comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alteriuero & quomodo chermel
insceltum & infructuosce lignec
reputetur Quod cum dicere
non potuerunt. Audicent libanum
qui inter praetatur de albactio
referriad populum gentium
quilotus in dño & purgatis sordi¬
bus pristinis totus mundus
super fratru elem suum.
& istum popalum trans ferri
inchermel. hoc est incircumcisionis
scientiena ut spiritalis &uere
circumcisionis mis tericre¬
cognoscat & in locosit quon decm
populi iudcceoram
Illos ccutem qui xp̃m suscipe¬
re noluerunt reputari
insaltum & in arbores steri¬
les quae non possunt
cumlignis fructiferis laudase
dnm̃ cum ecutem libconus Incher¬
mel & chermel in scdtum fuerit
commutatus tuncqui prius
sordierant & uerba libri prophe¬
tici ccudire non potereent
De quo su pra diximus quod omnis
scripture scc̃c unus liber
appelletur. dicente ecclesi ceste
Sermo sec pientium tam quam
quia conciliis dati sunt cepaestore
uno. Audient & loquentur

Expanded text:
ata; et quomodo Charmel in saltum, et infructuosa ligna reputetur? Quod cum dicere non potuerint, audiant Libanum, qui interpretatur dealbatio, referri ad populum gentium, qui lotus in Domino et purgatis sordibus pristinis, totus mundus super fratruelem suum : et istum populum transferri in Charmel, hoc est, in circumcisionis scientiam, ut spiritualis et verae circumcisionis mysteria recognoscat: et in loco sit quondam populi Judaeorum: illos autem qui Christum suscipere noluerunt reputari in saltum, et in arbores steriles, quae non possunt cum lignis fructiferis laudare Dominum. Cum autem Libanus in Charmel, et Charmel in saltum fuerit commutatus, tunc qui prius surdi erant, et verba libri prophetici audire non poterant de quo supra diximus, quod omnis Scriptura sancta unus liber appelletur, dicente Ecclesiaste : Sermones sapientium tamquam qui a conciliis dati sunt a pastore uno  audient, et loquentur
Abbreviated transcription (Latin):
auferut: Ipse autẽ modum iracundi¬
aemeae. egressus ẽ. & non solum con¬
tra isrł adquem directus erat. sed
ingenter plurimas deb acchatus est
ut om̃a ꝑ circuitum regna conteret.
et usque ad int̃neionem gentium plu¬
rimarum illius. mucro sue uerit e¬
rectus enim in suꝑbi amhaec ausus ẽ
dicere : ducer mei aliarum gentium
imperabunt : quomodo coepicarcha¬
mis sic coepietcha lanio. quomodo ar¬
fad sic optinui et uemath. quomodo
da mascum. sic mihi subieci et samariã:
quomodocetera regna quei dolorũ¬
cultui seruiebant meis subi eti pedi¬
bur sic & hierusalem & samariam
In qua eudem idola sunt me ae sub
pisamariam cumidolissuis. sic
ethierus alem capiam. quȩ eosdem
ueneratur deos: carchamis autem
lxx addenter desuo. rogionem
trans babr lonem et intor pretatis t̃.
& chalanne ubia edificata est dirris
arfad penitus relinquentes: Pos¬
sumus autem iuxta trans lationem
eorum & tropologiae dummodo

Expanded text:
auferat. Ipse autem modum iracundiauferat. Ipse autem modum iracundiae meae egressus est, et non solum contra Israel, ad quem directus fuerat, sed in gentes plurimas debacchatus est, ut omnia per circuitum regna contereret, et usque ad internecionem gentium plurimarum illius mucro saeviret. Erectus enim in superbiam, haec ausus est dicere: Duces mei aliarum gentium ationibus imperabunt. Quomodo cepi Charcamis, sic cepi et Chalanno: quomodo Arphad, sic obtinui et Emath, quomodo Damascum, sic mihi subjeci et Samariam. Quomodocultui serviebant, meis subjeci pedibus, sic et Jerusalem, et Samariam, in qua eadem idola sunt, meae subjpi Samariam cum idolis suis, sic et Jerusalem capiam, quia eosdem veneratur deos. Pro Charcamis autem LXX addentes de suo, regionem trans Babylonem interpretati sunt, et Chalane ubi aedificata est turris, Arphad penitus relinquentes. Possumus autem juxta translationem eorum, et tropologiae, dummodo
Abbreviated transcription (Latin):
respondebit. Nontuli regione
illam. et illam. sed tulia rabiam
& damascum. et samariam: hunc
suggerit sensum : cũ inquid dix e¬
rint as irrio. qui capti sunt tuprin¬
ceps omniũ ille adhuc infirmũ
tantum arabiam. ee damascum et
samariam ceperim. et longe po¬
sicas nationes trans babrlonẽ.
nec dum meae subdiderim potes¬
tati: quomodo autem a rabiam.
cepida mas cum. et samariam.
sic omnia mihi regna subst̃nã:
Transeamus adhebraicum et
quid nob uidet᷑ breuit̃ aduotemꝰ:
Uae assrrio id ẽ senna cherib. qui¬
a ipseẽ. uirga et baculus furoris
mei inmanu enim eius indignatio
mea : Et ꝑ illum ꝑcutiã gentẽ falla¬
cinsimã. quae int̃ mesemꝑ. & ido¬
la laudicauit. qua e p̃cepta mea se
facturã . eẽ. mentita ẽ. et contra
populũ furoris mei ipn p̃cipiam ut
spoli& eũ atq: prȩdetur & redigat
inpuluerem & conculcet quasi litũ
platearum. idẽ ut ꝑcutiat eum. &
Ñ int̃ficiat. ut uulner& et ñ animã

Expanded text:
respondebit, non tuli regionem respondebit, non tuli regionem illam, et illam, sed tuli Arabiam, et Damascum, et Samariam, hunc suggerit sensum: Cum inquit, dixerint Assyrio qui capti sunt, tu princeps es omnium, ille adhuc infirmum  principem, cum tantum Arabiam, et Damascum, et Samariam ceperim, et longe positas nationes trans Babylonem, necdum meae subdiderim potestati? Quo modo autem Arabiam cepi, Damascum, et Samariam, sic omnia mihi regna substernam. Transeamus ad Hebraicum, et quid nobis videatur, breviter annotemus. Vae Assyrio, id est, Sennacherib, quia ipse est virga, et baculus furoris mei, in manu enim ejus indignatio mea, et per illum percutiam gentem fallacissimam, quae inter me semper et idola claudicavit, quae praecepta mea se facturam esse mentita est, et contra populum furoris mei ipsi praecipiam, ut spoliet eum atque praedetur, et redigat in pulverem, et conculcet quasi lutum platearum, id est, ut percutiat eum, et non interficiat, ut vulneret, et non animam
Abbreviated transcription (Latin):
mens eius. & disꝑdatgentes plu¬
rimas: quod sidixerintei. Tuso
solus es princeps: Respondebit :
non tuli regionem . quae est
suꝑbabrlonem & chalan neubi
turris aedificata est : Tuli aut̃
arabiam & damascum et sama¬
riam sicut dstuli: si comnia reg¬
na capiam: ululate sculptilia
in hierus alem & ramariam. sicut
enim feci samariae etidolis eius.
sic faciam hierusalem an mula¬
cris illius: Primũ sciendum.
quod in hebraico nonhabeat cha¬
lanne sed chalamio: ultima enim
nominis huius littera non est. etħ.
ut illi putauerunt. sed. uũu quȩ
litterae sola int̃se distant mag¬
nitudine : Turris aũt aedifica¬
taẽ. in camposenna ar. in quo
&babrlon quȩ ex confusione
linguarum nom̃ accepit: ura¬
bia aut̃ ñ senna ar. habetur in
hebraeo sedemath quã srrius¬
q hodie eprphanam uocant :¬
epifania ulu lare quoque sculp¬
tilia inhierus alem. de suo ad dide¬
runt. quodq: supra scriptum est¬
et sidixerint & tuso luser princeps

