comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tutib crẽsceret. a p̃dicto dño suo lib̾¬
tate donatus est: atq in eo loco qui
fundis dicit᷑ monaft̾iũ cõstrurit.
qͣq exempla eximiȩ cõuersationis
dedit: Nã quadã die ex eomonte qͦ
eius monastium in excelsũ p̃minet:
ingens saxi moles eru: ta est. Que ꝑde
uexũ montis latus ueniens: toeius
ruinã cellȩ om̃iũq frͣm int̾itũ mi¬
nabat᷑ Quã eũ uenientẽ desuꝑuir
sẽs uidisset: frequenti uoce. xp̃i no¬
men inuocans. extensa mox dext̃a
signũ ei erucis opposuit. eã q in ip̃o
deuexi montis lat̾e cadentẽ fixit.¬
Et sicut uir religiosus laurentius
ꝑibet: quia locus ñ fuerat quo inhe¬
rere potuisset. aspicit᷑ ita ut nunc¬
usq montẽ cernentib casura pen¬
dere uideat᷑. Petrus. ꝓ utamus
hic tam egregius uir ut post ma¬
gist discipłorũ fieret. pͥus habuit
magistrũ: Gñius Mequaquã
hunc fuisse cuꝰquã discipłm audi¬

Expanded text:
tutibus cresceret, a praedicto domino suo libetutibus cresceret, a praedicto domino suo libertate donatus est, atque in eo loco qui Fundis dicitur, monasterium construxit, quaque 156 exempla eximiae conversationis dedit. Nam quadam die ex eo monte qui ejus monasterio in excelso prominet ingentis saxi moles erupta est, quae per devexum montis latus veniens, totius ruinam cellae, omniumque fratrum interitum minabatur. Quam cum venientem desuper vir sanctus vidisset, frequenti voce nomen Christi invocans, extensa mox dextera signum ei crucis opposuit, eamque in ipso devexi montis latere cadentem fixit, sicut religiosus vir Laurentius perhibet. Et quia locus ei non fuerat quo inhaerere potuisset, aspicitur ita ut hucusque montem cernentibus, casura pendere videatur. PETR. Putamus, hic tam egregius vir, ut post magister discipulorum fieret, prius habuit magistrum? GREGOR. Nequaquam hunc fuisse cujusquam discipulum audi
Abbreviated transcription (Latin):
t p̾fatus sum ꝑ abstinentiã carnẽ
domaret: die quadã parentes illiuis
uicinis suis cõuiuiũ fecerunt: in qͦ
ad uescendũ carnes paratȩ sunt:
Quas dũ ille ad esũ conting̃e ꝓ absti¬
nentiȩ amore recusaret: ceperunt
ei parentes eius irriac dicere. Co¬
mede: Hunqͥd tͥ piscem inhis mon
tib allaturi sumus: Illo uͦ in loco
Sed cũ his sermonib honoratꝰ irri¬
leret᷑: repente in conuuio aqua ad
ninist̾um defuit. Cumsitula lignea
sicut illic moris est̃: mancipiũ ad
fontẽ ꝑrexit Dumq hauriret aquã:
piscis situlã intͣuit: Neu̾sumq man¬
cipium : ante ora recũbentiũ piscẽ
cum aqua fudit. qui ad tocius diei
uictum potuisset honorato suffic̃e:
Miratisunt om̃es: totaq illa parẽ¬
cdlim irrisio cessauit: Ceꝑunt namq
inhonorato uenerari abstinentiam:
quã ante. deridebant. Sicq a dĩ ho¬
mine irrisionis det̾sit obꝓbria: piscis¬
allatus de aqua Qui cũ magnis uir¬

Expanded text:
t praefatus sum, per abstinentiam carnem domaret, die quadam parentes ejus vicinis suis convivium fecerunt, in quo ad vescendum carnes paratae sunt: quas dum ille ad esum contingere pro abstinentiae amore recusaret, coeperunt eum parentes ejus irridere, ac dicere: Comede; nunquid piscem in his montibus tibi allaturi sumus? Illa vero in loco Sed cum his sermonibus Honoratus irrideretur, repente in convivio aqua ad ministerium defuit; et cum situla lignea, sicut illic moris est, mancipium ad fontem perrexit. Dumque hauriret aquam, piscis situlam intravit. Reversumque mancipium ante ora discumbentium piscem cum aqua fudit, qui ad totius diei victum potuisset Honorato sufficere. Mirati omnes, totaque illa parentum irrisio cessavit. Coepere namque in Honorato venerari abstinentiam, quam ante deridebant; sicque a Dei homine irrisionis detersit opprobria piscis de monte. Qui cum magnis vir
Abbreviated transcription (Latin):
repperiunt᷑ qui cantus suaiuita¬
te conmoti. sua crimina plan¬
gunt: atq: exea parte magis flec¬
tunt᷑ ad lacrimas. ex qua psallen¬
tis in sonuerit dulcedo suauissi
ma. Oratio in presenti tantũ

Expanded text:
reperiuntur qui, cantus suavitate commoti, sua crimina plangunt, atque ex ea parte magis flectuntur ad lacrymas, ex qua psallentis insonuerit dulcedo suavissima. 33. Oratio in praesenti tantu
Abbreviated transcription (Latin):
exconsilio ligant᷑. quatenꝰ ꝓuidi¬
mala exiuditio fatiunt. diftrichꝰ
contra se tudiciũ accendiuit. ist
tauto eos durior sententia feriãt.
quanto illos inculpa arcius
iuncla deliberationis ligant. Ciciꝰ
fortasse delicta penitendo ablueren.
si in his sola precipitatione cecidis¬
sent. Ham tardiꝰ peccatum soluit᷑.
qd̃ et ꝑ consilium solidat᷑. Hisi enĩ
meus om̃imodo eterna despiceret:
in culpa ex iuditio non peritet. Hoc
ergo precipitatiõe lapsis ꝑ consiliũ
pereuntes differunt. qd̾ cũ abstatu
iusticie peccando concidunt: ple¬
rumq simul et in laqueum des¬
peratioĩs cadunt. Hinc ẽ qd̃ per
ꝓpħam dñs non tam precipitati¬
onũ praua. quã delictoꝵ studia:
reprehendit dicens. He forte egre¬
diat᷑ ut ignis indignatio mea: &
succendat᷑ et nonsit qui extingas.

Expanded text:
exexmala ex judicio faciunt, districtius contra se judicium accendunt, ut tanto eos durior sententia feriat, quanto illos in culpa arctius vincula deliberationis ligant. Citius fortasse delicta poenitendo abluerent, si in his sola praecipitatione cecidissent. Nam tardius peccatum solvitur quod et per consilium solidatur. Nisi enim mens omni modo aeterna despiceret, in culpa ex judicio non periret. Hoc ergo praecipitatione lapsis per consilium pereuntes differunt, quod cum hi a statu justitiae peccando concidunt, plerumque simul et in laqueum desperationis cadunt. Hinc est quod per prophetam Dominus non tam praecipitationum prava, quam delictorum studia reprehendit, dicens: Ne forte egrediatur ut ignis indignatio mea, et succendatur, et non sit qui exstinguat,
Abbreviated transcription (Latin):
edomatur. Per noctem uero cecttas
nostre infirmitatis expͥmitur: qͥa
qͥd quid aduersitatis in nocte in mi¬
net non uidetur. Uniꝰ cuiꝰq ergo
tuunt.  ad intentionem certami¬
nis ꝑati semꝑ ad sistunt. Hinc rur¬
sum sponse dicit᷑. Hasus tiuus sicut
turris: que est in libano. Rem nãq
quã ocłis non cernimus: plerumq
odore preuidemus. Per nasum
quoq odores: fetores q discernimꝰ.
Quid ergo ꝑ nasum eccłȩ. nisi sc̃os¬
ꝓuida discretio designat᷑ Qui etiã
t᷑risimelis que est inlibano dicit᷑.
quia discreta eoꝵ ꝓuidentia. ita
in alto sita est: ut temptationũ
certamina. et pͥus quã ueniant ui¬
deat. et contra ͤ dũ uenerint munita
subsistat. Que enĩ fitt᷑a preuiden¬
tur. cũ presentia fuerint minors
u̾tutis sunt. quia dum contra ic̃¬
tum quisq ꝑatior redditͦ hostis
quise in opinatũ credidit. eo ipso
quo preuisus est eneruat᷑. At con¬
tra ammonendi sunt qui incuipil

