comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
moris meridiẽ efferbebit: O beata ex¬
ꝑectatio: o uotis om̃ib remuneratio apꝑe¬
tenda. O felix aiaͥ que cũ hano margari¬
tã inuen̾it. ꝓ cõparatione ipsiꝰ qͥcqͥd ẽ ꝓͥũ
distrahere ñ cunctatur. Corꝑis itaq ⁊ aĩe
incunctant̾ ẽ distrahenda possessio. ut
thesaurũ in agro absconditũ ualeas fid̾¬
repellenda : ut possit aliquatenꝰ amoris
scĩ pͥmitias p̃gustare. Sicut enĩ puris
m̃tib dignant᷑ influitͥ sic ⁊ liberas ĩue¬
nire desiderat: quas ñ exturbet aut oc¬
cuꝑet t̾rene strepitꝰ actionis. Ubi enim
spĩu sc̃õ sollemne sabb̃m agitur. feriata
m̃te opꝰ est : que aliquatenꝰ seruilis oꝑis
deformitate ñ obnubilet sp̃aliũ letitiã
feriarũ. In timoris feria de initio sãp̃ĩe
amor sumit exordiũ : pec̃coꝵ tumultib
finẽ ponens. In feria pietatis io agitur.
ut cultui diuino intendatur sinceriter:
⁊ oꝑ̃p̃ssoꝵ miseriis compassione sollicita

Expanded text:
moris meridiem effervebit? O beata exmoris meridiem effervebit? O beata exspectatio! o votis omnibus remuneratio appetenda! o felix anima quae, cum hanc margaritam invenerit, pro comparatione ipsius quidquid est aliud distrahere non cunctatur! Corporis itaque et animae incunctanter est distrahenda possessio, ut thesaurum in agro absconditum valeas felirepellenda ab animo, ut possit aliquatenus sancti amoris primitias praegustare. Sicut enim puris mentibus dignanter influit, sic et liberas invenire desiderat, quas non exturbet aut occupet terrenae strepitus actionis. Ubi enim Spiritui sancto solemne Sabbatum agitur, feriata mente opus est, quae aliquatenus servilis operis deformitate non obnubilet spiritualium laetitiam feriarum. In timoris feria de initio sapientiae amor sumit exordium, peccatorum tumultibus finem ponens. In feria pietatis id agitur, ut cultui divino intendatur sinceriter et oppressorum miseriis compassione sollicita
Abbreviated transcription (Latin):
animi uirtute trahit originẽ : sic ñ ht̃
aliunde. qͣm de ueritatis oꝑib ĩcentiuũ.
Felix inꝗͣ amor. cui ẽ inimica sꝑes seculi:
cui ẽ tota ambitio ĩ desideriis et̾norũ.
Amor nimirũ sc̃s. qͣnto ẽ corruptionis
impatiens: tanto ei suspectũ ẽ. quicqͥd
nou̾it subditũ uanitati. Deniq sicut ñ
deest ei emuloꝵ emulatio uehem̃s: sic
ñ deest appetendoꝵ cognitio. ne fallat᷑
taq de splendore ueritatis instruitur:
ne eũ multiplex eũ uanitas tenebrose
uarietatis obscuret. Satagente aũ uirtu¬
te. ad desideriũ incorruptioĩs accenditur
⁊ extenditur: ne eũ ꝯcupiscentia carnis
emolliat ⁊ eneruet. Osi ꝓcessib huiꝰmi¬
ꝑseu̾antia ñ defu̾it : qͥd in ꝑfectione. sc̃s
amor ꝑ̃mii obtinebit: Quid illi głe erit.
cũ in pleno splendore ueritas infulgebit:
Quid illi suauitatis erit ⁊ dulcedinis cũ
ꝑseuerantis uirtutis desid̾i̾o. ad ꝑleni a¬

Expanded text:
animi virtute originem, sic non habet animi virtute originem, sic non habet aliunde quam de veritatis operibus incentivum! felix, inquam, amor, cui est inimica spes saeculi, cui est tota ambitio in desideriis aeternorum: amor nimirum sanctus quanto est corruptionis impatiens, tanto ei suspectum est quidquid noverit subditum vanitati. Denique sicut non deest ei aemulatio aemulorum vehemens, sic non deest ei appetendorum cognitio, ne fallatur. Itaque de splendore veritatis instruitur, ne eum multiplex vanitas tenebrosae varietatis obscuret. Satagente autem virtute, ad desiderium incorruptionis accenditur et extenditur, ne eum concupiscentia carnis emolliat et enervet. O si processibus ejus perseverantia non defuerit, quid in perfectione sanctus amor praemii obtinebit? Quid illi gloriae erit, cum in pleno splendore veritas infulgebit? Quid illi suavitatis et dulcedinis erit, cum perseverantis virtutis desiderio ad pleni a
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ in spũ scõ diligit. fr̃ adam ꝑec̃cor
salutẽ. In m̃te mͥ sepiꝰ uenit. ut tibi a¬
mantissime scribã aliquid unds ⁊ quẽ
effectũ habeam erga te. tͥ aliquatenus
in notescat: et tuȩ ergame dilectionis af¬
fectio recalescat. Utinã sermo nĩs apud
te. olei uicẽ exhibeat: qͦd dum in amo¬
ris tui flamnã mittitur.ͥ ex hoo flãma
eadẽ nutriri ualeat ⁊ augeri. Nutriri
dico ⁊ augeri erga me : qui ⁊si ñ sum
dignꝰ quẽ diligas : quecũq tam̃ digna
sunt ñ ambigo te amare. Uerum alio
nec aliud de negotiis amicitie emolu¬
m̃tũ desid̾at: qͣm ut amare felicit̾.⁊
amari fidelit̾ mereatur Hoc mͥ totũ
est ad amicos negotiũ. heo m sola in
scribendo materies. nec aliud ꝑossum
in eis laudare uel dilig̾e̾. qͣm qd̃ ita
sufficit tenacit̾ nos unire. O felix
unio: a cuiꝰ comꝑage sẽs amor p̃cidit ⁊
seꝑarat. qͥcqͥd se a mundana ñ diuidit
nanitate. O felix amor: qui sicut de

Expanded text:
quem in Spiritu sancto diligit, frater ADAM peccator, salutem. In mentem mihi saepius venit, ut tibi, amantissime, scribam aliquid, unde et quem affectum habeam erga te, tibi aliquatenus innotescat, et tuae erga me dilectionis affectio incalescat. Utinam sermo meus apud te olei vicem exhibeat, quod dum in amoris tui flammam mittitur, ex hoc flamma eadem nutriri valeat et augeri! nutriri dico et augeri erga me, qui etsi non sum dignus quem diligas, quaecunque tamen digna sunt non ambigo te amare. Verum alio nec aliud de negotiis amicitiae emolumentum desiderat, quam ut amare et amari feliciter mereatur. Hoc mihi totum est ad amicos negotium. Haec mihi in scribendo sola materies, nec aliud possum meis litteris laudare vel diligere, quam quod ita sufficit tenaciter nos unire. O felix unio, a cujus compage sanctus amor praecidit et separat quidquid se a mundana non dividit vanitate! O felix amor qui, sicut trahit de
Abbreviated transcription (Latin):
Manꝰ tue sanguine plene st̃ ͤ ⁊ tu ad candi¬
formidas. Uide fili. ne si rapacitas auaritie
pectet. Et reuera lupi p̃sentiã agni teneri¬
tudo ñ sustinet: sic̃ nec milui ingluiem
galline pullus: nec accipitris raꝑacitatẽ
columba. Et qd̃ ñ ex metu hec agni fuga
agiturł ñ in ueritate sue carnis p̃sentiã
⁊̃ pessimis denegat: s eo fugit. quo ad
ꝑnitiẽ ⁊ ad iudiciũ sumi atalib sinit.
Magis ex p̃sentia agni lupꝰ occiditur: cum
indigne accipiens. uł inhoneste ꝯficiens.
reus dñici corꝑis ⁊ sanguinis inuenitur.
Quom gͦ qui talis ẽ iideoꝵ infidelitatẽ
redarguit.⁊ de reatu dñice mortis ꝯtun¬
cit. qͥ sacram̃ta inr digne accipiens. eiꝰdẽ

