comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sensisse. quod ꝑ omousion omoeusion opor¬
ter& intellegi .io .ẽ nihil similesibi secun¬
dumnaturam ẽe posse : nisi quod ess&
exeademnatura : regeneratus pridẽ
& inepiscopatũ aliquantis permanens:
fidem nicaenam Num quã nisi ex¬
ulaturus : audiui sedm̃ihi omousu& homo eusi¬
ire tellogentiã euangeli a & apostoli inti¬
mauerunt pium .ẽ quoduolumus pe
damnemus patres neani memussereticos pedũ
herosi apellimꝰ herese nutriamꝰ. in terprȩtati
patres nr̃i postsi nodũ picenam omusiiꝓ
prietatem religiose extant libriman& con¬
suentia siquid ad iñ prȩtationẽ addendũ ẽ:
cõmuniter consulam̃us potestinternos
optimus fideistatus condi ut necea quae
benesunt constitut a uexentur & quae ma¬
lesunt intellecta resecentur: e gres sussũ
fratres caris simihum ane conscientiae
pudorem pudo em & humilit atẽ meae
in memor detaontis ac tam re condtis reb¬
hoeme ddia militiuemeae stipendiũ de¬

Expanded text:
sensisse, quod per homousion homoeusion oporsensisse, quod per homousion homoeusion oporteret intelligi: id est, nihil simile sibi secundum naturam esse posse, nisi quod esset ex eadem natura. Regeneratus pridem, et in episcopatu aliquantisper manens, fidem Nicaenam numquam nisi exsulaturus audivi: sed mihi homousii et homoeusii intelligentiam Evangelia et Apostoli intimaverunt. Pium est quod volumus. Ne damnemus patres, ne animemus haereticos: ne dum haeresim apellimus, haeresim nutriamus. Interpretati patres nostri sunt post synodum Nicaenam homousii proprietatem religiose, exstant libri, manet conscientia: si quid ad interpretationem addendum est, communiter consulamus. Potest inter nos optimus fidei status condi: ut nec ea quae bene sunt constituta 519 vexentur, et quae male sunt intellecta resecentur. 92. Egressus sum, Fratres charissimi, humanae conscientiae pudorem: et humilitatis meae immemor, de tantis ac tam reconditis rebesiae militiae meae stipendium de
Abbreviated transcription (Latin):
terarũ fidem teneo non alaicis sumptã
seo ab epis copis datam: Oro uos fratres¬
ãdimite suspicionem excludete occansionẽ
ut probari possit omousion non in probe¬
mus omo eusion. cogitemus tot sacerdo¬
tes scõs & quiescentes lam quid de nobis
dñs iudicabit sipurc a nathemati cant᷑
a nobis quid denobis erit quirem eo dẽdu¬
cimus ut quia epis copi non fuerunt nos
quoq: pec coeperimus ordinatienim ab
nis sumus Necrum sumus succossi õrenup¬
tiemus episcopatui quia officiu eiuis
ab auathomate sumpserimus dateueni a
frẽs dolori mesim piũ ẽ.: quod audetis
nom patior hancuocem ut inana hemate
sit oma eusion secundum religiosam intel¬
legentiam confitentes: nomep ni hilha¬
b& criminis quod sensum noꝵ ꝑturbat
religionis omo eusion nescio nec intellego
nisitantum ab similis essententiȩ confes¬
sionem testor dm̃ caeli adq terre mecũ
neutrum audissem tameri semꝑutrũq

Expanded text:
terarum fidem teneo, non a laicis sumptam, terarum fidem teneo, non a laicis sumptam, sed ab episcopis datam. 91. Ad adimite suspicionem, excludite occasionem. Ut probari possit homoeusion, non improbemus homousion. Cogitemus tot sacerdotes sanctos et quiescentes: quid de nobis Dominus judicabit, si nunc anathematizantur a nobis? Quid de nobis erit, qui rem eo deducimus, ut quia episcopi non fuerunt, nos quoque nec coeperimus? Ordinati enim ab his sumus, et eorum sumus successores. Renuntiemus episcopatui, quia officium ejus ab anathemate sumpserimus. Date veniam, Fratres, dolori meo: impium est quod audetis. Non patior hanc vocem, ut in anathemate sit homousion secundum religiosam intelligentiam confitens. Nomen nihil habet criminis, quod sensum non perturbat religionis. 518 Homoeusion nescio, nec intelligo, nisi tantum ab similis essentiae confessione. Testor Deum coeli atque terrae, me cum neutrum audissem, semper tamen utrumque
Abbreviated transcription (Latin):
pusiaurum simile lactinis siui generis sit c̃ẽ
ponpoterit: fellitie frequenter color
ui pr& tamengustatu alterius generis
liquore recognoui. Videcarnes carnib:
similes sed postea mii nature dissimili¬
tudinem sapor prodidit: hasent̃ simili¬
reses intempora singula pullulantese
quidem ilis quȩuos deoriginaliũ quortindã
ad sensu susceptȩ ligutionis ministri subscri¬
benda sirmium deculistis nihil suspicionã
relictã ẽ sed habuerunt ab exordio ponnihi¬
lum offensionis quae credouos sc̃i sismiuiri
basili & eustachi & eleusi nequid scandali
offerretur ab olenda taciusse : quae si recte
scripta sunt: taceri qondebuerunt : siaũt
quia ponrectȩ scripta sunt . punctacent᷑
cauendum .ẽ. ne aliquando dicantur
parcens ens̃ adhuc dehis pihil dico tam
mnecum recognoscitis quod nonitaom¬
nis conscribta a put aperram fidesse
habeat non fame fabulam loquorlit¬

Expanded text:
nisi aurum: simile lacti, nisi sui generis sit, esse nisi aurum: simile lacti, nisi sui generis sit, esse non poterit. Fefellit me frequenter color vini: et tamen gustatu, alterius generis liquorem recognovi. Vidi carnes carnibus similes: sed postea mihi naturae dissimilitudinem sapor prodidit. Has enim similireses in tempora singula pullulantes: quidem in his, quae vos, de Orientalium quorumdam assensu, susceptae legationis ministri subscribenda Sirmium detulistis, nihil suspicionis relictum est: sed habuerunt ab exordio non nihilum offensionis, quae credo vos, sanctissimi viri Basili et Eustathi et Eleusi, ne quid scandali afferretur, abolenda tacuisse. Quae si recte scripta sunt, taceri non debuerunt. Si autem quia non recte scripta sunt nunc tacentur, cavendum est ne aliquando dicantur. Parcens enim adhuc de his nihil dico: tamen mecum recognoscitis, 517 quod non ita omnis conscripta apud Ancyram fides se habebat. Non famae fabulam loquor: lit
Abbreviated transcription (Latin):
constituat᷑ quali terbenepos sit intel¬
legi upũ adq idem pies apimu s srogo
utupũ adq idẽ quod sapimus inter
nos ẽẽ uelimus : dateueniã fratres
quam frequenter poposcr arriani
non estis carnegando omousion censemini
omousũ ambigutas. Iterum audisine
scandolo & memou&: omoeusii nuditas:
multa sepefallunt quȩ similia sunt
timeo aurum bratte ae qua me fallore
possit interius & tamen autesimile t̃
quod uidetur : tincolactis si mlitudinẽ
peoblatum mihilac nop lacouiũ sit. quia
eisimile iuideatur & bubulum : ut lacouũ
lactiouiũ similesit: non potest simile ẽẽ
nisiouis sit : similitudo uera inueritate
nature ẽ ueritas aũt inutroq naturȩ
ponnegatur omousion: haec ẽ enim se¬
cundum essentiam. similitu dosimassa
mmassde consimilis ponfallat inbrattea:
silac concolorũs pondiuersum sit ipsapo¬
resimileauro quicquam pom potest ẽe

