comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ta clemens esto incclienis delictis: sicut
intuis: Necꝙ quã districtius quac̃ teni¬
dices: Nec auterte: nec aliter alior
penses: Sicalios iudica ut ipse iudica¬
recupis: Dũ enĩ indulger in alieno pec¬
poene conditione : quẽ picmiudicaue¬
rist In eadẽ ipse iudican dus eris ⁊
Lex tuce tons tringit: iudiciũ qđ alios
punis ipse portabis in eo enim in quo¬
quac mensura mensus fueris remene¬
quere: ut cũ iusticia definicos Nullũ
condẽnes ante iudiciũ : Nullum iudi
serua sententi com: Quodoiu nostiquo
qđnescis diuino comitte iudicio. ⁊¬
Non potest condẽ nare hiumcno ex ami¬
ne: quẽ ds̃ suo iuedicio reseriac uit ⁊¬
ncerta ñ iudicemus: quo usq ueniat
dñs quila tentia pro ducit in lucen
Qui inluminabit. abdita tenebrarum
quimani festabit. consilia cordium
Suc̃cuis enĩ uerasint : credenda ñ sunt
Nisi quecertis incliciis conprobantur 

Expanded text:
ta clemens esto in alienis delictis, sicut ta clemens esto in alienis delictis, sicut in tuis, nec quemquam districtius quam te judices; nec aliter te, aliter alios penses. Sic alios judica, ut ipse judicari cupis. Dum enim indulges alieno pecpoenae conditione quempiam judicaveris, eadem et ipse judicandus eris. Lex tua te constringit. 85. Judicium quod aliis imponis, ipse portabis; in quo enim qua mensura mensus fueris, remetieinquire, et cum justitia definies. Nullum condemnes ante juserva sententiam, quod nosti tuo, quod nescis divino committe judicio; non potest condemnari humano examine quem Deus suo judicio reservavit. Incerta non judicemus, quousque veniat Dominus, qui latentia producit in lucem, qui illuminabit abscondita tenebrarum, qui manifestabit consilia cordium : quamvis vera sint, credenda non sunt, nisi quae certis indiciis comprobantur,
Abbreviated transcription (Latin):
Non infercs alii mala nepatiaris similia
Inteserua modestic̃. in aliis serua iusticiã
Tene iuris aequitatẽ : sequerȩ ueritatẽ iudi¬
ciorum : Nullũ contra ueritatẽ defendas
dũ iudiccs: R ullius ꝑsonȩ. asfłstũ de¬
flecturis : Pauper andiuersit cauicem
perspicȩ non ꝑsonẽ Inser monibun ueri¬
tatem cu stodi Nulla ambitiont. uel pix¬
cic Dito cõrrũpitur mune re, Deiusto
iudicio tẽporalico lucra non cpp&ces
Pro iusticico nullũ scłi praemium queraes.
Iusticiã prosola a&nac remuneratio nedis¬
tribuȩ : Qui enĩ p̃sentia dona afsectat:
futurã gloriã ñ sperat: Quibona hicre¬
cipit : ulterius quod &xpectat p̃miũ non
Impiac iusticia ẽ: fracgilitatehumanae
nonignos cere: Nonꝰ igitut dcmna¬
re ĩseo emt̃ dccrẽ potius o corrigere:
Tene rigorẽ in discussione iusticiae
Iudicu examen: sequatur pi&as distric¬
tionis censura tẽper& indulgentiam ⁊¬

Expanded text:
non inferas alii mala, ne patiaris similia. non inferas alii mala, ne patiaris similia. In te serva modestiam, in aliis serva justitiam, tene juris aequitatem, sequere veritatem judiciorum. 82. Nullum contra veritatem defendas; dum judicas, nullius personae affectu deflectaris a vero. Pauper an dives sit, causam perspice, non personam. In omnibus veritatem custodi, nulla ambitione vel pretia, cito corrumpitur munere; de justo judicio temporalia lucra non appetas, pro justitia nullum saeculi praemium quaeras. Justitiam pro sola aeterna remuneratione distribue. 83. Qui enim praesentia dona affectat, futuram gloriam non sperat; qui bona hic recipit, ulterius quod exspectet praemium non 23. Impia justitia est fragilitati humanae non ignoscere; non igitur ames damnare, sed emendare potius quam corrigere. Tene rigorem in discretione justitiaei examen sequatur pietas, districtionis censuram temperet indulgentia. I
Abbreviated transcription (Latin):
Quccliter bonũ incipias quacliter per¬
agcos Inomni actione : tene discreci¬
onemdi Innullare in discr&us ap¬
pcrecos ⁊̃ Serui unicuiq uir tuti con¬
grue intẽpore suo: Cũ bene dixeris opus
tuũ. optime iustus eris : Quic quidbonñ cũ
discr&ione feceris. uirtus. est: Quic quid
sine dis cr&ione gesseris: uiciũ ẽ: Uirtus
eñi indiscr&a: prouitio deputact᷑ Uirtus
sine discr&ione uit iobtin& locũ. multa
uitiata: Multa.
prcuo usti p̃sumpta:miulta contra pudi¬
cos mores in licite usurpata Adime con
te cȩdit: prauũ usum lex &ratio uincat :
Quid tibi fieriuis fac alteri Quos is ut
facict alius tibi & tu facito illi :lcelis
esto aliis: quaclis optas esse circate alios
Destimonio tuu: nulli noceas: Adnulli¬
us periculũ: uocẽ testis icationis adhibeas
Sermotuus : nec animfcui: quã. nec reb ui
in pecli &t: Quod non uis pao non facices
Quod nonuis tibi fieri: alteri nũquã inferas. ⁊¬

Expanded text:
qualiter bonum incipias, qualiter perqualiter bonum incipias, qualiter peragas, scito. In omni actione tene discretionem, in nulla re indiscretus appareas. Servi unicuique virtuti congrue in tempore suo; cum bene distinxeris opus tuum, optime justus eris. Quidquid boni cum discretione feceris, virtus est; quidquid sine discretione gesseris, vitium est. 80. Virtus enim indiscreta pro vitio deputatur, virtus sine discretione vitii obtinet locum; multa vitiata, multa pravo usu praesumpta, multa contra pudicos mores illicite usurpata; adime conti cedat, pravum usum lex et ratio vincat. 518 81. Quod tibi fieri vis, fac alteri; quod vis ut faciat alius tibi, hoc et tu facito illi: talis esto aliis quales esse optas circa te alios. Testimonio tuo nulli noceas, ad nullius periculum vocem testificationis adhibeas. Sermo tuus nec animae cujusquam, nec rebus noceat. Quod non vis pati, non facias; quod non vis fieri tibi, alteri nunquam facias;
Abbreviated transcription (Latin):
Exreuerentia eñi: amor procȩdit Odiũ
timor aufert : Fidẽ mecus tollit: affec
currit: Quac propt̃: tẽpera dominii auste¬
ritatẽ :Sũma bonitate : subditos rege ⁊
Nonsis terribilis. insubiectis : Siceis
dominccre: ut tibi de lectentur serui¬
re . & in disciplinã & in modestic̃coꝰdũ
te modõ: inomniopere In omnirȩ tene
tẽ peracm̃tũ : Nihil intẽperantiuragas
Necminus necͥ minimũ aliquid Mec ultra
quẽc oport& nec infra: &iã inbonis:
In mode ratũ esse non dec&: Omnia
mediocra. utilicc. omnia in suo moclo
ꝑfecta ÷ Quȩcũ tẽperantia fiunt ĩs alu¬
bria sunt: Bona aũt in moderata: usul
noxia efficiuntur. Nimi&as enĩ omnss
inuitio deputatur : Pers pice quoque:
quid cui aptãsit tẽpore: Quid: ubiĩ quaen¬
lo : quccliteri quãdiu. facere debeas⁊
Causces terũ: & tẽ porũ. regulas inspicȩ
Singulorũ operũ : dis cr&ionem agnosce
diligonter distinguȩ. o mã quȩ cogis. ⁊¬