Expanded text:
Manus tuae sanguine plenae sunt, et ad candiManus tuae sanguine plenae sunt, et ad candiformidas? Vide, fili, ne si te rapacitas avaritiaem exspectet: et revera lupi praesentiam agni teneritudo non sustinet: sicut nec milvii ingluviem gallinae pullus; sic nec accipitris rapacitatem columba. Et quidem non ex metu Agni haec fuga agitur, nec in veritate suae carnis praesentiam etiam pessimis denegat, sed eos fugit quando ad perniciem et ad judicium se sumi a talibus sinit. Magis ex praesentia lupi Agnus occiditur, cum indigne accipiens, vel inhoneste conficiens, reus Dominici corporis et sanguinis invenitur. Quomodo ergo, qui talis est, Judaeorum infidelitatem redarguit, et de reatu Dominicae mortis convincit, qui sacramenta in
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hensibilis mysterii efficax. q̃ sacerdotum
uenenũ asꝑidũ: cũ tanta taliũ possit in
⁊ maliloquio. debes os tuũ comꝑescere. qͦ
celestib consecratũ mẏsteriis ostat eẽ.
O qͣm ꝑuro corde. qͣm mundis manib. qͣm
simplicib ocłis illa ẽ acdio exeq̃nda. inqͣ
agitur de uirginis partu . de agni passiom
de redemptione hõiũ. de criminũ indul¬
gentiaͥ. de uirtutũ plenitudine : de leticia
angeloꝵ. Quis ibi es. ⁊ qͣlis ibi es. ubiñ
manꝰ tuas uirgo de spñ scõ concipit ł cũti
ꝑferente u̾ba mẏsterii illibata. iuisibilis
oblationis substantia in diuine carnis
substantiã tͣnsit: Quo ꝑacto ad uanitatꝰ
suꝑflua. ad materiã ꝑetulantie. ad fom̃¬
ta libidinũ. illos oculos ex ꝓposito u̾tisͥ
sionis innocentiã in tus manib fieri in¬
tueris: Qua fronte audes illis digitis in¬
honesta tang̾e: qͥb tractas honestatis au¬
torem. amatorẽ innocentie. gr̃e largitorẽ :

Expanded text:
mprehensibilis mysterii efficax, quae sacerdotuvenenum aspidum, cum tanta tamen possit in  maliloquio, debes os tuum compescere, quia coelestibus consecratum mysteriis constat esse. O quam puro corde, quam mundis manibus, quam simplicibus oculis, illa actio exsequenda est, in qua agitur de Virginis partu, de Agni passione, de redemptione hominum, de criminum indulgentia, de virtutum plenitudine, de laetitia angelorum! Quis tibi es et qualis, ubi inter manus tuas Virgo de Spiritu sancto concipit, cum te proferente verba mysterii illibata, visibilis oblationis substantia in divinae carnis substantiam transit? Quo pacto ad vanitatis superflua, ad materiam petulantiae, ad fomenta libidinum, illos oculos ex proposito vertis, sionis innocentiam in tuis fieri manibus intueris? Qua fronte audes tuis digitis inhonesta tangere, quibus tractas honestatis auctorem, amatorem innocentiae, gratiae largitorem?
Abbreviated transcription (Latin):
at iã ñre s solo noĩe cruci militet xp̃ianꝰ.¬
disserendũ ẽ: qui dĩ filiũ hñtes ostentui.
His oꝑpone teip̃m: u te fidei ꝓfiteris ami¬
cũ. Qd̃ si fidei amitꝰ es. qui ꝓ ea decertare¬
⁊ uelis ⁊ ualeas: ꝓculdubio a te exular
scłi amor. qͥ dei constituit inimicũ. Scerꝑtũ
qͥppe ẽ: quia qͥ uoluerit amitꝰ huiꝰ eẽ seculi.
mimicꝰ di constituitur. Oinfelices animos
qͥ celestib amicitiis amorẽ ꝑ̃fegunt t̾renor.¬

Expanded text:
ut jam non re, sed solo nomine cruci militet Chriut jam non re, sed solo nomine cruci militet Chridisserendum est, qui Dei Filium habentes ostentui, His oppone te ipsum, si te fidei confitearis amicum, quia si fidei amicus es, qui pro ea decertare velis et valeas, procul dubio a te exsulat saeculi amor, qui Dei constituit te inimicum. Scriptum quippe est, quia qui voluerit esse amicus hujus saeculi, inimicus Dei constituitur . O infelices animos qui coelestibus amicitiis amorem praeferunt terrenor
Abbreviated transcription (Latin):
iure pot̾ confutanda uanitas inimicos
reuinc̾e ueritatis. Hon decet gͥ. ut qui
uanitati dat oꝑam incorrupte ueritatis
negotia ꝑtractet. Ueritas quiꝑpe ẽ ĩcor¬
ruptio. ⁊ totiꝰ eqͥtatis splendor ⁊ linea.
in quã omnis enormitas ⁊ tortitudo offei¬
dit. Absit gͥ ut ĩcorrupta u̾itas ad sui
defensionẽ corruptorib egeat: magis in
tas certe simplicitati amica ẽ : ⁊ de hu¬
militatis innocentia głatur. Nõ q̃rit
q̃ sua sunt. ñ affectat q̃ uana st̾ : nec in
mundi amatorib locũ ht̃. Celestis nimi
illi: Tu pelago uanitatis inmersus el
⁊ subu̾sus in diluiuo aqͣrũ multaꝵͥ et
de ueritatis splendorib audes somniare:
Non nͥ in ppło honorificato hec saꝑientia
radicauit. Longe ẽ ista a curiscurie: ubi
magis incuria incurabił dominatur
Sub dñatione ista ꝑit fides.: iusticia exu¬
lat: ⁊ u̾itatis illustratio cessit tenebris
untioꝵ. Regim̃ istud sua xp̃m cruce sꝑoliat

Expanded text:
jure potest confutanda vanitas inimicos jure potest confutanda vanitas inimicos revincere veritatis. Non decet igitur ut qui vanitati dat operam, incorruptae veritatis negotia pertractet. Veritas quippe est incorruptio et totius aequitatis splendor et linea, in quam omnis enormitas et tortitudo offendit. Absit ergo ne incorrupta veritas ad sui defensionem corruptoribus egeat! Magis in tas certe simplicitati amica est, et de humilitatis innocentia gloriatur. Non quaerit quae sua sunt, non affectat quae vana sunt, nec in mundi amatoribus locum habet. Coelestis nimirilli? Tu pelago vanitatis transmersus es, et submersus in diluvio aquarum multarum! etde veritatis splendoribus somniare? Nonnisi in populo honorificato haec sapientia radicavit. Longe est ista a curis curiae, ubi magis incuria pene incurabilis dominatur. Sub dominatione ista perit fides, et justitia exsulat, et veritatis illustratio cessit tenebris vitiorum, regimen istud sua Christum cruce spoliat,
Abbreviated transcription (Latin):
incurrisse. Incrassatũ qͥppe ẽ cor popłi
hinꝰ ⁊ donec plenitudo nr̃oꝵ introeat.
sic̃ in nocte ita ĩ meridie palpabit caru¬
nalis isrł. sua infelicitate cecatꝰ. Obdu¬
ruit nãq in filicẽ. licet carnalis sit. im¬
mo corde obcalluit ĩ duritiã adamantis.
Sic em̃ lapis adamas nulla pene scissi¬
one dissoluitur: sic iudaice infidelitatis
duritia nulla ratione ł autoritate mollit᷑.
Non ẽ gͥ impar cecitas cũ illis de ueritate¬
hr̃e conflictũ. ubi conflictꝰ nullũ obtinere
preualet fructũ. Sunt tam̃ pleriq qui i.¬
ñ tã rerũ examini ꝗͣ u̾boꝵ certamimi dan¬
tes oꝑam: magis głantur de plausibus
hõium uanis. ꝗͣ de innuente iudicio
ueritatis. Damnanda prorsus insania:
u̾itatis negotio inuitiũ uanitatis abtiti.
nent ͥ qͥ ponunt lucẽ tenebras i qui de
iusticia iniuste disputãt. qͥ uanitatis
inania de soliditate fulciunt ueritatis
nimica plane ueritati ẽ uanitas. nec d