Expanded text:
mens ejus, et disperdat gentes plumens ejus, et disperdat gentes plurimas. Quod si dixerint ei: Tu solus es princeps, respondebit: Non tuli regionem quae est supra Babylonem, et Chalane, ubi turris aedificata est. Tuli autem Arabiam, et Damascum, et Samariam: sicut has tuli, sic omnia regna capiam. Ululate sculptilia in Jerusalem, et Samaria; sicut enim feci Samariae, et idolis ejus, sic faciam Jerusalem et simulacris illius. Primum sciendum est quod in Hebraico non habet Chalane, sed CHALANNO  . Ultima enim nominis hujus littera non est IOD, ut illi putaverunt, sed VAU, quae litterae sola inter se distant magnitudine. Turris autem aedificata est in campo Sennaar, in quo et Babylon, quae ex confusione linguarum nomen accepit . Arabia autem non habetur in Hebraeo, sed Emath, quam Syri usque hodie Epiphaniam vocant. Ululate quoque sculptilia in Jerusalem, de suo addiderunt. Quodque supra scriptum est: Si dixerint ei, tu solus es princeps,
Abbreviated transcription (Latin):
furo ris mei mandabo illiuitau¬
ferat spolia et dripiut praedõ
& ponam illum in conculcatio¬
Snem quasi lutum platearum:
Nipse autem nonsic arbitratus ẽ¬
& coreius non ita aestimauit.
ssed ad conterendum erit cor eus.¬
S et ad internitionem gentium plu
Srimarum: dicit enim: numquid¬
S non principes meisimul reges
sunt : Numquid non ut carchu-¬
mis ncchalano &ut arfađsic
emath: num quid ut damas cus
sic ramaria: quo modo inuenit
manus mea regna idoli. sic &si¬
mulacra eorum. de hierus alem
& samaria: numquid sicut feci
s amariae. & idolis eiussic faciã
hieruralem et simulacris eius
Ponamus in hocloco trans latio¬
nem. Lxx quae abhebraico dis¬
cordat in plurimis. Vae assr¬
ruis uirga furoris mei ipse. ẽ.
inmanibus eorum. iramea in
gentem iniquãmittam. et po¬
pulũ meũ p̃cipiam. ut faciat
spolia et praedam & c̃culcet¬
N ciuitates & ponat eas inpuluerẽ.
ipse aut̃ non sic cogitauit. & non ita
arbi tratus est sed ut conter a

Expanded text:
furoris mei mandabo illi ut aufuroris mei mandabo illi ut auferat spolia et diripiat praedam et ponat illum in conculcationem quasi lutum platearum ipse autem non sic arbitrabitur et cor eius non ita aestimabit sed ad conterendum erit cor eius et ad internicionem gentium non paucarum dicet enim numquid non principes mei simul reges sunt numquid non ut Charchamis sic Chalanno et ut Arfad sic Emath numquid non ut Damascus sic Samaria quomodo invenit manus mea regna idoli sic et simulacra eorum de Hierusalem et de Samaria numquid non sicut feci Samariae et idolis eius sic faciam Hierusalem et simulacris eiusPonamus in hoc loco translationem LXX, qui ab Hebraico discordat in plurimis. LXX: Vae Assyriis: virga furoris mei ipse est in manibus eorum, iram meam in gentem iniquam mittam, et populo meo praecipiam, ut faciat spolia, et 143 praedam, et conculcet civitates, et ponat eas in pulverem: ipse autem non sic cogitavit, et non ita arbitratus est; sed ut conterat,
Abbreviated transcription (Latin):
cum simulata sit omnia. Nec
poterint euadere uinculum.
quo plurimos ligauerunt: Vn¬
de & inuisione uallission. quae di
altutidine derelicta et he¬
retica humilitate. decepta est:
dicitur demagis tros faln nominis¬
& scentiae: om̃s principes tui fuge¬
runt. et qui captisunt durȩ la¬
gatisunt. quodq: cum singulis
int̃ fectis cadant. et inaliorum
necespse pereant. et cummulta
patiantur. diesq: uisitationis ad¬
uenerit : Non sit sinis eorũ inte¬
ritus. sed semꝑ nbi inpedentẽ
manudñi ꝑtremes cant: huc¬
us que contrax & duas tribus
idẽ. contra samariam et hieru¬
salem dĩ comminatio est. quȩ
regnante adhuc ahar coepit
in populo dequib: duȩ & semir
tribus sub eo captȩ sunt. etre¬
liquae. sub er ecia quiuhut suc¬
cessit in regnum: sequens ꝓphe¬
tia: contra assrrios scribitur
Vae assur uirga furoris mei &
baculus ipse ẽ. in manu eorum.
indignatiomea: ad gentẽ fallacẽ
mittã eum. & contra populum

Expanded text:
cum simulata sint omnia? Nec cum simulata sint omnia? Nec poterunt evadere vinculum, quo plurimos ligaverunt. Unde et in visione vallis Sion, quae Dei altitudine derelicta, et haeretica humilitate decepta est, dicitur de magistris falsi nominis scientiae: Omnes principes tui fugerunt, et qui capti sunt, dure ligati sunt : quodque cum singulis interfectis cadant, et in aliorum nece ipsi pereant, et cum multa patiantur, diesque visitationis advenerit, non sit finis eorum interitus: sed semper sibi impendentem manum Domini pertremiscant. Hucusque contra decem et duas tribus, id est, contra Samariam, et Jerusalem, Dei comminatio est, quae rin populo: de quibus duae et semis tribus sub eo captae sunt, et reliquae sub Ezechia, qui Achaz successit in regnum . Sequens Prophetia, contra Assyrios scribitur. Vae Assur, virga furoris mei, et baculus ipse indignatio mea ad gentem fallacem mittam eum et contra populum
Abbreviated transcription (Latin):
nos malieorum. extrema capti¬
uitas. sed &iã in hos ale terra
dñi corgladios ꝑsequatur:
uxta unugogen om̃s herea¬
cos scribit. iniquitatem autem :
ut pauperes & humiles populi¬
decipiat. Viduas & pupillos
diripiat : qui enim diues.ẽ de quo
legimus redemptio animȩ uiri
non sustin& comminationem
milis est. & paruus inpopulis.
cito ab eis scandalitatur: ui¬
dua quoq: quae iirum quae
tnrum̃ ꝑ diderit dm̃ et pupil¬
lo qui patrem amiserit crea¬
torem. De quo scriptum est.
dm̃ qui tegenuit reliquisti. et
oblitus es dĩ nutritoris tui fa¬
ale supplantantur: Quidigi¬
tur facient indieiudicii. cum
tantor deceperint. et calami¬
tatis delonge uenientis : sicit
enim adiustum uirum dicitur.
prope est uerbum in ore tuo et
incordetuo. Et in alio loco.
Regnum dĩ intrauos. est. sic
her&icorum calamitas delon¬
ge ueniet. Multo eis tempore
praeparata : ad quem confugi¬
ent cũ fictum habeant dm̃.
cui tradent gloriam suam.

