comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
temporalia sunt. quȩ autẽ non uident᷑ ȩter¬
na sunt. Qd̃ autẽ fatigatus uenit ad puteũ.infir¬
mitatẽ carnis significat. qđ sedit humilitatem.
quia & in becillitatẽ carnis suscepit ꝓ nobis. et
homo hominib tam humiliter apparere dignat᷑
est. De hac infirmitate carnis ꝓpheta dicit.
Homo in plaga positus. & sciens ferre imbecil¬
litatẽ. De humilitate uero apłs loquit᷑ dicen s.
Humiliauit se factus obediens usq ad mortem.
Quamꝗͣ. illud qd̾ sedit qm̃ solent sedere docto
res. possit alio intellectu non humilitatis mode¬
stiã. sed magisterii demonstrare ꝑsonã. Sed qͦri
potest quare a muliere samaritana quȩ aque
implende grã uenerat bibere postulauerit. cũ
ipse postea sp̃ualis fontis affluentiã se petentib
dare posse p̾dicauerit. Sed scilicet siciebat iħ
mulieris illius fide. quȩ qm̃ samaritana erat. et
solet samaria idolatͥȩ imaginẽ sustinere. ipsi
enim separati a ppło iudeoꝵ. simulachris mutoꝵs

Expanded text:
non videntur, aeterna sunt . 3. Quod autem fatigatus venit ad puteum, infirmitatem carnis significat; quod sedit, humilitatem: quia et imbecillitatem carnis pro nobis suscepit, et homo hominibus tam humiliter apparere dignatus est. De hac infirmitate carnis propheta dicit: Homo in plaga positus, et sciens ferre imbecillitatem . De humilitate vero Apostolus loquitur dicens: Humiliavit se, factus subditus usque ad mortem . Qures, possit alio intellectu non humilitatis modestiam, sed magistri demonstrare personam. Sed quaeri potest quare a muliere Samaritana, quae implenda gratiae venerat, bibere postulaverit, cum ipse postea spiritalis fontis affluentiam se petentibus dare posse praedicaverit? Sed scilicet sciebat Deus mulieris illius fidem, quae quoniam Samaritana erat, solet Samariae idololatriae imaginem sustinere. Ipsi enim separati a populo Judaeorum, simulacris mutorum
Abbreviated transcription (Latin):
płs in hac similitudine inqua de uiro & muli¬
ere loquit᷑ qm̃ mulier tenetꝰ lege uiri. tͥa qda
consid̾anda commendat. Muliere. uirũ & legem.
Mulierẽ scilicet subiugatã uiro. ꝑ uincułi legis.
quo uinculo morte uiri lib̾at᷑. ut cui uult nubat.
Sic en̾i dicit. Iulier enĩ sub uiro. uiuo marito.
uincta legi. si autẽ mortuus fuerit uir eiꝰ. euacu¬
ata ẽ a lege uiri. Igit᷑ uiuente uiro. uocabitur

Expanded text:
s in hac similitudine, in qua de viro et mulis in hac similitudine, in qua de viro et muliere loquitur, quoniam mulier tenetur lege viri, tria quaedam consideranda commendat; mulierem, virum, et legem: mulierem scilicet subjugatam viro per vinculum legis, quo vinculo morte viri liberatur, ut cui vult nubat. Sic enim dicit: Mulier enim sub viro, vivo marito, juncta est legi: si autem mortuus fuerit vir ejus, evacua
Abbreviated transcription (Latin):
futuri tẽporis p̃monstrare. ubi om̃s ꝑfecti atq sc̃i
futuri sunt: iussit mitti rete indexterã partẽ et
capti st̃ ingentes pisces centũ qͥnquaginta & tres.
mirantib discipłis. qd̾ cũ tã magni e̾e̾nt retian st
difrupta. Horũ magnitudo. magnitudinẽ sapien¬
tiȩ iustitieq significat. Numerꝰ uͦ ipsã disciplinã¬
& tẽporali dispensatione & ȩt̾na regeneratione ꝑ¬
fecta. quã diximus qͥnquagenario numero signi¬
ficari. Quia enĩ non opus erit t̾e corporalib adium̃¬
tis. & animo continebitꝰ fides atq sapientia. quia
animo ternariũ numerũ tͥbutũ diximꝰ. qnquaginta
ducimꝰ ter. fiunt centũ qnͥquaginta. Cui numero
tͥnitas addit᷑. quia omĩs ista ꝑfectio in nomine patris
& filii & sp̃s sc̃i consecrata ẽ. ita fiunt centũ qnqua¬
ginta tres. Qui numerꝰ pisciũ ad dexterã partem
captors in uemetur.
lxuii.

Expanded text:
futuri temporis praemonstrare, ubi omnes perfecti atque sancti futuri temporis praemonstrare, ubi omnes perfecti atque sancti futuri sunt, jussit mitti retia in dexteram partem; et capti sunt ingentes pisces centum quinquaginta tres, mirantibus discipulis quod cum tam magni essent, retia non sunt disrupta . Horum magnitudo magnitudinem sapientiensatione, et aeterna regeneratione perfectam, quam diximus quinquagenario numero commendari. Quia enim non opus erit tunc corporalibus adjumentis, et animo continebitur fides atque sapientia quia animo ternarium numerum tributum diximus, quinquaginta ducimus ter, et fiunt centum quinquaginta. Cui numero trinitas additur, quia omnis illa perfectio in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti consecrata est: ita fiunt centum quinquaginta tres, qui numerus piscium ad dexteram partem captorum invenitur. LXXXII.
Abbreviated transcription (Latin):
bratione p̾figurat᷑. Ppt̾ea postꝗͣ. dñs nr resurrex̃
a mortuis. q̃draginta dieb ꝑ aceis cũ discipłis suis.
eade ipsa scilicet ꝑhunc numerũ insinuata tẽpo-¬
rali dispensatione quȩ ad fide ꝑtinet. ascendit
et̃na contuenda. quoda amoris & caritatis spi¬
ramento & incendio. quadragenario denariꝰ
adderet᷑. & id̾o iã hoc totum id ẽ quinquagena¬
rius dierũ numerus letitiȩ celebratione signan¬
dus ẽ. Hec autẽ duo tẽpora id ẽ. unũ laboris &
sollicitudinis. alt̾ũ gaudii & securitatis. etiã re-¬
pisciũ ceꝑunt. ut uix ad litꝰ tͣhendo ꝑducerent.
ut retia rũꝑent᷑. Non enĩ missa st̃ in dexterã partẽ
habet enĩ multos malos ȩccła huius tẽꝑoris. Neq
in sinistrã. habet enĩ etiã bonos. s passim. ut ꝑmi¬
xtionẽ malors bonoꝵq significet. Qd̃ autẽ rupta
st̃ retia caritate uiolata multas hereses exisse
significat. Post resurrectionẽ uͦ cũ uellet ȩcclam

Expanded text:
resurrexit a mortuis, quadraginta diebus peractis cum discipulis suis, eadem ipsa scilicet per hunc numerum insinuata temporali dispensatione, quae ad fidem pertinet, ascendit eterna contuenda quodam amoris et charitatis spiramento et incendio, quadragenario denarius adderetur. Et ideo jam hoc totum, id est, quinquagenarius numerus dierum, laetitiae celebratione, signandus est. 3. Haec autem duo tempora, id est, unum laboris et sollicitudinis, alterum gaudii et securitatis, etiam repiscium ceperunt, ut vix ad littus trahendo perducerent, et ut retia rumperentur . Non enim missa sunt in dexteram partem; habet enim multos malos Ecclesia hujus temporis: neque in sinistram; habet enim etiam bonos: sed passim, ut permixtionem bonorum malorumque significet, quod autem rupta sunt retia, caritate uiolata multas haereses exisse signi
Abbreviated transcription (Latin):
sensus carnis te in pͥma ętate rexerunt. &
possis hab̾e conubiũ. sed error diaboli potius
dñat᷑. qͥ te adult̾ina rontaminatione corrũpit
Et fortasse ut intelligentib indicaresquinq
memoratos corporis sensus. qnq uroꝵs noĩe
significari: post qnͥq carnales responsiones. i¬
sta mulier sexta responsione nominat xpmͣ¬

