comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sumus. hoc est sacrificium ꝓpeccatis ꝑ quod reconuli¬
ariualeremus: Ipseergo peccatum ut nos iustitia
nec nr̃a sed dĩ: nec in nobis sed in ipso : Sicut̃ pecca
similitudine carnis peccati inqua crucifiaus est demons¬
trauit: ut qm̃ peccatum ei non erat lta quodam modo
peccatomoreretur dũmoritur carno inquaerat simili¬
tudine peccati Etcum secundum uetustate peccati
num quã ipseuixisse nr̃ara morte uetere qua in
peccato mortu fueramus reuiuiscentem uitamno ã
sua resurrectione signar&  ipsum ẽ quod in nobiscele
bratur magnũ baptismatis sacramentũ. ut qui umq
ad istã ꝑtinent gratiã moriantur peccato. siurupse
peccati similitudine. &uiuant alauacro renascen¬
do sicutipse a sepulchro resurgendo quam lib& corpo
Aparuuloenon recensnato usq ad de crepitum senem
sicut nullus est prohibendus ab aptismo : It anullus est

Expanded text:
sumus, hoc est, sacrificium pro peccatis, per quod reconcivaleremus. Ipse ergo peccatum, ut nos justitia; nec nostra, sed Dei; nec in nobis, sed in ipso: sicut ipse peccatsimilitudine carnis peccati, in qua crucifixus est, demonstravit: ut quoniam peccatum ei non inerat, ita quodam modo peccato moreretur, dum moritur carni, in qua erat similitudo peccati; et cum secundum vetustatem peccati nunquam ipse vixisset, nostram ex morte veteri, qua in peccato mortui fueramus, reviviscentem vitam novam sua resurrectione signaret. CAPUbratur magnum baptismatis sacramentum: ut quicunque ad istam pertinent gratiam moriantur peccato, sicut ipspeccati similitudini, et vivant a lavacro renascendo, sicut ipse a sepulcro resurgendo, quamlibet parvulo enim recens nato usque ad decrepitum senem, sicut nullus est prohibendus a baptismo, ita nullus est
Abbreviated transcription (Latin):
dicat : in iniquitatib: conceptussum . & in peccatis mat̃
mea me inutero aluit : Neq: hic dixit᷑ iniquitate
uel in peccato : cum & hoc recte diciposs& : sꝗni quita¬
tes & peccata diceremaluit: Quia & n illo uno
quod in omnes homines ꝑtransitt ͣ tam magnum est ut
eomutaretur & conuerteretur innecessitatẽ morcis
humananatura Repperiuntur sicut supra dissex¬
ui plura peccata & alia parentũ, quȩ monitaposst̃
mutarenaturam : reatutamen obligant filios. nisi
gratiita gratia & miseri cordia diuina subueniat.
Sed peccatis aliorum parentum quibus ab ipso adam
uscue ad patrem suum progenera toribus suis quis¬
que succedit non inmerito disceptari potest. Utrũ
omnium malis actibus & multiplicaos delictis origi¬
nalibus quin ascitur implicetur : ut tanto peuis
quanto posterus quisquenascatur DTCÕMINA

Expanded text:
dicat, In iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater dicat, In iniquitatibus conceptus sum, et in peccatis mater mea me in utero aluit . Neque hic dixit, In iniquitate, vel peccato, cum et hoc recte dici posset: sed iniquitates et peccata dicere maluit. Quia et in illo uno, quod in omnes homines pertransiit, atque tam magnum est, eo mutaretur et converteretur in necessitatem mortis humana natura, reperiuntur, sicut supra disserui, plura peccata, et alia parentum, quae etsi non ita possunt mutare naturam, reatu tamen obligant filios, nisi gratuita gratia et misericordia divina subveniat. de peccatis aliorum parentum, quibus ab ipso Adam usque ad patrem suum progeneratoribus suis quisque succedit, non immerito disceptari potest: utrum omnium malis actibus et multiplicatis delictis originalibus qui nascitur implicetur, ut tanto pejus quanto posterius quisque nascatur; a
Abbreviated transcription (Latin):
sodiligenti consideratione inueniri potest.¬
arentum quoque peccatis MOBLIGINT PLCATIS
paruulos obligari non solum primorum hominũ sed &iã
suorum de quib: ipsinati sunt non improbabiliterdicit᷑
Ill a quippe diuina sententia reddam peccata patrum
infilios Ten & eo sutique ante quã ꝑregenerationẽ ad
testamentum nouũ incipiant ꝑtinere : Quod testam̃tũ
proph& abatur. cũ diceretur ꝑͥ ez ediihelem non accepui¬
rosfilios peccata patrum suorũ. neculterius futuram
in isrł parabolam illã patresmanducauerunt uuã
a cerbam & dentesfiliorum obstopuerunt: Id eo enĩ
quisq: renascitur : ut soluatur in eo quicquid peccatiẽ
cum quo nascitur : Nam peccata quȩ male agendo postea
committuntur posseht& penitendo sanari : sicut &iã
postbaptismũ fieriuidemus: Acper hoc non est insti¬
tuta regeneratio. nisiquia uitiosaẽ generatio
usq ad eo ut &iam delegitimo matrimonio procreatus

Expanded text:
diligenti consideratione potediligenti consideratione poteParentum quoque peccatis parvulos paruulos obligari, non solum primorum hominum sed etiam suorum de quibus ipsi nati sunt, non improbabiiiter dicitur. Illa quippe diuina sentein filios ; tenet eos utique antequam per regenerationem ad Testamentum Novum incipiant pertinere. Quod Testamentum prophetabatur, cum diceretur per Ezechielem non accepturos filios peccata patrum suorum, nec ulterius futuram in Israel parabolam illam: Patres manducaverunt uvam acerbam, et dentes filiorum obstupuerunt . Ideo enim quisque renascitur, ut solvatur in eo quidquid peccati est cum quo nascitur. Nam peccata quae male agendo postea committuntur, possunt et poenitendo sanari, sicut etiam post Baptismum fieri videmus. Ac per hoc non est instituta regeneratio, nisi quia vitiosa est generatio; usque adeo ut etiam de legitimo matrimonio procreatus
Abbreviated transcription (Latin):
sicut in euangelio herode mortuo dictum est Mortiu sunt
enim qui quȩ rebantanimã pueri ÷ Nondictumẽ mor¬
tuusẽ: Et inexodo : Lecerun dnquit sibideos aureos:
cum unũ uitulũ fecerinta. De quodixerunt Hi sunt
dutiu i srł quie duxeruntte de terra egypti : & hic plu¬
ralemponentes pro singulari.
intrauit inmundum & in omnes homines ꝑtransiit :
propterquod & iam paruuli baptitantur : possunt in¬
tellegi plura peccata. siunũ ipsum insua quasi mem¬
bra singula diuidatur : Nam & suꝑbi a estillio quia
homo insua potiuis eẽ quam indĩ potestate dilexit:
Et sacrilegium qui adõ non credidit Et homicidiũ.
qm̃ se prȩcipitauit in mortẽ : Et fornicatios piritua¬
lis qm̃ integritas humanȩ mentis serpentina suasione¬
corrupta est : Et fuxtum qui acibus prohibitus
usurpatus est: Et auaritia qui a plusquã sufficere¬
illidebuit appetiuit: Et quicquid aliud in hoc uno admis¬

