comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ post poenas. Iungis p̃terea duo capitula int̃se discre¬
pantia: quȩ siuera st̃ : os a perire ñ poteris. Sapientiam
& intellectũ scripturarũ nisi qui didicerit scire ñ posse.
& iterũ scientiã legis usurpare ñ debere in doctũ:. Aut
enĩ magistrũ a quodidiceris ꝓferre cogeris. ut tibi scien¬
tiã legis liceat usurpare. aut si magister talis ẽ qui ab
alio ñ didicerit & docuerit te qđ ipse ignorabat. restat
ut ñ recte facias qui indoctus usurpas scientiã scriptura¬
rũ & magister priusquã discipulus eẽ cepisti: nisi forte
humilitate solita magistrũ tui iactas dm̃ qui doc& ho¬
minẽ scientiã. ut cũ mosse in nube & caligine facie ad
faciem audias uerbadĩ & inde nobis cornuta fronteꝑ
cedas Nec hoc sufficit. sed repente mutaris instoicũ
& de zenonis nobis tonas suꝑcilio: xp̃ianũ illius debere
eẽ patientiȩ. ut siquis sua auferre uoluerit gratanter

Expanded text:
esse post poenas? Jungis praeterea duo capitula inter se discreesse post poenas? Jungis praeterea duo capitula inter se discrepantia, quae si vera sunt, os aperire 727 intellectum Scripturarum, nisi qui didicerit, scire non posse. Et iterum: Scientiam legis non usurpare debere indoctum . Aut enim magistrum, a quo didiceris, proferre cogeris, ut tibi scientiam legis liceat usurpare: aut si magister talis est, qui ab alio non didicerit, et docuerit te quod ipse ignorabat, restat ut non recte facias, qui indoctus usurpas scientiam Scripturarum, et magister prius quam discipulus esse coepisti. Nisi forte humilitate solita, magistrum tuum jactitas Dominum, qui docet omnem scientiam, et cum Moyse in nube et caligine facie ad faciem audis verba Dei, et inde nobis cornuta fronte procedis. Nec hoc sufficit, sed repente mutaris in Stoicum, et de Zenonis nobis tonas supercilio, Christianum illius debere esse patientiae, ut si quis sua auferre voluerit, gratanter
Abbreviated transcription (Latin):
impius ẽ. qui in et̃nũ peribit: In lege peccator era ens in
dm̃. qui ꝑ legẽ iudicabit᷑ & ñ peribit: Si peccatores & iniqu
ȩternis ignib exurunt᷑ nontimes sententiã tuã qui ini¬
quũ & peccatorẽ eẽ te dicis: & argumentaris ñ eẽ hominẽ
sine peccato sed eẽ posse: Ergosolus ille saluet᷑ qui nunꝗ
fuit. nec ẽ. sed futurus ẽ. aut forsitan nec futurus. & perean
om̃s quos retro fuisse legimus. Tu ipse qui catoniana nob̃
inflaris suꝑbia & milonis humeris intumescis. qua teme¬
ritate peccator magistri nom̃ assumis: Aut si iustuses
& humilitate simulas te peccatorẽ : mirabim᷑ & gaudebinꝰ
habere te solũ: possidere cũ sociis. qđ nec patriarcharũ.
genes om̃s rationales creaturas dicit ñ e̾e ꝑdendas. & dia
bolo tribuit pęnitentiã quid ad nos qui diabolũ & tel¬
lites eiꝰ om̃sq impios & preuaricatores dicimꝰ perire per¬
petuo. & xp̃ianos sim peccato prȩuenti fuerint saluands

Expanded text:
impius est, qui in aeternum peribit. In lege peccator credens in Deum, qui per legem judicabitur, et non peribit. Si peccatores et iniqui aeternis ignibus exuruntur, non times sententiam tuam, qui iniquum et peccatorem te esse dicis? Et argumentaris hominem non esse sine peccato, sed esse posse. Ergo solus ille salvetur, qui numquam fuit, nec est, sed futurus est, 726 aut forsitan nec futurus: et pereant omnes, quos retro fuisse legimus. Tu ipse qui Catoniana  Al. Catoniaca nobis inflaris superbia, et Milonis humeris intumescis, qua temeritate, peccator, magistri nomen assumis? Aut si justus es, et humilitate simulas peccatorem, mirabimur atque gaudebimus habere te solum et possidere cum sociis, quod nec Patriarcharum, genes omnes rationabiles crbolo tribuit poenitentiam; quid ad nos, qui et diabolum et satellites ejus omnesque impios et praevaricatores dicimus perire perpetuo; et Christianos, si in peccato praeventi fuerint salvandos
Abbreviated transcription (Latin):
stupẽscas Quȩcunq enĩ laborauerit homo ut requirat. ñ
inueniet. Sidixerit se sapiens intellegere. reperire non
poterit Corenĩ filiorũ hominũ repletũ ẽ malitia:¬

Expanded text:
stupescas. Quaecumque enim laboraverit homo ut requirat, non stupescas. Quaecumque enim laboraverit homo ut requirat, non inveniet. Si dixerit sapiens se intelligere, reperire non poterit. Cor enim filiorum hominum repletum est malitia
Abbreviated transcription (Latin):
legimꝰ Est uia quȩ uidet᷑ recta eẽ apud homines & nouissi¬
ma eiꝰ ueniunt in ꝓfundũ inferni Ecce & hic manifeste
ignorantia c̃dẽnat᷑. dũ aliud putat homo. & subspecie ueri¬
tatis ad inferna delabit᷑. Multȩ in qͥt cogitationes in corde
hominis. sed tam̃ ñ illius uoluntas quȩ incerta & fluctuans
atꝙ mutabilis ẽ: sed dĩ c̃siliũ optin&. Quis inqt gloriabit᷑
castũ se habere cor : Et quis c̃fid& mundus ẽẽ a peccato
Dulcis ẽ enĩ homini sermo m̃dacii. & postea implebit᷑ os eius
calculo Adño gressus hominis dirigunt᷑ mortalis aitt̃
qͣmꝰ scire poterit uiassuas  Om̃is uir uidet᷑ sibi iustus. sed corri¬
git corda om̃iũ dñs Filius malus iustũ se fac̃ & ñ lauat exitũ
suũ Filius malus excelsosoculos hab& & palpebrissuis eleuat᷑
Est eñ iustus. quiperit iniustitia. Vndedicit᷑ ⁊deũ Nesis iu¬
stus multũ. nec qͣsi ꝑsapientiã quȩras suꝑflua. neforte ob¬

Expanded text:
legimus: Est via quae videtur recta esse apud homines, et novissima ejus veniunt in profundum inferni . Ecce et hic manifeste ignorantia condemnatur, cum aliud putat homo, et sub specie veritatis ad inferna delabitur. Multae, inquit, cogitationes in corde hominis : sed non tamen illius voluntas, quae incerta et fluctuans atque mutabilis est, sed Dei consilium obtinet. Quis, inquit, gloriabitur castum se habere cor ? Et quis confidet mundum se esse a peccato? Dulcis est enim hominis panis mendacii, et postea implebitur os ejus calculo. A Domino gressus hominis diriguntur, mortalis autem quomodo scire poterit vias suas? Omnis vir videtur sibi justus, sed corrigit corda omnium Deus. Filius malus justum se facit, et non lavat exitum suum. Filius malus excelsos habet oculos, et palpebris suis elevatur. Est enim justus, qui perit in justitia sua . Unde dicitur ad eum: Ne sis justus multum, nec quasi per sapientiam quaeras superflua, ne forte ob
Abbreviated transcription (Latin):
lit̃ enĩ uid& homo alit̃ ds̃ homo uid& in facie ds̃ in corde
tꝙ in hunc modũ ꝑ om̃s errat. ꝑ om̃s corrigit᷑ ut pateat
humanȩ m̃tis infirmitas. Miphibo seth filius saul int̃fi¬
cit᷑ dolo a rechab& banaa filiis remmonberotitȩ cũq
nuntiassent dđ & caput aduersarii demonstrarent. occisi
st̃ adđ dicente: Viri impii occider̃ uirũ nstũ indomo
sua & in lectulo suo Certe miphiboseth iustus ñ erat. & tam̃
ineo iustus appellat᷑ qđ absꝙ noxa in t̃fectꝰ ẽ. Oza leuites

