comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uiuum lapidem appellant. qui ferro uella¬
pide ꝑcussus. scuitilas emittit. quȩ excipiunt᷑
fuligie uel aliis fungis uel foliis: & dicto cele¬
rius p̃bet ignem. Hunc uulgus focarẽ pet̾m
uocat. Selenites qui latine lunaris int̾preta¬
tur eoquod interiorẽ eius candorem cũ luua
crescere atq deficere auint: gignit᷑ in ꝑsida.
Dionisius laprs. fuscus & rubentib notis spar¬
sus. Uocatur aut̃ ita. quia si aque mixtus
conteratur. uinum fraglat: & quod ir allo mi
riun est. ebrietati resistit. Tracius niger & so¬
norus. nascitur influmine cuiꝰ nom̃ ẽ pontꝰ
restingui. frignis lapis exloco traxit uocabulũ.
Nascitur enim infrigia. colore pallidus. mech¬
ocrit̾ grauis. Est aut̃ gleba pumcosa. Urit᷑
antea uino ꝑfusus. flatusq follib donec ru¬
rius lapis. a syria patria ubi reꝑitur appellatꝰ.
Hic uit̾eger fluctuare tradit᷑. comininutus
mergi. Arabicꝰ similis ẽ ebori. sine ulla macula.

Expanded text:
vivum lapidem appellant, qui ferro vel lavivum lapidem appellant, qui ferro vel lapide percussus scintillas emittit, quae excipiuntur sulpure vel aliis fungis vel foliis, et dicto celerius praebet ignem. Hunc vulgus focarem petram vocant. Selenites, qui Latine lunaris interpretatur, eo quod interiorem eius candorem cum luna crescere atque deficere aiunt, gignitur in Persida. Dionysias lapis fuscus, et rubentibus notis sparsus. Vocatur autem ita, quia si aquae mistus conteratur, vinum flagrat, et quod in illo ardore mirum est, ebrietati resistit. 8. Thracius niger, et sonorus, nascitur in flumine, cujus nomen est Pontus rygius lapis, ex loco traxit vocabulum. Nascitur enim in Phrygia, colore pallidus, mediocriter gravis. Est autem gleba pumicosa. Uritur antea vino perfusus, flatusque follibus donec rurius lapis a Syria, ubi reperitur, appellatur; hic integer fluctuari traditur, comminutus mergi. 256 11. Arabicus similis est ebori sine ulla macula.
Abbreviated transcription (Latin):
lapis pͥmum inuentus ẽ in sicilia. gagatis
flu i minis fluore reiectus. uude
& uominatus. licet in britannia sit pluri¬
mus. Est aut̾ niger. planus. leuis. & ardens
igni admotus. fictilia ex eo scripta non de¬
lentur. Incensus serpentes fugat. demonia¬
cosꝓdit. iurginitatẽ dep̃hendit. Mirum
qͦd accenditur aqua. oleo restinguitur:.
Ab estori archadie lapis. ferrei coloris. ab
igne nom̃ accepit. eo qͦd accensus.
semel nunquam extinguitur.
De quo lapide mechanicũ
aliquidars humana molita ẽ: qͦd gentues
capti sacrilegio mirarentur. Deniq intem¬
plo quiodam fuisse uenerisfanum. ibiq
sic ardentem: ut eam nulla tempestas. nuil
imber extiguieret. Pirites ꝑsicus lapis ful¬
uiis. aerissimilans qualitatem. dictus ita qm̃¬
plurimus ali sit igiis. Si qui dem facile sci
tillas emniccit. Hic tenentis manum si uehe¬
mentius p̃matur adurit ꝓpt̾ qͦd: abigne nor̃
accepit. Est & alius pirites uulgaris quẽ

Expanded text:
lapis primum inventus est in Cilicia, Gagatis lapis primum inventus est in Cilicia, Gagatis fluminis fluore rejectus. Unde et nominatus, licet in Britannia sit plurimus. Est autem niger, planus, lenis, et ardens igni admotus. Fictilia ex eo scripta non delentur, incensus serpentes fugat, daemoniacos prodit, virginitatem deprehendit: mirum quia accenditur aqua, oleo restinguitur. 4. Asbestos Arcadiae lapis, ferrei coloris, ab igne nomen sortitus, eo quod accensus semel nunquam exstinguitur. De quo lapide mechanicum aliquid ars humana molita est, quod gentiles capti sacrilegio mirarentur. Denique in templo quodam fuisse Veneris fanum dicunrnam sub dio sic ardentem, ut eam nulla tempestas, nullus imber exstingueret. 5. Pyrites Persicus lapis, fulvus, aeris simulans qualitatem, cujus plurimus ignis: siquidntillas emittit: hic tenentis manum, si vehementius prematur, adurit, propter quod ab igne nomen accepit. Est alius pyrites vulgaris, quem
Abbreviated transcription (Latin):
tus enis fecerit raptum. Nam ad eo appreben¬
dit ferrum. ut cathenam faciat auulorum.
Unde & eum uulgus ferrum uiuun appel¬
lat. Liquorem quoq uitri ut ferrum tra
here creditur. Cuiꝰ tanta uisẽ. ut refert bea¬
tus augnstinus qͦd quidam eumdẽ magne¬
tem lapidem tenuerit subuase argenteo.
ferrumq suꝑ argentum imposuerit. deui¬
dͥe sicut subt̾ mouebat manum cum lapidȩ
argento medio nichilq patiente concita¬
tiffimo cursu ac recursu infra lapis ab ho¬
inme. supra ferrũ rapiebatur alapide.
Unde fac̾tum ẽ: ut in quodam templo lapi¬
dib magnetib insolo & camera ꝓportione
magnitudinis positis simulachrum ferreũ¬
derecur. Quando ant̃ uixta eum ponitur
adamas: ñ rapit ferrum. & si iam rapue¬
rat. ut ei ꝯꝓpinquauerit. mox remittit. Est¬
quippe & alius in echiopia magnes qui ferrũ
ñ anibit. resputq. Omĩs aut̃ magnes tanto
melior ẽ: quanto magis ceruleus. Gagates

Expanded text:
tus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehentus eius fecerit raptum. Nam adeo adprehendit ferrum ut catenam faciat anulorum: unde et cum vulgus ferrum vivum appellat. Liquorem quoquhere creditur, cujus tanta vis est  ut refert beatissimus Augustinus quod quidam eumdem magnetem lapidem tferrumque super argentum posuerit; deinde sicut subter movebat manum, qua lapidem argento medio nihilque patiente, concitatissimo cursu ac recursu infra lapis ab homine, supra ferrum rapiebatur a lapide. unde factum est,\' ut in quodam templo lapidibus magnetibus in solo et camera proportione magnitudinis positis simulacrum ferreudicam. Quando iuxta eum ponitur adamans, non rapit femlID. et si iam rapuerat, ut ei propinquauerit, mox remittit. quippe alius in Aethiopia magnes, qui ferrum omne abigit, respuitque. Omnis autem magnes tanto melior est, quanto magis caeruleus. 3. Gagates
Abbreviated transcription (Latin):
cuit᷑ Cypsum cognatum calciẽ: & ẽ grecũ
nom̃. Nura eius genera. Ouinium aut̃ opti¬
mu. lapis pͥecularis. Est aut̃ signis edificio¬
rum. & coronis gratissimus. Caicis uiua dic¬
tens ignis erũpit. Natura euis mirum aliquid
facit. Postqm enui arserit. aquis incenditur.
quib solet igris extingui. oleo extingiditur.
quo solet ignis accendi. Usus eius structaris
fabrice necessaruis. Nam lapis lapidi ñ potest
ad herere fortius. nisi calce coniunctus. Cal¬
cis elapide albo & duro melior ẽ structaris.¬
dicta. ñ ab adherendo in fabricis. ut quidam
uolunt. Huius ꝓbatio. si manu impressa
srideat. aut si inuestem candidam sparsa. uill
sorchis relinquat. De lapilib insigniorib.
agnes lapis indicus. ab intento .iiii.¬
re uocatus. fuit aut̃ in india pͥmum
reꝑtus. clauis crepidarum baculiq cuspidi
herens: cum armenta idem magnes pasd̾et.
Postea & passim inuentus ẽ. Est aut̃ colore
ferrugyners. s ꝓbatur cum ferro ad uine¬

