comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
henses gͦ cõꝑta clade baiocensiũ. mȩtuentes simile
excidiũ. ad ragẽ qͥiã ad illos cũ magna feri
festinabat misert᷑. & pacẽ cũ illo ad uolun
eiꝰ fecert᷑. Mox̃ N. engerrannũ muncipem
filiũ cũ suis expulert. & munitionẽ retgi red¬
t Rex autẽ quactuor pͥmorib cadomi
itonã in anglia dedit. quȩ lxxx. libras per
łos annos reddit. & uilla traditoꝵ usq hodie noĩa.
cet illis nc̃ subiecta ñ sit. Peinde rex falesi am
ermani pͥncipes rex & dux in septimana pente¬
costes sanctellis conuenert̃. & biduo de pace
facienda locuti st̃: sed qͥa seditiosi dissidentas ꝑtur¬
nt cunctis federib ruptis discessert̃. Totis postmo
nis apentecoste usq ad festiuitatẽ sc̃i michahelis
tere: Iuno henricꝰ imꝑrꝰ alemannors un idus¬
exspirauit seꝯ qͥa ꝑ multis reatib suis
tos annos humano ritu sepeliri meruit.
lus henricus tͥntꝰ filiꝰ eiꝰ post eũ imꝑauit. qͥ post

Expanded text:
enses ergo, comperta clade Bajocensium, metuentes simile perpeti excidium, ad regem, qui jam ad illos cum magna feritate festinabat, miserunt, et pacem cum illo ad voluntatem ejus fecerunt. Mox enim Engerrannum municipemfilium, cum suis expulerunt, et munitionem regi reddiderunt. Rex autem quatuor primoribus Cadomi Dalintonam in Anglia dedit, quae LXXX libras per singulos annos reddit, et Villa Traditorum usque hodie nominatur, licet illis nunc subjecta non sit. Deinde rex Falesiam Germani principes, rex et dux, in septimana Pentecostes Sanctellis convenerunt, et biduo de pace facienda locuti sunt. Sed, quia seditiosi dissidentes perturbabant, cunctis foederibus ruptis discesserunt. Totis postmodum rapinis a Pentecoste usque ad festivitatem Sancti Michaelis insistere. Tunc Henricus, imexspiravit; sed, quia pro multis reatibus suismultos annos humano ritu sepeliri meruit. Carolus Henricus V, filius ejus, post eum imperavit, qui post
Abbreviated transcription (Latin):
eriꝑe conatꝰ ẽ Bertrada qͥppe mat᷑ p̃fati adie¬
tis uxor regis erat qͦ ipsũ iugiter stimulabi
plurimos ad subuentionẽ uincti frustra inqͥeta
Porro rex crebris aculeatꝰ punctionib tantina
t̃rore minarũ punire uoluit s turgidꝰ duxn
derosũ regẽ paruipendens adolescentẽ di
retinuit: donec oppida quȩ in confinio utrius
comitatꝰ erant a patre ꝓ ereptione filii opis
Deinde ñ multo post senex genitor obiit. iuua
comes erẽburgẽ filiã helie cenomannoꝵes
tis uxorẽ duxit. quȩ generosã ei utriꝰq exus
dictũ ÷ uerein neustriã nauigauit. &e
nã hereditatem quã ꝑiũr & raptores ac nes¬
lones conculcabant uendicare satetit. helis
cenomannensẽ cũ uirib suis conduxit. urbes
baiocasmã quã gunheriꝰ de alneio conseriis
scipẽ cũ pedissequis & cõmilitonib suis cȩpit
uita itaq tantȩ ciuitatis destructione reliqͥ mu

Expanded text:
ere conatus est. Bertrada quippe, mater praefati adolescentis, uxor regis erat, quae ipsum jugiter stimulabat, et plurimos ad subventionem vincti frustra inquietabat. Porro rex, crebris aculeatus punctionibus, tantum nefas terrore minarum punire voluit. Sed turgidus dux, ponderosum regem parvipendens, adolescentem diutius retinuit, donec oppida, quae in confinio utriusque comitatus erant, a patre pro ereptione filii obtinuit. Deinde non multo post senex genitor obiit, juvenisque comes Eremburgem, filiam Heliae Cenomanorum comitis, uxorem duxit, quae generosam ei utriusque sexus dictum est, vere in Neustriam navigavit, et paternam haereditatem, quam perjuri et raptores ac nebulones conculcabant, vindicare sategit. Heliam Cenomanensem cum viribus suis conduxit, urbemque Bajocassinam, quam Gunherius de Alneio conservabamunicipem cum pedissequis ac commilitonibus suis cepit. Audita itaque tantae civita
Abbreviated transcription (Latin):
uirginis &r matris in orcistrã conscendit. qr
enti cateruȩ ꝗͦ conuenerat casus suos & res¬
tas enarrauit om̃s armatos secũ in imꝑato
ascende cõmonuit. ac apꝓbatis optionib
bes &r oppida ditissima ꝑmisit. Unde multi
ement᷑ accensi st̃: & accepta cruce dñi oĩa sua
aquert. & quasi ad epulas festinantes iter in

Expanded text:
Virginis et Matris in orcistram conscendit, et Virginis et Matris in orcistram conscendit, et ingenti catervae, quae convenerat, casus suos et res gestas enarravit, omnes armatos secum in imperatorem ascendere commonuit, ac approbatis optionibus urbes et oppida ditissima promisit. Unde multi vehementer accensi sunt, et, accepta cruce Domini, omnia sua reliquerunt, et quasi ad epulas festinantes, iter in
Abbreviated transcription (Latin):
roces francos incitabat. Multi nobiles ad eum
ebant. eiq suos infantes offerehant: qͦs ipse de
ꝯfonte libent᷑ suscipiebat. qͥb &̃ cognom̃ suum
mebat. Marcꝰ qͥppe in baptismate noiatꝰ ẽ:
patre suo audita in c̃uiuio ioculam fabula de
mundo gigante puero iocunde impositũ est.
umirũ postea ꝑ totũ mundũ ꝑsonuit: & innu¬
ns in triꝑtito climate orbis alacrit̾ in notuit.
finde nomen celebre diuulgatũ ÷ in galliis:
ntea inusitatũ erat pene om̃ib occiduis.
eratꝰ heros cũ philippo rege colloqͥũ habuit &
tantiã eiꝰ filiã sibi coniugẽ reqͥsiuit. Tandẽ post
ascha carnoti eã desponsauit. qͥb adela comitissa
iuiũ abundans õib p̃parauit. Ibi rex francor
iagna multitudine suore affuit.q filiã suam
hugoni trecasino comiti nescio quã obrem
ulerat huamundo porrexit. Tunc idem dux
llustres spectabilis ad ȩccła ꝓcẽssit ibiq antẽ