Expanded text:
us. Homo enim videt in facie, Deus in corde. Atque in hunc modum per omnes errat, per omnes corrigitur, ut pateat humanae mentis infirmitas. Isboseth Saul filius interficitur dolo a Rechab et Baana filiis Remmon Berotitae. Cumque nuntiassent David, et caput adversarii demonstrarent, occisi sunt a David, dicente: Viri impii occiderunt virum justum in domo sua et in lectulo suo. Certe Isboseth justus non erat, et tamen in eo justus appellatur, quod absque noxa interfectus est. Oza levites
Abbreviated transcription (Latin):
teri lege p̃ceptũ deq̃ scriptũ ẽ. Uetera transier̃. eccefactast̃
om̃ia noua Nunꝗd & de euglio hoc poteris approbare. ut
puniat᷑ quispiã ꝓ eo qđ nesciat. & ante poenas luat quã reus
consurgit qui legẽ dicat ab olitã & solos noui testam̃ti le¬
gendos libros Quid enĩ ame audisti. ut hoc autimes. Et

Expanded text:
ceptum, de qua scriptum est: Vetera transierunt: ecce facta sunt omnia nova . Numquid et de Evangelio poteris hoc approbare, ut puniatur quispiam pro eo quod nesciat, et ante poenas luat, quam reusconsurgit repente, qui Legem dicit abolitam, et solos novi Testamenti legendos libros. C. Quid enim a me audivisti, ut hoc autumes? Et
Abbreviated transcription (Latin):
ulta quidẽ descripturis sc̃ĩs memorit᷑q copioseq dixisti
Qquiasi quibusdã nubib clarũ nisus es ueritatis lum̃ operire
S edꝗd adrẽ : his enĩ cunctis testimoniis uideris hominũ accu¬
sare naturã. ac ꝑ hoc inuidiã referre ad dñm. si tales homi¬
nes condidit ut obliuione & ignorantiȩ peccato carere non
possint. Ex quo ꝑspicuũ ẽ. hominẽ posse. si uoluerit ñ peccare
Id enĩ fec̃. qđ uitare ñ potuit. Vbi aut̃ ꝑaufert᷑ possibilitas.
Sepe dixitẽ ñ intellegere conatꝰ meos. nec c̃siderare ꝗd tu
argum̃ teris. sedꝗd ds̃ iusserit. Pro obliuione. errore. & igno¬
rantia qͣsi ꝓpeccato offerunt᷑ sacrificia. siue hoc male iuxta
te siue bene iuxta me p̃ceperit ds̃. Meũ ẽ obseruare quod
iussit. tuũ di iussa rep̃hendere. C. Qm̃uĩ facis ꝑspicuȩ

Expanded text:
ipturis sanctis memoriter copioseque dixisti, et quasi quibusdam nubibus clarum nisus es veritatis lumen operire, sed quid ad rem? His enim cunctis testimoniis videris hominum accusare naturam, ac per hoc invidiam referre in Deum, si tales homines condidit, ut oblivione et ignorantiae peccato carere non possint. Ex quo perspicuum est, hominem posse, si voluerit, non peccare. Id enim fecit, quod vitare non potuit. Ubi autem aufertur possibilitas, otuit. ATTIC. Saepe dixi te non intelligere conatus meos, nec considerare quid argumenteris; sed quid Deus jusserit. Pro oblivione, errore et ignorantia, quasi pro peccato offeruntur sacrificia: sive hoc male juxta te, sive bene juxta me, Deus praecepit. Meum est observare quod juss
Abbreviated transcription (Latin):
dum. Vnde & de dõ scriptũ ẽ : qͥ solus hab& immor¬
talitatẽ. & lucẽ habitat in access ibilẽ Et certe lemmꝰ
immortales angłos. immortales thronos & domina¬
tiones cȩterasꝙ uirtutes. sed solus ds̃ ẽ immortalis:
quia ñ est ꝑ grãm ut cętera. sed ꝑnaturã. Quã obcau¬
sam idem apłs scribit dm̃ solũ eẽ sapientẽ. cum&
Salomon & multi alii sci sapientes uocent᷑. & dicatur
iuxta hebraicũ ad principẽ tyri. sapientior danie¬
le estũ. Quomͦ igͥsolus lux solus immortalis. & solus
sapiens appellat᷑. cũ multi immortales. & luces & sapi¬
entes sint: sic ꝑfectio hominis ñ ex natura sedex grã
ueniens imꝑfectos eos qͥ ꝑfecti uident᷑ eẽ de monstrat
Qđ aut̃ scriptũ e & sanguis ihũ xp̃i filii eiꝰ mundat nos
ab omĩ peccato. mundat qͥdem nos a bomĩ peccato

Expanded text:
o scriptum est: Qui solus habet immortalitatem, 750 et lucem habitat inaccessibilem . Et certe legimus immortales Angelos, immortales Thronos et Dominationes, caeterasque Virtutes. Sed solus Deus est immortalis, quia non est per gratiam, ut caetera, sed per naturam. Quam ob causam idem Apostolus scribit , Deum solum esse sapientem, cum et Salomon, et multi alii Sancti sapientes vocentur, et dicatur juxta Hebraicum ad principem Tyri: Sapientior Daniele es tu ? Quomodo ergo solus lux, solus immortalis, et solus sapiens appellatur, cum multi immortales, et luces, et sapientes sint; sic perfectio hominis non ex natura: sed ex gratia veniens, imperfectos eos qui perfecti videntur esse, demonstrat. Quod autem scriptum est: Et sanguis Jesu filii ejus mundat nos ab om
Abbreviated transcription (Latin):
interrã qr cũ dño fec̃ diẽ hanc: Et liberauit populus io¬
nathan & ñ ẽ mortuus: Samuhel irascit᷑ sauli & ñ uult
ire cũ regtꝰ. postea p̃cib uncit᷑ ut ostendat humani ani¬
mi indiuersũ mutationẽ: Pergit bethleem singulos
filioꝵ iesse putat ipsos eẽ quos dñs requirebat. Cũꝙ uidis¬