Expanded text:
ema captiema captivitas, sed etiam in hostili terra Domini eos gladius persequatur. Juxta anagogen, omnis haereticus scribit iniquitatem, ut pauperes et humiles populidecipiat, viduas et pupillos diripiat. Qui enim dives est, de quo legimus: Redemptio animae viri non sustinet comminationem, milis est et parvus in populis, cito ab eis scandalizatur. Vidua quoque, quae virum perdiderit Deum, et pupillus qui patrem amiserit Creatorem, de quo scriptum est: Deum, qui te genuit, dereliquisti, et oblitus es Dei nutritoris tui , facile supplantantur. Quid igitur facient in die judicii, cum tantos deceperint, et calamitatis de longe venientis? Sicut enim ad justum virum dicitur, Prope est verbum in ore tuo, et in corde tuo ; et in alio loco: Regnum Dei intra vos est ; sic haereticorum calamitas de longe veniet, multo eis tempore praeparata. Ad quem confugient, cum fictum habeant Deum? Cui tradent gloriam suam,
Abbreviated transcription (Latin):
conclamare. quod aduersum
legem dĩ iniquasseripserint leger.
et traditionibus suis. subuerterint
iudicii ueritatẽ: Dõ enim dicente.
honora patrem tuũ & matrẽ illi
econtrario monuerunt filios pa¬
rentibus dicere : donum quod¬
cum que ẽ. ex metibi ꝓderit ne
autem scripserunt leges pessimas.
ut opprimerent pauperes ethu¬
miler populi. ut praedus a gerent
deuiduir : et pupillos diriperent:
quiinterrogantur. quid facturi
sint cum uel captiuitatis. uł iu.¬
diciidies aduenerit. & cala mita¬
tis de longeuenientis: quae mul¬
totempore ante p̃dicta est: Ad
cuius inquiđ fugietis auxilium.
cum offenderis dm̃. quiuerus
auxi liator est. et ubi derelin¬
quetis gloriam uram  Non enĩ
ꝓderunt diuitiae imdiefuroris.
neuinctos in hostilem terram
ducat assrrius. necorru atir proe¬
lio & ad extremum sidit in supe¬
rioribus contrasamariam tre¬
bro dixerat. In omnibur his
non ẽ auersus furor eius sed
adhuc manus eius excelsa. Etiã
contra iudam loquit᷑ ꝗđ ñ sitfi¬

Expanded text:
conclamare, quod adversum legem Dei iniquas scripserint leges, et traditionibus suis subverterint judicii veritatem. Deo enim dicente: Honora patrem tuum, et matrem : illi e contrario monuerunt filios parentibus dicere: Donum quodcumque est ex me, tibi proderit, neautem scripserunt leges pessimas, ut opprimerent pauperes et humiles populi, ut praedas agerent de viduis, et pupillos diriperent. Qui interrogantur quid facturi sint, cum vel captivitatis, vel judicii dies advenerit, et calamitatis de longe venientis, quae multo tempore ante praedicta est. Ad cujus, inquit, fugietis auxilium, cum offenderitis Deum, qui verus auxiliator est, et ubi derelinquetis gloriam vestram? Non enim proderunt divitiae in die furoris, ne vinctos in hostilem terram ducat Assyrius, ne corruatis in praelio . Et ad extremum sicut in superioribus contra Samariam crebro dixerat: In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, etiam contra Judam loquitur,
Abbreviated transcription (Latin):
Et populo meo  p̃cipia mut faciut
spolia et praedam: et conculcet ciui¬
tates et ponat eas inpuluerem. etiã
hoc dicere quod coti die populo suo p̃¬
cipi at dñs ut aduerrariorum ciui¬
tates quae eriguntur. contrasci¬
entiam dĩ. & hereticorum : nimi

Expanded text:
t faciat spolia et praedam, et conculcet civitates, et ponat eas in pulverem, etiam hoc dicere, quod quotidie populo suo praecipiat Dominus, ut adversariorum civitates quae eriguntur contra scientiam Dei, et haereticorum nimi
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicunti s uiderit xp̃ĩ. et exea inuni¬
uersas gentes site uuangelium semince¬
tũ : Naz drei quorum opinionem
supru posiuhundocũ ituexplunure conat᷑:
adueniente xpõ. et praedicatione illi¬
uscoruscante : prima t̃ra zabulon
etterranepthali scriburũ etphari¬
sueorum ẽ erroribus liberatu etgra¬
uis simum traditionum iudaicarum
iugum excussit deceruicibus sius: post¬
ea autem ꝑ euuangelium apostolipau¬
li quinouissimus a postolorum omni¬
um fuit. Ingrauata est. Id ẽ multipli¬
cata p̃dicatio et interminos gentiũ et
ui a muniuersi maris xp̃i euuangeliũ
splenduit: denique omnis orbis qui ante
Yambulabat uelsedebat intenebris etido¬
latriae ac mortis uinculis tenebatur
clarum euuangelu lumenas pexit:
Multiplicastigentem non mugnificasti
luetitium. luetabuntur coram ce
sicut luetantur in messe. sicut exul¬

Expanded text:
praedicantis viderit Christi, et ex ea in unipraedicantis viderit Christi, et ex ea in universas gentes sit Evangelium seminatum. Nazaraei, quorum opinionem supra posui, hunc locum ita explanare conantur: Adveniente Christo et praedicatione illius coruscante, prima terra Zabulon et terra Nephthali Scribarum et Pharisaeorum est erroribus liberata, et gravissimum traditionum Judaicarum jugum excussit de cervicibus suis. Postea autem per Evangelium Apostoli Pauli, qui novissimus Apostolorum omnium fuit, ingravata est, id est, multiplicata praedicatio: et in terminos gentium et viam universi maris Christi Evangelium splenduit. Denique omnis orbis, qui ante ambulabat, vel sedebat in tenebris, et idololatriae ac mortis vinculis tenebatur, clarum Evangelii lumen aspexit. Multiplicasti gentem, non magnificasti laetitiam: laetabuntur coram te, sicut laetantur in messe, sicut ex
Abbreviated transcription (Latin):
mors eorum ẽ. quicũ operib mor¬
tis ad inferos per rexerunt: ani¬
ma enim quȩ peccauerit ipsa mori& :
Vmbra aut̃ mortis eorũ qui cũ peo¬
cent necdum deuica ista egrenis.¬
possuntenim si uoluerintagerepaeniten¬
tiam: progalila eagentium aquila
ΟINΑC gentium simmuchus terminos
interp̃tati sunt. GINAC ccutem tumu¬
lt s intellegimus harenarum quiuel in
litoribus uel in ripis sunt : haebraci
credentes inxpm̃ hunclocum itaedis¬
serunt: primotempore haeduae
tribus .⁊ ab ulon et nepthali ab assyri¬
is captae sunt. et ductȩ in hostilẽ
terram . et gulilea desertaẽ. quam
nunc propheta dicit ẽe. reuelatum
eo quod peccatu populis ustiner &:
postca autem non solum duae tribus
sed & reliquȩ quaehabitabant trans
ior danen et samariã ductuesunt
incaptiui tatem: et hoc inquiunt.
s criptura nuncdicit quod regio cu¬
ius populus primus ductus est. Incap¬
tiuitatem etbabiloniis seruire coe¬
pit. Et quae prius intenebris uer¬
subutur erroris ipsa primum lucẽ

