comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
SeR UORUDEl. Sicut nemose de¬
b& iactare desuis meritis. sic ñ deb&
operadĩ quȩ in illo ꝑsuos scõs fiunt si ne su¬
is meritis silentiare sed p̃dicare. quia sic
angelus ad monae tobiã. Vnde ego pro
oppressione scãe ecclesae arege atrocis¬
simo & blasphemo &. nec dicendo hais¬
tulfo ad optimũ & scĩ petri fidelẽ dom¬
nũ pippinũ xp̃i anissimũ regẽ in fran¬
tiã ueni. ubiegrotaui usq ad mortẽ.
& mansi aliquod tẽpꝰ apud pagũ pari¬
siacũ. inuenerabili monasterio scĩ
martyris xpĩ dionisii. Quo cũ iam me me¬
dici desperarent. fui sic̃ in oratione unccđã
ei dẽ beati martẏris subtꝰ cãpanas. et uidi
ante altare bonũ pastorẽ domnũ petrũ
& magistrũ gentiũ domnũ paulũ. et notam̃¬
te illos recognoui de illoꝵ surcarus. & terbea¬
tũ domnũ dioni siũ addexterã domni petri
subtilẽ &e longiorẽ. Pulchra facie. capillis can¬
didis colobio inditũ candidissimo purpura

Expanded text:
servorum Dei. Sicut nemo se debet jactare de suis meritis, sic non debet opera Dei quae in illo per suos sanctos fiunt sine suis meritis silentiare, sed praedicare, quia sic angelus admonet Tobiam . Unde ego pro oppressione sanctae Ecclesiae a rege atrocissimo et blasphemo, nec dicendo Aistulpho, ad optimum et sancti Petri fidelem dominum Pippinum Christianissimum regem in Franciam veni, ubi aegrotavi usque ad mortem, et mansi aliquod tempus apud pagum Parisiacum in venerabili monasterio beati martyris Christi Dionysii. Quo cum jam me medici desperarent, fui in oratione in ecclesia ejusdem beati martyris subtus companas, et vidi ante altare bonum pastorem dominum Petrum, et magistrum gentium dominum Paulum et nota mente illos recognovi de illorum surtariis et ter beatum dominum Dionysium ad dexteram domini Petri, subtilem et longiorem, pulchra facie, capillis candidis, colobio indutum candidissimo, purpura
Abbreviated transcription (Latin):
notuit. quabeatꝰ Di onisius cũ sociis suil
triũphans agonẽ ex pleuit. et coronã
tctoriae ac cipere demanudñi
sedit. Ipsũq locũ emuientis mausolei edifica¬
tione signauit: Sc̃oꝵ qͦq corporib digna ue¬
neratione sepultis. eo uestim̃ta tumca
uidelic& cilicium et caligap̃ciosi Dionisii:
et casula scĩ rusti archi p̃s biteri :atq dalma¬
ticabeati eleutherii archidiaͦi: exceptis
portionib que ꝓ reliqͥis electoꝵ dñi. fi¬
deliũ deuotione sumpte sunt: usq hodiȩ
debiticultꝰ reuerentia conseruant᷑. Quoꝵ
meritis et p̃cib eadẽ uenerabilis femina in
nomine scãe trinitatis ex aqͣ et sp̃uscõrena
tate . xp̃iani & beati Di onisii patrocinus
d euotissimã basilicã suꝑ p̃cioso martirũ
corpora magno sũptu cultuq: eximio c̃¬
struxert̃. ubi codidie operante dño nr̃o iħu¬

Expanded text:
notuit, qua beatus Dionysius cum sociis suis notuit, qua beatus Dionysius cum sociis suis triumphans agonem explevit, et coronam victoriae accipere de manu Domini ssedit, ipsumque locum eminentis mausolei aedificatione signavit. Sanctorum quoque corporibus digna veneratione sepultis, eorum vestimenta, tunica videlicet, cilicium, et caligae Dionysii pretiosi, et casula sancti Rustici, archipresbyteri, atque dalmatica beati Eleutherii archidiaconi, exceptis portionibus quae pro reliquiis electorum Domini, a fidelium devotione sumptae sunt, usque hodie debiti cultus reverentia conservantur, quorum meritis et precibus, eadem venerabilis femina, in nomine sanctae Trinitatis ex aqua et Spiritu sancto renattate, Christiani et beati Dionysii patrociniis devotissimi, basilicam super pretiosorum martyrum corpora, magno sumptu, cultuque eximio construxerunt: ubi quotidie, operante Domino
Abbreviated transcription (Latin):
tc̃ seminib iacendis p̃scripta matrona
ihabundantia parabat. arantiũ speciem
agricolarũ pͣtendentes uelut qͥddã ru¬
ralis operis laborantes abscondunt: locũ
& iã certo notamine ad signare ꝓcura NT
Ex qͦ eadẽ dĩ futura plenius femina ac sibi
college xp̃iani ĩ t̃ nocturna se creta silen¬
tia p̃scripta martirũ corpora tollentes
beati Dionisis corpori c̃iunxert̃. & ue¬
neratione qͣ pit̃ ꝑsecutoꝵ rabiem pote¬
rant de uotissime fre quentabant facta
de inceps satione nec suum seges negaũ
obseqͥũ. que tali fecudata ẽ pingue¬
dine: atq sic se in eãbeficiũ ub tatis in¬
fudit: ut centuplicatos fructꝰ deuotis¬
sima cultrix ad qͥrer& : et patriã mere
honorificentia una cũ sc̃ĩs dñi sacertonb
& fideliũ t̾bis reuerenissime satis ac gre¬
dit̾. et oitꝰ in cõparabilẽ thesaurũ qđ
diusibi & posteris ꝓfuturũ seruauit
om̃ib: patent̃ eadẽ sacratissima die in¬

Expanded text:
tunc seminibus jacendis, praescripta matrona tunc seminibus jacendis, praescripta matrona in abundantia parabat arantium, speciem agricolantium praetendentes, velut quiddam ruralis operis laborantes abscondunt: locum etiam certo notamine assignare procurant. Ex quo eadem Dei futura plenius femina, ac sibi collegae Christiani, inter nocturna secreta silentia, praescripta martyrum corpora tollentes, beati Dionysii corpori conjunxerunt, et veneratione, qua inter persecutorum rabiem poterant, devotissime frequentabant. Facta deinceps satione, nec suum seges negavit obsequium, quae tali est fecundata pinguedine, atque sic se in eam beneficium ubertatis effudit, ut centuplicatos fructus devotissima cultrix acquireret, et patria mererehonorificentia una cum sanctis Domini sacerdotibus et fidelium turbis reverentissime satis aggreditur, et incomparabilem thesaurum, quem diu sibi et posteris profuturum servavit, omnibus patenter eadem sacratissima die in
Abbreviated transcription (Latin):
qͥmutat tẽpꝰ. & qͦd p̃destinauit ñ mutat
c̃siliũ: q malũ holofernis c̃ceptũ : pru¬
beni uolentis femine in mutauit iniquoꝵ
consilia suae dispositionis arti. industria qͣ uolu
lias catella nomine. que lic& paganooꝵ ad huc
errorib necessitate pocius quã uoluntate
eneret᷑ addicta. c̃ũtitam̃ ad fidẽ xp̃i ꝑ exem¬
pla martirũ atq: ad baptismi grãm ꝑ uenire
dae siderare. & m̃te demonstrabat &. opere .
et dũ eis copiã oblate humanitatis expendit.
a memoria eoꝵ que coeperant agenda dis¬
cussit. fidelib:q: suis & familiaris toti c̃seius
se creta ordinatione cõmittit. ut sub tracta
furto p̃ciosa corpora beatoꝵ diligens elabo¬
rara oc cultare ꝓ uisici: Qui dñe sue uolumat
& iussione cõꝑta. festinant̃ qđ eis perprũ¬
fuerat exequunt᷑: furtũq: laudabile qͦđ
nemini dampnũ intulit .&. om̃ib piae cre¬
dentib lucr̃u maximũ c̃tulit. sexto ame¬
morato urbe lapide insulcis autũ nalib qͦs

