comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui gentes cogebant iuda izare: cesserat enĩ taliũ hominum
scandalis apls p&rus. & insimulationẽ ductuserat. tam quam
& ipse hoc sentir&: nihil prodesse gentib: eu angelium. nisi onera
legis implerent : aqua simulatione idem apłs paulus eũ reuocat.
sicut in hac ipsa epistolu doc& Talis quidem quaestioe & inepistola
ad romanos : uerũ tamen uid&ur aliquid intereẽ: quodibi con¬
tentionem psam dirimit. litẽq conponit. quae inter eos quiex
iuda eis & eos qui exgentibus crediderant orta erãt: cũ illi tar¬
quã exmeritis operũ legissibi redditum euangelii premium
arbitrarentur: quod prȩmium in circum cisis tamquã immeri¬
tis nolebant dari: illi contra iuda eis. seprȩferre gestirent : tã quã
inter fectoribus dñi. In hac uero epistola: adebsscribit. qui iam
cõmoniti erant auctaritate : illoraim quiex iuda eis erant : & ad

Expanded text:
qui gentes cogebant judaizare. Cesserat enim talium hominum qui gentes cogebant judaizare. Cesserat enim talium hominum scandalis apostolus Petrus, et in simulationem eorum ductus erat, tanquam et ipse hoc sentiret, nihil prodesse gentibus Evangelium, nisi onera legis implerent. A qua simulatione idem apostolus Paulus eum revocavit, sicut in hac ipsa Epistola docet. Talis quidem quaestio est et in Epistola ad Romanos: verumtamen videtur aliquid interesse, quod ibi contentionem ipsam dirimit, litemque componit, quae inter eos qui ex Judaeis, et eos qui ex Gentibus crediderant, orta erat, cum illi tanquam ex meritis operum Legis sibi redditum Evangelii praemium arbitrarentur, quod praemium incircumcisis tanquam immeritis nolebant dari; illi contra Judaeis se praeferre gestirent, tanquam interfectoribus Domini: in hac vero Epistola ad eos scribit, qui jam commoti erant auctoritate illorum qui ex Judaeis erant, et ad
Abbreviated transcription (Latin):
iildusa propter quam scribit apostolus adgalathas. haec est ut intel¬
legant gratiam dĩ idsecũ agere. ut sublegeiam nonsint: cum
enĩ praedicata eis e& eu angelii gratia: non defuerunt quidam
excircum cisione. quã uis xp̃i ani nomine. nondum tamen te¬
nentes ipsum gratiȩ beneficium. & adhuc uolentes eẽ subonerib:
legis quȩ dñs ds̃ inposuerat non iustitiȩ seruientib: sed peccato :
ustam scilic& legem in iustis hominibus dando ad de monstran¬
du peccata eorũ non auferenda Nenim aufera peccata nisi
gratia fidei quẽ perdilectionẽ operatur: Subhac ergo gratia iã
galatas constitutor. illi uolebant constituere sub oneribur legis ad se¬
uerantes nihileis prodeẽ eu angeliũ nisi circũ ciderentur. & ce¬
teras carnales iudaiciritus obseruationes subirent: & ideo
paulũ apłm suspectũ habere ceperant. a quo illis eu angelium
prȩdicatũ erat : tãquã ñ tenentem disciplinã c&erorũ apłorum.

Expanded text:
usa propter quam scribit Apostolus ad Galatas, haec est, ut intelligant gratiam Dei id secum agere, ut sub lege jam non sint. Cum enim praedicata eis esset Evangelii gratia, non defuerunt quidam ex circumcisione, quamvis Christiani nomine, nondum tamen tenentes ipsum gratiae beneficium, et adhuc volentes esse sub oneribus legis, quam Dominus Deus imposuerat, non justitiae servientibus, sed peccato: justam scilicet legem injustis hominibus dando, ad demonstranda peccata eorum, non auferenda. Non enim aufert peccata nisi gratia fidei quae per dilectionem operatur. Sub hac ergo gratia jam Galatas constitutos illi volebant constituere sub oneribus legis, asseverantes nihil eis prodesse Evangelium, nisi circumciderentur, et caeteras carnales Judaici ritus observationes subirent. Et ideo Paulum apostolum suspectum habere coeperant, a quo illis Evangelium praedicatum erat, tanquam non tenentem disciplinam caeterorum apostolorum,
Abbreviated transcription (Latin):
quod a dipsos missum ẽ. factum eẽ ut & gentib euangeliũ prȩdicare¬
tur quod & in actibur apłorũ manifes tissime scribitur. cũ dñt apłi
iudaeis: uobprimo oportuit prȩdicari uerbũ sed quõ in dignor¬
ipsa dñi testimonia cũ dt̃ Nonsũ missus nosi ado ues porditas
domus istahel &iterũ. ñ estbonũ panẽ filiorũ mittere canibus
Q uod gentes sibene considerent. intellegunt istesua fide qua iã
credunt: om̃a munda mundis ñ sedebere insulta reahis si qui

Expanded text:
quod ad ipsos missum est, factum est ut Gentibus Evangelium praedicarequod ad ipsos missum est, factum est ut Gentibus Evangelium praedicaretur: quod et in Actibus Apostolorum manifestissime scribitur, cum dicunt Apostoli Judaeis, Vobcit, Non sum missus nisi ad oves perditas domus Israel; et iterum, Non est bonum panem filiorum mittere canibus . Quod Gentes si bene considerent, intelligunt ista sua fide, qua jam credunt omnia munda mundis, non se debere insultare his, si qui
Abbreviated transcription (Latin):
Ergo unus quisq: in suo intellectu abund& inquit. ide qͣuantd̃ huma¬
no iatellestui. uł unieuiq homini coneessũ est. tantũ audeat iudicares
quisapit diem in quit dño sapit id est quia hoc ipsum quod prȩsonte
diem bene iudicat. dño sapit: hoc estaut̃ bene iudi care ad diem
est quod superius dix̃ Nergo blas phem&ur bonũ nr̃m: hoc ẽ &iam
qđ nunc ait ante istã sententiam: tufidem quam habes poenes tem&¬
ipsum. habe corã dõ ,ut quõ bonaẽ haec fides quacredim: omnia
munda mundis & in ea fide nos probamus. bene utamur ipsobono
nr̃o : ne forte cũ ad offendiculũ infirmorũ fratrum eobono ab usi
fuerimus. peccem: in fratres: & in eo ipso bono nos iudicem: cũ scanda¬
lizamus infirmos in quo bono nos probam: cũ ipsa fides nob̵ plac&si
xp̃m ad iudeos eẽ missum & ñ superbiant. iudacis repellentibus

