comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ambigua discernens: noxia respuens: cumta men eigratia diuinita¬
tis infulsent. Fuit quidem in primo homine beatitudo naturalis.
arbitrii liberi potens. & in uioalata sententia. sed infelici transgres¬
sione deceptus: diabo lica fraude perdens quod posteris traditurus
acceperat: ad nos trans mutere non potuit quoda misit. Inde ꝓ¬
pagatus interitus: in dehuma nigeneris nutrita de fectio: Inde
ignorantia rationi contraria: Inde noxiae curae: Inde paeniten¬
da consilia : Inde obscura cognitio: turpedesiderium : iustitia eneg¬
lestus: in demille criminum lapsus: & plura nobiscum peccoris b
communia quaedi uinitas fecerat essediscreta. Praenontiat enim
prodolor nobis solis discessio: serenitatis aduentum: Futuras tem¬
pestates uentorum commotione dinoscimus. Venturam saeculis u¬
beitatem : temporum ratione colligimus. Laetitiam nobis inter
tuis s& anima si eius fuis sed dignitas cus todita: depressa est iuste

Expanded text:
ambigua discernens, noxia respuens, cum tamen 634 ei gratia Divinitaambigua discernens, noxia respuens, cum tamen 634 ei gratia Divinitatis infulserit. Fuit quidem in primo homine beatitudo naturalis, liberi arbitrii potens, et inviolata sententia; sed infelici transgressione deceptus, diabolica fraude perdidit, quod posteris traditurus acceperat; et ideo ad nos transmittere non potuit quod amisit. Inde propagatus interitus, inde humani generis nutrita defectio, inde ignorantia rationi contraria, inde noxiae curae, inde poenitenda consilia, inde obscurata cognitio, turpe desiderium, justitiae neglectus, inde mille criminum lapsus, et plura nobis cum pecoribus communia quae Divinitas fecerat esse discreta. Praenuntiat enim nobis proh dolor! solis discessio serenitatis adventum, futuras tempestates ventorum commotione dignoscimus, venturam saeculis ubertatem temporum ratione colligimus, laetitiam nobis interdpotuisset anima, si ejus fuisset dignitas custodita? Depressa est juste
Abbreviated transcription (Latin):
tur &iam quod & sano corpori ad hanc rempertinentia non mini¬
ma signa proueniunt. Nam dum fuerit aliquis nimia indignatio¬
ue flammatus : animum que suum aes cogitationȩ safcenderit:
non fluctuuis cerum. non pectoris commotione uexatur : sed statim
capitis dolore percutitur: ut illic uideatur anima fatigationis sig¬
na reliquisse : ubi magna uisa est uirtute contendere: Ibi&iam
fieri absolute sentimus animaentãe quos dam flustus: quosdam
conspectus grandiores: ut anteo culos nros ueniant quaeabsentia
nullus ignorat. Tendimus qui dem uigorem animi in diuefsas par¬
tes. multas que regiones. & fantastica i maginatione ad capitis
nr̃i iuditium perducitur: quod perdi uersas mundi partes cognos¬
citur exquisitum. Denique oculos nr̃os defigimus omninoco
tantes: aurium sensus obstruitur: Gustus ces
citur animam suis quod am modo cubiculis occupatam. Haer
ergo utputatur in edito constitutaquasi protribunali sedensap¬
petitorum suorum noscitur esse moderatrix: boni mali que iudex:

Expanded text:
tur etiam quod et sano corpori ad hanc rem pertinentia non minima signa proveniunt. Nam cum fuerit aliquis nimia indignatione flammatus, animumque suum aestu cogitationis accenderit, non fluctu viscerum, non pectoris commotione vexatur, sed statim capitis dolore percutitur; ut illic videatur anima fatigationis signa reliquisse, ubi magna visa est virtute contendere. Ibi etiam fieri absolute sentimus animae nostrae quosdam fluctus, quosdam impetus grandiores, ut ante oculos nostros veniant, quae absentia nullus ignorat. Tendimus quidem vigorem animi in diversas partes multasque regiones, et phantastica imaginatione ad capitis nostri judicium perducitur, quod per diversas mundi partes cognoscitur exquisitum. Denique oculos nostros defigimus omnino antes, aurium sensus obstruitur, gustus cesscitur anima in suis quodammodo cubiculis occupata. Haec ergo, ut putatur, in edito constituta, quasi pro tribunali sedens, appetitorum suorum noscitur esse moderatrix, boni malique judex,
Abbreviated transcription (Latin):
latinitas est . ut sibi textus est ipse cõmenta sint. At queutinã quã
citomente capitur. tã facile a ctuum qualita tereddatur : quibus
libris iuuante dño capitula insignire curauimus. neintã necessa¬
ria lectione. ut saepedictũ est. confusa tironis nouitas linqueret :
UI.
DEAGIO GRA PHIS

Expanded text:
latinitas est, ut sibi textus ipse commenta sint; atque utinam quam latinitas est, ut sibi textus ipse commenta sint; atque utinam quam cito mente capitur, tam facile actuum qualitate reddatur. Quibus libris iuuante Domino capitula insignire curauimus, ne in tam necessaria lectione, ut saepe dictum est, confusa tyronis nouitas linqueretur. VI. DE AGIOGRAPHIS
Abbreviated transcription (Latin):
ut usus habet sed aphilone doctis simo quodã iuda eo fuisse
conscriptũ queł seudo graphũ praenotauit: propterea quod
usurpatonẽ nominis portat alterius cuius uoluminis expo¬
sitionẽ prbbellator. VIͦI libris seassumpsisse testatus est :
quẽ cũ aliis opusculis eius pariter sustinemus . De quo & pater
augustinus & sc̃sam brosius. omeliarum nomine. non nulla
dixerunt : dictionimis suauissima & reuera nominis suidigni¬
tate resplendens: Ecdesi asticũ uero librũ supra dictus hie¬
ronimus iesufilii si rach eẽ cõmemorat: qui congregator potest
latino sermone uocitari. Sed interecclesi asten & ecdesi asti¬
iusto praedicatori potest absolute congruere. quiecdesiã dñi scis¬
simissolet monitis congregare: Quod librũ utique praesentẽ fecis¬
se manifestũ est. quẽ ꝓpter ex cellentiã uirtutũ suarũ p̾aneretũ ap¬
pellat. idestuirtutũ omniũ capacẽ : cuius tanta daritas tantaque