Expanded text:
Sicut in Evangelio Herode mortuo dictum est, Mortui sunt Sicut in Evangelio Herode mortuo dictum est, Mortui sunt enim qui quaerebant animam pueri : non dictum est, mortuus est. Et in Exodo, Fecerunt, inquit, sibi deos aureos; cum unum vitulum fecerint, de quo dixerunt, Hi sunt dii tui Israel, qui eduxerunt te de terra Aegypti : et hic pluralem ponentes pro singulari. intravit in mundum, et in omnes homines pertransiit , propter quod etiam parvuli baptizantur, possint intelligi plura peccata, si unum ipsum in sua quasi membra singula dividatur. Nam et superbia estillic, quia homo in sua potius esse, quam in Dei potestate dilexit; et sacrilegium, quia Deo non credidit; et homicidium, quia se praecipitavit in mortem; et fornicatio spiritualis, quia integritas mentis corrupta est; et furtum, quia prohibitus usurpatus est cibus; et avaritia, quia plus quam sufficereilli debuit appetivit, et si quod aliud in hoc uno admis
Abbreviated transcription (Latin):
qui non peccato moriatur inbaptismo : sed paruulitantum
originali: MAaiore sautem &iam his omnibus moriuntur
peccatis quȩ cumq: male uiuendo addiderunt adillud
quod nascendo traxerant : Sed ideo &i amipsi moripec¬
cato pleramq dicuntur. cum proculdubio non uni
cum procul dubio non uni
sedmultis pecratis omnib: que moriantur ÷ Quaecumq
iam propria commiserunt uel cogitatione uel locutione
uelopere : qui a &iam persingularem numerũ plu¬
ralis numerus significarisol& Sicutattille Ute¬
rumq: arma tomilite complent ÷ Quamuis hoginul¬
tis militibus fecerit : Et innris litteris legitur. Ora
ergo ad dm̃ ut auferat anobis serpentem: Nonait
serpentes quos patiebatur populus ut hoc diceret
Et innumerabilia talia: Cum uero &illudoriginale
iunum plura linumero significatur. quando dicimus
inpeccatorum remissione baptitari paruulos  Nec
dicimus in remissi one peccati: illa est contraria locu¬
tio quaperpluralẽ significaturnumerus singularis.

Expanded text:
qui non peccato moriatur in baptismo. Sed parvuli tantum originali, majores autem etiam his omnibus moriuntur peccatis, quaecunque male vivendo addiderunt ad illud quod nascendo traxerunt. Sed ideo etiam ipsi pec plerumque dicuntur, cum procul dubio non unicum procul dubio non uni, sed multis peccatis omnibusque moriantur, quaecumque jam propria commiserunt, vel cogitatione, vel locutione, vel opere; quia etiam per singularem numerum pluralis numerus significari solet: sicut ait ille, « Uterumque armato milite complent » ; quamvis hoc multis militibus fecerint. Et in nostris Litteris legitur, Ora ergo ad Dominum, ut auferat a nobis serpentem ; non ait serpentes, quos patiebatur populus, ut hoc diceret: et innumerabilia talia. Cum vero et illud originale unum plurali numero significatur, quando dicimus in peccatorum remissionem baptizari parvulos, nec dicimus in remissionem peccati; illa est e contrario locutio, qua per pluralem significatur numerus singularis.
Abbreviated transcription (Latin):
gum ẽ : quoniam commemorandȩ sunt om̃s hereses
siuequȩ fuerunt. siue quȩ sunt. siuequȩ potuerunt
esse sub uocabulo xp̃i ano: Et quam sitonerosũ ꝑ sin¬
gulas quasq: monstrandũ ẽ quaedis putatio tã multorũ
est uoluminũ ut &iam infinita udeatur : Tuautem¬
enchiridion a nobis postulas. idest quod manu possit
portari : Non quod armaria possit onerare: Vtigit᷑
ad illatria redeamus ꝑ quȩ diximus colendum dm̃fi¬
dem spem caritatẽ : facile est ut dicatur quid creden¬
dum quid sperandũ ꝗd amandũ sit : Sed quem ad modũ
aduersus eorum quidiuersa sentiunt calumnias defen¬
dantur operosioris uberiorisq: doctrinȩ ẽ : quȩ ut
habeatur non breui enchiridionmanus deb& imple¬
simbolum & domini caoratio: quid breuius auditur
autlegitur : quid facilius memoriae commendatur
quiaenimn depto duito gruimuseria prenebẽ ar egeus me¬

Expanded text:
gum est; quoniam commemorandae sunt omnes haereses, gum est; quoniam commemorandae sunt omnes haereses, sive quae fuerunt, sive quae sunt, sive quae potuerunt esse sub vocabulo christiano, et quam sit hoc verum per singulas quasque monstrandum. Quae disputatio tam multorum est voluminum, ut etiam infinita videatur. CAPUTEnchiridion a nobis postulas, id est, quod manu possit astringi, non quod armaria possit onerare. Ut igitur ad illa tria redeamus, per quae diximus colendum Deum, fidem, spem, charitatem; facile est ut dicatur quid credendum, quid sperandum, quid amandum sit: sed quemadmodum adversus eorum qui diversa sentiunt calumnias defendatur, operosioris uberiorisque doctrinae est; quae ut habeatur, non brevi enchiridio manus debet impleSymbolum et dominica oratio; quid brevius auditur aut legitur? quid facilius memoriae commendatur? Quia enim de peccato, gravi miseria premebatur genus hu
Abbreviated transcription (Latin):
est : qui ea si ue ꝑ corpus siue ꝑ animũ diuinitus adiuti
uel uidere uel &siam praeuiderep̃otuerunt: Cum autem¬
initiofidei quȩ perdilectionẽ operatur imbutamens fue¬
rittendit bene uiuendo &iam ad speciom peruenireubi ẽ
sc̃s & ꝑfectis cordibꝰs̃ not& ineffabilis pulchritudo : Cu¬
uis plena uisioẽ summa felicitas: Hocestnimirũ quod
requiris quid primũ ꝗͥd ultimũ teneatur. Incͥe arifide
perfici specie : hȩc &i am totius definitionis est summa
Certũ uero propriũq fideicatholicȩ fund amentũ xp̃s est¬
ideo negandum ẽ pro prium fundamentũ ẽẽ fidei ca¬
tholicȩ quia putari potest aliquibus hereticis hocno¬
biscum ẽe commune:
Sienim diligenter quȩ ad xpm
pertinent cogitentur
nominetenus inuenitur xp̃s¬
apud quos lib& hereti cosquis expi a nosuocari uolunt :÷
Re ipsa uero non est apud eos : quod ostenderenimis lon¬

