comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
autem illũ qm̃ipseerat quia delemosrnã sedebat. ad
sp&iosam portam templi : Et impl& sunt stupore
& extasi in eo quod contigeratilli Cum tenerent autẽ
p&rum & iohannem concurrit omnis populus ad eos
ad porticum quae a pellatur salomonis stupentes
uidens autem p&rus respondit ad populum Viri
israhelitae : quid miramini in hoc: autnos quidintuemi¬
ni quasi nostra uirtute aut pi&ate fecerimus hunc
ambulare: Drabraham. & dr̃ lsaac & dr̃ia cob
ds̃patrum nr̃orum glorificauit filium suumilim
quemuos quidem tra didistis & negastis ante faciempilat¬

Expanded text:
elemosynam sedebat ad Speciosam portam templi et impleti sunt stupore et extasi in eo quod contigerat illi cum teneret autem Petrum et Iohannem concurrit omnis populus ad eos ad porticum qui appellatur Salomonis stupentes videns autem Petrus respondit ad populum viri israhelitae quid miramini in hoc aut nos quid intuemini quasi nostra virtute aut pietate fecerimus hunc ambulare Deus Abraham et Deus Isaac et Deus Iacob Deus patrum nostrorum glorificavit Filium suum Iesum quem
Abbreviated transcription (Latin):
bars abbas. qui cognominatus ẽ iustus & matthiam
& orantes dixerunt: Tudnẽ qui corda nostiomniũ
ostendequem elegeris exhisduobus unum acci pere
locum ministerii huius. Et a postolatus dequo prae¬
uaricatus ẽ iudas ut abir& in locum suum: & deder̃
sorteseis. &ceciditsors supermatthiam : & ad nume¬
ratus ẽ cumundecim apostolis:
Etcum conplerentur dies pente costes: erantomnes
pariter in eodem loco : Et factus ẽ repentedecaelo
sonus tanquam aduenientis sp̃s uehementis & reple¬
uit totam domum ubierant sedentes : &apparue¬
runtillis dispertitȩ linguae tamquam ignis. seditq

Expanded text:
us est Iustus et Matthiam et orantes dixerunt tu Domine qui corda nosti omnium ostende quem elegeris ex his duobus unum accipere locum ministerii huius et apostolatus de quo praevaricatus est Iudas ut abiret in locum suum et dederunt sortes eis et cecidit sors super Matthiam et adnumeratus est cum undecim apostolis et cum conplerentur dies pentecostes erant omnes pariter in eodem loco et factus est repente de caelo sonus tamquam advenientis spiritus vehementis et replevit totam domum ubi erant sedentes et apparuerunt illis
Abbreviated transcription (Latin):
percipite uerba mea : Non enim sicutuos aestima¬
tis hi ebrii sunt cum sithora diei tertia : sed hoc est
quod dictum ẽ perproph&am iohel: Eterit
innouissimis dieb: dicit dñs effundam despũmeo
superomnẽ carnem : & proph& abunt filuiuri &
filia eurae. &iuuenes urĩ uisiones udebunt
& seniore suri somnia sominabunt & quidem superser¬
uos meos & super ancillas meas effundam despumeo¬
& proph& abunt i& dabo prodigia incaelo sursum

Expanded text:
percipite uerba mea. non enim sicut uos aestimapercipite uerba mea. non enim sicut uos aestimatis hi ebrii sunt, cum sit hora diei tertia, sed hoc est quod dictum est per prophetam Iohel: et erit in nouissimis diebus, dicit dominus, effundam de spiritu meo suuenes eorum uisa uidebunt et senes somnia somniabunt, et quidem super seruos et ancillas meas effundam de spiritu meo et dabo prodigia in caelo susum
Abbreviated transcription (Latin):
eloqui illis: Erant autem in hierusalem habitantes
iuda ei uiri religiosi ẽxomninatione quae subcaelo
est: Facta autem hacuoce conuenit multitudo
& mente confusa ẽ quoniam audiebat unusꝗsq
linguasua illos loquentes: Stupebantautemom̃s
& mirabantur dicentes : Non ne ecceom nesisti
quilo quuntur galila ei sunt: & quomodo nos audiui¬
mus unusquisq linguã nostrã inquanati sumus:
Parchi & medi &elamitȩ : & qui habitant me sopo¬
tamiam: Iuda eam & cappadociam pontum &asiã
frrgiam & pamphiliam. Aegrptum & partes
lybiae quae est circa crrenen & aduenae romani:
iudaes quoq & proselrti : cr&es & arabes. audiui¬
mus loquentes eos nr̃is linguis magnalia dĩ: Stupe¬
bant autemomnes : & mirabantur adinuicem
dicentes: Quidnam hoc uult ẽẽ : Alii autem hi ri¬
dentes dicebant : quia musto plenisunt isti:
Stans autem p&rus cumundecim leuauit uocẽ sua
& loquutus e eis: Uiri iud ei & qui habitatis hie¬
rusalem uniuersi : Hoc uobis notumsit᷑ auribus

Expanded text:
eloqui illis. Erant autem in Jerusalem habitantes Judaei, viri religiosi ex omni natione quae sub coelo est. Facta autem hac voce, convenit multitudo, et mente confusa est, quoniam audiebat unusquisque lingua sua illos loquentes. Stupebant autem omnes, et mirabantur, dicentes: Nonne ecce omnes isti, qui loquuntur Galilaei sunt et quomodo nos audivimus unusquisque lingua nostra in qua nati sumus Parthi et Medi et Elamitae et qui habitant Mesopotamiam et Iudaeam et Cappadociam Pontum et Asiam Frygiam et Pamphiliam Aegyptum et partes Lybiae quae est circa Cyrenen et advenae romani Iudaei quoque et proselyti Cretes et Arabes audivimus loquentes eos nostris linguis magnalia Dei stupebant autem omnes et mirabantur ad invicem dicentes quidnam hoc vult esse alii autem inridentes dicebant quia musto pleni sunt isti stans autem Petrus cum undecim levavit vocem suam et locutus est eis viri iudaei et qui habitatis Hieru
Abbreviated transcription (Latin):
peui demerce de iniquitatis: & suspensus crepuit
medius & diffusa sunt omniauiscera eius & notum
faccum ẽ omnibus habitantibus hierusalem cita
i appellardur agerille lingua eorum achelde¬
mah hoc est ager sangiuinis: Scriptum e enim
in lubro psalmorum fiat habitatio corum deserta

Expanded text:
uitatis, et suspensus crepuit medius: et diffusa sunt omnia viscera ejus. Et notum factum est omnibus habitantibus Hierusalem, ita ut appellaretur ager ille, lingua eorum, Acheldemach, hoc est, ager sanguinis. Scriptum est enim in libro Psalmorum: Fiat commoratio ejus deserta
Abbreviated transcription (Latin):
iam non fur&ur: magis autem labor& operandomani¬
bussuis quod bonum est : uthabeat unde tribuat neces¬
sitatem patienti
Sinnissermomalus exoreuestro non procedat sed
ritudo & ira. et in dignatio etclamor. etblaspbe¬
mia tollatur a uobis. cumomnimalitia: estote aũt

