comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
lnudent eum e indiuer sa ministeriamit tantur maxi inequtesabai n abli ad siscdentes
iuelicenti nobpri sina peccata aliqua expar te supplicus quod alet sibiparo. incrala¬
cen diumuer sac hierusalem non nilli uero in superioribus con seni tientesis etretil
parte dissentiunt : Nam suꝑ liminare sublatum illo temipore predicant quando uelum templisus¬
sum: Qunuer sa domus is rbe erroris nube con sumsa quando io se phus resert sacer dotes &¬
Exx ab di tsmpli uirtictum celestium audisseuocem. transe amus exbisse dibus. ẽ iur qui¬
dam a quo egoplura didicis se me gaudeo & quihebreum sermonẽitabelimarit ut interscrilis
corun cal deus sametur.  longe aliauia in gressus ÷ a. it enim mullum ꝓphetarum extra
saram uidiss st raphuncircadnmstantia Rencipsa quidẽ serapur alibus lec t taride hux
consumntationuis &iaptiuutatis hym̃ quȩ sub nabuco donosorfacta : signum c̃ẽ p̃ missuma

Expanded text:
laudent eum et in diuersa ministeria mittantur maximeque ad eos, qui purgatione indigent et ob pristina peccata aliqua ex parte suppliciis. \'quod autem sublatum cendii uniuersae Hierusalem\'. nonnulli uero in superioribus consentientes in extrema parte dissentiunt. nam superliminare sublatum illo tempore praedicant, quando uelum templi scissum est et uniuersa domus Israhel erroris nube confusa, quando Iosephus refert sacerdotes ex adytis templi uirtutum caelestium audisse uocem: \'transeamus ex his sedibus\'. Est uero quidam, a quo ego perplurima didicisse me gaudeo et qui Hebraeum sermonem ita elimarit, ut inter scribas eorum Chaldaeus aestimetur. is longe alia uia ingressus est. ait enim nullum prophetarum extra Esaiam uidisse seraphim circa deum stantia et ne ipsa quidem seraphim alibi lectitari, dein consummationis et captiuitatis Hierusalem, quae sub Nabuchodonosor facta est, signum esse praemissum.
Abbreviated transcription (Latin):
dierunt : Et oculos suos clauserunt nequan do uideant oculis & auribus audiant
& corde intellegant & conuertantur& sane illos. mihi tam̃ ꝑsone diuersi tas non
ria: Nisi forte secundumpsalmiste sensumdicentis. dñi ÷ terra & plenitudo eius
nos quo que dicamis cosplenos interra gloria ẽc̃ qui possint dicere nos omnes explinitũ¬
dinc eius accoepimus istam mumi sapientes muliere sedificant & insipientes elisit¬
domus dñi in summis montibus & cle uabitur suꝑ colles haeo :÷ domnus de qua & alibi su¬
padictus paulus sa crata uoce testatur & morses qui dem fidelisin tota domo cius qua
samulus in teftimonium eorum quae dicenda crant: x p̃suero ut filius s̃uper domu
eus cuius domussumus nos sitamen principium sub stantiac acius usque asine
sirs mumte neam: Deac & ad thi motheum loquitur. hactautẽ scribo it suas quĩ¬

Expanded text:
suos clauserunt, ne quando uideant oculis et auribus audiant suos clauserunt, ne quando uideant oculis et auribus audiant et corde intellegant et conuertant se et sanem illos, mihi tamen personae diuersitas non fria, nisi forte secundum psalmistae sensum dicentis: domini est terra et plenitudo eius nos quoque dicamus eos esse in terra plenos gloria, qui possint dicere: nos omnes ex plenitudine eius accepimus. istam domum sapientes mulieres aedificant et insipiens dissions domini et domus dei in summis montibus et eleuabitur super colles. haec est domus, de qua et alibi supra dictus Paulus sacrata uoce testatur: et Moyses quidem fidelis in tota domo eius quasi famulus in testimonium eorum, quae dicenda erant; Christus uero ut filius super domum eius, cuius domus sumus nos, sitamen principium substantiae eius usque ad finem firmum teneamus. de hac et ad Timotheum loquitur: haec autem scribo, ut scias, quem
Abbreviated transcription (Latin):
bus uideo ex celsum thonumeius quando autem considero quo modo genus dispens&
latini hunc locum exponentes dñm suꝑthonum seden tem dñm patrem & duo seraphin
dem melius ÷ uera rustice qua disserte falsa ꝓferre. Maxi me cumio hannes euange¬
incredulitate dicer& uideorum statim causas incredulitatis exposuit᷑ &i deo non pote¬
rant credere ineum qui adixit esaias aure audictis & non intellegetis &cernentes aspi¬
ci&is & nonuidebitis haec autem dixit quando uidit gloriam unigeti& testificatus : deeo
in p̃senti uolumine aesaie ab eo quise det inthono iubetur ut dicat. Aure audi&is & non
intellegitis qui autẽ hoc iub& ut euangelista intellegit xp̃s ÷ undenunc colligitur non possesera
sin xp̃m intellegi cum xp̃ssit ipse qui sedeat & lic& in actibus a postolorum aduersus iude¬
debitis & non ꝑspi&us incrassatum est corpopulihuius & cauribus suis grauiter au

Expanded text:
bus, uideo excelsum thronum eius; quando autem considero, quo- modo genus dispensetbus, uideo excelsum thronum eius; quando autem considero, quo- modo genus dispensetLatini hunc locum exponentes dominum super thronum sedentem deum patrem et duo seraphim, dem melius est uera rustice quam diserte falsa proferre, maxime cum Iohannes euangeincredulitate diceret Iudaeorum, statim causas incredulitatis exposuit: et ideo non poterant credere in eum, quiadixitEsaias: aure audietis et nonintellegetis, etcernentesaspicietisetnonuidebitis. haecautem dixit, quando uidit gloriam unigeniti et testificatus est de eo. in praesenti uolumine Esaiae ab ea, qui sedet in throno, iubetur, ut dicat: aure audietis et non intellegetis. qui autem hoc iubet, ut euangelista intellegit, Christus est; unde nunc colligitur non posse seraphim Christum intellegi, cum Christus sit ipse, qui sedeat. et licet in Actibus apostolorum aduersus Iudaedebitis et non perspicietis. incrassatum est enim cor populi huius et au
Abbreviated transcription (Latin):
Ex isrł si ergo intellegas in oria & pharaone & faltia & ceteris istius modi contrarias fie¬
titudines uidebis quomodo illis uicientibiis nullus nr̃m uidg at ac fuspir& & inpenis¬
tentiã corruat. Non regn& ait apostolos peccatum inmortaliuestro corpore regnantepei¬
carods ptis ex truimus ciuitates incinere uersamur & sordibus ꝓfrum̃topaleas proso¬
alibi uox diuina dc̃tis. uieniã & sedebo& uidicabo pupulum. inualle iosa phat quid
int̃practatur dñi uidiciũ qui peccator : & mei similis. uidi dñm sedente inualle iosa¬
pss ernon in colle non in montes. inualle & inualle iudicui quiuero iustus & i sai &e similis
uidit illum sedentẽ suꝑthonum excelsum & eleuatum : Vt autẽ & aliud inferam quan¬
docummente ꝑtractoregnare thronis dominationibus angelis ce teris que uirtuti¬

