comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
q moesiam acceperunt. Cuius candacis a la noui iamu¬
this patris mei genitor. paria. id est meus auus notarius
Quo usque candac ipse uiuer& fuit. eiusq germanȩ fi¬
lio gunthigis. qui&ba za dicebatur. magm̃l filigͥandages.
filuandelȩ de prosapia amalorum descendentes Ego
item quam uis a gramatus iordanis. ante conuersafionẽ
meam notarius fui Rugiuero aliaeq nationes non¬
nulle bis sim & arcadiopolim ut in colerent petiuer̃
Hernac quoq iunior attilȩ filius. cum suis in extre¬
ma minoris scithiae sedes delegit. Emnedsur.
& ult sindur. consannei eius indacigripense uto ethis co
almoq potiti sunt. Multiq: hunnorũ passim proruen¬
tes Tunc se in romania dederunt. equibus nunc usque
sacromontisi. & fossatisu dicuntur
FRANTSIOUIDEMETALII GOTHII QUIDICUNTUR
minores. populus in mensus cum suo pontifice. ipsoq
primatae uulfila quieis dicitur & litteras instituisse

Expanded text:
que Moesiam acceperunt. Cuius Candacis Alanoviiamuque Moesiam acceperunt. Cuius Candacis Alanoviiamuthis patris mei genitor Paria, id est meus avus, notarius, quousque Candac ipse viveret, fuit, eiusque germanae filio Gunthicis, qui et Baza dicebatur, mag. mil., filio Andages fili Andele de prosapia Amalorum descendente, ego item quamvis agramatus Iordannis ante conversionem meam notarius fui. Rugi vero aliaeque nationes nonnullae Bizzim et Arcadiopolim ut incolerent, petiverunt. Hernac quoque iunior Attilae filius cum suis in extrema minoris Scythiae sedes delegit. Emnetzur et Vltzindur consanguinei eius in Dacia ripense Vto et Hisco Almoque potiti sunt, multique Hunnorum passim proruentes tunc se in Romania dediderunt, e quibus nunc usque Sacromontisi et Fossatisii dicuntur. Erant si quidem et alii Gothi, qui dicuntur minores, populus inmensus, cum suo pontifice ipsoque primate Vulfila, qui eis dicitur et litteras instituisse.
Abbreviated transcription (Latin):
nui uiri amica pactione postulauerunt. Quod & li¬
bens tunc annuit impor &usq nunc consuetũ donum
gens ipsa a romano suscepit principe
GOTNIUERO CERNENTES GEPADAS HUNNORU
sedes sibi defenderehunnorumq populum suis
antiquis sedibus occupare. maluerunt aromano reg¬
no terras petere. quam cum dis crimine suo inuadere
alienas: Accipientes pannoniam quae in longoᷤ
porrecta planitiae. habet ab oriente moesiã superiorem
A meridie dalmatiam. Ab occasu noricũ Aseptentrione
danubium ornatã patriã ciuitatibus plurimis: quarum
prima. sprmis Extrema uindomina : S auro matae uero
quos sarmatas dicimus &cemandri. Etquidam exhunnis
partẽ illprici ad castram artenam urbem sedessibi datas
coluerunt. Ex quo genere fuit . bliuila. duxpenta poli¬
tanus eiusq germanus. froila & nr̃i temporis bessa
patricius : Sciriuero & sadagarii &certia lanorũ cum
ducesuo nomine candac. scythiam minorẽ inferiorem¬

Expanded text:
nui viri, amica pactione postulaverunt. Quod et linui viri, amica pactione postulaverunt. Quod et libens tunc annuit imperator et usque nunc consuetum donum gens ipsa a Romano suscipit principe. Gothi vero cernentes Gepidas Hunnorum sedes sibi defendere Hunnorumque populum suis antiquis sedibus occupare, maluerunt a Romano regno terras petere quam cum discrimine suo invadere alienas, accipientesque Pannoniam, quae in longo porrecta planitiae habet ab oriente Moesiam superiorem, a meridie Dalmatiam, ab occasu Noricum, a septentrione Danubium. Ornata patria civitatibus plurimis, quarum prima Syrmis, extrema Vindomina. Sauromatae vero quos Sarmatas dicimus et Cemandri et quidam ex Hunnis parte Illyrici ad Castramartenam urbem sedes sibi datas coluerunt. Ex quo genere fuit Blivila dux Pentapolitanus eiusque germanus Froila et nostri temporis Bessa patricius. Scyri vero et Sadagarii et certi Alanorum cum duce suo nomine Candac Scythiam minorem inferiorem
Abbreviated transcription (Latin):
ceteros amasse per hibebatur. ut eum cunctis
diuersisq. liberissuis in regno preferr&. sed non
fuit uota patris fortuna consentiens. Nampost
multas hostiũ cedes. sic uiriliter eũ constat peremp¬
tum. uttam glorio sum suꝑraestis pater optass&
interitum. Reliqui uero germanieius eo occiso
Cesserunt itaq hunni
quibus cedere putabatur uniuersitas aadeo discium
pernitiosa res est ut diuisi corruerent quiad unatis
uiribus territabant. haec causa ardariciregis gepi¬
darum felix affuit diuersis nationibus. qui hunnorũ
regimini inuiti famulabantur. eorumq diumaes¬
tissimos animos adelaritatem libertatis uotiuã erexit
Venientesq multi perlegatos suos ad solum romanũ
& a principe tunc marciano gratissime suscepti.
distributas sedes quas in colerent acceperunt. Nam
gepidi hunnorum sibi sedes uiribus uindicantes to¬
tius daciae fines uelut uictores potiti. nihi laliud aroma¬
no imperio. nisi pacem & annua sollemnia. utstre¬

Expanded text:
citeros amasse perhibebatur, ut eum cunctis citeros amasse perhibebatur, ut eum cunctis diversisque liberis suis in regno preferret; sed non fuit vota patris fortuna consentiens. Nam post multas hostium cedes sic viriliter eum constat peremptum, ut tam gloriosum superstis pater optasset interitum. Reliqui vero germani eius eo occiso Cesserunt itaque Hunniquibus cedere putabatur universitas. Adeo discidium perniciosa res est, ut divisi corruerent, qui adunatis viribus territabant. Haec causa Ardarici regis Gepidarum felix affuit diversis nationibus, qui Hunnorum regimini inviti famulabantur, eorumque diu maestissimos animos ad helaritatem libertatis votivam erexit; venientesque multi per legatos suos ad solum Romanum et a principe tunc Marciano gratissime suscepti distributas sedes, quas incolerent, acceperunt. Nam Gepidi Hunnorum sibi sedes viribus vindicantes totius Daciae fines velut victores potiti nihil aliud a Romano imperio, nisi pacem et annua sollemnia, ut stre
Abbreviated transcription (Latin):
est nedao. Illic concursus factus est gentium uari¬
arum. quas attila in sua tenuerat ditione. diuidun¬
tur regna cum populis. Fiuntq ex uno cor¬
pore membra diuersa. Nec quae unius passioni
conpaterentur. sed quae exciso capite minuicẽ
insanirent. quaenum quam contra separes inuenerant
nisi ipsi mutuis se uulneribus sauciantes seipsos dis¬
cerperent fortissime nationes: N amibi admiran¬
dum reor fuisse spectaculum ubi cernere erat con¬
tis pugnantem gothum. ense furentem gepidã
in uulnere suo rugum tela frangentem. suauum
pede hunnum sagitta prae sumere. Ala numgra¬
ui. herulum leui armatura aciem strui  Post mul¬
tafergo grauesq. conflictos fauit gepidis in opi¬
nata uictoria. Nam xxx̃ fere miliec tam hunno¬
rum quam alicrum gentium. quae hunnis fere¬
bant auxilium. ardarici gladius conspiratoq
peremit In quo proelio filius attilȩ mixior natu
nomine ellac occiditur quem tantum parens suꝑ

