comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ecsuporionquantis quod est compasitum diatos faron fecunduri
Quȩ omã supradictȩ descriptionos ostendunt.
Sed quid ad huc
Qua diserebis quod diugente quidẽ sympͥħ eosdem trocos concunt. diatessaron uero
uor cosdem : Ideoque in predictis ut rarumq symphoniarum compositionibus ueg media
quaniuis spili ad extremas inter stitio separata. duon non ethre etibi eiussem sit tropi
hic quidẽ sit principalis ib: sit organalis quȩro quidsit inter ꝑrineipadcoueturga al ti
uoui diapente symohoniȩ cũ tropis ponsint dissimiles +. Hoonuno quoque dictum
retole Namq organali uoce indiapento geminata si uoci mediȩ uidelicet
principali simile int̃ uallum esset ad extremas : Nihil: int̃ eẽ uideret᷑ int̃ principa¬
lomuocẽ atq organalem : Nuno uͦ cũ uox organalis quinto loco ad uocem principalẽ
extet instrior sod ꝑuim dia pason quarto loco superior: Sicut uersa uice indiates saron
uox organalis ad uocẽ principalem quarto loco extat inforion ed ꝑdiapasõn

Expanded text:
quartis; quod est compositum diatessaron secundum, quae omnia supradictae descriptiones ostendunt. D. Sed quid adhuc? quia disserebas, quod Diapente quidem symphonia eosdem tropos concinit, diatessaron vero non eosdem, ideoque in praedictis utrarumque symphoniarum compositionibus vox media quamvis simili ad extremas interstitio separata, dum non et hic et ibi ejusdem sit tropi, hic quidem sit principalis, ibi sit organalis. Quaero, quid sit inter principalem atque organalem vocem diapente symphoniae, cum tropi non sint dissimiles? M. Hoc nunc quoque dictum recole; namque organali voce in Diapente geminata, si voci mediae videlicet principali, simile intervallum esset ad extremas, nihil interesse videretur inter principalem vocem et organalem. Nunc vero cum vox organalis quinto loco ad vocem principalem extet inferior, sed per diapason quarto loco superior, sicut versa vice in diatessaron vox organalis ad vocem principalem quarto loco extat inferior, sed per diapason
Abbreviated transcription (Latin):
et organali media uox principalis inferior quartis locis auoce media
distinguatur et superior quintis. quoo est compositum diapente secunđ .u.
E contrariͦ uero in diatessaron dumuox inferior ad superiorem uocem quartis locis
non eodem responoeat tropo : Necesse ẽ ut principali et organali uoci non eodem
sed singulis asua ostaua suo tropo respondeatur. Fitq: organali uoce perdiapa son
geminata etuoce principali media. uox organalis inferior. quartis locis
distata media. et quintis superior. qđ est compositum diates saron primũ
nincipali autem uoce perdiap̃ geminata. etuoce organał media. uox principalis infe¬
rior quintis locis a uoce media disiungatur. et superior quartis . quod ẽ cõpositũ

Expanded text:
et organali media, vox principalis inferior quartis locis a voce media distinguatur, et superior quintis, quod est compositum Diapente secundum. Econtrario vero in diatessaron dum vox inferior ad superiorem vocem quartis locis non eodem respondeat tropo, necesse est, ut principali et organali voci non eodem, sed singulis a sua octava suo tropo respondeatur. Fitque, ut organali voce per diapason geminata, et voce principali media, vox organalis inferior quartis locis distet a media, et quintis superior; quod est compositum diatessaron primum. Principali autem voce per Diapason geminata, et voce organali media, vox principalis inferior quintis l
Abbreviated transcription (Latin):
proundis mare .Κ . Qualis oportet eẽ uerborũ coniunctio .A. decensa conposita& conpacta
ut nesithiulca uocalibus ut placidaaura ad est necaspera dsp̃onantib: ut multũ ille iug&. necabultima sr llaba
prioris uerbise quens uebũ incipiat. Vt primamat̃. ne pͥma cũultima efficiat obscoenitatẽ ut numerũ nũ quã intelleri
si c reliquarũ rerũ fundam̃tũ ẽ sapientia. lta & ineloquentia quoq ut eñĩ iuita itaginoratione nilclarius est
qũ a om̃a sapient̃ fieri. qua pp̃t oratori sũmo opere p̃uidendendũẽ quid sibideceat & suae conueniat cau sue

Expanded text:
is mare. CAR. Qualis oportet sit verborum conjunctio?--ALB. Decens et composita et compacta; is mare. CAR. Qualis oportet sit verborum conjunctio?--ALB. Decens et composita et compacta; ut nec sit hiulca vocalibus, ut: Placida aura adest. Nec aspera consonantibus, ut: Multum ille luget. Nec ab ultima syllaba prioris verbi sequens verbum incipiat, ut: Prima mater. Nec prima cum ultima faciat obscoenitatem, ut: Numerum nunquam intellexi. sicut reliquarum rerum fundamentum est sapientia, ita et in eloquentia quoque. Ut enim in vita, ita et in oratione nihil clarius est, quam omnia sapienter fieri. Quapropter oratori summopere praevidendum est, quid sibi deceat, et suae conveniat causae,
Abbreviated transcription (Latin):
& quõ sumahacclaus eit uerbi trans lati ut sensũ aperiat anundecũq lic& ducere trans laciono A. Ne¬
quaquã sedcantũ dehonescis reb: nã sũmoopere fugienda ẽ omnisturpitudo earũ rerũ adquas eorũ ani¬
mos quidudiunt trahec similitudo ut dictumẽ morte a fricani castratã rempublicã & stercuscumae
in utroq: deformis cogitatio similitadinis: Itẽ non sit maior translatio quã res postulat ut tẽpestas
litis aut contraminor ut aertonat ceudormiens stertit. Est quoq pulch ra translatio ꝑmetonimiã
cumresperauctorẽ rei significatur ut probello marcẽ & profrugib cererẽ dut cum uircutes &uitia
proipsis in quib: sunt dppellamus ut inquã domũ luxories in rupit auaritia pene trauit. Est & syuec¬
dochica trans latio pulchra cumex parte totũ dut extoto partẽ significamus ut protota domu tecta
camus dut proundis mare .Κ. Qualis oportet eẽ uerborũ coniꝰunctio

Expanded text:
  Mss., verbi translati. . . aperiat CAR. An undecunque licet ducere translationem?--ALB. Nequaquam, sed tantum de honestis rebus. Nam summopere fugienda est omnis turpitudo earum rerum, ad quas eorum animos qui audiunt trahet similitudo; ut dictum est: Morte Africani castratam rempublicam et stercus curiae. In utroque deformis cogitatio similitudinis. Item non sit major translatio quam res postulet, ut, tempestas litis. Aut contra minor, ut:  aer tonat , ceu aperto nare dormiens stertit. Est quoque pulchra translatio per metonymiam, cum res per auctorem rei significatur, ut, pro bello Martem, pro frugibus Cererem. Aut cum virtutes et vitia pro ipsis, in quibus sunt, appellamus, ut: In quam domum luxuries irrupit, aut avaritia penetravit. Est et synecdochica translatio pulchra, cum ex parte totum aut ex toto partem significamus, ut pro tota domo tectum dicamus, aut pro undis mare. CAR. Qualis oportet sit verborum conjunctio
Abbreviated transcription (Latin):
Arabo pada pontanien tart ada uoluntate sequar in terrogutiones Ie P rimoqualis ẽẽ debeat̃ elocut io iper¬
sineambiguo nonnimis ꝓculductis trans lationibus nec in terposito: ꝑbaton le. Quomodo fcunda .A. facun¬