Expanded text:
us. Gipsum cognatum calci est et est grecum nomen; plura sunt eius genera, omnium autem optimum lapis specularis, est enim insigniis edificiorum et coronis gratissimum. Arena et ignem. Natura ejus mirum aliquid facit: postquam enim arserit, aquis incenditur, quibus solet ignis exstingui: oleo exstinguitur, quo solet ignis accendi: usus ejus structuris fabricae necessarius. Nam lapis lapidi non potest adhaerere fortius, nisi ad sit calce conjunctus. Calx e lapide albo et duro melior: quod sdicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat. De lapidibus insignioribus . Magnes lapis Indicus ab inventore vocatus. Fuit autem in India primum repertus, clavis crepidarum baculique cuspide haerens, cum armenta idem Magnes pasceret; postea et passim inventus. Est autem colore ferrugineus, sed probatur cum ferro adiunc
Abbreviated transcription (Latin):
his aliȩ aquarie sunt: alie oleo indigent.
macuendo. s oleo lenem. aqua aciem acer¬
runam reddunt. Pumex uocat᷑. eo qͦd spu¬
me densitate concretus fiat: & ẽ aridꝰ. cando¬
te paruus. tantamq naturani resigerandi
habeus. ut inuase inssus. musta deferuere
uonsinat. Rudes artifices appellaut. lapides
contusos & calci ammixtos. quos inpauim̃tis

Expanded text:
his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem; aquae aciem acerrimam reddunt. Pumex vocatur eo quod spumae densitate concretus fiat; et est aridus, candore parvus, tantamque naturam refrigerandi habens ut in vas missus musta fervere desinant. Rudus artifices appellant lapides contusos et calc
Abbreviated transcription (Latin):
ignis ab eo dictus. Scopulus siue a saxo enu¬
uentiori quasi aspeculando dictus. siue a
g̾ce. spelunca latine. Est aut̃ rupis cauata.
Crepido extremitas saxi abrupta. Unde &
crepido uocata. qͦd sit ab rupti saxi altitudo.
caute. Murices petre iulitore. siiles muri
etiam u̾ba loquentium inutatuii. Ycon
aut̃ g̾ce. latiue imago uocat᷑. eo qͦd aduocẽ
respondens alien efficitur imago sermonis
licet hoc quidem & locoꝵ natura eueniat.
ac plerumq conuallium. Calculus ẽ lapil¬
lus t̾rȩ admuxtus. rotundꝰ atq durissimus:
& omni puritate lenissimus. Dictus aut̃
calculus. qͦd sine molestia breiitatis suȩ
calcet᷑. Cui contrarius ẽ scrupulus lapillus
iminutus & asꝑ: qui si inciderit. incalciam̃¬
tum nocet. & molestia ẽ animo. Unde & ant¬
mi molestiam scrupulum dicimus. Hinc
& scrupea saxa. idẽ asꝑa. Cotis nom̃ accepit
qͦd ferrum ad icidendum acuat. Cotis
enim g̾ro sermone in cisio nominatur. Ex

Expanded text:
ignis, ab eo dictus. 2. Scopulus a saxo emiignis, ab eo dictus. 2. Scopulus a saxo eminenti, quasi a speculando dictus, sive a Graece, spelunca Latine. Est autem rupis cavata. 3. Crepido extremitas saxi abrupti, unde et crepido vocata, quod sit abrupti saxi altitudo. cautae. Murices petrae in littore, similes muricetiam verba loquentium imitatur. Echo autem Graece, Latine imago vocatur, eo quod ad vocem respondens alieni eflicet hoc quidem et locorum natura evenit, ac plerumque convallium. Calculus est lapillus terrae admixtus, rotundus atque durissimus, et omni puritate lenissimus. Dictus autem calculus quod sine molestia brevitate sui calcetur: cuius contrarius est scrupus, lapillus minutus et asper, qui si inciderit in calciamentum, nocet et molestia est animo; unde et animi molestiam scrupulum dicimus: hinc et scrupea saxa, id est aspera. Cotis nomen accepit quod ferrum ad incidendum acuat; †cotis† enim Graeco sermone incisio nominatur. Ex
Abbreviated transcription (Latin):
eris flos appellat᷑. fit aut̃ nunc multis in reg¬
onib. Oum in ispaniȩ puteis uel stagnis io
genus aquȩ habentib eum de coquebant.
& inpisciuas ligneas fundebant: appendentes
suꝑ ereas restes lapiilis extentas: quib linis
insimilitudinem uitreis acmis adherebat.
sicq eiectum siccabatur dieb triginta.
ꝑit aut̾ nunc alibi inspeluncis. qͦd liquid
collectum dehinc diffusum inquos dam bi¬
tros solidatur. Eit aut̾ & in scrobib cauatis.
quoꝵ elaterib decad entes gutte coalescuit.
Hit & salismͦ. exflagrantissimo sole. Adeo
aut̃ constricte uircutis ẽ: ut in leonum &
ur sutm ora asꝑsum tantsm nim habeat.
astriugendi. ut ñ ualeant mordere. De lapi
apis a terra tanquam densior etiam uul¬
go discernitur. Lapis aut̃ dictus. qͦd ledat
pedem. Lapis mollis ẽ & sparsus. Saxa he¬
rent. & amontib excidunt᷑. Petra g̾cum no¬
men ẽ. Silex ẽ durus lapis. eo quod exiliat