Expanded text:
est Nedao. Illic concursus factus est gentium variest Nedao. Illic concursus factus est gentium variarum, quas Attila in sua tenuerat dicione. Dividuntur regna cum populis, fiuntque ex uno corpore membra diversa, nec quae unius passioni conpaterentur, sed quae exciso capite in invicem insanirent; quae numquam contra se pares invenerant, nisi ipsi mutuis se vulneribus sauciantes se ipsos discerperent fortissimae nationes. Nam ibi admirandum reor fuisse spectaculum, ubi cernere erat contis pugnantem Gothum, ense furentem Gepida, in vulnere suo Rugum tela frangentem, Suavum pede, Hunnum sagitta praesumere, Alanum gravi, Herulum levi armatura aciem strui. Post multos ergo gravesque conflictos favit Gepidis inopinata victoria. Nam XXX fere milia tam Hunnorum quam aliarum gentium, quae Hunnis ferebant auxilium, Ardarici gladius conspiratioque peremit. In quo proelio filius Attilae maior natu nomine Ellac occiditur, quem tantum parens super
Abbreviated transcription (Latin):
solent animi iuuenum ambitu potentiae concitari¬
inter succes sores attilȩ deregno orta contio est : & dum
in consulti imperare cupiunt cuncti omnessimul impe¬
rium perdiderunt : sic fre quenter regna grauat copia
quam in opia successorum Nam filuattilae quorũ per
licentiam libidinis pene populus fuit. Gentes sibi diuidi
aequa sorte poscebant ut ad instar familiae bellico si re¬
ges cumpopulis mitterentur in sortem : quod ut ge¬
pidarum rex conperit ardarichus indignatus de tot
gentibus. uelut uilis simorum mancipiorũ conditio¬
ne tractari Contra filios attilȩ primus in surgit
inlatum que seruiendi pudorẽ secuta felicitate de ter¬
sit Nec solum sucem gentẽ. sed & c&eras que pariter
prae mebantur. suc discessione absoluit. quia facile
omnes ad p&unt. quod procunctorum utilitate temp¬
tatur In mutuum igitur armantur exitiũ. Bellũ¬
q. commititur in pannonia iuxta flumen cui nom̃

Expanded text:
solent animi iuvenum ambitu potentiae concitarisolent animi iuvenum ambitu potentiae concitariinter successores Attilae de regno orta contentio est, et dum inconsulti imperare cupiunt cuncti, omnes simul imperium perdiderunt. Sic frequenter regna gravat copia quam inopia successorum. Nam fili Attilae, quorum per licentiam libidinis pene populus fuit, gentes sibi dividi aequa sorte poscebant, ut ad instar familiae bellicosi reges cum populis mitterentur in sortem. Quod ut Gepidarum rex conperit Ardarichus, indignatus de tot gentibus velut vilissimorum mancipiorum condicione tractari, contra filios Attilae primus insurgit inlatumque serviendi pudore secuta felicitate detersit, nec solum suam gentem, sed et ceteras qui pariter praemebantur sua discessione absolvit, quia facile omnes adpetunt, quod pro cunctorum utilitate temptatur. In mutuum igitur armantur exitium bellumque committitur in Pannonia iuxta flumen, cui nomen
Abbreviated transcription (Latin):
intergaudia laetus sine sensu doloris occubuit. Quis ergo
hunc exitum putet quem nullus aestimat uindicandũ
Post quam talibus lamentis est defletus. strauam super
tumulum eius quam appellant ipsi ingenti com messati¬
one concelebrant & contraria inuicem sibi copulantes
luctu funereo mixto gaudio celebrabant. Noctuq secreto
cadauerterra reconditum᷑ . cuius fercula primum. auro.
secundum argento tertium ferri rgore communiunt.
signi ficantes tali argumento potentissimo regi omnia
conuenisse ferrum quod gentesȩ domuit. Aurũ & ar¬
gentum quod ornatum reipublicae utriusq acceperit . :¬
addunt arma hostium caedibus ad quisita. faleras uario
gem marum fulgore prȩciosas. Et diuersi generis insig¬
nia quibus colitur aulicum decus: Etuttantis diuitus
humana curiositas arceretur. operi deputatos detestabili
mercede trucidarunt Emersitq momentanea mors
sepelientibus cum sepulto. Talibus peractis ut

Expanded text:
inter gaudia laetus sine sensu doloris occubuit. Quis ergo inter gaudia laetus sine sensu doloris occubuit. Quis ergo hunc exitum putet, quem nullus aestimat vindicandum?' Postquam talibus lamentis est defletus, stravam super tumulum eius quam appellant ipsi ingenti commessatione concelebrant, et contraria invicem sibi copulantes luctu funereo mixto gaudio explicabant, noctuque secreto cadaver terra reconditum copercula primum auro, secundum argento, tertium ferri rigore communiunt, significantes tali argumento potentissimo regi omnia convenisse: ferrum, quod gentes edomuit, aurum et argentum, quod ornatum rei publicae utriusque acceperit. Addunt arma hostium caedibus adquisita, faleras vario gemmarum fulgore praetiosas et diversi generis insignia, quibus colitur aulicum decus. Et, ut tantis divitiis humana curiositas arceretur, operi deputatos detestabili mercede trucidarunt, emersitque momentanea mors sepelientibus cum sepulto. Talibus peractis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
nis imperus attila terribilis est habitus. ut eius mortem
in locum muneris superna regnantibus indicarent:
cuius manes quibus asua gente honoratae sunt pauca
demultis dicere non omittamus. in mediissi quidem
campis & intratentaria sirica cadauere conlocato
spectaculum admirandum & sollemniter ex hib&ur:
Nam de tota gente hunnorum letissimi aequites in eo
loco quo erat positus in modum circensium cursibus
ambientes facta eius cantu funereo tali ordine refere¬
bant. Praecipuus hunnorum rex attila patre geni¬
tus mundtuco fortissimarum gentium dominus.
Qui in audita ante se potentia solus scithica & germa¬
nica regna possedit : nec non utraque romani u̾rbis
imperia captis ciuitatibus terruit. & ne praede
reliqua sub derentur. ꝓlacatus precibus annuũ uectigal
accepit Cumque hae comnia prouentu felicitatis egerit
non uulnere hostiũ non fraude suorũ sed gente in colume

