comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quiiu sangiunem suullum offerat Quirecor dat᷑churis
ql quibenedicat y dolo. hec omnia elegerunt fuiis suis
ui abhominationib suis anima eoꝵ delectata est
Uñ rago eligam illrsiones eoꝵ ⁊ que tiumebant adlũ¬
cam eis Quia uocaiitñ erat qui rederet locutus sũt
ñ audierunt fecert̃ꝙ malum inocłis meis ⁊ qͥ nolui
elegerunt Audite uerbum dñi quitremitis adu̾bũ
eins dixert̃ frẽs uiri olientes uos ⁊ abicientes ꝓpter

Expanded text:
qui sanguinem suillum offerat. Qui recordatur thuris: quasi qui benedicat idolo. Hec omnia elegerunt in viis suis: et in abhominationibus suis anima eorum delectata est. Unde et ego eligam illusiones eorum: et que timebant adducam eis. Quia vocavi: et non erat qui responderet. Locutus sum: et non audierunt. Feceruntque malum in oculis meis: et que nolui elegerunt. Audite verbum Domini: qui tremitis ad verbum ejus. Dixerunt fr
Abbreviated transcription (Latin):
beniamin ꝑphauit ⁊ ciuitatis sue riunas
m̃sure metri uersib ꝙ reddidimus. Pre¬
bebreos nec legitur: nec habetur: pret̾misi¬
as. Prohus om̃ib mal edicta abenuilis
pstolantes quib neceẽ ẽ per singła opuscla
uos cogatis. Ceter adꝯpendiũ mali rectꝰ
fuerat modum furori eorum silentio
ponere quam cotidie noui aliqͥd
scriptitantem inuidorũ.
insaniamꝑuocatez¬

Expanded text:
nas mensurae metri versibusque reddidimus. PraeHebraeos nec legitur, nec habetur, praetermisimus: pro his omnibus maledicta ab aemulis praestolantes, quibus me necesse est per singula opuscula vos cogitis. Caeterum ad compendium mali, rectius fuerat modum furori eorum silentio meo ponere, quam quotidie novi aliquid scriptitantem invidorum insaniam provocare
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scia aĩe tue placuerit consilium custodiet te ⁊
prudentia seruabit te Uteruaris auia mala⁊ ab
homine qui peruerla loquitur qui reluiquunt it
rectum ⁊ ambulant peruas tenebrosas. Qui uͦ¬
letantur cum inalefecerint ⁊ exultant ĩ reb pessimĩ

Expanded text:
 animae tuae placuerit, consilium custodiet te et prudentia seruabit te, ut eruaris de uia mala et ab homine qui peruersa loquitur, qui relinquunt iter rectum et ambulant per uias tenebrosas, qui laetantur, cum malefecerint, et exultant in rebus pessimis,
Abbreviated transcription (Latin):
seeẽregem¬
Albinus. Tradunt hebrei hunc librum dalomo¬
iuis eẽagentis penitentiã qr ĩ sap̃ra liuitiisq cõ¬
fislus per mulieres deum offenderte secsi enĩ om̃ia
uana reputauit ẽẽ ⁊ admissam deuenire eos qͥ
tissꝑem ponunt

Expanded text:
se esse regem. Tradunt Hebraei hunc librum Salomomonis esse agentis poenitentiam, quia in sapientia divitiisque confisus per mulieres Deum offendit. Secum enim omnia vana reputavit esse et ad miseriam devenire eos qui in eis spem ponunt
Abbreviated transcription (Latin):
e animas Sicsemite orͣms auariaĩas possiden¬
tium rapiunt. Sap̃iaforis p̾dicat. In placeis dat
uocẽ suam. In capite turbarum clamitat inforib
portarũ urbis ꝓfert u̾basua dicens Usquequo par¬
nuli diligitis infantians staltiea que ss noxia

Expanded text:
 suas. Sic semitae omnis avari, animas possidentium rapiunt. Sapientia foris praedicat, in plateis dat vocem suam: In capite turbarum clamitat, in foribus portarum urbis profert verba sua, dicens: Usquequo, parvuli, diligitis infantiam, et stulti ea, quae sibi
Abbreviated transcription (Latin):
maltenditulas contra ĩ sontẽ frustra deglutiamꝰ
umsicut inferus iuuente ⁊ integrum qiͣ descẽ¬
se ambules cum eris ꝓhibepedem tuum asemitis
arrmpedes enim illorum admalum currt᷑ ⁊ festi¬
narte ut effundant sanguinẽ. Frustra ã iaciti
rectẽ ante oculos pennatorũ. Ip̃iquoq ec sangͥ

Expanded text:
diculas contra insontem frustra: deglutiamus eum sicut infernus viventem, et integrum quasi descenne ambules cum eis, prohibe pedem tuum a semitis eorum. Pedes enim illorum ad malum currunt, et festinant ut effundant sanguinem. Frustra autem jacitur rete ante oculos pennatorum. Ip
Abbreviated transcription (Latin):
ñ posset: sumpsit fiscellam scirpeam &
liniuit eam bitumine ac pice. posuitq
intꝰ infantulũ & exposuit eum in carecto
ripȩ fluminis. stante. ꝓcul sorore eiꝰ. & c̃si¬
derante euentuĩ rei. Ecce autẽ descendẽ¬
bat filia pharaonis ut lauaret᷑ in flumine.
& puellȩ eiꝰ gradiebant᷑ ꝑ crepidinẽ aluei.
Quȩ cũ uidisset fiscellam in papirione:
misit unã e famulis suis. & allatã aꝑiens.
cernensq in ea paruulum uagientem: mi¬
serta eiꝰ ait. De infantib hebreoꝵ est hic.¬
Cui soror pueri. Uis inqͥt uadã & uocem tͥ
hebream mulierem. quȩ nutrire possit in¬
fantulum: Nespondit. Uade. Perrex̃ puella.
& uocauit matrem eius. Ad quam locuta
filia pharaonis: accipe ait puerum istũ &
nutri mͥ. ego tͥ dabo mercedem tuã. Susce¬
pit. mulier & nutriuit puerũ. adultũq
tradidit filiȩ pharaonis. Quẽ illa adoptauit

Expanded text:
set, sumpsit fiscellam scirpeam, et linuit eam bitumine, ac pice: posuitque intus infantulum, et posuit eum in carecto ripae fluminis, stante procul sorore ejus, et considerante eventum rei. Ecce autem descendebat filia Pharaonis ut lavaretur in flumine et puellae eius gradiebantur per crepidinem alvei quae cum vidisset fiscellam in papyrione misit unam e famulis suis et adlatam aperiens cernensque in ea parvulum vagientem miserta eius ait de infantibus Hebraeorum est cui soror pueri vis inquit ut vadam et vocem tibi hebraeam mulierem quae nutrire possit infantulum respondit vade perrexit puella et vocavit matrem eius ad quam locuta filia Pharaonis accipe ait puerum istum et nutri mihi ego tibi dabo mercedem tuam suscepit mulier et nutrivit puerum adultumque tradidit filiae Pharaonis quem illa adoptavit
Abbreviated transcription (Latin):
ptiȩ mulieres. Ipsȩ enim obstetricandi habent
scientiam. & priusquã ueniamus ad eas pa-¬
riunt. Bene gͦ fecit ds̃ obstetricib. & creuit.
popłs. confortatusq ẽ nimis. Et. quia timu¬
erant. obstetrices dm̃: edificauit ilł domos.
Precepit gͦ pharao omni populo suo. dicens.
Quicquid masculim sexus natum fuerit in
flumine ꝓicite. quicquid uͦ feminini reseruate
gressus ÷ pt hȩc de domo leui. &.II.¬
accepit uxorem stirpis suȩ. Quȩ concepit.

