comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tone ptem confiteri.Quodcũq etem̃ nõ ita ex¬
stterit utdeꝯ existere deb deꝯ credi nõ debet
deo sum qui su. sed mutatꝰ nõ si. et ideo quod
eliuinũ est ĩ mutari nõ potest ne nõ sic qdđ sep
est inmubaf aũt asua s simplicitate si nouel¬
lus pater est. si abeternitate cũ ipẽ est et in
ipõ filius nõ est et est mutabilis si nõ natura
sed uolũtate. post nam genuit filiũ. hẽticus¬
rt̃dit. Sed solum sapiẽtem et porẽtem prem
credi debere. Catoł dicit. Si eũ et filũi simł
cũ pr̃ẽ uenerares patri detrahis qui simul
nũ ipo nunꝰ sapiẽtem ueneraris: qui si igĩ
minꝰ sapiẽtem decexius. utiq nec dẽũ n
flũ dei asserere debere. quod si plene sa¬
piẽtem asseris recte deũ uł filiũ definis
Heticus tñdit. d filiũ aptẽ mutari mani¬
festum est. pt̃ẽm uero a filio nõ mutari
nõ posse. Satoł. dicit.Si ita est quero utrũ

Expanded text:
tione Patrem confiteri. Quodcunque etenim non ita extione Patrem confiteri. Quodcunque etenim non ita exstiterit ut Deus existere debet, Deus credi 274 non debet. Ego sum qui sum: sed noivinum est immutari non potest; ne non sit quod semper est. Immutatur autem a sua simplicitate, si novellus Pater est; si ab aeternitate cum ipso est, et in ipso Filius non est: et est mutabilis, si non natura, sed voluntate, post naturam genuit Filium. Haereticus. Sed solum sapientem et potentem Patrem credi debere. Responsio. Si cum et Filium simul cum Patre veneraris, Patri detrahis qui simul cum ipso minus sapientem veneraris. Qui si igitur minus sapientem decernis, utique nec Deum, nec Filium Dei asserere debes. Quod si plene sapientem asseris, recte Deum vel Filium definis. Haereticus. Sed Filium a Patre mutari manifestum est, Patrem vero a Filio mutari non posse. Responsio. Si ita est, quaero utrum
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Ergo ipẽ est et uolũtas. et est cõpositus
eteruus est. omĩa etenĩ qui semꝑ est sed
nõ est omĩa multa. sed uniũ ac̃ simplex ho
quod deꝰ semꝑ est. Catoł dix̃. Et ideo impos¬
sibile est separari unũ ab imo. idest filiu
a prẽ uł prem̃ a filio. ꝓpter identitatẽ deita¬
tis dico eggo et pr̃ unũ sumꝯ dũ ego et pr̃
nõ solitariꝰ intelligitur. neq quod unu
sumus diuerlũ sentit᷑. dicimur ergo pr̃na
ddeitate tiũqua alienã fusse ⁊ ꝓpria gn̾a¬
tione et ideo nob̵ pr̃na deitas ꝓ tempore
quide intelligibilis efficitur. ip̃sa uero nec
tempori nec nouatati subiacebit ne ĩ anis
uł suꝑflua aut terte proficens pr̃na dei¬
tas repiatur libera. etenĩ abonũ exordio cõ¬
tubil aliud qua prem et filiu significare mõstrat᷑
Nibal enĩ tam impiu qua dei filiũ appellare. et
dleu uer negarẽ. qua ptem̃ loqui et sine gña¬

Expanded text:
onsio. Ergo ipse est et voluntas: et est compositus onsio. Ergo ipse est et voluntas: et est compositus aeternus est. Omnia etenim qui semper est: sed non est omnia multa, sed unum ac simplex hoc quod semper Deus est. Responsio. Et ideo impossibile est separari unum ab uno, id est Filium a Patre, vel Patrem a Filio. Propter identitatem deitatis dico, Ego et Pater unum sumus: dum ego et Pater non solitarius intelligitur, neque quod unum sumus, diversum sentitur. Dicimus ergo paternam deitatem nunquam alienam fuisse a propria generatione. Et ideo nobis paterna deitas pro tempore quidem intelligibilis efficitur, ipsa vero nec tempori nec novitati subjacebit; ne inanis, vel superflua, aut certe proficiens paterna deitas reperiatur. Libera etenim ab omni qnihil aliud quam Patrem et Filium significare monstratur. Nihil enim tam impium quam Dei Filium appellare, et Deum verum negare: quam Patrem loqui, et sine genera
Abbreviated transcription (Latin):
suũ chtebat. etego intriduo suscitabo illud
tẽ ait. potestate habeo pone aiãm meam.
et ptãtem habeo iterũ sumere illa. si corpo¬
nis sui suscitat templũ. si potestits est ponen
nidiam ꝑ passiane. et sumendi ꝑ resur¬
uectom cessat in xp̃o infirmitatis opinio
uli tante potestatis sublimitas declanait᷑
Nonĩa ergo pie intelligenda st̃. oinĩa ho
tendũ est et forma dei inqua semꝑ fuit et for¬
ma serui que aicepta est ꝓpter seruos cceden¬
da est et passio scdm̃ carne. et inpassibilitas
pat̾ exuolũtate genuit filiũ. an ex necessi¬
tate. Satolimꝰ rñolit. Nec exuolũtate nec ex
netessitate qr indeo nulla manet necessi¬
tas. hẽticus dicit. He imo te int̾rogo. Pr̃ et fi¬
luis quid Catolici rñddit. Deus et uerbũ. hẽti¬
tus dĩc. Ergo nõ simplex sed cõpositus est qr
ratur aut nõ. et que fatit uolũtate facit
aut nõ. he̾tici molit utique uolũtate. Catoł.¬

Expanded text:
suum dicebat, et ego in triduo suscitabo illud . suum dicebat, et ego in triduo suscitabo illud . Item ait: Potestatem habeo ponere animam meam, et potestatem habeo iterum sumere illam . Si corporis sui suscitat templum, si potestas est ponendi animam per passionem, et sumendi per resurrectionem, cesset in Christo infirmitatis opinio, ubi tantae potestatis sublimitas declaratur. Omnia ergo pie intelligenda sunt: omnia ergo confitendum est; et forma Dei, in qua semper fuit; et forma servi, quae accepta est propter servos. Credenda est et passio secundum carnem, et impassibilitas Pater, ex voluntate genuit Filium, an ex necessitate? Responsio. Nec ex voluntate, nec ex necessitate, quia Deo nulla manet necessitas. Haereticus. Denuo te interrogo: Pater et Filius quid est? Responsio. Deus et Verbum. Haereticus. Ergo non simplex, sed compositus est, quia ratur, aut non? et quae facit, voluntate facit, aut non? Haereticus. Utique voluntate. Resp
Abbreviated transcription (Latin):
ditatem agnosce. Certe cũ dicit. Ego su pcuis
uiuus qui detelo descendi nõ cadit insensu
urm̃ ut panis esurire credat᷑. Sicet de sõno¬
eius in tellugendũ est qm̃ siuit ꝑ somnũ cor¬
pis ueritas cognoscit᷑. sic ꝑ illud quod uen¬
appreibatur. Nam et quod laccimas suꝑ la¬
Iaru fudit phantasmatis suspicõ tollit᷑
latrime enĩ ueri corꝑis sũt humores Cum
aut̃ dicit lazare ueni foras. et statim ille ꝗ
iam ferebat aperiẽte se t̾ra uiuus emorigit
inagne eiꝯ diumitatis indiciũ est. Iam iuđ
quod ait Tristis ẽ aĩa mea usq admortem.
ex hae ip̃a lazari suscitatõne intelligi potest
quomõ debeat accipi / qr nõ utiq metuebat
diuinitas morte que uerbo mortuos susti¬
abat. sed humanũ effc̃m ꝑ tristitias aĩme
indicabat. frux eque passio sepultura imo
uł altero dictu dñ discuciũtur quo minꝰ eiꝰ
inpotẽtia uł infirmitas ascribatur iũ dicit᷑
ad iudeos. Soluite templũ hoc utu corpo

