comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bu labas ubiuo lebas cum autem senueris extendaes manontuas & alius
tecinget & duc& quo nonuis : In extensione & enim manuum positionẽ menbrorũ eius qua crucierat aptandus insinuat
incinctione alterius in positionem uinculorũ quibus a ꝑsecutoreerat arcendus ex primit. Inducto quo noll& ipsam mortis
acpassionis aceruitutem indicat quam corporalis eius in firmitas horrebat cuius animi firmitas spiritalis &iam adũ sa
ꝓd̃o laetabatur cunctas suffere non enimuo luntatẽ suam seduo luntatẽ quaerebateius quimisiteum xp̃i pra emis saigri
dñs ouium suarum pascione subiungit mox eidem primo pastorum &&iam passionis suae trium phum extendes inquiens
manustuas & aliustecing& & duc& quo nonuis acsipatent̃ dicat quanta mecaritatediligas hincaliquando ꝓbabis

Expanded text:
bulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius bulabas ubi volebas: cum autem senueris, extendes manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non vis. In extensione etenim manuum, positionem membrorum ejus, qua cruci erat aptandus, insinuat; in cinctione alterius, impositionem vinculorum, quibus a persecutore erat arcendus, exprimit; in ductu quo nollet, ipsam mortis ac passionis acerbitatem indicat, quam corporalis ejus infirmitas horrebat, cujus animi firmitas spiritalis etiam adversa pro Domino laetabatur cuncta sufferre. Non enim voluntatem suam, sed voluntatem quaerebat ejus qui misit eum, Christi. Praemissa igitur Dominus ovium suarum pastione, subjungit mox, eidem primo pastori insinuans etiam passionis suae triumphum, Extendes, inquiens, manus tuas, et alius te cinget, et ducet quo non vis; ac si patenter dicat: Quanta me charitate diligas, hinc liquido probabis,
Abbreviated transcription (Latin):
quoq subsidiis eosq quantum ualeat adiuuare cogitantes corrigere merentes consolari om̃s nagnauia: atis
cura ad ꝑp&uaeuitae ꝑducere pascuam sed ex hoc pastoris est ftxocor de tenendum ut eos quib p̃ẽ non quasi suos ꝓpricsis cutdn sui
gregemtractare memintrit iuxtaillud qđ pro dicitur. Si diligis me pasce oues meas mea sinquit nonti apine a subõ uo
comm̃datas. scito & has quasimeas regere sime ꝑfecte amas recole ut meã uidelic& in eis gloriã meum dñm meo lucra.
nontua ꝓ pria quaeras. ueri autẽ pastoris &cui sincera ẽ cura deo uib. euidens acspetiale indiciumẽ cumquisq non so
commodisomnib: uitae temporalis carere sed ipsam quoq uitã ꝓgregexp̃i ponere in prumto hab& unde nuncipse
post quam pascendas suas oues p&ro hoc est plebes docendas gubernandasq comisit subsequent̃ ad didit dicons: Amin¬

Expanded text:
aecularibus quoque subsidiis eos quantum valeat adjuvare, cogitantes superflue de caecularibus quoque subsidiis eos quantum valeat adjuvare, cogitantes superflue de ccura ad perpetuae vitae perducere pascua. « Sed hoc pastori est fixo corde tenendum, ut eos quibus praeest non quasi suos proprios, sed ut Domini sui gregem tractare meminerit, juxta illud quod Petro dicitur: Si diligis me, pasce oves meas. Meas, inquit, non tuas; meas tibi oves commendatas scito, et has quasi meas regere, si me perfecte amas, recole: ut meam videlicet in eis gloriam, meum dominium, mea lucra, non tua propria quaeras. Veri autem pastoris, et cui sincera est cura de ovibus, evidens ac speciale indicium est, cum quisque non solum commodis omnibus vitae temporalis carere; sed ipsam quoque vitam pro grege Christi ponere, in promptu habet. Unde nunc ipse, postquam pascendas suas oves Petro, hoc est, plebes docendas gubernandasque commisit, subsequenter addit, dicens:
Abbreviated transcription (Latin):
occultis nihil prorsus aud & difinire. desiu autem amoris in tegritate non suim& solius sed & ipsius qui int̃ ros¬
bat dnm̃ testimonium pandit &iam inquit dnẽtuscisquia a mote. o quamfelix & pura conscientia quae cond¬
tori suo cuius nuda oculis & a ꝑtano uit o omnia dicere non m&uit dnẽ tuscis quia a mote. quã casta acscã anin
ligauit ab soluat & quoties terrius eius passione qua illum nosso ne gauerat toties eius resurrectione
recreatus quodillum toto am& cor de testatur ꝓuida dispensatione tertio consitenti a morem teruo ac quae pasconda
sua soues comm̃dat quia decebat ut quoties in pastoris fide titubauerit totie scum renouata fide pastoris menbra qq
eius pastoris iubeatur curare quod enim hicdicit ei pasce oues meas. hoc est utiq quodante passinnem apertius dixerat
ego autem rogauiꝓte ut non de ficiat fidestua & tualiquando conuersus confirma fratrefulas pascere erga oues xp̃i

Expanded text:
occultis nihil prorsus audet definire: de sui autem amoris integritate non suimet solius, sed et ipsius qui interrogabat Domini testimonium pandit, Etiam, inquiens, Domine, tu scis quia amo te. O quam felix et pura conscientia, quae conditori suo, cujus nuda oculis et aperta novit omnia, dicere non metuit: Domine, tu scis quia amo te! Quam casta ac sancta anima, ligaverant, absolvat; et quoties territus ejus passione, qua illum nosse  Beda, quod eum nosset negaverat, toties ejus resurrectione recreatus, quod illum toto amet corde testetur. Provida dispensatione tertio confitenti amorem, tertio aeque pascendas suas oves commendat; quia decebat ut quoties in pastoris fide titubaverat, toties cum renovata fide pastoris membra quoque ejus pastoris jubeatur curare. Quod enim hic dicit ei: Pasce oves meas, hoc est utique, quod ei ante passionem apertius dixerat: Ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides tua: et tu aliquando conversus, confirma fratres tuos . Pascere ergo oves Chris
Abbreviated transcription (Latin):
fuiss& ali quando cum illo instructus ergo periculo priori cautius loquicũ dño quem bene didicerat huma nae
conscientiae statim melius nosse quã & ipsa se conscientia nullatenus nosse sufficer& defrat̃ni quidem cordis

