comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uet̾asc̾e̾nt. ut necessitate ꝑduc̾entur ad mortem.
qui statꝰ eis de ligno uitȩ qd̾ in medio paradi¬
si cum arbore uetita simul erat mirabili dĩ gr̃a
p̃stabatur. tam̃ ⁊ alios sumebant cibos. p̃t̾ unã
arborẽ quȩ fuerat int̾dicta. non quia ipsa erat
malũ. s ꝓpt̾ cõm̃dandum pure et simplicis obe¬
dientiȩ bonum. quȩ magna uirtus ẽ rõnał crea¬
ture. sub ereatore dño constitute. Nam u̾ nullũ
malum tangebat᷑. ꝓfecto si ꝓhibitum tang̾et᷑.
sola mobedientia peccabatur. Agebant᷑ gͦ aliis
quę sumebant. ne amalia corp̃a molestie aliquid
esuriendo ac sitiendo sentirent. De ligno aut̃
uite ꝓpt̾ea gustabat᷑. ne mors eis undecũq sub¬
riꝑet. uł senectute confecta decursis tempoꝵ
spatiis int̾irent. qͣmqͣm cet̾a eẽnt aliqͣ nunciata
illo sacͣm̃to. ut sic fuisse accipiat᷑ lignũ ute in
paradiso corporali. sic̃ in sp̃ali hoc ẽ intelligibili

Expanded text:
veterascerent, ut necessitate perducerentur ad mortem veterascerent, ut necessitate perducerentur ad mortem qui status eis de ligno vitae, quod in medio paradiso cum arbore vetita simul erat, mirabili Dei gratia praestabatur: tamen et alios sumebant cibos praeter unam arborem, quae fuerat interdicta, non quia ipsa erat malum, sed propter commendandum purae et simplicis obedientiae bonum, quae magna virtus est rationalis creaturae sub Creatore Domino constitutae. Nam ubi nullum malum tangebatur, profecto si prohibitum tangeretur, sola inobedientia peccabatur. Alebantur ergo aliis quae sumebant, ne animalia corpora molestiae aliquid esuriendo ac sitiendo sentirent: de ligno autem vitae propterea gustabatur, ne mors eis undecumque subreperet, vel senectute confecta decursis temporum spatiis interirent: tanquam caetera essent alimento, illud sacramento; ut sic fuisse accipiatur lignum vitae in paradiso corporali, sicut in spirituali, hoc est intelligibili
Abbreviated transcription (Latin):
qui neminẽ fallit. qui eis etiam de capilloꝵ
suoꝵ integritate securitatẽ dedit. resurrectioẽ
corpoꝵ. in quibꝰ dura multa ꝑpessi sunt. nicħ
in eis ult̾ius tale sensuri desid̾abilit̾ et pacient̾
expectant. Si enim carnẽ suam non od̾ant. qño
hercebant. qͣntomag̾ eam diligunt. etiam ipsã
sp̃alem futurã: Sic̃ enim sp̃s carm seruiens
non in congrue carnał. ita caro spiu seruiens
recte appellabit᷑ sp̃ał. non quia in spm̃ conu̾tet᷑
sic̃ ñ milli putant. ex eo quod scͥptum ẽ seminat᷑
corpus animale. surget corpus sp̃ale. s quia
sp̃i summa et mirabili obtemꝑandi felicitate
subdet᷑. usq ad implendã unmortalitatis indiᷤ¬
solubilis securissima uoluntatẽ. om̃i molestie
sensu om̃i corruptibilitate & tarditate detra¬
cta. Non solum enim non erit tale qͣle ñ ẽ inqͣ
uis obtima ualitudine. s nec tale quidẽ qͣle fuit
in pͥmis hominibꝰ ante peccatũ. Qui licet mo¬

Expanded text:
qui neminem fallit, qui eis etiam de capillorum qui neminem fallit, qui eis etiam de capillorum suorum integritate securitatem dedit, resurrectionem corporum, in quibus multa dura perpessi sunt, nihil in eis ulterius tale sensuri desiderabiliter et patienter expectant. Si enim carnem suam non oderant, quanhercebant, quanto magis eam diligunt etiam ipsam spiritalem futuram! Sicut enim spiritus carni seruiens non incongrue carnalis, ita caro spiritui seruiens recte appellabitur spiritalis, non quia in spiritum conuertetur, sicut nonnulli putant ex eo quod scriptum est: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale, sed quia spiritui summa et mirabili obtemperandi facilitate subdetur usque ad inplendam inmortalitatis indissolubilis securissimam uoluntatem, omni molestiae sensu, omni corruptibilitate et tarditate detracta. Non uavis optima valetudine; sed nec tale quidem, quale fuit in primis hominibus ante peccatum. Qui licet mo
Abbreviated transcription (Latin):
non arbitror. diis bĩssimis et tam̃ in et̾nis cor¬
poribꝰ constitutis humanas am̃as añ pon̾e. cur
eis uidetur absundũ qd fides xp̃iana p̃dicat et
pͥmos homines ita fuisse conditos ut si non pec¬
cassent muilla morte a sus corporibꝰ solu̾ent᷑ sed
ꝓ m̃itis obedientie custodite ĩmortalitate donati
cum eis uiu̾ent in ęt̾num. ⁊ talia scõs in resur¬
rectione habituros ea ipsa in quibꝰ hic labora¬
uerunt corpora. ut nec eoꝵ carni aliquid cor¬
ruptionis uł difficultatis. nec eoꝵ bĩtudim
aliquid doloris et infelicitatis possit accid̾e: ꝓ¬
m̃ nunc scõꝵ aĩȩ defunctoꝵ idõ ñ hñt grauẽ
mortẽ qua separate sunt a corporibꝰ suis. quia
caro eoꝵ requiesc̃ in spe. quas lib⁊ sine ullo iam
sensu contumelias accepisse uideat᷑. Non enĩ sic̃
platoni uisum ẽ corpora oblunone desid̾ant. s
potius quia memin̾unt quid sͥ a dõ sit ꝓmissũ

Expanded text:
non arbitror, dis beatissimis et tamen in aeternis cornon arbitror, dis beatissimis et tamen in aeternis corporibus constitutis humanas animas anteponere: quur eis uidetur absurdum, quod fides Christiana praedicat, et primos homines ita fuisse conditos, ut, si non peccassent, nulla morte a suis corporibus soluerentur, sed pro meritis oboedientiae custoditae inmortalitate donati cum eis uiuerent in aeternum; et talia sanctos in resurrectione habituros ea ipsa, in quibus hic laborauerunt, corpora, ut nec eorum carni aliquid corruptionis uel difficultatis nec eorum beatitudini aliquid doloris et infelicitatis possit accide nunc sanctorum animae defunctorum ideo non habent grauem mortem, qua separatae sunt a corporibus suis, quia caro eorum requiescit in spe. quaslibet sine ullo iam sensu contumelias accepisse uideatur. Non enim, sicut Platoni uisum est, corpora obliuione desiderant, sed potius, quia meminerunt quid sibi ab eo sit promissum,
Abbreviated transcription (Latin):
ie. De quo platonico dogiate iam in libris
supioribꝰ diximus xp̃iano tempore erubuisse
porphirium :⁊ non solum ab animis humanis
remouisse corpora bestiaꝵ uerum etiam sapien¬
tium anmas ita uoluisse de corporeis nexibꝰ lib̾a¬
ri. ut corpus om̃e fugientes bẽ ap̃d patrẽ sine
fine teneant᷑. Itaq neaxp̃o uinci uid̾ẽt᷑ urtã seĩs
pollicente ꝑpetuã. etiam ipse purgatas anmas
sine ullo ad miserias pͥstinas reditu in ęt̾na feli¬
eitate constituit. Y ut xep̃o adu̾saret᷑ resurrecti¬
onem incorruptibiliũ corpoꝵ negans non solũ
sine t̾renis s sine ullis omĩno corporibꝰ eas asseruit
in sempit̾nũ eẽ uicturas. nec tam̃ ista qualicũq
opinione. p̃cepit saltĩ ne diis corporatis religionis
obsequio subd̾ent᷑. Quid ita nisi quia eas qͣmius
nulli corpori societas. non credidit illis ẽẽ melioreᷤ:
Aua ꝓpt̾ si non audebunt isti sic̃ eos ausuros eẽ