Expanded text:
aeris flos appellatur. Fit autem nunc multis in regaeris flos appellatur. Fit autem nunc multis in regionibus; olim in Hispaniae puteis, vel stagnis id genus aquae habentibus, quam decoquebant, et in piscinas ligneas fundebant, appendentes super eas restes, lapillis extentas, quibus limus in similitudinem vitrei acin adhaerebat, sicque ejectum siccabatur diebus XXX. 250 10. Fit autem nunc alibi in speluncis, quod liquide collectum, dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quarum de lateribus decidentes guttae coalescunt; fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est, ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat ad stringendum, ut non valeant mordere. CAPUT IIbus. 1. Lapis a terra tanquam densior, etiam vulgo discernitur. Lapis autem dictus, quod laedat pedem. Lapis mobilis est, et sparsus. Saxa haerent et a montibus exciduntur. Petra Graecum est. Silex est durus lapis, eo quod exsiliat
Abbreviated transcription (Latin):
cudes armenta. & iumenta sale maxime ꝓ¬
uocantur ad pastum. multum largiores
lacte. inultũq gratiores casei dote. Corpo¬
ra etiam sal astringit. siccat & alligat. defini¬
cta etiam a putrescendi labe uendicat ut
durent. Nitrum a loco sumpsit uocabulũ
Nlascitur enim in oppido uel regione egypti
intria. ex quo & medirine fiunt. & sordes
corpoꝵ uestiumq lauantur. Huius uat᷑a
ñ multum a sale distat. Habet enun urtu¬
tem salis. & similit̾ orit᷑ canescentib siccita¬
te litorib. A fronitrum g̃ce latine spuma
uitri ẽ: dequo quidam ait. Rusticꝰ es. nescis
quid greco nomiue dicar. spumna uocor intri.
grecꝰ es afromtru. Colligit᷑ aut̃ inasia inspe¬
luncis distuians. de hinc siccatur sole. Opti¬
mum putatur si iniuime fuerit pondero¬
sum. & maxime fabricabile: colore pene
pur pureumi. Calecantũ dictum. quia cal¬
citis ẽ. tinum id ẽ flos. unde & apud latino

Expanded text:
cudes, armenta et iumenta sale maxime pcudes, armenta et iumenta sale maxime provocantur ad pastum, multo largiores lacte multoque gratiores casei dote. Corpora etiam sal adstringit, siccat et alligat. Defuncta etiam a putrescendi labe vindicat ut durent. Nitrum a loco sumpsit vocabulum; nascitur enim in oppido vel regione Aegypti Nitria, ex quo et medicinae fiunt et sorur. Hujus natura non multum a sale distat. Habet enim virtutem salis, et similiter oritur canescentibus siccitate littoribus. 8. Aphronitrum Graece, Latine spuma nitri est, de quo quidam ait: Rusticus es, nescis quid Graeco nomine dicar. Spuma vocor nitri Graecus es aphronitrum. Colligitur autem in Asia, in speluncis distillans, dehinc siccatur sole. Optimum putatur, si minime fuerit ponderosum, et maxime friabile, colore pene purpureo. 9. Chalcantum dictum, quia Chaltidis est thymum, id est, flos, unde et apud Latinos
Abbreviated transcription (Latin):
ti.Sunt & montes natiui salis inquib ferro
ceditur. ut lapis renascens maiꝰ. Tante alicubi
duritie. uit inuros domosq massis salis faci¬
ant. sicut in arabia. Innatura quoq salis:
differentiȩ. Nam alibi suauis. alibi salsissimꝰ.
Commune sal: in igne crepitat. Tragaseum:
nec crepitat in igne nec exilit. Agrigentinũ
siciliȩ flaminis impatiens in aqua exilit. in
igne fluit contra naturam. Sunt & coloꝵ
differentiȩ. Menphicicꝰ rusus ẽ. In parce
quadam sicilie ubi ethua est: purpureus.
Item in eadem sicilia in pachinũ ad eo splen¬
didus & lucidꝰ. ut inagines reddat. Incappado¬
cia crocinus effoditur. Salis natura necessa¬
ria ẽ. ad omnẽ escam. Pulm̃tis enim sapo¬
rem dat: excitat a uiditatem. & appetitum
in omnib cibis facit. Ex eo quippe oninis
uictus delectatio. & sum ma hylaritas.
Hinc & salis nomen accepisse putatui: Nichil
enim utilius sale. Ex sale deniq cornea
uidemus corpora nauticoꝵ. Quinetiam pe¬

Expanded text:
t et montes nativi salis, in quibus ferro caeditur, ut lapis, renascens maius: tantae alicubi duritiae ut muros domosque massis salis faciant, sicut in Arabia. In natura quoque salis differentiae sunt. Nam alibi suave, alibi salsissimum: commune sal in igne crepitat; Tragasaeum nec crepitat in igne nec exilit; Agrigentinum Siciliae flammis patiens in aqua exilit, in igne fluit contra naturam. Sunt et colorum differentiae. Memphiticus rufus est; in parte quadam Siciliae, ubi Aetna est, purpureus; item in eadem Sicilia in Pachyno adeo splendidus et lucidus ut imagines reddat; in Cappadocia crocinus effoditur. Salis natura necessaria est ad omnem escam. Pulmentis enim saporem dat, excitat aviditatem, et appetitum in omnibus cibis facit. Ex eo quippe omnis victus delectatio et summa hilaritas. Hinc et salus nomen accepisse putatur; nihil enim utilius sale et sole: denique cornea videmus corpora nauticorum. Quin etiam pe
Abbreviated transcription (Latin):
palia sunt siue notissima anuotabiuris. Gem¬
me ant̾ uocate: qͦd istar gumii transiuce¬
ant. Preciosi lapides ideo dicti sunt: quia
care ualent. siue ut auilib discerni possint.
seuquia rari sint. Omne enim qͦd rarumẽ.
magnum & p̃ciosum uocatur. Sicut & insa¬
muelis ⁊ uolumine legit᷑. & sermo dñ p̃ciosus
minium genmarũ uirentium uii.¬
⁊ maragus pͥncipatum habet. eus
ueteres t̾ciam post margaritas &e uniones
tribunnt dignitatẽ. ⁊maragdꝰ animia ui¬
riditate uocatus. Onme enim satis uiride.
amarum dr̾. stullis enim genimis uel herbis
maior quã hiuc austeritas ẽ. Nam herbas ui¬

Expanded text:
palia sunt, sive notissima, annotabimus. 3. Gempalia sunt, sive notissima, annotabimus. 3. Gemmae vocatae, quod instar gumi transluceant. 4. Pretiosi lapides ideo dicti sunt, quia chare valent, sive ut a vilibus discerni possint, seu quod rari sint. Omne enim quod rarum est, magnum et pretiosum vocatur, sicut et in Samuelis volumine legitur: E sermo Domini pretiosus Omnium gemmarum virentium smaragdus principatum habet, cui veteres tertiam post margaritas et uniones tribuunt dignitatem. Smaragdus a nimia viriditate vocatus; omne enim satis viride amarum dicitur. Nullis enim gemmis vel herbis major quam huic austeritas est. Nam herbas vi
Abbreviated transcription (Latin):
reꝑtus. Ex eo columpne ingentes. limina q
siunt ac trabes. Caristeum iuride optinum
nom̃ ab aspectu habens. eo qͦd gratum sit his
qui geminas sculpunt: eius enim uiriditas
reficit oculos. Numidicum marmor numidia
mictit. ad cotẽ succum dinuttit croco sulẽ.
unde & nom̃ accepit. ñ erustis s in massa. &
liminum usui aptum. Luculieum marmor
iuenitur intheo insula. cui lucullus consul
nom̃ dedit. qui delectatus illo pͥmus roman
inuerit. solumq hoc pene marmor ab ama
tra serpentes laudat᷑. Ebur abarro idẽ ele¬
fante dictum. Oratiꝰ. Quid tͥ us mnulier. m¬
gris dignissima barris: De semtis. uu
quȩ multum auro decorem tribuant.
uenustate coloꝵ. Primordia earum a rupe
caucaso. fabule ferit ꝓmecheum pͥmum
fragmentũ saxi erus inclusisse ferro. acdigito
circuidasse. hisq miciis cepisse anulum acq
genmã. Gen̾ã gemmarum inumerabilia
ẽẽ tradunt᷑. equib nos ea tantum quȩ p̾nci¬

