comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
iam xp̃m noli nom nare. sed accede
et sacrifica diis. Cii beatus felix dix̃.
Scelerate et excecar oculis cordis fi¬
lius diaboli aspice icęlum. et consid̾a
manũ enus. et udicia di. Tunc uis¬
sit imꝑator eũ un gulis ferreis radi.
Beatus felix dixr. Imꝑator torque
atrociter et uni ila torm̃ta in cor
uincere ñ posset. quia in dño corrobo¬
ratus uehem̃ter degebat. iussit stipites
in media fouea figi. quã usserat fieri
et sic beatũ felicem ibidem p̾cipitari.
Qui cum dimersus fuisset in medio
stipitum: nichil ei potuerunt. Uidẽs
ficere aduersus eum: dixit militibus
siuis. Accipite a me aurum et argen¬
tum. et ite ad locum qui dicitur pal¬
ma. et ibi gladio int̾ficite eum. Tunc
oues quas me ꝑmisisti congregare in
nomine sc̃o tuo. ne sinas eas laniare
iniquissimũ diabolum martianũ cũ
ministris suis. s suscipe me scdin mag.¬
nam miscđiam tuã. ubi głantur õs
tui fideles. Et facta ẽ ad eum uox

Expanded text:
istum noli nominare, sed accede et sacrifica diis!». 114 Cui beatus Felix dixit: «Scelerate et excecate oculis cordis, aspice in celum, et considera manum eius et iudicia Dei!». 115 Tunc iussit imperator eum ungulis ferreis radi. 116 Beatus Felix dixit: «Imperator, torque atrociter et uniuersa tormenta in corpuincere non posset, quia in Domino corroboratus uehementer degebat, 119 iussit stipites in media fouea figi, quam iusserat fieri, et sic beatum Felicem ibidem precipitari. 120 Qui cum dimersus fuisset, in medio stipitum nichil ei potuerunt nocere. ficere aduersus eum, iussit militibus suis: «Accipite a me aurum et argentum et ite ad locum, qui dicitur Palma, et ibi gladio interficite eum!». 122 Tunc oues, quas me permisisti congregare in nomine sancto tuo, ne sinas eas laniare iniquissimum diabolum Marcianum cum ministris suis, sed suscipe me secundum magnam misericordiam tuam, ubi gloriantur omnes tui fideles». 122ter Et facta est ad eum uox
Abbreviated transcription (Latin):
uissit eũ mox inde deponi. Et p̃ce¬
quatuor milites. psos fustes acciꝑe.
et plagas corporis sui. Ẽm urrex̃
in nomine patris et filii et sp̃s scĩ. po¬
nens manũ sibi suꝑ dorsum. et omnes
plage ipsius nusquã paruerunt.
Martianus imꝑator dixit. Ecce et
uulnera sua ꝑmagicas introclusit.
necesse ẽ ut inde moriatur. Respon
tus quam antea. Sentic tamen me
ñ multum deb̾e debitum. s ad huc
plurimã uirtutẽ in torm̃tis acciꝑe
adduci ad se: ⁊ ait ei. Sacrilege acce¬
de et sacrifica diis. et saluũ te facuit.
Cui beatus felix ep̃s: dxit. Ecce dia¬
boli tui qui ante me fugerunt. susce¬
pit eos infernus. Quom enim me
saluum facere possirit: Quandog
uenerit dñs m̃s iħs xp̃s cum exer¬
citu angłorum. ante faciẽ eius tremẽt
montes et colles.er nare concurba

Expanded text:
iussit eum mox inde deponi, et preceiussit eum mox inde deponi, et precequatuor milites ipsos fustes accipereet plagas corporis sui, ille surrexit in nomine Patris, Filii et Spinens manum sibi super dorsum, et omnes plagae ipsius nusquam paruerunt 106 Marcianus imperator dixit: «Ecce, et uulnera sua per <artes> magicas intro conclusit; et necesse est, ut inde moriatur!». 107 Rtus quam antea. 108 Sentio tamen me non multum debere debitum; sed adhuc plurimam uirtutem in tormentis accipere, adduci ad se, et ait: «Sacrilege, accede et sacrifica diis, et saluum te faciunt!». 110 Cui beatus Felix episcopus dixit: «Ecce diaboli tui, qui ante me fugierunt, suscepit eos infernus. 111 Quomodo enim me saluum facere possunt? 112 Nam cum uenerit Dominus meus cum exercitu angelorum suorum, ante faciem eius tremunt montes
Abbreviated transcription (Latin):
do audiuimus et udimus. quia u¬
nus ẽ ds̃ xp̃ianorum. qͥ fecit celum
et t̾ram. Tu aut̃ es diabolus marti¬
ane imꝑacor et filius gehenne. Tibi
soli p̃parantur uermes uiuentes. qͥ
numqͣm mortẽ habent. Tu es mar¬
tiane impiissime. qui uiduas et pu¬
pillos p̾mis. aurũ et argentum tu¬
um congregas. ut diabolicas t edi¬
fices diuitias. Ergo stulte qd̾ mani¬
bus tius uł artificum facis. potest te
doctrina magica et malefica felicis
arguere uos potuit. ut deos meos
tor ilico eos decollari. Beatum uͦ fe¬
licem uncis ferreis latera infigi. et
iussit triduo suspendi. Quẽ cum
suspendissent milites. triduo custo¬
dierunt eum. ut crudeli morte ne¬
caretur. Post triduum uͦ ipse imꝑator
impiissimus transiuit ꝑ locum ubi
beatus felix pendebat. Et cum tran-¬
sisset: audiuit illum uoce magna di¬
centem. Modo credo dñe. quia nõ
dereliquisti me seruũ tuũ. et bene¬
dicam nom̃ tuum in uita mea in
beatũ felicem ep̃m hoc clamantẽ.

Expanded text:
do audiuimus et uidimus, quia unus est Deus christianorum, qui fecit celum et terram. 93. 94 Tu autem es diabolus, Marciane imperator, et filius Gehenne, tibi soli preparantur uermes uiuentes, qui numquam mortem habent! 95 Tu es, Marciane impiissime, qui uiduas et pupillos premis, aurum et argentum tuum congregas, ut diabolicas tibi edifices diuitias: ergo, stulte, quod manibus tuis uel artificum facis, potest te tor dixit: «Haec doctrina magica et malefica Felicis arguere uos potuit, ut deos meos tor ilico eos decollari. 98 Beatum uero Felicem uncinis ferreis latera infigi et iussit triduo suspendi. 99 Quem cum suspendissent, milites triduo custodierunt eum, ut eum crudeli morte perderet. 100 Post triduum uero ipse imperator impiissimus transiuit per locum, ubi beatus Felix pendebat, et cum transisset audiuit illum uoce magna dicentem: 101 «Modo credo, Domine, quia non derelinquis me seruum tuum, et benedico nomen tuum in uita mea in beatum Felicem episcopum hoc clamantem,
Abbreviated transcription (Latin):
suaserat regibꝰ. ut tale ꝓ dei honore
sanctirent edictum. quatinus quoti¬
enscumq intrarent. aut secus transirẽt
ciuitatẽ remensiũ qͥcumq in uinculis
seu in carceribꝰ fuissent detenti. confes¬
tim sine ullo impedim̃to dimitt̾entur
libi. Quod usq hodie conseruatur. Si
quando quippe rex gallie ad p̾dictam
urbem di uertitur. om̃s a carceribꝰ ab¬
soluti exeunt. Ad redlendas gr̃as ob¬
uiam ci ꝓsiliunt. Ad imitationẽ uͦ
boni magistri remigii. leonardus bonꝰ
discipłs hoc peciit ipsum a rege humil¬
limis p̃cibꝰ. quatinus om̃s qͥ in ergas¬
tulors custodia detinerentur: si eos
ipse uoluisset uisitare: omino solue¬
rentur. Quam rẽ a rege cum benuolẽ¬
tia impetrauit. Et ubicumq in carce¬
ratos ee audiebat. ñ piger ad eorum
absolutionẽ totis uiribus concurre¬
bat. Sciebat enim scͥptum istud eu-
uangłicũ uerbum. In carcere eram¬
⁊ adme uenistis. Et qd̾ uni ex mini¬

