comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nde quia infide ista sũ mũ honũ c̃sistit ualde ꝑ necessariũ. adiscipłis reqͥrit
quẽ se homines ẽẽ. dicerent. Et ad iecit. filiũ hominis. Hec enĩ fir missimȩ
c̃fessionis tenenda ÷ ratio. & p̃dicanda fides Ut sic̃ dĩ filiũ. ita & filiũ hominis
in una eadẽq ꝑsona credam & ad oremꝰ dm̃. qr alterũ sine altero nihił specie
tribuit ad salutẽ. Porro qđ petrus pͥor p̃ om̃ib respondit. pͥoratꝰ officiuestĩ
& ar dor fidei nimius. ut unitas com̃detͣ eccłȩ: & fides teneatͥ onñũ apłorũ
trintatẽ. & uerã c̃fessionẽ catholicȩ ueritatis: ubi ds̃ pat̃ p̾dicat᷑. & filius dĩ uiui
unctꝰ a spũ scõ. ut intelligat᷑ una uirtꝰ. una natura. una cooꝑatio trinitatis.

Expanded text:
requirit, quem se homines esse dicerent? et adjecit: Filium hominis? Haec enim firmissime confessionis tenenda est ratio, et praedicanda fides, ut sicut Dei Filium, ita et filium hominis in una eademque persona credamus et adoremus Deum; quia alterum sine altero nihil specie tribuit ad salutem. Porro quod Petrus prior prae omnibus respondit, prioratus officii est, et ardor fidei nimius, ut unitas commendetur Ecclesiae, et fides teneatur omnium apostolorum, Trinitatem, et veram confessionem catholicae veritatis, ubi Deus Pater praedicatur, et Filius Dei vivi, unctus a
Abbreviated transcription (Latin):
instantia neq futura. neq ulla creatura poss& eũ separare a caritate quȩ est
inxp̃o: Et ideo necdũ beatꝰ erat inre: sed tantũ mͦ inp̃destinatione dĩ. a qͦ non
qͣlis tc̃ erat. sed qͣlis futurꝰ erat amabat᷑ adño Nã & nathanahel in qͦdolus ñ
erat teste dõ pene eandẽ pͥor c̾fessionẽ tenuit cũ ait Rabbi: tues filius dĩ
tues rex isrł. Sed ille adhuc int̾rogantis affectu ac dubitantis. uidet᷑ querere¬
magis quã firmare. Et hoc ipsũ. qr uisus ẽ. sub ficu. Petrus aut̃ talẽ ac tantã
exp̃ssit de corde c̃fessionẽ. ut eiꝰ c̃fessio sit om̃iũ apł̃oꝵ. Et sic̃ simul omnes
nt̃ rogatist̃ : ita meo om̃ũ ẽ. responsio una supͣ quã fundat᷑ ȩccła. & c̃traquã portȩ¬

Expanded text:
neque futura, neque ulla creatura posset eum separare a charitate quae est in Christo . Et ideo nondum beatus erat in re, sed tantummodo in praedestinatione Dei, a quo non qualis tunc erat, sed qualis futurus erat amabatur a Domino. Nam et Nathanael, in quo dolus non erat, teste Domino, pene eamdem prior confessionem tenuit cum ait: Rabbi, ut es Filius Dei, tu es rex Isrmagis quam firmare, et hoc ipsum quia visus est sub ficu. Petrus autem talem ac tantam expressit de corde confessionem, ut ejus confessio sit omnium apostolorum. Et sicut simul omnes interrogantur, ita in eo omnium est responsio una, supra quam fundat
Abbreviated transcription (Latin):
signant᷑ tues petrus. & suꝑ hanc petrã a qͦ petra factꝰ es: ȩdificabo ȩccłam meam
on qđ ĩã ut dixi tã firmꝰ eẽt. sed qr futurũ erat ut fier& axp̃o qͥ uocat ea quȩ ñ¬

Expanded text:
signanter: Tu es Petrus, et super hanc petram, a qua petra factus es, aedificabo Ecclesiam meam. signanter: Tu es Petrus, et super hanc petram, a qua petra factus es, aedificabo Ecclesiam meam. Non quod jam, ut dixi
Abbreviated transcription (Latin):
filiuꝰ dĩ intelligat᷑. Unde cũ magno grauitatis pondere cogitandũ & legendũ ÷ qđ
ait. & ego dico tͥ Ac si pantentꝰ dicat Non sermone casso & nullũ habente effȩctũ
oꝑis. sed dico tͥ ego cuiꝰ dixisse fecisse. ẽ qr uerbũ meũ omĩpotentia plenũ. ẽ: Qua
tues pecrus qđ apetra diriuatũ ÷ nom̃ id ẽ ame: supͣ quẽ ȩdificat᷑ om̃is ȩccła
Ton enĩ ut qͥdã male putant petrus fundam̃tũ tociuꝰ ȩclesiȩ ẽ: qr fundam̃tũ nemo
pͥmꝰ acsi caput petrus recte positꝰ credat᷑. tam̃ in ea petra deqͣ nom̃ sibi exdono
traxit. & suꝑ eã tota c̃strent᷑ & c̃stabilit᷑ illa cȩlestis hier łm: id .ẽ. supͣ xp̃m. ut¬
firma ꝑ maneat in sẽpit᷑ nũ. Decuꝰ nimirũ firmitate pͥor abrahã inueteri
testam̃to firmatꝰ & c̃solidatꝰ in ipso legit᷑: deinde petrus in nouo: ut in eorũ
guã. Et notandũ qđ ñ hic pͥmũ ei hoc impositũ ÷ nom̃. sed longe supͣ iuxta ioħem

Expanded text:
. Unde cum magno gravitatis pondere cogitandum et legendum est quod ait: Et ego dico tibi. Ac si patenter dicat, non sermone casso et nullum habente effectum operis, sed dico tibi ego, cujus dixisse, fecisse est, quia verbum meum omnipotentia plenum est; Quia tu es Petrus, quod a petra derivatum est nomen, id est, a me super quem aedificatur omnis Ecclesia. Non enim, ut quidam male putant, Petrus fundamentum totius Ecclesiae est: Quia fundamentum nemo er eodem fundamento primus, ac si caput Petrus recte positus credatur, tamen in ea petra, de qua nomen sibi ex dono traxit, et super eam tota construitur et constabilitur illa coelestis Jerusalem, id est, supra maneat in sempiternum. De cujus nimirum firmitate prior Abraham in Veteri Testamento firmatus et consolidatus in ipso legitur; deinde Petrus in novo, ut in eorum guam. Et notandum quod non hic primum ei hoc impositum est nomen, sed longe supra juxta Joannem
Abbreviated transcription (Latin):
nec scđm introductiones dialecticȩ artis qͣs greci hysagogas uocant. sed miro
& inffabili mͦ introduc̃ adse nc̃ inspirationib ad diuina intelligenda. nc̃ quȩ
humanitatis eiꝰ st̃ demonstranda Nc̃ se uenturũ rȩꝓmittens ingła patris.
deinde se glorificatũ ostendit in monte. & sic nouo genere utita loquar
agendi & dicendi ꝓcurat. ut eũ intelligant uere qͥ nãsit unꝰ & singularis. uł qͥd
sit aut cur uenerit. ut uideant credant & c̃gnoscant mysteria redẽp̃tio¬
nis humane. sicq eũ sequendo ut adeũ ꝑueniant benigiissimꝰ magister. in uitat.

