comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ istos eos maluit qͣm ꝑ illos idẽ sp̃s dicẽ. sic osten¬
dens utrosq fuisse ꝓpħas. Isto enim mͦ alia ꝑ ysaiã.
eadem ꝑ hunc ac ꝑ illũ dixẽ ut uoluit. Quicquid
porro ap̃ utrosq inuenit᷑ ꝑ utrosq dicẽ uoluit unꝰ
atq idẽ sp̃c. s ita ut illi p̾ced̾ent ꝓpħando. isti seg̃¬
rentur ꝓpħicȩ illos int̾ptando.⁊ qr sic̃ in illis uera
et concordantia dicentibꝰ unus pacis sp̃e fuit. sic et
in istis ñ secum conferentibꝰ ⁊ tñ tamqͣm uno ore
cuncta int̃p̃tantibꝰ. idẽ sp̃s unꝰ apparuit. S aliqͥs¬
ait. Quomꝰ sciam quid ionas ꝓpħa dioc̃it niniuiti.
utrũ tdnũ ⁊ niniue subũtet᷑. an.xL. dies. Quis
enĩ ñ uideat non potuisse utrumq tẽ dici a ꝓpħa.
qui missꝰ fũat t̾rere cõminatione imminentis eartis
ciuitatẽ : Cui si tc̃io die fu̾at futurꝰ int̾itꝰ. ñ utiq
qͣdragesimo die. si aut̃ quadragesimo. ñ utiq t̾io.

Expanded text:
per istos ea maluit quam per illos idem Spiritus dicere, sic ostendens utrosque” “prophetas. Isto enim modo alia per Esaiam, eadem per hunc ac per illum dixit, ut voluit. Quidquid porro apud utrosque invenitur, per utrosque dicere voluit unus atque idem Spiritus; sed ita, ut illi praecederent prophetando, isti sequerentur prophetice illos interpretando: quia sicut in illis vera, et concordantia dicentibus unus pacis Spiritus fuit; sic et in istis non secum conferentibus, et tamen tanquam uno ore cuncta interpretantibus, idem Spiritus unus apparuit. CAPUT Xis: "quomodo sciam, quid Ionas propheta dixerit Nineuitis, utrum: triduo, et Nineue euertetur, an: XL dies?" quis enim non uideat non potuisse utrumque tunc dici a propheta, qui missus fuerat terrere comminatione imminentis exitii ciuitatem? cui si tertio die fuerat futurus interitus, non utique quadragesimo die, si autem quadragesimo, non utique tertio.
Abbreviated transcription (Latin):
ab eleazaro tunc pontifice dari sͥ scͥpturas. quas
ꝓfecto audierat fama p̾dicante diuinas. uõ ꝯcupiu̾at
idẽ pontifex misisset hebreas pꝰ ille etiã int̾p̃tes po¬
stulauit ⁊ dati s̃. Laxc. duo de singłis.xii. tribubꝰ seni
suetudo. Tradit᷑ sane tã mirabilẽ ac stupendũ planeq
diuinũ in eoꝵ ub fuisse consensũ. ut cũ ad ħ opꝰ seꝑatĩ
singłi sed̾int. ita enim eoꝵ fidẽ ptolomeo placuit ex plo¬
rare. in nullo u̾bo q idẽ significaret. ⁊ tantumdẽ uałet.
uł in ũboꝵ ordine alt̾ ab alt̾o disc̾paret. s tamqͣm

Expanded text:
ab Eleazaro tunc pontifice dari sibi scripturas, quas ab Eleazaro tunc pontifice dari sibi scripturas, quas profecto audierat fama praedicante diuinas, et ideo concupidem pontifex misisset hebraeas, post ille etiam interpretes postulauit, et dati sunt LXXII, de singulis duodecim tribubus seni suetudo. traditur sane tam mirabilem ac stupendum planeque diuinum in eorum uerbis fuisse consensum, ut, cum ad hoc opus separatim singuli sederent — ita enim eorum fidem Ptolomaeo placuit explorare — in nullo uerbo, quod idem significaret et tantundem ualeret, uel in uerborum ordine alter ab altero discreparet, sed tamq
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ homines in illa ciuitate ppło cõm̃data .s̃. ñ argum̃¬
tationũ conc̾tationibꝰ inculcata. ut ñ hominũ inge-¬
nium. s dĩ eloquiũ cõtempñe formidaret quia illa
agnosc̾et. Has sacras lit̾t̾as ⁊̃ unꝰ ptolomeoꝵ regũ
egipti nosse studuit ⁊ hr̃e. Nam pꝰ alexcandri ma¬
cedonis qui ȩtiam magnꝰ cognominatꝰ ẽ mirificen¬
tissimã minimeq diut᷑nã potentiã. qͥ uniũsã asyã
immo pene totũ oebẽ partim ui ⁊ armis. patim
t̾rore subeg̾at. qñ int̾ cet̾a regna orientis & iudeã
ing̾ssꝰ optinuit. eo mortuo comites eiꝰ cũ regnũ illd̾
amplissimũ ñ pacifice int̾ se possessuri diuifissent.⁊
uł potiꝰ disfipassent bellis omĩa uastati. ptolomeoᷤᷤ
ex uidea captiuos in egiptum tͣnstulit. Huic aut̃
succedens alius ptolomeꝰ qui ẽ appellatꝰ philadelphꝰ.
om̃s quos ille ad duãat subiuigatos lib̾os redire ꝑmisit.
insuꝑ ⁊ dona regia in templum dĩ misit. petiuitq

Expanded text:
per homines, in illa ciuitate populo commendata sunt, non argumentationum concertationibus inculcata, ut non hominis ingenium, sed Dei eloquium contemnere formidaret, qui illa cognosceAegypti nosse studuit et habere. Nam post Alexandri Macedonis, qui etiam Magnus cognominatus est, mirificentissimam minimeque diuturnam potentiam, qua universam Asiam, imo pene totum orbem, partim vi et armis, partim terrore subegerat — quando inter cetera orientis etiam Iudaeam ingressus obtinuit — eo mortuo comites eius, cum regnum illud amplissimum non pacifice inter se possessuri diuisissent, sed potius dissipassent bellis omnia uastaturi, Ptolomaeoex Iudaea captiuos in Aegyptum transtulit. huic autem succedens alius Ptolomaeus, qui est appellatus Philadelphus, omnes, quos ille adduxerat subiugatos, liberos redire permisit, insuper et dona regia in templum dei misit petiuitque
Abbreviated transcription (Latin):
tire libidini. Illud tam̃ malum cuinos ñ consentire
docet prudentia. fac̃ temꝑantia. nec prudentia nec tẽꝑã¬
tia tollit huic uitȩ. Quid iusticia cꝰ minꝰ ẽ sua cinq tͥbue¬
monstrat in eo se adhuc oꝑe laborare potiꝰ qͣm inhꝰ
oꝑis iam fine quiesc̃e. T anto minꝰ quippe am̃a subdit᷑
dõ. qͣnto minꝰ dm̃ in ipsis ss cogitationibꝰ concip̃. & tanto¬