Expanded text:
sensus carnis te in prima aetate rexerunt, etsensus carnis te in prima aetate rexerunt, etpotes habere conjugium; sed error diaboli potius dominatur, qui te adulterina - contaminatione corrumpit. Et fortasse ut intelligentibus indicaret quinque memoratos corporis sensus quinque virorum nomine significari, post quinque carnales responsiones ista mulier sexta responsione nominat
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ illa mulier errore tenebat᷑. quę significabat
post tempora illa qͥnq carnaliũ sensuũ quib
pͥma ȩtas ut diximꝰ regit᷑. non eã uerbum d̾i
acceperat in conugiũ. sed complexu adul¬
terino diabolus obtinebat. Itaq illi dñs dicit.
uidens eã ẽe carnałe. id ẽ carnalit̾ sapere. uade
uoca uirũ tuũ & ueni huc adẽ. remoue te ab
affectione carnali in qua n̾c constituta es. unde
non potes intelligere quȩ loquor. & uoca uirũ
tuũ idẽ sp̃u intelligentiȩ p̾sens esto. Est enim
animȩ quasi marit quoda modo sp̃s hominis.
qͥ animałe affectionẽ tãquã coniug̾e̾ regit.
lis manet & dignis animis in commutabilit
dat᷑. sed sp̃s hominis de quo apłs dicit. Nemo
autẽ diaboli error tãquã absente intellectu
in anima dñat᷑. adult̾ ẽ. Uoca gͦ in qͥt uirum
ligere sp̃ualia.si eũ lux ueritatis illustrat.
inqͥt dixisti. Quinq enĩ uros habuisti. id ẽ. qͥnq

Expanded text:
 Sed quoniam illa mulier errore tenebatur, quae significabat post tempora illa quinque carnalium sensuum, quibus prima aetas, ut diximus, regitur, non eam verbum Dei acceperat in conjugium, sed complexu adulterino diabolus obtinebat. Itaque illi Dominus dicit, videns eam esse carnalem, id est, carnaliter sapere: Vade, voca virum tuum, et veni huc; id est, remove te ab affectione carnali, in qua nunc constituta es, unde non potes intelligere quae loquor: et voca virum tuum, id est, spiritu intelligentiae praesens esto. Est enim animae quasi maritus quodam modo spiritus hominis, qui animalem affectionem tanquam conjugem regit. lis manet, et dignis animis incommutabiliter datur: sed spiritus hominis, de quo Apostolus dicit, Nemo autem diaboli error, tanquam absente intellectu, in anima dominatur, adulter est. Voca ergo, inquit, virum ligere spiritalia, si eum lux veritatis illustret. inquit, dixisti. Quinque enim viros habuisti, id est, quinque
Abbreviated transcription (Latin):
nenter uiuunt. nisi in laudib hominũ. Non ergo
habent oleũ secũ. Nã ipsã letitiã oleo significari
arbitror. Propterea inqͥt unxit te ds d̾s tuus
oleo exultationis. Qui autẽ ñ ꝓpt̾ea gaudet qr
d̾o intͥnsecus placet. non habet oleum serum
Prudentes autẽ acceꝑunt oleum inuasis suis
cũ lampadib suis. id ẽ letitiã bonoꝵ opũ in corde¬
ꝓbet se aute homo inquit. ꝙ & t̃c in semetipso
habebit głam. & non in altero. Tardante autẽ
sponso dormierunt om̃s. quia ex utroq genere
continentiũ hominum siue eors qui coram d̾o
exultant. siue eors qui in laudib hominum ad¬
quiescunt. moriunt᷑ hoc in teruallo temporis. do¬
nec sub aduentu d̾mi fiat resurrectio mortuors.
Media autẽ nocte. id ẽ nullo sciente aut sperante.
ita ueniet. Ex quo significat penitus latere
cũ ueniet: Clamor factꝰ ẽ. ecce sponsus uenit.
surgite obuiam ei. In ictu oculi. in nouissima tu-¬

Expanded text:
nenter uiuunt, nisi in laudibus hominum. non ergo nenter uiuunt, nisi in laudibus hominum. non ergo habent oleum secum. nam ipsam laetitiam oleo significari arbitror: propterea unxit te deus, deus tuus oleo exsultationis. qui autem non propterea gaudet, quia deo intrinsecus placet, non habet oleum secum. prudentes autem acceperunt oleum secum in uasis cum lampadibus suis: laetitiam bonoprobet autem se homo, inquit, et tunc in semet ipso habebit gloriam, et non in altero. tardante ergo sponso dormierunt omnes, quia ex utroque genere continentium hominum, siue eorum qui coram deo exsultant, siue eorum qui in laudibus hominum adquiescunt, moriuntur hoc interuallo temporis, donec sub aduentu domini fiat resurrectio mortuorum. media autem nocte, id est nullo sciente aut sperante — m fur in nocte ita ueniet; ex quo significat penitus latere, cum uenit — clamor factus est: ecce sponsus uenit, surgite obuiam ei: in ictu oculi, in nouissima tu
Abbreviated transcription (Latin):
nendus ẽ enĩ animi appetitus ã uoluptate oculor
a uoluptate auriũ. a uoluptate olfaciendi gustan¬
di tangendi. Sed quia ista continentia particorã
đ̾o fit. ut illi placeat᷑ in interiori gaudio conscientiȩ
partĩ corã hominib tantũ. ut gła humana capiat᷑.
qͥnq dicunt᷑ sapientes & qͥnq stultę. utręq tam̃
uirgines. quia utraq continentia ẽ. quãuis diuerso fo¬
mite gaudeat. Lampades autẽ sunt. quia manibus
gestant᷑ oꝑa. quȩ scd̃m istã continentiam fiunt.
Dictũ ẽ autẽ. luceant oꝑa ur̃a corã hominib. Om̃s
autẽ acceper̃t lampades suas. & uenert̃ obuiam
sponso. Intelligendu ẽ autẽ xp̃i nomine censeri de
quib agit᷑. Non enĩ possunt qui xꝑani non sunt.
sponso xp̃o uenire obinam. Sed qnq fatuę accep¬
tis lampadib suis. non sumpsert oleum secum.
Multi enim quãuis de xp̃i bonitate plurimum
sperent. gaudium tamen non habent. ðu conti¬