Expanded text:
ptiae mulieres: ipsae enim obstetricandi habent ptiae mulieres: ipsae enim obstetricandi habent scientiam, et priusquam veniamus ad eas, pariunt. Bene ergo fecit Deus obstetricibus: et crevit populus, confortatusque est nimis. Et quia timuerunt obstetrices Deum, aedificavit eis domos. Praecepit autem Pharao omni populo suo, dicens: Quidquid masculini sexus natum fuerit, in flumine projicite: quidquid feminei, reservate. Egressus est post haec vir de domo Levi: accepta uxore sti
Abbreviated transcription (Latin):
inimicis nrĩs. expugnatisq nob egredi¬
at᷑ e t̾ra. Prȩposuit itaq eis magistros
oꝑm. ut affligerent eos onerib. E difica¬
ueruntq urbes tab̾naculorum pharaoni.
phyton & ramesses.Quantoq opprime¬
bant᷑ : tanto magis multiplicabantur &
crescebant. Oderantq filios isrł egyptu.
& affligebant illudentes eis. atq ad ama-
ritudinem ꝑducebant uitam eorũ oꝑib
duris luti & lateris. omniq famulatu quo
in t̾rȩ oꝑib p̃mebantur. Dixit autẽ rex
egypti obstetricib hebreorum. quarum
una uocabat᷑ sephora. altera phua. p̃cipi¬
ens eis. Quando obstetricabitis hebreas.
& partus tempus aduenerit: si masculꝰ fuerit.
int̾ficite illum. si femina: reseruate. Timuer̃
autem obstetrices dm̃. & ñ fecer̾ iuxta p̾ceptũ
regis egypti. s conseruabant mares. Quibus¬
ad se accersitis rex: ait. Quid nam ẽ hoc qͦd
facere uoluistis. ut pueros reseruaretis:
Quȩ responderunt. Non sunt hebreȩ sic̃ egy¬

Expanded text:
inimicis nostris, expugnatisque nobis, egrediatur a terra. Praeposuit itaque eis magistros operum, qui affligerent eos oneribus: aedificaveruntque urbes tabernaculorum Pharaoni, Phitom et Ramesses. Quantoque opprimebant eos, tanto magis multiplicabantur, et crescebant: oderantque filios Israel Aegyptii, et affritudinem perducebant vitam eorum operibus duris luti et lateris, omnique famulatu, quo in terrae operibus premebantur. Dixit autem rex Aegypti obstetricibus Hebraeorum: quarum una vocabatur Sephora, altera Phua, praecipiens eis: Quum obstetricaveritis Hebraeas, et partus tempus advenerit; si masculus fuerit, interficite illum; si femina, reservate. Timuerant autem obstetrices Deum, et non fecerunt juxta praeceptum regis Aegypti, sed conservabant mares. Quibus accersitis ad se, rex ait: Quidnam est hoc quod facere voluistis, ut pueros servaretis? Quae responderunt: Non sunt Hebraeae sicut Aegy
Abbreviated transcription (Latin):
loquente cũ rege: ego ueniam pͦt te & cõplebo
sermones tuos. Ingressa ẽ itaq bethsabee
ad regem in cubiculo. Rex autem senuerat
nimis. & abisag sunamitis ministrabat ei.
ancillȩ tuȩ dicens. salomon filuis tuus re¬
gnabit ptͦ me & ipse sedebit in solio meo.
& ecce nunc adonias regnat te dne mi rex
ignorante. Mactauit boues & pinguia quȩq
& arietes plurimos. & uocauit omnes filios
regis. abiathar quoq sacerdotem & ioab
pͥncipem militiȩ. salomonẽ autem seruum
tuum ñ uocauit. Ueruntam̃ domine mi rex
in te ocłi respiciunt totius isrł. ut indices eis
qͥ sedere debeat in solio tuo dñe mi rex pt te.
Eritq. Cum dormierit dominus m̃s rex cũ
nathan ꝓpħa uenit. Et nunciauerunt regi
dicentes. Adest nathan ꝓpħa. Cũq introisset¬
& stetisset ante conspectum regis. & adoras¬
set eum ꝓnus in t̾ram: dix̃ nathan. Dnẽ
mi rex. tu dixisti. adonias regnet post me
& ipse sedeat suꝑ thronum meũ. qͥa descen¬
dit hodie & immolauit boues & pinguia

Expanded text:
te cum rege, ego veniam post te, et complebo sermones tuos. Ingressa est itaque Bethsabee ad regem in cubiculo: rex autem senuerat nimis, et Abisag Sunamitis ministrabat ei: ancillae tuae, Salomon filius tuus regnabit post me, et ipse sedebit in solio meo. Et ecce nunc Adonias regnat, te, domine mi rex, ignorante. Mactavit boves, et pinguia quaeque, et arietes plurimos, et vocavit omnes filios rprincipem militiae: Salomonem autem servum tuum non vocavit. Verumtamen domine mi rex, in te oculi respiciunt totius Israel, ut indices eis, quis sedere debeat in solio tuo, domine mi rex, post te. Eritque cum dormierit dominus meus rex cumNathan propheta venit. Et nunciaverunt regi, dicentes: Adest Nathan propheta. Cumque introisset in conspectu regis, et adorasset eum pronus in terram, dixit Nathan: Domine mi rex, tu dixisti: Adonias regnet post me, et ipse sedeat super thronum meum? Quia descendit hodie, et immolavit boves, et pinguia
Abbreviated transcription (Latin):
A
ferri quoq centũ milia talentorum. Et apud
quẽcunq inuenti st̃ lapides: deder̃ in thesaurũ
domus dñi ꝑ manũ iehihel gersonitis. Lȩtatꝰq
ẽ popłs cum uota sponte ꝓmitterent. qr toto
cordde offerebant ea dño. S & dauid rex lȩtatꝰ

Expanded text:
a ferri quoque centum milia talentorum et apud quemcumque inventi sunt lapides dederunt in thesaurum domus Domini per manum Ieihel Gersonitis laetatusque est populus cum vota sponte promitterent quia corde toto offerebant ea Domino sed et David r
Abbreviated transcription (Latin):
salomon ꝑ eo. Gesta autem cdauid regis pͥora
& nouissima scripta st̃ in libro samuhelis ui¬
dentis. & in libro nathan ꝓpħȩ. atq in uolu¬
mine gad uidentis. uniuersiq regni eius &
fortitudinis. & temporum quȩ transiert᷑ sub

Expanded text:
s pro eo gesta autem David regis priora et novissima scripta sunt in libro Samuhel videntis et in libro Nathan prophetae atque in volumine Gad videntis universique regni eius et fort
Abbreviated transcription (Latin):
int᷑ se consentientib arguat᷑:. s quod maioris
audaciȩ ẽ in editione seꝑtuaginta theodoti¬
onis editionem miscuit. asteriscis designans
quȩ minus fuerint. & uirgulis quȩ ex super¬
fluo uideantur apposita. S̾ igͥ aliis licuit ñ
tenere quod semel susceꝑant. & pt septua-¬
ginta cellulas quȩ uulgo sine auctore iactan¬
tur: singulas cellulas aꝑuere. hocq in eccłus
legit᷑ qͦd septuaginta nescierunt: cur me non
suscipiant latini mei qui inuiolata editione
ueteri ita nouã condidi. ut laborẽ meum he¬
breis & qͦd his maius ẽ apłis auctorib ꝓbem:
Scripsi nuꝑ librũ de optimo genere interpre¬
tandi. ostendens illa de euangłio. exȩgypto
uocaui filium meum. & qm̃ natareus uocabit᷑.
&. uidebunt in quẽ compunxerunt. & illud

