comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se deb̾e colerari. Nestat in maledicis ⁊ saclegis reprehenlionibꝰ fausti quibꝰ nũc
respondeo. qd locutꝰ dñs ad osee ꝓph̃am dixit. Accipe tͥ utorem fornicariã. ⁊ fac
filios de fornicaria. In qua script᷑a lic excecatum ÷ immundum cor eoꝵ: ut nec aꝑtis¬
sima uerba eugłica intelligant dmi dicentis ad iudeos. Meretͥces ⁊ publicani p̾cedent
uos in regũ celorũ. Qͥd eũĩ adu̾sum clem̃tie u̾itatis. qͥd inimicũ fidei xꝑiane. si m̾etrix¬
relict̾a fornicõue in castũ coniugiũ cõmutet᷑: Et qͥd cam incongͥũ ⁊ alienũa fide ꝓpħe.
qͣm si non cred̾et omĩa peccata impudice dimissa ẽẽ. in meltꝰ cõmutate : Itaq cum
m̃etͥcem ꝓpħa fecit uxorem: ⁊ ad uitã corrigendã mulieri consultũ ÷. ⁊ fig̾e sacͤm̃t̃
de quo mox loquem᷑ expressum. S quis nõ uidcat. in hoc facto qͥd potiꝰ manicheorũ

Expanded text:
 iubent. Restat in maledicis et sacrilegis reprehensionibus Fausti. quibus nunc  iubent. Restat in maledicis et sacrilegis reprehensionibus Fausti. quibus nunc respondeo, quod locutus dominus ad Osee prophetam dixit: accipe tibi uxorem fornicariam et fac filios de fornicaria. in qua scriptura sic excaecatum est inmundum cor eorum, ut nec apertissima uerba euangelica intellegant domini dicentis ad Iudaeos: meretrices et publicani praecedent uos in regno caelorum. q in castum conjugium commutetur? Et quid tam incongruum et alienum a fide Prophetae, quam si non crederet omnia peccata impudicae dimissa esse in melius commutatae? Itaque cum meretricem Propheta fecit uxorem, et ad vitam corrigendam mulieri consultum est, et figurae sacramentum, de quo mox loquemur, expressum. Sed quis non videat in hoc facto quid potius Manichaeorum
Abbreviated transcription (Latin):
amorem amat in amico. Siue aut̃ iniquitas siue iusticia. nͥẽẽt in uoluntate: non
eẽt in potestate. Porro si in potestace non c̾c̾t: nullũ p̃mĩ. nullapena iusta ẽẽt.
ad̾ nemo sapit: nͥ qui desipit. Ignorantia uͦ ⁊ infirmitas. ut uł nelciat homo quis
uelle debeat. uł non om̃e qd̾ uoluerit possit: ex occulgo penarũ oidine ueuit ⁊ ilł
in scrutabilibꝰ uidiciis d̃i. apiit quẽ non ⁊ iniguitas. Seruierunt dispensatores ue
teris testam̃ti. idemq p̃nuitatores noui testam̃ti. peccatores occidendo. seruuierur
dispensacores noui cestam̃ti. idemq expositores uec̾is testam̃ti. a peccatoribꝰ moriendo
deo tam̃ uni utͥq seruierũt ꝑ diu̾sa ⁊ congrua temꝑa docenti bona temꝑalia ⁊
a se pecenda ⁊ ꝓpt̾ se contempnenda. molestias temꝑales ⁊ a se posse unꝑan ⁊ ꝓpt̃¬

Expanded text:
amorem amat in amico. siue autem iniquitas siue iustitia, nisi esset in uoluntate, non amorem amat in amico. siue autem iniquitas siue iustitia, nisi esset in uoluntate, non esset in potestate. porro si in potestate non esset, nullum praemium, nulla poena iusta esset: quod nemo sapit, nisi qui desipit. ignorantia uero et infirmitas, ut uel nesciat homo, quid uelle debeat, uel non omne. quod uoluerit, possit, ex occulto poenarum ordine uenit et illis inscrutabilibus iudiciis dei, apud quem non est iniquitas. proditum eteris testamenti idemque praenuntiatores noui testamenti peccatores occidendo, seruierint dispensatores noui testamenti idemque expositores ueteris testamenti a peccatoribus moriendo, deo tamen uni utrique seruierunt per diuersa et congrua tempora docenti bona temporalia et a se petenda et propter se contemnenda, molestias temporales et a se posse inp
Abbreviated transcription (Latin):
Le quauerunt pat̾arthe ⁊ ꝓpħe ut ista reguadeum dare ⁊ auferte ostendereo
qon hit reguau̾unt apłi ⁊ martires: ut regnũ celorũ deliderandũ potiꝰ panderet᷑:
Iiregũ bella gessert̃: ut cales qͦ uict̾orias appareret dĩ uoluntate pt̾ari. Isi non
resistendo int fecti sunt: ut pociorem ẽẽ docerent uict̾oriam ꝓfide ũitatis occidiar
Smꝗͣ ⁊ illic ꝓp he nou̾ant mori ꝓ u̾itate. sicut ip̃e dñs dic̃. Asang̾ne abel u a sitachane¬
N omnibus que humana infumitas horret aut timet. sola ini quitasiure dampnat᷑.
ceca sunt uł tͣbuta natuiar uł m̾ita culparũ. fĩt aut̃ h̃o iniqͥus: cũ ꝓꝑt̾ seip̃as oiliꝯit
res ꝓpt̃ aliud assumendas. ⁊ ꝓpt̃ aliulappetit res ꝓpt̾ se ip̃as diligendas. Sicem̃ qͣlici
in ip̃o ꝑturbat in se ordinẽ nat̾alem. quem lex et̾na conseruari iubet. fit aut̃ homo
ꝓ pt̃ipm. seq ⁊ amico in ip̃o dõ ꝓpt̃ eund̾ ipm̃ dc̃i. ꝓxtͥ dĩ enĩ amat amicũ: qui d̾i

Expanded text:
e et prophetae, ut ista regna Deum dare et auferre ostenderetur; non hic regnaverunt apostoli et martyres, ut regnum coelorum desiderandum panderetur. Illi regia bella gesserunt, ut tales quoque victorias appareret Dei voluntate praestari; isti non resistendo interfecti sunt, ut potiorem esse docerent uictoriam pro fide ueritatis occidi. quamquam et illic prophetae nouerant mori pro ueritate, sicut ipse dominus dicit: an omnibus quae humana infirmitas horret aut timet, sola iniquitas jure damnatur: caetera sunt vel tributa naturarum, vel merita culparum. Fit autem homo iniquus, cum propter se ipsas diligit res propter aliud assumendas, et propter aliud appetit res propter se ipsas diligendas. Sic enim, quantum in ipso est, perturbat in se ordinem naturalem, quem lex aeterna conservari jubet. Fit autem homo propter ipsum seque et amico in ipso deo propter eundem ipsum deum. propter deum enim amat amicum, qui dei
Abbreviated transcription (Latin):
multa mala mͥ os tendit. reddet illi dñs scd̾̃m oꝑa sua. Nam illud tamiꝗͣ stomachat᷑
⁊ indignatꝰ ⁊̃ male optasse uidet᷑ apłt. utinã ⁊ abscidant᷑ qui uos concurbant. Qd̾utiq
si consedes ꝑsonam scbentis: magis eũ elegantissimo aubiguo bũ optase uitelliges. Suut enun
spadoues qui seip̃os abscidunt ꝓpt̃ regnũ celoꝵ. Q̾ in his quoq ũbis faustus sapuiset: si piũ
palatũ ar escas dmĩcas actuibisset. Sĩc eñi sonuit fortasse uideis qd dictũ: uidebis uicam
tua hendente ⁊ non credes uite tue: ut int̾ minas uł dolos hostiũ suoꝵ uidentes uicã suam
ex incerto pendere. inccuros se eẽ uon cred̾ent. S̃ filiꝰ engłi cũ audit. ille eñĩ de me scͥpsit:
Q te illud qs popło ebrio dixit. uidebis uitã cuã pen ⁊ u̾oc ui tue non soli de xortit