Expanded text:
tire libidini. Illud tamen malum, cui nos non consentire tire libidini. Illud tamen malum, cui nos non consentire docet prudentia, facit temperantia, nec prudentia nec temperantia tollit huic uitae. Quid iustitia, cuius munus est sua cuique tribuemonstrat in eo se adhuc opere laborare potius quam in huius operis iam fine requiescere? Tanto minus quippe anima subditur Deo, quanto minus Deum in ipsis s
Abbreviated transcription (Latin):
inuicem adu̾sant᷑. ut non ea quȩ uultis faciatis. Qͥd
aut̃ fac̾e uolumus. cũ ꝑfici uolumus finem summi
boni. nͥ ut caro adu̾sꝰ sp̃m non concupiscat. nec sit
in nob̾ ħ uitiũ. contͣ q̃ sp̃s concupiscat: Qd̃ in hac
inadiutorio dĩ faciamꝰ. ne carni concupiscenti adu̾sus
sp̃m sp̃u succumbente cedamus. ad ꝑpetͣndum pecẽm
nr̃a consensione ꝑthamur. Absit gͦ ut qͣmdu in ħ bello
intestino sumꝰ. iam nos bĩtudinem ad qͣm uincendo uo¬
lumus ꝑuenire adeptos ẽẽ c̃damus. & quis ẽ usq adeo
sapiens. ut contͣ libidines nullum ht̃ omnino conflictũ:
Quid illa uirtꝰ quȩ prudentia dr̃. nonne tota uigilantia
sua bona disc̾nit amal.⁊ ut in illis appetendis istisq
uitandis nullꝰ eiror obrepat : Ac ꝑħ.⁊ ipsa nos in mał
uł mala in nob̾ eẽ testatur. Ipsa enĩ docet malũ eẽ ad
peccandũ consentire. bonumq ẽẽ ad peccandũ ñ consen-¬

Expanded text:
inuicem aduersantur, ut non ea quae uultis faciatis. Quid inuicem aduersantur, ut non ea quae uultis faciatis. Quid autem facere uolumus, cum perfici uolumus fine summi boni, nisi ut caro aduersus spiritum non concupiscat, nec sit in nobis hoc uitium, contra quod spiritus concupiscat? Quod in hac in adiutorio Dei facimus, ne carni concupiscenti aduersus spiritum spiritu succumbente cedamus et ad perpetrandum peccatum nostra consensione pertrahamur. Absit ergo ut, quamdiu in hoc bello intestino sumus, iam nos beatitudinem, ad quam uincendo uolumus peruenire, adeptos esse credamus. Et quis est usque adeo sapiens, ut contra libidines nullum habeat omnino conflictum? Quid illa uirtus, quae prudentia dicitur, nonne tota uigilantia sua bona discernit a malis, ut in illis adpetendis istisque uitandis nullus error obrepat, ac per hoc et ipsa nos in malis uel mala in nobis esse testatur? Ipsa enim docet malum esse ad peccandum consentire bonumque esse ad peccandum non consen
Abbreviated transcription (Latin):
lignꝰ utitit᷑ sp̃s : et quis confid̾̃ ħ malũ in hac uita eue¬
nire ñ posse sapienti: Deinde ꝑceptio u̾tatis in hac car-¬
ne quał aut qͣnta ẽ. qño sic̃ legimꝰ in ueraci libro sap̃iȩ.
corpus corruptibile aggrauat am̃ã.⁊ depͥmit t̾rena
inhabitatio sensum multa cogitantẽ: Impetꝰ porro
uł appetitus actionis. si ħ mͦ recte latine appellat᷑ ea
qͣm g̾ci uocant orinen. quia ⁊ ipsam pͥmis nat᷑e de¬
putant bonis: nonne ipse ẽ quo gerunt᷑ ⁊̃ insanoꝵ
illi miserabiles motꝰ et facta quȩ hoiremus qnõ ꝑu̾tit᷑
cum sͥ bonoꝵ culm̃ uindic humanoꝵ quid hic agit
nisi ꝑpetua bella cum uiciis. nec ext̾ioribꝰ s int̾ioribꝰ.
nec alienis s plane nr̃is ⁊ ꝓpriis. maximȩ illa q̃ gc̃ȩ
nant᷑ libidines. ne in queq flagitia m̃tẽ consentiẽtẽ
trabant: Neq enĩ nillum ẽ uitrũ. cum dic̃ sic̃ apłs.¬

Expanded text:
lignus utitur spiritus? Et quis confidit hoc,. malum in hac uita euelignus utitur spiritus? Et quis confidit hoc,. malum in hac uita euenire non posse sapienti? Deinde perceptio ueritatis in hac carne qualis aut quanta est, quando. sicut legimus in ueraci libro sapientiae, corpus corruptibile adgrauat animam et deprimit terrena inhabitatio sensum multa cogitantem? Inpetus porro uel adpetitus actionis, si hoc modo recte Latine appellatur ea, quam Graeci uocant oppjv, quia et ipsam primis naturae deputant bonis, nonne ipse est, quo geruntur etiam insanorum illi miserabiles motus et facta, quae horremus, quando peruertitur cum sibi bonorum culmen uindicet humanorum, quid hic agit nisi perpetua bella cum uitiis, nec exterioribus, sed interioribus, nec alienis, sed plane nostris et propriis, maxime illa, quae Graenantur libidines, ne in quaeque flagitia mentem consen tientem trahant? Neque enim nullum est uitium, cum, sicut dicit apos
Abbreviated transcription (Latin):
drupedẽ faciat : Nonne omnẽ statuendi corꝑis et mo¬
uendi spetiẽ. decusq ꝑuertet: quid ipsus amĩ pͥmo¬
genia quȩ appellantur bona. uͥ duo pͥma ponunt
ꝓpt̾ comp̾hensionẽ. ꝑceptionemq u̾itatis sensũ ⁊ in¬
tellectum : s qualis qͣntꝰq remanet sensꝰ. si ut alia
taceã fiat homo surdꝰ ⁊ cecꝰ : rõ u̾o ⁊ intelligentia qͦ
recedet uͭ sopietur. si aliquo morbo efficiat᷑ insanus:
F renetici multa absurda cum dicunt uł faciunt. pler̃q
a bono ꝓposito suo ⁊ moribꝰ aliena. inmo subbono ꝓpo¬
sito moribꝰq contͣria. siue ulla cogitemꝰ siue uideamus
si digne ꝯfidemus. lacͥmas uix ten̾e possumus. aut for¬
te nec possumꝰ. Quid dicã de his qui demonũ paciunt᷑
incurs : uͥ hñt absconditam uł obrutã intelligentiã
suã. qno scd̾m suam uoluntatẽ ⁊ am̃a eoꝵ ⁊ corpore ma¬

Expanded text:
drupedem faciat? Nonne omnem statuendi corporis et modrupedem faciat? Nonne omnem statuendi corporis et mouendi speciem decusque peruertet? Quid ipsius animi primigenia quae appellantur bona, ubi duo prima ponunt propter conprehensionem perceptionemque ueritatis sensum et intellectum? Sed qualis quantusque remanet sensus, si, ut alia taceam, fiat homo surdus et caecus? Ratio uero et intellegentia quo recedet, ubi sopietur, si aliquo morbo efficiatur insanus? Phrenetici multa absurda cum dicunt uel faciunt, plerumque a bono suo proposito et moribus aliena, immo suo bono proposito moribusque contraria, siue illa cogitemus siue uideamus, si digne consideremus, lacrimas tenere uix possumus aut forte nec possumus. Quid dicam de his, qui daemonum patiuntur incursus? Ubi habent absconditam uel obrutam intellegentiam suam, quando secundum suam uoluntatem et anima eorum et corpore ma
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ uanȩ s̃. Quis enim suffic̃ qͣntous eloqͥntiȩ flu¬
mine. uite hꝰ miserias explicare: Iuam lam̃tat
ẽ eẏcero inconsolatione de morte filie. fic̃ pocut.
s ed qͣntum ẽ quod potuit: ea quippe quȩ dicunt᷑ pͥma
naturȩ. quõ uͥ quomͦ tam bñcse hr̃e in hac uita posst̃.
ut ñ inc̃tis easibꝰ fluctuent. quis enim dolor contrariꝰ
uoluptati. quȩ inquietudo contͣria quieti. incorpꝰ sapiẽ
tis cad̾e non pot̾. membroꝵ ẽte amputatio uł debilitaᷤᷤ
hominis. excpugnat incolumitatẽ. deformitas pulcͥ¬
tudinem. inbecillitas sanitatem. uires lassitudo. mo¬
bilitatem torpor. aut tarditas. & quid hoꝵ ẽ quod
nequeat in carnẽ sapientis uruere: Statꝰ qͦ corꝑis
atq motꝰ cum dicentes ⁊ congruentes s̃. int̾ nature
pͥma num̾ant᷑. Sed quid si aliqͣ mala ualitudo m̃bͣ
tremore concutiat: quid siusq ad ponendas in t̾ra
manus dorsi spina curuetur. ⁊ hominẽ quodãmͦ qua¬

