comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
guam suam. Beatus qui
tectus est a lugna nepͣ: qui
iui naciudiã illius non trã¬
siuit; et qui non attraxit
ingumi eius: et in uiuculis
illius nou est ligatus. In¬
guui euim illius inguni
ferreum est: Et uinculum
illius uinculium treum est
Mors illius mors nequissi¬
ma: et itilis potius infer
ꝙͣ illa. ꝑseuerantia illius
non ꝑmanebit: sed obtine¬
bit uias miustoꝵ. et inflã¬
ma sua nou comburet iu¬
stos. Qui reliuquũt deuin
incident in illam: et exarde¬
bit in illis. et non extingnẽ¬
tur: et imittetur in illos qͣi¬
leo: et quasi ꝑdus ledet ios.
Sepi auns tuas spinis; et
noli audie liuguani utꝙͣ.
et ori tuo facito ostia. et le¬
iuu et argentum tuũ con¬
fla; et ubis tuis facito sta¬
terami: it freues ori tuo rec
tes: Atteude ne forte labaris
in linigua: et cadas in con¬
spectu inimicoru insidi¬
autum tibi: et sit casus tu
tir age cum illo: ⁊ ĩ ontĩ tpre
inuenies quod tibi necessa¬
rium est. Multi quasi mmue¬
tionem estimaner̃t fenus.

Expanded text:
guam suam. Beatus qui tectus est a lingua nequam, et qui iracundiam illius non transivit, et qui non attraxit jugum ejus, et vinculis illius non est ligatus. Jugum enim illius jugum ferreum est, et vinculum illius vinculum aereum est. Mors illius mors nequissima, et utilis potius infernus quam illa. Perseverantia illius non permanebit, sed obtinebit vias injustorum, et in flamma sua non comburet justos. Qui derelinquunt Deum incident in illam, et exardescet in illis, et non exstinguetur, et immittetur in illos qleo et quasi pardus laedebit illos sepi aures tuas spinis et noli audire linguam nequam et ori tuo facito ostia et seum et argentum confla et verbis tuis facito stateram et frtos; et attende ne forte labaris in lingua, et cadas in conspectu inimicorum insidiantium tibi, et sit casus tuuter age cum illo; et in omni tempore invenies quod tibi necessarium est. Multi quasi inventionem aestimaverunt fenus,
Abbreviated transcription (Latin):
potatum. Equa uita homi¬
nib. uinum in sobrictate si
bibas illi d in oderãte: eris sõ¬
in iocunditate cieatum est.
non in ebrictãte: ab iuĩtio.
Exultatio aĩt et cordis: uinii

Expanded text:
t. aequa uita hominibus uinum non in ebrietate: si bibas illud moderate, ut sis soin iucunditate creatum est, non in ebrietate ab initio. exultatio animae et cordis uinum
Abbreviated transcription (Latin):
tus. Bimrn multum potã¬
tum: irritationem et naauii.
et minas multas facit. A¬
marctudo aĩe: uiiuiuii mul¬
tum potãtum. Eb riosita¬
tis aĩositas iuprudentis of¬
feusio: mirorans uirtutem

Expanded text:
t: « Vinum multum potatum irritationem, et iram, et ruinas multas facit. Amaritudo animae vinum multum potatum, ebrietatis animositas imprudentis offensio: minorans virtutem,
Abbreviated transcription (Latin):
presentes autẽ date sunt
ni fabricã nauiũ trirẽ miũ.¬
Misso autẽ in egiptũ a¬
pollonio menestei filio
propter primatos philo¬
metoris regis: cumt cogno¬
uisset antiechus alienũ
se a negotus regni effectũ:
ꝓpriis u̾tilitatibus consu

Expanded text:
praesentes autem datae sunt praesentes autem datae sunt in fabricam navium triremimisso autem in Aegypto Apollonio Mnesthei filio propter primatus Filometoris regis cum cognovisset Antiochus alienum se a negotiis regni effectum propriis utilitatibus consu
Abbreviated transcription (Latin):
dotes iami non circa alta¬
ns officia deditiessent: sed
contempto templo et sacri¬
ficiis negleitis: festinarĩt
participes fieri palestre. et
prebitionis eius iniuste:
et in exercitiis disci. Et pa¬
trios quidẽ honores pro¬
nichilo habentes. grecas
glorias optimas arbitra¬
bantur: quaꝵ gratia peri¬
culosos eos contentio ha¬
bebat: et eoꝵ institutae¬
mulabantur. Ac ꝑ omĩa
his similes esse cupiebãt.
ques hostes et pemptores
habuerant. In leges cũi
diuinas impie agere im¬
pune non cedit: sed hec se¬
quens tempus declarabit
nm aũt quinquenna¬
lis agon tyro celebrarct.
et rex presens esset: misit
iason facuiorosus ab rhe¬
rosolims uiros pctõres
portãtes argenti dragnias
trecentas in sacrificiis her¬
culis: quas etiã postulane¬
rũt hi qui asportauerãt
ne in sacrificiis cregarẽtur:
quia nõ oporteret. sed in
alios sumptus eas depu¬
tari. S hec oblata sunt
quidẽ ab eo qui miserat
in sacrificiũ herculis: ꝓpt̾

Expanded text:
dotes iam non circa altadotes iam non circa altaris officia dediti essent sed contempto templo et sacrificiis neglectis festinarent participes fieri palestrae et praebitionis eius iniustae et in exercitiis disci et patrios quidem honores nihil habentes graecas glorias optimas arbitrabantur quarum gratia periculosa eos contentio habebat et eorum instituta aemulabantur ac per omnia his consimiles esse cupiebant quos hostes et peremptores habuerant in leges enim divinas impie agere inpune non cedit sed haec sequens tempus declaravit cum autem quinquennalis agon Tyro celebraretur et rex praesens esset misit Iason facinorosus ab Hierosolymis viros peccatores portantes argenti didragmas trecentas in sacrificiis Herculis quas postulaverunt hii qui adportaverant ne in sacrificiis erogarentur quia non oporteret sed in alios sumptus eas deputari sed haec oblata sunt quidem ab eo qui miserat in sacrificium Herculis propter
Abbreviated transcription (Latin):
talenta sexaginta. et trect̃¬
ta. et ox redditib aliis ta¬
leuta octoginta. Suꝑ hec
promittebat et alia centũ
quinquagĩta: si potestati
cius concederctur gymna¬
sium et ephebeiani sibi cõ¬
stitucre: et eos qui in ihero¬
solimis erant antiochenos
scribere. Quod cũ rex annuis¬
set. et obtinusset pͥncipatũ:
statim ad gentilen ritum
contribules suos trausfer¬
re cepit. et amotis his que
humianitatis causa indeis
a regibus fuerant consti¬
tuta per iohẽm patrẽ eupo¬
lemt qui apud romanos
de amicitia et societate func¬
tus est legatione legitima:
ciniũ iura destitueus. praua
instituta santiebat. Etem̃
ausus est sub ipsa arce gyn¬
nasiũ constituere: et opti¬
mos quosq ephebrioꝵ in
lupanarib ponere. E rat
autẽ hoc nõ mitiũ. s incre¬
mcutũ quoddam. et pro¬
fectus gentilis et alienige¬
ne conuersationis: propt̃
impii et nou sacerdotis
lasonis nefariũ et in au-¬
ditum scelus: ita ut sacer¬

