comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
inscissitudiẽ dilccõius rep̃bñde
aris illo. dilige de qr diligĩs abillo
Dilige indonis illiꝰ ⁊ ꝙ data sũt ab
illo illũtꝰ ꝗ te illi dilige uona¬
uis .ii. nõ iud̾im hũc quẽ tam amabi¬
dulcedĩe ⁊ exortacõnis suauitate ad
amorẽ eiꝰ actẽdis. cogor si quidem
me uid̾o ost̃i ĩpigił dilocõins accepisse

Expanded text:
dilectionis repende. aris illo, dilige te, ut diligaris ab illo. Dilige in donis illius quae data sunt ab illo. Illum tibi, et te illi dilige. Havis enim nondum viderim hunc, quem tam amabidulcedine et exhortationis suavitate ad amorem ejus accendis. Cogor siquidem me video omnia in pignus dilectionis accepisse
Abbreviated transcription (Latin):
tiu amoris ad mt̾e nõ asꝑnaris. c̃e
siħ diligis ut sb̾ita dilige ut fam¬
lancia dilige ut doua dilige ut
arrdm spõsi ⁊ mũa anuci ut bñfi¬
ꝯa dm̃. sic tñ ut semꝑ meminers
quid illi debeas . n ͨ ista ꝓ illo ir istͣ
cum illo s ista ꝓpt̃ illũ Nꝑ ista ill¬

Expanded text:
i amoris admittere non aspernaris. Certe si haec diligis, ut subjecta dilige, ut famulantia dilige, ut dona dilige, ut arrham sponsi, ut munera amici, ut beneficia Domini. Sic tamen, ut semper memineris quid illi debeat, nec ista pro illo, nec ista cum illo, sed ista propter illum, et
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ. nobłe donũ eiꝰ qr n ͨ mag ͫ de¬
cuit ut ꝑua dar nͨ ꝓ paruo sapi¬
ens magua dediss. magͫ gͦ est
tuus Exsptas fortassis ⁊ nescis
aut accepisse uñ głari possis dicã

Expanded text:
 nobile donum ejus, quia nec magnum decuit ut parva daret, nec pro parvo sapiens magna dedisset. Magnum ergo est tuus? Exspectas fortassis, et nescis aut accepisse, unde gloriari possis. Dicam
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃e illũ posses si spẽm illiꝰ uid̾es ñ
ampliꝰ. de tua pulcͥcudĩe ambigẽs
potes quia absoens ẽ n õ nõ tiies
n ͨ erubescis illi in iuriã face ꝙ fĩ
aliene libidĩ turpit ⁊ impudice
ꝓstitutis. Noli sic fac̃e si ad huc soste

Expanded text:
oscere illum posses, si speciem ejus videres, non amplius de tua pulchritudine ambigeres: potes, quia absens est: et ideo non times nec erubescis illi injuriam facere, quia alienae libidini turpiter et impudice prostituis
Abbreviated transcription (Latin):
auit te ut memoriale eiꝰ sẽꝑeiset
illo quo ⁊ ip̃e nnctꝰ reat oleo leci¬
ce ut si asseris ego iã assũpta sũ
quid ad h differor qm̃ ad amplexus
escis gͦ aĩa mea nescis ꝙͣ feda pr̃i
fuistiꝰ ꝙ polluta ꝙͣ de forms qͣlui
ĩ qͣlida oiscissa dissipata õi horrore
⁊ enormutate plena ⁊ qͥ mꝰ tam ci¬
to ĩl illũ pudoris ⁊ castitatis thala¬
uiũ ĩ tͤdnci expetis ms̃ pͥusa saldẽ
cura aliqͣ ⁊ studio exculta ad p̾¬
stiuũ dedorẽ reꝑeris. Nam uc̃ est

Expanded text:
avit te, ut memoriale ejus semper esset illo quo et ipse unctus erat oleo laetite, si ut asseris ego jam assumpta sum, quid adhuc differor, quoniam ad amplexus Nescis ergo, anima mea, nescis quam foeda prius fuisti, quam polluta, quam deformis et squalida, discissa et dissipata, omni horrore et enormitate plena. Et quomodo tam cito in illum pudoris et castitatis thalamum introduci expetis, nisi prius saltem cura aliqua et studio exculta ad pristinum decorem repareris? Nam hoc est
Abbreviated transcription (Latin):
ibi spẽs pulcras ⁊ illecebᷤ as ĩ ueĩs
que hũauos atfectꝰ illiciũt ⁊ scs̾
uarias utẽciũ delectacõnes ad fͥ¬
endum se desid̾i̾a accendũt. ht̃ an¬
rũ. hñt lapides p̃ciosi fulgorem suũ
at̃ decor curuis sp̃e.picta rnpecia
⁊uestes fustate colorẽ. In finita
¶talio. d hoc cur cibi enunem

Expanded text:
ras et illecebrosas invenies, quae humanos affectus illiciunt, et secundum varias utentium delectationes ad fluendum se desideria accendunt. Habet aurum, habent lapides pretiosi fulgorem suum, habet decor carnis speciem, picta tapeta et vestes fucatae colorem. Infinita sunt talia. Sed haec cur tibi e
Abbreviated transcription (Latin):
ñe da cordi meo te
desiderare. desideran¬
do te querere. querendo¬
te imuenire. Inuenien¬
do te amare. Amando:
mala mea redimere. et¬
redempta non iterare ꝑ¬

Expanded text:
 da cordi meo te desiderare , desiderando quaerere, quaerendo invenire, inveniendo amare, amando mala mea redimere, redempta non iterare
Abbreviated transcription (Latin):
tate nec uinũ nec aqͥ reꝑiãt᷑ in ca¬
et sacerdos reit̾abit cõlectatõem
ita tñ ꝙ illa ᷤ duas cruces omit
no uł de aqua sine uino fiat cõ¬
secratio uinũ reputat᷑ ꝓ sactamẽ¬

Expanded text:
one, nec vinum nec aqua reperiatur in caet sacerdos reiterabit consecrationem ita tamen ut illas duas cruces omitt de aqua sine vino fiat consecratio, vinum reputatur pro sacramen
Abbreviated transcription (Latin):
etudĩs ut cũ alienos excessꝰ inspici¬
mꝰ nr̃a quib ĩ alios excessimꝰ inde¬
bita cogitemꝰ. Cõsida̾ta quippe infir¬
mitas ꝓpͥa mala nob̃ excusat alie
ignẽ extinguit ꝯsurgen te furore

Expanded text:
t, ut cum alienos excessus aspicimus, nostra quibus in aliis excessimus delicta cogitemus. Considerata quippe infirmitas propria mala nobis excusat alienignis exstinguitur, cum surgente furore
Abbreviated transcription (Latin):
tiliꝰ itificando restͥngat. aĩositatẽ
repmat. et motꝰ f̾u̾icos sb̾ equitate
disponat. ut eo sit semꝑ iustior ul¬
tor alienꝰ quo puꝰ extitit uictor sui
qͣtmiꝰ sic culpas delinqñtiũ corrigat
ut ãt qui corrigit t̾scat per pẽiten¬

Expanded text:
tilius retractando restringat, animositatem reprimat, et motus fervidos sub aequitate disponat; ut eo fiat justior ultor alienus, quo prius exstitit victor suus, quatenus sic culpas delinquentium corrigat, ut ante ipse qui corrigit, per patien
Abbreviated transcription (Latin):
dã crnis ĩ mũbiciã itur. nã altu
pend ex altꝰ. S sic̃ por surbiam
tutõnem libidmnis. ita per hũilita¬
tẽ mẽtis salua fit castitas cͣrͣnis.
suꝑbiã. s per ccͣnis mãifestam riu¬
Oe om̃i occulta superbia. exͦ pͥmi
it statim crͣnis libidmẽ sen sit et pui¬
denbe e ꝑuit qua ꝓpt̾ unusqͥsq sue
deputet culpe ꝙ cecidit quotiẽs li¬
bidĩ ĩcitur. qr nͥ p̃cessiss latens¬
superbia nõ sequeret libidinis ma¬

Expanded text:
nam alterum pendet ex altero. Sed sicut per superbiam tutionem libidinis, ita per humilitatem mentis salva fit castitas carnis. Dsuperbiam per carnis manifestam ruide animi occulta superbia, exemplo pit, statim carnis libidinem sensit, et pudenda operuit. Quapropter unusquisque suae deputet culpae quod cecidit, quoties libidine vincitur, quia nisi praecessisssuperbia, non sequeretur libidinis ma
Abbreviated transcription (Latin):
¶Id trabes in ccło gnͣdis ⁊ gͦssa
superbia ĩ mente est que q̃dam cõ¬
pulentia sui uana est nẽ sana
timida. nõ solida cdm m̃tis obscu¬
rat. in̾ tatẽ obumbrat. ita ut si
lem te c̃ẽ putas. uł speras fore.