Expanded text:
Constituatur qualiter bene possit intelConstituatur qualiter bene possit intelligi. Unum atque idem pie sapimus, rogo ut unum atque idem quod sapimus, pium inter nos esse velimus. Date veniam, Fratres, quam frequenter poposci: Ariani non estis: cur negando homoeusion censemini homoeusii ambiguitas. Iterum audi, oro, sine scandalo: et me movet homoeusii nuditas. Multa saepe fallunt, quae similia sunt. Timeo aurum bracteae, quia me fallere possit interius: et tamen auro simile est quod videtur. Timeo lactis similitudinem, ne oblatum mihi lac, non lac ovium sit: quia ei simile videatur et bubulum. Ut lac ovium lacti ovium simile sit, non potest simile esse, nisi ovis sit. Similitudo vera in veritate naturae est. Veritas autem in utroque naturae non negatur homousion. Haec est enim secundum essentiam similitudo, si massa massae 516 consimilis non fallat in bractea, si lac quod concolor est, non diversum sit in sapore. Simile auro quidquam non potest esse,
Abbreviated transcription (Latin):
siriptum repperiatur. aut neutrũ cop+¬
ur intellego exdõ dm̃ nom dissimiles ossentiş
pondiuusum sednatũ ex innascibilisdĩ
substantia congenitam infilio secundũ
similitu dinem upigenitã natiuitatẽ :
itameantea intellegentem pon medio¬
criter adid confirmauit omousion:
quid fidem meam in omousiondamnas.
quam peromo usi pro fessionem pon
potes non probare. damnas enĩ fidem
meam uł potius tuam : cum damnas
intellegentiam eius. In nomine : secdnale
alius intellegit . damnemus iñ cominu¬
niuitiosam intellegentiã pon aufe¬
ramus fidei securitatem : srnodo samos¬
ate ponsu scribendum putasne secundũ
samosa tenilntellegentiam quis quã sibi
usurp& omousion suscribamus &nicaeȩ
srnodo peo mousion in probent arriani :
seduerendum ẽ nesecundum fidem
nonomocusion significare uideatur
omousion decernatur nhil differre
upius & similis essentiae substantiȩ :
sed omousion potestm ale iptellegi

Expanded text:
scriptum reperiatur, aut neutrum conscriptum reperiatur, aut neutrum coni, intelligo ex Deo Deum, non dissimilis essentiae, non divisum, sed natum, et ex innascibilis Dei substantia congenitam in Filio, secundum similitudinem, unigenitam nativitatem. Ita me antea intelligentem, non mediocriter ad id confirmavit homousion. Quid fidem meam in homousion damnas, quam per homoeusii professionem non potes non probare? Damnas enim fidem meam, vel potius tuam, cum damnas intelligentiam ejus in nomine. Sed male alius intelligit? Damnemus in commune vitiosam intelligentiam, non auferamus fidei securitatem. Synodo Samosatenae subscribendum putas, ne secundum Samosateni intelligentiam quisquam sibi usurpet homousion? Subscribamus et Nicaeae 515 synodo, ne homousion improbent Ariani. Sed verendum est, ne secundum fidem non homoeusion significare videatur homousion? Decernatur nihil differre, unius et similis esse substantiae. Sed homousion potest male intelligi?
Abbreviated transcription (Latin):
merus hac sc̃s ẽ. in quo abraham uictor
regumn impiorũ abeo quia &erni sacer¬
dotu ẽ forma benedicit᷑ illi contrahe¬
reticum in probauerunt num quo
&s isti ponaduersum hereticũ probauerant:
grauis auctoritas ẽ ueterum num quio
& horum leuis sc̃itas ẽ si contraria inuicẽ
senserunt : debemus quasi iudicos probare
meliora siuero & probando & in probando
unũuitrũq statuerunt quibene consti¬
aliquiho die exhis quitum sinodo iuter¬
fuerunt tacendum deomusion ẽẽ decer¬
nunt & ego inuitus lic& respondebo
dicentinum qui non & ipsi tacendũ deomo¬
eusion ẽẽ constituunt: Orouos nequis quã
alius ex his pretersenemossium &ipã
illũ nimiũ sepulchri sui amantem rep¬
periatur . quitacendũ gẽ existim&
deutroq: & quotandem intantis hereti¬
corum furorib: recidemus sidum ponutrũ¬
q: recipimus peutrũ retinemus q̃ionent̃
uideri potest impiȩ diciquia noutrum

Expanded text:
merus hic sanctus est, in quo Abraham victor merus hic sanctus est, in quo Abraham victor regum impiorum , ab eo qui aeterni sacerdotii est forma, benedicitur. Illi contra haereticum improbaverunt: numquid et isti non adversum haereticum probaverunt? Gravis auctoritas est veterum: numquid et horum levis sanctitas est? Si contraria invicem senserunt, debemus quasi judices probare meliora: si vero et probando et improbando unum utrumque statuerunt, quid bene constiAliqui hodie ex his, qui tum synodo interfuerunt, tacendum de homousio esse decreverunt. Et ego invitus licet respondebo dicenti: Numquid non et ipsi tacendum de homoeusio esse constituunt? Oro vos, ne quisquam alius ex his praeter senem Osium, et ipsum illum nimium sepulchri sui amantem, reperiatur, qui 514 tacendum esse existimet de utroque. Et quo tandem in tantis haereticorum furoribus recidemus, si dum non utrumque recipimus, neutrum retinemus? Non enim videri potest impie dici, ut quia neutrum
Abbreviated transcription (Latin):
coniaria dictorũ opinione conpugnent:
tus legatur nemortem gladio denuntia¬
turus ufurisemi gladiũs passurus indicat
ne a dinferos discensurus inpara diso sit
nomine bapti rauerunt: Vobis enĩ fratres
uobis dico quuam non lactea limini sed
firmicibo ualentes. numquid quia ista
sapientes mundi pon intellegunt & his
stulta sunt. noscũ mundo sapientes erimus
ut haec stulta credamus & quia haec
impuscaeca sunt nos nonlucebimus intel¬
lectaueritate doctrinȩ male scis reb
prȩudicatur siquia non scã ea quib: da
habeantur eẽ nondebent nonergo
gloriemur crucexp̃i quia scandalum
mundo ẽ neq: inuente dõ mortẽ prȩdi¬
cemus peam impiis mortuus dĩ arguat᷑¬
malcintellegitur omousion: quid adme
bene intellegentem male omousion samo¬
satonus confessus ẽ seonũ quid meliuis
arru ne gauerunt octoginta episcopali ÷
respuerunt sed trecenti & decemocto
nuꝑreciperunt & mihi quidẽ ipseille iui¬

