comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tate spiritalis uirtutis in mensam. non
sibi terrorem ortis gehennȩ chaosuin¬
dicat quapara drsi deliciae carere
nom possunt : futurus enim inferis dñs
& in para disso ẽ futurus deseca adme¬
tum poenȩ naturȩ inde sec abilis portio
doleat & in para disso relinquȩ quod
regn& : latro enim rogat ut sui in regno
suo meminerit & credo eum adhancbe
atȩ confessionis fidem auditus transe¬
untem palmas clauo gemitus accendit.
& regnum xp̃i perdolorem infirmati
in xp̃o corporis dȩdicit : Ille dignationẽ
reminiscentis in regno postulat. tu cru¬
cis mortem ad metum deputas : dñs
communionem ei paradisimox pollicet᷑
tuxp̃m in in feris subpoenali terrore con¬
dudis deuersae spei fidesista est. paradi¬
sum meruit subcrucela tropendentem
xp̃m confessus inregno. Inpoena uero
dolorem & metumortis xp̃m deputans.
& para diso neccesse ẽ. sit cariturus &
gestorum uirtutib: demonstrari pon
ambiguum est innatura eius corporis

Expanded text:
tate spiritalis virtutis immensam, non tate spiritalis virtutis immensam, non sibi terrore mortis gehennae chaos vindicat, qua paradisi deliciae carere non possunt. Futurus enim in inferis Dominus, et in paradiso est futurus. Deseca ad metum poenae naturae indesecabilis portiondoleat, et in paradiso relinque quod regnet. Latro enim rogat, ut sui in regno suo memineriatae confessionis fidem, auditus transeunte palmas clavo gemitus accendit: et regnum Christi per dolorem infirmati in Christo corporis didicit. Ille dignationem reminiscentis in regno postulat: tu crucis mortem ad metum deputas. Dominus communionem ei paradisi mox pollicetur: tu Christum in inferis sub poenali terrore concludis. Diversae spei fides ista est. Paradisum meruit sub cruce latro, pendentem Christum confessus in regno: in poenae vero dolore et metu mortis Christum deputans, et paradiso necesse est sis cariturus et gestorum virtutibus demonstrari non ambiguum est, in natura ejus corporis
Abbreviated transcription (Latin):
ad regnum: seds uel hoc tibi relictum oc¬
cansionis inpiae arbitraris ut descensio¬
nemad inferos. &ipsam mortis timuerit
necessitatem : dumidipsum testariui¬
detur hoc dicto: patercommendom
manustuas sp̃mmeum. hoc leger&s &
non intellegeris aut pietacuisses aut&iã
religioseintellegentiam eius orasses non
magis permpudentem ad sertionem
stulto furore ueritatis incapax uagarẽ¬
ris anne metuero ibi in fernum chaos
& torrentis flammas & omnem poenarũ
ultrifium abrssum credendurẽ dicens
latroni incrucer. amendico tibi ho¬
die mecum eris inpara disso:
naturȩ huius potestatem lam non dico
metus sed nec infernȩ sedes roligionem
concludes quae deͣcendens ad infero sapa¬
radiso nondesit sicuti & hominis filius
loquens interris maneat & incaelo mar¬
trrisuo paradr: sum promittens & con¬
summa te beatitudinis delicias pollicens
non hab& hunc metus corporalis pene¬
trantem qui dem inferos. sedubiq: na¬
turaesuae uirtute distentum. & na¬
turam hanc mundi dominam acliber¬

Expanded text:
d forte vel hoc tibi relictum occasionis impiae arbitraris, ut descensionem ad inferos et ipsam mortis timuerit necessitatem, dum id ipsum testari videtur hoc dicto: Pater, commendo in manus tuas spiritum meum . Hoc legens, et non intelligens, aut pie tacuisses, aut etiam religiose intelligentiam ejus orasses: non magis per impudentem assertionem stulto furore veritatis incapax vagareris. Anne tibi metuere infernum chaos et torrentes flammas et omnem poenarum ultricium abyssum credendus est, dicens latroni in cruce: Amen dico tibi, hodie mecum eris in paradiso ? Naturae hujus potestatem jam non dico metu, sed nec infernae 345 sedis regione concludes, quae descendens ad inferos, a paradiso non desit sicuti et hominis filius loquens in terris, maneat et in coelo, Martyri suo paradisum promittens, et consummatae beatitudinis delicias pollicens. Non habet hunc metus corporalis, penetrantem quidem inferos, sed ubique naturae suae virtute distentum. Et naturam hanc mundi dominam, ac liber
Abbreviated transcription (Latin):
gui perȩsidio tum deinde necessarioeomodo
eum confortiari quomo do& tristẽ esse
Nam nobis tristis est id est propt̃ noftrifis
est: Neces sedt ut et propter nos sit con¬
fortiatus & nobis : Quia quide nobis
tristis est : & de nobis confortatus est:
ea confortatus est condicione quatris¬
tis est: Sudoremuero : nemo infirmi¬
tati audebit deputare. Quia &cop¬
tranaturam est sudaresanguinem:
nec infirmitas est quod poteftas nõ
secundum naturae consuecudinẽ gessit.
Neq ad heresim infirmitatis pertinere
ullo modo poterit : quod aduersũ here¬
simfantas mamentientẽ proficiat ꝑ su¬
dorẽ sanguinis ad corporis ueritatem :
Igiturcum et tristicia denobis est &o
ratio ꝓ nobis est non possunt non om̃a
propt̃ nos gestaesselptellegi cuomnia ꝓ
nob̵ quib: timebat᷑ orata sint : Praestant
aut̃ sibi mutuã euangelia plenitudinẽ
dũ alia exalus qua omã unius sp̃s praedica¬
tio sit intellegunt᷑ Hancenim tacitam
ab hominibus proa postolis dñi oratio¬

Expanded text:
uceret. Tum deinde necessario eo modo eum confortatum, quo et tristem esse. Nam si nobis tristis est, id est, propter nos tristis est, necesse est ut et propter nos sit confortatus et nobis: quia qui de nobis tristis est et de nobis confortatus est, ea confortatus est conditione qua tristis est. Sudorem vero nemo infirmitati audebit deputare: quia et contra naturam est sudare sanguinem. Nec infirmitas est, quod potestas non secundum naturae consuetudinem gessit: neque ad haeresim infirmitatis pertinere ullo modo poterit, quod adversum haeresim phantasma mentientem proficiat, per sudorem sanguinis, ad corporis veritatem. Igitur cum et tristitia de nobis est, et oratio pro nobis est, non possunt non omnia propter nos gesta esse intelligi, cum omnia pro nobis, quibus timebatur, orata sint. autem sibi mutuam Evangelia plenitudinem: dum alia ex aliis, quia omnia unius Spiritus praedicatio sit, intelliguntur. Hanc enim tacitam ab omnibus pro Apostolis Domini oratio
Abbreviated transcription (Latin):
natura dĩ confutantur & sabellius desa¬
cramento fili refellitur & fõtinus natũ
ante sđa dĩ filium uel ignarare argui¬
tur uel negare sed interhȩc ecdesiȩ
fides euangelicis atq a postolicis fun¬
datadoctrinis & aduersus sabellium
tenet fili professionẽ & aduersu sar¬
riũ dĩnaturã & aduersus fotinum scłi
creatorem & hoc uerius quod hȩc abhis
inuicẽ non negant᷑ naturã enĩ dĩ in o¬
peribus sabellius prȩdicat sed operan¬
tem filiũ nescit hiuero filiũ nuncupant
sedueritatẽ in eo naturȩdĩ non confiten¬
tur hominẽ autẽ fotinus iisur pat
sed inu surpato sibi hominẽ natiuita¬
tem dĩ ante sȩcula ignorat itadũ qrȩ
uusquis que defendit autdãnatueri¬
tatẽ fidem r̃ȩ hecipsa prouisi ont religio¬
se & de fendentes &dã nantes hostendunt
haec igiur ame demonstranda pau¬
cis fuerunt non copiȩ studio sedratio¬
nec autdȩ primum ut hereticorumin¬