Expanded text:
divinitatem cognosce. Certe cum dicit: Ego sum panis vivus qui de coelo descendi , non cadit in sensum nostrum ut panis esurire credatur. Sic et de somno intelligendum est: quoniam sicut per somnum corporis veritas cognoscitur, sic approbatur. Nam et quod lacrymas super Lazarum fundit, phantasmatis suspicio tollitur: lacrymae enim veri corporis sunt humores. Cum autem dicit, Lazare, exi foras , et statim ille qui jam fetebat, aperiente se terra vivus emergit, magnae ejus divinitatis indicium est. Jam illud quod ait, Tristis est anima mea usque ad mortem , ex hac ipsa Lazari suscitatione intelligi potest quomodo debeat accipi: quia non utique metuebat divinitas mortem, quae verbo mortuos suscitabat, sed humanum affectum per tristitias animae indicabat. Crux aeque, passio, sepultura, uno vel altero dicto Domini discutiuntur, quo minus ei impotentia vel infirmitas ascribatur, cum dicit ad Judaeos: Solvite templum hoc utique corpus
Abbreviated transcription (Latin):
remin ꝑsidia copulati. Ille enĩ gradib dĩtatis
diuidit adeu exdeo idest filiũ expr̃e ita cõsi¬
tetur ut ex doo frcti sit nõ dedeo natꝰ qui na
tus est umiꝰ substantie est. Si factꝰ est uerus
filius nõ est. et si uerus sibꝰ nõ est. nec uerꝰ deꝯ
aut si uerus deꝯ est. et deprẽ non est. duo sunt¬

Expanded text:
rfidia copulati? Ille enim gradibus divinitatem dividit, et Deum ex Deo, id est Filium ex Patre ita confitetur, ut ex Deo factus sit, non de Deo natus. Qui si natus est, unius substantiae est: si factus est, verus filius non est. Et si verus filius non est, nec verus Deus. Aut si verus Deus est, et de
Abbreviated transcription (Latin):
tem. sggo et pater imu sumꝰ. et qui me uidit
iudit et prem meum. Siquidẽ hec ideo sũt
scripta ut uera eius ditas nõ negetur. sed illi
forsitan tibi usurpas que ꝓpter incarnatõne
euis sccpta sũt utputa qui me misit maior
me est. et nõ ueni face̾ uolũtate mea. sed
eius qua me misit. et filiꝰ a se nihil põt face̾
et nõ est meũ dare uobis. sed quib paratũ
neq depretiãt sed a prẽ distinguũt et eiꝯ
hiũlibate et incarnatam̃ ostendũt. Sed
nec illa fidelt aĩam scandalizãt quibus
dns esirrisse. dormisse lacriaasse memorat
tristasse ust admorte. passionẽ quoq dc
truce siquide inde sũt socipta et ftã ut
extollerantia exempla p̃berentur. et uera

Expanded text:
mus . Et Qui me videt, videt et Patrem . Siquidem haec ideo sunt scripta, ut vera ejus divinitas non negetur. Sed illa forsitan tibi usurpas, quae propter incarnationem ejus scripta sunt, ut puta: Qui me misit major me est . Et Non veni facere voluntatem meam, sed ejus qui me misit . Et Filius a se nihil potest facere . Et Non est meum dare vobis, sed quibus paratum neque depretiant, sed a Patre distinguunt, et ejus humilitatem et incarnationem ostendunt. Sed nec illa fidelem animam scandalizent, quibus Dominus esuriisse, dormisse, lacrymasse memoratur, tristasse usque ad mortem, passionem quoque et crucem: siquidem ad id sunt scripta et facta, ut et tolerantiae exempla
Abbreviated transcription (Latin):
deũ passum dm̃ mortuũ. sed glãmur di¬
cere deũ natũ euudemq stm̃ homĩe pas¬
sum qui cũ in forma dei eẽt. nõ propter
se sed propter nos formã serui suscepit et
semetipiñ ex inatuuit. Quamõ exinani¬
uit Remetipm̃ dũ forma dei forma ser¬
iu accepit. dũ prĩapalitꝰ dñs ea que sunt
famuli dignant assumpsit. dumq ꝑ in¬
dulgentia et miseratõm uri gerendo i¬
feriora se uidelicet uł agendo uerbii ta¬
no fañ est euauaf inꝑsima quod possidet
in natura. et in uerbo huniaĩtatis habitia
factꝰ obediens in homĩẽ. illud inse ꝑ hũilita¬
tem et obediẽtiam mr̃ nature restituit. qđ
ꝑ inobediẽtam ꝑierat ĩ adam. et ĩ carne

Expanded text:
Deum passum, Deum mortuum: sed gloriamur dicere Deum natum, eumdemque secundum hominem passum. Qui cum in forma Dei esset, non propter se, sed propter nos formam servi suscepit, et semetipsum exinanivit. Quomodo exinanium? Nonne dum forma Dei formam accepit servi? dum principaliter Dominus ea quae sunt famuli dignanter assumit? dumque pro indulgentia et miseratione nostri, gerendo inferiora se videlicet vel agendo, Verbum caro factum evacuat in persona quod possidet in natura, et in vero humanitatis habitu factus obediens in homine, illud in se per humilitatem et obedientiam naturae nostrae restituit, quod per inobedientiam perierat in Adam, et in car
Abbreviated transcription (Latin):
descendit filius homis qui ẽ incelo. quomõ
filiꝯ hom̃is qui intris loquebat᷑ eẽ dicebatur
ĩcelo. et quemadmodũ inde descendisse ir¬
fertur. qui nec ibi fcũs nec adhuc astende¬
nar qr nondũ passus resurrexerat. S qr
deus uerbo homĩem assumpturꝰ descende¬
rat homo dĩnitati copulatus illuc ascen¬
dit. uñ utiq caro nõ descenderat sed uer¬
bum. Sed et anm̃ adiohẽm loquete in apo¬
calip̃. leggimꝯ. fgo sum primꝰ et nouissimꝯ

