comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sione. io: ante confusionẽ: ut antea signa
sunt & p̾ssura gentiũ. deinde sequat᷑ confu¬
sio sonitus maris ꝙ fluctuũ. Sol conuertet᷑
Merito incumbente udicio sonitꝰ maris et
fluctuũ confidit᷑ terraꝵ orb prementib se
inuicem colonis inficit᷑: inaxima celi lumi¬
naria turbant᷑: qͥa qͦmͦ impulsȩ ad casũ arbo¬
res. fragoris motusq sui p̾mittere solent in¬
dicia. sic t̾mino mundi appropiante qͣsi pa¬
uentia nutant elem̃ta. Nec mirũ homines
arescere p̾timore: in quib illio implebitur.
Pugnabit ꝓ eo orb̃ terraꝵ: contͣ insensatos.

Expanded text:
sione, hoc est ante confusionem, ut antea signa sint, et pressura gentium. Deinde sequatur confusio sonitus maris et fluctuum. Sol convertetur Merito incumbente judicio, sonitu maris et fluctuum confunditur orbis terrarum, prementibus se invicem colonis, inficitur, maxima coeli luminaria turbantur, quia quomodo impulsae ad casum arbores fragoris motusque sui praemittere solent indicia, sic termino mundi appropinquante quasi paventia nutant elementa. Nec mirum homines arescere prae timore, in quibus illud implebitur: « Pugnabit pro eo orbis terrarum contra insensatos .
Abbreviated transcription (Latin):
re delectat᷑ ⁊ Iue mons ñ solet gignere silũa sõꝵ
steriłe. s quȩ lum̃ dat: infirmitates soluit.
lassos recreat. Quȩ ꝓbant᷑ in ȩccłia fierr. duene
psadmista.Ego sic̃ oliua fructifera in domo d̃i.
e cełia lumen dat p̾dicando scͥpturas: infirmi¬
taites peccatoꝵ soluit. lassos recreat: uitã ȩt̾ñã
ꝯmitendo. ec iii. Et ait ad discipłos.

Expanded text:
re delectatur? Ille mons non solet gignere silvam re delectatur? Ille mons non solet gignere silvam sterilem, sed quae lumen dat, infirmitates solvit lassos recreat. Quae probantur fieri Ecclesia, dicente Psalmista: Ego sicut oliva fructifera in domo Dei . Ecclesia lumen dat praedicando Scripturas, infirmitates peccatorum solvit, lassos recreat vitam aeternam promittendo, L. 203X Et ait ad discipulos:
Abbreviated transcription (Latin):
Diunttꝰ etiã ꝓcuratũ ẽ. ut patesacta euangli¬
ca gr̃a ꝑ orbẽ tempłu cũ suis cerimoniis tol¬
leret᷑: ne qͥs adhuc paruulus in fide laberetur
aco iudaismũ si uderet ꝑmanere facta a ꝓpħis.
Aufert᷑ gͦ unbra: ꝙ palmã tenet ueritas ꝑ orbẽ
t cũ sederet in montẽ oliuarũ contͣ tẽplũ:
accesserunt ad eum discipuli secreto. & in¬
derrogauernnt eũ dicentes. Preceptor dic nob̃
qnͣdo hȩc erunt: & qͦd signũ aduentꝰ tui eum
hȩc om̃ia incipient consũmari. Interrogant
discipuli dñm qͦ tẽpore iherłm destruet᷑. & quȩ
signa deinde p̃cedent aduentũ suũ qͥ erit in
consũmatione seculi. Sedet aittẽ dñs suꝑ mon¬
t̃ẽ oliuarũ contͣ templũ. cũ de ruina templi
disputat. ut etiã ipso corporis situ uerb̃ con¬
gruat: mystice designans. qͥa quietꝰ manens
uideat qͦd mons oliueti fructiferã designet
sc̃ȩ eccłiȩ celsituditĩe: quã dñs semꝑ inhabita¬

Expanded text:
itus etiam procuratum est ut, patefacta evangelica gratia per orbem, templum cum suis caeremoniis tolleretur, ne quis adhuc parvulus in fide laberetur ad Judaismum, si videret permanere facta a prophetis. Aufertur ergo umbra, et palmam tenet veritas per orbem e Olivarum contra templum, accesserunt ad eum discipuli secreto, et interrogaverunt eum dicentes: Praeceptor, dic nobis, quando haec erunt, et quod signum adventus tui, cum haec omnia incipient consummari? Interrogant discipuli Dominum, quo tempore Jerusalem destruetur, et quae signa deinde praecedent adventum suum, qui erit in consummatione saeculi. Sedet autem Dominus super montem Olivarum contra templum, cum de ruina templi disputat, ut etiam ipso corporis situ verbis congruat, mystice autem designans, quia quietus manens i fructiferam designet sanctae Ecclesiae celsitudinem, quam Dominus semper inhabita
Abbreviated transcription (Latin):
patientia ur̃a possidebitis animas uĩas.
Qa cdura fc̃ quȩ predicunt᷑ de afflictiõe mor¬
tis: dat᷑ consolatio de gaudio resurrectionis.
Ac si dicat martyrib siuis. Cur timetis ne pe¬
reat qͦd incisũ dolet: qnͣdo quidẽ & illud in
uob̃ ꝑire ñ potest qͦo incisũ ñ dolet: Caro in¬
cisa dolet: capillus ñ dolet. Aliter. Capillus
de captte discipuloꝵ dñi ñ ꝑibit: qͥa ñsolũ
cam ac tenuissima cogitationũ suꝑficies
quȩ de occulta cordis radice qͣu de cerebro
cesanes exit: apud ustũ iudicẽ ꝯoserua ta digua
autẽ omniũ uirtutũ patientia ẽ: in qua
animas quȩ corpus possident possidemus:
cũ ipsas animas ad patiendũ ratione regimꝰ.
Uera autẽ patientia ẽ aliena mala ȩqͣnimit̾
ꝑpeti: cont̾ eũ qͥ mala irrogat: nullo dolore

Expanded text:
patientia vestra possidebitis animas vestras. Quia dura sunt quae praedicuntur de afflictione mortis, datur consolatio de gaudio resurrectionis. Ac si dicat martyribus suis: Cur timetis ne pereat quod incisum dolet, quandoquidem et illud in vobis perire non potest, quod incisum non dolet? Caro incisa dolet, capillus non dolet. Aliter: Capillus de capite discipulorum Domini non peribit, quia non solum cam, ac tenuissima cogitationum superficies, quae de occulta cordis radice, quasi de cerebro caesaries exit, apud justum judicem conservata, digna autem omnium virtutum patientia est, in qua animas quae corpus possident possidemus, cum ipsas animas ad patiendum ratione regimus. Vera autem patientia est, aliena mala aequanimiter perpeti; contra eum qui mala irroga
Abbreviated transcription (Latin):
tade in cuitatẽ: ut ueniat suꝑ uos om̃is san¬
guis iustus qͥ effusus ẽ suꝑ terrã. Prophetat
interitũ uideoꝵ: minatꝰ enĩ fuit olim om̃ib
malis qͦo rectoidit generationi nouissimȩ.
Et sic̃ om̃ia bona quȩ in singulis generati¬
onib a constitutione mundi om̃s sc̃i me¬
rebant᷑ illis st̃ donata qͥ receperunt xp̃m:
sic om̃ia mala quȩ in singulis generationib