Expanded text:
multa mala mihi ostendit; reddet illi dominus secundum opera sua. nam illud tamquam stomachatus multa mala mihi ostendit; reddet illi dominus secundum opera sua. nam illud tamquam stomachatus et indignatus etiam male optasse uidetur apostolus: utinam et abscidantur, qui uos conturbant! quod utique, si consideres personam scspadones, qui se ipsos absciderunt propter regnum coelorum . Quod in his quoque verbis Faustus sapuisset, si pium palatum ad escas dominicas attulisset. Sic enim sonuit fortasse Judaeis, quod dictum est, Videbis vitam tuam pendentem, et non credes vitae tuae; ut inter minas s ex incerto pendere, victores se esse non crederent. Sed filius Evangelii cum audit, « Ille enim de me scripsit, quare illud, quod populo Hebraeo dixit: uidebis uitam tuam pendentem et non credes uit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpͥa potestate mortuus ÷. S rursus homini mortuo similis xͦ. in qͣntũ ⁊ ip̃e
uera morte corꝑis mortuus ÷. Nec ido moisi famulo dĩ derogau̾is: qr eũ pec¬
catorem fuisse. ⁊ osfenso dõ suo in monte occisum ẽẽ dixisti. Nou̾at eñi ⁊
ip̃e in dño głari. ut ab eo saluus fieret. a quo ⁊ ille qui dicit. xꝑc ih̃c ueñ in hũc m.¬
p.s.f. quor pͥ.e. sum. Arguit᷑ enim moises uoce diuina. qd̾ eiꝰ fides ad aqͣm de
petra eitiendã aliqͣntũ titubaũit. Sd̾ ei cũ peccato petͥ pot̃ ẽẽ cõmune: qui in
mediis fluctibꝰ simili fidi̾ defectu dubitauit. uerũ absit ut credamꝰ hinc eũ ẽẽ
alienatũ ab et̾na sotietate sanc̾toꝵ. qui cũ sc̃o helia sicut eugłm loquit᷑ m̾uit
clarificato in monte dño assistere.
Maledicta cum ex ꝓpħia dicunt᷑. uon sunt de malo uoto imp̃cantis s de sp̃u

Expanded text:
propria potestate mortuus est, sed rursus homini mortuo similis Christus, in quantum et ipse propria potestate mortuus est, sed rursus homini mortuo similis Christus, in quantum et ipse uera morte corporis mortuus est. Nec ideo Moysi famulo dei derogaueris, quia eum 'peccatorem fuisse et offenso deo suo in monte occisum esse dixisti. nouerat enim et ipse in domino gloriari, ut ab eo saluus fieret: a quo et ille, qui dicit: Christus Iesus s ego sum. arguitur enim Moyses uoce diuina. quod eius fides ad aquam de petra eiciendam aliquantum titubauerit: quod ei cum peccato Petri potest esse commune. qui in mediis fluctibus simili fidei defectu dubitauit. uerum absit, ut credamus hinc eum esse alienatum ab aeterna societate sanctorum. qui cum sancto Helia. sicut euangelium loquitur, meruit clarificato in monte domino adsistere.a enim cum ex prophetia dicuntur. non sunt de malo uoto inprecantis, sed de pr
Abbreviated transcription (Latin):
quem̃ in eiꝰ p̃uuntiationẽ ꝑ ipm moisen p̃cepit d̾s manducari a popło suo.
eiꝰq sanguinẽ ad tutelam salutis adhiberi. ⁊ pascha appellari : ꝗd̾ nũc ui xͦ
ẽẽ completũ: nemo dissimulare ꝑmictit᷑. Q ꝓpt̃ de script᷑is agnosco dissimilẽ.
de scͥpt᷑is uecũ agnosce ⁊ tu similem. Non inde similem unde dissimilem. s alia
causa illud. alia illud. dũ tam̃ utrunq demonstrem. Dissimilis homini xꝑc:¬
qr dt̃. Scriptũ ÷ enum de illo. Q ͥ ÷ suꝑ omĩa d̾s bñdict̾us in scła. Et similis
homini xͦ. qr homo. Quia de illoitidẽ scͥptum ÷. mediator dĩ ⁊ hominũ ho ͤ
dissimilis xͦ. in quant̃ ex uirginenatꝰ: S homini nato similis xͦ: in qͣnt̃
⁊ ip̃e ex femina natus ÷ cui dictũ:. Qd̾ nascet᷑ ex ce sanct̾ũ uocabit᷑ filiꝰ dĩ.
homini ꝓpt̾ peccatũ suũ mortuo dissimilis xꝑc: in quant̃ sñ peccato. ⁊

Expanded text:
quam in eius praenuntiatione per ipsum Moysen praecepit deus manducari a populo suo quam in eius praenuntiatione per ipsum Moysen praecepit deus manducari a populo suo eiusque sanguinem ad tutelam salutis adhiberi et pascha appellari, quod nunc in Christo esse conpletum nemo dissimulare permittitur? quapropter de scripturis agnosco dissimilem, de scripturis mecum agnosce et tu similem: non inde dissimilem, unde similem, sed alia causa illud, alia illud, dum tamen utrumque demonstrem. dissimilis homini C deus: scriptum est enim de illo: quia est super omnia deus benedictus in saecula; et similis homini Christus, quia homo, quia de illo itidem scriptum est: mediator dei et hominum, homo dissimilis Christus, in quantum ex Virgine natus; sed homini nato similis Christus, in quantum et ipse ex femina natus est, cui dictum est: « Quod nascetur ex te sanctum, vocabitur Filius Dei . homini propter peccatum suum mortuo dissimilis Christus. in quantum sine peccato et
Abbreviated transcription (Latin):
frẽm ã ciue imꝓbo iniuriam ꝑpecientẽ. nõ obsenato ordine pocestacis inultsi
ẽẽ isõ ꝑculit: non lͥcutũ frct̾ibꝰ inucilis erat. s adhuc incultꝰ. uiciosa quidẽ:
ã quo agatur ⁊ sub quo quisq agat. Abraham sisponte filiũ immolaret. qͥd

Expanded text:
fratrem a ciue inprobo iniuriam perpetientem non obseruato ordine potestatis inultum fratrem a ciue inprobo iniuriam perpetientem non obseruato ordine potestatis inultum esse non pertulit, non uirtutum fructibus inutilisa quo agatur, et sub quo quisque agat. Abraham si filium sponte immolaret, quid,
Abbreviated transcription (Latin):
passionem imobau̾ũt: nͨ gentes iudaitare coeg̾unt. ⁊ tam̃ petͦ qui hec fect sedenti
multi nulliꝰ appecentes uxorem. nullũ marit̃ appetite usq ad mortẽ ꝑsequentes: t̾n
dauiticũ m̃itũ eũ iste illa fecisset apud dm̃ hab̾e non possũt. Gaut̃ int̾: qͥd euiq ĩ
racitare cõsurgat. Sͥa ⁊ agͥcole plus placent agͥ. qui spinis ⁊̃ magnis erdicatis een¬
tenũ ꝓferunt: qm qui nullas umꝗͣ spinas habueñt. ⁊ uix ad tͥcenũ ꝑueniunt.
gricole quam t̾rm uidorint qͣmuis inucilem. tam̃ ingentes ħbas ꝓgigñe fru¬
mẽncis apcam ẽẽ ꝓnũtiant. Et ubi filicem aspex̾int: licet eradicandã sciant. ua¬
lidis uiabus habilem incelligunt. Et que moncẽ oleastris siluesc̾e aspiͣtius oleis
ẽẽ ucilem culc᷑a acceclũte nõ dubicant. Sic ille animi motͦ quo moises ꝑegͥnum

