comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ter alpes ⁊ pyreneum ẽ. quod occe¬
ano ⁊ reno includitur: quadus
Wandalus sarmata alani gypedes
herndi. saxones. burgondiones
alamanni. ⁊ olugenda res publica
hostes pannonii uastauerunt. Et¬
enĩ assur uenit cum illis. Mogũ¬
tiaciis nobilis quondam ciuitas
capta atq subuersa est. ⁊ in eccłia
multa milia hominum trucidata
uangiones longa obsidione deleti
remorũ urbis preponens ambiani
attrabate extremiq hõim morimi
tornacus. nemete argento ratus trans¬
lace ingermanam aquitanie. nouem¬
q populorũ lugdunensis ⁊ narbonensis
prouintie. p̃ter paucas urbes cuncta
populata sunt. quas ⁊ ip̃a foris gladi¬
us. intus uastat fames. Non possum
absq lacrimis. tolose facere mentionẽ
que ut huc usq non rueret scĩ exupe¬
rii ep̃i merita perstiterunt. Ipse hispa¬
me iamiamq periture coctidie contre¬
mescunt. recordantes irruptõnes am¬
buee. Et quicqͥd alii semel passi sunt. il¬

Expanded text:
ter Alpes et Pyrenaeum est, quod oceter Alpes et Pyrenaeum est, quod oceano Rhenoque concluditur, Quadus, Uandalus, Sarmata, Halani, Gypedes, Heruli, Saxones, Burgundiones, Alamanni et — o lugenda res publica! — hostes Pannonii uastauerunt. etenim Assur uenit cum illis. Mogontiacus, nobilis quondam ciuitas, capta atque subuersa est et in ecclesia multa hominum milia trucidata, Uangiones longa obsidione finiti, Remorum urbs praepotens, Ambiani, Atrabatae extremique hominum Morini, Tornacus, Nemetae, Argentoratus translatae in Germaniam, Aquitaniae Nouemque populorum, Lugdunensis et Narbonensis prouinciae praeter paucas urbes cuncta populata sunt, quas et ipsas foris gladius, intus uastat fames. non possum absque lacrimis Tolosae facere mentionem, quae ut hucusque non rueret, sancti episcopi Exsuperii merita praestiterunt. ipsae Hispaniae iam iamque periturae cotidie contremescunt recordantes inruptionis Cymbricae et, quicquid alii semel passi sunt, il
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ contra petunias disputantes. auro
si nũ expandimus. nichilq nobis sãt
est. Et illud qd de megarensib dicit᷑
iure miseris coaptari potest. Edifi¬
cant quasi semper uicturi. uiuunt
quasi altera die morituri. Et hec fa¬
cimus. quia dñi u̾bis nõ credimus
quia etas optata cunctis nõ uiciniã
moitis q̃ debetur mortalib lege
nature s cassa spe annorũ nobis
spatia pollicetur. Nemo enĩ tam
fractis nirib ⁊ sic decrepite senestu¬
tis est. ut nõ se putet ad huc unũ
annũ ẽẽiuicturum. Unde subrepit
oblimo conditõnis sue. ut terrenũ
animal ⁊ iam iamq soluendum eri¬
gatur in superbiam. ⁊ animo celũ
teneat. Uerum quid ago: fracta
naui. de mercib disputo. Qui tene¬
bat demedio sit. ⁊ non intelligi¬
mus appropinquare antixp̃m quẽ
de fructib nuptiamm ⁊ presentiũ
iniseriam panca ꝑcurram. Quod
rari huc usq residemus. nõ nr̃i me
gallias. occuparunt. Quic quid ĩ¬

Expanded text:
et contra pecunias disputantes auro et contra pecunias disputantes auro sinum expandimus nihilque nobis satis est et illud, quod de Megarensibus dicitur, iure miseris coaptari potest: aedificant quasi semper uicturi, uiuunt quasi altera die morituri. et haec facimus, quia domini uerbis non credimus, quia aetas optata cunctis non uiciniam mortis, quae debetur mortalibus lege naturae, sed cassa spe annorum nobis spatia pollicetur. nemo enim tam fractis uiribus et sic decrepitae senectutis est, ut non se putet. unum adhuc annum esse uicturum. unde subrepit obliuio conditionis suae, ut terrenum animal et iam iamque soluendum erigatur in superbiam et animo caelum teneat. Uerum quid ago? fracta naue de mercibus disputo. qui tenebat, de medio fit, et non intellegimus adpropinquare antichristum, de fructibus nuptiarum est. praesentium miseriarum pauca percurram. quod rari hucusque residemus, non nostri \Gallias occuparunt. quicquid in
Abbreviated transcription (Latin):
preberet exemplum. lapide capiti de¬
põito. iidit scalam ad celum usq sub¬
rectam. ⁊ dnm̃ imuitentẽ suꝑ eam
quam ascendebant angłi. ⁊ descendebat̃.
ut nec peccator desperet salutem. nec
ustus in sua uirtute securus sit. At¬
q ut multa preceream. neq enĩ tem¬
pus ẽ. ut assumpti testimonii omĩa
disseram. post annos uginti. diues do¬
minꝰ ⁊ patre ditior qui dudum iordane
in baculo transierat cum tͥb turiis
gcegum inpatriam reu̾titur. Apłi to¬
to orbe peregrini. nõ es in zona. non
uirgam in manu nõ caligas habuere
ipedib. ⁊ tamen dicere poterant:
Nichil habentes ⁊ omĩa possidentes.
⁊ aurum ⁊ argentum nõ est nobis
Quod aut̃ habemus damus. in noĩe¬
ihũ xp̃i surge ⁊ ambula. Non enĩ
erant diutiarum sarcina pregranã¬
tia. ⁊ ideo stantes cum helya info¬
ramine petre. ꝑ angustias acus. trã¬
sire poterant. ⁊ postĩora dñi contẽ¬
plari. Nos uo̾ ardemus auatitia:

Expanded text:
praeberet exemplum, lapide capiti supraeberet exemplum, lapide capiti subposito uidet scalam ad caelum usque subrectam et dominum innitentem super eam; per quam ascendebant angeli et descendebant, ut nec peccator desperet salutem nec iustus in sua uirtute securus sit. atque, ut multa praeteream — neque enim tempus est, ut adsumptis testimoniis omnia disseram — post annos uiginti diues dominus et pater ditior, qui dudum Iordanen in baculo transierat, cum tribus turmis gregum in patriam reuertitur. apostoli toto orbe peregrini non aes in zona, non uirgam in manu, non gallicas habuere in pedibus et tamen dicere poterant: nihil habentes et omnia possidentes et: argentum et aurum non est nobis, quod autem habemusisti surge et ambula. non enim erant diuitiarum sarcina praegrauati et ideo stantes cum Helia in foramine petrae per angustias acus transire poterant et posteriora domini contemplari. nos uero ardemus auaritia
Abbreviated transcription (Latin):
Nabebat utiq potestatem. sorores mu¬
lieres circumducendi. s nolebat se iudi¬
cari ab infideli conscientia. Et cum pos¬
sit de ewangło uiuere. dieb ac noctib
laborabat manib suis. ne quem graua¬
te credentium. Si scandalizat in quit
esca fratrem. meternum carnem non
manducato. Dicamus ⁊ nos. Si scanda¬
litat soror illa uł frat̾. non unũ uł al¬
terum s totam eccłiam nõ sororem iu¬
tebo nͦ frem̃. ONelius est rem facilla¬
rem minui. qlĩa anime salutem: pe¬
tire qd̃ uelimus nolunus aliquando
periturum ẽ. qña id amutere ꝓ quo
om̃ia dimittenda sunt. Quis nr̃m nõ
dicam cubitum qd̾ enorme ẽ. s uiuus
unciole decimam ꝑtem adicere pot̃.
adstaturam suam: ⁊̃ solliciti sumus
quid manducemꝰ aut quid bibamus:
Nec cogitemus ergo de crastino. Suf¬
ficit diei malitia sua. Iacob frẽm fu¬
giens magnis in patris domo diuitiis
derelictis nudus ꝑfugit mesopotami¬
am. Et ut nobis fortitudinis sue

