comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dia uelmisericors in oboedientia reprobata atq damnata est: Vt caueathomo
neibillo misericordiam mereatur. homo. contraeius sententiã aquo factus est
faciat: quibus contigerit ante pro xp̃inom in eoccidi. quã xp̃ibaptis mate dilu
Dicit alioloco: Quiperdiderit animã suã. propt̃me inueni& eam: & necuiqũ
qui non renatus fuerit xp̃ianȩ fideila uacro. ꝓmittatur peccati originalis abolit
Clamat apostolus: perunius delictum. inom̃s homines ad condemnationem:
Contraquã condemnationem dñsunũ cẽ ostendens salutis auxiliũ: Quicredide¬
ritinquit. &baptizatus fuerit saluuserit: quiautẽ non dederit condem nabitur
Cuius mysteriũ credulitatis. in paruulis ꝑeorum responsionẽ a quibus gestantus
impl&ur: Nesi factum non fuerit: eantex unoom̃s in condem: nationem
Ettamen contratam manifestas uoces. quas concinit ueritas: procedit in medium

Expanded text:
dia uel misericors inoboedientia reprobata atque damnata est, ut caueat homo, dia uel misericors inoboedientia reprobata atque damnata est, ut caueat homo, ne ab illo misericordiam mereatur homo contra eius sententiam, a quo factus est faciat, quibus contigerit ante pro Christi nomine occidi quam Christi baptismate dilui, dicit alio loco: qui perdiderit animam suam propter me, inucniet eam. et ne cuiquam, qui non renatus fuerit christianae fidei lauacro, promittatur peccati originalis abolitio, clamat apostolus: per unius delictum in omnes homines ad condemnationem. contra quam condemnationem dominus unum esse ostendens salutis auxilium: qui crediderit, inquit, et baptizatus fuerit, saluus erit; qui autem non crediderit, condemnabitur. cuius mysterium credulitatis in paruulis per eorum responsionem a quibus gestantur inpletur, ne, si factum nEt tamen contra tam manifestas voces, quas concinit veritas, procedit in medium
Abbreviated transcription (Latin):
e sote fratet quis quis cuipum pracb& assensum aduersus auctontatẽ senten¬
meprincipalis: quã sententiam merebitur principis: Nouellos her&icospe¬
loagrunos iustissime conciliorũ catholicorum & sedis a postolieedamn auit aue¬
euas. E aque dausi fucrint nonbaptizatis pariuilis dare qui&is a salatis
tumi. sediam practer regnũ cadorum: Quodausi non fuisent pisi negarene
lubereoriginale peccitum quodopus ect̃ ab soliu perbuptis matis sacra¬
mentum: Isteautem sicut catholicus dicit paruulos originali obstrictos c̃ẽpecca¬
to. Et tameneos abhuius modiuinculo sinclauacro regenerationis absoluit.
Et post mortem in para dysum misericorsmittit: Postresurrectionẽ uero &iam
in regnũ calorũ misericordior introducit: Talissibi saulmisericorsuisus est.
quando peperat regi queds̃ praecepit occidi: Sed merito in obaediens misericor¬

Expanded text:
eso te, frater, quisquis cuipiam praebet assensum aduersus auctoritatem senteneso te, frater, quisquis cuipiam praebet assensum aduersus auctoritatem sententiae principalis, quam sententiam merebitur principis! Nouellos hereticos Pelagianos iustissime conciliorum eatholicorum et sedis apostolicae damnauit auctoritas, co quod ausi fuerint non baptizatis paruulis dare quietis et salutis salutis etiam praeter regnum caelorum. quod ausi non fuissent, nisi negarent eos habere originale peccatum, quod opus esset absolui per baptismatis sacramentum. iste autem sicut catholicus dicit paruulos originali obstrictos esse peccato et tamen eos ab huiusmodi uinculo sine lauacro regenerationis absoluit et post mortem in paradisum misericors mittit, post resurrectionem ucro etiam in regnum caelorum misericors introducit. talis sibi Saul misericors uisus est, quando pepercit regi quem deus praecepit occidi; sed merito inoboediens misericor
Abbreviated transcription (Latin):
Andentis assensum. mod omisericordiae praescientiaeq diuinac & effectum ampli¬
ic& & affectum: Hacc uerba in secundolibro eius lecta descripsi: Numquidin haccau¬
Aerroris audaciam temeritatem. prae sumptionem haberequispiam poss& ampliorẽ.
sesententium dominicum recordatur ipsesuis litteris interponit. ipsedicit quam quã sen¬
tia illa principalis obsistat. quia qui non renatus fuerit ex aqua & spũ scõ nonin¬
tabit in regnum caclorum. Et audet tamen suaccensurae leuare ceruicem contra senten¬
m principalem: Tencit inquit &iamincũ noninuidentis assensumꝰ quidicit
imas nonbaptiz atorum temporarie mereri paradisum. Propterha senim
ronem atqued in ocrateꝵ tã qua prae scribendo uel potius praciudicando com¬
tmorat: Ipresurretioneautem in melioratrans ferri: Etregnicadorũ ꝑcipe
premiũ quã quã sententia in quit principalis obsistat: Ia mergo ipseconsidera¬

Expanded text:
uidentis assen. sum, modo misericordiae praescientiaeque diuinae et effectum amplificet et affectum. haec uerba in secundo libro eius lecta descripsi. numquid in hac causa erroris audaciam, temeritatem, praesumtionem habere quispiam posset ampliorem? ipse sententiam dominicam recordatur, ipse commemorat, ipse suis litteris interponit, ipse dicit: quamquam sententia illa principalis obsistat, quia qui non renatus f uerit e x aqua et spiritu sancto, non intrabit in regnum caelorum, et audet tamen suae censurae leuare ceruicem contra sententiam principalem ! teneat, inquit, etiam meum non inuidentis assensum, qui dicit animas non baptizatorum temporarie mereri paradisum — propter has enim latronem atque Dinocratcm tamquam prae. scribendo uel potius praeiudicando commemorat —, in resurrectione autem in meliora transferri et regni caelorum percipere praemium, quamquam sententia, inquit, principalis obsistat. iam ergo ipse considera, qua
Abbreviated transcription (Latin):
Et dumuult reddere rationem. neds̃ credatur in iustus sipuras a b omnipeccato ani¬
mais &iamillas quas xp̃iana regeneratione non redemit uinculo peccatioriginalis ip¬
nectit: Eadixit quae tenolodocuerit: Tantũ enĩ salutis & felicitatis nonbaptiaa¬
tis pariulis tribuit. quantũ necpelagiana hereses potuit: Et tamen detot milibus
paruulorum quin ascunt᷑ eximpiis. & int̃impios moriuntur.. Nonquibus homines
rbaptisinũ cũ uelint subuenire nom possunt. Sed dequibus bapti÷ andis nemopo¬
it uel poterit cogitare. Necquisquam proeis obtulit uel oblaturu s est sacrificium.
quadiste &iam prononbapti÷ andis censuit offerendum quid dicer& poninuenit:¬

