comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑꝯgnitionẽ. Scit .ii. ds. ⁊ sciuit. semꝑ oĩã
tã bona quã mala.⁊̃ antequã fierẽt.⁊ p̃¬
sciuit abet̾no ea futura. iõq cũ omnia
bona dix̃imus ẽẽ indeo ꝑꝑ p̃sentiam
gnocionis. ead rõne uid̾r dicendũ. oĩa
mala eẽ ineo. cũ ea semꝑ nou̾it. ⁊ ꝑ ꝯgni¬

Expanded text:
gnitionem? Scit enim Deus et scivit semper omnia tam bona quam mala antequam fierent et praescivit ab aeterno ea futura. Ideoque cum omnia bona diximus esse in Deo per praescientiam cognitionis, eadem ratione videtur dicendum omnia mala esse in eo, cum ea semper no
Abbreviated transcription (Latin):
git nos añ mundi ꝯstitucionẽ. Quis suffi¬
cit hoc explicare: Eligñr: qui non sunt.
nec errat qui eligit. nec uane qui eligit.
Eligit tñ. ⁊ ht̃ electos. quos c̃aturus ẽ eli¬
gendos. quos ht̃ ap̃ semetipsũ. non inna¬
tura sua. s inpresencia sua. Nondũ erãt
quibus ꝓmutebatur regnũ. s ⁊ ipsi ꝓ¬
missi s̃: quib ꝓmittebatur. Ecce hic aꝑte
innatura sua ẜ inp̃sentia. cũ tñ eius pre¬
sius presentia: est eius natura. Potest mñ
ad electos referri: cũ ait innatura sua .i.
illoꝵ. Illos quippe habu̾it ab et̾no ap̃ se. ñ

Expanded text:
git nos ante mundi constitutionem. Quis sufficit hoc explicare? Eliguntur qui non sunt; nec erat qui elegit, nec vane elegit. Elegit tamen, et habet electos quos creaturus est eligendos, quos habuit apud semetipsum non in natura sua, sed in praescientia sua. Nondum erant quibus promittebatur; sed et ipsi promissi sunt, quibus promittebatur. Ecce hic apertn ejus praeipsius praescientia ejus est notitia. Potest tamen ad electos referri cum ait in natura sua, id est, illorum. Illos quippe habuit ab aeterno apud se, non
Abbreviated transcription (Latin):
.xͥ humanitas suꝑ omnem cãt᷑am ẽ uene¬
randa: idiligẽda. ñ tñ adõ cultus ut diui¬
nitati debitꝰ. exhibeatur ei. qui cultus
in dilectõne:i sacͥficii exhibitione atq
reũentia consistit. qͥ latine dr̃ pietas. g̃ce
at̃: theosebia .i. di cultus. uł eusebia .i. bo¬
nus cultus. Aliis at̃ plac rͥ humanitatẽ

Expanded text:
 omnem creaturam est veneranda et diligenda; non tamen adeo ut cultus divinitati debitus ei exhibeatur. Qui cultus in dilectione et sacrificii exhibitione atque reverentia consistit; qui Latine dicitur pietas, Graece autem theosebia, id est, Dei cultus, et eusebia, id est bonus cultus. Aliis autem placet Christi humanitatem
Abbreviated transcription (Latin):
considare uolo. utrum si quispiam ꝑ
dos falsos uiraũt. ifidem nõ seruau̾it.
nõ tibi uidetur bis peccasse: bis utiq
peccauit. quia ⁊ iurauit ꝑ quos nõ deb¬
łuit: ⁊ contra pollicitam fecit fidem qd
non debuit. Id̾oq qui utitur fide illi
quem constat uirasse ꝑ deos falsos: ui
titur fide illius nõ admalum sed ad bo¬
num. nõ pecc̃o illi se sociat. quo ꝑ demo
nia uirauit. seo bono pacto eius qͣ fid e
malum ẽ. ẽ ꝑ oeos falsos iurare uera ci¬
ter. quamꝑ dm uer̃ falltcit᷑. Quanto n
ꝑ quod iuratur magis scm̃ ẽ. tanto ma¬
gis ẽ penale ꝑuirium¬

Expanded text:
considerare volo utrum si quispiam per deos falsos juraverit, et fidem non servaverit, non tibi videtur bis peccasse. Bis utique peccavit, quia juravit per quos non debuit, et contra pollicitam fecit fidem quod non debuit. Ideoque qui utitur fide illius quem constat jurasse per deos falsos, et utitur fide illius non ad malum, sed ad bonum, non peccato illiusnia iuravit, sed bono pacto eius quo fidem malum est per deos falsos iurare veraciter, quam per deum verum fallaciter. Quanto enim per quod iuratur magis sanctum est, tanto magis penale periu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ si enim una sit caritas: duo tm̃ diu̾sa
caritas ut᷑q comendetur. diu̾sa tñ dili¬
gi ꝑcipiuntur. Uñ aug̃. arbitror iõ sp̃m
comendarent᷑ nob duo p̃cepta caritatis
.s. di ⁊ ꝓximi. Una ẽ caritas.⁊ duo p̃cep¬
ta. unus sp̃e. ⁊ duo data. quia alia caritã
gͦ caritate. ꝓximum diligimus. ip̃a dm̃
diligimꝰ. Sed quia aliud ẽ ds. aliud ẽ¬
ꝓrimus: ⁊ si una caritate diliguntur. iõ
geruntur.s. dum ds̃ diligr̃ ⁊ primus.
Mouetur enim mens ad diligendum
dm mouetur ⁊ ad diligend̃ ꝓx̃m.⁊ młto

Expanded text:
si enim una sit charitas, duo tamen diversa charitas utroque commendetur, diversa tamen diligi praecipiuntur. Unde Aug.: Arbitror ideo Spircommendarentur nobis duo praecepta charitatis et proximi. Una est charitas, et duo praecepta; unus spiritus, et duo data; quia alia charitas ergo charitate proximum diligimus, eadem Deum diligimus. Sed quia aliud est Deus, aliud proximus, etsi una charitate diliguntur, ideo fgeruntur, dum Deus diligitur et proximus, movetur enim mens ad diligendum Deum, movetur et ad diligendum pro
Abbreviated transcription (Latin):
mas. que alliciant aĩam: multiplic̃a¬
re. Cum tñ additur ut non eleuetur
cor eius. alienigenas ꝓhibitum ẽẽ ui¬
đr. uerupm̃n multiplicatio uxor̃. gen̾ałr
ꝓhibita est. Permissum est aut̃ regi płeᷤᷤ
hr̃e. s non multiplicare. ueniente aut̃
plenitudinis tp̃r quo xp̃i gr̃a ubiq ẽ
dilatata. reducia est lex nupciar̃ ad pͥo¬
rem honestiorẽq institucionẽ. ut unuᷤ
Nec q̃r electio muñis: insuccessione ge¬
ñis. s inꝑfectione uite. ⁊ sinc̃itate scĩe:
⁊ uirginitas fec̃ditati prefertur. ⁊ sacer

Expanded text:
mas, quae alliciant animam, multiplicare? Cum tamen additur: Ut non elevetur cor ejus, alienigenas prohibitum esse videtur. Verumtamen multiplicatio uxorum generaliter prohibita est. Permissum est autem regi plures habere, sed non multiplicare. Veniente autem plenitudinis tempore, quo Christi gratia ubique est dilatata, reducta est lex nuptiarum ad priorem honestioremque institutionem, ut unus Nec quaeritur electio muneris in successione generis, sed in perfectione vitae et sinceritate scientiae, et virginitas fecunditati praefer
Abbreviated transcription (Latin):
Tolerabilius ẽ mẽtẽ uirginẽ quã carnẽ
hab̾e. Utrumq bonũ est si liceat. Si
Nec lupanaria infamãt castitatẽ. s cas¬
titas ⁊ loci a bolet infamiã. Id̾. nõ pot̾
caro ante corrũpi. nisi mens ante fũt
Munda.ni.a ꝯtagione aĩa: caro nõ pec̾¬
cat. ¶Infine huius capłi aꝑitur. quo¬
erit. rorpus non posse corrũpi .s. pec
tis uesci: ita sciꝰ defungi sine libis. ꝙͣ
ex illicito coitu. stirpẽ querere. Uñc̃q
uero nascantur hoĩes. si parentũ uicia

