comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
constructa demonstrat: b&hania aut̃ : domus oboedientiaȩ dicitur:
& aptedñs hierusolimã uenturꝰ ac mundũ suo sanguine redẽpturus
primob&haniam praesentiae suae dignatione sublimauit. ibique
amuliere deuota mistico chrismate perunctus est : Quianimirum
multos ante passionẽ suam docendodomũ sibioboedientie in qua
per sp̃mgratiae in habitarẽ effecit. quorũ pia actione delectatus
ipsequasi odorifero dilibutus est unguento: Hinc& enĩ ciuitas haec
in monte oliu&i posita esse refesturꝰ. ut ecdesiã ꝑgradiã sui conditoris
saluandam esse design& quam uncti one spirit᷑alium charis matum
&scientia pi&atis que ꝑp&ua iucaȩ refou& : Vnde alibi cumdixiss&
Non potest ciuitas abscondi supͣmontem posita continuo subiecit:
neque accendunt lucernã & ponunt eam submodio : Quia monsidem
oliu&i id est summus spirit᷑alium distributor gratiarum quiciuita¬
tem suam utemineat ex altat. hanc quoque oleo exultationis ut lucere

Expanded text:
nia autem domus obedientiae dicitur. Et apte Dominus Jerosolymam venturus, ac mundum suo sanguine redempturus, primo Bethaniam praesentiae suae dignatione sublimavit, ibique a muliere devota mystico chrismate perunctus est, quia nimirum multos ante passionem suam docendo, domum sibi obedientiae, in qua per Spiritum gratiae inhabitaret, effecit, quorum pia actione delectatus, ipse quasi odorifero delibutus est unguento. Hinc etenim civitas haec in monte Oliveti posita esse refertur, ut Ecclesiam per gratiam sui conditoris salvandam esse designet, qui nos unctione spiritalium charismatum, et scientiae pietatisque perpetua luce, refovet. Unde alibi cum dixisset: Non potest civitas abscondi supra montem posita, continuo subjecit: Neque accendunt lucernam, et ponunt eam sub modio . Quia mons idem Oliveti, id est, summus spiritalium distributor gratiarum, qui civitatem suam ut emineat exaltat, hanc quoque oleo exsultationis ut lucere
Abbreviated transcription (Latin):
mentis ad supernae moenia ciuitatis quo iħs dcit incedant
Items aluatornr̃ a sellum sedens hierusalẽ tendit: quando uni
intimȩ uisionẽ ducit : lum̃tũ sed& &iam cũ scaẽ eccłȩ uniuersa¬
liter presid& : eamque in supernȩ pacis desideriũ accendit:
multi aut̃ uestim̃tasua inuia sternunt : quia corpora sua ꝑ absti¬
nendiã edomant ut ei iter ad mentẽ parent uel exẽplabona sequen¬
tib: prebeant:
ant: aluaũt frondescedelunt dearborib As.
trnebiin inuia & qui preibanła qui sequebant᷑ clam

Expanded text:
mentis ad supernae moenia civitatis quo Jesus ducit incedant. mentis ad supernae moenia civitatis quo Jesus ducit incedant. Item Salvator noster asellum sedens Jerusalem tendit, quando uniuintimae visionem ducit. Jumentum sedet etiam cum sanctae Ecclesiae universaliter praesidet, eamque in supernae pacis desiderium accendit. Multi autem vestimenta sua in via sternunt, quia corpora sua per abstinentiam edomant, ut ei iter ad mentem parent, vel exempla bona sequentibus praebeant. Alii autem frondes caedebant de arboribus, et sternebant in via. Et qui praeibant et qui seq
Abbreviated transcription (Latin):
cu &ideo cõmunis apellatur. quidixerutł &ii sicut pratxpi¬
qui soluendo pullo contra dixerant auditodĩ nomine quiescant
quia magistirs errorũ quiuenientib acssalitẽ gentium doctorib
obsistebant eatenus suastenebras defendere donec miraculis ad¬
testantibus ueripossessoris acdni ustus emicuit atpͦ qua ider do¬
minica potestas apparuit : cedentib passim ad uersariorum que¬
pellis liber credentium co&us addm̃ quẽ corde portar& ad ducebat᷑:
Vestim̃ta a postolorũ uel doctrina iustutũ ul edisseratioscriptu¬
rarũ uelceste eccle siasticorũ dogmatũ uari&ates intellegipos¬
sunt: quib illicorda hominũ ante nuda & frigida quox p̃o sessore
digna fiant operiunt multiaut̃ uestimenta sua stra uerun
inunia  postante dnm̃a sino multiuestimenta sua inuia st̃nunt
quia scĩ mastires ꝓpriae secarnis amituexuentes simpliciorib
dĩfamulis uiam suo sanguine parant : ut uidelic& in offenso gresso

Expanded text:
eum, et ideo communis appellatur. Qui dixerunt eis, sicut praeum, et ideo communis appellatur. Qui dixerunt eis, sicut praQui solvendo pullo contradixerant, audito Domini nomine quiescunt, quia magistri errorum, qui venientibus ad salutem gentium doctoribus obsistebant, eatenus suas tenebras defendere, donec miraculis attestantibus veri possessoris ac Domini virtus emicuit. At postquam fidei dominicae potestas apparuit, cedentibus passim adversariorum querelis, liber credentium coetus, qui Deum corde portet, adducitur. l edissertio Scripturarum, vel certe ecclesiasticorum dogmatum varietates intelligi possunt, quibus illi corda hominum ante nuda et frigida, quo Christo sessore digna fiant, operiunt. Eunte autemin via. Portante Dominum asino, multi vestimenta sua in via sternunt, quia sancti martyres propriae se carnis amictu exuentes, simplicioribus Dei famulis viam suo sanguine parant, ut videlicet inoffenso gressu
Abbreviated transcription (Latin):
iste idest populus gentiũ carebat: cumadhuc atrabanc ianuam
inbuuo ligatus stabat : & rectembiuio : quia nonunã cestus uita fidei¬
qͥueuiam tenebat. sed plures dubios que sectarũ calles se quebat᷑ erroneus
& quidam deillic stantib dicebant illis: quitlfaci tis
soluentes pullumInluca scriptum est quia dixerunt domi
niei adillos: quid soluitis pullum: & apte satis multos quippe habebat
dominos quia nonune dogmati & suꝑstitioni deditus sed plibitu in mundo¬
rũ sp̃irituũ aduarios diuersos quemiser raptabatur errores ad simu¬
lacra muta ꝓut dubatur incȩdens : Denique uernacula quadam
scripturae consu&udine cõmune esse dicitur qđ inmundum est
sicut & ad p&rũ uox decaelo dict. qđ ds mundauit tucomue ne
nediceris quaquis c est soluis diest & cũ nullo ei cõmunsest : quiaut̃ pet¬
catorest &mimundus multorũest: maltienĩ demones possident