Expanded text:
is reliquias Israhel. si ergo intellegas in Ozia et Pharaone et Phaltia et ceteris istiusmodi contrarias foris reliquias Israhel. si ergo intellegas in Ozia et Pharaone et Phaltia et ceteris istiusmodi contrarias fortitudines, uidebis, quomodo illis uiuentibus nullus nostrum uideat ac suspiret et in paenitentiam corruat. non regnet, ait apostolus, peccatum in mortali uestro corpore. regnante peccato Aegyptiis extruimus ciuitates, in cinere uersamur et sordibus, pro frumento paleas, pro soalibi uox diuina dicens: ueniam et sedebo et iudicabo populum in ualle Iosaphat, quod interpretatur \'domini indicium\'. qui peccator est et mei similis, uidet dominum sedentem in ualle Iosaphat, non in colle, non in monte, sed in ualle et in ualle iudicii; qui uero iustus et Esaiae similis est, uidet illum sedentem super thronum excelsum et eleuatum. ut autem et aliud inferam: quando eum mente pertracto regnare thronis, dominationibus, angelis ceterisque uirtuti
Abbreviated transcription (Latin):
diuille regnum tenum tenuit inuidea proph&aoculos nonleuauit ad celum nonẽs resẽ¬
rata caelestia non apparuit dñs saba othnec in minis terio fideliter sc̃inomen auditum : quan¬
douere ille mortuus ÷ uniuersa que sub sequens sermomons trauit a pertoseselumine ꝓdi¬
derunt tale quiddã & in exodo scriptum ÷ dum farao uixit populus srł ex lutolateris pale¬
arum que opere pressus non suspirauit ad dñm . dum ille regnauit nemo que siuit dnm
patrum abra hami saac&ia cob quando uere ille mortuus : suspirauerunt filiisrł ut scrip¬
tura dicit & ascendit clamor eoꝵ ad dñm cumutique iuxta historiã tunc magis gaude¬
redebuerint & ante us ÷ pirare cumui uer&. Etechiel quoque phetante faltias filius
baiane occubuit & posses simi ducis interitum cecidi inquid suꝑ faciem meam & clama¬

Expanded text:
diu ille regnum tenuit in ludaea, propheta oculos non leuauit ad caelum, non ei sunt resediu ille regnum tenuit in ludaea, propheta oculos non leuauit ad caelum, non ei sunt reserata caelestia, non apparuit dominus sabaoth nec in mysterio fidei ter sancti nomen auditum est. quando uero ille mortuus est, uniuersa, quae subsequens sermo monstrabit, aperto sese lumine prodiderunt. tale quiddam et in Exodo scriptum est: dum Pharao uixit, populus Israhel ex luti et lateris palearumque opere non suspirauit ad dominum; dum ille regnauit, nemo quaesiuit deum patrum Abraham, Isaac et Iacob. quando uero ille mortuus est, suspirauerunt filii Israhel, ut scriptura dicit: et ascendit clamor eorum ad dominum, cum utique iuxta historiam tunc magis gaudere debuerint et ante suspirare, dum uiueret. Ezechiel quoque prophetante Phaltias filius Banaiae occubuit et post pessimi ducis interitum: cecidi, inquit, super faciem meam et clama
Abbreviated transcription (Latin):
protegaebat quamine rechied dñsi ub& tau. lit tere inp̃ssione signari de quadauid exul¬
tat dicens signatum :÷ super nos iumenuultus tui dñe inquã allo philus procax findelapi¬
disictu in terit : Regnauit autemozias annis quin quaginta duolius quo tem poraapito
latinos amulius aput etheniensis aga mestor xi. imperabanop: cuius mortem esaias pro¬
pheca hanuisione quam ex planare nunc ni timur uidit idẽ eo anno quoro mulus ro¬
mani imperii conditornatus ÷ sicut mani festum eẽ poterit his qui uolu erunt legere tempo¬
rum librum quamnos in latinã lingã ex grecosermone transtulimus. Sẽq & factum ÷
sa historia sp̃italis sequitur intellectus cuius causa historia ipsareplicata : uiuente lepro¬
sorege inquantum inre ÷ sacer dotium dissipantẽ esaias uisionẽ uidere non potuit quam

Expanded text:
protegebat, quam in Ezechiel dominus iubet tau litterae inpressione signari, de qua Dauid exulprotegebat, quam in Ezechiel dominus iubet tau litterae inpressione signari, de qua Dauid exultat dicens: signatum est super nos lumen uultus tui, domine, in qua allophylus procax fundae lapide ictus interiit. regnauit autem Ozias annis quinquaginta duobus, quo tempore apud Latinos Amulius, apud Athenienses Agamestor undecimus imperabant. post cuius mortem Esaias propheta hanc uisionem, quam explanare nunc nitimur, uidit, id est eo anno, quo Romulus, Romani imperii conditor, natus est, sicut manifestum esse poterit his, qui uoluerint legere Temporum librum, quem nos in Latinam linguam ex Graeco sermone transtulimus. Et factum est in sa historia spiritalis sequitur intellectus, cuius causa historia ipsa replicata est. uiuente leproso rege et, quantum in se est, sacerdotium dissipante Esaias uisionem uidere non potuit. quam
Abbreviated transcription (Latin):
&eleuatum. & cetera Antequam de uisione dicamus ꝑtractandum uidetur quid sit o¬
⁊ias quod annis regnauerit quici inceteris gentibus sint quo eui & de ꝑsona quidem sicut
in regnorum & p̃teritorum libris legimus fuit uiriustus & fec̃ rectum in conspectu dñi edificans
templum a que dictum fabri cans offerens uasa & ꝓhoc merito aduersarios superans quoma
ximum pi&atis indicium ÷ habens multo sin suo imperio ꝓph&as hic quã diuuixit tacharias
sacerdos cognomento intellegens placuit dõ & cum omni ueneratione delubrum eius ingres
sus ÷ postquam uero ⁊acharias obut uolens prose offerre donaria s acerdo talem ordinemñ
tampie quã audaciter inuasit & reclamantibus leuitis &ceteris sacer dotibus. Non ne tu
es otias rex & non sacerdos audire noluit statim que lepra ꝑ fusus infronto ÷ iuxta ꝓph&e uo
cemdicentis. imple dñe facies eoꝵ ignominia quã corporis partem sacer dos aurilami na