Expanded text:
Tolerabilius est mentem virginem quam carnem habere; utrumque bonum est, si liceat; si nec lupanaria infamant castitatem, sed castitas etiam loci abolet infamiam. Idem non potest caro corrumpi, nisi mens ante fuerimundata enim a contagione anima, caro non peccat. In fine hujus capituli aperitur quorrupta, corpus non posse corrumpi, scilicet peccytis vesci; ita sanctius est defungi sine liberis, quam ex illicito coitu stirpem quaerere. Undecumque vero nascantur homines, si parentum vitia
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ iõ cum dr nata sap̃ia. intelligitur ꝙ
ipse qui natus est. eẽntia est. Ibi t̾n sa¬
pientia. non ꝓeẽntia. s ꝓ ypostasi fac̃.
dr nata sap̃ia id̃ intelligitur .i. genita
ypostasis. Id̾o iugilanter ait. id̾ ẽẽ intel¬
ligendũ cum dr uerbũ. ⁊ cum dr nata¬

Expanded text:
dicitur nata Sapientia, intelligatur quod ipse qui natus est, essentia est; ibi tamen Sapientia non pro essentia, sed pro hypostasi facit dicitur nata Sapientia, idem intelligitur, id est, genita hypostasis. Ideo vigilanter ait idem esse intelligendum cum dicitur Verbum, et cum dicit
Abbreviated transcription (Latin):
bo om̃s gentes. ⁊ deducã eas inualle
iosaphat. ⁊ disceptabo eũ eis ibi. In cuiꝰ
capituli expositione ita reꝑi. hoc qͥdam
pueriliter intelligunt. ꝙ inualle que
ad iudiciũ. Qd friuolũ est qr non int̾̃ra.
s in spacio huius aeris sedebit ce̾ locũ
cͥsostomus diẽ angłi deferẽt añ eũ sig¬
nũ crucis. Uñ ineugłio u̾itas ait. Et
buntur om̃s impii. iusti u̾o nõ descen¬
dẽt in uallẽ iudicii .i. dãpnacionis. sed

Expanded text:
bo omnes gentes, et deducam eas in vallem Josaphat, et disceptabo ibi cum eis. In cujus capituli expositione ita reperi: Hoc quidam pueriliter intelligunt, quod in valle ad judicium, quod frivolum est, quia non in terra, sed in spatio hujus aeris sedebit contra locum Joannes Chrysostomus dicit: Angeli deferent ante eum signum crucis; unde in Evangelio Veritas dicitbuntur omnes impii; justi vero non descendent in vallem judicii, id est damnationis, sed
Abbreviated transcription (Latin):
natus. ⁊ iõ non sit filius. aug̃ ostend̃
dretur. amboꝵ utiq filius dr̃etur. qd̃
absurdissimũ est. Filius quippe nulluᷤᷤ
est duoꝵ msi patͥs.⁊ matͥs. Absit aut̃ ut
inter đm patrẽ. ⁊ dm filium. tale aliqͥd
orretur. ab onĩũ sanoꝵ sensib. Non gͥ
abutroq est genitus. s ꝓced̾ abutroq:

Expanded text:
natus, et ideo non sit Filius, Aug. ostendit diceretur, amborum utique Filius diceretur: quod absurdissimum est. Filius quippe nullus est duorum, nisi patris et matris. Absit autem ut inter Deum Patrem et Deum Filium tale aliquid horret omnium sanorum sensus. Non ergo ab utroque est genitus, sed procedit ab utroque
Abbreviated transcription (Latin):
lis est. qua apatre ⁊ filio ab et̃no. ⁊ sine
tp̃re ꝓcessit. ⁊ tp̃ral: qua apatre ⁊ filio
ad scĩficandã creaturam ꝓced̾. Et sicut
ab et̃no. ꝯmuniter ac simul ꝓced̾ apatͤ
⁊ filio: ita ⁊ intp̃r. ꝯmunit̃ ⁊ simł ab
utroq ꝓcedit ad caturam. non diuisini
a patre infilium.⁊ a filio adc̃aturam.
de patre ꝓcedit infilium. ⁊ de filio ꝓ¬
ced̾ ad scĩficandam c̾aturam: s simul d̾̃
utroq ꝓcedit. quãuis hoc: filio pater
tur. Cum sp̃s scĩ gr̃a datur hominibus.
ꝓfecto mititur sp̃s apatre. mititur ⁊
afilio. ꝓced a patre. ꝓced̾ ⁊ afilio. qr et
eius missio. est ipsa ꝓcessio. his uerbis

Expanded text:
e processit; et temporalis, qua a Patre et Filio ad sanctificandam creaturam procedit. Et sicut ab aeterno communiter ac simul procedit a Patre et Filio, ita et in tempore communiter et simul ab utroque procedit ad creaturam, non divisim a Patre in Filium, et a Filio ad creaturam. patre procedit in filium et de filio procedit ad sanctificandam creaturam, sed simul de utroque procedit, quamuis hoc filio pater ur hominibus, profecto mittitur Spiritus a Patre, mittitur et a Filio; procedit a Patre, procedit et a Filio; quia et ejus missio est ipsa processio. His verbis
Abbreviated transcription (Latin):
mur. ⁊ uiuimus. Cum gͦ non sit auetor
nisi bonoꝵ. m̃ito sola bona ineo eẽ dñr.
sic̃ ex ipso: uł ꝑipsum. Cum gͥ in eius ꝯg¬
nitione. uł p̃sentia sint omĩa .s. bona
⁊ mala. ineo tñ non dñr eẽ: iusi bona:
quoꝵ auctor ẽ. Uñ aug̃. inł. de natura

Expanded text:
mur, et sumus. Cum ergo non sit auctor nisi bonorum, merito sola bona in eo esse dicuntur, sicut ex ipso, et per ipsum. Cum ergo in ejus cognitione vel praescientia sint omnia, scilicet bona et mala, in eo tamen non dicuntur esse, nisi bona, quorum auctor est. Unde Aug., in lib. de Natura
Abbreviated transcription (Latin):
S nõ om̃s salui sunt: nta nõ ẽ factum
ꝙ obtauit. Sed nõ ẽ ignorandum in eo
fuisse caritatẽ. uixͣ modum pat̾e ñ iue.
eumq ordinẽ diligendi implesse. quod
seruatur inpatͥa ñ in uia. Qui enĩ in pa¬

Expanded text:
 non omnes salvi fiunt, et ita non est factum quod optavit. Sed non est ignorandum in eo fuisse charitatem juxta modum patriae, non viae; eumque ordinem diligendi implesse qui servatur in patria, non in via. Qui enim in pa
Abbreviated transcription (Latin):
quo soli boni manducãt. Uñ aug̃. Qo
sum inse manẽtẽ. Sp̃uałr .ii. mãducat.
aug̃ distinguẽs. a sacram̃taliait. Ut qͥ
paras dentẽ ⁊ uentrẽz srede ⁊ mãdu¬
casti. Crede enĩ ineũ. hoc ẽ manducare
panẽ ⁊ iunũ. qui c̃dit in eũ: manducat

Expanded text:
quo soli boni manducant, secundum illuum in se manentem. Spiritualiter enim manducat, an., distinguens a sacramentali, ait: Ut quid paras ventrem et dentem? crede, et manducasti. Credere enim in eum, hoc est comedere panem et vinum. Qui credit in eum, manducat
Abbreviated transcription (Latin):
dupplicit̾ intelligi qd đr xp̃s iudicaturꝰ
uiuos ⁊ mortuos. Aut .n. uiui accipiũt᷑
qui in aduentu eius iuui reꝑientur. lic
in raptu moriantur ⁊ mortui qui añ de¬
cesserant. uł uiu ⁊ mortui accipiunt᷑
c̃di ualeat. om̃s refurrecturos. c̾dendũ
est ⁊̃ qd̃ om̃s refurgẽt incorrupti. nõ
utiq in passibiles. qr mali mortẽ paci