Expanded text:
Ergo, Unusquisque in suo intellectu abundet, inquit: id est, quantum humaErgo, Unusquisque in suo intellectu abundet, inquit: id est, quantum humano intellectui, vel unicuique homini concessum est, tantum audeat judicarquit, diem, Domino sapit: id est, quia hoc ipsum quod praesentem diem bene judicat, Domino sapit. Hoc est autem bene judicare ad diem,est, quod superius dixit, Non ergo blasphemetur bonum nostrum. Hoc est etiam quod nunc ait ante istam sententiam, Tu fidem quam habes penes temetipsum, habe coram Deo: ut quoniam bona est haec fides qua credimus omnia munda mundis , et in ea fide nos probamus, bene utamur ipso bono nostro; ne forte cum ad offendiculum infirmorum fratrum eo bono abusi fuerimus, peccemus in fratres; et in eo ipso bono nos judicemus, cum scandalizamus infirmos, in quo bono nos probamus, cum ipsa fides nobis placet.Christum ad Judaeos esse missum, et non superbiant. Judaeis enim repellentibus
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ poterat ille dicere bono animo se tam inmane flagitiũ
cõmisisse: ergo quaecum que facta ita manifestantur. ut non pos¬
sit dici bono animo feci iudicanda sunt anobis: quaecumque aut̃
ita fiunt. ut quo animo fiant incertũ sit: non sunt iudicanda. sed re¬
seruanda iudicio dĩ sicut scriptum ẽ: quae occulta sunt dõ. quae autẽ
iudicat alter nos dies. Alius aũt iudicat omnem diem: sequestrat᷑ in¬
terim meliore consideratione. non deduobus hominib: mihi uid&ur
dictum. sed dehomine &do: quienim alternos dies iudicat. homo ẽ
potestoni hodie aliud cras aliud iudicare idest ut qułãe cũqi hodie
malum. conuictũ confessum uelamnauerit crasbonum: inuemat
cumsȩ correxerit: uel contra cũ aliquem iustum hodie laudauerte
cras inueniat de prauatũ: quiaut̃ iudicat omnem diem ds̃ ẽ quia non
solum qualis quisque sit. sed&iam qualis omnidie futurus sit nouit:

Expanded text:
. Non enim poterat ille dicere, bono animo se tam immane flagitium . Non enim poterat ille dicere, bono animo se tam immane flagitium commisisse. Ergo quaecumque facta ita manifestantur, ut non possit dici, Bono animo feci, judicanda sunt a nobis; quaecumque autem ita fiunt, ut quo animo fiant incertum sit, non sunt judicanda, sed reservanda judicio Dei: sicut scriptum est, Quae occulta sunt, Deo; quae autemjudicat alternos dies, alius autem judicat omnem diem, sequestrata interim meliore consideratione, non de duobus hominibus mihi videtur dictum, sed de homine et Deo. Qui enim alternos dies judicat, homo est: potest enim hodie aliud, cras aliud judicare: id est, ut quemcumque hodie malum convictum confessumve damnaverit, cras bonum inveniat cum se correxerit; contra, cum aliquem justum hodie laudaverit, cras inveniat depravatum. Qui autem judicat omnem diem, Deus est; quia non solum qualis quisque sit, sed etiam qualis omni die futurus sit, novit.
Abbreviated transcription (Latin):
scientia talib alimentis utebantur. non spernere in fir¬
mitatem illorũ quise atalib cibis & potu abstinebant: & illis
infirmis neeos qui carnibus non abstinebant. & uinam bibe¬
bant tã quam pollui iudicarent: ad hocual& quod consequent̃
dicit: quimanducat. ñ manducantẽ nõn iudica. hocẽ spernat
& qui non manducat m anducantẽ non iudic&: firmi enĩ infir¬
miores contumaciter contem nebant: & infirmostemere
Adhoc dt̃. ut in hisrebus quaepossunt & bonoanimo fieri
&malo iudicium dõ dimittamus: nec audeam: dealterius
corde quod non uidemus. fer resententiã: In his uero rebus
quae ita comprehendunt. ut easbono & casto animo ñ posse
fieri manifestũ sit : non in probatur siiudicemus: Itaque hoc
qđ decibis dicit. quia ignoratur quo animo fiat: non uult
nos iudices seddm̃ deillo aut nefario stupro ubi uxorem
patris sui quidam habuerat. praecepit debere iudicari

Expanded text:
scientia talibus alimentis utebantur, non spernere infirscientia talibus alimentis utebantur, non spernere infirmitatem illorum qui se a talibus cibis et potu abstinebant: et illis infirmis, ne eos qui carnibus non abstinebant, et vinum bibebant, tanquam pollui judicarent. Ad hoc valet quod consequenter dicit, Qui manducat, non manducantem non spernat; et qui non manducat, manducantem non judicet. Firmi enim infirmiores contumaciter contemnebant, et infirmi firmos temeread hoc dicit, ut in his rebus quae possunt et bono animo fieri et malo, judicium Deo dimittamus, nec audeamus de alterius corde, quod non videmus, ferre sententiam. In his vero rebus quae ita comprehenduntur, ut eas bono et casto animo non posse fieri manifestum sit, non improbatur, si judicemus. Itaque hoc quod de cibis dicit, quia ignoratur quo animo fiat, non vult nos esse judices, sed Deum: de illo autem nefario stupro, ubi uxorem patris sui quidam habuerat, praecepit debere judicari
Abbreviated transcription (Latin):
qui delectationibus carnalibus gaud&: quod aut̃ dicit. infir
h ocdicit ut eũ qui infirmus ẽ infide recipiamus. & nra firimi¬
tate infirmitatẽ eiꝰ sustineamus. neq diiudicemus cogitatio¬
nes eius id est quasi ferre audeamus sententiã deilieno cor¬
de quod non uidemus : Ideo sequitur & dicit̃: Alius quidem
credit manducare oma quia ut̃ infirmus ẽ holus man¬
duc&: quia illo iam tempore multi iã firmi infide. & scientes
secundũ sententiã dnĩ non conmaculare ea quae in os in¬
trant sed quȩ excunt. in differenter sumebant cibor sal¬
ua conscientia : Quidamuero infirmiores abstinebant
a carnalibus &duino. neuel nescientes inciderentinea
quae i dolis sacrificabantur. Omnis enĩ tunc immolati¬
ciacaro in macello uendẽbatur & de primitiis uini liba¬
bant gentes simulucris suis & quaedã in ipsis torcularib
sacrificia faciebant : Iub& ergo apłs & his quis alua con¬