Expanded text:
m uanae sunt. Quis enim sufficit quantouis eloquentiae flumine uitae huius miserias explicare? Quam lamentatus est Cicero in consolatione de morte filiae, sicut potuit; sed quantum est quod potuit? Ea quippe, quae dicuntur prima naturae, quando, ubi, quo modo tam bene se habere in hac uita possunt, ut non sub incertis casibus fluctuent? Quis enim dolor contrarius uoluptati, quae inquietudo contraria quieti in corpus cadere sapientis non potest? Membrorum certe amputatio uel debilitas hominis expugnat incolumitatem, deformitas pulchritudinem, inbecillitas sanitatem, uires lassitudo, mobilitatem torpor aut tarditas; et quid horum est, quod nequeat in carnem sapientis inruere? Status quoque corporis adque motus, cum decentes et congruentes sunt, inter naturae prima numerantur; sed quid si aliqua mala ualetudo membra tremore concutiat? quid si usque ad ponendas in terra manus dorsi spina curuetur et hominem quodam modo qua
Abbreviated transcription (Latin):
codices has notas hñtes. usq quaq diffusi s̃ ⁊ latim
Quȩ aut̃ ñ p̃timissa uł addita s alit̾ dicta .s̃. siue aluĩ
sensum faciant ⁊̃ ipsum ñ ab horrentẽ. siue aliomͦ
inspectis neq̃unt reꝑiri. Si gͦ ut oportet nicħ
alud intueam᷑ in scͥpturis illis. nͥ qͥd ꝑ homines dia̾it
dĩ sp̃c. quicqͥd ẽ in hebreis codicibꝰ. ⁊ ñ ẽ apud int̾p̃¬

Expanded text:
tes usquequaque diffusi sunt et Latini. Que autem non pretermissa nec addita, sed aliter dicta sunt sive alium sensum faciant etiam ipsum non abhorrentem, sive alio modo dicibus inspectis nequeunt reperiri. Si ergo, ut oportet, nihil aliud intueamur in Scripturis illis nisi quid per homines dixerit Dei Spiritus, quicquid est in hebreis codicibus et non est apud int
Abbreviated transcription (Latin):
dicãdas ⁊ alia ꝓbandis ac recipiendas. alias im¬
ꝓbandas repudicandasq curauit ⁊ ac ñ passim sine
ullo iudicio confuseq hũit in g̾nio suo tot ꝯtrou̾¬
sias hominũ dissidentiũ. ñ & agͥs ⁊̃ domibꝰ uł qͣc̃q
pecumaria rõne sed de his rebꝰ qͥbꝰ aut̃ misere ui-¬
uit᷑ aut bẽ. U et si aliqͣ u̾a dicebant᷑ eadẽ licentia
dicebant᷑ et falsa ꝓrsus ut non frustra tał ciuitaᷤᷤ
misticũ uocabulum babilonis acceꝑit. Babilon

Expanded text:
dicandas et alias probandas ac recipiendas, alias indicandas et alias probandas ac recipiendas, alias inprobandas repudiandasque curauit, ac non passim sine ullo iudicio confuseque habuit in gremio suo tot controuersias hominum dissidentium, non de agris et domibus uel quacumque pecuniaria ratione, sed de his rebus, quibus aut misere uiuitur aut beate? Ubi etsi aliqua uera dicebantur, eadem licentia dicebantur et falsa, prorsus ut non frustra talis ciuitas mysticum uocabulum Babylonis acceperit. Babylon
Abbreviated transcription (Latin):
tis cat̾uatim ꝓsua qͥsq opinone c̾tabant. alii asse¬
rentes unũ. alii innum̾abiles mundos. Ipsũ aũt
unum alii ortũ eẽ. alii uͦ initium ñ hab̾e. alii int̾i¬
t᷑um alii semꝑ fut᷑ũ. alii m̃te diuina. alii fortuitu
⁊ casibꝰ agi. alii ĩmortales eẽ am̃as. alii mortales.⁊
qui ĩmortales alii reuolui in bestias. alii nequa qͣm
Qui ũ mortales alii morx int̾ire pꝰ corpꝰ. alii uiu̾e ⁊̃ p̾ea¬
uł paululũ. uł diutiꝰ ñ tñ semꝑ. alii in corpore ꝯsti¬
tuentes finẽ bom. alii in am̃o. alii in utͦq. alii extͥn¬
secꝰ posita ⁊̃ bona. ad am̃ũ ⁊ corpꝰ addentes. alii sen¬
sibus corꝑis semꝑ alii ñ semꝑ. alii nũꝙͣ putantes eẽ
c̃dendum. Has ⁊ alias pene innum̾abiles dissensio¬
nes philosophoꝵ. quis umꝗͣ ppłs quis senatꝰ. quȩ
potestas uł dignitas publica impiȩ ciuitatis diu¬

Expanded text:
tis, catervatim pro sua quisque opinione certabant: alii assetis, catervatim pro sua quisque opinione certabant: alii asserentes unum, alii innumerabiles mundos; ipsum autem unum alii ortum esse, alii vero initium non habere; alii interiturum, alii semper futurum; alii mente divina, alii fortuitu et casibus agi: alii immortales esse animas, alii mortales; et qui immortales, alii revolvi in bestias, alii nequaquam; qui vero mortales, alii mox interire post corpus, alii vivere euel paululum uel diutius, non tamen semper; alii in corpore constituentes finem boni, alii in animo, alii in utroque, alii extrinsecus posita etiam bona ad animum et corpus addentes; alii sensibus corporis semper, alii non semper, alii numquam putantes esse credendum. Has et alias paene innumerabiles dissensiones philosophorum quis umquam populus, quis senatus, quae potestas uel dignitas publica inpiae ciuitatis diiu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ epicuri clarebant. asserentes res humanas ad dẽꝵ
curã ñ ꝑtin̾e: et stoiei qui contͣria sentientes eas iug
atq muniri diis adiutoribꝰ ⁊ tutoribꝰ dispitabant:
Uñ miror cur anaxogoras ut reꝰ factꝰ sit. qui solẽ diẽ
cẽ lapidẽ ardentẽ. negans utiq dm̃. eum in eadẽ ei¬
uitate gła floruerit epicurꝰ uix̃itq securꝰ ñ solum
solẽ uł ullum sid̃m dm̃ eẽ non c̾dens. s nec iouem
nec ulum dõꝵ omnino inmundo habitare ꝯtendens.
ao quẽ p̃ces hominũ supplicationesq ꝑueniant. Nõne
ibi aristipꝰ in uoluptate corꝑis sũmum bonum ponenᷤᷤ.
ibi antistenes uͥtute amĩ potiꝰ hominẽ fieri bm̃ asse¬
fugiendã. iste ad ministrandã sapienti dicebat eẽ rẽ¬
publicam. ad suam quisq sectam sectandã discipłos
ꝯg̾gabat : Nempe palã in cõspicua ⁊ notissima por¬
tieu. in gymnasiis. in hortuł in locis publicis ac pͥua¬