Expanded text:
nec secundum introductiones dialecticae artis, quas Graeci Isagogas vocant, sed miro nec secundum introductiones dialecticae artis, quas Graeci Isagogas vocant, sed miro et ineffabili modo introducit ad se, nunc inspirationibus ad divina intelligenda, nunc quae humanitatis ejus sunt demonstranda, nunc se venturum repromittens in gloria Patris; deinde se glorificatum ostendit in monte, et sic novo genere, ut ita loquar, agendi et dicendi procurat ut eum intelligant vere quinam sit unus et singularis, vel quid sit, aut cur venerit. Ut videant, credant et cognoscant mysteria redemptionis humanae, sicque eum sequendo ut ad eum perveniant, benignissimus magister invitat.
Abbreviated transcription (Latin):
ñ ulliuꝰ artis disciplina. Et ideo stultũ. ẽ. in ea parte sermonis suasoria sententiarũ
uerba dȩꝓmere. ubi totũ diuina inspiratio oꝑatͥ: quãuis cauere debeamꝰ nebonis
& sc̃issimis docum̃tis amara & uenenata dulcedo misceat᷑. qm ualde absoluta &
ple̾na ẽ. beati petri de xp̃o c̃fessio. ut nulliliceat aberrare afide. neq decdinare
auero: Unde pͦst declaratã maiestatẽ xp̃i uolens diuina sapientia apłos introdu¬
cere ad sacram̃ta redẽptionis humanȩ. cȩp̃ eis ostendere nc̃ eiꝰ passiones. nc̃
eos ipsos apłos & om̃s electos ꝑ easdẽ passiones & mortificationes carnis ire debe¬
re pͦst xpm. donec rursꝰ redeat ad c̃sueta oꝑationis suȩ miracula elaborat.
diuina uirtꝰ. ut eũ om̃s intelligant dm̃ uerũ & hominẽ. passibilẽ & ĩ mortalẽ
uisq ut ita loquar utens argum̃tis ñ in humana sapientia ꝑsuasibilib uerb.

Expanded text:
non ullius artis disciplina. Et ideo stultum est in ea parte sermonis suasoria sententiarum non ullius artis disciplina. Et ideo stultum est in ea parte sermonis suasoria sententiarum verba depromere, ubi totum divina inspiratio operatur; quamvis cavere debeamus ne bonis et sanctissimis documentis amara et venenata dulcedo misceatur, quoniam valde absoluta et plana est beati Petri de Christo confessio, ut nulli liceat aberrare a fide, neque declinare a vero. Unde post declaratam majestatem Christi volens divina sapientia apostolos introducere ad sacramenta redemptionis humanae, coepit eis ostendere, nunc ejus passiones, nunc eos ipsos apostolos et omnes electos per easdem passiones et mortificationes carnis, ire debere post Christum. Donec rursus redeat ad consueta operationis suae miracula, elaborat divina virtus ut eum omnes intelligant Deum verum et hominem et passibilem et immortalem. Suisque, ut ita loquar, utens argumentis, non in humana sapientia persuasibilibus verbis,
Abbreviated transcription (Latin):
& sanguis aliqͥd oꝑat᷑: neq eruditio humana ual&e sed patris infusio qͥ ꝑ semecipsũ
ꝓpͥũ filiũ suũ beatissimo petro reuelauit in carne. & docuit archana sacram̃ti sui my¬
teria: quȩ ñquã lingua potuit reserare humana: neq intelligendi formã rationẽq
mortalib p̃stare quȩ p̃stita st̃ pͥncipi apłoꝵ: ut plenissime cgnoscer& in uno eodẽq
xp̃o qđ sẽꝑ dĩ patris filiuꝰ fuerit. & sẽꝑ ius patris in eo nom̃q manserit. Hȩc ẽ aũt
uera & in uiolabilis fides. ex dõ patre petro delata Nesi non sẽꝑ filiuꝰ ñ sẽꝑ & pat̃
fuerit: in qͣ fide ꝓfecto om̃is ȩccła fundata & c̃stabilita c̃sistit dm̃ dĩ filiũ credens.
cui ẽ. depatris ȩc̃nitate cũ eo una ȩt̾nitas unaq uirtꝰ & una potestas: Hanc igit᷑
fidẽ ñ eloquentia humana docuit. ñ philosophia secularis. ñ facundia sermonis:

Expanded text:
et sanguis aliquid operatur, neque eruditio humana valet, sed Patris infusio, qui per semetipsum et sanguis aliquid operatur, neque eruditio humana valet, sed Patris infusio, qui per semetipsum proprium Filium suum beatissimo Petro revelavit in carne, et docuit arcana 666 sacramenti sui mysteria, quae nunquam lingua potuit reserare humana, neque intelligendi formam rationemque mortalibus praestare, quae praestita sunt principi apostolorum, ut plenissime cognosceret in uno eodeper Dei Patris Filius fuerit, et semper jus Patris in eo nomenque manserit. Haec est autem vera et inviolabilis fides ex Deo Patre Petro data, ne si non semper Filius, non semper et Pater fuerit. In qua fide profecto omnis Ecclesia fundata et constabilita consistit, Deum Dei Filium credens, cui est de Patris aeternitate cum eo una aeternitas, unaque virtus, et una potestas. Hanc igitur fidem non eloquentia humana docuit, non philosophia saecularis, non facundia sermonis,
Abbreviated transcription (Latin):
nã : q̃m sic̃ Ait cicero tociuꝰ scłi eloquentiȩ rex & magist᷑ siqͥs omisis
rectisimis atq honestisimis uiris dus rationis & officu consumit omnẽ operã
inexercratione dicendi is inutilis sibi ꝑnitiosus patriȩ cius alit᷑: Quuuꝰ inqͥt
ita sese armat eloquentia ut ñ obpugnarȩ cõnoda sed ꝓhis ꝓ pugnare posst. is
mͥ uidet᷑ suis & publicis rationib utilissi mꝰ. Unde & mͥ lic& ñ habeã tantã loquendi
facundiã qr intelligentia ex parte diumarũ scripturarũ p̃stita est: nemo me queso
rephendat. qͥa uolui fr̃ib qͥb me totũ debeo in hoc negocio deseruire. & fugaces
sententiarũ sens saltẽ his qͥ minꝰ intellegunt eoꝵ ad incitanda ingenia litteris alli¬
gare Siqͥdẽ sĩplici eloqͥo. qͥa omnino sic magis dec& qua artificioso ingenio
quȩ diuina st̃ enodare decreui : nie uindibilis magis cuł paret᷑ oratio. qũa utilis
& ꝑficua legentib ꝓbaret᷑ Maxime in ꝓcessu sermonis id seruandũ. ubi ñ caro

Expanded text:
i eloquentiae rex et magister, si quis omissis rectissimis atque honestissimis studiis rationis et officii, consumit omnem operam in exercitatione dicendi, is inutilis sibi, perniciosus patriae civis alitur. Qui vero, inquit, ita sese armat eloquentia, ut non oppugnare commoda, sed pro his propugnare possit, is mihi videtur suis et publicis rationibus utilissimus. Unde et mihi licet non habeam tantam loquendi facundiam, quia intelligentia ex parte divinarum Scripturarum praestita est, nemo me, quaeso, reprehendat, quia volui fratribus, quibus me totum debeo, in hoc negotio deservire, et fugaces sententiarum sensus, saltem his qui minus intelligunt, eorum ad incitanda ingenia, litteris alligare. Siquidem simplici eloquio, quia omnino sic magis decet, quam artificioso ingenio, quae divina sunt, enodare decrevi. Ne vendibilis magis culparetur oratio, quam utilis et proficua legentibus probaretur. Maxime in processu sermonis id servandum, ubi non caro
Abbreviated transcription (Latin):
& deinceps defilio hominis agit ut ipse qͥ ẽ. filuꝰ dĩ uiii apatre petro de larat silius
homins intelligat᷑: qr uerbũ caro factũ ẽ: & filiũ hominis uerꝰ filiũ dĩ inuna cadẽq
ꝑsona: ipse ocaidenđ ac flagellanđ demonstrat᷑ : ꝓpt̃ quẽ crux tollenda ẽ & se¬
quenđ ÷ usq ad mortẽ : ꝓpt̃ quẽ ꝑdenda ÷ anima & amittenda p̃sensuna Qł si
uereris ohomo talia tantaq sustinere ꝓpt̃ filiũ homins. aut si ipsũ solũ hominẽ
ẽẽ. putas. qͥa crucifigendũ & moriturũ se ostendit ꝓnob̃. audi qͥa uenturꝰ ẽ. in
entiũ p̃cesserat. intantũ ut hoc audito petrus pͥnceps apłoꝵ scandaliz aret᷑: donec
sententia dĩ ẽ increpat᷑. Et ideo tristib lȩta succedunt. & firmat᷑ c̃fessio petri qͣuis