Expanded text:
Ex reverentia enim amor procedit, 517 odium Ex reverentia enim amor procedit, 517 odium timor affert; fidem metus tollit, affectcurrit. 77. Quapropter tempera dominii austeritatem, summa bonitate subditos rege, non sis terribilis in subjectis. Sic eis dominare, ut tibi delectentur servire; et in disciplina, et in modestia modum Tene modum in omni opere, in omni re tene temperamentum, nihil intemperantius agas, nec minus nec nimium aliquid, nec ultra quam oportet, nec infra; etiam in bonis immoderatum esse non decet. 78. Omnia mediocria utilia, omnia in suo modo perfecta; quae cum temperantia fiunt, salubria sunt. Bona autem immoderato usu noxia efficiuntur. Nimietas enim omnis in vitio deputatur; quid cui aptum sit tempori, quid ubi, quando, qualiter, quandiu facere debeas. 79. Causas rerum et temporum regulas inspice, singulorum operum discretionem agnosce; diligenter distingue omnia quae agis;
Abbreviated transcription (Latin):
rib presta oboedi en ticm  Famula re
imperus eorũ auctoritate cȩde⁊ Obse¬
quere iuoluntati deffer obsequia iusta
maioribus: Oboedi cunctis: in bonis p̃¬
ceptis:la aũt ohtẽ pera homini ut uolunta¬
te dĩ non ostendas : Malũ facere ius ius
consentics: Noli inmalã poteetate cuiq
consentire: &ic̃c si poena conpellat si sup¬
plicia in minecnt : Sitorm̃ta occur rint ⁊
Melius emortẽ : quã ꝑniciosa iussa conplȩre:
MLelius ẽ ab homine iugulari: qua lumna¬
ri a&erno iudicrt Eonsolum factor ei sed
& conscios petcati tenere obnoxioso
Neq enĩ inmunis abscȩlȩrȩ qui ita ficri
oboediu it: Similirẽ qui obtẽ perat inma¬
lo & quiagit malum: Facientẽ & obsequer¬
tẽ purpoena contingit ⁊ A subditis uene¬
rari magir quã timere stude Subiecti
pluste reue recent᷑ quã m&uañt: plus tibi
officia delectationis: quã condicionis ne¬
ces sitate adhercant. Talẽ teredde
subditis: ut magis ameris quac timearis:

Expanded text:
ribus praesta obedientiam, famulare imperiis eorum, eorum auctoritati cede, obsequere voluntati. Defer obsequia justa majoribus, obedi cunctis in bonis praeceptis. Ita autem obtempera homini, ut voluntatem Dei non offendas. 75. Malum facere jussus, consentias. Noli in malum potestati cuidam consentire, etiam si poena compellat, si supplicia immineant, si tormenta occurrant; melius est mortem pati quam perniciosa jussa complere, melius est ab homine jugulari quam damnari aeterno judicio; non solum factores, sed etiam conscii peccati tenentur obnoxii, nec enim est immunis a scelere, qui ut fieret obedivit. Similis est qui obtemperat in malo ei qui agit malum, facientem et obsequentem par poena constringit. 76. A subditis venerari magis quam timeri stude, subjecti plus te revereantur quam metuant, plus tibi officio dilectionis quam conditionis necessitate adhaereant; talem te redde subditis, ut magis ameris quam timearis.
Abbreviated transcription (Latin):
natistes in calamen si ciuitate &
regione ep̃s fuit. predicã tus scili¬
c& & multi tẽporis & doctus cechitul¬
taem teneri aurariã publicis legibus
contraher& icos constittam . qui re¬
sultans legibus p̃sentatus. Cũ cepud ꝓ¬
consule senegar& her&icũ. obhortaẽ
necessitar. ut illi recedente ecclesiae
defensore acatholico ep̃o resiste r& ur
& conuncer&ur eũ eẽ quod se fuis se
negauerat qm̃siabeodẽ dissimula¬
r&cur. forte catholicus ep̃s abignoran
gante. atq itac & hac desidia infirmis
scandalũ nascer&ur. & memoribili
agustino antistite omnimodir instan¬
te ad contro uersum. Ambo illi cala¬
menses ep̃iuenerunt & de ipra di¬
dint cause &itum: & apud car thccai¬
nem & per totã africanũ &pectante
atq ille ẽ cris pinus proconsularr&li

Expanded text:
natistis in Calamensi civitate et natistis in Calamensi civitate et regione episcopus fuit, praedicatus scilicet et multi temporis, et doctus ad mulctam teneri aurariam publicis legibus contra haereticos constitutam. Qui resultans legibus praesentatus cum apud Proconsulem se negaret haereticum, oborta est necessitas, ut illi recedente Ecclesiae defensore, a catholico episcopo resisteretur, et convinceretur eum esse, quod se fuisse negaverat: quoniam si ab eodem dissimularetur, forte catholicus episcopus ab iggante, atque ita ex hac desidia infirmis scandalum nasceretur. Et memorabili Augustino antistite omnimodis instante, ad controversiam ambo illi Calamenses episcopi venerunt, et de ipsa didine causae exitum, et apud Carthaginem, et per totam Africam exspectante: atque ille Crispinus proconsulari et
Abbreviated transcription (Latin):
turictiactenus perderent captio nemu
Quenit enim dĩ quidem ꝓuidentia seductores
homines errore ut per aliã uicm cum suis
comitib sacer dos quo tendebaet uenis¬
sȩ atq ptr hunc quẽ posita cognouit
bus liberaturi dõgratias egirr&. &om¬
nino suo more illi necla icis Nec clericis
percoe perunt sicut publica contestant᷑
gesta Interea silendum non est quod
ad laudem dĩ per illius tam egree uin
eccłam uiri studium domusq dĩ ⁊elum
aduersus p̃dictos rebaptizatores dona¬
tistas gestum & per fectum est .
Cum forte unus &x his quorde suo mionas
ecclesiae diocesim uisitar&: & quae di¬
dicerat propace ecclȩsia. contra illam
heresim p̃dicar& factum ẽ ut medio
it inere eorũ insidias incurris s& & ꝑ
succ sum cũ omnib: illi comitantib subla¬
tis animalib: & reb: in iurus & cede
eũ gracuissima ad fecisseñt : dequaedu¬
Desinect eclesie inter legis noniiluit:
& preceptus ẽ crirpinis quiisdem do¬