Expanded text:
suaserat regibus, ut tale pro Dei honore suaserat regibus, ut tale pro Dei honore sanctirent edictum, quatinus quotienscumque intrarent aut secus transirent civitatem Remensium, quicumque in vinculis seu in carceribus fuissent detenti, confestim sine ullo impedimento dimitterentur liberi, – quod usque hodie conservatur; si quando quippe rex Galliae ad praedictam urbem divertitT omnes ex carceribus absoluti exeunt et ad reddendas gratias obviam ei prosiliunt, – ad imitationem ergo boni magistri Remigii Leonardus bonus discipulus hoc ipsum expetiit a rege humillimis precibus, quatinus omnes qui in ergastulorum custodia detinerentur, si eos ipse voluisset visitare, omnino solverentur. Quam rem a rege cum benivolentia impetravit, et ubicumque incarceratos esse audiebat, non piger ad eorum absolutionem totis viribus concurrebat. Sciebat enim scriptum illud verbum euangelicum: In carcere eram, et venistis ad me; quod uni ex mini
Abbreviated transcription (Latin):
catissimꝰ gͥ leonardus
temporibꝰ anastasii
imꝑatoris in ꝓuincia
galliarum claris pa¬
rentibꝰ extitit natus.
Conlat᷑ales uͦ clodo¬
Iuei regis francie parentes euis erãt.
⁊ int̾̃ satellites palacii pͥmatũ milici¬
e post regem habebant. Ipse autem
rex clodoueus in primordiosue etatis
scãm ritum gentiliũ fuit paganus.
s ꝑ p̃dicationẽ scĩ remigii remensiu
archiep̃i: ad fidem xp̃i conuersus: fac¬
tus ẽ xp̃ianus. Qui deniq scđm uer:¬
bo testium ueridicoꝵ ꝑuerũ leonar¬
dum suscepit de sacro fonte obparen
leonardus postquam euasit in erem̃¬
ta puerilia. adolescens factus uixta
consuetudinẽ parentele. regali noluic
implicari militia. s sp̃r diumo tacc.
potius uoluit sequi archipontificis
remigii uestigia. Cuius salutaria
monita. ñ ut surdus auditor inten¬
debat. uerũ ut prudens et futurus
seminator. in secretarium cordis audi¬
ta reponebat. Nam sicut p̃dictus pon¬
tifex beatus remigius olim francigenis

Expanded text:
atus igitur Leonardus temporibus Anastasii imperatoris in provincia Galliarum claris parentibus extitit natus. Conlaterales vero Clodovei regis Franciae parentes eius erant et inter satellites palatii primatum militiae post regem habebant. Ipse autem rex Clodoveus in primordio suae aetatis secundum morem gentilium fuit paganus, sed per praedicationem sancti Remigii Remensium archiepiscopi ad fidem Christi conversus, factus est christianus. Qui denique secundum verba testium veridicorum puerum Leonardum suscepit de sacro fonte ob paren. Puer autem Leonardus postquam evasit incrementa puerilia, adolescens factus, iuxta consuetudinem parentelae regali noluit implicari militia, sed Spiritu divino tactus, potius voluit sequi archipontificis Remigii vestigia. Cuius salutaria monita non ut surdus auditor intendebat, verum ut prudens et futurus seminator in secretarium cordis audita reponebat. Nam sicut praedictus pontifex beatus Remigius olim Francigenis
Abbreviated transcription (Latin):
tione. Int̾ea dum uir deibeatus le¬
onardus ꝑuigil meditaret᷑ in lege
cersiri ꝑ honorabiles legados iussit.
cui et dixit. Leonarde homo dei.
dep̃cor te ut nusquã discedens in
palatio meo mecum maneas. qusq
infulam pontificalẽ sicut dignus es
a me suscipias. Erat enim iã clericꝰ
humilis ⁊ mansuetus. Cui sc̃s leonar¬
dus respondit. Si scđm iura paren¬
tum meoꝵ regibꝰ francie militare
uoluissem. optime scio bone rex quia
in tua aula int̾ mediocres ñ fuissem.

Expanded text:
. Interea dum vir Dei beatus Leonardus pervigil meditaretur in legecersiri per honorabiles legatos iussit, cui et dixit: 'Leonarde, homo Dei, deprecor te, ut nusquam discedens in palatio meo mecum maneas, quousque infulam pontificalem, sicut dignus es, a me suscipias'. Erat enim iam clericus humilis et mansuetus. Cui sanctus Leonardus respondit: 'Si secundum iura parentum meorum regibus Franciae militare voluissem, obtime scio, bone rex, quia in tua aula inter mediocres non fuissem.
Abbreviated transcription (Latin):
antiqͥrum memoriã p̃cedentiũ patrũ
qͦs ante legem ⁊ sublege scriptura sc̃a
demonstrante cognouimꝰ. ad hoc tan¬
tumm ꝓferimus. ut facilius intelli¬
gere ualeatis. quanta uel qualis sit
huius sacratissime p̾̃sentia diei cum
om̃ibꝰ his de quibꝰ loqͥmur sine fine
constat honesta. Nunc gͥ reuertam᷑
adeos quos unda baptismatis et ef̃¬
fusio sanguinis xp̃i aberrore patͣ¬
ni delicti. ac squalore gentilitatis

Expanded text:
cedentium Patrum, quos ante legem et sub lege, Scriptura sancta demonstrante, cognovimus, ad hoc tantummodo proferimus, ut facilius intelligere valeatis quanta vel qualis sit hujus sacratissimae praesentia diei, quae cum omnibus his de quibus loquimur sine fine constat honesta. Nunc vero revertamur ad eos quos unda baptismatis, et effusio sanguinis Christi, ab errore paterni delicti, a squalore vetusta
Abbreviated transcription (Latin):
cula frequentius fiant. Talibꝰ ut dixi¬
mus a primordio incipientis uitȩ bea¬
toꝵ sp̃uum distinctionibꝰ suꝑna poloꝵ
regna. dõ conditore in ꝑpetuum mira¬
bilit̾ collocata subsistunt. His omnibꝰ

Expanded text:
cula frequentius fiant; alii cula frequentius fiant; alii mus, a primordio incipientis vitae beatorum spirituum distinctionibus, superna coelorum regna a Deo Conditore, in perpetuum mirabiliter collocata, subsistunt. Nos ergo,
Abbreviated transcription (Latin):
in sua sola puritate consistat natura.
S tam̃ nouem ẽẽ angłoꝵ ordines ad
dei iudicia ac ministeria complenda.
testante sacro eloquio cognouimus.
Quoꝵ principatus atq potestates.
subtiliter atq mirabiliterꝰ dĩ om̃ipotẽ¬
tis nutu distinguuntur. Alii ex illis
ad nos in mundũ missi uentura p̃di¬
cando ꝑueniunt. alii ad hoc sunt cõs¬
tituti. ut ꝑeos signa et miracula fre¬
quentiꝰ fiant. Alii subiectis angłoꝵ¬
sp̃ibus p̾sunt: eisq ad excmi diui¬
na mistĩa disponendo principantur.
Alii mira potentia cet̾is p̃minent. ꝓ eo
quod eis ad obediendũ ⁊ angloꝵ ag¬
mina subiecta sunt. Alii tanta diuini¬
tatis gr̃a replentur. ut in eis dñs sede
at.⁊ ꝑeos sua iudicia decernat. Alii
tanto ꝓuectiori scientia pleni sunt:
quanto claritatẽ dei uicinuis contẽ¬
plantur. Aui uͦ ita dõ coniuncta sũt
angłoꝵ agmina: ut int̾ hec et dm̃ nul¬
li alii int̾sint. Tantoq magis ardent
sunt constituti. ut ꝑ eos signa ⁊ mira¬