Expanded text:
inter se consentientibus arguatur; sed, quod majoris inter se consentientibus arguatur; sed, quod majoris audaciae est, in Editione Septuaginta Theodotionis Editionem miscuit, asteriscis designans quae minus ante fuerant, et virgulis quae ex superfluo videbantur apposita. Si igitur aliis licuit non tenere quod semel susceperant, et post septuaginta cellulas, quae vulgo sine auctore jactantur, singulas cellulas aperuere, hocque in Ecclesiis legitur quod Septuaginta nescierunt, cur me non suscipiant Latini mei, qui inviolata Editione veteri ita novam condidi, ut laborem meum Hebraeis, et, quod his majus est, Apostolis auctoribus probem? Scripsi nuper librum de Optimo genere interpretandi, ostendens illa de Evangelio, Ex Aegypto vocavi filium meum ; et Quoniam Nazaraeus vocabitur ; et, Videbunt in que
Abbreviated transcription (Latin):
IN TERPRETUM
PURA& UTAB EIS
in grecum uersa ẽ editio
ꝑ m̾aneret: superflue
impelleres: ut hebrea uolumina latino ser¬
mone transferrem. Qd enim semel aures ho¬
minu̾ occupauerat. & nascentis ȩccłȩ robora¬
uerat fidem: iustum erat etiam nr̃o silentio
cõꝓbari. Nc̃ uͦ cũ ꝓ uarietate regionũ diu̾sa
ferant᷑ exemplaria. & germana ula antiquaq¬
tͣnslatio corrupta sit atq uiolata: nr̃ĩ arbitrii
putas aut e plurib iudicare quid uerum sit.
aut nouũ opus in ueteri oꝑe cudere: aluden¬
tibq uideis cornicum ut dicitur ocłos confi¬
gere. Alexandria & egyptus in seꝑtuaginta suiᷤ.
esycium laudat auctorem. Constantinopolis
usq antiochiam. luciani martyris exempla
eusebius & pamphilus uulgauer̃. Totusque
orbis. hac int̾ se trifaria uarietate cõpugnat.
Et certe origenes ñ solum exempla composuit
quattuor editionum. eregione singula u̾ba
describens. ut unus dissentiens statim cȩteris

Expanded text:
interpretum pura, et ut ab eis in Graecum versa est, editio permaneret, superflue e doctissime, impelleres, ut Hebraea volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum occupaverat, et nascentis Ecclesiae roboraverat fidem, justum erat etiam nostro silentio comprobari. Nunc vero cum pro varietate regionum diversa ferantur exemplaria, et germana translatio corrupta sit, atque violata: nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere, illudentibusque Judaeis, cornicum, ut dicitur, oculos configere. Alexandria et Aegyptus in Septuaginta suis Hesychium laudat auctorem: Constantinopolis usque Anthiochiam, Luciani  Al. Juliani martyris exemplarEusebius et Pamphilus vulgaverunt; totusque orbis hac inter se trifaria varietate compugnat. Et certe Origenes non solum exemplaria composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens, statim caeteris
Abbreviated transcription (Latin):
patrũ suoꝵ. Et inclinauert᷑ se & adorauert᷑
dm̃ & deinde regẽ. Immolauert̃q uictimas
dño. & obtulerunt holocausta die sequenti.
tauros mille. & arietes mille. & agnos mille
cũ libaminib suis. & uniu̾so ritu abundan¬
tissime in omnẽ isrł. Et comeder̃ & biber̃
coram dñõ in die illa in grandi lȩticia. &
unxerunt. scdo salomonem filium dauid.
Unxert̃ autẽ dñm in pͥncipẽ. & sadoch in pon.¬
tificem. Seditq salomon suꝑ soluim cdauid
in regẽ ꝓ dauid patre suo. Et cunctis placuit.
& paruit. illi omnis isrł. S & uniu̾si pͥncipes
& potentes. & cuncti filii regis dauid dedert̃
manũ. & subiecti fuert᷑ salomoni regi. Magni¬
ficauit gͦ dñs salomonẽ suꝑ omnem israhel.
& dedit illi qłam regni qualẽ nullus habuit
ante eũ rex in isrł. Igͥ dauid filus isai regna¬
uit suꝑ uniu̾sum isrł. Et dies quib regnauit
suꝑ isrł fuerunt quadraginta annu. Inchebron
regnauit septẽ annis. in ierłm annis triginta.

Expanded text:
t inclinaverunt se, et adoraverunt Deum, et deinde regem. Immolaveruntque victimas Domino: et obtulerunt holocausta die sequenti, tauros mille, arietes mille, agnos mille cum libaminibus suis, et universo ritu abundantissime in omnem Israel: Et comederunt, et biberunt coram Domino in die illo cum grandi laetitia. Et unxerunt secundo Salomonem filium David. Unxerunt autem Domino in principem, et Sadoc in pontificem. Seditque Salomon super solium Domini in regem pro David patre suo, et cunctis placuit: et paruit illi omnis Israel. Sed et universi principes, et potentes, et cuncti filii regis David dederunt manum, et subjecti fuerunt Salomoni regi. Magnificavit ergo Dominus Salomonem super omnem Israel: et dedit illi gloriam regni, qualem nullus habuit ante eum rex Israel. Igitur David filius Isai regnavit super universum Israel. Et dies, quibus regnavit super Israel, fuerunt quadraginta anni: In Hebron regnavit septem annis, et in Jerusalem annis trig
Abbreviated transcription (Latin):
filirm mn muustrum moysi: & diceret ei.
Moyses seruus ms mortuus ẽ. Surge & transi
iordanem istum. tu & omnis popłs tecum.
in t̾ram quam ego dabo filiis isrł. Omnem
locum quem cal cauerit uestigiũ pedis ur̃i
uob̾ trad̾am. sic̃ locutus sum moysi. deser¬
to & libano usq ad fluuiũ magnũ euphraten.
Om̃is t̾a etheorum usq ad mare magnum
c̃tra solis occasum. erit t̃minus ur̃. Nullus uob
poterit resistere. cunctis dieb uitȩ tuȩ. Sic̃ fui
cũ moyse ero & tecum. Hon dimittam nec dere
linquã te. Confortare. & esto robustus. Tuemim
sorte diuides populo huic terram ꝓ q uraui
patrib tuis. ut traderem eam ill. Confortare
gͥ & esto robustꝰ ualdẽ. ut custodias & facias
omnem legem quã p̃cepit tͥ moyses seruus ms.
ne declines ab ea ad dexteram uel ad sinistram.
ut intelligas cuncta quȩ ages. Non recedat.¬
uolum̃ legis huiꝰ de ore tuo. s meditaberis
in eo dieb ac noctib. ut custodias & facias om̃a

