comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
differenter Laxainquit r&ia ur̃a in captu¬
ram utperim̃tos intellegambonos & ma¬
los hncauinquit mittite in dexteram naui¬
gur&e ut significar& eos quistabuntad
d&tera solosbonos ibir& e ꝓp significan¬
tada scis mata rumpebatur. hicuero qm
tunciam in illa summa pace scõrum nulla
erunt scismata Pertinuit adeuangelista
dicere & cumtata eent id est tamm agni.
n e scissum r&e.am̃qilludrespicer &ubi
scissume & in illius mali conparatione c̃õ¬
iendar& hocbonum. ibi capta e̾ mula tu¬
dopiscium tanta ut impl&a duo nauigia
mergerentur idest insũ mersione prae¬
merentur N enĩ mersa sunt sed tamen
pereclitata. Vndedum exsistunt in ec¬
cdesia tanta quae gem̃mimur nisicum
tantae multitudini obsistinꝰ potest que
ad sumergenda ꝓpemodũ disciplina
intratdi morib suis inscorũ itinere
penctus alienisꝰ. hc aumiser̃ r&e index¬
teram partem &iam nꝰ ualebant illud

Expanded text:
differenter, Laxate, inquit, retia vestra in captudifferenter, Laxate, inquit, retia vestra in capturam, ut permixtos intelligamus bonos et malos: hic autem, inquit, Mittite in dexteram navigii rete, ut significaret eos qui stabant ad dexteram, solos bonos. Ibi rete propter significanda schismata rumpebatur: hic vero quoniam tunc jam in illa summa pace sanctorum nulla erunt schismata, pertinuit ad Evangelistam dicere, Et cum tanti enon est scissum rete, tanquam illud respiceret ubi scissum est, et in illius mali comparatione commendaret hoc bonum. Ibi capta est multitudo piscium tanta, ut impleta duo navigia mergerentur, id est, in submersionem premerentur. Non enim mersa sunt, sed tamen periclitata. Unde enim existunt in Ecclesia tanta quae gemimus, nisi cum tantae multitudini obsisti non potest, quae ad submergendam propemodum disciplinam intrat cum moribus suis a sanctorum itinere penitus alienis? Hic autem miserunt rete in dexteram partem, et jam non valebant illud
Abbreviated transcription (Latin):
nunc sit. quod ab illud fẽc initio praedicatio¬
nis suae. liocuero postresunectionem sua
hinc ostendit illae captura piscium bonos
& Malos significare quos nunc hab& &cle¬
siaistam uero tantum modobonos quos
habebit in a&ernũ conpl&a inhuiurr&li¬
ibuilir ñ sic luc inlitore stabat. quando
iussit pisces capi. Sed ascendeur inuna
nauem quaeerat simonis. rogauit eum
a terra reducer& pusillũ & in ea sedens
docebat torbañ urcessauit auloqui diiado
turam. & illicquo dcaptum est piscium in
nauiculis fuit si sic hicr&e extraxer inter¬
ram hissignis & si qua alia potuer reppe¬
ri. ibi eclesa in hoc saecolo hicuero infine
sacculi figarata ẽ.Ideo illod ante. ho caũ post
resunectionem dñi faltume. quia ibinos xp̃.
signisicauit uocatorhicresuscitator. Ibir&ia
simittuntur indextera nesolor significent
bonos: Nein sinistram nes olormalor sed in¬

Expanded text:
nunc sit. Quod autem illud fecit initio praedicationunc sit. Quod autem illud fecit initio praedicationis suae, hoc vero post resurrectionem suam, hinc ostendit illam capturam piscium bonos et malos significare quos nunc habet Ecclesia, istam vero tantummodo bonos, quos habebit in aeternum completa in fine huinus non sicut hic in littore stabat, quando jussit pisces capi, sed ascendens in unam navem quae erat Simonis, rogavit eum a terra reducere pusillum; et in ea sedens docebat turbas. Ut cessavit autem loqui, dixit ad turam. Et illic quod captum est piscium in naviculis fuit, non sicut hic rete extraxerunt in terram. His signis et si qua alia potuerint reperiri, ibi Ecclesia in hoc saeculo, hic vero in fine saeculi figurata est: ideo illud ante, hoc autem post resurrectionem Domini factum est; quia ibi nos Christus significavit vocatos, hic resuscitatos. Ibi retia non mittuntur in dexteram, ne solos significent bonos, nec in sinistram, ne solos malos; sed in
Abbreviated transcription (Latin):
non est ecissum rete. Hoc est magnũ sacram̃¬
tum in magno iohannis euangelio & uehem̃¬
tibus commendar&co loco ultimo scrptum
quod ergo septẽ discipuli suerunt in istapisca¬
tione pegrus & thomar & nathanahel &
duo fihi⁊ ebei & aluidua quorum nominatacentꝰ
istisco septenano numero finẽ significant tem¬
pons: Vniuersum quippe septem di eb uoluit
tempus. adhocpun& quod mane facto ilir st&it
inlitoro quia &ialitur finis e marir &ideo
finem significat sacculi eundem finom saecoli
ostendit & quod p&ror r&e& traxit interfa
hocẽ inlitur qđ ipsedns apperuit ubialo¬
quoda loco desagina in mare missam simil¬
tudinem dedit. & eam trahunt inquit adli¬
tus. quodlitur quod e& exponens ait. Sicent
in consummationẽ saeculi. Sed illa uerbi ẽ
ñ reigesta ẽ parabola. Reidu gesta sic hoc
loco qualit̃ insaeculifine fatura sit itadñr
alia piscationo significauit &clesia qualit̃

Expanded text:
non est scissum rete. Hoc est magnum sacramentum in magno Joannis Evangelio, et ut vehementius commendaretur, loco ultimo scriptum. Quod ergo septem discipuli fuerint in ista piscatione, Petrus, et Thomas, et Nathanael, et duo filii Zebedaei, et alii duo quorum nomina tacentur, isto suo septenario numero fidem significant temporis. Universum quippe septem diebus volvitur tempus. Ad hoc pertinet quod mane facto Jesus stetit in littore, quia etiam littus finis est maris, et ideo finem significat saeculi. Eumdem finem saeculi ostendit, et quod Petrus rete extraxit in terram, hoc est in littus: quod ipse Dominus aperuit, ubi alio loco de sagena in mare missa similitudinem dedit, et eam trahunt, inquit, ad littus. Quo littus quid esset exponens ait: Sic erit in consummatione saeculi . Sed illa verbi est, non rei gesta parabola. Re autem gesta, sicut hoc loco, qualiter in saeculi fine futura sit, ita Dominus alia piscatione significavit Ecclesiam qualiter
Abbreviated transcription (Latin):
unde uiuere ñ inuenit. Sed respondebitquis
&ia Sic dñr quod ꝓmisitimpleuit. Namquis
alius piscos qui caperentꝰ apposuit quiñ ob ali¬
ud credendus ẽ cir ingessisre penuna quacon¬
pellereitur irepiscatũ nisidis positũ uolens
& hibere miraculit̃. ut simul & p̃dicatores cu¬
angelii sui pascer& & ipsũ euangelium tanto
sacram̃to quod erat denumero piscaum com¬
dic ergo simonp&rus uado piscari. dicunt ei
quicum illo erant uenimur & ñost&uin& &cieru

