:
ligaueris suꝑ terrã erit ligatũ & incaelis : & qđ cumq solueris suꝑterrã

Expanded text:
ea quae subjecta sunt. Ait autem Dominus in Evangelio specialiter Ecclesiae prinea quae subjecta sunt. Ait autem Dominus in Evangelio specialiter Ecclesiae principi beato Petro apostolo: Tibi dabo claves regni coelorum; et quodcunque ligaveris super terram, erit ligatum et in coel
Abbreviated transcription (Latin):
bus paruerit: : Sciebatnẽ pepotestatẽ imperialẽ qua in signitus erat
abillius pendere potestate cuius famulus & ministerambrosiuserat :
hocqui plenius nosseuoluerit librum historiȩ triperti tȩ nonum sub
titulo tricesimo legat: QUOD NOS SEOPORTEAT. IAICOS SACERDOTIB:
LIGANDEAQE SOLUEN DE POTESTATT ADNOESSE CONLATA: ET QVOD
EORVMONITIS LIBENTER PAREREATR EXCÕMUNICATIO NIBVS
HUMILITER DEBEANT. SUCCVMBERE:
Iuidã laicorum tantȩtemeritatis existunt ut monita & obiurga¬
tiones atq ex cõmunicationes sacer dotũ nihillducant : qđ quan¬
tũ axp̃iana ꝓfessione abhorreat q̃ui animaduertit intellegit: isnãq.
ususualdere prehensibilis & execrabilis adeo apud quosdã inolẽuit &
ut hadixerim in legẽ deuenit : ut iussionẽ sacerdocis & exc̃municationẽ
aequeut cuiusdam laiciducant: Quos suadeo ut paulo perpendant

Expanded text:
bus paruerit. Sciebat nempe potestatem imperialem, qua insignitus erat, bus paruerit. Sciebat nempe potestatem imperialem, qua insignitus erat, ab illius pendere potestate, cujus famulus et minister Ambrosius erat. Hoc qui plenius nosse voluerit, librum historiae tripartitae nonum, sub titulo tricesimo legat . CAPUT XXI. Quod nosse oporteat laicos, sacerdotibus ligandi atque solvendi potestatem a Domino esse collatam. Et quod eorum monitis libenter parere, atque excommunicationibus humiliter debeant succumbere. Quidam laicorum tantae temeritatis existunt, ut monita, et objurgationes, atque excommunicationes sacerdotum nihili ducant: quod quantum a Christiana professione abhorreat, qui animadvertit, intelligit. Is namque usus valde reprehensibilis et exsecrabilis adeo apud quosdam excrevit, et ut ita dixerim, in legem devenit, ut jussionem sacerdotis, et excommunicationem aeque ut cujusdam laici ducant; quos suadeo ut paulo perpendant