comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
gurantur. quando epulantibꝯ
fidia suꝑborum ieiunia tor¬
quebitur: quibus dicitur..
Meretrices et publicani prece¬
dunt uos in regno dei. Quod
suꝑ mathei electionem fide̾m
gentium que prius mundi lu-¬
cris in hiabant. s nunc corpus
xp̃i sedula deuotione reficiũt
exprimitur: ꝓfecto suꝑcilium:
phariseorum iudeoꝵ ĩuidiam¬
qua de gentium salute torquẽt᷑
insmuat.
Trespondens ih̾c: dixit
ad illos. Hon egent qui
sani sunt medico: s qui male
habent. Hon ueni uocare ius¬
tos: s poc̃ores in penitentiam.
Suggillat sctibas et phariseos.
qui iustos se putantes. pccorũ
consortia declinabant. Se ip̃m
namq medicum dicit. qui
miro medicantis genere. uul¬
neratus ẽ ꝓpt̾ iniquitates nras.
et liuore eius sanati sumus.
Sanos autẽ et iustos appellat
eos: qui ignorantes dei iusti¬
ciam et suam uolentes consti¬
tuere. iusticie dei non sunt sub¬
iecti. Qui ex lege p̃sumentes:
euangelii grãm nõ querunt.

Expanded text:
guratur, quando epulantibus guratur, quando epulantibus fidia superborum jejuna torquebitur, quibus dicitur: Meretrices et publicani praecedent vos in regnum Dei . Quod sit per Matthaei electionem fides gentium, quae prius mundi lucris inhiabant, sed nunc corpus Christi sedula devotione reficiuntur, exprimitur, profecto supercilium Pharisaeorum, Judaeorum invidiamqua degentium salute torquentur, insinuat. Et respondens Jesus, dixit ad illos: Non egent qui sani sunt medico, sed qui male habent. Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Suggillat Scribas et Pharisaeos, qui justos se putantes, peccatorum consortia declinabant. Seipsum namque medicum dicit, qui miro medicandi genere vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus . Sanos autem et justos appellat eos qui ignorantes Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti , qui ex lege praesumentes Evangelii gratiam non quaerunt.
Abbreviated transcription (Latin):
uberantium pascitur uolupta¬
tum. Itaq dominus libenter
in gͣlitur: et ĩ eius qui credi¬
derat recumbit affectum. Et
hoc ẽ bonorum oꝑum sp̃uale
conuiuium: qd diues populꝰ
eget. paup epulatur.
Terat turba multa publi¬
canorum. et aliorum qͥ
cum illis erant discumbẽtes.
uiderant publicanum apcc̃is
ad meliora conuĩsum locum:
in uenisse penitentie: et ob id
etiam ip̃i non desperant salu
Tmurmurabant pha¬
risei et scribe eorũ: di¬
scentes ad discipulos eius. Qua¬
re cum publicanis et pcc̃orib
manducatis et bibitis: Con¬
uiuantibꝰ cum dño publica¬
nis: pharisei murmurantes.
de ieninio głantur: ubi pͥmo
legis et gr̃e quanta sit distan¬
tia declaratur. Quia qui legẽ
secuntur. iciunio mentis fa-¬
mem patientur et̾nam. qui uͦ
ũbum in interiorib anime re¬
ceꝑunt: alimenti celestis ⁊ fõ¬
tis ubertate recreati. esurire. et
sitire non possint. DUeinde retri¬
butiones future speties prefi-¬

Expanded text:
superantium pascitur voluptasuperantium pascitur voluptatum. Itaque Dominus libenter ingreditur, et in ejus qui crediderit recumbit affectum, et hoc est bonorum operum spiritale convivium, quo dives populus eget, pauper epulatur. t erat turba multa publicanorum et aliorum qui cum illis erant discumbentes. Viderant publicanum a peccatis ad meliora conversum, locum invenisse poenitentiae, et ob id etiam ipsi non desperant salutem. t murmurabant pharisaei et scribae eorum dicentes ad discipulos ejus: Quare cum publicanis et manducatis et bibitis? Convivantibus cum Domino publicanis, Pharisaei murmurantes de jejunio gloriantur. Ubi primo legis et gratiae quanta sit distantia declaratur, quia qui legem sequuntur, jejunae mentis famem patiantur aeternam; qui vero verbum in interioribus animae receperunt alimenti coelestis, et fontis ubertate recreati, esurire et sitire non possint. Deinde retributionis futurae species praefi
Abbreviated transcription (Latin):
de publicano in apłm: de the¬
lonearo in euangelistam
sit repente mutatus.
Trelictis om̃ibus: surgẽs
secutus ẽ eum. Intelligẽs
matheus quid sit ueracit dnm
sequi: telictis omnibus sequit᷑.
Sequi enim: imitari ẽ. Ideoq
ut paupem xp̃m non tam gres¬
su quam affectu consectari po¬
tuiss: teliquit ꝓpria qui rape
solebat aliena: ꝑ factamq nb̃
ab renunciationis scłi formã
tribuens. Hon solum lucra re¬
liquit uectigalium: s et picu¬
lum contempsit qd euenire
pot̾at aprincipib scłi. Quia:
uectigalium rationes: impet¬
fectas atq in compositas reli¬
querit. Tanta enim cupidita¬
te sequendi dñm ductus est:
ut in nullo ꝓrsus huius uite
respectum. uł cogitationẽ sibi¬
met reseruauerit. Propter qd̃
iuxta mercede dñ humana
sedulus negotia deserit: dñi¬
corum fidelis dispensator me¬
ruit eẽ talentorum.
in domum suam. Qui
domicilio xp̃m recepit ĩterno:
maximis delectationibꝰ ex¬

Expanded text:
de publicano in apostolum, de tede publicano in apostolum, de telonario in evangelistam sit repente mutatus. t relictis omnibus, surgens secutus est eum. Intelligens Matthaeus quid sit veraciter Dominum sequi, relictis omnibus sequitur. Sequi enim, imitari est. Ideoque ut pauperem Christum non tam gressu quam affectu consectari potuisset, reliquit propria qui rapere solebat aliena, perfectamque nobis abrenuntiationis saeculi formam tribuens, non solum lucra reliquit vectigalium, sed et periculum contempsit quod evenire poterat a principibus saeculi, quia vectigalium rationes imperfectas, atque incompositas reliquerit. Tanta enim cupiditate sequendi Dominum ductus est, ut in nullo prorsus hujus vitae respectum vel cogitationem sibimet reservaverit. Propter quod justa mercede dum humana sedulus negotia deserit, dominicorum fidelis dispensator meruit esse talentorum. in domo sua. Qui domicilio Christum recipit interno, maximis delectationibus ex
Abbreviated transcription (Latin):
hosti nichil debuit. Aliter. ⁊¬
Sanus qui languebat. lectũ
internam sui custodiam cũ
ip̃o se corpore refeit: ne post
ueniam quid unde iterum
iuste feriatur ad mittat.
Tconfestim surgens
coram illis: tulit ĩquo
iacebat. Et abiit in domum
suam. magnificans deum. ⁊c̃.
Mira diuine potentie uirtꝰ:
ubi nulla temporis int̾ueniẽ¬
te morula. iussa saluatoris
salus festina comittatur. Me¬
rito qui affuerant dampna¬
tis blasphemie iaculis: ad
laudem tante maiestatis:
stupentia corda uertunt.
T post hec exiit.
et uidit publicanum
nomine leui. sedentem ad:
theloneum: et ait illi. Seque¬
re me. Idem leui qui maths
ẽ: s lucas marcusq ꝓpt̾ ue-
recundiam et honorem euã¬
geliste noluerunt nomẽ po¬
nere uulgatum. Ip̃e autem
matheus iuxta illud qd̃ scrip¬
tum ẽ. iustus accusator ẽ sui.
in primordio smonis: mathe¬
um se et publicanum nomi¬
nat. ut ostendat legentibus
nullum debere conũsum:
de salute diffidere: cum ipse