Expanded text:
itate in civitatem, ut veniat super vos omnis sanguis justus, qui effusus est super terram. Prophetat interitum Judaeorum: minatus enim olim fuit omnibus malis, quod reddidit generationi novissimae. Et sicut omnia bona quae in singulis generationibus a constitutione mundi omnes sancti merebantur, illis sunt donata qui receperunt Christum; sic omnia mala quae in singulis generation
Abbreviated transcription (Latin):
exterius. uelut siqͥs calicẽ mundet exteriꝰ:
intus aittẽ relinquant᷑ sordes. cũ usus eius
sit interior. Plem st̃ calix &e parapsis rapina
& inmunditia: qͥa qͦd bibitis & manduca¬
corde ẽ mala cogitante: ut qͦd deforis ẽ fiat
mundũ. ior ut oꝑa tua sint iusta. Non enĩ
mala arbor potest facere fructũbonũ. Para¬
psis ẽ uas quadratũ: habens pares absides.
e uob qͥa estis ut monum̃ta quȩ ñ pa¬
rent: & homines ambulantes supͣ nesci¬
unt. Hypocritȩ instar ft̃ monumentoꝵ. ñ
apparentiũ: que cũ suꝑficiem t̾rȩ cõmunis
ostentent. intꝰ uermescentiũ fc̃ cadauerũ
plena fecore. Qͥcumq decepti ꝑ illors sen¬
tentias eos imitant᷑: qͣsi suꝑ monumenta
ignorant̾̃ gradiunt᷑: or.l. Ue uobis
scribȩ & pharisei ypocritȩ: qͥa similes estis
sepulcris dealbatis quȩ aforis parent hõib

Expanded text:
exterius, velut si quis calicem mundet exterius, intus autem relinquat sordes, cum usus ejus sit interior. Pleni sunt calix et paropsis rapina et immunditia, quia quod bibitis et manducacorde mala cogitante ut quod deforis est, fiat mundum, id est, ut opera tua sint justa. Non enim mala arbor potest facere fructum bonum. Paropsis est vas quadratum habens pares absides, e vobis, quia estis ut monumenta quae non parent, et homines ambulantes supra, nesciunt. BEDA. Hypocritae instar sunt monumentorum non apparentium, quae cum superficiem terrae communis ostentent intus vermescentium sunt cadaverum plena fetore. Quicunque decepti per illorum sententias, eos imitantur quasi super monumenta ignoranter gradiuntur. M. L. Vae vobis, Scribae et Pharisaei hypocritae, quia similes estis sepulcris dealbatis
Abbreviated transcription (Latin):
estis de homictois. Qd̾ gͦ illis defuit: usꝰ
implete. Illi interfecert̃ seruos: uos dñm cru¬
afigte. Non iubet ut faciant. s oftendit eis
qo facturi erant. Sicut serpentes omnib ani¬
malib astutiores. aspiciunt qͦmͦ moroeant.
ꝙ p̾ea se occultant: sic ypoc̾tȩ cogitantes
sui lecdant. post lesioñe ita se habent qͣsi ne¬
minẽ nocueruit. Et bene assimilant᷑ uiꝑis:
qͥa uiꝑarũ natura ẽ. ut qnͣdo conceperuit.
nati eoꝵ uteros matrũ rũpant: & sic ꝓcedãt.
Idem nati patiunt᷑ a sua fetura. Sic̃ gͦ uiꝑe
parentes comedant. & comeduitt᷑ a pullis:
sic & ꝑfidi uidei patres condempnant. et
condempnant᷑ a filiis suis. Quomͦ inquit
deri. s qͦmͦ ũ ꝓdest meretrici si nominet᷑ casta
sic ñ prodẽ peccatori: si seruus dĩ dicat᷑: L egcli.

Expanded text:
estis de homicidis. Quod ergo illis defuit, vos implete. Illi interfecerunt servos, vos Dominum crucifigite. Non jubet ut faciant, sed ostendit eis quod facturi erant. Sicut serpentes omnibus animalibus astutiores, aspiciunt quomodo mordeant, et postea se occultant; sic hypocritae cogitantes quomodo laedant, post laesionem ita se habent quasi neminem nocuerint. Et bene assimilantur viperis, quia viperarum natura est ut quando conceperint, nati earum uteros matrum rumpant, et sic procedant. Idem nati patiuntur a sua fetura. Sicut ergo viperae parentes comedunt et comeduntur a pullis, sic et perfidi Judaei patres condemnant, et condemnantur a filiis suis. Quomodo, inquit,deri, sed quomodo non prodest meretrici si nominetur casta, sic non prodest peccatori si servus Dei dicatur. M.
Abbreviated transcription (Latin):
Que ꝙͦ ego loquor: sic̃ dixit mͥ pat̾ sic loqͦre.
Non accipiamꝰ quasi ꝑ uerba loquutꝰ sit pat̾
unico ũbo. Quid cͦ est sic loquor Ita ille di¬
xtt ut uerax. ita iste loquit᷑ ut ueritas. Dixit.
uerax ueritat: doẽ genuit ueritatẽ. Loquit᷑
ueritas: ioẽ seipsam anniuitiat. Intelligen¬
tib mentib sic loquit᷑ ueritas. intꝰ sine sono
siẽ dicit ei pat̾. s ut cralerent homines qd̾
nũdũ possunt intelligere: ex ore carnis uer¬
ba sonuerunt: quȩ ꝓlata & litteris signata
ab eis. Non ab eis se abscomait qͥ eredẽ
inceperant. s ab eis qͥ eũ occidere cupiebant:
consulendo nĩȩ infirmitati ñ derogando
sue potestat. Cum autẽ tanta signa fecis¬
⁊ set corã eis. ñ credebant in eũ. ut sermo ysaie

Expanded text:
or, sicut dixit mihi Pater, sic loquor. Non accipiamus, quasi per verba locutus sit Pater unico Verbo. Quid ergo est, sic loquor? Ita ille dixit ut verax, ita iste loquitur ut Veritas. Dixit verax veritati, id est, genuit veritatem. Loquitur veritas, id est, seipsam annuntiat. Intelligentibus mentibus sic loquitur veritas intus sine sono, sicut dicit ei Pater; sed ut crederent homines quod nondum possunt intelligere, ex ore carnis verba sonuerunt: quae prolata et litteris signata,ab eis. Non ab eis se abscondit, qui credere incoeperant, sed ab eis qui eum occidere cupiebant, consulendo nostrae infirmitati, non derogando suae potestati. Cum autem tanta signa fecisset coram eis, non credebant in eum, ut sermo Isaiae
Abbreviated transcription (Latin):
tos. Et qm̃ habundabit iniqͥtas: refrigescet
caritas multors. m.R. Qui autẽ ꝑseueraue¬
rit usq in finẽ. hic saluus erit. Multi scan¬
dalirabunt᷑ .i. ruent a fide: timore uł inma¬
nitate torm̃toꝵ. uł portentis. Inuicem tͣdent
frat̾ infidelis frẽm fidelem: & odio habebt̃
insurgendo filii in parentes. et parentes in
filios. gladio dñi separante eos abinuicem: qd̾
in principio p̾dicationis factũ ẽ. falsi ꝓpħȩ
surgent: ut & miraculis sedueant. Fidelis aũ
qͦcũq tẽpore incipiat usq ad finẽ p̾sentis ui¬
te ꝑmaneat in caritate: quã ñ potert̃ extin¬
guere aquȩ multȩ. Et sic̃ ȩuͣgłista iohes mar¬

Expanded text:
abit iniquitas, refrigescet charitas multorum. M. R. Qui autem perseveraverit usque in finem, hic salvus erit. Multi scandalizabuntur, id est, ruent a fide, timore vel immanitate tormentorum vel portentis. Invicem tradent, frater infidelis fratrem fidelem, et odio habebunt, insurgendo filii in parentes, et parentes in filios, gladio Domini separante eos ab invicem, quod in principio praedicationis factum est. Falsi prophetae surgent, ut et miraculis seducant. Fidelis autem quocunque tempore incipiat, usque ad finem praesentis vitae permaneat in charitate, quam non poterunt exstinguere aquae multae. Et sicut e
Abbreviated transcription (Latin):
endũ ẽ qͥa dñs crucẽ suam in fiontib cre¬
dentiũ fixit. uͥ qͦdammꝰ sedes ẽ uerecundiȩ:
ut de nomine eiꝰ fidelis ñ erubescat. ⁊ ma¬
gis clĩ głam ꝙͣ hominũ diligat. Cruce tp̃r
suo nichil erat in carne intolerabiliꝰ nunc
nichil ẽ in fronte glosius. Uͥ gͦ dñi eruxho¬
norata ẽ. ñ ẽ mͦ crux in penis reoꝵs: qͥa pitta¬
tum ẽ qͦd &e reus honoraret᷑. si crucifigeret᷑ :¬