Expanded text:
re. De quo Platonico dogmate iam in libris re. De quo Platonico dogmate iam in libris superioribus diximus Christiano tempori erubuisse Porphyrium et non solum ab animis humanis remouisse corpora bestiarum, uerum etiam sapientium animas ita uoluisse de corporeis nexibus liberari, ut corpus omne fugientes beatae aput Patrem sine fine teneantur. Itaque ne a Christo uinci uideretur uitam sanctis pollicente perpetuam, etiam ipse purgatas animas sine ullo ad miserias pristinas reditu in aeterna felicitate constituit; et ut Christo aduersaretur, resurrectionem incorruptibilium corporum negans non solum sine terrenis, sed sine ullis omnino corporibus eas adseruit in sempiternum esse uicturas. Nec tamen ista qualicumque opinione praecepit saltem ne dis corporatis religionis obsequio subderentur. Quid ita, nisi quia eas, quamuis nulli corpori sociatas, non credidit illis esse meliores? Quapropter, si non audebunt isti, sicut eos ausuros esse
Abbreviated transcription (Latin):
parati in ipsoꝵ dõꝵ qui sua corpora numqͣm
deser̃ recipiantur sinũ. scilic ĩmemores suꝑa
ut conuexa reuisant. rursus et incipiant ad
corpora uelle reu̾ti. quod iurgiliꝰ ex platonico
dogiate dixisse laudatur. Ita quippe am̃as
mortalium nec in suis corporibꝰ semꝑ eẽ posse
existimat s mortis necessitate dissolui. nec sine
corporibꝰ durare ꝑpetuo. s alt̾nantibꝰ uicibꝰ inde¬
sinent̾ unuios ex mortuis et ex uiuis mortuos fi¬
diuciꝰ in astro sͥ congruo quisq requiescat. atq
inde rursus miserie pͥstine oblitꝰ et cupiditate
hañdi corporis uictus redeat ad labores erũ¬
nasq mortalium. illi u̾o qui stultã dux̾int u¬
tam ad corpora suis m̾itis debita siue hominũ
siue bestiarum. de ꝓxio reuoluant᷑. In hac
itaq durissima conditione ꝯstituit etiam bonaᷤᷤ
atq sapientes animas. ut neq in corporibꝰ ꝑma
ñe neq sinehis possint in ȩt̾na puritate dura¬

Expanded text:
parati in ipsorum deorum, qui sua corpora numquam parati in ipsorum deorum, qui sua corpora numquam deserunt, recipiantur sinum, . Scilicet inmemores supera ut conuexa reuisant Rursus et incipiant in corpora uelle reuerti; quod Vergilius ex Platonico dogmate dixisse laudatur. Ita quippe animas mortalium nec in suis corporibus semper esse posse existimat, sed mortis necessitate dissolui, nec sine corporibus durare perpetuo, sed alternantibus uicibus indesinenter uiuos ex mortuis et ex uiuis mortuos fidiutius in astro sibi congruo quisque requiescat adque inde rursus miseriae pristinae oblitus et cupiditate habendi corporis uictus redeat ad labores aerumnasque mortalium; illi uero, qui stultam duxerint uitam, ad corpora suis meritis debita siue hominum siue bestiarum de proximo reuoluantur. In hac itaque durissima condicione constituit etiam bonas adque sapientes animnere neque sine his possint in aeterna puritate dura
Abbreviated transcription (Latin):
tãmoaucis intelligentibꝰ siue eredentibͥ s om̃ibꝰ
sota ẽ. quafit anmȩ a corpore separatio qua
arte corpiis animantis quod euident̾ uiuebat
ciudent̾ emorit᷑. ⁊ his potuiss accid̾e. inisi pecea¬
cum mntum sequeretur. Licet enĩ iustoꝵ ac pi¬
Q animȩ defunctoꝵ quod in requie uiuant
dubitare fas non sit. usq adõ tamen eis melius
ct eum suis corporibꝰ bene ualentibꝰ uiu̾e ut
etiam illi qui omĩmꝰ eẽ sine corpore bĩssimũ exi¬
tunant hanc opimonem suam sententia repug¬
nante uincant. Neq enim quisqͣm audebit illoꝵ
sapientes homines siue morituros siue iã mor¬
tuos idẽ aut carentes corporibꝰ aut corpora reli¬
cturos dus immortalibꝰ ante pon̾e. quibꝰ ds̾ sũ¬
mus ap̃d platonem munus ingens. indissolu-¬
bilem scilicet uitam idẽ ȩt̾num cum suis cor¬
poribꝰ consortium pollicet᷑. Obtime aut̃ cum
hominibꝰ agi arbitrat᷑ idẽ plato. si tam̃ hanc
uitam pie iusteq ꝑeg̾int ut a sins corporibꝰ se¬

Expanded text:
intellegentibus siue credentibus, sed omnibus nota est, qua fit animae a corpore separatio, qua certe corpus animantis, quod euidenter uiuebat, euidenter emoritur, eis potuisset accidere, nisi peccati meritum sequeretur. Licet enim iustorum ac piorum animae defunctorum quod in requie uiuant dubitare fas non sit, usque adeo tamen eis melius esset cum suis corporibus bene ualentibus uiuere, ut etiam illi, qui omni modo esse sine corpore beatissimum existimant, hanc opinionem suam sententia repugnante conuincant. Neque enim quisquam audebit illorum sapientes homines, siue morituros siue iam mortuos, id est aut carentes corporibus aut corpora relicturos, dis inmortalibus anteponere. quibus Deus summus aput Platonem munus ingens, indissolubilem scilicet uitam, id est aeternum cum suis corporibus consortium, pollicetur. Optime autem cum hominibus agi arbitratur idem Plato, si tamen hanc uitam pie iusteque peregerint, ut a suis corporibus se
Abbreviated transcription (Latin):
sic et in xxp̃o uinificabunt᷑. iam utiq in corpore
sp̃ali. qd̃ erit in spũ uiuificante. Nõ quia om̃s
qui in adam moriunt᷑ membra erunt a ͥ. ex ilł
enim multo plures scd̾a in ęt̾num morte plectẽt᷑
S idõ dictum ẽ om̃s atq om̃s. quia sic̃ nemo cor¬
pore animali nisi in adam morit᷑. ita nemo cor¬
pore sp̃ali nisi in xp̃o uuificat᷑. Proinde neqͣꝙͣ
putandum ẽ nos in resurrectione tale corpus
habituros. quale habuit pͥmus homo añ pecẽm
peccati. Non enim existimandũ ẽ eum pͥusqͣm
animale mutatum. Ut enim hoc putet᷑. parũ
attendunt᷑ tanti u̾ba doctoris. qui ait. Si ẽ corpꝰ
aĩale. ẽ et sp̃ale. Sic̃ scͥptum ẽ. Factus ẽ homo pͥmꝰ
adam. in amimã uiuentẽ. Uumquid ħ pꝰ pec¬
catum factum ẽ. cum sit ista hominis p̾ma. di¬
tio d̾ qͣ bĩssimus paulus ad corpꝰ amĩale monstrã¬
dum hoc testimoniũ legis assumpsit: Synde¬
et illud parũ ꝯsid̾ate quibdam uisũ ẽ in eo qd̾

