comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sue nã ouilla et suilla deriuatĩa sunt hnmis enĩ
desmõcia uł ĩna uł ĩnum si faciũt derinatiã abioc¬
ta n assumut I ut unus ullus una ulla unũ ullũ
bonus bellus bona bella bonũ bellũ geminus ge¬
mellus gemia gemella geminũ gemellũ uniũ
uillum sic ergo suma suilla ouma ouilla ĩta dicit

Expanded text:
sue. nam ouilla et suilla diminutiua sunt. in nus enim desinentia uel in na uel in num si faciunt diminutiua, abiecta n duas assumunt l: unus ullus, una ulla, unum ullum, bonus bellus, bona bella, bonum bellum, geminus gemellus, gemina gemella, geminum gemellum, uinum uillum, sic ergo suina suilla, ouina ouilla. inueniunt
Abbreviated transcription (Latin):
igitur paululus et exhoc pauxillus quas for¬
mas seruant et fem̃i et neutrũ eius paula paua¬
illa paueillula pauxillum paulũ paululum
pauillũ pauxillulũ diłiter uelum uexillum
facit diminutĩm Et pͥuto ideo hoc assumpsisse.de
quia h ĩlus ułla ułlum desmenciũ p̾mitiuorũ
facienciũ diminutiã penult̾ nã longam hñt ꝑqu¬
lum pauceillum uelum uexillum ideo malaqͦ
alsumpsit x maxilla et talus taxillus Que
faciunt iteꝵ dimimitiã ut homullus homulluls
paueillus pauxeillulus pauceilla pauxillula
asella genuna gemella colimimna colũnella/ Eoec¬
pitur rana ranũculus Eandem formam inla qrͣ
desmencia uł mra ẜuant ut fabula fabesla tabu¬
la tabella libra libella capra capella umbra uni¬
bella facit sacer sacra sacrũ sagellus sacella sacel¬
lum puer puera puerũ antiq̾ ex quo puella tener
serum misellus lla llum Excipiũtur ĩra desmẽcia
que nec amasculnus mer desmentibus frant nec

Expanded text:
igitur paulus paululus, ex hoc pauxillus, pauxillulus, quas formas seruant et femininum et neutrum eius paula paulula, pauxilla, pauxillula, paulum paululum, pauxillum, pauxillulum. similiter uelum uexillum facit diminutiuum. et puto ideo haec assumpsisse x, quia haec in lus uel la uel lum desinentium primitiuorum facientium diminutiua paenultimam natura longam habent, paūlum pauxillum, uēlum uexillum. ideo māla quoque assumpsit x et maxilla facit et tālus taxillus. Pomfaciunt iterum diminutiua, ut homullus homullulus, pauxillus pauxillulus, pauxilla pauxillula,asella, gemina gemella, columna columnella. excipitur rana ranunculus. eandem formam in la quoque desinentia uel ra seruant, ut fabula fabella, tabula tabella, libra libella, capra capella, umbra umbella, sacer sacra sacrum, sacellus sacella sacellum. puer, puera antiqui, ex quo puella; tener serum, misellus misella misellum. excipiuntur in ra desinentium, quae nec a masculinis in er desinentibus fiunt nec
Abbreviated transcription (Latin):
tiuorũ qd̾ apud grecos nõ ĩueniũt᷑ ut gnͣdiuscu¬
lus manisculus mumusculus meliusculus Oiã
tñ hec aneutro compatiui adieccõne eulus ĩue¬
quam aduerbiã eũ comꝑatiõ et suꝑlatiuo adi¬
eiũtur cũ duo uł plures comꝑatim uł suꝑlafĩ
diu̾se significacoĩs politi m̃ter sequant᷑ uł idem

Expanded text:
uod apud Graecos non inuenitur, ut grandiusculus, minusculus, maiusculus, meliusculus. omnia tamen haec a neutro comparatiui adiectione culus inuequam aduerbia tum comparatiuo uel superlatiuo adiciuntur, cum duo uel plures comparatiui uel superlatiui diuersae sig
Abbreviated transcription (Latin):
master petriciolus sergiolus deriuantur igitur
plerumq ab appellatuus pauca eciã appriis et
seruant genera p̾mitiuoꝵ plerũꝙ et sepe ĩueni¬
uitur diminutiuorũ diminutiua indiuersas de¬
smencĩa formas ut homo homũcio homũculus
homullus homullulus Sunt aũt forme dimi¬
mitiuorũ masculini gen̾is hec culus ulus absee

Expanded text:
niaster, patriciolus, Sergiolus. deriuantur igitur pleraque ab appellatiuis, pauca etiam a propriis, et seruant genera primitiuorum plerumque et saepe inueniuntur diminutiuorum diminutiua in diuersas desinentia formas, ut homo, homuncio, homunculus, homullus, homullulus. sunt igitur formae diminutiuorum masculini generis hae: culus, ulus absque
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ hec hñt diccõnes que ꝑsonas quoq hñt
uł finitas uł infinitas .i. noiã uerba ꝑticipia pro¬
noiã unde si deficiat ĩꝑsonis u̾bũ deficit eciam
ĩnumero qualia sunt infinita impsonalia ge¬
rundia uł supina adu̾biũ uero qꝑius sepe demõ¬

Expanded text:
e habent dictiones, quae personas quoque habent uel finitas uel infinitas, id est nomina, uerba, participia, pronomina. unde si deficiat personis uerbum, deficit etiam numero, qualia sunt infinita, impersonalia, gerundia uel supina. aduerbium uero, quamuis saepe demo
Abbreviated transcription (Latin):
Inuenitur aũt in quibusdam a longa antenus
añcedente inhis que ab arboribus deriuantur
temporalibus ut cras crastinus horno hornotine
diu diutinus u q longa ante mus ut tribumus
cassina Sed mane dũ istre aut populna sors aut

Expanded text:
inuenitur autem in quibusdam a longa ante nusid est in his quae ab arboribus derivantur, temporalibus, ut cras, crastinus; horno, hornoctinus; diu, diutinus; u quoque longa ante nus, ut tribunuscasina : «sed manedum, num ista aut populna sors aut
Abbreviated transcription (Latin):
ficant tempꝰ nonnã sunt
Astus anoĩbus uł aũbis nascuntur extremam
ꝑtem ꝯuertẽtibꝰ instus euł u añcedentibꝰ ut
honor honestus modus modestus scelus scelesto
robur robustus ango angustus p̃tẽa uenus ue
assumpta tus faciũt deriuatĩa et oiã unicũt una
⁊ silb̾a p̾mitiua absq mestus
Nax plerumq uerbalia ĩueĩutur ab oĩ diuga.¬
Nex correptam siłr auerbis latoo lates latex
uerto uertis uertex uomo uomĩs uomex Ine
¶Mix fema ĩuenmtur amasculinis uerbalibus
siue denoiatiuis intor desmentibus defigura¬
⁊ tor quoq nutritriae debuit facẽ qd̾ euphonie cã
esiue.alternitatis mediã sib̾am concidit nutriae eñ
¶ Nox uerbalia siue denoiãtiua uoco ¶ dicimus¬
uor uelum uelore
Nuxc luceo lux duco dude in unde et in roe cõiĩgo
Nduas consonantes ĩueĩuntur ꝑticipalia sapiẽs

