comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dicere : Sitantae uitae mortalis fragilitar. ut neius¬
ti quidem qui in caelo coronandi sunt. hanc sine tribulati¬
onibus propter innumeram uitiatae naturae labemtrar¬
seant quanto magis hi quia caȩlesti sunt gratia extor¬
res: certũ perpeꝰ tuae suae dam nationisꝰ exitum ex¬
pec tant :: seniores er&o qui inuosis suNTobSEcRO con¬
quod praesens illo patiente adstetit: & cuncta ut gere¬
apos tolorum legimus :: quiepeius quae infururo reuelan
oalorias comcouni cator: Tunc nimir
&iohann eꝰ conspexit: Siue cum resur rectionis & as¬
censionis eius potentiam: cum ceteris qui ad fuere
dis̃ pulis uidit: Pascire qui inuotis eot qregomõi ::
Sicut dñs beato petro totius gregis eius hoc est ecclesiae
curã habere ius sit . ita ipse petrus sequentibus ecclesiae
pas toribur iure mandat : ut eum quisq: qui se cum est
gregem dĩ sollicita gubernatione tutetur :
Coactus pascit gregẽ dĩ & prouidet illi : qui propter¬

Expanded text:
dicere: Si tanta est vitae mortalis fragilitas, ut ne jusdicere: Si tanta est vitae mortalis fragilitas, ut ne justi quidem qui in coelo coronandi sunt, hanc sine tribulatione propter innumeram vitiatae naturae labem transeant, quanto magis hi qui coelestis sunt gratiae extorres certum suae perpetuae damnationis exitum exspectant? CAPUT V. Seniores ergo qui in vobis sunt obsecquod praesens illo patiente astitit, et cuncta ut gereorum Actibus legimus. Qui et ejus quae in futuro revelanda est gloriae communicator. Tunc nimiruet Joanne conspexit, sive cum resurrectionis et ascensionis ejus potentiam cum caeteris qui affuere discipulis vidit. Pascite qui in vobis est gregem Dei. Sicut Dominus beato Petro totius gregis ejus, hoc est Ecclesiae curam habere jussit, ita ipse Petrus sequentibus Ecclesiae pastoribus jure mandat ut eum quisque qui secum est, gregem Dei sollicita gubernatione tutetur. Coacte pascit gregem Dei et providet ille qui propter
Abbreviated transcription (Latin):
ta illic feriat districti Ione quos reprobat: si hic sic cru¬
ciat quos amat: Sienim flagellantur filie quid debeant
seruisperare ne quis simi Etst iustus uix saluabitur¬
olunt credere pelagiani: quod in uno homine tota est
generis humani marsa uitiata & tota damnata: aquo
Quare enim iustus uix saluus erit: num quid liberare
ius tũ labor est dõ: absit: Sedut ostendatur quod meri¬
to fuerit damnata natura: non uult facile detanto
malo nec ipse omni potens liberare : propter quod &
peccata proliuia sunt: & laboriosa iustitia nisi a¬
mantibus : sed caritas quae hos amantes facit ex dõ est :
Notandum autem: quod hanc sententiam beatus petrus de
pro uerbis salomonis iuxta ueterem dum taxat editi¬
onem ad sum sit: pro quo innostra quaede hebraicae ueri¬
tatis fonte descendit. scriptum ẽ. : Siius tus interra.
recipit quanto magis impius & peccator: Quod est aꝑte

Expanded text:
ta illic feriat districtione quos reprobat, si hic sic cruta illic feriat districtione quos reprobat, si hic sic cruciat quos amat. Si enim flagellantur filii, quid debent sperare servi nequissimi? Et si justus quidem vix salvabiturolunt credere Pelagiani quod in uno homine tota est generis humani massa vitiata, et tota damnata. A quoQuare enim justus vix salvabitur? Nunquid liberare justum labor est Deo? Absit. Sed ut ostendatur quod merito fuerit damnata natura, non vult facile de tanto malo nec ipse Omnipotens liberare. Propter quod et peccata proclivia sunt, et laboriosa justitia, nisi amantibus. Sed charitas quae hos amantes facit, ex Deo est. Notandum autem quod hanc sententiam beatus Petrus de Proverbiis Salomonis juxta veterem duntaxat Editionem assumpsit, pro qua in nostra quae de Hebraicae veritatis fonte descendit, scriptum est: Si justus in terra recipit, quanto magis impius et peccator ? Quod est aperte
Abbreviated transcription (Latin):
ualde est antiquum & frequens: electos dĩ uitat prae sen¬
tis aduersa proae terna salute tolerare:uemo
Niuest ruco pariarur : taorquao homicipa
AUIT FUR
qui pas sionis suȩ tempore in sui saltim in iuria perse¬
paena quanunc unus quisq hominum aut exercet᷑
ad purgationem : aut ammonetur ad conuersionẽ: aut sic̃¬
tempserit uocationẽ & disciplinã di exercae atur addãna¬
tionem :: Iuditium autem manifestũ ẽ : quouenturur est
dñs iudicare uiuor & mortuos: Nunc autem esse dicitur
tempus : quo incipiat iuditium dedomodni: Idest de ecdesia
quae ex ercituo praesentium ad flictionũ. ad futura gaudia¬
ratur: Namq: reprobi tanto securioresn
in futuro nihil nisi uindicta res tat : iux ta illud beati iob:
Ducunt inbonis dies suos : & in puncto ad inferna descendunt
Siautem pramuco anogis quis pinis eoruoo qui non cre¬
dur euan gelio di :  inc colligit᷑ dis trictus iudex quant¬

Expanded text:
valde est antiquum et frequens, electos Dei vitae praesenvalde est antiquum et frequens, electos Dei vitae praesentis adversa pro aeterna salute tolerare. Nemo autem vestrum patiatur tanquam homicida, patitur qui passionis suae tempore in sui injuriam perseest poena, qua nunc unusquisque hominum aut exercetur ad purgationem, aut admonetur ad conversionem, aut, si contempserit vocationem et disciplinam Dei, excaecatur ad damnationem. Judicium autem manifestum est, quo venturus est Dominus judicare vivos et mortuos. Nunc autem dicitur esse tempus in quo incipiat judicium de domo Domini, id est, de Ecclesia, quae per exercitium praesentium afflictionum ad futura gaudia praeparatur. Namque reprobi tanto securiores nin futuro nihil nisi vindicta restat, juxta illud beati Job: Ducunt in bonis dies suos, et in puncto ad inferna descendunt. Si autem primum a nobis, quis finis illorum, etc.? Hinc colligitur districtus Judex quan
Abbreviated transcription (Latin):
secundum uoluntatem eius facimur : n hoc nr̃ir meritis sed
eius gratiae tribuimur: Econtra autemm ala quae gerimus.
nrãe solum malitiae uel ignorantiae deputamur :
ois prt: ¶ Nsuidã codices habent: nolite peregrinari in
eruore: Vutriusq: autem uerbi sensus in promptu
est: quianeq ꝓmirari fidelisquis que debet quare in
acuita feruorem patiatur tribulationum : quicerta ra¬
tione ideo nunc tribulationibus temtatur: ut cum pro¬
batus fuerit ad futurȩ uitae coronam percipien dam
dignus habeatur : Neque se aliquis ideo peregrinum
& extraneum axp̃i membris aestimare debet: quia prae¬
sentis saeculi feriatur aduersis: cum & dñi exitur mor¬
tis & in eius ecclesia numquã a proto martrre abelus¬
q ad ultimũ electum quiinfine saeculi nasciturur est infideliũ
persȩcutio cessauerit : Vndebene cum dixis set : nolite mirari
inferuoreaad didit: quadi xorii satiquid ꝰ fontinqat : Quia

