comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
consilio ⁊ manu ꝓmptꝰ. cum ad obser¬
uanda oceani lit̾ora que tc̃ franci ⁊ sa-¬
xones infestabant positꝰ. plris in ꝑniciẽ
quã in ꝓuectũ rei publice ag̾et ⁊ erep¬
tam p̃donib p̃dam nulla ex parte res-¬
tituendo dñis s sͥ sol uendicando ac-
ad incursandos fines artifici negli-
sit. ac bͥttannias occupauit. Quib
s ꝑ septẽ annos fortissime uindica¬
tis ac retentis. tandem fraude allec
rii oppressit. bͥttaninãq pꝰ .x. annos
recepit. Int̾ea diocletianus in orien¬
te. maximianꝰ herculiꝰ in occidente
nior atq ĩmanior fuit. Nam ꝑ x. annoᷤ
incendiis eocłiarũ: ꝓseptionib in no¬
centũ. cedib martyrũ incessabiliter
aucta ẽ. Deniq etiã bͥttanniã tum

Expanded text:
consilio et manu promptus, cum ab observanda Oceani litora quae tunc Franci et Saxones infestabant, positus, plus in perniciem quam in provectum reipublicae ageret, ereptam praedonibus praedam nulla ex parte restituendo dominis, sed sibi soli vindicando; accad incursandos fines artifici  Al., sit ac Brittanias occupavit; quibus sibi per septem annos fortissime vindicatis ac retentis, tandem fraude Alectirii oppressit, Brittaniamque post decem annos recepit. Interea Diocletianus in Oriente, Maximianus Herculius in Occidente, nior atque immanior fuit; nam per decem annos, incendiis Ecclesiarum, proscriptionibus innocentum, caedibus martyrum incessabiliter acta e
Abbreviated transcription (Latin):
portis. ac seris erant instructa firmiᷤᷤ¬
simis. ⁊ qi ꝓpe subip̃o septẽtͥonali u̾ti¬
ce mundi iacet. lucidas estate nocꝰtes
ht̃ ita ut medio tempore sepe noctis
in questione ueniat intuentib utr̃
crepusculũ adhuc ꝑmaneat uesꝑtinũ
an iam aduen̾it matutinũ. ut pote
nocturno sole ñ longe sub t̃ris ad ori¬
entẽ boreales ꝑ plagas redeunte. Uñ
etiam płime longitudinis hc̃ dies
estate. sic̃ ⁊ noctes contͣ in bruma
le nimirũ tc̃ lybicas in partes seceden
uitatis noctes estate ut dies habet ĩ
bruma. hoc ẽ sex solũmͦ equinoctiali¬
um horarũ. cum in armenia mace¬
donia italia. cet̾isq eiꝰdem linee regio¬
nib longissima dies siue nox .xu.
in p̾senti iuxta numerũ libroꝵ qͥb
lex diuna scͥptaẽ quinꝙ gentiũ lm.¬
guis unã eandẽq sũme u̾itatis ⁊ uere¬

Expanded text:
portis, ac seris erant instructa firmisportis, ac seris erant instructa firmissimis. Et quia prope sub ipso Septentrionali vertice mundi jacet, lucidas aestate noctes habet; ita ut medio saepe tempore noctis in quaestionem veniat intuentibus, utrum crepusculum adhuc permaneat vespertinum, an jam advenerit matutinum, utpote nocturno sole non longe sub terris ad Orientem Boreales per plagas redeunte: unde etiam plurimae longitudinis habet dies aestate, sicut et noctes contra in bruma, sole nimirum tunc Lybicas in partes secedentimae item brevitatis noctes aestate et dies habet in bruma, hoc est, sex solummodo aequinoctialium horarum: cum in Armenia, Macedonia, Italia, caeterisque ejusdem lineae regionibus longissima dies sive nox quindin praesenti, juxta numerum librorum quibus lex divina scripta est, quinque gentium linguis, unam eamdemq
Abbreviated transcription (Latin):
timã inueniunt. idẽ. ⁊ rubicundi. &
purpurei. ⁊ yacinstini.⁊ purissimi
s maxume candidi: ⁊ coclee satiᷤ sr̃q
abundantes quib tinctura coccinei
coloris conficitur. Quiꝰ rubor pulcher¬
rimus nullo unqͣm soł ardore: nul¬
la ualet pluuiarũ in iuria pales¬
cere. s quo uet̾tior eo solet eẽ uenꝰtior.
ht̃ fontes salmarũ hr̃ ⁊ fontes cali¬
dos. & exes fuuiol balnearũ cali¬
darum om̃i etati ⁊ sexui ꝑ distincta
loca uixta suũ cuiq modũ acomodus.
Aquaenim ut sc̃s Basiliꝰ dic̃ feruidã
qualitatẽ recipit. cum ꝑ certa q̃dã
metalla tͣnscurrit. ⁊ fit ñ solũ calida
s ⁊ ardens. Que etiã uenis metalloꝵ
eris. ferri. plumbi. s ⁊ argenti fecun¬
da. gignit ⁊ lapidem gagatẽ płimũ
igni admotꝰ. incensus serpentes fugat
adcͥtꝰ calefactus adplicita detinet eꝙ
ut sucinũ. Erat ħ & ciuitatib qͦndã¬
nobilissimis . xxxuiii. insignita p̃ter
castella mnum̾a q̃ ⁊ ip̃a muris. tͣrib.

Expanded text:
et rubicundi, et purpurei, et jacintini et prasini, sed maxime candidi. Sunt et cochleae satis superque abundantes, quibus tinctura coccinei coloris conficitur, cujus rubor pulcherrimus nullo unquam solis ardore, nulla valet pluviarum injuria pallescere; sed quo vetustior est, eo solet esse venustior. Habet fontes salinarum, habet et fontes calidos, et ex eis fluvios balnearum calidarum omni aetati et sexui per distincta loca juxta suum cuique modum accommodos. Aqua enim ut sanctus Basilius dicit fervidam qualitatem recipit, quum per certa quaedam metalla transcurrit, et fit non solum calida, sed et ardens. Quae etiam venis metallorum, aeris, ferri, et plumbi et argenti faecunda, gignit et lapidem gagatem plurimuigni admotus, incensus serpentes fugat, adtritu calefactus adplicita detinet aeque ut succinum. Erat et civitatibus quondanobilissimis insignita, praeter castella innumera, quae et ipsa muris, turribus,
Abbreviated transcription (Latin):
eodem claudio uespasianꝰ qui pꝰ nero-¬
nem imꝑauit in b̾ͥtanniam missus.
⁊ iam inuectã insulã bͥtannie ꝓximã
ameridie romanoꝵ ditioni subui¬
gauit. Que bt̃ aboriente moccasu.
.xxx. circit milia passuũ ab austro
in boream .xii. in orientalib suis
partil mari lex miliũ ineciden¬
talib tͥum ameridiano litore bͥtan¬
nie distans. Succedens aũ olaudio in
imꝑium nero. nicħ oĩo in re militari
ausus ẽ. Uñ inter alia romani reg¬
ni detͥmenta innuma bͥtanniã pene
amisit. Nam duo sub eo nobilissima
oppida illic capta atq subũsa sunt.