Expanded text:
natura Dei confutantur, et Sabellius de sanatura Dei confutantur, et Sabellius de sacramento filii refellitur, et Photinus natum ante saecula Dei filium vel ignorare arguitur, vel negare. Sed inter haec Ecclesiae fides, evangelicis atque apostolicis fundata doctrinis, et adversus Sabellium tenet filii professionem, et adversus Arium Dei naturam, et adversus Photinum saeculi creatorem: et hoc verius, quod haec ab his invicem non negantur. Naturam enim Dei in operibus Sabellius praedicat, sed operantem filium nescit. Hi vero filium nuncupant, sed veritatem in eo naturae Dei non confitentur. Hominem 181 autem Photinus usurpat, sed in usurpato sibi homine nativitatem Dei ante saecula ignorat. Ita dum quae unusquisque defendit aut damnat, veritatem fidei nostrae, haec ipsa prout sunt religiose et defendentis et damnantis, ostenduntHaec igitur a me demonstranda paucis fuerunt, non copiae studio, sed ratione cautelae: primum ut haereticorum in
Abbreviated transcription (Latin):
nes ciscredendusẽ filius perquems ȩcula
facta sunt perquẽ formatus est homo ẽ
quiper angelos legem dedit quidema¬
rianatus t̃ quimissus a patre ẽ quicru¬
cifixus ẽ mortuus & sepultus ẽ. quide
mortus resurgens indextrisdĩ est qui
uiuorum uidex acmortuorũ ẽ in hunc
renascendumẽ hic confitendus est hu¬
ius regnum est promerendum uter¬
q hostis ecclesiȩ res ecclesiȩ agitdũ
sabellius dm̃ exnatura in operib prȩdi¬
cathic uero exsacramento fidei filiũ confi¬
hȩbion qui fotinus ẽ. autiuincit autun¬
cturdum sabelliũ arguit cur hominẽ
neg& filiũ dĩdũ ab arrio manitis con¬
futatur curm hominẽ nesciatdĩ filium
aduersum sabelliũ euangelia sibi exfilio
mariȩ defendit arrius ei e uangelia ꝑso
lum mariȩ filum non relinquit aduersũ
nesciat filius ei solumnagat᷑ ex homine.
uincant ut uolunt quia semuicemui¬
cendo uincunt᷑dũ & hiquinunc sunt de

Expanded text:
nescis, credendus 180 est filius per quem saecula nescis, credendus 180 est filius per quem saecula facta sunt, per quem formatus homo est, qui per Angelos legem dedit, quide Maria natus est, qui missus a Patre est, qui crucifixus est, mortuus et sepultus est, qui de mortuis resurgens in dextris Dei est, qui vivorum judex est et mortuorum. In hunc renascendum est, hic confitendus est, hujus regnum est promerendum. Uterque hostis Ecclesiae, res Ecclesiae agit: dum Sabellius Deum ex natura in operibus praedicat, hi vero ex sacramento fidei filium Dei confiHebion, qui Photinus est, aut vincit aut vincitur: dum Sabellium arguit, cur hominem neget filium Dei; dum ab Ariomanitis confutatur, cur in homine nesciat Dei filium. Adversum Sabellium Evangelia sibi ex filio Mariae defendit: Arius ei Evangelia per solum Mariae filium non relinquit. Adversum nesciat, filius Dei solum negatur ex homine. Vincant, ut volunt, quia se invicem vincendo vincuntur: dum et hi , qui nunc sunt, de
Abbreviated transcription (Latin):
serent. pater maior me est
& nihiluł exnatiuitatis sacramento uł
exmisterio euacuatia sedĩ & ad sumptȩ
carnis intellegentis naturȩ facient de¬
minutionẽ professione maiorisconten¬
dent enĩ ad uersum sabellium filiũ es¬
se eo usq: ut&minor patresit ut&hono¬
rem prȩteritũ reposcat & moritimeat.
la hȩc nuncheresis non negabit nefiliũ
dm̃ credat sabellus tam̃ dm̃ unum ne
filius omnino extet in professionereti
bitur dicens opera quȩ gesta sunt prȩ¬
ter quamdinatura nonefficit peccato¬
rum remissio curatio infirmitatum clau¬
dorũ cursuscȩcorũ uisus mortuorum
uita adõ solo est non alianatura quam
que sui conscia ẽ dicer&. ego & pater
unum sumus. quid me in substantiã
alteram rapis& in dm̃ alium sollicitas
gesta quȩ propriadĩ sunt dsunus hȩc
ges sit clamabunt uero contrahȩc dis¬
similẽ dõ patrifiliũ prȩdicantes non mi¬
nus orei per eo sacramentũ saluti stuȩ

Expanded text:
serent, Pater major me est : serent, Pater major me est : et nihil vel ex nativitatis sacramento, vel ex mysterio evacuati a se Dei et assumptae carnis intelligentes, naturae facient deminutionem professione majoris. Contendent enim adversum Sabellium, Filium esse eo usque, ut et minor Patre sit, ut et honorem praeteritum reposcat, et mori timeat: la haec nunc haeresis non negabit, ne filium Deum credat; Sabellius tamen Deum unum, ne filius omnino exstet, in professione retinbitur dicens, Opera, quae gesta sunt praeter quam Dei natura non efficit: peccatorum remissio, curatio infirmitatum, claudorum cursus, caecorum visus, mortuorum vita a Deo solo est. Non alia natura, quam quae sui conscia est, diceret, Ego et Pater unum sumus . Quid me in substantiam alteram rapis? quid in Deum alium sollicitas? Gesta, quae propria Dei sunt, Deus unus haec gessit. Clamabunt vero contra haec dissimilem Deo patri filium praedicantes non minus ore vipereo: Sacramentum salutis tuae
Abbreviated transcription (Latin):
matio diuinitatis sit non natiuitatis ab oliti¬
o cognitio itaq alterius in altero ẽquia ñ
differt alter abaltero natura & in quonihil
differunt in eo in differens contẽplatio
ẽ deproprietatenaturȩ: nec saneambi¬
gi potest quin exse speciem dĩ formȩ qui
in formadĩ manebat i ostender& succe¬
dit quoq ad huiꝰ prauȩ opinionis stultũ
furorem &iã hocdictum dñi. ego &
paterunũ sumus naturȩ enĩ indis si¬
milis unitas in religiose ad imionis profi¬
cit errorem & rationẽ dictiuirtus sola
intellecta non tenuit non eni solitariũ
significat . eggo & pater iũ sumus.
nam coniunctio eaquȩ significate pa¬
trẽ intellegentiã non admittit unius &
illud qđ sumus nom patitur singularẽ hoc
uero quod unũ sumus non natiuitatem
adimit sed naturã non discernit ingene¬
redũ neq unũ diuersitatis ẽ. nec sumus
tium hereticorũ furorem ut ad uer¬
sum sabellium sibi ad sint᷑ legis sese ad¬