Expanded text:
talenta sexaginta et trecentalenta sexaginta et trecenta et ex reditibus aliis talenta octoginta super haec promittebat et alia centum quinquaginta si potestati eius concederetur gymnasium et ephoebian sibi constituere et eos qui in Hierosolymis erant Antiochenos scribere quod cum rex agnovisset et obtinuisset principatum statim ad gentilem ritum contribules suos transferre coepit et amotis his quae humanitatis causa Iudaeis a regibus fuerant constituta per Iohannem patrem Eupolemi qui apud Romanos de amicitia et societate functus est legationem legitimam civium iura destituens prava instituta sancibat etenim ausus est sub ipsa arce gymnasium constituere et optimos quosque ephoeborum in lupanaribus ponere erat autem hoc non initium sed incrementum quoddam et profectus gentilis et alienigenae conversationis propter impii et non sacerdotis Iasonis nefarium et inauditum scelus ita ut sacer
Abbreviated transcription (Latin):
stõdia: ita se res habet.
predictus. pecuniarũ
et patrie delator: male lo¬
quebatur de onia: tanqͣ
ipse cliodoꝵ instigasset ad
hec: et ipse fuisset nccutor
maloꝵ: prouisoren q
ciuitatis ac defeusorem
gentis sũe: et cmulatorẽ
legis dei. audebat insidia¬
toren regni dicere. S cũ
inimicitie in tantũ prece¬
derent. ut etiã per quos¬
dam symonis uecessarios
homicidia fierent: consi¬
derans onias periculũ cõ¬
tentionis. et appolloniũ
insanire: ut pote ducem
celessyrie et fenĩcis: ad au¬
gendã malitiã symonis
ad regeni se contulit. nõ
ut ciuium accusator: sed
cõmunẽ utilitatẽ apud
semct ip̃m uniuerse mul¬
titudins considerans. Ui¬
debat cuim sine regali ꝓ¬
nidentia impossibile essi
finem reb dari: nec sy¬
monẽposse cessare a stulti¬
tia sua. Sed post selenci
unxcessum. cũ susccpisset
regnũ cius antiochus qͥ
nobilis appellabatur: am¬
biebat iason frater ouie
sũmum sacerdotiũ adito
rege. ꝓmittens et argenti

Expanded text:
stodia ita se res habet praedictus pecuniarum et patriae delator male loquebatur de Onia tamquam ipse Heliodorum instigasset ad haec et ipse fuisset incentor malorum provisoremque civitatis ac defensorem gentis suae et aemulatorem legis Dei audebat insidiatorem regni dicere sed cum inimicitiae in tantum procederent ut etiam per quosdam Simonis necessarios homicidia fierent considerans Onias periculum contentionis et Apollonium insanire utpote ducem Coelesyriae et Foenicis ad augendam malitiam Simonis ad regem se contulit non ut civium accusator sed communem utilitatem apud semet ipsum universae multitudinis considerans videbat enim sine regali providentia inpossibile esse pacem rebus dari nec Simonem posse cessare ab stultitia sua sed post Seleuci vitae excessum cum suscepisset regnum Antiochus qui Nobilis appellabatur ambiebat Iason frater Oniae summum sacerdotium adito rege promittens ei argenti
Abbreviated transcription (Latin):
te possessa: ego quoq ĩ his
finẽ faciã sermoĩs. Et si
quidẽ bene et ut hystorie
competit: hoc et ip̃e uelĩ

Expanded text:
 possessa. Ego quoque in his finem faciam sermonis. Etsi quidem bene, et ut historiae competit hoc, et ipse veli
Abbreviated transcription (Latin):
ti concupiscentia postulaut¬
runt escas epulatiõnis. Iu
allcationt cnim desidis ascẽ¬
dit illis de mari ortygouittra.
it uexationes pacatorib suꝑ¬
ucucrũt: nõ siue illis que ante
facta erant argumieitis
patz chantur: scoũt suas ne¬
quitias. Eteuim detestabi¬
lior tui in hospitalitatem i¬
stitueuut. Alii quide ignora¬
tes non retipiclant aducias:
uitictem accipicbant. Et non
solun hec. sed et alius quidẽ
ttui cum letitia receperũt hos
qui cildem usi crant ĩstitutis.
scuissimis afflxtrũt dolorib.
puissi sunt aũt cecitate: sicut
illi iu foribz iusti. cum subita¬
ntis sooꝑti eẽnt tenebris:
unusquisq ostii sui trausi¬
nuui querebat. In se ente
clementa dum conictũtur.
sicut in organo qualitatis
lonns ĩnuitatur: et onña
sinmi sonũ custodiunt. Du¬
de et estimari ex ip̃o certo uisu¬
potest agrestia euimi in aqua¬
tica comũtebantur: et querũ¬
q trant uatantia iu t̾raui
transibant, Ignis in aqua
ualebat supra suant uirtutẽ

Expanded text:
ti concupiscentia postulaverunt escam epulationis in adlocutione enim desiderii ascendit illis de mari ortygometra et vexationes peccatoribus supervenerunt non sine illis quae ante facta erant argumentis patiebantur secundum suas nequitias etenim detestabiliorem inhospitalitatem instituerunt alii quidem ignotos non recipiebant advenas vitutem redigebant. Et non solum haec, sed et alius quidam tem cum laetitia receperunt hos qui eisdem usi erant justitiis, saevissimis adflixerunt doloribus percussi sunt autem caecitate sicut illi in foribus iusti cum subitaneis cooperti essent tenebris unusquisque ostii sui transitum quaerebat in se enim elementa dum convertuntur sicut in organo qualitatis sonus inmutatur et omnia suum sonum custodiunt unde est aestimare et ex ipso certo visu agrestia enim in aquatica convertebantur et quaecumque erant natantia in terram transiebant ignis in aqua valebat supra suam virtutem
Abbreviated transcription (Latin):
castra eoꝵ obumbrabat: et
ex a qua que aute erat. ttrra
arida appamit: et in mari
mbro uia sine impeduncu¬
to: et campus germuinans
deprofundo niinio ꝑ qutni
ourĩs natio trausiuit que
tegebatur tua manu: uidẽ¬

Expanded text:
castra eorum obumbrabat, et ex aqua, quae ante erat, terra arida apparuit, et in mari Rubro via sine impedimento, et campus germinans de profundo nimio: per quem omnis natio transivit, quae tegebatur tua manu. Om
Abbreviated transcription (Latin):
libãsti illos. memiores cuint
erant adhuc eoꝵ que ĩ ĩ cola¬
tu illoꝵ fc̃a fu̾ant qũ eadino¬
dum ꝓ natione aĩaliitm edu¬
xit terra muscas: et ꝓ piscibz
cructauit fluus. multitu¬

