comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& pauperes & qđ multo ẽ p̃ciosius multoq uberuis. lacimis suis eius
delicta lauerunt Illc sunt lacrimȩ redemptriaes illigemitꝰ qͥdolorẽ
mortis ab scomdr̃ illȩ dolor qͥ ꝑpetuȩ ub̃tatȩ leticiȩ uetiris sensum
doloris obducat: Itaq licet priuatum funus. tam̃ fletus est puplicus:
Et ideo non potest fletus cẽ diuturnus qui ii ũsorũ est affectib. c̃secrat᷑.
Nam quid te fr̃mi amantisfone ficam qui mihi sic creptus es ut ec̃sõ
q̃ num: non enim ꝑdidi usum tui s com mutaui Ante corpore insepara¬
bilis. nunc indiuiduus affectui: Manes oum mecũ ac semꝑ manebis:
tquidem cum uiueres nob̾cum numquam te patria cripuit mihi neo
pse mihi umquam patriam pretulisti. & nunc alteram p̃stitisti Coe¬
pi enim hic iam non eẽ peregrinus. ubi melior meiporcio ÷. Num quõ
enim in me totus fui. ẜ in altero nr̃i. pars maior ẽ amborum: Ut̃q aut̃

Expanded text:
et pauperes, et quod multo est pretiosius, multoque uberius, lacrymis suis ejus et pauperes, et quod multo est pretiosius, multoque uberius, lacrymis suis ejus delicta laverunt. Illae sunt lacrymae redemptrices, illi gemitus qui dolorem mortis abscondunt, ille dolor qui, perpetuae ubertate laetitiae, veteris sensum doloris obducat. Itaque licet privatum funus, fletus tamen est publicus; et ideo non potest fletus esse diuturnus, qui universorum est affectibus consecratus. 6. Nam quid te, mi frater amantissime, fleam, qui mihi sic ereptus es, ut esses omnium? Non enim perdidi usum tui, sed commutavi: ante corpore inseparabilis, nunc individuus affectu; manes enim mecum, at semper manebis. Et quidem cum viveres nobiscum, numquam te patria eripuit mihi, nec ipse mihi umquam patriam praetulisti: et nunc alteram praestitisti: coepi enim jam hic non esse peregrinus, ubi melior mei portio est. Numquam enim totus in me fui, sed in altero nostri pars major amborum: uterque autem
Abbreviated transcription (Latin):
ri illi necesse : fuit: Anqui deseruo dicit. Si uolo rum sic manere do
tate uitae hiũ. sibi p̃cium: mihi sacrificium ꝑdidiss&e: Quod igitͥ
maus est solatium nr̃i. quam qđ scđm carnẽ & xp̃s ẽ mortuus :
At cur ego uchem̃tius fleam fratrem. cum sciam illam mori non po¬
tum dolorem communi dolore digessi. Presertm cum meae lacri¬
mȩ nihil ꝓsint. ur̃e aut̃ lacrunȩ fidem astruant. consolationẽ
afferant: Petis diuites & flendo ꝓhatis nihil opitulari repositas di¬
uĩas ad salutẽ : cum pͥoenitentiȩ p̃cio mors differri non queat. & pa¬
ri usu diuitẽ in opemq dies suppremus eripiat: Fletis senes quod in
hoc liber& sortem pauetis. Etideo quia uitam corporis ꝓducere non
potestis. instituite liberos non adusum corporis. s ad uirtutis officiu
Hletis & uiuenes quod nature non sit maturitas senectutis. Eleuer̃

Expanded text:
ri, illi necesse non fuit. An qui de servo dicit: Si eum volo sic manere, dori, illi necesse non fuit. An qui de servo dicit: Si eum volo sic manere, dotate vitae hujus sibi pretium, mihi sacrificium perdidisset. Quod igitur majus est solatium nostri, quam quod secundum carnem et Christus mortuus est? Aut cur ego vehementius fleam fratrem, cum sciam illam mori non potum dolorem communi dolore digessi, praesertim cum meae lacrymae nihil prosint, vestrae autem lacrymae fidem astruant, consolationem afferant. Fletis divites, et flendo probatis nihil opitulari repositas divitias ad salutem; cum pecuniae pretio mors differri non queat, et pari usu divitem, inopemque dies supremus eripiat. Fletis senes, quod in hoc liberorum sortem pavetis; et ideo quia vitam corporis producere non potestis, instituite liberos non ad usum corporis, sed ad virtutis officium. Fletis et juvenes, quod naturae finis non sit maturitas senectutis. Fleverunt
Abbreviated transcription (Latin):
hil inter est utrum abiures depositum. andoleas restitutum. Inatroq
fidei ambiguum uitae periculum est. An si pecuniam neges culpa
est. si hostiam neges pietas est: Gum pecuniae fenerator inludi
posfit. naturae auctor & necefsitudinis creditori fraudari non queat
ltaq quanto ubeior foenoris summa: tanto gracior usura fortis.
Unde ingati defratre ẽẽ non possumus quia quod naturae cõmu¬
nis fuit : reddidit. Quod gr̃ae singularis est meruit Quis enim com¬
munẽ condicionem recus& .: Quis doleat sibi ꝓprium pignus ereptũ.
cum adsolatium nr̃i. filium suum unicum ꝓnob̾ pater tradiderit ad
mortem : quis exceptum se put& eẽ debere acondicione moriendi. qui
non sit exceptus conditione nascendi: Magnum pietatis misterũ
ut mors corporis nec in xp̃o ẽẽt excepta: Aclicet naturȩ dñs. carnis
tam̃ quam susceperat legem non recusaret: Etmihi necesse. ẽ mo¬

Expanded text:
hil interest utrum abjures depositum, an doleas restitutum. In utroque hil interest utrum abjures depositum, an doleas restitutum. In utroque fidei ambiguum, vitae periculum est. An si pecuniam neges, culpa est: si hostiam neges, pietas est? cum pecuniae fenerator illudi possit, naturae auctor, et necessitudinis creditor fraudari non queat. Itaque quanto uberior fenoris summa, tanto gratior sortis usura. 4. Unde ingrati de fratre esse non possumus; quia quod naturae communis fuit, reddidit: quod gratiae singularis est, meruit. Quis enim communem conditionem recuset? Quis doleat sibi proprium pignus ereptum cum ad solatium nostri Filium suum unicum pro nobis Pater tradiderit ad mortem ? Quis exceptum se putet esse debere a conditione moriendi, qui non sit exceptus a conditione nascendi? Magnum pietatis mysterium, ut mors corporis nec in Christo esset excepta; ac licet naturae Dominus, carnis tamen quam susceperat, legem non recusaret. Et mihi necesse est mo
Abbreviated transcription (Latin):
duximꝰ fr̃s dilceussimi hostiam itam. hostiam in contaminatã.
hostiam dõ placentem dominum. & fr̃m meum satirum:
Mc̃mineram quippe cum tẽ mortalem. nec fefellit opinio sed
suꝑ hubundauit gr̃a. ltaq niħil habeo quod querar. & habeo inquo
łam ł me manerent inme potius acmeam reciderant domẽ:
Dõ igitur gr̃as quia in hoc om̃ium mitu cum om̃ia motib sint
suspecta barbarcis: cominunẽ merorẽ priuato dolore trais egi.
& in me conuersum est quic quid timibamꝰ m̃is. Atq utinã hic
consumptum sit ait dolor m̃s puplici doloris redemptio sit: Nihil
nihil amabilius. nihil carius S prestant priuatis ꝑ uplica. lp¬
non nob̵ solis nos uiuere disceremus Accidit illud quod ingratus
diuinitati eẽ non possum: Letindum est enim magis quod talẽ
fratrem habuerim. quam dolendum quod fratrem amiscrim.
lllud enim munus. hoc debitum ẽ: Itaq ꝑfunctussum quam diu
licuit commisso mihi fenore Qui depofuit pignus: recepit: Ni¬