Expanded text:
fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae fuisset aliquando cum illo. Instructus ergo periculo priore cautius loqui cum Domino, quem bene didicerat humanae conscientiae statum  melius nosse quam ipsa se conscientia ullatenus nosse sufficeret; de fraterni quidem cordis
Abbreviated transcription (Latin):
tuscis quid a mote plus his sed temperata ac simpliciuoce &iam in quit dñe tuscis quia a mote. quod ẽ a ꝑtedice
Scio quidem quia ipsete uttu melius nosti integro corde diligo quamuero te alii diligunt mihi quidem ignotũ sedti
discamus minus de nr̃ae conscientiae puritate p̃sumere minustemere defrat̃ nae conscientiae occulti siudicare indu
tate gerantur inspicere nequimus quae ab illis agi conspicimus si quidẽ
& ipse p&rus idurco se in hac dominica in t̃rogatione cautius respondendo cohibebat quia meminit sepridem in m¬
te eius passione plusibi constantiae tribuisse quam habera spondendo uidelic& se esse paratum & in carcerẽ
& in mortemire cumulo quineedum erat i donetis instantepericulo saltim consitori quia nos se& ille ueb quide

Expanded text:
Tu scis quia amo te plus his, sed temperata ac simplici voce, Etiam, inquit, Domine, tu scis quia amo te. Quod est aperte dicere: Tu scis quia amo te plus his, sed temperata ac simplici voce, Etiam, inquit, Domine, tu scis quia amo te. Quod est aperte dicere: Scio quidem, quia ipse te, ut tu melius nosti, integro corde diligo; quam vere  Beda, quantum vero te alii diligant mihi quidem ignotum, sed t ut videlicet ejus exemplo discamus minus de nostrae conscientiae puritate praesumere; minus temere de fraternae conscientiae occultis judicare, in dcere nequimus quae ab illis agi conspicimus. Siquidem et ipse Petrus idcirco se in hac Dominica interrogatione cautius respondendo cohibebat, quia meminit se pridem, imminente ejus passione, plus sibi constantiae tribuisse quam haberet, spondendo videlicet se esse paratum et in carcerem et in mortem ire cum illo, qui necdum erat idoneus instante periculo saltem confiteri, quia nosset illum, vel quia
Abbreviated transcription (Latin):
suuderis curaꝑ solliati exercere laborq nam quicumq fratri opus pioratis quodual& inpendere neglegit minus uistos
condiuorem diligere ostendit cuius mandata in sustentanda ꝓximi necessitatẽ contempnit quaȩ ꝓfecto caritas quoni am
mentio facta terrenae parentis eius possit intellegi nan tam̃ abreẽ si quid nomine iohannis donũ suꝑnae generati
caritas ex dõ est &omnis diligit exdõ natusest & cognos cit dm̃. Sy monnamq oboediens Iohannes dicitur dĩ:
ostendatur hoc quod maiore precoeris oboedientia dñi iussis obsequitur quod ardentiori illum caritate amplectitu
non huma nimerid sed muneris eẽ diuini unde & a postolus paulus eadem gratia confortatus agebat quia caritas diffu¬
mttur qui animirum uirtus eiusdemamoris non nisi ꝑ gratiam sp̃s gp̃cepitur quitam̃ ipse notandum quam cautae
& circumspecte testimoniũ suaeredd& a mori cum dño sciscitante anseplus aliis diligeret non est ausus respondere

Expanded text:
studueris curam solliciti exercere laboris; nam quicunque fratri opus pietatis quod valet impendere negligit, minus justo se conditorem diligere ostendit, cujus mandata in sustentanda proximi necessitate contemnit. Quae profecto charitas, quoniam mentio facta terreni parentis ejus possit intelligi, non tamen ab re est, si quis nomine Joannis donum supernae generatcharitas ex Deo est; et omnis qui diligit ex Deo natus est, et cognoscit Deum . Simon namque Obediens, Joannes dicitur Dei gcunctis ostendatur hoc quod majore prae caeteris obedientia Domini jussis obsequitur, quod ardentiori illum charitate amplectitur, non humani meriti, sed muneris esse divini. Unde et apostolus Paulus eadem gratia confortatus aiebat: Quia charitas Deminatur; quia nimirum virtus ejusdem amoris non nisi per gratiam Spiritus percipitur. Qui tamen ipse notandum quam caute et circumspecte testimonium suo reddit amori, cum Domino sciscitanti an se plus aliis diligeret, non ausus est respondere:
Abbreviated transcription (Latin):
do uobis manducare & sanguinẽ meũbibere. hocuos nempe scandalizat Si ergo uideritis
filiũ hominis ascendentẽ ubieratprius quidẽ hoc hinc soluit qđ illos mouerat. hincaperuit Vnde
fuerant scandalizati hinc plane sunt ellegerent. Illienim putauer̃ illũ erogaturũ corpus suũ illeaut̃¬
sedixit ascensurum in caelũ utiq integrũ . cumui deritis filiũ hominis ascendentẽ ubieratprius Ceru
uel tuncuidebitis quia non eomodo quo putatis erogat corpus. Certe uel tunc intellegitis quia

Expanded text:
do vobis manducare, et sanguinem meum bibere, hoc vos nempe scandalizat. Si ergo videritis do vobis manducare, et sanguinem meum bibere, hoc vos nempe scandalizat. Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Quid est hoc? Hinc solvit quod illos moverat? hinc aperuit unde fuerant scandalizati? Hinc plane, si intelligerent. Illi enim putabant eum erogaturum corpus suum; ille autem dixit se ascensurum in coelum, utique integrum. Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius; certe vel tunc videbitis quia non eo modo quo putatis, erogat corpus suum; certe vel tunc intelligetis quia
Abbreviated transcription (Latin):
dientes non exinimicis sed ex discipulis eius dixer̃: Durus est hic sermo quis potest eu maudire
Sidiscipulidurũ habuer̃ istum sermonẽ quidinimici : & tam̃ sico portebat ut dicer&ur qđ non
cerunt talialoquente dño illu non credider̃ aliquit magnũ dicentẽ & uerbullius aliquãgra¬
tiã quo o perientẽ s ed ꝓut uoluer ita intellexer̃ &more hominũ quia poterat iñs aut hoc dis¬
ponebat iñs. Carnem qua indutumerat uerbũ uelut in concisam distribuere credentib inse. Duru
estinquiunt hic sermo quis potest eum dudire : Sciens aut̃ ins̃ apud sem & ipsũ quia murmura¬
rent deeo discipulieius Sic enĩ apud ista dixer̃ ut abillo non audirent᷑ sedille quieos nouerat
in scipsis audiens apud sem &ipsũ respondit & ait. Hocuos scandalizat quia dixi carnẽmed