Expanded text:
ristus judicaturus vivos et mortuos. Aut enim vivi accipiuntur, qui in adventu ejus vivi reperientur, licet in raptu moriantur; et mortui, qui ante decesserant; vel vivi et mortui accipiunturcredi valeat omnes resurrecturos, credendum est etiam quod omnes resurgent incorrupti; non utique impassib
Abbreviated transcription (Latin):
aliqͥd suades.q̃ infirmitas utiq malũ
ẽ. Uñ nos cotidie lib̾ari p̃camur. dicẽtes
liba nos amalo. Idõq nõ dixit quod
ampliꝰ ẽ malum ẽ. Tu enĩ nõ facis ma¬
lum. qui b̃n uteris uiratione. seo ama¬

Expanded text:
 infirmitas utique malum est. Unde nos quotidie liberari precamur dicentes, libera nos a malo. Ideoque non dixit, quod amplius est, malum est. Tu enim non facis malum, qui bene uteris juratione; sed a ma
Abbreviated transcription (Latin):
cia aquã pret̾miserit. nõ uidr eẽ irritũ
sacram̃tũ. s grauiter ille ẽ corripiendꝰ
Nam ⁊ gc̃oꝵ eccłia. nõ aponere aquã
gi. Ait .n. Siquis de añcessoribus nr̃is¬
docuit. pͣ simplicitati eius ĩdulgencia
dñi. uenia ꝯcedi. Nob̃ u̾o. nõ pot̃ ignoᷤᷤ

Expanded text:
miserit, non videtur esse irritum sacramentum; sed ille graviter est corripiendus. Nam et Graecorum Ecclesia non apponere aquam gi; ait endocuit, potest simplicitati ejus de indulgentia Domini venia concedi. Nobis vero non poteri
Abbreviated transcription (Latin):
feramnꝰ. Ex hoc uidr. ꝙ siquis fimplicit̃
ł ignorant̃ uinũ offerat sine aqua. facͣ¬
m̃tũ ꝯficiat. aqua u̾o nullatenus. fine
uino pͭ offerri insacͥficiũ. nͨ panis nͥ de
frum̃to. nͦ granũ frum̃ti nisi redactũ¬

Expanded text:
feramus. Et hoc videtur, quod si quis simpliciter vel ignoranter vinum offerat sine aqua, sacramentum conficiat. Aqua vero nullatenus sine vino potest offerri in sacrificio, nec panis nisi de frumento; nec granum frumenti, nisi redactu
Abbreviated transcription (Latin):
ũo q̃r an int᷑ sit ꝙ gitur si aqua pret̾¬
mittatur: audi quid seqͥr in eod cano¬
ne. Nõn pͭ inquit calix dñi eẽ aqua so¬
la. aut uinũ solũ. nisi utr̃q misceat᷑.
It̃ ciprianus. Calix dĩ non ẽ aqua sola¬
sic̃ nͨ corpus dñi pot̾ ẽẽ farina sola. nͥ¬

Expanded text:
ur an irritum sit quod geritur, si aqua praetermittatur, audi quod sequitur in eodem canone: Non potest, inquit, calix Domini esse aqua sola, aut vinum solum, nisi utrumque misceatur. Item Ce corpus Domini potest esse farina sola, n
Abbreviated transcription (Latin):
est iuno. qr aqua ppłm sig̃cat. qͥ ꝑ
xp̃i passionẽ redẽptus ẽ Calix ergo
dñicus. iuxta canononũ p̾ceptũ. aqͣ
⁊ uino mixtus b̃et offerri. quia ui¬
dmus inaqua ppłm intelligi. inuino:
ostendi sanguinẽ xp̃i. Cũ gͥ incalice¬
uino aqua miscetur. xp̃o ppłs adima

Expanded text:
est vino, quia aqua populum signat, qui per Christi passionem redemptus est. Calix ergo dominicus, juxta canonum praeceptum, aqua in vino mixtus debet offerri, quia videmus in aqua populum intelligi, in vino ostendi sanguinem Christi. Cum ergo in calicevino aqua miscetur,
Abbreviated transcription (Latin):
tum ẽ. non posse uinũ solũ offerri. d̾¬
t̾minari oꝑtet. Recip̃ .ii. excepcionẽ.
non pͭ: nisi simplicit̾. uł ignoranter
dedit discipłis. Corpus u̾o tale dedit.
quale tẽ habuit .i. mortale.:⁊ passibile.
Nunc uero sumitur a nob̶ in morta¬
le.⁊ ĩpassibile. nec tn maiorẽ ht̃ effic¬
ienciam. heucharistia qͦ intineta. nõ

Expanded text:
sse vinum solum offerri, determinari oportet: recipit enim exceptionem. Non potest, nisi simpliciter vel ignoranter dedit discipulis. Corpus vero tale dedit, quale tunc habuit, id est, mortale et passibile. Nunc vero sumitur a nobis immortale et impassibile; nec tamen majorem habet efficientiam. Eucharistia q
Abbreviated transcription (Latin):
nem referendum ẽ: Ita sane. amb̃iꝵ qͦ¬
s ꝑ nat᷑am. ꝑ adoptionẽ nos filii dicimꝰ.
gr̃a intelligͥ. ẽ aug̃. eum ñ ẽẽ gr̃a filium
asserit. Grã enim s ñ adoptionis. ĩmo
unionis: filius dĩ ẽ. filius hominis iecõ

Expanded text:
nem referendum est? Ita sane. » sed per naturam: per adoptionem nos filii dicimur,gratia intelligitur, cum August. eum non esse gratia Filium asserit; gratia enim sed non adoptionis, imo unionis Filius Dei est filius hominis, et
Abbreviated transcription (Latin):
aculoꝵ. excellenter¬
seus inmagistro in¬
g̾ẽ ꝯgnoscebat. sibi¬
tribui rogauit. Uñ
surã datur. ⁊ datꝰ
ad ditur. donec un¬
ieuiq ꝓmodo sue
ꝓfectionis pͥa m̃sura ꝯpleatur. Ecce hic¬
datur: uł accipitur. ⁊ homini datus
uerius. ⁊ mag̃ ꝓprie loquar: hõ mea
ꝓficit.⁊ deficit aliq̃n.⁊ tunc: ipsa dicit᷑¬
tũ in illo ꝓfecit caritas. uł pocius quã¬
tũ ipse incaritate ꝓfec̃it. Nam si caritaᷤ
ds est. nec ꝓficit nec deficit. Sic gͦ dr
Ecce quomodo intelligend̾ sit cũ đr sp̃s¬

Expanded text:
aculorum excellenteus in magistro gnoscebat, sibiribui rogavit. Unde suram datur, et additur, donec unue pro modo suae perfectionis propria mensura compleatur. Ecce datur vel accipitur, et homini datus verius et magis proprie loquar, homo in ea proficit et deficit aliqtum in illo profecerit charitas, vel potius quantum ipse in charitate profecerit. Nam si charitas Deus est, nec proficit, nec deficit. Sic ergo dEcce quomodo intelligendum sit cum
Abbreviated transcription (Latin):
peccm̃ ẽ. pͥma cã peccandi. nͦ ẽ cui recte
imputetur. nͥ uoluntati. ħ aũt de pecc̃o
actuali: imortali. intelligendum ẽ Neq
his u̾bis aliuo uoluit ostende aug. ut

Expanded text:
peccatum, nisi peccanti. Non ergo est cui recte imputetur, nisi voluntati. Hoc autem de peccato actuali et mortali intelligendum est. Neque his verbis aliud voluit ostendere August., ut
Abbreviated transcription (Latin):
lauãt delictũ. qd̾ uoce pudor ẽ ꝯfiteri.
ad publicã penitẽciã referendũ ẽ. Ibi .ni.
uirtutẽ lac̾mar̃ ⁊ ꝯfessionis. ostendens
significare uoluit. qd̾ lacͥme occulte.⁊
ꝯfessio secreta. sic̃ que fit soli sac̃doti.
lauant delictũ ꝙ pudet aliquẽ publi¬
ce ꝯfiteri. Qd̾ u̾o dicit se lacͥmas petri
hoc ñ exclud̃ illa. Multa .ii. facta s̃ que
scͥpta ñ s̃. uł forte nondũ facta erat in¬
stitucio ꝯfessionis. que mͦ ẽ. Simiłr ⁊ il
lud prosꝑi. si sui udices fiant mutabũt
et̃na supplicia. ⁊ illd. facilius dm placa¬
but̃ fibi. qui aut ꝓͥis ꝯfessionibꝰ crim̃
ꝓdunt. aut nesciẽtibꝰ aliis inse sẽtẽciã