Expanded text:
unde viveret, non invenit? Sed respondebit quisunde viveret, non invenit? Sed respondebit quisetiam sic Dominus quod promisit implevit. Nam quis alius pisces qui caperentur apposuit, qui non ob aliud credendus est eis ingessisse penuriam, qua compellerentur ire piscatum, nisi dispositum volens exhibere miraculum, ut simul et praedicatores Evangelii sui pasceret, et ipsum Evangelium tanto sacramento quod erat de numero piscium comcit ergo Simon Petrus: Vado piscari. Dicunt ei qui cum illo erant: Venimus et nos tecu
Abbreviated transcription (Latin):
uit ius quiu angeliũ adnunti ant decuangi li
unere ego aũ nullus hor̃ usisnim. Satis
uir apcrtũ est ñ imperatun sedin poresta te
ũ postolis positũ Vt aliunde ñuiuerent nisi ex
cuangelio & abeis quibi eu angeliũ p̃dicando
spĩ talia seminab ant carnaliam&erent. Hoc ẽ
carnis huius sustentaculũ sumerenti &tãquã
militesxp̃istipendiũ debitim acciperentasĩc
apuincialib: xp̃i. unde idem ipse milites egre¬
gius paulo su penus de hacre dixerat. quismili¬
tat suis stipendus umqua quod tam̃ ipse facie¬
bat quia plus illis omnib: lab orabat. Siergobe¬
atus paulus ut capot estate quã ꝑfecto cũc&cns
r&ur sed suo stipendio militar& Negenies
a nomine xp̃i poenitus alienas dociii nacius
quas uenalis ortender& aliter ducatur artẽ
quã ñ nouerat didicit. Ut dũ suis in anib trans¬
igiꝰ doctor Nullus grauar&ur auditor Quan¬
tom agisbeatus peerur quiia piscator fucrat qđ
nouenit fecit n ad presens illud tempus aliud

Expanded text:
angelio vivere. Ego autem nullo horum usus sum . Satis igitur apertum est, non imperatum, sed in potestate apostolis positum, ut aliunde non viverent, nisi ex Evangelio, et ab eis quibus Evangelium praedicando, spiritalia seminabant, carnalia meterent, hoc est, carnis hujus sustentaculum sumerent, et tanquam milites Christi stipendium debitum acciperent, sicut a provincialibus Christi. Unde idem ipse miles egregius paulo superius de hac re dixerat. Quis militat suis stipendiis unquam ? quod tamen ipse faciebat, quia plus illis omnibus laborabat. Si ergo beatus Paulus ut ea potestate, quam profecto cum caeteris retur, sed suo stipendio militaret, ne gentes a nomine Christi penitus alienas, doctrina ejus quasi venalis offenderet, aliter educatus, artem quam non noverat didicit, ut dum suis manibus transigitur doctor, nullus gravaretur auditor; quanto magis beatus Petrus, qui jam piscator fuerat, quod noverat fecit, si ad praesens illud tempus aliud
Abbreviated transcription (Latin):
gelio p̃dicancĩd. neq tam̃ ex euangelio sicut illi
suffentar& hancuita. cum id ꝑtot gentes in
quib xp̃i nom̃ ñ euerat ꝓph&atum Multo la¬
tius atq certibur seminar& ubi ostendit & cu¬
angelio uiuendi. hoc est uictũ habendi Nne

Expanded text:
ngelio praedicando, neque tamen ex Evangelio, sicut illi, ngelio praedicando, neque tamen ex Evangelio, sicut illi, sustentaret hanc vitam, cum id per tot gentes, in quibus Christi nomen non fuerat prophetarum, multo latius atque fertilius seminaret. Ubi ostendit ex Evangelio vivendi, hoc est victum habendi, non
Abbreviated transcription (Latin):
tangendam palpandã quȩ rediuiue carnir eui¬
dentissima uentatẽ postinspata uulner̃ locausq
ad apostolidome conscsnonem quire aliterere¬
Sĩo misit mepater & egomittouos. quor̃ remisen¬
trpeecata remittunt᷑ as. & quor̃ retinuentis
S r&enta sunt S ubi tosiunt sic̃ fuer̃ Nhomiũ
sed piscium : Ycatorer Hisergo quos hoc mou&
licita scilic& atq ioncera uictũ necenarium
quȩ reresu. apostolatur integritate seruata si
qu ando undeuiueret aliudñ haberent Hisi
forte quis pia putare audebit aut dicere a pos¬
tolum paulũ ñ pertȩnuise ad eorũ ꝑsectionẽ
quirelictis omnibus xp̃mrecuti sunt. om̃nequ¬
qua eorum grauar& quibus euangeliũ p̃cbicabi
suũ uictum sus manibustrannbat. ubi magis
impl&um est quod ait plus omniburillir lab¬
raui & adiuncxit ñ ego aũ sed gratia dimecũ
ut hoc quoq appareat dĩgratiȩ depatandum
quod & animo& corpore poterat usq adeoplus
illis ommnibus laborare ut neq cessar&cabeua¬

Expanded text:
arnis evidentissimam veritatem, post inspecta vulnerum loca, usque ad apostoli Thomae confessionem, qui se aliter creSicut misit me Pater, et ego mitto vos: quorum remiseritis peccata, remittuntur eis, et quorum retinueritis retenta sunt, subito fiunt, sicut fuerant, non hominum, sed piscium piscatores? His ergo quos hoc movetlicita scilicet atque concessa, victum necessarium quaerere, sui apostolatus integritate servata, si quando unde viverent, aliud non haberent. Nisi forte quispiam putare audebit aut dicere apostolum Paulum non pertinuisse ad eorum perfectionem, qui, relictis omnibus, Christum secuti sunt, quam eorum gravavit, quibus Evangelium praedicabat, suum victum suis manibus transigebat: ubi magis impletum est quod ait: Plus omnibus illis laboravi; et adjungit: Non ego autem, sed gratia Dei mecum: ut hoc quoque appareat Dei gratiae depquod et animo et corpore poterat usque adeo plus omnibus illis laborare, ut neque cessaret ab Eva
Abbreviated transcription (Latin):
Quensol& defiac piscatione dircipulorũ quur
redierim petrur &ccilii reboedei adid quod
enimpis catores quando eis dix̃ uenite post me
adhererent Intantum ut cũ ab eo illediuertris¬
ts ab st eder&x cui dixerat. Uide uende que ha
ber& dap aupenb & habebis theraurũ incelo
misimus ommia & secutisumusit. quidẽ ergo
obliti quod audierant. Neino int ei inanuu
surrexist& amortuis quod quidem ã poterant
qm̃ dies quo cruci fixus est totus erienebat atten¬
tosusq ad diursepulturã quȩ intel esp.rũ acta
est Sequens a ñ dies erat sabbati. quandociro
trum morẽ seruantibur operariutiq ñ licetiat :
tertio uero die dñrresirrexit. cosquereuocauit
ad ipem qua dcillo ñ habere iam coeperant Tamen