Expanded text:
matio divinitatis sit, non nativitatis abolitimatio divinitatis sit, non nativitatis abolitio. Cognitio itaque alterius in altero est, quia non differt alter ab altero natura: et in quo nihil differunt, in eo indifferens contemplatio est de proprietate naturae. Nec sane ambigi potest, quin ex se speciem Dei formae, qui in forma Dei manebat, ostenderet. Succedit quoque ad hujus pravae opinionis stultum furorem etiam hoc dictum Domini: Ego et Pater unum sumus . Naturae enim indissimilis unitas irreligiose ad unionis profecit errorem: et rationem dicti 179 virtus sola intellecta non tenuit. Non enim solitarium significat, Ego et Pater unum sumus. Nam conjunctio ea, quae significat et patrem, intelligentiam non admittit unius: et illud quod sumus, non patitur singularem: hoc vero quod unum sumus, non nativitatem adimit, sed naturam non discernit in genere; dum neque unum diversitatis est, nec sumus um Arianorum furorem, ut adversum Sabellium sibi adsint. Legisse se a
Abbreviated transcription (Latin):
ad euersum unã eam omnes sunt im¬
pussimum tam̃ errorem omnium
perid qđ sola est atquna confutet.
hereticiigitur om̃s contra ec desiam ue¬
nunt seddũ hereticiomnis semiucem
uincunt nihil tamen sibiuincuntanc¬
toria enĩ eorũ eclesiȩ triumphus exom¬
nib ẽ dumeo heresiscontra alteram pug¬
nat qđ inheresi altera ecdesiȩ fides
dam nat inihilenim est quodheretics
commune ẽ & interhȩc fidem nr̃am
dũ sibi aduersantur ad firmantunũ dm̃ :
sabellius prȩdicat filinatiuitate subla¬
tadumnaturȩ uirtutem quȩ operata
in homine ẽ dm̃ ẽẽ non ambigit sacra¬
mento & enĩ filiignorato pergestorum
admirationẽ fedem uerȩ generationis
amisit: & dum audit qui me uidit iudit¬
& patrem in discrete & in dissimilisapa
tre & filionaturȩ impie arripuit unio¬
nẽ non intel legens naturalẽ unitatẽ sub
natiuitatis significationẽ monstraricũ
perid quodinfilio pateruidetur confir¬

Expanded text:
adversum unam eam omnes sunt, imadversum unam eam omnes sunt, impiissimum tamen errorem omnium per id quod sola est atque una confutet. Haeretici igitur omnes contra Ecclesiam veniunt: sed dum haeretici omnes se invicem vincunt, nihil tamen sibi vincunt. Victoria enim eorum, Ecclesiae triumphus ex omnibus est, dum eo haeresis contra alteram pugnat, quod in haeresi altera Ecclesiae fides damnat nihil enim est, quod haereticis commune est: et inter haec fidem nostram, dum sibi adverSabellius praedicat Filii nativitate sublata, dum naturae Virtutem, quae operata in homine est, Deum esse non ambigit. Sacramento etenim filii ignorato, per gestorum admirationem fidem verae generationis amisit: et dum audit, Qui me vidit, et Patrem , indiscretae et indissimilis in Patre et filio naturae impie arripuit unionem, non intelligens naturalem unitatem sub nativitatis significatione monstrari: cum per id, quod in Filio Pater videtur, confir
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ eclesiȩ propriũ ẽ ut tunc uincatcũ
leditur tunc intellegatur cũ arguitur
tunc optineat cum deseratur: omnes
quidem illa secum atq intra seułl&
manere nec extranquilis simis sinib: suis
alios aut ambigere aut perderedĩ indig¬
nifiunt tante matris habitaculo sed disce¬
dentib ex eahereticis uł abiectis quantũ
amittit occaisionis lagiendȩ exesalu¬
tis tantũ ex sequitur ad sidẽ expetendȩ
desebeatitudinis cognoscienĩ hoc exip¬
sis hereticorũ studis promptissimum
ẽnamq cum ec clesia ad ño instituta &
ab apostolis confirmata una omnium
sit ex qua sediuersarum impietatũ fu¬
renserror absuderit nec negaripossit
exuitiomalȩ intellegentiȩ fidei exsti¬
tis sediscidiumdũ quod legitur sensui
potius coaptatur quã lectioni sensus ob¬
tẽperat tam̃ dumsibi partes singulȩ ad¬
uersantur non solũ suis sed aduensanti¬
um est intellegenda doctrinis utdum

Expanded text:
enim Ecclesiae proprium est, ut tunc vincat, cum enim Ecclesiae proprium est, ut tunc vincat, cum laeditur, tunc intelligatur cum arguitur, tunc obtineat cum deseritur. Omnes quidem illa secum atque intra se vellet manere, nec ex tranquillissimis sinibus suis alios aut abjicere, aut perdere, dum indigni fiunt tantae matris habitaculo: sed discedentibus ex ea haereticis, vel abjectis, quantum amittit occasionis largiendae ex se salutis, tantum adsequitur ad fidem expetendae de se beatitudinis. Cognosci enim hoc ex ipsis haereticorum studiis promptissimum est. Namque cum Ecclesia a Domino instituta, et ab Apostolis confirmata, una omnium sit, ex qua se diversarum impietatum furens 178 error absciderit; nec negari possit, ex vitio malae intelligentiae, fidei exstitisse dissidium, dum quod legitur, sensui potius coaptatur, quam lectioni sensus obtemperat: tamen dum sibi partes singulae adversantur, non solum suis, sed adversantium est intelligenda doctrinis; ut dum
Abbreviated transcription (Latin):
deos alexan dria protulit pestiferenatũ
ihm̃ xp̃m exmaria pannonia defendit
& ecclesi unterhȩc periditatur ueritatẽ
non tenere peruerã dũ ea ei ad inreligi¬
ositatẽ ingeruntur quib: religio & con¬
firmatur & deperit. nonenĩ unũ dm̃
non erit dĩ filius in solitaru fide aduero
dem periculires ẽ . unum non negare cu¬
ius.ẽ & solitarium confiteri. & haec
quidem mundistulta non sentiunt dum
his neq in non solo significareunus uide¬
tur neq in uno non solus intellegised eam
ut spero ecclesia doctrinȩ suȩ lucem &iam
in prudentiae sȩculi inuehetut licet
fidei sacramentum non suscipiat tamen
aduersum hereticos ueritatem sacramen¬
tia nobis intellegat. praedicari.
magna enimuis ẽ. ueritatis quȩ cũ per
seintellegi possit perea tamen ipsa quȩ
& aduersantur eluc& ut innatii rasua
in mobilis manens firmitatẽ naturȩ suȩ cot¬
tidiedum ad temptatur ad quirat hoc