Expanded text:
est: qui ea sive per corpus, sive per animum, divinitus adjuti, est: qui ea sive per corpus, sive per animum, divinitus adjuti, vel videre, vel etiam praevidere potuerunt. Cinitio fidei quae per dilectionem operatur, imbuta mens fuerit, tendit bene vivendo etiam ad speciem pervenire, ubi est sanctis et perfectis cordibus nota ineffabilis pulchritudo, cujus plena visio est summa felicitas. Hoc est nimirum quod requiris, quid primum, quid ultimum teneatur: inchoari fide, perfici specie. Haec etiam totius definitionis est summa. Certum vero propriumque fidei catholicae fundamentum Christus estideo negandum est proprium fundamentum esse fidei catholicae, quia putari potest aliquibus haereticis hoc nobiscum esse commune. Si enim diligenter quae ad Christum pertinent cogitentur, nomine tenus invenitur Chrisapud quoslibet haereticos, qui se christianos vocari volunt; re ipsa vero non est apud eos. Quod ostendere nimis lon
Abbreviated transcription (Latin):
ridion utdicunt habeas & detus manibus non recedat :
Continens postulata id est quid sequendũmaximȩ quid ꝓp-¬
terdiuersas principaliter here ses fugiendum inquantũ
ratio proreligione contendat. uel quid inratione cumfides
sit solanonueniat: Quid primum ꝗͥdultimũ teneatur
quȩ totius definitionis summa sit : quod certũ pro priumq
fidei catholicȩ fundamentũ : Haec omnia que requi¬
ris procul dubio scies diligenter sciendo quid credi quid
sperari debeatquidamari. Hlaecenimmaxime immo
uero sola inreligione sequenda sunt : Is qui contradicit
automnino axpĩ nomine alienus est authereticus: hȩc
sunt defendendaratione uel a sensib: corporis inchoata
uel ab intellegentia mentis inuenta : Que dautẽ nec cor¬
poreo sensu experti sumꝰ nec mente adsequi ualuimus
acualemus eis si ne ulla dubitatione credenda sunt testib:
a quibus eaquȩ diuina uocariiam meruit scriptura confecta

Expanded text:
ridion ut dicunt habeas, et de tuis manibus non recedat: ridion ut dicunt habeas, et de tuis manibus non recedat: continens postulata, id est, quid sequendum maxime, quid propter diversas principaliter haereses sit fugiendum; in quantum ratio pro religione contendat, vel quid in ratione, cum fides sit sola, non conveniat; quid primum, quid ultimum teneatur, quae totius definitionis summa sit; quod certum propriumque fidei catholicae fundamentum. Haec omnia quae requiris procul dubio scies, diligenter sciendo quid credi, quid sperari debeat, quid amari. Haec enim maxime, imo vero sola in religione sequenda sunt. His qui contradicit, aut omnino a Christi nomine alienus est, aut haereticus. Haec sunt defendenda ratione, vel a sensibus corporis inchoata, vel ab intelligentia mentis inventa. Quae autem nec corporeo sensu experti sumus, nec mente assequi valuimus aut valemus, eis sine ulla dubitatione credenda sunt testibus, a quibus ea quae divina vocari jam meruit, Scriptura confecta
Abbreviated transcription (Latin):
nisautẽ sapientia pi& as est. Nabes autẽ hocin libro sc̃i
iob: N amibilegitur quodipsa sapientia dixerithomi¬
ni eccepietas ẽ sapientia : Siautẽ quaeras quandixe¬
tas & aliter idest eusebia quo nomine significatur
bonuscultus :÷ Quamuis & hoc praecipue referatur
ad colendum dm̃ Sed nihil est cominodiusillo nomine
quo euidenter dĩcultus ex pressus ẽ. Cumquid ea homi¬
nis sapientia diceretur : quȩris ne aliquid dicibreuius
qui petis ame ut breuiter magnadicantur : an hoc ipsu
tibi fortasse desideras breuiter a periri atq: isermo¬
respondero fidespe. caritate colendũdm̃ ꝓfecto dictu¬
ruses breuius hocdictũ eẽ quã uelis: de de inde petitu¬
rus ea ubi breuiter explicariquȩ ad singula triaistaꝑti¬
neant : quid credendũ sulic& quis perandũ qͥd amandũ
sit : Quod cum fecero ibierunt omnia quae inepistolatua
quaerendaposuisti: Cuius exem plumsi est penestẽ facle ẽ
ut eã reuoluas & relegas : Si autẽ non est commnemorantẽne

Expanded text:
nis autem sapientia pietas est. Habes hoc in libro sancti Job: nam ibi legitur, quod ipsa Sapientia dixerit homini, Ecce pietas est sapientia . Si autem quaeras quatas et aliter, id est εὑσέβεια quo nomine significatur bonus cultus, quamvis et hoc praecipue referatur ad colendum Deum. Sed nihil est commodius illo nomine, quo evidenter Dei cultus expressus est, cum quid esset homini sapientia diceretur. Quaerisne aliquid dici brevius, qui petis a me ut breviter magna dicantur? An hoc ipsum tibi fortasse desideras breviter aperiri, atque in sermorespondero, fide, spe, charitate colendum Deum; profecto dicturus es, brevius hoc dictum esse quam velles: ac deinde petiturus ea tibi breviter explicari, quae ad singula tria ista pertineant; quid credendum scilicet, quid sperandum, quid amandum sit. Quod cum fecero, ibi erunt omnia illa quae in epistola tua quaerendo posuisti: cujus exemplum si est penes te, facile est ut ea revolvas et relegas; si autem non est, commemorante me
Abbreviated transcription (Latin):
imminentiũ tempestatũ. & alia scientia De his rebus
quas illi uel inuenerunt uel inuenis ses existimant xp̃ian
ignor& : Quia nec ipsi om̃a reppererunt tanto excellen¬
tes ingenio. flagrantes studio. ab und antesotio & quȩ¬
dam humana coniectura in uesti gantes. quȩ damuero his¬
torica experientia ꝑascrutantes. & in eis quȩ seinue¬
nisse gloriant᷑ plura opinantes potius quã suentes. Satis
est xp̃i anorerũ creataarũ causã siue telestiũ siue cerres¬
trium siueiusibiliumsiue inuisibiliũ nonnisibonita¬
tum eredess ereatoris quiest dsunus duerus nullamq

Expanded text:
imminentium tempestatum, et alia sexcenta de iis rebus imminentium tempestatum, et alia sexcenta de iis rebus quas illi vel invenerunt vel invenisse se existimant, christianus ignoret; quia nec ipsi omnia repererunt tanto excellentes ingenio, flagrantes studio, abundantes otio, et quaedam humana conjectura investigantes, quaedam vero historica experientia perscrutantes, et in eis quae se invenisse gloriantur, plura opinantes potius quam scientes. Satis est christiano rerum creatarum causam, sive coelestium sive terrestrium, sive visibilium sive invisibilium, non nisi bonitatem credere Creatoris, qui est Deus unus et verus; nullamq
Abbreviated transcription (Latin):
onimuid& quis quid sperat : si autem qđ non uidemus spe¬
ramus ꝑpetientiam ex pectamus. Cũ ergobon a nobis fu¬
tura eẽ credunt᷑ nihilaliud quam sperantur. Lamde
amore quid dicam sine quo fides ni hilprodest : Spes
uero eẽ sine amore non potest. Deniq: utaitapłsi a cob:
rantuelamant᷑ sed potius qđ speramus & amamuscre¬
dendouenturũ eẽ . formĩdant: propt̃ quod & a postolus
paulus fidem quȩ ꝑ dilectionẽ operatur approbat atq com¬
mendat . quȩ utiq: sinespe non potestẽẽ. Proinde necamor
sinespeest nec sine amorespes necutrum que si ne fide
qđ ad religionẽ ꝑtineat non rerũnatura itarimanda est.
quem ad modũ ab eis quos phisicos greciuocant: nec mauen¬
dum est ne aliquid deũ & numero elementorũ : Demotu
atq: ordine & defectibus siderũ ÷ Defiguraceli de gene¬
rib: & naturis animaliũ fruticum lapidũ fontium flumi¬
num montiũ : Despati is locorũ & temporũ : Designis

