comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
crim̃ confitendi ex lumine lum inis ob¬
iecta ẽ nedicreligiose existim&᷑ quod
in piedictũ & nunc & antedamnatũ ẽ :
absiste absiste in anissimetimor hereti¬
corũ nec patrociniũ ecclesi astice fidei
falsa sollicitȩ ad sertionis opinionem
mentirenihilcorporale secđ nosni hil
in aniũ indĩ reb. ẽ quod ds est dstotum
ẽ nihilin eonisi uirtus nisiuit a nisi lux
nisi beatitudo nisi sp̃s ẽ. materies hebe¬
tes natura illa non recipit neq exdiuer¬
natiuitas ñ series ẽ sed progenies ñtrac¬
tus ẽ seld ex lumine lum̃ luminis naturȩ.
unitas ẽ. non ex conexione porrectio.
& quã callidã professio fuit. necqui
fuit ante postmodũ natũ uł suꝑcre¬
atũ infilio. dsqui ex dõnatus ẽ non
utiq natus exnihilo ẽ. neq deñ extan¬
tib natus ẽ. sed natiuitatis suȩ uiuen¬
tẽ habuitnaturã necidem ds̃qui erat
sed dis exdõ quieratnatus ẽ. & natiui¬

Expanded text:
crimen confitendi ex lumine luminis obcrimen confitendi ex lumine luminis objecta est; ne dici religiose existimetur, quod impie dictum et nunc et ante damnatum est. Absiste, absiste inanissime timor haereticorum, nec patrocinium ecclesiasticae fidei falsa sollicitae assertionis opinione mentire. Nihil corporale 141 secundum nos, nihil inanimum in Dei rebus est: quod Deus est, Deus totum est. Nihil in eo, nisi virtus, nisi vita, nisi lux, nisi beatitudo, nisi spiritus est. Materies hebetes natura illa non recipit, neque ex divernativitas non series est, sed progenies, non tractus est, sed ex lumine lumen. Luminis naturae unitas est, non ex connexione porrectio. et quam callida professio fuit: « Nec qui fuit ante, postmodum natum vel supercreatum in filium. » Deus, qui ex Deo natus est, non utique natus ex nihilo est, neque de non exstantibus natus est; sed nativitatis suae viventem habuit naturam. Nec idem Deus, qui erat; sed Deus ex Deo, qui erat, natus est: et nativi
Abbreviated transcription (Latin):
norũ bipertita diuisio substantiã patris
& fillȩ mularetur quȩ exunius uascu¬
liunguine accender &ur inlumtam¬
quã eẽt substantia exterior. utolei
in lucerna continens luminis utriusq
naturã ułcerte ut lampas paprro eo¬
dẽ intexta utroq capitelucer & eẽtq
media materieslum̃ ex seutrũq pro¬
tendens hȩc stultitiȩ humanȩ error
inuex̃ dũ quod sapiunt ex se potius quã
exdõsapiunt sed quia uere fidei ꝓfessio
estita dm̃ exdõ natũ udum̃ exlumine
quod sine detrimento suo naturã suam
prȩstat ex seseuid& quod hab& & qđ dede¬
rit habeat nascaturq qđ sit cum non ali¬
ut quã qđ estnatũi sit & natiuitas acce¬
perit quoderat nec eademerit quod ac
cepit sitq utrumq unumdũ ex eo qđ ẽ
nascitur. & quod nasciturneq aliunde
neq aliudẽ: estenĩ lumen ex lumine
utergo fideihuius intellegentia a uerte¬
retur hiera chaelam pasuł lucerna ad

Expanded text:
hnorum bipertita divisio substantiam Patris hnorum bipertita divisio substantiam Patris et Filii aemularetur, quae ex unius vasculi unguine accenderetur in lumen: tamquam esset substantia exterior, ut olei in lucerna, continens luminis utriusque naturam; vel certe ut lampas papyro eodem intexta, utroque capite luceret, essetque media materies lumen ex se utrumque protendens. Haec stultitiae humanae error invexit, dum quod sapiunt, ex se potius quam ex Deo sapiunt. Sed quia verae fidei professio est, ita Deum ex Deo natum ut lumen ex lumine, quod sine detrimento suo naturam suam praestat ex sese, ut det quod habet, et quod dederit habeat, nascaturque quod sit; cum non aliud, quam quod est, natum sit; nativitas accepecepit, sitque utrumque unum dum ex eo quod est nascitur, et quod nascitur neque aliunde neque aliud est; est enim lumeut ergo fidei hujus intelligentia averteretur, Hieracae lampas vel lucerna ad
Abbreviated transcription (Latin):
sclic& utds̃ exdõ unũ sint ingerenaturȩ
dũ quod pernatiuitatis ueritatẽ ex dõ
in dm̃ extitit non aliunde quã exdõ eẽ
substiterit qđ aut̃ non aliunde quã exdõ
man& maneat nec essaẽ in eaueritatẽ
quadĩ ẽ ac perhoc unum sunt cumqui
exdõ ds̃ ẽ neque aliud ipse est neq diuin¬
de qđ ds̃ ẽ id arcoaut̃ unionis in sabeliom¬
pietas prȩtenditur ut ecclesiȩ fideium¬
tans religio auferat᷑ : per sequarde inde
& cetera heretici ingenii artificatione for¬
tesuspiciosis magis quã ueris sollicitudim¬
b: maliuo ius interpres alienȩ simplicta¬
tis ex istimer ho stensurus totius professi¬
onis conclusione inquẽ seexitũ prȩmissio
tam subdo lisermonis in struxerit ide nĩ
na delucerna uellam pas induas partes
nec qui fuit ante postmodum natũ uł
suꝑ creatũinfilio : Ierachas nesciens uni¬
genitinatiuitatẽ nec euangelicorũ sa¬
cramentorum uirtutẽ adeptus unus
iucernȩ duo lumina prȩdicauitut lig¬

Expanded text:
scilicet ut Deus ex Deo unum sint in genere naturae, dum quod per nativitatis veritatem ex Deo in Deum exstitit, non aliunde quam ex Deo esse substiterit. Quod autem non aliunde quam ex Deo manet, maneat necesse est in ea veritate qua Deus est: ac per hoc unum sunt, cum qui ex Deo Deus est, neque aliud ipse est, neque aliunde quod Deus est. Idcirco autem unionis in Sabellio impietas praetenditur, ut Ecclesiae fidei unitatis religio 140 auferatur. Persequar deinde et caetera haeretici ingenii artificia, ne forte suspiciosis magis quam veris sollicitudinibus, malevolus interpres alienae simplicitatis existimer: ostensurus totius professionis conclusione, in quem se exitum praemissio tam subdoli sermonis instruxerit. 12. ucerna, vel lampadem in duas partes. Nec qui fuit ante, postmodum natum vel supercreatum in filium. » Hieracas nesciens Unigeniti nativitatem, nec evangelicorum sacramentorum virtutem adeptus, unius lucernae duo lumina praedicavit, ut lyc
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ pro prietatis hostensaẽ ad signetur
sane hoc communionis in xp̃o nom̃ ut
filius sit sid equoquã dictũ repperi&
hic ẽ filius meus si uero propriũ acsin¬
gulare ei est. hic est filius meus.
quid calumniã dõpatriprofessȩde fi
lio proprietatis adferimus annetibi in
eo quod dicitur hic ẽ non hoc significa¬