Expanded text:
deos Alexandria protulit. Pestifere natumdeos Alexandria protulit. Pestifere natum Jesum Christum ex Maria Pannonia defendit. Et Ecclesia inter haec periclitatur veritatem non tenere per vera, dum ea ei ad irreligiositatem ingeruntur, quibus religio et confirmatur, et deperit. Non enim unum Deum non erit Deus filius in solitarii fide. At vero dem periculi res est unum negare, cujus est et solitarium confiteri. Et haec quidem mundi stulta non sentiunt, dum his neque in non solo significari unus videtur, neque in uno non solus intelligiut spero, Ecclesia doctrinae suae lucem, etiam imprudentiae saeculi invehet, ut licet fidei sacramentum non suscipiat, tamen adversum haereticos veritatem sacramenti a nobis intelligat praedicari. Magna enim vis est veritatis, quae cum per se intelligi possit, per ea tamen ipsa quae ei adversantur elucet: ut in natura sua immobilis manens, firmitatem naturae suae quotidie dum attentatur acquirat. Hoc
Abbreviated transcription (Latin):
um acdifilule sit minus conquȩror
non mei senim sed a postolicis scando
gradib: mihiuero aut angustus decidere
autinde fossa in cidere aut plagis in laquȩ¬
ari semꝑinpericulo semper in metu ẽ
prȩdicaturo enĩ secundum legem &
proph& is & a postolos unum dm̃ ad ẽmi¬
hi sabellius totum me subuersi huius pro¬
fessione tam quã desideratum cibũ mor¬
sus ȩiussimo transuorans.
negantẽ merursũ contra sabelliũ u¬
nũ dm̃ & confitentem uerũ dm̃ dĩfiliũ
expectat noua haeresis ut ameduos de¬
os arguat prȩdicarinatũ quoq difiliũ
exmaria dicturo hebionqđ ẽ fotinus
ad sistit auctoritatẽ mendatii sui ex pro¬
fessionis ueritate sumpturam decete¬
ris tacro quia ab omnib ẽe extraecle¬
siã nonignorantur hocuerodimnatum
& abiectum lic& frequenter & int̃nũ
hodiȩ ad hucmalũ est impiemultos ad
uniusdĩ professionẽ galatianu triuitma :
le intotum pȩne orbem quos negaiduos

Expanded text:
um ac difficile sit, minus conqueror: um ac difficile sit, minus conqueror: non meis enim, sed apostolicis scando gradibus. Mihi vero aut angustiis decedere, aut in defossa incidere, aut plagis illaqueari, semper in periculo, semper in metu est. Praedicaturo enim secundum legem et prophetas et Apostolos unum Deum, adest mihi Sabellius, totum me sub verbi hujus professione tamquam desideratum cibum morsu saevissimo transvorans. Negantem me rursum contra Sabellium unum Deum, et confitentem verum Deum Dei filium, exspectat nova haeresis, ut a me duos deos arguat praedicari. Natum quoque Dei filium ex Maria dicturo, Hebion quod est Photinus assistit, auctoritatem mendacii sui ex professionis veritate sumpturus. De caeteris taceo, qui ab omnibus esse extra Ecclesiam non ignorantur. Hoc vero damnatum t abjectum licet frequenter, sed internum hodie adhuc malum est. Impie multos ad unius Dei professionem Galatia nutrivit. Male 177 in totum pene orbem quos negat duos
Abbreviated transcription (Latin):
uerus filius ex ueritate natiuitatis siteanunc
quoq: ex euangeliis proferimu sutquia fi¬
lius uerus ẽ uerus quoq ds̃ eẽ noscatur
quianeq uerus filiu serit nisiuerus &ds̃ẽ.
neq uerus ds̃ nisiuerus & filius ẽ. nihil hu¬
manȩnaturȩ grauius ẽ. pericili conscien¬
tianam ea quȩ a uignorata aut repen¬
tina sunt habent quidem miserabilẽ se¬
curitatẽ sed non habent metum futu¬
riquia nonignoro accidentium anxietas
ipsa poena patiendiẽ nonegonunc
naueme portu soluo naufragii ignarus
neq iterineo infestos nescius latronibis
saltus nedibiȩ drenas incertus scorpio¬
ne subiq & aspides & basiliscus ad ẽetrans¬
curro nihil sollicitud inimeaȩ nihilcons¬
cientiȩ uacat subspecula enĩ omnium
hereticorũ ad occasiones singulorum
uerborũ in os incum pendentium lo¬
quor &omnes sermones mei iterautan¬
gustus prȩruptũ aut foueis incisum est
aut laqueis prȩtensum ẽ iam quod ardu¬

Expanded text:
verus filius ex veritate nativitatis sit: ea nunc verus filius ex veritate nativitatis sit: ea nunc quoque ex Evangeliis proferimus, ut quia filius verus est, verus quoque Deus esse noscatur: quia neque verus filius erit, nisi verus et Deus est; neque verus Deus, nisi verus et filius est. 3. Hmanae naturae gravius est periculi conscientia nam ea quae aut ignorata aut repentina sunt, habent quidem miserabilem securitatem, sed non habent metum futuri: quia non ignaro accidentium, anxietas ipsa poena patiendi est. Non ego nunc navem e portu solvo naufragii ignarus, neque iter ineo infestos nescius latronibus saltus, nec Libyae arenas incertus scorpiones ubique et aspides et basiliscos adesse transcurro: nihil sollicitudini meae, nihil conscientiae vacat. Sub specula enim omnium haereticorum ad occasiones singulorum verborum in os meum pendentium loquor, et omne sermonis mei iter aut angustiis praeruptum, aut foveis incisum, aut laqueis praetensum est. Jam quod ardu
Abbreviated transcription (Latin):
unustantũ nob̵ dĩ in confessione dissoluat
sed superioribus iã libellis fallacem hanc
eorumatq in utilem prȩdicationẽ ex
lege acproph&is docentes eã responsio¬
nis formã tenuimus quȩ indõ exdõ prȩ¬
dicato & unodõ ac uero professoneq in
unius ueridĩunione deficer&neq ad fidem
di alterius exceder&dũ neq solitarius
nobis ds̃ inconfessioneneq: duo sint&
& inter hȩcunũ neq negando neq con¬
fitendo fidei conferuataperfectio ẽ dũ
& quod unũ sunt refertur adutrum¬
q. & uterq non unus ẽ. hocigit᷑ per¬
fectȩ fideiin dis solubile sa cramentum
euangelicis atq a portolicis doctrinis ab¬
soluturi non aliut debiumus quã dĩfiliũ
uerȩ natiuitatis subsistentẽ naturam
cognitioni audientiũ intimareneq ali¬
unde aut ex nihilo sed exdõ eẽ filium ma¬
nifestare qđ quia secundum ea quae
anteriore libro edita sunt ambigi non
potest quincessante ad optionis nomine