Expanded text:
contraria dictorum opinione compugnent: contraria dictorum opinione compugnent: tus legatur: ne mortem gladio denuntiaturus usuris, emi gladium passurus indicat : ne ad inferos descensurus, in paradiso sit cnomine baptizaverunt . Vobis enim, Fratres, vocis dico, qui jam non lacte alimini, sed firmo cibo valetis : Numquid, quia ista sapientes mundi non intelligunt, et his stulta sunt, nos cum mundo sapientes erimus, ut haec stulta credamus? Et quia haec impiis caeca sunt, nos non lucebimus intellecta veritate doctrinae? Male sanctis rebus praejudicatur, si quia non sanctae a quibusdam habeantur, esse non debent. Non ergo gloriemur cruce Christi, quia scandalum mundo est: neque in vivente Deo mortem praedicemus, ne ab impiis mortuus Deus arguatquid ad me bene intelligentem? Male homousion 513 Samosatenus confessus est: sed numquid melius Arii negaverunt? Octoginta episcopi olim respuerunt; sed trecenti et decem octo nuper receperunt. Et mihi quidem ipse ille nu
Abbreviated transcription (Latin):
pote mnaiorne ẽ peqilli qui disimlẽ
patrifiliũ ad firmare uolunt legant
dedieaũt & hora nemo scit peq angoli
ipncaelis nec filius nisi pater solus p̃sint quo¬
q librimor sene tenebȩ dõ quinna scbilẽ
Iucem habitet coaeue sint : quiai genesi
postnoctem dies coepta sit. peannimatu¬
sal& aetatem diluiui excedant &pon
tantũ octosint animȩ reseruatȩ: pecla¬
morẽ sodomorum repletis lampeccatis
dsaudiens. tamquam ignorans clamorẽ
discendat: utiudeant applena sint cũ
damore peccata & repperiatur dis
nescire quod scr&. nequis quam quoq
sepellientiũ sepulti morsi sciat sepuldirũ
peꝑhaec utheretici putant diuensabex
ipsasibihostis sit : & quia haec abiisuon
hntelleguntur non legantur anobis pereant
quoq suudetur. quod nonego dixerim seo
res ponsionis necessitas om̃a dũuinailla
a sca euangelia salus humanȩ nese inuicẽ

Expanded text:
Pater major me est . Neque illi, qui dissimilem Pater major me est . Neque illi, qui dissimilem Patri Filium affirmare volunt, legant: De die autem et hora nemo sit, neque Angeli in coelis, neque Filius, nisi Pater solus . Non sint quoque libri Moysi: ne tenebrae Deo, qui innascibilem lucem habitat, coaevae sint; quia in Genesi I, 2 post noctem dies coepta sit: ne anni Mathusalae aetatem diluvii excedant , et non tantum octo sint animae reservatae : ne clamorem Sodomorum repletis jam peccatis Deus audiens, tamquam ignorans clamorem, descendat ut videat an plena sint cum clamore peccata, et reperiatur Deus nescire quod sciret : ne quisquam quoque sepelientium sepulti Moysi sciat sepulcrum ; ne per haec, ut haeretici putant, diversa lex ipsa sibi hostis sit. Et quia haec ab his non intelliguntur, non legantur a nobis. Pereant quoque, si videtur quod non ego dixerim, sed responsionis necessitas, omnia divina illa et sancta Evangelia salutis humanae: ne se invicem
Abbreviated transcription (Latin):
sistat ut solus sedut ex substantia dinatus
p̃aliun de subsistat pequtaliqua dissiden¬
tis substantiae diuersitate subsistat aũt qũ¬
quio pion haee fides nr̃a ẽ iaton aliupde sib¬
sistat eq quod in dis similis subsistat. auit̃
alud hic testat᷑ ꝯmousioro quã ua adq
qudissomilis dusit secindũ natirae progeniẽ
ii sentia quiges sentia filupasit aliudegues
qua aliupde p̃t ẽ ĩ quus recte ẽt̃ anbocre¬
dentur essentiae q subis tantiã natiuitatis
filius fihabeat nisi depaternȩ auctoritate
ha probari oportere quiaurtio selateoteto
fotinus hocutitur & ponlegatur auobis
qua ab illomaleintellegatur: ꝓergatquoq
ad philippenses scripta epistola auit
igni aut ongiane in ea martior relogat
ach abitu repertus ut homo fantasiã cor¬
poris confitens ẽẽ poncorpus qenexte
puan geliũ lohannis pes ab ellius dicat
ogode pator upũ sumus neqisti iuncereatau¬
repe pat dicatores scriptũ habcurio

Expanded text:
sistat aut solus, sed ut ex substantia Dei natus non aliunde subsistat, neque ut in aliqua dissidentis substantiae diversitate subsistat. Aut numquid non haec fides nostra est, ut non aliunde subsistat, neque quod indissimilis subsistat? Aut aliud hic testatur homousion, quam ut una atque indissimilis duum sit secundum naturae progeniem essentia, quia essentia Filii non sit aliunde? Quae quia aliunde non est, unius recte esse ambo credentur essentiae; quia substantiam nativitatis Filius non habeat nisi de paternae auctoritate improbari oportere, quia vitiose intelligi  suae Photinus hoc utitur: et non legatur a nobis, quia ab illo male intelligatur. Pereat quoque ad Philippenses scripta epistola, aut igni aut spongia: ne in ea Marcion relegat: Et habitu repertus ut homo , phantasiam corporis confitens esse, non corpus. Non exstet Evangelium Joannis: ne Sabellius discat: 512 Ego et Pater unum sumus . Neque isti nunc creaturae praedicatores scriptum habeant:
Abbreviated transcription (Latin):
caelosuenturus iudicare uiuos& mor¬
tuos & in sp̃m scm̃ : Eos aũt quidicunt
erat quando nonerat & antequam
nasceretur nonerat  & qued dep̃
extantib factus ẽ uel ex alia sibstantia aut
essentia dicentes conuertibilem &demita
bilem dñ hos anathematirat catholicae ccła :
ponhie scũssima religiosorum urorum senodus
ne scio quã priorem quȩ induas duusasit subs¬
tantiã Iptroducit sed filium natũ de sibostan¬
tia patris numqueo & nos negamus : autquo
aliuo confitemur : & postc&eras communes
fidei expositione s ait. patũ ponfactum uꝗuus¬