Expanded text:
nis imperiis Attila terribilis habitus est, ut eius mortem nis imperiis Attila terribilis habitus est, ut eius mortem in locum muneris superna regnantibus indicarent. Cuius manes quibus a sua gente honoratae sunt, pauca de multis dicere non omittamus. In mediis si quidem campis et intra tenturia sirica cadavere conlocato spectaculum admirandum et sollemniter exhibetur. Nam de tota gente Hunnorum lectissimi equites in eo loco, quo erat positus, in modum circensium cursibus ambientes, facta eius cantu funereo tali ordine referebant. 'Praecipuus Hunnorum rex Attila, patre genitus Mundzuco, fortissimarum gentium dominus, qui inaudita ante se potentia solus Scythica et Germanica regna possedit nec non utraque Romani urbis imperia captis civitatibus terruit et, ne praedae reliqua subderentur, placatus praecibus annuum vectigal accepit: cumque haec omnia proventu felicitatis egerit, non vulnere hostium, non fraude suorum, sed gente incolume
Abbreviated transcription (Latin):
dundans sanguis qui ei solite denaribus effluebat
dum consuctis meatibus impeditur itenere ferali
faucibus elapsus extinxit : Itaglorioso perbella regi
temulentia pudendos exitosdedit: sequenti uero luce
cũ magna pars diei fuiss& exempta. ministriregu triste
aliquid suspicantes postclamores maximos fores
effringunt . Inueniuntq attilȩ sin eullo uulnere
necem sanguinis effusione peractam. puellam¬
q: demisso uultu subuelamine lacrimantem
Tunc utgentis illius mos est crinium parte trun¬
cata in formes facies cauis turbauere uulneribus
ut prelicctor eximius non femineis. lamentationibus
& lacrimis sed sanguine luger&ur uirile : dequo id ac¬
cessit mirabile ut marciano principi orientis. detã feroci
hoste sollicito in somnis diuinitas adsistens arcum attilae.
in eadem noctem fractum ostenderet. quasi quod gens
ipsa eotelo multũ prȩsumat. Hoc priscusstoricus
uera sedicit adtestatione probare. Nam intantũ mag¬

Expanded text:
dundans sanguis, qui ei solite de naribus effluebat, dundans sanguis, qui ei solite de naribus effluebat, dum consuetis meatibus impeditur, itinere ferali faucibus illapsus extinxit. Ita glorioso per bella regi temulentia pudendos exitos dedit. Sequenti vero luce cum magna pars diei fuisset exempta, ministri regii triste aliquid suspicantes post clamores maximos fores effringunt inveniuntque Attilae sine ullo vulnere necem sanguinis effusione peractam puellamque demisso vultu sub velamine lacrimantem. Tunc, ut gentis illius mos est, crinium parte truncata informes facies cavis turpavere vulneribus, ut proeliator eximius non femineis lamentationibus et lacrimis, sed sanguine lugeretur virile. De quo id accessit mirabile, ut Marciano principi Orientis de tam feroci hoste sollicito in somnis divinitas adsistens arcum Attilae in eadem nocte fractum ostenderet, quasi quod gens ipsa eo telo multum praesumat. Hoc Priscus istoricus vera se dicit adtestatione probare. Nam in tantum mag
Abbreviated transcription (Latin):
ta quando mirabilis thiudimer. profratris uala mir
militabat imperio. Ualamir uero pro altero iubebat
ornando. Uidimer seruire fratribus estimabat
Sic eis mutua affectione setuentibus nulli paenitus
de erat regnum. quod utriq in sua pace tenebant
ltata men ut saepe dictum est imperabant ut ipsi
attilae hunnorum regis imperio deseruirent. quibus
nec contra parentes uese gothas licuisset recusare¬
certamen Sed necessitas domini etiã parricidiũ siui¬
b& implendum est. nec aliter ab hunnorũ dominio
diuelli potuit gens aliqua scithica nisi optata cunctis
nationibus in commune & romanis mors attilae pro¬
uenir& quaetam fuit uilis. utuita mirabilis. qui ut
priscus storicus refert exitii suitempore puellam
hildico nomine decoram ualdesibi in matrimonio
post innumerabiles uxores. ut moserat gentis illius
socians eiusq: innuptus hȩlaritate nimia resolutus.
uino somnoq grauatus resupinus iaceret. Re¬

Expanded text:
ta, quando mirabilis Thiudimer pro fratris Valamir ta, quando mirabilis Thiudimer pro fratris Valamir militabat imperio, Valamir vero pro altero iubebat ornando, Vidimer servire fratribus aestimabat. Sic eis mutua affectione se tuentibus nulli paenitus deerat regnum, quod utrique in sua pace tenebant. Ita tamen, ut saepe dictum est, imperabant, ut ipsi Attilae Hunnorum regis imperio deservirent: quibus nec contra parentes Vesegothas licuisset recusarecertamen, sed necessitas domini, etiam parricidium si iubet, implendum est. Nec aliter ab Hunnorum dominio divelli potuit gens aliqua Scythica, nisi optata cunctis nationibus in commune et Romanis mors Attilae proveniret, quae tam fuit vilis, ut vita mirabilis. Qui, ut Priscus istoricus refert, exitus sui tempore puellam Ildico nomine decoram valde sibi in matrimonio post innumerabiles uxores, ut mos erat gentis illius, socians eiusque in nuptiis hilaritate nimia resolutus, vino somnoque gravatus resupinus iaceret, re
Abbreviated transcription (Latin):
partes hesperias uese gotharum fuisset gente secu¬
tus. De quo &ortus est uetericus. Veterici quoq filius
natus est eutharicus. Qui iunctus amalasuenthae filiae
theo derici. item amalorum stirpe iam diuisa coniunxit
& genuit athalaricum & maathes uentham. Sed quia
athalaricus in annis puerilibus de functus est : Maathes¬
uenta constanti nopolim allata. desecundo uiro id est
germano fratruele iustiniani impris genuit postu¬
mũ filium quem nominauit germanum
SEDNOBIS UTORDOQUE COEPIMUS OE CURRAT
Aduanda lrii sobulem quȩ trino flore pululabat
redeundum est. Hin enim uandalcrius fratruelis her¬
manarici & supra scripti thoris mudi consubrinus tri¬
bus editis liberis ingente amala gloriatus est. idest
ualamir thiudimir. uidimir ex quibus persuc ces¬
sione parentum ualamir. in regno conscendit. Ad huc
hunnis eos interalias genter generaliter optinentibus
Fratq tunc intribus his germanis contemplatio gra¬