Expanded text:
omni peccato animas, etiam illas quas christiana regeneratione non redimit, vinculo peccati originalis innectit, ea dixit quae te nolo docuerit. Tantum enim salutis et felicitatis non baptizatis parvulis tribuit, quantum nec Pelagiana haeresis potuit. Et tamen de tot millibus parvulorum, qui nascuntur ex impiis, per baptismum, cum uelint, subuenire non possunt, sed de quibus baptizandis nemo potuit uel poterit cogitare nec quisquam pro eis obtulit uel oblaturus est sacrificium, quod iste etiam pro non baptizandis censuit offerendum, quid diceret non inuenit
Abbreviated transcription (Latin):
henunc os ex ossibusmeis. & carodecarnemca. quia par sestdicta nontotũ. siciterum
istos quodibi continuo sequitur. Hae cuocabiturmulier. quõ deuirosuo sumpta est.
Debuit enĩdiciaunt. quõd euirosuo caro eius sumptaest: si non totamulier i dest
cũ anima sed solacaro sumeretur ex uiro: Porro autẽ utrisq auditis quisinestudio
pastium iudicat. uid& profecto Neccontraistos qui propaginẽ animarĩ defendunt

Expanded text:
nunc os ex ossibus meis, et caro de carne mea; quia pars est dicta, non totum: sic iterum istos, quod ibi continuo sequitur, Haec vocabitur mulier, quoniam de viro suo sumpta est. Debuit enim dici, aiunt, Quoniam de viro suo caro ejus sumpta est; si non tota mulier, id est, cum anima, sed sola caro sumeretur ex viro. Porro autem utrisque auditis, qui sine studio partium judicat
Abbreviated transcription (Latin):
miserabilem inuenit incursum: Asserens dm̃ paruulis sine xpĩana regeneratio¬
nedefunctis: Etmodo paradrsum. & postea regnũ conferrecaclorũ: Scriptui¬
rarũ uerotestimonia quȩcumquepo suit . quibus anima scͥm̃ nonex illius primȩ
propigine at trahere. Sed sicut ipsam primã suas quibusq singulis insufflare.
delut probureconatusest: itasunt quo dla distã questionẽ at tin& in cesta & ambigua.
ut&iam alteraccipi quã ipseuult facillime possint : Quodiam ineolibro quem
scripsi ad amicũ nrm̃ . cuius commemorationẽ superius feci. satis quantũ ex istimo
demonstraui: Testimonia quippe ipsa quacadhibuit. ubilegitur Dsanimas ueldi¬
re uel facere uel fingere: undeillasdat. uelundefacit: siuefingat: ponostendunt
utrum ex propagineillius primȩ . apinsufflando sicut illã primã. Isteautem¬

Expanded text:
miserabilem inuenit incursum asserens deum paruulis sine christiana regeneratiomiserabilem inuenit incursum asserens deum paruulis sine christiana regeneratione defunctis et modo paradisum et postea regnum conferre caelorum. Scripturarum uero testimonia quaecumque posuit, quibus animas deum non ex illius primae propagine adtraherc, sed sicut ipsam primam suas quibusque singulis insufflare uelut probare conatus est, ita sunt, quod ad istam quaestionem adtinet. incerta et ambigua, ut etiam aliter accipi quam ipse uult facillimscripsi ad amicum nostrum, cuius commemorationem superius feci, satis, quantum existimo, demonstraui. testimonia quippe ipsa quae adhibuit, ubi legitur deus animas uel dare uel facere uel fingere, unde illas det uel unde faciat sine fingat non ostendunt: utrum ex propagine illius primae
Abbreviated transcription (Latin):
tue pecessarium:. Et pracuidithoc &iam ipse. sed frustric:. Nam haersibiulut ab
aduersarus ꝓpositur is obicitat. Exhinc alia inquit substrahunt᷑ obpbria querulis
murmurationibus oblatrantum. Et ex cussi quasi quodam turbine identidem
uictor interinmanias axa conlidimur : his praedictis questionẽ supradictam sco¬
oulosissimã sibi proposuit: ubufidecatholica pau fragauit. Nisi refecerit peniten¬
do quod fregit: Illumego turbinẽ at queilla s axadeuitans. Naueillis committere
olui: Edchacre itascripsi. utration ẽ potius cunctationis meae quã temeritatem
pracsumptionis ostenderem: Quod opusculũ meũ cũ apud teinueniss& iprisit seque
ills cautibus animosi oreimp&cu: quã consultiore commisit. sed quocũ pracfidentia
stiperduxent : puto quod nunc uideas : Vberius autẽ agodõ gratias. si& antea iam
uidebas: Cũenim noll& cohibere praecipitem cursum propt̃ anticipitem ex cursũ:

Expanded text:
tiae necessarium. ut praeuidit etiam hoc ipse, sed frustra; nam haec sibi uelut ab tiae necessarium. ut praeuidit etiam hoc ipse, sed frustra; nam haec sibi uelut ab aduersariis propositurus obiecta: exhinc alia, inquit, substruuntur obprobria querulis murmurationibus oblatrantum et exhinc quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur. his praedictis quaestionem supra dictam scopulosissimam sibi proposuit, ubi a fide catholica naufragauit, nisi refecerit paenitendo quod fregit. illum ego turbinem atque illa saxa deuitans nauem illis committere nolui et de hac re ita scripsi, ut rationem potius cunctationis meae quam temeritatem praesumptionis ostenderem. quod opusculum meum cum apud te inuenisset, inrisit seque illis cautibus animosiore impetu quam consultiore commisit. sed quo cum praefidentia ista perduxerit, puto quod nunc uideas; uberius autem ago deo gratias, si et antea iam uidebas. cum enim nollet cohibere praecipitem cursum propter ancipitem excursum,
Abbreviated transcription (Latin):
c̃epetratrix. pisicã ds micuiss& carnis consortio peccatricis: Quaergo iustitaa id fecerit
ds̃ cũistẽ muenire nom posi& maximepp̃t a&xernã damnationẽmorientiũ paruuloꝵ
quibus ponbuptizatis expiatũ non fuerit originalepeccatum: Curitaq dsius¬
tus &bonus paruulorũ animas quibus praesciuit non subuenturũ xp̃i anegratiae
sacramentum a b omni noxa propaginis liberas mittendo in corpus quodex adam
trahitur uinculo peccati originalis obstrixerit .: atq istomodo reas acternȩdimna¬
tionis effecerit cũ inuenire non poss&. Nec uell& dicere &iam ipsas exilla una ori¬
ginem trahere peccatriaem. Maluit ꝑnaufragium miscrabileexire. qua temera¬
tiũ cursũ ulis depositis & remis suaedisputationis i nhibitis puida deliberatione
frenare: Viluit quippe iuueni. senilis nrãcuntatio quasihuic molestissimȩ
acpericulo sissimȩ questioni magis fuerit impe&us eloquentiae . qua consiliũ pruden¬