Expanded text:
Memores enim erant adhuc eorum quae incolatu illorum facta fuerant, quemadmodum pro natione animalium eduxit terra muscas, et pro piscibus eructavit fluvius multitu
Abbreviated transcription (Latin):
poterunt. Recede ergo¬
paululũ ab eo ut quiẽ¬
scat donec optata ueĩat:
et qͣi merceunarii dies ẽiꝰ
signum habet speni.
Si precisum fuerit rur¬
sum uirẽscit: et rami crꝰ
pululant. Si senuerit
in terra radix cius et in
puluere mortuus fuerit
trucus illius: ad odorẽ
aque geriminãbit: et fa¬
uet comam qͣi cũ pͥmũ
plantatũ est. Homo u̾o
cum mortuus fucrit et
nudatus atq consũptꝰ
ubi queso est: Quomõ
si recedant aque de mari.
et fluuius uacuefactus
arcscat: sic hono cum
dormierit nõ resurget᷑ do¬
nec atteratur celum nõ

Expanded text:
erunt recede paululum ab eo ut quiescat donec optata veniat sicut mercennarii dies eius lignum habet spem si praecisum fuerit rursum virescit et rami eius pullulant si senuerit in terra radix eius et in pulvere emortuus fuerit truncus illius ad odorem aquae germinabit et faciet comam quasi cum primum plantatum est homo vero cum mortuus fuerit et nudatus atque consumptus ubi quaeso est quomodo si recedant aquae de mari et fluvius vacuefactus arescat sic homo cum dormierit non resurget donec adteratur caelum non
Abbreviated transcription (Latin):
str. sed parce peccatis mcis
Signasti quasi in sac¬
culo delicta mẽa: s cura¬
sti iniquitatẽ meam.
Mons cadeus defluit:
et saxum transfertur de
loco suo. Lapides excauãt
aque: et alluuione pau¬
latim terra consimtur.
Et homines ergo similit
perdes: Roborasti eum
paululum: ut in pecpetu¬
uni ꝑtransiret. Iminu
At tamẽ caro cius dum

Expanded text:
s  Al parce peccatis meis. Signasti quasi in sacculo delicta mea, sed curasti iniquitatem meam. Mons cadens defluit, et saxum transfertur de loco suo. Lapides excavant aquae, et alluvione paulatim terra consumitur: et hominem ergo similiter perdes. Roborasti eum paululum ut in perpetuum transiret: immutaAttamen caro ejus dum
Abbreviated transcription (Latin):
uos estis soli hominlcs: et
uobiscũ morabitur sapi¬
eñtia: Et michi est cor si¬
cut et uobis: nec infcrior
uestri sum. Quis cnim
hec que nostis ignorat:
Qui deridetur abꝰ amico
suo sicut ego: inuocabit
dcum: et ex̾audiet cum.¬

Expanded text:
vos estis soli homines, et vobiscum morietur sapientia: Et mihi est cor, sicut et vobis, nec inferior vestri sum: quis enim haec, quae nostis, ignorat? Qui deridetur ab amico suo sicut ego, invocabit Deum et exaudiet
Abbreviated transcription (Latin):
Nun quid faciẽ cins ac¬
cipitis: et prodeo indi¬
sarc ntimimi: Aut pla¬
cebit ci quem celare n¬
chil potest: aut decipiet
ut homo urĩs frandulẽ¬
tiis: Ipse uos arguet:
qm̃ in abscondito fa¬
ciem cius accipitis. Sta
tu ut se cõmouerit tur¬
babit uos: et terror cius
irruet super uos. Qemo¬
ria uestra comparabitur
cineri: et redigentur in
lutũ ceruices uestre. Ta¬
cete paulisprut loquar:
meã porto in manib
nicis: Etiam si occid̾it
Neq euimi ueniet in cõ¬
spectu eius omns ypõ¬
cta. Audite sermouẽ
meĩ: et enigniata perci¬
pite auribz uestris.. Si
fuero iudicatus. scio quod
iustus inueniar. Quis ẽ
sumor: Duo tantũ ne fa¬
cias michi: et tunc a facie
tua non abscondar. Na¬
nũ tuam longe fac ame.
et formido tua nõ me ter¬
reat. ¶oca me it respou¬

Expanded text:
numquid faciem eius acnumquid faciem eius accipitis et pro Deo iudicare nitimini aut placebit ei quem celare nihil potest aut decipietur ut homo vestris fraudulentiis ipse vos arguet quoniam in abscondito facietim ut se commoverit, turbabit vos, et terror ejus irruet super vos. Memoria vestra comparabitur cineri, et redigentur in lutum cervices vestrae. Tacete paulisper, ut loquar qmeam porto in manibus meis? Etiam si occiderit non enim veniet in conspectu ejus omnis hypocrita. Audite sermonem meum, et aenigmata percipite auribus vestris. Si fuero judicatus. scio quod justus inveniar. Quis estsumor? Duo tantum ne facias mihi, et tunc a facie tua non abscondar: Manum tuam longe fac a me, et formido tua non me terreat. Voca me, e
Abbreviated transcription (Latin):
supplantat. cõmutans
labiũ ueraciũ: et doctrinã
senum auferens. Effiui¬
dit despectionẽ suꝑ prin¬
cipes: et eos qui oppressi
crant releuans. Qui re¬
uelat profunda de tẽne¬
bris: et producit in lucẽ
umbrã mortis. Qui mł¬
tiplicat gentes et disper¬
dit c̾as: et subucrsas ĩ
integrũ restituet. Qui
ĩnuitat cor principum
populi teͬrre: et decipit
cos ut frustra incedant
ꝑ inuium. Palpabunt uasi
in tenebris et nõ ĩ lũce.
et errare cos faciet quasi
cce omnia hec uidit .h.¬
oculus nicus: et au¬
diuit auris mc̃a: et in¬
tellexi singula. Scd̃m
sciam uestras et cgo
noui: nec infcrior uestri
sum. S tamcu ad oĩ¬
potentẽ loquar: et dis¬
putart cũ deo cupio᷑: pͥus
uos ostendens fabricato¬
res m̃dacii: et cultores
utinã taccrctis: ut pu¬
taremimi esse sapientes
Audite ergo correptiões
nic̃as: et uidiciũ labio¬
rum meorum attendite.
Nunquid deus indiget
uestro mendãcio: ut ꝓ
illo loquanuim dolos:

Expanded text:
supplantat: Commutans supplantat: Commutans labium veracium, et doctrinam senum auferens, Effundit despectionem super principes, eos, qui oppressi fuerant, relevans. Qui revelat profunda de tebris et producit in lucem umbram mortis qui multiplicat gentes et perdet eas et subversas in integrum restituet qui inmutat cor principum populi terrae et decipit eos ut frustra incedant per invium palpabunt quasi in tenebris et non in luce et errare eos faciet quasi cce omnia et vidit oculus meus et audivit auris mea et intellexi singula secundum scientiam vestram et ego novi nec inferior vestri sum sed tamen ad Omnipotentem loquar et disputare cum Deo cupio prius vos ostendens fabricatores mendacii et cultores utinam taceretis ut putaremini esse sapientes audite ergo correptiones meas et iudicium labiorum meorum adtendite numquid Deus indiget vestro mendacio ut pro illo loquamini dolos
Abbreviated transcription (Latin):
statiitũ. . abudãt tab̃¬
nacula predonum: t au¬
dacter prouocant deum
cũ ip̃e dederit omĩa ĩ ma¬
nib coꝵ. Nimirũ inter¬
roga nimenta et doccb̃t
tẽ: et uolatilia celi. et in¬
dicabunt tibi:
Loquere terrt: et respon¬
debit tibi: et uarrabunt
pisces maris. Quis iguo¬
rat quod omĩa hec manꝰ
domini fecerit: ĩ cuiꝰ manu
aninia om̃is uiuentiᷤ.
nunis: Nonne auris u̾¬
ba diiuidicat: et fauces
comedentis sa poren: In
antiquis ẽ sapientia: et
in multo tempore prudẽ¬
tia. Apud ip̃m est sapiẽ¬
tia et fortitudo. ip̃e habxt
consiliũ et intelligentiã.
Si destruxerit nemo est
qui edificct: et si incluse¬
apenat. Si continucrit
aquas omnia siccabut:
et si cmuiserit cas subuer¬
tent terrã. Apud ipsum
fortitudo et sapientia. ip̃e
nouit et decipientẽ: et cũ
qui decipitur. Adducit
consiliarios in siultum
finc. et iudices ĩ stuporẽ.
Baltrum regum dissol¬
uit: et precingit func re¬
nes coꝵ. Ducit sacerdotes
inglorios: et optimates