Expanded text:
partes Hesperias Vesegotharum fuisset gente secupartes Hesperias Vesegotharum fuisset gente secutus, de quo et ortus est Vetericus. Veterici quoque filius natus est Eutharicus, qui, iunctus AmalasuenthTheoderici, item Amalorum stirpem jam divisam conjunxit, et genuit Athalaricum et Mathesuentam. Sed quia Athalaricus in annis puerilibus defunctus est, Mathesuenta ConstantGermano fratruele Iustiniani imperatoris, genuit postumum filium, quem nominavit Germanum. Sed nobis, ut ordo, quem coepimus, decurrat, ad Vandalarii sobulem, quae trino flore pululabat, redeundum est. Hic enim Vandalarius, fratruelis Hermanarici et supra scripti Thorismudi consubrinus, tribus editis liberis in gente Amala gloriatus est, id est Valamir Thiudimir Vidimir. Ex quibus per successione parentum Valamir in regno conscendit adhuc Hunnis eos inter alias gentes generaliter optinentibus. Eratque tunc in tribus his germanis contemplatio gra
Abbreviated transcription (Latin):
lans iam omnem in pace gothorum populum sub¬
actum possedit. ita tamen ut gentigothorũ sempe¬
rum proprius regulus. quamuis hunnorum
consilio imperar&
ET MOXDEFUNCTO UENETHARIO REXITEOS
hunnimundus filius quondam regis potentissimi
hermanarici. acer in bello totoq corpore pulcrhi¬
tudine pollens qui post haec contra suauorum
gentẽ feliciter dimicauit. Eoq de functo successit¬
horis mud filius eius flore iuuentutis ornatus qui
secundo principatur sui anno contragepidas mouit
exercitum magnaq deillis potius uictoria casu
e qui dicitur inter emptus. Quo de functo siceum
luxerunt ostro gothae ut quadraginta perannos
in eius locũ rexalius non succeder& quatenus & illius
memoriae semperum haberent inore & tempus acce¬
der&. quo ualamer obitum reparar& uirilẽ . quierat
ex consubrino eius genitus uandalario. quia filius eius
ut superius diximus beremud: iam contempta ostro¬
gotharum gente propter hunnorum dominiõ ad

Expanded text:
lans iam omnem in pace Gothorum populum sublans iam omnem in pace Gothorum populum subactum possedit, ita tamen, ut genti Gothorum semperum proprius regulus, quamvis Hunnorum consilio, imperaret. Et mox defuncto Venethario rexit eos Hunimundus, filius quondam regis potentissimi Hermanarici, acer in bello totoque corpore pulchritudine pollens, qui post haec contra Suavorum gente feliciter dimicavit. Eoque defuncto successit Thorismud filius eius flore iuventutis ornatus, qui secundo principatus sui anno contra Gepidas movit exercitum magnaque de illis potitus victoria casu equi dicitur interemptus. Quo defuncto sic eum luxerunt Ostrogothae, ut quadraginta per annos in eius locum rex alius non succederet, quatenus et illius memoriae semperum haberent in ore et tempus accederet, quo Valamer habitum repararet virilem, qui erat ex consubrino eius genitus Vandalario; quia filius eius, ut superius diximus, Beremud iam contempta Ostrogotharum gente propter Hunnorum dominio ad
Abbreviated transcription (Latin):
dumnititur ostendere uirtutẽ in antorum fines mouit
procinctum : Eos quedum adgreditur prima congressi¬
one superatus. De inde fortiter egit regem que eorũ. bor
nomine cum filus suis & lxx primatibus in exemplũ terro¬
ris ad fixit ut dediticus m&um cadauera pendentiũ gemi¬
narent : sed dumt᷑ali libertate uixannis patio imperass&
non est passus balam berrex hunnorũ .sed ascito ad segesi¬
mundo hunnimundi magnifilio qui iuramentisui & fidei
memor cumampla parte gothorum hunnorum imperio
subiacebat Renouatoq cum eo foedere super uinitha¬
rium duxit exercitum. Diuq. certati primo & secundo
certamine uinitharius uincit: Nec ualetꝰ commemora¬
re quanta strage deunnorum uenetharius fecit exer¬
citu. Tertio uero proelio subreptionis auxilio ad flu¬
uium nomine: erae dum utriq ad seuenissent : Bala mer
sagitta missa caput uenetharii saucians interemit:
Neptem que eius uadamercam sibi inconiugio copu¬

Expanded text:
dum nititur ostendere virtute, in Antorum fines movit dum nititur ostendere virtute, in Antorum fines movit procinctum, eosque dum adgreditur prima congressione superatus, deinde fortiter egit regemque eorum Boz nomine cum filiis suis et LXX primatibus in exemplum terroris adfixit, ut dediticiis metum cadavera pendentium geminarent. Sed dum tali libertate vix anni spatio imperasset, non est passus Balamber, rex Hunnorum, sed ascito ad se Gesimundo, Hunnimundi magni filio, qui iuramenti sui et fidei memor cum ampla parte Gothorum Hunnorum imperio subiacebat, renovatoque cum eo foedere super Vinitharium duxit exercitum; diuque certati primo et secundo certamine Vinitharius vincit. Nec valet aliquis commemorare, quanta strage de Hunnorum Venetharius fecit exercitu. Tertio vero proelio subreptionis auxilio ad fluvium nomine Erac, dum utrique ad se venissent, Balamber sagitta missa caput Venetharii saucians interemit neptemque eius Vadamercam sibi in coniugio copu
Abbreviated transcription (Latin):
qui nonus innumero ab illo a larico magno regnum ad¬
eptus est uese gotharum. Nam pari tenore ut deaugus¬
tis superius diximus & in alaricis prouenisse cognosci¬
tur. & in eos sepe regna deficiunt. a quorum nominibus
incharunt. quonos interim praetermisso. sicut pro¬
misimus omnem gothorum texamus originem. Et
quiadum utreque gentes. Tam ostro gothae quã etiã
uese gothe inuno essent. Vt ualui maiorũ sequens
dictare uolui. diuisosq uesegothas ab ostro gothis.
Aliquidum sum prosecutus. necesse nobis est iterum
ad antiquas eorum scythicas sedes redire & ostro¬
gotharum genealogiã. actus que pari tenore exponere:
Quos constat morte hermanarici regissui decessione
a uesegothis diuisos. hunnorum subditos ditioni in ea¬
dem patria remorasse. uinithario tamen a malo
princi patus sui in signia retinente. quia uiuituulfi
uirtute imitatus. quam uis hermanarici felicitate
inferior : Tamen a egre ferens hunnorum imperio
subiacere. Paululum se subtrahens ab illis. suaque