Expanded text:
ilius hominis intelligatur, quia Verbum caro factum est , et filius hominis, verus Filius Dei, in una eademque persona, ipse occidendus ac flagellandus demonstratur. Propter quem crux tollenda est, et sequendum est usque ad mortem; propter quem, perdenda est anima, et amittenda praesens vita. Quod si vereris, o homo, talia tantaque sustinere propter filium hominis, aut si ipsum solum hominem esse putas, quia crucifigendum et moriturum se ostendit pro nobis, audi quia venturus est in entium praecesserat, in tantum ut, hoc audito, Petrus princeps apostolorum scandalizaretur, donec sententia Dei est increpatus. Et ideo tristibus laeta succedunt,
Abbreviated transcription (Latin):
credo & opto. nihil qđ senile uire derideat᷑: qr iã mͥ nulla plumea łeuitas plac& nuil¬
la lastea ub̃tas & infantilis delectat. Nã literarũ studia humanarũ iã ołi omisi.
& ideo nc̃ ninil de alienigenis studus captiosũ neq ornatũ traho sermonẽ : qr ñ adulteri¬
nã desidero doctrinã. neq popłi amicã : exclamantis uocẽ Ideo fr̃s mei ut in pͥncipio
ꝓ posuerã. qr oratio nr̃a ñ h ab& fucatã pul chritudinẽ. habeat oro naturalẽ int¬
iuirorẽ. & imaginis suȩ ueritatẽ : ut caput suũ nullis uerboꝵ florib coron& sed
sola & simplici fulciat᷑ intelligentia: Et secuti sumꝰ iħm ꝑ ineffabilia parabola¬
rũ docum̃ta. & uirtutũ miracula : respiremꝰ paululũ. ut adea quȩ restant ꝑtrac¬
tanda infatigabiles regrediam᷑. si qͦ mͦ primũ beati petri fidẽ adõ patre inspira¬

Expanded text:
credo et opto, nihil quod senile jure derideatur, quia jam mihi nulla plumea levitas placet, nulcredo et opto, nihil quod senile jure derideatur, quia jam mihi nulla plumea levitas placet, nulla lactea ubertas et infantilis delectat. Nam litterarum studia humanarum 665 jam olim omisi, et ideo nunc nihil de alienigenis studiis captiosum neque ornatum traho sermonem; quia non adulterinam desidero doctrinam, neque populi amicam exclamantis vocem. Ideo, fratres mei, ut in principio proposueram, quia oratio nvirorem et imaginis suae veritatem, ut caput suum nullis verborum floribus coronet, sed sola et simplici fulciatur intelligentia. Et secuti sumus Jesum per ineffabilia parabolarum documenta, et virtutum miracula. Respiremus paululum, ut ad ea quae restant pertractanda, infatigabiles regrediamur, si quomodo primum beati Petri fidem a Deo Patre inspira
Abbreviated transcription (Latin):
lent caque ꝑ delito obliuonis in lȩge iubent᷑ Sed qͥa longa iã diuiuã cacurrim
& auores circiuiumꝰ cãpos ñ ẽ nob amplius inhis ĩ morandũ nȩplixa oratio ne
Aecuraua tesfis fastidientĩ ñ placelt. & laborantib ac uolentib disere ĩpediat : quia
sepe in peetina narrato loquentis pacientiã fatigat audientis Idcirco monere lec¬
tore meũ debeo ne partẽ parabolarũ benignissimi dĩ surđ audiat: qr dehis dictũ ÷
qͥl abie aures audiendi audiat Ne curationes dĩ ingrat᷑ recipiat ne ad c̃ uluta
geminȩ refectionis fastidiosus ueniat: ne ꝓfilia int̃̾ cessor indeuotꝰ accedat Unde
gra uissimã ac sĩplicẽ disputationẽ nr̃am. nemo despitiat: qm̃ nulla in nr̃o sermone
est ãbitio laudis nulla põpa uani eloqi. Nihil qđ festiuũ resplendeat nisisola in¬
telligentia. Nihil qđ ꝑuerile resona lubricũ uł qđ ferueat iuuentutis. Et ut

Expanded text:
oblivionis in lege jubentur. Sed quia longam jamdiu viam cucurrimus, et latiores circuivimus campos, non est nobis amplius in his immorandum, ne prolixa oratio, ne accurata lectio, fastidientibus non placeat, et laborantibus ac volentibus discere, impediat; quia saepe importuna narratio loquentis patientiam fatigat audientis. Idcirco monere lectorem meum debeo, ne partem parabolarum benignissimi Dei surdus audiat, quia de his dictum est: Qui habet aures audiendi, audiat . Ne curationes Dei ingratus recipiat, ne ad convivia geminae refectionis fastidiosus veniat, ne pro filia intercessor indevotus accedat. Unde gravissimam ac simplicem disputationem nostram nemo despiciat, quoniam nulla in nostro sermone est ambitio laudis, nulla pompa vani eloquii: nihil quod festivum resplendeat, nisi sola intelligentia: nihil quod puerile resonet lubricum, vel quod ferveat, juventutis. Et, ut
Abbreviated transcription (Latin):
c̃tigisse: Sed sic dispensatiue a dño st̃ p̃parata. ut & fidei incitam̃ta essent in miraculis.
& amplior intoto exhis p̃dicaret᷑ oꝑatio ditatis indoctrinis. Na hec mulier ut sȩpe dic¬
tũ ẽ : formã c̃m̃dat ȩccłȩ Et ideo ꝑfecta iã fide instructã uenit ad dñm. quẽ non

Expanded text:
contigisse, sed sic dispensatius a Domino sunt praeparata, ut et fidei incitamenta essent in miraculis, contigisse, sed sic dispensatius a Domino sunt praeparata, ut et fidei incitamenta essent in miraculis, et amplior in toto ex his praedicaretur operatio Deitatis in doctrinis. Nam haec mulier, ut saepe dictum est, formam commendat Ecclesiae. Et ideo perfecta jam fide instructa venit
Abbreviated transcription (Latin):
repulsus. ẽ: & oblatꝰ satis studiose utiq cͣculcatꝰ AAt tributꝰ quãuis se ingesserit.
tam̃ ñ quã ẽ reeptꝰ. Hinc ẽ fr̃s qͦd hȩc mulier fide xp̃i iã imbuta. tã efficacit᷑ respon¬
dit tãq humilit̾ Et ideo quȩ se canẽ c̃̾fessa. ẽ : tandẽ cõmutat᷑ in hominẽ: Et illi
lũ qda filui dĩ eẽ. nolebant Hinc ẽ qͦd iã supͣ dixi uera iusticia dĩ ꝓpt̾ quã nec
iudeis dare potuit ꝓ missa sua. nec gentib denegare. Et ideo exclamans sal ua¬
tor dic̃ Omulier. magna.ẽ. fides tua. Et intelligeremꝰ longe diu silentiũ dñi & ab ne¬
gatio exratione tẽporis fuisse. & ñ ex uoluntatis difficultate uenisse. Unde rogo ꝑpen¬
dat prudens lector qͦd sȩpe moneo. ne indĩ oꝑib ȩstimet aliqͥs talia & huiꝰ modi fortuitu