Expanded text:
nomina sunt. in stus a nominibus uel a uerbis nascuntur exstremam partem conuertentibus in stus e uel u antecedentibus, ut honor honestus, maeror maestus, modus modestus, scelus scelestus, robur robustus, ango angustus, augur augustus.assumpta tus faciunt deriuatiua et omnia una uincunt syllaba primitiua absque maesto. in ax plerumque uerbalia inueniuntur ab omni coniugatin ex correptam similiter a uerbis: lateo lates latĕx, uerto uertis ur a masculinis uerbalibus siue denominatiuis in tor desinentibus defigurator quoque nutritrix debuit facere, quod euphoniae causa siue alternitatis mediam syllabam concidit: nutrix enim dicimus. in ox uerbalia uel denominatiua: uoco uox, uelum uelox. in ux: luceo lux, duco dux. in nx et rx: coniungo in duas consonantes inueniuntur participialia: sapiens
Abbreviated transcription (Latin):
nom̃i siue apõne u̾borũ sic Quecũq lr̃a siuelrẽ se¬
quant᷑ iuł aliã consonantẽ ex qua postrema ici¬
pͥrat silba gtĩ transeñt ĩa longam et assimiũt ris
uł si auõli incipiant ipã extrema mutat᷑ ĩa longã
mole molaris & sic &̃ neutra ĩare futa uelũ li. lare¬
ne ueo atheniensis euphoniẽ causa i huĩt añpenłi
&halice haliciensis Smi. uero tercie declina. sint
abicuĩt extremam s gtĩ et assumũt ensis pisto
is. ꝓistoriensis bartago gm̃s. kartagmensis

Expanded text:
num siue a positione uerborum sic: quaecumque litera siue literae sequantur l uel aliam consonantem, ex qua postrema incipiat syllaba genetiui, transeunt in a longam et assumunt ris uel, si a uocali incipiat, ipsa extrema mutatur in a longaae molāris. sic etiam neutra in are finita: uelum nae Atheniensis euphoniae causa i habuit antepaenultimam et Halice Haliciensis; sin uero tertiae sint declinationis, abiciunt extremam s genetiui et assumunt ensis: pistor pistoris Pistoriensis, Carthago Carthaginis
Abbreviated transcription (Latin):
marcialis fatum fati fatilis genitus geniti geĩ¬
talis caput capitis capitalis urego uirgĩs uirg̃¬
lis cardo carons cardinał hospes hospitis hospi¬
tał naius nauis naualis dos dotis dotał flos flo¬
ris floralis corpus corporis corporalis celebs celib
celibalis mors mortis mortalis iuuenis ⁊iienał
ĩuenĩtur et iiuenilis priñceps principis principa¬
tur abiectas Smn a qñte es antiõ assinnũt alis u
Nelis pauci ĩnẽĩunt᷑ denoiãtuua fidus fidi fidel
crudus crudi crudelis patrnus patriũ patruel
me ꝓductam mutãciã assumpserũt lis frater uero
frĩs is in u conuersa assumpsit elis

Expanded text:
Martiālis, fatum fati fatālis, genitus geniti genitālis, caput capitis capitālis, uirgo uirginis uirginālis, cardo cardinis cardinālis, hospes hospitis hospitālis, nauis nauālis, dos dotis dotālis, flos floris florālis, corpus corporis corporālis, caelebs caelibis caelibālis, mors mortis mortālis, iuuenis iuuenālis inuenitur et iuuenilis, princeps principis principātur, abiecta s, sin a quintae, es ex nominatiuo assuelis pauca invenio denominativa: fidus, fidi, fidelis; crudus, crudi, crudelis; patruus, patrui, patruelis; bam genitivi in e productam mutantia assumpserunt lis: frater vero fratris, is in u conversa, assumpsit elis
Abbreviated transcription (Latin):
Ntimus desmit unũ anormalũ optimus et ab
aduerbiis siue p̃posicoĩbus deriuata h ͨ ut intra
inteĩor intimus ultra ulteĩor ultimꝰ citra
citior eitimꝰ et p̃terea dextiniꝰ et sinistimꝰ extimꝰ¬
quoq pextremus dicebant antiqui
Iremus ab aduerbiis siue p̃posicoĩbus ueniẽ¬
cia desimunt h ͤ extra exterior extremus su¬
pra suꝑior sup̃mus post posteĩor. postrems
Ex quo apparet neq asupero neq apostero fiei̾
essent a noĩe supero postero infero ẜuassent re¬
gulam mus termĩanciũ scd̾e declinacois que

Expanded text:
timus desinit unum anomalum, optimus, et ab aduerbiis siue praepositionibus deriuata haec: intra interior intimus, ultra ulterior ultimus, citra citerior citimus quoque pro extremus dicebant antiquimus ab aduerbiis siue praepositionibus uenientia desinunt haec: extra exterior extrēmus, supra superior suprēmus, post posterior postrēmus. ex quo apparet, neque a supero neque a postero fieri essent a nomine supero, postero, infero, seruassent regulam in us terminantium secundae declinationis, quae
Abbreviated transcription (Latin):
aũt ħ ignorandũ ꝙ eciam inis et mei termian¬
ciũ deriuatiuorũ multa ĩueũmt̾ significacõnis
possessiue apud nos ut cuilis hostilis celestĩs
lumaris castrensis oquester pedester paluster
Quorũ quia diu̾se et uarie sunt forme et sig¬
mficacõnes postea cũ reliquis spẽbus denoĩ ̃.¬
tiuorũ pordinẽ tractabimꝰ ⁊ uc̃ denoĩe cõ¬
patiuo uideamus
positiui magis aduerbiuĩ significat ut
ultra quã ille qui ultra ẽ fuĩt aut̃ comꝑatiua¬

Expanded text:
od etiam in is et er terminantium deriuatiuorum multa inueniuntur significationis possessiuae apud nos, ut ciuilis, hostilis, caelestis, lunaris, castrensis, equester, pedester, paluster, quorum quia diuersae et uariae sunt formae et significationes, postea eas cum reliquis speciebus denominatiuorum per ordinem tractabimus. nunc de comparatiuo uideamus.positiui magis aduerbium significat: ut ultra quam ille qui ultra est, interior, magi
Abbreviated transcription (Latin):
fe dedñiacoĩs abiccta s accipiunt lus et faciunt
diminutiã ut tantus tantulus uentus uentulus¬
ĩulũ et ĩula faciũt dimimutiã ut silua siluula lima
ꝑconcisic nem lignla puella puellula serra scrrula
tantũ tantulum Et hͦ tñ et molus desmencia una
silba uincũt sua p̾mitiua et corr penultim
Naster et o&leus satis panca ĩnsu ĩueũntur
diminutiã et fere hoc inaster antonius antonia¬

Expanded text:
 nomina abiecta s accipiunt lus et faciunt diminutiua: seruus seruulus, uentus uentulusin ula et in ulum faciunt diminutiua, ut silua siluula, lunaper concisionem ligula, puella puellula, serra serrulatantum tantulum. et haec tamen et in olus desinentia una syllaba uincunt sua primitiua. in ster et cio et leus satis pauca in usu inueniuntur diminutiua et fere haec: Antonius Antonia
Abbreviated transcription (Latin):
ut ninus bonus ꝓ malus magis quo adu̾biũ
nõ solum positiuo sed eciã comꝑatiuo iũgitur
qũ ipẽ comꝑaciuus uł ad seuł ad aliũ compat᷑
ut achilles enca forcõr magis quã uistior ẽt aia
ulixe forcõr magis quam diomede Compatiuꝰ
aũt gradus ablatiõ casui uĩgit᷑ utruisq mũ In

