comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& ex intimis sumpta phylosophiȩ disciplinis. Nouorũ
uerborum significationibus uelo. Ut hȩc mihi tantum uo¬
bisq siquando adea conuertens oculos collo quantur
Ceteros uero ita sub mouimus ut qui capere intellectu nequi¬
uerint. ad ea & iam legenda uideantur indigni: Sed ne tani¬
tum a nob queri oport& quantum humanȩ rationis intui¬
tus ad diuinitatis ual&. celsa conscendere. Nam ceteris quoq

Expanded text:
 ex intimis sumpta philosophiae disciplinis nouorum uerborum significationibus uelo, ut haec mihi tantum uobisque, si quando ad ea conuertitis oculos, conloquantur, ceteros uero ita submouimus, ut qui capere intellectu nequiuerint ad ea etiam legenda uideantur indigni. Sane 1 tantum a nobis quaeri oportet quantum humanae rationis intuitus ad diuinitatis ualet celsa conscendere. Nam ceteris quoque
Abbreviated transcription (Latin):
com municandamq curaui: Tam uestri cupidis
iudicur quam nostri studiosus in uenti: Qua in
re quid mihi sit animi quo ciens stilo ex cogitata
commendo. tum ex ipsa difficultate materiȩ. tum¬
ex eo qđ raris iđ uobis tantum colloquor intellegi
potest: Neque enim famȩ uctatione & in anibus
uulgiclamoribus excitamur: Sed siquis est fru¬
ctus exterior. hic non potest aliam nisi materiae
similem sperare sententiam Quo cumq igitur
a uobis deieei oculos partim ignaua segnicies. par¬
tim callidus liuor occurrit. ut contumeliam uidear
diuinis tractationibus irrogare. qui ego talibus ho

Expanded text:
communicandamque curaui tam uestri cupidus iudicii quam nostri studiosus inuenti. Qua in re quid mihi sit animi quotiens stilo cogitata commendo, tum ex ipsa materiae difficultate tum ex eo quod raris id est uobis tantum conloquor, intellegi potest. Neque enim famae iactatione et inanibus uulgi clamoribus excitamur; sed si quis est fructus exterior, hic non potest aliam nisi materiae similem sperare sententiam. Quocumque igitur a uobis deieci oculos, partim ignaua segnities partim callidus liuor occurrit, ut contumeliam uideatur diuinis tractatibus inrogare qui talibus ho
Abbreviated transcription (Latin):
tere. ut ñsolum fidem nr̃am dicamus. sed eoꝵ
qͦ ꝙ ꝑfidiam quantum possumus refellamꝰ. Sine
dubio enim hoc ipsum qđ puerse & impie senti¬
unt. aliquibus testimonuis diuinarum scriptu¬
rarum conantur astruere. In quibus eis osten¬
dendum ẽ. quã ñ recte intellegant luterassacraᷤᷤ¬
conseriptas ad fidelium salutem: Tam quã si quis¬
quã se medicinalibus ferram̃tis grauit᷑ uexet.
quȩ utiq ñad uulnerandum sea ad sanandum
sunt instituta. Alultum autẽ laborauimus & la¬
boramus. quantum dñs donat contra diuersos
errores arguendos. Sed laborum nr̃oꝵ opuscula
si forte habere desideras. mute qui tibi describan.
uoluit enim ut hoc facillime possis. qui tibi dedit.
unde possis. Eplicit epłã scĩ augustini add

Expanded text:
tere, ut non solum fidem nostram dicamus, sed eorum tere, ut non solum fidem nostram dicamus, sed eorum quoque perfidiam, quantum possumus, refellamus. sine dubio enim hoc ipsum. quod peruerse et impie sentiunt, aliquibus testimoniis diuinarum scripturarum conantur adstruere. in quibus eis ostendendum est, quam non recte intellegant lconscriptas ad fidelium salutem; tanquam si quisquam se medicinalibus ferramentis graviter vexet, quae utique non ad vulnerandum, sed ad sanandum sunt instituta. Multum autem laboravimus et laboramus, quantum Dominus donat, contra diversos errores arguendos. Sed laborum nostrorum opuscula si forte habere desideras, mitte qui tibi describant. Voluit enim Deus ut hoc facillime possis, qui tibi dedit unde possis. EPISTOLA CCLXV. Augustin
Abbreviated transcription (Latin):
exhortor & moneo. ut miserearis coꝵ tamquam
simplea ut columba. cauras autẽ illos tã quam
astuta sicut serpens. Desq operam quantum po¬
tes ut qui tͥ adherent tecum in recta fide ꝓmane¬
ant. aut ad fidẽ rectam si forte in aliquo aliquid
deprauati sunt corrigantur. De homine autẽ
quẽ suscepit uerbum dĩ cum caro factumẽ & ha¬
bitauit innobis. em̃darem aliquid si in eo quod
eredis falsum aut ꝑuersum inuenirem. Noc gͦ
crede qđ credis. quia in illo homine totam natu¬
ram nr̃am suscepit filius dĩ. idẽ & animam ra¬
tionalem & carnem mortalem sine peccato. in¬
firmitatis enim nr̃e particeps factus ẽ. ñ iniqui¬
tatis. ut pinfirmitatẽ commnunem solueret ini¬
quitatẽ nr̃am. & adauceret nos adiustitiã suã
bibens mortem de nr̃o. & ꝓpinans uitam de suo.
Sedsi habes aliquã scripturã eorum in qua assert̃
qđ huic fidei sit contrarium. dignare eammit¬

Expanded text:
exhortor et moneo, ut miserearis eorum tamquam exhortor et moneo, ut miserearis eorum tamquam simplex ut columba, caueas autem illos tamquam astuta sicut serpens desque operam, quantum potes. ut. qui tibi adhaerent, tecum in recta fide permaneant aut ad fidem rectam, si forte in aliquo aliqui deprauati sunt, corrigantur. De homine autem, quem suscepit uerbum dei, cum caro tactum est et habitauit in nobis, emendarem aliquid. si in eo. quod credis. falsum aut peruersum inuenirem. hoc ergo crede. quod credis, quia in illo homine totam naturam nostram suscepit filius dei, id est et animam rationalem et carnem mortalem sine peccato. infirmitatis enim nostrae particeps factus est non iniquita.tis, ut per infirmitatem communem solueret iniquitatem nostram et adduceret nos ad iustitiam suam bibens mortem de nostro et propinans uitam de suo. sed si habes aliquam scripturam eorum, in qua adserunt, quod huic fidei sit contrarium. dignare eam mit
Abbreviated transcription (Latin):
nos releuat. illos autẽ in sua ꝑuersitate ꝑseue¬
rantes grauat. Gaudium uͦ qđ ꝑcipimus quan¬
do aliqui ex eis correcti in melius commutant᷑.
& scõꝵ sotietati copulantur. nulli gaudio in hac
uita comparari potest. cꝓpterea scriptumẽ. Fili
si sapiens furris. t sapiens eris & ꝓximis tuis.
Si autẽ maluis euaseris. solus hauries mala. qr con
gaudemus de fidelibus & iustis. & illis & nobis
pdest bonumcoꝵ. Cum autẽ contristamur de
infidelibus & iniquis. illis solis nocet & eorũ
maltia & ña tristitia. Nos autẽ etam hoc plu¬
rimum adiuuat apud dm̃. qđ ꝓeis misericordit
contristamur. & ipsa tristitia congemiscimus. &
oramus. Unde honorabilis & in xp̃o laudabilis fa¬
mula dĩ. & mestitiam tuã de talibus & ugilantiã
atꝙ cautelam contra tales quã tuis litteris exp̃ssisti
multum abꝓbo & laudo. atꝙut in hac uia ꝑseue¬
rant̃ ambules ꝓmeis uiribus quia hoc exigis &