Expanded text:
duximus, fratres dilectissimi, hostiam meam, hostiam incontaminatam, hostiam Deo placentem, domnum et fratrem meum Satyrum. Memineram esse mortalem, nec fefellit opinio, sed superabundavit gratia. Itaque nihil habeo quod querar, et habeo in quo el Ecclesiam vel me manerent, in me potius ac meam deciderent domum. Deo igitur gratias, quia in hoc omnium metu, cum omnia motibus sint suspecta Barbaricis, communem moerorem privato dolore transegi, et in me conversum est quidquid timebam omnibus. Atque utinam hic consummatum sit, ut dolor meus publici doloris redemptio sit! 2. Nihil nihil amabilius, nihil charius; sed praestant privatis publica. Ipnos non solis nobis vivere disceremus . 3. Accedit illud quod ingratus divinitati esse non possum: laetandum est enim magis quod talem fratrem habuerim, quam dolendum quod fratrem amiserim; illud enim munus, hoc debitum est. Itaque perfunctus sum, quamdiu licuit, 1114 commisso mihi fenore: qui deposuit pignus, recepit. Ni
Abbreviated transcription (Latin):
corpus meum obicere sigladiis petitus essẽ: me ꝓte potius suf¬
figendum dedissem Si exrundem potussem animam reuocare
meam potius optulissem Nihil mihu ꝓfuit ultimos aufisse. an¬
helitus : nihil flatus meos inspirasse morienti. Putabam enĩ
quod aut tuam mortẽ susciperem ipse aut meam uitam

Expanded text:
Si gladiis petitus esses, me pro te potius suffigendum dedissem: si exeuntem potuissem revocare animam, meam potius obtulissem. 19. Nihil mihi profuit ultimos hausisse anhelitus, nihil flatus in os inspirasse morienti; putabam enim quod aut tuam mortem ipse susciperem, aut meam vitam
Abbreviated transcription (Latin):
ita &iã in fr̃ĩb c̃suetudinis usus atq collegui. acerbitatẽ dolo¬
Saccendunt Sed ecce dicentẽ seripturã audio Noli facere hunc¬
q sermonẽ sed c̃senti ꝑsuaderi Qui enĩ casus sion. & c̃solare p̃p
dolorẽ iherusalẽ. Uides eñi quia scã nr̃a c̃ taminata st̃. & nom̃
qđ nominatũ ẽ suꝑ nos ꝓfanatũ ẽ. & iuuenes nr̃i ẽtumeliã

Expanded text:
ita etiam in fratribus consuetudinis usus atque collegii acerbitatem doloita etiam in fratribus consuetudinis usus atque collegii acerbitatem doloris accendunt. 69. Sed ecce dicentem Scripturam audio: Noli facere hunc sermonem, sed consenti persuaderi. Qui enim casus Sion? Consolare propter dolorem Hierusalem. Vides enim quia sancta nostra contaminata sunt, et nomen quod nominatum
Abbreviated transcription (Latin):
tantoꝵ amisso flore meritoꝵ cõmunis quedã nature me c̃dicio sola¬
bat᷑ : defexusq in uno dolor acerbitatẽ publici funeris domesticȩ
specie pietatis obdixerat Repete gͦ sacra seripͥura solatia tua.
Gluuat enĩ tius p̃cepus. tuis sententus immorari Quã facilius ẽ
celũ & terrã p̃terire. quã delege unũ apicẽ cadere Ded iã audiã¬
Nisq scripta sunt: Nunc inquit reune apud tem& ipsũ dolorẽ tuũ.
⁊ &fortit̾ fer: qui tibi c̃uger̃ casus Si enĩ iustifica ueris t̃minũ dĩ.
& filiũ tuũ recipies intẽpore. & in mulierib c̃ laudaberis: Si hoc
ad mulierẽ. quanto magis ad sacerdotẽ : si de filio. ñ utiq absur:¬
dũ &iã de fratrũ amissione talia memorari Quãquã si mihi
fuissae filius. nũꝙ eũ ampliuis dilexissẽ Nã sicut in obitu liberũ
effusi labores. suscepti frusta dolores. merorẽ uident᷑ augere.

Expanded text:
tantorum amisso flore meritorum, communis quaedam naturae me conditio solatantorum amisso flore meritorum, communis quaedam naturae me conditio solabatur: defixusque in uno dolor acerbitatem publici funeris, domesticae specie pietatis obduxerat. 68. Repeto ergo, sacra Scriptura, solatia tua; juvat enim tuis praeceptis, tuis sententiis immorari. Quam facilius est coelum et terram praeterire, quam de Lege unum apicem cadere ! Sed jam audiamus quae scripta sunt: Nunc, inquit, retine apud temet ipsam dolorem tuum, et 1132 fortiter fer, qui tibi contigerunt, casus. Si enim justificaveris terminum Dei, et filium tuum recipies in tempore, et in mulieribus collaudaberis . Si hoc ad mulierem, quanto magis ad sacerdotem? Si de filio, non utique absurdum etiam de fratrum amissione talia posse memorari; quamquam si mihi fuisset filius, numquam eum amplius dilexissem. Nam sicut in obitu liberorum effusi labores, suscepti frustra dolores moerorem videntur augere;
Abbreviated transcription (Latin):
lu eñi c̃tristaris insatre. Int̾roga terrã & dic& tibi qm̃
hȩc ẽ. quȩ debeat lugere tantoꝵ suꝑstes germinũ. Ct ex
ip̃sa inquit initio om̃s nati & alii uenient. & ecce pone
om̃s in ꝑditionẽ ambulant. & in ext̾̃miniũ sit multitudo
eoꝵ: Et quis gͦ dob& iugere magis. nisi quȩ tã magnã mul¬
ttudinẽ ꝑdidit. quã tuoꝰ qui ꝓ uno doles ab sorbeat igit᷑ ñm
dolorẽ cõmunis dolor. & acerbitatẽ ꝓprii meroris excludat: Non
enĩ dolere debem̾ eos quos certumꝰ liberatos neq eñi ociose tã
scãs hoc t̾ẽpr animas corporeis iuinculis reminiscim᷑ absolutas:
Nãq uelut diuino ilidicio tã graues uiduas ita uno tẽpr deftinc¬
tas uidemꝰ. ut ꝓfectionis quidẽ uideat᷑ excessus ñ mortis occasus:
ne ueterana emeritis stipendiis pudcicia. dubiũ di seruati pu¬
doris inciderit. Quos gemit̾ mͥ. quos dolores tã acerba excitat
recordato: & si meporib: ñ uacabã tam̃ in ipso dolore pͥuato. in ipso