Expanded text:
oret operando manibus quod bonum est, ut habeat unde tribuat necessitatem patienti. omnis sermo malus ex ore uestro non procedat, sed ritudo et ira et indignatio et clamor et blasphemia tollatur a uobis \'cum omni malitia. estote au
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ mulieris. sicutxp̃s caput. ẽ ecclesiae. Ipse saluator
corporis eius : sed utecdesia subiecta est xp̃o: Ita et mu¬
lieres uiris suis in omnibus:
iridiligite uxoresuestras: sicut & xp̃s dilex̃ ecdesiam.
et se ipsum tradidit proea utillam sc̃i ficar& mundans
lauacro aquae in uerbo uitae : ut ochiber& ipsesibi
gloriosam ecclesiam. Non habentem maculam aut
rugam : aut aliquid eius modi. sed ut sit scã &mmacu¬
lata : Ita & uiri debent diligere uxoressuas ut corpo¬
rasua: quisuam uxorem diligit seipsum diligit:
Nemo enimumquam carnem suam odiohabuit sed
nutrit & fouet eam. sicut &xp̃s ecclesiam: quia
membra sumus corporis eius decarne eius. &deossi¬
bus eius: propter hoc relinquethomo patrem
et matrem suam : Et adhȩrebit uxorisuae &erunt
duo incarneuna: sacramentum hoc magnum est.
ego autem dico inxp̃o et inecclesia: Verum tamen
etuos singuli unus quisq suam uxorem sicut seipsum
diligat: uxor autem timeat uirum suum:

Expanded text:
est mulieris, sicut Christus caput est Ecclesiae. Ipse, salvator corporis ejus. Sed sicut Ecclesia subjecta est Christo, ita et mulieres viris suis in omnibus. Viri, diligite uxores vestras, sicut et Christus dilexit Ecclesiam, et seipsum tradidlauacro aquae in uerbo: ut exhiberet ipse sibi gloriosam ecclesiam, non habentem maculam aut rugam, aut aliquid eiusmodi, sed ut sit sancta et inmaculata. ita et uiri debent diligere uxores suas ut corpora sua. qui suam uxorem diligit, se ipsum diligit. nemo enim umquam carnem suam odio habuit sed nutrit et fovet eam sicut et Christus ecclesiam quia membra sumus corporis eius de carne eius et de ossibus eius propter hoc relinquet homo patrem et matrem suam et adherebit uxori suae et erunt duo in carne una sacramentum hoc magnum est ego autem dico in Christo et in eccet uos singuli, unusquisque suam uxorem sicut se ipsum diligat: uxor autem ut timeat uirum.
Abbreviated transcription (Latin):
ornicatio autem & omnis inmunditia aut a uarita
uec nomin&ur inuobis. sicut dec& scõs aut turpitu¬
do aut scultiloquium. autscurilitas quaeadrem nonꝑ
tin& : sed magis gratiarum actio: hocenim scitote¬
dus aut auarus quod est idolorum seruitus. Non
hab& hereditatem in regno xp̃i & dĩ:
Vemouos seducat in anibus uerbis propterhaec enum
uenit iradĩ infilios diffidentiae: Nolite ergo effici
participes eorum eratisenim aliquando tenebrae:
Nunc autem lux indño ut filii lucis ambulate: fructus
enim lucis est: in omnibonitate &iustitia etueritate.
probantes quid sitbeneplacitumdõ: et nolite communica¬
re operibus infructuosis tenebrarum : magis autem redar¬
guite: quae enim in occulto fiunt ab ipsisturpeest &dice¬
re omnia autem quae arguuntur alumine manifestan¬
tur. Omne enim quod manifestatur lumen ẽ: propter
quod dicit surge quidormis. et exsurge amortuis
et in lumin abittibi xp̃s:
id& eltaque fr̃s : quomodo caute ambul&is: non qua¬

Expanded text:
ia et avaritia nec nominetur inter vos, sicut decet sanctos, aut turpitudo, aut stultiloquium, aut scurrilitas, quae ad rem non pertinet, sed magis gratiarum actio. Hoc enim scitodus, aut auarus, quod est idolorum seruitus, non habent hereditatem in regno Christi et dei. nemo uos seducat inanibus uerbis: propter haec enim uenit ira dei in filios diffidentiae. nolite ergo effici participes eorum. eratis enim aliquando tenebrae, nunc autem lux in domino: ut filii lucis ambulate - fructus enim lucis est in omni bonitate et iustitia et ueritate — probantes quid sit beneplacitum deo. et nolite communieare operibus infructuosis tenebrarum: magis autem et redarguite. quae enim in occulto fiunt ab ipsis, turpe est et dicere. omnia autem quae arguuntur a lumine manifestantur. omne enim quod manifestatur lumen est. propter quod dicit: surge qui dormis et exurge a mortuis, et inluminabit tibi Christus. uidete itaque, fratres, quomodo caute ambuletis, non qua
Abbreviated transcription (Latin):
auresalorum : & dixitillis : Adtendite ab omni
iniquo: &mandauit illis unicuique de proximo:
uiae illorum coram ipsosunt semper. non sunt
absconsae ab oculis ipsius : inunam quamque
gentem praeposuit rectorem: &prsdĩ israhel
facta ẽ manifesta. &omnia operaillorum:
uelut inconspectudĩ & oculi eius sine intermis¬
sione inspicientes uiis eorum : Non sunt abscon¬
sa testamenta periniquitatem eorum: &omẽs
miquitates eorum inconspectudĩ : Elemoss¬
na uiri quasi sacculum cum ipso & gratiam¬
hominis quasi pupillam conseruabit. & postea
resurg& : Et r&ribu& illis r&ributionem unicui
que incaput ipsorum : &conuert& in inferiores
partes terrae: paenitentibus autem dedituam
iustitiae : & confirmauit deficientes. sustinere.
& destinauit illis sortem ueritatis:

Expanded text:
aures illorum et dixit illis adtendite ab omni aures illorum et dixit illis adtendite ab omni iniquo et mandavit illis unicuique de proximo viae illorum coram ipso sunt semper non sunt absconsae ab oculis ipsius in unamquamque gentem praeposuit rectorem et pars Dei Israhel facta est manifesta omnia opera illorum velut sol in conspectu Dei et oculi eius sine intermissione inspicientes in viis eorum non sunt absconsa testamenta per iniquitatem eorum et omnes iniquitates eorum in conspectu Dei elemosyna viri quasi sacculum cum ipso et gratiamhominis quasi pupillam conservabit et postea resurget et retribuet illis retributionque in caput illorum et conuertet in interiores partes terrae. paenitentibus autem dedit uiam iustitiae et confirmauit deficientes sustinere et destinauit illis sortem ueritatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Ds̃ creauit de terra hominem. & secundum imaginem
suam fecitillum : &iterum conuertiillum in ipsam
& secundum seuestiuitillum uirtute :Numerum
Adierum & tempus deditilli : & deditilli potestatem
Seorum quae sunt superterram: Posuit timorẽ illius
super omnem carnem : &dominatus ẽ bestiarum
& uolatilium : creauit exipso ad iutorium simile
ipsi : consilium & linguam . & oculos & aures & cor
deditillis ex cogitandi: & disciplina intellectus reple¬
uit illos: creauit illis scientiam sp̃s sensu impleuit cor
illorum . & mala & bona ostenditillis: posuit oculũ
ipsorum supercorda ipsorum. Ostendere illis mag¬
nalia operum suorũ. & nomen scĩficationis conlau¬
dent : & gloriari inmirabilibus illius. ut magnalia
enarrent operum eius: Addiditillis disciplinam:
& legem uitae hereditauit illos: testamentum a&¬
num constituit cum illis. &iustitiam &iudicia
sua ostenditillis : & magnalia honoris eius uidit
oculus illorum. & hon orem uocis audierunt

Expanded text:
s creavit de terra hominem et secundum imaginem suam fecit illum et iterum convertit illum in ipsam et secundum se vestivit illum virtutem numerum dierum et tempus dedit illi et dedit illi potestatem eorum quae sunt super terram posuit timorem illius super omnem carnem et dominatus est bestiarum et volatilium creavit ex ipso adiutorium similem ipsi consilium et linguam et oculos aures et cor dedit illis excogitandi et disciplinam intellectus replevit illos creavit illis scientiam spiritus sensum implevit cor illorum et mala et bona ostendit illis posuit oculum ipsorum super corda illorum ostendere illis magnalia operum suorum et nomen sanctificationis conlaudent et gloriari in mirabilibus illius et magnalia enarrent operum eius addidit illis disciplinam et legem vitae hereditavit illos testamentum aeternum constituit cum illis et iudicia sua ostendit illis et magnalia honoris eius vidit oculus illorum et honorem vocis audierunt
Abbreviated transcription (Latin):
tem. ut memores sitis eorum : quae praedixi uerbo¬
rum ascĩs proph&is & a postolorum urorum prae¬
ceptorum dñi & saluatoris: Hoc primum scientes :¬
quoduenient inouis simis dieb: in deceptionẽ inluso¬
res. iuxta proprias concupiscentias ambulantes
Dicentes ubi ẽ promissio: autaduentus eius : Ex quo
enim patres dormierunt õm̃a sicperseuerant ab initio
ereaturae : Lat& enim eos hocuolentes quod caelieraNt
prius & terradeaqua & pera quam consistensdĩ uer

Expanded text:
is eorum quae praedixi verborum a sanctis prophetis et apostolorum vestrorum praeceptorum Domini et salvatoris hoc primum scientes quod venient in novissimis diebus in deceptione inlusores iuxta proprias concupiscentias ambulantes dicentes ubi est promissio aut adventus eius ex quo enim patres dormierunt omnia sic perseverant ab initio creaturae latet enim eos hoc volentes quod caeli erant prius et terra de aqua et per aquam consistens Dei ver
Abbreviated transcription (Latin):
Quiso fistice loquitur : odibilis .ẽ omnire defraudabit:
Non enim data ẽ. illi a dño gratia: Omnienuim sapien¬
tia defraudatus .ẽ: est sapiens animaesuae sapiens
& fructus sensus illius laudabilis : uir sapiens plebẽ
suam erudit & fructus sensus illius fideles sunt:
Virsapiens implebitur benedictionibus : &uidentes
illum laudabunt: uitauiri innumerodierum.
Dies autem istahel innumerabiles sunt : sapiens
inpopulo hereditabit honorem : & nomen illius
erit uiuens ina&ernum: Fili inuitatua tempta
animantuam. & sifuerit nequam nondes illi
potestatem : Non enim omnia omnib: expediunt¬
& non omni animae omnegenus plac& Noli auidus
esse in omni epulatione & nonte effundas suꝑ omnem
escam : In multis enum escis. erit in firmitas & auidi¬
tas : ad propinquabit usque ad colera: proptererapu¬
lam multi obierunt qui autemabstinens ẽ adi ci¬
& uitam

Expanded text:
qui sofistice loquitur odibilis est omni re defraudabitur non est enim data illi a Domino gratia omni enim sapientia defraudatus est est sapiens animae suae sapiens et fructus sensus illius laudabilis vir sapiens plebem suam erudit et fructus sensus eius fideles sunt vir sapiens implebitur benedictione et videntes illum laudabunt vita viri in numero dierum dies autem Israhel innumerabiles sunt sapiens in populo hereditabit honorem et nomen illius erit vivens in aeternum fili in vita tua tempta animam tuam et si fuerit nequam non des illi potestatem non enim omnia omnibus expediunt et non omni animae omne genus placet noli avidus esse in omni epulatione et non te effundas super omnem escam in multis enim escis erit infirmitas et aplestia adpropinquabit usque ad cholera propter aplestiam multi obierunt qui autem abstinens est adiciet vitam
Abbreviated transcription (Latin):
templum ẽ sp̃ssc̃i qui in uobis ẽ : quem hab&is a dõ &
non estis uestri : emptienim estis p̃tiomagno : glorifi¬
cate & portate dnm incorpore uestro :ui
Dequibus autem scripsistis mibi : bonum ẽ homini muli¬
erem non tangere : propter fornicationem autem
unus quisque suam uxorem habeat: &unaqua que
suum uirum habeat : uxom uir debitum reddat:
similiter autem &uxor uiro: mulier sui corporisi
potestatem non hab& seduir : similiter autem & uir

Expanded text:
tus sancti, qui in uobis est, quem habetis a deo, et non estis uestri? empti enim estis pretio magno: glorificate et portate dominum in corpore uestro. De quibus autem scripsistis mihi, bonum est homini mulierem non tangere: propter fornicationunusquisque suam uxorem habeat, et unaquaeque virum suum habeat. Uxori vir debitum reddat; similiter autem uxor viro. Mulier sui corporis potestatem non habet, sed vir. Similiter autem et vir
Abbreviated transcription (Latin):
Cumuiro inreligioso tracta descĩtate : &cum iniusto deius¬
titia. Etcum muliere dehis quae aemulatur cumti¬
mido debello: cum negotiatore: de traiectione. cumemp¬
tore : deuenditione cum uiro liuido. degratiis agendis.
cumimpio depi&ate : cumin honesto dehonestate. cum
operario agrario deomniopere : cumoperario annua¬
li. De consummatione anni cum seruo pigro demulta
operatione : non attendas his in omni consilio. Sed cum
uiro sco assiduus esto : quemcum que cognoueris obser¬
uantem timoremdi : cuius anima ẽ secundum animã
tuam: Quicumquetitubauerit in tenebris. non condole¬
bit tibi : Ettor boni consili statue tecum: Non est
enum tibi aliud plusillo: Anima uiri scĩ enuntiat ali¬
quandouera. quam septem circum spectores sedentes
ad speculandum : &in his omnibus dep̃care altissimum
ut dirigat inuerita te uiamtuam: Anteomnia opera
uerbum uerax praecedatte . & ante omnem actum
consilium stabile : Verbum nequam immutabit cor: exqͦ.