Expanded text:
endum est quia Dominus crucem suam in frontibus credentium fixit, ubi quodammodo sedes est verecundiae, ut de nomine ejus fidelis non erubescat, et magis Dei gloriam quam hominum diligat. Cruce tempore suo nihil erat in carne intolerabilius, nunc nihil est in fronte gloriosius. Ubi ergo Domini crux honorata est, non est modo crux in poenis reorum, quia putatum est quod et reus honoraretur, si crucifigeret
Abbreviated transcription (Latin):
buit᷑ omnipotentis filiũ in carne uenisse
benedictum: id ẽ ab omni peccõ inmunem.
ão glificandũ nom̃ pat̾s. Increduli uͦ solam
humanitatẽ iudebunt in scd̃o aduentu:
& tam̃ tune certissime dicent conscientiis
hoo testantib: qͥa filiꝰ omnipotentis bene¬
dictus uenit in nomine dm̃i cxliiii. A ex.

Expanded text:
buntur Omnipotentis Filium in carne venisse benedictum, id est, ab omni peccato immunem ad glorificandum nomen Patris. Increduli vero solam humanitatem videbunt in secundo adventu, et tamen tunc certissime dicent, conscientiis hoc testantibus, quia Filius Omnipotentis benedictus venit in nomine Domini. CAPUT CXLIII. A.
Abbreviated transcription (Latin):
publicabunt᷑: & recedet ab eo sp̃c d̃i. Et sic̃
corpus anima recedente pͥus frigescit. dem¬
de putrescit & solutt᷑. sic templũ ur̃m dei
spũ recedente ab eo pͥus seditionib reple¬
bit᷑. deinde ruet. Sic̃ enĩ ante mortẽ hoĩs
insanabilis p̾cedit infirmitas: sic ante eli¬
miã loci aliciuus inemendabilia p̾cedũt
peccata. Et sicut pulli frequent̾ a matre
uocati. cũ ñ eam sequuti fueruit. aut ae¬
cipiter diripit eos. aut longe euagantes
ꝑeunt: sic dño frequent̾ iudeos uocante.
qm ñ sequitti sunt eũ: qͣsi accipit̃ rex ro

Expanded text:
publicabuntur, et recedet ab eo Spiritus Dei. Et sicut publicabuntur, et recedet ab eo Spiritus Dei. Et sicut corpus anima recedente prius frigescit, deinde putrescit et solvitur, sic templum vestrum, Dei Spiritu recedente ab eo, prius seditionibus replebitur, deinde ruet. Sicut enim ante mortem hominis insanabilis praecedit infirmitas, sic ante ruinam loci alicujus inemendabilia praecedunt peccata. Et sicut pulli frequenter a matre vocati, cum non eam secuti fuerint, aut accipiter diripit eos, aut longe vagantes pereunt, sic Domino frequenter Judaeos vocante, quoniam non secuti sunt eum, quasi accipiter re
Abbreviated transcription (Latin):
ȩccłia matre ꝑ sacerdotes mͦ increpatiombꝰ
mͦ blandimentis congregat᷑. & lactat᷑. Et
quẽadmodũ gallina ñsolum suos pullos
calefacit. s etiã cuiꝰcumq uolatilis exelusos
xp̃ianos studet fouere. s siue gentiles. siue
uidei fuerunt illi suppostti. om̃s fidei suȩ
calore uiuificat: & in baptisino generat
& in sermone nutricat: & materna diligit
caritate. hȩc quȩ de uideis dicunt᷑: etiã he¬
reticis coaptant᷑. Quotiens etiam legunt᷑
apłi missi legunt᷑ ad nos. Quos om̃s he¬
retici dum negligunt. & male interp̃tant᷑.
qͣsi occidunt & lapidant eos. Qui hereti¬
ci quotiens mouet᷑ certam̃ irt̾ fideles. et
ritate pennarũ suarũ .i. duorũ testam̃toꝵ
ñ qͣsi domestici pulli. s quasi siluestres ꝙ
sanguinarii uulturis aut accipitris ñso
los eiꝰ Eece relinquet᷑ uob̃ domtis ur̃a¬
⁊ deserta. Cum ego fuero erucifixus scuroet᷑
uelũ templi: & secreta mysterui sc̃itatis eius

Expanded text:
 per sacerdotes modo increpationibus, modo blandimentis congregatur et lactatur. Et quemadmodum gallina non solum suos pullos calefacit, sed etiam cujuscunque volatilis exclusos tianos studet fovere; sed, sive gentiles, sive Judaei fuerint illi suppositi, omnes fidei suae calore vivificat, et in baptismo generat, et in sermone nutricat, et materna diligit charitate. Haec quae de Judaeis hic dicuntur, etiam haereticis coaptantur. Quoties enim leguntur i missi loquuntur ad nos. Quos omnes haeretici dum negligunt et male interpretantur, quasi occidunt et lapidant eos. Qui haeretici quoties movetur certamen inter fideles et ritate pennarum suarum, id est, duorum Testamentorum, non quasi domestici pulli, sed quasi silvestres et sanguinarii vulturis aut accipitris, non los ejus. Ecce relinquetur vobis domus vestra deserta. Cum ego fuero crucifixus, scindetur velum templi, et secreta mysterii sanctitatis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
ioħis: alii ⁊ achariã qͥ occisus ẽ a ioas rege
iudȩ inter templũ & altare. sic̃ regũ narrat
hystoria:. & quẽ scͥptura refert fuisse filiũ
ioiade sacerdotis. Non fuit inquit recordatꝰ
ioas patͥs eius ioiade: quȩ sͥ fecisset bona:
Cum gͦ locus conueniat occisionis in isto.
& ñ in suꝑiorib: querimꝰ quare barachiȩ
dicat᷑ filius. Barachias in lingua nr̃a be¬
nedictus dñi dicit᷑: in quo demonstrat᷑
hebreo nomine iusticia sacerdotis ioiadȩ.
Et in euangłio qͦ utunt᷑ nazarer: ꝓ filio
barachiȩ: filiũ ioiade scriptũ repperimus:
Qͥa isti gesserunt contͣ apłos similia cain
o ioas: ideo de una generatione ẽẽ referun¬
t᷑. Nam ut dictum ẽ: sicut boni sunt una
generatio. sic & mali altera. Quare autem
usq ad sanguinẽ zachariȩ dictum sit que¬
rendũ ẽ: cũ & multi post eum usq ad na¬
tiuitatẽ xp̃i. et ipso nato innocentes pu¬
eri sint ab hac generatione ꝑempti. S qͥa