Expanded text:
et Epicuret Epicurcuram non pertinere, et Stoici, qui contraria sentientes, eas regi atque muniri diis adjutoribus atque tutoribus disputabant? Unde miror cur Anaxagoras reus factus sit, quia solem esse dixit lapidem ardentem, negans utique Deum, cum in eadem civitate gloria floruerit Epicurus, vixeritque securus, non solum solem vel ullum siderum Deum esse non credens, sed nec Jovem, nec ullum deorum omnino in mundo habitare contendens, ad quem preces hominum supplicationesque perveniant. Nonne ibi Aristippus in voluptate corporis summum bonum ponens, ibi Antisthenes virtute animi potius hominem fieri beatum assefugiendam, iste administrandam sapienti dicebat esse rempublicam, ad suam quisque sectam sectandam discipulos congregabat? Nempe palam in conspicua et notissima porticu, in gymnasiis, in hortulis, in locis publicis ac priva
Abbreviated transcription (Latin):
infelicitas. si diina ñ duc̃ auctoritas : demq aucto¬
res nr̃i in quibꝰ ñ frustͣ sacͣꝵ litt̾aꝵ figit᷑ ⁊ t̾minat᷑ ca¬
non. absit ut int̾ se aliqͣ rõne dissentiant. Uñ ñ in¬
m̃ito cum illa scͥbent. eis dnĩ uł ꝑ eos locutũ ñ pauci
in scoł atq gninasiis litigiosis disputationibꝰ gamili.
s in ag̾s atq urbibꝰ cum doctis atq indoctis tot tat̃q
ppłi crediderunt. Ipsi sane pauci eẽ debuer̃ ne multa¬
tudine uilesce̾t q̃ religione caꝵ eẽ oport̾et. nec tam̃ ita
pauci. ut eoꝵ non sit miranda ꝯsensio. Neq enĩ in
multitudine philosophoꝵ qui labore ⁊̃ litt̾ario mo¬
num̃ta suoꝵ dogmatũ reliquer̃. facile quis inuen̾t
int̾ quos cuncta quȩ sensere conueniant. q̃ ostñdeh
hac demonicola ciuitate approbatꝰ. ut ceti imꝓba¬
rent᷑. qui diu̾sa ⁊ adu̾sa senser̃: Nonne ap̃ atherras

Expanded text:
infelicitas, si diuina non ducit auctoritas? Denique auctoinfelicitas, si diuina non ducit auctoritas? Denique auctores nostri, in quibus non frustra sacrarum litterarum figitur et terminatur canon, absit ut inter se aliqua ratione dissentiant. Unde non inmerito, cum illa scriberent, eis Deum uel per eos locutum, non pauci in scholis adque gymnasiis litigiosis disputationibus garruli, sed in agris adque urbibus cum doctis adque indoctis tot tantique populi crediderunt. Ipsi sane pauci esse debuerunt, ne multitudine uilesceret, quod religione carum esse oporteret; nec tamen ita pauci, ut eorum non sit miranda consensio. Neque enim in multitudine philosophorum, qui labore etiam litterario monumenta suorum dogmatum reliquerunt, facile quis inuenerit, inter quos cuncta quae sensere conueniant: quod ostendehac daemonicola ciuitate adprobatus, ut ceteri inprobarentur, qui diuersa et aduersa senserunt? Nonne aput Athenas
Abbreviated transcription (Latin):
quicqͥd ei resistit ñ dubitamꝰ eẽ falsissimũ. qͦmͦ lib
sese hant cȩt̾a in scłaribꝰ litt̾is. quȩ seu u̾a seu falsa¬
cognitionẽ omittamꝰ historie. ipsi philosophi a quibꝰ
ad ista ꝓg̾ssi sumus. qui ñ uident᷑ laborasse instudiis
sus. nͥ ut inuenirent quomͦ uiuendũ eẽt. ac cõmodate
ad bĩtudinẽ capesfendã. cur dissenser̃.⁊ a magistris
discipłi ⁊ int̾ se c̃discipłi: nͥ qr ut homines humanis
sensibꝰ ⁊ humanis rõcinationibꝰ ista quesier̃: u̾ qͣuis
ẽẽ potu̾it ⁊ studium głandi. quo quisq alio sapientior
⁊ acutior uidĩ cupit. nec sententiȩ quodãmͦ ad dictꝰ
aliene. s su dognatis ⁊ opinionis uiuentor. tñ ut
ñ nullos uł ⁊̃ płimos eoꝵ fuisse cõcedã. quos asuis
doctoribꝰ uł discendi sociis amor u̾itatis abruꝑit.
aut quo uł qua ut ad bĩtudinẽ ꝑueniat᷑ una se ꝓ origͥ

Expanded text:
quidquid ei resistit, non dubitamus esse falsissimum, quomodolibet quidquid ei resistit, non dubitamus esse falsissimum, quomodolibet sese habeant cetera in scognitionem omittamus historiae, ipsi philosophi, a quibus ad ista progressi sumus, qui non uidentur laborasse in studiis suis, nisi ut inuenirent quo modo uiuendum esset adcommodate ad beatitudinem capessendam, quur dissenserunt et a magistris discipuli, et inter se condiscipuli, nisi quia ut homines humanis sensibus et humanis ratiocinationibus ista quaesierunt? Ubi quamuis esse potuerit et studium gloriandi, quo quisque alio sapientior et acutior uideri cupit nec sententiae quodam modo addictus alienae. sed sui dogmatis et opinionis inuentor, tamen ut nonnullos uel etiam plurimos eorum fuisse concedam, quos a suis doctoribus uel discendi sociis amor ueritatis abruperit, aut quo uel qua, ut ad beatitudinem perueniatur, humana se porrigit
Abbreviated transcription (Latin):
dic̃tes ex quo egiptꝰ ronẽ sid̾um cõp̃hend̾ ampliꝰ quã
centũ annoꝵ milia cõputari. In quibꝰ enĩ libris istũ
numeꝵ colleger̃. qui ñ multũ ante annoꝵ duo milia
isti ridendi potiꝰ qͣm refellendi s̃. qui de spatio tp̃ꝵ
tam diu̾sa ⁊ huic explorate u̾itati tã contͣria ꝑsua¬
de conant᷑ : Cui enim meliꝰ nairanti p̾tita credimꝰ.
qͣm qui ⁊ futura p̃dix̃. quȩ p̾sentia iã uidemꝰ. Nã⁊
ipsa historicoꝵ int̾ se dissonantia copiã nob̾ p̃bet
ut ei potiꝰ cred̾e debeamꝰ. qui diuine qͣm tenemꝰ ñ
repugnet historiȩ. Porro aut̃ cuies impie euutatis
diffusi usꝙ. qͣq suꝑ trã. eum legt̃ doctissimos homĩes
quoꝵ nulliꝰ contemnenda uideat᷑ auctoritaᷤᷤ. int̾ se
de rebꝰ gestis ab ȩtatis nr̃ẽ memoria remotissimis diᷤ¬
crepantes. cui potiꝰ crede debeant ñ inueniunt. Nos
uͦ in nr̃e religionis historia fulti auctoritate diuina

Expanded text:
tes, ex quo Aegyptus rationem siderum conprehendit, amplius quam centum annorum milia numerari. In quibus enim libris istum numerum collegerunt, qui non multum ante annorum duo milia o modo non isti ridendi potius quam refellendi sunt, qui de spatio temporum tam diuersa et huic exploratae ueritati tam contraria persuadere conantur? Cui enim melius narranti praeterita credimus, quam qui etiam futura praedixit, quae praesentia iam uidemus? Nam et ipsa historicorum inter se dissonantia copiam nobis praebet, ut ei potius credere debeamus, qui diuinae, quam tenemus, non repugnat historiae. Porro autem ciues inpiae ciuitatis diffusi usquequaque per terras cum legunt doctissimos homines, quorum nullius contemnenda uideatur auctoritas, inter se de rebus gestis ab aetatis nostrae memoria remotissimis discrepantes, cui potius credere debeant, non inueniunt. Nos uero in nostrae religionis historia fulti auctoritate diuina,
Abbreviated transcription (Latin):
ñ humanã fuisse in illo oꝑe seruitutẽ qͣm ũb̾ debe¬
bat int̾ps. s diuinã potiꝰ potestatẽ. quȩ m̃tẽ reple-¬
bat ⁊ regebat int̾ptis. Non nulli aut̃ codices gc̃os
int̾p̃tationis. Lax. ex hebreis codicibꝰ em̃dandos pu¬
tar̃. nec tam̃ ausi s̃ detrahere qd hebrei ñ hẽbant.¬
tauer̃. quȩ signa asteriscos uocant. Iila uͦ quȩ ñ