Expanded text:
ras incurrisse. Incrassatum est quippe cor populi ras incurrisse. Incrassatum est quippe cor populi hujus, et, donec plenitudo gentium introeat, sicut in nocte, ita et in meridie palpabit, carnalis Israel sua infidelitate caecatus. Obduruit namque in silicem, licet carnalis sit, imo corde obcaluit in duritiam adamantis: Sicut enim lapis adamas nulla pene scissione dissolvitur, sic Judaicae infidelitatis duritia nulla ratione vel auctoritate mollitur. Non est igitur impar caecitas cum illis habere de veritate conflictum, ubi conflictus nullum praevalet obtinere fructum. Sunt tamen plerique, qui non tam rerum examini, quam verborum certamini dantes operam, magis gloriantur de plausibus hominum vanis, quam de vivente judicio veritatis. Damnanda prorsus insania veritatis negotio in vitium vanitatis abuti. nent, qui ponunt lucem tenebras, qui de justitia inaniter disputant, qui vanitatis inania de soliditate fulciunt veritatis. Inimica plane veritati est vanitas, nec de
Abbreviated transcription (Latin):
stellã maris mariã lib̾e cogitat. ibi felicit᷑
assistit partui uirginisͥ ibi beate illi ĩfan¬
tie delectabilit̾ adiocatur: ibi se totum
u̾bi coaptat cunabulis: moꝵ innocenti
felici colludit infantie.
ilecto suo.
adam ꝑsenie dictꝰ abbas. Instant̃
maxime udeoꝵ possit ꝑtinacia ꝯfutari
Uerũ cũ multa sint penes me. q̃ huic tue
studio ueritatis affectes. Scd̾m ẽ. quod
quẽadmodũ otentiosis ueritas ñ elucet.
ita nec nos ad otentionẽ quẽqͣm armare
u̾bis aliqͥb decet. Sic̃ enĩ otentiosi ẽe ñ¬
uolumꝰ. sic nec otentiosos diligimꝰ  mul¬
tominꝰ ad ꝯtentionẽ debemꝰ instruere.
aut oꝑẽ impend̾e otendenti. Ut enĩ ait
paulus ad tymotħm. seruũ dñi ñ oportet
litigareͥ s mansuetũ ẽẽ ad om̃s: docibilẽ.
patientẽ. cũ modestia corripientẽ eos qͥ
resistunt u̾itati. Terciũ ẽ. qd̾ si id etiam
studio pietatis quereres. labor ẽ ꝓrsus

Expanded text:
stellam maris Mariam libere cogitat, ibi feliciter stellam maris Mariam libere cogitat, ibi feliciter assistit partui Virginis, ibi beatae illi infantiae delectabiliter adjocatur, ibi se totum erbi coaptat cunabulis, morum innocentia felici colludit infantiae, Dilecto suo, ADAM Perseniae dictus abbas, instanter maxime Judaeorum possit pertinacia confutari. Verum cum multa sint penes me, quae huic pestudio veritatis affectes; secundum, quia quemadmodum contentiosis veritas non elucet, ita nec nos ad contentionem quemquam armare verbis aliquibus decet: sicut enim contentiosi esse nolumus, sic nec contentiosos diligimus; multominus ad contentionem debemus inducere, aut operam impendere contendenti. Ut enim ait Paulus ad Timotheum: Servum Domini non oportet litigare, sed mansuetum esse ad omnes, docibilem, presistunt veritati . Tertium est quia, si id etiam pietatis studio quaereres, labor est prorsus
Abbreviated transcription (Latin):
secreti amoris sub consideratione ꝓͥe uili¬
tatis. qͣsi sub quodã cin̾e. humilis animꝰ
contegit: unde se deuoti cordis officina
ad illustrationẽ ⁊ feruorẽ accendit. O qͣm
libent̾ humilis xp̃c ad diu̾sorium tale se
colligit: ubi amoris ignẽ. eiꝰ semꝑ paratũ
aduentui. humilitatis sollicitudo custa¬
dit. Ut enĩ dicit psalmista. ignis añ ip̃m
ꝑ̃cedet: ⁊ anima illa idonea ẽ ip̃m reciꝑe.ͥ
quã ñ oportet ignẽ aut oleũ apud extͣneos¬
ĩndicare. Deintꝰ ⁊ de celo heo ueniunt: ⁊ qͣ
ignẽ semel accensũ in se uoluerit ꝑdurare
om̃s sollicite obstruat aditus. ꝑ qͦs uentose
uanitatis leuitas ad extinctionem ignis
ualeat insufflare. Uerũ ⁊ si ignis qͥ uehe¬
m̃ter efferbuerit. uento flante ñ extingui¬
tur. s accenditur: magis adeo tñ est for¬
midolosa humilitasͥ ut nũꝗͣ de humilis
conscĩe diu̾sorio ꝓgredi tutũ ꝑutet. Ibi

Expanded text:
secreti amoris sub consideratione propriae vilisecreti amoris sub consideratione propriae vilitatis, quasi sub quodam cinere humilis animus contegit, unde se devoti cordis officina ad illustrationem et fervorem accendit. O quam libenter humilis Christus ad diversorium tale se colligit, ubi amoris ignem ejus semper paratum adventui humilitatis sollicitudo custodit! Ut enim dicit Psalmista: Ignis ante ipsum praecedet ; et anima illa idonea est illum recipere, quem non oportet ignem aut oleum mendicare. De intus et de coelo haec veniunt, et qui ignem semel accensum in se voluerit perdurare, omnes sollicite obtineat aditus, per quos ventosae vanitatis levitas ad exstinctionem ignis valeat insufflare. Verum etsi ignis qui vehementer efferbuerit vento flante non exstinguitur, sed accenditur magis, adeo tamen est formidolosa humilitas, ut nunquam de humili conscientiae diversorio progredi tutum putet. Ibi
Abbreviated transcription (Latin):
tens. de solo conscĩe testimonio głatur.
p̃cipitata. inferiꝰ confractione ĩsanabili
dequassatur. Humilitati pinde om̃is alti¬
tudo susꝑecta ẽ i quã ẽẽ amicã suꝑbie ñ
ignorat. Quicqͥd caro głam reputat. odit
⁊̃ execratur humilitas: licet in sua simpli¬
citate ita se ꝯtineat: ut de re nulla uelit
ł audeat iudicare. Amans qͥppe secreti si
lentia ⁊ aꝑpetens: ita sue mediocritatis
se coartat limitib. ut nichil apꝑetat alui
qͣm se scire. Scire alia credit ẽe suꝑfluũ:
sciri ab aliis existimat uanitatẽ. Tam
suꝑfluitatis exꝑs est. qͣm iactantie: in
alt̾o temꝑantia utens:  in alt̾o iusticie
desid̾io in ardescens. Magnã hic adu̾tere
potes humilitatis prudentiã: que dum
municipiũ m̃tis his cõmunit obstacłisͥ
ad om̃e certam̃ in expugnabilis ei ẽ forti¬
tudo. O felix. o uere necessaria uirtus
humilitas. q̃ dũ nil aliud qͣm se scire aꝑ¬
thesaurus minime abscondit. Ignẽ qppe