Expanded text:
io Vespasianus, qui post Neronem imperavit, in Brittaniam missus, etiam Vectam insulam Brittaniae proximam a Meridie, Romanorum ditioni subjugavit; quae habet ab Oriente in Occasum triginta circiter milia passuum, ab Austro in Boream duodecim, in Orientalibus suis partibus mari sex milium, in Occidentalibus trium a meridiano Brittaniae litore distans. Succedens autem Claudio in imperium Nero, nihil omnino in re militari ausus est. Unde inter alia Romani regni detrimenta innumera Brittaniam pene amisit; nam duo sub eo nobilissima oppida illic capta atque subversa sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃s albanꝰ: de quo prb̃r fortunatꝰ
in laude uirginũ cum beatoꝵ mar¬
tyrũ qui de toto orbe ad dñm ueni
egregiũ: fecunda bͥtanna ꝓfert.
Qui uideł albanꝰ paganꝰ cum ꝑtidoꝵ¬

Expanded text:
s CCCV, de quo presbyter Fortunatus in Laude virginum, cum beatorum martyrum qui de toto orbe ad Dominum veegregium fecunda Britania profert. Qui videlicet Albanus paganus ad
Abbreviated transcription (Latin):
albion nom̃ fuit. int̾ sep¬
teitrionẽ & occidentẽ locata. O er¬
manie. Gallie. hyspanie. maximis
longa: laticudinis h̃t̃ milia. ed ex¬
ceptis dum taxat ꝓlixiorib diũsorũ
ꝓmontoriorũ tͣctib. quib efficitur ut
circũitus eiꝰ quadragies octies. lxxu.
diem galliã bellicã cuiꝰ ꝑximũ litus
transmeantib aꝑit ciuitas que dr̃
rutubi portꝰ. a gente angloꝵ nunc
corrupte reptacestier uocata. int̾ po¬
sito mari agessoriaco mormorũ gen¬
qͥnqͥginta siue ut qͥdam seͥpsere
no infinito patet. orcadas insulas
mentis uneas etiã qͥbdam ĩ locis
g̾miinans. S ⁊ auiũ ferax terra
ra copiosis. ⁊ qͥdem p̃cipue isicio abun¬
dat ⁊ anguilla. Capiunt᷑ aũ sepissime
⁊ uituli marin ⁊ delfines. necñ ⁊ bal¬
lene. exceptis uarioꝵ gen̾ib ꝯchilioꝵ¬

Expanded text:
Albion nomen fuit, inter Septentrionem et Occidentem locata est, Germaniae, Galliae, Hispaniae, maximis longa, latitudinis habet milia ducenta, exceptis duntaxat prolixioribus diversorum promontoriorum tractibus, quibus efficitur ut circuitus ejus quadragies octies septuagdie Galliam Belgicam, cujus proximum litus transmeantibus aperit civitas quae dicitur Rutubi portus, a gente Anglorum nunc corrupte Reptacaestir vocata, interposito mari a Gessoriaco Morinorum genquinquaginta, sive, ut quidam scripsereno infinito patet, Orcadas insulas mentis; vineas etiam quibusdam in locis germinans: sed et avium ferax terra ra copiosis, et quidem praecipue issicio abundat et anguilla. Capiuntur autem saepissime et vituli marini et delphines, necnon et ballenae: exceptis variorum generibus c
Abbreviated transcription (Latin):
aboriente in occasũ linea. ut usq ho¬
die intuentib clarũ ẽ. Que mox condi¬
s ⁊ n litore occeani ad meridiẽ quo
naues eoꝵ habebant᷑: qr ⁊ inde barba¬
rum irruptio tunebatur: turresper
int̾ualla ad ꝓspectum maris colloca¬
uit: & ualedicunt sociis tanqͣm ultro
ñ reũsuri. Quib ad sua remeantibus
cognita seoti pietiq reditꝰ de negatio¬
ne. redeunt confestĩ ip̃i. ⁊ solito confi¬
murũ usq capessunt. Statuit᷑ ad
hec inedito arcis acies segnis. Ubi tre¬
cebat. At contra ñ cessant uncinata
hostium tela: ignaui ꝓpugnatores
miserrie de muris tracti solo alli¬
debantur. Quid plura relictis ciui¬
insequitur hostis accelerant᷑ strages:
cunctis crudeliores pͥorib. Sicut enĩ
agni aferis: ita miseri ciues discer¬
puntur ab hostib: uñ amansiõib
ac possessiuncłis suis eiecti: immi¬
nens s famis ꝑicłm: latͦcinio ae ra¬
pacitate mutua temꝑabant augẽ¬

Expanded text:
ab Oriente in Occasum linea, ut usque hoab Oriente in Occasum linea, ut usque hodie intuentibus clarum est: quo mox condiSed et in litore Oceani ad Meridiem quo naves eorum habebantur, quia et inde Barbarorum inruptio timebantur, turres per intervalla ad prospectum maris collocant, et valedicunt sociis tanquam ultra non reversuri. Quibus ad sua remeantibus, cognita Scotti Pictique reditus denegatione, redeunt confestim ipsi, et solito confimurum usque capessunt. Statuitur ad haec in edito arcies segnis, ubi trecebat. At contra non cessant uncinata hostium tela: ignavi propugnatores miserrime de muris tracti solo adlidebantur. Quid plura? relictis civiInsequitur hostis, adcelerantur strages cunctis crudeliores prioribus. Sicut enim agni a feris, ita miseri cives discerpuntur ab hostibus: unde a mansionibus ac possessiunculis suis ejecti, imminens sibi famis periculum latrocinio ac rapacitate mutua temperabant, augen
Abbreviated transcription (Latin):
romã legati flebili uoce auxilium
implorantes ne penitꝰ misera patͥa
deleret᷑. ne nom̃ romane ꝓuintie qd̵
apd̾ eas tãciui elaruerat extarũ gen¬
tium imꝓbitate obrutũ uilesceret.
Rursũ mittitur legio q̃ inopinata
tp̃r autũi adueniens magnaᷤ hos¬
tium strages dedit eosq qui euadere
pot̾ant. om̃s trans maria fugauit.
Tum romani deñtiauere bͥtonib ñ se
ultͣ obeoꝵ defensionẽ tam laboriosis ex¬
peditionib posse fatigari: ip̃os potuis
monent arma corriꝑe. ⁊ certandi cũ
hostib studiũ subire. qui ñ aliam ob
causã quã sui ipsiꝰ mertia soluentur.
eispossent ẽẽ fartiores: qͥn etiã q c ħ
sociis quos derelinq̃re cogebant᷑ ali¬
quid cõmodi allaturũ putabant: mu¬
rũ amari ad mare recto tͣmite iiter
urbes: q̃ ibidem obmetũ hostiũ fc̾e
fuerant. ubi ⁊ seuerus qͦndam uallũ fe¬
cerat firmo de lapide locarunt. Quẽ
bant. octo pedes latũ ⁊ .xii. altũ. recta

Expanded text:
 flebili voce auxilium implorantes, ne penitus misera patria deleretur, ne nomen Romanae provinciae quod apud eos tam diu claruerat, exterarum gentium improbitate obrutum vilesceret. Rursum mittitur legio, quae inopinata tempore autumni adveniens magnas hostium strages dedit, eosque qui evadere poterant omnes trans maria fugavit, Tum Romani denunciavere Brittonibus, non se ultra ob eorum defensionem tam laboriosis expeditionibus posse fatigari: ipsos potius monent arma corripere et certandi cum hostibus studium subire, qui non aliam ob causam quam si ipsi inertia solverentur eis possent esse fortiores. Quin etiam, quod et hoc sociis quos derelinquere cogebantur aliquid commodi adlaturum putabant, murum a mari ad mare recto tramite inter urbes quae ibidem ob metum hostium factae fuerant, ubi et Severus quondam vallum fecerat, firmo de lapide conlocarunt: quem bant, octo pedes latum et duodecim altum, recta
Abbreviated transcription (Latin):
.lxiiii. sue conditionis: ex quo tẽpore
romani in b̾cannia regnare cessa¬
runt. post annos ferme ccee beͦx
lam adiit. Habitabant aũ int̃ ual¬
lum qd̾ seuerũ trans insulã fecisse
cõmemorauimꝰ ad plagã meridia¬
nã: qd̾̃ ciuitates faripontes ⁊ strate

