comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ERBUM patris ꝑ quod
facta sũt tẽpora. caro
factũ. nat̾alẽ suũ nob̾
fecit in tẽpore: ⁊ in or̾tu
humano habere uoluit unũ ddiẽ:
sine cuiꝰ nutu diuino nullus uol¬
uit᷑ dies. Ipse apud patrẽ p̾cedit
cũcta spacia seculoꝵ: ipse de ma¬
tre in hac die cursibꝰ se ingessit
annoꝵ. Homo factꝰ. hominis fac¬
tor÷ut suggeret ubera. regens. si¬
dera . ut esuriret. panif:  ut siti¬
ret. fons. dormiret lux: ab itinere
uħa fatigaret᷑  falsis testibꝰ ueritas
accusaret᷑ ludex uiuoꝵ ⁊ mortu¬
oꝵra iudice mortali iudicaretur:
ab iniustis iusticia damnaretur:
flagellis disciplina cederet᷑ I spims
botrus coronaret᷑. in ligno fun¬
damentũ suspenderet᷑. uirtͦ. in¬
⁊firmaret᷑. salus uulneraret᷑. uiita
moreret᷑. Ad hec atq huiusmodi
sustinenda p̃ro nob̾ seincłinans.
ut liberaret indig̃nos qͣndo nec
ille aliqͥd mali. qͥ ꝓpt̃ nos. tanta
ꝑtulit mala: nec nos boni aliqͥd me¬
rebam᷑. qͥ per eũ tanta accepimꝰ

Expanded text:
erbum Patris per quod facta sunt tempora, caro factum, Natalem suum nobis fecit in tempore: et in ortu humano habere voluit unum diem, sine cujus nutu divino nullus volvitur dies. Ipse apud Patrem praecedit cuncta spatia saeculorum: ipse de matre in hac die cursibus se ingessit annorum. Homo factus, hominis factor: ut sugeret ubera, regens sidera; ut esuriret panis, ut sitiret fons, dormiret lux, ab itinere via fatigaretur, falsis testibus veritas accusaretur, judex vivorum et mortuorum a judice mortali judicaretur, ab injustis justitia damnaretur, flagellis disciplina caederetur, spinis botrus coronaretur, in ligno fundamentum suspenderetur, virtus infirmaretur, salus vulneraretur, vita moreretur. Ad haec atque hujusmodi sustinenda pro nobis indigna, ut liberaret indignos; quando nec ille aliquid mali, qui propter nos tanta pertulit mala, nec nos boni aliquid merebamur, qui per eum tanta accepimus
Abbreviated transcription (Latin):
pientia iusticiaq ꝑfecto dici potuit
aut poterit: uerbũ caro factũ ẽ Lu
tiones ascendit septuagenariũ et
septimũ numerũ cõplet. incipiens
qͥa in hoc numero abolicio signifiet
ominiũ peccatoꝵ que fit in baptimo
nõ qͥa ipsi dnõ erat qͦd in baptismo d¬
mitteret᷑. seo qͥa sua humilitate qͥous
esset utile cõmendauit. ł quãuis ũt
illud baptismũ ioħis. in eo tam̃ sens¬
ani. Pat̾ in uoce que facta ẽ de celo
filiꝰ in homine ipso mediatore. sp̃s
sc̃s in colũba Quare aũt septuagin

Expanded text:
pientia justitiaque perfecto, dici potuit pientia justitiaque perfecto, dici potuit aut poterit: Verbum caro factum est . tiones ascendit, septuagenarium et septimum numerum complet, incipiens est, quia in hoc numero abolitio significatur omnium peccatorum, quae fit in Baptismo, non quia ipsi Domino erat quod in baptismo dimitteretur; sed quia sua humilitate quid nobis esset utile commendavit. Et quamvis esset illud baptismum Joannis; in eo tamen sensistiani: Pater, in voce quae facta est de coelo; Filius, in ipso homine Mediatore; Spiritus sanctus, in columb
Abbreviated transcription (Latin):
cessaria ẽ a corporalibꝰ illecebris conti¬
nentia Quadraginta quoq annos in
heremo ppłs pegrinatꝰ est. qͣdragin-¬
ta diebꝰ diluuiũ factũ est. Quadragin-¬
ta dies post resurrectionẽ dñs cũ dis-¬
cipłis cõuersatꝰ ẽ. ꝑsuadens eis resus-¬
citati corporis ueritatẽ: ubi significa¬
uit in hac uita qua ꝑegrinam᷑ a dño.
qͦd numerus qͣdragenariꝰ sic̃ dictũ ẽ
mystice insinuat necessariã nob̃ me-¬
moriã dnĩci corporis: quã in eccłia
facimꝰ donec ueniat. Ad hanc gͦ uitã
qͣdragenariũ numerũ matħs secutꝰ
ẽ: ut una generatio que ibi excedit
qͣdragenariũ numerũ uelꝰ smpediat
sic̃ triguita illi anni nõ impediũt qͣdrin¬
gentoꝵ ꝑfectionẽ: uel hoc etiã ipsa
significet. qͥa ipse dñs quo iuncto fuĩt
qͣdraginta unũ. ita descendit ad hac
uitã portaturus peccata nr̃a: ut tam̃
ab hac uita ꝓpria ⁊ singulari excel
qͦd de nullo homine scõ qͦntalibet sa¬

Expanded text:
cessaria est a corporalibus illecebris continentia. Quadraginta quoque annos in eremo populus peregrinatus est : quadraginta diebus diluvium factum est . Quadraginta dies post resurrectionem Dominus cum discipulis conversatus est, persuadens eis resuscitati corporis veritatem : ubi significavit in hac vita, qua peregrinamur a Domino, quod numerus quadragenarius, sicut dictum est, mystice insinuat necessariam nobis memoriam Dominici Corporis, quam in Ecclesia facimus, donec veniat . Ad hanc ergo vitam quadragenarium numerum Matthaeus secutus est: ut una generatio quae ibi excedit quadragenarium numerum, vel non impediat, sicuti triginta illi anni non impediunt quadringentorum perfectionem; vel hoc etiam ipsa significet, quia ipse Dominus quo juncto fiunt quadraginta unum, ita descendit ad hanc vitam portaturus peccata nostra, ut tamen ab hac vita, propria et singulari excelllo dicitur, quod de nullo homine sancto, quantalibet sa
Abbreviated transcription (Latin):
simulaba. Tribꝰ ꝓpt̃ animi. quatuor
nẽ peccatorẽ facit numerũ septuagin¬
ta septẽ. quo peccata omĩa contineri
l nficant᷑ que ꝑ baptismũ dimit¬
tunt᷑. Unde lucas ꝑ septuaginta septẽ
generationes ascendit ad deũ: osten-¬
dens reconciliari hominẽ de ꝑ aboli¬
tionẽ omniũ peccatoꝵ. Inde ip̃se dñs
petro int̾roganti qͦtiens frĩ debeat ig¬
noscere. dico tibi inqͥt nõ septies: sed
usq septuagies septies. Ꝙ siqͥd aliud
de his secretis ⁊ thesauris mysterioꝵ
dei a diligentioribꝰ ⁊ dignioribꝰ erui
potest: nos tam̃ ꝓ nrõ captu quantũ
adiuuit ⁊ quantũ dedit dñs ꝓ angus¬
tia quoq tẽporis que potuimꝰ diximꝰ.
Siqͥs ur̃m ampliꝰ capit: ad illũ pulset
a quo ⁊ nos qͦd caꝑe ⁊ dicere possumꝰ
sumimꝰ. Illud ante omnia retinete.
ut scripturis scĩs nondũ intellectis nõ
ꝑturbemini:. intelligentes aut̃ nõ in¬
flemini. Sed ⁊ qͦd nõ intelligitis cum

