comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ. ꝓpt̾ quid hoꝵ gͦ dicta sint ꝓdigia ⁊ signa
m̃datii. tẽ potius apparebit. S ꝓpt̾ q̃lib hoꝵ dictũ sit.
seducent᷑ eis signis atq ꝓdigiis qui seduci m̾ebunt᷑.
ꝓ eo q̃ dilectionẽ ueritatis inquit acceꝑunt non ut sal¬
ui fierent. Nec dubitauit apłs add̾e ac dic̃e. iõ mittet
illis ds̃ oꝑationẽ enoris. ut cdant m̃datio. Ds̃ enĩ mitet
qi d̃s abłm ista facẽ ꝑmittet. iusto ipse iudicio. qͣmiuis fa¬
ciet ille iniquo malignoq consilio. Ut iudicent᷑ inquit
om̃s q̃ ñ ẽdid̾unt u̾itati. s consenser̃ inquitati. Prom̃
iudicati seducent᷑: i seducti uidicabunt᷑. S udicati sedu¬
cent᷑ illis iudiciis dĩ occulte iustis iustȩ occultis. quibꝰ ab

Expanded text:
potestatem. Propter quid horum ergo dicta sint prodigia et signa potestatem. Propter quid horum ergo dicta sint prodigia et signa mendacii, tunc potius apparebit. Sed propter quodlibet hseducentur eis signis atque prodigiis, qui seduci merebuntur: pro eo quod dilectionem veritatis, inquit, non receperunt, ut salvi fierent. Nec dubitavit Apostolus addere, et dicere: Ideo mittet illis Deus operationem erroris, ut credant mendacio. Deus enim mit facere ista permittet, iusto ipse iudicio, quamuis faciat ille iniquo malignoque consilio: Ut iudicentur, inquit, omnes, qui non crediderunt ueritati, sed consenserunt iniquitati. Proinde iudicati seducentur et seducti iudicabuntur. Sed iudicati seducentur illis iudiciis Dei occulte iustis, iuste occultis, quibus ab
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑationem sathanȩ. in oĩ uͥtute ⁊ signis ⁊ ꝓdigiis m̃dacii.
⁊ in omi seductione iniquitatis. his qͥ ꝑeunt. Tc̃ enĩ soluet᷑¬
sathanas.⁊ ꝑ illum antiep̃m in oĩ sua uͥtute mirabilit̾ qͥdẽ.
s m̃dacit̾ oꝑabit᷑. Quȩ sol ambigi utr̃ ꝓptẽa dicta sint si¬
gna ⁊ ꝓdigia m̃dacii. qm̃ mortales sensꝰ ꝑ fantasmata
deceptus ẽ. ut qd̃ non fac̃ face uideat᷑. an quia illa ipsa
etiam sierunt ũa ꝓdigia ad m̃datium ꝑtrahent c̾dituroᷤ.¬
ñ ea potuisse nͥ diuinitꝰ fieri uͥtutẽ dbłi nescientes. maxi¬
mȩ qño tantam qͣntam numqͣm habuit acceꝑit potesta¬
tem. Non enim quõ de cęlo ignis cecid̾. ⁊ tantã familiã
cum tantis gregibꝰ peccoꝵ scĩ iob uno impetu assũpsit.
⁊ t᷑bo uruens ⁊ domũ deiciens filios eiꝰ occid̃. fantasma¬
ta fuer̃. Que tam̃ fuer̃ oꝑa sathanȩ. cui ds̃ ded̾at hanc

Expanded text:
operationem satanae in omni uirtute et signis et prodigiis mendacii operationem satanae in omni uirtute et signis et prodigiis mendacii et in omillum Antichristum in omni sua uirtute mirabiliter quidem, sed mendaciter operabitur. Quae solet ambigi utrum propterea dicta sint signa et prodigia mendacii, quoniam mortales sensus per phantasmata decepturus est, ut quod non facit facere uideatur, an quia illa ipsa, etiamsi erunt uera prodigia, ad mendacium pertrahent credituros non ea potuisse nisi diuinitus fieri, uirtutem diaboli nescientes, maxime quando tantam, quantam numquam habuit, acceperit potestatem. Non enim quando de caelo ignis cecidit et tantam familiam cum tantis gregibus pecorum sancti Iob uno inpetu absumsit et turbo inruens et domum deiciens filios eius occidit, phantasmata fuerunt; quae tamen fuerunt opera satanae, cui Deus dederat hanc
Abbreviated transcription (Latin):
dicentẽ tantum. qͥ mͦ tenet teneat. donec de medio fiat.
ħ ẽ donec exeat de medio eccłiȩ mist̾ium iniquitatis q̃ nẽ
occultũ ẽ. Ad ipsum enĩ mist̾ium ꝑtiñe arbitrant᷑. qd̾ ait
in ȩpła sua ioħs ęu̾głista. Pueri nouissima hora ẽ ⁊⁊ sic̃
erant ex nob̃. Quod si fuissent ex nob̃. ꝑmansissent utiq
nob̃cũ. Sic̃ gͦ añ finẽ inhac hora inquiunt qͣm ioħs no¬
uissimã dic̃ excier̃ multi heretici de medio ȩccłie. qͦs multoᷤᷤ
dic̃ antixp̃os. ita om̃s tc̃ iñ exibt̃. qui ñ ad xp̃m. s ad illũ
nouissimum anticep̃m ꝑtinebt̃. & tẽ reuelabit᷑. Aliꝰ u̾o
sic. aliꝰ aũt sic. apłi obscura u̾ba oiectant. Qd̃ tam̃ eũ di¬
xisse ñ dubiũ ẽ. ñ ueniet ad uiuos ⁊ mortuos iudicandoᷤᷤ
cep̃s. nͥ pͥus uen̾it adseducendos in amĩa mortuos adu̾sariꝰ
illo seducent᷑. Presentia quippe eiꝰ erit sic̃ dictum ẽ scãm

Expanded text:
dicendo: tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, dicendo: tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, hoc est donec exeat de medio ecclesiae mysterium iniquitatis, quod nunc occultum est. ad ipsum enim mysterium pertinere arbitrantur quod aistula sua Iohannes euangelista: pueri, nouissima hora est; et sicut erant ex nobis; quod si fuissent ex nobis, permansissent utique nobiscum. sicut ergo ante finem in hac hora, inquiunt, quam Iohannes nouissimam dicit, exierunt multi haeretici de medio ecclesiae, quos multos dicit antichristos, ita omnes tunc inde exibunt, qui non ad Christum, sed ad illum nouissimusic, alius autem sic apostoli obscura uerba coniectat; quod tamen eum dixisse non dubium est: non ueniet ad uiuos et mortuos iudicandos Christus, nisi prius uenerit ad seducendos in anima mortuos aduersariuillo seducentur. praesentia quippe eius erit, sicut dictum est, secundum
Abbreviated transcription (Latin):
ũo nec occisum putant. s subtͣctum potiꝰ ut putaret᷑
occisꝰ. ⁊ nuiũ occultari in uigore ipsiꝰ ȩtatis. in qͣ fuit
cũ c̃det᷑ extinctꝰ. donec suo tp̃r reuelet᷑ ⁊ restituat᷑ in re¬
gnum. S multũ mira ẽ mͥ ħ opinantiũ tanta p̾sũp
tio. Iilud tam̃ q̃ ait paulꝰ tantum qͥ mͦ tenet teneat
donec d medio fiat. ñ absurde de ipso romano imꝑio c̃dit᷑
dictum. tãqͣm dictum sit tantum qui mͦ imꝑat imꝑet.
donec de medio fiat. idẽ de medio tollat᷑. ⁊ t̾e reuelabit᷑
iniquus quem sigc̃ari anticep̃m nullꝰ ambig̃. Alii u̾o
⁊ qͣ ait quid detineat scitis. ⁊ mist̾iũ oꝑari iniquitatiᷤᷤ.¬
ñ putant dictũ nͥ d malis ⁊ fictis qͥ s̃ in eccłia. donec ꝑue¬
niant ad tantum numeꝵ qui antiã magnũ ppłm faciat.
⁊ ħ eẽ mist̾ium iniquitatis qr uidet᷑ occultum. Hortari
aut apłm fideles ut infide qͣm tenent tenacit̾ ꝑseũent.