Expanded text:
nem proprietatis ostensa est. Assignetur nem proprietatis ostensa est. Assignetur sane hoc communionis in Christo nomen, ut Filius sit, si de quoquam dictum reperietur: Hic est Filius meus. Sin vero proprium ac singulare ei est: Hic est Filius meus, quid calumniam Deo Patri professlio proprietatis afferimus? Anne tibi in eo, quod dicitur hic est, non hoc significa
Abbreviated transcription (Latin):
corpus. hic ẽ filius m̃s dilectus in quo
conplacui. rogo in quo ueritas depe¬
rit & in quo infirma fides profes¬
sionis ẽ non ad nuntiatus perangelum
de sc̃o spũ partus ex uirgine non in dex
magisstella nec adorati incunis honor.
nec baptiaandi subbaptistȩ professioneuir¬
tus satis eẽ. ad demonstrationẽ maiestatis
existimantur pat̃ decȩloloquitur & ita
loquitur. hic est filius meus. quid sibi
uult non cognominũ sed pronominum
fides cognomina enĩ nominib addunt᷑:
pronomina uero optinent in se nominũ
uirtutẽ propri& atis aut̃ significatioẽ
ubi& hic ẽdictum et̃ auditur & meus
ẽ & intellegequesit ueritas & ratiodic¬
torum legeras filios genui & exalta¬
ui sed non legeras filios meos.
Genueratenĩ eos sibi perdiui sionẽ gen¬
tiũ & plebem hereditatis infilios neigi¬
turpercommunionẽ adoptiue heredi¬
tatis cognomentũ filiuni genitodõ ad¬
dereturnaturȩ ueritas per significatio¬

Expanded text:
corpus: Hic est filius meus dilectus, in quo corpus: Hic est filius meus dilectus, in quo complacui . Rogo in quo veritas deperit, et in quo infirma fides professionis est? Non annuntiatus per angelum de sancto Spiritu partus ex virgine, non index Magis stella, nec adorati in cunis honor, nec baptizandi sub Baptistae professione virtus satis esse ad demonstrationem majestatis existimantur: Pater de coelo loquitur, et ita loquitur: Hic est filius meus. Quid sibi vult non cognominum, sed pronominum fides? Cognomina enim nominibus adduntur, pronomina vero obtinent in se nominum virtutem. Proprietatis autem significatio est, ubi et hic est dictum esse auditur, et meus est. Et intellige qutorum. Legeras: Filios genui et exaltavi . Sed non legeras, filios meos; genuerat enim eos sibi per divisionem gentium et plebem haereditatis in filios. Ne igitur per communionem adoptivae haereditatis cognomentum Filii unigenito Deo adderetur, naturae veritas per significatio
Abbreviated transcription (Latin):
ant euaingelicedoc trinȩ adq a postolicȩ
iteracuerũ difiuũ non ex adoptione sed
exnatura intellegant huneni respofionis
nr̃ȩ esse ordinem conuenit. ut primũ
dĩ filium esse doceamus ut natura
in eo diuinitatis perquod filius ẽ. ab¬
soluta sit idenĩ maxime heresis dequa
cognitumẽ dũ deo testat᷑ paterdũ de
seipse profitetur dũ a portoli predicant
dũ religiosi credunt dũ demones confi¬
tent᷑ dũ udȩi negant dũ gente s inpas¬
siane cognoscunt : neq enĩ ex cõmunione
nuncupationis ẽ. qđ depro prietatis fide
cuit ultra om̃a eorũ sint qui filinuncupan¬
t᷑ & in hisomnib quȩ prȩcipua sint ap̃i
hoc uł potissimũ doceatur ẽẽ qđ dĩ filius
ẽ non ẽ in eo fili ex gonerali familiarita¬
te cognomen. non contamino ueri¬
tatis fidem ut hoc uerbis meis ad struam:
loquatur ut sepe solitus ẽ . deunigenito suo
paterne sub consummnandibaptismi sacra¬
mento iħis xp̃s ignorabilis possit eẽ per

Expanded text:
ant evangelicae doctrinae atque apostolicae iter, ac verum Dei filium non ex adoptione, sed ex natura intelligant. Hunc enim responsionis nostrae esse ordinem convenit: ut primum Dei filium esse doceamus: ut natura in eo divinitatis, per quod filius est, absoluta sit. Id enim maxime haeresis, de qua cognitum est, dum de eo testatur Pater, se ipse profitetur, dum apostoli praedicant, dum religiosi credunt, dum daemones confitentur, dum Judaei negant, dum gentes in passione cognoscunt. Neque enim ex communione nuncupationis est, quod de proprietatis fide cuit, ultra omnia eorum sint qui Filii nuncupantur, et in his omnibus quae praecipua sint Christi, hoc vel potissimum doceatur esse, quod Dei Filius est; non est in eo filii ex generali familiaritate cognomen. Non contamino veritatis fidem, ut hoc verbis meis adstruam. Loquatur, ut saepe solitus est, de Unigenito suo Pater, ne sub consummandi baptismi sacramento Jesus Christus ignorabilis possit esse per
Abbreviated transcription (Latin):
qui exte in e&. non ut idẽ tuesses & in¬
esses sed in eẽ te in eoqui exte eẽt ꝑfectȩ
natiuitatis ueritas edocer&. hoc mihi
rursũ euangelicȩ atq a postolicȩ uoces
loquunt᷑ & exipso sacro unigenititui
ore condita in libros uerba testantur
filiũ tuũ exteingenito dõ unigenitum
dm̃ hominẽ exuirgine admrsterium
salutis meenatũ in quote generationis
exte ueritas continer& & queminte
manentis extenatiuitatis natura retine
ditus mersisti hȩc enĩ ego itadidici
it a credidi &ita confirmatementis fi¬
deteneo neaut possimcr edere aliter
aut uelimquid memiserum de tefefel¬
listi & infelicẽ carnẽ atq animã alienȩ
ate cognitionis doctrina perdidistide¬
cepitme postrubri maris diuisionẽ glo¬
ria descendentis morsedemonte omnia
tecũ archanoru incelestium sec reta