Expanded text:
tardo pede, non tamen 327 tarda voluntate, sequar interrogationes.--CAR. Primo, qualis esse debeat elocutio, apertardo pede, non tamen 327 tarda voluntate, sequar interrogationes.--CAR. Primo, qualis esse debeat elocutio, apersine ambiguo, non nimis procul ductis translationibus nec interposito hyperbato; Latina au
Abbreviated transcription (Latin):
qui interrogat. alter qui res pondit tunctu quidẽ nonidẽ es qui in terrogas qđ ego qui respondeo:¬
intellogus uessutiã & uideas quomodo concludi potes. Mideo & intellego exprioribus concessis dũ concessi
ut&ogo homo essem & homoduae syllabȩ st̃ concludime posse ut ogo haedue syllabaesim & miror quã latenter
istime prius. Vt concluderemte qđ homo non esses. Post& meipsum qđ duae
Quaeñ inueniant in inuentionis p̃ceptis łelocutionis Na& haec rebus & uerbis maximȩ ꝓdest & ornam̃tũ¬
qđ amatq. iudicio dispensanda & componenda st̃ ꝓut p̃sens ratioutilitatis aut decoris aut necessitatis exegerit
xit in quisitionẽ. Quȩ magnam causẽ ad fert uenustatem &r& hori dignitatem: Necte ab huiustam

Expanded text:
qui interrogat, alter qui respondeat  Mss., respondet, tunc tu quidem non es idem qui interrogas quod ego qui respondeo.qui interrogat, alter qui respondeat  Mss., respondet, tunc tu quidem non es idem qui interrogas quod ego qui respondeo.intelligas versutiam, et videas quomodo concludi potes  Al., potest.--CAR. Video et intelligo, ex prioribus concessis, dum concessi, ut et ego homo essem, et homo duo syllabae sunt, concludi me posse, ut ego hae duae syllabae sim. Et miror, quam latenter induxisti me prius, ut concluderem te, quod homo non esses; post et meipsum, quod quae non inveniantur in inventionis praeceptis vel elocutionis. Nam et haec rebus et verbis maxime prodest, et ornamentu atque judicio dispensanda et componenda sunt, prout praesens ratio utilitatis aut decoris aut necessitatis exegerit. xit inquisitionem, quae magnam causae affert venustatem et rhetori dignitatem. Nec te ab hujus tam
Abbreviated transcription (Latin):
que  sonis auit ꝑ nezotus uenuit amplis cutionts̃ & in dignationes nusciposun le Possuntut certum
teneo sed quidsit conquestio & quidefficiat & quomodo sit ꝑficienda edicito . Conquestio orutio auditort
misericordiã captans in hac primũ animũ auditoris initẽ & misericordẽ conficere oport& Quaemulus
modis fit᷑ ut quae cõmoda ꝑdiderit & in quib: in commodis sit ut in more filuamor spessolatiũ educatio. Item
uobis uider&ur ouidices suad fuissexis itẽ dubona speraui. uenert mihimala Item bopia in firmitas infeli¬
atus sonquert̃. Item disiunctio amiciparentis fili frĩs uxoris & suauiũ ꝑsonarũ. Itẽ qđ ma laractatur aben
aquibus nonconueniat amicisseruis. Itẽ quã misericors essem in illũ. Nam grauitas sermonis & auetori
us pluis ꝑficit sepe ad miserc cordiam quamhumilitas & obsecratio. Sed nunc habes deprima &mqxima parte
lic& nemihi interrogarete ACurnon nã interro garesapienter est docere & si alter sit qui interrogat:

Expanded text:
ersonis et ex negotiis eveniunt, amplificationes et indignationes nasci possunt. CAR. Possunt, ut certum teneo. Sed quid sit conquestio, et quid efficiat, et quomodo sit perficienda, edicito.--ALB. Conquestio est oratio auditorum misericordiam captans. In hac primum animum auditoris mitem ac misericordem conficere oportet, quae multis modis fit, ut quae commoda perdiderit, et in quibus incommodis sit: ut in morte filii amor, spes, solatium, educatio. Item, vobis videretur, o judices, si adfuissetis. Item, dum bona speravi, veneri, amici, fratris, uxoris et suavium personarum. Item, quod male tractetur ab eis, a quibus non conveniat, amicis, servis. Item, quam misericors essem in illum. Nam gravitas et auctoritas sermonis plus provocat  Mss., proficit saepe ad misericordiam, quam humilitas et obsecratio. Sed nunc habes de prima et maxima parte Licet mihi interrogare te?--CAR. Cur non? Nam interrogare sapienter est docere: et si alter sit qui interrogat,
Abbreviated transcription (Latin):
idefftcipossitꝰ eis pcepta plurima sunt. alia side monst ranus illa re qũã aduersarius defendit .dus
in mortalibus sapientissimus hominibus senatiu ommipopulo indigña uider It̃ẽ side monslat insu

Expanded text:
Ejus praecepta plurima sunt. Alia, si demonstramus, illam rem quam adversarius defendit, diis Ejus praecepta plurima sunt. Alia, si demonstramus, illam rem quam adversarius defendit, diis immortalibus, sapientissimis hominibus, senatui, omni populo indignam videri. Item, si demonstramus
Abbreviated transcription (Latin):
esse &ideo non ẽ accussandus. incuererieum siue ñ uereri dicas. hoc putat ñcedendũ ut nogos ẽẽ
si p̃teritꝰ quiddã inenumeratione: hoc modo. Quia habes equuistũ autempsisti eũ aut here¬
ditate tibieuenit aut inunere datus esttibi aut dominatus est. dusihor ũnihilest subripueris
breuitatem explanandi I. Restat conclusio solaquam sex partium orationis posuisti extrem̃a de quaor do
postulat ut dicas A. lonclusio ẽ exitus &d&erminatio totius causae .R. Quoð hab& partes a. tres enume¬
rationẽ in dignationẽ conquestionẽ enumeratio conlusionis quȩ ÷ Ae numeratio conelusionis est ꝑquã
resdisꝑse in unũ locum coguntur & reminiscendi causaunũ sub aspectũ simul subiciuntur hoc modo
Quidĩa amplius desideratis ciudices: cum uobis hoc & hocdixi & hoc & hocuobis planũ feci .Re. Quidefficit
gnatio A. Odiũ in aduersarium ł offensionẽ in eiuscausam  Hoc maximi