Expanded text:
quarto suae conditionis CCCCIX, ex quo tempore quarto suae conditionis CCCCIX, ex quo tempore Romani in Brittania regnare cessarunt, post annos ferme quadringenlam adiit. Habitabant autem intra vallum quod Severum trans insulam fecisse commemoravimus, ad plagam Meridianam, quod civitate
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑauere bͥtanni. aut hic campano
gmine corda tumet.
rio augusto filio theodosii minoris.
loco ab augusto quadragesimo qͣrto:
ante bienniũ romane irruptioĩs
que ꝑ halaricũ regẽ gothoꝵ facta ẽ.
daloꝵ. multeq cum his alie ꝓtri¬
tis francis tͣnsito rheno. totas ꝑ gal¬
lias seuirent. apd̃ bͥtannias granꝰ
municeps tẏrannꝰ creatur ⁊ oeci-¬
ditur. Huiꝰ loco constantinꝰ ex in¬
fima militia ꝓpt̾ solam spẽ noĩs
sine m̾ito uirtutis eligitur. Qui
continuo ut inuasit imꝑiũ in gal¬
lias tͣnsiit. ibi sepe a barbaris inder.¬
tis federib illusus. detͥmento mag-¬
no rei publice fuit. Uñ mox iuben¬
te honorio constantiniꝰ comes ingal¬
liã cum ex̃citu ꝓfectus: apd̃ arelatẽ
cuutatẽ eum clausit. cepit. occidit.
constantẽq filiũ eiꝰ: ex monacho ce.¬
sarem fecit. gerontiꝰ comes suus apd̃
uiennã int̾fecit. fracta ẽ aũ roma
a gothis anno millesimo centesimo

Expanded text:
pavere Britani, Aut hic Campano pavere Britani, Aut hic Campano gramine corda tumet.rio Augusto filio Theodosii minore, loco ab Augusto quadragesimo quarto, ante biennium Romanae inruptionis quae per Alaricum regem Gothorum facta est, dalorum, multaeque cum his aliae protritis Francis, transito Hreno, totas per Gallias saevirent, apud Brittanias Gratianus municeps tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia, propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur: qui continuo ut invasit imperium in Gallias transiit; ibi saepe a barbaris incertis foederibus inlusus detrimento magis reipublicae fuit: unde mox jubente Honorio Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit: Constantemque filium ejus quem ex monacho Caesarem fecerat, Gerontius comes suus apud Viennam interfecit. Fracta est autem Roma a Gothis anno millesimo sexagesimo
Abbreviated transcription (Latin):
mox etiã imꝑio restitutꝰ ẽ. elauso ui¬
delicet intͣ muros aquileie. captoq
norio qͣdragesimꝰ .iiiꝰ. abauig̾do reg¬
nũ suscipiens tenuit annos .xiii. Cuiꝰ
temporib pelagiꝰ bͥto cont᷑ auxiliũ
gr̃e suꝑne uenena sue ꝑtidie longe
lateꝙ disꝑsit: utens cooꝑatore iulia¬
no de campania quẽ dudum amissi
ep̾atus intemꝑans cupido exagitabat.
Quib sc̃s augustinꝰ sic̃ ⁊ cet̾i patres or¬
thodoximultĩ sententiarũ eatholica¬
rũ milib respond̾unt. Nec eoꝵ tam̃
dementiã corrigͥe ualebant. S quod
gͣuius ẽ correpta eoꝵ uesania magis
augescere contͣdicendo: quã fauen¬
do ueritati uoluit emendari. Quod
pulchre uersib heroicis ꝓsꝑ rechor
ininuat cum ait. contͣ augustinũ
narratur serpere qͥdam scͥptor quem
dudum liuor adurit ecdax. Quis ca-¬
put obscuris contectũ utcũꝙ cauer¬
nis. Tollere humo miserũ ꝓtulit
anguicłm: Aut hc̃ fruge sua eqͦrei

Expanded text:
mox etiam imperio restitutus est: clauso vimox etiam imperio restitutus est: clauso videlicet intra muros Aquileiae,  Al. anorio, quadragesimus tertius ab Augusto regnum suscipiens, tenuit annos tredecim. Cujus temporibus Pelagius Britto contra auxilium gratiae supernae venena suae perfidiae longe lateque dispersit, utens cooperatore Juliano de Campania, quem dudum amissi episcopatus intemperans cupido exagitabat: quibus sanctus Augustinus sicut et caeteri Patres orthodoxi multis sententiarum catholicarum millibus responderunt, nec eorum tamen dementiam corrigere valebant: sed quod gravius est correpta eorum vesania magis augescere contradicendo quam favendo veritati voluit emundari: quod pulchre versibus heroicis Prosper rhetor insinuat, cum ait: Contra Augustinum narratur serpere quidam Scriptor, quem dudum livor adurit edax. Quis caput obscuris contectum utcunque cavernis Tollere humo miserum propulit anguiculum? Aut hunc fruge sua aequorei
Abbreviated transcription (Latin):
nichena synodo detecta atq dãpnata.
nichomiiꝰ exitiabile ꝑfidie sue uirꝰ
ut diximꝰ ñ solum orbis totiꝰ s ⁊ insu¬
larum eccłiis asꝑserit.
gr̃anꝰ quadragesimꝰ ab augusto
post mortẽ ualentis sex annis imꝑiũ
tenuit: qͣnuis iam dudũ ⁊ antea cũ
patruo ualente ⁊ cum ualentiniano
frẽ regnaret. Qui cũ eũ afflictũ &
perie cõlapsiũ rei publice statũ iudet:¬
theodosiũ hispanũ uirũ restituende
rei publice necc̃itate apd̃ sẏrmiũ pur¬
pura induit: orientisq ⁊ thracie simul
p̃ferit imꝑio. Qua tempestate maximꝰ qͥd̾
dem: in bͥtanniã inuitꝰ ꝓpe modũ ab
ex̃citu imꝑator creatꝰ ingalliã tͣnsiit.
ibi gr̃anum augͥtũ subita incursiõe
ꝑt̾ritũ. atq in italiã tͣnsire meditan¬
tem doł circũuentũ int̃fecit. fr̃emq
eiꝰ ualentinianũ aug̾tũ italia expu¬
lit. Ualentinianꝰ inorientẽ refugienᷤ.
a thodosio pat̾na pietate susceptus.

Expanded text:
Nicaena synodo detecta atque damnata, Nicaena synodo detecta atque damnata, nihilominus exitiabile perfidiae suae virus, ut diximus, non solum orbis totius, sed et insularum Ecclesiis aspersit.Gratianus, quadragesimus ab Augusto, post mortem Valentis sex annis imperium tenuit, quamvis jamdudum antea cum patruo Valente et cum Valentiniano fratre 555 regnaret: qui cum afflictum ac pene collapsum reipublicae statum videTheodosium Hispanum virum, restituendae reipublicae necessitate apud Syrmium purpura induit, Orientisque et Thraciae simul praefecit imperio. Qua tempestate Maximus, vir et, in Britannia inuitus propemodum ab exercitu imperator creatus in Galliam transiit: ubi Gratianum Augustum subita incursione perterritum atque in Italiam transire meditantem dolis oircumuentum interfecit fratremque eius Valentinianum Augustum Italia expulit. Valentinianus in Orienta Theodosio paterna pietate susceptus,
Abbreviated transcription (Latin):
uerant. renouant eccł̃ias ad solum
usq destructas basilicas sc̃oꝵ mar ty¬
rũ fundant. ostruunt. ꝑficiũt. ac ue¬
luti uctricia signa passĩ ꝓpalant. dieᷤ
festos celebͣnt: sacra mundo corde atq
ore conficũte. Alansitq hec in eccłiis
xp̃i q̃ erant in bͥtannia pax usq adtẽ¬
pora arriane uesanie. q̃ corrupto orbe
toto: hanc etiã insulã extra orbẽ tam
longe remotã ueneno sui infecit erro¬
ris ⁊ hac qͣi uia pestilentie trañ orea¬
nĩ patefacta. ñ mora om̃is se lues here¬
seos cuiq insule noui semꝑ aliquid au¬
dire gaudenti. ⁊ nich certi firmit̾ obti¬
nenti infudit. His temporib constan¬
tius qui uiuente diocletiano galliã
suecudinis ⁊ cuulitatis inbtannia
morte obiit. Hic constantinũ filiũ
ex concubina helena creatũ imꝑato¬
rem galliarũ reliqͥt. Seribit aũ eut¬
pius qd constantinꝰ in b̾tannia creatꝰ
imꝑator patͥ in regnũ successerit. cuiꝰ
temporib arriana heresis exorta ⁊ in