Expanded text:
in sua sola puritate consistat natura. Sed tamen novem esse angelorum ordines, ad Dei judicia ac ministeria complenda, testante sacro eloquio, cognovimus, quorum principatus atque potestas subtiliter ac mirabiliter Omnipotentis nutu distinguitur. Alii ex illis ad nos in mundum missi, futura praedicando, perveniunt; alii ad hoc sunt constituti, ut per eos signa et miracula frequentius fiant; alii subjectis angspiritibus praesunt, eisque ad explenda divina mysteria disponendo principantur; alii mira potentia caeteris praeeminent, pro eo quod eis ad obediendum alia angelorum agmina subjecta sunt; alii tanta Divinitatis gratia replentur, ut in eis Dominus sedeat, et per eos sua judicia decernat; alii tanto perfectiori scientia pleni sunt, quanto claritatem Dei vicinius contemplantur; alia vero ita Deo conjuncta sunt angelorum agmina, ut inter haec et Deum nulli alii intersint, et tanto masunt constituti, ut per eos signa et mira
Abbreviated transcription (Latin):
quidam magist᷑ cesaris coram co
relegit. ⁊ in cunctis se ammirabi¬
lem redlidit. Senatus cuiam de
illo alta non mediocriter sentie

Expanded text:
us magister Caesaris coram eo relegit, et in cunctis admirabilem reddidit. Senatus etiam de illo non mediocriter sentie
Abbreviated transcription (Latin):
cat templa. ⁊ dõs nr̃os demonũ appel¬
latione condẽpnat. suiꝰ postremo pre¬
sentia. cõsueta nos ꝓhibet obtinere res¬
ponsa. Itaq qr ipsũ noboportuno in
Quos iam nunc compellentib nob.
aut sacrificando placet. aut morien
et duob diaconib qui obsequiis erꝰ
adheserant ꝑ fugam lapsis ad capito¬
lium solus atrahit᷑. Et cum ĩmolare
demoniis cogeret᷑: clara uoce testat᷑.
Unum et uerũ dm̃ noui. Huic laudiᷤᷤ
hostiam ũnolabo. Deos uͦ ur̃os demo-¬
nes ẽẽ scio. quos in cassum ñ tam
eos timeã. a quib ut audio dicitis me
canduit. Tauroq illi qͥ uictime fue¬
rat p̃paratus fune laterib circũacto.
et post terga dimisso. ad ministeriũ
suȩ crudelitatis utunt᷑. Postremã par¬
tẽ funis eiꝰ qui ad posteriora tauri ip¬
sius defluebat sci uiri pedib illigãt.
actũq stimulis acriorib taurum de
suꝑiori parte capitolii parte in pla¬

Expanded text:
cat tem| pla . qui deos nostros daemonum appelcat tem| pla . qui deos nostros daemonum appellacione condemp| nat . cuius postremo praesentia consueta . nos prohibet ob| tinere responsa. Itaque quia ipsum nobis oportuno in s iniuriam quos iam nunc conpellen| tibus nobis aut sacrificando placeret. Aut moriendet duobus di| aconibus qui obsequiis eius adheserant per fugam lapsis| ad capitolium solus adtrahitur . et cum immolare demo| nibus cogeretur . clara uoce testatur . unum et uerum deum non| huic laudes hostias immolabo . deos uero uestros demonas| esse scio . quos in saccum non tam eos timiam . a quibus ut audio dicetis me canduit . tauroque illo qui uicti| mae fuerat praeparatus fune lateribus circumacta| et posterga dimisso ad ministerium suae crudelitatis| utuntur . postrema enim parte funis eius qui ad posteriora| tauri ipsius defluebat sancti uiri pedes inlegant. Actumque| stimolis acrioribus . taurum de superorie capitulii parte| in pla
Abbreviated transcription (Latin):
illũ mors maturata subtraheret. Min¬
felix error et ceca dem̃tia. Audiuĩt di¬
is sius hominẽ ẽẽ terrori:⁊ a delubͥs
atq a sedib suis demones transitu
ipsiꝰ exulare. Non solum audiunt s
etiam intelligunt. ⁊ hunc uirũ ado¬
ratis sibi ydolis etiã sine ꝓmissa int̾.¬
minatione tribilit̃ int̾ficere potiꝰ qm
honorare definiunt miseri. nõ conside¬
rantes qͦd nullũ magis quã illũ cole¬
re deberent. cuiꝰ sermo suis numini¬
bus imꝑaret. Quid enĩ est stultius
dominantib ñ timere: Int̾ hec gͦ cõ¬
querentiũ et stupentiũ studia. cum
paulatĩ magna fuisset multitudo
hominũ congregata. ⁊ õs studiosius
uellent parato ad uictimã tauro. cer¬
ti aliqͥd de his que dicebant᷑ agnosce
re. ⁊ de diis sins litatione tam ingen¬
uel ꝓbarent. Ecce ipsum scm satur¬
ninum ad officiũ sollempne uenien¬
tem. unus ex illa malignantiũ tur¬
ba eminus agnoscit et dicit. En ip¬
ligione signiferũ. qͥ destruenda p̃di¬

Expanded text:
um illum mors matura subtraheret. O infilex error et ceca| dementia. Audiunt diis suis hominem esse terrori et a de| lubris atque a sedibus suis demones ad transitum ipsius et exul| tari non solum audiunt sed etiam intellegunt . et hunc uirum| adoratis sibi idolis etiam sine praemissa interminatione| terribilem interficere potius quam honorare mallunt. Mi| seri non considerantis quod nullum m\a/gis quam illum colere debirent cu| ius seruus . suis numinibus imperaret. Quid enim stultius dominantibus| non timire. Inter haec ergo conquerentium et stupentium stu| dia . cum paulatim magna fuisset multitudo hominum| congregata . et omnes studiosius uellint parato ad uicti| mam tauro certi aliquid de his qui dicebantur agnosce| re et deos suos litatione . tam ingenuel probare Ecce ipsum sanctum. Saturninum ad offi| cium sollemne uenientem unus ex illa malignantium turba| eminus agnoscit . et dicit . en ipligione signiferum qui distruenda praedi
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑto alexander. quod hec turba ne¬
ophita pie matris uilittȩ filiiq
eius quirici industria ad tyrona¬
tum. xp̃i miliciȩ eẽt ascripta. ni¬
mia ꝑuasus furoris uesania: õem
illam laudabilem phalangẽ. ad
sua p̾cepit ꝑduci tribunalia. Ubi
dum astarent absq animi mu¬
data sententia. iubet eos qͣm tociꝰ
plecti capitali pena. At illi mente
alacri signantes se signo. xp̃i. certa¬
tim suas ꝓtendebant ceruices ꝑ¬
cussori. Sicq scli huius erumpniᷤᷤ
eo ꝑcipientes ȩt̾̃nam: ꝓ cuius amo¬
re non sunt cunctati subire mor¬
tem temporalẽ. Pacta gͥ tam feli¬
cis cõmutatione mercimonii. Hi
sci negociatores dei quadringenti
quadraginta qͣtuor uiri: obiert̃¬
nii. similes homini negociatori.