Expanded text:
nos releuat, illos autem in sua peruersitate perseuenos releuat, illos autem in sua peruersitate perseuerantes grauat. gaudium uero, quod percipimus, quando aliqui ex eis correcti in melius commutantur et sanctorum societati copulantur, nulli gaudio in hac uita comparari potest. propterea scriptum est: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis tuis: si autem malus euaseris, solus hauries mala, quia, cum gaudemus de fidelibus et iustis, et illis et nobis prodest bonum eorum, cum autem contristamur de infidelibus et iniquis, illis solis nocet et eorum malitia et nostra tristitia; nos autem etiam hoc plurimum adiuuat apud deum. quod pro eis misericorditer contristamur et pro ipsa tristitia congemescimus et oramus. unde, honorabilis et in Christo laudabilis famula dei, et maestitiam tuam de talibus et uigilantiam atque cautelam contra tales. quam tuis litteris expressisti, multum adprobo et laudo atque, in hac uia perseueranter ambules, pro meis uiribus. quia hoc exigis. et
Abbreviated transcription (Latin):
idẽ bonis dĩ male utuntur dumñ corriguntur.
sic contra ds̃ etiam malis eoꝵ bene utitur. ñ solũ
adiustitiã suam quȩ his digna infine retribuet
sedetiã adexercitationẽ &. ꝓuectum sc̃oꝵ suoꝵ
ut ex ipsa etiam maloꝵ ꝑuersitãte boni ꝓficiant.
& ꝓbentur & manifestentur. sicut apłs dicit.
Oporter hereses ẽẽ. ut ꝓbati manifesti fiant int
uos. Nam si nullus etiam maloꝵ bonus usus eẽt
dõ adutilitatẽ electoꝵ suoꝵ. qui etiã demalo
uidȩ tantum bonum nobis p̾stitit. ut c̃pi san¬
guine redimeremur. poterat eos aut nasci ñ
ꝑmittere quosmalos futuros ẽẽ presciebat. aut
in ipso eorum initio maligititatis extinguere.
Sed tantum cos c̃e̾ ꝑmittit. quantum nouit eoo¬
pedire atꝙ sufficere admonendȩ atq exercende
sc̃ȩ domui suȩ. Iaeo nr̃am de illis tristitiam con¬
solatur. quia & ipsa tristitia quã ꝓillis habemꝰ

Expanded text:
id est bonis dei male utuntur. dum non corriguntur, id est bonis dei male utuntur. dum non corriguntur, sic contra deus etiam malis eorum bene utitur non solum ad iustitiam suam, quae his digna in fine retribuet. sed etiam ad exercitationem et prouectum sanctorum suorum, ut ex ipsa etiam malorum peruersitate boni proficiant et probentur et manifestentur, sicut apostolus ait: Oportet et haereses esse, ut probati manifesti fiant inter uos. Nam si nullus etiam malorum bonus usus esset deo ad utilitatem electorum suorum, qui etiam de malo Iudae tantum bonum nobis praestitit. ut Christi sanguine redimeremur, poterat eos aut nasci non permittere. quos malos futuros esse praesciebat, aut in ipso eorum initio malignitatis extinguere. sed tantum eos esse permittit, quantum nouit expedire atque sufficere admonendae atque exercendae sanctae domui suae. ideo nostram de illis tristitiam consolatur, quia et ipsa tristitia, quam pro illis habemus,
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ in membris axp̃i. laudabili famu¬
le di maxime. augustinus indño sa¬
lutem. Quantum nos tuum studium scm̃ lȩti¬
ficat. tantum rursus contristat. qđ ꝑ errores
naxios & ꝑnitiosissimos ꝓuintiam ur̃am nimi¬
um perielitari significas. Sed quia ipsa futura
p̃dicta sunt. mirandum ñc̃ qđ exurgant. sed
uigilandum ne noceant. Itec autẽ ds̃ liberator
nr̃ eaurgere ñ ꝑmitteret. nisi sc̃is cius etiã ꝑ
huiusmodi temptatĩones erudiri ex pediretꝰ.
Comparat sibi quidem lli sua uoluntate ꝑuersa
& p̃scitis meritum cȩcitatis & futuri ȩt̃ni sup¬
plici. si ꝑ contumaciam indociles fuerint. seq
cum inhac uita sunt corrigere atq rm̃dare ne¬
glexerint. Uerumtam̃ sicut ipsi male utuntur
bonis dĩ. qui facit solem suum oriri suꝑ bonos &
malos & pluit suꝑ iustos & iniustos. qui eos ꝑ pa¬
tientiã suam ad penitentĩa uocat. cum thesau¬
rizant sibi iram in die irȩ &. reuelationis iusti
iudicu dĩ. sicut gͦ ipsi benignitate & patientia

Expanded text:
QVE IN MEMBRIS CHRISTI LAUDABILI FAMULAE DEI MAXIMAE AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Quantum nos tuum studium sanctum laetificat! tantum rursus contristat, quod per errores noxios et perniciosissimos prouin- Clam uestram nimium periclitari significas. sed quia ista futura praedicta sunt, mirandum non est. quod exsurgant, sed uigilandum, ne noceant. haec autem deus liberator noster exsurgere non permitteret, nisi sanctis eius etiam per huius modi temptationes erudiri expediret. comparant sibi quidem illi sua uoluntate peruersa et praesentis meritum caecitatis et futuri aeterni supplicii, si per contumaciam indociles fuerint seque, cum in hac uita sunt. corrigere atque emendare neglexerint. uerum tamen, sicut ipsi male utuntur bonis dei, qui facit solem suum oriri super bonos et malos et pluit super iustos et iniustos, qui eos per patientiam suam ad paenitentiam uocat, cum thesaurizant sibi iram in die irae et reuelationis iusti iudicii dei, sicut ergo ipsi benignitate et patientia,
Abbreviated transcription (Latin):
enim sua querunt. ñ quȩ sunt iħu. xp̃i. Aut
melior sit quam cohabitatio ipsis dñi xp̃i.
lerauerunt. Aut melior sit postremo quam
cęlum. unde angłi ceciderunt. Simpliciter
fateor caritati ur̃ȩ coram dño dõñro. qui testis
ẽ suꝑ animam mram. ex quo do seriure cepi.
quomͦ difficile sum exꝑtus meliores quã qui
inmonasterus ꝓfecerunt. ita ñsum exptus
peiores quam qui inmonasterus ceciderunt.
ita ut hinc arbitrer in apocalipsi seriptum.
iustus iustior fiat. & sordidus sordescat ad¬
huc. Qua ꝓpt̃ & si contristamur de aliquibꝰ
purgam̃tis. consolamur tam̃ enã de pluribꝰ
ornam̃tis. Nolite eͦ ꝓpt amurcam qua oculi
ur̃i offunduntur torcularia detestari. unde
apotece dominicȩ fructuolei luminosioris im
insidias inimici in sua pace custodiat dilectis¬