Expanded text:
 Trabes in oculo grandis et grossa, superbia in mente est: quae quadam corpulentia sui vana, non sana; tumida, non solida, oculum mentis obscurat, veritatem obumbrat: ita ut, silem te vel putes esse, vel speres fore.
Abbreviated transcription (Latin):
unt᷑. ¶Id̾. Eadẽ utiq sum̃ da
q̃ edencli libido suggi̾t. S ma¬
gnus distributõnis lalor est
denegare et nõ dando gulã rescn¬
gere et dando natãm nutͥre Eci

Expanded text:
sumenda quae edendi libido suggerit. Sed magnus discretionis labor est denegare; et non dando gulam restringere, et dando naturam nutri
Abbreviated transcription (Latin):
bi. hora et mẽsura. ne illicitũ aut
exͣ horã aut ult mẽsuram ad qo¬
dit adã in ꝑadyso et expellit. Extra
horã cc̃edit ionachas et a pr̃e ma¬
nis. panẽ quippe sodomite ĩmodera¬
te sumetes inscii in tpitudm̃e de¬
meruerũt cõitante superbia ad uri¬
celestib ĩtencliis ex quo modũ nõ
tenuerunt edacitatis. ¶Itẽ ꝓxĩa¬

Expanded text:
 hora et mensura, ne illicitum, aut extra horam, aut ultra mensuram aliqdit Adam in paradiso, et expellitur ; extra horam Jonathas, et a patre ma. Panem quippe Sodomitae immoderate sumentes, in turpitudinem demeruerunt, comitante superbia, coelestibus aduri incendiis, ex quo modum non tenuerunt edacitatis. 3. Uti
Abbreviated transcription (Latin):
xpectatio tuoꝵ unita famu¬
loꝵ deus. que uenturũ in
mũdum. caput principalis libͥ¬
edocuit insere p̃ramꝰ legẽ tuã in
meclio cordis nr̃i ut tuas iusti¬
cias nuntiantes ab ĩminenti¬
b periculis eiuam᷑. Per. Pẽ¬

Expanded text:
xspectatio tuorum unica famulorum Deus, quem venturam in mundum caput libri principalis edocuit, insere, precamur, legem tuam in medio cordis nostri, ut tuas justitias nuntiantes, ab imminentibus periculis eruamur.
Abbreviated transcription (Latin):
delinqͥs in fame. nec staclio tri¬
bulatõnũ suꝑari ꝑmittis p̃ca¬
mͦ ut ea nos munias dextera qͣ
illis merentib uelocit̾ porrigis
preparatam. Per Ps daud.¬

Expanded text:
derelinquis in fame, nec in stadio tribulationum superari permittis, precaur ut ea nos munias dextera, quam illis ne corruant, velociter porrigis praeparatam. Per Dominu
Abbreviated transcription (Latin):
ustodi clñe uiã nrãm ne de¬
linquamꝰ in lingua ut in
meditatõnib nr̃ĩs spũali igni¬
culo ardescente ea thesaunzemꝰ
ĩscł̃o que te retribuente capiamꝰ¬

Expanded text:
ustodi, Domine, viam nostram, ne delinquamus in lingua, ut in meditationibus nostris spiritali igniculo ardescente, ea thesaurizemus in saeculo, quae te tribuente capiam
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i dicit q̃ nichil tale aliqñ oꝑata ẽ. Sed
sũt aliq̃ diuites ⁊ nobłes ⁊ potñtes qͥb
forsitã ui᷑ ĩdigũ ut aut filios deo ⁊ ñ scło
educẽt aͥ ĩ hospicio recipiãt aduenã aͭ
scõꝵ pedes laboriosos lutulẽtos ⁊ horridoᷤᷤ¬

Expanded text:
 nihil tale aliquando operata est? Sed sunt aliquae divites, nobiles et potentes, quibus forsitan videtur indignum, ut aut filios Deo, et non saeculo educent, aut hospitio recipiant advenam, aut sanctorum pedes laboriosos, lutulentos et horrido
Abbreviated transcription (Latin):
neat ualenter
intelligis. Col¬
latis enim qua¬
litanb contra¬
igitur radici¬
bus ramis
⁊ frnctibus
sit eligere q¬
quid uolue¬
ris. Expli

Expanded text:
et valenter intellexeris. Collatis enim qualitatibus contraigitur radicibus ramis t fructibus sit eligere quod volueris. CAP.
Abbreviated transcription (Latin):
ogitatõnil te afitentib effe¬
ctũ largire terribilis deus
ut a montibz eternis illumina¬
ti clũ resurrexionis tue głiam su¬
scepimꝰ. futuri iudicii ignominia

Expanded text:
ogitationibus te confitentibus effectum largire, terribilis Deus, ut a montibus aeternis illuminati, dum resurrectionis tuae gloriam suscipimus, futuri judicii ignominia
Abbreviated transcription (Latin):
irabilium om̃iũ operator do̾¬
ĩmense qui quondã aquas
ĩ aspectu tus cõsistentes deĩceps ĩ
uinũ mutasti te humilit̾ implo¬
ramꝰ. ut suscepta uoce clamoris
obliuiscens largiaris .ꝑ. Ps del¬

Expanded text:
Mirabilium omnium operator immense, qui quondam aquas in aspectu tuo sistentes, deinceps in vina mutasti: te humiliter imploramus, ut suscepta voce clamoris oblivisceris largiaris.
Abbreviated transcription (Latin):
pasib resid res publica fidei xͥane. ¶ has aũt ꝓuĩcias tͦs ĩcolũt natões
diu̾sis distĩcte morib ¶ moꝵ aũt qͥdã stͣ bom qͥdã maliqͥdã medii idest
adutrũlib u̾tibiles. Mores medñ apͦ italicos st̃ amor hñdi apꝰ tent o¬
nicos amor dñandi ap᷑ gallicos amor sciendi sauelib tñ ħaꝵ gẽtiũ hr̃e
dñari ⁊ scire ẜm plꝰ ⁊ minꝰ desid̾at. boni mores aput italicos st̃ hnĩ.
Sob̾etas tacit᷑ntas lõgãtas prudẽtia ⁊ qͥdãalii ¶Ap̾ teutonicos magna¬
nimnitas lib̾afitas malis resist̾e ⁊ misis mise̾ri ⁊ qͥdã alii ¶ ap̾gassicos :
Iusticia tẽꝑantia ꝯcordia uͣbnitaer ⁊ młti asi. ¶ mali uͦ mores apꝰ ytalicos
st̃ hii auaricia tenacitas ũudia sił̾tas ⁊ mł̾ti alii ꝗ apꝰtentonicos. crude¬
litas rapacitas murbanitas discordia ⁊ mltiali ¶ apꝰ ganicos. suꝑbia.
lux̾ia elamor garrulitas ĩ cõstãtia so pp̃os amare ⁊ os̃ despice̾ ẽ et sic ꝯ ̾ns

