comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
penitere. Pecisti fornicationẽ contra nat᷑ã
idẽ ut cũ masculis ł cũ animalib coires.
idest cũ equa. ẽ uacca. ł c̃ asina. ł ẽ alio ali¬
quo animali: Si semel ł bis fecisti: & si
uxorem non habuisti qd actimplere tuã

Expanded text:
oeniteas. Fecisti fornicationem contra naturam, id est ut cum masculis vel cum animalibus coires, id est cum equa, cum vacca, vel cum asina, vel cum alio aliquo animali? Si semel vel bis fecisti: et si uxorem non habuisti, quod adimplere tuam
Abbreviated transcription (Latin):
ibi reficerent᷑. & tulisti diuine pietati pote¬
statẽ suã. & suũ nom̃. & diabolo tradidi¬
sti. ita dico: ut crederes illas qͣs tu dicis
ẽẽ sorores tͥ posse aut hic. aut in fut᷑o ꝓdes¬
se.Si fecisti aut consensisti: unũ annũ
solent. ut faceres quoddã molim̃. aut ma¬
chinam̃tũ in modũ uirilis m̃bri ad m̾su¬
ram tue uolueitatis. & illud loco uerendoꝵ
tuoꝵ aut alt̾ius cũ aliqͥb ligatis colliga

Expanded text:
ibi reficerentur, et tulisti divinae pietati poteibi reficerentur, et tulisti divinae pietati potestatem suam, et nomen suum, et diabolo tradidisti, ita, dico, ut crederes illas quas tu dicis esse sorores, tibi posse, aut hic aut in futuro prodesse? Si fecisti, aut consensisti, unum annum solent, ut faceres quoddam molimen aut machinamentum in modum virilis membri, ad mensuram tuae voluntatis, et illud loco verendorum tuorum, aut alterius, cu
Abbreviated transcription (Latin):
quod qͥdã cred̾e solent qͦd sint agrestes
femine quas siluasticas uocant. quas di¬
eunt ẽẽ corporeas. & quando uolu̾int
ostendant se suis amatorib & eũ eis di¬
cunt se dblectasse. & itẽ quando uolu̾int
abscondant se & euanescant. Si creclisti:
.x. dies ii paue & aqͣ penit̾. In istis om̃ib
supͣdictis debent sacerdotes magnã dis¬
crettonẽ habere: ut discernant inter il¬
lũ qui publice peccauit. & publice pe¬
nituit. & int̾ illũ qͥ absconse peccauit. &
sua sponte confessus est. Quanuis he
p̃dicte int̾rogationes feminis & uris sĩt
cõmimes. taiñ he sequentes specialit ad
fenuuas ꝑtinent. Pecisti ut quedã mu¬
lieres in qͥbdã temporib anni fac̾e solent.
ut in domo tua m̃sã p̃parares. & tuos cibos.
& potũ cũ trib cutellis supͣ nĩsam pou̾es.
ut si uenissent tres ille sorores qͥs antiqua
postĩtas. & antiqͣ stultitia parcas nominauit

Expanded text:
quod quidam credere solent, quod sint agrestes quod quidam credere solent, quod sint agrestes feminae, quas sylvaticas vocant, quas dicunt esse corporeas, et quando voluerint ostendant se suis amatoribus, et cum eis dicunt se oblectasse, et item quando voluerint, abscondant se et evanescant? Si credidisti, decem dies in pane et aqua poeniteas. In istis omnibus supradictis debent sacerdotes magnam discretionem habere, ut discernant inter illum qui publice peccavit et publice poenituit, et inter illum qui absconse peccavit et sua sponte confessus est. Quamvis hae praedictae interrogationes feminis et viris sint communes, tamen hae sequentes specialiter ad feminas pertinent. Fecisti ut quaedam mulieres in quibusdam temporibus anni facere solent: ut in domo tua mensam praeparares, et tuos cibos, et potum cum tribus cultellis supra mensam poneres, ut si venissent tres illae sorores, quas antiqua posteritas et antiqua stultitia parcas nominavit,
Abbreviated transcription (Latin):
centes qđ posterũ sit: & aute galli cantũ
egredi ñ liceat. & ꝑiculosũ sit: eo qͦd ini¬
mundi sp̃s ante galliciniũ plus ad nocen¬
dũ potestatis habeant qͣm pꝰ: & gallus
suo cantu plus ualeat eos repellere & se¬
dare quã illa diuina mens que est in ho¬
mine sua fide. & crucis signaculo: Si fe¬
cisti. aut si credidisti: U dies in pane & aqͣ
penitere debes. Credidisti qđ qͥdã cre¬
dere solent. ut ille que a uulgo parte uo¬
cantur. ipse ł suit ł possint hoc facere qđ
credunitur. idest dũ aliqͥs homo nascit᷑. ut
tunc ualeant illũ designare ad hoc qđ ue.
luit. ut qndoc̃q ille ħo uoluerit: in lupũ
tranfformari possit. qđ uulgaris stulticia
Uuere uuolf uocat. aut in aliã aliqͥm fi¬
guram: Si credidisti qđ unꝙ. fieret. aut
ẽẽ possit ut diuina imago in aliã formã.
aut in aliã speciẽ transformari possit
ab aliqͦ. nͥ ab omĩpotenti d̾o .x. dies in pa¬
ne & aqua debes penitere. Credidisti

Expanded text:
centes quod posterum sit, et ante galli cantum egredi non liceat, et periculosum sit eo quod immundi spiritus ante gallicinium plus ad nocendum potestatis habeant, quam post, et gallus suo cantu plus valeat eos repellere et sedare, quam illa divina mens quae est in homine sua fide et crucis signaculo? Si fecisti aut credidisti, decem dies in pane et aqua debes poenitere. Credidisti quod quidam credere solent, ut illae quae a vulgo parcae vocantur, ipsae, vel sint, vel possint hoc facere quod creduntur; id est, dum aliquis homo nascitur, et tunc valeant illum designare ad hoc quod velint ut quandocunque ille homo voluerit, in lupum transformari possit, quod vulgaris stultitia weruvolff vocat, aut in aliam aliquam figuram? Si credidisti, quod unquam fieret aut esse possit, ut divina imago in aliam formam aut in speciem transmutari possit ab aliquo, nisi ab omnipotente Deo, decem dies in pane et aqua debes poenitere. Credidisti
Abbreviated transcription (Latin):
in eccła. aut in aliqͦ loco. aut salutasti eũ.
ita ut ei aue diceres: aut eũ in domũ re¬
ciꝑes. aut ei aliquã humanitatẽ p̾buisti.
clã. ł aꝑte. nͥ eodẽ temꝑe. ł eodẽ itinere tec̃
ad satis factionẽ ire uellet. & tunc imã noc¬
tem. ł duas. ł quantũ it possit ꝑfici seorsũ
ab aliis posito ei dedisti uic̃tui necessaria:
Si alit̾ fecisti: tunc & tu similit̾ ex cõmu¬
nicatus es. sicut & ille. & debes .xl. dies¬