Expanded text:
nendus est enim animi appetitus a uoluntate oculorum, nendus est enim animi appetitus a uoluntate oculorum, a uoluntate aurium, a uoluntate olfaciendi, gustandi, tangendi. sed quia ista continentia partim coram deo fit, ut illi placeatur interiori gaudio conscientiae, partim coram hominibus, tantum ut gloria humana; capiatur, quinque dicuntur sapientes et quinque stultae, utraeque tamen uirgines, quia utraque continentia est, quamuis diuerso fomite gaudeat. lampades autem sunt, quia manibus gestantur, opera, quae secundum istam continentiam fiunt. dictum est autem: luceant opera uestra coram hominibus. omnes uero acceperunt lampades suas et uenerunt obuiam sponso. intellegendum est ergo Christi nomine censeri de quibus agitur. non enim possunt qui christiani non sunt sponso Christo uenire obuiam. sed quinque fatuae acceptis lampadibus suis non sumserunt oleum secum. multi enim quamuis de Christi bonitate plurimum sperent, gaudium tamen non habent, dum conti
Abbreviated transcription (Latin):
late gͦ. quia nescitis diẽ neq horam.
ecẽ utiq uirginũ numerus qd qnͥq admittunt᷑.
qͥnq excludunt᷑. bonoꝵ & maloꝵs discretionem
significat. Qua ꝓpter si uirginitatis nomen hono¬
rabile ẽ. cur receptis exclusisq commune ẽ. Peinde
ꝗͥd sibi uult numerus in utraq parte quinariu
Quid autẽ significat oleum: Mirum uidet᷑ qd̾
in uidere fas non sit eis quȩ ita ꝑfecte sunt. ut
i sponso recipiant᷑. Quo nomine nullo dubitan
ostandu ex eo qd̃ habent. p̾scribente illa sententia
enide d̾ñi dicentis. om̃i poscenti de tͥbue. Quid ẽ
autẽ qd possit dando non sufficere utrisq
ec maxime augent questionis difficultatem
quãꝙͣ & cetera diligenter consid̾ata ut omnia
in unã rationẽ concurrant nichilq in una parte
dicat᷑ qd impediat aliam. magna cautio adhi¬
benda ẽ. Uident᷑ itaq mͥ qͥnq uirgines significare
qnͥq ꝑtitam continentiã a carnis illecebris. Conti-¬

Expanded text:
neque horam . Decem utique virginum quod quinque admittuntur, quinque excluduntur, bonorum et malorum discretionem significat. Quapropter si virginitatis nomen honorabile est, cur receptis exclusisque commune est? Deinde quid sibi vult numerus in utraque parte quinarius? Quid autem significat oleum, mirum videtur. Itinvidere fas non sit eas quae ita perfectae sunt, ut a sponso recipiantur, quo nomine nullo dubitanpraestandum ex eo quod habent, praescribente illa sententia eiusdem domini dicentis: omni poscenti te tribue. quid est autem, quod posset dando non sufficere utrisque? haec maxime augent quaestionis difficultatem, quamquam et cetera diligenter considerata, ut omnia in unam rationem concurrant nihilque una parte dicatur, quod impediat aliam, magna cautio est adhibenda. Videtur itaque mihi quinque uirgines significare quinquepertitam continentiam a carnis inlecebris. conti
Abbreviated transcription (Latin):
& reparator aduenit. ut moriente scilicet uetere
homine nouum in se construeret. quẽ exutum
labe terrena. in celestia regna transferret. Ergo
nunc puteus ut dictũ ẽ. mundi huius terrenum
laborẽ & errorẽ. tenebrosũ. ꝓfunditate & obscu¬
ritate significat. Et qm̃ exterior est homo uetus.
& nouiis interior: dictum ẽ ab apło. & si ext̾ior
homo nr corrumpit᷑. sed interior renouat᷑ de
die indiem. Rectissime om̃ino. quoniã omnia
uisibilia ad exteriorẽ hominẽ ꝑtinent. quib
xp̃iana disciplina renuntiat᷑. Hora sexta uenit
dñs ad puteum id.ẽ medio die. unde iã incipit
oñs ad puteum id ẽ medios die unde ia ineipit
sol iste uisibilis declinare in occasum. qm̃
inuisibilium amore homo interior recreatus.
ad interiorẽ lucẽ quȩ nũquã occidit reuertat᷑.¬

Expanded text:
t reparator advenit, ut moriente scilicet vetere t reparator advenit, ut moriente scilicet vetere homine, novum in se constitueret, quem exutum luto terreno in coelestia regna transferret. Ergo nunc puteus, ut dictum est, mundi hujus terrenum laborem et errorem tenebrosa profunditate significat. Et quoniam exterior est homo vetus, et novus interior, dictum est ab Apostolo: Et si exterior homo noster corrumpitur, interior autem renovatur de die in diem. Rectissime omnino, quoniam omnia visibilia ad exteriorem hominem pertinent, quibus Christiana disciplina renuntiat. Hora sexta venit Dominus ad puteum, id est, medio die, unde jam incipitnus ad puteum, id est, medio die, unde jam incipit sol iste visibilis declinare in occasum: quoninvisibilium amore homo interior recreatus, ad interiorem lucem quae nunquam occidit, revertat
Abbreviated transcription (Latin):
muliere samaritana potum petisse & cetera quȩ¬
in eode scripturarũ loco discutienda & ꝑtractan¬
da dicunt᷑. De qua re id pͥmo tenendu ẽ. quod in
omnib scripturis summa uigilantia custodiri opor¬
tet. ut scđm fidẽ sit sacramenti diuini expositio.Ho-¬
ra gͥ diei sexta uenit ad puteũ dñsñr. Uideo in pu-¬
teo tenebrosam ꝓfunditatẽ. Am moneor gͦ intellige-¬
re mundihuius infirmas partes. id ẽ terrenas. quo
uenit dñs iħc hora sexta. id ẽ sexta ętate gnris
humani tãquã senectute ueteris hominis. quo
iubem᷑ exui. ut induam᷑ nouo. qui scđ̾m d̾m
creatus ẽ. Nam sexta ȩtas senectus ẽ. Qm̃ prima
infantia. scd̾a pueritia. tertia adolescentia qrta¬
uuentus. qͥnta grauitas. Ueteris itaq hominis
ita quȩ scđm carnẽ temporali conditione ꝑagit᷑
sexta autẽ ętate senectute concludit᷑. Qua senectu¬
te ut dixi humani generis. dñs n̾r creator nobi ᷤᷤ¬

Expanded text:
muliere Samaritana potum petisse, et caetera quamuliere Samaritana potum petisse, et caetera quain eodem loco scripta discutienda et pertractanda dicuntur. De qua re id primum tenendum, quod in omnibus Scripturis summa vigilantia custodire oportet, ut secundum fidem sit sacramenti divini expositio. Hora igitur diei sexta venit ad puteum Dominus noster. Video in puteo tenebrosam profunditatem, admoneor ergo intelligere mundi hujus infimas partes , id est, terrenas, quo venit Jesus hora sexta, id est, sexta aetate generis humani, tanquam in senectute veteris hominis, quo jubemur exui ut induamur novo, qui secundum Deum creatus est. Nam sexta aetas senectus est, quia prima infantia, sjuventus, quinta gravitas. Veteris itaque hominis vita, quae secundum carnem temporali conditione peragitur, sexta aetate, id est, senectute concluditur, quia senectute, ut dixi, humani generis Dominus noster creator nobis e
Abbreviated transcription (Latin):
ginem. a plurali ad singularem concludens: id̾o et
uirgines dicipossunt. & uirgo Cur autẽ dictȩ sint
qͣnq ut mͥ uidet᷑ ex positum ẽ. Sed uidemꝰ nunc
in enigmate. tunc autẽ facie ad faciẽ. & ñc ex par-
te. tunc autẽ ex toto. Ipsum autẽ in enigmate & ex
parte nunc in scripturis aliquid cernere. qd̾ tamen
sit scđ̃m catholicã fide ex illo pignore contingit. qd
accepit uirgo ȩccła humili aduentu sponsi sui. Quȩ
illo ultimo aduentu cũ ueniet in claritate nuptura ẽ.
tio nichil certum intuet᷑. nisi ut scđm fide sit.
neq aliis p̃iudicat. quȩ nichilominus scđm¬
fidem esse potuerint.
eã nonnulli minus diligent̾ minusq sobrie inter¬
p̃tando affer̃t plerumq ꝓ salute ꝑnitiẽ. & ꝓ co-¬
gnitione ueritatis. errorẽ. Interq illud est sacra¬
mentũ. qd̾ scriptũ ẽ dñm hora diei sexta uenisse
ad puteũ iacob. fessumq ab itinere sedisse. & a

