comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
pr̃ ommpotens eterne ds̃ Lonorũ
dator et distributor onñ dignitatum:
per quem proficiunt uniuersa: per
quem cuncta firmantur : amplifica¬
tis semper in melius nature rõnalis
incrementis per ordinem cõgrua dis
positum ratione: Unde et sac̃dotales
gradus: atq officia leuitaꝵ sacͣmẽti
misticis instituta creuerunt: ut cũ
pontifices sũmos regendis populis
prefecisses: ad eoꝵ societatis et operis
adiumẽtum sequentis ordinis uiros
et secunde dignitatis eligeres : Sic
in heremo per septuagnita birorum
prudentium mentes moysi spiritum
propagasti: quibus ille adutorib usus
in populo ĩnumerabiles multitudines
facile gubernauit ; Sic et in eleaz arũ
et ĩ thamar filiis aaron paterne ple¬
initudinis habundantiam tranffudisti.
ut ad hostias salutares et frequẽtioris
sacerdotum. Hac prouidentia domine
aplis filii tui doctores fidei comites ad¬
didisti. quibz illi orbem totum secun¬
dis predicatoribz impleuerunt: Qua¬
propter infirmitati quoqz nostre dñe

Expanded text:
Pater omnipotens aeterne Deus, honorum auctor et distributor omnium dignitatum, per quem proficiunt universa; per quem cuncta firmantur, amplificatis semper in melius naturae rationalis incrementis per ordinem congrua ratione dispositum; unde et sacerdotales gradus, atque officia levitarum Sacramentis misticis instituta creverunt; ut cum pontifices summos regendis populis praefecisse ad eorum societatis et operis adjumentum sequentis ordinis viros et secundae dignitatis elegeris; sic in hprudentium mentes Moysi spiritum propagasti, quibus ille adjutoribus usus in populo, innumeras multitudines facile gubernavit. Sic et in Eleazaro et Ithamar filiis Aaron paternae plenitudinis abundantiam transfudisti, ut ad hostias salutares et frequentioris  sacerdotum. Hac providentia, Domine, apostolis filii tui doctoribus fidei comites addidisti, quibdis praedicatoribus impleverunt. Quapropter infirmitati quoque nostrae, Domine,
Abbreviated transcription (Latin):
Nntiqua scõꝵ patrum institu¬
fide sancte trinitatis. et interrogetur¬
L de diuersis causis uel moribz que huic
regimini congruunt. et necessaria
sunt retineri. scdm̃ apostoli dictum
Manus cito nemini imposueris. et
ut is qui est ordiandus antea eru¬
diatur qualit̾ sb̃ hoc regĩe cõscitutũ.
oporteat conuersari in ecc̃a dei. et ut irre¬
prehensibiles sint. qui eis manus ordi¬
nationis imponunt Lnterrogando¬
Adem itaqz auctoritate et p̾cepto
interroganius te dilectissime
frater caritate sincera. si omnem pru¬
dentiam tuam ꝙͣtum capax est. tua¬
natura diuine scripture sensib accõ¬
modare uolueri Et electꝰ rñdeat

Expanded text:
ntiqua sanctorum Patrum institufide sanctae Trinitatis, et interrogetur de diversis causis et moribus quae huic regimini congruunt, et quae necessaria sunt retinere secundum Apostoli dictum: Manus nemini cito imposueris . Et ut etiam is qui est ordinandus antea erudiatur qualiter sub hoc regimine constitutum oporteat conversari in Ecclesia Dei, ut irreprehensibiles sint qui ei manus ordinationis imponunt. Eaductoritate et praecepto interrogamus te, dilectissime frater, charitate sincera, si omnem providentiam tuam, quantum tua capax est natura, divinae Scripturae sensibus accommodare volueris?
Abbreviated transcription (Latin):
t̾edis in sp̃m sanctum plenum
t perfectum. uerumqz deũ a pr̃e
et filio procedentem. coequalem. et coes¬
sentialem. coom̃ĩpotentem et coeternũ
hanc sanctam trintatem non tres
deos. sed unum deum ommpotẽtem
eternũ. inuisibilem et ĩcõmutablẽm
sanctam catholicam et aplic̃am unam
ẽe ueram ecclãm. in qua bnum datur
baptisma. et uera om̃ remissio pcc̃oꝵ¬
espons Eedo ¶nterrogatio.
Anathematizas etiã oẽm heresim
extollentem se. aduersus hãc sanctain
eccam catholicam. NBiathematizo.
¶interrogatie ¶Redis etiam ueram
resurrectionem eiusdem carnis. quã
nunc gestas et uitam eternam . Re¬
noui et ueteris testamenti legis et
ꝓphãꝵ. et aplõrum. unũ esse auctorem
deui ac dñm om̃potentem . R.¬

Expanded text:
m Spiritum sanctum plenum et perfectum verumque Deum, a Patre et Filio procedentem, coaequalem et coessentialem et coomnipotentem, et coaeternum hanc Sanctam Trinitatem non tres Deos, sed unum Deum omnipotentem, æternum, invisibilem, & incommutabilem. Sanctam Catholicam, & Apostolicam, unam esse veram Ecclesiam, in qua unum datubaptisma, et vera omnium remissio peccatorum? R\ Credo. Interrogatio. Anathematizas omnem haeresim extollentem se adversus hanc sanctam Ecclesiam catholicam? R\ Anathematizo. Interrogatio. Credis veram resurrectionem ejusdem carnis, quam nunc gesto, et vitam aeternam. Novi et Veteris Testamenti, legis et prophetarum et apostolorum unum esse auctorem Deum et Dominum omnipotentem:
Abbreviated transcription (Latin):
Eus sanctificationum oĩũ auc¬
tor aius uera consecratio plena¬
q benedictio est: tu domine super hos fa¬
mulos tuos quos presbitern honore de¬
dicanus munus tue bene .I. dictioĩs
infunde. ut grauitate accrum et censu¬
in uuendi prebeant se esse semores:
Hiis instituti disciplinis quas tito et
thymotheo paulus exposuit; Ut ĩ lege
tua die ac nocte oĩ tempore meditantes
quod legerint credant: quod crediderint
doceant: quod docuerint imitentur. In¬
sticiam: constantiam : mĩam. fortitu¬
exemplo probentz et ãmoitione con¬
firment : ac purum et ĩmaculatum
ministerii sui domum cstodiant: et
per obsequium plebi tue panẽ ⁊ uniũ¬
in corpus et sanguinem filii tiuĩ ĩma¬
culata benedictione tranfforment:
inuiolabili caritate in uirũ ꝑfectum:
in mensuram etatis plenitudĩs xpĩ:

Expanded text:
 Sanctificationum omnium Auctor, cujus vera consecratio, cujus plena benedictio est, tu, Domine, super hos famulos tuos, quos presbyterii honore dedicamus, manum tuae benedictionis his infunde, ut gravitate actuum, et censura vivendi probent se esse seniores, his instituti disciplinis, quas Tito et Timotheo Paulus exposuit, ut in lege tua die ac nocte, Omnipotens, meditantes, quod elegerint et credant, quod crediderint doceant, quod docuerint imitentur: justitiam, constantiam, misericordiam, fortituexemplo probent, admonitione confirment, ut purum atque immaculatum ministerii tui donum custodiant, et per obsequium plebis tuae corpus et sanguinem Filii tui immaculata benedictione transforment, et inviolabili charitate in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis
Abbreviated transcription (Latin):
Redis singulam quãq in sancta
trimitate personam. unum uerum deum
redis ip̃m filium deruerbum dei
eternaliter natum de patre cõsub¬
stantialem coonmpotentem et equalem
per omĩa prĩ in diuinitatẽ. temporaliter
natum de spũ sancto ex maria semper¬
uirgine. cum anima rõnali. duas habẽ¬
tem natiuitates. unam ex pre eternã
alteram ex matre tp̃alem. deũ uerum
et hoĩem uerum. proprium in utraq
natura atq perfectum. nõ adoptiuũ
neqz fantasmaticum. sed unicum et
unum filium dei in duabs et ex duabz
naturis. sed in unus persone singu¬
laritate. impassibilem et ĩmortalem
diuinitate. sed in humanitate pro
nobis et pro salute nr̃a passũ uera
cars passione. et sepultum. ac die¬
ins resurrectione. Die quãdragesmo
post resurrectionem cum carne qua re¬
surrexit et amia ascendisse in celum
et sedere ad dexteram prĩs. inde uentu¬
rum iudicare uiuos et mortuos. et
redditurum unicuiq secundum opera
sua siue bona fuerint siue mala.

Expanded text:
redimus singulam quamque in Sancta Trinitate personam unum verum Deum, mus ipsum Filium Dei , Verbum Dei æternaliter natum de Patre consubstantialem, coomnipotentem, & æqualem per omnia Patri in Divinitate, temporaliter natum de Spiritu Sancto ex Maria Virgine cum animâ rationali, duas habentem nativitates, unam ex Patre æternam, alteram ex Matre temporalem, Deum verum, & hominem verum proprium in utraque natura, atque perfectum, non adoptivum, neque fantasmaticum, sed unum Deum, Filium Dei in duabus naturis, sed in unius personae singularitate: impassibilem et immortalem divinitate, sed in humanitate pro nobis et pro nostra salute passum vera carnis passione et sepultum, ac renis passione, die quadragesimo post resurrectionem cum carne qua resurrexit et anima ascendisse in coelum, et sedere ad dexteram Patris, inde venturum judicare vivos et mortuos, et redditurum unicuique secundum opera sua, sive bona fuerint, sive mala.
Abbreviated transcription (Latin):
domine ea que nobis ignota sunt nõ
transeũt: te occulta non fallunt ⁊ tu
cognitor secretorum: tu scrutator es
cordiuin ⁊ tu eorum uitam celesti pot̾is
examinare iudicio: quo semper p̃ua¬
les et admissa purgare. et ea que
sunt agenda concẽdere

Expanded text:
Domine, ea quae nobis sunt ignota non Domine, ea quae nobis sunt ignota non transeunt, te occulta non fallunt. Tu cognitor secretorum, tu scrutator es cordium, tu ejus vitam coelesti poteris examinare judicio, quo semper praevales, et admissa purgare, et 747 ea quae sunt agenda concedere.
Abbreviated transcription (Latin):
rum dator. ordinũq distributor: atq
officioꝵ dispositor. qui in te manens
innouas omĩaz et cuncta disponis per
uerbum. uirtutem: sapientiamqz tuam:
ihm̃ xp̃m̃ filium tuũ dnm nr̃m sempi¬
terna prouidentia preparas: et singlĩs
quibuscũqz temporib aptãda dispẽ sas:
Cuius corpus eccãm bidelicet tuã: cele¬
stium grãrum uarietate distinctaz su¬
orumqz cõneram distinctione mẽbroꝵ
per legem mirabilem totius cõpaginis
unitam : in augmentum templi tiu
crescere dilatariqz dignaris : sacri mu¬
neris seruitutẽ in tͥb gdib mĩstrorum
nomini tuo militare constituens: Elec¬
tis ab micio leui filiis: qui in misticis
operationibz domus tue fidelibus ercu¬
biis permanentes ⁊ hereditatem bene
dictionis eterne. sorte ꝑpetua possiderẽt
seruituros : in officiũ dyaconi supplici¬
ter dedicamus, Et noz quidem tanꝙͣ
homines: duum sensus et sumine
rationis ignart: horum uitã ꝙͣtum
possumus estimanius: Te autem

Expanded text:
rum dator, ordinumque distributor, et officiorum dispositor, qui in te manens innovas omnia, et cuncta disponis; per verbum et virtutem sapientiamque tuam istum Filium tuum Dominum nostrum, sempiterna providentia praeparas, et singulis quibusque temporalium aptanda dispensas. Cujus corpus Ecclesiam tuam, caelestium gratiarum varietate distinctam, suorum connexam discretione membrper legem mirabilem totius compagis unitam in augmentum templi tui, crescere dilatarique largiris, sacri muneris servitutem trinis gradibus ministrorum nomini tuo militare constituens. Electis ab initio Levi filiis, qui, in mysticis operationibus domus tuae fidelibus excubiis permanentes, haerdictionis aeternae sorte perpetua possiderent. serviturum in officium diaconi suppliciter dedicamus. Et nos quidem, tanquam homines divini sensus et summae rationis ignari, hujus vitam, quantum possumus, aestimamus. Te autem,
Abbreviated transcription (Latin):
et gr̃e profectuũ remunerator:
qui in celestilz et terrenis angelorũ
ministeriis ubiq dispositis: per omĩa
elementa uoluntatis tue diffundis
effectum; hos quoqz famulos tuos spi
ritali dignare illustrare aspectu. ut
tuis obsequiis expediti. scĩs altarib¬
tuis ministri puri accrescant: et in¬
dulgentia puriores eorum gradu qͦs
apostoli tii in septenario numero
beato stephano duce ac preuio: spũ
sancto auctore elegerunt: digni eristãt
et birtutib uniuersis quibus tibi de¬
seruire oportet instructi cõplaceant

Expanded text:
atiae, profectuum munerator, qui in caelestibus et terrenis angelorum ministris ubique dispositis per omnia elementa voluntatis tuae defundis affectum, hos quoque famulos tuos nostri speciali dignare aspectu, ut tuis obsequiis expediti, sacris altaribus ministri puri adcrescant, et indulgentia puriores, eorum gradu, quos apostoli tui in septenarium numerum, beato Stephano duce atque praevio, sancto Spiritu auctore, elegerunt, digni existant, et virtutibus universis, quibus tibi servire oportet, instructi complaceant.
Abbreviated transcription (Latin):
Cum patrem ommpotentem
dicere dignetur in officii exorcistaꝵs.
ut sint spũales imperatores ad abicien d
demones de corporibus obsessis. cum
omni nequitia eorum multiformi:

Expanded text:
um Patrem omnipotentem dicere dignetur in officium exorcistae: ut sit spiritalis imperator ad abjiciendos daemones de corporibus obsessis, cum omni nequitia eorum multiformi,
Abbreviated transcription (Latin):
fideliter exequendi: septiformis gr̃e
tue munere roborentur: habundet in
eis totius forma uirtutis: auctoritas
modesta: pudor constans : innocẽtie
puritas: et spiritalis obseruãtia di¬
scipline, In morib eoꝵ tua precepta
fulgeant : ut sue castitatis exemplo.
imitationem sanctam plebs adquirat:
et bonũ conscientie testimoniũ prefe¬
rentes: in xp̃o firmi et stabiles perseue¬
rent; dignis q successib de inferiori
gradu per grãm tuam capere potiora
Ccipe stolam candidam de ma