Expanded text:
filium Nun, ministrum Moysi, et diceret ei: Moyses servus meus mortuus est: surge, et transi Jordanem istum tu, et omnis populus tecum, in terram, quam ego dabo filiis Israel. Omnem locum, quem 221 calcaverit vestigium pedis vestri, vobis tradam, sicut locutus sum Moysi. A deserto et Libano usque ad fluvium magnum Euphraten, omnis terra Hethaeorum usque ad mare magnum contra solis occasum erit terminus vester. Nullus vobis poterit resistere cunctis diebus vitae tuae: sicut fui cum linquam te: confortare et esto robustus: tu enim sorte divides populo huic terram, pro qua juravi patribus tuis, ut traderem eam illis. Confortare igitur et esto robustus valde, ut custodias et facias omnem legem, quam praecepit tibi Moyses servus meus. Ne declines ab ea ad dexteram vel ad sinistram, ut intelligas cuncta quae agis, » etlegis hujus de ore tuo: sed meditaberis in eo diebus ac noctibus, ut custodias, et facias omnia
Abbreviated transcription (Latin):
dedit uobis requiem & omnẽ terram. Uxores
ur̃ȩ & filii ac ium̃ta manebunt in t̾ra quam
tradidit. uob̃ moyses tͣnsiordanem. Uos autẽ
transite armati ante fr̃s urõs. om̃s fortes manu
& pugnate ꝓ eis. donec det dñs requiem frib
urĩs sicut & uob̃ dedit. & possideant ipsi qͦq¬

Expanded text:
dedit vobis requiem et omnem terram uxores vestrae et filii ac iumenta manebunt in terra quam tradidit vobis Moses trans Iordanem vos autem transite armati ante fratres vestros omnes fortes manu et pugnate pro eivestris sicut et vobis dedit, et possideant ipsi q
Abbreviated transcription (Latin):
aacubatos escer a enores cum in alus pbent
qd un suo ieꝑbant. quasi uirtus &t uitͥium ñ in
sebsit.s cũ auctore mutet᷑. Ceterũ memini
editionẽ septuaginta tͥnslatorum olim de
greco em̃datam tribuisse me nr̃ĩs. nec inimi¬
cum debere estimari eoꝵ. quos in conuentu
fr̃m semꝑ edissero. Et qͦd nunc dabreiamim
id ẽ. u̾ba dierũ interpretatus sum: iccirco feci.
ut in extricabiles moras & siluam nominum
mͥmet ipsi &e meis iuxta hismenium canens.
si aures surdȩ Sut it cęterorum.

Expanded text:
aliis probent, quod in me reprobant, quasi virtus et vitium non in rebus sit, sed cum auctore mutetur. Caeterum memini editionem Septuaginta translatorum olim de Graeco emendatam tribuisse me nostris, nec inimicum debere existimari eorum, quos in conventu fratrum semper edissero. Et quod nunc DABRE JAMIM id est, Verba Dierum, interpretatus sum, idcirco feci ut inextricabiles moras, et silvam nominum,mihimetipsi et meis juxta Hismeniam canens, si aures surdae sunt caeterorum.
Abbreviated transcription (Latin):
in libro sermonum dierum regum istł: ¶l.i¬
Actum ẽ autem. Cum leuare uellet dñs he¬
liam ꝑ turbinẽ in celũ.: ibant helias & helisus
de galgalis. Dix̃q helias ad heliseum. Sedebic.
qͥa dñs misit me usq bethel. Cui ait heliseus
Uiuit dñs & uiuit anima tua. qͥa ñ derelinquã
te. Cumq descendissent bethel: egressi sunt
filii ꝓpħarum qui erant in bethel ad heliscũ
& dixert᷑ ei. Nunquid nosti quia hodie dñs
tollat dñm tuum a te: Qui respondit. Et
ego noui. Silete. Dix̃ autem helias ad heliseũ¬

Expanded text:
rmonum dierum regum Israhel factum est autem cum levare vellet Dominus Heliam per turbinem in caelum ibant Helias et Heliseus de Galgalis dixitque Helias ad Heliseum sede hic quia Dominus misit me usque Bethel cui ait Heliseus vivit Dominus et vivit anima tua quia non derelinquam te cumque descendissent Bethel egressi sunt filii prophetarum qui erant Bethel ad Heliseum et dixerunt ei numquid nosti quia hodie Dominus tollat dominum tuum a te qui respondit et ego novi silete dixit autem Helias ad Heliseu
Abbreviated transcription (Latin):
heliam. & p̃catus ẽ eum & ait. homo dĩ. noli
despicere animã meã & animã seruorũ tuoꝵs
qui mecũ sunt. Ecce descendit ignis decęlo.
& deuorauit duos pͥncipes qͥnquagenarios
pͥmos. & quinquagenos qui cum eis erant.
S nunc obsecro ut miserearis animȩ meȩ. Lo¬
cutus ÷ autẽ angłs dnĩ ad heliam dic̃s. Descen¬
de cũ eo. ne timeas. Surrexit gͥ & descendit
misisti nuncios ad consulendum beel zehub
dm̃ accaron quasi ñ esset ds̃ in isrł a qͦ possis
interrogare sermonem. iccirco de lectulo
suꝑ quem ascendisti ñ descendes. sed morte

Expanded text:
am et precatus est eum et ait homo Dei noli despicere animam meam et animam servorum tuorum qui mecum sunt ecce descendit ignis de caelo et devoravit duos principes quinquagenarios primos et quinquagenos qui cum eis erant sed nunc obsecro ut miserearis animae meae locutus est autem angelus Domini ad Heliam dicens descende cum eo ne timeas surrexit igitur et descendit misisti nuncios ad consulendum Belzebub Deum Accharon, quasi non esset Deus in Israel, a quo posses interrogare sermonem: idcirco de lecto, super quem ascendisti, non de
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitate mea hac. Angls auteni
dnĩ locutus ẽ ad heliam thesbiten
dicens. Surge. ascende in occursum
nunciorum regis samariȩ. & dices
ad eos. N unquid ñ ẽ ds̃ in isrł
ut eatis ad consulendũ beel tebub
dm̃ accaron: Quamobrẽ hȩc dic̃
dñs. Delectulo suꝑ quẽ ascendisti ñ descendes.
s morte morieris. Et abut helias. Reuersiq

Expanded text:
mea hac. Angelus autem Domini locutus est ad Eliam Thesbiten dicens: Surge et ascende in occursum nuntiorum regis Samariae, et dices ad eos: Nunquid non est Deus in Israel, ut eatis ad consulendum Beelzebub deum Accaron? Quamobrem haec dicit Dominus: De lectulo super quem ascendisti non descendes, sed morte morieris, » et reliqua.
Abbreviated transcription (Latin):
arũ. & abut. cũ uniu̾sa multitudine in excel¬
su gabaon. ubi erat tab̾naculum federis dñi.
qͦd fec̃ moyses famulus dĩ in solitudine. Arcã
autem dñi ad duxerat. dauid de cariathiarim
in locum quẽ preparauerat ei. & ubi fixerat.
tab̾naculum. hoc ẽ in ierłm. Altare quoque
hȩneũ quod fabricatus fuerat beselehel filius
uri. filii hur. ibi erat coram tab̾naculo dñi.
Quod & requisiuit salomon & omnis ȩccła.
Ascenditq salomon ad altare hȩneum coram
tab̾naculo federis dñi. & obtulit in eo mille
hostias. Ecce autẽ in ipsa nocte apparuit ei
ds̃ dicens. Postula quod uis. ut dem tͥ. Dix̃q¬