Expanded text:
feroces Francos incitabat. Multi nobiles ad eum veniebant, eique suos infantes offerebant, quos ipse de sacro fonte libenter suscipiebat, quibus etiam cognomen suum imponebat. Marcus quippe in baptismate nominatus est; sed a patre suo, audita in convivio joculari fabula de Buamundo gigante, puero jucunde impositum est. Quod nimirum postea per totum mundum personuit, et innumeris in tripartito climate orbis alacriter innotuit. Hoc exinde nomen celebre divulgatum est in Galliis, quod antea inusitatum erat pene omnibus Occiduis. Saepefatus heros cum Philippo rege colloquium habuit, et Constantiam, ejus filiam, sibi conjugem requisivit. Tandem post Pascha Carnoti eam desponsavit; quibus Adela comitissa convivium abundans omnibus praeparavit. Ibi rex Francorum cum magna multitudine suorum adfuit, et filiam suam, quam Hugoni, Trecassino comiti, nescio quam ob rem, abstulerat, Buamundo porrexit. Tunc idem dux, inter illustres spectabilis, ad ecclesiam processit, ibique ante aram
Abbreviated transcription (Latin):
monachus sc̃i martyris dẏonisii. non pastor
disꝑsor factꝰ ẽ. gregis dñici: & multis noxiꝰ ut
sectator simonis magi. Cenobite siqͥdẽ a faciel
deuoratoris fugert᷑ & in aliis monasteriis at¬
mas suas saluare cupientes disꝑsi st̃. Ipse uͦ sup
diuã in cęnohio castellũ c̃struxit. familiãqͥ n¬
nũ effecit. & ccł astica qͦq ornam̃ta quȩ fidel
sollicite ꝓcurauerant uendidit & simonialis
munio ad subsidiũ satellitũ suor distraxit.
Mense maio flegmatica pestis ꝑ totũ occidentẽ
naduit. Estas calore asꝑrima messes ad ma¬
ratẽ ꝑduxit. cui similis autunꝰ pedetẽptĩ successit.
n& febres aliȩq infirmitates terrigenas ualde
ondatũ oppidũ suꝑ normannũ de monte re¬
uelli obsedit. & uirilit̃ expugnauit. Erat taidẽ¬

Expanded text:
monachus Sancti martyris Dionysii, non pastor, sed monachus Sancti martyris Dionysii, non pastor, sed dispersor factus est gregis Dominici, et multis noxius, utpote sectator Simonis Magi. Coenobitae siquidem a facie lupi devoratoris fugerunt, et in aliis monasteriis, animas suas salvare cupientes, dispersi sunt. Ipse vero supra Divam in coenobio castellum construxit, familiamque mronum effecit. Ecclesiastica quoque ornamenta, quae fideles sollicite procuraverant, vendidit, et simonialis munio ad subsidium satellitum suorum distraxit. Mense Maio, phlegmatica pestis per totum Occidentem maduit. Aestas, calore asperrima, messes ad maturitatem perduxit, cui similis autumnus pedetentim successit. Causon et febres, aliaeque infirmitates terrigenas valde Condatum oppidum super Normannum de Monte Revelli obsedit, et viriliter expugnavit. Erat e
Abbreviated transcription (Latin):
quoꝵ noĩa neqͥo singillat̃i litteris asSignarȩ
odẽ anno res in normannia contigit huiꝰ modi.
Rodb̾tꝰ de stote uilla uir fortis & potens duci
admodũ fauebat : & familias eiꝰ ac munitiones inc¬
tensi negione ꝓuidebat. in die siqͥdẽ paschȩ bu
lanꝰ ipsũ q familiã eiꝰ cõmunicaret. & qͥdã in uess
chanistã ꝓcepturus ad arã rite acceðet: prbr
nullatenꝰ manũ desuꝑ ara mouere potuit i
tenꝰ ualeo manũ mouere. nec dñicũ corpusto
porigere. At ille suꝑ arã collũ extendit obni
ad calicẽ apꝓpinquit & hianti ore oblatã de mas
prbi assũpsit. Pinsolito euentu eques erubuit n¬
rorꝑ nescius infortunia ꝑtimuit. unde plura de a¬
b aliisq reb suis clericis & pauꝑib distribuit.
Deinde in pͥma congressione ꝗͣ post pascha factaẽ
idẽ marrone in uicinio rotomagi occisus ẽ hoc
homuncio datis ducicentũ xl. marcis arg¬
ti eiꝰ in loco intrusus ẽ. Hic autẽ ꝓfessionẽ

Expanded text:
quorum nomina nequeo sigillatim litteris assignare. Eodem anno 1105 res in Normannia contigit hujusmodi. Rodbertus de Stotevilla, vir fortis et potens, duci admodum favebat, et familias ejus ac munitiones in Caletensi regione providebat. In die siquidem Paschae, dum capellanus ipsum et familiam ejus communicaret, et quidam miles Eucharistiam percepturus ad aram rite accederet, prenullatenus manum desuper ara movere potuit. In nullatenus valeo manum movere, nec Dominicum corpus tibi porrigere. At ille super aram collum extendit, obnixe ad calicem appropinquavit, et hianti ore oblatam de manu presbyteri assumpsit. Pro insolito eventu eques erubuit: futurorum nescius, infortunia pertimuit; unde plura de vestibus, aliisque rebus suis, clericis et pauperibus distribuit. Deinde in prima congressione, quae post Pascha facta est, idem Marronae, in vicinio Rothomagi, occisus est. Hhomuncio, datis duci CXL marcis argenti, ejus in loco intrusus est. Hic autem, professione
Abbreviated transcription (Latin):
molliciẽ femineos & ꝑ aculeos nepȩ serpenti
ostendt̃. Hoc genꝰ hominũ in specie locustarmo
nista ioħs ante mille annos ꝓsperit &in apoca¬
r siia qua in pathinoth insula edidit euidenter
bis enucleauit. Multi nimirũ tante p̃urtadis
ũ sequunt nȩsientes tantũ ẽe nesas in capilla¬
ra qͣ glant᷑. Unde głose rex obserrote. ut
emplũ subiectis p̃beas laudabilȩ & in prinsis
tant in te : qualit̃ debeant p̃parare se
is itaq dictis rex cũ optimatib cuncinis
exultans adqͥeuit & alacer ep̃s continuo
mantica forpices extraxit & prius regem
postmodũ comite ꝓceresq plurimos ꝓprus
ianib totundit. Onĩis familia regis aꝰ conueni¬
ces undecũq certati actonsi st̃ o edietũ pͥnei¬
ale formidantes pciosos olim capillos p̃secuert᷑
amicã dudũ cesariẽ ut uiles qͥsquilias pedibus
nculcauert. Celebrata paschali festiuitare¬
rex aie lore ler acos philpeo regi francore destin