Expanded text:
e in illo opere seruitutem, quam uerbis debebat interpres, sed diuinam potius potestatem, quae mentem releuabat et regebat interpretis?. nonnulli autem codices graecos interpretationis Septuaginta ex hebraicis codicibus emendandos putarunt, nec tamen ausi sunt detrahare quod hebraei non habenttauerunt, quae signa asteriscos uocant. Illa uero, quae non
Abbreviated transcription (Latin):
minum ⁊ cognominũ historiã ten̾e. ut tradita
ẽ deb̾e sedic. ⁊ ad eum finem illam scͥbere ac ꝑ¬
serutari. ut potus eos magis colere. qͣm despicẽ
uulgus uelit quibꝰ u̾b̃ homo accutissimus satis
indicat ñ se aꝑire omĩa quę nõ sibi tantũ con¬
temptui ẽẽnt. s etiam ipsi uulgo despitienda
uderent᷑. nͥ tacerent᷑. Ego ista concere disputan
debui. nͥ euident̾ alio loco ipse dic̾et de religiomib
loquens. multa eẽ uera quȩ ñ mͦ uulgo scire ñ sit
utile. s etiam tam ⁊ si falsa sunt. alit̾ estimare
ppłm expediat. & ido grecos te letas ac misteria
tacit᷑nitate parietibꝰq clausissȩ. hic certȩ totũ eo¬
silium ꝓdidit ułut sapientium. ꝑ quos euttass
⁊ ppłi regerent᷑. hac tam̃ fallacia miris modis
maligni demones delectantur. qui ⁊ deceptores i
araliytos parit̾ possident. a quoꝵ dnatione ñ libat

Expanded text:
minum et cognominum historiam tenere, ut tradita minum et cognominum historiam tenere, ut tradita est, debere se dicit, et ad eum finem illa scribere ac perscrutari, ut potius eos magis colere quam despicere uulgus uelit. Quibus uerbis homo acutissimus satis indicat non se aperire omnia, quae non sibi tantum contemtui essent, sed etiam ipsi uulgo despicienda uiderentur, nisi tacerentur. Ego ista conicere putari debui, x nisi euidenter alio loco ipse diceret de religionibus loquens multa esse uera, quae non modo uulgo scire non sit utile, sed etiam, tametsi falsa sunt, aliter existimare populum expediat, et ideo Graecos teletas ac mysteria taciturnitate parietibusque clausisse. Hic certe totum consilium prodidit uelut sapientium, per quos ciuitates et populi regerentur. Hac tamen fallacia miris modis maligni daemones delectantur,, qui et deceptores- et deceptos pariter possident, a quorum dominatione non liberat
Abbreviated transcription (Latin):
libet eloquio se in lib̾tatem nitatur euoluere. necesse
habebat ista uenerari. nec quod in hac disputatiõe
disertus insonat. mutire auderet in ppłi contione.
suꝑsticiones quas iste balbꝰ ułut balbutiens uix re¬
p̃hendit ꝑ altissimã xpĩ humilitatẽ ꝑ apłoꝵ p̃dica
tionem. ꝑ fidem martirum. ꝓueritate morientiũ.
⁊ cum u̾itate uiuentium. ñ solum in cordibꝰ religio¬
sis. uerum ȩtiam in edibꝰ suꝑsticiosis lib̾a suoꝵ ser¬
uitute subuertit. Quid ipse uairo quẽ dolemus
in rebꝰ diuinis ludos scenicos qͣmius ñ uidicio ꝓpͥo
posuisse. cum ad dõs colendos multis locis ułnt
religiosis ortetur. nonne ita confitetur nõ se illa
iudicio suo sequi quȩ ciuitatẽ romanam instituiss
cõmemorat. ut si eam ciuitatẽ nouã constituere
ex naturȩ potius formula dõs nominaq eoꝵ se
fuisse dedicaturum ñ dubitet confiteri: s qm̃
iam in uet̾e ppło eẽ acceptam ab antiquis no¬

Expanded text:
libet eloquio se in libertatem nitatur euoluere, necesse libet eloquio se in libertatem nitatur euoluere, necesse habebat ista uenerari; nec quod in hac disputatione disertus insonat, muttire auderet in populi contione. superstitiones, quas iste Balbus uelut balbutiens uix reprehendit, per altissimam Christi humilitatem, per ationem, per fidem martyrum pro ueritate morientium et cum ueritate uiuentium non solum in cordibus religiosis, uerum etiam in aedibus superstitiosis libera suorum seruitute subuertin rebus diuinis ludos scaenicos, quamuis non indicio proprio, posuisse, cum ad deos colendos multis locis uelut religiosus hortetur, nonne ita confitetur non se illa iudicio suo sequi, quae ciuitatem Romanam instituisse commemorat, ut, si eam ciuitatem nouam constitueret, ex naturae potius formula deos nominaque eorum se fuisse dedicaturum non dubitet confiteri? Sed iam quoniam in uetere populo esset, acceptam ab antiquis no
Abbreviated transcription (Latin):
uero quȩ ipsȩ scđm stoicos uidet᷑ doc̾e. ñ enĩ philo¬
sophi solum inquit uerum ȩtiam maiores nr̃i
suꝑsticionẽ a religione se parauerunt. Nam qui to¬
tos dies p̾cabantur inquit ⁊ immolabant. ut
sibi sui lib̃i suꝑstites gẽnt. suꝑsticiosi sunt appellati.
Quis non intelligat eum conari dum consuetudinẽ
eiuitatis timet religionẽ laudare maioꝵ eãq a suꝑ¬
sticionȩ uelle se uingere. s qͦmͦ id possit nõ inuenire:
Si enim a maioribꝰ illi sunt appellati suꝑsticiosi qui
totos dies p̾cabant᷑ ⁊ immolabant. imĩquid ⁊ ilłi qͥ
instituerunt quod istȩ rep̾hendit dõꝵ simulac̃ diu̾¬
sa etatȩ ⁊ ueste distincta. doꝵ gen̾a. conuigia. cog¬
nationes: Hȩc utiq eum tanqͣm suꝑsticiosa culpã¬
tur ãplicat ista culpa maiores talium simula eroꝵ
institutores atq cultores. implicat ⁊ psum qui qͣnto¬