Expanded text:
fideliter exsequendi, munere septiformi tuae gratiae roborentur. Abundet in eis totius forma virtutis, auctoritas modesta, pudor constans, innocentiae puritas et spiritalis observantia disciplinae. In moribus eorum praecepta tua fulgeant, ut suae castitatis exemplo imitationem sanctae plebis acquirant, et bonum conscientiae testimonium praeferentes, in Christo firmi et stabiles perseverent, dignisque successibus de inferiori gradu per gratiam tuam capere potiora cti
Abbreviated transcription (Latin):
et super hos famulos tuos be¬
ne dictionem spũs sancti et gratie
sacerdotalis effunde uirtutem. ut qͦs
tue pietatis aspectibz offerimus con¬
secrandes . perpetuam muneris tui
largitatem consequantur. Per dñm¬

Expanded text:
et super hos famulos tuos benedictionem sancti Spiritus et gratiae sacerdotalis effunde virtutem, ut quos tuae pietatis aspectibus offerimus consecrandos, perpetua muneris tui largitate consequantur. Per
Abbreviated transcription (Latin):
Ignare domine calicem istum
uotione formatum ea sanctificatione
perfundere. qua melchisedech famuli
tui sacratum calicem perfudisti. et qd
arte uel metalli officio non potest ẽẽ
It dictione preciosum atq sancti¬
ficatum. Pestea faciat crucem de cris¬

Expanded text:
ignare, Domine, calicem istum ia famuli tui Ill. devotione formatum, ea sanctificatione perfundere qua Melchisedech famuli tui sacratum calicem perfudisti. Et quod arte, vel metallo efdictione pretiosum, atque sanctificatum. Per. Et faciat crucem de chris
Abbreviated transcription (Latin):
Ompotens sempiterne deus qͥ
legalium institutor es hostiaꝵ
quiq inter eas cõspersã similaginem
deferri in patenis aureis et argenteis
ad altare tuũ iussisti bene. I dice̾ et sanc¬
tr R ficare digneris hanc patenam in
admĩstrationem eucharistie ihũ xpisti

Expanded text:
potens sempiterne Deus, qui legalium institutor es hostiarum, quique inter eas conspersam similaginem deferri in patenis aureis et argenteis ad altare tuum jussisti, bene+dicere et sancti+ficare digneris hanc patenam in amministracionem eukaristie Jesu Christi
Abbreviated transcription (Latin):
quos in officium hostiariorum eligere
dignatus ẽ: ut sit eis fidelissiã ara
in domo dei diebus ac noctibus: ad distic̃¬
tionem horarum ceterarum ad inuocan¬
dum nomen domini. Per eundem

Expanded text:
uem in officium ostiarii eligere dignatus est, ut sit ei fidelissima cura in diebus ac noctibus ad distinctionem horarum certarum ad invocandum nomen Domini. Per Dom
Abbreviated transcription (Latin):
Tunc tradat eis ueceolum uini uacuu
dicens omnibz. ECcipite urceolum
ad suggerendum uinum et aquamꝰ ĩ¬
encharistiam sanguinis xpisti
cum cereo ut sciatis uos ad accendenda¬

Expanded text:
Item tradit urceolum vini vacuum dicens: Accipe urceolum ad suggerendum vinum id est Eucharistiam sanguinis Christicum cereo, ut sciatis vos ad accendenda
Abbreviated transcription (Latin):
eus qui moysi famulo tuo ĩ oreb
monte seruanda pplõ tuo precepta
disponens templum scm tuum qualiter
edificaret institiusti. sacra quoq uasa q̃
inferri altari tuo deberent instar uasorũ
celestium fieri docuisti. precanur ut hũc
calicem in quo celebraturi sumus sacro¬
sancta misteria emissione sciꝰ spiritus
tui celesti bene. z. dictione sanctifices.
gratumqz et acceptabilem habeas atqz
benedicas : ut digne sociatus uasculis
tius et acceptabilem tibi deferãt famulatũ
et digne tius misteriis consecretur Per

Expanded text:
eus, qui Moysi famulo tuo in Horeb monte servanda populo tuo praecepta disponens templum sanctum tuum qualiter aedificaret instituisti, sacra quoque vasa quae inferri altari tuo deberent ad instar vasorum coelestium docuisti, precamur ut hunc calicem, in quo celebraturi sumus sacrosancta mysteria, emissione sancti Spiritus tui coelesti benedictione sanctifices, gratumque et acceptabilem habeas, atque benedicas, ac digne sociatum vasculis tuis, et acceptabilem deferat famulatum, et digne tuis mysteriis consecretur. Per
Abbreviated transcription (Latin):
desto domme supplicationib no¬
stris. et hos famulos tuos benedi¬
cere dignare quibus habitum sacre reli
ut te largiente et deuoti in ecclesia per¬
sistere: et iitam percipere mereantur

Expanded text:
desto Domine supplicationibus nostris, et hos famulos tuos bene+dicere dignare, quibus in tuo nomine ut te auxiliante devoti in ecclesia tua persistere et vitam percipere mereantur
Abbreviated transcription (Latin):
sapie et intellectus. spiritus consilii et for¬
titudinis: spũs scientie et pietatis: et re¬
pleas eos spũ timoris tui; et eos ministe¬
rio diuino confirmes: ut obedientes facto
atq dicto pariter tuam gratiam conse¬

Expanded text:
ntellectus Spiritus consilii et fortitudinis, Spiritus scientiae et pietatis. Repleas eum Spiritu timoris tui, et eum ministerio divino confirmes, ut obediens facto, atque dicto parens, tuam gratiam conse
Abbreviated transcription (Latin):
bent᷑ radere
ẜ comam nutͥre. ut eogitacio¬
nes carns de uita subditorũ
uec a se funditus amputent.
nec rursus ad erescendum ni.¬
nus relarent: Ubi et bene di¬
citur: tondentes tondant capi¬
tasua. ut uidelicet eurȩ tẽꝑa¬
lis sollicitudinis et quantum.
necesse est ꝓuideant. et tam̃
recidantur eitius: ne inmod̾a¬
tius ererescant Iumgͥ q ꝑ¬