Expanded text:
qui delectationibus carnalibus gaudet. LXXVIII. Ib. XIV, 1-3qui delectationibus carnalibus gaudet. LXXVIII. Ib. XIV, 1-3hoc dicit, ut eum qui infirmus in fide est, recipiamus, et nostra firmitate infirmitatem ejus sustineamus, neque dijudicemus cogitationes ejus, id est, quasi ferre audeamus sententiam de alieno corde, quod non videmus. Ideo sequitur, et dicit, Alius quidem credit manducare omnia: qui autem infirmus est, olus manducet. Quia illo jam tempore multi jam firmi in fide, et scientes secundum sententiam Domini, non commaculare ea quae in eos intrant, sed quae exeunt , indifferenter sumebant cibos salva conscientia: quidam vero infirmiores abstinebant a carnibus et a vino, ne vel nescientes inciderent in ea quae idolis sacrificabantur. Omnis enim tunc immolatitia caro in macello vendebatur, et de primitiis vini libabant Gentes simulacris suis, et quaedam in ipsis torcularibus sacrificia faciebant. Jubet ergo Apostolus et his qui salva con
Abbreviated transcription (Latin):
duobus preceptis. totãlegem ipende redicit &om̃s pro¬
ph&as : idẽ indilectionendĩ & proximi: unde & ipse qui
ante timor implere ñ poterat. Karitas post modũ imple¬
r& : Inde ẽ &illud cius demapłi. plenitudo enĩ legis caritas
& illud finis aut̃ prȩceptĩ cãritas decorde puro & consci
tẽpus quia hora ẽ iãnos de somnosurgere illuc expectat
qđ dictumest. Eccenunc tempus Acceptabile eccenunc
diessaluts: tẽpus enĩ euangelii significatur. & illa opor¬
&carnis prouidentiã neper feceritis in concupis centus :
ostendit noncẽ culpandã carnis prouidentiam. quando ea pro¬
uidentur. quae ad necessitatem salutis corporalis ualent:
Siaũt ad super fluas delectationes atq luxdrias. ut quis que
in his gaudeat quae cãrnem capit : recte reprehenditur. quia
prouidentiam carnis in concupiscentus facit: quõ quisemi¬
nat in carne sua de carnẽ suã m& & corruptionem id est

Expanded text:
duobus praeceptis totam Legem pendere dicit, et omnes Produobus praeceptis totam Legem pendere dicit, et omnes Prophetas, id est in dilectione Dei et proximi Unde et ipse qui , ut quod antea timor implere non poterat, charitas postmodum impleret. Inde est et illud ejusdem apostoli, Plenitudo autem Legis charitas: et illud, Finis autem praectempus, quia hora est jam nos de somno surgere, illuc spectat quod dictum est, Ecce nunc tempus acceptabile, ecce nunc dies salutis . Tempus enim Evangelii significatur, et illa opporcarnis providentiam ne feceritis in concupiscentiis, ostendit non esse culpandam carnis providentiam, quando ea providentur quae ad necessitatem salutis corporalis valent. Si autem ad superfluas delectationes atque luxurias, ut quisque in his gaudeat quae carne cupit, recte reprehenditur, quia providentiam carnis in concupiscentiis facit. Quoniam qui seminat in carne sua, de carne metet corruptionem , id est,
Abbreviated transcription (Latin):
rebi: quae quõ transeunt. ideo &ista subiectio non in bonis
quasi permansuri. sed in necessaris huic tempori constitu¬
enda est: camen quo edixit necessitate sub ditiestote. ne
quis non integro animo & pura dilectione subditus fier&
huius modipotestatibus ÷ ad didit dicens. Non solum
propt̃ ira sed &iam propter conscientiã idẽ non solum
ad irã euacuandã qđ potest &iã simulate fieri. sed utin
tua conscientia certus sisillius dilectione tefacere. cui
subditus fueris ius sudñitui. quiomnes uult saluos fiem
& in agnitionem ueritatis uenire & hoc enĩ cũ dicer&
apłs: de ipsis potestatibus agebat: hocẽ qđ seruiralio loco sua¬
d&: ñ ad oculũ seruientes: quasi hominibus placenter. ut id¬
ipsũ quod subduntur dominis suis: n eos oderint aut falla¬
in dilectione positã idẽ incaritate.n unde & dñs an illis

Expanded text:
rebus; quae quoniam transeunt, ideo et ista subjectio non in bonis rebus; quae quoniam transeunt, ideo et ista subjectio non in bonis quasi permansuris, sed in necessariis huic tempori constituenda est. Tamen quoniam dixit, Necessitati subditi estote; ne quis non integro animo et pura dilectione subditus fieret hujusmodi potestatibus, addidit, dicens. Non solum propter iram, sed etiam propter conscientiam: id est, non solum ad iram evadendam, quod potest etiam simulate fieri; sed ut in tua conscientia certus sis, illius dilectione te facere, cui subditus fueris jussu Domini tui, qui omnes vult salvos fieri, et in agnitionem veritatis venire . Et hoc enim cum diceret Apostolus, de ipsis potestatibus agebat. Hoc est quod servis alio loco suadet, Non ad oculum servientes, quasi hominibus placentes : ut idipsum quod subduntur dominis suis, non eos oderint, aut fallain dilectione positam, id est, in charitate. Inde et Dominus in illis
Abbreviated transcription (Latin):
testatis: condicionẽ nram pro ipso rerum humanarum ordi¬
netole remus. nihilsimulate facientes : & in eo ipso non tam
illa: potest mouere aliquos. cum cogitauerint ab istis potes¬
tatibus per secutionem sepassosfuisse xp̃i anos: nũ quid
ergo ñ faciebant bonũ quia non solũ non sunt laudati ab
istis potestatibus. sed &iam poenis affecti & necati sunt:
dabitte potestas. sedait bonũ fac. & habebit laudem exillu
Siue enĩ prob& factu tuum bonũ siue ꝑsequatur. laudem
habebis ex illa uł cum eam in obsequiũ dilucratus fueris
uł cumeius per secutionis coronã merueris: hoc &iã in conse¬
quentibus intellegitur cũdicit. dienĩ minister ẽtibi inbo¬
nũ &iam si in malum quod aut̃ ait. Necessitate subditi¬
estote : ad hoc uul&: ut intellegamus quia necesse est propĩ
hancuitã subditos noseẽ oꝑortere non resistentes siquid
illi auferre uoluerint. in quod sibi potestas dataẽ tẽporalib

Expanded text:
testatis, conditionem nostram pro ipso rerum humanarum orditestatis, conditionem nostram pro ipso rerum humanarum ordine toleremus, nihil simulate facientes, et in eo ipso non tam illa, potest movere aliquos, cum cogitaverint ab istis potestatibus persecutionem saepe passos fuisse Christianos. Numquid ergo non faciebant bonum, quia non solum non sunt laudati ab istis potestatibus, sed etiam poenis affecti et necati sunt?  fac, et laudabit te potestas; sed ait, Bonum fac, et habebis laudem ex illa. Sive enim probet factum tuum bonum, sive persequatur, laudem habebis ex illa; vel cum eam in obsequium Dei lucratus fueris, vel cum ejus persecutione coronam merueris. Hoc etiam in consequentibus intelligitur, cum dicit, Dei enim minister est tibi in bonum, etiam si sibi in malumestote, ad hoc valet, ut intelligamus quia necesse est propter hanc vitam subditos nos esse oportere, non resistentes si quid illi auferre voluerint, in quod sibi potestas data est, de temporalibus
Abbreviated transcription (Latin):
mur: oport& nos exea parte quae ad hanc uitam pertin&
subditos esse potestatibus. idẽ hominibus reshumanas cum
aliqua honore amministrantibus exilla uero parte qua-
credimus dõ & in regnum eius uocamur : non nos oport&
subditos eẽ cuiquam homini idipsum in nobis euertere cupi¬
enq quod ds̃ aduitam aet̾nã donare dignatus est: Siquis ergo
butum. autnoneẽ honorem exhibendum debitum. eis qui hȩc
curant potestatibus : in magno errore uersatur: Itẽ si quis
sĩ c̃seputat ẽẽ subdendum. ut &iam in suã fidem habere potesta¬
tem arbitr&ur eum. quitemporalibus administrandis aliqua
sublimitate praecellit inmaiorem errorem labitur: Sed mo¬
dus iste seruandus est quem dñs ipse prȩsciuit᷑ ut reddam
enim adillud regnũ uocemur ubi nulla erit potestas huiur¬
mundi: in hoc tamen itineredũ agimur donec perueniam:¬
teq ad illud sȩculũ ubi sit euacuatio omnis principatur & po¬