Expanded text:
passionem improbaverunt, nec Gentes judaizare coegerunt ; et tamen Petro qui haec fecit, sedentipassionem improbaverunt, nec Gentes judaizare coegerunt ; et tamen Petro qui haec fecit, sedentimulti nullius appetentes uxorem, nullum maritum appetitae usque ad mortem persequentes, tamen Davidicum meritum, cum iste illa fecisset, apud Deum habere non possunt. Tantum interest quid cuique in racitate consurgat, quia et agricolae plus placent agri, qui spinis etiam magnis eradicatis centenum proferunt, quam qui nullas umquam spinas habuerunt et uix ad tricenum perueniunt.gricolae quam terram uiderint quamuis inutiles, tamen ingentes herbas progignere, frumentis aptam esse pronuntiant, et ubi filicem aspexerint, licet eradicandam sciant, ualidis uitibus habilem intellegunt, et quem montem oleastris siluescere aspexerint, oleis esse utilem cultura accedente non dubitant: sic ille animi motus, quo Moyses peregrinum
Abbreviated transcription (Latin):
tacet. Neq enĩ qr uicuꝑabilis hõ erat saul: idõ nõ: laudabile fact̾ũ eiꝰ qd̾ gustat̃
de anathemate cam diligent̃ scrutatꝰ. tam seu̾e uindicare conat᷑ ÷. obediens dõ
qui hoc fieri ꝓhibuerat. uł qd̾ phicones ⁊ uentilo qͦs de regno suo deletit ͭ. Aut qr lau¬
ab ip̃o sachanas appellatꝰ:. qd̾ nõ sapiendo que d̾ĩ sunt eũ uoluit a passiõe hoc: a nt̃a
saluce reuocare. Paulo añ gͦ dictꝰ beat᷑. paulopͦ dict᷑: sachanas. s qͥd in illo obtinuerit.
uoce fides petͥ laudat᷑. demonioꝵ ĩ mundicia chohibet᷑. a qͦ nͥ ab illo qͥñ aure hu¬
mana s diuina mente radices int̾nas uocũ illar̃ nossec inspit̾e. ⁊ sñ ulla falsicate
disterñe: qm multi eñi ⁊ alui hoĩes dicũt. xͣ filiũ dĩ iiiii. nͥ cam̃ petͥ m̾icis cõꝑant᷑.
ñõ solũ ili quidict᷑i sunt in illo die. dnẽ dñe. ⁊ audit᷑. discedite a me: s ⁊̃ illi qͥsegte

Expanded text:
ctum eius, quod gustatum de ana themate tam diligenter scrutatus, tam seuere uindicare conatus est oboediens deo, qui hoc fieri prohibuerat, uel quod pythones et uentriloquos de regno suo deleuit, aut quia lauab ipso satanas appellatus est, quod non sapiendo, quae dei sunt, eum uoluit a passione, hoc est a nostra salute reuocare, paulo ante ergo dictus beatus, paulo post dictus est satanas. sed quid in illo obtinuerit, uoce fides Petri laudatur, daemoniorum inmunditia cohibetur. a quo, nisi ab illo, qui non aure humana. sed diuina mente radices internas uocum illarum nosset inspicere et sine ulla falsitate discernere? quam multi enim et alii homines non solum illi, qui dicturi sunt in illo die: domine, domine et audituri: discedite a me. sed etiam illi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ q sa grauꝰ peceasset᷑ si nurũ sciens cũ ea concũb̾e uoluulet. si enĩ uir ⁊ uxor sicut
dñc dicit nõ iãm duo s una caro÷. non alit̾ nurꝰ ÷ deputanda qmͣ filia: tn̾ eũ¬
ip isut iĩ in ip̃o erͥat deformis cũ m̃etͥce cubasse nõ dubiũt. At illa que socerũ fe¬
au fellit: non camis. oiꝰ concupiscencia nec m̃etͥtie mercẽdis cupiditate peccauit:
s ex itlo satiguĩne ꝓleni r̃equirens ex quo duobꝰ im fr̃ibus nupta. t̾cio quoq
Aenegato hrabõ non potulit⁊ pat eorũ socero suo fecandũ corpꝰ frans subiecic.
pigncie m̃ceris nẽptõ. qd̾ non ad ornament̃ s ad cestimoniũ reseruauit.
meliꝰ quid̾ sñ filuis ir̃mañet ⁊ qm sũ uire mat̾ monũ mat̾ fieret. Longe
tñ alia incencione p̾etraut: qd̾ filũs suis patr̃e ꝓuidit socerũ suũ. qͣm si

Expanded text:
 etsi grauius peccasset, si nurum. sciens cum ea concumbere uoluisset — si enim uir et uxor. sicut  etsi grauius peccasset, si nurum. sciens cum ea concumbere uoluisset — si enim uir et uxor. sicut dominus dicit "non iam duo, sed una caro" est, non aliter nurus est deputanda quam filia — tamen eum, quantum in ipso erat, deformiter cum meretrice cubasse non dubium est. at illa, quae socerum fefellit, non carnis eius concupiscentia nec meretriciae mercedis cupiditate peccauit, sed ex ipso sanguine prolem requirens, ex quo duobus iam fratribus nupta tertio quoque denegato habere non potuit, patri eorum socero suo fetandum corpus fraude subiecit pignore mercedis accepto, quod non ad ornamentum, sed ad testimonium reseruauit. melius quidem sine filiis remaneret quam sine iure matrimonii mater fieret; longe tamen alia intentione peccauit, quod filiis suis patrem prouidit socerum suum, quam si
Abbreviated transcription (Latin):
rar ũ ad ĩaꝓẜħia aeꝑi qui ex eiꝰ tͥbu p̾nũtiabat᷑ in carne uenturꝰ. bñd icłione pr̃is sui
pre cec̃is cõmendatꝰ eminuit : Cet̾um ad id qd̾ eũ faustus forncatũ cõmemorali:
andinꝰ nos aliuo. qd̾ fit̾m suũ ioseph in egiptum uendidic. Nũqͥd cuĩqm m̃bra¬
in iididorca ꝯepranant lucẽ. que cuncta demonstrat : Sic nec cuipiam male fact̾a¬
n masañ scͥpt̾utam̃ faciunt. qua ꝓdente legentibus innocescunt. Consulta qͥpe
et̾na lex illa que eidinẽ nac᷑alem conseruari iubet. ꝑcurbari uetat: nõ nͥ pꝑa¬
mnrgacionis causa. stãtuit hõis concubitũ siri. Et hõc nõ nͥ socialit̾ ordinaco comi¬
biorqs n̾ori perilertat uincłm pacis. Et id̾o ꝓsticutio feminar̃. ñ ad substitu¬
ndam. ꝓlem s ad̾ sãtie᷑rd am libidinẽ ꝓposicarũ: oiuina ato et̾na lege dãp¬
m nat᷑. Onnemt qͥppe dehonestat emptorem: turpitudo uenalis. Ac ꝑ hoc uidas¬

Expanded text:
i, qui ex eius tribu praenuntiabatur in carne uenturus, benedictione patris sui prae ceteris commendatus eminuit? Ceterum ad id, quod eum Faustus fornicatum commemorauit, addimus nos aliud, quod fratrem suum Ioseph in Aegyptum uendidit. numquid cuiusquam membra distorta deprauant lucem, quae cuncta demonstrat? sic nec cuiuspiam malefacta malam scripturam faciunt, qua prodente legentibus innotescunt. consulta quippe aeterna lex illa, quae ordinem naturalem conseruari iubet, perturbari uetat, non nisi propagationis causa statuit hominis concubitum fieri, et hoc non nisi socialiter ordinato conubio, quod non peruertat uinculum pacis et ideo prostitutio feminarum non ad substituendam prolem. sed ad satiandam libidinem propositarum diuina atque aeterna lege damnatur. omnem quippe dehonestat emptorem turpitudo uenalis; ac per hoc ludas
Abbreviated transcription (Latin):
tioponati. emines eñ homines nati in peceatis sumꝰ. atq ex caruis eclecẽa¬
cion comecrri. eulee nob̾tum originem traximꝰ isñ fic. ut ÷ ex uolindaiet
at̾̃a peccatis implidemur. Si quisquis pꝰ maliciam carnis ad in nodentiã quet¬
cidur co dssi. ꝑ mogenitum asini mutat oue. ꝑt prious uite sentia quaer¬
⁊ ap̃ se innoceneiami cenuertit. Siu enim qualis pruis fuit ex uresiit.
papp̃gensa carmis mind c⁊o innocentiam custodit: in oblatione du
primogenitum asim in ouem mut auit