Expanded text:
et ideo non est accusandus. Hic, vereri eum sive non vereri dicas, hoc putat concedendum, ut neget se si praeteritur quiddam in enumeratione, hoc modo: Quia habes equum istum, aut emisti eum, aut haereditate tibi evenit, aut munere datus tibi est aut domi natus est. Aut, si horum nihil est, subripueris er brevitatem explanandi. CAR. Restat conclusio sola, quam sex partium orationis posuisti extremam, de qua ordo postulat, ut dicas.--ALB. Conclusio est exitus et determinatio totius causae.--CAR. Quot habet partes?--ALB. Tres. Enumerationem, indignationem, conquaestionem.--CAR. Enumeratio conclusionis quae est?--ALB. Enumeratio conclusionis est, per quam res dispersae in unum locum coguntur, et reminiscendi causa unum sub aspectum simul subjiciuntur, hoc modo: Quidnam amplius desideratis, o judices, cum vobis hoc et hoc dixi; hoc et hoc planum feci? CAR. Quid efficit indignatio? --ALB. Odium in adversarium et  Mss
Abbreviated transcription (Latin):
exordine : in lin eamq: dispositi uerbi grã rubeus uiridis gilbus, niger necesse
ẽ ut quisq color trib: aliis int̃positis porquintana loca repperiatꝰ. itaetinsonis
cueñ ut dũ sese noua sẽꝑ it tratione c̃sequunt᷑ cuiq in utrãq partẽ quintis locis a suo c̃pare
res pondeat᷑ : Quomꝰ inqͥs cõpares qui acumine et grauitate st̃ dispares : A cumine
quidẽ st̃ et grauitate difforentes : quadã tam̃ sibist̃ naturali socialitato c̃corde
edhȩc dixerĩ iuxta quod in continuatione tetra cordorũ quat̃nȩ uarietatis
ordo disponit᷑: A Ad dinoscendũ aut̃ quis sonus ille ł illesit uelĩ cognoscere
in singulis suȩ ꝓprieratẽ qualitatis. Niure . id poscis. Etenĩ lucente
prius sonorũ ꝓprictatis qualitate : minꝰ errat᷑ inceteris. Sed hȩc
posse dinoscere facili exercitatione obtinebitur. Ergo sume aliqͥd canere

Expanded text:
ex ordine, in lineaque dispositi, verbi gratia, rubeus, viridis, gilbus, niger, necesse ex ordine, in lineaque dispositi, verbi gratia, rubeus, viridis, gilbus, niger, necesse est, ut quisque color tribus aliis interpositis per quintana loca reperiatur: ita et in sonis evenit, ut dum sese nova semper iteratione consequuntur, cuique in utramque partem quintis locis a suo compare respondeatur. D. Quomodo, inquis, compares, qui acumine et gravitate dispares sunt? M. Acumine quidem sunt et gravitate differentes, quadam tamen sibi sunt naturali socialitate concordeec dixerim juxta quod in continuatione tetrachordorum quaternae varietatis ordo disponitur. D. Ad dignoscendum autem, quis sonus ille vel ille sit, velim cognoscere in singulis suae proprietatem qualitatis. M. Jure id poscis. Etenim luculenta prius sonorum proprietatis qualitate, minus erratur in caeteris. Sed haec posse dignoscere, facile exercitatione obtinebitur. Ergo sume aliquid canere,
Abbreviated transcription (Latin):
Sit itaq rursus penta cordũ tetradi cui hȩc uitii speties subiungatur
eprehendo etabsoniam istam .X Vide et quartã absoniȩ formã in hoc
genere quȩ est contraria secundȩ. id est sunsequenti latere. a trito
quasi a tetrardo  tritus alius metiatur. Sit ponta cordũ a proto
tid dinosco quia ꝓeo qđ a Itrito sono  deuter̃ metiretur :
Aabusiue tritus as trito quasia tetrardo longiori quã oportuit
metiatur spacio. Quod sietiam tale penta cordũ sub iungomus quod
a sono falso metit : uideamus quomodo et hocueniat ut si quotis locis oportet
soni ad sonos ñ respondeant. concordantia ad inuicẽ melañt resonent
A ftidutiq posco A Huc inquã ades acuide quomodo intetra cordis. ł penta cordis
quat̃nȩ uarietatis ordo disponit᷑ ut quotꝰ ab alio quilibet constet sonus
liquido comtempleris. Nam sicut in coloribus si sint quat̃ñi et quaterni locati

Expanded text:
Sit itaque rursus pentachordum tetrardi, cui haec vitii species subjungatur. Sit itaque rursus pentachordum tetrardi, cui haec vitii species subjungatur. D. Deprehendo et absoniam istam. M. Vide et quartam absoniae formam in hoc genere, quae est contraria secundae, id est, si in sequenti latere / a trito quasi a tetrardo tritus alius metiatur. Sit pentachordum a proto: D. Et id dinosco, quia pro eo, quod a / trito sono deuterus metiretur, abusive tritus a / trito, quasi a tetrardo longiori, quam oportuit, spatio metiatur. M. Quod si etiam tale pentachordum subjungamus, quod a sono falso metitur, videamus, quomodo et hoc eveniat ut si, quotis locis oportet, soni ad sonos non respondeant, concordantia ad invicem mela non resonent. D. Et id utique posco. M. Huc, inquam, ades, ac vide, quomodo in tetrachordis vel pentachordis quaternae varietatis ordo disponitur, ut quotus ab alio quolibet constet sonus, liquido contempleris. Nam sicut in coloribus, si sint quaterni et quaterni locati
Abbreviated transcription (Latin):
xC Sensisti cthicpenta cordũ abordine declinasie. notre uerti ut coepit
A s ensi utiq Videsne : ꝓtosono inchoatũ te traroo finiri
Afrorsus uideo .X Adtende etiã quomono siutrũq latus phec non plena
interuallare serꝰ rursus ad sonum a quo cepit redent . Sit penta cordum
inncutro latere ordinẽ ꝑstirisse c limmata ego hȩx ñ plona spacia uocari solent:
et ꝑ ea int̃dũ ł modi s amodo trans fertꝰ ł ꝑcadẽ restituit᷑ sicut in scantib: sa isi
obseruari poterit. ANũ ꝓuitiis ea reputalimꝰ : maitia nimirũ sunt. sed sicut
barbarrismi et soloccismi metris plerũq figuralit̃ int̃miscont᷑ : ita li imata
interdũ de industria cantib: inserunt᷑. Sed adhuc alia uitia uideamus
Tertiaerqm fit absonia prinȩ contraria ut pote sunpriore latere
adeutero  uelutia ꝑto alius metiatur deuterus. abusiuo
spacio. id est iusto longiore:

Expanded text:
 Sensisti, et hic pentachordum ab ordine declinasse, nec reverti, ut cepit?  Sensisti, et hic pentachordum ab ordine declinasse, nec reverti, ut cepit? D. Sensi utique. M. Vides ne proto sono inchoatum tetrardo finiri? D. Prorsus video. M. Attente etiam, quomodo, si utrumque latus per haec non plena intervalla laesero, rursus ad sonum, a quo coepit, redeat? Sit pentachordumin neutro latere ordinem perstitisse. M. Limmata ergo haec non plena spatia vocari solent, et per ea interdum idem modus a modo transfertur, vel per eadem restituitur. Sicut in cantibus satis observari poterit. D. Num pro vitiis ea reputabimus? M. Vitia nimirum sunt. Sed sicut barbarismi et soloecismi metris plerumque figuraliter intermiscentur, ita limmata interdum de industria cantibus inseruntur. Sed adhuc alia videamus. Tertia enim fit absonia primae contraria: utpote si in priore latere a deutero veluti a proto alius metiatur deuter abusivo spatio, id est, justo longiore.
Abbreviated transcription (Latin):
in sursum penta cordũ ate trardo ut udom descendas gradibus
A dixi. Ne idcr etegodicã. mox
subiungens alius ubialiquid apriori ordine
trans mutet᷑. loco uidolicot tertio quasi
post deuterũ metiendo tritum
ita
Nũ quid nã sentis hȩc gemina penta corda ad inuicẽ non consentire
A Sentio plane et dep̃hendo ñ redire penta cordũ scdm ordine quo coeptũ est :¬
Acltaẽ : atetrardo Senĩ incipiens in archoon deuenit quia in priori
latert p̃ꝑuenit adm̃ surã deuteri sed breuiori int̃ uallo sonus
tritus loco deutr̃ m̃surat᷑ qđ linea p̃paginula int̾iecta designat:¬
Ie Dicetiã penta cordũ a ꝓto :
¶Diri: N Dicã etego. hoc idẽ
dehinc paululũ ab hoc ordine
dedinans in sequenti latere
deuterũ sonũ teo trardo¬
quasi trito
te trardi
occine sensui tuo patuit : . Patet ꝓrsus otdescribendo oculis et sonando aurib:¬

Expanded text:
in sursum pentachordum a tetrardo, ut eisdem descendas gradibus. in sursum pentachordum a tetrardo, ut eisdem descendas gradibus. D. Dixi. M. Idem et ergo dicam: mox subjungens aliud, ubi aliquid a priori ordine transmutetur, videlicet loco tertio, quasi post deuterum, metiendo tritum, ita Num quidnam sentis, haec gemina pentachorda ad invicem non consentire? D. Sentio plane, et deprehendo, non redire pentachordum secundum ordinem, quo coeptum est. M. Ita est: a tetrardo enim incipiens, in archoon devenit, quia in priori latere non pervenit ad mensuram deuteri ; sed breviori intervallo sonus / tritus loco deuteri mensuratur, quod linea non paginula interjecta designat. Dic etiam pentachordum a proto D. Dixi. M. Dicam et ego hoc idem; dehinc paululum ab hoc ordine declinans in sequenti latere deuterum sonum tetrardoquasi trito tetrardi Hoccine sensui tuo patuit? D. Patet prorsus et describendo oculis, et sonando aurib
Abbreviated transcription (Latin):
Non suo aut̃ loco posita : dissentire faciunt mela : Nã sciendũ in sonorũ serie tunc
naturalẽ ordinari qualitatẽ : dũ naturali ad inuicẽ spacio metiunt᷑ :
Atsi falso metiat᷑ sonꝰ a sono : in aliã mox qualitatẽ migrat coeptũq trans uertit ordinẽ
ethȩc exsupͣ dictis duob: uitiis pordissonantia ẽ: Alucida rogo exẽplificatione
aperias qualit̃ hui modi sese absonia habeat: Ac Tẽptabo ꝓut possum
tuattentus assis : Sonus  deuterus cũ sẽꝑ int̃ uallo semitoniq subiungatur
trito Tritus uero a superiore sui parte habeat te trardũ Deutr̃ uͦ ab
inferior parte suihabeat Eptũ : ita
Notabis in qlibet tetra cordo hosptongos  to trardus et ptum
Sienĩ ascendendo in sursũ ꝓxime post protũ sonũ metiatur
in iosũ ꝓxime post to trardũ sonũ metiat᷑.  deuterus ueliti post
tritũ : hoc altera orit absonia : A Qualit̃ N Dicrecensendo

Expanded text:
non suo autem loco posita, dissentire faciunt mela. Nam sciendum, in sonorum serie tunc non suo autem loco posita, dissentire faciunt mela. Nam sciendum, in sonorum serie tunc naturalem ordinari qualitatem, dum naturali ad invicem spatio metiuntur. At si falso metiatur sonus a sono, in aliam mox qualitatem migrat, ceptumque transvertit ordinem. Et haec ex supradictis duobus vitiis prior dissonantia est. D. Lucida, quaeso, exemplificatione aperias, qualiter hujusmodi absonia sese habeat? M. Tentabo, prout possum, tu attentus adsis. Sonus deuterus cum semper intervallo semitonii subjugatur trito /; tritus vero a superiore sui parte tetrardo, deuterus vero ab inferiore parte sui habeat protum ita: notabis in quolibet tetrachordo hos duos phthongos tetrardum et protum. Si enim ascendendo in sursum proxime post protum sonum metiatur in jusum proxime post tetrardum sonum metiatur deuterus, veluti post / tritum, haec altera erit absonia. D. Qualiter? M. Dic recensendo
Abbreviated transcription (Latin):
Praeterea singuli soni exp̃dictis uiͦiͦ suis tetra cordis prosident suis itẽ
penta cordis
Te tra cordis scilicet dũ ꝑ unũ quẽq eorum quat̃ni in ordine
deponuntur
Penta cordis
aut̃ : dũ uno
ad superiorẽ
partẽ addito
idẽ fitpͥmus
qui etexte¬
mus ita
uoditaq: sono archoo incipit acfinit᷑ : penta cordũ primũ uocamus et constat
duobus tonis semitonio atq: sono. Quod  deuter̃ : penta cordum sȩcundum
et constat trib tonis acsemitonio : Quod sono C trito : penta cordũ t̃tũ et c̃stat
scmitonio atq trib: tonis Quod sono te trardo : penta cordũ quartũ et c̃stat
tono acsemitonio et duobus tonis : A Tonus quidẽ N legitimũ acuminis uel¬
NSemitonia ł limmata dicimꝰ ñplena sonoꝵ spacia. Quȩ tam̃ suo loco posita
et suam sonis ꝓprietatẽ tribuun et in c̃cordiȩ suauitate cantilennã c̃tinent :

Expanded text:
Praeterea soni singuli ex praedictis quatuor suis tetrachordis praesident suis item Praeterea soni singuli ex praedictis quatuor suis tetrachordis praesident suis item pentachordis. Tetrachordis scilicet, dum per unumquemque eorum quaterni in ordine deponuntur ita: Pentachordis autem: dum uno ad superiorem partem addito, idem fit primus, qui et extremus ita: Quod itaque sono archoo incipit ac finitur, Pentachordum primum vocamus, et constat duobus tonis, semitonio et tono. Quod sono deutero, pentachordum secundum; et constat tribus tonis et semitonio. Quod sono / trito, pentachordum tertium; et constat semitonio atque tribus tonis. Quod sono tetrardo, pentachordum quartum; et constat tono ac semitonio, et duobus tonis. D. Quid vero semitonium? M. Selimmata dicimus non plena sonorum spatia: quae tamen suo loco posita et suam sonis proprietatem tribuunt, et in concordiae suavitate cantilenam continent;
Abbreviated transcription (Latin):
inoita st̃cis antiquet᷑ nomina Pruno++
idẽ grauissimo. protos ł archoos. Secundo¬
deuteros. qui tono distat a proto Tertio
tritos qui semitonio distat ad eutero. Quarto te trardus quirurs atrito tonodis iungitꝰ:
Signis quoq: huius modi notantur: Primo ẽ nota ł dasian indinums
ad caput ita R. Setundo cuersũ ad caputita . Tertio iota simplex
ctincdinũita  Quartoc supinũ ad caputita A Quomodo his quartuor
tantũ. armonia ac non potius sonorũ constat multitudine  Videlicet innime¬
rabiles st̃ cantilenarũ soni : Sed quat᷑nis et qua t̃nis eidẽ conditionis in leuando
et Deponendo sese consequentibus : sonorum pluralitas ad crescit id quoq me canente ꝓba
Di cergo in omni concordi sonorũ serie. perhȩe ueluti tetra¬
corda etrisursum cantilena etiniosum uadit et quaterne
socialiter sibi diuersȩ uoculȩ tãdiu cõpetente sibi successione
coherent donec łnimiũ at tenuatȩ deficiant ł grauatione c̃ticescant