Expanded text:
habebat utique potestatem sorores muhabebat utique potestatem sorores mulieres circumducendi, sed nolebat se iudicari ab infideli conscientia. et, cum posset de euangelio uiuere, diebus ac noctibus laborabat manibus suis, ne quem grauaret credentium. si scandalizat, inquit, esca fratrem, non manducabo carnem in aeternum. dicamus et nos: si scandalizat soror illa uel frater non unum et alterum sed totam ecclesiam, nec sororem uidebo nec fratrem. melius est rem familm minui quam animae salutem, perire, quod — uelimus nolimus — aliquando periturum est, quam id amittere, pro quo omnia dimittenda sunt. quis nostrum non dicam cubitum, quod enorme est, sed unius unciunculae decimam partem adicere potest ad staturam suam ? et solliciti sumus, quid manducemus aut quid bibamus ? ne cogitemus ergo de crastino: sufficit diei malitia sua. Iacob fratrem fugiens magnis in patris domo diuitiis derelictis nudus pergit in Mesopotamiam et, ut nobis fortitudinis suae
Abbreviated transcription (Latin):
qui te suscipiant ut patronam diligãt
ut alumpnam. uenerentur ut scãm.
Quere primũ regnũ dei. ⁊ hoc om̃ia ap¬
ponent᷑ tibi. Si de ueste cogitaueris.
ulia tibi de ewangło proponũt᷑. Si de
cibo. remutere ad aues quẽ nõ serũt
neq metunt. ⁊ pater tuus celestio pas¬
ait illas. Quante uirgines ⁊ iudue ab¬
sq ulla sordo rumoris suam. substan¬
tiolam gubernarunt. Caue ne iunga
sustineas in media in media tranquillita
te naufragium. Si thimotheo dicit᷑.
adolescentiores iuduas deuita. ⁊ iterũ
anus ut matres. adolescentulas ut soro¬
res. cum om̃i castitate: quare tu me ꝯ¬
monentem nõ audias: fuge ꝑsonas.
in quib potest male conu̾satõnis eẽ
suspitio. nͦ paratũ haleas illud etriuio
Sufficit michi conscientia mea. Non
curo qͥd de me loquant᷑ homies. Et cer¬
te apłs prouidebat bona nõ solum cora
deo. s ⁊ coram hominib. neper illum no¬
men dei blasphemaret᷑ in gentibus.

Expanded text:
qui te suspiciant ut patronam, diligant qui te suspiciant ut patronam, diligant ut alumnam, uenerentur ut sanctam. quaere primum regnum dei et haec omnia adponentur tibi. si de ueste cogitaueris, lilia tibi de euangelio proponentur; si de cibo, remittere ad aues, quae non serunt nec metunt et pater tuus caelestis pascit illas. quantae uirgines et uiduae absque ulla sorde rumoris suam substantiolam gubernarunt? Caue, ne iungarrimonia, et sustineas in media tranquilte naufragium. Si Timotheo dicitur: Adolescentiores viduas devita: Et iterum: Ama anus, ut matres: adolescentulas, ut sorores cum omni castitate; quare tu me commonentem non audias? Fuge personas, in quibus potest malae conversationis esse suspicio, nec paratum habeas illud e trivio: Sufficit mihi conscientia mea: non curo quid de me loquantur homines. Et certolus prouidebat bona non solum coram deo sed et coram hominibus, ne per illum nomen dei blasphemaretur in gentibus.
Abbreviated transcription (Latin):
gladium ⁊ incendium. Non tantum
bomi est iniptiis. quod speramus. quã¬
tum mali quod accidere pot̃. ⁊ timend̾
libido enim transacta semper sui reliqͥt
penitudinem. nũ quamq satiatur. et ex¬
tincta re accenditur. Usu crescit. ⁊ deficit.
Nec ratõni paret. que impetu ducit᷑
S dicis. Ample opes. dispensatõne rei
familiaris egent. auctoritate uiri. sal
perierunt domus celibum. ⁊ nisi cum ser¬
uulis tuis ip̃a sermeris familie tue im¬
ꝑare non potĩs. Auia tua. mat̾. ⁊ ami¬
ta nũne auctoritatis pristine honoris¬
q maioris sunt. dum eas. ⁊ tota prom̃¬
tia ⁊ eccliarum principes suscipunt:
Ergo milites ⁊ peregnnantes. sine upon¬
b sua hospitiola non regunt. ⁊ noc in¬
uitant ad conuinia nec in uitantur:
Quasi non pollio probate etatis habe̾
famulos uł liberos in quorum tuitrita
es manib. qui presint domin uł ad pu¬
blicum respondeant. tributa persoluant

Expanded text:
gladium, incendium. non tantum gladium, incendium. non tantum boni est in nuptiis, quod speramus, quantum mali, quod accidere potest et timendum est. libido transacta semper sui relinquit paenitudinem numquamque satiatur et extincta redaccenditur. usu crescit et deficit nec rationi paret, quae impetu ducitur. sed dicis: \'amplae opes et dispensatio rei familiaris egent auctoritate uiri\'. scilicet perierunt domus caelibum et, nisi cum seruulis tuis ipsa seruieris, familiae tuae imperare non poteris. auia tua, mater et amita nonne auctoritatis pristinae honorisque maioris sunt, dum eas et tota prouincia et ecclesiarum principes suscipiunt? ergo milites et peregrinantes sine uxoribus sua hospitiola non regunt et nec inuitant ad conuiuia nec inuitantur? quasi non possis probatae aetatis habere famulos uel libertos, in quorum nutrita es manibus, qui praesint domui, qui ad publicum respondeant, tributa persoluant,
Abbreviated transcription (Latin):
litudo uł eccliam significat degenti¬
conuenit synagogam primũ assãpta
dẽ ydolatͥs pet abrabam ⁊ moysen dem post
adult̾um ⁊ negatõnem saluatoris seden¬
tẽ plurimo tempore. sine altare sacerdoti¬
b ac prophis ⁊ iuri pristim consortiũ pͥs¬
tolantem. ut postquam subintrauent
plenitudo gentium tunc omis isrł salius
ui tabella latissimos situs tetra¬
rum ostendere uolui. ut ꝑgam ad alias
ãstiunculas quarũ pͥma de anne consilio
est. Sola ne perpetuo. merens corpereui¬
uẽta: Nec dulces natos. ueneris nec p̃¬
nua noris: Id cinerem autinaues crodis
curare sepultos: Cum breuit̾ respondeat
ip̃aq passa est. Tu lacrimis eicta me¬
is. tu prima furentem. His germaua
malis oneras. atq obicis hosti. Non
li cuit chalami. expertẽ sine crimine ui¬
tam. Degere more fere. tales nec tang̾e̾
curas. Non seruata fides. cineri pro¬
missa sicheo. Proponis michi gaudia
nuptiarium. ego tibi opponam. pyram