Expanded text:
ltitudine in excelsum Gabaon, ubi erat tabernaculum foederis Dei, quod fecit Moses famulus Dei in solitudine. Arcam autem Dei adduxerat David de Cariath Jarim, in locum quem paraverat ei, et ubi fixerat illi tabernaculum, hoc est, in Jerusalem. Altare quoque aeneum, quod fabrerat coram tabernaculo Domini: quod et requisivit Salomon, et omnis ecclesia. Ascenditque Salomon ad altare aeneum, coram tabernaculo foederis Domini, et obtulit in eo mille hostias. Ecce autem in ipsa nocte apparuit ei Deus dicens: Postula quod vis, ut dem tibi. Dix
Abbreviated transcription (Latin):
loquente cũ rege: ego ueniam pͦt te & cõplebo
sermones tuos. Ingressa ẽ itaq bethsabee
ad regem in cubiculo. Rex autem senuerat
nimis. & abisag sunamitis ministrabat ei.
nclinauit se bethsabee & adorauit regẽ. Ad
quã rex. Quid tͥ inquit uis: Quȩ respondeas
ait. Dñe mi tu iurasti ꝑ dñm dm̃ tuum
ancillȩ tuȩ dicens. salomon filuis tuus re¬
gnabit ptͦ me & ipse sedebit in solio meo.
& ecce nunc adonias regnat te dne mi rex
ignorante. Mactauit boues & pinguia quȩq
regis. abiathar quoq sacerdotem & ioab
pͥncipem militiȩ. salomonẽ autem seruum
tuum ñ uocauit. Ueruntam̃ domine mi rex
in te ocłi respiciunt totius isrł. ut indices eis
qͥ sedere debeat in solio tuo dñe mi rex pt te.
Eritq. Cum dormierit dominus m̃s rex cũ
nathan ꝓpħa uenit. Et nunciauerunt regi
dicentes. Adest nathan ꝓpħa. Cũq introisset¬
& stetisset ante conspectum regis. & adoras¬
set eum ꝓnus in t̾ram: dix̃ nathan. Dnẽ

Expanded text:
te cum rege, ego veniam post te, et complebo sermones tuos. Ingressa est itaque Bethsabee ad regem in cubiculo: rex autem senuerat nimis, et Abisag Sunamitis ministrabat ei: inclinavit se Bethsabee, et adoravit regem. Ad quam rex, quid tibi, inquit, vis? Quae respondens, ait: Domine mi, tu jurasti per Dominum Deum tuum ancillae tuae, Salomon filius tuus regnabit post me, et ipse sedebit in solio meo. Et ecce nunc Adonias regnat, te, domine mi rex, ignorante. Mactavit boves, et pinguia quaeque, har quoque sacerdotem, et Joab principem militiae: Salomonem autem servum tuum non vocavit. Verumtamen domine mi rex, in te oculi respiciunt totius Israel, ut indices eis, quis sedere debeat in solio tuo, domine mi rex, post te. Eritque cum dormierit dominus meus rex cumNathan propheta venit. Et nunciaverunt regi, dicentes: Adest Nathan propheta. Cumque introisset in conspectu regis, et adorasset eum pronus in terram, dixit Nathan: Domine
Abbreviated transcription (Latin):
tuȩ. & uocaret᷑ nomen eius in isrł. & habeadͤ
qui consolet᷑ animã tuã. & enutriat senectu¬
tem tuã. De nuru enĩ tua natus est qui
te diligit. & multo tͥ melior. ẽ. qͣm si septẽ
hab̾es filios. Susceptũq noemi puerũ po¬
suit in sinu suo. & nutricis ac gerulȩ officio
fungebat᷑. Uicine autem mulieres congra¬
tulabant᷑ ei. dicentes. Natus ẽ filiꝰ noemni.¬

Expanded text:
tuae et vocaretur nomen eius in Israhel et habeas tuae et vocaretur nomen eius in Israhel et habeas qui consoletur animam tuam et enutriat senectutem de nuru enim tua natus est quae te diligit et multo tibi est melior quam si septem haberes filios susceptumque Noemi puerum posuit in sinu suo et nutricis ac gerulae officio fungebatur vicinae autem mulieres congratula
Abbreviated transcription (Latin):
natu & uniu̾so popło. Testes inqͥt uos estis
hodie. quod possederim omnia quȩ fuert̃
helimelech & chelion & maalon tradente
noemi & ruth moabitidem uxorẽ maalon
in c̃iugium sumpserim. ut suscitem nomen
defuncti in hereditate sua. ne uocabulum
eiꝰ de familia sua ac fr̃ib & popło deleatur.
Uos inquã huiꝰ rei testes estis. Respondit om̃iᷤ
popłs qui erat in porta. & maiores natu.
Nos testes sumꝰ. Faciat dñs hanc mulierem
quȩ ingreditur domũ tuam sicut rachel &
liam quȩ edificauerunt domũ isrł. ut. sit
exemplum uirtutis in ephrata. ut habeat
celebre nomen in bcthleem. Fiatq domus
tua sic̃ domus phares quẽ thamar peꝑit
uidȩ. de semine qͦd dederit tͥ dñs ex hac
puella. Tulit itaq boot ruth & accepit
uxorem. ingressusq ÷ ad eam. Et dedit
illi dñs ut concipet & pareret filiũ. Dixe¬
rt̃q mulieres ad noemi. Benedictus dñs.
qui ñ ẽ passus ut deficeret successor familie

Expanded text:
natu et universo populo testes inquit vos estis natu et universo populo testes inquit vos estis hodie quod possederim omnia quae fuerunt Helimelech et Chellion et Maalon tradente Noemi et Ruth Moabitidem uxorem Maalon in coniugium sumpserim ut suscitem nomen defuncti in hereditate sua ne vocabulum eius de familia sua ac fratribus et populo deleatur vos inquam huius rei testesqui erat in porta, et majores natu: Nos testes sumus: faciat Dominus hanc mulierem, quae ingreditur domum tuam, sicut Rachel et Liam, quae aedificaverunt domum Israel: ut sit exemplum virtutis in Ephrata, et habeat celebre nomen in Bethlehem: fiatque domus tua, sicut domus Phares quem Thamar peperit Judae, de semine quod dederit tibi Dominus ex hac puella. Tulit itaque Booz Ruth, et accepit uxorem: ingressus illi Dominus ut conciperet et pareret filium dixeruntque mulieres ad Noemi benedictus Dominus qui non est passus ut deficeret successor familiae
Abbreviated transcription (Latin):
natu de popło meo. Siuis possidere iure
ꝓpinquitatis: eme & posside. Sinautem tͥ
displicet: & hoc ipsũ indica mͥ. ut sciã quid
facere debeã. Nullus ẽ enĩ ꝓpinquus exce¬
pto te qui prior es. & me qui scds sũ. At
ille respondit. Ego agrũ emam. Cui dixit
boor. Quando emeris agrũ de manu mulie¬
ris: ruth quoq moabitidem quȩ uxor de¬
functi fuit debes accipe. ut suscites nomen
ꝓpinqui tui in hereditate sua. Qͥ respondit.
Cedo iure ꝓpinquitatis. neq enim posterita¬
tem familiȩ meȩ delere debeo. Tu meo utere
pͥuilegio. quo me libenter carere ꝓfiteoR.
Hic autem erat mos antiquitus in isrł inter
ꝓpinquos. Si quando alter alteri suo iure
cedebat: ut eẽt firma concessio. soluebat hõ
calciam̃tum suum. & dabat proximo suo.
hoc erat testimonium cessionis in isrł. Dix̃
gͦ ꝓpinquo boor. Tolle calciam̃tum. Quod
statim soluit de pede suo. At ille maiorib