Expanded text:
edomatur. Per noctem vero caecitas edomatur. Per noctem vero caecitas nostrae infirmitatis exprimitur, quia quidquid adversitatis in nocte imminet non videtur. Uniuscujusque ergo tuunt, ad intentionem certaminis parati semper assistunt. Hinc rursum sponsae dicitur: Nasus tuus sicut turris quae est in Libano . Rem namque quam oculis non cernimus, plerumque odore praevidemus. Per nasum quoque odores fetoresque discernimus. Quid ergo per nasum Ecclesiae, nisi sida discretio designatur? Qui etiam turri similis quae est in Libano dicitur, quia discreta eorum providentia ita in alto sita est, ut tentationum certamina et priusquam veniant videat, et contra ea dum venerint munita subsistat. Quae enim futura praevidentur, cum praesentia fuerint, minoris virtutis fiunt; quia dum contra ictum quisque paratior redditur, hostis qui se inopinatum 91 credidit, eo ipso quo praevisus est, enervatur. At contra admonendi sunt qui in culpa
Abbreviated transcription (Latin):
quasi sopitꝰ gubernator amisso
clauo. In medio enĩ mari dormit:
qui in huiꝰ mundi temptatioĩb
positꝰ. preuidere motus in ruen¬
tium uitioꝵ quasi in minentes
undarũ cumulos negligit. et
quasi gub̾nator clauũ amittit.
quando mens ad regendã nauẽ
corꝑis studium sollicitudinis ꝑ¬
dit. Clauũ qͥ ppe in mari mitte¬
re est: in tentionem ꝓuidam
inter ꝓcellas huiꝰ secłi non ten̾e.
Si er̃i gub̃nator clauũ sollici¬
te stringit: modo in flucꝰtib
exaduerso nauem dirigit. mo¬
do uentoꝵ impetus ꝑ oblicũ
fundit. Ita cũ mens uigilan¬
ter animã regit: modo alia su¬
ꝑans calcat. modo alia ꝓuideis
deelinat. ut et presentie labo¬
rando subitiat. et contra certa¬
mina fut᷑a ꝓspitiendo conua¬
lescat. Hinc tursũ de fortib
suꝑne patrie bellatorib dicit᷑.
Uniꝰ cuiꝰq ensis suꝑ femur su¬
um: ꝑpter timores nocturnos.
Ensis eiũ suꝑ femur pontt᷑
qtiando acumine scẽ predica¬
tioũ praua suggestio carnis

Expanded text:
quasi sopitus gubernator amisso clavo . In medio enim mari dormit, qui in hujus mundi tentationibus positus, providere motus irruentium vitiorum quasi imminentes undarum cumulos negligit. Et quasi clavum gubernator amittit, quando mens, ad regendam navem corporis, studium sollicitudinis perdit. Clavum quippe in mari amittere, est intentionem providam inter procellas hujus saeculi non tenere. Si enim gubernator clavum sollicite stringit, modo in fluctibus ex adverso navem dirigit, modo ventorum impetus per obliquum findit. Ita cum mens vigilanter animam regit, modo alia superans calcat, modo alia providens declinat; ut et praesentia laborando subjiciat, et contra futura certamina prospiciendo convalescat. Hinc rursum de fortibus supernae patriae bellatoribus dicitur: Uniuscujusque ensis super femur suum, propter timores nocturnos . Ensis enim super femur ponitur, quando acumine sanctae praedicationis prava suggestio carnis
Abbreviated transcription (Latin):
differunt peccata que ꝑconsiliũ
ꝑpetrant᷑: non tam praue facꝰta
dũs quã studia pͣuitatis insequit᷑.
In factis enĩ sepe infirmitate. sepe
negligentia: inftudiis uero mali¬
tiosa semꝑ intentione peccatiur.
Quc cont᷑ recte beati uiri expres¬
sione: ꝑ ꝓpħam dicit᷑. Et in cathe¬
ora pestilentie non sedit. Cathe¬
dra qͥppe uidicis ẽẽ uel presis en¬
tis solet. In catheora aut̃ pestilen¬
tle sedere & ex iuditio praua com¬
mittere. Ii crchedra pestilentie
sedere est: et ex ratione mala dis¬
cernere. et tamen ex deliberatioẽ
perpetrare. Quasi in ꝑuersi conci¬
lii cathedram sedet. qui tanta ini¬
quitatis elatione attollitur: ut
inplere malum etiam ꝑ consilia
conet᷑. Et sicut asistentibus tͣbis
prelati sunt qui cathedre hono¬
re fulciuntur: ita del cta eoꝵ
qui precipitatioẽ corruunt. ex¬
quisita ꝑstudium peccata trãs¬
ceudruit. Ammonendi ergo
sunt: ut hinc colligant qui in
culpas ͤetiam ꝑ consilium liganł.

Expanded text:
ferunt peccata quae per consilium perpetrantur, non tam prave facta Dominus quam studia pravitatis insequitur. In factis enim saepe infirmitate, saepe negligentia, in studiis vero malitiosa semper intentione peccatur. Quo contra recte beati viri expressione per Prophetam dicitur: Et in cathedra pestilentiae non sedit . Cathedra quippe judicis esse vel praesidentis solet. In cathedra autem pestilentiae sedere, est ex judicio prava committere: in cathedra pestilentiae sedere, est et ex ratione mala discernere, et tamen ex deliberatione perpetrare. Quasi in perversi consilii cathedra sedet, qui tanta iniquitatis elatione attollitur, ut adimplere malum etiam per consilia conetur. Et sicut assistentibus turbis praelati sunt qui cathedrae honore fulciuntur, ita delicta eorum qui praecipitatione corruunt, exquisita per studium peccata transcendunt. Admonendi ergo sunt, ut hinc colligant qui in culpa etiam se per consilium ligant,
Abbreviated transcription (Latin):
in usitatem dulcedinem interni
saporis admittitur: et rapt̃i aliqͦ
modo ardenti spũ affiata renouat᷑.
ẽantoq magis in hiat: quanto ma¬
gis quedam et degustat. Atq hoc
intra se appetit: qd̾ sibi dulcius ha¬
bere in trinsecus sentit. Dixit allus