Expanded text:
tens, de solo conscientiae testimonio gloriatur. praecipitata inferius confractione insanabili dequassatur. Humilitati proinde omnis altitudo suspecta est, quam esse amicam superbiae non ignorat. Quidquid caro gloriam reputat, odit et exsecratur humilitas, licet in sua simplicitate ita se contineat, ut de re nulla velit vel audeat judicare. Amans quippe silentium, secreti appetens, ita suae mediocritatis se coarctat limitibus, ut nihil aliud appetat, quam se scire. Scire alia esse credit superfluum, sciri ab aliis existimat veritatem. Tam superfluitatis expers est, quam jactantiae, in altero temperantia utens, in altero justitiae desiderio inardescens. Magnam hic advertere potes humilitatis prudentiam, quae municipium mentis his communit obstaculis, ad omne certamen inexpugnabilis ei est fortitudo. O felix, o vere necessaria virtus humilitas, quae, dum nihil aliud quam se scire apthesaurus abscondit! Ignem quippe
Abbreviated transcription (Latin):
unqͥtatis mat̃ ẽ uanitas : partuq iuꝑes
iniquitatẽ ꝓducit uanitas. Genimina
iuꝑarũ sunt hec : s ab his lib̾ est animꝰ
qͥ ad usus debitos sola utitur ratione.
Debitus enĩ rõnis usus. qͣntũ ad intelli¬
gentiã celestiũ ꝓficit: tantũ a curis
mortaliũ mens elongat. In rõne qͥppe
positꝰ ẽ diuine statꝰ unaginis. ⁊ sumli¬
tudinis honor: unde ium̃tũ saꝑit ñ
hõiem. quoqͣm diu̾tere extͣ lineas rõnis.¬
ꝑlineas rõnis ducta ⁊ directa oꝑatio
aut fidẽ ne moriatur eustodit. aut iam
mortuã ad uitã reducit fides enĩ i sine
oꝑib mortua est. Uerũ ñ ibi dicenda rõ:
de bñficio rõnis fu̾it ĩtentio rectaͥ ratio
eqͥtas. disciplina oꝑum. totiꝰ seminariũ
honestatis. Affectus enĩ animi curea ro̾nẽ
dispositi: uirtutũ effectꝰ ⁊ nõia sortiunt᷑.
Ceterũ irrationabił ẽ uita. ubi ratio ñ
erudit ĩtentionẽ ut recta sit : nec uolun¬

Expanded text:
iniquitatis mater vanitas, partuque vipereo iniquitatis mater vanitas, partuque vipereo iniquitatem vanitas parit. Genimina viperarum sunt haec, sed ab his liber est animus, qui ad usus debitos sola utitur ratione. Debitus enim rationis usus, quantum ad intelligentiam coelestium perficit, tantum a curis mortalium mens elongatur. In ratione quippe positus est divinae status imaginis, et similitudinis honor: unde jumentum sapit non horationis ducta et directa operatio, aut fidem ne moriatur custodit, aut jam mortuam ad vitam reducit: Fides enim sine operibus, mortua est . Unde non ibi dicenda ratio, de beneficio rationis fuerit intentio recta, rationaequitas, disciplina operum, totius seminarium honestatis affectus enim animi circa rationem dispositi, virtutum effectus et nomina sortiuntur. Caeterum irrationabilis est vita, ubi ratio non erudit intentionem, ut recta sit; nec volun
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ diuine similitũdinis. nichil com¬
mune cũ t̾renis fecib ht̃: nec carnalis a¬
moris amentiã comitatur. Cor nimirum
sursũ eleuans. sydereis splendorib inserit:
nec diume imaginis pulchritudinẽ. uiti
patitur deformitate fedari. Non hic aua¬
ricie ydolatria. ñ suꝑbie tumor imꝑiꝰ. ñ
cecitas ibi locũ oꝑtinet: ubi ex ꝓposito. di¬
uine similitudinis dignitas conseruat᷑.
Honor iste ñ pascitur iocis ͥ ñ ocio soluit᷑
ñ induitur mollib ͥ ñ se cibis ingurgitas
ñ plausus hõinũ q̃rit. ñ sꝑectaculis dele¬
ctatur. Non hic scacoꝵ ociosa subtilitas:
mansueti cordis felix ociũ inqͥetat. Nõ hic
infelicis alee ludꝰ male redimit temꝑorã.
q̃ totiens cũ fastidio defluunt. quotiens
sine scelerib tͣnsiguntur. O curas hõiũ
o qͣntũ est in reb inane. O utinã sola eẽt
ĩ curis hõiũ uanitas: ⁊ ñ iniqͥtas se socĩã
fac̾et indiuiduã uanitati. Inmo certe

Expanded text:
m divinae similitudinis nihil commune cum terrenis faecibus habet, nec carnalis amoris amentiam comitatur! Cor nimirum sursum elevans, sidereis splendoribus inserit, nec divinae imaginis pulchritudinem intus patitur, deformitate foedari. Non hic avaritiae idololatria, non superbiae tumor, non da caecitas ibi locum obtinent; tibi ex proposito divinae similitudinis dignitas conservatur. Honor iste non pascitur jocis, non otio solvitur, non induitur mollibus, non se cibis ingurgitat, non plausus hominum quaerit, non spectaculis delectatur, non hic schaccorum otiosa subtilitas mansueti cordis felix otium inquietat, non hic infelicis aleae ludus male redimit tempora, quae toties cum fastidio defluuntur, quoties sine sceleribus transiguntur. O curas hominum! O quantum est in rebus inane! O utinam sola esset in curis hominum vanitas, et non iniquitas se sociam faceret individuam vanitati! Imo certe
Abbreviated transcription (Latin):
effic̾is. Longe execrabiliꝰ ẽ. uiuentẽ ⁊ reg¬
nantẽ in scła iterũ male uiuendo crucifi¬
gere: qͣm qd̃ in mortalẽ adhuc ⁊ humanis
subiectũ indigentiis uideus nesciens uolute
deseuire. Det̾ior fidei hostis ẽ falsus xͥanus
miliariꝰ obsequi. coherere firmiꝰ. ministre
fideliꝰ. qͣnto se xp̃c dignantiꝰ ⁊ mirabiliꝰ
credit illi. Uerũ qd̃ sine gemitu dicendũ ñẽ.
sac̃dotes nr̃i tp̃is ita se uitiis armauerunt
uideantur. Arma ferunt in ip̃m qͥ pro ip̃o
pugnare debuerant i ⁊ uirginẽ eiꝰ hoc est
eccłiam sicut ait ꝓpħa constuprantes usq
ad u̾ticẽ corruꝑunt. Deniq uita eꝵ facta
spectacłm ignominie: ambitionis mat̾ies:
⁊ totiꝰ au̾sionis forma deformis. Quoꝵ est
ambitio infinita. Symonẽ nimirũ ⁊ gieri
imitãtes. domũ dei in templũ ydoli ĩfelici
putantes. nullũ admitt̾e sacͥlegiũ reu̾ent᷑.
plus eñi curant nũmos qͣm animos. muros
deniq carnis sue qͦs de fornicatiõne susci¬

Expanded text:
efficeris. Longe exsecrabilius est viventem et regnantem in saecula iterum male vivendo crucifigere, quam cum in mortalem adhuc et humanum subjectum indigentiis Judaeus nesciens voluit desaevire. Deterior fidei hostis est falsus Christmiliarius obsequi, cohaerere firmius, ministrare fidelius, quanto se dignantius et mirabilius credit illi. Verum quod sine gemitu dicendum non est, sacerdotes nostri temporis ita se vitiis armaverunt videantur. Arma ferunt in ipsum, qui pro ipso pugnare debuerant; et virginem ejus, hoc est Ecclesiam, sicut ait Propheta, constuprantes, usque ad verticem corruperunt. Denique vita eorum facta spectaculum ignominiae, ambitionis materies, et totius aversionis forma deformis: quorum est ambitio infinita. Simonem nimirum et Giezi imitantes, domum Dei in templum idoli infelici putantes, nullum admittere sacrilegium reverentur. Plus enim curant nummos quam animas, plus denique carnis suae quos de fornicatione susci
Abbreviated transcription (Latin):
idoneus. Tunc enĩ fides ẽ. que te facier
uirtutis ꝑarticipẽ : si fidẽ ⁊ oꝑis ueritas
et decꝰ castimonie comitetur. Angelice in¬
corruꝑtionis emulare glam: qͥb particiꝑa¬
tione nõis officii sublimitas te coniunxit.
Scriptũ ẽ in malachia. Labia sac̾dotis cu¬
stodiunt scĩam : qr angłs dñi exercituũ est.
Custodi gͥ a maliloquio labia tua. quib con¬
cessũ est de officio totiꝰ gr̃e ⁊ efficacie u̾ba loqͥ.
t̃ctare mysteria. t̾ribilia sacram̃ta confic̾e.
ñ est sp̃uum s hõium: qͦs tanti gradus gła¬
sublimare uocatio diuina dignatur. Sac̾¬
dotib quidẽ cooꝑantur angłi: nec omnino
possunt deesse mysterio. ubi rex angeloꝵ
int̾ manꝰ hoĩs incomp̃hensibilia oꝑatur.
fonte dulcis ⁊ amara aqua pot̾ esfluere. ea¬
demq labia ueritatis miscere deformiter
eloquia falsitatis diffusa ẽ gr̃a ĩ labiis tuisͥ
totiens q st̃ mel ⁊ lac sub lingua tua: qͦ¬
tiens illa ad mysterioꝵ efficaciã ꝓnim-¬