Expanded text:
tu enim contristaris in fratre. Interroga terram et dicet tibi, quoniam haec est quae debeat lugere, tantorum superstes germinum: et ex ipsa, inquit, ab initio omnes nati, et alii venient, et ecce pene omnes in perditionem ambulant, et in exterminium fit multitudo eorum. Et quis ergo debet lugere magis, nisi quae tam magnam multitudinem perdidit, quam tu qui pro uno doles ? 67. Absorbeat igitur nostrum dolorem communis dolor, et acerbitatem proprii moeroris excludat. Non enim dolere debemus eos, quos cernimus liberatos; neque enim otiose tam sanctas hoc tempore animas corporeis vinculis reminiscimur absolutas. Namque velut divino judicio tam graves viduas, ita uno tempore defunctas videmus, ut profectionis quidam videatur excessus, non mortis occasus; ne veterana emeritis stipendiis pudicitia in dubium diu servati pudoris incideret. Quos gemitus mihi, quos dolores tam acerba excitat recordatio! Et si moeroribus non vacabam; tamen in ipso dolore privato, in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
sapientiȩ. qr ueniet᷑ ad illũ diẽ. & scdm imaginẽ ȩstimabimu:
Non inueniat inte aduersaruis imaginẽ suã ñ rabiẽ ñ furorẽ
inhis enĩ imago neqͥtiȩ ẽ Aduersarius enĩ diabolus sic̃ leo rugi¬
ensquerit quẽ occidat quẽ deuoret. Non inueniat auri cupi¬
ditatẽ ñ argenti aceruos. ñ uitioꝵ simulacra ne auferat tͥuo
cẽ libertatis. Uox enĩ lbertatis illa ẽ ut dicas ueniet hiuus
mundi pͥnceps. & in me inueniet nichil. Itaꝙ si securuses qͦđ
inte nichil inueniat. cũ uenerit ꝑserutari. dicens illud qͥd
dix̃ adlaban iacob patarcha cognosce si qͥd tuoꝵ e̾ apud me
Aerito beatus iacob ap̃quẽ nichil laban suũ potuit reꝑire ab¬
sisapientia si fides. si ꝯtẽptus scłi si gr̃a tua abscondat omnẽ
efidiã beatus eris qr ñ respicio inuanitatesae in sinias falsis
Au medicere ẽ tollere uccẽ aduersario. ut arguendi te ñx

Expanded text:
sapientiae; quia venietur ad illum diem. et secundum imaginem aestimabimur. 240. sapientiae; quia venietur ad illum diem. et secundum imaginem aestimabimur. 240. Non inveniat in te adversarius imaginem suam, non rabiem, non furorem; in his enim imago nequitiae est. Adversarius enim diabolus sicut leo rugiens quaerit quem occidat, quem devoret. Non inveniat auri cupiditatem, non argenti acervos, non vitiorum simulacra; ne auferat tibi vocem libertatis. Vox enim libertatis illa est, ut dicas: Veniet hujus mundi princeps, et in me inveniet nihil . Itaque si securus es quod nihil in te inveniat, cum venerit 64 perscrutari, dices illud quod dixit ad Laban Jacob patriarcha: Cognosce si quid tuorum apud me est . Merito beatus Jacob, apud quem nihil Laban suum potuit reperire! Ab241. Itaque si sapientia, si fides, si contemptus saeculi, si gratia tua abscondat omnem perfidiam, beatus eris; quia non respicis in vanitates et insanias falsas . An mediocre est tollere vocem ad
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectiora quȩrebat incalescebat iniuriȩ dolore q̃si homo s
iuncebat spũ quasi bonꝰ miles. tolerabat qͣsi athleta fortis. Pati¬
entiȩ aut̃ finis ꝓmissor expectatio. & ideo dicebat. Notũ fac mͥ
mitas etiã ꝑfectoꝵ illic plena ꝑfectio. ldeo & dies illos reqͥrit ui¬
te ȩt̾nȩ: qͥ st̃ ñ qͥ pret̾eunt ut cognoscat qͥd sibi desit quȩ t̾rasit
reꝓmissionis ꝑpetuos fructus ferens. quȩ pͥma ap̃ patrẽ man¬
lagͥ nob̃ expetenda in qͥb ꝑfectio in qͥb ueritasẽ hic umbra
cerdos ut peccata ña dimittat hic inimagine. ibi ĩueritate
ubi ap̃ patrẽ ꝓ nob̾ qͣsi aduocatus int̾uenit. Hic gͦ inimagine
ambulamꝰ in imagine uidemꝰ ibi facie ad facie᷑ ibi plena ꝑfec.¬
tio qr ꝑfectio omnis inueritate ẽ Ergo dũ hic sumꝰ seruemus¬
imaginẽ ut ibi ꝑueniamꝰ sit in nob imago iusticiȩ sit inago

Expanded text:
perfectiora quaerebat. Incalescebat injuriae dolore, quasi homo: perfectiora quaerebat. Incalescebat injuriae dolore, quasi homo: incebat quasi bonus miles; tolerabat quasi athleta fortis. Patientiae autem finis, promissorum exspectatio, et ideo dicebat: Notum fac mihi, mitas etiam perfectorum, illic plena perfectio. Ideo et dies illos requirit vitae aeternae, qui sunt, non qui praetereunt; ut cognoscat quid sibi desit, quae terra sit repromissionis perpetuos fructus ferens, quae prima apud patrem man nobis expetenda, in quibus perfectio, in quibus veritas est. Hic umbra, cerdos, ut peccata nostra dimittat: hic in imagine, ibi in veritate, ubi apud patrem pro nobis quasi advocatus intervenit. Hic ergo in imagine ambulamus, in imagine videmus: illic facie ad faciem, ubi plena perfectio; quia perfectio omnis in veritate est. iamus ad veritatem. Sit in nobis imago justitiae, sit imago
Abbreviated transcription (Latin):
obiceret tacebat & humiliabat᷑ & silebat abonis sius. hoc ẽ bonoꝵ
oꝑum ꝯscientia. deinde expetebat maledici sibi. qͥ a maledicto illo
quȩ duinitus imꝑabant᷑ ȩqͣnimit̃ qͣsi seruulus ferenda arbi¬
trabat st̃um dix̃ Ecce filiꝰ m̃s qͥ exuuit de ut̃o meo quęrit
auuimã meã habes iusticiã.Si enĩ a nr̃is gͣuiora patim. cur in¬
digne ferimꝰ quȩ inferunt᷑ ab alienis. ¶Tercio ait. Dimitte
illũ ut maledicat qm̃ dix̃ illi dñs. ut uideat humiliationem
lit. s etiã lapidantẽ & sequentẽ illesũ reliqͥt qͥn etiã post uic¬
toriã petenti ueniã libent᷑ ignouit. Qt id̾o in serui ut euql̃¬
co sp̃u sc̃m daũ ñ solũ inoffensũ. s etiã gͣtũ fuisse ꝯiuitian¬
tidocerẽ & delectatũ potiꝰ quã exasꝑatũ in uirgiis. ꝓ qͥb mei¬
cede sibi reddendã arbit᷑bat᷑ s tam̃ quãuis ꝑfectus ad huc

Expanded text:
objiceret, tacebat et humiliabatur, et silebat a bonis suis , hoc est bonorum objiceret, tacebat et humiliabatur, et silebat a bonis suis , hoc est bonorum operum conscientia: deinde expetebat maledici sibi, quia maledicto illo quae divinitus imperantur, aequanimiter quasi servulus ferenda arbitrabatur. Iterum dixit: Ecce filius meus qui exivit de ventre meo, quaerit animam meam . Habes justitiam; si enim a nostris graviora patimur, cur indigne ferimus quae inferuntur ab alienis? Tertio ait: Dimitte illum ut maledicat; quoniam dixit illi Dominus, ut videat humiliationem idantem et sequentem illaesum reliquit , quin etiam post victoriam petenti veniam libenter ignovit. 237. Quod ideo inserui, ut Evangelico spiritu sanctum David non solum inoffensum, sed etiam gratum fuisse convicianti docerem, et delectatum potius quam exasperatum injuriis, pro quibus mercedem sibi reddendam arbitrabatur. Sed tamen quamvis perfectus, adhuc
Abbreviated transcription (Latin):
crescit auget᷑ dolor. horũ similes plurimi de meo ordine: &e meo
numero. nã mͥ infirmo siqͥs in uiriã faciat forsitan licet infirinꝰ
donẽ in uiriã meã si crim̃ obiciat ñ sũ tantus ut sim ꝯtentus on¬
scientia mea. etiã si me eiꝰ obiecti alienũ nouerĩ s cupio abluere
ingenui pudoris notã tanquã infirmꝰ. Ergo oculũ ꝓ oculo & den¬
undet aures meas ꝯtumeliis. ego taceo & nichil respondeossiu ꝑfe
benedico maledicentẽ sic̃ benedicebat & paulus qͥ ait. Mlaledicimm
& benedicimꝰ Audierat enĩ dicentẽ diligite inimicos ur̃os. oratex
calũniantibꝰ & ꝑsequentibꝰ uos. ldõgͦ paulus ꝑsecutionẽ patie¬
bat᷑ & sustinebat. qr uincebat & mitigabat humanũ affectũ ꝓpo¬
sitȩ mercedis gr̃a. ut filiꝰ dĩ fieret si dilexisset inimicũ Tam̃
cere possumꝰ qͥ pͥmo qͥde cũ malediceret ei filiꝰ semet & crimina