Expanded text:
uero nec occisum putant, sed subtractum potius, ut putaretur uero nec occisum putant, sed subtractum potius, ut putaretur occisus, et uiuum occultari in uigore ipsius aetatis, in qua fuit, cum crederetur extinctus, donec suo tempore reueletur et restituatur in regnum. sed multtio. illud tamen quod ait apostolus: tantum qui modo tenet teneat, donec de medio fiat, non absurde de ipso Romano imperio creditur dictum, tamquam dictum sit: "tantum qui modo imperat imperet, donec de medio fiat" id est de Romano tollatur. et tunc reuelabitur iniquus: quem significari antichristum nullus ambigit. alii uero et quod ait: quid detineat scitis et: mysterium operari iniquitatis non putant dictum nisi de malis et fictis, qui sunt in ecclesia, donec perueniat ad tantum numerum, qui antichristo magnum populum faciat, et hoc esse mysterium iniquitatis, quia uidetur occultum; hortari autem apostolum fideles, ut in fide, quam tenent, tenaciter perseuerent
Abbreviated transcription (Latin):
reuelet᷑ in suo tp̃r scitis qm̃ scire illos dixẽ. aꝑte ħ scire no¬
luit. Et iõ nos qui nesciꝰ qͣ illi sciebant. ꝑuenire cũ lãbo¬
re ad id qͥ sensit apłs cupimꝰ nec ualemꝰ. Presertim quia
⁊ illa quȩ addidit hc̃ sensum faciunt obscuriorẽ. Nam
quid ẽ iam enĩ mist̾iũ inquitatis oꝑat᷑. tantũ qͥ mͦ tenet
teneat. donec de medio fiat. ⁊ tunc reuelabit᷑ ille iniquuᷤ.
ego ꝓrsꝰ quid dix̾it. me fateor ignorare. Suspitiones tam̃
hominum qͣs uł legẽ uł audire potui. ñ tacebo. Quidã
apłm ñ id aꝑte scb̾e uoluisse. ne calumpiã uidelic incur¬
reret. q̃ romano imꝑio male optau̾it eum sꝑaret᷑ et̾num :
ut ħ q̃ dicit iam enĩ mist̾iũ unqͥtatis oꝑat᷑. neronẽ uo
lũit intelligi. cꝰ iam facta ułut antixep̃i uidebant᷑. Uñ ñ¬
nulli ipsũ resiurecturũ.⁊ ⁊ futum antiep̃m suspicant᷑. Alii

Expanded text:
reueletur in suo tempore, scitis: quoniam scire illos dixit, aperte hoc dicere noreueletur in suo tempore, scitis: quoniam scire illos dixit, aperte hoc dicere noluit. Et ideo nos, qui nescimus quod illi sciebant, peruenire cum labore ad id, quod sensit apostolus, cupimus nec ualemus; praesertim quia et illa, quae addidit, hunc sensum faciunt obscuriorem. Nam quid est: Iam enim mysterium iniquitatis operatur. Tantum qui modo tenet teneat, donec de medprorsus quid dixerit me fateor ignorare; suspiciones tamen hominum quas legere vel audire potui non tacebo. Quidam olum non id aperte scribere voluisse, ne calumniam, scilicet incurreret quod Romano imperio male optaverit, cum speraretur aeternum, ut hoc quod dixit, jam eluerit intellegi, cuius iam facta uelut antichristi uidebantur. unde nonnulli ipsum resurrecturum et futurum antichristum suspicantur. alii
Abbreviated transcription (Latin):
appellat diẽ dnĩ. ñ eẽ uent᷑um. nͥ ille pͥor uen̾it quẽ refugã
uocat utiq adnõ dõ. Qd̃ si de om̃ibꝰ impiis m̃ito dicipͣ.
qͣnto mag̾ de isto. S in quo templo dĩ fit sessurꝰ inc̾tũ ẽ.
utr̃ in illa ruina templi q̃ a salomone rege constructũ ẽ.
an ũo in eccłia. Non enim tpłm alicꝰ ydoli aut demonis.¬
tpłm dĩ apłs dicẽt. Uñ ñnulli ñ ipsũ pͥncipẽ s uniu̾sum
qãmꝰ corpꝰ eiꝰ. idẽ ad eum ꝑtinentẽ hominũ multitudinẽ.
simul cum ipso suo pͥncipe ħ loco intelligi antiep̃m uolt᷑.
rectiꝰq putant ⁊̃ latine dici sic̃ ingẽo ẽ. ñ in tpło dĩ. sed
in tẽplũ dĩ sedeat. tamqͣm ipse sit tpłm dĩ qͥ ẽ ȩccłia. sic̃
dicimꝰ sedet in amicũ idẽ ułut amicꝰ. uł siqͥd aliud isto
locutionis gen̾e dici solet. Qd̃ aũt ait ⁊ nc̃ quid detineat
scitis. idẽ quid sit in mora. quȩ causa sit dilationis eiꝰ. ut

Expanded text:
 quem refugam vocat, utique a Domino Deo. Quod si de omnibus impiis merito dici potest, quanto magis de isto? Sed in quo templo Dei sit sessurus, incertum est: utrum in illa ruina templi, quod a Salomone rege constructum est, an vero in Ecclesia. Non enim templum alicujus idoli aut daemonisnulli non ipsum principem, sed uniuersum quodam modo corpus eius, id est ad eum pertinentem hominum . multitudinem, simul cum ipso suo principe hoc loco intellegi Antichristum uolunt; rectiusque putant etiam Latine dici, sicut in Graeco est, non in templo Dei, sed in templum Dei sedeat, tamquam ipse sit templum Dei, quod est ecclesia; sicut dicimus; \'Sedet in amicum\', id est uelut amicus, uel si quid aliud isto locutionis genere dici solet. Quod autem ait: Et nunc quid detineat scitis, id est, quid sit in mora, quae causa sit dilationis eius, ut
Abbreviated transcription (Latin):
tate iustoꝵ longe qͣm nc̃ ẽ aliud apparebit. Cum aut̃
admonuiss ut meminissent legis moysi. qm̃ p̾uidebat
ueniat dies dm̃ magnus ⁊ illustris. qui conũtet cor patͥs
ad filium. ⁊ corhominis ad ꝓxcimnum suum. ne forte ueniẽs
ꝑcuciã t̾ram penitꝰ. Phc̃ heliã magnũ mirabilẽq ꝓpħã.
exposita sͥ lege ultimo tp̃r añ iudiciũ in xp̃m ueꝵ .i. in¬
cordibꝰq fidelium. Ipse quippe añ aduentũ iudicis salua¬
toris ñ in m̾ito sꝑatur ẽẽ uenturo̾s. qr etiã nc̃ uiu̾e nõ
q̃ euidentissime sc̃a scͥptura testat᷑. Cum uen̾it gͦ expo
nendo legẽ sp̃alit̾ quam nc̃ uidĩ carnalit̾ sapiunt. con¬
u̾tet cor patͥs ad filium. idẽ cor patrũ ad filios. Singłarẽ
intellea̾unt. id est ꝓpħe in quibꝰ erat et ipse moyses. Sie
enĩ cor patrum conũtet᷑ ad filios. cũ intelligentia patrũ

Expanded text:
tate iustorum longe quam nunc tate iustorum longe quam nunc admonuisset, ut meminissent legis Mosi — quoniam praeuidebat ueniat dies domini magnus et inlustris, qui conuertet cor patris ad filium et cor hominis ad proximum suum, ne forte ueniens percutiam terram penitus. per hunc Heliam magnum mirabilemque prophetam exposita scordibusque fidelium. Ipse quippe ante adventum judicis Salvatoris non immerito speratur esse venturus, qui etiam nunc vivere non quod euidentissime sancta scriptura testatur. cum uenerit ergo expo- nendo legem spiritaliter, quam nunc Iudaei carnaliter sapiunt, conuertet cor patris ad filium, id est cor patrum ad filios. singularemintellexerunt, id est prophetae, in quibus erat et ipse Moses. sic enim cor patrum conuertetur ad filios, cum intellegentia patrum
Abbreviated transcription (Latin):
udicium. uͥ mali nec saltĩ falso sint bĩ. s aꝑtissime
miserrimi appareant. ⁊ boni nulla tp̃rali saltĩ miseria
laborent. s clara ac sempit̾na bĩtudine ꝑfruant᷑.
Dixeat quippe istoꝵ talia q̃dã u̾ba ⁊̃ suꝑiꝰ dicentiũ. Dĩs¬
qui fac̃ malũ. bonus ẽ in conspectu dnĩ.⁊ tales ei placẽt.
Ad hȩc inqua contͣdni murm᷑a ꝑuener̃. legẽ moysi ac-¬
cipiendo carnalit̾. Uñ et ille in psalmo. Laea .ii. pene
in lapsum. qr ⁊elauit in pecc̃oribꝰ pacẽ pc̃eoꝵ intuens.
ita ut int̾ cet̾a dicẽt. Quomͦ sciuit ds̃ ⁊ si ẽ scientia in
altissimo : dic̾et etiã. Numqͥd in uano iustificaui cormm.
et laui int̾ innocentes manꝰ m̃as: Ut aut̃ solu̾et hanc
difficillimã q̃stionẽ. quȩ fit cum uident᷑ boni eẽ miseri.
et felices mali. ħ inquit labor ẽ. añ me donec intro eam
in scũariũ dĩ.⁊ intelligã in nouissima. Iudicio quippe no¬
uissimo ñ sic erit. s inaꝑta inqͦꝵ miseria ⁊ aꝑta felici¬