Expanded text:
secundum voluntatem ejus facimus, non hoc nostris meritis, sed secundum voluntatem ejus facimus, non hoc nostris meritis, sed ejus gratiae tribuimus, econtra autem mala quae gerimus nostrae solum malitiae vel ignorantiae deputamus. tc. Quidam Codices habent: Nolite peregrinari in ervore. Utriusque autem verbi sensus in promptu est, quia neque mirari fidelis quisque debet quare in hac vita fervorem patiatur tribulationum, qui certa ratione ideo nunc tribulationibus tentatur, ut, cum probatus fuerit, ad futurae vitae coronam percipiendam dignus habeatur; neque se aliquis ideo peregrinum et extraneum a Christi membris existimare debet, quia praesentis saeculi feriatur adversis, cum et Domini exitus mortis , et in ejus Ecclesia nunquam, a protomartyre Abel usque ad ultimum electum qui in fine saeculi nasciturus est, infidelium persecutio cessaverit. Unde bene cum dixisset, Nolite mirari in fervore, addidit: Quasi novi aliquid vobis contingat. Quia
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis eui denter praecipitur: ueldicat aliquid
uolim peret & inueniatur tamquam falsus testisdĩ aut sacrile¬
gus uel introducens aliquid alienum ad octrina dñi uelcerte sub
res iquens & praeterienr aliquid eorum quaedõ placrta sunt
cum ipse mani festir si me prae dicatoribus ueritatio sdelur
quo rinbuerent praecipiat dicenr : Docentes eor spuaan
omnia quatcumq mandauiuobis : & ea enim quae ipseman¬
dauit non alia: & haec non ex parte sed omnia : suis audito¬
ribus seruanda tradere iubet: Siquis minusrrat : tacoquã
exuiatuto quam adminisruat ds̃ anto humiliur inpen¬
dat quisq proximo bonũ omne quod l potest : quanto certir¬
sime nouit : qui & sem& ipso non potest habere quod in pen¬
uxta ipsiur ihũ xp̃i praeceptũ quo ait: uideant ues trabona
opera : glorificent patrem uestrũ qui in celis est : Honorifi¬
catur ergo dr̃ in actibur nos tris cum omne quod bene ac

Expanded text:
sanctis evidenter praecipitur, vel dicat aliquid sanctis evidenter praecipitur, vel dicat aliquid vel imperet, et inveniatur tanquam falsus testis Dei, aut sacrilegus, vel introducens aliqurelinquens et praeteriens aliquid eorum quae Deo placita sunt, cum ipse manifestissime praedicatoribus veritatis de his quos vita imbuerent praecipiat dicens: Docentes eos servare omnia quaecunque mandavi vobis. Et ea enim quae ipse mandavit non alia, et haec non ex parte sed omnia suis auditoribus ad servandum contradere jubet. Si quis ministrat tanquam ex virtute, quam administrat Deus: Tanto humilius impendat quisque proximo bonum omne quod potest, quanto certissime novit quoniam a semetipso non potest habere quod impenuxta ipsius Jesu Christi praeceptum quo ait: Videant vestra bona opera, et glorificent Patrem vestrum qui in coelis est . Honorificatur ergo Deus in actibus nostris, cum omne quidquid bene ac
Abbreviated transcription (Latin):
quia interiori homine praesidẽt : semper ibidem haberi po¬
test : quamuis inpublicũ non semper ostendipotest
qui acapitas cooperito aolrudi ueco pec catoruca
neo maxime cum ueraciter dõdicit : & dimitte nobis debita
nr̃ã : sicut & nos dimittimus debitoribus nos tris: Et quidẽ
est: sed boc ideo specialiter decaritate dicitur: perquam ꝓ¬
ximis nostris eaquae nobis debent donamus: Quia iustissi¬
mũ est apud dm̃ : ut iuxta mensuram pietatis quamensi fue¬
rimus remetiatur nobis: Sicut econtra terribiliter duri¬
cordes uir sapiens arguit dicens : Homo bomini seruat
iram : & adõ quaerit me delã. Nec dubitandum: quod
ineo quoque quuper caritatem quicquid ual& erga correctionem proximi
ammonendo merepando castigando operatur. caritas ipsa cooperit multita
catorum : Si quis łoquitur qrazi dermotitodi
imens
uidelicet ne praeter uoluntatem dĩ uel praeter
quod inscĩs

Expanded text:
quia interiori homini praesidet, semper ibidem haberi poquia interiori homini praesidet, semper ibidem haberi potest, quamvis in publico non semper ostendi possit Quia charitas cooperit multitudinem peccatorum. In eo maxime, cum veraciter Deo dicitur: Et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris . Et quidem est, sed hoc ideo specialiter de charitate dicitur per quam proximis nostris ea quae nobis debent donamus, quia justissimum est apud Deum ut juxta mensuram pietatis qua mensi fuerimus remetiatur nobis. Sicut e contra terribiliter duricordes vir sapiens arguit, dicens: Homo homini servat iram, et a Deo quaerit medelam ? Nec dubitandum quod in eo quoque qui per charitatem quidquid valet erga correptionem proximi, admonendo, increpando, castigando operatur, charitas ipsa cooperiat multitutudinem peccatorum . Si quis loquitur quasi sermones Dei. Timens videlicet, ne praeter voluntatem Dei, vel praeter quod in Scripturis
Abbreviated transcription (Latin):
: Uligilate itaq omnitempore.
orantes ut digni habeamini fugere ista omnia quae uentu¬
rasunt : & stare ante filium hominis: Beneautem inorati¬
onibus uigilare iubemur : ut cũ stamus adorationẽ: cogitatio
omnis carnalis & saecularis abscedat :
tunc animus praeter idsolum cogit& quod prrecatur: sub¬
ripit enim frequenter hostis & sub tiliter fallens prieces
nr̃as adõ auocat: ut aliud habemus in corde & aliud profe¬
ramus inuoce : cum intentione sincera dm̃ debeat non sonur
ene ad didit continuam: quia semper diligere ualemus.
semper autem uigilare in orationibus fragilitate carnis obs¬
tante nequimus: semper his quȩ subiungit uir tutibus:
s tere minime ualemus: Id est hos pitalit.
adminis trationi gratiarum uel communium uel spiritaliũ
in proximos: ceterisq: huius modi : Quia haecnimirum & ꝑ
officium corporis: & per tempora oportuna fieri neces¬
se est : Ipse autem caritas cuius instine tu haec foras aguntur.