Expanded text:
lavant delictum quod voce pudor est confiteri, ad publicam poenitentiam referendum est. Ibi enim virtutem lacrymarum et confessionis ostendens, significare voluit quod lacrymae occultae et confessio secreta, sicut quae fit soli sacerdoti, lavant delictum quod pudet aliquem publice confiteri. Quod vero dicit se lacrymas Petri hoc non excludit illa: multa enim facta sunt, quae scripta non sunt; et forte nondum facta erat institutio confessionis, quae modo Similiter lud Prosperi: Si sui judices fiant, mutabunt aeterna supplicia; et illud: Facilius Deum placabunt sibi, qui aut propriis confessionibus crimen produnt, aut
Abbreviated transcription (Latin):
inuenit. relictis soł petro ⁊ iacobo. ⁊ io¬
he. ⁊ patre.⁊ matre: puelle: in quib fig᷑a¬
liter ꝯtinẽtur sac̾dotes ecclie. quos aut̃¬
extra inuenit aduertendũ est. quomo¬
do suscitauit. Flebat .ii. turba post fili
secuta. In quo docemur publice peccã¬
tib. nõ ꝓprium. s eccłie suffic̃e meritũ.
Labor gͣ penitẽs ineccłia eẽ.⁊ adeccłie
unitatẽ tẽde. Nisi .ii. unitas ecelie suc¬
currat. nisi ꝙ deẽ pecc̃ori sua orone
pleat. de manib inimnici: ñ eripietur
tẽ suã ad dũfionẽ. Ideoq nemo digne
pot̾ penitere. quẽ nõ fustineat unitas
eccłie. Ideoq nõ petant sacerdotes ꝑ
aliquã culpam. ab unitate eccłie diui¬
sos. Ex his fatis aꝑiur. ⁊ ab soluitur.
p̃misse q̃stõnis articłs.¶Querendꝰ ẽ .ni.¬

Expanded text:
invenit, relictis solis Petro et Jacobo et Joinvenit, relictis solis Petro et Jacobo et Joanne, et patre et matre puellae, in quibus figuraliter continentur sacerdotes Ecclesiae. Quos auextra invenit, advertendum est quomodo suscitavit. Flebat enim turba post filiusecuta. In quo docemur, publice peccantibus non proprium, sed Ecclesiae sufficere meritum.Laboret ergo poenitens in Ecclesia esse et ad Ecclesiae unitatem tendere. Nisi enim unitas Ecclesiae succurrat, nisi quod deest peccatori sua oratione compleat, de manibus inimici non eripietur tem suam ad conversionem. Ideoque nemo digne poenitere potest, quem non sustineat unitas Ecclesiae. Ideoque nemo petat sacerdotes per aliquam culpam ab unitate Ecclesiae divisos. Ex his satis aperitur et absolvitur praemissae quaestionis articulus. Quaerendus
Abbreviated transcription (Latin):
ut inueniat gr̃am.querat sac̃dotẽ.
qui sciat ligare ⁊ soluere. ne ẽ negli¬
gens circa se extit̾it. negligatur ab il¬
lo. qui eũ miscditer monet. ⁊ petit ne
ambo infoueã cadant. quã stultus eui¬
tare noluit. Tantaq uis ꝯfessionis est
ut si de est sac̃dos. ꝯfiteatur ꝓximo. Se¬
pe.ii. ꝯtingit ꝙ penitẽs nõ pot̾ u̾ecun¬
dari corã sac̾dote. quae desid̾anti nec
tp̃s nͨ locus offert. ⁊ si ille cui ꝯfitebr po
ꝯfitetur socio. Mundati.N. s̃ leꝓsi. cũ¬
ibant ostende se malis: fe sac̾dotib añ¬
quã ad eos ꝑuenirẽt. Uñ patet dm ad
cor respicere. dum exnecessitate. ꝓhi¬
bent᷑ ad fac̾dotes ꝑuenire. Sepe quid̃
uit. ⁊ si non tam cito fic̃ si soluerentur
a fac̾dote. Qui gͦ omnino ꝯfitetur sac̃¬
doti meliori quã pot̾ ꝯfiteatur. ⁊ si pec
catũ occultũ est. sufficiat referre inno¬
ticiã sac̾dotis. Nam in ressurrectione
delata. nõdũ extra domũ: innoticiam
portata. Intus refuscitauit. quã intus

Expanded text:
inveniat gratiam, quaerat sacerdotem qui sciat ligare et solvere, ne cum negligens circa se extiterit, negligatur ab eo, qui eum misericorditer monet et petit; ne ambo in foveam cadant, quam stultus evitare noluit. Tanta itaque vis confessionis est, ut si deest sacerdos, confiteatur proximo. Saepe enim contingit quod poenitens non potest verecundari coram sacerdote, quem desideranti nec tempus, nec locus offert. Etsi ille cui confitebituconfitetur socio. Mundati enim suibant ostendere ora sacerdotibus, antequam ad cos pervenirent . Unde patet Deum ad cor respicere, dum ex necessitate prohibentur ad sacerdotes pervenire. Saepe quidem etsi non tam cito, sicut si solverentur a sacerdote. Qui igitur omnino confitetur sacerdoti, meliori quam potest confiteatur. Ccatum occultum est, sufficiat referre in notitiam sacerdotis. Nam in resurrectione fdelata, nondum extra domum in notitiam portata. Intus resuscitavit quam intus
Abbreviated transcription (Latin):
uenia criminis. Iam c̃tissime liq̃t qͣt
udiciũ đi. pecẽm nõ erubesẽ ꝯfiti. ꝑ¬
fectus timor: soluit omnẽ pudorẽ. Cõ¬
fessio peccati: pudorẽ ht̃.⁊ ip̃a erubes¬
cencia est grauis pena. Iõq iubemur
ꝯfiteri peccata. ut erubescẽciã pacia¬
mur pro pena. Nam hoc ip̃m pars
ẽ diuini iudicii

Expanded text:
enire. Jam certissime liquet quam judicium Dei, peccatum non erubescit confiteri. Perfectus timor solvit omnem pudorem; confessio peccati pudorem habet, et ipsa erubescentia est gravis poena. Ideoque jubemur confiteri peccata, ut erubescentiam patiamur pro poena, nam hoc ipsum pars est divini judicii
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ita ẽ intelligẽdũ. ut liceat alicui. si
tp̃s hãt saẽdoti nõ ꝯfiteri. S quia suf¬
ficit ubi crimen occultũ ẽ. soli deo ꝑ
sacerdotẽ dic̃e. ⁊ semel. nec oꝑtet publi¬
cari coram młtis: qd̃ occultũ ẽ. ꝙ no¬
tauit dicẽs. Non tibi dico ut ꝓdas in
publicũ. Sic̃ .ni. publica noxa publico
eget remedio. ita occulta : sec̃ta ꝯfessi¬
one. ⁊ occulta satisfactione purgatur.
Nec necesse ẽ. ut quod sac̾doti semł ꝯfessi