Expanded text:
de coelo, Filius hominis qui est in coelo . Quomodo Filius hominis, qui in terris loquebatur, esse dicebatur in coelo? Et quemadmodum inde descendisse refertur, qui nec ibi factus, nec adhuc ascenderat? Quia nondum passus resurrexerat. Sed quia Deus Verbum hominem assumpturus descenderat, homo divinitati copulatus, illuc ascendit, unde caro utique non descenderat, sed Verbum. Sed et Dominum ad Joannem loquentem in Apocalypsi l
Abbreviated transcription (Latin):
nobis uitam eterna donaret. Et cũ nob̾ ma¬
gna bũficia prestitit. nihil exigit a nobis n¬
lula seruemus. ut ille semꝑ in nobis habitet.
bis aurũ nõ argentũ neq aliquid huiꝯmoĩ.
Nam et li fuerint in nobis ista disꝑtiri et e¬
mus ergo adeu et copulem in affectu eius
De dilectione dei ⁊ proximi.
ui diligit inquit proximũ legẽ impleuit
Qui aut ecotcario odit homicida est squi ãt¬
diligit fcem̃ suũ. in tranquillitate est cor eiꝰ.
frem uero odiens tempestate cinũdatus est. un¬
benignus etrã si patiatur ĩ uiriã ꝓlło ducit.
Inquꝰ aut et par uũ uerbu audiens ad praxi¬
mos cotumeliam arbitratur.¶qui caritate ple¬
nus est tranquillo aĩo et serenissiõ uultr pro¬
cedit. Uir odio plenq incedit iracundꝰ łu at

Expanded text:
nobis vitam aeternam donaret. Et cum nobis immensa beneficia praestet, nihil exigit a nobiluta ei servemus, ut semper in nobis habitet, bis aurum, aut argentum, vel quidquid hujusmodi; nam et si fuerint nobis ista, dispertiri emus ergo ad eum, et copulemur in affectu ejus, s dilectionem Dei et proximi: quia qui diligit proximum, legem implevit; qui autem e contrario odit, homicida est . Qui diligit fratrem suum, in tranquillitate est cor ejus: fratrem vero odiens, tempestate circumdatus est. benignus, etiamsi patitur mala, pro nihilo ducit: iniquus autem, etiam parvum verbum audiens a proximo, contumeliam arbitratur. Qui charitate plenus est, tranquillo animo et serenissimo vultu procedit: vir odio plenus ambulat iracundus. T
Abbreviated transcription (Latin):
nobis pp̃arauit. quoꝵ obsequio nutriemur.
Sed et mr̃is ubera tunc lacte replebutur qñ
gainus deum qui et nos et paretes nr̃as pro¬
priis manib finxit. et cucta nobis bona q̃
enga nos gerinitur cottidie eius bñficiis as¬
uitiũ nõ prohibeat. si autem prohibuerit
nec sep ultura a nobis illis debetur xp̃us di

Expanded text:
praeparavit, quorum obsequio nutriemur. Sed et matris ubera tunc lacte replentur, quando gamus Deum, qui et nos et parentes nostros propriis manibus finxit: et cuncta nobis bona quae erga nos geruntur quotidie ejus beneficiis asChristi non prohibeant; si autem prohibuerint, nec sepultura a nobis illis debetur . Christu
Abbreviated transcription (Latin):
uenrre. Si eum uideris in bonis actib cõuer¬
sante cõgratulare ei et illiꝰ gaudua tuũ¬
ẽẽ discito. et sialiquid patiatur aduersi com
patere ei. et illiꝯ iastitia tuã deprta.Omẽ
malitiã expelle ab aĩa tua. et odiorũ flã¬
me nõ cõburbent cor tuu. sontra in potẽ¬
sed tanꝗͣ propimi menbrũ tuũ eum habeto

Expanded text:
venire . Si eum videris in bonis actibus conversantem, congratulare ei, et illius gaudium tuum ducito: et si aliquipatere ei, et illius tristitiam tuam deputa: omnem malitiam expelle ab anima tua, et odiorum flammae non comburent cor tuum. Contra impotensed tanquam tuum membrum proprium eum habeto
Abbreviated transcription (Latin):
Redero iubemur indei pr̃is oim̃poten¬
tiam et filii eius iesu cristi et spũs sancti
induust quidem et inseꝑabile trinta¬
tom. hiec onĩ et ꝓphete cecinerunt. et dñs tra¬
didit tenuert̃ etdocuerũt apłi. hec iodep¬
des ur̃a est et uita. ut traditã nobis una
sub stantia tres ꝑ sonas subsistẽtes. ꝑ fectas
equales coeternas cõfiteamu et fir mã
fidei cõfessiom̃ ui finẽ usq teneam ꝯ illesa
Et hoc ẽ quad greti omousion uocãt Id
eñ quod sub sisterit nõ habet alunde s
suũ est a sese est. Cetera uero q̃ sũt quod
sim dices inquit filiis ifrctel. qui est qui¬
misit me. frant utiq time angłi thro¬
ni dnãtõnes celum terra us maria. S
quia illa sola est in fecta natura et in
trib ꝑ sonis deitiis una subsistit idcirco
Ait . Ecgo sum qui su. quishius aut̃ tres hi¬
postasis ddicit idest tres substãtias is sub
noiẽ pictatis tres naturas conatur asse¬
irete. Et siita est cur ab arrii ꝑtib sepa

Expanded text:
redere jubemur in Dei Patris omnipotentiam, et Filii ejus Jesu Christi, et Spiritus sancti indivisam quidem et inseparabilem Trinitatem. Haec enim et prophetae cecinerunt, et Dominus tradidit, tenuerunt et docuerunt apostoli. Haec redempstra est et vita, ut traditam nobis unam substantiam, tres personas subsistentes, perfectas, aequales, coaeternas confiteamur, et firmam fidei confessionem in finem usque teneamus illaesam. Et hoc est quod Graeci Ὁμούσιον vocant: id enim quod subsistit non habet aliunde, sed suum et a sese est. Caetera vero quae sunt, quod sum: Dices filiis Israel: Qui est misit me. Erant utique tunc angeli, throni, dominationes, coelum, terra, vel maria. Sed quia illa sola est infecta natura, et in tribus personis deitas una subsistit, idcirco ait: Ego sum qui sum. Quisquis autem tres ὑποστάσεις dicit, id est tres substantias, is sub nomine pietatis tres naturas conatur asserere. Et si ita est, cur ab Arii parietibus sepa
Abbreviated transcription (Latin):
um forsitan cognoussetis et amodo cagnos¬
citis eum et iudistis eu. dicit ei philippꝰ. Ho¬
mĩẽ ostende nobis prem tuũ et sufficit nobis
dicit ei iesus. Tanto temꝑe uobisi sum et to
gnouisti me philippe. qui uidit me uidit pa¬
tcem meũ. Et quomõ tu dicis ostende nob̃ pͥa

Expanded text:
um utique cognovissetis et amodo cognoscitis eum et vidistis eum dicit ei Philippus Domine ostende nobis Patrem et sufficit nobis dicit ei Iesus tanto tempore vobiscum sum et non cognovistis me Philippe qui vidit me vidit et Patrem quomodo tu dicis os
Abbreviated transcription (Latin):
us qui fecit te et plasmauit te exutero no¬
li timere serue meꝰ iatob etquem dilexi isr
quẽ elegi qr ego dabo aquam insiti ambu
da mihi bibere. tu forsitan petisses eũ et da¬
Onis qui bibit ex aqua ilta sitiet itert qui ãt