Expanded text:
repulsus est et oblatus satis studiose conculcatus, attributus 650 quamvis se ingesserit, repulsus est et oblatus satis studiose conculcatus, attributus 650 quamvis se ingesserit, tamen nunquam est receptus. Hinc est, fratres, quod haec mulier, fide Christi jam imbuta, tam efficaciter respondet, tamque humiliter. Et ideo quae se canem confessa est, tandem commutatur in hominem, et illi lum, quia filii Dei esse noluerunt. Hinc est quod jam supra dixi vera justitia Dei, propter quam nec Judaeis dare potuit promissa sua, nec gentibus denegare. Et ideo exclamans Salvator dicit: O mulier, magna est fides tua! Ut intelligeremus longe diu silentium Domini et abnegatio ex ratione temporis fuisse, et non ex voluntatis difficultate venisse. Unde rogo perpendat prudens lector quod saepe moneo, ne in Dei operibus aestimet aliquis talia et hujusmodi, fortuito
Abbreviated transcription (Latin):
mulat iudeoꝵ atq odiũ. quã pietatis effectũ. Int̾ea chananea mulier iã ꝑfidẽ saluata
interioris scientiã mysteru habens ñ solũ ñ refugit se canẽ uocari. uerũ ꝓponit humiliuꝰ
catollos ñ ñ quã demicis quȩ cadunt dem̃sa dominoꝵ suoꝵ quã frequent᷑ edere. Sicq
obꝓbriũ sibi inlatũ. uertit efficacit̾ insupplicationis suȩ blandim̃tũ. Nec refugit iu¬
deos intelligere dominos. qͥb chananeoꝵ adño fuerat attributa potestas. & sȩ suosq
uire canes. eẽ. uocatos. Sed qͥa illi oblatũ panẽ c̃ culcare ad scelus ñ ad uitã sumere
sunt conati ꝓpt̾ea rogat supplex toto desiderio. ut uł micas liceat lãbere more catu¬
loꝵ: qͥa hoc ñ ẽ. tollere panẽ filioꝵ & mietere canib p̃sertĩ qͥa multocieͥs eis allatꝰ

Expanded text:
mulat Judaeorum atque odium, quam pietatis effectum. Interea Chananaea mulier jam per fidem salvata, mulat Judaeorum atque odium, quam pietatis effectum. Interea Chananaea mulier jam per fidem salvata, interioris scientiam mysterii habens, non solum non refugit se canem vocari, verum proponit humilius catellos nonnunquam de micis, quae cadunt de mensa dominorum suorum, quam frequenter edere. Sicque opprobrium sibi illatum vertit efficaciter in supplicationis suae blandimentum. Nec refugit Judaeos intelligere dominos, quibus Chananaeorum a Domino fuerat attributa potestas, et se suosque jure canes esse vocatos. Sed quia illi oblatum panem conculcare scelus, non ad vitam sumere sunt conati, propterea rogat supplex toto desiderio ut vel micas liceat lambere more catulorum, quia hoc non est tollere panem filiorum et mittere canibus, praesertim quia multoties eis allatus,
Abbreviated transcription (Latin):
esset. Sed p̾fata mulier ñ cessat ñ frangit᷑ Et qͥa int̾pellauerat chorũ apłoꝵ. quauis
ñ ĩpetrauerint: rursus ipsa inclamando ꝑseuerat ¶Cui dñs. Non ẽ. honũ panem
sumere filioꝵ. & mittere canib. Quia dare panẽ canib & siħumanitatis ñ . ẽ: huma¬
nȩ tam̃ rationis est Et qͥa qͥb reꝓmissus . ẽ. panis uitȩ tollere ñ .ẽ bonũ : illis acciꝑe
nolentib rursꝰ qͥ eũ quer̃ & pecunt cũ fide. illisse negare ñ .ẽ. aequũ. Et ideo ad hoc
differt piuꝰ dñs ut cꝰstodiat sacram̃tũ patris. & netollat qͥb ẽ. reꝓmissa salus. Sed illis
oblatã eã sibi ñ recipientib. demũ ordo fuit ut se transferr& ad gentes. & adducat
stratꝰ uider& indebite ac negatꝰ. Sed affectꝰ benignissimi dĩ. inse inuidiã potiuꝰ accu¬

Expanded text:
esset. Sed praefata mulier non cessat, non frangitur; et quia interpellaverat chorum apostolorum, quamvis esset. Sed praefata mulier non cessat, non frangitur; et quia interpellaverat chorum apostolorum, quamvis non impetraverint, rursus ipsa inclamando perseverat. Cui Dominus: Non est bonum panem sumere filiorum et mittere canibus. Quia dare panem canibus etsi humanitatis non est, humanae tamen rationis est. Et quia quibus repromissus est panis vitae, tollere non est bonum illis accipere nolentibus; rursus qui eum quaerunt et petunt cum fide, illis negare non est aequum. Et ideo ad hoc differt pius Dominus, ut custodiat sacramentum patris, et ne tollat quibus est repromissa salus. Sed illis oblatam eam, sibi non recipientibus, demum ordo fuit, ut se transferret ad gentes, et adducat stratus videretur indebite, ac negatus. Sed affectus benignissimi Dei in se invidiam potius accu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑditas domꝰ isrł. Et ꝗd . ẽ. benignissime saluator qͦd agis. ñ sũ missus nisi ad oues ꝑditas
domꝰ isrł : Nõne tualibi dicis. & alias oues habeo quȩ ñst̃ ex hoc ouili. & illas oportet
me adducere : Quid ÷ inquã qͦd negas : Nõne ista dehis ouib ẽ. qͣs te oportet ad du
asseriteẽ sicuti repmissuses. Quid ẽ qͦd eã repellis. uł qͥd ẽ salus mundi. qͦd filiȩ salutẽ
negas : ꝓrsus ñ absq misterio ẽ qͦd agis. Unde dat᷑ intellegi. qͦd archanũ ÷ & pat̾nȩ
uoluntatis sacram̃tũ. ut ab solute pateat qͦd typũ teneat ȩccłȩ heç mulier chananea
dũ deposcit qͦd aluis offertͥ. ñ qͦd & gentib salus ĩꝑcienda ñ eẽt. sed sus dñs qͥa insua
uenerat pͥmũ salutẽ ĩꝑtiri gaud&. quatinꝰ ab his pͥmũ qͥb & deqͥb erat ortꝰ. pͥmitias fidei