Expanded text:
ut usus habet, sed a Philone doctissimo quodam Iudaeo fuisse ut usus habet, sed a Philone doctissimo quodam Iudaeo fuisse conscriptum; quem pseudographum praenotauit, propterea quod usurpationem nominis portat alterius. Cuius uoluminis expositionem presbyter Bellator octo libris se assumpsisse testatus est; quem cum aliis opusculis eius pariter sustinemus. De quo et pater Augustinus et sanctus Ambrosius omeliarum nomine nonnulla dixerunt: dictio nimis suauissima et re uera nominis sui dignitate resplendens. Ecclesiasticum uero librum supradictus Hieronymus Iesu filii Sirac esse commemorat, qui CoLatino sermone vocitari. Sed inter Ecclesiasten et Ecclesiastiusto praedicatori potest absolute congruere, qui Ecclesiam Domini sanctissimis solet monitis congregare. Quod librum utique praesentem fecisse manifestum est, quem propter excellentiam uirtutum suarum panaretum appellat, id est uirtutum omnium capacem; cuius tanta claritas tantaque
Abbreviated transcription (Latin):
latinae linguae multiplicator egregius. sua nobis ut consu¬
euit probabilitrans latione prospexit: quos item rufinus
interpres eloquentis simus a diectis quibus dã locis usquead
illũ praeceptũ quodait. capite nobis uulpespusillas exter¬¬
minantes uineas tribus libris latius explanauit: postquos
epiphanius antistescyprius totũ librũ greco sermone uno
uolumine subbreuitate complexus est. Hunc nos ut alios
in latinã linguã ꝑ amicũ nr̃m uirũ disertissimũ epiphanium
fecimus dño iuuante trans ferri: qua propter praedicti
libri diligentissimos expositores subuno codice comp̃hendi
ut simulomnibus legentibus offerantur. qui tractatores u-¬
nius uolumine extiterunt. Vnde &iam & sc̃sam brosius in
librotertio patriarcharũ ubi depersona isa acloquitur. mul¬
ta sa lubriter luculenterque disseruit: Sae pedictus autẽ
pater hieronimus asserit sapientiae librũ. Nasalomone

Expanded text:
Latinae linguae multiplicator egregius, sua nobis ut consuLatinae linguae multiplicator egregius, sua nobis ut consueuit probabili translatione prospexit. Quos item Rufinus interpres eloquentissimus adiectis quibusdam locis, usque ad illud praeceptum quod ait, Capite nobis uulpes pusillas exterminantes uineas, tribus libris latius explanauit. Post quos Epiphanius antistes Cyprius totum librum Graeco sermone uno uolumine sub breuitate complexus est. Hunc nos ut alios in Latinam linguam per amicum nostrum uirum disertissimum Epiphanium fecimus Domino iuuante transferri. Quapropter praedicti libri diligentissimos expositores sub uno codice comprehendi, ut simul omnes legentibus offerantur qui tractatores unius uoluminis extiterunt. Vnde etiam et sanctus Ambrosius in libro tertio Patriarcharum, ubi de persona Isaac loquitur, multa salubriter luculenterque disseruit. Saepe dictus autem pater Hieronymus asserit Sapientiae librum non a Salomone,
Abbreviated transcription (Latin):
dehmno quẽ suo praesentabat exemplo. Cuius &iã instructione
cõmonitus multos codices antiquos repperi: quia pudme habebant᷑
in cognit: quẽ tamen adhuc nouati anaepriuitaus errore deten¬
tũ miseri cordia dñi suffragante rectȩ fidei credimus illumina¬
tone cõplendũ : ut quẽ scripturas suas animofecit discere: iubeat
catholicae fidei integritate pollere. Secundus uerolibersalomo¬
nis qui appellatur eclesi astes ab eato hieronimo potenter expositus
est : quẽ latino sermone nuncupat contionatorẽ quod loqua tur
ad populũ & sermo eius nonspecialiter adunũ sed ad uniuersos
pariete destructo inimicitias carnis euacuans. fecit utrumque
unum hic suꝑomnia secunda dicit iussa diuina. cuncta mund
istius uanitatẽ uanitatium eẽ commemorans. De quo libro &
uictorinus exoratore ep̃s non nulla disseruit: Incantico canticoꝵ
duabus omeliis expositionem origenis idem sc̃s hieronimus

Expanded text:
de Didymo, quem suo praesentabat exemplo. Cuius etiam instructione de Didymo, quem suo praesentabat exemplo. Cuius etiam instructione commonitus multos codices antiquos repperi, qui apud me habebantur incogniti: quem tamen adhuc Nouatianae prauitatis errore detentum, misericordia Domini suffragante rectae fidei credimus illuminatione complendum, ut quem Scripturas suas animo fecit discere, iubeat catholicae fidei integritate pollere. Secundus uero liber Salomonis, qui appellatur Ecclesiastes, a beato Hieronymo potenter expositus est; quem Latino sermone nuncupat Contionatorem, quod loquatur ad populum et sermo eius non specialiter ad unum sed ad uniuersos pariete destructo inimicitias carnis euacuans fecit utrumque unum. Hic super omnia sequenda dicit iussa diuina, cuncta mundi istius uanitatem uanitantium esse commemorans. De quo libro et Victorinus, ex oratore episcopus, nonnulla disseruit. In Cantico Canticorum duabus omeliis expositionem Origenis idem sanctus Hieronymus,
Abbreviated transcription (Latin):
rabat. ut sinistrum cius oculũ fuisse ex cauatũ orbis ꝓfundissimus
indicaret. Dexteruero globus uitreo colore confusus. si ne uiden¬
digratia infructuosis nisibus uoluebatur. Hic tantosauctores
tantos libros in memoriae s uaebibliotheca condiderat ut legen¬
tes probabiliter ad moner&. inqua parte codicis quod praedixerat
inuenirent disciplinas & omnes & animo retinebat. & expositione
planissima lucidabat. Commonuit &iam tabernaculum tem¬
plũ dñi ad instar caeli fuisse formatũ quaedepicta subtiliter linia.¬
mentis proprus in pandectẽ latino corporis grandiores competenter
aptaui. Deueste quoque sacerdotali plurima dñĩsa cramenta texe-¬
bat asserens nihilotiose positũ quod non alicuius reipulcherri¬
mã portaret imaginẽ hoc &iã io sephũ origenẽ & hieroni¬
mũ cõmemorasse in suis opusculis asserebat: quid plura fecit credi