Expanded text:
bentur radere, bentur radere, et comam nutrire, ut cogitationes carnales de vita subditorum, nec a se funditus amputent, nec rursus ad crescendum nimis relaxent. Ubi et bene dicitur: Tondentes tondeant capita sua, ut videlicet curae temporalis sollicitudines, et quantum necesse est prodeant, et tamen recidantur citius, ne immoderatius excrescant. Dum
Abbreviated transcription (Latin):
tur. ab int̾na intentione mergan¬
tur. Plerũq enĩ ut p̃tiximus
corda rectorũ dũ temꝑali sollici¬
tudini in caute deseruiunt: ab
uituno amore frigescunt. et foraᷤ
fu sa obliuisei non metitunt.
quia anmiarũ regimina susee¬
ꝑuict Sollicitudo gͦ que subdi¬
tis q exterius impenditur. sub
certa uecesse est mensura tenea¬
tur. Nude bene ꝑ erechielem di¬
citur: Sacerdotes capud suum
nĩ radent. neq comã nitͥent. sed
couoentes adtondant capita sua.
Sacerdotes namq iure uoeati
sunt: qui ut sacrũ ducatũ p̃be¬
ant fidelib p̃sunt: Capilli uero
in capite sunt cogitaciones in
iuente: qui dũ suꝑ cerebrũ in¬
sensibilit̾ oriuntur curas uite
ysenus designant. quȩ er sensu
negligenti qui importune
aliquando. ꝓdeant. quasi nobis
non sentientib ꝓcedunt: Quia
gͥ eucti qui p̃sunt habere sol¬
licitudines extiores debent. nec
tamen eis uehement̾ incumłe.
sacerdotes recte &: capud ꝓhi¬

Expanded text:
tur, ab interna intentione mergantur, ab interna intentione mergantur. Plerumque enim, ut praediximus, corda rectorum dum temporali sollicitudini incaute deserviunt, ab intimo amore frigescunt; et foras fusa oblivisci 27 non metuunt, quia animarum regimina susceperunt. Sollicitudo ergo quae subditis exterius impenditur, sub certa necesse est mensura teneatur. Unde bene ad Ezechielem dicitur: Sacerdotes caput suum non radent, neque comam nutrient, sed tondentes attondeant capita sua . Sacerdotes namque jure vocati sunt, qui ut sacrum ducatum praebeant, fidelibus praesunt. Capilli vero in capite, nisi cogitationes 850 in mente? qui dum super cerebrum insensibiliter oriuntur, curas vitae praesentis designant, quae ex sensu negligenti, quia importune aliquando prodeunt, quasi nobis non sentientibus procedunt. Quia igitur cuncti qui praesunt habere quidem sollicitudines et exteriores debent, nec tamen eis vehementer incumbere. Sacerdotes recte et caput prohi
Abbreviated transcription (Latin):
exterioris subsidii a hastore negli¬
gatur Unde et pͥmus pastor soli¬
citȩ admonet dicens Seniores
qui in uob sunt obsecro consent¬
or et testis. xp̃i passionum: qui
et eius quȩ in futurũ reuelanda
est głe cominunicator: pasecte
qui in uob̃ est gregem dei. Qui
hoc in loco pastionem cordis al
corpous suaderet aperuit:
eum ꝓtinus aduunxit: Proul¬
dentes non coapto: sed sponta¬
neȩ scđm deun: neq turpis ll¬
eri grã: sed uoluntariȩ: Quibs
ꝓfecto uerbis pastorib pie p̃cauet᷑.
ne dum subiectorũ inopiam satiant.
se mucrone ambitionis occidant: ne
dum ꝑ eos carnis subsidiis reficiunt᷑
ꝓxuni. ip̃i remaneant a iusticiȩ
pane ieuuii: hanc pastorũ sollici¬
tudinẽ paulus excitat dicens. Qui
suoꝵ & marimȩ domesticoꝵ eurã
uou habet fidẽ negauit: ꝙ est iifi¬
deli deterior: Inter hec itaq metu¬
endũ semꝑ est: q ugilant̾ utu¬
endũ. ue dũ cura abeis ext̾ior agi¬

Expanded text:
exterioris subsidii a pastore negliexterioris subsidii a pastore negligatur. Unde et primus pastor sollicite admonet, dicens: Seniores qui in vobis sunt, obsecro consenior et testis Christi passionum, qui et ejus quae in futuro revelanda est, gloriae communicatur, pascite qui in vobis est gregem Dei . Qui hoc in loco pastionem cordis an corporis suaderet aperuit, cum protinus adjunxit: Providentes non coacte, sed spontanee secundum Deum, neque turpis lucri gratia, sed voluntarie. Quibus profecto verbis pastoribus pie praecavetur, ne dum subjectorum inopiam satiant, se mucrone ambitionis occidant, ne cum per eos carnis subsidiis reficiuntur proximi, ipsi remaneant a justitiae pane jejuni. Hanc Pastorum sollicitudinem Paulus excitat, dicens: Qui suorum, et maxime domesticorum curam non habet, fidem negavit, et est infideli deterior . Inter haec itaque metuendum semper est, et vigilanter intuendum, ne dum cura ab eis exterior agi
Abbreviated transcription (Latin):
ram suscipiunt: set sic sibi meł.
uacare ad spiritalia appetunt.
ut reb ext̾iorib nullatemis oe-¬
eupentur: Qui cum eurare cor¬
poralia funditus negligunt: sub-¬
dicorum necessitatib minimȩ
concurrunt: Quorum numrũ
ũdicatio plerumq despicitur.
quia dum delinquentiũ facta.
corripiunt. sed tamen eis neces¬
saria p̾sentis uitȩ non tͥbuunt.
nequaquã libenter audiuntur.
Sgentis et enum mentem doctri¬
nȩ sermo non penetrat. si hunc
apud eius animum manus mi¬
sericordiȩ non commendat: Tue
autem uerbi semen facile germi¬
uat: quando hoc in audientis
peccore pietas p̃dicantis rigat.
Unde rectorem necesse est ut in¬
teriora possit infundere: cogita¬
tione innoxia exterioia ꝓuidere
Sic itaq pastores erga iuterioa
studia subditorum suorũ ferue¬
ant: quatinus in eis exterioris
quoq uitȩ ꝓudentiam ñ re¬
linquãt: Nam quasi nire ut
diximus ad ꝑcipienda p̃dication
gregis animus frangitur: si eura

Expanded text:
ram suscipiunt, sed sic sibimet ram suscipiunt, sed sic sibimet vacare ad spiritalia appetunt, ut rebus exterioribus nullatenus occupentur. Qui cum curare corporalia funditus negligunt, subditorum necessitatibus minime concurrunt. Quorum nimirum praedicatio plerumque despicitur; quia dum delinquentium facta corripiunt, sed tamen eis necessaria praesentis vitae non tribuunt, nequaquam libenter audiuntur. Egentis etenim mentem doctrinae sermo non penetrat, si hunc apud ejus animum manus misericordiae non commendat. Tunc autem verbi semen facile germinat, quando hoc in audientis pectore pietas praedicantis rigat. Unde rectorem necesse est ut interiora possit infundere, cogitatione innoxia etiam exteriora providere. Sic itaque Pastores erga interiora studia subditorum suorum ferveant, quatenus in eis exterioris quoque vitae providentiam non relinquant. Nam quasi jure, ut diximus, a percipienda praedicatione gregis animus frangitur, si cura
Abbreviated transcription (Latin):
rum scuarĩ lapides disꝑsi per
plateas iacent: cum ꝑsonȩ sa¬
erorum ordinũ uoluptatumi
fuarum latitudini deditȩ. terreniᷤ
negotiis inherent. Et notandũ
qd̃ nondisꝑsos in plateis. sed in
capite om̃ium platearũ dicit.
quia et cum terrena agunt sũ¬
mni uideri appetunt. ut q lata
itinera teneant ex uoluptate
delectacionis: et taĩnen in pla¬
tearũ sint capite ex honore sei¬
tatis Nil quoq obstat si sc̃ũarii
lapides eosdem ipsos qͥb
constructũ scũariũ existebat.
accipimus Qui disꝑsi in capite
platearum iacent: quando sa¬
crorũ ordinũ uiri terrenis actib
ex desiderio inseruiunt. ex quo¬
rum pͥus officio sc̃itatis gła stare
uidebantur: Secularia itaq
negotia aliquando ex compassi¬
one toleranda sunt: nunqͣm uͦ
ex amore requirenda. ne cum
mentem diligentis ad grauant.
hanc suo uictam pondere ad
uma decestib mergant. At con¬
tra non nulli gregis qͥdem cu¬