Expanded text:
Cum viro irreligioso tracta de sanctitate et cum injusto de justitia, et cum muliere de iis quae aemulatur, cum timido de bello, cum negotiatore de trajectione, cum emptore de venditione, cum viro livido de gratiis agendis, cum impio de pietate, cum inhonesto de honestate, cum operario agrario de omni opere, cum operario annuali de consuoperatione non adtendas his in omni consilio cum viro sancto adsiduus esto quemcumque cognoveris observantem timorem Dei cuius anima est secundum animam tuam quicumque titubaverit in tenebris non condolebit tibi et cor boni consilii statue non est enim tibi aliud pluris illo anima viri sancti enuntiat aliquando vera quam septem circumspectores sedentes ad speculandum et in his omnibus deprecare Altissimum ut dirigat in veritate viam tuam ante omnem operam verbum verax praecedat te et ante omnem actum consilium stabile verbu
Abbreviated transcription (Latin):
Indño laudabitur animamea. audientmansu& & laetentur
gnificate dnm mecum & ex altemus nomeneius hidipsum
Ex quisiuid nm̃ & exaudi uiitine & exomnibus tribulationibus meis
eripuitine. Accedie adeum & inluminamini . & faciesurae non
confundentur. Iste pauperclamauit & dñs exaudiuit : eum : &de
omnibus tribulatignibus eius saluauit eum. Inmitt& angelus
dñi incircuitu timentium eum &eripi&eos. Custate & uid&e
qnm suauis est dñs. beatus uir quis perat in eo : Tim& ednm ÷

Expanded text:
ino laudabitur anima mea audiant mansueti et laetentur magnificate Dominum mecum et exaltemus nomen eius in id ipsum exquisivi Dominum et exaudivit me et ex omnibus tribulationibus meis eripuit me accedite ad eum et inluminamini et facies vestrae non confundentur iste pauper clamavit et Dominus exaudivit %eum; et de omnibus tribulationibus eius salvavit eum vallabit angelus Domini in circuitu timentium eum et eripiet eos gustate et videte quoniam suavis es
Abbreviated transcription (Latin):
Clamauerunt ÷ iusti : &d ñs ex audiuit ÷ eos : & exomnibus tribu¬
lationibus eorum liberauit eos. Iuxta est dñs hisqui tribulato
sunt corde & humiles spũ saluabit. Multa e tribulationes
iustorum & deomnibus his liberabiteor dñs. Custo dit dñs
omnia ossaeorum. unum exhis non conter&ur. Mors pecca¬
torum pessima. & quioderunt iustum delinquent. Redim& x
dñs animas seruorum suorum. & non delinquent omnes
quisperant meo¬

Expanded text:
ribulationibus eorum liberavit eos. Juxta est Dominus his, qui tribulato sunt corde: et humiles spiritu salvabit. Multae tribulationes justorum: et de omnibus his liberavit eos Dominus. Custodit Dominus omnia ossa eorum: unum ex his non conteretur. Mors peccatorum pessima: et qui auderunt justum, delinquent. Redimet Dominus animas servorum suorum: et non delinquent omnes, qui sperant
Abbreviated transcription (Latin):
Soror nostra parua : &ubera non hab& : quid faciemus
sorori nostrae hidie quando alloquenda est.¬
Simurus ẽ : a edificemus supereum propugnacula
argentea si ostium ẽ : conping amus illud tabulis
ł gomurus : & uberamea sicutturris. ex quo facta sum
corameo : quasi pacem reperiens :
inea fuit pacifico iea quaehab& populos: tradidit
eamcusto dibus uiraffert profructueius milleargen¬

Expanded text:
soror nostra parva et ubera non habet quid faciemus sorori nostrae in die quando adloquenda estmurus est aedificemus super eum propugnacula argentea si ostium est conpingamus illud tabulis murus et ubera mea sicut turris ex quo facta sum coraico, in ea, quae habet populos: Tradidit eam custodibus
Abbreviated transcription (Latin):
hieronimus presbt indño salutem: Mirtari nondesino exactio¬
nis urãe instantiam. Exigitis enim uidibrum chaldeo sermone
conscriptum adlatinum ftalum traham. Librumutiq tobiae. q̃uem
heraci decathalogo diuinarum scripturarum secantes hisqugagio¬
grapha memorant manciparunt: faci satis denderio uetero pion
timen meo studio: Argiuuntenimnos hebraeorum studia
inputamn obis contrasium canonem Latinis auribus ista trans¬
ferte sedmelusesse iudicans phari sa corum displicere iudicio
& episcoporum iussionib deserure in stitiut potui: & quia
uicina ẽ chaldȩorum lingua sermoni hebraico utriusq lin¬
giab pertussimum loquacem re periens unius diei laborẽ
arripui: & quic quidillemihi hebraicis ueb is expriessit. haec
ego accito notario sermonib: latinis ex posui: Orationib uris
mercedem huius operis conpensabo cumgratum uobis didice¬
ro me quod iubere estis dignati complesse .s¬

Expanded text:
Hieronymus presbyter in Domino salutem. Mirari non desino exactionis vestrae instantiam: exigitis enim, ut librum Chaldaeo sermone conscriptum, ad Latinum stylum traham, librum utique Tobiae, quem Hebraei de Catalogo divinarum Scripturarum secantes, his, quae apocrypha memorant, manciparunt. Feci satis desiderio vestro, non tamen meo studio. Arguunt enim nos Hebraeorum studia, et imputant nobis, contra suum Canonem Latinis auribus ista transferre. Sed melius esse judicans Pharisaeorum displicere judicio, et episcoporum jussionibus deservire, institi ut potui. Et quia vicina est Chaldaeorum lingua sermoni Hebraico, utriusque linguae peritissimum loquacem reperiens, unius diei laborem arripui: et quidquid ille mihi Hebraicis verbis expressit, hoc ego accito notario, sermonibus Latinis exposui. Orationibus vestris mercedem hujus operis compensabo, cum gratum vobis didicero, me, quod jubere estis dignati, complesse.
Abbreviated transcription (Latin):
nam in paupere : & p̃cationem laesi exaudi&:
Non despici& p̃cespupilli necuiduam. sieffundadoque¬
lam gemitus : Nonne lacrimae uiduae ad maxillam
Amaxilla enim ascendunt usq ad caelum : & dñs
ex auditorꝰ delectabitur i illis: qui ad oratdm̃ in ob