Expanded text:
ine . Omnes enim homines nati in peccatis sumus, atque ex carnis delectatione concepti, culpae nobiscum originem traximus. Unde fit ut etiam ex voluntate nostra peccatis implicemur. Sed quisquis post malitiam carnis ad innocentiam convertitur cordis, primogenitum asini mutat ove, quia prioris vitae immunditiam ad innocentiam convertit. Qui enim qualis prius fuerit esse desinit, apprehensa carnis munditia, innocentiam custodit, in oblationem Dei primogenitum asini ad ovem mutavit
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ aliqͥ ĩ eis marũ querere cõmoñet: nichil ampliꝰ conic̾e ualeo qłi qdͥ ex illo cõmuni sensu mͥ sugg̾it᷑
ut illo mandragori copomo fig̾ari intelligã bonãfamã. Hon eã que confert᷑ cũ laudãt hoĩem pauci
iusti aca: sapientes: s illam popłarẽ qua ⁊̃ maior ⁊ clarior nocicia cõꝑat᷑. nõ ip̃a ꝑsese expe¬
tenda: s intentiõi bonoꝵ quagn̾̃i humano cõsulũt ꝑnecessaria. uni dic̃ apłs Op̾cet ⁊̃ cest̾¬

Expanded text:
nisi aliquid in eis magnum quaerere commoneret, nihil amplius conicere ualeo, quam quod ex illo communi sensu mihi suggeritur, nisi aliquid in eis magnum quaerere commoneret, nihil amplius conicere ualeo, quam quod ex illo communi sensu mihi suggeritur, ut illo mandragorico pomo figurari intellegam famam bonam: non eam, quae confertur, cum laudant hominem pauci iusti atque sapientes, sed illam popularem, qua etiam maior et clarior notitia conparatur, non ipsa per sese expetenda, sed intentioni bonorum, qua generi humano consulunt, pernecessaria. unde dicit apostolus: oportet
Abbreviated transcription (Latin):
u̾tutem inestabilit̾ cernat: uacare uult ab om̃i negotio. ⁊ idõ sterilis. Affectando
dipe ociũ. quo studia concẽpłonis ignescunt: nõ contẽꝑat᷑ infirmitati hominũ. qͥ in
uariis pressuris sibi desid̾ant subueniri:¬
um mala maudragorica uidissem. ⁊ ꝓpt̃ istũ ip̃m sacre lectiõis locũ id mͥ obti¬
gisse gratularer. rara eñi res:: nat᷑am eoꝵ diligent̃ qutũ potui ꝑserutat᷑ sum n̾o
aliqua a cõmuni sensu remotiore scientia. que docet uͥtuces radicũ ⁊ potestates ħbar̃.:
s qͣnͣt̃ mͥ ⁊ cuilibet hõi renũtiabat uisus. ⁊ olfactꝰ ⁊ gustus: ꝓm̾ rem comꝑi pulchr̃ã.
⁊ suaue olentẽ. sapore aut̃ insipido. Et id̾o cur eã mulier tantoꝑe ꝯcupiũit: ignorare
me fateor. nͥ forte ꝓpt̾ pomi raritat̾e ⁊ odoris iocunditatẽ. Cur uͦ ipãm rem gestam sc̃a
scͥpt᷑a tac̾e noluerit. que s̃ utiq caliadesid̾ia muliercłarũ nob̾ ꝓ magno insinuare curaret.

Expanded text:
tatem ineffabiliter cernat, uacare uult ab omni negotio et ideo sterilis. affectando quippe otium, quo studia contemplationis ignescunt, non contemperatur infirmitati hominum, qui in uariis pressuris sibi desiderant subuenirim haec mala ipse uidissem et propter istum ipsum sacrae lectionis locum id mihi obtigisse gratularer — rara enim res est —, naturam eorum diligenter, quantum potui, perscrutatus sum, non aliqua a communi sensu remotiore scientia, quae docet uirtutes radicum et potestates herbarum, sed quantum mihi et cuilibet homini renuntiabat uisus et olfactus et gustus. proinde rem conperi pulchram et suaueolentem, sapore autem insipido; et ideo cur eam mulier tantopere concupiuerit, ignorare me fateor, nisi forte propter pomi raritatem et odoris iucunditatem. cur uero ipsam rem gestam sancta scriptura tacere noluerit, quae non utique talia desideria muliercularum nobis pro magno insinuare curaret,
Abbreviated transcription (Latin):
cõmunis utisicacis imꝑit: ꝓpt̾ea lia soiori sue dic̃. Par̃: tͥ qͥ urũ ineũ accepisti. insuꝑ ⁊¬
mandrag̾ filũ m̃i uis acciꝑe ⁊ ꝑ unũ uir̃ siguificas eos ot̾s. qui cũ agendi ̾tuce habiles.
⁊ digni quibꝰ regim̃ eccłe cõmictat᷑ ad dispensand̾ illi fid̾i sacͣment̃. accensi studio doc̾tne
atq indagande ⁊ concẽplande sapintie. se ab om̃ibꝰ act̾ionũ molestiis remou̾e. acq ĩ ocio
arsi dr̃et. Parũ: qd̾ hoĩes ad laborẽ rerũ gerendar̃ necessarios in otiͦ deqnet uicastu¬
diosoꝵ: insuꝑ ⁊ popłatẽ laud̾em requirit. ꝓił̾i ut eam ĩte cõpatet. imꝑcit rachel
uitũ sororisue illa noct̾e. ut scił. qui uutute laboriosa reginni popłoꝵ accomi̾daci
sunt. ⁊̃ si scientie uacare deleg̾ant. snscipiant exꝑienciã tẽptationũ curarumq

Expanded text:
communis utilitatis impertit, propterea Lia sorori suae dicit. Parum est  agendi uirtute habiles et digni, quibus regimen ecclesiae committatur, ad dispensandum fidei sacramentum illi accensi studio doctrinae atque indagandae - et contemplandae sapientiae se ab omnibus actionum molestiis remouere atque in otio s in otio detinet uita studiorum, insuper et popularem gloriam requirit? Proinde ut eam iuste conparet, inpertit Rachel uirum sorori suae illa nocte, ut scilicet qui uirtute laboriosa regimini populorum adcommodati sunt, etiamsi scientiae uacare delegerant, suscipiant experientiam temptationum c
Abbreviated transcription (Latin):
iugeat: carnales tam̃ sensus puerile quiddam ꝑstrepunt. Et nͥ int̾ioris grã¬
uitatis pondere ⁊ quasi iuuenili quodam uigore frenent᷑: ad flura queq ⁊ le¬
uia mentem eneruem trahunt: ¶ Tribus modis omnis culpe nequitiam

Expanded text:
vigeat, carnales tamen sensus puerile quiddam exterius perstrepunt; et nisi interioris gravigeat, carnales tamen sensus puerile quiddam exterius perstrepunt; et nisi interioris gravitatis pondere, et quasi juvenili quodam vigore frenentur, ad fluxa quaeque et levia
Abbreviated transcription (Latin):
cangite. ⁊ in hoc mundo sublimes apparete. Et cum diuine timor̾e sententie a mo
uere conat᷑. qͥd aliud loquit᷑. qͣm id qͦd pͥmis hominibꝰ dixit cur p̃. uͭ. ut ñco. de olpͥ
ͥua lignum uecicũ non contigisset: nͥ hoc prius incaute respic̾et. hinc gͦ pen¬
sandum: quanto debemꝰ moderamine gͣ illicita uisum restͥngere nos qͥ morta¬
lit̃ uuimꝰ. si mat̾ uiuentiũ ꝑ oculos ad mortem uenit. Hinc ÷̃ sub iudee uoce
que ext̾iora uidendo concupiscens. bona int̾iora ꝑdiderat: ꝓpħa dicit. Oculꝰ¬
meus dep̃÷. a. meam x oncupisceus eñi uisibilia: inuisibiles u̾ͥtutes amisit. Que
int̾iorem fructum ꝑ ext̾iorem uisum ꝑdidit: ꝑ ocłm corꝑis ꝑtulit p̃dam cord
Inde nobis ad custodiendam cordis munditiam: ext̾iorũ quoq sensuũ disci¬
plina seruanda÷. Nam quantalibet uͥtute mens polleat. qͣntalibet grauitate