Expanded text:
turiati hactenus perderent captionem: turiati hactenus perderent captionem: evenit enim Dei quidem providentia, sed ducatoris hominis errore, ut per aliam viam cum suis comitibus, sacerdos quo tendebat venisset, atque per hunc quem postea cognovit bus liberatori Deo gratias egisset, omnino suo more illi nec laicis nec clericis pepercerunt, sicut publica contestantur gesta. Inter ea silendum non est, quod ad laudem Dei per illius tam egregii in Ecclesia viri studium domusque Dei zelum adversus praedictos rebaptizatores Donatistas gestum et perfectum est. Cum forte unus ex iis quos de suo monastEcclesiae dioecesim visitaret, et quae didicerat pro pace Ecclesiae contra illam haeresim praedicaret, factum est ut medio itinere eorum insidias incurrisset, et pervasum cum omnibus illi comitantibus, sublatis animalibus et rebus, injuriis et caede eum gravissima affecissent. De qua refensor Ecclesiae inter leges non siluit. Et praeceptus est Crispinus, qui eisdem Do
Abbreviated transcription (Latin):
Simili terq & ipsi & illo sc̃orũ ꝓpostto uęni¬
entes dñi ecclȩ sis ꝓpacgatis & monasteria
instituer̃ & studio crescente ae dificato¬
nes uerbidĩ c&eris ecclȩsiis ꝓmuris frec¬
tres ad suscipiendũ sacer dot iũ prestite¬
runt Vnde permultos & in mult ir sc¬
doct rina. Non solũ ꝑ om̃s africȩ par tes.
Verũ &ic̃ intrans macriniss & libros aeditos
cetq ingreco sermone translatos ab illo
uno homine &per illũ multos fauente dño
cuntac in notes cerȩ meruerunt: Aque
hinc ut scriptũ ẽ peccctor uidens irascȩ¬
bectur . dentib: suis frendebat & tabes¬
cebcct Serui autẽ tui. ut dictum est
Cũ his quioderant pacem erant pacisici &
cũ loq: rentur debellabantur gratirabeis.¬
Aliquotiens uero &ic̃ uias armati. io ẽ
Dum forte ir& rogatus aduis itandas ini¬
truendas . & &hortandas catholicas
plebes : Quod &ũc frequentissime facie¬
bat & ccliquando contigit ut illi subcen¬

Expanded text:
Similiterque et ipsi ex illorum sanctorum proposito veniSimiliterque et ipsi ex illorum sanctorum proposito venientes, Domini Ecclesiis propagatis, et monasteria instituerunt; et studio crescente aedificationis verbi Dei, caeteris Ecclesiis promotos fratres ad suscipiendum sacerdotium praestiterunt. Unde per multos et in multis sadoctrina, non solum per omnes Africae partes, verum etiam in transmarinis, et per libros editos atque in graecum sermonem translatos, ab illo uno homine, et per illum multis, favente Deo, multa innotescere meruerunt. Atque hinc, ut scriptum est, peccator videns irascebatur, dentibus suis frendebat, et tabescebat : servi autem Dei, ut dictum est, cum his qui oderant pacem, erant pacifici; et cum loquerentur, debellabantur gratis ab eisAliquoties vero etiam vias armati iidem C obsederunt, dum forte iret rogatus ad visitandas, instruendas et exhortandas catholicas plebes; quod ipse frequentissime faciebat. Et aliquando contigit, ut illi succen
Abbreviated transcription (Latin):
bant ipsisq: sacer dotib catholicis & mi¬
nistris. ad gressiones diurnces atq noct¬
nas direptionesq rerũ omniũ infene¬
bant: No ma multos dĩ seruos cȩdib
debilitauerunt. Aliquib & uem cali¬
cem cũ ac&o in oculos miserunti Aliosq
occiderunt : unde &ic̃ sius idem donat irte
sebaptizatores inodium ueniebantꝵ¬
Prosiciente porro doctrina diuina subscõ.
& cũ sco agust ino in monasteriođo serui¬
entes ecclȩ siaȩ ipponensi lerici ordina¬
si coeperunt : Acde inde in notescente &
clecrescente de die indiem: & ecde catlio¬
lice p̃dicationis ueritate sc̃oram que ser¬
uorũ dĩ ꝓposito continentiae. & pauperti¬
te profunda : & moncesterio quod pen
illum memorabilem uirũ. & esse &crescert
coe peraet magnodesiderio poscere atq
Ncomferme decem quos ipse noui sc̃os acue¬
nerabiles uiros continentes & do stosi
Becctis simus agustinus diuersis ecde sus
Non nullis quoq e minentiorib rogatus dedis

Expanded text:
bant; ipsisque sacerdotibus catholicis et ministris aggressiones diurnas atque nocturnas, direptionesque rerum omnium inferebant. Nam et multos Dei servos caedibus debilitaverunt. Aliquibus etiam calcem cum aceto in oculos miserunt, aliosque occiderunt. Unde etiam suis iidem Donatistae rebaptizatores in odium veniebantProficiente porro doctrina divina, sub sancto et cum sancto Augustino in monasterio Deo servientes, Ecclesiae Hipponensi clerici ordinari coeperunt. Ac deinde innotescente et clarescente de die in diem Ecclesiae catholicae praedicationis veritate, sanctorumque servorum Dei proposito, continentia, et paupertate profunda, ex monasterio quod per illum memorabilem virum et esse et crescere coeperat, magno desiderio poscere atque Nam ferme decem, quos ipse novi, sanctos ac venerabiles viros continentes et doctissimos, beatus Augustinus diversis Ecclesiis, nonnullis quoque eminentioribus, rogatus dedit.
Abbreviated transcription (Latin):
presi de humilis. culmen humilitatis
tcento maiore humilitate conspicuus
oiunto magna es dignitate prȩlatus:
& ple : Traditũ ministeriũ mente sub¬
ditac suscipe: Esto oboȩdiens : diuinȩ dis¬
ponsationi: Volunta ei: contrare
non aude cs ⁊ Iura potestatis addeptimo¬
dercnter &ercȩ : Potestictis iura accep¬
ta ordinato animo administra
Omnia ñ turbolentus. sedtranquillo cor¬
dedis pone : Caue aut honores : quoste¬
nere sineculpa non potes: sublimitcs
honorũ inagnitu elo icȩlerũ est: In ma¬
iore getadu : maior sine dubio & poena
Quiminor est: ueniae proximus est:

Expanded text:
preme humilitate culmen sublimitatis; tanto sis majori humilitate conspicuus, quanto magna es dignitate praelatus. suscipe. Traditum ministerium mente subdita exple, esto obediens divinae dispensationi, voluntati ejus contraire non audeas. Jura potestatis adeptae moderanter exerce. Potestatis jura accepta ordinato animo administra. Omnia non turbulento, sed tranquillo corde dispone. Cave honores quos tenere sine culpa non potes. Sublimitas honorum magnitudo scelerum est, in majori gradu major sine dubio est poena. 89. Qui minor
Abbreviated transcription (Latin):
Om niccꝰ in serunt animor
Omnice me blandiunt᷑
Imnia me oblectant:
ucm igitur sictis factione per soluã ⁊¬
ucc ł emunerationẽ rependami
uid conpensare possum donistus
Nisi ut tuis preceptis ut cer.
ibi semper obtemperem: Tibi parecc̃
t ibi iubenti oboe diccms tues enim
duxuitae. Tumagis trauir tutis.
Tues que tã qucom regulcm in direo¬
tum ducis: Tues querecto it ino¬
re num quam discedis : Tues que
aueritate: num quam auer teris.
nuon trixbonorum: Magist ramorũ
nde catrix uir tutum: Sine quanihil
uita hominis nos se potest ⁊
Perte : cunctis uiuendi reguladatuir
perte : de uit&. piauitatem ad mieliorẽ
uitm homines adducuntur in
Prȩ ceptis tuis. formagtut anima
Si quidelistoscum est̃ tucarrigas
Siquid cor rigendum est: Nihil mi

Expanded text:
omnia insederunt animo, omnia insederunt animo, omnia blandiuntur mihi, omnia me oblectant. Quam igitur satisfactionem persolvam? quam remunerationem rependam? quid compensare possum donis tuis, nisi ut tuis praeceptis utar, tibi semper obtemperem, tibi paream, tibi jubenti obediam? 102. Tu enim es dux vitae, tu magistra virtutis. Tu me, tanquam regula, in directum ducis. Tu es quae a recto nunquam discedis. Tu es quae a veritate nunquam averteris. Tu inventrix bonorum, tu magistra morum, indagatrix virtutum, sine qua nihil vita hominis esse potest. Per te cunctis vivendi regula datur. Per te de vitae pravitate ad meliorem vitam homines adducuntur. 103. Praeceptis tuis formantur animi. Si quid distortum est, tu corrigis; si quid corrigendum est, tu emenda
Abbreviated transcription (Latin):
nae
munerationis &pec¬
tãctic
te teneat co plius
NEx quod
ad huius. sed quõd ad
uitae a&er¬
naȩ gloriam prosit̃
lauiꝰ queritir
Illic re munt¬
cetio amittitur.⁊
usti enĩ mercedẽ  non hic sed in su¬
turã recipiunt ⁊ Future merces
non p̃ sens ꝓmittitur iustis⁊ Insa¬
lo non intra merces promit turscĩs.
Non enĩ est hic &x pectandũ quod ali¬
bi deb&sur ⁊ ecce accepisti monita
Dectaẽ tibi uiuendi nor mai Nulla
apeccato excuscet:
nescius  Non
es in pru dens aut in ignecrus .
Legem quã debeces sequi lis posui
Qualir debeas esses scripsi: Cogni¬
tionẽ mandatorum habes: Iam
scis : quid sit recte. uiue re :
Vide ne ultra offendas
Donum scientiae accepto r&ine n
Imple opere : quod didicisti preceptionit
Gractias ago grtsreferoꝵ
Cratiarum actiones rependo:
Actiones gratiarum persoluo nꝰ
Quantas prouiribus possugracties ago
Multa sunt a ce mihi conces sic ⁊¬
Multa conlata ⁊
Multa specia miseratione largitan
Omnico mihi pliccent:
Omnia gratic sunt.

Expanded text:
nae remunerationis exspectatio te teneat amplius. Nec quod ad hujus, sed quod ad vitae aeternae gloriam prosit qlaus quaeritur, illic remuneratio amittitur. Justi enim mercedem, non hic, sed in futuro recipiunt. Futura merces, non praesens promittitur justis. In coelo, non in terra, merces promittitur sanctis; non est hic exspectandum quod alibi debetur. 100. Ecce accepisti monita, data est tibi vivendi norma, nulla peccato excusat, nescius, non es imprudens, aut ignarus; legem quam debeas sequi exposui, qualis debeas esse descripsi, cognitionem mandatorum habes. 523 Jam scis quid sit recte vivere; vide ne ultra offendas,Donum scientiae acceptum retine, imple opere quod didicisti praedicatione. 101. Gratias ago, gratias refero, gratiarum actiones rependo, actiones gratiarum persolvo. Ags celebro, quantas pro viribus possum gratias ago. Multa sunt a te mihi concessa, multa collata, multa speciali miseratione largita. Omnia mihi placent, omnia grata sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ergo tenuntia omnibus : Aseculi
ne dĩ sus pendati Abiceate : quic quid
inpedire bonũ propositũ potest i Loto
animo & ocłi ete lampna quod diligit
inundus: estomortuus mundo: mun¬
dustibi ⁊ Mundiglorice ⁊ trem quam
mortius non accipics ⁊ Tamquã mor¬
tuus. ab affectu uitae istius tesepa¬
ra Sicut sepultus: non habeces pu¬
ras seculi ⁊ lac quã de functus : abom¬
nit̃renotẽ priua negotio : Contẽ ne
uiuens: quae post mor tẽ habere ñ
potes : Quodhabes: hab&o ad miseri¬
cordicm y susfrag&ur uuriousco
egeni in opicm ⁊ Siquẽ positũ innoto¬
sitacte cognoueris Siquẽ aclindraũ
re dactu:. Siquẽ direptionẽ aliqub
ate confusus reuertat :omnia cõmunias
omnib: tribuȩ: omnib: pbeporeli¬
gas cu misere aris: neforte . recci
eum  Qui meritus ẽ accipere⁊¬
incerui estaproquomagis placets
dm̃ Nescis: pro quo tibi
uic q̃uid tribuis cũaffec tui
lurgiris:
inpenditur ꝯ Tale erit opustuũ
queclis fuerit intentio tua ⁊ quod

Expanded text:
Deum ergo renuntia omnibus, a saeculi ne Dei suspendat. Abjice a te quidquid impedire bonum propositum potest. Toto animo et odi, et damna, quod diligit mundus; esto mortuus mundo, et mundus tibi; mundi gloriam tanquam mortuus non aspicias, tanquam mortuus ab affectu vitae istius te separa. Sicut sepultus, non habeas curam de saeculo. Tanquam defunctus, ab omni terreno te priva negotio. Contemne vivens quae post mortem habere non potes. 96. Quod habes, habeto ad misericordiam; suffragetur virtus tua egeni inopiae. Si quem positum in necessitate cognoveris, si quem ad inopiam redactum, si quem direptione alicujus a te confusus abeat. Omnibus communica, omnibus tribue, omnibus praebe; non eligas cui miserearis, ne forte praetereas eum qui meretur acciperIncertus es pro quo magis placeas Deo, nescis pro quo tibi 97. Quidquid tribuis, cum affectu largiris, impenditur; tale enim erit opus tuum qualis fuerit intentio tua. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
imperator esa Nbi locupl&es rerum a
ubi potentes scłiubi diuites inundia
quacsi umbra transierunt: Uelut som¬
nium: euanuerunt ⁊ Quȩ runtur&ñ sunt :
diuitiae usq cadpericulũ ducunt ⁊
Diuiciae: urq ad&xitium per trahunt:
Multi propt̃ opes. periclit cuerunt :
multi propt̃ diuities in discrim̃ uenerunt:
Multis &xiticbiles fuerunt diuitiae s
Multis. mor tẽ generauer opes : Num quacmn
mortis requiem hab& quicuris terre¬
nis sesubdit : Sollicitu lines eñi rerũ:
mentem conturbant ⁊ Curae rerum :¬
mentem &cegitant ⁊ Potentia enim
sollicitudinis. nũquã tar& angusti is :
Siergouis esse qui&us nihil seculi appe¬
qui & ẽ frueris. site abstrepitu ter rena¬
rum actionum subtraxeris : Diuitix
nũquã sine peccato ad qui runtur:s