Expanded text:
verant, renovant ecclesias ad solum usque destructas, basilicas sanctorum martyrum fundant, construunt, perficiunt, ac veluti vitricia signa passim propalant, dies festos celebrant, sacra mundo corde atque ore conficiunt: mansitque haec in Ecclesiis Christi quae erant in Brittania pax usque ad tempora Arrianae vesaniae, quae corrupto orbe toto, hanc etiam insulam extra orbem tam longe remotam veneno sui infecit erroris: et hac quasi via pestilentiae trans Oceanum patefacta, non mora omnis se lues haereseos cujusque, insulae novi semper aliquid audire gaudenti et nihil certi firmiter obtinenti infudit. His temporibus Constantinus qui vivente Diocletiano Galliam suetudinis et ciuilitatis in Britannia mortem obiit. qui Constantinum filium ex concubina Helena creatum imperatorem Galliarum reliquit. Anno ab pius, quod Constantinus in Brittania creatus imperator, patri in regnum successerit: cujus temporibus Arriana haeresis exorta et in
Abbreviated transcription (Latin):
ex etatib mundi tempora distin¬
guntur. Prima etas abadam usq ad
noe. ꝯtinens genationes. x anniuͭ. dcc lyi.
que tota ꝑiit diluuio. sic̃ infantiam
merg̾e solet obliio. Scd̃a anoe usq ad
abraham. gen̾ationes sunilit̃ cõplexa .x.
Annos aũ. cc .xcii. que inlingua inuen¬
ta ẽ id̃ ebrea. A puericia nãq homo in¬
cipit nosse loqui pꝰ infantiã que ⁊ nom̃
inde accepit qd fari idẽm loqui ñ pot̾.
Tercia ab abraham usq ad dõ geu̾atio¬
nes .xiiii. ann̾ uͦ. decce ⁊ xlii. ꝯtinens ⁊
qd̾ adolescentia incipte homo posse ge¬
migrationem babylonis. genationib
eque uixta matħm xiiii. annis uero
cocclxxiii. porrecta a qua regũ temꝑa
no ẽ habilis. Qnta deinde usq ad
aduentum saluatoris in carne gen̾a¬
tionib ⁊ ipsa .xiiii. Sorto aunis dhexx¬
uiii. extenta. Inqua ut gͣui senectu
tefessa mał crebriorib plebs hebrea
qͣssaturus. Sexta q̃ nẽ agitur nulla
gen̾ationum uł tempoꝵ serie certa: s

Expanded text:
ex aetatibus mundi tempora distinguuntur. Prima aetas ab Adam usque ad Noe continens generationes X, annos vero MDCLVI. Quae tota periit diluvio, sicut infantiam mergere solet oblivio. Secunda a Noe usque ad Abraham generationes similiter complexa X, annos autem CCXCII. Quae in lingua inventa est, id est, Hebraea. A pueritia namque homo incipit nosse loqui post infantiam, quae et nomen inde accepit, quod fari, id est, loqui non potest. Tercia ad Abraham usque ad David, generationes XIIII, annos quoque DCCCCXLII continens. Et quia ab adolescentia incipit homo posse gemigrationem Babilonis, generationibus eque iuxta Matheum XIIII, annis autem CCCCLXXIII porrecta. De qua regum tempora no est habilis. Quinta deinde usque ad adventum salvatoris in carne, generationibus et ipsa XIIII, porro annis DLXXXVIII extenta. In qua ut gravi sete fessa malis crebrioribus plebs Hebraea quassatur. Sexta, quae nunc agitur, nulla generationum vel temporum serie certa, sed
Abbreviated transcription (Latin):
qui ꝓ abel natus ẽ. Sech. anñ . cu. genu¬
ie enos qu cepte inuocare nom̃ dñi.
Enos anñ .xc. genuie cainan. Caman
annoꝵ lex. genuit malael. qui int̾õ¬
tatur plantatio dñi. Malaleelanno¬
rũ. heo genuit iarech. Iarethanñ. chxii.
genuit enoch. qui tͣnslatꝰ ẽ a deo.Enoch
auñ .xlu. genuit matusalã. Concupis¬
cunt filii dei filias hominũ. Matusa¬
lam annoꝵ clxxxuii. genuit lamech.
Gigantes nati sunt. Lamechannoꝵ
.clxxii. genuit noe. qui archã edifica¬
uit. Noe annoꝵ. de. uenit diluuiũ.

Expanded text:
 annorum CV genuit Enos. Iste incoepit invocare nomen Domini. Enos annorum XC genuit Cainan. Cainan annorum LXX genuit Malaleel, qui interpretatur plantatio Domini. Malaleel annorum LXV genuit Jareth. Jareth annorum CLXII genuit Enoch, qui est translatus a Deo. Enoch annorum LXV genuit Mathusalem. Concupiscunt filii Dei filias hominum. Mathusalem annorum CLXXXVII genuit Lamech. Gigantes nati sunt. Lamech annorum CLXXXII genuit Noe, qui arcam aedificavit. Noe anno DC venit diluvium.
Abbreviated transcription (Latin):
no scd̃o pꝰ diluuiũ genuit arphaxat
a quo chaldei. Arphaxat annoꝵ.xxxu.
genuit selai. aquo samarite ⁊ indi.
Sela. ann̾.xxx. genuit eber. aqͦ ebrei.
heber annoꝵ xxxiiii. genuit falech
turris edificatur. falech annoꝵ.xxx.
genuit reu. Dii pͥmũ adorant᷑. Reu
anñ . xxxii. genuit seruch. Regnũ sci¬
tharũ inchoat. Sexuch anñ .xxx. gen̾
nachor. Regnũ egyptioꝵ nascitur.
Nachor anñ.xxuiiii. genuit thara. Reg¬
nũ assyrioꝵ ⁊ sycinioꝵ exoritur. Thara

Expanded text:
no II post diluvium genuit Arphaxat, a quo Chaldaei. Arphaxat annorum XXXV genuit Sale, a quo Samaritae et Indi. Sale annorum XXX genuit Heber, a quo Hebraei. Heber annorum XXXIV genuit Phalech. Turris aedificatur. Phalech annorum XXX genuit Reu. Dii primum adorantur. Reu annorum XXXII genuit Seruch. Regnum Scytharum inchoat. Seruch annorum XXX genuit Nachor. Regnum Aegyptiorum nascitur. Nachor annorum XXIX genuit Thara. Regnum Assyriorum et Sicyoniorum exoritur. Thara
Abbreviated transcription (Latin):
Wagenses cecłe s ñ fuge compulit. Ut̾
flum̃ gͥ repulsi uiuis supͣ mortuos tͣn¬
seuntib magnammit̃ restit̾unt. Qͥ¬
dam uͦ noreyagensis fama dignꝰ et̃na:
suꝑ pontẽ restitit. ⁊ plus .xl. uiris an¬
gloꝵ securi cedens electa usq ad nonã
diei horam omnẽ ex̾citum angloꝵ deti¬
nirte solus. Usq quo qͥdam nauĩ in¬
gressus ꝑ foramina pontis incelandis
eum ꝑcussit iaculo. Transientes gͥ an¬
gli haraldum regẽ ⁊ tosti cicid̾unt ⁊to¬
tam noreyagensiũ aciem uł armis stra¬
uert̃ uł igne dep̾h̾nsos combussor̃t̃.
araldus rex angloꝵ eadem
die reũsus ad eoner ic cum sũma
cupauit. ⁊ castellũ ꝯstrux̃ ap̃ hastinges.
Rex gͥ ñ segnis aduolans: aciem suã
ꝯstruxit in planiꝰs hastinges. Witis uͦ
.u. cat̾uas equitũ splendide ꝓmouit in
hostem. Quib t̾ribilit̾ dispositis ora¬
tionẽ huiꝰcemodi habuit. Nos alloqͦr
normanni gentiũ fortissimi ñ qͣ ur̃e¬

