comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ad postremũ uociferans ꝑ urbem tandẽ
ingressus domum cunctos quila criman¬
tes ꝓsequebantur. ulti inodimisit alloquio
acdein de obseratis ianuis exclusisq: etiã
filiis gladiodolorem uitamq finiuit hȩc
dariitem poribus gesta sunt. Post haeo¬
channo uir quidẽ carchaginiensis priua¬
tis opib: reipublicȩ uires superans. inuadex¬
dae
dominationis hausit cupiditatem. Cui rei
consilium utileratus est . ut simulatis unicaefiliȩ
nuptus. omnes senatores quorũ dignitatẽ
obstaturam incoeptis suis arbitrabatur. int̃
Poculaueneno nec aret. Quaeres ꝑminis¬
tros ꝓdita sineultio neuitataest. Ne in uiro
potenti plus negotii faceret rescognita quã
cogitata. Hoc consilio elusus channo alio
machinamento facinus aggrediparat Ser¬
uitia concitat quibus repente incautã urbẽ
opprimeret. Sed cũ antestatut amcȩdib:
diem ꝓditumse prȩuentumq intellexis sec
Castellũ quoddam cũ .xc. milibus seruorũ

Expanded text:
ad postremum uociferans per urbem, tandem ad postremum uociferans per urbem, tandem ingressus domum, cunctos, qui lacrimantes prosequebantur, ultimo dimisit adloquio ac deinde obseratis ianuis exclusisque etiam filiis gladio dolorem uitamque finiuit. haec Darii temporibus gesta sunt. Post haec Hanno, uir quidam Carthaginiensis priuatis opibus reipublicae uires superans, inuadendae dominationis hausit cupiditatem. cui rei consilium utile ratus est, ut simulatis unicae filiae nuptiis omnes senatores, quorum dignitatem obstaturam inceptis suis arbitrabatur, inter pocula ueneno necaret quae res per ministros prodita sine ultione uitata est, ne in uiro potenti plus negotii faceret res cognita quam cogitata. hoc consilio elusus Hanno alio machinamento facinus adgredi parat: seruitia concitat, quibus repente incautam urbem opprimeret. sed cum ante statutam caedibus diem proditum se praeuentumque intellexisset, castellum quoddam cum uiginti milibus seruorum
Abbreviated transcription (Latin):
Post haecuero himelco rex carthagimensi¬
um
cumn siciliabellũ gereret: repente horri¬
bilipeste exercitum amisit . Necmora mor¬
bis populo cateruatim cadente citoquisq
correptus inox mortuus iam nec sepelieba¬
tur Cuius malinuntius cumat tonitam
repentinoluctu carhaginẽ repleuis sec
Non secus acsi capta essec turbataciuitts fu¬
it Omnia ululatibus ꝑsonabant. Claais ȩ
officiada mnata uniuersi ad portũ decur¬
runt. egredientesq: denauibus paucos qui
cladi superfuerant desuis perconctantur.
Post quã decladesuorũ tacentibus illis uel
gementibus miseri intellegunt. Tunc
tocolittore plagentium uoces tuncin¬
feliciũ matrũ ululatus. et flebiles querelae
audiebantur. Incerhaec ꝓcedit et ipsede
nauisua imperator sordida uili que tumca
discinctus: Ad cuius conspectũ plangen¬
tia iunguntur agiina. Ipse quoq: manus
ad caelumtendens nunc suam nunc pu¬
blicã infelicitatem accusat et deflet

Expanded text:
Post haec uero Himelcho rex CarthaginiensiPost haec uero Himelcho rex Carthaginiensium cum in Sicilia bellum gereret, repente horribili peste exercitum amisit. nec mora: morbis, populo cateruatim cadente, cito quisque correptus, mox mortuus, iam nec sepeliebatur: cuius mali nuntius cum attonitam repentino luctu Carthaginem repleuisset,. non secus ac si capta esset turbata ciuitas fuit. omnia nlulatibus personabant, clausae officia damnata, uniuersi ad portum decurrunt egredientesque de nauibus paucos, qui cladi superfuerant, de suis percontantur. postquam de clade suorum, tacentibus illis uel gementibus, miseri intellegunt, tunc toto litore plangentium uoces, tunc infelicium matrum ululatus et flebiles querellae audiebantur. inter haec procedit et ipse de nani saa imperator sordida seruilique tunica discinctus; ad cuius conspectum plangentia iunguntur agmina; ipse quoque manus ad caelum tendens nunc suam nunc publicam infelicitatem accusat et deflet;
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Sanas enim at que in corruptas
offerrihostias mos est Ita illini sed a¬
rent morbos sed prȩuenirent . Ita que
carthaginienses a uersis diis ꝓpteristi¬
us modisacra sicut pompeius trogus. et
iustinus fatentur. sic̃ut̃e apud nos cons¬
tat propt̃ prȩsumtionem impieta tẽq:
ipsorũ iratodõ cuminsicilia diuinfeli¬
citerdimicassent. Trans latomsardini
ambello. Iterũ infelicius uicti sunt Propt̃
quod ducem suũ mateum & paucos qui
suꝑ fuerant milites exulare ius serunt
Exsules ueniam ꝑlegatos petentes repulsiꝰ
patriam bello et obsidione cinxerunt. Ibi
tunc mateus dux exsulũ cartͥa lonẽ filiũ suũ
sacerdotem herculis cursibi uelut insultãs
purpuratus occurreret. Incrucẽ sub ocu¬
lis patriȩ ltaut erat cumpurpuris infulisq
suspendit. Postpaucos dies urbẽ ipsam
caepit. Quicum interfectis plurimisse¬
natorũ cruente dominaretur. occisus est¬
Haec temporibus ciriꝑsarũ regis gestasurꝰ

Expanded text:
rent: sanas enim atque incorruptas rent: sanas enim atque incorruptas offerri hostias mos est, ita illi non sedarent morbos sed praevenirent. Itaque Carthaginienses adversis diis propter istiusmodi sacra, sicut Pompeius Trogus et Justinus fatentur, sicut autem apud nos constat, propter praesumptionem impietatemque ipsorum 226 irato Deo, cum in Sicilia diu infelicitam bello, iterum infelicius victi sunt. Propter quod ducem suum Mazeum, et paucos qui superfuerant milites exsulare jusserunt. Exsules veniam per legatos petentes repulsi, patriam bello et obsidione cinxerunt. Ibi tunc Mazeus dux exsulum Cartalonem filium suum sacerdotem Herculis, cum sibi velut insultans purpuratus occurrerit, in crucem sub oculis patriae, ita ut erat um purpuris infulisque suspendit. Post paucos dies urbem ipsam cepit. Qui cum, interfectis plurimis senatoruhaec temporibus Cyri Persarum regis gesta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
res ipsa exigit ut decarthagine qua e ante
urbem romam duo et septuaginta an nos
ab helissa condita inuenitur eius quecla¬
dibus acdomesticis malis sicut pompeius
trogus etiustinus exprimunt uel pauca
referantur Carchaginienses uernacu¬
lũ atq in testinũ semꝑ intersemalũ habu¬
eredis cordiam. Qua infeliciter exagi¬
tante nullaumquã tempora uel foris pros¬
pera uł domi quieta duxerunt. Sed cũ
interc& era mala etiã pestilentia labora¬
rent homicidiis ꝓremedus usi sunt. Quip¬
pehomines ut uictimas immolabant ae¬
tatemq: in puberem quae&iã hostium
miseri cordiam ꝓuocaret arisammo¬
uobant. De quosacrorũ immos a crilegi¬
Cerum
genere quid potissime discutiendum
sit noninuenio. Sienim huius modirit:
aliquidemones prȩcipere a usi sunt. ut
mortibus hominũ occisione hominum
scitis fieret. Intellegendũ fuit seo pera¬
rios atq: adiutores pestilentiae conduci
Vtipsi quos illa non corripuis set occide