Expanded text:
enim sua quaerunt, non quae sunt Jesu Christi : aut enim sua quaerunt, non quae sunt Jesu Christi : aut melior quam cohabitatio ipsius Domini Chr furem Judam toleraverunt: aut melior sit postremo quam coelum, unde Angeli ceciderunt. 9. Simpliciter fateor caritati vestrae coram Domino Deo nostro, qui testis est super animam meam, ex quo Deo servire coepi, quo modo difficile sum expertus meliores quam qui in monasteriis profecerunt, ita non sum exppeiores, quam qui in monasteriis ceciderunt, ita ut hinc arbitrer in Apocalypsi scriptum: Iustus iustior fiat et sordidus sordescat adhuc. quapropter etsi contristamur de aliquibus purgamentis, consolamur tamen etiam de pluribus ornamentis. nolite ergo propter amurcam, qua oculi uestri offenduntur, torcularia detestari, unde apothecae dominicae fructu olei luminosioris impinsidias inimici in sua pace custodiat, dilectis
Abbreviated transcription (Latin):
gloriamini. ñ inne sed in dño gloriamini. Quan¬
tum libet enim uigilet disciplina domus moȩ.
homo sum. & int̃ homines uiuo. Necm arro¬
gare audeo ut domus meamelior sit quã ar¬
cha noȩ. ubi tam̃ int̃ .Unii. homines reprobus
unus inuentus ẽ. Aut melior sit quã domus
abrahȩ. ubi dictum ẽ. eice ancillã & filium
eius. Aut melior sit quã domus isaac. cuius
de duobus geminis dictum ẽ. iacob dileao. esau¬
autẽ oddio habui. Aut melior sit quã domus
ipsius iacob ubi lectum patris filius incesta¬
uit. Aut melior sit quã domus dauid. cuius
filius cum sorore concubuit. cuius alt̃ filius
contra patris tam scãm man suetudinẽ rebel¬
lauit. Aut melior sit quam cohabitatio apłi
pauli. qui tam̃ su nt̃ om̃s bonos habitaret.
ñ diceret qđ suptrius comiemoraui. foris
pugnȩ. intus timores. nec diceret cumde seĩ
tate  fide timothei loqueretur. neminem
habeo qui germane de uobis sollicitus sit. oms

Expanded text:
gloriamini, non in me sed in domino gloriamini. quangloriamini, non in me sed in domino gloriamini. quantum libet enim uigilet disciplina domus meae, homo sum et inter homines uiuo nec mihi adrogare audeo, ut domus mea melior sit quam arca Noe, ubi tamen inter octo homines reprobus unus inuentus est; aut melior sit quam domus Abrahae, ubi dictum est: Eice ancillam et filium eius; aut melior sit quam domus Isaac, cuius de duobus geminis dictum est: lacob dilexi, Esau odio habui; aut melior sit quam domus ipsius Iacob, ubi lectum patris filius incestauit; aut melior sit quam domus Dauid, cuius filius cum sorore concubuit, cuius alter filius contra patris tam sanctam mansuetudinem rebellauit; aut melior sit quam cohabitatio apostoli Pauli, qui tamen si inter omnes bonos habitaret, non diceret, quod superius commemoraui: Foris pugnae, inttitate et fide Timothei loqueretur, Neminem habeo qui germane de vobis sollicitus sit. Omnes
Abbreviated transcription (Latin):
or uobis nͣbene fecistis. Fece docuit uos ds̃. ut
qui głatur indomino glorietur. nec obiciatis
hereticis nͥ quia ñ sunt aitholici. ne similes eissi¬
tis. qui ñhabendo qđ incausa suꝑ diuisionis de¬
fendant. ñnisi hominum crimina colligere
afsectant. & caipsa plura falsissime iactant.
ut quia ipsam diuinę scripturȩ ueritatẽ qua
ubiꝙ diffusa xp̃i eccłia comm̃datur. erimina¬
ri & obscurare ñ possunt homines ꝑ quos pre¬
dicatur adducant inodium de quibꝰ effinge¬
re quicquid in m̃tem utnerit possunt. Uos
autẽ ñita didicistis xpm. sitam̃ illum audi¬
sus & in illo edoeti estis. Ipse quippe fideles
suos securos facit etiam de dispensatoribus
malis. mala sua facientibus. & bona eius lo¬
quentibus ubi ait. Quȩ dicunt facite. quȩ
autẽ faciunt facere noltte. Dicunt enim & ñ
faciunt. Orate quidẽ ꝓme. ne forie aluis p̃di¬
cans ipse repbus inueniar. llerumtam̃ cum

Expanded text:
or uobis. non bene fecistis. ecce docuit uos deus, ut, or uobis. non bene fecistis. ecce docuit uos deus, ut, qui gloriatur, in domino glorietur. nec obiciatis haereticis, nisi quia non sunt catholici, ne similes eis sitis, qui non habendo, quod in causa suae diuisionis defendant. non nisi hominum crimina colligere affectant et ea ipsa plura falsissime iactant, ut quia ipsam diuinae scripturae ueritatem, qua ubique diffusa Christi ecclesia commendatur, criminari et obscurare non possunt, homines, per quos praedicatur, adducant in odium, de quibus et fingere, quicquid in mentem uenerit, possunt. nos autem non ita didicistis Christum, si tamen illum audistis et in illo docti estis. ipse quippe fideles suos securos fecit etiam de dispensatoribus malis mala sua facientibus et bona eius loquentibus, ubi ait: Quae dicunt, facite, quae autem faciunt, facere nolite; dicunt enim et non faciunt. orate quidem pro me, ne forte aliis praedicans ipse reprobus inueniar; uerum tamen cum
Abbreviated transcription (Latin):
inciuitate. periculis in deserto. periculis exgen¬
tibus. periculis in falsis fr̃ibus. scio quia doletis.
sednum quid acrius quã ego: Scio q conturba¬
tiestis. & timro neit̃ linguas maledicoꝵ defi¬
culpa nr̃a factus ẽ ur̃. Nam hoc ẽ qđ p̃cauere co¬
natussum. ut si fieri posset hoc malum nec u¬
tandum neglegeretur. nec infestam notitiam
ꝑserretur. ub infructuose cruciarent᷑ firmi.
& periculose turbarentur infirmi. Sed qui
hoc coguito ꝑmisit uos temptari. det uobis u¬
res sustinendi. & crudiat uos ex lege sua. Do¬
ceat uos & mitiget a diebus malignis. donee fo¬
diatur peccatori fouea. Audio nnullos ur̃m hinc
ampluis contristari. quã de lapsu duoꝵ illoꝵ
diaconoꝵ qui ex parte donati uenerant tãquã
discipline ꝓculiani insultauerint. uelut glori¬
antes denobis qđ ex nr̃a disciplina nichiltale
in clericis eatitisset. Qđ quicumꝙ fecistis. fate¬