Expanded text:
mutat tempus, et quod praedestinavit non mutat consilium: qui malum Holophernis conceptum prudentia benevolentis feminae immutavit, iniquorum consilia suae dispositionis arti, industria qua volulias, Catulla nomine, quae licet paganorum adhuc erroribus necessitate potius quam voluntate, teneretur addicta, converti tamen ad fidem Christi, per exempla martyrum, atque ad baptismi gratiam pervenire se desiderare, et mente demonstrabat et opere, Et dum eis copiam oblatae humanitatis expendit, a memoria eorum quae susceperant agenda, discussit, fidelibusque suis et familiaris voti consciis secreta ordinatione committit, ut subtracto furto pretiosa corpora beatorum diligens laboret occultare provisio. Qui dominae voluntate et jussione comperta, festinantequuntur, furtumque laudabile, quod nemini damnum intulit, et omnibus pie credentibus lucrum maximum contulit, sexto a memorata urbe lapide, in sulcis autumnalibus, quos
Abbreviated transcription (Latin):
cundẽq redactũ in cinerẽ dignabat᷑ repa¬
rare . & qͣ uixerat anima uiidũ pennit᷑
ed dere. Qđ stupendũ miraculũ eũ su¬
periuꝰ fata larcia c̃spexisset ꝓsiliuut nm
idoloo occubuit baptizata ĩremissionẽ
peccatorũ: Cuius filius iusbius quẽ exp̃¬
scripto lisbio uiro suo susceperat romam
duct domiciano eiꝰ pilato ꝑtres caesares
militauit. &e sub seõ masso ep̃o qͥ t̾euis
abeato drcnisio parisiorũ rexit eccła re¬
ũ sus. om̃ib: que st̃ mũdirelictis baptiratꝰ.&.
religioscoꝵ xp̃iq: pauperũ numeroẽ soc iatꝰ.
Cȩterũ metuentes ꝑ secutores & gentiliũ
phalange ne cũsi płi fidelissima ꝓbataq
deuocione scõꝵ corpora rustici& eleu¬
therii que ĩ monte ubi ipsi unã cũbeatodi¬
onisio fuerant martyrizati iacebant ꝓfti¬
turasibi ad patrociniũ colligerent & tu¬
mularent : inito c̃silio eligunt te trisse¬
quane ꝓfundis guigitib: martrrũ cor¬
pora ꝑdenda cõmittere. Que in posita

Expanded text:
gnabitur reparare, et qua vixerat anima, vividum perenniter reddere. Quod stupendum miraculum, cum superius fata Larcia conspexisset, prosiluit in idolorum occubuit baptizata in remissionem peccatorum. Cujus filius Visbius, quem ex praescripto Lisbio viro suo susceperat, Romam ductus, Domitiano evespillatoper tres Caesares militavit, et sub sancto Masso episcopo, qui tertius a beato Dionysio Parisiorum rexit Ecclesiam reversus, omnibus quae sunt mundi relictis, baptizatus, et religiosorum Christique pauperum numero est sociatus. Caeterum metuentes persecutores et gentilium phalanges, ne conversi populi fidelissima probataque devotio, sanctorum corpora Rustici et Eleutherii, quae in monte, ubi ipsi una cum beato Dionysio fuerunt martyrisati, jacebant, profutura sibi ad patrocinium colligerent, et tumularent, initio consilio, eligunt terris Sequanae profundisque gurgitibus martyrum corpora perdenda committere.
Abbreviated transcription (Latin):
lebre nom̃ in notuit. Vnde ãplius efferii
cursu uelociori. tum̃tib animis. uultib
trucidissimis parisius adierunt. ubi
beatũ dionỹsiũ contra incredulos
dimicantẽ & p̃dicatione continua. płi
nultitudinẽ ad fidẽ inueniunt exhertin
tẽ. cũ quo & iã beatũ uirũ rusticũ archi¬
prbi terũ & eleutheriũ archi diaconẽ.
quos ipse famulus dñi in suis ordinib: con¬
ecrarat. p̃dtͤtionis & diuini obsequii cõ¬
ministros. ꝑ secutorũ dirus furor inue¬
nit. Hiscĩ uiri ab eatissimi dionisri nun¬
quã sustinuert̃ ab esse p̃sentia. quos di¬
una dignatio & erni regni iã p̃sciebat.
esse consortes. quasq ab inuicẽ ignite tẽ pestans
in sectatio. ꝑmartrrii certamina nullos suȩ cal

Expanded text:
lebre nomen innotuit. Unde amplius efferati, lebre nomen innotuit. Unde amplius efferati, cursu velociori, tumentibus animis, vultibus trucissimis, Parisius adiere: ubi beatum Dionysium contra incredulos dimicantem, et praedicatione continua populi multitudinem atem. Cum quo etiam beatum virum Rusticum archipresbyterum, et Eleutherium archidiaconum, quos ipse famulus Domini in suis ordinibus consecrarat, praedicationis et divini obsequii comministros, persecutorum dirus furor invenit. Hi sancti viri a beatissimi Dionysii nunquam sustinuere abesse praesentia: quos divina dignatio aeterni regni jam praesciebat esse consortes, quosque ab invicem ignitae tempestatis insectatio, per martyrii certamina nullo suae cal
Abbreviated transcription (Latin):
nonstrauerat eẽ signaculo. Qua dere nul
iat excusata lib̾tas. so cuncti ꝓhdolor
ut inpus uissionib obedirent. aut qđ
satutũ acrudelissimo cesare suerat ꝑfe¬
sebant. Dirigit᷑ ꝓinde p̃fectꝰ fescennunꝰ
sisinniuꝰ tradita sibi electa apparitione
cũ ingenti ftrepitu ad partesoe ciden¬
taliũ regionũ ut scm̃ senẽ nominatissi¬
mũq doc trina uirũ. & uirtutũ insig¬
nib p̃cipuũ mafcariũ dionr̃ siũ ubieũq
reperire potius soe ꝑ quirens. aut decr¬
to principis y dolis turificare cõpellera
aut torñttis lace ratũ in m̃sis & poenis
ex quisitissimis torm̃tatũ. itt̃ ceter
eciã secundũ leges romanas ut pore
eũ qͥ prestantissima nobilitate terre¬
na floruerat. & contrasenatꝰ acrei¬
publice ꝓ mulgationes contraque impe¬
tũ principis suscepissent. ꝓ malani
dio nisii inqui sitione galliarũ penetrant
fines. quib ad huc ꝓcul positis. scĩ uiri ce¬