Expanded text:
res ipsa exigit, ut de Carthagine, quae ante res ipsa exigit, ut de Carthagine, quae ante urbem Romam duo et septuaginta annos ab Helissa condita inuenitur, eiusque cladibus ac domesticis malis, sicut Pompeius Trogus et Iustinus exprimunt, uel pauca referantur. Carthaginienses uernaculum atque intestinum semper inter se malum habuere discordiam, qua infeliciter exagitante nulla umquam tempora uel foris prospera uel domi quieta duxerunt. sed cum inter cetera mala etiam pestilentia laborarent, homicidiis pro remediis usi sunt: quippe homines ut uictimas inmolabant aetatemque inpuberem, quae etiam hostium misericordiam prouocaret, aris admouebant. De quo sacrorum immo sacrilegiorum genere quid potissime discutiendum sit non inuenio. si enim huiusmodi ritus aliqui daemones praecipere ausi sunt, ut mortibus hominum occisione hominum satisfieret, intellegendum fuit se operarios atque adiutores pestilentiae conduci, ut ipsi quos illa non corripuisset oc
Abbreviated transcription (Latin):
haec ec si plerum que peraerias potesta¬
tes fiunt. tamen sine arbitrio dĩ omni¬
potentis omnino non fiunt. Eodem
tempore caparroniauirgo uestalis incesti¬
rea suspendio periit. Corruptor eius
conscuqueserui supplicio affecti sunt
Ec cecontinuatim quȩ et quantanume¬
ramus accidisse annis singulis plurima
interquos certeraro aut paene nulloni¬
hil
tristegestum Et hoc cumidem scriptores
proposito sibi magis laaidandinegotio ca¬
uerent numerositates miseriarũ neeos¬
dẽ quibus haec et de quibus scribebantur
offenderent audicores que suos exemplis
prȩteritorũ terrerȩpotius quã instituere
uiderentur Porro autem nos inultimo
temporũ positi mala ronianorũ scireñ
possumus nisi ꝑ eos quilcaid a uere roma¬
nos. Ex quo intellegi datur quanta illa
fuerint quaestudio ꝓpterhorrorẽ repres¬
sa sunt cum tanta inueniantur quae tenu¬
iter hiter laides emanare potuerunt
Et quoniam ex hoc lampunica bella succeduN

Expanded text:
haec, etsi plerumque per aerias potestahaec, etsi plerumque per aerias potestates fiunt, tamen sine arbitrio omnipotentis Dei omnino non fiunt. Eodem tempore Caparronia uirgo rea, suspendio periit: corruptor ejus consciique servi, supplicio affecti sunt. Ecce continuatim quae et quanta numeramus accidisse annis singulis plurima, inter quos certe raro aut pene nullo nihil triste gestum. Et hoc cum iidem scriptores, proposito sibi magis laudandi negotio, caverent numerositates miseriarum, ne eosdem, quibus haec et de quibus scribebantur, offenderent, auditoresque suos exemplis praeteritorum terrere potius quam instruere viderentur. Porro autem nos, in ultimo temporum possumus nisi per eos, qui laudauere Romanos. ex quo intellegi datur, quanta illa fuerint quae studio propter horrorem repressa sunt, cum tanta inueniuntur quae tenuiter inter laudes emanare potuerunt. Et quoniam ex hoc iam Punica bella succedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
it . ut sinecontrouersia auso potirentur
Correpta murbem suo tantũ generiuin¬
dicaN
Patrimonia coniugiaq: dominorũ sibi ꝑ
scelus usurpant. Extorres dominos ꝓcul
abigunt. Quimi seri exsules egentesq:
romam deferuntur Vbi ostentata mise¬
ria querellaq defleta perromanorũ
seueritatem et uindicati sunt etrestituti.
Annoa burbe condita cocolxaiͦ pestilex¬
tia ingens a pud romam conflagrauit Cu¬
lus a trocitatem significare contentus sũ
quia uerbi simplere nom possum Sienim
spatium temporis quomansitin quiritur
ultrabienniũ uastando porrecta est. side¬
populatio qua megerit census indictus e
qui non quantum hominũ deperissec . seo
quantum suꝑfuis sec inquireret. siuiolen¬
tiacqua affecerit. sibillini libri testes sun
qui eam cȩlestiira impositam responder
Sed nequem quam quasi temtatȩ cauilla¬
tionis offendat quod cum sibilla iratos
deos dixerit. nos iram caelestem dixis seui¬
deamur : Audict et intellegat quic

Expanded text:
it, ut sine controuersia auso potirentur it, ut sine controuersia auso potirentur — correptam urbem suo tantum generi uindicant, patrimonia coniugiaque dominorum sibi per scelus usurpant, extorres dominos procul abigunt, qui miseri, exules egentesque Romam deferuntur: ubi ostentata miseria querellaque defleta, per Romanorum seueritatem et uindicati sunt et restituti. Anno ab Vrbe condita CCCCLXXXI pestilentia ingens apud Romam conflagrauit, cuius atrocitatem significare contentus sum, quia uerbis inplere non possum. si enim spatium temporis quo mansit inquiritur, ultra biennium uastando porrecta est; si depopulatio quam egerit, census indictus est, qui non quantum hominum deperisset, sed quantum superfuisset, inquireret; si uiolentia qua adfecerit, Sibyllini libri testes sunt, qui eam caelesti ira inpositam responderunt. sed, ne qaemquam quasi temptatio cauillationis offendat, quod, cum Sibylla iratos deos dixerit, nos iram caelestem dixisse uideamur, audiat et intellegat, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Ixͫͦ. Intermulta ꝓdigia sanguis eterra
lacuisumẽmanare decaelo Namet
plurimis locis scaturriens efontibus
cruorfluxit et denubibus guttatĩ h
specie pluuiȩ lacte dimisso diri ut ipsis
uisumest terramimbresrigauerunt
Eotempore carthaginienses dato aduer¬
sumromanos auxiliotarentinis cum
a senatu perlegatos arguerentur turpis¬
sima mrupti foederis labem praesumto
accumulauere periurio Tunc etiam
uulsinienses etruscorum florentissimi
luxuriȩ pene perierunt Namcũ licen¬
tic in consuetud ine prerogata seruos su¬
ospassim liberos facerent. coniuiuiis. al¬
legarent coniugiis honestarent. liber¬
tini in partẽ potestatis recepti. plenitu¬
dinẽ ꝑscelus usurpare meditati sunt
Et liberati seruituti siugo ambitu domina¬
tionis arserunt. Et quos dominos sub¬
diti ȩquanimiter dilexerunt. eo siam libe¬
ri quod dominos fuisse meminerant ex¬
secrati sunt. Ita que conspirantes infaci¬
nus libertini quorum tanta manus fu¬