Expanded text:
mors eorum est, qui cum operibus mortuis ad inferos perrexerunt: Anima enim, quae peccaverit, ipsa morietur ; umbra autem mortis eorum est, qui cum peccent, necdum de vita ista egressi supossunt enim si voluerint agere poenitentiam. Pro Galilaea gentium, Aquila θῖνας gentium, Symmachus terminos gentium interpretati sunt; θῖνας autem tumulos intelligimus arenarum, qui vel in littoribus, vel in ripis sunt. Hebraei credentes in Christum, hunc locum ita edisserunt. Primo tempore liae duae tribus Zabulon et Nephthali ab Assyriis captae sunt, et ductae in hostilem terram; et Galilaea deserta est , quam nunc propheta dicit relevatam esse, eo quod peccata Postea autem non solum duae tribus, sed et reliquae, quae habitabant trans Jordanem et in Samaria, ductae sunt in captivitatem . Et hoc, inquiunt, Scriptura nunc dicit, quod regio cujus populus primus ductus est in captivitatem, et Babyloniis servire coepit, et quae prius in tenebris versabatur erroris, ipsa primum lucem
Abbreviated transcription (Latin):
quas dĩ auxilio nudauerat cumor¬
nam̃tis pristinis redditurus sit non
solũipse sed & satellites eius daemo¬
nis quib si optio d&ur: magis eligat
perire flammis quã p̃dam ꝑderes
Paruulus enimnatur ẽ nobir filiurda¬
tus ÷ nobis & factus ẽ principatus suꝑ
humerũ eiꝰ & uocabitꝰ nom̃ eius ad mi

Expanded text:
quas Dei auxilio nudaverat, cum orquas Dei auxilio nudaverat, cum ornamentis pristinis redditurus sit: non solum ipse, sed et satellites ejus daemones: quibus si optio detur, magis eligant perire flammis, quam praedam perdere. Parvulus enim natus est nobis, filius datus est nobis: et factus est principatus super humer
Abbreviated transcription (Latin):
tis gentib imperabat : qui grauis¬
simo seruitutis iugo colla omniũ
de primebat . et uirgã qua ꝑcuti¬
ebat uniuer sõs. et peccuta sibiquasi
quoddam tributũ reddere compelle¬
bat. de traxisti deumeris eorũ. et
tibi liberatos seruirefecisti absq¬
ullo exercitu. absque effusione san¬
guinis in abs conditamanusicut
quondũ subgedeompopulo isra heli
demania pistis uictoriam p̃buisti:
Quomodo enimuestis qua ehumano
sanguine cruenta ta est lauariñ
potest. sod infecta sanguine ig¬
ne comburitur. Vt maculȩ¬
cumuestimento foedicruoris inte¬
reant. sic diabo liuolenta p̃dati¬
o & tumultus ac turbae quib huma¬
nũ si bisubiecerat genus gebennȩ
ignib deputates:: Lxx ñ omnis sed
partem quandam populi credididis¬
se significant. Lic& pro eo quodilli
cundem sensum teneant. stolamẽ¬
gregatã dolo & uestim̃tum commu¬
tatum eũ adiciunt redditurũ. idẽ
diabolum. quo scilic& omnes animas

Expanded text:
tis gentibus imperabat, qui gravistis gentibus imperabat, qui gravissimo servitutis jugo colla omnium deprimebat; et virgam qua percutieabat universos, et peccata sibi quasi quoddam tributum reddere compellebat, detraxisti de humeris eorum: et tibi liberatos servire fecisti absqullo exercitu, absque effusione sanguinis in abscondita manu, sicut quondam sub Gedeon populo Israeli de Madianitis victoriam praebuisti . Quomodo enim vestis quae humano sanguine cruentata est, lavari non potest, sed infecta sanguine igne comburitur, ut maculcum vestimento foedi cruoris intereant: sic diaboli violenta praedatio et tumultus ac turbae, quibus humanum sibi subjecerat genus, gehennae ignibus deputatae sunt. LXX non omnes, sed partem quamdam populi credidisse significant: licet pro eo quod illieumdem sensum teneant, stolam congregatam dolo, et vestimentum commutatum, eum adjiciunt redditurum, id est, diabolum: quod scilicet omnes animas,
Abbreviated transcription (Latin):
maerorem sedicit esse perpetuũ :
ꝓfratribus suis qui sunt israhelitȩ
Et ionas contristatur quodita sal¬
uatis intnineuitae ut cu curbita siue.
ciceon. aruerit . et ipsedñs loquit᷑
in euuangelio. Nonueninisi ad oues
ꝑditas domus isrł. & in passione.
culixiste ame. quilocus hunc sensũ
ihabet: si potest fieriut sinein teritu
iudaeorum credat gentiũ multitudo.
passi onemrecuso si autemilli ex cȩ¬
candisunt. ut omnes gentes uideant.
fiat pater uoluntastua. Cu mergo
deuniuersis gentibus suerit con¬
gregata : tunc lactabuntur a postoli.
sicut messores laetantur in messe.
Dequibus dns loquebatur messis qui¬
dem multa. operarii autem pauci:
Et sicut exultat uictores qui captã
diuidunt praedam : Cumenim fortis
cuptus fuerit edigatus: Omnis do¬
mus eius diripitur. et diuidunt᷑
spolia : Tuenim dñe atq saluutor
iugumoneris eius hoẽ diaboliqui
prius exultabat inmundo quicunc¬