Expanded text:
incias tres incolunt nationes diversis distincte moribus. Morum autem quidam sunt boni, quidam mali, quidam medii, id est ad utrumlibet vertibiles. Mores medii apud Italicos sunt amor habendi, apud Teutonicos amor dominandi, apud Gallicos amor sciendi. Quelibet tamen harum gentium habere secundum plus et minus desiderat. Boni mores apud Italicos sunt hii: sobrietas, taciturnitas, longanimitas, prudentia et quidam alii; apud Teutonicos: magnanimitas, liberalitas, malis resistere et miseris misereri et quidam alii; apud Gallicos: iustitia, temperantia, concordia, urbanitas et multi alii. Mali vero mores apud Italicos sunt hii: avaritia, tenacitas, invidia, simultas et multi alii; apud Teutonicos: crudelitas, rapacitas, inurbanitas, discordia et multi alii; apud Gallicos: superbia, luxuria, clamor, garrulitas inconstantia, se ipsos amare et omnes despicere. Et licet hiis
Abbreviated transcription (Latin):
littorareni uenint inde inthorigiã ibiq młt̾is dieb t̾ttos nagos
hũerũt. Hildricꝰ rex pulsus de fnͣcia eo ꝙ fuias eoꝵ u iolabat uenit
touigiã ad regẽ b̾asmũ oxorẽꝙ eiꝰ bas mã uiolabat ntum frati sibi
regẽ ꝯstituũt egidiũ octauo auoentꝰ hildrici que peliqͥrat ĩpatria
ut lenirꝰ fucos misit ꝑtẽ aurci aũe secũ diuisat dũ pelset᷑ a regno t paca¬
tis f ncis restitutus ẽ. Tũc basma maritorelictouẽit. ad eũs hͨ reꝑit. re¬

Expanded text:
litora Reni venerunt, inde in Thoringiam ibique multis diebus crinitos reges habuerunt. Hildricus rex pulsus de Francia, eo quod filias eorum violabat, venit in Thoringiam ad regem Basinum uxoremque eius Basinam violabat. Interim Franci sibi regem constituunt Egidium. Octavo anno amicus Hildrici, quem reliquerat in patria, ut leniret Francos, misit partem aurei, quem secum diviserat, dum pelleretur a regno, et pacatis Francis restitutus est. Tunc Basina marito relicto venit ad eum. hec pe
Abbreviated transcription (Latin):
sũmi sac̾dotes iudicauñt eñ ẽẽ reu̾
mortis In figa
infiga gẽtiliũ
t absq dubio tãto maior erit ilła ꝑse¬
cutõ xͥanoꝵ qͣ sit ista symõicoꝵ ꝙͣ ta magis ẽ morisꝙͣ mrasci. I n figa ẽĩ ꝑsecutõis

Expanded text:
um mortis in figura in figura gentilium. Et absque dubio tanto maior erit illa perseChristianorum quam sit ista symoniacorum, quanto magis est mori quam irasci. In figura enim persecutionis
Abbreviated transcription (Latin):
Dibꝰ aũt ordo secõformat suegẽti. Q lib aũt gẽs sius utit᷑ morib mores
di suꝑbia ⁊ luxia cleros ⁊ ꝓpt̾ h ĩ italia regnat ppłs. cuicłerꝰ ⁊milicia m is̃
t̾reĩauaricia ⁊ ĩuidiase ꝯformat In teutoma regnat mbcia cui poib et᷑
derꝰ utiꝰ t̾re ĩ discordia ⁊ rapacitate se ꝯformat. Ingalłia regnat cłer ꝰ.
cuimilicia ⁊ ppłs illiꝯ t̾re ĩ suꝑbia ⁊ lux̾ia segformat. Exe pct̃is pat ꝙ¬

Expanded text:
genti, quelibet autem gens suis utitur moribus. Mores di, superbia et luxuria clero. Et propter hoc in Italia regnat populus, cui clerus et militia illius terre in avaritia et invidia se conformat; in Teutonia regnat militia, cui populus et clerus terre in discordia et rapacitate se conformat; in Gallia regnat clerus, cui militia et populus illius terre in superbia et luxuria se conformat. Ex predictis pat
Abbreviated transcription (Latin):
uidel regnũ gͦtoꝵ ĩ oriẽte ⁊ regnũ hispanoꝵ ĩ occidẽte/ regnũ roma¬
noꝵ ĩ meridie ¶ ⁊ regnũ frãcoꝵ ĩ aqͥlone ałiis tñ reguiq ĩ sua sublimitate
rõanoꝵ ⁊ fͣncoꝵ. ¶ T̾minꝰ aũt regnirãam olĩ fuit totaytałia. cũ¬
totã tentomã ⁊ totã gallliã qͣs u̾sus oriẽtẽ a scłauis boħemiꝰ ⁊ ungaris
nemor a diuidũt Iu̾sus occidẽtẽ abhyspanis mõtes pirenei pͥarãt scõs
meridiẽ ałpis ytalie t̾mĩant ⁊ u̾sus aqͥloñemare frisie ⁊ uͥt annie
ĩcludũt. ¶Renus aũt magnꝰ fluuꝰ ab alꝑib it alie ĩ mare frisie de¬
scõdẽs / trutoniã diuidit agalliis de qͦ scͥbit ñ exameron ambrosiᷤ E
Denꝰ de iugo alpũusq ĩpfũda occeans cͦsus suos digͭromam memor ã¬
mani ⁊ Fͣnci gallicos de t̾m̃is ilłis eiecerũt  hee due ꝑuĩcie/ teu¬
tonia uides. ⁊. gaisiapłimas ꝯtinẽt gẽtiũ diu̾sitates nt qͣs om̃s

Expanded text:
Hispanorum in occidente, regnum Romanorum in meridie et regnum Francorum in aquilone, aliis tamen regnis in sua sublimitate Romanorum et Francorum. Terminus autem regni Romani olim fuit tota Italia cutotam Teutoniam et totam Galliam, quas versus orientem a Sclavis, Boemis et Ungaris nemora dividunt, versus occidentem ab Hispanis montes Pirenei separant, contra meridiem Alpes Italic terminant et versus aquilonem mare Frisie et Britanie includunt. Renus autem magnus fluvius ab Alpibus Italic in mare Frisie descendens Teutoniam dividit a Galliis. De quo Reno scribit in Exameron Ambrosius: „Renus de iugo Alpium usque in profunda oceani cursus suos dirigit, Romani memoranmani et Franci Gallicos de terminis illis eiecerunt. 10. hec due provincie, Teutonia videlicet et Gallia, plurimas continent gentium diversitates, inter quas omnes
Abbreviated transcription (Latin):
uictoriã hispanoꝵ ẽẽ uoluit fͣncos idest sib̾os ab ħũano ẜintõ ⁊ tͥbuta¬
rios bõ dionisio eo ꝙ ip̃e ꝑ illos potissime t̾ũphauit de hispanis ⁊ ini
hĩtãt ĩ parieñ siluanectensi ⁊ meldẽsi dyocesib ⁊ illa tͥra antea gau¬
diana dicebat᷑ sic̃ segit᷑ ĩgestis karosi magni ¶ ex hñs pat qd̾ regiũ
fͣncoꝵ a pͥmis fnͣcis dc̃m ẽ. S hͦ regnũ hẽricꝰ dux saxonie romanoꝵ rex