Expanded text:
am qui occisus est a Joas rege Judae inter templum et altare, sicut Regum narrat historia, et quem Scriptura refert fuisse filium Joiadae sacerdotis: Non fuit, inquit, recordatus Joas patris ejus Joiadae, quae sibi fecisset bona . Cum ergo locus conveniat occisionis in isto, et non in superioribus, quaerimus quare Barachiae dicatur filius. Barachias in lingua nostra benedictus Domini dicitur, in quo demonstratur Hebraeo nomine justitia sacerdotis Joiadae. Et in Evangelio quo utuntur Nazarei, pro filio Barachiae, filium Joiadae scriptum reperimus. Quia isti gesserunt contra apostolos similia Cain et Joas, ideo de una generatione esse referuntur. Nam, ut dictum est, sicut boni sunt una generatio, sic et mali altera. BEDA. Quare autem, usque ad sanguinem Zachariae dictum sit, quaerendum est: cum et multi post eum usque ad nativitatem Christi, et ipso nato innocentes pueri sint ab hac generatione perempti. Sed quia
Abbreviated transcription (Latin):
iudicent. Amplius. ꝓphȩ fuerunt quid̃a di¬
scipuli uentura p̾dicantes. ut agab. sapien¬
tes qͥ nouerunt tempꝰ p̃dicandi. &. scͥpturas.
exponendi iuxta psalmistam eruditi corde in
sapientia: scͥbȩ in lege doctissimi. Ex quib la¬
pidatus ẽ stephanus. paulus occisus: petrus
crucifixus: alii discipuli flagellati & ꝑsequiti.¬
iost̃ Plane ostendit dñs udeis qͥa intelligit cor¬
da eoꝵ qͦd similes erant in malo patribꝰ suiˢ
Nam apud d̃m qͥ hominẽ occidere uult iam
homicida ẽ: qͥ adulteriũ cõmittere iam ad¬
ulter ẽ. qͥ ꝑuirare iam ꝑuirus existit: qͥa d̃s

Expanded text:
ON. Amplius, prophetae fuerunt quidam discipuli futura praedicentes, ut Agabus , sapientes, qui norunt tempus praedicandi, et Scripturas exponere, juxta Psalmistam eruditi corde in sapientia , Scribae in lege doctissimi. Ex quibus lapidatus est Stephanus, Paulus occisus, Petrus crucifixus, alii discipuli flagellati et persecuti. Plane ostendit Dominus Judaeis, quia intelligit corda eorum, quod similes erunt in malo patribus suis. Nam apud Deum, qui hominem vult occidere, jam homicida est, qui adulterium committere, jam adulter
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i ꝓpħauit. Non uidit ysaias dm̃ sicuti est.
quẽadmodũ nec moyses. nͥ forsan uiderint su¬
pra homiñe rapti: ut paulus. Uñ iste ioh̃es
in epłã sua ait. Numdũ apparute qͥd erimu ͤ:
scimus qͥa cũ apparuerit similes ei erimus:

Expanded text:
phetavit. Non vidit Isaias Deum sicuti est, quemadmodum nec Moyses, nisi forsitan viderint supra hominem rapti, ut Paulus . Unde iste Joannes in Epistola sua ait: Nondum apparuit quid erimus, scimus quia
Abbreviated transcription (Latin):
mͦ sequit᷑ qͦd necessario fiat. Sic qͦ dicimꝰ. me
uidente te currere necesse ẽ. ut curras: hoc est
ũ pot̾ simul fieri ut iudeam te currere & non
curras. Et ex hoc nequaꝗͣ ꝓuenit qͦd necessari¬
o curras. Sic gͥ exclusũ ẽ sophisia. qd multo ᷤ
in error̃e duxit ut om̃ia ex necessitate fieri pu-¬

Expanded text:
modo sequitur quod necessario fiat. Sic quoque dicimus, me modo sequitur quod necessario fiat. Sic quoque dicimus, me vidente te currere, necesse est ut curras, hoc est, non potest simul fieri, ut videam te currere, et non curras. Et ex hoc nequaquam provenit ut necessario curras. Sic igitur exclusum est sophisma, quod multos in errorem duxit, ut omnia ex necessitate fieri pu
Abbreviated transcription (Latin):
necessitatẽ infert ꝓuidentia rerũ euentib
s sic̃ se habent res adutrũq iuidelicos ad fieri et
ñ fieri. sic se ꝓuident᷑ habere. Quȩ ꝓuidentia.
uel qͦd ide ẽ prescientia dĩ ex sua sapientia p̾-¬
scientis omĩa anteꝗͣ suit omnino inmutabi¬
lis ẽ: & nullomͦ falli potest. Neq mͦ scit ali¬
qͥd ds̃ qͦd ab ȩterno nescierit: nec in futuro
quicꝗͣ sciturus ẽ. qͦd mͦ nesciat. Uerbi gr̃a.
Si scit hodie te legere: sciuit ab ȩterno de fore¬
lecturũ hodie: ꝙ in ȩternũ sciet te legisse ho¬
die. Qͥa gͦ p̾scientia falli ñ potest: omĩa ꝓuisa
a deo necesse ẽ fieri. Et ita hoc ꝓuisum qd̾ an¬
tixp̃c nascat᷑ necessario futurũ ẽ. Ergo neces¬
sario futurũ ẽ. qͦd antixp̃c nascat᷑.  Non sequit᷑.
qͥa falsum ẽ. Cum eñ dicius hoc ꝓuisum ne¬
cesse ẽ fieri. intelligimꝰ & uerũ ẽ: qͥa ñ potest si¬
mul ẽẽ qͦd ꝓuisum sit. et ñ fiat. Unde nullo

Expanded text:
necessitatem infert providentia rerum eventibus, sed sicut se habent res ad utrumque, videlicet ad fieri et non fieri, sic se providentur habere. Quae providentia vel quod idem est praescientia Dei, ex tua sapientia praescientis omnia antequam sint, omnino immutabilis est, et nullo modo falli potest. Neque modo scit aliquid Deus, quod ab aeterno nescierit nec in futuro quidquam sciturus est quod modo nesciat. Verbi gratia: si scit hodie te legere, scivit ab aeterno te lecturum hodie, et in aeternum sciet te legisse hodie. Quia ergo praescientia falli non potest, omnia provisa a Deo necesse est fieri. Et ita hoc provisum quod Antichristus nascatur, necessario futurum est. Ergo necessario futurum est quod Antichristus nascatur, non sequitur quia falsum est, Cum enim dicimus, hoc provisum necesse est fieri, intelligimus et verum est; quia non potest simul esse quod provisum sit et non fiat. Unde nullo
Abbreviated transcription (Latin):
accesserunt discipuli eiꝰ ut ostenderent ei
⁊ edificationes templi: dicentes. Magister asp¬
ce quales lapides: & quales structurȩ. Post
comminationẽ deserendȩ urb̃. tanꝗͣ cõma¬
uendus ambitione templi eẽt. ut nunqͣ tils
opus destrueret᷑: magnificentia ei extructions
ostendit᷑. S ait omnia destruenda ẽẽ : templã
enĩ ȩternũ ad habitationẽ scĩ sp̃e consecrabat᷑
Homo scił ꝑ aguitionẽ filii. & confessionem
patͥs. & p̃ceptors obedientiã: dignus fieri do
sius: qͥa uel unus ꝓ omnib loquebat᷑. uel sui¬
⁊ gularẽ nuimerũ pͥosutt ꝓplurali. Et respon¬
dens iħe: ait. Uidetis has om̃s magnas etlifica¬
⁊ tiones: Am̃ dico uob̃: uenient dies in quib ñ¬
⁊ relinquet᷑ hic lapis suꝑ lapiõe qͥ ñ destruat᷑. Iu

Expanded text:
accesserunt discipuli ejus, ut ostenderent ei aedificationes templi, dicentes: Magister, aspice quales lapides et quales structurae. HILAR. Post comminationem deserendae urbis, tanquam commovendus ambitione templi esset, ut nunquam tale opus destrueretur, magnificentia ei exstructionis ostenditur. Sed ait destitus ei consecrabatur, homo scilicet, per agnitionem Filii et confessionem Patris et praeceptorum obedientiam dignus fieri Deosuis, quia vel unus pro omnibus loquebatur, vel singularem numerum posuit pro plurali. Et respondens Jesus, ait: Videtis has omnes magnas aedificationes? Amen dico vobis, venient dies in quibus non relinquetur hic lapis super la
Abbreviated transcription (Latin):
chra mortuor dicunt᷑: qͥa anima mortua
phariseoꝵ redarguit. qͥ foris spetiem recte
docttinȩ p̃tendunt: intus uͦ qͥd feditatis ge¬
Despondens autẽ quidã ex legis ꝑitis:
Sait illi. Magister hȩc dicens. etiã nobis¬
⁊ contumeliã facis. At ille ait. Et nobis le¬
gis ꝑitisue: qͥa oneratis homines onerib
quȩ portari ñ possunt: ce ipsi uno digito
ur̃o ñ tangitis sarcinas. Tale ẽ qͦd dicit. Nec
in minimo p̾cepto seruatis: qͦd aliis iniun¬
gitis. Et enĩ grãm ñ requiritis. & tugũ leue
repellitis: s lex sine gr̃a nequit impleri:¬