Expanded text:
simulabo. Tribus, propter animi; quatuor,simulabo. Tribus, propter animi; quatuor,nem peccatorem facit numerum septuaginta septem; quo peccata omnia contineri significantur, quae per Baptismum dimittuntur. Unde Lucas per septuaginta septem generationes ascendit ad Deum; ostendens reconciliari hominem Deo per abolitionem omnium peccatorum. Inde ipse Dominus Petro interroganti quoties fratri debeat ignoscere: Dico tibi, inquit, non septies, sed usque septuagies septies . Et si quid aliud de his secretis et thesauris mysteriorum Dei, a diligentioribus et dignioribus erui potest. Nos tamen pro nostro captu, quantum adjuvit et quantum dedit Dominus, pro angustia quoque temporis, quae potuimus, diximus. Si quis vestrum amplius capit, ad illum pulset, a quo et nos quod capere, quod dicere possumus, sumimus. Illud ante omnia retinete, ut Scripturis sanctis nondum intellectis non perturbemini; intelligentes autem non inflemini: sed et quod non intelligitis, cum
Abbreviated transcription (Latin):
caritas nõ querens que sua sũt: ꝓptẽa
ipse undenariꝰ numerus quo signifi-¬
eat᷑ transgressio. nõ decies multipli-¬
catur sed septies:i fiunt septuagin-¬
ta septẽ. Nõ enĩ ad conditoris trinta¬
tẽ. sed ad ipsã crerturã id ẽ ad ipsũ ho¬
minẽ ꝑtinet transgressio. Quã creatu¬
rã septenariꝰ numerus ostendit. Trra
ꝓpt̾ animũ: ubi ẽ quedã imago trini¬
tatis creatoris. Ibi enĩ homo ad ima¬
ginẽ dei factꝰ ẽ. Et qͣtuor ꝓpt̾ corpus.
Notissima enĩ sũt qͣtuor pͥmordia quibꝰ
corpus constat. U cui nota nõ sũt potest
facile aduertere ipsũ corpus mundi
in quo corpus nr̃m per loca mouet᷑.
qͣtuor habere qͣsi pͥncipales partes:
quas etiã scriptura diuina assidue cõ¬
animo fiunt sic̃ in sola uoluntate. uł
etiã oꝑibꝰ corporis iã uisibilit̃: Aꝓptẽa
amos ꝓpha asidue cõmemorat deũ
minantẽ ac dicentẽ: in tribꝰ ⁊ qͣtuor
impietatibꝰ nõ auersabor. id ẽ nõ dis¬

Expanded text:
charitas non quaerens quae sua sunt : propterea ipse undenarius numerus quo significatur transgressio, non decies multiplicatur, sed septies, et fiunt septuaginta septem. Non enim ad Conditoris Trinitatem, sed ad ipsam creaturam, id est, ad ipsum hominem pertinet transgressio, quam creaturam septenarius numerus ostendit. Tria propter animum, ubi est quaedam imago Trinitatis Creatoris; ibi enim homo ad imaginem Dei factus est: et quatuor propter corpus. Notissima enim sunt quatuor primordia quibus corpus constat. Et cui nota non sunt, potest facile advertere ipsum corpus mundi, in quo corpus nostrum per loca movetur, quatuor habere quasi principales partes, quas etiam Scriptura divina assidue comanimo fiunt, sicut in sola voluntate; vel etiam operibus corporis, jam visibiliter: propterea Amos propheta assidue commemorat Deum minantem ac dicentem, In tribus et quatuor impietatibus non aversabor , id est, non dis
Abbreviated transcription (Latin):
cũ dant. recitant᷑ tabule: ut sine i¬
ceri nõ lenones. Quid gͦ de tabulis
recitat᷑. Liberoꝵ ꝓcreandoꝵ causli
Tergit᷑ frons patris atq serenat᷑. auditi
uoce tabulaꝵ̃. Uideamꝰ frontẽ uri
accipientis uxorẽ. Erubescat ⁊ ma¬
ritꝰ alit̾ acciꝑe.si erubescit pat̾ alt̾
dare. Sed si nõ possũt aliqͣndo. ĩ
ista diximꝰ: exigant debitũ. nõ pa¬
grediant᷑ ultͣ debitores suos.  fi¬
na ⁊ uir infirmitatẽ suã in se con-¬
solent᷑. Nõ eat ille ad alterã:⁊ ill
ad alterũ. Unde appellatũ ẽ adilli¬
riũ: qͣsi ad alterũ.  si egreduntꝰ
metas matͥmonialis pacti. nõ eprl¬
diant᷑ metas conugalis thori. Nul¬
qͥd hoc nõ est peccatũ: ampliꝰ quãl¬
beroꝵ ꝓcreandoꝵ necessitas ogl¬

Expanded text:
cum dant, recitantur tabulae; ut sint scum dant, recitantur tabulae; ut sint soceri, non lenones. Quid ergo de tabulis recitatur? Liberorum procreandorum causa. Tergitur frons patris atque serenatur, audita voce tabularum. Videamus frontem viri accipientis uxorem. Erubescat et maritus aliter accipere, si erubescit pater aliter dare. Sed si non possunt aliquando jam ista diximus, exigant debitum; non progrediantur ultra debitores suos. Et femina et vir infirmitatem suam in se consolentur. Non eat ille ad alteram, et illa ad alterum: unde appellatum est adulterium, quasi ad alterum. Et si egrediuntur metas matrimonialis pacti, non egrediantur metas conjugalis tori. Numquid hoc non est peccatum, amplius quam liberorum procreando
Abbreviated transcription (Latin):
ti nõ possũt. Nõ ergo ideo disiun-¬
gant eos qͥ possũt.⁊ ꝓpt̃ea negent
ẽẽ uel illũ maritũ uel illã uxorẽ:
qͥa nõ sibi carnalit᷑ miscent᷑. sed cor
dibꝰ conectunt᷑. Hinc intelligite fr̃s
mei. qͥd senserit scriptura de illis
parentibꝰ nrĩs: qͥ sic erant coniuga¬
ti. ut solã ꝓlẽ de coniugibꝰ quere¬
rent. Tam caste enĩ abebãt illi qͥ
ꝓ tẽpore ⁊ ꝓ more gentis sue etiã
plures habebãt. ut nõ accederent
ad carnalẽ cõmixtionẽ nisi ꝓ crea-¬
tionis causa: uere habentes eas in
honore. Ceterũ qͥ uxoris carnẽ ampliꝰ
appetit. quã p̃scribit limes ille si¬
roꝵ ꝓcreandoꝵ causa:. contͣ ipsi
tabulas facit. quibꝰ eã duxit ixorẽ
Recitant᷑ tabule: ⁊ recitant᷑ in eo¬
pectu omniũ attestantiũ:. ⁊ rectiꝰ
dent᷑. ad hoc accipiant᷑ uxores⁊ qͥli
na fronte dat filiã suã libidini alui¬
ne:. Sed ut nõ erubescant parentes

Expanded text:
ti non possunt. Non ergo ideo disjunti non possunt. Non ergo ideo disjungant eos qui possunt, et propterea negent esse vel illum maritum, vel illam uxorem, quia non sibi carnaliter miscenimonii. Hinc intelligite, fratres mei, quid senserit Scriptura de illis parentibus nostris, qui sic erant conjugati, ut solam prolem de conjugibus quaererent. Tam caste enim habebant illi, qui pro tempore et pro more gentis suae etiam plures habebant, ut non accederent ad carnalem commixtionem, nisi procreationis causa, vere habentes eas in honore. Caeterum qui uxoris carnem amplius appetit, quam praescribit limes ille, liberorum procreandorum causa, contra ipsas tabulas facit, quibus eam duxit uxorem. Recitantur tabulae, et recitantur in conspectu omnium attestantium, et recitatdentur, ad hoc accipiantur uxores, quis sana fronte dat filiam suam libidini alienae? Sed ut non erubescant parentes,
Abbreviated transcription (Latin):
serui accipiens. Nõ itaq ꝓpt̾ea nõ
fit pat̾ ioseph. qͥa cũ matre dnĩ nõ
cõcubuit : qͣsi uxorẽ libido faciat.
⁊ nõ caritas cõiugalis. Intendat scĩtas
urã. Bicturus erat post aliqͣntum
frs nrõs fructificantes in grã. in no¬
mine. xp̃ĩ ex consensu ab inuicẽ con¬
tinere concupiscenciã carnis: nõ aũt
continere ab inuicẽ caritatẽ coniu¬
galẽ. Quanto illa reprimit᷑. tanto
ista fortiꝰ confirmat᷑. Nõne sũt con¬
uiges qͥ sic uiuunt. nõ querentes ab
inuicẽ fructũ carnis nõ exigentes
ab inuicẽ debitũ concupiscentie cor¬
poralis:. Et tam̃ illa subiecta ẽ uiro.
qͥa sic decet :⁊ tanto subiectior qͣnto
castior:⁊ ille uxorẽ diligit uere ut
scriptũ est. in honore ⁊ scĩficatione.
dilexit eccłam. Ergo si copula ẽ. si
coniugiũ ẽ. si nõ ideo nõ est coniu¬
giũ. qͥa nõ fit illud qͦd etiã in nõ
coniuge fieri potest: sed illicite po¬
test. Utinã possent om̃s. Sed mul¬