Expanded text:
dientes, non ex inimicis, sed ex discipulis ejus, dixerunt: Durus est hic sermo: quis potest eum audire? dientes, non ex inimicis, sed ex discipulis ejus, dixerunt: Durus est hic sermo: quis potest eum audire? Si discipuli durum habuerunt istum sermonem, quid inimici? Et tamen sic oportebat, ut diceretur, quodcerunt, talia loquente Domino Jesu: non crediderunt, aliquid magnum dicente, et verbi illius aliquam gratiam cooperientem; sed prout voluerunt ita intellexerunt, et more hominum, quia poterat Jesus, aut hoc disponebat Jesus, carnem quia indutum erat Verbum, veluti concisam distribuere credentibus in se. Durus est, inquiunt, hic sermo; quis potest eum audire? 3. Sciens autem Jesus apud semetipsum quia murmurarent de eo discipuli ejus. Sic enim apud se ista dixerunt, ut ab illo non audirentur; sed ille qui eos noverat in seipsis, audiens apud semetipsum, respondit, et ait, Hoc vos scandalizat: quia dixi, Carnem meam
Abbreviated transcription (Latin):
ut nonuiuant in aeternũ. Namtemporalit̃ ꝓfecto & hic morientur qui x pm̃manducant sed uiuunt
in aet̃nũ qui ax p̃s estuita aet̾na. Signũ quia manducauit & bibit hoc ẽ siman& & man&ur
si habitat & in habitatur si her& ut non deser&ur. hocergo nos docuit & ammanuit misticis uerbi
utsimus in eius corpore subipso capite in menbriseius edentescarnẽ eius non relinquentes unitatẽ¬
eius sed quiaderant plures non in tellegentes scandalizatisunt. Non enĩ cogitabant haec audiendo
nisi carne qđ ipsierant. A postolus aut̃ dicit &uerũ dicit sapere secundũ carnẽ mors ẽ. Carnẽ suã
dat nobis dñs manducare & sapere tam̃ secundũ carnẽ morsest Cumde carnesua dicat quidibi
estuita a &na ergonec carnẽ debemus sapere secundũ carnẽ sicut in his uerbis. Multiitaq du
dientes nonex inimcit senexdicipulis eius docer Durus esthic sermo quis potest cumaudire

Expanded text:
ut non vivant in aeternum; nam temporaliter profecto et hi morientur qui Christum manducant; sed vivent ut non vivant in aeternum; nam temporaliter profecto et hi morientur qui Christum manducant; sed vivent in aeternum, quia Christus est vita aeterna. Signum ejus quia manducavit et bibit, hoc est si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si sic haeret, ut non deseratur. Hoc ergo nos 530 docuit, et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore, sub ipso capite in membrisejus. Sed qui aderant plures non intelligendo scandalizati sunt: non enim cogitabant haec audiendo, nisi carnem, quod ipsi erant. Apostolus autem dicit, et verum dicit, Sapere secundum carnem, mors est . Carnem suam dat nobis Dominus manducare, et sapere secundum carnem mors est; cum de carne sua dicat, quia ibi est vita aeterna. Ergo nec carnem dientes, non ex inimicis, sed ex discipulis ejus, dixerunt: Durus est hic sermo: quis potest eum audire
Abbreviated transcription (Latin):
quã non habebamus e nobis uuit aũ ipse ꝓpt̃ patrẽ missus ab eo quia sem& ipsũ ex in aniuit factus oboe¬
diens usq ad mortẽ crucis. Sicut misit meniuus pat̃ & egouiuo ꝓpt̃ patrẽ & qui manducat me &ipseuiuit
propt̃me Aui dicer & ute gouiuã ꝓpt̃ patrẽ idẽ adillũ tãquã ad maiorẽ referãuitã mea exin anitiomea fecit
inqua memisit ut aut̃ quisq uiuat ꝓpt̾me participatio facit quam anducat me Egoitaq humiliatus uiuo
ꝓpt̃ patrẽ ille erectus iuuit ꝓpt̃ me Nonde eanaturadix̃ qua semꝑ a est ae qualis patri. sedde ea qͥuamina
uiuamus quia a&ernãuitã ex nobis habere non possumus. Non sicut manducauer inquit patresuri
manna & mortuis qui manducat hunc panẽ uiu&in a&ernũ. Quodergo illi mortui s̃ it auult intelleg¬

Expanded text:
quam non habemus ex nobis. Vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo, quia semetipsum exinanivit, factus obequam non habemus ex nobis. Vivit autem ipse propter Patrem, missus ab eo, quia semetipsum exinanivit, factus obediens usque ad lignum crucis . Sicut misit me vivens Pater, et ego vivo propter Patrem: et qui manducat me, et ipse vivit propter me. Ac si diceret: Et ego vivo propter Patrem; id est, ad illum tanquam ad majorem refero vitam meam, quod exinanitio mea fecit; in qua me misit. Ut autem quisque vivat propter me, participatio facit qua manducat me. Ego itaque humiliatus vivo propter Patrem, ille erectus vivit propter me. Non de ea natura dixit, qua semper est aequaldit, « ut illum manducando vivamus, quia aeternam vitam ex nobis habere non possumus. Non sicut manducaverunt, inquit, patres vestri manna, et mortui sunt: qui manducat hunc panem, vivet in aeternum. Quod ergo
Abbreviated transcription (Latin):
bus sumitur in mortales & incorruptibiles faicit. Idest soci&as ipsa scõrũ ubi paxerit & unitas¬
corpus & sanguinem suum in eisrebus commendauit qua e adunũ aliquid redigunt᷑. Ex multis
quomodo idfiat qđ loquitur & quid sit manducare corpuseius & sanguine bibere & qui¬
illã escã & illũ bibere potũ in xpomanere & illũ manentẽ in sehabere . Nac ꝑ hoc qui non man&
&iui sibilit̃ prematdentib sacram̃tũ corporis & sanguinis xp̃i sed magistante rei sacram̃tũ ad
iudiciũ sibim anducat & bibit quia inmundus presumpsit ad xp̃i accedere sacram̃ta quae
Nonenim filius participatione patris fit mebior quiestnatus ae qualis sicut participatione filii¬
punitatẽ corporiseius & sanguinis quodilla manducatio potatio quiesignificat efficitnos
meliores uiumus ergo ꝓpt̃ ipsum manducantes cũ Id estipsum acupientes a&ernã uitam

Expanded text:
bus sumitur, inmortales et incorruptibiles facit. In hac enim mystica distributione spiritabus sumitur, inmortales et incorruptibiles facit. In hac enim mystica distributione spiritahristus corpus et sanguinem suum in eis rebus commendavit, quae ad unum aliquid rediguntur ex multis:quomodo id fiat quod loquitur, et quid sit manducare corpus ejus, et sanguineillam escam et illum bibere potum, in Christo manere, et illum manentem in se habere: ac per hoc, qui non maneet visibiliter premat dentibus sacramentum corporis et sanguinis Christi; sed magis tantae rei sacramentum ad judicium sibi manducat et bibit, quia immundus praesumpsit ad Christi accedere sacramenta, quaeNon enim Filius participatione Patris fit meper unitatem corporis ejus et sanguinis, quod illa manducatio potatioque significat, efficit nos meliores. Vivimus ergo nos propter ipsum, manducantes eum, id est, ipsum accipientes aeternam vitam,
Abbreviated transcription (Latin):
uitã sineillo utcumq homines in hoc sȩcło qui nonr̃ ꝑfidem in corpore eius habere possunt. Aeternã
& non spiritalit̃ intellegunt infide ꝓmittiuitã a&ernã ut qui eã sumerent lamnec corpore mori¬
rentur huic cogitationi ẽ dignatus occurrere. Nã cũ dixiss& qui manducat carnẽ meã &bibit
ũ sanguinẽ hab&uitã aet̃nã continuo subiecit &dixit. Egi¬
ut habeat interim secundũ spũ uitã a&ernã in requie quaescorũ sp̃s suscipit. Quod aut̃ ad corpus¬
adtin& nec eius nec euis uitaa&erna fraud&ur sed inresurrectione mortuorũ nouissimodie.
Caro enim mea inquit uere ẽcibus & sanguinis mr̃uere ẽ potus . Cum enĩ cibo & potu idappetent
homines ut none furiant neq sitiant hoc ueracit̃ non prestat. nisiistetibus & potus qui eos aqui¬