Expanded text:
am Hispanorum esse voluit francos, id est liberos ab humano servitio et tributarios beato Dionysio, eo quod ipse per illos potissime triumphavit de Hispanis. Et illi habitant in Parisiensi, Silvanectensi et Meldensi diocesibus et illa terra antea Gaudiana dicebatur, sicut legitur in gestis Karoli Magni. Ex hiis patet, quod regnum Francorum a primis Francis dictum est. Sed hoc regnum Henricus dux Saxonie
Abbreviated transcription (Latin):
Quał. benignus. mansuetꝰ. uł quicquid tale.
qͣnquã pͥmunt alud. philosophicũ sit magis quam
apłicum uestigare. attam̃ ẽ in diffinitione hoĩs
qm dicunt animal rationale mortale: qd̃ aili¬
gentiꝰ uitueri si libet licet. Hõ ẽ qd̾ tue in eoaut
ꝓfessi om obiuet aut dignitati: ẽ uͦ qd̾ saluti af¬
ferie queat. Nã consid̃ anti duo hec. simullratio¬
nale moetaleq: is t̃ exinde oceurrit fructꝰ. ut
umortie qd̾ in te ẽ. rationale humiliet. et rur¬
sum rationale mortale confortet. qd̾ neutrum
neglestui erit. homini circui specto. Siqͣ ad¬
bue p̾sens considanda requirit locꝰ. ittabunt᷑
mfra : ⁊forte utiliꝰ ex partium collatione. Nc̃¬

Expanded text:
Qualis, benignus, mansuetus, vel quidquid tale. Qualis, benignus, mansuetus, vel quidquid tale. Quanquam primum illud, philosophicum sit magis quam apostolicum vestigare; attamen est in definitione hominis, quem dicunt animal rationale, mortale: quod diligentius intueri si libet, licet. Non est quod tuae in eo aut professioni obviet, aut dignitati: est vero quod saluti afferre queat. Nam consideranti duo haec simul, rationale, mortaleque; is tibi exinde occurrit fructus, ut et mortale, quod in te est rationale humiliet; et rursum rationale, mortale confortet: quod neutrum neglectui erit homini circumspecto. Si qua adhuc praesens consideranda requirit locus, tractabuntur infra, et forte utilius ex partium collatione. C
Abbreviated transcription (Latin):
rumã ñ structurã fatiens. Quicqͥd exstruxeriᷤꝰᷤ
extͣ te: erit instar congesti pulu̾s. uentis ob¬
nexium. Nõ gͦ sapiens. qui sibi ñ ẽ. Sapiens
sibi sapiens erit: ⁊ bibet de fonte putei sui.
pͥmꝰ ipse. Ate ꝓinde incipiat tira considatio:
nõ solum autẽ ⁊ in te fimat᷑. Quocimq eua¬
get᷑: ad te reuocau̾is eã cum salutis fruetu.
Tu pͥmꝰ tͥ. tu ultimꝰ. Sume exemplũ de summo
retinente. Uerbum tuum. consid̾atio tua.Iue
si ꝓcedit: nõ recedat. Sic ꝓgrediat᷑: ut non
egrediat᷑. Sic exeat: ut nõ deserat. In acqui.¬
sitione salutis. nemo tͥ germanior. uinco ma-¬
tris tuȩ. Cont᷑ salutẽ ꝓpͥam cogites nichil. Ii-¬
mis dixi cont᷑: p̃t̃ dixisse debuerã. Sincquid
se considatiom offerat. qͦ ñ quo quom ad tu¬
am ipsius salutẽ ꝑtineat: respuendum. Et¬
quis in ꝑsona: quał in moribꝰ. Quid u̾bi
grã: homo.liuis. papa uł summꝰ pontifer.

Expanded text:
ruinam, non structuram faciens. Quidquid exstruxeris ruinam, non structuram faciens. Quidquid exstruxeris extra te, erit instar congesti pulveris, ventis obnoxium. Non ergo sapiens, qui sibi non est. Sapiens sibi sapiens erit: et bibet de 418 fonte putei sui primus ipse. A te proinde incipiat tua consideratio; non solum autem, sed et in te finiatur. Quocunque evagetur, ad te revocaveris eam cum salutis fructu. Tu primus tibi, tu ultimus. Sume exemplum de summo retinente. Verbum tuum, consideratio tua: quae si procedit, non recedat. Sic progrediatur, ut non egrediatur; sic exeat, ut non deserat. In acquisitione salutis nemo tibi germanior unico matris tuae. Contra salutem propriam cogites nihil. Minus dixi, Contra: Praeter, dixisse debueram. Quidquid se considerationi offerat, quod non quoquo modo ad tuam ipsius salutem pertineat, respuendum. CAquis in persona, qualis in moribus. Quid, verbi gratia, homo. Quis, Papa, vel summus Pontifex.
Abbreviated transcription (Latin):
eramꝰ suo tramite gradiat᷑ oratio. Et pͥmo¬
Nõ enim id ꝑ om̃ĩa qd̾ contẽplationẽ intelli.¬
gi uolo: qd̾ hec ad reꝵ certitudinẽ: illa ad
inquisitionẽ magis se habeat. Iuxta quem
sensum pot̾ contemplatio quidẽ diffiniri.
uerꝰ certqͦ intuitꝰ aniini de quacunq re:
siue app̾hensio u̾i ñ dubia. Considatio autẽ
utensa ad uestigandũ cogitatio. uł intensio
anui uestigantis uerũ: quãquã soleant
sidationis attinet fructum. iiui. ut occurrt.
t̃ considanda reor: te. quȩ sub te. q̃ curca te.
q̃ supͣ te sunt. A te tua considatio inchoet:
ne frustra extendaris in alia. te neglecto.
A uid t̃ ꝓdest si unu̾sum mundũ luereris. te
ipsum ꝑdens: Et si sapiens sis: deest tͥ ad sapi¬
entiã. si tͥ ñ fu̾is. Quantum uͦ: Ut quidem
senserim ego totum. Nou̾is licet mist̾ia omnia:
nou̾is lata t̾re: alta celi: ꝓfunda maris: si te
nescieris. similis es edificanti sine fundam̃to:

Expanded text:
eramus, suo tramite gradiatur oratio. CAPeramus, suo tramite gradiatur oratio. CAPNon enim idem per omnia quod contemplationem intelligi volo; quod haec ad rerum certitudinem, illa ad inquisitionem magis se habeat. Juxta quem sensum potest contemplatio quidem definiri, verus certusque intuitus animi de quacunque re, sive apprehensio veri non dubia. Consideratio autem, intensa ad investigandum cogitatio, vel intentio animi vestigantis verum. Quanquam solebant siderationis attinet fructum, quatuor, ut occurrunt, tibi consideranda reor: te, quae sub te, quae circa te, quae supra te sunt. A te tua consideratio inchoet, ne frustra extendaris in alia, te neglecto. Quid tibi prodest si universum mundum lucreris, te unum perdens? Etsi sapiens sis, deest tibi ad sapientiam, si tibi non fueris. Quantum vero? Ut quidem senserim ego, totum. Noveris licet omnia mysteria, noveris lata terrae, alta coeli, profunda maris; si te nescieris, eris similis aedificanti sine fundamento,
Abbreviated transcription (Latin):
entia tua ex me habeat excusatũ. ⁊ te parit᷑:
⁊ si ñ apud eos qui facta exeuentibꝰ estimat cer¬
te apud te ipsum. ꝑ fecta cuiq ⁊ absoluta ex¬
cusatio: testimoniũ conscientie sue. Michi ꝓ
minimo ẽ. ut ab illis uidicer qͥ dicunt bonũ
malũ ⁊ malũ bonum: ponentes lucẽ tenebraᷤ.
⁊ tenebras lucẽ. Et si necẽẽ sit unum fieri
Quobꝰ: malo in nos murmur hominũ quã u
am cẽ. B̾ onum mͥ: si dignet᷑ me uti ꝓ clipeo.
Labens excipio in me detrahentiũ linguas male.¬
dicas. et uenenata spicła blasphemoꝵ: ut non
ad ipsum ꝑueniant. Non recuso inglorius
fieri: ut nõ irruat᷑ in dĩ głam. Quis mͥ det
głari in uoce illa : qm̃ ꝓpt te sustimui oppro.¬
brum. oꝑuit confusio fatiẽ meã: Gła michi
consortẽ fieri xp̃i: cuiꝰ illa uox ẽ. obꝓbria
expbrantiũ tͥ cecidunt suꝑ me. Nunc iã recur¬
rat stilus ad suam mat̾iam ⁊ i ea que ꝓposu¬