Expanded text:
venturus est judicare vivos et mortuos. Et in Spiritum sanctum. Eos autem qui dicunt: Erat quando non erat, et antequam nasceretur non erat, et quod de non 93 exstantibus, vel ex alia substantia aut essentia, dicentes mutabilem abilem Deum: hos anathematizat catholica Ecclesia. » Non hic sanctissima religiosorum virorum synodus nescio quam priorem, quae in duos divisa sit, substantiam introducit, sed Filium natum de substantia Patris. Numquid et nos negamus? aut quid aliud confitemur? Et post caeteras communis fidei expositiones ait, « Natum
Abbreviated transcription (Latin):
subsistensteneat sed alienã adõ de non
extantib sumat : quia scđ quod ait qđ
decarnenascitur caro ẽ. & quod de
spu sp̃s ẽ. quia dĩ sp̃s ẽ : non ambigu¬
um sit nascendidiuersumatq: alienum
aliquid ab eo ex quonatus sit nonin eẽ:
natiuita sigitur didm̃ perficit utds nono
coeptus intellegatur ẽẽ sed natus quia

Expanded text:
subsistens teneat, sed alienam a Deo de non subsistens teneat, sed alienam a Deo de non exstantibus sumat: quia secundum quod ait: Quod de carne nascitur, caro est; et quod deu est , quia Deus spiritus est, non ambiguum sit nascenti diversum atque alienum aliquid ab eo ex quo natus sit non inesse. Nativitas igitur Dei Deum perficit, ut Deus non coeptus intelligatur 186 esse, sed natus: quia
Abbreviated transcription (Latin):
gelicũ placet tractare sermonẽ & primũ
potuerit in ferre nedĩ sit intellegentiȩ
istut humanȩ sensus exluditutaliqđ
anatura originissuȩ nascendo diuersu
sit nisi forte qđ ex natinarũ diuersi¬
tate conceptũ nouũ aliquid in se & ita
sit generis utriusq qđ neutrũ situemat
inuitã qđ inpecorib acbestiis usitatũ
ẽ sed ea ipsa nouitas non inẽ nisi excon¬
natis proprietatib. subdiuer sitate
naturȩ & diuersitatẽ eorũ natiuitas
non intulit sed accepit dumid ren& qđ ex
utroq: sibi unũ ẽ&cũ hȩc in hiscorpora¬
lib causis & passionibita sint quis rogofu¬
ror ẽ natiuitatẽ unigenitidĩ ad degene¬
rẽ exdõreferrenaturã cũ natiuitas ñ
nisi exproprietatenaturȩ sit &iã nati¬
uitas non erit si pro prietas naturȩ inna¬
tiuitate non fuerit : hincille omis ȩstis
& furor estut infilio dĩ nonnatiuitas sit
sed creatio ut non naturȩ suȩ origint̃

Expanded text:
gelicum placet tractare sermonem. 14. Filius gelicum placet tractare sermonem. 14. Filius potuerit inferre, ne Deus sit? Intelligentiae istud humanae sensus excludit, ut aliquid a natura originis suae nascendo diversum sit: nisi forte quod ex naturarum diversitate conceptum, novum aliquid in se et ita sit generis utriusque, quod neutrum sit veniat in vitam; quod in pecoribus ac bestiis usitatum est. Sed ea ipsa novitas non inest, nisi ex connatis proprietatibus sub diversitate naturae: et diversitatem eorum nativitas non intulit, sed accepit, dum id tenet, quod ex utroque sibi unum est. Et cum haec in his corporalibus causis et passionibus ita sint; quis rogo furor est, nativitatem unigeniti Dei ad degenerem ex Deo referre naturam: cum nativitas non nisi ex proprietate naturae sit; et jam nativitas non erit, si proprietas naturae in nativitate non fuerit? Hinc ille omnis aestus et furor est, ut in filio Dei non nativitas sit, sed creatio; ut non naturae suae originem
Abbreviated transcription (Latin):
ã credidissent : nomenigitur natu
rȩ fidei nostrȩ nondeferit professionẽ:
nomen enim qđ remunam quamq
significatrem quoq: eius de generis hos¬
tendit &iam non resduȩ sunt sed resge¬
neris eiꝰ dem ẽ. filius namq dids̃ est
hoc enim significatur ex nomine. non
duosdeosconnumerat nomen unum
quia unius atq indifferentis natu re
filius dĩ ẽ & proprium naturȩ diui¬
nȩ nom̃ in utroq sit uterq unũ sunt:
quiacũ subsistatfilius exnatiuitatȩ na¬
turȩ unitatẽ iam̃ naturȩ conseruat
innomine. net ad professionẽ duũ deo¬
rũ natiuitas filicredentiũ fidem cogit.
quȩ patrem & filiũ ut unius naturȩ
ita unius profitetur & nominis:
est it aq dĩ filio nom̃ exnatiuitate hicenĩ
nobis secundus ad demonstrationẽ gra¬
dus ẽ ut ds̃ sit exnatiuitate quã quã mi¬
hiad huc de pro prietate nominis suꝑsit
a postolica auctoritas. sed interim euan¬

Expanded text:
am credidissent. am credidissent. rae, fidei nostrae non deserit professionem. Nomen enim, quod rem unamquamque significat, rem quoque ejusdem generis ostendit: et jam non res duae sunt, sed res generis ejusdem est. Filius namque Dei Deus est; hoc enim 185 significatur ex nomine. Non duos deos connumerat nomen unum; quia unius atque indifferentis naturae Filius Deus est, et proprium naturae divinae nomen in utroque sit; uterque unum sunt: quia cum subsistat Filius ex nativitate naturae, unitatem tamen conservat in nomine: nec ad professionem duum deorum nativitas Filii credentium fidem cogit, quae Patrem et Filium, ut unius naturae, ita unius profitetur et nominis. Est itaque Dei filio nomen ex nativitate. Hic enim nobis secundus ad demonstrationem gradus est, ut Deus sit ex nativitate. Quamquam mihi adhuc de proprietate nominis supersit apostolica auctoritas: sed interim evan
Abbreviated transcription (Latin):
sionis hui religionẽ non honoris essedo¬
cuit sed fideidicens quia uidisti credidisti
beati qui non uiderunt & crediderunt:
V dens enĩ thomas credidit. sed quid cre¬
didit queris & quid aliut credidit quam
professus ẽ dñs meus & dĩmeus estu :
resurrexis se enim perse ex mortu¬
is inuitam nisidi natura non potuit &
creditȩ religionis fides hocẽ professa qđ
ds̃ ẽ: anne ergo nomendĩ nonnaturȩ
res existimabitur. cum professio nominis
fidem naturȩ credite sit secuta namuti¬
q: religiosus filius & qui nonuoluntatẽ
suam sed eius qui se miserat facer&. & qui
non honerem suũ sed eius a quo uenerat
quaereret: honorem huius insenomi¬
nis recusas s& ne quod ipse unumdm̃
prȩdicauerat solueretu: sed uerȩ &
apostolicȩ fidei misterium confirmans
& naturȩ insepaternȩ nomen agnos¬
cens beatos eẽ docuit quicum in seresur¬
gente memartuis non uidissent dm̃
tamen perresurrectionis intellegenti¬