Expanded text:
moerorem sibi dicit esse perpetuum pro moerorem sibi dicit esse perpetuum pro fratribus suis qui sunt Israelitae . Et Jonas contristatur, quod ita salvati sint Ninivitae , ut cucurbita, sive CICEION aruerit. Et ipse Dominus loquitur in Evangelio: Non veni nisi ad oves perditas domus Israel . Et in passione: calix iste a me . Qui locus hunc sensum habet: Si potest fieri, ut sine interitu Judaeorum credat gentium multitudo, passionem recuso. Sin autem illi excaecandi sunt, omnes gentes videant, fiat, Pater, voluntas tua. Cum ergo de universis gentibus fuerit congregata: tunc laetabuntur Apostoli, sicut messores laetantur in messe, de quibus Dominus loquebatur: Messis quidem multa, operarii autem pauci . Et sicut exsultant victores, qui captam dividunt praedam. Cum enim fortis captus fuerit et ligatus, omnis domus ejus diripitur, et dividuntur spolia . Tu autem, Domine atque Salvator, jugum oneris ejus, hoc est diaboli, qui prius exsultabat in mundo, qui cunc
Abbreviated transcription (Latin):
Set sceptrum ex actoris eius superasti.
sicut in die madiun: qui a omnis ui¬
olenta predicatio cum tumultu et
uestimentum mixtum sanguincerit
in conbustionem et cibus ignis: lxx.
plurimam partem populi dedu¬
xisti in lętitiatua. et laetabun¬
tur in cons pectutuo sicut luetart
solent in messe et sicut hi quidiui¬
dunt spolia: quia ablatum est.
iugum quodisuipra ipsumerat positũ &
uirga de collocorum: Virgaenim
ex actor umndis si pabitur. sicut indie
madian. qui a omnemstolam con¬
gregatam dolum et uestimentum
commutationis restituent et cupi¬
entigniesse combusti: In obscu¬
ris locis utram que editionem
ponimus. ut quantum aceteris edi¬
tionibus et abhebraica ueritate
dist& uulgata tranrlatio. dili¬
gens lector agnoscat: adlucem
ipsam quȩ apparuit populo inte¬
nebris constituto. id ẽ ad dnm̃
saluatorem fit a postropha. et
dicitur ad eum: multiplicasti
gentem hoc ẽ replesti omnes gen¬
tes notitiatui. sed non magnificasti
laetiam. iuxta quod a postolus

Expanded text:
actoris ejus superasti, sicut in die Madian. Quia omnis violenta praedatio cum tumultu: et vestimentum mixtum sanguine erit in combustionem et cibus ignis. LXX: Plurimam partem populi deduxisti in laetitia tua: et laetabuntur in conspectu tuo, sicut laetari solent in messe, et sicut hi qui dividunt spolia: quia ablatum est jugum quod supra ipsos erat positum, et virga de collo eorum. Virga enim exactorum dissipabitur, sicut in die Madian. Quia omnem stolam congregatam dolo, et vestimentum commutationis restituent: et cupient igne esse combusti. In obscuris locis utramque editionem ponimus, ut quantum a caeteris editionibus et ab Hebraica veritate distet Vulgata translatio, diligens lector agnoscat. Ad lucem ipsam, quae apparuit populo in tenebris constituto, id est, ad Dominum Salvatorem fit apostropha. Et dicitur ad eum: Multiplicasti gentem, hoc est, replesti omnes gentes notitia tui; sed non magnificasti laetitiam. Juxta quod Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
nit add montem filiaesion. finita
sit omnis potentia diaboli quae
puluere comparatur:  con¬
sumptus est miseri quia mul¬
tos fecitꝰ miseros & defecit qui
conculcabat omnem terram:
eo suide lic& qui terrenierant:
illo autem consummato adnihili¬
& penitus deficiente : pͣparabi¬
tur solium &regnum sempit̃¬
num primum in misericordia
Omnes enim subpeccato su¬
mus & indi gemus gratiadĩ
& sedebit in tabernaculo da¬
uid quod corruerat. & suscita¬
utumest qui post misericordiã
iudic& & quae rat iustitiam
& reddat unicuique secundũ
opera sua : Consideremus a
principio uel oneris uel ser¬
monis moab inquodicitur noc¬
te uastata est. armoab. &
cet era usque adhunc locum
& uidebimus quo modo ꝑgradus
&ordinẽ paenitentiae demoabi¬
tidis isrlitae. fiant. & fugian
quasi aues &auolent quasi pulli
denido ut trarcendant ꝑ arnon.
& habitent in monte filiaesion:
&omnidi aboliuelanti xp̃i po¬
testate contrita: xp̃s regn&

Expanded text:
nit ad montem filiae Sion, finita nit ad montem filiae Sion, finita sit omnis potentia diaboli, quae pulveri comparatur. Et consumptus est miser, qui multos fecit miseros: et defecit qui conculcabat omnem terram, eos videlicet qui terreni erant. Illo autem consumptoet penitus deficiente, praeparabitur solium et regnum sempiternum. Primum in misericordia omnes enim sub peccato sumus: et indigemus gratia Dei; et sedebit in tabernaculo David, quod corruerat et suscitatum est, qui post misericordiam judicet, et quaerat justitiam, et reddat unicuique secundum opera sua. Consideremus a principio vel Oneris, vel sermonis Moab, in quo dicitur: Nocte vastata est Ar Moab, et caetera usque ad hunc locum; et videbimus quomodo per gradus et ordinem poenitentiae de Moabitis Israelitae fiant: et fugiant quasi aves, et avolent quasi pulli de nido, ut transcendant per Arnon, et habitent in monte filiae Sion: et omni diaboli vel Antichristi potestate contrita, Christus regnet
Abbreviated transcription (Latin):
natio eorum quando erroribus
derelictis ad scientiam trans¬
cenderint ueritatis ⁊ Dicitur
itaque ipsi moab uel ei qui
euaserit demoab. Nihilagas
absque consilio. nec cir cũ se¬
raris omniuento doc trinae.
sed sequere eum qui est magni
consilii angelus. &coge conci¬
lium ut deuagis xerrantibus
dĩ ecclesiam facias: Umbra cu¬
lum autem tuum & tabernacu¬
lum. in quo prius requies ce¬
re teputabas. quod erat noc¬
tis & tenebrarum. pone in me¬
ridie. hoc est inclarirsimo lu¬
mine. quod abscondere deber
deerrore fugientes. & prius
uagas ultra non prodere. O
enimmoab. pro fugimei qui me
dereliquerant. quide ecclesia
egressierant. &d emittentes
doetrinam spr scĩ suum sensũ.
seque bantur. uel qui habitaue¬
rant apud tecum eos coeperit
uastictor diabolus ꝑ sequi. tueis
addnĩ timorem totamente
conuersis ꝓbeto latebras. &
scito quod post aduentum agni
quide p&ra deserti ortus est do¬
minator uniuersae terrae. &ue¬