Expanded text:
solet de hac piscatione discipulorum utrum redierint Petrus et filii Zebedaei ad id quodenim piscatores quando eis dixit: Venite post madhaererent, in tantum, ut cum ab eo dives ille tristis abscederet, cui dixerat: Vade, vende omniahesauram in coelo; misimus omnia, et secuti sumus te . Quid est ergo obliti quod audierant, Nemo ponens manum suresurrexisset a mortuis: quod quidem non poterant, quoniam dies quo crucifixus est, totos eos tenebat attentos, usque ad ejus sepulturam, quae ante vesperam facta est; sequens autem dies erat sabbati, quando eis morem patrium servantibus, operari utique non licebat; tertio vero die Dominus resurrexit, eosque revocavit ad spem quam de illo non habere jam coe
Abbreviated transcription (Latin):
ds illum suscitauit amorauis. saluus
ens. Corde enim creditur adiustitia
oredu confessio fitadsalutem An
de in actib: a postolorum legitur
fidemundans corda eorum &in
episto lasuabeatus p&rus. Sic &
uos inquit baptisma saluos facit
ñ carnis depositio sordiums ed con¬
scientiae bonae interrogatio. hoc
quos ine dubio ut mnundare possit
consecratur & baptis mus xp̃r
quispe nobiscum uitis cum patre
aqn cola dilexit&clesia ⁊ & seipsu
tradiditpea. Lege apastolum &
uide quid adiungat ut eamscifica¬
r& inquid mundans eam lauacro
aquae in uerbo: Mundatio igitur
nequaqua fluxo & lauabil tnbu¬
cretur elemento : nisi adder&ur
in uerbo. hocuerbum sidei tantũ
ual& mecclesia dr̃ ut ꝑ ipsumcre¬
&iamtantillum inundat in fantẽ
quemuis n dum ualentem corde
credere adiustitia. & or consiter
ad salutem T antum hoc fitꝑ uer¬
bum de quo dñs ait : Iamuos inunda
estis ꝑꝑuerbum quoo locutus sum

Expanded text:
salvus eris. Corde enim creditur ad iusticiam, ore autem confessio fit ad salutem'. Unde et in Actibus apostolorum legitur: 'Fide mundans corda eorum'. Et in epistola sua beatus Petrus: 'Sic et vos', inquit, 'baptisma salvos facit, non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Dequo sine dubio, ut mundare possit, consecratur et baptismus. Christus quippe nobiscum vitis, cum Patre agricola, dilexit aecclesiam et se ipsum tradidit pro ea. Lege apostolum et vide, quid adiungat: 'Ut eam sanctificaret', inquit, 'mundans eam lavacro aquae in verbo'. Mundatio igitur nequaquam fluxo et labili tribueretur elemento, nisi adderetur 'in verbo'. Hoc verbum fidei tantum valet in aecclesia, ut per ipsam creetiam tantillum mundet infantem, quantumvis nondum valentem corde credere ad justitiam et ore confiteri ad salutem. Totum hoc fit per verbum, de quo Dominus ait: « Jam vos mundi estis propter verbum, quod locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
direxens adillum nus qua parebit
ꝗmuiden ñ potest quem ad modum
uidere tupoter Parauit enim sibi
pennar sic̃ aquilae & uaditindomũ
p̃positisui unde ad nos utiq uenit
nec gales qualis uenit inuenit. Dil¬
moliab& ut anima sua ponatquis
ꝓamicis suis. eumq: sicimitemur
pia oboedientia : uteinos comparare
nulla p̃sumamur audacia. LXIi¬

Expanded text:
direxeris ad illum, nusquam parebit; direxeris ad illum, nusquam parebit; quia videri non potest, quemadmodum videre tu potes. Parabit enim sibi pennas sicut aquilae, et vadet in domum praepositi sui : unde ad nos utique venit, nec tales qualis venit invenit. Dilimo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis. Eumque sic imitemur pia obedientia, ut ei nos comparare nulla praesumamus audacia.
Abbreviated transcription (Latin):
n&ur quae continuo subiungit &dĩc
Iuodsi auidior es noli cancupĩrcere ci¬
bos eius. Satius e enimitnhil indesu¬
mas qua ut cibiplur qua o port& ad¬
sumas. Haec eniminqui thabent uito¬
fallacem hoc ẽ ypocrisin. Dicendo enĩ
sesine peccato ee. iustumn po testext¬
bere. sed fingere. Id eodi dumẽ. haecenĩ
habent uitam fallacem Vnurs ẽ solur
quiR carnem hominis habere: & peccalu
potuit n habere. Merito quod se¬
quitur nob̵ p̃cipitur. & tali uerbo
atq ꝓuerbio he mana in firmitas
conueniturei quaedicitur. Noliex¬
tenderege cusis pauꝑ comradiui¬
tem. Diuesẽ enĩ qui ne cheredita¬
rio nec ꝓprioumqua debito ob noxi¬
us̃ & ipse iustus ẽ & aliosiustificat
xp̃r. Moli conra eunite extenderei
Intantum pauꝑ. utremis sionis pec¬
catorum appareas corcidianur
inoratione mendicur. Tuo au
consilio in quit abstinege unde
nisi apsumptiane fallaci Ille quip

Expanded text:
netur, quae continuo subjungit atque dicit, netur, quae continuo subjungit atque dicit, Quod si avidior es, noli concupiscere cibos ejus; satius est enim ut nihil inde sumas, quam ut tibi plus quam oportet assumas. Haec enim, inquit, vitam habent fallacem, hoc est hypocrisim. Dicendo enim se sine peccato esse, justum non potest exhibere, sed fingere Ideo dictum est, Haec enim habent vitam fallacem. Unus est solus qui et carnem hominis habere, et peccatum potuit non habere. Merito quod sequitur, nobis praecipitur, ac tali verbo atque proverbio humana infirmitas convenitur, eique dicitur: Noli extendere te, cum sis pauper, contra divitem. Dives est enim qui nec haereditario nec proprio unquam debito obnoxius, et ipse justus est, et alios justificat Christus. Noli contra eum te extendere, in tantum pauper, ut remissionis peccatorum appareas quotidianus in oratione mendicus. Tuo autem consilio, inquit, abstine te. Unde, nisi a praesumptione fallaci? Ille quip
Abbreviated transcription (Latin):
Statemhabuit ponendiani manisuami&
nerum sumendi ea. Nosdu nec quantũ
uolumus uiuimus & morimur &iam¬
si nolumus. Ille moriens mox inse occidũ
morgem. Nosin eius morate liberamur
amorie. Illius caroiiuidit corrupuone.
Nra post coruptionem infine scdi ꝑillum
induetur in corruptione : Ille nob ñ indi¬
guit ut nos saluos facer& nossine illoni¬
retnissionem nullius sanguis maratyns
sunditur. quad fec ille ꝓ nobis Neq in hoc
quid imitaremur sed quid gratulare¬
mur contulit nobis. quatenus ergo mar¬
tyres ꝓfratrib sanguinem suum funder̃ :
acienus talia exibuerunt qualia dem̃¬
sadñi capere caeperunt. In caeaens etii
quaedixi qua uis nec omiua dicerepotui
quisqua sendico potentia expi.s ed inno¬
centia e comparabit. N dicam& aliena
sepitiando sanare sed suum saltim nul¬
lum habere peccatum. &i amsi auidior
ẽ quam ratio salutis exposcit. Multu
ẽ adillum n capictantum. &b eneqđ
ista ꝓuerbi orum sententia comino¬