Expanded text:
in Ecclesia, aut in aliquo loco, aut salutasti eum, in Ecclesia, aut in aliquo loco, aut salutasti eum, ita ut ei ave diceres, aut eum in domum reciperes, aut ei aliquam humanitatem praebuisti, clam, vel aperte, nisi eodem tempore, vel eodem itinere tecum ad satisfactionem ire vellet, et tunc unam noctem, vel duas, vel quantum iter possit perfici, seorsum ab aliis posito ei dedisti victui necessaria? Si aliter fecisti, tunc et tu similiter excommunicatus es, sicut et ille, et debes quad
Abbreviated transcription (Latin):
mortuus. & eodẽ die inuentus: Si fecisi.
Fecisti falsitatem ł fraudem aliꝙͣ. in m̃su¬
ris. aut in ponderibus. ita dico. ut falso
modio. aut cũ ponderib iniustis tua
bona uenderes. aliis xp̃ianis: Si fecisti
nẽ tu conuigatꝰ alicuiꝰ femine. ita dico.
si mamillas & eiꝰ uerenda obtrectasti. si fe¬
cisti: i. dies in pane & aqua penit̾. Si aut̃
ũ fuisti coniugatꝰ : i. diem in pane & aqͣ¬
debes penitẽ. Lauasti te in balneo cũ u¬
xore tua. & aliis mulierculis. & uidisti eas
te hospites tempore necessitatis. & non re¬
cepisti eos in domũ tuam. & ñ fecisti eũ
Si fecisti: eccłam restitue. & p̃ciũ tuũ. idẽ
annos peniteas. Retinuisti oblationes mor
tuoꝵ. ita ut eccłiis tracłe noluisses : Si
la ciuitate cui tu subiectus es. nͥ infir¬
mitate te impediente: Si fecisti .x.
sti aliquã cõmunionẽcũ exeõmunicato.
te sciente. ita dico. ut simul cũ ed orares

Expanded text:
mortuus, et eodem die inventus? Si fecisti,mortuus, et eodem die inventus? Si fecisti, fraude. Fecisti falsitatem, vel fraudem aliquam in mensuris, aut in ponderibus, ita dico, ut falso modio, aut cum ponderibus injustis tua bona venderes aliis Christianis? Si fecisti,nem, tu conjugatus alicujus feminae, ita dico, si mamillas et ejus verenda obtrectasti. Si fecisti, quinque dies in pane et aqua poeniteas. Si autem non fuisti conjugatus, duos dies in pane et aqua poeniteas. Lavisti te in balneo cum uxore tua, et aliis mulierculis, et vidisti eas te hospites tempore necessitatis, et non recepisti eos in domum tuam, et non fecisti cum Si fecisti, Ecclesiam restitue, et precium tuum, id annos ptuorum, ita ut Ecclesiis tradere noluisses? Si fla civitate cui tu subjectus es, nisi infirmitate te impediente? Si fecisti, X dsti aliquam communionem cum excommunicato, te sciente ita dico, ut simul cum eo orares
Abbreviated transcription (Latin):
nos penitere debes. Si aut̃ in consuetu¬
diue habuisti illud scelus .xu. annos pe
c. dies in pane & aqua debes penitere.
Si aut̃ seruus est qͥ hec fecĩt & uxoratꝰ.
& cũ animalib peccat. si cũ scopis bene
tam digna ꝑsona. ita peniteat. ut ille
poralem ꝓ aliqua sanitate. aut bibisti
ꝓpt̃ solutionẽ u̾micłos qͥ pedicłi uocan¬
tur. ł bibisti urinã humanã. siue ster¬
cora aliqua comedisti ꝓ sanitate aliqͦͣ:
Si fecisti.uu. dies. in pane & aqua pe¬
niteas. Comedisti morticina. id est ani¬
malia que a lupis seu a canib dilacera¬
bantur. & sic mortua inuenta sunt: Si
fecisti: x. dies in pane & aqua penitere
debes. Comedisti aues qͥs oppresserat
accipit᷑. & non pͥus occidisti eas ferro ali¬
quo: Sifecisti: u. dies in pane & aqua
peniteas. C omedisti aues & anmalia
que ini retib strangulantur. & sic mortua
inueniuntur: nͥ in uecessitate famis fec̾is
sti piscem qͥ mortuus est in flumine inuen¬
tus. nͥ eo die apiscatorib tactus est & sic

Expanded text:
s poenitere debes. Si autem in consuetudine habuisti illud scelus, XV annos per C dies in pane et aqua debes poenitere. Si autem servus est qui haec fecerit, et uxoratus, et cum animalibus peccat, si cum scopis bene tam digna persona, ita poeniteat ut ille qporalem pro aliqua sanitate, aut bibisti propter solutionem vermiculos qui pediculi vocantur, vel bibisti urinam humanam, sive stercora aliqua comedisti pro sanitate aliqua? Si fecisti, XX dies in pane et aqua poeniteas. Comedisti morticina, id est animalia quae a lupis seu a canibus dilacerabantur, et sic mortua inventa sunt? Si fecisti, X dies in pane et aqua poenitere debes. Comedisti aves quas oppresserat accipiter, et non prius occidisti eas ferro aliquo? Si fecisti, V dies in pane et aqua poeniteas. Comedisti aves et animalia quae in retibus strangulantur, et sic mortua inveniuntur? Nisi in necessitate famis feceris,sti piscem qui mortuus est in flumine inventus? Nisi eo die a piscatoribus tactus est, et sic
Abbreviated transcription (Latin):
ee uͦ que necdum sacro ue¬
lamine tecꝰte tamen in
proposito uirginali semper se si¬
mulaueruntꝰ permanere: luet
uelate non fuerint. si forte nupse¬
rint: his agenda aliquo tempore
penitentia est: quia spontio eius
a domino tenebat᷑ .xxi.
De his qui ꝓrimis se copulant
fidelium propinquam sanguinis
sui usq quo ad finitatis liniamen¬
ta generis successione cognoscit.
in matrimonio sibi desideret co¬
pulari: qm̃ scͥptum est Omnis

Expanded text:
Hae vero quae necdum sacro veHae vero quae necdum sacro velamine tectae, tamen in proposito virginali semper se simulaverunt permanere, licet velatae non fuerint, si forte nupserint. His aliquanto tempore poenitentia est, quia sponsio ejus a Domino tenebatur. CAPUT XXI. De his qui proximis se copulant,fidelium propinquam sanguinis sui, usquequo affinitatis lineamenta generis successione cognoscit, in matrimonio sibi desideret copulari. Quoniam scriptum est: Omnis
Abbreviated transcription (Latin):
cepimus. De his qui rapiunt
nomine simul habitandi:
cooperantes aut conhibentes rap¬
torib decreuit scã sinodus ut siqui¬
dem clerici sunt: decidant gradu
esponsatas puellas & ab aliis
corruptas: placuit. erui. &¬
ab eis reddi quibus ante fuerãt
desponsate. etiam si eis a raptorib
uis in lata constituerit.i¬
De uirginib uelatis si deuiauerit᷑.
tem que xp̃o spiritaliter nubunt
& a sacerdo te uelantur: si post ea
uel publice nupserint. uel se clan¬
culs corruperint non eas admitten¬
das esse ad agendam penitentiam.
nisi his oui se uincxerat de mundo
recesserit. Si enim de hominibus
hec ratio custoditur ut quecũq ui¬
uente uiro alteri nupserit. habe¬
atur adultera. nec ei agende peni¬
tentie licentia concedatur. nisi
unus ex his fuerit defunctus
quanto magis de illa tenenda est
que ante inmortali se sponso con¬
iunxerat. & postea ad humanas
nuptias trans migrauit. eurui
ie ilirginib non uelatis si demiauerĩt.