Expanded text:
vitam sine illo habere homvitam sine illo habere hom, et non spiraliter intelligunt in fide, promitti vitam aeternam, ut qui eam sumerent jam nec corpore morerentur; huic etiam cogitationi est dignatus occurrere. Nam cum dixisset: Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam; continuo subjecitUt habeat interim secundum spiritum vitam aeternam in requie, quae sanctorum spiritus suscipit: quod autem ad corpusnec ejus vita aeterna fraudetur, sed in resurrectione mortuorum novissimo die. 17. Caro enim mea, inquit, vere est cibus, et sanguis meus vere est potus. Cum enim cibo et potu id appetant homines, ut non esuriant, neq
Abbreviated transcription (Latin):
uticr adinuiea qm̃ panẽ concordiae non in telle gebant nec sumere uolebant : Nam quim anducant
talempans nonlitigant a diuicẽ qͥm̃ unus painis unum corpus multisumus. Etꝑ huno ftudtas
huius modi habitare indomo
Quodaut̃ ad inuicẽ litigantes quaer̃ quo modo possitdñs carnẽ suã dare
ad manducandũ non statim edunt sed ad huc eis dicitur. A men amendico uobis nisi mandu caueritis carnẽ
filihominis & biberitis eius sanguinẽ non habebitisuitã in uobis. quomodo quidẽ d&ur & quisntm modus¬
sit manducandi istũ panẽ ignoratis. Verum tam̃ nisi manducaueritis carnem filii hominis & eius sanguinẽ¬
i uobis. Haec nonutiq cadauerib: sed uiuentib: loquebatur. Vndencistãuit.
intellegentes & dehaclitigarent secutur a diunx̃. Quim anducat carnẽ meã & bibit meũ sanguinẽ hab&
uitama &nã. hancergo non hab& quiistũ panẽ non manducat necistũ sanguinẽ bibit. Nã tempo ralẽ

Expanded text:
uoniam panem concordiae non intelligebant, nec sumere volebant. Nam qui manducant talem panem, non litigant adinvicem, quoniam unus panis, unum corpus multi sumus : et per hunc fecit Deus hujusmodi habitare in domo. Quod autem adinvicem litigantes quaerunt quomodo possit Dominus carnem suam dare ad manducandum, non statim edunt, sed adhuc eis dicitur: Amen amen dico vobis, nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitissit manducandi istum panem, ignoratis: verumtamen nisi manducaveritis carnem filii hominis et ejus sanguine vobis. Haec non utique cadaveribus, sed viventibus loquebatur. Unde, ne istam vitam intelligentes et de hac re litigarent, secutus adjunxit, Qui manducat meam carnem, et bibit meum sanguinem, habet vitam aeternam. Hanc ergo non habet, qui istum panem non manducat, nec istum sanguinem bibit: nam temporalem
Abbreviated transcription (Latin):
distinguit᷑ Ideo hoc numero primos predicatores dr̃ xp̃s direxit inmundũ nec numerus iuda pereunte
uiolatus est sed alius eiusloco subrogatus : decuius numeri sacratissima significatione ipsexp̃s in euangelio a
de excellentissima scõꝵ gloria . Cum aut sederit filius hominis in

Expanded text:
numero distinguuntur: ideo hoc numero primos praedicatores Deus Christus direxit in mundum. Nec numerus Juda pereunte numero distinguuntur: ideo hoc numero primos praedicatores Deus Christus direxit in mundum. Nec numerus Juda pereunte violatus est, sed alius ejus loco subrogatus. De cujus numeri sacratissima significatione ipse Christus in Evangelio ait, de excellentissima sanctorum gloria: Cum autem sederit Fili
Abbreviated transcription (Latin):
illorum exiret perorbem t̃rarum. Electus ẽ illeunus ut dispensatio diuinae misericordiae In sa¬
lute humanigeneris impler&ur ꝑ eũ. Vn de bonitas dĩ beneutebatur malicia illius. Siuit
inuenditione ioseph bene usus ẽds̃ malicia fratrũ ut exopere malo illorũ bonitasdĩ ostender&
bonis dĩ sibinoc& non bonitatem dĩ destruere poterit. Quareduo decim elegitxp̃s : duodena¬
rius numerus sacratus ẽ Non enim quia peribit indeunus ideo illius numerihonoe ademptusẽ
Namin lo copereuntis alius subrogatus est mansit numarus consecratur. numerus duodenarus
quater ternielecti sunt ut scã trinitas perquattuor partes orbis predicaretur. Nam & annus duo¬
denario numero currit & ordo signorum in caelis ꝑquem sol& luna currerenoscuntur duode nario

Expanded text:
illorum exiret per orbem terrarum; electus est ille unus ut dispensatio divinae misericordiae in saillorum exiret per orbem terrarum; electus est ille unus ut dispensatio divinae misericordiae in salutem humani generis impleretur per eum. Unde bonitas Dei bene utebatur malitia illius, sicut in venditione Joseph bene usus est Deus malitia fratrum : ut ex opere malo illorum bonitas Dei ostenderebonis Dei, sibi nocet, non bonitatem Dei destruere poterit. Quare duodecim elegit Christus? « Duodenarius numerus sacratus est. Non enim quia periit inde unus, ideo illius numeri honor ademptus est; nam in loco pereuntis alius subrogatus est. Mansit numerus consecratus, hoc est, numerus duter quaterni » electi sunt, ut sancta Trinitas per quatuor partes orbis praedicaretur. Nam et annus duodenario numero currit, et ordo signorum in coelis, per quae solet luna currere, noscuntur, duodenario
Abbreviated transcription (Latin):
que madmodum p&rus dante dño recreantespũscõ intellexit Vnde nisiquia credidit uerbauita
a &ernae uita menĩ aet̃nã habes inministratione corporis & sanguinis tui & nos cognouimus
&credidimus non cognouimus &credidimus sed credimus & cognouimus Credimus enim ut
cognosceremus Namsiprius cognoscere & de indecredere uelimus nec cognoscere nec credere
ualoremus quid credimus & quid cognouimus: quiatue sxp̃s filius dĩ. Idest quia ips auita a&na
tues & nondas in carne & insanguinetuo nisi qđ es . Responditiũs non neegouos duodecimelegi
& unus exuobis diabolus ẽ : Dicebat aut deiudasymons scariothis hic enĩ eratꝰ eumtraditurus¬
cumess& unus eeduodecim Vnus exduodec̃ erat nonfide sed numero non ueritate sed si mulator
nisi quia aliter electi sunt illi undecm alit̃ ille unus. Flectis illi ut manerent in xp̃o & ut sonus