Expanded text:
nam in paupere, et deprecationem laesi exaudiet. nam in paupere, et deprecationem laesi exaudiet. Non despiciet preces pupilli, nec viduam, si effundat loquelam gemitus. Nonne lacrymae viduae ad maxillam A maxilla enim ascendunt usque ad coelum, et Dominus exauditor non delectabitur in illis . Denique panis
Abbreviated transcription (Latin):
Qui conseruat uerbum : multiplicat orationẽ sacrificium
salutare : attendere mandatis. & discedere ab omni
iniquitate : Et propitiationem uatare sacrificuis super
iniustitias. & dep̃catio propeccatis recedere ab iniustitia
R&ribu& gratiam : qui offertsimilagnaem: & qui facit
miseri cordiam : offere sacrificium : Beneplacitum ẽ
dño recedere abiniquitate : Non apparebis ante cons¬
petumdi uacuus : ł laec erumomnia proptermandatũ
dĩ fiunt : oblatio iusti in pinguat altare : &odor suaui¬
tatis e in conspectualtissimi: Sacrificium iusti acceptũ e
& memoriam eius non obliuis c&urdns: Bono animo
gloriam reddedo : & nonminuas primitias manuutuaru :
In omnidato hilarem facuultum tuum : & in exultatione
scĩ fica decimastuas: cda altissimo secuđdatum eius & in
bono oculo adinuentionem facito manuum tuarum.
qnm̃ dns r&cribuens ẽ : & septies tanto reddetibi
Noli offerre munera praua: non enim suscipi& illa
apudillum gloriae persona : Non accip &dũs perso¬

Expanded text:
em, multiplicat orationem. Sacrificium salutare est attendere mandatis, et discedere ab omni iniquitate: et propitiatio, litare sacrificium super injustitias; et deprecatio pro peccatis, recedere ab injustitia. Retribuit gratiam, qui offert similaginem; et qui facit misericordiam, offert sacrificium. Beneplacitum est Domino recedere ab iniquitate; et deprecatiopectum Dei vacuus haec enim omnia propter mandatum Domini fiunt oblatio iusti inpinguat altare et odor suavitatis est in conspectu Altissimi sacrificium iusti acceptum est et memoriam eius non obliviscetur Dominus bono animo gloriam redde Deo et non minuas primitias manuum tuarum in omni dato hilarem fac vultum tuum et in exultatione sanctifica decimas tuas da Altissimo secundum datum eius et in bono oculo ad inventionem fac manuum tuarum quoniam Dominus retribuens est et septies tantum reddet tibi noli offerre munera prava non enim suscipiet illa  et non est apud illum gloria personae non accipiet
Abbreviated transcription (Latin):
xxxuii Seipsimuitem & patremagricolam dicens discipulosq. palmites
sine se nihileos facere posse testatur & multis locutionũ modis
alteriũ cis dilectionẽ inculait cuius merito possent qđ cũq p&ierins
Eandem dilattionem in stantius commendans contemnendũ doc&
odiũ mundipraedicens qualia peius nomines int passuri. & argu¬
endum mundum a paradito depeccato deiustitia & deuidicio
manifestat
de quoquaerentib discipulis similitudinem mulieris postpartũ
amari significans corroborat se relituros dicens inmundo
priesoran habebitus sed confid&e gouicimundum
Aapaton dedarificit aomeria loquors discipulos prolexa & mult mola prose¬
catione conimendat passione protenus inminente

Expanded text:
XXXVI. Se ipsum vitem, Patrem vero agricolam dicens, discipulosque palmites, ac sine se nihil eos facere posse testatur. Et multis locutionum modis alteram eis dilectionem inculcat, cujus merito possent, quodcunque petierint, Eamdem dilectionem instantius commendans, contemnendum dicit odium mundi. Praedicens quoque qualia pro ejus nomine sint passuri, et arguendum mundum a Paraclito de peccato, et de justitia, et de judicio manifestatDe quo quaerentibus discipulis, similitudinem mulieris post partumamari significat, corroborat relicturus dicens: In mundo pressuram habebitis, sed confidite, ego vici mundumPatrem de clarificatione sua loquens, discipulos prolixa et multimoda prosecutione commendat, passione protinus imminente
Abbreviated transcription (Latin):
R qurrectionis similitermanifestati odedaratur quamaria magda lenae
p&ro &iohanni nuntiat sublatum corpus dimonumento . quibus
occurrentibus acrouersis post ancoli camuisionem uisum a sedian aesti¬
Tum foresessant clausae ueniens ad discipulos pacem infert manibus
confirmatur audiens bratiqui nonuiderunt & cridideruit
uu Manifestat sel terum admareirberiadis septem discipulis incaptura
piscium centum quinquaginta trium cum refirtixisse c amortuis.
oues aequetertio iommendinneetensi one manuum significat ei
quoderucis mort for& martrrio coronandus

Expanded text:
Resurrectionis similiter manifestatio declaratur, qua Maria Magdalene Petro et Joanni nuntiat sublatum corpus de monumento. Quibus occurrentibus ac reversis, ipsa post angelicam visionem visum a se Dominum aestium fores essent clausae, veniens ad discipulos pacem infert, manibus confirmatur audiens: Beati qui non viderunt, et crediderunt Manifestat se iterum ad mare Tiberiadis septem discipulis in captura piscium centum quinquaginta trium, cum resurrexisset a mortuis. oves aeque tertio commendans, extensione manuum significat ei, quod crucis morte foret martyrio coronandus
Abbreviated transcription (Latin):
Si autem iiquitas nr̃a iustitiam dĩ commendat. Quid
dicemus : Num quid iniquus ẽ ds̃ qui infertiram:
secundum hominem dico: absit: Alio quin quomodo
iudicabit ds̃ huncmundum: sienimueritasdi imeo
mendacio ab uneauit inglori amipsius : Quid adhuc
& ego tamquã peccator iudicor & ron sicut blasphe¬
mamur & sicut aiuint nos quidam dicere : faciamus

Expanded text:
Si autem iniquitas nostra justitiam Dei commendat, quid Si autem iniquitas nostra justitiam Dei commendat, quid dicemus? Numquid iniquus est Deus, qui infert iram? secundum hominem dico. Absit: alioquin quomodo judicabit Deus hunc mundum? Si enim veritas Dei in meo mendacio abundavit in gloriam ipsius: quid adhuc et ego tamquam peccator judicor? et non sicut blasphemamur, et sicut ajunt nos quida
Abbreviated transcription (Latin):
scriptum ẽ : Circumcisio quidem prodest silegem obser¬
uer: si autem praeuaricator legissis : Circumcisiotua
p̃putium facta ẽ : Siigitur praeputium iustitias legis
custodiat : Nonne praeputium illius incircum cisionem
reputabitur  Et iudicabit quod ex natura ẽ p̃putiũ
legem consummans tequi perlitteram & circumcissio¬
nem praeuari cator legises: Non enim qui in mani¬
festo iuda eus ẽ . neq quaehmanifesto in carnecircũ¬
cisio : sed qui in abscondito iuda eus : & circum cisio cordis
inspũ non littera : cuius laus non ex hominibus
sed exdõ est
Quidergo amplius ẽ iudaeo: autquaeutilitas circũcisionis
multum peromnem modum : Primum quidem q̃uia
credita sunt illis eloquiadĩ: Quidenim si quidã illorum
noncrediderunt : Num quid in credulitas illorũ fidem
dĩ euacuauit: absit Est autem ds̃ uerax. Omis autẽ
homomendax : sicut scriptum ẽ: utiustificeris in sermo
nibustuis: &uincas cum ludicaris