Expanded text:
 omni tempore orantes, ut digni habeamini fugere omnia quae ventura sunt, et stare ante Filium hominis . Bene autem in orationibus vigilare jubemur, ut cum stamus ad orationem, cogitatio omnis carnalis et saecularis abscedat, nec tunc quidquam animus praeter id solum cogitet quod precatur. Subripit enim frequenter hostis, et subtiliter fallens preces nostras adeo avocat, ut aliud habeamus in corde et aliud proferamus in voce, cum intentione sincera Deum debeat non sonus entes. Bene addidit continuam, quia semper diligere valemus, semper autem vigilare in orationibus fragilitate carnis obstante nequimus; semper his quae subjungit virtutibus insistere minime valeamus, id est, hospitalitati, doctrinae, administrationi gratiarum, vel communium, vel specialium in proximos, caeterisque hujusmodi. Quia haec nimirum et per officium corporis, et per tempora opportuna fieri necesse est. Ipsa autem charitas cujus instinctu haec foris aguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
nes criptũ est uerbũ quod uidit isaias: aut aliquis alius pro¬
pheta nisi quia in occulto uisionũ caelestiũ: lucidissimo
mentis intuitu cognas cȩbant archana quae foras suir audi¬
toribur palam uerbis quibus cũ quae uellent efferrent

Expanded text:
ne scriptum est: Verbum quod vidit Isaias , aut aliquis prone scriptum est: Verbum quod vidit Isaias , aut aliquis propheta, nisi quia in occulto visionum coelestium lucidissimo mentis intuitu cognoscebant arcana, quae foras suis auditoribus palam verbis quibuscunque vellent efferrent?
Abbreviated transcription (Latin):
Nicut in potestate prophae tantiũ. nonerat: semperha¬
bere spm̃scm̃ semper futura porse praedicere : sed ip
se sp̃s eoꝵ corda quando uoluit impleuit: ita etiã
potes tatis eorũ nonerat ut q̃ qua e uellent docerent.
sed quae spũ in lus trati didicerant ea sola dicebant
haec ideo dicimur : nequir adlibitum suum scripturar
exponere audeat : Ridicule quidam hȩc petri uerba interprae¬
tus est dicens : quod sicut fistula flatum oris humani utre¬
sonet accipit: nec sonũ tamen ipsaquẽ minis trat quia insensi¬
bilis naturȩ est intellegere ualet ita prophȩtȩ dĩ spũ inrpi¬
rati eaquae idem ipsesps uellet ore proferrent: nec tam̃
eaquae dicerent ipsimente tenerent : iuxta illud maronis.
dat sinemente sonum: quod inpudentis simi erroris esse pa¬
lam claret: Quomodo enim audientib tamsana uiuendi
consilia darent. sun sanes similer ipsi quae loquerentur nes¬
cirent quare uidenter appellantur prophȩte quaratio¬

Expanded text:
icut in potestate prophetarum non erat semper habere spiritum, semsed ipse Spiritus eorum corda quando voluit implevit; ita etiam potestatis eorum non erat, ut quaecunque vellent docerent, sed quae Spiritu illustrati didicerant, ea sola dicebant. Haec ideo dicimus, ne quis ad libitum suum Scripturas exponere audeat. Ridicule quidam haec beati Petri verba interpretatus est, dicens quod sicut fistula flatum eris humani, ut resonet, accipit, nec sonum tamen ipsa quem ministrat, quia insensibilis naturae est, intelligere valet; ita prophetae Dei Spiritu inspirati, ea quae idem Spiritus vellet ore proferrent, nec tamen ea quae dicerent ipsi mente tenerent, juxta illud Maronis: Dat sine mente sonum; quod impudentissimi erroris esse palam claret. Quomodo enim audientibus tam sana vivendi consilia darent, si insanis similes ipsi quae loquerentur nescirent? Quare videntes appellantur prophetae? Qua ratio
Abbreviated transcription (Latin):
cistis malagnũ : etiã atq etiã considerate quia iuue¬
ner estis: pugnate ut uincatis: uincite ut corone mini.
Humiler es tote : ne inpugna cadatis: nolate dilagene
tẽptationũ certamina : Omnib: his parit̃ mandat: ututan¬
t᷑ quidẽ mundo ad necessitatẽ: sed ñ diligant ad deside¬
ria suꝑ flua : sicut et paulus ait: & carniscurã: ne feceritis
Nemosibi mentiat᷑ : Vnũcor : duos tã sibi aduersarior. amores
non capit : unde & dnr̃ ait: nemo potest duob: dominis seruire
&iterũ : ñ potestis dõseruire : & mã monȩ : Sicut autem caritar
patris fons .ẽ. omniũ et origo uirtutum: ita dilectio mundi:
cunctorũ ẽ. radix: ac fomes uitiorũ: unde sequit᷑ : qm̃om¬

Expanded text:
stis, etc. Etiam atque etiam considerate quia juvenes estis, pugnate ut vincatis, vincite ut coronemini. Humiles estote, ne in pugna cadatis. Nolite diligere tentationum certamina. Omnibus his pariter mandat ut utantur quidem hoc mundo ad necessitatem, sed non diligant ad desideria superflua, sicut et Paulus ait: Et carnis curam ne feceritis Nemo sibi mentiatur. Unum cor duos tam sibi adversarios amores non capit. Unde et Dominus ait: Nemo potest duobus dominis servire ; et iterum: Non potestis Deo servire et mammonae . Sicut enim charitas Patris fons est omnium et origo virtutum, ita dilectio mundi cunctorum est radix ac fomes vitiorum. Unde sequitur: Quo
Abbreviated transcription (Latin):
abundauit gratia: donum gratiae per hoc uebem̃ti¬
us commendat: quae et magna solet conuersir etmi¬
nora dimit tere peccata: & quanto quis maiora ante
conuersionẽ peccata commisit: tanto maiorem gratia
donantir indulgentiã conuersur accipit: Lo quitur hoc
ergo apłs dehis quȩiam comisimus peccatis : ne quir
des peratione ueniae promagnitudine facinorũ pere¬
at : non autem ut inimici inter praetabantur suade¬
bat plura facere peccata: ut potiora perhaee reci¬
perent bona : Vnde etbeatus petrus : recttꝰ ãmonen¬
ne ins ipi sutium errone trans ducti excidatis apnorria