Expanded text:
qui ex te est, inesses: non ut idem tu esses, et inqui ex te est, inesses: non ut idem tu esses, et inesses; sed inesse te in eo, qui ex te esset, perfectae nativitatis veritas edoceret. Hoc mihi rursum evangelicae atque apostolicae voces loquuntur, et ex ipso sacro Unigeniti tui ore condita in libros verba testantur, Filium tuum ex te ingenito Deo unigenitum Deum, hominem ex Virgine ad mysterium salutis meae natum: in quo te generationis ex te veritas contineret, et quem in te manentis ex te nativitatis natura retinerditus mersisti? Haec enim ego ita didici, ita credidi, et ita confirmatae mentis fide teneo, ne aut possim credere aliter, aut velim. Quid me miserum de te fefellisti, et infelicem carnem atque animam alienae a te cognitionis doctrina perdidisti? Decepit me post rubri maris divisionem gloria descendentis de monte Moysi, et omnia tecum arcanorum coelestium secreta
Abbreviated transcription (Latin):
lods̃quia generatio eius nonnaturalis
ex dõnatiuitas sit sed substantia cre¬
apud te om̃ps dĩ patere & meterram
accinerem caritatis um̃ tuȩ religionȩ
deuinctũ liberũ in haec uerba permit¬
te ȩgo in felixnihilante a fui & ui tȩsen¬
suex perssi neme intellegentia eo qđ
sum carebam sed misericordiatua ad
uiuendũ mihi causaẽ & non ãbigo quin
tubonus bonũ mihistatueris eẽ qđ na¬
tus sũ:neq enĩ quimei noneges ad mali
meoriginem inchoasses. sed cum me
inuitã animatũ rationis quoq intel¬
legentiȩ prȩstitis ses ad cognitionem
metiu sacrisut arbitror ꝑseruostuos
morsen& proph&as uoluminib eru¬
distr ex quibuste ñ in solitudinetua uene¬
randũ prodidisticognouite cũ illicdm̃
non alterũ innatura sed in sacramento
substantiȩ tue unũ cognouite indõdm̃
non expermixtione confusum sed ex
uirtutenaturȩ dũ quodtuds̃ es in eo

Expanded text:
lo Deus; quia generatio ejus non naturalis lo Deus; quia generatio ejus non naturalis ex Deo nativitas sit, sed substantia creapud te, omnipotens Deus, patere, et me terram ac cinerem, charitatis tamen tuae religione devinctum, liberum in haec verba permitte. Ego infelix nihil antea fui, et vitae sensu expers, sine mei intelligentia, eo quod sum carebam. Sed misericordia tua ad vivendum mihi causa est: et non ambigo, quin tu bonus bonum mihi statueris esse quod natus sum. Neque enim, qui mei non eges, ad mali me originem inchoasses. Sed cum me in vitam animatum, rationis quoque intelligentem praestitisses; ad cognme tui, sacris ut arbitror per servos tuos Moysen et prophetas voluminibus erudisti, ex quibus te non in solitudine tua venerandum prodidisti. Cognovi te cum illic Deum non alterum in natura, sed in sacrasubstantiae tuae unum. Cognovi te in Deo Deum, non ex permixtione confusum, sed ex virtute naturae, dum quod tu Deus es, in eo
Abbreviated transcription (Latin):
tatem ut non exdõnatus sit sed uolen¬
te eo quicreauit excreatione subfate¬
rit & tecũ id circo nonds̃ ẽ. quiamanen¬
te dõ ionon teneat filius originis
suȩ innatiuitatenaturã sed in substan¬
tiã alterã conditio ipse tã quã unige¬
nitus conditionib & facturis ceteris
prȩstantior sit substitutus tamuterea¬
tionis indultȩ sibi habeat substitutionẽ
nondĩattuleris ex generationenaturã
& natũ dicas qđ substitit ex nihilo filiũ aut̃
idcirconuncupes nonquia exdõ natus ẽ
sed quia perdm̃ creatus ẽ quia & homi¬
nes religiosos ad pelatione huius nomi¬
nis dignos adõ habitos memineritistũ
porroeinon alia conditione dĩ nom̃ in¬
dulgeas quam ea quadictũ sit. egodixi
duestis & filialtissimiomnes.
ututatur dignatione in uocabulon uncu¬
pantis nonnature in nomine ueritate
cupatione unigenitus expriuilegio pri¬
mogenitus ex ordinetotus creatio exnul¬

Expanded text:
tatem; ut non ex Deo natus sit, sed volentatem; ut non ex Deo natus sit, sed volente eo qui creavit, ex creatione substiterit. Et tecum idcirco non Deus est, quia manente Deo uno, non teneat Filius originis suae in nativitate naturam; sed in substantiam alteram conditio, ipse tamquam unigenitus conditionibus et facturis caeteris praestantior sit: substitutus tamen, ut creationis indultae sibi habeat substitutionem, non Dei attulerit ex generatione naturam; et natum dicas, quod substitit ex nihilo: filium autem idcirco nuncupes, non quia ex Deo natus est, sed quia per Deum creatus est; quia et homines religiosos appellatione hujus nominis dignos a Deo habitos memineris: tum porro ei non alia conditione Dei nomen indulgeas, quam ea qua dictum sit: Ego dixi, dii estis: et filii Altissimi omnes , ut utatur dignatione in vocabulo nuncupantis, non naturae in nomine veritate;cupatione, unigenitus ex privilegio, primogenitus ex ordine, totus creatio, ex nul
Abbreviated transcription (Latin):
ex seprotulerit uł extenderit qđ sibi eẽt
infiliũ quid sollicitus es nedemutabilis
ds sit nosnatiuitatẽ confite murnos uni¬
genitũ prȩdicamus exdõ doctitune na¬
tiuitas maneat neunigenitus ds̃ in ecde¬
siȩ fide sit naturã indemutabilis ds̃quȩ
nec extendinic protendi possit opponis
ad ferrẽ tibi infelix error &ia exrebus
mundi quarundamnaturarũq gig¬
nunt᷑ exemplũ nenatiuitatẽ proten¬
sionẽ existimares nen ascentiũ natu¬
ras derrim̃ta crederis ẽẽ gignentiũ
ut &ã multa sine corporali admixtione
exiiuentib inuiuente sanimasgigne¬
rent᷑ nisine faseẽt dõ dese non credidis
se&ultimifurorisuesania iudicar&
adimere auctoritatẽ ad fidem cuiuene¬
rationẽ profitearis ad uitã sienĩ non
nisi pereũ uitaẽ quomodo nonper eũ
fides uitȩ ẽ fidesaut̃ uitȩ quomodom
eo est qui sibi desetestis infidelis habe
tice natiuitatẽ filiadcreationis uolun¬