Expanded text:
hosti nihil debuit. Aliter. hosti nihil debuit. Aliter. Sanus qui languebat, lectum internam sui custodiam cum ipso se corpore refert, ne post veniam quid, unde iterum juste feriatur, admittat. Et confestim surgens coram illis, tulit lectum in quo jacebat, et abiit in domum suam magnificaMira divinae potentiae virtus, ubi nulla temporis interveniente morula, jussu Salvatoris salus festina comitatur. Merito qui affuerant, damnatis blasphemiae jaculis, ad laudem tantae majestatis stupentia corda convertunt.Et post haec exiit, et vidit publicanum nomine Levi, sedentem ad telonium, et ait illi: Sequere me. Idem Levi qui Matthaeus est, sed Lucas Marcusque propter verecundiam et honorem evangelistae noluerunt nomen ponere vulgatum. Ipse autem Matthaeus juxta illud quod scriptum est, Justus accusator sui est , in primordio sermonis Matthaeum se et publicanum nominat: ut ostendat legentibus nullum debere conversum de salute diffidere, cum ipse
Abbreviated transcription (Latin):
tum isaye testimonium qui
delet iniquitates nras. et filiꝰ
hominis potestatem h̾t ĩtra
dimittendi pcc̃a: etgo itẽ ip̃e
et deus et filius hominis est:
ut et homo xp̃c ꝑ diuinitatis
sue potentiam dimittẽ pcc̃a
possit: et idem deus xp̃c ꝑ hu-
manitatis sue fragilitatem ꝓ
ꝑcc̃orib mori.
le lectum tuum: ⁊ uade
indomum tuum. Sp̃ualiter
de lecto surgere ẽ: animam se
a carnalibus desideriis. ubi e¬
gra quiescebat abstrahere. Lec¬
tum uero tollere ẽ: ipãm quo¬
qz carnem ꝑ continentie frena
correptam. sepe celestium pre¬
miorum. deliciis priuare terte¬
nis. Ip̃e est. enim lectus qui
ꝑ singulas noctes lauatur a
dauid: idest. ꝓ unius cuiꝰq
noxe maculis. cligno penitẽ¬
tie flumine castigatur. Sub¬
lato autẽ lecto domum ire:
ad paracdisum redire ẽ. Ip̃a ẽ
enim uera domus que hoĩez
prima suscepit: nõ iure amis¬
sa. s fraude. Tandemq resti-¬
tuta: ꝑ eum qui fraudulento

Expanded text:
tum Isaiae testimonium, qui tum Isaiae testimonium, qui delet iniquitates nostras , et Filius hominis potestatem habet in terra dimittendi peccata , ergo idem ipse et Deus et Filius hominis est, ut et homo Christus per divinitatis suae potentiam dimittere peccata possit, et idem Deus Christus per humanitatis suae fragilitatem pro peccatoribus mori. le lectum tuum, et vade in domum tuam. Spiritaliter de lecto surgere est animam se a carnalibus desideriis ubi aegra quiescebat abstrahere. Lectum vero tollere est, ipsam quoque carnem per continentiae frena correptam spe coelestium praemiorum, deliciis privare terrenis, ipse est enim lectus qui per singulas noctes lavatur a David, id est, per uniuscujusque noxae maculis digno poenitentiae flumine castigatur. Sublato autem lecto domum ire ad paradienim vera domus, quae hominem prima suscepit, non jure amissa, sed fraude, tandemque restituta per eum qui fraudulento
Abbreviated transcription (Latin):
et xp̃m eẽ. et pcc̃a posse dlimittẽ
euangelii u̾bis deuicti negare
nõ audeant: nich̾ominus tam̃
deum negare non timent. At
ip̃e ꝑfidos saluare desiderans: et
occultorum cognitione. et uir¬
tute opum. deum se ẽẽ manifes¬
tat.
Espondens autẽ. dixit
ad illos. Quid cogitatis
incordibus uris: E idẽ namq
tissimus orator ait. Tu enim
solus. nosti corda om̃ium filio¬
rum hominũ. Cadem ergo ĩ¬
quit maiestate et potentia qua
cogitationes uras intueor: pos¬
sum et hominibꝰ delicta di¬
mittere. Ex uob̾ intelligite:
quid paraliticus consequatur.
Uid est faciliꝯ
dicere dimittuntur tibi
pcca: an dicere surge et ambu¬
la: Utrum sint paralitico pec¬
cata dimissa. solus nouerat.
qui dimittebat. Surge autẽ
et ambula: tam ille qui surge¬
bat. quam hii qui surgentez
uidebant approbare poterant.
Fit igitur carnale signum:
ut ꝓbetur sp̃uale.
Tautem sciatis quia fi¬
lius hominis potesta¬
tem habet int̾ra dimittendi
pcca. Si deus ẽ. iuxta memora¬

Expanded text:
tum esse, et peccata posse dimittere Evangelii verbis devicti, negare non audeant, nihilominus tamen Deum negare non timent. At ipse perfidos salvare desiderans, et occultorum cognitione, et virtute operum, Deum se esse manifestat. espondens enim, dixit ad illos: Quid cogitatis in cordibus vestris? Eidem namque tissimus orator ait: Tu enim solus nosti corda omnium filiorum hominum . Eadem ergo, inquit, majestate et potentia qua cogitationes vestras intueor, possum et hominibus delicta dimittere. Ex vobis intelligite, quid paralyticus consequatur. Quid est facilius dicere, Dimittuntur tibi peccata, an dicere, Surge et ambula? Utrum sint paralytico peccata dimissa, solus noverat qui dimittebat. Surge autem et ambula, tam ille qui surgebat, quam ii qui surgentem videbant, approbare poterant. Fit igitur carnale signum, probetur spiritale. Ut autem sciatis quia Filius hominis potestatem habet in terra dimittere peccata. Si et Deus est, juxta memora
Abbreviated transcription (Latin):
uerum dicunt sctibe. quia ne¬
ttere potest. Qui ꝑ eos quoq
dimittit: quibꝰ dimittendi:
tribuit potestatem. Et ideo xͦ
uere deus ẽẽ ꝓbatur: qui di¬
mittere pcca quasi deus pot̾.
uerum deo testimoniũ teddũt.
sed ꝑsonam xp̃i negando fallũt᷑.
Errant itaq uidei: qui cum xp̃z
et deum eẽ. et pcc̃a dimittẽ pos¬
se credant᷑ ihm tamen ẽẽ xp̃m.¬