Expanded text:
crescit, augetur dolor. Horum similes plurimi de meo ordine, de meo crescit, augetur dolor. Horum similes plurimi de meo ordine, de meo numero. Nam mihi infirmo si quis injuriam faciat, forsitan, licet infirmus, donem injuriam meam. Si crimen objiciat, 62 non sum tantus, ut sim contentus conscientia mea, etiamsi me ejus objecti alienum noverim: sed cupio abluere ingenui pudoris notam, tamquam infirmus. Ergo oculum pro oculo, et denundet aures meas contumeliis, ego taceo, et nihil respondeo. 234. Sibenedico maledicentem, sicut benedicebat et Paulus; qui ait: Maledicimur, et benedicimus . Audierat enim dicentem: Diligite inicalumniantibus et persequentibus vos . Ideo ergo Paulus persecutionem patiebatur, et sustinebat, quia vincebat et mitigabat humanum affectum propositae mercedis gratia; ut filius Dei fieret, si dilexisset inimicum. 235.cere possumus. Qui primo quidem cum malediceret ei filius Semei et crimina
Abbreviated transcription (Latin):
gestit lȩticia. Hȩc cũ fiunt abicit᷑ illa nat᷑alis quȩdã censura gͣui¬
tasq morũ nec teneri potest illa quȩ in rebꝰ regendis atꝙ ꝯsiliiꝰ
sola potest autoritatẽ suã atq illud qd deceat tenere ꝯstantiã
Grauior aut̃ appetitus ex indignatione nimia nascit᷑ quã accep¬
tȩ plerũq accendit in uiriȩ dolor. De qͦ satis nos psalmi quẽ in
p̃fatione posumꝰ p̾cepta instruunt Pulchrȩ aut̃ & hoc accidit
ut scͥpturi de officiis ea p̃fationis nr̃ȩ assertione uterem᷑.
accepta in uiria. uerentes ne p̃fãtio ꝓlixior fieret nunc de eo
uberius disputandũ arbitror. locus enĩ oportunus ẽ ut in
partib tẽperantiȩ dicaniꝰ quẽ ammodũ repͥmat᷑ iracundia.
Tria itaq genera ẽẽ hominũ inuiriã accipientiũ inscͥpt᷑is
diuinis demonstrare uolumꝰ si possumꝰ. Unũ ẽ eoꝵ qͥb peccator

Expanded text:
gestit laetitia. 229. Haec cum fiunt, abjicitur illa naturalis quaedam censura, gravigestit laetitia. 229. Haec cum fiunt, abjicitur illa naturalis quaedam censura, gravitasque morum: nec teneri potest illa quae in rebus gerendis atque consiliis sola potest auctoritatem suam, atque illud quod deceat tenere, constantia. 230. Gravior autem appetitus ex indignatione nimia nascitur, quam acceptae plerumque accendit injuriae dolor. De quo satis nos psalmi quem in praefatione posuimus , praecepta instruunt. Pulchre autem et hoc accidit, ut scripturi de Officiis, ea praefationis nostrae assertione uteremur accepta injuria, verentes ne praefatio prolixior fieret, nunc de eo uberius disputandum arbitror. Locus enim opportunus est, ut in partibus temperantiae dicamus quemadmodum reprimatur iracundia.hominum injuriam accipientium in Scripturis divinis demonstrare volumus, si possumus. Unum est eorum quibus peccator
Abbreviated transcription (Latin):
dere. Actus enĩ nr̃i causa. & si ñ om̃ib reddit᷑ tam̃ ab om̃ib exa¬
minat᷑. Nec uͦ habemꝰ in qͦ nos possimꝰ excusare Nã xsiuis quȩda
nat᷑e in om̃i appetitu sit tam̃ idẽ appetitus rationi subiectus
ẽ lege nat᷑ȩ ipsiꝰ &e obȩdit ei. Unde boni speculatoris ẽ ita p̃ten¬
dere animo. ut appetitus neq p̾currat rationẽ. neq deserat ne
p̃currendo ꝑturbet atq excludat eã. deserendo destituat
Per t̾batio tollit ꝯstantiã. destitutio ꝓdit ignauiã. accusat pigri¬
tiã Pert̾bata enĩ m̃te latius se ac longius fundit appetitus &
tãquã efferato impetu frenos rationis ñ suscipit nec ulla senti
aurige moderamina qͥb possit reflecti. Unde plerũꝙ ñ solũ
animꝰ exagitat᷑ amittit᷑ ratio s etiã inflãmat᷑ uultus uł uacun¬
dia uel libidine pallescit timore uoluptate se ñcapit & nimia

Expanded text:
dere. Actus enim nostri causa, etsi non omnibus redditur, tamen ab omnibus exadere. Actus enim nostri causa, etsi non omnibus redditur, tamen ab omnibus examinatur. Nec vero habemus, in quo nos possimus excusare Nam etsi vis quaedam naturae in omni appetitu sit; tamen idem appetitus rationis subjectus est lege naturae ipsius, et obedit ei. Unde boni speculatoris est ita praetendere animo, ut appetitus neque praecurrat rationem, neque deserat; ne praecurrendo perturbet atque excludat, eamque deserendo destituat. Perturbatio tollit constantiam, destitutio prodit ignaviam, accusat pigritiam. Perturbata enim mente latius se ac longius fundit appetitus, et tamquam efferato impetu frenos rationis non suscipit, nec ulla sentit aurigae moderamina, quibus possit reflecti. Unde plerumque non solum animus exagitatur, amittitur ratio; sed etiam inflammatur vultus, vel iracundia, vel libidine: pallescit timore, voluptate se non capit, et nimia
Abbreviated transcription (Latin):
alterũ enĩ calliditatis ẽ. uanitatis alt̾um ñ de spiciat qͥd de¬
d se unꝰqͥsq & maxiine uuir optimꝰ sentiat hoc enĩ mͦdiscit bonis
deferre reuerentiã. Nã negligere bonoꝵ uidicia ut arrogan¬
tiȩ uł dissolutionis ẽ quoꝵ alt̾um suꝑbiȩ assebit᷑ alt̾um ne¬
seruandus & circũspiciendus ẽ x aduersũ se cauendus ita
etiã de se tuendus. St̃ enĩ motus inqͥb ẽ appetitus ille qͥ
qͣs qͥ la prupit impetu unde grece Cyp ue dicit᷑ qđ uiq̃¬
dĩ serpente ꝓripiat. Non mediocris inhis iis quȩdã animi atq nat
ẽ quȩ tam̃ uisgemina ẽ una in appetitu. alt̾a in ratione posita. quȩ
appetitũ refrenet & sibi obȩdientẽ p̃stet & ducat qͦ uelit. & tãquã
sedulo magistĩo edoceat qͥd fieri qͥd eiitari oporteat ut bonȩ do¬
mitrici obtẽperet. Solliciti enĩ debemꝰ eẽ ne qͥd temere aut incu¬
riose geramꝰ aut qͥcquã om̃ino cuiꝰ ꝓbabilẽ ñ possumꝰ rationẽ red¬