Expanded text:
sionis hujus religionem non honoris esse dosionis hujus religionem non honoris esse docuit, sed fidei, dicens, Quia vidisti, credidisti: beati qui non viderunt, et crediderunt . Videns enim Thomas credidit. Sed quid credidit quaeris? Et quid aliud credidit quam professus est: Dominus meus et Deus meus? Resurrexisse enim per se ex mortuis in vitam, nisi Dei natura non potuit: et creditae religionis fides hoc est professa, quod Deus est. Anne ergo nomen Dei non naturae res existimabitur, cum professio nominis fidem naturae creditae sit secuta? Nam utique religiosus filius, et qui non voluntatem suam sed ejus qui se miserat faceret, et qui non honorem suum sed ejus a quo venerat quaereret, honorem hujus in se nominis recusasset; ne quod ipse unum Deum praedicaverat, solveretur. Sed vere et apostolicae fidei mysterium confirmans, et naturae in se paternae nomen agnoscens, beatos esse docuit, qui cum se resurgentem e mortuis non vidissent, Deum tamen per resurrectionis intelligenti
Abbreviated transcription (Latin):
causa & naturalis generis proprietas:¬
& uide amus an hanc euangelistȩ prȩ¬
dicationẽ a postolithomȩ confessio conse¬
cum in unius dĩ ẽẽt confessione uiuendũ:
sed a postolus totius sacramenti fidem
peruirtutẽ resurrectionis intellegens
cum frequenter audiss&. ego & pat̃
unum sumus & om̃a quȩ patris sunt
mea sunt & egoin patre & pat̃ inme :
lamsine fidei periculo naturȩ nomen
confessus ẽ quia ab unius dĩ patris pro¬
fessione religionon excideret dm̃ confessa
dĩ filiumcũ infilio dĩ nonnisi pat̃nȩ natu¬
rȩueritas crederetur. nec sub alterius dĩ
in piaconfessione fides naturȩ peridi¬
tarerur unius qui anon alterius dĩnatu¬
ram perfecta dĩ natiuitas attuliss&:
ueritatẽ igitur euangelici sacramenti
thomas intellegens dnm siũ & dm̃suũ
ẽẽ confessus ẽ: non hichonoris ẽ. nomen:
sed naturȩ confessio ẽ : rebus enĩ ipsis
atq uirtutib dm̃ credidit & dñs profes¬

Expanded text:
causa, et naturalis generis proprietascausa, et naturalis generis proprietas videamus an hanc Evangelistae praedicationem, apostoli Thomae confessio conseconfiteretur, cum in unius Dei esset confessione vivendum? Sed Apostolus totius sacramenti fidem per virtutem resurrectionis intelligens, cum frequenter audisset: Ego et Pater unum sumus; et: Omnia quae Patris sunt, mea sunt; et: Ego in Patre, et Pater in me : jam sine fidei periculo naturae nomen confessus est: quia ab unius Dei patris professione religio non excideret Deum confessa Dei filium, cum in filio Dei non nisi paternae naturae veritas crederetur; nec sub alterius Dei impia confessione fides naturae periclitaretur unius, quia non alterius Dei naturam perfecta Dei nativitas attulisset. Veritatem igitur evangelici sacramenti Thomas intelligens, Dominum suum et Deum suum esse confessus est. Non hic honoris est nomen, sed naturae confessio est: rebus enim ipsis atque virtutibus Deum credidit. Et Dominus profes
Abbreviated transcription (Latin):
entia & uirtusdĩ est ñilleut intellegiso¬
l& inter nȩ potestatis aut sensusefficax
motus sed natura tenens ꝑnatiuitatẽ sub¬
stantiȩ ueritatẽ his internarũ rerum
significata nominib ẽ: non enĩ id quod
nascendo substitit potestidipsũ uide¬
rieẽ qđ unicuiq sempiternumẽ sed
exȩterno dõ patre imnigenitus filiu s in
subsistente m dm̃ natus ut non alienus
esse anatura paternȩ duunitatis poss&
intellegi perhȩc proprietatũ nomina sub¬
sistens hostensus ẽ. quib: exquo substite¬
rat non carebat : Dsigitur quie non
ẽ alut quã dĩ: namcumaudio. & ds̃ e¬
ratuerbum nondictum solum au¬
dio uerbum dm̃ sed demonstratũ intel¬
lego esse quod ds . ẽ: quia sicut superiis
inmorsedõ & in cognominatis diis per
appellationem nom̃ adiectum sit hic
aut̃ res significata substantiȩ ẽ : cum
dicitur ds eratẽẽ enim non est adcidens
nom̃ sed subsistens ueritas & manens

Expanded text:
entia et virtus Dei est, non ille, ut intelligi soentia et virtus Dei est, non ille, ut intelligi solet, internae potestatis aut sensus efficax motus: sed natura tenens per nativitatem substantiae veritatem, his internarum rerum significata nominibus est. Non enim id, quod nascendo subsistit, potest id ipsum videri esse, quod unicuique semper internum est. Sed ex aeterno Deo patre unigenitus filius in subsistentem Deum natus, ut non alienus esse a natura paternae divinitatis posset intelligi, per haec proprietatum nomina subsistens ostensus est, quibus ex quo substiterat non carebat. Deus igitur qui est, non est aliud quam Deus. Nam cum audio, Et Deus erat Verbum; non dictum solum audio Verbum Deum, sed demonstratum intelligo esse quod Deus est: quia sicut superius in Moyse deo et in cognominatis diis per appellationem nomen adjectum sit; hic autem res significata substantiae est, cum dicitur, Deus erat. Esse enim non est accidens nomen, sed subsistens veritas, et manens
Abbreviated transcription (Latin):
natiuitatis ẽ. sicuti sapientiȩ & urtutis
ẽ. nomen quȩ cum indm̃ filium cum sub¬
stantia uerȩ natiuitatis extiterinidõtam̃
ut sua propria quãuis exeo in dm̃ sint nata
nandesunt : non enim sicut frequent̃
dictum a nobis ẽ. diuisionis infilio sed
natiuitatis sacramentum prȩdicamis nec
separatio fiuit inperfecta sed progeni es
perfecta quianatiuitas non hab& detri¬
m̃tũ generandicũ profectũ teneatnas¬
cendi & idurco earũ rerũ imigenito
dõ aptata cognomina sunt quȩ cum eũ
subsistentẽ exnatiuitatẽ consũment
tam parri in sint exindemutabilis uir¬
tutenature: inigenitus enimds uerbũ
ẽ sed innascibilis paternum quã omni¬
nos ine uerbo ẽ non qđ prolatio uocis na¬
tura sit filiis ed ex dõdscũ natiuitatis ueri¬
tate s ub sistens ut a patre proprius & per
naturȩ in differentiã in separabilis doce¬
retur significatus in uerbo ẽ sicut x p̃ssapi¬