Expanded text:
stitutum. Abundant tabernacula praedonum, et audacter provocant Deum, cum ipse dederit omnia in manibus eorum. Nimirum interroga jumenta, et docebunt te: et volatilia coeli, et indicabunt tibi. Loquere terrae, et respondebit tibi; et narrabunt pisces maris. Quis ignorat quod omnia haec manus Domini fecerit? In cujus manu anima omnis viventis, inis. Nonne auris verba dijudicat, et fauces comedentis, saporem? In antiquis est sapientia, et in multo tempore prudentia. Apud ipsum est sapientia et fortitudo, ipse habet consilium et intelligentiam. Si destruxerit, nemo est qui aedificet: et si incluseaperiat. Si continuerit aquas, omnia siccabuntur: et si emiserit eas, subvertent terram. Apud ipsum est fortitudo et sapientia h. lex: ipse novit et decipientem, et eum qui decipitur. Adducit consiliarios in stultum finem, et judices in stuporem. Balteum regum dissolvit, et praecingit fune renes eorum. Ducit sacerdotes inglorios, et optimates
Abbreviated transcription (Latin):
leris a te: et nou manse¬
rit in tabetiaculo tuo
imustitia. tunc leuare
poteris faciẽ tuã absq
macula: et cris stabilis
et non tinicbis. Miscrie
quoq obliuisccris: et qiͣ
aquar que pretericrint
rccordaberis: et qiͣ mcri¬
dianus fulgor consurg
tibi ad uespecam: et cumi
te consumptũ putai̾s
orieris ut lucifer: et habe¬
bis fiduciã proposita ti¬
bi spe: et defessus securus
dormics. Rcquiesces et ñ
crit qui te oxterreat: et de¬
precabũtur faciẽ tuam¬
plurimi. Oculi aũt mi¬
pioꝵ deficient: et offugi¬
um peribit ab eis: et sp̃es
cor abominanio anime¬

Expanded text:
leris a te, et non manseleris a te, et non manserit in tabernaculo tuo injustitia: Tunc levare poteris faciem tuam absque macula, et eris stabilis et non timebis. Miseriae quoque oblivisceris, et quasi aquarum, quae praeterierunt, recordaberis. Et quasi meridianus fulgor consurget tibi ad vesperam, et cum te consumptum putaveris, orieris ut Lucifer. Et habebis fiduciam proposita tibi spe, et defossus securus dormiens requiesces. Et non erit, qui te exterreat, et precabuntur faciem tuam quamplurimi. Oculi autem impiorum deficient, et effugium peribit ab eis, et spes eorum abominatio anim
Abbreviated transcription (Latin):
Nespondens aũt sophar
naamathites: dixit. Nũ¬
quid qui multa loquit̾
nou audiet: aut uir u̾¬
bosus iustificabitur :
Tibi soli tacebunt ho¬
mines: et cum ceteros
irriseris a nullo confu¬
taberis: Dixisti cuim.
Purus est sermio meus.
ret labia sua t. ut ostẽ¬
deret tibi secreta scientie¬
sue et quod multiplex
esset lex cͥuis: et intelli¬
geres quod multo m¬
nora exigaris ab co ꝙͣ
meretur iniquitas t̾ua¬
forsitan uestigia dei cõ¬
prchendes: et usqz ad per¬
fectum ommipotentem
reperies: E xcelsior celo ẽ.
et quid facies: Profun¬
dior inferuo: et unde co¬
guosces: longior terra
ncusura cius: et latior
mari. Si subuertecit oĩa
uel ĩ unum coartancrit:
quis contradicet ti: Ipse
cuiut nouit hominum
uanitatẽ: et uidc̃s iniqͥ¬
tatem nõne considerat:
Dir uanus in suꝑbiã
crigitur: et tan. ꝙͣ pullu
onagri se liberũ natum¬
eile putat. Tu autẽ fir¬
masti cor tiui: et expan¬
disti ad cum manus tũ¬
as. Si miquitatẽ que
est in manu tua abstu¬

Expanded text:
 Sophar Naamathites, dixit: Numquid qui multa loquitur, non exaudiet, aut vir verbosus justificabitur? Tibi soli tacebunt homines? et cum caeteros irriseris, a nullo confutaberis? Dixisti enim: Purus est sermo meus, ret labia sua tibi, ut ostenderet tibi secreta sapientiae, et quod multiplex esset lex ejus! Et intelligeres quod multo minora exigaris a Deo, quam mereretur iniquitas tuaForsitan vestigia Dei comprehendes, et usque ad perfectum omniprepperies excelsior caelo est et quid facies profundior inferno et unde cognosces longior terrae mensura eius et latior mari si subverterit omnia vel in unum coartaverit quis contradicet ei ipse enim novit hominum vanitatem et videns iniquitatem nonne consideVir vanus in superbiam erigitur, et tamquam pullum onagri se liberum natum putat. Tu autem firmasti cor tuum, et expandisti ad eum manus tuas. Si iniquitatem, quae est in manu tua, abstu
Abbreviated transcription (Latin):
pegisti mẽ. Uitam et mi¬
sericordiani tribuisti in
t uisitatio tua custodunt
sp̃m meũ. Licet hec celes
in corde tuo: tamen scio
quia uiuersoꝵ meni¬
ueris. S i peccaui et ad
horani pepercisti michi:
cur ab iniquitate mea
mundũ me esse non pã¬
teris: Et si impius fuero:
ue michi ẽ. Et si iustus:
nõ leuabo caput satura¬
tus afflictione et mise¬
ria: et ꝓpter suꝑbiã quasi
leenam capies me. Rcũ¬
susq mirabiliter me cru¬
cias: instauras testes tuos
contra me. et multipli¬
sas iram tuã aduersum
mẽ: et pene militant in
.me. Quare de uulua cdu¬
risti me. qui utinã con¬
sũptus essem᷑. ue oculus
me uideret: Fuissẽ quasi
non esseurde utero trans