Expanded text:
unus tantum nobis Deus in confessione dissolvat. unus tantum nobis Deus in confessione dissolvat. Sed superioribus jam libellis fallacem hanc eorum atque inutilem praedicationem ex lege ac prophetis docentes, eam responsionis formam tenuimus, quae in Deo ex Deo praedicato, et uno Deo ac vero professo, neque in unius veri Dei unione deficeret, neque ad fidem Dei alterius excederet; dum neque solitarius nobis Deus in confessione, neque duo sunt. Et inter haec, unum neque negando neque confitendo, fidei conservata perfectio est, dum et quod unum sunt refertur ad utrumque, et uterque non unus est. Hoc igitur perfectae fidei indissolubile sacramentum evangelicis atque apostolicis doctrinis absoluturi, non aliud primum debuimus, quam Dei filium verae nativitatis subsistentem 176 naturam cognitioni audientium intimare; neque aliunde aut ex nihilo, sed ex Deo esse filium manifestare. Quod quia secundum ea, quae anteriore libro edita sunt, ambigi non potest, quin cessante adoptionis nomine,
Abbreviated transcription (Latin):
professarur sũ dĩ filiũ audientes fefel¬
lit in nominedicens &iam non fuissean¬
tequã nascit᷑ mundi sapientiȩ satiffecit in¬
demut abilẽ quaq & in corporeum dm̃
confitensnatiuitatẽ dĩ exdõ perdemons¬
trationẽ subdolȩrationis exclusit nostris
ad uersum nos usadoctrinis & ecdesiȩ
fide contrae desiȩ fidem pugnans gra
uissimo aduersum nos uel silentii peri¬
culo comparatodũ pereaquȩ ñ negantur
ea prȩdicat quȩ negantur : & quidem¬
cȩteris superioribus libris ad monitos
a nob̵ legentes meminimus ut totius
blasphemiȩ editionẽ pertractantes
animad uerterent non aliud laborari
ex quadã ad optione nominib &dĩnatura
negantur & filicum & indemutabilis
atq incorportus dĩ sicuti &ẽ idcr¬
co ad firmatur ne filius natus exdõsit
& ds̃pater obidtantum in confessione
anecnatiuitatis intellegenti amna¬
tura in corporalis admittat&dĩ exdõ fidẽ

Expanded text:
professa rursus Dei filium, audientes fefelprofessa rursus Dei filium, audientes fefellit in nomine; dicens etiam non fuisse ante quam nascitur, mundi sapientiae satisfecit; indemutabilem quoque et incorporeum Deum confitens, nativitatem Dei ex Deo per demonstrationem subdolae rationis exclusit: nostris adversum nos usa doctrinis, et Ecclesiae fide contra Ecclesiae fidem pugnans, gravissimo adversum nos vel responsionis vel silentii periculo comparato, dum per ea quae non negantur, ea praedicat quae negantur. 2. Quidcaeteris superioribus libris admonitos a nobis legentes meminimus, ut totius blasphemiae editionem pertractantes, animadverterent non aliud laborari,ex quadam adoptione nominibus, et Dei natura negatur et filii: cum et indemutabilis atque incorporeus Deus, sicuti et est, idcirco affirmatur, ne Filius natus ex Deo sit; et Deus pater ob id tantum in confessione a nec nativitatis intelligentiam natura incorporalis admittat, et Dei ex Deo fidem
Abbreviated transcription (Latin):
SEETINUS HIC NOBISAD¬
uersum noua here seos uesanã tȩmerita¬
tẽ liber scribitur ceteris quidem anterio¬
rib. nume roposterior sed ad perfectȩ si¬
dei sacram̃tũ intellegendũ aut primis
aut maximus in quo non ignoramus
quam difficile atque arduum iterdoc¬
trinȩ euangelicȩ scandamus a quoquã¬
uis constiȩ infirmitatȩ nr̃ȩ trepidati¬
one reuocemurtamen fidei aestu incitati.
& hereticorũ furore cõmoti & periculoig¬
norantiũ perturbati : quȩ loquino nau¬
demus silere nompossumus utrius ꝗdis¬
criminis metusub ditinedestitute uerita¬
tis rea in nobis sit auttaaturnitas aut
prȩdicatio : In credibilibus & enĩ se
corrupti ingenii artib heretica subtili¬
tascircũ egit primumut finger& religio¬
nẽ deindeutomniũ simpliciũ aurium
securitatẽ uerbis faller& tum prȩterea
ut seprudentiȩ sȩculi coaptar&. postre¬
moutueritatis intellegentiã perspe¬
uem edita erationis a uerter&. nã pro¬
testata dm̃ unũ mentitapietatem ẽ

Expanded text:
Septimus hic nobis adversum novae haereseos vesanam temeritatem liber scribitur: caeteris quidem anterioribus numero posterior, sed ad perfectae fidei sacramentum intelligendum aut primus, aut maximus. In quo non ignoramus quam difficile atque arduum iter doctrinae evangelicae scandamus. A quo quamvis consciae infirmitatis nostrae trepidatione revocemur; tamen fidei aestu incitati, et haereticorum furore commoti, et periculo ignorantium perturbati, quae loqui non audemus, silere non possumus: utriusque discriminis metu subditi, ne destitutae veritatis rea in nobis sit aut taciturnitas, aut praedicatio. Incredibilibus etenim se corrupti ingenii artibus 175 haeretica subtilitas circumegit: primum ut fingeret religionem, deinde ut omnium simplicium aurium securitatem verbis falleret, tum praeterea ut se prudentiae saeculi coaptaret, postremo ut veritatis intelligentiam per speciem editae rationis averteret. Nam prostestata Deum unum, mentita pietatem est;
Abbreviated transcription (Latin):
&dm̃patre ac filiũ dĩdm̃ prȩdicantẽ
deindeut unius nominis atquȩnaturȩ
in dissimiligenere diumnitatis patrem
& filium eẽ profitentem quis quã aut
induum deorũ aut contramumiciac so¬
litarudi tener & errorẽ cũ quandoneq
unio in prȩdicatodõ patre & dõfilioreppe¬
rireturneq: sub indiscretenaturȩ demons¬
trationedeorũ diuersitas conuenir& :
nuncquianegantibdĩ filuimadõ exna¬
tiuitatis ueritate subsistere libro supe¬
riore secđ euangelures ponsum ẽ demons¬
trandũ ẽ eum quiuere exnatura filius
dĩ ẽ uere quoq pernaturã dm̃ tẽita
tam̃ ut neq ad singularẽ neqad alterũ
dm̃ fides nr̃a depereat cumneq unum
dm̃ sit prȩdicatura quasi solũ neq quasi
non unũ sint confessura non solum¬

Expanded text:
dicantem, deinde ut unius nominis, atque naturae, indissimili genere divinitatis, Patrem et Filium esse profitentem, quisquam aut in duum deorum, aut contra in unici ac solitarii Dei teneret errore; cum quando neque unio in praedicato Deo patre et Deo filio reperiretur, neque sub indiscretae naturae demonstratione deorum diversitas conveniret. Nunc quia negantibus Dei filium a Deo ex nativitatis veritate subsistere, libro superiore secundum Evangelia responsum est: demonstrandum est eum, qui vere ex natura filius Dei est, vere quoque per naturam Deum esse: ita tamen, ut neque ad singularem, neque ad alterum Deum fides nostra depereat; cum neque unum Deum sit sic praedicatura quasi solum, neque quasi non unum sit confessura non solu
Abbreviated transcription (Latin):
biguitatis legimus enĩ in principio e¬
rat uerbũ & uerbũ erata puo dm̃ & ds̃
eratuerbũ. quid calũniae ẽ curnonsit
quod nuncupat᷑ ĩutnũ quid nom̃ non na¬
turȩ significatioẽ & quia contradictio
om̃is excausaẽ nundc negandidĩquȩ¬
rocaus ã simplexnãq uimcupatio est&
car& offendiculo adiectionis alienȩ uer
cupationis relicta suspicio utei qđ ds̃ ẽ
aut deputatiuas aut adsũptiuas ad pellatio¬
nes admorsendictũ ẽ. dedite dm̃ pharao