Expanded text:
r mortuorum, quia anima mortua Pharisaeorum redarguit, qui foris speciem rectae doctrinae praetendunt, intus vero quid foeditatis geRespondens autem quidam ex legisperitis, ait illi: Magister, haec dicens, etiam nobis contumeliam facis. At ille ait: Et vobis legisperitis vae, quia oneratis homines oneribus quae portari non possunt, et ipsi uno digito vestro non tangitis sarcinas. Tale est quod dicit: Nec in minimo praecepto servatis quod aliis injungitis. Etenim gratiam non requiritis, et jugum leve repellitis, sed lex sine gratia nequit impleri
Abbreviated transcription (Latin):
cabit eũ in noussimo die: qͥa ego ex me ip̃o
ñ sũ loquutꝰ. Non loquit᷑ ex se: qͥa ñ ẽ ex se.
Satis manifestauit se iudicaturũ: dicens ser¬
mo qũe loquuitꝰ sum. & cetera. Alit̾ iudicabim
qͥ ñ audierunt: alit̾ qͥ audierunt. & contẽp¬
serunt. Qͥ enĩ sine lege peccauert̃ ait apłs.
sine lege ꝑibunt: & qui ꝑ legẽ peccauert̃.¬
ꝑ legẽ iudicabunt᷑. S q̃ misit me pater:
ipse mͥ mandatũ dedit quid dicam aut
quid loquar. Gignendo dedit pat̾ qͦo filiꝰ
accepit nascendo: sic̃ & uitã. Nam uita ge¬
nuit uttã. ioẽ pat̾ filiũ. Mandatũ deditꝰ ñ
qͦd filius ñ habebat: s quia in sapientia pa

Expanded text:
cabit eum in novissimo die, quia ego ex meipso cabit eum in novissimo die, quia ego ex meipso non sum locutus. Non loquitur ex se, quia non est ex se. Satis manifestavit se judicaturum, dicens: Sermo quem locutus sum, et caetera. Aliter judicabuntur qui non audierunt, aliter qui audierunt et contempserunt. Qui enim sine lege peccaverunt, ait Apostolus, sine lege peribunt: et qui per legem judicabuntur . Sed qui misit me Pater, ipse mihi mandatum dedit, quid dicam et quid loquar. Gignendo dedit Pater, quod Filius accepit nascendo, sicut et vitam. Nam vita genuit vitam, id est Pater Filium. Mandatum dedit, non quod Filius non habebat
Abbreviated transcription (Latin):
Nune autẽ inqͥt ñ eredit in me. io: in hoc
solũm᷑ qͦd uidet in me: s in patr̃e. Et qͥ cre¬
dit in patrẽ. necesse ẽ ut credat eũ habere fi¬
liuĩ. Et qͥ uidet me: uroet eũ qͥ misit me.
Ne pittaret᷑ sic uoluisse intelligi patr̃e qͣsi
go lux in mundũ ueni: A exxu.¬
Iut om̃is qͥ credit in me in tenebͥs ñ maneat:
Dixit dñs alibi discipulis. Uos estis lux mun¬
di. Lumina gͦ st̃ om̃s scĩ. s ab eo illumi¬
nant᷑: a qͦ recedens tenebrat᷑. Cum dicit in
tenebris maneat:. satis manifestat se in tene¬
bris om̃s inuenisse. Et siqͥs auclierit uer¬
ba mea & ñ custodierit: ego ñ iudico eũ:
Non enĩ ueni ut iudicẽ mundũ. s ut salui¬
fic̃ẽ muiroũ Nunc ẽ tempus miscdi̾ȩ & colle¬
ctionis. pꝰea tempus uidicii uel dampnatiõis:
uixta illud. Miscłiam & iudiciĩ: cantabo
tͥ dñe. De nouissimo iudicio addidit. Qui
sꝑnit me ꝙ ñ accipit u̾ba mea: habet qͥ ui
dicet eũ. Sermo quẽ loquutus sũ. ille uidi¬

Expanded text:
redit in me, id est, in hoc solummodo quod videt in me, sed in Patrem. Et qui credit in Patrem, necesse est ut credat eum habere Filium Et qui videt me, videt eum qui misit me, Ne putaretur sic voluisse intelligi Patrem quasigo lux in mundum veni, ut omnis qui credit in me, in tenebris non maneat. Dixit Dominus alibi discipulis: Vos estis lux mundi . Lumina ergo sunt omnes sancti, sed ab eo illuminantur, a quo recedentes tenebrantur. Cum dicit, tenebris non maneat, satis manifestat se in tenebris omnes invenisse. Et si quis audierit verba mea, et non custodierit ego non judico eum. Non enim veni ut judicem mundum, sficem mundum. Nunc est tempus misericordiae et collectionis, postea tempus judicii vel damnationis, juxta illud: Misericordiam et judicium cantabo tibi, Domine . De novissimo judicio addidit: Qui spernit me et non accipit verba mea, habet qui judicet eum. Sermo quem locutus sum, ille judi
Abbreviated transcription (Latin):
scio uos impleturos mensurã patrũ urõrum.
in oecisione mei & meors ꝓpt̾ea ego dĩ sapi¬
entia dixit ab ȩt̾no. Mittã ad illos ꝓpħas et
apłos ne excusationẽ habeant p̾dicatores ñ
habuisse ueritatis: & aliis eorũ malitia sit
misit. Cessent gͦ heretici p̾dicare aliũ legis
ꝙ pħaꝵ fuisse dm̃: & noui testament alium.
Sepe etiã scͥptura ꝓpħas appellat: eos qͥ uen

Expanded text:
scio vos impleturos mensuram patrum vestrorum in occisione mei et meorum, propterea ego sapientia Dei dixi ab aeterno: Mittam ad illos prophetas et apostolos, ne excusationem habeant, praedicatores non habuisse veritatis, et aliis eorum malitia sit misit. Cessent ergo haeretici praedicare, alium legis et prophetarum fuisse Deum, et Novi Testamenti alium. Saepe etiam Scriptura prophetas appellat eos, qui ven
Abbreviated transcription (Latin):
una generatione requirit᷑. lic&ꝵ multi ante in¬
carnatioñe & post resurrectionẽ saluatoris ab
aliis suit nationib interempti: qͥa moris
ẽ scͥpturarũ duas generationes. bonoꝵ scił
malorũq cõputare. Om̃s enĩ mali una
generatio st̃. una ciuitas. unũ corpus dia¬
boli. sic̃ om̃s boni una generatio. & unum
corpus xp̃i. Asanguine abel iusti usq ad¬
⁊ sanguinẽ ⁊ achariȩ filii barachiȩ: quẽ occi