Expanded text:
ut minus bonus pro malus. magis quoque aduerbium non solum positiuo, sed etiam comparatiuo iungitur, quando ipse comparatiuus uel ad se uel ad alium comparatur, ut Achilles Aenea fortior magis quam iustior et Aiax Vlixe fortior magis quam Diomede. et comparatiuus quidem gradus ablatiuo casui adiungitur utriusque numeri,
Abbreviated transcription (Latin):
salustius salustiamis quottidie quottidiamus
Siliter ametidie meridianis hodie tñ hodier¬
nus facit siłiter a longam hñt ante nus ea
que deriuantur anoĩbus intus ut mculus
desmentibus que sunt ultra duas silbas utru¬
sticus rusticams publicus publicams tusculꝰ
maris mascłimuis factum Nam dissillaba meus
desmencia sine a sunt ut mãcus mancius sa¬
tus latina porcus porcinus inum quoq neutra
letanus castellũ castellanus bũuẽtũ bũuẽtanus
Siliter a hñt pemult longam ante mis pleraq ue¬
mencia anoibus tercie declmacoĩs ut cełaꝵ cesaeris
banus sol solis solanus exquo subsolano Exeo
manus piso pisonis pisomanus ꝙͣnus quidã
et pisomimus et miloninꝰ diciputauerunt Si a
lmutans ancon anconis̃ anconitanus s tñpt̃¬
ãneutris me desinentibs deriuata i hnt. ꝓͥducta¬
ante nus ut mare marinus et ab aliis que ꝑes

Expanded text:
Sallustius Sallustianus, cotidie cotidianus, similiter a meridie meridianus; hodie tamen hodiernus facit. similiter a habent ea, quae deriuantur a nominibus in cus uel in culus desinentibus, quae sunt ultra duas syllabas, ut rusticus rusticanus, publicus publicanus, Saticumaris, masculinus factum: nam disyllaba in cus desinentia sine a sunt, ut mancus Mancinus, lacus lacuna, porcus porcinus. in um quoque neutra letanus, castellum castellanus, Beneuentum Beneuentanus. similiter a habent paenultimam pleraque uenientia a nominibus tertiae declinationis: Caesar Caesaris banus, sol solis solanus ex quo subsolanus: ex eo nianus, Piso Pisonis Pisonianus quamuis quidam et Pisoninus et Miloninus dici putauerunt. sed a tis limitanus, Ancon Anconis Anconitanus, Gada neutris in e desinentibus deriuata i habent productaante nus, ut mare marīnus, Praenes
Abbreviated transcription (Latin):
ulus ciã uł mus supra silb̾am uł it desi¬
diminutiã ut rex regis regulus coder codicĩs co¬
diculus et ex eo codicillus fornare fornacis forna¬
cula fade facis facula ceriix ceruĩcis ceruĩtula ado¬
lescens adolescentis adolescentulus caput capitis

Expanded text:
l in ns supra syllabam uel in t desiunt diminutiua, ut rex regis regulus, codex codicis codiculus et ex eo codicillus, haec fornax fornacis fornacula, fax facis facula, ceruix ceruicis ceruicula, adulescens adulescentis adulescentulus, caput capitis
Abbreviated transcription (Latin):
extermis . Abaliis qrͦ adũbiis temporalibꝰ ĩueĩ¬
mitur quedã e ante nus Hñcĩa ut noctu noctur¬
nus diu diurnus heri alternitatis causa facit¬
hesternus semper sempiternus ĩnteĩa ectã de¬
ternus nõ facit solum uet̾amus s diuepsas hñt
significacões quercus eciã quermus colirus co¬
lurnus tacitus taciturns mensis mensurnus
Sic enĩ cic̾o posuit ꝓmensurnus ĩ p̾mo rhetori¬
corũ ꝑars quedam etermĩtatis eũ alicius ammi
mensurni diurni nocturm uesꝑtini certa signi¬
ficacõne abhyeme quoq uł ymbre ymbernus
nencia ninus hñt a ante mus et quedam .r. Qu

Expanded text:
ernus. ab aliis quoque aduerbiis temporalibus inueniuntur quaedam r ante nus habentia, ut noctu nocturnus, diu diurnus, heri alternitatis causa hesternus, semper sempiternus. in teria etiam deternus facit, non solum ueteranus, sed diuersas habent significationes. quercus etiam quernus, corylus colurnus, tacitus taciturnus, mensis mensurnus: sic enim Cicero posuit pro menstruus in primo rhetoricorum : «pars quaedam aeternitatis cum alicuius annui, mensurni, diurni, nocturni uespertini certa significatione». ab hieme quoque uel imbre hibernus nentia
Abbreviated transcription (Latin):
m̃a desmencia añcedencia aliqua cõsonante seu
uocali ꝓducta eadem a. E accepta mis faciũt deri
ña descendentibus ał desmentibus ꝯsonante. añ¬
cedente deriuantur nõ ẜuauerũt tñ a demuste.¬
liño et aquilmo paulo po tractabatur aplĩbꝰ¬

Expanded text:
a desinentia antecedente aliqua consonante seu uocali producta eadem a et accepta nus faciunt deriua nominibus in a desinentibus consonante antecedente deriuantur, non seruauerunt tamen a de mustelino et aquilino paulo post tractabitur. a pl
Abbreviated transcription (Latin):
Nlus purm desinũt possessiua tam greca quã
latur añcedente e correpta et e ꝓducta i corr̃¬
uł opducta uł ac ułoe dyptongo ebren ut
cesareus ferreus uitreus marmoreus et fere oĩa
admateĩ  ꝑtinencia ebreuem ante us hñt i¬
longam ut spondeus plebeus I breuem ut mar¬

Expanded text:
oque puram desinunt possessiua tam Graeca quam Latina antecedente e correpta et producta, i correpta, o producta, ae uel oe diphthongo: e breui, ut Caesarad materiam pertinentia, e brevem ante us hlongam, spondeus, phebeus, et
Abbreviated transcription (Latin):
cant lante us ĩdiminutnus ut asinus ascllis
geminus gemellus bonus bellus pugnus pug¬
lus populus popellus catulus catellus tener te¬
tuta ꝓductã ĩomĩ genere tũc enĩ ẜuant p̾mitĩ
uocilemi ut uius una unũ ullus ulla ullum Ea

Expanded text:
cant l ante us in diminutiuis: asinus asellus, geminus gemellus, bonus bellus, pugnus pugillus, populus popellus, catulus catellus, tener tetura productam in omni genere. tunc enim seruant primitiui uocalem, ut ūnus ūn
Abbreviated transcription (Latin):
Ossessiua nictus desmẽcia si ap̾mituus hẽ¬
at c pares hñt illis silbas ut itate itatus
Alia uero oĩa a ułi ante cus habencia
siue sunt antiõ uł siue agtiõ deriuata una
silb̾a unicũt ea ex quibus dermãt᷑ Et si pͣ¬
mitiua illa habueruit i pemult ħ assumũt a añ
solum ap̾mituus sed eciã aderiuatĩs deruantur
huiꝰ cemodi possessiua noĩa ut tros troicus affe̾r
nam ytalia utaliacus debuit face̾ cipus cipatus