Expanded text:
erum dicunt scribae, quod neDeus potest, qui per eos quoque dimittit, quibus dimittendi tribuit potestatem. Et ideo Christus vere Deus esse probatur, quia dimittere peccata quasi Deus potest. Verum Deo testimonium reddunt, sed personam Christi negando falluntur. Errant itaque Judaei, qui cum Christum et Deum esse et peccata dimittere posse credant, Jesum tamen
Abbreviated transcription (Latin):
tue sumendi. uł non sumen¬
di. ea quorum non usus sed
cõcupiscentia rep̾hendenda ẽ.
Non ẽ enim regnum dei esca
et potus: s iusticia et pax et
gaudium. Et quia solent ho¬
mines multum gaudere de
carnalib epulis: addidit ins¬
piritu scõ. Aliter. Iustificata ẽ
sapientia ab omnibus filiis
suis: id est. dei dispensatio atq
doctrina que suꝑbis resistit.
humilibus autẽ dat gr̃am.
Iuste fecisse asidelibꝰ suis:
comprobata ẽ. ex quorum nu¬
mero sunt et illi de quibus
supͣ dicitur. Et omnis ppłs
audiens. ⁊ publicani: iustifi¬
canunt dm̃. AmeN. Explicit¬

Expanded text:
tune sumendi, vel non sumentune sumendi, vel non sumendi ea quorum non usus, sed concupiscentia reprehendenda est. Non est enim regnum Dei esca et potus, sed justitia et pax, et gaudium. Et quia solent homines multum gaudere de carnalibus epulis, addidit, In Spiritu sancto. Aliter. Justificata est sapientia ab omnibus filiis suis, id est, Dei dispensatio, atque doctrina, quae superbis resistit, humilibus autem dat gratiam , juste fecisse, a fidelibus suis comprobata est. Ex quorum numero sunt et illi, de quibus supra dicitur: Et omnis populus audiens, et publicani justificaverunt Deum. Amen. LI
Abbreviated transcription (Latin):
Enit enim iohannes :¬
baptista neq maducãs
panem. neq bibens uinum:
et dicitis demonium habet.
Uenit filius hominis mandu¬
cans et bibens: et dicitis. Ec¬
ce homo uorator et bibens
uinum: amicus publicanoꝵ
et poc̃orum. Sicut inquit tc̃:¬
sic et nunc utramq salutis
uiam respuistis. Nam quod
ait lamentauimus et non
plorastis: ad iohannem ꝑtinet.
cuius abstinentia a cibis et
potu. luctum penitentie sig¬
nificabat. Quod autẽ ait. ⁊¬
non saltastis: ad ip̃m dnm.
qui utendo cum ceteris cibo
et potu. leticiam regni figu-¬
rabat. At illi nec humiliari
cum iohanne: nec cũ xp̃o:
gaudere uoluerunt. dicẽtes
illum demonium habere:
uoracem et ebriosum. ⁊ amicũ
publicanorum et pcc̃orum.
Uod autẽ subiungit. ⁊
iustificata ẽ sapientia:
dit filios sapientie intelligere.
nec in abstinendo neq madu¬
cando eẽ iusticiam. s ĩ equani¬
mitate tolerandi in opiam. ⁊
temꝑantiam ꝑhabundantia
nõ se corrumpendi: atq opor¬

Expanded text:
enit enim Iohannes baptista neque manducans panem neque bibens uinum, et dicitis: daemonium habet. uenit filius hominis manducans et bibens, et dicitis: ecce homo deuorator et bibens uinum, amicus publicanorum et peccatorum. sic et nunc utramque salutis viam respuitis. Nam quod ait: Lamentavimus, et non plorastis, ad Joannem pertinet, cujus abstinentia a cibis et potu luctum poenitentiae significabat. Quod autem ait: non saltastis, ad ipsum Deum pertinet, qui utendo cum caeteris cibo et potu, laetitiam regni figurabat. At illi nec humiliari cum Joanne, nec cum Christo gaudere voluerunt, dicentes illum daemonium habere; istum voracem, et ebriosum, et amicum publicanorum et peccatorum. Quod autem subjungit: Et justificata est sapientia dit filios sapientiae intelligere nec in abstinendo, nec in manducando esse justitiam, sed in aequanimitate tolerandi inopiam, et temperantia per abundantiam non se corrumpendi, atque oppor
Abbreviated transcription (Latin):
atq studio uestium pcc̃m de eẽ.
Quia si hoc culpa non ẽẽt: nullo
modo iohannem de uestimẽti
sui asperitate laudass. Quam¬
uis hoc quod iohannes non eẽ
uestitus mollibus dicitur: per
significationem intelligi alit̃
potest. Mollibus enim uestitꝯ
non fuit: quia uitam peccãtiũ
non blancdimentis fouit: sed
uigore inuectionis increpaũ

Expanded text:
atque studio vestium peccatum deesse, atque studio vestium peccatum deesse, quia si hoc culpa non esset, nullo modo Joannem Dominus de vestimenti sui asperitate laudasset. Quamvis hoc, quod Joannes non esse vestitus mollibus dicitur, per significationem intelligi aliter potest. Mollibus enim vestitus non fuit, quia vitam peccantium non blandimentis fovit, sed vigore asperae invectionis incre
Abbreviated transcription (Latin):
designatur: Qui mox ut fa¬
uore. uł de tractione tangitur:
in patͣtem quamlibet inclina¬
tur. Si enim ab humano ore
aura fauoris flauerit. hyla¬
rescit. extollitur: totumq se
quasi ad grãm inflectit. Sed
si inde uentus de tractioĩs
eruperit. unde laudis aura ue¬
niebat: mox hunc quasi in ꝑtẽ
altãm ad uim furoris inclinat.
S aurundo uento agitata. io¬
hannes non erat: quia hunc :¬
nec blandum grã: nec cuiꝯlibet
ira asꝑum faciebat. Hec ꝓspera
hunc engere: nec adũsa noue¬
rant inclinare.
Ed quid existis uidere:
hominem mollib uesti¬
mentis inclutum: Ecce qui ĩ
ueste p̾ciosa sunt et deliciis: in
domibus regum sunt. Camelo¬
rum et enim pilis: uestitus io-¬
hannes fuisse describitur. Hon
ergo celesti inquit. s t̾reno reg¬
no militant: hii qui ꝓ dei regno¬
ipeti asꝑa fugiunt. S solis exte¬
rioribꝰ dediti: p̃sentis uite mol¬
litiem et delectationẽ querunt.
Nemo etgo existimet influxu