Expanded text:
ginem, a plurali ad singularem concludens; ideo et ginem, a plurali ad singularem concludens; ideo et uirgines dici possunt et uirgo. cur autem quinque dictae sunt, ut mihi uidetur, expositum est. sed uidemus nunc in aenigmate, tunc autem facie ad fte, tunc autem ex toto . Ipsum autem in aenigmate et ex parte nunc in Scripturis aliquid cernere, quod tamen sit secundum catholicam fidem, ex illo pignore contingit, quod accepit virgo Ecclesia humili adventu sponsi sui, quae illi ultimo adventu cum veniet in claritate nuptura est, tio nihil certum intuetur, nisi ut secundum fidem sit; neque aliis praejudicat, quae nihilominus sfidem esse potuerint. ea nonnulli minus diligenter minusque sobrie interpretando, asserunt plerumque pro salute perniciem, et pro cognitione veritatis errorem. Hincque illud est sacramentum, quod scriptum est, Dominum hora diei sexta venisse ad puteum Jacob, fessumque ab itinere resedisse, a
Abbreviated transcription (Latin):
Uigilate gͦ. quia nescitis diẽ neq horam. Non
modo illius ultimi temporis qua uenturus est
sponsus. sed suȩ qͥsq dormitionis diẽ & horã ne-¬
scit. Quiꝰqͥs autẽ paratus ẽ usq ad somnum ad ẽ
usq ad mortem quȩ omĩb debet᷑. paratus etiam¬
inueniet᷑. cũ illa uox media nocte sonuerit. qua
om̃s euigilaturi sunt. Qd uero sponso dixit obuiã
uenire uirgines. sic intelligenđu puto. ut ex ipsiᷤ
uirginib constet ea quȩ dicit᷑ sponsa. tamquã si
omib xp̃ianis in ȩccłam concurrentib filii ad ma¬
trẽ concurrere dicunt᷑. cũ ipsis filiis congregatis
ẽ ȩcclesia. & uirgo ẽ ad nuptias ꝑducenda. idẽ cũ
se continet a corruptione scłari. Illo autẽ tempore
nubet. quo uniuersa mortalitate in ea p̾tereunte.
immortali coniunctione federat᷑. Desponsaui in qͥt uos
uni uiro uirginẽ castã exibere xp̃o. Uos inquit uir-¬

Expanded text:
uigilate ergo, quia nescitis diem neque horam, non uigilate ergo, quia nescitis diem neque horam, non modo illius ultimi temporis, qua uenturus est sponsus, sed suae quisque dormitionis diem et horam nescit. quisquis autem paratus est usque ad somnum, id est usque ad mortem, quae omnibus debetur, paratus inueniatur, etiam cum illa uox media nocte sonuerit, qua omnes euigilaturi sunt. Quod uero sponso dixit obuiam uenisse uivirginibus, confitetur, ea quae dicitur sponsa, tanquam si omnibus Christianis in Ecclesiam concurrentibus filii ad matrem concurrere dicantur, cum ipsis filiis congregatis, est ecclesia et uirgo est ad nuptias perducenda, id est cum se continet a corruptione saeculari; illo autem tempore nubet, quo uniuersa mortalitate praetereunte immortali conceptione fetatur. desponsaui, inquit, uos uni uiro uirginem castam exhibere, Christo; uos, inquit, uir
Abbreviated transcription (Latin):
nas. idẽ ubi munda anima puro & ꝑfecto di uerbo
fecunda copulat᷑. Clausa ẽ ianua id ẽ receptis illis qͥ
sunt in angłicã uitã mutati. Om̃s enĩ inqͥt resurge-¬
mus. sed non omnes immutabim᷑: Clausus ẽ aditus.
ad regnum cȩlors. Non enĩ post iudiciũ patet p̾cũ
aut meritors locus. Nouissime autẽ ueniunt reliquȩ
uirgines dicentes. Dñe. dñẽ. aꝑi nobis. Non dictum
qd emerint oleum. & id̾o intelligende sunt nullo
emanente de alienis laudib gaudio in angustiis &
magnis afflictionib redire ad implorationẽ d̃i. Sed
magna ͤeius seueritas post iudicium. cuius ante iu¬
dicium in effabilis miscd̃ia pͣrogata ẽ. Itaq re¬
pondit eis. Amen dico uobis. qđ nescio uos. Ex
illa scilicet regula. quia non habet ars di. hoc ẽ
sapientia di. ut intrent in gaudium eius qͥ non
corã d̾o. sed ut placerent hominib uisi sunt aliqͥd
scđm p̾ceptum eius oꝑari. Atq ita concludit.

Expanded text:
tias, id est, ubi munda anima puro et perfecto Dei verbo tias, id est, ubi munda anima puro et perfecto Dei verbo fecunda copulatur. Clausa est janua, id est, receptis illis qui sunt in angelicam vitam immutati. Omnes enim, inquit, resurgemus, sed non omnes immutabimur : clausus est aditus ad regnum coelorum. Non enim post judicium patet precum aut meritorum locus. Novissime autem veniunt et reliquae virgines, dicentes: Domine, Domine, aperi nobis. Non dictum est quod emerint oleum; et ideo intelligendae sunt, nullo jam remanente de alienis laudibus gaudio, in angustiis et magnis afflictionibus redire ad implorationem Dei. Sed magna est ejus severitas post judicium, cujus ante judicium ineffabilis misericordia praerogata est. Itaque respondens ait, Amen dico vobis quod nescio vos: ex illa scilisapientia dei, ut intrent in gaudium eius qui non coram deo, sed ut placerent hominibus, uisi sunt aliquid secundum praecepta eius operari. atque ita concludit:
Abbreviated transcription (Latin):
& eis uana gaudia tamqũa fatuis consiliando. aliꝗͦ.
de his mercede siue equors. siue pecuniȩ. siue hono¬
ris. siue alicuius commodi temporalis accipiunt.
non intelligentes qd̵ dictũ ẽ: qui uos felices dicunt
inerrorẽ uos mittunt. Melius ẽ enĩ obiurgari a
iusto. quã a peccatore laudari emendabit me ĩqͥl
iustus in miscđia & arguet me. oleũ autẽ peccatoris
non impinguet caput meũ. Ite gͦ ad uendentes.
& emite uobis. idẽ uideamus nunc qͥd uos adiu¬
uant qui uobis laudes uendere consueuerunt. &¬
uos inerrorẽ inducere. ut non corã do. sed ab ho¬
minib głam quereretis. Euntib autẽ illis emere.¬
uenit sponsus. id ẽ. inclinantib se illis in ea quȩ
foris sunt. & solitis gaudere querentib quia gaudia
interna non nouerunt: uenit ille qui iudicat. &
quȩ paratȩ erant. idẽ quib bonũ corã d̾o testimo¬
niũ conscientia ꝑhibebat. intrauer̾t cũ eo in nup