Expanded text:
 omnes uiuificabuntur; iam utique in corpore spiritali quod erit in spiritum uiuificantem; non quia omnes, qui in Adam moriuntur, membra erunt Christi ex illis enim multo plures secunda in aeternum morte plectentur; sed ideo dictum est omnes adque omnes, quia, sicut nemo corpore animali nisi in Adam moritur, ita nemo corpore spiritali nisi in Christo uiuificatur. Proinde nequaquam putandum est nos in resurrectione tale corpus habituros, quale habuit homo primus ante peccati. Non enim existimandum est eum prius, animale mutatum. Ut enim hoc putetur, parum adtenduntur tanti uerba doctoris, qui ait: Si est corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum est: Factus est primus homo Adam in animam uiuentem. catum factum est, cum sit ista hominis prima conditio, de qua beatissimus Apostolus ad corpus animale monstrandum, hoc testimonium Legis assumpsit? et illud parum considerate quibusdam uisum est, in eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
inspirauit infaciẽ eiꝰ sp̃m uitȩ. ñait grecus
legit᷑. unde non nulli ętiam latini. ꝓpt̾ differẽ¬
tiam ħ uocabulũ ñ sp̃m s flatum appellare ma¬
luer̃t. Hoc enim ẽ in greco etiam in illo loco ap̃
esayã. uͥ d̾s dic̃. Om̃em flatũ ego feci. omnẽ aĩã
tionẽ uł aspirationẽ. quo etiam ds̃ dr̃ int̾p̾tati

Expanded text:
inspirauit in faciem eius spiritum uitae, non ait Graecus inspirauit in faciem eius spiritum uitae, non ait Graecus legitur; unde nonnulli etiam Latini propter differentiam hoc uocabulum non spiritum, sed flatum appellare maluerunt. Hoc enim est in Graeco etiam illo loco aput Esaiam, ubi Deus dicit: Omnem flatum ego feci, omnem animamtionem uel aspirationem, quando etiam Dei dicitur, interpretati
Abbreviated transcription (Latin):
possit accipi: et illo aut illo loco homo ille
sepultus ẽ. eum hoc nisi de solo corpore ñ poᷤ¬
sit intelligi : An dicturi sunt sic loqui script᷑a
non solere diuinam: Inmo u̾o illa ita nob̾
in ħ attestat᷑. ut etiam cũ duo ista ꝯuincta s̃¬
appellet. am̃a scilic int̾iorẽ hoĩẽ corpꝰ aut̃ ex¬
t̾iorẽ hominẽ uocans. tamqͣm duo sint boĩne ᷤᷤ.
ħ aut̃ sed̾m̃ corpus qualẽ hominẽ ds̃ finx̃ ex
pulũe. eui data ẽ am̃a ut fieret corpus am̃ale.
tum sit patris uerũ etiam ipsius unigentti
et cum quo ẽ tͥnitas pater et filuis et sp̃s sẽs. nõ
creatura s creator. Neq enĩ flatus ille corporeus
sic̃ eum et alio loco dns appelauit. qño eũ corporał
sui oris flatu significans discipłis dedit. et lociᷤ
omĩbꝰ diuinoꝵ eloquioꝵ non michi alit̾ uinꝗͣ.
nuncupatus occurrit. Hic u̾o uͥ legit᷑ et findẽ
d̾s hominem pulu̾ẽ de t̾ra et insuflauit siue

Expanded text:
possit hoc dici, et: Illo aut illo loco homo ille possit hoc dici, et: Illo aut illo loco homo ille sepultus est, cum hoc nisi de solo corpore non possit intellegi? An dicturi sunt sic loqui scripturam non solere diuinam? Immo uero illa ita nobis in hoc adtestatur, ut etiam cum duo ista coniuncta sappellet, animam scilicet interiorem hominem, corpus autem exteriorem hominem uocans, tamquam duo sint homines, hoc autem secundum corpus, qualem hominem Deus finxit ex puluere, cui data est anima, ut fieret corpus animale,tum sit Patris, uerum etiet cum quo est Trinitas Pater et Filius et Spiritus sanctus, non creatura, sed Creator. Neque enim flatus ille corporeus sicut eum et hoc loco Iesus appellauit, quando eum corporalis sui oris flatu significans discipulis dedit; et locis omnibus diuinorum eloquiorum non mihi aliter umquam nuncupatus occurrit. Hic uero, ubi legitur: Et finxit Deus hominem puluerem de terra et insufflauit siue
Abbreviated transcription (Latin):
in latina lingua illd̃ mag̾̃ obtinet consuetudo.
ut hii dicant᷑ fingẽ.qui aliquid m̃datio simu¬
lante componunt. Hunc gͥ formatũ hominẽ
de tĩe pulu̾e siue limo. erat enim pulius hu¬
mectus. hunc inquam ut exp̃ssiꝰ dicã sic̃ scͥpt᷑a
loeuta ẽ. puluerẽ de t̾ra am̃ale corpꝰ factiĩ eẽ
doe apłs cum aminam accep̃. ⁊ factus ẽ iste
bebat am̃am. alioquin ñ appellaret᷑ homo.
quĩ homo non ẽ corpꝰ solum uł amã sola. s qd̾ ⁊¬
ex am̃a constet et corpore. Hoc quidẽ uerum
ẽ ñ totus homo s pars melior hominis aĩa ẽ.
nec totus homo corpꝰ. s inferior homĩs parᷤ ẽ.
S cum ẽ utrũq ꝯuinctũ simul hab hois nom̃.
qd̾ tamen et singła non amittunt. &e̾ eum d
singłis loquim᷑. Quis enĩ ꝓhibet᷑ drẽ cotidiam
quadam lege sermonis. homo ille defunctꝰ ẽ.
et nunc in requie ẽ uł in penis. cum de amã

Expanded text:
in Latina lingua illud magis obtinuit consuetudo, in Latina lingua illud magis obtinuit consuetudo, ut hi dicantur fingere, qui aliquid mendacio simulante conponunt. Hunc igitur formatum hominem de terrae puluere siue limo erat enim puluis umectus — hunc, inquam, ut expressius dicam, sicut scriptura locuta est, puluerem de terra animale corpus factum esse docet apostolus, cum animam accepit: Et factus est iste bebat animam, alioquin non appellaretur homo, quoniam homo non est corpus solum uel anima sola, sed qui et anima constat et corpore. Hoc quidem uerum est, quod non totus homo, sed pars melior hominis anima est; nec totus homo corpus, sed inferior hominis pars est; sed cum est utrumque coniunctum simul, habet hominis nomen; quod tamen et singula non amittunt, etiam cum de singulis loquimur. Quis enim dicere prohibetur cottidiani quadam lege sermonis: Homo ille defunctus est et nunc in requie est uel in poenis. cum de anima sola
Abbreviated transcription (Latin):
uit dicens. discipłis suis. Accipite sp̃m sc̃m.
factum ẽ. quasi et hic secutus eũgłista dix̃it.
et facti sunt in amã uiuentẽ. Qd̃ quidẽ si di¬
ctum eẽt. hoc intellige̾mꝰ qd̾ am̃aꝵ quedã¬
uita sit sp̃s dĩ. sine quo amĩę rõnales mortue
deputande sunt. qͣmuis earum p̃sentia uiu̾e
corpora uideant᷑. S non ita factum qnõ ẽ ci¬
ditus homo. satis ipsa libri u̾ba testant᷑. que
ita se hñt. & formauit ds hominẽ pulu̾e de
t̾ra. quod quidam plamꝰ int̾p̃tantes dixẽunt.¬
fuerat. fons aut̃ ascendebat de t̾ra . ⁊ irrigabat
omnẽ faciẽ tr̃e. ut ex hoc limo intelligendꝰ
underet᷑ humore scił t̾raq concretꝰ. Uͥ eni ħ
dictum ẽ. contino sequit᷑. & formauit ds̃ he¬
minẽ pulu̾ẽ de tra. sic̃ greci codices habent
unde in latinam linguam scͥptura ista ꝯu̾sa ẽ.
Sine aut̃ formauit siuie fin&̃ quis drẽ uoluerit.
tanda. eis qui formauit dre maluert̃. eo quod