Expanded text:
mur; oportet nos ex ea parte, quae ad hanc vitam pertinet, mur; oportet nos ex ea parte, quae ad hanc vitam pertinet, subditos esse potestatibus, id est, hominibus res humanas cum aliquo honore administrantibus. Ex illa vero parte qua credimus Deo, et in regnum ejus vocamur, non nos oportet esse subditos cuiquam homini, idipsum in nobis evertere cupienti, quod Deus ad vitam aeternam donare dignatus est. Si quis ergo butum, aut non esse exhibendum honorem debitum eis quae haec curant potestatibus; in magno errore versatur. Item si quis sic se putat esse subdendum, ut etiam in suam fidem habere potestatem arbitretur eum qui temporalibus administrandis aliqua sublimitate praecellit; in majorem errorem labitur. Sed modus iste servandus est, quem Dominus ipse praescribit, ut reddamuenim ad illud regnum vocemur ubi nulla erit potestas hujusmodi, in hoc tamen itinere dum agimus, donec perveniamus ad illud saeculum ubi fit evacuatio omnis principatus et po
Abbreviated transcription (Latin):
dictum esse. ut eum qui nos lȩserit pro uocemus ad pbeniten¬
tiam facti sui. cum einos bene facimus: istienim carbones
ignis. ad exustionem idest contribulationem sp̃sualent. qui
est quasi caput animȩ. in qua exoritur omnis maliti ce cũ
homo in melius põst penitentiam cõmutatur. ut sunt illicar¬
bone sigñis dequibus dicitur in prulmis quid d&ur tibi aut̃
quid apponatur tibi ad linguã subdolam : Sagittepoem¬
tentis acutȩ cum carbonibus uastatoribus quod aut̃ ait.
a dño suo inlibertatem uocatus ẽ. factus que xp̃i anus. extol¬
latur in superbiam : & non arbi tr&ur in huius uitae itine¬
re seruandum eẽ ordinem suũ. & potestatibus sublimiorib
quibus protempore rerum temporalium gubernatio tra¬
dita est. put& non se esse subdendum: Cũ enĩ constemus ex
anima &corpur & quam diu in hacuita tẽporali sumus &iã
rebus temporalibus ad subsidium degendȩ eius uitae ute¬

Expanded text:
dictum esse, ut eum qui nos laeserit provocemus ad poenitendictum esse, ut eum qui nos laeserit provocemus ad poenitentiam facti sui, cum ei nos benefacimus. Isti enim carbones ignis ad exustionem, id est contribulationem spiritus valent, qui est quasi caput animae, in qua exuritur omnis malitia, cum homo in melius per poenitentiam commutatur, ut sunt illi carbones, de quibus dicitur in Psalmis: Quid detur tibi, aut quid apponatur tibi ad linguam subdolam? Sagittae potentis acutae cum carbonibus vastatoribus . LXXII. Ib. XIa Domino suo in libertatem vocatus est, factusque christianus, extollatur in superbiam, et non arbitretur in hujus vitae itinere servandum esse ordinem suum, et potestatibus sublimioribus, quibus pro tempore rerum temporalium gubernatio tradita est, putet non se esse subdendum. Cum enim constemus ex anima et corpore, et quamdiu in hac vita temporali sumus, etiam rebus temporalibus ad subsidium degendae hujus vitae uta
Abbreviated transcription (Latin):
gentib ad salutẽ: deinde incipit ex hocloco iudeorũ populũ
cõmendure &iam deipso casu infidelitatis. ut non superbiant
gentes qui a &iã casus iudȩorũ tã preciosus exstitit prosalute
gentiũ sed magirdebent cauere gentes. nedũ superbiunt similit̃¬
cadanti quod aũt ait. Siesuerierit inimicus tuus ciba illum.
si sitit potum da illi. hoc enĩ faciens carbones ignis congeres suꝑ
caput eius: multis uideri potest. repugnare illi sententiae qua
dñs prȩcẽpit. ut diligamus inimicosnrõs. &orem: prohis qui
nos per sequuntur : uł huic &iam quã idem apłs superius dt̃
benedicite ꝑ sequentes uos. benedicite & nolite maledicere :
&iterũ nulli malũ ꝓmalo reddenter: quomodo enĩ quisque
diligit eũ cui ꝓpterea cibũ & potũ dat. ut carbones ignis con¬
gerat super caput eiꝰ si carbone signis hoc locograuem aliquã
poenã significant : qua propter intellegendum est ad hoc

Expanded text:
Gentibus ad salutem. Deinde incipit ex hoc loco Judaeorum populum Gentibus ad salutem. Deinde incipit ex hoc loco Judaeorum populum commendare, etiam de ipso casu infidelitatis, ut non superbiant Gentes; quia etiam casus Judaeorum tam pretiosus existit pro salute Gentium: sed magis debent cavere Gentes ne, dum, superbiunt, similitlum; si sitit, potum da illi: hoc enim faciens, carbones ignis congeres super caput ejus, multis videri potest repugnare illi sententiae qua Dominus praecepit ut diligamus inimicos nostros, et oremus pro iis qui nos persequuntur : vel huic etiam quam idem apostolus superius dixit, Benedicite persequentes vos; benedicite, et nolite maledicere; et iterum, Nulli malum pro malo reddentes. Quomodo enim quisque diligit eum cui propterea cibum et potum dat, ut carbones ignis congerat super caput ejus, si carbones ignis hoc loco aliquam gravem poenam significant? Quapropter intelligendum est ad hoc
Abbreviated transcription (Latin):
todiat : nonne prȩputiũ eius in circũ cisione deputabitur utthic
sensus sit: ego inȩmulationem uos adduca. in eã quae non gensfacta
ẽ. deponendo gentilitatem ꝑfidem xp̃i : cũ fuis sagens insipiens co¬
absit. niã &ego isra helita sum ex semine abra ham. de tribu
ben iamin : adhoc refertur quod superius dyẽ: Non potest autẽ
excidere uerbũ dĩ: ñ enĩ om̃s qui sunt ĩs rahel. hi sunt israhelitȩ
neq quia semen sunt abraham omnesfilui. sed inisa ac uoca¬
bitur tibi semen: ut de ipso scilic& populo iudacorum. illi depa¬
tentur in semen quidño crediderunt: de hoc itẽ dicit superius
li querunt ut caderent: absit sed illorum delicto salus gen¬
tibus ñonideo dicit quia non ceciderunt. sed quia casus ipsorum
non fuit in anis quõ ad salutẽ gentiũ profecit: Nonergoita deli¬
querunt ut caderent. idest tantũ modo ut caderent. quasi ad
poenã suã solum : sedut hoc ipsũ quod ceciderunt. proders&