Expanded text:
CXI. De his qui raptum fCXI. De his qui raptum fes sub nomine simul habcooperantes, aut conviventes raptoribus, decrevit sancta synodus ut, si quidem clerici sint, decidant gradu esponsatas puellas, et post ab aliis corruptas, placuit erui et eis reddi quibus ante fuerant desponsatae, etiamsi eis a raptoribus vis inlata constiterit.De virginibus velatis, si deviaverint. Item, quae Christo spiritaliter nubunt, et a sacerdote velantur, si postea vel publice nupserint, vel se clanculo corruperint, non eas admittendas esse ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerat, de mundo recesserit. Si enim de hominibus haec ratio custoditur, ut quaecunque, vivente viro, alteri nupserit, habeatur adultera: nec ei agendae poenitentiae licentia concedatur, nisi unus ex eis fuerit defunctus: quanto magis de illa tenenda est quae ante immortali se sponso conjunxerat, et postea ad humanas nuptias transmigravit? CAPUT XX. De virginibus non velatis, si deviaverint.
Abbreviated transcription (Latin):
adulterium fecerit: aut uir
in alienam inruerit: septem annos
penitentiam agat
Ie his que duobus fratribus nup¬
seruit. uel qui duas sorores uxo¬
res accoperint . xiiii.¬
ulier si duob fratrib nup¬
serit abiciatur usq ad mor¬
tem. Heruntamen in exitum ꝓpt̃
misericordiam si promiserit quod
facta incolumis huius coniuncti¬
onis uincla dissoluat: fructum
penitentie consequatur Quod si
defecerit mulier: aut uir in talib
nuptiis difficilis erit penitentia
in uita permanenti
ad matrimonia iura sortioi.
e coniuigali autem uelatio¬
ne requisisti: si desponsa¬
tam alui puellam alter in matri¬
monio possit accipere hoc ne fiat
modis omnibus inhibemus: quia
illa benedicꝰtio quam nupture
sacerdos inponit apud fideles: cutꝰ
aptores igitur uiduarum¬
uel uirginum ob inmani¬
tatem tanti facinoris decestamur.
illos uehementius persequendo
qui saeras uirgines uel uolentes
uel inuitus matrimonio suo so¬
ciare temptauerint: Quos pro
tam nefandis criminis atrocita¬

Expanded text:
adulterium fecerit, aut vir in alienam irruerit, septem annos poenitentiam agat. XIV. De his quae duobus fratribus nupserint, vel qui duas sorores, uxores acceperint. Mulier, si duobus fratribus nupserit, abjiciatur usque ad mortem. Verumtamen in exitum, propter misericordiam, si promiserit quod, facta incolumis, hujus conjunctionis vincla dissolvet, fructum poenitentiae consequatur. Quod si defecerit mulier aut vir in talibus nuptiis, difficilis erit poenitentia in vita permanentiad matrimonii jura sortiri. De conjugali autem velatione requisisti, si desponsatam alii puellam, alter in matrimonium possit accipere: hoc ne fiat modis omnibus inhibemus, quia illa benedictio quam nupturae sacerdos imponit, apud fideles cujusdoribus. Raptores igitur viduarumvel virginum, ob immanitatem tanti facinoris, detestamur, illos vehementius persequendo qui sacras virgines, vel volentes, vel invitas, in matrimonio suo sociare tentaverint: quos pro tam nefandissimi criminis atrocita
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ feminaꝵ. De illis qui in balne
se lauarȩ p̃sumpsĩt .iii. dies pe¬
niteat. ⁊ ult̾ius ñ p̃sumat. De ad¬
nistrat ł decimas popłi susceꝑit
it siquis ex inde uel suis luchris se¬
standum aliqͥd subtraxĩt: qͣsi rerum
at.⁊ sub canonico iudicio reformetur.
et agat penitentiam. tͥb annis. Scͥp¬
tum ẽ enim. Calem dispensatorem do¬
minꝰ querit qui sibi de suis nichil u
si p̃sumpsĩnt: ii. ebdomadas penit̾.¬

Expanded text:
 - De illis qui in balneose lavare praesumpserit, tres dies poeniteat, et ulterius non praesumat. CAnistrat, vel decimas populi susceperit, et si quis exinde vel suis lucris sectandum aliquid subtraxerit, quasi rerum um restituat, et sub canonico judicio reformetur, et agat poenitentiam annis tribus. Scriptum est enim: Talem dispensatorem Dominus quaerit, qui sibi de suis nihil usSi praesumpserint, tres hebdomadas poenit
Abbreviated transcription (Latin):
ulier que intrat eccłiã
ante mundum sangͥnem post par¬
tum si masculum genuerat: xxxiii.
intͣre: tot dies inpane et aqua penite
at. quot eccłia carere debuerat. Qui
autẽ concubiũt c̃ ea his dieb .x. dies¬
iberi sunt monachi ad dandam
De ilł qui ad ꝯfessionẽ ueniunt.
ane quia de liuore inuidie et

Expanded text:
ulier quae intrat ecclesiam ante mundum sanguinem post partum, si masculum genuerit, 33 dies intrare, tot dies poeniteat in pane et aqua, quot ecclesia carere debuerat. Qui autem concubuerit cum ea his diebus, decLiberi non sunt monachi ad dandam De illis qui ad confessionem veniunt, ane quia de livore invidiae, et
Abbreviated transcription (Latin):
one eclesiastica submouẽ¬
dos. nisi penitentie satifacionẽ
çrimina ad missa diluerunt:
De his qui per odium ad pacem
lacuit etiam ut sicut
plerumq fit ut qui cũ
odio aut longinqua inter silete
dis cesserunt & ad pacẽ duitur¬
nã reuocare intentione nequi¬
uerint. de eclesie cetu iustissi¬
ma ex communicatione pellãt᷑
Si sacramento se obliga¬
uerint ut litigans in
quolibet ad pacem nullo modo
redeat: ꝑro periurio uno anno
a communione corporis & sangui¬
nis domini segregetur. reatum
suum elemosinis & fletibus
quantis potuerit & ieuiniis ab¬
soluat: ad caritatem uero que
operit multitudinem peccato
rum celeriter uenire festinet.
gere non debeant.xxxiiii.¬
ec hoc quoq pretereun¬
dum duximus quosdã
turpis lucri cupiditate captos
usarariam excercere peruniam¬
& fenore uelle ditescere. quod non
dicam in eos qui sunt in clericali
officio constituti. sed & in laicos
condolemus: quod uinditari atriꝰ
in eos qui fuerint conputandi
decernimus. ut omnis peccandi