Expanded text:
in ciuitate, periculis in deserto, periculis ex genin ciuitate, periculis in deserto, periculis ex gentibus, periculis in falsis fratribus. scio, quia doletis, sed numquid acrius quam ego? scio, quia conturbati estis, sed timeo, ne inter linguas maledicorum deficulpa nostra factus est uester. nam hoc est, quod praecauere conatus sum. ut. si fieri posset, hoc malum nec uitandum neglegeretur nec in uestram notitiam perferretur, ubi infructuose cruciarentur firmi et periculose turbarentur infirmi. sed qui hoc cognito permisit uos temptari, det uobis uires sustinendi et erudiat uos ex lege sua, doceat uos et mitiget a diebus malignis, donec fodiatur peccatori fouea. Audio nonnullos uestrum hinc amplius contristari, quod de lapsu duorum illorum diaconorum, qui ex parte Donati uenerant, tamquam disciplinae Proculiani insultauerunt uelut gloriantes de nobis, quod ex nostra disciplina nihil tale in clericis extitisset. quod quicumque fecistis, fate
Abbreviated transcription (Latin):
orare & bonum eisuelle didicimus. Ad quid
emi aliua sedent isti. & quid aliud captant.
nͥut quisquis ep̃s uł clericus uł monachus.
ipsi cum aliqua maritata inuenitur adultera.
nec ꝓieiunt uxores suas. nec accusant matres
suas. Cum autẽ de aliquibus qui sc̃m nom ꝓfi¬
tentur aliquid criminis uł falsi sonuerit. uł
ueri patuerit. instant. satagunt. ambiunt. ut
de om̃ibus hoc eredatur. Htos g de nr̃is doloribꝰ
suauitatẽ sue malę linguȩ captantes. facile est
ut illis canibus comparemus. si forte in malo
intelligendi sunt. qui lingebant uulnera paupe¬
ris illius qui ante ianuam diuitis iacebat. & quo¬
usꝙ ueniret ad requiem sinus abrahe. laboriosa
& indigna om̃a tolerabat. llos me nolite am¬
plius cruciare. qui aliquã spem habetis addm̃.
uos nolite ipsa uulnera quȩ illi lingunt mul¬
tiplicare. uos ꝓ quibꝰ periditamur omni hora
habentes foris pugnas intus timores. prriculis

Expanded text:
orare et bonum eis uelle didicimus. ad quid orare et bonum eis uelle didicimus. ad quid enim aliud sedent isti et quid aliud captant, nisi ut, quisquis episcopus uel clericus uel monachus ipsi, cum aliqua maritata inuenitur adultera, nec proiciunt uxores suas nec accusant matres suas; cum autem de aliquibus. qui sanctum nomen profitentur, aliquid criminis uel falsi sonuerit uel ueri patuerit, instant, satagunt, ambiunt, ut de omnibus hoc credatur. hos ergo de nostris doloribus suauitatem suae malae linguae captantes facile est ut illis canibus comparemus, si forte in malo intellegendi sunt, qui lingebant uulnera pauperis illius, qui ante ianuam diuitis iacebat et, quousque ueniret ad requiem sinus Abrahae, laboriosa et indigna omnia tolerabat. Vos me nolite amplius cruciare. qui aliquam spem habetis ad deum. uos nolite ipsa uulnera, quae illi lingunt, multiplicare, uos, pro quibus periclitamur omni hora habentes foris pugnas, intus timores periculis
Abbreviated transcription (Latin):
tiones cordis. & tunc laus erit unicinꝙ adõ.
Et utmillua qđ scriptumẽ. Quȩ manifesta.
sunt uobis. quȩ autẽ occulta sunt. dño dõ ũro.
A anifestumẽ quidẽ quia ista in eccłia ñacciduns.
sine graui tristitia scõrum atq fidelium. Ue¬
rumtam̃ consoletur nos qui cuncta prediaxit.
atq ut habundantia miquitatis ñrefrigesca¬
mus. sedusꝙ insinem ꝑseueremus ut salui tͣtͣ
possimus admonuit. siam quantum adme at¬
tinet. & siẽ in me quantula cumq caritas xp̃i
gere cruciatus mros. deficiendo ut inspicioni¬
bus falsis ut in peccatis alirnis. Folite obsecro.
ne dicam de uobis. Et suꝑ dolorem uulnerũ
meoꝵ addiderunt. Nam illi qui gaudent
de istis doloribus nr̃is de quibus in ꝑsona cor¬
poris xp̃i tanto ante p̾dictum ẽ. aduersus me
insultabant qui sedebant in porta. & in me
psallebant qui bibebant uinum. ualde tole¬
rabilius sustinentur. ꝙ quibus tam̃ etiã ipsis

Expanded text:
tiones cordis et tunc laus erit unicuique a deo. tiones cordis et tunc laus erit unicuique a deo. et item illud, quod scriptum est: Quae manifesta sunt, uobis; quae autem occulta sunt, domino deo uestro. Manifestum est quidem, quia ista in ecclesia non accidunt sine graui tristitia sanctorum atque fidelium; uerum tamen consoletur nos, qui cuncta praedixit atque, ut abundantia iniquitatis non refrigescamus, sed usque in finem perseueremus, ut salui esse possimus, admonuit. nam quantum ad me adtinet, si est in me quantulacumque caritas Chrisgere cruciatus meos deficiendo uel in suspicionibus falsis uel in peccatis alienis; nolite, obsecro uos, ne dicam de uobis: Et super dolorem uulnerum meorum addiderunt. nam illi, qui gaudent de istis doloribus nostris, de quibus in persona corporis Christi tanto ante praedictum est: Aduersus me insultabant, qui sedebant in porta, et in me psallebant, qui bibebant uinum. ualde tolerabilius sustinentur; pro quibus tamen etiam ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
am seducamini. ita uos ꝑ apłm allo quitur as̃.
Ac sitis uigum ducentes cum infidelibꝰ. Quȩ eñ
participatio uistitiꝑ cum iniquitate : Aut quȩ
societas lucr adtenebras: Item alio loco. Nlo¬
lite inquit seduci. Corrumpunt mores bonos
collo quia mala. Sobru estote uisti. & nolite
peccare. Lit autẽ linguis detrahentium ñ de¬
ficiatis. sic ꝑꝓpħam dicit. Audite me qui sci¬
tis uidicium popłs m̃s. in quoꝵ corde lex mea
ẽ. Obꝓbria hominum nolite metuert. & derra¬
ctione corum ne superemini. nec qđ uossper¬
nant magni duxeritis. Sicut enim uestim̃tũ
ita ꝑtempus assum̃tur. & sicut lana atinta
comedentur. iustitia autem mea in ẽinum ma¬
net. lamu̾ne maliuolo animo de serus dĩ fal¬
sa suspicando pereatis. illud apłicum recorda¬
mini ubrait. Nolite ante tempus quicquam
uidicare. donet̾ ueniat dñs & illuminet ab¬
scondita tenebrarum. & manifestabit cogita¬