Expanded text:
 cus desinentia, si a primitiuis habeant c, pares habent illis syllabas, ut Ithace Ithacus. alia uero omnia a uel i ante cus habentia, siue sint a nominatiuo seu a genetiuo deriuata, una syllaba uincunt ea, ex quibus deriuantur, et si primitiua illa habuerint i paenultimam, haec solum a primitiuis, sed etiam a deriuatiuis deriuantur huiuscemodi nam Italia Italicus debuit facere, Cyprius Cyp
Abbreviated transcription (Latin):
siua et prõnoĩca filios uł nepotes significat pos¬
tur possessiua autẽ ab appellatuus et nõ ꝙ prõ.¬
noĩca amasculmo descendunt plerũq genere
Raxissime aut̃ afemĩmo nec ꝓprie qñ amrĩbus
aduerbiis ut extra extraneus Et uł mobilia sũt
ut marcius marcia marciũ uł fixa ut sacrariũ
donariũ amariũ possessiũa aũt dicimꝰ nõ solũ
possessionem significancia sed eciam que formã
hñt possessiuorũ Sunt enĩ quedam gentilia siłe
possessinis hñcia formã ut romanus enus et ro.¬
manus ager Quid̾ aut̃ et ꝓpͥa et ead̾ et gentiliã
& possessiua ut latimis filius fanm & laturas euus
& latinus ager Alia tm̃ mõ ꝓpria forme possessiue
forma agnomĩa qͦ młta ĩueĩes ut affricanus ꝑ¬
sucus getulus creticus Alia aut̃ sunt eiusdẽ deter¬
miãconis que exmateĩa priñcipaliũ constare
sigͣnt᷑ ut ferreus a ferro fcus Siłr aureus argentes
marmoreus alia exmorbis et cardiatus aliã a

Expanded text:
atronymica filios uel nepotes significant, postur, possessiua autem etiam ab appellatiuis; et quod patronymica a masculino descendunt plerumque genere, rarissime autem a feminino nec proprie, aduerbiis, ut extra extraneus, et uel mobilia sunt, ut Martius Martia Martium, uel fixa, ut sacrarium, donarium, armarium. possessiua autem dicimus non solum possessionem significantia, sed etiam quae formam habent possessiuorum. sunt enim quaedam gentilia similem possessiuis habentia formam, ut Romanus ciuis et Romanus ager, quaedam autem et propria eadem et gentilia et possessiua, ut Latinus filius Fauni et Latinus ciuis et Latinus ager; alia tantummodo propria formae possessiuae, forma agnomina quoque multa inuenies, ut Africanus, Persicus, Gaetulicus, Creticus. alia autem sunt eiusdem deriuationis, quae ex materia principalium constare significantur, ut ferreus, ferro factus, similiter aureus, argenteus, marmoreus; alia ex morbis, ut cardiacus; alia a
Abbreviated transcription (Latin):
latiua ubi sint poĩte ĩtelligi mim̃e possunt nͥ
m̃demõstracõne tũc enĩ et sine relatiuis possiõ
redditiua ꝓferre ut si oñdentes uirgiliũ dicãs
tał fuit homexiis uł thesea demonstrãtes di¬
camo tantus fuit hercules Quod autẽ dictũ¬

Expanded text:
isi sint posita, intellegi minime possunt, nisi in demonstratione. tunc enim et sine relatiuis possumus redditiua proferre, ut si ostendentes Virgilium aiamus talis fuit Homerus uel Thesea demonstrantes dicamus tantus fuit Hercules. huic
Abbreviated transcription (Latin):
ori Eacepto senior ꝙ facit me tm̃ ĩuenitur e raͣ
anequã qd̾ ẽ indecli̾abile triũ generũ tã ꝯpa¬
tiuorũ quã suplatiuorũ ut nequã nequior neq̃ssi¬
mus . Ib aduerbis uero deriuata mra desinẽtib
mutant ra mer ut et excepta ior faciũt cõpatim
ut exbia exterior intra intior supta suꝑior Silr

Expanded text:
enitur etiam nequam, quod est indeclinabile trium generum, tam comparatiuum quam superlatiuum, ut nequam nequior nequissimus. ab aduerbiis uero deriuata in ra desinentibus mutant ra in er et accepta ior faciunt comparatiuum, ut extra exterior, intra interior, ultra ulterior
Abbreviated transcription (Latin):
funtiua fitiuũ qd̾ funit uł finitur Et componitur
infinitus ta. tum .i. nõ finitus cuius .i. ẽsura finẽ
nonht̃ et infmituius ua niimi .i. nõ finitius Et hĩc
quidam modus u̾bi drħ infinitio et hoc infinitũ

Expanded text:
finitivus -a -um quod finit vel finitur, et componitur infinitus -a -um, idest non finitus, cuius mensura finem non habet, et infinitivus -a -um, idest non finitivus; et hinc quidam modus verbi dicitur infinitus et hoc infinitum
Abbreviated transcription (Latin):
absirahis absirahẽ in aliam ꝑtẽ trahe̾ lacerare
abscondere Attraho attrahis adse trahẽ abbrenia¬
re Contraho contrahis collige̾ constringe̾ abbre¬
mare decurtare Distraho distrahis.i. indiu̾sas
ꝑtes trahere duudẽ dilanare uł ase remone̾ uen¬
dimimere aufferre et abhis oĩbus descendunt
frequentatĩa Traho et eius ꝯpoĩta sunt actiua et
faciunt p̃fitum in cei et supinũ inctum Nam desi¬

Expanded text:
r abstraho, in aliam partem trahere, lacerare, abscindere; attraho, ad se trahere vel adbreviare; contraho, colligere, constringere, adbreviare, decurtare; distraho, in diversas partes trahere, dividere, dilaniare vel a se removere, venre, diminuere; et ab his omnibus descendunt frequentativa. Traho et eius composita activa sunt et faciunt preteritum in -xi et supinum in -ctum.
Abbreviated transcription (Latin):
laus uł hntinus cantus. ⁊ sctidus Est enĩ decrudelissi¬
mis rebus sic̃ qui prẽmuł mrẽm interficit uł come¬
dit filium uł econuersouł huĩoi Unde et tragedo da
tragediescriptor Et huic tragedicus caciłtem att¬
dia quia comedia p̾uatorũ hoñ continet fcã trage¬
dia regũ et magnatum ĩtem comedia hĩli stilodeseri¬
bitur tragedia altoltem comedia atristibus incipit
sedcũlctis desumt tragedia ccontrario iinde ĩ salutacõe
solemus mitẽ et aptare tragicum pr̾cipiũ et eonutũ
finem .i. bonũ etletum principiũ et bonũletũ finem

Expanded text:
laus vel hyrcinus cantus, idest fetidus: est enim de crudelissimis rebus, sicut qui patrem et matrem interficit vel comedit filium, vel e converso et huiusmodi. Unde et tragedo dabtragedie scriptor, et hinc tragedicus -a -um. Item a tdia quia comedia privatorum hominum continet facta, tragedia regum et magnatum. Item comedia humili stilo describitur, tragedia alto. Item comedia a tristibus incipit sed cum letis desinit, tragedia e contrario. Unde in salutatione solemus mittere amicis et optare tragicum principium et comicum finem, idest bonum et letum principium et bonum et letum finem
Abbreviated transcription (Latin):
tatur copulacio Est enĩ yphenuł yphen modus ꝓ¬
nũciandi qui consistit incontinua placione diccio¬
mĩ siue ulla distincoõne ut hic ppłus genciũ ⁊c̃ Et sic
dr᷑ quia una diccio sub i poaliam sine distinccõne
copulatim profertur¬