Expanded text:
iudicium, ubi mali nec saltem falso sint beati. sed apertissime miserrimi appareant, et boni nulla temporali saltem miseria laborent, sed clara ac sempiterna beatitudine perfruantur. Dixerat quippe istorum talia quaedam uerba etiam superius dimalum, bonus est in conspectu Domini, et tales ei placent. Ad haec, inquam, contra Deum murmura peruenerunt legem Moysi accipiendo carnaliter. Unde et ille in psalmo septuagensimo sein lapsum, quia zelauit in peccatoribus, pacem peccatorum intuens; ita ut inter cetera diceret: Quo modo sciuit Deus, et si est scientia in Altissimo? diceret etiam: Numquid uano iustificaui cor meum et laui in innocentibus manus meas? Ut autem solueret hanc difficillimam quaestionem, quae fit, cum uidentur boni esse miseri et felices mali: Hoc, inquit, labor est ante me, donec introeam in sanctuarium Dei et intellegam in nouissima. Iudicio quMe nouissimo non sic erit; sed in aperta iniquorum miseria et aperta felici
Abbreviated transcription (Latin):
scłi loquebat᷑. nec ꝓpriȩ dixisse uidet᷑ mare s tãqͣm mare.
qͣmius ⁊ nunc sic̃ amat ꝓpħica locutio ꝓpriis u̾bis tͣns¬
lata misc̾e ac sic quodam᷑ uelare qd̃ dr̃. potuit de illo
m̃ri dicẽ ⁊ mare iã ñ ẽ de quo supͣ dix̃at. ⁊ exhibuit
mortuos mare qͥ in eo erant. Iam enĩ tẽ ñ erit ħ scłm.
uita mortaliũ turbulentũ ⁊ ꝓcellosũ qd̾ mͣris noĩe fig᷑a¬

Expanded text:
saeculi loquebatur, nec proprie dixisse uidetur mare, sed tamquam mare. saeculi loquebatur, nec proprie dixisse uidetur mare, sed tamquam mare. Quamuis et nunc, sicut amat prophetica locutio propriis uerbis translata miscere ac sic quodam modo uelare quod dicitur, potuit de illo mari dicere: Et mare iam non est, de quo supra dixerat: Et exhibuit mortuos mare, qui in eo erant. Iam enim tunc non erit hoc saeculum uita mortalium turbulentum et procellosum, quod maris nomine fig
Abbreviated transcription (Latin):
tror nemine. nisi forte cu sp̃s diuinus ostñd̾. tẽ fig᷑ahꝰ
mundi mundanoꝵ igniũ conflagratione p̾t̾ĩbit. sic̃
factũ ẽ mundanaꝵ aquaꝵ inundatione diliuuũ. Illa¬
itaq ut dixi conflagratione mundana elem̃toꝵ corru¬
ptibiliũ qualitates quȩ corꝑibꝰ nr̃is corruptibilibꝰ con¬
gruebant. ardendo penitꝰ int̾ibunt. atq sub̾a eas quali¬
tates habebit quȩ corꝑibꝰ ĩmortalibꝰ mirabili mutatio¬
ne conuenient. ut scł mundꝰ in meliꝰ innouatꝰ. apte acõ¬
modet᷑ hominibꝰ ⁊̃ carne in meliꝰ innouatis. Qd̾ at̃ ait
⁊ mare iam ñ ẽ. utrum maximo illo ardore siccet᷑. an
⁊ ipsum u̾tat᷑ in meliꝰ. ñ facile dix̃im. Celum quippe
nouũ ⁊ tr̃am nouã futurã legimꝰ de mari aut̃ nouo
aliquid me uspiã legisse ñ recolo nisi q̃ inħ eodẽ lib ꝰ reꝑit᷑
tamqͣm mare uitreũ sumile axp̃allo. S tunc ñ de isto fine

Expanded text:
tror neminem, nisi forte cui Spitror neminem, nisi forte cui Spimundi, mundanorum ignium conflagratione praeteribit. Sic factum est mundanarum aquarum inundatione diluvium. Illa, ut dixi, conflagratione, mundanae al., mundana elementorum corruptibilium qualitates, quae corporibus nostris corruptibilibus congruebant, ardendo penitus interibunt. 31. LANFR. Pratalibus mirabili mutatione conueniant; ut scilicet mundus in melius innouatus apte adcommodetur hominibus etiam carne in melius innouatis. Quod autem ait: Et mare iam non e 81: utrum maximo illo ardore siccetur an et ipsum uertatur in melius, non facile dixerim. Caelum quippe nonum et terram nonam futuram legimus, de mari autem nouo aliquid me uspiam legisse non recolo; nisi quod in hoc eodem libro reperitur: Tamquam mare uitreum simile crystallo. Sed tunc non de isto fine
Abbreviated transcription (Latin):
p̃ocupando iam dix̾at.⁊ bl̃s qui seducebat eos missꝰ
ẽ instagnũ ignis ⁊ sulphuris. Quod uͦ ibi obscuriꝰ ad¬
ħ aꝑtiꝰ ⁊ qui ñ sunt inquit inuenti in libro uitȩ scͥpti
missi s̃ iustagum ignis. Nõ dm̃ lib̾ hic cõmemorat. ne
obliuione fallat᷑. s p̾destinationẽ sig̃c̃at eoꝵ quibꝰ ęt̾na
dabit᷑ uita. Neq enĩ nescit eos ds̃: ⁊ in ħ libro leg̾ ut
sciat. s potius ipsa eiꝰ p̾scientia de illis quȩ falli ñ
aut̃ iudicio quo p̾nuntiauit iudicandos malos. restat
inquit cȩlũ nouũ.⁊ tr̾ã nouã. Nam pͥmũ cȩlũ ⁊ t̾ra re¬
cesser̃.⁊ mare iam ñ ẽ. Isto fiet ordine qd suꝑiꝰ p̾occu¬
pando iam dixẽ uidisse se suꝑ thronũ sedentẽ. cꝰ a faciȩ
fug̾ cęlũ ⁊ t̾ra. Iudicatis quippe his qui scͥpti ñ sunt
in libro uitȩ et inę̾num ignẽ missis. qui ignis cꝰ modi
⁊ inqͣ mundi uł reꝵ parte futus sit hominẽ scire arbi¬

Expanded text:
at: Et diabolus, qui seducebat eos, missus est in stagnum ignis et sulphuris. Quod uero ibi obscurius adapertius: Et qui non sunt, inquit, inuenti in libro uitae scripti, missi sunt in stagnum ignis. Non Deum liber iste commemorat, ne obliuione fallatur; sed praedestinationem significat eorum, quibus aeterna dabitur uita. Neque enim nescit eos Deus et in hoc libro legit, ut sciat; sed potius ipsa eius praescientia de illis, quae falli non autem judicio, quo praenuntiavit judicandos malos, restat inquit, caelum nouum et terram nouam. Nam primum caelum et terra recesserunt, et mare iam non est. Isto fiet ordine, quod superius praeoccupando iam dixit, ufugit coelum et terra. Judicatis quippe his, qui scripti non sunt in libro vitae, et in aeternum ignem missis qui ignis cujusmodi, et in qua mundi vel rerum parte futurus sit, hominem scire arbi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓrsus latet. qr et qui uidet᷑ stare utrum sit casurꝰ. ⁊ qui
uidet᷑ iac̾e utr̃ sit siurecturꝰ inc̾tũ ẽ. Ab eis at̃ gibꝰ sedu¬
cendis hꝰ int̾dicti uincło ⁊ claustro abl̃s ꝓhibet᷑ atq co¬
hibet᷑. quas ꝑtinentes ad xp̃m seducebat añ uł tenebat.¬
Has enim ds̃ eleg̃ añ mundi constitutionẽ eruere de po
ignorat: Nec moueat q sepe diabłs seduẽ etiã illos qͥ