Expanded text:
nativitatis est, sicuti sapientiae et virtutis nativitatis est, sicuti sapientiae et virtutis est nomen: quae cum in Deum filium cum substantia verae nativitatis exstiterint, Deo tamen, ut sua propria, quamvis ex eo in Deum sint 183 nata, non desunt. Non enim, sicut frequenter dictum a nobis est, divisionis in Filio, sed nativitatis sacramentum praedicamus. Nec separatio fuit imperfecta, sed progenies perfecta: quia nativitas non habet detrimentum generandi, cum profectum teneat nascendi. Et idcirco earum rerum unigenito Deo aptata cognomina sunt, quae cum eum subsistentem ex nativitate consumment, tamen Patri insint ex indemutabilis virtute naturae. Unigenitus enim Deus verbum est, sed innascibilis Pater numquam omnino sine Verbo est: non quod prolatio vocis natura sit Filii; sed ex Deo Deus cum nativitatis veritate subsistens, ut a Patre proprius et per naturae indifferentiam inseparabilis doceretur, significatus in verbo est. Sicut Christus sapi
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ cum dicitur pharabꝰ autnum quid ei
naturã dĩ intulit & non potius in eum
quime tuer& terrorem cũ dra cones ma¬
gicos dracomorsimoxiur gamanens
deuorat cumcrnomriamquam in mi¬
sera tabigit cum grandinẽ potestatequa
euocauerat auertit cum lucustase a
uirtute qua inuexerat reppulit cum
inoperationib: eiꝰ magi confitent᷑ digitũ
detur & aliudẽ dm̃dari alut łhm̃ cẽin¬
pharaone enĩ ds̃datus ẽ. ceterum non
eiẽ & natura & nomen utdssit.
memini quoq & alterius nuncupationis
ubidicit᷑ ego dixiduestis sed in eo indul¬
tinominis significatioẽ & ubirefertur
ego dixiloquentis potius ẽ sẽmo quã rei
nom̃quiarei nom̃ intellegentiam rei
ad fertieterũ uoluntas appellationis
exalio ẽ sedubisenuncupationis auctor
hostenditibi persermonẽ auctori sẽ nun¬
cupatio non natura le nom̃ in genere ađ¬
uero hic uerbũ dĩ ẽ res existit in uerbo uer¬
bi resenuntiatur in nomine uerbie¬
nim adpellatio in dĩ filio desacramento

Expanded text:
 cum dicitur Pharaoni? Aut numquid ei naturam Dei intulit, et non potius in eum qui metueret terrorem, cum dracones magicos draco Moysi mox virga manens devorat, cum cynomyiam quam immiserat abigit, cum grandinem potestate qua evocaverat avertit, cum locustas ea virtute qua invexerat repulit, cum in operationibus ejus magi confitentur digitum detur. Et aliud est deum dari, aliud est DePharaonem enim deus datus est: caeterum non ei est et natura et nomen, ut Deus sit. Memini quoque et alterius nuncupationis, ubi dicitur, Ego dixi, dii estis , sed in eo indulti nominis significatio est. Et ubi refertur, ego dixi, loquentis potius est sermo, quam rei nomen: quia rei nomen intelligentiam rei affert, caeterum voluntas appellationis ex alio est. Et ubi se nuncupationis auctor ostendit, ibi per sermonem auctoris est nuncupatio, non naturale nomen in genereero hic Verbum Deus est: res existit in Verbo, Verbi res enuntiatur in nomine. Verbi enim appellatio in Dei filio de sacramento
Abbreviated transcription (Latin):
tris & filiconexus ẽ non potesta confes¬
sione patris & fili separari in perfectum
ẽ nobis totum si aliquid desitatoto dequo
siquis intellegentiae nr̃ae sensum requi¬
reer& in apostolo legimusiambo quoniã
estis filidĩ misit dĩ spũm fili sui in cor¬
da nostra clamantem abba pater:.
& rursum polite contristare sp̃m

Expanded text:
tris et Filii connexus est, non potest a confestris et Filii connexus est, non potest a confessione Patris et Filii separari. Imperfectum enim est nobis totum, si aliquid desit a toto. De quo si quis intelligentiae nostrae sensum requiret, in Apostolo legimus ambo, Quoniam estis filii Dei, misit Deus Spiritum filii sui in corda nostra clamantem, Abba pater . Et rursum: Nolite co
Abbreviated transcription (Latin):
proclamans perproph&ã sp̃i & angelus
nuntians & nouȩlucis stella famulatur.
sic initianascendi sp̃s sanctus superueni¬
ens & in umbrans uirtus altis simi moli¬
untur: aliud intel legitura luidiudetur.
aliut oculis aliudanimo conspicitur pa¬
rit uirgo partus adõ ẽ. in fans uagit lau¬
dantesangeli audiunt᷑ pannisordent ids ado¬
ratur. ita potestatis dignitas non amititur
dum carnis humilitas adoptatur.
omne tempus quod in homine egit andĩ
operibus expleuit de singulis non ẽ tempis
dicere tantum illut hinuniuersis uirtutũ
& curationũ generibus contuendum ẽ
incarnis ad sumptione hominemdm̃ ue¬
nec tacere o port& nec loqui necesse est.
sed sileri a nobis eorũ causa quinesciunt
non potest loqui autẽ deeo non neces se ẽ
qui patre & filio auctoribus consiten¬
dus ẽ & quidem pito ansit non ess& trac¬
tandum ẽ enim quando quidemdonat᷑.
accipitur obtinetur & qui confessionipa¬

Expanded text:
proclamans per prophetam Spiritus, et angelus proclamans per prophetam Spiritus, et angelus nuntians, et novae lucis stella famulatur. Sic initia nascendi Spiritus sanctus superveniens et inumbrans virtus Altissimi moliuntur. Aliud intelligitur, aliud videtur; aliud oculis, aliud animo conspicitur. Parit virgo: partus a Deo est. Infans vagit: laudantes angeli audiuntur. Panni sordent: Deus adoratur. Ita potestatis dignitas 43 non amittitur, dum carnis humilitas adoptatur. omne tempus, quod in homine egit, in Dei operibus explevit. De singulis non est tempus dicere: tantum illud in universis virtutum et curationum generibus contuendum est, in carnis assumptione hominem, Deum venec tacere oportet, nec loqui necesse est: sed sileri a nobis, eorum causa qui nesciunt, non potest. Loqui autem de eo non necesse est, qui Patre et Filio auctoribus, confitendus est. Et quidem puto, an sit, non esse tractandum. Est enim; quando quidem donatur, accipitur, obtinetur; et qui confessioni Pa
Abbreviated transcription (Latin):
tis sp̃s efficaciam substantiã corporalem
diuine uirtutis inumbratio temperar&
mus partum uagitum &cimas dignitas¬
que sequatur: loquitur ad iosephangelus
parituram uirginem & eum quinatus
fuerit uocandumem manuel idẽ nobis¬
cumdm̃ proclamat sp̃s perprofetam. an¬
gelus test sest ds̃ nobiscum est ille quinas¬
citur nouum decaelomagis stella elumen
haec fertin & caelid̃m : signũ caeleste pro¬
sequitum angelus pastoribus nuntiat na¬
tum xp̃m dr̃m salutem uniuersorum.
multitudo exercitus caelestis in laudem
puerperi concurrit & tantio peris prȩ¬
conia diuini cetus gaudia eloquuntur:
gloria deinde in caelisdõ & paxinter¬
rabonae uoluntatis hominibus nun¬
tiatur ad sunt deinde magrinuolutũ
pannis adorant & postillam in aniscien¬
tiae suae archanã operationẽ posito incu¬
nis genuflectunt sic permagos cunarum
sordes ad orantur. sicuagitus perange¬
lorum diuinagaudia honoratur sic parti