Expanded text:
monstraverat esse signaculo. Qua de re nulmonstraverat esse signaculo. Qua de re nulerat excusata libertas; sed cuncti, proh dolor! aut impiis jussionibus obediebant, aut quod statutum a crudelissimo caesare fuerat, perferebant. Dirigitur proinde praefectus Fescennius Sisinnius, tradita sibi electa apparitione, cum ingenti strepitu ad partes occidentalium regionum, ut sanctum senem, nominatissimumque doctrina virum, et virtutum insignibus praecipuum Macarium Dionysium, ubicunque reperire potuisset, perquirens, aut decreto principis idolis thurificare compelleret, aut tormentis laceratum immensis et poenis exquisitissimis tormentatum, inter caetera etiam secundum leges Romanas, ut pote eum, qui praestantissima nobilitate terrena floruerat, et contra senatus ac Reipublicae promulgationes, contraque impetum principis suscepissent, pro Macarii Dionysii inquisitione Galliarum penetrant fines. Quibus adhuc procul positis, sancti viri ce
Abbreviated transcription (Latin):
suorũ uenerationi consuleret: que iã & iam
ab ipsa hominũ memoria ꝑdiony siũ ut asser¬
bant quendã prestigatorẽ & magũ in uic¬
tissimũ eiusq se quaces ab olebatur. Que au¬
diens in manissime crudelitatis belua don¬
tianus. in tantã rabiem in dignationis exa¬
sit. ut ubi cũ que ꝑse uelꝓsuos satellites xp̃i¬
nũ quempiã reperiss&. aut cogeret dussa¬
crificare in certis. aut poenis diũsis ad die¬
iigladio traderae punundũ. Sed & totũs
bi subditũ orbẽ. incunctis ciuitatibus. op¬
pidis. municipus qͦq & uicis. publicũ pepi¬
dit edictũ. ut ad minstrationis infulisser¬
uentes. om̃s xp̃i nominis amatores expo¬
nere diuersitate suplicii maturarent
ne suꝑ eẽ possae. qui ualera ad quirere quod
na iniquorũ gaudens t̃ba in omñe mun¬
di partẽ bachando ꝓgredit᷑ & contrado¬
ninicũ płm pugnatura ꝓgredit᷑ consprat
incunctati appetere gladio quos dñs suos

Expanded text:
suorum venerationi consuleret, quae jam etiam suorum venerationi consuleret, quae jam etiam ab ipsa hominum memoria per Dionysium, ut asserebant, quemdam praestigiatorem et magum invictissimum, ejusque sequaces abolebatur. Quae audiens immanissimae crudelitatis bellua Domitianus, in tantam rabiem indignationis exarsit, ut ubicunque per se vel per suos satellites Christianum quempiam reperisset, aut cogeret diis sacrificare incestis, aut diversis poenis indictum, gladio traderet puniendum. Sed et totum per sibi subditum orbem in cunctis civitatibus, oppidis, municipiis quoque et vicis publicum pependit edictum, ut administrationis infulis servientes, omnes Christi nominis amatores exponere diversitati supplicii maturarent, ne superesse posset, qui valeret acquirere, quod tia, iniquorum gaudens turba in omnem mundi partem bacchando progreditur, et contra Dominicum populum pugnatura conspirat, non cunctati appetere gladio, quos Dominus suos
Abbreviated transcription (Latin):
idola. quorũ sumptu fuerant & studio
fabricata. Et in uento salutis portu. id
loꝵ gaudebant naufragio. Lugebat
quoq portio uicta diaboli. cũ de ea
constabat assidua populoꝵ conuersati¬
one proficere totã artistti sui machi¬
nã ad ipugnanda que fuerant construc¬
ia con uertt. Vnde suȩ partis aucto¬
res dõrũ suoꝵ flentes exitia. quos adimpi¬
eatẽ ꝑ secutionis in eos armauerat qͥ unũ
sũ colendũ p̃dicauerant & tim̃dũ. parit̃
qi eos ꝗ hanc salutis fidẽ deuoto corde
receperant. cũ quod male cupierant ꝑfi¬
cere propt̃ fideliũ muliitudinẽ ñ ualerent
hac calliditate suȩ artis instruxit qͦ effi¬
cerent᷑ cõpotes uoti sui. ut domitiano qͥ post
neronẽ ꝑ ditionis filiũ se cundã psecutionẽ
in xp̃ianos exercuit. suꝑ uirtutũ & p̃dicationis
prae comoscĩ uiri quod se iã longe lateq dif¬
fuderat intimarent. quatenꝰ ocius deorũ

Expanded text:
Idola, quorum sumptu fuerant, et studio Idola, quorum sumptu fuerant, et studio faolorum gaudebant naufragio. Lugebat quoque portio victa diaboli, cum de ea constabat assidua populorum conversione proficere, totam artificii sui machinam ad impugnanda, quae fuerant constructa, convertit. Unde partis suae auctores, deorum suorum flentes exsilia, quos ad impietatem persecutionis in eos armaverat, qui unum  colendum praedicaverant et timendum, pariterque in eos, qui hanc salutis fidem devoto corde receperant; cum quod male cupierant, perficere propter fidelium multitudinem non valerent, hac calliditate suae artis instruxit, quo efficerentur compotes voti sui, ut Domitiano, qui post Neronem, perditionis filium, secundam persecutionem in Christianos exercuit, super virtutem et praedicationis praeconio sancti viri, quod se jam longe lateque diffuderat, intimarent: quatenus ocius deorum
Abbreviated transcription (Latin):
pillũ dñs dignabat᷑ exercere iurtutes:
ut rebelliũ corda gentiliũ ñ minꝰ mi¬
raculis. qua p̃dicationib: optineret.
t cũ sepissime ab idolorũ pontificibus
contra eũ seditio excitaret᷑ in populos
uta ut plebes in numere &iã & de uiti¬
nis regionib: cũ armis acbellico appa¬
ratu propt̃ fideles qui iã ꝑ illũ in xp̃m
cre diderant. ad ꝑdendũ eũ gregatĩ
ubi ipsũ esse audiebant concurrerent.
mox ut illũ cernere poterant. tanta atiam
effabilit̃ in eo lux celestis gratiae radiebati
ut aut om̃i ferocitate una cũ armis depo¬
sita se illi prosternerent. aut qui conpiio¬
ti sp̃s scĩ dono ad credendũ ñerant. pauo¬
re nimio soluerent᷑. et t̾riti ap̃sentia ei
aufagerent. Miroq modo iermiuro
non ualebat plebs armata resistere. sed sab¬
debat se illi potius certatĩ gallican᷑ cont¬
xp̃i suaue imponi sibuacta cordis contri¬
tione poscebat. Ab ipsis quoq: destruebo