Expanded text:
mollitiem femineos, et per aculeos nempe serpentinos ostendunt. Hoc genus hominum in specie locustarum Symmista Joannes ante mille annos prospexit, et in Apocalypsi sua, quam in Pathmos insula edidit, evidenter nobis enucleavit. Multi nimirum tantae pravitatis usum sequuntur, nescientes tantum esse nefas in capillatura qua gloriantur. Unde, gloriose rex, obsecro te ut exemplum subjectis praebeas laudabile, et in primis videant in te qualiter debeant praeparare se. His itaque dictis, rex cum optimatibus cunctis exsultans acquievit, et alacer episcopus continuo de mantica forcipes extraxit, et prius regem ac postmodum comitem, proceresque plurimos propriis manibus totondit. Omnis familia regis et convenientes undecunque certatim attonsi sunt, et, edictum principale formidantes, pretiosos olim capillos praesecuerunt, et amicam dudum caesariem, ut viles quisquilias, pedibus conculcaverunt. Celebrata Paschali festivitaterex Anglorum legatos Philippo, regi Francorum, destin
Abbreviated transcription (Latin):
sibilis ẽ obsecundare. E quãuis oĩa que culpa
& a nobis scõm mandata deiꝰ & scõre instituta uis
omnimodis amputare. Om̃s femineo more crm̃
estis. qͦd ñ decet uos qͥ ad similitudinẽ dei factie
& uirili robore ꝑfrui debetis. Uiros qͥppecirn¬

Expanded text:
sibilis est, obsecundare; et, quamvis omnia, quae culpabiliter et a nobis, secundum mandata Dei et sanctorum instituta Patrum, omnimodis amputare. Omnes femineo more criniti estis, quod non decet vos, qui ad similitudinem Dei facti estis, et virili robore perfrui debetis. Viros q
Abbreviated transcription (Latin):
is ep̃i dictis rex animatꝰ
audioa optimatu
qͥetẽ eccłȩ dei uobis adiuuantib sũmope
ꝑcͥirã. Ad hoc consiliũ corroborandũ mellenticꝰ
affuit. nec inde aliore qͥ aderant nobiliũ cors
tutela neustriȩ in deuoratores popłi belli
uiuacit̃ hortatꝰ incitauit. Pursus eloqͥns

Expanded text:
iscopi dictis rex animatus est, et audita optimatum, quietem Ecclesiae, vobis adjuvantibus, summopere perquiram. Ad hoc consilium corroborandum Mellenticus comes adfuit, nec inde aliorum, qui aderant, nobilium consensus nerali tutela Neustriae in devoratores populi bellum inire vivaciter hortatus incitavit. Rursus eloquens
Abbreviated transcription (Latin):
lemouicens uotũ ad sc̃i leonardi confeessor istu¬
lũ celebre cõpleuit. Qui ante qua gassonisto¬
aniet legatos suos inanglia direxerat &de
aduentus su causa in ausoniã regi mandauerat
qͥd ad curiã eiꝰ tusfretare uel let insinuaueri
dicione sua subt heret manoauit ei ne dicrimin
biberne nauigationis subiret p eseneꝰ Cu imin
in neustriã ante atimor  celebria tnssrer¬

Expanded text:
Lemovicensi votum ad Sancti Leonardi confessoris tumulum celebre complevit. Qui, antequam Gallias attingeret, legatos suos in Angliam direxerat, et de adventus sui causa in Ausoniam regi mandaverat, et quod ad curiam ejus transfretare vellet insinuaveratditione sua subtraheret, mandavit ei ne discrimen hibernae navigationis subiret; praesertim cum ipse rex in Neustriam ante azymorum celebria transfre
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ parcere ia dudũ erat solitꝰ qͥa in p̃dis eore
atrociniis cũ eisdẽ lecabat᷑ crebriꝰ acceptis
sibi portionib. Deinde postquã adolescens
uit & ingente neqͥtiã ꝑ patris sui detestabilẽ
uriã in andegauensi ꝓuincia ebullire ꝓspecit :
des cõpunctꝰ miserȩ regioni qͦ õib honis abunda
sipace potiret᷑ condoluit. Iandẽ ipse iussu gois
patrui sui qͥ legitimꝰ hȩres erat .s. ꝑurꝰ ei fulco
sitatẽ consulatꝰ abstulerat. ipsũq apud chinonẽ
trũ fere .xxx. annis in carcere reclusũ tenuerat
degauersẽ comitatũ accepit. sũmoq conatu
ititudinẽ simplicib & egenis exercuit. eccłȩq¬

Expanded text:
 parcere jamdudum erat solitus, quia in praedis eorum et latrociniis cum eisdem laetabatur crebrius, acceptis inde sibi portionibus. Deinde, postquam adolescens crevit, et ingentem nequitiam per patris sui detestabilem incuriam in Andegavensi provincia ebullire prospexit, zelo Dei compunctus, miserae regioni, quae omnibus bonis abundaret, si pace potiretur, condoluit. Tandem ipse, jussu Goisfredi, patrui sui, qui legitimus haeres erat sed perjurus ei Fulco dignitatem consulatus abstulerat, ipsumque apud Chinonem castrum fere XXX annis in carcere reclusum tenuerat, Andegavensem comitatum accepit, summoque conatu rectitudinem simplicibus et egenis exercuit, Eccle
Abbreviated transcription (Latin):
ũmatꝰ i breui tp̃a multa expleuit. Post triennũ
icipatꝰ sui condatũ ut supͣ dixi obsedit. & rebelles
clusos militari ꝑbitate insignit̃ cohercuit
q pͥmores cast᷑elli ad eũ egressi fuissent. & de
ce cũ eo facienda & de crastina oppidi deditione
tͣctarent subito balistariꝰ instinctu di aboli dep
one pilũ direxit. & strenuissimũ iuuenẽ ad colla
int̃ magnatos discernentẽ ꝑcussit bonũc
in cenobiali basilica beati nicholai p̃sulis sepultus
uo defuncto : philippus rex francoꝵ fula¬

Expanded text:
ummatus in brevi tempora multa explevit. Post triennium principatus sui Condatum, ut supra dixi, obsedit, et rebelles inclusos militari probitate insigniter coercuit. Cumque primores castelli ad eum egressi fuissent, et de pace cum eo facienda et de crastina oppidi deditione tractarent, subito balistarius, instinctu diaboli, de munitione pilum direxit, et strenuissimum juvenem, ad colloquium inter magnates discernentem, percussit, bonumqin coenobiali basilica Beati Nicolai praesulis, sepultus est. Quo defuncto, Philippus, rex Francoru
Abbreviated transcription (Latin):
ei dati st̃.Penitentib ñ ꝑ decore seu delectas
iniungit᷑. ut ñ radant᷑ nec tondeant᷑. ut sic̃ u¬
nib hirsuti &e interiꝰ incõpti ante dm appa
sc exteriꝰ hispidi &e intonsi corã hõib ambulent.
formitatẽ interioris hõis ꝑ exteriorẽ gnomin
demonstrent. in barba ꝑlixã hircis assimilant᷑: ꝗ
petulantiȩ sordib fornicarii & catamitȩ t᷑pit᷑
lant᷑ &e impudicicie detestabili fetore honestis
minabiles ure ⁊tidicant᷑. In nutrimto autẽ coma
mulierũ seqͣces estimant᷑. qͣrũ mollicie a uirile