Expanded text:
quemadmodum Petrus, dante Domino, recreante Spiritu sancto, intellexit. Unde, nisi quia credidit verba vitae quemadmodum Petrus, dante Domino, recreante Spiritu sancto, intellexit. Unde, nisi quia credidit verba vitae 532 aeternae? Vitam enim aeternam habes in ministratione corporis et sanguinis tui. Et nos credidimus, et cognovimus. Non cognovimus et credidimus; sed credidimus et cognovimus. Credidimus enim ut cognovaleremus. Quid credimus, et quid cognovimus? Quia tu es Christus Filius Dei. Id est, quia ipsa vita aeterna es, et non das in carne et sanguine tuo, nisi quod es. Respondit Jesus, Nonne ego vos duodecim elegi? et unus ex vobis diabolus est. Dicebat autem de Juda Simonis Iscariotae: hic enim eratcum esset unus ex duodecim. Unus ex duodecim erat, non fide, sed numero; non veritate, sed simulationnisi quia aliter electi sunt illi undecim, aliter et ille unus? Electi sunt illi ut manerent in Christo, et ut sonus
Abbreviated transcription (Latin):
Propterea dixiuobis inquit qui anemopotestuenire adme nisi fuerit eidatũ apatremeo. Dabitur
enim a patre credentib: fides ut ne moglori &ur infidesua quae a se nonẽ quasi ꝓpria seda dõ data
quasi gratia Ex hoc multidis cipulieiꝰ abierunt retro &iam non cumillo ambulabant. Abier̃ retro
non postxpm̃ sed postsatanan. Isti aut̃ sic redierunt retro precisi a corporexp̃i neuiltra redientes ad eũ
quia forte fidelit̃ incorpore eius non fuer̃ & hinon pauci sed multi. Audiamus ergo quid ad paucos dixer̃
quire manserunt. Dixitergo iñs adduod ecimnum quid& uos uultis abire: non discessit & iudas sed
quarem anebat dño lam apparebat postea manifestatus ẽ. Respondit p&rus ꝓomnib unus ꝓmultis
unitas puniuersis Responditergo eisr monp&rus. Dnẽ ad quemibimus repellis nosate. Da nopis

Expanded text:
Propterea dixi vobis, inquit, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. Datur Propterea dixi vobis, inquit, quia nemo potest venire ad me, nisi fuerit ei datum a Patre meo. Datur enim a Patre credentibus fides, ut nemo glorietur in fide sua, quae a se non est quasi propria, sed a Deo data, quasi gratia. Ex hoc multi discipuli ejus abierunt retro, et jam non cum illo ambulabant. Abierunt retro, non post Christum, sed post Satanam. Isti autem sic redierunt retro, quomodo praecisi a corpore Christi, nec ultra redeuntes ad eum, quia forte fideliter in corpore ejus non fuerunt: et hi non pauci, sed multi. Videamus ergo quid ad paucos dixerit qui remanserunt. Dixit ergo Jesus ad duodecim: Numquid et vos vultis abire? Non discessit nec Judas: sed quare manebat, Domino jam apparebat, postea manifestatum est. Respondit Petrus pro omnibus, unus pro multis, unitas pro universis. Respondit ergo ei Simon Petrus: Domine, ad quem ibimus? Repellis nos a te: da nobis
Abbreviated transcription (Latin):
non est membrũ eius sinonẽ membrũ eius non ueg&aturspseius. quisquis aut̃ inquit a postolus
spmxp̃i non hab& hic nonẽ eius. Sp̃sergo est quiuiui ficat caro non ꝓdestquicquã llerba quae
ego locutus sum uobis sp̃s &uita sunt. Quid est sp̃s &uita sunt spiritalit̃ intelle genda sunt: In¬
Ohomo quis pirita lit̃ ea non intellegis nec fide ea uenerarenosti. Suntenim quidã in uobis qui
perfidem copulamur ꝑ intellectũ uiuificamur prius here amus ꝑfidem ut sic post uiuificemur ꝑ intellactũ
Suebatenim abinitio iũs quiessent credentes & quis traditurus e& eũ. Namibi iudas erat int̃ eos
quis candali ⁊ atisunt que mxp̃s nec siluit necaperte ostendit ut om̃stimerent quã uis unus perir&
Sed postea quam dixit & distinxit credentes a non credentib ex pressit causã qua re non credant

Expanded text:
non est membrum ejus; si est membrum ejus, non vegetatur spiritu ejus. « Quisquis autem, inquit Apostolusnon est membrum ejus; si est membrum ejus, non vegetatur spiritu ejus. « Quisquis autem, inquit Apostoluss ergo est qui vivificat, caro non prodest quidquam. Verba quae ego locutus sum vobis, spiritus et vita sunt. Quid est, spiritus et vita sunt? spiritualiter intelligenda sunt. Ino homo! qui spiritualiter ea non intelligis, nec fide ea venerari nosti. Sunt enim quidam in vobis qui etis Isaiae VI. Per fidem copulamur, per intellectum vivificemur. Prius credimus per fidem, ut sic post vivificemur per intellectum. Sciebat enim ab initio Jesus qui essent credentes, et quis traditurus esset eum. Nam et ibi Judas erat inter eos qui scandalizati sunt, quem Christus nec siluit, nec aperte ostendit, ut omnes timerent, quamvis unus periret. Sed posteaquam dixit et distinxit credentes a non credentibus, expressit causam quare non credebant.
Abbreviated transcription (Latin):
cõmendasse inmanducatione carnissuae & potationi sanguinis sui utin illo maneamus & ipse in nob
Maneamus aut̃ in illo cum sumus mẽ braeius manetaut ipsein nobis cum sumus templũ eiꝰ Vtaut̃¬
simus membra eius unitas nos conpaginat ut conpagin& unitas quae facit nisicaritas & caritasdĩ
unde apostolum interrogat. Caritas inquitdĩ diffusa est in cordib nr̃is ꝑspm̃scm̃ quidatus est nobis¬
irgosps ẽ quiuiuificat sp̃s enimfacit uiua membra nec uiua mẽbrasp̃s facit nisiquae incorpore
menbrũ quod se paratum inuenerit a carnetua. spm̃tuũ dico animã tuã animatua non uiui ficat
nisi menbra quae sunt in carnetua. Vnũ si tollas lam ex animatua nonui uificatur qui aunitate
corporistui non copulatur. Haecdicuntur utamemus unitatẽ &timeamus separationẽ : Nihil
enim sic deb& formidarexp̃ianus quã separare a corporexp̃i sienĩ separatur a corporexpi