Expanded text:
am seducamini, ita uos per apostolum adloquitur deus: am seducamini, ita uos per apostolum adloquitur deus: Ne sitis iugum ducentes cum infidelibus; quae enim participatio iustitiae csocietas luci ad tenebras ? Item alio loco: Nolite, inquit, seduci: Corrumpunt mores bonos colloquia mala. Sobrii estote, justi, et nolite peccare . Ut autem linguis detrahentium non deficiatis, sic per tis judicium, popule meus, in quorum corde lex meaest; obprobrium hominum nolite metuere, et detractatione eorum ne superemini, nec quod uos spernant, magni duxeritis. sicut enim uestimentum ita per tempus absumentur et sicut lana a tinea comedentur, iustitia autem mea in aeternum manet. iam uero ne maliuolo animo de seruis dei falsa suspicando pereatis, illud apostolicum recordamini, ubi ait: Nolite ante tempus quicquam iudicare, donec ueniat dominus et inluminet abscondita tenebrarum; et manifestabit cogita
Abbreviated transcription (Latin):
bus occasionem. ñerit hoc nr̃m factum. sed
eoꝵ quoꝵ causa fuerit factum. Quid enim
obẽ homini qđ ex illa tabula ñuult eum re¬
citari humana ignorantia: si. de libro uiuoꝵ
ñ cum delet iniqua conscientia : cłinde fr̃s
mei qui timetis dm̃. mem̃tote qđ ait apłs
parus. qmͣ aduersarius ur̃ diabolus tam quã
leo rugiens circuit querens quem deuoret.
Quẽ ñ porest deuorare seduetum ad nequitiam.
famam ipsus inquinare conatur. ut si fieri po¬
test olꝓꝓbrus hominum & malarum lingua¬
rum detractione deficiat. & sic in eius fauces
ruat. Si autẽ nec famam innocentis maculare
potuerit. hoc ei ꝑsuadere temptat. ut ꝑmali¬
uolas suspiciones de fr̃e suo iudicet. & sic ab
illo implicatus absorbeatur. Et quis om̃s eius
captiones & circum uentiones ut comp̃hende¬
re ut enumerare sufficiat: Aduersus hec
tam̃ tria quȩ adcausam p̾sentem ꝑtinent.
pͥus ne mala exempla iitando ad nequiti¬

Expanded text:
bus occasionem, non erit hoc nostrum factum sed bus occasionem, non erit hoc nostrum factum sed eorum, quorum causa fuerit factum. quid enim obest homini, quod ex illa tabula non uult eum recitari humana ignorantia, si de libro uiuorum non eum delet iniqua conscientia? Proinde, fratres mei, qui timetis deum, mementote, quod ait aposam aduersarius uester diabolus tamquam leo rugiens circuit quaerens. quem deuoret. quem non potest deuorare seductum ad nequitiam, famam ipsius inquinare conatur, ut, si fieri potest. opprobriis hominum et malarum linguarum detractione deficiat et sic in eius fauces ruat. si autem nec famam innocentis maculare potuerit, hoc ei persuadere temptat, ut per maliuolas suspiciones de fratre suo iudicet et sic ab illo implicatus absorbeatur. et quis omnes eius captiones et circumuentiones uel comprehendere uel enumerare sufficiat? aduersus haec tamen tria, quae ad causam praesentem pertinent, prius, ne mala exempla imitando ad nequiti
Abbreviated transcription (Latin):
manifestare dignetur. Nom̃ aut̃ẽ prb̃i ꝓpt̃ea
ñ ausus sum de numero collegarum eius uel
suppͥmere ut delere. ne duunȩ potestati sub
cuuis examine causa adhuc pendet facere
uiderer inuiriam. su llius udicium meo uel¬
lem p̃uidicio p̃uenire. Qđ nec innegotus se¬
cularibis uidices faciunt. quando causȩ du¬
bitatio admaiorem potestatẽ refertur. ut
pendente relatione aliquid audeant commu¬
tare. Et in ep̃oꝵ concilio constitutum ẽ. nul¬
lum clericum qui ñdum conuictus sit suspen¬
di a communione debere. nͥad causam suã
examinandam se ñ presentauerit. Bonifa¬
cius tam̃ hanc humilitatẽ suscepit. ut nec
litteras acciperet quibus in peregrinatione
honorem suum quereret. ut in eo loco ubi am¬
boignoti sunt. cura ambos ȩqualitas serua¬
retur. Et nunc siuobis placet ut nom̃eius ñ
recitetur. ne his qui in ecłiam nolunt accede¬
re sicut ait apls demus occasionem. querenti¬

Expanded text:
manifestare dignetur. nomen autem presbyteri prmanifestare dignetur. nomen autem presbyteri propterea non ausus sum de numero collegarum eius uel supprimere uel delere, ne diuinae potestati, sub cuius examine causa adhuc pendet, facere uiderer iniuriam, si illius iudicium meo uellem praeiudicio praeuenire. quod nec in negotiis saecularibus iudices faciunt, quando causae dubitatio ad maiorem potestatem refertur, ut pendente relatione aliquid audeant commutare. et in episcoporum concilio constitutum est nullum clericum, qui nondum conuictus sit, suspendi a communione debere, nisi ad causam suam examinandam se non praesentauerit. Bonifatius tamen hanc humilitatem suscepit, ut nec litteras acciperet, quibus in peregrinationem honorem suum quaereret, ut in eo loco, ubi ambo ignoti sunt, circa ambos aequalitas seruaretur. et nunc, si uobis placet, ut nomen eius non recitetur, ne his, qui ad ecclesiam nolunt accedere, sicut ait apostolus, demus occasionem quaerenti
Abbreviated transcription (Latin):
ineorum aliquo diuinitus fuerit ꝓpalatum.
Nam & nos nouimus mediolam apud memo¬
riam scõꝵ ubi mirabilit̃ & t̾ribilit̃ demones
confitentur. furem quendã qui ad eum locum
uenerat ut falsum uirando deciperet. com¬
pulsum fuisse consiteri furtum. & qđ abstule¬
rat reddere. Numquid ñ & affrica scoꝵ mar¬
tirum corporibus plena ẽ : Et tam̃ nusquam
hie scimus talia fieri. Sieut enim qđ apłs dicit
ñ om̃s scĩ dona habent curationum. nec om̃s ha¬
bent diudicationem sp̃uum. ita nec in om̃ibus
memorus scorum ista ficri uoluit ille qui di¬
uidit ꝓpͥa unicuiq ꝓut uult. Quaꝓpt̃ cum
ego noliussem hunc grauissimum dolorem
cordismei uobis ꝑferre innotitiam. ne uosatro¬
cit᷑ & imanit̃ contristando turbarem. fortassis
ideo ds̃ noluit uos latere ut nobiscum oratio¬
nibus in cumbatis. ut qđ ipse in hac causa no¬
uit nos autem nosse ñ possumus. etiam nobis