Expanded text:
prorsus latet, quia et qui uidetur stare, utrum sit casurus, et qui prorsus latet, quia et qui uidetur stare, utrum sit casurus, et qui uidetur iacere, utrum sit surrecturus, incertum est. Ab eis autem gentibus seducendis huius interdicti uinculo et claustro diabolus prohibetur adque cohibetur, quas pertinentes ad has enim deus elegit ante mundi constitutionem eruere de potignorat? nec moueat quod saepe diabolus seducit etiam illos qui
Abbreviated transcription (Latin):
denarii qͣdrature: Uñ nec illõ meliꝰ intelligit᷑ q̃ in psal¬
I mo legit᷑
Memor fuit in scłm testam̃ti sui. u̾bi qd mandauit in mille
gen̾ationes. idẽ in om̃s. & misit illum inqͥt in abyssum.
Utiq dbłm misit in abyssum. qͦ noĩe sig̾cata ẽ multitudo
ĩnum̾abilis impioꝵ. quoꝵ in magͥnitate ad u̾sꝰ eccłiam
dĩ multa ꝓfunda sunt corda. Non quia ibi dbl̃s añ non
possid̾e. Plus namq possidet᷑ a dbło qui ñ solum ẽ alienatꝰ
a dõ. ueꝵ etiam gͣtis odit seruientes dõ. & clausit ĩqͥt
⁊ signaũ suꝑ eum. ut non seduc̾et iam gs̃ donec finant᷑
mille anni. Clausit suꝑ eum dictũ ẽ. int̾dixẽ ei ne poss
exxire. idẽ uetitũ tͣnsgdi. Signauit aut̃ q̃ addidit. signi¬
ficasse mͥ uidet᷑ quia occultum ẽẽ uoluit qui ꝑtineant
ad partem diabł̃i. ⁊ qui ñ ꝑtineant. ħ quippe in scło isto

Expanded text:
denariae quadraturae? unde nec illud melius intellegitur quod in psaldenariae quadraturae? unde nec illud melius intellegitur quod in psalmo legitur: memor fuit in saeculum testgenerationes. Et misit, inquit, illum in abyssum. Utique diabolum misit in abyssum, quo nomine significata est multitudo innumerabilis impiorum, quorum in malignitatem adversum Ecclesiam Dei multum profunda sunt corda, non quia ibi diabolus ante non possidere. Plus namque possidetur a diabolo, qui non solum est alienatus a Deo, uenim etiam gratis odit seruientes Deo. Et clausit, inquit, et signauit super eum, ut non seduceret iam gentes. donec finiantur mille anni. Clausit super eum dictum est \'interdixit ei, ne posset exire,\' id est uetitum transgredi. Signauit autem, quod addidit, significasse mihi uidetur, quia occultum esse uoluit, qui pertineant ad partem diaboli, et qui non pertineant. Hoc quippe in saeculo isto
Abbreviated transcription (Latin):
ħ ẽ potestatẽ ab eis seducendis ac possidendis qͥ fu̾ant
lib̾andi cohibuit atq frenaũ. Mille aut̃ anni duobꝰ
modis possunt qͣntũ mͥ occuirit intelligi. aut quia
in ultimis annis mille ista res agit᷑. id est sexto annoꝵ
miliario tamqͣm sexto die. cꝰ nc̃ spatia post̾iora uoluunt᷑.¬
ut hꝰ miliarii tãqͣm nouissimã partẽ diei quȩ remane¬
bat usq ad t̾minum scłi mille annos appellau̾it. eo lo¬
q̃ndi mͦ quo pars sig̾eat᷑ a toto. aut c̾te mille annos ꝓ
qͣdratũ solidũ reddit. Decẽ qͥppe decies ducta funt centũ.
q̃ iã fig̾a qͣdrata s plana ẽ. Ut aũ in altitudinẽ surgat.¬
⁊ solida fiat. rursꝰ centum decies multiplicant᷑ ⁊ mille
sit dic̃s. accipies in ħ scło centuplũ. q̃ ex ponens qdãmͦ¬
apłs ait. quasi nicħ hñtes:⁊ omĩa possidentes. q ⁊ añ
iam dictũ erat. fidelis hominis totꝰ mundꝰ diuitiaꝵ ẽ.
qͣntomag̾ mille ꝓ uniu̾sitate ponunt᷑. uͥ ẽ soliditas ipsiꝰ

Expanded text:
 potestatem ab eis seducendis ac possidendis, qui fuerant liberandi, cohibuit atque frenavit. Mille autem anni duobus modis possunt, quantum mihi occurrit, intelligi: aut quia in ultimis annis mille ista res agitur, id est, sexto annorum milliario tanquam sexto die, cujus nunc spatia posteriora volvuntut huius miliarii tamquam diei nouissimam partem, quae remanebat usque ad terminum saeculi, mille annos appellauerit eo loquendi modo, quo pars significatur a toto; aut certe mille annos prquadratum solidum reddit. decem quippe decies ducta fiunt centum, quae iam figura quadrata, sed plana est. ut autem in altitudine surgat et solida fiat, rursus centum decies multiplicantur et mille ttit dicens: accipiet in hoc saeculo centuplum; quod exponens quodams ait: quasi nihil habentes et omnia possidentes, quia et ante iam dictum erat: fidelis hominis totus mundus diuitiarum est - quanto magis mille pro uniuersitate ponuntur, ubi est soliditas ipsius
Abbreviated transcription (Latin):
et mał mala. sine fine mansura. Beniq iste sapiens
hc̃ librum sic conclud̾. ut dicet. Dm̃ time ⁊ mandata
tudinẽ uanitatis. qr õẽ ħ opꝰ id ẽ qd̾ ab hoĩne fit ĩ hac
uita siue bonũ siue malũ. ds̃ ad ducet ad udicium

Expanded text:
et malis mala sine fine mansura. denique iste sapiens et malis mala sine fine mansura. denique iste sapiens hunc librum sic conclusit, ut diceret: deum time et mandata tudine uanitatis. Quia omne hoc opus, id est, quod ab homine fit in hac uita, siue bonum sine malum, Deus adducet in iudicium
Abbreviated transcription (Latin):
sententia conectẽt cȩtã. cõmemorans erumnas eniresq
nicħ stabile retinet᷑. in ea reꝵ uanitate sub sole ilid ⁊
deplorat qͦdãm᷑ q cum sit habundantia sapĩȩ suꝑ insi¬
pientiã. sic̃ habundantia lucis suꝑ tenebͣs. sapientisq
ocłi sint in capite eiꝰ ⁊ stultꝰ intenebris ambulet. unꝰ
tam̃ incursꝰ inciurat omibꝰ. utiq in hac uita quȩ sub
In hac uanitate euiꝗͣtum satis uisum ẽ examinanda
totum istũ librũ uir sapientissimꝰ deputauit. ñ utiq
ob alud nͥ ut eam uitã desid̾emꝰ q̃ uanitatẽ ñ ht̃ sub
hoc sole. s u̾itatẽ sub illo qui fec hc̃ solẽ. in hac gͦ na¬
nitate numqͥd nisi usto dĩ rectoq iudicio. simił eidẽ
uanitati factꝰ uanesc̾e̾t hõ : In diebꝰ tam̃ uanitatis
suȩ int̾ẽ płimum. utr̃. resistat an obtẽꝑet u̾itati.⁊
utrũ sit eaxꝑs u̾e pietatis an particeps. ñ ꝓpt̾ uitȩ hꝰ
uł bona acquirenda uł mala uitanda. uanescendo