Expanded text:
designatur, qui mox fadesignatur, qui mox favore vel detractione tangitur, in partem quamlibet inclinatur? Si enim ab humano ore aura favoris flaverit, hilarescit, extollitur, totumque se quasi ad gratiam inflectit. Sed si inde ventus detractionis eruperit, unde laudis aura veniebat, mox hunc quasi partem alteram ad vim furoris inclinat. Sed arundo vento agitata Joannes non erat, quia hunc nec blandum gratia, nec cujuslibet ira asperum faciebat, nec prospera hunc erigere, nec adversa noverant inclinare. ed quid existis videre? hominem mollibus vestimentis indutum: ecce qui in veste pretiosa sunt et deliciis, in domibus regum sunt. Camelorum etenim pilis vestitus Joannes ille fuisse describitur. Non ergo coelesti, inquit, sed terreno regno militant hi qui pro Deo perpeti aspera fugiunt, sed, solis exterioribus dediti, praesentis vitae mollitiem et delectationem quaerunt. Nemo ergo existimet in luxu
Abbreviated transcription (Latin):
in illo scandalum ꝑtulit: cum
eum et pꝯt tot miracula mo¬
tientem indit. Quid est etgo
beatus ẽ. qui non fuerit scanda¬
uzatus in me. nisi aꝑta uoce ab¬
iectionem mortis sue humilita¬
temq signare: Ac si patentet :¬
dicat. Mira quidem facio: s ab¬
iecta ppeti non dedignor. Quia
ergo moriendo te subsequor:ca¬
uendum ẽ ualde hominibus.
ne inme mortem despiciant.
qui signa uenerantur.
Tcum discessissent nũ¬
tii iohannis: cepit dicẽ
de iohanne ad turbas. Quia
curba circumstans interroga¬
cionis misterium nesciebat:
et putabat iohannem dubi-¬
tare de xp̃o quem ip̃e monstra¬
uerat: ut in telligerent ioħem
nõ sͥ in tetrogasse seꝰ discipuł
suis: dignis eum laudibus
accumulat.
Uid existis in desertum¬
uidere: harundinem:
uento mouere: Quod uideli¬
cet non asserendo: s negando
intulit. Harundinem quippe
mox ut aura contigerit: ĩ par¬
tem flectit. Et quid ꝑ harim¬
dynem: nisi carnalis animus

Expanded text:
in illo scandalum pertulit, cum in illo scandalum pertulit, cum eum et post tot miracula morientem vidit. Quid est ergo dicere: Beatus est, qui non fuerit scandalizatus in me, nisi aperta voce, abjectionem mortis suae humilitatemque signare? Ac si patenter dicat: Mira quidem facio, sed abjecta perpeti non dedignor. Quia ergo moriendo te subsequor, cavendum valde est hominibus, ne in me mortem despiciant, qui signa venerantur. Et cum discessissent nutii Joannis, coepit dicere de Joanne ad turbas. Quia turba circumstans interrogationis mysterium nesciebat, et putabat Joannem dubitare de Christo, quem ipse monstraverat, ut intelligerent, Joannem non sibi interrogasse, sed discipulis suis, dignis eum laudibus accumulat. Quid existis in desertumvidere arundinem vento moveri? Quod videlicet non asserendo, sed negando intulit. Arundinem quippe mox, ut aura contigerit, in partem flectit. Et quid per arundinem, nisi carnalis animus
Abbreviated transcription (Latin):
es. an alium expectamus: xp̃c
signa demonstrat. Hon ad ea
respondens que interrogatꝰ
dalum uitiorum.
untes inquit renuntia¬
te iohanni: que uiclistis
et audistis. Quia ceci uident.
claudi ambulant. leꝓsi mun¬
dantur: surli audiunt: mor¬
tui resurgunt. Et quod his nõ
minus ẽ. paupes euangelizant᷑.
Uel pauꝑes sp̃u. uł certe opibꝰ
pauꝑes: ut nulla int̾ nobiles
et ignobiles: int̾ diuites et
egenos. inp̃dicatione distan¬
tia sit. Hec magistri rigorem:
hec p̃ceptoris compbant ueri¬
tatem: quando omnis apud
eum qui saluari pot̾ equalis
ẽ. Quod autem ait.
Tbeatus ẽ. quicumq :
non fuerit scandalizatꝰ
mine. Huntios iohannis qui
eum ẽẽ xp̃m non credidant. a
ꝑfidie scandalo castigat. et
eidem iohanni quod quere¬
bat exponit: quia deus saluos
faciendi et dm̃ dñi exitus
mortis. Uisis enim tot signis.
tantisq uirtutib. non scanda¬
lizari quisq potuit: s ad mira¬
ri. S infidelium mens. graue

Expanded text:
es, an alium exspectamus? Christus es, an alium exspectamus? Christus signa demonstrat, non ad ea respondens quae interrogatus dalum nuntiorum. untes, inquit, renuntiate Joanni quae vidistis et audistis. Quia caeci vident, claudi ambulant, leprosi mundantur, surdi audiunt, mortui resurgunt, et, quod his non minus est, pauperes evangelizantur. Vel pauperes spiritu, vel certe opibus pauperes, ut nulla inter nobiles et ignobiles, inter divites et egenos, in praedicatione distantia sit. Haec magistri rigorem, haec praeceptoris comprobant veritatem, quando omnis apud eum qui salvari potest, aequalis est. Quod autem ait: Et beatus est quicunque non fuerit scandalizatus in me. Et nuntios Joannis, qui eum esse Christum non crediderant, a perfidiae scandalo castigat, et eidem Joanni quod quaerebat exponit, quia Deus salvos faciendi, et Domini exitus mortis . Visis enim tot signis, tantisque virtutibus, non scandalizari quisque potuit, sed admirari. Sed infidelium mens grave
Abbreviated transcription (Latin):
tunc respondit iohannes quia
non potest homo accipe quicquã
nisi fuerit ei datum de celo. et¬
cetera. quibus et se purum ho
quibat expelli: quid ꝓeis cor¬
rigendis optimus magister:
adhuc egerit attende.
Tconuocauit duos de
discipulis suis iohãnes:
et misit eos ad dñm dicens. Tu
es qui uenturus es an alium
expectamus: Uidelicet ut pet
hanc saltim occasionem uidẽ
do signa que faciebat credẽt
in eum: et magr̃m intertogã¬
tes sͥ discerent. Ergo nõ ait.
tu es qui uenisti s tu es qui:
uenturus es. Et ẽ sensus. Mã¬
da michi quia int̾ficiendus ab
herode. et adinferna descensumꝯ
sum: utrum te et inferis debe¬
am nuntiare: qui nuntiaui su¬
peris: an non conueniat filio:
dei. ut gustet mortem. et aliuz
ad hec sacramenta missurus es.
N ipã autẽ hora
curauit multos a langori¬
bus et plagis. et spĩbꝰ malis.
et cecis multis donauit uifum.
Iohannes int̾rogauerat pet¬
discipulos. tu es qui uenturꝰ