Expanded text:
sum et eleuatum. antequam de uisione dicamus, pertractandum uidetur, qui sit Ozias, quot annis regnauerit, qui ei in ceteris gentibus sint coaeui. et de persona quidem, sicut in Regnorum et Praeteritorum libris legimus, fuit uir iustus et fecit rectum in conspectu domini aedificans templumaquaeductum fabricans, offerens uasa et pro hoc merito aduersarios superans, quodque maximum pietatis indicium est, habens multos in suo imperio prophetas. hic, quamdiu uixit Zacharias sacerdos cognomento Intellegens, placuit deo et cum omni uenerasus est; postquam vero Zacharias obiit, volens per se offerre donaria, sacerdotalem ordinem non tam pie quam audacter invasit, et reclamantibus Levitis, et caeteris sacerdotibus: Nonne tu es Ozias rex, et non sacerdos? audire noluit, statimque lepra perfusus in fronte est, secundum prophetae vocem dicentis: Imple, Domine, facies eorum ignominia . Quam corporis partem, sacerdos auri lamina
Abbreviated transcription (Latin):
me: quoscum que uocaberit statim facit subsistere qm omnia q̃ absq eosunt non sunt
unde propheca purgatus auitiis ausus ÷ dicere ecce ego sumlic& in latinis codicibus
ꝓpt̃ inter p̃tum uari&atẽ sũ non sit ad positum quid dã obseruandum putant ad
quos ꝓphetans mittentis aut smnis si sermodicatur quid ÷ grece apostolus & hanc ẽẽ
disferentiã uolunt ut quicum que mittantur & ꝓph&e sint pariter & apostoli ad
quos uero mit tentis sermo nonponitur tantum proph&e sint quo egosuꝑfluum pu¬
to &quia semel ad tractatum istius uocabuli uenimus sciendum sileam. collegã pau¬
lilingã hebrȩã apostolumdici quicum eo non nullus epistolas scribit & uitios esiluani legi¬
tur prosileacum cumsiluanum in apłr actibus non legimus. EXplicit .XII. SER¬

Expanded text:
me, quoscumque uocauerit, statim facit subsistere, quoniam omnia, quae absque eo sunt, non sunt. me, quoscumque uocauerit, statim facit subsistere, quoniam omnia, quae absque eo sunt, non sunt. unde propheta purgatus a uitiis ausus est dicere: ecce ego sum, licet in Latinis codicibus propter interpretum uarietatem \'sum\' non sit adpositum. quidam obseruandum putant, ad quos prophetas \'mittentis\' aut \'missi\' sermo dicatur, quod est Graece \'apostolus\', et hanc esse differentiam nolunt, ut, quicnmque mittantur, et prophetae sint pariter et apostoli, ad quos uero mittentis sermo non ponitur, tantum prophetae sint; quod ego superfluum puto. et quia semel ad tractatum istius uocabuli uenimus, sciendum \'Silam\', collegam Pauli, lingua Hebraea \'apostolum\' dici, qui cum eo nonnullas epistulas scribit; et uitiose \'Siluanus\' legitur pro \'Sila\', cum Siluanum in apostolorum Actis nOlI legimus. XIX. E
Abbreviated transcription (Latin):
sponsi dicets ad sponsã surge ueni ꝓ ximamea sponsa mea columbamea quia eccchi ems
transiit pluuia abiit sibi quan doenimanima in cogitatione tran quillitate consentit quan¬
do supra petram fundata ÷ & sideseus altaradice fixa ÷ uniuer satemtationum fluctus sibi
ꝑ transeant & ei non ꝑtranseunt qui temptatur notandum autẽ quomodo adio. quod dñs
dixerat quem mittam & qui sibit nobis ꝓph&a ex parte responderit. Ecce ego mitte me¬
& de sequenti tacuerit intellegẽns nullum hominum dignũ eẽ quid dõ ꝑger& &omnet̃
suum eius facer& ee qui mit ter& quam humili tatem dñs aduertens quod se secundis
teme aquila &theodotion eccead sum mitteme. simmachus eccemit teme:
ds̃ quuo cauit eaq̃ non sunt quasi sint & quidix : ego sum qui sum & alibi qui ÷ misit

Expanded text:
sponsi dicentis ad sponsam: surge, ueni, proxima mea, sponsa mea, columba mea, quia ecce hiems sponsi dicentis ad sponsam: surge, ueni, proxima mea, sponsa mea, columba mea, quia ecce hiems transiit, pluuia abiit sibi. quando enim anima in cogitationum tranquillitate consedit, quando supra petram fundata est et fides eius alta radice fixa est, uniuersi temptationum fluctus sibi pertranseunt et ei non peatranseunt, qui temptatur. notandum autem, quomodo ad ld, quod dominus dixerat: quem mittam et quis ibit nobis? propheta ex parte responderit: ecce ego, mitte me et sequenti tacuerit intellegens nullum hominum dignum esse, qui deo pergeret et omne iter suum eius faceret esse, qui mitteret. quam humilitatem dominus aduertens, quod se secundis te me; Aquila et Theodotion: ecce adsum, mitte me; Symmachus: ecce, mitte me. deus, qui uocauit ea, quae non sunt, quasi sint, et qui dixit: ego sum, qui sum, et alibi: qui est, misit
Abbreviated transcription (Latin):
teme : Ixx & audiuiuocem dñi dicentes quemmittã & qui sibit ad populum istum. a¬
quila theodotion & simmachus & cui diui uocem dñi dicentis quem mittã & qui sibit
nobis de comparatione i saie &mo rsi quomodo alius minis terium recusarit alius ul¬
tro scofferens dura ꝑ sussit in alio loco disputauimus s̃ neuideremuraliquid p̃terisse eoꝵ
quas uideiuocant de uterosis & in quibus uniuersa scientiã ponunt : Nuncbre uiter ilud
ad tingimus quare in ebreo sit positũ & quisibit nobis sic̃ enim ingene si dicitur faciamus ho¬
minẽ ad imaginẽ & simili tudinẽ nram ita & hic puto dictum qui sibit nobis. Nobis autem
quibus aliis extimandum ÷ isipati & filio & spũi scõ quibus uadit quicumque eorum obsequitur
uoluntati& in eo quidem quoq unius loquentis ꝑsona proponitur diutas &unitas in eo
uero qđ dicitur nolis ꝑsonarum diuersitas indicatur: Legimus incanticis canticorũ

Expanded text:
ta: et audiui uocem domini dicentis: quem mittam et quis ibit ad populum istum? Aquila, Theodotion et Symmachus: et audiui uocem domini dicentis: quem mittam et quis ibit nobis? de conparatione Esaiae et Moysi, quomodo alius ministerium recusarit, alius ultro se offerens dura perpessus sit, in alio loco disputauimus. sed ne uideremur aliquid praeterisse eorum, quas Iudaei uocant δευτερώσεις et in quibus uniuersam scientiam ponunt, nunc breuiter illud adtingimus, quare in Hebraeo sit positum: et quis ibit nobis? sicut enim in Genesi dicitur: faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram, ita et hic puto dictum: quis ibit nobis? «nobis\' autem quibus aliis aestimandum est, nisi patri et filio et spiritui sancto, quibus uadit, quicumque eorum obsequitur uoluntati? et in eo quidem, quod unius loquentis persona proponitur, diuinitatis est unitas; in eo uero, quod dicitur \'nobis\', personarum diuersitas indicatur. legimus in Canticis Canticorum uocem
Abbreviated transcription (Latin):
ut ante iam scripsi xp̃iuestem inmana urbe suscipiens nunc barbaro siriaclimitae
teneor & neputes alterius hanc deme fuis se sententiã quid mererer ipse consti¬
tui uerumn ut ait gentilis po&a caelum non animum mutat qui trans marecurra
i tame in cessabilis mimicus poster gum per secittus : ut maiora in solituaneb elli
Nunc patiar hinc enim p̃sidus fulta mundi arria narabi es fremit. hinc intresparte¬
es scissaec uesia ad serapere festinat : Honachorum circa commanentium antiqua