Expanded text:
repertus. Ex eo columnae ingentes liminaque repertus. Ex eo columnae ingentes liminaque fiunt ac trabes. Caristeum viride, optimum; nomen ab aspectu habens, eo quod gratus sit his qui gemmas sculpunt; eius enim viriditas reficit oculos. Numidicum marmor Numidia mittit: ad cutem sucum dimittit croco similem, unde et nomen accepit; non crustis, sed in massa et liminum usu aptum. Luculleum marmor nascitur in Melo insula; cui Lucullus consul nomen dedit, qui deinvexit, solumque pene hoc marmor ab amattra serpentes laudatur. 19. Ebur a barro, id est, elephante dictum. Horatius: Quid tibi vis, mulier, nigris dignissima barris? CAPUT VI. De gae sequuntur, quae multum auro decorem tribuunt venustate colorum. Primordia earum a rupe Caucasi. Fabulae ferunt Prometheum primum fragmentum saxi ejus inclusisse ferro, ac digito circumdedisse iisque coepisse annulum atque gemmas. 2. Genera gemmarum innumerabilia esse traduntur, e quibus 264 nos ea tantum quae princi
Abbreviated transcription (Latin):
naseitur. uude & parius nuncuꝑatus. Mag¬
uitudo eiꝰquȩ lances eraterasq ñ excedĩt. un¬
guentis ꝙ ipse aptus. Corallitiens masia reptꝰ
mensura ñ ultra cubita bina. candore proxio
eboris atq similitudini. ediu̾so nigerꝰ Alaban¬
dietis c̾rȩ suȩ nomine nuncupatus. purpure
aspectu similis. Iste moriente igne liquatur.
atq ad usum nitri funditui: T̃hebaicus int̾¬
stinctus aureis guctis. inuenit᷑ in parte egyꝑ¬
ti ascriptus guitulis ad terenda colliria qua¬
dam ucilitate natural conueniens. Si en rii¬
tes circa siennem uel thebas nascitur. Trabe
exeofacere reges ꝑhapent᷑. Marmora aut̃¬
quedam inofficinis rupib q gignuntur: exqͥb
itasius cdiuersi coloris macuuis distinctus: cuiꝰ
pͥmum insule usum ciclades ded̾unt. Lesbius
liuidior ẽ paulo huic: s & ipse diu̾si coloris ma¬
culas hũs. C oruitheus ammoniace guttȩ simł
cum uarietate diu̾soꝵ coloꝵ: coritho pͥmum

Expanded text:
nascitur, unde et Parius nuncupatus. Magnascitur, unde et Parius nuncupatus. Magnitudo eius, qua lances craterasque non excedat; unguentis et ipse aptus. Coralliticus in Asia repertus, mensurae non ultra cubita bina, candore proximo eboris et quadam similitudine. E diverso niger Alabandicus terrae suae nomine nuncupatus, purpurae aspectu similis. Iste in oriente igni liquatur atque ad usum vitri funditur. Thebaicus interstinctus aureis guttis invenitur in parte Aegypti adscripta, coticulis ad terenda collyria quadam utilitate naturali conveniens. Syenites circa Syenem vel Thebas nascitur. Trabes ex eo fecere reges. Marmora autquae in officinis rupibusque gignuntur: ex quibus Thasius diversi coloris maculis distinctus, cuius primum usum insulae Cyclades dederunt. Lesbius lividior est paulo huic, sed et ipse diversi coloris maculas habens. Corintheus ammoniacae guttae similis cum varietate diversorum colorum. Corintho primum
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ genera. molle. candidum. ngrum. durũ.
Augusteum & tyberium megỹpto augusti
ac tyberii primum pͥncipatu reꝑta sunt.
Differentia eoꝵ ẽ abophite. cum illud ut
p̃diximus serpentium maculis sit simile.
nȩ macilis diu̾so modo collgent᷑. Nam au¬
gusteum undatim ẽ crispum. inuerdices cy¬
berium sparsa ñ conuolupta canitie. Purpi¬
rites ex egẏpto ẽ: rubens. candidis int̾uemieu¬
tib punctis. Nominis eiꝰ causa: qͦs rubeat
ut pur pura. Basanites ferrei coloris siuie duri¬
ne unde & nom̃ ei datum ẽ: inuentus ẽ inegyp
co echiopia. Alabastris lapis candidus inter¬
stinctus uariis colorib. ex quo euanghei illius
unguenti uasculum fuit. Cauant enim hunc
aduasa unguentaria. qm̃ optime seruare in
corrupta di: Nascitur circa thebas egyptias
& damascum syrie. eȩt̾is candidior: ꝓbatis¬
smius uͦ in ucdia. Parius candoris eximii. lig¬
cimius cognom̃to. Hic apud paron insulam

Expanded text:
ejus genera, molle candidum, nigrum durum. ejus genera, molle candidum, nigrum durum. 4. Augustaeum, et Tiberium in Aegypto Augusti, et Tiberii primum principatu reperta sunt. Differentia eorum est ab ophite, cum illud, ut praediximus, serpentium maculis sit simile. Haec maculas diverso modo colligunt; nam Augustaeum undatim est crispum in vertices, Tiberium sparsa, non convoluta canitie. 261 5. Porphyrites ex Aegypto est, rubens candidis intervenientibus punctis. Nominis ejus causa, quod rubeat, ut purpura. 6. Basaltes ferrei coloris, sive duritiae. Unde et nomen ei datum est, inventus in Aegypto et Aethiopia. 7. Alabastrites lapis candidus, interstinctus variis coloribus, ex quo evangelici illius unguenti vasculum fuit. Cavant enim hunc ad vasa unguentaria, qcorrupta dicitur. Nascitur circa Thebas Aegyptias et Damascum Syriae, ceteris candidior, probatissimus vero in India. Parius candoris eximii, lygdinus cognomento: hic apud Paron insulam
Abbreviated transcription (Latin):
cus thebaicus quoq & basanites lapides nichil
ex sese remittentes. Specularis lapis uocatus
est: qͦd uitri more transuiceat. reꝑtus pͥmũ
in ispania citheriore. circa segobricam urbẽ.
Inuenitur enim subt̾ra. & effossus exeidit᷑.
atq subditur. in quasubet cenues crustas
De marmoribus.u.
ost iapidum genera: ueniamus ad mar¬
mora. slam int̾ lapides & marmora: dif¬
ferentia ẽ. Nam marmora dicunt᷑ exunis lapi
aes. qui macuiis & colorib cominendantur.
Marmor gͥcus sermo ẽ: a uiriditate uocatus.
s qͣmmnus postea & alii colores iueniantur:
nom̃ tam̃ pristintim a iuiriditate retimuert
Mꝯarmoꝵ colores & gen̾a in mimerabilia st̾.
ñ tam̃ omĩa erupib excidunt᷑. s multa sub
tra sparsa sunt p̃ciosissimi genis: sic̃ lacede¬
monium uiride cunctisq hylarius. reꝑtũ
prius apud lacedemonios. unde & uocabi¬
iumn traxit. Ophites serpentium maculis si¬
mile ẽ: iuide & uocabulum sumpsit. Duo