Expanded text:
uero, quae ipse secundum Stoicos uidetur docere: non enim philouero, quae ipse secundum Stoicos uidetur docere: non enim philosophi solum, inquit, uerum etiam maiores nostri superstitionem a religione separauerunt; nam qui totos dies precabantur, inquit, et immolabant, ut sibi sui liberi superstites essent, superstitiosi sunt appellati. Quis non intellegat eum conari, dum consuetudinem ciuitatis timet, religionem laudare maiorum eamque a superstitione uelle seiungere, sed quo modo id possit non inuenire? Si enim a maioribus illi sunt appellati superstitiosi, qui totos dies precabantur et immolabant, numquid et illi, qui instituerunt quod iste reprehendit deorum simulacra diuersa aetate et ueste distincta, deorum genera coniugia cognationes? Haec utique cum tamquam superstitiosa culpantur, inplicat ista culpa maiores talium simulacrorum institutores adque cultores; inplicat et ipsum, qui, quanto
Abbreviated transcription (Latin):
ita loquens. Uidetis ne gͥ ut aphisicis rebꝰ bene
atq utilit̾ inuentis. ratio sit tracta ad com̃ticios
⁊ ficticios dos. quȩ res genuit falsas opiniones er¬
roresq turbulentos.⁊ suꝑsticiones penȩ auiles:
forme ⁊ enim nob̾ dõꝵ ⁊ ȩtates.⁊ uestitus. ornatꝰq
noti sunt. genera p̾terea. conuigia cognationesq¬
⁊ omiia traducta ad similitudinẽ in becillitatis
humanȩ. Nam ⁊ ꝑturbatis animis inducuntur.
Accepimus enim doꝵ cupiditates. egritudines ira¬
cundias. nec uero ut fabulȩ ferunt diis bellis p̃liiq
caruer̃t. nec solum ut apud homerũ cum duos ex̃¬
citus contrarios alii dii ex alia parte defend̾ent. s
bella gesserunt. Hȩc ⁊ dicunt᷑. ⁊ credunt᷑ stultissimȩ.¬
⁊ plena sunt unitatis. sũmeq leuitatis. Ecce int̾im
quȩ confitent᷑ qui defendunt dõs gentiũ. deinde
cum hec ad suꝑsticionẽ ꝑtinere dicat. ad religionẽ

Expanded text:
ita loquens: Videtisne igitur, ut a physicis rebus bene ita loquens: Videtisne igitur, ut a physicis rebus bene atque utiliter inventis, ratio sit tracta ad commentitios et fictos deos? Quae res genuit falsas opiniones, erroresque turbulentos, et superstitiones pene aniles. Et formae enim nobis deorum, et aetates, et vestitus ornatusque noti sunt: genera praeterea, conjugia, cognationes, omniaque traducta ad similitudinem imbecillitatis humanae. Nam et perturbatis animis inducuntur: accepimus enim deorum cupiditates, aegritudines, iracundias. Nec vero ut fabulae ferunt dii bellis praeliisque caruerunt. Nec solum, ut apud Homerum, cum duos exercitus contrarios alii dii ex alia parte defenderent Ilbella gesserunt. Haec et dicuntur et creduntur stultissime et plena sunt uanitatis summaeque leuitatis.\' Ecce interim quae confitentur qui defendunt deos gentium. Deinde cum haec ad superstitionem pertinere dicat, ad religionem
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ ipsi ętiam si illa uana eẽ sentiebant. naturȩ tam̃
rerum sub unuis ueri dĩ regiminȩ atq imꝑio cõ¬
stitute. religiosum cultum qui dõ debetur exhi¬
bendum putabant. seruientes ut ait apłs creature
potius qͣm creatori. qui ẽ benedictus inscła. huiꝰ
dĩ ueri erat auxilium necessarium a quo mutt̾ent᷑
scĩ uiri. ⁊ ueracit̾ pii qui ꝓuera religione more¬
rentur. ut false uiuentibꝰ tollerent᷑. Cicero augur
uridet auguria. ⁊ rep̾hendit homines corui ⁊
corniculȩ uocibꝰ uite consilia moderantes. S istę
academicꝰ qui omĩa ẽȩ̃ contendit incerta. indig¬
nus ẽ qui hat̃ ullam inbis rebꝰ auctoritatẽ. Disputat
apud eum quintus luciliꝰ balbꝰ in scdo de doꝵ nat᷑a
libro ⁊ cum ipsȩ suꝑsticiones exnatura rerum ułut
phisicas ⁊ philosophicas inserat. indignatur tam̃
institucioni simulaerorum ⁊ opinionibꝰ fabulosis

Expanded text:
et ipsi etiamsi illa vana esse sentiebant, naturae tamen et ipsi etiamsi illa vana esse sentiebant, naturae tamen rerum sub unius veri Dei regimine atque imperio constitutae, religiosum cultum, qui Deo debetur, exhibendum putabant: servientes, ut ait Apostolus, creaturae potius quam Creatori, qui est benedictus in saecula . Hujus Dei veri erat auxilium necessarium, a quo mitterentur sancti viri et veraciter pii, qui pro vera religione morerentur, ut falsae a viventibus tollerentur. irridet auguria, et reprehendit homines corvi et corniculae vocibus vitae consilia moderantes . Sed iste Academicus, qui omnia esse contendit incerta, indignus est qui habeat ullam in his rebus auctoritatem. Disputat apud eum Q. Lucilius Balbus in secundo de Deorum Natura libro, et cum ipse superstitiones ex natura rerum velut physicas et philosophicas inserat, indignatur tamen institutioni simulacrorum et opinionibus fabulosis,
Abbreviated transcription (Latin):
tempore ꝓuintiis memoratis. nr̃a penȩ memoria
retrorsus t̾minus cessit. qnõ uilianus dõꝵ illoꝵ
oraculis deditus. in moderato ausu naues uissit in¬
cendi. quibꝰ alimonia portabat᷑. qua exercitus desti¬
tutus mox ętiam ipso hostili uuln̾e extincto. in
tantam ẽ redactꝰ in opiam. ut inde nullus euad̾ẽt
undiq hostibꝰ incursantibꝰ. militem imꝑatoris mor¬
te turbatum nisi placito pacis illic imꝑii fines cõ¬
sticuerent᷑. uͥ hodieq ꝑsistunt. ñ quid ẽ tanto detͥ¬
mento quantum concesserat adrianus. s media
tam̃ compositione defici. yano gͥ augurio ds̃
t̾minus non cessit ioui. qui cessit adriant uolun¬
tati cessit ȩtiam uiliani temeritati. ⁊ iouiniani ne¬
cessitati. U iderunt hȩc intelligentiores grauioresq¬
romani. s contra consuetudinẽ ciuitatis que demo¬
nicis ritibꝰ fuerat obligata parum ualebant. quia

Expanded text:
tempore prouinciis memoratis nostra paene memoria tempore prouinciis memoratis nostra paene memoria retrorsus Terminus cessit, quando Iulianus deorum illorum oraculis deditus inmoderato ausu naues iussit incendi, quibus alimonia portabatur; qua exercitus destitutus mox etiam ipso hostili uulnere extincto in tantam est redactus inopiam, ut inde nullus euaderet undique hostibus incursantibus militem imperatoris morte turbatum, nisi placito pacis illic imperii fines constituerentur, ubi hodieque persistunt, non quidem tanto detrimento, quantum concesserat Hadrianus, sed media tamen conpositione defixi. Uano igitur augurio deus Terminus non cessit Ioui, qui cessit Hadriani uoluntati, cessit etiam Iuliani temeritati et Iouiani necessitati. Uiderunt haec intellRomani; sed contra consuetudinem civitatis, quae daemoniacis ritibus fuerat obligata, parum valebant: quia
Abbreviated transcription (Latin):
s tam̃ postea qͣm factum ẽ sub rege tarquinio illud
auspicium aliquotiens romanus ex̾citꝰ fussus ẽ. ħ
illa nõ cesserat ioui. ⁊gens marcia suꝑantibꝰ atq
urumpentibꝰ gallis in ipsa urbe contrita ẽ. ⁊ t̾mini
imꝑii deficientibꝰ multis ad annibalem ciuitatibꝰ
in angustum fuerãt coartati. Ita euacuata ẽ pulcri¬
tudo auspicioꝵ. remansit contra iouem contuma¬
tia ñ dõꝵ. s demonioꝵ. aliud ẽ enĩ ñ cessisse aliud
unde cesseras rediisse qͣmqͣm ⁊ p̾ea in orientalibꝰ par¬
tibꝰ adriani uoluntate mutati sunt t̾mini imꝑii
romani. Ille namq tres ꝓuintias nobiles. armeniã.
mesopotamiam. assiriam. ꝑsarum concessit imꝑio.
ut ds̃ ille t̾minus qui romanos t̾minos scdm istos
tuebatur. ⁊ ꝑ illud pulcherimũ auspiciuĩ loco ñ
cesserat ioui. plus adrianũ regem hominum qͣm
regem dõꝵ timuisse uideatur. Receptis quoq alio