Expanded text:
litudo uel ecclesiam significat de gentilitudo uel ecclesiam significat de genticonuenit - synagogam primum adsumptam de idolatris per Abraham et Moysen, dein post adulterium et negationem saluatoris sedentem plurimo tempore sine altari, sacerdotibus ac prophetis et uiri pristini consortium praestolantem, ut, postquam subintrauerit plenitudo gentium, tunc omnis Israhel saluus ui tabella latissimos terrarum situs ostendere uolui, ut pergam ad alias quaestiunculas, quarum prima de Annae consilio est: solane perpetua maerens carpere iuuenta nec dulces natos Veneris nec praemia noris? id cinerem aut manes credis curare sepult o s? cui breuiter respondeat ipsa, quae passa est: tu lacrimis euicta meis, tu prima furentem his, germana, malis oneras atque obicis hosti. non licuit thalami expertem sine crimine uitam degere more ferae tales nec tangere curas. non seruata fides cineri promissa Sychaeo. proponis mihi gaudia nuptiarum; ego tibi opponam pyram,
Abbreviated transcription (Latin):
qui peo uarietate temporũ atq causa¬
rum puncipiũ. ⁊ finis erit ut metat
plantat ut habeat qd̃ succidat iacit
fundamentũ ut edificatõm consum¬
mato scdo̾ culmen imponat. Alioqͥn¬
si ad sacramenta ueniamus. ⁊ futu¬
rorum typos. non nr̃o arbitrio s a¬
pło disserente: agar. ⁊sara. montes
syna ⁊ syon. duo instrumenta signi
ficant. lia lippientib ocłis ⁊ rachel
quam lacob amabat plurimũ syna¬
gogam eccłiam testant᷑. Unde ⁊ an¬
na prius sterilis fenenne ubertate¬
fecundior ẽ. licet ⁊ monogania noᷤ
in ysaac ⁊ rebeccaq p̃cesserit. ciius
solius partꝰ dñi reuelatõ est. nec ul¬
la alia feminarũ dñi ꝑ seipãm con¬
suluit. Quid loquar. de thamar.
q̃ esron. ⁊ phares geminos fudit in¬
fantes in quorũ natiuitate diuisa
maceria duos populos separauit ⁊¬
ligata manus coctinio conscientiam
iudeorũ iam tunc xp̃i passione resꝑ¬
sit. ac de scorto prophetico. cuiꝰ simi¬

Expanded text:
qui pro varietate temporum atque causaqui pro varietate temporum atque causarum principio et fine serit, ut metat, plantat, ut habeat quod succidat, iacit fundamentum, ut aedificationi consummato seculo culmen imponat.si ad sacramenta ueniamus et futurorum typos, non nostro arbitrio, sed apostolo disserente Agar et Sarra, montes Sina et Sion duo instrumenta signficant. Lia lippientibus oculis, et Rachel, quam Jacob amabat plurimum , Synagogam Ecclesiamque testantur. Unde et Anna prius sterilis, Fennfecundior est, licet et monogamia nos in Isaac Rebeccaque praecesserit, cuius solius partus domini reuelatio est. nec ulla alia feminarum deum per se ipsam consuluit. quid loquar de Thamar, quae Zaram et Phares geminos fudit infantes — in quorum natiuitate diuisa maceria duos populos separauit et ligata manus coccino conscientiam Iudaeorum iam tunc Christi passione respersit —, ac de scorto prophetico, cuius simi
Abbreviated transcription (Latin):
succidit: Tempus amplexandi. ⁊̃ tẽ¬
pus longe fieri aconpleximus. Hie¬
remias captiuitate propinqua uxo¬
rem prohibetur accipere. Iezechill
in babilone. mortua est inquit upor
mea. ⁊ apertum est os meum. Hec
dicturus nporem nec ille qui duxerat
possinit in oꝑe conuigali libere prophe¬
tare. olim głĩa erat illum audire ner¬
siculum filii tui sicut nouellatio oli¬
uarum in circuitu mense tue.Et ui¬
deds filios filiorũ. NIunc de continetilb
dicitur. Qui adheret dño unus sp̾s ẽ.
⁊ ad hesit anima mea post te. mesus¬
cepit dextera tua. Tunc ocłm pro ccło̾.
nunc uerberanti maxillam p̃bemus
⁊ alteram. Illo tempore bellatoribus
dicebatur. Accingere gladio tuo suꝑ
femur tuũ potentissime. Modo audit
petrus. ꝯde am gladium tuum in
uaginam suam. Qui enu gladio ꝑ¬
cusserit. gladio morietur. Hec dici¬
mus. non separantes legem. ⁊ ewan¬
głm ut martion calumpniatur. s
unũ atq eundem suscipientes deum

Expanded text:
succidit? Tempus amplexandi et temsuccidit? Tempus amplexandi et tempus longe fieri ab amplexibus. Ieremias captivitate propinquam uxorem prohin Babylone: mortua e s t, inquit, uxor mea et apertum est os meum. nec ducturus uxorem nec ille, qui duxerat, possunt in opere coniugali libere prophetare. olim gloria erat illum audire siculum: 'Filii tui sicut novellatio olivarum in circuitu mensae tuae et videas filios filiorum tuorum'. Nunc de continentibus dicitur: 'Qui adheret Domino, unus spiritus est et adhesit anima mea post te, me suscepit dextera tua'. Tunc oculum pro oculo, nunc verberanti maxillam prebemus et alteram. Illo tempore bellatoribus dicebatur: 'Accingere gladio tuo super femur tuum, potentissime'; modo audit Petrus: 'Conde gladium tuum in vaginam suam. Qui enim percusserit gladio, gladio morietur'. hec dicimus non separantes legem et euangelium, ut Martion calumpniatur, sed unum atque eundem suscipientes Deum
Abbreviated transcription (Latin):
fetib atq comugio. alterum sacrifi¬
tio preparatum est. ut patriarche ñ
singulas habuerũt. er uxores im
mo ⁊ꝯtubinas habuere plurimas.
ne hoc parum sit. dauid multas. ⁊sa¬
lomo habuit innumerabiles. ludas
ad thamar. quasi ad scortum in gredi¬
tur. ⁊ iuxta occidentem litteram osee
ꝓpha. nõ solum meretrici s ⁊ adulte̾
copiat᷑. Quod si ⁊ nobis iure concedi¬
tur. adhimiamꝰ ad om̃s feminas. ⁊
in exemplum sodome ⁊ gomorre ab ul¬
tima die ⁊ gomorre de prehendamur.
uendentos ⁊ ementes nubentes ⁊ nup¬
tum tradens ⁊ tunc sit finis comugii
quando terminus uite. Quod ⁊ si pt̾
diluuium. ⁊ ante diluuũ iuguit illa
sententia. Crescite ⁊ multiplicamini.
⁊ replete terram. quid ad nos: in qͦs fi¬
nes scłorũ deuenerunt. quib dicitur
Tempus breue est. ⁊ iam securis ad ra¬
dices arborum posita est. q̃ siluã legis
⁊ nuptiarum ewangłita castititate