Expanded text:
 consensu. Non itaque propterea non fuit pater Joseph, quia cum matre Domini non concubuit; quasi uxorem libido faciat, et non charitas conjugalis. Intendat Sanctitas vestra. Dicturus erat post aliquantumfratres nostros fructificantes in gratia, in nomine Christi ex consensu ab invicem continere concupiscentiam carnis, non autem continere ab invicem charitatem conjugalem. Quanto illa reprimitur, tanto ista fortius confirmatur. Nonne sunt conjuges qui sic vivunt, non quaerentes ab invicem fructum carnis, non exigentes ab invicem debitum concupiscentiae corporalis? Et tamen illa subjecta est viro, quia sic decet; et tanto subjectior, quanto castior: et ille uxorem diligit vere, ut scriptum est, in honore et sanctificatione , dilexit Ecclesiam . Ergo si copula est, si conjugium est, si non ideo non est conjugium, quia non fit illud quod etiam in non conjuge fieri potest, sed illicite potest: utinam possent omnes; sed mul
Abbreviated transcription (Latin):
crationi: ⁊ iterũ ad id ipsũ estote: ne
uos tẽptet sathanas ꝓpt̃ intẽꝑantiã
urãm. Quid ẽ hoc ÷ Ne ultͣ ures aliqͥo
uob̾ imponatis: ne continendo a uob̾
iuicẽ in adulteria corruatis. Ne uos
tẽptet sathanas ꝓpt̾ intẽꝑantiã urãm

Expanded text:
sum estote, ne vos tentet Satanas, propter intemperantiam vestram. Quid est hoc? Ne ultra vires aliquid vobis imponatis; ne continendo a vobis invicem, in adulteria corruatis. Ne vos tentet Satanas, propter intemperantiam
Abbreviated transcription (Latin):
mo. hec ꝓbabilis ratio uidet᷑ occurrer
qͥa denariꝰ numerus ꝑfectionẽ habee
iusticie ⁊ berititudinis. cũ septenara
creatura. creatoris inheret trinta.
unde etiã decalogus legis in decẽ p̃m¬
tis cõsecratꝰ ẽ. Transgressio aũt deni¬
rii undenario numero significatur.
⁊ intelligit᷑ peccatũ eẽ transgresio ͥ
aliqͥd ampliꝰ homo appetens. iustiel
regulã excedit. Unde ⁊ auaricũ i
ꝑsona dicit᷑. Sꝑabas si a me adiel¬
sisses. aliqͥd ampliꝰ te habiturã.
gͦ tͣnsgressionẽ id ẽ peccatũ ad ͤ

Expanded text:
 occurrere; quia denarius numerus perfectionem habet justitiae et beatitudinis, cum septenaria creatura Creatoris inhaeret Trinitati: unde etiam decalogus Legis in decem praeceptis consecratus est. Transgressio autem denarii undenario numero significatur: et intelligitur peccatum esse transgressio, cum aliquid amplius homo appetens, justitiae regulam excedit. Unde et avaritiam persona dicitur: Sperabas si a me discessisses, aliquid amplius te habituram. Quia ergo transgressione
Abbreviated transcription (Latin):
Dicit᷑ etiã et peꝑit ei filiũ. ibi anꝰ¬
no pat̾ nõ carne sed caritate fimrꝰ
Sit gͦ pat̃ sicuti ẽ. Cautissime eñ
eugłiste ⁊ prudentissime ꝑ illuĩ mu¬
merant. siue matħs descendens ab
abrahã usq ad xp̃m. siue lucas il¬
cendens a xp̃o ꝑ abrahã usq addiꝰ
Ille descendens numerat: ille alen¬
dens: ambo per ioseph. Quare : Aui
pat᷑ Quare pat̾ : Quia tanto firmꝰ
rantes: nõ solo spũali affectu lilm
suscipientes. Nã dixit et lucall

Expanded text:
citur etiam, Et peperit ei filium : ubi omnino pater non carne, sed charitate firmatur. Sic ergo pater sicuti est. Cautissime enim Evangelistae et prudentissime per illum numerant, sive Matthaeus descendens ab Abraham usque ad Christum, sive Lucas ascendens a Christo per Abraham usque ad Deum. Ille descendens numerat, ille ascendens, ambo per Joseph. Quare? Quia pater. Quare pater? Quia tanto firmiunerantes, non solo spirituali affectu liberos suscipientes. Nam dixit et Lucas,
Abbreviated transcription (Latin):
que uxor eiꝰ fuit nascit᷑: nõ dixit heli
genuit ioseph. aut ioseph quẽ genuit
heli. sed qͥ fuit inqͥt filiꝰ heli.: siue adop¬
tando. siue a ꝓpinqͦ genitꝰ in mortui
successione nascendo. Iã uͦ illud quia
nõ ꝑ mariã generationes numerent᷑.
satis dictũ est. qͥa sic̃ illa sine carnali
concupiscetia mat̃. sic ille sine carnali
cõmixtione pat᷑. ꝑ illũ gͦ descendant
⁊ ꝑ illũ. ascendant generationes. Nec
eũ ꝓpt̃ea separemꝰ: qͥa defuit carnalis
concupiscentia. Mazor puritaᷤ confir-¬
met pat̃nitatẽ : ne ipsa scã maria
nos rep̃hendat. Illa enĩ nom̃ suũ p̃po¬
nere noluit noluit marito suo: sed
dixit pat tuus ⁊ ego dolentes quere¬
bamꝰ te. Non gͦ faciant ꝑuersi mur¬
muratores: qͦd coniũx casta nõ fec̃. Nu¬
meremꝰ gͦ ꝑ ioseph: qͥa sic̃ caste maritꝰ.
sic caste pat᷑ est. Sed p̃ponamꝰ uirũ fe¬
mine ordine nature ⁊ legis dei. Nã