Expanded text:
entia tua ex me, unde habeat me excusatum, et te pariter, entia tua ex me, unde habeat me excusatum, et te pariter, etsi non apud eos qui facta ex eventibus aestimant, certe apud te ipsum. Perfecta et absoluta cuique excusatio, testimonium conscientiae suae. Mihi pro minimo est ut ab illis judicer, qui dicunt bonum malum, et malum bonum, ponentes lucem tenebras, et tenebras lucem . Etsi necesse sit unum fieri e duobus, malo in nos murmur hominum, quam in Deum esse. Bonum mihi, si dignetur me uti pro clypeo. Libens excipio in me detrahentium linguas maledicas, et venenata spicula blasphemorum, ut non ad ipsum perveniant. Non recuso inglorius fieri, ut non irruatur in Dei gloriam. Quis mihi det gloriari in voce illa: Quoniam propter te sustinui opprobrium, operuit cconsortem fieri Christi, cujus illa vox est: Opprobria exprobrantium tibi ceciderunt super me . Nunc jam recurrat stilus ad suam materiam, et in ea quae proposu
Abbreviated transcription (Latin):
scimꝰ qd̾ a d̾no sermo egͦssus sit: Que signa tu
facis. ut c̾damꝰ tͥ: Nõ ẽ qd̾ ad ista ipse respondeã.
parcendum u̾ecundie mee. Responde tu ꝓ me.
ꝓ te ipso: scđ̾m ea que audisti ⁊ udisti. aut cer¬
te sodi qd̾ tͥ inspirau̾it ds. S forte miraris.
me ꝓsequi ista: qui aliuid ꝓposuerã. F atio non
oblitus ꝓpositi: s qd̾ a ꝓposito ñ iudicẽ aliena.
empe de cousidatione ut memini: sermo mͥ
ad tuã dignationẽ. Et sane magna ista res: et
egens consid̾atione ñ minima. Qd̾ si res mag¬
nas a magnis considari oportet. tui eque ut
tͥ id studii competit. qui parẽ suꝑ t̾ram ñ habe᷑.
S tu scd̃m sapientiã ⁊ potestatẽ datã tͥ desuꝑ¬
de hoc. Nõ ẽ mee humilitatis dictare tͥ. sic uł
sic fieri quicquã sufficit intimasse oportere
os loquentiũ iniqua. Hec pauca uice apologie
dicta sunt. ut ipsa qualiacunq habeat consci¬

Expanded text:
scimus quod a Domino sermo egressus sit? Quae signa tu scimus quod a Domino sermo egressus sit? Quae signa tu facis, ut credamus tibi? Non est quod ad ista ipse respondeam: parcendum verecundiae meae. Responde tu pro me et  te ipso et secundum ea, que audisti et vidisti aut certe secundum quod inspiraverit Deus. Sed forte miraris me prosequi ista qui aliud proposueram. Facio non oblitus propositi, sed quod a proposito non iudicem alienum. Nempe de consideratione, ut memini, sermo mihi ad tuam dignationem est et sane magna ista res et egens consideratione non minima. Quod si res magnas a magnis considerari oportet, cui eque ut tibi id studii competit, qui parem super terram non habes? Sed tu secundum sapientiam et potestatem datam tibi desude hoc. Non est meae humilitatis dictare tibi sic vel sic fieri quidquam. Sufficit intimasse oportere os loquentium iniqua. Haec pauca vice apologiae dicta sint, ut ipsa qualiacumque habeat consci
Abbreviated transcription (Latin):
Et audi aliud. ł eccauit beniamin. acringuntur
relique tribꝰ adultionẽ. nec sine nutu dĩ. De
ant᷑ freti ⁊ manu ualidiori. ⁊ causa potiori:
⁊ qd̾ his maiꝰ ẽ fauore diuino. At qͣm tribit
ds un consiliis suis suꝑ filios hominũ. Terga
aede scleratis ultores sceleris: ⁊ pautiorib
plures. S recurrunt ad dum. ⁊ ãns ad eos.
ascendite inquit. Ascendunt deno: denuoq
fusi.⁊ confusi sunt. Ita deo pͥmũ quidẽ fauen¬
te. sodo niubente: iusti iustum certam̃ ineũt.
⁊ sucũbunt. S qͦ inferiores certamine: eo
fides supiores inuenti sunt. Quid putas de
me facent isti: si meo hortatu ttato ascende.¬
rent. itato succumb̾ent: Q uando me audi¬
rent monentẽ t̾cio repet̾e it̾. repet̾e opꝰ in
q̃ semel iã ⁊ sało frustrati forent: Et tam̃
ifrłite unã ⁊ alt̾am ñ reputantes fr̃ustratiõnẽ:
t̾eio parent. ⁊ suꝑant. S dicunt forsitan isti Un

Expanded text:
Et audi aliud. 3. Peccavit Benjamin: accinguntur Et audi aliud. 3. Peccavit Benjamin: accinguntur reliquae tribus ad ultionem, nec sine nutu Dei. Desantur, freti et manu validiori, et causa potiori, et, quod his majus est, favore divino. At quam terribilis Deus in consiliis super filios hominum! Terga dedere sceleratis ultores sceleris, et paucioribus plures. Sed recurrunt ad Dominum. Et Dominus ad eos: Ascendite, inquit. Ascendunt denuo, denuoque fusi et confusi sunt. Ita Deo primum quidem favente, secundo et jubente, justi justum certamen ineunt, et succumbunt. Sed quo inferiores certamine, eo fide superiores inventi sunt. Quid putas de 417 me facerent isti, si meo hortatu iterato ascenderent, iterato succumberent? quando me audirent monentem tertio repetere iter, repetere opus, in quo semel jam, et secundo frustrati forent? Et tamen Israelitae unam et alteram non reputantes frustrationem, tertio parent, et superant . Sed dicunt forsitan isti: Unde
Abbreviated transcription (Latin):
mus eũ necee ñ ẽ: in necessitate nescimus. Moy.¬
ses educturꝰ ppłm de t̾ra egypti meliorẽ. ẽ illis
poslicitꝰ t̾ram. Nã qͣn ipsum alit̾ sequeret᷑ ppłs
solã sapiens t̾ramᷤ Eduxit: eduetos tam̃ i t̾ram
qͣm ꝓmiserat nõ introduxit. Nec ẽ qd̾ ducis
tem̾itati imputari queat: tͥstis ⁊ inopinati
euentꝰ. Om̃ĩa fatiebat d̾no imꝑante: d̃no eooꝑ¬
ante. ⁊ opꝰ confirmante. seq̃ntibꝰ signis. Sed
ppłs ille inquis dure ceriicis fuit: semꝑ con.¬
tentiose agens doñt᷑ dnm ⁊ moysen seruũ eiꝰ. Bene
ali increduli ⁊ rebelles. Hi autẽ quide Ipsos
ułrogi. Quid me dice opꝰ ẽ qd̾ fatent᷑ ipsi : Dico
ẽgo uinumi. Quid pot̾ant ꝓfic̾e: qui semꝑ reu̾te.¬
baut᷑ cũ ambularent: Quando. ⁊ isti ꝑ toram
uiã ñ redierꝰ arde in egyptume Qd̾si illi cecide
easus adu̾sus ꝓmissa di: Ergo nec istorũ. Neq
enim aliqñ ꝓmissiones di. iusticie dei p̃uidicat.