Expanded text:
uit dicens discipulis suis: Accipite Spiritum safactum est, quasi et hic secutus euangelista dixerit: Et facti sunt in animam uiuentem. Quod quidem si dictum esset, hoc intellegeremus, uita sit Spiritus Dei, sine quo animae rationales mortuae deputandae sunt, quamuis earum praesentia uiuere corpora uideantur. Sed non ita factum, quando est conditus homo, satis ipsa libri uerba testantur, quae ita se habent: Et formauit Deus hominem puluerem de terra. Quod quidam planius interpretandum putfuerat: Fons autem ascendebat de terra et inrigabat omnem faciem terrae; ut ex hoc limus intellegendus uideretur, umore scilicet terraque concretus. Ubi enim hoc dictum est, continuo sequitur: Et formauit Deus hominem puluerem de terra, sicut Graeci codices habent, unde in Latinam linguam scriptura ipsa conuersa est. Siue autem formauit siue finxit quis dicere uoluerit, tanda eis, qui formauit dicere maluerunt, eo quod
Abbreviated transcription (Latin):
uł legant qd̃ dõ dicente scͥptum ẽ. Qm̃ tepidus
es. ⁊ neq calidus. neq frigidus. incipiã te eic̃e ex
ore meo. Hulla itaq causa ẽ eur aꝑtissime lo¬
nunc sumus ait. Seminat᷑ corpus am̃ale. surget
corpus sp̃ale. Si ẽ corpus am̃ale. ẽ et sp̃ale. sic̃ sc̾ptu
ẽ. Ractus ẽ pͥmus homo adam in ammã uiuen

Expanded text:
uel legant quod Deo dicente scriptum est: Quoniam tepidus uel legant quod Deo dicente scriptum est: Quoniam tepidus es et neque calidus neque frigidus, incipiam te reicere ex ore meo. Nulla itaque causa est, quur apertissime lonunc sumus, ait: Seminatur corpus animale, surget corpus spiritale; si est corpus animale, est et spiritale; sic et scriptum est: Factus
Abbreviated transcription (Latin):
s coꝵ am̃a tali expͥmens nomine. S enim dĩ
flatꝰ inquiunt. dĩ ore exisse intelligit᷑. Quem
si ammã credid̾imus. consequens erit ut enisdẽ
fateminur eẽ sub̾e partẽ que illuis sapientiȩ que
dic̃ ego exore altissimi ꝓdii. Non quidẽ dixẽ sapi¬
entiam ore dĩ efflatam fuisse. s eius ore ꝓdiisse.
Sic̃ aut̃ non possumus ñ de nr̃a natura qua hoĩe
sumus. s de isto aere circunfuso quẽ inspirando
ac respirando ducimꝰ ac reddimꝰ flatum fat̾e cũ
sufflamus. ita omip̃s ds̃ non de sua nat᷑a neq
subiacente creata s etiam de nichilo potuit face
flatum quẽ corpori hominis inserendo inspirasse
uł insufflasse conuenientissime dictus ẽ incorpo¬
reus incorporeñ. s minnuitabiles mutabilẽ. qma
non creatus ereatum. Uerumptam̃ ut sciant isti
qui de scͥpturis loqui uolunt. ⁊ scͥpturarii locu¬
tionem non adu̾tunt. non hoc solum dici exire ex
ore dĩ. qd̃ equales eiꝰdemq est naturȩ. audiant

Expanded text:
 animam tali exprimens nomine. Sed enim Dei flatus, inquiunt, Dei ore exisse intellegitur, quem si animam crediderimus, consequens erit, ut eiusdem fateamur esse substantiae paremque ill dixit Sapientia ore Dei efflatam se fuisse, sed ex ejus ore prodisse. Sicut autem nos possumus, non de nostra natura qua homines sumus, sed de isto aere circumfuso, quem spirando ac respirando ducimus ac reducimus, flatum facere cum sufflamus: ita omnipotens Deus, non de sua natura, neque de subjacenti creatura, sed etiam de nihilo potuit facere flatum, quem corpori hominis inserendo inspirasse vel insufflasse convenientissime dictus est, incorporeus incorporeum, sed immutabilis mutabilem; quia non creatus creatum. Verumtamen ut sciant isti, qui de Scripturis loqui volunt, et Scripturarum locutiones non advertunt, non hoc solum dici exire ex ore Dei, quod est aequalis ejusdemque naturae, audiant,
Abbreviated transcription (Latin):
pollicentẽ. qd̾ in ęt̾nũ cum suis corporibꝰ ꝑmansꝰ¬
bunt. nec ab eis ulla morte soluent᷑. quid ẽ qd̾ ilti
ad exagitandã fidẽ xp̃ianã fingunt se nescire qd
sciunt. ut etiam sͥ repugnantes adu̾sꝰ se ipsos
malinit dic̾e̾. dum nb̃ ñ desinant contradic̃e. nei
platonis hȩc u̾ba s̃. sicut ea cicõ in latinuĩ u̾tis
quibꝰ induc̃ sũmũ dm̃ dõs quos fec̃ alloquenta
ac dicentẽ. Uos qui dõꝵ satu orti estis. attendl̃
quoꝵ oꝑum ego parens effectorq sum. Hexs
indissolubilia mã uoluntate. qͣmqͣm om̃e colli¬
gatum solui pot̃. S aut qͣmqͣm bomĩ ẽ rõne ui¬
ctum uelle dissolu̾e. S qm̃ estis orti. ĩmortales
uos quidẽ eẽ et indissolubiles non potestis.ma¬

Expanded text:
pollicentem, quod in aeternum cum suis corporibus permanepollicentem, quod in aeternum cum suis corporibus permanebunt, nec ab eis ulla morte solventur: quid est quod isti ad exagitandam christianam fidem fingunt se nescire quod sciunt; aut etiam sibi repugnantes adversum se ipsos malunt dicere, dum nobis non desinant contradicere? Nempe Platonis haec verba sunt, sicut ea Cicero in latinum vertit, quibus inducit summum deum deos quos fecit adloquentem ac dicentem: Vos, qui deorum satu orti estis, adtendite: quorum operum ego parens effectorque sum, haec sunt indissolubilia me inuito, quamquam omne conligatum solui potest; sed haudquaquam bonum est ratione uinctum uelle dissoluere. Sed quoniam estis orti, inmortales uos quidem esse et indissolubiles non potestis
Abbreviated transcription (Latin):
irridẽ qd̾ dñs am̃e a corpore separationẽ int̾ pe¬
nas eiꝰ ẽẽ deputandũ. quia uidelic eiꝰ ꝑfectã bĩ¬
tudinẽ tunc illi fieri existimant cum oĩ ꝓrsus cor¬
pore excuta ad dm̃ simplea et sola et quodãmͦ mui
da redierit. Ubi sinil quo ista refelleret᷑ opimo
in eoꝵ litt̾is inuenirẽ. oꝑosiꝰ mͥ disputandũ eẽt.
quo demonstrarẽ ñ corpus eẽ am̃ȩ s corruptibile¬
corpus hoñosũ. Wñ illd̾ ẽ. qd̾ de sc̾pturis nr̃is.
in suꝑiori libro cõmemorauimꝰ. Corpꝰ enĩ corrupti¬
bile ad grauat am̃ã. Addendo utiq corruptibile.
ñ qualic̃q corpore. s quale factum ẽ ex peccato ci¬
consequente uindicta am̃ã ꝑbibuit ad grauari.
Q uod etiam si non addiss. nicħ aliud intellig̾e de¬
b̾emus. S cum aꝑtissime plato dõs a sũmo dõ
factos hab̾e ummortalia corporra p̾dicet. eisq
ipsum dm a quo facti s̃ indicet ꝓmagno bñficas