Expanded text:
ut ante iam scripsi, Christi uestem in Romana urbe suscipiens nunc barbaro Syriae limite ut ante iam scripsi, Christi uestem in Romana urbe suscipiens nunc barbaro Syriae limite teneor. et ne putes alterius hanc de me fuisse sententiam, quid mererer, ipse constitui. uerum, ut ait gentilis poeta: caelum, non animum mutat, qui trans mare currit, ita me incessabilis inimicus postergum secutus est, ut maiora in solitudine bella nunc patiar. hinc enim praesidiis fulta mundi Arriana rabies fremit; hinc in tres partes s
Abbreviated transcription (Latin):
portuna in euangelio mulier tandem meruit audiri &claso cumseruis ostio midialic&
noc te abami copanes amicus accepit. osipse qui nullis contrasesuperare uiribus potest
publicani p̃cibus uintur. Ninni ueciuitas quae peccato perut fletibusste tit quor sum
ista tam longore petita principioui delic& ut parum magnus aspicias ut diues pastor
morbidam non contempnas ouem : Xp̃s in paradisum de crucelatronem intulit & nequis
aliquando serã conuersi onẽ putaret fec̃ homicidii poenamartrrium Xp̃s in quã prodi¬
gum filium reuertentẽ letus amplectitur & nonaginta nouem pecodibus derelictis una
ouicula q̃ remanserat humeris boni pastoris aduchitur: Paulus exper: secutore sit
p̃dicator. Oculis carnalibus excecatur ut mente plus uideat & quiuinctos xp̃i famu
los ducebat ad concilium iidacorum. ipsepostea de christi uinculis gloriatur Ego igit

Expanded text:
portuna in Evangelio mulier tandem meruit audiri : et clauso cum servis ostio, media licet portuna in Evangelio mulier tandem meruit audiri : et clauso cum servis ostio, media licet nocte, ab amico panes amicus accepit . Deus ipse, qui nullis contra se viribus superari potest, publicani precibus vincitur. Ninive civitas, quae peccato periit, fletibus stetit . Quorsum ista tam longo repetita principio? Videlicet, ut parvum magnus aspicias; ut dives Pastor morbidam non contemnas ovem. Christus in paradisum de cruce latronem intulit : et ne quis aliquando seram conversionem putaret, fecit homicidii poena martyrium. Christus, inquam, prodigum filium revertentem laetus amplectitur , et nonaginta novem pecudibus derelictis, una ovicula, quae remanserat, humeris boni Pastoris advehitur . Paulus ex persecutore fit praedicator; oculis calos ducebat ad concilium Iudaeorum, ipse postea de Christi uinculis gloriatur. Ego igitur,
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt habere medicunt hereticosiudi cor quid tã anxiae unum uerbum tenent quid subam¬
guo sermenelatitant si sic credunt. ut int̃ptantur non dãno quod retinent : Si sic credo ut ipsi
sentire se simulant ꝑ mit tant mͥ meis uerbis suum sensum loqui quã obrem ob testorbeatitudi¬
nem tuã ꝑ crucifixum mundis alutem per homousi an trini tatem ut mihi epistolis tuis siueta¬
cendarum siue dicendarum ỹposta seon detur auctoritas ne forte obscuritas in quod egeo
loci fallat ba iulos lit terarum ad euagrium pres bi terum quẽ obti me nosti: lignarescrip¬
ta trans mittere simui &iam cui apud antichiam debeã communicare significes qui¬
a cãpen ses cum tar sensibus hereticis copulantur. nihil aliud ambiunt quãut aut to¬
ritate communionis uestre fultitres yposta siscumanti quo sensu p̃dicent: .X. Expli¬

Expanded text:
ponunt, habere me dicam, hereticus iudicor. quid tam anxie unum uerbum tenent? quid sub amponunt, habere me dicam, hereticus iudicor. quid tam anxie unum uerbum tenent? quid sub ambiguo sermone latitant? si sic credunt, ut interrpretantur, non damno, quod retinent; si sic credo, ut ipsi sentire se simulant, permittant mihi meis uerbis suum sensum loqui. Quam ob rem obtestor beatitudinem tuam per crucifixum, mundi salutem, per homousiam trinitatem, ut mihi epistulis tuis siue tacendarum siue dicendarum hypostaseon detur auctoritas. et ne forte obscuritas, in quo dego, loci fallat baiulos litterarum, ad Euagrium presbyterum, quem optime nosti, dignare scripta transmittere. simul etiam, cui apud Antiochiam debeam communicare, significes, quia Campenses, cum Tarsensibus hereticis copulantur, nihil aliud ambiunt, quam ut auctoritate communionis uestrae fulti tres hypostases cum antiquo sensu praedicent. X
Abbreviated transcription (Latin):
misit me erant utiquȩ tunc angeli caelum terra uel maria &eo modo cõmune
nom̃ essent ae ꝓprium sibi uindicatds̃ si qui a illa ẽẽ ꝑfectanatura & in tribus per¬
sonis deitas una ꝑ siftit quae & uere una natura ẽ quisque tria ẽẽ hoc ÷ tres
bus separamur ꝑ fidia copolati. iungatur cumbeati tudi netua ur sinuscũ am brosio societur ug¬
sentius ab sit hoc ab romana fide sacrilegium tantum religiosa corda non hauriant Sufficiat
nobis dicere unã substantiã trespersonas subsistentes perfec tas equales coaeternas ta¬
uer ba dis sentiunt. Sufficiat nobis me morata cledulitas aut sirec tumputatis tres y potasis. cũ
interp̃tationibus suis debere nos dice non negamus si mihi credite uenenum sub melle lates das¬
sigurabit se angelus satane in angelum lucis beneinter p̃tant yportasin . & cuimid quod ipsi ex¬