Expanded text:
mpulit. Ultra flumen igitur repulsi, vivis supra mortuos transeuntibus magnanimiter restiterunt. Quidam vero Norwegensis fama dignus aeterna super pontem restitit, et plus XL viris Anglorum securi caedens electa usque ad horam diei nonam omnem exercitum Anglorum detinuit solus; usquequo quidam navim ingressus per foramina pontis in celandis eum percussit jaculo. Transeuntes igitur Angli Haraldum regem et Tosti occiderunt, et totam Norwegensium aciem vel armis straverunt vel igne deprehensos combusserunt. Haraldus rex Anglorum eadem die reversus ad Couirwic cum summa cupavit, et castellum construxit apud Hastings. Rex igitur non segnis advolans aciem suam construxit in planis Hastings. Willielmus vero V catervas equitum splendide promovit in hostem; quibus terribiliter dispositis, orationem hujuscemodi habuit: Vos alloquor, Normanni, gentium fortissimi, non qu
Abbreviated transcription (Latin):
cẽ in mare ꝑfectus: Int̾ea uenit tosti
consul inhumbrã cum.lx. puppib. Eo¬
Winus uͦ consul ueniens cũ exc̃tcu fu¬
gauit eum. Ille uͦ fugiens in scothiã
obuiauit haraldo regi norwagie cũ
.ccc. puppib. ⁊ tosti ualde gauisꝰ sub¬
ditus ẽ ei. Deinde uenert̃ ambo ĩhũ¬

Expanded text:
cem in mare profectus est. Interea venit Tosti cem in mare profectus est. Interea venit Tosti consul in Humbram cum LX puppibus; Edwinus vero consul veniens cum exercitu fugavit eum. Ille vero fugiens in Scotiam obviavit Haraldo regi Norwegiae cum CCC puppibus; et Tosti gavisus valde subditus est ei. Deinde ambo
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃m ⁊ odonem ꝯsulem ⁊ om̃s francos
bodsinus ⁊ filii sui arte sua abanglia
exulau̾ant. Tercio qd̃ harald̃ in ꝑiu-¬
rium ꝓlapsus regnũ quod ure cogna¬
tionis suũ eẽ debuerat. sine aliqͦ uire
inuaserat. pͥnceps uͦ normannoꝵ ꝯuo¬
cans auxilium anglie ꝯquirende ab
eis petiit. Quib ad se ꝯsiliandos eunti.¬
bus Willmꝰ filius osb̃m dapifer ducis int̾¬
fuit. Qui gͣuissimũ iter ad angliam ca¬
pescendam gentẽq angloꝵ fortissimã
ꝑhibens contͣ paucissimos in angliã
ire uolentes acerrime litigaurt. Quod
audientes ꝓceres ualde gauisi: fidẽ
decłunt ei ut quod ip̃e dicet om̃s ꝯcede¬
rent. Ingressus gͥ añ eos coram duce dix̃.
Paratus sum in hac expeditione cũ meis
om̃ib deuote ꝓficisoi. Oportuit gͦ om̃s
normannoꝵ pͣrincipes u̾bum eiꝰ ꝓseqͥ.
Classis itaq maxima parata ẽ ad por¬
tum qui uocatur scĩ Walerici. Quiod
audiens rex haraldꝰ uir belł acerri.¬
mus cũ nauali ex̃citu ꝯtra wilłm du¬

Expanded text:
episcopum et Odonem consulem et omnes Francos Godwinus et filii sui arte sua ab Anglia exsulaverant. Tertio, quod Haraldus in perjurium prolapsus regnum, quod jure cognationis suum esse debuerat, sine aliquo jure invaserat. Principes vero Normannorum convocans, auxilium Angliae conquirendae ab eis petiit. Quibus ad se consiliandos euntibus Willielmus filius Osberti dapifer ducis interfuit; qui gravissimum iter ad Angliam capessendam, gentemque Anglorum fortissimam perhibens, contra paucissimos in Angliam ire volentes acerrime litigavit, quod audientes proceres valde gavisi fidem dederunt ei, ut quod ipse diceret omnes concederent. Ingressus igitur ante eos coram duce, dixit: Paratus sum in hac expeditione cum omnibus meis devote proficisci. Oportuit ergo omnes Normannorum principes verbum ejus prosequi. Classis itaque maxima parata est ad portum, qui vocatur Sancti Walerici. Quod audiens rex Haraldus vir bellis acerrimus, cum navali exercitu contra Willielmum du
Abbreviated transcription (Latin):
⁊sꝑeo uicerunt.
net rex anno .xii. iuit ab anglia
um. regnũq illud recepit in suã. Cũ
uͦ inde redisset in angliam rex olaf
rediens in nordiyagiã a pat̾rie illius
gente occisus ẽ. Remansitq cnut reg¬
num illud dum uixit. Circa hoc tẽpꝰ
Rob̾to regi francie succ̃ henricꝰ filius

Expanded text:
Speon vicerunt. nut rex anno duodecimo ivit ab Anglia um, regnumque illud recepit in suam subditionem. Cum vero inde redisset in Angliam rex Olaf rediens in Norwegiam a patriae illius gente occisus est. Remansitque Cnut regnum illud dum vixit. Circa hoc tempus Roberto regi Francorum successit Henricus filius
Abbreviated transcription (Latin):
impecitꝰ. s famuł eiꝰ ferri igniti ui¬
dicio dñm purgans: regio restituit
amor. ⁊ maculã pontificali det̾sit
decori. hoc tp̃r. hoc auctore. his cau¬
sis: incepta ẽ eccłia moderna linco¬
liensis.
erum iam reb usq ad tẽpora
ur̾a ꝑductis: nouis nouus lib̃
ẽ donandus. Si aũ ⁊ hic p̃dictoꝵ reça¬
pitulatio elucidans requiratur. nͨ
obista cum pauca sint lectori moleftꝰ
uniu̾sos fines anglie xxxuii. añ seꝑ cũ labore
E dinundꝰ iuuenum fortissimus regna¬
uit .i. anñ ⁊ ꝑditione occisus ẽ.
¶nut om̃ium p̃decessoꝵ suoꝵ maximus:
Haraldus filius eiꝰ. regnauit .iiii. ann̾

Expanded text:
impetitus; sed famulus ejus ferri igniti juimpetitus; sed famulus ejus ferri igniti judicio dominum purgans regio restituit amori, et maculam Pontificali detersit decori. Hoc tempore, hoc auctore, his causis incepta est Ecclesia moderna Lincolniensis. Verum jam rebus usque ad tempora nostra perductis, novis novus liber est donandus. Si autem et hic praedictorum recapitulatio elucidans requiratur, nec ob ista, cum pauca sint, lectori molestusversos fines Angliae XXXVII annis semper cum labore. Edmundus juvenum fortissimus regnavit uno anno et proditione occisus est. Cnut omnium praedecessorum suorum maximus Haraldus filius ejus regnavit quatuor annis,
Abbreviated transcription (Latin):
censis iusticiariꝰ ⁊ pͥnceps totiꝰ anglie.
⁊ Remigius ep̃s lincoliensis. De qͦ pau¬
ca tange res exigit.
emigio gͥ qui monachꝰ fuerat ap̃
fescamp dederat rex ep̃atum dore¬
cestrie. que sita ẽ suꝑ tamasim. Cũ aũ
ep̃atus ille maior om̃ib anglie a tama¬
illa modica erat. Cum in eodẽ ep̃atu ci¬
uitas clarissimalincolie dignior sede
ep̾ali uidetur. mercatis gͥ p̃diis in ipso
ũtice urbis iuxta castellũ turrib fortis¬
simis eminens in loco forti fortẽ. pul¬
chro pulchrã. uirgini uirginũ ⁊stru¬
xit eccłiam. Que ⁊ grata eẽt deo serui¬
entib ⁊ ut ꝓ temꝑe oportebat inuinci¬
bilis hostib. Piuntiã tam̃ lindisse ar¬
chiep̃s eboracensis calũpniabatur ex
antiqua tempoꝵ serie. Remigiꝰ uͦ ni¬
chili ducens in peticionem eiꝰ ñ segni¬
ter opꝰ inceptum ꝑegit. Pactumq cłi¬
cis doctrina ⁊ morib approbatissimis
decorauit. Erat siqͥdem statura par¬
nustus. De regia qͥdem ꝓditione fuat