Expanded text:
perditas domus Israel. Et quid est, benignissime Salvator, quod ais: Non sum missus nisi ad oves perditas perditas domus Israel. Et quid est, benignissime Salvator, quod ais: Non sum missus nisi ad oves perditas domus Israel? Nonne tu alibi dicis: Et alias oves habeo quae non sunt ex hoc ovili, et illas oportet me adducere Quid est, inquam, quod negas? Nonne ista de his ovibus est, quas te oportet adduceasserit esse, 649 sicuti repromissus es, quid est quod eam repellis? Vel quid est salus mundi quod filiae salutem negas? Prorsus non absque mysterio est quod agis. Unde datur intelligi quod arcanum est, et paternae voluntatis sacramentum, ut absolute pateat quod typum teneat Ecclesiae haec mulier Chananaea, dum deposcit quod aliis offertur. Non quod et gentibus solus impartienda non esset, sed suis Dominus, quia in sua venerat, primum salutem impartiri gaudet, quatenus ab his primum; quibus et de quibus erat ortus, primitias fidei
Abbreviated transcription (Latin):
ad famã ihũ definib suis eã egressã. Quȩ nisi egressa eẽt. ñ puto qđ hanc con¬
fessionis uocẽ emuteret. Unde fateor qͥa ideo illa egredit᷑ ut saluatorẽ inuemir&
qm̃ ipse pͥus eã in lustrauerat᷑ & quesierat. Quesierat aut̃ eã qͣndo uen in par¬
tes tyri & sydons. ut inspecie genꝰ p̃ sagar& cuꝰ figurã & formã istatenebat & toeo
fides ȩccłȩ iã inilla p̃fulgebat. Tc̃ accedentes discipłi eiꝰ. rogabant eũ dicentes. Dimitte c̃ã.
qͥa clamat pͦst nos. Diuersis excausis. discipłi ꝓhac dñm int̾pellant. forte qͥa adhuc misteria
saluatoris minꝰ intellegebant. ideo durũ eis uisũ ẽ. qͦd adtã dep̃catorias uoces longe ĩadiu
nullũ responsũ dapet. aut forte ꝓpt̃ tediũ tanti clamoris. seuqͥa miscđia mott succur¬
rere cupiebant miserȩ mulieri. uł ꝓamore pussimi magistri. neqͣsi cuipiã durꝰ uider&.
ĩmo ut misericors fier& exorabant. Quib clemens dñs. ñsũ missus inqͥt. nisi ad oues

Expanded text:
ad famam Jesu de finibus suis eam egressam. Quae nisi egressa esset, non puto quod hanc confessionis vocem emitteret. Unde fateor, quia ideo illa egreditur ut Salvatorem inveniret, quoniam ipse prius eam illustraverat et quaesierat. Quaesierat autem eam quando venit in partes Tyri et Sidonis, ut in specie genus praesagiret, cujus figuram et formam ista tenebt. Tunc accedentes discipuli ejus, rogabant eum dicentes: Dimitte eam, quia clamat post nos. Diversis ex causis discipuli pro hac Dominum interpellant. Forte quia adhuc mysteria Salvatoris minus intelligebant. Ideo durum eis visum est, quod ad tam deprecatorias voces longe jamdiu nullum responsum daret; aut forte propter taedium tanti clamoris, seu quia misericordia moti succurrere cupiebant miserae mulieri, vel pro amore piissimi Magistri, ne quasi cuipiam durus videretur, imo ut misericors fieret, exorabant. Quibus clemens Dominus: Non sum missus, inquit, nisi ad oves
Abbreviated transcription (Latin):
ad ninuitas missus ÷ pari specie de se xp̃c totũ exhibuit. ut ueritas ad ĩpler& signũ
A om̃e signũ alicuꝰ rei signũ ẽ: qͦsignat᷑ res occulta latens uł futura : Id circo recte passioxpͥi.¬
signũ ionȩ dr̃. ñ qđ aliud iã p̃fign&e aut p̃figur& passio xp̃i. sed qͥa signi lonȩ ÷ ad ĩpletio
ue species apud grã maticos notisima ẽ. ut dicat᷑ signũ res quȩ iã nihil ultra dese signat.
sed quia signi formã ołim p̃missa in se rep̃sentat: Nã ionas uentis seuientib ꝓiectꝰ in mare
est & deuoratꝰ aceto uł bestia. & post triduũ de abysso ac de uentre bestiȩ uiuũ emisus ÷¬
humani corporis naturã integer & in lesus in auras suꝑas uirtute dñicȩ p̃figurationis pͦst¬

Expanded text:
s totum exhibuit, ut veritas adimpleret signum. Nam omne signum alicujus rei signum est, quo signatur res occulta latens, vel futura. Idcirco recte passio non quod aliud jam praesignet aut praefiguret passio Christi, sed quia signi Jonae est adimpletio. Quae species apud Grammaticos notissima est, ut dicatur signum res quae jam nihil ultra de se signat, sed quia signi formam olim promissam in se repraesentat. Nam Jonas ventis saevientibus projectus in mare est, et devoratus a ceto humani corporis naturam integer et illaesus in auras superas virtute dominicae praefigurationis
Abbreviated transcription (Latin):
ead ueͣ re querit᷑ qͦ mͦ panes ñ habuerint secũ. qͥ mox unt ĩ pleuer septẽ sportas: ascender̃ in
nauicułã & uener̃ infines mage dan: ibiq audiunt nauigantes qͦd cauere debeant aferm̃to
in qͥt cos tollere. Sed qͦ mͦ eoꝵ potuerint obliuisci. sola diuina dispensatio uidet᷑ e ẽ in cau¬
sa. Et ided eis ꝓponit ꝓuerbiũ deferm̃to. ut inde uenirent ipsi & nos ad geminȩ pa¬
stionis intelligentiã & ex hoc ferm̃ti dicto: qͥa apł̃i aliud cogitabant qđ panes ñ accepint
Ab soluta . ẽ. om̃is obscuritas huiꝰ misterii. & declarata ditas: quȩ sola cogitationes hominũ

Expanded text:
Sed jure quaeritur, Quomodo panes non habuerint secum, qui mox ut impleverant septem sportas, ascenderunt in naviculam, et venerunt in fines Magedan, ibique audiunt navigantes, quod cavere debeant a fermento obliti sunt, inquit, eos tollere. Sed quomodo eorum potuerunt oblivisci, sola divina dispensatio videtur esse in causa. Et ideo eis proponit proverbium de fermento, ut inde venirent ipsi et nos ad geminae pastionis intelligentiam. Et ex hoc fermenti dicto, quia apostoli aliud cogitabant quod panes non acceperint, absoluta est omnis obscuritas hujus mysterii et declarata Deitas, quae sola
Abbreviated transcription (Latin):
nretent᷑ at q in corruptꝰ emersit ac uiuis : ꝓpt̾ea qͥa eiꝰ mors & habitꝰ plena st̃ uircutũ¬
miraculis & signoꝵ sacram̃tis uoluit de se intellegi futurũ. qͦd p̃missũ erat adexẽ plũ:
ut eo ampliuꝰ eg̃noscerã exꝓphetiȩ signo. qͦ signũ rursus reformabat᷑ in hominis exẽplo
e relictis illis abut. Non sic̃ locis alus dr̃ dimissis tͥbis abut sed relictis ut aliquã
differentiã facer& in negocio. Quia infidelitatis error insolentiũ animos obdurarat
i cir co ñ dimisisse eos dr̃ sea reliqͥse ¶ Et cũ ueniss& trans frecũ. obliti st̃ discipli eius
panes accipe. Q uidix̃ illis Intuemini & cau&e. a ferm̃to ꝑhariseoꝵ & saduceoꝵ Quod¬

Expanded text:
non retentus atque incorruptus emersit, ac vivus. Pnon retentus atque incorruptus emersit, ac vivus. Plligi futurum, quod promissum erat ad exemplum, ut eo amplius cognosceretur ex prophetiae signo, quo signum rursus reformabatur in hominis exemplo. Tunc relictis illis, abiit. Non sicut locis aliis dicitur, dimissis turbis abiit, sed relictis, ut aliquam differentiam faceret in negotio. Quia infidelitatis error insolentium animos obdurarat, idcirco non dimisisse eos dicitur, sed reliquisse. Et cum venisset trans fretum, obliti sunt discipuli ejus panes accipere. Qui dixit illis: Intuemini et cavete a fermento Pharisaeorum et Sadducaeoru
Abbreviated transcription (Latin):
cõpletũ Qm̃̃ ipse t qͥ relictis uideis ꝑ se ninuntas id ẽ. om̃s gentes ueñ p̃dicare aq
penitentã & saluare insalutẽ Ipse ÷ qͥ sua morte uentos mitigat & tẽpestates placat
ipse qͥ scl̃i iudicio traditꝰ: & abhominib di iudicat᷑ ita ut caiphas quasi in sorte dicat
Expedit ut unꝰ homo moriat᷑: ne tota gens pereat Tnde deuorat᷑ & deglittitus
amorte. ꝓ iectꝰ ⁊ ta ut usq ad inferna qͣsi in ꝓfundũ abyssi descendere. totũq eũ ab yssus
uallar.&. Et ñ dico qͦđ draco ille qͥest in mari & formatꝰ: ad inludenclũ eũ ab sorbuerit
ut insuũ traicera corpꝰ. sedut perimer& ilesũ: nesciens qđ ñ ẽẽt eidatꝰ ad uictũ sedut
uiuũ & inctor remear& ad suꝑos desepul chro: & ut dara indiciũ. qͦd ionas ineiꝰ uenas¬
s& p̃ comũ. mox post triduũ ex abysso demorte ẽtra c̃ditionẽ hominis quẽ assũpsenat.