Expanded text:
um enim calliditatis est, vanitatis alterum. 226. Non despiciat quid de se unusquisque et maxime vir optimus sentiat; hoc enim modo discit bonis deferre reverentiam. Nam negligere bonorum judicia vel arrogantiae, vel dissolutionis est: quorum alterum superbiae ascribitur, alterum neservandus et circumspiciendus est: et ut adversum se cavendus, ita etiam de se tuendus. Sunt enim motus, in quibus est appetitus ille, qui quasi quodam prorumpit impetu; unde Graece ὁρμὴ dicitur quod vi quadam se repente proripiat. Non mediocris in his vis quaedam animi atque naturae est. Quae tamen vis gemina est, una in appetitu, altera in ratione posita, quae appetitum refrenet, et sibi obedientem praestet, et ducat quo velit: et tamquam sedulo magisterio edoceat quid fieri, quid evitari oporteat, ut bonae domitrici obtemperet. 228. Solliciti enim debemus esse, ne quid timere aut incuriose geramus, aut quidquam 61 omnino cujus probabilem non possimus rationem red
Abbreviated transcription (Latin):
stiã suã. tu in lotus m̃te parit̾ & corpore audesꝓaliis supplicare
audes aliis ministrare: Non mediocre officiũ leuitarũ. de qͥbꝰ
dicit dñs. Ecce eligo leuitas de medio filioꝵ. isrł. ꝓ om̃i pͥmoge¬
nito aꝑlente uuluã filiis usrł redẽptione seoꝵ erunt isti & ert̃

Expanded text:
stiam suam, tu illotus mente pariter et corpore audes pro aliis supplicare, stiam suam, tu illotus mente pariter et corpore audes pro aliis supplicare, audes aliis ministrare? 249. Non mediocre officium levitarum, de quibus dicit Dominus: Ecce eligo levitas de medio filiorum Israel pro omni primogenito aperiente vulvam filiis Israel: redemptiones eorum erunt
Abbreviated transcription (Latin):
electionẽ muneris & ordinationis p̃rogatiuã impedim̃ta ge¬
rent᷑ cũ etiã delicta obẽẽ ñ soleant silauacri remissa fuerint
sacram̃to. S intelligere debemꝰ qr inbaptismoculpa dimitti po¬
potest hortator ẽẽ uiduitatis. qͥ ipsa ꝯiugia frequentauerit:
In offensũ aut̃ exibendũ & immaculatum ministĩum nec
ullo ꝯuigali coitu uiolandũ cognoscitis qͥ integri corpore. incor¬
rupti pudore. alieni etiã abipso ꝯsortio ꝯuigali. sacri ministĩi
gr̃am recepistis. Qđ ido ñ pretii. qr inplerisꝙͣ abditiorib locis
ut ad sac̾ficiũ purus accederet ut inuet̾i testam̃to legimꝰ
& lauabant uestim̃ta sua. Si infigura tanta obseruantia:
qͣnta inueritate. ¶ Disce sacerdos atq leuita qͥd sit lauare uesti¬
menta tua. ut mundũ corpus celebrandis exibeas sacram̃tis.
Si ppłus sine ablutione uestim̃toꝵ suor ꝓhibebat᷑ accedere ad ho¬

Expanded text:
electionem muneris et ordinationis praerogativam impedimenta geelectionem muneris et ordinationis praerogativam impedimenta generentur; cum etiam delicta obesse non soleant, si lavacri remissa fuerint sacramento. Sed intelligere debemus quia baptismo culpa dimitti popotest hortator esse viduitatis qui ipse conjugia frequentaverit? 248. Inoffensum autem exhibendum et immaculatum ministerium, nec ullo conjugali coitu violandum cognoscitis, qui integri corpore, incorrupto pudore, alieni etiam ab ipso consortio conjugali, sacri ministerii gratiam recepistis? Quod eo non praeterii, quia in plerisque abditioribus locisut ad sacrificium purus accederet, ut in veteri Testamento legimus ; et lavabant vestimenta sua. Si in figura tanta observantia, ta 67 in veritate? Disce, sacerdos atque levita, quid sit lavare vestimenta tua, ut mundum corpus celebrandis exhibeas sacramentis. Si populus sine ablutione vestimentorum suorum prohibebatur accedere ad ho
Abbreviated transcription (Latin):
meȩ & calicis mei. Deniꝙ sic appellat᷑ leuita. ipse mñs. uel ipse ꝓ me
Magnũ gͦ munꝰ eius. ut de eo dñs dicat ipse m̃s uł quẽ ammodũ pe¬
docibilẽ. ñ auarũ ñlitigiosũ. domui suȩ bene p̃positũ adordit
Diaconos similit̾ oportet᷑ ẽẽ gͣues ñ bilingues. ñ multo uino de¬
ditos ñ turpe lucrũ sectantes. habentes myst̾ĩum fidei ĩ ꝯscien¬
tia pura. Et hi aut̃ ꝓbent᷑ pͥmũ & sic ministrent nullũ crim̃
habentes. Aduertimꝰ qͣnta in nob̃ reqͥrant᷑ ut abstinens sit aui¬
altaris ꝯgrus ornatũ uirtutibꝰ auctorẽ p̾dicet. & dñm uene¬
ret᷑ qͥ tales seruulos habeat. Laus enĩ dñi ubi munda possessio.
& in nocens familiȩ disciplina De castimonia aut̃ qͥd loqͣr qͣn¬
do una tantũ nec repetita ꝑmittit᷑ copula : Et in ipsogͦ ꝯiu¬
giolex ẽ ñ it̃are ꝯuigiũ nec scdȩ ꝯugis sortiri ꝯiunctionẽ. Qđ
plerisq mirũ uidet᷑ curetiã ante baptismũ iterati ꝯiugii ad

Expanded text:
meae, et calicis mei . Denique sic appellatur levita ipse meus, vel ipse pro me. Magnum ergo munus ejus, ut de eo Dominus dicat: Ipse meus; vel quemadmodum Pedocibilem, non avarum, non litigiosum, domui suae bene praepositum, aaconos similiter pudicos, non bilingues, non multo vino deditos, non turpe lucrum sectantes. Habentes mysterium fidei in conscientia pura. Et hi autem probentur primum: et sic ministrent, nullum crimen . Advertimus quanta in nobis requirantur: ut abstinens sit a vialtaris congruis ornatum virtutibus, auctorem praedicet, et Dominum veneretur, qui tales servulos habeat. Laus enim Domini, ubi munda possessio, et innocens familiae disciplina. 247. De castimonia autem quid loquar, quando una tantum , nec repetita permittitur copula? Et in ipso ergo conjugio lex est non iterare conjugium, nec secundae conjugis sortiri conjunctionem. Quod plerisque mirum videtur, cur etiam ante baptismum iterati conjugii ad
Abbreviated transcription (Latin):
mercede. Consiliũ ꝓmisimꝰ auctoritatẽ petamꝰ Erimũ nem¬
nẽ debet pudere: si exdiuite pauꝑ fiat dũ largit᷑ pauꝑl qr
xp̃c pauꝑ factus ẽ cũ diues eẽt ut om̃s sua inopia ditaret. De¬
dit regulã quã sequam᷑. ut bona ratio sit exinati patrimonii.
siqͥs pauꝑum famẽ reppulit in opiã subleuabit. Unde & ꝯsi¬
liũ in hoc do apłs dicit hoc enĩ uob̃ utile ẽ ut xp̃m imitemini.
Consiliũ bonis dat᷑ correptio errantes cohercet. Deniꝙ qͣsi bo¬
nis dicit quȩ ñ tantũ facere s & uelle cępistis ab anno p̃te¬
rito. ꝑfectoꝵ utrũꝙ ẽ ñ pars. Itaꝙ docet & liberalitatẽ si¬