Expanded text:
tis Spiritus efficaciam substantiam corporalem tis Spiritus efficaciam substantiam corporalem divinae virtutis inumbratio temperaret. mus partum, vagitum et cunas dignitasquae sequatur. Loquitur ad Joseph angelus parituram Virginem, et eum qui natus fuerit vocandum Emmanuel, id est, nobiscum Deum. Proclamat Spiritus per prophetam , angelus testis est, Deus nobiscum est ille qui nascitur. Novum Magis de coelo stellae lumen effertur, et coeli Dominum signum coeleste prosequitur. Angelus pastoribus nuntiat natum Christum Dominum, salutem universorum. Multitudo exercitus coelestis in laudem puerperii concurrit, et tanti operis praeconia divini coetus gaudia eloquuntur. Gloria deinde in coelis Deo, et pax in terra bonae voluntatis hominibus nuntiatur. Adsunt deinde Magi, involutum pannis adorant: et post illam inanis scientiae suae operationem arcanam, posito in cunis genu flectunt. Sic per Magos cunarum sordes adorantur, sic vagitus per angelorum divina gaudia honoratur, sic partui
Abbreviated transcription (Latin):
detineant scrupulosas mentium
cogitationes. cuna euagitus partus.
atque conceptio reddenda est singulis
dĩ dignitas ut uoluntatis humilitatem
potestatis ambitio praecedat. nec digna¬
tionẽ dignitas derelinquat: Vlideamꝰ
igitur quȩ sunt ministeria conceptus.
angelus ⁊ accaria eloquitur. sterilipar¬
iis ad fertur de incensiloco sacerdos mu¬
tus egreditur iohannis inuocem adhuc
uteromatris detentus erũpit. mariã
angelus benedicit matremfilidĩ uirgi¬
nempollic&ur. illa uirginitatis suae
conscia difficultate facti commouetur.
angelus efficientiã diuine operationis
exponit. aitenim sp̃s sanctus super
ueni& inte & uirtus altis simi obumbra
nis inmiscuit & id quod alienum a seerat .
uisu ac potestate praesumpsit. atque ut ne
qiđ perinbecillitatẽ humani corporis dis¬
sider& uirtus altis simi uirginẽ obumbra¬
uit infirmitatẽ eius ueluti ꝑumbrã circũ¬
fusã confirmans ut ad sementiuam in eun¬

Expanded text:
detineant scrupulosas mentium detineant scrupulosas mentium cogitationes cunae, vagitus, partus atque conceptio; reddenda est singulis Dei dignitas: ut voluntatis humilitatem potestatis ambitio praecedat, nec dignationem dignitas derelinquat. Videamus igitur quae sunt ministeria conceptus. Angelus Zachariae loquitur, sterili partus affertur, de incensi loco sacerdos mutus egreditur, Joannes in vocem adhuc utero matris detentus erumpit, Mariam angelus benedicit, matrem filii Dei virginem pollicetur. Illa virginitatis suae conscia difficultate facti commovetur, angelus efficientiam divinae operationis exponit; ait enim, Spiritus sanctus de super veniet in te, et virtus Altissimi obumbrabnis immiscuit; et id, quod alienum a se erat, vi sua ac potestate praesumpsit: atque ut ne quid per imbecillitatem humani corporis dissideret, virtus Altissimi virginem obumbravit, infirmitatem ejus veluti per umbram circumfusa confirmans, ut ad sementivam ineun
Abbreviated transcription (Latin):
partum uagitum cunas omnes naturae
nrae contumelia stranscucurrit quid tan¬
ad fectu i rependetur inenarrabilis a
dõ origmis unus unigenitus dĩ incorpus¬
culi humani formam scã iuiiginis utero
insertus ad crescit quiom̃a contine &
intraquẽ & perquẽ cuncta sunt huma¬
nipartus lege profertur & ad cuius
uocẽ archangeli adquem angelitre¬
munt calum & terra & om̃a mundi
huius resoluuntur elementa uagitus
infantiae auditur. quunui sibilis & in¬
conprȩhensibilis est nonui susensutactu¬
que moderandus cimis ẽ obuolutus. haecs
siquis indignadõ recol& tanto semaioris
bene ficii obnoxium confitebitur. quanto
minus haecdĩ conuenerint maiestati:
non illeeguit homo effici perquem ho¬
mofactus ẽ sed nos eguimus ut dscaro
fier& & habitar& in nobis id est ad sump¬
tione carnis unius interna uniuersȩ car¬
nis incoler& humilitas eius nostra nobili s¬
tas ẽ contumelia eus. honor nr̃ est : qđ
illeds̃ incarneconsistens. hoc nos uicis sem

Expanded text:
partum, vagitum, et cunas, omnes naturae nostrae contumelias transcucurrit. Quid tanaffectui rependetur? Inenarrabilis a Deo originis unus unigenitus Deus, in corpusculi humani formam sanctae Virginis utero insertus accrescit; qui omnia continet, et intra quem et per quem cuncta sunt, humani partus lege profertur, et ad cujus vocem archangeli atque angeli tremunt, coelum, et terra, et omnia hujus mundi resolvuntur elementa, vagitu infantiae auditur. Qui invisibilis et incomprehensibilis est, non visu, sensu tactuque moderandus, cunis est obvolutus. Haec si quis indigna Deo recolit, tanto se majoris beneficii obnoxium confitebitur, quaminus haec Dei convenerint majestati. Non ille eguit homo effici, per quem homo factus est: sed nos eguimus ut Deus caro fieret, et habitaret in nobis, id est, assumptione carnis unius interna universae carnis incoleret. Humilitas ejus nostra nobilitas est, contumelia ejus honor noster est: quod ille Deus in carne consistens, hoc nos vicissim
Abbreviated transcription (Latin):
te & sua dĩuidelic& inumbram te uir¬
tute corporis sibiinitia conseuit. & ex¬
cordia carnis instituit. ut homo factus
exuirgine naturam carnis inseaccipe¬
ret.perquem huius ad mixtionis soci¬
&atem sanctificatum ineo uniuersi
generis humani corpus exister& ut
quemad modum omnes inse perid qđ
corporeum se ẽẽ uoluit conderentur:
ita rur sum in om̃s ipse perid quod eius
ẽ inuisibilereferretur dĩ igitir ima¬
go inuisibilis pudorẽ humani ex or¬
dii non recusat & per conceptionẽ