Expanded text:
Dominum commendasse in manducatione carnis suae et potatione sanguinis sui, ut in illo maneamus et ipse in nobis. Dominum commendasse in manducatione carnis suae et potatione sanguinis sui, ut in illo maneamus et ipse in nobis. Manemus autem in illo cum sumus membrasimus membra ejus, unitas nos compaginat. Ut compaginet unitas, quae facit nisi charitas? Et charitas Dei unde? Apostolum interroga: Charitas, inquit, Dei diffusa est in cordibus nostris per Spiritum saniritus est qui vivificat: spiritus enim facit viva membra; nec viva membra spiritus facit, nisi quae in corpormembrum quod separatum invenerit a carne tua? Spiritum tuum dico animam tuam. Anima tua non vivificat, nisi membra quae sunt in carne tua; unum si tollas, jam ex anima tua non vivificatur, quia unitati corporis tui non copulatur. Haec dicuntur ut amemus unitatem etenim sic debet formidare Christianus quam separari a corpore Christi. Si enim separatur a corpore Christi,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonã eẽ xp̃mdm̃ & hominẽ nonduas nefides nr̃a non sit trinitas sed quat̃ nitas xp̃s ergo unus ẽ uerbũ
anima & caro unus xp̃sfilius dĩ & filius hominis unus xp̃s filius dĩ semꝑ filius hominis ex tampore
iae. In caeloerat quando int̃raloquebatur sicerat filius hominis incael
quo modo filiusdierat interra filius dĩint̾ra in suscepta carne filius hominis incaelo inunitate ꝑ sonae
carnem filii hominis & biberitis eius sanguinẽ non habebitis uitã inuobis & mododicet caro non ꝓdest
quicquã. Idestsi carnalit̃ uultis intellegere quaedico caro non ꝓdest quicquã. si sic carnẽ intellegitis
manducandam sicut aliũ cibũ sicut carnes quȩ emuntur in macellis sp̃s ẽ ergo quiuiui ficat perspm̃
ꝓdestcaro quae ꝑ seipsam non ꝑdest qui alit tera occidit sp̃s aut̃ uiuificat. Nam ꝑ carnẽ sp̃s aliquid
generis quiadiabolus utebatur serpente quasiorgano ad subuerso¬

Expanded text:
stum Deum et hominem, non duas, ne fides nostra non sit Trinitas, sed quaternitas? Christus ergo unus est; Verbum anima caro, unus Christus; Filius Dei et Filius hominis, unus Christus; Filius Dei semper, Filius hominis ex temporenae in coelo erat, quando in terra loquebatur. Sic erat filius hominis in coelo, quomodo Filius Dei erat in terra: Filius Dei in terra, in suscepta carne: filius hominis in coelo, in unitate personae. hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis; et modo dicit: Caro non prodest quidquam, id est, si carnaliter vultis intelligere quae dico, caro non prodest quidquam, si sic carnem intelligetis manducandam sicut alium cibum, sicut carnes quae emuntur in macellis. Spiritus est ergo qui vivificat, per spiritum prodest caro, quae per seipsam non prodest, quia littera occidit, spiritus autem vivificat. « Nam per carnem spiritus aliquid generis: quia diabolus utebatur serpente quasi organo, ad subversio
Abbreviated transcription (Latin):
ut mnanna hunc panẽ significauit altaredĩ sacram̃ taillo fuer in signis diuersa sunt inre qua
signisicatur paria sunt a postolũ audi: Nolo enĩ uosinquit ignorare fratresi quia patres nri onis
sub nube suerunt & om̃s ꝑmare transierunt & om̃s in moyse bapti tatisunt in nube & inmari
mani escam spiritalem mandu cauer spiritalẽ utiq eandem non corporalẽ altera quia illi
moanna no salud spiritalẽ uero quamuos sed patres nr̃i non patres illorũ quibus nos similes sunu
non quib: illisimiles fuer̃. hicẽ ergo panis decaelo descendens uts¬

Expanded text:
vit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae vit manna, hunc panem significavit altare Dei. Sacramenta illa fuerunt: in signis diversa sunt; in re quae significatur paria sunt. Apostolum audi: Nolo enim vos, inquit, ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes mare transierunt, et omnes in Moysen baptspiritalem utique non corporalem. Alteram quia illi manna, nos aliud. Spiritalem vero, quam nos: sed patres nostri non patres illorum, quibus nos similes sumus non quibus illi similes fuerunt. Hic est ergo panis de coelo descendens, ut
Abbreviated transcription (Latin):
& und eilli suꝑbiebant : patres inquit ur̃i manducauer̃ manna & mortui s̃ : quaremanducauer
& mortui sunt ÷ quia qđ uidebant credebant qđ nonuidebant non intellegebant . Ideo patres uri
quia similes estisillorũ manducauer morses & aaron & c&eriscĩ qui fuer̃ inpopulom
& ꝑmanser̃ in in fidelitate sicut iudaei Audier̃ loquentẽ x pm sed non spiritalit̃ uerba eius intolla
ideo dixiteis patresuri manducauer̃ manna indeserto & mortuis qua morte nisi infi delitatis
Nam cõmunimorte morturunt & sc̃ĩ qui fuer int̃eos Ideo signauit dñs his uerbis mortem spiritalẽ
non carnalt : Datre sergo istorũ id est mali patresmalorũ infideles patres infideliũ murmuratoar
pat munonumruratorum Nam denullare magisdõ offendisse ille populus dictus ẽ quã contra¬
in inuiot mura malo lcoee ẽ dũs uolenostendere talũ filios hin adoos eoepit : quidmurmuritis
cut monu ien qumalomanducauer: hicest panis quidecatlo descendit hunc panen quna ica¬

Expanded text:
manducaverunt manna et mortui sunt. Quare manducaverunt et mortui sunt: quia quod videbant crebebant, quod non videbant non intelligebant. Ideo patres vestri, quia simet permanserunt in infidelitate, sicut Judaei audierunt loquentem Christum, sed non spiritaliter verba ejus intellexerunt. Ideo dixit eis: Patres vestri manducaverunt manna in deserto et mortui sunt; qua morte: nisi infidelitatis. Nam communi morte mortui sunt et sancti qui fuerunt inter eos: ideo signavit Dominus his verbis mortem spiritalem, non carnalem: patres ergo istorum, id est mali patres malorum, infideles patres infidelium, murmuratores patres murmuratorum. Nam de nulla re magis Deum offendisse ille populus dictus est, quam contra Deum murmurando: ideo et Dominus volens ostendere talium filios hinc ad eos coepit, Quid murmuratis e manducaverunt. 12. Hic est panis qui de coelo descendit. Hunc panem significa
Abbreviated transcription (Latin):
capharnaũ uero uilla pulcherrima int̃pre&at᷑ : significans hunc mundũ quo dñs nr̃tiũs xp̃s ꝓsalute
humanigeneris apat nasedenum quã recedens descendissedicitur: sed sol& mouere quosdã qđ inexo¬
diolectionis huius euangelicae dictũ ẽ . q̃uia descendente capharnaudño nosolũ mat̃ & discipuli: sed&
fratreseius secutis eum : Nec defucre her&icit qui iosephiurubeataȩ semꝑuirginis mariae: putarent
exalia uxore genuisse eos quos fratres dñi scriptura a pellat alumaiore ꝑfidia hos eũ exipsa post