Expanded text:
t Alexander quod haec turba neophita piae matris Julittae filiique ejus Quirici industria ad tyronatum Christi militiae esset ascripta, nimia pervasus furoris vesania, omnem illam laudabilem phalanga ad sua praecepit produci tribunalia. Ubi dum starent, absque animi mulata sententia jubet eos quantocius plecti capitali poena. At illi mente alacri signantes se signo Christi certatim suas protendebant cervices percussori, sicque saeculi hujus aerumnis eo percipientes aeternam: pro cujus amore non sunt cunctati mortem subire temporalem. Peracta igitur tam felicis commutatione mercimonii, isti sancti negotiatores Dei quadringenti quadraginta quatuor viri obierunas, similes homini negotiatori
Abbreviated transcription (Latin):
Et cum eos nullomͦ reuocare poᷤ¬
set a ꝓposito uere fidei: fecit eos di¬
uersis penarum modis torqueri.
ac ita demum horrori carceris
mancipari. Qui scĩ dei mr̃s artis¬
simo reclusi ergastulo. sic leti psalle¬
bant deo. Fac nob̾cum dñe signũ
in bonum. ut uideant qͥ nos oder̃
ustinos ⁊ consolatus es nos. E rãt
autem ꝑsistentes in orationibꝰ et
laudib dei. postulantes se eiꝰ potẽ¬
tia uirtutis eripi. a laqueis ⁊ ma¬
lignitate diaboli.⁊ a tyrannide
eius satellitis alexandri. S ⁊ ipsã
int̾capedinem qͣm obhoc solummͦ
sortiuntur. ut eis multipliciũ pena¬
rum acerbitas pararetur. nequaꝗͣ
sibi uel ꝓximis infructuosã fore
patiuntur. Namq fortitudine a¬
nimi.⁊ constantia fidei.⁊ pacientia
sufferendi infirmiores quosq ꝓuo¬
cabant ad imitationẽ sui. In eadẽ
siquidẽ custodia habebantur in iun¬
culis detenti circiter quadringen¬
ti quadraginta quatuor uiri. quo ᷤᷤ

Expanded text:
Et cum eos nullo modo revocare Et cum eos nullo modo revocare a proposito verae fidei posset, fecit eos diversis poenarum modis torqueri, ac ita demum horribilibus carceribus mancipari, sancti vero Dei martyres arctissimo reclusi ergastulo his verbis laeti psallebant Deo: « Fac nobiscum, Domine, signum in bonum ut videant qui oderunt nos sti nos, et consolatus es nos . » Erant autem persistentes in orationibus et laudantes Deum, postulantesque se ejus potentia virtutis eripi a laqueis malignitate diaboli et a tyrannide ipsius satellitis Alexandri. Sed ipsi intercapedinem quam ad hoc solum modo sortiuntur, ut eis multiplicium poenarum acerbitas pararetur, nequaquam sibi proximis infructuosam fore patiuntur poenam. Namque fortitudine animi et constantia fidei et patientia tolerandi infirmiores quosque provocabant ad imitationem sui. In eadem siquidem custodia habebantur in vinculis detenti circiter quadringenti quadraginta quatuor viri, quos
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ ms̃. te benedicit anima mea.⁊
omnia int̾iora mea. Eibi laus uir¬
tutũ dñe. quia uirtutem ꝑficis in
mea infirmitate. Tunc uͦ ueluci
insultans carnificibꝰ clara uoce
ꝓuirib insonabat frequentiꝰ. uti¬
tiens emiserat hanc uocemipie
ꝓfessionis. tociꝰ reparabantimꝰ ou¬
⁊ cuncti qͥ aderant tantam imbe¬
cillis mirarentur sufferentiam e¬
tatis. Ds̃ quippe iusticiȩ qͥ illum.
in primis annis infantiȩ sua gr̃a
iustificauit. in tribulatione sua¬
ad se clamantẽ. miscdit᷑ exaudiũ.
⁊ in conspectu hominũ magnifi¬
ce mirificauit. At głosa mater
cabat dñm. ⁊ ut inꝑseuerantia
sc̃e ꝑsisteret fidei suũ hortabatur
filium. Uerebatur siquidem ne
forte cedet flagellis. p̃tenerituoi¬
ne corporis. S cum pene iam re¬
soluerentur. ⁊ conciderent ceden¬
tium manus. ipse ab inhabitan¬
te inse dei sp̃u firmum gerens a¬
nimum: instaurabat᷑ recentior
ad sufferendum. Iterum p̾ses us¬
sit sibi matrẽ cum filio p̃sentari.¬

Expanded text:
Deus, te benedicit anima mea et omnia interiora mea. Tibi laus, virtutum Domine, quia virtutem perficis in mea infirmitate . Tunc vero veluti insultans carnificibus clara voce pro viribus insonabat frequentius: Utities emiserat hanc vocem piae professionis, toties ei reparabantur et cuncti qui aderant tantam imbecillis mirarentur aetatis tolerantiam. Deus quippe justitiae qui illum in primis annis infantiae sua gratia justificavit, in tribulatione ad se clamantem misericorditer exaudivit, et in conspectu omnium magnifice mirificavit. Gloriosa vero mcabat Dominum, et ut in perseverantia persisteret fidei suum hortabatur Filium. Verebatur siquidem ne forte cederet flagellis prae teneritudine corporis. Sed cum pene jam resolverentur et conciderent caedentium manus ipse ab inhabitante in se Dei Spiritu, firmum gerens animum instaurabatur recentius ad sufferendum. Iterum praeses jussit sibi matrem cum filio praesentari.
Abbreviated transcription (Latin):
sc̃m credere.⁊ hec tria non tres dõs.
s unum ẽẽ qͥ solus potens ẽ. fide¬
les suos ex omni tribulatione eri¬
cȩleste. In huius gͦ soliditate con¬
fessionis. magismagisq fundati.

Expanded text:
m credere; et haec tria non tres Deos sed unum esse, qui solus potens est fideles suos ex omni tribulatione ericoeleste facere. In hujus ergo soliditate confessionis
Abbreviated transcription (Latin):
tandas catholicas plebes. qd̃ ipse freq̃n¬
tissime faciebat: ⁊ aliquando ut con¬
tigit ut illi subcenturiati actenus ꝓ¬
ur ꝑ aliam uiã cum suis comitibꝰ sacer¬
cios qͦ tendebat uerñet. atq hunc quẽ
postea cognouit exrorẽ marꝰ inipias
euasise ⁊ cum õĩb lib̾atori aõ gras e

Expanded text:
tandas catholicas plebes; quod ipse frequentandas catholicas plebes; quod ipse frequentissime faciebat. Et aliquando contigit, ut illi succenturiati hactenus put per aliam viam cum suis comitibus, sacerdos quo tendebat venisset, atque per hunc quem postea cognovit errorem, manus impias evasisset.
Abbreviated transcription (Latin):
pagras uillasq usq ad sanginnis effu¬
sionẽ accałe ñ metuences.S cum uer¬
biit dĩ sedulo p̃dicaretur.: ⁊ cum his ͥ
od̾ant pacẽ pacis ratio hab̾eteꝵ illi pa¬
cem loquentes debellabant gratis sũq
aduersus eors dogina ueriras inuates¬
ceret. quolebant et potͣant sese inde
irẽi eripiebant. uł sub ducehant :⁊ paci
atq unitati eccłe cum quibꝰ suis. po¬
t̃ant coherebant. Unide sui erroris mi¬
rui congregationẽ uidentes. ato: ang¬
nenus eccłe inuidentes. agersi exar¬
descebarit ira graiussima untolerabi¬
les. ꝑsecutiones unitan eccłe compac
atq nociurnas. et direptiones rerũ
om̃ium inferebant. Nam et multos
cĩ seruos cedibus debilicarunt aliqͥbꝰ.
etiam calcẽ cum aceto in ocłos misert̃.
aliosq occia̾unt. Unãe giã suis ioem
donauste rebaptizatores in odium ue¬
idẽ circumcilliones famulũ d̃i auguᷤ¬
unũ obseđunt. Dum forte iret rogatꝰ
ad uisitardas. instruendasq ⁊ exhor¬