Expanded text:
e. Vitam et misericordiam tribuisti mihi, et visitatio tua custodivit spiritum meum. Licet haec celes in corde tuo, tamen scio, quia universorum memineris. Si peccavi, et ad horam pepercisti mihi, cur ab iniquitate mea mundum me esse non pateris? Et si impius fuero, vae mihi est: et si justus, non levabo caput, saturatus afflictione et miseria. Et propter superbiam quasi leaenam capies me; reversusque mirabiliter me crucias, et instauras testes meos contra me. Et multiplicas iram tuam adversum me, et poenae militant in me. Quare de vulva eduxisti me? Qui utinam consumptus essem, ne oculus me videret. Fuissem quasi non ess
Abbreviated transcription (Latin):
ciu et equitãtemr: it om̃ez
semit. aui bonã: Si ĩtrau̾it
sapientia cor tuumu. et scĩa
aninie tut placuent: consi¬
lium custodiet te. et pruden¬
tia semabit te. ut eniars
de uia mala. Et ab homĩe
qui ꝑusa lequitur: Qui
rlinquiuit ittr rectum: et
ambulant ꝑ uias teuebrõ¬
sas: Cui litantur cũ ma¬
le fecerint: et exultant in
rebz pessinus: Quoꝵ uie

Expanded text:
em semitam bonam. si intrauerit sapientia cor tuum et scientia animae tuae placuerit, consilium custodiet te et prudentia seruabit te, ut eruaris de uia mala et ab homine qui peruersa loquitur, qui relinquunt iter rectum et ambulant per uias tenebrosas, qui laetantur, cum malefecerint, et exultant in rebus pessimis, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc innocabunt me et ũ
exandiam: mant consur¬
gent et nou inuement me:
eo huod exosam hahuennt
discipluuã et timnorem dũ
non susceꝑuit: nec acquie¬
uerent consilio meo: et det¬
uerint uniuse correptiom
nies. Correedent gͦ fiuictus
uie siie: suisq consiliis situ¬
rabintur. Auersio parilo¬
rumi interficiet eos: et ꝓspi¬
tas stultoꝵ ꝑdet illos. Qui
autem me audierit ab soz
terrort quiescitꝰ et abuuidã¬
tia ꝑfiuetur: maloꝵ tuno¬

Expanded text:
Tunc inuocabunt me et non exaudiam: mane consurgent et non inuenient me: eo quod exosam habuerint disciplinam et timorem domini non susceperint nec adquieuerint consilio meo et detraxerint uniuersae correptioni meae. comedent igitur fructus uiae suae suisque consiliis saturabuntur. auersio paruulorum interficiet eos et prosperitas stultorum perdet illos. qui autem me audierit, absque terrore quiescet et abundantia perfruetur malorum timo
Abbreviated transcription (Latin):
umibus a niuentute sua.
sit uobis princeps miłitie:
et res adducctis ad uos õs
factores legis: et uindicate
uindictamĩ populi uestri:¬
it retribuite retributionẽ
gentib. et intendite in p̃¬
ceptũ legis. Et benedixit
ios ⁊ appõsitus est ad prẽs
suos: et defunctus ẽ cente¬
simo et quadragesimo e
sexto anno: et sc̃pultus ẽ
a filiis suis in sepulcris pa¬
trum suoꝵ ni modiu: et
plauxcrũt euni om̃is isrł̃
planctu magno. C¬
t surrexit iudas qui
uocabatur machabeꝰ
filius cius pro eo: et adiu¬
uabant cumi om̃s fratres
cius: et unuersi qui se cõ¬
imuxtrant patri eius: et
preliabãtur preliũ isracl
cum letitia. Et dilatauit
gloriani populo suo: et
induit se loricani sicut
gigas: et succiuxit se arma
bessica sua in preliis: et ꝓ¬

Expanded text:
uiribus a iuuentute sua uiribus a iuuentute sua sit uobis principalis militiae, et adducetis ad uos omnes factores legis et uindicate uindictam populi uestret retribuite retributionem gentibus et intendite in praeceptum legis et benedixit eos et adpositus est ad patres suos et defunctus est centesimo et quadragesimo et sexto anno et sepultus est a filiis suis in sepulchris patrum suorum in Modin et planxerunt eum omnis Israhel planctu magno et surrexiuocabatur Machabaeus filius eius pro eo. et adiuuabant eum omnes fratres eius et uniuersi qui se coniunxerant patri eius; et proeliabatur proelium Israel cum laetitia. et dilatauit gloriam poinduit se lorica sicut gigas, et succinxit vasa bellica sua, et praelia
Abbreviated transcription (Latin):
tatũ ẽ ci ad iustitiã: Ioseph
n tempore angustie sue
custediit mandatũ: et
factus est dominus egip¬
ti ꝓhinees pater noster ze
landoz clum dei: accepit
testanicutũ saccrdotii ct̾m.
factus ẽ dux isil. Caleph
dimi testificatur in eclesia:
accipit hereditatẽ. Dauid
nn sua miscricordia: conse¬
cutus est sedem regni ĩ scl̃a.
Lxhas dum zclat ÷clum
legis: receptus ẽ in cclum.
Ananias. azarias. misacl
tredentes: liberati sunt de
flanmna. Damel in sua
simplicitãte: liberatus est
de ore leonũ. Et ita cogita¬
te per gencrationẽ et gẽne¬
rationẽ: quia omnes qui
sperant in cum nõ infir¬
mantur: et a uerbis uiri¬
pct̃oris nc tumueritis: qͥa
gloria cius stertus et uer¬
mis est. Hodie extollitur:
et cras nõ inuenicturꝰ qͥa
conuersus est in terram
sũam: et cogitatio eius pe¬
riit. ¶os crgo filii cõtor¬
tamni. et uiriliter agitt
nosi eritis. Et ecce symon
frater uester scio quod ui
consilii est: ipsumi audite¬
Et nidas machabeus fortis

Expanded text:
 ei ad justitiam? Joseph in tempore angustiae suae custodivit mandatum, et factus est dominus Aegypti. Phinees pater noster in zelando zelum accepit testamentum sacerdotii aeterni. factus est dux in Israel. Chaleb dum testificatur in ecclesia accepit hereditatem David in sua misericordia consecutus est sedem regni in saecula Helias dum zelat zelum legis receptus est in caelum Ananias Azarias Misahel credentes liberati sunt de flamma Danihel in sua simplicitate liberatus est de ore leonum et ita cogitate per generationem et generationem quia omnes qui sperant in eum non infirmantur et a peccatoris ne timueritis, quia gloria eius stercus et uermis est hodie extollitur et cras non invenietur quia conversus est in terram suam et cogitatio eius periet vos ergo filii confortamini et viriliter agite riosi eritis. et ecce Symeon frater uester, scio quod uir consilii est; illum auditet ludas Machabaeus fortis
Abbreviated transcription (Latin):
suo: hoc est domun dei. Nõ
emmi satis recordabitur die¬
nun uite sue: eo quod deus
occupet delicyis cor eius

Expanded text:
suo: hoc est donum Dei. Non enim satis recordabitur dierum vitae suae, eo quod Deus occupet deliciis cor ejus
Abbreviated transcription (Latin):
liodoro cpisco¬
mus presbis
in donimo salutem. Ni¬
rari nou desuo: eractio¬
nis nr̃e iustantiã. En¬
gitis enim: ut librimi
taldeo sermone couscrip¬
tum: ad latinum stilum
trabani: Librum utiq to¬
bie: quem hebrei de cata¬
logo diuinaꝵ scripturaꝵ
secantes: his que agiog¬
pha memorant manci¬
parunt : Feci satis desidio
uestro: non tamen nco
studio. Argumt cuim
nos hebrcoꝵ studia: et mi¬
putant nobis contra su¬
nui cãnonem: latinus
aurib ista transferre. S
nielius esse iudicans. pha¬
nscoꝵ displicerc indicio
t episcopoꝵ iussionib
descruire. institi ut potui.
Et quia uicina ẽ caldeoꝵ
lingua sermoni hebraico.
utriusq lingue pcritissi¬
mũ loquacem reperiens.
unius dici laborem arrĩ¬
pui. Et quicquid ille mͥ
hebraicis uerbis exprossit.
boc ego accito notario ser¬
monibz latiuis exposui.
Orationib uestris mer¬
cedem huius operis com¬
pensaboͬ cum gratũ uob̃
didiccro. me quod estis
iubere dignati: cõplesse.