Expanded text:
a, commemorans aerumnas erroresque nihil stabile retinetur; in ea rerum vanitate sub sole, illud etiam deplorat quodammodo, quod cum sit abundantia sapientiae super insipientiam, sicut abundantia lucis super tenebras, sapientisque oculi sint in capite ipsius, et stultus in tenebris ambulet; unus tamen incursus incurrat omnibus , utique in hac vita quae sub  uanitas. in hac uanitate, cui quantum satis uisum est intimandae totum istum librum uir sapientissimus deputauit, — non utique ob aliud, nisi ut eam uitam desideremus, quae uanitatem non habet sub hoc sole, sed ueritatem sub illo qui fecit hunc solem — in hac ergo uanitate numquid nisi iusto dei rectoque iudicio similis eidem uanitati factus uanesceret homo? in diebus tamen uanitatis suae interest plurimum, utrum resistat an obtemperet ueritati et utrum sit expers uerae pietatis an particeps, non propter uitae huius uel bona adquirenda uel mala uitanda uanescendo
Abbreviated transcription (Latin):
uitȩ ambulemꝰ. Hinc ẽ ⁊ illt̾. surge qui dormis ⁊ exur¬
ge amortius: ⁊ illuminabit te xp̃s. Qd̃ aut̃ et diẽt ñ
posse surg̾ẽ nͥ qui cadunt. ⁊ iõ putant resiurectionẽ ad
corꝑa ñ ad am̃as ꝑtin̾e. quia corꝑoꝵ ẽ cad̾e. cur ñ
audiunt ñ recedatis ab illo ne cadatis: ⁊ suo dño stat
aut cadit:⁊ qui se putat stare uideat ne cadat. Puto
ẽ resimectio. cadũt aũ et am̃e. ꝓfecto ⁊ am̃as resurg̾e
ꝯfitendũ ẽ. Qd̃ at̃ cũ dixiss in istis scda mors ñ ht̃ po¬
testatẽ. ad uinx̃ atq ait. S er̃ sac̾dotes di ⁊ aͥ. et regna

Expanded text:
mis et exsurge a mortuis, et inluminabit te Christus. quod autem dicunt non posse resurgere nisi qui cadunt et ideo putant resurrectionem ad corpora, non ad animas pertinere, quia corporum est cadere, cur non audiunt: non recedatis ab illo, ne cadatis, et: suo domino stat aut cadit, et: qui se putat stare caueat, ne cadat? puto est resurrectio, cadunt autem et animae, profecto et animas resurgere confitendum est. quod autem, cum dixisset: in istis secunda mors non habet potestatem, adiunxit atque ait: se
Abbreviated transcription (Latin):
int̾p̃tati s̃. pot̾ aliꝰ sensꝰ idemq electior inueniri. ut intel¬
ligatur helias cor dĩ patͥs conu̾surꝰ ad filiũ. ñ utiq agen¬
do ut pat̾ diligat filiũ. s docendo q̃ pat̾ diligat filiũ.
ut ⁊ udei quẽ pͥus od̾ant diligant eundẽ qͥ nr̃ ẽ xp̃m.¬
gͦ tẽ cor eiꝰ conũtet᷑ ad filiũ. cum ipsi conu̾so corde didic̃it᷑
dilectionẽ patͥs infilium. Qd̃ uͦ sequit᷑ ⁊ cor hoĩs ad ꝓcci¬
mum suũ idẽ conũtet hęlias.⁊ cor hominis ad ꝓximũ
suũ. qͥd meliꝰ intelligit᷑. qͣm cor hominis ad hoĩe xxp̃m :¬

Expanded text:
interpretati sunt, potest alius sensus idemque electior \'inueniri, ut intellegatur Helias cor dei patris conuersurus ad filium; non utique agendo, ut pater diligat filium, sed docendo, quod pater diligat filium; ut et Iudaei quem prius oderant diligant eundem, qui noster ergo tunc cor ejus convertetur ad Filium, cum ipsi converso corde didicerint dilectionem Patris in Filium. Quod vero sequitur, et cor hominis ad proximum suum, id est, convertet Elias et cor hominis ad proximum suum; q
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ refelłe ad singula. s potiꝰ quẽadmodũ scͥpt᷑a ħ acci¬
pienda sit. iam debemꝰ ostñdẽ. Ait ipse dñs xp̃c iħs.¬
Nemo pot̾ introire in domũ fortis. ⁊ uasa eiꝰ eripe. nͥ pͥus
alligau̾it fortẽ. Diabłm uolens intelligi fortẽ. qr ipse
genꝰ humanũ potuit teñe captiuũ. uasa uͦ eiꝰ quȩ fu̾at
erepturꝰ. fideles suos fut᷑os qͦs ille in diu̾sis pc̃cis atq
impietatibꝰ possidebat. Ut gͦ alligaret᷑ hͥ fortis. ꝓꝓt̾ea
uid istȩ apłs in apocalisisi angłm descendentẽ de cȩlo

Expanded text:
est refellere ad singula, sed potius quemadmodum scriptura haec acciest refellere ad singula, sed potius quemadmodum scriptura haec accipienda sit iam debemus ostendere. Ait ipse dominus IesNemo potest introire in domum fortis, et vasa ejus eripere, nisi prius alligaverit fortem : diabolum volens intelligi fortem, quia ipse genus humanum potuit tenere captivum; vasa vero ejus, quae fuerat erepturus, fideles suos futuros, quos ille in diversis peccatis atque impietatibus possidebat. Ut ergo alligaretur hic fortis, propterea vid
Abbreviated transcription (Latin):
fieri sabbatissnũ uacatione scł sc̃a pꝰ labores annoꝵ
sex milium. ex quo c̾atꝰ ẽ homo ⁊ magni illiꝰ pcc̃i m̾ito
inhꝰ mortalitatis erumnas de paradisi felicitate de¬
missus ẽ. ut qm̃ scͥptum ẽ unꝰ dies ap̃ dñm sic̃ mille ãm.
⁊ mille anni sic̃ unꝰ dies. sex annoꝵ milibꝰ tãꝙͣ. sex diebꝰ
impletis. seqͣt᷑ ułut septimꝰ salb̾i. in annis mille postre¬
opinio ẽẽt utẽq tołabił. si aliquȩ delitiȩ sp̃ales in illo
nati fuimꝰ aliqñ s cumeos qui tẽ resiurec̾e̾int dicant
in mod̾atissimiꝰs carnalibꝰ epuł uacat᷑os. in qubꝰ cibꝰ sit
tantꝰ ac potꝰ. ut ñ solum nullã molestiã teneant. s mo
dum qͦ ipsiꝰ incredulitatis excedant. nullom᷑ ista poss
nͥ a carnalibꝰ c̃di. hii aut̃ qͥ sp̃ales s̃ istos ista edentes
chiliastas appellant gr̃o uocabulo. qͦs u̾bũ ex u̾bo ece¬
pͥm̃tes. nos possumꝰ miliarios nc̃upare. Eos aut̃ longũ

Expanded text:
fieri sabbatismum, uacatione scilicet sancta post labores annorum sex milium., ex quo creatus est homo et magni illius peccati merito in huius mortalitatis haerumnas de paradisi felicitate dimissus est, ut, quoniam scriptum est: unus dies apud dominum sicut mille anni et mille anni sicut dies unus, sex annorum milibus tamquam sex diebus impletis sequatur uelut septimus sabbati in annis mille postreopinio esset utcumque tolerabilis, si aliquae deliciae spiritales in illo nati fuimus aliquando. Sed cum eos, qui tunc resurrexerint, dicant inmoderatissimis carnalibus epulis uacaturos, in quibus cibus sit tantus ac potus, ut non solum nullam modestiam dum quoque ipsius incredulitatis excedant, nullo modo ista possunt nisi a carnalibus credi. hi autem qui spiritales sunt istos ista credentes chiliastas appellant graeco uocabulo, quos uerbum e uerbo exprimentes nos possumus miliarios nuncupare. eos autem longum
Abbreviated transcription (Latin):
cogunt hominẽ scd̾m ipsos ⁊̃ sapientẽ sibimet auferre
q̃ homo ẽ. cum dicant. ⁊ ueꝵ dicant hane ẽẽ naturȩ
pͥmã. quodãmꝰ ⁊ maximã uocẽ. ut hõ conciliet᷑ sͥ et
ꝓpt̾ea mortẽ nat᷑alit̾ fugiat ita sͥ amicꝰ ut ẽẽ se am̃al
um hac comunctione corꝑis ⁊ am̃ȩ uiu̾e uelit uehe¬
mĩter atq appetat. Magna uis ẽ in eis mał quȩ forti
tudinẽ faciunt homicidã si tam̃ adhuc dicenda ẽ for¬
titudo. quȩ ita his mał uincit᷑. ut hominẽ quẽ sic̃ u̾ͥtꝰ
regendum tuendũꝙ suscepit. ñ mͦ ñ possit ꝑ pacientiã
custodire. sed ipsa insuꝑ cogat᷑ occid̾e. Deb quidẽ ⁊i
mortem sapiens ferre pacient̾. s quȩ accid̃ aliunde.
Scđ̃m istos aut̃ sieã sͣ inferre ipse compellit᷑. ꝓfecto fa¬
tendum ẽ. eis ñ solum mala. s intołabilia mala ⁊̃¬