Expanded text:
s effusionem accedere non metuentes. Sed dum verbum Dei sedulo praedicaretur, et cum his qui oderant pacem, pacis ratio haberetur; illi loquentem debellabant gratis. Et cum adversus eorum dogma veritas innotesceret, qui volebant et poterant, sese inde vel eripiebant vel subducebant, et paci atque unitati Ecclesiae cum suis quibus poterant cohaerebant. Unde illi sui erroris congregationes minui videntes, atque augmentis Ecclesiae invidentes, accensi exardescebant ira gravissima, et intolerabiles persecutiones unitati Ecclesiae compactatque nocturnas, direptionesque rerum omnium inferebant. Nam et multos Dei servos caedibus debilitaverunt. Aliquibus etiam calcem cum aceto in oculos miserunt, aliosque occiderunt. Unde etiam suis iidem Donatistae rebaptizatores in odium veiidem Circumcelliones contra famulum Dei Augustinum obsederunt, dum forte iret rogatus ad visitandas, instruendas et exhor
Abbreviated transcription (Latin):
te glosissimo ur ꝑerare liꝯnorio. ꝓt̃
quod ꝑficiendum̃ etia a luc laterẽ tri¬
bunĩ ⁊ notariũ marcellinũ ad affrisã
uidicẽ naserat. Inqua controuersia
illi om̃imodis confuraci atq de erro¬
re a catholicis conuicti. sentent:a iog¬
nitoris notati sunt. i post ecrum õ¬
pellationẽ piissimi regis responso in¬
iusti int̃ hereticos conderapnati sũt.
Ex qua ratione solito amplius eoꝵ
xp̃o cum siuis dericis ⁊ plebibꝰ com¬
municauerunt. et pacẽ tenentes ca¬
tholicam. multas eoꝵ ꝑsecutiones
usq ad m̃broꝵ amputationẽ. et in¬
t̃nitionem ꝑtulerunt. ⁊ totum illud

Expanded text:
giosissimo imperatore Honorio; propter quod perficiendum etiam a suo latere tribunum et notarium Marcellinum ad Africam judicem miserat. In qua controversia illi omnimodis confutati, atque de errore a Catholicis convicti, sententia Cognitoris notati sunt; et post eorum appellationem, piissimi Regis responso juste inter haereticos condemnati sunt. Ex qua ratione solito amplius eorum episcopi cum suis clericis et plebibus communicaverunt, et pacem tenentes catholicam, multas eorum persecutiones usque ad membrorum amputationem et internecionem pertulerunt. Et totum illud
Abbreviated transcription (Latin):
ritanie ciuitate constuntus uouera¬
bilis memorie augusimꝰ qͦ eum ueri
compulcrunt. obt̾minandas iude¬
licet alia s eclenecessitates. Hac gͦ occa¬
sione ꝓuenit ut emerĩ eemn ieci
donatistarũ ep̃m quẽ suo secre p̃ci¬
neium m illa coliareue habrertut:
eiꝰ isorẽ uicerenti Et c̃ code publi

Expanded text:
ritaniae civitate constitutus venerabilis memoriae Augustinus, quo eum venircompulerant, ob terminandas videlicet alias Ecclesiae necessitates: hac ergo occasione provenit, ut Emeritum ejusdem loci Donatistarum episcopum, quem suae sectae praecipuum in illa collatione habuerunt defensorem, videret, et cum eodem pub
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓ quo apud cognitorẽ catholicus ep̃s
int̾cessit. nec auralia multa exigerent᷑.
et ei ẽ bñficium imꝑatũ. Unde cum
ingratus ad piissimũ principẽ ꝓuo¬
cassent. ab imꝑatore relationi debitũ
ẽ responsum solutũ. ⁊ consequent̾ pre¬
ceptum. nullo ꝓrsus loco hereticos do¬
natistas ẽẽ deb̾e.⁊ eos ad uĩ legũ õi¬
umi contra hereticos latarũ ubiq te¬
neri deb̾e. Ex qͦ et uidex. ⁊ officium.
et idem crispinꝰ qͥ minime fuerit ex¬
actus. p̃cepti sunt donis auri libras fit¬
ei iiribus inferre. S ꝓtinus oꝑa data
ẽ ꝑ carholicos ep̃os. p̃cipue yscẽ me¬

Expanded text:
ud Cognitorem catholicus episcopus intercessit, ne auraria mulcta exigeretur; et ei est beneficium impetratum. Unde cum ingratus ad piissimum Principem provocasset, et ab Imperatore relationi debitum est responsum solutum, et consecutum est praeceptum, nullo prorsus loco haereticos Donatistas esse debere, et eos ad vim legum omnium contra haereticos latarum ubique teneri debere. Ex quo et Judex, et Officium, et idem Crispinus, quod minime fuerit exactus, praecepti sunt denas auri libras fisci juribus inferre. Sed protinus opera data est per catholicos episcopos, praecipue per
Abbreviated transcription (Latin):
ut sub ꝓfessione continertiũ ambulãteᷤᷤ
ꝗ circum cationes dicebart᷑. Et erant i
genu numerd ⁊ turbis. ꝑom̃s pene afri¬
canas regiones constituti qͥ malis miui¬
u doctorih audacia suꝑba et temeritare
ir.licua. ne. sius nec alienis aliquando¬
licita parcębant. Contra uis ⁊ fas incau¬
sis int̃ceientes hornũ. nisi obedisset̃
rempnis grauisumis.⁊ cedibꝰ afficiehã

Expanded text:
fessione continentium ambulantes, qui Circumcelliones dicebantur. Et erant in ingenti numero et turbis per omnes pene Africanas regiones constituti. Qui malis imbuti doctoribus, audacia superba et temeritate illicita, nec suis, nec alienis aliquando parcebant, contra jus fasque incautis interdicentes hominibus: et nisi obedissent, damnis gr
Abbreviated transcription (Latin):
Nam et eplas yͥuatas ad quoscumꝙꝑ
cinisilem erroris ep̃os eminentes: sc̃¬
licet ex laicos dedit ratione redlita.
amimonens ato: exortans. ut uel abil¬
la se praurtate corrigerent. uł certe ad
disputationẽ uenirent. Illi uͥ cauĩa d̃if
irari furiosa loquebantur. seductorẽ de
ceꝑ toremq animarũ augustinũ ẽẽ. et
uatim ac publice conclamabant. ut
uelut lupũ occidendũ ẽẽ in defensione¬
scilicet gregis sui dicebant. ⁊ tractabant
om̃ia peccata a dõ indubitant̾ ẽe creden¬
dum posse dimitu hais qͥ eum occidere

Expanded text:
Nam et epistolas privatas ad quosque ejusdem erroris episcopos, et eminentes scilicet laicos dedit, ratione reddita admonens atque exhortans, ut vel ab illa se pravitate corrigerent, vel certe ad disputationem venirent. At illi causae diffiirati furiosa loquebantur, atque seductorem et deceptorem animarum Augustinum esse, et privatim et publice conclamabant; et ut lupum occidendum esse in defensionem gregis sui, dicebant et tractabant; omniaque peccata a Deo indubitanter esse credendum posse dimitti iis qui hoc facere
Abbreviated transcription (Latin):
p̃s: qͥsus catheqͥre non tam suered̾et i:
onsacerdos accedet angustir. Quelg
tagens scͥpto impetrauit. posi quã ue¬
ticione ad uisitandũ adueniente
eccłam ipponiensem tunc priate nu¬
nidie megalio calonicensi ep̃o et uala:¬
riano antistite ep̃is. qͥ forte tunc aderãt.
⁊ ciericis or rabꝰ ippon ensibꝰ. ⁊ uniuer¬
se plebi inoppinatã cunctis suã insimui¬
orem eccłe suo uiuente ep̃o sc̃s augis¬
tinus recusabat. Dumq illi fieri sole¬
re ab om̃ibꝰ suaderetur. atq id ignaro
cransmarinis ⁊ africanis eccłe exempliᷤ