Expanded text:
censis justitiarius et princeps totius Angliae; et Remigius episcopus Lincolniensis, de quo pauca tangere res exigit. Remigio igitur, qui monachus fuerat apud Felcamb dederat rex episcopatum Dorecestre, quae sita est super Tamesim. Cum autem episcopatus ille major omnibus Angliae a Tameilla modica erat, cum in eodem episcopatu civitas clarissima Lincolniae dignior sede episcopali videretur. Mercatis igitur praediis in ipso vertice urbis juxta castellum turribus fortissimis eminens in loco forti fortem, pulchro pulchram, virgini virginum construxit Ecclesiam; quae et grata esset Deo servientibus, et ut pro tempore oportebat invincibilis hostibus. Provinciam tamen Lindisse archiepiscopus Eboracensis calumniabatur ex antiqua temporum serie. Remigius vero nihili ducens impetitionem ejus, non segniter opus inceptum peregit; peractumque clericis doctrina et moribus approbatissimis decoravit. Erat siquidem statura parnustus. De regia quidem proditione fuerat
Abbreviated transcription (Latin):
bes sagittarũ. Thonitruũ sequitur
ictuum. Insilit ignita collisio galea¬
rum ⁊ ensium. Cum gͥ haraldꝰ totam
gentẽ suam in una acie strictissime
locasset ⁊ qͣi castellũ inde ꝯstruxisset:
imꝑenetrabiles erant romãnis. Docu
lare. fugientes aũ ad quandã foueã
magnã dolose ꝓtectam deuener̃t. Ubi
multꝰ numeriis eoꝵ corruens: oppressꝰ ẽ.
Dum gͥ angli insequendo ꝑsistunt: acies
si ibidem ex magna parte ꝑierunt.
Docuit ĩ dux Wilimꝰ uiros sagittarioᷤ
ite ñ hostẽ directe s in aera sursũ sagre¬
tas emittentes: cuneũ hostilẽ sagtis
cerarent. Quod anglis magno fuit dec¬
mento. Uigiiti aũ equites streniussi¬
angloꝵ catͣuam ꝑrumpentes: signũ
regiũ quod uocatur standard arripe¬
rent. Quod dũ fac̾ent: plures eoꝵ aeri¬
si sunt. Pars aũ eoꝵ uia gladiis facta.
standard asportauit. Int̾ea totus imb
sagittatioꝵ cecidit cirta regem haral¬

Expanded text:
bes sagittarum. Tonitruum sequitur bes sagittarum. Tonitruum sequitur ictuum. Insilit ignita cellisio galearum et ensium. Cum ergo Haraldus totam gentem suam in una acie strictissime locasset, et quasi castellum inde construxisset, impenetrabiles erant Normannis. Doculare. Fugientes autem ad quamdam foveam magnam dolose protectam devenerunt; ubi multus numerus eorum corruens oppressus est. Dum igitur Angli in sequendo persistunt, acies si, ibidem ex magna parte perierunt. Docuit etiam dux Willielmus viros sagittarios, ut non in hostem directe, sed in aera sursum sagittas emitterent, cuneum hostilem sagittis caecarent. Quod Anglis magno fuit detrimento. Viginti autem equites strenuissiAnglorum catervam perrumpentes, signum regium, quod vocatur Standard, arriperent. Quod dum facerent plures eorum occisi sunt. Pars autem eorum via gladiis facta Standard asportavit. Interea totus imber sagittariorum cecidit circa regem Haral
Abbreviated transcription (Latin):
em suam uob̾ ostend̾e ausũ fuisse: Michi
tam̃ stupori ẽ qd̾ eos qui parentes nir̃os cũ
aluredo cognato meo ꝓditione nefanda
excapitauert̃: ocłis ur̃is uidistis. ⁊ eoꝵ
capita nefanda adhuc humeris eoꝵ suꝑ¬
sunt. Elrigite uexilla uiri. ne sit ire ꝑ¬
merite modꝰ uł modestia. Ab orientẽ ãd
occidentẽ uideatur fulmen gle ur̃e
audiatur thonitruũ impetus ur̃i. um¬
dicesq generosissimi sanguinis. Nondũ
ꝑorauerat dux wilłmꝰ om̃s ira accensi
ultͣ quam credi pot̾ scd̾m acies suas
impetu ineffabili ꝓuolabant in hostẽ.
ducẽq iam sͥ sol loquentẽ relinq̃bãt.
Quidã uͦ nomine tailefer dudũ añꝙͣ
cohirent bellatores: ensib iactatis lu¬
dens coram gente angloꝵ dum in eum
om̃s stuꝑent: quendã uexilliferũ an¬
glorum int̾fecit. Sed̃o: similit̾ egie. Ter¬
cio: idem agens ⁊ ipse int̾fectus ẽ. ⁊ a¬
cies sͥ offend̾unt. Incipit letifera nu-¬

Expanded text:
em suam vobis ostendere ausum fuisse? Mihi em suam vobis ostendere ausum fuisse? Mihi tamen stupori est qAlfredo cognato meo proditione nefanda excapitaverunt oculis vestris vidistis, et eorum capita adhuc humeris eorum supersunt. Erigite vexilla, viri; nec sit irae promeritae modus vel modestia. Ab oriente ad occidentem videatur fulmen gloriae vestrae; audiatur tonitruum impetus vestri, vindicesque generosissimi sanguinis. Nondum peroraverat dux Willielmus: omnes ira accensi ultra quam credi potest secundum acies suas impetu ineffabili provolabant in hostem, ducemque jam sibi soli loquentem relinquebant. Quidam vero nomine Taillefer diu antequam coirent bellatores, ensibus jactatis ludens coram gente Anglorum, dum in eum omnes stuperent, quemdam vexilliferum Anglorum interfecit. Secundo similiter egit. Tertio idem agens, et ipse interfectus est: et acies sibi offenderunt. Incipit laetifera nu
Abbreviated transcription (Latin):
tam expeditionẽ ꝑagendã. Et ne pacrũ
sit uob̃ homines uicisse: uicit pͥmꝰ Ra¬
 poralit̾ colluctans ⁊ ꝑsternens liganꝰq
manꝰ eiꝰ pꝰ t̾ga. oonfusũq uictor angłoꝵ
reliquit. S quid pͥsca narro: Nõne uob̃
ꝯgredientib in eo tp̃r ap̃ mortemer frã¬
ci p̃cipites p̾posuere fugam betł. calca¬
ria telis. uos aũ Radulfo sũmo iluce frã¬
corum int̾fecto fama spoliisq potiti na¬
turale bonũ solita necessitate tenuistiꝰ.
qia ꝓcedat aliquis angloꝵ quas centies
antecessores nr̃i daci ⁊ nor wagenses
belł uicert̃ demonstretq gentẽ Rou ex
eius tp̃r usq nc̃ semel militie naufra¬
gia ꝑpensam eẽ ⁊ ego uictus abscedo. Nõ¬
ne gͥ pudori uob̾ ẽ gentẽ uinci solitã. gen¬
tẽ arte belli cassã. gentẽ nec ⁊̃ sagittas ha¬
bentẽ: otra uosõ forcissum qͣi bello ordina¬
tam ꝓcecde: Nõne uob̃ pudet regẽ haral¬
dum contͣ me in p̾sentia ur̃i ꝑ uirũ fati¬