Expanded text:
us; Thebaicus quoque et basanites lapides nihil us; Thebaicus quoque et basanites lapides nihil ex sese remittentes. Specularis lapis vocatus est quod vitri more transluceat; repertus primum in Hispania citeriori circa Segobricam urbem. Invenitur enim sub terra et effossus exciditur atque finditur in quamlibet tenues crustas. De marmoribus . Post lapidum genera veniemus ad marmora. Nam inter lapides et marmora differentia est. Ndes, qui maculis et coloribus commendantur. Marmor sermo Graecus est a viriditate vocatus, et quamvis postea, et alii colores inveniantur: nomen tamen pristMarmorum colores, et genera innumerabilia sunt. Non tamen omnia e rupibus exciduntur, sed multa sub terra sparsa sunt, et pretiosissimi generis: sicut Lacedaemonium viride, cunctis hilarius, repertum prius apud Lacedaemones, unde et vocabulum traxit. 3. Ophites serpentium maculis simile est, unde et vocabulum sumpsit; duo
Abbreviated transcription (Latin):
candore & duritia. minus tam̃ ponderosus. qui
parus uocatur: Ostracites uocatꝰ. qͦd similituch¬
ꝓpumice. Melanites lapis dictus ẽ: eo qͦd mel¬
leumn & dulcem succum emittat. Isnuris lapis
asꝑ & indonitus. & oña atterenf. ex quo lapi¬
de gemie teruntui: Crisites colore similis ocr
inuenitur inegypto. Amintes similis nicro
s durior. giguitur inegypto uel arabia. ui
nascitur methiopia. ueluti turidis s lact̾eus:
cum resoluitur remordens uehementer. Co¬
ranis albus ẽ: duriorq pario. Moloqus ue¬
luti uiridis. & grandis. inuenitur m egẏpto.
Tusculanus a loco italiȩ dictus. dissilire i¬
igne traditur. Sabnius fu̾cus. addito oleo ettã
lucere fert᷑. Gst quidem niridis lapis ueheñt̃.
igni resistens. Sismus mollis & candidus. exra¬
lefactus oleo nigrescit atq durescit. Lapides
quoq medicinalium mortarioꝵ & pigmen¬
toꝵ usib apti. ethesus p̃cipuus. & inde colati¬

Expanded text:
candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui candore et duritia, minus tantum ponderosus, qui porus vocatur. Ostracites vocatus quod similitudipumice. Melanites lapis dictus est eo quod melleum et dulcem sucum emittat. Smyris lapis asper et indomitus et omnia adterens, ex quo lapide gemmae teruntur. Chrysites colore similis ochrae invenitur in Aegypto. Hammites similis nitro, sed durior, gignitur in Aegypto vel in Arabia. Thyites nascitur in Aethiopia veluti viridis, sed lacteus cum resolvitur, remordens vehementer. Coranus albus est duriorque Pario. Molotius veluti viridis et gravis invenitur in Aegypto. Tusculanus, a loco Italiae dictus, dissilire igni traditur. Sabinus fuscus addito oleo etiam lucere fertur. Est et quidam viridis lapis vehementer igni resistens. Siphnius mollis et candidus, excalfactus oleo nigrescit atque durescit. Lapides quoque medicinalium mortariorum et pigmentorum usibus apti: etesius praecipuus et inde chalazi
Abbreviated transcription (Latin):
teste lammimnose. scissibilis. Galactites colore¬
cinereus. gustusuaitis. s id̾o uocatiis. qd quas
de se lacteum attritus dimittat. Obsiduislo
inger ẽ transiucidꝰ. & uitri hñs simlatuane
Ponitur inspeculis parietum. ꝓpt̾ miagianis
imibras reddendas. Genimas mnulti ȩxeosi¬
ciunt. Nascitur inindia. & insamo italie¬
eufrate. sole reꝑcussus. colorib micat uaris
Etithes lapides reꝑuintur in nidis aquilas
Aruut biuos iueniri. marem ac feminã
uec sine his parere aquilas. Horum masci¬
lus durus. similis galle subrutilus. feminois
uͦ. pusiuus ac mollis. Alligati partus celenti¬
nisi cito parturientib auferaut᷑. fingites capi¬
dotiȩ lapisduritia marmoreus. candidus atq
transiucens. ex quo quondam templũ construe¬
tum ẽ a quodam rege. forib aureis. quib clausis
claritas intus diurna erat. Emithes ebori simus
inquo darium conditum ferunt. Pario ꝙ simi

Expanded text:
testae laminis scissibilis. Galactites coloretestae laminis scissibilis. Galactites colorecinereus, gustu suavis; sed ideo vocatus quod quiddam de se lacteum adtritus dimittat. Obsius lapis niger est translucidus et vitri habens similitudinem. Ponitur in speculis parietum propter imaginum umbras reddendas. Gemmas multi ex eo faciunt: nascitur in India et in Samnio ItaliEuphratis sole repercussus coloribus micat variis. Aetites lapides reperiuntur in nidis aquilarum. Aiunt binos inveniri, marem et feminam, nec sine his parere aquilas: horum masculus durus, similis gallae, subrutilis; femineus vero pusillus ac mollis. Alligati partus celeritaxcidunt, niso cito parturientibus auferantur. Phengites Cappadociae lapis, duritia marmoris, candidus atque translucens; ex quo quondam templum constructum est a quodam rege foribus aureis, quibus clausis claritas intus diurna erat. Chemites ebori similis, in quo Darium conditum ferunt, Parioque similis
Abbreviated transcription (Latin):
affirmat. Nascitur aut̃ intro. ade. fissiliq ue¬
na scinditur. Sunt & enisdem generis mori¬
ente saxa. quȩ etiam uiuentib alligata ero¬
dunt corpora. Mitiora sunt aut̃ seruandis
corporib. nec absumentia. Ematites appel¬
latus. eo quod cote resolutus incolorẽ uemat
sangninis. Gĩt aut̃ ad modum limpidꝰ & fer¬
rugineus. Nascitur multima egyptibabylo¬
nia: & ispama. Andromantus colore niger.
pondere & duritia insigins. unde & nom̃ traxit.
p̃cipiuis reꝑitur mafrica. Trahere aut̃ uise
argentum uel es dr. Quiq actritus ut ema¬
tites: incolorẽ redigitur sanguims. Scistos
iuenitur inuitima ispania. croco sumilis.
cum leui fuigore. facile fricabilis. Amanthos
appellatꝰ auestib. eo qͦd si ex ipso uestis fuerit
contexta contra ignem resistat. & igni imposi¬
ta ñ ardeat. s splendore accepto nitescat. Et
ẽ scisso alumini similis: ueneficiis resistenis om¬
nib: specialit̾ magoꝵ. Batracites similis est