Expanded text:
ae a corpore separationem inter poenas eius esse deputandam, quia uidelicet eius perfectam beatitudinem tunc illi fieri existimant, cum omni prorsus corpore exuta ad Deum simplex et sola et quodam modo nuda redierit. Ubi si nihil, quo ista refelleretur opinio, in eorum litteris inuenirem, operosius mihi disputandum esset, quo demonstrarem non corpus esse acorpus onerosum. Unde illud est quod de Scripturis nostris in superiorilibro commemoravimus , Corpus enim corruptibile aggravat animam . Addendo utique corruptibile, non qualicumque corpore, sed quale factum est ex peccato consequente vindicta, animam perhibuit aggravari. Quod etiamsi non addidisset, nihil aliud intelligere deberemus. Sed cum apertissime Plato deos a summo Deo factos habere immortalia corpora praedicet, eisque ipsum Deum, a quo facti sunt, inducat pro magno beneficio
Abbreviated transcription (Latin):
gͦ illi quia peccauer̃t. ñ peceant isti quia mori¬
untur. Factum ẽ ꝓ illorum culpa ut ueniret᷑ i
penã. fit ꝓ istorum pena ne ueniat᷑ ĩ culpã quia nõ
mors bonum aliqd̃ facta ẽ. quȩ aute malũ fuit
s tantã ds fidĩ pstitit grãm. ut mors qͣm uitȩ
constat eẽ contrariã. instrum̃tũ fieret ꝑ quodtͣs¬
retur ad uitã. Apłs cum uellet ostende qͣntum
peccatũ gr̃a non subueniente ad nocendũ u¬
leret. etiam ipsam legẽ qua ꝓhibet᷑ peccatũ.
dubitauit dic̾e uirtutẽ eẽ peccati. Aculeus inqͥt
mortis ẽ peccatũ. uirtus aut̃ peccati lex. Ueriꝰ¬
sime omĩno. Auget enim ꝓhibitio desid̾iũ oꝑis
illiciti. qnõ iusticia ñ sic diligitur. ut peccandi
cupiditas eius delectatione uincatur. Ut aut̃
diligat᷑ et delectet iusticia. non nisi diuina
subuenit grã. S ne ꝓpt̾ea lex putaret᷑ malũ.
qm̃ uirtus ẽ dicta peccati. idõ ipse alio loco u̾sãs

Expanded text:
ergo illi, quia peccaverunt: non peccant isti, quia moriergo illi, quia peccaverunt: non peccant isti, quia moriuntur. Factum est per illorum culpam, ut veniretur in poenam: fit per istorum poenam, ne veniatur in culpam; non quia mors bonum aliquod facta est, quae antea malum fuit; sed tantam Deus fidei praestitit gratiam, ut mors, quam vitae constat et. Apostolus cum uellet ostendere, quantum peccatum gratia non subueniente ad nocendum ualeret, etiam ipsam legem, qua prohibetur peccatum, non dubitauit dicere uirtutem esse peccati. Aculeus, inquit, mortis est peccatum, uirtus autem peccati lex. Verissime omnino. Auget enim prohibitio desiderium operis inliciti, quando iustitia non sic diligitur, ut peccandi cupiditas eius delectatione uincatur. Ut autem diligatur et delectet uera iustitia, non nisi diuina subuenit gratia. Sed ne propterea lex putaretur malum, quoniam uirtus est dicta peccati: ideo ipse alio loco uersans
Abbreviated transcription (Latin):
mortem ꝑpeti corporalẽ. Cum parinuł aut̃ bapti¬
ne a corpore solueret᷑: atq non inuisibili premio
ꝓbaretur fides. s iam nec fides. confesti su oꝑis
querendo et sum̃do m̾cedẽ. Nc̃ u̾o maiore et mira¬
biliore grã saluatoris. in usus iusticie peccati pe¬
na conu̾sa ẽ. Tunc enĩ dictum ẽ. Si mandatum¬
mortẽ recusau̾itis. mandatũ transgrediemin. Qd̾
tunc tim̃dum fuerat ut ñ peccaret᷑. nc̃ suscipien¬
dum ẽ ne peccet᷑. Sic ꝑ ineffabilẽ dĩ miscdia. et
ipsa pena uitioꝵ transit in arma uirtutis: ⁊ fit
iusti m̾itum etiam suppliciũ peccatoris. Tunc
enĩ mors ẽ adquisita peccando. nẽ implet᷑ iusticia
moriendo. Uerũ hoc in scĩs martiribꝰ. quibꝰ alt̾u¬
trum a ꝑsecutore ꝓponit᷑. ut aut deserant fidẽ.
aut sufferant mortẽ. Iusti enĩ malũ sunt credẽ
peccabunt aut̃ iusti nisi moriant᷑. Mortui sunt

Expanded text:
mortem perpeti corporalem. Cum paruulis autem baptimortem perpeti corporalem. Cum paruulis autem baptine a corpore solueretur? Adque ita non inuisibili praemio probaretur fides, sed iam nec fides esset, confestim sui operis quaerendo et sumendo mercedem. Nunc uero maiore et mirabiliore gratia Saluatoris in usus iustitiae peccati poena conuersa est. Tunc enim dictum est homini: Mmortem recusaueritis, mandatum transgrediemini. Quod tunc timendum fuerat, ut non peccaretur, nunc suscipiendum est, ne peccetur. Sic per ineffabilem Dei misericordiam et ipsa poena uitiorum transit in arma uirtutis, et fit iusti meritum etiam supplicium peccatoris. Tunc enim mors est adquisita peccando, nunc inpletur iustitia moriendo. Verum hoc in sanctis martyribus, quibus alterutrum a persecutore proponitaut sufferant mortem. Justi enim malunt credendo pepeccabunt autem isti, nisi moriantur. Mortui sunt
Abbreviated transcription (Latin):
soluant᷑ infantes. hanc solam mortẽ ꝓpeti possunt
quȩ amãm se uingit a corpore. in scđam u̾o illam
sine fine penalẽ. lib̾ati a peccati obligatione non
cati pena ẽ. quoꝵ ꝑ gr̃am reatus abolet᷑. iam ista
questio in alio nr̃o oꝑe qd̃ scͥpsimus de baptisma¬
te paruuloꝵ tractata et absoluta ẽ uͥ dictum ẽ
ad ħ relinqui am̃ȩ exꝑim̃tum separationis a cor¬
pore. qͣmuis ablato iam criminis neccu. qm̃ si
regen̾ationis sacram̃tum continuo sequeret᷑ im¬
mortalitas corporis. ipsa fides eneruaret᷑. quȩ tẽ
ẽ fides quõ expectatur in spe. quod in re ñdũ
uidetur. ẜ idei aut̃ robore atq certamine. in
maioribꝰ dum taxat ȩtatibꝰ etiam mortis fuerat
suꝑandꝰ timor. qd̃ in scĩs martiribꝰ maxime emi¬
nuit. Cuiꝰ ꝓfecto certaminis eẽt nulla uictoria.
nulla głia. quia nec ipsum omĩno poss eẽ c̾tam̃.
si post lauacrũ regen̾ationis iam scĩ ñ possent