Expanded text:
iste, id est, populus gentium carebat, cum adhuc extra hanc januam iste, id est, populus gentium carebat, cum adhuc extra hanc januam in bivio ligatus stabat. Et recte in bivio, quia non unam certus vitae fideique viam tenebat, sed plures dubiosque sectarum calles sequebatur erroneus. Et quidam de illic stantibus dicebant illis: Quid facitis solventes pullumni ejus ad illos: Quid solvitis pullum? et apte satis: Mdominos, qui non uno dogmati et superstitioni deditus, sed pro libitu immundorum spirituum ad varios diversosque miser raptabatur errores, ad simulacra muta prout ducebatur incedens . Denique vernacula quadam Scripturae consuetudine commune esse dicitur, quod immundum est, sicut et ad Petrum vox de coelo dicit: Quod Deus mundavit, tu commune ne dixeris . Quia qui sanctus est solius Dei est, et cum nullo communis est. Qui autem peccator est et immundus, multorum est. Multi enim daemones possident
Abbreviated transcription (Latin):
e ccbonitto rsla gegam qugugum legistraxetit: pullus anse se scucus
&eliber popelũ nationũ siguficit super quem nemo achuc ho mascum
sedit: quiaremo racionabilium doctorũ frenũ correptionis quouel
linguam choibereamalo uel in astam uitȩ uiam ire cger&irto iiemo
indumenta salutis quibus spiritaliter calefier& populo gentium
utilic suadendo contulerat : seder& namq supillũ homo si qusratione
utens eistultitiam deprimendo corriger& : Vnde non in merito
possunt duo discipuli ad ex hibenda dño animalia destinati duospredica¬
torũ ordines unꝰuidelic& ingentes alterin circũ eisionẽ diratus intelliq
& ab euntes inuenerunt pullumliqatum ante ianuraa
foris inbiuio & soluunt eum
benepullus anteianuã foris inuenitur inbiuio: Ianua enĩ ipse est :¬
quiait: Egosũ ianua ouium : perme siquis introierit saluabitur
& ingredi&ur &e gredi&ur & pascua inueni& : quib uitae pascuispullus

Expanded text:
edomita Synagogam quae jugum legis traxerat, pullus asinae lascivus et liber populum nationum significat. Super quem nemo adhuc hominum sedit, quia nemo rationabilium doctorum frenum correptionis, quo vel linguam cohibere a malo, vel in arctam vitae viam ire cogeretur, nemo indumenta salutis quibus spiritaliter calefieret, populo gentium utilia suadendo contulerat. Sederet namque super illum homo, si qui ratione utens ejus stultitiam deprimendo corrigeret. Unde non immerito possunt duo discipuli ad exhibenda Domino animalia destinati duo praedicatorum ordines, unus videlicet in gentes, alter in circumcisionem directus, intelligi. Et abeuntes invenerunt pullum ligatum ante januam foris in bivio, et solvunt eum. Bene pullus ante januam foris invenitur in bivio. Janua enim ipse est qui ait: Ego sum janua ovium. Per me si quis introierit salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. Quibus vitae pascuis pullus
Abbreviated transcription (Latin):
pepulonrã am sicut illi spectatu passione acresirrecionet
saos et sunt: tanes pr&erita passione illius ac ꝓmanente in seculco
resurrectione saluamur: quemeni priores nri x iudico
popolo ere diderunt at que a mauerunt uentur ũ hunc nos &ue¬
nisse credimus & amamus &s que desiderio accendimur ut eum
facie ad faciem contemplemur beneo et uuei qdlorur ut e¬
Legoꝰ meuangelio ioħs quo d refectȩ dequinq panibus & duob
piscibus turbeuoluerunt rapere ihm̃ &constirtubes &eauob¬
cauit Nuncaut̃ ubi passurꝰ hieru sclimã uenit non refugiteos
quise regem faciunt quiagmine glorifico & himnis difilio a crege
dignis adeuitatem regiamducunt: Non reprimit uoceseorõ qui
regnum patri archae dauid in eo restaurandũ & priscaȩbene dictio¬
nis dona recuperanda concinunt : Vt quidergo hoc qđ prius fugi¬
endo declinauit modo libensamplectit᷑ regnum qđ ad huc̃
uicturus in mundo suscipere noluit iamiamq exiturus ppassionẽ¬

Expanded text:
populorum. Nam sicut illi spectata passione ac resurrectione ejus sanati sunt, ita nos praeterita passione illius ac permanente in saecula resurrectione salvamur. Quem enim priores nostri ex Judaico populo crediderunt atque amaverunt venturum, hunc nos et venisse credimus et amamus, ejusque desiderio accendimur, ut eum facie ad faciem contemplemur. Benedictum quod venit re Evangelio Joannis quod refectae de quinque panibus et duobus piscibus turbae voluerunt rapere Jesum et constituere eum recavit. Nunc autem ubi passurus Jerosolymam venit, non refugit eos qui se regem faciunt, qui agmine glorifico et hymnis Dei Filio ac rege dignis ad civitatem regiam ducunt; non reprimit voces eorum qui regnum patriarchae David in eo restaurandum et priscae benedictionis dona recuperanda concinunt. Ut quid ergo hoc quod prius fugiendo declinavit modo libens amplectitur, regnumque quod adhuc victurus in mundo suscipere noluit jamjam exiturus per passione
Abbreviated transcription (Latin):
Uid& & sequitur: quibonũ qđ intellegit operatur : Uid& aut̃ sed non¬
sequitur : quibonũ quidem intellegit. sed bene operari contemnit :
ihm̃ enim sequitur : quiimitatur : hinc namque dicit : Siquis
mihiministrat mesequatur : Consideremergo quo graditur
ut sequi mereamur : Eccecũ sit dñs & creator angelorũ suscepturu
naturã nram̃ quã condidit inuterũ uirginis uenit: Nascitam̃
in hoc mundo perdiuites noluit parentes pauperes elegit:
inde &agnus quipillo offerr&ur defuit : colũbarũ pullos & pastur¬
turũ sacrificium mater inuenit prosperari in hocmundo noluit ob¬
probria in risiones que tolerauit sputa flagella ala pas spineam
caonam crucem sus tinuit : & qui artrum caporalium deleitatione
a guuidic interno cecidimus cũ qua amaritu dineilucredeat ostenle¬