Expanded text:
in terram, quia cum Domino fecit diem hanc: et liberavit populus Join terram, quia cum Domino fecit diem hanc: et liberavit populus Jonathan, et non est mortuus . Samuel irascitur Sauli, et non vult ire cum rege : postea precibus vincitur, ut ostendat humani animi in diversum mutationem. Pergit Bethleem, singulos filiorum Jesse putat ipsos esse, quos Dominus requirebat. Cumque vidis
Abbreviated transcription (Latin):
habitabat ingabaon. Oms̃ pugnando cȩper̃ quia a dño
factũ erat ut indurar& cor eoꝵ &pugnarent contra
isrł ut int̃ficerent᷑ & ñ fieret in eis miscđia. & perirent
sic̃ p̃cepit dñs moysi. Si dñi factũ ẽ uoluntate ut pacẽ
ñreciperent nec susciperent isrł: dicamꝰ iuxta apłm
Quid gͣ querit᷑ : Uoluntati enĩ eiꝰ quis potest resistere :¬
Desamuhel & malachim. lonathan fauũ mellis gustauti
insceptro. & illuminatis oculis periclitat᷑ qđ nesciens
fecerit. Hoc enĩ scriptura testatur. qđ ignora uerit a patt
eẽ p̃ceptũ nequisquã gustar&. donec uictoria dñi com¬
pleret᷑. Intantũ aut̃ iratus ẽ dñs. ut sors inuenerit occul¬
tum & ipse fateret᷑ dicens: Gustaui insumitate sceptri
qđ ẽ in manu mea parũ mellis. & ecce ego morior. Ne
postea in t̃cessione & p̃cib: populi liberatꝰ ẽ. dicentis
ad saul. Nũ ionathan moriet᷑. qui fec̃ salutẽ magna hor
in isrł Absit. Vuit dñs. siceciderit decapillis capitis eius

Expanded text:
o ceperunt, quia a Domino factum erat, ut induraret cor eorum, et pugnarent 737 contra Israel, ut interficerentur: et non fieret in eis misericordia, et perirent, sicut praecepit Dominus Moysi . Si Domini factum est voluntate, ut pacem non reciperent, nec susciperent Israel; dicamus juxta Apostolum: Quid ergo queritur? Voluntati enim ejus quis potest resistere De Samuel et Malachim. Jonathas favum mellis gustavit in sceptro, et illuminatis oculis, periclitatur, quod nesciens fecerit. Hoc enim Scriptura testatur, quod ignoraverit a patre esse praeceptum, ne quisquam gustaret, donec victoria Domini compleretur. In tantum autem iratus est Dominus, ut sors inveniret occultum, et ipse fateretur dicens: Gustavi in summitate sceptri, quod est in manu mea, parum mellis, et ecce ego morior. Et postea intercessione et precibus populi liberatus est, dicentis ad Saul: Num Jonathas morietur, qui fecit salutem hanc magnam in Israel? Absit. Vivit Dominus: si ceciderit de capillis capitis ejus
Abbreviated transcription (Latin):
estis. iã diuites facti estis. Et ut sciamꝰ ñ ex nob̵. sedex
dĩ cuncta pendere iudicio: ueniã inquit citius aduos
si dñs uoluerit. Qui enĩ dicit ueniã ad uos: ostendit
sẽ uelle. monstrat cupere. ꝓmittit aduentũ: sedut
cautius hoc loquat᷑ infert. si dñs uoluerit. Si quis
enĩ sẽ putat qiđ nosse. nec dũ nouit sic̃ oportet nossẽ¬

Expanded text:
estis, jam divites facti estis . Et ut sciamus non ex nobis, sed ex estis, jam divites facti estis . Et ut sciamus non ex nobis, sed ex Dei cuncta pendere judicio: Veniam, inquit, citius ad vos, si Dominus voluerit . Qui enim dicit, veniam ad vos, ostendit se velle, monstrat cupere, promittit adventum. Sed ut cautius haec loquatur, infert, si Dominus voluerit. Si quis enim putat se quid nosse, necdum novit, sicut nosse
Abbreviated transcription (Latin):
dunt᷑. Ad corinthios quoq scribit᷑. ut ñ indigeatis
ulla donatione. expectantes reuelationẽ dnĩ nri
ihuxpĩ. qui &x̃ firmabit uosusq infinẽ sine cri¬
nerit. ut ñ gloriet᷑ om̃is caro inc̃spectu difaulus
plantauit. a pollo rigauit: sed dñs increm̃tum dedit
Ergo neq qui plantatꝰ. neq qͥ rigat ẽ aliqiđ: sed qui
increm̃tum dat ds̃ Ipsius enĩ agricultura ipsius aedi¬
ficatio sumꝰ. luxta gram dĩ. quasi sapiens archi tecłꝰ ponit
fundam̃tũ. Nolite inquit uosmae ipsõs decipere : Siqͥs
sapiens ẽ in uob in scło isto. fatuus fiat: ut sit sapiens
Sapientia enĩ huiꝰ mundi. stultitia ẽ apud dm̃: Oñscoq¬
noscit cogitationes hominũ. qm̃ uanę sunt It iterũ.
nnullo enĩ mihi c̃scius sũ. sed nec in hoc iustificatꝰsũ.¬
qr qui mẽ iudicat. dñsẽ: dicit᷑ & uob̾. qͥ sine peccato
eẽ uos dicitis Qiđ haberis qđ ñ accepistis: Si aut̃ acce¬
pistis. qiđ gła mini quasi ñ acceperitis : lam saturati

Expanded text:
duntur. Ad Corinthios quoque scribitur: Ut non indigeatis ulla donatione, exspectantes revelationem Dominiisti, qui et confirmabit vos usque in finem sine crinerit, ut non glorietur omnis caro in conspectu ejus. Paulus plantavit, Apollo rigavit , sed Dominus incrementum dedit: ergo neque qui plantat, neque qui rigat, est aliquid; sed qui incrementum dat, Deus. Ipsius enim agricultura, ipsius aedificatio sumus. Juxta gratiam Dei, quasi sapiens architectus ponit fundamentum. Nolite, inquit, vosmetipsos decipere. Si quis sapiens est in vobis, in saeculo isto, fatuus fiat, ut sit sapiens. Sapientia enim mundi, stultitia est apud Deum . Dominus cognoscit cogitationes hominum, quia vanae sunt . Et iterum: In nullo enim mihi conscius sum, sed nec in hoc justificat me judicat, Dominus est . Dicitur et vobis, qui sine peccato vos esse dicitis, quid habetis quod non accepistis? Si autem accepistis, quid gloriamini, quasi non acceperitis? Jam saturati
Abbreviated transcription (Latin):
fluxu egrediet᷑ extracastra. & ñ ingrediet᷑ mediũ casta
Cũꝙ aduenerit uespera lauabit se aqua. & post solis¬
tantũ ponã testimonia. Peccauit achan: & totus populis
offendit. Dic̃ꝙ dñs ad iosue. Non poter̃ filii isrł stare
inc̃spectu in imicoꝵ suoꝵ. sed dorsa uertent aduersarus
suis quia factũ ẽ anathema in eis. & ñ addã ut sim uobiscũ
nisi c̃tritũ fuerit anathema demedio ur̃m: Cũq sacri¬
legiũ quȩreret᷑ & sors latentẽ inuenisset reũ : int̾̃fici¬
unt᷑ cũ achan filiieiꝰ & filiȩ. boues. a sini. pecora tabna¬
culũ & quȩcunq habere potuit igne deleta st̃. Esto qđ
ipse peccauerit. Quid cõmisere filii. ꝗd boues ꝗd asini
ꝗd pecora  Facdo calũniã quare unus peccauerit. & par