Expanded text:
one ecclesiastica submovendos, nisi poenitentiae satisfactione crimina admissa diluerint. ur CAPUT XXXII. De his qui per odium ad pacem lacuit etiam, sicut plerumque fit, ut qui cum odio, aut longinqua inter se lite discesserint, et ad pacem revocari diuturna intentione nequiverint, de ecclesiae coetu justissime excommunicatione pellanturui sacramento se obligaerint, ut litigans in quolibet ad pacem nullo modo redeat: pro perjurio unum annum a communione corporis et sanguinis Domini segregetur. Reatum suum eleemosynis et fletibus, quantis potuerit jejuniis, absolvat: ad charitatem vero, quae operit multitudinem peccatorum, celeriter venire fectinet. gere non debeant. Ne hoc quoque praetereundum duximus, quosdam lucri turpis cupiditate captos usurariam exercere pecuniamfenore velle ditescere. Quod non dicam in eos qui sunt in clericali officio constitutos, sed et in laicos condolemus. Quod vindicari acrius in eos qui fuerint computandi, decernimus, ut omnis peccandi
Abbreviated transcription (Latin):
salutem. Post quam uenerande pat̾
airectas beatitudinis ur̃e accepi literas
quib me hortari dignati estis ne men¬
tis acumen inerti torpentiq otio nan¬
terem. sedd cognitioni ac meditatione
cotilie sacre scͥpture me iugilant tra¬
derem & insuꝑ ex sc̃orum patrumi
canonum̃q sententus penitentialẽ¬

Expanded text:
salutem. Postquam, venerande Pater, salutem. Postquam, venerande Pater, directas beatitudinis vestrae accepi litteras, quibus me hortari dignati estis, ne mentis acumen inerti torpentique otio submitterem, sed cognitioni ac meditationi quotidie sacrae Scripturae me vigilanter traderem, et insuper, ex sanctorum Patrum, canonumque sentent
Abbreviated transcription (Latin):
sationis uerbo huius sarcine pondus.
a me quidem tibi inpositum. sed a
dño cuiꝰ onus leue ẽ leuigandum.
Noli timere neq formides huius operis
magnitudinem: sed fidenter accede
quuia ad erit tibi qui dixit. Aperi os
tuum: & ego adinplebo illud. Scis enĩ
optime parius parua sufficere. nei ad
mensan magnatorum pauperum tur¬
bam posse accedere Noli tue deueti¬
onis nobis subtrahere scientiam noli
accensam inte sub modio ponere lucer¬
nami s p̾celso eam suꝑ ponere cãdelabro:
ut luceat omnib qui in domo cł̃i sunt
featrib tuis. & profer nobis ueluti seba
doctus quodd accepisti a dño Aderit
cibi huuis laboris itinere illius gra
quid uobis aiscpulis euntib derer¬
um se sorium addidit in uia. S aperait
illis sensum ut scãs intelligerent scp¬
turas :. Sp̃s paraclitus: omns ueritatis
aditrina. & ꝑfecta caritatis scientia
tira resplendieat pectora km̃e frater
in xp̃o eboni archiepiscopo:
halitgarius minimus xp̃i famulus

Expanded text:
sationis verbo hujus sarcinae pondus, a me quidem tibi impositum, sed a Domino, cujus onus leve est, levigandum. Noli timere, neque formides hujus operis magnitudinem, sed fidenter accede; quia aderit tibi, qui dixit: Aperi os tuum, et ego adimplebo illud. Scis enim optime parvis parva sufficere, nec ad mensam magnatorum, pauperum turbam posse accedere. Noli tuae devotionis nobis subtrahere scientiam. Noli accensam in te sub modio ponere lucernam, sed praecelso eam superponere candelabro, ut luceat omnibus, qui in domo Dei sunt fratribus tuis, et profer nobis veluti scriba doctus, quod accepisti a Domino. Aderit tibi hujus laboris itinere illius gratia, qui duobus discipulis euntibus, tertium se socium addidit in via, et aperuit illis sensum, ut sanctas intelligerent Scripturas. Spiritus paraclitus, omni veritatis doctrina, et perfecta charitatis scientia tua resplendeat pectora, charissime in Christo EBONI archiepiscopo, HALITGARIUS minimus Christi famulus
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicat confundat: ne fortitudodũ
fidutiam p̃bet p̾cipit. & ne scientia dũ
nouit & non diligit inflet: ne pietas dũ
se extra rectitudinem inelmat intorque¬
at. ne timor dum plus iusto trepidat
in desperationis foueam mergat: Scien¬
dum sane: qd̾ hee donorum spĩtalium
his fulciant᷑ adminiculis: In eo uero
qui est fons luminis & origo bonitatis.
plene atq perfecte incorporalit᷑ atq in¬
esfabilit̾ regnent: Sapientia namq que
& in uirginis utero sibi corpus & in mũ¬
do eccłiam edificauit: habet sp̃m sapi¬
entie quo omĩa agit. sapienter: intelli¬
gentie qua cuncta archana secretorum
rimat᷑. consilii quo cuncta ium magna
dispensatione gerit: quia est magni con¬
silii angelus fortitudinis quia atcingit
omnia ã fine usq ad finem fortiter &
ã nullo iunci pocest: scientie quia nil
ignorat exceptis his quib disturus est
nescio uos: pietatis quia hominẽ quem
bonitatem creauit iniusticia dampnauit

Expanded text:
multiplicat, confundat; ne fortitudo, dum multiplicat, confundat; ne fortitudo, dum fiduciam praebet, praecipitet; ne scientia, dum novit et non diligit, inflet; ne pietas, dum se extra rectitudinem inclinat, intorqueat; ne timor, dum plus justo trepidat, in disperationis foveam mergat. Sciendum sane quod hae donorum spiritalium his fulciantur adminiculis. In eo vero qui est fons luminis et origo bonitatis, plene atque perfecte incomparabiliter atque ineffabiliter regnent. Sapientia namque, quae et in Virginis utero sibi corpus, et in mundo Ecclesiam aedificavit, habet spiritum sapientiae quo omnia sapienter agit; intelligentiae, qua cuncta arcana secretorum rimatur: consilii, quo cuncta cum magna dispensatione gerit, quia est magni consilii Angelus; fortitudinis, quia attingit omnia a fine usque ad finem fortiter, et a nullo vinci potest: scientiae, quia nihil ignorat, exceptis his quibus dicturus est: Nescio vos ; pietatis, quia hominem quem bonitate creavit, justitia damnavit,
Abbreviated transcription (Latin):
tus est si ex sapientia non subsistat: quia
ium altiora sine sapientie pondere pene¬
teat: sua illum leuitas grauius riuturum
leuat uile ẽ consiliũ eui robur fortitu¬
dinis de ẽ: quia quod tracꝰtando muenit
iarens uirib usq ad ꝑfecꝰtionem oꝑis non
perducit: Et ualde fortitudo destruitur
nisi ꝑ consilium fulciat᷑: quia quod plꝰ
so posse conspicit eo uirtus sine rationis
moderamine deterius in preceps ruit
Hulla ẽ scientia si utilitatem pietatis non
habet: quia dum bona cognita exequi
negligit. sese ad iudiium artius stringit:
Et ualde mutilis ẽ pietas si scientie discre¬
tione caret: quia dum nulla hanc scien¬
tia inluminat quo modo misereatur ig¬
norat Timor quoq nisi ip̃e has etiam
uirtutes habuerit: ad nullum opus
ꝓtuldubio bone actionis surgit: Qui
dum ad cuncta trepidat: ip̃a sui formi¬
pientia eleuet ne intellectus dũ subtilit̃
currit ab erret nec consilium dum se