Expanded text:
abundavit et gratia , donum gratiae per hoc vehementiabundavit et gratia , donum gratiae per hoc vehementius commendat, quae et magna solet conversis, et minora dimittere peccata. Et quanto quis majora ante conversionem peccata commisit, tanto majorem gratiae donantis indulgentiam conversus accepit. Loquitur ergo hoc Apostolus de his quae jam commisimus peccatis, ne quis desperatione veniae pro magnitudine facinorum pereat; non autem, ut inimici interpretabantur, suadebat plura facere peccata, ut potiora per haec reciperent bona. Unde et beatus Petrus recte admonenne insipientium errore seducti: excidatis a propria
Abbreviated transcription (Latin):
pocalipsis: quae clausula & quasi signaculũ ẽ to¬
tius diuinae scripture: dicitur: Siquis ad posuerit
adhaec: adponet dr̃ suꝑ illũ plagar scriptas in li¬
broirto :: &siquis demi nuerit de uerbis librihuius
prophetiae : auferat ds̃ partẽ eiur delibrouitae: et
deciuitate scã : et debir quȩ scripta sunt in libro
isto : Dẽ fficilia autẽ intellectu mnepistolir pauli.
quae ab in doctir et instabilibus diciteẽ depraua¬
ta: illa sunt maxime inquibus degratia dĩ loq¬
tur: quaeius tificet impior hoc est eximpus faci¬
at iustos: Dicit enim ipse: Ubi autem habundauit
peccatũ : super habun dauit gratia: Quo dilli non
intellegentes putabant eum dicere: faciamus ma¬
la ut ueniant bona: Ab sit autẽ ut paulus suor
auditores ad promerenda bonadoceat facȩrema¬
la: cuius omnis intentioẽ amalis co ber cereet
adbona agenda quos cũque potest aduocare :
Sedcũ dicit : ubi autẽ habundauit peccatum super¬

Expanded text:
pocalypsis, quae clausula et quasi signaculum est topocalypsis, quae clausula et quasi signaculum est totius divinae Scripturae, dicitur: Si quis apposuerit ad haec, apponet Deus super illum plagas scriptas in libro isto; et si quis diminuerit de verbis libri hujus prophetiae, auferet Deus partem ejus de libro vitae et de civitate sancta, et de his quae scripta sunt in libro isto . Difficilia autem intellectu in Epistolis Pauli, quae ab indoctis et instabilibus dicit esse depravata, illa sunt maxime in quibus de gratia Dei loquitur, quae justificet impios , hoc est ex impiis faciat justos. Dicit enim ipse: Ubi abundavit peccatum, superabundavit et gratia . Quod illi non intelligentes putabant eum dicere: Faciamus mala ut veniant bona . Absit autem ut Paulus suos auditores ad promerenda bona doceat facere mala, cujus omnis intentio est a malis coercere, et ad bona agenda quoscunque potest advocare. Sed cum dicit, Ubi abundavit peccatum, super
Abbreviated transcription (Latin):
ras: Om̃r scripturar : heretici deprauant Nul¬
lur estenĩ uel noui uel ueteris tes tamenti liber:
in quo nanmul ta peruerse intel lexerint :
Sed etipsas saepe scripturas a suostatu peruerterunt:
uel demendo: uel addendo: uel mutando : quae que illo¬
rum perfidia dic tarset : sicut constat arrianor
de euangelio erarirse quod saluator ait: quia dr̃
biles: quia nec lum̃ scientiae necs tabilitatem ha¬
bent mentir: qua inter doctos donec erudiant᷑
permaneant: unicũ namque in doctir reme diumẽ.
humili stabili tate doctorũ uerbis auditum prae¬
bere : quam s tabilitatis gratiã quia heretici non ha¬
bent: uento suꝑbia quasipalea leuis: etiam derc¬
clesia tolluntur : de quibus besub ditur: adsuaco
ie soruco perditionẽ: Quia quis cripturas scãs de¬
prauare: quifidẽ catholicã turbare ac peruerte¬
re conantur: ñ aliud in hoc quã seipsos condẽp¬
nant : Ecclaesia autem xp̃i discussis errorem te¬
nebris: uerasua luce fruitur: undebene infinea¬

Expanded text:
 Omnes Scripturas haeretici depravant. Nullus est enim vel Novi vel Veteris Testamenti liber in quo non multa perverse intellexerint. Sed et ipsas saepe Scripturas a suo statu perverterunt, vel demendo, vel addendo, vel mutando quaecunque illorum perfidia dictasset. Sicut constat Arianos de Evangelio erasisse quod Salvator ait: Quia Deus biles, quia nec lumen scientiae, nec stabilitatem habent mentis, qua inter doctos donec erudiantur permaneant. Unicum namque indoctis remedium est, humili stabilitate doctorum verbis auditum praebere. Quam stabilitatis gratiam, quia haeretici non habent, vento superbiae quasi palea levis, etiam de Ecclesia tolluntur. De quibus bene subditur: Ad suam ipsorum perditionem. Quia qui Scripturas sanctas depravare, qui fidem catholicam turbare ac pervertere conantur, non aliud in hoc quam seipsos condemnant. Ecclesia autem Christi, discussis errorum tenebris, vera sua luce fruitur. Unde bene in fine A
Abbreviated transcription (Latin):
sit caelũ nouũ et t̃ranoua : Transibit et c̃cupiscentia eius:
qr tẽpꝰ patrandȩ luxoriae ł alicuiꝰ peccati ultra ñ erit:
Iñilla enĩ dieperibuN: om̃r cogitationes eoꝵ.: Illa utiq. qͥb
erga mundi huiꝰ desideria intendebat: Qui autẽ fecerit
uoluntatẽ dñi : ne qua quã eiꝰ cogitationes mundo transe¬
unte pereunt : sedqͥ caelestia et̃ na desiderabat : in mu¬
tabiler ꝑ petuo manent : qr p̃mia suꝑna q̃c̃ cupierat c̃se¬
quent᷑ : unde et dñs de fomina de uota: immo deunaqua¬
MMaria optimã partẽ elegit : q̃: ñ auferet᷑ abea: qͥ ergo

Expanded text:
coelum novum et terra nova. Transibit et concupiscentia ejus, quia tempus patrandae luxuriae, vel alicujus peccati, ultra non erit. In illa enim die peribunt omnes cogitationes eorum , ille utique quibus erga mundi hujus desideria intendebant; qui autem fecerit voluntatem Domini, nequaquam ejus cogitationes mundo transeunte pereunt, sed quia coelestia et aeterna desiderabat, immutabiles in perpetuo manent, quia praemia superna quae concupierat consequetur. Unde et Dominus de femina devota, imo de unaquaMaria optimam partem elegit, quae non aufe
Abbreviated transcription (Latin):
niunt eã : & iterũ: Nolite timere pusillus grex: quia con¬
placuit patri ur̃o dare uob regnũ : De quo pusil
& hic apte subiungitur: Nor cannis depositio son¬
diũ: sed cons ciertriae Bonae interRoqatio
indõ Vbi est enim consciantia bona nisi ubi est & fides
non ficta : Docet namq: apostolus paulus. quia finis praecep
ti est caritas decorde puro & conscientia bona & fide
non ficta: Quod ergo aqua di luuir: non saluauit¬
extra arcam positos sed occidit sine dubio prae¬
figurabat omnem hereticum licet habentem
baptis matis sacramentum: non aliis sed ipsis
aquis ad inferna mergendũm. quib arca subleuat ad cȩlũ
Ipse quoq oc tonariusnumerus animarũo quae saluae factas sauetr
pera quã significat: quia scã eodesia in facra mentumudo esicrer
a mortuis per gloriã patris : ita & nos expurgati apbecatis per
aqua regeneratio nir in nouitate uitae ambulȩ mus ⁊ Dotaua nã¬
q die hoc est post septimã sabbati dñs a mor tuis mes noirer seonex ẽ¬