Expanded text:
natio eorum: quando erroribus natio eorum: quando erroribus derelictis ad scientiam transcenderint veritatis. Dicitur itaque ipsi Moab, vel ei qui evaserit de Moab: Nihil agas absque consilio : nec circumferaris omni vento doctrinae, sed sequere eum qui magni consilii Angelus est : Et coge concilium, ut de vagis et errantibus Dei Ecclesiam facias. Umbraculum autem tuum et tabernaculum, in quo prius requiescere te putabas, quod erat noctis et tenebrarum, pone in meridie, hoc est, in clarissimo lumine, in quo abscondere debes de errore fugientes, et prius vagos ultra non prodere. O enim Moab, profugi mei qui me dereliquerant, qui de Ecclesia egressi erant, et dimittentes doctrinam Spiritus sancti, suum sensum sequebantur; vel qui habitaverant apud te, cum eos coeperit vastator diabolus persequi, tu eis ad Domini timorem tota mente conversa praebeto latebras: et scito, quod post adventum Agni, qui de petra deserti ortus est dominator universae terrae; et ve
Abbreviated transcription (Latin):
tus est miser. Defecit quicon¬
culcabat terram. & p̃parabit᷑
inmis eri cordia solium & se¬
debit super illud inueritate
in tabernaculum dauid iudi¬
cans ir & quaerens iudicium
& ue lociter reddens quodiustũ
minatorem terrae ł Vt iuxta
historiam inter pretatisu¬
mus ⁊ Sed dominatores terrae.
dgnus sit immolandus. Iste
igitur agnus qui uel ipse est
dominator terrae uelimmo¬
gente moabitarum est. De his
Si gnificat autem ruth. de
quageneratus est xp̃s quã uo¬
cat p&ram deserti. qui a iux¬
ta praeceptumdĩ. moabitae
&am manitae usque adde¬
cimam generationem. &us¬
que in aernum non egredi¬
untur ecclesiam dĩ. qui autẽ
fugerit dedeserto moab ut
a prophaia reuertamur ad
anagogen. E contempto men¬
datio in monte st&erit ueri¬
tatis. Erit quasi auis fugiens
& quasi pullidenido auolantes
Neamo abiticis serpentibus
deuorentur. sic inquiderunt
omnes filiae hoc est animae
moabiticae intranscensum ar¬
non. quod interp̃tatur in lumi¬

Expanded text:
tus est miser defecit qui contus est miser defecit qui conculcabat terram et praeparabitur in misericordia solium et sedebit super eum in veritate in tabernaculo David iudicans et quaerens iudicium et velociter reddens quod iustum minator sit terrae, ut juxta historiam interpretati sumus: sed dominatori terrae agnus sit immolandus. Iste igitur agnus, qui vel ipse est dominator terrae, vel immogente MoabitaSignificat autem Ruth, de qua generatus est Christus , quam vocat petram deserti, quia juxta praeceptum Dei, Moabitae et Ammonitae, usque ad decimam generationem, et usque in aeternum non ingrediuntur Ecclesiam Dei . Qui autem fugerit de deserto Moab, ut a prophetia revertamur ad anagogen, et contempto mendacio, in monte steterit veritatis, erit quasi avis fugiens; et quasi pulli de nido avolantes, ne a Moabiticis serpentibus devorentur. Sic, inquit, erunt omnes filiae, hoc est, animae Moabiticae, in transcensu Arnon, quod interpretatur illumi
Abbreviated transcription (Latin):
dimaneant & deformes. &si
quid uirilitatis habere uideban¬
tur in barba rasum. a uiro ecde¬
si astico effeminatum & debile
conprob&ur. intriuiis quoq:
eorum. idẽ deuerticulis eo¬
rum. errorum dum prouo¬
luntate fingit unus quis que
quo duo luerit. accingetur
sacco paenitentiae & super
tecta ac domata inquibus
primum sesublimes. eẽ cre¬
debant. & in plateis quia non
ingrediuntur per angustam
ad mortem erit ululatus. & ne¬
quaquam ascendent in super¬
bia. sed descendent infl&um
Tunc intellegent omnes cogi¬
tationes suas uanas. quod inter¬
p̃tatur esebon: & cassum ascen¬
sum superbiae quod eleale so¬
nat ut uox eorum audiatur
usque ad mala opera quae fece¬
runt. & mandatum quod puta¬
bant dĩ propria se confessione
damnantes: proptereauectes
id ẽ. qui firmifuerint in moab
xerrorem suũ intellexerint.
ululabunt & spem habere ꝓ
fectus incipient. cum anima
eorum ululauerit sibi. unde
proph&a conpacientis effectu.
loquitur ad eos quorum anima

Expanded text:
di maneant et deformes. Et si di maneant et deformes. Et si quid virilitatis habere videbantur in barba, rasum a viro Ecclesiastico, effeminatum et debile comprobetur. In triviis quoque eorum, id est, diverticulis errorum, dum pro voluntate sua fingit unusquisque quod voluerit, accingitur sacco poenitentiae, et super tecta ac domata, in quibus primum se sublimes esse credebant; et in plateis quia non ingrediuntur per angustam ad mortem erit ululatus. Et nequaquam ascendent in superbiam, sed descendent in fletum Tunc intelligent omnes cogitationes suas vanas, 268 quod interpretatur Esebon, et cassum ascensum superbiae, quod Eleale sonat, ut vox eorum audiatur usque ad mala opera quae fecerunt, et mandatum quod putabant Dei, propria se confessione damnantes. Propterea vectes, id est, qui firmi fuerint in Moab, et errorem suum intellexerint, ululabunfectus incipient, cum anima eorum ululaverit sibi. Unde Propheta compatientis affectu loquitur ad eos, quorum anima
Abbreviated transcription (Latin):
sermone ꝑcurram. Nabo inter¬
p̃tatur sessio. uel proph&ia. mȩ̃¬
daba. desaltu. & sebon cogitati¬
oner eleale ascensio iasa
factũ siue mandatũ segor parua
luit. genae monona in: fora men
meroris membrim pardi siue p̃¬
uaricatores. agallim ui tuli uel
harenarum tumuli. helim. ari¬
&is siue fortes dimon sufficiens
meror. Quia igitur omne dogͥma
contrarium ueritati. quod abs¬
que inspiratione dĩ. Dehumano
sensu inerroris tenebris nas¬
citur : Nocte uastatum est &
argumenta illius quae intelle¬
guntur muri ecclesiastico ser¬
mone destructa sunt. Itaut
axerno silentio conticis cerer
intantum ut uniuersorum fac¬
tio ad paenitentiam & lacrimas
uerter&ur. super nabo id est
proph&iam. & sessionem idẽ
magistros eorum. & super
medaba. ubi non sunt arbores fruc¬
tuosae sed saltus infertilis. in quo
habitabunt bestiae. De quo in
ululatus & planctus & omniade
capitulis eorum eloquentiae or¬
namenta tollentur. itaut nu¬