Expanded text:
s qui fecit te et plasmavit te de ventre: Noli timere, filii mi Iacob et dilecte Israel quem elegi, quia ego dabo aquam in siti ambuDa mihi bibere, tu petisses ab eo et de«Omnis qui bibit ex
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ qui coniuigio copulatur festinat placere
sed corde puto et oꝑib iustis  qui em̃ dicit
cordis in spector est. etdiligit eos iui insirapli¬
cilate seruiuĩt ei Si terrenos pentes cũ tan¬
celestis pater amandus est. Nam et quod c̾ta

Expanded text:
enim qui conjugium contraxerit, festinat placere sed ex corde puro et operibus justis. Qui enim dicit: cordis inspector, et diligit eos qui in simplicitate cordis serviunt ei. Si terrenos parentes cum tacoelestis amandus est? Nam et circa
Abbreviated transcription (Latin):
mentissimꝰ ex quisiuit nos. et cua insublime
sederet. nr̃i gratia descendit ad terras et ĩ
tanta hiũlitate ueit. ut seruilẽ for mam
assumeret. et qui inpugillo colinet orbẽ ter¬
raꝵ. pãnis est ipresepio in uolutꝰ. et qui ce¬
lum palmo metitur. nõ habuit ubi caput
redinarei: et cum eẽt diues pauꝑ est effc̃ns
ut uos ditaremur ĩ illo. Et qui in nubibus
uẽlurus est iudicate uiuos et mortuos uidi¬
ciũ humanũ ꝑtulit. et tum sitientib sitit.¬

Expanded text:
mentissimus exquisivit nos: et cum in sede sublimi sederet, nostri gratia descendit ad terras, et in tanta humilitate venit, ut servilem formam assumeret; et qui in pugillo suo continet orbem terrarum, pannis in praesepio involutus est: et qui coelum palma metitur, non habuit ubi caput reclinaret. Cum esset dives, pauper est factus, ut nos ditaremur in illo; et qui in nubibus venturus est ad judicandos vivos et mortuos, judicium hominis pertulit; et cum sitientibus sit
Abbreviated transcription (Latin):
dus aũt uꝑturbatõne est semper ¶qui secta¬
q munitus est. Nam inuidus ut lupus rapax
in sanit inaniter Pacificus uir similis est ui¬
nee honeste habudant̾ fructu copiosum.
Iuuidã opul indigendiam at miseria detinet
Et quantũ paufius gaudens indño delecta¬
tur tanto in uidus tabescens adnchilatur
citas. et ex ultu marcido et furore pleno
in uidus demõstratur. ꝑ auficus homo cõsor¬
tiũ angeloꝵ merebif. inuidus ctũt priceps
demonioꝵ efficitur. Et suut pax secreta mẽ¬
tis illuminat. ita inuidia occulta cordis ob¬
git caligo. et ubi est in uidia ibi est obscati¬
tas et interiores tenebre. Sectare ergo pacis
Ratõnabile nanq aniial cceauit te deꝯ.
ut possis discernere inter bonũ et malum.
ita utque sunt optima eligas. et in utilia
ili patientia arripe quia maxĩa uirta¬
est patienna anrme: ut uelotitꝰ ad sub¬
tupũ patiam habere. moueo primũ te ut add
mandata diuina excites mẽtem lua. ne fa

Expanded text:
rbatione est semper; qui autem sectaac munitus. Nam invidus ut lupus rapax insanit inaniter. Pacificus est ut vinea honesta abundans fructu copioso; invidi autem opus indigentia ac miseria detinetur: et quantum pacificus gaudens in Domino delectatur, tantum invidus tabescens ad nihilum rcitur; ex vultu marcido et furore pleno invidus demonstratur. Pacificus homo consortium angelorum merebitur: invidus homo particeps daemoniorum efficietur: et sicut pax secreta mentis illuminat, ita invidia occulta cordis obis caligo; et ubi obsederit invidia, ibi obscuritas et exteriores tenebrae. Sectare ergo, fili,Rationabile namque animal creavit te Deus, ut possis discernere inter bonum et malum, ut quae sint optima eligas, et inutilia i, patientiam arripe, quia maxima est virtus animae, ut velociter ad subcupis patientiam habere, moneo primum teipsum ut ad mandata divina excites mentem tuam.
Abbreviated transcription (Latin):
udi fili monita pr̃is tui. et inclina aurem
tua ad meoba mea. cõmoda nuhi libenter
auditu: et corde tredulo cuncta que dicũ¬
tur ausculta. supio enĩ te instruerȩ que sit spi¬
ritualis militi. et quib modis regi debeas m ili¬
tare. Intentissime ergo audiat sensus taus et aĩ¬
ma tuat. Nullus te grauet somnꝯ. sed adiugi¬
landũ extita eam. et ad studiũ intelligendi ẜ¬
exine. sed probata ex diunus fontib. Nõ eni
tiui: in pace dirigẽtur iinera tua. nec adte ap¬
ꝓpinquabit ullum malii. sed procul ate absce
det omnis aduerlitas anime:

Expanded text:
admonitionem Patris tui, et inclina aurem tuam ad verba mea, et accommoda mihi libenter auditum tuum, et corde credulo cuncta quae dicuntur ausculta. Cupio enim te instruere quae sit spiritualis militia, et quibus modis regi tuo militare debeas. Intensissime ergo audiat sensus tuus, et animam tuam nullus praegravet somnus; sed ad vigilandum excita eam, et ad studium intelligendi sex me, sed prolata ex divinis fontibus. Neque enim uum, in pace dirigentur itinera tua, nec approximabit ad te ullum malum, sed procul abscedet a te omnis adversitas animae
Abbreviated transcription (Latin):
Iergo cupis ofili militare chuõ. illi toli mi¬
litã. Sicut enĩ qui imilitat̃ regi treno omi¬
iptꝰ est neq se uxoris aut filioꝵ gra ex¬
usare audebit młto magis milei xpi sine
aliqua impedimeto regis sui debet obedire ĩ¬
pio. Miles terrenꝯ cõtra hostẽ uisibilẽ pgit
dbellum. tecũ ueo hostis ĩ iusibilis cotidie
dimucare nõ desinit Illuis cõtra tarnẽ est di¬
mitõ. tibi uõ aduersus spirxitales nequitias
⁊celestib ẽ colluctato. Ille cõtra hostem car¬
nalem tarnalib armis utitur. tu uero cõ
sed tua galea salus xp̃i sit qui ẽ capud
tuũ. Ille lorita ne uuleretur indutq. sed tu
pro lorica. ⁊pĩ caritate esto cirtũdatꝰ . Ille cõ¬
tra aduensariũ suũ enuttt lanceas et ia