Expanded text:
 Legimus enim, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum . Quid calumniae est, cur non sit quod nuncupatur? Aut numquid nomen non naturae significatio est? Et quia contradictio omnis ex causa est, nunc hic negandi Dei quaero causam. 182 Simplex namque nuncupatio est, et caret offendiculo adjectiocupationis relicta suspicio: ut ei, quod Deus est, aut deputativas, aut assumptivas appellationes. Ad Moysen dictum est, Dedi te deum Pharao
Abbreviated transcription (Latin):
terunum sumus. ut quod unũ sunt nec
diuersum nec solitariũ crederetu non
alia inutroq pernatiuitatis & generati¬
onis proprietatẽ existenteratura ma¬
sacram̃tũ dictihuius commotus es
ego & pater unũ sumus. ut iuda eo di¬
cente cumsis homo faciste dm̃ :
Tupatriim pietatedicas cũ siscreatira fa¬
cistedm̃: dicisenĩ non est filius exnatiui¬
tate non est ds̃ exueritate creatura es
prȩstantiorcunctis sed non es in dm̃na¬
tus quia ex in corporilidõ natiuita tem
non admittonaturȩ ñ mado tu& pater
unum estis. sed nec filius es nec similis es
nec dr̃ es: uidȩis quidem dñs respon¬
dit sed magis adimpietatem tuam
om̃is hȩcapta responsio ẽ : non scriptũ :
inlege est quoniam ego dixiduestis si
ergo illos dixit deos ad quos uerbũ factũ
ẽ. dĩ & non patest solui scribtura quẽ
pater sanctificauit &misitin hunc mun¬
dũ uosdicitis quia blas phemaui quoniã¬
dixi filiusdi sum s i non facio opera pa¬

Expanded text:
ter unum sumus: ut quod unum sunt, nec ter unum sumus: ut quod unum sunt, nec diversum nec solitarium crederetur, non alia in utroque per nativitatis et generationis proprietatem exsistente naturasacramentum dicti hujus commotus es: Ego et Pater unum sumus; ut Judaeo dicente: Cum sis homo, facis te Deum, tu pari impietate dicas: Cum sis creatura, facis te Deum dicis enim: Non es filius ex nativitate, non es Deus ex veritate; creatura es praestantior cunctis: sed non es in Deum natus, quia ex incorporali Deo nativitatem non admitto naturae; non modo tu et Pater non unum estis, sed nec filius es, nec similis es, nec Deus es. Judaeis quidem Dominus respondit, sed magis ad impietatem tuam omnis haec apta responsio 195 est: Nonne scriptum est in lege, Quoniam ego dixi, dii estis? Si ergo illos dixit deos, ad quos verbum factum est Dei, et non potest solvi Scriptura; quem Pater sanctificavit, et misitbono opere non lapidamus te, sed pro blasAt tu vero, haeretice, quid agas ac profitea
Abbreviated transcription (Latin):
quid potius & non in eius intelle geretur
natura aquo accepit existereait. nemo
poteritra peredemanu patris mei :
demanusuanemorapit᷑ quia apatre qđ
ẽ omnib: mauis accepitquid sibi uulttã
diuersa professio. utrursũ demanu pa¬
trissui nemorapiat : filimanus ẽ quȩ ac¬
cipit a patrȩ patris manus ẽ. quȩ deditfi¬
lio & quomodo qđ non rapitur demanu
fili non rapitur demanu patris quomo¬
dosiquȩris intellege ego & paterunũ su¬
mus: manus filẽmanus patris e monenĩ
degenerat pernatiutatẽ naturane eadẽ
si tñeq rursumquia eadẽ est intellegen¬
tiã natiuitatis offenditquianatiuitas ni¬
hil inseadmittitalienũ uit uero ꝑcorpora¬
lẽ significationẽ uirtutẽ possis eiu sdem
nos senaturȩ comie morata ẽ filima¬
nus manus patris q̃uianatura & uirtus
patris eẽt infilio postremo ut persacram̃¬
tum natiuitatis ueritatẽ naturȩ indiffe¬
rentis agnosceres dictum ẽ. ego & pa¬

Expanded text:
quid potius, et non in ejus intelligeretur quid potius, et non in ejus intelligeretur natura a quo accepit exsistere; ait: Nemo poterit rapere de manu patris mei. De manu sua nemo rapit: quia a Patre quod est omnibus majus accepit. Quid sibi vult tam diversa professio, ut rursum de manu patris sui nemo rapiat? Filii manus est, quae accepit a Patre; Patris manus est, quae dedit Filio: et quomodo quod non rapitur de manu Filii, non rapitur de manu Patris? Quomodo si quaeris intellige: Ego et Pater unum sumus . Manus Filii, manus Patris est. Non enim degenerat per nativitatem natura, ne eadem sit: neque rursum quia eadem est intelligentiam nativitatis offendit, quia nativitas nihil in se admittit alienum. Ut vero per corporalem significationem virtutem possis ejusdem nosse naturae, commemorata est Filii manus manus Patris; quia natura et virtus Patris esset in Filio. Postremo ut per sacramentum nativitatis veritatem naturae indifferentis agnosceres; dictum est: Ego et Pa
Abbreviated transcription (Latin):
naturȩ in sesuae conscius natiuitatis
propriȩ in enarra bilesacramentum.
ad fideitam̃ nostrȩ confessionem
quanta potest uerborum absolutione
significat ut & natus intellegatur & in
dĩ natura ẽẽ credatur &cũ patre unum
sit & unum sepro fitendo cum patre non
tamenut solustantũ atq ipsepat̃ intel¬
lectus amittat es se quod filius . ẽ.
Testatur enim primũnatur e uirtutẽ
cum de o uibus susait. necquisquã rapi¬
& easdemanumea. consciȩ potestatis
hȩc uoxẽ inperturbatȩ uirtutis liber¬
tatem per id quod nemo oues demanusu¬
a abripiat confiteri: aduero ut innatura
licitdĩnaturȩ tamen exdõ sit intellegen¬
da natiuitas subiecit. pater quod dediimi¬
himaius ẽ omnib : non occultat expatre
seẽẽ natum quod enĩ a patreaccepit
mauis ẽ omnib: & quia ccipit est in eo qđ ac¬
cipit nascendo non postea & tam̃ exalio ẽ
dum accipit sed qui ex alio accipit ne aliut