Expanded text:
quae uxor ejus fuit nascitur, non dixit, Heli quae uxor ejus fuit nascitur, non dixit, Heli genuit Joseph; aut, Joseph quem genuit Heli: sed, qui fuit, inquit, filius Heli ; sive adoptando, sive a propinquo genitus in mortui successione nascendo. CAPUT XX. 30. non per Mariam generationes numerentur, satis dictum est: quia sicut illa sine carnali concupiscentia mater, sic ille sine carnali commixtione pater. Per illum ergo descendant, et per illum ascendant generationes. Nec eum propterea separemus, quia defuit carnalis concupiscentia. Major puritas confirmet paternitatem: ne ipsa sancta Maria nos reprehendat. Illa enim nomen suum praeponere noluit marito suo; sed dixit, Pater tuus et ego dolentes quaerebamus te . Non ergo faciant perversi murmuratores, quod conjux casta non fecit. Numeremus ergo per Joseph: quia sicut caste maritus, sic caste pater est. Sed praeponamus virum feminae ordine naturae et legis Dei. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
accedit. qͥa erat alius modus ꝓpriꝰ ui¬
deoꝵ: quo fieret aliqͥs filiꝰ eiꝰ de quo
nõ esset carnalit᷑ natꝰ. ꝓpinqui enĩ
ꝓpinquoꝵ suoꝵ sine liberis defũctoꝵ
ducebãt uxores: ut sem̃ defũcti sus¬
citarent. Ita ille qͥ nascebat᷑ ⁊ illiꝰ erat
filiꝰ de qͦ nascebat᷑. ⁊ illiꝰ in cuiiͦ suc¬
cessione nascebat᷑. Hec dicta sũt ne
quisquã existimans fieri nõ posse. ut
recte uniꝰ hominis duo patres cõme¬
morent᷑. quẽlibet eugłistaꝵ qͥ gene¬
rationes dnĩ narrauer̃. sacrilega ca¬
lũnia quasi de mendatio criminan¬
dũ putet: presertĩ qͥa ipsis eoꝵ uer¬
bis nos uideamꝰ admonitos. Matħs
qͥppe qͥ eũ patrẽ cõmemorare intelli¬
git᷑ a quo genitꝰ est ioseph. ita gene¬
rationes enumerat. ille genuit illũ:
ut ad hoc ꝑuenire possit qͦd ait in fine.
Iacob genuit ioseph. Lucas uͦ qͥa nõ ꝓprie
dicit᷑ genitꝰ qͥ uel adoptione efficit᷑
filiꝰ. uel in successione mortui ex illa

Expanded text:
accedit, quia erat alius modus proprius Judaeorum, quo fieret aliquis filius ejus de quo non esset carnaliter natus. Propinqui enim propinquorum suorum sine liberis defunctorum ducebant uxores, ut semen defuncti suscitarent . Ita ille qui nascebatur, et illius erat filius de quo nascebatur, et illius in cujus successione nascebatur. Haec dicta sunt, ne quisquam existimans fieri non posse, ut recte unius hominis duo patres commemorentur, quemlibet Evangelistarum qui generationes Domini narraverunt, sacrilega calumnia quasi de mendacio criminandum putet: praesertim cum ipsis eorum verbis nos videamus admonitos. Matthaeus quippe, qui eum patrem commemorare intelligitur, a quo genitus est Joseph, ita generationes enumerat, Ille genuit illum, ut ad hoc pervenire possit quod ait in fine, Jacob genuit Joseph. Lucas vero, quia non proprie dicitur genitus, qui vel adoptione efficitur filius, vel in successione mortui ex illa
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ: utrisq oꝑatꝰ est. Cũ esset inqͥt hõo
iustus. Iustus gͦ uir. iusta femina.
Sp̃s sc̃s in amboꝵ iusticia reqͥescens:
ambobꝰ filiũ dedit. Sed in eo sexu quẽ
parere decebat oꝑatꝰ est hoc: qͦd etiã
marito nasceret᷑. Itaq ambobꝰ dicit
angłs. ut puero nom̃ imponant:
ubi parentũ declarat᷑ auctoritas.
Rã ⁊ zacharias cũ adhuc mutꝰ esset:
filio nato mat̾ nom̃ imponedat
Et cũ illi qͥ aderant innueren
qͥd eũ uellet uocari: acceptis pagi¬
laribꝰ hoc scripsit qͦd illa iã duros
Dicit᷑ i marie: Ecce cõcipies filiũ.

Expanded text:
est, utrisque operatus est. Cum esset, inquit, homo justus. Justus ergo vir, justa femina. Spiritus sanctus in amborum justitia requiescens, ambobus filium dedit. Sed in eo sexu quem parere decebat, operatus est hoc, quod etiam marito nasceretur. Itaque ambobus dicit angelus ut puero nomen imponant; ubi parentum declaratur auctoritas. Nam et Zacharias cum adhuc mutus esset, filio nato mater nomen imponebat. Et cum illi qui aderant innuerent patri quid eum vellet vocari, acceptis pugillaribus hoc scripsit, quod illa jam dixerat . Dicitur et Mariae, Ecce c
Abbreviated transcription (Latin):
nõ eẽ sciebat: iã uelut consequent̃
adulterã existimabat. Cũ eẽt iustꝰ
sic̃ scriptura dicit.⁊ nollet eã tra¬
ducere id ẽ diuulgare: nã hoc etiã
multi codices habent: uoluit eã oc¬
culte dimitere. Turbat᷑ qͥdẽ maritꝰ.
sed nõ seuit iustꝰ. Tanta enĩ iusticia
tribuit᷑ huic uiro: ut nec uellet ha¬
bere adulterã: nec auderet punire
uulgatã. Uoluit eã inqͥt occulte
dimutere: qͥa nõ solũ eã punire no¬
luit. sed nec ꝓdere. Attendite since-¬
rã iusticiã. Nõ enĩ ꝓpt̃ea parcere
uolebat: qͦd hab̾e cupiebat. Multi
enĩ amore carnali adulteris uxoribꝰ
parcunt. uolentes eas ⁊ adulteras
habere: ut eis ꝑ carnalẽ concupiscen¬
tã ꝑfruant᷑. Hic aut̃ uir uistꝰ hab̃e
eã nõ uult. Ergo nõ carnalit̃ dili¬
git. ł tam̃ punire nõ uult. Ergo
misericordit᷑ parcit. Qualis hic iustꝰ
Nec tenet adulterã. ne ꝓptẽa
partere uideret᷑ qͥa libidinose dili¬
geret:⁊ tam̃ nec punit nec ꝓdit.

Expanded text:
bat, jam velut consequenter adulteram existimabat. Cum esset justus, sicut Scriptura dicit, et nollet eam traducere, id est divulgare, nam hoc etiam multi codices habent; voluit eam occulte dimittere. Turbatur quidem maritus, sed non saevit justus. Tanta enim justitia tribuitur huic viro, ut nec vellet habere adulteram, nec auderet punire vulgatam. Voluit eam, inquit, occulte dimittere: quia non solum eam punire noluit, sed nec prodere. Attendite sinceram justitiam. Non enim propterea parcere volebat, quod habere cupiebat. Multi enim amore carnali adulteris uxoribus parcunt, volentes eas et adulteras habere, ut eis per carnalem concupiscentiam perfruantur. Hic autem vir justus habere eam non vult: ergo non carnaliter diligit. Et tamen punire non vult: ergo misericorditer parcit. Qualis hic justus est? Nec tenet adulteram, nec propterea parcere videtur, quia libidinose diligeret: et tamen nec punit, nec prodit.
Abbreviated transcription (Latin):
generationes quatuordecĩ. Et a trans¬
migͣtione babilonis usq ad ap̃m:
generationes quatu ordecĩ. Heinde
subiecit ut narraret quomͦ nat̾ꝰ
ẽ xp̃s de maria uirgine: subun¬
gens ⁊ dicens. Apĩ aũt generatio
sic erat. Etenĩ ordine parentũ enu¬
merauit qͣre dicat᷑ xp̃s filiꝰ dauid

Expanded text:
s quatuordecim: et a transmigratione Babylonis usque ad Christum, generationes quatuordecim. Deinde subjecit, ut narraret quomodo natus est Christus de Maria virgine, subjungens, et dicens: Christi autem generatio sic erat. Etenim ordine parentum enumeravit quare dicatur Christus filius David,
Abbreviated transcription (Latin):
sed caste diligite. Usq ad eũ modũ
carnale opus expetite: ut filios ꝓ¬
creetis. Et qͥa nõ alit̃ potestis hab̾e
filios: ad illud cũ dolore descendite.
þena ẽ enĩ illiꝰ adã de qͦ exorti sumꝰ.
Nõ extollam᷑de pena nrã. Pena est
illiꝰ qͥ meruit mortalit̃ gignere:
qa peccato mortalis effectꝰ est. Ipsã
penã nõ subtraxit ds̃. ut memi¬
nisset homo unde reuocat᷑ ⁊ quo
uocat᷑. et quereret illũ amplexũ
ubi nulla potest eẽ corruptio. In illo¬