Expanded text:
iscomus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico: utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero me, quod jubere estis dignati, complesse.
Abbreviated transcription (Latin):
ecus fercrat ꝓpter blaphe¬
miam suã: et iratus mł¬
tos occideret ex filiis istad.
tobias sepclicbat corpora
eorum. At ubi nũtiatũ
est regi iussit cum occidi.
et tusit omnẽ substantiã
cius. Cobias uero cumfi¬
lio suo et cumi uror e fu gils
iudus latuit: quia mul¬
ti diligebant cumi. Post
dies uero quadraginta
quiq occiderũt regeni fi¬
in ipsius: et reucrsus est
tobias in domũ siiant:
om̃is q facultas cius re¬
stituta est ci. Cpłm .ii.
ost hec uero cum esset
dies festus domiur:
e tactum esset praudium
bonuni in domũ tobie:
dicit filio suo. Uide ⁊ ad¬
duc aliquos de tribu nr̃a.
tinicutes deum: ut cpulc̃¬
tr nobiscũ. Cmq abis¬
sit: reucrsus nuntiauit ei
unũ exfilus isracl ingu¬
latuni iacere in platẽa.
Statimq eciliens. de ac¬
cubitu suoͥ relinquens
prandumi. iciunus per¬
uenit ad corpus. Collẽs¬
q illud portanit ad do

Expanded text:
us propter blasphemiam suam, et iratus multos occideret ex filiis Israel, Tobias sepeliebat corpora eorum. At ubi nuntiatum est regi, jussit eum occidi, et tulit omnem substantiam ejus. Tobias vero cum filio suo et cum uxore fugiens, nudus latuit, quia multi diligebant eum. Post dies vero quadraginta quinque occiderunt regem filii ipsius, et reversus est Tobias in domum suam, omnisque facultas ejus restituta est ei.  Cap. II. Post haec vero, cum esset dies festus Domini, et factum esset prandium bonum in domo Tobiae, dixit filio suo: Vade, et adduc aliquos de tribu nostra, timentes Deum, ut epulentur nobiscum. Cumque abiisset reversus nuntiavit ei, unum ex filiis Israel jugulatum jacere in platea. Statimque exsiliens de accubitu suo, relinquens prandium, jejunus pervenit ad corpus: tollensque illud
Abbreviated transcription (Latin):
dum crariũ: ctiã hic statĩ
aduc̃inẽs: flagellatus et
repulsus utiq esset ab
audacia. Derũ nõ propt
locũ gentẽ: sed ꝓpt̾ gentẽ
locuñ dñs elegit. Ideoq¬
et ipse locus particeps frũs
est populi maloꝵ: postea
aũt fiet socius bonoꝵ. Et
qui derelictus in ira dei oĩ

Expanded text:
dum aerarium etiam hic statim dum aerarium etiam hic statim adveniens flagellatus et repulsus utique fuisset ab audacia verum non propter locum gentem sed propter gentem locum Dominus elegit ideoqet ipse locus particeps factus est populi malorum postea autem fiet socius et bonorum et qui derelictus in ira Dei o
Abbreviated transcription (Latin):
turos iudeos. Et ob hoc
profectus ex egipto: effe¬
ratis animis ciuitatem
quidẽ armus cẽpit. Iussit
aũt militib occidẽre: nec
parçere occursãtib: et ꝑ
domos ascendentes trũ¬
cidare: fiebant crgo cedes
iuenũ ac semoꝵ mu¬
licrũ et natoꝵ exfiniuia:
uirginũq et ꝑmilorũ
neces. Erant aũt triduo
toto octoginta milia in¬
terfc̃cti: quadragĩta mi¬
fecerũt: ausus est intrare
templũ: uniu̾se terre sanctius
menelao ductore: qui le¬
gũ et patrie proditor fuit
Etscelestis manib sumẽs
sc̃a uãsaͥ que ab aliis re¬
gib et ciuitatib erant
posita ad ornatũ loci et
glĩam: contrectabat in¬
digne et cotamĩabat.
Eta alienatus mente
antiochꝰ: nõ cõsiderabat
qd̃ propt ꝑcta habitan¬
tium ciuitatẽ modicũ
dũs fuerat iratus. Pro¬
pter qd̃ et accidit cicca lo¬
cũ despẽctio. Alioquin nͥ
contigisset eos multis
pctĩs obuolutos: sicut
heliodorus qͥ missus est
a seleuco rege. ad spoliã¬

Expanded text:
turos Iudaeos et ob hoc turos Iudaeos et ob hoc profectus ex Aegypto efferatis animis civitatem quidem armis cepit iussit autem militibus interficere nec parcere occursantibus et per domos ascendentes trucidare fiebant ergo caedes iuvenum ac seniorum mulierum et natorum exterminia virginumque et parvulorum neces erant autinta milia interfecti quadraginta mificiunt ausus est intrare templum universa terra sanctius Menelao ductore qui legum et patriae fuit proditor et scelestis manibus sumens sancta vasa quae ab aliis regibus et civitatibus erant posita ad ornatum loci et gloriam contrectabat indigne et contaminabat ita alienatus mente Antiochus non considerabat quod propter peccata habitantium civitatem modicum Dominus fuerat iratus propter quod et accidit circa locum despectio alioquin nisi contigisset eos multis peccatis esse involutos sicut Heliodorus qui missus est a Seleuco rege ad expolian
Abbreviated transcription (Latin):
teni. Et ciuib ad muñ
conuolantib ad ultimũ
apprehẽsa ciuitãte: me¬
nclans fugit in arcem.
ason uer̃o nõ ꝑcebat
ni cede ciuib sius: nec
cogitabat prosꝑitatẽ ad¬
necsus cognatos: malũ
esse maximũ arbitrãs.
hostium et nõ ciuiũ se
trophea capturũ. Et ip̃¬
quidem principatũ nõ
obtinuit: fiuem uero
insidiar suar cõfusice
cẽpit. Et ꝓfugus iterũ
abiit ni ammaniten re-¬
gionẽ. Ad ultimũ exitũ
sui conclusꝰ ab aretha
arabuni fyrano⁊ fugiẽs
de curitate ĩ ciuitatẽ oĩ¬
bus odiosus ut refuga
legum et execrabilis: ut
patrie et ciuiũ hostis in
igiptũ extrusus est. Et
qui mł̾tos de patria expũ¬
lerat: peregre periit lace¬
demonas profẽctus: qͣl
pro cognatione refugiuũ¬
ibi habiturus. Et qui
in sepultos abiecerat
multos÷ ipse il lamẽ¬
tatus. et in sepultus abi¬
citur : sepultura neq
peregrina psus. neq pa¬
trio sepulcro participãs.
as itaq gestis: suspi¬
catus ẽ rex societatẽ deser¬