Expanded text:
ei dati sunt . » Poenitentibus non pro decore seu delectamine injungitur ut non radantur, nec tondeantur; ut, sicut criminibus hirsuti et interius incompti ante Deum apparent, sic exterius hispidi et intonsi coram hominibus ambulent, et deformitatem interioris hominis per exteriorem ignominiam demonstrent. In barba prolixa hircis assimilantur, quorum petulantiae sordibus fornicarii et catamitae turpiter maculantur, et impudicitiae detestabili fetore honestis abominabiles jure judicantur. In nutrimento autem comarum mulierum sequaces aestimantur, quarum mollitie
Abbreviated transcription (Latin):
duco suũ optime remunerauit. Om̃s eñ
egenerari fecit. & maritũ cũ coniuge mag
sethnicas trib deluserat xp̃iano militi
igẽ cũ magno honore donauit.
carpetr̃a cũ ingenti multitudine diu
s̃i uallauit. & baldumꝰ cũ suis insigniter
epugnauit. in arce quã plures erant
ulȩ spaciosȩ ac spetiosȩ: & p̃cipuis camenȩ
interclusȩ. ubi erant ingentes thesauri.
ilicet auri & argenti. lapides p̃ciosi. pur
sericũ. & omniũ copia diuitiarũ. Riuus
undans de euphrate illic oriebat᷑ : qui
maneo canali mirabili arte c̃ducebat᷑. &¬

Expanded text:
ducem suum optime remuneravit. Omnes enim sacro fonte regenerari fecit, et maritum cum conjuge magnis tus bajulans Ethnicas tribus deluserat, Christiano militi in conjugem cum magno honore donavit. Balad Carpetram cum ingenti multitudine diu circumvallavit, et Balduinus cum suis insigniter repugnavit. In arce quamplures erant aulae spatiosae ac speciosae, et praecipuis camerae muris interclusae, ubi erant ingentes thesauri, copia scilicet auri et argenti, lapides pretiosi, purpura et sericum, et omnium copia divitiarum. Rivus etiam abundans de Euphrate illic oriebatur, qui subterraneo canali mirabili arte conducebat
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ tuã strenue dux prudent moderare. ac
uinã regẽ & ioscelinũ aliosq fideles pa-¬
ios iã ad nr̃i subsidiũ sũmoꝑe manicantes
are. Temeraria festinatio plerisq nimis
ut: sũmisq pͥncipib uit᷑a & uictoriã abs¬
e historias antiqͣs & mod̾nas rimare. oe
ficoꝵ euentꝰ regũ subtilit̃ intuere. Saulẽ
dcannas deuictos ab annibale: & ne parili
a cũ tibi subiectis p̃cipitaris diligenti cura
ue. Uenerabiles socios qͥ fide multimodaq uir-
p̃cellunt expecta: & cũ ipsis in uirtute om̃i¬
ntis dei c̃tra paganos dimica. & iuuante

Expanded text:
 tuam, strenue dux, prudenter moderare, ac Balduinum regem et Joscelinum, aliosque fideles patricios, jam ad nostri subsidium summopere manicantes, praestolare. Temeraria festinatio plerisque nimis nocuit, summisque principibus vitam et victoriam abstulit. Historias antiquas et modernas rimare, et mirificorum eventus regum subtiliter intuere. Saulem apud Cannas devictos ab Annibale, et ne parili ruina cum tibi subjectis praecipiteris, diligenti cura praecave. Venerabiles socios, qui fide, multimodaque virtute praecellunt, exspecta, et cum ipsis in virtute omnipotentis Dei contra paganos dimica, et, juvante
Abbreviated transcription (Latin):
&̾ laicis qͦs inuenire potuit : ad tutandi
haimonis dolensis uicecomitis filiũ militt
aliosqꝰ plures armigeros militarib arn
lis antiochenis p̾enitꝰ repulsi ft̃. Host .xui¬
ierłm & ponciꝰ tripolitanꝰ comiscũ copus su
castrũ harenc c̃uenert̃. initaq in noĩe henig
pugna uincentes cornua paganoꝵ c̾fres¬
Ihi geruasiꝰ tiro amir gATis int̾fecit &
liis gentiũ ditati st̃.: deoq grãs alacrit᷑ es¬

Expanded text:
 laicis quos invenire potuit, ad tutandam Haimonis Dolensis vicecomitis filium, militem fecit, aliosque plures armigeros militaribus armrepagulis Antiochenis penitus repulsi sunt. Post Xet Pontius, Tripolitanus comes, cum copiis suis ad castrum Harene convenerunt, initaque in nomine benigni Jesu pugna, vincentes, cornua paganorIbi Gervasius tiro amir Gazis interfecit, spoliis gentium ditati sunt, Deoque gratias alacrite
Abbreviated transcription (Latin):
piliũ ab om̃i xp̃ianitate poposcerunt
coꝵ arma & habitũ gestantes ad uini
quentionẽ direxit. Qui carpetr̃a uenien
prm int᷑uerunt & turcanȩ locutionis
:cuidã nustico qͥ de mesopotamia cũ
e asello insidente in siriã ibat asso
st lllis una cuntib & confabulantib.
tico stati agnitꝰ ÷ ioscelinꝰ tortissinꝰ
sad uoce barbari concremuit. & iosce
se ẽt denegauit. At ille noli inquit
re qͦd es strenue miles Optime te ut
tulis tuis famulari. Aquã detuli ignẽ
accendi & int̃ tuos uernulas de largitate ds
nepetii turcos qͦs itgrũ relinqͦ ut ꝓphan¬
repetenti fidã tibi comitatẽ seruabo oa¬

Expanded text:
ilium ab omni Christianitate poposcerunt.Turcorum arma et habitum gestantes, ad viri sui subventionem direxit. Qui Carpetram venientes, turrim intraverunt, et Turcanae locutioniscuidam rustico, qui de Mesopotamia, cum uxore asello insidente, in Syriam ibat, associati sunt. Illis una euntibus et confabulantibus, a rustico statim agnitus est Joscelinus; fortissimus heros ad vocem barbari contremuit, et Joscelinum se esse denegavit. At ille: Noli, inquit, negare quod es, strenue miles. Optime te ut mihi vilioribus clientulis tuis famulari. Aquam detuli, ignem accendi, et inter tuos vernulas de largitate tuarepetii Turcos, quos iterum relinquo ut posque penates repetenti, fidam tibi comitatem servabo
Abbreviated transcription (Latin):
dalib suis & captiuis xl. qͦs inedceratos inuene
abunde uictũ tã ꝑ regali mũnificentia qua
fauore custodũ comparando erogabat. Daell
huiꝰ modi multũ illis canitulit.: Ethnici enĩ m
de caloiambar patruus uxoris eiꝰ eũ iuuabas
sipgłis septimanis centũ biz anteos ei mitteb
entiliũ uersutia multoties xp̃ianis fauoras