Expanded text:
natu de populo meo si vis possidere iure natu de populo meo si vis possidere iure propinquitatis eme et posside sin autem tibi displicet hoc ipsum indica mihi ut sciam quid facere debeam nullus est enim propinquus excepto te qui prior es et me qui secundus sum at ille respondit ego agrum emam cui dixit Booz quando emeris agrum de manu mulieris Ruth quoque Moabitidem quae uxor defuncti fuit debes accipere ut suscites nomen propinqui tui in hereditate sua qui respondit cedo iure propinquitatis neque enim posteritatem familiae meae delere debeo tu meo utere privilegio quo me libenter carere profiteor hic autem erat mos antiquitus in Israhel inter propinquos et si quando alter alteri suo iure cedebat ut esset firma concessio solvebat homo calciamentum suum et dabat proximo suo hoc erat testimonium cessionis in Israhel dixit ergo propinquus Booz tolle calciamentum quod statim solvit de pede suo at ille maioribus
Abbreviated transcription (Latin):
Expande inquit palliolum tuum quo oꝑiris.
& tene utraq manu. Qua extendente & tenen¬
te: mensus ÷ sex modios hordei. & posuit suꝑ
eam. Quȩ portans ingressa ẽ ciuitatem. &
uenit ad socrum suam. Quȩ dix̃ ei. Q uid
egisti filia mea: Narrauitq ei omnia quȩ
sibi fecisset homo. & ait. Ecce sex modios
hordei dedit mͥ & ait. Nolo uacuam te re¬
uerti ad socrũ tuam. Dix̃q noemi. Expe¬
cta filia mea donec uideamus quẽ res exitũ
habeat. Heq enĩ cessabit homo. nͥ comple-
p̃terire de quo prius sermo habitus ẽ: dix̃
ad eũ. Declina paulisꝑ & sede hic. uocans
eũ nomine suo. Qui diu̾tit & sedit. Tollens
autẽ boor decem uiros de senioribꝰ ciuitatis.
dix̃ ad eos. Sedete hic. Quib residentibus:
locutus ÷ ad ꝓpinquum. Partem agri frĩs tui
helimelech uendit noemi. quȩ reuersa est
de regione moabitide. Qͦd audire te uolui.
& tͥ dicere coram cunctis sedentib & maioribꝰ

Expanded text:
expande, inquit, pallium tuum quo operiris, expande, inquit, pallium tuum quo operiris, et tene utraque manu. Qua extendente, et tenente, mensus est sex modios hordei, et posuit super eam. Quae portans ingressa est civitatem, et venit ad socrum suam. Quae dixit ei: Quid egisti, filia? Narravitque ei omnia, quae sibi fecisset homo. Et ait: Ecce sex modios hordei dedit mihi, et ait: Nolo vacuam te reverti ad socrum tuam. Dixitque Noemi: Exspecta, filia, donec videamus quem res exitum habeat. Neque enim cessabit homo nisi complevpraeterire, de quo prius sermo habitus est, dixit ad eum: Declina paulisper, et sede hic, vocans eum nomine suo. Qui divertit, et sedit. Tollens autem Booz decem viros de senioribus civitatis, dixit ad eos sedete hic quibus residentibus locutus est ad propinquum partem agri fratris nostri Helimelech vendit Noemi quae reversa est de regione moabitide quod audire te volui et tibi dicere coram cunctis sedentibus et maioribus
Abbreviated transcription (Latin):
nato ruch animo decreuisset secũ ꝑgere:
adu̾sari noluit. nec ultra ad suos reditum
ꝑsuadere. Profecteq sunt simul. & uenert̃
in bethleem. Quib urbem ingressis: uelox
apud cunctos fana ꝑcrebruit. Dicebantq
mulieres. Hȩc ẽ ila noemi. Quib ait. Ne
uocetis me noemi id ÷pulchram. s uocate
me mara. id.ẽ. amaran. quia ualde me-¬
amaritudine repleuit imnipotens. Egres¬
sa sũ plena. & uacuam reluxit me dñs. Cur
gͥ uocatis me noemi quãhumiliauit dñs.
& afflixit omnipotens: Unit gͦ noemi
cum ruth moabitide nurusua de terra
pegrinationis sus. ac reu̾sa ẽ ⁊ bethleem
ppinquitatis uint retinere. bene rel acta est
S inautem ille noluerit: ego te absq ulla dubi¬
tatione suscipiam: uiuit dñs. Dormi usque
mane. Dormiuit itaq ad pedes eiꝰ usq ad
noctis abscessum. Surrex̃q antequã homine
se cognoscerent mutuo. Et dix̃ boor. Caue
nequis nouerit qͦd huc ueneris. & rursum.

Expanded text:
nato Ruth animo decrevisset secum pergere, nato Ruth animo decrevisset secum pergere, adversari noluit, nec ultra ad suos reditum persuadere: profectaeque sunt simul, et venerunt in Bethlehem. Quibus urbem ingressis, velox apud cunctos fama percrebuit: dicebantque mulieres: Haec est illa Noemi. Quibus ait: Ne vocetis me Noemi id est, pulchram sed vocate me Mara id est, amaram quia valde amaritudine replevit me Omnipotens. Egressa sum plena, et vacuam reducit me Dominus. Cur igitur vocatis me Noemi, quam humiliavit Dominus, et afflixit Omnipotens? Venit ergo Noemi cum Ruth Moabitide nuru sua, de terra peregrinationis suae: ac reversa est in Bethlehempinquitatis jure retinere, bene res acta est: sin autem ille noluerit, ego te absque ulla dubitatione suscipiam, vivit Dominus. Dormi usque mane. Dormivit itaque ad pedes ejus, usque ad noctis abscessum. Surrexitque antequam homines se cognoscerent mutuo, et dixit Booz: Cave ne quis noverit quod huc veneris. Et rursum,
Abbreviated transcription (Latin):
mecum: Num ultra habebo filios in utero
timini filiȩ meȩ abite. Iam etĩ senectute
confecta sum. nec apta uinculo conuigali.
Etiam si possim ac nocte c̃ciꝑe & parere fili¬
os: si eos expectare uelitis donec crescant
& annos impleant pub̾tatis: ante eritis ue¬
tulȩ quã nubatis. Nolite queso filiȩ meȩ.
qͥa ur̃a angustia me magis p̃mit. & egres¬
sa.ẽ. manus dñi contra me. Eleuata igitur
uoce: rursum flere ceper̃. Orpha osculata¬
ẽ socrũ ac reu̾sa. Ruth adhesit socrui suȩ.
Cui dix noemi. En reu̾sa ẽ cognata tua ad
popłm suum & ad deos suos. uade cum ea.
Quȩ respondit. Ne aduerseris mͥ ut relinquã
te. & ab eam. Quocunq ꝑ rexeris ꝑgam. ubi
morata fueris. & ego parit᷑ morabor. Popłs
tuus. popłs m̃s. & deus tuus deus m̃s. Quȩ
te morientem t̾ra susceꝑit in ea moriar.
ibiq locum accipiam sepulturȩ. Hȩc faciat.
te separauerit. Uidens gͦ noemi quod obsti¬