Expanded text:
inusitatam dulcedinem interni saporis admittitur; et raptim aliquo modo ardenti spiritu afflata renovatur, tantoque magis inhiat quanto magis quaedam et degustat, atque hoc intra se appetit, quod sibi dulcius habere intrinsecus sentit. Dixit abbas
Abbreviated transcription (Latin):
tur corde suggestione demonũ.
delectatione carnis. consensiõe
mentis : defensione elationis.
Cõmittitur opere nunc laten¬
ter: nunc palam. nunc cõsue¬
tudine : nunc desꝑatione. Istis
ergo gradibus et corde delinqͥ
modis peccatũ geritur: hoc
est ignorantia. infirmitate

Expanded text:
 corde suggestione daemonum, delectatione carnis, consensione mentis, defensione elationis. Committitur opere, nunc latenter, nunc palam, nunc consuetudine, nunc desperatione, istis ergo gradibus et corde delinquimodis peccatum geritur, hoc est, ignorantia, infirmitate
Abbreviated transcription (Latin):
tia in uirias & contumelias mi¬
tes. temptationes expugnat. ꝑ.¬
secutiones tolerat. Ipsa est que
fidei nr̃e fundamenta forticer
miuit. in crementa spei nrẽ
sublimicet ꝓnehit: et actꝰ uire
nr̃e dirigit. Ipsa nos ut denere pos¬
simus uiã xp̃i patienter guber¬
nat: et ut filii dĩ ꝑ seueremꝰ im¬
mobiliter confirmat: Hanc enĩ
iurtutẽ fr̃s dilectissimi cũ gau¬
dio diligere: et totis uirib am¬
plecti debemꝰ. Cito enĩ fructum
patientie. eiꝰq pͣmiũ recipiemꝰ:
sicũ illa usq infinẽ ꝑseueremus.
Sic enĩ et iacob apłs ait. Ecce
Iuidex ante ianuam assistit. qui¬
et uob̾ premia patientie: et adũ¬
sariis ur̃is penã quã merent᷑ res

Expanded text:
tra injurias et contumelias mitra injurias et contumelias mites. Tentationes expugnat, persecutiones tolerat. Ipsa est quae fidei nostrae fundamenta fortiter munit, incrementa spei nostrae sublimiter provehit, et actus vitae nostrae dirigit. Ipsa nos ut tenere possimus viam Christi, patienter gubernat, et ut filii Dei perseveremus, immobiliter confirmat. Hanc enim virtutem, fratres dilectissimi, cum gaudio diligere, et totis viribus amplecti debemus. Cito enim fructum patientiae, ejusque praemium recipiemus, si cum illa usque in finem perseveremus. Sic enim et Jacobus apostolus ait: Ecce judex ante januam assistit, et vobis praemia patientiae, et adversa
Abbreviated transcription (Latin):
sris ꝑ hanc patientie iuam. et dili¬
TAmus eam: quia non habet
offendicłm: sed plenũ et eternũ
ꝑse currentib infuturo retribue.
gandium. Magna est enĩ fi ÷̃
uirtꝰ patientie: que ledentes se
non ledit. s diligit. Que in ui¬
rianti se in uitias remitait non
reddit: cui nocere potest nõ nocet
sed parcit. Radix enĩ om̃ĩum et
custos uirtutũ: patientia est.
Perpatientiã uero: possidemus
animas nras. Custodem igit᷑ con¬
ditiois nr̃e patientiã dñs ẽẽ monat᷑¬
uit. quia in ipsa possidere nosmet¬
ipsos docuit. Patientia autẽ uera
ẽ. aliena mala ꝑpeti: equanimiter
mendat. et a malis omĩb custo¬
dit et seruat. Ipsa ẽ que irã tem¬
perat. lingam refrenat: et mentẽ
gubernat. Ipsa ẽ que pacem
custodit. disciplinã moderate ꝑa¬
git. libidinis impetũ frangit.
iuolentiam conprimit. et incen¬
dium simultatis extingiit. Co¬
ercet potentiã diuitum. refouet
in opiam pauperũ: facit humiles
in ꝓsꝑis. fortes in aduersis. con¬

Expanded text:
r hanc patientiae viam, et diligamus eam, quia non habet offendiculum, sed plenum et aeternum per se currentibus in futuro retribuet gaudium. Magna est enim, fratres, virtus patientiae, quae laedentes se non laedit, sed diligit: quae injurianti se injurias remittit, non reddit: cui nocere potest non nocet, sed parcit. Radix enim omnium et custos virtutum, patientia est. Per patientiam vero possidemus animas nostras . Custodem igitur conditionis nostrae patientiam Dominus esse monstravit: quia in ipsa possidere nosmetipsos docuit. Patientia autem vera, est aliena mala aequanimitermendat, et a malis omnibus custodit, et servat. Ipsa est quae iram temperat, linguam refrenat, et mentem gubernat. Ipsa est quae pacem custodit, disciplinam moderate peragit, libidinis impetum frangit, violentiam comprimit, et incendium simultatis exstinguit. Coercet potentiam divitum, refovet inopiam pauperum, facit humiles in prosperis, fortes in adversis, con
Abbreviated transcription (Latin):
nr̃as preparemꝰ ad excipiandam
sapientiã. ut sapienter et ꝑie et
iuste uiuentes. cũ ipsa sapientia
regna meream᷑ possidere perpetua.
Sic enĩ scriptũ est. Qui custodi¬
erint illã iustificabunt᷑ ab ea: et
facile uidebit᷑ ab his qui diligunt
eã. et inuenietur abhis qui que¬
runt illam. Scriptum est enim.
Concupiscentia itaq sapientie:
cleducit ad regna ꝑpetua. Propt̾¬
ea ait salomon. Obtani et datus
est michi sensus. In uocaui et
uenit in me sp̃s sapientie: et ꝓpi¬
sui ꝓluce habere illam. Suꝑsa
lutem et omẽm pulcritudinem
dilexi illam: qm̃ in extinguibi¬
se est lumen illius. Uenert̃ michi
autẽ omĩa bona pariter cũ illa.
et in numetabilis honestas ꝑ ma¬
nus illius. et letatꝰ sum in om̃ib
qm̃ ante cedebat me sapientia.
Infinitus eiĩ thesaurus ẽ hoĩb

Expanded text:
ras praeparemus, ad excipiendam sapientiam, ut sapienter, et pie, et juste viventes, cum ipsa sapientia, regna mereamur possidere perpetua. Sic enim scriptum est: Qui custodierint illam, justificabuntur ab ea, et facile videbitur ab iis qui diligunt eam, et invenietur ab iis qui quaerunt illam . Scriptum est enim: Concupiscentia itaque sapientiae deducit ad regna perpetua . Propterea ait Salomon: Optavi, et datus est mihi sensus: invocavi, et venit in me spiritus sapientiae, et proposui pro luce habere illam. Super salutem et omnem pulchritudinem dilexi illam, quoniam inexstinguibile est lumen illius. Venerunt autem mihi omnia bona pariter cum illa, et innumerabilis honestas per manus illius, et laetatus sum in omnibus, quoniam antecedebat me ista sapientia. Infinit
Abbreviated transcription (Latin):
tans. Quia numirũ om̃s qui incu¬
ris exteriorib spargi refugiunt.
simplices in cogitatione. atq in cõs¬
cientie sue habitatione consiftutł.
He dũ ad multa foris in hiant: a se¬
met ipsis alienatis cogitationib
recedant. Curramꝰ ergo ꝑsimpli¬
citatis itinera: ut ad ꝑhennitatis
ꝑeam citiꝰ ꝑuenire meream᷑ patri¬
am. ubi in mortalitatis stolam
et simplicitatis recipere merxam᷑
urã: possidebitis animas urãs. Et
paulus discipulus eius dicit. In¬
duite uos sicut electi dei uiscera
mon qͦque ait: Doctrina uiri
ꝑ patientiam noscit᷑ : Et gła eius
iniqua pretergredi. Iacobus apłs
predicans ait: Patientia aut̃ opꝰ
ꝑfectũ habet. ut sitis ꝑfecti et in¬
tegri. in nullo deficientes. Et pau¬
liis iterũ dicit. Corripite inquie¬
ds. consolamini pusillanimes:
suscipite infitmos. patientes es