Expanded text:
tus est si ex sapientia non subsistat: quia tus est si ex sapientia non subsistat: quia cum altiora sine sapientiae pondere penetrat, sua illum levitas gravius ruiturum levat. Vile est consilium, cui robur fortitudinis deest, quia quod tractando invenerit, carens viribus usque ad perfectionem operis non perducit. Et valde fortitudo destruitur, nisi per consilium fulciatur, quia quo plus se posse conspicit, eo virtus sine rationis moderamine deterius in praeceps ruit. Nulla est scientia, si utilitatem pietatis non habet: quia dum bona cognita exsequi negligit, sese ad judicium arctius stringit. Et valde inutilis est pietas, si scientiae discretione careat, quia dum nulla hanc scientia illuminat, quomodo misereatur ignorat. Timor quoque ipse, has etiam virtutes si non habuerit, ad nullum opus procul dubio bonae actionis surgit: qui dum ad cuncta trepidat, ipsa sui formipientia elevet; ne intellectus, dum subtiliter currit, aberret; ne consilium, dum se
Abbreviated transcription (Latin):
s dauid surrexit hunc enim sp̃m qui
sam modo quasdam habere ꝓprietates.
iluid enim ẽ sapere. aliud intelligere
quia multi et̾na quidem sapiunt. sea ħ
intelligere minime possunt: Sapientia
ẜ mentem quam insederit: de et̾norum
sareta penetrat: cor quod tetigerit refi¬
uendo eius tenebras inlustrat. Eonsiliũ
dũ ẽẽ aliquem p̃cipitem prohibet rati¬
onem animum replet: fortitudo uͦ cum
ailu̾sa non metuit: trepidanti menti cõ¬
fidentiam replet Scientia cum ignoran¬
tiam fugat: lumine suo eo quem repleue¬
rit inlustrat: Pietas miscłie oꝑib eum
quem repleuerit exuberare concedit. Limor
lũ p̃mit mentem ne de p̾sentib suꝑbiat:
de futuris illam spei refectionem confor¬
tat Sic enim quodam adminiculo sus
muicem sibi succurrunt: ut dum alia alie
suffragatur uite ordo & status decentissime
componat᷑ Minor quippe ẽ sapientia si
intellectu careat: & ualde in utilis intellec¬

Expanded text:
pe David surrexit. Hunc enim spiritum,pe David surrexit. Hunc enim spiritum,nt, videntur quodammodo quasdam habere proprietates. Aliud enim est, sapere, aliud intelligere: quia multi aeterna quidem sapiunt, sed haec intelligere minime possunt. Sapientia ergo mentem, quam insederit, de aeternorum secreta penetrat, cor quod tetigerit, reficiendo ejus tenebras illustrat. Consilium, dum esse aliquem praecipitem prohibet, ratione animum replet. Fortitudo vero, cum adversa non metuit, trepidanti menti confidentiam praebet. Scientia, cum ignorantiam fugat, lumine suo quem repleverit illustrat. Pietas misericordiae operibus eum quem repleverit exuberare concedit. Timor, dum premit mentem ne de praesentibus superbiat, de futuris illam spei refectione confortat. Sic enim quodam adminiculo suo invicem sibi succurrunt, ut dum alia aliae suffragatur, vitae ordo et status decentissime componatur. Minor quippe est sapientia si intellectu careat, et valde inutilis intellec
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum: celi uidelicet & sc̃i p̾dicatores qu
erant głam dĩ facꝰti sunt: & spũ scõ qui
ẽ eorum consubstantialis qui abutroq ꝓce¬
dit. omnis uirtus eorum. quia omnium
in sapientia sua fundauit terram: & para¬
uit telos in prudentia: & quo modo idẽ ser¬
mo dñi uocatur lux & uta & resurrectio:
sic sp̃s sapientie & intellectus consilii & for¬
titudinis. & scientie & pietatis ac timoris
dnĩ nuncupatur: non quod diuersus sit
uixta differentias nominum: s unus atq
idem cunctarum uirtutum fons sit atq
principium: Abq xp̃o igit᷑ nec sapiens quis
esse potest nec intelligens nec consiliarius
nec fortis. nec eruditus. nec plenus timore
dñi: & hoc sciendum ẽ: quod sp̃s dñi sapi¬
entie & intellectus consilii & fortitudinis
scientie & pietatis ac timoris dñi id ẽ sep¬
tenarus numerus. qui septem oculi in
uno lapide dicunt᷑ tacharie requies cat suꝑ¬
iegam & florem qui de iesse at ꝑ hoc stir¬

Expanded text:
 coeli, videlicet sancti praedicatores, qui enarrant gloriam Dei, facti sunt, et Spiritu sancto, qui est eorum consubstantialis, qui ab utroque procedit, omnis virtus eorum; quia omnium in sapientia sua fundavit terram, et paravit coelos in prudentia . Et quomodo idem sermo Domini vocatur lux et vita et resurrectio, sic spiritus sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, et scientiae et pietatis ac timoris Domini nuncupatur; non quod diversus sit juxta differentias nominum, sed quod unus atque idem cunctarum virtutum fons sit atque principium. Absque Christo igitur nec sapiens quis esse potest, nec intelligens, nec consiliarius, nec fortis, nec eruditus, nec plenus timore Domini. Et hoc sciendum est quod spiritus Domini, sapientiae et intellectus, consilii et fortitudinis, scientiae et pietatis, ac timoris Domini, id est, septenarius numerus, qui septem oculi in uno lapide dicuntur Zachariae , requiescat irgam et florem qui de Jesse, ac per hoc stir
Abbreviated transcription (Latin):
quis inuidus uobis uocitaret ꝯplatore
Tercius dde ordine penitentũ: cũ nõĩb
unde sũptus ẽ conciliorum. Quartus
uͭ de iudiuis laicorũ. Quntus de or¬
dinib clericorũ & de regulis si deuia¬

Expanded text:
quis invidus nobis vocitaret compilatorem. Tertius de ordine poenitentium, cum nominibus, unde sumptus est, conciliorum. Quartus vero de judiciis laicorum. Quintus de ordinibus clericorum, et de regulis, si devia
Abbreviated transcription (Latin):
quia cecera baptismatis satramenta ꝑ sacer¬
inpositionem manuũ &s ministerium epis¬
coporum fidelib tradit᷑: Presbiteri uͦ lice
siit sacerdotes: pontificatus tamen apicem
non habent: hoc autem solis pontificib de¬
leri. ut uel signent uel paraclitum sp̾m
tradant: non solum consuetudo eccłiastica
demonstrat. uerũ etiam suꝑior illa lectio
aiꝰtuum apłorum: que asserit peteu m &
ioħ̾em esse directos qui iam baptiratis tra¬
derent sp̃m sc̃m: Nam presbiteris siue
absentib siue p̾sentib episcopis baptirare
& baptiratos crismate ungere licet: sed
quod ab episcopo fuerit consetratum. nes
tamen frontem ex eodem oleo signare: qd
solis debet᷑ episcopis cum tradant sp̃m
paraclitum: Qui sp̃s paraditus septi for¬
mis etiam gr̃e dicit᷑: ꝓpt̾ septenarii nũ
misterium in quo sũma ꝑfectio ĩtelligit᷑
ex toto primo inpari qui diuidi non pocest¬