Expanded text:
cerit deus, cum iste inuenire non posset — maxime propter aeternam damnationem morientium paruulorum, quibus non baptizatis expiatum non fuerit originale peccatum —, cur itaque deus iustus et bonus parunlorum animas, quibus praesciuit non subuenturum christianae gratiae sacramentum, ab omni noxa propaginis liberas mittendo in corpus quod ex Adam trahitur uinculo peccati originalis obstrinxerit atque isto modo reas aeternae damnationis effecerit, cum inuenire non posset nec uellet dicere etiam ipsas ex illa ulla originem trahere peccatricem, maluit per naufragium miserabile exire quam temerarium cursum uelis depositis et remis suae disputationis inhibitis prouida deliberatione frenare. uiluit quippe iuueni senilis nostra cunctatio, quasi huic molestissimae ac periculosissimae quaestioni magis fuerit impetus eloquentiae quam consilium pruden
Abbreviated transcription (Latin):
apostolus. d& in quo id nondedit. Ad infinitũ &iugetẽpus reuocans. non de pr&erito
& ꝑfecto pronuntians. Et quod sinecessationedat semꝑdat. sicut semꝑest ipsequidat.
uerbaeius posui sicut in corum quosmisi sti secundo libro eius inueni. ubi primũ uide.
quo progressus fuerit. dumnititur affirma requod nescit :Ausu s estenim dicere dm̃
non nunc solum atquemn istotantũ modo sȩculo. sed ꝑ infinitũ tẽpus si necessatione
atq omnino sc̃ꝑanimas nascentibusdare: Semper inquitdat. sicut semꝑ est ipse
quidat: quid a postolus dixerit. quia satis aꝑtũ est meintellegere. Absit ut negem:
quod autẽ istedicit deb&&iam ipseintellegere contra ẽẽ xp̃ianũ. atqueulterius
cauere nedicait: Cumenĩ mortui resurrexerint. iam nemonasc&ur atqueideo
tunc non dabit nascentibus animas. sed ecesquasdat inisto sȩculo cũ corporibus iudi¬

Expanded text:
apostolus. \'det\', inquit, non dedit ad infinitum et iuge tempus reuocans, non de praeterito apostolus. \'det\', inquit, non dedit ad infinitum et iuge tempus reuocans, non de praeterito et perfecto pronuntians. et quod sine cessatione dat. semper dat, sicut semper est ipse qui dat. uerba eius posui, sicut in eorum quos misisti secundo libro eius inueni. ubi primum uide quo progressus fuerit, dum nititur affirmare quod nescit. ausus est enim dicere deum non nunc solum atque in isto tantummodo saeculo, sed per infinitum tempus sine cessatione atque omnino semper animas nascentibus dare. semper. inquit, dat, sicut semper est ipse qui dat. quid apostolus dixerit, quia satis apertum est, me intellegere absit ut negem; quod autem iste dicit, debet etiam ipse intellegere contra fidem esse christianam atque ulterius cauere ne dicat. cum enim mortui resurrexerint, iam nemo nascetur; atque ideo tunc non dabit nascentibus animas, sed eas quas dat in isto saeculo cum corporibus iudi
Abbreviated transcription (Latin):
Nec pecoribus insensatis compar& nescientem: Quicquiderat quod illa nesciebat. ꝓfecto
ad naturt̃ hominis ꝑtindut quod tamen sineculpa homonesciebut. Qua propterdico &ã
egod eanimamea. pescioquomodo uenerit in corpusieũ. Nequernim agmillam mihi dona¬
ui: scitillequidonauit. utrum illã depatrem eotraxerit. apsicut homini primonouam
creauerit. Sciamego siipsedocuent quandocũ queuoluerit. Nuncautẽ nescio. nec me
pud& ut istũ fateri nescire quod nescio: Discemquit. Eccea postolus doc&. discamplane
sia postolus doc&. Nonenim nisi dẽ ꝑapostolũ doc&. Sed quid est tandem quod doc& apos¬
tolus : Eccemquit cumathenien sibus loquer&ur. hoc constanter ex posuit dicens
Cum ipsed & omnibus uitã & spm̃. qui senim hocnegat: sed intellege inquit quodait

Expanded text:
nec pecoribus insensatis comparet nescientem. quicquid erat quod illa nesciebat, profecto nec pecoribus insensatis comparet nescientem. quicquid erat quod illa nesciebat, profecto ad naturam hominis pertinebat; quod tamen sine culpa homo nesciebat. quapropter dico etiam ego de anima mea: nescio, quomodo uenerit in corpus meum — neque enim ego illam mihi donaui —; scit ille qui donauit, utrum illam de patre meo traxerit an sicut homini primo nouam creauerit. sciam etiam ego, si ipse docuerit, quandocumque uoluerit; nunc autem nescio nec me pudet ut istum fateri nescire quod nescio. Disce, inquit, ecce apostolus docet. discam plane, si apostolus docet — non enim nisi deus per apostolum docet —, sed quid est tandem quod docet apostolus? ecce, inquit, cum Atheniensibus loqueretur, hoc constanter exposuit dicens: cum ipse det omnibus uitam et spiritum. quis enim hoc negat? sed intellege, inquit, quod ait
Abbreviated transcription (Latin):
buit. homo in honore positus non intellexit comparatis est pecoribus in sensi
et similis factusestcis : Ecceistamulier dixit. defiliis suis. Nescio quomodo paruistis
in uentrem meom. Nectamen compiritur pecorib insensatis. Nesciodixit: & quasi
quȩrerent abecc. cur nescir& adiunxit. Nequeenim gos pm̃ & animã donaui uobis:
Illcergo quidonauit. scitundefecerit quod donauit. utrumex propigine ad traxerit.
apnouũ insufflauerit: quod ego inquit nescio. pec singulis uobis uultus & membra for¬
maui illescit qui formauit. ut rũ simulcũ anima formauerit. anuero iam formatis animã
dederit: Quo ergomodo. utrũ illo anistoin eius uentrem uenerint filii nesciebat. &illud
tamen sciebat. totũ quod dedit redditurũ eẽ quidedit: Sedeligat iste innaturȩhum anę
tam profundo abdito. que s ecr&o quid mulier ista nescierit. Tantũ non iudic& mentientẽ.