Expanded text:
tias Legis custodiat, nonne praeputium ejus in circumcisione deputabitur ? Ut sit hic sensus: Ego in aemulationem vos adducam in eam quae non gens facta est, deponendo gentilitatem per fidem Christi, cum fuisset gens insipiens coAbsit. Nam et ego Israelita sum, ex semine Abraham, de tribu Benjamin, ad hoc refertur quod superius dixit, Non potest autem excidere verbum Dei. Non enim omnes qui sunt ex Israel, hi sunt Israelitae; neque quia sunt semen Abraham, omnes filii; sed in Isaac vocabitur tibi semen: ut de ipso scilicet populo Judaeorum illi deputentur in semen, qui Domino crediderunt. De hoc item dicit superius,liquerunt ut caderent? Absit. Sed illorum delicto salus Gentibus, non ideo dicit, quia non ceciderunt; sed quia casus ipsorum non fuit inanis, quoniam ad salutem Gentium profecit. Non ergo ita deliquerunt ut caderent, id est, ut tantummodo caderent, quasi ad poenam suam solum; sed ut hoc ipsum quod ceciderunt, prodesset
Abbreviated transcription (Latin):
operationẽ sp̃s scĩ magis refertur. septenarius numerus
colũnarũ : sapientiae & intellectus. consilii & fortitudinis.
scientiae & pi&atis & timoris di: quibus operationib: domus
nis cura erat omnib apostolis de pauperib: scõrũ quierant
in iudȩa. quirerum suarũ uenditarũ pretia ad pedes apło¬
rum posuerant: Sicergo ad gentes missi sunt paulus & bar¬
nabas ut ecclesiae gentiũ quae hoc ñ fecerant. ministra¬
rent oratione ipsorum cis qui hoc fecerant. sicut ad
romanos dicit : Nunc aũt pergam herusulem ministra¬
re scĩs : ꝑlacuit enĩ macedoniae & achaiq cõmunio¬
nem aliquã facere in pauperes scõrũ qui sunt inhierus ale
placuit enĩ illis & debitor esueorũ sunti Sienĩ spiritali¬
ministrare eis : In nulla ergo simalati dñe paulus lap¬
sus erat quia seruabatur ubiq quod congregare uide¬
bat siue ecclesiis gentium siue iudȩorũ : ut nus quam

Expanded text:
operationem Spiritus sancti magis refertur septenarius numerus columnarum, sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, et timoris Dei , quibus operationibus domus nis cura erat omnibus Apostolis de pauperibus sanctorum, qui erant in Judaea, qui rerum suarum venditarum pretia ad pedes Apostolorum posuerant . Sic ergo ad Gentes missi sunt Paulus et Barnabas, ut Ecclesiae Gentium quae hoc non fecerant, ministrarent, hortatione ipsorum, eis qui hoc fecerant: sicut ad Romanos dicit, « Nunc autem pergam Jerusalem ministrare sanctis: placuit enim Macedoniae et Achaiae communionem aliquam facere in pauperes sanctorum, qui sunt in Jerusalem. Placuit enim illis, et debitores eorum sunt. Si enim spiritualiII, 11-16. In nullam ergo simulationem Paulus lapsus erat, quia servabat ubique quod congruere videbat, sive Ecclesiis Gentium, sive Judaeorum, ut nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
priã gloriã placere hominib: querit: dicit aut & alibi: homini¬
bus suadem : : dõ aũ manifesti sumus: ut intellegas quod hic ait.
Nominib suadeo añdõ : ñ utiq do sed hominib: suidendũ: Nonergo
moueat quod alibi dix̃ sicut & ego omnibus pcromnia placeo
Addidit enĩ: non querens quod mihi prodest: sed quod multis ut
salui fiant: Nullia ut̃ prodest ut saluus fiat. si homo ei propter¬
seipsũ propt̃ se ipsum placeat : qui ñ plac& utiliter. nisi cum propt̃
dm̃ plac& idest ut ds̃ placeat & glorific&ur: cũ dona eiꝰ ac ten¬
duntur in homine : Aut ꝑministerium hominis accipiuntur:
cum aut̃ sic homo plac&. non iã homo. sed ds̃ plac&: utrũq ergo
intellector. piusq pulsator patebit utrũq: & nulla interse

Expanded text:
priam gloriam, placere hominibus quaerit. Dicit autem et alibi, Hominipriam gloriam, placere hominibus quaerit. Dicit autem et alibi, Hominibus suademus, Deo autem manifestati sumus ; ut intelligas quod hic ait, Hominibus suadeo, an Deo? non utique Deo, sed hominibus suadendum. Non ergo moveat quod alibi dixit, Sicut et ego omnibus per omnia placeo: addidit enim, Non quaerens quod mihi prodest, sed quod multis, ut salvi fiant . Nulli autem prodest, ut salvus liat, si homo ei propter seipsum placeat: qui non placet utiliter, nisi cum propter Deum placet, id est, ut Deus placeat et glorificetur, cum dona ejus attenduntur in homine, aut per ministerium hominis accipiuntur; cum autem sic homo placet, non jam homo, sed Deus placet. Utrumque ergo intellector, piusque pulsator, patebit utrumque, et nulla inter se
Abbreviated transcription (Latin):
minibus sed dõ pluc&: Autcerte iã cũ & dõ plac& simnul & hominib
ñ utique hominib plac&: Aliudẽ enĩ placere hominib: aliud & do
& hominib: Item qui hominib propt̃ ueritatẽ plac& non iã ipse
illis. sedueritas placc& placere autẽ dixit: quantũ inseipso est.
quantũ ad eius uoluntatẽ attin&: ac sidicer&: placere uellem,
Uon enĩ si hoc co nonagenti placeat alicui quasi propter seipsum.
& ñ propt̃ dm̃ atq: euangelium quod ad nuntiat. superbiae
ipsius potius. quã eiꝰ errori cuiperuerse plac& tribuendum est:.
Iste itaq sensus ẽ modo ergo hominibus suadeo andõ aut quia ho¬
minibus suadeo quȩro hominib: plucere siadhuc hominibus
placere querorem : xp̃i seruus non essem: Iub& enĩ ille seruis
suis. ut discant ab ip̃so mites eẽ & humilescor de. quod nullo
modo potest qui ꝓpt̃ seipsũ. idest propt̃ suã quasi priuatã & pro¬