Expanded text:
statem habuit ponendi animam suam, et iterum sumendi eam ; nos autem nec quantum volumus vivimus, et morimur etiamsi nolumus: ille moriens mox in se occidit mortem; nos in ejus morte liberamur a morte: illius caro non vidit corruptionem ; nostra post corruptionem, in fine saeculi per illum induetur incorruptionem: ille nobis non indiguit ut nos salvos faceret; nos sine illo niremissionem nullius sanguis martyris funditur, quod fecit ille pro nobis: neque in hoc quid imitaremur, sed quid gratularemur contulit nobis. Quatenus ergo martyres pro fratribus sanguinem suum fuderunt, hactenus talia exhibuerunt, qualia de mensa dominica perceperunt. In caeteris enim quae dixi, quamvis nec omnia dicere potui, quisquam se, non dico potentiae Christi, sed innocentiae comparabit; non dicam et alienum se putando sanare, sed suum saltem nullum habere peccatum: etiam sic avidior est quam ratio salutis exposcit, multum est ad ilium, non capit tantum. Et bene quod ista Proverbiorum sententia commo
Abbreviated transcription (Latin):
tis simeap̃cepta seruabitis. ut ne mo
sefallat dicendo quod eum diligatsi
eius p̃ceptanꝰ seruat. Namintaitum
eumdiligimus in quantum eius pre¬
cepta seruamur. Inquantũ auininus
seruamus : mnus diligimus. quam¬
uis quod ait. Man& e in dilectionemea
Ñ appar& qu& dixent dilectionem urre
qua cumdiligimus. anqua ipse nos dili¬
git Sed ex uerbo supenore dinoscitꝰ
dixerat quippe& ego dilexiuos cui
uerbo continuo subiunexit Manece
indilectione mea illa ergo quadile¬
xitnos. Quid estergo man&e indilec¬
tonemea nisiman&e in gratiam ea
& quid est sip̃cepta mea seruabentis ma¬
nebitis indilectionemea : Nisi exhocscit
quod in diledione mea quauos diligo mana¬
bitis. Si p̃ceptam ea seruabits. Uergo utnor
diligat prius eius p̃cepta seruamur. Sedni
nos diligat p̃cepta cius seruare n possumu
laecẽ q̃ratia quae humilib pat& suꝑborla¬

Expanded text:
tis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo tis, si praecepta mea servabitis. Ut nemo se fallat, dicendo quod eum diligat, si ejus praecepta non servat. Nam in tantum eum diligimus, in quantum ejus praecepta servamus: in quantum autem minus servamus, minus diligimus. Quamvis quod ait, Manete in dilectione mea, non apparet quam dixerit dilectionem, utrum qua eum diligimus, an qua ipse diligit nos: sed ex verbo superiore dignoscitur. Dixerat quippe, Et ego dilexi vos; cui verbo continuo subjunxit, Manete in dilectione mea: illa ergo qua dilexit nos. Quid est ergo, Manete in dilectione mea, nisi, manete in gratia mea? Et quid est, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, nisi, ex hoc scietis quod in dilectione mea qua vos diligo, manebitis, si praecepta mea servabitis? Non ergo ut nos diligat, prius ejus praecepta servamus; sed nisi nos diligat, praecepta ejus servare non possumus. Haec est gratia quae humilibus patet, super
Abbreviated transcription (Latin):
bonaNamunde nob ẽen nusiquia
fides ꝑ dilectionemoperatur unde
audilegerimus niñ prius diligeremir:&
aꝑtissime hoc in epistola sua idem
ait. Si cdilexit mepat᷑̃ & ego dil&i
uor N aequalitatem naturae osten¬
ditnrãe & suae sic ẽ patris & ipsius
sed in ipsoquia in hoc glorificatur pa¬
t̃ut fructum afferamus inuite. hoc ẽ
infilio & efficia mureius discipuli
modo manebimus. Audi quid sequitur
Si p̃ceptamea inquit seruabentis ma¬
nebitis indilestione mea dndilettio
fac p̃cepta seruan. anp̃cepta seruata
faciunt dilectionẽ : Sed quis ambigat
quod dilestio p̃cedit Unde enimprecepꝰ¬
ta seru& n hab& qui fidiligit quod¬
s ergo ait. Si p̃cepta mea seruauentis:¬
S manebitis in diledione mea. Ostendit
nunde dilectio gener&ur. sedunde
monstr&ur tamꝗ dicer& Nolite
uosputare manere in diletionemea
sinꝰ seruauentis p̃cepta. Si enimser¬
uauentis manebitis. hoc e hinc appa¬
rebit quod in dilectionemea manebi¬

Expanded text:
unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua idem ait, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; non aequalitatem naturae ostendit nostrae et suae, sicut est Patris sed in ipso; quia in hoc glorificatur Pater, ut fructum afferamus in vite, hoc est in Filio, et efficiamur ejus discipuli. modo manebimus? Audi quid sequitur: Si praecepta mea, inquit, servaveritis, manebitis in dilectione mea. Dilectio facit praecepta servari, an praecepta servata faciunt dilectionem? Sed quis ambigat quod dilectio praecedit? Unde enim praecepta servet non habet, qui non diligit. Quod ergo ait, Si praecepta mea servaveritis, manebitis in dilectione mea, ostendit non unde dilectio generetur, sed unde monstretur. Tanquam diceret, Nolite vos putare manere in dilectione mea, si non servatis praecepta mea: si enim servaveritis, manebitis. Hoc est, hinc apparebit quod in dilectione mea manebi
Abbreviated transcription (Latin):
uosseruos quia seruus nescit quid fa¬
ciat dñs eiusta nom̃ constituit ami¬
ciut auferat scrui. nꝰ ut in uno utrũ¬
q maneat: Sed ut alterum altero de¬
cidente succedat Quidesthocsta
necum p̃cepta dñi secerimus ser
nmuro& quis potest contradicere
uentatiquae ait. lam & dicouorser¬
uos & curhoc dixerit doc&: quia ser¬
uus inquit nescit quid faciat dñs eius
Numquit namseruobono & ꝓbatodñs
eius ñ &iam sua secrea cominitart
quid estergo quodait. Seruus nescit
quid faciatꝰ dñs eius Uerum enescit
quid faciat. Nu quitnescit&iamquid
p̃cipiat Ua & sihoc nescit quo modo
cimeiestissi fecentis quaeego p̃ci¬
pio uobis lamnꝰ dicouos seruor O
rem nurabilem ȩaa serui re non