Expanded text:
is. Tunc enim fides est, quae te faciat virtutis participem, si fidem, et operis veritas, et decus castimoniae comitetur. Angelicae incorruptionis aemulare gloriam, quibus participatione nominis, officii sublimitas te conjunxit; scriptum quippe est in Malachia: Labia sacerdotis custodiunt scientiam, quia angelus Domini exercituum est . Custodi igitur a maliloquio labia tua, quibus concessum est de officio totius gratiae et efficaciae verba loqui. tractare mysteria, terribilia sacramenta conficere, non est spirituum, sed hominum, quos tanti gradus sublimare gloriae vocatio divina dignatur. Sacerdotibus quidem cooperantur angeli, nec omnino possunt deesse mysterio, ubi Rex angelorum inter manus hominis incomprehensibilia operatur. fonte dulces et amarae aquae possunt effluere, eademque labia veritatis deformari eloquio falsitatis? diffusa est gratia in labiis tuis, totiesque erit lac et mel sub lingua tua, quoties illa ad mysteriorum efficaciam pronu
Abbreviated transcription (Latin):
Om̃e qͦd ñ ẽ ex fide : pecẽm ẽ. S nũqͥd
fidelẽ dixerim in qͦ fides ẽ mortua. et qui
fidei oꝑib contͣdicit: Anñ contͣdicit oꝑib
qͥ u̾bo confitetur se nosse d̃m. factis ã negat
Non uidetur fidẽ saꝑe. cuiꝰ animꝰ incõpositꝰ
uultꝰ turbidꝰ. sermo insulsus. actus in ho¬
nestus: impudicꝰ oełs: tactus illecebrosus:
auidꝰ uitii appetitꝰ. In fide ñ regnat cupidi¬
tas ͥ ñ tumultuatur ambitio. ñ elatio tu¬
met᷑. ñ ira fremitͥ. ñ sordet luxuria. ñ uen¬
tris ingluuies porcũ sapit. Qui talis ẽ. fides
nẽ i nec eũ conuenit fidei negotia ꝑtͣctare.
cũ illis familiare conflictũ hr̃e. Liberatꝰ
ab his. iungeris fideliũ numo. potens ⁊̃
alios ad fidei regulã reuocare. Meliꝰ pus¬

Expanded text:
Omne quod non est ex fide, peccatum est . Sed nunquid fidelem dixerim, in quo fides est mortua, et qui fidei operibus contradicit? An non contradicit operibus, qui verbo confitetur se nosse Deum, factis autem negat? Non videtur fidem sapere, cujus animus incompositus, vultus turbidus, sermo insulsus, actus inhonestus, impudicus oculus, tactus illecebrosus, avidus vitii appetitus. In fide non regnat cupiditas, non tumultuatur ambitio, non elatio tumet, non ira fremit, non sordet luxuria, non ventris ingluvies porcum sapit. Qui talis est, fidelis non est, nec eum convenit fidei negotia pertractarcum illis familiarem habere conflictum. Liberatus ab his, jungaris fidelium numero, potens etiam alios ad fidei regulam re
Abbreviated transcription (Latin):
urationẽ ꝑutasͥ et ex populari teme¬
ritate duxisti in consuetudinẽ: nos blas
lega: totiens nom̃ dei sui in uanũ assu¬
mere ñ ẽ urare. s blasphemare. Quid
illud ẽ qd̃ sacrilego ore. corde tã impuro
tã incircũcisis labiis. etiã int̾ actus dia¬
bolicos. beata iħu m̃bra in iurandi ĩmo
blasphemandi consuetudinẽ adducunt᷑:
Non ẽ humanũ s ꝓrsus diabolicũ: ꝑdite
m̃tis hoĩes sub obtentu iuram̃ti. impiis
garrire uocib. qͦd totis trem̃dũ cordib
totis uiscerib ẽ amandũ. Non audet
nec pot̾ ꝑ se diabolus in xp̃i maiestatẽ
delinquere : nec tantũ excedere potuit
in xp̃m iudaica quondã ignorantia ͥ qͣn¬
tũ hoc modo in ip̃m infelicissimi xp̃iani
delinquunt. Si nosset diabolus. si nosser
ꝓ fide tua ͥ ꝓ officio tuo: ut omittens
domesticos. u̾bo ⁊ uita instruas xͥanos.¬

Expanded text:
jurationem putas, et ex populari temejurationem putas, et ex populari temeritate vertisti in consuetudinem, nos blasplega, toties nomen Dei sui in vanum assumere, non est jurare, sed blasphemare. Quid illud est quod sacrilego ore, corde tam impuro, tam incircumcisis labiis, etiam inter actus diabolicos beata Jesu membra in jurandi, imo in blasphemandi consuetudinem adducuntur! Non est hoc humanum, sed prorsus diabolicum, perditae mentis homines, sub obtentu juramenti impiis garrire vocibus quod totis tremebundum cordibus, totis visceribus est amandum. Non audet, nec potest ipse diabolus in Christi majestatem delinquere, nec tantum excedere potuit in Christum Judaïca quidem ignorantia, quantummodo in ipsum infelicissimi Christiani delinquunt. Si nosset diabolus, si nosset pro fide tua, pro officio tuo, ut omittens domesticos verbo et vita instruas Chris
Abbreviated transcription (Latin):
sołaris. quẽ delectant peccati tenebre.
cui pharaonis placet dñatio ÷ cui cordiẽ
ĩ luto ⁊ lat̾e occuꝑari. Egiꝑtꝰ tenebras
sonat. pharao dissipatio: lutũ est uo¬
luꝑtatũ mollities: quã in lat̾is duri¬
tiã consuetudo conũtit. Non ista a¬
gentib agnũ immolare p̃cipitur. sed
israelite ad solitudinẽ festinanti. con-
eduicunt ueritas ⁊ sinceritas : gen̾at ꝙ
penitentie amaritudinẽ lastuca agre¬
stis. Uide gͥ tu qͥ agnũ immolas. utrũ
exeas de egipto. Qd si reuera egreder ier
immolas reu̾ent̃. Non deest renib um¬
molantis castitatis cinctoriũ. nec manib
fidei bacłs. nec pedib exemploꝵ calcia¬
m̃ita scõꝵ. Pedes affoctus st̃. manꝰ operaͥ
quoꝵ utraq munienda ft̃ : affectus
exemplis de imitatione sc̃oꝵ ͥ oꝑ a fide
fensor fidei s offensor. Ceterũ quid dicã
tͥ deblasphemiis. que de tuis totiens so¬
nare labiis audiuntur: Quod enĩ tu