Expanded text:
rabat, ut sinistrum eius oculum fuisse excauatum orbis profundissimus rabat, ut sinistrum eius oculum fuisse excauatum orbis profundissimus indicaret; dexter uero globus uitreo colore confusus sine uidendi gratia infructuosis nisibus uoluebatur. Hic tantos auctores, tantos libros in memoriae suae bibliotheca condiderat, ut legentes probabiliter ammoneret in qua parte codicis quod praedixerat inuenirent. Disciplinas omnes et animo retinebat et expositione planissima lucidabat. Commonuit etiam tabernaculum templumque Domini ad instar caeli fuisse formatum; quae depicta subtiliter lineamentis propriis in pandecte Latino corporis grandioris competenter aptaui. De ueste quoque sacerdotali plurima Domini sacramenta texebat, asserens nihil otiose positum quod non alicuius rei pulcherrimam portaret imaginem; haec etiam Ioseppum, Origenem et Hieronymum commemorasse in suis opusculis asserebat. Quid plura? Fecit credi
Abbreviated transcription (Latin):
primũ qui appellatur pro uerbia quadri faria reperi. diuisione par¬
titum : de quibus partibus in prologo eiusdem uoluminis estimaui
aliqua cõmonenda ut eius intentio praedictis complexionibus bre¬
uiter in notescat. In quo libro didymũ expositorẽ in greca lingua
repperimus. quiabamiconr̃o uiro disertissimo epiptenio in latinũ
sermonẽ diligentissime dño iuuante trans latus est: quem didx¬
mũ quãuis carne caecũ meritobeatus antonius pater monachorũ
prophetali lumine uocauit uidentẽ : quando perspicuo cordeper¬
spexit quod corporeis aspectbus non ualet intueri: Mirum est
enimdicere. quantis disciplinis atq artibus audiendo imbutus fu¬
erit : quiipsos quoque apices litterarũ priuatus carnali lumine
ne quibat inspicere: quod mihi pȩneimpossibile fateor uidebatur
eẽ cũ legerẽ nisi de partibus asi aequendã ad nos uenire eusebium
nomine contegisseo qui s einfantẽ quinque annorũ sic caecatũ eẽ nar¬

Expanded text:
rum qui appellatur Prouerbia quadrifaria repperi diuisione partitum; de quibus partibus in prologo eiusdem uoluminis aestimaui aliqua commonenda, ut eius intentio praedictis complexionibus breuiter innotescat. In quo libro Didymum expositorem in Graeca lingua repperimus, qui ab amico nostro uiro disertissimo Epiphanio in Latinum sermonem diligentissime Domino iuuante translatus est. Quem Didymum, quamuis carne caecum, merito beatus Antonius pater monachorum prophetali lumine uocauit uidentem, quando perspicuo corde conspexit quod corporeis aspectibus non ualet intueri. Mirum est enim dicere quantis disciplinis atque artibus audiendo imbutus fuerit, qui ipsos quoque apices litterarum priuatus carnali lumine nequibat inspicere. Quod mihi paene impossibile, fateor, uidebatur esse cum legerem, nisi de partibus Asiae quendam ad nos uenire Eusebium nomine contigisset, qui se infantem quinque annorum sic caecatum esse nar
Abbreviated transcription (Latin):
in scribitur delibropsalmorũ ubi diuersa commonens uirtutẽ
operis ipsius munitis sima discussione patefecit . diuersos hominũ
casus cũ suis remedus suauiter in troducens Psalterium estenim
quaedã caclestis sphera stellis densamicantibus. & utita dixerimqui¬
dã pauo pulcherrimus quiuelutoculorũ orbibus & colorũ multi plici
& decorauari etate depingitur Paradisus quin&iam animarũ poma
continens innumera quibus suauiter mens humana saginata pinguescat
Quod tamen psalmorũ corpus uniuersum & in tribus codicibus ꝓquin¬
qua genospsalmos iudicabimus conscribendum : Ntiubelei anni quant¬
tas triplicata scaẽ trinitatis uotiua nobis remissionis bene ficia renunti¬
aret & qm̃ unus codex onero sus quibus dã fratribus poterat in ueniri
tali distributione completto spem praeciosaesalutis acciperent. & mult
compendia lectionis praestante dño salubriter inuenirent: Habeat

Expanded text:
inscribitur de libro Psalmorum; ubi diuersa commonens uirtutem inscribitur de libro Psalmorum; ubi diuersa commonens uirtutem operis ipsius munitissima discussione patefecit, diuersos hominum casus cum suis remediis suauiter introducens. Psalterium est enim quaedam caelestis sphera stellis densa micantibus, et, ut ita dixerim, quidam pauo pulcherrimus qui uelut oculorum orbibus et colorum multiplici et decora uarietate depingitur; paradisus quin etiam animarum, poma continens innumera quibus suauiter mens humana saginata pinguescat. Quod tamen psalmorum corpus uniuersum et in tribus codicibus per quinquagenos psalmos iudicauimus conscribendum, ut iubelei anni quantitas triplicata sanctae Trinitatis uotiua nobis remissionis beneficia nuntiaret, et, quoniam unus codex onerosus quibusdam fratribus poterat inueniri, tali distributione completa spem pretiosae salutis acciperent, et multi compendia lectionis praestante Domino salubriter inuenirent. Habeat
Abbreviated transcription (Latin):
EQUITUR ESALTERII CODEX QUARTUS: QUINOBIS PRINUS
Hunc in quibusdã psalmis beatus hilarius &beatus ambrosius
& beatus hieronimus. in omnibustamen beatus augustinus studi¬
osenimis latiusq tractauit: Ex quibus iamduas decadas dño prae¬
stante eollegi: a quo ut fteri solet mutuans lumen delumine.
aliquade ipso. dño largiente conscripsi : ut illud in medictũ man¬
tuaniuatis ueraciterimpleretur. &argutos
tationũ breuiterde singulis locis diximus quod textus ipsius quali¬
tas ex pecebat̃: Q uẽ posttales uiros fortasse sialiquis dignatus fuerit
relegere cognoscet sicut & alitpatressententia indubitata dixerunt.
descripturis diuinis ema nasse. quod doctoressaeculariũ litttrarũ
ad suastudiã posteti transtulerunt quaenos ut selocus actulit
dnõ uuante quantũ ualuimus nifallor ostendimus: Legendus est
& iam libellus athanasi alex andrinaeciuitatis ep̃i quẽ martellino
postegritudinẽ in locũ refectionis dudcis simȩ destiauit: &ui

Expanded text:
equitur Psalterium codex quartus, qui nobis primusHunc in quibusdam psalmis beatus Hilarius, beatus Ambrosius et beatus Hieronymus, in omnibus tamen beatus Augustinus studiose nimis latiusque tractauit; ex quibus iam duas decadas Domino praestante collegi. A quo, ut fieri solet, mutuans lumen de lumine, aliqua de ipso Domino largiente conscripsi, ut illud in me dictum Mantuani uatis ueracittationum breviter de singulis locis diximus, quod textus ipsius qualitas expetebat. Quem post tales viros fortasse, si alpost tales uiros fortasse relegere, cognoscet, sicut et alii Patres sententia indubitata dixerunt, de Scripturis diuinis emanasse quod doctores saecularium litterarum ad sua studia postea transtulerunt. Quae nos, ut se locus attulit, Domino iuuante quantum ualuimus ni fallor ostendimus. Legendus est etiam libellus Athanasii, Alexandrinae ciuitatis episcopi, quem Marcellino post aegritudinem in locum refectionis dulcissimae destinauit, qui
Abbreviated transcription (Latin):
interalios lectitandum dño prestante dereliqui. haec tamen cũ
peregrinis. atq egrotibus preparantur siunt cȩlestia . quã uis
uideantur eẽ terrena. Quale est enim lauguentes. aut dul¬
cibus pomis reficere. autcolum barum fȩtibus enutrire. aut
piscibus alere. aut mellis suauitatem ulceri. Nam cum uelaquã
uersis egentibus. escas suauis simas dare. proquibus in illo iuidi¬
cio fructum multiplicata possitis mercede recpere. non deb&
neglegi ut decumq potest homini subueniri probabi liter:¬