Expanded text:
tunc respondit Joannes: Quia tunc respondit Joannes: Quia non potest homo accipere quidquam, nisi fuerit ei datum de coelo, etc. Quibus et se purum homquibat expelli, quid pro eis corrigendis optimus magister adhuc egerit, attende. Et convocavit duos de discipulis suis Joannes, et misit eos ad Dominum, dicens: Tu es qui venturus es, an alium exspectamus? Videlicet, ut per hanc saltem occasionem, vido signa quae faciebat, crederent in eum, et magistrum interrogantes sibi dicerent. Ergo non ait: Tu es qui venisti; sed, Tu es qui venturus es? Et est sensus: Manda mihi, quia interficiendus ab Herode, et ad inferna descensurus sum, utrum te et inferis debeam nuntiare, qui nuntiavi superis: an non conveniat Filio Dei ut gustet mortem, et alium ad haec sacramenta missurus es. In ipsa autem hora curavit multos a languoribus et plagis, et spiritibus malis, et caecis multis donavit visum. Joannes interrogaverat pediscipulos: Tu es qui venturus
Abbreviated transcription (Latin):
cipit loqui: cum reducis ĩdicia
uite cunctis qui poc̃m luxerãt
ostendit. Redditur matri: cũ
ꝑ sacerdotalis decreta iudicii
commnunioni sociatur ecclie.
Ccepit autẽ
omnes timor: et magni¬
Quanto despectior anime mors
aduitam reuocatur: tanto plu¬
res codem corriguntur exẽplo.
petrum: quorum quo gradus
altior. eo casus grauior. Q uo
apparuit. eo certior cunctis pe¬
nitentibꝰ spes salutis apparu¬
it: ut iure omnes qui aucliũt
dicant. quia deus uisitauit ple¬
bem suam: nõ tantummodoi
u̾bum suum semel incorporã¬
do: s etiam nr̃o hoc ut suscitari
debeamus semꝑ incorde mittẽ
Tannuntiauunt ioh̾i
discipuli eius de om̃ibꝰ
his. Hon simplici corde ut opi¬
nor. s in uiclia stimulati disci¬
puli iohannis. ei xp̃i uirtutes
et miracula narrant. Ham et
alibi ita ap̃ eum questi eẽ pro¬
dtuntur.
Rabbi qui erat tecum trans
iordanem. cui tu testimonium
phibuisti: ecce hic baptizat. et
om̃s ueniunt ad eum. Quibus

Expanded text:
cipit loqui cum reducis indicia cipit loqui cum reducis indicia vitae cunctis qui peccatum luxerant ostendit. Redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communioni sociatur ecclesiae. Accepit autem omnes timor, et magniQuanto desperatior animae mors ad vitam revocatur, tanto plures eodem corriguntur exemplo. Petrum, quorum quo gradus altior, eo casus gravior. Quo aapparuit, eo certior cunctis poenitentibus spes salutis apparuit, ut jure omnes qui audiunt dicant: Quia Deus visitavit plebem suam. Non tantummodo verbum suum semel incorporando, sed etiam nostra hoc, ut suscitari debeamus, semper in corda mittendo. t nuntiaverunt Joanni discipuli ejus de omnibus his. Non simplici corde, ut opinor, sed invidia stimulato, discipuli Joannis ei Christi virtutes et miracula narrant. Nam et alibi ita apud eum questi esse produntur: Rabbi, qui erat tecum trans Jordanem, cui tu testimonium perhibuisti, et ecce hic baptizat, et omnes veniunt ad eum . Quibus
Abbreviated transcription (Latin):
hominem rapiunt in interitũ:
uł lenocinia blanclientiũ sũt
uenenata sociorum. Que pcca
nimirum dum fauoribus ex¬
tollunt. accumulant: peccan¬
tesq contemptu quasi aggẽ
t̾re obruunt. De quibꝰ alibi
dicitur. Dimitte mortuos. se¬
pelire mortuos suos. Mortuos
quippe mortui sepeliunt: cum
pcc̃ores quiq sui similes alios:
nociuo fauore demulcent: cõges¬
taq pessima adulationis mole.
ne aliquando spe resurgendi:
potiantur opprimunt. Domino
etgo loculum tangente fimetis
baiuli steruat steterunt: quia¬
suꝑni formidine iudicii atrac¬
ta conscientia. et carnaliũ sepe
affluentiam uoluptatum. et
in iuste laudantium turbam:
cohetcens. ad se ip̃am reũtitur:
uocantiq ad uitam festina res¬
pondet saluatori. Unde recte se¬
quitur.
Tait. Ad olescens tͥ dico:
surge. Et regedit qui erat mor-¬
tuus: et cepit loqui: et dedit illũ
matri sue. Residet quippe qui
erat mortuus: cum interna cõ¬
punctione reuiuiscit pccõr. In¬

Expanded text:
hominem rapiunt in interitum, hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum, quae peccata nimirum dum favoribus tollunt, accumulant, peccantesque contemptu, quasi aggere terrae obruunt. De quibus alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent, congestaque pessimae adulationis mole, ne qua aliquando spe resurgendi potiantur, opprimunt. Domino ergo loculum tangenti funeris bajuli steterunt, quia formidine superni judicii attacta conscientia et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad se ipsam revertitur, vocantique ad vitam festina respondet Salvatori. Unde recte sequitur: Et ait: Adolescens, tibi dico, surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et deditmatri suae. Resedit quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator, in
Abbreviated transcription (Latin):
ba ciuitatis multa cum
illa. Uiduam eẽ ecc̃am: omnis
anima que sponsi dñiq sui se
morte redemptam meminit
agnoscit. Diuino autẽ nutu:
młta dnm turba. multa uitu¬
am commitabatur: ut uiso tã¬
to miraculo. multi testes. młti
dei fierent laudatores.
Uam cum uidiss ihc: mi¬
sericordia motus suꝑ eã
dixit ei. Holi flere. Desiste ĩqͥt
quasi mortuum flete. quem
mox uiuum resurgere uideb̾.
Ubi mistice nouati dogina cõ¬
funditur: qui de sua mũditia.
suꝑbe glatus. humilem peni¬
tentum mundationẽ euacua¬
re conatur ÷ ueramq mattem
ecc̃am de natorum suorum:
sp̃uali extinctione plorantẽ:
pie uite redonatam negat
consolari debete. Et pulchre
uno nob̾ exemplum imitande
pietatis ostendet: in altero fidẽ
mirande pietatis astrueret.
Taccessit. et tetigit locu¬
lum: hii autẽ qui porta¬
bant steterunt. Loculus in quo
mortuus effertur: male secura
desꝑati pcc̃oris conscientia est.
Qui uo sepeliendum portant:
uel immunda desideria que

Expanded text:
ba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quam cum vidisset Dominus, misericordia motus super eam, dixit illi: Noli flere. Desiste, inquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam, renatorum suorum spiritali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet; in altero, fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit, et tetigit loculum. Hi autem qui portabant steterunt. Loculus, in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae
Abbreviated transcription (Latin):
indecem p̃ceptis legis custodia
continetur. Actiua enim et con¬
templatiua uita: simul indeca¬
logi mandatis coniuncta est.
Q uia meo et amor dei: et amor
pe dei ad contemplatiuam: amor
ũo ꝓximi ꝑtinet ad actiuam.
Denarius autẽ numerus per
semetipsum multiplicatus: in
centenarium surgit. Unde tec¬
te ꝑ centenarium magna ꝑfectõ
designatur: sicut de illo qui sua
pro domino t̾rena reliquit dici¬
tur. Cẽtuplum accipiet: et ui-¬
tam et̾nam possidebit. Quia qͥs¬
quis ꝓ dei nomine temporalia
atqz f̾rena contempnit. et hic
ꝑfectionem mentis recipit. ut
iam non appetat que contemp¬
nit: et insequenti seculo ad eter¬
nam uite glam ꝑuenit. Terta
ergo bona fructu centuplo fe¬
cundatur: quando cor docibile
uirtutum sp̃ualium ꝑfectione
donatur.
Ec dicens clamabat.
Qui habet aures audi¬
encłi auliat. Quoties hec ad