Expanded text:
imperatores? ubi locupletes rerum? imperatores? ubi locupletes rerum? ubi potentes saeculi? ubi divites mundi? quasi umbra transierunt, velut somnium evanuerunt. Quaeruntur, et non sunt; divitiae usque ad periculum ducunt, divitiae usque ad exitium pertrahunt, multi propter opes periclitaverunt. Multi propter divitias in discrimen venerunt; multis exitiabiles fuerunt divitiae, multis mortem generaverunt opes. 92. Nunquam mentis requiem habet, qui curis terrenis se subdit; sollicitudines enim rerum mentem conturbant, curae rerum mentem exagitant. Potentia enim sollicitudinis nunquam caret angustiis. Si ergo vis esse quietus, nihil saeculi appeebis pacem mentis, si te a strepitu terrenarum actionum subtraxeris; quia divitiae nunquam sine peccato acquiruntur.
Abbreviated transcription (Latin):
Cuimultũ datur: multũ ab eo requir&ur
Cuiplus comittitur: plus abeo exig&tur
Honores quod: secum periculã gerunt
Cio periclitatur potestas. citorninã
pcctitur ⁊ Quanto enĩ maior honor tan¬
tomaiora pericula ⁊ Alta arbor auen¬
tis fortius agitatur÷ et rainos euis
citius inruinꝰa confringit Excelse
turres. grauiori casu procumbunt
Altis simi montes: crebris sulgoribus
feriuntur ⁊ in potente . cito cadit in uidia
Cito pat& insidiis gloriosus. gloria eiũ
inuidia parit. Iniudia uero periculam
Quẽc uis quisq inseligloru fulge ccti
Quẽc̃ uis pur pura auro que resplendeat:
Quã uis cultd p̃tioso redimitus emineat.
Quẽc uis in numeris obsequentiũ cuneis
inmȩrore: Semper in dis crimine n¬
nsericis stratis cubat: sed tarbidus ⁊
Inpluma iac& s̃ed pallidus ⁊: Inlectis aure¬
is. sed turbatus ⁊ Breuis est huius mun¬
di felicitas modica est. hui scłigloria
Caduca est &fragilis: temporalis po¬
tentic bi sunt reges ubi principes

Expanded text:
Cui multum datur, multum ab eo quaeritur; cui plus committitur, plus ab eo exigitur. Honores secum pericula gerunt, cito periclitatur potestas, cito ruinam patitur. Quanto major honor, tanto majora pericula. Alta arbor a ventis fortius agitatur, et rami ejus citius in ruina confringuntur; excelsae turres graviori casu procumbunt. Altissimi montes crebris fulminibus feriuntur. 90. In potentem cito cadit invidia, cito patet insidiis gloriosus. Gloria enim invidiam parit, invidia vero pericula. Quamvis quis in saeculi gloria fulgeat, quamvis purpura auroque resplendeat, quamvis cultu pretioso redimitus emineat, vis innumeris obsequentium cuneis in moerore, semper in discrimine; in sericis stratis cubat, sed turbidus; in pluma jacet, sed pallidus; in lectis aureis, sed turbatus. 91. Brevis est hujus mundi felicitas, modica est hujus saeculi gloria, caduca est et fragilis temporalis potentia. Dic ubi sunt reges? ubi principes? ubi
Abbreviated transcription (Latin):
e eñi misel ricordico ubi ñ ẽ beni¬
uolentia ⁊ D&uis iustis laborib
ministrapauperi: Non auferas
alteri : unde alii tribucs ⁊ Net mise¬
icordiã ostendas: ali eno &polio:
Nihil ꝓest siclterũ inde refictis
unde aliũ in anem facis :
Condemnat miseratio ista: non pro ficita
Talis misericordia peccata ñ pur gut
sed amplict ⁊ Bonũ quod facis: mise¬
ricor diae causa: Noniactantiae facito:
Nih il studeas propt̃ laudem. Nihilpro¬
tẽ porali opinione Nihil ꝓpt famce

Expanded text:
est enim misericordia, ubi non est benevolentia. 98. De tuis justis laboribus ministra pauperibus; non auferas alteri unde alteri tribuas, nec te misericordem ostendas de alieno spolio. Nihil prodest, si alterum inde reficis unde alium inanem facis. Condemnat miseratio ista, non propitiat. Talis misericordia peccata non purgat, sed amplificat. Bonum quod facis misericordiae causa, non jactantiae, facito; nihil studeas propter laudem, nihil propter temporalem opinionem, nihil propte
Abbreviated transcription (Latin):
ł inis plus hab& honorẽ inomnirẽ finis
intenditur : &xtrema queruntur melior est
finis quã principium: Melior ẽ nouis s¬
mus sermo quã primus ÷ uenerire aũt¬
om̃s scientiae melioris acuitȩ : Uenera¬
re unũquẽq: prosuꝑmerito scĩ tatis
otiori gradu conpotentẽ reuetenuã¬

Expanded text:
inis plus habet honoris; in omni re finis intenditur, extrema quaeruntur. Melior est finis quam principium, melior novissimus sermo quam primus: venerare omnes scientia meliores ac vita, venerare unumquemque pro suo merito sanctitatis. Potiori gradui competentem reveren
Abbreviated transcription (Latin):
do afficior prudentiã tuao & in illis quae
edidisti & mnhisq int̃ue niens ꝓsollicitis
mittere non grauicres. Ncm & illa tan¬
tũ habent cũ munis scientiae scĩtatis ut
nihil suprasit : & haec tantũ uere cundae
ut nisi faciam quod mandas. culpam poenes me
remanere non innegotio eẽ diudicem:
Dñe merito uene rabilis. & suscipiende pa¬
ter Non enĩ instaens quod pleriq hominis
curis obstricto p&ibilȩ uisũ fuerit. Ad mo¬
nens: sub seruiente uere cundia quat ma¬
xima difficiliũ int̃bonos efficatia est
Proinde statim cõm̃datis ess edũ deside¬
rii tribuam. Sperandiuiae adte pate sae¬
ses ꝓuincics cȩlebrata cũ potuit frequen¬
tauit Nonineis que sua sunt sed que ihu