Expanded text:
sed caste diligite. Usque ad eum modum sed caste diligite. Usque ad eum modum carnale opus expetite, ut filios procreetis. Et quia non aliter potestis habere filios, ad illud cum dolore descendite. Poena est enim illius Adam, de quo exorti sumus. Non extollamur de poena nostra. Poena est illius qui meruit mortaliter gignere; quia peccato mortalis effectus est. Ipsam poenam non subtraxit Deus; ut meminisset homo unde revocatur, et quo vocatur; et quaereret illum amplexum, ubi nulla potest esse corruptio.
Abbreviated transcription (Latin):
Ad hoc unũ iungebant᷑ feminis
ad hoc feminis miscebant᷑. ut slis
ꝓcrearent. Ideo illis ꝑmissũ est it
plures haberent. Nã si libido im¬
moderata placeret deo. sic ꝑis¬
teret᷑ illo tẽpore ut una feniiꝰ
haberet plures uiros: quomͦ
uir plures feminas. Quare fea
om̃s caste nõ habebat amplłl is
uiro. uix aũt plures feminas. lnisi
q plures habere feminas unũ uirũ
ꝓtinet ad ꝓlis numerositatẽ ⁊ iina
aũt femina nõ quo plures habuerit
inros. plures poterit parere filios:
quã ad liberos ꝓcreandos iungebant᷑¬
⁊ miscebant᷑ feminis ÷ magnũ illis
ẽẽt gaudiũ. si preter opus illud car-¬
nale possent habere filios: ꝓpt̃ qͦs
habendos ad illud nõ libidine ruebat.
sed officio descendebãt. ꝓpt̃ hoc ioseph
nõ erat pat̃ : qͥa sine concupiscentia
carnis susceꝑat filiũ : Absit ut hoc
sentiat castitas xpĩana. qͦd nec iu-¬
daica sentiebat. Diligite uxores urãs.

Expanded text:
Ad hoc unum jungebantur feminis; Ad hoc unum jungebantur feminis; ad hoc feminis miscebantur, ut filios procrearent. Ideo illis permissum est ut plures haberent. Nam si libido immoderata placeret Deo, sic permitteretur illo tempore, ut una femina haberet plures viros, quomodo unus vir plures feminas. Quare omnes feminae castae non habebant amplius uno viro, vir autem plures feminas: nisi quia plures habere feminas unum virum, pertinet ad prolis numerositatem; una autem femina non quo plures habuerit viros, plures poterit parere filios? quam ad liberos procreandos jungebantur et miscebantur feminis; magnum illis esset gaudium, si praeter opus illud carnale possent habere filios, propter quos habendos ad illud non libidine ruebant, sed officio descendebant. Propter hoc Joseph non erat pater, quia sine concupiscentia carnis susceperat filium? Absit ut hoc sentiat castitas Christiana, quod nec Judaica sentiebat. Diligite uxores vestras,
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ felicitatẽ in epulis. tanquã pen
ni p̃sepi constituit. Odit beneniq
tuũ⁊ repellit a se: penã putas
Sie ⁊ in illo officio coniugali liu¬
dinosi homines uxores nõ ꝓpt̃ i
querũt: ⁊ ideo uix tandẽ ipsisn
ribꝰ contenti sũt. Atq ut inã s u¬
ferre nõ possũt aut nolũt libn¬
nẽ. nõ ultra eã ꝓgredi sinant pui
p̃scribit debitũ uxoriũ. etiã qͥ
infirmitati concedit᷑. Sed plane
tali homini si diceres. quare au¬
cis uxorẽ: responderet tibi forts¬
se uerecundatꝰ: ꝓpt̾ filios. Siqͥs a
diceret. cui sine ulla dubitationre
crederet: potens ẽ dare tͥ ⁊ omu-¬
no dabit tibi ds̃ filios etiã nõq
anti opus illud cũ uxore ibi cr¬
te concluderet᷑. atq fateret᷑ quod
nõ ꝓpt̾ filios querebat uxorẽ. lom¬
fiteat᷑ gͦ infirmitatẽ: accipiat qͦd
officio se acciꝑe p̃tendebat. Sit¬
illi pͥores scĩ homines dei filios qu¬
rebant: filios susciꝑe uolebant.

Expanded text:
et felicitatem in epulis, tanquam pecus et felicitatem in epulis, tanquam pecus in praesepi, constituit. Odit beneficium tuum, repellit a se, poenam putat. Sic et in illo officio conjugali, libidinosi homines uxores non propter aliud quaerunt: et ideo vix tandem ipsis uxoribus contenti sunt. Atque utinam si auferre non possunt aut nolunt libidinem, non ultra eam progredi sinant, quam praescribit debitum uxorium, etiam quod infirmitati conceditur. Sed plane tali homini si diceres, Quare ducis uxorem? responderet tibi fortasse verecundatus, Propter filios. Si quis ei diceret, cui sine ulla dubitatione crederet, Potens est dare tibi, et omnino dabit tibi Deus filios, etiam non operanti opus illud cum uxore: ibi certe concluderetur atque fateretur quod non propter filios quaerebat uxorem. Confiteatur ergo infirmitatem: accipiat quod officio se accipere praetendebat. illi priores sancti, homines Dei, filios quaerebant, filios suscipere volebant.
Abbreviated transcription (Latin):
nes:. quoꝵ ds̃ uent̾ est. Hos ad m̃sã
nõ ducit nisi concupiscentia carnis:
non indigentia refectionis. Itaq isti
cadũt in escã ⁊ potũ. Illi aũt qͥ des¬
cendũt ex officio uiuendi. nõ ideo
uiuunt ut comedant: sed ideo co¬
medũt ut uiuant. Itaq istis pru¬
dentibꝰ ⁊ tẽꝑantibꝰ si offerret᷑ ut
sine cibo ⁊ potu uiuerent. qͣnto
gaudio amplecterent᷑ hoc benefi-¬
ciũ: ł ut quo cadere nõ consuerũt.
nec descendere cogerent᷑. sed sẽꝑ
suspenderent᷑ in dnõ:. Nõ depone¬
ret eoꝵ intentiones necessitas ful-¬
ciendaꝵ corporis ruinaꝵ Quomͦ
putatis heliã scm accepisse qͣndo
accepit calicẽ aque ⁊ colliridã pa¬
nis: ut satis ei esset in alimentũ
qͣdraginta dierũ : Cũ magna utiq
leticia. qͥa ꝓpt̃ officiũ uite. nõ ꝓpt̃
seruitutẽ concupiscentie mandu-¬
cabat ⁊ bibebat. Tẽpta hoc p̃stare
si possis homini: qͥ beatitudinẽ totã

Expanded text:
nes, quorum Deus venter est . Illos ad mensam nes, quorum Deus venter est . Illos ad mensam non ducit, nisi concupiscentia carnis, non indigentia refectionis. Itaque isti cadunt in escam et potum. Illi autem qui descendunt ex officio vivendi, non ideo vivunt, ut comedant; sed ideo comedunt, ut vivant. Itaque istis prudentibus et temperantibus si offerretur ut sine cibo et potu viverent; quanto gaudio amplecterentur hoc beneficium, ut quo cadere non consueverunt, nec descendere cogerentur; sed semper suspenderentur in Domino, non deponeret eorum intentiones necessitas fulciendarum corporis ruinarum? Quomodo putatis Eliam sanctum accepisse, quando accepit calicem aquae et collyridam panis, ut satis ei esset in alimentum quadraginta dierum ? Cum magna utique laetitia: quia propter officium vitae, non propter servitutem concupiscentiae, manducabat et bibebat. Tenta hoc praestare, si possis, homini qui beatitudinem totam
Abbreviated transcription (Latin):
nerat ⁊ alia deicit: qͥa ea que sub¬
oriunt᷑ succedũt ruentibꝰ aliis. Sẽꝑ
enĩ deicit folia: semꝑ foliis uestita ẽ.
Sic ⁊ genꝰ humanũ cotidie morientiũ
detrim̃ta nõ sentit ꝑ supplem̃ta nas-¬
centiũ:⁊ sic ꝓ mͦ suo stat unuersa
species generis humani. U sic̃ folia m
arbore sẽꝑ uident᷑: ita plena hominibꝰ
terra conspicit᷑. Si aut̃ morerent᷑ tan¬
tũ ⁊ nõ nascerent᷑. uelut arbores quedã
ominibꝰ foliis. ita terra omnibꝰ hominibꝰ
nũ. ut necessaria sint duo sustentacula
de quibꝰ satis dictũ est: ad utrũq sapi¬
ens ⁊ prudens ⁊ fidelis officio descen-¬
dit. nõ libidine cadit. Ad mandu-¬
candũ ⁊ bibendũ quã multi uoracit᷑
irruunt: ibi ponentes totã uitã qͣsi
ipsã causã uiuendi. Nã cũ ideo man¬
ducent ut uiuant.: ideo se putant
uiuere ut manducent. Istos omnis
sapiens rep̃hendit.⁊ maxime chui¬
na scriptura. edaces. ebriosos. elluo¬