Expanded text:
fluxu, egredietur extra castra, et non ingredietur medium castrorum, fluxu, egredietur extra castra, et non ingredietur medium castrorum, cumque advenerit vespera, lavabit se aqua, et post otantum ponam testimonia. Peccavit Achan, et totus populus offendit. Dixitque Dominus ad Josue: Non poterunt stare filii Israel in conspectu inimicorum suorum; sed dorsa vertent adversariis suis, quia factum est anathema in eis. Et non addam ut sim vobiscum, nisi contritum fuerit anathema de medio vestrum . Cumque sacrilegium quaereretur, et sors latentem invenisset reum, interficiuntur cum Achan filii ejus, et filiae, boves, asini, pecora; tabernaculum, et quaecumque habere potuit, igne deleta sunt. Esto, ipse peccaverit: quid commisere filii? quid boves? quid asini? quid pecora? Fac Deo calumniam quare unus peccaverit, et pars
Abbreviated transcription (Latin):
inte qui transducat filiũ & filiã suã ꝑ ignẽ. diuina¬
tionib: & om̃ib: auguriis & malefici s artib & in canta¬
tionib ñ serues ut in t̾roges magos & ariolos & mor¬
tuos ab ominatioenĩ dni ẽ omĩs qui facit hȩc : & ꝓpter
Perfectus eris cũ dño dõtuo. Deniq infert. Quia gentes
istȩ quas tu possidebis ariolos & diuinos audiunt. tibi
aut̃ ñ sic dedit dñs ds̃ tuus. Statimꝙ subiungit. Prophetã
audies. Ex quo ostendit᷑ ꝑfectũ hic dici ñ ꝗs cunctas uir¬
tutes habeat. sed qui ꝑfectũ & unũ sequat᷑ dm̃. Narrat ꝙ
similit̃ dec̃ditione exulũ qui ꝑ ignorantiã peccauerunt¬
quo & quãdiu confugere debeaq̃. atq sub iungit. Quando
ȩdificaueris domũ nouã : facies loriculã tecto tuo incir¬
cuitu. nesanguinis reussis cũ aliquis ceciderit ex ea
Et iterũ. Si fuerit inte uir qui ñ sit mundus a nocturno

Expanded text:
in te qui traducat 736 filium vel filiam suam per ignem. Divinain te qui traducat 736 filium vel filiam suam per ignem. Divinationibus vel omnibus auguriis et maleficis artibus et incantationibus non servies, ut interroges magos et hariolos et mortuos. Abominatio enim Domini est omnis qui facit haec. Et propter perfectus eris cum Domino Deo tuo . Denique infert: Quia gentes istae quas tu possidebis, hariolos et divinos audiunt. Tibi autem non sic dedit Dominus Deus tuus. Statimque subjungit: Prophetam eus tuus: ipsum audies. Ex quo ostenditur perfectum hic dici non qui cunctas virtutes habeat, sed qui perfectum et unum sequatur Deum. Narratque similiter de conditione exsulum qui per ignorantiam peccaverunt, quo confugere debeant, atque subjungit: Quando aedificaveris domum novam, facies loriculam tecto tuo in circuitu, ne sanguinis reus sis, cum aliquis ceciderit ex ea. Et iterum: Si fuerit in te vir, qui non sit mundus a nocturno
Abbreviated transcription (Latin):
quã uoluntate peccar̃ : & tam̃ ñ absq crimine st̃ dũ re¬
legant᷑ in ꝑpetuũ: & ante c̃stitutũ diẽ nec supplicatione
nec p̃tio eoꝵ reuersio impetrari & redimi potest. Indeu
cũ subuerterit eos dñs ds̃ tuus a facie tua. in iustitia mea
introdux̃ me dñs ut possideã terrã hanc : qr in impietate
gentiũ istarũ dñs c̃sumet eos a facietua : ñ in iustitia
& directione cordis tui intrabis ut possideas terrã eoꝵ
sed in impietate eoꝵ dñs ds̃ tuus c̃sumet eos a facie tua.
ut suscit& uerbũ qđ locutꝰ ẽ patrib tuis abrahã isa ac
& ia cob: & scies qđ ñ iniustitia tua dñs ds̃ tuus dabittibi
terrã optimã ut possideas cã. quia populus durȩ cerui¬
cis estũ. In eo aut̃ qđ dix̃ ꝑfectus eris cũ dño dõtuo. quo
sensu dixerit ex consequentib: approbat᷑. Cũ in gressus
inquit fueris terrã quã dđns ds tuus dabittibi : ñ disces
facere ab ominationes gentiũ illarũ. Non inueniet᷑

Expanded text:
 crimine sunt, dum relegantur in perpetuum, et ante constitutum diem, nec supplicatione, nec pretio eorum reversio impetrari et redimi potest. 36. Excum subverterit eos Dominus Deus tuus a facie tua: In justitia mea introduxit me Dominus, ut possideam terram hanc, quia in impietate gentium istarum Dominus consumet eos a facie tua: dilectione cordis tui intrabis, ut possideas terram eorum: sed in impietate eorum Dominus Deus tuus consumet eos a facie tua, ut suscitet verbum quod locutus est patribus tuis, Abraham, Isaac et Jacob. Et scies quod non in justitia tua Dominus Deus tuus dabit tibi terram optimam, ut possideas eam, quia populus durae cervicis es tu. In eo autem quod dixit: Perfectus eris cum Domino Deo tuo, quo sensu dixerit, ex consequentibus approbatur. Cum ingressus, inquit, fueris terram, quam Dominus Deus tuus dabit tibi, non disces facere abominationes gentium illarum, nec invenietur
Abbreviated transcription (Latin):
exlege mactatur. Indieb quoꝙ sconophegiȩ qͣndo figunt᷑
ut illud impleat᷑ beati dđ: Tibi soli peccaui & malũ corã
tẽ feci. ut iustificeris in sermonib: tuis. & uincascũ iudi

Expanded text:
ex lege mactatur. In diebus quoque Scenopegiae, quando figebantur ex lege mactatur. In diebus quoque Scenopegiae, quando figebantur ut illud impleatur beati David: Tibi soli peccavi, et malum coram te feci, u
Abbreviated transcription (Latin):
emundans ñ mundabit reũ. quo scilic& post indulgen¬
tiã reussit ꝓpriȩ c̃scientiȩ. Cũq ait ignorauerit populus
& fecerit unũ ex his quȩ facere ñdebuit: post longũ ceri
moniarũ ordinẽ infert᷑ & dicit᷑. Offerte hrrcũ capra¬
rũ ꝓpeccato. & placabit sacerdos ꝓom̃i synagoga filioꝵ
isrł. & ꝓpitiabit᷑ eis dñs quia ignorantia ẽ : & ipsi offerent
lationẽ suã in sacrificiũ dño ꝓpeccatosuo in c̃spectu
lorũ mensiũ offertur hyrcus caprarũ ꝓpeccato dño. In
pascha qͦꝙ ꝑdiesocto. Adie quintodecimo mensis primi
usꝙ addic̃uige simũ primũ. sacrificiũ ꝓpeccato ẽ Inpente¬
coste ꝓpeccato hyrcus offert᷑. & in kalendis mensis septimi
quando tubarũ clangore concinit᷑: eadẽ hrrei ꝓ peccato
religio conseruat᷑. Diȩ qͦq decimo eiusdẽ mensis septimi
qͣndo ieiuniũ ẽ usq ad uesperã offert᷑ hrrcus caprarũ
ꝓpeccato. p̃t̃ eũ hyrcũ qui ante holocaustũ ꝓpeccato