Expanded text:
re. Nascitur autem in Troade, fissilique vena scinditur. Sunt et eiusdem generis in oriente saxa, quae etiam viventibus alligata erodunt corpora. Mitiores autem servandis corporibus nec absumendis haematites appellatus, eo quod cote resolutus in colorem veniat sanguinis. Est autem ammodum lividus; est et ferrugineus. Nascitur in ultima Aegypti, Babylonia et Hispania. Androdamantus colore niger, pondere et duritia insignis, unde et nomen traxit, praecipuus reperitur in Africa. Trahere autem in se argentum vel aes dicitur, quique adtritus, ut haematites, in colorem redigitur sanguinis. Schistos invenitur in ultima Hispania, croco similis, cum levi fulgore, facile friabilis. Amiantos appellatus a veteribus eo quod, si ex ipso vestis fuerit contexta, contra ignem resistat et igni inposita non ardeat, sed splendore accepto nitescat; et est scissi aluminis similis, veneficiis resistens omnibus, specialiter magorum. Batrachites similis est
Abbreviated transcription (Latin):
petat. & carinis ita tenacit̾ ad hereat: ut isi
abrasa parte ligni uix separet᷑. Mirrites di¬
ctus ẽ: quod ineo color myrre ẽ. Compressus
aut̃ usq ad calorem: nardi spirat suauitatẽ.
Aromatites reꝑitur in arabia uel egypto. i¬
rei coloris & odoris: unde & nom̃ hebet. Me¬
locros bicolor exuna parte uiridis. & exata
melli similis. Coaspites afiumine ꝑsarum¬
coaspi dicta ẽ: ex uiridi. fulgoris aurei.
De rubeis geminis. uiii.¬
orallius gignitur in mari forma ramo¬
sus. colore iuridis. & maxime rubens.
Uirge eius candide sub aqua & molles com¬
tracte confestim durant᷑ & rubescunt:
tactuq ꝓtimis lapidescunt. Itaq occupa¬
ri. euelliq retib solet. aut acri ferram̃to
p̃cidi: qua decausa corallius uocitatur.
Quantumi aut̃ apud nos margaritum in¬
aicum p̃ciosum ẽ: tantum apud indos. Corall¬
s̃ereditur: Sardusdicta. eo quod reꝑta sit pͥmũ
sardis. Hec rubrum habet colorem. marmorib

Expanded text:
petat, et carinis ita tenaciter adhaereat, ut nisi petat, et carinis ita tenaciter adhaereat, ut nisi abrasa parte ligni, vix separetur. 14. Myrrhites dicta est, quod in eo myrrhae color est. Compressus autem usque aAromatitis reperitur in Arabia vel Aegypto, myrrhae coloris et odoris; unde et nomen habet. Melichros bicolor ex una parte viridis, ex altera melli similis. Choaspitis a flumine Persarum dicta est, ex viridi fulgoris aurei. § 8 De rubris gemmis. Corallius gignitur in mari, forma ramosus, colore viridi sed maxime rubens. Bacae eius candidae sub aqua et molles; detractae confestim durantur et rubescunt, tactuque protinus lapidescunt. Itaque occupari evellique retibus solet, aut acri ferramento praecidi, qua de causa corallius vocitatus. Quantum autem apud nos margaritum Indicum pretiosum est, tantum apud Indos corallsi creditur. Sardius dicta eo quod reperta sit primum a Sardis: haec rubrum habet colorem marmoribus
Abbreviated transcription (Latin):
eadẽ sola nobiliũ limã sentit. G ena eiꝰ dio Calus
colore uiridis & pallens ee minis cissa nicħ iocũdi ar
deceus. unde & appellata. Nascit᷑ iñdia it g̾m
inrupib gelidis. oculi modo extberans. M¬
locites spissuis uirens & crassius qͣm ⁊ marag
a colore maluȩ nom̃ accepit. in reddendis lau¬
data signis. Nascit᷑ inarabia. Glctõpia iui¬
ridi colore & nubilo. stillis puniceis suꝑsparsa
cum sanguineis uenis. Causa nominis. de
effectu lapidis ẽ. Nam deiecta in labris eneis
radios solis miitat sanguineo reꝑcussu. ex¬
tra aqͣm aut̾ speculi modo solẽ accipit dep̃.¬
henditq defectus eius. sub euntem lunam
ostendens. Magoꝵ impudentie manifestis¬
simum in hoc quoq eremplum ẽ qm̃ admp¬
ta herba elictropis. quib dam additis pre¬
cantationib. gerentẽ conspici negent. Gig¬
uitur iucẏpro & africa. s melior inethiopia.
Sagda gemina prasii coloris apud chaldeas
cuiiis tanta uis ẽ: ut ꝑ meantes naues eꝓfundo

Expanded text:
entit. Genera eius duo. Callaica colore viridi, sed pallens et nimis crassa; nihil iucundius aurum decens; unde et appellata. Nascitur in India vel Germania in rupibus gelidis, oculi modo extuberans. Molochites spissius virens et crassior quam smaragdus a colore malvae nomen accepit, in reddendis laudata signis. Nascitur in Arabia. Heliotropia viridi colore et nubilo, stellis puniceis supersparsa cum sanguineis venis. Causa nominis de effectu lapidis est; nam deiecta in labris aeneis radios solis mutat sanguineo repercussu; extra aquam autem speculi modo solem accipit, deprehenditque defectus eius subeuntem lunam ostendens. Magorum inpudentiae manifestissimum in hoc quoque exemplum est, quoniam admixta herba heliotropio quibusdam additis precationibus gerentem conspici negent. Gignitur in Cypro et Africa, sed melior in Aethiopia. Sagda gemma prasini Cujus tanta vis est, ut permeantes naves e profundo
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ int̾ se inunica sunt. Alii sal asalo & sole
uocatum existimant. Nam aquis mariis¬
spente sponte gignitui spuma inextrenus
littorib derelicta uel scopulis: & sole decocta.
Sunt & lacꝰ & flumina & putei eqiuibus
haurit᷑. dehinc insalims ingestus sole siccat᷑.
Ssa & flumina densantur insale amne reliq̃
sub gelii fluente. Alibi quoq decractis hare¬
nis colligitur. crescens cum lunȩ motibus.

Expanded text:
semper inter se inimica sunt. Alii sal a salo et sole semper inter se inimica sunt. Alii sal a salo et sole vocatum existimant; nam aquis maris sponte gignitur, spuma in extremis litoribus vel scopulis derelicta et sole decocta. Sunt et lacus et flumina et putei e quibus auritur. Dehinc in salinis ingestus sole siccatur; sed et flumina densantur in salem, amne reliquo sub gelu fluente. Alibi quoque detractis arenis colligitur, c
Abbreviated transcription (Latin):
morbos comitiales dep̃hendat indore suo.
Impositum ignib ardescens in calice uini
prinaq subdita cir cunferes. exardescentis
reꝑcussu pallorem dirũ uelut desuntoꝵ
effundit. De glebis exaquis.i
itumen iniudea lacu asfaitite emergit.
cuius glebas suꝑ natantes naute scafis
apropinquantes colligunt. Insyria autẽ
lunus ẽ passim a terra estuans. Spissantur
aut̃ utraq & densitate coeuut. & utraq
greci spissa asfalton appellant. Natura eus
ardens & ignium cognata. & neq aqua neq
ferro rumpit᷑. nisi solis muliebrib inquina¬
mentis. Utilis ad compages nauium. Alim̃
uocatum alumine. qͦd lum̃ colorib p̃stat.
tinguendis. Est aut̃ salsugo t̾re. efficiturq
hẏeme exaqua & limo. estiuus solib matu¬
ratur. Huuis species due sunt. liquidum &
spissum. Sal quidam dictum putant. quod in
igne exiliat. fugit enim ignem dum sit ig¬
neum. s naturam sequitur. quia ignis & aqͣ