Expanded text:
vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Ita nomen constituit amici, ut auferat servi, non ut in uno utrumque maneat, sed ut alterum altero discedente succedat. Quid est hoc? nec cum praecepta Domini fecerimus, serrimus? Et quis potest contradicere Veritati, quae ait: Jam non dico vos servos? et cur hoc dixerit docet: Quia servus, inquit, nescit quid faciat dominus ejus. Nunquidnam servo bono et probato dominus ejus non etiam sua secreta committit? Quid est ergo quod ait: Servus nescit quid faciat dominus ejus? Verum esto nescit quid faciat, nunquid nescit etiam quid praecipiat? Nam et si hoc nescit, quomodo ci mei estis, si feceritis quae ego praecipio vobis. Jam non dico vos servos. O rem mirabilem! Cum servire non
Abbreviated transcription (Latin):
omei estis sife centis quȩ
ego p̃cipio uob Magnadig¬
natio comseruurbonus ee nꝰ passitnis
p̃cepta dñi suifecent Hincamicor
suos uoluit intellegi unde seruibani
possunt ꝓban. Sedutdixiista digna¬
tio ẽ ut dñs quos nouit seruos sũos
dignectur dicere amicos suos. Nam
ut sciatis ad seruorum officiumpti¬
nere p̃cepta suidñi facere: Al ioloco
seruus utiq: obiurgat dicens quidaũ
faciendo quid dicatis ostendite Nne
seruo oboedienti ipsedigurus ẽ. Euge
seruebonae qm in paucis sidelr furti
supramultate constituam intram
gaudium dñitius Potest igitur ee¬

Expanded text:
feceritis quae ego praecipio vobis. Magna dignatio, cum servus bonus esse non possit nisi praecepta Domini sui fecerit, hinc amicos suos voluit intelligi, unde boni servi possunt probari. Sed, ut dixi, ista dignatio est, ut Dominus quos novit servos suos, dignetur dicere amicos suos. Nam ut sciatis ad servorum officium pertinere praecepta sui Domini facere, alio loco servos utique objurgat dicens: Quid aufaciendo quid dicatis ostendite. Nonne servo obedienti ipse dicturus est: Euge, serve bone, quoniam in paucis fidelis fuisti, super multa te constituam: intra in gaudium Domini
Abbreviated transcription (Latin):
agis magisq: salua¬
tor
gratiam qua salua¬
mur
discipulis loquendo
com¬
mendans. In hoc
inquit
clanficatus ẽ pat̃
meus ut
frudum plurimũ
afferatis. e efficiamini
mei discipub Siue glonficatus¬

Expanded text:
agis magisque Salvator gratiam qua salvamur, discipulis loquendo commendans, In hoc, inquit, clarificatus est Pater meus, ut fructum plurimum afferatis, et efficiamini mei discipuli. Si en
Abbreviated transcription (Latin):
seruus ad aimorem ꝑtinens castũ
ingaudium dñ r̃tii. Sedilleseruus ꝑ¬
tinens ad timorem foras acant au
mitaend. De quo alibi dic. Seruurn
man& indamo ina& ernum filiur
auman& in a&ernum ꝗinitaq: de¬
uin serui eẽ possimus. Seruis cilic&
timore casto. adquem ꝑtin& serui
intrans in dñi sui gaudium Nserui
autimore foras mitaendo ad quem
ꝑtin& seruus nmanens in damo in
a&ernum Vtautales seruin serui
seri simus. dñmfacere scimun Hocau
riatur quasi naccepent: Nos auicarissimi
ut amici dñi ee possemius quidner dns sacial
scramus. Ñ solumenim homines uerum
&ia iuflas ipse factinos & nipsinos. &¬
ut hoc sciamur quis nisi ipsesac M eni
sp̃mnhuius mundi accepimus sed sp̃mqui
exdo ẽ ut scianus quae ado donatas nobis
Ab ipso quicquidboniẽ danatur. Ergo quia
&hocbonu ẽ ab ipsoituq donatur ũt sciatir
a quo bonuomnedon&ur. V tomni nod eom¬

Expanded text:
servus ad timorem pertinens castum, in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Qnon servi esse possumus. Servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in domini sui gaudium; non servi autem, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum. Ut autem tales servi non servi simus, dominum facere scimus. Hoc sriatur quasi non acceperit. Nos autem, charissimi, ut amici Domini esse possimus, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Ut hoc sciamus, quis nisi ipse facim hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia et hoc bonum est, ab ipso utique donatur ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de om
Abbreviated transcription (Latin):
Verum quia ita sineista gratia ñ potestu
utmors in potestate sitliben arbitni.Siq
mnme inquit ñ mansert mititetur fori
sicut palmer& ares cst. &colligent eum
& inigne mititunt & ard&: Lignaita¬
uitis tanto s̃ contemptibiliora sunuite
larumusib ꝓsunt nullis fabrlib openb
deputantur. Unum deduob paliniti c¬
gruit autuitis aut ignis. Siinuite ne
Siman sentis inine in quio& uerba me
in uob mansennt. quod cumq uoluenti
sp&itis e fi& uob. Manendo quippein
torequisi quod nonalienumẽ asalute Ali
quando sub fepit ut hoc p& amus quod no
q ex pedire nescimus sed absit ut fiat nob
unsi quod expeditnob. Manente sergo in eo
mansio in eo.Nec quodh abent uerba eius
quae manent in nobis. sed quodh ab& cu¬
piditas & infirmitas carnis quae nꝰẽ in
eo & in quanmanent uerba eius. Nam
utiq aduerba eius ꝑtin& oratio illa
que docuit ubidicimur. Pat̾ ner qui ẽ

Expanded text:
Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignvitis tanto sunt contemptibiliora si in vite colarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite nSi manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe intore, nisi quod non alienum est a salute? Alialiquando subrepit, ut hoc petamus quod nobis non expedire nescimus: sed absit ut fiat nobi quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, s quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis, sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus: nam utique ad verba ejus pertinet oratio illa quam docuit, ubi dicim
Abbreviated transcription (Latin):
cere Sedintue¬
amur quodait
idem apostolus
credit .s. r̃ustra quidem sed tamen
potest sperare ueni&. quinondib¬
git. Ne moau potest disperare qui
diligit. Itaq ubi dilectio ẽ ib in ece¬
saria fider & spes & ubi dilestio pxi¬
ñdiligit & se ipsum e quippeiuipi
us & iniquur quiaudiligitiniqui¬
tatem ñ planediligit sed oditani¬
mansua. Hoc erqo p̃cepumdni
teneamus utnosi nuicemdiliga¬
mus. & quicquid aliudp̃ ceprtfa¬
bemus Discernitur quippe istadi¬
lestio ab eadilectione quase inuice
diligunt homines sicutham ines
Ne ut discerner&ur adiunstum ẽ
sic dilexiuos. Vt quidenim diligit
cemdiligamus ut diledionem nram
discernamus a caectens quinon ad
dm̃ndiligun N ẽ haec diletio inom̃¬