Expanded text:
saecularis, quem delectant peccatorum tenebrae, saecularis, quem delectant peccatorum tenebrae, cui placet Pharaonis damnatio, cui cordi est in luto et latere occupatio. Aegyptus tenebrae sonat, Pharao dissipatio, lutum et voluptatum mollities, quam in lateris duritiam consuetudo convertit. Non ista agentibus agnum immolare praecipitur, sed Israelitae ad solitudinem festinanti; renes educunt veritas et sinceritas, generatque poenitentiae amaritudinem lactuca agrestis. Vide igitur, tu qui Agnum immolas, utrum exeas de Aegypto. Quod si revera egrederis, immola reverenter. Non debet deesse immolatis renibus castitatis cinctorium, nec manibus fidei baculus, nec pedibus exemplorum calceamenta sanctorum. Pedes affectus sunt, manus opera, quorum utraque munienda sunt, affectus exemplis de imitatione sanctorum, opera fide fensor fidei, sed offensor. Caeterum, quid tibi dicam de blasphemiis, quae de tuis toties sonare labiis audiuntur? Quia enim tu
Abbreviated transcription (Latin):
Oinfelices istos: qui de suo uolentes mini¬
sterio. ip̃m omnimodis ministeriũ inho¬
dũ ꝑ illũd ñ xp̃o s sibi ministrant: sata¬
gentes ex fructu officii sue satisfac̾e uolun¬
tati. Se crucis xp̃i seruos fatentur. dum
ex illa emolum̃tũ carnale susciꝑiant: s
beatã sequi crucis ignomimã erubescunt.
Sic cruci seruiunt. ut crucẽ ñ sentiant:
qͥu ꝑotiꝰ sub obtentu crucis. de crucis
abusioͥ ideo colere cruc̃e ut habeas ũn
Cui enĩ sac̾dotis officiũ nisi cruci militat
Tu tam̃ uideris ⁊ utrũ uerũ redoleas sacen¬
dotẽ. Bonꝰ sacerdos ẽ : in qͦ commendat
dignitatẽ ordinis. ordinate studiũ actio
filiũ: s qͥ sẽꝑ satagit ĩmolare seꝙ̃m.
Alioqͥn qͣm comedit uł immolat agñ
qͥ nec egiptũ deserit. nec renes accing̃:
hebreis tm ⁊ egredientib de egiꝑto: licet
agnũ immolare paschalẽ. Non ẽ egipti
sacrificiũ istud ÷ quin potiꝰ agnũ ł ouẽ
edere egiptii dedignantur. Egiꝑtiꝰ est

Expanded text:
infelices istos, qui de suo volentes honorari ministerio, ipsum omnimodis ministerium inhodum per illud, non Christo, sed sibi ministrant, satagentes ex fructu officii suae satisfacere voluptati. Se crucis Christi servos fatentur, dummodo ex illa emolumentum carnale suscipiant; sed beatam sequi crucis ignominiam erubescunt. Sic cruci serviunt, ut non crucem sentiant, cum potius sub obtentu crucis, de crucis abusio! ideo colere crucem, ut habeas unde caeci enim sacerdotis officium, nisi cruci militat: tu tamen videris utrum verum redoleas sacerdotem. Bonus sacerdos est in quo commendat dignitatem ordinis ordinatae studium actionFilium, sed semper satagit immolare seipsum, alioquin quomodo comedit, vel immolat agnum, qui nec Aegyptum deserit, nec renes accingit? Hebraeis tantum et egredientibus de Aegypto licet agnum immolare paschalem. Non est Aegypti sacrificium istud, quin potius agnum vel ovem edere dedignantur. Aegyptius est
Abbreviated transcription (Latin):
ut sit psima isac̃sac̃m̃ta. qͣtenꝰ fides in eiꝰ ⁊ mat̾ia erereitatiis
icausã rec̾atiõis ꝑfretã ĩueniat. Sic enĩ fideliꝰ animꝰ di fin
aduaria sc̃e erercitatiõis sudia ducit᷑. magiꝰ sẽ ac magis
int̾ ex ip̃a sua deuotiõe ad scĩtatẽ ĩ nouat᷑. ⁊ ad hc̃ modu qͥd̾e ĩ¬
telligẽdi putamꝰ q dietũ ẽ saẽm̃ta ꝑꝑ exereitatiõẽ ĩ stituta.
hõis. Quȩ cause siñ eẽnt. sacͣm̃ta õino .i. saeroꝵ signa ł ĩ stru¬
m̃ta. elem̃ta ꝑ se e̾eᷤ ñ possent. Qd enĩ elem̃ta sae̾m̃ta s̃ ñ nã

Expanded text:
t sacra et sacramenta, quatenus fides in eis et materiam exercitationis et causam recreationis perfectam inveniat. Sic enim fidelis animus dum foris ad varia sanctae excercitationis studia ducitur, magis semper ac magis intus ex ipsa sua devotione ad sanctitatem innovatur. Et ad hunc modum quidem intelligendum putamus, quod dictum hominis. Quae causae si non essent, sacramenta omnino, id est sacrorum signa vel instrumenta, ele
Abbreviated transcription (Latin):
ut sẽꝑ ide sit moueat᷑ ⁊ ꝓmoueat᷑. ⁊ sẽꝑ ut melior sit. Pmũ
enĩ bonũ erat ĩ sũmo stare. scd ẽ boñ ad suꝑiora ascẽd̾e.
uid eͥeo uita mittabilis ne sua meͦtabilitate dissoluta ad
detiora sẽꝑ defic̃&. talib studiiᷤ nittͥenda fuerat. ĩ qͥb &
rerũ uarietate foriᷤᷤ exeitata. ⁊ emulationẽ uͥtutũ intꝰ ac¬
censa ꝓficiẽdi occasionẽ ĩ ueniret. Diuisa s̃ tꝑ̃a ⁊ distĩe

Expanded text:
melior sit. Primum enim bonum erat in summo stare. Secundum est bonum ad superiora ascendere. Et idcirco vita mutabilis ne sua mobilitate dissoluta ad deteriora semper deficeret; talibus studiis nutrienda fuerat in quibus et rerum varietate foris excitata, et aemulatione virtutum intus accensa, proficiendi occasionem inveniret. Divisa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
multiplicitate ñ eguit. Pꝰꝗͣ aũ m̃tẽ suã ꝑ scupiseẽtiã ad mul¬
tiplicia hec tͣnsitoria diuidi ꝑmisit. stabiliꝰ ẽẽ ñ potuit. quia
sic̃ multa diligens. in his ꝑ affectũ diuidit᷑ sic mutabilia se¬
q̃ns uariat᷑. Quicqͥt eniꝰ in his om̃ib ad requiẽ. iꝯsolatiõe ap¬
petit. ip̃a ei mutabilitatiᷤᷤ ꝯditio ad laborẽ ⁊ dolorẽ ꝯu̾tit.
Uñ sit ut sic̃ ad hec nedeficiat ire opellit̃. sic ab his pꝰmodu
ut reqͥescat exire cogat᷑ ut appareat alt̾ cain uagꝰ ⁊i ꝓfugͥ
clinanꝰ affuictionẽ. Ambulat hõ. si sẽꝑ ãbulau̾it. deficit. Se
d&e qͦ ritat ne deficiat. ⁊ tñ si sẽꝑ sederit deficit. Fsurimꝰ ⁊ de¬
ficimꝰ mãducamꝰ ne deficimꝰ. ⁊ tñsi sẽꝑ mãducarem defic̾emꝰ¬

Expanded text:
multiplicitate. Postquam autem mentem suam per concupiscentiam ad multiplicia haec et transitoria dividi permisit; stabilis esse non potuit, quia sicut multa diligens in his per affectum dividitur, sic mutabilia sequens variatur. Quidquid enim in his omnibus ad requiem et consolationem appetit, ipsa ei mutabilitatis conditio ad laborem et dolorem convertit. Unde fit ut sicut ad haec ne deficiat ire compellitur, sic ab his postmodum ut requiescat exire cogatur, ut appareat alter Cain vagus et profugus clinans afflictionem. Ambulat homo, si semper ambulaverit deficit. Sedet ergo vel stat ne deficiat, et tamen si semper sederit, deficit. Esurimus et deficimus, manducamus ne deficiamus, et tamen si semper manducaremus defice
Abbreviated transcription (Latin):
ñ uult moueat᷑. Exin ꝗ carnale om̃eiũ ab hõie exeret¬
ri ñ potuit. ex qͦsñ illud t̃pi ocupiscc̃tia ⁊ carniꝰ libidi¬
ne exerceri ñ potuit. Ip̃e enĩ s̾ hoc illieitũ fecit. erqͦ
sẽ talẽ fecit qͥ illud licite implere ñ possit. S q carmꝰ
ꝙ priꝰ adofficiũ silũ suerat ĩstitutũ. ut du ꝑĩdulgẽtuã
ꝓmaiori malo euitãdo agit᷑. ip̃m q ei in ẽ mału ĩ firmi