Expanded text:
mus cum necesse non est, in necessitate nescimus. Moymus cum necesse non est, in necessitate nescimus. Moyses educturus populum de terra Aegypti, meliorem illis pollicitus est terram . Nam quando ipsum aliter sequeretur populus, solam sapiens terram? Eduxit; eductos tamen in terram, quam promiserat, non introduxit. Nec est quod ducis temeritati imputari queat tristis et inopinatus eventus. Omnia faciebat Domino imperante, Domino cooperante, et opus confirmante sequentibus signis. Sed populus ille, inquis, durae cervicis fuit, semper contentiose agens contra Dominum, et Moysen servum ejus. Bene, illi increduli et rebelles; hi autem quod? Ipsos interroga. Quid me dicere opus est, quod fatentur ipsi? Dico ego unum. Quid poterant proficere, qui semper revertebantur, cum ambularent? Quando et isti per totam viam non redierunt corde in Aegyptum? Quod si illi cecidercasus adversus promissa Dei? Ergo nec istorum. Neque enim aliquando promissiones Dei justitiae Dei praejudicant.
Abbreviated transcription (Latin):
ppsori uã confusi pedes anmintiantiũ picẽ
anunti antiũ bona. Diximꝰ pax ⁊ ñ ẽ paroe
pmisimꝰ bona ⁊ ece turbatio. Quasi uꝰ te¬
inernate in oꝑe isto aut leuitate usi sumꝰ. Cucur.¬
rimꝰ plane in eo ñ quasi in incertum: s te ili¬
bente. immo ꝑ te do. Quare gͦ ieuinauimꝰ et
ñ aspexit humiliauimꝰ animas nr̃as ⁊ nesci¬
uit: Nã in his om̃ib ñ ẽ au̾sus furor eiꝰ: sedi
adhuic manꝰ eiꝰ extenta. Ruã patient̃ int̾im ad.
huc audit uoces saclegas.⁊ egyptios blasphe.¬
mantes: qr callide eduxit eos. ut occiaet eos in
deserto. Et quidẽ uditia dni u̾a. Quis nesciat:
A t iuditiũ hoc abyssꝰ. tanta: ut uidear m̃ ñ in
in̾ito ꝓmntiare beatũ qui ñ fu̾it scandaliza.¬
tus in eo. E t quomͦ tam̃ humana tem̾itas.
sunt. si forte sit consolatio. Nã quidã ita dixit.
notã. Nempe sic se ħnt mortaliũ corda: qd̾ sei.¬

Expanded text:
ipsorum. Quam confusi pedes annuntiantium pacem, ipsorum. Quam confusi pedes annuntiantium pacem, annuntiantium bonum. Diximus pax, et non est pax. Promisimus bona, et ecce turbatio. Quasi vero temeritate in opere isto aut levitate usi sumus. Cucurrimus plane in eo, non quasi in incertum, sed te iubente immo per te Deo. Quare ergo ieiunavimus et non aspexit? Humiliavimus animas nostras et nescivit? Nam in his omnibus non est aversus furor eius, sed adhuc manus eius ehuc audit voces sacrilegas, et Aegyptios blasphemantes, quia callide eduxit eos, ut occideret in deserto? Et quidem judicia Domini vera ; quis nesciat? At judicium hoc abyssus tanta, ut videar mihi non immerito pronuntiare beatum, qui non fuerit scandalizatus in eo. 2 Et quomodo tamen humana temeritas sunt, si forte sit consolatio. Nam quidam ita dixit: notam. Nempe sic se habent mortalium corda: quod sci
Abbreviated transcription (Latin):
unsid̃atiom̃: quedaĩ ut dixĩ negotia. nec audien¬
do. q̃dã aliis cõmitendo: que tua digna pu¬
iau̾is audientia. ficeli quodã ⁊ accõmodo ipe̾
seuise compendio t̾minando. De qͣ considatio¬
ne his adde aliq̃ cogito: s sub alt̾ius sane
pnetpio libri. Atꝙ hicͣ finis iltiꝰ: ne duplo
te honerete muꝰ suauis oratio. si ⁊ longa fu̾t¬
¶Iemorpmissi mei. quo eare iam aliquanit¬
du teneor apud te iur optime papa eũ¬
geni uolo ipso ab solu̾e mȩ uł sero. Puđet di¬
tenonis: si mͥ conscius forẽ incurie aut on¬
tempꝰ griue. qo ⁊ ipsi pene uiuendi uisu ni¬
debatiir indicere cessationẽ. nedũ studiis eũ
dumimn infus sit uidicisse orbẽ t̾re mequitate
qibidẽ io misasie sue oblitꝰ. Nõ peꝑeit ppło
suo ñ fuo nomini. Nonne dicunt ingentib¬
nomine pstrati funt in deserto aut int̃fecti
gladuo aat esmne consumpti. E ffusa ẽ conten

Expanded text:
considerationi, quaedam, ut dixi, negotia nec audienconsiderationi, quaedam, ut dixi, negotia nec audiendo, quaedam aliis committendo: quae tua digna putaveris audientia, fideli quodam et accommodo ipsi causae compendio terminando. De qua consideratione his addere aliqua cogito, sed sub alterius sane principio libri: atque hic sit finis istius, ne duplo te oneret minus suavis oratio, si longa fuemor promissi mei, quo ecce jam aliquamdiu teneor apud te, vir optime, papa Eugeni, volo absolvere me vel sero. Puderet dilationis, si mihi conscius forem incuriae, aut contempus grave, quod et ipsi bene vivendi usui videbatur indicere cessationem, ne dum studiis, cuammodo visus sit iudicasse orbem terrae in equitate quidem, sed misericordie sue oblitus. Non pepercit populo suo, non suo nomini. Nonne dicunt in gentibur, prostrati sunt in deserto aut interfecti gladio aut fame consumpti. Effusa est content
Abbreviated transcription (Latin):
toritaᷤ adu̾sus impudentiã hanc. ⁊ gen̾alẽ pestẽ.
ntuere magistrum sic fatientẽ: ⁊ audi dicentẽ.
q̃ mͥ ministrat. me sequat᷑. Nõ parat aures ut
audiat: s flagellum qͦ feriat. U̾ba nec facit nec
recipit: nec enĩ sedet iudicans. s insequit᷑ pu¬
meus. Causam tam̃ ñ tacet: qd̾ uidelicet domũ
orationis. negotiationis fecissent. Ergo ⁊ tu
fac similit᷑. Erubescant uultum tuum istimo.¬
di. negotiatireᷤ. si fieri pot̾. si nõ timeant. Et
t flagellũ tenes. Timeant nũmularii. nec fi.¬
dant mi nũmis. s diffidant: abscondant es su¬
studiose ⁊ constant̾ agendo. multos licͥfaties
tuirpiũ sectatores lucroꝵ. honestioribꝰ offitiis
uendicando: multoᷤ. ne uł audeant huiꝰmodi
attemptare seruab̾. Adice illud qd̾ ñ parum
ꝓfitiet ad ferias qͣs tͥ suadeo. Ita nempe nõ
pauea tͥ mom̃ta tp̃rum redimes ad uacandũ

Expanded text:
toritas adversus impudentiam hanc et generalem pestem. toritas adversus impudentiam hanc et generalem pestem. Intuere Magistrum sic facientem, et audi dicentem: Qui mihi ministrat, me sequatur . Non parat aures ut audiat, sed flagellum quo feriat. Verba nec facit, nec recipit. Nec enim sedet judicans, sed insequitur puniens. Causam tamen non tacet, quod videlicet domum orationis, negotiationis fecissent. Ergo et tu fac similiter. Erubescant vultum tuum istiusmodi negotiatores, si fieri potest: si non, timeant. Et tu flagellum tenes. Timeant nummularii, nec fidant in nummis, sed diffidant; abscondant aes sustudiose et constanter agendo, multos lucrifacies, turpium sectatores lucrorum honestioribus officiis vindicando: multos, ne vel audeant hujusmodi attentare, servabis. Adjice illud, quod non parum proficiet et ad ferias quas tibi suadeo. Ita nempe non pauca tibi momenta temporum redimes ad vacandum
Abbreviated transcription (Latin):
Aliis alias. multas pot̾is cominit̾e t̃min andas:
qͣm plures ne dignas audientia uidicare. Quid
enim opꝰ ẽ admitt̾e illoᷤᷤ quoꝵ peccata mani¬
festa sunt p̃cedentia ad uiditium: Tanta est
impudentia ñ nulloꝵ: ut cũ manifeste ambi¬
cionis prurigene scateat tota faties cause eoꝵ
n erubescant audientiã flagitare. publieanteᷤ
semet ipsos ad multoꝵ conscientias : in quo
uł sue solius satis pot̾ant confundi uiditio.
Iõ fuit qui retundet attritis frontes. lideo
plures facti sunt.⁊ magis induruer̃t. S  neᷤ¬
cio quomͦ uitiosus conscientias uitiosoꝵ ñ re̾r¬
fugit. ⁊ uͥ om̃s sordent. unuis minime fetor¬
rum. immundꝰ immundũ. luxuriosũ luxuriosꝰ
erubuite Plena ẽ ambitiosis eccłia : ñ ẽ iam
qd̾ horreat in studiis ⁊ molitionibꝰ ambitioniꝰ.
ñ plusquã spelunca latronis in spoliis uiatorũ.
S i rep̃i ddiscipłs es ignescat zelꝰ tuus: exurgat auc¬