Expanded text:
naturae in se suae conscius, nativitatis naturae in se suae conscius, nativitatis propriae inenarrabile sacramentum, ad fidei tamen nostrae confessionem, quanta potest verborum absolutione significat: ut et natus intelligatur, et in Dei natura esse credatur, et cum Patre unum sit, et unum se profitendo cum Patre, non tamen ut solus tantum atque ipse pater intellectus amittat esse quod filius est. Testatur enim primum naturae virtutem, cum de ovibus suis ait: Nec quisquam rapiet eas de manu mea . Consciae potestatis haec vox est, imperturbatae virtutis libertatem per id, quod nemo oves de manu sua abripiat, confiteri. At vero ut in natura licet Dei, naturae tamen ex Deo sit intelligenda nativitas; subjecit: Pater quod dedit mihi majus est omnibus . Non occultat ex Patre esse se natum: quod enim a Patre accepit, 193 majus est omnibus. Et qui accepit, est in eo quod accepit nascendo, non postea; et tamen ex alio est, dum accepit. Sed qui ex alio, accepit, ne aliud
Abbreviated transcription (Latin):
& super hoc ad sittibi diui nȩdese senten¬
tiȩ testimoniũ ait enĩ. qui sunt ex oiu¬
b meis uocẽ meamaudiunt & egono¬
ui eas & sequunturme & egouitã & nã
do eis & non perient insempiternũ nec
quis quam rapi&tas demanumea pat̃
quod deditmihimauis ẽ omnib: nemo
poterit rapere demanu patris mei ego
& paterimũ sumus. quis rogo intellegen¬
tiã nostrã stupor hebitismentis obtim¬
dit ut hȩc insensum nr̃um tam absolu¬
te dicta non subeant uut quis infirmitatẽ
humanamtumor animi in solenti s in lu¬
dit ititdicognitionẽ ex his ad eptidm̃ putent
non in his intel legendumẽe quib cogni¬
tus estãut enim alia sunt euangelia
docuerunt curnon ita credimus utdoce¬
mur quod si ex histantũ sũpta cognitio
ẽ curnon exinde fidessit unde cognitio:
sed cum fides cognicioni ẽẽ aduersa de¬
tegitur. iam non cognitionis fides illa
sed criminis ẽ in religiosam sibi fidem
aduersus religionẽ confesse cognitio¬
nis adsumens unigenitus igitur ds̃

Expanded text:
 super hoc, adsit sibi divinae de se sententiae testimonium. Ait enim: Qui sunt ex ovibus meis, vocem meam audiunt, et ego novi eas, et sequuntur me, et ego vitam aeternam do eis, et non perient ide manu mea. Pater quod dedit mihi, majus est omnibus, nemo poterit rapere de manu patris mei. Ego et Pater unum sumus . Quis, rogo, intelligentiam nostram stupor hebetis mentis obtundit, ut haec in sensum nostrum tam absolute dicta non subeant? Aut quis infirmitatem humanam tumor animi insolentis illudit, ut Dei cognitionem ex his adepti, Deum putent non in his intelligendum esse quibus cognitus est? Aut enim alia sunt Evangelia ta Evangelia docuerunt, cur non ita credimus ut docemur? Quod si ex his tantum sumpta cognitio est; cur non exinde fides sit, unde cognitio? Sed cum fides cognitioni esse adversa detegitur; jam non cognitionis fides illa, sed criminis est, irreligiosam sibi fidem adversus religionem confessae cognitionis assumens. Unigenitus igitur Deus
Abbreviated transcription (Latin):
eademq facit non alia non ẽ pateripse
qui amissus ẽ : hab & igitur hoc sacramen¬
ti solanatiuitas ut complectatur inse &
nomen & naturam & potestatem & pro¬
fessionẽ quia uni uersanatiuitas non po¬
test non in ea ẽenatura undenascat᷑ non
adfertex ternigeneris substantiã quia
exuno non subsistit alienũ quod autem
alienũ a senon ẽ idinum ẽ generȩ na¬
turȩ : & quicquid unum ẽ perna uitatẽ
non hab& solitudinẽ quia & solitudo¬

Expanded text:
eademque facit, non alia: non est pater ipse, eademque facit, non alia: non est pater ipse, quia missus est. Habet igitur hoc sacramenti sola nativitas, ut complenomen, et naturam, et potestatem, et professionem, quod universa nativitas non potest non in ea esse natura unde nascatur. Non affert ex terreni generis substantiam, quod ex uno non subsistit alieno. Quod autem alienum a se non est, id unum est genere naturae, et quidquid unum est per nativitatem, non habet solitudine
Abbreviated transcription (Latin):
num sunt id potest prȩstarene uterque
sit& primũ filium cognoscecumdicitur.
non potest filius abse facere quicquam
nisi quod uiderit patrem facientem :
habes natiuitatẽ filiquȩ absenihil possit
facere nisiuideat: in eo aut̃ quod ab seni¬
hil potestinna scibilitatis adimit errorem:
abseem̃ nom potest possenatiuitas qđ¬
autẽ uid & conscia insenaturȩ signi fi¬
catur agnitio & in eonuncuerãdĩ cognos¬
cenaturam. quaecumq illefacit. ga¬
dem & filius facit similiter.
postnaturȩ aut̃ uirtutem naturae per
id in dissimilis intellege unitatem ut
omnes honorificent filiũ sicut honorifi¬
cant patrẽ quimisit illum. acnete
nature unitas in solitarii unione conti¬
neat sacramentum in eo fidei disce
sunt om̃a aduersũ heretici furoris inge¬
nia filius ẽ quia ab senihil potest dĩ est
quia quȩcũq pater facit &ipseeadẽ fa¬
uit: imum sunt quia ex ȩquatur in honore

Expanded text:
num sunt, id potest praestare ne uterque num sunt, id potest praestare ne uterque sit. Et primum filium cognosce, cum dicitur: Non potest Filius ab se facere quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem . Habes nativitatem filii, quae ab se nihil possit facere, nisi videat. In eo autem, quod ab se nihil potest, innascibilitatis adimit errorem; ab se enim non potest posse nativitasautem videt, consciae in se naturae significatur agnitio. Et in eo nunc veram Dei cognosce naturam: Quaecumque enim ille facit, eadem et Filius facit similiter Ibidem. Post naturae autem virtutem, naturae per id indissimilis intellige unitatem: Ut omnes honorificent Filium, sicut honorificant Patrem qui misit illum . Ac ne te naturae unitas in solitarii unione contineat; sacramentum in eo fidei disce:sunt omnia adversum haeretici furoris ingenia. Filius est, quia ab se nihil potest: Deus est, quia quaecumque Pater facit, et ipse eadem facit: unum sunt, quia exaequatur in honore,
Abbreviated transcription (Latin):
tinguiquã at & natus ẽe: nec tam̃ indif¬
cũ & pat̃ operat᷑ & filius intellege &
naturamdĩ perquam d soperat̃operan¬
tẽ acne fortedua soperationes naturarũ
dissimiliũ existime s intellegenda smem̃¬
todecaelo dictũ fusse. sed ut manifeste¬
tur opera dĩmeo: meo portet operario¬
perarius qui memisit : in eo ergo quod
operatur filius opus patrisẽ. & opus fili
opus dĩ est & deoperib: seques ad huc ser¬
moẽ interim nuncnihil aliud studuitres¬
ponsio quã ut omneo pus referr&atutrũ¬
q. utriusq aut̃ natura non differr&o¬
perandi cumin eo qđ usque adhuc patĩ ope¬
ratu. operat᷑ & filius nequidñs sabbatiẽ¬
rari sabbato crederetur cuius opus ꝑna
tiuitati s natura paternunse operis eẽt
auctoritas. non confundit᷑ itaq aut abo¬
leturnatura nefilius sit. nec tam̃ rur sum
adimiturnatura nedssit. nec discernm¬
tur diuersitate neunũ sint neq quodu¬