Expanded text:
tatur copulatio: est enim yphen vel ufen modus pronuntiandi qui consistit in continua prolatione dictionum sine ulla distinctione, ut ‘hic populus gentium’, et dicitur sic quia una dictio sub – idest post – aliam sine distinctione copulatim profertur
Abbreviated transcription (French):
rimele et rimella rimelle ambo dimi. Et
rimorosus sa sumi. rimis plenuus Et cõꝑat᷑¬
Rimdose rimosius ssime adu̾biũ et hec rimositãs¬
inuestigare inquirere tractum aportis qͥ primas
terre siliquas et radices inquirunt Et ꝯponitur

Expanded text:
rimula et rimella, ambo diminutiva, et rimosus -a -um, rimis plenus, et comparatur, unde rimose -ius -me adverbium et hec rimositasinvestigare, inquirere, tractum a porcis qui per rimas terre siliquas et radices inquirunt; et componit
Abbreviated transcription (Latin):
modis pungere uł dispensare uł expellere¬
uł donare uł deorsum apuncto facere ĩtem¬
extra pellere extra punctũ scriptoris ponere
et delere et hinc dicimus exꝑunctores et dis
punctores eos qui expellunt alios abheredi¬
tate et delent noiã eorũ detabula testamenti
uł eos sic dicimus qui insignandis p̾erant te¬
st nentis et eorũ inserebant pinictos q̾ erãt
inhereditate uł corũ quociens expediebat noĩa
auferebant qui erant exhereditandi¬

Expanded text:
modis pungere vel dispensare et donare, vel deorsum a puncto facere et dextra pellere, extra punctum scriptionis ponere et dpunctores eos qui expellunt alios ab hereditate et delent nomina eorum de tabula testamenti, vel eos sic dicimus qui in signandis preerant testamentis et eorum inserebant punctos qui erant hereditandi vel eorum, quotiens expediebat, auferebant qui erant exhereditandi
Abbreviated transcription (Latin):
acetus dic̾ta qͣ cecuta quia eius succus nocet ocu¬
lis uł quia incerto genicdato nodos ht̃ occultos
ut canna sic̃ dr᷑ fossa ceca que occulta est¬
einis. qui canit eũ cieuta uonde cicuticmia cicuticm
Cidaris ris. fe. gen̾is pileus pontificalis Et ut dicũt
mittra cidaris et ciara idem ẽ Et corripit da¬
cõnigacõnis ꝑd̾ penultiãm Scd̃m uero qd descer¬
dit acieo cies sode cõugacõnis corr̃ candem Unde

Expanded text:
asi cecuta, quia eius sucus nocet oculis vel quia in tirso geniculatos nodos habeat occultos ut canna, sicut dicitur fossa ceca que occulta es-cinis qui canit cum cicuta, unde cicuticina que cum CIDARIS pilleus pontificalis et, ut dicunt, mitra; cidaris et tiara idem est. C 168 Hconiugationis producit penultimam, secundum quod descendit a cieo secunde coniugationis corripit eandem, quod
Abbreviated transcription (Latin):
minus homĩ ĩtem donũ honorariũ c̃ munus
debitũ ut prõno⁊iam pp̾s mimera dicunt᷑ ob¬
sequia que pauꝑos dinitibus loco muneꝵ soluũt
sic deã quia manibus accipunt᷑ uł dant᷑ Item
donũ dantis ẽ adando uł donando munus ac¬
cipientis amanibus uł annũendo uł mouendo

Expanded text:
munus homini; item donum honorarium est, munus debitum, ut patrono. Nam proprie munera dicuntur obsequia que pauperes divitibus loco munerum solvunt, sic dicta quia manibus accipiuntur vel dantur. Item donum dantis est, a dando vel donando, munus accipientis, a manibus vel muniendo vel monendo.
Abbreviated transcription (Latin):
ssaut dr᷑ nouerca qͣi noua
nos .i. ꝑuos et recentes mariti filios habens siue¬
cale ad nouercam ꝑtinens uł malus et pessimius
liter aduerbium et hec nouercalitas tatis Et anouer
uerce se hrẽ seuiciam noueroe exercere et corripit

Expanded text:
dicitur noverca quasi nova vos, idest parvos et recentes, mariti filios arcens, ethad novercam pertinens, vel malus et pessimus, liter adverbium, et hec novercalitas -tis. Item verce se
Abbreviated transcription (Latin):
Innotorio uero facti non requiritur ordo uris q̃
ẽ alias regulariter obseruandus Euidencia enĩ¬
Et si forte iidex uelit taliter delinquentem ẜm
ꝙ ius postulat corrigere uł punire Et ille appel¬
lat non ẽ appellacõmi huiꝰ deferendum ĩtem no¬
toriũ facti subdiuditur quia aliud ẽ notoriũ facti
pmnanentis actu ut cum quis publice tenet ad.¬
ulteram uł concubinã indomo. Aliud notorium
facti tñscintis actu ut si aliquis inpublico inter

Expanded text:
In notorio vero facti non requiritur ordo iuris, qui est alias regulariter observandus, eEt si forte iudex velit taliter delinquentem secundum quod ius postulat corrigere vel punire, et iste appellat, non est appellationi huiusmodi deferendumtorium facti subdividitur, quia aliud est notorium facti manentis actu, ut cum quis publice tenet adulteram vel concubinam. Aliud notorium facti transeuntis actu, ut si aliquis in publico interf
Abbreviated transcription (Latin):
aliud facti Notoriũ iuris ẽ de quoquis ẽ canonice
condempnatus uł iire confessus uł plegitimas pro¬
baciones ꝯuictus Notoriũ uero factĩ ẽ cuius testis
ẽ ꝓpłs et dissiłacõm uł inficiacõm nõ ẽ locus Et in¬
telligitur ppłs ẽẽ testis siue sit crimen oĩbus notum
qui sunt in loco illo siue maiori parte Item ĩnoto¬

Expanded text:
aliud facti. Notorium iuris est de quo quis est canonice condemnatus vel in iure confessus vel per legitimas probationes convictus. Notorium facti est cuius testis est populus et dissimulationi sive inficiationi non est locus et intelligitur populus iste testis, sive sit crimen notum omnibus qui sunt in illo loco sive maiori parti
Abbreviated transcription (Latin):
noscere Nosco et eius compoĩta sunt actiua p̃ter
ignosoo qd̾ ẽ neutrũ et oĩa faciut p̃fitum ĩ nou
penult pͥducta et supina ĩ notũ ꝓducta o Qd̾
cognosco et agnosco mutant in ⁊cor̃r. et faciũt
cognitum et agnitũ ĩtem nota qd̾ antignitus
nosco faciebat supinũ noscitum qd̾ in quibusdam
libris ĩuenitur et insimplici et incompositis iude

Expanded text:
t eius composita omnia sunt activa, preter ignosco quod est neutrum, et omnia faciunt preteritum in -novi, penultima producta, et supinum in -notum, producta o, quam cognosco et agnosco mutant in i correptam et faciunt agnitum et cognitum. Item nota quod antiquitus nosco faciebat supinum noscitum, quod in quibusdam locis invenitur et in simplici et in compositis. Ite
Abbreviated transcription (Latin):
Et declinando solemus sius nchoatiuis attribue
p̃t̾ita istorũ dicentes notesco scis notui Innotesco
scis ĩnotui uł mnsłibus idem solenus facere ut se¬
nesco senui quiesco quiem et suesco sueui Ngteo
cũ oĩbus sius comꝑositis neutrũ ẽ et caret supinis
et dr̾ nothus ꝑh quia natus sit de notha .i. de infa¬
dr̃ quidam malus et simster uentus se auster qͥ
plumiosus ẽ & acalore suo eciam pisces ĩmari adil¬
teratur et corrumpit item anothus dr̾ nothus tha
thum iinde nomĩa agrecis in ꝑte detorta dicunt᷑
Sunt ergo latina noiã que principiũ et finẽ hñt
latimim ut albus Grecaq grecum principumi
et finem ut agyos Notha uero que grecum hñt
principiũ sed latinũ finem ut pater Exaffinitate