Expanded text:
ex se protulerit vel extenderit, quod sibi esset ex se protulerit vel extenderit, quod sibi esset in filium! Quid sollicitus es, ne demutabilis Deus sit? Nos nativitatem confitemur, nos unigenitum praedicamus ex Deo docti: tu, ne nativitas maneat, ne unigenitus Deus in Ecclesiae fide sit, naturam indemutabilis Dei quae nec extendi nec protendi possit opponis. Afferrem tibi, infelix error, etiam ex rebus mundi quarumdam naturarum quae gignuntur exemplum, ne nativitatem protensionem existimares, ne nascentium naturas detrimenta crederes esse gignentium, ut etiam multa sine corporali admixtione ex viventibus in viventes animas gignerentur: nisi nefas esset, Deo de se non credidisse; et ultimi furoris vesania judicaretur, adimere auctoritatem ad fidem, cui venerationem profitearis ad vitam. Si enim non nisi per eum vita est, quomodo non per eum fides vitae est? Fides autem vitae quomodo in eo est, qui sibi de se testis infidelis habeatice, nativitatem Filii ad creationis volun
Abbreviated transcription (Latin):
humananaturȩ sensũ ad fidem sci¬
entiam erudir& utcũ ait exutero¬
exutero
non exnihilo creatio substitis st sed ex se¬
imigeniti suinaturalis natiuit s doce¬
ret᷑. postremo qđ dixit. expatreex¬
iu& ueni utrum ambiguitatẽ reliquȩ¬
rit quin intellegeret᷑ non aliun de quã
expatre eẽ qđ ds̃ ẽ expatre enim exi¬
ens neq aliam natiuitatis habuitnatu¬
rã neq nullã sed eũ sibi testat᷑ auctorẽ
ex quo seprofitet᷑ ex isse dehis autem
demonstrandis atq intellegendispos¬
hoc uide amus qua hominis fiducia in¬
tellegenda dedõ inhibent᷑ quȩ quod
adõ desedicta sint non legantur.
Ograuissimũ humanȩ stultitiȩ atq in¬
solentem deditus professionis suȩ dese
dm̃ non modo arguere non credendo
sedemendando damnare. & illuthin¬
effabile in eonaturȩ suȩ uirtutisq: secre¬
tũ humanis contaminare & inpugnare doc¬
filius demutabilis & corporeus ds̃ ẽ qui

Expanded text:
humanae naturae sensum ad fidei scihumanae naturae sensum ad fidei scientiam erudiret: ut cum ait ex utero, non ex nihilo creatio substitisse, sed ex seigeniti sui naturalis nativitas doceretur. Postremo quod dixit: Ex Patre exivi, et veni , utrum ambiguitatem reliquerit, quin intelligeretur non aliunde quam ex Patre esse quod Deus est? Ex Patre enim exiens, neque aliam nativitatis habuit naturam, neque nullam: sed eum sibi testatur auctorem, ex quo se profitetur exisse. De his autem demonstrandis atque intelligendis poshoc videamus, qua hominis fiducia intelligenda de Deo inhibentur, quae quod a Deo de se dicta sint non negantur. O gravissimum humanae stultitiae atque insolentiae dedecus, professionis suae de se Deum non modo arguere non credendo, sed emendando damnare; et illud ineffabile in eo naturae suae virtutisque secretum, humanis contaminare et impugnare doc Deo est Filius, demutabilis et corporeus Deus est, qui
Abbreviated transcription (Latin):
aliter intellegendũ eẽ quam dictũ est
dedictis suolo co demonstratis singulorũ
quorũq uirtutib tractauimus interĩ
tamenumius cuiusq intel legentiam
consulo quid ex istim& in eo cũdictum
sit ex ipso utrũ ne ex altero intellegen¬
dũ sit anne exnullo anuero ipse illecre¬
sit exnihilo non ẽ quia exipso est: de¬
monstratur enĩ natura un denatiuitas
est ipse nonẽ quia ubi exipso est nati¬
uitas fili refert᷑ expatrede in de cũ sig¬
nificat᷑ exutero interrogo ancredipos¬
sit ẽẽnatus exnihilocũ natiuitatis ue¬
ritas percorporalium efficientiarũ
nominareueletur non enĩ membris
corporalib consistens ds̃cũ generati¬
onefili cõmemoras s&ait. exutero
anteluciferũ genuite. sed inenarra¬
bilẽ illã unigeniti ex sefilimatiuitatẽ
ex diuinitatis suȩ ueritate confirmans
ad intellegentiȩ fidẽ docutus ẽ ut de
diuinis suis reb scđ humanã naturã

Expanded text:
aliter intelligendum esse quam dictum est. aliter intelligendum esse quam dictum est. De dictis suo loco, demonstratis singulorum quorumque virtutibus, tractabimus. Interim tamen uniuscujusque intelligentiam consulo, quid existimet in eo, cum dictum sit ex ipso: utrumne ex altero intelligendum sit, an ne ex nullo, an vero ipse ille cresit. Ex nihilo non est: quia ex ipso est; demonstratur enim natura unde nativitas est. Ipse non est: quia ubi ex ipso est, nativitas filii refertur ex patre. Deinde cum significatur ex utero, interrogo an credi possit esse natus ex nihilo, cum nativitatis veritas per corporalium efficientiarum nomina reveletur? Non enim membris corporalibus consistens Deus, cum generationem 144 Filii commemoraret, ait: Ex utero ante luciferum genui te ; sed inenarrabilem illam unigeniti ex se filii nativitatem ex divinitatis suae veritate confirmans, ad intelligentiae, fidem locutus est; ut de divinis suis rebus, secundum humanam naturam,
Abbreviated transcription (Latin):
÷ illos & quantũ in ipsis ẽ consequentia
÷corporis sustinens sine corporeds.
Grauis & multadifficultatis labores :¬
sed ueritatẽ religionis aduersũ falsita¬
tis impietatẽ tueri siquantũ auditin pi¬
etas intantũ consuler& prudenter
sed bene qđ in religiositatis uoluntas ex
in opia prudentiȩ ẽ &id crco cum faci¬
lis sit aduersum stultitiam respon¬
sio emendatio tam̃ difficilis stultorũ
ẽ perquã primũ & ratio intellegenti¬
ȩ nonqueritur & deincepsab intelle¬
gente intima ta non capitur. sed siquos
timor dĩ & intellegentiȩ ignoratio
non in pietatis uoluntas perstultitiȩ
sensũ detinuerit in errorespero ut
ademendationẽ procliue ssint cum
impietatis stultitiam absolute ueri¬
tatis sit demonstratio proditura.
uente s indm̃s apere sienĩ qđ exipso & qđ ex
utero & qđ ex patre ex iui &ueni quȩ roate
hoc totũ dictũ adõ anne ñ dictũ sitdictũutiq ẽ
& necesse ẽ cum adõ desedictũ sit non

Expanded text:
 illos, et, quantum in ipsis est, consequentia corporis sustinens sine corpore Deus. » Gravis et multae difficultatis labor esset veritatem religionis adversum falsitatis impietatem tueri, si quantum audet impietas, in tantum consuleret prudenter. Sed bene, quod irreligiositatis voluntas ex inopia prudentiae est. Et idcirco cum facilis sit adversum stultitiam responsio, emendatio tamen difficilis stultorum est: per quam primum et ratio intelligentiae non quaeritur, et deinceps ab intelligente intimata non capitur. Sed si quos timor Dei et intelligentiae ignoratio, non impietatis voluntas per stultitiae sensum detinuerit in errore, spero ut ad emendationem proclives sint; cum impietatis stultitiam absolute veritatis sit demonstratio proditura. cientes in Deum sapere, si enim quod ex ipso, et quod ex utero, et quod ex Pater exivi et veni. Quaero a te, hoc totum dictum a Deo, anne non dictum sit? Dictum utique est: et necesse est, cum a Deo de se dictum sit, non
Abbreviated transcription (Latin):
qui erat dĩnatiuitas intellegeretur
non contin& & perid qđ ait non erat
antequã nascer& id laborans ut denon
extantib nasceret᷑ idẽ monadõ patre
indm̃ filium uera & perfectanati¬
uitate natus ess& in ipsatotius ex¬
positionis conclusione adultimum
& profanissimum in religioñ furoris
sui prorupitardorẽ dicens sienĩ qđ
exipso & quod exutero & quod expatre¬
÷ exiui & ueniuel ut partẽ eius unius sub