Expanded text:
solvuntur infantes, hanc solam mortem perpeti possunt, solvuntur infantes, hanc solam mortem perpeti possunt, quae animam sejungit a corpore: in secundam vero illam sine fine poenalem liberati a peccati obligatione non cati poena est, quorum per gratiam reatus aboletur: iam ista quaestio in alio nostro opere, quod scripsimus de baptismo paruulorum, tractata ac soluta est; ubi dictum est ad hoc relinqui animae experimentum separationis a corpore, quamuis ablato iam criminis nexu, quoniam, si regenerationis sacramentum continuo sequeretur inmortalitas corporis, ipsa fides eneruaretur, quae tunc est fides, quando expectatur in spe, quod in re nondum uidetur. Fidei autem robore adque certamine, in maioribus dumtaxat aetatibus, etiam mortis fuerat superandus timor, quod in sanctis martyribus maxime eminuit; cuius profecto certaminis esset nulla uictoria, nulla gloria quia nec ipsum omnino posset esse certamen, si post lauacrum regenerationis iam sancti non possent
Abbreviated transcription (Latin):
parentes in bestialẽ uitam mortẽq deiecerat. sic̃
scͥptum ẽ. Homo cum un honore eẽt ñ intellex̃.
comparatꝰ ẽ peccoribꝰ insipientibꝰ et similis factꝰ ẽ
illis. nisi qd̾ infantes infirmiores etiam in usu
motuq cernimus membroꝵ et sensu appetendi
atq uitandi qͣm sunt alioꝵ tenerrimi fetus aĩa¬
lium. tanqͣm se tanto attollat excellenciꝰ suꝑ cet̾a
aĩantia uis humana. qͣntomagis impetũ suũ
ułut sagita cum arcus extendit᷑ retrorsũ redu¬
cta distulerit. Non gͦ ad ista infantilia rudim̃ta
p̃sumptione illicita et dampnatione iusta ꝓlapsꝰ¬
ẽ uł impulsus pͥmus homo. sed actenus in eo nat᷑a
humana uiciata atq ĩmutata ẽ ut repugnantẽ
pat̾et᷑ in mebris in obedientiam concupiscendi et
obstringe̾tur necessitate moriendi. atq ita id quod
uitio penaq factus ẽ. idẽ obnoxios peccato mortiq
gen̾aret. A quo peccati uincło si ꝑmediatoris gr̃ã

Expanded text:
parentes in bestialem uitam mortemque deiecerat; sicut enim parentes in bestialem uitam mortemque deiecerat; sicut enim scriptum est: Homo in honore cum esset, non intellexit; conparatus est pillis; nisi quod infantes infirmiores etiam cernimus in usu motuque membrorum et sensu adpetendi adque uitandi, quam sunt aliorum tenerrimi fetus animalium; tamquam se tanto adtollat excellentius supra cetera animantia uis humana, quantovelut sagitta, eum arcus extenditur, retrorsum reducta distulerit. Non ergo ad ista infantilia rudimenta praesumptione illicita et damnatione justa prolapsus vel impulsus est primus homo: sed hactenus in eo natura humana vitiata atque mutata est, ut repugnantem pateretur in membris inobedientiam concupiscendi, et obstringeretur necessitate moriendi; atque ita id quod vitio poenaque factus est, id est, obnoxios peccato mortique generaret. A quo peccati vinculo, si per Mediatoris gratiam
Abbreviated transcription (Latin):
natio mutauit in penis. ut quod penalit̾ p̾cessit
in peccantibꝰ hominibꝰ pͥmis etiam naturalit̾ se¬
queret᷑ in nacentibꝰ cet̾is. Neq enĩ ita homo exe
homine. sic̃ homo ex pulu̾e. Pulus enĩ homĩ
faciendo mat̾ies fuit. homo aut̃ homini gignẽ¬
do parens. Proinde qd̃ ẽ t̾ra. non ħ ẽ caro. qͣmiua
ex t̾ra facta sit caro. Quod aut̃ parens homo. ħ
ẽ et ꝓles homo. In pͥmo gͥ homine ꝑ feminam
in ꝓgeniẽ transiturĩ uniu̾sum genus huma¬
num fuit. qn̾o illa conuigũ copula diuinã sen¬
tenciã suȩ dñationis excep̃.⁊ qd̾ homo factus
non cum creatur s cum peccaret et puniretur
hoc genuit qd̾ erat qͣntum quidẽ attinet ad pec¬
cati et mortis originẽ. Non enim ad infantilẽ ebi-¬
tudinẽ et infirmitatẽ animi et corporis qͣm ui¬
demus in paruulis pecc̃o uł pena ille redactꝰ ẽ
quẽ ds̃ uoluit ẽẽ tanqͣm pͥmordia catuloꝵ quoꝵ

Expanded text:
natio mutauit in peius, ut, quod poenaliter praecessit natio mutauit in peius, ut, quod poenaliter praecessit in peccantibus hominibus primis, etiam naturaliter sequeretur in nascentibus ceteris. Neque enim ita homo ex homine, sicut homo ex puluere. Puluis namque homini faciendo materies fuit, homo. autem homini gignedo parens. Proinde quod est terra, non hoc est caro; quamvis ex terra facta sit caro. Quod est autem parens homo, hoc est et proles homo. In primo igitur homine per feminam in progeniem transiturum universum genus humanum fuit, quando illa conjugum copula divinam sententiam suae damnationis excepit: et quod homo factus est, non cum crearetur, sed cum peccaret et puniretur, hoc genuit, quantum quidem attinet ad peccati et mortis originem. Non enim ad infantilem hebetudinem et infirmitatem animi et corporis, quam uidemus in paruulis, peccato uel poena ille redactus est quae Deus uoluit esse tamquam primordia catulorum, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
bona sit: malis mala. Seła u̾o siuedubio sic̃
simulanda nascit̾ questio uteũ reu̾a mors
qua separatur am̃a et corpꝰ bonis sit bona. quia
si ita ẽ quomͦ pot̾it obtin̾i. qd̃ etiam ipsa sit
pena peccati : Hanc enĩ pͥmi homines nisi
peccassent. ꝑpessi utiq non fuissent. Quo pacto
gͥ bona ẽẽ possit bonis: quȩ accid̾e non possit
nisi malis: S rursus si non nisi malis. poss
accid̾ẽ. non deb̾et bonis bona eẽ s nulla. Cur
enĩ ẽẽt ulla pena. inquibꝰ ñ eẽt ulla punienda:
Qua ꝓpt̾ fatendĩ ẽ p̾mos quidẽ homines ita fuiᷤᷤ¬
se institutas. ut si non peccassent nullũ mortis
exꝑirentur genus. s eosdem pͥmos peccatores ita
fuisse morte multatos. ut ętiam quicqͥd eoꝵ stir¬
pe ẽẽt exortũ eadẽ pena ten̾et᷑ obnoxiũ. Non
enim aluid ex his qͣm qd̾ ipsi fuerant nasc̾et᷑.
ꝓ magnitudine quippe culpe illius. nat᷑am damp¬