Expanded text:
rum sanctuarii lapides dispersi per rum sanctuarii lapides dispersi per plateas jacent, cum personae sacrorum ordinum voluptatum suarum latitudini deditae, terrenis negotiis inhaerent. Et notandum quod non hos dispersos in plateis, sed in capite platearum dicit; quia et cum terrena agunt, summi videri appetunt, ut et lata itinera teneant ex voluptate delectationis, et tamen in platearum sint capite ex honore sanctitatis. Nil quoque obstat si sanctuarii lapides eosdem ipsos quibus constructum sanctuarium existebat accipimus: qui dispersi in platearum capite jacent. quando sacrorum ordinum viri terrenis actibus ex desiderio inserviunt, ex quorum prius officio sanctitatis gloria stare videbatur. Saecularia itaque negotia aliquando ex compassione toleranda sunt, nunquam vero ex amore requirenda; ne cum mentem diligentis aggravant, hanc suo victam pondere ad ima de coelestibus mergant. At contra, nonnulli gregis quidem cu
Abbreviated transcription (Latin):
iunt uocatȩ. Per semetipãm uero
uerttas dicit: Lata ꝙ spaciosauia
est: que ducit ad ꝑditionem.
Aurum gͥ oliseuratur: cum terre¬
nis acłib sc̃ĩtatis uita polluitur.
Color optimus commutatur.
cum quorundã qui degere reli¬
ligiose credebantur. estimatio
ante acta minuitur: Nam eũ
quilibet post sc̃itatis habitum
terrenis se actib inserit: quasi
colore ꝑmutato. aute huma¬
nos oculos eius reuerentia des¬
pecłta pallescit Scũari quoq
lapides in plateis disꝑguntur:
cum causarum seculariũ foras
lata itinera expetunt his qui
ad ornamentũ ȩccłiȩ internis mis¬
teriis. quasi insecretis scũariĩ ua¬
care debuerunt: Ad hoc quippe
seũarii  lapides fiebant.
ut intra scã sc̃orũ in uestimento
summi sacerdotis apparerent.
Cum uero ministri religionis
a subditis honorẽ redemptoris
sui ex merito uitȩ ñ erigunt:
scũarii lapides in ornamento
pontifieis non sunt: Qui numi¬

Expanded text:
sunt vocatae. Per semetipsam vero sunt vocatae. Per semetipsam vero Veritas dicit: Lata et spatiosa via est quae ducit ad perditionem . Aurum igitur obscuratur, cum terrenis actibus sanctitatis vita polluitur. Color optimus commutatur, cum quorumdam qui degere religiose credebantur, aestimatio anteacta minuitur. Nam cum quilibet post sanctitatis habitum terrenis se actibus inserit, quasi colore permutato ante humanos oculos ejus reverentia despecta pallescit. Sanctuarii quoque lapides in plateas disperguntur, cum causarum secularium foras lata itinera expetunt hi qui ad ornamentum Ecclesiae internis mysteriis quasi in secretis tabernaculi vacare debuerunt. Ad hoc quippe sanctuarii lapides fiebant, ut intra sancta sanctorum in vestimento summi sacerdotis apparerent. Cum vero ministri religionis a subditis honorem Redemptoris sui ex merito vitae non exigunt, sanctuarii 26 lapides in ornamento pontificis non sunt. Qui nimi
Abbreviated transcription (Latin):
mente animarum p̃sul honore
pastorali int̾ ceteros utitur. si in
terrena negotia quȩ rep̃hendere
in alus debuit et ip̃e uersatur
Quod uidelicet ex ira iustȩ rethu¬
cionis: ꝑ ꝓphetam dñs minatur
dicens: Et erit sicut populus sic
populus. quando ea agit hisqui
spiritali officio sungitur. quȩ illi
nimirũ facunt: qui adhuc de se¬
studiis carnalib uidicantur. Qd̾
cum magno scilior dolore caritatis
berenuas ꝓpheta conspiciens. qua¬
si sub destrucbone iempli deplorat
licens: Quomͦ obscuratũ est aurũ
mutatus est color optimus. disꝑsi
unt lapides seũari in capite om̃i¬
ina platearum: Quid namq au¬
o qd̾ metallis ceteris p̃minet. ni
ercellentia sẽĩtatis:: Quid eolo¬
te optimo. nisi eunctis amabilis
feuerentia religionis expͥmitur.:
itid scũ arĩ lapidib. nisi saerorũ
p latearũ nomine. nisi psentis
uitȩ latitudo signatur: Quia enĩ
greco eloquio platos latitudo di¬
citur .: ꝓfecto a latitudine platee

Expanded text:
mente animarum praesul honore mente animarum praesul honore pastorali inter caeteros utitur, si in terrenis negotiis quae reprehendere in aliis debuit, et ipse versatur? Quod videlicet ex ira justae retributionis per prophetam Dominus minatur, dicens: Et erit sicut populus, sicpopulus, quando ea agit is qui spiritali officio fungitur, quae illi nimirum faciunt qui adhuc de studiis carnalibus judicantur. Quod cum magno scilicet dolore charitatis Jeremias propheta conspiciens, quasi sub destructione templi deplorat, dicens: Quomodo obscuratum est aurum, mutatus est color optimus, dispersi sunt lapides sanctuarii in capite omnium platearum ? Quid namque auro, quod metallis caeteris praeeminet, nisi excellentia sanctitatis? Quid colore optimo, nisi cunctis amabilis reverentia religionis exprimitur? Quid sanctuarii lapidibus, nisi sacrorum nomine, nisi praesentis vitae latitudo figuratur? Quia enim Graeco eloquio πλάτος latitudo dicitur, profecto a latitudine plateae
Abbreviated transcription (Latin):
cia si habueritis: contemptibiles
qui sunt in eccłia illos constituste
ad iudicandũ. ut ip̃i uidelicet dis¬
pensationib terrenis inseruiant:
quos dona spiritalia ñ exornant:
Ae si aꝑtius dicat. Quia penetrar
inuma nequeunt: saltem necelli¬
tia foras oꝑentur. hine moyses qͥ
cũ deo loquitur ietro alienigene
rep̃hensione iudicatur. qd̵ terre¬
nis populorũ negotiis stulto lab
deseruiat. Cui et consilium
mux p̾betur: ut ꝓ se alios adule¬
gia dirimenda constituat. et p̃e
liberius ad erudiendos populos
ipiritaltũ archana cognoseat:
a subieclis ergo inferiora geren¬
la funt: a rectorib sumina eosi¬
tanda: ut scilieq oculũ qui pl¬
dendis gressib p̃minet. exira
cura pulueris non obseuret. Capud
namq subiectorum sunt cuncti qui
p̃sunit. et ut recta pedes ualeant iti¬
nera carpere. hec ꝓeul dribio capud.
debet ex altoꝓuidere. ne a puectus
sui itinere pedes corpeant. cum eur¬
uata rectitudine corporis capud
sese ad terram deelinat. Qua autẽ