Expanded text:
fetibus atque coniugio, alterum sacrififetibus atque coniugio, alterum sacrificio praeparatum est. At patriarchae singulas habuerunt uxores, imo et concubinas habuere plurimas. Et, ne hoc parum sit, David multas, et Salomon habuit innumerabiles. Judas ad Thamar, quasi ad scortum ingreditur. Et juxta occidentepropheta non solum meretrici, sed adulterae copulatur. Quodsi vobis iure conceditur: adhinniamus ad omnes feminas et in exemplum Sodome et Gomorre ad ultimam diem, deprehendamur vendentes et ementes, nubentes et nuptum tradentes, et tunc sit finis coniugii, quando terminus vitae. Quodsi post diluvium et ante diluvium viguit illa sententia: 'Crescite et multiplicamini et replete terram', quid ad nos, in quos fines seculorum devenerunt, quibus dicitur: 'Tempus breve est et iam securis ad radicem arborum posita est, que silvam legis et nuptiarum euangelica castitate
Abbreviated transcription (Latin):
om̃im xp̃ianoꝵ. Sicut illam maledictꝰ
lamech induas diuisit uxores. sic hanc
heretici in plures ecclia̾s lacerant q̃ iuxta
apochalipsim iohĩs synagoge magis di¬
aboli appellande sunt. quam xp̃i conci¬
liabula. Logimus in carminũ libro. Sex¬
aginta sunt regine. octoginta concubine
⁊ adolescentule quarum nõ est numerꝰ
Una est columba mea. formosa mea. una
est matri sue electa genitrici sue elesta¬
Id quam scribit iohannes eplãm. Se¬
nior. electe domine ⁊ filiis eius. S ⁊ in
archam quam petrus apłs sub typo in¬
terpietatur ecclie. Noe cum tribus fili¬
is singulas non binas nxores introdu
xit. Etiam de in mundis animalib bina
sumũtur masculus ⁊ femina ut ne in
pania habeat locum. Ques si de midis¬
septena ponũtur id est imparia ⁊ hoc
uirginitatis ac pudicitie palma mous¬
tratur. Egressus enĩ noe de archa deo
uictimas immolauit. non utiq depa¬
ri s de impari numero. quia alterũ

Expanded text:
omnium Christianorum. sicut illam maledictus omnium Christianorum. sicut illam maledictus Lamech in duas diuisit uxores, sic hanc heretici in plures ecclesias lacerant, quae iuxta Apocalypsin Iohannis synagogae magis diaboli appellandae sunt quam Christi conciliabula. legimus in carminum libro: sexaginta sunt reginae et octoginta concubinae et adulescentulae, quarum non est numerus. una est columba mea, perfecta mea, una est matri suae, electa genetrici suae. ad quam scribit idem Iohannes epistulam: senior electae dominae et filiis eius. sed et in arcam, quam Petrus apostolus sub typo interpretatur ecclesiae, Noe cum tribus filiis singulas, non binas introduxit uxores. etiam de inmundis animalibus bina sumuntur, masculus et femina, ut ne in gamia habeat locum. quodsi de museptena ponuntur, id est inparia, et in hoc uirginitatis ac pudicitiae palma monstratur. egressus enim de arca Noe deo uictimas immolauit, non utique de pari, sed de inpari numero, quia alterum
Abbreviated transcription (Latin):
testatem no rursum ancilla fiat homĩs:
Et certe multo laboriosius ẽ. nõ frui eo
qd habeas. quam desiderare qd̃ amiseris
Unde ⁊ irginitas ineo facilior ẽ qd̃ car¬
nis incentiua nouit. ⁊ iuduitas in eo sol¬
licitior qd̃ peteritas animo recolit uolu¬
ptates maxime si se putet uirum ꝑdidis¬
se nõ premisisse qͦrum alterum doloris al¬
terum gaudii est. Prima hominis creat᷑a
deceat nos plures nuptlas refutare. unꝰ
adam. ⁊ una eua. immo una ex eo costa
separat᷑ infeminam rursumq ꝙ diusũ
fuerat nuptiis copulat̃ dicente script᷑a
Erunt duo incarne una. nõ induas nec
in tres. Propt̾ qd̾ relinquet homo patrẽ
suũ ⁊ matrem suam. ⁊ ad herebit uxori
sue. nõ uxorib. Quod testimoniũ paulus
edisserens ad xp̃m refert ⁊ ad eccli̾am ut
⁊ pͥmus adam in carne. ⁊ sed̾s in sp̃ũ mo¬
nogamus sit. Sit una Eua: mater cũc¬
torum uiuentium. ex una ecłia parens

Expanded text:
testatem, ne rursum ancilla fiat hominis ? testatem, ne rursum ancilla fiat hominis ? et certe multo laboriosius est non frui eo, quod habeas, quam desiderare, quod amiseris. unde et uirginitas in eo felicior est, quod carnis incentiua non nouit, et uiduitas in illo sollicitior, quod praeteritas animo recolit uoluptates, maxime si se uirum putet perdidisse, non praemisisse, quorum alterum doloris, alterum gaudii est. Prima hominis creatura nos doceat plures nuptias refutare. unus Adam et una Eua — immo una ex eo costa — separatur in feminam rursumque, quod diuisum fuerat, nuptiis copulatur dicente scriptura: erunt duo in carne una — non in duas nec in tres-; propter quod relinquet homo patrem et matrem et adhaerebit uxori suae, certe non uxoribus. quod testimonium Paulus edisserens ad Christum refert et ad ecclesiam, ut et primus Adam in carne et secundus in spiritu monogamus sit. una Eua mater cunctorum uiuentium et una ecclesia parens
Abbreviated transcription (Latin):
timonia ista nõ noueris quib incon¬
tinentib ⁊ miseris subuenit᷑: s illa
potius lectites quib pudicitia conti¬
netur. Sufficit tibi quod perdidisti
puimum uirginitatis gradum. ⁊ per
tertium uenisti ad scdm̃. id est ꝑ offici¬
um coniugale ad uiduitatis continẽ¬
tiam. Extreina inmo abiecta ne cogi¬
tes. nec aliena. nͨ longe posita exempla
ꝑ quiras. Habes auiam matrem amit¬
tam. quarum tibi ad nudans imitatõ
atq doctrina ⁊ precepta uite. norma
uirtutum est. Si enim multe incon¬
uigio uiuentib ad huc iuiris intelli¬
gunt illud apłi. omĩa licent. s non
om̃ia expeduint. ⁊ castrant se propt̾
regna celorum. uł a scd̾a natiuitate
post lauachrũ exconsensu uł post nup¬
tias ex ardore fidei. cur iudua q̃ iuditio
dñi uirum habere desiuit. nõ illud leta¬
bunida congeminet dñs dedit. dũo ab¬
stulit. ⁊ oblatam occasionem arripi¬
at libertatis ut sui corpons habeat po¬