Expanded text:
tangite, et in hoc mundo sublimes apparete. Et cum timorem divinae sententiae a corde tangite, et in hoc mundo sublimes apparete. Et cum timorem divinae sententiae a corde amovere conatur, quid aliud loquitur quam id quod primis hominibus dicita lignum vetitum contigisset, nisi hoc prius incaute respiceret. Hinc ergo pensandum, quanto debemus moderamine erga illicita visum restringere, nos qui moraliter vivimus, si et mater viventium per oculos ad mortem venit. Hinc etiam sub Judaeae voce, quae exteriora videndo concupiscens bona interiora perdiderat, propheta dicit: Ocultutes amisit. Qui ergo interiorem fructum per exteriorem visum perdidit, per oculum corporis pertulit praedam cordis. Unde nobis ad custodiendam cordis munditiam, exteriorum quoque sensuum disciplina servanda est. Nam quantalibet virtute mens polleat, quantalibet gravitate
Abbreviated transcription (Latin):
ficat meror corũ. D̾t tam̃ ambos occidisse dict̾us: ubi figurat᷑. regnũ calibꝰ hominibꝰ
abstulisse. Tercius uͦ filius iude qd̾ ili mulieri non iungit᷑: significat cenipꝰ ex quo¬
reges plebi iudeorũ ceꝑunt de tͥbu uida nonfieri. Et id̾o erat quidẽ filiꝰude. S. eñ
maritũ thamar non accipiebat: qr erat ead̾ tbus iuda s iã popło in uemo regnabat.
cui ꝓpħando scient̃ ucles fuerũt qualis dauid fuit
Sallid̃us humani geñis inimicꝰ qd̵ in paradiso egit. hoc cotidie ag̃e ñ desistit.
uerba quippe dĩ dẽ cordibus hominũ molitur euelłe. atq in eis ficta ꝓmissiõis
sue blandimenta radicare. Cotidie id qͦd ds minat᷑ leuigat. ⁊ ad hoc credendũ
leiuget: que deus minat᷑ et̾na. Ham cũ p̾sentis uite głam spondet. qͥd aliud
dicit. qͣm qustate. ⁊ ericissicut dii: Acsi aꝑte dicat. G̃emꝑalem concupiscentiã

Expanded text:
ficat maeror eorum. deus tamen ambos occidisse dictus est: ubi figuratur regnum talibus hominibus ficat maeror eorum. deus tamen ambos occidisse dictus est: ubi figuratur regnum talibus hominibus abstulisse. tertius uero filius Iudae, quod illi mulieri non iungitur, significat tempreges plebis Judaeorum coeperunt de tribu Juda non fieri, et ideo erat quidem filius Judae, sed eum maritum Thamar non accipiebat, quia erat eadem tribus Juda, sed jam populo inde nemo regnabat, cui prophetando scienter utiles fuerunt, qualis amque humani generis inimicus, quod in paradiso egit, hoc quotidie agere non desistit. Verba quippe Dei de cordibus hominum molitur evellere, atque in eis ficta promissionis suae blandimenta radicare. Quotidie id quod Deus minatur levigat, et ad hoc credendum leviget, quae Deus minatur aeterna. Nam cum praesentis vitae gloriam spondet, quid aliud dicit: Gustate et eritis sicut dii? ac si aperte dicat: Temporalem concupiscentiam
Abbreviated transcription (Latin):
qui oberant. alt̾m̃ eoꝵ qui nichil ꝓd̾ant: significant᷑ in duobꝰ filus uide. quoꝵ unꝰ erat malignꝰ
uł seuus ante dñm. alt in t̾ram fundebat ne semen daret ad fecundandã thamar. Hec sunt
ampliꝰ qtñ duo gña hominũ inucilia gũi humano. Inũ nocenciũ. altm̃ pr̃are nolencium.
⁊ si qͥd boni hñt in hac t̾rena uica ꝑdenciũ. camꝗͣ in t̾ram fundentis̃. Et qm̾i in malo pͥor
t̾ram. Nom̃ quoq maioris qui uocabat᷑ her interpr pellicius. qualibꝰ cunicis induci sũt
tͥmi hoĩes. in pena dãpnatiõis sue duissi ex paradiso. Sequentis aut̃ noif̃i qͥ uocabat᷑
onam. incerpr̃ meror eoꝵ. Quorũ nͥ quibꝰ nichil ꝓdest cũ hãt um ꝓdẽã possit. acq id ꝑdat
in t̾ra: Mauis porro malũ÷ ablace uite qd̾ significat pellicius. qͣm nõ ad uite qd̾ sigus¬

Expanded text:
nihil proderant significantur in duobus filiis Judae: quorum unus erat malignus, nihil proderant significantur in duobus filiis Judae: quorum unus erat malignus, licet reus ante Dominum; alter in terram fundebat, ne semen daret ad fecundandam Thamar. Nec sunt amplius quam duo genera hominum inutilia generi humano: unum nocentium, alterum praestare nolentium; et si quid bonterram. Nomen quoque majoris, qui vocatur Her, interpretatur pellicius, qualibus tunicis induti sunt primi homines in poena damnationis suae, dimissi ex paradiso. Sequentis autem nomen, qui vocatur Onan, interpretatur moeror eorum: quorum nisi quibus nihil prodest, cum habeat undin terra. maius porro malum est ablatae uitae, quod significat pellis, quam non adiutae, quod signi
Abbreviated transcription (Latin):
excipientibꝰ semen suũ miscebant᷑. non cõcupiscentia ꝑcipiende uolupcatis. s ꝓui deu¬
tia ꝓpagandȩ fuecessionis. Acꝑ hoc. neo illos ambitiosos multitudo. ppłoꝵ: nec illos libidmosos
multitudo faciebat uxors. S qͥd de uiris loqͣr quib excellentissimum testimoniũ diunia
uoce ꝑhibet᷑. cũ ip̾as feminas satis eluceat nicħ aliud in concubitu appetisse ꝗͣ filios:
Qipps. uͥ se p̃arere m̃inime uiderunt: famulas suas dedert̃ inro suo. ut illas mats
facent carne. ipsȩ fierent uoluntate:¬

Expanded text:
bantur non concupiscentia percipiendae uoluptatis, sed prouidentia propagandae successionis; ac per hoc nec illos ambitiosos multitudo populorum nec illos libidinosos multitudo faciebat uxorum. sed quid de uiris loquar, quibus excellentissimum testimonium diuina uoce perhibetur, cum ipsas feminas satis eluceat nihil aliud in concubitu adpetisse quam filios? quippe ubi se minime parere uiderunt, famulas suas dederunt uiro suo, ut illas matres facerent carne, ipsae fierent uoluntate
Abbreviated transcription (Latin):
ĩ actionũ ꝑicłis ⁊ labore u̾sant᷑. ꝓpt̾ea lie filiꝰ mala mandragorica inuenit exiens in agrũ. id:
honeste ambulãs ad eos quiforis fũt. Doctͥna uͦ illa sapiẽcie que auulgi strepitu remotissima
ĩ ꝯcempłone ũicacis dulci d electatiõe oefigit᷑: hauc popłarẽ głam. qͣntuluĩc̾qs nõ assequeret᷑:
nͥ ꝑ cos qui in medũs curbis agendo acsuadendo popłis p̃sunt. nõ ut p̾suic s ut ꝓsint. Sͥa¬
dũ isti act̾uosi ac negociosi hoĩes ꝑ quos mulcitudinis administrat᷑ ucilicas. ⁊ quoꝵ auctorica ᷤᷤ
quod ã mͦ mala mandingorica ꝑ liam ꝑueniũt ad rachel. Ad ip̃am uͭ liam ꝑ filiũ pͥmo geñ.¬