Expanded text:
i ergo cupis, fili, militare Deo, illi soli militabis. Sicut enim qui militant regi terreno omnimptus est, neque se uxoris vel liberorum gratia excusare audebit; multo magis miles Christi sine aliquo impedimento regis sui debet imperio obedire. Miles terrenus contra hostem visibilem pergit ad bellum; tecum vero hostis invisibilis quotidie praeliando non desinit. Illi contra carnem et o adversus spiritalia vitia in coelestibus eluctatio. Ille contra carnalem hostem carnalibus armis utitur; tu vero contsed tua galea Christus sit, qui est caput tuum. Ille lorica, ne vulneretur, indutus est; sed pro lorica sis fide Christi circumdatus. Ille contra adversarium suum mittit lanceam
Abbreviated transcription (Latin):
adiutor est. etego despitia ĩ imicos meos. Ille
donec pugna geritur. arma leretipo nõ proi¬
it ne ab aduersario uulneret᷑. Ita et tu mĩqͣ
debes eẽ in ermis. quia tuus hostis illo est astu¬
tior. Illius quidẽ hostis ad tempꝰ dimicat. tu ꝯ
uero hostis qua dui instadio huiꝯ uite. assis¬
tis tecũ pugnare nõ cessat. Illiꝰ ar ina labori¬
osa sut etgrauia adportandũ tua uero arma
uolentib portare suaura ac leuia sũt. Ille cũ su¬
pauerit adusgriu. domũ cõiugis ac liberoꝵ u̾
titur. tu uero hoste prostrato in illo celesti regno
cũ omib stis intrabis. Ille prolabore treno. terre¬
nũ accipit donu. tu uero ꝓ spiritali labore ce¬
leste acapies p̃miu. Celeste enĩ domĩ expectat¬
actꝰ ase ip̃o proicit nec implicat se negotiis se¬
cularib militans dño. Diffitile nanq ẽ ser¬

Expanded text:
adjutor est, et ego deridebo inimicos meos . Ille donec pugna geritur, arma a semetipso non projicit, ne ab adversario vulneretur; ita et tu nunquam debes esse securus, quia tuus hostis hoste illius est astutior. Illius quidem hostis ad tempus dimicat; tuus vero hostis, quandiu in stadio vitae hujus consistis, tecum pugnare non cessat. Illius arma laboriosa et gravia sunt ad portandum; tua vero arma volentibus portare suavia ac levia sunt. Ille cum superaverit adversarium, ad domum conjugis ac liberorum revertetur; tu vero, hoste prostrato, in illud coeleste regnum cum omnibus sanctis intrabis. Ille pro labore terreno terrenum accipit donarium; tu vero pro spiritali labore coeleste recipies praemium. Coeleste enim donum exspectactus a semetipso projicit, ne implicet se negotiis saecularibus militans Deo. Difficile namque est ser
Abbreviated transcription (Latin):
nõ intelligunt uirtutem dei neq tanti sa¬
tramenti dispositiõm agnoscũt. ut deu
humanis conditõib conꝑarent. Quibris
p̾mo in loco respondendũ est. filiũ dei non
gulis pro ut uult reuelare dignatur ha¬
bitu mutet. et nõ substantia uertat. nec
ꝓprietatem qualitatis amiitat. sed iuxta
meritũ udentis temꝑamentũ mauestatis
adhibeat ip̃e tñ idem ut semꝑ est in
substantie sue proprietate ꝑmaneat si¬
tut scriptum est. Mutabris eos et mutabũ¬
tur.tu autẽ idem ip̃ẽ es et añi tui nõ de¬
ficient. Nam et si multa sint exhis .que
in hoc mũdo uident᷑. que ex alio cõuer¬
tuntur inaliudut desinant ẽẽ ꝙ erant
et hoc sint quod retro fuerant ut limus
quod in homĩem figuratur. limus esse
datur intestam.uł lapis cum dissoluit
decoctus incaltem. ut arena que muta¬
tur in uitrum. et cetera que longum ẽ
retensere sed multũ inter est stulte he¬

Expanded text:
non intelligunt virtutem Dei, neque tanti sanon intelligunt virtutem Dei, neque tanti sacramenti dispositionem agnoscunt, ut Deum humanis conditionibus comparent. Quibus primo in loco respondendum est, Filium Dei non gulis prout vult, revelare dignatur, habitum mutet, non substantiam vertat; nec proprietatem qualitatis amittat, sed juxta meritum videntis, temperamentum majestatis adhibeat; ipse tamen idem, ut semper est; in substantiae suae proprietate permaneat. Sicut scriptum est: Mutabis eos et mutabuntur, tu autem idem ipse es, et anni tui non deficient . Nam etsi multa sunt ex his quae in hoc mundo videntur, quae ex alio convertuntur in aliud, ut desinant esse quod erant, et hoc sint quod retro non fuerant: ut limus cum in hominem figuratur, limus esse datur in testam: ut lapis, cum dissolvitur decoctus in calcem: ut arena cum mutatur in vitrum; et caetera, quae longum est recensere. Sed multum interest, stulte hae
Abbreviated transcription (Latin):
est ꝙ greci omousion appellãt id est cum
fierent. nõ ut substantia uocabula sepa
ane traducatur: cur norunt filiũ dei pris
substantiã tredi breuiter in timabo. Aiũt
oiũ cum sit deꝰ pater om̃pł. inuisibilis ĩ¬
et cõuertibalis atq mutabilis. quia uari¬
is figuris singulis quibusq sese mõstrau ͭ
litabe qua pater est ꝑmansisset ex aiuus
substantia erat. qr quod depatre est nec
utiq ex illa quã quod uenerat natũ ẽ
emole in eo inquiunt corrupta substãtia
statutũ uertit ordie perdidit cõtinuo
ĩuutatõne ipsa formatus dedeo in ho¬
mine de spiritu incarne. et utiq trans¬
latio om̃is interemptõ est pristini. Ac ꝑ
hoc aiunt si filius depatru sub stantia es¬
sue uel translatõne uł fine. et ꝓinde filiũ ex
alia substantia credere maluerũt. quia uer¬
ti et mutari et uideri posset quia hoc depa¬
tris substantia credi non liceat. Nec est cau¬
sa erroris. hec origo heresis arriane dum

Expanded text:
eci ὁμοούσιον appellant, id est, cum fierent, et non ut substantiam vocabula separanae traducam, cur nolint Filium de Patris substantia credi, breviter intimabo. Aiunt enim: Cum sit Deus Pater omnipotens, invisibilis, inest; et convertibilis atque mutabilis, quia in variis figuris singulis quibusque sese monstravit. Qui litate qua Pater est, 520 permansisset, ex cujus substantia erat: quia quod de Patre est, necutique ex illa quam quod venerat natum est. Unde jam, inquiunt, corrupta substantia statum vertit, ordinem perdit, continuo immutatione ipsa formandus de Deo in hominem, de spiritu in carnem. Et utique translatio omnis, interemptio est pristini. Ac per hoc, aiunt, si Filius de Patris substantia essuae vel traditione, vel fine: et proinde Filium ex alia substantia credere maluerunt, quod converti, et mutari, et videri possit; quia hoc de Patris substantia credi non liceat. Haec est causa erroris, haec origo haeresis Arianae, dum
Abbreviated transcription (Latin):
plasmatũ esse sit uacuus melioris oꝑatois
magis autẽ plenus cõbrarie. Si quis non
adobat crucifixum anathema sit. et anu¬
oꝑib perfectum ẽẽ etaut post baptismu¬
aut post resuriectom̃ a mortuis adoptio¬

Expanded text:
plasmatum Verbum; sit vacuus melioris operationis, magis vero plenus adversae. Si quis non adorat hunc Crucifixum, anathema sit et deoperibus perfectum factum, aut post baptisma vel resurrectionem ex mortuis, assi
Abbreviated transcription (Latin):
obtulit patri suo homiem illu gratissimu
munq. conseditq addexteram patris scch
quod sociptum est. Dixit dñs dño ieo sede¬
ad dextera mea. Misit nobis spm̃ scm̃ de
propria sua et in ipsa una substantia pro¬
tectorem. signatore. et deductorẽ in iutã
as. Et iteꝵ. Spiritus ex me prodiet. Et ip̃e
eo utique quod est filius de eo quod pa¬
ter est. xindde prefuuto tempore ueritu¬
rus uiuos mortuosq iudicaturꝰ: ut red¬
dat credentib premiu. nõ credentib
uero supplicia. Cuiꝰ regnũ eternũ. in¬
mortale nec initium habet nec finem.
auꝰ est honor et glaria insecula seculo¬
rum. Amen.