Expanded text:
cere? Sed intuecere? Sed intueamur quod ait idem apostolus,credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit: nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes: et ubi dilectio proxidiligius et iniquus. Qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus, et quidquid aliud praecipit, fabemus. Discernitur quippe ista dilectio ab illa dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines: nam ut discerneretur, adjunctum est, sicut dilexi vos. Utquid enim diligit gem impleamus, dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non adDeum diligant. Non est haec dilectio om
Abbreviated transcription (Latin):
minis sedeb&is. Ibi enimsicait. Man¬
datum nouum do uob: ut diligatis in¬
uicemsic dilexiuos & ut uos diligatis
p&itio comm̃datio ẽ Nisi quod ibi
mandatumin quidnouum do uob:
hicaũ hocẽ inquid mandatum meum:
Ibitamon fuent ante tale mandatũ
hictam qñ sit aliud eius mandatum :
Sedibididum ẽ nouum̃n einuectustate
nra ꝑ seuerem Hicdium ẽ meum:
mei. Num quit namsolum eiur deista
dilectione mandatũ ẽ. quadiligim
inuicem: Nonne ẽ & aliud maius ut
diligamus dm. autuerades ola ds̃ nob
dilectione mandauit ut alia ñ requira¬
mus: Tria tam̃ cominendat apostolus
dicens Manen taufides. Spes cantas.
t riahaec Maiorauihorum caritar &si
incaritate hocẽ indil ectionem conclu¬
duntur duo illa p̃cepta: MMor aam̃
dicta e̾ ee: nsola Desideigitur nobis
quam multa mandata sunt. quam
multa despe quis potest cuneta colli¬
gere quis enu¬
merando suffi¬

Expanded text:
minisse debetis . Ibi enim sic ait, Manminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis petitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum, inquit, novum do vobis; hic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus Deum? Aut vero de sola Deus nobis dilectione mandavit, ut alia non requiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes, charitas, tria haec: major autem horum charitas . Et si in charitate, hoc est in dilectione concluduntur duo illa praecepta; major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere, quis enumerando suffi
Abbreviated transcription (Latin):
necminor fuerat sine noł nꝰ set maiorex
nob Taudiumigitur eius desalute nra
quod ĩn illo semper fuit cũ p̃sciurt & p̃disti¬
nauit nos cocpitee in nobis quando uoca¬
bit nos & hocgaudium mentonr̃um dici¬
mus quo & norbeatifotun sumus. Sed hoc
gaudium nr̃m crescit & ꝓficit & ad suo
ꝑfectionemꝑ seuerando ꝑtendit. Ergo in¬
choatur inside renascentum implebit᷑
in premioresur gentium. Ecceund edictũ
existimo haeclocutus sumuobis ut gau¬
diummeum in uobsitn& gaudium lrms
impleatur. Inubir sit meum. impleatir
urm. Semper
enimerat meu
plenum &ante¬
quam uocaremini
cũ uocandiame p̃s¬
ciremmni. Sed sit & inuo¬
bis cuhocefficimini quod
dum fuistis. hoc ẽ inquit p̃ceptum
ineum utdiligatis inuicem sic dilexi
uos Siuedicatur p̃ceptum siue man¬
datum exuno uerbo greco utrum ꝗ
ueroi fiansententia & ante dixerat
dequa meuob ut patuidisputasse me¬

Expanded text:
nec minor fuerat sine nobis, non fit major ex nec minor fuerat sine nobis, non fit major ex nobis. Gaudium igitur ejus de salute nostra, quod in illo semper fuit cum praescivit et praedestinavit nos, coepit esse in nobis quando vocavit nos; et hoc gaudium merito nostrum dicimus, quo et nos beati futuri sumus: sed hoc gaudium nostrum crescit et proficit, et ad suam perfectionem perseverando pertendit. Ergo inchoatur in fide renascentium, implebitur in praemio resurgentium. Ecce unde dictum existimo, Haec locutus sum vobis, ut gaudium meum in vobis sit, et gaudium vestrum impleatur: in vobis sit meum; impleatur vestrum. Semper enim erat meum plenum, et antequam vocaremini, cum vocandi a me praesciremini; sed fit et in vobis, cum hoc efficimini quod non fuistis. 2. Hoc est, inquit, praeceptum meum, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos. Sive dicatur praeceptum, sive mandatum, ex uno verbo graeco utrumque vero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse me
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯqaudiumxpiin nob̵ nisi quo
digne a turgaudere de nob &quidest
dixerat. Sin lauera te non habebis pardem
mecu. Qaudi innergo eius in nob gratia est.
qua prestrut nob ipse ẽ & gaudium nrm Sed
deacille &iam exaeãnitate gaudebat quan¬
donos elegit ante constrtutionemmundi
Vec recte possumus dicere. quod gaudium eius
plenum n̾ erat. N enĩde in ꝑfecte aliquando
ꝗaudebat. sed illud eius gaudium in nob erat.
quia nec nos in quib ẽẽ poss& iam eramus
nec quando ẽe coepimus cũ illo ee coepimus.
nips o au semꝑ erat qui nos suos futuros cerais¬
sim& suae p̃scientia e uentate gaudebat. P¬
indegaudium iamipse ꝑ fedũ d̾e nob̾ habebat
quando nos p̃sciendo & p̃destinando gaude¬
bat. Neq eni ullus in illo eius gaudio meusee
poterat ne forae nꝰfier& sed sefacturum ẽe
p̃sciebat.. Sedneq cumidfacere coepitqd
sefacturum ẽe p̃sciuit. gaudium eius quo
beatus e creurt alioquinbeatior factus ẽ

Expanded text:
sti in nobis, nisi quo dignatur gaudere de nobis? Et quodixerat, Si non lavero te, non habebis partem mecum. Gaudium ergo ejus in nobis, gratia est quam praestitit nobis: ipsa est et gaudium nostrum. Sed de hac ille etiam ex aeternitate gaudebat, quando nos elegit ante constitutionem mundi . Nec recte possumus dicere quod gaudium ejus plenum non erat: non enim Deus imperfecte aliquando gaudebat. Sed illud ejus gaudium in nobis non erat: quia nec nos in quibus esse posset jam eramus; nec quando esse coepimus, cum illo esse coepimus. In ipso autem semper erat, qui nos suos futuros certissima suae praescientiae veritate gaudebat. Poinde gaudium jam ipse perfectum de nobis habebat, quando nos praesciendo et praedestinando gaudebat: neque enim ullus in illo ejus gaudio metus esse poterat, ne forte non fieret quod se facturum esse praesciebat. Sed neque cum id facere coepit, quod se facturum esse praescivit, gaudium ejus, quo beatus est, crevit; alioqui beatior factus est,
Abbreviated transcription (Latin):
quae grecedicitur latineglo¬
ria ẽ: quodideo comine morand
existim aui qui adicapłur. Siha¬
braa exoperib: iustificatus ẽ¬
e addmglona quaglonfieatur
sidex fide iustificatur utex dõ
illisit quod &iam beneo peratur
nꝰ potest ferre fructum a sem& ip¬
so. Si eniminhoc clanficatur e
dr̃ pat̃ ut fructum plunmumaf¬
feramur & efficiamur xpidiscipul