Expanded text:
qui nonus in numero ab illo Alarico magno regnum adeptus est Vesegotharum. Nam pari tenore, ut de Augustis superius diximus, et in Alaricis provenisse cognoscitur, et in eos saepe regna deficiunt, a quorum nominibus inchoarunt. Quod nos interim praetermisso sic ut promisimus omnem Gothorum texamus originem. Et quia, dum utrique gentes, tam Ostrogothae quam etiam Vesegothae, in uno essent, ut valui, maiorum sequens dicta revolvi divisosque Vesegothas ab Ostrogothis ad liquidum sum prosecutus, necesse nobis est iterum ad antiquas eorum Scythicas sedes redire et Ostrogotharum genealogia actusque pari tenore exponere. Quos constat morte Hermanarici regis sui, decessione a Vesegothis divisos, Hunnorum subditos dicioni, in eadem patria remorasse, Vinithario tamen Amalo principatus sui insignia retinente. Qui avi Vultulfi virtute imitatus, quamvis Hermanarici felicitate inferior, tamen aegre ferens Hunnorum imperio subiacere, paululum se subtrahens ab illis suaque
Abbreviated transcription (Latin):
omniaque quod constituerat. inͤritum fore
NERUA ADMODUMSENES REGN ANN .I. MINS III¬
i⁊
Quiut priuata uitalenis. lenior fuit inregno. nec quic¬
quam profuit reipublicae : nisi quodtra ianum sȩui¬
uente elegit
TRAANUS POENEOMNIUM IMPERATORUM
potior REGΛΝΝ XΩIII M̃ .VI. Nic enim dedacisser¬
thisque trium phauit hiberos que & sauromatas os¬
roenos. arcbas. bosfora nos. colchos edomuit. Post quã
adferitatem prorupissent. sel euciam & tesi fontẽ
babiloniamque peruasit & tenuit. Nec non & in
marirubro classem unde indiae fines uastaret. ins¬
tituit. ibique suam statuam dedicauit: Et posttot
labores apud seleuciã is auriȩ ꝓfluuio uentris extinc¬
tus est. annoaeatis.lx iii. ossaq eius in urna aurea
coñlocata & inforo sub columna posita: Solusq om̃iũ
imperatorum int̾ra urbes sepultus
ADRIANUS ITALICAE SPANIA NATUSCONSOBRINE

Expanded text:
‖ omniaque quod constituerat inritum fore. ‖ omniaque quod constituerat inritum fore. Nerva admodum senes regnavit anno uno m. III. qui ut privata vita lenis, lenior fuit in regno nec quicquam profuit rei publicae, nisi quod Traianum se vivente elegit. Traianus pene omnium imperatorum potior regnavit an. XVIII m. VI. ‖ hic enim de Dacis Scythisque triumphavit ‖ Hiberosque et Sauromatas Osroenos Arabas Bosforanos Colchos edomuit, postquam ad feritatem prorupissent. Seleuciam et Tesifontem Babyloniamque pervasit et tenuit. nec non et in rnari rubro classem, unde Indiae fines vastaret, instituit ‖ ibique suam statuam dedicavit ‖ et post tot labores apud Seleuciam Isauriae profluvio ventris extinctus est anno aetatis LXIII. ossaque eius in urna aurea conlocata et in foro sub columna posita solusque omnium imperatorum intra urbem sepultus. Adrianus Italicae Spania natus consubrin
Abbreviated transcription (Latin):
UESPASIANUS APUO IUOEEEMAB IXERCITUINREO NO
ascitus : Rẽg annos .x. Nam relicto filio suotito adexpug¬
nationem hiero soly morum ipseromãe profectus reg¬
nauit in pace
TITOS FILIUS UESPASIANI IDEM QUE UESPASIANUS
secundum ios eppi fidem. undecies centena milia iudae¬
orum fame & gladio interemit . & alia centum milia
captiuorum publicae uendidit . tantam multitudinẽ in
hiero solymis autem pas chalis festiuitas adunauerat
DOMITIANUS FRATERTITI EILIUS UESPASIANI REG
annos .xu. mens .v. Tantȩq fuit superbiae. ut sedominũ
ab omnibus primum appellari praeceperit. multosq
nobilium exilio religans Non nullos que occidens. de
subs tantiis eorum. aureas argentecis que sibistatuas fe¬
cit. Manus que inxp̃ianos iniciens iohannem apłm &
euangelis tam. post quam inferuente oleamis sum non
potuis sec extingui. pathmo eum insulam exulem relegaũ.
ubi a pocalypsim uidit: Cuius crudelitatẽ non toleran¬
tes romani. inpalatio romae interficere statuerunt

Expanded text:
espasianus apud Iudaeam ab exercitu in regno ascitus regnavit ann. X. Nam relicto filio suo Tito ad expugnationem Hierusolimorum ipse Romae profectus regnavit in pace. Titus filius Vespasiani idemque Vespasianus, obus. Hic namque secundum Ioseppi fidem undecies centena milia Iudaeorum fame et gladio interemit et acaptivorum publice vendidit. tantam multitudinem in Hierosolymis autem paschalis festivitas adunaverat. Domitianus frater Titi, filius Vespasiani, regnavit ann. XV m. v ‖ tantaeque fuit superviae, ut se dominum ab omnibus primum appellari praeciperet ‖ multosque nobilium exilio relegans nonnullosque occidens ‖ de substantiis eorum aureas argenteasque sibi statuas fecit. ‖ manusque in Christianos iniciens, Iohannem apostolum et euangelistam, postquam in fervente oleo missum non potuisset extingui, ‖ Pathmo eum insulam exulem relegavit, ubi apocalypsim vidit. ‖ cuius crudelitatem non tolerantes Romani in palatio Romae interficere statuerunt
Abbreviated transcription (Latin):
non prius posituros sebaltea. quam capitolium ascen¬
dissent iurauerant : faccũ autẽ est &uictos eos emilius
in capitolio discinxit . & quod dux eorum deromanomilite
praedã martisuo torquem aureum deuotͥasset. intercȩ¬
pit iuppiter uotum & deeius ipsius ariobis tonis reliquorũq
gallorum torquibus. aureum tropeum ioui erexit flami¬
nius Rex quoque eorum uiridomarus romana arma
uulcano promiserat. aliorsum uota ceciderunt
Occiso enim eo marcellus. tertio post patrem romulũ
fer&rio ioui opima sus pendit

Expanded text:
non prius posituros se baltea quam Capitolium ascennon prius posituros se baltea quam Capitolium ascendissent iuraverant. Factum autem est, et victos eos Emilius in Capitolio discinxit. Et quod dux eorum de Romano militi praedam Marti suo torquem aureum devotasset, intercepit Iuppiter votum et de eius ipsius Ariobistonis relicorumque Gallorum torquibus aureum tropeum Iovi erexit Flamminius. Rex quoque eorum Viridomarus Romana arma Vulcano promisserat: aliorsum vota ceciderunt. Occiso enim eo Marcellus tertio post patrem Romulum Feretrio Iovi opima suspendit
Abbreviated transcription (Latin):
hiemis alpium iugis adherentes. interuarum magramq
amnem implicitos dumhis silues tribus uectitabant.
quos pene maius fuit inuenire quam uincere. Tutisi
quidem locis & fuga durum atque uelox genus ex occa¬
sione. latrocinia magis quam bella faciebant Itaque
cum diu multumque eluderent. saltuuiis decilates oxu¬
uii buriates. ingauni. tandem fluuius latebras eorũ igni
sepsit bebius uero inplana deduxit postuuius ita
ex armauit. ut uix reliquerit ferrum quo terra coler&᷑
post quos moxgalli in subribus & his alpium in colis ani¬
miferarum corpora. plus quam humana erant. sed
experimento depraehensum est quippe uirtus eorũ.
sicut primo imp&u maior quã uirorũ est. Itasequens
minor quam feminarum alpina corpora humente caelo
educata. habent quidam simile niuibus suis: cum mox
caluere pugna. statim insudorem eunt. & leui motu
quasi solelaxantur. Hi saepe & alias & britto maroduce.