Expanded text:
cogunt hominem secundum ipsos etiam sapientem sibimet auferre cogunt hominem secundum ipsos etiam sapientem sibimet auferre quod homo est; cum dicant et uerum dicant, hanc esse naturae primam quodam modo et maximam uocem, ut homo concilietur sibi et propterea mortem naturaliter fugiat, ita sibi amicus, ut esse se animal et in hac coniunctione corporis adque animae uiuere uelit uehementer adque adpetat. Magna uis est in eis malis, quitudinem faciunt homicidam: si tamen adhuc dicenda est fortitudo, quae ita his malis vincitur, ut hominem, quem, sicut virtus, regendum tuendumque suscepit, non modo non possit per patientiam custodire, sed ipsa insuper cogatur occidere. Debet quidem etiam mortem sapiens ferre patienter, sed quae accidit aliunde: secundum istos autem si eam sibi ipse inferre compellitur, profecto fatendum est eis, non solum mala, sed intolerabilia etia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ ipsi qui ista mala ẽẽ confessi s̃. sic̃ ꝑypatetici. sic̃
uet̾es academici. quoꝵ sectam uano defendit. tołabi
⁊ si tam grauia sint ut morte fugienda sint ab ipso
sibimet illata qui ħ patitur. uitam bãm tam̃ ẽẽ ꝯtẽdt᷑.
Mala sunt inquit tormenta atq cruciatꝰ corꝑis.⁊ tanto
sunt peiora qͣnto potu̾int eẽ maiora : quibꝰ ut careas.
ex hac uita fugiendum ẽ. Qua uita obseero: hac inqͥt
quȩ tantis aggͣuatur mał. Certe gͦ bã ẽ in eisdẽ ipsiᷤᷤ
mał ꝓpt̾ quȩ dicis eẽ fugiendã : An iõ bam̃ dicis. qr
licet tͥ abhis malis morte discede: Quid gͦ si i eis aliqͦ
diuino iudicio ten̾eris. nec ꝑmitt̾eris mori. nec unꝗͣ.
sine illis eẽ sinereris: Nempe tẽ saltẽ miserã talẽ
quitur. qnõ quidẽ si sempit̾na sit etiam abste ipso mi¬
seria deb uidi. aut q̃ ẽ absurdiꝰ qr breuis miseria ẽ

Expanded text:
etiam ipsi, qui mala ista esse confessi sunt, sicut Peripatetici, sicut etiam ipsi, qui mala ista esse confessi sunt, sicut Peripatetici, sicut ueteres Academici, quorum sectam VaiTO defendit, tolerabd in his malis, etsi tam grauia sint, ut morte fugienda sint ab ipso sibimet inlata, qui haec patitur, uitam beatam tamen esse contendunt. \'Mala susunt pejora, quanto potuerint esse majora; quibus ut careas, ex hac vita fugiendum est. Qua vita, obsecro? Hac, inquit, quae tantis aggravatur malis. Certe ergo beata est in eisdem ipsis malis, propter quae dicis esse fugiendam? An ideo beatam dicis, quia licet tibi ab his malis morte discedere? Quid si ergo in eis aliquo diuino iudicio tenereris nec permittereris mori nec umquam sine illis esse sinereris? Nempe tunc saltem miseram talem nquitur. Quando quidem si sempiterna sit, etiam abs te ipso miseria debet uideri aut, quod est absurdius, quia breuis miseria est
Abbreviated transcription (Latin):
constitutam eum ñ puteat bãm uocare. B uitã bãm.
quȩ ut finiat᷑ mortis querit auailium. Sibã ẽ. ma¬
neat᷑ in ea. Quomͦ ista non sunt mala quȩ uincunt
fortitudinis bonum eandemq fortitudinẽ ñ solum
sͥ ced̾e. ueꝵ etiam delib̾are compellunt. ut eandẽ uitã
⁊ dicat bãm. ⁊ ꝑsuadeat ẽẽ fugiendam: Quis usq
aꝑta infirmitatis uoce fugiendam fatentur. Quid gͥ
causȩ ẽ. cur ñ etiam miserã fracta suꝑbiȩ ceruice fate¬
antur: Utrũ obsecro cato ille pacientia an potiꝰ in¬
pacientia se ꝑemit: Non enim ħ feciss. nisi uictoriã
cȩsaris impacient̾ tuliss. Ubi ẽ fortitudo: nempe
cessit. nempe succubuit. nempe usq adõ suꝑata ẽ.
ut uitam bãm delinqueret desereret. Fug̾et. An non
erat iam bã: misera gꝰ erat. Quomͦ gͥ mala ñ erant:.
quȩ uitam miserã fugiendamq faciebant: Qua ꝓpt̾

Expanded text:
constitutam eum non pudeat beatam uocare.s o uitam beatam, constitutam eum non pudeat beatam uocare.s o uitam beatam, quae ut finiatur mortis quaerit auxilium! Si beata est, maneatur in ea. Quo modo ista non sunt mala, quae uincunt fortitudinis bonum eandemque fortitudinem non solum sibi cedere, uerum etiam delirare conpellunt, ut eandem uitam et dicat beatam et persuadeat esse fugiendam? Quis usque aperta infirmitatis uoce fugiendam fatentur. Quid igitur causae est, quur non etiam miseram fracta superbiae ceruice fateantur? Utrum, obsecro, Cato ille patientia an potius inpatientia se peremit? Non enim hoc fecisset, nisi uictoriam Caesaris inpatienter tulisset. Ubi est fortitudo? Nempe cessit, nempe succubuit, nempe usque adeo superata est, ut uitam beatam derelinqueret desereret fugeret. An non erat iam beata? Misera ergo erat. Quo modo igitur mala non erant, quae uitam miseram fugiendamque faciebant? Quaproptu
Abbreviated transcription (Latin):
Quamdui gͦ nob̾ inest hȩc infirmitas. ħ pestis ħ langor.
qͦmͦ nos iam saluos.⁊ si ñdum saluos. qͦmͦ iam bõs illa
finali bĩtudine dic̃e audebimus. Iam u̾o illa uirtꝰ cuiꝰ
nom̃ ẽ fortitudo. in qͣntac̃q sap̃ia. euidentissima testis
ẽ humanoꝵ maloꝵ quȩ compellit patientia tolerare.
quȩ mala stoiei philosophi minor qua fronte mala
ñ ẽẽ contendant quibꝰ fatentur si tanta fu̾ĩt ut ea
sapiens uł ñ possit uł ñ debeat sustin̾e. cogi eũ mortẽ
sibimet inferre. atq ex hac uita emigͣre. Tantꝰ aut̃ suꝑ¬
bie stupor ẽ inhis hominibꝰ. ħ se hr̃e finẽ boni. ⁊ a se
ipsis fieri bõs putantibꝰ. ut sapiens eoꝵ ħ ẽ qualẽ mi¬
rabili uanitate descbunt: ĩ si excecet᷑ obsurdescat. ob¬
mutescat. m̃bris debilitet᷑. doloribꝰ crucietur. ⁊ si quid
aluud talium maloꝵ dici aut cogitari pot̾ incidat in
eum qui sͥ mortẽ cogitat᷑ inferre. hanc in his mał uitã