Expanded text:
uitur Jesum, qui bonum, quod intelligit, operatur. Videt autesequitur, qui bonum quidem intelligit, sed bene operari contemnit: Jesum enim sequitur, qui imitatur. Hinc namque dicit: Si quis mihi ministrat, me sequatur . Consideremus ergo qua graditur, ut sequi mereamur. Ecce cum sit Dominus, et creator angelorum, suscepturus naturam nostram, quam condidit, in uterum Virginis venit. Nasci tamen voluit in hoc mundo, per divites noluit, parentes pauperes elegit, unde et agnus, qui pro illo offerretur, defuit, columbarum pullos et par turturum ad sacrificium mater invenit. Prosperari in hoc mundo noluit, opprobria irrisionesque toleravit, sputa, flagella, alapas, spineam coronam, crucem sustinuit. Et quia rerum corporalium delectatione a gaudio interno cecidimus, cum qua amaritudine illuc redeatur, osten
Abbreviated transcription (Latin):
m̃a peccata
&blasphemiȩ non passim dimittuntur nomnib: hominib::
Sed his qui dignam ꝓerratib: suis in hac uita paenitentiam
egerint: Nequllũ hab& locum pracuȩ adsercionis uel
nouatio anus ut penitentib eis qui in martyrio lapsis̃ ue
niã neg& esse tribuendã. uel origenss ut asseroet pꝰ iudiciũ
uniuersale transactis lic& seculorum uo luminib innu¬
meris cunctos peccatores acblas phe mos ueniã peccatorũ ẽẽ.
consequuturos atq ad regnũ celeste ꝑducendos : cuius errorẽ
Sequentia quoq dñi uerba red arguunt : cũ sub dit᷑¬

Expanded text:
a peccata et blasphemiae non passim dimittuntur omnibus hominibus, sed his qui dignam pro erratibus suis in hac vita poenitentiam egerint. Neque ullum habet locum pravae assertionis, vel Novatianus, ut poenitentibus eis qui in martyrio lapsi sunt, veniam neget esse tribuendam, vel Origenes, ut asserat post judicium universale transactis licet saeculorum voluminibus innumeris, cunctos peccatores ac blasphemos veniam peccatorum esse consecuturos, atque ad regnum coeleste perducendos, cujus errorem sequentia quoque Domini verba redarguunt, cum subse
Abbreviated transcription (Latin):
bat ad indignos responsione suc falsos testes & sacedotes impios:
tanto magis pontisex furore superatus eũ ad respondendũ ꝓuocat ut
& qualib& occasione sermonis locũinueniat accusandi: nihi lominꝰ
ihstac&: sciebatenĩ quasids̃ quicquid respondiss& torquendũ ad ca¬
lũniã¬

Expanded text:
bat ad indignos responsione sua falsos testes et sacerdotes impios, tanto magis pontifex, furore superatus, eum ad respondendum provocat, ut ex qualibet occasione sermonis locum inveniat accusandi. Nihilominus Jesus tacet. Sciebat enim, quasi Deus, quidquid respondisset, torquendum ad calumnia
Abbreviated transcription (Latin):
Lii dentes autẽ tͥbas iudei replecis̃ zelo : & contra dicebant his quȩ
a paulo dicebat᷑ maledicentes: & qđł &e bant nuntii archina¬
gogo quidultra ueas magistrũ: pereos hodieq dit̾itur qui
adeo destitutũ synagogae statũuident utrestauraeri posse
ñcredant. ideoq ꝓresuscitatione illius subplican dũ esse ñ aesti¬
ment : Sed quae in possibilias apud homines possibilia s̃ apud
dm̃: Vnde apte sequitur :

Expanded text:
autem turbas Judaei, repleti sunt zelo, et contradicebant his quae a Paulo dicebantur, maledicentes . Et quod aiebant nuntii archisynagogo, Quid ultra vexas magistrum? per eos hodieque dicitur qui adeo destitutum synagogae statum vident, ut restaurari posse non credant; ideoque pro resuscitatione illius supplicandum esse non aestiment. Sed quae impossibilia sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum ; unde apte sequitur:
Abbreviated transcription (Latin):
rum mrodocte De An chisynagogus coeus doctorũlegis
accipit᷑ de quodñs ait suꝑ cathedrã moysi seder̃ scribae &pha¬
risdei : quisicredere ipseuoluerit. &iã subiecta ei synagoga sal¬

Expanded text:
ummodo crede. Archisynagogus coetus doctorum legis accipitur, de quo Dominus ait: Super cathedram Moysi sederunt Scribae et Pharisaei . Qui si credere ipse voluerit, etiam subjecta ei Synagoga sal
Abbreviated transcription (Latin):
AD AR CHYSINAGOGŨDICENTES
QUIA FLIMTUMMOR TUAẼ Quid ultRA
Sal uata aꝓfluuio sangui¬
nis muliere moxfilia archysinagogimortua nuntiatur :
Qui a dũ ecclesia auitiorũ labemundata & obfidei meri¬
tum fili a est cognominata. continuo sinagoga perfidiae
simul & inui diȩluctoso luta ẽ: perfidiae quidem. quia
inxp̃o crederẽnoluit: Inui diãe uero. qua ec clesiam
ꝯcrederedobuit: Scriptũ nãq est inactib a postolori Sequenti autẽ¬

Expanded text:
ad archisynagogum dicentes: Quia filia tua mortua est, quid ultra Sanata a profluvio sanguinis muliere, mox filia archisynagogi mortua nuntiatur, quia dum Ecclesia a vitiorum labe mundata, et ob fidei meritum filia est cognominata, continuo Synagoga perfidiae simul et invidiae luctu soluta est. Perfidiae quidem, quia in Christo credere noluit. Invidiae vero, quia Ecclesiam credere doluit. Scriptum namque est in
Abbreviated transcription (Latin):
tee eo÷ on quidem adhuc ioħandnm̃ ma nifeste dm̃
aut dĩ esse filium sedtantum uirum sefor ciorem pradicat
Nonenĩ rudis adbuc auditores tanti capiebant archana sacra¬
nenti quo d filiusdĩ aernus homine ad supto gana gae
gou matos estes innunda sedaulatimspe agnitionen
gloriscate huma nitatis intro ducendi crant adfiasgnt diuine
acirnitat is Nubus tamen quasi latenter quods modo
a uebato terinone dm̃bunc esse uerum declarat dumeum
poscalium gratiam seĩ sps nisidm̃ dare e tempore aitem

Expanded text:
to. Non quidem adhuc Joannes Dominum manifeste Deum aut Dei esse Filium, sed tantum virum se fortiorem praedicat. Non enim rudes adhuc auditores tanti capiebant arcana sacramenti, quod Filius Dei aeternus homine assumpto ex Virgine denuo natus esset in mundo, sed paulatim, per agnitionem glorificatae humanitatis, introducendi erant ad fidem divinae aeternitatis. Quibus tamen quasi latenter quodam modo ac velato sermone Deum hunc esse verum declarat, dum euposse alium gratiam sancti Spiritus, nisi Deum dare? Tem
Abbreviated transcription (Latin):
qduero lucatestante unꝰ latro dnm̃blas phemat dicens. situesxp̃s saluũ fac
& dnm̃ fideli supplicatione praȩcat᷑ dicens dnẽ mento mei cũ ueneris
in regnũ tuum : usq bodiegeri in ecđȩ sia uidemꝰ: Cũ mundanis tacti
afflictionib uerisimul & falsi xp̃iani illiquidẽ quificta mente domi¬
nica passionis sacramenta gestant ad praesentis uitae gaudia cupiunt
liberariadño: at qui simplici intentione cũ apło nongloriant᷑ in ipͥsi
incruce dñi nr̃i ita potius ap̃sentib: erũnis optant erui ut sp̃msuum
in manꝰ sui cõmendent auctoris. una que cũ ipso regnicaelestis desi¬
derent esse pasticipes : unde bene ille quifide dubia dnm̃ p̃cabat᷑
funditus est contetus adño neq: ulla responsione dignus babitus
atuero p̃ces illius quia &ernãase salutem querebat piamex dũsȩcau¬
ditione suscipere dignatus est: quia nimirũ quicũq intribuladionb