Expanded text:
scriptum est circumcisio quidem prodest si legem obserscriptum est circumcisio quidem prodest si legem observes si autem praevaricator legis sis circumcisio tua praeputium facta est si igitur praeputium iustitias legis custodiat nonne praeputium illius in circumcisionem reputabitur et iudicabit quod ex natura est praeputium legem consummans te qui per litteram et circumcisionem praevaricator legis es non enim qui in manifesto Iudaeus est neque quae in manifesto in carne circumcisio sed qui in abscondito Iudaeus et circumcisio cordis in spiritu non littera cuius laus non ex hominibus sed ex Deo est quid ergo amplius est Iudaeo aut quae utilitas circumcisionis multum per omnem modum primum quidem quia credita sunt illis eloquia Dei quid enim si quidam illorum non crediderunt numquid incredulitas illorum fidem Dei evacuabit absit est autem Deus verax omnis autem homo mendax sicut scnibus tuis: et vincas dum judicaris.
Abbreviated transcription (Latin):
legis iustisunt a puddm̃ sed factorer legis iustificabuntur
Cume nimgentes quaelegem non habent naturalitor eaquȩ
legis sunt faciunt.: Eius modilegem non habentes ipsi
sibi sunt lex quiostendunt opur legis scriptum in cordi¬
bus suis testimonium red denteillis conscientia ipsorum.
&e foter e iniucem cogitationum accusantium. aut&iam
defendentium Indiecum iudicabitds occulta hominum
tuludaeus cognominaris. & requiescis in lege & gloria¬
ris hidõ & nostiuo luntatem eius & probas utiliorari
instructus perlegem : Confidiste ipsumducem esse
caecorum lumen eorum quun tenebris sunt : Erudito¬
rem insipientium. Magistrum infantium᷑ habentem
formam scientiae & ueritatis in lege : Quiergo aliũ
doces teipsum non doces : qui praedicas nonfurandũ
furaris : quidicis non moechandum moecharis qui
ab hominaris idola sacrilegium facis : Qui in legeglo¬
riaris . Perpraeuaricationem legis dm̃ i honorar
Nomen enimdi peruos blasphematur intergentes : sicut¬

Expanded text:
legis iusti sunt apud Deum, sed factores legis iustificabuntur. Cum enim gentes, quae legem non habent, naturaliter ea quae legis sunt faciunt, eiusmodi legem non habentes ipsi sibi sunt lex, qui ostendunt opus legis scriptum in cordibus suis, testet inter se invicem cogitationum accusantium aut etiam defendentium in die cum iudicabit Deus occulta hominum  autem tu Iudaeus cognominaris et requiescis in lege et gloriaris in Deo et nosti voluntatem et probas utiliora instructus per legem confidis te ipsum ducem esse caecorum lumen eorum qui in tenebris sunt eruditorem insipientium magistrum infantium habentem formam scientiae et veritatis in lege qui ergo alium doces te ipsum non doces qui pfuraris? qui dicis non moechandum moecharis? qui exsecraris idola sacrilegium facis? qui in legegloriarisper praeuaricationem legis deum inhonoras? nomen enim dei per uos blasphematur. non sic
Abbreviated transcription (Latin):
tes loquiei. Dixitautem ei quidam. ec cematertua & fratrestui foris
stant quaerenteste. Atipserespondens dicenti sibi ait quae estmater
mea & qui sunt fratresmei : et extendens manum in discipulos suosdixit
eccematermea & fratresmei. quicũq enimfecerit uoluntatem patris

Expanded text:
tes loqui ei dixit autem ei quidam ecce mater tua et fratres tui foris tes loqui ei dixit autem ei quidam ecce mater tua et fratres tui foris stant quaerentes te at ipse respondens dicenti sibi ait quae est mater mea et qui sunt fratres mei et extendens manum in discipulos suos dixit ecce mater mea et fratres
Abbreviated transcription (Latin):
& signum non dabiturei nisi signumionae prophecae Sicutenim
fuitionas inuentre coeq tribus die & tribus noctibus siceritfilius
hominis in cordeterrae tribus diebus & tribus noctibus. Uirin ineui¬
tas surgent iniudicio cumgenerationeista. & condem nabunt eam
qui a paenitentiam egerunt in praedicatione ionae & ecceplus quam
ionahio. Regina austri surg& imudicio cumgenerationeista & comn¬
dem nabiteam qui auenit afinib. terrae audire sapientiam salomonis
&eceplus quamsalo mon hic
Cum autem in mundus sp̃s exierit ab homine ambulat perloca arida quae¬
rens requiem & noninuenit. Tuncditt: reuertarin domum meam
unde exini. Et uoniens inueniteam uacantem scopis mundatam & or
natam : Tuncuadit & assumit septemalios sp̃s secum nequioresse & in¬
tranter habitantibi. & fiunt no uissi ma hominis illius peiora prioribus.
sicerit & generationihuic pessima e
Adbuc e loquente adurbas. ec cematereius & fratres stabant foris quaeren¬

Expanded text:
et signum non dabitur illi nisi signum Ionae prophetae. quomodo enim fuit Ionas in ventre ceti tribus diebus et tribus noctibus sic erit Filius hominis in corde terrae tribus diebus et tribus noctibus viri ninevitae surgent in iudicio cum generatione ista et condemnabunt eam quia paenitentiam egerunt in praedicatione Ionae et ecce plus quam Iona hic regina austri surget in iudicio cum generatione ista et condemnabit eam quia venit a finibus terrae audire sapientiam Salomonis et ecce plus quam Salomon hic cum autem inmundus spiritus exierit ab homine ambulat per loca arida quaerens requiem et non invenit tunc dicit revertar in domum meam unde exivi et veniens invenit vacantem sintrantes habitant ibi et fiunt novissima hominis illius peiora prioribus sic erit et generationi huic pessimae adhuc eo loquente ad turbas ecce mater eius et fratres stabant foris quaeren
Abbreviated transcription (Latin):
Inillodie exiens ibs dedomo sedeb at secusmare & congregatae sunt adeum¬
turbae multae. Itaut in nauiculam ascendens seder& : & omnis turba
stabat hlitore & locutus ẽ eis multa in parabolisdicens. Ecce exiit qui se¬
minat seminare. & dum seminat quaedam ceciderunt secusuiam & ue¬
nerunt uolucres & comederuntea : Alia autem ceciderunt in p&rosa¬
ubi non habobat terram multam & continuo exorta sunt quia non habe¬
bant altitudinem terrae. Sole autem orto aestua uerunt & qui a non
habebant radicem aruerunt. Alia autem ceciderunt inspinas & creue¬
runt spinae & suffocaueruntea. Alia uero ceciderunt hiterram bonã¬