Expanded text:
m ipse est qui relictis Judaeis, per se Ninivitas, id est omnes gentes, venit praedicare ad poenitentiam, et salvare in salutem. Ipse est qui sua morte ventos mitigat, et tempestates placat. Ipse qui saeculi judicio traditus est, et ab hominibus dijudicatus. Ita ut Caiphas, quasi in sorte dicat: Expedit ut unus homo moriatur, ne tota gens pereat . Unde devoratus et deglutitus a morte, projectus est, ita ut usque ad inferna quasi in profundum abyssi descenderet, totumque eum abyssus vallaret. Et non dico quod draco ille qui est in mari, et formatus est ad illudendum, eum absorbuerit, ut in suum trajiceret corpus, sed ut perimeret illaesum, nesciens quod non esset ei datus ad victum, sed ut vivus et victor remearet ad superos de 663 sepulcro, et ut daretur indicium, quod Jonas in ejus venisset praeconium, mox post triduum ex abysso de morte, contra conditionem hominis, quem assumpserat,
Abbreviated transcription (Latin):
tutini uł uesperis rubor reddit. ita manifesta tẽpoꝵ cgͣnitionẽ uirtutũ atq opũ
miracula seu indicia scripturarũ p̾stare deberent. Quib ut ita dicã inesfabilit᷑
ita responsũ tẽꝑauit. ut ipse ortꝰ e cȩlo signũ his ñ cȩleste. sed t̃restre dar&: ut eos
misericordit᷑ intra c̃fessionẽ humilitatis retraher&. & qͦd futurũ erat lege dese ꝓnun¬
tiatũ docer& Generatio mala & adultera signũ querit. & signũ ñ dabit᷑ eiꝰ nisi
fignũ ionȩ ꝓphȩ Ergo siñ eent ad ulteri fidẽ habrahȩ de qͦ nati fuerant seruares
ed qͥa in apostasiã coeruerant a fide. ad uterierant. Unde ꝓpħa. Pat̃ tuuꝰ inquit
amorreuꝰ & mat᷑ tua cethea : qͥb se signũ dare rȩꝓmittit. ñ qualecũq sedoli a dõ

Expanded text:
tutini vel vesperi rubor reddit: ita manifestam temporum cognitionem virtutum atque operum tutini vel vesperi rubor reddit: ita manifestam temporum cognitionem virtutum atque operum miracula, seu indicia Scripturarum praestare deberent. Quibus, ut ita dicam, ineffabiliter ita responsum temperavit, ut ipse ortus e coelo signum his non coeleste, sed terrestre daret ut eos misericorditer intra confessionem humilitatis retraheret, et quod futurum erat lege de se pronuntiatum doceret. Generatio mala et adultera signum 662 quaerit, et signum non dabitur ei, nisi signum Jonae prophetae. Ergo si non essent adulteri, fidem Abrahae, de quo nati erant, servarent. Sed quia in apostasiam corruerant a fide, adulteri erant. Unde propheta: Pater tuus, inquit, Amorrhaeus, et mater tua Cethaea , quibus se signum dare repromittit, non qualecunq
Abbreviated transcription (Latin):
indulgentia dat᷑ Et mane hodie tẽpestas ualida. scłi ad uentꝰ. Rutilat enĩ triste
cȩlũ. Nã pͥmꝰ aduentꝰ eiꝰ bene uesꝑi c̃parat᷑. qͥa infine scł̃i fuit. Unde lic& rubeat ut
rosa xp̃i sanguine purpuratꝰ. tam̃ serenꝰ ualdefuit. Porro in scđo cũ uenerit qͣsi ma¬
ne erit. sed tc̃ lic& cȩlũ rubeat aut rutil&. ñ serenũ sed tẽpestas erit: ꝓfecto qͥa rubor
inqͥt diuidicare nostis. signa aut̃ tẽpoꝵ ñ potestis scire : hec nimirũ uox increpan¬
tis uł exꝓbrantis ⁊: qͥa signa & ꝓphetias deaduentusuo pͥmo. uł depassione ac re¬
neq rursus de tribulatione ante aduentũ suũ futurũ diligentiuꝰ cogitare. cui
simile ÷ mane roseũ ac triste cȩlũ. exqͦ & qͣndo tẽpestas futura p̾dicat᷑. Perpen¬
dat fedelis animꝰ quã digna om̃ĩ ad miratione dñi responsio sit: quã uera quã for¬
tis in reuincendo. quã prudens indocendo. ut quẽ ad modũ fidẽ tẽpestatis cȩli ma¬

Expanded text:
i adventus. Rutilat enim triste coelum. Nam primus adventus ejus bene vesperi comparatur, quia in fine saeculi fuit. Unde licet rubeat ut rosa Christi sanguine purpuratus, tamen serenus valde fuit. Porro in secundo cum venerit quasi mane erit, sed tunc licet coelum rubeat aut rutilet, non serenum sed tempestas erit, profecto quia rubor inquit, dijudicare nostis, signa autem temporum non potestis scire? Haec nimirum vox increpantis, vel exprobrantis est, quia signa et prophetias de adventu suo primo, vel de passione ac regnoscere. Neque rursus de tribulatione ante adventum suum futurum diligentius cogitare, cui simile est mane roseum ac triste coelum, ex quo et quando tempestas futura praedicatur. Perpendat fidelis animus quam digna omni admiratione Domini responsio sit, quam vera, quam fortis in revincendo, quam prudens in docendo, ut quemadmodum fidem tempestatis coeli ma
Abbreviated transcription (Latin):
rũ aꝑta & manifesta signa fuer̃. qͥb dep̃hendi poss& tẽpꝰ aduentꝰ eiꝰ. Id circo increpant᷑
qđ tẽpora ex aeris qͣlitate nossent di iudicare & dep̾hendere sibi utilia. utilia uero
salutis suȩ ñ intenderent nec intelligerent signa aduentꝰ dĩ ecȩlo incarne: Ex quib
ꝓfecto uerb̵. mirabilis dĩ responsio cõm̃dat᷑ in om̃ib qͥa illi humilitatẽ in xp̃o carnis
& corporis contuentes doctrinã ex his quȩ subhabitu hominis gerebat dedignabant᷑ ac¬
ciꝑe. quoꝵ insolentiã & in anitatẽ iactantiȩ irridens. multa eos de natura cęłi conĩcere
solere respondit. cũ aut ex ortu aurorȩ̃ aut exuesꝑe. serenũ nimbosũq aerẽ pntient
ub ita p̃scitis & p̃ c̃gnitis ualde stultissimũ doc& eos ignorare aduentꝰ sui signa. cũ om̃is