Expanded text:
niunt eam, et iterum: Noli timere, pusillus grex, quia complacuit Patri vestro dare vobis regnum. De quo pusillo grege et hic apte subjungitur: Non carnis depositio sordium, sed conscientiae bonae interrogatio in Deum. Ubi est enim conscientia bona, nisi ubi est fides non ficta? Docet namque apostolus Pti est charitas de corde puro, et conscientia bona, et fide non ficta . Quod ergo aqua diluvii non salvavitextra arcam positos, sed occidit, sine dubio prafigurabat omnem haereticum, licet habentem baptismatis sacramentum, non aliis, sed ipsis aquis ad inferna mergendum, quibus arca sublevatur ad coelum. Ipse quoque octonarius numerus animarum quae salvae factae sunt per aquam significat quia sancta Ecclesia in sacramentum dominicae a mortuis per gloriam Patris, ita et nos expurgati a peccatis per aquam regenerationis, in novitate vitae ambulemus . Octava namque dies, hoc est, post septimam sabbati Dominus a mortuis resurgens, et exem
Abbreviated transcription (Latin):
fidiam uos blas phemant: ut patesegregatos ab eorum
consortio: inuestra tamen conuersatione semper opera
iustitiae & pi&atis uideant quae merito admirentur : & p
quibus fidem iure laudent ac uenerentur xp̃i anam.: qui
Redbent Rationem ei quiparatusest: iubicapeuiuos et ooortuos.
deoq: minus curate minus dolete: sibene facientes blas phe
conpescetlir dr̃ iudex utiq: iustus : qui & illis blas phemiae
suae & pacientiae ues trae uobis praemia digna restitu &.
propter hoc enim et mornuis euanqeLͣtuco est: ut iu ui¬
centur qui dem secunduo hocoi neco incarus: uiuant au¬
tantum est desiderium nos  mortificari carne : uiui¬
ficari autem spiritũ: ut his I quo que quimaioribus cri¬
minibus inuo luti sunt. & inter mortuos iure nominandi:
licitis idolorum cultibus: uerbũ fidei euangelizare prae¬
ceperit : quatenus &iam illiiudicatir: idest spraetis &
abiectis carnalibus desideriis : spiritaliter uiuant :: Vnaq

Expanded text:
fidiam vos blasphement, ut pote segregatos ab eorum fidiam vos blasphement, ut pote segregatos ab eorum consortio, in vestra tamen conversatione semper opera justitiae et pietatis videant, quae merito admirentur, et pro quibus fidem jure laudent ac venerentur Christianam. Qui reddent rationem ei qui paratus est judicare vivos ac mortuos. Ideo inquit minus curate, minus dolete, si benefacientes blasphemacompescetur Deus judex utique justus, qui et illis blasphemiae suae, et patientiae vestrae vobis praemia digna restituet. Propter hoc enim et mortuis evangelizatum est: ut judicentur quidem secundum omnes in carne, vivant autantum est desiderium nos mortificari carne, vivificari autem spiritu, ut his quoque qui majoribus criminibus involuti sunt, et inter mortuos jure nominandi, potationibus, et illicitis idolorum cultibus, verbum fidei evangelizare praeceperit, quatenus et ilii judicatis, id est, spretis et abjectis carnalibus desideriis spiritualiter vivant, unaque
Abbreviated transcription (Latin):
pat̃ suscitat mortuos & uiuificat: sic & filius quos uult uiuificat
s p̃s uero sc̃s ut hoctestimonio declarat᷑ qđ dicit᷑ defilio : ut nosofferret
dõ mortificatos quidẽ carnẽ uiuificatos aut̃ spũ : Ideoq: quorũ un a o pera¬
tio ẽ : horũ eẽ dispar substantia ł esseria ñ possit: In quo eteis Qui

Expanded text:
Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat. Spiritus vero sanctus, ut hoc testimonio declaratur, quo dicitur de Filio, ut nos offerret Deo, mortificatos quidem carne, vivificatos autem Spiritu; ideoque quorum una operatio est, h
Abbreviated transcription (Latin):
pas ionus rate nie n ob quoq inmemoriã r euocet quia tẽporancis nr̃ĩs
passionib merces redd et᷑ aet̃na: urtinos oppennet doorantis nras¬
cas n e six oũ usian peiuaiutticatos aut̃ sp̃u Dehac mortificatione
ficationẽ carnisꝓ illo immolari gaudemꝰ : Id ẽ uitã nr̃am laudabilẽ
in conspectu patris ostendit uł certe offert nos dõ cũ ab soluł carne
in a t̃nũ nos regnũ introduc̃: sane hoc qđ dicit᷑ uiuificato aut sau
carne meliu uiui ficat᷑ dicente ꝓpheta de dño ut uiui ficat sp̃m humi¬
liũ & uiuificet cor c̃tritorũ : sed ad gratiã potius refert sp̃s sc̃ĩ qui
mortificartib: carnẽ suã uitã recribuit sẽpit̃nã : Vtit enĩ & hoc
testimonio ẽtra arrianos : qui ae qualitati scae trinitatis contradicun
Astruens qx indiuidua diuinae operationis unitate uiuificet pat̃uiuifica
filius : uiui ficet sp̃s sc̃r : pat̃ uidelicet & filius quia scriptũ est sicut ẽnĩ

Expanded text:
orat, ut nobis quoque in memoriam revocet quia temporaneis nostris passionibus merces reddetur aeterna. Ut nos offerret Deo mortificatos quidem carne, vivificatos autem spiritu. De hac mortificatione ficationem carnis pro illo immolari gaudemus, id est, vitam nostram laudabilem in conspectu Patris ostendit, vel certe offert nos Deo cum absolutos carne in aeternum nos regnum introducit. Sane hoc quod dicitur vivificatos autem melius vivificatur, dicente Propheta de Domino ut vivificet spiritum humilium, et vivificet cor contritorum, sed ad gratiam potius refert Spiritus sancti qui mortificantibus carnem suam vitam retribuit sempiternam. Utitur enim et hoc testimonio contra Arianos qui aequalitati sanctae Trinitatis contradicunt, instruens quod individua divinae operationis unitate vivificet  est: Sicut enim
Abbreviated transcription (Latin):
ceterisq qͥ tunc fuere sc̃ĩs : & ꝑ eorũ bonã conuersationẽ. prauis
illius aeui hominib: ut ad mebiora conuerteren᷑ p̃dicaũ : Conduso
nãque in carne dicit : carnalib: desideriis uebem̃t̃ ad grauatos :
unde deillis scriptura ait quia omnis caro corruperat uiã sua : Qđ aut̃
dic̃ inquo : significat in eo qđ p̃miserat. ut nos offerr et dõ : Quia &
tunc siqui ad pͣdicationẽ dñi. quã ꝑuitã fideliũ p̃tendebat credere
uoluis sent: & ipsos offerre oõ patrigaudebat : siqui autẽ detrahe¬
bant debonis tãquã demale factorib: hni uenientę diluuio ẽ funde¬
bant᷑ : nã & deutroq potest intellegi qđ ait in quo id ẽ in quo & eis qui
in carne c̃clusi erant sp̃u ueniens p̃dicaũ : ut ꝑ eandẽ suã p̃dicationẽ &
credentib: corona laudis : & his qͥ in credulitate ꝑftitis sent c̃fusio nasci