Expanded text:
qui erat Dei nativitas intelligeretur. qui erat Dei nativitas intelligeretur. non continet; et per id quod ait, non erat antequam nasceretur, id laborans, ut 143 de non exstantibus nasceretur, id est, non a Deo patre in Deum filium vera et perfecta nativitate natus esset, in ipsa totius expositionis conclusione ad ultimum et profanissimum irreligiosi furoris sui prorupit ardorem, dicens: « Si enim quod ex ipso, et quod ex utero, et quod ex Patre exivi et veni, velut partem ejus unius s
Abbreviated transcription (Latin):
ut in eo qđ non fuit antequã nascitur
naturã ei subsistentis originis dene¬
gar& & cepiss& eẽ denihilo ciii antena¬
tiuita tẽ suã existens non daretur auc¬
tontas tum porrosi mreligiose hoc dic¬
tũ ex istimaret᷑ ad eẽt ei prompta de¬
fensio qui anasci quierat non potuit
neq qui antea eẽt nascendicausã per
quã ess& habuiss& cumnatiuitas adid
proficiat ut subsistat ẽẽ quinascitur.
Ostultȩatq impiȩ quisnatiuitatem
expectat in eo quis inenatiuitate subsis¬
tat aut quomodo quiẽ nasciexistiman¬
dus ẽ cũ natiuitas natura nascendisit
sed subdole adnegandã ex dõ patreuni¬
genitidĩ natiui tatẽ contendens ꝑ id
qđ non fuit ante quã nascit᷑ euadere
uoluisti qđ ds̃ ex quo dĩfilius natus ẽ erat
maner &q: dĩnatura ex qua filius cds̃nati¬
uitate subsistit sugit᷑ exdõnatusẽ . manen¬
tis naturȩ confitendanatiuitas ẽ non
utds̃ quierat nasceretur sed ut exdõ

Expanded text:
ut in eo quod non fuit antequam nascitur, ut in eo quod non fuit antequam nascitur, naturam ei subsistentis originis denegaret, et coepisset esse de nihilo, cui ante nativitatem suam existens non daretur auctoritas: tum porro si irreligiose hoc dictum existimaretur, adesset ei prompta defensio, quia nasci qui erat non potuit; neque qui antea esset, nascendi causam per quam esset habuisset; cum nativitas ad id proficiat, ut subsistat esse qui nascitur. O stulte atque impie, quis nativitatem exspectet in eo, qui sine nativitate subsistat? Aut quomodo qui est nasci existimandus est, cum nativitas natura nascendi sit? Sed subdole ad negandam ex Deo patre unigeniti Dei nativitatem contendens, per id quod non fuit ante quam nasceretur evadere voluisti; quod Deus, ex quo Dei filius natus est, erat; maneretque Dei natura, ex qua filius Deus nativitate subsistit. Si igitur ex Deo natus est, manentis naturae confitenda nativitas est; non ut Deus qui erat nasceretur, sed ut ex Deo
Abbreviated transcription (Latin):
aude at prȩdicare ñ enĩ qui mane¬
bat ds̃ sed exmanente dõ dĩnatus ẽ te¬
nens insenaturã gignentis innatiuita¬
tenaturȩ natiuitas aut̃ dĩquȩ ex dõ in
dm̃ extitit nonq non erant ten& sedquȩ
dĩmanebant & manent optinuit ueri¬
tate nascendi ñ ergoquierat natus ẽ.
sed ex his atq in his quȩ dĩ erant dinatus
existit Om̃i sigit᷑ hic superiorheretice
fraudulentiȩ sermohanciuã in piissimȩ
doctrinȩ suȩ preparauit unigenitũ dm̃
negaturatã quã ratione ueritatis an¬
te prȩmissa exnihilo potiusquã ex dõ
natũ predicar& natiuitatẽ eius ad
creationis referens denonextantib: uo
exprȩparato sibi aditũ prorupitdicens
filius aut̃ sine tempore editus & ante
scła creatus & fundatus non fuit an¬
tequã nasceret᷑. Temperauit sequan¬
tũ put& hereticus sermo & ad inpieta¬
tis confirmationẽ & ad calũ niesiquȩs¬
tio intenderetur excusationẽ dicens.
non erat ante quã nasceretur.

Expanded text:
audeat praedicare? Non enim qui manebat Deus, sed ex manente Deo Deus natus est, tenens in se naturam gignentis in nativitate naturae. Nativitas autem Dei, quae ex Deo in Deum exstitit, non quae non 142 erant tenet, sed quae Dei manebant et manent, obtinuit veritate nascendi. Non ergo qui erat natus est; sed ex his atque in his, quae Dei erant, Deus natus exstitit. Omnis igitur hic superior haereticae fraudulentiae sermo hanc viam impiissimae doctrinae suae praeparavit: ut Unigenitum Deum negatura, tamquam ratione veritatis ante praemissa, ex nihilo potiusquam ex Deo natum praedicaret, nativitatem ejus ad creationis referens de non exstantibusex praeparato sibi aditu prorupit dicens: Filius autem sine tempore editus et ante saecula creatus et fundatus, non fuit antequam nasceretur. Temperavit se, quantum putat, haereticus sermo et ad impietatis confirmationem, et ad calumniae, si quaestio intenderetur, excusationem, dicens: non erat antequam nasceretur:
Abbreviated transcription (Latin):
unde sortitus sis intellegentiam unde
adeptussis quale ẽ quod intesit odor
sensus uisus auditus certe nemo quod
facit nescit: quȩ rounde ista his quos
generes indulgeas qualiter sensumin¬
sera soculos accendas corad figas hrcsi
potes enarra. habesergo quȩ nescis
& tribuis quȩ non intellegis ȩquani¬
miter in peritus intuis in solenter indi
ingenitũ audiunigenitum filium
audipatermaior meest. audi ego
& pater unum sumus audi quime
uidit uidit & patrẽ. audipater in me
& ego in patre audiego depatre exiui