Expanded text:
bona sit, malis mala. Secunda vero sine dubio, sicut bona sit, malis mala. Secunda vero sine dubio, sicut simulanda nascitur quaestio, utrum re uera mors, qua separantur anima et corpus, bonis sit bona; quia si ita est, quo modo poterit obtineri, quod etiam ipsa sit poena peccati? Hanc enim primi homines, nisi peccauissent, perpessi utique non fuissent. Quo pacto igitur bona esse possit bonis, quae accidere non posset nisi malis? Et rursus si non nisi malis posset accidere, non deberet bonis bona esse, sed nulla. Quur enim esset ulla poena in quibus non essent ulla pupter fatendum est primos quidem homines ita fuisse institutos, ut, si non peccassent, nullum mortis experirentur genus; sed eosdem primos peccatores ita fuisse morte multatos, ut etiam quidquid de eorum stirpe esset exortum eadem poena teneretur obnoxium. Non enim aliud ex eis, quam quod ipsi fuerant, nasceretur. Pro magnitudine quippe culpae illius naturam dam
Abbreviated transcription (Latin):
dolor aut̃ malũ. ⁊dõ nec uiu̾e corpꝰ dicendũ ẽ.
in quo anima non uiuendi causa ẽ. s dolendi:ꝰ
Uunt itaq am̃a exc dõ. cum uiuit bñ. Non enĩ
pot̾ bñ uiuere: nisi dõ in se oꝑante quod bo¬
num ẽ. Uiuit aut̃ corpus ex aĩa. cum am̃a
uut in corpore. seu uiuat ipsa seu ñ uiuat
ex dõ. Impioꝵ nãq in corporibꝰ uita ñ am̃aꝵ
sed corpoꝵ uita ẽ. quam possunt eis etiam aĩȩ
mortuȩ hoc ẽ adeo deserte qͣntulacũq ꝓpria
uita ex qua immortales sunt non desistente
conferre. Uerum in dampnatione nouissima.
qͣmuis homo sentire nõ desinat. tamen quia
sensus ipse nec uoluntate suauis nec quiete
salubris s dolore penalis ẽ. ñ inm̾ito mors ẽ
potius appellata quam uita. Idõ aut̃ scda. qr
post illam pͥmã ẽ. qua fit coherentiũ direptio
naturarũ. siue dĩ et animȩ. siue amȩ corporis.¬
De pͥma gͥ corporis morte dici pot̃. quod bonis

Expanded text:
dolor autem malum, ideo nec uiuere corpus dicendum est, dolor autem malum, ideo nec uiuere corpus dicendum est, in quo anima non uiuendi causa est, sed dolendi? Viuit itaque anima ex Deo, cum uiuit bene; non enim potest bene uiuere nisi Deo in se operante quod bonum est; uiuit autem corpus ex anima, cum anima uiuit in corpore, seu uiuat ipsa seu non uiuat ex Deo. Inpiorum namque in corporibus uita non animarum, sed corporum uita est; quam possunt eis animae etiam mortuae, hoc est Deo deserente, quantulacumque propria uita, ex qua et inmortales sunt, non desistente, conferre. Verum in damnatione nouissima quamuis homo sentire non desinat, tamen, quia sensus ipse nec uoluptate suauis nec quiete salubris, sed dolore poenalis est, non inmerito mors est potius appellata quam uita. Ideo autem secunda, quia post illam primam est, qua fit cohaerentium diremtio naturarum, siue Dei et animDe prima corporis morte dici potest, quod bonis
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ aie fit. cum eam deserit ds̃. sic̃ corporis eũ to
deserit am̃a. Ergo utriusq rei idem tociꝰ homi¬
nis mors ẽ: cũ am̃a adõ deserta deserit corpus.
Ita enĩ nec ex dõ uiuit ipsa: nec corpus ex ipsa.
h̾modi aut̃ tocius hominis mortẽ illa sequit᷑:
qͣm scd̾am mortem diuinoꝵ eloquioꝵ appellat
auctoritas. hanc saluator significauit: uͥait.
anima corpori sic fuerit copulata. ut nulla di¬
reptione separent᷑. mirũ uidi pot̾ quomͦ corpꝰ
ea morte dicatur occidi. qua non ab am̾a dese¬
rit᷑. sed am̃atũ senciensq eruciat᷑. Nam in illa
pena ultima ac sempit̾na de qua suo loco dili¬
gentius disserendũ ẽ. recte mors aĩȩ dr̃. quia ñ
inuit ex dõ. Mors aut̃ corporis quodãmͦ. cum
uiuat ex am̃a : non alit̾ pot̾ ipsa corporalia
quȩ post resiurectionẽ futura sunt sentire tor¬
menta. An quia uita qualcq aliqd̾̃ bonũ ẽ.

Expanded text:
gitur animae fit, cum eam deserit Deus, sicut corporis, cum id gitur animae fit, cum eam deserit Deus, sicut corporis, cum id deserit anima. Ergo utriusque rei, id est totius hominis, mors est, cum anima Deo deserta deserit corpus. Ita enim nec ex Deo uiuit ipsa nec corpus ex ipsa. Huius modi autem totius hominis mortem illa sequitur, quam secundam mortem diuinorum eloquiorum appellat auctoritas. Hanc Saluator significauit, ubi aitat, quam cum anima corpori sic fuerit copulata, ut nulla diremtione separentur: mirum uideri potest quo modo corpus ea morte dicatur occidi, qua non anima deseritur, sed animatum sentiensque cruciatur. Nam in illa ultima poena ac sempiterna, de qua suo loco diligentius disserendum est, recte mors animae dicitur, quia non uiuit ex Deo; mors autem corporis quonam modo, cum uiuat ex anima? Non enim aliter potest ipsa corporalia, quae post resurrectionem futura sunt, sentire tormenta. An quia uita qualiscumque aliquod bonum est,
Abbreviated transcription (Latin):
x PEDITIS DE
nr̃i scłi exortu et de
initio gen̾is humani
difficillimis questio¬
nibꝰ nẽ iam de lapsu
pͥmi hominis inmo
pͥmoꝵ hominũ et
de origine ac ꝓpagine mortis humane. dispel¬
tionem a nob̾ institutã rerum ordo deposcit.
Non eni eo mͦ quo angłos condid̾at ds hominẽ.
ut etiam si peccassent omnino mori nõ possent.
s ita ut ꝑfunctos obedientie mun̾e sine int̾uen¬
tu mortis angłica ĩmutabilitas et bã ęt̾nitas
sequeret᷑. inobedientes aut̃ mors plect̾et damp¬
natione uistissima. qd̾ etiam in libro suꝑiore ia
diximus. S de ipso gen̾e mortis uidõ mͥ pauls
diligentius disserendũ. Quamuis enĩ aĩa huma¬
na ueracit̾ immortał ꝑhibeat᷑. ht̃ tam̃ qͣndã
etiam ipsa mortem suã. Nam id̾o dr immortal
quia m̾ quodam qͣntulocũq ñ desinit uiu̾e atꝙ
sentire. Corpus aut̃ idõ mortale. qm̃ deseri om̃i
uita pot̾. nec ꝑse ipsum aliquatenus uiuet. Mor ᷤᷤ¬