Expanded text:
caeterisque qui tunc fuere sanctis, et per eorum bonam conversationem pravis illius aevi hominibus, ut ad meliora converterentur praedicavit. Conclusos namque in carne dicit carnalibus desideriis vehementer aggravatos. Unde de illis Scriptura ait: Quia omnis caro corruperat viam suam . Quod autem dicit, in quo, significat in eo quod praemiserat, ut nos offerret Deo. Quia et tunc si qui ad praedicationem Domini, quam per vitam fidelium praetendebat, credere voluissent, et ipsos offerre Deo Patri gaudebat. Si qui autem detrahebant de bonis tanquam de malefactoribus, hi veniente diluvio confundebantur. Nam et de utroque potest intelligi quod ait, in quo, id est, et in eis qui in carne conclusi erant, Spiritu veniens praedicavit, ut per eamdem suam praedicationem, et credentibus corona laudis, et iis qui in incredu
Abbreviated transcription (Latin):
rum: Audistis quia dictum est antiquis: ego autem dico
pax multiplicetur: in hac autem gratia uobis & pax adim¬
pleatur : quia nimirum illam incipientibus: hanc perfecti¬
oribus scripsit epis tolam: multi plicatur enim pax & gra¬
tia bent proficientibus in hac uita perfidem: adimplebit᷑
autem per ueni entibus in alia uita per .spetiem : un¬
debene cum diceret. gratia uobis & pax adimpleatur

Expanded text:
rum: Audistis quia dictum est antiquis, Non orum: Audistis quia dictum est antiquis, Non opax multiplicetur . In hac autem: Gratia vobis et pax adimpleatur, quia nimirum illam incipientibus, hanc perfectioribus scripsit Epistolam. Multiplicatur enim pax et gratia bene proficientibus in hac vita per fidem, adimplebitur autem pervenientibus in alia vita per, speciem. Unde bene cum diceret: Gratia vobis et pax adimpleatur,
Abbreviated transcription (Latin):
epistola petui secunda: Simon petrur seruus &
fidem: Scriptum est insequentibus huiur epis tulae: ec cehanc
uobis carissimi secumdã scribo epistulam : unde constat.
quia hanc eisdem quibus & priorem epistolam miserat.
electis prosditis dispersionis ponti galatiae: capa dotiȩ
sibi cognoscit. Non quia circum cisionem ex lege accepe¬
rant quam ipse ut natura iudaeus habebat: sed quia e¬
andem quam ipse in lus trante xp̃i gratia acceperat sor
plebi consociet: uerum quia fides eadem sine o peri¬
bus saluare non potest recte subditur::
Illis ergo scribit epis tolam. illor salutat apostolus petrur
quico aequalem sibi sortitis unt fidem: & hanc per opera
iustitiae exercent: eius uidelic& iustitiae : quam non hu¬
mana prudentia reperit: neclegalis institutio docet sed ꝑ
euangelium loquens dñs & saluator noster ostendit : cũait :
Nisibabundauerit iustitiauestra plus quam scribarum &
pharis aeorum : non intrabitis in regnum caelorum: &ite¬

Expanded text:
UM. Simon Petrus, servus et c. Scriptum est in sequentibus hujus Epistolae: Ecce hanc vobis, charissimi, secundam scribo Epistolam. Unde constat quia hanc eisdem quibus et priorem Epistolam miserat, electis proselytis, dispersionis Ponti, Galatiae, Cappadociae, sibi cognoscit, non quia circumcisionem ex lege acceperant, quam ipse ut natura Judaeus habebat, sed quia eamdem quam ipse illustrante Christi gratia acceperat sortplebi consociet. Verum quia fides eadem sine operibus salvare non potest, recte subditur: Illis ergo scribit Epistolam, illos salutat apostolus Petrus, qui coaequalem sibi sortiti sunt fidem, et hanc per opera justitiae exercent. Ejus videlicet justitiae quam non humana prudentia reperit, nec legalis institutio docet, sed per Evangelium loquens Dominus et Salvator noster ostendit, cum ait: Nisi abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelorum . Et ite
Abbreviated transcription (Latin):
cũ ait: Telo ⁊ elatus sum pro dño dõ exercituum
quia dereliquer̃ pactum tuum filii asrł .. Et apłs pauł
cantentio : quam dñs habere nos p̃cepit dicens: contendite
intrare per anguã o portam: molirtie inꝗuut qliori

Expanded text:
cum ait: Zelo zelatus sum pro Domino Deo exercituum, cum ait: Zelo zelatus sum pro Domino Deo exercituum, quia dereliquerunt pactum tuum filii Israel . Et apostolus. Est et bona contentio, quam Dominus nos habere praecepit dicens: Contendite intrare per angustam portam . Nolite, inquit, glori
Abbreviated transcription (Latin):
Quia unprobis doctoribus silen¬
tium inposuerat.
eosqrimagisterii igradũ tenere
uetuerat: quos nec uite perfectionẽ nee continentiã ÷¬
linguae habere cernebat : Consequenter admonet: ut
siquis inter eos sapiens & disciplinatus. ⁊ uel sit uel sibi
eẽ uideatur magis sapienter ipselac disciplinate
uiuendo eruditionẽ suãquam alios docendo deaa¬
monstret : Qui enim mansuetolcorde &ore sereno
bona quaeualet operatur: euidens utiquedat
animi sapientis indiciũ : principium enim sapientiȩ
timor dñi : Qui uero ad p̃dicandume uerbum quam
ad faciendum procliuior est : plerumq ꝑ amonem iac¬
tantiae. ꝑ studium contentionis ꝑ elo quentiae qi¬
facilitatẽ
tẽ ꝑ inuidentiam aliorum docentiam ꝑ ignol¬
rantiã catholicae ueritas: stultitiaeo reatum incur¬
rit: cui bene congrait illud salomonis quiaiabi
uero uerba sunt plurima: ibi frequenter ȩgestas
quia est & zelus dulcis. aquo & simon a postoł merito
per fecti cordis nomen accepit. quem & elias habuit