Expanded text:
mercede. 151. Consilium prompsimus, auctoritatem petamus. Primum nemmercede. 151. Consilium prompsimus, auctoritatem petamus. Primum neminem debet pudere, si ex divite pauper fiat, dum largitur pauperpauper factus est, cum dives esset, ut omnes sua inopia ditaret. Dedit regulam quam sequamur, ut bona ratio sit exinaniti patrimonii; si quis pauperum famem repulit, inopiam sublevavit. Unde et consilium in hoc do, Apostolus dicit: Hoc enim vobis utile est, ut Christum imitemini . Consilium bonis datur, correptio errantes coercet. Denique quasi bonis dicit: Quia non tantum facere, sed et velle coepistis ab anno praeterito . Perfectorum utrumque est, non pars. Ita
Abbreviated transcription (Latin):
lit qr totũ illa qͦd habuit ꝯtulit illi aut̃ exabundantia partẽ
exiguã ꝯtulert̃. Affectus gͥ diuitẽ ꝯlationẽ aut pauꝑem facit.
dispensari. nͥ forte ut heliseus boues suos occidit & pauit pauꝑ
ex eo qͦđ. habuit ut nulla cura teneretꝰ domestica. s relictis
om̃ib indisciplinã ꝓpħẽticã daret Est etiã illa ꝓbanda libe¬
ralitas ut ꝓximos seminis tui ñ despicias. siegere cognoscaᷤᷤ.
Aleliꝰ ẽ enĩ ut ipse subuenias tius. qͥb pudor est ab aliis sũp¬
tũ deposcere aut alicui postulare subsidiũ necessitati ñ tam̃
Iut illi ditiores eo fieriuelint qͦđ tu potes ꝯferre inopibꝰ. causa
enĩ p̃stat ñ grͣa. Neq enĩ ꝓpt̾ẽa te dño dicasti. ut tuos diuites fa¬
cias. s ut uitã tͥ ꝑpetuã fructu boni oꝑis ad quiras. & p̃cio mi¬
serationis peccata redimas tua. Putant se parũ poscere. p̃ciũ

Expanded text:
lit ; quia totum illa quod habuit, contulit: illi autem ex abundantia partem lit ; quia totum illa quod habuit, contulit: illi autem ex abundantia partem exiguam contulerunt. Affectus igitur divitem collationem aut pauperem facit, dispensari : nisi forte ut Elisaeus boves suos occidit, et pavit pauperes ex eo quod habuit ; ut nulla cura teneretur domestica, sed relictis omnibus, in disciplinam se propheticam daret. 150. Est etiam illa probanda liberalitas , ut proximos seminis tui non despicias, si egere cognoscas. Melius est enim ut ipse subvenias tuis, quibus pudor est ab aliis sumptum deposcere, aut alicui postulare subsidium necessitati: non tamen ut illi ditiores eo fieri velint, quod tu potes conferre inopibus; causa enim praestat, non gratia. Neque enim propterea te Domino dicasti, ut tuos divites facias: sed ut vitam tibi perpetuam fructu boni operis acquiras, et pretio miserationis peccata redimas tua. Putant se parum poscere? Pretium
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯculte subuenit: quẽ laudat os pauꝑis & ñ labia sũa. Deinde ꝑfec¬
sta liberalitas sidecausa. loco. tẽpore cõmendat᷑ ut pͥmũ oꝑeri
Ecirca domesticos fidei. Grandis culpa ẽ si sciente tȩ fidelis egeat
Isi scias eũ sine sũptii fame laborare erũnã ppeti qͥ p̃sertĩ men¬
dicare erubescat. sincausã ceciderit aut captiuitatis suoꝵ
aut calũniȩ & ñ ad iuues si sit in carcere & penis & supplicii
tret si tẽpore ꝑiculi qͦ rapit᷑ ad mortẽ plus ap̃te pecunia
tua ualeat quã uita morituri. Ne qͦ pulchre iob dix̃ Benedic
eã quȩrt̃ & effingunt erũnã ideo ubi causa manifestat᷑ ꝑ
sona cognoscit᷑ tempꝰ urget. Largius se debet ꝓfundere mi
dimit tit om̃a .. sequit᷑ eũ s & ille beatus ẽ qͥ qͥa habet
ex affectu facit. Deniq duo exa uiduȩ illiꝰ diuitũ muneribꝰ p̃tu¬

Expanded text:
culte subvenit: quem laudat os pauperis, et non labia sua. 148. Deinde perfecculte subvenit: quem laudat os pauperis, et non labia sua. 148. Deinde perfecta liberalitas fide, causa, loco, tempore commendatur; ut primum opereris circa domesticos fidei. Grandis culpa si, sciente te, fidelis egeat: si scias eum sine sumptu esse, famem tolerare, aerumnam perpeti, qui praesertim egere erubescat: si in causam ceciderit aut captivitatis suorum, aut calumniae, et non adjuves: si sit in carcere, et poenis, et suppliciis tret: si tempore periculi quo rapitur ad mortem, plus apud te pecunia tua valeat, quam vita morituri. De quo pulchre eam quaerunt, et affingunt aerumnam; 40 ideo ubi causa manifestatur, persona cognoscitur, tempus urget, largius se debet profundere mdimittit omnia, et sequitur eum: sed et ille beatus est, qui quod habet, ex affectu facit. Denique duo aera viduae illius divitum muneribus praetu
Abbreviated transcription (Latin):
ras. Qd enĩ opus ẽ dicere fraus ꝓmissi ẽ: In tua potestate ẽ lar¬
Igiri qͦđ uelis fraus fundam̃tũ soluit & opus corruit . Nũ qͥd petrꝰ
Qita indignatione efferbuit ut ananiã extingui uellet uł uxo¬
prẽ eiꝰ S exemplo eoꝵ noluit ꝑire cȩt̾os. Nec illa ꝑfecta ẽ libera¬
litas si iactantiȩ causa magis quã miscdĩȩ largiaris. affectus
tuus nom̃ imponit oꝑi tuo. Quomͦ a te ꝓficiscit᷑ sic estimat᷑.
Uides quã moralẽ uidicẽ habeas: Te ꝯsulit quomͦ opus tuũ
suscipiat m̃tẽ tuã pͥus in t̾rogat. Nesciat inqͥt sinistra tua qͥd
faciat dext̃a tua. Non de corpore loquit᷑ s etiã unanimꝰ tiuᷤᷤ
fr̃ tuus qͦd facis nesciat nedũ hic mercede quęris iactantiȩ
illic remunerationis fructũ amittas. ꝑfecta aut̃ est libera¬
t litas ubi silentioqͥs tegit opus suũ & necessitatib singuloꝵ oc¬