Expanded text:
Quod vero Luca testante unus latro Dominum blasphemat dicens: Si tu es Christus; salQuod vero Luca testante unus latro Dominum blasphemat dicens: Si tu es Christus; salet Dominum fideli supplicatione precatur dicens: Domine, memento mei, cum veneris in regnum tuum , usque hodie geri in Ecclesia videmus, cum mundanis tacti afflictionibus veri simul et falsi Christiani, illi quidem qui ficta mente dominicae passionis sacramenta gestant, ad praesentis vitae gaudia cupiunt liberari a Domino. At qui simplici intentione cum Apostolo non gloriantur, nisi in cruce Domini nostri, ita potius a praesentibus aerumnis optant erui, ut spiritum suum in manus sui commendent auctoris, unaque cum ipso regni coelestis desiderant esse participes. Unde bene ille, qui fide dubia Dominum precabatur funditus est contemptus a Domino, neque ulla responsione dignus habitus. At vero preces illiusditione suscipere dignatus est. Quia nimirum, quicunque in tribulationibus
Abbreviated transcription (Latin):
surgere suprexit & noncreditis : Ergo&iã sidecruae descenderit similit̃
eorũ conuitiatus est secundũ lucae testimoniũ alter& cõpescuit cum
& mdm̃ ged dit nisi intellegimꝰ matheũ & marcũ breuiter p̃stringentes
hundocũ pluralẽ numerũ ꝓsingaliri posiuire sicit in eostoli adhebrtos
legunꝰ pluralit̃ dictũcbiser̃ oraleonũ. cũ solus danihel signifidari m
telliga᷑ : & pluralit̃ dictũ secti sunt cũ desolo ssaia tadit᷑ quid aut̃
usitadius uerbigratia quia utdicat aliquis & rusticimihi insultant: &iã
suñ insalta tenceñ ess&e contrariũ qd lacas deuno manifestauit sille
doxssen ambos latronesconutiatos chño: Tamen poss& subnuntte plurli
unꝰ intellegi Cũ uero diccũest latrones uel quicũeo cruci fixierant nec
additũ ẽ ambo: non solũ si ambo fecissent posse hocdici sed& ũ quaun
hoe ferit petut usitato locutionis modo ꝑplurarẽ numerũ significari:

Expanded text:
Surrexit, et non creditis; ergo etiamsi de cruce descenderit, similiteSurrexit, et non creditis; ergo etiamsi de cruce descenderit, similiteeorum conviciatus est secundum Lucae testimonium , alter et compescuit eum, et in Deum credidit? nisi intelligamus Matthaeum et Marcum, breviter perstringentes hunc locum, pluralem numerum pro singulari posuisse, sicut in Epistola ad Hebraeos legimus pluraliter dictum: Clauserntelligatur. Et pluraliter dictum: Secti sunt , cum de solo Isaia tradatur. Quid autem usitatius, verbi gratia, quam ut dicat aliquis: Et rustici mihi insultant, etiam si unus insultet? Tunc enim esset contrarium quod Lucas de uno manifestavit, si illi dixissent ambos latrones conviciatos Domino, cum non posset sub numero plurali unus intelligi. Cum vero dictum est latrones, vel, qui cum eo crucifixi erant, nec additum est ambo, non solum si ambo fecissent posset hoc dici, sed etiam quia unus hoc fecit, potuit usitato locutionis modo per pluralem numerum significari.
Abbreviated transcription (Latin):
S Latrones quicũ hñõ sunt hiñcinde crucifexi significanteosqui
subfide & confessionȩxp̃i uelagonẽ mastrrii uelq lib& continentiee arti¬
bꝑfecto dextrilatronis merito acfide designant᷑ : At quis ue humanȩ lau¬
dis intutu seuqualib& minꝰ digna intentione mundo abrenuntiant
non in merito blasphematoris ac sinistrilatronis mentẽ imitant᷑ & accus
De qualib dicit apłs Sitradidero corpꝰ meũ ut ardeat sidedero om̃s facilta¬
tesneas incibos pauperum sialia plura aut pi&atis operi facere autdona
gratiae spirtblis accepise uideir caritatẽ aut̃ n babeã ñihil mibi pdest
tionẽ paciunt᷑ ꝓpt̃ iustitiã ꝓm̃ipsorũ est regnũ caȩlorum: li
etiã nolentes consitent᷑ scribaȩ & pontisices quod alios saluos fecaerit
Itaq uosurã condemnat sententia quienĩ alios saluosferit utiq siuel¬
l& seipsum saluare poteratsdeci¬
q ud est plus decris Edhac uiuentẽ descendere ande sepulchromost uum

Expanded text:
 Latrones qui cum Domino sunt hinc inde crucifixi, significant eos qui sub fide et confessione Christi vel agonem martyrii, vel quaelibet continentiae arctiloria gerunt, hi profecto dextri latronis merito ac fide designantur; at qui sive humanae laudis intuitu, seu qualibet minus digna intentione mundo abrenuntiant, non immerito blasphematoris ac sinistri latronis mentem imitantur et actus. De qualibet dicit Apostolus: Si tradidero corpus meum ut ardeam, si dedero omnes facultates meas in cibos pauperum, si alia plura aut pietatis opera facere aut dona gratiae spiritalis accepisse videar, charitatem autem non habeam, nihil mihi prodest tionem patiuntur propter justitiam quoniam ipsorum est regnum coelorum . Etiam nolentes confitentur scribae et pontifices quod alios salvos fecerit. Itaque vos vestra condemnat sententia. Qui enim alios salvos fecit, utique si vellet, seipsum salvare poterat. CQuid est plus, de cruce adhuc viventem descendere, an de sepulcro mortuum
Abbreviated transcription (Latin):
dsit̃is d̃sm̃s. i quid dereliquistim eͦ
Principio uigsimni primi psalmiabusus e illud qđ in medio uersicalilegit᷑¬
medereli quistiͦ  necmireris uerborũ humilitatẽ querimonias dere¬
licti cũ formã serui sciens scandalũ crucis uideas. Sicut enĩesurire
& sitire & fatigari nonerant ꝓpriaa diumitatis. sed corporalas
passiones: ita & qđ dicit᷑ ut quid me dereliquisti corporalis uocis crat
ꝓprium. quȩ sol& secundũ naturam corpus nullatenus uellea sibi
coniuncta uta fraudari Lic& enĩ & ipse saluator dicebat hoc : sed
ꝓprie ostendebat corporis fragilitatem manens uistus & sapient ia dĩ
Ut homo ergoloquitur meos circãferens motus qđ inpericulis posit.
adõ deseri nosputamꝰ : ut homo turbatur. ut homo fl& ut homo
ligentes sermonis haebra icippri& atem sedex eo qđ dexit heli hȩli¬
putantes heliam ab eo inuocatum: Sinaũt iudȩosqu hoc dixerint
untelliges uolueris & hoo more sibisclito facunt ut dh̃m inbecillitatẽ a¬