Expanded text:
XXX inter multa prodigia sanguis e terra, XXX inter multa prodigia sanguis e terra, lac uisum est manare de caelo. nam et plurimis locis scaturiens e fontibus cruor fluxit et de nubibus guttatim in speciem pluuiae lacte demisso, diri, ut ipsis uisum est, terram imbres inrigauerunt. eo tempore Carthaginienses dato aduersum Romanos auxilio. Tarentinis, cum a senatu per legatos arguerentur, turpissimam rupti foederis labem praesumpto accumulauere peiurio. Tunc etiam Vulsinienses, Etruscorum florentissimi, luxurie paene perierunt. nam cum, licentia in consuetudinem prorogata, seruos suos passim liberos facerent, conuiuiis allegarent, coniugiis honestarent: libertini in partem potestatis recepti plenitudinem per scelus usurpare meditati sunt et liberati serui- : tutis iugo, ambitu dominationis arserunt et quos dominos subditi aequanimiter dilexerunt, eos iam liberi, quod dominos fuisse meminerant, exsecrati sunt. itaque conspirantes in facinus libertini — quorum tanta manus fu
Abbreviated transcription (Latin):
multis ictibus fulminũ moenia undique
ambusta etdissoluta sunt : Apud a grã
calenum repente flamma scissohiati
terrae eructata tribus diebus tribusq
noctibus terribiliter ex estuans. quinq
agrilugera ex hausto penitus suco uber¬
tatis incinerem extorruit Ita ut non
fruges solũ sed et arbores cũ himisstir¬
pibus assumpsis sereferatur Sequẽ¬
tiabhinc anno sempronius consuladũ¬
sumpicentes duxit exercitum. Etcũ
directa intra lactũ teli utra que a cies
constitissec repente ita cum horre
do fragore terra tremuit. ut stu pone
miraculi utrumq: paue factũ agmen
hebesceret. diu attoniti ut rimque
populi hesitauere pra eiudicata incep¬
ti conscientia tandẽ procursu concito
iniere certamen. Triste adeo id bellu
fuit ut merito dicatur tantũ humañ
sanguinem susceptura etiam cum gemitu
horrisono tunc terra tremuisse Romani
pauciam modum eo proelio quieua sere
uicerunt : Anno ab urbe condita ccco¬

Expanded text:
multis ictibus fulminum moenia undique multis ictibus fulminum moenia undique ambusta et dissoluta sunt. apud agmm Calenum repente flamma scisso hiatu terrae eructata tribus diebus tribusque noctibus terribiliter exaestuans, quinque agri ingera exhausto penitus suco ubertatis in cinerem extorruit, ita ut non fruges solum sed et arbores cum imis stirpibus absumpsisse referatur. Sequenti abhinc anno Sempronius consul aduersum Picentes duxit exercitum. et cum directae intra iactum teli utraque acies constitissent, repente ita cum horredo fragore terra tremuit, ut stupore miraculi utrumque pavefactum agmen hebesceret. Diu attoniti utrimque populi haesitavere, praejudicata incepti conscientia. Tandem procursu concito iniere certamen. Triste adeo id bellum fuit, ut merisanguinem susceptura etiam cum gemitu horrisono tunc terra tremuisse. Romani pauci admodum eo proelio qui euasere uicerunt. Anno ab Vrbe condita CCCCL
Abbreviated transcription (Latin):
ro. octaua legio diffidens roma nȩspei
nouum scelus ausa reginenses omnes
quibus subsidio prȩerat interfecit frȩ¬
damsibi omnẽ atque i psumoppidum
uindicauit hoc facinus intamscelera¬
tos defectores puniendum genucio
consuliius sumest Qui obsessare¬
ginorum urbe captis que omnibus. ipse
quidem in reliquos perfugas et latro¬
nes exercuit digna supplicia. Roma¬
nos uero milites integrae legionis rom̃ã
misit: Qui populi iussu medio inforo
uirgis caesisuN securi que percussi. Vi¬
sa sibi est tuncroma uincere cũ legi¬
Conẽ
suam inte grã occidit Quaes inedubioua
fuis set sieam hostili proelio perdidis se
An noaburbetondita cecclax. obscen
et dira prodigia ueluis a romȩ ł nuntiatas
xedes salutis ictu fulminis dissoluta fan
muri subeode loco decelout dicunt tacar
Lupitres ancelucem ingressiurbem si¬
me sum cadauer in tulerunt. sparsumq:
membratim in foro ipsistepitu hominũ
exterriti reliquerunt : Apud formas

Expanded text:
rho octaua legio diffidens Romanae spei, rho octaua legio diffidens Romanae spei, nouum scelus ausa Reginenses omnes, quibus subsidio praeerat, interfecit, praedam sibi omnem atque ipsum oppidum uindicauit. hoc facinus in tam sceleratos defectores puniendum Genucio consuli iussum est qui obsessa Reginorum urbe captisque omnibus ipse quidem in reliquos perfugas et latrones exercuit digna supplicia, Romanos uero milites integrae legionis Romam misit: qui populi iussu medio in foro uirgis caesi sunt securique percussi. Visa sibi est tunc Roma uincere, cum legionem suam integram occidit, quae sine dubio uicta fuisset, si eam hostili proelio perdidisset., Anno ab Vrbe condita CCCCLXXVIII obseena et dira prodi gia uel uisa Romae uel nuntiata sunt. aedes Salutis ictu fulminis dissoluta, pars muri sub eodem loco de caelo, ut dicunt, tacta est. lupi tres ante lucem ingressi urbem, semesum cadauer intulerunt sparsumque membratim in foro ipsi strepitu hominum exterriti reliquerunt. apud Formias
Abbreviated transcription (Latin):
turresq: ui brarent non difficile furen¬
tes ardentes que beluas ineorũ excidia
quorũ subsidia fuerant recorseruNT
Occoginta miliapeditũ in illo preliohabu¬
isseregemdicunt. Equitũ uero sex mił
tiautẽ sunt mille trecenti. Firrus quin¬
to demũ anno quã uenerat abitedia uict:
aufugit Qui postmulta grauissima q
bella quaeges sit in grecia apud argos achaiȩ
florentissima murbem sparthani regniaui¬
ditate sed uctus saxoictus occubuit Tunc quoq
apud romanos sextilia uirgo uestalis conuic¬
ta damnataque in cesti ad portam collinam
uiua defossa est Annoa burbe condita
cccclxxu. Tarentini pirri morte com¬
perta iterum noua aduersũ romanos ar¬
ma sollicitant Kart haginien siũ auxilia
ꝑlegatos poscunt atque accipiunt. Con¬
serto proelio uicereromani. Vbiiam tũc
carthaginienses quamuis non dũ hostes
adiudicati uincitamen a romanis sepos¬
se senserunt. Sequentianno magnã
concidit: Namaduenta nte dudum pir¬