Expanded text:
timonia ista non noueris, quibus incontimonia ista non noueris, quibus incontinentibus et miseris subuenitur, sed illa potius lectites, quibus pudicitia coronatur. sufficit tibi, quod perdidisti primum uirginitatis gradum et per tertium uenisti ad secundum, id est per officium coniugale ad uiduitatis continentiam. extrema, immo abiecta ne cogites nec aliena et longe posita exempla perquiras. habes auiam, matrem, amitam, quarum tibi abundans imitatio atque doctrina et praecepta uiuendi norma uirtutum est. si enim multae in coniugio uiuentibus adhuc uiris intellegunt illud apostoli: omnia licent, sed non omnia expediunt, et castrant se propter regna caelorum uel a secunda natiuitate post lauacrum ex consensu uel post nuptias ex ardore fidei, cur uidua, quae iudicio domini uirum habere desiuit, non illud laetabunda congeminet: dominus dedit, dominus abstuli et oblatam occasionem arripiat libertatis, ut sui corporis habeat po
Abbreviated transcription (Latin):
rodi impiissimo comparantur ut in eo
se putet ẽẽ liudabilem. si scortis me¬
lior sit. si publicarum libidinum uic¬
timas superet si uni sit prostituta nõ
plurib. Nem dicturus sum incredibi¬
lem quam multorum testimoniis ap¬
probabo. Ante annos plurimos cum
in cartis eccłiasticis iuuarem damasũ
dentis syuodicis consultatõnib responde¬
rem. uidi duo inter se paria uilissimorũ
eplebe hominũ conparata unũ qui ingn¬
ti sepeliss upores alteramq uicesimum
scd̃m habuisset maritum extremo sibi
ut ip̃i putabant matͥmonio copulatos
Sũma expectatõ om̃im uirorũ parit̾
ac feminarũ post tantos rudes quisꝙ̃
primũ efferret. uicit maritus ⁊ totius
populo urbis confluente coronatus ⁊
precedebat. Quid dicemus tali mulieriͤ
Nempe illud. qd̾ dñs samaritane. ui¬
ginti duos habiusti maritos. ⁊ iste a
quo nunc sepeliris nõ est tuus. Itaq
obsecro te religiosa in xp̃o filia. ut tes¬

Expanded text:
rodi inpiissimo conparantur, ut in eo rodi inpiissimo conparantur, ut in eo se putet esse laudabilem, si scortis melior sit, si publicarum libidinum uictimas superet, si uni sit prostituta, non pluribus. Rem dicturus incredibilem multorum testimoniis adprobabo. ante annos plurimos, cum in chartis ecclesiasticis iuuarem Damasum,dentis synodicis consultationibus responderem, uidi duo inter se paria uilissimorum e plebe hominum conparata, unum, qui uiginti sepelisset uxores, alteram, quae uicesimum secundum habuisset maritum, extremo sibi, ut ipsi putabant, matrimonio copulatos. summa omnium expectatio uirorum pariter ac feminarum: \'post tantas rudes quis quem primus efferet?\' uicit maritus et totius urbis populo confluente coronatus et praecedebat. quid dicimus tali mulieri? nempe illud, quod dominus Samaritanae: \'uiginti duos habuisti maritos et istum, a quo nunc sepeliris, non est tuus.\' Itaque obsecro te, religiosa in Christo filia, ut tes
Abbreviated transcription (Latin):
bitur luxuriam: ita ut propħm mere¬
atur audire dicentẽ. facies meretͥcis
facta est tibi. inpudorata es tu. Quid
igit ur : Dampnamꝰ scd̾̃a matrimonia:.
Mimine. S prima laudamus. Abici¬
mus deeccłia digamos: Absit. sed mo¬
nogamos ad continentiam prouocamꝰ.
In arca noe. nõ solum mũda sed ⁊ immũ¬
da fuerunt animalia. Habuit ⁊ hõies
habuit ⁊ serpentes. In domo qͦ mag¬
na uasa diuersa sunt. Alia in honore.
alia in contumeliam. Est ⁊ cratera ad
bibendum. ⁊ est matulla ad seccetiora
nature. Nam cũ sementẽ terre bone
centesimum ⁊ sexagesimum ⁊ tricesi¬
mum fructum ewangłia doceant ⁊̃
centenarius prouirginitatis corona
primũ gradum teneat. sexagenarius
pro labore iuduarũ in scd̾o sit numero.
tricenarius federa nuptiarũ ip̃a digi¬
torum conu̾ictõne testetur. digama
inquo erit numero: Inmo extra nu¬
merum. Certe in bona terra nõ orit᷑
s in ueprib ⁊ spinetis uulpium q̃ he¬

Expanded text:
bitur luxuriam, ita ut prophetam merebitur luxuriam, ita ut prophetam mereatur audire dicentem: facies meretricis facta est tibi; inpudorata es tu. quid igitur ? damnamus secunda matrimonia ? minime, sed prima laudamus. abicimus de ecclesia digamos ? absit, sed monogamos ad continentiam prouocamus. in arca Noe non solum munda, sed et inmunda fuerunt animalia; habuit et homines, habuit et serpentes. in domo quoque magna uasa diuersa sunt, alia in honorem, alia in contumeliam. est et crater ad bibendum, est et matula ad secretiora naturae. nam cum in semente terrae bonae centesimum et sexagesimum et tricesimum fructum euangelia doceant et centenarius pro uirginitatis corona primum gradum teneat, sexagenarius pro labore uiduarum in secundo sit numero, tricenarius foedera nuptiarum ipsa digitorum coniunctione testetur, digamia in quo erit numero ? immo extra numerum. certe in bona terra non oritur, sed in uepribus et in spinetis uulpium, quae He
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s gallias innudauit. sepuisq cesis
romanis excercitib apud aquas sexti¬
as mario pugnante superata ẽ. Quo¬
rum trecente matrone cũ aliis se iui¬
ris captiuitatis conditõne tradendas
ẽẽ didicissent. primũ consułẽ depreca¬
te sunt ut templo cereis ac ueneris ĩ
seruitium traderent᷑. Quod cum nõ
impetrarent submouente eas listore
cesis ꝑuulis liberis mane mortue stͤ
reperte. suffocatis laqueo faucibus
⁊ mutuis complexib se tenentes. Qd̃
igit᷑ barbare castitati non potuit in¬
ferre captiuitas. hoc matrona nobi¬
lis faciat. ⁊ experiet᷑ alterum uirũ
q̃ priorem aut bonũ perdidit aut ma¬
lum exꝑta ẽ. ut rursum contra uidi
si ille dormierit. in quartum ⁊ qũtum
procedet ut nõ sit qͦ ameretritib diffe¬
rat᷑. Om̃i rõne uidue prouidendum ẽ.
ne castitatis pͥmos excedat limites.:
Quod si excessĩt ⁊ uerecundiam supe¬
ret matronalem. in omnem debacha¬