Expanded text:
in actionum periculis et labore uersantur. propterea Liae filius mala mandragorica inuenit exiens in agrum, id est honeste ambulans ad eos, qui foris sunt; doctrina uero illa sapientiae, quae a uulgi strepitu remotissima in contemplatione ueritatis dulci delectatione defigitur, hanc popularem gloriam quantulamcumque non assequeretur nisi per eos, qui in mediis dum isti actuosi et negotiosi homines, per quos multitudinis administratur utilitas, et quorum auctoritas quodammodo mala mandragorica per Liam veniunt ad Rachel; ad ipsam vero Liam per filium primogen
Abbreviated transcription (Latin):
iuat er ins parbaseirte q i fnicieĩe infirtuor. uctusq uictͥorẽ parti bñoieit.
partim lacicudinem femoris ei claudam reodit. ñ qui p̃ualere ad uersus se passus
popłm isrł. quosdam qui credid̾unt bñdixit in eis. lacitudo aut̃ femoris iacob in
multicudine carnalis popłi claudicauit: Qͥs alius lapis positꝰ ad caput iacob ut nõiatĩ
Qͥ ⁊̃ hoc ipm in eugłio cõmemorãs. ⁊ de se figͤatũ aꝑtissime testificans. cũ quendam
nathanaelẽ dixisset u̾e isrłitã in quo dolus nõẽẽt. ⁊ cum ille cãqmͣ lapidẽ illũ hñs
ad caput confessus eũ ẽẽt filiũ dĩ ⁊ regem isrł. ista confessiõe quodã mͦ unguẽs lapidẽ¬
.I. ip̃m conficens ẽẽ xͫ. ibi opportune dñs ⁊̃ illud cõmemorauit. qd̾ cũc uidit iacob. qͥ

Expanded text:
um sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit, partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduersus se passus populum Israhel quosdam. qui crediderunt, benedixit in eis? latitudo autem femoris Iacob in multitudine carnalis populi claudicauit. quis alius lapis positus ad caput Iacob, ut nominatiqui etiam hoc ipsum in euangelio commemorans et de se figuratum apertissime testificans, cum quendam Nathanahelem dixisset uere Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille tamquam lapidem illum habens ad caput confessus eum esset filium dei et regem Israhel - ista confessione quodam modo unguens lapide esse confitens Christum — ibi opportune dominus etiam illud commemorauit quod uidit Iacob, qui
Abbreviated transcription (Latin):
lem inse hanͣt potestatẽ. uir in uixorem. ⁊ uxor in uirũ. ꝓlem itaq qmͣ de se hr̃e sara
non pot̾at: de ancilla hr̃e uoluit. Ex eo cam̃ semine: ex quo ⁊ de se si posset hr̃e desid̾a¬
bat. Nũꝗͣ hoc fac̾et mulier: siin corꝑe uiri carnali cõcupiscẽtia tenet᷑. Telaret᷑ enĩ potiꝰ
pelicẽ: qmm facet matre. Nunc uͦ ꝓpt̾ea sic ꝓpagãdi uolũtas pia fuit: ꝙ cõcũbẽdi uolũcaᷤᷤ

Expanded text:
lem in se habeant potestatem uir in uxorem ut uxor in uirum. prolem igitur, quam de se habere Sara lem in se habeant potestatem uir in uxorem ut uxor in uirum. prolem igitur, quam de se habere Sara non poterat, de ancilla habere uoluit, ex eo tamen semine, ex quo et de se, si posset, habere debebat. numquam hoc faceret mulier, si in corpore uiri carnali concupiscentia teneretur; zelaret enim potius pelicem, non faceret matrem. nunc uero propterea sic propagandi uo
Abbreviated transcription (Latin):
Bi faustus in fact̾o abrahe uelut conscĩam culpat uxoris: ibi malo quidẽ aĩo. sdari.¬
q̃ incenciõe uicuꝑandi. s tam̃ nesciens ⁊ nolens utrũq collaudat. Neq enĩ ꝯscĩam suam
flagitio conuigis miscuit. quo ille suã libidinẽ turpi ⁊ illicica uoluptate satiaret: s ⁊̃
illa nat᷑ali ordine filios uolens. seq st̾ilem sciens. ancillaris ut̃i fecũdicat̾e in usũ iuris sui
pocestate licita uindicauit. non cedens uiro cõcupiscenti. s iubens obedienti. Neq hoc ĩor
dinata suꝑbia. Qͥs enĩ nescit. uxorem marito tamꝗͣ dño debere seriuire : s qd̾ ad mẽbra
corporis actinet. quibꝰ sexus ip̃e distinguit᷑: apłs dicit. Similit̾ ⁊ uir sui cor .p. ñ ht: s in.¬
Ut cũ in cet̾is actibꝰ ad humanã pacẽ ꝑtinentibꝰ. mulier uiro debeat seruitutem: huiꝰ
uniꝰ rei qua sexus utusq carnali sorte discernit᷑. ⁊ carnali cõmixtione cͦncernit᷑. sumi¬

Expanded text:
 Faustus in facto Abrahae uelut conscientiam culpat uxoris, ibi uero malo quidem animo et intentione uituperandi, sed tamen nesciens et nolens utrumque conlaudat. neque enim conscientiam suam flagitio coniugis miscuit, quo ille suam libidinem turpi et inlicita uoluptate satiaret, sed etiam illa naturali ordine filios uolens seque sterilem sciens ancillaris uteri fecunditatem in usum iuris sui potestate licita uindicauit, non cedens uiro concupiscenti, sed idinata superbia: quis enim nescit uxorem marito tanquam domino debere servire? Sed quod ad membra corporis attinet, quibus sexus ipse distinguitur, Apostolus dicit, Similiter ut cum in ceteris actibus ad humanam pacem pertinentibus mulier uiro debeat seruitutem, huius unius rei, qua sexus utriusque carnali sorte discernitur et carnali conmixtione conceraitur, simi
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut iacos priꝰ dum nascͥet᷑ manũ misit ex ut̾o. qua ⁊̃ pedem p̃nascentis frĩsceneb̾at.
deũ utiq secucũ ÷ caput. tum demũ necessario menbra cet̾a. s cam̃ caput non tm ea m̃bra
que sequta sũt. s ⁊̃ ip̃am manũ que in nascencdo p̾cessit dignitate ac potestate p̾cedit.
in carne. ⁊ quodã mͦ ex ut̾o secͤti sui ad hominũ ocłos mediator dei ⁊ hominũ homo
ꝓced̾et qͥ ÷ suꝑ om̃s ds̃ benedictꝰ in scła p̃misit in scis patͥarchis ⁊ ꝓpħis quadã ꝑtẽ

Expanded text:
cob manum prius, dum nasceretur, emisit ex utero, qua etiam pedem praenascentis fratris tenebat, deinde utique secutum est caput, tum demum necessario membra caetera ; sed tamen caput non tantum ea membra quae secuta sunt, sed etiam ipsam manum quae iin carne, et quodam modo ex utero secreti sui ad hominum oculos Mediator Dei et hominum homo procederet, qui est super omnes Deus benedictus in saecula , praemisit in sa
Abbreviated transcription (Latin):
rium. Exposuit eñi dñs qͥd lex uoluerit. cũ passim dimitenti uxorẽ iusserit libellũ
repudũ clare. Neq enĩ ait. qui uoluent dimictat uxorẽ suã. cui ẽẽt contͦriũ non
dimict̾ẽ: s utiq nolebat dimicti uxorẽ a uiro qui hane int̾posuit morã. ut ĩ discidnũ