Expanded text:
ras. Quid enim opus est dicere? Fraus promissi est: in tua potestate est larras. Quid enim opus est dicere? Fraus promissi est: in tua potestate est largiri quod velis. Fraus fundamentum solvit, et opus corruit. Numquid Petrus ita indignatione efferbuit, ut Ananiam exstingui vellet, vel uxorem ejus ? Sed exemplo eorum noluit perire caeteros. 147. Nec illa perfecta est liberalitas, si jactantiae causa magis quam misericordiae largiaris. Affectus tuus nomen imponit operi tuo: quomodo a te proficiscitur, sic aestimatur. Vides quam moralem judicem habeas. Te consulit, quomodo opus tuum suscipiat, mentem tuam prius interrogat. Nesciat, inquit, sinistra tua, quid faciat dextera tua . Non de corpore loquitur, sed etiam unanimus tuus, frater tuus quod facis nesciat; ne dum hic mercedem quaeris jactantiae, illic remunerationis fructum amittas. Perfecta autem est liberalitas, ubi silentio quis tegit opus suum, et necessitatibus singulorum oc
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯsilio ut ꝓsis. ñ ut noceas: Nã si luxuriosõ ad luxuriȩ effusi¬
onẽ adult̾o ad mercedẽ adult̾ii largiendũ putes. ñ ẽ bene¬
ficientia ista ubi nulla ẽ beniuołetia. Officere enĩ istudẽ ñ ꝓ¬
desse alt̾i. si largiaris ei qͥ ꝯspiret aduersus patriã qͥ ꝯgrega¬
re cupiat tuo sũptu ꝑditos qͥ impugnent ȩccłãm. Non ẽ hȩc
ꝓbabilis liberalitas. si ad uiues eũ qui aduersus iuduã &
pupillos gͣui decernit uirgio. aut ui aliqͣ possessiones eoꝵ
eriꝑe conat᷑. Non ꝓbat᷑ largitas. si qͦd alt̾i largit᷑ alt̃i qͥs ex¬
torqueat si in iu̾ste quȩ̨rat & iuste disputandũ putet
nͥ forte ut ille racheus reddas pͥuis ei qͣdruplũ quẽ fraudaueris &
gentilitatis uitia fidei studio & credentis oꝑatione cõpenses. fun¬
dam̃tũ gͥ habeat liberalitas tua. Hoc pͥmũ quęrit᷑. ut cũ fidem
ꝯferas fraudẽ ñ facias oblatis. ne dicas te plus ꝯferre. & minꝰ ꝯfe¬

Expanded text:
consilio ut prosis, non ut noceas. Nam si luxurioso ad luxuriae effusionem, adultero ad mercedem adulterii largiendum putes, non est beneficentia ista, ubi nulla est benevolentia. Officere enim istud est, non prodesse alteri. Si largiaris ei qui conspiret adversus patriam, qui congregare cupiat tuo sumptu perditos qui impugnent Ecclesiam, non est haec probabilis liberalitas. Si adjuves eum qui adversus viduam et pupillos gravi decernit jurgio, aut vi aliqua possessr. 145. Non probatur largitas, si quod alteri largitur, alteri quis extorqueat: si injuste quaerat, et juste dispensandum putet; nisi forte ut ille Zacchaeus , reddas prius quadruplum ei quem fraudaveris: et gentilitatis vitia fidei studio et credentis operatione compenses. Fundamentum igitur habeat liberalitas tua. 146. Hoc primum quaeritur, ut cum fide conferas, fraudem non facias oblatis; ne dicas te plus conferre, et minus confe
Abbreviated transcription (Latin):
qr ñ int̾ cet̾os leuitȩ cõputant᷑ s om̃ib p̾ferunt᷑ qͥ eligunt᷑
ex om̃ib & scĩficant᷑. ut pͥmogenita fructuũ atꝙ pͥmitiȩ quȩ
dño deputant᷑ in qͥb ẽ uotoꝵ solutio & redẽptio peccatoꝵ. Non
accipies inqͥt eos inter filios isrł. & ꝯstitues leuitas suꝑ taber¬
naculũ testimonii & suꝑ om̃a uasa eiꝰ astare & suꝑ quȩ cũq st̃
in ipso. ipsi tollant taber naculũ & om̃a uasa eiꝰ. & ipsi minis¬
trent ĩeo. & incircuitu tab̃naculi castra ipsi ꝯstituant & ꝓmo¬
uendo tabnaculũ ipsi deponant leuitȩ & ꝯstituendo castra rur¬
sũ ipsũ tab̃naculũ ipsi statuant. Alienigena qͥ cũꝙ accesserit:
cros fructus qͣsi pͥmogenitus estimatus. p̃positus tab̾naculo. ut p̃ten¬
das incastris scĩtatis & fidĩ. ad quȩ si alienigena accesserit morte
moriet᷑ positus ut aꝑias arcã testam̃ti. Non enĩ om̃s uident alta
mysterioꝵ qr oꝑiunt᷑ a leuitis ne uideant qͥ uidere ñ debent &

Expanded text:
non inter caeteros levitae computantur, sed omnibus praeferuntur, qui eliguntur ex omnibus, et sanctificantur; ut primogenita fructuum atque primitiae quae Domino deputantur, in quibus est votorum solutio, et redemptio peccatorum. Non accipies, inquit, eos inter filios Israel: sed constitues levitas super tabernaculum testimonii, et super omnia vasa ejus astare, et super quaecumque sunt in ipso. Ipsi tollant tabernaculam et omnia vasa ejus, et ipsi ministrent in eo, et in circuitu tabernaculi castra ipsi constituant, et promovendo, tabernaculum ipsi deponant levitae: et constituendo castra, rursum ipsum tabernaculum ipsi statuant. Alienigena quicumque accesseritcros fructus quasi primogenitus aestimatus, praepositus tabernaculo, ut praetendas in castris sanctitatis et fidei, ad quae si alienigena accesserit, morte morietur, positus ut operias arcam Testamenti. Non enim omnes vident alta mysteriorum, quia operiuntur a levitis; ne videant qui videre non debent, et
Abbreviated transcription (Latin):
herodiadis. & necẽ iohis p̾stitit ne ꝓmissũ negaret. Nã de iepthe
qͥd dicã qͥ un molauit filiã quȩ sibi uictori pͥma occurrerat qͦ uo¬
tũ impleret qͦd spoponderat ut qͥc qͥd sibi pͥmũ occurrisset offer¬
ret dõ: Alelius fuerat nichil tale ꝓmitt̾e. quã ꝓmissũ soluere pa¬
ta qͥ sacrariũ custodiat ne fallat᷑ ꝯsilio. ne fidẽ deserat. ne mortẽ
timeat. ne qͥd intẽperantius gerat. ut specie ipsa gͣuitatẽ p̃ferat.
pnec solũ animũ s etiã oculos ꝯtinentes habere quẽ deceat. ne uel
ipse frontẽ sobrietatis fortuitus uiolet occur sus. qm̃ qͥ uiderit
mulierẽ ad xupiscendũ eã. adult̾auit eã incorde suo. lta uͦ adul¬
teriũ ñ solũ facti ꝯluiuone. s etiã aspectus intentione cõmit
tit᷑ Magna hȩc uident᷑ ac nimis seuera. s in magno munere ñ suꝑ¬
flua qͣndo tanta ẽ leuitarũ gr̾a ut de his moyses in benedictio¬
nibꝰ diceret. Date leui uirosetꝰ date leui manifestoseiꝰ Nate leui

Expanded text:
s praestitit, ne promissum negaret . Nam de Jephthe quid dicam, qui immolavit filiam, quae sibi victori prima occurrerat, quo votum impleret, quod spoponderat, ut quidquid sibi primum occurrisset, offerret Deo ? Melius fuerat 69 nihil tale promittere, quam promissum solvere pata, qui sacrarium custodiat, ne fallatur consilio, ne fidem deserat, ne mortem timeat, ne quid intemperantius gerat, ut specie ipsa gravitatem praeferat: nec solum animum, sed etiam oculos continentes habere quem deceat; ne vel ipse frontem sobrietatis fortuitus violet occursus; quoniam: Qui viderit mulierem ad concupiscendam eam, adulteravit eam in corde suo . Ita adulterium non sol Magna haec videntur, ac nimis severa, sed in magno munere non superflua; quando tanta est levitarum gratia, ut de his Moyses in benedictionibus diceret: Date Levi viros ejus, date Levi manifestos ejus, date Levi
Abbreviated transcription (Latin):
frequent᷑ diuites sine amicis st̃ qͥb abundant pauꝑes. Non ẽ uera aiicitia.
i fallax ẽ adulatio. Diuitibꝰ itaq pleriq assentatorie gratificant᷑ erga pau¬
erẽ nemo simulator est. Uerũ qͥcqͥd differtꝰ pauꝑi. huiꝰ amicitia intudia uacat.