Expanded text:
sed tamen postea quam factum est sub rege Tarquinio illud sed tamen postea quam factum est sub rege Tarquinio illud auspicium, aliquotiens Romanus exercitus fusus est, hoc illa non cesserat Ioui, et gens Martia superantibus adque inrumpentibus Gallis in ipsa Urbe contrita est, et termini imperii deficientibus multis ad Hannibalem ciuitatibus in angustum fuerant coartati. Ita euacuata est pulchritudo auspiciorum, remansit contra Iouem contumacia, non deorum, sed daemoniorum. Aliud est enim non cessisse, aliud unde cesseras redisse. Quamquam et postea in orientalibus partibus Hadriani uoluntate mutati sunt termini imperii Romani. Ille namque tres prouincias nobiles, Armeniam, Mesopotamiam, Assyriam, Persarum concessit imperio, ut deus ille Terminus, qui Romanos terminos secundum istos tuebatur et per illud pulcherrimum auspicium loco non cesserat Ioui, plus Hadrianum regem hominum quam regem deorum timuisse uideatur. Receptis quoque alio
Abbreviated transcription (Latin):
cium fuisse dicerunt. qo paulo ante cõmemoraui.
matrem.⁊ t̾minum: ⁊uuientatẽ. nec ioui regni
doꝵ loco cedere uoluisse: Sic enim in quiunt sig¬
nificatun ẽ. marciam gentem ad est romanã. ne¬
mini locum quẽ teneret daturam. romanos qͦq
t̾minos ꝓpt̾ dm̃ t̾minum neminẽ cõmoturũ. ui¬
uentutem ȩtiam romanã ꝓpt̾ deam uiuentatẽ
nemini eẽ cessuram. Uideant gͦ quomͦ habeant
istum regem dõꝵ suoꝵ.⁊ datorẽ regni sui. ut eum
auspicia ista ꝓ aduersario ponent. cui ñ ced̾e pul¬
crum ẽẽt. qͣmqͣm ħ siuera sunt. nõ hñt omnino qͥd
timeant. nõ enim confessuri sunt qd̃ dii cesserint xp̃o
qui ioui ced̾e noluerunt. Saluis quippe imꝑii finibꝰ.
xp̃o ced̾e potuerunt. ⁊ de sedibꝰ. locoꝵ. ⁊ marime d cord̃
credentium. S anteqͣm xp̃s ueniss incarne. aute¬
qͣm deniq ista seberent᷑ quȩ de libris eoꝵ ꝓferimꝰ.

Expanded text:
cium fuisse dixerunt, quod paulo ante commemoraui, cium fuisse dixerunt, quod paulo ante commemoraui, Martem et Terminum et Iuuentatem nec Ioui regi deorum loco cedere uoluisse? Sic enim, inquiunt, significatum est, Martiam gentem, id est Romanam, nemini locum quem teneret daturam, Romanos quoque terminos propter deum Terminum neminem commoturum, iuuentutem etiam Romanam propter deam Iuuentatem nemini esse cessuram. Videant ergo quo modo habeant istum regem deorum suorum et datorem regni sui, ut eum auspicia ista pro aduersario ponerent, cui non cedere pulchrum esset. Quamquam haec si uera sunt, non habent omnino quid timeant Non enim confessuri sunt, quod di cesserint Christo, qui Ioui cedere noluerunt; saluis quippe imperii finibus Christo cedere potuerunt et de sedibus locorum et maxime de corde credentium. Sed antequam Christus uenisset in carne, antequam denique ista scriberentur, quae de libris eorum proferimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cemodi rebus diuinis .i. ludis scenicis honorabilius
digniꝰq coluerunt. quõ ⁊ amorsibꝰ poetaꝵ quibꝰ dos
dilacerari uidebant se non subtraxerunt. dando
eis licentiam male tractandi homines quos lib̾et. ⁊
ipsos scenicos ñ turpes iudicauerunt. s dignos etiã
p̾claris honoribꝰ habuerunt. Sicut aut̃ potuer̃ au¬
ream peccuniam hab̾e romani. qͣmuis dm̃ aurinũ ñ
colerent. sic ⁊ argenteam hiẽ potuerunt ⁊ eream.
si nec argentrnum. nec eius patrem colerent escu¬
lanum: ⁊ sic omni⁊ quȩ retrxere piget. Sic gͦ ⁊ reg¬
num inuito quidem dõ uero nullomꝰ hr̃e possent.
Diis uero istis falsis ⁊ multis ignoratis siue contempti.
ata illo uno cognito ⁊ fide sincera ac moribꝰ culto. ⁊
melius hic regnum ħñt qͣntumcumq hb̾ent. ⁊ pꝰ
hęc accipent sempit̾num. siuiȩ hic hab̾ent. siue ñ
hab̾ent: Nam illud qualȩ ẽ qd̾ puleherimĩ auspi¬

Expanded text:
sce modi rebus diuinis, hoc est ludis scaenicis, honorabilius sce modi rebus diuinis, hoc est ludis scaenicis, honorabilius digniusque coluerunt, quando et a morsibus poetarum, quibus deos dilacerari uidebant, se non subtraxerunt, dando eis licentiam male tractandi homines quos liberet, et ipsos scaenicos non turpes iudicauerunt, sed dignos etiam praeclaris honoribus habuerunt. Sicut autem potuerunt auream pecuniam habere Romani, quamuis deum Aurinum non colerent: sic et argenteam habere potuerunt et aeream, si nec Argentinum nec eius patrem colerent Aesculanum, et sic omnia quae retexere piget. Sic ergo et regnum inuito quidem Deo uero nullo modo habere possent; dis uero istis falsis et multis ignoratis siue contemtis adque illo uno cognito et fide sincera ac moribus culto et melius hic regnum haberent, quantumcumque haberent, et post haec acciperent sempiternum, siue hic haberent siue non haberent. CA
Abbreviated transcription (Latin):
ne talia sibi uibeant exibi. Que si mala sunt ⁊
ior e dorum in iuria. de quibꝰ impune finguunt᷑.
S non te audiunt. demones sunt. pͣua docent. tur¬
pibꝰ gaudent. ñ solum ñ deputant in iuriã si de
illis ista fingant᷑. s etiam potuis iniuriam ferre
ñ possunt. si ꝑ eorum sollempnia ñ agant᷑. Iam uͦ
si adu̾sus eos iouem int̾pellans. maxxime ob eam
causam quia eius plura cͥmina ludis scenicis acti¬
tantur. nõne etiam si dm̃ iouem nuncupatis a qͦ
regitur totus atq ad ministrat᷑ hic mundus. eo illi
fitꝰ a uob̾ maxuna inuiria. qd̾ eum cũ istis colendũ
putatis. eorumq regem ȩẽ ꝑhibetis: Nullo gͥ mͦ dii
tales qui talibꝰ placantur uł potius accusant᷑ honori¬
bus. ut maiꝰ sit cͥmen qd̃ eis falsis oblectant᷑. qͣm si
de illis uera dicerent᷑. romanum imꝑium augere
⁊ conseruare potuissent. ħ enim si possent. grecis
potius donum ta gͣnde conferrent. qui eos in huiꝰ¬