Expanded text:
unde sortitus sis, intelligentiam unde unde sortitus sis, intelligentiam unde adeptus sis, quale est quod in te sit odor, sensus visus, auditus; certe nemo quod facit nescit: quaero unde ista iis quos generes indulgeas, qualiter sensum inseras, oculos accendas, cor affigas. Haec, si potes, enarra. Habes ergo quae nescis, et tribuis quae non intelligis: aequanimiter imperitus in tuis, insolenter in Deingenitum, audi unigenitum Filium; audi: Pater major me est ; audi: Ego et Pater unum sumus ; audi: Qui me vidit, vidit et Patrem ; audi: Pater in me est, et ego in Patre ; audi: Ego de Patre exivi
Abbreviated transcription (Latin):
in habitat omnisplenitudo diuini¬
tatis corporaliter : nec naturȩ ha¬
b& om̃a esse qđ portio ẽ perfectus
aũt aperfecto ẽ quia qui hab& om̃a
deditom̃a : neq existimandus est
non dedis se quihabeat uel non habere
uitatis huius uterq secretum & siqĩs
forte intellegentiȩ suae imputabit
generationis huius sacramentum non
posse seconsequi cum tamen & pater
sit ab solute intellectus & filius maiore
istud doloreame audi & ignorari
egonescionon requiro & consolabor
metamen archangeli nesciunt an¬
geli non audierunt. sȩcula non tenent.
profeta non sensit a postolus noninter¬
rogauit filius ipsenone didit. cess&
dolor quȩ rellarum: nonte quisquis es
qui haec require s reuoco in excelsum.
non inamplitudinem tendo non de¬
duco in profundum nonne aequa¬
nimiter ignorabis creatoris natiui¬
tatem ignorans originem creaturȩ
hoc saltim requiro sentis netegenitum
& quae extegenerentur intellegis
nonquȩro sensum undeauseris uitam

Expanded text:
omnis plenitudo divinitatis corporaliter . Neque natura habet omnia esse, quod portio est. Perfectus autem a perfecto est: quia qui habet omnia, dedit omnia. Neque existimandus est non dedisse, quia habeat; vel non habere, vitatis hujus uterque secretum. Et si quis forte intelligentiae suae imputabit, generationis hujus sacramentum non posse se consequi, cum tamen et Pater sit absolute intellectus et Filius; majore istud dolore a me audiet ignorari. Ego nescio, non requiro; et consolabor me tamen. Archangeli nesciunt, angeli non audierunt, saecula non tenent, propheta non sensit, apostolus non interrogavit, filius ipse non edidit. Cesset dolor querelarum. Non te, quisquis es qui haec requires, revoco in excelsum, 33 non in amplitudinem tendo, non deduco in profundum: nonne aequanimiter ignorabis Creatoris nativitatem, ignorans originem creaturae? Hoc saltem requiro, sentisne te genitum, et quae ex te generentur intelligis? Non quaero sensum unde hauseris, vitam
Abbreviated transcription (Latin):
& testatur quia pater in me & ego
in patre . nonẽ ad sumptio uerus enĩdĩ filus
est clamat qui me uid it uidit & patrẽ
sed neque ẽẽ ut cetera iussus ẽ namq
unigenitus exuno ẽ. & inse hab& ui¬
tam ut hab& in seuitam illequigenuit :
aitenĩ sicut hab& pater uitamin sem&¬
ipso itadedit filio uitã habere in se¬
metipso sedneq pars patris infilio
ẽ : testatur enĩ filius omniaquȩ pa¬
tris sunt measunt. &rursum
& mea om̃a tua sunt & tua mea.

Expanded text:
et testatur: Quia Pater in me, et ego et testatur: Quia Pater in me, et ego in Patre . Non est assumptio: verus enim filius est, et clamat: Qui me vidit, vidit et Patrem . Sed neque esse ut caetera jussus est: namque Unigenitus ex uno est, et in se habet vitam, ut habet in se vitam ille qui genuit; ait enim: Sicut habet Pater vitam in semetipso, ita dedit Filio habere vitam in semetipso . Sed neque pars Patris in Filio est; testatur enim Filius: Omnia quae Patris sunt, mea sunt : et rursum: Et mea omnia tua sunt, et tua
Abbreviated transcription (Latin):
confessio & quic quid illud sermonũ
aptabitur dm̃ ut est quantusq est
non eloquetur: perfecta suentia est:
sic dm̃scire udic& nonignorabilẽ tam̃
in enarrabilem sciascredendus est in¬
tel legendus est ad orandus ẽ & his of¬
sis locis in altum turbato marisumus.
& nec regendi nec pro gredi sineperi¬
culo lic& plustamen difficultatis ine¬
metiendis ẽ quamemensus : ẽ pat̃.
ut estetutẽ es se credendus ẽ: filiũ mens
consternatur attingere & trepidat
omnis sermose prodere: est enim proge
nies ingenitiunus exuno uerus a uero.
uiuus auiuo. perfectus a perfecto uir¬
tutis uirtus. sapientiae sapientia.
gloria gloriati maganui sibilis dĩfor¬
ma patris ingeniti quam autẽ pro¬
geniem opinabimur unigeniti ab
ingenito clamatenim sȩpenume¬
ro decȩlis pater. hic est filius meus
dilectus in quo bene conplacui.
non est abscisio aut diuisio: in passibi¬
lis ẽ enimille qui genuit &imago
inuisibilis dĩ est illequinatus est

Expanded text:
confessio, ex quidquid illud sermonum confessio, ex quidquid illud sermonum aptabitur, Deum ut est, quantusque est, non eloquetur. Perfecta scientia est, sic Deum scire, ut licet non ignorabilem, tamen inenarrabilem scias. Credendus est, intelligendus est, adorandus est; et his ofsis locis in altum turbato mari sumus, et nec regredi, nec progredi sine periculo licet: plus tamen difficultatis in emetiendis est, quam emensis. Est Pater ut est, et ut est esse credendus est. 32 Filium mens consternatur attingere, et trepidat omnis sermo se prodere. Est enim prnies ingeniti , unus ex uno, verus a vero, vivus a vivo, perfectus a perfecto, virtutis virtus, sapientiae sapientia, gloria gloriae, imago invisibilis Dei, forma patris ingeniti: habet iti ab ingenito? Clamat enim saepe numero Pater de coelis: Hic est filius meus dilectus, in quo bene complacui . Non est abscissio, aut divisio: impassibilis est enim ille qui genuit, et imago invisibilis Dei est ille qui natus est;
Abbreviated transcription (Latin):
sen serim potius
depatre quam
dixerim nam me non fugerit. quod ad
eaquȩ eius sunt eloquenda :sermo omĩs
infirmus sit. sentiendus ẽ in uisibilis.
in conprȩhensibilis ȩt̃ nus ceterum ip
quod inui sibilis ẽ & in conprehensibilis
& ȩt̃nus in his quidem honoris confessi¬
oest & sensus significatio & quȩdam cir¬
cum scriptio opinan dised naturȩ sermo
succumbit. & remut est uerbanon expli :¬
cantnamq quod insemet ipsosit : cum
audias rationihumanae absolutionis oc¬
currit habere enim haberiq discerni¬
tur: & erit alterum: quod estalterum
in quo ẽ sirur sum quod a semetipso sit
accipias nemo sibi ipse &munerator
& munus ẽ si quod in mortalis est : er¬
go est aliqiđ non abeo ciuate non fiat
obnoxius nec solumidẽ quod perenun¬
tiationẽ uerbi huius uindicatur abal¬
tero si quod in conprȩhensibilis ẽ. nusquã
ergo erit quod negatur ad tingi siqđ
inuisibilis ẽ car& seipso quicquid non
extat aduisum deficit: ergo in noncupatione