Expanded text:
nerat, et alia dejicit : quia ea quae subnerat, et alia dejicit : quia ea quae suboriuntur, succedunt ruentibus aliis. Semper enim dejicit folia, semper foliis vestita est. Sic et genus humanum quotidie morientium detrimenta non sentit, per supplementa nascentium: et sic pro modo suo stat universa species generis humani; et sicut folia in arbore semper videntur, ita plena hominibus terra conspicitur. Si autem morerentur tantum, et non nascerentur; velut arbores quaedam omnibus foliis, ita terra omnibus hominibunum, ut necessaria sint duo sustentacula, de quibus satis dictum est; ad utrumque sapiens et prudens et fidelis officio descendit, non libidine cadit. Ad manducandum et bibendum quam multi voraciter irruunt, ibi ponentes totam vitam, quasi ipsam causam vivendi? Nam cum ideo manducent, ut vivant; ideo se putant vivere, ut manducent. Istos omnis sapiens reprehendit, et maxime divina Scriptura, edaces, ebriosos, helluo
Abbreviated transcription (Latin):
descendere: aluid in aliqͥd ꝑ cupidi¬
tatẽ cadere. Que sũt ista quibꝰ constat
seiꝰ humanũ : In nob̾ ipsis primũ
c̃iqd ꝑtinet ad sum̃da alim̃ta: que
utiq nõ possũt sine aliqͣ ꝑ carnẽ de¬
lectatione sumi. Manducare ⁊ bib̾e
si nõ feceris: morieris. Hoc gͦ uno sus¬
tentaculo stat genꝰ humanũ pro mͦ
nature sue. manducandi ⁊ bibendi.
Sed ꝑ hoc sustentaculũ sustentant᷑
homines: qͦd ad se ipsos aitinet. Suc¬
cessioni aũt nõ consulunt mandu¬
cando ⁊ bibibendo: sed uxores ducen¬
do. Sic enĩ constat genꝰ humanũ:
pͥmo ut uiuant homines. Sed qͥa di¬
ligentia qͣntalibet corpori adhibita.
nõ possũt utiq sẽꝑ iuiuere: consequẽs
ꝓuisio ẽ. ut nascentes succedãt mo¬
rientibꝰ : qͥa ita ẽ genꝰ humanũ sic̃
scriptũ est: quomͦ folia in arbore.
Sed in arbore olea uel lauro. uel
aliqͣ huiꝰmodi. que nunquã sine
coma ẽ: sed tam̃ nõ eadẽ sẽꝑ habet
folia. Nã quomͦ scriptũ ẽ. alia ge-¬

Expanded text:
scendere, aliud in aliquid per cupiditatem cadere. Quae sunt ista, quibus constat genus humanum? In nobis ipsis primum est, quod pertinet ad sumenda alimenta quae utique non possunt sine aliqua per carnem delectatione sumi, manducare et bibere: si non feceris, morieris. Hoc ergo uno sustentaculo stat genus humanum, pro modo naturae suae, manducandi et bibendi. Sed per hoc sustentaculum sustentantur homines quod ad se ipsos attinet: successioni autem non consulunt manducando et bibendo; sed uxores ducendo. Sic enim constat genus humanum, primo ut vivant homines: sed quia diligentia quantalibet corpori adhibita non possunt utique semper vivere; consequens provisio est, ut nascentes succedant morientibus. Quia ita est genus humanum, sicut scriptum est, quomodo folia in arbore: sed in arbore olea, vel lauro, vel aliqua hujusmodi, quae nunquam sine coma est; sed tamen non eadem semper habet folia. Nam quomodo scriptum est, alia ge
Abbreviated transcription (Latin):
re. ut qͦd excesserit certos articulos
numeroꝵ. aliqͣndo nõ cõputent.
Sic eniã qͣdringenti anni dicunt᷑. post
qͦs regressus ẽ ppłs isrł ex egẏpto.
cũ sint qͦdringenti trignita. Sic
⁊ una generatio que qͦdragenariũ
numerũ excedit. nõ aufert huic
numero principatũ. Hic aut̃ nu¬
merus uitã significat qua in hac
tͣra laborat᷑. quãdiu ꝑegrinam᷑ a
dnõ: in qͣ necessaria ẽ dispensatio
tẽporalit᷑ p̃dicande ueritatis. Denariꝰ

Expanded text:
rae, ut quod excesserit certos articulos rae, ut quod excesserit certos articulos numerorum aliquando non computent. Sic etiam quadringenti anni dicuntur post quos egressus est populus Israel ex Aegypto ; cum sint quadringenti triginta. Sic et una generatio quae quadragenarium numerum excedit, non aufert huic numero principatum. Hic autem numerus vitam significat, qua in hac terra laboratur, quamdiu peregrinamur a Domino, in qua necessaria est dispensatio temporaliter praedicandae ve
Abbreviated transcription (Latin):
portanda peccata: sic in baptism
conseeratione purganda. Itaq ille
descendentẽ significans ad peccata
iste aũt ascendens. significans pur¬
dationẽ peccatoꝵ nõ utiq suoꝵ. sed
srõꝵ. ascendens generationes enu¬
merat. Sed ille descendit ꝑ salomonẽ.
in cuiꝰ matre peceauit dd: ille ascen¬
dit ꝑ nathan alterũ filiũ eiꝰdẽ dauid.
ꝑ quẽ a peccato purgatꝰ est. Legimꝰ
enĩ qͦd nathrin ad eũ missus ẽ. ut eũ
redargueret:⁊ ꝑ penitentiã sana¬
ret᷑. Occurrer̃ ambo sibi in đd̃. ille
descendens iste ascendens:⁊ inde usq
ad abrahã. uel ab abrahã usq ad
dđ in nulla generatione diuersi
sũt. Ita xp̃s ⁊ filiꝰ dauid ⁊ filiꝰ abrahã.
transit ad deũ. Ad deũ qͥppe nos
oportet in baptismo renouatos a
peccatoꝵ abolitione rediici In ge-¬
nerationibꝰ sane qͣs enumerat matħs.
qͦdragenariꝰ numerus eminet. Ha¬
bent enĩ istũ morẽ diuine seriptu¬