Expanded text:
Indita sunt eis antiquitus nomina, Primo, est, gravissimo, Protos vel archoos: SecundoDeuteros, qui tono distat a Proto: Tertio Tritos, qui semitonio distat a Deutero: Quarto Tetrardos, qui rursus a Trito tono distinguitur. Signis quoque hujusmodi notantur, Primo est nota F dasian, inclinum S. ad caput, ita . Secundo c. versum ad caput, ita . Tertio iota simplex et inclinum, ita /. Quarto c. supinum ad caput, ita . D. Quomodo his quatuor tantum harmonia, ac non potius sonorum constat multitudine? M. Videlicet innumerabiles sunt cantilenarum soni. Sed quaternis et quaternis ejusdem conditionis in levando et deponendo sese consequentibus sonorum pluralitas accrescit; id quoque me canente proba: . Sic ergo in omni concordi sonorum serie per haec veluti tetrachorda et in sursum cantilena, et in iusum vadit, et quaternae socialiter sibi diversae voculae tamdiu competente sibi successione cohaerent, donec vel nimium attenuatae deficiant, vel gravatione conticescant.
Abbreviated transcription (Latin):
c Quatuor sonitib: cõpetenter sibi diũsis dũ constet armonia : quisq in suo
tantũ ordine ꝓpriã retinet qualitatẽ nec insua sede alttridat locum. quorum seriem
puto iã notã tenes A Tuȩ potius insinuationi omnia committo eos sonos te canente
audiam  Ecce canam
Sic se habent in iosum

Expanded text:
M. Quatuor sonitibus competenter sibi diversis dum constet harmonia, quisque in suo M. Quatuor sonitibus competenter sibi diversis dum constet harmonia, quisque in suo tantum ordine propriam retinet qualitatem, nec in sua sede alteri dat locum: quorum seriem puto jam notam tenes. D. Tuae potius insinuationi omnia committo: eos sonos te canente audiam. M. Ecce canam: Sic se in iusum
Abbreviated transcription (Latin):
loquela littoris: ita constat ptongis armonia aQuȩ st̃ quȩ sibi sonorum
ꝓprictas poscit: N Noquid in ois. utiata naturali qualitate ab sonum
fiat. A Quomodo fit hȩx obsonia inptongis Siaut ignauius¬
Si aut ignauius
pnuntientur aut acutius quã oportet. Primonamq hoc uitio inhumanis
uocibus et sonorum qualitas et tota loditur cantilena. Quod fit ubi quod
canitur. aut segni remissione grauescit aut nõrite insursum cogitur.
Qđ uicium in quib libet musicis instrumentis nequit fiori. eoquod disposito
semol ptongorum ordine uox sua sonis singulis manet. Aliafit dissonantia
quando sonus a falsosono metitur id est alius ꝓalio. Tertia dissonantia
quando sonus non respondot sono quoto loco o portet: Et hiȩx duo uitia exeadem
qđ ẽ causa nascunt᷑ . sed in hoc differunt . qđ illud in eadẽ fit neuma. hoc uero
inp̃einendo etrespondendo A Hȩx duo uitia quomodo eueniant expone

Expanded text:
loquela litteris, ita constat phthongis harmonia. D. Quae sunt, quae sibi sonorum proprietas poscit! M. Ne quid in eis vitiata naturali qualitate absonum fiat. D. Quomodo fit haec absonia in phthongis? M. Si aut ignavius pronuntientur, aut acutius, quam oportet. Primo namque hoc vitio in humanis vocibus et sonorum qualitas, et tota laeditur cantilena. Quod fit, ubi, quod canitur, aut segni remissione gravescit, aut non rite in sursum cogitur. Quod vitium in quibuslibet musicis instrumentis nequit fieri; eo quod, disposito semel phthongorum ordine, vox sua sonis singulis manet. Alia fit dissonantia, quando sonus a sono falso metitur, id est, alius pro alio. Tertia dissonantia fit, quando sonus non respondet sono, quoto loco oportet. Et haec duo vitia ex eadem quidem causa nascuntur; sed in hoc differunt, quod illud in eadem fit neuma, hoc vero in praecinendo et respondendo. D. Haec duo vitia quomodo eveniant, expone.
Abbreviated transcription (Latin):
comtemplanda tradatur. Sit ut prius exsonorum signis cregione
positis
ositis cordarum progressio et inter cordas diapente simphonia
git᷑ cũ adrationẽ huius descriptionis quinta regione aliud pꝰ aliud modulatur. senties
ꝑdiapente simphoniam id arse inuicẽ eiꝰdem qualitatis genere consonare:
Verũ quod in illis quattuor sonitibus quos singulos ab inuicẽ nat᷑alis ratio ꝑquadrifaria
tonoꝵ semitoniorũq positionẽ : ꝓpria qualitate discreuit hoc euenire nequeat. ut me¬
los ullũ eiꝰdem condicionis ł modi manere possit. si ab aliis ad sonos alios transponatur:
hoc et insuperioribus aliquantulũ tetigimꝰ. et nunc iteratis exemplis plenius repe¬
tendũ Sternat᷑ ut prius ueluti disposita cordarũ series. et idẽ melos quod nunc
indiapente simphonia designatum est quat̃nis ł quinis colorũ descriptionibus
exprimatur. Uidebisq: eandem melodiȩ formã in trans positione sua manere