Expanded text:
inter alios lectitandum Domino praestante dereliqui. Haec tamen cum inter alios lectitandum Domino praestante dereliqui. Haec tamen cum peregrinis atque aegrotantibus praeparantur, fiunt caelestia, quamuis uideantur esse terrena. Quale est enim languentes aut dulcibus pomis reficere aut columborum fetibus enutrire, aut piscibus alere aut mellis suauitate mulcere! Nam cum uel aquamuersis egentibus escas suauissimas dare, pro quibus in illo iudicio fructum multiplicata possitis mercede recipere! Non debet neglegi, undecumque potest homini probabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
monachis alienum. hortos colere agrosu exercere. & pomo¬
rum fecunditate gratu lari. legitur enim inpsalmo.
cxxuii. labores fructuum tuorum manducabis. beatus es & bene
tibierit: Quod sihuius studu requirantur auctores. dehortis scrip¬
sit quod pulcherrune in nominisuo dñs gargilius martialis. qui
& nutrimento holerum &iurtutes eorum diligenter exposuit.
Vtex illius commentaru lectione prȩstante dño unus quisq &
saturari ualeat & sanari. quemuo bis inter alios codices reliqui
pari &iã modo in agris colendis in apibus in colum bis nec non
& piscibus alendis intercȩteros columella. etemilianus aucto¬
res probabiles extiterunt Sed co lumella xvi libris perdi¬
uersas agriculturae species eloquens ac facundus in labitur dis¬
sertis potius quã imperitis ac cõmodus ut operiȩius studio non
solum communi fruotu. sed etiam gratissimis epulis explicantur:
alius querebus planissima lucidatione disseruit. que muo bis

Expanded text:
monachis alienum hortos colere, agros exercere et pomomonachis alienum hortos colere, agros exercere et pomorum fecunditate gratulari. Legitur enim in psalmo CXXVII: Labores fructuum tuorum manducabis; beatus es et bene tibi erit. Quod si huius studii requirantur auctores, de hortis scripsit pulcherrime Gargilius Martialis, qui et nutrimenta holerum et uirtutes eorum diligenter exposuit, ut ex illius commentarii lectione praestante Domino unusquisque et saturari ualeat et sanari; quem uobis inter alios codices reliqui. Pari etiam modo in agris colendis, in apibus, in columbis necnon et piscibus alendis inter ceteros Columella et Emilianus auctores probabiles extiterunt. Sed Columella sedecim libris per diuersas agriculturae species eloquens ac facundus illabitur, disertis potius quam imperitis accommodus, ut operis eius studiosi non solum communi fructu, sed etiam gratissimis epulis expleantur. Ealiisque rebus planissima lucidatione disseruit, quem uobis
Abbreviated transcription (Latin):
mus legere festinemus Quis audiat habere dubium ubi uirorum ta¬
lium multi plex precedit exem plum scientes plane sicut ia
saepedictum est. rectãue ramq sapientiam dñm posseconcede¬
re. Sicut ait liber sapientia. Sapientia adño dõ est & cumip¬
so fuit semper & perman& in eternum. Qua propter toto nisu.
toto labore. totis desiderus exquiramus. ut ad tale tantumq
munus dño largiente perueni remereamur. Hoc enim no¬
bis est salutare prosidum. gloriosum perpetuum. quõ nul¬
lamors nulla mobilitas. nulla separare possit obliuio sed in
illa suauitate patriae. Cum dño faci& aeter naexultatione. gau¬
derẽ Quod si alicui fratrum ut memnit uirgilius frigidus ob¬
stiterit circum p̃cor dia sanguis. ut nec humanis nec diuinis
litteris perfecte possit eurudiri aliquatamen scientia e
medio critate suffultus eligat certe quod sequitur. Rura
mihi &riu placeant inualibus amnes. Qui aneipsum esta

Expanded text:
mus, legere festinemus – quis enim audeat habere dubium, ubi uirorum talium multiplex praecedit exemplum? – scientes plane, sicut saepe iam dictum est, rectam ueramque sapientiam Dominum posse concedere, sicut ait liber Sapientiae: Sapientia a Domino Deo est et cum ipso fuit semper et permanet in aeternum. Quapropter toto nisu, toto labore, totis desideriis exquiramus, ut ad tale tantumque munus Domino largiente peruenire mereamur. Hoc enim nobis est salutare, proficuum, gloriosum, perpetuum, quod nulla mors, nulla mobilitas, nulla separare possit obliuio, sed in illa suauitate patriae cum Domino faciet aeterna exultatione gaudere. Quod si alicui fratrum, ut meminit Vergilius, ‘Frigidus obstiterit circum praecordia sanguis,’ ut nec humanis nec diuinis litteris perfecte possit erudiri, aliqua tamen scientiae mediocritate suffultus eligat certe quod sequitur: ‘Rura mihi et rigui placeant in uallibus amnes,’ quia nec ipsum est a
Abbreviated transcription (Latin):
rireuideantur inueniant. Calcidonensis autẽ synodi testis est
codex en cylius qui eius reuerentiã tanta laude concelebrat
ut scae actoritati merito iudicet comparandã . Qquemcodicem
id est totius orbis epistolarum. auiro disertissimo epipha¬
ni ofecimus in latinum degreco sermoneconuo Sed qm̃i acras
litteras in nouẽ codicibus cũ introductoribus. & pene cũ omni¬
bus latinis expositoribus suis ut datũ est dño iuuante collegimus:
Nuncuuideamus quẽ ad modũ lex diuina tribus generibus di¬
uisi cñum adiuersis patribus fuerit intimata : quã tamen ue¬
neratur & concorditer suscipit uniuersarũ ecclesia regionum.
DIUISIOSCRIPTURAE DIUINAE SECUN DUNI HIE RONINIŨ XII