Expanded text:
enim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speenim videt quis, quid sperat? Si autem quod non videmus speramus, per patientiam exspectamus . Cum ergo bona nobis futura esse creduntur, nihil aliud quam sperantur. Jam de amore quid dicam, sine quo fides nihil prodest? Spes vero esse sine amore non potest. Denique, ut ait Apostolusrant vel amant; sed potius quod speramus et amamus credendo venturum esse formidant. Propter quod apostolus Paulus fidem quae per dilectionem operatur, approbat atque commendat , quae utique sine spe non potest esse. Proinde nec amor sine spe est, nec sine amore spes, nec utrumque sine fide. od ad religionem pertineat, non rerum natura ita rimanda est, quemadmodum ab eis quos physicos Graeci vocant: nec metuendum est, ne aliquid de vi et numero elementorum, de motu atque ordine et defectibus siderum, de figura coeli, de generibus et naturis animalium, fruticum, lapidum, fontium, fluminum, montium, de spatiis locorum et temporum, de signis
Abbreviated transcription (Latin):
tium qui e arum spem gerereꝑ hibetur. Quȩ cumita sint
propterhas causas distinguenda erat fides ab spe sicutuoca¬
bulo itarationabili differentia. Nam quod adtins ad
non uidere si uequȩ creduntur siuequaesperantur : fidei speiq
commune ẽ : in episto laquippe ad hebraeos quateste usisunt
qlustres catholidue reguisȩ defensores fides eẽ diccaẽ conuictio
rerum quȩ nonuidentur . quamuis quandose quisq nonuer¬
bis nonteitib nondeniq: ullis argumentis sed presertium
serũ euidentiȩ dict credidisse hoc ẽ fidem ac cõmodasse
non itauidetur ab surdũ ut recte rep̃ hendatur in uerbo
oiq: dicatur : Vidistiergo non credidisti : undeputari po¬
test non ẽe conseque is ut non uideat᷑ resquȩ cũq credit᷑
Sedindius hanc appellamus fidem quã diuinaeloquia do¬
cuerunt : earum scilic& rerũ quȩ non uident᷑. Despe
quoque apostolus ait. Spesquȩ uidet᷑ non estspes : quod

Expanded text:
tium, qui earum spem gerere perhibetur. Quae cum ita sint tium, qui earum spem gerere perhibetur. Quae cum ita sint propter has causas, distinguenda erit fides a spe, sicut vocabulo, ita rationabili differentia. Nam quod attinet ad non videre, sive quae creduntur, sive quae sperantur, fidei speique commune est. In Epistola quippe ad Hebraeos , qua teste usi sunt illustres catholicae regulae defensores, fides esse dicta est cognitio rerum quae non videntur. Quamvis quandoque se quisque non verbis, non testibus, non denique ullis argumentis, sed praesentium rerum evidentiae dicit credidisse, hoc est fidem accommodasse. Non ita videtur absurdius ut recte reprehendatur in verbo, eique dicatur: vidisti? ergo non credidisti; unde putari potest, non esse consequens ut non videatur res quaecunque creditur. Sed melius hunc appellamus fidem quam divina eloquia docuerunt: earum scilicet rerum quae non videntur. De spe quoque Apostolus ait: Spes quae videtur, non est spes. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
Iuid autemsperaripotest. quo d non creditur porro aliquid
dianq d nonspcratur credipetest. Quis nanq fidelium poe¬
nas non creditimpiorum : nec sperat tamen : & quis quiseas
inminere sibi credit ac fugacimotu animiex horr&. reta¬
usomeredicitur quam sperare : quaeduo quidã distinguens
ait liceat speraretimenti. Non autem ab alio poeta
quamuis meliore proprie dictumẽ. Flunc ego si potuitantũ
spera re dolorem. Deniq non nulli in arte gramimaticaurbi
huius ictunt᷑ exemplo ad ostendendam in propriam dictaonen
& diunt : sperare dixt protimere. Estltaq fides &malarũ
rerum & bonarũ : Quia & bona creduntur &mala & hoc
fide bona non mala Est &i amfides & prȩteritarũ rerum
s p̃sentium & futurarũ. Credimusenim xp̃mmortiuim
atq alia: nec solũ de aliis hominibus multaquȩ ad religio¬
nemꝑtinent : Verum &iam deangelis credimus. Spes aut̃
non nisi bonarumrerũ est ñ ec nisi futurarũ & ad eum ꝑtinen¬

Expanded text:
uid autem sperari potest quod non creditur? Porro aliquid etiam quod non speratur, credi potest. Quis namque fidelium poenas non credit impiorum? nec sperat tamen, et quisquis eas imminere sibi credit ac fugaci motu animi exhorret, rectius timere dicitur quam sperare. Quae duo quidam distinguens ait: Liceat sperare timenti. Non autem ab alio poeta, quamvis meliore, proprie dictum est: Hunc ego si potui tantum sperare dolorem. Denique nonnulli in arte grammatica verbi hujus utuntur exemplo ad ostendendam impropriam dictionem, et aiunt, Sperare dixit pro timere. Est itaque fides et malarum rerum, et bonarum: quia et bona creduntur, et mala; et hoc fide bona, non mala. Est etiam fides et praeteritarum rerum, et praesentium, et futurarum. Credimus enim Christumatque alia nec solum de aliis hominibus multa, quae ad religionem pertinent, verum etiam de angelis credimus. Spes autem non nisi bonarum rerum est, nec nisi futurarum, et ad eum pertinen
Abbreviated transcription (Latin):
ici non potest delectissimefili laurenti quantum tua eru¬
ditione delecter quantunq: tecupiam eẽ sapientem
Non ex eorum numero de quibus dicitur Vbi sapiens
ubi scriba ubi conquisitor huius saeculi : Nonne stultam
fecit ds̃ sapientiam huiusmundi: Sed ex eorũ dequib:
scriptum ẽ Multitudo sapientiũ sanitasẽ orbis terrarũ :
Et quales uult apostolus fieri quibus dicit : No lo autemuos

Expanded text:
ici non potest, dilectissime fili Laurenti, quantum tua eruditione delecter, quamque te cupiam esse sapientem: non ex eorum numero de quibus dicitur, Ubi sapiens? ubi scriba? ubi conquisitor hujus saeculi? Nonne stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi ! sed ex eorum de quibus scriptum est, Multitudo sapientium sanitas est orbis terrarum ; et quales vult Apostolus fieri, quibus dicit, Volo autem
Abbreviated transcription (Latin):
adultmũ hu iusutȩ diem ꝑtinacissime ꝑseue rent
salui futuri pignẽ . li& ꝓ magnitudine facinorum
slagitiorumq: diuturno nontam̃ &erno igne puniri
Sed qui hoccredunt & tam̃ catholicisunt : humana qua¬
dam beniuolentia mihi falliuident᷑: Nam scriptura
diuina aliud consulta respondẽt: Li brum aut̃ dehas
questione conscripsi : cuiustitulu sẽ. defide doperibus
ubisecundũ scriptura sstãs Quantũdõ ad iuuante potui
demonstraui eam fidẽ saluos facere: quam sats euiden¬