Expanded text:
, declinando, solemus suis inchoativis attribuere preterita istorum, dicentes notesco -is -tui, innotesco -is -ui; et in consimilibus idem solemus facere, ut senesco -ui, suesco -vi et quiesco -evi. Noteo cum suis compositis neutrum est et caret suet dicitur nothus quia natus sit de nota, idest infam dicitur quidam malus et sinister ventus, scilicet Auster, qui pluviosus est et calore suo etiam in mari pisces adulteratur et corrumpit. Item a nothus nothus -a -um, unde et nomina a grecis in parte detorta dicuntur Sunt ergo latina nomina que et principium et finem habent latinum, ut albus; greca que grecum habent, ut agios; notha vero que grecum habent principium, sed latinum finem, ut pater: ex affinitate
Abbreviated transcription (Latin):
tant quõ isti pharisei dicentes nũꝙͣ et nos occi su¬
mus sed h̃oĩa ĩ aniter faciunt quia non intrãt
cim de bene uiuendo inflacõ dumi adfinem
ꝓpetualiter bñ uiuendi uita eorũ nõ ꝑueniat
ab hoc enĩ debeat unicuiq ꝓdesse benẽ uiuere
semper bñ uiuere quid ꝑdest enĩ bene uiuere
ad tp̃s igitur nec bñ uiuere dicendi sunt qͥ finer
bñ uiuendi uł cecitate nesciunt uł inflacione
cõtempnũt nõ ẽ autem ciucũq spes uera et cer¬

Expanded text:
tant, quomodo isti Pharisaei, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus? » Sed haec omnia inaniter faciunt, quia non intrant tium de bene vivendo inflatio, dum ad finem perpetualiter bene vivendo vita eorum non perveniat? « Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere,semper bene vivere, quid prodest ei bene vivere ad tempus? Igitur nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non e
Abbreviated transcription (Latin):
quia appollins tñsa que alibi dabant᷑ obscura
ibi dabantur maĩfesta uł quia diliuuũ quod
ogopey tpĩbus fuit ante om̃s terras radiis solis
et insula et hoc fuit remeitas licet ẜm fabulas¬
lumi ethic delius delii appollo Et hec delia. ⁊ dia¬
ua uł quia ibi columturuł quia ibi natisunt

Expanded text:
quia Apollinis responsa que alibi dabantur obscura ibi dabantur manifesta, vel quia post diluvium, quod Ogigii temporibus fuit, ante omnes terras radiis solis et insula. Et hec fuit rei veritas. Fabula-um et hic Delius, idest Apollo, et hec Delia, idest Diana, vel quia ibi coluntur vel quia ibi nati sunt
Abbreviated transcription (Latin):
O luten agluciotis drͣ hoc gluten glutinis terra tenax
utilis adcompages nauiũ et aliorũ uasorũ qd̾ bitimẽ
bitumis dr᷑ inde glutineus nea neũ deglutine existẽs
uł adgluten ꝑtineus et glutinosus sa sum .i. plenus¬
glutine uł tenax

Expanded text:
o , a gula, et hoc gluten -nis, terra tenax, utilis ad compages navium et aliorum vasorum, quod et bitumen dicitur; unde glutineus -a -um, de glutine existens vel ad gluten pertinens, et glutinosus -a -um, idesglutine vel tenax
Abbreviated transcription (Latin):
est edr asuco quiã ex suco frumenti uł pomorum
conficiatur coctisq frugibus aqua ꝑingilis qiͣ sucus
colatur Et dr sicera re oĩs potio oĩs liquoris ꝯfectio
omĩs liquor qui mnebriare p̃t p̃ter unũ magis tñ
ꝓp̾e liquor qui exdactilis fit adbibendum suauis
sycilia sic̃ eadem dcq̃ ẽ sycama asycano rege Et a¬

Expanded text:
r a succo, quia ex succo frumenti vel pomorum conficiatur, coctisque frugibus aqua pinguis quasi succus colatur; et dicitur siccera omnis potio, omnis liquoris confectio, omnis liquor qui inebriare potest preter vinum, magis tamen proprie liquor qui ex dactilis fit, ad bibendum suavis.Sicilia, sicut eadem dicta est Sicania a Sicano rege,
Abbreviated transcription (Latin):
consibilolas. ⁊ simiu sibilare dissibilo a.ral
bilo cessare Eribilolas exta sibiluro piice itse¬
bilo sas r intus uł ualde sibilare uł sibilo intus
impelleꝑe obsibilolas .i. undiq uł contra sibila¬
re solemus post eum quem deridem Unde oracius

Expanded text:
consibilo -as, idest simul sibilare, desibilo -as, a sibilo cessare, exsibilo -as, extra sibilo proicere, insibilo -as, intro vel valde sibilare vel sibilo intro impellere, obsibilo -as, undique vel contra sibilare solemus post eum quem deridemus; unde Oratius
Abbreviated transcription (Latin):
qd lingua colica dr deus et dr hec sybilla¬
dina siña uł dei mens et ẽ nomẽ appellatim sybilla
qͣi ꝓphetissa et fuerunt decem sybille quelibet tñꝑ
phetissa pt̃ dici sybilla quia dei smãm uł mentem
hoibus iterp̃tatur Ille autem decem dicte sũt sybille
qr antomiasice inde sybillinus nanum penlt ꝓduda

Expanded text:
d lingua eolica dicitur deus, et fit Sibilladivina sententia vel dei mens, et est nomen appellativum Sibilla, quasi prophetissa, et fuerunt X Sibille; quelibet tamen prophetissa potest dici Sibilla, quia dei sententiam vel mentem hominibus interpretatur; ille tamen decem dicte sunt Sibille quasi antonomasice, unde sibillinus -a -um. Et a
Abbreviated transcription (Latin):
sexta parte ẽ enim serta pars congii Sextarius dua¬
rũ libraꝵ ẽ quibis assimiptus dr̃ bilibris quater
assumplus fit greco noĩe cerix qn̾quies ampliatus
quinarem sine gomor facit adite sextum reddit
congium nam congius sexmetitur sextariis Et hĩc
sextarii nomen tractum ẽ et construit᷑ cũ gliõ ut¬

Expanded text:
sexta parte, est enim sexta pars congii; sextarius duarum librarum est, qui, bis assumptus, dicitur bilibris, assumptus quater fit, greco nomine, cerix, quinquies complicatus quinarem sive gomor facit; adice sextum, reddit congium: nam congius sex metitur sextariis, et hinc sextarii nomen tractum est. Et nota quod
Abbreviated transcription (Latin):
bello capti cum iure possent occidi seruabant᷑ et fie¬
bant serui et sic seruus dr̾aseruando ꝓpt̾ antiquã
consuetudinẽ licet eciam quidam dicañtuꝵ serui mõ
qui sic seruati nõ fuerunt. Seruus ergo dr̾ excondi¬
cione seruitutis Item seruus mnbello captus et ẜuata¬
sed famulus ex ꝓp̾a familia suorũ ortus. Mancipiũ
exhostibus qi mancipatũ uł qĩ maũ captim item ẽ¬