Expanded text:
Quia improbis doctoribus silentium imposuerat, eosque magisterii gradum tenere vetuerat, quos nec vitae perfectionem nec continentiam linguae habere cernebat, consequenter admonet ut si quis inter eos sapiens et disciplinatus, vel sit vel sibi esse videatur, magis sapienter ipse ac disciplinate vivendo eruditionem suam, quam alios docendo, demonstret. Qui enim mansueto corde et ore sereno bona quae valet operatur, evidens utique dat + hominis sapientis indicium. Principium enim sapientiae timor Domini . Qui vero ad praedicandum verbum quam ad faciendum proclivior est, plerumque per amorem jactantiae, per studium contentionis, per eloquentiae facilitatem, per invidentiam aliorum docentium, per ignorantiam catholicae veritatis, stultitiae reatum incurrit. Cui bene congruit illud Salomonis: Quia ubi sunt verba plurima, ibi frequenter egestas .quia est et zelus dulcis, a quo et Simon apostolus merito perfecti cordis nomen accepit. Quem et Elias habuit,
Abbreviated transcription (Latin):
mento oriatur mihi tribulus. & pro ordeo spina:
et chamor ipsonũ in aunes drõi sabAoth intnout
Snm̃s aba otb id est dñm exercituũ appellat ad terrorẽ
eorum qui pauperes putant nullum habere tutoremi
huic autem loco congruit illud psalmiste : Tibi derelic¬
tus est pauper. pupillo tueris adiutor: Et quod in libro
beati iob scriptum est. neque enim frustra audiet
es tis super tenraco: Neglectis gaudiis caelestib
epulas tantũ diligitis carnales : quas tanta in futuro
sitisque sequetur ut neuna quidem aquae¬

Expanded text:
mento oriatur mihi tribulus, et pro hordeo spina . mento oriatur mihi tribulus, et pro hordeo spina . Et clamor ipsorum in aures Domini Sabaoth introivit. Dominum Sabaoth, id est, Dominum exercituum appellat, ad terrorem eorum qui pauperes putant nullum habere tutorem. Huic autem loco congruit illud Psalmistae: Tibi enim derelictus est pauper, pupillo tu eris adjutor . Et quod in libro beati Job scriptum est: Neque enim frustra audiet ntuebitur . Epulati estis super terram. Neglectis gaudiis coelestibusepulas tantum diligitis carnales, quas tanta in futuro fames sitisque sequetur, ut ne una quidem aqu
Abbreviated transcription (Latin):
tatibus iamsero incipiant quod eas sine fructu habu¬
erint dolere : & tunc segemant indigentibus sua non
dedisse cum ipsi in gruente indigentia cogantur mendicare.
thes aurizantes tram in nouissimis diesus.
uando neglecta pauperũ nuditate uel esurie. thes au¬
ras paetunia uobis condere gaudebatis. iam uobis ipsi
non p̃uidentes interni iudicis iram comulastis.quae & si
nec dum apparuit: in nouissimis diebus iam certissi
restat: idest ubi temporaliũ dierum finis ad fuerit:
ecce mences operariorũ qui messueruN Reciopes
non solũ pauperes passim uenientes suscipere ac refi¬
cere sꝑnunt sed ipsis quoq mercennariis uel famu¬
lis suis  debitam laboris sui mercedem reddere no¬
lunt: Quod impietatis uitium beatus iob multum
secauere in sinuat cum ait : si aduersum me terra mea clam at
&cum ipsa sulci eius deflent. si fructus eius commȩdi absq
pecunia & animam agricolarum cius ad flixi : profru¬

Expanded text:
tatibus jam sero incipiant, quod eas sine fructu habutatibus jam sero incipiant, quod eas sine fructu habuerint dolore, et tunc se gemant indigentibus sua non dedisse, cum ipsi ingruente indigentia cogantur mendicare. Thesaurizastis vobis iram in novissimis diebus. Quia, neglecta pauperum nuditate vel esurie, thesauros pecuniae vobis condere gaudebatis, jam vobis ipsis non praevidentes interni judicis iram cumulastis. Quae etsi necdum apparuit, in novissimis diebus jam certissima restat, id est, ubi temporalium dierum finis adfuerit. Ecce merces operariorum qui messuerunt regionesnon solum pauperes passim venientes suscipere ac reficere spernunt, sed ipsis quoque mercenariis, vel famulis suis debitam laboris sui mercedem reddere nolunt. Quod impietatis vitium beatus Job multum se cavere insinuat, cum ait: Si adversum me terra mea clamat, et cum ipsa sulci ejus deflent, si fructus ejus comedi absque pecunia, et animam agricolarum ejus afflixi, pro fru
Abbreviated transcription (Latin):
SICUT IENIS
Non solum impios & in misericordes diuites. uisibilis
gehennȩ ignis in tormentis excruciat: sed etiam ipsa
diuitiarũ putre factarum &in aninum memoria quibus
facillime possunt suas redimere nequitias non minꝰ
& ante iudiciũ animas eorum. & post resurrectionẽ
etiam carnes exuret: dum sibi met ipsis grauiter
irasci incipiunt. quare sua scelera elemosrnis ablu¬
ere noluerint: Denique diuiti illi purpurato. erugo
pecuniarum in testimoniũ nequitiae & in augm̃tum
uersum erat poenarũ. quando ꝑ increpationẽ abrabae¬
audiuit: Fili recordare quia recepisti bona inuitatua.
& lazarus similiter mala : possunt etiã nomine carniũ.
ipse delitiae carnales intellegi quas erugo pecuniarũ
sicut ignis manducat. dum animam luxuriosam
& extrinsecus sȩuiens flãma cruciat & non minus in¬
terius pungens suae tenacie dolor accusat: Quod in
hac quoque uita saepius contingit ut non nulli diuitias
quibusmaleutebantur amittitant: ꝑditisq facul¬

Expanded text:
sicut ignis. Non solum impios et immisericordes divites visibilis gehennae ignis in tormentis excruciat, sed et ipsa divitiarum putrefactarum et inanium memoria, quibus facillime possent suas redimere nequitias, non minus et ante judicium animas eorum, et post resurrectionem etiam carnes exuret, dum sibimetipsis graviter irasci incipiunt, quia sua scelera eleemosynis abluere noluerunt. Denique dimitti illi purpurato aerugo cuniarum in testimonium nequitiae, et in augmentum versa erat poenarum, quando per increpationem Abrahaeaudivit: Fili, recordare quia recepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala . Possunt etiam nomine carnium ipsae carnales deliciae intelligi, quas aerugo pecuniarum sicut ignis manducat, dum animam luxuriosam et extrinsecus saeviens flamma cruciat, et non minus interius pungens suae tenaciae dolor accusat. Quod in hac quoque vita saepius contingit, ut nonnulli divitias quibus male utebantur, amittant, perditisque facul
Abbreviated transcription (Latin):
cio uerbi remouet. ne impedimentum his qui illud
rite implere potuerant facerent : Scientes inquit.¬
quia maius iudicium sumitis:sicut enimis quibene
ministrauerit gradum sibi bonum adquirit : ita qui
officium docendi sibi indoctus usurpare temptauerit.
in coultis