Expanded text:
senserim potius de Patre, quam dixerim: nam me non fugit, quod ad ea quae ejus sunt eloquenda, sermo omnis infirmus sit. Sentiendus est invisibilis, incomprehensibilis, aeternus. Caeterum ipsquod invisibilis, et incomprehensibilis, et immortalis: in his quidem honoris confessio est, et sensus significatio, et quaedam circumscriptio opinandi, sed naturae sermo succumbit, et rem ut est verba non explicant. Namque quod in semetipso sit cum audias, rationi humanae absolutio non occurrit; habere enim haberique discernitur, et erit alterum quod est, alterum in quo est. Si rursum quod a semetipso sit accipias; nemo sibi ipse et munerator et munus est. Si quod immortalis est; ergo est aliquid non ab eo, cui alter non fiat obnoxius: nec solum id est, quod per enuntiationem verbi hujus vindicatur ab altero. Si quod incomprehensibilis est: nusquam ergo erit, quod negatur attingi. Si quod invisibilis est, caret se ipso quidquid non exstat ad visum. Deficit ergo in nuncupatione
Abbreviated transcription (Latin):
relicum ẽ omne quod totum ẽ : relicu
enĩ portio ẽ: omne uero quod totum
est ita religionẽ intellegentiae exci¬
dit extraquẽ nihilẽ & cuie st semper
ut semper sit : haecueritas ẽ sacra¬
mentidĩ hoc inper spicabilis naturȩ
nomenin patredsinuisibilis ineffa
bilis infinitus adquẽ & eloquendũ
sermosileat & inuestigadum sensus
hebitetur & complectendum in¬
tellegentia coartetur: hab& tam̃
tantum ẽ non enĩ humanomodo
habet aliunde quod pater ẽ ipse
ingenitus ȩternus. habens in sesem¬
per ut sempersit solifilio notus
quia patrẽ nemonoiit nisi filius
& cui uoluerit filius reuelare neq
filium nisi pater. illis scientia mu¬
tua ẽ illisiucis situdo cognitio ꝑfecta:

Expanded text:
cui est omne quod totum est. Reliquum enim, portio est; omne vero, quod totum est. Ita regionem intelligentiae excedit, extra quem nihil est, et cujus est semper ut semper sit. Haec veritas est sacramenti Dei, hoc imperspicabilis naturae nomen in Patre. Deus invisibilis, inefbilis, infinitus: ad quem et eloquendum sermo sileat, et investigandum sensus hebetetur, et complectendum intelligentia coartetur. Habet tametantum est. Non enim humano modo habet aliunde quod pater est. Ipse ingenitus, aeternus, habens in se semper ut semper sit. Soli Filio notus: quia Patrem nemo novit nisi Filius, et 31 cui voluerit Filius revelare; neque Filium nisi Pater: illis scientia mutua est, illis vicissim cognitio perfecta.
Abbreviated transcription (Latin):
perfectam non perd iminutionẽ genitũ.
non exsolido parte aliquadecisum. sed
om̃a habentẽ genuis seom̃a consecutũ.
non ex deriuatione fluxuue deductũ
sed ex omnib: atq in omnibus natum
ab eo qui in omnibus in quibus est esse
nonde sinatliberum a tempore solutim
ta haec de euangeliis catholica &apos¬
tolica confessio ẽ. patrẽ & filium siau¬
dit & sabellius eundem prȩdic& &ip¬
simillum eẽ quiutrumq sit nuncupa pe
tus ucumeo unus sitambo nonunum au¬
di& statim de euangeliis non semel neq
iterum sed frequenter hic est filius m̃s
dilectus in quobene conplacuraudi& pa¬

Expanded text:
perfectam; non per diminutionem genitum, perfectam; non per diminutionem genitum, non ex solido parte aliqua decisum, sed omnia habentem, genuisse omnia consecutum; non ex derivatione fluxuve deductum, sed ex omnibus atque in omnibus natum ab eo, qui in omnibus in quibus est esse non desinat; liberum a tempore, solutum ta. Haec de Evangeliis catholica et apostolica confessio est. det, Sabellius eumdem praedicet, et ipsum illum esse qui utrumque sit nuncupatus; ut cum eo unus sit ambo, non unum. Audiet statim de Evangeliis non semel neque iterum, sed frequenter, Hic est filius meus dilectus, in quo bene complacui
Abbreviated transcription (Latin):
hocualidũ & immotũ aduersus om̃s uen¬
tos pliuuas torrentes non flatibus pellendũ
nonstillicidiis penetrandũ non inundati¬
onib: subluendũ & optimumẽ quicqiđ̃ aplu¬
rimis incursatũ anullo tamen poterit im¬
pellcutaut̃ quȩdam medicam entorum
genera suntita cõparata ut non singulis
tantũ aegritudinib ut ilia sint sed omnib
in commune medeantur habeantq inse
uirtutẽ generalis auxiliiita & fidesca¬
tholica non aduersum singulas pestes sed
contraom̃s morbosopeminedellȩ commu¬
nis inpertit non in firmanda genere non
uincendanumero non diuersitate fal¬
lenda sed una atq eadem ad uersussin¬
gula om̃a que consistit. magnumẽ.
enim tot inuna eare media eẽ. quod mor¬
bi sunt & totidem ueritatis eẽ doctri¬
nas quodidemerunt studia falsitatis
contrahantur in unũ nomina hereti¬
corũ & om̃s scolȩ prodeant᷑: audiant
unũ ingenitũ dm̃ patrem & unũ unige¬
nitũ dĩ filium perfecti patris progeniem

Expanded text:
alidum et immotum adversus omnes ventos, pluvias, torrentes, non flatibus pellendum, non stillicidiis penetrandum, non inundationibus subluendum : et optimum est, quidquid a plurimis incursatum, a nullo tamen poterit impelli. Ut autem quaedam medicamentorum genera sunt ita comparata, ut non singulis tantum aegritudinibus utilia sint, sed omnibus in commune medeantur, habeantque in se virtutem generalis auxilii: ita et fides catholica non adversum singulas pestes, sed contra omnes morbos opem medelae communis impertit, non infirmanda genere, non vincenda numero, non diversitate fallenda; sed una atque eadem adversum singula omniaque consistit. Magnum est enim; tot in ea una remedia esse, quot morbi sunt; et totidem veritatis esse doctrinas, quotidem erunt studia falsitatis. Contrahantur in unum nomina haereticorum, et omnes scholae prodeant: audiant unum ingenitum Deum patrem, et unum unigenitum Dei filium perfecti patris progeniem
Abbreviated transcription (Latin):
ut absconsum sit nescit: cur aũt diei
scientia absconsa sit non in obscuro ẽ
namq: manens nos in remissa fide biten¬
tos sempermanere securitatem cog¬
nitionis definita e ademit ut pendulȩ
expectationis incerto mens sollicita fes¬
tinans & aduentus diem semper ex pec¬
tans semper expectando sperar& cu¬
ranq: peruigilem incertum ipsum pon
ãbi genditamen temporis detiner& :
itaenim dñsait : Ideo &uos estote parati