Expanded text:
obtulit Patri suo hominem illum gratissimum obtulit Patri suo hominem illum gratissimum munus, consedit ad dexteram Patris, secundum quod scriptum est: Dixit Dominus Domiad dexteram meam . Misit nobis Spiritum sanctum de propria sua, et ipsa una substantia sua, protectorem, sanctificatorem et deductorem in vitam as . Et iterum: Spiritus ex me prodibit . Et ipseo utique quod est Filius, quia et Filius de eo quod Pater est. Exinde praefinito tempore venturus, vivos mortuosque judicaturus; ut reddat credentibus praemia, non credentibus vero supplicia. Cujus regnum aeternum, immortale; nec initium habet, nec terminum: cui est honor et gloria in saecula saeculorum. Haec
Abbreviated transcription (Latin):
saluator est neq enim idem ẽ inuisibile
Dico aũt aliud et aliud dissimilitꝰ qua in
trinitate se habet ibi enim alius et alius ut
nõ subsistentias cõfundamꝰ. nõ autẽ aliud
et aliua unu euim tria et idipĩ dĩtate

Expanded text:
r est siquidem non idem est invisibile Dico autem aliud et aliud. Aliter autem in Trinitate est. Ibi etenim alius et alius est ut non subsistentias confundamus; non aliud et aliud, unum etenim tria et idem divinitate
Abbreviated transcription (Latin):
adeitate. sed unũ eundẽq dogmati amus
pͥmu quide nõ homiẽ sed deum. et filiu
solum eũ qui ante secula est in quo mixtũ cor¬
pori et quecimq sũt corꝑis. in nouissimis aũt
et hoiniẽ assumptũ ꝓpter nram̃ salutẽ. pas¬
sibilem carne impassibilem dĩtate cucũscrip¬
tum corpore. inarcũ scriptũ spũ. eunde t̾renũ
et celestem. usibilem et intelligibilem. capa¬
bilem et incapabile ut toto hamiẽm eodem¬
ipõ. et deo tolus hamo reformaretur qui ceci
derut sub pctõ. Siquis nõ dei gerutricẽ ma¬

Expanded text:
a deitate, sed unum et eumdem dogmatizamus; prius quidem non hominem, sed Deum et Filium solum et ante saecula non mistum corpori, et quaecunque sunt corporis; in fine autem et hominem assumptum pro nostra salute passibilem carne, impassibilem deitate; circumscriptum corpore, incircumscriptum divinitate; eumdem terrenum et coelestem, visibilem et intelligibilem, capabilem et incapabilem, ut in toto homine eodemque et Deo totus homo reformaretur, qui sub peccato ceciderat. Si quis non Dei genitricem Ma
Abbreviated transcription (Latin):
nos aplũs ꝓnũtiauit etqui loquebatur ante ip̃
admoysen deus. tuc̃ cum de istis legem daret
uide enim inquit omĩa faues stdm̃ exemplar
quod tbi ostensum ẽ ĩ monte adumbratom̃
quandã et descriptõm iniusibaliũ ostendẽs eẽ
uisibilia et suadeor nihil loꝵ sine cã neq
irratõnabilit̾ nec humi repetens ordinatu
esse nec quod indignũ ẽẽt etdei cõstitutõib

Expanded text:
r caetera ait: « Et qui loquebatur ante ipsum ad Moysen, tunc cum de istis legem daret, Vide enim, inquit, omnia facies secundum exemplar quod tibi ostensum est in monte , adumbratione quadam descriptionem invisibilium ostendens esse visibilia: et suadeor nihil horum sine causa, neque irrationabiliter nec humi repens ordinatum esse, nec quod indignum esset et Dei constitutionibus
Abbreviated transcription (Latin):
un ꝯ deus est dictus. Illud ante cuncta metu¬
entes ne si pater et filus imũ nõ sũt ĩ ui¬
dia recurrat auctori. interpellata natitas.
hoc enĩ placuit heretics ut deꝯ ille omp̃s
ĩiusibilis ĩ mensus degeneraret in filio nõ
modo ꝓfectu sed et conditõne mutata.
quasi non poterit pater desemetipõ talem
habere filiũ qualis ip̃e est: et ꝓinde apud¬
nos uerũ filiu de uero patre natũ nõ fcm̃¬

Expanded text:
unus Deus est dictus. Illud ante cuncta metuunus Deus est dictus. Illud ante cuncta metuentes, ne si Pater et Filius unum non sint; in invidiam recurrat auctoris, interpolata nativitas. Hoc enim placuit haereticis, ut Deus ille omnipotens, invisibilis, immensus degeneraret in Filio; non modo potestate, sed et conditione mutata, quasi non potuerit Pater de semetipso talem habere Filium qualis et ipse est. Proinde nos verum Filium de vero Patre qui sem
Abbreviated transcription (Latin):
dedit eam iatob puero suo. et israel dilecto
sibi. post hec interra uisus est. et cũ hom̃ib
cens. hec dicit dñs deus. fatigata est egiptꝰ
ut negotiatõ etiopu et sabamn. uiri excel¬
si ate transient. et tui erũt serui et poste
ambulabunt. uĩc̃ti compedib et inte pre¬
citbuntur. qm̃ inte est deꝯ et nõ est alius
nõ sciebamus. quod ne putes me eo superti¬
lio hixisse quo sabellius fertur. qui ptem̃ et
substantiã contegimꝰ ut alioꝵ herelicoꝵ
fraude capiamur. sed quia ip̃o nomĩt ꝑ¬
sonaꝵ auctotitas indiscceta cognoscitu
ot filius nõ genere sed ꝑsona aliter apatre
nom̃iatur ꝓ̾mde totum patri asscribitar
quod est filii. et totũ filio quod est prĩs
Nihil enĩ iudebitur prĩs. quod nõ indica¬
bitur filii. nec filii quod nõ defenditur pa¬
tris. quia unitas maiestatis nõ siuit deos
plurali uocabulo appellari. Quippe cũ constet
prẽm et filiũ uniꝰ eẽ substantie unde ut̾q