Expanded text:
mecum? num ultra habebo filios in utero mecum? num ultra habebo filios in utero timini filiae mi, et abite: jam enim in senectute confecta sum, nec apta vinculo conjugali: etiam si possem hac nocte concipere, et parere filios si eos expectare velitis donec crescant et annos impleant pubertatis ante eritis vetulae quam nubatis nolite quaeso filiae mi quia vestra angustia me magis premit et egressa est manus Domini contra me elevata igitur voce rursum flere coeperunt Orpha osculata socrum est ac reversa Ruth adhesit socrui suae cui dixit Noemi en reversa est cognata tua ad populum suum et ad deos suos vade cum ea quae respondit ne adverseris mihi ut relinquam te et abeam quocumque perrexeris pergam ubi morata fueris et ego pariter morabor populus tuus populus meus et Deus tuus Deus meus quae te morientem terra susceperit in ea moriar ibique locum accipiam sepulturae haec mihi te separaverit. Videns ergo Noemi, quod obsti
Abbreviated transcription (Latin):
cabat᷑ helimelech. uxor autem eius
noemi: e duob filuis eiꝰ alter maalon
& alter chelion ephrathei debethleem
iuda. Ingressiq in regionem moabi¬
tidem: morabantur ibi. Et mor¬
tuus ÷ helimelech maritus noemi.
gremansitq ipsa cum filiis. Qui acce-¬
pert᷑ uxores moabitidas. Quarum
una uocabat᷑ orpha. & altera ruth.
Manseruntq ibi decem annis. &
ambo mortui st̃ maalon uidelicet & chelion.
Remansitq mulier orbata duob liberis ac ma¬
rito. Et surrex̃ ut in patriam ꝑgeret cũ utraq
nuru sua. de regione moabitide. Audierat enĩ
qͦd respexisset dominus popłm suũ. & dedisset
eis escas. Egressa ẽ itaq de loco ꝑegrinationis
suȩ cũ utraq nuru sua. & iam inuia posita
reu̾tenti in t̾ram iuda: dix̃ ad eas.Ite iN
uirorum quos sortiturȩ estis. S oscalata est
eas. Quȩ leuata uoce flere cepert᷑ & dicere.
Tecum ꝑgemus ad popłm tuum. Quib illa
respondit. Reu̾timini filiȩ meȩ. Cur uenitiᷤᷤ

Expanded text:
cabatur Elimelech, uxor autem ejus Noemi, et duo filii, alter Maalon, et alter Chelion, Ephrathei de BethlIuda ingressique regionem moabitidem morabantur ibi et mortuus est Helimelech maritus Noemi remansitque ipsa cum filiis qui acceperunt uxores moabitidas quarum una vocabatur Orpha altera Ruth manseruntque ibi decem annis et ambo mortui sunt Maalon videlicet et Chellion remansitque mulier orbata duobus liberis ac marito et surrexit ut in patriam pergeret cum utraque nuru sua de regione moabitide audierat enim quod respexisset Dominus populum suum et dedisset eis escas egressa est itaque de loco peregrinationis suae cum utraque nuru et iam in via posita revertendi in virorum, quos sortiturae estis. Et osculata est eas. Quae levata voce flere coeperunt, et dicere: Tecum pergemus ad populum tuum. Quibus illa respondit: Revertimini filiae mi, cur venitis
Abbreviated transcription (Latin):
& si ingruerit c̃tra nos bellum addatur
inimicis nrĩs. expugnatisq nob egredi¬
at᷑ e t̾ra. Prȩposuit itaq eis magistros
oꝑm. ut affligerent eos onerib. E difica¬
ueruntq urbes tab̾naculorum pharaoni.
phyton & ramesses.Quantoq opprime¬
bant᷑ : tanto magis multiplicabantur &
crescebant. Oderantq filios isrł egyptu.
ritudinem ꝑducebant uitam eorũ oꝑib
duris luti & lateris. omniq famulatu quo
in t̾rȩ oꝑib p̃mebantur. Dixit autẽ rex
egypti obstetricib hebreorum. quarum
una uocabat᷑ sephora. altera phua. p̃cipi¬
ens eis. Quando obstetricabitis hebreas.
& partus tempus aduenerit: si masculꝰ fuerit.
int̾ficite illum. si femina: reseruate. Timuer̃
autem obstetrices dm̃. & ñ fecer̾ iuxta p̾ceptũ
regis egypti. s conseruabant mares. Quibus¬
ad se accersitis rex: ait. Quid nam ẽ hoc qͦd
facere uoluistis. ut pueros reseruaretis:
Quȩ responderunt. Non sunt hebreȩ sic̃ egy¬

Expanded text:
r inimicis nostris expugnatisque nobis egrediatur e terra praeposuit itaque eis magistros operum ut adfligerent eos oneribus aedificaveruntque urbes tabernaculorum Pharaoni Phiton et Ramesses quantoque opprimebant eos tanto magis multiplicabantur et crescebant oderantque filios Israhel Aegyptii ritudinem perducebant vitam eorum operibus duris luti et lateris, omnique famulatu, quo in terrae operibus premebantur. Dixit autem rex Aegypti obstetricibus Hebraeorum: quarum una vocabatur Sephora, altera Phua, praecipiens eis: Quum obstetricaveritis Hebraeas, et partus tempus advenerit; si masculus fuerit, interficite illum; si femina, reservate. Timuerant autem obstetrices Deum, et non fecerunt juxta praeceptum regis Aegypti, sed conservabant mares. Quibus accersitis ad se, rex ait: Quidnam est hoc quod facere voluistis, ut pueros servaretis? Quae responderunt: Non sunt Hebraeae sicut Aegy
Abbreviated transcription (Latin):
positos lego. in quib ultimũ pene gradũ
interp̃tes tenent. Suid liuore torqueris.
Quid imꝑitors animos contra me concitas:
Sicubitͥ in translatione uideor errare: inter¬
roga hebreos. diuersarum urbium magi¬
stros consule. Quod illi habent de. xp̃o: tui
codices ñ habent. Aliud ÷ si contra se post ea
ab apłis usurpata testimonia ꝓbauerunt.
& emendatiora sunt exemplaria latina
quã greca. greca quam hebrea. Uerum hȩc
contra inuidos. Nunc te p̃cor desideri lcm̃e:
ut qͥ tantũ opus me subire fecisti. & agenesi
exordiũ caꝑe: orationib tuis uiues: quo possĩ
eodẽ spĩ quo scripti st̃ libri. in latinum eoᷤᷤ

Expanded text:
sitos lego: in quibus ultimum pene gradum interpretes tenent. Quid livore torqueris? quid imperitorum animos contra me concitas? Sicubi tibi in translatione errare videor, interroga Hebraeos, diversarum urbium magistros consule: quod illi habent de Christo, tui codices non habent. Aliud est, si contra se postea ab Apostolis usurpata testimonia probaveet emendatiora sunt exemplaria Latina quam Graeca, Graeca quam Hebraea. Verum haec contra invidos. Nunc te precor, Desideri charissime, ut quia tantum opus me subire fecisti, et a Genesi exordium capere, orationibus juves: quo possim eodem spiritu quo scripti sunt lib
Abbreviated transcription (Latin):
uisa narrantur: Quod meliꝰ intelligimꝰ:
melius & ꝓferimus. Audi gͥ emule. obtre¬
ctator ausculta. Non danino. non repre¬
hendo septuaginta: s confidenter cunctiᷤᷤ
illis apłos p̃fero. Per istorum os mͥ xp̃c sonat.¬

Expanded text:
narrantur. Quod melius intelligimus, melius et proferimus. Audi igitur aemule, et obtrectator ausculta: Non damno, non reprehendo Septuaginta; sed confidenter cunctis illis Apostolos praefero. Per istorum os mihi Christ
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ ꝓpͥum cyͣntatcoa desid̾ant. Interrogemꝰ
eos ubi hȩc scripta sunt. & cum dicereꝰ non
potuerint. de libris hebraicis proferamus.
Primũ testimonium ÷ in osee. Scdm in ssaia.
Terciũ in zacharia. Quartum in prouerbiis.
Quintum ȩque in isaia. Quod multi ignoranteᷤ.
apocryphorũ deliramenta sectant᷑. & hyberas
nenias libris autenticis prȩferunt. Causas
erroris non ÷ meum exponere. Iudei pru¬
denti factum dicunt eẽ consilio. ne ꝑtholo¬
meus unius dĩ cultor. etiam apud hebreos
duplicẽ diuinitatẽ dep̾henderet. Quod
maxime iccirco faciebant: quia in platoni
dogia cadere uidebat᷑. Denq ubicunq
sacratum aliquid scriptura testatur de patre
& filio & sp̃u scõ: aut aliter interp̃tati sunt
aut omnino tacuerunt. ut & regi satisfa¬
cerent. & archanum fidĩ non uulgarent.
Et nescio quis primus auctor septuaginta
cellulas alexandriȩ mendacio suo extruxe¬
rit. quib diuisi ẽadem scriptitarent cum