Expanded text:
In illo die exiens Jesus de domo, sedebat secus mare: et congregatae sunt adturbae multae, ita ut in naviculam ascendens sederet; et omnis turba stabat in littore: et locutus est eis multa in parabolis dicens: Ecce exiit qui seminat seminare. Et dum seminat, quaedam ceciderunt secus viam, enerunt volucres et comederunt ea alia autem ceciderunt in petrosaubi non habebat terram multam et continuo exorta sunt quia non habebant altitudinem terrae sole autem orto aestuaverunt et quia non habebant radicem aruerunt alia autem ceciderunt in spinas et creverunt spinae
Abbreviated transcription (Latin):
&xtriticum : sinite utraq crescere usquead messem &in temporemenis
dicam messoribus : colligite primum zizania & alligato ea fasciculos
ad conburendum Triticum autem congragate in horreum meum
Alam parabolam proposiuis eis dicens. Similo ẽ regnum cael orum grano
sinapis quodaccipiens homo seminauit in agro suo quodminimum
quidem ẽ omnibur seminibus. Cumautem creuerit mousestom¬
bus holeribus &fitarbor. Ita utuolucres cacliuenant ahabtent hiramis eĩ¬
inui Aliam parabolam locatus ẽ cis. Similo ẽ regnum cuelorum. fermento qđ

Expanded text:
triticum sinite utraque crescere usque ad messem et in tempore messis dicam messoribus colligite primum zizania et alligate ea fasciculos ad conburendum triticum autem congregate in horreum meum aliam parabolam proposuit eis dicens simile est regnum caelorum grano sinapis quod accipiens homo seminavit in agro suo quod minimum quidem est omnibus seminibus cum autem creverit maius est omnibus holeribus et fit arbor ita ut volucres caeli veniant et habitent in ramis eius aliam parabolam locutus est eis s
Abbreviated transcription (Latin):
sili ias lisautem dixitcis ponhabent neconseire. Detcillis uo man¬
dicar l endegant ec Nonbabemuis hic pusiegunque panes : etdaos
bere suprusaenum acceptis quin q ue pamibus &d uobus pisebus cispic¬
ens incaelm bened oxit &sregit &dedidis cipalis panes. disapidi autem
turbis Et manducauerunt omines & saturati sunt: Et dulerunt relitru¬
as duo decim cophinos fragmentorum plenos. ma nducantum autẽ suit
numerus quinquemilia uirorum exceptis mulieribus & parulis
Et statim iussitdiscipulos suos ascondere innauiculam & praecedere cumtrans
fr&um donec dimitter& turbas
Et dimis sa turba ascendit in montem solus orare

Expanded text:
autem dixit eis non habent necesse ire date illis vos manducare responderunt ei non habemus hic nisi quinque panes et duos bere supra faenum acceptis quinque panibus et duobus piscibus aspiciens in caelum benedixit et fregit et dedit discipulis panes discipuli autem turbis et manducaverunt omnes et saturati sunt et tulerunt reliquias duodecim cofinos fragmentorum plenos manducantium autem fuit numerus quinque milia virorum exceptis mulieribus et parvulis et statim iussit discipulos ascendere in navicula et praecedere eum trans fretum donec dimitteret turbas et dimissa
Abbreviated transcription (Latin):
infirmoscurate mortuos suscitate. lepro scs mundate daemones eiate
gratis accepistis gratis date. Nolite possidere aurum neque argentum
neque pecuniam in. tonisurĩs. non peraminuia noqueduastunicas
nequecaloamenta : neq uirgam : Dignus enim ẽ. operarius
cibo suo
Iuquomcumque  diuitatem autcastellum in traueritis interrogate
quisinea dignus sit & ibiman&e donecexetis
Iutrantes autem domum salutate eam dicentes. paxhuic domui & siqui¬
dem fuerit domusilla dignas ueni & paxurã supeream si nautem non
fuerit digna paxuestra aduos reuert&ur
Et quicumque non receperituos nequeaudierit sermones uros. exeuntes
foras dedomu uel deciuitate. excutite puluerem depedibus urĩs am̃
dicouobis tolerabilius erit terrae sod omorum & gomorra eorum indie

Expanded text:
infirmos curate mortuos suscitate leprosos mundate daemones eicite infirmos curate mortuos suscitate leprosos mundate daemones eicite gratis accepistis gratis date nolite possidere aurum neque argentum neque pecuniam in zonis vestris non peram in via neque duas tunicas neque calciamenta neque virgam dignus enim est operarius cibo suo in quamcumque civitatem aut castellum intraveritis interrogate quis in eaIntrantes autem domum, salutate eam. Et siquidem fuerit domus illa digna, veniet pax nostra super eam: sin autem non fuerit digna, pax uestra ad uos reuertetur. et quicumque non receperit uos neque audierit sermones uestros, exeuntes foras de domo uel de ciuitate excutite puluerem de pedibus uestris. amen di
Abbreviated transcription (Latin):
Videns autem turbas misertus ẽ eis quia erant uexati &iacentes sicuto ues
non habentes pastorem
Tuncdicit discipulis suis : Messis quidem multa operarii autem pauci:
Rogite ergo dmm messi suteiciat operarios inmessem suam
Ettonuocatis duodecimdiscipulis suis deditillis potestatem spũ um inmundorũ
ut eicerent eos & curarent omnem languorem &omnem in firmitatem
Duo decim autem a postolorum nomina sunthaec. primus simon quidici¬
turp&rus & andreas frater eius lacobus tebedei & iohannes
fratereius. philippus & bartholomeus Tomas & mattheus pub¬
licanus & ia cobus alphei & taddaeus. simoncananeus &iudas
scariothes qui & tradidit eum
Hos duo decimmisitihs̃ p̃cipiens eis & dicens Inuiamgentium neabieritis
& inciuitates samaritanorum nein traueritis. sed potius ite ado uesquae
perierunt domusi s rahel
Euntes autem p̃dicate dicentes quia appropinquabit renum caelorum