Expanded text:
minibus, sed Deo placet: aut certe jam cum et Deo placet simul et hominibus, minibus, sed Deo placet: aut certe jam cum et Deo placet simul et hominibus, non utique hominibus placet. Aliud est enim placere hominibus, aliud et Deo et hominibus. Item qui hominibus propter veritatem placet, non jam ipse illis, sed veritas placet. Placerem autem dixit quantum in seipso est, quantum ad ejus voluntatem attinet; ac si diceret, placere vellem. Non enim si hoc eo non agente placeat alicui, quasi propter seipsum, et non propter Deum atque Evangelium quod annuntiat, superbiae ipsius potius, quam errori ejus cui perverse placet, tribuendum est. Iste itaque sensus est: Modo ergo hominibus suadeo, an Deo? aut quia hominibus suadeo, quaero hominibus placere? Si adhuc hominibus quaererem placere, Christi servus non essem. Jubet enim ille servis suis ut discant ab ipso mites esse et humiles corde . Quod nullo modo potest qui propter seipsum, id est propter suam quasi privatam et pro
Abbreviated transcription (Latin):
euangelizauerit p quod euangelizauim: uob: anathẽma
sit: uerita s propter. seapsã diligenda ẽ: ñ ꝓpt̃ hominẽ Aut propt̃
angelũ ꝑquem adnuntiatur. qui enĩ propter adnunciatores eã¬
diligit : potest & mendacia di ligere. siqua forte ipsi sua protulerint
Sicut praediximus & nunc iterum dico: siquis uob̶ euangelizauerit
prader q̃ua quod acce pistis. anathena sit. Aut prȩsens hoc predi¬
xerat : Aut quia iterauit quoddixit propt̾ea uoluit dicere sicut
prȩdiximus : tam̃ ipsa iteratio saluberrime intentionem mou&
ad firmitatẽ r&inendieã quaesie cõmendatur fidem: Modo¬
ergo hominib: suadeo ando Aut quero hominib placere si ad¬
huc hominibus placerem xp̃iseruus ñ essem: Nemo dõ suad&
quia mani festa sunt illi om̃a: sed omnib ille bene suad&: quiñse
illis plucere uult. sed ipsã quã suad& ueritatẽ: quienĩ pluc& ho¬
minibus ñ ab ipsis suã gloriã quȩrens sed dĩ ut salui fiant : ñ iam ho¬

Expanded text:
nathema sit. Veritas propter seipsam diligenda est, non propter hominem, aut propter angelum, per quem annuntiatur. Qui enim propter annuntiatores diligit eam, potest etiam mendacia diligere, si qua forte ipsi sua protulerint. Sicut praediximus, et nunc iterum dico, si quis vobis evangelizaverit praeterquam quod accepistis, anathexerat, aut quia iteraverit quod dixit, propterea voluit dicere, sicut praediximus; tamen ipsa iteratio saluberrime intentionem movet ad firmitatem retinendi eam, quae sic commendatur, fidem. Poenim hominibus suadeo, an Deo? an quaero hominibus placere? Si adhuc hominibus placerem, Christi servus non essem. Nemo Deo suadet, quia manifesta sunt illi omnia, sed hominibus. Ille bene suadet, qui non se illis placere vult, sed ipsam, quam suadet, veritatem. Qui enim placet hominibus, non ab ipsis suam gloriam quaerens, sed Dei, ut salvi fiant, non jam ho
Abbreviated transcription (Latin):
sexdies dixiss& sunthic quidã decircũ stantibus qui
nongustabunt mortem : donec uideant filium homi¬
nis in regnopatris sui: necipsierant colũnȩ: sed uide¬
bantur. Nouerat enĩ paulus sapientiã edificasse sibi
domũ : & nontres columnas constituis se sed septem:
quinumerus : uel adunitatẽ ecclesiarum refertur

Expanded text:
sex dies dixisset: Sunt hic quidam de circumstantibus, qui sex dies dixisset: Sunt hic quidam de circumstantibus, qui non gustabunt mortem, donec videant Filium hominis in regno Patris sui . Nec ipsi erant columnae, sed videbantur. Noverat enim Paulus sapientiam aedificasse sibi domum, et non tres columnas constituisse, sed septem : qui numerus vel ad unitatem Ecclesiarum refertur
Abbreviated transcription (Latin):
ut nosquidem ingentes iremus quae sunt contrarie circum¬
cisioni ipsiautem in circũ cisonẽ. consenserunt mihi &
bar nubae: hocest dexteras soci&atis nobis dederunt
neque in contumebiã prȩcessorũ eiꝰ put& quis abeo die¬
tum: qui uidentur esse aliquid. quales aliquando fue¬
rint nihil mea int̃ est: & illienĩ tam quã spiritales uiri
uolebant resisti carnalibus: quiputabant aliquid ipibs
et̃ & non potius xp̃m in eis: multũ que gaudebant cum
persuader &ur hominibus & seipsos prȩcessores pauli
sicut eundem paulum expeccatoribus iustificatos esse
adño qui ꝑsonã hominis non accipit : quia digloriam
quȩrebant ñ suam: Sed quia carnales & superbiho¬
mines si quid deuita ipsorũ pr&̧erita dicũntur
irascuntur & in contumeliã accipiunt:: ex animo suc
noratioresu in a postolis erant quia ipsis trib: sean mon¬
te dñs ostendit in signi ficatione regnisui cumante

Expanded text:
ut nos quidem in Gentes iremus, quae sunt contrariae circumut nos quidem in Gentes iremus, quae sunt contrariae circumcisioni, ipsi autem in circumcisionem, consenserunt mihi et Barnabae; hoc est, dexteras societatis nobis dederunt. 13. Neque in contumeliam praecessorum ejus putet quis ab eo dictum, Qui videntur esse aliquid, quales aliquando fuerint, nihil mea interest. Et illi enim tanquam spirituales viri volebant resisti carnalibus, qui putabant aliquid ipsos esse, et non potius Christum in eis: multumque gaudebant, cum persuaderetur hominibus, et seipsos praecessores Pauli, sicut eumdem Paulum, ex peccatoribus justificatos esse a Domino, qui personam hominis non accipit: quia Dei gloriam quaerebant, non suam. Sed quia carnales et superbi homines, si quid de vita ipsorum praeterita dicitur, irascuntur, et in contumeliam accipiunt; ex animo suo cnoratiores in Apostolis erant, quia ipsis tribus se in monte Dominus ostendit in significatione regni sui, cum ante
Abbreviated transcription (Latin):
per fectus est : ut quando cum eis contulit . nihiles s& quõd perfec¬
tioni eius adderent: sed potius uiderent cundem dñm ihm xp̃m.
qui sine personarum acceptione saluos facit. hoc dedisse paulo
ut ministrar& gentibus : quod &iam p&ro dederat ut ministra¬
r& iudaeis : Nonergo inuenti sunt in aliquo dissentire ab illo.
ut cum ille se per fectum euangelium accepisse dicer& illi
negarent : & aliquid uellent tã quã imper fecto addere: sed
econtrario. pro reprehensorib: inperfectionis ap probato¬
res perfectionis fucrunt : &dederunt dexteras soci&atis idẽ
consenserunt in soci&atẽ & paruerunt uoluntati dñi: con¬
sentientes ut paulus & bar habas irent ad gentes. ipsi autem
incircũ cisionẽ. quae prȩputio idẽ gentibus contraria uid&ur:
Nam &iam sic potest intellegi quod ait econtrario: ut ordo iste
sit: Mihi enĩ qui uidentur nihil apposuerunt. sed e contrario