Expanded text:
do afficior sapientia tua, et in illis quae do afficior sapientia tua, et in illis quae edidisti, et in iis quae interveniens pro sollicitis mittere non gravaris. Nam et illa tantum habent acuminis, scientiae, sanctitatis, ut nihil supra sit; et haec tantum verecundiae, ut nisi faciam quod mandas, culpam penes me remanere, non in negotio esse, dijudicem, domine merito venerabilis, et suscipiende pater. Non enim instas quod plerique homines curis obstricto petibile visum fuerit, admones subserviente verecundia, quae maxima difficilium inter bonos efficacia est. Proinde statim commendatis effectum desiderii tribui: nam sperandi viam ante patefesas provincias celebrata, cum potuit, frequentavit; non in eis quae sua sunt, sed quae Jesu
Abbreviated transcription (Latin):
ere eos qui essent idonei&alios docert.
Nogatus quoq a non nullis in eorũ tẽ¬
porclib: causis epistolas ad diuer soscda¬
bat sed hanc suc̃c a meliorib: reb: occupatio¬
nẽ tãquã angar iã deputabat. suauem
sẽ ꝑhabens dehis quȩ dĩ sunt: uel ad locutionẽ
mis lit terarũ int̃ cessũ apud scđi potestac¬
tes postulatũ ñdedisse Dicentẽ cuius dãc
scpientis seruandã esse sententiã: De quo
scriptũ ẽ & qđ multa suae fame contẽplactio¬
ne amicis ñ prestitisse. & illud nihil omi¬
nus suũ ad dens qm̃ plerũq potestas que
p&it p̃mit Cũ uero int̃cȩdendũ eẽ rogatꝰ
uidebat. tam idhoneste ac tẽperate agebat.
ut ñ solũ honerosus ac molestus non uideret᷑.
Verũ &iã mirabilis &titisr&. Nam dum
&xorta necessrtate: suomore apudquen¬
dicip africae uicariũ macȩdoniũ nomine
ꝓsupplicȩ litteris int̃uenire. atq: illȩ paru¬
is s& hoc modorescriptũ misit: Miromo¬

Expanded text:
ere eos qui essent idonei et alios docere . ere eos qui essent idonei et alios docere . Rogatus quoque a nonnullis in eorum temporalibus causis, epistolas ad diversos dabat. Sed hanc suam a melioribus rebus occupationem tanquam angariam deputabat, suavem semper habens de iis quae Dei sunt vel allocutionem mis litterarum intercessum apud saeculi potestates postulatum non dedisse, dicentem cujusdam sapientis servandam esse sententiam, de quo scriptum esset, quod multa suae famae contemplatione amicis non praestitisset: et illud nihilominus suum addens, quoniam plerumque potestas quae praestat, premit. Cum vero intercedendum esse rogatus videbat, tam id honeste ac temperate agebat, ut non solum onerosus aut molestus non videretur, verum etiam mirabilis existeret. Nam dum exorta necessitate suo more apud quemdam Africae vicarium, Macedonium nomine, pro supplici litteris interveniret, atque ille paruisset, hoc modo rescriptum misit: Miro mo
Abbreviated transcription (Latin):
ecła . hos conlocate adiudicandũ. Ad re¬
ut rentia uobis loquor. si non est int̃ uos
quis quã sccpiens qui possit int̃ fractrẽ suum
Audiebat diligent̃ acpix cui: dacin sententiam
ante oculos habens dicentis. semalle inter
in cognitos quã int̃ amicos causcos audire . Eo qđ
dẽ incognitis ꝓquo arbi trar&ur aequitate
iudicar &ur. Amicũ possit adquire re.
bat intendens in eis xp̃i anarum momen¬
ta animõrũ : quantũ quisq:: uł infidebo¬
nisq: morib: proficerit : uel abhis defe¬
cerit: atq: conpertis rerũ opor tunita¬
tib: diuinȩ legis ueritatẽ partes doce¬
bat eãq illis inculcabat & ecsquo ad ifis¬
monebat : Nihil aliud querens ab hisqui¬
b ab hoc uocabat. Nisitantũ oboedientiã
& hominibus : peccantes coraẽominib
arguens ut c&eri timorẽ haberent. & sa¬
ciebat hoc tã quã speculator ad ñocons¬
tans increpans in omni pacientia &cloc¬
trina p̃cipuae quae operã dabat instru¬

Expanded text:
Ecclesia, hos collocate ad judicandum. Ad reEcclesia, hos collocate ad judicandum. Ad reverentiam vobis loquor: sic non est inter vos quisquam sapiens, qui possit inter fratrem suum , causas audiebat diligenter ac pie cujusdam sententiam ante oculos habens, dicentis se malle inter incognitos, quam inter amicos causas audire: eo quod de incognitis, pro quo arbitra aequitate judicaretur, amicum posset acquirere; dbat: intendens in eis christianorum momenta animorum, quantum quisque vel in fide bonisque moribus proficeret, vel ab iis deficeret; atque compertis rerum opportunitatibus, divinae legis veritatem partes docebat, eamque illis inculcabat, et eas quo adipismonebat: nihil aliud quaerens ab iis quibus ad hoc vacabat, nisi tantum obedientiam et hominibus: peccantes coram omnibus arguens, ut caeteri timorem haberent : et faciebat hoc tanquam speculator a Domino constans, increpans, in omni longanimitate et doctrina ; praecipueque operam dans instru
Abbreviated transcription (Latin):
uix quis quã studiosorũ per legere & nos st
iufficiat: Uerũ tacm̃ neueritatis uerbi
auidis simus inccliquo frcudare uideam᷑
statui dõ p̃stante in hui opusculi finem
&cc̃ eorũ dẽ librorũ tractata & epistola¬
rũ indiluculũ adiungere. Quolecto quima¬
gisđi ueritatẽ quãe tẽporades amant
dunti cs. siue quisq: quod uoluerit adle¬
gendũ & cognoscendũ eligat. & idad dis¬
cribendũ uł debili otheca ipponiensis
ecđȩ p&at ubi em̃datiora &emplaria for¬
te potuerit inuenirẽ uł unde uoluerit in qͥ¬
rat & inuenta discribat & habebat & pe¬
tentiaddis cribendũ sine inuidia &icm
tentiã dicentis: Aud& quisquã uest rum
aduersus alterũ negotiũ hacbens iudicari
ab iniquis & non apudscõs. Annescitis quia sc̃i
mundũ iud iccbunt: & in uobis iudicatur
mundus: indignisunt iudiciorũ minimorũ
escitqͥs qm̃ angelos iudicabimus necdum
secularia. Seculcria igitur iudicia si habu¬
eritis in teruos. eos qui contẽptibiles sunt in

Expanded text:
osse sufficiat. Verumtamen ne veritatis verbi avidissimos in aliquo fraudare videamur, statui, Deo praestante, in hujus opusculi fine etiam eorumdem librorum, tractatuum, et epistolarum indiculum adjungere: quo lecto qui magis Dei veritatem quam temporales amant divitias, sibi quisque quod voluerit ad legendum et cognoscendum eligat, et id ad describendum, vel de bibliotheca Hipponensis Ecclesiae petat, ubi emendatiora exemplaria forte poterunt inveniri, vel unde valuerit inquirat, et inventa describat et habeat, et petenti ad describendum, sine invidia etiam tentiam, dicentis, Audet quisquam vestrum adversus alterum negotium habens judicari ab iniquis, et non apud sanctos? An nescitis quia sancti mundum judicabunt? Et si in vobis judicatur mundus, indigni estis judiciorum minimorum? Nescitis quia angelos judicabimus, nedum saecularia? Saecularia igitur judicia si habueritis inter vos, eos qui contemptibiles sunt in
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Uestis ei: & calciam̃ta uellestua¬
la ex modercto & conp&enti abitueram
Nec nit idac nimiũ nec abitcta plurimum
qui his plerũq uel iactare se insolenter homi
rentes : At iste ut dixi medium tenebat
neq indexterã :neq: insinixtrã declinans:
Mensa usus est frugali & parca quȩ quidẽ
intolera & legumina &iã carner aliqueen¬
do ꝓpt̃ hos pites uel quosq: infirmiorescome