Expanded text:
tans , quia nimirum omnes qui in cutans , quia nimirum omnes qui in curis exterioribus spargi refugiunt, simplice in cogitatione, atque in conscientae suae habitatione consistunt, ne dum ad multa foris inhiant, a semetipsis alienati cogitationibus recedant. Curramus ergo per simplicitatis itinera, ut ad perennitatis per eam citius pervenire mereamur patriam, ubi immortalitatis stolam et simplicitatis recipere mereamurvestra possidebitis animas vestras . Et Paulus discipulus ejus dicit: Induite vos sicut electi Dei, samon quoque ait: Doctrina viri per patientiam noscitur, et gloria ejus est iniqua praetergredi . Jacobus Apostolus praedicans ait: Patientia autem opus perfectum habeat, ut sitis perfecti et integri, in nullo deficientes . Et Paulus iterum dicit: Corripite inquietos, consolamini pusillanimes, suscipite infirmos, patientes e
Abbreviated transcription (Latin):
dñs in euangłio ait. Estote pru
simplex et rectus et timens dñi:
et recedens a malo. Diligamus
ergo fr̃s hanc magnam uirtutem
que de altissimi thesauro ꝓcedit:
que quãuis omĩb xp̃ianis. maxi¬
me aut̃ necessaria est monachis.
qui uite ꝓpositũ simplicitatis
ornare debent offitio Scriptũ
est enĩ. Sentite de dño inbonita¬
te: et insimplicitate cordis queri¬
te llum. Diligamus ergo sim¬
plicitatem cordis. ut ab illa actus
ũi dirigant᷑ in uiã salutis. Scrip¬
tũ est enĩ. Simplicitas iustor
diriget eos. Obediam᷑ uerbis pau¬
li p̃redicatoris egregii: qui nos
ammonet dicens. Uolo uos sapi¬
entes in bonõ. simplices in malo.
Debet et enĩ electors corda prii¬
dentiu inbonũ ugiter acuere. et
simplicitas ab acumine ptuden¬
tie tẽperare: ne aut prudentia
modũ rectitudinis exceꝰat. ant
simplicitas ignorantie faslatia
torpescat. De iacob enĩ legit᷑ ꝯuod
esset uir simplex: et in domo habi¬

Expanded text:
Dominus in Evangelio ait: Estote prudDominus in Evangelio ait: Estote prudsimplex, rectus, et timens Deum, et recedens a malo ? Diligamus ergo, fratres, hanc magnam virtutem, quae de Altissimi thesauro prodit, quae quamvis omnibus Christianis, maxime autem necessaria est monachis, qui vitae propositum simplicitatis ornare debent officio. Scriptum est enim: Sentite de Domino in bonitate, et in simplicitate cordis quaerite plicitatem cordis, ut ab illa actus nostri dirigantur in viam salutis. Scriptum est enim: Simplicitas justorum diriget eos . Obediamus verbis Pauli praedicatoris egregii, qui nos admonet, dicens: Volo vos sapientes esse in bono, simplices in malo . Debet enim electorum corda prudentia in bonum jugiter acuere, et simplicitas ab acumine prudentiae temperare, ne aut prudentia modum rectitudinis excedat, aut simplicitas ignorantiae fallacia torpescat. De Jacob enim legitur: Quod esset vir simplex, et in domo habi
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo oporteat uos unicuiq
respondere. Diligamꝰ ergo et nos
frẽs hanc clarissimam uirtutẽ.
que nobis gubernationẽ animi
disponat: et discretionem men¬
tis confirmet. Sic enĩ scriptũ ẽ.
Qui sapiens est: misita guber¬
nat᷑ prudentia. Miligamꝰ pru¬
dentiã. que gressus oꝑis nr̃i di¬
rigat: et actus cogitationis dis¬
ponat. Scriptũ est enĩ. Uir
prudens dirigit gressus suos
tum est enĩ. Sapientia edificabi
domus: et prudentia roborabit᷑. Bi¬
ligamꝰ prudentiam: quȩ nob̾ ornarĩ¬
ta morum. et copiani ministret uͭ¬
tuti. ⁊ que ori nr̃o legẽ u̾itatis uisi¬
nuet ⁊ sermonẽ sapienti& et iutel¬
lectꝰ multiplicit adornet. sermonibꝰ
nr̃is aui: ũ ornam̃tum impeuat.
⁊ labiis uris munꝰ argenteum confe¬
rat: mnoribꝰ nr is iugẽ alłioue custo¬
diam congruam ministret et głam.
agna est quidem prudentie¬
¶ uirtꝰ sed necesse est. ut simpli¬
citas uirtute temperet᷑. Sic enĩ

Expanded text:
quomodo oporteat vos unicuique quomodo oporteat vos unicuique respondere . Diligamus et nos, fratres, hanc clarissimam virtutem, quae nobis gubernationem animi disponat, et discretionem mentis confirmet. Sic enim scriptum est: Qui sapiens est, multa gubernatur prudentia . Diligamus prudentiam quae gressus operis nostri dirigat, et actus cogitationis disponat. Scriptum est enim: Vir prudens dirigit gressus suos ptum est enim: Sapientia aedificabitur domus, et prudentia roborabitur . Diligamus prudentiam, quae nobis ornamenta morum, et copiam ministret virtutum, quae ori nostro legem veritatis insinuet, et sermonem sapientiae et intellectus multipliciter adornet, sermonibus nostris aureum ornamentum imponat, et labiis nostris munus argenteum conferat: moribus nostris jugem custodiam, congruam ministret et gloriaplicitate. Magna est quidem prudentiae virtus, sed necesse est ut simplicitatis virtute temperetur. Sic enim
Abbreviated transcription (Latin):
uigilauerint adme. inuenient
ine Mecũ sunt diuicie: et gła.
Melior est fructus ineus auro &
lapide pretioso: in uiis iusticie
ambulo. ut ditem diligentes me.
et thesauros eoꝵ repleam. Dili¬
git enĩ ds̃ illũ: qui diligit sapi¬
entiam Sapientia enĩ: fuiis
suis uitã preꝑat᷑. Diligentibiis
se iusticiam ministrat. Amiau¬
tib se ꝑtudentiã donat: intẽp¬
tatioẽ cũ illo ambinat. ꝙ iter
directũ illi p̃parans: absconsa
sua denuidat. et suꝑ illũ scientiã
et intellectũ ptudentie thesan¬
rizat. Ergo qui tenuerit illã:
gła uerbi decusq sermonis.
sicut scriptũ est. Ornamentii
aureum prudenti docttiua:
et quasi brachiale in brachio dextͦ.
Prudentia custos ẽ oris. gifb̃natio
actionis. tẽperantia cordis: mode¬
ratio lingue. omĩum q statera
uerbors et ponderatio rerum. Sic
enĩ scriptũ est: Uerba prudentiũ:
instateta ponderabunt᷑. Hinc et
paulus ait. Sermo ur̃ semꝑ in
gram sale sit conditus: ut sciatis