Expanded text:
turresque uibrarent, non difficile furenturresque uibrarent, non difficile furentes ardentesque beluas in eorum quorum subsidia fuerant, retorserunt. Octoginta millia peditum in illo praelio habuisse regem dicunt, equitum vero sex millti autem sunt mille trecenti. Pyrrhus quinto demum anno, quam venerat, ab Italia victus aufugit, qui post multa gravissimaque bella, quae gessit, in Graecia apud Argos Achaiae florentissimam urbem, Spartditate seductus, saxo ictus occubuit. Tune quoque apud Romanos Sextilia uirgo Vestalis conuicta damnataque incesti ad portam Collinam uiua defossa est. Anno ab Vrbe condita CCCCLXXV Tarentini Pyrrhi morte conperta iterum noua aduersum Romanos arma sollicitant, Carthaginiensium auxilia per legatos poscunt atque accipiunt. conserto proelio uicere Romani: ubi iam tunc Carthaginienses, quamuis nondum hostes adiudicati, uinci tamen a Romanis se posse senserunt. Sequenti anno magnamconcidit. nam aduentante dudum Pyr
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum foris cessatura proeliis agitur ix¬
trorsumira decaelo. Namfabio gurgi te
iterũ q̃ genutio clepsina conss̃ pestilentia
grauis urbemacfines eiusmuasit. Quaecũ
om̃s tum precipue mulieres pecudes que cor¬
ripiens necatis mutero foetibus futura ꝓle¬
uacuabat. et immaturis partubus cum
periculo matrum extortiabortus proici¬
ebantur Adeo ut defectura successio. et
de futurũ genus animantum adempto
uitalis partus legittimo ordine crederet᷑
Interea reuersum ex sicilia pirrum curius
consulexcepit Tertiumq id bellũ contra
epirotas apud lucamã marusims campis
gestumest. Itaque primo concus sucũ
pirrimilites romanorũ inpressione tre¬
pidarent et circums pectantes fugam.
bellocaedere molirentur. pirrus elefap¬
tos ex subsidus ius sit induci Romamas
sueti lampugnare cumbeluis. cũ malle¬
olos stuppa inuolutos acpice oblitos. uN¬
cis insuperaculeis tenaces preparauis¬
sent eosq flammatos intergabeluar

Expanded text:
et cum foris cessatur a praelio, agitur inet cum foris cessatur a praelio, agitur introrsus ira de coelo. Nam Fabio Gurgite iterum, C. Genutio Clepsina coss., pestilentia gravis Urbem ac fines ejus invasit. Quae cum omnes, cum praecipue mulieres, pecudesque corripiens, necatis in utero foetibus futura uacuabat, et immaturis partubus cum periculo matrum extorti abortus proiciebantur, adeo ut defectura successio et defuturum animantum genus adempto uitalis partus legitimo ordine crederetur. Interea reuersum ex Sicilia Pyrrhum Curius consul excepit, tertiumque id bellum contra Epirotas apud Lucaniam in Arusinis campis gestum est. itaque primo concursu eum Pyrrhi milites Romanorum inpressione trepidarent et circumspectantes fugam bello cedere molirentur, Pyrrhus elephantos ex subsidiis iussit induci. Romani, adsueti iam pugnare cum beluis, cum malleolos stuppa inuolutos ac pice oblitos uncis insuper aculeis tenaces praeparauissent eosque flammatos in terga beluarum
Abbreviated transcription (Latin):
future sed uastatio ipsa referatur. Secun¬
da interpirrum etroma nos consules puģ¬
na inapulie finibus fuit ubi laderbelli ad
utrosque sed maxime ad pirrum. uictoria
ad romanos concessit Namcum diu obni¬
xecunctis in mutuamcedem ruentibus an¬
cepsbellipendereteuentus pirrus trans¬
fixo brachiosaucius priorcessit eproelio
Sed et fabricius legatus tunc uulneratus ẽ
Glefanti prima pugna uulnerafi atquem
fugam cogipos se deprehensi deinde sub¬
iectis inposteriora ac mollia ignibus exa¬
gitati ardentes insuper machinas furore
trepido circum ferentes exitio suis fuere
Caesa sunt ineapugna quinquemiliaro¬
manorũ. Deexercitu uero pirri uigin¬
timilia prostrata sunt Regis signa
ablata quinquaginta ettria. roma no¬
rum undecim a missasunt Pirrus
bello fractus a gathocle mortuo rege
siracusano ad siciliȩ arcessitus imperiũ
ria nullis cessat inducuis. Consumit᷑
morborũ madis intercapedobellorum

Expanded text:
futurae sed vastatio ipsa referatur. Secunfuturae sed vastatio ipsa referatur. Secunda inter Pyrrhum et Romanos consules pugna in Apuliae finibus fuit: ubi clades belli ad utrosque, sed maxime ad Pyrrhum, victoria ad Romanos concessit. Nam cum diu 218 obnixe cunctis in mutuam caedem ruentibus, anceps belli penderet eventus, Pyrrhus, transfixo brachio saucius, prior cessit e praelio. Sed et Fabricius legatus tunc vulneratus est. Elephanti prima pugna vulnerari, atque in fugam cogi posse deprehensi; deinde subjectis inter posteriora ac mollia ignibus exagitati, ardentes insuper machinas furore trepido circumferentes, exitio suis fuere. Caesa sunt in ea pugna quinque millia Romanorum: de exercitu vero Pyrrhi viginti millia prostrata sunt. Regis signa ablata quinquaginta et tria, Romanorum undecim amissa sunt: Pyrrhus, bello fractus, Agathocle mortuo rege Syracusano, ad Siciliae arcesria nullis cessat induciis. Consumitur morborum malis intercapedo bellorum:
Abbreviated transcription (Latin):
feruntur. Sed pirrus a trocitatem cladis
quam hoc bello excȩperat : diissuis omini¬
bus que testatus est affigens titulũ intẽ¬
plotarentim louis. In quo ha ec scripsit Qui
ante hac inuicti fuereuiri. pater optimeoli¬
phi hos ego inpugnauici. uictus que sum ab
hisdem. Et cum as ocus merepita retur
curseuictum diceret quiui cissec respon¬
dissefertur. Neego siiterũ eodẽmodo uice¬
ro. sineullo milite epirũ reuertar Inte¬
earomanus exercitus. post qua muictus
clamfugit et astris miserabilẽ belli clade
grauioribus monstris auctam accumula¬
tam que persensit . Nam pabulatores for¬
te progressos uelut hostilis quȩdam obor¬
ta tempestas cum horribili fragore caelicor¬
reptos diris fulminibus exussit quippe
triginta et quattuor eorum idem turbo prostra¬
uit Dao etuiginti semineces relicci. lumonta
exanimata et capta complurima ut meri¬
to contigis seuideatur non ni signũ uastationis