Expanded text:
estes ejus et calceamenta vel lectualia ex moderato et competenti habitu erant, nec nitida nimium, nec abjecta plurimum: quia his plerumque vel jactare se insolenter hominrentes: at iste, ut dixi, medium tenebat, neque in dexteram, neque in sinistram declinans. Mensa usus est frugali et parca, quae quidem inter olera et legumina, etiam carnes aliquando propter hospites, vel quosque i
Abbreviated transcription (Latin):
dicens Nonego in munditiã obsonii. timeo
ne carnis genus quod cibo ess& usui mandu¬
care ꝑmissum : Heliã cibo carnis refectum
iohannẽ mirabili abstinentiã p̃chtũ anima¬
lib hocc̃ lacustis in escã cedentib: non fuis¬
s pulutũ. & scio aesau lenticule concupis¬
centicc̃ deceptũ & dauid ꝓpt̃ aque desideriũ
ase ipso rep̃hensũ & regem nrm̃ ñ de carne
sedde pane tẽptatũ : Ideoq & populus in
heremo ñ quia carnes desiderauit. sei quia
escadesiderio aduersus dnm̃ murmurauit

Expanded text:
e. non ego inmunditiam obsonii timeo, ne carnis genus, quod cibo esset usui, manducare permissum, Elian cibo carnis refectum, Iohannem mirabili abstinentia praeditum animalibus, hoc est lucustis in escam cedentibus, non fuisse pollutum: et scio Esau lenticulae concupiscentia deceptum et Dauid propter aquae desiderium a se ipso reprehensum et regem nostrum non carne, sed pane temptatum. ideoque et populus in heremo non quia carnes desiderauit, sed quia escae desiderio aduersus dominum murmurauit
Abbreviated transcription (Latin):
niss& prius quidẽ in ipponense eccłȩ
& regione uim maxima p̃sidebeet uncta¬
te acpace ꝑsecta. De inde inaliis afri¬
ca partib siue perse ipsũ siue peralios
& quos ipse dederat sacerdoter pullulas
manicheos donacti donatistas. pelagi anistas.
& paeganos & magna parte defecis se. & ecđad
A studiis fauens ercet & &ultans bono¬
rũ omniũ in disciplinatione. pie acscõe
tolerans fractrũ: Ingomescensq: de iniquita¬
tib malorũ : siue eorũ uui intta eccłam siue
eorũ qui & tra eccđa sunt construti domo

Expanded text:
nisset, prius quidem in Hipponensi Ecclesia nisset, prius quidem in Hipponensi Ecclesia et regione, cui maxime praesidebat, unitate ac pace perfecta; deinde in aliis Africae partibus, sive per se ipsum, sive per alios, et quos ipse dederat sacerdotes, pullulasManichaeos, Donatistas, Pelagianistas, et Paganos ex magna parte defecisse, et Eccleset studiis favens erat et exsultans bonorum omnium; indisciplinationes pie ac sancte tolerans fratrum, ingemiscensque de iniquitatibus malorum, sive eorum qui intra Ecclesiam, sive eorum qui extra Ec
Abbreviated transcription (Latin):
ue.herabili innocentio e postea scõ Zosi¬
mo ei: succes soriper siua. der&ur quam
illco secta a ficde catbolica & abominan¬
da uxdampnanda fuis s&. Atilli tante
sodis antistitis suis diuersis tẽporib eos¬
dẽ notanteł atq: a membris ecclȩ siae¬
precidentis. datis litteris & ad africa¬
licis consuerunt. & tale de illis eccłȩ
dĩ catholica ꝓlatũ iudiciũ & iampiis si¬
mus imp̃r honor uis audiens ac sequens.
suis eos legibos dampnatos interher&i¬
cos habere debere constituit: Ende
non nulli &x eis ad scãe matris ecde gre¬
miũ unde resiluerant redierunt
&acdhiuc a lu redeunt in notescente
& p̃uccles cente aduersus illũ d&esta¬
bilem errorẽ recte fidei ueritatems
Eterat ille mȩmorabilis uir p̃cipuũ domi¬
nice corporis mẽ brũ circa uniuerscelis eccłe
ut ili tate sollicitus semꝑ ac peruigil &illi
duiratus datũ ẽ ut desirũ lacborum
fructu & icc in hacuita gaudere proue¬

Expanded text:
venerabili Innocentio, et postea sancto Zosivenerabili Innocentio, et postea sancto Zosimo ejus successori persuaderetur, quam illa secta a fide catholica et abominanda et damnanda fuisset. At illi tantae sedis antistites, suis diversis temporibus eosdem notantes, atque a membris Ecclesiaeecidentes, datis litteris et ad Africalicis censuerunt. Et tale de illis Ecclesiae Dei catholicae prolatum judicium, etiam piissimus imperator Honorius audiens ac sequens, suis eos legibus damnatos, inter haereticos haberi debere constituit. Unde nonnulli ex eis ad sanctae matris Ecclesiae gremium, unde resilierant, redierunt, et adhuc alii redeunt, innotescente et praevalescente adversus illum detestabilem errorem rectae fidei veritate. Et erat ille memorabilis vir, praecipuum dominici corporis membrum, circa universalis Ecclesiae utilitatem sollicitus semper ac pervigil. Et illi divinitus donatum est, ut de suorum laborum fructu, etiam in hac vita gaudere prove
Abbreviated transcription (Latin):
legis ignaris ex cmiucri & deiudicieri
possint a uenerabili agustino sequenti
tẽ poris stilo & illius totus conlietioms
desingulis obiectis & responsis facta est
recapitulatio: & quã nihil ille obieet is
re ferripotuerit. Nihil ominis de monstra¬
tum est. Aditis suplementis que intẽ pore
conlationis angusto cuncta inferri& scri¬
bimini mepotuerunt. Inlenĩ egerat nequitia
qđ re manseraet dicispatium occupar & :¬
dliersus pelagi anistas quoq nouos ntr̃orũ
tẽporũ her&icos & disputator es callidos
arate magis subtile & noxi & scribentes.
&ubi cũq potuerunt publicȩ & perdomos
loquentes perannos serme decẽ elabora¬
uit librorũ multa condens &edens. & in ec¬
clesia populis & eodẽ errore srequenus si¬
medis putions: & qm̃ idem per uersis se. se¬
des aopostolicȩ ꝑsuãc ambitionem eadem pen¬
sidiã persua dere conabantur. Instantis¬
sime &ico conciliir a fricanis scõrũ episco¬
porũ. gestũẽ: ut scõ pape urbis et prius