Expanded text:
Quamdiu ergo nobis inest haec infirmitas, haec pestis, hic languor, quo modo nos iam saluos, et si nondum saluos, quo modo iam beatos illa finali beatitudine dicere audebimus? Iam uero illa uirtus, cuius nomen est fortitudo, in quantacumque sapientia euidentissima testis est humanorum malorum, quae conpellitur patientia tolerare. Quae manon esse contendant, quibus fatentur, si tanta fuerint, ut ea sapiens vel non possit, vel non debeat sustinere, cogi eum mortem sibimet inferre, atque ex hac vita emigrare. Tantus autem superbiae stupor est in his hominibus hic se habere finem boni et a se ipsis fieri beatos putantibus, ut sapiens eorum, hoc est, qualem mirabili uanitate describunt, etiamsi excaecetur obsurdescat obmutescat, membris debilitetur doloribus crucietur et, si quid aliud talium malorum dici aut cogitari potest, incidat in eum, quo sibi mortem cogatur inferre, hanc in his malis uitam
Abbreviated transcription (Latin):
uͥ ꝑturbatio nulla ẽ. Uerumptam̃ quia m̃ito iusteq¬
ñ possunt. ñ quidẽ ꝯiuncti bĩs. s ab eis tam̃ ordinis
lege se iuincti. qui cum sine ꝑturbatione s̃. rebꝰ in qͥbꝰ
sunt qͣntacumq ꝯgruentia coaptant᷑. Ac ꝑħ in est. eis
ordinis ñ nulla tnquillitas. mnẽ gͦ ñ nulla pare. Ueꝵ
si pax eis cum ipsa lege ñẽ. qua nat᷑ał ordo administra¬
tur. Cum aut̃ dolent ex qua parte dolent. pacis ꝑ¬
turbatio facta ẽ. In illa u̾o adhuc pax ẽ in qͣ nec dolor
urit. nec compago dissoluit᷑. Sic̃ gͦ ẽ q̃dã uita sine
dolore. dolor aut̃ sine aliqͣ uita ẽẽ ñ pot̾. sic ẽ quedã
pax sine ullo bello. bellum u̾o sine aliqͣ pace ẽẽ ñ pot̾.
ñ scd̃m id qd bellum ẽ. s scd̃m id q̃ ab eis uł in eis gerit᷑.¬
quȩ aliq̃ nat᷑e s̃. quȩ nullomͦ eẽnt. si ñ qualic̃q pace sub¬

Expanded text:
ubi perturbatio nulla est: verumtamen quia merito justequbi perturbatio nulla est: verumtamen quia merito justeqnon possunt; non quidem coniuncti beatis, sed ab eis tamen ordinis lege seiuncti. Qui cum sine perturbatione sunt, rebus, in quibus sunt, quantacumque congruentia coaptantur; ac per hoc inest eis ordinis nonnulla tranquillitas, inest ergo nonnulla pax. Verum si pax eis cum ipsa lege non est, qua naturalis ordo administratur. Cum autem dolent, ex qua parte dolent, pacis perturbatio facta est; in illa uero adhuc pax est, in qua nec dolor urit nec conpago ipsa dissoluitur. Sicut ergo est quaedam uita sine dolore, dolor autem sine aliqua uita esse non potest: sic est quaedam pax sine ullo bello, bellum uero esse sine aliqua pace non potest; non secundum id, quod bellum est, sed secundum id, quod ab eis uquae aliquae naturae sunt: quod nullo modo essent, si non qualicumque pace sub
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ definiendus nũs ꝑsecutionũ. quibꝰ excc̃i oportet
ȩccłiam. S rursꝰ affirmare aliquas futuras a regibꝰ
p̃t̾ illam nouissimã. de qua nullꝰ ambig̾ xͥanꝰ. ñ mi¬
tũmͦ ab affirmandi q̃lib hoꝵ audaci p̾sumptione re¬

Expanded text:
esse definiendus numerus persecutionum, quibus exerceri oportet esse definiendus numerus persecutionum, quibus exerceri oportet ecclesiam. Sed rursus adfirmare aliquas futuras a regibus praeter illam nouissimam, de qua nullus ambigit tummodo ab affirmandi quodlibet horum audaci praesumptione re
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ constantissimi inuenis qui multis ut torq̃rent᷑ app̃¬
hensis ꝑ totum diẽ ẽ pͥmus tortꝰ int̾ ungulas crucia¬
tusq psallentis lib̾tatẽ atq hylaritatẽ miratꝰ horruiss.¬
Postremo nr̃a memoria ualens supͣ dicti ualentiniani
fr̃ airianus. nõne magna ꝑsecutione ꝑ orientis parteᷤᷤ
catholicam uastauit eccłiam: Quale ẽ aut̃ ñ confid̾a¬
re eccłiam ꝑ totum mundũ fructificantẽ atq c̾scen¬
tem. posse in aliquibꝰ g̾ibꝰ ꝑsecutionẽ pati a regibꝰ.⁊
qñ in aliis ñ patitur. ñ forte ñ ẽ ꝑsecutio computan¬
crudelitate mirabili. cum ibi ñ eẽnt nisi catholici.
quoꝵ płimi mr̃io coronati s̃. sic̃ a quibꝰdã fr̃ibꝰ qͥ
tẽ illic pueri fuerant.⁊ se ista uidisse incunctant̃
recordabant᷑ audiuimus. Quid mͦ in ꝑside: Nonne
ita inxͥanos ferbuit ꝑsecutio. si tam̃ iam quieuit
ut fugientes inde ñ nulli usq ad romana oppida

Expanded text:
et constantissimi iuuenis, qui multis, ut torquerentur, adpret constantissimi iuuenis, qui multis, ut torquerentur, adprehensis per totum diem primus est tortus, inter ungulas cruciatusque psallentis libertatem adque hilaritatem miratus horruissPostremo nostra memoria Valens, supradicti Valentiniani frater, Arianus, nonne magna persecutione per Orientis partes catholicam uastauit ecclesiam? Quale est autem, non considerare ecclesiam per totum mundum fructificantem adque crescentem posse in aliquibus gentibus persecutionem pati a regibus, et quando in aliis non patitur? Nisi forte non est persecutio conputanstianos crudelitate mirabili, cum ibi non essent nisi catholici, quorum plurimi martyrio coronati sunt, sicut a quibusdam fratribus, qui tunc illic pueri fuerant et se ista uidisse incunctanter recordabantur, audiuimus? Quid modo in Perside? Nonne ita in Christianos ferbuit persecutio si tamen iam quieuit, ut fugientes inde nonnulli usque ad Romana oppida
Abbreviated transcription (Latin):
gati atq disꝑsi de iħrłimis fr̃s: uͥ saulꝰ qui pꝰea paulꝰ
apłs factus ẽ. uastabat ȩccłiam. uͥ ipse qͦ iam fidem
qͣm ꝑsequebat᷑ eũgłizans. qualia faciebat ẽ passus. ⁊¬
siue ꝑ udeam siue ꝑalias g̾s̾ quacumq apm feruẽ¬
tissimus p̃dicabat : Cur gͦ eis a nerone uidet᷑ ordien¬
dum. eũ ad neronis tp̃ra int̾ attͦcissimas ꝑsecutioneᷤᷤ
de quibꝰ nimis longũ ẽ cuncta dicẽ. eccłia crescendo
ꝑuen̾it. Qd̃ si a regibꝰ factas ꝑsecutiones in num̾o
existimant ẽẽ deb̾e. rex fuit herodes qui ⁊̃ pꝰ ascensũ
dni gͣuisfimã fec̃. Dem̃ quid respondent ⁊̃ de iuliano
quem ñ num̾ant in decẽ: An ipse ñ ẽ ęccłiam ꝑsecutꝰ.
qui xͥanos lib̾ales littãs docẽ ac disc̾ẽ uetuit. sub qͦ
ualentinianꝰ maior qͥ pꝰ eum t̾cus imꝑator fuit.
fidi xͥanȩ confessor extitit. militiaq pͥuatꝰ ẽ. Ut omittã
quȩ ap̃d antiochiam fac̾e ceꝑat. nisi unus fidelissimi