Expanded text:
buit: homo in honore positus non intellexit: comparatus est pecoribus insensatis buit: homo in honore positus non intellexit: comparatus est pecoribus insensatis e t s i mil is f actus est e i s. ecce ista mulier dixit de filiis suis: neseio quomodo paruistis in uentrem meum, nec tamen comparatur pecoribus insensatis. nescio, dixit; et quasi quaererent ab ea cur nesciret adiunxit: neque enim ego spiritum et animam donaui uobis ille ergo qui donauit scit, unde fecerit quod donauit, utrum ex propagine adtraxerit an nouum insufflauerit, \'quod ego\', inquit, \'nescio nec singulis uobis uultus et membra formaui; ille scit qui formauit, utrum simul cum anima formauerit an uero iam formatis animam dederit. quo ergo modo, utrum illo an isto, in eius uentrem uenerint filii, nesciebat; et illud tamen sciebat totum quod dedit redditurum esse qui dedit. sed eligat iste in naturae humanae tam profundo abditoque secreto quid mulier ista nescierit; tantum non iudicet mentientem
Abbreviated transcription (Latin):
machubeorũmatrẽ quȩ cũ scir& deuiro sefilios concepisse. Et acreatorcomniũ siue se
cundũ animã & spm̃. sibi creatosesse: ait tamep Nescio quomodo pariuistis inuen¬
tremmeo uellem istedicer& quidistae nesciebit Haecenim quȩdixi utiquesciebat
quomodo secundum corpus in eius uterum uenerint. quia deuiro eos se concepisse
dubitare non poterat Confitebatur &iã qui a& hocutiquesciebat quod ds̃ illis
animã & spm̃dederit. quoi pse illis uultus & mẽbrt formauerit: Quidergo nescie¬
bat : apforte quod nescimus & nos utrumanimã & spm̃ quẽ d s̃illis sinedubio dede
depuirentibus traxerit ap nouũ sicut homimi primo in sufflauerit: Sed siuchoc sa
aliud aliquid denaturchumanȩ institutione nesciebat. pescire sedicbat. ponquo
nesciebat temeredefendebat Nectamen istehuic dicer& quõnobis dicerenoneru¬

Expanded text:
Machabeorum matrem ! quae cum sciret de uiro se filios concepisse et a creatore omnium siue seMachabeorum matrem ! quae cum sciret de uiro se filios concepisse et a creatore omnium siue secundum corpus sine secundum animam et spiritum sibi creatos esse, ait tamen: nescio quomodo paruistis in uentrem meum. uellem iste diceret, quid ista nesciebat. haec enim, quae dixi, utique sciebat, quomodo secundum corpus in eius uterum uenerint, quia de uiro eos se concepisse dubitare non poterat. confitebatur etiam, quia et hoc utique sciebat, quod deus illis animam et spiritum dederit, quod ipse illis uultus et membra formauerit. quid ergo nesciebat ? an forte quod nescimus et nos, utrum animam et spiritum, quem deus. illis sine dubio dedit, de parentibus traxerit an nouum sicut homini primo insufflauerit? sed sine hoc siue aliud aliquid de naturae humanae institutione nesciebat, nescire se dicebat, non quod nesciebat temere defendebat. nec tamen iste huic diceret. quod nobis dicere non eru
Abbreviated transcription (Latin):
munt: Quid est quod dicit animã exflatudĩ constanter asserimus. pon extra¬
duce quia exdõdatur: quasi corpus ex aliod&ur. quã ex illo a quocreatur. ex quo
omnia ꝑque omnia in quoomnia. Quãuis ponex eius natura. sedex eius opificio
nequeexnihilo in quit. quia exdõ pficiscitur: Hoc planenon adhucquerendi
monemus utrũ itasit. sed prorsus uerũ non eẽ quod dicit. idest quod anima necexti¬
ducesit nec ex nihilo: hoc inquã uerum non eẽ sine dubitatione firmamus. Unũ efi
enim eduobus. si extraducenon est exnihilo est peita sit ex dõut naturȩ sit dĩȩ xtri
duce. Ceste sacrilegũ est credere. sed adhuc utrum sit ȩxtraduce. cesta testimonia flag¬
tamus autquȩrimus. Nonqualia iste posuit quibus hocquod quȩrimus non ostenditus
quiutinaẽ intanta pfunditate questionis. quãdiu quiddicit ignorat. Imitar&ur

Expanded text:
munt —, quid est quod dicit: animam ex flatu dei constanter asserimus, non ex tramunt —, quid est quod dicit: animam ex flatu dei constanter asserimus, non ex traduce. quia ex deo datur? quasi corpus ex alio detur quam ex illo, a quo creatur, ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, quamuis non ex eius natura, sed ex eius opificio. neque ex nihilo, inquit, quia ex deo proficiscitur. hoc plane non adhuc quaerendum monemus utrum ita sit; sed prorsus uerum non esse quod dicit, id est quod anima nec ex traduce sit nec ex nihilo, hoc, inquam, uerum non esse sine dubitatione firmamus. unum est enim e duobus: si ex traduce non est, ex nihilo est, ne ita sit ex deo, ut naturae sit dei, quod omnino sacrilegum est credere. sed adhuc utrum non sit ex traduce, certa testimonia flagitamus aut quaerimus, non qualia iste posuit, quibus hoc quod quaerimus non ostenditur. Qui utinam in tanta profunditate quaestionis. quamdiu quid dicat ignorat, imitaretur
Abbreviated transcription (Latin):
Nouimus hȩcquidem sedhuicquomodo suffragentur adid quod asserit nonuidemus. Quis
enimxp̃ianorũ neg& dm̃donarehominibus animã & spm̃ : Sed eodem modo ex istimoistũ
negure nom possedm̃ donarthominibus aurem. lingũa manũ pedem. omnisq corporis
sensis. &ominiũ formã naturãq mẽbroium. Quomedoenim hȩcdĩ dona cẽnegaturus¬
est. pisi seobliuis catur c̃ẽ xp̃ianũ . sed sicut constatex propugine ab illo hacefieriatq do¬
narȩ. Ita quȩrendũ est. &iã sp̃s & anima hominis. undeabillo efficiatur. aquo efficien¬
tedonatur: utrũ exparentib anexnihilo: anquodiste affirmat. Sed omni mod
cauendũ est. ex aliqua flatuseius ex sistente natura. nondenihilo crcata sed deipso
Cumigitur scripturarum testimonia quȩ commemorat. Nequiquã doceant
id quodꝑsua dereconatur: qđ enim ad hanc quȩstionem actin& omminon expr¬

Expanded text:
nouimus haec quidem, sed huic quomodo suffragentur ad id quod asserit non uidemus. quis nouimus haec quidem, sed huic quomodo suffragentur ad id quod asserit non uidemus. quis enim Christianorum neget deum donare hominibus animam et spiritum ? sed eodem modo existimo istum negare non posse deum donare hominibus aurem, linguam, manum, pedem omnesque corporis sensus et omnium formam naturamque membrorum. quomodo enim haec dei dona esse negaturuisi se obliuiscatur esse Christianum ? sed sicut constat ex propagine ab illo haec fieri atque donari, ita quaerendum est etiam, spiritus et anima hominis unde ab illo efficiatur, a quo efficiente donatur, utrum ex parentibus an ex nihilo an — quod iste affirmat, sed omni modo cauendum est — ex aliqua flatus eius exsistente natura, non de nihilo creata, sed de ipso. Cum igitur scripturarum testimonia, quae commemorat, nequaquam doceant id quod persuadere conatur quod enim ad hanc quaestionem attinet, omnino non expri
Abbreviated transcription (Latin):
requirendum est: Adiecit &iã testiũ testimoniũ quice scriptũ est. Qui fingit spm̃ hominis
in ipso: quasi hoc neg&ur: sedundecum fingat hocquȩritur: Nam & corporalem hominis
oculum quis nisids̃ fingit : & puto quod non extra sed in ipso: Ei tamen ut certũ est ex pro¬
pagine, Cumergo & spm̃ hominis in ipsofingat. quȩrendum est utrum noua insufflatione
aptractum ex propugine: Nouimus &iam machabxorum iuuenum matrẽ fecundiorem uistuti¬
bus quando filii passi sunt : quam fecibus quando nati sunt: eossic fuisse adhortatam ut dicer&:
Filii nescio quomodo paruistis inuentrem meo: Nequetnim ego spm̃ &animã donauiuobis:
nec singulis uobis uultus & m̃ebra formaiui : Sed ds̃ qui fecit mundũ &omniaquȩ in cosunt. fecitq
hominũ genus & omnia inquiritact. ipse uobis spm̃ & animã redd& cũmagna miseri cordie:

Expanded text:
requirendum est. Adiecit etiam tertium testimonium, quia scriptum est: qui fingit spiritum hominis requirendum est. Adiecit etiam tertium testimonium, quia scriptum est: qui fingit spiritum hominis in ipso. quasi hoc negetur; sed unde eum fingat, hoc quaeritur. nam et corporalem hominis oculum quis nisi deus fingit? et puto quod non extra, sed in ipso et tamen, ut certum est, ex propagine. cum ergo et spiritum hominis in ipso fingat, quaerendum est, utrum noua insufflatione an tractum ex propagine. Nouimus etiam Machabeorum iuuenum matrem fecundiorem uirtutibus, quando filii passi sunt, quam fetibus, quando nati sunt, eos sic fuisse adhortatam, ut diceret: filii, nescio quomodo paruistis in uentrem meum. neque enim ego spiritum et animam donaui uobis nec singulis uobis uultus et membra formaui; sed deus, qui fecit mundum et omnia quae in es o sunt fecitque hominum genus et omnium inquirit actum, ipse uobis spiritum et animam reddet cum magna misericordia.
Abbreviated transcription (Latin):
ferat: Sedsiamime & sps hominis & hic intelligendusest: si cut nondubitandũ est quodcũ ds̃ d&
peque propigatum singulis insufflando distribuat: quod non ambigua sicut istefacit. sed ali¬
quacestissima uolumus diuinoiũ eloquiorum auccorita tedefendi eadem ratione &iuamquoddicit
ds̃ Sp̃senim amcexi&. et omnẽ flatũ egofeci Despũ quidem scõ accipiendũcst quodait. sp̃s
amcexiet: dequo & saluator ait a patre procedit: Sed quod dictum est. omnẽ flatũ egofeci.
dcominianima dictum negari non potest: sedomne&iã corpus ipsefacit. Quod autẽ exprora¬
gine corpus humanũ faciat nullus ambigit: Ac phoc deanima cũcam const& ab illofieri. unde
cam faciatutrum ex propagine sicut corpus. an insufflaendo sicut primã fecit. adhucutiq

Expanded text:
ferat. sed si anima et spiritus hominis et hic intellegendus est, sicut non dubitandum est quod eum deus det, ferat. sed si anima et spiritus hominis et hic intellegendus est, sicut non dubitandum est quod eum deus det, neque propagatum singulis insufflando distribuat; quod non ambigua, sicut iste facit, sed aliqua certissima uolumus diuinorum eloquiorum auctoritate defendi. Eadem ratione etiam quod dicit deus: spiritus enim a me exiet et omnem flatum ego feci, de spiritu quidem sancto accipiendum est quod ait: spiritus a me exiet, de quo et saluator ait: a patre procedit, sed quod dictum est: omnem flatum ego feci, de omni anima dictum negari non potest. sed omne etiam corpus ipse facit; quod autem ex propagine corpus humanum faciat, nullus ambigit. ac per huc de anima, cum eam constet ab illo fieri, unde eam faciat, utrum ex propagine sicut corpus an insufflando sicut primam fecit, adhuc utique
Abbreviated transcription (Latin):
finire animãued spm̃ quonaturan rãuiuit loco illo uoluisse significare proph&am: cum ꝓfec
to siaꝑtissi mȩdicer&. quidat animã populo suꝑterram. Adhuc quȩrendũ cẽt̃ ut rum eamds̃
ex origine praecedentis generis ipsed&. sicut exorigine praecedentis generis. tamendat cor¬
puis Non solũ homini autpecori. sed &ũ seminitritici. aut alicuius cocerorũ quomodo uolu¬
enit apuero iam nouã sicuthomo primus accepit insuffl& : Sunt&iam quihaec uerbi
ꝓphi&ica sic intellegapit: ut quodait dedit flatũ populo suꝑeam. idest suꝑterram. ponnisi
ficatũ arbitantur. Illoscilic& ordine quo &i postolus dicit. Nonprimũ quadis piritaletefi
sed quodimimade p̃efsta spirtale. Namex hacprephecica sententia. &uã digonisille sensus
ee culpinur: quodita dixerit calcantibusetm: utuell& intellegi contem nentibus cam:

Expanded text:
finire animam uel spiritum. quo natura nostra uinit, loco illo uoluisse signiffinire animam uel spiritum. quo natura nostra uinit, loco illo uoluisse signifto si apertissime diceret, Qui dat animam populo super terram, adhuc quaerendum esset, utrum eam Deus ex origine praecedentis generis ipse det, sicut ex origine praecedentis generis, ipse tamen dat corpus, non solum homini aut pecori, sed etiam semini tritici, aut alicujus caeterorum quomodo voluerit: an vero novam, sicut homo primus accepit, insufflet. 20. Sunt etiam qui haec verba prophetica sic intelligant, ut anctum significatum arbitrantur, illo scilicet ordine, quo et apostolus dicit: non primum quod spiritale est, sed quod animae, postea spiritale. nam ex hac prophetica sententia etiam elegans ille sensus exsculpitur, quod ita dixerit \'calcantibus eam\', ut uellet intellegi \'contemnentibus eam\
Abbreviated transcription (Latin):
tia. unde sit in hominibus: quia non exnumero annorũ: sed ip̃s inquit est in hominibus
A spiratio autẽ omni potentis est quȩdoc&. ut intelleger&ur ist. : rep&tia ne non sede spũ hominis
dixissequod ait: sp̃s est in hominibus: Volebatenimostendere. undehabeant sapientiam. qui a non as
ipsis, & rep&endo id ex posuit dicens. Aspiratio omni potentis estquȩdoc& : It e aliola comeo den
lbro: Intellectus inquit labiorũmeorũ pura intellegit sp̃s diuinus qui fecitme. Inspiratio autẽ
omni potentis quȩ d oc&me. & hicquodait inspiratio uel aspiratio in greco est PΝΟE. qui
in illis ꝓph&ae uerbis int̃pr&atu s est flatus : Quam obrem cũ temere neg&urd eanimaho¬
quãcuisibi & sp̃s scs multo credibilius possit intelligi quatandem ratione audebit aliquis de¬