Expanded text:
in decem praeceptis legis custodia in decem praeceptis legis custodia continetur. Activa enim et contemplativa vita simul in decalogi mandatis conjuncta est, quia in eo et amor Dei, et amor pe Dei ad contemplativam, amor vero proximi pertinet ad activam. Denarius autem numerus per semetipsum multiplicatus, in centenarium surgit. Unde recte per centenarium magna perfectio designatur, sicut de illo qui sua pro Domino terrena relinquit, dicitur: Centuplum accipiet, et vitam aeternam possidebit . Quia quisquis pro Dei nomine temporalia atque terrena contemnit, et hic perfectionem mentis recipit, ut jam ea non appetat quae contemnit, et in sequenti saeculo ad aeternam vitae gloriam pervenit. Terra ergo bona fructu centuplo fecundatur, quando cor docile virtutum spiritalium perfectione donatur. Haec dicens clamabat: Qui habet aures audiendi, audiat.
Abbreviated transcription (Latin):
am cecidit. duplici lesura dispe¬
riit: et auiantibꝰ scilicet cõcul¬
catum: et a uolucribus raptum.
Uia ẽ ergo cor sedulo malarum
cogitationum transitu attritũ
atq a refactum: ne uerbi semẽ
exciꝑe ac germinare sufficiat.
Atq ideo quicquid boni semi¬
nis uicinia talis uie contingit:
pessime cogitationis me atu:
conculcatum a demonibus eri¬
pitur. Qui uoluctes celi. siue
quia celestis spiritualisq sint
nature: seu quia ꝑ aera uolitãt
appellantur.
Aliud cecidit suꝑ petram:
et natum aruit quia nõ
habebat humorem. PDetram:
dicit durum et in domitũ cor:
ac nullo uere fidei uomere pe¬
netratum. Hoc ẽ autẽ humor
ad radicem seminis: qd̾ iuxta
aliam parabolam oleum adlã
pades uirginum nutriendas. id
est amor et ꝑseũantia uirtutis.
Taliud cecidit
in t̾ram bonam: et ortum
fecit fructum cẽtuplum. Fructũ
cẽtuplum: fructum ꝑfectum dic̃.¬
Ham denarius numerus pro
ꝓfectione semꝑ accipitur: quia

Expanded text:
am cecidit, duplici laesura dispeam cecidit, duplici laesura disperiit, et a viantibus scilicet conculcatum, et a volucribus raptum. Via est ergo cor sedulo malarum cogitationum transitu attritum atque arefactum, ne verbi semen excipere ac germinare sufficiat. Atque ideo quidquid boni seminis vicinia talis viae contingit, pessimae cogitationis meatu conculcatum a daemonibus eripitur, qui volucres coeli, sive quia coelestis spiritalisque sint naturae, seu quia per aera volitant, appellantur. Et aliud cecidit super petram, et natum aruit, quia non habebat humorem. Petram hic recte dicit, durum et indomitum cor, ac nullo verae fidei vomere penetratum. Hoc est autem humor ad radicem seminis quod juxta aliam parabolam, oleum ad pades virginum nutriendas, id est, amor et perseverantia virtutis. t aliud cecidit in terram bonam. Et ortum fecit fructum centuplum. Fructum centuplum, fructum perfectum dicnam denarius numerus pro perfectione semper accipitur, quia
Abbreviated transcription (Latin):
se ipsum exponere dignatꝰ ẽ:
ut figurate se loqui innotesce¬
tet terumq significationes
in his etiam que ꝑ semetipsũ
noluit explanare. doceret eẽ
querendas. O quia semen.
qd̾ ũbum dei sit. terramq ua¬
riam qd̾ diũsum cor auditoꝵ
significet: ip̃e dominus apuit.
Satorem quem nobis querẽ¬
dum teliquit: nullum quam
filium dei intelligere possumꝰ:
qui exiit seminare semẽ suũ:
quia de sinui pattis qua crea-¬
ture non erat accessus eg̃diẽs.
ad hoc uenit inmundũ. ut tes¬
timonium phiberet ueritati.
Unde bene iuxta euangelistas
alios hanc parabolam dicturꝰ.
de domo exisse. mare adisse. na¬
uem conscendisse phibetur: id¬
ip̃m nimirum si tu corporis ꝙ
ꝓcessu sermonis insinuans.
Tdum seminat: aliud ce¬
cidit secus uiam. et con-¬
culcatum ẽ: et uolucres celi co-¬
mederunt illud. Que dominꝰ
exposuit: pia fide suscipienda st̃.
que autem tacita nr̃e intelligẽ¬
tie dereliquit. ꝑstringenda st̃
breuiter. Semen quod secus ui¬

Expanded text:
seipsum exponere dignatus est, ut figurate se loqui innotesceret, rerumque significationes in his etiam, quae per semetipsum noluit explanare, doceret esse quaerendas. Sed quia semen, quod verbum Dei sit, terramque variam, quod diversum cor auditorum significet, ipse Dominus aperuit, satorem quem nobis quaerendum reliquit, nullum melius quam Filium Dei intelligere possumus, qui exiit seminare semen suum, quia de sinu Patris, quo creaturae non erat accessus, egrediens, ad hoc venit in mundum ut testimonium perhiberet veritati. Unde bene juxta evangelistas alios hanc parabolam dicturus, de domo exisse, mare adisse, navem conscendisse perhibetur, ipsum nimirum situ corporis quod processu sermonis insinuans. t dum seminat, aliud cecidit secus viam, et conculcatum est, et volucres coeli comederunt illud. Quae Doexposuit, pia fide suscipienda sunt: quae autem tacita nostrae intelligentiae dereliquit, perstringenda sunt breviter. Semen quod secus vi
Abbreviated transcription (Latin):
et federans: maritum pingit.
et coniugem. Sexaginta ad
uiduas: eo quod in angustia
et tribulatione sint posite. Uñ
et insuꝑiori digito deprimũt̾.
quantoq maior ẽ difficultas
exꝑte quondam uoluptatis
illecebris abstinete tanto ma¬
gis et p̃mio. Porro centesimꝰ
numerus. queso liligenter lec
tor attende: a sinistra transfet¬
tur ad dextãm. Et ĩsdem qͥdẽ
digitis s non eadem manu:
quibꝰ in leua manu nupte sig¬
nificantur et uidue: circulum
faciens exprimit uirginitatis
coronam. Aliter. Fructum tri¬
gesimum ubum ꝓfert: quod
fidem sc̃e trinitatis edificat.
dexagesimum quod operis
ꝑfectionem docet: quia sex di¬
es sunt inquibus oportet ope¬
rari. Centesimum: qd̾ ad dex¬
tãm regni uitam p̾dicat eter¬
nam.