Expanded text:
 ergo carnale commercium ab homine exerceri non debuit; ex quo illud sine turpi concupiscentia et carnis libidine exerceri non potuit. Ipse enim sibi hoc illicitum fecit, ex quo se talem fecit qui illud licite implere non possit. Sed quia cquod prius ad officium solum fuerat institutum. Ut dum per indulgentiam pro majori malo evitando agitur, ip
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ earne seminãda fuit. ut om̃s qͥ ꝑ illud g̃nant᷑ sefiliõ in¬
obediẽtie eẽ ĩtelligãt ⁊ ex sua origine qͣlẽ ⁊ exq̃us ge¬
nerent᷑ agnoscãt. sa gͦ ĩ hoc m̃bro ꝑ ꝙ humana ꝓpagi¬
tio t̃nsire debuit sigñ ĩ obediẽtiȩ positũ ẽ. cuneti p̃̾i¬
lud tnseuntib manife̾te ostendit᷑ qm̃ eũ culpa ⁊̃obediẽ

Expanded text:
in carne seminanda fuit, ut omnes qui per illud generentur se filios inobedientiae esse intelligant, et ex sua origine quales et ex qualibus generentur agnoscant. Quia ergo in hoc membro per quod humana propagatio transire debuit signum inobedientiae positum est, cunctis per illud transeuntibus manifeste ostenditur quod cum culpa inob
Abbreviated transcription (Latin):
camꝰ aꝗͣ baptismi ꝓexẽplo asumimꝰ. Ibienĩ ẽ aq̃ uisibile ele¬
m̃tũ q ẽ sac̃m̃tũ. ⁊ ĩ ueniunt᷑ hec tͥa ĩ uno. Rep̃sẽtatio exsi¬
militudine significatio ex ĩstit̾utioe. utꝰ ex significatione.¬
Et ip̃a similitudo exc̾atioe ẽ. Ip̃a ĩstitutio ex dispẽsatiõe.
Ip̃a scificatio. exbñdietione. Ema ĩdita ꝑc̾atorẽ. Sedaad¬
iuncta ꝑsaluatorẽ. t̾cia ministrata ꝑ dispensatorẽ. Estgͦ

Expanded text:
am baptismatis pro exemplo assumimus. Ibi enim est aquae visibile elementum quod est sacramentum, et inveniuntur haec tria in uno: repraesentatio ex similitudine, significatio ex institutione, virtus ex sanctificatione. Ipsa similitudo ex creatione est; ipsa institutio ex dispensatione; ipsa sanctificatio ex benedictione. Prima indita per Creatorem; secunda adjuncta per Salvatorem, tertia ministrata per dispensatorem. Est
Abbreviated transcription (Latin):
uõe carnis explen debuerat. ut ĩ eo duineti exercertĩꝑ
obediẽtiã adũtutẽ ⁊ fruetificarẽe ꝑ plis gñationẽ. Inqͥ
officio mascło qͥdẽ qͥ suꝑior erat datũ ẽ ꝙ ꝓpagãdũ fuise
trari debuiss&. Sic qͥppe ꝯdit᷑ ẽ hõ. ut qͥdda ĩ eo sũmũ ẽt.
iĩ hoĩe nich altiꝰ eet. Post illud aũ aliua subilio ee̾t ⁊ sub¬

Expanded text:
buerat, ut in eo conjuncti exercerentur per obedientiam ad virtutem, et fructificarent per prolis generationem. In quo officio masculo quidem qui superior erat datum est quod propagandum fuisset trari debuisset. Sic quippe conditus est homo, ut quiddam in eo supremum esset, et in homine nihil altius esset. Post illud au
Abbreviated transcription (Latin):
noluit. q hõi ad huc ꝓculpa sua iratꝰ fuit. Oportuit
gͦ ut pꝰ hõ d̾m placaret ⁊ fic deiñ do̾ pat̾cinãte cũ dia¬
bolo causã ĩ iret. S dm ratiõabilit̾ placare ñ pot̾at.nͥ
⁊ dapnũ q ĩ tulerat restauraret: ⁊ dextẽptu satiꝰ fac̾et
hõ uͦ nicb hũit qͥ digne do̾ ꝓ ablato dapno reopẽsaret

Expanded text:
noluit, quia homini adhuc pro culpa sua iratus fuit. Oportuit ergo ut prius homo Deum placaret, et sic deinde Deo patrocinante cum diabolo causam iniret. Sed Deum rationabiliter placare non poterat, nisi et damnum quod intulerat restauraret, et de contemptu satisfaceret. Homo vero nihil habuit quod digne Deo pro oblato damno recompensaret.
Abbreviated transcription (Latin):
uoluise. S qr iste infirmitati nr̃e ꝯueniẽtior fuit. ut as̃
hõsieret ⁊ ꝓ hoĩe mortalitatẽ hõis assumens. ad spẽ suȩ
imorta litatĩ hoiem reformaret. ut ñ diffidat iã hõ se ad
nũ illiꝰ posse ascẽd̾e. ꝗ̃ ad mala fua tolerãda uide. deseẽ¬
Uisse ⁊ ut ĩ dõ humanitaᷤᷤ głificata erẽplũ e̾e̾t głificatioĩs

Expanded text:
uod iste nostrae infirmitati convenientior fuit ut Deus homo fieret, et pro homine mortalitatem hominis assumens ad spem suae immortalitatis hominem reformaret. Ut non diffidat jam homo se ad bona illius posse ascendere, quem ad sua mala toleranda videt descendisse;
Abbreviated transcription (Latin):
iꝑ ĩ obedictie culpã aparadyso exulanꝰ ĩ he̾ mũdu ueñ
diabolus ius tẏrannicũ ĩ illo exercens. sẽ eũ pꝰ fraudulent᷑
seduxerat. ita pꝰmodu uiolent᷑ possidebat. S di ꝓuisetia q̃¬
ut eũ ad tp̃s qͥdẽ ab illo p̾mi ꝑmuteret. ⁊ tñ ne abillo in
ãniũ p̃m̃et᷑ ex ip̃a ei pena remediũ p̃pararet. Itaq iã tẽ
ab ipo mũdi exordio. sacram̃ta salittis suȩ hõ ꝓpofuit.¬

Expanded text:
 inobedientiae culpam a paradiso exsulans in hunc mundum venit, diabolus jus tyrannicum in illo exercens, sicut prius fraudulenter seduxerat, ita postmodum violenter possidebat. Sed Dei providentia qut eum ad tempus quidem ab illo premi permitteret, et tamen ne ab illo in aeternum premeretur, ex ipsa ei poena remedium praepararet. Itaque jam tunc ex ipso mundi exordio sacramenta salutis suae homini proposuit
Abbreviated transcription (Latin):
sipta erat in molatio. Cuiꝰ qͥde redeptiõis participẽ esfi¬
am̃. si ip̃i redeptori ꝑ carnẽ nob̃ sociata ꝑfide unim̃. Natã
idẽ humana tota ꝑ pecẽm corrupta suerat: ⁊ tota ꝑꝑpec
etĩ dãpnatiõi debita erat. ⁊ id c̾cosi tota dãpnata fuiss&.
iticia ñ fuissae. Ueñ aũ gr̃a ⁊ eleq̃ q̃sda de masa uni ũsta

Expanded text:
dem redemptionis participes efficimur, si ipsi redemptori per carnem nobis sociato per fidem unimur. Natura quidem humana tota per peccatum corrupta fuerat, et tota propter peccatum damnationi debita erat; et idcirco si tota damnata fuisset, injustitia non fuisset. Venit autem gratia et elegit quosdam de massa universita
Abbreviated transcription (Latin):
gulis qđ ereaturas ꝑse ꝯsideratas aꝑfecto minꝰ habere
Uniuersitatẽ aũ rerũ om̃ium in tanta ꝯsũmatione bo¬
ni expressã ut non possit ẽẽ melior quã est. ut mͥ pͥmuo
respondiᷤᷤ ex postulo. cum dicunt uniu̾sitatẽ rerũ nõ
posse meliorẽ ẽẽ qmͣ ẽ. qualit̾ id accipiendu fit q dicũt
meliorẽ eã e̾e ñ posse. Siue id̾o non potẽ eẽ melior. quia