Expanded text:
temptibiles qui sunt in Ecclesia, illos constituite ad judicandum ; ut ipsi videlicet dispensationibus terrenis inserviant, quos dona spiritalia non exornant. Ac si apertius dicat: Quia penetrare intima nequeunt, saltem necessaria foris operentur. Hinc Moyses, qui cum Deo loquitur , Jethro alienigenae reprehensione judicatur, quod terrenis populorum negotiis stulto labore deserviat: cui et consilium mox praebetur, ut pro se alios ad jurgia dirimenda constituat, et ipse liberius ad erudiendos populos spiritalium arcana cognoscat. A subditis ergo inferiora gerenda sunt, a rectoribus summa cogitanda; ut scilicet oculum, qui praevidendis gressibus praeeminet, cura pulveris non obscuret. Caput namque subjectorum sunt cuncti qui praesunt; et ut recta pedes valeant itinera carpere, haec proculdubio caput debet ex alto providere, ne a provectus sui itinere pedes torpeant, cum curvata rectitudine corporis caput sese ad terram declinat. Qua autem
Abbreviated transcription (Latin):
et equalem se cum illa ceteris cer¬
nere. ꝙ tarã se peccantib delo
ultionis anteferre Sed hanedis¬
crecionem plentus agnoiciuus.
si pastoris primi ex empla cerna¬
iuus: Petrus namq actore deo
scẽ eccłiȩ principatũ tenens: a
bene agente comelio et sese ei hu¬
milicer ꝓsternente immoderat¬
us uenerari recusauit. seq illi si¬
milem recognouit dicens. Surpi
ne feceris: et ego ip̃e homo sum
Sed cum annaniȩ & saphire
culpani repperit. inox quauta
potencia suꝑ eeteros excreuissa
ostendit: Verbo namq eorũ ill¬
tam ꝑculit: quã sp̃u ꝑserutan¬
te dep̾hendit. et summũ se ul
eccłiam contra peccata reesliss
quod honore sibi uehementer
impenso corã bene agencal
fratrib non cognouit Illie eomimu¬
nionẽ ȩqualitatis meruit scĩtas ae¬
tionis: hinc delus ultionis ius aꝑu¬
tr potestatis Paulus beneagentib
iutrib platũ se esse nesciebat: cũ
siçeret. Non quia dominam fider

Expanded text:
et aequalem se cum illa caeteris ceret aequalem se cum illa caeteris cernere, et tamen se peccantibus zelo ultionis anteferre. Sed hanc discretionem plenius agnoscimus, si Pastoris primi exempla cernamus. Petrus namque auctore Deo sanctae Ecclesiae principatum tenens, a bene agente Cornelio, et sese ei humiliter prosternente, immoderatius venerari recusavit, seque illi similem recognovit, dicens: Surge, ne feceris, et ego ipse homo sum . Sed cum Ananiae et Sapphirae 22 culpam reperit , mox quanta potentia super caeteros excrevisset ostendit. Verbo namque eorum vitam perculit, quam spiritu perscrutante, deprehendit: et summum se intra Ecclesiam contra peccata recoluit, quod honore sibi vehementer impenso coram bene agentibus fratribus non agnovit. Illic communionem aequalitatis meruit sanctitas actionis, hic zelus ultionis jus aperuit potestatis. Paulus bene agentibus fratribus praelatum se esse nesciebat, cum diceret: Non quia dominamur fidei
Abbreviated transcription (Latin):
intribub ysrael: Paruulum se
insius prius oculis uiderat: sed
fultus temꝑali potencia. lanise
paruulũ non iudebat:. Cederoꝵ
namq comꝑationi se pferens.
quia plus cunctis poterat: mag¬
i se p̃ om̃ib estimabat: Mi¬
co autẽ modo cum apud se par¬
uulus. apud deũ magnus: cũ
uero apd̃ se magnus apparuit.
apud dnm̃ paruulus fuit. Pletũ¬
q gͦ dum ex subiectorũ afflue ñ¬
tia animus inflatur: influxũ
suꝑbiȩ ip̃o potenciȩ fastigio leuo¬
emante corrumpitur: Quan
uidelieas potenciam bene regit.:
qui et cenere illam nouerit & um¬
pugnare: Bene hanc regit: qui
seit ꝑ illã suꝑ culpas erigi. ser eu
illa ceteris equalitate compomi. hi¬
mana et enim mens plerumq e¬
tollitur. etiã cũ nulla potestare
fuleitur. quantomagis maltum
se erigit. cũse ei etiam potestal ad¬
iungit: Quam tanã potestatem
recte dispensat: qui sollicitȩ no¬
uerit q sumere ex illa qd adiu¬
uat. et expugnare qđ̃ temptat.

Expanded text:
in tribubus Israel? Parvulum se in tribubus Israel? Parvulum se in suis prius oculis viderat, sed fultus temporali potentia, jam se parvulum non videbat. Caeterorum namque comparationi se praeferens, quia plus cunctis poterat, magnum se prae omnibus aestimabat. Miro autem modo cum apud se parvulus, apud Deum magnus; cum vero apud se magnus apparuit, apud Deum parvulus fuit. Plerumque ergo dum ex subjectorum affluentia animus inflatur, in fluxum superbiae ipso potentiae fastigio lenocinante corrumpitur. Quam videlicet potentiam bene regit, qui et tenere illam noverit et impugnare. Bene hanc regit, qui scit per illam super culpas erigi, et scit cum illa caeteris aequalitate componi. Humana etenim mens plerumque extollitur, etiam cum nulla potestate fulcitur; quanto magis in altum se erigit, cum se ei etiam potestas adjungit? Quam tamen potestatem recte dispensat qui sollicite noverit et sumere ex illa quod adjuvat, et expugnare quod tentat,
Abbreviated transcription (Latin):
mat amplius saꝑe: quib se
uidet amplius pͥosse In quo¬
dam quippe se consticuit eul¬
mine apd̃ semet ip̃m: et qui
ȩqua ceteris naturȩ conditio¬
ne constringitur. ex ȩquo res¬
picere ceteros dedignatur.
sicq usq ad eius similitudi¬
nem ducitur: de quo serꝑtũ
est: Om̃e sullime uidet: et ipse
est rex suꝑ unuersos filios suꝑbiȩ:
Qui suigulare culmen appetens
q socialem angłorũ uitam despi¬
cieus ait: Ponam sedẽ meam
ad aquilonẽ: ꝙ ero similis altis¬
simo. Miro gͦ uidicio intus foue¬
am deiectionis inuenit: dũ foris
se in culmine potestatis intiol¬
ut Apostate quippe angło si¬
milis efficitur: dũ homo homi¬
nib esse similis dedignatur:
Sic saul post humilitatis meri¬
tum: intumorẽ suꝑbiȩ culmine
potestatis ercreuit. Per humili¬
tatem quippe p̾latus est: ꝑ suꝑbi¬
am reprobatus: dño attestante
qui ait: Nonne cũ esses paruulus
i oculis tuis. capud te constitui