Expanded text:
rium. exposuit enim dominus, quid lex uoluerit, cum passim dimittenti uxorem iusserit libellum rium. exposuit enim dominus, quid lex uoluerit, cum passim dimittenti uxorem iusserit libellum repudii dare. neque enim ait: qui uoluerit, dimittat uxorem suam — cui esset contrarium non dimittere — sed utique nolebat dimitti uxorem a uiro. qui hanc interposuit moram, ut in discidium
Abbreviated transcription (Latin):
cit᷑. S sicut in uirando ⁊̃ qui uerũ urat ꝓpinquat ꝑuirio. uñ longe÷ qui oĩno non
uirat. ⁊ ꝗͣuis non peccet qui uerũ iurat. remotior tam̃ a pectato÷ qui nõ iurat. uñ ad mo¬
uitio nõ urandi conseruatio ÷ a peccato ꝑuirii: ita cũ peccet qͥ ꝑ ĩ moderacionẽ inite uult
uindicari. non peccet autẽ qui modũ adhibens iꝰte undicari uult: remotior: a peccato
iniꝰte undicte qui nõ uult oĩno uindicari. Peccat eñi qui exigit ultra debitũ. nõ peccat
auc̃ẽ qui exigit debitũ. S tutius longe : a peccato iniꝰti exact̾oris qui õmo no exigit ede¬
bitũ. p̃sertim ne cogat᷑ ⁊ ip̃e redd̾e debitũ ab eo qui nullum ht̃ debitum.
lboo cle uxore nondimitenda qd̾ dñs precepit. cũ antiqͥs dictũ sit. quic̃q dimi¬
serit uxorem suam det illi libellũ repudũ. si diligent̃ intueam̃: uidebimꝰ nõ ẽẽ concra¬

Expanded text:
titur. sed sicut in iurando etiam qui uerum iurat, propinquat peiurio, unde longe abest, qui omnino non titur. sed sicut in iurando etiam qui uerum iurat, propinquat peiurio, unde longe abest, qui omnino non iurat, et quamuis non peccet, qui uerum iurat, remotior tamen a peccato est qui non iurat — unde admonitio non iurandi conseruatio est a peccato peiurii —: ita cum peccet qui per inmoderationem iniuste uult uindicari, non peccet autem, qui modum adhibens iuste uult injustae vindictae qui non vult omnino vindicari. Peccat enim qui exigit ultra debitum, non peccat autem qui exigit debitum; sed tutius longe est a peccato injusti exactoris qui omnino non exigit debitum, praesertim ne cogatur et ipse reddere debitum ab eo qui nullum debet debitum.lud de uxore non dimittenda, quod dominus praecepit, cum antiquis dictum sit: quicumque dimiserit uxorem suam, det illi libellum repudii, si diligenter intueamur, uidebimus non esse contra
Abbreviated transcription (Latin):
Ita enim non irridebũt si aliquos antistite ⁊ ministͦs eccłe forte aĩadũt̾int uł cũ
barbarismis ⁊ soloecismis dm̃ inuocare. uł ead̃ u̾ba que ꝓnũciant nõ intellig̃e
ꝑcurbateq distinguere. Non qr ista minime corrigenda sũt ut popłs ad iel qd̃ plane
intelligit dicat amen: s cam̃ pie cołanda sũt ab eis qͥ didic̾int. ut sono in foro. sic uoto
ĩ eccła bñdici. Itaq forẽsis illa nõnꝙͣ forte bona dict̾io. nũꝗͣ tam̃ bũdict̾io dici potest. ⁊¬
Facit loquẽti tedium auditor immobilis. Non qr humane laudis nos ẽẽ auidos decet:
s qr ea q̃ ministramꝰ dei sũt. ⁊ qͣnto mag̃ diligimꝰ eos quibꝰ loqͥm᷑ cãco mag̃ eiscupimꝰ
ut placeãt que ad eoꝵ porrriguntur salutẽ. Qd̾ si nõ succed: contͥstam᷑. ⁊ in ip̃o cursu

Expanded text:
ita enim non irridebunt, si aliquos antistites et ministros Ecclesiae forte animadverterint, vel cum ita enim non irridebunt, si aliquos antistites et ministros Ecclesiae forte animadverterint, vel cum barbarismis et soloecismis Deum invocare, vel eadem verba quae pronuntiant non intelligere, perturbateque distinguere. Non quia ista minime corrigenda sunt, ut populus ad id quod plane intelligit, dicat Amen; sed tamen pie toleranda sunt ab eis qui didicerint, ut sono in foro, sic voto in Ecclesia benedici. Itaque forensis illa nonnunquam forte bona dictio, nunquam tamen benedictio dici potest. am loquendi taedium auditor immobilis, non quia humanae laudis nos esse avidos decet, sed quia ea quae ministramus, Dei sunt, et quanto magis diligimus eos quibus loquimur, tanto magis eis cupimus, ut placeant quae ad eorum porriguntur salutem: quod si non succedit, contristamur, et in ipso cursu
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ humane ap̃ nos humilicatis exemplũ. ut magnꝰ cumor nr̃ maiore contͣria medi¬
cina sauaret᷑. Magna÷ enĩ miseria suꝑbus homo. s maior miscd̾ia humilis d̾c. hac
gͦ dilectiõe tͥ cãꝗͣ fine ꝓposito qͦ refa̾s om̃ia que dicis: qͥcqͥd narras ita narra. ut ille
cui loqueris audiẽdo credat. cͥdendo sꝑet. sꝑando amet. De ip̃a ⁊̃ seu̾itate dĩ qua corda
morcaliũ salub̾rimo t̾rore qͥciunt᷑. caricas edificãda ÷: ut ab eo qm̃ cumet amari se gau¬
dens eũ redamare audeat. eiꝰq ĩ sedilectiõi ⁊̃ si ĩpune p̾set. cñ displice uereat uirSi¬
Duibusdam utile ÷ nosse. ica ẽẽ p̾ponẽdas u̾bis sent̾ẽtias. ut p̃ponit᷑ animꝰ corꝑi. Ex quo
Ifit ut ita malle debeant i̾iores ꝗ dũtiores audire s̃mone̾ sicut malle debẽt pͥdentiores
ꝗͣ formosiores hab̾e amicos. Noĩint ⁊̃ non ẽẽ uocẽ adaures dĩ nͥ anini asfectum

Expanded text:
t magnus tumor noster majore contraria medicina sanaretur. Magna est enim miseria, superbus homo; sed major misericordia, humilis Deus. Hac ergo dilectione tibi tanquam fine proposito, quo referas omnia quae dicis, quidquid narras ita narra, ut ille cui loqueris audiendo credat, credendo speret, sperando amet. CAPUT V. 9. Accedmortalium saluberrimo terrore quatiuntur, charitas aedificanda est; ut ab eo quem timet, amari se gaudens, eum redamare audeat, ejusque in se dilectioni, etiamsi impune posset, tamen displicere vereaturenim maxime utile est nosse, ita esse praeponendas verbis sententias, ut praeponitur animus corpori. Ex quo fit ut ita malle debeant veriores quam disertiores audire sermones, sicut malle debent prudentiores, quam formosiores habere amicos. Noverint etiam non esse vocem ad aures Dei, nisi animi affectum:
Abbreviated transcription (Latin):
na c̾at᷑a. qñqͥd̾ ꝑ cam p̾sibilicat̾ẽ iustaurat᷑. ꝑ qmͣ si uoluisset nec cecidisset. Magnꝰ gͦ
dñs ⁊ .l. ualde quicondid̾ cã. Condidit ciuĩ ⁊ inferiores que nõ possũt peccare. condid̾
⁊ ineliores que uolũt peccare. Bestialis enĩ nac᷑a non peccat. qr nichil facit ꝯͦ et̾ña legẽ.
cui sic subdica ÷ ut eiꝰ ꝑticeps ẽẽ non possit. Rursus angłica sullimis nat᷑a nõ peceat.
qr ita ꝑticeps ÷ legis et̾ne. ut solus tam delectet d̃s. cuĩ uolũcati sũ ullo exꝑim̃to cẽpta¬
cionis obtemꝑat. Homo aut̃e ciiiꝰ ꝓpt̃ peccatũ temptacio: uita suꝑ t̾ram: subdat sibi
qd̾ habet cõmune cum bestiis. subdat dõ qd̾ ht̃ cõmune cũ angłis. donec iusticia ⁊ ĩmor¬
talite ꝑfecta atq ꝑcepta. ab istis exaltet᷑. illis coequet᷑. mortales aut̃ delect̾ationes usq
ad reꝑandã seu custodiendã istam mortalẽ salutẽ. siue uniꝰtuiꝰq hõis. siue ipsiꝰ humani ge