Expanded text:
sermone percurram, Nabo intersermone percurram, Nabo interpretatur sessio vel prophetia: Medaba, de saltu: Esebon cogitationes: Eleale, ascensio: Jasa, factum sive mandatum: Segor, parva: Luith, genae: Oronaim, foramen moeroris: Nemrim, pardi sive praevaricatores: Agallim, vituli vel arenarum tumuli: Elim, arietes sive fortes; Dimon, sufficiens moeror. Quia icontrarium veritati, quod absque inspiratione Dei de humano sensu in erroris tenebris nascitur, nocte vastatum est, et argumenta illius, quae intelliguntur muri, ecclesiastico sermone destructa sunt, ita ut aeterno silentio conticescerent, in tantum ut universa eorum factio ad poenitentiam, et lacrymas verteretur: super Nabo, id est, prophetiam et sessionem, id est, magistros eorum: et super Cariathiarim ubi non sunt arbores fructuosae, sed saltus infertilis in quo habitant bestiae, de quo in ululatus et planctus, et omnia de capitibus eorum eloquentiae ornamenta tollentur; ita ut nu
Abbreviated transcription (Latin):
eius caluitium omnis barbara¬
d&ur intriuus eius: accincti
sunt sac co & super tecta eius
& in plateis eius omnis ululat.
Discendit infl&u. &clam auit
sebon &elealae. usque iasa
audita est uoxeorum superhoc
expediti moab ululabunt. Ani¬
maeius ulu labit sibi. corme¬
Sum admoab clamauit. uectes
eius usque ad segor. uitulam cons¬
ternantem. per ascensum enĩ
luith. flens ascendit. &inuiã
oronaim clamorem contritio¬
nis. clamlugebunt. aquae enĩ
membrim desertae erunt. quia
aruit herba. defecit germen.
uiror omnis interut. secundum
magnitudinem operis. &uisitatio
eorum ad torrentem salicum
ducenteos qnm̃ circumut cla¬
mor terminũ moab usque ad ga
mon repl&ȩ sunt sanguine. Po¬
namenim super dibon additam̃¬
ta his qui fugerint demo ab leonẽ
& reliquis terrae : Quia omnis ꝓ-¬
ph&ae huius planus est sensus. ne
eam perpartes ꝓponendo lacera¬
rem. simul uniuersam posui.
& quid mihi secundum anago¬
genuideatur : insingulis breui

Expanded text:
eius calvitium omnis barba raeius calvitium omnis barba radetur in triviis eius accincti sunt sacco super tecta eius et in plateis eius omnis ululat descendit in fletum clamavit Esebon et Eleale usque Iasa audita est vox eorum super hoc expediti Moab ululabunt anima eius ululabit sibi cor meum ad Moab clamabit vectes eius usque ad Segor vitulam conternantem per ascensum enim Luith flens ascendet et in via Oronaim clamorem contritionis levabunt aquae enim Nemrim desertae erunt quia aruit herba defecit germen viror omnis interiit secundum magnitudinem operis et visitatio eorum ad torrentem salicum ducent eos quoniam circumiit clamor terminum Moab usque ad Galbon repletae sunt sanguine ponam enim super Dibon additamenta his qui fugerint de Moab leonem, et reliquiis terrae. Quia omnis prophetiae hujus pene unus est sensus, ne eam per partes proponendo lacerarem, simul universam posui, et quid mihi secundum anagogen videatur in singulis, brevi
Abbreviated transcription (Latin):
etiam & dibon ubi ara est
illuc ascendetis adplorandũ:
Omnes domus aduersae sapien¬
tiae & dibon quae int̃p̃tat᷑
fluxus eorum ascendit excel¬
sa in quibus superbierat ut
non hostias immolet sed plan¬
gat in quibus ante peccauerat:
et reuera mendatium instar
fluminis transit & prae ter¬
fluit et numquam potest
stabili mansione consistere :
Ser mo autemdĩ. qui conpactus
& stabilis est. unde & manna
uidetur quasi glacies suꝑ fa¬
ciem terrae non praeter flu¬
it sed consistit : porro iuxta
Lxx. moabitae mererae iu¬
bentur & plangere non super
aliis hoc eñ perfectorũ ẽ. sed¬
suꝑ sem& ipsis quia & dibon & eo¬
rũ id ẽ sermo conpositus qui flue¬
bat. more torrentis periturus
sit. in quohabebat quasi aram
consecrationis suae. &omnes
diuitias saeculares: Vnde &
inpsalmis dicitur. Diuctiassi
affluant nolitecor ad ponere
initium autem salutis & sua in¬
tellegere &flere peccata: Su¬
pernabo & supermedabo moab
ulu late. Incunctis capitibus

Expanded text:
enim Dimon, ubi ara est: enim Dimon, ubi ara est: illuc ascendetis ad plorandum. Omnis domus adversae sapientiae, et Dibon, quae interpretatur fluxus eorum, ascendit excelsa, in quibus superbierat: non ut hostias immolet, sed plangat in quibus ante peccaverat. Et revera mendacium instar fluminis transit, et praeterfluit, et numquam potest stabili mansione consistere. Sermo autem Dei, qui compactus est, stabilis est. Unde et manna, quod videtur quasi glacies super faciem terrae, non praeterfluit, sed consistit. Porro juxta LXX, Moabitae moerere jubentur et plangere, non super aliis, hoc enim perfectorum est super semetipsis, quia et Dibon eorum, id est, sermo compositus, qui fluebat more torrentis, periturus sit: in quo habebant quasi aram consecrationis suae, et omnes divitias saeculares. Unde et in psalmo dicitur: Divitiae si affluant, nolite cor apponere. Initium autem salutis est, sua intelligere et flere peccata. Super Nabo et super Medaba Moab ululabit: in cunctis c
Abbreviated transcription (Latin):
fluctibus obruti sunt et loth.
sod omis nocte pereuntibus. ue¬
nit insegor. & ortus est ei sol
quod intellegens beatus a pos¬
tolus scribit descis atq perfec¬
tis non sumus noctis neq tene¬
brarum sed sumus filidĩ :
briantur nocte ebrusunt:
Nosenim qui diei sumus. uigi¬
lemus induti loricam fidei
& caritatis. et quia noc tem
reliquerat. & filius dĩ ẽe
lam coeperat. loquitur ad
credentes: Nox praecessit
dies autem ad propinqua uit:
Quasi indie cum honestate
ambulemus non in cõmes¬
sationibus & ebrietatib :
non cubilibus. et luxoria
pereunt autem nocte moabi¬
tidis &iãmurus eius qui di¬
alectica arte constructus est:
Ineadem nocte uastatus est.
atq destructus et aeterna
diu turnitate conticuit
porro. ar. quod int̃p̃tatur
hoc ostendit quod haec sapi¬
entia quae aduersaria dĩ . ẽ.
ecdesi astico sermone contra
se pugnante superata sit:
Ascendit domus et dibon. ad
excelsa in planctũ .lxx con¬
tristamini in uobis. peribit