Expanded text:
ere virtutes, ere virtutes, ut rebellium corda gentilium non minus miraculis quam praedicationibus obtineret. Et cum saepissime ab idolorum pontificibus contra eum seditio excitaretur in populis, ita ut plebes innumerae, etiam et de vicinis regionibus cum armis ac bellico apparatu, propter fideles, qui jam per illum in Christum crediderant, ad perdendum eum gregatim, ubi ipsum esse audiebant, concurrerent; mox ut illum cernere poterant, tanta et ita ineffabiliter in eo lux coelestis gratiae radiabat, ut aut omni ferocitate una cum armis deposita se illi prosternerent: aut qui compuncti Spiritus sancti dono ad credendum non erant, pavore nimio solverentur, et territi a praesentia ejus aufugerent. Miroque modo inermi viro non valebat plebs armata resistere, sed subdebat se illi potius certatim Gallicanus cothChristi suave imponi sibi, acta cordis compunctione, poscebat. Ab ipsis quoque destruebantur
Abbreviated transcription (Latin):
propt̃ ea rationabile iudicat᷑ ut p̃cio sumã
locũ. ubi illi qͥ in cõmertio sanguinis illius
morte in t̃cedente de captiuttate diaboli
it mortis ꝑ paue baptiz ati fuerint redi
C õmutationẽ uero p̃cii tuxp̃i pauperib largieris.
qui te illi deuotissime obtulisti. Hisita ex pleas.
ec clesia illic dĩ se om̃i potentis sẽꝑ inom̃ib . u¬
biq comitante auxilio. iuxta facultatẽ suarũ
uiriũ. ut que nouus ad huc ad uena poterat.
illis & populis nota erat construxit. ac offitia
deuote dño seruienͣ lũ clericorũ ex more con¬
stituit. ꝓbatasq ꝑsonas honore se cundi ordi¬
nis ampliauit. in cessant̃ restituens płos creator
quos ad euio cultu reuocauerat ercature:
Cinctus ergofide & deuotione płiqũã picor¬
structione & reuerenti basili cȩ frequenta¬
uerat. & corde ardentissimo diligebat: insinq
tq: totis exhortationis nisib & signorũ ꝓdi¬
ꝯiis satigebat. quatenꝰ quos abripiebat
mundo dignos faceret celo Tantas enim

Expanded text:
Propterea rationabile judicatur, ut pretio sumam locum, ubi illi, qui in commercio sanguinis illius, morte intercedente, de captivitate diaboli et mortis perpetuae baptizati fuerint, redimantur. Commutationem vero pretii tu Christi pauperibus largieris, qui te illi devotissime obtulisti. CAPUT XXII. His ita expletis, ecclesiam illic, Dei se omnipotentis semper in omnibus et ubique comitante auxilio, juxta facultatem virium suarum, utque novus adhuc advena poterat, dum locis illis et populis nota erat, construxit, ac officia devote Domino servientium clericorum ex more constituit, probatasque personas honore secundi ordinis ampliavit, incessanter restituens populos creatori, quos a devio cultu revocaverat creaturae. Cinctus ergo fide et devotione populi, quam in constructione et reverenti basilicae frequentaverat, et corde ardentissimo diligebat, insinuaatque totis exhortationis nisibus, et signorum prodigiis satagebat, quatenus quos abripiebat mundo, dignos faceret coelo. Tantas enim
Abbreviated transcription (Latin):
hec & alia quoꝵ t̃tellect ñ potuit ꝑcipi ecme
psecutoꝵ in dñm credidert᷑. Noncredentes aũt
magno t̾rore pculsi. quiq: insuas partes fugert.
ficatũ scm̃ suũ ĩ caelis talit̃ demonstrare ĩ t̃ris.
qͥ ad ferocissimos płos ĩ clytꝰ nuntius & c̾fessor
ipsi us p̃ciosus succensus igne diuini amori.
cstant̃ sustinuit subplicia passionis. et pimma
N ẽpe nouũ & ĩ auditũ miraculũ. exanime corpꝰ
uiuentis currere more. & hominẽ iã mortuum
recto cursu ĩ cedere. S quã quã sit mirũ. n est
tam̃ difficile p̃ciso capite scĩssimi uiri corpus
angłi co ministerio inmodũ uiuentis ãbulare.
cũ idẽ ds̃ sua om̃ipotentia efflato spũ cadauer

Expanded text:
haec et alia, quorum intellectus non pothaec et alia, quorum intellectus non potpersecutorum, in Dominum crediderunt. Non credentes autem, nimio terrore perculsi, quique in suas partes fugeruntficatum sanctum suum in coelis taliter demonstrare in terris, qui ad ferocissimos populos inclytus nuntius et confessor ipsius pretiosus, succensus igne divini amoris, constanter sustinuit supplicia passionis, et per  prius et inauditum, miraculum, exanime corpus viventis currere more, et hominem jam mortuum recto gressu incedere. Sed quanquam sit mirum, non est tamen difficile, praeciso capite, sanctissimi viri corpus angelico ministerio in modum viventis ambulare, cum idem Deus sua omnipotentia efflato spiritu, cadaver
Abbreviated transcription (Latin):
riosa ut ubi salutifer pͥmo caeperat fructus
oriri eo ãplius głae ipsius pateret triũpbus.
maximꝰ cunctos adsiftentes horror ĩuasit.
aclux ĩ effabilis cunctis resplenduit. abea¬
tissimi
Dionisi i se cadaũ erexit: scãq manucapt̃ a
corpore dolabra lictoris truncatũ angelieo
ductu gressũ regente & luce celesti circũ¬
fulgente pendulis coepit brachi s uecti¬
tare. Et facta comes multitudo caelestis
exercitꝰ ex animi ei corpori capitt ꝓ priũ
ab ꝓso monti ubi fuerat de collatꝰ ꝑ duc
feri milia deportanti. usq ad locũ in qͦ
nc̃ dĩ dispositione & sua electione reqͥ¬
escit humatũ. sine cessatione rmnis dul¬
cisonis dm̃ laudans: Sed& caelos p&entia
diuinoꝵ sp̃ituũ innumerabilia agmina
ft̃ audita : canori ĩ estimabilis suauitatis
mudulantia gła tibi dñe. ad iuncto fre¬
quintius allelu ia. Nã ut dis cerni potiut
tantꝰ auditꝰ. uelut alt̾nati chori angłici

Expanded text:
riosa, ut ubi salutifer primo coeperat fructus riosa, ut ubi salutifer primo coeperat fructus oriri, eo amplius gloriae ipsius pateret triumphus, maximus cunctos honor assistentes invasit, ac lux ineffabilis cunctis resplenduit; et beatissimi Dionysii se cadaver erexit, sanctaque manu caput a corpore dolabra lictoris truncatum, angelico ductu gressum regente, et luce coelesti circumfulgente, pendulis coepit brachiis vectitare. Et facta est comes multitudo coelestis exercitus exanimi ejus corpori caput proprium, ab ipso monte, ubi fuerat decollatus, per duo fere millia deportanti usque ad locum, in quo nunc Dei dispositione et sua electione requiescit humatum, sine cessatione hymnis dulcisonis Deum laudans. Sed et coelos petentia divinorum spirituum innumerabilia agmina sunt audita, canore inaestimabilis suavitatis modulantia: Gloria tibi, Domine, adjuncto frequentius, Alleluia. Nam prout discerni potuit tantus auditus, velut alternatim chori angelici,
Abbreviated transcription (Latin):
& in om̃a scła sclomꝵ. Cũq beatꝰ rustic᷑ et e¬
leutherius cunctiq fideles & multiaiã
pagano qͥ eũ lam̃tantes se quebartt᷑ respon¬
dissent amen: positis genib & ꝓ tensis cer¬
uicib uno eodẽq mom̃to hebetatis scđm
ĩ hac fidei cstantia ꝑmanenttes reddentes
t̃rȩ corpora. beatas celo animas intulert᷑
taliq ad dñm meruert᷑ ꝓfessione migrars
captuib qͥd ore ũ sumpserat. sernonl
aestuabit ardor. Uerebeata nimiũ dõ nr̃ograita .Ui.¬
sotietas int̃ quos nec pͥmꝰ alt̃ potuit eẽ nec t̃ci
sed trinitatẽ ẽfitentes trino meruert̃ decora¬
derat eadẽ die cũillo et in circuttu ciuttatis
ꝓxp̃i nomine caesa. & diũsissimis ac antea ina u¬
ditis subpliciis ẽ affecta. ut parisius uideret᷑
impletũ qͦd de ierłm ꝓphetico uaticinio fue at
ꝑoratũ. Posuert᷑ mortalia seruoꝵ tuo ĩ circ ni¬
tueiꝰ. & ñ erat qͥsepelira. Nã que ad de clazanda
martiris & galliarũ pͥmisacerdotis merita glo¬