Expanded text:
 desiderant. Interrogemus ergo eos, ubi haec scripta sint: et cum dicere non potuerint, de libris Hebraicis proferamus. Primum testimonium est in Osee , secundum in Isaia , tertium in Zaccharia , quartum in Proverbiis , quintum aeque in Isaia . Quod multi ignorantes, apocryphorum deliramenta sectantur; et Iberas naenias libris authenticis praeferunt. Causas erroris non est meum exponere. Judaei prudenti factum dicunt esse consilio, ne Ptolemaeus unius Dei cultor, etiam apud Hebraeos duplicem divinitatem deprehenderet. Quod maxime idcirco faciebant, quia in Platonis dogma cadere videbatur. Denique ubicumque sacratum aliquid Scriptura testatur de Patre et Filio et Spiritu sancto, aut aliter interpretati sunt, aut omnino tacuerunt; ut et regi satisfacerent et arcanum fidei non vulgarent. Et nescio quis primus auctor septuaginta cellulas Alexandriae mendacio suo exstruxerit, quibus divisi eadem scriptitarent, cum
Abbreviated transcription (Latin):
retulerĩt. s in una basilica congregatos con¬
tulisse scribant ñ ꝓpħasse. Aliud est enim
uatem. aliud ẽẽ interpretem. Ibi sp̃c uentu¬
ra p̃dicit. hic eruditio & uerborum copia
ea quȩ intelligit transfert. Nisi forte putandꝰ ẽ.
tullius oeconomicum xenophontis. & Pia¬
tonis pychagoram. & demostenis prothesi¬
phontem. afflatis rethorico sp̃u transtu¬
lisse. Aut aliter de iisdem libris ꝑ septua
hi scriptum ẽẽ mentiti sint. Suidigit᷑:
Damnamus ueteres: minime. S pt priors
studia. in domo dñi quod possumus la¬
boramus. Illi interp̃tati sunt ante aduentũ
xp̃i. & quod nesciebant dubiis ꝓtulere
sententiis. Nos pͦs. passionem & resurrecti

Expanded text:
 in una basilica congregatos, contulisse scribant, non prophetasse. Aliud est enim vatem, aliud esse interpretem. Ibi Spiritus ventura praedicit: hic eruditio et verborum copia, ea quae intelligit, transfert. Nisi forte putandus est Tullius Oeconomicum Xenophontis, et Platonis Protagoram, et Demosthenis pro Ctesiphonte, afflatus rhetorico spiritu transtulisse. Aut aliter de eisdem libris per Septuhi scriptum esse mentiti sint. Quid igitur? damnamus veteres? minime: sed post priorum studia, in domo Domini quod possumus, laboramus. Illi interpretati sunt ante adventum Christi, et quod nesciebant, dubiis protulere sententiis. Nos post passionem
Abbreviated transcription (Latin):
sus ad fr̃s suos uidit afflictionem eorum.
& uirum ȩgyptium ꝑcutientem unum de
hebreis fr̃ib suis. Cumq circurspexisset
huc atq illuc & nullum adesse uidisset.
ꝑcussum ȩgyptium abscondit sabulo. Et
egressus die altero: consperit duos hebreos
rixantes: Dix̃q ei qui faciebat iniuriam.
Quare ꝑcutis ꝓximum tuũ: Qui respondit.
Quis te constituit pͥncipem & iudicẽ suꝑ nos:
Num occidere me tu uis sicut occidisti heri

Expanded text:
m: et virum Aegyptium percutientem quemdam de Hebraeis fratribus suis. Cumque circumspexisset huc atque illuc, et nullum adesse vidisset, percussum Aegyptium abscondit sabulo. Et egressus die altero, conspexit duos Hebraeos rixantes, dixitque ei qui faciebat injuriam: Quare percutis proximum tuum? Qui respondit: Quis te constituit principem et judicem super nos? Num occidere me tu vis, sicut occidisti heri
Abbreviated transcription (Latin):
qui quodam prisagio futurorum cum dani¬
hele sortitus ẽ nomen. obsecrantis ut transla-¬
tũ in latinam linguam de hebreo sermone
pentateuchum nrorum aurib traderẽ. Peri¬
culosum opus certe. & octrectatoꝵ latratibus
patens. qui me. asserunt. in septuaginta inter¬
pretũ sugillationem noua ꝑ ueterib cuder:
ita ingenium qͣsi uinum ꝓbintes. cũ ego sepis

Expanded text:
qui quodam praesagio futurorum, cum Daniele sortitus est nomen, obsecrantis ut translatum in linguam Latinam de Hebraeo sermone Pentateuchum nostrorum auribus traderem. Periculosum opus certe, et obtrectatorum latratibus patens; qui me asserunt in Septuaginta interpretum suggillationem, nova pro veteribus cudere: ita ingenium, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
fli sapbhasa so cũ aucdissent om̃s ducecl militũ.
ipsi & uiri qui erant cum eis. uidelicet quod
constituisset rex babilonis godoliam: uenert᷑
ad godoliam in masphath ismahel filiꝰ nathaniȩ.
& iohannan filius caree. & saraia filiꝰ thanamech
nethophatites. & iezonias filius machati ipsi
& socu eoꝵꝰ. Iurauitq eis godolias & socus eoꝵ.
dic̃s. Nolite timere seruire chaldeis. Manete
in t̾ra & seruite regi babilonis. & bene erit
uob̾. Factũ ẽ autẽ. In m̃se septimo uenit isma¬
hel filius nathaniȩ filius helisama. de semi¬
ne regio & decem uiri cum ȩo. ꝑcusseruntq
godoliam qui & mortuus ẽ: sed & iudeos
& chaldeos qui erant cũ eo in masphath. Con¬
surgens autem om̃is popłs aparuo usque ad
magnum. & principes militum: uenerunt.
in egẏptum timentes chaldeos. .Li.¬
actum ẽ autẽ. In anno tricesimo & septimo
tͣnsinigrationis ioachin regis uidȩ. m̃se duode

Expanded text:
Saphan. Quod cum audissent omnes duces militum, ipsi et viri qui erant cum eis, videlicet quod constituisset rex Babylonis Godoliam, venerunt ad Godoliam in Maspha, Ismael filius Nathaniae, et Johannan filius Caree, et Saraia filius Theneumeth Nethophathites, et Jezionias filius Maachath, ipsi et socii eorum. Juravitque eis Godolias et sociis eorum, dicens: Nolitein terra et servite regi Babylonis et bene erit vobis factum est autem in mense septimo venit Ismahel filius Nathaniae filii Elisama de semine regio et decem viri cum eo percusseruntque Godoliam qui mortuus est sed et Iudaeos et Chaldeos qui erant cum eo in Maspha consurgens autem omnis populus a parvo usque ad magnum et principes militum venerunt in Aegyptum timentes Chaldeos factum est vero anno tricesimo septimo transmigrationis Ioiachin regis Iudae mense d