Expanded text:
 eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam  eis uana gaudia tamquam fatuis conciliando aliquam de his mercedem siue ciborum siue pecuniae siue honoris siue alicuius commodi temporalis accipiunt, non intellegentibus quod dictum est: qui uos felices dicunt, in errorem uos mittunt. melius est autem obiurgari a iusto quam a peccatore laudari. emendauit, inquit, me iustus in misericordia et arguit me; oleum autem peccatoris non impinguet caput meum. ite ergo ad uendentes et emite uobis, id est: uideamus, numquid uos adiuuant qui uobis laudes uendere consuerunt et uos in errorem inducere, ut non coram deo, sed ab hominibus gloriam quaereretis. euntibus autem illis uenit sponsus, id est inclinantibus se illis in ea quae foris sunt et solitis gaudere quaerentibus, quia gaudia interna non nouerant, uenit ille qui iudicat. et quae paratae erant, id est quibus bonum coram deo testimonium conscie
Abbreviated transcription (Latin):
Et dixert stultę ad sapientes. Date nobis de oleo
ur̃o. quia lampades nr̃e extingunt᷑. Quors facta
aliena laude fulciunt᷑ eadẽ subtracea deficiunt. et¬
& de consuetudine id semꝑ inquirit. unde gaudere
animꝰ solet. Itaq hominum qui corda non uident.
testimonium uolunt hab̾e apud đm. qui cordis in¬
spector ẽ. Sed quid respondert̾ sapientes: Ne
forte non sufficiat nobis. Unus quisq enim ꝓse
rationem reddet. nec alieno testimonio quisqu̾ã
adiuuat᷑ apud dm. cui secreta cordis apparent.
ꝙ uix sibi qsq sufficit ut ei testimoniũ phibeat
conscientia sua. Quis enim głabit᷑ munđu se ha
aut non omnino aut uix possit uerã ferre senten¬
tiam. quomodo potest de alio iudicare. cũ sciat ne¬
mo. quid agat᷑ in homine nͥ sp̃s hominis. Ite magis
ad uendentes. & emite uobis. Non consilium dedisse
putandȩ sunt. sed crimen eaꝵs ex obliquo cominemo¬
rasse. Uendt̃ enĩ oleũ adulatores. qui siue falsa siuei¬

Expanded text:
et dixerunt stultae ad sapientes: date nobis de oleo uestro, quia lampades nostrae extinguntur: quorum enim facta aliena laude fulciuntur, eadem subtracta deficiunt, et de consuetudine id semper inquirit, unde gaudere animus solet. itaque hominum, qui corda non uident, testimonium uolunt habere aput deum, qui cordis inspector est. sed quid responderunt sapientes? ne forte non sufficiat nobis et uobis. unusquisque enim pro se rationem reddet nec\' alieno testimonio quisquam adiuuatur apud deum, cui secreta cordis apparent, et uix sibi quisque sufficit, ut ei testimonium perhibeat conscientia sua. quis enim gloriabitur mundum saut non omnino aut uix possit ueram ferre sententiam, quomodo potest de alio indicare, cum sciat nemo, quid agatur in homine, nisi spiritus hominis? ite magis ad uendentes et emite uobis: non consilium dedisse putandae sunt, sed crimen earum ex oblico commemorasse. uendunt enim oleum adulatores, qui siue falsa siue i
Abbreviated transcription (Latin):
marię fuit. & incȩlo.: Quomodo uerbũ hominis.
qd̾ cysmulti audiunt. totũ audiunt singuli. xlxiii.
minib iste ut donũ ipsũ qͦ bene uiuendo ꝓuenitꝰ¬
nitꝰ significaret apparuit. Utrũq autẽ uisibilit᷑
factũ est ꝓpter carnales. ab hiis quȩ oculis corpo¬
reis cernunt᷑. ad ea quȩ mente intelligunt saera¬
mentorũ gradib tranfferendos Nam & uerba
sonant & transeunt. nec tamen ea quȩ uerbis signi¬
ficant᷑ cũ aliquid aiuinũ atq ȩternũ loquendo

Expanded text:
matris fuerit et in coelis. Quomodo verbum hominis, quod etsi multi audiunt, totum audiunt singuli. XLIII. Qminibus; iste, ut donum ipsum, quo bene vivendo pertur, significaret, apparuit. Utrumque autem visibiliter factum est propter carnales, ab iis quae oculis corporeis cernuntur, ad ea quae mente intelliguntur, sacramentorum gradibus transferendos. Nam et verba sonant et transeunt; nec tamen ea quae verbis significantur, cum aliquid divinum atque aeternum loquendo
Abbreviated transcription (Latin):
ut nulla ibi non sołu mens. sed nec anima huma¬
na intersistat. Quib pͥmo respondenđi ẽ. iđo
sic ẽẽ illud in euangłio positũ. quia usq ad ui¬
sibiłe carnem assuptio illa humanȩ nature a-
dño facta ẽ. atq in tota illa unitate susceptioniᷤ.
pͥncipalit̾ uerbu ẽ. extrema autẽ atq ultima
caro. Uolens itaq euangłista comm̃dare ꝓ nob̾
dilectionẽ humilitatis d̾i. qui sese humiliau̾it.
ꝙ quousq humiliauerit expͥmens. uerb̾u carne̾ no¬
dat humilitatẽ qͦd dictũ ẽ. uerbu caro fact̾ũ ẽ.
quasi diceret᷑. uerbu homo factũ ẽ. Sicut caro
humana cũ fit cinis ñ e̾ caro & cinis. s ex carne
tam̃ hec uerba ita intelligimꝰ. s etiã ipsi nobis¬
cũ  ita intelligunt. ut manente uerbo qd ẽ. ex eo qͦd
accepit formã serui. ñ ex eo qd̃ in ilła formam
aliqua mutatione conuersũ ẽ dictũ sit. uerbu
caro fact̾u̾̃ ẽ. Deinde si ubicũq caro fuerit

Expanded text:
ut nulla ibi non solum mens, sed nec anima humana intersistat. 2. Quibus primo respondendum est, ideo sic esse illud in Evangelio positum, quia usque ad visibilem carnem assumptio illa humanae naturae a Domino facta est, atque in tota illa unitate susceptionis principaliter Verbum est, extrema autem atque ultima caro. Volens itaque Evangelista commendare pro nobis dejectionem humilitatis Dei, qui sese humiliaverit, et quousque humiliaverit exprimens, Verbum carnemque nodat humilitatem, quia dictum est, Verbum caro factum est; quam si diceretur, Verbum homo factum est. humana, cum fit cinis, non est caro et cinis, sed ex carne tamen ita haec verba intelligimus; sed etiam ipsi nobiscum ita intelligunt, ut manente Verbo quod est, ex eo quod accepit formam servi, non ex eo quod in illam formam aliqua mutatione conversum est, dictum sit, Verbum caro fact
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝑ dilectionem operat᷑. Et iterũ. Si enim
scđdm carnem uixeritis. moriemini. Si autem
spũ facta carnis morrificaueritis. uiuetis. Que
sunt autem facta carnis. quȩ oꝑib spualib mor¬
tificanda sunt. Auo loco demonstrat dicens. Ma¬
nifesta autem sunt oꝑa carnis. quȩ st̃ fornica¬