Expanded text:
tem, et civibus ad murum convolantibus, ad ultimum comprehensa civitate, Menelaus fugit in arcem. Jason vero non parcebat in caede civibus suis, nec cogitabat prosperitatem adversum cognatos malum esse maximum, arbitrans hostium et non civium se tropaea capturum. Et principatum quidem non obtinuit: finem vero insidiarum suarum confusionem coepit, et profugus iterum abiit in Ammanitem. Ad ultimum, in exitium sui conclusus ab Areta Arabum tyranno, fugiens de civitate in civitatem, omnibus odiosus, ut relegum et execrabilis ut patriae et civium hostis in Aegyptum extrusus est et qui multos de patria expulerat peregre periit Lacedemonas profectus quasi pro cognatione ibi refugium habiturus et qui insepultos abiecerat multos ipse et inlamentatus et insepultus abicitur sepultura neque peregrina usus neque patrio sepulchro participans his ita gestis suspicatus est rex societatem deser
Abbreviated transcription (Latin):
pseudographus qui sapĩa
salomonis inscũbitur: qͦx
priorẽ hebraycc̃t upperi: nõ
eccliasticũ ut apud latuis:
sed parabolas p̾notãtum:
Cui iuncti erant erclĩastes. et
canticum santicoꝵ: ut simi¬
litudinem salonionis non
solum libroꝵ nũmero: sed
et materiaꝵ genere cocquãret
Sidũs apud hebreos nusꝙͣ
est̾. quia et ipse stilus grecã
eloquentiã redolet et nou¬
nulli scriptoꝵ uererum: hũe esse
iuder philoĩs affumant: Si¬
cut ergo iudich. et tobie. et
machabeoꝵ libros. legit qͥdẽ
ees ecclĩa: sed int̾ cauoĩcas
scripturas ñ recipit: sic et ħ
duo uolumina legat ao e¬
dificationẽ plebis: non ad
auctoritateni ecclĩasticoꝵ
dogmatum cõfuntandan.
Sicui laut septuaginta ĩ¬
terpretum magis edicio
placet: habet taui a nobis o¬
lim en. uidatant: Neqz emm
sic noua cudimus: ut uetã
destruamꝰ. Et tam̃ cum di¬
ligentissime legerit. sciat
magis nr̃a intelligi. que nõ
in tertium uas transfusa coa

Expanded text:
 qui Sapientia Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Machem Ecclesia, sed inter canonicas Scripturas non recipit: sic et haec duo volumina legat ad aedificationem plebis, non ad auctoritatem Ecclesiasticorum dogmatum confirmandam. Si cui sane Septuaginta Interpretum magis editio placet, habet eam a nobis olim emendatam. Neque enim sic nova cudimus, ut vetera destruamus. Et tamen cum diligentissime legerit, sciat magis nostra intelligi, quae non in ter
Abbreviated transcription (Latin):
pseudegraphus qui sapĩa
salomonis inscubitur: qͦꝵ
priorẽ hebraycũt ipperi: nõ
ecclĩasticũ ut aipud latinis:
sed parabolas p̾notatum:
Cui iuncti erant ecclĩastes. et
canticum santicoꝵ: ut simi¬
litudinem salonionis non
soluui libroꝵ nũmero: sed
et materiaꝵ genere cocquãret
Sedũs apud hebreos nusꝙͣ
est. quia et ipse stilus grecã
eloquentiã redolet: et nou¬
nulli scriptoꝵ ueterumr: hũe esse
iudei philoĩs affumant: Si¬
cut ergo iudich. et tobie. et
machabeoꝵ libres. legit qͥdẽ

Expanded text:
 qui Sapientia Salomonis inscribitur. Quorum priorem, Hebraicum reperi, non Ecclesiasticum, ut apud Latinos; sed Parabolas praenotatum, cui juncti erant Ecclesiastes et Canticum Canticorum, ut similitudinem Salomonis non solum librorum numero, sed etiam materiarum genere coaequaret. Secundus apud Hebraeos nusquam est, quia et ipse stylus Graecam eloquentiam redolet: et nonnulli scriptorum veterum hunc esse Judaei Philonis affirmant. Sicut ergo Judith, et Tobi, et Ma
Abbreviated transcription (Latin):
tuitu oculoꝵ tuoꝵ: et sato qd̃
ꝓomĩb his adducet te deus ĩ
iudicium. Aufer iram a cor¬
de tuo: et amone malisiam
a carne tua. Adolescentia eĩ
et uoluptas. uana sunt.

Expanded text:
itu oculorum tuorum: Et scito quod pro omnibus his adducet te Deus in judicium. Aufer iram a corde tuo, et amove malitiam a carne tua. Adolescentia enim et voluptas vana sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
si outie appetuntur ni uita:
quid sapientia locupletius
que omĩa oꝑatur: Si aut
sensus oꝑaturꝰ quis horũ q̃
sunt magisqͣ illa est artifex:
Et si iustitiã quis diligit:
labores hius magnas ha¬
bot uirtutes. Sobrictatẽ
terita et de futuris estimat
Scit uersutias sermouum
argumnentoꝵ. Signa et
monstra scit anteꝙͣ fiant.
it euentus tp̃rm et scloꝵ
Proposun ergo hans assum̃i
michi ad cõuiuandimmͥ scũs¬
qm̃i cõnumcabit mecũ de bõ¬
ns: et erit alloquntio cogita¬
tionis et te dii mei .L. abebo
ꝓp hanc claritatem ad turbas:
et honorem apud semores.
Inuemis et acutus mueurar
in iudicio. et in cõspectu potẽ¬
tium admirabilis ero: et fa¬
cies pͥncipum mirabuntu
me. Tacentem me sustineb̃t.
et loquenteni me respicient.
et sermocinãte me plura
manus ori suo imponent
Proptea habebo ꝑ hanc im¬
mortalitatem: et memoriã
eteruã hes qui post me futu
sunt relmquã. Disponam