Expanded text:
uidens autem turbas misertus est eis, quia erant uexati et iacentes sicut ones uidens autem turbas misertus est eis, quia erant uexati et iacentes sicut ones non habentes pastorem. tunc dicit discipulis suis: messis quidem multa, operarii autem pauci; rogate ergo dominum messis, ut eiciat operarios in messem suam. et convocatis duodecim discipulis suis dedit illis potestatem spirituum inmundorum ut eicerent eos et curarent omnem languorem et omnem infirmitatem duodecim autem apostolorum nomina sunt haec primus Simon qui dicitur Petrus et Andreas frater eius Iacobus Zebedaei et Iohannes frater eius Philippus et Bartholomeus Thomas et Mattheus publicanus et Iacobus Alphei et Thaddeus Simon Cananeus et Iudas Scariotes qui et tradidit eum hos duodecim misit Iesus praecipiens eis et dicens in viam gentium ne abieritis et in civitates Samaritanorum ne intraveritis sed potius ite ad oves quae perierunt domus Israhel euntes autem praedicate dicentes quia adpropinquavit regnum caelorum
Abbreviated transcription (Latin):
cum & cum eicta c& turba intricuit & tenuitmanum eius. & surrex
puella etexiit famab ae in uniuerscam terramillam
Et transeunte in deihũ secuti sunt eumduo caecidam anter &dicentes mise¬
rerenri filidauid Cum autem ueniss & domum accesserunti deum cȩci
& diciteisi hs. Creditis quia possum hoc facere uobisuntei uti qued ñe
tanct&igit oculos eorum dicens secundum fidem uestramfiatuobis : &aꝑ¬
ti s untoculuillorum & comminatus ẽ illisi hs̃ dicens uid & enequis sciat
illiautem exeuntes diffama uerunt eum in totam terram illam. Egressis
iitem illir. ec ceoptulerunte hominem mutum dae monium habentem
& eiccto daemone locutus est mutus & miratae sunt turbaedicentes num¬
quam apparuit sic hisrahelpharisaei autem dicebant in principedaemo¬
moniorum ei citdaemones
Et circuibatihs ciuitates omnes & castella. docens insrnagogis eorum & prae
dicans eu angelium regni & curans amnem languorem &omnem in firmitatẽ

Expanded text:
um eiecta esset turba intravit et tenuit manum eius et surrexit puella et exiit fama haec in universam terram illam et transeunte inde Iesu secuti sunt eum duo caeci clamantes et dicentes miserere nostri Fili David cum autem venisset domum accesserunt ad eum caeci et dicit eis Iesus creditis quia possum hoc facere vobis dicunt ei utique Domine tunc tetigit oculos eorum dicens secundum fidem vestram fiat vobis et aperti sunt oculi illorum et comminatus est illis Iesus dicens videte ne quis sciat illi autem exeuntes diffamaverunt eum in tota terra illa egressis autem illis ecce obtulerunt ei hominem mutum daemonium habentem et eiecto daemone locutus est mutus et miratae sunt turbae dicentes numquam paruit sic in Israhel Pharisaei autem dicebant in principe daemoniorum eicit daemones et circumibat Iesus civitates omnes et castella docens in synagogis eorum et prdicans euangelium regni et curans omnem languorem et omnem infirmitatem.
Abbreviated transcription (Latin):
hamo abscondit. & praegaudic illius uadit &uedit uniuers a quac hab&
&emit a grumillum Iterum simile ẽ regnum caelorum hominine gotia¬
tori quaerentibonas margaritas. inuenta autem una p̃tiosamargarita
abiit &uendidi tomnia quaehabuit & emiteam. Iterum simileẽ regnum
caelorum sage naemis saei mare & exonnigenerepiscium congreganti.
quamcum im pl&aess& educentes & setus litus sedentes. elegerunt bonosinua

Expanded text:
lius vadit et vendit universa quae habet et emit agrum illum iterum simile est regnum caelorum homini negotiatori quaerenti bonas margaritas inventa autem una pretiosa margarita abiit et vendidit omnia quae habuit et emit eam iterum simile est regnum caelorum sagenae missae in mare et ex omni genere congreganti quam cum impleta esset educentes et secus litus seden
Abbreviated transcription (Latin):
Et stupeb antomnes turbae & dicebant nũ quidhic ẽ filius dauid :¬
Phari sa ei autem audientes dixerunt. hic non eicit daemones nisi
inbeelt ebub principedae moniorum
I hs̃ autem sciens cogitationes arum dixit eis. omne regnum
diuisum contrasede solabfar. &omnisciuitas uel domus diuisa
contrase non stabit. et si satinas satananeicit ad uersus se di¬
uisus ẽ. quomodo ergo stalit regnum eius : & si ego inbeelte¬
bub eiciod aemones filu ur̃i inquoeaciunt: Id eo ipsi iudiceserurt
ur̃i si autem ego in splid̃ eidodaemones. Igitur poruenit inuos
regnumdĩ. Aut quomodo pͥotest quisquam intrare indomum
fortis &uasa eius diripere. nisi prius alligauerit fortem & tc̃

Expanded text:
et stupebant omnes turbae et dicebant numquid hic est Filius David et stupebant omnes turbae et dicebant numquid hic est Filius David Pharisaei autem audientes dixerunt hic non eicit daemones nisi in Beelzebub principe daemoniorum Iesus autem sciens cogitationes eorum dixit eis omne regndiuisum contra se desolabitur et omnis ciuitas uel domus diuisa contra se non stabit et si Satanas Satanan eicit adversus se divisus est quomodo ergo stabit regnum eius et si ego in Beelzebub eicio daemones filii vestri in quo eiciunt ideo ipsi iudices erunt vestri si autem ego in Spiritu Dei eicio daemones igitur pervenit in vos regnum Dei aut quomodo potest quisquam intrare in domum fortis et vasa eius diri
Abbreviated transcription (Latin):
mo qui habeat ouemunam. & siceciderit haec sabbatis in foueam
non ne tenebit & leuabit eam : quanto magis melior .ẽ. homo
oue  Itaq lic& sabbatis bene facere. tuncaithomini extende¬
manumtuam & extendit & restituta ẽ sanitati sicut altera
Exeuntes autem pharisaei consilium faciebant aduersus eum. quo¬
modo eum perderent.
Ihs̃ autem sciens recessitinde & secuti s unt eum multi. & curauiteos
omnes & praecepiteis nemanifestum eum facerent. ut adim
pler&ur quod dictum .ẽ. perisaiam proph&am dicentem
eccepuermeusquem elegi dilectus meus in quobene conplacuit
animaemeae. ponam spm̃meum supereum & iudicium
gentib nuntiabit non contend& nequeclamabit. neque
audi& aliquis in plateis uocemeius. Harundinem quassa tam
non confring& edinum fumigans. non extingu& donec eiciat
aduictoriam iudicium & in nomine eius gentes sperabunt.
T uncoblatus ẽ ei dae monium habens caecur & mutus. & curauit
eum. Ita utdoquer&ur & uidert&

Expanded text:
mo qui habeat ouem unam, et si ceciderit haec sabbatis in foueam, nonne tenebit et leuabit eam? quanto melior est homo oue? itaque licet sabbatis bene facere, cmanum tuam et extendit et restituta est sanitati sicut altera exeuntes autem Pharisaei consilium faciebant adversus eum quomodo eum perderent Iesus autem sciens recessit inde et secuti sunt eum multi et curavit eos omnes et praecepit eis ne manifestum eum facerent uquod dictum est per Esaiam prophetam dicentem ecce puer meus quem elegi dilectus meus in quo bene placuit animae meae ponam spiritum meum super eum et iudicium gentibus nuntiabit non contendet neque clamabit neque audiet aliquis in plateis vocem eius harundinem quassatam non confringet et linum fumigans non extinguet donec eiciat ad victoriam iudicium et in nomine eius gentes sperabunt tunc oblatus est ei daemonium habens caecus et mutus et curavit eum ita ut loqueretur et videret