Expanded text:
 ita intelligendum, ut liceat alicui, si tempus habeat, sacerdoti non confiteri; sed quia sufficit ubi crimen occultum est, soli Deo per sacerdotem dicere, et semel. Nec oportet publicari coram multis, quod occultum est. Quod notavit dicens: Non tibi dico ut te prodas in publicum. Sicut enim publica noxa publico eget remedio, ita et occulta secreta confessione et occulta satisfactione purgatur. Nec necesse est ut quod sacerdoti semel confessi
Abbreviated transcription (Latin):
fessionẽ ⁊ satisfactionẽ referri oport
Non.n. sol sac̃dotibꝰ ius ligandi ⁊ sol¬
uendi datũ est.si ciq suo arbitrio se
pena. ł exomunicõnis sentũcia ligare
⁊ absq sac̾dotis uidicio se ipsũ dõ uel
altari recõciliare licet.ꝙ eccłiastice in¬
stitutioni ⁊ ꝯsuetuedini. penitus repu¬
gnat. Pocius gͥ si publice peccasti. pu¬
blice ꝯfit̾e. te reum ⁊ em̃da. Si u̾o oceł¬
te deliqͥsti:⁊ sic nõ taceas. nͦ tñ dico ut
publices. ⁊acitur nitas .n. pece̾i. ex sr̃bi¬
celat ne reputetur foris. qualẽ se di
uno iam ꝯspectui exhibuit. ꝙ exfori¬
te suꝑbie nascit᷑. Sp̃es eium suꝑbie
ẽ. se uelle iustũ uidi. qui pecc̃or est.
atq ypocͥta ꝯuincitur. qui ad instar

Expanded text:
satisfactionem referri oportet. Non enim solis sacerdotibus jus ligandi atque solvendi datum est, si cuique suo arbitrio se poena vel excommunicationis sententia ligare, et absque sacerdotali judicio seipsum Deo vel altari reconciliare licet, quod ecclesiasticae institutioni et consuetudini penitus repugnat. Potius ergo si publice peccasti, publice confitere te reum, et emenda. Si vero occulte deliquisti, etiam sic non taceas, nec tamen dico ut publices. Taciturnitas enim peccati ex superbicelat, ne reputetur foris qualem se jam divino conspectui exhibuit, quod ex fonte superbiae nascitur. Species enim superbiae est se velle justum videri qui peccator est; atque hypo
Abbreviated transcription (Latin):
cram̃tũ. In fide attenđr: ne post uĩclꝙ
ꝯiugale. c̃ alio.uł alia: coeatur. In ꝓle at̃.
ut amant̾ suscipiatur. religiose educet᷑
Insacram̃to: ut ꝯiugium non separetur.
⁊ dimissus: uł dimissa: nec cã ꝓlis altĩ
coniungatur.
D duplici separacione.

Expanded text:
cramentum. In fide attenditur, ne post vinculum conjugale cum alio vel alia coeatur; in prole, ut amanter suscipiatur, religiose educetur; in sacramento, ut conjugium non separetur, et dimissus vel dimissa ne causa prolis alteri conjungatur. 2. De duplici separatione
Abbreviated transcription (Latin):
d sub̃a. scda: de forma. t̾cia: de potestaie.
gentie ꝑspicacitas: iad potestatẽ: uolun¬
les. que ꝑsone erant. ⁊ sp̃c erant. nat᷑aq
simplices ac uita: in mortales. diffentem
ẽentie tenuitatẽ.⁊ diffe̾ntẽ sapientie ꝑ¬
spicacitatem. atq differẽtem arbitrii

Expanded text:
da de forma; tertia de potestate. gentiae perspicacitas, et ad potestateles quae personae erant, et spiritus erant, naturaque simplices, et vita immortales, differentem essentiae tenuitatem, et differentem sapientiae perspicacitatem, atque differentem arbitrii
Abbreviated transcription (Latin):
sine macła. ⁊scit eam ex corꝑis cõunctioẽ
macłam peccati trahere: ⁊ aliquãdo añ
łbinum se uingi ab ipso corꝑe: ⁊ fic dãp¬
pio instituit. lic peccata hominum int̾¬
cesserint. sine ĩmutatione cõtinue ser¬
uat. corꝑa dmatĩa apͥncipio sine uicio
facta figens. animasq de nicħo cãns. eoꝵ¬
q conuinctione: hominẽ ꝑficiens. Cum
sine uicio. lic a se peccato sit uiciata. nõ
id̾o ĩmutabił: d̾s humane conditionis
pͥmariam legem mutare debuit. siue ab
hominum multiplicõne desistẽ An aĩa
An aĩa

Expanded text:
sine macula, et scit eam ex corporis conjunctione maculam peccati contrahere, et aliquando ante baptismum sejungi ab ipso corpore et sic dampio instituit, licet peccata hominum intercesserint, sine immutatione continue servat, corpora de materia a principio sine vitio facta fingens, animasque de nihilo creans, eorumque conjunctione hominem perficiens. Cum instituta, licet a se peccato sit vitiata, non ideo immutabilis Deus humanae conditionis primariam legem mutare debuit, sive ab hominum multiplicatione desistere. 8. An anima
Abbreviated transcription (Latin):
inter flagella. leuia u̾o que hic pumi¬
untur. leui pena ꝯpensacionẽ recipere.
ꝙ inbonis fĩ non ambigius. ⁊ ĩ mał
forte ⁊̃ fit ita. Satis iam apparet.⁊ qd̾
illi de ꝓpħtia induxer̃t. non fac̃e ꝓeis
qui dicut̃ ei .s. qui cͥmen reseruat: de
alio ueniã prãri ꝑ penitẽcã. Alias quoq

Expanded text:
quae hic puniuntur, levi poena compensationem recipere, quod in bonis fieri non ambigimus, et in malis forte etiam fit ita. Satis jam apparet quod illi de prophetia induxerunt, non facere pro eis qui dicunt ei qui crimen sibi reservat, de alio veniam praestari per poenitentiam. Alias
Abbreviated transcription (Latin):
se: ne inet̾num puniret. qr iudicabit
ds bis.in.i.i. qui gͦ puniti s̃. postea ñ
punientur. Alioquin m̃titur script᷑a¬
ꝙ nefas est dicere. Attende lector hi
uerbis. ⁊ caue ne de omnib geñalit̾
intelligas. s de his t̃m. qui inter ip̃a
flagella penitẽciã egerunt. credentes
ind̾m hebreoꝵ. quã ⁊ si breuẽ.⁊ mom̃¬
taneã. tñ non respint ds. Qd̃ aut̃ qui
ꝑ tp̃rale flagellũ nõ corrigunt᷑. postea¬
de fideli deprehenso madult̾ĩo. qui de¬
collatur. ubi ostendit leuia pecc̃a bre
in ⁊ tp̃rali supplicio purgari. magna
ũo: diuturnis et̃nisq suppliciis reser¬
uari: ita inquiẽs. querat hic aliquis
si fideł deprehensus in adulterio decol

Expanded text:
num puniret, quia non iudicabit us bis in id ipsum. Qui ergo puniti sunt postea non punientur; alioquin mentiretur scripturaemissorum. Attende, lector, his verbis, et cave ne de omnibus generaliter intelligas; sed de his tantum, qui inter ipsa flagella poenitentiam egerunt, credentes in Deum Hebraeorum, quam etsi brevem et momentaneam, tamen non respuit Deus. Quod autem qui per temporale flagellum non corriguntur, post ade fideli deprehenso in adulterio, qui decollatur. Ubi ostendit levia peccata brevi et temporali supplicio purgari, magna vero diuturnis aeternisque suppliciis reservari, ita inquiens: Quaerat hic aliquis, si fidelis deprehensus in adulterio decol
Abbreviated transcription (Latin):
letur. quid de eo postea fiat. Aut .ii. pu¬
nietur. ⁊ falsum est ꝙ đr. non uidica¬
bit d̾s bis in idipsum. aut nõ puniet᷑
⁊ obtandũ est adult̾is. ut hic breui pe¬
na puniantur ut frustrent᷑ inerucia¬
tus et̾nos. Ad qd̃ respondemꝰ. dm ut oĩ¬
um rerũ. ita supplicioꝵ qͦ scire m̃su¬
illi inpeccorẽ ex̾cende. de hiic pene
auferri potestatẽ.⁊ magnũ peccatum
magnis diuturnisq lui cruciatib. Si
quis punitꝰ sit ut ille qui isrłite male¬
dixerat. ⁊ qui in sabbo ligna collegãt.
tales pꝰea non puniri. quia culpa leuiᷤ
presenti supplicio ꝯpensata sit. Leus
.ii. culpa: leui supplicio ꝯpẽsatur. hͥ satis¬