Expanded text:
est, misit me. erant utique tunc angeli, caelum, terra uel maria: et quomodo commune est, misit me. erant utique tunc angeli, caelum, terra uel maria: et quomodo commune nomen essentiae proprium sibi uindicat deus? sed quia illa sola est infecta natura et in tribus personis deitas una subsistit, quae est uere, una natura est: quisque tria esse, hoc est trbus -separamur perfidia copulati? iungatur cum beatitudine tua Ursinus, cum Ambrosio societur Auxentius. absit hoc a Romana fide: sacrilegium tantum religiosa populorum corda non hauriant. sufficiat nobis dicere unam substantiam, tres personas subsistentes perfectas, aequales, coaeternas; tauerba dissentiunt. sufficiat nobis memorata credulitas aut, si rectum putatis, scribite tres hypostases cum interpretationibus suis debere nos dicere. non negamus, sed, mihi credite, uenenum sub melle latet. transfigurauit se angelus satanae in angelum lucis: bene interpretantur hypostasin, et cum id, quod ipsi ex
Abbreviated transcription (Latin):
tellegens non tribus per sonis una yporta simdicit. alenus axp̃o ÷ & sub hac confessione uob¬
cum pariter cauteriounionis inurimur discernite obsecrosi plac& nontimebo tresypostasis
dicere si iub&is condatur nouap: nicena fides & similibus uerbis cum arrianis confiteamur
orthodoxi. Tota secularium litterarum scolanihil aliud yposta simnisi usiã nouit & quis¬
quam rogo ores acri. lego tres substantias p̃dicabit una ÷ di solanatura quae uere ÷: Ad
id enim quod subsistet non hab& aliunde quod suum : ceteraque creata sunt &iam si
uidentur esse non sunt quia aliquando non fuerunt & potestrursus non esseqđ
non fuit : dssolus quia &ernus ÷ hoc ÷ qui exordium non hab& essentiae no men
uer&en& id circo& admorsende rubo loquitur. Ego sum qui sum & rur sum qͥ

Expanded text:
tellegens non in tribus personis unam hypostasin dicit, alienus a Christo est et sub hac confessione uobtellegens non in tribus personis unam hypostasin dicit, alienus a Christo est et sub hac confessione uobiscum pariter cauterio unionis inurimur. Decernite, obsecro: si placet, non timebo tres hypostases dicere; si iubetis, condatur noua post Nicenam fides et similibus uerbis cum Arrianis confiteamur orthodoxi. tota saecularium litterarum schola nihil aliud hypostasin nisi usian nouit. et quisquam, rogo, ore sacrilego tres substantias praedicabit? una est dei sola natura, quae uere est — ad id enim, quod subsistit, non habet aliunde, sed suum est —, cetera, quae creata sunt, etiamsi uidentur esse, non sunt, quia aliquando non fuerunt et potest rursus non esse, quod non fuit. deus solus, qui aeternus est, hoc. est, qui exordium non habet, essentiae nomen uere tenet. idcirco et ad Moysen de rubo loquitur: ego sum, qui sum, et rursum: qui
Abbreviated transcription (Latin):
minat : Nec possum sc̃m dñi tot interiacentibus spatiis a sc̃imoniatua semper expece¬
re ideo hic collegastuos aegrptios confessores sequor . & sub onerariis nauibus par¬
ua nauicula delitisco : Non nouiuitalẽ mile suum respuo ignoro paulinum quicum que te¬
dẽ posalax andrinum iuncto pariter occidente decretum trium yportassion ab arriano¬
rum presule cam pensilius nouellum a me homine romano nom exigitur quisista que so apos¬
toliꝓdidere quis nouus magister gentium paulus haec docuit interrogamus quid tres yposta¬
sis posse arbi trentur intellegi. tres ꝑsonas subsistentes auint: Responde mus nos ita crede¬
re non sufficit sensus ipsum nomen efflagitant qui a nescio quid ueneni in sillabis lat& : Clam:
ma sit &quia uocabula non edicimus heretici iudicamur siquis aut yposta simusiam in¬

Expanded text:
minat, nec possum sanctum domini tot interiacentibus spatiis a sanctimonia tua semper expeteminat, nec possum sanctum domini tot interiacentibus spatiis a sanctimonia tua semper expetere, ideo hic collegas tuos Aegyptios confessores sequor et sub onerariis nauibus parua nauicula delitesco. non noui Vitalem, Meletium respuo, ignoro Paulinum. quicumque teNicenam fidem, post Alexandrinum iuncto pariter occidente decretum trium ύποστάεν ab Arrianorum prole, Campensibus, nouellum a me, homine Romano, nomen exigitur. qui ista, quaeso, apostoli prodidere? quis nouus magister gentium Paulus haec docuit? interrogamus, quid tres hypostases posse arbitrentur intellegi: \'tres personas subsistentes\' aiunt. respondemus nos ita credere: non sufficit sensus, ipsum nomen efflagitant, quia nescio quid ueneni in syllabis latet. clamamma sit\' et, quia uocabula non edicimus, heretici iudicamur. si quis autem hypostasin usian in
Abbreviated transcription (Latin):
oritur in oriente aut̃ luci ser ille quiceciderat suꝑsi dera posuit thonumsuum uos estis lux
mundiuossalterrat uosuasa aurea & argentea hic testacea uasa uellignea uirgã ferreã¬
& eternum operiantur incendium : Qua quamigitur tui m& reat magnitudota men in¬
uitathumanitas a sacerdote uicti mesalitẽ. a pastore presidium ouis flagito facessat
inuidia romani culminis recedat ambitio cum suc cessore pis catoris & discipulo xp̃olo quor
Egonullum primum nisi xp̃m sequens beatitud in&uae id ÷ cathedre p&ri communione
consocior Suꝑ illam p&rã edificata ecclesi ã scio. quicumque extrahanc domumagnum
commederit ꝓfanus ÷ siquis innoae arca non fuerit peribit regnante di luuio &quia pro
faci noribus meis ad eam soli tudine conmigraui quesi riam iuncto barbariae fine deter¬

Expanded text:
I oritur; in oriente autem lucifer ille, qui ceciderat, super sidera posuit thronum suum. uos estis lux I oritur; in oriente autem lucifer ille, qui ceciderat, super sidera posuit thronum suum. uos estis lux mundi, uos sal terrae, uos uasa aurea et argentea; hic testacea uasa uel lignea uirgam ferream et aeternum opperiuntur incendium. Quamquam igitur tui me terreat magnitudo, tamen inuitat humanitas. a sacerdote uictima salutem, a pastore praesidium ouis flagito. facessat inuidia, Romani culminis recedat ambitio: cum successore piscatoris et discipulo crucis loquor. ego nul- Ilum primum nisi Christum sequens beatitudini tuae, id est cathedrae Petri, communione consocior. super illam petram aedificatam ecclesiam scio. quicumque extra hanc domum agftum comederit, profanus est. si quis in Noe arca non fuerit, periet regnante diluuio. et quia pro facinoribus meis ad eam solitudiliem conmigraui, quae Syriam iuncto barbariae fine deter
Abbreviated transcription (Latin):
m̃ u&us oriens inter sepopulorum furore conlisus in discissã dñi tunicã & de¬
suꝑ tex tam minutatim ꝑfrustra dicerpit . & xp̃i uineam exterminant uulpes
inter lacos contritor quia aquã non habent difficile ubi fonsignatus & ortusille
con clusus sit possit intellegi : Ideomibi catheddram p&ri &fidem a postolicoore
lau datam censui consulendam. in de nunc maeae animoe postulans cibum unde
olim xp̃iuestimenta suscepi. Ne que uero tantauastitas elementi linquentis &
interiacens longitudo terrarum mea pciose mar garite posuit in quui sitione p hibere
ubi cum que suerit corpus illuc congregabuntur aquile. profligato a sobole ma¬
la patrimonio apud uos solos in corrupta patrum seruatur octoritas Ibi cespi¬
te terre secunde dominici sermonis puritatẽ centenos fructus refert hic obruta
sul cis frumentalolium auenas que degenerant. Nunc in in oc cidente solius titis