Expanded text:
dedit eam Iacob puero suo et Israel dilecto dedit eam Iacob puero suo et Israel dilecto suo. post haec in terris uisus est et cum hominibus cens: Haec dicit Dominus Deus: Fatigata est Aegyptus, et negotiatio Aethiopum, et Sabain viri excelsi ad te transient: tui erunt 519 servi, et post te ambulabunt vincti compedibus, et in te precabuntur; quoniam in te est Deus, et non est alius nim Deus . Quod ne putes me eo supercilio dixisse, quo Sabellius fertur, qui ipsum Patsententiam cogimus, ut aliorum haereticorum fraude capiamur. Sed quia ipso nomine personarum auctoritas indiscreta cognoscitur, et Filius non genere, sed personaliter a Patre nominatur, proinde totum Patri ascribimus quod est Filius, et totum Filio quod Pater est. Nihil non videbitur Patris, quod judicabitur Filii; nec Filii, quod defenditur Patris: quia unitas majestatis non sinit deos plurali vocabulo appellari: quippe cum constet Patrem et Filium unius esse substantiae; unde uterque
Abbreviated transcription (Latin):
imus est deus pr̃. ut aplũs git. ex quo omũa
dei filuis ꝑ quem omĩa et nos ꝑ ip̃m. Na
duo quid aliud intelligũtim qua duoꝵ
ꝑ partes diuersa substantia et cũ ip̃is no
minib dissonata natimi agendi ac iu¬
bendi.tam uolũtas quã imꝑia diuisa.
Porro. pater ac filius et si duẽ ꝑsone credũ¬
tur ratõne tñ et substantia unũ sunt.
nam in equaliũ sonetas melioris offensa
est et in iuria eius qui ueriis deus est. si¬
non uerus alius comꝑatur. Heũ qui inius¬
te comꝑat uiolat. uum aut̃ ego prem et
filiũ statuo. unitatẽ generis assigno. et
si illa in ꝑsonis diuido. discaetio tñ ꝑsonar
rursus egdem noĩa unitatem suĩ natu¬
ralis federis lege consignat. Uñ tantꝰ ẽ
filius quantꝰ uidebibar pr̃ tobas detoto.
integex de integro. ꝑfectus deꝑfecto cõsu¬
hanc unibate ditatis iupr̃e et filio sciens
ait. hic est deus nr̃ et nõ deputabit᷑ alius abs
q illo. qui inuenit omem uiã prudentie et

Expanded text:
quo omnia, Dei Filius, per quem omnia, et nos per ipsum. Nam duo, quid aliud intelligatur, quam duorum per partes divisa substantia, et cum nominibus ipsis dissociata natura, agendi ac jubendi tam voluntas quam imperia divisa? Porro Pater ac Filius etsi duae personae creduntur, ratione tamen et substantia unus sunt. Nam in equalium societas, melioris offensa est; et in injuriam ejus qui verus Deus est. non verus alius comparatur. Deum qui injuste comparat, violat. Cum autem ego Patrem et Filium statuo, unitatem generis assigno. Et si illam in personis divido, discretio tamen personarum rursus eadem nomina in unitatem sui, naturali foederis lege consignat. Unde et tantus est Filius quantus videbitur Pater, totus de toto, integer de integro, perfectus de perfecta consuhanc unitatem divinitatis in Patre et Filio sciens aimabitur absque illo, qui inuenit omnem uiam prudentiae et
Abbreviated transcription (Latin):
appellati. uelut moises p̾haraoni sit
dictus deꝯ. s quia uerus filiꝰ de uero
prẽ natus. nõ factus. uere et cõfidenter
deus dedeo dicendꝰ est: sic et lumen
de lumĩe quo& scciptũ nõ est. mecum
quidẽ dicis. sed mecũ om̃ino nõ sentis
quia scaiptũ est de prẽ. deus lux est. et
nat omẽm hamiẽm ueĩentem ĩ hũc
mũdum. et lux lucet in tenebris udẽ
xp̃us in seculo et tenebre eũ nõ sũt as¬
secute lni scilicet hoc ẽ quoꝵ ignorã¬

Expanded text:
ut Moyses Pharaonis Deus est dictus ; sed quia verus Filius, de vero Patre natus, non factus est, vere et confidenter Deus de Deo dicendus est. Sic et lumen de lumine quod scriptum non est mecum quidem dicis; sed mecum omnino non sentis. Et quia scriptum est de Patre: Deus lux est; et nat omnem hominem venientem in hunc mudum ; et: Lux lucet in tenebris, id est Christus in saeculo, et tenebrae eum non sunt assecutae . Hi scilicet homines quorum cor ignoran
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ habet sapĩa dei. quod dedeo ꝓ cessit ad
creanda onña tam celestia quã terrena
nam quo cepit ẽẽ adeo creata est sapĩa.
ĩmo genita nõ sibi quia semꝑ erat. sed his
que ab ea fiere oportebat ut qui a qualis
otquanta eẽt scri nõ poterat de effectu
opm suoꝵ uirtus eius et potẽtia nosceret᷑.
utdum conditorẽ deconditis estimamus
magis tĩmeremꝰ cũ fca miramur hec ẽ¬
illa in quã sapientia dei que dicit. Ego ex
ore altissimi prodiui. uniuersitatis con¬
ditrix et effectrix idest filuis dei ꝑ que

Expanded text:
tium habeat Sapientia Dei, quod de Deo processit ad tium habeat Sapientia Dei, quod de Deo processit ad creanda omnia, tam coelestia quam terrestria, non quo coeperit esse in Deo. Creata est ergo Sapientia, immo genita, non sibi quae semper erat, sed his quae ab ea fieri oportebat; ut quia quanta et qualis esset sciri non poterat, de effectu operum suorum virtus ejus et potentia nosceretur: ut quod de conditis aestimamus, tunc magis timeremus, cum facta miramur. Caeilla Sapientia Dei, quae dicit: Ego ex ore Altissimi prodivi , universitatis conditrix et effectrix, id est, Filius Dei, per quem
Abbreviated transcription (Latin):
docuerũt. ꝓpter quod sepe damnati sũt. nuc
nitate ad seducendos simplices quosq po suisse.
Uñ iam nõ tam suspectu quã manifestum eẽ
arrius tradere solebat ut ex deo fcũs sit. nõ
dedeo natus. qua si natus est unius substan
uerus filuis nõ est nec deus uerus est. aut si
uerus dens est et depre non est duo sũt ha¬
bentes singuli uoluntates propͥas sed imꝑra
diuersa. uel si concordia tm̃ et sotietatẽ u¬
num sũt nõ tñ et substantia ueꝵ etia
ut dixi deus nõ erit. et si erit deus ut moy¬
ses pliaragni potestate nõ genere filiꝰ qͦ
ita credendus erit. ut ꝑ esaiam ppło dictu
est filios generaui ẽt exaltaui. Et alibi
Dii estis. et filii altissimi om̃s uocamini. Sed
pͥmogenitus ita habetur quomõ et israel a
deo primogenitꝰ filius appellatꝰ est. nec nõ
et p̾mogenitus toluis creature. quasi inordĩẽ
factoꝵ pͥmogenitus habeat᷑ ut ex eo seriem