Expanded text:
in eorum aliquo diuinitus fuerit propalatum. in eorum aliquo diuinitus fuerit propalatum. nam et nos nouimus Mediolani apud memoriam sanctorum, ubi mirabiliter et terribiliter daemones confitentur, furem quendam, qui ad eum locum uenerat, ut falsum iurando deciperet, compulsum fuisse confiteri furtum et, quod abstulerat, reddere. numquid non et Africa sanctorum martyrum corporibus plena est? et tamen nusquam hic scimus talia fieri. sicut enim, quod apostolus dicit, non omnes sancti dona habent curationum nec omnes habent diiudicationem spirituum, ita nec in omnibus memoriis sanctorum ista fieri uoluit ille, qui diuidit propria unicuique, prout uult. Quapropter cum ego noluissem hunc grauissimum dolorem cordis mei uobis perferre in notitiam, ne uos atrociter et inaniter contristando turbarem, fortassis ideo deus noluit uos latere, ut nobiscum orationibus incumbatis, ut, quod ipse in hac causa nouit, nos autem nosse non possumus, etiam nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑpea. potuis quam inea contentione in qua ñ
posset ignorantibus & dubitantibꝰ uł admale
suspicandum ꝓcliuioribus suam demonstrare
di. clegi aliquid medium. ut certo placito se am¬
bo constringerent adlocum sc̃m se ꝑgituros.
ubi t̃ribiliora oꝑa dĩ ñ sanam cuiusq conscren¬
tiam multo facilius aperirent. & ad confessio¬
nem ut pena ut timore compellerent. Ubiꝙ
quidem ds̃ ẽ. & nullo continetur uł includi¬
tur loco qui condit om̃a. & eum aueris adora¬
toribus inspũ & ueritate oportet adorari. ut
inocculto exaudiens. in occulto etiam ustifi¬
cet & coronet. Uerumtam̃ adista quȩ homini¬
hus uisibilit̃ nota sunt quis potest eius consili¬
um pserutari. quare in alus locis hȩc miracu¬
lafiant. in aluis ñfiant: Multis enim notissima
ẽ sc̃itas loci. ubi beati felicis nolensis corpus
conditumẽ. Quo uolui ut ꝑgerent. quiainde
nobis facilius fideliusq scrib potest. quicquid

Expanded text:
perpeti potius quam in ea contentione, in qua non perpeti potius quam in ea contentione, in qua non posset ignorantibus et dubitantibus uel ad male suspicandum procliuioribus suam demonstrare inaniter progredi, elegi aliquid medium, ut certo placito se ambo constringerent ad locum sanctum se pergituros, ubi terribiliora opera dei non sanam cuiusque conscientiam multo facilius aperirent et ad confessionem uel poena uel timore compellerent. ubique quidem deus est et nullo continetur uel includitur loco, qui condidit omnia, et eum a ueris adoratoribus in spiritu et ueritate oportet adorari, ut in occulto exaudiens in occulto etiam iustificet et coronet. uerum tamen ad ista, quae hominibus uisibiliter nota sunt, quis potest eius consilium perscrutari, quare in aliis locis haec miracula fiant, in aliis non fiant? multis enim notissima est sanctitas loci, ubi beati Felicis Nolensis corpus conditum est, quo uolui ut pergerent, quia inde nobis facilius fideliusque scribi potest, quicquid
Abbreviated transcription (Latin):
bet eoꝵ diuino uidicio ꝓpaletur. Cum enim
me causa ista dui cruciasset. nec inuenirem
qͦm unus eduobus coniunceretur. quamius
magis prb̃ro credidissem. cogitauerã primo
sic ambos dõ relinquere. donec in uno eoꝵ qͥ
mͥ suspectus erat aliquia existeret. undeñ
sine iusta & manifesta causa de nr̃o habita¬
culo ꝓiceretur. Sed cum ꝓmoueri inclerica¬
tu sure illic ꝑme siue alibi ꝑ litteras meas ue¬
hem̃tissimc conaretur. ego autem nullomͦ ad¬
duecrer ei homini de quotantum mali exi¬
stimarem manus ordinationis imponere. aut
ꝑ comm̃dationem meam alicui fr̃i meo eum sub¬
ũtroducere. turbulentius agere cępit. ut si
ipse inclericatu ñ ꝓmoueretur. nec prb̃r boni¬
facius in suo gradutẽ ꝑmittereiur. In qua eiꝰ
ꝓuocationt cum uiderem bonifacium nolle
quibus libet infirmis & ad suspeͣnsionẽ ꝓpensis
de suȩ uitȩ dubitatione scandalum fieri. para¬
tumꝙ ẽt̃ honoris sui apud homines damnum

Expanded text:
bet eorum diuino iudicio propaletur. Cum enim bet eorum diuino iudicio propaletur. Cum enim me causa ista diu cruciasset nec inuenirem. quo modo unus e duobus conuinceretur, quamuis magis presbytero credidissem, cogitaueram primo sic ambos deo relinquere, donec in uno eorum, qui mihi suspectus erat. aliquid existeret, unde non sine iusta et manifesta causa de nostro habitaculo proiceretur. sed cum promoueri in clericatu sine illic per me siue alibi per litteras meas uehementissime conaretur, ego autem nullo modo adducerer ei homini, de quo tantum mali existimarem, manus ordinationis inponere aut per commendationem meam alicui fratri meo eum subintroducere, turbulentius agere coepit, ut, si ipse in clericatu non. promoueretur, nec presbyter Bonifatius in suo gradu esse permitteretur. in qua eius prouocatione cum uiderem Bonifatium nolle quibuslibet infirmis et ad suspicionem propensis de suae uitae dubitatione scandalum fieri paratumque esse honoris sui apud homines damnum
Abbreviated transcription (Latin):
tas diaboli. Non quia inmemorato prb̃o appa¬
ruit aliquid qđ dignum damnatione uidica¬
retur. sed quia duo de domo nr̃a talt̃ habent
causam. ut unus eoꝵ sine dubio ꝑditus habea¬
tur. & sit alterius fama apud quosdã mala
apud quosdam dubia. etiã siñsit maculata
conscientia. Dolete ista qm̃ dolenda sunt.
ñtam sic uteo dolore ur̃a caritas abene ui¬
uendo refrigescat. sed potius ad dñm depre¬
candum mnardescat. ut si i nocens est prb̃r
ur̃ qd magis credo. quia cum sensisset alte¬
rius motum impudicum & immundum. nec
consentire uoluit nec tacere. eito eum sua di¬
uina sententia manifestatum ministerio ꝓpͥo
rep̾sentet. Si autẽ male sibi conscus qd suspi¬
cari ñ audeo uoluit alteruis existimationẽ
ledere. cum euis pudicitiam contaminare ñ
posset. sicut dicit ipse cum quo habet causã.
ñeum ꝑmittat suam occultare nequitiam.
ut qđ homines inuenire ñ possunt dequoli¬

Expanded text:
tas diaboli —, non quia in memorato presbytero appatas diaboli —, non quia in memorato presbytero apparuit aliquid, quod dignum damnatione iudicaretur, sed quia duo de domo nostra talem habent causam, ut unus eorum sine dubio perditus habeatur et sit alterius fama apud quosdam mala, apud quosdam dubia, etiam si non sit maculata conscientia. dolete ista, quoniam dolenda sunt, non tamen sic, ut eo dolore uestra caritas a bene uiuendo refrigescat, sed potius ad dominum deprecandum inardescat, ut, si innocens est presbyter uester, quod magis credo, quia, cum sensisset alterius motum inpudicum et inmundum, nec consentire uoluit nec tacere, cito eum sua diuina sententia manifestatum ministerio proprio repraesentet; si autem male sibi conscius, quod suspicari non audeo, uoluit alterius existimationem laedere, cum eius pudicitiam contaminare non posset, sicut dicit ipse, cum quo habet causam, non eum permittat suam occultare nequitiam, ut, quod homines inuenire non possunt, de quoli
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ ut nobis ñblandiremur uenire ñposse ad se¬
des felicitatis ȩ̃inȩ. n temporalibus malis exer¬
citi ñ deficeremiis: Quid opusfuit ut diceret
qm̃ habundauit inquitas refrigescet caritas
multoꝵ. nut illi de quibus continuo secutus
adiunxit qui ꝑseurrauerit usq infurem hic
saluus erit. cum hac inquitatis habundantia
refrigescentẽ caritatem uiderent ñ ꝑturbaren¬
tur. ñex pauescerent. ñ quasi rebus insperatis
& mopinatis contristati deficerent. sed potuis
uidentes acoedere quȩ futura p̃dicta sunt an¬
te finem. patient̃ ꝑseuerarent usq insinem.¬
ut securi mererentur regnare post furem. inea
uita quȩ ñhabet furem: dinde carissimi in
isto scandalo quo debonifacio prb̃o ñ nulli ptur¬
bantur. ñuobis dico ut ñ doleatis. Qui enim ista
ñ dolent. nͣtͣ ineis caritas xp̃i. Qui autẽ etiam
de talibus gaudent. habundat in eis mali gni¬