Expanded text:
entiam, reus sit propriae conscientiae. Cumque, ait, ignoraverit populus, et fecerit unum ex his quae facere non debuit, post caeremoniarum longum ordinem infertur et dicitur: Offerte hircum caprarum pro peccato, et placabit Sacerdos pro omni synagoga filiorum Israel, et propitiabitur ei Dominus, quia ignorantia est: et ipsi offerent oblationem suam in sacrificium Domino pro peccato suo in conspectulorum mensium offertur hircus caprarum pro peccato Domino. In Pascha quoque per dies octo, a die decimo quarto mensis primi, usque ad 735 vigesimum primum diem sacrificium pro peccato est. In Pentecoste hircus pro peccato offertur, et in kalendis mensis septimi, quando tubarum clangor concinit, eadem hirci pro peccato religio conservatur. Die quoque decimo ejusdem mensis septimi, quando jejunium est usque ad vesperam, offertur hircus caprarum pro peccato, praeter eum hircum, qui ante holocaustum pro peccato
Abbreviated transcription (Latin):
iustũ facer& & om̃i plenũ iustitia: nequaquã utiq apłs
neophitũ refutaret. Sed baptismũ uetera peccata c̃̾cedit.
nouas uirtutes ñ tribuit Dimittit e carcere. & dimisso
silaborauerit p̃mia pollicet᷑. Aut nullus in qu̾ã aut
ñ hab&. sed exeo coronabit᷑ qđ possida Omĩa enĩ hab̾e
& nullo indigere uirtutis eiꝰ ẽ qui peccatũ ñ fecit nec
dolus inuentus ẽ in ore eiꝰ. Qui cũ malediceret᷑. ñ rema¬

Expanded text:
justum faceret, et omni plenum justitia, nequaquam utique Apostolus justum faceret, et omni plenum justitia, nequaquam utique Apostolus neophytum refutaret; sed baptismus vetera peccata conscindit, novas virtutes non tribuit, dimittit e carcere, et dimisso, si laboraverit, praemia pollicetur. Aut nullus, inquam, aut non habet, sed ex eo coronabitur, quod possidet. Omnia enim habere, et nullo indigere, virtutis ejus est qui peccatum non fecit, nec dolus in
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ꝙ uł difficillimũ ẽ ut filios habeat subiectos cũ omĩ
pudicitia uł filios carnis uł filios fidei. Cũ om̃i inquit
pudicitia Nonei sufficit ꝓpriã habere pudicitiã. nisi
etiã filioꝵ & comitũ de ministroꝵ pudore decoret᷑. dicente
dđ. Ambulans in uia immaculata. hic mihi ministrabat.
ditos in omĩ pudicitia. ut ñ solũ opere sed sermone qͦq
& nutib sẽ abstineant impudicis. neforte. illud incidat
heli. quicerte increpuit filios suos dicens. Nolite filii mi
nolite. ñ bonã famã ego audio de uob̃ Corripuit & punit᷑
onẽ ab his qui forisst̃ habeat. ut etiã aduersarioꝵ male
satio: putoqđ ñ sit facile reperire. maximeq illud ut
potens sit aduersariis resistere & ꝑuersas opprimere
& superare doctrinas ut ñ neophitus ordinet᷑ qđ iudemꝰ¬
nr̃is tẽporib ꝓsũma eligi iustitia Si enĩ baptismũ statĩ

Expanded text:
quodque difficillimum est; ut filios habeat subjectos, cum omni quodque difficillimum est; ut filios habeat subjectos, cum omni pudicitia, vel filios carnis, vel filios fidei. Cum omni, inquit, pudicitia. Non ei sufficit propriam habere pudicitiam, nisi ea filiorum et comitum ac ministrorum pudore decoretur, dicente David: Ambulans in via immaculata, hic mihi ministrabit .ditos in omni pudicitia; ut non solum opere, sed sermone quoque et nutibus se abstineant ab impudicitiis: ne forte illud incidat Heli, qui certe increpavit filios suos dicens: Nolite, filii mei, nolite: non bonam famam audio ego de vobis . Corripuit, et punitus onem ab his qui foris sunt habeat: ut etiam maledictis adverssatio: puto quod non facile sit reperire, maximeque illud, ut potens sit adversariis resistere, et perversas opprimere et superare doctrinas. Vult ut non neophytus episcopus ordris temporibus pro summa eligi justitia. Si baptismum statim
Abbreviated transcription (Latin):
benignũ pudicũ. iustũ scm̃ c̃tinentẽ. obtinentẽ doctrine
fidelẽ sermonẽ ut possit ex hortari in doctrina sana
& contradicentes coarguere: At diuersarũ ꝑsonarum
uaria p̃cepta nunc si leã : cuta mandata ep̃i me tenebo
onis doc& Primũ qđ dix̃ in rep̃hensibiles. aut nullus
aut rarus ẽ. Quisẽ enĩ qui ñ qͣsi inpulchro corpore aut
neuũ habeat aut uerrucã : Si enĩ ipse apłs dicit depe¬
tro qđ ñ recto pede incesserit in eugłu ueritate. & in tan¬
tũ rep̃hensibilis fuerit ut & barnabas abductus sit in
eandẽ simulationẽ : quis indignabit᷑ id sibi denegari
sobriũ pudicũ. ornatũ. hospitalẽq ut reperias: illud
certe qđ sequit᷑. AĨ AARTIRΟΝ qui possit docere ñ ut
in t̃p̃tat᷑ latina simplicitas docibilẽ : cũ cȩteris uirtutib
difficult̃ inuenias Uinolentũ qͦq & ꝑcussorẽ & turpis
lucri cupidũ repudiat apłs. & ꝓhis cupit mansuetũ.
absq iurgio sine auaritia. Et ut domũ suã optimeregat:

Expanded text:
benignum, pudicum, justum, sanctum, continentem, obtinentem doctrinae fidelem sermonem, ut possit exhortari in doctrina sana, et contradicentes coarguere . Ut diversarum personarum varia praecepta nunc sileam, circa mandata episcopi me teneboonis docet. Primum quod dixit, irreprehensibilis, aut nullus, aut rarus est. Quis est enim, qui non quasi in pulchro corpore aut naevum, aut verrucam habeat? Si enim ipse Apostolus dicit de Petro, quod non recto pede incesserit in Evangelii veritate, et intantum reprehensibilis fuerit, ut et Barnabas adductus sit in eamdem simulationem : quis indignabitur id sibi denegari, sobrium, pudicum, ornatum, hospitalem, ut reperias: illud certe, quod sequitur διδακτικὸν, qui possit docere: non ut interpretatur Latina simplicitas, docilem, cum caeteris virtutibus difficulter invenies. Vinolentum quoque et percussorem, et turpis labsque jurgio, sine avaritia, et ut domum suam optime regat,
Abbreviated transcription (Latin):
ante c̃spectũ głȩ suȩ immaculatos: Quo testimonio cõ¬
ꝓbat᷑ posse hominẽ ẽẽ sine peccato. & maculã ñ habere
A N on intellegis quid ꝓposueris. Neq enĩ homo potest esse
peccato qđ tua hab& sententia. sed potest siuoluerit ds̃
custodire. Hoc & ego dico qđ cuncta dõ possibilia sint. ho¬
mini aut̃ ñ quicqiđ uoluerit possibile ẽ. & maxime id eẽ
eẽ sine peccato qđ tibi forsitan impossibile uideat᷑. sed posi
eẽ si uelit. Aliud ẽ enĩ eẽ. aliud posse eẽ. Quęrit exẽpli
posse. ostendit imperii ueritatẽ: A. Nugaris. nec me¬
ministi illius ꝓuerbii. iactũ neagas. & in eodẽ coeno
uolutaris immolaterẽ lauas. Pro quo nihil aliud audis
nis. hoc qđ om̃ib pat& rem te uelle firmare quȩ nec ed
nec fuit & forsitan nec futura ẽ . atq ut ipso uerbo utar &