Expanded text:
riti uideantur, inueniant. Calchedonensis autem synodi testis est riti uideantur, inueniant. Calchedonensis autem synodi testis est codex Encyclius, qui eius reuerentiam tanta laude concelebrat, ut sanctae auctoritati merito iudicet comparandam. Quem codicem, id est totius orbis epistularum, a uiro disertissimo Epiphanio fecimus in Latinum de Graeco sermone conuerti. Sed quoniam sacras litteras in nouem codicibus cum introductoribus et paene cum omnibus Latinis expositoribus suis, ut datum est, Domino iuuante collegimus, nunc uideamus quemammodum lex diuina tribus generibus diuisionum a diuersis Patribus fuerit intimata; quam tamen ueneranter et concorditer suscipit uniuersarum Ecclesia regionum. XII. DIVISIO SCRIPTVRAE DIVINAE SECVNDVM SANCTVM HI
Abbreviated transcription (Latin):
ICAMUSNUNC QUEMADNODUM UNIUER SALIA SC̃ROVNT
concilia fidei nraẽ salutaria sacramenta solidauerunt ut ibi
cognoscentes uerae religionis arcanum pestiferos uitemus errores:
primolo conicena srnodus legitur constituta deinde constantin opoli¬
tana tertia ephesena prior quarta calcidonensis quas merito probat
ecclesia quae tanta fide inraẽ lumina praestiterunt ut innullum per¬
uersitatis scopulum si tamen protegente d nõ cus todimur. caecatis men¬
tibus incedere debeamus Nam sc̃is simipatres iniuriã rectae fidei non
ferentes regulas quoque ecdesi asticas ibi demstatueremaluerunt.
& inuento res nouarũ here sũ ꝑtinaces diuino gladio ꝑculerunt:
Decernentes nullũ ulterius debere nouas incute requestiones. sed
ꝓbatorũ ueterũ auctoritate contentos. sinedolo & perfidia decre¬
tis salubribus oboedire. Sunt enim non nulli quiputant eẽ lau¬
dabile si quid contraantiquos sapiant. & aliquid noui unde pe¬

Expanded text:
icamus nunc quemammodum uniuersalia sanctaque concilia fidei nostrae salutaria sacramenta solidauerint, ut ibi cognoscentes uerae religionis arcanum pestiferos uitemus errores. Primo loco Nicaena synodus legitur constituta; deinde Constantinopolitana, tertia Ephesena prior, quarta Calchedonensis, quas merito sancta probat Ecclesia: quae tanta fidei nostrae lumina praestiterunt, ut in nullum peruersitatis scopulum, si tamen protegente Domino custodimur, caecatis mentibus incidere debeamus. Nam sanctissimi Patres, iniuriam rectae fidei non ferentes, regulas quoque ecclesiasticas ibidem statuere maluerunt, et inuentores nouarum heresum pertinaces diuino gladio perculerunt, decernentes nullum ulterius debere nouas incutere quaestiones, sed probatorum ueterum auctoritate contentos sine dolo et perfidia decretis salubribus oboedire. Sunt enim nonnulli qui putant esse laudabile, si quid contra antiquos sapiant et aliquid noui, unde pe
Abbreviated transcription (Latin):
nas sine magistro conprehendisse quas aliis subdoctis expositorib:
niũ recticordis promissionis insolubile sacramentũ. frequenti
expositione patefecit : Vt profunditus intellegentes illa quac
crederenos prositemur. cautissime promissa serue mus
Legendus est etia liber eiusde ubi diuersas hereses postepipha¬
niuꝰ pontificẽ compendiosa breuitate cõplexus est: quan¬
donullius sanȩ mentis adqui escit ingeniuꝰ in illas cautes
incedere inquas alterũ cognouerint pertulis sen au fragiũ
lllorum siquidem sensus omnino cauendus est. quos prouida dam¬
nauit ecclesia. Etsiquidem talem modo prȩsumitur: cauta nimis
obseruatione declinetur

Expanded text:
nas sine magistro comprehendisse, quas aliis sub doctis expositoribus, testimonium recti cordis, promissionis insolubile sacramentum, frequenti expositione patefecit, ut profundius intellegentes illa quae credere nos profitemur, cautissime promissa seruemus. Legendus est etiam liber eiusdem, ubi diuersas hereses post Epiphanium pontificem compendiosa breuitate complexus est, quando nullius sanae mentis acquiescit ingenium in illas cautes incedere in quas alterum cognouerint pertulisse naufragium. Illorum siquidem sensus omnino cauendus est, quos prouida damnauit ecclesia, et si quid tale modo praesumitur, cauta nimis obseruatione declinetur
Abbreviated transcription (Latin):
lidelicto peccatis cotidianis obnoxia: ieiuniis elemosinis assiduis¬
q: onrtionibus diuina sesuffragatione componit : Sic emundatis
sordibus peccatorum lucidam praeparant mentem ut suum sus¬
cipere mereatut auttorem: fideitem plum quae secriminibus
non concessit hospitio: Credo diui namiserationepro uisum ut
gruum uidetur deanimarum signis inditiisque disserere quiali¬
c& ea rum substantia esseuideatur. longetamem disparibus
qualitatibus segregantur: Ac primum dicam quemam modũ
malorum hominum consuetudo mores quedeclarentur: quatinus
quos interius uidere non possumus: qui busdam inditiis extrinse¬
cus ad pro bemus

Expanded text:
li delicto peccatis quotidianis obnoxia, jejuniis, eleemosynis, assiduisli delicto peccatis quotidianis obnoxia, jejuniis, eleemosynis, assiduisque orationibus divina se suffragante gratia componit: sic emundatis sordibus peccatorum lucidam praeparat mentem, ut suum suscipere mereatur auctorem. Fit Dei templum, quae se criminibus non concessit hospitium. Credo divina miseratione provisum, ut gruum videtur de animarum signis indiciisque disserere: quia licet earum substantia una esse videatur, longe tamen disparibus qualitatibus segregantur. Ac primum dicamus quemadmodum malorum hominum consuetudo moresque declarentur; quatenus quos interius videre non possumus, quibusdam indiciis extrinsecus approbemus
Abbreviated transcription (Latin):
mam diftum abunde sufficiat nullum corporale animal intan¬
tam mr̃sterior um significationem fuis seformatum Debuit
consilio summo fieri: quod uidebatur rationabili animae coniun
gi Osum mi pontificis creatura mirabilis: quaesic humani corpo¬
ris linia menta disposuit : ut siprimi hominis nones s& peccatis
grauantibus onerata: magnis muneribus non fuis s& exuta: :¬
Qualia enim meruit tuncubera habere : quaenunc totbona nos¬
citur retinere damnata: uerum istacato quam uisdiuersis ui¬
tus app&atur multisq uulneribus lacerata subiaceat: ipsata¬
men est quae caeleste psalterium canit: quaeglorio sos mastr¬
tes facit : quae conditorem suum uisitata promeruit : quaeipsam
quoque uitalem crucem sc̃i redemptoris accepit. Merito iam spi¬
ritalis futura creditur. quando & hic mortalis tantomunere ꝑ¬
funsta glonatur. Sic enim ifta magna quidem natura sed origina¬