Expanded text:
hi imis Alpium iugis adhaerentes inter Varum Magramque hi imis Alpium iugis adhaerentes inter Varum Magramque amnem implicitos dumis silvestribus victitabant, quos pene maius fuit invenire quam vincere. Tuti si quidem locis et fuga durum atque velox genus ex occasione latrocinia magis quam bella faciebant. Itaque cum diu multumque eluderent saltu viis Decilates Oxuvii Buriates Ingauni, tandem Fulvius latebras eorum igni sepsit, Bebius vero in plana deduxit, Postumius ita exarmavit, ut vix reliquerit ferrum, quo terra coleretur. Post quos mox Galli. Insubribus et his Alpium incolis animi ferarum, corpora plus quam humana erant, sed experimento depraehensum est. Quippe virtus eorum sicut primo impetu maior quam virorum est, ita sequens minor quam feminarum. Alpina corpora humente caelo educata habent quiddam simile nivibus suis: cum mox caluere pugna, statim in sudorem eunt et levi motu quasi sole laxantur. Hi saepe et alias et Brittomaro duce
Abbreviated transcription (Latin):
bus promuntoriis insulis que fluitarent. populus ro¬
manus. & sic triumphauit
LUTATIO CATULO CONSULE TANDEM BELLOFINIS
inpositus. Apud insulas quibus nomen aecatae. nec
maior alias in maripugna ad erat. quippe cõmeatib
exercito propugnaculis armis grauis classis. & in ea
quasi tota chartago. quod ipsum exitio fuit. Romana
classis prõpta leuis. expedita. & quodam genere cas¬
trensis adsimilitudinem pugnȩ aequestris. sic remis
quasi auenis agebatur & in hos uel illos ictus mobilia
rostra speciem uiuentium praeferebant: Itaque mo¬
mento temporis laceratae hostium rates totum in
tersiciliam sardiniamque pelagus naufragio suo
operuerunt: Tanta denique fuit illa uictoria. ut de
excidendis hostium moenibus non querer&ur
Superuacuum uisum est in arcem murosq seuire.
cum iam in mari esset deleta chartago
PERACTO SIQUIOEM PUNICO ET NECDUM QUAN¬
tulum respirato. sequitur ly guricum Nãligures

Expanded text:
bus promuntoriis insulisque fluitarent, populus Robus promuntoriis insulisque fluitarent, populus Romanus et sic triumphavit. Lutatio Catulo consule tandem bello finis inpositus apud insulas, quibus nomen Aecatae: nec maior alias in mari pugna: aderat quippe commeatibus exercito propugnaculis armis gravis classis quasi tota Carthago; quod ipsum exitio fuit. Romana classis prompta, leuis, expedita et quodam genere castrensis ad similitudinem pugnae equestris sic remis quasi habenis agebatur et in hos uel in illos ictus mobilia rostra speciem uiuentium praeferebant. Itaque momento tter Siciliam Sardiniamque pelagus naufragio suo operuerunt. tanta denique fuit illa victoria, ut de excidendis hostium moenibus non quaereretur. supervacuum visum est in arcem murosque saevire, cum iam in mari esset deleta Chartago. Peracto si quidem Punico et nec dum quantulum respirato sequitur Liguricum. nam Ligures
Abbreviated transcription (Latin):
sic hostis cecidit romanus exercitus : Neamplius eã in¬
sulam aggredi cogitarent: argumentũ ingens uictoriȩ
centum circiter elefantorum captiuitas: Sic quoq
magnas praedas egit. ut gregem illum non bello.
sed uenatione coepiss&.
APPIUS CLAUDTUS CONSUE NONAB NOSTIBUS
sed adiis ipsis superatus est. quorum auspicia contẽp¬
serat : Ibi statim classedemersa. ubi ille prȩcipitari
pullos iusserat. quod pugnare ab his uetareur
MARCOS FABIUS BUTEO CLASEM IAM INAPRI¬
comari apud egimurum hostiũ in italiã ultro naui¬
gantẽ cecidit : Quantusq. triumphus tempestate in¬
tercidit cũ opulenta praeda dassis aduersis acta
uentis naufragiosuo a fricã & syrtis omniũ imperia
gentium insularum litora impleuit. Magna clades.
sed nonsine aliqua principis populi dignitatem in¬
terceptam tem pestate uictoriam. & triumphum pe¬
risse nausragio : & tamen cumpunicȩ praedȩ omni¬

Expanded text:
sic hostes cecidit Romanus exercitus, ne amplius eam insic hostes cecidit Romanus exercitus, ne amplius eam insulam adgredi cogitarent. argumentum ingens victoriae centum circiter elefantorum captivitas. sic quoque magnas praedas egit, ut gregem illum non bello, sed venatione cepisset. Appius Claudius consul non ab hostibus sed a diis ipsis superatus est, quorum auspicia contempserat, ibi statim classe dimersa, ubi ille praecipitari pullos iusserat, quod pugnare ab his vetaretur. Marcus Fabius Buteo classem iam in Africo mari apud Egimurum hostium in Italiam ultro navigantem cecidit. quantusque tum triumphus tempestate intercidit, cum opulenta praeda classis adversis acta ventis naufragio suo Africam et Syrtis, omnium imperia gentium insularum litora implevit. magna clades, sed non sine aliqua principis populi dignitate interceptam tempestate victoriam et triumphum perisse naufragio. et tamen cum Punicae praedae omni
Abbreviated transcription (Latin):
do calamitatibus approbatur: Nam conuersis ad
externa auxilia hostibus: cum xantrppum illis ducẽ
lace demon misisset. auiro militiae peritissimo re¬
gulus uictus est. foedaq clades romanisque usu in¬
cognita : Nam uiuus inmanus hostium uenit for¬
tissimus imperator. sed ille quidem partantaȩ ca¬
lamitatis fuit Nam nec punico carcere infractus
est. nec legatione suscepta. quippe diuersa quã hos¬
tes mandauerat : Censuitqnepax fier&. nec commu¬
tatio captiuorum recipere&ur: sed nec illo uolunta¬
rio adhostes suos redito: Nec ultimo siue carceres
seu supplicio deformata maies tas. immohis omnib
ammirabilior quid aliud quam uictor. Deuictorib
atque &iam quia chartago non cesserat. defortuna
trium phauit. Populus autẽ romanus multo acrior in¬
tentiorq ꝓultione reguli. quã prouictoria fuit
METELLO IGITUR CONSULE CONSPIRANTIBUS ARTI¬
us poenis. & reuerso insiciliam bello apud panormũ.