Expanded text:
omnes Gallias inundauit saepiusque caesis omnes Gallias inundauit saepiusque caesis Romanis exercitibus apud Aquas Sextias Mario oppugnante superata est. quorum trecentae matronae, cum aliis se uiris captiuitatis condicione tradendas esse didicissent, primo consulem deprecatae sunt, ut templo Cereris ac Ueneris in seruitium traderentur. quod cum non inpetrarent submouente eas lictore, caesis paruulis liberis mane mortuae sunt repertae suffocatis laqueo faucibus et mutuis conplexibus se tenentes. Quod igitur barbarae castitati non potuit inferre captiuitas, hoc matrona nobilis faciet et experietur alterum uirum, quae priorem aut bonum perdidit aut malum experta est, ut rursum contra iudicsi ille dormierit, in quartum quintumque procedet, ut quo a meretricibus differat ? omni ratione uiduae prouidendum est, ne castitatis primos excedat limites. quos si excesserit et uerecundiam ruperit matronalem, in omnem debaccha
Abbreviated transcription (Latin):
na debilitate fit castus. Niam̃ unius ux¬
ouis ad sacerdo tium admittitur. Flami¬
nica qͦ unius mariti uxor eligitur ad
tauri egẏptii sacra semel maritꝰ assu¬
mitur. Ut omutam uirgines ueste
⁊ apollinis iunonisq achiue ⁊dyane
minerue que perpetua sacerdotii uir¬
ginitate marcescunt. stringam bie¬
uit̾ roginam cartaginis q̃ magis ar¬
dere uoluit quam hiarbe regi nubere
⁊ hasdrubalis uxorem q̃ aprehensis
utraq manu liberis insubiectum se
precipitauit incendium ne pudicitie
dampna sentiret ⁊ luccetiam q̃ anus¬
sa gła castitatis uoluit pollute consci¬
entie superucuiere. Ac ne multa lon¬
go sermone contexã q̃ potes de primo
contͣ iouuuanũ uolumine inedifica¬
tõnem tuam sumere. unũ tantũ qd̃
in patria tua gestum ẽ. repetam ut
scias pudicitiam tuam barbaris acfe¬
ris ⁊ sanguinariis gentib ẽẽ uenera¬
bilem. Gens tentom̃ ⁊ exultimus
oceani atꝙ germanie ꝓfecta litorib.

Expanded text:
na debilitate fit castus, flamen unius uxna debilitate fit castus, flamen unius uxoris ad sacerdotium admittitur, flamioque unius mariti uxor eligitur, ad tauri Aegyptii sacra semel maritus adsumitur, ut omittam uirgines Uestae et Apollinis Iunonisque Achiuae et Dianae ac Mineruae, quae perpetua sacerdotii uirginitate marcescunt. stringam breuiter reginam Carthaginis, quae magis ardere uoluit quam Iarbae regi nubere, et Hasdrubalis uxorem, quae adprehensis utraque manu liberis in subiectum se praecipitauit incendium, ne pudicitiae damna sentiret, et Lucretiam, quae amissa gloria castitatis noluit pollutae conscientiae superuiuere. ac ne multa longo sermone contexam, quae potes de primo contra Iouinianum uolumine in aedificationem tuam sumere, unum tantum, quod in patria tua gestum est, repetam, ut scias pudicitiam etiam barbaris ac feris et sanguinariis gentibus esse uenerabilem. gens Teutonum ex ultimis oceani atque Germaniae profecta litoribus
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ propõĩte beatitudinis apłi ponit ex¬
emplum. Si aut̃ nos uiderit nolle. qd̃
ip̃e nult incontinentie nr̃e tͥbuit indul¬
gentiam quam eduab eligamus uolũ¬
tatem qd̾ magis uult. ⁊ qd̾ per se bonũ
sit leuius. ⁊ quodaminͦ . donũ est. quia
prefert᷑ malo: Ergo qui eligunus qd̾
apłs non uult. s uelle compellit̾. un¬
mo ad quiescit deteriora cupientibus
Legimus inueti destamento pontifices
semel maritos. ⁊ filias sacerdotum siui¬
due fuerint uesci debere de sacerdotalib
cibis mortius qr sicut patri ⁊ matti.
sic exhibendum in feriarum officiũ. Sin
aut̃ alios iuros acceꝑuit. alienas eas
⁊ apr̃e ⁊ a sacrificiis fieri ⁊ inter exter¬
nas debere reputari. Quod quidem ob¬
seruat ⁊ gentilitas incondempnatõnẽ
nr̃i si hoc non exibeat u̾itas xp̃o. quod
tribuit mendatium dẏabolo. qui ⁊ cas¬
titatem repperit ꝑditricem. Hierophã¬
ta apud athenas eiurat uirum. ⁊ eter¬

Expanded text:
et propositae beatitudinis apostoli ponit exet propositae beatitudinis apostoli ponit exemplum. sin autem nos uiderit nolle, quod ipse uult, incontinentiae nostrae tribuit indulgentiam. quam e duabus eligimus uoluntatem ? quod magis uult et quod per se bonum fit leuius et quodam modo nec bonum est, quia praefertur malo? ergo, qui eligimus, quod apostolus non uult, sed uelle conpellitur, immo adquiescit deteriora cupientibus,legimus in ueteri testamento pontifices semel maritos et filias sacerdotum, si uiduae fuerint, uesci debere de sacerdotalibus cibis mortuisque sicut patri et matri sic exhibendum inferiarum officium, sin autem alios uiros acceperint, alienas et a patre et a sacrificiis fieri et inter externas debere reputari. Quod quidem obseruat et gentilitas in condemnationem nostri, si hoc non exhibeat ueritas Christo, quod tribuit mendacium diabolo, qui et castitatem repperit perditricem. hierophanta apud Athenas eiurat uirum et aeter
Abbreviated transcription (Latin):
eligitur. si digamus fuerit. porro e¬
liguntur ex laicis sacerdotes. ego ⁊ la¬
icus tenetur ad mandato ꝑ qd̃ ad sacer¬
dotium ꝑuenit. Aliud est ꝙ uult apłs
alius quod cogitur uelle. ut concedat
scd̃a matrimonia mnee ẽ in continentie
non illius uoluntatis. Wlt om̃s ẽẽ sĩt
se ip̃m ⁊ ea cogitare q̃ d̾i̾ sunt ⁊ solutos
nequaqm ultra alligari. S si la ben¬
tes ꝑ incontinentĩa ad baratrum stu¬
pri uiderit peruenire digamio porrigit
mamum ut cum una magis quam cũ
plurib uolutentur. Quod nequaqu̾a
amare dictum. ⁊ contra apłĩ regulam:
secundus nuptiator exaudiat. Due sũt
eñi apłi uoluntates: una qua p̃cepit.
Dico aut̃ ñuptis ⁊ uidius. bonum est
ulis si sic permanserint sicut ego. Al¬
tera qͦ indulget. Si aũt nõ se continẽt
nubant. Melius est enĩ nubere quã
uri. Primũ quid uelit. deinde quid co¬
gitatur uelle demoustrat. Ult nos
ꝑmanere post nuptias sicut se ipsum