Expanded text:
ultimum diem pertinacissime perseverent, ultimum diem pertinacissime perseverent, salvi futuri per ignem; licet pro magnitudine facinorum flagitiorumque diuturno, non tamen aeterno igne puniri. Sed qui hoc credunt, et tamen catholici sunt, humana quadam benevolentia mihi falli videntur: nam Scriptura divina aliud consulta respondet. Librum autem de hac quaestione conscripsi, cujus titulus est, de Fide et Operibus; ubi secundum Scripturas sanctas, quantum Deo adjuvante potui, demonstravi, eam fidem salvos facere, quam satis eviden
Abbreviated transcription (Latin):
aius postlauacrum regenerationis diuersorũ malorum
oruciatione uexari: ut intelleͥgamus totũ qđ salutarib
agitur sa cramentis magis ad spemuenturorũ bonorum
quã retentionẽ uol ad eptionẽ p̃sentiũ ꝑtinere sAulta
&iam hicuidentur ignosci anulli suppliciis iundicari
sod eorũ poenȩ reseruant᷑ in posterũ: o G¬
eq: enin frustra ille pro priedicitur diesiudicu qu ando
uenturus ẽ iud q̃ tiuorũ atq mortuorũ : siaite contrario
uindicant᷑ hic aliqua. & tam̃ si rematunt᷑ in futuro sa¬
ꝓfecto ÷ non nocebunt : Propterea de quib: dã tempo¬
ralib poenis quȩ in hacuita peccantib: in rogant᷑ : ec seruan¬
turinfinẽ ait apłs: Sienim nosi psosiudi caremus adño¬
noniudicarem̃ : Cũ iudicamꝰ autẽ : ad ño corripimꝰ necũ
nom̃ ap̃i nonrelinquunt &eius lauaero lnccdabarti¬
nom tapi ner abea ullo scismate uel hereñ precidunt᷑
inquantis lib& sceleribus uiuant : quaenec diluant
poenitendo neclemosinis redimat sed inei susq

Expanded text:
lavacrum regenerationis diversorum malorum afflictione cruciari: ut intelligamus, totum quod salutaribus agitur Sacramentis, magis ad spem venturorum bonorum, quam ad retentionem vel adeptionem praesentium pertinere. Multa etiam hic videntur ignosci et nullis suppliciis vindicari; sed eorum poenae reservantur in posterum. e enim frustra ille proprie dicitur dies judicii, quando venturus est judex vivorum atque mortuorum. Sicut e contrario vindicanteculo non nocebunt. Propterea de quibusdam temporalibus poenis quae in hac vita peccantibus irrogantur, nec servantur in fine ait Aposnon judicaremur: cum judicamur autem a Domino corripimur, ne cum hoc nomen Christi non relinquunt, et ejus lavacro in Ecclesia baptizantur, nec ab ea ullo schismate vel haeresi praeciduntur, in quantislibet sceleribus vivant, quae nec diluant poenitendo, nec eleemosynis redimant, sed in eis usque
Abbreviated transcription (Latin):
ad seipsos &ideo peccent : Inter est quid ẽquantũ
Neque enĩ quia pec catũ ẽ omne crimen: Ideo
crimenestđmne peccatũ: Itaque scorũ hominũ
uitã quam diu in hac morte uiuitur in ueniri
possedicimussi ne crimine: peccatũ autẽ sid ixeri
mus quia non habemus ait sc̃s
dia desperanda est a gentibus paenitentiã seun¬
duni modũ suicuiusq peccati: bactioneautẽ poe¬
nitentie ubi tale cõmissũ est. ut qui cõmisit axp̃i
&iam corpore separetur: Nontam considerandaẽ
mensu ra temporis quã doloris: Corenĩ contritũ
a humiliatũ ds̃ non spern& : Verum quia plerũq
doloralterius cordis occultusẽ alteri: nednalio¬
rum notitiã ꝑ uerba uel quȩcumq alia signa p¬
cedit cũ sit coram illo ciudicitur. gemitusmeus
non estabsconditus ate : recte consatuuntur abhis
qui ec desiis praest̃ tempora paenitentiȩ ut fiat satis
&iam ecđae inquaremittuntur ips a peccata : Exra

Expanded text:
ad se ipsos, et ideo peccent. Interest quidem quantum: ad se ipsos, et ideo peccent. Interest quidem quantum: neque enim quia peccatum est omne crimen, ideo crimen est etiam omne peccatum. Itaque sanctorum hominum vitam quamdiu in hac mortali vivitur, inveniri posse dimus quia non habemus, ait sancmisericordia desperanda est agentibus poenitentiam secundum modum sui cujusque peccati. In actione autem poenitentiae, ubi tale commissum est, ut is qui commisit a Christi etiam corpore separetur, non tam consideranda est mensura temporis quam doloris. Cor enim contritum et humiliatum Deus non spernit . Verum quia plerumque dolor alterius cordis occultus est alteri, neque in aliorum notitiam per verba vel quaecumque alia signa procedit; cum sit coram illo cui dicitur, Gemitus meus a te non est absconditus : recte constituuntur ab iis qui Ecclesiis praesunt tempora poenitentiae, ut fiat satis etiam Ecclesiae, in qua remittuntur ipsa peccata; extra
Abbreviated transcription (Latin):
post comine morationẽ scaẽ eccłae in ordine confessio¬
nis ponitur remissio peccatorũ : Per hanc eninstatec¬
desia quȩ interris ẽ. Perhanc non perit qđ perierat
& inuentũ ẽ : excepto quippe baptis matis inunere
tamen actiua quoq: peccata quȩ cumq: corde oreo pere
cominissa inuenerit tollit: HNergo excepta mag¬
na lndulgentiaunde incipit hominis renouatioin
qua soluitur om̃is reatus & ingeneratus & additus
Ipsa&iam uita cetera iamratione utentis adatis
quanta lib& prȩpolleat fecunditate iustitiȩ sine
peccatorũ remissione non agitur ¶m̃ filud ĩ quam¬
diu mortali teruiuunt cũmorte confligunt: Et
quamius deillis situeraciter dictũ. quot quot spũdĩ
arunt᷑ hi filii dĩsunt: sic tãmen spũ dĩ excitant᷑
& tamquã filuidĩ ꝓficiunt ad dm̃. ut &iã spũ suoma¬
xime eum ad grauante corruptibili corpore tãquã
filii hominis inquib: dã humanis motibus deficiant