Expanded text:
tia, unde sit in hominibus: quia non ex numero annorum, sed spiritus, inquit, est in hominibus, tia, unde sit in hominibus: quia non ex numero annorum, sed spiritus, inquit, est in hominibus, aspiratio autem omnipotentis, quae docet, ut intellegeretur ista repetitione non se de spiritu hominis dixisse, quod ait: spiritus est in hominibus. uolebat enim ostendere, unde habeant sapientiam, quia non a se ipsis, et repetendo id exposuit dicens: aspiratio omnipotentis est, quae docet. item alio loco in eodem libro: intellectus, inquit, labiorum meorum pura intellegit. spiritus diuinus qui fecit me, inspiratio autem omnipotentis, quae docet m c. et hic quod ait \'inspiratio\' uel \'aspiratio\', in graeco est πνοἡ qui in illis prophetae uerbis interpretatus est \'flatus\'. quamobrem cum temere negetur de anima hobus eam, quamuis ibi et spiritus sanctus multo credibilius possit intellegi, qua tandem ratione audebit aliquis de
Abbreviated transcription (Latin):
Palotibi gents heneditatẽ cuem &sposses sionem fine tentic Nonutiquȩabud drett
heredititem aliud postsionem. pecaliud gentes aliud finesterric. Sedeiuisdemsententi ae repe¬
ticio est: & innumeraebiles inueni& huius modiloquutiones diumorũ doquiorum si aduestat
quodlogit: Quod autẽgrecusdicit: PNOEU. hoclatiniuarieinter precatisunt aliquan¬
doflatum. aliquando spm̃. aliquando inspirationem : Namhocuerbum habent codiaes greci
inistopphetico testimonio. dequonuncagimus. ubidictũ est. quidat flatum populo supeam
hocest PNΟEΝ: ipsũ uerbũ est : &ubi homo animatus est. & insufflauitds inficiẽtius fla¬
libro iob ubiscriptũ est Aspiratio uitẽomni potentis est quaedo c & poluit dicereflatus. sed aspiri
cumin grecosit PNoe: Q uod &um in illis uerbis pph&ae : dequibus nuncdisputamus & cer¬
tehocloco. pescioutrum debeat dubitari. spm̃ sem̃ esse significatum : Agebaturenim desapien¬

Expanded text:
editatem tuam et possessionem tuam fines terrae non utique aliud hereditatem\', aliud \'possessionem\' nec aliud \'gentes\', aliud \'fines terrae\', sed eiusdem sententiae repetitio est. et innumerabiles inueniet huiusmodi locutiones diuinorum eloquiorum. si aduertat quod legit. Quod autem graecus dicit πνοἡν hoc latini uarie interpretati sunt: aliquando \'flatum\', aliquando \'spiritum\', aliquando \'inspirationem\'. nam hoc uerbum habent codices graeci in isto prophetico testimonio, de quo nunc agimus. ubi dictum est: qui dat flatum populo super eam, hoc est πνοἡν ipsum uerbum est et ubi homo animatus est: et insufflauit deus in faciem eius flalibro Iob, ubi scriptum est: aspiratio autem omnipotentis est, quae docet. noluit dicere flatus, sed \'aspiratio\', cum in graeco sit πνοἡ. quod etiam in illis uerbis est prophetae, de quibus nunc disputamus. et certe hoc loco nescio utrum debeat dubitari spiritum sanetum esse significatum. agebatur enim de sapien
Abbreviated transcription (Latin):
mis: Etuir ꝓmulierem siucex patre totahominis naturaducitur quacpmuligem nasertur
su esolacaro unde adhuc questio est: Onmnuat amenexdõ undenullec questio est: Io est
eeoipuis & nima & sp̃s. & uiri & mulieris: Etsienĩ nonex dõnatc ud tracti sunt ud ma¬
norint. lteuetius naturasint : tamen ex dõsunt: A quoenim crcta condita facta st̃
abil obrabent utsint: Seddicendo inquit apostolus. &ipsed& omnibus uitim & spm̃
Dende addendo foetq eximosinguinc omnegenus hominũ animã &spm̃ originalt̃
se lit adauitorẽ eorpus ad traducem: Immouero qui nonuult temertanimarum¬

Expanded text:
mus — et uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur, quae per mulierem nascitur, mus — et uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur, quae per mulierem nascitur, siue sola caro, unde adhuc quaestio est, omnia tamen ex deo, unde nulla quaestio est, id est et corpus et anima et spiritus et uiri et mulieris. etsi enim non ex deo nata uel tracta sunt uel manarunt, ita ut eius naturae sint, tamen ex deo sunt. a quo enim creata, condita, facta sunt, ab illo habent ut sint. Sed dicendo, inquit, apostolus: et ipse det omnibus uitam et spiritum, deinde addendo: fecitque ex uno sanguine omne genus hominum, animam et spiritum originaliter retulit ad auctorem, corpus ad traducem
Abbreviated transcription (Latin):
qudutu lost aulleur ex quomulier. &illimalier qucex uiro & illeuir qui pmuli¬
erem. Nequenim illeuir ꝑmulierem ex quoui romulier. seduir quinatus est postet exinso
ꝑmulierem quẽadmadĩ hodie quen ascuntur ephoc sicũiste dicet& a postolus de
cprroub. loquebitur. proculdubio corpore utrius que sexuis exdõ. Porro si non uultex
l umrequiretureis. qui contra animarũ ppaginẽdisputant. Si uitẽta diudit. ut
dicat mulierem exuiro et secundũ corpus. ex dõautẽ secundũ amimc̃ &xspm̃ quomodo
÷ uerum quod ait a postolus Omnia autẽ exdõ. simulieris corpusita estexuiro ut
nonsitex dõ. Qui propterut apostolus potiusuerum loquatur quamistc apłõp̃feratir
Muliet exuirtest siuesetundũ solũ corpus si ues ecundũtotum quo constit hum nana¬
dra. Mihilem horũ t̃quam cestũ affirmamus. sed quidhorũ uerumsit adhucqueri¬