Expanded text:
pus, quo suae cathedrae non tam succederet, sed consacerdos accederet Augustinus. tagens, rescripto impetravit. Et postea petito ad visitandum et adveniente ad Ecclesiam Hipponensem tunc primate Numidiae Megalio Calamensi episcopo, et Valerius antistes episcopis qui forte tunc aderant, et clericis omnibus Hipponensibus, et universae plebi inopinatam cunctis suam insinuamorem Ecclesiae suo vivente episcopo presbyter recusabat. Dumque illi fieri solere, ab omnibus suaderetur, atque id ignaro transmarinis et Africanis Ecclesiae exemplis
Abbreviated transcription (Latin):
tur gesta. Int̾ea silen. Iũ ñ ẽ. qd ⁊olac¬
dem dĩ ꝑisbius tam egregii in eccła uti
nsa iũ domꝰq di zelum aduersus
p̃ diettis rebaptizatores donatistas
⁊estum i ꝑfectum ẽ. Cũ forte unus
sitaret: et que didicerat ꝓ pace eccłe
conita illam hereum p̃dicaret: factũ
ẽ ut medio itineri cors insidias in¬
currisset. Et ꝑuasum cum õĩsꝰ illis
ceminitarubꝰ sublatis anmalibꝰ et re¬
b.ir. iuriis.⁊ cede eum grauissima af

Expanded text:
tur gesta. Inter ea silendum non est, quod ad laudem Dei per illius tam egregii in Ecclesia viri studium domusque Dei zelum adversus praedictos rebaptizatores Donatistas gestum et perfectum est. Cum forte unus sitaret, et quae didicerat pro pace Ecclesiae contra illam haeresim praedicaret, factum est ut medio itinere eorum insidias incurrisset, et pervasum cum omnibus illi comitantibus, sublatis animalibus et rebus, injuriis et caede eum gra
Abbreviated transcription (Latin):
luntas tua. Nimirũ int̾ spem amo¬
remq positus dubitauit pene qued
mallet quia nec hos deserere nec
arp̃o uolebat diucius seꝑari.
chil tarĩ iuoto suo ponens. asi
uoluntati ixliquens. ittũ se qñi ar¬
itrio pocestatiq cõmittit. Non ne¬

Expanded text:
luntas tna.nimirum inter spem maeroluntas tna.nimirum inter spem maeroremque positus dubitauit paene quid mallet, quia nec hos deserere nec a Christo uolebat diutius separari. nihil tamen in uoto suo ponens ant uoluntati relinquens, totum se Domini arbitrio potestatique committens,
Abbreviated transcription (Latin):
mones effugare consueuerat. Ita
grege facto om̃s inunum ille uo¬
uicres congregatȩ. relicto flumine
montes siluasq petierunt. non si¬
ne admiratione multoꝵ. qui tã¬
tam in martinũ uirtutẽ uidert̃
ut etiam auib imꝑaret. Aliquan¬
diu gͦ inuico uł in eccłia ad quam
ierat cominoratus. pacẽ intercle¬
ricos restituẽs. cum iam regredi ad
monast̾ĩum cogitaret: uirib corꝑ¬
is cȩpit repente destitu conuocati¬
q discipłis indicat se iam resol¬
uii. Tunc uero me por et luctus
om̃ium uox una plangentium.
cur nos pat̾ deseris. aut eui nos
desolatos relinquis: inuadent em̃
gregem cuũ lupi rapaces. Et quis
derare.xp̃m. s salua tͥ sũt tua pre¬
mia: nec crlata minuentur nr̃i po¬
cius miserere quos deseris. Tuẽ
lacrimasse ꝑibetur. Conu̾susq ad
unm̃ hac tantũ flentib uoce respõ¬
ait. Dñe si ad huc ppło tuo sum ne¬
cessarius. nõ recuso laborẽ fiat uo¬

Expanded text:
mones fugare consueuerat. ita mones fugare consueuerat. ita grege facto omnes in unum illae uolucres congregatae, relicto flumine, montes siluasque petierunt, non sine admiratione multorum, qui tantam in Martino uirtutem uiderent, ut etiam aui- bus imperaret./aliquandiu ergo in uico illo uel in ecclesia, ad quam ierat, commoratus, pace inter clericos restituta cum iam regredi ad monasterium cogitaret, uiribus corporis coepit repente destitui, conuocatisque fratribus indicat se iam resolui. tunc uero maeror et luctus omnium et uox una plangCur nos, Pater, deseris, aut cui nos desolatos relinquis? Invadent enim gregem tuum lupi rapaces. Et quis Christum, sed salua tibi sunt tua praemia nec dilata minuentur: nostri potius miserere, quos deseris. tunc lacrimasse perhibetur: conuersusque ad Dominum hac tantum flentibus uoce respondit: Domine, si adhuc populo tuo sum necessarius, non recuso laborem: fiat uo
Abbreviated transcription (Latin):
aRtinus igitur obi ep̃i.¬
tum suũ longe ante pre¬
sciuit: dix̃q frĩb disolu¬
tionem sui corporis inminere. Int̾ea
causa extitit qua condatensẽ diocesi
usitaret. Nam cłicis inter se ȩccłie
illius discordantib. pacẽ cupiens
reformare licet finem dierum suo¬
rum nõ ignoraret. ꝓficisti tamen
obistius modi causam nõ recusauit.
B onam hanc uirtutum suoꝵ con¬
sumationẽ existimãs. si pacem ec¬
cłiȩ redditã reliquiss. Ita ꝓfectus
cum suo illo ut sẽꝑ frequẽtissimo
liscipłoꝵ scĩssimoq comitatu mer¬
tos influmine cõspicit piscium p̃¬
Lam sequi. et rapacem ingluuiem
adsiduis urgere captiiris. Forma
inquit hec demonum ẽ insidiant᷑
incautis. capiunt nescientes. Cap¬
tos deuorãt. et saturari nequeunt
deuoratis. Imꝑat de impotenti iur¬
tute u̾boꝵ ut eũ cui innatabãt gur¬
gitem relinquẽtos. aridas peterẽt
desertasq regiones eo nimirum cir¬
ca aues. illas usuꝰ imꝑio: quo de¬

Expanded text:
artinus igitur obitum suum longe ante praesciit dixitque fratribus dissolutionem sui corporis inminere. interea causa extitit, qua Condacensem dioecesim uisitaret. nam clericis inter se ecclesiae illius discordantibus pacem cupiens reformare, licet finem dierum suorum non ignorasset, proficisci tamen ob istius modi causam non recusauit, bonam hanc uirtutum suarum consummationem existimans, si pacem ecclesiae redditam reliquisset. /ita profectus cum suo illo, ut semper, frequentissimo discipulorum sanctissimoque comitatu mergos in flumine conspicatur piscium praedam sequi et rapacem ingluuiem adsiduis urguere capturis. forma, inquit, haec daemonum est: insidiantur incautis, capiunt nescientes, captos deuorant exsaturarique non queunt deuoratis. imperat deinde potenti uerbo, ut eum, cui innatabant, gurgitem relinquentes aridas peterent desertasque regiones, eo nimirum circa aues illas usus imperio, quo dae
Abbreviated transcription (Latin):
aliud exemplũ relinquo. peccaui. Ocu¬
lis ac manib incęlum semꝑ intentꝰ.
inuictũ ab oratione sp̃m nõ relaxa¬
bat. Et cũ apb̃ris qui tuc adeũ con¬
fiurerant rogaretur. ut corpusculũ
lateris mutatione releuaret: Sini¬
te inquit simite me fr̃s celũ potuis
respicere quam terrã. et suo iam it¬
nere iturus ad cñm sp̃s dirigatur.
Hec locutus. diabolũ uidit ꝓpe adsiᷤ¬
tere. Quid hic stas inquit cruenta
bestia: nichil mine funeste repe