Expanded text:
vigilaverint ad me, invenient me. Mecum sunt divitiae et gloria. Melior est fructus meus auro et lapide pretioso. In viis justitiae ambulo, ut ditem diligentes me, et thesauros eorum repleam . Diligit enim Deus illum qui diligit sapientiam. Sapientia enim filiis suis vitam praeparat, diligentibus se justitiam ministrat, amantibus se prudentiam donat. In tentatione cum illo ambulat, et iter directum illi praeparans, absconsa sua denudat, illi scientiam et intellectum prudentiae thesaurizat. Ergo qui tenuerit illam, gloria verbi, decusque sermonis, sicut scriptum est: Ornamentum aureum prudenti, doctrina, et quasi brachiale in brachio dextro . Prudentia custos est oris, gubernatio actionis, temperantia cordis, moderatio linguae, omniumque statera verborum, et ponderatio rerum. Sic enim scriptum est: Verba prudentium statera ponderabuntur . Hinc et Paulus ait: Sermo vester semper in gratia sale sit conditus, ut sciatis
Abbreviated transcription (Latin):
fine usq ad finẽ fortiter: et dis¬
ponit omĩa suaniter. Sobrieta¬
tẽ enĩ et sapientiam docet: et
iufticiam et uirtutem. quibus
utilius nichil ẽ in uita hõĩbus
Thesaurus enĩ magnꝰ est sapien¬
tie: quã qui inuenerit inueniãt
uitam. et qui possederit illam.
in mortalitatis habebit coronam.
Ipsa ẽ enĩ que stabiles facit in
fide certos in uerbo dulces melo¬
quio: llares indato. in misericor¬
dia humanos: in respondendo
suaues. in discernendo sagaces
in ꝓsperitate mites: in aduersi¬
tate securos. acutos ui sensi: per¬
lucidos in facto. candidos in uiil¬
tu: et fortes in conflic̾tu. Unde
ergo sapientia ueniat. et quis ẽ
locus intelligentie: abscondita
est ab ocłis omium inuentium.
Ds̃ intelligit uiã eius: et ipse no

Expanded text:
fine usque ad finem fortiter, et disponit omnia suaviter. Sobrietatem enim et sapientiam docet, et justitiam et virtutem quibus utilius nihil est in vita hominibus . Thesaurus enim magnus est sapientia, quam qui invenerit, inveniet vitam: et qui possederit illam, immortalitatis habebit coronam. Ipsa est enim quae stabiles facit in fide, certos in verbo, dulces in eloquio, hilares in dato, in misericordia humanos, in respondendo suaves, in discernendo sagaces, in prosperitate mites, in adversitate securos, acutos in sensu, perlucidos in facto, candidos in vultu, et fortes in conflictu . Unde ergo sapientia venit, et quis est locus intelligentiae? Abscondita est ab oculis omnium viventium. Deus intelli
Abbreviated transcription (Latin):
plex: subtius. mobilis. disertus.
securus Omẽm habens uirtu¬
tem: omĩa ꝓspitiens. et que capiat
om̃s spc̃ in telligibiles. Om̃ibus¬
enĩ mobilibus: mobilior est sapien¬
tia. Uapor ẽ enĩ uirtutis dei: et
emanatio claritatis omĩpotentis
sincera. Candor ẽ eiũ lucis et̃ne.
et specłm sine macła dei magesta¬
tis: et imago bonitatis illius.

Expanded text:
plex, subtilis, mobilis, disertus, securus, omnem habens virtutem, omnia prospiciens, et qui capiat omnes spiritus intelligibilis. Nam omnibus mobilibus, mobilior est sapientia. Vapor est enim virtutis Dei et emanatio claritatis omnipotentis Dei sincera. Candor est enim lucis aeternae, et speculum sine macula Dei majestatis, et imago bonitatis illius .
Abbreviated transcription (Latin):
obsequendo. Om̃s ergo humili¬
tatẽ alterutrũ. uł exemplo. uel
etiam uerbo docet insinuare: Qͥa
nimirũ om̃ib suꝑbie uitiũ qd̾ an¬
gelos de celo deiecit: nouerat esse
cauendu. Et que sit grã quã humi¬
lib ꝓmittit donanda. sequenter
exponit diceis. Humiliamini sub
potenti manu dei: ut nos exalcet
intẽpore uisitationis. Hanc erg.
gram humilib tribuit: ut quo
magis humiliati fuerint temꝑe
certaminis ꝓpt̾ ipm̃. eo gloriosius
exaltent᷑ temꝑe retributionis ab
ipso. Hĩc psalmista ait. Iusta est
dñs his qui tribulato sunt corde:
& humiles sp̃c saluabit. Om̃is autẽ
humilitas non tam insermone quã
in mente est: ut humiles nos cons¬
clentia nouerit. & non quã nos ił
scire uł in telligere: ił esse Aiquid
existimamꝰ. Mirabiliter enĩ culic̃

Expanded text:
obsequendo. Omnes ergo humiliobsequendo. Omnes ergo humilitatem in alterutrum vel exemplo, vel etiam verbo docet insinuare, quia nimirum omnibus superbiae vitium quod angelos de coelo dejecit noverat esse cavendum. Et quae sit gratia, quam humilibus promittit donandam, sequenter exponit dicens: Humiliamini igitur sub potenti manu Dei, ut vos exaltet in tempore visitationis . Hanc ergo gratiam humilibus tribuit, ut quo magis humiliati fuerint tempore certaminis propter ipsum, eo gloriosius exaltentur tempore retributionis ab ipso. Hinc Psalmista ait: Juxta est Dominus iis qui tribulato sunt corde, et humiles spiritu salvabit . Omnis autem humilitas non tam in sermone quam in mente est, ut humiles nos conscientia noverit, et nunquam nos vel scire vel intelligere, vel esse aliquid existimemus. Mirabiliter e
Abbreviated transcription (Latin):
quisq monachũ iudicet : quando
se minimũ existimauerit. et iã
cũ maiora uirtutũ oꝑa gesserit.
Qui mundũ desert̾: et tamen uir¬
tutes p̾ceptor sine cordis humili¬
tate secunt᷑. isti quasi de excelso
grauiꝰ corruunt: quia deteriꝰ per
uirtutũ elationẽ deiciunt᷑: quam
ꝑ uitia ꝓlabi potuert̃. Semꝑ cons¬
tientia serui dĩ: humilis esse debet
et tristis. Scilicet ut per humili¬
tatẽ non suꝑbiat: et ꝑutilem me¬
rorem cor ad lasciuiã non dissoluat.
De hac sũma uirtute: et dñs ast.
Omis qui se exaltat humiliabit᷑
et qui se humiliat exaltabit᷑.
Hinc &s iacob apłs ait. Gloriet᷑ au¬
tẽ fr̃ humilis in exaltatione sua.
Quia omĩs ft̃. qui aduersa humili¬
ter ꝓ dño suffert: sub limiter abillo
regni p̃mia ꝑcipiet. Hinc et beatꝰ
enĩ dicit scilicet seniores et ad oles¬
cences: quib inuicẽ uibet᷑ humi¬
litatis insinuare uirtutẽ. & hi ui¬
delicet regendo: et illi humiliter