Expanded text:
dalibus suis et captivis XL quos incarceratos invenerat, abunde victum, tam pro regali munificentia, quam pro favore custodum comparando, erogabat. Dapsilitas hujusmodi multum illis contulit. Ethnici enim mide Caloiambar, patruus uxoris ejus, eum juvabat, qui singulis septimanis centum bizanteos ei mittebat. Gentilium versutia multoties Christianis favor
Abbreviated transcription (Latin):
miserat contigerit. Capellanos siqͥdẽ &e inerme
gꝰ uersipellis explorator uidit .s pinguiorẽ
auide captans impune p̃t̃ gredi ꝑmisit. Deniq
e cũ xxx.u. militib secure suos seqͣntẽ cõpre¬
dit: ac demũ õs tͣmas suas ceu rabidas tigrides
nro balad tanta ꝓsꝑitate elatꝰ exultauit. regẽ
ulitesq uinctos in charran dt̃ixit: & indeꝰ
petrã ubi drutiꝰ eos custodiuit. Est ibi tͣris
bibaldumꝰ rix &e ioscelinꝰ atq gualerannꝰ pone¬
de sauarnio uececomes & geruasiꝰ tiro oe
guiumar brito filiꝰ alanniꝰ comitis & xacai¬
t̾es simul uno anno uincti st̃. cũ xl xp̃iani
armenus & surianis qͥs iã dudũ capt̾iato
illic inuenert. Palad autẽ turrĩ &e uincto¬

Expanded text:
miserat contigerit. Capellanos siquidem et inerme vulgus versipellis explorator vidit, sed, pinguiorem praedam avide captans, impune praetergredi permisit. Denique regem, cum XXXV militibus secure suos sequentem, comprehendit, ac demum omnes turmas suas, ceu rabidas tigrides, post Porro Balad, tanta prosperitate elatus, exsultavit, regem, militesque vinctos in Charran duxit, et inde Carpetram, ubi diutius eos custodivit. Est ibi turris rex et Joscelinus atque Gualerannus, Ponde Gavarred, vicecomes, et Gervasius tiro, atque Guiumar Brito, filius Alanni comitis, et XXXII milites simul uno anno vincti sunt, cum XL Christianis de Armeniis et Surianis, quos jamdudum captivatos illic invenerunt. Balad aute
Abbreviated transcription (Latin):
iumenta diligebant. & affabilit᷑er tͣctabant
ut honos officiales & oꝑarios tie deficerent
pascebant. Solus aut̃e rex baldumꝰ qr ioscel
ociabantꝰ᷑. sed sollicite seruabant᷑. Rex quo
russu balað dñico & feria qͥnta tantũ modor

Expanded text:
umenta, diligebant et affabiliter tractabant, ac ut bonos officiales et operarios, ne deficerent, ubertim pascebant. Solus autem rex Balduinus et Joscelinus otiabantur, sed sollicite servabantur. Rex quoque, jussu Balad, dominico et feri
Abbreviated transcription (Latin):
& negẽ sabaoth ꝓ cõmuni salute taciti dep̃s¬
Sarraceni qͦq sexennẽ filiã alẽ natis uicib n
suis gaudentes bauuilabant : & ꝑ oppida uel
incogniti ꝑtransibant. Nunc qͥd illis qu
halis filia pulchritudine p̃cellebat ao
tia. Alia uͦ roduani de aleph filia : & t̃tia
admiralu de caloiambar filia. Porro fili
artis & occisione custodũ & depopłatione
nis liqͥdo enarrauit. Mox balad territ
onẽ dissoluit. ot carpetrã repetene festi
quã collectis undiq uirib octo m̃sib obsedt

Expanded text:
et regem Sabaoth pro communi salute taciti depni quoque sexennem filiam alternatis vicibus in ulnis suis gaudentes bajulabant, et per oppida vel urbes incogniti pertransibant. Nunc, quid illis qHalis filia, pulchritudine praecellebat ac potentia, alia vero Roduani de Aleph filia, et tertia erat admiralii de Caloiambar filia. Porro filiaarcis et occisione custodum et depopulatione regionis, liquido enarravit. Mox Balad territus obsidionem dissolvit, et Carpetram repetere festinavit, quam, collectis undique viribus, octo mensibus obsedit.
Abbreviated transcription (Latin):
tẽ quã sino rectore putabat festinauits
nasq castrũ quod ꝓpe andiochiã ÷ diutin
obsidione coartauit .s fortissimo rege sab
suos castrenses corroborante optinerẽ netin
nderea captiui satellitib ethnicis seruigb
unũ pedẽ cippo constricti imꝑant ib obseci¬
bant. aquã de euphrate ꝑ unũ miliariũc¬

Expanded text:
tem, quam sine rectore putabat, festinavit, Sardanasque castrum, quod prope Antiochiam est, diutina obsidione coarctavit; sed, fortissimo rege Sabaoth suos castrenses corroborante, obtinere nequivit. Interea captivi satellitibus Ethnicis serviebant; unum pedem cippo constricti, imperantibus obsecundabant. Aquam de Euphrate per unum milliariu
Abbreviated transcription (Latin):
miranis uestigia patris secutꝰ isigniter
uti s: uelati pulcherrimꝰ Ros cito emarcuit.
noduani regis aleph uxorẽ habuit. &i cũ ea
puit. Hic nimirũ andiquus bellator dũ monbec
⁊ obsidet. & nichilo minꝰ dãnis xp̃ianoꝵ inhi¬
res adirȩ rages uellent.ibiq solennia paschae¬
brare decreuissent. bi ultima gͥ ebdomada
agesimȩ cłã de obsidione cũ xl milib discessit
scelinũ de toruessel ac gualerannũ de pusacio

Expanded text:
nis, vestigia patris secutus, insigniter floruit, sed, veluti pulcherrimus flos, cito emarcuit. filiam Roduani regis Aleph uxorem habuit, et cum ea certavit. Hic nimirum antiquus bellator, dum Monbec urbem obsideret, et nihilominus damnis Christianorum inhires adire Rages vellent, ibique solemnia Paschae celebrare decrevissent. In ultima igitur hebdomada Quadragesimae, clam de obsidione cum XL millibus discessit, et Joscelinum de Torve
Abbreviated transcription (Latin):
legib legum tͣnsgressores rigide multauit.
menti pollens industria scłares questus mis¬
auxit. & ingentes thesauros concupiscibiliũ
inuestigabat. & audita tenaci memoriȩ cõn
scebat : attonitis eor auctorib qͦ modo rex inus
archanoꝵ nouerat. Diligent̃ reuolutis an¬
rũ historiis audacter assero. qͦd nullus regis
ditior seu potentior henrico.