Expanded text:
legis ignaris examinari et dijudicari possent: a venerabili Augustino sequentis temporis stilo, et illius totius collationis de singulis objectis et responsis facta est recapitulatio, et quam nihil ille objectis referre potuerit, nihilominus demonstratum est, additis supplementis, quae in tempore collationis angusto cuncta inferri et scribi minime potuerunt. Id enim egerat nequitia quod remanserat diei spatium occupardversus Pelagianistas quoque novos nostrorum temporum haereticos et disputatores callidos, arte magis subtili et noxia scribentes, et ubicumque poterant publice et per domos loquentes, per annos ferme decem laboravit , librorum multa condens et edens, et in ecclesia populis ex eodem errore frequentissime disputans. Et quoniam iidem perversi Sedi apostolicae per suam ambitionem eamdem perfidiam persuadere conabantur, instantissime etiam conciliis Africanis sanctorum episcoporum gestum est, ut sancto papae Urbis, et prius
Abbreviated transcription (Latin):
tia adtimo theũ scribentis
acdi¬
centis Noliusq adhuc aquã
bibere. sed uino modico ut ereꝓpt̃ stoma¬
chum & frequentes tuas infirmitates
Cocleares tantũ argenteũ utensi ẽ&erũ
uasi quib m̃se inferebant᷑ cibiuł testea
uel lignex uł marmorea suerunt : Non
łccm̃ necessi tactis inopiã sec ł ꝓposito uo¬
luntatis: Sed& hospitalitate̾ sẽꝑ & hibuit
& in ipsa magis lectionẽ¬

Expanded text:
tia ad Timotheum scribentis, ac dicentis: Noli usque adhuc aquam bibere, sed vino modico utere propter stomachum et frequentes tuas infirmitates . Cochlearibus tantum argenteis utens, caetera vasa quibus mensae inferebantur cibi, vel testea, vel lignea, vel marmorea fuerunt: non tamen necessitatis inopia, sed proposito voluntatis. Sed et hospitalitatem semper exhibuit. Et in ipsa mensa magis lectione
Abbreviated transcription (Latin):
& pclicris inter postir uiris contulit.
& quidiingulȩ ad seuerint partes scrip¬
tũ ẽ. Quaesi studiosi diligenter legere
cur auerint : ꝓculcdabio indigabunt :
uel quid callida enratio nabilir ho¬
reses ađ seducendũ & decipiend um
profite atur uł quio eccła catholica
dediuina teneat & p̃dic& trimieatẽ:
Ced quoniã ille her&itus de ippone. re¬
diens ad carthaginẽ: desua multa in con¬
lictione loquacitate uetorẽ sede ipsa
conlatione recessis seiacticuit. &m̃ti¬
tus est. que utique monfacilȩ aduine

Expanded text:
claris interpositis viris contulit: et quid singulae asseruerint partes, scriptum est. Quae si studiosi diligenter legere curaverint, procul dubio indagabunt, vel quid callida et irrationabilis haeresis ad seducendum et decipiendum profiteatur, vel quid Ecclesia catholica de divina teneat et praedicet Trinitate. Sed quoniam ille haereticus de Hippone rediens ad Carthaginem, de sua multa in collatione loquacitate victorem se de ipsa collatione recessisse jactavit, et mentitus est; quae utique non facile a di
Abbreviated transcription (Latin):
tabat tustum osse aseipso proda¬
mans multorum o re laudatum:
Agust mum que cũ minime licterent.
coastur ẽ aclipsum scribere pascen¬
tium ꝓpter illius mecum omis sir. omni¬
b: conferentiũ Et i eis lit ter is quic¬
quid int̃ partes dictum uel gestum
fuerat si deliter intimauit ad
ea sine gecrentur probanda mag¬
mc̃o testrum babons copiem. Cliris¬
simos seilic&: cetq honeͦ rabiles ui¬
ros qui tunc aderent. atque ille a
duo sibi directa scripti unum uix re¬
didit rescriptum. In quo magis in uiriam
sacȩre : quã suȩ sectȩ fatione uoluit
declarare : quod uolentib: & ualentib:
legere conprobaturi. Cumipsorũ

Expanded text:
tabat, victum esse a se ipso proclamans, multorum ore laudatum Augustinum. Quae cum minime laterent, coactus est ad ipsum scribere Pascentium, propter illius metum omissis nominibus conferentium; et in eis litteris quidquid inter partes dictum vel gestum fuerat, fideliter intimavit: ad ea, si negarentur, probanda magnam testium habens copiam, clarissimos scilicet atque honorabiles, qui tunc aderant, viros. Atque ille ad duo sibi directa scripta, unum vix reddidit rescriptum, in quo magis injuriam facere, quam suae sectae rationem valuit declarare. Quod a volentibus et a valentibus legere
Abbreviated transcription (Latin):
uel in ꝓposito uel extra constitutos insua
uita & morte uulgi more tractauit. quibus
dum adhuc suꝑ ess&. idsiopus fuit quod &
c&eris erogauit: Non ut diuitias haberẽt.
sed ut aut non aut minus egerent Elerum
sufficientissimũ & monasteria uirorũ ac fe¬
minarum continentib: cum suis. prepositis
plena ecclesiae dimisit una cum bibliothe¬
cis libros & tractatus : uel suos uel alios sc̃o¬
rum habentib : inquibus dono dĩ qualis quan¬
tusq: in ecclesia. fuerit narratur & in his
semꝑ uiuere a fidelib inuenitur Iuxta
quodsaecularium quidam po&a sui iubens
quo sibitumulum mortuo in aggere. publicõ
locarent ꝓgrammate finxit dicens Uiue¬
re post obitum uatem suis nosse uioctor quõd
legis ecce lequor uoxtuanem pe mea est:
& insius quidem scriptis ille dõ acceptus.
& carus sacerdos quantum lucente ue¬
ritate uidere conceditur. Recte ac sane fidei
spei &scaritatisc atholicae xiel esiae uocisse

Expanded text:
vel in proposito vel extra constitutos, in sua vel in proposito vel extra constitutos, in sua vita et morte vulgi more tractavit: quibus, dum adhuc superesset, id si opus fuit, quod et caeteris, erogavit, non ut divitias haberent, sed ut aut non, aut minus egerent. Clerum sufficientissimum, et monasteria virorum ac feminarum, continentibus cum suis praepositis plena, Ecclesiae dimisit, una cum bibliothecis, libros et tractatus vel suos vel aliorum sanctorum habentibus, in quibus dono Dei qualis quantusque in Ecclesia fuerit noscitur, et in his semper vivere a fidelibus invenitur. Juxta quod etiam saecularium quidam poetarum, suis jubens quo sibi tumulum mortuo in aggere publico collocarent, programmate finxit, dicens, Vivere post obitum vatem vis nosse viator, Quod legis ecce loquor, vox tua nempe mea est. Et in suis quidem scriptis ille Deo acceptus et charus sacerdos, quantum lucente veritate videre conceditur, recte ac sane, fidei, spei, et charitatis catholicae Ecclesiae vixisse