Expanded text:
enim secundum carnem vixeritis, moriemini; si autem spiritu facta carnis mortificaveritis, vivetis . Quae sint autem facta carnis, quae operibus spiritualibus mortificanda sunt, alio loco demonstrat, dicens: Manifesta autem sunt opera carnis, quae sunt fornica
Abbreviated transcription (Latin):
nifestissime docet. non eos pͣterito bono opere
ad fidei iustificationem ꝑuenisse. nec meritis
eorũ istam gram̃ datã quando dicit. & hec qͥd̾e
fuistis. Sed cum dicit. qm̃ qui talia agunt re-¬
gnũ di non possidebunt. satis ostendit iam ex-
quo crediderunt bene debere oꝑari. Qd̃ etiam
iacob dicit. Et multis omnino locis ide apłs
paulus satis aꝑte p̾dicat recte uiuendum om¬
nib qui in xp̃o crediderunt. ne ad penas ꝑue¬
niant.quas & dñs ipse cominemorat dicens.
audit uerba hȩc & facit ea. similabo eũ uiro
prudenti qui ȩdificauit domũ suã supra
petrã. et omnis qui audit uerba hȩc & non

Expanded text:
nifestissime docet non eos praeterito bono opere ad fidei justificationem pervenisse; nec meritis eorum istam gratiam datam, quando dicit, Et haec quidem fuistis: sed cum dicit, Qui talia agunt, regnum Dei non possidebunt; satis ostendit, jam ex quo crediderunt, bene operari debere. Quod et Jacobus dicit, et multis omnino locis idem apostolus Paulus satis aperteque praedicat, recte vivendum omnibus qui in Christo crediderunt, ne ad poenas perveniant. Quod et ipse Dominus commemorat, dicens: audit verba mea haec et facit ea, similabo eum viro prudenti, qui aedificavit domum suam supra pet
Abbreviated transcription (Latin):
pliore ipsi audatia etiã ammam. totũq ut illi
homines alienantes ab eo. solam carne̾ humanã
eũ suscepisse dixer̾t: adhibentes etiã testimoniu
ex euangłio. immo etiã sententiã non intelligen¬
do ꝑuersi confugere audent aduersũ catholica

Expanded text:
pliore usi audacia, ipsam etiam animam totumque utile pliore usi audacia, ipsam etiam animam totumque utile hominis alienantes ab eo, solam carnem humanam eum suscepisse dixerunt, adhibentes etiam testimonium ex Evangelio; imo illam sententiam non intelligendo, perversi conflige
Abbreviated transcription (Latin):
& iacobi. cum dicat unus iustificari hominẽ ꝑ fide
sine oꝑib. & alius dicit. non ẽẽ fide sine oꝑib quia
ille dicit de oꝑib quȩ fidẽ p̃cedunt. iste de hiis
quȩ fide sequunt᷑. sicut etiã ipse paulus multis
locis ostendit.
Lxxxiiii¬
um quida hereticis apollinaristȩ ex apollinari
quoda auctore suo dicti e̾e ꝑhibent᷑ assererent
herentes eis non nulli & eos studiose audientes.
delectati sunt quide ea ꝑuersitate qua ille ho-¬
minem in do minuebat. dicens eũ non habuisse
mentẽ hoc ẽ rationałe animi nr̃i. qua a pecorib
scđm animũ differimus. Sed cum secum ipsi co¬
gitarent. fatendum e̾e̾ si ita ẽ ut unigenitꝰ di filius
sapientia & uerbum patͥs ꝑ qd facta sunt omĩa
beluam quanda cum figura humani corporis
suscepisse credebat᷑. displicuer̾t sibi. non tamen
ad correctionẽ. ut redirent ad ueritatis uiam.
totũq hominẽ a sapientia di susceptũ esse con¬
fiterent᷑. nulla diminutione nature: Sed am¬

Expanded text:
obi, cum dicit unus justificari hominem per fidem sine operibus, et alius dicit inanem esse fidem sine operibus: quia ille dicit de operibus quae fidem praecedunt, iste de iis quae fidem sequuntur; sicut etiam ipse Paulus multis locis ostendit. LXXVIIum quidam haeretici, qui Apollinaristae ex Apollinari quodam auctore suo dicti esse perhibentur, assererent haerentes eis nonnulli, et eos studiose audientes, delectati sunt quidem ea perversitate, qua ille hominem in Deo minuebat, dicens eum non habuisse mentem, hoc est rationalem animam, qua homo a pecoribus secundum animum differt. Sed cum secum ipsi cogitarent, fatendum esse, si ita est, ut unigenitus Dei Filius, Sapientia et Verbum Patris, per quod facta sunt omnia, belluam quamdam cum figura humani corporis suscepisse credatur; displicuerunt sibi, non tamen ad correctionem, ut redirent ad veritatis viam, totumque hominem a Sapientia Dei susceptum esse confiterentur, nulla diminutione naturae: sed am
Abbreviated transcription (Latin):
nũquam polluat hoc domiciliũ malignus
sp̃s. ne sensib inmixtus incestet animȩ sanctitatem.
lucẽq mentis obnubilet. Serpit hoc malũꝑ om̃s
aditus sensuales. Dat se figuris. ac commodat colo¬
rib adheret sonis: latet in ira. in fallatia sermonis.
odorib se subicit. infundit saporib. ac turbidi motꝰ¬
il luuie tenebrosis affectionib tenebrati sensus.
quibdam nebulis implet om̃s meatus intelligen¬
tiȩ ꝑ quos pandere lumen rationis radius mentis¬
solet. In hoc enĩ d̾s. in hoc uoluntas in noxia. in hoc recte
facti meritũ relucet. D̾s ubiq presens est. tunc autẽ uni
sifuerit uitiatus quicqͥd uidere non potuerit
ad esse non putat. frustra enĩ circumstat oculos
presens imago rerum sioculis integritas de sit.
ita etiã ds̃ qui nusquã de ẽ frustra pollutis animis
presens ẽ. quẽ uidere cecitas non pot est.
.xiiI.

Expanded text:
nquam polluat hoc domicilium malignus spiritus; ne sensibus immixtus incestet animae sanctitatem, lucemque mentis obnubilet. Serpit hoc malum per omnes aditus sensuales; dat se figuris, accommodat coloribus, adhaeret sonis, latet in ira, in fallacia sermonis, odoribus se subjicit, infundit saporibilluvie, tenebrosis affectionibus tenebrat sensus, quibusdam nebulis implet omnes meatus intelligenper quos pandere solet lumen rationis radios mentis; in hoc enim deus, in hoc enim voluntas innoxia, in hoc recte facti meritum relucet; deus ubique presens est: tunc autem unicsi fuerit vitiatus, quidquid videre non potuerit, adesse non putat; frustra enim circumstat oculos praesens imago rerum, si oculis integritas desit: ita etiam Deus qui nusquam deest, frustra pollutis animis praesens est, quem videre mentis caecitas non potest. XIII.
Abbreviated transcription (Latin):
Ist quȩda heresis rusticana in cãpo
emͣ diminuta.in una exigua uilla
remanserat. in qua quid̾e paucissi¬
cti ⁊ catholici facti st̃ : nec aliquis
cant᷑ punica declinatione nõis.
Hos ĩmulli dicunt ex fidȩ adȩ fuis¬
se nominatos. qͥ est uocatꝰ abel: uñ
sub continentię ꝓfessione simul ha¬
bitantes. puerũ ⁊ puellã sibi adop¬
tabant in eiꝰdẽ ꝯiunctionis pacto
successores suos futuros. Morte pre
uentis quibq singulis. alii subro
in illiꝰ domꝰ societate succederent.
Utrolibet qͥppe parente defuncto.
imo remanenti usq ad eiꝰ qͦ obitũ
filii seruiebant. Post cuiꝰ mortẽ
etiã ipsi puerũ ⁊ puellã similiter
adoptabant. Nec unquã eis defuit
uñ adoptarent. generantib cir¬
cũ quaq uicinis. ⁊ filios suos ino¬
pes ad spem hereditatis aliene li¬
bent̾ dantib¬