Expanded text:
quae Graece dicitur, Latine gloria est. Quod ideo commemorandum existimavi, quia dicit Apostolus, Si Abraham ex operibus justificatus em gloria qua glorificatur sed ex fide justificatur, ut ex Deo illi sit quod etiam bene operatur: non potest ferre fructum a semetipso . Si enim in hoc clarificatus est Deus Pater ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli;
Abbreviated transcription (Latin):
ta fecero seruire nꝰ poters. Ergo seruien
seruus ner Intellegamus f̃r̃ intellera¬
mure hoc iinobis dñrfaciat utintẽli¬
gamus. faciat&iam utintellecta facio
Noc au siscimur ꝓfecto scimur quod fa
ꝙ timentium. Sicduae sunt reruitũte
quae faciunt duo genera seruorur
lum saecul illumtimorem qui nꝰ eho
ritate aditendebat a postolur cũdiceba
Nenimaccepistis spm seruitioriterum
intimorem illum autimorem castum
ad cendebat eudicebat. Noli altumsa¬
pere sedtime. in illotimore quem
foras caritasmitan &iam ẽ seruitus
simul foras cũ ipsotimoremitienda
Utruiq eni iunexit a postolur hocese
accepistis spmseruitutisiterum in

Expanded text:
ro, servire non potero; ergo serviendo servus non ero. 3. Intelligamus, fratres, intelligamus, et hoc in nobis Dominus faciat ut intelligamus, faciat etiam ut intellecta faciamus. Hoc autem si scimus, profecto scimus quod facit ra timentium; sic duae sunt servitutes, quae faciunt duo genera servorum.lum saeculi . Illum timorem qui non est in charitate, attendebat Apostolus, cum dicebat: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore . Illum autem timorem castum attendebat, cum dicebat: Noli altum sapere, sed time . In illo timore quem foras charitas mittit, est etiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda: utrumque enim junxit Apostolus, hoc est accepistis
Abbreviated transcription (Latin):
prsus a equalis. Neque eni illa surtertio¬
nem hominis ulla m erita p̃cesserunt:
Sed abilla susceptione:menta eiur cuncta
ceper̃. Man& ergo filiur indilectiono
quaeum dilexit pat̃. &ideoser abit p̃¬
ceptaeius quidesterum & illehomanisi
quod dr̃ susceptor ẽ eius. Dr̃ eniꝰ eratuer
bum unigenitũ: gignenti quo &ernũ
Sed ut mediator dar&urnobis ꝑines¬
fabilem gratia uerbum caro factim ẽ
& habitabit innobis Qe

Expanded text:
prorsus aequalis. Neque enim illam susceptioprorsus aequalis. Neque enim illam susceptionem hominis ulla merita praecesserunt, sed ab illa susceptione merita ejus cuncta coeperunt. Manet ergo Filius in dilectione qua eum dilexit Pater, et ideo servavit praecepta ejus. Quid est enim et ille homo, nisi quod Deus susceptor est ejus? Deus enim erbum, unigenitus gignenti coaeternus: sed ut mediator daretur nobis, per ineffabilem gratiam Verbum caro factum est, et habitavit in nobis.
Abbreviated transcription (Latin):
S eius dilectione. Vtiq & iamhic hanc dilechio¬
nem patiis intellegi uoluit quaeum diliq
pat̃. Ita quippedixerat sic̃ dilexit m ep it
&ego dilexiuos. atq his uerbis illa subiune
smanete indilectione mea illa ꝓculdubioquo¬
s dilexiuos. Ergo quod ait &iam depatre
maneo in eiur dilectione: illascilic& acc¬
pienda e : quadilexi teum pat̃. Sednuqui
& hic gratia in tellegenda ẽ qua pat̃ diliq
filium sicut gratia ẽ qua nos diligitfiliurꝰ
cumsimus nos filiigratia nnatur&. Vnige¬
nitus aunatura ñ gratia anho c&i am inip¬
sõfilib̃ ad hominem referendeita san onon
dicendo sic dilexit mepat̃ & egd dilexiuos
gratia media tons ostendit᷑ Mediatoru¬
bat sapientia& a egate. & gratia apud dm̃a
homines. Secunđ hocigitur recte possum
dicere: quod cum ad naturam dĩ ñ ꝑtineat
humana natura. Ad ꝑsonã tamen unige¬
nitifiliidi ꝑ gratiam ꝓain& homananatur
& tantam gratiã : ut nulla sit maior. Mul

Expanded text:
 ejus dilectione. Utique etiam hic hanc dilectionem Patris intelligi voluit qua eum diligit Pater. Ita quippe dixerat, Sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos; atque his verbis illa subjunxit, Manete in dilectione mea: illa procul dubio qua dilexi vos. Ergo quod ait etiam de Patre, maneo in ejus dilectione, illa scilicet accipienda est, qua dilexit eum Pater. Sed nunquid et hic gratia intelligenda est qua Pater diligit Filium, sicut gratia est qua nos diligit Filius, cum simus nos filii gratia, non natura: Unigenitus autem, natura, non gratia? An hoc etiam in ipso Filio ad hominem referendum est? Ita sane: nam dicendo, sicut dilexit me Pater, et ego dilexi vos: gratiam Mediatobat sapientia et aetate et gratia apud Deum et homines . Secundum hoc igitur recte possumus dicere quod cum ad naturam Dei non pertineat humana natura, ad personam tamen unigeniti Filii Dei per gratiam pertinet humana natura, et tantam gratiam, ut nulla sit major, nulla
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓnobis passus ẽ relinquens nob exem¬
plum ut sequamur uestigia eius hoce
taliapparare ho beatim arayres arde¬
tidilectione fecer quo rum sinon inan
memonas celebremus : Atq in conuiuo
quo & ipsi saturati suno ad mensam dñ
accedimus Oporgeatquem ad modi
ipsi & nostali a p̃paremus. Ideo quippe
ad ipsam mensa nꝰ sic eos commemora¬
mus quem admodum alior qui in pace
requiescunt ut &iam peis oremur
Sed magis ut ipsi ꝓnobis uteorum ues¬
rem Talia enim suis fratiib exibuer