Expanded text:
Aliis alias multas poteris committere terminandas, Aliis alias multas poteris committere terminandas, quam plures nec dignas audientia judicare. Quid enim opus est admittere illos, quorum peccata manifesta sunt praecedentia ad judicium? Tanta est impudentia nonnullorum, ut cum manifestae ambitionis prurigine scateat tota facies causae eorum, non erubescant audientiam flagitare, publicantes semetipsos ad multorum conscientias, in quo vel suae solius satis poterant confundi judicio. Non fuit qui retunderet attritas frontes; et ideo plures facti sunt, et magis induruerunt. Sed et nescio quomodo vitiosus conscientias vitiosorum non refugit: et ubi omnes sordent, unius fetor minime rum, immundus immundum, luxuriosum luxuriosus erubuit? Plena est ambiciosis ecclesia. Non est iam, quod horreat in studiis et molicionibus ambicionis non plus quam spelunca latronis in spoliis viatorum. Christi discipulus es, ignoscat zelus tuus, exsurgat auc
Abbreviated transcription (Latin):
riã patientibꝰ. Nisi agitent᷑ cause. audiantur
partes int̾ partes udicari quid pot̾ : Agitent᷑
execrabił plane: ⁊ qui ñ dico eccłiam. s nec
ciones aduõcatoꝵ.⁊ pugnas u̾boꝵ : que magis ad
subu̾sionẽ qͣm ad inuentionẽ ꝓfitiunt u̾itatis. Cor.¬
guas suaᷤ loqui m̃datium: diserti adu̾sus usti¬
ciã eruditi ꝓ falsitate. Sapientes sunt ut fatiãt
malũ: eloquentes ut impugnent u̾um. Hi sunt
qͥ instruunt a quibꝰ fuerant instruendi. astru¬
unt nõ cõpta s sua. Struunt de ꝓpͥo calumni¬
as innocentie: destruunt simplicitatẽ u̾itatis:
obstruunt uiditii uia. Nicħ ita absq labore
manifestã fac̾ u̾itatẽ: ut breuis ⁊ pura nar¬
ratio. Ergo illas quas ad te necesse erit intrare
causas: neq enĩ om̃s neceẽ erit. diligent᷑ uelim
s breuit̾ decide assuescas. frustratoriasq ⁊ ue¬
natoria p̾cidẽ dilationes. Causa iidue intret
ad te: causa pauꝑis. ⁊ eiꝰ qui ñ habet qd det.

Expanded text:
judicium. Nisi agitentur causae, audiantur partes, inter partes judicari quid potest  al. intexsecrabilis plane; et qui, non dico Ecclesiam, sed nec tiones advocatorum, et pugnas verborum, quae magis ad subversionem, quam ad inventionem proficiunt veritatis. Corguas suas loqui mendacium, diserti adversus justitiam, eruditi pro falsitate. Sapientes sunt ut faciant malum, eloquentes ut impugnent verum. Hi sunt qui instruunt a quibus fuerant instruendi; adstruunt non comperta, 415 sed sua; struunt de proprio calumnias innocentiae; destruunt simplicitatem veritatis, obstruunt judicii vias. Nihil ita absque labore manifestam facit veritatem, ut brevis et pura narratio. Ergo illas quas ad te necesse erit intrare causas neque enim omnes necesse erit, diligenter velim, sed breviter decidere assuescas, frustratoriasque et venatorias praecidere dilationes. Causa viduae intret ad te, causa pauperis, et ejus qui non habet quod det.
Abbreviated transcription (Latin):
Nlã fructꝰ hoꝵ. quid nisi araneaꝵ tele: Queso
aut litigantes audire ÷ Et utinã sufficet diei
malitia sua. Nõ sunt lib̾e noctes. Uix relinqͥ¬
tur necessitati nat᷑e. qd̾ corpuscłi pausationi suf¬
fitiat: ⁊ rursũ ad iurgia surgit᷑. Dies diei erue¬
tat lites: ⁊ nox nocti indicat malitiã: usq
adeo ñ ẽ respirare in bomis. ñ ẽ alt̾uã capescere
requiẽ ñ uł rara uttseri otia. Nõ ambigo te is.¬
ta deplorare: at frustra istud: si ñ ⁊ em̃dare
studueris. Int̾im tam̃ sic semꝑ fatias hortor ne
te unquã ad ista cdurau̾is. quolibet usu uł as¬
siduitate. ł cussisti eos ⁊ ñ doluer̾t: ait ꝓpħa¬

Expanded text:
Nam fructus horum quid, nisi aranearum Nam fructus horum quid, nisi aranearum aut litigantes audire? Et utinam sufficeret diei malitia sua! non sunt liberae noctes. Vix relinquitur necessitati naturae, quod corpusculi pausationi sufficiat; et rursum ad jurgia surgitur. Dies diei eructat lites, et nox nocti indicat malitiam: usque adeo non est respirare in bonis, non est alternam capessere requiem, non vel rara interseri otia. Non ambigo te quoque ista deplorare: at frustra istud, si non et emendare studueris. Interim tamen sic semper facias hortor, nec te unquam ad ista duraveris quolibet usu vel assiduitate. Percussi eos, et non doluerunt, ait
Abbreviated transcription (Latin):
semet ipsum ñ exhorret: quia nec sentit. Quid
me it̾rogas: Int̾roga pharionẽ. Nemo du¬
ri cordis salutẽ unquã adeptꝰ ẽ: nisi quẽ forte
miserans ds̃. abstulit ab eo uixta ꝓpħam cor
lapideũ. ⁊ dedit cor carneũ. Ed gͦ cor durum:
psum ẽ qd̾ nec conpunctione scindit᷑. nec pie¬
tate mollit᷑. nec monet᷑ p̃cibꝰ: minis nõ cedit.
fiagellis durat᷑. Ingratum ẽ ad benefitia :
ad consilia infidum: ad uiditia suum: inuere
manũ ad humana: temerariũ in diuna: pre
pparatio ẽ. Et ut inbreui cuncta horribilis ma
umala complectar: ipsum ẽ. qd̾ nec dm timet. nec
hominẽ reu̾et᷑. En qͦ trahere te habent occupatio.¬
nes he maledicte: si tam̃ ꝑgis ut cepti dare ita
te torum illis. ml tui tͥ relinquens. ꝑdis tp̃s:¬
⁊ si licet mͥ nunc alt̾um me tͥ ex hibe ietro. tu
quoꝙ in his stulto labore consumeris: que ñ st̃
nisi afflictio sp̃s. euisceratio m̃tis. euacuatio gr̃e.