Expanded text:
st quaedam haeresis rusticana in campo enim diminuta, in una exigua villa remanserat, in qua quidem paucissicti et catholici facti sunt, nec aliquis cabantur, punica declinatione nominis. Hos nonnulli dicunt ex filio Adae fuisse nominatos, qui est vocatus Abel: unde sub continentiae professione simul habitantes, puerum et puellam sibi adoptabant, in ejusdem conjunctionis pacto succesventis quibusque singulis alii subrogin illius domus societate succederent. Utrolibet quippe parente defuncto, uno remanenti, usque ad ejus quoque obitum filii serviebant. Post cujus mortem etiam ipsi puerum et puellam similiter adoptabant. Nec unquam eis defuit unde adoptarent, generantibus circumquaque vicinis, et filios suos inopes ad spem haereditatis alienae libenter dantib
Abbreviated transcription (Latin):
uenisse delirant. Sacramenta ꝑhi-¬
bent᷑ habere funesta. Nam de
infantis anniculi sanguine quem
de toto eiꝰ corpore minutis punctio¬
nũ uulnerib extorquent. qͣsi eu¬
charistiã suã conficere ꝑhibent᷑.
miscentes eũ farinȩ. panẽq inde
facientes. Qui puer si mortuus fu¬
si autẽ uixrerit: ꝓ maximo sac̃dote.
postolici qui se ist̾o noie arrogant̾
uocauert̾. eo qd̾ in suã cõmunionẽ
ñ reciꝑent utentes coniugib. ⁊ reᷤ
ꝓpͥas possidentes. quales habet ca¬
tholica ecła. ⁊ monachos ⁊ dericos
plurimos. S ideo isti heretici st̃:
qm̃ se ab eccł̃a separantes. nullam
spem putant eos habere. qͥ utunt᷑
his reb quib ipsi carent: encrati¬
tisq similes st̃. Nã ⁊ apotatiste ap¬

Expanded text:
venisse delirant. Sacrificia perhibentur habere funesta. Nam de infantis anniculi sanguine, quem de toto ejus corpore minutis punctionum vulneribus extorquent, quasi Eucharistiam suam conficere perhibentur, miscentes eum farinae, panemque inde facientes. Qui puer, si mortuus fusi autem vixerit, pro maximo sacerdote. POSTOLICI, qui se isto nomine arrogantissime vocaverunt, eo quod in suam communionem non reciperent utentes conjugibus et res proprias possidentes: quales habet Catholica et monachos et clericos plurimos. Sed ideo isti haeretici sunt, quoniam se ab Ecclesia separantes, nullam spem putant eos habere, qui utuntur his rebus, quibus ipsi carent. Encratitis isti similes sunt: nam et Apotactitae ap
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpagatas. ⁊ om̃s gn̾alit̾ manicheos esse
negare ñ potuit᷑ꝰ. Icerte illi libͥ mani¬
cheis st̃ om̃ib sine dubitatione cõmuneᷤ.
in qͥb libris illa portenta ad eliciendoᷤ
⁊ ꝑ concupiscentiã dissoluendos ut usq
seriis pͥncipes tenebraꝵ. ut liberata ab
minas. ⁊ fenrinarũ in masculos tͣnsfi¬
guratione scripta st̃. Uñ ista quã
quilibet eoꝵ negant ad se ꝑtinere tur¬
Ipse ⁊̃ manicheus .xii. discipłos habuit
instar apłici numeri. quẽ numerũ
manichei hodieq custodiunt. Nã
ex electis suis habent .xii. qͦs appel¬
lant magistros. ⁊ tertiũ decimũ ma¬
qui ordinant᷑ ã magistris. ⁊ p̃sbiteros

Expanded text:
ropagatas, et omnes generaliter manichaeos esse, ropagatas, et omnes generaliter manichaeos esse, negare non potuit. Et certe illi libri manichaei sunt omnibus sine dubitatione communes, in quibus libris illa portenta ad illiciendos et per concupiscentiam dissolvendos utriusque sexus principes tenebrarum, ut liberata fugminas et feminarum in masculos transfiguratione conscripta sunt, unde ista, quam quilibet eoipse Manichaeus duodecim discipulos habuit, instar apostolici numeri, quem numerum Manichaei hodieque custodiunt. Nam et ex electis suis habent duodecim quos appellant magistros, et tertium decimum prqui ordinantur a magis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpt̾ hoc scelestũ misteriũ se dicebat
esse uiciatã. Tunc eusebiã quandã
manicheã quasi scĩmonialẽ idipsũ
ꝓp̾t̾ hocipsum passã. uix cõpulit con¬
fiteri. cũ pͥmo illa se asseruisset inte¬
gr̃a. atq ab obstetͥce se inspici po¬
stulasset. Qua inspecta. ⁊ qͥd esset
inuenta: totũ illud turpissimũ scelꝰ.
uͥ ad excipiendũ ⁊ cõmiscendũ con¬
cũbentiũ sem̃ farina substernt᷑
qd̾ margareta indicante absens ñ
audierat. similit̾ indicauit. ⁊ re¬
centi tẽpore ñ nulli eoꝵ reꝑti. ⁊
ad ȩccłam ducti. sicut gesta episco¬
palia ꝗ̃ nobis mifisti ostendt̃. hoc ñ
sacram̃tũ. s execram̃tũ sub diligen¬
ti int̾rgatione confessi st̃. Quoꝵ
unꝰ noĩe uiator eos qͥ ista factunt᷑
ppͥe cataristas uocari dicens. cũ ali¬
as eiꝰde manicheȩ sectȩ partes in
matmatharios ⁊ specialit̾ mani¬
cheos distribui ꝑhiberet: om̃s tñ
has tres formas ab uno auctore

Expanded text:
pter hoc scelestum mysterium se dicebat esse vitiatam. Tunc Eusebiam quamdam manichaeam quasi sanctimonialem, idipsum propter hoc ipsum passam, vix compulit confiteri, cum primo illa se asseruisset integram, atque ab obstetrice inspici postulasset: quae inspecta, et quid esset inventa, totum illud turpissimum scelus, ubi ad excipiendum et commiscendum concumbentium semen farina substernitur quod Margarita indicante absens non audierat, similiter indicavit. Et recenti tempore nonnulli eorum reperti, et ad ecclesiam ducti, sicut Gesta episcopalia quae nobis misistis ostendunt, hoc non sacramentum, sed exsecramentum, sub diligenti interrogatione confessi sunt: quorum unus nomine Viator, eos qui ista faciunt proprie Catharistas vocari dicens, cum alias ejusdem manichaeae sectae partes in Mattarios, et specialiter Manichaeos, distribui perhiberet, omnes tamen has tres formas ab uno auctore
Abbreviated transcription (Latin):
curũ & imparatũ te inueniant & grauiꝰ offendans.
ut eũ quẽ temere dilexeras a cerbiꝰ oderis. qđ nefas
ẽ: quia etiã sinulla eiꝰ bona p̾cederent. ꝙ hȩc
quȩ post apparuerant mala priꝰ eminerent. to¬
leranda tam̃ erant donec omĩa cũ illo ageres qͥb
talia sanari solent. qͣntomagis cũ eabona p̾cesse-¬
runt. quȩ tãquã pignora nos debent ad poste-¬
facile sustinemꝰ infirmi tatẽ alterius. etiã quem
nondii ꝓpter sua bona diligimꝰ. Cogitemꝰ enĩ quia