Expanded text:
post commemorationem sanctae Ecclesiae in ordine Confessiopost commemorationem sanctae Ecclesiae in ordine Confessionis ponitur remissio peccatorum. Per hanc enim stat Ecclesia quae in terris est: per hanc non perit quod perierat et inventum est . Excepto quippe Baptismatis munere,tamen activa quoque peccata, quaecumque corde, ore, opere commissa invenerit, tollit: hac ergo excepta magna indulgentia, unde incipit hominis renovatio, in qua solvitur omnis reatus et ingeneratus et additus; ipsa etiam vita caetera jam ratione utentis aetatis, quantalibet praepolleat fecunditate justitiae, sine peccatorum remissione non agitur. Quoniam filii Dei quamdiu mortaliter vivunt, cum morte confligunt. Et quamvis de illis sit veraciter dictum, Quotquot Spiritu Dei aguntur, hi filii sunt Dei ; sic tamen Spiritu Dei excitantur, et tanquam filii Dei proficiunt ad Deum, ut etiam spiritu suo, maxime aggravante corruptibili corpore , tanquam filii hominum quibusdam humanis motibus deficiant
Abbreviated transcription (Latin):
non eorum qui semꝑ uident faciempatris: Nosautem
quantus cumq: sit intellectus humanus exparte
scimus &uidemus ꝑ speculũ in enigmate : Cum uȩro
aequales angelisdĩ fuerimꝰ tunc quemadmodũ ipsiui¬
debimus faciem ad faciẽ : tamtãq: pacẽ habebi merga
eos quantũ & ipsierganos : quia tantũ eos dilectur
sumus quantũ ab eisdiligim᷑. Itaq: paxeorũ notano¬
ac tanta bis erit : quia & nr̃a talis a naerit nec p̃cell&s tuncdn
tellectũ nrm: Dĩ uero pax quȩ illi est ergaeos: & ñm
& illorũ intellectũ si nedubitatione p̃cellit : De ipso
quippe beata ẽ rationalis creatura quȩcũq beata est:
non ipsedeilla : Vnde secundũ hocmelius accipitur qđ
scriptũ est: Paxdĩ quȩ prȩcellit omnẽ intellectũ. Utdn
eo qđ diaitomnẽ : nec ipse intellectus scõrũ angelorũ
eẽ possit exceptus. sed dĩsolius : Ne que enĩ & ipscus in¬
angeli &iam nunc cũ remittunt᷑ nr̃a peccata : Ideo

Expanded text:
non eorum, qui semper vident faciem Patris . Nobis autem non eorum, qui semper vident faciem Patris . Nobis autem quantuscunque sit intellectus humanus, ex parte scimus, et videmus per speculum: in aenigmate . Cum vero aequales angelis Dei fuerimus, tunc, quemadmodum ipsi, videbimus facie ad faciem : tantamque pacem habebimus erga eos, quantam et ipsi erga nos, quia tantum eos dilecturi sumus, quantum ab eis diligemur. Itaque pax eorum nota nobis erit, quia et nostra talis, ac ttellectum nostrum: Dei vero pax quae illic est erga eos, et nostrum et illorum intellectum sine dubitatione praecellet. De ipso quippe beata est rationalis creatura, quaecumque beata est, non ipse de illa. Unde secundum hoc melius accipitur quod scriptum est, Pax Dei quae praecellit omnem intellectum: ut in eo quod dixit omnem, nec ipse intellectus sanctorum Angelorum esse possit exceptus; sed Dei solius: neque enim et ipsius inAngeli etiam nunc, cum remittuntur nostra peccata. Ideo
Abbreviated transcription (Latin):
sumẽ. ex hominib: reddit᷑ : instaurant᷑ autẽ que lnrter¬
ris sunt : umipsi homines qui p̃destinati st̃ in gernam
uitã a corruptionis uetustate innouant᷑: Acsic ꝑllud
singulare sacrificium in quomediatorẽ inmolatus qđ
unũ inlege multȩ uictimȩ figurabant pacificantur
ȩlestia cũ terrestrib: & terrestria cũ cȩlestib qũosiut
idem apłsdicitIn ipso complacuit omnẽ plenitudinẽ
in habitare & ꝑ eum reconciliari om̃a in ipsũ. pacificans
ꝑsanguinẽ cruciseiꝰ siuequȩ interris st̃ siue quȩ incelis :
paxista p̃cellit sicut scriptũ ẽ omnẽ intellectũ Neq
sciria nob̵ nisicũ ad eã uenerimus potest: Quomodo
enĩ pacificant᷑ cȩlestia nisin ob idẽ concordando no¬
bi scũ: Nã ibi semꝑ estpax &bit̃sȩsuniuers is intellec¬
tualib: creaturis. &cũ suo creatore quȩ par pre¬
cellitut dictũ ẽ omnem intellectũ. sedutiq nr̃m

Expanded text:
sum est, ex hominibus redditur. Instaurantur autem quae in tersum est, ex hominibus redditur. Instaurantur autem quae in terris sunt, cum ipsi homines qui praedestinati sunt in aeternam vitam, a corruptionis vetustate renovantur. Ac sic per illud singulare sacrificium in quo Mediator est immolatus, quod unum multae in Lege victimae figurabant, pacificantur coelestia cum terrestribus, et terrestria cum coelestibus. Quoniam sicut idem apostolus dicit, In ipso complacuit omnem plenitudinem inhabitare, et per eum reconciliari omnia in ipsum, pacificans per sanguinem cPax ista praecellit, sicut scriptum est , omnem intellectum, neque sciri a nobis, nisi cum ad eam venerimus, potest. Quomodo enim pacificantur coelestia, nisi nobis id est, concordando nobiscum? Nam ibi semper est pax, et inter se universis intellectualibus creaturis, et cum suo creatore; quae pax praecellit, ut dictum est, omnem intellectum; sed utique nostrum,
Abbreviated transcription (Latin):
infine ad simul habendã beatiuidin ẽ sempit̃nã : Is tauero
que ab illa peregrinatur interns. eon obis notior est. quo lin
illa sumꝰ & quia hominũe : qđ & nos sum hȩ cͥ sanguine mediatoris
percit : sed pronobi s omnibus tradidit eum. NEB E¬
onenim ꝓ angelis mortuus ẽ xp̃s. Sed ideo &iã ꝓangelissit
quicqͥd hominũ ꝑ eius mortẽ redint᷑ & liberat᷑ amalo
Qm̃ cumeis quodã modo redit in gratiã postinimicitias
quas inter homines & scõs angelos peccata fecerunt.: Expsa
hominũ redẽptioneriunȩ illius angelicȩ decrimenta¬
reparant᷑ : I Et utique nouert̃ angeli scĩ docti dedõ
cius ueritatis acserne contemplationebeati sunt:
quantinumeri supplem̃tũ de genere humano inte¬
gritas illius uuitatis expect&. ⁊ propt̃ hocaitapłs
insta urariom̃a in xp̃o quȩ incelis st̃ & quȩ interris inipso
instaurantur quippe quȩ incȩlisst̃ : cũ id qđ in angelis lap¬