Expanded text:
una generatione requiritur, licet multi ante inuna generatione requiritur, licet multi ante incarnationem et post resurrectionem Salvatoris, ab aliis sint nationibus interempti; quia moris est Scripturarum, duas generationes, bonorum scilicet malorumque, computare Omnes enim mali, una generatio sunt, una civitas, unum corpus diaboli; sicut omnes boni, una generatio et unum corpus Christi. A sanguine Abel justi, usque ad sanguinem Zachariae filii Barachiae, que
Abbreviated transcription (Latin):
iqui suꝑ uideos xp̃m repellentes uenerunt:
Qͥd gͦ. Iniustus ẽ d̃s: Absit. S ꝓpt̾ea quȩ il¬
loꝵ erant ist dicunt᷑ passi qͥa meruerunt
ea quȩ illi meruerunt: ꝙ soli passi ft̃. cũ ñ¬
soli peccassent. Res ita moralis ẽ. Ecce cũ ser¬
ui tiu peccant spolias unũ: & iterũ parcis ei
dicens. Nisi seruaueris hoc: patieris. Id̃e facis
et alteri. Non meliorantib eis. si unus ca¬
stigatur. uidet᷑ ꝓ omnib castigari: qͥa qͦd aliis
ẽ ꝓmissũ: ipse solus luit. Reuera autẽ ñ ꝓ
aliis castigatus ẽ: s ꝓ se. S si ñ peccans aliqͥs
castigaret᷑: ille ꝓ aliis diceret᷑ castigari. Sic
generatio ista ꝓ patrib uroet᷑ punita: qͥ ter¬
rit fuerunt ñ puniti uere autẽ ñ ꝓ illis. s
ꝓ peccato suo condempnata ẽ. Non enĩ iustũ
ẽ ut alter ꝓ alterius puniat᷑ peccatis. s in die
uurdicte unusqͥsq ꝓ suo peccato puniet᷑.
Alter. Ultio sanguinis omniũ iustorũ ab

Expanded text:
lentes venerunt. Quid ergo? Injustus est Deus? absit! Sed propterea quae illorum erant, justi dicuntur passi, quia meruerunt ea quae illi meruerunt; et soli passi sunt, cum nsoli peccassent. Res ita moralis est. Ecce cum servi tui peccant, spolias unum, et iterum parcis ei, dicens: Nisi servaveris hoc patieris. Idem facis et alteri. Non meliorantibus eis, si unus castigatur, videtur pro omnibus castigari, quia quod aliis est promissum, ipse solus luit. Revera autem non pro aliis castigatus est, sed pro se. Sed si non peccans aliquis castigaretur, ille pro aliis diceretur castigari. Sic generatio ista pro patribus videtur punita, qui territi fuerunt, non puniti; vere autem non pro illis, sed pro peccato suo condemnata est. Non enim justum est ut alter pro alterius puniatur peccatis, sed in die vindictae unusquisque pro suo peccato punietur. BEDA. Aliter: Ultio sanguinis omnium justorum, ab
Abbreviated transcription (Latin):
habitatores ñ saxa et edificia ciuitatis. plan¬
gendo affectu patris. Quotiens uolui con¬
gregare filios tuos quẽ admodũ gallina con-¬
gregat pullos suos sub alas: & noliusti.
In eo qͦd dicit quotiens uolui congregare
filios tuos: om̃s retro ꝓpħas a se missos te¬
statur. Tale est qd̾ dicit. Ego uolui: tu no¬
liusti: & qͦqͦt congregaui mea uoluntate
semꝑ efficaci. de nolente feci: qͥa semꝑ ingra-¬
ta fiusti. Uel ita: iuxta regłam quȩ nomen
cause ꝓ effectu ponit. Uolui .i. approbaui.
monui: & multiphariȩ multisq modis con¬
sului tͥ preuaricatrici redire ad cor: tu uͦno¬
luisti. Misi ad de ysaiam. & serrasti eum:
naberis: quȩ nullũ medicũ ad de uenire
ꝑmittis: Seipsum dñs aui comparat: &¬
alas habere legit᷑. ꝓ eo qͦd more auis e¬
lectos suos tamꝗͣ. pullos sub se colligit. &¬
fouet: & ab usidiis diaboli. et maloꝵ¬
hominũ ꝓtegit. Unde ꝓpħa ait. Sub im¬
bra alarũ tuarũ ꝓtege me. Ampliꝰ. Gal¬

Expanded text:
habitatores, non saxa et aedificia civitatis, plangendo affectu patris. Quoties volui congregare filios tuos, quemadmodum gallina congregat pullos suos sub alas, et noluisti? In eo quod dicit, quoties volui congregare filios tuos, omnes retro prophetas a se missos testatur. Tale est quod dicit: Ego volui, tu noluisti; et quotquot congregavi mea voluntate semper efficaci, te nolente feci, quia semper ingrata fuisti. Vel ita, juxta regulam quae nomen causae pro effectu ponit: Volui, id est, approbavi, monui et multifarie multisque modis consului tibi praevaricatrici redire ad cor, tu vero noluisti. Misi ad te Isaiam, et serrasti eum; naberis, quae nullum medicum ad te venire permittis? Se ipsum Dominus avi comparat, et alas habere legitur, pro eo quod more avis electos suos tanquam pullos sub se colligit, fovet, et ab insidiis diaboli et malorotegit. Unde Propheta ait: Sub umbra alarum tuarum protege me . Amplius: Gal
Abbreviated transcription (Latin):
aut de malis boni. s raro: ut naturȩ ẽ hu¬
manȩ nasci homines cũ duob oculis. & qͥn¬
q digitis: aliquando tam̃ ut manifestent᷑
oꝑa dei cecus nascit᷑ aliqͥs. & cũ sex digitis
aliqͥs. Notandũ qͥ martỹria edificant. ꝙ
eccłias ornant. si in aliis usticiam cd̃i custo¬
diuit: si de bonis eorũ pauꝑes gaubent
ad głam dĩ edificant. Sin autẽ qͥs ñ intelli¬
gat qͥa ñ ad głam dei faciunt edificia illa:
ubi pauꝑes uiolentiã passi ab eis int̾pellãt
contra eos: Non gaudent mr̃es illis pe¬
cuniis honorari: unde pauꝑes plorent. Qua¬
lis enĩ iusticia ẽ honorare mortuos: & spo¬
liare uiuentes: De sanguine miseroꝵ tolle¬
re & deo offerre. ñ ẽ deo offerre. s uelle ui¬
olentiȩ suȩ sotiũ facere dm̃. Uis domũd̾i¬

Expanded text:
aut de malis boni, sed raro, ut naturae est huaut de malis boni, sed raro, ut naturae est humanae, nasci hominem cum duobus oculis et quinque digitis, aliquando tamen ut manifestentur opera Dei, caecus nascitur aliquis, et cum sex digitis aliquis. Notandum qui martyria aedificant et ecclesias ornant, si in aliis justitiam Dei custodiunt, si de bonis eorum pauperes gaudent, ad gloriam Dei aedificant. Sin autem, quis non intelligat quia non ad gloriam Dei faciunt aedificia illa, ubi pauperes violentiam passi ab eis, interpellant contra eos? Non gaudent martyres illis pecuniis honorari, unde pauperes plorent. Qualis enim justitia est, honorare mortuos, et spoliare viventes? De sanguine miserorum tollere, et Deo offerre, non est Deo offerre, sed velle violentiae suae socium facere Deum. Vis domu
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓpħ̃arũ sepulchra edificatis. subaudis
ẏpocrisin & non pietate: qnͣdo quid̾e me ꝙ me¬
os quertts interficere. Itaq sententiã dam¬
pnationis qũa in patres ꝓfertis: in uos ipsos
retorquetis. Alter alterius culpam etto intel¬
ligit. suã difficile: qͥa homo in causa alteris
tranquillũ cor habet: in sua aitt̃e turbatum
ꝑturbatio autẽ cordis. ñ ꝑmittit hominẽ con¬
sroerare qͦd bonũ ẽ. Naturałe consuetudiñs
maloꝵ xp̃c exponit: nam pene in ommib
malũ hoc inuenit᷑: ut aliorũ errores culpen
suos ñ. Naturȩ qͦ reguła ponit dicens. filis
estis eoꝵ: qͥa iux de bonis parentib mali
nascunt᷑: aut de malis boni. Et sieut in
fructu arbor cognoscit᷑: sic parentes in filiis.
Si pater fuerit bonus. ꝙ mala mat̾. aut ma¬
ter bona. & pat̾ malus: interdũ filii patr̃e
sequunt᷑. interdũ matr̃e: patr̃e tam̃ frequen¬
tius. Si ambo fuerint ȩquales. aliquando
fit ut de bonis parentib mali exeant filii.