Expanded text:
rum aperta et manifesta signa fuerunt, quibus deprehendi posset tempus adventus ejus. Idcirco increpantur, rum aperta et manifesta signa fuerunt, quibus deprehendi posset tempus adventus ejus. Idcirco increpantur, quod tempora ex aeris qualitate nossent dijudicare, et deprehendere sibi utilia, utilia vero salutis suae non intenderent nec intelligerent, signa adventus Dei e coelo in carne. Ex quibus profecto verbis, mirabilis Dei responsio commendatur in omnibus; quia illa humilitatem in Christo carnis et corporis contuentes, doctrinam ex his quae sub habitu hominis gerebat dedignabantur accipere, quorum insolentiam et inanitatem jactantiae irridens, multa eos de natura coeli conjicere solere respondit, cum aut ex ortu aurorae, aut ex vespere, serenum nimbosumque aerem praenuntient. Quibus ita praescitis et praecognitis valde stultiss
Abbreviated transcription (Latin):
cundũ ÷ enĩ cȩlũ. & mane hodie tẽpestas. Rutilat enĩ triste cȩlũ: E aciẽ gͦ cȩli diiu
dicare nostis. signa aut̃ tẽpoꝵ ñ potestis scire : Hoc apud płerosq codices ñ habetur
ed sensus manifestꝰ est: & iã apud gentiles. Unde uirgiliuꝰ canit. Sol quoq & exoriens &
cũ secund& in undas. Signa dabit Solẽ cercissima signa sequent᷑. Et quȩ mane refert &
quȩ surgentib astris. Deniq qͥd uesꝑ serus uehat unde serenas. Uentꝰ agat nubes qͥd co¬
Et ideo increpant᷑ pharisei & scribȩ qͥ uidebant᷑ legis eẽ. doctores. qđ excertiore ꝓphetico uati¬
cinio ñ poterant intelligere saluatoris aduentũ: deqͦ dictũ erat. descend& sic̃ pluiuia in uellꝰ.
& sic̃ stillicidia stillantia suꝑ t̾rã. Ori& in dieb eiꝰ iusticia. & habundantia pacis. Q uȩ nimi¬

Expanded text:
cundum cundum dicare nostis, signa autem temporum non potestis scire? Hoc apud plerosque codices non habetur. Sed sensus manifestus est, etiam apud gentiles; unde Virgilius canit: Sol quoque exoriens, et cum se condet in undas, Signa dabit; solem certissima signa sequentur. Et quae mane refert, et quae surgentibus astris. Denique quid vesper serus vehat, unde serenas Ventus agat nubes, quid coEt ideo increpantur Pharisaei et Scribae, qui videbantur legis esse doctores, quod ex certiore prophetico vaticinio non poterant intelligere Salvatoris adventum, de quo dictum erat: Descendet sicut pluvia in vellus, et sicut stillicidia stillantia super terram, orietur in diebus ejus justitia et abundantia pacis . Quae nimi
Abbreviated transcription (Latin):
ta milia hominũ scđo pauisti indeserto paucis depanib fac in exẽplũ moysi nob̵ mania
uenire decȩlo. ut credamꝰ tͥ Et hoc uere ñ depuritate fidei dixer̃. sic̃ nec patreseoꝵ q̃n¬
do dicebant. nũ qͥd panẽ poterit dare. aut parare m̃sã indeserto Quȩ nimirũ uox non
de credulitate ueñsic̃ nec istoꝵ sed de infideltate & duritia cordis. ut calũpnientur
& euacuent quȩ facta st̃ a dño. ne credentes salui fiant. At ille respondens ait eis
orro in marco hab& qđ ingemiscens sp̃u dixerit. generatio mala & adultera. p̃t̃ misis in
medio quȩ matheus cõmemorat: qm̃ sic̃ supͣ turbã credentẽ cȩlestib beneficus refec¬
turꝰ gr̃as agebat. ita ñc̃ obstultã phariseoꝵ ñ credentiũ ꝑfidiã. & tẽp̾tationis callidã
fraudis peticionẽ gemit & contristat᷑. Quib ait Facto uesꝑe dicitis. serenũ erit: rubi¬

Expanded text:
ta millia hominum secundo pavisti in deserto paucis de panibus, fac in exemplum Moysi nobis manna ta millia hominum secundo pavisti in deserto paucis de panibus, fac in exemplum Moysi nobis manna venire de coelo, ut credamus tibi. Et hoc vere non de puritate fidei dixerunt, sicut nec patres eorum, quando dicebant: Nunquid panem poterit dare, aut parare mensam in deserto? Quae nimirum vox, non de credulitate venit, sicut nec istorum, sed de infidelitate et duritia cordis ut calumnientur et evacuent quae facta sunt a Domino, ne credentes salvi fiant. 660 At ille respondens ait illis. Porro in Marco habetur quod ingemiscens spiritu dixerit: Generatio mala et adultera, praetermissis in medio quae Matthaeus commemorat, quoniam sicut supra turbam credentem coelestibus beneficiis refecturus, gratias agebat; ita nunc ob stultam Pharisaeorum non credentium perfidiam, et tentationis callidam fraudis petitionem, gemit et contristatur. Quibus ait: Facto vespere, dicitis: Serenum erit, rubi
Abbreviated transcription (Latin):
g signũ decęlo. ut iã supͣ. Aut in morẽ heliȩ ignẽ desublimĩ uenire. aut insimilitudinẽ sa¬
muhelis ȩstiuo tẽpore tonitrua c̃ crepare. chorꝰ chare fulgura. imbres ruere. Deqͥb & iam
supͣ dictũ ẽ: qͣsi ñ possent ista & alia huiꝰ cemodi calũpniari ac dicere. ex occultis & uarus aeris
passionib accidisse. Qua de causa sens pat&. qͦd ñ ob aliud decȩlo quer̃ signũ ut credant.
sed ut eaquȩ scdõ facta st̃ depanib euacuent. quãq̃ & in euugłio ioħ̃is monstret᷑ eos post hoc
miraculũ depanib quefisse. ut manna more moysi de cȩlo eisdar&. Dic̃ enĩ ioħes eos ita dixis¬
se Quid gͦ tufacis ut uideamꝰ & credamꝰ tͥ: ꝗd operaris : patres nr̃i manna manducauerunt
indeserto. sic̃ scriptũ ẽ. Panẽ decȩlis. dedit eis manducare : Ac sidicerent: Yt qͥ mul¬

Expanded text:
ergo signum de coelo, ut jam supra, aut in morem Eliae, ignem de sublimi venire, aut in similitudinem Saergo signum de coelo, ut jam supra, aut in morem Eliae, ignem de sublimi venire, aut in similitudinem Samuelis, aestivo tempore tonitrua concrepare, coruscare fulgura, imbres ruere, de quibus etiam supra dictum est, quasi non possent ista, et alia hujuscemodi calumniari ac dicere, ex occultis et variis aeris passionibus accidisse. Qua de causa sensus patet, quod non ob aliud de coelo quaerunt signum ut credant, sed ut ea quae secundo facta sunt de panibus, evacuent. Quanquam et in Evangelio Joannis monstretur eos post hoc miraculum de panibus, quaesisse ut manna more Moysi de coelo eis daret. Dicit enim Joannes eos ita dixisse: Quid ergo tu facis ut videamus et credamus tibi? Quid operaris? Patres nostri manna manducaverunt in deserto, sicut scriptum est: Panem de coelis dedit eis manducare . Ac si dicerent, ut qui mul
Abbreviated transcription (Latin):
dieb iuitȩ nr̃ȩ. nob̾cũ man&. Unde & signant̃ nauẽ quȩ ÷ ȩccła ascendit. deqͣ & inqͣ creden¬
tiũ plebẽ ipse gub̾nat & regit. ne pasta deficiat int̃ fluctꝰ. ne erudita ob err& int̾ auras
linguarũ. ne uegetata frangat᷑. longo itinere. ne &iã adpulsa ĩpellat᷑ uentis. ne seuiente
caripdi naufraget᷑ turbinib. Et uenit inqͥt infines magedan: ꝓqͦ in marco legimus
dalmanutha. Sed qͥa unꝰ ordo narrationis : in utrisq ȩuugłistis. id circo ñ dubitandũ eũdẽ locũ
.ẽȩ. sub utroq nomine Nã & ñ nulli codicessimilit̾ ħabent scđm marcũ magedan: quã uis in
Ngreco sit magdalan. Et accesser᷑ ad eũ pharisei & saducei tẽptantes. & rogauerꝰ eũ ut signũ decelo
ostender& eis. O quã duricordes. Signaquer̃. qͣsi quȩ uiderant oꝑa dĩtatis signa ñ fuerint: Sed
qͥd querant. ostendit eũuglista cũ ait. Et rogauer᷑: ut signũ decelo ostenderet eis. Q uerebant