Expanded text:
m uetusto oriens inter se populorum furore conlisus indiscissam domini tunicam et desuper textam minntatim per frusta discerpit et Christi uineam exterminant uulpes, ut inter lacus contritos, qui aquam non habent, difficile, ubi fons signatus et hortus ille conclusus sit, possit intellegi, ideo mihi cathedram Petri et fidem apostolico ore laudatam censui consulendam inde nunc meae animae postulans cibum, unde olim Christi uestimenta suscepi. neque uero tanta uastitas liquentis elementi et interiacens longitudo terrarum me a pretiosae margaritae potuit inquisitione prohibere. ubicumque fuerit corpus, illuc congregabuntur et aquilae. profligato a subole mala patrimonio apud uos solos incorrupta patrum seruatur hereditas. ibi caespite terra fecundo dominici seminis puritatem centeno fructu refert; hic obruta sulcis frumenta in lolium anenasque degenerant. nunc in occidente sol iustitiae
Abbreviated transcription (Latin):
sonare linguȩ si qui demipse ds̃ in ui sibilis & in corruptibilis omnibus penelinguis
ꝓfertur genere masculino &cum in eum non cadat sexus illorum quoque pius
licde ad tamen coarguendus error quiin orationibus & oblationibus suis au¬
dent dice re qui sedes super cerubin & syraphin : Nam & suꝑcerubin scrip¬
tum ÷ sede. re dm̃ ut ibi qua sedes super cerubin ostender& super sera phin

Expanded text:
ncorruptibilis omnibus paene linguis profertur genere masculino, et cum in eum non cadat sexus. illorum quoque, pius licet, attamen coarguendus error, qui in orationibus et oblationibus suis audent dicere: \'qui sedes super cherubim et seraphim\'. nam et super cherubim scriptum est sedere deum. ut ibi: qui s
Abbreviated transcription (Latin):
ita posuit clamabant dicentes: O sanna beneditus quiuenit in nomine dñi: Bene dictum
quoduenit in nomine dñi regnum patris nr̃i dauidosi anna in excelsis : Iohannes quo quae
pariuoce consentit &clamabant osi anna benedictus quiuenit in nomine dñi rex isrł. So¬
lus lucas uerbum osi anna non posuit in reliqua inter pretationis parte consentiens bene dic¬
tus quiuenit᷑ in nomine dñi pax incaelo &gloria in excelsis : Igitur ut diximus ipsahaebrae
uerba ponenda sunt & omniũ in pretum opi nio digerenda quo facilius quid suꝑ hoc
sentiendum sit ex retractatione cunc torum ipse sibi lector inueniat. in cxuIi. psal moubi¬

Expanded text:
ita posuit: clamabant dicentes: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini; benedictum, ita posuit: clamabant dicentes: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini; benedictum, quod uenit in nomine domini, regnum patris nostri Dauid, osanna in excelsis. Iohannes quoque pari uoce consentit: et clamabant: osanna, benedictus, qui uenit in nomine domini, rex Israhel. solus Lucas uerbum \'osanna non posuit in reliqua interpretationis parte consentiens: benedictus, qui uenit rex in nomine domini, pax in caelo et gloria in excelsis. igitur, ut diximus, ipsa Hebraea uerba ponenda sunt et omnium interpretum opinio digerenda, quo facilius, quid super hoc sentiendum sit, ex retractatione cunctorum ipse sibi lector inueniat. In c
Abbreviated transcription (Latin):
ul ti suꝑ hoc sermone diuersa finxerunt Equibus ñr hylarius in com. DeoSΑΗΝΑ¬
mentariis mathei ita posuit : osanna ebreico sermone signi ficantur redemptiodom:¬
in hocloco non esse nomen in sertum omnibus pat& a luo pinati sunt osanna gloriam dici
porrogloria caboth appellatur non nulli gratiã cum gratiathoda siue anna nuncupetur
Res tatergo ut omissis opionum riuulis ad ipsum fontem unde ab euangelistis sumptum ÷
recurramus : Nam quo modo illud neque in grecis neque inlatinis codicibus passumus
inuenire ut compleretur id quod dictum ÷ ꝑ prophetas. qm̃nat areus uocabitur &
illud exegrpto uo caui filium meum. ita nunc in haebreis codicibus ueritas exprimen¬
da est unde in hac uoce uulgus & maxime consona inter separ uulorum turbaprorum perit:
Dicente matheo turbe autem qui precedebant & quise

Expanded text:
Multi super hoc sermone diuersa finxerunt, e quibus noster Hilarius in comMulti super hoc sermone diuersa finxerunt, e quibus noster Hilarius in commentariis Mathei ita posuit: \'osanna\' Hebraico sermone significatur\'redemptiodomuin hoc loco non esse nomen insertum omnibus patet. alii opinati sunt \'osanna\' \'gloriam\' dici — porro \'gloria5 \'chabod\' appellatur —, nonnulli \'gratiam3, cum \'gratia\' \'thoda1 siue \'anna\' nuncupetur. Restat ergo, ut omissis opinionum riuulis ad ipsum fontem/unde ab euangelistis sumptum est, recurramus. nam quomodo illud neque in Graecis neque in Latinis codicibus possumus inuenire: ut conpleretur id, quod dictum est per prophetas: quoniam Nazaraeus uocabitur, et illud: ex Aegypto uocaui filium meum, ita et nunc ex Hebraeis codicibus ueritas exprimenda est, unde in hanc uocem uulgus et maxime consona inter se paruulorum turba proruperit dicente Matheo: turbae autem, quae praecedebant et quae
Abbreviated transcription (Latin):
um. & apollinare & nonullos et cdesiasticos scriptores grecos pariter & latinos ut bonaeoꝵ
eligamus ui temus que contraria : iuxta a postolum dicentem. om̃a ꝓbate quȩ bona sunt
ten&se ceterum quia uel in amorẽ eius minium uel inodium sthomachi sui paruitate du¬
cuntur uidentur mibi illi madicto ꝓphetico subiacere. Vae eis qui dicunt bonum malũ
& malum bonum quifaciunt amarum dulce & dulce amarum. Nec enim ꝓpt̃ doctrinam
eius parua suscipienda sunt docmata. Nec ꝓpter dogmatum paruitatẽ. Si quos commenta¬
ros in scripturas scãs utiles eilidit penitus respuendi nen sunt. quod contentiosum interse
amatores eius & obtrectatores eiu funen duxerint ut nihil medium app&ant Nec
ser uunt modum si totum aut ꝓbent aut in ꝓbent libentius piam rus ticitatem quam doctã
ulas phemiam elegamus sc̃s fratertatianus inpendio teres alutat. HĩeR Ad papã DANAS SṼ¬