Expanded text:
mat amplius sapere, qubius se mat amplius sapere, qubius se videt amplius posse. In quodam quippe se constituit culmine apud semetipsum, et qui aequa caeteris naturae conditione constringitur, ex aequo respicere caeteros dedignatur; sicque usque ad ejus similitudinem ducitur, de quo scriptum est: Omne sublime videt, et ipse est rex super universos filios superbiae . Qui singulare culmen appetens, et socialem angelorum vitam despiciens, ait: Ponam sedem meam ad Aquilonem, et ero similis Altissimo . Miro ergo judicio intus foveam dejectionis invenit, dum foris se in culmine potestatis extollit. Apostatae quippe angelo similis efficitur, dum homo hominibus esse similis dedignatur. Sic Saul post humilitatis meritum in tumorem superbiae culmine potestatis excrevit: per humilitatem quippe praelatus est, per superbiam reprobatus, Domino attestante, qui ait: Nonne cum esses parvulus in oculis tuis, caput te constitui
Abbreviated transcription (Latin):
minib sed animalib dominant᷑.
quia uidelieq exqua parte besti¬
ales siunit subditi. ex ea lebent
etiam formidini iacere substaͣ¬
ti: Sed plerumq rector eo ip̃o
quo ceteris p̃minet: elatione
cogitacionis intumeseit: et
dum ad usum cuncta subiacẽt.
dum ad uotum. ueloeit̃ pssa
complentur: dum omnes sub¬
diti si qua bene gestasunt lau¬
dib efferunt. male autẽ gestis
nulla actoritate contradicũt.
dum plerumq laudant etiã
quod reprobare debuerant.
seductus ab his quȩ infra suppe¬
tunt. suꝑ se animus tollit᷑: et
dum foras inmenso fauore eir¬
cundatur: intus ueritate ua¬
cuatur. atq oblitus sui in uoces
se spargit alienas: talẽq se cre¬
dit quẽ foris audit. non qualẽ
intus discernere debuit: Sub¬
iectos despicit: eosq ȩquales
sibi naturȩ ordine non agnoseit.
et quos sortȩ potestatis excesse¬
rit: transcendisse se etiã uitȩ
meritis credit Cunctis se existi¬

Expanded text:
minibus, sed animalibus dominantur, minibus, sed animalibus dominantur, quia videlicet 21 ex qua parte bestiales sunt subditi, ex ea debent etiam formidini jacere substrati. Sed plerumque rector eo ipso quo caeteris praeeminet, elatione cogitationis intumescit, et dum ad usum cuncta subjacent, dum ad votum velociter jussa complentur, dum omnes subditi, si qua bene gesta sunt, laudibus efferunt, male gestis autem nulla auctoritate contradicunt, dum plerumque laudant etiam quod reprobare debuerant, seductus ab his quae infra suppetunt, super se animus extollitur; et dum foris immenso favore circumdatur, intus veritate vacuatur, atque oblitus sui in voces se spargit alienas, talemque se credit, qualem se foris audit, non qualem intus descernere debuit. Subjectos despicit, eosque aequales sibi naturae ordine non agnoscit; et quos sorte potestatis excesserit, transcendisse se etiam vitae meritis credit. Cunctis se aesti
Abbreviated transcription (Latin):
reges hominum: sed pastores pecoꝵ
fuisse memorantur. Et eum noe
dñs filiis que eius diceret erescite
et multiplicamini et replete ter¬
ram: ꝓtinus adiuiuxit Et terror
uester ac tremor sit suꝑ cuncta
animalia terrȩ: Quorum uideli¬
cet terror et tremor quia esse su¬
ꝑ animalia terrȩ describitur:
ꝓfecto esse suꝑ homines ꝓhibet᷑.
homo quippe brutis animalib
non autem hominib cȩteris na¬
ura platus est: et idcireo ei di¬
citur ut ab animalib et non ab
naturã suꝑbire est ab equali
uelle timeri. et tamen necesse
est ut rectores ab subditis time¬
antur: quando ab eis deum mi¬
nime timeri dephendunt: ut hii¬
humana seltem formidine peccare
metuant. qui diuina iudicia non
formidant. Nequaquã namq
ppositi ex hoc quesito timore su¬
ꝓbiunt. in quo non suam gloria
sed subditorum iusticiã querunt.
Iuco enim qd̾ metũ sibi a ꝑuersȩ
uuuientib exigunt: quasi non ho¬

Expanded text:
reges hominum, sed pastores pecorum reges hominum, sed pastores pecorum fuisse memorantur. Et cum Noe Dominus filiisque ejus diceret: Crescite et multiplicamini, et replete terram , protinus adjunxit: Et terror vester ac tremor sit super cuncta animalia terrae. Quorum videlicet terror ac tremor, quia esse super animalia terrae praecipitur, profecto esse super homines prohibetur. Homo quippe brutis animalibus, non autem hominibus caeteris natura praelatus est; et idcirco ei dicitur ut ab animalibus et non ab turam superbire est ab aequali velle timeri. Et tamen necesse est ut rectores a subditis timeantur, quando ab eis Deum minime timeri deprehendunt; ut humana saltem formidine peccare metuant, qui divina judicia non formidant. Nequaquam namque praepositi ex hoc quaesito timore superbiunt, in quo non suam gloriam, sed subditorum justitiam quaerunt. In eo enim quod metum sibi a perverse viventibus exigunt, quasi non ho
Abbreviated transcription (Latin):
sua eripitur. quanto misericordi¬
us ex aliena temptacione fatigat᷑:¬
Sit rector bene
agentib ꝑ hũmilitatẽ socius:
contra delinquentiũ uitia ꝑ delũ
iusticiȩ erectus. ut q bonis in nul¬
lose pterat: et cum prauorũ cul¬
pa exigit. potestatem ꝓtinus sui
prioratus agnoseat: quatinus et
honore suppsso ȩqualẽ se subditis
beneuiuentib deputet. et erga¬
ꝑuersos iura rectitudinis non ex¬
ercere formidet. Nam sieut in
libris moralib dixisse me menuni:
liquet quod homines omnes na¬
tura ȩquales genuit. sed uarian¬
re meritorũ ordine: alios aliiseul¬
pa postpõnit: Ipsa autẽ diuerli¬
tas quȩ accessit ex ũitio: diuino
iudicio dispensatur. ut quia om¬
nis homo equȩ stare non ualet.
alter regatur ab altero Unde
cuncti qui p̃sunt non in se potes¬
tatem debent ordinis. sed ȩqua¬
litatem pensare condicionis. nes
p̃esse hominib se gaude ant. sed ꝓdes¬
se: Antiqui et eium patresurĩ non