Expanded text:
et frequenter divites sine amicis sunt, quibus abundant pauperes. Non est enim vera amicitia, et frequenter divites sine amicis sunt, quibus abundant pauperes. Non est enim vera amicitia, ubi est fallax adulatio. Divitibus itaque plerique assentatorie gratificantur: erga pauperem nemo simulator est. Verum est quidquid defertur pauperi, hujus amicitia invidia vacat.
Abbreviated transcription (Latin):
ie carissimi in separabiles inuita sua & inmorte ñ st̃ separati. Hic ẽ amicitiȩ
uctus ñ ut fides ꝓpt̾ amicitiã destruat᷑ Non potest enĩ homini amicꝰeẽ qͥđõ fue
t infidus. Pietatis custosamicitia ẽ & ȩqualitatis magistra ut suꝑior inferiori
exibeat ȩ qualẽ inferior suꝑiori. lnt̃ dispares enĩ mores. ñ potest ẽẽ amicitia &
õꝯuenire sibi utͥusq gr̃a. Nec auctoritas desit inferiori si responscerit nechu¬
ilitas suꝑiori. audiat quasi parẽ qͣsi ȩqualẽ. & ille qͣsi amicꝰ moneat. obuirget
iuactantiȩ studio s affectu caritatis. neq monitio asꝑa sit neꝙ obiurgatio
umeliosa. Sic̃ enĩ adolationis fugitans amicitia debet eẽ. ita etiã aliena in¬
estũ petas: Non enĩ uectigalis amicicia ẽ. s plena decoris. plena gr̃ȩ. Uirtus
enĩ amicitia ñ questus. qr ñ pecunia parat᷑ s gr̃a. nec licitatione p̃cioꝵ s xer

Expanded text:
morte non sunt separati . 132. Hic est amicitiae fructus, ut non fides propter amicitiam destruatur. Non potest enim homini amicus esse, qui Deo fuerit infidus. Pietatis custos amicitia est, et aequalitatis magistra; ut superior inferiori se exhibeat aequalem, inferior superiori. Inter dispares enim mores non potest esse amicitia; et ideo convenire sibi utriusque debet gratia. Nec auctoritas desit inferiori, si res poposcerit, nec humilitas superiori. Audiat quasi parem, quasi aequalem: et ille quasi amicus moneat, objurget, non jactantiae studio, sed affectu charitatis. 133. Neque monitio aspera sit, neque objurgatio contumeliosa; sicut enim adulationis fugitans amicitia debet esse, ita etiam aliena innestum petas? Non enim vectigalis amicitia est, sed plena decoris, plena gratiae. Virtus est enim amicitia, non quaestus; quia non pecunia paritur, sed gratia: nec licitatione pretiorum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
supplantare aut̃ alterũ. aut manu deicere ñ ausus sit. quantomagis in
hop lanrsu uite istuis sine fraude alt̾ius a cireũ scriptione queren¬
da nobuictoria est ¶ Quȩrunt aliqui st sapiens in naufragro posi¬
tus insipienti naufrago tabulã ex torquere possit utrũ debeot
Iichi qe a si p̃stabilius cõmuni uideat᷑ usui sapientẽ de nautradio¬

Expanded text:
supplantare autem alterum aut manu dejicere non ausit: quanto magis in hoc cursu vitae istius, sine fraude alterius et circumscriptione gerenda nobis victoria est? 27. Quaerunt aliqui, si sapiens in naufragio positus insipienti naufrago tabulam extorquere possit, utrum debeat? Mihi quidem, etsi praestabilius communi videatur usui sapientem de nau
Abbreviated transcription (Latin):
stiteris uł resp̃deris cũ amicꝰ arguit᷑ a accusat᷑ nec te peniteat eiꝰ modi offa¬
sionis. iusti enĩ uox ẽ. Et si mala mͥ euenerint ꝓpt̾ amicũ sustineo. In adus¬
sis enĩ amicꝰ ꝓbat᷑ nã in ꝓsꝑis amici om̃s uident᷑. S ut in aduersis amici pat¬
entia & tolerantia necessaria ẽ sic in ꝓsꝑis auctoritas ꝯgrua ẽ ut insolend
ex tollitis se amici repͥmat & redarguat. Quã pulchre in aduersis posi
censoria. Nã cũ inuste arguit̾ ab am̃icis resp̃dit. miseremini mei amici h
Scui pectũs aꝑias tuũ. cũ qͦ archana participes eui cõmittas secretũ pecł
tui. ut colloces t̃ fidelẽ uirũ. qͥ inꝓsꝑis gͣtulet᷑ tͥ intͥstib cõpatiat᷑ in ꝑsed¬
tionibꝰ adhortet᷑ . Quã boni amici hebrei pueri. qͦs a sui amore nec for mad¬

Expanded text:
cusatur. Nec te poeniteat ejusmodi offensionis; justi enim vox est: Etsi mala mihi evenerint propter amicum, sustineo . In adversis enim amicus probatur; nam in prosperis amici omnes videntur. Sed ut in adversis amici patientia et tolerantia necessaria, sic in prosperis auctoritas congrua est; ut insolentiam extollentis se amici reprimat et redarguat. 130. Quam pulchre in adversis positus t, sed quasi censoria. Nam cum injuste argueretur ab amicis, respondit: Miseremini mei, amici; s cui pectus aperias tuum, cum quo arcana participes, cui committas secretum pectoris tui; ut colloces tibi fidelem virum, qui in prosperis gratuletur tibi, in tristibus compatiatur, in persecutionibus adhortetur. Quam bon
Abbreviated transcription (Latin):
ȩ ego p̃cipio uob̃. Dedit formã amicitie quã sequam. ut faciamꝰ amici uolu¬
tẽ. ut aꝑiamꝰ secreta nr̃a amico quȩ cũq inpectore habemꝰ. & illiꝰ archana
ignoremꝰ ostendamꝰ illi nos pectus nr̃m .x ille nob̃aꝑiat suũ. lđõ inqͥt uos
ri amicos. qr om̃a quȩ cũq audiui a patre meo nota feciuob. Nichilgͦ occul¬
t amicꝰ siuerus ẽ effundit animũ suũ sic̃ effundebat mysteria patris oñs ihe.
amicꝰ ẽ qͦđ unitas animoꝵ. in amicis sit. neq qͥsquã de testabilior quã qͥ ami¬
ciã lȩ serit unde inꝑditore dñs hoc gͣuissimũ inuenit. qͦ eiꝰ ꝯdemnaret
uscuerit ltaq sicait Tui uͦ homo unanimis dux m̃s & notus m̃s. qͥ semꝑ mecũ
ulces capiebas cibos. hoc ẽ ñ potes sustinere istud. qr unanimis appetisti eũ qͥ
donauerat gr̃am. Nã si inimicꝰ m̃s maledixisset mͥ. sustinuissẽ utiq. & ab¬

Expanded text:
it formam amicitiae quam sequamur, ut faciamus amici voluntatem, utaperiamus secreta nostra amico quaecumque in pectore habemus, et illius arcana non ignoremus. Ostendamus illi nos pectus nostrum, et ille nobis aperiat suum. Ideo, inquit, vos dixi amicos, quia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis . Nihil ergo occultat amicus, si verus est: effundit animum suum, sicut effundebat mysteria Patris Dominus Jeamicus est: quod unitas animorum in amicis sit: neque quisquam detestabilior, quam qui amicitiam laeserit. Unde in proditore Dominus hoc gravissimum invenit, quod ejus condemnaret miscuerit. Itaque sic ait: Tu vero homo unanimis, dux meus et notus meus, qui semper mecum dulces capiebas cibos ! Hoc est, non potest sustineri istud, quia unanimis appetisti eum, qui tibi donaverat gratiam: Nam si inimicus meus maledixisset mihi, sustinuissem utique ;