Expanded text:
prophetarum sepulcra aedificatis, subaudis per hypocrisim, et non pietate, quandoquidem et me et meos quaeritis interficere. Itaque sententiam damnationis quam in patres profertis, in vosipsos retorquetis. CHRYS. Alter alterius culpam cito intelligit, suam difficile, quia homo in causa alterius tranquillum cor habet, in sua autem turbatum. Perturbatio autem cordis non permittit hominem considerare quod bonum est. Naturalem consuetudinem malorum Christus exponit: nam pene in omnibus malum hoc invenitur, ut aliorum errores culpent, suos non. Naturae quoque regulam ponit, dicens: Filii estis eorum, quia vix de bonis parentibus mali nascuntur, aut de malis boni. Et sicut in fructu arbor cognoscitur, sic parentes in filiis. Si pater fuerit bonus et mater mala, aut mater bona, et pater malus: interdum filii patrem sequuntur, interdum matrem, patrem tamen frequentius. Si ambo fuerint aequales, aliquando fit ut de bonis parentibus mali exeant filii,
Abbreviated transcription (Latin):
icunt᷑ nob̃ in nomine tuo. Et ait illis. Uide¬
bam sathanan: sic̃ fiugur de celo cadentem.
unc ludi: qñdo corruit. Qo ait sic̃ fulgur
cadentẽ. de suꝑnis lapsũ significat: & quia
deiectus adhuc tran̾figurat se in angłm lucis:
Deferunt discipuli honorẽ nomini xp̃i: s qͥa
aohue infirma fide gaudent in uirtitib. & de
signoꝵ oꝑatione esferunt᷑. exemplo terrent᷑.
ad humilitatẽ reuocant᷑: ut agnoseant se terre¬
nos si suꝑbieruit humiliandos. recordando dia¬
bolũ ciectum ob suꝑbiam de celo Ecce dedi
uob̾ potestatẽ calcandi suꝑ serpentes &e scorpi¬
ones. & supͣ omne uirtutẽ inimici: & nichil uo
sis significat: qũauis ad litteram possit accipiz
Paulus & enĩ auꝑa inuasus. nil passus ẽ adu̾si:
tes quidẽ nocentes dente. seuientes aꝑte. ft̃ uł
homines uł demones: qͥ inchoandis uirtutib
uenena pͣuȩ ꝑsuasionis obiciunt. Scorpiones
uͦ cauda nocentes. clam insidiantes sunt illi:

Expanded text:
untur nobis in nomine tuo. Et ait illis: Videbam Satanam sicut fulgur de coelo cadentem. Tunc vidi, quando corruit. Quod ait, sicut fulgur cadentem, de supernis lapsum significat: et quia dejectus, adhuc transfigurat se in angelum lucis. Differunt discipuli honorem nomini Christi, sed quia infirma adhuc fide gaudent in virtutibus, et de signorum operatione efferuntur, exemplo terrentur, et ad humilitatem revocantur, ut agnoscant se terrenos, si superbierint, humiliandos, recordando diabolum ejectum ob superbiam de coelo . Ecce dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici, et nihil vosis, significat, quamvis ad litteram possit accipi. Paulus etenim a vipera invasus, nil passus est adversites quidem, nocentes dente, saevientes aperte, sunt vel homines vel daemones, qui inchoandis virtutibus venena pravae persuasionis objiciunt. Scorpiones vero, cauda nocentes, clam insidiantes, sunt illi
Abbreviated transcription (Latin):
Iyid iugo xp̃i suauiꝰ: qͥd onere leuius: Aba¬
bilem fieri. ab scelere abstinere. bonũ uelle mi¬
lũ nolle. amare om̃s. odisse nullũ. ȩterna con-
sequi. presentib ñ capi: nolle inferre alteri qͦd
sͥ ipsi ꝑpeti sit molestũ. Licet angusto untio
sit arta uia ut alibi dicit quȩ ducit ad uttam:
ꝓcessu tam̃ tẽporis in effabili dilectionis dul¬
cedine dilatatur. Iygum fidei suaue ẽ com¬
paratione legis: qͥa ibi uulnerant᷑ pueri. hic
lauant᷑ saluandi. Onus ȩuangelii leue ẽ qͣnͣ¬
tum ad legem: qͥa ibi adulteriũ punit᷑ ꝑ lapi¬
dationẽ. hic purgat᷑ ꝑpenitentiam: Lc̃lxxxui¬

Expanded text:
id jugo Christi suavius? quid onere levius? Probabilem fieri, ab scelere abstinere, bonum velle, malum nolle, amare omnes, odisse malum, aeternam vitam sequi, praesentibus non capi, nolle inferri alteri quod sibi ipsi perpeti sit molestum. Licet angusto initio sit arcta via, ut alibi dicit, quae ducit ad vitam , processu tamen temporis ineffabili dilectionis dulcedine dilatatur. Jugum fidei suave est, comparatione legis, quia ibi vulnerantur pueri, hic lavantur salvandi. Onus Evangelii leve est, quantum ad legem; quia ibi adulterium punitur per lapidationem, hic purgatur per poenitentiam. L
Abbreviated transcription (Latin):
Hor eni inter derrenũ & celeste edificiũ di¬
stat: qͦd terrenũ edificium construit᷑ expen¬
sas colligendo: celeste autẽ disꝑgendo. Seden¬
tis gͥ computemus. to÷ a tumultib mundi
quiescentes diligent̾ discernamus. eroganda
ẽẽ temporałe̾ substantiam:q cor auerten¬
dũ a cupiditatib. et animã p̾parand̾a contͣ
scłi adu̾sa. Alio quin deficientes in edificio
bonȩ oꝑationis irrisionẽ patiem᷑ ab inimi¬
cis. ex nr̃o defectu gratulantib: quia uixta
pauli uocẽ spectaculũ facti sumus mundo.¬
& angłis. et hominib. Aut qͥs rex iturꝰ¬

Expanded text:
nter terrenum et coeleste aedificium distat, quod terrenum aedificium construitur expensas colligendo, coeleste autem dispergendo. Sedentes igitur computemus, id est, a tumultibus mundi quiescentes, diligenter discernamus erogandam esse temporalem substantiam et cor avertendum a cupiditatibus et animam praeparandam contra saeculi adversa. Alioquin deficientes in aedificio bonae operationis, irrisionem patiemur ab inimicis ex nostro defectu gratulantibus; quia juxta Pauli vocem, spectaculum facti sumus mundo, angelis et hominibus . Aut quis rex
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sens in iudicio uidet᷑. Mittamꝰ gͦ legatio¬
nẽ ad eũ nobis placandũ: lacͥmas sciliea. et
Sic gͦ om̃is ex uob̃ qui ñ renuntiat om̃ib
quȩ possioet: ñ potest m̃s ẽẽ discipulus:¬