Expanded text:
ficio verbi removet, ne impedimentum his qui illud ficio verbi removet, ne impedimentum his qui illud rite implere poterant facerent. Scientes quam majus judicium sumitis? Sicut enim is qui bene ministraverit gradum bonum sibi acquirit, ita qui officium docendi sibi indoctus usurpare tentaverit, qIn multis
Abbreviated transcription (Latin):
li magistrum gamali helem in hiero solimis fecisse:
p̃fatus actus apostolorũ lib̵ insinuat: Quando
dis ponente iudaeorum a postolos interficere: ipse
sapientore consilio eorum molimina euacuit.
ereptosq de insidiis eorum apostolos. ad euan¬
gelizandũ ihm̃ remisit in colomes: poline plu¬
Multum fuisse studii credentibus tempore apostolorũ
ut uerbum latius propagarer̃ : actus eorum edocent
itaut apollo uir inscripturis doctissimus scies tantũ
baptisma iohannis fiducialiter xp̃m p̃dicare. qui
tamen quia sapiens erat mox ut dortor ad fuit: facil¬
lime quod minus habuerat ed impleuit. atq adp̃dicandi
officiumiam ꝑfectus rediit: Alii maiore ineptia
descendentes deiudaea anthiochiam: docebant
creder es exgentibus: quia nisi circumciderentur secđ
legẽ moysi :salui eẽ non posser: Nec paruum castis
p̃dicatoribus quaestionis laborem contulerunt :¬
sergo & huius modi doctores: beatus iacobus abos¬

Expanded text:
li magistrum Gamalielem in Jerosolymis fecisse li magistrum Gamalielem in Jerosolymis fecisse praefatus Actuum apostolorum liber insinuat, quando, disponente senatu Judaeorum apostolos interficere, ipse sapientiore consilio eorum molimina evacuavit, ereptosque de insidiis eorum apostolos ad evangelizandum Jesum remisit incolumes. CAPUT IMultum fuisse studii credentibus tempore apostolorum, ut verbum latius propagarent, Actus eorum edocent, ita ut Apollo vir in Scripturis doctissimus, sciens tantum baptisma Joannis, fiducialiter Christum praedicaret. Qui tamen quia sapiens erat, mox ut doctor adfuit, facillime quod minus habuerat adimplevit, atque ad praedicandi officium jam perfectus rediit. Alii majore imperitia discedentes de Judaea Antiochiam, docebant credentes ex gentibus quia, nisi circumciderentur secundum legem Moysi, salvi esse non possent, nec parvum castis praedicatoribus quaestionis laborem contulerunt. Hos ergo et hujusmodi doctores beatus Jacobus ab of
Abbreviated transcription (Latin):
a peccatis meruerit: Israbelitici populi ciuis ads¬
cribi: regalis eorum prosapiae catalogo adnume¬
rari ipsius dñi ac saluatoris nr̃i: generationibus
quae apatri archarum fonte descendunt inseri.
ab excidio patriae pereuntis: cuius ꝑfidiam dese¬
ruit erui :his igitur conuersȩ admeliora mulieris
exemplis  suadetꝰ auditores suos patriae pereuntis
interitũ cauere. & cuius sceleribus credendo reces¬
erant: ab hac etiam fructuosis operibus se me¬
minis se
secernere Quatenus scõrum coetibus
copulari.
& ad redemptoris sui mereantur ꝑtine
nuntios ibũ: hoc est p̃dicatores uerbi euangelii gradan¬
ter audire. & cum hos a contribulib: suis repulsos
uel certe admortem quaesitos ẽẽ cognouerunt. ut sepi
factum actus eorum edoceã: Ipsiꝰ econtra accepto
ab eis consilio salutis suae  ad dñ ihm eos inpace
remit taNT: Quod honorabilem quondam uniuersae
plebi iudaeorum & nunc magis honorandum

Expanded text:
a peccatis meruit, Israelitici populi civis asa peccatis meruit, Israelitici populi civis ascribi, regalis eorum prosapiae catalogo annumerari, ipsius Domini ac Salvatoris nostri generationibus quae a patriarcharum fonte descendunt inseri, ab excidio patriae pereuntis, cujus perfidiam deseruit, erui. His igitur conversae ad meliora mulieris exemplis suadet auditores suos patriae pereuntis introitum cavere, et a cujus sceleribus credendo recesserant, ab hac etiam fructuosis operibus se meminisse secernere, quatenus sanctorum coetibus copulari, et ad Redemptoris sui mereantur pertinnuntios Jesu, hoc praedicatores verbi Evangelii gratanter audire. Et cum hos a contribulibus suis repulsos, vel certe ad mortem quaesitos esse cognoverint, ut saepe factum Actus eorum edocent, ipsi contra, accepto ab eis consilio salutis suae, ad Dominum Jesum eos in pace remittant. Quod honorabilem quondam universae plebi Judaeorum, et nunc magis honorandum
Abbreviated transcription (Latin):
his que incultandum est qđ beatus ia cobus proposito¬
proposito
exemplo fideisimul & operum abrahae: mox subdidit
dicens: Ui detis Qñm ex operisus iustipicat uꝑ¬
homo. & non exride tantuoo Quod ait exoperib
significat ex operibus fidei quia ꝑfecta opera sine
fide nullus habere potest. fidem uerosine operibus
multisi illis operum tempus non adsit: dequalibus
dictum est. raptus est ne malitia mutaret in¬
tellectum illius. aut finctio decipiat animam
illius. Si moilit auteo EtRXaB meretrax. pop¬
pe exoperasus iustipicata.ẽ. suscipieris pun¬
Nese causerentur
opera tanti patris habrahȩ imitari non ualere p̃ser¬
tim cum nullus eos modo cogeret dõ filios offerre peri¬
mendos. sed hoc potius ipse ꝑscripturas ds̃ fieri prohibe¬
mulieris alienigenȩ. quae tamen ꝑ opera misericor¬
diae per officium hospitalitatis etiam cum pericu¬
lo suaeuitae dĩ famulis exhibitum iustificari

Expanded text:
his inculcandum est quod beatus Jacobus his inculcandum est quod beatus Jacobus proposito exemplo fidei simul et operum Abrahae, mox subdidit dicens: Videtis quoniam ex operibus justificethomo, et non ex fide tantum? Quod ait ex operibus, significat ex operibus fidei. Quia perfecta opera sine fide nullus habere potest, fidem vero sine operibus multi, si illis operandi tempus non adsit. De qualibus dictum est: Raptus est, ne malitia mutaret intellectum illius, aut fictio deciperet animam ejus . Similiter et Raab meretrix nonne ex operibus justificata est, suscipiens nunse causarentur opera tanti patris Abrahae imitari non valere, praesertim cum nullus eos modo cogeret Deo filios offerre perimendos, sed hoc potius ipse per Scripturas Deus fieri prohibemulieris alienigenae, quae tamen per opera misericordiae, per officium hospitalitatis, etiam cum periculo vitae suae Dei famulis exhibitum, justificari