Expanded text:
do calamitatibus adprobatur. nam conversis ad do calamitatibus adprobatur. nam conversis ad externa auxilia hostibus cum Xantyppum illis ducem Lacedemon misisset, a viro militiae peritissimo Regulus victus est, foedaque clades Romanisque usu incognita: nam vivus in manus hostium venit fortissimus imperator. sed ille quidem par tantae calamitatis fuit, nam nec Punico carcere infractus est nec legatione suscepta: quippe diversa quam hostis mandaverat censuit, ne pax fieret nec commutatio captivorum receperetur. sed nec illo voluntario ad hostes suos redito nec ultimo sive carcere seu supplicio deformata maiestas. immo his omnibus ammirabilior quid aliud quam victor de victoribus atque etiam, quia Chartago non cesserat, de fortuna triumphavit? populus autem Romanus multo acrior intentiorque pro ultione Reguli quam pro victoria fuit. Metello igitur consule conspirantibus artius Poenis et reverso in Siciliam bello apud Panormum
Abbreviated transcription (Latin):
stricta imperator metum mortis naui candi fecit auda¬
ciam Mox deindeuentis remis que prosperatum est.
tantus que terror hostici aduentus paenis fuit. ut
a pertis poene portis chartago caper&ur Prima proemiũ
belli fuit ciuitas lypea : Prima enim apunico litore qua¬
si arx &spectacula procurrit: Et haec & trecenta ã¬
plius castella uastata sunt : Nec cum hominibus. sed
cum monstris quoque dimicatum est: Cum quasi in
uindictam africae nata mirȩ magnitudinis serpens
posita apud bracadam castra uexauerit: sed omnium
uictor regulus cum terrorem nominis sui late circũ¬
tulissec : Cumque magnam uim iuuentutis duces que
ipsos aut coepisset aut haberet inuinculis classemq
ingenti praeda onustam. & triumpho grauem in
urbem praemisiss&. lam ipsam belli caput chartagi¬
nem urgebat obsidione ipsis que portis in herebat
Hic pcuilulum circum acta fortuna est. tantũ ut plura
essent romanae uirtutis insignia. cuius fere magnitu¬

Expanded text:
stricta imperator metu mortis nauigandi fecit audastricta imperator metu mortis nauigandi fecit audaciam. Mox deinde uentis remisque properatum est, tantusque terror hostici aduentus Poenis fuit, ut apertis paene portis Carthago caperetur. Prooemium belli fuit ciuitas Clipea; prima enim a Punico litore quasi arx et specula procurrit. Et haec et trecenta amplius castella uastata sunt. Nec cum hominibus, sed cum monstris quoque dimicatum est, cum quasi in uindictam Africae nata mirae magnitudinis serpens posita apud Bagradam castra uexauerit. Sed omnium uictor Regulus cum terrorem nominis sui late circumtulisset cumque magnam uim iuuentutis ducesque ipsos aut cecidisset aut haberet in uinculis, classemque ingenti praeda onustam et triumpho grauem in urbem praemisisset, iam ipsam belli caput Chartaginem urguebat obsidione ipsisque portis inherebat. hic paululum circumacta fortuna est, tantum ut plura essent Romanae virtutis insignia, cuius fere magnitu
Abbreviated transcription (Latin):
panis panormo errce lilybeoque de traxit
Trepidatum est semel circa cameriniensium saltũ.
sed eximia uirtute calpurni flammae tribuni
militum euasimus. quilecta trecentorum manu
insessum ab hostibus tumulum occupauit
Ad eoque moratus hostes: dum exercitus omnes
euader& acsic pulcherrimo exitu thermo pylarum.
& laconidȩ famam ad aequauit Hoc illustrior
noster. quod expeditioni tantae superfuit. & nihil
inscripserit sanguine lucio cornelio scipione cum
iam sicilia sub urbana esset populi romani prouin¬
cia. serpente latius bello sardiniam. Ad nexãq
corsicam transiit olbiam. ibi a teriae urbis
excidio in colas terruit. Ad eo que omni terra & mari
pynos purgauit. ut iam uictoriae nihil nisi africa
ipsa restaret. Marco atilio regulo duce. iam in africã
nauicabat bellum. nec defuerant qui in ipso punico ma¬
ris nomine acterrore deficerent. Insuper augentem
natio tribuno m&um inquem nisi paruisset securi de¬

Expanded text:
panis, Panhormo, Eryce Lilybaeoque detraxit. panis, Panhormo, Eryce Lilybaeoque detraxit. Trepidatum est semel circa Camerinensium saltum, sed eximia uirtute Calpurni Flammae tribuni militum euasimus. Qui lecta trecentorum manu insessum ab hostibus tumulum occupauit adeoque moratus est hostes, dum exercitus omnis euaderet. Ac sic pulcherrimo exitu Thermopylarum et Leonidae famam adaequauit, hoc inlustrior noster, quod expeditioni tantae superuixit, licet nihil inscripserit sanguine. Lucio Cornelio Scipione consule, cum iam Sicilia suburbana esset populi Romani prouincia, serpente latius bello Sardiniam adnexamque Corsicam transit. Olbiae hic, ibi Aleriae urbis excidio incolas terruit, adeoque omni terra et mari Poenos repurgauit, ut iam uictoriae nihil nisi Africa ipsa restaret. Marco Atilio Regulo duce iam in Africam nauigabat bellum. Nec defuerant qui ipso Punici maris nomine ac terrore deficerent, insuper augente Nautio tribuno metum, in quem, nisi paruisset, securi de
Abbreviated transcription (Latin):
deorum conuersae innaues atque mutatae arbo¬
res uiderentur. proelii uero forma mirabilis
cum illas caeleres uolucres que hostium naues. hȩ
graues tardeq cõ prȩhenderent. longe illis nauticȩ
artes de torqueri remos & ludificari fuga rostra
Iniectae enim ferre manus. machineque ualidȩ an¬
tecertamen multum abhoste derisȩ. coactiq hostes
quasi insolido decernere. uictor ergo apud liparas
mersa aut fugata hostium classe. primum illũ
maritimum egit triumphum. cuius quod gau¬
dium fuit. cum duellius imperator. non contentꝰ
unius diei triumpho. peruitam omnem ubi acena
redir& praelucere funalia. & praecinere sibi trbi¬
as iussit quasi cotidie triumpharet praetanta
uictoria. leue huius proelii damnum fuit. alter
consulum interceptus asina cornelius quis imulato
colloquio euocatus. atque ita oppressus fuit perfi¬
diae punicae documentum. Calatino dictatore
fere omnia praesidia paenorum. a grigento. dri¬