Expanded text:
tingui, quam ut et natus esse, nec tamen diftingui, quam ut et natus esse, nec tamen difcum et Pater operatur et filius. Intellige et naturam Dei, per quam Deus operatur, operantem. Ac ne forte duas operationes naturarum dissimilium existimes intelligendas; memento de caeco dictum fuisse: Sed ut manifestentur opera Dei in eo: me oportet operari opera ejus qui me misit . In eo ergo, quod operatur Filius, opus Patris est: et opus Filii, opus Dei est. Et de operibus sequens adhuc sermo est. Interim nunc nihil aliud studuit responsio, quam ut omne opus referret ad utrumque; utriusque autem natura non differret operandi, cum in eo, quod usque adhuc Pater operatur, operatur et Filius: ne qui domirari sabbato crederetur, cujus opus per nativitatis naturam paterni in se operis esset auctoritas. Non confunditur itaque aut aboletur natura, ne filius sit: nec tamen rursum adimitur natura, ne Deus sit. Nec discernuntur diversitate, ne unum sint: neque quod u
Abbreviated transcription (Latin):
quem quam sed omne uidicio dedit
filio. & in eoquod omneu diciũ
datum ẽ & naturȩ natiuitas demons¬
tratur quia & om̃a habere solanatura
possit in differens neq natiuita saliquit
possit habere nisidatum sit datũ autẽ
omne iudicium ẽ. quiauiui ficat quos
uult neq demptũ patriuidiciũ potest
uidericum ipsenon iudic& qui a uidici
ũ fili ex iudiciosit paterno. ab eo enĩda¬
tũ om neuidicium ẽ seddatiiudicncau¬
sanontacita ẽ. sequiturenĩ. sed iudici¬
ũ omne deditfilio ut omnes honorifi¬
cent filium sicut honori ficant patrẽ
relictum ẽ suspicionis aut quidreliquũ
honoris ad patrẽ sit & in honori ficus
filio inhonorificus & patrisit : & quo¬
modo posthȩc intellegitur natiuitatis
differre natura quã non solũ operati¬
ouirtus honon sed &iã contumelia nega¬
tihonoris exequat: pihiligit᷑ aliuquã
sacramentum natiuitatis sermonunc
diuinȩ responsionis hostenditneq:
alit̃ potuit aut debuit filius a patredis¬

Expanded text:
udicium dedit Filio . Et in eo, quod omne judicium datum est, et natura et nativitas demonstratur: quia et omnia habere sola natura possit indifferens, neque nativitas aliquid possit habere, nisi datum sit. Datum autem omne judicium est; quia vivificat quos vult. Neque ademptum Patri judicium potest videri, cum ipse non judicet: quia Filii judicium ex judicio sit paterno; ab eo enim datum omne judicium est. Sed dati judicii causa non tacita est. Sequitur enim: Sed judicium omne dedit Filio, ut omnes honorificent Filium, sicut honorificanrelictum est suspicionis, aut quid reliquum honoris ad Patrem sit, et inhonorificus Filio inhonorificus et Patri sit. Et quomodo post haec intelligitur nativitatis differre natura, quam non solum operatio, virtus, honor, sed etiam contumelia negati honoris exaequat? Nihil igitur aliud, quam sacramentum nativitatis, sermo nunc divinae responsionis ostendit. Neque aliter potuit aut debuit Filius a Patre dis
Abbreviated transcription (Latin):
tenderit : primum nomme deindenatu¬
ra postremanatiuitate:nã ego & pat̃ re¬
rum nomina sunt : unũ ueronaturȩ
professio ẽ quiain eo quod ẽ uterq non
differat sumus autem nom patitur unio¬
nẽ & ub quodunum sumus unioñ estunũ
eosefficitẽe natiuitas: hocenim totum
exeo ẽ quod dĩ sefilium sanctificatus a pa¬
tre profitetur. & professio di flihoc qđ
ego & pater unum sumus confirmat:
quianatiuitas non aliã poseit nisieã exqua

Expanded text:
tenderit, primum nomine, deinde natutenderit, primum nomine, deinde natura, postremo nativitate. Nam ego et Pater rerum nomina sunt; unum vero naturae professio est, quia in eo quod est uterque non differat; sumus autem non patitur unionem. Et ubi quod unum sumus unio non est, unum eos efficit esse nativitas. Hoc enim totum ex eo est, quod Dei se filium sanctificatus a Patre profitetur, et professio Dei filii hoc quod Ego et Pater unum sumus confirmat: quia nativitas non aliam possit, ni
Abbreviated transcription (Latin):
usurpatiõ e ab eo homine quem scĩ fi¬
cauit pater. omnis inĩ hic de homine
qui cognomin arese ñ in religiosȩ deos pos¬
sunt perid qđ sanctificatus infiliũ ẽ
beato paulo scientiã nobis sanctifica¬
tionis istius intimas secũait. quod an¬
te promis sum perproph&as suos inscrib¬
turis sanctis defiliosuo qui factus est
exsemine dauid secundũ carnem qui p̃¬
destinatusẽ. filius dĩ inuirtute s pm̃
scđ sp̃m sanctificationis. Cessa tergoblas¬
phemiȩ crim̃ quodcũ sit homo dm̃ sefaciat:
cum hoc nomen plurimis dĩ sermodetu¬
lerit & sanctificatus acmissus a patreni¬
hilaliut sequam dĩ filiũ sit professus:¬
nonẽ relictus ut arbitror ambigendi
locus quindenaturanatiuitatis dictũ
ẽ. ego & paterunũ sumus : nam cum
iudȩ i arguissent quod perhoc dictum
homo ipsecum eẽtsesedm̃ facere t:res¬
ponsio eius confirmat quod disefiliũ
perid quod ego & paterunũ sumus hos¬

Expanded text:
usurpatio est; ab eo homine, quem Pater sausurpatio est; ab eo homine, quem Pater sanctificavit omnis enim hic de homine qui cognominare se non irreligiose deos possunt, per id quod sanctificatus in filium est: beato Paulo scientiam nobis sanctificationis istius intimante, cum ait: Quod ante promisit per prophetas suos in Scripturis sanctis de filio suo, qui factus semine David secundum carnem, qui destinatus est filius Dei in virtute secundum spiritum sanctificationis . Cessat ergo blasphemiae crimen, quod cum sit homo Deum se faciat: cum hoc nomen plurimis Dei sermo detulerit, et sanctificatus ac missus a Patre nihil aliud se quam Dei filium sit professusNon est relictus, ut arbitror, ambigendi 196 locus, quin de natura nativitatis dictum sit: Ego et Pater unum sumus. Nam cum Judaei arguissent illum, quod per hoc dictum, homo ipse cum esset, sese Deum faceret: responsio ejus confirmat, quod Dei se filium per id quod Ego et Pater unum sumus , os