Expanded text:
Deus meus, ut quid dereliquisti me? Principio vigesimi primi psalmi usus est. Illud quod in medio versiculi legitus, quare me dereliquisti? Nec mireris verborum humilitatem, querimonias derelicti, cum, formam servi sciens, scandalum crucis videas. Sicut enim esurire, et sitire, et fatigari, non erant propria divinitatis, sed corporales passiones, ita et quod dicitur, Ut quid me dereliquisti? corporalis vocis erat proprium, quia solet secundum naturam corpus nullatenus velle a sibi conjuncta vita fraudari. Licet enim et ipse Salvator hoc dicebat, sed proprie ostendebat corporis fragilitatem, manens virtus et sapientia Dei. Ut homo ergo loquitur, meos circumferens motus, quod in periculis positi, a Deo nos deseri putamus; ut homo turbatur, ut homo flet, ut homo ligentes sermonis Hebraici proprietatem, sed ex eo quodputantes Heliam ab eo invocatum. Sin autem Judaeos qui hoc dixerint intelligere volueris, et hoc more sibi solito faciunt, ut Dominum imbecillitate
Abbreviated transcription (Latin):
quarũ inter sebellum paxhominũ est: Si autem putatis abhoc
scribae & pharis ei quod reces siodae monum oboedientia sit
in principem suum ut homines ignorantes fraudulenta
simulatione deludant quid potestis dicere decorporum
santatibus quasdñs perp& rauit: aliud est simembrorũ quo quȩ
debilitates & spiriđalium iuistutum insignia demonib: acsigna¬
tis acisatanas conerur rexit inser& pedi
dsopeptitus est & non poreu stare. ud fa

Expanded text:
quarum inter se bellum pax hominum est. Si autem putatis, o quarum inter se bellum pax hominum est. Si autem putatis, o Scribae et Pharisaei, quod recessio daemonum obedientia sit in principem suum, ut homines ignorantes fraudulenta simulatione deludant, quid potestis dicere de corporum sanitatibus, quas Dominus perpetravit. Aliud est si membrorum quoque debilitates, et spiritualium virtutum insignia daemonibus assignatis. Et si Satanas consurrexerit in semetipsum, dispertitus est, et non poterit stare, sed f
Abbreviated transcription (Latin):
uelquae negare nequiuerant sinistra interpraetatione perues tere
laborabant : quasi non diuinitatis sedopera essent inmundissim
sp̃s id est belzebub quideus erat accaron: Nambelquidem. ipse est
baal : ⁊ ebub autẽ musca uocatur : nec iuxta quedam mendosa
exemplaria .l. littera uel d infine est nominis legenda sedb:
bel rebub ergo baal muscarum idest uirmus carum siue habens
mus cas interpr&at᷑: obsor desuidelic& immolaticucruoris:
excuiꝰ spurcissimoritu uel nomine principẽdaemoniorũ cogno¬
minabant: & conuocatis eis. in parabolis dicebat illis
quo mono potesi satanas satanan eicepe : & sipeanu
docnus illa ctare. Non potest regnũ & ciuitas contrase¬
diuisa perstare : sed quomodo concordia paruȩres crescunt
sic discordia maximȩ dilabunt᷑: Siergo satanas pugnat con¬
trase & demon inimicus est daemonis deber& iam mundiuenisse
consummatio : ne haberent in eolocum aduersariae potestates

Expanded text:
vel quae negare nequiverant sinistra interpretatione pervertere vel quae negare nequiverant sinistra interpretatione pervertere laborabant, quasi non haec Divinitatis, sed opera essent immundissimi spiritus, id est Beelzebub, qui deus erat Accaron. Nam Beel quidem ipse est Baal, Zebub autem musca vocatur. Nec juxta quaedam mendosa exemplaria, k littera, vel d, in fine est nominis legenda, sed b. Beelzebub ergo Baal muscarum, id est vir muscarum, sive habens muscas interpretatur, ob sordes videlicet immolatitii cruoris, ex cujus spurcissimo ritu vel nomine principem daemoniorum cognodaemonia et convocatis eis in parabolis dicebat illis quomodo potest Satanas Satanan eicere et si regnumdomus illa stare et divisa, perstare. Sed quomodo concordia parvae res crescunt, sic discordia maximae dilabuntur . Si ergo Satanas pugnat contra se, et daemon inimicus est daemonis, deberet jam mundi venisse consummatio, ne haberent in eo locum adversariae potestates,
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ blas phemiae dño inferebant abhierusol ymis descen¬
dissedicuntur: Sed futurũ utiq protendebant eũ aciuibus
urbis illius usque ad mortẽ esse ꝑ sequendũ: legim: quidem
supra quia multa turba agalilea & iudea secuta est eum.
& ab hierusolymis & abidumde a &trons ior danẽ quicir¬
catyrum & sidonẽ multitudo magna audient es que faciebat
uerunt adeum : turba ergo abhierusolymis ueniens secu¬
ta ẽ dñm: sicut & ab aliis resomb iudeorum siue & iãgentiũ:
quis enim nes cit idumeam. turum &esidonẽ ꝓcuntias siue ciuties
sius segentilium sed scribȩ ab hierd solimis descendentes blas pbemus
illum per sequebant᷑ horrendis quia sic nimirũ erat passionis tempo¬
refuturum ut turba illum populi uidȩorum cũ palmis adaudib:
ierdsdimam perducer& : Gentiles uidere desiderarent sed scribue
& seniores populi deeꝰ nece tractarent : Turbis ergo quȩ minus erudi
tȩ uidebant᷑ semper factao mirantibus illi contra uel negare hȩc