Expanded text:
deorum conuersae in naues atque mutatae arbodeorum conuersae in naues atque mutatae arbores uiderentur. Proelii uero forma mirabilis, cum illas celeris uolucresque hostium naues hae graues tardaeque comprehenderent. Longe illis nauticae artes, detorquere remos et ludificari fuga rostra. Iniectae enim ferreae manus machinaeque ualidae, ante certamen multum ab hoste derisae, coactique hostes quasi in solido decernere. Victor ergo apud Liparas mersa aut fugata hostium classe primum illum maritimum egit triumphum. Cuius quod gaudium fuit, cum Duilius imperator, non contentus unius diei triumpho, per uitam omnem, ubi a cena rediret, praelucere funalia et praecinere sibi tibias iussit, quasi cotidie triumpharet. Prae tanta huius uictoria leue huius proelii damnum fuit alter consulum interceptus Asina Cornelius; qui simulato conloquio euocatus atque ita oppressus, fuit perfidiae Punicae documentum. Calatino dictatore fere omnia praesidia Poenorum Agrigento, Dre
Abbreviated transcription (Latin):
infidem uenere uulsini opulentissimi & ruscorũ
implorantes opem aduersus quondams uos seruos
qui libertatem ad ominis datam in ipsos erexerant.
Trans lataque inserepublica dominabantur. sed hi
quoque duce fabio gurgite poenas dederunt
Domita sub actaque italia populos romanos. appio.¬
claudio consule. primum freum ingressus est
fabulosis fame monstris es tuque ui olentu
Sed adeo non est exterritus. ut ipsam illam ru¬
entis estus uiolentiam promunere amplecter&
quod uelocitas nauium mariiuuar &ur
Statimque acsine mora hyeronem syracus anũ
tanta celeritate deuicit. ut ille ipse prius se uictũ
quam hostem uider& fater&ur. duellio cornelioq
cõnsb &iam mari congredi ausus est. Tũ quidẽ
ipsa uel ocitas classis. comparatae uictoriae auspi¬
cium fuit Intraenim sexages imum diem quã caesa
silua fuerat. centum sexaginta nauium classis in an
chorisstetit . ut non arte factae. sed quodam munere

Expanded text:
in fidem venere Vulsini opulentissimi Etruscorum, in fidem venere Vulsini opulentissimi Etruscorum, implorantes opem adversus servos quondam suos, qui libertatem a dominis datam in ipsos erexerant translataque in se re publica dominabantur, sed hi quoque duce Fabio Gurgite poenas dederunt. Domita subactaque Italia populus RomanClaudio consule primum fretum ingressus est fabulosis fame monstris estuque violentum, sed adeo non est exterritus, ut ipsam illam ruentis estus violentiam pro munere amplecteretur, quod velocitas navium mari iuvaretur, statimque ac sine mora Hyeronem Syracusanum tanta celeritate devicit, ut ille ipse prius se victum, quam hostem videret, fateretur. Duellio Cornelioque consulibus etiam mari congredi ausus est. tum quidem ipsa velocitas classis comparatae victoriae auspicium fuit. intra enim sexagesimum diem quam caesa silva fuerat , centum schoris stetit, ut non arte factae, sed quodam munere
Abbreviated transcription (Latin):
senatus sapientiam. ducum magnanimitatem.
Nekalius pulchrior inurbe. aut speciosior trium¬
phus intrauit: ante hunc diem: Nihil praeterpecora
uuls corum. greges sabiinorum. carpenta gallorũ.
fracta samnitium arma uidisset. Tum autem¬
Tum autem
si captiuos aspiceres. molossi. thessalȩs. macedones.
bratius. apulus. at que lucanus. Si pompam. au¬
rum. purpura. signa. tabulae. tarentinaeque de¬
liciae: s ed nihillibentius populus romanus as pexit.
quam illas quas timuerat. cum turribus suis beluas quȩ
non sine sensu captiuitatis: summissis ceruicibus
uictores equos se quebantur
Post tarentina dade domi tipicentes & caput gen¬
tis as culum a sempronio duce qui tremente inter
proelium caputtellurem deam promissa ede pla¬
cauit. salentini uero picentibus additi. caput que
his regionibus brundisium indrto post uatilio duce.
& in hoc certamine uictoriae praeium templum
sibi pastor apales ultropoposcit. Postremi it alicorũ

Expanded text:
senatus sapientiam, ducum magnanimitatem. senatus sapientiam, ducum magnanimitatem. Nec alius pulchrior in urbem aut speciosior triumphus intravit. Ante hunc diem nihil praeter pecora Vulscorum, greges Savinorum, carpenta Gallorum, fracta Samnitium arma vidisset. Tum autem, si captivos aspiceres, Molossi Thessales Macedones Bruttius Apulus atque Lucanus: si pompam, aurum purpura signa tabulae Tarentinaeque diliciae. Sed nihil libentius populus Romanus aspexit quam illas quas timuerat cum turribus suis beluas, quae non sine sensu captivitatis summissis cervicibus victores equos sequebantur. Capitula CLX-CLXXVI Post Tarentinam cladem domiti Picentes et caput gentis Asculum a Sempronio duce, qui tremente inter proelium campo, Tellurem deam promissa aede placavit. Salentini vero Picentibus additi caputque his regionibus Brundisium inclyto portu Atilio duce, et in hoc certamine victoriae praetium templum sibi pastoria Pales ultro poposcit. Postremi Italicorum
Abbreviated transcription (Latin):
sus elefantis: unum exhis pullum ad acti in caput teli gra¬
uis ictus auertit: qui cum perstragem suorum recur¬
rens stridore quaerereur. mater agouit. & quasi uin¬
dicare exiliit Tum omnia quasi circa hostilia graui
mole permis cuit. acsicedem ferȩque primamꝰ uicto¬
riam abstulerunt : secundam parem fecerunt. tertiã
sine controuersiam tradiderunt. Nec uero tantũ
armis & incampos. sed consiliis & domi quoque
intra urbem cum rege prrro dimicatum est
Quippe post primam uictoriam intellecta romana
tute. statim desperauit armis. seque ad do los
contulit. Nam inter emptus cremauit. captiuosque
indulgentes habuit. & sine praetiorestituit Missisq
legatis inurbem omnimodo annisus est. ut facto
foedere inamicitiam recipereur : sed & bello & pace
& foris & domi. omnem inpartem romana uirtus.
tum sead probauit. Nec alia magis quam tarentina
uictoria ostendit populi romani fortitudinem.

Expanded text:
sus elephantis, unum ex his pullum adacti in caput teli grasus elephantis, unum ex his pullum adacti in caput teli grauis ictus auertit; qui cum per stragem suorum recurrens stridore quereretur, mater agnouit et quasi uindicaret exiluit, tum omnia circa quasi hostilia graui mole permiscuit. Ac sic eaedem ferae, quae primam uictoriam abstulerunt, secundam parem fecerunt, tertiam sine controuersia tradiderunt. Nec uero tantum armis et in campo, sed consiliis quoque et domi intra urbem cum rege Pyrrho dimicatum est. Quippe post primam uictoriam intellecta uir callidus uirtute Romana statim desperauit armis segue ad dolos contulit. Nam interemptos cremauit, captiuosque indulgenter habuit et sine pretio restituit, missisque legatis in urbem omni modo adnixus est, ut facto foedere in amicitiam reciperetur. Sed et bello et pace et foris et domi omnem in partem Romana uirtus tum se adprobauit, nec alias magis quam Tarentina uictoria oste