Expanded text:
legibus legum transgressores rigide mulctavit.Vehementi pollens industria, saeculares quaestus mauxit, et ingentes thesauros concupiscibilium investigabat, et audita tenaci memoriae commentur, pernoscebat, attonitis eorum auctoribus, quomodo rex indaginem arcanorum noverat. Diligenter revolutis antiquorum historiis, audacter assero quod nullus regum in astum, fuit ditior, seu potentior Henrico.
Abbreviated transcription (Latin):
disꝑsit. uiresq nr̃as sine sanguinis effusionea
inuitꝰ cessit. pacẽ cũ augusto pepigit. indeq in
in apuliã remeauit. Erga gallos qͥb maxi
reggna pollicitꝰ fuerat erubuit. eisq licentiã p

Expanded text:
dispersit, viresque nostras sine sanguinis effusione adispersit, viresque nostras sine sanguinis effusione ainvitus cessit, pacem cum Augusto pepigit 1108, inin Apuliam remeavit. Erga Gallos, quibus maxima regna pollicitus fuerat, erubuit, eisque licentiam p
Abbreviated transcription (Latin):
ciũ longo tp̃e obsedit. Magnanimꝰ dix mul
s conabat᷑ oppidũ expugnare: s impedie bant
ime debuissent illũ adiuuare. Guido enĩ frater
tati ab eo missis ingentis pecuniȩ exeniis.
frustrabant᷑ molimina sui pͥncipis. Nã dĩ
achinas p̃parasset. dieq statuto assultum
decreuisset: illi nimirũ aliqͣs occasiones sub
tendentes inducias petebant. uel hostibus
oruis suis diu delusus ẽ: & deficiente alimento
recepti libera facultatẽ remanendi sub illo
indi quo uellent acceꝑunt. Quin etiã pleriq
a ab eodẽ donaria sũpsert̃. eiꝰq largitate
Iu posset doluit. cottidieti: a sociis stimulatꝰ ut g
gusti ꝓcuraret diutiꝰ restitit. Dicebant en
oraculo exciuit. s cupiditas in alteriꝰ dic̃i
minũ sustinendã ꝑtͣxit. Uerũ qͥa ds̃ ñ irrideã¬
supplantat iudicium. nec subuertit qͦd iustũa
exaudiuit. & agmina nr̃a ñ bello s fame atta

Expanded text:
Duracium longo tempore obsedit. Magnanimus dux multis modis conabatur oppidum expugnare, sed impediebant qui maxime debuissent illum adjuvare. Guido enim, fraters, et excaecati ab eo, missis ingentis pecuniae exeniis, callide frustrabantur molimina sui principis. Nam, dum ille machinas praeparasset, dieque statuto assultum facere decrevisset, illi nimirum aliquas occasiones subdole praetendentes, inducias petebant, vel hostibus,catervis suis diu delusus est, et, deficiente alimento,quo recepti, liberam facultatem remanendi sub illo, vel eundi quo vellent acceperunt. Quin etiam plerique multa ab eodem donaria sumpserunt, ejusque largitate  posset, doluit, quotidieque a sociis stimulatus ut gratiam Augusti procuraret, diutius restitit. Dicebant enioelesti nos oraculo excivit; sed cupiditas in alterius ditiodiscriminum sustinendam pertraxit. Verum, quia « Deus non irridesupplantat judicium, nec subvertit quod justum exaudivit, et agmina nostra, non bello, sed fame attenuata
Abbreviated transcription (Latin):
epotentie ꝓuectu filio meo in õib adeqͣr
idebat relicto ad exteros aufũgit: & qͣntũ
uit .multis incursib me molestauit.s
hente deo necdũ p̃ualuit. Francos atq:
burgundiones aliasq gs in me cõmõuis
ueniret. & cũ filio meo regaliũ diuitq
educatꝰ luculent̾ exꝑiret᷑. qͣnti sensus ꝙ
tis erga diuites & egenos in futuro estis¬

Expanded text:
potentiae provectu filio meo in omnibus adaeqpossidebat, relicto, ad exteros aufugit, et quantum potuit multis incursibus me molestavit; sed, prohibente Deo, necdum praevaluit. Francos atque Burgundiones, aliasque gentes in me commovit; sed veniret, et cum filio meo regalium divitiaeducatus, luculenter experiretur quanti sensus et probitatis erga divites et egenos in futuro aesti
Abbreviated transcription (Latin):
raui. testes st̃ agri inculti. domꝰ cõbustȩ u
deuastate. eccłẽ dirutȩ.popłiq merentes
amicor int̾fectionib opũꝙ suarũ direp¬
Hȩt dñe papa sc̃itas ur̃a sapient̃ discutiat.g
consiliũ his qͥ p̃st̃ & qͥ subiacent sollicite c̃fe
ollerter auditis sermonib regis papa
obstupuit & facta eiꝰ ꝓut narrauerat
laudauit. Nunc ĩ ⁊qͥt de duce & filio eiꝰ suf
audiuimꝰ :s de his ad p̃sens silentes adalia tend
ex francoꝵ c̃querit᷑ fedꝰ qͦd int̃ uos erat mala
tũ eẽ : & multa sibi regnoq suo detrim̃ta ins
ꝑ tuos satellites illata ẽẽ. Respondit rex
tũ amiciciȩ qͦd int̾ nos erat ipse pͥor uiola
hostes meos plurib modis c̃tͣ me corroborais
hõiesq meos ut in me ceruices suas eriger

Expanded text:
memoravi testes sunt agri inculti, domus combustae, villae devastatae, ecclesiae dirutae, populique moerentes pro amicorum interfectionibus, opumque suarum ne papa, Sanctitas vestra sapienter discutiat, et utile consilium his qui praesunt et qui subjacent sollicite conferat! » Solerter auditis sermonibus regis, papa obstupuit, et facta ejus, prout narraverat, collaudavit. « Nunc, inquit, de duce et filio ejus sufaudivimus; sed, de his ad praesens silentes, ad alia tendamus. Rex Francorum conqueritur foedus quod inter vos erat, male ruptum esse, et multa sibi regnoque suo detrimenta injuste per tuos satellites illata esse. » Respondit rex: « Pactum amicitiae quod inter nos erat, ipse prior violavit. Hostes meos pluribus modis contra me corroboravit, hominesque meos, ut in me cervices suas eriger
Abbreviated transcription (Latin):
gat. In pͥmis magnificentiã tuã obsegro
bie nobis c̃sentias. & inimicis tuis pacẽ ꝑ
poscentib ut ueri salomonis hȩres pacificꝰ
nit exordrũm I ex dei cunctis ꝓuide consu¬
simꝑat. ut unꝰ quisq iussuũ legitime pos¬
at. sed res alienas ñ concupiscat. nec aliiqͦo
fieri ñ uult faciat. Sinodus gͦ fideliũ ge¬
malit decernit. & a sullimitate tua magne
shumilit̃ deposcit: ut rodbtũ fr̃em
ũ quẽ in uinclis ĩã diu tenuisti absoluas.
& filio eiꝰ ducatũ nor manniȩ quẽ abs¬
listi restituas. His auditis respondit rex
go ut diligent᷑ audiat᷑ quȩ uel qͣlit᷑ egi