Expanded text:
portanda peccata, sic in Baptismi portanda peccata, sic in Baptismi consecratione purganda. Itaque ille descendentem significans ad peccata iste autem ascendens, significans purgationem peccatorum, non utique suorum, sed nostrorum, ascendens generationes enumerat. Sed ille descendit per Salomonem, in cujus matre peccavit David: iste ascendit per Nathan, alterum filium ejusdem David, per quem a peccato purgatus est. Legimus enim quod Nathan ad eum missus est, ut eum redargueret, et per poenitentiam sanaretur . Occurrerunt ambo sibi in David; ille descendens, iste ascendens: et inde usque ad Abraham, vel ab Abraham usque ad David in nulla generatione diversi sunt. Ita Christus et filius David, et filius Abraham, transit ad Deum. Ad Deum quippe nos oportet in Baptismo renovatos a peccatorum abolitione reduci. nerationibus sane quas enumerat Matthaeus, quadragenarius numerus eminet. Habent enim istum morem divinae Scriptu
Abbreviated transcription (Latin):
dei. Seo quare ille descendens nume-¬
rat: qͣre iste ascendens: Quod queso
intente quantũ dñs adiuuerit audi¬
ans iã securo animo: ⁊ ab om̃i moles¬
ta calũmaꝵ nodosaꝵ libero. Math̃s
descendit ꝑ generationes. ut signifi-
ad portanda nra peccata: ut in se¬
mine abrahã benedicerent᷑ om̃s gen¬
tes ꝓpt̾ea nõ incipit ab adam. Cotũ
enĩ genꝰ humanũ ab illo. Neq a noe:
qͥa ⁊ ab ipsa familia post diluniũ
omne genꝰ humanũ exortũ ẽ. Neq
ad ꝓphetie adimpletionẽ poterat
ꝑtinere homo xp̃s iħs ex adã. ex qͦ
sũt om̃s homines. aut ex noe ex qͦ
rursus om̃s homines: sed ex abrahã
qͥ tũc electꝰ ẽ. in cuiꝰ semine bene¬
dicerent᷑ om̃s gentes. cũ iã gentibꝰ
plena erat t̾ra. Ascendit aut̃ lucas.
nõ incipiens ab ipso nati dnĩ exordio
generationes enumerare: sed ab eo
loco ubi eũ narrat a ioħ̃e bapiza¬
tũ. Sic̃ aut̃ in dni incarnatione
suscipiunt᷑ ab eo generis humani

Expanded text:
dens. Sed quare ille descendens numerat, quare iste ascendens? Quod, quaeso, intente, quantum Dominus adjuverit, audiatis, jam securo animo, et ab omni molestia calumniarum nodosarum libero. Matthaeus descendit per generationes, ut significeChristum ad portanda nostra peccata, ut in semine Abraham benedicerentur omnes gentes. Propterea non incipit ab Adam: totum enim genus humanum ab illo. Neque a Noe: quia et ab ipsa familia post diluvium omne genus humanum exortum est. Neque ad prophetiae adimpletionem poterat pertinere homo Christus Jesus ex Adam, ex quo sunt omnes homines; aut ex Noe, ex quo rursus omnes homines: sed ex Abraham, qui tunc electus est in cujus semine benedicerentur omnes gentes, cum jam gentibus plena erat terra. Ascendit autem Lucas, non incipiens ab ipso nati Domini exordio generationes enumerare sed ab eo loco, ubi eum narrat a Joanne baptizatum. Sicut autem in Domini incarnatione suscipiuntur ab eo generis humani
Abbreviated transcription (Latin):
hoc aũt dico scđm ueniã: nõ scd̃m im¬
ꝑiũ. Nã uellẽ om̃s homines eẽ sic̃
me ipsũ. Tanquã diceret. Nõ imꝑo
ut faciatis: sed ignosco si feceritis. Ergo
andoꝵ causa habent uxores. magni
uiri qͣles fuisse patres legimꝰ. ⁊ multis
docum̃tis inuenimꝰ clamantibꝰ omino
sine dubitatione paginis scĩs: siqui
gͦuiri ꝓpt̾ creationẽ tantũmodo libe¬
roꝵ uxores haberent. si eis posset
p̃stari ut haberent filios sine concu¬
bitu: nonne ineffabili gaudio tantũ
beneficiũ amplecterent᷑: Nonne
iũ ingenti leticia susciꝑent Duo
sũt enĩ oꝑa carnalia. quibꝰ constat
genꝰ humanũ : in que duo oꝑa pru¬
dentes ⁊ scĩ ex officio descendũt: im¬
prudentes aũt in en ꝑ cupiditatẽ

Expanded text:
eniam, non secundum imperium. Nam vellem omnes homines esse sicut me ipsum . Tanquam diceret: Non impero ut faciatis; sed ignosco si feceritis. CAPUTandorum causa habent uxores magni viri, quales fuisse Patres legimus, et multis documentis invenimus, clamantibus omnino sine dubitatione paginis sanctis: si qui ergo viri propter creationem tantummodo liberorum uxores habent, si eis posset praestari ut haberent filios sine concubitu; nonne ineffabili gaudio tantum beneficium amplecterentur? nonne cum ingenti laetitia susciperent? Duo sunt enim opera carnalia, quibus constat genus humanum: in quae duo opera prudentes et sancti ex officio descendunt; imprudentes aut
Abbreviated transcription (Latin):
carnẽ: inde filiꝰ dauid. Eͦd aũt suꝑ
omĩa ds̃ benedictꝰ in scła. inde dñs
dauid. Dñs gͦ iudeis hoc dicit. Ciiiꝰ
ẽẽ filiũ dicitis xp̃m: Responder᷑.
Dauid. Hoc enĩ nouerant. qͦd facile
capiebant ex p̃dicatione ꝓph̃aꝵ.
ł uere ipse erat ex semine dauid:
sed scd̃m carnẽ ꝑ uirginẽ mariã
desponsatã ioseph. Cũ gͦ responde¬
rent xp̃m filiũ ẽẽ dauidꝰ. ait illis

Expanded text:
carnem, inde filius David: quod autem super omnia Deus benedictus in saecula, inde Dominus David. Dominus ergo Judaeis hoc dicit: Cujus esse filium dicitis Christum? Responderunt: David. Hoc enim noverant, quod facile capiebant ex praedicatione Prophetarum. Et vere ipse erat ex semine David, sed secundum carnem per virginem Mariam desponsatam Joseph. Cum ergo responderent Christum filiu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ in eo intelligebãt qͦd factus ẽ¬
in et̾nitate. Quappt᷑ docere illos
uolens diuinitatẽ suã: questionẽ
fecit de humanitate sua. Tanquã
diceret. Scitis xpm eẽ filiũ dd̃:
respondete mͥ quomͦ sit ⁊ dñs dđd.
Sed ne illi dicerent nõ ẽ dñs dauid:
ipsũ dd testẽ int̾posuit. R qͥd dic̃:
Uerũ utiq dic̃. Nã ⁊ illud habes

Expanded text:
intelligebant quod est in aeternitate. Quapropter docere illos volens divinitatem suam, quaestionem fecit de humanitate sua: tanquam diceret, Scitis Christum esse filium David; respondete mihi quomodo sit et Dominus David. Sed ne illi dicerent, Non est Dominus David; ipsum David testem interposuit. Et quid dicit? Verum utique dicit. Nam et illud habe
Abbreviated transcription (Latin):
geremꝰ qͣsi dictũ. uos nõ estis parla¬
tes mei. Sed parentes illi tẽpora¬
lit̃: pat̾ ille sempit̃ne. Parentel
illi filii hominis: pat̃ ille uerb
⁊ sapientie sue: pat̃ uirtutis ul
ꝑ quã cũcta formauit. Si ꝑ ill
formant᷑ uniuersa que attpis

Expanded text:
igeremus quasi dictum, Vos non estis parentes mei. Sed parentes illi temporaliter, Pater ille sempiterne. Parentes illi filii hominis, Pater ille Verbi et Sapientiae suae, Pater Virtutis suae, per quam cuncta formavit. Si per illam formantur univers
Abbreviated transcription (Latin):
riis ita auguria obseruant: ut fo¬
cũ de domo sua. uel aliud qͦdcũq
beneficiũ cuicũq petenti nõ tribu¬
ant. Diabolicas etiã strenas ⁊ ab aliis
accipiunt:⁊ ipsi aliis tradũt. Aliqͥ
etiã rustici m̃sas in ista nocte que
p̃teriit plenas multis rebꝰ que ad
manducandũ sũt necessarie cõpo¬
nentes. tota nocte sic cõpositas uo¬
lut esse. credentes qͦd hoc illis ka¬
lende ianuarie p̾stare possint. ut ꝑ
totũ annũ conuiuia illoꝵ in tali