Expanded text:
et foederans maritum pingit. et foederans maritum pingit. et coniugem. sexaginta uero ad uiduas, eo quod in angustia et tribulatione sint positae, unde et superiori digito deprimuntur, quantoque maior est difficultas expertae quondam uoluptatis inlecebris abstinere, tanto maius et praemium. porro centesimus numerus — diligenter quaeso, lector. adtende — de sinistra transfertur ad dextram, et isdem quidem digitis, sed non eadem manu, quibus in laeua nuptae significantur et uiduae, circulum faciens exprimit uirginitaticoronam. Aliter, fructum tricesimum verbum profert, quod fidem sanctae Trinitatis aedificat, sexagesimum, quod operis perfectionem docet, quia sex dies sunt, in quibus oportet operari ; centesimum, quod ad dexteram regni vitam praedicat aeternam.
Abbreviated transcription (Latin):
ũ do: et quod suscepit int̾ ad u̾sa.
et ꝓspera. patienter ad fructus
usq tempora seruando. Aliter.
Bona t̾ra fructum ꝑ patientiã
reddit: quia scilicet nulla sũt
bona que agimus. si nõ equa¬
nimiter etiam ꝓximorum ma¬
la toleramus. Quanto enim
quisq altius ꝓfecerit: tanto ĩ
hoc mundo inuenit qd̾ duriꝰ
portet. Quia dum ap̃senti se¬
culo mentis nr̃e dilectio de¬
ficit: eiꝰdem scłi adu̾sitas cres¬
cit. hinc ẽ enim qd̾ pletosq:
cernimus. et bona agere. et
tamen sub graui tribulationũ
fasce de sudare. S iuxta uocẽ
dñi fructum ꝑ pacientiam ted¬
dunt: quia cum humilit fla¬
gella suscipiunt: pot flagella
ad requiem sublimiter suscipi¬
untur. Quod u̾o scd̾m matheum
dicitur. et fructum affert. et fac̃
aliud quidem centum. aliud
autem sexaginta: porro aliud
triginta. Triginta: referunt᷑
ad nuptias. Nam et ip̃a digi¬
torum coniunctio. et quasi.
molli osculo. se complectens

Expanded text:
ndo, et quod suscipit inter adversa ndo, et quod suscipit inter adversa et prospera patienter ad fructus usque tempora servando. Aliter. Bona terra fructum per patientiam reddit, quia scilicet nulla sunt bona quae agimus, si non aequanimiter etiam proximorum mala toleramus. Quanto enim quisque altius profecerit, tanto in hoc mundo invenit quod durius portet. Quia dum a praesenti saeculo mentis nostrae dilectio deficit, ejusdem saeculi adversitas crescit. Hinc est enim quod plerosque cernimus, et bona agere, et tamen sub gravi tribulationum fasce desudare. Sed juxta vocem Domini, fructum per patientiam reddunt. Quia cum humiliter flagella suscipiunt, post flagella ad requiem sublimiter suscipiuntur. Quod vero secundum Matthaeum dicitur: Et fructum affert, et facit aliud quidem centum, aliud autem sexaginta, porro aliud triginta, tad nuptias; nam et ipsa digitorum coniunctio et quasi molli osculo se conplexans
Abbreviated transcription (Latin):
quia sollicitudines et uolupta¬
tes et diuitie suffocant. Suf¬
focant enim: quia ĩportuis
cogitationib suis guttur mẽ¬
tis strangulant. Et dum bo¬
num desiderium intrare ad cor
non sinunt: quasi ad itum fla¬
tus uitalis necant. Notandũ
etiam quod duo sunt que di¬
uitiis iungit: sollicitudines:
uidelicet et uoluptates. Quia
pfecto et ꝑcuram mentẽ oppri¬
munt: et ꝑ affluentiam resol-¬
uunt. Re enim contraria. pos¬
sessores suos et afflictos. et lubri¬
cos faciunt. S quia uoluptas
conuenire cum afflictione nõ
pot̾: alio quidem tempore. per
custodie sue sollicitudinem:
affligunt: atq alio ꝑ habundã¬
tiam ad uoluptates emolliunt.
Uod autẽ
in bonam tram: hii sunt
qui incorde bono et optimo au¬
dientes u̾bum retinent: ⁊ fruc¬
tum afferunt in pacientia. Bo¬
na tr̃a ut p̃diximus: omnibꝰ
trib tr̃e nequam uarietatib
contraria facit. Et libent̾ facit.
uidelicet semen u̾bi suscipiẽ¬

Expanded text:
Quia sollicitudines et voluptaQuia sollicitudines et voluptates et divitiae suffocant. Suffocant enim. quia importunis cogitationibus suis guttur mentis strangulant, et dum bonum desiderium intrare ad cor non sinunt, quasi aditum flatus vitalis necant. Notandum etiam quod duo sunt, quae divitiis jungit, sollicitudines videlicet et voluptates, quia profecto et per curam mentem opprimunt, et per affluentiam resolvunt. Res enim contrariae possessores suos, et afflictos et lubricos faciunt. Sed quia voluptas convenire cum afflictione non potest, alio quidem tempore per custodiae suae sollicitudinem affligunt, atque alio per abundantiam ad voluptates emolliunt. Quod autem in bonam terram, hi sunt qui, in corde bono et optimo audientes verbum retinent, et fructum afferunt in patientia. Bona terra ut praediximus omnibus tribus terrae nequam varietatibus contraria facit, et libenter videlicet semen verbi suscipie
Abbreviated transcription (Latin):
scito omnes qui ubum auditũ
nõ faciunt. eẽ designatos: a quibꝰ
omnib qui semen acceptum
seruat. tr̃a bona ẽ. Excipiunt᷑
sane iudei et gentiles: qui nec
audire quidem merentur.
Uod autem inspinis cecidit.
hii sunt qui audierunt. et
a sollicitudinib. et diuiciis. et
uoluptatibꝰ uite euntes suffo¬
cantur: et non referunt fructũ.
Mirum quomodo dominus
spinas diuitias interp̃tatꝰ sit:
cum ille pungant. iste delectẽt.
Et tamen spine sunt: quia co¬
gitationum suarum punctiõibꝰ
mentem lacerant. Et cum us¬
q ad peccatum ꝑtrahunt: qͣsi
inflicto uulnere cruentant.
Quas bene hoc in loco alio euã¬
gelista testante. nequa quam
dominus diuitias: s fallaces
diuitias appellat. Fallaces eĩ
sunt: que nob̾cum diu ꝑmane
non possunt. Fallaces sunt :
que mentis nr̃e in opiam non
expellunt. Sole autẽ diuitie
uere sunt: que nos diuites uir¬
tutib faciunt. Hotandum u̾o
ẽ qd̃ exponens dominus dicit:

Expanded text:
scito omnes qui verbum auditum scito omnes qui verbum auditum non faciunt, esse designatos, a quibus omnibus, qui semen acceptum servat terra bona est. Excipiuntur sane Judaei et Gentiles, qui nec audire quidem merentur. Quod autem in spinis cecidit, hi sunt qui audierunt et  sollicitudinibus et divitiis et voluptatibus vitae euntes suffocatur, et non referunt fructum. Mirum quomodo Dominus spinas divitias interpretatus sit, cum illae pungant, istae delectent. Et tamen spinae sunt, quia cogitationum suarum punctionibus mentem lacerant, et cum usque ad peccatum pertrahunt, quasi inflicto vulnere cruentant. Quas bene hoc in loco, alio evangelista testante, nequaquam Dominus divitias, sed fallaces divitias appellat. Fallacsunt, quae nobiscum diu permanere non possunt: fallaces sunt, quae mentis nostrae inopiam non expellunt. Solae autem divitiae verae sunt, quae nos divites virtutibus faciunt. Notandum vero est, quod exponens Dominus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
ui autẽ secus uiam: hii
sunt qui audiunt. deinde uenit
chabolus. et tollit u̾bum de cor¬
de eorum. ne credentes salui fiãt.
De hoc semine marcus ita scrib¬
it. Hii autẽ sunt qui curta uiã.
ubi seminatur ũbum: et cũ au¬
dierint. confestim uenit satha¬
nas et aufert. Matheus ita.:
Omnis qui audit ubum regni
et non intelligit: uenit malus
et rapit. Ex quo manifeste doce¬
tur eos circa uiam seminatos:
qui u̾bum qd audiunt. nulla
fide. nullo intellectu. nulla sal¬
tim temptande utilitatis occa¬
sione ꝑcipe dignantur. Por¬
ro suꝑ petrosa et inspinis ut
dominus exponit. seminant᷑
hii qui auditi quidem uerbi
dei. ⁊ utilitatem ꝓbant. et desi¬
derium gustant. s ne adid qd̃
ꝓbant pueniant. huius uite eos
diendo retardant. Contra que
utraq dampna semen quod ac¬
cepat tutari curabat: qui ait.
Per arma iusticie a dextris et
a sinistris: ꝑ gł̾am et ignobili¬
tatem: ꝑ infamiam et bonam
famam: ut seductores et uera
ces. His gͦ tribn tr̃e generibꝰ.

Expanded text:
i sunt qui audiunt. Deinde venit diabolus, et tollit verbum de corde eorum, ne credentes salvi fiant. De hoc semine Marcus ita scribit: Hi autem sunt qui circa viam, ubi seminatur verbum. Et cum audierint, confestim venit Satanas, et aufert. Matthaeus ita: Omnis qui audit verbum regni, et non intelligit, venit malus et rapit. Ex quo manifeste docetur eos circa viam seminatos, qui verbum quod audiunt nulla fide, nullo intellectu, nulla saltem tentante utilitatis occasione percipere dignantur. Porro super petrosa et in spinis ut Dominus exponit seminantur hi qui auditi quidem verbi et utilitatem probant, et desiderium gustant: sed ne ad id quod probant perveniant, hujus vitae eos diendo retardant. Contra quae utraque damna, semen quod acceperat tutari curabat qui ait, Per arma justitiae, a dextris et a sinistris; per gloriam, et ignobilitatem, per infamiam, et bonam famamces . His ergo tribus terrae generibus
Abbreviated transcription (Latin):
citur. querendumq a nob̃ intẽ¬
ius ostenditur.
Nterrogabant autẽ eum
discipuli eius: que eẽt hec
parabola. Nemo putet finita.
mox parabola discipulos hec ĩ¬
cerrogasse saluatorem: s ut mar-¬
c̾is ait. cum ẽẽt singularis ĩter¬
rogauunt hii qui cum eo erãt
duodecim parabolas: et dicebat
eis.
Obis datum ẽ nosse:
mistium. regni dei ce¬
ceris autẽ inparabolis: ut uidẽ¬
tes nõ uideant. et audientes
nõ intelligant. Martus ita dic̃.
Iilis autem qui foris sunt: ĩpa¬
rabolis omnia fiunt. Ideoq et
nos cum discipulis xp̃i intre-¬
mus in scũarium dei: ut intelli¬
gamus innouissima mistĩoru
regnin dei. Nam qui appro¬
pinquant pedibꝯ eius: accipiẽt
de doctrina illius. Uicentes cũ
psalmista. reuela oculos nr̃os.
et considerabimus mirabilia
de lege tua. Recte itaq inpa¬
rabolis audiunt et ĩ eniginate.
qui clausis sensibꝰ cordis. neq
intrare. neq curant cognoscete

Expanded text:
citur, quaerendumque a nobis intentius ostenditur. Interrogabant autem eum discipuli ejus quae esset haec parabola. Nemo putet finita mox parabola discipulos haec interrogasse Salvatorem, sed, ut Marcus ait, cum esset singularis, interrogaverunt eum ei qui cum eo erant duodecim, parabolas. Et dicebat eis: Vobis datum est nosse mysterium regni Dei. Caeteris autem in parabolis, ut videntes non videant, et audientes non intelligant. Marcus ita dicit: Illis autem qui foris sunt, in parabolis omnia fiunt . Ideoque et nos cum discipulis Christi intremus in sanctuarium Dei, ut intelligamus in novissima mysteriorum regni Dei. Nam qui appropinquant pedibus ejus, accipient de doctrina illius, dicentes cum Psalmista · Revela oculos nostros, et considerabimus mirabilia de lege tua . Recte itaque in parabolis audiunt, et in aenigmate, qui clausis sensibus cordis, neque intrare, neque curant cognoscere
Abbreviated transcription (Latin):
suo: dispsit up bos mente
cordis sui. In brchio suo: in ip̃o
dei filio significt. Hon qd̾ deus
pat̾ figura de tmnetur carnis
humane: eiq fuus tãqulam:
membrum corpris hereat: sed
quia omnia ꝑ ipn fca sunt. ideo
brachium dii dctus ẽ. Sicut
enim tuum brahium ꝑ quod ope¬
raris: sic dei brahium dictum ẽ
tendit: nisi qua continuo fit
qd̃ dixerit: Si ũt tanta potes¬
tate p̃ualeret  it sine ullo mo¬
tu corporis sui d diceret fieret:
obstrepat consueudo camalis.
s quantum illo dnante possu¬
mus. dei untuten et dei sapiẽ¬
ciam cogitemus y quam fc̃a st̃
omnia.
Eposuit porentes de sede:

Expanded text:
suo, dispersit superbos mente suo, dispersit superbos mente cDei Filio significat. Non quod Pater figura determinetur carnis humanae, eique Filius tanquam membrum corporis adhaereat, sed quia omnia per ipsum facta sunt, ideo brachium Domini dictus est. Sicut enim tuum brachium per quod operaris, sic Dei brachium dictum esttendit, nisi quia non continuo fit quod dixerit? Si autem tanta potestate praevaleret, ut sine ullo motu corporis sui quod diceret fieret, on nobis obstrepat consuetudo carnalis, sed quantum illo donante possimus Dei virtutem, et Dei sapientiam cogitemus, per quem facta sunt omnia. Deposuit potente