Expanded text:
bello capti, cum iure possent occidi, servabantur et fiebant servi, et ideo servus dicitur a servando propter antiquam consuetudinem, licet et quidam dicantur modo servi qui sic servati non fuerunt; servus ergo dicitur ex condicione servitutis. Item servus in bello captus et servatus, famulus ex propria familia servorum ortus, mancipium ex hostibus, quasi mancipatum vel quasi manu captum.
Abbreviated transcription (Latin):
optinencia iinde sexquipedalitas tatis Itẽ sexqui
ꝯponitur cum alter et fil sexqualter tera. terum
continens totum et totius medietatem iinde ter¬
narius ẽ sexqualter binariiuł adbinariũ quia
continet ipm totũ et eius medietatem s. unũ Et ecõ¬
uerso subsex qualter tera terũ qui ab alio tocius
continetur & eius altera pars iindebinarnus est
subsexqualter t̾narii uł ad t̾nariũ Item sexquicõ¬
ponitur sexgnifcius cia ciũ. & sexquioctauꝰ na. mĩ¬

Expanded text:
t hec sesquipedalitas -tis. Item sesqui componitur cum alter et dicitur sesqualter -a -um, continens totum et totius medietatem, unde ternarius est sesqualter binarii vel ad binarium, quia continet ipsum totum et eius alteram partem; et componitur subsesqualter -a -um, qui ab alio totus continetur et eius altera pars, ut binarius est subsesqualter ternarii vel ad ternarium. Item sesqui componitur sesquitertius -a -um et sesquioctavus -a
Abbreviated transcription (Latin):
dicio Sit̾ noc cunctos parr morũ qualitas astngit
C e eñaliis officiunt que abus. ꝑsumt alanoet
Slerumꝙ herbe que hec malia reficuint alio ꝯcel¬
purt a& seuis sibilus eqͥuos mingat eatulos inst¬
gat Et medicamentũ qd huc unorbuto eninipu¬
ut alti unres uĩgit et pamis qui uitani forciũ pobo¬
rat puulorũ necat Namsic̃ idem ares es drrełiur¬
ri omoł superere u̾crecunde etenĩ mentco siquat
for calle caupas admiserut lemter deguendesut
quiasi asperius increpantur frangunt᷑ pocusper¬
emendent seuerudiant᷑. At ccontra mertes aspco
atnpudentes si increpãte lenter fuerĩt admaro¬
orduuate chlpa dimittitur is qui ẽ culpabil iicate
grauius astringatur Et rursus si culpa mordinate
xesecctiur tanto q corrigitur detior fiat qnͣto ergase
nil ex benignitatis grã agi considerat Uides erso¬

Expanded text:
it, quia nec cunctos par morum qualitas astringit. Saepe enim aliis officiunt quae aliis prosunt. Nam et plerumque herbae quae haec animalia reficiunt, alia occidunt; et lenis sibilus equos mitigat, catulos instigat; et medicamentum, quod hunc morbum imminuit, alteri vires jungit; et panis, qui vitam fortium roborat, parvuloruriculosum est. Verecundae etenim mentes, si quas fortasse culpas admiserint, leniter arguendae sunt, quia si asperius increpentur, franguntur potius quam erudiantur. At contra mentes asperae atque impudentes, si increpatae leniter fuerint, ad majoordinate culpa dimittitur, is qui est culpabilis, in reatu gravius astringatur; et rursus, si culpa immoderate retinetur, tanto qui corrigitur deterior fiat, quanto erga se nil ex benignitatis gratia agi considerat. E
Abbreviated transcription (Latin):
reumo facere uł imꝑĩguare uł incorpus ĩmittẽ.
uł adsustẽtamentũ & augnientũ corpis sume
Et componitur incorporo ras et ẽ actiuũ cum
Corpulentus ta tum.x crassus pingius Et corpu¬
adũbium Et hec corpulencia cie.i erassitudo et

Expanded text:
reum facere vel impinguare vel in corpus immittere vel ad sustentamentum et augmentum corporis sumere; et componitur incorporo -as, et est activum cum corpulentus -a -um, idest crassus, pinguis, et compadverbium et hec corpulentia -e, idest crassitudo. It
Abbreviated transcription (Latin):
tem uero carius cũ uimnẽto q usq et ipa mo¬
talitatẽ carnis gła resurrectoĩs absorbeat et
inhendo spm̃ caro ẜuetur imppetuũ quia et¬
ro nec mrepbis inter suplicia ꝑfcã deficit᷑
quia semp deficiendo subsistit ut qui spũ et

Expanded text:
tem vero carnis cum jumento: quousque et ipsam mortalitatem carnis, gloria resurrectionis absorbeat, et inhaerendo spiritui, caro servetur in perpetuum: quia ro non in reprobis inter supplicia perfecte deficit: quia semper deficiendo subsistit, ut qui spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
risei autẽ utrumq cõfitentur Et acuitur penust¬
ceum quendam ingrm̃ legis sequentes neq re¬
surreccõnem credebant neq angelos neq spũs
bantur et nõ solum qnq libros moysi sed ecian
oracula ꝓpħaꝵ recipiebant uide inphariseus¬

Expanded text:
arisei autem utrumque confitentur. Unde ab ipsducum quemdam magistrum legis sequentes, neque resurrectionem credebant, neque angelos, neque spirbantur, et non solum quinque libros Moysi, sed etiam oracula prophetarum recipiebant. Sadducaei e
Abbreviated transcription (Latin):
rueiabilis acrucio as drͣ hic et hec cruciabił
et hoc le qd̾ ẽ dignũ uł aptũ cruciari¬
minis Unde hoc cruciamentũ ti Et hoc exuciũ
en qui ẽ cruce dignus uł qui fert crucem ad
signum religionis et ꝓfessionis sue Et cruciaris¬
rucibolum acrucio as et bolus quodẽ morsel¬
lus compõ hoc crucibolũ li .i. lucerna q̃a bolo
.⁊ morsellus sepi ibi cruciatur et diminiutioe

Expanded text:
us cruciari, et hic et hec cruciabilis et hoc -le, quod est dignum vel aptum cruciari-nis, unde hoc cruciamentum et hoc crucium s, qui est cruce dignus vel qui fert crucem ad signum religionis et professionis sue, et cruciariItem a crucio et bolus quod est morsellus hoc crucibolum, idest lucerna, quia bolus, idest morsellus, sepe ibi cruciatur et diminuitur;
Abbreviated transcription (Latin):
P atria apater deriuatur pratrius patria triũ. et hec
patria palrie quia coĩs sit oĩbus qui nati sunt ĩea
Et ẽ ꝓprie patria ciuitas licet ponatur qũq pro
nus irłitanus Et inde hie prĩarchatus tus eiꝰ
dignitas uł eius distctus et hic et hec prĩarchal¬

Expanded text:
 patrius -a -um et hec patria -e, quia communis sit omnibus qui nati sunt in ea; et est patria proprie civitas, licet ponatur quandoque pro rinus; unde hic patriarchatus -tus, eius dignitas vel districtus, et hic et hec patriarchal
Abbreviated transcription (Latin):
E ueus filius chanaan aquo dicti sunt euei ipĩ sunt
gabaonite decinitate gabaon qui simplices ueneri
ufemia cufemie.i. bona fortua abeu qd̾ est
bonum unde quodã uirgodicta ẽ eufemia q̃i
Bene fortunata