Expanded text:
et in omnia saecula saeculorum. Cumque beatus Rusticus et Eleutherius, cunctique fideles, et multi etiam paganorum, qui eum lamentantes prosequebantur, respondissent, amen: positis genibus, et protensis cervicibus, uno eodemque momento, hebetatis, secundum in hac fidei constantia permanentes, reddentes terrae corpora, beatas coelo animas intulere. Talique ad Dominum meruere professione migrare, capitibus, quod ore jam sumpserat, sermonibus aestuabat ardor. Vere beata nimium et Deo nostro grata societas, inter quos nec primus alter potuit esse, nec tertius: sed Trinitatem confitentes, trino meruere decoraderat, eadem die cum illo, et in circuitu civitatis pro Christi nomine caesa et diversissimis ac antea inauditis suppliciis est affecta, ut Parisiis videretur impletum quod de Hierusalem prophetico vaticinio fuerat peroratum: posuerunt mortalia servorum tuorum in circuitu ejus, et non erat qui sepeliret. Namque ad declaranda sancti martyris et Galliarum primi sacerdotis merita glo
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicans. diuti us toetus nec mortuus deponit᷑.
& incarcere glaucini tressimul electi dñi
cũ fideliũ multitudine re cludunt᷑. Duce¬
bant᷑ sane adelicto obligatis iusti inuin¬
culis. c̃ dempnandi adãnatis. & in nocen¬
tes a nocentib exponunt᷑. Ubi enĩ post
multas et necessarias płi qͥeũ sequendo
carcerẽ irruperat exhortationes . &.
ad absentes directa ĩstitutionũ p̃cepta.
dominica missarũ sollempnia ut c̃fir ma¬
rent᷑ partitione corporis & sanguinis

Expanded text:
praedicans, diutius tortus nec mortuus, deponitur, praedicans, diutius tortus nec mortuus, deponitur, et in carcere Glaucini, tres simul electi Domini, cum fidelium multitudine recluduntur. Ducebantur sane a delicto obligatis, justi in vinculis, condemnandi a damnatis, et innocentes a nocentibus exponuntur. Ubi cum post multas et pernecessarias populi, qui eum sequendo, carcerem irruperant, exhortationes, et ad absentes directa institutionum praecepta, Dominica missarum solemnia, ut confirmarentur participatione corporis et sanguinis
Abbreviated transcription (Latin):
ignẽ in cupiditatib uncere : fac et᷑ nominis
tiui glam hanc usti onẽ me superare. S sic cũ
ambusto toto corpore fuisset leuatus. adbes¬
tias ferocissimas in rabiem multo ieiuno ex¬
citatas ꝓiectus subrigit᷑. Quas cũ impetu
ualidissimo conspex iss& ac currere: contra
eas faciens signũ crucis. et suspiciens ince¬
lũ ait. Ludĩe qui sẽ ꝑ idẽ es ad esto nuc
mihi eandẽ potentiã exerendo : quã in
lacu seruo tuo danieli miseri cordit̃ con¬
tulisti. ꝑ uenienstes aut̃ ad eũ bestiae
mans uetis sune pro cidebant ei. Pparant᷑
qͦq ingentia clibani incendia. & mnea
egrediar. roreq tui sc̃ĩ spẽ hosfidei meae se¬
des rogos. qͥrompheã ignitã incustodiã pa¬
radisi cruoris tiuilatice fidelib tius aduitam
simles uoto ꝓntissimo ꝓperantes uinsti
differunt᷑. nec dimittunt᷑. Cũq extincto ad
orationẽ eiꝰ fornacis incendiobeatꝰ dñi pon¬
tifex Dionisius fiussa splendidior auro
educt. patibulo cruciarie stipitis torm̃tali

Expanded text:
ignem in cupiditatibus vincere, fac et ad nominis tui gloriam hanc adustionem me superare, et sic cum ambusto toto corpore fuisset levatus, ad bestias ferocissimas, in rabiem multo jejunio excitatas, projectus subrigitur. Quos cum impetu validissimo conspexisset accurrere, contra eas faciens signum crucis, et suspiciens in coelum, ait: Tu, Domine, qui semper idem es, adesto nunc mihi, eamdem potentiam exerendo, quam in lacu servo tuo Danieli misericorditer contulisti. Pervenientes autem ad eum bestiae, mansuetissime procidebant ei. Praeparantur quoque ingentia clibani incendia, et in eegrediar: roreque tui sancti Spiritus, hos fidei meae sedes rogos, qui rhomphaeam ignitam in custodiam paradisi, cruoris tui latice, fidelibus tuis ad vitam similes voto promptissimo properantes, vincti differuntur, non dimittuntur. Cumque exstincto ad orationem ejus fornacis incendio, beatus Domini pontifex Dionysius fuisset splendidior auro eductus, patibulo cruciarii stipitis, tormental
Abbreviated transcription (Latin):
atissimꝰ & acceptabił dño xpõ hostia dio¬
nisius in oculis suoꝵ suꝑ lectũ ferreũ sup¬
positis flãmis nud extens e: & cantabat di¬
cens. lonitũ eloquiũ tuũ dnẽ uehem̃tes
& seruus tuus dilex̃ illud. Propterea dncꝰ

Expanded text:
atissimus et acceptabilis Domino hostia Dioatissimus et acceptabilis Domino hostia Dionysius, in oculis suorum super lectum ferreum, suppositis flammis, nudus extensus est et cantabat, dicens: Ignitum eloquium tuum, Domine, vehementer, et servus tuus dilexit ill
Abbreviated transcription (Latin):
statĩ quesitus reꝑtꝰ ẽ & ad ductus. atq: inxp̃i
nominis confessione p̃fecto dictante seni
torm̃torũ ipsius t̃rore ab intentione sua respis¬
cerent. p̃ciosus cãpiductor etoꝵ & fortissimꝰ
ad leta dñi dionỹsius ex poliat᷑ & toto corpore
nudus atnis militũ t̃nionib: uicissim flagel¬
lat᷑ nec uincit᷑. Qui int̃ crepitus uerberum
dĩ głam collaudare . & cõmilitones suos ut
ad hec se in uictos p̃parent cõmonere: om̃s¬
q: fideles ut hinc in dominica fide corroboren¬
nꝰ habitꝰ sũ ꝓconfessione eiꝰ in corpore
in tribulationib: meis: sed migis arm̃t¬
corda uia  ndsimilia ꝓpt᷑ amore diũ¬
nrĩ ihũ apĩ offerte prop̃tissime corpora
re simul scĩ dĩi onerant᷑. & in hergastulũ
tenebrosissimi carceris retrudunt᷑ : indeq
ad pfecti auditionẽ reclucti in catastis exten¬
si & flagellati dnõ grãs referebant. Tẽ be¬