Expanded text:
semetipsum non exhorret, quia nec sentit. Quid semetipsum non exhorret, quia nec sentit. Quid me interrogas? Interroga Pharaonem. Nemo duri cordis salutem unquam adeptus est, nisi quem forte miserans Deus, abstulit ab eo, juxta prophetam, cor lapideum, et dedit cor carneum . Quid ergo cor durum? Ipsum est quod nec compunctione scinditur, nec pietate mollitur, nec movetur precibus: minis non cedit, flagellis duratur. Ingratum ad beneficia est, ad consilia infidum, ad judicia saevum  al. manum ad humana, temerarium in  al. ad dpraeparatio est. Et ut brevi cuncta horribilis mali mala complectar, ipsum est quod nec Deum timet, nec hominem reveretur. En quo trahere te habent hae occupationes maledictae: si tamen pergis, ut coepisti, ita dare te totum illis, nil tui tibi relinquens. Perdis tempus: si licet nunc alterum me tibi exhibere Jethro, tu quoque in his stulto labore consumeris , quae non sunt nisi afflictio spiritus, evisceratio mentis, evacuatio gratiae.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ cessu tp̃ris si assuescas. uidicab̾ nõ a deo graue:
paulopost ⁊ leue senties: paulopost nec sen¬
cies: paulopꝰt etiã delectabit. Ita paulatim in
cordis duritiã it᷑. ⁊ ex illa in au̾sionẽ. Sic etiã¬
guis ⁊ continiuis dolor citũ ut dixi habitur
ẽ exitum : aut sanitatẽ ꝓfecto aut insensibilita¬
tẽ. Hinc prorsus. hinc tibi tumui semꝑ ⁊ timeo:
ne dilato remedio dolorẽ nõ sustinens. ꝑiculo
te irreuocabilit̾ desꝑatꝰ inmergas. Uereor in¬
quã ne in mediis occupationibꝰ qm̃ multe sunt.
dum diffidis fiuẽ frontẽ dures: ⁊ ita sensim te
ipsum qͦdãmodo sensu pͥues. iusti utilisq dolo¬
ris. Multo prudentiꝰ te illis subtrahas uł ad
ep̃s qͣm patiare trahi ab ipsis: ⁊ certe paula¬
tim duci quo tu nõ uis. Queris qͦͦ Ad cor du¬
rum. Ne ꝑgas querere quid illud sit : si nõ
ex paiusti tuum hoc ẽ. Solum ẽ cor durum qd̾

Expanded text:
processu temporis, si assuescas, judicabis non adeo grave; processu temporis, si assuescas, judicabis non adeo grave; paulo post et leve senties, paulo post nec senties; paulo post etiam delectabit. Ita paulatim in cordis duritiam itur, et ex illa in aversionem. Sic gravis et continuus dolor citum, ut dixi, habiturus est exitum, aut sanitatem profecto, aut insensibilitatem. 3. Hinc prorsus, hinc tibi timui semper, et timeo, ne dilato remedio, dolorem non sustinens, periculo te irrevocabiliter desperatus immergas. Vereor, inquam, ne in mediis occupationibus, quoniam multae sunt, dum diffidis finem, frontem dures, et ita sensim te ipsum quodammodo sensu prives justi utilisque doloris. Multo prudentius te illis subtrahas vel ad tempus, quam potiare trahi ab ipsis, et duci certe paulatim quo tu non vis. Quaeris quo? Ad cor durum. Nec pergas quaerere, quid illud sit: si non expavisti, tuum hoc est. Solum est cor durum, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sensum. Ab his sane cupio tͥ pacẽ: ñ eum his. Hi¬
chil plꝰ metuo. pace ista. Miraris si unquã possit
accĩe: Etiã dico tͥ: si res ut assolet ꝑ consuetudi¬
nẽ in incuriã uen̾it. Noli nimis crede affectui tuo
qui nunc ẽ. Nil tã fixum animo: qd̾ neglectu et
tp̃r ñ obsolescat. Uulm̾ uetusto ⁊ neglecto. callus
obducit᷑: ⁊ eo insanabile. qͦ insensibile fit. Deniq
dolor continuus ⁊ acerbꝰ: duturnꝰ eẽ ñ patituꝵ.
N ã si aliunde extundit᷑: necẽẽ ẽ cedat uł sibi. Enĩuͦ
cito aut de remedio consolationẽ recipiet: aut
de assiduitate stuporẽ. Quid ñ mutat consuetu¬
do: Quid ñ assiduitate duret᷑: Quid ñ usui
cedat: Quantis qd̾ p̃ amaritudine pͥus exhor¬
rebant. usu ipso male in duloe conu̾sum ẽ. Audi
iustũ quid lam̃tet᷑ suꝑ huiꝰmodi. Quȩ pͥus tan¬
gere nolebat anima mea: nunc p̃ angustia cibi
mei ft̃. P rimũ tͥ importabile uidebit᷑ aliquid:

Expanded text:
sensum. Ab his sane cupio tibi pacem, non cum his. Nisensum. Ab his sane cupio tibi pacem, non cum his. Nihil plus metuo tibi pace ista. Miraris si unquam possit accidere? Etiam, dico tibi, si res, ut assolet, per consuetudinem in incuriam venerit. qui nunc est. Nil tam fixum animo, quod neglectu et tempore non obsolescat. Vulneri vetusto et neglecto callus obducitur, et eo insanabile, quo insensibile fit. Denique dolor continuus, et acerbus, diuturnus esse non patitur. Nam si non aliunde extunditur, necesse est cedat vel sibi. Enimvero cito aut de remedio consolationem recipiet, aut de assiduitate stuporem. Quid non invertat consuetudo? quid non assiduitate duretur? quid non usui cedat? quantis quod prae amaritudine 409 prius exhorrebant, usu ipso male in dulce conversum est? Audi justum quid lamentetur super hujuscemodi: Quae prius tangere nolebat anima mea, nunc prae angustia cibi mei sunt . Primum tibi importabile videbitur aliquid:
Abbreviated transcription (Latin):
ut de te id suspicer. Nom quib delitiis dulcis
quietis tue ñ longe ante hac fruebare: ñ potes
dissueuisse tã cito: ita subito ñ dolere nuꝑ sub¬
tractas. P laga recens. dolore ñ caret. Neq enim
iã occuluit uulnꝰ: nec uitã breui u̾sum insensi¬
bile ẽ. Quãquã si ñ dissimules: ñ deẽ tͥ uigis
ni fallor auelleris a tue racheł ampleribꝰ: et
quotiens id pati contig̾it: totiens dolor tius
renouet᷑ necesse ẽ. At quando ñ contingit: Quo¬
ciens uis ⁊ uicassum: quotiens moues nec ꝓmo¬
ues: quotiens conaris. et nõ dat᷑ ultͣ: eniteris
⁊ nõ parturis: temptas ⁊ abriꝑis: et ubi inci¬
pis. ibi deficis.⁊ dum adhuc ordiris succidunt
tẽ. Uener̃t filii usq ad partum ait ꝓpħa: et
uires ñ habet parturiens. Nosti hoc: Nemo te
meliꝰ. Attrite frontis es. ⁊ instar uitule effraun
bent. Absit. Hec ẽ pars illiꝰ : qui datꝰ ẽ inreꝓbum

Expanded text:
ut de te id suspicer. Novi quibus deliciis dulcis ut de te id suspicer. Novi quibus deliciis dulcis quietis tuae non longe antehac fruebare. Non potes his dissuevisse tam cito, ita subito non dolore nuper subtractas. Plaga recens dolore non caret. Neque enim jam occalluit vulnus, nec in tam brevi versum in insensibile est. Quanquam si non dissni fallor, avelleris a tuae Rachelis amplexibus; et quoties id pati contigerit, toties dolor tuus renovetur necesse est. At quando non contingit? Quoties vis, et incassum? quoties moves, nec promoves? quoties conaris, et non datur ultra; eniteris, et non paris; tentas, et abriperis; et ubi incipis, ibi deficis; et dum adhuc ordiris, succidunt te? Venerunt filii usque ad partum, ait propheta; et vires non habet parturiens . Nosti hoc? nemo te melius. Attritae frontis es, et instar vitulae Ephraim ae. Absit: haec est pars illius, qui datus est in reprobum