Expanded text:
feruntur. Sed Pyrrhus atrocitatem cladis, feruntur. Sed Pyrrhus atrocitatem cladis, quam hoc bello exceperat, diis suis hominibusque testatus est, affigens titulum in templo Tarentini Jovis, in quo haec scrantehac inuicti fuere uiri, pater optime Olympi, Hos ego in pugna vici uictusque sum ab isdem. et cum a sociis increpitaretur, cur se uiotum diceret qui uicisset, respondisse fertur: Ne ego si iterum eodem modo uicero, sine ullo milite Epirum reuertar. interea Romanus exercitus, postquam uictus clam fugit e gravioribus monstris auctam, accumulatamque persensit. Nam pabulatores forte digressos, velut hostilis quaedam suborta tempestas, cum horribili fragore coeli correptos diris fulminibus exussit. Quippe triginta quatuor eorum idem turbo prostravit, duo et viginti semineces relicti, jumenta exanimata, et capta quam plurima, ut merito contigisse non in signum va
Abbreviated transcription (Latin):
doloreuul neris auertibello atque in suos
saeuire compulit eius quem moderato
discursu perturbariac permisceri cepe¬
re : finis pugnae etiam bene ficionoctis in
positus est. Victos fuissero manos turpis
fuga ꝓdidit Quorũ tunc ceridis se referur¬
tur peditum . xiiii milia octingenti octo¬
ginta Captimille trecentidecem. E qui¬
tes autem caesi ducenti qua daginta et¬
Captio otingenti et duo. Signa amissa .xxi
Nam quantus ediuerso numerus sociorum
pirri fuerit extinctus memoriȩ traditũ nor
est. Maxime quia scriptorũ ueterũ moses
ex ea parte qua euicerit occisorũ non comna¬
da renumerum neuictoriae gloriã macu¬
lent damna uictoris Nisi forte cũ adeo pauci
cadunt ut ammirationẽ terroremq: uirtu¬
tis augeat paucitas perditorum. sicut in pri¬
ma persicibelli congressione apud alex andnĩ
magnum fuit . Cuiinter qua dringenta fera
miliahostium interfecta nouem tantum¬
modo inexercitueius pedites defuis sere¬

Expanded text:
dolore uulneris auerti bello atque in suos dolore uulneris auerti bello atque in suos saeuire conpulit eiusque inmoderato discursu perturbari ac permisceri coepere, finis pugnae etiam bepositus est. Victos fuisse Romanos turpis fuga prodidit, quorum tunc cecidisse referuntur peditum quatuordecim millia octingenti et octoginta: capti mille trecenti et decem: equites autem caesi ducenti quadraginta dcapti octingenti et duo, signa amissa viginti duo. Nam quantus e diverso numerus sociorum Pyrrhi fuerit exstinctus, memoriae traditum non est: maxime quia scriptorum veterum mos est, ex ea parte quae vicerit, occisorum non commemorare numerum, ne victoriae gloriam maculent damna victoris: nisi forte cum adeo pauci cadunt, ut admirationem terroremque virtutis augeat paucitas perditorum, sicut in 217 prima Persici belli congressione apud Alexandrum Magnum fuit: cui, inter quadringenta fere millia hostium interfecta, novem tantummodo in exercitu ejus pedites defuisse re
Abbreviated transcription (Latin):
totas uires epirithes aliȩ et machedomae. ele¬
fantos etiamus que mid tempus iuisos romanis
numero .x. iitalicprimus inuexit. Terra mari
uiris equis armis beluis. ad postremum uirib:
suis dolisq: terribilis. Nisi quod delphici illius
uanis simis pr̃ et mendacissimi nebulonis
quẽ magnũ ipsiuatem ferunt responso circũ¬
uentus ambiguo exitum feciteius qui non cor¬
suluis sec Itaq: apud eracleam campaniȩ
urbem fluuiumq lirim prima interpir¬
rũ regem et deuinum consulem pugna com¬
missa est. Gonsumpta est grauis simocerta¬
mine dies utrimq omnibus mori intentis.
fuge renescus. Introductos auteminter con¬
currentia agmina elefantos. forma truces
odore graues mole terribiles ut uiderero¬
mani. nouo pugnandi genere circũ uenti
et territi equis maxime pauitantibus diffu¬
gerunt Sed post quã minucius quartȩle¬
gionis primus hastatus protentaminse
ma nũ beluae gladio desecuit et conturbatã

Expanded text:
totas uires Epiri Thessaliae et Macedoniae, eletotas uires Epiri Thessaliae et Macedoniae, elephantos etiam usque in id tempus inuisos Romanis numero xx in Italiam primus inuexit: terra mari, uiris equis, armis beluis, ad postremum uiribus suis dolisque terribilis, nisi quod Delphici illius uanissimi spiritus et mendaoissimi nebulonis, quem magnum ipsi uatem ferunt, responso circumuentus ambiguo exitum fecit eius, qui non consuluisset. itaque apud Heracleam, Campaniae urbem, fluuiumque Lirim prima inter Pyrrhum regem et Laeuinum consulem pugna commissa est. consumpta est grauissimo certamine dies, utrimque omnibus mori intentis, fugere nesciis. introductos autem iflter -conourrentia agmina elephantos forma truces, odore graues, mole terribiles ut uidere Romani, nouo pugnandi genere circumuenti et territi, equis maxime pauitantibus, diffugerunt. sed postquam Minucius quartae legionis primus hastatus protentam in se manum beluae gladio desecuit et conturbatam
Abbreviated transcription (Latin):
pretiouenditi sunt. Continuo missitaren¬
tum a romanis legati ut dem latis quere¬
rentur iiuriis pulsati ab his dem. auo
insuꝑ iniurias reculerunt. His causis
bellũ ingens exortum est. Romanos
qui quantiq: hostes circum streperent.
permetientes ultima ad egit necessitas
plȩtarios quoq: marma cogere hoc est
eos qui in urbe semper sufficiendȩ prolis
caus a uacabant militiȩ asscribere
Quippecũ frustra deplecura est nisi dereb:
presentibus consulatur. Itaq irruit inuni¬
uersos tarentinorum fines cumemilio
consule romanus exercitus Igniferroq:
uastat omnia plurima expugnat oppi¬
dac Iniuriam in solenter acceptam
crudeliter uindicat Continuo taren¬
tinos plurimis finitimorũ prȩsidiis
fultos. maxime pirrus auxit Qui etiã
in se obmagnitudinem uiriũ consiliorũq
summãbelli nomenq trans duxit Nã
tarentũ ut pote ex lace demoniis condi¬
tam cognatamq: greciȩ ciuitatẽ uindica¬
turus