Expanded text:
curum et imparatum te inueniant et grauius offendant, curum et imparatum te inueniant et grauius offendant, ut eum quem temere dilexeras, acerbius oderis. quod nefas est, quia etiam si nulla eius bona praecederent et haec quae post apparuerant mala prius eminerent, toleranda tamen erant, donec omnia cum illo ageres, quibus talia sanari solent; quanto magis, cum ea bona praecesserunt, quae tamquam pignera nos debent ad postefacile sustinemus infirmitatem alterius, etiam quem nondum propter sua bona diligimus. cogitamus enim, quia
Abbreviated transcription (Latin):
fici imitatores suos ut eiꝰ infirma toleremꝰ ut ad
quȩda sana in quoꝵᷤ delectatione adquiescimꝰ. ꝑ cari¬
tatis tolerantiã ꝑducam᷑. Ait enĩ. Non ẽ opus sanis
medicꝰ. s egrotantib. Idoq si ꝓpter xp̃i caritatem
etiã eũ qͥ om̃i ex parte fortassis egrotat. repelle-¬
re ab animo non debemꝰ qm̃ sanari potest ꝑ uer-¬
bu dĩ qnͣto minꝰ eũ qͥ ꝓpter nos uideri potest tot̾
egrotꝰ quia quȩda eiꝰ saucia pͥmo ingressu ami¬
citiȩ non potuimꝰ sustinere & qd ẽ grauiꝰ cũ of-¬
fensione animi de toto homine ausi sumꝰ teme¬
rariã p̃iudicii ferre sententiã. non tim̃tes qd dictũ
ẽ. Nolite iudicare ne iudicemini & qua mensura
m̃si fueritis. in ea remetiet᷑ uob̾. Sepe autẽ quȩ
bona st̃ illa pͥus apparent. in quib etiã temerariũ
beniuolentiȩ iudiciũ cauendu ẽ ne cũ totũbonũ
putaueris. ẽa quȩ postea mala apparuerint. se-¬

Expanded text:
fici imitatores suos, ut eius infirma toleremus, ut ad fici imitatores suos, ut eius infirma toleremus, ut ad quaedam sana, in quorum delectatione adquiescamus, per caritatis tolerantiam perducamur. ait enim: non est opus sanis medicus, sed aegrotantibus. ideoque si propter Christi caritatem etiam eum qui omni ex parte fortassis aegrotat repellere ab animo non debemus, quoniam sanari potest per uerbum dei, quanto minus eum qui propter nos uideri potest totus aegrotus, quia quaedam eius saucia in primo ingressu amicitiae non potuimus sustinere et, quod est grauius, cum offensione animi de toto homine ausi sumus temerariam praeiudicii ferre sententiam, non timentes quod dictum est: nolite iudicare, ne iudicemini, et: qua mensura mensi fueritis, remetietur nobis. saepe autem illa quae bona sunt prius apparent; in quibus etiam temerarium beniuolentiae iudicium cauendum est, ne, cum totum bonum putaueris, ea quae postea mala apparuerint se
Abbreviated transcription (Latin):
tentia ẽ. & nemo nͥ ꝑ amicitiã cognoscit᷑. & iđo
amicoꝵ mala firmiꝰ sustinemꝰ. quia bona eoꝵ nos
delectant & tenent. Nulliꝰ itaq repudianda est
amicitia se se ingerentis ad amicitiã copulan¬
d̾a. non ut statĩ recipiat᷑. s ut recipiendus op¬
tet᷑. atq ita tractet᷑ ut recipi possit. Illũ enĩ re¬
ceptũ inamicitiã possumꝰ dicere. cui omĩa nr̃a
consilia refunde audemꝰ. Et si quisqͣ. ẽ. qui se non
audet ingerere ad amicitiã facienda. cũ aliqͦ
nr̃o tẽporali honore aut dignitate non reuoce¬
tur. Descendendii ẽ ad eũ & offerendũ quad̾a
comitate & submissione animi qd petẽ ꝑse non
audet. Sane quãuis rariꝰ tamen aliqͦties accidit.
ut eiꝰde quẽ uolumꝰ in amicitiã reciꝑe. pͥus nobis
in notescant mala quã bona. Quib offensi & quo¬
damͦ reꝑcussi relinquimꝰ eũ. ꝙ ad bona eiꝰ quȩ foete
occultiora sunt. indagatione non ꝑuenimus.

Expanded text:
tentia est, et nemo nisi per amicitiam cognoscitur. et ideo tentia est, et nemo nisi per amicitiam cognoscitur. et ideo amicorum mala firmius sustinemus, quia bona eorum nos delectant et tenent. Nullius utique repudianda est amicitia sese ingerentis ad amicitiam copulandam, non ut statim recipiatur, sed ut recipiendus optetur atque ita tractetur, ut recipi possit. illum enim receptum in amicitias possumus dicere, cui omnia nostra consilia refundere audemus. et si quisquam est, qui se non audet ingerere ad amicitiam faciendam, cum aliquo nostro temporali honore aut dignitate reuocatur, descendendum est ad eum et offerendum illi quadam comitate et submissione animi quod per se ipse non audet. sane quamuis rarius, tamen aliquotiens accidit, ut eius quem uolumus in amicitiam recipere prius nobis innotescant mala quam bona, quibus offensi et quemadmodum repercussi relinquimus eum et ad bonorum eius, quae forte occultiora sunt, indagationem non peruenimu
Abbreviated transcription (Latin):
reqͥrt. Deinde etiã illud cogitanđu. nullum
e̾e̾ hominẽ qui non possit aliqd hab̾e bonũ qd̃
tu ñđu habes &̃ si lateat. inqͦsine dubio possit
ẽẽ te suꝑior. Quȩ cogitatio ad conterend̾a &¬
et edomanda suꝑbiã ualet. Ne arbitreris qm̃ tua
queđa bona eminent & apparent. ido alt̾ũ nul¬
la hab̾e quȩ lateant. & fortasse maioris ponđis
bona quib te suꝑat nescientẽ. Non enĩ falli
nos aut adulatione potius uti.apłs iubet. cũ dic̃.
Nichil ꝑ contentionẽ. neq ꝑ inanẽ gł̾am. sed in
humilitate mentis alt̾ alterũ existimantes suꝑi¬
orẽ sibi. Non hoc ita debemꝰ existimare. ut nos exi¬
nrm̃ qͦ illo uidem᷑ suꝑiores eẽ non sit occultũ. Iste
cogitationes depͥmentes suꝑbiã & acuentes carita¬
tẽ. faciunt onera frat̃na inuicẽ nonsołu ȩquo
animo. s etiã libentissime sustinere. Nullomodo
autẽ de qͦquã homine in cognito ferenda sen¬

Expanded text:
requirunt. Deinde etiam illud cogitandum, nullum requirunt. Deinde etiam illud cogitandum, nullum esse hominem qui non possit habere aliquod bonum quod tu nondum habes, etiamsi lateat, in quo sine dubio possit te esse superior. Quae cogitatio ad contundendam edomandamque superbiam valet, ne arbitreris quoniam tua quaedam bona eminent et apparent, ideo alterum nulla habere quae lateant, et fortassis majoris ponderis bona quibus te superat nescientem. Non enim falli nos, aut adulatione potius uti, Apostolus jubet, cum dicit, Nihil per contentionem neque per inanem gloriam, sed in humilitate mentis alter alterum existimantes superiorem sibi . Non hoc ita debemus existimare, ut non existimemus, sed nos exinostrum, quo illo uidemur superiores esse, non sit occultum. istae cogitationes deprimentes superbiam et augentes caritatem faciunt onera fraterna inuicem non solum aequo animo sed etiam libentissime sustineri. nullo modo enim de quoquam homine incognito ferenda sen