Expanded text:
, quandoquidem per eam possibilitatem instauratur, per quam si uoluisset, nec cecidisset. magnus ergo dominus et laudabilis ualde, qui condidit eam. condidit enim et inferiores, quae non possunt peccare; condidit et meliores, quae nolunt peccare. bestialis enim natura non peccat, quia nihil facit contra aeternam legem, cui sic subdita est, ut eius particeps esse non possit. rursus angelica sublimis natura non peccat, quia ita particeps est legis aeternae, ut solus eam delectet deus, cuius uoluntati sine ullo experimento temptationis obtemperat. homo autem, cuius propter peccatum temptatio est uita super terram, subdat sibi, quod habet commune cum bestiis, subdat deo, quod habet commune cum angelis, donec iustitia et inmortalitate perfecta atque percepta ab istis exaltetur, illis aequetur. Mortales autem delectationes usque ad reparandam seu custodiendam istam mortalem s
Abbreviated transcription (Latin):
cionis. Neq eñi hoc tem̃e ab initio uocabat᷑. s ex ip̃a dispensatiõe nõie mutato .iħe
appeliatꝰ ÷. Uideat bocrum de t̾ra ꝓmissionis in ligno pendentẽ. hideat in iericho taꝗͣ
in hoc mortali scło ineretricẽ. de qualibus ait dñs. qd̾ precedant suꝑbos in regnũ
munitiones mortasis seki septies cͥcũact̾a testamenti area cecidisse. sicut ñe ꝑ c̾epora¬

Expanded text:
sionis. neque enim hoc temere ab initio uocabatur. sed ex ipsa dispensatione nomine mutato Iesus sionis. neque enim hoc temere ab initio uocabatur. sed ex ipsa dispensatione nomine mutato Iesus appellatus est. uideat botrum de terra promissionis in ligno pendentem. uideat in Hiericho tamquam in hoc mortali saeculo meretricem — de qualibus ait dominus, quod praecedant superbos in regnum munitiones mortalis saeculi septies circumacta testamenti arca cecidisse, sicut nunc per
Abbreviated transcription (Latin):
grãm p̃figarãt poplos in septenario num̃o decuplato rigant̃e. ut ꝑ septifomes̃c doñ
ciucis dnĩce suꝑat᷑. Et morsus mortiei serpentũ. exaicata ⁊ respecto eneo serpente sa¬
uant᷑. ad ũbis ipꝰ dñi decłarat᷑. Sicut exaltaũ iuqͥt in .s. ĩ de ͣ sic ex .o.f . h. ũ o. a cͥ ĩi ñ ꝑ
s hu. et̾ũã. Itaue ⁊̃ ista non clamant: Tautane : surdicas in cordibꝰ duris fit palcha
eug łista hine et̃ dictũ. os uon cõminuetis Sãugͥne iliiunt᷑ postes ut ꝑuitiet de¬
peliat : tignant᷑ signo dñice ꝑasionis in froncisꝰ popłi ad cucelam salutis. Dat̃ ibi
let añauagesimo die post actũ pascha. uenit sp̃e ses qͥnauaseͥmo die post dñi passi¬
onem. Ditit᷑ illie iex scͥpta digito di. dicit dñs de spũ sc̃o In digico d̾i eitio demorai¬
emiat mansuetiis quemdocet dũs uias fuas. uideat ⁊ ħ in itlis libris. ⁊ cet̃a ut om̃ia
u queo am qualia credat in omnibꝰ. N.deat iħm introduceut̾e popłm int̾ram ꝓmis¬

Expanded text:
gratiam praefigurant populos in septenario numero decuplato rigantem, ut per septiforme spiricrucis dominicae superatur. et morsus mortiferi serpentum exaltato et respecto aeneo serpente sanantur. quod uerbis ipsius domini declaratur: sicut exalta aeternam. itane etiam ista non clamant? tantane est surditas in cordibus duris ? fit pascha euangelista hinc esse dictum: os eius non comminuetis. sanguine inliniuntur postes, ut pernicies depellatur: signantur signo dominicae passionis in frontibus populi ad tutelam salutis. datur ibi lex quinquagesimo die post actum pascha: uenit spiritus sanctus quinquagesimo die post domini passionem. dicitur illic scripta lex digito dei: dicit dominus de spiritu sancto: in digito dei eicio deniat mansuetus, quem docet dominus uias suas : uideat et haec in illis libris et cetera uel omnia uel quaedam, qualia credat in omnibus. Uideat Iesum introducentem populum in terram promis
Abbreviated transcription (Latin):
illicitũ: uenio peccaret. Peccat gͦ qui delect̾ationẽ illicicã relaxat pociꝰ qm refrenat. Est
aut̃ illicitũ: qd̾ lex illa ꝓhibet qͣ nat̾ał ordo seruat᷑. utrũ aut̃ sic aliqͣ racionał creat᷑a qm¬

Expanded text:
inlicitum, nemo peccaret. peccat ergo, qui delectationem inliciti relaxat potius quam refrenat. est inlicitum, nemo peccaret. peccat ergo, qui delectationem inliciti relaxat potius quam refrenat. est autem inlicitum, quod lex illa
Abbreviated transcription (Latin):
effecti ⁊̃ in spũali corꝑe ex gr̃a eiꝰ equales angłis eiꝰ. recepta stola pͥma ĩ mortalitatis ũ corruptionis.
qua induet᷑ hoc mortale ⁊ corruptibile nr̃m. ut absorbeat᷑ mors in uictoria iusticia ꝑfecta ꝑ gra¬
qd̾ ille quẽ contẽplant᷑ iubet. cuiꝰ ec̾no imꝑio lib̾alit̾ qr suauit̃ seruiunt. Nos uͦ quor corpꝰ
infirmitatis nr̃e scd̾ in ct̃nã leg̃ẽ qua nat᷑alis ordo seruat᷑. iuste uiuimꝰ si uiuimꝰ exfide ñ
fict̾a que ꝑ dił. oꝑat᷑. hũces in conscĩa in bonam sp̃e. repositã in celis ĩmorcalitatiᷤ ⁊ incor¬
ruptionis. ⁊ ipiꝰ ꝑficiende ĩticie. usq ad quandã inesfabilit̾ suauissimã sat̾itatẽ. quã in
hõis accio seruiens fidei seruienti dõ. refrenat om̃s mortales delectatiões. ⁊ cas cohercet ad
uat᷑alem modũ. meliora inferioribꝰ ordinaca dilectione p̃ponẽs. Si enĩ nichil deleccaret

Expanded text:
effecti etiam in spiritali corpore ex gratia eius aequales angelis eius recepta stola prima inmortalitatis et incorruptionis, qua induetur hoc mortale et corruptibile nostrum, ut absorbeatur mors in uictoria iustitia perfecta per graquod ille, quem contemplantur, iubet, cuius aeterno imperio liberaliter, quia suauiter, seruiunt; nos uero, quorum cinfirmitatis nostrae secundum aeternam legem, qua naturalis ordo seruatur, iuste uiuimus, si uiuamus ex fide non fictficiendae iustitiae usque ad quandam ineffabiliter suauissimam saturitatem, quam in iem. Quapropter hominis actio seruiens fidei seruienti deo refrenat omnes mortales delectationes et eas cohercet ad naturalem modum meliora inferioribus ordinata dilectione praeponens. si enim nihil delectaret