Expanded text:
s, qui postea Paulus apostolus factus est, uastabat ecclesiam, ubi ipse quoque iam fidem, quam persequebatur, euangelizans, qualia faciebat, est passus, siue per Iudaeam siue per alias gentes, quacumque Christum feruentissimus praedicabat? Quur ergo eis a Nerone uidetur ordiendum, cum ad Neronis tempora inter atrocissimas persecutiones, de quibus nimis longum est cuncta dicere, ecclesia crescendo peruenerit? Quod si a regibus factas persecutiones in numero existimant esse debere: rex fuit Herodes, qui etiam post adscensum Domini grauissimam fecit. Deinde quid respondent etiam de Iuliano, quem non numerant in decem? An ipse non est ecclesiam persecutus, qui Christianos liberales litteras docere ac discere uetuit? Sub quo Valentinianus maior, qui post eum tertius imperator fuit, fidei Christianae confessor exstitit militiaque priuatus est; ut omittam quae aput Antiochiam facere coeperat, nisi unius fidelissimi
Abbreviated transcription (Latin):
libis seruiunt. A quo enĩ quis deuictꝰ ẽ. huic ⁊ seruus
ad dictꝰ ẽ. S utiq felicus seruit᷑ hoĩ qͣm libidini. cum
seuissimo dñatu uastet corda mortaliũ. ut alias omitã
libido ipsa dñandi. Hominibꝰ at̃ illo pacis ordine qͦ aliis
alii subiecti s̃. sic̃ ꝓdest humilitas seruientibꝰ. ita nocet
seruꝰ ẽ hoĩs. aut pecci. Neꝵ ⁊ penał seruitꝰ ea lege or¬
dinat᷑. quȩ nat᷑alẽ ordinẽ conseruari iubet. ꝑt᷑bari ue¬
tat. quia si contͣ eam legem ñ eẽt factum nicħ eẽt pe¬
nali seruitute cohercendũ. Lõq apłs ⁊̃ seruos monet
subditos eẽ dñis ss.⁊ ex am̃o eis cum bona uoluntate
seruire. ut scił si ñ poss a dnĩs lib̃i fieri. suã seruitutẽ
ipsi qͦdãmͦ lib̾am faciant. ñ timore subdolo. s fideli di
lectione seruiendo. donec tͣnseat iniquitas. ⁊ euacuet᷑
oĩs pͥncipatꝰ ⁊ potestas humana.⁊ sit ds̃ oĩa in om̃ibꝰ.¬

Expanded text:
liberis seruiunt: A quo enim quis deuictus est, huic et seruus liberis seruiunt: A quo enim quis deuictus est, huic et seruus addictus est. Et utique felicius seruitur homini, quam libidini, cum saeuissimo dominatu uastet corda mortalium, ut alias omittam, libido ipsa dominandi. Hominibus autem illo pacis ordine, quo aliis alii subiecti sunt, sicut prodest humilitas seruientibus, ita nocet seruus est hominis aut peccati. Verum et poenalis seruitus ea lege ordinatur, quae naturalem ordinem conseruari iubet, perturbari uetat; quia si contra eam legem non esset factum, nihil esset poenali seruitute cohercendum. Ideoque apostolus etiam seruos monet subditos esse dominis suis et ex animo eis cum bona uoluntate serio; ut scilicet, si non possunt a dominis liberi fieri, suam seruitutem ipsi quodam modo liberam facilectione serviendo, donec transeat iniquitas, et evacuetur omnis principatus, et potestas humana, et sit Deus omnia in omnib
Abbreviated transcription (Latin):
pit̾ atq intemꝑant̾ agat omnino ñ eurat. Ex tribꝰ
ũo illis uitȩ gen̾ibꝰ ocioso. actuoso. exx utroq cõposito.
qͣmuis salua fide quisq possit in quolib eoꝵ uitã ducẽ.
⁊ ad sempit̾na p̾mia ꝑuenire. int̾ ẽ tam̃ quid amore
teneat u̾itatis. quid officio caritatis impendat nec sic
ẽẽ quisq deb ociosꝰ. ut in eodẽ ocio utilitate ñ cogitet
ꝓocimi. nec sic actuosꝰ. ut contemplationẽ ñ requirat
dĩ. In ocio ñ iners uacatio delectare deb. s aut in¬
quisitio aut inuentio u̾itatis. ut in ea quisq ꝓficiat.
et quod inuen̾it ne alti inuideat. In actione uͦ non
amandus ẽ honor inhac uita. siue potentia. qm̃ oĩa
uana sunt sub sole. s opus ipsum q̃ ꝑeundẽ honorẽ
uł potentiã fit. si recte atq utilit̾ fit id ẽ ut ualeat
ad eam salutem subditoꝵ quȩ scđ̾m d̾m ẽ. uñ iam

Expanded text:
piter adque intemperanter agat, omnino non curat. Ex tribus. piter adque intemperanter agat, omnino non curat. Ex tribus. uero illis uitae generibus. otioso, actuoso et ex utroque conposito, quamuis salua fide quisque possit in quolibet eorum uitam ducere et ad sempiterna praemia peruenire, interest tamen quid amore teneat ueritatis, quid officio caritatis inpendat.fNec sic esse quisque debet otiosus, ut in eodem otio utilitatem non cogitet proximi, nec sic actuosus, ut contemplationem non requirat Dei. In otio non iners uacatio delectare debet, sed aut inquisitio aut inuentio ueritatis, ut in ea quisque proficiat et quod inuenerit ne alteri inuideat. In actione uero non amandus est honor in hac uita siue potentia, quoniam omnia uana sub sole, sed opus ipsum, quod per eundem honorem uel potentiam fit, si recte adque utiliter fit, id est, ut ualeat ad eam salutem subditorum, quae secundum Deum est; unde iam
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ c̾tissimam scientiã. c̾ditq sensibꝰ in rei cuiꝰq eui¬
dentia quibꝰ ꝑ corpꝰ am̃s utit᷑. qm̃ miserabiliꝰ fallit᷑
qui numꝗͣ putat eis ẽẽ c̾dendum. Cred̃ ⁊̃ scͥpt᷑is sc̃is
⁊ uet̾ibꝰ ⁊ nouis quas canonicas appellamꝰ. uñ fides
ipsa concepta ẽ. ex qua iustꝰ uiuit. ꝑ qͣm sine dubita¬
tione ambulamꝰ qͣm dui ꝑegͥnamur a dño. Qua salua
atq c̾ta. de quibꝰdam rebꝰ quas neq sensu rõne ꝑcipi
mus. neq nob̃ scͥptura canonica claruer̃. nec ꝑ testeᷤᷤ
quibꝰ ñ cde absurdum ẽ. in nr̃a noticiã ꝑuener̃. sin̾
ciuitatẽ. quo habitu uł more uiuendi. siñ ẽ contͣ di¬
uina p̾cepta. istam fidem qua ꝑuenit᷑ ad dm̃ quiꝰq
sectetur. Uñ ipsos qͦ philosophos qñ xcp̃iani fiunt
ñ habitum uł consuetudinẽ uictꝰ quȩ nicħ impedit
religionẽ. s falsa dogiata mutare cõpellit. Uñ illã
qͣm uairo adhibuit ex cinicis differentiã. si nicħ tur¬

Expanded text:
rei cuiusque euidentia, quibus per corpus animus utitur, quoniam miserabilius fallitur, qui numquam putat eis esse credendum: credit etiam scripturis sanctis et ueteribus et nouis, quas canonicas appellamus, unde fides ipsa concepta est, ex qua iustus uiuit; per quam sine dubitatione ambulamus, quamdiu peregrinamur a Domino; qua salua adque certa de quibusdam rebus, quas neque sensu neque raticanonicam claruerunt nec per testes, quibus non credere absurdum est, in nostram notitiam peruenerunt, sine ciuitatem quo habitu uel more uiuendi, si non est contra diuina praecepta, istam fidem, qua peruenitur ad Deum, quisque sectetur; unde ipsos quoque philosophos, quando Christiani fiunt. non habitum uel consuetudinem uictus, quae nihil inpedit religionem, sed falsa dogmata mutare conpellit. Unde illam quam Varro adhibuit ex Cynicis differentiam, si nihil tur
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsecutionũ impetꝰ sustin̾e. nͥ cũ am̃os adu̾santium aliqñ
t̾rore suȩ multitudinis ⁊ semꝑ diuino ad utorio ꝓpul¬
saret. ħ gͦ cȩlestis ciuitas dum ꝑegͥnat᷑ in t̾ra ex oĩbꝰ gibꝰ
ciues euocat. atq in om̃ibꝰ linguis ꝑegͥnã collig̾ societa¬
tẽ. ñ curans quicqͥd in moribꝰ legibꝰ institutisq diu̾sũ est.

Expanded text:
persecutionum inpetus sustinere, nisi cum animos aduersantium aliquando persecutionum inpetus sustinere, nisi cum animos aduersantium aliquando terrore suae multitudinis et semper diuino adiutorio propulsaret. Haec ergo caelestis ciuitas dum peregrinatur in terra, ex omnibus gentibus ciues euocat adque in omnibus linguis peregrinam colligit societatem, n