Expanded text:
tantum blasphemiae Domino inferebant, ab Hierosolymis descendisse dicuntur; sed futurum utique portendebant eum a civibus orbis illius usque ad mortem esse persequendum. Legimus quidem supra quia multa turba a Galilaea secuta est eum, et ab Hierosolymis, et ab Idumaea et trans Jordanem, et qui circa Tyrum et Sidonem, multitudo magna, audientes quae faciebat, venerunt ad eum. Turba ergo ab Hierosolymis veniens secuta est Dominum, sicut et ab aliis regionibus Judaeorum, sive etiam gentium. Quis enim nescit Idumaeam, Tyrum et Sidonem, provincias sive civitates fuisse gentilium? Sed scribae ab Hierosolymis descendentes blasphemiis illum persequebantur horrendis, quia sic nimirum erat passionis tempore futurum, ut turba illum populi Judaeorum cum palmis ac laudibus Hierosolymam perduceret, gentiles videre desiderarent, sed scribae et seniores populi de ejus nece tractarent. Turbis ergo, quae minus eruditae videbantur, Domini semper facta mirantibus, illi contra vel negare haec,
Abbreviated transcription (Latin):
lis misteria regni reserat : deor sum turbis peccatu infide¬
litatis &x probrat: Sursum patris uocem hisquiseepõterant.
pandit deor sum sp̃s malos abhis quiuexa bantur xxpellit
qbu&sã nunc ꝓqualitate meritorũ alus ascendere alis uero non
des stit descendere: nã carnales adhuc & incipientes quasiima
paens confortat. doc&c castigat : ꝑfectos aut̃ quorũ conuerso
incelis est sublimius extollendo glorificat. liberius de&̃nis instruit
&sepe qua a turbis neaudiri quidem ualeant doc&: Demonia cũ
aut hunc quẽ descendens demonte dñs sanauit. marcus quidem
surdũ mutũq: matheus uero lunaticũ fuisse comme morat:
significat autẽ eos dequibus scriptum est: stultus ut luna mutat᷑
quinum quam in eodem statu ꝑmanentes : nunc ad hȩc nunc adilla
uitia mutati crestunt atque decrescunt: quimutisunt non
agendo fidem

Expanded text:
lis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelis mysteria regni reserat, deorsum turbis peccata infidelitatis exprobrat. Sursum Patris vocem iis qui sequi se poterant pandit; deorsum spiritus malos ab his qui vexabantur expellit. Qui etiam nunc pro qualitate meritorum aliis ascendere, aliis vero non desistit descendere. Nam carnales adhuc et incipientes, quasi ima petens confortat, docet, castigat. Perfectos autem quorum conversatio in coelis est, sublimius extollendo glorificat, liberius de aeternis instruit, et saepe quae a turbis ne audiri quidem valeant docet. Daemoniacum autem hunc, quem descendens de monte Dominus sanavit, Marcus quidem surdum mutumque, Matthaeus vero lunaticum fuisse commemorat. Significat autem eos de quibus scriptum est: Stultus ut luna mutatur. Qui nunquam in eodem statu permanentes, nunc ad haec, nunc ad illa vitia mutati, crescunt atque decrescunt. Qui muti sunt, non confitendo fidem
Abbreviated transcription (Latin):
tionis fideihumilitatis & reuerentiaȩ ei ex hibuis se narrantur
quitdaut̃ cũ discipulis dñi turbȩ siue scribȩ conquirerent euange¬
listu nondicit: potest uero nifallor apte intellegi dehocquestio¬
nẽ fuis senotam quare ipsi cũ essent discipuli saluatoris saluare
demonia cũ qui in medio erat positus non possent : quod ex sequentib:
euan geli uerbis potest conicidumdicitur
& inter rogauit eos: quitdnteruos conquiritise & respon¬
deus unus deurba dixit magister adtuli filiumãm
adte. habente ep̃m mnutum : qui ubicũq eũ ad pre¬
henderit: adlidit eum &spumat. astrid& dentibus
xaregcit: & dixi discipulis tuisut eiceren illũ &
non potu erunt.
Notandũ autẽ quod semper loca rebus
congruunt: In monte dñs orat .: trans formatur discipulis
archana suae maiestatis aperit : in in feriora descendens tur¬
bȩ occur suexcipitur miserorũ flaupulsatur: sursum discipu¬

Expanded text:
tionis, fidei, humilitatis et reverentiae, ei exhibuisse narrantur. tionis, fidei, humilitatis et reverentiae, ei exhibuisse narrantur. Quid autem cum discipulis Domini turbae sive scribae conquirerent, evangelista non dicit. Potest vero ni fallor apte intelligi de hoc quaestionem fuisse motam, quare ipsi cum essent discipuli Salvatoris, salvare daemoniacum, qui in medio erat positus, non possent. Quod ex sequentibus Evangelii verbis potest conjici, dum dicitur: et interrogavit eos quid inter vos conquiritis et respondens unus de turba dixit magister adtuli filium meum ad te habentem spiritum mutum qui ubicumque eum adprehenderit adlidit eum et spumat et stridet dentibus et arescit et dixi discipulis tuis ut eicerent illum et non poNotandum autem quod semper loca rebus congruunt. In monte Dominus orat, transformatur, discipulis arcana suae majestatis aperit. In inferiora descendens turbae occursu excipitur, miserorum fletu pulsatur. Sursum discipu
Abbreviated transcription (Latin):
cult a patiatur & contemopnatur
dest quomodo dexpi passione multi phariã ꝓph&ȩ multi scripser̃
sic & helias cũ uenerit multa passurꝰ est: & contemnendus
abimpus : restitu& ergo om̃a primo. uidelic& corda hominũ illi¬
us a eui instituendo ad credendũxp̃o. acresistendũ ꝑfidiae antix p̃i:
Deinde ipse suã animã ꝓpt̃ mastirium fide ixp̃i ponendo dequo in
a pocalipsi plenius mistico sermone narrat᷑ Sed dico uobia
cundo saluatoris aduentu iuxta corporis fidem : nunc piohannẽ
uonet iniise ute inspiritu ftecerunt quȩ eiquaecum quȩ uoluerunt:
hocese spreuerunt & decolla uerunt eum uetur qui¬
circa eos &scribas conquirentes cum illis: & confestior
omĩs populus uidens eum. St upe factus est ex paue¬
runt & accurrentes salut abanđ euco
Notanda in omnib: locis distantia mentis scribarũ & turba : Erat enĩ
cum dis cipulis turba erant & scribȩ sed adueniente dño moxomĩsturba
stupe facta expauit eum̃ que salutans accurrit: Scribȩ nihil deuo¬

Expanded text:
 condemnetur; id est, quomodo de Christi passione multifaria prophetae multa scripserunt, sic et Elias cum venerit, multa passurus est, et contemnendus ab impiis. Restituet ergo omnia, primo videlicet corda hominum illius aevi instituendo ad credendum Christo, ac resistendum perfidiae Antichristi; deinde ipse suam animam propter martyrium fidei Christi ponendo. De quo in Apocalypsi plenius mystico sermone narratur. Dico autem vocundo Salvatoris adventu, juxta corporis fidem nunc per Joannem venit in virtute et spiritu, feceruntque ei quaecunque voluerunt, id est, spreverunt et decollaverunt eum. Sicirca eos, et scribas conquirentes cum illis. Et confestim omnis populus videns eum stupefactus est, et expaverunt. Et accurrentes salutabant eum. Notanda in omnibus locis distantia mentis scribarum et turbae. Erat enim cum discipulis turba, erant et scribae; sed, adveniente Domino, mox omnis turba stupefacta expavit, eumque salutans accurrit. Scribae nihil devo
Abbreviated transcription (Latin):
& inqe coiscens sp̃uait. Quulqeneratio ista queritgic¬
niuoo a cendico uobis. sidabitur generat̾ioni istisicou
Qui supͣ turbam credentem caelestibeneficio refecturus
gratias agebat nunc obstultam pharis eorum non credenti¬
um & tẽp tantium p&itionẽ gemit & contristat ur
quia ueram hominis naturam uerꝰ humanȩ naturȩ circum