Expanded text:
praesens in judicio videtur. Mittamus ergo legatiopraesens in judicio videtur. Mittamus ergo legationem ad eum nobis placandum, lacrymas scilicet et Sic ergo omnis ex vobis, qui non renuntiat omnibus quae possidet, non potest meus e
Abbreviated transcription (Latin):
occurrere ei. qui cum iuginti milib tient
Uad se: Alioquin adhuc illo longe agente:
legationẽ mittens rogat ea quȩ pacis sunt:
Si ret a rege pacem querit: multomagiᷤ nos
infirmi cũ deo pacẽ habere debemꝰ. Quasi
committere bellũ cũ deo ẽ: aliqu̾e intelligere
ex meritis saluari ab eo iuste. Uerũ hac si¬
militudine oftendt᷑. nullũ ad głam ꝑting̾e
posse: nisi seueri iudicis sententia temperet᷑
ꝑ misccłiam. In conspectu enĩ eiꝰ: omĩs homo
imꝑfectus. Sicut gͦ premeditatio necessaria
ẽ ad cauenda inimici irrisioñe: ita necessari¬
a ẽ ad impetranda iudicis miscd̃iam. Fortas¬
se malũ opus a nob̃ abscidimus: s numqͥd
rationẽ cogitationis nr̃ȩ reddere sufficimꝰ: Qt
cũ decẽ milib occurrit deo: qͥ offert oꝑa decẽ
mandato quȩ exteriꝰ gessit: s d̾s quasi cum
dupplicato numero contͣ uenit: cũ uix p̾para¬
tum in solo oꝑe: discutit simul de oꝑe & co¬
gitatione. Longe adhuc eẽ dicit᷑: qͥ nundũ

Expanded text:
m vigenti millibus venit ad se? Alioquin adhuc illo longe agente, legationem mittens, rogat ea quae pacis sunt. Si rex a rege pacem quaerit, multo magis nos infirmi cum Deo pacem habere debemus. Quasi committere bellum cum Deo est, aliquem intelligere ex meritis salvari ab eo juste. Verum hac similitudine ostenditur, nullum ad gloriam pertingere posse, nisi severi judicis sententia temperetur per misericordiam. In conspectu enim ejus omnis homo imperfectus. Sicut ergo praemeditatio necessaria est ad cavendam inimici irrisionem, ita necessaria est ad impetrandam judicis misericordiam, fortasse malum opus a nobis abscidimus; sed numquid rationem cogitationis nostrae reddere sufficimus? Quasi cum decem millibus occurrit Deo, qui offert opera decem mandatorum, quae exterius gessit; sed Deus quasi cum duplicato numero contra venit, cum vix praeparatum in solo opere, discutit simul de opere et cogitatione. Longe adhuc esse dicitur, quia nondum
Abbreviated transcription (Latin):
cunctari libet qͦmͦ parentes precipim᷑ odisse: qͥ
iubem᷑ & inimicos diligere. Et de uxore ueri¬
tas dicit: qͦd d̾s coniunxit homo ñ separet:
Et paulus ait. Niri diligite uxores urãs: sic̃¬
agere ualemꝰ: ut & ꝓximos diligamꝰ. & aduer¬
sarios in uia di odiendo nesciamꝰ. Sic nimieũ
yrorins odium exhibere debemꝰ. artin eis
e diliga sieso sunt y. habeamꝰ quo qdm
oo nob itinere obsistunt. Et ut hoe demon¬
oeuet agendũ dñs: mox ad didit dicens. Ad¬
suł aiẽ &e animã suam. Tunc & eñ ani
nas ram bene odimus: cũ eiꝰ carnalibꝰ. de¬
seri sequĩ. Quȩ gͦ contẽpta ad melius
ducit: quasi ꝑ odium amat᷑. Huic doctei¬
nede contẽptu mundi & de abiectione
Mporis annectit᷑ sub comparatione turris
euicandȩ de ꝑseuerantia: ad qũa necessaria
e ui humilitate patientia. Ac si dicat. Ita
debetis odisse crucẽ bauilare. uenire pꝰ me:
de ic con sum mabit᷑ fidͥei edificiũ: sic uenit᷑
ad regm̃i. Et hoc ẽ qͦd sequit᷑: lclxxxui.

Expanded text:
contari libet, quomodo parentes praecipimur odisse, qui jubemur et inimicos diligere Et de uxore Veritas dicit: quod Deus conjunxit, homo non separet . Et Paulus ait: Viri, diligite uxores vestras, sicagere valemus, ut et proximos diligamus, et adversarios in via Dei obediendo nesciamus. Sic nimirum proximis odium adhibere debemus, ut in eis et diligamus quod sunt, et habeamus odio quod in Dei itinere obsistunt nobis. Et ut hoc demonstraret agendum Dominus, mox addidit, dicens: Adhuc autem et animam suam. Tunc etenim animam nostram bene odimus, cum ejus carnalibus deDominum sequimur. Quae ergo contempta ad melius ducitur, quasi per odium amatur. Huic doctrinae de contemptu mundi et de abjectione corporis annectitur sub comparatione turris aedificandae de perseverantia, ad quam necessaria est cum humilitate patientia. Ac si dicat: Ita debetis odisse, crucem bajulare, venire post me; quia sic consummabitur fidei aedificium, sic venitur ad regnum. Et hoc est quod sequitur. L. 183X
Abbreviated transcription (Latin):
actib siuis. Uellere spicas ẽ. homines a t̾rena
intentione eruere: fricare autẽ manib ab ip̃a
etiã carnis concupiscentia quasi ab integum̃¬
tis aristarũ puritatẽ m̃tis exuere. Grana uͦ
manducare ẽ: emundatũ quẽq ab om̃i inqͥ¬
nam̃to carnis ꝙ sp̃e. ꝑ ora predicantiũ eccł̃iȩ¬

Expanded text:
actibus suis . Vellere spicas, est homines a terrena actibus suis . Vellere spicas, est homines a terrena intentione eruere; fricare autem manibus, ab ipsa etiam carnis concupiscentia, quasi ab integumentis aristarum, puritatem mentis exuere. Grana vero manducare, est emundatum quemque ab omni inquinamento carnis et spiritu per ora praedicantium Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ẏsi ceteris dieb similit̾ oportere restitui. Huius
itaq tẽporis sabbatum quo sic̃ in ceteris dieb
utilia licet oꝑari. scdo pͥmũ ad distinctionẽ
uidaici sabbati appellat: pͥmũ uidelicce hoc
ẽ prelatũ. scd̾m uł tẽporis ordine. uł gr̃ẽ mu¬
nere: ut nil aliud scdo pͥmũ sabb̃m intelligaᷤᷤ
mertto scilicoer. et gr̃a ñ humanȩ natiuitatis
ordine pͥmũ p̾cessit adam. Potest ꝙ ita intel¬
ligi: ut sabb̃m noui testam̃ti scd̾m & pͥmũ
sit: scd̾m qͥa post legale ẽ: pͥmũ qͥa ante decre¬
ta legis a iustis obsertiabat᷑ antiqͥs. Mystice
autẽ discipuli ꝑ sata transeunt: soẽ ꝑ gentes:
eor salutẽ esurientes. Unde illuo. Surge petre:
macta ꝙ manduca. Mira sacram̃ti concordia
ẽ. mactari animalia. ꝙ confricari spicas: sicut
paulus dicit. Mortificate menbra ur̃a quȩ st̃
suꝑ derr̃a: & exuite uos uetere hominẽ eum

Expanded text:
ysi, caeteris diebus similis, oportere restitui. Hujus ysi, caeteris diebus similis, oportere restitui. Hujus itaque temporis Sabbatum, quo sicut in caeteris diebus utilia licet operari, secundo primum ad distinctionem Judaici Sabbati appellat, primum videlicet, hoc est, praelatum; secundum, vel temporis ordine, vel gratiae munere, ut nil aliud secundo primum Sabbatum intelligas merito scilicet et gratia, non humanae nativitatis ordine primum praecessit Adam. Potest et ita intelligi, ut Sabbatum Novi Testamenti secundum et primum sit: secundum, quia post legale est; primum, quia ante decreta legis a justis observabatum antiquis. Mystice autem discipuli per sata transcunt id est, per gentes, eorum salutem esurientes. Unde illud: Surge, Petre, macta et manduca . Mira sacramenti concordia est, mactari animalia et confricari spicas, sicut Paulus dicit: Mortificate membra vestra quae sunt super terram, et exuite vos veterem hominem cum