Expanded text:
mam dictum, abunde sufficiat, nullum corporale animal in tanmam dictum, abunde sufficiat, nullum corporale animal in tantam mysteriorum significationem fuisse formatum. Debuit enim consilio summo fieri, quod videbatur rationabili animae esse conjungendum. O summi opificis creatura mirabilis, qui sic humani corporis lineamenta disposuit, ut si primi hominis non esset peccatis gravantibus onerata, magnis muneribus non fuisset exuta! Qualia enim meruit tunc habere libera, quae nunc tot bona noscitur retinere damnata? Verum ista caro, quamvis diversis vitiis appetatur, multisque vulneribus lacerata subjaceat, ipsa tamen est quae coeleste Psalterium canit, quae gloriosos martyres facit, quae conditorem suum visitata promeruit, quae ipsam quoque vitalem crucem sancti Redemptoris accepit: merito jam spiritalis futura creditur, quando et hic mortalis tanto munere perfuncta gloriatur. Sic enim ista magna quidem natura, sed origina
Abbreviated transcription (Latin):
ria. nerui qua in congrua dispersione corpus omne contineant : quo¬
modo uenaenutribili sanguine competenter irrigent menbra: quẽ¬
am modum ossa nos medullata corroborent: curunguibus nr̃is com¬
munesit iugiter crescere cumcapillis: quamdecorẽ. quamutilit̃
carnes nr̃as uestiat : ut nec humor internus turpater defluat nec pul¬
cͥritudo colori subdusta uenus tate dispereat: Sed cum mem bra
srgula dier a corpori prebere uideantur officia aliud quȩ
nodis fublime aliud mediocre aliud sit inultimo conslttutum
tte fanta nncoin plexioneis gratiam conuenerunt ut omnia sint ne
tio operaur̃a sed multomagis quae uidentur menbra corporis in¬
firmioro oris seneces sariora sunt Etquaeputamus ignobiliora
esse corpons his honoram habundantiorem cutumdamus Ds̃
enim temperauit corpus atq: distribuit ut membra semutuis adiu¬
torus indigerent Sed hoc propternimiam prolixitatem in sum¬

Expanded text:
ria? Nervi quam congrua dispersione corpus omne contineant, Quoria? Nervi quam congrua dispersione corpus omne contineant, Quomodo venae nutribili sanguine competenter irrigent membra? Quemadmodum ossa nos medullata corroborent? Cur unguibus nostris commune sit jugiter crescere cum capillis? Quam decore, quam utiliter carnes nostras vestiat cutis, ut nec humor internus turpiter defluat, nec pulchritudo coloris subducta venustate depereat? Sed cum membra singula diversa corpori praebere videantur officia, aliudque nobis sublime, aliud mediocre, aliud sit in ultimo constitutum, in tantam complexionis gratiam convenerunt, ut omnia sint  eios prima: « Sed multo magis quae videntur membra corporis infirmiora esse necessariora sunt. Et quae putamus ignesse corporis, his honorem abundantiorem circumdamus . Deus enim ita temperavit corpus atque distribuit, ut membra inter se mutuis adjutoriis indigerent. Sed hoc, propter nimiam prolixitatem in sum
Abbreviated transcription (Latin):
quod pedes nr̃ manus que denaria digitorum quantitate formantur: utcur¬
sus uita e nrãe at queo peratio sacramenta caelestis deca logo continer&: ne
praeter legein dñi aut cogitare aliquid autagere debeamus Fa ci¬
es ipsaquem ad modum prudentiaesuae patefecit indicia: In effi¬
giem nram exeunt occul tae cognaftiones. & ex hac parte cognosci¬
tur qualis intus animus uoluntasque uersetur: Vultus siquidem nos¬
ter quiauo luntate nominatur: speculum quoddam est animae suae:
Et quod subs tantialiter noncernitur: pereius habitum euidentissi me
declaratur. Quanta possunt de eius membris reliquis dici: curtrin
ginta duobus dentibus gingiuarum nr̃atum ordo clauatus est: qua¬
receruix nr̃a septem nodis. spinauiginti tribus spondulis colligitur
costȩ uigintiquattuor radiis prouiscerum defensione flectantur.
net eneritudo illa in tera neorum importuna facilli me lederetur in iu¬

Expanded text:
quod pedes nostri manusque denaria digitorum quantitate formantur, ut curquod pedes nostri manusque denaria digitorum quantitate formantur, ut cursus vitae nostrae atque operatio sacramenta coelestis Decalogi contineret: ne praeter legem 635 Domini aut cogitare aliquid, aut agere deberemus. Facies ipsa prudentiae patefacit indicia; in effigie nostra exeunt occultae cogitationes, et ex hac parte cognoscitur qualis intus animus voluntasque versetur. Vultus siquidem noster, qui a voluntate nominatur, speculum quoddam est animae suae: quia quod substantialiter non cernitur, per hujus habitum evidentissime declaratur. Quanta possint de membris ejus reliquis dici! Cur ginta duobus dentibus gingivarum nostrarum ordo clavatus sit? Quare cervix nostra septem nodis, spina viginti tribus spondylis colligatur? Costae viginti quatuor radiis pro viscerum defensione flectantur: ne teneritudo illa interaneorum importuna facillime laederetur inju
Abbreviated transcription (Latin):
cauis ac clocodeatis aceatis aurbus sonos accipit: aens ueberationes con¬
citpantes ratione diiudicantes quid sitauditum Tertius odoratus est.
qui diuersos odoresas sumens uim redolentium corporum quasi quodã
inuisibili fumo naribus suscepto com petentiaspiratione perpendit
Quartum estgustus: quomul tarum rerum saporem palatidiiudica¬
tionesentimus Quintus est tactus qui&iam cunstis menbris cõ¬
muniter noscitura tributus: Elegantiortamen nobis in manib ẽ.
quae singulari terda tȩsunt ad multas cogitationes nras comiterex¬
plicandas: Altera enim perillas euenit firmiorq memoria. Nam
quodobliuiscipossumus istis scribentibus sine labore retinemus. Haec
sunt diuersarum artium opifices: & penetotius nrã e operationis ef fectus:
Namquipro dess& sensumaliqua facienda concipere: sihaec laboriosa
manus non pro baretur implere: Nec illud arbitror praetereundum