Expanded text:
letur, quid de eo postea fiat. Aut enim punietur, et falsum est quod dicitur: Non judicabit Deus bis in idipsum; aut non punietur, et optandum est adulteris ut hic brevi poena puniantur, ut frustrentur in cruciatus aeternos. Ad quod respondemus, Deum ut omnium rerum, ita suppliciorum quoque scire mensuilli in peccatorem exercendae dehinc poenae auferri potestatem; et magnum peccatum magnis diuersisque lui cruciatibus. Si quis uero punitus sit, ut ille qui Israelitae maledixerat et qui in sabbato ligna collegerat, tales postea non puniri, quia culpa leuis praesenti supplicio compensata sit; leuis enim culpa leui supplicio compensatur. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ ht cum do sapĩam: nõ gͦ ds in om̃i
bono maiorem ħt sufficientiam. quã
euis c̾at᷑a. In ducunt ĩ auetoritates ad
assumpti. Mirabił facta ẽ scĩa tua ex
me: ⁊ ñ po. ad eam. Quod exponens caᷤ

Expanded text:
 Deus in omni bono majorem habet sufficientiam, quam ejus creatura. Inducunt etiam auctoritates ad assumpti: Mirabilis facta est scientia tua ex me, et non potero ad eam. Quo
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ds: nec homo assumptus tantam po¬
potẽtiam. quantam ⁊ ds. Quomodo
gͦ intelligi illud ambrosii sr̃ lucham.
uͥ angłs de nascituro filio uirginis au.
magnus nõ fuĩt. sed quia potentiam
quam di filius nat᷑alit̾ ħt. homo erat
ex tp̃r accepturus ut una sit ꝑͥ homo
⁊ ds. Ecce aꝑte dic̃. qd̃ homo erat accep

Expanded text:
am quantam et Deus, nec homo assumptus tantam potentiam quantam et Deus, quomodo ergo intelligitur illud Ambros. super Lucam, ubi angelus de nascituro Filio Virginis ait:magnus non fuerit, sed quia potentiam quam Dei Filius naturaliter habet, homo erat ex tempore accepturus, ut una sit persona homo et Deus. Ecce aperte dicit quod homo erat accept
Abbreviated transcription (Latin):
quod futa᷑ erat ħominis pͥ: accepta erat
intẽpre potentiam. quam nat᷑ałr ⁊ sẽꝑ
habuerat: in quant̃ ꝑͣ dĩ. Scd̾m hanc
distinctionẽ. illud ⁊ similia sane possũt
accipi q̃ distinctio in plurib q̃õnum
articłis ẽ necc̃aria adũsus quorumdã
ꝑꝑ leram u̾bositatẽ. Sed cum de reb
constat: in u̾b frustra ħetur cõtrou̾sia

Expanded text:
quod futura erat hominis persona, acceptura erat ex tempore potentiam, quam naturaliter et semper habuerat in quantum persona. Secundum hanc distinctionem illud, et similia sane possunt accipi. Quae distinctio in pluribus quaestionum articulis est necessaria adversus quorumdam perplexam verbositatem. Sed cum de rebus constat, in rebus frustra habetur controversia
Abbreviated transcription (Latin):
Uñ aug̃. Nicħ iniqͥus est quã cã for¬
nicõnis dimittẽ uxorẽ. si ⁊ ipse ꝯiun¬
citur fornicari. Occurrit .n. illud. In
uxorẽ. prior deb esse a fornicõne pur
to mag̃ adeos ꝑtinet. ⁊ uirtute iũc̃e:
⁊ exẽplo regẽ feminas. Ex his appa¬
ret qd̾ adult̾ adultãm dimutere non

Expanded text:
nte: Nihil iniquius est quam causa fornicationis dimittere uxorem, si et ipse convincitur fornicari. Occurrit enim illud Romuxorem, prior debet esse fornicatione purgto magis ad eos pertinet et virtute vincere, et exemplo regere feminas. Ex his apparet quod adulter adulteram dimittere non
Abbreviated transcription (Latin):
recceꝑunt in confirmatione. ꝑ gr̃am
tẽ appõitam: ñ meruerunt. dicentes tc̃¬
nõ fuisse eis collatam grãm ad m̾endũ.
s ad bate uuendum. nec tũc eis datũ
ẽẽ bonum. qͦ mererent᷑. set quo felicit̾

Expanded text:
receperunt in confirmatione per gratiam tunc appositam non meruerint, dicentes tunc fuisse eis collatam gratiam non ad merendum, sed ad beate vivendum; nec tunc eis datum esse bonum quo mererentur, sed quo feliciter
Abbreviated transcription (Latin):
ter passionẽ capitis ac mebroꝵ. Xp̃i nãq
passio. cã est nr̃e salutis. qd̾ nõ ẽ passio
alicuius scĩ. Nullius .ni. passione. redẽti su¬
mus: nisi xp̃i. Profuerunt quid̃ nõ modo
eis qui passi funt. uerũ ⁊̃ aliis fidelib.
ip̃oꝵ passiones. uerũtũ nr̃a redẽptio
sumus uelle ⁊ nolle. ⁊ utrũq bona uolũ¬
tate. si rectos nb̃ ꝓponamus fines. Cui .n.
placuit pauli passio eo fine qr premiũ eiꝰ
ꝑ hoc act᷑ ⁊ ꝑat̃ cernebat. bonã uidr h¬
ũisse uoluntatẽ. que uoluntati eius ꝯgr¬
uebat. qua cupiebat dissolui ⁊ ẽẽ cũ xp̃o.
Qui aut̃ uoluit eũ declinae̾ passionẽ.
⁊ effugẽ manus iniquoꝵ. cũ passione pi¬
etatis. ⁊ ille bonã hũit uoluntatẽ. Uñ au

Expanded text:
ter passionem capitis et membrorum. Christi namque passio causa est nostrae salutis, quod non est passio alicujus sancti. Nullius enim passione redempti sumus nisi Christi. Profuerunt quidem non modo eis qui passi sunt, verum etiam aliis fidelibus ipsorum passiones, verumtamen nostra redemptio sumus velle et nolle, et utrumque bona voluntate si rectos nobis proponamus fines. Cui enim placuit Pauli passio eo fine, quia praemium ejus per hoc auctum et paratum cernebat, bonam videtur habuisse voluntatem, quae voluntati ejus congruebat, quia cupiebat dissolvi et esse cum Christo. Qui autem voluit eum declinare passionem et effugere manus iniquorum compassione pietatis, et ille habuit bonam voluntatem; unde Au
Abbreviated transcription (Latin):
eius precepto recõciliare. In ꝯsulto u̾o
ep̃o. non potest excomunicatos. uł pu¬
blice penitẽtes pbr recõciliare. Unde
incartaginensi ꝯcilio scd̃o statutũ est.
ut crisma ⁊ reꝯciliacio penitẽciũ. ⁊ pu¬
ellarũ ꝯsecracio. a pb̃ris non fiat. It̃ re¬
ꝯciliare quãquã inpublica missa. pbro
nõ liceat puellarũ tñ ꝯsecracio ꝯfulto

Expanded text:
ejus praecepto reconciliare. Inconsulto vero episcopo non potest excommunicatos, vel publice poenitentes presbyter reconciliare. Unde in Carthaginensi concilio II, ibid., statutum est ut chrisma vel reconciliatio poenitentium, et puellarum consecratio a presbyteris non fiat. Item, reconciliare quemquam in publica missa presbytero non liceat; puellarum tamen consecratio, consulto
Abbreviated transcription (Latin):
biłr mititur in corda fideliũ. Nam ipse
sp̃s sp̃s s. qui d̃s est. ac terera intriuita¬
te ꝑsona. ut fupra ostensum est: a patre
ac donatur fidelib. S que sit ista missio
siue donacio. uł quomodo fiat: ꝯsideran¬
ł̃ termittit᷑ quiddã ad hanc ostẽsionẽ