Expanded text:
sua eripitur, quanto misericordisua eripitur, quanto misericordius ex aliena tentatione fatigatSit rector bene agentibus per humilitatem socius, contra delinquentium vitia per zelum justitiae erectus: ut et bonis in nullo se praeferat, et cum pravorum culpa exigit, potestatem protinus sui prioratus agnoscat, quatenus et honore suppresso, aequalem se subditis bene viventibperversos jura rectitudinis non exercere libris Moralibus dixi se me memini , liquet quod omnes homines natura aequales genuit, sed variante meritorum ordine alios aliis culpa postponit. Ipsa autem diversitas quae accessit ex vitio, divino judicio dispensatur; ut quia omnis homo aeque stare non valet, alter regatur ab altero. Unde cuncti qui praesunt, non in se potestatem debent ordinis, sed aequalitatem pensare conditionis; nec praeesse se hominibus gaudeant, sed prodesse. Antiqui etenim patres nostri non
Abbreviated transcription (Latin):
ordo signatur: De quib paulo dis¬
serente lex dicit: Non obturabis
os boui trituranti Quorũ quidẽ
nos aꝑta oꝑa cernimus: sed apd̃
districtũ iudicẽ quȩ illos poste¬
rius maneant in occulta retͥbu¬
tione nescimus: Qui tamen cũ
descensionis suȩ patientiã dilu¬
endis ꝓrrimorũ confessionib p̃pa¬
rant: uelud ante fores templi lu¬
terẽ portant. ut quisquis intra¬
re ȩcernitatis ianuã nititur:
temptaciones suas menti pasto¬
ris indicet. q quasi in boum lu¬
terem cogitacionis uel oꝑis ma¬
nus lauet Et fit plerumq ut
dum rectoris animus aliena
temptamenta coudescendo eog¬
noseit: auditis temptacionib etiam
ip̃e pulsetur. quia & hec eadem ꝑ
quam populi multitudo diluitur.
aqua ꝓculctubio luteris inquinatur.
Nam dum sordes diluentiũ suscipit:
quasi suȩ munditiȩ serenitatem
ꝑdit: Sed hec nequaquã pastoriti¬
mencda sunt: quia deo subtiliter
cuncta pensante. tanto facilius a

Expanded text:
ordo designatur? De quibus Paulo disordo designatur? De quibus Paulo disserente lex dicit: Non obturabis os bovi trituranti . 20 Quorum quidem nos aperta opera cernimus, sed apud districtum judicem quae illos posterius maneant in occulta retributione nescimus. Qui tamen cum condescensionis suae patientiam diluendis proximorum confessionibus praeparant, velut ante fores templi luterem portant; ut quisquis intrare aeternitatis januam nititur, tentationes suas menti pastoris indicet, et quasi in boum lutere cogitationis vel operis manus lavet. Et fit plerumque ut dum rectoris animus aliena tentamenta condescendendo cognoscit, auditis tentationibus etiam ipse pulsetur, quia et haec eadem per quam populi multitudo diluitur, aqua proculdubio luteris inquinatur. Nam dum sordes diluentium suscipit, quasi suae munditiae serenitatem perdit. Sed haec nequaquam pastori timenda sunt, quia Deo subtiliter cuncta pensante, tanto facilius a
Abbreviated transcription (Latin):
uidelicet uiam bonis rectorib
sternens: ut ꝙ si iam summa cõ¬
templando appetunt. necessita¬
tib tamen infirmantiũ compa¬
ciendo misceantur. Quia tune
ad alta caritas murabilit̾ surgit.
cum ad una. ꝓximorũ se miseri¬
corditer adtrahit: et quod be¬
nigne descendit ad infima: ua¬
lenter recurrit ad summa: Ta¬
les autẽ se se qui psunt e ribeant.
quib subiecti occulta quoq sua
ꝓdere non erubescant: ut eũ tẽp¬
tacionũ fluctus parinili tolerant.
ad pastoris mentem quasi ad matͥs
sinum recurrant. et hoc quod se
inquinari pulsantis ͤ u ͥ ͤᷤ sordib
p̃uident: exortacionis eius sola¬
tio ac lacrimis orationis eius la¬
uent: Unde ꝙ aute fores eius tem¬
pli ad abluendas ingredientiũ¬
eius manus. mare ȩneũ idest
luterem. duodecim boues por¬
tant: qui quidem faciȩ exteri¬
us eminent. sed ex posterib la¬
tent. Quid namq duodecun
bobus nisi uniuersorũpastorum

Expanded text:
videlicet viam bonis rectoribus videlicet viam bonis rectoribus sternens; ut etsi jam summa contemplando appetunt, necessitatibus tamen infirmantium compatiendo misceantur, quia tunc ad alta charitas mirabiliter surgit, cum ad ima proximorum se misericorditer attrahit; et quo benigne descendit ad infirma, valenter recurrit ad summa. Tales autem sese qui praesunt exhibeant, quibus subjecti occulta quoque sua prodere non erubescant; ut cum tentationum fluctus parvuli tolerant, ad Pastoris mentem quasi ad matris sinum recurrant; et hoc quod se inquinari pulsantis culpae sordibus praevident, exhortationis ejus solatio, ac lacrymis orationis lavent. Unde et ante fores templi ad abluendas ingredientium manus mare aeneum, id est luterem, duodecim boves portant : qui quidem facie exterius eminent, sed ex posterioribus latent. Quid namque duodecim bobus, nisi universus pastorum
Abbreviated transcription (Latin):
cundẽ se auditorib condescen¬
leudo temꝑare: hinc iacob dũo
desuꝑ ninitente ꝙ. unc̾to deofũ
lapide. ascendentes q descenien¬
dentes angelos uidit: quia sci¬
licet p̃dicatores recti non solũ
sed deorsum quoq ad menbra
illius miserando descendunt: hinc
moyses crebro tabernaeulũ intrat
et exit: ꝙ qui intus in comtempla¬
tionẽ rapitur. foris infirmantiũ
negotiis urgetur: Intus dei archa¬
na considerat: foris onera carna¬
lium portat: Qui de reb quoq
dubus semꝑ ad tabernaculum
recurrit: coram tabernaeuli
archa dñm consulit. exeniplũ
ꝓculdubio rectorib p̃bens. ut
cum foris ambigunt quid dispo¬
nant. ad mentẽ semꝑ quasi ad
tabernaculũ redeant: et uelud
corã testamenti archa dñm con¬
sulant. si de his in quib dubitãt
apud semet ipõs intus sacri elo¬
quii pagin ł requirant: hinc
ip̃a ueritas ꝑ susceptionẽ nobis¬
nr̃ȩ humanitatis ostensa in mon¬
tȩ oiationi inheret: miracula
in urbib erercet. umitacionis

Expanded text:
eumdem se auditoribus condescendendo temperare. Hinc Jacob Domino desuper innitente, et uncto deorsum lapide, ascendentes ac descendentes angelos vidit ; quia scilicet praedicatores recti non solum sed deorsum quoque ad membra illius miserando descendunt. Hinc Moyses crebro tabernaculum intrat et exit; et qui intus in contemplationem rapitur, foris infirmantium negotiis urgetur. Intus Dei arcana considerat, foris onera carnalium portat. Qui de rebus quoque dubiis semper ad tabernaculum recurrit, coram testamenti arca Dominum consulit: exemplum proculdubio rectoribus praebens, ut cum foris ambigunt quid disponant, ad mentem semper quasi ad tabernaculum redeant; et velut coram testamenti arca Dominum consulant, si de his in quibus dubitant apud semetipsos intus sacri eloquii paginas requirant. Hinc ipsa Veritas per susceptionem nostrae humanitatis nobis ostensa, in monte orationi inhaeret, miracula in urbibus exercet ; imitationis