Expanded text:
riis auguria observant, ut foriis auguria observant, ut focum de domo sua, vel aliud quodcumque beneficium, cuicumque petenti non tribuant. Diabolicas etiam strenas, et ab aliis accipiunt, et ipsi aliis tradunt. Aliqui etiam rustici, mensulas in ista nocte quae praeteriit, plenas multis rebus, quae ad manducandum sunt necessariae, componentes, tota nocte sic compositas esse volunt, credentes quod hoc illis calendae januariae praestare possint, ut per totum annum
Abbreviated transcription (Latin):
nõ tã se habitũ beluinũ haben
quã sensũ. Nã quamuis diuerl
similitudinẽ animaliũ exprinos
in se uelint: certũ ẽ tam̃ in his
tunicis muliebribꝰ uestiunt᷑: ⁊ ns¬
pissimi de mutatione. puellaril
figuris uirile robur effẽminale
hatas facies preferũt. ⁊ uideri fe-¬
mine uolũt. ł merito uirilẽ for¬
itudinẽ nõ habent: qͥ in mulierũ
habtũ transier̃. Iusto enĩ iudicio¬
dei euenisse credendũ ẽ. ut milita¬
rẽ uirtutẽ amitterent: qͥ feminaꝵ
se spetie deformassent. Et qͥa ds̃
consuetudo de hac ciuitate ad in
deo donante nõ facitis : sed ubicũq
fieri uideritis arguite. castigate. cor¬
ripite:⁊ ur̃o salubri consilio de isto
miserabili sacrilegio stultos homines
remouete:⁊ ut ad integrũ diui¬
n e miscd̃ie consecratis. etiã illas
alias obseruationes uelut diaboli
uenena respiiite. qͣs qͦd perus ẽ plu-¬
res in xpĩano ppło obseruare non
erubescũt. Sũt qͥ kalendis ianua¬

Expanded text:
se habitum belluinum habere, quam sensum. Nam quamvis diversorum similitudinem animalium exprimere in se velint; certum est tamen, in his tunicis muliebribus vestiuntur, et turpissima demum demutatione puellaribus figuris virile robur effeminant, batas facies praeferunt, et videri feminae volunt. Et merito virilem jam fortitudinem non habent, qui in mulieris habituDei evenisse credendum est, ut militarem virtutem amitterent, qui feminarum se specie deformassent. 3. Supersticonsuetudo de hac civitate in intDeo donante, non facitis: sed ubicumque alibi fieri videritis, arguite, castigate, corripite, et vestro salubri consilio de isto miserabili sacrilegio stultos homines removete. Et ut ad integrum vos divinae misericordiae consecretis, etiam illas alias observationes, velut diaboli venena respuite, quas, quod pejus est, plures in populo christiano observare non erubescunt. Sunt enim qui calendis janua
Abbreviated transcription (Latin):
rat ei. ẜ cce concipies in utero.⁊
paries filiũ:i uocabis nom̃ eiꝰ iħm.
Hic erit magnꝰ: ⁊ filiꝰ altissimi uoca-¬
bit᷑. Meruerat parere filiũ altissi-¬
mi.⁊ erat humillima:ͥ nec se ma¬
rito nec in ordine nominis p̃fere-¬
bat. ut diceret. ego ⁊ pat̃ tiuis:
sed pat̾ tuuis inqͥt ⁊ ego. Nõ atten-¬
dit sui uteri dignitatẽ.: sed atten¬
dit ordinẽ coniugalẽ. Non enĩ
humilis xp̃s matrẽ suã suꝑbire do¬
cuisset. Patͣ tuus ⁊ ego dolentes que¬
rebamꝰ te. Pat̾ tuus inqͥt ⁊ ego:
qͥa caput mulieris uir. Quanto
minꝰ debent suꝑbire cetere femi-¬
ne. Nã ⁊ ipsa maria mulier dicta
ẽ. nõ corrupta uirginitate. sed ap¬
pellatione ꝓpria gentis sue. Dix̃
dinẽ ⁊ textũ fidei nr̃e: qua con¬
fitem᷑ natũ de spũ scõ ⁊ uirgine
maria. Illa enĩ uirgo concepit
uͥgo peꝑit. uirgo ꝑmansit. Sed
mulieres om̃s feminas illi appella¬
uer̃ ꝓpͥetate lingue hebree. Audi
euidentissimũ exemplũ. Prima

Expanded text:
pies in utero, et paries filium, et vocabis nomen ejus Jesum. Hic erit magnus, et Filius Altissimi vocabitur . Meruerat parere Filium Altissimi, et erat humillima: nec se marito, nec in ordine nominis praeferebat, ut diceret, Ego et pater tuus; sed, Pater tuus, inquit, et ego. Non attendit sui uteri dignitatem: sed attendit ordinem conjugalem. Non enim humilis Christus matrem suam superbire docuisset. Pater tuus et ego dolentes quaerebamus te. Pater tuus, inquit, et ego: quia caput mulieris vir . Quanto minus debent superbire caeterae feminae? Nam et ipsa Maria mulier dicta est, non corrupta virginitate, sed appellatione propria gentis suae. Dixidinem et textum fidei nostrae, qua confitemur natum de Spiritu sancto, et virgine Maria. Illa enim virgo concepit, virgo peperit, virgo permansit. Sed mulieres omnes feminas illi appellaverunt, proprietate linguae hebraeae. Audi evidentissimum exemplum. Prima
Abbreviated transcription (Latin):
dñs iħs xp̃s. Oportebat me eẽ in
his que patris mĩ sũt. Nõ sic ino¬
cat patrẽ deũ. ut neget patrẽ
seph. Unde hoc ꝓbamꝰ. Scd̃m sen¬
turã que sic ait. E dix̃ ad illos i
sciebatis qͥa in his que patris mu
sũt oportet me eẽ Illi aũt nõ
intellexer̃ qͥd illis locutꝰ ẽ. Et cũ
descendisset cũ illis: uenit naza¬
ret. ⁊ erat subditꝰ illis. Nõ dũ
erat subditꝰ matri. aut erat sib
Ambo parentes erant: qͥbꝰ ille sib¬
ditꝰ erat ea dignatione qua filiꝰ
eisq sint subditi. Xpõ mundus¬
dn subditꝰ. xp̃s parentibꝰ subdit.¬

Expanded text:
istus, Oportebat me esse in his quae Patris mei sunt; non sic indicat Patrem Deum, ut neget patrem Joseph. Unde hoc probamus? secundum Scripturam, quae sic ait: Et dixit ad illos: Non sciebatis quia in his quae Patris mei sunt opocutus est. Et cum descendisset cum illis, venit Nazareth, et erat subditus illis . Non dixit, Erat subditus matri; aut, erat subAmbo parentes erant, quibus ille subditus erat, ea dignatione qua filiuseisque sint subditi. Christo mundus subditus, Christus parentibus subdit
Abbreviated transcription (Latin):
in actibꝰ apłoꝵ: cũ respuerent uer-¬
bũ ueritatis iudei :. Ad uos inqͥt missi
eramꝰ  sed qm̃ respuistis uerbũ dei.
ecce cõuertimꝰ nos ad gentes. Facta ẽ
gͦ transmigͣtio in babiloniã. scd̃m
spũalẽ dispensationẽ tẽporis in car¬
nationis dnĩ: que tuc̃ p̃signata ẽ tẽ¬
pore ieremie. Sed qͥd dicit ieremias
trãsmigrantibꝰ de his babiloniis:. Qͥa
in pace ipsoꝵ erit inqͥt pax urã. Cũ

Expanded text:
in Actibus Apostolorum, cum respuerent verin Actibus Apostolorum, cum respuerent verbum veritatis Judaei? Ad vos, inquit, missi eramus; sed quoniam respuistis verbum Dei, ecce convertimus nos ad Gentes . Facta est ergo transmigratio in Babyloniam secundum spiritualem dispensationem temporis Incarnationis Domini, quae tunc praesignata est tempore Jeremiae. Sed quid dicit Jeremias transmigrantibus de his Babyloniis? Quia in pace ipsorum erit, inquit, pax vestra . Cum