Expanded text:
morbos comitiales deprehendat nidore suo morbos comitiales deprehendat nidore suo inpositus ignibus ardescens. In calice vini prunaque subdita circumferens exardescentis repercussu pallorem dirum velut defunctorum effundit. De glebis ex aqua . Bitumen in Iudaeae lacu Asphaltite emergit, cuius glebas supernatantes nautae scaphis adpropinquantes colligunt. In Syria autem limus est passim aestuans a terra. Spissantur autem utraque et densitate coeunt, et utraque Graeci πισσάσφαλτον appellant. Natura eius ardens et ignium cognata, et neque aqua neque ferro rumpitur, nisi solis muliebribus inquinamentis: utilis ad conpages navium. Alumen vocatum a lumine, quod lumen coloribus praestat tinguendis. Est autem salsugo terrae, efficiturque hieme ex aqua et limo, et aestivis solibus maturatur. Huius species duae sunt: liquidum et spissum. Sal quidam dictum putant quod in igne exiliat. Fugit enim ignem, dum sit igneum, sed naturam sequitur, quia ignis et aqua
Abbreviated transcription (Latin):
nitorem reddat. Terra samia a samo insula
dicta glutinosa & candida. & lingue lemis.
medicamentis & uasculis necessaria. Pulius
puteolanus inputeolanis italiȩ colligitur col¬
lib. opponitur q ad sustinenda maria fluc¬
tusq frangendos. Nam mersus aquis ꝑtinus
lapis fit: uudiq cocidie fortior effectus nisaxũ
niutat᷑ sicut argilla igne in lapidem uertit᷑.
Sulphur uocatum. quia igne accendit᷑. UR
sentitur. neq aliqua res facilis accenditur:
Nascitur iniusulis eolus int̾ siciliam & italiã.
quas ardere dicunt. Inuenitur & ialiis locis
effossum. Huius genera quatuor. Unum qͦd
effoditur tranlucetq & iuret: quo solum ex
onmib genib medici utuntur. Alterun
quod appellant glebam. usib tantum fullo¬
num familiare. Tercium liquor ẽ: usus eiꝰ
ad lanas. suffindas. qm̃ candorem molliciemq
prestat. Quarcum ad lirinia maxime confi¬
cienda aptum. Sulphuris tanta uisẽ: ut

Expanded text:
nitorem nitorem dicta, glutinosa et candida et linguae lenis, medicamentis et vasculis necessaria. Pulvis Puteolanus in Puteolanis Italiae colligitur collibus, opponiturque ad sustinenda maria fluctusque frangendos. Nam mersus aquis protinus lapis fit, undisque quotidieo fortior effectus in saxum mutatur; sicut argilla igne in lapidem vertitur. Sulphur vocatum, quia igne accenditur: ut aquis ferventibus sentitur; neque alia res facilius accenditur: nascitur in insulis Aeoliis, inter Siciliam et Italiam, quas ardere dicunt. Invenitur et in aliis locis effossum. Hujus genera quatuor: unum, quod foditur translucetque et viret, quo solo ex omnibus generibus medici utuntur; alterum, quod appellant glebam, usibus tantum fullonum familiare; tertium liquor est, usus ejus ad lanas suffindas, qpraestat. Quartum ad lychnia maxime conficienda aptum. Sulphuris tanta vis est ut
Abbreviated transcription (Latin):
ulius dictus. quod ui
uenti pellatur. Tollit᷑
enim eius flatu nec
resistit. nec stare no
tus. quod lenis sit. Cenum ẽ uorago luti
Cims ex incendio dr. ab eo enim fit fauil¬
la: qͦd ꝑ ignem effecta sit. Nam fos ignis est.
Gleba: qͦd sit glob. Pulueris enim collectio¬
ne compmigitur. & in uno glomere aduna¬
tur. Terra aut̃ ligata gleba ẽ: soluta pul¬
uis. Labina. eo qͦd ambulantib laꝑsum
inferat dicta ꝑ diriuationẽ a labe. Lutũ
uocatum quidam ꝑantifrasin putant. qͦd
non sit mundum. Namomne lotum: iũ¬
lutentur. Uligo sordes limi uel aquȩ sunt.
Sabulum leuissimum t̾re genus. Argila
ab argis uocata. apud qͦs ꝑrimũ ex ea uasa
confecta suit. Creta ab insula creta. ubi¬
melior est. Creta cimolea candida ẽ. a cimea
italiȩ. insula dicta. quarũ altera uestim̃to¬
rum p̃ciosos colores emollit. & contristatos
sulphure. quodã nitore exhilarat. altera
geminis nitorem prestat. Creta argenta¬
ria & ipsa candida. appeliata eo qͦd argento

Expanded text:
vis dictus quodvi venti pellatur. Tollitur enim eius flatu nec resistit nec stare novtus quod lenis sit. Caenum est vorago luti. Cinis ex incendio dicitur; ab eo enim fit. Favilla, quod per ignem effecta sit; nam φῶς ignis est. Gleba, quod sit globus; pulveris enim collectione conpingitur et in uno glomere adunatur. Terra autem ligata gleba est, soluta pulvis. Labina, eo quod ambulantibus lapsum inferat, dicta per derivationem a labe. Lutum vocatum quidam per antiphrasim putant, quod non sit mundum, nam omne lorum munlutentur. Uligo sordes limi vel aquae sunt. Sabulum levissimum terrae genus. Argilla ab Argis vocata, apud quos primum ex ea vasa confecta sumelior est, nomen traxit. Creta Cimolia candida est: a Cimaea Italiae insula dicta, quarum altera vestimentorum pretiosos colores emolliens, contristatos sulphure, quodam nitore exhilarat; altera gemmis nitorem praestat. Creta argentaria, et ipsa candida appellata eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
referens aurcis int̾uementib guttis. unde
& nom̃ accepit: quẽ quidam berilloꝵ. genis
iudica uerunt. Iaspis deg̾co in latinum iuri¬
dis gemina int̾pretatui: Ias quippe uiride
do subsimilis. s crassi coloris. Species eiꝰ decẽ
& septem. Uolunt aut̾ quidam iaspidẽ gen¬
mai & gr̾̃ȩ & tutele ẽẽ gestantib. qͦd credẽ
ñ fidei s suꝑstitionis ẽ. Toparion ex uirenti
genere ẽ ominq colore resplendens. inuenta
primum marabie insula inquatrogodite
p̃dones fame & tempestate fessi. cũ herbarũ
iosi ÷ quȩ insula postea quesita. nebulis cooꝑa
tandem anauigantib ẽ inuenta. & obhoclos
tius trogoditaꝵ lingua significationẽ habe