Expanded text:
chleatis auribus sonos accipit, aeris verberationibus conchleatis auribus sonos accipit, aeris verberationibus concrepantes, ratione dijudicans quid sit auditum. Tertius odoratus est, qui diversos odores assumens, vim redolentium corporum, quasi quodam invisibili fumo naribus suscepto, competenti aspiramine perpendit. Quartus est gustus, quo multarum rerum saporem palati dijudicatione cognoscimus. Quintus est tactus, qui etiam cunctis membris cmuniter noscitur attributus. Elegantior nobis in manibus est, quae singulariter datae sunt ad multas cogitationes nostras communiter  ms. Jur., comiter explicandas. Altera enim per illas evenit firmior memoria; nam quod oblivisci possumus, istis scribentibus sine labore retinemus. Hae sunt diversarum artium opifices, et pene totius nostrae operationis effectus. Nam quid prodesset sensum aliqua facienda concipere, si haec laboriosa manus non probaretur implere? Nec illud arbitror praetereundum,
Abbreviated transcription (Latin):
habere defestum: quando personis pereuntibus genus noscitur pos¬
seseruare continuum. Decorum menbrum: si non fuis s& tur
huma numgenus sineculpa descender&: si comnia praeconia¬
lia creata sunt : si pec catis polluentibus non red derentur obscena: Hoc
au tem corpus animatum quinque sensibus adminis taturacregi¬
tur. Quilic& sint communes cumbeluis: a nobis tam en rationa¬
bili iudiciomelius distinguitur. atque complentur. In mus eoꝵ
uisus est: quiaere in luminato colores respicit corporales: & in eis
sua spropriaetates agnoscit.. Aspectus enim est ut ueteres defini¬
remaluerunt uisamaespintalis egrediens peroculi pupillam : tes
non adeo longinquas attingens: sed adquas poauit peruenire diiu¬
dicans: illud uidens ad quod destinatur ut uideat. Nam side inte¬
noribus suis oculiutelerent: & seipso sinedubi tatione cogspicerent:
Hoc &iam & patersensit augustinus. Secundus auditus est : qui con¬

Expanded text:
habere defectum, quando, personis pereuntibus, genus noscitur serhabere defectum, quando, personis pereuntibus, genus noscitur servari posse continuum. Decorum membrum, si non fuisset turphumanum genus sine culpa descenderet? Sic omnia praeconialia creata sunt, si peccatis polluentibus non redderentur obscena. Hoc autem corpus animatum quinque sensibus administratur ac regitur; qui licet sint communes cum belluis, a nobis tamen rationabili judicio melius distinguuntur atque complentur. Primus eorum visus est, qui aere illuminato colores recipit corporales, et in eis suas proprietates agnoscit. Aspectus enim est ut veteres definire maluerunt vis animae spiritualis, egrediens per oculi pupillam, res non adeo longinquas attingens, sed ad quas poterit pervenire, dijudicans: illud videns, ad quod destinatur ut videat. Nam si de interioribus suis oculi viderent, etiam seipsos sine dubitatione conspicerent. Hoc etiam Pater sensit Augustinus. Secundus auditus est, qui con
Abbreviated transcription (Latin):
sis tunt: Capitiautem ño qui sensus capit uniuersos testecerui qua¬
si quaedam columna subponitur : docens nosreligionem scãm in unã
fidei consistere ualidis simam firmitatem. Linguam quoquae uo¬
cis nrãe decentiuum plestrum : da ta est adsermonum nrorum con¬
uenientiam temperandam : ut nos articulata uerba ab animalum
confusione distinguerent. Nec illud uideatur in cassum quoduni
guitur duae seruiunt digestiones Scilic& ut om̃is intellectus pru¬
ddentis animae quasicibus acceptus & rationis calore de coctus: pergemi¬
na testamentorum itinera conpetentibus tractatibus explicetur: Et
qm neque cornu. nequedente. neque fugam sicutalia animalia cor¬
poris humani forma sepraeual& uindicare : robustus illi torax bra¬
chia quetoncessa sunt : ut in latam in iuriam manude fender& et
tedõ hominis reparatio fecunda procedit : unde morta les nesciunt

Expanded text:
sistunt. Capiti autem nostro, quod sensus capit universos, recte cervix quasistunt. Capiti autem nostro, quod sensus capit universos, recte cervix quasi quaedam columna supponitur, docens nos religionem sanctam in unam fidei consistere validissimam firmitatem. Lingua quoque, vocis nostrae decentissimum plectrum, data est ad sermonum nostrorum convenientiam temperandam, ut nos articulata verba ab animalium confusione distinguerent. Nec illud videatur incassum, quod uni gutturi duae serviunt digestiones, scilicet, ut omnis intellectus prudentis animae, quasi cibus acceptus, et rationis calore decoctus, per gemina Testamentorum itinera competentibus tractatibus explicetur. Et quoniam neque cornu, neque dente, neque fuga sicut alia animalia, corporis humani forma se praevalet vindicare, robustus illi thorax brachiaque concessa sunt, ut illatam injuriam manu defenderet, et te Deo, hominis reparatio fecunda procedit: unde mortales nesciunt
Abbreviated transcription (Latin):
Ro cerum animal & ineffigiem pulcerri mae speculationis
erectum: ad ressupernas & rationabiles intuendas: Cuius armo¬
nia cadis positio. Ingentia nobis sacramenta declarat. In¬
primis caput nr̃m sexossibus compaginatum insi militudinẽ
perfectissimum numerum sedis nr̃ae cerebri. in cuius organo sapi¬
mus continerent: Hinc oculiquasi sacrorum testa mentorum pul¬
cherri maduo uolumina collocantur: adquorum si militudine mom¬
nia nobis conbinata descendunt utaures. nares. labra. brachia. la¬
tera. crura. tibiae pedes: In hacenim mys tica dualitate compago
totius corporis continetur. Et sicut illa tes tamenta adunum respi¬
ciunt unum sapiunt: ita haec officia inunam seconuenientiam o¬
perationemq coniungunt. Sed lic& haec parilitas pulcherrima se¬
dis tributione consoti&. & alterutrum sibi mutetur ornatum: Sunt
sus os gutur pectus umbilicus & genitalium uirga descendens quae
laudabilia & honoranda mons trantur: quando inmedio locata con¬

Expanded text:
rocerum animal et in effigiem pulcherrimae speculationis erectum, ad res supernas et rationabiles intuendas, cujus harmonica dispositio ingentia nobis sacramenta declarat. Imprimis caput nostrum sex ossibus compaginatum, in similitudinem perfectissimum numerum sedes nostri cerebri, in cujus organo sapimus, contineret. Hinc et oculi, quasi sacrorum Testamentorum pulcherrima duo volumina  ed., lumina collocantur; ad quorum similitudinem omnia nobis combinata descendunt, ut aures, nares, labia, brachia, latera, crura, tibiae, pedes. In hac enim mystica dualitate compago totius corporis continetur; et sicut illa Testamenta ad unum respiciunt, unum sapiunt, ita haec officia in unam se convenientiam operationemque conjungunt. Sed haec tamen parilitas, pulcherrima distributione consociata, alterutrum sibi mutuat ornatum. Sunt sus, os, guttur, pectus, umbilicus, et genitalium virga descendens, quae laudabilia et honoranda monstrantur, quando in medio collocata con
Abbreviated transcription (Latin):
ideo sciendum estanimum & mentem proprieanimam non uoca¬
ri: Sed quia resistȩ in anima excellunt: interdum perlicenti¬
am sic dicuntur: Nec proanima sp̃s distincte ponitur: quia hoc
illi nomen est communecum caeteris idestangelis potestatib
aereis . & quae cumque spũ continentur: Nec istesp̃s ueraciter
potest dicianima quiaeris alternatione resoluitur: quan do cũ
peccoribus illi resista communis est: Restat ut segregatim. a
qua enulla tenus sanguinis effusione consumitur: Nunc de
ipsiusanimae substantia liberius disseramus. quando ea m
bberatiom e foriemus ut consequentia quae in depoterunt nas
DEDIFINITO NEANIMAEIIII