Expanded text:
um et Apollinarem et nonnullos ecclesiasticos scriptores Graecos pariter et Latinos, ut bona eorum um et Apollinarem et nonnullos ecclesiasticos scriptores Graecos pariter et Latinos, ut bona eorum eligamus uitemusque contraria iuxta apostolum Paulum dicentem: omnia probate. quae bona sunt, retinete. ceterum, qui uel in amorem eius nimium uel in odium stomachi sui prauitate ducuntur, uidentur mihi illi maledicto prophetico subiacere: uae eisi qui dicunt bonum-malum et malum bonum, qui faciunt amarum dulce et dulce amarum. nec enim propter doctrinam eius praua suscipienda sunt dogmata nec propter dogmatum prauitatem, si quos commentarios in scripturas sanctas utiles edidit, penitus respuendi sunt. quod si contentiosum inter se amatores eius et obtrectatores funem trahunt, ut nihil medium adpetant nec seruent modum, sed totum aut probent aut inprobent, libentius piam rusticitatem quam doctam blasphemiam eligam. sanctus frater Tatianus te inpendio resalutat. LXIII. AD THEOPHILUM.
Abbreviated transcription (Latin):
eris ostuum uerbo dĩ dic& tibi sponsus. uox
tua suauis ÷ & aspectus tuus speciosus qua propt̃ cnsurgentes depraecemur dñm ut dig¬
ni efficiamur sponsi sermone fapientia xp̃oihũ. cu est gloria & imperium in scła scło am̃¬
D HIERONIMI EPISTOLA ADTRANQUILLINUM QUOMODO ORIGE¬
gebamus Nunc ꝓbauimus dum & mihi scĩ tas tuachretanimo & ego tib̵i xp̃iamorȩ con¬
iungor uere enim & simpliciter candidissimo pectorituo loquor ipsa scedula & mu¬
tiapices lit terarum in spirant in nos tuae mentis affectum. quod dicis originis mul¬
toserrore deceptus & sc̃m filium meum oceanum illorum insania repugnare & doleosi¬
mul & gaudio dum aut supplantatisunit simplices aut aberudito uiro errantilius sub¬
uenitur & qui ame paruitatis queris sententiari utrũ secundum fratrẽ fustinum
penitus respuendus sit ian sccundum quos damlegendus ex parte ogo originem ꝓpt̃
cruditionẽ sic interdum legendum arbitror quomo do tertulianum & nouatum ar nobi¬

Expanded text:
eris os tuum Verbo Dei, dicet tibi sponsus: Vox tua suavis est, aspectus tuus speciosus. Quapropter consurgentes, deprecemur Dominum, ut digni efficiamur sponsi sermone, sapientia Christi Jesu, cui est gloria, et imperium in saecula loquaris. LXII. AD TRANQVILLINUM, QVOMODO ORIGEgebus, nunc probauimus, dum et mihi sanctitas tua haeret animo et ego tibi Christi amore coniungor. uere enim et simpliciter candidissimo pectori tuo loquor: ipsa scidula et muti apices litterarum spirant in nos tuae mentis affectum. Quod dicis Origenis multos errore deceptos et sanctum filium meum Oceanum illorum insaniae repugnare, et doleo simul et gaudeo, dum aut subplantati sunt simplices aut ab erudito uiro errantibus subuenitur. et quia meae paruitatis quaeris sententiam, utrum secundum fratrem Faustinum penitus respuendus sit an secundum quosdam legendus — ex hac parte ego —, Origenem propter eruditionem sic interdum legendum arbitror, quomodo Tertullianum et Nouatum, Arnobi
Abbreviated transcription (Latin):
possunt misceri nr̃a conloqui alit terae pos sint ẽẽ crebriores. Nunc uero tan¬
talocorum interuallo absum: as sensibus ñr̃is ut deillis uerbis apostoli ad gala¬
thas ii uenem me adtuã sc̃tatẽ scripsis se me minerim & ecce iam sen& nondũ
rescripta meruerim. facilius que a te exemplaria epistolȩ mee ꝑuenerint. Nesci¬
oqua occasione p̃ueniente quam ipsa epistola me curante. homo enimquieã
tunc acceperat nec ateꝑtulit nec ad meretulit: Tante enim mihi in lit teris tiuis
quem manus nr̃as uenire potuerunt apparent res ut nihil studiorum meorum
mallẽ si possem quã in hererelaterituo. quod ego qui a non possum aliquem nos¬
trorum indño filiorum erudiendum nobis. at temitte recogito si&iam de hacre
tua rescripta meruero: Nã neque in me tantum scientiae scripturarum diuina¬
rum ÷ aut cẽiam poterit quantum incẽtibi uideo & si quid in hacre ab eo facultatis¬

Expanded text:
possunt misceri nostra conloquia, litterae possent esse crebriores! nunc uero tanpossunt misceri nostra conloquia, litterae possent esse crebriores! nunc uero tanto locorum mterualio absumus a sensibus nostris, ut de illis uerbis apostoli ad Galatas iuuenem me ad tuam sanctitatem scripsisse meminerim et ecce iam senex nondum rescripta meruerim faciliusque ad te exemplaria epistulae meae peruenerint nescio qua occasione praeueniente quam ipsa epistula me curante. homo enim, qui eam tunc acceperat, nec ad te pertulit nec ad me retulit. tantae mihi autem in litteris tuis, quae in manus nostras uenire potuerunt, apparent litterae, ut nihil studiorum meorum mallem, si possem, quam inhaerere lateri tuo. quod ego quia non possum, aliquem nostrorum in domino filiorum erudiendum nobis ad te mittere cogito; si etiam de hac re tua rescripta meruero. nam neque in me tantum scientiae scripturarum diuinarum est aut esse iam poterit, quantum inesse tibi uideo, et, si quid in hac re habeo facultatis
Abbreviated transcription (Latin):
noas hab&s. duen tamen aliud abse nonsiat quam caritas bab& Nam s ego ami¬
pias dolai cũm curatur. Nam dũ ciparcitur non sanatur. Hoc est enum quod acute
uidit qui dixit utili ores ẽẽ ple rum que inimi cosiur gantes quã anncos obiur cagent¬
ruentus illi enim dũrixantur dicunt aliquando ueraque corrigamus: Astic nt
minorem qua o porte exhibent iustitiae libertatẽ dumamititi ae tmenus
enaspe maroduledi nem qua propt̃ & ibos ut abiuideris lasussenetaue fon etor¬
poris non uigortamini: Ta men in area dominica fructuoso labore desudans. et ce
sumi si quuid ꝓperã dix fortius fige pedem non mihi c̃ẽ debee moles tum pondusaba¬
tistuac dum modo conteratur palea culpemeae pro in de illud quod in extremo
epistole epistole tuae posuisticum magni desi deri sus pirio uelle go ł recolo. utnã¬
mereremur amplexostuos & conlatione mutua ł doceremus aliqua ł discerem:
ego autem dico utinam saltim propin quis terrarum locis habitarem: ut si non