Expanded text:
eligitur, si digamus fuerit, porro eeligitur, si digamus fuerit, porro eliguntur ex laicis sacerdotes: ergo et laicus tenetur mandato, per quod ad sacerdotium peruenit. Aliud est, quod uult apostolus, aliud, quod cogitur uelle. ut concedat secunda matrimonia, meae est incontinentiae, non illius uoluntatis. uult esse omnes sicut se ipsum et ea cogitare, quae dei sunt, et solutos nequaquam ultra alligari. sed, si labentes per incontinentiam ad baratrum stupri uiderit peruenire, digamiae porrigit manum, ut cum una magis quam cum pluribus uolutentur. quod nequaquam amare dictum et contra apostoli regulam secundus nuptiator exaudiat. duae emm sunt apostoli uoluntates: una, qua praecipit: dico autem innuptis et uiduis: bonum est illis, si sic permanserint sicut ego, altera, qua indulget: si autem non se continent, nubant; melius est enim nubere quam uri. primum, quid uelit, deinde, quid cogatur uelle, demonstrat. uult nos permanere post nuptias sicut se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
ut egentib patre ⁊ matre. sacrificiũ
offerrent filii qd̃ sacerdotes scribeq consu¬
merent. Si ergo apłs pauꝑes uiduas e
as tamen q̃ adolescentule sunt. ⁊ nulla
debilitade frangunt᷑ cogit manib sius
laborare ne grauet᷑ eccłia. ⁊ possit auus
iuduas sustentare. qua excusatõne utit᷑
que opib mũdi fluit. q̃ post cͣam aliis
ministrare. ⁊ de iniqͦ manimona face̾
sibi amicos qui possint eam inet̾na re¬
cipere tabernacula: Si mulq considera
qd̃ uidua nõ eligatur. nisi unius uiri
uxor. ⁊ nos putabamus sacerdotũ hoc
tantum ẽẽ pruilegium. ut nõ admit¬
tatur ad altare nͥ qui unam huit uxo¬
rem. Non solum eium ab officio sacer¬
dotii digamus excludit᷑. s ⁊ uidua ab
elemosina ecclie.dum indigna putat᷑
stipe. q̃ ad scd̾a coniuigia deuoluta est.
quamqũa in lege sacerdotali tencatur
⁊ laicus qui talem se p̃lere debet ut
possit eligi in sacerdotiũ. Non enim

Expanded text:
ut egentibus patre et matre sacrificium ut egentibus patre et matre sacrificium offerrent filii, quod sacerdotes scribaeque consumerent. si ergo apostolus pauperes uiduas — eas tamen, quae adulescentulae sunt et nulla debilitate franguntur – cogit suis manibus laborare, ne grauetur ecclesia et possit anus uiduas sustentare, qua excusatione utitur, quae opibus mundi affluit, quae potest etiam aliis ministrare et de iniquo mamona facere sibi amicos, qui possint eam in aeterna suscipere tabernacula? simulque considera, quod uidua non eligatur nisi unius uiri uxor. et nos putabamus sacerdotum hoc tantum esse priuilegium, ut non admittatur ad altare, nisi qui unam habuerit uxorem. non solum enim ab officio sacerdotali digamus excluditur, sed et ab elemosyna ecclesiae, dum indigna putatur stipe, quae ad secunda coniugia deuoluta est. quamquam in lege sacerdotali teneatur et laicus, qui talem se praebere debet, ut possit eligi in sacerdotium. non enim
Abbreviated transcription (Latin):
bz deus spes est. ⁊ om̃e opus oratio
Ex quo intelligi dat̾. adolescentulas
iuduas. exceptis his quas excusat
in firmitas. uł suo labori uł libero¬
rum uł propinquorũ ministĩo de¬
legari. Honor aut̃ in presentiaꝵ.
uł pro elemosina uł pro munere
accipitur. ut est illud. Pͥbrĩ dupli¬
ci honore digni habeantur maxi¬
nie. qui laborant in u̾bo ⁊ doctri¬
na. Et i ewangłio dñs disserit
Mandatum legis in quo dicitur
Nonora patrem tuum ⁊ matrem
tuam. nõ in uerborum sono qui
in opiam parentum cassa potest
adulatõne frustrari. s in uictibus
necessarss ministrandis debere intel¬
lgi. Iuente em̃ deo ut fiui aletẽt
parentes paupes. ⁊redderent benefita
senib q̃ pariuili acceperant. scribe ⁊
pharisei econtrario docebant filioa
ut parentib responderent. Corban.
Hoc est donum. quod altari pollicitꝰ
sum. ⁊ indempli dona promisi. Situ
non. a me acceperis cibos. uertetur ĩ
tuum refrigerium. Atq ita fiebat

Expanded text:
bus Deus spes est et omne opus oratio. bus Deus spes est et omne opus oratio. Ex quo datur intelligi adolescentulas viduas excepinfirmitas, uel suo labori uel liberorum ac propinquorum ministerio deligari. honor autem inpraesentiarum uel pro elemosyna uel pro munere accipitur, ut est illud: presbyteri duplici honore dignis habeantur, maxime, qui laborant in uerbo et doctrina. et in euangelio dominus disserit mandatum legis, in quo dicitur: honora patrem tuum et matrem tua m, non in uerborum sono, qui inopiam parentum cassa potest adulatione frustrari, sed in uictus necessariis ministrandis debere intellegi. iubente enim deo, ut filii alerent parentes pauperes et redderent beneficia senibus, quae paruuli acceperant, scribae et pharisaei e contrario docebant filios, ut parentibus responderent: \'corban, hoc est donum, quod altari pollicitus sum et in templi dona promisi, si tu a me acceperis cibos, uertetur in tuum refrigerium\'. atque ita fiebat,
Abbreviated transcription (Latin):
sit texta subtemine. Exemploq tol¬
lit. qd̾ concesserat: ⁊ quasi penite¬
at eum sententie sue. retrahit. Bea
tior erit sisic permansit̾ suiq hoc ma
confirmat. ut nõ indulgens homo
fragilitati carnis humane. s apłs
in eo annorum puellarium debet ui¬
dua blandiri. qd̾ non minus sexage¬
nariam elcõnem precepit.Neq e¬
num innuptas uł iuuenculas cogit
ut iuibant qui denuptius quoq lo¬
quitur. tempus breue est. super est
ut ⁊ qui habueruit uxores. sic sint
quasi non habeant. S de hiis udu¬
is disputant q̃ suorũ nutriunt᷑ ali¬
mentis. q̃ filiorum ⁊ nepotum cer¬
uicib imponuntur. quib imperat
ut discant domũ suam colore ⁊ re¬
munerari parentes sufficient̾ eis
tribuere. ut non grauet᷑ ecclia ⁊
possit certis uiduis ministrari. de
quib scriptum ẽ. Honora uiduas
que uere iidue sunt. Hoc ẽ q̃ om̃i
sius laborare iso possunt. quas pau¬
pertas debilitat. etasq confecit. qui¬

Expanded text:
sit texta subtemine. extemploque tolsit texta subtemine. extemploque tollit, quod concesserat et, quasi paeniteat eum sententiae suae, retrahit: b e a tior erit, si sic permanserit, suique hoc magis itate confirmat, ut non indulgens homo fragilitati carnis humanae, sed apoin eo annorum puellarium debet uidua blandiri, quod non minus sexagenariae electionem praecipit. neque enim innuptas uel iuuenculas cogit, ut nubant, qui de nuptis quoque loquitur: t e mpus breue est; superest, ut et, qui habent uxores, sic sint, quasi non habeant, sed de his uiduis disputat, quae suorum nutriuntur alimentis, quae filiorum et nepotum ceruicibus inponuntur. quibus imperat, ut discant domum suam colere et remunerari parentes et sufficienter eis tribuere, ut non grauetur ecclesia et possit certis uiduis ministrare, de quibus scriptum est: honora uiduas, quae uere uiduae sunt, hoc est, quae omni suis laborare non possunt, quas paupertas debilitat, aetasque conficit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ab solutum bonum ẽ. ⁊ sine compa¬
solutum non ligatum. nec seruũ s
liberum cogitantem ea que dei sũt.
nõ ea que uyoris. Et protimus inꝯ
si dormierit nir eius. liberata ẽ. cui u
am. Et in hoc idem sensus est. quia
toi epłarum. uiuente uiro mulier
alligata ẽ. ⁊ mortuo soluta. Ergo
matrimoniũ uinculum ẽ. ⁊ iudiu¬
tas solutõ. Uxor alligata est uiro.
⁊ uir alligatus est uxori in tantum
ut sui corporis nõ habeant potesta¬
tem ⁊ alterutrum debitum reddãt
noc possint habere pudicitie liberta¬
tem. qui seruiunt dominatu nup¬
tiarum. Quodq addit. tantũ indo¬
mino amphutat echnicorũ cõm¬
gia de quib in alio loco dixerat. No¬
lite iugum ducere cum in fidelib
Que enim partici patio iusticie ꝯ
iniquitate: Aut quȩ sotietas luci
cum denebris: Que cõuentõ xp̃i: ꝯ
belial : Aut que ꝑs fideli. cum infide¬
le: ¶consensus uerbo dei. cũ ydo¬
lis: Ne scilicet aremus in boue
⁊ asino. ne tunica nuiptialis uario