Expanded text:
xpeditis de nostri saeculi exortu et de initio generis humani difficillimis quaestionibus nunc iam de lapsu primi hominis, immo primorum hominum, et de origine ac propagine mortis humanae disputationem a nobis institutam rerum ordo deposcit. Non enim eo modo, quo angelos, condiderat Deus homines, ut etiam si peccassent mori omnino non possent; sed ita ut perfunctos oboedientiae munere sine interuentu mortis angelica inmortalitas et beata aeternitas sequeretur; inoboedientes autem mors plecteret damnatione iustissima; quod etiam in libro superiore iam diximus. diligentius disserendum. Quamuis enim anima humana ueraciter inmortalis perhibeatur, habet tamen quandam etiam ipsa mortem suam. Nam ideo dicitur inmortalis, quia modo quodam quantulocumque non desinit uiuere adque sentire; corpus autem ideo mortale, quoniam deseri omni uita potest nec per se ipsum aliquatenus uiuit. Mors i
Abbreviated transcription (Latin):
uificante. qd nunc ẽ in am̃a uiuente.⁊ tñ mor¬
tuum diẽ apłs. quia iam in moriendi necessi¬
tate constrictum ẽ. Tunc aut̃ ita erat in am̃a
unuente qͣmus ñ in sp̃u uiuficante. ut tñ
mortuum dici ñ recte poss quia nisi ꝑpetra¬
tione pecc̃ĩ necessitatẽ moriendi hr̃e non poss.
cum et ds̃ dicendo adam uͥ es mortẽ significa¬
uerit am̃e quȩ facta ẽ illo deserente et dicente
t̾ra es et int̾ram ibis mortem significau̾it cor¬
poris quȩ illi fit am̃a discedente. Propt̾aea nicħ
scd̾a mors aꝑtissime declarat᷑. ut pͥus ista mors
pͥma quȩ comunis ẽ omnibꝰ ꝓdetur ex illo ueniᷤ¬
se pecc̃o. qd̾ in uno comune factũ ẽ om̃ibꝰ. ꝓpt̾ cos¬

Expanded text:
uificantem, quod nunc est in animam uiuentem; et tamen mortuum dicit apostolus, quia iam moriendi necessitate constrictum est. Tunc autem ita erat in , animam uiuentem, quamuis non in spiritum uiuificantem, ut tamen mortuum dici non recte posset, quia nisi perpetratione peccati necessitatem moriendi habere non posset. Cum uero Deus et dicendo: Adam, ubi es? mortem significauerit animae, quae facta est illo deserente, et dicendo: Terra es et in terram ibis mortem significauerit corporis, quae illi fit anima discedente: propterea de mosecunda mors apertissime declaratur; ut prius ista mors prima, quae communis est omnibus, proderetur ex illo uenisse peccato, quod in uno commune factum est omnib
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑisse quisqͣm ut arbitor iam dice audebit. quia disceᷤ¬
sere om̃s aditis arisq relictis dii ułut amici uirtutibꝰ.
cum uiciis hominum offendent᷑. quia tot signis eatoꝵ
augurioꝵ uaticinioꝵ quibꝰ se tanqͣm p̾seios futuroꝵ
ad uctores ꝙ p̃liorum iactare ⁊ cõm̃dare gestiebant.
conuncunt̾ fuisse p̃sentes. Qui si uere discessissent.
mitiꝰ romani inbella ciuilia siis cupiditatibꝰ quam
illorum instigacionibꝰ exarsissent. Quȩ eum ita fint.

Expanded text:
perisse quisquam, ut arbitror, iam dicere audebit, quia \'discesperisse quisquam, ut arbitror, iam dicere audebit, quia \'discessere omnes adytis arisque relictis di\', uelut amici uirtutibus, cum uitiis hominum offenderentur; quia tot signis extorum auguriorum uaticiniorum, quibus se tamquam praescios futurorum adiutoresque proeliorum iactare et commendare gestiebant, conuincuntur fuisse praesentes; qui si uere abscessissent, mitius Romani in bella ciuilia suis cupiditatibus quam illorum instigationibus exarsissent. CAPUT XXVI.
Abbreviated transcription (Latin):
scͥptitasse uͥcumq illos it̾ se pugnasse poetȩ cõme¬
morar̾ ipsi ad decipiendos homines poetaꝵ carmina
firmauer̃ pugnas uidelicet suas non solum ꝑscenicoᷤᷤ
in theatro. uerũ etiam ꝑ se ip̃os in campo humanis
ocłis exhibentes. hec dicẽ compulsi sumus. qm̃ pe ᷤᷤ¬
simis moribꝰ ciiũ romanã tem publicã iam antea
ꝑditam fuissȩ. nullãq remansisse ante aduentũ dnĩ
nr̃i iħu xp̃i. auctores eoꝵ dice̾ ⁊ sc̾bere minime du¬
bitauer̃. Quam ꝑditionẽ diis suis nõ impucant. qui
mala transitoria quibꝰ boni seu uiuant seu moriant᷑
frequentent ꝓmoribꝰ optimis p̃cepta contͣ ꝑditos mo¬
res dii uero ipsoꝵ nullis talibꝰ p̃ceptis egerint aliqͥd
cũ suo cultore ppło ꝓilla re publica ne ꝑiret. ymino
eosdem mores ułuit suis exemplis auctoritate noxia
corrumpendo egerunt potius ut ꝑiret. Qͥm nõ idõ tẽ

Expanded text:
scriptitasse, ubicumque illos inter se pugnasse poetae commescriptitasse, ubicumque illos inter se pugnasse poetae commemorarunt, ipsi ad decipiendos homines poetarum carmina firmauerunt, pugnas uidelicet suas non solum per scaenicos in theatro, uerum etiam per se ipsos in campo humanis oculis exhibentes. Haec dicere conpulsi sumus, quoniam pessimis moribus ciuium Romanam rem publicam iam antea perditam fuisse nullamque remansisse anni nostri auctores eorum dicere et scribere minime dubitarunt. Quam perditionem dis suis non inputant, qui mala transitoria, quibus boni, seu uiuant seu moriantur, frequentet pro moribus optimis praecepta contra perditos mores; di uero ipsorum nullis talibus praeceptis egerint aliquid cum suo cultore populo pro illa re publica, ne periret; immo eosdem mores uelut suis exemplis auctoritate noxia corrumpendo egerunt potius, ut periret. Quam non ideo tunc
Abbreviated transcription (Latin):
strages ex secrand̃a p̃ cesserat. Iam multos mouerat
qd̾ miles quidam dum occiso spolia det̾heret frẽm uin¬
cato adauiere agnouit. ac detestatꝰ bella cuuilia sc ipali
ibi punens frño corpori adiunxit. Uo g̾ hue tautti mali
uinumne tederet. s. armoꝵ scelestoꝵ magis magsqr ar¬
doꝵ mnerescet. noxii demones quos illi dos putantes
colendos: uenerandes arbitrabant᷑ int̾ se puignantes
bonunibꝰ apparere uoluer̃. ne imitari tales pugras
ciuica trepidaret affec̾tio. s pocius humanũ scełꝰ duii¬
no eaxcuisart᷑ exemplo. hac astucia maligni sp̃e ȩciam
ludos uñ iam multa dixi scenicos sibi dicari sae̾riq
fabusarũ actionibꝰ cȩlebrata sunt. ut ⁊ qͥqͣs eos fecisȩ
ered̾et ⁊ qͥs qͥs ñ cred̾ẽt. s tñ illos illos libentissime sibi
talia exhib̾i cn̾et. securꝰ unitaret᷑. Hequis itaq exiᷤᷤ¬
timaret indõs conuitia potius qͣm eis dignũ aliquid

Expanded text:
strages exsecranda praecesserat. Iam multos mouerat, strages exsecranda praecesserat. Iam multos mouerat, quod miles quidam, dum occiso spolia detraheret, fratrem nudato cadauere agnouit ac detestatus bella ciuilia se ipsum ibi perimens fraterno corpori adiunxit. Ut ergo huius tanti mali minime taederet, sed armorum scelestorum magis magisque ardor increscecolendos et venerandos arbitrabantur, inter se pugnantes hominibus apparere voluerunt; ne imitari tales pugnas civica trepidaret affectio, sed potius humanum scelus divino excusaretur exemplo. Hac astutia maligni spiritus etiam ludos, unde multa jam dixi, scenicos sibi dicari sacrariqufabularum actionibus celebrata, et quisquis eos talia fecisse crederet et quisquis non crederet, sed tamen illos libentissime sibi talia exhiberi cerneret, securus imitaretur. Ne quis itaque existimaret in deos conuicia potius quam eis dignum aliquid