Expanded text:
pretio uenditi sunt. continuo missi Tarenpretio uenditi sunt. continuo missi Tarentum a Romanis legati, ut de inlatis quererentur iniuriis, pulsati ab isdem auctas insuper iniurias rettulerunt. his causis bellum ingens exortum est. Romanos, qui quantique hostes circumstreperent permetientes, ultima adegit necessitas proletarios quoque in arma cogere, hoc est eos qui in Vrbe semper sufficiendae prolis causa uacabant, militiae adscribere: quippe cum frustra de prole cura est, nisi rebus praesentibus consulatur. itaque inruit in uniuersos Tarentinorum fines cum Aemilio consule Romanus exercitus, igni ferroque uastat omnia, plurima expugnat oppida, iniuriam insolenter acceptam crudeliter uindicat. continuo Tarentinos, plurimis finitimorum praesidiis fultos, maxime Pyrrhus angit, qui etiam in se ob magnitudinem uirium consiliorumque summam belli nomenque transduxit. nam arentum, utpote ex Lacedaemoniis conditam cognatamque Graeciae ciuitatem, uindicaturus
Abbreviated transcription (Latin):
puerilibus licentiis nausi antem non modo
dicentẽ ista nonferrem. sed etiam ab ipsis
stratis otiisui testibus inpopulũ puplicũ que
prothraerem ei que foras producto infantes
ineo atque ex eogeluludentes iucundantes
sud antes que monstrarem. Vt uerbosa nuga¬
citas delicatis uitiata nutrimentis non intẽ¬
pore uiolentiam sed inse es sesegniti em
doceretur et in comparatione rerum diiu¬
dicanda non malores paruatolerasse. seo
se nec paruatolerare sufficere ꝓbaretur
Quod euidentius ipsis in me moriam reuolu¬
tis prȩteritorũ dadibus approbabo Frr¬
ribello inprimis sicut ordo est ꝓdito. Qu¬
ius causa et origo haet fuit
An no aburbecondita cecc Ixii tarep¬
tini romanam classem forte prȩcereuntẽ
spectaculo theatri prospectam hostiliter
inuaserunt Quinquetantũ nauibus uix
ꝑfugam el apsis. Cȩcera retractam portũ
classis et profligata est prȩfectinauiũ
trucidati om̃s bello utiles. caesi reliqui¬

Expanded text:
puerilibus licentiis nausiantem non modo puerilibus licentiis nausiantem non modo dioentem ista non ferrem, sed etiam ab ipsis stratis, otii sui testibus, in populum publicumque protraherem, eique foras producto infantes in eo atque ex eo gelu ludentes iucundantes sudantesque monstrarem, ut uerbosa nugacitas delicatis uitiata nutrimentis non in tempore uiolentiam sed in se esse segnitiam doceretur et in conparatione rerum diiudicanda non maiores parua tolerasse sed se nec parua tolerare sufficere probaretur. Quod euidentius ipsis in memoriam reuolutis praeteritorum cladibus adprobabo Pyrrhi bello in primis, sicut ordo est, prodito. cuius causa et origo haec fuit. Anno ab Vrbe condita CCCCLXIIII Taretini Romanam classem forte praetereuntem, spectaculo theatri prospectam hostiliter invaserunt, quinque tantum navibus vix per fugam elapsis: caetera retracta in portum classis, et profligata est; praefecti navium trucidati, om
Abbreviated transcription (Latin):
pronuntiet grauiores pulices eẽ qua mfebres
Aut a cerbius accipiatseuigil aresanum
quai dormire nom potius semoriturum e
Quaecumita sint delicatis istis et querulis nĩs
utcum que concedo ut haec quibus nune quia
sic expedit interdumammone mur sentien¬
dograuia putent Non tamen conhiueo ut
etiam asserant comparando grauora Quem¬
ad modum siquis emollissimis stratis cubicu¬
loq ꝑcominodo matutinus egrediens noc¬
tur nogu lacuncrũ dorsa obriguis seher¬
basq: in canuis se prospiceret et mnopinato
uisuammonitus diceret frigus est hodie
hic mihi nequa quã reprehendendus uide¬
retur qui auel communiusu uel proprio
sensulo cutus esset: At si trepidus incubi¬
culũ recurrens stratisque sese adoperiens
uel magis abdens. clamaret tantũ omnino
frigus esse quantũ onec appennino aliquã¬
do fuerit cum hannibal elephantos equos
plurimamque exercitus sui partem. niuib:
clausus at que oppressus amisit. Huncego

Expanded text:
pronuntiet grauiores pulices esse quam febres? pronuntiet grauiores pulices esse quam febres? aut acerbius accipiat se uigilare sanum quam dormire non potuisse moriturum? quae cum ita sint, delicatis istis et querulis nostris utcumque concedo, ut haec, quibus nune, quia sic expedit, interdum admonemur, sentiendo / grauia putent, non tamen coniueo, ut etiam adserant conparando grauiora. quemadmodum si quis e mollissimis stratis cubiculoque percommodo matutinus egrediens nocturno gelu lacunarum dorsa obriguisse herbasque incanuisse prospiceret et inopinato uisu admonitus diceret ‛frigus est hodie\': hic mihi nequaquam reprehendendus uideretur, quia uel communi usu uel proprio sensu locutus esset. at si trepidus in cubiculum recurrens stratisque sese adoperiens uel magis abdens clamaret, tantum omnino frigus esse quantum nec in Appennino aliquando fuerit, cum Hannibal elephantos equos plurimamque exercitus sui partem niuibus clausus atque oppressus amisit: hunc ego
Abbreviated transcription (Latin):
ixis se a enean uirgilius refert cumpast
pericula sua suorumq naufragia res¬
duosegre sociossolaretur : forsanecha ecolim
meminis seiuuabit . Haec sententia semelap¬
te ficta semperuim sui triplicem diuersissimis
effectibus refert Cum et prȩcenta tantoga¬
uora habentur in uerbis quanto grauiora refe¬
runtur ingestis. Et futura dumde side rabilia
fastidio presentium fiunt semper meliora cre¬
duntur. Ipsis autem prȩsentibus obhoc nullain
parte miseriarum iusta comparatio adhiberi
potest quia multo maiore molescia afficiunt
quantulacumq sintista quae sunt quamilla
quaesiue transacta si ueuentura et si magna
nocturnis pulicibus titillatus at que ex eo uigi¬
liisanxius alias forte quas aliquando ex ar¬
dentissimis febribus diusustinuit uigilias re¬
cordecur . proculdubio in pacientius feret issa¬
rumin quie tudinẽ qua millarum recordati¬
onem. Sed quamuis apud omniũ sensu ꝓ
captu temporum ita uideriqueat nam quid
tamen aliquis existet qui uel in ipsa anxietare