Expanded text:
ideo sciendum est animum et mentem proprie animam non vocaideo sciendum est animum et mentem proprie animam non vocari; sed quia res istae in anima excellunt, interdum per licentiam sic dicuntur. Nec pro anima utique spiritus distincte ponitur, quia hoc illi nomen est commune cum caeteris, id est, angelis, potestatibus aeris, et quaecunque spiritu continentur. Nec iste spiritus veraciter potest dici anima, qui aeris alternatione  ms. S. Aud., altercatione resolvitur, quando cum pecoribus illi res ista communis est. Restat ut segregatim atque quae nullatenus sanguinis effusione consumitur. Nunc de ipsius animae substantia liberius disseramus, quia eam iberatione formemus; ut consequentia, quae inde potuerint nasci, De definitione animae
Abbreviated transcription (Latin):
nimaigitur hominis pro prie dicitur¬
qua sianena idesta sanguine longedis creta quando & postmortẽ
corporis per festam eius constat esse substantiam ncat postinorti¬
quuntibus suoloco declarabitur: Alii ue poappellatam asumam
ex appetituanimae prodesi derii eius qualitate comiotus ÷
situdine com mutetur quadam setamen inid quod fuit perfer¬
ta nouitate restituit : Modo enim tribulationibus ad tenuata
quasi probaturobscura modoiterum inuigorem naturalẽ
laetitia comme antere paratur. Sp̃s ita que tripliai modo dicit
acreaturis omnibus indigetur: Inspirans quod uult. & dispensans
omnia prout uult: Conplens uniuersa. totus in toto: immobius
potens: Vocamus & spm substannamiiiuem nobisq inuisibi¬
lemcreatum immortalem. quantum illiutiliurdatum est ualen¬
tem: Tertio sp̃m dicimus pertotum corpus emissum atque recep¬
tum: perquem uita mortalium flatu necessario continetur:
Nec aliquando otium capiens. iugi mobilitate reparatur: Atq

Expanded text:
nima igitur hominis proprie diciturquasi ἄναιμα, id est a sanguine longe discreta: quia et post mortem corporis perfectam ejus constat esse substantiam, sicut in subsequentibus suo loco declarabitur. Alii vero appellatam animam ex appetitu animae pro desiderii ejus qualitate commotus. situdine commutetur, quadam se tamen in id quod fuit, perfecta novitate restituit. Modo enim tribulationibus attenuata, quasi probatur obscura; modo iterum in vigorem naturalem laetitia commeante reparatur. Spiritus itaque triplici modo dicitur. a creaturis omnibus indigetur; inspirans quod  ed., quo vult, et dispensans omnia prout vult; complens universa, totus in toto, immobilispotens. Vocamus et spiritum substantiam tenuem nobisque invisibilem, creatam, immortalem, quantum illi utiliter datum est, valentem. Tertio spiritum dicimus per totum corpus emissum atque receptum, per quem vita mortalium flatu necessario continetur, nec aliquando otium capiens, jugi mobilitate reparatur. Atque
Abbreviated transcription (Latin):
tis incurrunt. Etdum lucemtem poralem auide cupi unt: tenebras
perpetuae noctis adquirunt. Relationes suas in explicatas sae pe
derelinqunt: saltu quodam adaliud transferuntur Cumni hiba¬
gant sempereos aestimes occupatos: formido loseuiuunt: &ia icũ
nullius in secutione uexantur: Paena illis est conscienscia sua: &a seom
acerbus est nisicum suauissimis inalationibus superstites condium¬
tur necessxestenim utodore delectetur peregrino qui offenditur
retinenta postolicam disciplinam: & glono sissima uoluntate cons¬
tantes reuerec similitudinem supernȩ seruare probantur imaginis:

Expanded text:
tis incurrunt; et dum lucem temporalem avide cupiunt, tenebras tis incurrunt; et dum lucem temporalem avide cupiunt, tenebras perpetuae noctis acquirunt. Relationes suas inexplicatas saepe derelinquunt; saltu quodam ad aliud transferuntur: cum nihil agant, semper eos aestimes occupatos; formidolose vivunt, etiam cum nullius insecutione vexantur: poena est illis conscientia sua, et a r acerbus  ms. Aud., acerrimus est, nisi cum suavissimis inhalationibus superstites condiuntur. Necesse est enim ut odore delectetur peregrino, qui offenditur retinent apostolicam disciplinam, et in gloriosissima voluntate constantes, revera similitudinem supernae servaro probantur imaginis
Abbreviated transcription (Latin):
or cum fleuerit: tunc celsior cum sepro bauent. Lacrimis reparat:
quod gaudendo perdiderat Et quaead hostem uoluptatibus inui¬
tata peruenit: adsaluta remd̃m prospernme contristata festinat.
Sed quamuis eas non sit fas hominibus intueri: ta meneuidentibus in¬
ditis suas qualitates aperiunt : ut & illos possimus aduertere dequibus
aliquid non proba muraudisse. Alalis nubibus uultus est inqua lib&
gratia corporali: mesti&iam cum lȩtantur agant unde paulo postpae¬
niteant Desertum pectus uoluptatis suae subito intristitiam rede¬
unt oculi interdum superquam necesse est commouentur. Iterum¬
q: cogitantes infixi sunt: incerti: uagi. flustuantes. adomnia tre¬
pidi decunstorum uoluntate suspensi: curis anxii: suspitionibus
in qui&i : Ali ena deseiuditia sollite perscrutentur. quiadementer
pro pria peididerunt: Quaerendo uitam: calami tatem misere mor¬

Expanded text:
or, cum fleverit; tunc celsior, cum se prostraverit: lacrymis reparat or, cum fleverit; tunc celsior, cum se prostraverit: lacrymis reparat quod gaudendo perdiderat; et quae ad hostem voluptatibus invitata pervenit, ad salutarem Dominum prosperrime contristata festinat. Sed quamvis eas non sit fas hominibus intueri, tamen evidentibus indiciis suas qualitates aperiunt; ut et illas possimus advertere, de quibus aliquid non probamus audiisse. Malis nubilus vultus est in qualibet gratia corporali; moesti etiam, cum laetanter agunt, cum paulo post poeniteant, deserti impetu voluptatis suae, subito in tristitiam redeunt; oculi interdum, supra quam necesse est, commoventur; iterumque cogitantes infixi sunt, incerti, vagi, fluctuantes, ad omnia trepidi, de cunctorum voluntate suspensi, curis anxii, suspicionibus inquieti; aliena 636 de se judicia sollicite perscrutantur, quia dementer propria perdiderunt: quaerendo mundanam vitam, calamitatem infernae mor