Expanded text:
Capharnaum vero villa pulcherrima interpretatur, significans hunc mundum, quo Dominus noster Jesus Christus pro salute humani generis a paterna sede nunquam recedens descendisse dicitur. « Sed solet movere quosdam, quod in exordio lectionis hujus evangelicae dictum est quia descendente Capharnaum Domino, non solum mater et discipuli, sed et fratres ejus secuti sunt eum. Nec defuere haeretici qui Joseph virum beatae semper virginis Mariae putarent ex alia uxore genuisse eos, quos fratres Domini Scriptura appellat. Alii majore perfidia hos eum ex ipsa
Abbreviated transcription (Latin):
secundum quem ad modum intelligere debeamus quod ait ingredi&ur & egredi&ur & pascua inuemi
Tunc secutus adiunx̃ : furnonuenit nisiut fur&ur & macte& & ꝑdat  Egoueni ut uitam habeant
& habundantius habeant Videcurenim dixisse utuitã habeant ingredientes : & habundantius habeant

Expanded text:
secundum quem modum intelligere debeamus, quod ait: Ingredietur, et egredietur et pascua invenisecundum quem modum intelligere debeamus, quod ait: Ingredietur, et egredietur et pascua inveni secutus adjunxit: Fur non venit, nisi ut furetur et mactet, et perdat. Ego veni, ut vitam habeant, et abundantius habeant. Videtur enim dixisse, ut vitam habeant ingredientes  In Aug. add.: et abundantius habeant
Abbreviated transcription (Latin):
intrare ꝑ ostium : Sed quidẽ ingredietur & egredietur & pascua inueni& : In grediquippe iñ
ecdesiam ꝑ ostium xp̃i ual debonumẽs exireaut̃ deecclesia sicut ait ipse ioħs euangelista in epistola su
ex nobis exierunt sed nonerant᷑ nobis non ẽ utiq bonum : talis ergoegressus non poss& abonopastore
laudari sut dicer& & in gredietur & egredi&ur & pascua inueni& : est ergo aliquis non solum in gressur
uerum &iam egressusbonus per ostiumbonũ quodẽ xp̃s: sed quis estille laudabilis & beatus egressus possin
quidem dicere in gredinos quando interius aliquid cogitamus egrediaut̃ quando exterius aliquid
unde & in psalmo dicitur : exi& homo ad opussuum : & ipsedñs dicit : luceđt operaurã coram hominib: sed plu
me delectat quod ipsa ueritas tã quã pastorbonus &ideo doc torbonus quodammodo nos ammonuit

Expanded text:
intrare per ostium. Sed quid est, ingredietur et egredietur, et pascua inveniet? Ingredi quippe in intrare per ostium. Sed quid est, ingredietur et egredietur, et pascua inveniet? Ingredi quippe in Ecclesiam per ostium Christum, valde bonum est: exire autem de Ecclesia, sicut ait ipse Joannes evangelista in epistola sua: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono pastore laudari, ut diceret: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam egressus bonus per ostium bonum, quod est Christus. Sed quis est ille laudabilis et beatus egressus? Possim quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus: egredi autem, quando exterius aliquid Unde et in Psalmo dicitur: Exiet homo ad opus suum . Et ipse Dominus dicit: Luceant opera vestra coram hominibus . Sed plus me delectat quod ipsa Veritas tanquam pastor bonus, et ideo doctor bonus, quodammodo nos admonuit:
Abbreviated transcription (Latin):
non subpelle ouina lupinumcor abscondentes lgitur quiante aduentum xp̃i prae dicaue r̃codem spũ
praedicauerunt quo a postoli & scĩ doctores : qui postaduentum xp̃i ueritatis uiam mendo ostender
Quot quot aũt illo tempore crediderunt uel abrahã uel isado uelia cob uel morsi uel aliis patriarc
xp̃i audierunt : Namiud ex clamat in preconems dum precoiudicẽ ad nuntiat uenturum Alii sunt
ergo quos non audier̃ oues in quibus nonerał uox xp̃i errante sifalsadicentes. In ania gorrientes
uana fingentes miserosseducentes : sicut pseudo ꝓph&ae. sicut scribȩ & pharisaei temporib ipsius dm̃
hi sunt qui uenerunt ꝑse & non sunt aiudice missi : hisuero cum doctrinis suis ꝓcul expulsis : uidec mus
quonos pastor bonus uocat: dicitenĩ ego sumostium: ꝑ mesiquis introierit saluabitur & ingrediet᷑
& egredietur & pascua inueni& : & hoc euident̃ ostendit non solum pastorem sed &iam oue

Expanded text:
non sub pelle ovina lupinum cor abscondentes. Igitur qui ante adventum Christi praedicaverunt, eodem spiritu praedicaverunt quo apostoli et sancti doctores, qui post adventum Christi veritatis viam mundo ostenderunt. « Quotquot autem illo tempore crediderunt vel Abraham, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel aliis patriarchChristi audierunt. Nam judex clamat in praecone, dum praeco judicem annuntiat venturum. Alii sunt ergo quos non audierunt oves, in quibus non erat vox Christi, errantes, falsa dicentes, inania garrientes, vana fingentes, miseros seducentes, » sicut pseudoprophetae, sicut Scribae et Pharisaei temporibus ipsius Domini. Hi sunt qui venerunt per se, et non sunt a judice missi. His vero cum doctrinis suis procul expulsis, videamus quo nos pastor bonus vocat. Dicit enim: Ego sum ostium: per me si quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. « Et hoc evidenter ostendit non solum pastorem, sed etiam oves
Abbreviated transcription (Latin):
usq infinẽ ꝑ illudostium idest ꝑfidem xp̃i egrediuntur: qm̃ uiri fideles moriuntur . & habundantius
bebunt uitam ueniendo quo pastor ille precessit ubinum
habebunt uitam ueniendo quo pastor ille precessit ubinum quã deinde moriantur.quam uisergo
& hicinipso ouili non desunt pascua. qm̃ adut rumq. possumus intellegere quod dictũ ẽ & pascua
inuenient Id est & ad ingressum & ad egressum tamen uere pascua inuenient ubi saturentur
queporunt & situnt uititiam : qualem pascuam inuenit cuidictum est hodieme cumeris in paradiso Sequitur deboni
pastoris perfectione sententiadm̃ & demali pastoris fuga quẽ mercennarium nominat Ego sum in quit pastorbonus
pastorbonus animam suam dat ꝓ ouib suis Mercennarius aut fugit quia mertennarius ẽ & nonꝑtin& adeum de ouib