Expanded text:
dirigat. In primis magnificentiam tuam obsecro ut dirigat. In primis magnificentiam tuam obsecro ut pie nobis consentias, et inimicis tuis pacem per nos poscentibus, ut veri Salomonis haeres, pacificussumit exordium: « Lex Dei, cunctis provide consulens, imperat ut unusquisque jus suum legitime possideat; sed res alienas non concupiscat, nec alii quod sibi fieri non vult faciat. Synodus ergo fidelium generaliter decernit, et a sublimitate tua, magne rex, humiliter deposcit ut Rodbertum, fratrem tuum, quem tu vinculis jamdiu tenuisti, absolvas, eique et filio ejus ducatum Normanniae, quem abstulisti, restituas. » His auditis, respondit rexrogo ut diligenter audiatur quae vel qualiter egi
Abbreviated transcription (Latin):
Tates tãꝑ se quã ꝑ amicos ueniã pedius
&e supplices a rege indultis reatib rrco
st inuiti siqͥdẽ guilłmũ clitonẽ cũ he
ense nouebri calixtus papa in neus
uenit & gisortis cũ rege collo quĩ
de pace habuit. Magnificꝰ rex illua
honorifice suscepit & eiꝰ ad pedes ꝑnꝰ aco¬
sit. eũq reuerent̃ honorauit qusẽ unis¬
salis ȩccłȩ pastorẽ sibiq c̃sanguinitat
pinquũ agnouit. Que papa humiliatua
benignit᷑ erexit. in nõie dñi benedixit d¬
toci pacis osculo int̃ mutuos amplexus ut
exultauit. Deniq ad colloqͥũ cõpetenti hu
lientũ ẽ.: & sic papa rȩtg̃e alloqui ex orsus
n concilio rem̃si cũ sc̃is p̃sulib aluisq ꝓceris
& filiis eccłȩ dei qͥ gͣtant̃ ꝑ nr̃am inuitat¬
onẽ illuc conuenerant de salute fideliua
tͣctaui. & ꝓ pace cõmuni me laboraturi
se conatꝰ nr̃os henignit᷑ uideat. ac ad ge¬
hłẽ totius eccłȩ suȩ cõmoditat̾e salubrit᷑

Expanded text:
tam per se quam per amicos veniam petierunt, et supplices a rege indultis reatibus recepti sunt. Inviti siquidem Guillelmum Clitonem cum Helia, ense Novembri, Calixtus papa in Neustriam venit, et Gisortis cum rege colloquium de pace habuit. Magnificus rex illum honorifice suscepit, et ejus ad pedes pronus accessit, eumque reverenter honoravit, quem universalis Ecclesiae pastorem, sibique consanguinitate propinquum agnovit. Quem papa humiliatum benigniter erexit, in nomine Domini benedixit, datoque pacis osculo, inter mutuos amplexus uterque exsultavit. Denique ad colloquium competenti hora ventum est, et sic papa regem alloqui exorsus est: « In consilio Remensi cum sanctis praesulibus, aliisque proceribus et filiis Ecclesiae Dei, qui gratanter per nostram invitationem illuc convenerant, de salute fidelium tractavi, et pro pace communi me laboraturumipse conatus nostros benigniter videat, ac ad generalem totius Ecclesiae suae commoditatem salubriter
Abbreviated transcription (Latin):
enti ee eo ampliꝰ anni st̃ ex qͥdluniacensis
la fundata ẽ.: o ab ipso pͥmordio fundatio
suȩ romano papȩ donata ẽ a qͦ utilibus
legus in romana sinodo corã mulbis
emcartis insertũ legentib liqͥoo pate¬
lodio suo c̃struxit & illud romã ꝑgens
nano pontifici deuotissime cõmisit. nec id frust̃ fier
uit Nã ipse tunc .xii. aureos papeoptulit:
pinde totide singłis annis dari decreuit
bta gͦ eccła nulli pͥncipũ ser pͣsulũ usci
nc̃ nͥ papȩ subiacuit. deoq larggit᷑ opitulanti
dis &e religiosis habitatorib felicit᷑ creuit
unde bonꝰ odor laudabilis famȩ longe lat
ꝑorbẽ fragͣuit. exemplũq sc̃itatis pie
rentib disciplinã salubiiter exuberu
onuentꝰ monachoꝵe scđm regulã sc̃i pgi
benedicti abbatẽ eligit el eocũ pape cũ
teris at cestantib dirigit: quẽ ipse scd̃m ȩcd¬
asticũ more c̃secrat ac benedicit
mis credentiũ multitudo credit ac ꝑhis

Expanded text:
enti, & eo amplius anni sunt, ex quo Cluniacensis Ecclesia fundata est, & ab ipso primordio fundationis suæ, Romano Pontifici donata est; a quo vtilibus priuilegiis in Romana Synodo coram multis Chartis insertum legentibus liquido patealodio suo construxit, & illud, Romam pergens, Romano Pontifici deuotissime commisit, nec id frustra fieri voluit. Nam ipse tunc XII. aureos Papæ obtulit, & exinde totidem singulis annis dari decreuitesia nulli principum seu praesulum usque nunc nisi papae subjacuit, Deoque largiter opitulante, fundis et religiosis habitatoribus feliciter crevit; unde bonus odor laudabilis famae longe lateque per orbem fragravit, exemplumque sanctitatis pie quaerentibus disciplinam salubriter exuberavit. Conventus monachorum secundum regulam sancti Patris Benedicti abbatem eligit, electum papae cum litteris attestantibus dirigit, quem ipse secundum ecclesiasticum morem consecrat ac benedicit. « Omnis credentium multitudo credit ac perhi
Abbreviated transcription (Latin):
rus extur bauerã factionib : intimos sbi
sliariosce̾ colonis psides p̃fecit mnoce
Inuimert cedes&e incendia passim ages¬
Si a dira facinora qͥ in exꝑtis pene ann¬
dibilia putant Fm̃ meo mandaui sepus
ut mneis uteret᷑ consultib eio: totis
minicularer nisib .s ille me contepto mi
c̃tͣ me potitꝰ ÷ insidiatorib Ego autẽ tns
aliaq oppida tirannis pugnando cõp̃s
ainserat. Iandẽ tenerchebraicũ spelun-
nonũ obsẽdi. quo guilłmꝰ moritolii
is fr̃em meũ adduxit cͣtͣ me cũ exercitu
c̃tͣ qͦs in cãpo famelico in nomine dñi
inte deo qͥ beniuolos conatꝰ meos nouit
rsarios suꝑ aui: ambosq consules fr̃em