Expanded text:
quia sicut caetera baptismatis sacramenta per sacerimpositionem manuum et ministerium episcoporum fidelibus traditur: presbyteri vero, licet sint sacerdotes, pontificatus tamen apicem non habent. Hoc autem solis pontificibus deberi, ut vel signent, vel paracletum Spiritum tradant, non solum consuetudo ecclesiastica demonstrat, verum etiam superior illa lectio Actuum Apostolorum, quae asserit Petrum et Joannem esse directos; qui jam baptizatis traderent Spiritum sanctum. Nam presbyteris, sive absentibus, sive praesentibus episcopis, baptizare et baptizatos chrismate ungere licet, sed quod ab episcopo fuerit consecratum: non tamen frontem ex eodem oleo signare, quod solis debetur episcopis cum tradunt Spiritum paracletum. Qui Spiritus paracletus septiformis etiam gratiae dicitur, propter septenarii numeri mysterium, in quo summa perfectio intelligitur. ex toto primo pari qui dividi potest
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃s sc̃ĩ gr̃a a dño linitur
uius unguenti sairamentum¬
a moyse primũ iubente dño
in exodo legit᷑ conpositum: et
in nouo testamento a dño ueracit̾ declara¬
tum qui unctus est a patre oleo letitie
p̃̾consortib tus ci non ad mensuram
enim eccłia dicit. oleum esfusum est nom̃
tuum ideo adulescentule dilexerunt te:
uentum et enim eius reges solum modo
ungebant᷑ & sacerdotes: qui etiam xp̃i
uocabant᷑. P ost aduentum uͦ eus non iã
solum & sacerdotes: s om̃is hac unctione
consecrat᷑ eccłia. quia constat eam esse
regnum & sacerdocium & filios eius reges
& sacerdo tes B aptiratorum itaq capita
crismate liniuntur: & in regno & sacerdo¬
cio eccłie delibuti. & xp̃iani nominis pre¬
rogatiuam accpiant. et eiuis menbra qͥ¬

Expanded text:
Spiritus sancti gratia a Domino liniturSpiritus sancti gratia a Domino liniturujus unguenti sacramentuma Moyse primum jubente Domino in Exodo legitur compositum, et in Novo Testamento a Domino veraciter declaratum, qui unctus est a Patre oleo laetitiae prae consortibus suis; cui non ad mensuram enim Ecclesia dicit: Oleum effusum est nomen tuum, ideo adolescentulae dilexerunt te ;ventum etenim ejus, reges solummodo ungebantur et sacerdotes, qui etiam Christi vocabantur: post adventum vero ejus, non jam solum reges et sacerdotes, sed omnis hac unctione consecratur Ecclesia, quia constat eam esse regnum et sacerdotium, et filios ejus reges et sacerdotes. Baptizatorum itaque capita chrismate liniuntur, ut in regno et sacerdotio Ecclesiae delibuti, et Christiani nominis praerogativam accipiant, et eju
Abbreviated transcription (Latin):
tunum erat ut nouus homo noua acceꝑat
uestimenta. & purgatus ueteris noxie con¬
luiuone candidarum uestiũ indueretur
nitore: Moyses enim aaron & filios euis
prius aquis lauit. & post lineis induit
uestimentis: quia & nr̃ uerus moyses qͥ
ppłm de egyptia seruitute de gentilitatis
uidelicet errore liberat. qui ẽ mediator
d̃i & hominum: sui nos in enarrabilis
sacramenti unda purificat: & bonorum
oꝑum indumentis exornat: Euius fa¬
ues manifestatio udelicet diuinitatis
eius testimonio legis & ꝓpħarum in mõte
eccłie ut sol resplendet: & uestimenta eiꝰ
id ẽ scĩ om̃s efficunt᷑ siuit luna alba
uel sicut nix: Eui cum apocalipsi grãs
agamus: qui lauit nos a peccatis nr̃is
in sanguine suo. & fecit nr̃m regnum sa
cerdotes do & patri suo: cui ẽ gła in scła
scłorum: hoc etenim regnum & sacerdo¬
uum & inuisibili crismatis unguento
ꝑ ministerium sacerdotum: & inuisibili

Expanded text:
tunum erat ut novus homo nova acciperet tunum erat ut novus homo nova acciperet vestimenta et purgatus veteris noxae colluvione, candidarum vestium indueretur nitore. Moyses enim Aaron et filios ejus prius aquis lavit, et post linteis induit vestimentis, quia et noster verus Moyses, qui populum de Aegyptiaca servitute, de gentilitatis videlicet errore liberat, qui est mediator Dei et hominum, sui nos inenarrabilis sacramenti unda purificat, et bonorum operum indumentis exornat. Cujus facies, manifestatio videlicet divinitatis ejus, testimonio legis et prophetarum in monte Ecclesiae ut sol resplendet, et vestimenta ejus, id est sancti omnes, efficiuntur sicut lana alba, vel sicut nix. Cui cum Apocalypsi gratias agamus, qui lavit nos a peccatis nostris in sanguine suo, et fecit nos regnum et sacerdotes Deo Patri suo, cui est gloria in saecula saeculorum . Hoc etenim regnum et sacerdotium, et visibili chrismatis unguento per ministerium sacerdotum, et invisibili
Abbreviated transcription (Latin):
rare &s candidorũ uestim̃torũ clarescere de
consurgimus bonorum oꝑum ni¬
tore induamur & celestiũ gaudiorum spe
confirmemur: decentissima ratione angłs
qui eius resurrectionẽ nuntiat in albis ues¬
tib sedere describit᷑. & qui eus reditum
apłis nuntiant in albis uestib apparent:
& nos albis uestib post baptismum indium᷑:
accepimus in regeneratione. seruantes &
nrãm innouationem & angelici splendoris
decorem: & dent᷑ nobis singulis stole albe
spes uidelicet & inmortalitatis et̾ne felici¬
tatis ut cum ꝓpħa duere possimus: Gau¬
dens gaudebo in dño. & exaltauit sp̃s m̃s
in do meo: quia induit me uestimento
salutis & indumento iusticie eircũdedit
me Ille uestimenta ista nos eustodire
fariat qui ea dedit ut de nobis dici possit:
quod in apocalipsi scriptum ẽ: Beatus
qui uigilat & custodit uestimenta sua
liua gͦ ominia in baptismi ratione redolet
misteriis. & exuberant sacramentis: opor¬

Expanded text:
rare, et candidorum vestimentorum clarescere debrare, et candidorum vestimentorum clarescere debconsurgimus, bonorum operum nitore induamur, et coelestium gaudiorum spe confirmemur, decentissima ratione angelus, qui ejus resurrectionem nuntiat, in albis vestibus sedere describitur, et qui ejus reditum apostolis nuntiant in albis vestibus apparent, et nos albis post baptismum induimur accepimus in regeneratione, servantes et nostram innovationem, et angelici splendoris decorem, et dentur nobis singulis stolae albae, spes videlicet immortalitatis et aeternae felicitatis, ut cum propheta dicere possimus: Gaudens gaudebo in Domino, et exsultavit spiritus meus in Deo meo. Quia induit me vestimento salutis, et indumentum justitiae circumdedit me . Ille vestimenta ista nos custodire faciat qui ea dedit, ut de nobis dici possit quod in Apocalypsi scriptum est: Beatus qui vigilat et custodit vestimenta sua . Quia ergo omnia in baptismi ratione redolent mysteriis, et exuberant sacramentis, oppor
Abbreviated transcription (Latin):
mus non iterat᷑: quia & xp̃s non amplius
quam semel morit᷑: Pectata enim que post
baptismum conmittuntur: penitentie la¬
irimis elemosinis. & ceteris bonorũ oꝑum
exhibitionib non baptismatis iteratione
delentur: Pominito int̾ea corporis sepeli¬
endo mundissima linteamina & aroma¬
ta adhibent᷑: quia & his qui xp̃o conse¬
peliri desiderat: si iam etas ꝑmittit. quã¬
uis mortuus sit ꝑ originale percatum qd̵
adhuc portat. debet tamen bonorum
oꝑum exibitione flagrare. & mundis uesti
bus indu De quib ꝓpħa sacerdotes indui
orat cũ diit: Sacerdoces cui induantur
iustiuiam: Si gͦ antequam renascat᷑ et
originali peccato purget᷑ & xp̃o consepeli¬
atur &s aromatib debet flagrare & odorem
prestare & mundissimu̾s uestib indui. quã¬
tomagis renatus purgatus xp̃o conuiui¬
ficatus in nouitate uite ambulans. noua
creatura effectus & odoris flagrantia exube¬