Expanded text:
uobis exemplum relinquo, peccaui. ocuuobis exemplum relinquo, peccaui. oculis tamen ac manibus in caelum semper intentis inuictum ab oratione spiritum non relaxabat. et cum a presbyteris, qui tunc ad eum conuenerant, rogaretur ut corpusculum lateris mutatione releuaret, sinite, inquit, sinite me, fratres, caelum potius respicere quam terram, ut suo iam itinere iturus ad Dominum spiritus dirigatur. haec locutus diabolum uidit prope adsistere. quid hic, inquit, adstas, cruenta bestia? nihil in me, funeste, repe
Abbreviated transcription (Latin):
deretuir: grauis quidẽ ẽ dñe corpo¬
ree pugna militie: etiam satis est
qd̃ huc usq certaui. Sed si ad huc ĩ
codẽ labore ꝓcastris tuoꝵ stare me
p̃cipis nõ recuso. nec fatiscentem
causabor etatẽ. munia tua deuotꝰ
implebo: subsignis tuis quo adipse
tu iusseris militabo. Et quamiuis
optata sit senimissio post laborẽ.
ẽ tam̃ animꝰ uictor annoꝵ et cedere
nescius senectuti. Ac si iam partis
etati bonũ michi ẽ. fiat uoluntas
tua.Hos uͦ dequib timeo ipse cus¬
todias. Quirum ineffabilẽ. nec la¬
bore uictum. nec morte umcendũ.
qui in nullã se partem ꝓmor incli¬
nauerat. nec mori tunuit. nec uiuere
recusauit. Itaq cũ iam ꝑaliquot di¬
es ui febrium teneretur. nõ tamen
b et uigiliis. fatiscentes artus spiri¬
tui seruire cogebat. Nobili illo stra¬
tu suo memere et cilicio recubans.
et cum adiscipłis rogaretur ut sal¬
tem sibi uilia sibi sineret stram̃ta
supponi: nõ decet inquit filii. xp̃ia¬
num nisi memere mori. Ego si ub

Expanded text:
dicens: grauis quidem est, Domine, corporea pugna militiae et iam satis est, quod hucusque certaui: sed si adhuc in eodem labore pro castris tuis stare me praecipis, non recuso nec fatiscentem causabor aetatem. munia tua deuotus inplebo, sub signis tuis, quoadusque ipse tu iusseris, militabo. et quamuis optata sit seni remissio post laborem, est tamen animus uictor annorum et cedere nescius senectuti. quodsi iam parcis aetati, bonum mihi est, Domine, uoluntas tua: hos uero, quibus timeo, ipse custodies. o uirum ineffabilem, nec labore uictum nec morte uincendum, qui in nullam se partem pronior inclinauerit, nec mori timuerit nec uiuere recusauerit. itaque cum iam per aliquot dies ui febrium teneretur, non tamen in orationibus et uigiliis fatiscentes artus spiritui seruire cogebat, nobili illo strato suo in cinere et cilicio recubans. et cum a discipulis rogaretur ut saltim uilia sibi sineret stramenta subponi, non decet, inquit, Christianum nisi in cinere mori: ego si aliud
Abbreviated transcription (Latin):
cet ierłm. ⁊ apparuerunt multis.
De quibꝰ ꝓfecto ñ nulli doctoꝵ sen¬
serunt. etiam ⁊ in suis reliquerunt
scriptis quod iam in illis ꝑpetua sit
completa resurieetio. Fatent᷑ enim
quod ueri testes non cẽnt. nisi et

Expanded text:
cet, Jerusalem, et apparuerunt multis . cet, Jerusalem, et apparuerunt multis . De quibus profecto nonnulli doctorum senserunt, et etiam in suis reliquerunt scriptis, quod jam in illis perpetua sit completa resurrectio. Fatentur enim quod veri testes non essent, nisi et
Abbreviated transcription (Latin):
uacuũ ẽẽ cernentibꝰ ostenditur.
nr̃oꝵ dubitant. utrum assump¬
ta fuerit simul cum corꝑe. an obi¬
crit relicto corꝑe. Qualit̃ autem
uel quo tp̃r. aut quibꝰ ꝑsonis scĩssi¬
mum corpꝰ eus inde ablatum sit.
uel ubi tͣnspositum: utrum uere¬
surrexit nescitur. qͣmius astruere
ñ nulli uelint eam iã resuscitatam.¬
beato iohanne euuangłista eius
ministro cui uirgini a xp̃o uirgo
commissa ẽ plurimi asseuerant.
quia in sepulchro eiꝰ ut fertur ñ nisi
manna inuenit᷑. quod et scaturire
cernitur. Uerumptam̃ qͥd horum
uerius censcat᷑. ambigimꝰ. Melius
tam̃ deo totũ cui nichil impossibi¬
le ẽ committimꝰ: qͣm aliud temere
definire uelimꝰ auctoritate nr̃a. qͦd
ñ ꝓbamus: sicuti ⁊ de his quos cũ
dño teste çuuangłio resurrexisse
credimus. s utrũ redicrint in t̃re
puluerem certũ non habemus: ni
si quod legimꝰ quia multa corpora
sc̃ors qui dormierant surrexerunt
ac uenerunt in sc̃am cuuitatẽ scili¬

Expanded text:
uacuum esse cernentibus ostenditur’.nostrorum dubitant utrum assumpta fuerit simul cum corpore an obierit relicto corpore. Quomodo autem uel quo tempore aut a quibus personis sanctissimum corpus eius inde ablatum fuerit uel ubi transpositum utrumue resurrexerit nescitur, quamuis nonnulli astruere uelint eam iam resuscitatambeato Joanne evangelista ejus ministro cui virgini a Christo virgo commissa est plurimi asseverant, quia in sepulcro ejus ut fertur nonnisi manna invenitur, quod et scaturire cernitur. Verumtamen quid horum verius censeatur, ambiguum est. Melius tamen Deo totum, cui nihil impossibile est, committimus, quam aliud temere diffinire velimus auctoritate nostra, quod non probamus sicut et de his quos cum Domino, teste Evangelio, resurrexisse credimus . Sed utrum redierint in terrae pulverem, certum non habrpora sanctorum qui dormierant, surrexerunt, ac venerunt in sanctam civitatem, scili
Abbreviated transcription (Latin):
p̃sentia absens scribere uob̃ curaui.
que absentia p̃sens deuotus optuli:
ut habeat sc̃m collegium ur̃m in
die tante solennitatis munus lati¬
ni sermonis. in quo discat denera in¬
fantia lactis exꝑiri dulcedinem:
et de exiguis eximia cogitare: qua¬
liter fauente do ꝑsingulos annos
tota hec dies expendatur in laude:
⁊ cum gaudio celebretur. Ne forte
siuenerit in manibꝰ ur̃is illud apo¬
criphum de transitu ciꝰdem uirgi¬
nis: dubia ꝓcertis recipiatis. Qd̃
multi latinoꝵs pietatis amore. stu¬
dio legendi carius amplectuntur.
p̃sertim ex his cum nichil aliud ex¬
ꝑiri potest ꝓcerto: nisi quod hodi¬