Expanded text:
biliter mittitur in corda fidelium. Nam ipse biliter mittitur in corda fidelium. Nam ipse Spiritus sanctus, qui Deus est, ac tertia in Trinitate persona ut supra ostensum est, a Patre ac donatur fidelibus. Sed quae sit ista missio sive donatio, vel quomodo fiat, consideran2. Praemittitur quiddam ad hanc ostensionem
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ informa serui: quã accepit. his aue¬
toritatib. aꝑte ostend̾r. filius scđm formam
nec tñ filius sit minor patre. Pater .ii. dr
ritas generacionis: scđm quã dicit. Pater¬
qd̃ est suꝑ omne nom̃. Cum gͦ ait. pater
maior me est. hoc ẽ ac
ac si diceret. dona
maior est. nũquid ꝑdoni ꝯfessionem filiuᷤᷤ
minor ẽ e Maior itaq donans ẽ. s minor
donatur iħu. ut ꝯfitendus sit. ingłia dei
patris. minor patre est. Si autẽ inea głia
ei donatur eẽ. qua pater est: habei indo¬
nantis auctoritate: qr maior est. ⁊ indo¬
nati ꝯfessione: qr unũ s. Maior itat pa¬
ter filio ẽ. ⁊ plane maior. cui t̃m donat
ẽẽ: quantus est ipse. cui in nascibilitatis
ẽẽ imaginẽ: sacram̃to natiuitatis imꝑtit.
quem ex se informa sua geñat. Audisti lec¬
tor. quid suꝑ hoc dicat hił. ci̾uius uerba
ubicumq occurrunt. diligenter nota.
pieq intellige. Iam nuc̃ accedamus ad¬
assignandam missionẽ sp̃s scĩ: qua in uisi¬

Expanded text:
id est in forma servi, quam accepit. His auctoritatibus aperte ostenditur Filius secundum formam nec tamen Filius minor Patre. Pater enim dicritas generationis; secundum quam dicit, quod est super omne nomen. Cum ergo ait: Pater major me est, hoc est ac si diceret, donavmajor est, numquid per doni confessionem Filius minor est? Major itaque donans est, sed minor donatur Jesu ut confitendus sit in gloria Dei Patris, minor Patre est; si autem in ea gloria ei donatur esse qua Pater est, habes et in donantis auctoritate quia major est, et in donati confessione quia unum sunt. Major itaque Pater Filio est, et plane major: cui tantum donat esse, quantus est ipse, cui innascibilitatis esse imaginem sacramento nativitatis impartit, quem ex se in forma sua generat. Audisti, lector, quid super hoc dicat Hilar., cujus verba ubicumque occurrerint diligenter nota, pieque intellige. DISTINassignandam missionem Spiritus sancti qua invisi
Abbreviated transcription (Latin):
Unor đr. Et qd̾ ⁊̃ se ipso minor dicatur.
scd̃m formam serui: aug̃ ostend̃. in .i. ł
de xp̃o scđm hominẽ dicta s̃. ad eius su¬
bam que sempiterna est transferentes.
me est. qd̾ ꝑꝑ formam serui ueritas
dicit. scd̃ quem in od̾. ⁊̃ se ipso minor ẽ
filius. Quomͦ.n. ñ ⁊̃ se ipso minor fac¬
tus ẽ. qui se ipsum exinaniuit. formã
serin accipiens. Non .i. sic accepit for¬
nã serui. ut amuttẽt formam dei. inqͥ
erat equał patri. Informa gͣ dei. unige¬
nitus patris. equalis est patri. informa
serui.⁊ se ipso minor est. Non gͥ inm̃ito
scriptura dicit utrũq .s. ⁊ equalem patri
filium.⁊ patrem maiorẽ filio. Illud .n. ꝑꝑ
dei formã. hoc aut̃: ꝑꝑ formami serui in¬
man: inqua est. ⁊ minor patre. scđm for¬
mam serui: quam accepit. in qua non

Expanded text:
uod etiam seipso minor dicatur secundum formam servi, Aug. ostendit in lib. 1de Christo secundum hominem dicta sunt, ad ejus substantiam quae sempiterna est transferentes: tas dicit, secundum quem modum etiam seipso minor est Filius. Quomodo non etiam seipso minor factus est, qui seipsum exinanivit formam servi accipiens? Non enim sic accepit formam servi, ut amitteret formam Dei, in qua erat aequalis Patri. In forma igitur Dei unigenitus Patris aequalis est Patri; in forma servi etiam seipso minor est. Non igitur immerito Scriptura dicit utrumque, scilicet aequalem Patri Filium, et Patrem majorem Filio. Illud enim propter Dei formam, hoc autem propter formam servi inmam in quo est; et minor Patre secundum formam servi, quam accepit:
Abbreviated transcription (Latin):
flamma. Dũ gͦ pecc̃orẽ diuitẽ dãpna¬
tum in ignib ũitas ꝑhibet. quis sapi¬
ens reꝓboꝵ aĩas tem̃ ignib neget.
litudinẽ hr̃e doceat aug̃ ita inquiẽs.
ꝑis.⁊ corꝑaliũ oĩo m̃broꝵ quisquis
renuit. potest negare animã esse. q̃
insõnis uidet uł ambulare se ul se¬
de. uł huc atq illuc gressu uł uolatu
ferri. hoc sine quadã similitudine corꝑis ñ fit & iñ si hãc similitudiẽ¬
inferos gĩt. non corꝑalẽ s corꝑi similẽ.
ita ⁊ in locis uidr eẽ non corꝑalibus
s corꝑaliũ similib. siue in requie sui
indoloribus. In cassiam ⁊̃ uoluminibꝰ
leg̃r. qd̃ non s̃ ociose. neq nichil non¬
senciant. cum diues ille in inferno se
flamina cruciari clamat. Uñ ꝓbatur
aĩas defunctoꝵ non solum suis senc̾ibꝰ
ticia. gaudio. ac metu carere.⁊ ex his
que fibi in illo geñali examine reser¬
uantur. qͥddã ram inciꝑe p̃gustare.
Dabortuus fetib ⁊ monstris.
monstra resurgẽtet.⁊ qualia. De quo

Expanded text:
flamma. Dum ergo peccatorem divitem damnatum in ignibus Veritas perhibet, quis sapens reproborum animas teneri ignibus neget? litudinem habere doceat August., ita inquieporis et corporalium omnino membrorum quisquis renuit, potest negare animam esse quae in somnis videt vel ambulare se, vel sedere, vel huc atque illuc gressu vel etiam volatu ferri; hoc sine quadam similitudine corporis non fit. Proinde si hanc similitudiori similem, ita etiam in locis videtur esse non corporalibus, sed corporalium similibus sive in requie, sive in doloribus. In Cassiani etiam voluminibus legitur quod non sint otiosae, neque nihil sentiant, cum dives ille in inferno se flamma cruciari clamet. Unde probatur animas defunctorum non solum suis sensibus spe, tristitia, gaudio ac metu carere; et ex his quae sibi in illo generali examine reservantur, eas quaedam jam incipere praegustare. abortivis foetibus et monstris. monstra resurgent, et qualia. De quo
Abbreviated transcription (Latin):
Si anime sine corꝑibꝰ sẽciuĩt ignẽ corꝑalẽ
um aut̃ ꝯstat aĩas igne mat̾iali incor¬
ꝑib cruciãdas queri solet. an int̾im
añ resũcionẽ corꝑm. aĩe defunctoꝵ re¬
ꝓboꝵ mat̾ĩali igne cremẽtur. De hoc

Expanded text:
e sine corporibus sentiunt ignem corporalem. Cum autem constet animas igne materiali in corporibus cruciandas, quaeri solet an interim ante resurrectionem corporum animae defunctorum reproborum materiali igne crementur. De hoc
Abbreviated transcription (Latin):
Predictis est adiciendum quod quidã ꝑ¬
uersi sensus hoĩes. in tantã ꝓsiluerunt
insaniã. ut dic̾ent non idẽ ẽẽ naturam
dei ⁊ ꝑsonam. siue ypostasim. dicẽtes
eandemq eẽnciam. non posse ẽẽ patrẽ
⁊ filium. sũ ꝑsonaꝵ ꝯfusione. Si .n. inqͥ¬
unt ea ẽẽncia que pater est. filius est.
id̾ sibi pater est ⁊ filius. Si hane rem di¬
cis eẽ patrẽ.⁊ aliam quere: quã dicas
filium. Si u̾o aliam non quesieris. s
eand̃ dix̃is: id̾ genuit ⁊ genitus est. Pro¬
pter hec ⁊ huiusmodi. int̾ naturã. et
ꝑsonam diuidunt. ita ut non recipi¬
ant unam deitatis naturã. ⁊ simplicẽ
eẽ tres ꝑsonas. Idq testimonio hylii
deffend̾e nituntur. que in .uii.ł. det᷑.