Expanded text:
ritas habet, dum tamen aliud, abs te non fiat, quam caritas habet. Nam et ego amipitis dolet, cum curatur, quam, dum ei parcitur, non sanatur. hoc est enim, quod acute uidit, qui dixit utiliores esse plerumque inimicos iurgantes quam amicos obiurgare metuentes. illi enim, dum rixantur, dicunt aliquando 20 uera, quae corrigamus; isti autem minorem, quam oportet, exhibent iustitiae libertatem, dum amicitiae timent exasperare dulcedinem. quapropter, etsi bos, ut tibi uideris, lassus senectute forte corporis, non uigore animi tamen in area dominica fructuoso labore desudans, ecce sum, si quid perperam dixi, fortius fige pedem. non mihi esse debet molestum pondus aetatis tuae, dum conteratur palea culpae meae. Proinde illud, quod in extremo epistulae tuae posuisti, cum magni desiderii suspirio uel lego uel recolo. \'utinamereremur complexus tuos et conlatione mutua uel doceremus aliqua uel disceremus! ego autem dico: utinam saltem propinquis terrarum locis habitaremus, ut, si non
Abbreviated transcription (Latin):
hendant apud alios ut tace ant apud me. hoc potius existimans. ledi amicitiã
& necessitudinis iura uiolari : Nescio enim utrum xpiane amicitiae putan de
sint in quibus magisual& uulgare ꝓuerbium obsequium amicosueritas odium
parat quam ecclesi asticum fi deliora sunt uulnera amiciquam uo luntaria cs¬
cula inimici Pro inde carissi mos nr̃os qui nr̃is laboribus sincerissime fauent: Hoc
potius quanta possumus instantia docemus quo sciant fieriposse ut intercarissi¬
mos aliquid al terutro sermone contradicatur nec tamen caritas ipsaminuat᷑
Nec ueritas odiun pariat que debebatur amicitiae siue illuduerum se nec dioti¬

Expanded text:
hendant apud alios, ut taceant apud me, hinc potius existimans laedi amicitiam hendant apud alios, ut taceant apud me, hinc potius existimans laedi amicitiam et necessitudinis iura uiolari. nescio enim, utrum Christianae amicitiae putandae sint, in quibus magis ualet uulgare prouerbium: obsequium amicos, ueritas odium parit, quam ecclesiasticum: fideliora sunt uulnera amici quam uoluntaria oscula inimici. Proinde carissimos nostros, qui nostris laboribus sincerissime fauent, hoc potius, quanta possumus instantia, doceamus, quo sciant fieri posse, ut inter carissimos aliquid alterutro sermone contra dicatur nec tamen caritas ipsa minuatur nec ueritas odium pariat, quae debetur amicitiae, siue illud uerum sit
Abbreviated transcription (Latin):
lum a postolum credo exhibuisse in lit teris suis non unicuilib& homini sed iude¬
is& grecis & omnibus gentibus filiis suis quos in euangelio genuerat  quos partu¬
riendos parturiebat &de in deposterorum totmilibus fidelium xp̃ianorum ꝓp̃t¬
quos illa memori ae mandabatur epistola ut nihil in suamente retiner& quod dic¬
tar& ab aliis certe facus esxiam tutam quã ego non mentientis astu sed com¬
patientis affectu: Cum cogita res tam me non relinquendum in ea culpa inquã
meplapsum ex isti mastiquam nec te uelles. sieo modo ꝓlapsus esses unde agens
gratias beni uole menti erga metuȩ simulposco ut &iam mihi non succenseas
quod cum in opusculis tuis aliquame mouerent motum meum intima ui tibi:
hoc ergame ab omninibus seruariuolens quod ergate ipse seruaui: Vt quic quid
in probandum putant in scriptis meis. nec laudant subdolopectore. nec ita repre¬

Expanded text:
lum apostolum credo exhibuisse in litteris suis non uni cuilibet homini sed Iudaelum apostolum credo exhibuisse in litteris suis non uni cuilibet homini sed Iudaeis et Graecis et omnibus gentibus filiis suis, quos in euangelio genuerat et quos pariendos parturiebat, quos illa memoriae mandabatur epistula, ut nihil in sua mente retineret, quod distaret a labiis. Certe factus es etiam tu tamquam ego non mentientis astu, sed conpatientis affectu, cum cogitares tam me non relinquendum in ea culpa, in quam me prolapsum existimasti, quam nec te uelles, si eo modo prolapsus esses. unde agens gratias beniuolae menti erga me tuae simul posco, ut etiam mihi non suscenseas, quod, cum in opusculis tuis aliqua me mouerent, motum meum intimaui tibi hoc erga me ab omnibus seruari uolens, quod erga te ipse seruaui, ut, quicquid inprobandum putant in scriptis meis, nec claudant subdolo pectore nec ita repre
Abbreviated transcription (Latin):
habes conscripta relege uerbatua in illa epistolaquam mihi pes fratreninr̃m
lam collegam meumcypri anum breuiorẽ misisti quã ueraci. quam germano
quã pleno caritatis asfectii. Cũque dam me in te com misisse ex postulas ses
grauiter sub iunxisti in hoc leditur amicitia in hoc necessitu dinis iura uiolan¬
tur ne uideamur certare pucriliter & fauuoribus inuicem uel de tractoribus
nr̃is tribuere materiã contendendi: haec abste uerba non solum ex animo dic¬
ta sentio uerum &iam benigno animo ad consulendum mihi: denique ad dis
quod &iam sinon ad deres apparer& & dicis: Haec scribo qui ate pure & xp̃ia¬
ne diligere cupio nec quicquã in ineamente retinere quod dist& a labis: o
uir scẽ mihique ut ds̃ uid& animã mea ueracicorde dilecte hoc ipsum quod po¬
susti in lit teris tuis quod temihi exhibuisse non dubito. hoc ipsum omnino pau¬

Expanded text:
habes conscripta, relege uerba tua in illa epistula, quam mihi per fratrem nostrum habes conscripta, relege uerba tua in illa epistula, quam mihi per fratrem nostrum iam collegam meum Cyprianum breuiorem misisti, quam ueraci, quam germano, quam pleno caritatis affectu, cum quaedam me in te commisisse expostulasses, grauiter subiunxisti: In hoc laeditur amicitia, in hoc necessitudinis iura uiolantur; ne uideamur certare pueriliter et fautoribunostris tribuere materiam contendendi. haec abs te uerba non solum ex animo dicta sentio, uerum etiam benigno animo ad consulendum mihi. denique addis, quod, etiam si non adderes, appareret, et dicis: haec scribo, quia te pure et Christiane diligere cupio nec quicquam in mea mente retinere, quod distet a labiis\'. o uir sancte mihique, ut deus uidet animam meam, ueraci corde dilecte, hoc ipsum, quod posuisti in litteris tuis, quod te mihi exhibuisse non dubito, hoc ipsum omnino Pau