Expanded text:
t et ille uir, ex quo mulier, et illa mulier, quae ex uiro, et ille uir. qui per mulierem ? neque enim ille uir per mulierem, ex quo uiro mulier. sed uir. qui natus est postea ex uiro per mulierem. quemadmodum hodieque nascuntur. ac per hoc si, cum ista diceret apostolus, de corporibus loquebatur, procul dubio corpora utriusque sexus ex deo. porro si non uult ex ier ex uiro et nihil iam relinquetur eis qui contra animarum propaginem disputant. si autem ita diuidit, ut dicat mulierem ex uiro esse secundum corpus, ex deo autem secundum animam et spiritum, quomodo erit uerum quod ait apostolus: omnia autem ex deo, si mulieris corpus ita est ex uiro. ut non sit ex deo? quapropter ut apostolus potius uerum loquatur, quam iste apostolo praeferatur, mulier ex uiro est siue secundum solum corpus siue secundum totum. quo constat humana natura — nihil enim horum tamquam certum affirmamus, sed quid horum uerum sit adhuc quaeri
Abbreviated transcription (Latin):
ulebuat intellag cur continuo subiunxit. Om̃u autẽe xdõ p is quiet &oi por exdõ:
taquippent Sicutenim mulier exuiro. Ita&uir ꝑmulierem. omnia autc̃e x dõ. Rigit
ergo isteundentdictum: sid ecor poribus pfeio & corport exdosunt : Quidestergo o
ubicũq isteinscripturis legit. ex dõ quandod chominib agitur. Non& corpora. scd
tertũanimas & sp̃is uult intellegi: Siuero quoddictũ est. omni autẽe xdõ. & decor¬
poreutriusq sexus. &d einima acspũdictum est: Ergo secundũominia est mulier

Expanded text:
iunxit: omnia autem ex deo. nisi quia et corpora ex deo? ita quippe ait: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per mulierem. omnia autem ex deo. eligat ergo iste unde sit dictum. si do corporibus. profecto et corpora ex deo sunt. quid est ergo. quod ubicumque iste in scripturis legit \'ex deo\', quando de hominibus agitur, non et corpora, sed tantum animas et spiritus uult intellegi? si uero quod dictum est: omnia autem ex deo, et de corpore utriusque sexus et de anima ac spiritu dictum est, ergo secun
Abbreviated transcription (Latin):
Dio in deistehomo uldemtelligens ciidisplic& intanta profunditate cepondocta tam̃
tuui ta nostia cunetatio : dicitsipotest inhim poenom quo peruenent animamerito. de
grnapoenae liberet gratia sinemerito: Dicatutquod dixit aliquae siualuerit ratione de¬
fendit: Nonenim hoc exigerem pis ipsedixisiee quod onima meruentessepercatr: xdicit
mentũ ciuis uttunbonũ fuent an nemilum: Sibonũquomer tobomnouenit mmailum: Simi¬
borunde aliq uodimulũ meritũ nttomnepeacatum : Item dico si bon unonergorton grtis es
sceunde dibitum liberae qrtatiuaciuus preatsit mentubonũ: acsicgratia iunnonerie grata.
Siuuteris lio en ie toequedsit an quoduent in corem q̃ uononuenissec pisi apuid que nonest
midutas pseoiisie. Numn qũ gitur nis sempeiorit precipitans Iuncslisen teotiom¬

Expanded text:
proinde iste homo ualde intellegens, cui displicet in tanta profunditate etsi non docta, tamen proinde iste homo ualde intellegens, cui displicet in tanta profunditate etsi non docta, tamen cauta nostra cunetatio. dicat, si potest, in hanc poenam quo peruenerit anima merito, de qua poena liberat gratia sine merito; dicat, ut quod dixit aliqua, si ualucrit, ratione defendat. non enim hoc exigerem, nisi ipse dixisset. quod anima meruerit esse peccatrix. dicat meritum cius utrum bonum fuerit anne malum. si bonum, quo merito bono uenit in malum? si malum, unde aliquod malum meritum ante omne peccatum? item dico: si bonum, non ergo cani gratis, sed secundum debitum liberat gratia, cuius praecessit meritum bonum, ac sic gratia iam non erit gratia; si autem malum, quaero quod sit. an quod uenit in carnem, quo non uenisset, nisi apud quem non est iniquitas ipse misisset? numquam igitur nisi se in peiora praecipitans hanc suam sente
Abbreviated transcription (Latin):
et excussi quasi quodam turbine idemtidem interimmania saxa conlidimur: Hoc siego
deillo dicerem forsitan suecenser& : Uerbu sunt cius quibus praemissis proposuit questionem.
ln quaipse saxa quibus conlisus paufragauit ostenderet: Ad hocenim ꝑductus est. &tam
homendis cuutibus in latus impulsus infixus. ut eruere sepisi emendando quod dixit om¬
nino nom possit. Nonualens ostendere quomento animasit factapeccatrix. quã dicere
pontinuit anteominesuum peccatum meruisse fierpeccatriam: Quis tam immane supplici¬
im mer&ur sinepecato ut malienaini quitatetonceptus antequa excat deuiscerib matris um
nonsie inepeeuto . Dehucuutẽpoenapur uilorũ animas quiregenerantur in xp̃o. Pullis
eouũ pracre lentibus meritis gratuita liberit gratia: alioquin gratia iam non estgiitiai

Expanded text:
et excussi quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur — hoc si ego et excussi quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur — hoc si ego de illo dicerem forsitan succenseret; uerba sunt eius—: quibus praemissis proposuit quaestionem, in qua ipsa saxa, quibus conlisus naufragauit, ostenderet. ad hoc enim perductus est et tam horrendis cautibus inlatus, inpulsus, infixus, ut eruere sc nisi emendando quod dixit omnino non possit non ualens ostendere, quo merito anima sit facta peccatrix, quam dicere non timuit ante omne suum peccatum meruisse fieri peccatricem. quis tam immane supplicium meretur sine peccato, ut in aliena iniquitate conceptus, antequam exeat de uisceribus matris, iam non sit sine peccato? de hac autem poena paruulorum animas, qui regenerantur in Christo, nullis eorum praecedentibus meritis gratuita liberat gratia; alioquin gratia iam non est gratia.
Abbreviated transcription (Latin):
&dicit : Anima sipeccatri x essemeruit. que peccatrixessenon potuit tamen nequemn pecca¬
toremansit. quiam xp̃o pra efigurata in peccato ẽnondebuit. sicut cẽ non potuerit: Quid
est quod dicit peccatri xc̃e non potut ud inpeccito cẽ non potuit: pisi credosi nonuenir& in
tirnem: Nequetnim potuit originali peccato cẽpeccatrix: autquom odo inoriginali petcato
cẽnisi percirnem sideparen te non trahitur: Uidemus ergoeam ꝑgratũ liberari apeccato sed
pon uidemus unde meruerit hȩrerepeccato: Quid estergo quod dicit. sipeccatrix ẽẽmeruit
non timen in peccatoremansit : Sienim abilloqueram. cur non inpeccatorem anserit. rec¬
tissi meres pondebit. quod eam xpĩgraticcliberauit, sicutergodicit. umd eanima paruuli
fuerit liberata pectatrix: Sic &um dicat. updemeruerit cẽpeccatrix: Sed quiddicit: Cui