Expanded text:
in finem, ad simul habendam beatitudinem sempiternam. Ista vero in finem, ad simul habendam beatitudinem sempiternam. Ista vero quae ab illa peregrinatur in terris, eo nobis notior est, quod in illa sumus, et quia hominum est, quod et nos sumus. Haec sanguine Mediatoris percit, sed pro nobis omnibus tradidit enim pro Angelis mortuus est Christus. Sed ideo etiam pro Angelis fit, quidquid hominum per ejus mortem redimitur et liberatur a malo, quoniam cum eis quodammodo redit in gratiam, post inimicitias quas inter homines et sanctos Angelos peccata fecerunt, et ex ipsa hominum redemptione rureparantur. Et utique noverunt angeli sancti docti de Deo, cujus veritatis aeternae contemplatione beati sunt, quanti numeri supplementum de genere humano integritas illius civitatis exspectet. Propter hoc ait Apostolus: Instaurari omnia in Christo quae in coelis sunt et quae in terris . In ipso instaurantur quippe quae in coelis sunt, cum id quod in angelis lap
Abbreviated transcription (Latin):
dinoscendũ sit cũ se sa¬
tanas tͣnsfigurat in¬
uelut angelũ lucis : ne fallendo ad aliqua ꝑnitiosa seducat
Nam quando sensus corporis fallit. mentẽ uero non mouet
auera rectaq sententia Qua quisq: uitã fide lemgerite
nullumẽ in religione periculũ : uelcum se bonũ fingens
ea facit si uedicit quȩ bonis angelis congruunt. &iansi
credatur bonus non est Error apĩ anȩ fidei poriculo¬
sus aut morbidus : Cum uero ꝑ hȩc aliena ad sua incipit
ducere : tunc eũ dinosne gre posteũ magna &d necessa¬
ria uigilantia est: Sed quotus quisq: hominũ idoneus est
om̃s̃ mortiferos dolo seius euadere nisi regatatq: tueat᷑
ds̃ : Et ipsa huius rei difficultas ad hocest utilis: nesit
spes sibiquisq: aut homo alter alteri sed ds̃ suis omnibus :
Idenim nobis potius expedire: prorsuspi orũ ambigine¬
mo : Hȩcergo quȩ in scĩs angelis & uirtutibus dĩ esteccła
tun cnobissi cutiest in notescos: cumei coniunca fuerimus

Expanded text:
dignoscere, cum se satanas transfigurat angelum lucis , no fallendo ad aliqua perniciosa seducat. Nam quando sensus corporis fallit, mentem vero non movet a vera rectaque sententia, qua quisque vitam fidelem gerit, nullum est in religione periculum: vel cum se bonum fingens, ea facit sive dicit, quae bonis angelis congruunt, etiam si credatur bonus, non est error christianae fidei periculosus aut morbidus. Cum vero per haec aliena ad sua incipit ducere, tunc eum dignoscere, nec ire post eum, magna et necessaria vigilantia est. Sed quotusquisque hominum idoneus est omnes mortiferos ejus dolos evadere, nisi regat atque tueatur Deus? Et ipsa hujus rei difficultas ad hoc est utilis, ne sit spes sibi quisque, aut homo alter alteri, sed Deus suis omnibus. Id enim nobis potius expedire prorsus piorum ambigio. Haec ergo quae in sanctis Angelis et Virtutibus Dei est Ecclesia, tunc nobis sicuti est innotescet, cum ei conjuncti fuerimus
Abbreviated transcription (Latin):
conomi saluat᷑ ÷ Etsic est accipiendũ quodait betus
pouilus er go selutẽ saluuserit sictamen qua sipigne
poteritergo saluare sineo peribus fides afalsum
erit qđ dixit oius coapostolus ia cobus falsueu
nsillud quodidem ipsepaulus : Nolite inquitorrare
req fornicatores neq ido lisseriuentes neq adulte¬
ri neq molles neqi masculorũ concubitores neq
net rapaces regnum dĩ possidebunt: Si enim in¬
istis ꝑseuerante s criminib: tamen ꝓpt̃ fidẽ ap̃i sal¬
uierunt. quo modo in regno di nonerunt Sed qui¬
aliaet a postolica manifestissima & apertissima tis¬
timonia falsa eẽ nompos st̃ illud qđ ob scure dictũẽ
ehis qui suꝑ ae dificant su ꝑfundam̃tũ quod ẽ ep̃is¬

Expanded text:
gnem salvabitur, et sic est accipendum quod ait beatus Paulus, Ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem, poterit ergo salvare sine operibus fides, et falsum erit quod dixit ejus coapostolus Jacobus: falsum erit et illud quod idem ipse Paulus, Nolite, inquit, errare; neque fornicatores, neque idolis servientes, neque adulteri, neque molles, neque masculorum ue rapaces regnum Dei possidebunt. Si enim etistis perseverantes criminibus, tamen propter fidem Christi salvi erunt, quomodo in regno Dei non erunt? 11. « Sed quia haec apostolica manifestissima et apertissima testimonia falsa esse non possunt; illud quod obscure dictum his qui superaedificant super fundam
Abbreviated transcription (Latin):
quas diloxerat amissarũ sed non subuertit neq con¬
sumit fundamenti stabilitate atq in corruptione
munitũ :  Tale aliquid &iam posthac uitã fieri incre¬
dibilenonẽ: Et utrum ita sit: quaori potest & aut
inaeniri autlatere non nullos fideles pignẽ quondã
purgatoriũ quantoniagis minus ue bona pereuntia
dilexerunt tanto atͦdentius citiusq saluar: Non

Expanded text:
quas dilexerat amissarum, sed non subvertit, neque conquas dilexerat amissarum, sed non subvertit, neque consumit fundamenti stabilitatem, atque incorruptione munitum, tale aliquid etiam post hanc vitam fieri incredibile non est. Et utrum ita sit quaeri potest, et aut invenire aut latere npurgatorium, quanto magis minusve bona poenitentia dilexerunt, tanto tardius citiusque salvar
Abbreviated transcription (Latin):
opus qualesit : ignis ꝓbabit : Sicuius opꝰ ꝑmanserit
qd suꝑȩ dificauit : mercedẽ accipi& : Si cuiusopꝰ aiẽ
exustum fuerit damnũ patietur: Ipse aut̃ saluiserit
sic tam̃ quasi ꝑignẽ : Non ergo unius eorũ sedutriusq:
opus ignisꝓbabeo Est quid eignis cẽp̃tatio tribula¬
tionis do quo apte alioloco scriptũ ẽ : lla sa figilip¬
bat fornax & hominesiustos tẽptatio tribulationis
lsteignis in hac interimuta facit qđ a pł sdixit: Siacci¬
dat duobusfidelib: uniscilico cogitanti quae st̃ dĩ
quomodo placeat dõ hocent edificatt᷑  su ꝑ xp̃m fun¬
cmñtũ aurũ argentũ lapides p̃tiosos alteriut᷑
i ea quae st̃ iamidi quomodo placeaturori
illiusopus non exuritur qui a non ea dilexit quorum
amissione crucetur Exurituraut̃ huius qm̃sine
rit xp̃m: quamuis doleat cũ amittit : saluusẽ qui¬
dem sictamen quasi ꝑignẽ: qui abiriteũdolor rerũ

Expanded text:
sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, sit, ignis probabit. Si cujus opus permanserit, quod superaedificavit, mercedem accipiet. Si cujus opus autem exustum fuerit, damnum patietur: ipse autem salvus erit, sic tamen quasi per ignem . Non ergo unius eorum, sed utriusque opus ignis probabit. Est quidam ignis tentatio tribulationis, de quo aperte alio loco scriptum est: Vasa figuli probat fornax, et homines justos tentatio tribulationis . Iste ignis in hac interim vita facit quod Apostolus dixit, si accidat duobus fidelibus, uni scilicet cogitanti quae Dei sunt, quomodo placeat Deo, hoc est, aedificanti super Chntum, aurum argentum, lapides pretiosos; alteri autem i ea quae sunt mundi, quomodo placeat uxori ulam: illius enim opus non exuritur, quia non ea dilexit quorum amissione crucrit Christum, quamvis doleat cum amittit, salvus est quidem, sic tamen quasi per ignem, quia urit eum dolor rerum
Abbreviated transcription (Latin):
tur ingenia si adhibeatir disceptatio moderata & absit
erro ropinantiũ sescireqđ̃ nescunt : Quidenimopusest
Quiden imopusest
ut hec aq: huuis modi acł firment᷑ uł negentur uel definiant᷑
cum discrimine : quandosi ne crimine nesciuntur s magis¬