Expanded text:
mus non iteratur, quia et Christus non amplius mus non iteratur, quia et Christus non amplius quam semel moritur. Peccata enim, quae post baptismum committuntur, poenitentiae lacrymis, eleemosynis, et caeteris bonorum operum exhibitionibus, non baptismatis iteratione delentur. Dominico interea corpori sepeliendo mundissima linteamina et aromata adhibentur, quia et is qui Christo consepeliri desiderat, si jam aetas permittit, quamvis mortuus sit per originale peccatum, quod adhuc portat, debet tamen honorum operum exhibitione flagrare, et mundis indui vestibus, de quibus propheta sacerdotes indui orat cum dicit: Sacerdotes tui induantur justitiam . Si ergo antequam renascatur, et originali peccato purgetur, et Christo consepeliatur, aromatibus debet fragrare, odorem praestare, et mundissimis vestibus indui, quanto magis renatus, purgatus, Christo convivificatus, in novitate vitae ambulans nova creatura effectus, et odoris fragrantia exube
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpriis loquit᷑ contradicimus Sed & t̾rio
loco sp̃m erroris destrumus: qui inspi¬
rat pseudo pph̃as ut dicant hec dicit dñs¬
quos dñs non misit: Destruimus enim ħ
conculiamus si cuisepulti sumꝰ xp̃o: etiã¬
im illud quod ip̃e dicit: Ecie dedi uob̾
ptestatem calcandi suꝑ serpentes & scor¬
nones: & super omnẽ urtitẽ mimici
que sirgła ita sunt contrarie sc̃ẽ trinitati:
nt nox diei: ut tenebre luci. ut mendatiũ
ueritati: fõns quoq baptismi similitudi¬
nem querit. sepulchri xp̃i quod nouũ
fuisse legitur: quia quicũq in eo tum¬
tontis septem gradus tres in descensu tres¬
in noctes: & tres in ascensu. tres dies signi¬
ficare udent᷑ de quib suꝑius dictũ est:
eptimus uͦ qui & quartus: ille ẽ de quo
quidam ait: & aspectus quarti similis
ailio di: qui fornacem ignis extinguit:
qui ẽ stabilimentũ pedum fundam̃tum¬
plenitudo corporalit̾: Idurco aut̾e bapti¬

Expanded text:
propriis loquitur, contradicimus. Spropriis loquitur, contradicimus. Sloco Spiritum erroris destruimus, qui inspirat pseudoprophetas ut dicant: « Haec dicit DomiDominus non misit, destruimus enim haec et conculcamus si consepulti sumus etiace dedi vobis potestatem calcandi super serpentes et scorpiones, et super omnem virtutem inimici . Quae singula ita sunt contraria sanctae Trinitati ut nox diei, ut tenebrae luci, ut mendacium veritati. Fons quoque baptismi similitudinem gerit sepulcri Christi, quod novum fuisse legitur: quia quicunque in eo conre debet. Cujus fontis septem gradus: tres in descensu, tres noctes, et tres in ascensu, tres dies significare videntur, de quibus superius dictum est. Septimus vero, qui et quartus, ille est de quo quidam ait: « Et aspectus quarti similis Filio Dei qui fornacem ignis exstinguit, qui est stabilimentum pedum, fundamentumnitatis corporaliter . Idcirco autem baptis
Abbreviated transcription (Latin):
misticum quid & sp̃itale sapiant: .ix.
aures: & diit᷑ effeta: Nares. ut
xp̃m in odore unguentoꝵ sequant᷑. &¬
dicant trahe me post te curremus: &¬
cũ apła ꝓfiteant᷑ dicentes. xp̃i bonus odor
sumus do: & illius menbra efficiant᷑. cui
dicitur. & odor uestim̃toꝵ tuorũ suꝑ omĩa
aromata Quem odorem tunc bene habere
potuit. sicut maria que int̾pretat᷑ domina
siue luminatrix: alabastrũ ungͥenti hoc ẽ
sacre fidei puritatem & bone operationis ex¬
ercituũ. & ui gant pedes iħu: apłorumui

Expanded text:
mysticum quid et spiritale sapiant. IX. Cmysticum quid et spiritale sapiant. IX. Caures, et dicitur: Effeta. Nares, ut Christum in odore unguentorum sequantur et dicant: Trahe me, post te curremus  profiteantur dicentes: Christi bonus odor sumus Deo , et illius membra efficiantur cui dicitur: Et odor vestimentorum tuorum super omnia aromata . Quem odorem tunc bene habere poterit, si cum Maria, quae interpretatur domina sive luminatrix, alabastro unguenti, hoc est sacrae fidei puritate et bonae operationis exercitio, ungant pedes Jesu, apo
Abbreviated transcription (Latin):
possint ꝓ illis & confitent᷑ e loquunt᷑. qui
eos de lauatro funtis suscipiunt. nec in¬
nũto dignũ ẽ ut qui alioꝵ peccatis obnor¬
tii sunt: alioꝵ etiam confessione ꝑ mysti¬
um baptis matis remissionẽ origiualium
ꝑcipiant peccatorũ: .uiii.
tionem crȩdulitatis sue reddere
possint: diligenti examine scrutandi sc̃
utrũ ueracit᷑ tredant. an alicuiꝰ falsitatis
eus macula celet᷑: Nec dum aut timore
aut fauore t̾renarũ potestatum aut adqui¬
sitione quarũdam rerũ ad baptismatis
sacramentum ignorantib ministris eccł̃ie
ton sueuit: ut ꝑ aliqd̃ dierum spacium
hi qui in sollempnitate paschali baptiran¬
Ai sunt scrutentur ut instructis & doctis
& simplici corde ad fidem ueram uenienti¬
b iute sacramenta inꝑtiant᷑: quibus ut
aptiores inueniant᷑ baptismatis sacram̃to
et eoꝵ fides probabilior sit quedam fiunt
corporalit̃. que sp̃itali gustu degustata