Expanded text:
nisi ut nobis non blandiremur uenire nos posse ad senisi ut nobis non blandiremur uenire nos posse ad sedes felicitatis aeternae, nisi temporalibus malis exerciti non defecerimus? quid opus fuit, ut diceret: Quoniam abundauit iniquitas, refrigescet caritas multorum, nisi ut illi, de quibus continuo locutus adiunxit: Qui perseuerauerit usque in finem, hic saluus erit, cum hac iniquitatis\' abundantia refrigescentem caritatem uiderent, non perturbarentur, non expauescerent, non quasi rebus insperatis et inopinatis contristati deficerent, sed potius uidentes accidere, quae futura praedicta sunt ante finem, patienter perseuerarent\', usque in finem,ut securi mererentur regnare post finem in ea uita, quae non habet finem? Proinde, carissimi, in isto scandalo, quo de Bonifatio presbytero nonnulli perturbantur, non uobis dico, ut non doleatis — qui enim ista non dolent, non est in eis caritas Christi; qui autem etiam de talibus gaudent, abundat in eis maligni
Abbreviated transcription (Latin):
clero. senioribus. & uniuersȩ plebi
ȩccłiȩ ipponensis cui seruio indilectio¬
ne xp̃i. augustinus in dño salutem. Ultinam seri¬
pturȩ di sollicita m̃te intendentes in quibꝰꝙ scan¬
dalis adiutorio nr̃i sermonis ñegeretis. & ille uos
potius consolaretur qui consolatur & nos. qui ñ
solum bona quȩ sc̃is & fidelibus suis ẽ readiturus.
uerum etiam mala quibus erat hic mundus ha¬
bundaturus ante p̃diait. ante conscribenda eu¬
rauit. ut bona post finem scłi secutura certioreᷤ
cpectaremus. quam mala similit̃ p̾nuntiata
ante scłi finem p̃cedentia sentiremus. Uinde &
apłs dicit. Quȩcumq enim ante scripta sunt.
ut nos doceremur scripta sunt. ut ꝑpatientiã
& consolationẽ scripturarum spem habeamus
addm̃. Quid autt̃ opuserat ut ipse añsiħe nͣ
solum diceret tunc iusti fulgebunt sicut solui
regno patrissui qd post scłi finem futurum est.
uerum ctiã exclamaret ue mundo abscandalis

Expanded text:
CLERO, SENIORIBUS ET UNIVERSAE PLEBI ECCLESIAE HIPPONIENSIS, CUI SERVIO, IN DILECTIONE CHRISTI AUGUSTINUS IN DOMINO SALUTEM. Utinam scripturae dei sollicita mente intendentes in quibusque scandalis adiutorio nostri sermonis non egeretis et ille uos potius consolaretur, qui consolatur et nos, qui non solum bona, quae sanctis et fidelibus suis est redditurus, uerum etiam mala, quibus erat hic mundus abundaturus, ante praedixit, ante conscribenda curauit, ut bona post saeculi finem secutura certiores expectaremus, quam mala similiter praenuntiata ante saeculi finem praecedentia sentiremus. unde et apostolus dicit: Quaecumque enim ante scripta sunt, ut nos doceremur, scripta sunt, ut per patientiam et consolationem scripturarum spem habeamus ad deum. quid autem opus erat, ut ipse dominus Iesus non solum diceret: Tunc iusti fulgebunt sicut sol in regno patris sui, quod post saeculi finem futurum est uerum etiam exclamaret: Vae mundo ab scandalis,
Abbreviated transcription (Latin):
bonefacio. augustinus ep̃c. Ornet
mores tuos pudicia conuigalis. ornet
sobrietas & frugalitas. Bene enim agere
& illicita ñ ꝓhibere. consensus erroris c̃. Que¬
dam dum de ecdĩa egreditur xp̃i uirgo sa¬
erata. ebriam gothi bernȩ m̃tem & corpus
incurrit. stabeat queso miles sub comite po¬
situs disciplinam. Graue ẽ enim. ut quem
nuincit homo uincat libido. aut uolutet᷑

Expanded text:
BONIFACIO, AUGUSTINUS episcopus. Ornet mores tuos pudicitia conjugalis; ornet sobrietas et frugalitas. Bene enim agere, et illicita non prohibere, consensus erroris est. Quaedam dum de ecclesia egreditur, Christi virgo sacrata ebriam Gothi Herpae mentem et corpus incurrit. Habeat, quaeso, miles sub comite positus disciplinam. Grave est enim, ut quem non vincit homo, vincat libido; aut volutet
Abbreviated transcription (Latin):
lum intuere. quȩ scripiurarum eloquia nos co¬
gant unum dñm dm̃ consiteri. siue tantum de
patre. siur tantum de filio. siue tantum de sp̃u
sc̃õ. siue simul de patre & filio & spũ scõ int̾ro¬
disti credidisti: Porro si & filius dñs ds̾ẽ. &. pa¬
ter dñs as̃. & ambo iam duo domini & duo dii.
qͣm erit urrum. dñs dã tuus dñs unus ẽ : An
forte pater ẽ unus dñs.filius autẽ ñunus dñs
setantum dñs. sicut sunt du multi & domini mul¬
Quid gͦ responãebimus apło dicenti. nã & si sunt
qui dicuntur du siue in relo siue in t̾ra. si cuti st̃
Au multi & domini multi. nobis tam̃ unus ds̃ pa
iħe xp̃c ꝑquem om̃a & nosꝑ ipsum : Porro si
qđ de uno dõ patre dicitur cogit inde filium se¬
parari. dicant qui audent ñ posse iam intellegi
& ipse pater unus ds̾ &e solus ds̃. ñ separato in¬
quamuis ñcum illo unus iħe xp̃c. tamquam &
pat̾ sit iħ̾e. xp̃c. stoc enim nomͣ ea dispensatio¬