Expanded text:
usque in finem per illud ostium, id est per fidem Christi egrediuntur, quoniam viri fideles moriuntur et abundantius habebunt vitam veniendo quo pastor ille praecessit, ubi habebunt vitam, veniendo quo pastor ille praecessit, ubi nunquam deinde moriantur. Quamvis ergo et hic in ipso ovili non desunt pascua, quoniam ad utrumque possumus intelligere quod dictum est, et pascua inveniet, id est, et ad ingressum et ad qui esuriunt et sitiunt justitiam . Quidam pascua invenit, cui dictum est: Hodie mecum eris in paradiso . Sequitur de boni pastoris perfectione sententia Domini, et de mali pastoris fuga, quem mercenarium nominat. Ego sum, inquit, Pastor bonus. Pastor bonus animam suam dat pro ovibus suis; mercenarius autem fugit, quia mercenarius est, non pertinet ad eum de ovib
Abbreviated transcription (Latin):
aucto ritate statuit decreta cistodiat : Ne enĩ putarent serui absq: orationũ c̃rebris bonorũ que actuu
uictimis uel flagella euadere uel praemid posse ꝑcipere : & ipseint̃ seruos ad orandũ immolandũq.
dĩfilius ascendit : qui ueniens hiero solimã . quid ibi gerentes inuenerit quid ibi dem ipse gesserit:
uideamus : & inuenitinquit intemplo uendentes boues & oues & colũbas & numulariossedentes : & cũ fe
ciss& quasi flagellũ defuniculis om̃s eiecitdetemplo : Oues quoq & baues & numulariorũ effudit aes &
mens as subuertit boues oues & columbae ad hoce mebantur ut offerentur intemplo : numularii adho
sedebant ad mensas ut int̃emptorł uenditotesq hostiarũ prumpta e&̃ pecuno ae taxatio :lli debaentur
ergoliateuendi in templo qua ead hoc emebant᷑ ut in eodẽ templo offerenturd ño : Sed nolens ipse dñs

Expanded text:
auctoritate statuit decreta custodiat. Ne enim putarent servi absque crebris orationum bonorumque actuum auctoritate statuit decreta custodiat. Ne enim putarent servi absque crebris orationum bonorumque actuum victimis vel flagella evadere, vel praemia se posse percipere, et ipse inter servos ad orandum immolandumque Dei Filius ascendit. Qui veniens Jerosolymam, quid ibi gerentes invenerit, quid ibidem ipse gesserit, videamus. Et invenit, inquit, in templo vendentes oves et boves et columbas, et nummularios sedents ejecit de templo, oves quoque et boves, et nummulariorum effudit aes, et mensas subvertit. » Boves et oves et columbae ad hoc emebantur ut offerrentur in templo. Nummularii ad hoc sedebant ad mensas ut inter emptores venditoresque hostiarum prompta esset pecuniae taxatio. Videbantur ergo licite vendi in templo quae ad hoc emebantur ut in eodem templo offerrentur Domino. Sed nolens ipse D
Abbreviated transcription (Latin):
natum d nm generas seputauer̃ :Sed nos fratres Nr̃m absq ullius scrupulo questionis scre& con¬
fiterio port& non tantũ beatã dĩ genetricẽ sed & beatissimũ castĩti sei testẽ atq custo dẽioseph ab
omnipror susactione coniugalimansisse sẽꝑinmunẽ nec natos sed cognatos eorũ more scriptoris usitato
& pastores meos & pastorestuos : fratres enĩ sumus : & labanadiacob: numquia frat̾meus es gratis¬
seruiesmihi & quidem constat quia lothfilius aran fratris abrahã &ia cobsitfilius rebeccae soro¬
ris laban: sed ꝓpt̃ cognationẽ sunt fratres noncupati: hacergoregula inscripturisscis ut dixi frequen¬
tisiima &iã cognatos mariae uelio seph fratresdñi appellatos oport& intellegi: Quod aut̃ ꝓpin¬
quante pascha inis astendit hiero solimã c nobis ꝓfectodat exemplũ quanta animiuigilantia dom¬
nicis subici debemus imperus cumipsein bominis infirmitate apparens eadem quae ex diuinitatis

Expanded text:
natum Dominum, generasse putarunt. Sed nos, fratres charissimi, absque ullius scrupulo quaestionis, scire et confiteri oportet, non tantum beatam Dei genitricem, sed et beatissimum castitatis ejus testem atque custodem Joseph, ab omni prorsus actione conjugali mansisse semper immunem; nec natos, sed cognatos eorum, more Scripturae usitatoet pastores meos et pastores tuos, fratres enim sumus . Et Laban ad Jacob: Num quia fratservies mihi ? Et quidem constat quia Loth, filius Aran, fratris Abraham, et Jacob sit filius Rebeccae sororis Laban, sed propter cognationem sunt fratres nuncupati. Hac ergo regula in Scripturis sanctis, ut dixi, frequentissima, etiam cognatos Mariae vel Joseph, fratres Domini appellatos oportet intelligi. Quod autem appropinquante Pascha Jesus ascendit Jerosolymam, nobis profecto dat exemplum quanta animi vigilantia dominicis subjici debeamus imperiis, cum ipse in hominis infirmitate apparens eadem quae ex divinitatis
Abbreviated transcription (Latin):
ergo omiles xpĩ quid de inde subiungat cum dixis s& nunc anima mea turbata ẽ. & quid dicam in quit
pat̃ salui ficame ex hac hora sed ꝓpterea ueni in hora hanc pat̃ clarificatuũ nom̃ docuitte quid cogites. docuit¬
quid dicas quem in uoces inquo speres ciuiusuo luntatem certã atq diuinã tuae uoluntati huma nae
infirmae quac̃p̃ponas. Nonideo tibi uideatur ex alto deficere quiat euult abimoꝑspicere Nam &
temptari dignatus est adiabulo d quoutiq: sinoll& non temptar&: & carespondit diabulo quae tu
in temptationib debeas respondere: &ille quidem temptatus est sed nonpericditatus ut docer&e¬
temptationis exire. sicut aũt hicdixit. Nuncanimamea turba est Ita&ian ibi dict tristis est
anima meta usq ad mortẽ & pat̃ s fieri potest transeat ame calixiste. hominis sus cepit in firmituate

Expanded text:
ergo, o miles Christi, quid deinde subjungat. Cum dixisset: Nunc anima mea turbata est. Et quid dicam, inquit: Pater, salvifica me ex hac hora, sed propterea veni in hanc horam. Pater, clarifica tuum nomen. Docuit te quid cogites, docid dicas, quem invoces, in quo speres, cujus voluntatem certam atque divinam tuae voluntati humanae infirmaeque praeponas. Non ideo tibi videatur ex alto deficere, quia te vult ab imo prospicere. Nam et tentari dignatin tentationibus debeas respondere. tentationis exire. Sicut autem hic dixit: Nunc anima mea turbata est, ita etiam ibi dicit: Tristis est anima mea usque ad mortem. Et: Pater, si fieri potest, transe