Expanded text:
quisque monachum judicet, quando quisque monachum judicet, quando se minimum existimaverit, etiam cum majora virtutum opera gesserit. Qui mundum deserunt, et tamen virtutes praeceptorum sine cordis humilitate sequuntur, isti quasi de excelso gravius corruunt, quia deterius per virtutum elationem dejiciuntur, quam per vitia prolabi potuerunt. Semper conscientia servi Dei humilis esse debet et tristis, scilicet ut per humilitatem non superbiat, et per utilem moerorem cor ad lasciviam non dissolvat. De hac summa virtute Dominus ait: Omnis qui se exaltat humiliabitur, et qui se humiliat exaltabitur . Hinc et Jacobus apostolus ait: Glorietur autem frater humilis in exaltatione sua . Quia omnis frater qui adversa humiliter pro Domino suffert, sublimiter ab illo regni praemia percipiet. Hinc et beatus etenim dicit, et seniores et adolescentes, qui invicem jubentur humilitatis insinuare virtutem, et hi videlicet regendo, et illi obse
Abbreviated transcription (Latin):
et ad dimittenda nob rogantib
delicta: et ad reddenda patientie
pͥmia. Prebant de abbate. ysido¬
ro: qui erat prbt inscichi. Qͥa
siquis habuisset fratrẽ infirmũ
aut pusillanimẽ: aut in iuriosũ.
et uolebat eũ expellere foras: il¬
le dicebat: Adducite eũ ad me: et
app̾hendens cũ patientia sua. cu¬
rabat animũ frĩs illius. Uene¬
rtͣ aliquando latrones in monas¬
terium cuiꝰdam senis: & dixert̃
ad eum. Omĩa quecũq incella
tua sunt: tollere uenimꝰ. & ille
dixit. Quantũ uobis uidet᷑ . filis
rollite. Tulert̾ ergo qd̃ cũq in¬
uenert̃ incella: & abiert᷑:
Obliti sunt autem ibi sacellum.
qd̃ erat absconsũ in cella. Senex
eos clamans et dicens. filii tollite
qd̃ obliti estis incella. Illi uero
ammirantes patientiã eiꝰ. reuoca¬
uert̃ et restituert̾ omĩa incella eiͦ.
et requiescere debet monachoꝵ. Un¬
̾de & yfidorus ait Sũma mona¬
Ichi uirtꝰ: humilitas. Sũmũ uiti¬
um eius: suꝑbia ẽ. Tunc autem se

Expanded text:
et ad dimittenda nobis rogantibus delicta, et ad reddenda patientiae praemia. Dicebant de abbate Isidoro, qui erat presbyter in Scythia: quia si quis habuisset fratrem infirmum, aut pusillanimem, aut injuriosum, et volebat eum expellere foras, ille dicebat: Adducite eum ad me. Et apprehendens, cum patientia sua curabat animum fratris illius. Venerunt aliquando latrones in monasterium cujusdam senis, et dixerunt ad eum: Omnia quaecunque in cella tua sunt tollere venimus; et ille dixit: Quantum vobis videtur, filii, tollite. Tulerunt ergo quaecunque invenerunt in cella, et abierunt. Obliti sunt autem ibi saccellum qui erat absconditus in cella. Senex eos clamans et dicens: Filii, tollite quod obliti estis in cella. Illi vero admirantes patientiam ejus, revocaverunt et restituerunt omnia in cella ejus.et requiescere debet monachorum. Unde Isidorus ait : Summa monachi virtus, humilitas; summum vitium ejus, superbia est. Tunc autem se
Abbreviated transcription (Latin):
utilitatis est qd̾ cuncta hec col¬
lecte numeratione transcurri¬
mus si non aͣmmonitionis mõ
do ꝑsingula quanta possumꝰ
breuitate pandamus:

Expanded text:
utilitatis est, quod cuncta haec collecta numeratione transcurrimus, si non etiam admonitionis modos per singula, quanta possumus brevitate, pandamus
Abbreviated transcription (Latin):
in cessus. uita formã intuentib
prebent. Nã illos quos uderis.
in modũ turturis ping̃e incęssum.
curiosos. uerbosos. in risu faciles.
sine pudore. sine uerecũdia. fabu¬
las in anes. et uanaᷤ referentes. Ad
cursũ tardos. ad mensam paratos
ad ieuiniũ ingͣtos. quoꝵ ocłi ut
faces ardentes huc illucq uento
animi flante scint illas cõcupis¬
centie spargunt. et ut rota uoluũ¬
tur. qui ꝓpͥo igne torquent᷑ in
sartagine m̃tis sue hos ut dixi
deuita quia scͥptũ legis. Cũ scõ sc̃s
eris: et cũ ꝑuerso subũteris. Humi¬
les uero obedientes lectionẽ amã¬
tes. oratioĩ instantes. ama et dilige
tãquã menbra xp̃i. Hã illos quos
te deuitare monui ñ attendas:
magis uolo ut te tu ant et enu¬
lent᷑ mali. doni uero eliligant et
suscipiant.xxxiii. Quid signifi¬
cat qd els dixit ad abraham egre¬
dere de terro et de cognatione
tua. et ueni in terram̃ quam
t nos fr̃s hm̃i.n

Expanded text:
incessus, vita, formam intuentibus incessus, vita, formam intuentibus praebent. Nam illos quos videris in modum turturis pingere incessum, curiosos, verbosos, in risu faciles, sine pudore, sine verecundia, fabulaaniles et vanas referentes, ad cursum tardos, ad mensam paratos, ad jejunium ingratos, quorum oculi ut faces ardentes huc illucque vento animi flante, scintillas concupiscentiae spargunt, et ut rota volvuntur, qui proprio igne torquentur in sartagine menti suae, hos, ut dixi, devita, quia scriptum legis: Cum sancto sanctus eris, et cum perverso perverteris . Humiles vero obedientes, lectionem amantes, orationi instantes, ama et dilige, tanquam membra Christi. Illos quos te devitare monui, non attendas, magis volo ut te timeant et aemulentur mali, boni vero diligant et suscipiant. CAPUT XCVIII. Quid significet quod dixit Deus ad Abraham: Egredere de terra tua, et de cognatione tua, et veni in terram quam t nos, fr
Abbreviated transcription (Latin):
est. cor mundũ habere: nũquã te
manib fabulis occupes. Quid qͥd
turpe ẽ et contra scĩtatẽ. nũquã
aut agas. aut delecꝰteris audire.
tutũ: pristina quesiturus uesti¬
menta descendas. nec de agro reuer¬
taris clomum. ne fimbriam salua¬
toris. ne hymnos eiꝰ noctis rore ma¬
defactos quos semeltenere cepisti.
aliquando dimittas: Esto ut do¬
mus funda.ta supͣ petram:
nulla te aura scłi huiꝰ conciitiat
nullus te uentꝰ desiclerii prauus
excurat. Esto apis prudentissi¬
ma: fauũ mellis oꝑa tua cõpo¬
nat. ut ti a dulcedine saties xp̃m.
Suꝑ uola uitia et continges eum:
qͥ tibi diẽ. Ego flos cãpi: et flosagͥ.
Decerpe flores ꝑscͥpturas scãs: ut¬
ore gradus dicas cũ ꝓpħa. Eructa¬
uit cor meũ uerbũ bonũ: dico ego
oꝑa mea regi. Lingua mea calamꝰ
scͥbe uelociter scͥbentis. Illos ẽrgo
imitare illos sequere. qui ista au¬
dire merent᷑ . quoꝵ habitꝰ sermo