Expanded text:
uidem creaturas per se consideratas a perfecto minus habere. Universitatem autem rerum omnium in tanta consummatione boni expressam, ut non possit esse melior quam est. Ubi mihi primum responderi expostulo, cum dicunt universitatem rerum non posse meliorem esse quam est; qualiter id accipiendum sit quod dicunt melio
Abbreviated transcription (Latin):
ubi t̾ticia ⁊ culpa ẽ. qm̃ iꝰticia bonũ ẽ. ⁊ culpa malũ
Et ip̃a culpa nec uoluntas erat. qm̃ uołittas malũ non
erat. qm̃ adõ data erat nec mot̾ uolũtatiᷤᷤ maluĩ erat
qm̃ exuolũtate erat. ⁊ uolutatiᷤᷤ erat. ⁊ mou̾i uolũtasa
do acceꝑat. nec id adqd mot̾ uolũtatis erat. maluo

Expanded text:
ubi justitia et culpa est, quoniam justitia bonum et culpa malum est. Et ipsa culpa nec voluntas erat, quoniam voluntas malum non erat; quoniam a Deo data erat; nec motus voluntatis malum erat quoniam ex voluntate erat, et voluntatis erat, et moveri voluntas a Deo acceperat; ne
Abbreviated transcription (Latin):
nent ad om̃ia neq uniu̾salit sũmã uolũtatẽ ⁊q̃ in ea
s̃ om̃ia educunt ad manifestationẽ sic̃ oꝑatio ⁊ ꝑmis¬
sio s ea tantũ q̃ ad ip̃os spectant qͥb fuĩt hec. hoc est
donec oꝑatiõe uł ꝓmissione ꝓbet᷑. cũ factũ fuerit. Tc̃
enĩ certũ est cũ hȩc fecerit as siue ꝑmisent ut fiat. ⁊ fac¬
tũ fuerit qm̃ in beneplacito eĩno ita fuit ut e̾e̾t.⁊ factũ
beneplacito et̃no donec illud rerũ effectꝰ in euidentũ¬
educat siue oꝑatione siue ꝑmissione ut bonũ ẽ e̾e ⁊ be¬
neplacitũ qđ futurũ ẽ añ ꝗ̃ est. Preceptũ aut̃ ⁊ ꝓhibrt¬
o innuit tantũ qm̃ ita ẽ in uoluntate uibentis ut si
est ñ illud ẽdere illũ cui fit. &̃ sullud ẽ in ilo aqͦ fit. E
p̃cipit᷑ sepe ut fiat qđd̃ futurũ ñ ẽ nec fiet. ⁊ ꝓbibetur ut

Expanded text:
nent ad omnia neque universaliter summam voluntatem et quae in ea sunt omnia educunt ad manifestationem, sicut operatio et permissio; sed ea tantum quae ad ipsos spectant quibus fiunt haec, hoc est donec operatione vel permissione probetur cum factum fuerit. Tunc enim certum est cum hoc fecerit Deus, sive permiserit ut fiat, et factum fuerit: quod in beneplacito aeterno ita fuit ut esset ut factumbeneplacito aeterno, donec illud rerum effectus educat in evidentiam sive operatione, sive permissione, ut bonum est esse et beneplacitum quod futurum est antequam est. Praeceptum autem et prohibitio innuunt tantum quod itam non aliud credere illum cui fit etiam si aliud est in illo a quo fit. Et praecipitur saepe ut fiat quod futurum non est, nec fiet. Et prohibetur ut
Abbreviated transcription (Latin):
erant. ita ⁊iti erant. ⁊ beati erant. s ea bonitate ⁊̾ticu
⁊ beatitudine ꝗͣ nat᷑a incipiens acceꝑat. nũꝗͣ fecerat
ip̃a uł meruerat faciendo. Si enĩ bõi dnr: bõi erant
qͣmadmodu bonũ erat ꝙ bonꝰ fecerat totũ. Et si melio¬
res erant sic̃ erãt. meliores erant. ꝓeo qfacti erant. ĩ
ꝓeo qͥ fecerant ip̃i uł faciebãt. Similit̃ ⁊ q i̾ti dñr soli

Expanded text:
beati erant. Sed ea bonitate et justitia et beatitudine quam natura incipiens acceperat, non quam fecerat ipsa vel meruerat faciendo. Si enim boni dicuntur boni erant, quemadmodum bonum erat quod bonus fecerat totum. Et si meliores erant sicut erant meliores erant pro eo quod facti erant, non pro eo quod fecerant ipsi vel faciebant. Simi
Abbreviated transcription (Latin):
aũ mͦ diuine moderatiõis qͦ malaᷤᷤ &̃ uolũtate̾ p̾sidaẽ
occulta ⁊ inuisibili oꝑatioe ad suũ arbitũ tẽꝑat ⁊ n¬
clinat. hoc sciendii ẽ. ut ẽdat᷑ as maliꝰ uolũtatib non¬
dare corruptiõẽ s ordinẽ. Om̃is enĩ uolũtĩ priꝰ ẽ. ꝗͣ uelle.
Et uelle qͥdȩ semꝑ ad aliꝗ ẽ. qi oĩs qui uult. aliꝗ uult.¬

Expanded text:
moderationis, quo malas etiam voluntates praesidens occulta et invisibili operatione ad suum arbitrium temperat et inclinat, hoc sentiendum est, ut credatur Deus malis voluntatibus nondare corruptionem sed ordinem. Omnis enim voluntas prius est quam velle; et velle quidem semper ad aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
uiderent᷑ au̾siõẽ ⁊ ꝯu̾sione. Qđ enĩ pͥmũ erãt sedm ali¬
factierant. In hoc gͥunũ erant ꝙ bõĩ faeti erãt. ⁊ ñ du ad¬
huo aliuderant. ꝗͦ faeti erãt. qr tẽ pͥmũ facti erant. &¬
ñłũ qͥeqͣ fecerant. Ceꝑunt aũ diuidi ab eo qͥ facti erãt.
ut aliud iã ee̾nt. uł ꝓficientes supͣ illud ut bõi e̾e̾nt uł

Expanded text:
ione. Quod enim primum erant secundum alifacti erant. In hoc igitur unum erant quod boni facti erant et nondum ad aliud erant quam facti erant; quia tunc primum facti erant, unt autem dividi ab eo quod facti erant, ut aliud jam essent, vel proficientes supra illud et boni essent; vel
Abbreviated transcription (Latin):
ture subtilitas. ad formã aũ intelligentiȩ claritas. ad
potestitẽ uͦ motꝰ in telligibilis ⁊ appetitus. ⁊ uolũtatis
tura simplices: uuta in mortales uniꝰ subtilitatis ur
puritatis. siue uigoris eiꝰdẽ uł qͦlib&e alio nomine signi¬
ficanđu sit quo q̃lib& e̾entia bona siue alia melior aut
decentior forma uire appellat᷑ c̾ate sint. Sic enĩ cor¬
poꝵ natura se demonstrat. Et s̃ queda corꝑa solida mas
⁊i firma ⁊ alia puriora apparent. ⁊ extersa mag̃ ⁊mũda
ielara. ⁊ quasi meliorẽ ⁊ digniorẽ subam łe̾e̾ntiã ł for

Expanded text:
net naturae subtilitas; ad formam autem intelligentiae claritas. Ad potestatem vero motus intelligibilis et appetitus et voluntatis btilitatis vel puritatis sive vigoris ejusdem vel quolibet alio nomine significandum sit quaelibet essentia bona, sive alia melior aut decentior forma jure appellatur, creatae sunt. Sic enim corporum natura se demonstrat; et sunt quaedam corpora solida magis et firma, et alia puriora apparent et extersa magis et munda et clara et quasi meliorem et digniorem substantiam vel