Expanded text:
ait: Quid generatio ista quaerit signum? Amen dico vobis, si dabitur generationi isti signum. Qui supra turbam credentem coelesti beneficio refecturus gratias agebat, nunc ob stultam Pharisaeorum non credentium et tentantium petitionem gemit et contristatur, quia veram hominis naturam, veros humanae n
Abbreviated transcription (Latin):
dicare factis inpugnare : Fermentum eorum est dnm̃tẽ p¬
tare nec doctrinȩ eiꝰ aut operib: credere : sed in sultando
alia quib: cedere debeant p&cere: fermentum hero¬
dis est : adulterium. homicidium temeritas iurandi
simulatio religionis & qđ om̃ium capud est &origo scelerum
odium acpersecutio inxpm̃ a precur sorem eus
preconem̃ que primum regni caelestis : A quo utrorumq
fermento &iam a postolus nos ꝓhibens ait : Itaq: epulem᷑¬
non infermento u&erineq: infermento malicia & nequitiae
sed inazimis sinceritatis & ueritatis:
& cogita banđ ad alterutuum dicentes. quia patir
cecitatis quia panes non habetis: nondũ cognos citis
neq intelligitis : ad huc caecatum habetis corunm
oculos haberłes non uidetis. & aures habertes nori
auditis nec recor dacitu quando quinque paues
pregi inquinq milia & quot cophinos sustulis¬

Expanded text:
dicare, factis impugnare. Fermentum eorum est Dominum tendicare, factis impugnare. Fermentum eorum est Dominum tentare, nec doctrinae ejus aut operibus credere, sed insultando alia, quibus credere debeant, petere. Fermentum Herodis est adulterium, homicidium, temeritas jurandi, simulatio religionis, et quod omnium est caput et origo scelerum, odium ac persecutio in Christum et praecursorem ejus, praeconemque primum regni coelestis. A quo utrorumque fermento etiam Apostolus nos prohibens ait: Itaque epulemnon in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis illi cogitabant inter se, dicentes: Quia panes cogitatis, quia panes non habetis? nondum cognoscetis nec intelligitis? adhuc caecatum habetis cor vestrum? oculos habentes non videtis? et aures habentes non auditis? Nec recordamini, quando quinque panes fregi in quinque millia: quot cophinos
Abbreviated transcription (Latin):
spostis ascenderunt nauiculam & uenerunt infines
magedan : ibiq: audiunt nauigantes quod cauere de¬
beant afermento pharis ȩorũ & saducaeorũ : Sedscriptura
testat᷑. quod oblitisint eos secũ tollere : quod autẽ nauiga¬
turi trans fr&um obliti sunt uiaticũ sumere secum:
ipdiciũ est quã modicã carnis curã haberent in reli¬
quis quib: ipsa reficiendi corporis necessitas quȩ naturaliter
cunctis mortalib in est intentione dominici
comitat᷑ mente excesserat :
Unus uero panis quẽ secum habe¬
bant in naui mystice ipsum panẽ uitȩ dnm̃ uidelic&
s aluatorem designat cuꝰ amore quia semper intus¬
reficiebantur incordȩ minus de cerreno pane quo¬
corpꝰ pasci sol& curabant: LXX UIIII¬
& prccipiebat eis dicens: uidete. cauete a fer¬
merto pharas eorũ & fermento he rodis
ermentũ pharis ȩorum est: decr&a legis diuinȩ traditio¬
nib: hominũ post ponere : Uelcerte legem uerbis prae¬

Expanded text:
sportis, ascenderunt naviculam, et venerunt in fines sportis, ascenderunt naviculam, et venerunt in fines Magedan, ibique audiunt navigantes quod cavere debeant a fermento Pharisaeorum et Saducaeorum. Sed Scriptura testatur quod obliti sint eos secum tollere. Quod autem navigaturi trans fretum obliti sunt viaticum sumere secum, indicium est quam modicam carnis curam haberent in reliquis, quibus ipsa reficiendi corporis necessitas, quae naturaliter cunctis mortalibus inest, intentione dominici comitatus menti excesserat. Unus vero panis quem secum habebant in navi, mystice ipsum panem vitae, Dominum videlicet Salvatorem, designat. Cujus amore quia semper intusreficiebantur in corde, minus de terrcorpus pasci solet, curabant. Et praecipiebat eis dicens: Videte et cavete a fermento Ph. Fermentum Pharisaeorum est decreta legis divinae traditionibus hominum postponere; vel certe legem verbis prae
Abbreviated transcription (Latin):
& dixit : a menamendico uobis : quia unꝰ ex uobis trad& mȩ:
Q uotaut̃ ait sidabit᷑ generationi isti signũ : significat
non dabitur. iuxta illud in psalmo: semel iuraui in sco
meo : sid auit mentiar. id est non dauid mentiar
Deniq sc̃s agustinꝰ de consensu euangelistarum loquens : ita
in marco scriptum ẽe testatur: & signũ non dabit᷑ ei: Non
sultantium uerbis eiꝰ taleutiq signũ quale tẽp̃tantes
querebant. hoc est decȩlo : quibustamen multa celestia
signadabat int̃ra : C&cerũ generationiquerentium dnm̃
re quirentium faciem dĩ ia cobsignũ decaelo ostendebat.
quando cernentib: a postolis ascendit incaelum: Quando
misso desuper spũ primitiuam impleuit ecclesiam.
quando adimpositionem manꝰ a postolorum insamaria caesaria
effeso aluisq: urbib: ad ocisplurimis gratiam de calo sp̃s sc̃ĩ
panes &nisiunum pauemr non habebant
Querat aliquis &dicat quomodo
panes non habent. qui statim impl&is septem