Expanded text:
fluctibus obruti sunt . Et Lot, fluctibus obruti sunt . Et Lot, Sodomitis nocte pereuntibus, venit in Segor, et ortus est ei sol . Quod intelligens beatus Apostolus scribit de sanctis atque perfectis : Non sumus noctis, neque tenebrarum, sed sumus filii diei. Qubriantur, nocte ebrii sunt. Nos autem qui diei sumus, vigilemus induti lorica fidei et charitatis. Et quia noctem reliquerat, et filius diei esse jam coeperat, loquitur ad credentes: Nox praecessit, dies autem appropinquavit, quasi in die cum honestate ambulemus, non in comessationibus et ebrietatibus, non in cubilibus et luxuria . Pereunte autem nocte Moabitide, etiam murus ejus, qui dialectica arte constructus est, in eadem nocte vastatus est atque destructus, et aeterna taciturnitate conticuit. Porro Ar, quod interpretatur hoc ostendit, quod haec sapientia, quae adversaria Dei est, Ecclesiastico sermone contra se pugnante, superata sit. Ascendit domus, et Dimon ad excelsa in planctum. LXX: Contristamini in vobis, peribit
Abbreviated transcription (Latin):
misticum prophe tauit: Ori¬
A&ur stella exiacob & consur¬
gethomo exirrł. & percutit
principes moab: Quia nocte
uastata est armoab conticuit.
quia nocte uastata ẽ murus
moab conticuit . .lxx. noc te
periit moabitis noc te enĩ periit
murus moabitidis PRo TR
quod solus theo dotio ita posuit.
ut legitur in hebraeo. Aquila
& symmachus urbem in terp̃¬
tati sunt. Non considerantes
quod inter. ãm et Rẽs
elementa hebraica. Iotu.
lit teram non haber&. quae
siesset recte ciuitas diceretur.
sapientia saecularis. dequa
dñs loquitur perprophetam.
perdam sapientiam sapienti¬
um & prudentiam pruden¬
tium reprobabo. qui aucto¬
rem sui sensum habet. qui ex¬
generaliter uidetur quidem
de patrinasci. quod inter p̃¬
tatur moab. sed quia adult̃
est & aduersarius populo dĩ.
de incesto &spelunca ac noc¬
tugeneratur. unde in nocte
perit : inerrore scilicet sem¬
piternor : & a egeptii mareru¬
bro uigilia matutina quae
nocturnum tempus ostendit:

Expanded text:
mysticum prophetavit: Orimysticum prophetavit: Orietur stella ex Jacob, et consurget homo ex Israel, et percutiet principes Moab . . Quia nocte vastata est Ar, Moab conticuit; quia nocte vastatus est murus, Moab conticuit. LXX: Nocte periit Moabitis, nocte enim periit murus Moabitidis. Pro AR , quod solus Theodotio ita posuit, ut legitur in Hebraeo, Aquila et Symmachus, urbem interpretati sunt, non considerantes, quod inter AIN et RES elementa Hebraica, JOD litteram non haberet, quae si esset, recte civitas diceretur. Sapientia saecularis, de qua Dominus loquitur per Prophetam: Perdam sapientiam sapientium, et prudentiam prudentium reprobabo : quia auctorem sui sensum habet, qui exgeneratur, videtur quidem de patre nasci, quod interpretatur Moab; sed quia adulter est, et adversarius populo Dei, de incestu, et spelunca ac nocte generatur. Unde in nocte periit, in errore scilicet sempiterno. Et Aegyptii in mari Rubro vigilia matutina, quae nocturnum tempus ostendit,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi possidebunt terram etan
qui audierint dñm loquentem
Discite ame qñm mansu&us sum
& humilis corde qui ante glo¬
riã humiliati sunt. Et audie¬
runt dicentem a postolum pe¬
sunt de quibus supra legimus
symmachus et theodotio:
ad sumptio moab: quomodo
circum cisio & carnalis est. &
spiritalis  & de spiritalia ab
a postolo dicitur. Nos enim su¬
mus circumcisio quispudĩ serui
mus & gloriamur in dño & non
in carne confidimus et rursum
ad distinctionem sp̃italis urł
dicitur. de carnali : uidete isrł
secundum carnem & uos gen¬
tes in carne simoab accipien
dus est sp̃italiter qui inter p̃¬
tatur de patre siue aqua pat̾¬
na de incestu & ebrietate
conceptus. quod quo idam mo¬
do absente immo nesciente patre
uideretur esse generatus.
inmultis scripturarum locis
demoab legimus. & maxime
innumerorum uolumine
Quando balac rex moabitarum
ad maledicendum balaam
inuitauit ariolum qui inter
cetera hoc etiam contramoab

Expanded text:
ipsi possidebunt terram : et ipsi possidebunt terram : et qui audierunt Dominum loquentem: Discite a me quia mansuetus sum, et humilis corde . Qui ante gloriam humiliati sunt, et audierunt dicentem apostolum Pesunt, de quibus supra legimus:Symmachus et Theodotio: Assumptio Moab. Quomcircumcisio est carnalis, est et spiritalis: et de spiritali ab Apostolo dicitur: « Nos enim sumus circumcisio, qui spiritu Dei mus, et gloriamur in Domino et non in carne confidimus ; » et rursum ad distinctionem spiritalis, Israel dicitur de carnali: « Videte Israel secundum carnem, et vos gentes in carne. » Sic Moab accipiedus est spiritualiter, qui interpretatur de patre, sive aqua paterna, de incestu, et ebrietate conceptus, quod quodammodo absente, immo nesciente patre, videretur esse generatus. In multis Scripturarum locis de Moab legimus, et maxime in Numerorum volumine, quando Balac rex Moabitarum ad maledicendum, Balaam invitavit hariolum, qui inter caetera etiam hoc contra Moab
Abbreviated transcription (Latin):
untur serpentes pennati. ut
non sufficiat eis cogitasse et
fecisse quae mala sunt. nisi pa¬
trocinium quoque malorum o¬
perum quaesierint : & diuer¬
sas finxerint hereses: Egoputo
serpentes ẽẽ pennatos. qui se
ex altant et eleuant contra
scientiã dĩ. Et ponunt incaelo
os suum uel qui absorbunt uolu¬
cres. hoc ẽ. qui uenenato ore sin¬
gulos quosq: uolare cupientes
& ad excelsa consurgere suis
faucibus deuorant: et hoc int̾¬
im de malis : cȩterum qui non
contriuerunt uirgam et iugũ
percussoris sui. sed ceruicem
suam dño subiecerint. & sunt
pauperes spũ pascentur. &
dicent dñs pascetme & nihil
mihi deerit. & adño audi¬
ent in pascua uberrima pascã
eos & ingredientur. & egre¬
dientur. et pascuam inueni¬
ent. & pascentur pauperes.
per eum. qui eos percutit ut
emendet. & in pace requies¬
cent. siue pastore sollicito
ipsi agent fiducialiter. et
cum lazaro requiescent insi¬
nu abraham: Qui autem con¬

Expanded text:
untur serpentes pennati; ut untur serpentes pennati; ut non sufficiat eis cogitasse, et fecisse quae mala sunt, nisi patrocinium quoque malorum operum quaesierint, et diversas finxerint haereses. Ego puto serpentes esse pennatos, qui se exaltant et elevant contra scientiam Dei, et ponunt in coelum os suum: vel qui absorbent volucres, hoc est, qui venenato ore singulos quosque volare cupientes, et ad excelsa consurgere, suis faucibus devorant. Et hoc interim de malis. Caeterum qui non contriverunt virgam et jugum percussoris sui, sed cervicem suam Domino subjecerunt, et sunt pauperes spiritu, pascentur, et dicent: Dominus pascit me, et nihil mihi deerit . Et a Domino audient: In pascuis uberrimis pascam eos ; et ingredientur et egredientur, et pascua invenient. Et pascentur pauperes per eum, qui eos percutit, ut emendet: et in pace requiescent, sive, pastore sollicito, ipsi agent fiducialiter, et cum Lazaro requiescent in sinu Abrahae . Qui autem con