Expanded text:
ixisse Aenean Virgilius refert, cum post pericula sua suorumque naufragia residuos aegre socios solaretur, Forsan et haec olim meminisse iuuabit. haec sententia, semel apte ficta, semper uim sui triplicem diuersissimis effectibus refert, cum et praeterita tanto gratiora habentur in uerbis quanto grauiora referuntur in gestis et futura dum desiderabilia fastidio praesentium fiunt semper meliora creduntur, ipsis autem praesentibus ob hoc nulla in parte miseriarum iusta conparatio adhiberi potest, quia multo maiore molestia adficiunt quantulacumque sint ista quae sunt quam illa quae siue transacta siue uentura, etsi magna quis nocturnis pulicibus titillatus atque ex eo uigiliis anxius alias forte, quas aliquando ex ardentissimis febribus diu sustinuit, uigilias recordetur, procul dubio inpatientius feret istarum inquietudinem \t quam illarum recordationem. sed quamuis apud omnium sensus pro captu temporum ita uideri queat, numquid tamen aliquis exsistet, qui uel in ipsa anxietate
Abbreviated transcription (Latin):
agmina ignara cogentes : Ibiuixquem¬
quã inuentũ senatorem. quiuel absens
eua serit hic uix quem quam requiri
qui forteut latensperierit. Recte sane
compararim hunc fuis seibi seruatorum
numerum qui hic fuerit ꝑditorũ. Plane
qđ reꝓditur et fatendum e st in hac clade
p̃senti plus dm̃ sceuis se homines minus.
Cum ꝑ agendo ipse quod illi nonimpleuis¬
sent. cureos miserit demonstrauit
Quippe cũ supra humanas uires esset
incendere aeneas trabes et subruere
magnarum moles structurarũ ictu ful¬
minum forum cum imaginibus uanis
quae superstiti onemi serabili uel dm̃
uel hominẽmentiuntur abiectum est
Horumq: omnium ab ominamentorũ
qđ inmissa ꝑ hostẽ flammna non adut.
missus ecȩlo ignis euertit Et qm̃ uber
dicendi materia est quae nequa quã hoc
concludi libro potest hic presentis uolumi¬
nis finis sit ut in subsequentibus cȩcera per

Expanded text:
agmina ignara cogentes; ibi uix quemagmina ignara cogentes; ibi uix quemquam inuentum senatorem, qui uel absens euaserit, hic uix quemquam requiri, qui forte ut latens perierit recte sane conpararim, hunc fuisse ibi seruatorum numerum, qui hic fuerit perditorum. plane, quod re proditur, et fatendum est: in hac clade praesenti plus Deum saeuisse, homines minus, cum, peragendo ipse quod illi non inpleuissent, cur eos miserit demonstrauit. quippe eum supra humanas uires esset, incendere aeneas trabes et subruere magnarum moles structurarum, ictu fulminum forum cum imaginibus uanis, quae superstitione miserabili uel Deum uel hominem mentiuntur, abiectum est: horumque omnium abominamentorum, quod inmissa per hostem flamma non adiit, missus e caelo ignis euertit. Et quoniam uber dicendi materia est, quae nequaquam hoc concludi libro potest, hic praesentis uoluminis finis sit, ut in subsequentibus cetera per
Abbreviated transcription (Latin):
us tunc ualere non posset. Ex euntibus
gallis remanserat inillo quondam urbis
ambitu in formium ruinarum obscena
congeries et undique per impedita er¬
rantium et intersua ignotorum offen¬
scce uocis imago respondens trepidos sus¬
pendebat auditus. Horror quatiebat
animos silentia ipsa terrebant. Si qui¬
dem materia pauoris est raritas inspa¬
tosis Hinc illis muta resedes aliud in co
lere oppidum. altero etia incenseri no¬
mine cogitatum placitum atquecemta¬
tumest Entempora quorum compara¬
tione prȩsentia ponderantur. Enquib
recordatiosus pirat Enquae in cutiunt
deelecta uel potius deneglecta religione
penitentiam. Reuera pares sunt et
conferuntur interse haeduȩcaptiuita
tes illasex mensibus desȩuiens. et tribus
diebus ista traps currens. Galliex tincto
populo urbedeleta. ipsum quoq: romȩ
nom̃ in extremis cineribus ꝑsequentes
et gothi relicta intentionep̃dandi. ad
confugia salutis hoc est scorũ locorum

Expanded text:
us tunc ualere non posset. exeuntibus us tunc ualere non posset. exeuntibus Gallis remanserat m illo quondam Vrbis ambitu informium ruinarum obscena congeries, et undique per impedita errantium et inter sua ignotorum offensae uocis imago respondens trepidos suspendebat auditus. horror quatiebat animos, silentia ipsa terrebant : siquidem materia pauoris est raritas in spatlere oppidum, altero etiam censeri nomine cogitatum, placitum atque tentatum est. En tempora quorum comparatione praesentia ponderantur; quibus recordatio suspirat: en, quae incutiunt de electa, vel potius de neglecta religione, poenitentiam. Revera pares sunt et conferunttes : illa. sex mensibus desaeuiens et tribus diebus ista transcurrens; Galli exstincto populo Vrbe deleta ipsum quoque Romae nomen in extremis cineribus persequentes et Gothi relicta intentione praedandi ad confugia salutis, hoc est sanctorum locorum,
Abbreviated transcription (Latin):
moti. clus inuoppidi obsidionedimis sa
totis uiribus romã contendunt. Hosia
ruentes fabius cũ exercitu consulexcep̃.
Nectamen obstitit. immopotius hostł
illeimpetus quasi aridã segetẽ suc cidit
stra uit ec transut Testatur hano fibui
cladẽ fluuius halia. sicut cremera fabi¬
orũ Non enĩ facile aliquis similẽrui¬
nã romanȩ militiaerecenseret eciã
si roma in super incensa nonesset
Patentemgall urbem penetrant trucidan
rigentes simulucrorum modo msius sedib
senatores : eos que mcendio domorum cre¬
matos labsu culminũ suorum sepeliunt
Vniuersam reliquam iuuentutem quam con¬
stat uix mille hominũ tunc fuisse marce ca¬
pito linimontis latente mobsidione conclu¬
dunt Ibi que infelices reliquias. fame peste
desperatione. formidine terunt. subigunt
uendunt. Nammille libris auridiscessio¬
nis pretium paciscuntur. Non quo a pud
gallos roma parui nominis fuerit sed qͦ
illam sic lam anted etriuerint. ut ampli¬