Expanded text:
perfectus est: ut quando cum eis contulit, nihil esset quod perfecperfectus est: ut quando cum eis contulit, nihil esset quod perfectioni ejus adderent; sed potius viderent eumdem Dominum Jesum Christum, qui sine personarum acceptione salvos facit, hoc dedisse Paulo ut ministraret Gentibus, quod etiam Petro dederat ut ministraret Judaeis. Non ergo inventi sunt in aliquo dissentire ab illo, ut cum ille se perfectum Evangelium accepisse diceret, illi negarent, et aliquid vellent tanquam imperfecto addere: sed e contrario pro reprehensoribus imperfectionis, approbatores perfectionis fuerunt. Et dederunt dexteras societatis, id est, consenserunt in societatem, et paruerunt voluntati Domini, consentientes ut Paulus et Barnabas irent ad Gentes, ipsi autem in circumcisionem, quae praeputio, id est, Gentibus contraria videtur. Nam etiam sic potest intelligi, quod ait, e contrario, ut ordo iste sit: Mihi enim qui videntur aliquid, nihil apposuerunt, sed e contrario,
Abbreviated transcription (Latin):
saluti nȩcessariã predicarent. & sic eos utait inseruitutem redige¬
rent: idest iubomera legis seruilia reuocarent quibus se nec ad
horam idẽ nec ad tempus cessisse dicit subiectioni ut ueritas
euangelii per maner& ad gentes: Denotabant autẽ sus pectum¬
q haberi uolebant inuidi. a postolum paulum: quod aliquando
per secutor ecclesiarum fuerit: &ideo dicit dehis autẽ qui uident᷑
ẽẽ aliquid. qualesaliquando fuerint: nihil mea inter est: quia &
nistri dĩ sunt . xp̃s in illis est aliquid non ipsi perse :Nam si ipsi
per se essent aliquid semper fuissent aliquid: quales aliquando fue¬
rint. idest quia & ipsi peccatores fuerunt: nihil suãdicit inter esse:
Iuia ds̃ personã hominis non accipit: id est sinepersonarum accep¬
tione omnes ad salutem uocauit: ñ reputans illis delicta eorum:
& ideo absentib illis qui priores factierant. a postoli: paulus ad ño

Expanded text:
saluti necessariam praedicarent; et sic eos, ut ait, in servitutem redigesaluti necessariam praedicarent; et sic eos, ut ait, in servitutem redigerent, id est, sub onera Legis servilia revocarent. Quibus se nec ad horam, id est, nec ad tempus cessisse dicit subjectioni, ut veritas Evangelii permaneret ad Gentes. 12. Ib. II, 6-9. Denotabant autem suspectumque haberi volebant invidi apostolum Paulum, quod aliquando persecutor Ecclesiarum fuerit; et ideo dicit, De his autem qui videntur esse aliquid, quales aliquando fuerint, nihil mea interest. Quia et nistri Dei sunt, Christus in illis est aliquid, non ipsi per se. Nam si ipsi per se essent aliquid, semper fuissent aliquid. Quales aliquando fuerint, id est, quia et ipsi peccatores fuerunt, nihil sua dicit interesse: quia Deus hominis personam non accipit, id est, sine personarum acceptione omnes ad salutem vocavit, non reputans illis delicta eorum. Et ideo absentibus illis qui priores facti erant apostoli, Paulus a Domino
Abbreviated transcription (Latin):
ab euangelu uericate dirsentire apꝓbatur: sedneque utus
qui mecũ crat inquit. cumesr& grecus cõnpulsus est circun¬
ꝗdi: quam uis titus grecusess&: & nulla eũ consududo alit cog¬
natio parentum circum cidi coger&: sicut timo theumni facele tam̃
dĩam istum circum cidi permisiss& apli: Nonemĩ talicireuno¬
cisione salutem docebat auferri sedsi in ea constituer&ur spes
sailitis. hoc ee concra salutẽ ostendebut poterat ergo ut subere¬
fluc aequo a nimo to lerasre secundu sententia qua alibi dreit.
ir cũ cisionihilest & preputium sed obseruatio mandi torũdi¬
Propter subine roductos aut̃ falsos fratres non est compulsus
titus cir cũ cidi: ide nonei potuit extor queri uteir cũ cideraui
quia illi subintroierunt dicit prostultare liber tatem eorun ruelie¬
menter obser ucbant &cupiebant circũ cidi titum: ut ian cirtũ¬
cisionem &iam ipsius pauli at testatione & consensione. tainqua

Expanded text:
ab Evangelii verab Evangelii verqui mecum erat, inquit, cum esset Graecus, compulsus est circumcidi. Quamvis Titus Graecus esset, et nulla cum consuetudo aut cognatio parentum circumcidi cogeret, sicut Timotheum, facile tamen etiam istum circumcidi permisisset Apostolus. Non enim tali circumcisione salutem docebat auferri, sed si in ea constitueretur spes salutis, hoc esse contra salutem ostendebat. Poterat ergo ut superfluam aequo animo tolerare, secundum sententiam quam alibi dixit: Circumcisio nihil est. Propter subintroductos autem falsos fratres non est compulsus Titus circumcidi: id est, non ei potuit extorqueri ut circumcideretur, quia illi qui subintroierunt, dicit, proscultare libertatem eorum, vehementer observabant, et cupiebant circumcidi Titum, ut jam circumcisionem, etiam ipsius Pauli attestatione et consensione, tanquam
Abbreviated transcription (Latin):
sui illis euangelium quod predico ingentibus. Seor sum autẽ
his quididentur: quod seor sum exposuit euangelium eis qui
eminebant in ecdesia. cum iam̃ illud exposuis s& coraomnbus
non ideo factumest quod aliqua falsa dixerat. ut seor sum paucio¬
ribus ueridicer& sedaliqua tacuerit quaicacliuc paruuaipor cans
non boterant: qualibur st ad corinthios. Lacdieit dedis se non escam:
falsũ em̃ dicere. nihillic&: Aliquando aut aliquid uerielceror
utile est per fectionem ipsius opus erat : ut serent eseri a ple lom
eni sequebatur. ut sifidelis es s& ueramq a rectã tenera fidemi cum
&ũ apło esse deber&: illudaut̃ quod subiungit. neforte inuaeuũ
curro aut cucurri: non adillos cũ quib scorsum contulit euacigr¬
lium. seda distos quib seribit qua si perinter ropitionẽ lietum
intellegendum est: ut exeo apparer& n eum inuaeua ceu ibu
Aut cu currisse. quia iam&iam at testatione c&erorune nelil