Expanded text:
docuerunt propter quod et saepe damnati 508 sunt,docuerunt propter quod et saepe damnati 508 sunt,nitate ad seducendos simplices quosque posuisse. Non jam tam suspectum quam manifestum omniArius tradere solebat, ut ex Deo factus sit, non ex Deo natus. Qui si na uunius substantiae non est, nec uerus deus est. Aut si uerus deus est et bentes singuli et voluntates proprias, et imperia diversa. Vel si concordia tantum et societate unum sunt, non tamen et substantia, verus, ut jam dixi, Deus non est: et sic erit Deus ut Moyses Pharaoni : potestate, non genere. Filius quoque ita credendus erit, ut per Isaiam populo dictum est: Filios genui et exaltavi , et alibi: Dii estis, et filii Altissimi omnes . Sed et primogenitus ita habebitur, quomodo et Israel a Deo primogenitus filius appellatus est . Nec non et primogenitus totius creaturae , quasi in ordine factorum primogenitus habeatur, ut ex eo seriem
Abbreviated transcription (Latin):
dem ego suspitõne aut opinione collectũ
affirmo. nec ut ipsi putant atademitus
disputator assisto: ut simplices uerboꝵ sub¬
tilitate contorquea: sed ut contortos et
prauos et tenui angumẽto compoĩtoᷤ in
lucẽ cognitionis exponam. quo facilius pos¬
sit ĩcoguita et coperta iniquitas ab om̃ib
euitari. Que etenim cã. queue ratio exti¬
tit. ut quod docendũ quod ccedendu uĩc¬
tis erclesiis fuerat ordinatũ. quodq pres
aplici uiri cõtra uniuersas hereses. maxĩe
arriana quasi quendã obitem ueritatis
quo om̃es aditus pestifere doctrine obstrue¬
rent scõ spũ inundati catolica ratione po¬
suerũt. nũc magnopere ahillis qui tunc e¬
loigio arriane labis addicti sũt laboret᷑ au¬
ferri. nisi ut filiũ dei mutabilem et cõuerti¬
bilem. ut pote nõ de propͥa patris substãtia
constitisse cõfingant. tui et initium ex tꝑre
et ortum ex uihilo nomẽ ex altero semper

Expanded text:
dem ego suspicione aut opinione collectum dem ego suspicione aut opinione collectum affirmo; nec ut ipsi putant academicus disputator assisto, ut simplices sensus verborum subtilitate contorqueam, sed ut contortos et pravos, tenui argumento compositos, in lucem cognitionis exponam, quo facilius possit cognita et comperta iniquitas ab omnibus evitari. Quae etenim causa, quaeve ratio exstitit, ut quod docendum et quod credendum cunctis Ecclesiis fuerat traditum, quodque Patres tolici viri contra universas haereses, et maxime Arianam, quasi quemdam obicem veritatis, quo omnes aditus pestiferae doctrinae obstruerent, sancto Spiritu inundati, catholica ratione posuerunt, non sine magno nisu ab his qui nunc elogio Arianae labis addicti sunt, laboretur auferri, nisi ut Filium Dei mutabilem et convertibilem, utpote non de propria Patris substantia, constitisse confingant: cui et initium ex tempore, et ortum ex nihilo, nomen ex altero, ut semper
Abbreviated transcription (Latin):
facile uitari quar pͥma ꝓpositõne omne
consiliũ pectoris proditur. At ueo ini ꝗb
multa nobiscũ paria sũt facile possunt
ĩ noxias mẽtes deo soli deditas. fraudulenta
eẽ potest quã cum integre omĩa percurrant
uno tñ uerbo at si ueneni guita aerea illã
ficiunt. Uñ uehemẽter nobis cauendũ est ne
se uel sensib uł aurib nr̃is huiꝯmõi aliquid
latenter in sinuet / quia nihil tam cogit in
mortẽ quã sub obtentu fidei integritate
eiusde fidei uiolare. Ut enim gipsum aqua
ꝑ mixtum lac colore mentitur. ita lnĩ ꝑueri¬
simile cõfessiom̃ traditi ĩ imica suggerũt.
qua dere nõ similitudo cõfessiõis sed sensus
mentis est ponderandꝰ qua cõfessio ip̃a frr¬
matur. Deniq si diligentus at accurati ꝰ
attendatis car uoluerit de euan ͣ et apłi
arrianam subtili compendio breui iam̃
sublato hoc nomĩe intromissa. Ne hoc ꝗ¬

Expanded text:
facile vitari, quorum prima propositione omne facile vitari, quorum prima propositione omne consilium pectoris proditur. At vero hi quibus 507 multa nobiscum paria sunt, facile possunt innoxias mentes et soli Deo deditas, fraudulenta esse potest, qui cum integre per omnia decurrant, uno tamen verbo, ac si veneni gutta, meram illam ficiunt. Unde vehementer nobis cavendum est ne se vel sensibus vel auribus nostris hujusmodi aliquid latenter insinuet: quia nihil tam cogit in mortem, quam sub obtentu fidei integritatem ejusdem fidei violare. Ut enim gypsum aqua permixtum lac colore mentitur: ita hic per verisimilem confessionem traditio inimica suggeritur. Qua de re non similitudo confessionis, sed sensus mentis est ponderandus, quo confessio ipsa firmatur. Denique si diligentius et accuratius attendatis, cur voluerint de evangelirianam subtili compendio brevi jam sublato hoc nomine intromissum. Nec hoc qui
Abbreviated transcription (Latin):
dicemꝰ. hoc enĩ ꝓphete. hoc aplĩ tradidert
hoc ip̃e ctñs docuit dices. Ego et pater iũ
suꝯ. unũ ad imitate diuinitatis utdixi
refert. sumus aũt ꝑsonis assignat. sit et apłs
ait. Unus est inquĩt deꝯ pr̃ exquo omĩa
bis que scrupulũ non miln qui scio quod
dixerim sed aliis inferebat puto occasio
made inter pretatõnis fuisse sublatam.
nam et professio fidei manifesta est. et ꝑ¬
sona cum ucgabulis constat. et diuinitas
assignata est. Uel si est adhuc aliquied y
legentib ambiguũ uideatur in uerbii
ad sensus debent uerlia conferri. quia nõ
sumplicitas uerboꝵ sed mali intellectus
ob stinatõ culpari solet. at cũ sensus itr̃ cũ
ueritate concordet et u̾ba debent cũ ra¬
tõne sinterissima ꝑsccutari. Uñ a simpli¬
citate xpĩana atãdemitus disputator
abscedat. Multas quidem et gnaues here
ses noium ꝯ aplurimis ebullire. et uene¬
ni uice adintimũ pectus canceris sui uirꝰ
in fimdere. sed uina illi faale possũt. uel

Expanded text:
e, hoc apostoli tradiderunt; hoc ipse Dominus docuit, cum dicit: Ego et Pater unum sumus . Unum ad unitatem divinitatis ut dixi refert: sumus autem personis assignat. Sed et Apostolus ait: Unus est, inquit, Deus Pater, ex quo omnia;bis quae scrupulum, non mihi qui scio quod dixerim, sed aliis inferebant. puto occasionem malae interpretationis fuisse sublatam. Nam et professio fidei manifesta est, et persona cum vocabulis constat, et una divinitas assignata est. Vel si adhuc aliquid quod legentibus ambiguum videatur in verbis, ad sensus debent verba conferri; quia non simplicitas verborum, sed mali intellectus obstinatio culpam olet. At cum sensus noster cum veritate concordet, et verba debent cum ratione sincerissima. Unde a simplicitate Christiana academicus disputator abscedat. Multases novimus a plurimis ebullire, et veneni vice ad intimum pectus canceris sui virus infundere . Sed vinci illi vel facile possunt, vel