Expanded text:
est, cor mundum habere, nunquam te est, cor mundum habere, nunquam te inanibus fabulis occupes. Quidquid turpe est et contra sanctitatem nunquam aut agas, aut delecteris audire. tutum, pristina quaesiturus vestimenta descendas , nec de agro revertaris domum, ne fimbriam Salvatoris, nec cincinnos noctis rore madefactos, quos semel tenere coepisti aliquando dimittas: Esto ut domus fundata super petram , nulla te aura saeculi hujus concutiat, nullus te ventus desiderii pravi exurat. Esto apis prudentissima, favum mellis opera tua componant, ut tua dulcedine saties Christum. Supervola vitia et continges eum qui tibi dicit: Ego flos campi, et flos agri . Decerpe flores per Scripturas sanctas, ut dicas cum Propheta: Eructavit cor meum verbum bonum, dico ego opera mea regi. Lingua mea calamus scribae velociter scribentis . Illos ergo imitare, illos sequere qui ista audire meruerunt, quorum habitus, sermo,
Abbreviated transcription (Latin):
se ante se ponit: sibiq inp̃senti
est. qui se in suis acͦtib tam quã
alienũ adtendit. De bemꝰ ergo
nosmet ipsos sollicite. sic̃ alios
iudere: nosq ipsos ut dictũ est
ante nos ponere. et incuncꝰtis que
agimꝰ interiꝰ et ext̾ius nos dili¬
genter custodire debemꝰ.xcuii.
De eo qd̾ scriptũ est om̃i custodia¬
Quomodo possũ custodire
cor meũ ut mala non cogitet:
Audi breuiter rationem. Potes
eudenter: si duuna et cȩlestia me¬
diteris. Tamen tria sunt: que pos¬
sunt a malis cogitatioĩb animã
liberare. Uigilia scã oratio. ⁊ medi¬
tatio. Harũ assiduitas confert
animi stabilitatẽ. ut bonis cogita¬
tioĩb et non malis occupet᷑ Si uis
immo cormundtĩ habere: dic cũ
dauid. Meditatꝰ sũ  nocte cũcor¬
bã in me spm̃ meũ. Quantũ cog.
tuũ meditandũ domaberis tantũ
sublimiꝰ consequeris p̃mium. et cla¬
riore sapientie. et scientie lumine
fulgebit. Siuis ut suꝑius dicꝰtũ

Expanded text:
se ante se ponit, sibique in praesenti se ante se ponit, sibique in praesenti est, qui se in suis actibus tanquam alium attendit. Debemus ergo nosmetipsos sollicite sicut alios videre, nosque ipsos, ut dictum est, ante nos ponere, et in cunctis quae agimus interius et exterius nos diligenter custodire debemus. CAPUT XCVII. De eo quod scriptum est: Omni custodquomodo possum custodire cor meum, ut mala non cogitet? Audi breviter rationem. Potes evidenter, si divina et coelestia mediteris. Tamen tria sunt quae possunt a malis cogitationibus animam liberare: vigilia sancta, oratio et meditatio. Harum assiduitas confert animae stabilitatem, ut bonis cogitationibus et non malis occupetur. Si vis in mundo cor mundum habere, dic cum David: Meditatus sum nocte cum corbam in me spiritum meum . Quantum cor tuum meditando domaveris, tantum sublimius consequeris praemium, et clariore sapientiae et scientiae lumine fulgebis. Si vis, ut superius dictum
Abbreviated transcription (Latin):
animalib dicit᷑. Ubi erat sp̃c im
petus illuc gradiebant R.
De eo qd̾ uiꝰquisq iustꝰ et ante fa¬
tiẽ suã. et corã fatie sua abulat:
¶nce fatiẽ ergo suã gradit᷑ iustꝰ
qͥa ad ea que reliquerat nullo
iã appetitui aspicit: et in et̾nis que
appetit. sub contẽplatioĩs sue ocło
quippe abulare est: ant̾iora petere.
Inp̃senti uero abulare est: sibimet¬
ipsi absentẽ non esse. Omĩs et en̾i
iustꝰ. qui uitã suam sollicitꝰ aspicit
nis decrescat. iste quia se ante se po¬
nit corã se ambulat. quippe qui ui¬
gilant̾ uidet utrũ surgat andeflu¬
at. Quisqͥs uero uite sue custodi¬
am negligit: discutere qd̾ agit. qd̾
loquit᷑ que cogitat. aut despicit.
aut nescit. corã se iste non ambu¬
lat. quia qualis sit in suis morib
uł actib ignorat. Hec sibi met¬
ipsi p̃sens est: qui semet ipsum
cotidie ex quirere. atq cognoscẽ
sollicitꝰ non est. Ille aut̃ ueracit̃

Expanded text:
animalibus dicitur: « Ubi erat impetus animalibus dicitur: « Ubi erat impetus spiritus, illuc gradiebantur.t ante faciem suam, et coram facie sua ambulat. Ante faciem ergo suam graditur justus, quia ad ea quae reliquerat, nullo jam appetitu aspicit, et in aeternis quae appetit, sub contemplationis suae oculquippe ambulare, est anteriora petere. In praesenti vero ambulare, est sibimetipsi absentem non esse. Omnis etenim justus qui vitam suam sollicitus aspicit,nis decrescat, iste quia se ante se ponit, coram se ambulat, quippe qui vigilanter videt utrum surgat an defluat. Quisquis vero vitae suae custodiam negligit, discutere quod agit, quae loquitur, quae cogitat, aut despicit, aut nescit, coram se non ambulat, quia qualis sit in suis moribus vel actibus ignorat. Nec sibimetipsi praesens est, qui semetipsum quotidie excutere atque cognoscere sollicitus non est. Ille autem veraciter
Abbreviated transcription (Latin):
tes animũ inpellit. Impetus uero
sp̃c: ad caritatem. ad humilitatem.
ad continentiã. ad largitatẽ mise¬
ricordie. ad in teriorem profectum.
ad pietatis oꝑa. ad et̾noꝵ fidem. ad
sp̃e sequentis gandii. ad patientiã.
ad pacẽ. ad considerationẽ iute im¬
mortalis. et lacrimas mentem per¬
trahit. Unde necesse est. ut magna
semꝑ cura considerare debeamus
inom̃e qd̾ agimꝰ. qui nos impetus
ducat: utrũ nr̃a cogitatio ꝑ impe
tur. Amare et enĩ t̾rena tẽꝑalia
et̾nis ꝓponere. exteriora bona non
Adusum necessaria habere. s aduo¬
luptatẽ concupiscere. ulcionẽ de mni¬
mico querere. de emuli casu gaud̾e
impetꝰ carnis est. At contͣ amare ce¬
lestia: contẽpnere transitoria. nõ
ad fructum uoluptatis transitura:
s ad usũ neccessitatis querere de mi
mici morte tribulari. impetꝰ sp̃c ẽ.
Et quia ꝑfecti quiq in istis se sẽꝑ
uͥtutib exercent: rec̾te nr̃c de sc̃is