Expanded text:
Praedictis autem adjiciendum est, quod quidam perversi sensus homines in tantam prosiluerunt insaniam, ut dicerent non idem esse naturam Dei et personam sive hypostasim; dicentes eamdem essentiam non posse esse Patrem et Filium sine personarum confusione. Si enim, inquiunt, ea essentia quae Pater est, est Filius, idem sibi Pater est et Filius. Si hanc rem dicis esse Patrem, aliam quaere quam dicas esse Filium. Si vero aliam non quaesieris, sed eamdem dixeris, idem genuit et genitus est. Propter haec et hujusmodi, inter naturam et personam dividunt, ita ut non recipiant unam deitatis naturam et simplicem esse tres personas. Idque testimonio Hilarii defendere nituntur, qui in lib. 8 de
Abbreviated transcription (Latin):
quod pater est suba non est. aꝑte inqͥ¬
unt ostendit id ẽẽ subam. quo ds est.
Id ũo qd̃ pater ẽ. non eẽ subam. Itẽ. c̃
ait pater non illud est. quod est. ostẽ¬
dit eum non eẽ patrẽ. eo qd̾ suba est.
Non .ii. simpłr dixit pater non ẽ illd̃
quod ẽ. s ait.cum pater ẽ: non illud
est qd̃ est. sig̃cans quo pater ẽ. non eẽ
nentes sua ꝯm̃ta. simplib ⁊ incautis.
u̾a uidĩ faciunt. Nos aut̃ alit̾ ista in¬
telligenda fore dm̃s. Dicens.N. eo quod

Expanded text:
est, aperte inquiunt ostendi id esse substantiam, quo Deus est; id vero quo Pater est, non esse substantiam. Item cum ait: Pater non illud est quod est, ostendit eum non esse Patrem eo quod substantia est. Non enim simpliciter dixit: Pater non est illud quod est; sed ait: Cum Pater est, non est illud quod est, significans quo Pater est non esse nentes, sua commenta simplicibus et incautis vera videri faciunt. Nos autem aliter fore ista intelligenda dicimus. Dicen
Abbreviated transcription (Latin):
Nam si ałr presũptũ fu̾it. irritũ hab̾at᷑
⁊ uacuũ. nͨ inter eccłiastica reputabitur
sacͣmẽta. Licet aut̃ pbris babtizatos tã¬
gere inpectore. s nõ cͥsmate signare in
fronte¬
Quid sit uirtus huiꝰ sacramenti

Expanded text:
Nam si aliter praesumptum fuerit, irritum habetur et vacuum, nec inter ecclesiastica reputabitur sacramenta. Licet autem presbyteris baptizatos tangere in pectore, sed non chrismate signare in fronte. Virtus autem sacramenti
Abbreviated transcription (Latin):
sapĩam. Ubi q̃r utrũ ita sit pat̾ sapi¬
encie ⁊ uirtutis sue. ut hac sap̃ia sapiẽᷤ
sit quã genuit. ⁊ hac uirtute potens:
quã genuit. s abfit ut ita sit.qr si ħ
est ibi eẽ. qd̃ saꝑe. non ꝑillam sap̃iam
quã genuit. sapiens ẽ pat̾. Alioquin
nõ ipsa. ab illaᷤ. s ipse ab illa ẽ.Si.n.
sap̃ia quã genuit cã est illi. ut sapi¬
ens sit: ⁊̃ ut sit: ipsa illi cã est. quo fĩ
nõ pot̾. nisi gignendo eũ aut faciẽdo.
S nec genitricẽ. nec ꝯditricẽ patris.
ullo modo quisquã dix̃it sap̃iam. Ad
ii. est insanius: Ergo pat̾ ipsa sapi¬
encia ẽ. qua sapiens ẽ. Filius uero

Expanded text:
iam. Ubi quaeritur utrum ita sit Pater Sapientiae et Virtutis suae, ut hac Sapientia sapiens sit quam genuit, et hac Virtute potens quam genuit. Sed absit ut ita sit, quia si hoc est ibi esse quod sapere, non per illam Sapientiam quam genuit sapiens dicitur Pater; alioquin non ipsa ab illo, sed ille ab ipsa est. Si enim Sapientia quam genuit causa est illi ut sapiens sit, etiam ut sit ipsa illi causa est; quod fieri non potest, nisi gignendo eum aut faciendo; sed nec genitricem, nec conditricem Patris ullo modo quisquam dixerit Sapientiam; quid enim est insanius? Ergo Pater ipsa Sapientia est qua sapiens est. Filiu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑsonarũ. ut aug̃ in eod̾ li. docet. Tãquã
sone: dicantur eẽ una eẽntia. siẽ ex eod̾
auro. si fierẽt tres statue: dic̃emus tres
statuas unum aur̃. non aut̃ sic t̾ntatẽ
.i. tres ꝑsonas. dm̃s unã eẽntiã. ⁊ unũ
đm. tamquã exuna mat̾ra. tria quedã
subsistant. Instatius .n. equalib plus au¬
ri est. tres sinił. quã singule. ⁊ minus au¬
ri ẽ. una: quã due. In illa u̾o eẽntia tri¬
nitatis. nullomͦ ita est. Non gͦ seđm ma¬

Expanded text:
. docet, tanquam ersonae dicantur esse una essentia; sicut ex eodem auro si fierent tres statuae, diceremus tres statuas unum aurum. Non autem sic Trinitatem in tres personas dicimus unam essentiam, et Deum unum, tanquam ex una materia tria quaedam subsistant. In statuis enim aequalibus, plus auri est tres simul quam singulae, et minus auri est una quam duae. In illa vero essentia Trinitatis nullo modo est ita. Non ergo se
Abbreviated transcription (Latin):
quoq addendũ est. ꝙ tres ꝑsonas nõ ia
homines eiusd̾ sexus. ⁊ eiusdẽ tẽꝑacioĩs
corꝑis. eiusdemq aĩ. unam eẽ naturam.
uł unius nature. Nam in his reb non
t̃m est unus hõ. quãtũ tres hoĩes simul.
⁊ plus aliquid s̃ homines duo. quã unꝰ
homo. sic̃ ⁊ instatius ẽẽ diximus. at in
do non ita ẽ. Non .ii. maior eẽntia ẽ pat̾
⁊ filius simul: quam solus pater. uł solꝰ
filius. s tres simł ille ꝑsone: equales s
singuł. Exp̃missis patet. ꝙ tres ꝑsone.

Expanded text:
quoque addendum est quod tres personas non ita homines ejusdem sexus, et ejusdem temperationis corporis, ejusdem animi, unam esse naturam vel unius naturae. Nam in his rebus non tantum est unus homo, quantum tres homines simul, et plus aliquid sunt homines duo quam unus homo, sicut in statuis esse diximus; at in Deo non est ita. Non enim major essentia est Pater et Filius simul quam solus Pater vel solus Filius, sed tres simul illae personae aequales sunt singulis. Ex praemissis patet quod tres personae
Abbreviated transcription (Latin):
electoꝵ nũs.i. nõ pot̾ augĩ ul minu.
Ad hoc aut̃ obiciunt quidã nitẽtes ꝓ¬
sic. Poss ds non apponere gr̃am quib
apponit. ⁊ posset subtrahe quib non
subtrahit. qd̾ si fieret: utiq dampnarẽ¬
tur. Possẽt gͦ dãpnari isti. qui t̃n falua

Expanded text:
minui. Ad hoc autem objiciunt quidam, nitentes psic: Posset Deus non apponere gratiam quibus apponit, et posset subtrahere quibus non subtrahit; quod si faceret, utique damnarentur; possent ergo damnari isti qui tamen salva