Expanded text:
statim quaesitus, repertus est et adductus, atque in Christi statim quaesitus, repertus est et adductus, atque in Christi nominis confessione, praefecto dictante sentetormentorum ipsius terrore ab intentione sua resipiscerent, pretiosus campiductor eorum, et fortissimus athleta Domini Dionysius exspoliatur, et toto corpore nudus, a ternis militum ternionibus vicissim flagellatur, nec vincitur. Qui inter crepitus verberum Dei gloriam collaudare, et commilitones suos, ut ad haec se invictos praepararent, commonere: omnesque fideles, ut hinc in Dominica fide corroborarennus habitus sum pro confessione ejus in corpore in tribulationibus meis, sed magis armentcorda vestra, et ad similia propter amorem Dristi offerre promptissime corpora re simul sancti Domini onerantur, et in ergastulum tenebrosissimi carceris retruduntur. Indeque ad praefecti auditionem reducti, in catastis extensi et flagellati, Domino gratias referebant. Tunc be
Abbreviated transcription (Latin):
feris resuscttatũ. sedere suꝑ omnẽ princi
patũ & potestatẽ celestẽ ad dexteram¬
pat̾ne ma iestatis in ex celsis. uenturum:
ad iudicandos uiuos & mortuos & scłm ꝑ
ignẽ in melius inmutan dũ fidelit̃ p̃dican¬
I unc p̃fectus dixit. Non mihi iussc̃ ẽ de
his quid dã uobiscũ agere. p̃sertĩ eute
de crepite impiissime senec tutis nimia
edoquentia & ꝓfundissimorũ ũboꝵ t̃giuts¬
satione atq ultra naturã hominũ inpłi
se ductione. una cũ magieis p̃stigiis orbi
pene romano callere in notuerit. Ex his eni ro¬
mae satis audiuimus. Tantũ edicito. si magnipra¬
cipis domitiani uissis obedire. & in mortalum
deorũ ura uenerari disponitis : Sin aũt non
ũboꝵ sed ũberũ conflictiatione uobeũ urt¬
tatũ stipata nomine larcia suꝑuenit. cõpel¬
lans p̃fectũ adionysio ionico ac nomine m¬
Rario uirũ suũ lisbiũ magicis artib m̃te
captũ. & eius trans gressionib: sociatũ Q

Expanded text:
feris resuscitatum, sedere ad dexteram feris resuscitatum, sedere ad dexteram paturum ad judicandos vivos et mortuos, et saeculum per ignem, in melius immutandum, fideliter praedicamus. Tunc praefectus dixit: Non mihi jussum est de his quiddam vobiscum agere, praesertim cum te decrepitae et pessimae senectutis nimia eloquentia, et profundissimorum verborum tergiversatione, atque ultra naturam humanam in populi seductione, una cum magicis praestigiis, orbi pene Romano callere innotuerit. Ex his enim Romae satis audivimus; tantum edicito si magni principis Domitiani jussis obedire, et immortalium deorum jura venerari disponitis; sin autem, non verborum, sed verberum conflictatione vobiscum viritatu stipata, nomine Larcia supervenit, compellans praefectum, a Dionysio Ionico, agnomine Macario, virum suum Lisbium magicis artibus mente captum, et ejus transgressionibus sociatum. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
illigenitos ꝑ ministeriũ p̃dicationis mear in¬
fantes quos illi fons sacribaptis matis parturit.
ratinabili lacte pascere sine dolo non cesso.
S ed et illius pricipis sccia qui uere ẽ buuctis¬
simus. innouenti opere. a mundo cor de
conseruo. Cui p̃fectus. Dic gͦ cuius mi¬
iminis te ꝓfiteris esse eultorẽ. &. cauis
conditionis te asseris Tuoit huires be¬
atis simi iuri dionisrus. rusticus a ele¬
utherius. ita dono scĩ sp̃s inspirati: & zeli
fidei inflammati. so no unius uoeis eisde q
uerbis cũ ñ nisi unus ort̃rogaret᷑ redi¬
dere responsũ. ac siunius hominus ore
sermo proce deret. In hoc in qui ura
manifestũ ẽ nos eẽ uerissimos xp̃i anus. cũ
carde credamus. ore confiteam. etope¬
fecta & plenitudo sit diumitatis
unã ex eadẽ scã trinitate ꝑsonã. dm̃ ante tẽpo¬
ra secularia. hominẽ uerũ propt̃ salutẽ homi¬
nũ ex beata maria sẽꝑ urgine infine tẽpo¬
rũ factũ. passũ. mortũ & sepultũ & ab in¬

Expanded text:
cationis meae infantes, quos illi fons sacri baptismatis parturit, rationabili lacte pascere sine dolo non cesso. Sed et illius principis scita, qui vere est invictissimus, innocenti opere et mundo corde conservo. Cui praefectus: Dic ergo cujus numinis te profiteris esse cultorem, et cujus conditionis te asseris. Tunc hi tres beatissimi viri, Dionysius, Rusticus et Eleutherius, ita dono sancti Spiritus inspirati, et zelo fidei inflammati, sono unius vocis eisdemque verbis, cum non nisi unus interrogaretur, reddidere responsum, ac si unius hominis ore sermo procederet. In hoc, inquiunt, manifestum est nos esse verissimos Christianos, cum corde credamus, ore confiteamur, et opefecta, et plenitudo sit divinitatis, unam ex eadem sancta Trinitate personam, Deum ante tempora saecularia, hominem verum propter salutem hominum ex beata Maria semper virgine in fine temporum factum, passum, mortuum et sepultum, et ab in
Abbreviated transcription (Latin):
do cuisti me & c̃silia secretore tuoꝵ ñ abscon¬
disti a me: sed sẽꝑ in miscđĩa & miserationib¬
tius multis consola tꝰ esme. et fusti mecũ ĩ om̃ib
ad que cũq perrexi . ł gr̃as ago ꝓcunctis que
fecisti & ostendisti mͥ. atq dignatꝰ es operari
pme: maxime quia nc̃ humilitatẽ meã ui¬
sitasti ꝑ te. et uocasti senec tutẽ meã tuo de¬
siderio fatigatã ad te. sciens qm̃ ex multo te¬
tus suscipe me : tuosq tuae custodiae cõm¬
do. quos mirusterio nr̃o & tͥ tuo sanguine

Expanded text:
docuisti me, et consilia secretorum tuorum non abscondocuisti me, et consilia secretorum tuorum non abscondisti a me: sed semper in misericordia et miserationibus multis consolatus es me, et fuisti mecum in omnibus, ad quaecunque perrexi; tibi gratias ago pro cunctis quae fecisti et ostendisti mihi, atque dignatus es operari per me. Maxime quia nunc humilitatem meam visitasti per te, et vocasti senectutem meam, tuo desiderio fatigatam, ad te: sciens quia jam ex multo temervis tuis suscipe me: tuosque tuae custodiae commendo, quos ministerio nostro, et tibi tuo sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
sis. dĩ iusta & oc culta laudauere iudi¬
cia. qͥ sic eos in p̃senti humiliare dispo¬
nit. quos ĩ celesti regno tã gloriose
exaltare aotte om̃e tẽ pꝰ de cre uit.
De in de trore sub iunc to multsq inui¬
riis & ñ antea platis subplicus macerati.
xp̃i se famulos magna c̃fessionis uoce
pnuntiant. lacerabat᷑q p̃cipue sc̃s
dĩ sacerdos humana rabie cui seruiuit
& bestia. Qͥ ꝑcurrebat ad torm̃ta. ne
tarde iret ad głam. Prouocabat inse
poenã. ut maior cẽt &: uictoria. Con¬
fligebant int̃ se illinc carnifices. hinc
palmata uox martyris. Ambiebat sub¬
plicia. ut torm̃to crescente cresceret
& corona Qua propt̃ iterũ uelut ab
inicio uirgis in c̃spectu om̃iũ scĩ mas¬
trres nudi caesi. & siuis uestib reinduti
eregione idoli mercurii ad locũ c̃sti¬
tutũ educti ad de cellationẽ sunt
erigens ait. Ds ds̃ ms qͥ creastime . & gr̃a tua
ĩ uitã hanc induxistime: qͥȩ t̃na sapientia