Expanded text:
tes animum impellit. Impetus vero tes animum impellit. Impetus vero spiritus ad charitatem, ad humilitatem, ad continentiam, ad largitatem misericordiae, ad interiorem profectum, ad pietatis opera, ad aeternorum fidem, ad spem sequentis gaudii, ad patientiam, ad pacem, ad considerationem vitae immortalis et lacrymas mentem pertrahit. Unde necesse est ut magna semper cura considerare debeamus in omne quod agimus, quo nos impetus ducat: utrum nostra cogitatio per impettur. Amare enim terrena, temporalia aeternis praeponere, exteriora bona non ad usum necessaria habere, sed ad voluptatem concupiscere, ultionem de inimico quaerere, de aemuli casu gaudere, impetus carnis est. At contra amare coelestia, contemnere transitoria, non ad fructum voluptatis transitura, sed ad usum necmici morte tribulari, impetus spiritus est. Et quia perfecti quique in istis se semper virtutibus exercent, recte nunc de sanctis
Abbreviated transcription (Latin):
dũ quelibet aduersa ꝑsenserit. ista
nullo merore frangit᷑. s et iã mala
de ꝓximis portans ab interiore gau¬
dio non mouet᷑. Illa ambitione bo¬
noꝵ inficit᷑. et humanis laudib
tł in lecebris uane głe delinit᷑. ista
humilitatẽ amat. et soli deo suo
qui in pectore mentis est placere
delectat. Illa inflata suꝑbie fastu
cor miserũ eleuat ista ne acelsitu¬
dine sua corruat. usq in infima
se ipsam humiliat. S quid plura:
concupiscentia in o̾m̃iũ uitioꝵ
multitudinẽ sibi consentientes
p̃cipitat. Concupiscentia uero
sp̃o. mentẽ lassam ne defitiat. spe
fut᷑e głe corroborat.xcu. Quid
sit impetꝰ sp̃e. et quid sit impetꝰ
diuersi sunt impetꝰ. Inelectis ui¬
delicet impetꝰ sp̃c: in repbis im¬
petus carnis. Impetꝰ quipe carnis.:
ad odiũ. ad elationẽ. ad inmũdiciã.
ad rapinã. ad interiorẽ głam: ad
crudelitatem ad ꝑfidiã. ad cdesꝑa¬
tionẽ. ad irã. ad uirgia. ad uolupta¬

Expanded text:
dum quaelibet aduersa persenserit; ista dum quaelibet aduersa persenserit; ista nullo mde proximis portans, ab interiore gaudio non movetur. Illa ambitione honorum inficitur, et humanis laudibus vel illecebris vanae gloriae delinitur; ista humilitatem amat, et soli Deo suo qui inspector mentis est, placere delectat. Illa inflata superbiae fastu cor miserum elevat; ista ne a celsitudine sua corruat, usque in infima seipsam humiliat. Sed quid plura? Concupiscentia carnis, in omnium vitiorum multitudinem sibi consentientes praecipitat. Concupiscentia vero spiritus mentem lassam, ne deficiat, spe futurae gloriae corroborat. CAPUT XCV. Quid sit impetus spiritus, et quid sit impetusdiversi sunt impetus: in electis videlicet impetus spiritus, in reprobis impetus carnis. Impetus quippe carnis ad odium, ad elationem, ad immunditiam, ad rapinam, ad exteriorem gloriam, ad crudelitatem, ad perfidiam, ad desperationem, ad iram, ad jurgia, ad volupta
Abbreviated transcription (Latin):
pus relaxat. ista uigiliis. et cõpeten¬
tib oratiõib elaborat. Illa ꝑ inglu¬
iiem illecebris uentris. et desid̾̃io
guttis in estuat: ista semet ipsam
ieuniis et abstinentie ctuciatib
macerat. Illa luxurie subdita tur
piũ ꝑpetrationũ affectꝰ. quos in¬
tentione cogitatioĩs agit. ꝑfecti¬
one uoluntatis explere contendit:
Illa auaritie flãma succensa ippe¬
tit lucrũ. et fugit dãpna tẽpora¬
lium rerũ. ista contempnens mun¬
dũ solum sibiuendicat xp̃m. Illa
inuidia nullũ sibi suꝑiorem utł equa¬
lem esse ꝑmittit. s interno liuore
itulneris de cunc̾toꝵ ꝓfecto tabescit.
Ista de cunctoꝵ uͥtutib gaudet. et
minores sibi ꝓcaritate ꝓponit. Illa
exestuans nichil equanimiter por¬
tat s ꝑturbata mente usq aduo¬
ces tumultũ exaltat. ista nulla ex¬
asperatione mouet᷑. sẽd ꝑtranquil¬
litatis mansuetudinẽ. patienter
omĩa sustinet. Illa tͥsticia inficit᷑

Expanded text:
pus relaxat, ista in vigiliis et competenpus relaxat, ista in vigiliis et competentibus orationibus elaborat. Illa per ingluviem illecebris ventris et desiderio gutturis inaestuat, ista semetipsam jejuniis et abstinentiae cruciatibus macerat. Illa luxuripium perpetrationum affectus, quos intentione ο cogitationis agit, perfectione uoluptatis explere contendit; Illa auaritiae flamma succensa appetit lucrum et fugit damna temporalium rerum; ista contemnes mundum solum sibi uindicat Christum. Illa inuidia nullum sibi superiorem uel aequalem esse permittit, sed interno liuore uulneris de cunctorum profectu tabescit; ista de cunctorum uirtutibus gaudet, et minores sibi per caritatem praeponit. Illa ira exaestuans, nihil aequanimiter portat, sed perturbatam mentem usque ad uocis tumultum exaltat; ista nulla exasperatione mouetur, sed per tranquillitatis mansuetudinem patienter omnia sustinet. Illa tristitia inficitur,
Abbreviated transcription (Latin):
no oꝑe om̃ipotenti dõ placere
appetunt. et ꝑcontẽplationis
grãm. et̾nam iã beatitudinẽ
degustare concupiscunt: faties et
pennas desuꝑ extendunt. .xciiii.
De eo qd̾ apłs ait caro concupiseit¬
Non cupiscentia carnis ẽ uoccca¬
E motꝰ anime turpis in affectũ
sordide delectatioĩs. Concupiscentia
uero sp̃c est ardens in tentio mentis
in desid̾ia sc̃e uirtutis. Ista sibi consen¬
tientes mittit ad regnũ. illa ad sup¬
plicium sẽptt̃num. Concupiscentia
nãq carnis. pͥmũ in lecebras uitioꝵ
in cogitatioĩb gignit. Concupis¬
centia uero sp̃c. e contrario cogita¬
tioẽs scãs indesinent̃ opponit. Illa
fabulis uanis oblectat᷑ et uerbis:
ista scͥpturarũ meditatioib atq
preceptis. Ista gaudet spectacłis rerũ
t̃restrium: ista contẽplatioe celesti¬
um gaudioꝵ. Illa t̾rena gaudia
querit: ista gemitꝰ et suspiria tͣhit.
Illa in ͣ sõnũ atq pigriciam cor¬

Expanded text:
no opere omnipotenti Deo placere no opere omnipotenti Deo placere appetunt, et per contemplationis gratiam aeternam jam beatitudinem degustare concupiscunt, facies et pennas desuper ex tendunt . CAPUT XCIV. De eo quod Apostolus ait: Caro concupiscitcupiscentia carnis est motus animae turpis in affectum sordidae delectationis. Concupiscentia vero spiritus est ardens intentio mentis in desideria sanctae virtutis. Ista sibi consentientes mittit ad regnum, illa ad supplicium sempiternum. Concupiscentia namque carnis primum illecebras vitiorum in cogitationibus gignit. Concupiscentia vero spiritus e contrario cogitationes sanctas indesinenter opponit Illa fabulis vanis oblectatur et verbis, ista Scripturarum meditationibus atque praeceptis. Illa gaudet spectaculis rerum terrestrium, ista contemplatione coelestium gaudiorum. Illa terrena gaudia quaerit, ista gemitus et suspiria trahit. Illa in somnum atque pigritiam cor