Expanded text:
sui illis Evangelium quod praedico in Gentibus; seorsum autem sui illis Evangelium quod praedico in Gentibus; seorsum autem his qui videntur. Quod seorsum exposuit Evangelium eis qui eminebant in Ecclesia, cum jam illud exposuisset coram omnibus, non ideo factum est, quod aliqua falsa dixerat, ut seorsum paucioribus vera diceret: sed aliqua tacuerat, quae adhuc parvuli portare non poterant; qualibus se ad Corinthios lac dicit dedisse, non escam . Falsum enim dicere nihil licet; aliquando autem aliquid veri tacere, utile est. Perfectionem ipsius opus erat ut scirent caeteri Apostoli. Non enim sequebatur ut, si fidelis esset, veramque et rectam teneret fidem, jamus esse deberet. Illud autem quod subjungit, Ne forte in vacuum curro, aut cucurri, non ad illos cum quibus seorsum contulit Evangelium, sed ad istos quibus scribit, quasi per interrogationem dictum intelligendum est; ut ex eo appareret non eum in vacuum currere aut cucurrisse, quia jam etiam attestatione caeterorum nihil
Abbreviated transcription (Latin):
sunt : Anĩ aduertendum noi in sola hierusolima iudȩos in
xp̃oo credidisse. nec tã paucos fuisse ut ecclesiis gentium
miscerentur : sed tãmultos: ut ex illis eclesiae fierent: Tantũ
aũt adientes erant. quia quialiquando nos per sequebatur
nunc euangelizat fidem quam aliquando uastabat. & in me
magnificabant dm̃: Hoc est quod dicebat : non seplacere homi¬
nibus utiquẽ per seipsũ sed ut in illo magnificar&ur dĩ
Hoc est quod &iam dñs dicit iluceant opera ura corã hominib
ut uideant boma facta ur̃a & glorificent patrem urm qui in
celis est : Dein de post annos quat tuor de cimpiterũ ascendis
hiero solimam cũ barnaba: ad sumpto &iã. tito: tã quã testi¬
moniis pluribus agit: cum &iam istos nominat:. Ascendiaũ
secundum reuelationem nemouer& cos quare uel tunc
ascender&. quatam diunon ascenderat: qua propter siex
reuelatione ascendit : tunc proderat ut ascender&: & expo¬

Expanded text:
sunt. Animadvertendum, non in sola Jerosolyma Judaeos in sunt. Animadvertendum, non in sola Jerosolyma Judaeos in Christum credidisse, nec tam paucos fuisse, ut Ecclesiis Gentium miscerentur; sed tam multos, ut ex illis Ecclesiae fierent. Tantum autem audientes erant quia qui aliquando nos persequebatur, nunc evangelizat fidem quam aliquando vastabat; et in me magnificabant Deum. Hoc est quod dicebat, non se placere hominibus, utique per seipsum, sed ut in illo magnificaretur Deus: hoc est quod etiam Dominus dicit, Luceant opera vestra coram hominibus, ut videant bona facnnos quatuordecim iterum ascendi Jerosolymam cum Barnaba, assumpto etiam Tito. Tanquam testimoniis pluribus agit, cum etiam istos nominat. Ascendi autem secundum revelationem: ne moveret eos quare vel tunc ascenderit, quo tam diu non ascenderat. Quapropter si ex revelatione ascendit, tunc proderat ut ascenderet. Et expo
Abbreviated transcription (Latin):
utique : & quid sanctius hac iuratione sed nonẽ contra prȩcep¬
tum Iuratio quae amalo est non iurantis. sedincre dulitatis
eius cui iurare cogitur Namhine antellegitur itadnm
prohibuisse Aiurando. ut quantum in ipso est quisque non
iur& : quod mulci faciunt in ore habentes iurationẽ. ta qua
magnum aut suaue aliquid paa utiq apłr noueret.
praeceptum dni : &iuitiuit eamen : Non enĩ audiendi sunt . quihas iura¬
tiones esse non putant: quidenĩ facient deilla cotidie morior per
em plaria manifestissimã iurationẽ ee conuincuntꝰ quantum
ergo in ipsoest non iurat apłs: noneni app&it iurationẽ. cupidita¬
te aut delectitione iurandi: amplius est enĩ quam. egt est : non
non. & ideo amalo e : sed in firmitatis Aut incredulitatis eorum
quinon aliter mouentur Ad fidem : deinde ueni in partes sy¬
riae &ciliciȩ : erã aut̃ ignotus facie ecdesiis iudee. quae in xp̃o

Expanded text:
utique. Et quid sanctius hac juratione? Sed non est contra praeceputique. Et quid sanctius hac juratione? Sed non est contra praeceptum juratio quae a malo est, non jurantis, sed incredulitatis ejus cui jurare cogitur. Nam hinc intelligitur ita Dominum prohibuisse a jurando, ut quantum in ipso est quisque non juret: quod multi faciunt in ore habentes jurationem tanquam magnum aut suave aliquid. Nam utique Apostolus noverat praeceptum Domini, et juravit tamen. Non enim audiendi sunt, qui has jurationes esse non putant. Quid enim facient de illa, Quotidie morior, perquam graeca exemplaria manifestissimam jurationem esse convincunt. Quantum ergo in ipso est, non jurat Apostolus: non enim appetit jurationem cupiditate aut delectatione jurandi. Amplius est enim quam, Est, est; Non, non; et ideo a malo est , sed infirmitatis aut incredulitatis eorum qui non aliter moventur ad fidem. Deinde veni in partes Syriae, et Ciliciae. Eram autem ignotus facie Ecclesiis Judaeae, quae in Christo
Abbreviated transcription (Latin):
neccarnaliter se cogit intȩllegii sed illorũ uitium ẽ qui& illa
qua eacceperunt carnaliter sentiunt: & multa &iã suatradide¬
matris meae. & uocauit per gratiam suam reuelare filium suũ
inme. ut ad nuntiarem eum ingentibus. continuo non ad qui¬
eui carni& sanguini: Segregatur quo dam modo deuentre
matris quis quis acar naliũ parentũ consu&udine ceca separ¬
tur: ad quiescit Aute carni & sanguini : quisquis carnalibus
propinquer ibd consanguineis carnaliter suadentibus a¬
sentit : Neq ueni inhieru solima ad precessorer meos aplos
sed abii in arabiã &iterũ reuersur sum damascum deinde
eu angelium. nam eum ante utique uidissa : sedut frater¬
nam caritatẽ &iã corporali notitia cumular& : alium
aut̃ ipłorũ non uidi: nisi iacobum fratrem dñis Iacobus dña
frat̃ uel exfalus iosepb dealia uxore: uel ex cognatione ma

Expanded text:
, nec carnaliter se cogit intelligi: sed illorum vitium est, qui et illa , nec carnaliter se cogit intelligi: sed illorum vitium est, qui et illa quae acceperunt, carnaliter sentiunt, et multa etiam sua tradidematris meae, et vocavit per gratiam suam, revelare Filium suum in me, ut annuntiarem eum in Gentibus, continuo non acquievi carni et sanguini. Segregatur quodammodo de ventre matris, quisquis a carnalium parentum consuetudine caeca separatur: acquiescit autem carni et sanguini, quisquis carnalibus propinquis et consanguineis suis carnaliter suadentibus assentitur. Neque veni in Jerosolymam aa praecessores meos Apostolos, sed abii in Arabiam, et iterum reversus sum Damascum. Deinde Evangelium; nam ante eum utique vidisset: sed ut fraternam charitatem etiam corporali notitia cumularet. Alium autem Apostolorum non vidi, nisi Jacobum fratrem Domini. Jacobus Domini frater, vel ex filiis Joseph de alia uxore, vel ex cognatione Mar