Expanded text:
sis, divina justa et occulta laudavere judisis, divina justa et occulta laudavere judicia, qui sic eos in praesenti humiliare disponit, quos in coelesti regno tam gloriose exaltari ante omne tempus decrevit. Deinde terrore subjuncto, multisque injuriis et non ante perlatis suppliciis macerati, Christi se famulos magna confessionis voce pronuntiant: lacerabaturque praecipue sanctus Dei sacerdos humana rabie, cui servivit et bestia: qui praecurrebat ad tormenta, ne tarde iret ad gloriam. Provocabat in se poenam, ut major esset victoria. Confligebant inter se, illinc carnifices, hinc palmata vox martyris. Ambiebat supplicia, ut tormento crescente, cresceret et corona. Quapropter iterum, velut ab initio, virgis in conspectu omnes sancti martyres nudi caesi, et suis vestibus reinduti, e regione idoli Mercurii, ad locum constitutum educti, ad decollationem sunt erigens, ait: Deus, Deus meus, qui creasti me, et gratia tua in vitam hanc induxisti me, qui aeterna sapientia tua
Abbreviated transcription (Latin):
tũ ẽ uidere cũ multitudine angelorũ.
Et ac cipiens panẽ scm dedit illi dicens.
Accipe ocare m̃s. qͦd mox cõplebo tͥ una
cũ patre meo : qm mecũ ẽ maxima mer¬
cestua. et his qͥ audiert᷑ te salus ĩ regno
meo. Nunc facies fortit᷑. & memoria
tua erit in laude. Dilectio aut & be
randi spectaculi misterio quã quam
ad huc pagana. curiositate tam̃ mi¬
raculoꝵ sollicita. p̃dictalarcia inter
ducentes. p̃fecti obtutib iterũ pseniar᷑.
Quib p̾fectꝰ ait. Si prudenti c̃silio tan¬
dẽ aduitã tenditis. immolate dus & ui
torm̃toꝵ adhuc signa seruantia eun¬
tes cernite. & ͥñ resipueritis ĩ felicitate
eoꝵ. felicitate excedite. & infelicit᷑ ut
desideratis obite. Ad hanc uocẽ xp̃i
martyres Dionisius. rusticus & eleu¬
theriu in agonia pari confessione
fidei & uirtutis c̃stantia roborati. post
nimia torm̃ta gloriosũ cõplere mar¬
trriũ elegert. & uidicis abstracti
conspectib ac funerib sibi sc̃oꝵ osten¬

Expanded text:
tum videre, cum multitudine angelorum: et accipiens panem sanctum, dedit illi, dicens: Accipe hoc, chare meus, quod mox complebo tibi una cum Patre meo: quoniam mecum est maxima merces tua, et his qui audierint te, salus in regno meo. Nunc facies fortiter, et memoria tua erit in laude, Dilectio autem et randi spectaculi mysterio, quanquam adhuc pagana curiositate, tamen miraculorum sollicita, praedicta Larcia intereducentes, praefecti obtutibus iterum praesentarunt. Quibus praefectus ait: Si prudenti consilio tandem ad vitam tenditis, immolate diis, et tormentorum adhuc signa servantia, euntes cernite, et si non respueritis, infelicitatem eorum infelicitate excedite, et infeliciter, ut desideratis, obite. Ad hanc vocem Christi martyres, Dionysius, Rusticus et Eleutherius, in agonia pari confessione fidei et virtutis constantia roborati, post nimia tormenta gloriosum complere martyrium elegerunt. Et judicis abstracti conspectibus, ac funeribus sibi sanctorum osten
Abbreviated transcription (Latin):
galliis ministrauit . Non ueritus incredule gen¬
tis ex petere ferntatẽ. ꝗ urtutẽ suã p̃teritarũ
pornarũ recordatio roborabat : Torm̃tis
ex ꝑtus multis. morte tandẽ ad secuturũ se
urtã ł ota nihil ominꝰ intentione desiderans:
ut qdiã erat xp̃i nominis int̃ multa tor m̃rũfla¬
gella ꝑfectus c̃fessor. fieri mortis multatione
mereret᷑  martyr. Tunc memorata parisior
ciuitas. ut sedes regia & c̃uentu gallooꝵ ac ger¬
manoꝵ & nobilitate pollebat. ꝙ erat salubris
aere . io cunda flumine. fecunda t̃ris. arborib
ne muorosa. et uineis uberrima c̃stipata populis.
referta cõmertis ac uarus comeatib unda flu¬
muinis circũ fluente. Que siqͥdẽ int̃multimo da
comoditatũ genera. &iã alueo suo magnã pis¬
cũ copiã eiuib minstrabat . Hune gͦlocũ¬

Expanded text:
 non veritus incredulae gentis expetere feritatem, quia virtutem suam praeteritarum poenarum recordatio roborabat, tormentis expertus multis, morte tandem assecuturum se vitam: tota nihilominus intentione desiderans, ut qui jam erat Christi nominis inter multa tormentorum flagella perfectus confessor, fieri mortis mulctatione mereretur et martyr. Tunc memorata Parisiorum civitas, ut sedes regia, et conventu Gallorum ac Germanorum, et nobilitate pollebat: quia erat salubris aere, jucunda flumine, fecunda terris, arboribus nemorosa, et vineis uberrima, constipata populis, referta commerciis ac variis commeatibus, unda fluminis circumfluente. Quae siquidem inter multimoda commoditatum genera, etiam alveo suo magnam piscium copiam civibus ministrabat. C
Abbreviated transcription (Latin):
abire. Quisimul ꝓperantes & circũ circa dĩm
p̃dicantes appulert̃ portũ arelatensiũ ciuta¬
tis. Et ex inde qͥbdã in partes ne cessarias put
ei uisũ fuerat destinatis. Idẽ malarius dionis¬
us qͥ sedis apostolice priuilegio tradente sd

Expanded text:
. Qui simul properantes, et circumcirca Dominum praedicantes appulerunt portui Arelatensium civitatis. Et exinde quibusdam in partes necessarias, prout ei visum fuerat, destinatis, idem Macarius Dionysius, qui sedis apostolicae privilegio, trad
Abbreviated transcription (Latin):
anterioris fraĩnitatis c̃iunctione. loco masi¬
one uenerationis ẽ habitus. Cũ qꝰ &iã ꝓmutua
collo cutione a postolicarũ scanctionũ &
dul ce cline spiritalis dilectumis. aliqũã diu
familiarissime c̃ũsatus . in modici amoris ut̃ q
uinculis sese constrinxerant. Sed cũ ds̃ om̃ipo
didissimo et orientali idẽ sc̃ĩssimo dionisio
oc cidentales tenebras uell& suagr̃a illustra¬
re. & murũ ualidũ infidelitatis. qui totius gal¬
liae & germaniȩ t̃minos pene inreme diabilit̃
occupauerat. ꝓ uider& ariete tali destruere.
tantoq peritissimȩ eloquentiae spiculo gen¬
tltate perfodi. Quo ante ut munitissima
defensione erat solita gratulari. at qominẽ
pane galliã ipsius did aỹsii apostolatu
disponer&e sub leuari. qͣm mercurio de monica
seruitute constabat mirabilit̾ ancillari. beati
si. quantaẽ messis dominice sationis. et qũ
pauci sunt operari .i. Quia gͦ de om̃ib catho¬