Expanded text:
lum intuere, quae scripturarum eloquia nos colum intuere, quae scripturarum eloquia nos cogant unum dominum deum confiteri, siue tantum de patre siue tantum de filio siue tantum de spiritu sancto siue simul de patre et filio et spiritu sancto interrodisti, credidisti? porro si et filius dominus deus est et pater dominus deus et ambo iam duo domini et duo dii, quo modo erit uerum: Dominus deus tuus dominus unus est? an forte pater est unus dominus, filius autem non unus dominus sed tantum dominus, sicut sunt dii multi et domini mulQuid ergo respondebimus Apostolo dicenti: Nam etsi sunt qui dicuntur dii, sive in coelo, sive in terra, sicut sunt dii multi et domini multi; nobisus, per quem omnia et nos per ipsum? porro si, quod de uno deo patre dicitur, cogit inde filium separari, dicant, qui audent, non posse iam intellegi et ipse et pater unus deus et solus deus non separato quamuis non cum illo unus Iesus Christus, tamquam et pater sit Iesus Christus; hoc enim nomen ex dispensatio
Abbreviated transcription (Latin):
te studerites alterutrum uincere. ut pax &p̃i
potius uincat in cordibus nr̃is. quantum eam
nobis & inhac uita ꝑcipere posse donauit. ut
cogitantes quid eadẽ pax int̃ fr̃s egerit. quoꝵ
ea tam multis animabus & multis cordibus fee̾
animam unam & corunum indm̃. debita preta¬
te credamus multo maaie in illa pace di que
excellentius quam istoꝵ erat anima &cor unũ.
quanto illa paa quȩ superat omnem intelle¬
ctum excellentior ẽ ista pace. quam tenebat
ommum illoꝵ cor unum & una anima in dñi.
Filium autẽ hominis eundẽ dicimus quẽ filium
dĩ. nͣtam ꝓpt̾ formam dĩ inqua ẽ coequalis dõ
patri. sca ꝓpt̾ acceptam formam serui. qua
minor eͣ patri. Et quia eundem filium homi¬
nis dicimus. ꝓpt̃hoc & filium dĩ crueifirum
fatemur. ñex uirtute diuinitatis sed ex infir¬
mitate humanitatis. ñ ea sue nature ꝑmansi¬
one. sed ea mr̃ȩ susceptione. lam nunc paulu¬

Expanded text:
te studentes alterutrum uincere, ut pax Christi te studentes alterutrum uincere, ut pax Christi potius uincat in cordibus nostris, quantum eam nobis et in hac uita percipere posse donauit, ut cogitantes, quid eadem pax inter fratres egerit, quorum ex tam multis animabus et multis cordibus fecit animam unam et cor unum in deum, debita pietate credamus multo maxime in illa pace dei. quexcellentius. quam istorum erat anima et cor unum. quanto illa pax. quae superat omnem intellectum, excellentior est ista pace, quam tenebat omnium illorum cor unum et una anima in deum. Filium autem hominis eundem dicimus, quem filium dei, non tamen propter formam dei, in qua est aequalis deo patri. sed propter acceptam formam serui, qua maior est pater. et quia eundem filium hominis dicimus, propter hoc et filium dei crucifixum fatemur non ex uirtute diuinitatis sed ex infirmitate humanitatis, non ex suae naturae permansione sed ex nostrae susceptione. Iam nunc paulu
Abbreviated transcription (Latin):
Dicitur etiam sp̃c inscripturis sed̾m quandã
distinctionem in ipsa una unius hominis ani
m̃s orat. mens autem mea infructuosa est.
Quid gͦ ẽ : Orabospũ. orabo & m̃te. dpͥo autẽ
patrem a filium. qđ eorum sp̃e scs sit. Nã scdm
unus sp̃e. sicut ñtres dii sed unus ds̾. Quid mi¬
raris. Tantum ualet pax . ñ qualiscum ꝙ ut
solet intellegi. nec talis qualis laudatur in hac
iuta ꝑ concordiam caritatemꝙ fidelium. sed
illa pa dĩ. que sicut dicit apłs suꝑgreditur
omẽm intellectum. quem nͥ nr̃m. idẽ om̃is ratio¬
nalis creature: Qua ꝓpt̾ considerantes infirmi¬
tatem nr̃am. & audientes apł̃n consitentem &
dicentem. fr̃s ego me nͥ arbitror appͣhendisse.
& qui se putat aliqui ascire ñdum scit quem
admodum oportet scire. cum diuinis seriptu¬
ris quantum possumus colloquamur. sine con¬
tentiont pacati ñ inani ac puerili animosita¬

Expanded text:
dicitur etiam spiritus in scripturis secundum quandam dicitur etiam spiritus in scripturis secundum quandam distinctionem in ipsa una unius hominis animmeus orat; mens autem mea infructuosa est. quid ergo est? orabo spiritu, orabo et mente. proprio autem patrem et filium, quod eorum spiritus sit nam secundum unus spiritus sicut non tres dii sed unus. deus. Quid miraris? tantum ualet pax non qualiscumque, ut solet intellegi, nec talis. qualis laudatur in hac uita per concordiam caritatemque fidelium, sed illa pax dei, quae, sicut dicit apostolus, supergreditur omnem intellectum; quem, nisi nostrum, id est omnis rationalis creaturae? quapropter considerantes, infirmitatem nostram et audientes apostolum confitentem et dicentem: Fratres, ego me non arbitror adprehendisse et: Qui se putat aliquid scire, nondum scit, quem ad modum oportet scire, cum diuinis scripturis, quantum possumus, conloquamur sine contentione pacati. non inani ac puerili animosita
Abbreviated transcription (Latin):
tur. qđ ad se inuicem referuntur. ñ ipsa sub¬
refertur spirantis alicuuis ẽ. & spirans utiꝙ
spũ spirans ẽ. Non autẽ ista corporalit̾ sentum¬
tur. nec usitato mͦ intelleguntur in do̾. qͥ
potens ẽ facere sicut apłs dicit supra quã
petimus aut intelligimus. Si autẽ facere.
quantomagis ẽẽ Nam hoc nom̃ qđ spẽ¬
dr̃ ñ sedm id qđ refertur ad aliquid. sed
scđ̃m id qđ aliqua natura significatur. om¬
nis in corporea natura sp̃e inscripturis appel¬
latur. Unde ñ tantum patri & filio & sp̃ũi sc̃o
sed om̃i rationabili ereaturȩ & anime hoc
Qui facit angłos suos sp̃e. Dictum ẽ & de ho¬
minibus quibusdam qm̃ caro sunt. & spẽ
ambulans & ñ reuertens. Et apłs̃ ait. Nemo
seit quid agatur in homine. nͥ sp̃e hominis
qui in ipso ẽ. Item seriptumẽ. Quisseit sp̃e
filiorum hominis si ascendat ipse sursum.
& sp̃e pecoris si descendat deorsum int̾ram :

Expanded text:
tur, quod ad se inuicem referuntur, non ipsa subtur, quod ad se inuicem referuntur, non ipsa subrefertur, spirantis alicuius est et spirans utique spiritum spirans est. Non autem ista corporaliter sentiuntur nec usitato modo intelleguntur in deo, qui potens est facere, sicut apostolus dicit, supra, quam petimus et intellegimus; si autem facere. quanto magis esse! nam hoc nomecundum id quod refertur ad aliquid, sed secundum id quod aliqua natura significatur, omnis incorporea natura spiritus in Scripturis appellatur; unde non tantum Patri et Filio et Spiritui sancto, sed omni rationali creaturae et animae hoc Qui facit Angelos suos spiritus : dictum est de hominibus quibusdam, Quoniam caro sunt, et spiritus ambulans, et non reveit. q uid agatur in homine, nisi spiritus hominis, qui in ipso est: item scriptum est: Quis scit. spiritus filiorum hominis si ascendat ipse sursum et spiritus pecoris si descendat ipse deorsum in terram?