Expanded text:
contemplanda tradatur. Sic ut prius ex sonorum signis e regione contemplanda tradatur. Sic ut prius ex sonorum signis e regione positis chordarum progressio, et inter chordas diapente symphonia rationem hujus descriptionis quinta regione aliud post aliud modulatur, senties per diapente symphoniam id ad se invicem ejusdem qualitatis genere consonare. Verum quod in illis quatuor sonitibus, quos singulos ab invicem naturalis ratio per quadrifariam tonorum, semitoniorumque positionem propria qualitate discrevit, hoc evenire nequeat, ut melos ullum ejusdem conditionis vel modi manere possit, si ab aliis ad alios sonos transponatur, hoc et in superioribus aliquantulum tetigimus, et nunc iteratis exemplis plenius repetendum. Sternatur ut prius veluti disposita tetrachordorum series, et idem melos, quod nunc in diapente symphonia designatum est, quaternis vel quinis colorum descriptionibus exprimatur, videbisque eamdem melodiae formam in transpositione sua manere
Abbreviated transcription (Latin):
At tendenda qq̃ in hoc miratio ut quamuis absolute canendo uł in ordine sonos
rimando Idẽ inueniuntur noni ad nonos. pon octaui ad octauos: insqphonia
tam̃ non modo diapason. quȩ octaua incedit regione .s. et inbis dia pason mut¬
Quat tuor moduli inquibus inprima sĩ phonia inuenitur. quȩ diatessaron dr̃
dum singuli ab inuicem concordi ꝓprietatis diuersitate differant eorumq
ut dictũ ẽ tetra cordo ueluti elemento armonia contexatur: utiq quat᷑nis
⁊ quaternis continuatĩ sese consequentibus necesse est quintos semper sonos
eiusdẽ conditionis emergere ⁊ quintorũ collatione cidem ut monstratũ ẽ condi¬
tionis ł qualitatis sibi siphoniã respondere quȩ dr̃ diapente. Decuius ui quãuis
aliquid iã ꝓlatũ est sicut et de aliis. ut tam̃ quȩ deinceps sunt dicenda lucidius
explanari possint. Subiecta iterum cordarum descriptione eius ratio

Expanded text:
Attendenda quoque in hoc mira ratio, ut quamvis absolute canendo vel in ordine sonos Attendenda quoque in hoc mira ratio, ut quamvis absolute canendo vel in ordine sonos rimando, idem inveniuntur noni ad nonos, non octavi ad octavos: in symphonia tamen non modo diapason, quae octava incedit regione, sed et in bisdiapason mutmphoniis. Quatuor moduli, in quibus prima symphonia invenitur, quae diatessaron dicitur, dum singuli ab invicem concordi proprietatis diversitate differant, eorumque, ut dictum est, tetrachordo veluti elemento harmonia contexatur, utique quaternis et quaternis continuatim sese consequentibus necesse est quintos semper sonos ejusdem conditionis emergere, et quintorum collatione ejusdem, ut monstratum est, conditionis vel qualitatis sibi symphoniam respondere, quae dicitur diapente. De cujus vi quamvis aliquid jam prolatum est, sicut et de aliis, ut tamen quae deinceps sunt dicenda lucidius explanari possint, subjecta iterum chordarum descriptione ejus ratio
Abbreviated transcription (Latin):
primaquȩ octaua. Vnde et in uirgilio apuo elisium. Orpheus alloquitur
numeris septem discrimina uocum. quod scilicet sonorum ordo disparib: septẽ contine᷑
uocibus: At in octauis in nouam mutetur. E tenĩ sicut denario numero qui fuerit
additus intra eum posit integer in uiolatusq seruatꝰ cũ inceteris iditaminime eueniat:
redois. et numeri species immutata est. Si uero eosdem denario addas.
duodetim feteris. et binarius iunctus denario conseruatus est
Itẽ ternarius. et ceteri eodem modo. Ita igitur simphonia diaspason. aliã quã
susceperit consonantiã seruat nec immutat nec ex consona dissonã reodit : hinc
fit ut sicut quinderimi qđ st̃ bis octaui consonanter sibi miscentur : ita iptongꝰ
quisq perdia pason ad duodecimũ . sicut ad quintũ diapente resonat
Et quẽ ad modũ ad quartũ sic ad undetimũ resonat diatessa ron

Expanded text:
prima quae octava. Unde et in Virgilio, apud Elisium Orpheus Obloquitur prima quae octava. Unde et in Virgilio, apud Elisium Orpheus Obloquitur numeris septem discrimina vocum, quod scilicet sonorum ordo disparibus septem continuetur vocibus, at in octavis in novam mutetur. Etenim sicut denario numero qui fuerit additus, intra eum positus, integer inviolatusque servatur, cum in caeteris id ita minime eveniat,reddis, et numeri species immutata est. Si vero eosdem denario addas, duodecim feceris, et binarius junctus denario conservatus est. Item ternarius, et caeteri eodem modo. Ita igitur symphonia diapason aliam, quam susceperit, consonantiam servat, nec immutat, nec ex consona dissonam reddit. Hinc fit, ut sicut quindecim, quod sunt bis octavi, consonanter sibi miscentur, ita et phthongus quisque per diapason ad duodecimum, sicut ad quintum diapente resonat; et quemadmodum ad quartum, sic ad undecimum resonat diatessaron.
Abbreviated transcription (Latin):
quisq in utrãq partẽ udoctuiũ ase sonum diapason resonat. Dun q rutsus idẽ
pant octaui sicut ad mediũ diapason :lta ut dictũ ẽ ao se inuicẽ quinto decimo
loco re sonđt disdiapason. Fitq ut semꝑdiapason saciũ diates saron. acdiapente
cõpleant᷑. Mledinãq duo soni in hoc spacio dũ adutrũq latus oiatessaron acdiapente
respondeant : euenit ut ut̃ eoꝵ ad hoc latꝰ diapente fuerit. Ad illuo diates saron
fiat et quia huic diatessaron. illi sit lateri diapente : Sic nãq marima sĩ phonia
cocteris consonantia fiat . ut siue ab acutiore. siue a grauiore incipias. uox quã
octauo ordine incelsiorẽ ł humiliorẽ mutaueris ad primã uocẽ uni sona
habeatur.
ic eñ in infinctum sonorum consequentia progntditur ut ab uno quoq sono locis octauis renata
ut ita dicam uoce ordo nouus emergat: Et dierum more octaua sit quae prima.

Expanded text:
quisque in utramque sui partem ad octavum a se sonum diapason resonat. Quique rursus in uquisque in utramque sui partem ad octavum a se sonum diapason resonat. Quique rursus in utramque partem octavi, sicut ad medium diapason, ita, ut dictum est, ad se invicem quinto decimo loco resonant disdiapason, fitque ut semper diapason spatium diatessaron ac diapente compleatur. Medii namque duo soni in hoc spatio dum ad utrumque latus diatessaron ac diapente respondeant, evenit, ut uter eorum ad hoc latus diapente fuerit, ad illud diatessaron fiat, et qui huic diatessaron, illi sit lateri diapente. Sic namque maxima symphonia rfectior exteris consonantia fiat, ut sive ab acutiore sive a graviore incipias vox, quam octavo ordine in celsiorem vel humiliorem mutaveris ad primam vocem unisona hhabeatur, im in infinitum sonorum consequentia progreditur, ut ab unoquoque sono locis octavis renata, ut ita dicam, voce, ordo novus emergat, et dierum more octava sit, quae prima,
Abbreviated transcription (Latin):
si non tamen ad fueriit teneat alius uocem in sono quolibet. aliusq
siue sursum siue iosum quattuor ⁊ quattuor in ordine rimetur : dum
nouissimus sonuerit : senties eum ad primum
QUOMODO EXSIMELICIBUS SUM¬
PHONUS ALTAE CÕPONANTUR
Ex his quidem simplicibus
aliae simphoniȩ cõponuntꝰ
ut diapason. ⁊ diatessaron
diapas.ron. ⁊ diapente. disdia¬
pason. quae et disoiplasion ut pote
siduab uirilib uocib ꝑdiapason
consonantibus t̃tia puerilis eqͥsona
adiungat᷑: Sic deniq accutissima
⁊ grauissima disdiapason ad
se inuicẽ reddunt. quã simpho¬
niam quindecima conlatae
regione c̃sonant. media autẽ
diapason ad utrasq respondet
ut hact descriptio designat
ane non ab uno tantum quolibet sono. ad quartũ ł quintum.
aut octauum consonantia fit . Seo sonipene singuli et ad grauẽ et ad acutam
partẽ quartis asesonis oiatessaron. e singuli ðiuintis respondent diapente etsonꝰ