Expanded text:
possint, pro illis et confitentur et loquuntur qui possint, pro illis et confitentur et loquuntur qui eos de lavacro fontis suscipiunt. Nec immerito dignum est, ut qui aliorum peccatis obnoxii sunt, aliorum etiam confessione per mysterium baptismatis remissionem originalium percipiant peccatorum. VIII. Dtionem credulitatis suae reddere possint, diligenti examine scrutandi sunt, utrum veraciter credant, an alicujus falsitatis in eis macula celetur: ne dum, aut timore aut favore terrenarum potestatum, aut acquisitione quarumdam rerum, ad baptismatis sacramentum ignorantibus ministris Ecclesiae consuevit, ut per aliquot dierum spatium hi qui in solemnitate Paschali baptizandi sunt scrutentur, ut instructis et doctis, et simplici corde ad fidem veram venientibus, vitae sacramenta impertiantur. Quibus ut aptiores inveniantur baptismatis sacramento, et eorum fides probabilior sit, quaedam fiunt corporaliter, quae spiritali gustu degustata
Abbreviated transcription (Latin):
dant & in sp̃m scm̃ dm uerũ ex patre filioq
ꝓcedente. equalem ꝑ omĩa patri & filio uo¬
luntate. potestate. et̾nitate substantia: nec
esse in hac scã trinitate ullos gradus quib
aliquis inferior superior dici possit:¬
icedant etiam scãm eccliam catholicam idẽ
uniu̾salem: non in scãm eccłiam ut creden¬
tes in trinitatem: Eredant eiusdem sc̃e
tnitatis domum ẽe scãm eccłiam: a cuiuis
iõmunione discedentes scismatici & here¬
tici uocantur et̾na dampnatione ponunt᷑.
in eus uero cõmunione ꝑmanentes & mẽ¬
bra xp̃i esse & remissionem peccatorum
ꝑtiꝑe: & ad uitam et̃nam ꝑtinere: Quia
gͦ paruuli nec dum ratione utentes. hec
minime capere possunt: oportet ut cum
ad intelligibilem etatem ꝑuenerint doce¬
ant᷑ & fidei sacramentis & confessionis sue
nusteriis. & ut ea ueracit̾ credant & diligenti
cura custodiant Gonfessionẽ suam plane
aiximus: quia quamuis illi nec dum loqͥ

Expanded text:
 ex Patre Filioque  ex Patre Filioque procedentem, aequalem per omnia Patri et Filio, voluntate, potestate, aeternitate, substantia, nec esse in hac sancta Trinitate ullos gradus quibus aliquis inferior superiorve dici possedant etiam sanctam Ecclesiam catholicam, id est universalem, non in sanctam Ecclesiam, ut credentes in Trinitatem. Credant ejusdem sanctae Trinitatis domum esse sanctam Ecclesiam. A cujus communione discedentes schismatici et haeretici vocantur, et aeterna damnationmanentes, et membra Christi esse, et remissionem peccatorum percipere, et ad vitam aeternam pertinere. Quia ergo parvuli, necdum ratione utentes, haec minime capere possunt, oportet ut cum ad intelligibilem aetatem pervenerint doceantur, et fidei sacramentis, et confessionis suae mysteriis, ut ea veraciter credant et diligenti cura custodiant. Confessionem suam plane diximus, quia quamvis illi necdum loqui
Abbreviated transcription (Latin):
& hominẽ uerũ factũ & humanũ genus
homo liberaret: Et ip̃e qui micio et̾nitatẽ
ꝑfectũ uature nr̃e hominẽ susceperit &
uerbum caro factum sit: ad sumendo hu¬
manitatẽ non ꝑ mutando diuinitatem:
Eredant etiam eum ꝑtulisse passionem
& mortem: non in uirtute diuinitatis s.¬
in infirmitate humanitatis: Mortuum
uera carnis morte resurrexisse uera car¬
nis resurrectione: & resurrectione sua sp̃c
nobis resurrectionis contulisse. ita dum¬
taxat ut sicut ille t̾cia die resurrexit uiuus
a mortuis: ita & nos in fine seculorum re¬
surgamus: in eadem qua nunc uui mꝰ
carne: Eredant etiam eum in eodẽ corꝑe
qd̃ de uirgine ad sũpsit. & passionẽ susti¬
nu it & resurrexit: ascendisse in celũ & in
eodem & nunc ẽeꝰ ad iudiciũ uenturũ esse:
& resuscitatis omnib dare aliis ꝓ peccatis
supplicii et̾ni sententiam: aliis ꝓ iusticie
meritis et̾ne beatitudinis p̾̃mium: Ere

Expanded text:
et hominem verum factum, ut humanum genus et hominem verum factum, ut humanum genus homo liberaret, et ipse quia absque initio aeperfectum naturae hominem susceperit, et Verbum caro factum sit assumendo humanitatem, non permutando divinitatem. Credant etiam eum pertulisse passionem et mortem, non in virtute divinitatis, sed infirmitate humanitatis, mortuum vera carnis morte, resurrexisse vera carnis resurrectione, et resurrectione sua spem nobis resurrectionis contulisse, ita duntaxat ut sicut ille tertia die resurrexit vivus a mortuis: ita et nos in fine saeculorum resurgamus in eadem qua nunc vivimus carne. Credant etiam eum in eodem corpore quod de Virgine assumpsit, passionem sustinuit, et resurrexit, ascendisse in coelum et in eodem nunc esse, et ad judicium venturum esse, et resuscitatis omnibus, dare aliis pro peccatis supplicii aeterni sententiam: aliis pro justitiae meritis aeternae beatitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
eterum fides que in hoc symbolo
continet᷑. ita ab his qui baptiran¬
di sunt intelligidebet: ut credant in
dm patrem omnipotẽtem creatorem
omĩum usibilium & inusibilium:
qui solus quia non est de alio. ideo solꝰ
appellatur ingenitus Et in iħm xp̾m
filium eius ꝑ quem omĩa facta sunt:
uerum deum unigenitum. uerũq di
filiũ non factum aut ad optiuũ. sed ge¬
nitum & uniꝰ cũ patre substantie: atq
ita ꝑ omĩa equalem deo patri ut nec
tempore nec gradu. net potestate ẽẽ possit
inferior: Tantũq ẽ illũ qui ẽ genitus.
quantus ẽ ille qui genuit: E redant etiã¬
eum natũ de sp̃u sio & maria semꝑ uirgi¬
ne: id ẽ ut spũ sco cooperante. N erum:
corpus ex uirgine idem dei filius ad sũpse¬
rit. ut qui erat in duinitate di patris fi¬
lius: ip̃e factus sit in humanitate homi¬
nis matris filius: Eredant etiam eum des
cendisse ultimo temꝑe ꝓ redẽptione nũ¬
di a patre qui nũquã desiit esse cũ patre.

Expanded text:
eterum fides quae in hoc symbolo continetur, ita ab his qui baptizandi sunt intelligi debet, ut credant in Deum Patrem omnipotentem, creatorem omnium visibilium et invisibilium, qui solus quia non est de alio, ideo solus appellatur ingenitus. Et in Jesum Christum Filium ejus, per quem omnia facta sunt, verum Deum unigenitum verumque Dei Filium, non factum aut adoptivum, sed genitum et unius cum Patre substantiae, atque ita per omnia aequalem Deo Patri, ut nec tempore, nec gradu, nec potestate esse possit inferior, tantumque esse illum qui est genitus, quantus est ille qui genuit. m natum de spiritu sancto, et Maria semper virgine, id est, ut spiritu sancto cooperante, verum sibi corpus ex virgine, idem Dei filius assumpserit, ut qui erat in divinitate Dei patris filius, ipse factus sit in humanitate hominis matris filius. Credant etiam eum descendisse ultimo tempore pro redemptione mundi a patre, qui nunquam desiit esse cum Patre,