Expanded text:
cum manet. Unde et signanter navem, quae est Ecclesia, ascendit, de qua et in qua credentium plebem ipse gubernat et regit, ne pasta deficiat inter fluctus, ne erudita oberret inter auras linguarum, ne vegetata frangatur longo itinere, ne etiam appulsa impellatur ventis, ne saeviente charybdi naufragetur turbinibus. Et venit in fines Magedan. Pro quo in Marco legimus Dalmanutha. Sed quia unus ordo narrationis est in utrisque Evangelistis, idcirco non dubitandum eumdem locum esse sub utroque nomine. Nam et nonnulli codices similiter habent secundum Marcum Magedam, quamvis in Graeco sit Magdalan. Et accesserunt ad eum Pharisaei et Sadducaei tentantes, et rogaverunt eum ut signum de coelo ostenderet eis. O quam quid quaerant ostendit Evangelista cum ait: Et rogaverunt ut signum de coelo ostenderet eis. Quaerebant
Abbreviated transcription (Latin):
dix̃ qͦd istipanes ordeacei fuerint sic̃ de illis qͥnq dictũ ÷: sed magis triticei fuisse credunt᷑.
ut eo alat xp̃i ȩccła grano frum̃ti qͦd cadens int̾ra mortuũ fuit. deinde multũ fructum
attulit : ꝓ qua ipse dñs misccłia motꝰ eo qͦd iã triduo cũ eo ꝑseuerantes nec habebant
qͦd manducarent: ꝓcul dubio gentes qͥa legẽ ñhabebant. id ẽ. qͥnq libros moysi. nec
credunt. & ꝑseuerant &iã infide xp̃i cũ ipso iã triduo cũ inpatre credunt & in ipso

Expanded text:
dixit quod isti panes, hordeacei fuerint, sicut de illis quinque dictum est: sed magis triticei fuisse creduntur,dixit quod isti panes, hordeacei fuerint, sicut de illis quinque dictum est: sed magis triticei fuisse creduntur, ut eo alatur Christi Ecclesia grano frumenti, quod cadens in terra mortuum fuit, deinde multum fructum attulit. Pro qua ipse Dominus misericordia motus, eo quod jam triduo cum eo perseverantes, nec habebant quod manducarent. Procul dubio gentes quia legem non habebant, id est, quinque libros Moysi, nec credunt, et perseverant etiam in fide Christi cum ipso jam triduo, cum in Patre credunt, et in ipso
Abbreviated transcription (Latin):
erudit᷑ & pascit᷑ om̃is anima fidelis ad uitã. uet̾ scilic& & nouũ testam̃tũ. inqͥb & dequib
uiuit om̃is anima. qͥa ñ insolo pane uiuit homo sed in om̃i uerbo qđ ꝓcedit deore dĩ. Hec
qͥppe gemina refectio dm̃ p̃dicat. qͥ ñ ampliuꝰ aut minꝰ se p̃buit inmiraculo. quã se exhibuit
in nouo aut ueteri testam̃to. Duasq istas statuit leges. unã earũ pͥori p̃bens popło. alterã
uͦ dedit popło quẽ redemit sanguine fuo: sicq has duas semel & scđo ꝓ miraculo p̾buit
pastiones. Una earũ de qͣ iã supͣ tractauimꝰ typũ tenuit pͥoris legis. ista uͦ deqͣ nc̃ loqͥm
Et ideobene deseptẽ panib facta ÷ heç refectio. qͣm inseptẽ sp̃s scĩ donis tociuꝰ ȩccłȩ facietas
& gr̃a p̃stat᷑. ꝓpt̾ ea ad noui testam̃ti recte intelligit᷑ ꝑtinere Nonenĩ aliqͥs euũgłistarũ

Expanded text:
eruditur et pascitur omnis anima fidelis ad vitam, Vetus scilicet et Novum Testamentum in quibus et de quibus eruditur et pascitur omnis anima fidelis ad vitam, Vetus scilicet et Novum Testamentum in quibus et de quibus vivit omnis anima: Quia non in solo pane viquippe gemina refectio Deum praedicat, qui non amplius aut minus se praebuit in miraculo, quam se exhibuit in Novo aut Veteri Testamento. Duasque istas statuit leges, unam earum priori praebens populo, alteram vero dedit populo, quem redemit sanguine suo, sicque has duas semel et secundo pro miraculo praebuit pastiones: una earum 653 de qua jam supra tractavimus, typum tenuit prioris legis, ista vero de qua nunc lcommendatur. Et ideo bene de septem panibus facta est haec refectio; quoniam in septem Spiritus sancti donis totius Ecclesiae satietas et gratia praestatur. Propterea ad Novi Testamenti recte intelligitur pertinere. Non enim aliquis evangelistarum
Abbreviated transcription (Latin):
ihe qͥd miseret᷑ turbȩ. qͦd colloqͥt᷑ discipłis ne uł inedia uł longioris iuȩ labore
turba deficiat. affectũ. ẽẽ. uł cõpassionẽ humanȩ fragilitatis : Quod uͦ de septẽ
panib & paucis pisciculis quat tuor hominũ milia saturaiut. diuinȩ opus. eẽ.
uirtutis ÷ Et qͥd maius. ẽ. ista ita omia in om̃ib tẽꝑant᷑ miraculis dictis & fac¬
tis. ut & ueritas facti cõm̃d&t in miraculo qͣsi inspecie. & sacram̃tũ p̃dicetur
oꝑe dĩtatis ingenere. Qua de causa rogo intelligat catholic auditor. ꝗđ est
liqͥȩ suꝑarent: Non enĩ ĩ potens erat ut ampliuꝰ ñ poss& si uell& sed ratio exegit neplus
aut minꝰ faceret inspecie ꝓ pt̾ fidẽ cõmouendã ad tẽpꝰ. quã facit in om̃i tẽpore ꝓpt̃ docꝰ¬
trinã uniuersũ genꝰ humanũ ad instruencłã ꝑ grãm. qm̃ ñ nisi duas leges instituit qͥb

Expanded text:
Jesus quod miseretur turbae, quod colloquitur discipulis, ne vel inedia vel longioris viae labore, Jesus quod miseretur turbae, quod colloquitur discipulis, ne vel inedia vel longioris viae labore, turba deficiat, affectum esse vel compassionem humanae fragilitatis? Quod vero de septem panibus et paucis pisciculis quatuor hominum millia saturavit, divinae opus esse virtutis? Et quod majus est, ista ita in omnibus temperentur miraculis, dictis et factis, ut et veritas facti commendetur in miraculo quasi in specie, et sacramentum praedicetur opere divinitatis in genere. Qua de causa rogo intelligat catholicus auditor, quid liquiae superarent. Non enim impotens erat, ut amplius non posset si vellet; sed ratio exegit ne plus aut minus faceret in specie, propter fidem commovendam ad tempus, quam facit in omni tempore, propter doctrinam