Expanded text:
tur ingenia, si adhibeatur disceptatio moderata, et absit tur ingenia, si adhibeatur disceptatio moderata, et absit error opinantium se scire quod nesciunt. Quid enim opus est ut haec atque hujusmodi affirmentur, vel negentur, vel definiantur cum discrimine, quando sine crimine nesciuntur? CA
Abbreviated transcription (Latin):
quis explic&s cum qualib: corporib: apparuerint hominibus
ut non solũ cernerent᷑ uerum &iã tangerent᷑. Etrursus uon
solida corpulentia sed spiritͣali potentia quasdamuisiones
nonoculis corporis sed spirita libus uelmentib: in gerant
uel dicqͥr aliquid non ad aurem forinsecus sed intus animoͦ
hominis di amipsi ibidem constituti sicut scriptũ est in ꝑ¬
ph&̧arũ libro ÷ eidixitmnihi angelus quilo quebat᷑ in me
Nonenimaiqꝰ loquebatur ad me sed inme . uela ꝓpareant
& in somnis. & con loquant᷑ morȩ somniorũ  habemus quip¬
pe in euangelio: Ecceangelus dñi apparuit illi in somnis
dicens : his enĩ modis uelut indicant se angeli contrectabilia
corpora non habere : Laciuntq difficillimã quaestionẽ
quomodo patres eis lauer̃pedes : Quomodo ia cobcũ ange¬
lotam solida contrectatione luotatus sit : Cum istaquȩrunt᷑
& ea siutt potest quis quã coniectat : non inutiliter exerces¬

Expanded text:
quis explicet cum qualibus corporibus apparuerint hominibus, quis explicet cum qualibus corporibus apparuerint hominibus, ut non solum cernerentur, verum etiam tangerentur; et rursus non solida corpulentia, sed spirituali potentia quasdam visiones, non oculis corporeis, sed spiritualibus, vel mentibus ingerant, vel dicant aliquid non ad aurem forinsecus, sed intus in animo hominis, etiam ipsi ibidem constituti: sicut scriptum est in Prophetarum libro, Et dixit mihi angelus qui loquebatur in me : non enim ait, qui loquebatur ad me; sed, in me. Vel appareant et in somnis, et colloquantur more somniorum: habemus quippe in Evangelio, Ecce Angelus Domini apparuit illi in somnis, dicens . His enim modis velut indicant se angeli contrectabilia corpora non habere: faciuntque difficillimam quaestionem, quomodo patres eis pedes laverint , quomodo Jacob cum angelo tam solida contrectatione luctatus sit . Cum ista quaeruntur, et ea sicut potest, quisque conjectat, non inutiliter exercen
Abbreviated transcription (Latin):
prae posit caruimaut cum om̃stam quã generali nomine angeli
nuncupentur ⁊ Sicu nepistola ad hebreoslegimꝰ ⁊ui eniman¬
gelorũ dixit aliquando sede addextris meis Hoc quippemo¬
do significauit om̃s uniuersaliter angelos dici int illictam̃
archangeli . & utrum idemarchangeli appollent᷑ uirtutes
atq: itadictum sit Laudate eum om̃s angelieius laudate cum
om̃ s uirtuteseiuis: Acsi diceretur Laudate eum om̃s angeli
laudate eũ om̃s archangeli: It qͥđ intersediftent quattuor
lla uocabula quib: uniuersam ipsã caelestem socia atẽ uidet᷑
apłs eẽ complexus dicendo :iue sedes Siue dominationes
siue principatus siue potestaterdicant quipos sunt si ta men
possunt probare qđ dicunt. ego me is taignorare confiteor.¬
Sedñ e illud quidem certum habeo utrũ ad eandem socaatẽ ꝑtine
ant sol& luna & cuncta sidera : quamuis non millis lucida ee¬
corpora non cumispũ uel intelleͥgentia uideant᷑ :Itemq angdi¬

Expanded text:
praepositurarum, ut cum omnes tanquam generali nomine Angeli nuncupentur sicut in Epistola ad Hebraeos legimus: Cui enim Angelorum dixit aliquando, Sede a dextris meis ? hoc quippe modo significavit omnes universaliter Angelos dici, sint tamen illic Archangeli: et utrum iidem Archangeli appellentur Virtutes; atque ita dictum sit, Laudate eum, omnes Angeli ejus; laudate eum, omnes Virtutes ejus ; ac si diceretur, Laudate eum omnes Angeli ejus, laudate eum omnes Archangeli ejus: et quid inter se distent quatuor illa vocabula, quibus universam ipsam coelestem societatem videtur Apostolus esse complexus, dicendo, Sive Sedes, sive Dominationes, sive Principatus, sive Potestates , dicant qui possunt, si tamen possunt probare quod dicunt: ego me ista ignorare confiteor.ne illud quidem certum habeo, utrum ant sol et luna et sidera, quamuis nonnullis lucida ecorpora non cum sensu uel intelligentia uideantur.
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ hoc adhibuit alterũ propheticũ testimoniũ
ubidictũ est. la cobdilexi esau autẽ odio habui
Sentiens autẽ quem ad modũ poss& hoc quod dic¬
tumest permouere eos qui pendtrare intelligen¬
do non possunt hanc altitudinẽ gratiȩ. Quid
ergodicemus ait : numꝗͥd iniquitas est apud dm̃
iniquume non uidet᷑. ut sineullis bonorũ malo¬
rumue operũ merits unum ds̃ diligat õderit
alterũ. Quaii resi futura opera uel bona huius
uel malaillius quȩ ds̃utiq: prȩsciebat uell& intel¬
lͥgi nequaquã dicer& nion ex operibus sed dicer&
exficturis operibus eoq modo istã soluer& quȩ sti¬
onem : immonullã quã solui opus ess& facer& quȩs¬
tionẽ: Nuncuero cum respondiss& absit. id estabsit
ut sic iniquitas apud dñ : moxut ꝓbar& nulla hoc

Expanded text:
Propter quod adhibuit alterum propheticum testimonium, Propter quod adhibuit alterum propheticum testimonium, ubi scriptum est, Jacob dilexi, Esau autem odio habui. Sentiens autem quemadmodum posset hoc quod dictum est permovere eos qui penetrare intelligendo non possunt hanc altitudinem gratiae, Quid ergo dicemus? ait; numquid iniquitas apud Deum? Absit. Iniquum enim videtur, ut sine ullis bonorum malorumve operum meritis, unum Deus diligat, oderit alterum. Qua in re si futura opera vel bona hujus vel mala illius, quae Deus utique praesciebat, vellet intelligi, nequaquam diceret, non ex operibus: sed diceret, ex futuris operibus; eoque modo istam solveret quaestionem; imo nullam, quam solvi opus esset, faceret quaestionem. Nunc vero cum respondisset, Absit, id est, absit ut sit iniquitas apud Deum; mox ut probaret nulla hoc