Expanded text:
t ne parum sit vobis homines vicisse, vicit et poraliter colluctans, et prosternens, ligansque manus ejus post terga confusumque victor Anglorum reliquit? Sed quid prisca narro? Nonne vobis congredientibus in eo tempore apud Mortemer, Franci praecipites praeposuere fugam bellis, calcaria telis? Vos autem, Radulfo summo duce Francorum interfecto, fama spoliisque potiti, naturale bonum solita necessitate tenuistis. Eia procedat aliquis Anglorum, quos centies antecessores nostri, et Daci et Norwagences bellis vicerunt: demonstretque gentem Rou ex ejus tempore usque nunc semel militiae naufragia perpessum esse, et ego victus abscedo? Nonne igitur pudori vobis est gentem vinci solitam, gentem belli cassam, gentem nec etiam sagittas habentem, contra vos, o fortissimi, quasi bello ordinatam procedere? Nonne vobis pudet regem Heraldum contra me in praesentia vestri perjurum faci
Abbreviated transcription (Latin):
consulẽ cognatũ suũ misit incarce¬
rem. S Walth ꝯsulẽ decollari fecit ap̃
Winceastre. ⁊ sepultꝰ ẽ ap̃ crulande.
Cet̾oꝵ uͦ qui nuptiis pͣuis int̾fuerãt:
multos fugauit multos ocłis pͥua¬
uit. Radulfus aut̃ consul adducens
cnut filiũ suem regis dacoꝵ. ⁊ hacun
consulẽ rediit in angliã cũ .cc. puppib.
d cum. xĩ auderent contͣ regẽ Willm¬
pugnare: tͣnsfretauerunt in flan¬
onam. Codem anno edud regina de
ni aũ castellum tenuerũt uirilit
donec rex francie adueniens lib̾a-¬
uit eos. Rost ea uͦ rex francie ⁊ rex

Expanded text:
in carcerem. Sed Walthef consulem decollari fecit apud Wincestre, et sepultus est apud Cruland. Caeterorum vero, qui nuptiis pravis interfuerant, multos fugavit, multos oculis privavit. Radulfus autem consul adducens secum Cnuth filium Suein regis Dacorum et Hacun consulem rediit in Angliam cum CC puppibus. Sed cum non auderent contra regem Willipugnare transfretaverunt in Flandriam. Eodem anno Edith regina decni autem castellum tenuerunt viriliter, donec rex Franciae adveniens liberavit eos. Postea vero rex Franciae, et rex
Abbreviated transcription (Latin):
tanta potitus uictoria: susceptꝰ alon¬
doniensib pacifice corononatꝰ ẽ apud
West must̾ ab aldredo eboraci archiep̃o
Sic facta ẽ mutatio dext̾e excelsi. Quã
cometa ingens in exordio eiꝰdẽ anm
designau̾at. Unde dictum ẽ.
Anno milleno sexageno quoq seno.
Angloꝵ mete flaminas sensere comete.
¶õmissũ aũ ẽ bellum mense septẽbri in
sestuutate scĩ calixti.
ꝓ defunctis suis ꝯstruxit. ⁊ eam digne
nomine belli uocauit.
uillinꝰ rex annosequenti mare
tͣnsiit ducens secũ obsides ⁊ thes¬
auros. Et eodem anno rediens: diui¬
sit t̾ram militib suis. S edgar uiue¬
nis cum multis militib ꝑgens insco¬
tam sororẽ suam desponsaute. Cum
aiũ rex Rob̾to comiti consulatũ nodhilbea
dedisset: ꝓuintiales eum ⁊ cũ eo. doceo.
homines ocrid̾unt. Tunc edgar iu¬
uenis cum om̃i gente nordhumbre
uentt eouerwie. ⁊ burgenses cũ eo
paeẽ fecerunt. Rex uͦ adueniens
cum ex̃citu ciuitate p̃data magnã

Expanded text:
tanta potitus victoria susceptus est a Londoniensibus pacifice et coronatus est apud Westminster ab Aldredo Eboracensi episcopo. Et facta est mutatio dextrae Excelsi; quam cometa ingens in exordio ejusdem anni designaverat. Unde dictum est: Anno milleno sexageno quoque seno Anglorum metae flammas sensere cometae. Commissum est autem bellum mense Octob. in festivitate Sancti Calixti. pro defunctis suis construxit; et eam digne nomine Belli vocavit. Willielmus rex anno sequenti mare transiit ducens secum obsides et thesauros: et eodem anno rediens divisit terram militibus suis. Sed Eadgar juvenis cum multis militibus pergens in Scosuam Margaretam desponsavit. Cum autem rex Roberto comiti consulatum Nordhumbre dedisset, provinciales eum et cum eo nongentos homines occiderunt. Tunc Edgar juvenis cum omni gente Nordhumbre venit Govirwic: et burgenses cum eo pacem fecerunt. Rex vero veniens cum exercitu civitate praedata, magnam
Abbreviated transcription (Latin):
in puerili etate. Rex uͦ enut romã
splendide ꝑrexit ⁊ elemosinã que uo¬
catur Romescot quã antecessores sui
ded̾unt eccłie romane ꝑhennit̾ as-¬
signauit. Quis aũ numeret elenio¬
sinã eiꝰ dapsilitates eiꝰ. ⁊ magnalia
que gessio rex magnꝰ in ꝑegͥnatione
illa: Non fuit rex sub occidentali mũ¬
di luntte qui tam splendide tam fa¬
mose rome scã loca petisset. Eodẽ uͦ
anno Roma rediens: ꝑrexit insco¬
thiam. ⁊ melcolm rex scothie subdi

Expanded text:
n puerili aetate. Rex vero Cnut Romam splendide perrexit; et eleemosynam, quae vocatur Romscot, quam antecessores sui dederant Ecclesiae Romanae, perenniter assignavit. Quis autem numeret eleemosynas ejus, et dapsilitates ejus, et magnalia, quae gessit rex magnus in peregrinatione illa? Non fuit rex sub Occidentali limite, qui tam splendide, tam famose Romae sancta loca petiisset. Eodem vero anno Roma rediens, perrexit in Scotiam: et Melcolm rex Scotiae subdi
Abbreviated transcription (Latin):
nia supplex obtulisset. Nõne patreᷤ ur̃i
regem francorũin Rochomago ceꝑunt.
tenuerunt: donec Ricardo puero duci
ur̃o normanniã reddit eo pacto quod
in om̃i collocutione reg̾ francie ⁊ du¬
cis normannie gladio dux accinge¬
retur. regem uͦ nec gladiũ nec cul-
tionem patres ur̃i regi magno cogen¬
tes statuerunt. Nõne sccł̾s Ricardus¬

Expanded text:
 supplex obtulisset? Nonne patres vestri regem Francorum in Rothomago ceperunt, et tenuerunt donec Richardo puero duci vestro Normanniam reddidit, eo pacto quod, in omni collocutione regis Franciae et ducis Normanniae, gladio dux accingeretur, regem vero nec gladium nec etiam tionem patres vestri regi magno cogentes statuerunt. Nonne id
Abbreviated transcription (Latin):
uł cap̃. uł brachium imposuit. Alanda-¬
uitq regi qd̵̃ ad firrmã suam ꝓpans ciboᷤᷤ.
salsatos sufficient̾ inueniret: alios sec̃
deferre curaret. Rex gꝰ eum obscelus ad:¬
hec infinitum delegari ⁊ exulari p̾cepit.
diardi anno .xxiiii. nordhũbͥ
hec audientes: tosti ꝯsulem suũ qͥ
multas eis cedes ⁊ clades ingesserat: fu¬
gauerunt. Omnẽq familiã suam tam¬
thesauros ⁊ arma eiꝰ in eoueroric. Consti