Expanded text:
ita quid sapientiae locupletius quae omnia operatur si autem sensus operatur quis horum quae sunt magis quam illa est artifex et si iustitiam quis diligit labores huius magnas habent virtutes sobrietatem terita et de futuris aestimat scit versutias sermonum argumentorum signa et monstra scit antequam fiant et eventus temporum et saeculorum proposui ergo hanc adducere mihi ad convivendum scnicabit mecum de bonis et erit adlocutio cogitationis et taedii mei habebo propter hanc claritatem ad turbas et honorem apud seniores iuvenis acutus inveniar in iudicio et in conspectu potentium admirabilis ero et facies principum mirabuntur me tacentem me sustinebunt et loquentem me respicient et sermocinante plura manus ori suo inponent propterea habebo per hanc inmortalitatem et memoriam aeternam his qui post me futuri sunt relinquam disponam
Abbreviated transcription (Latin):
cites reges horrcudi. In multi¬
tuome uidebor boniis: et in
leslo fortis. Intrans in do¬
ntum mẽam: conquiescant
cui illa. Non entut habet
amaritudinem cõusatio il¬
liusꝰ nec tedium conuictꝰ
ipsius: sed letitiam et gaũ¬
diumi. L. xc cogitans apuo
uit et cõmemorans in corde
nico. qũ ĩmortalitas est in
cogitationt sapientie: et in
anucitia illius delectatio bo¬
nas et in oꝑibz manium il¬
luis. honestas sine defectiont.
st in certamine loquele illiꝰ
patientia᷑: et p̾clantas in
somunione sernonunt iꝑ¬
sius: cirrumibam querẽs.
ut iichi ullai assimmerem.
puer aũt eram ingruiosus:
et sortitus sunt aĩant bonã
Et cuin cem magis bonus.
uent ad corpus incomquinã¬
tum. Et ut saini quia aliter
non possumt esse coutinens
risi deus det: et hoc ipsiem erat
sapientie. scire cuiꝰ esset hoc
donuim: adii dumi et depcatꝰ
siuu illam; et dixi ex totis p̾¬
tordis meis. ¶pl

Expanded text:
entes reges horrendi in multitudine videbor bonus et in bello fortis intrans in domum meam conquiescam cum illa non enim habet amaritudinem conversatio illius nec taedium convictus ipsius sed laetitiam et gaudium haec cogitans apud me et commemorans in corde meo quoniam inmortalitas est in cogitatione sapientiae et in amicitia illius delectatio bona et in operibus manuum illius honestas sine defectione et in certamine loquellae isapientia et praeclaritas in communicatione sermonum ipsius circuibam quaerens ut mihi illam adsumerem puer autem eram ingeniosus et sortitus sum animam bonam et cum essem magis bonus veni ad corpus incoinquinatum et ut scivi quoniam aliter non possum esse continens nisi Deus det et hoc ipsum erat sapientiae scire cuius esset hoc donum adii Dominum et deprecatus sum illum et dixi ex totis praecordiis meis
Abbreviated transcription (Latin):
nunditiã. Bapor est enm
uirtictis deis et emranatio q̃¬
dam est clantatis omĩpotẽ¬
tis dei sincera: et ideo nichil
inquinatũ in illã incurrit.
Candor est enim lucis et̾ie.
et speculum sine macula dei
marestatis: et ymago boni¬
tatis illius. Et cum sif unti
omĩa potest. et ꝑmanens
in se omĩa nmnonat: et ꝑ
nationes in aĩas sanctãs
se trausfert amitos dei et ꝓ¬
phãs constituit. Neminẽ
enim diligit d̃s̃: nisi eum
qui cum sapĩa iihĩtat.
Est t̃ hec speciosior sole:
et suꝑ omnem stellaꝵ dis¬
positionem. Luci cõpara
ta inuenitur prior. illi eĩ
succedit nox. Saprentia
aut uincit malitiã. Attin¬
git ergo a fine usqz ad finẽ
fortiter: et disponit om ĩa
suauit̾. Hanc amaut et ex¬
quisini a iiuentute mea:¬

Expanded text:
munditiam vapor est enim virtutis Dei et emanatio quaedam est claritatis omnipotentis Dei sincera et ideo nihil inquinatum in illa incurrit candor est enim lucis aeternae et speculum sine macula Dei maiestatis et imago bonitatis illius et cum sit una omnia potest et permanens in se omnia innovat et per nationes in animas sanctas se transfert amicos Dei et prophetas constituit neminem enim diligit Deus nisi eum qui cum sapientia inhabitat est enim haec speciosior sole et super omnem stellarum dispota, invenitur prior . Illi enim succedit nox, sapientiam autem non vincit malitia: Attingit ergo a fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Hanc amavi, inquit, et exquisivi a
Abbreviated transcription (Latin):
stiganitꝰ Prior om̃m creata
est sapientia: et intellectꝰ
prudentie ab euo, sfons sa¬
pientie u̾bum dei in excelsis.
et ingressus illius mandata
etera. Radix sapientie
cui reuelata est. et astutias
illius quis agnouit Disci¬
pluia sapientie cui reuela¬
ta est. et mainfestata: et nil̃¬
tiplicationem ingressus
illiꝰ quis intellexit: Dinus
est altissimus crecctor om̃ps
rex potens et metirendus
mmis: sedens suꝑ thronũ
illius et don ias ds: ip̃e crea¬
int illam spũ scõ; et uidit.
it dinuncrauit et ncusus est:
et effu dit illant suꝑ onña oꝑa
sua. et suꝑ omñe sament
lam diligentibz se. Timor

Expanded text:
prior omnium creata est sapientia et intellectus prudentiae ab aevo fons sapientiae verbum Dei in excelsis et ingressus illius mandata aeterna radix sapientiae cui revelata est et astutias illius quis agnovit disciplina sapientiae cui revelata est et manifestata et multiplicationem ingressus illius quis intellexit unus est Altissimus creator omnipotens rex potens et metuendus nimis sedens super thronum illius et dominans Deus ipse creavit illam spiritu sancto et vidit et dinumeravit et mensus est et effudit illam super omnia opera sua et super omnem carnem lam diligentibus se
Abbreviated transcription (Latin):
diũ expellit peccatũ: nã qui
sine tiore est: nõ poterit iusti¬
ficari. Iracundia tuim aĩo¬
sitatiillius: subũsio illius
est. Usqz in tempus sustint¬
bit patiens: et postea redoitio
iocunditãtis. Bonus sensꝰ
usq in tempus abscondet
ũba illius: et labia multoꝵ
enarrabũt sensũ illius. In
thesauris sapientie signifi¬
catio discipliue: execratio

Expanded text:
atum; nam qui sine timore est, non poterit justificari. Iracundia enim animositatis illius, subversio illius est. Usque in tempus sustinebit patiens, et postea redditio jucunditatis. Bonus sensus usque ad tempus abscondet verba illius, et labia multorum enarrabunt sensum illius. In thesauris sapientiae significatio disciplinae; exsecratio
Abbreviated transcription (Latin):
confideus. Nomissime añt.
et mater consũmata est.
Igitur de sacrificiis et de
nimiis crudelitatib: satis

Expanded text:
confidens novissime autem et mater consummata est igitur de sacrificiis et de nimiis crudelitatibus satis
Abbreviated transcription (Latin):
potentie deputantes : uo¬
lunt tua mutare ꝓmissa.
it delere hereditatem tuã:
it claudere ora te laudan¬
tiũ. atq extinguere glĩa
templi et altaris tin⁊ ut
apiant ora gentiũ. ⁊ lau¬
dont ydolorum fortitũdi¬
nemr: et predicent carna

Expanded text:
potentiae deputantes,  volunt tua mutare promissa, et delere hereditatem tuam, Et claudere ora laudantium,  atque extinguere gloriam templi et altaris tui, Ut aperiant ora gentium, et laudent idolorum fortitudinem,  et praedicent carna