Expanded text:
EVEUS, filius Canaan a quo dicti sunt Evei; ipsi Gabaonite, de civitate Gabaon, qui supplices venerunt UFEMIA, idest bona fortuna, ab eu quod est bonum; unde quedam virgo dicta est Eufemia, quasi bene fortunata
Abbreviated transcription (Latin):
ua interp̃tatur uita siue calami ᷤ siue ue uita
quia origo fuit nascendi calamitas et ue quia
pp̃ ꝑ̃uaricacõnem causa extitit moriendi acadendo
enĩ nomen assumpsit calamitas uł ideo iuta cala¬
mitas ẽ dctã quia mulier sepe ẽ iuro causa salutis¬
et seꝑe calamitatis et mortis origo quod ẽ ue quare

Expanded text:
EVA interpretatur vita sive calamitas sive ve; vita quia origo fuit nascendi; calamitas et ve quia per prevaricationem causa extitit moriendi. A cadendo enim nomen sumpsit calamitas; vel ideo vita et calamitas est dicta quia mulier sepe est viro causa salutis, sepe calamitatis et mortis origo, quod est ve
Abbreviated transcription (Latin):
te eufrates fliuinus ẽ mesopotamnie ox ꝑadiso eriõs
copiosissis̃ gẽmis qui ꝑmediam babilomã influit
ħ ab ubertate nomen accepit Nam hebraioe eusta¬
ta fextilitas interp̃tatur Mesopothomiã em̃ ĩqu¬
busdam locis ita irrigat sic̃ nilus allexandriam

Expanded text:
te -tes, fluvius Mesopotamie de paradiso exiens copiosissimus gemmis, qui per mediam Babiloniam influit. Hic ab ubertate nomen accepit; nam ebrayce eufrata fertilitas interpretatur; Mesopotamiam enim in quibusdam locis ita irrigat sicut Nilus Alexandriam
Abbreviated transcription (Latin):
sermo uł racio inde hec ethymologia qiͣ uerilo¬
quiũ quia ethymologisando uocabulũ ueram
ipĩs originem eloquim᷑ Et diffinitur sic ethymo¬
logia ẽ exposicõ unius uocabuli ꝑ aliud uocabu¬
lum siue unũ siue plura magis notũ uł magis
ledens pedem piger pedibus eger Et inde etryy.¬
mologitus ca cum figuratiuus uł qd̾ ꝑtinet
adethymologiã uł qui ethymologisat et ethy¬

Expanded text:
sermo vel ratio; unde ethimologia, quasi veriloquium, quia ethimologizando vocabulum veram ipsius originem eloquimur; et diffinitur sic: ethimologia est expositio unius vocabuli per aliud vocabulum, sive unum sive plura, magis notum vel magis ‘ledens pedem’, piger ‘pedibus eger’. Et inde ethimologicus -a -um, figurativus vel quod pertinet ad ethimologiam vel qui ethimologizat, et ethi
Abbreviated transcription (Latin):
Qudus arus dr rudus rudi et rudi dnr̃ lapides con¬
tusi et rotundi et caloe ad mixti qui inpauimẽtis
faciendis super fundunt᷑ et dicinit᷑ sic arure quia
ħ ruder uł rudus ruderis stercus brutorũ aialium
que ita facta sut ut rudi ut stercora capraꝵ asmoꝵ
sitis effossa gignũt rud̾a iinde hic et hoc rudista ste
qui rudera dehumo enicit

Expanded text:
 rus rudus -di; rudi dicuntur lapides contusi et rotundi et calce admixti quos in pavimentis faciendis superfundunt, et dicuntur sic a rure quia hoc ruder vel rudus -eris, stercus brutorum animaliuque ita sunt facta ut rudi, ut stercora caprarum, asim ‘aurum quod scitis effossa gignunt rudera’; et inde hic et hec rudista -e, qui rudera de humo eicit
Abbreviated transcription (Latin):
alidatur uł deriuatur alitolitas qd̾ ẽ sacrificare qa
marmarii apiculis marinis liberati mlitore solent
diis marinis litare Et inde litus dictũ ẽ alitando uñ
locus uixta altare ubi fiebat litacio et mactacio bestia
necdi lito corripitur Hoc tñ magis ẽ fruiolũ quiasẽ¬
pe silba que pducitur inpmitio corcipit i ceruiatio

Expanded text:
 derivatur a lito -as, quod est sacrificare, quia marinarii, a periculis marinis liberati, in litore solent deis marinis litare; et inde litus dictum est a litando, unds dicitur locus iuxta altare ubi fiebat litatio et mactatio bestiarverbi ‘lito’ corripitur. Hoc tamen magis est frivolum, quia sepe sillaba que producitur in primitivo corripitur in derivativo,
Abbreviated transcription (Latin):
A fer unus exposteris abrae fuit decethura
aquo africa dicta ẽ qui gentẽ illam deuicit
et habitanit uł dr᷑ africa qiͣ aprica dcã est¬
quia fit aꝑta et exxposita celo uł soli uł dr̃
camu sed ut dicit pap̃. afrum dicimus

Expanded text:
AFFER, unus ex posteris Habrae, a quo Affrica dicta est, qui gentem illam devicit et habitavit; vel dicitur Affrica quasi aprica, quia sit aperta et exposita celo vel soli; vel dcanus, sed distingue: affrum dicimus
Abbreviated transcription (Latin):
tor soridem ꝙ lurco manducus ardelio ga¬
neo sed inter ẽ ambro. drͣ ille qui bñscit ui¬
dicar desapore ciborũ et libenter gustat bñ
saporata ĩtem lurco drͣ ille qui gulose et ĩ¬
munde oiã deuorat sic deũs alues qdͤ ẽ so¬
qui ore hans turpiter manducat. Ardelio
abardeo qui ardens ẽ ĩleccacitate Ganco qᷤ
broninus na nim. Unde quidam eũ pelle
aliũ pedarguere ait Cu hẽs luxooninã buccñ
et ambronina labia uolens significare qs
peltũ et trcpiͭ er comedebat et libenter de

Expanded text:
t idem quod lurco, manducus, ardelio, ganeo; sed interest: ambro dicitur ille qui bene scit iudicare de sapore ciborum et libenter gustat bene saporata; lurco dicitur ille qui gulose et immunde omnia devorat, dictus sic a lues, quod est soqui ore hians turpiter manducat; ardelio ab ardeo, qui ardens est in leccacitate; ganeo qubroninus -a -um, unde quidam, cum vellet alium redarguere, ait: ‘Tu habes lurconiciam buccam et ambronina labia’, volens significare quod multum et turpiter comedebat e
Abbreviated transcription (Latin):
acessoasicio facio dr̃ facelso sis. fa cesłi facessitum u̾bũ
tesideratim̃i.÷. cum desideio facere stenfacessere.⁊. de¬
suere cossare reoedere ut dicatur facesso facere cesio
Pete prudencins in libro hymnoꝵ ficeslie inquit
ris nram grmet obsequelam mortem .i. discedite f̃m¬

Expanded text:
cessi -cessitum, verbum desiderativum, idest cum desiderio facere; item facessere idest desinere, cessare, recedere, ut dicatur facesso idest facere cesso, unde Prudentius in libro Ymnorum ‘facessite inquit ne vestram gravet obsequela mortem’, idest discedite