Expanded text:
spectum gloriae suae immaculatos ? Quo testimonio comprobatur posse hominem esse sine peccato, et maculam non habere. A. Non intelligis, quae proposueris. Neque enim homo potest esse sine peccato, quod tua habet sententia; sed potest, si voluerit Deus, custodire. Hoc et ego dico, quod Deo cuncta possibilia sunt. Homini autem non quidquid voluerit possibile est; et maximeesse sine peccato, quod tibi forsitan impossibile videatur; sed posse esse, si velit. Aliud est enim esse, aposse, ostendit imperii 721 veritatem. A. Nugaris, nec meministi illius proverbii: « Actum ne agas; et in eodem coeno volutaris, immo laterem lavas. » Pro quo nihil aliud audies, nisi hoc, quod omnibus patet: rem te velle firmare, quae nec est, nec fuit, et forsitan nec futura
Abbreviated transcription (Latin):
dulce & suaue ẽ debere ꝓferre: & qͣsi aliussit seruus di
alius doctor &sacerdos eccłe: oblitꝰ prioris sententiȩ ponis
in alio titulo sacerdotẽ siue doctorẽ omĩ ũ actũ speculari
debere. & fiducialit̃ corripere delinquentes. ne ꝓ eisdem¬
rationẽ reddat. & eoꝵ sanguis desius manib: exqui ratur
Nec semel dixisse contentꝰ id ipsũ replicas & inculcas. sacer¬
dotẽ siue doctorẽ nemini ad ulari debere sed audenter
om̃s corripere. ne & sẽ & eos qui eũ audiunt ꝑdat. Tantã ne

Expanded text:
dulce est et suave debere proferre; et quasi alius sit servus Dei, dulce est et suave debere proferre; et quasi alius sit servus Dei, alius doctor et sacerdos Ecclesiae, prioris oblitus sententiae, ponis in alio titulo , sacerdotem sive doctorem omnium actus speculari debere, et fiducialiter corripere peccantes ne, at Al. reddas, et eorum sanguis de suis manibus requiratur. Nec semel dixisse contentus, idipsum replicas, et inculcas sacerdotem sive doctorem nemini adulari debere, sed audenter omnes corripere, ne et se et eos qui eum audiunt, perdat. Tantane
Abbreviated transcription (Latin):
mirent᷑ ingeniũ. Dicis sine peccato eẽ ñ posse nisi qui
scientiã legis habuerit. ꝑ qđ magnã partẽ xp̃ianorum
excludis a iustitia. & qui p̃dicator es impeccantiȩ: om̃s
ꝓpe peccatores eẽ ꝓnuntias. Quotus enĩ quisq xp̃ianoꝵ
hab& legis scientiã quã in multis doctorib: eccłȩ aut raro
rem tibi apud amazones tuas c̃cilias. ut alio locoscripse¬
ris scientiã legis etiã feminas habere debere.cũ apłs
doceat tacendũ ẽẽ mulierib in eccłia & siqid ignorant
domi uiros suos debere c̃sulere. Nec sufficit tibi dedisse
agmimi tuo scientiã scripturarũ nisi earũ uoce & canticis
delecteris: Iungis enĩ & ponis intitulo. qđ & feminȩ dõ
psallere debeant. Quis enĩ ignorat psallendũ eẽ feminis
incubiculis suis & absq uiroꝵ frequentia & c̃gregatione
debent & absꝙ ullo arbitro: magistri auctoritate ꝓclament.

Expanded text:
mirentur ingenium. Dicis, Sine peccato esse non posse, nisi qui mirentur ingenium. Dicis, Sine peccato esse non posse, nisi qui scientiam legis habuerit, per quod magnam partem Christianorum excludis a justitia, et qui praedicator es impeccantiae, omnes prope peccatores esse pronuntias. Quotus enim quisque Christianorum habet legis scientiam, quam in multis Doctoribus Ecclesiae; aut raro,rem tibi apud Amazonas tuas concilies, ut in alio loco scripseris, Scientiam legis etiam feminas habere debere: cum Apostolus doceat esse tacendum mulieribus in Ecclesia; et si quid ignorant, domi viros suos debere consulere . Nec sufficit tibi dedisse agmini tuo scientiam Scripturarum, nisi earum voce et canticis delecteris. Jungis enim et ponis in titulo, Quod et feminae Deo psallere debeant. Quis enim ignorat psallendum esse feminis in cubiculis suis, et absque virorum frequentia et congregatione debeant, et absque ullo arbitro, magistri auctoritate proclament
Abbreviated transcription (Latin):
qđ ẽẽ non possit. Hoc enĩ qđ ꝓposuisti posse hominẽ sine
peccato eẽ siuelit: aut uerũ ẽ aut falsũ. Siuerũ ẽ osten¬
Uerũ hȩc qͣsi explosa taceant᷑. & inscriniolis urĩs tantum
alia in quib ꝑpetua oratione utendũ ẽ: Ita dũ taxat
ut habeas potestatẽ refellendi & quȩrendi siqiđ uolueris
Audiam patient̃ ñ enĩ dicã libent̃. & mirabor ingeniũ
cuiꝰ magis stupeo falsitatẽ A. U trũ falsa sint anuera
quȩ dicturus sũ : cũ audieris tunc ꝓbabis .C. Loquere ut
uis mihi decretũ ẽ si respondere ñ potuero magis silere.
quã mendacio ad quiescere: AQuid inter ẽ utrũ tẽ
tacentẽ anloquentẽ superẽ. & iuxta ꝓthei fabulã uigi¬
lantẽ capiam andormientẽ : C. Cum dixeris quae
uolueris. audies quȩ nequaꝗ uelis. Ueritas enĩ laborare
potest. uinci ñ potest. A. Lib& sententias tuas parũ ꝑ
disuitere. ut intellegant sectatores tui quã diuinũ inte

Expanded text:
Hoc enim, quod proposuisti, posse hominem sine peccato esse si velit, aut verum est, aut falsum est. Si verum est, ostenest. Verum haec quasi explosa taceantur, et in scriniolis vestris tantum alia, in quibus perpetua oratione utendum est, ita dumtaxat, ut habeas potestatem refellendi et quaerendi si quid volueris. C. Audiam patienter, non enim dicam libenter; et magis mirabor ingenium, cujus stupeo falsitatem. A. Utrum falsa sint an vera quae dicturus sum, cum audieris tunc probabis. C. Loquere ut vis, mihi decretum est si respondere non potuero, magis silere, quam mendacio acquiescere. A. Quid interest utrum te tacentem, an loquentem superem, et juxta Protei fabulam vigilantem capiam, an dormientem? C. Cum dixeris quae volueris, audies quae nequaquam velis. Veritas enim laborare potest, vinci non potest. A. Libet sententias tuas parumper discutere, ut intelligant sectatores tui, quam divinum in te
Abbreviated transcription (Latin):
alter impio auxilium tulit. & correptus ẽ. Aꝓpheta
Alter contra p̃ceptum dñi exore hieremiȩ ocurrit.
nec ao regi aegyptio & interfectus. ẽ. & tam̃ uterq
uistus appellatur. De ceteris non .ẽ. huius tempo¬
ris scribere neq enim ame librũ sed epłam flagita¬
xp̃i auxilio destruende quod nob̾ scãrum scriptura¬
rum testimoniis ad serendum. ẽ. In quib. cotidie
credentibus loquitur ds̃. Illud que ꝑ te sc̃e atq in¬
lustris domus conciliabulum p̃cor atq commoneo
ne ꝑ unum aut multum tres homunculos suscipian
tantarum faces haereseon Aut ut parum dicam
infamiam. ut ubi pri¬
mum uirtus & sc̃ĩ¬
tas laudabatur
ibi p̃sumptio¬
nis diaboli¬
cae &sor¬
di dissime
sotietatis
turpitud
uersetur.
sciantq. seqͥ huiusce modi hominib¬
opes suggerunt hereticorum multitudinem congrega¬
re. & xp̃i hostes facere & nutrire aduersarios eius fru¬