Expanded text:
absolutum bonum est et sine conpasolutum, non ligatum, nec seruum sed liberum, cogitantem ea, quae dei sunt, non ea, quae uxoris. et protinus in si dormierit uir eius, libera est: cui uulam. et in hoc idem sensus, quia idemtor epistularum. uiuente uiro mulier alligata est et mortuo soluta. ergo matrimonium uinculum est et uiduitas solutio. uxor alligata est uiro et uir alligatus uxori in tantum, ut sui corporis non habeant potestatem et alterutrum debitum reddant nec possint habere pudicitiae libertatem, qui seruiunt dominatui nuptiarum. quodque addidit: tantum in domino, amputat ethnicorum coniugia, de quibus et in alio loco dixerat: nolite iugum ducere cum infidelibus. quae enim participatio iustitiae cum iniquitate aut quae societas luci cum tenebris? quae conuentio Christi ad Belial aut quae pars fideli cum infidele? qui consensus templo dei cum idolis? ne scilicet aremus in boue et asino, ne tunica nuptialis uario
Abbreviated transcription (Latin):
tia in continentib aperit matrimo¬
nia. ut a sathana abstrahat. ut mag̃
mulierem quali cumq uiro iunctam
faciat ẽẽ. qũa dẏabolo. S ⁊ ad chorin¬
tios tale aliquid loquit᷑. Dico aũt
in nuptis ⁊ idius. Bonũ est illis si

Expanded text:
tia incontinentibus aperit matrimotia incontinentibus aperit matrimonia, ut a satana abstrahat, ut magis mulierem qualicumque uiro iunctam faciat esse . quam diabolo. sed et ad Corinthios tale quid loquitur: dico autem innuptis et uiduis: bonum e
Abbreviated transcription (Latin):
re. Cur q̃so: Quia uolo ad olescentu¬
las fomicari. Procteare filios. Quam
ob causam Ne metu ꝑtus ⁊ adul¬
terii filios necare cogant᷑. Matres
familias eẽ. Quare obsecro: Quia
multo tolerabilius est digamũ esse ꝙͣ
scortum: scdm̃ habere uirum quam
plures adulteros. In altero enim mi¬
seriarum consolatõ. in altero pena
poctati est. Sequit᷑. Nullam occo¬
nem dare aduersario maledicti gra. In
quo breui accinctoq p̃cepto multa si¬
mul monita continentur. ne propõi¬
tum uidue exquisitior cultus infamet.
ne ocłorum nutib. ⁊ hilaritate uul¬
tus uiueniũ post se greges trahat.
ne aliud uerbo. aluid habitu pollice¬
atur. ⁊ conueniat ei uersiculus ille
uulgatus. Risit ⁊ arguto. quiddam
promisit ocello. Atq ut om̃s nuben¬
di causas breui sermone concluderet
cur hoc precepisset ostendit dicens. Iã
enĩ quedam abierunt retͦ post sacha¬
nan. Ideo ergo scd̾a. ⁊ si necesse est ter¬

Expanded text:
re: cur, quaeso? quia nolo adulescenture: cur, quaeso? quia nolo adulescentulas fornicari. procreare filios: quam ob causam? ne metu partus ex adulterio filios necare cogantur. matres familias esse: quare, obsecro ? quia multo tolerabilius est digamum esse quam scortum, secundum habere uirum quam plures adulteros. in altero enim miseriarum consolatio est, in altero poena peccati. sequitur: nullam occasionem dare aduersario maledicti gratia. in quo breui accinctoque praecepto multa simul monita continentur: ne propositum uiduae exquisitior cultus infamet, ne oculorum nutibus et hilaritate uultus iuuenum post se greges trahat, ne aliud uerbo, aliud habitu polliceatur et conueniat ei uersiculus ille uulgatus: risit et arguto quiddam promisit ocello. atque ut omnes nubendi causas breui sermone concluderet, cur hoc praecepisset, ostendit dicens: iam enim quaedam abierunt retro post satanan. ideo ergo secunda et, si necesse est, ter
Abbreviated transcription (Latin):
sensum tractare precepti. ⁊ omnem lo
apostolicis uestigiis in sistentem. no
transuersum quidem ut dici solet ui¬
guem in partem alteram declinare:
Supra scripserat qualis iudua ẽẽ deleret
Unis niri uxor. q̃ liberos educauit
que in bonis operib habuit testimo¬
mum. q̃ tribulantibus de sua substan¬
tia ministrauit. cuiꝰ spes d̾s ẽ. ⁊ que
permanet in obsecratõne. ⁊ oratõni¬
b nocte ac die. postq iuingit contͣria
q̃ aũt indelitiis est. uiuens mortua ẽ
statimq infert. ut discipulum suũ¬
om̃i muniat arte doctrine. Adolescen¬
tiores aut̃ uiduas deuita. que cum
lascuuerint. in xp̃o nubere uolunt. ha¬
lentes dampnatõnem qd primam fidẽ
irritam fecerint. Propter has igit᷑
fornicate sunt in iniuriam uiri sui
grecus sermo significat. Wlt apłs
alterum matͥmoniũ preferens diga¬
miam formcatõni sedm̃ ui dulgentisã
singula testimonis uerba tractanda
sunt. uolo inqͥt adolescentulas nube¬

Expanded text:
sensum tractare praecepti sensum tractare praecepti Apostolicis vestigiis insistentem, ne transversum quidem, ut dici solet, unguem in partem alteram declinare. Supra scripserat qualis vidua esse deberet: Unius viri uxor, quae liberos educavit, quae in bonis operibus habuit testimonium, suae tribulatis de sua substantiola subministravit ; cujus spes Deus est, et quae permanet in obsecratione, et orationibus nocte ac die . Post quae jungit contraria: Quae autem iu deliciis est, vivens mortua est. Statimque infert, ut discipulum suuomni munit arte doctrinae: adulescentiores autem uiduas deuita, quae, cum lasciuierint in Christo, nubere uolunt habentes - damnationem, quod primam fidem irritam fecerunt. propter has igitur, quae fornicatae sunt in iniuriam uiri sui  Graecus sermo significat — uult apostolus alterum matrimonium praeferens digamiam fornicationi, secundum indulgentiam singula testimonii uerba tractanda sunt. uolo, inquit, adulescentulas nube