Expanded text:
referens, aureis intervenientibus guttis, unde referens, aureis intervenientibus guttis, unde et nomen accepit. Quem quidam beryllorum generi adiudicaverunt. Iaspis de Graeco in Latinum viridis gemma interpretatur; ias quippe viride, do subsimilis, sed crassi coloris. Species eius decem et septem. Volunt autem quidam iaspidem gemmam et gratiae et tutelae esse gestantibus, quod credere non fidei, sed superstitionis est. Topazion ex virenti genere est omnique colore resplendens, inventa primum in Arabiae insula, in qua Trogodytae praedones fame et tempestate fessi quum herbarum  que insula postea nebulis cooperta tandem a navigantibus est inventa et ob hoc locus zim Trogoditarum lingua significationem habet
Abbreviated transcription (Latin):
his uentis harene maxime mouent᷑. Terciũ¬
ex canatis. Reliqui in metallis ȩrariis inueni¬
untur: s uicios. Nam aut exi aut plumbo
uel lapillo memphiti. uel sali similes notas
hñt. Tmaragdi aut̾ mero & uiridi ꝑficiunt
oleo. quainuis natura imbuantur. Galcor¬
maragd̃ dicta. quod iuridisfit & turbida. aere¬
isuenis. Hȩc in egypto uel cypromsula uas¬
citur. Prasius ꝓuiridante colore dictus. s in¬
lis: cniꝰ alterum genꝰ sanguineis punctis ab¬
horret: t̾cium distinctum uirgulis trib can¬
didis. Berillus in uidia gignitur. gentis suȩ
lingua nom̃ hñs. uiriditate similis ⁊ ma¬
ragdo: s cum pallore. Policur aut̃ ab indis
insexangulas formas. ut hebitudo coloris
reꝑcussu anguloꝵ excitetur. Alit̃ politus ñ
habet fulgorem. Genera huiꝰ nouẽ. Crisobera¬
lus dictus. eo qͦd pallida eius uiriditas in au¬
reum colorem resplendeat. Et hunc nndia unt¬
tit. Crisoprasus indicus ẽ: colore porri suceũ.

Expanded text:
iis ventis harenae maxime moventur. seent. Reliqui in metallis aerariis inveniuntur, sed vitiosi; nam aut aeri, aut plumbo, vel capillamentis, vel salis similes notas habent. Smaragdi autem mero et viridi proficiunt oleo, quamvis natura inbuantur. Chalcosmaragdus dicta quod viridis sit et turbida aereis venis. Haec in Aegypto vel Cypro insula nascitur. Prasius pro viridanti colore dictus, sed vilis. Cuius alterum genus sanguineis punctis abhorret. Tertium distinctum virgulis tribus candidis. Beryllus in India gignitur, ventis suae lingua nomen habens, viriditate similis smaragdo, sed cum pallore. Politur autem ab Indis in sexangulas formas, ut hebetudo coloris repercussu angulorum excitetur; aliter politus non habet fulgorem. Genera eius novem. Chrysoberyllus dictus eo quod pallida eius viriditas in aureum colorem resplendeat. Et hunc India mittit. Chrysoprasus Indicus est, colore . . ., porri sucum
Abbreviated transcription (Latin):
edicina est quȩ cor¬
poris uel tuetur uel
restaurat salutem:
cuius materia u̾sa¬
tur in morbͥs &e uul¬
nerib. Ad hanc
itaq ꝑtinent non
ea tantum quȩ ars
eoꝵ exhibet qui
ꝓprie medici nominantus. s etiam cib
& potus. tegien & tegumen. defensio

Expanded text:
medicina est, que corporis vel tuetur, vel restaurat salutem, cuius materia tur in morbis et vulneribus. Ad hanc itaque pertinent non ea tantum quae ars eorum exhibet, qui proprie Medici nominantur, sed etiam cibus et potus, tegmen et tegumen. Defensio
Abbreviated transcription (Latin):
cionis aut̾ nomen quodã modo nunc exgen¬
tilitate retinet᷑. Nam ferie aut legitime
erant apud eos: aut indic̾te. legitime feriȩ.¬
quia pauꝑtas antiqua romanoꝵ excolla¬
tione sacrificabat. aut certe debonis damp¬
natorum. Unde supplicia dicuntur. supplica¬
tiones quȩ fiebant debonis passoꝵ supplicia.
Sacre enim res: de bonis execrandoꝵ fiebant.
e deo

Expanded text:
tionis nomen quodammodo nunc ex gentilitate retinetur. Nam feriae, aut legitimae erant apud eos, aut indictae. Indictae autequia paupertas antiqua Romanorum ex conlatione sacrificabat, aut certe de bonis damnatorum. Unde supplicia dicuntur supplicationes, quae fiebant de bonis passorum supplicia. Sacrae enim res de rebus execrandorum fiebant. e Deo
Abbreviated transcription (Latin):
cium genꝰ ẽ. quod a uideis agebatur pꝰt tab̾¬
naculoꝵ sollempnitatẽ. qͦd decimo die sep¬
tembris mensis. eccłia celebrat. Hoc enin
moysen. Loquere filiis isrł dicens. Decimo
die mensis septimi dies exhortationis uocabit᷑.
sc̃s erit uob̾: & humiliabitis animas ur̃as.¬

Expanded text:
tium jejunium est, quod a Judaeis agebatur post tabetium jejunium est, quod a Judaeis agebatur post tabernaculorum solemnitatem, quod decimo die Septembris mensis Ecclesia celebrat. Hoc enim Moysen: Loquere filiis Israel dicens: Decimo die mensis septimi, dies exorationis vocabitur. Sanctus erit vob
Abbreviated transcription (Latin):
immemores sacramenti. magis stationibus
parent. Discernunt aut̃ quidam: int̾ ieiuniũ
& stationẽ. Nam ieiunium ẽ indifferent̃ cuiꝰ¬
libet diei abstinentia. ñ scđm legẽ. s scd̾m ꝓpͥam
uoluntatẽ. Statio aut̃ ẽ. obseruatio statutoꝵ¬
uel dierum uel t̾epoꝵ. Dierum. ut qͣrte ferie
& sexte ferie ieiunium ex uet̾i lege p̃ceptum.
insabbato. id ẽ quarta & sexta sabbati. Tempoꝵ
aut̃: quȩ legalib ac ꝓpħicis institutionib
t̾minatis temporib statuta sunt: ut ieiunũ
obseruatio quadragesimȩ quȩ muniu̾so orbe
institutione apłica obseruatrir circa confiniũ
dm̃ce passionis. His t̾cium genꝰ quidã adici¬
unt. qmͣ rerofagiam dicunt. abstinentiam
scilicet ciboꝵ humentium. Unde & nomen
hoc datum. eo qͦd siccis quidam escis utant᷑.
ẽ qͦd iuxta canones pt᷑ pentecosten alio die
inchoatur. scdm qͦd moyses ait. In icio m̃sis
ordearii facietis uob̾ ebdomadas septem. Ter¬

Expanded text:
inmemores sacramenti magis stationibus inmemores sacramenti magis stationibus parent. Discernunt autem quidam inter ieiunium et stationem. Nam ieiunium est indifferenter cuiuslibet diei abstinentia, non secundum legem, sed secundum propriam voluntatem; statio autem est observatio statutorum dierum vel temporum. Dierum, ut quartae feriae et sextae feriae ieiunium ex veteri lege praeceptum: 2: 'Ieiuno bis in sabbato,' id est quarta et sexta sabbati. Temporum autem, quae legalibus ac propheticis institutionibus terminatis temporibus statuta sunt, ut ieiunium observatio quadragesimae, quae in universo orbe institutione Apostolica observatur circa confinium Dominicae passionis. His tertium genus quidam adiciunt quam Xerophagiam dicunt, abstinentiam scilicet ciborum humentium. Unde et nomen hoc datum, eo quod siccis quidam escis utantur. est quod, juxta canones, post Pentecosten alia die inchoatur, secundum quod et Moyses ait: Initio mensis hordearii facietis vobis hebdomadas septem