Expanded text:
alter inpio auxilium tulit et correptus est a propheta, alter inpio auxilium tulit et correptus est a propheta, alter contra praeceptum domini ex ore Hieremiae occurrit Nechao, regi Aegyptio, et interfectus est, et tamen uterque iustus appellatur. de ceteris non est huius temporis scribere; neque enim a me librum sed epistulam flagita eorum Christi auxilio destruendae. quod nobis sanctarum scripturarum testimoniis adserendum est, in quibus cotidie credentibus loquitur deus. illudque per te sanctae atque inlustris domus conciliabulum precor atque commoneo, ne per unum aut — ut multum — tres homunculos suscipiant tantarum faeces hereseon aut — ut parum dicam — infamiam, ut, ubi primum uirtus et sanctitas laudabatur, ibi praesumptionis diabolicae et sordidissimae societatis turpitudo uersetur. sciantque se, qui huiusce modi hominibopes suggerunt, hereticorum multitudinem congregare et Christi hostes facere et nutrire aduersarios eius fru
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i appellentur. imitare ionam &dicito. Si ꝓpt̃ me ista
tempestas tollite & mittite me inmare. Ille humilitate
ꝓiectus . ẽ. in ꝓfundum. ut intypum dñi gloriosius resur¬
ger& Tu ꝑsuꝑbiam ad astra sustolleris. Vt de te loquat᷑
iħs Uidebam satanan quasi fulgur de cęlo cadentem
Quod aut̃ inscripturis scĩs iusti appellantur. ut ⁊ acha¬
rias. & elysab&. iob. &ia saphat. & iosias. & multi quoꝵ
nominib sacra scriptura contesta est. Quã quã in ꝓ¬
misso oꝑe plenius si dñs gr̃am dederit dicturus sim
tamen inp̃senti epła hoc breuiter strixisse sufficiat
quod iusti appellentur. non quo om̃i uitio careant
sed exmaiore parte uirtutum. deniq & zachariassci¬
lentio condẽnatur. & iob suo sermone rep̃henditur.
&iosaphat &iosias qui iusti absq dubio fripti sunt
fecisse narrantur quae dño displicerent. Quorum

Expanded text:
Christi appellentur. imitare Ionam et dicito: si propter me est ista Christi appellentur. imitare Ionam et dicito: si propter me est ista tempestas, tollite me et mittite me in mare. ille humilitate proiectus est in profundum, ut in typum domini gloriosius surgeret; tu superbia ad astra sustolleris, ut de te loquatur Iesus: uidebam satanan quasi fulgur de caelo cadentem. Quod autem in scripturis sanctis iusti appellantur ut Zacharias et Helisabeth, Iob, Iosaphat et Iosias et multi, quorum nominibus sacra scriptura contexta est, quamquam in promisso opere plenius — si dominus gratiam dederit — dicturus sim, tamen in praesenti epistula hoc breuiter strinxisse sufficiat, quod iusti appellentur, non quod omni uitio careant, sed ex maiori parte uirtutum. denique et Zacharias silentio condemnatur et Iob suo sermone reprehenditur et Iosaphat et Iosias, qui iusti absque dubio scripti sunt, iecisse narrantur, quae domino displicerent. quorum
Abbreviated transcription (Latin):
sophorum argumenta sectari. sed apłorum simpli¬
citati ad quiescere. sciensillud scriptum. ꝑdã fapien¬
tiam sapientium. & prudentiã prudentiũ reprobabo
a fatuum dĩ sapientius c̃. hominib: Cum haer se
ia habeant. prouoco aduersarios. ut om̃s retro cartulas discu¬
tant. & siquid in meo ingenio louiti reppererint ꝓfe¬
rant inmedium autem in bona e̾unt & contra dicam
corum calumniae. aut p̃hensibilia: confitebor errorem.
malens emendare quam ꝑseuerare in prauitate sententiȩ.
& tu ergo doctor egregiȩ aut dẽnde quod locutꝰ es & senten¬
tiarum tuarum acumina adstrue eloquio subsequenti
ne quando tibi placuerit neges quod locutꝰ es. aut si certe
trrasti quasi homo libere confitere. & discordantium int̃
soredde concordiam Inmentem tibi ueniat tunicam
saluatoris nec amilitibus fuisse conscissam. fratrum int̃se
cernis uirgia &rides atq letaris quod alii nomine alii

Expanded text:
sophorum argumenta sectari sed apostolorum simplisophorum argumenta sectari sed apostolorum simplicitati adquiescere sciens illud scriptum: perdam sapientiam sapientium et prudentiam prudentium reprobabo et: fatuum dei sapientius est hominibus. cum haec ita se habeant, prouoco aduersarios, ut omnes retro chartulas discutiant et, si quid in meo ingeniolo uitii reppererint, proferant in medium. aut enim bona erunt et contradicam eorum calumniae aut reprehensibilia et confitebor errorem malens emendare quam perseuerare in prauitate sententiae. et tu ergo, doctor egregie, aut defende, quod locutus es, et sententiarum tuarum acumina adstrue eloquio subsequenti, ne, quando tibi placuerit, neges, quod locutus es, aut, si certe errasti quasi homo, libere confitere et discordantium inter se redde concordiam. in mentem tibi ueniat tunicam saluatoris nec a militibus fuisse conscissam. fratrum inter se cernis iurgia et rides atque laetaris, quod alii tuo nomine, alii
Abbreviated transcription (Latin):
incubiculis. in tectis p̃dicant ut si placuerit audientib
quod dixerunt referatur ad głam magistrorum sidis¬
plicuerit culpa sit discipuli non magistri. Ideo creuit
ur̃a heresis & decepistis plurimos maximeq. eos qui
adherent mulierib & sciunt se petcare non posse
quia semꝑ docetis semꝑnegatis & audire meremini illud
dñe. Quid dabis illis uuluã sterilem xubera arentia.
feru& anmus non possum uerba cohibere: Epistolaris
angustia non patitur longi oꝑis magnitudinem. nulliꝰ
in hoc opusculo nom̃ ꝓprie tangitur aduersũ magistrũ
ꝑuersa dogmatis locuti sumus qui si iratus fuerit atq
rescripserit suo quasi mus ꝓdetur indicio ampliora
inutero certamine uulnera suscepturus. Multi anni
sunt quod ab adolefrentia usq ad hanc aetatem diũsa
scribsi opuscula semꝑq habui studium audientib
loqui. quod publice in eccła didiceram. nec philo¬