Expanded text:
ne talia sibi iubeant exhiberi. Quae si mala sunt etne talia sibi iubeant exhiberi. Quae si mala sunt etior est deorum iniuria, de quibus inpune finguntur. Sed non te audiunt, daemones sunt. praua docent, turpibus gaudent: non solum non deputant iniuriam, si de illis ista fingantur, sed eam potius iniuriam ferre non possunt, si per eorum sollemnia non agantur. Iam uero si aduersus eos Ionem iuterpelles, maxime ob eam causam, quia eius plura crimina ludis scaenicis actitantur: nonne etiamsi Deum Iouem nuncupatis, a quo regitur totus adque administratur hic mundus, eo illi fit a uobis maxima iniuria, quod eum cum istis colendum putatis eorumque regem esse perhibetis? CAPUT XXVItales, qui talibus placantur uel potius accusantur honoribus, ut maius sit crimen quod eis falsis oblectantur, quam si de illis uera dicerentur, Romanum imperium augere et conseruare potuissent. Hoc enim si possent, Graecis potius donum tam grande conferrent, qui eos in huiu
Abbreviated transcription (Latin):
aiunaꝵ uairo ip̃e ñ dubitat. Preclara religio. qͦ cõfugiat
lib̾ãdꝰ infirmꝰ. ⁊ cũ u̾itatẽ qͣ lib̾etur inquirat. credatur
ei expedire qd̾ fallit᷑. Poeticũ sane doꝵ genus cur
sceuola respuat. eisdem litt̾is ñ tacet᷑. quia sic uidelis
dõs ddeformant. ut nec bonis hominibꝰ comparent. ci
alium faciunt furari. alium adilt̾are. sic itẽ aliqͥd
alit̾ turpit̾ atq inepte dicẽ ac facere tres int̾ se des
certasse de p̃mio. pulc̾tudinis. uictas duas a uenese
troiam eu̾tissȩ. iouem ipsum conu̾ti in bouẽ. aus
cigniĩ. aut cum aliqua coneumbat deam honusil
nibere. saturnum lid̾ os deuoeate. Nlich deri ⁊ pesse
ans sa b natura longe absit. Osceuola ꝑontifros
mariie ludas tolle si potes. p̃cipe pplii ne calles
horores dus unmor talibꝰ deferant a cmina deor
libest murari :⁊ que fieri possiure plareato mittaro.
tifices rspoipsos roga quibꝰ instigantibꝰ ista iussistĩ

Expanded text:
diuinarum Varro ipse non dubitat. Praeclara religio, quo confugiat diuinarum Varro ipse non dubitat. Praeclara religio, quo confugiat liberandus infirmus, et cum ueritatem qua liberetur inquirat, credatur ei expedire quod fallitur. Poeticum sane deorum genus quur Scaeuola respuat, eisdem litteris non tacetur: quia sic uidelicet deos deformant, ut nec bonis hominibus conparentur, cum alium faciant furari, alium adulterare, sic item aliquid aliter turpiter adque inepte dicere ac facere; tres inter se deas certasse de praemio pulchritudinis, uictas duas a Venere Troiam euertisse; Iouem ipsum conuerti in bouem aut cygnum, ut cum aliqua concumbat; deam homini nubere; Saturnum liberos deuorare: nihil denique posse  natura longe absit. O Scaevola pontifex maxime, ludos tolle, si potes: praecipe populis, ne tales honores diis immortalibus deferant, ubi crimina deorum libeat mirari, et quae fieri tifices: deos ipsos roga, quibus instigantibus ista iussistis,
Abbreviated transcription (Latin):
tradita doꝵ. unum apoetis. alt̾m a philosopħis t̾ciũ
a pͥncipibꝰ ciuitatis. Primum genus nugatoriũ dic̃
eẽ. quod multa de diis fingant᷑ indigna. scđm ñ
congruere ciuitatibꝰ qd̃ habeat aliqͣ suꝑuacua. aliqͣ
etiam que obsit ppłis nossȩ. De suꝑuacius ñ magna
causa ẽ. Solet enim ⁊ a uiris peritis dici. suꝑflua
non nocent. Quȩ sunt aut̃ illa quę ꝓlata in multi¬
tudinẽ nocent : hȩo iquit. ñ ẽẽ dõs erculem. escuo¬
lapium. castorem. pollucem. Prodit᷑ enĩ adoctis qd̾
homines fuerint. ⁊ humana conditione defecerint.
Q uid aliud quoꝵ̾ eoꝵ qui sint dii ñ hant enuitates u̾a
simulacra. qd̾ uerꝰ ds̃ nec serum habeat nec etatẽ
nec definita corporis m̃bra: hec pontifex nosse
ppłos non uult. nam falsa ȩẽ non putat. Expedire
gͥ existimat falli ĩ religioẽ ciuitates. q dic̾e &̃ in lib̾s rerũ

Expanded text:
tradita deorum: unum a poetis, alterum a philosophis, tertium tradita deorum: unum a poetis, alterum a philosophis, tertium a principibus civitatis. Primum genus nugatorium dicit esse, quod multa de diis fingantur indigna; secundum non congruere civitatibus, quod habeat aliqua supervacua, aliqua etiam quae obsit populis nosse. De supervacuis non magna causa est: solet enim et a jurisperitis dici, Superflua non nocent. Quae sunt autem illa quae prolata in multitudinem nocent? Haec, inquit, non esse deos Herculem, Aesculapium, Castorem, Pollucem: proditur enim a doctis, quod homines fuerint, et humana conditione defecerint. Quid aliud? Quod eorum qui sint dii non habeant civitates vera simulacra, quod uerus Deus nec sexum habeat nec aetatem nec definita corporis membra.\' Haec pontifex nosse populos non uult; nam falsa esse non putat. Expedire igitur existimat falli in religione ciuitates. Quod dicere etiam in libris rerum
Abbreviated transcription (Latin):
miracło senatus. qͣdruplicata peccunia ludos cen¬
suit instaurari. Quis non uideat qui sanĩ sap̃ sub¬
ditos homines malignis demonibꝰ. a quoꝵ domi¬
natione ñ lib̾at nisi grã dĩ ꝑ iħm xxp̃ia cusiu.¬
ui compulsos ẽẽ exhib̾e talibꝰ diis. quȩ rec̾to consi¬
lio pot̾ant iit̾ turpia iudicari. In u̾lis cerde ludi
poetica numinum cͥmina frequentant᷑. qui ludi
cogentibꝰ numinibꝰ uissu senatus instaurabant᷑. In
illis ludis corruptorẽ pudicitiȩ iouem turpissimi istri¬
ones cantabant. agebant. placebant. Si illud finge¬
batur ille irasceret᷑. Si aut̃ suis cͥminibꝰ ẽ fictis delec¬
tabatur. qnõ coleretur. nisi dbło seruiret᷑: Ita ne
iste romanum condet. dilataret. conseruaret imꝑiũ
quo uis romano cui talia displicebat homine abiectior:
iste daret felicitatem. qui tam infelicit̾ colebat᷑. ⁊ nisi
ita cołetur. infeliciꝰ irascebat᷑. Relatum ẽ in litt̾is doc

Expanded text:
miraculo senatus quadruplicata pecunia ludos cenmiraculo senatus quadruplicata pecunia ludos censuit instaurari. Quis non uideat, qui sanum sapit, subditos homines malignis daemonibus, a quorum dominatione non liberat nisi gratia Dei per Iesuui conpulsos esse exhibere talibus dis, quae recto consilio poterant turpia iudicari? In illis certe ludis poetica numinum crimina frequentantur, qui ludi cogentibus numinibus iussu senatus instaurabantur. In illis ludis corruptorem pudicitiae Iouem turpissimi histriones cantabant agebant placebant. Si illud fingebatur, ille irasceretur; si autem suis criminibus etiam fictis delectabatur, quando coleretur, nisi diabolo seruiretur? Itane iste Romanum conderet dilataret conseruaret imperium, quouis Romano, cui talia displicebant, homine abiectior? Iste daret felicitatem, qui tam infeliciter colebatur, et nisi ita coleretur, infelicius irascebatur? CAPUT XXVII. De