Expanded text:
ut absconsum sit, nescit. Cur autem diei ut absconsum sit, nescit. Cur autem diei scientia absconsa sit, non in obscuro est. Namque monens nos irremissa fide intentos semper manere, securitatem cognitionis definitae ademit: ut pendulae exspectationis incerto mens sollicita, festinans et adventus diem semper exspectans, semper exspectando speraret; curamque pervigilem incertum ipsum, non ambigendi tamen temporis, detineret. Ita enim Dominus ait: Ideo et vos estote parati
Abbreviated transcription (Latin):
ess& exnatura quidr̃ ẽ : sed infirmita¬
naturam indemutabilis sit redacta :
sedut innatura indemut abili susceptio¬
nis ess& sacramentum dum & qui erat
dr̃ homo est : nec dẽ destitit manere qui
homo ẽ : Agens itaq: seatq: confirmans
hominem natum manens dr̃ uerbum
sepissi mel neaẽ professione quahomo
ẽ cumi tamen & protestatiodĩ easit sepe
quȩ hominum cum eanescit . quȩ aut non
sint intem pore confitendi: aut non
si omnino nescire creditur: a postolusitaq:
contradic& in quo sunt om̃s thesaurisa¬
pientiae & suentiae absconsi: Estergo
absconsa scentia: quae quia abscon¬
denda est in terdum & nescientia
confitenda est ut esse possit abscon¬
dita: namsierit in protestatione non
&iam in secre tomanebit: negat ergo
sescire ut suentia nos sit esse abscon¬
sa: quod si id circonescit ut scentiama¬
neat absconsa: non pernaturam nes¬
cit om̃a suens. quod idurco tantum

Expanded text:
esset ex 310 natura qui Deus est, sed ut infirmitaesset ex 310 natura qui Deus est, sed ut infirmitanatura indemutabilis sit redacta, sed ut in natura indemutabili susceptionis esset sacramentum: dum et qui erat Deus, homo est; nec Deus destitit manere, qui homo est. Agens itaque se atque confirmans hominem natum, manens Deus Verbum, saepissime in ea est professione, qua homo est, cum tamen et protestatio Dei ea sit saepe quae hominum: cum ea nescit, quae aut non sint in tempore confitenda, aut non Si omnino nescire creditur, Apostolus ita contradicit: In quo sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae absconsi . Est ergo absconsa scientia: quae quia abscondenda est, interdum et nescientia confitenda est, ut esse possit absconsa. Nam si erit in protestatione, non etiam in secreto manebit. Negat ergo se scire: ut scientia possit esse abscondita. Quod si idcirco nescit, ut scientia maneat absconsa; non per naturam nescit omnia sciens, quod idcirco tantum,
Abbreviated transcription (Latin):
gestorumq: nonignarus cognitor inter¬
dum decogitatis gestisq quasi ignarus
interrogat. uelut detactu fimbriae
mulierem ue dedictorum dissensione
a postolos. uel desepulchro lazari flente
nonnescens intellegendus ẽ nescire seo
loquens: neq: enim natura fereut qui¬
cI
absens lazarum mortuum sepultumq
suat sepuldrilocum nesuiat & quicogita¬
tiones uid & mulieris fidem non cognoue¬
rit & qui necessitatem non hab& deali¬
quo interrogandi: dissensionem apos¬
tolorum ignorauerit : sed & qui nouerit
om̃a eaipsa quȩ non nescit. dispensatioẽ
aliquando nescire seloquidum aut apud
abraham est scientia dissimulatur in
tempus aut apud stultas uirgines & ini¬
quitatis operarios cognitione gaturi ndig¬
nis aut in sacramento filihominis inter¬
rogatio ignorantis ex homine ẽ : in hisse
omnib: ueritate corporeae natiuita¬
tis as commodans. quib: naturȩ nr̃ȩ
infirmitas decinecur : non ut infirmis

Expanded text:
gestorumque non ignarus cognitor intergestorumque non ignarus cognitor interdum de cogitatis gestisque quasi ignarus interrogat, velut de tactu fimbriae mulierem, vel de dictorum dissensione Apostolos, vel de sepulcro Lazari flentes: non nesciens intelligendus est nescire, sed loquens. Neque enim natura fert, ut qui absens Lazarum mortuum sepultumque sciat, sepulcri locum nesciat; et qui cogitationes videt, mulieris fidem non cognoverit, et qui necessitatem non habet de aliquo interrogandi , dissensionem Apostolorum ignoraverit. Sed ei, qui novit omnia, ea ipsa quae non nescit, dispensatio est aliquando nescire se loqui: dum aut apud Abraham scientia dissimulatur in tempus, aut apud stultas virgines et iniquitatis operarios cognitio negatur indignis, aut in sacramento filii hominis, interrogatio ignorantis ex homine est: in his se omnibus veritati corporeae nativitatis accommodans, quibus naturae nostrae infirmitas detinetur; non ita ut infirmis
Abbreviated transcription (Latin):
& rogant &usq: ad eo non ignorant᷑
ut his respondeatur amen dico uobis
qr nes couos : Nam & occursus & de precatio
non ignorabile esse eas patitur. sed nesci¬
endi res ponsio nonnaturȩ potius quam
uoluntatis est dum ab eo qui nihil non
nesct indignȩ sunt quae sciantur: deniq
neper in firmitatem ignorarem existima¬
retur continuo a postolis ita locutus: Vigi¬
lateitaq quia nescitis diem neq horã
llt cum iugilare eos obignorationem diei
atq: horȩ mon& perid nesciri ab eo uir¬
gines noscerentur : quod consumptae
& neglegentes indignȩ aditu tha¬
lamisui oleo indigendo mansissent : Nonẽ¬
ergo dñs ihs̃ xp̃s quiscrutans corda & re¬
nes dĩ est in eanaturȩ infirmitatem ne
nesciat : cum hoc ipsum exnaturȩ scientia
intellegatur esse quodnescit: quod siqui
fortem ignoratione mei deputabunt.
ab eo quiscat cogrtaiones eorum dici
sibimetuant quid cogitatis mala in
cordib: uestris : Nam cum cogitationum

Expanded text:
et rogant, et usque adeo non ignorantur, et rogant, et usque adeo non ignorantur, ut his respondeatur: Amen dico vobis, quia nescio vos . Nam et occursus 309 et deprecatio non ignorabiles esse eas patitur: sed nesciendi responsio non naturae potius quam voluntatis est; dum ab eo, qui nihil non nescit, indignae sunt quae sciantur. Denique ne per infirmitatem ignorare existimaretur, continuo Apostolis ita locutus est: Vigilate itaque, quia nescitis diem neque horam : ut cum vigilare eos ob ignorationem diei atque horae monet, per id nesciri ab eo virgines noscerentur, quod consopitae et negligentes, indignae aditu thalami sui oleo indigendo mansissent. esus Christus, qui scrutans corda et renes Deus est, in ea naturae infirmitate, ut ne nesciat, cum hoc ipsum ex naturae scientia intelligatur esse, quod nescit. Quod si qui forte ignorationem ei deputabunt, ab eo qui sciat cogitationes eorum dici sibi metuant. Quid cogitatis mala in cordibus vestris ? Nam cum cogitationum