Expanded text:
in cubiculis, in tectis praedicant, ut, si placuerit audientibus, in cubiculis, in tectis praedicant, ut, si placuerit audientibus, quod dixerunt, referatur ad gloriam magistrorum, si displicuerit, culpa sit discipuli, non magistri. ideo creuit uestra heresis et decepistis plurimos maximeque eos, qui adhaerent mulieribus et sciunt se peccare non posse, quia semper docetis, semper negatis, et audire meremini illud domine. quid dabis illis? uuluam sterilem et ubera arentia. feruet animus, non possum uerba cohibere. epistolaris angustia non patitur longi operis magnitudinem. nullius in hoc opusculo nomen proprie tangitur; aduersus magistrum peruersi dogmatis locuti sumus. qui iratus fuerit atque rescripserit, suo quasi mus prodetur indicio ampliora in uero certamine uulnera suscepturus. Multi anni sunt, quod ab adulescentia usque ad hanc aeta-, tem diuersa scripsi opuscula, semperque habui studium audientibus loqui, quod publice in ecclesia didiceram, nec philo
Abbreviated transcription (Latin):
uictoria est uos aꝑte. dicere quod sentitis aut enim
idem responsuri estis quod & nos loquimur & nequaquã
eritis aduersarii sed amici. Aut si contraria nr̃o dognis¬
ti dixeritis in eo uincemus quod om̃s cognoscent eccła
quid sentiatis. sententias ur̃as prodidisse superasse et
patae prima fronte blasphemia. Non ne cesse hab& cor¬
iunci quod sua statim ꝓfessione blasphemum .ẽ. Mina¬
mini nob responsionẽ quam uitare nullus potest. nisi
qui om̃ino non scribit. unde nostis quid dicturi sumꝰ
ut responsionem paretis forsitan ur̃a dicemus & frusra
ingenii ur̃i acuetis stilum. Eunomiani arriani & ma¬
chedoniani nominibus separati impietate concordes
nullum nob̃ laborem faciunt loquuntur enĩ quod sen¬
tiunt. Sola haec heresis. ẽ. quae puplice erubescit
loqui quod secreto docere non metuit. Magistrorum
scilentia ꝓfert rabies discipuloꝵ quod audierunt

Expanded text:
uictoria est uos aperte dicere, quod sentitis. aut enim uictoria est uos aperte dicere, quod sentitis. aut enim idem responsuri estis, quod et nos loquimur, et nequaquam eritis aduersarii sed amici, aut, si contraria nostro dogmati dixeritis, in eo uincemus, quod omnes cognoscent ecclesiae, quid sentiatis. sententias uestras prodidisse superasse est. patet prima fronte blasphemia. non necesse habet conuinci, quod sua statim professione blasphemum est. minamini nobis responsionem, quam uitare nullus potest, nisi qui omnino non scribit. unde nostis, quid dicturi simus, ut responsionem paretis? forsitan uestra dicemus et frustra ingenii uestri acuitis stilum. Eunomiani, Arriani et Macedoniani nominibus separati, inpietate concordes nullum nobis laborem faciunt; loquuntur enim, quod sentiunt. sola haec heresis est, quae publice erubescit loqui, quod secreto docere non metuit. magistrorum silentia profert rabies discipulorum. quod audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
quia an futurꝰ sit ignores. &dare nescio cui quod in patri¬
archis ꝓphetis & apłis fuisse nequeas ad ꝓbare. Audi ec¬
clesiasticam simplicitatem siue rusticitatẽ aut imperitiuã
ut uob uidetur loquere quod credis publice praedica.
Quod secreto discipulis loqueris qui dicis te habere
arbitrii lib̾tatem quare non libere quod sentis loqueris.
Aliud audiunt cubiculoꝵ tuoꝵ secreta aliud nr̃orum
populi. xenim uulgus indoctum non potest archanoꝵ
tuorum onera sustentare nec capere solidũ cibum
quod infantie lacte contentum .ẽ. Nec dũ scripsi
& cõminaris mihi rescripturorum tuoꝵ fulmina ut
fcilic& hoc timore ꝑterritus non audeam orare serare
Et non anmaduertas id circo nos seribere ut uos
respondere cogamini & aꝑte aliquando dicere qđ
ꝓtempore ꝑsonis a locis uł loquimini uł tacetis. Nolo
uob̃ liberum. eẽ. negare quod semel scripseritis eccłae

Expanded text:
qui an futurus sit ignores, et dare nescio cui, quod in patriqui an futurus sit ignores, et dare nescio cui, quod in patriarchis, prophetis et apostolis fuisse nequeas adprobare? audi ecclesiasticam simplicitatem siue rusticitatem aut inperitiam, ut uobis uidetur. loquere, quod credis; publice praedica, quod secreto discipulis loqueris. qui dicis te habere arbitrii libertatem, quare non libere, quod sentis, loqueris? aliud audiunt cubiculorum tuorum secreta, aliud nostrorum populi. etenim uulgus indoctum non potest arcanorum tuorum onera sustentare nec capere solidum cibum, quod infantiae lacte contentum est. necdum scripsi et comminaris mihi rescriptorum tuorum fulmina, ut scilicet hoc timore perterritus non audeam ora reserare, et non animaduertitis idcirco nos scribere, ut uos respondere cogamini et aperte aliquando . dicere, quod pro tempore, personis et locis uel loquimini uel tacetis. nolo uobis liberum esse negare, quod semel scripseritis. ecclesiae
Abbreviated transcription (Latin):
quare tu enarras iustitias meas & ad sumes testam̃tũ meũ
ꝑ ostuum : Tu aut̃ odisti disciplinam. & ꝓiecisti uerba mea
retrorsum. Uerba dĩ nͣon uis facere post tergum tuum
ꝓicis. & nouus apłs orbi terrarum facienda. & non faci¬
enda decernis. sed non .ẽ. ita ut loqueris aluid intua m̃te
uersatur. quando enimte dicis peccatorem & posse homi¬
nem sine peccato. eẽ. si uelit. Illud iuis intellegi te quidẽ
sc̃m. eẽ. & omi carere peccato sed ꝑhumilitatẽ. peccati nom̃
ad sumere ut alios potios laudes & tibi de trahas. Illud
quoq argum̃tum ur̃m ferre. quis possit. dicitis his uerbis
aluid .c̃. esse. aliud. ẽẽ. posse. eẽ. non est innr̃a positum
potestate. esse aut̃ posse gener adulter dici: quod lico
alius non fuerit tamen possit. ex̃. qui esse uoluerit. Rogo
quae . c̃. ista argum̃tatio posse. ẽẽ. quod numquã fuit pos¬
se fieri quod nullum fecisse testeris. Id cui lib& tribuere

Expanded text:
quare tu enarras iustitias meas et adsumis testamentum meum quare tu enarras iustitias meas et adsumis testamentum meum per os tuum? tu autem odisti disciplinam et proiecisti uerba mea retrorsum. uerba dei dum non uis facere, post tergum tuum proicis et nouus apostolus orbi terrarum facienda et non facienda decernis. sed non est ita, ut loqueris; aliud in tua mente uersatur. quando enim te dicis peccatorem et posse hominem sine peccato esse, si uelit, illud uis intellegi, te quidem sanctum esse et omni carere peccato, sed per humilitatem peccati nomen adsumere, ut alios potius laudes et tibi detrahas. Illud quoque argumentum uestrum ferre quis possit? dicitis his uerbis: \'aliud est esse, aliud esse posse\'. esse non est in nostra positum potestate, esse autem posse generaliter dici, quod, licet alius non fuerit, tamen possit esse, qui esse uoluerit. rogo, quae est ista argumentatio: posse esse, quod numquam fuit, posse fieri, quod nullum fecisse testeris, id cuilibet tribuere,