Expanded text:
si non tamen adfuerint, teneat alius vocem in sono quolibet, aliusque sive sursum sive jusum quatuor et quatuor in ordine rimetur, dum novissimus sonuerit, senties eum ad primum,CAPUT XI. Quomodo ex simplicibus symphoniis aliae componuntur. Ex his quidem simplicibus aliae symphoniae componuntur, ut diapason et diatessaron, diapason et diapente,, disdiapason quae et disdiplasion: utpote si duabus virilibus vocibus per diapason consonantibus tertia puerilis aequisona adjungitur. Sic denique acutissima et gravissima disdiapason ad se invicem reddunt. Quam symphoniam quindecima collata regione consonant voces: media autem diapason ad utrasque respondet, ut haec descriptio designat: Sane non ab uno tantum quolibet sono ad quartum vel quintum aut octavum consonantia fit, sed singuli pene soni, et ad gravem et ad acutam partem, quartis a se sonis diatessaron, et singuli quintis respondent diapente, et sonus
Abbreviated transcription (Latin):
centu c̃cordit̃ dissono Qd licet om̃iũ symphoniarũ est cõmune : indiate ssaron
tam̃ acdiapente hoc nom̃ optinuit. Ac in primis ꝑdiatessaron organici meli
ponatur exemplũ : ut pote si ad subianstaĩ descrintionem duobus sonis iterpositis
quarto loco inunum canendo uox uoci respondeat. Ita.

Expanded text:
centu concorditer dissono. Quod licet omnium symphoniarum sit commune, in diatessaron centu concorditer dissono. Quod licet omnium symphoniarum sit commune, in diatessaron tamen ac diapente hoc nomen obtinuit. Ac inprimis per diatessaron organici meli ponatur exemplum, utpote si ad subjectam descriptionem duobus sonis interpositis, quarto loco, in unum canendo, vox voci respondeat ita:
Abbreviated transcription (Latin):
qimã namq: defriptionẽ quȩ asono inchoat et finitꝰ primoq oepitit᷑ modo sitoto
duct÷ spacio uno stteris altiorẽ ut int̃ cordã ⁊ cordã paginula inter iecta designat:
uoximi odũ mutat᷑ deuterũ quia sono incipit acdesinit in canoem. Fac duobus
acutĩorẽ a sono incipiens ⁊ critꝰmoduserit Sitrib: mođ nascitur quartus : Si ad huc
uno altius spacio efferatꝰ erit quinta denuo regione primꝰ. Similit̃ et inceteris semper¬
ab altero exeoꝵqi concordidi uersitati diuersae ꝓdecit modoꝵ seu tropox speties
dictũ quoqisiotis locis uoces ab inuicẽ distantes singulas consequent̃ simphonias reodaer
nunc id qđ ꝓoriȩ symphoniao dicunt᷑ : ⁊ sunt idẽ qualit̃ ae ed ẽ uoces sese in unum
canendo habeant. ꝓsequamꝰ. haec nãqi ẽ quã dia phoniã cantilenã ł assacte orga¬
nũ nuncupamus: dicta aut̃ diaphonia qđ ñ uni formicanore constet sed cer¬

Expanded text:
imam namque descriptionem, quae a sono inchoat et finitur, primoque deputatur modo, si toto ductu vel spatio uno feceris altiorem, ut inter chordam paginula interjecta designat, mox in modum mutatur deuterum, qui a sono incipit, ac desinit in eundem. Fac duobus acutiorem a sono / incipiens, et tritus modus erit; si tribus, modus nascetur quartus. Si adhuc uno altius spatio efferatur, erit quinta regione denuo primus; similiter et in caeteris ab altero, ex eorumque concordi diversitate diversae prodeant modorum seu troporum species. Dictum quoque, quotis locis voces ab invicem distantes singulas consequenter symphonias reddant. Nunc id, quo proprie symphoniae dicuntur et sunt, id est, qualiter eaedem voces sese invicem canendo habeant, prosequamur. Haec namque est, quam Diaphoniam cantilenam, vel assuete, organum, vocamus. Dicta autem Diaphonia, quod non uniformi canore constet, sed con
Abbreviated transcription (Latin):
AAlelos suaui sonum moderari. Sed hȩc quantum ad artem
ad modũ nec ipso qui ubi o portet arte uti non nouit. Quã uis quilibet deuoto
bene fieri: Necrursũ sacris melis bene uti si sine disciplina in iocundius ꝓferant᷑
Quocirea cum ȩcclesiasticis canticis haet disciplina ł maxime netessaria sit.
no incuria ł imperitia de turpent᷑ uidcamꝰ quibus rebus opus sit
ad benemodulandi facultatem. A. uideo pluraeẽ quȩ cantorem obseruare
oporteat quȩ sinon noucrit peritus eẽ non possit. Sed tuũ est hȩc certius expo¬
nere: AC Aliast̃ que sibi sonorum proprictas postulat. alia quȩ numerositatis
poscit ratio: Alia quib: extrinsecus occurrentibus disciplina canendi sese
apte conformat. A Hi soni quist̃

Expanded text:
M. Melos suavi sono moderari. Sed haec quantum D. Bene madmodum nec ipse, qui, ubi oportet, arte uti non novit: quamvis quilibet devoto bene fieri: nec rursum sacris melis bene uti, si sine disciplina injucundius proferantur. Quocirca cum ecclesiasticis canticis haec disciplina vel maxime necessaria sit, ne incuria vel imperitia deturpentur, videamus, quibus rebus opus sit ad bene modulandi facultatem. D. Video plura esse, quae cantorem observare oporteat; quae si non noverit, peritus esse non poerit. Sed tuum est, haec certius exponere. M. Alia sunt, quae sibi sonorum proprietas postulat; alia, quae numerositatis poscit ratio: alia, quibus extrinsecus occurrentibus disciplina canendi sese apte conformat. D. Hi soni qui
Abbreviated transcription (Latin):
rentiã dũt hancessedicuñ qđ in negotiali circũ stantia ÷. In p̃exercitationẽ uero¬
ñ est. ut fertaliquis uendendos essehonores sin&empore & sine reliquis circumstan¬
tiae pastib . Diuidunt᷑ hs. mani festo. legitimo. iusto. ut ili. possibili. decenti mani
emosthenen. facileẽ idomnib: discere. et cognescere. simplicia &
laedit possibili. quando dicimꝰ qđ neque pot est fieri. decenti. quando