Expanded text:
dicit: anima si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccadicit: anima si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato esse non debuit, sicut esse non potuit. quid est quod dicit \'peccatrix esse non potuit\' uel \'in peccato esse non potuit\' nisi, credo, si non ueniret in carnem? neque enim potuit originali peccato esse peccatrix aut quoquo modo in originali peccato esse nisi per carnem, si de parente non trahitur. uidemus ergo cani per gratiam liberari a peccato, sed non uidemus unde meruerit haerere peccato. quid est ergo quod dicit: \'si peccatrix esse meruit, non tamen in peccato remansit\'? si enim ab illo quaeram, cur non in peccato remanserit, rectissime respondebit: \'quod cani Christi gratia liberauit. sicut ergo dicit. unde anima paruuli fuerit liberata peccatrix, sic etiam dicat, unde meruerit esse peccatrix. Sed quid dicit, cui
Abbreviated transcription (Latin):
pbiuus questioris tãquã scopoloso gurgtedibuit utiq cuueten uiftigium pcqdse comma¬
scorte un de senonerue& trinscuindoa sedforteredem don dest pentendo: Nund eprescientiadi
scon ur libenteres edfrustra: Prescientu quippedĩcos quossonurus est peratons p̃noscit
ponfact. Pomsicas animas liberat apercato qua sinnocentes & mundas implicuit ipsepec¬
cuti uulnus sanat quo dintulit nobis ponquodinuenit in nobis: : uestit autends
Rommino absit: utdicaonus quindol uuacro regenerationis di mundat animas paruuloruã
Tuncummualasua corrigere quaeillis ipsefanit: cũcas nullum habentes pectatoiũ percat ci
carni cuiu sorginali percato contaminarentur am̃miscuit: Quastamqistacilĩ nsdicit
inquinarimeruis seꝑcarnem. pecpotest dicere. undetantũ mali meruerunt antecirnem :
Hancergo questionem frustrac seputans de prescientiadi possedis soluere a diuicsc in uoluit

Expanded text:
ius quaestionis tamquam scopuloso gurgite debuit utique cauere naufragium nec eo se committere, unde se non erueret transeundo, sed forte redeundo, id est paenitendo. nam de praescientia dei se nititur liberare, sed frustra. praescientia quippe dei eos quos sanaturus est peccatores praenoscit, non facit. nam si eas animas liberat a peccato, quas innocentes et mundas inplicuit ipse peccato, uulnus sanat quod intulit nobis, non quod inuenit in nobis. auertat autem deus et omnino absit, ut dicamus, quando lauacro regenerationis deus mundat animas paruulorum, tunc eum mala sua corrigere, quae illis ipse fecit, cum eas nullum habentes peccatum peccatrici carni, cuius originali peccato contaminarentur, ammiscuit. quas tamen iste accusans dicit inquinari meruisse per carnem nec potest dicere, unde tantum mali meruerint ante carnem. Hanc ergo quaestionem frustra se putans de praescientia dei posse dissoluere adhuc sese inuoluit et
Abbreviated transcription (Latin):
praenuntiauit dicens. quidat flatũ populo supcam. &tam quã exponens quid dixerie fla
pl&ci sunt om̃s spũsco: Autsinondũ dicendus est populuscentũ uiginti homines quit unc in lo¬
couno aderant: ceste quando simulquattuor uel quinquemilia crediderunt & luptizati ac
ambulabat interra. Io est homines calcantes terram : N amillequidatur ad naturam homi¬
nis ptinens siucex propaginedecur siuenouuis in sufflecur Quorĩmnihil affiriandim
cẽdicodonec al teritrum sineullae dubitatione clarescut nondatur culamtibus torram Sed shue
simulominibus suo cuique tẽpore. done discendendo dehacuita & succedendo inhancut in.
upiuer sus eiusdem populinumerus compleitur: ut hoc scãe scriptutadoco nonaliud sit.
flitus aliud ip̃i Sed enusdem sententiaer ep&cituns icutnom alius est qrihabitarincicdis: &
aliu isdñs. pcraliudest in ridere &aliud subsannare. Sed eadem sententia repe&c̃ti est ubi

Expanded text:
praenuntiavit, dicens, Qui dat flatum populo super eam? et tanquam exponens quid dixerit flatpraenuntiavit, dicens, Qui dat flatum populo super eam? et tanquam exponens quid dixerit flatpleti sunt omnes Spiritu sancto. Aut si nondum dicendus est populus, centum viginti homines, qui tunc in loco uno aderant, certe quando simul quatuor vel quinque millia crediderunt, et baptizati accem quae ambulabat in terra, id est, homines calcantes terram? Nam ille qui datur ad naturam hominis pertinens, sive ex propagine detur, sive novus insuffletur quorum nihil affirmandum esse dico, donec alterutrum sine ulla dubitatione clarescat non datur calcantibus terram, sed adhuc simul omnibus, sed suo cuique tempore, donec discedendo de hac vita, et succedendo in hanc vitam, universus ejusdem populi numerus compleatur: ut hoc sanctae Scripturae loco non aliud sit flatus, aliud spiritus: sed ejusdem sententiae repetitio. Sicut non est alius qui habitat in coelis, et alius
Abbreviated transcription (Latin):
flato popilo superm. Espm̃ calcantibuscum: Hoctestimoniu i fteincum sentent am
unltacaipiqua dlestndit. Vtquodat. Dat fltipopulo. non e propigineficte
anmus populo. sednouas insufflantereditur: Aud ait ergediet nom psum nobis dedisscar¬
nem quiad qurentibus ongocumis ad tracta est. &ubrut a postlus defrumente granods̃ ille
dit corpus quomodo uoluerit: Neg& siaud& decriticotriticũnasci. &herbã cius ex semine se:¬
cundũ genus.: Quod sinogare non aud&: Vndeigitur scit quomodo dicium sit dait flatumpo.
pulo. utrum cum trahens deparentibus apinsufflans nouum. Undectiam scit utrũ rep& . io
dictum intellegatur. & ponimimã ud spm̃. quonaturauiuithumana. sed spm̃ sem̃ signifi¬
subito decelosonus quasi ferrecur flatus uchemens. &ui sesunt illis linguaediuisȩ sic ignis
qui& in sedit suꝑunũ quem quecorum. & impl&i sunt omnesspũscõ: Quidsi hoc proph&oe

Expanded text:
m calcantibus cam. hoc testimonium iste in eam sententiam uult accipi, quam defendit, ut, quod ait, \'dat flatum populo\', non ex propagine facere animas populo, sed nouas insufflare credatur. audeat ergo dicere non ipsum nobis dedisse carnem, quia de parentibus origo carnis adtracta est, et, ulli ait apostolus de frumenti grano: deus illi dat corpus quomodo uoluerit, neget, si audet, de tritico triticum nasci et herbam eius ex semine secundum genus. quod si negare non audet, unde igitur scit quomodo dictum sit \'dat flapulo: utrum eum trahens de parentibus, an insufflans novum? 18. Unde etiam scit, utrum repetitiodictum intelligatur, et non animam vel spiritum quo natura vivit humana, sed Spiritum sanctum signifisubito de coelo sonus, quasi ferretur flatus vehemens, et visae sunt illis linguae divisae sicut ignis, qui et insedit super unumquemque eorum, et impleti sunt omnes Spiritu sancto . Quid si hoc Propheta