Expanded text:
te; et sua, Dei videlicet inumbrante virte; et sua, Dei videlicet inumbrante virtute, corporis sibi initia consevit, et exordia carnis instituit; ut homo factus ex virgine naturam in se carnis acciperet, perque hujus admixtionis societatem sanctificatum in eo universi generis humani corpus exsisteret: ut quemadmodum omnes in se per id quod corporeum se esse voluit conderentur, ita rursum in omnes ipse per id quod ejus est invisibile referretur. Dei igitur imago invisibilis pudorem humani exordii non recusavit, et per conceptionem,
Abbreviated transcription (Latin):
eͥbioninitium filio dĩ exmaria concedenr
& uerbuma dibus carnis intellegens reli¬
gat paterclarificame aputtem& ipsũ
ea claritatequã habui apudte prius quã
mundus eẽt : & in principio erat uerbũ¬
doerat &mudus eumnon cognouit.
Ex istant nouełli apostolatus sed ab ante¬
xp̃o prȩdicatores om̃a contu melia difi¬
liũ inludente sed uidient egodepa¬
treexiui & filius in patrissinu & ego
& paterimum sumus & ego in patre
& pater inme & postremounacum
uidȩis irascantur quod xp̃s proprium si¬
bi patrẽdm̃ confitensa equalem sedõ fece¬
rit & una cumhis audiant uel o peribus :¬
meis credite quia pater inme & ego in
patre. unumigitur hoc ẽ immobile fun¬
damentũ uma hac felix fidei petra petri
tae peruessitatũ quaestiones & infideli¬
uirgo & partus & corpus postq cruxmors
inferisalus nr̃a ẽ humani enĩ generis
causadĩfilius natus ex uirgine est & spũ
sanc torpsosibi in hac operatione famulan¬

Expanded text:
 vivi . Subrepat Hebion, initium filio Dei ex Maria concedens, et Verbum a diebus carnis intelligens. Relegat, Pater, clarifica me apud temetipsum ea claritate, quam habui apud te prius quam mundus esset ; et, In principio erat Verbumet mundus eum non cognovit . Existant novelli apostolatus, sed ab antichristo, praedicatores, omni contumelia Dei filium illudentes: et audiant, Ego de Patre exivi ; et, Filius in Patris sinu ; et, Ego et Pater unum sumus ; et Ego in Patre, et Pater in me . Et postremo una cum Judaeis irascantur, quod Christus proprium sibi patrem Deum confitens, aequalem se Deo fecerit: et una cum iis audiant, Vel operibus meis credite, quia Pater in me, et ego in Patre . Unum igitur hoc est immobile fundamentum, una haec felix fidei petra Petri tae perversitatum quaestiones et infideliVirgo, et partus, et corpus; postque crux, mors, inferi, salus nostra est. Humani enim generis causa Dei filius natus ex virgine est et Spiritu sancto, ipso sibi in hac operatione famulan
Abbreviated transcription (Latin):
hil eius capax est continebatergo qrds̃
inuisibilis in conprȩhensibilis in mensis
est ait dñs uenisse tempus ut non in mon¬
te uel templo ds̃ sit ad orandus quia sps̃
net᷑ quipernaturȩ suae uirtutemubiq
est neq usquam ab ẽ in omnibus onãs
ex uberans hosigitur ueros ẽe ad orato¬
res quiinspũ & ueritate sintadoraturi :
officio alter in honore est quia discretũ
est in quoquisq sit ad orandus non enĩ
toll& sancti sp̃s & nomen &donum
est mulieri dm̃ templo & montemclau¬
denti eẽ omnia in dõ dm̃ insem& ipso
& inuisibilẽ atq incomprȩhensibilẽ in his
quȩ inuisibilia & in conprȩhensibilia sunt
ad orandum atq itanatura & mimeris
docuit adorandum & libertatem ac sci¬
entiam ad orantium & adorandi in¬

Expanded text:
hil ejus capax est, continebat. Ergo quia Deus hil ejus capax est, continebat. Ergo quia Deus invisibilis, incomprehensibilis, immensus 46 est; ait Dominus venisse tempus, ut non in monte vel templo Deus sit adorandus: quia spirnetur, qui per naturae suae virtutem ubique est, neque usquam abest, in omnibus omnis exuberans: hos igitur veros esse adoratores, qui in Spiritu et veritate sint adoraturi. Aofficio, alter in honore est; quia discretum est in quo quisque sit adorandus. Non enim tollit sancti Spiritus et nomen et donum,est mulieri Deum templo et monte claudenti, esse omnia in Deo, Deum in semetipso, et invisibilem atque incomprehensibilem in iis quae invisibilia et incomprehensibilia sunt adorandum. Atque ita natura et muneris docuit adorandum, et libertatem ac scientiam adorantium, et adorandi in
Abbreviated transcription (Latin):
errespondit. dñe animaduerto quod
proph&aes patres nostri in hoc monte
ad orauerunt. & uosdicitis quia in hie¬
rosolimis est locus ubi adorare oport&.
Dñs respondit credemi himulier quo¬
niamuenithora quando neque in isto
monte neque in hiero solimis adora¬
bitis patrem uos adoratis quod nesci¬
tis nos ad oramus quod scimus. quoniã
salus exiudaeis est seduenithora &
nunc est cumueriadoratores ad orabunt
patrẽ in spũ & ueritate & enĩ pater ta¬
lesquȩrit qui adorenteũ sp̃s enimds̃ ẽ¬
orareo port& quia dis̃ spr est : muli¬
erigit᷑ traditionum memor pater¬
naruncuł tamquã samaria in monte
ueltã quã hierusalem intemplo ad orandũ
dm̃ ex istimabat qđ samaria ad adorandũ
dm̃ pertrans gressionẽ legis locũ montis
elegerat iudaciuero templũ asalomone
conditũ religionis sedẽ existimabant
quorum utrorumq prȩsumptio aut
colli sedito aut extructȩ domus concauo
dm̃ intraquem omnia & extra quẽni.¬

Expanded text:
er respondit: Domine, animadverto quod er respondit: Domine, animadverto quod propheta es. Patres nostri in monte hoc adoraverunt; et vos dicitis quoniam in Jerosolymis est locus ubi adorare oportet. Dominus respondit: Crede mihi, mulier, quoniam venit hora, quando neque in isto monte, neque in Jerosolymis adorabitis Patrem. Vos adoratis quod nescitis, nos adoramus quod scimus, quoniam salus ex Judaeis est. Sed venit hora, et nunc est, cum veri adoratores adorabunt Patrem in Spiritu et veritate: etenim Pater tales quorare, quia Deus spiritus est . Mulier igitur traditionum memor paternarum, vel tamquam Samaria in monte, vel tamquam Jerusalem in templo adorandum Deum existimabat: quod Samaria ad adorandum Deum per transgressionem legis locum montis elegerat, Judaei vero templum a Salomone conditum religionis sedem existimabant: quorum utrorumque praesumptio, aut collis edito, aut exstructae domus concavo, um intra quem omnia et extra quem ni