Expanded text:
rentiam autem hanc esse dicunt, quod in negotiali circumstantia est, in praeexercitatione uero norentiam autem hanc esse dicunt, quod in negotiali circumstantia est, in praeexercitatione uero non est; ut fert aliquis uendendos esse honores sine tempore et sine reliquis circumstantiae partibus. diuiditur autem manifesto legitimo iusto utili possibili decenti. manifesto, ut apud Demosthenen: «facile est id omnibus discere et cognoscere, simplicia et  futurum laedit; possibili, quando dicimus, quod neque potest fieri; decenti, quando
Abbreviated transcription (Latin):
posstagi. illarumautem finis est inspectio siue intellectus. estaũt int̃locũ communẽ &¬
oñe hoc. qđ locus cõmunis ꝯuictȩ & manifesterei ÷ exaggeratio . pa
quaestio positionũ aũt. ali aest̃ simplices aliaaliquid comparantur & duplices uideat᷑
ẽẽ. Si enĩdicamus anluctatione exercendum. simplexpositio. Sinaũt luctatione ex¬
ercendũ anagricultura. duplex. O post& enim ab altero dehostari. In alterum hoftantẽ
intur autem positiones capitulis quaefinalia. nominant᷑ .i.
ꝓdest . multaenim exnuptus accidunt solatia. quod possibile. : a sui libus enim
ile possumus ducere. quod dec& & non more ferarum dege
mes Refutes autem ex contrariis. Nec non &iam incidentes obiectationes re¬
ꝓbes inpero rationeuero hostationibus hosteris & comiõnibus omnilim mo¬
sribus hominũ DELEGISLAT IONE & accusationis utunt᷑ quȩstione Diffe¬

Expanded text:
possunt agi, illarum autem finis est inspectio siue intellectus. est autem inter locum communem possunt agi, illarum autem finis est inspectio siue intellectus. est autem inter locum communem onem hoc, quod locus communis conuictae et manifestae rei est exaggeratio, positio autem dubiae rei quaestio. positionum autem aliae sunt simplices, aliae ad aliquid comparantur et duplices uidentur esse; si enim dicamus an luctatione exercendum, simplex positio, sin autem luctatione exercendum an agricultura, duplex. oportet enim ab altero dehortari in alterum hortantem. diuiduntur autem positiones capitulis, quae finalia nominantur, id prodest: multa enim ex nuptiis accidunt solacia; quod possibile: a similibus enim facile possumus ducere; quod decet: non more ferarum degere. hoc modo confirmes, refutes autem ex contrariis, nec non etiam incidentes obiectiones reprobes. in peroratione uero hortationibus uteris et communibus omnium moribus hominum. de legis latione legis qu
Abbreviated transcription (Latin):
Hocitid esT. deliberatio alicuius reigeneralis. ad nullam personam cestamꝑ
ens uel ali ampastem circũ stantiae. ut sitracteinus. anno
ducedum uxorem. anphilo sophandum. non addentescui. sed ipsãrẽ ꝑse & per
accidentiae requirentes. ut anillares sit facienda. quã facientib sol& illud accidere
đsifinitã assumam ꝑsonam & sic deliberemꝰ. ñ positioiã sed supposiuo est qua magis ad
contro uersias ꝑtin& St igitur positionũ aliaeciuiles. aliae priuatae. ciuiles
quidem quȩ cõmunib & adciuitatẽ ꝑtinentib subiacent opinionibus. ut anrh&o¬
ricae dandũstudiũ & hissimilia. Nonciuiles a uel pͥuatȩ. quȩ st̃ ꝓpriae aliquarũ
iplinarũ & easꝓfitentium. ut anpilae formã habeat munc
mundi. anignissitsol: hae enĩ quȩstiones. ad philosophos ꝑtinent naoratores. in alusst̃
exercendi. Nominauerĩ ħ quidã has actiuas. illas inspectiuas. siue intellectiuas. ha enĩ

Expanded text:
ositio est deliberatio alicuius rei generalis ad nullam personam certam pertinens uel aliam partem circumstantiae, ut si tractemus an nauigandum, an ducendum uxorem, an philosophandum, non addentes cui, sed ipsam rem per se et per accidentia ei requirentes; ut an illa res sit facienda, quam facientibus solet illud et illud accidere. quodsi finitam assumamus personam et sic deliberemus, non positio iam, sed suppositio est, quae magis ad controuersias pertinet. sunt igitur positionum aliae ciuiles, aliae priuatae. ciuiles quidem, quae communibus et ad ciuitatem pertinentibus subiacent opinionibus, ut an rhetoricae dandum studium, et his similia; non ciuiles uero uel priuatae, quae sunt propriae aliquarum disciplinarum et eas profitentium, ut an pilae formam habeat mundus, an multi sint mundi, an ignis sit sol. hae enim quaestiones ad philosophos pertinent, nam oratores in aliis sunt exercendi. nominauerunt autem quidam has actiuas, illas inspectiuas siue intellectiuas. hae enim
Abbreviated transcription (Latin):
toni additionẽ cexui numerus sonus scds : Sumã cexui numeri
partẽ octuuã quȩ c̃ .xxuii. etsit ꝑhanctoni additionẽ coxliii numcrus
sonus tertius : Sumere non possum coxliii numeri partẽ octauam
quia int hunc et quartũ terminũ qui est cClVi quiq ẽ epitritꝰ ad primũ
tredetim tantũ unitates inueniuntĩ quȩ distantia est in semitonii ratione
Eefinita est diatessaron modulatio duobus tonis a semitonio subputata.
ursus qm̃ sescuplus ẽ epogdo a nitione maior tolã desono quarto idẽ¬
colii pumero octiuã suã quȩ est xocii. et fit ꝑhuius toni adiectionẽ cclxxx uiii
numer sonus quint : Desono quinto auferã octauã suãquȩ et xxxiii. cefit
phuitoni adictionẽ cacxxiiii niumerꝰ sonus sextus : Desono sexto auferam
istant in semi tonii ratione xuiii. unitates. eefinita ẽ modulatio diapente
rib tonis acsemitonio subputata: HORŨ DESCRIETIO:¬

Expanded text:
nus. Sumam CCXVI. numeri partem octavam, quae est XXVII. et fit per hanc toni additionem CCXLIII. numerus, sonus tertius. Sumere non possum CCXLIII. numeri partem octavam, quia inter hunc et quartum terminum, qui est CCLVI. quique est epitritus ad primum, tredecim tantum unitates inveniuntur, quae distantia est in semitonii ratione. Et finita est diatessaron modulatio duobus tonis ac semitonio supputata. Rursus quoniam sescuplus est epogdoa ratione major, tollam de sono quarto, id esCCLVI. numero octavam suam, quae est XXXII. et fit per hujus toni adjectionem CCLXXXVIII. numerus, sonus quintus. De sono quinto auferam octavam suam, quae est XXXVI. et fit per hujusmodi adjectionem CCCXXIIII. numerus, sonus sextus. De sono sexto auferam avus est sonus, restant in semitonii ratione XVIII. unitates, et finita est modulatio diapente tribus tonis ac semitonio supputata. Horum descriptio