Expanded text:
bere vobis curavi, quae absentia praesens devotus obtuli, ut habeat sanctum Collegium vestrum in die tantae solennitatis munus Latini sermonis, in quo discat tenera infantia lactis experiri dulcedinem, et de exiguis eximia cogitare: qualiter favente Deo, per singulos annos tota haec dies expendatur in laudem, et cum gaudio celebretur: ne forte si venerit in manus vestras illud apocryphum, De Transitu ejusdem Virginis, dubia pro certis recipiatis: quod multi Latinorum pietatis amore, studio legendipraesertim ex his cum nihil aliud experiri potest pro certo, nisi quod hodi
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ reliquiaꝵ beati ꝓthomr̃is ste¬
phani ⁊ gamalielis nicodemi. qͥ
in euangũo ⁊ in actibꝰ apłorum
legit᷑. scripsit ipsam reuelationẽ
greco sermone. ad om̃iũ ȩccłarũ
ꝑsonas. Quã reuelationẽ auitus
pb̃r homo hyspanus genere in
latinũ uertit eloquium: ⁊ adiec
anime ratione miserat. reliqͥas
beati stephani accepit. patriamq

Expanded text:
quias beati protomartyris Stephani et Gamalielis ac Nicodemi, qui in euangelio et in Actibus apostulorum leguntur. Scripsit ipsam revelationem Greco sermone ad omnium ecclesiarum personam. Quam revelationem Habitus presbyter, Hispanus genere, in Latinum vertit eloquium, et adiecanimi ratione miserat, reliquias beati Stephani accepit, et patriam
Abbreviated transcription (Latin):
pus sepclierunt in eadẽ cripta
cum ipsa sede. Ubi adstans sanguiᷤ¬
euis effusus ẽ. in loco qͥ apellatur
hodiecimit̾ium calixti. ubi requi¬
cramenta portantẽ. Quem tenu¬
gereret indicaret. At ille indig¬
num iudicans porcis ꝓdere mar¬

Expanded text:
puli sepilierunt in eadem cripta, cum ipsa sede, ubi astans sangis effussus est, in loco qui appellatur hodie cimitirium Calisti. Hic constcramenta portantem, coepageret et quid gereret. At ille, indignum judicans porcis prodere mar
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ uenientes inuenerunt beatum¬
rentem. Quiq intrepidus.⁊ conᷤ¬
tans ante altaris solennia iugiter
cepta ꝑficiens. in codem loco sic in
sua decollatus ẽ sede: sub die qͣrto
nonarũ augustarum. Factus ẽ¬

Expanded text:
ntes invenerunt rentem. Quem intrepidum et constantem ante altaris solemnia, et coepta perficientem, in eodem loco in sua decollaverunt sede sub die IV Nonarum Augustarum. Cujus
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ turrem confusionis in babilone¬
destruxisti: destrue nunc ⁊ hunc
locum. ubi diabolica suꝑsticione
ꝑ ydolors culturam animȩ ꝑeunt
ppłoꝵs. Et statim factũ ẽ ingens¬
fulgur thonitrui cum terroribus
coruscationum:⁊ corruit maxima
tes milites pauefacti fugerunt.

Expanded text:
 turrem confussionis Babiloniae, destrue nunc et hunc locum, ubi diabolica superstitione per idolorum culturam animae pereunt populorum. » Et statim facto frangore tonitrui cum terroribus coruscationum, corruit maxima tes pavefacti fugierunt.
Abbreviated transcription (Latin):
ante gentilis utebatur. Et dixit de¬
tiam:⁊ esto nr amicus.:⁊ in conspec¬
tu nr̃o utere militia pristina. qͣm
semꝑ habuisti. Tunc beatus ypo¬
Unde cupio celeriter ad palmam
cundia plęnus. dixit ad ualerianũ¬
p̃fectum. Accipe om̃s facultates

Expanded text:
qua gentilis utebatur, et dixit etiam, et esto noster amicus, et in conspectu nostro utere militia pristina quam semper habuisti. Cumque beatus munde cupio ad celerem palmam cundia plenus Decius dixit Valeriano: Accipe omnes facultates
Abbreviated transcription (Latin):
corde credideris.⁊ purificari te ꝑmi-¬
seris fonte baptismatis.⁊ tua salute
et filii tui resurrectione gaudebis. Tũc
idem iouinianus et uniuersus adstans
ppłs scĩ aduoluunt᷑ pedib. ⁊ cũctis mi-¬
sericordiã postulantib cũ lacͥmis aie¬
bat iouinianus. Magne serue dĩ iu¬
rũ deũ ẽẽ confiteor. s et ppłs hic uni-¬
uersus deoꝵ suoꝵ figm̃ta contẽpnet:¬

Expanded text:
corde credideris, et purificari te permicorde credideris, et purificari te permiseris fonte baptismatis, et tua salute et filii tui resurrectione gaudebis. Tunc idem Jovinianus, et universus adstans populus, sancti advolvuntur pedibus, et cunctis misericordiam flagitantibus, cum lacrymis aiebat Jovinianus: Magne serve Dei Juverum esse Deum confitebor, sed populus hic universus deorum suorum figmenta conte
Abbreviated transcription (Latin):
quendã xp̃ianitatis religionẽ magnũ
p̃buit increm̃tũ. Nox gͦ pat̾ eiꝰ anastasius
cũ omni familia credidit. ⁊ baptismi
gr̃am consecutꝰ numero fideliũ applica¬
tus ẽ. Sequenti deinceps tp̃re ꝑ eum si¬
mile huic miraculo ad laudẽ et głam
nominis sui xp̃s oꝑari dignat est. Nã
cum idem uir beatissimꝰ ab urbe digre¬
diens. ut lucrũ xp̃o de ꝑeuntib faceret.
diocesis suȩ partes uisitaret. ecce defũc¬
tus efferebat᷑ magna ppłi comitante ca-¬
terua. adolescens cuidã magnifici uiri
filiꝰ qͥ dicebat᷑ iouinianꝰ. suꝑueniẽs sc̃s
ep̃s consueta in dñm fiducia fretꝰ: uis¬
sit deponi defunctũ corpꝰ. Et manu
silentio imꝑato. clara uoce ad patrẽ ad¬
olescentis ait. Iouiniane. xp̃s quẽ p̃di-¬
co homo ꝓ hominib factꝰ mortuos sus¬
crtauit. demonia uerbo fugauit.⁊ ad
uoluit int̾ homines oꝑatꝰ est. Hũc si
relicta uanitate ydoloꝵ dm̃ ex toto

Expanded text:
quendam Christianitatis religionem magnum quendam Christianitatis religionem magnum praebuit incitamentum. Mox ergo pater ejus Anastasius cum omni familia credidit, et baptismi gratiam consecutus numero fidelium applicatus est. 18. Sequenti deinceps tempore per eum simile huic miraculo ad laudem et gloriam nominis sui Christus operari dignatus est. Nam cum idem vir beatissimus ab urbe digrediens, ut lucrum Christo de pereuntibus faceret, dioecesis suae partes visitaret, ecce defunctus efferebatur, magna populi comitante caterva, adolescens cujusdam magnifici viri filius, qui dicebpus, consuetaque in Dominum fiducia fretus, jussit deponi defunctum corpus, et manu silentio imperato, clara voce ad patrem adolescentis ait: Joviniane, Christus quem praedico, homo pro hominibus factus, mortuos suscitavit, daemones verbo fugavit, voluit inter homines operatus est. Hunc tu si relicta vanitate idolorum Deum ex toto