Expanded text:
t dixit: Amen amen dico vobis, quia unus ex vobis tradet me . Quod autem ait: Si dabitur generationi isti signum, significat non dabitur, juxta illud in psalmo: Semel juravi in sancto meo, si David mentiar , id est, non David mentiar. Denique sanctus Augustinus, de consensu evangelistarum loquens, ita in Marco scriptum esse testatur: Et signum non dabitur ei. Non sultantium verbis ejus. Tale utique signum quale tentantes quaerebant, hoc est de coelo. Quibus tamen multa coelestia signa dabat in terra. Caeterum generationi quaerentium donum requirentium faciem Dei Jacob, signum de coelo ostendebat, quando, cernentibus apostolis, ascendit in coelum, quando, misso desuper Spiritu, primitivam implevit Ecclesiam, quando ad impositionem manus apostolorum in Samaria, Caesarea, Epheso, aliisque urbibus ac locis plurimis, gratiam de coelo Spiritus sancti panes sumere et nisi unum panem non habebantQuaerat aliquis et dicat quomodo panes non habebant qui, statim impletis septem
Abbreviated transcription (Latin):
perun conouirere cumeo: quaerenes ab illo signuo
decelo. temtantes euc. Sic signum quer unt : quasi quae
uiderant signa non fuerint : s&e quidquerant ostendit ur
cumdicitur : querentes ab illo signum decalo uel in morem¬
heliae ignẽ desublimi uenire cupiebant uel in similitudinem samu¬
helis tepr estiuo mugire tonitrua coruscare fulgoru
ex occultis &uarus aeris passionib: accidisse : attuquica lum¬
niaris eaquȩ oculis uides manutenes ut ilitate sentis quid
facies dehis quȩ decaelo uenerint or utiquaȩ repondebis
signũ deccelo querunt. ut quimulta hominũ milia secundo
paucis depanib: satiauit : nunc in exemplum moysi manna
caȩlitus misso &peromã passim disperso populũ omnem
multo tempr reficiat : Quod in euuangeł t icħan᷑ post eduliũ
panũ turbas ab eo quaesisse legimꝰ dicentes : quoder gotufacis
signum. ut uideamꝰ & credamꝰ tibi : quid operaris : patres nr̃i

Expanded text:
perunt conquirere cum eo, quaerentes ab illo signum perunt conquirere cum eo, quaerentes ab illo signum de coelo, tentantes eum. Sic signum quaerunt, quasi quae viderant, signa non fuerint. Sed quid quaerant ostenditur, cum dicitur: Quaerentes ab illo signo de Heliae, ignem de sublimi venire cupiebant, vel in similitudinem Samuelis tempore aestivo mugire toex occultis et variis aeris passionibus accidisse. At tu qui calumniaris ea quae oculis vides, manu tenes, utilitate sentis, quid facies de his quae de coelo venerint? Utique respondebis, Signum de coelo quaerunt, ut qui multa hominum millia secundo paucis de panibus satiavit, nunc in exemplum Moysi manna coelitus misso, et per omnia passim disperso populum omnem multo tempore reficiat. Quod in Evangelio Joannis post edulium panum turbas ab eo quaesisse legimus, dicentes: Quod ergo tu facis signum, ut videamus, et credamus tibi quid operaris? Patres nostri
Abbreviated transcription (Latin):
cum in de fectiuam &ernȩ r&cributionis memoriam puro in
corde r&inent : &benȩ urba quã uis reliquias dominici prandis
non caper&. manducasse tamen & saturata esse narratur
Quia sunt non nulli qui& siomiã sua relinquere neque unt neq &¬
plere hoc qd̃ de ur ginib deit᷑ Qupotest capere cupiat
Ceerũq hui modi. tam̃ esurientes &sitientes iustitiam saturantar
cũ audiendo mandata legis dĩ aduitã ꝑueniunt &ernam:
Re rant auteo qui manduca uerunt qua siquat uon
inilic & dicuisit eos. benequatuor milia : ut ipso &iam
numero docerent euuange licis sepastos esse cibariis & statio
ascenioens nauseo cũ discipulissuis: uerut irpap¬
tes dalmanut hã prohoc in matheo legimus:
& dimis saturba : ascendit in nauiculam & uenit
infines magedañ : Non aut̃ dubitandũ est eundem locũ esse
subutroq nomine : nã pleriq: codices non habent &iã secuđm
marcũ nisi magedan:¬

Expanded text:
cum in defectivam aeternae retributionis memoriam puro in cum in defectivam aeternae retributionis memoriam puro in corde retinet. Et bene turba quamvis reliquias dominici prandii non caperet, manducasse tamen et saturata esse narratur. Quia sunt nonulli qui etsi omnia sua relinquere nequeunt, neque explere hoc quod de virginibus dicitur: Qui potest capere capiat , caeteraque hujusmodi, tamen esurientes et sitientes justitiam saturantur, cum audiendo mandata legis Dei, ad vitam perveniunt aeternam. Erant autem qui manducaverunt quasi quatuor millia, et dimisit eos. Bene quatuor millia, ut ipso etiam numero docerent evangelicis se pastos esse cibariis. Et statim ascendens navem cum discipulis suis venit in partes Dalmanutha. Pro hoc in Matthaeo legimus: Et dimissa turba ascendit in naviculam, et venit in fines Magedan . Non autem dubitandum est eumdem locum esse sub utroque nomine. Nam plerique Codices non habent, etiam secundum Marcum, nisi Magedan
Abbreviated transcription (Latin):
septec sportas.Quod turbis saturatis superat a postoli
sustollunt. & septem sportas implent : quia sunt altiora per¬
fectionis prȩcepta uel potius exhortamenta & consilia
quȩ generalis fidelium multitudo nequitl seruando & implen¬
do attingere: quorum ex secutio illos ꝓpriae respicit : qui
ma iore sci sp̃s gratia pleni generaem populidĩ conuersa¬
tionem mentis atq operis sublimitate transcendunt: qualib
dicitur: Siuis per fectus esse : uadeuende om̃a que habes: & c̃:
Vndebene sportȩ quibus dominicorum sunt condita fragmenta
ciborũ ꝓpt̃ septi formẽ sp̃s gratiam septem fuisse memorantur:
Nam quia sportȩ iunco &palmarum folus solent contexi:
merito inscõrum significatione ponunt᷑: luncus quippe
suꝑ aquas nasci consueuit : palma uero uretricem ornat manum
& iunceis uasis recte cõparant᷑ electi : cumradicem cordis neforte
abamore ȩternitatis arescat in ipso uitȩ fonte conlocant:
Assimilantur &eis quae depalmarum sint foliis contexta:

Expanded text:
septem sportas. Quod turbis saturatis supererat apostoli sustollunt, et septem sportas implent, quia sunt altiora perfectionis praecepta, vel potius exhortamenta et consilia, quae generalis fidelium multitudo nequit servando et implendo attingere. Quorum exsecutio illos proprie respicit, qui majore sancti Spiritus gratia pleni, generalem populi Dei conversionem mentis atque operis sublimitate transcendunt. Qualibus dicitur: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes , etc. Unde bene sportae, quibus dominicorum sunt condita fragmenta ciborum, propter septiformem spiritus gratiam, septem fuisse memorantur. Nam quia sportae junco et palmarum foliis solent contexi, merito in sanctorum significatione ponuntur. Juncus quippe super aquas nasci consuevit, palma vero victricem ornat manum. Et junceis vasis recte comparantur electi, cum radicem cordis, ne forte ab amore aeternitatis arescat, in ipso vitae fonte collocant. Assimilantur et eis quae de palmarum sunt foliis contexta,