Expanded text:
vel caput, vel brachium imposuit. Mandavel caput, vel brachium imposuit. Mandavitque regi, quod ad firmam suam properans cibos salsatos sufficienter inveniret, alios secum deferre curaret. Rex ergo eum ob scelus adeo infinitum delegari, et exsulari praecepit. Edwardi regis anno XXIV Nordhumbri haec audientes Tosti consulem suum, qui multas eis caedes et clades ingesserat, fugaverunt: omnemque familiam suam interthesauros et arma ejus in
Abbreviated transcription (Latin):
tuit ibi aliuĩ regem. Contigit aũ eodẽ
ano qd̾ in aula regia ap̃ winlesores
tosti baraldũ frem suũ regi uma ppi¬
nantẽ capitł coram ipso rege arripue¬
eit. Inuidie nãq ⁊ odii fomitẽ ministra¬
eẽt: artius a rege fr̃ suus dilig̾etur. sͥ
impetu furoris ꝓpulsus: ñ potute cobi¬
bere manus ã cesariȩ fr̃is. Rex aũ ꝑniciẽ
eorum iam appropinqͣre p̃dix̃. ⁊ iram
ãi iam ñ differendam. Tante nãq seui¬
tie fr̃s illierant: quod cum alicuiꝰ niti¬
dam uillamospic̾ent: dominatorem
de nocte int̾fici iub̾ent. totamq ꝓgeni-¬
em illiuis possessionẽꝙ defuncti optine.¬
rent. Ee isti qͥdem iusticiarii erant reg¬
ni. Iosti igit᷑ furibunde discedens are-¬
ge.⁊ a fre suo ꝑrexit adhereforde uͥ fr̃
siuis corcodium regale maximũ paraue¬
rat. Ubi ministros fr̃i om̃s detruncans:
singulis uasis uini. medonis. ceruisie.
piginenti. morati. eysere. crus humanũ.

Expanded text:
tuit ibi alium regem. Contigit autem eodem tuit ibi alium regem. Contigit autem eodem anno, quod in aula regia apud Windleshores Tosti Haraldum fratrem suum regi vina propinantem capillis coram rege ipso arripuerit. Invidiae namque et odii fomitem ministraesset, arctius a rege frater suus diligeretur. Igitur impetu furoris propulsus non potuit cohibere manus a caesarie fratris. Rex autem perniciem eorum jam appropinquare praedixit, et iram Dei jam non differendam. Tantae namque saevitiae fratres illi erant, quod cum alicujus nitidam villam conspicerent, dominatorem de nocte interfici juberent, totamque progeniem illius, possessionemque defuncti obtinerent. Et isti quidem justitiarii erant regni. Tosti igitur furibunde discedens a rege et a fratre suo, perrexit ad Hereforde, ubi frater suus corrodium regale maximum paraverat: ubi ministros fratris sui omnes detruncans singulis vasis vini, medonis, cervisiae, pigmenti, morati, sicerae, crus humanum,
Abbreviated transcription (Latin):
ditauit. Construxit ⁊̃ eccłiam ston suib
ꝓmuntorio lincolie ⁊multas alias.
Algarus uͦ filiꝰ eiꝰ suscepit ꝯsulatũ oraste.
dwardi regis anno .xxii.
cum iam henrico rege defuncto
philippꝰ filius eiꝰ regnaret. Wilłs dux
normannoꝵ subiugauit sͥ cenomãnã
haraldus uͦ tͣnsiens inflandriã tem¬
pestate compulsus: uenit inponti.¬
cuã ꝓuintiã. Quẽ captũ consul pon¬
ticus will̃o duci normannie reddidit.
quias sc̃oꝵ multas ⁊ electissimas sefi¬
liam eiꝰ ducturũ ⁊ angliam pꝰ mortẽ
ed Wardi ad opꝰ eiꝰ ser ⁊ uaturũ. Sũ¬
mo gͥ honore susceptꝰ ⁊ mun̾ib am¬
plis ditatus cũ reu̾̃sus eẽt in angliã
ꝑuirii crimen elegit. Anno uͦ seqͥnti
haraloꝰ ⁊ tosti ꝑ rexerunt in expedi¬
tionẽ in walia. Gens uͦ patͥe subdita
est eis ⁊ obsides dedit. Postea siqͥ dem occi¬
dunt regem suũ gnfiũ ⁊ atculunt
haraldo caput eius. Haraldus uͭ sta¬

Expanded text:
ditavit. Construxit etiam Ecclesiam Stow sub ditavit. Construxit etiam Ecclesiam Stow sub promontorio Lincolniae, et multas alias. Algarus vero filius ejus suscepit consulatum Cestriae. Edwardi regis anno XXII cum jam Henrico rege defuncto Philippus filius ejus regnaret, Willielmus dux Normannorum subjugavit sibi Cenomanniam. Haraldus vero transiens in Flandriam, tempestate compulsus est in Ponticam provinciam. Quem captum consul Ponticus Willielmo duci Normanniae reddidit. quias sanctorum multas et electissimas se filiam ejus ducturum: et Angliam post mortem Edwardi regis ad opus ejus servaturum. Summo igitur honore susceptus, et muneribus amplis ditatus, cum reversus esset in Angliam perjurii crimen elegit. Anno vero sequenti Haraldus et Tosti perrexerunt in expeditionem in Walliam. Gens vero patriae subdita est eis, et obsides dedit. Post ea siquidem occiderunt regem suum Griffinum, et attulerunt Haraldo caput ejus. Haraldus vero sta
Abbreviated transcription (Latin):
sequenti siwardus consul rigidissimꝰ
ꝓfluuio uentris ductus: mortẽ sen¬
sit immin̾e. Dixitq Quantꝰ pudor me
tot in bellis mori ñ potuisse. ut uacea¬
rum morti cũ dedecore reseruarer: In¬
duite me saltẽ lorica mea impenetra¬
Securim auratã mͥ ponite in dextra.
ut militũ fortissimus mͦ militis mo¬
riar. Dix̾at. ⁊ ut dix̾at armatus: ho¬
nori fice sp̃m exalauit. S qr waltheof
filiꝰ eiꝰ adhuc paruulus erat: datus ẽ
consulatꝰ eĩ dosti filio sodwini ꝯsulis.
Eodem anno algarus consul ceast̾e
exulatus ẽ qr de ꝓditione regis conuie¬
tus in concilio fu̾erat. Ille uͦ ꝑgens ad
grifinũ regem nordwales rediens
cũ eodem rege combussit hereborde.
Wardus filiꝰ edmundi idest latus ter¬
tim mortuus ẽ ⁊ sepultus ap̃ londo¬
niam in eccłiam scĩ pauli. Hic fuit
mater matild̃ regine angloꝵ ⁊ darno
urbanissimi regis scothoꝵ. leuritus
uiguit. ⁊ abbatiã ap̃ couente ꝯftru¬
xit. ⁊ auro ⁊ argento incomꝑabiliter

Expanded text:
sequente Siwardus consul rigidissimus profluvio ventris ductus mortem sensit imminere. Dixitque: Quantus pudor me tot in bellis mori non potuisse, ut vaccarum morti cum dedecore reservarer? Induite me saltem lorica mea impenetrasecurim auratam mihi ponite in dextra, ut militum fortissimus modo militis moriar. Dixerat; et ut dixerat, armatus honorifice spiritum exhalavit. Sed quia Walteof filius ejus adhuc parvulus erat, datus est consulatus ejus Tosti filio Godwini consulis. Eodem anno Algarus consul Cestriae exsulatus est, quia de proditione regis in consilio convictus fuerat. Ille vero pergens ad Griffinum regem Nordwales, rediens cum eodem rege combussit Hereford etwardus filius Edmundi Irenside in tertim mortuus est, et sepultus apud Londoniam in ecclesia Sancti Pauli. Hic fuit mater Mathildis reginae Anglorum, et Davidis urbanissimi regis Scotorum. Lefricusviguit, et abbatiam apud Coventre construxit: et auro et argento incomparabiliter