Expanded text:
anterioris fraternitatis conjunctione loco maxianterioris fraternitatis conjunctione loco maximae venerationis est habitus. Cum quo etiam pro mutua collocutione apostolicarum sanctionum, et dulcedine spiritualis dilectionis, aliquandiu familiarissime conversatus, immodici amoris uterque vinculis sese constrinxerunt. Sed cum Deus omnipodio splendidissimo et orientali, id est sanctissimo Dionysio, occidentales tenebras vellet gratia sua illustrare, et murum validissimum infidelitatis qui totius Galliae et Germaniae terminos pene irremediabiliter occupaverat, provideret ariete tali destruere, tantoque peritissimae eloquentiae spiculo gentilitatem perfodi, quo ante, ut munitissima defensione erat solita gratulari, atque omnem hanc Galliam ipsius Dionysii apostolatu disponeret sublevari, quam Mercurio daemoniaca servitute constabat miserabiliter ancillari, beati si, quanta est messis Dominicae sationis, et quam pauci sunt operarii, quia ergo de omnibus catho
Abbreviated transcription (Latin):
ec cũ quib dã officialib quos sibi comites sum¬
serat. nauit̃ ministrauit . Sic q achiuȩ alũrus
fortuns .&. doctusarchi tectus eccłe. seromane
aplitudini contulit . & greciã cui doctrina ac
uraculeo me moria manet. ne quaqͣm dese¬
ruit. Magno eni apłorũ amore & martr¬
i desiderio. festinantiar uXitineris rom̃ã
celerans insistebat. ut scĩssimi simul cũ eis
enit disposicio diuina. et uiri diabolici
m̃tis sima satis uesania. Nã cũ impissimꝰ
ro t̃ra mariq: imperii suifrena laxassa :
unio uoluptatis successu int̃cdiera neqͥ¬
rũ suarũ cumulam̃ta eciã furor crucdelita
roma adiret . scõs dĩ apłos alterũ porucis trop¬
ũ alterũ aũt gladio anĩ ad ũsũ. felici cruore
ꝑfusos. & martirii gła dignos trans mesti adsai¬
peros. se que ui uendi faciens finẽ obitu ꝑ re¬
quas ꝑiub transierat ostiua ꝑtio morosis
s uiꝰcẽ salutare. digno ẽ cũ honore sus ceps
et ꝓ sc̃ĩ tatis ac erudicionis suae reuereral

Expanded text:
 cum quibusdam officialibus, quos sibi comites sumpserat, gnaviter ministravit: sicque Achivae alumnus fortunae, et doctus architectus, Ecclesiae se Romanae amplitudini contulit et Graeciam, cui doctrina ac miraculorum memoria manet, nequaquam deseruit. Magno enim apostolorum amore, et martyrii desiderio, festinantiae itineris Romam accelerans insistebat, ut simul cum eis, praevenit dispositio divina, et viri diabolici dementissima satis vesania. Nam cum impiissimus Nero, terra marique imperii sui frena laxasset, et nimiae voluptatis successu, inter caetera nequitiarum suarum cumulenta, etiam furor crudelitatis Romam adiret, sanctos Dei apostolos, alterum per crucis tropaeum, alterum autem gladio animadversum, felici cruore perfusos et martyrii gloria dignos transmisit ad superos, seque, vivendi faciens finem obitu nequas pertransierat, ostii apertio eum morosius invicem salutare, digno est cum honore susceptus, ac pro sanctitatis ac eruditionis suae reverentia seu
Abbreviated transcription (Latin):
Quando uemi& iudicare. mare. dus erit:
terrogatus. sicut euuangeliũ loquitur
& implet᷑ in eo esaia ꝓphetia dicentis
Sicut ouis ad immolandũ ductusẽ: et si
agnus corã tondente fuit sine uoce: sic
aperuit os suum. Veni& ergo manife¬

Expanded text:
quando veniet judicare, manifestus erit. nterrogatus, sicut et Evangelium loquitur, et impletur in eo Isaiae prophetia dicentis: Sicut ovis ad immolandum ductus est, et sicut agnus coram tondente se fuit sine voce, sic non aperuit os suum . Veni
Abbreviated transcription (Latin):
conpulsus uolumen egregiũ qui pastoralis ap¬
pellatur conposuit in quo manifesta luce pate¬
fecit qualis ad aecclesiae regim̃ assumi. quali¬
ter ipsi rectores uiuere quadis cr&ione singu¬
las quasq: audientium ꝑsonas instruere.
quantaq c̃sideratione ꝓpriã corti die debeaNt

Expanded text:
compulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis apcompulsus volumen egregium, 7 quod Pastoralis appellatur, composuit: in quo manifesta luce patefecit qualis ad ecclesiae regimen assumi, qualiter ipsi rectores vivere, qua discretione singulas quasque audientium personas instruere, quanta consideratione propriam quotidie debeant
Abbreviated transcription (Latin):
nem beati gregorii ideo huic opus culo inserendam
put auimus ut a quantã ꝑfectione predicationis
in itium sumserit monstremus. Igitur dum mag¬
namultitudo sacerdo tũ monachorum diuersiq: sexus
& a &atis iuxta p̃ceptionẽ beati gregorii die consti¬
tuta dñm rogatura ueniss&. intantũ lues ipsa
diuino iudicio de seuit. ut in traunius hore spatium:
dum uoces plebs ad dñm supplicationis emitter
octoginta homines ad terram corruentes sp̃m
ex alarent. sed ñ destitit sacerdos tantus. popu¬
lo p̃dicare ne ab oratione cessarent. donec misera¬
tione diuina pestis ipsa qui escer& Cumq ad huc
futurus antrtis fugȩ latibula prepar&. capitur trait
& adbeatip&ri apłi basili camducitur ibi ad pon¬
tificalis grati¬
ae officium consecratus
papa urbis efficitur. Quo intempore dumio
hanne rauennate urbis ep̃s reprehensus fuiss&
cur a pastorali officio delitiscendo se subduce¬
re uir tam idon eus uoluirs &. Hac oc casione

Expanded text:
nem beati Gregorii ideo huic opusculo inserendam putavimus, ut a quanta perfectione praedicationis initium sumpserit, monstraremus. 12. Igitur dum magna multitudo sacerdotum, monachorum, diversique sexus et aetatis, juxta praeceptionem beati Gregorii die constituta Dominum rogatura venisset, in tantum lues ipsa divino judicio desaeviit, ut intra unius horae spatium, dum voces plebs ad Dominum supplicationis emitteret, octoginta homines ad terram corruentes spiritum exhalarent. Sed non destitit sacerdos tantus populo praedicare, ne ab oratione cessarent, donec miseratione divina pestis ipsa quiesceret. 13. Cumque adhuc futurus antistes fugae latibulum praepaet ad beati Petri apostoli basilicam ducitur; ibique ad pontificalis gratiae officium consecratus, papa urbis efficitur. 14. Quo in tempore cum a Joanne Ravennatis urbis episcopo reprehensus fuisset, cur a pastorali officio delitescendo se subducere vir tam idoneus voluisset, hac occasione