Expanded text:
nobis exemplum, ut sequamur vestigia ejus . Hoc est talia praeparare. Hoc beati martyres ardenti dilectione fecerunt: quorum si non inaniter memorias celebramus, atque in convivio quo et ipsi saturati sunt, ad mensam Domini accedimus, oportet, ut quemadmodum ipsi, et nos talia praeparemus. Ideo quippe ad ipsam mensam non sic eos commemoramus, quemadmodum alios qui in pace requiescunt, ut etiam pro eis oremus, sed magis ut ipsi pro nobis, ut eorum vesrem. Talia enim suis fratribus exhibuerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
palmes ñ potest ferre frucum a se¬
m&ipsonisi mansent inuite : sic &uos
nisi inme manseritis Magna gra¬
tia e comm̃datio ffmei corda ins¬
truithumilium ora obstruit suꝑ¬
borum. Ecce cui si audent responde¬
ant. Quiignorantes diiustitiam
& suamuolentes constiuere iusti¬
tiae din sunt subi ecti. Eccecures¬
pondeant sibi placentes: & adbona
opera facienda dmisibꝰ necessanum
ñputantes. Non nehuic resiflunt ue¬
ritatihomines mente corrupti reꝓbi
circafidem qui respondent & locun¬
tur iniquitatem dicentes adõ habe¬
mus quod homines sumius a nobis ipsis
aũ quod iustisumus. Quid dictus qui
uos ipsos decipitis nad serior es sed
p̃cipitatores liberi arbitni exalto
el ationis ꝑinauia p̃sumptionis. in ꝓ¬
funda subi nersionis. Nempe uox
ura ẽ quod homo ex sem&ipso fac
iustitia hocẽ altum elationis urae.
sedueritas contradic & dic. Palieriipo
Stes ferrefructum a sem&ipsotisi manso¬
s inuite. Ita nunc ꝑ abriłta & n habena

Expanded text:
palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite: sic nec vos, nisi in me manseritis . » Magna gratiae commendatio, fratres mei: corda instruit humilium, ora obstruit suborum. Ecce cui, si audent, respondeant, qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti . Ecce cui respondeant sibi placentes, et ad bona opera facienda Deum sibi necessarium non putantes. Nonne huic resistunt veritati, homines mente corrupti, reprobi circa fidem , qui respondent et loquuntur niquitatem, dicentes: A Deo habemus quod homines sumus, a nobis ipsis autem quod justi sumus? Quid dicitis, qui vos ipsos decipitis, non assertores, sed praecipitatores liberi arbitrii, ex alto elationis per inania praesumptionis, in profunda submersionis? Nempe vox vestra est, quod homo ex semetipso facit justitiam: hoc est altum elationis vestrae. Sed veritas contradicit, et dicit, Palmes non potest ferre fructum a semetipso, nisi manserit in vite. I
Abbreviated transcription (Latin):
inme & ego in eo hic fera fruum mulũ
quia sine me nihil potestir facere. Mequ¬
qua putar& saltimparuum alique m fri¬
tum posse a seme ipso palinitem fore
cum dixiss& hc ferit fruaũ multum . A
aitquia sine me paruu i potests facere
sed iuhil potestis facere. Siueergo parui
siue multũ sine illo fien n potest sine quo
fien nihil potest. Quia e si paruum atitu¬
lent pal mes eum purgat aqn col & ut
plus adferat. Tamennisi inuite mans en
&uixent deradicequantumlb et fructu
a sem etipsonpo test ferre: Qua uis aũ¬

Expanded text:
et ego in eo, hic fert fructum multum: quia sine me nihil potestis facere . » Ne quisquam putaret, saltem parvum aliquem fructum posse a semetipso palmitem ferre, cum dixisset. « Hic fert fructum multum, non ait, quia sine me parum potestis facere, sed nihil potestis facere. » Sive ergo parum, sive multum, sine illo fieri non potest, sine quo nihil fieri potest. Quia etsi parum attulerit palmes, eum purgat agricola ut plus afferat: tamen nisi in vite manserit et vixerit de radice, quantumlibet fructum a semetipso non potest ferre. Quamvis au
Abbreviated transcription (Latin):
itemꝰ ¶ sed ee ihr & discipulos suor
palmites. & agn colam patrẽ
unde ia mpndem sicut porunnur
disputatum ẽ. In hac auledione
cumadhuc deseinso qui ẽ ui¬
tis.& de suis palmitib: hoc estdis¬
cipulis loquer& ur Manete inquid
in me. & ego muob. N eo modo ilhin
ñ ipsi sedillis. Ita quippes inuite pal¬
mites u turti ñ conferant. sed inde ac¬
cipiantꝰun deuiuant. It auero uitis
ẽ in palmitib: ut uitale alim̃tum
sub ministr& eis ñ sumat abeis Ac
ꝑ hoc& manentem in seh aber ex p̃m
& manere in xp̃o discipulis ꝑdest

Expanded text:
it esse Jesus, et discipulos suos palmites, et agricolam Patrem: unde jampridem sicut potuimus disputatum est. In hac autem lectione, cum adhuc de seipso qui est vitis, et de suis palmitibus, hoc est discipulis loqueretur: Manete, inquit, in me, et ego in vobis. Non eo modo illi in rodest non ipsi, sed illis. Ita quippe in vite sunt palmites, ut viti non conferant, sed inde accipiant unde vivant: ita vero vitis est in palmitibus, ut vitale alimentum subministret eis, non sumat ab eis. Ac per hoc et manentem in se habere Christum, et manere in Christo, discipulis prodest
Abbreviated transcription (Latin):
ut fructum adferat. fera frutum quia mun¬
dus ẽ atq: ut plus adferat purgatur adhuc
Quis enime inacuita sic mundus utnsit
magis inagisꝙ mundandus. Abi sidixe¬
rimus quia peccatum ñ habemus nosip¬
sosseducimus. & ueritas in nobis nẽ Si
ali confessi fuermus peccata nr̃a fidelis
ẽ. & iustus quidimititat nob peccata &
mund& nobis ab amnꝰ iniquitate Mun¬
det utiꝙ mundos hoc ẽ fruduosos ut
tanto sint fruduosiores: quanto fuennt
mundiores. Ianuos mundiestis ꝑpuer s¬
bum quod locutus sum uob quaren ait mun¬
diestis ꝓꝓbaptis mum quoloti estis. Sed
ait ꝑꝓ uerbumi quod locutus sum uobisS
Nisi quia & in aqua uerbum mundat
D& rahe uerbum & quid est aqua nisi
aquaꝰ accedituerbum adlem̃tum &
fit sacramentum &iamipsum
tainq uisibile uerbum. Nam dehoc
utiq dixerat quando peder discipuls
lauit. Quilotus e ñ in dig& ut lau&¬
at nisi faciente uerbo ñ quia dicitur

Expanded text:
ut fructum plus afferat. Fert fructum, quia munut fructum plus afferat. Fert fructum, quia mundus est; atque ut plus afferat, purgatur adhuc. Quis enim est in hac vita sic mundus, ut non sit magis magisque mundandus? Ubi « si dixerimus quia peccatum non habemus, nos ipsos seducimus, et veritssi fuerimus peccata nostra, fidelis est et justus, qui dimittat nobis peccata, et mundet nos ab omni iniquitate . Mundet utique mundos, hoc est fructuosos, ut tanto sint fructuosiores, quanto fuerint mundiores. Jam vos mundi estis propter verbum quod locutus sum vobis. Quare non ait, Mundi estis propter baptismum quo abluti estis, sed ait: Propter verbum quod locutus sum vobis? nisi quia et in aqua verbum mundat. Detrahe verbum, et quid est aqua, nisi aqua? Accedit verbum ad elementum, et fit sacramentum etiam ipsum tanquam visibile verbum. Nam de hoc utique dixerat, quando pedes discipulis lavit, Qui lotus est, non indiget niat nisi faciente verbo? Non quia dicitur,