Expanded text:
moti, Clusini oppidi obsidione dimissa, moti, Clusini oppidi obsidione dimissa, totis uiribus Romam contendunt. hos ita mentes Fabius cum exercitu consul excepit; nec tamen obstitit, immo potius hostilis ille impetus quasi aridam segetem succidit strauit et transiit. testatur hanc Fabii cladem fluuius Halia, sicut Cremera Fabiorum. non enim facile aliquis similem ruinam Romanae militiae recenseret, etiam si Roma insuper incensa non esset. patentem Galli urbem penetrant, trucidaat rigentes simulacrorum modo in suis sedilibus senatores eosque incendio domorum crematos lapsu culminum suorum sepeliunt. uniuersam reliquam iuuentutem, quam constat nu mille hominum tunc fuisse, in arce Capitolini montis latentem obsidione concludunt, ibique infelices reliquias fame peste desperatione formidine terunt subigunt uendunt: nam mille libris auri diecessionis pretium paciscuntur, non quo apud Gallos Roma parui nominis fuerit, sed quo illam sic iam ante detriuerint, ut ampli
Abbreviated transcription (Latin):
iorum decem continuis annis magisob¬
sessores quã obsessos decriuit Nam
romani repentinis sȩpehostium erup¬
tionibus comminuti. praeterea in hi¬
bernis bella sortiri Hiemare sibp&lil:
Postremofamem acfrigus in conspettabos¬
tiũ perpet coactisunt. Vrbe nouis sima
sineullo digno roma nae uirtutis cestimo¬
nio cuniculis etclandestina o preptio¬
necoeperunt Hancutilẽ magis quã
nobilẽ uictoriã primodictatoriscami¬
li qui eam deueientibus patrauic ex¬
liũ deinc inruptio gallorũ et incendi¬
ũ urbis insequitur. Quicladiaudear
quis quam si potest aliquos motus hu¬
iustemporis comparare quamuis non
aeque pendat preceritimali fabulam
presentis iniuria Igi turgalli senones
ducebrenno exercitucopioso etrobus¬
tonimis cũ urbẽ clusiniquae nunctusca
dicitur obsiderent legacos roma norũ
quitunc componendȩ intereos pacis
gratia uenerant. in acie aduersum seui¬
derepugnantes. Qua in dignatione p¬

Expanded text:
iorum decem continuis annis magis obiorum decem continuis annis magis obsessores quam obsessos detriuit. nam Romani repentinis saepe hostium eruptionibus comminuti, praeterea in hibernis bella sortiri, hiemare sub pellibus, postremo famem ac frigus in conspectu hostium perpeti coacti sunt; urbem nouissime sine ullo digno Romanae uirtutis testimonio cuniculis et clandestina obreptione ceperunt. hanc utilem magis quam noouem uictoriam primo dixtatoris Camilli, qui eam de Veientibus patrauit, exilium, dehinc inruptio Gallorum et incendium urbis insequitur. oni cladi audeat quisquam, si potest, aliquos motus huius temporis conparare: quamuis non aeque pendat praeteriti mali fabulam praesentis iniuria. igitur Galli senones duce brenno exercitu copioso et robusto nimis cum urbem Clusini, quae nunc Tuscia dicitur, obsiderent,. legatos Romanorum, qui tunc conponendae inter eos pacis gratia uenerant, in acie aduersum se uidere pugnantes: qua indignatione per
Abbreviated transcription (Latin):
ipsa quiit multo inter lectu sȩculorum
ex oleuerunt facta sunt nobis exercitia
ingeniorũ oblectamenta fabularum:
Quã quã si quis intentius adhibeat animũ
seseq tocomentis affectu. ipsis pacene
causis bellisq ꝑmisceat. Acrursus ue¬
lut inarce spectaculi constitutus utrũq
insuis qualitatibus tempus ꝑmetiatur
Facile dixerim eũ iudicaturũ. Neq illa
nisi irato atq: auers ato dõ possetam
infeliciter ꝑ turbari ac ꝑmisceri : Neq
ista sic nisi ꝑpitio et miserante componi
His deindetemporibus grauissi momo¬
tuterrȩ concussasicilia insuper estu¬
antibus ethnȩ montis ignibus. fauillisq
calidis cum detrimento plurimoagro¬
rum uillarumq: uastata est. Tunc
etiã a talanteciuitas locris adherens
terrȩ contigua repentinomaris impe¬
tu abscisa atque in insulam desolata e
Atheniensiũ quoq: miserabiles reliqui¬
as pestis inua sit diuq populata est
Anno a burbe condita ccclv obsidioue¬

Expanded text:
ipsa, quia multo interiectu saeculorum ipsa, quia multo interiectu saeculorum exoleuerunt, facta sunt nobis exercitia ingeniorum et oblectamenta fabularum. quamquam si quis intentius adhibeat animum seseque toto mentis adfectu ipsis paene causis bellisque permisceat ac rursus uelut in arce spectaculi consin suis qualitatibus tempus permetiatur, facile dixerim, eum judicaturum, neque illa, nisi irato atque aversato Deo posse tam infeliciter perturbari ac permisceri, neque ista sic, nisi propitio et miserante, componi. His deinde temporibus gravissimo motu terrae concussa Sicilia, insuper exaestuantibus Aetnae montis ignibus favillisque calidis, cum detrimento plurimo agrorum villarumque vastata est. Tunc etiam Atalante civitas, Locris adhaerens, terrae contigua, repentino maris impetu abscissa, atque in insulam desolata est. Atheniensium quoque miserabiles reliquias pestis innasit diuque populata est. Anno ab Vrbe condita CCCLV obsidio Ve
Abbreviated transcription (Latin):
a pud ꝑsas gerebatur Mortuo emm¬
regedario cũ arthaxerxes et cirus filuei:
deregno ambigerent : Tandẽ magnis ap¬
paratibus magnis ꝓuinciarũ ac populor
ruinis utrimq certatum. In quo conflic¬
to cũ ediuerso concurrentes sibiambos
fratres mutuo casus obiectauis sec Prior
arthaxerxes uulneratus a fratre. equi
uelocitate morti exemtus euasit. Crrus
autẽ mox a cohorteregia oppressus finẽ
certaminidedit : Arthaxerxes ergo et p̃da
fraternae expeditionis et exerciiu potitus.
potestatem regni parrici dio firmauit. Sic
uniuersaasia atque europa partiminse
singulȩ partĩ interse inuicẽ funeribus et
flagitus permiscebantur Ecceparuis¬
sima pagina uerbisq paucissimis quantos
decot ꝓunciis populis atq: urbib: nom na¬
gis explicui actuso perũ quã implicui globos
miseriarum. Quis enĩ clades illius tempo¬
ris quis fando funera explicet ut aequare
lacrimis possit dolores Verũ tam̃ haec

Expanded text:
apud Persas gerebatur. mortuo eapud Persas gerebatur. mortuo erege Dario, cum Artaxerxes et Cyrus, filii ejus, de regno ambigerent, tandem magnis apparatibus, magnis provinciarum ac populorum ruinis, utrimque certatum: in quo conflictu cum e diverso concurrefratres mutuo casus obiectauisset, prior Artaxerxes uulneratus a fratre equi uelocitate morti exemptus euasit. Cyrus autem mox a cohorte regia oppressus finem certamini dedit. Artaxerxes ergo et praeda fraternae expeditionis et exercitu potitus potestatem regni parricidio firmauit. sic uniuersa Asia atque Europa, partim in se singulae, partim inter se inuicem funeribus et flagitsima pagina uerbisque paucissimis quantos de tot prouinciis populis atque urbibus non magis explicui actus operum, quam inplicui globos miseriarum. quis enim cladem illius temporis, quis fando funera explicet aut aequare lacrimis possit dolores? uerumtamen haec