Expanded text:
nefariis exturbaveram factionibus, intimos sibi nefariis exturbaveram factionibus, intimos sibi consiliarios, et colonis praesides praefecit innocenumerae caedes et incendia passim agebantur, et dira facinora, quae inexperti pene incredibilia putant. Fratri meo mandavi saepius ut meis uteretur consultibus, eique totis adminicularer nisibus. Sed ille, me contempto, meis contra me potitus est insidiatoribus. Ego autem, tanta Iberti, aliaque oppida, tyrannis pugnando compresremanserat. Tandem Tenerchebraicum, speluncam daemonum, obsedi, quo Guillelmus, Moritolii comes, fratrem meum adduxit contra me cum exercitu quos in campo Famelico in nomine Dominjuvante Deo, qui benevolos conatus meos novit, adversarios superavi, ambosque consules, fratr
Abbreviated transcription (Latin):
ñ fr̃ meus neq nepos sibi possidebant. sed
simi p̃dones & sacrilegi nebulones misera¬
t̃ deuastabant. Nullus honor sacerdotib
isq seruis dei impendebat᷑ : sed pene paga¬
mus ꝑ normanniã passim diffundebatur
obia quȩ antecessores nm̃i ꝑ aĩab suis
idauerant destruebant᷑ ꝙ religiosi clau¬
ales deficiente alimonia disꝑgebantur.
lam̃tabantꝰ. Talis itaq ferme ui ani
erũna neustriã afflixit : nec ulubo
uit met ut ꝓ amore dei desolate pra
suffragarer incitauit multisq p
ne pessimos latrones suꝑ in nocuos oe¬
chari diutiꝰ paterer obsecuit Copu
itacu in normannia tnsfretaui o
inclitis c̃sulib guilłmo ebroicensi
rodbto mellentensi aliisq legitin
optimatib susceptꝰ desolationẽ patu
iuris uidens dolui s indigentib subuos
nisi ꝑ arma bellica ñ potui. Erat̃  ne
Ao modũ amplectebat᷑. Gunheriꝰ nimi
oealneio & rogeriꝰ de laceio roopt

Expanded text:
r meus neque nepos sibi possidebant, sed pessimi praedones et sacrilegi nebulones miserabiliter devastabant. Nullus honor sacerdotibus, aliisque servis Dei impendebatur; sed pene paganismus per Normanniam passim diffundebatur. Coenobia, quae antecessores nostri pro animabus suis fundaverant, destruebantur, et religiosi claustrales, deficiente alimonia, dispergebantulamentabantur. Talis itaque ferme VII annis aerumna Neustriam afflixit, nec ulli livolavit, meque ut pro amore Dei desolatae plebi suffragarer incitavit, multisque precatibus ne pessimos latrones super innocuos debacchari diutius paterer, obsecravit. Compulsus itaque in Normanniam transfretavi, et ab inclytis consulibus, Guillelmo Ebroicensi, atque Rodberto Mellentensi, aliisque legitimis optimatibus susceptus, desolationem paterni juris videns dolui; sed indigentibus subvenire nisi per arma bellica non potui. Frater enim meus admodum amplectebatur. Gunherius nimirum de Alneio et Rogerius de Laceio, Rodbe
Abbreviated transcription (Latin):
ptos diutiꝰ adiuuit. Qui postquã regẽs
se cũ exercitu uenire cognouit. prũden
c̃sultu amicor regi humilit᷑ sat isfecit:
ille c̃donatis õib cũ pace triũphans rece
De ueteri rotomago unde hic mentie
cta ẽ: breuit᷑ tangã qͦd in pͥscis qͥritũ historus
platũ ẽ. Gaius iuliꝰ cesar caletũ unde cale¬
enas pagus adhuc uocabulũ recinet obsedit:
uts totis nisib impugnauit. E qͥa illuc
udiꝰ gallia impacabiles inimici c̃fluxerant.
cedib & incendiis ac freqͤntio: iniuriis ofi¬
ndant &e irremis sibilit᷑ cesarẽ irutaue¬
int: ipse urhẽ ꝑtinacit̾ impugnauit.cũ
icolis cepit. funditꝰq destrux it. Ceterũ
nne ⁊uincia p̃sidio nudaret᷑ munitionem
truxit. quã aiilia filia sua iuliã bonam
uncupauit s barbara locutio illehona
orrupto nõie uocitauit Inde ix fluuios

Expanded text:
ptos diutius adjuvit. Qui, postquam regem super se cum exercitu venire cognovit, prudentum consultu amicorum, regi humiliter satisfecit, et ille, condonatis omnibus, cum pace triumphans recessit. De Veteri Rothomago, unde hic mentio jam facta est, tangam quod in priscis Quiritum historiis relatum est. Caius Julius Caesar Caletum, unde Caletensis pagus adhuc vocabulum retinet, obsedit, diuque totis nisibus impugnavit. Et quia illuc de omni Gallia implacabiles inimici confluxerant, qui caedibus et incendiis ac frequentibus injuriis offenderant, et irremissibiliter Caesarem irritaverant, ipse urbem pertinaciter impugnavit, cum incolis cepit funditusque destruxit. Caeterum ibi, ne provincia praesidio nudaretur, munitionem construxit, quam a Julia, filia sua, Juliam Bonam nuncupavit; sed barbara locutio Illebonam, corrupto nomine, vocitavit. Inde IX fluvios,
Abbreviated transcription (Latin):
tis itaq artificib spaciũ qͣntitatis eius
mensus ẽ: latomisq cũ macionib illic ad
opꝰ agendũ dispositis ꝓfectꝰ ẽ. Interea
rutub potens seuꝰq tirannꝰ in expug̃¬
nabile ut putabat᷑ municipiũ suꝑͣ monꝰ¬
te iuxta seqͣnã seruabat ꝑ qͦd circiuacen¬
tẽ ꝓuinciã nauesq ꝑ ꝓximũ flum̃ meantes
cohertebat. Quod audiens cesar illuc cũ
exercitu festinauit. & castellũ qͦd rutubi
portꝰ appellabat᷑ expugnauit. cuiꝰ oppidi
specim̃ &e ruinas sollers indigena ꝑspicue
cognoscit. Cesar autẽ de p̃dicto loco cem̃tarios
oe artifices alios reuocauit nobiłẽt meti¬

Expanded text:
atium quantitatis ejus mensus est, latomisque cum macionibus illic ad opus agendum dispositis, profectus est. Interea Rutubus, potens saevusque tyrannus, inexpugnabile, ut putabatur, municipium super montem juxta Sequanam servabat, per quod circumjacentem provinciam, navesque per proximum flumen meantes coercebat. Quod audiens Caesar, illuc cum exercitu festinavit, et castellum, quod Rutubi Portus appellabatur, expugnavit. Cujus oppidi specimen et ruinas solers indigena perspicue cognoscit. Caesar autem de praedicto loco caementarios et artifices alios revocavit, nobilemque met
Abbreviated transcription (Latin):
et qͥa de ueteri rotomago ubi hen
rex castellũ in hostes incho auit .s n
ad noticiã posteritatis mentionẽ fecio
pͥscor relationib adieci. Nunc autẽ ads
nuꝑ gestas ut cepi nedibo & ꝓposse meo an
scriptores seqͥns laborẽ meũ etati fut  ¬

Expanded text:
 quia de Veteri Rothomago, ubi Henricus rex castellum in hostes inchoavit, sed iad notitiam posteritatis mentionem feci, de priscorum relationibus adjeci. Nunc autem ad res nuper gestas, ut coepi, redibo, et pro posse meo antiquos scriptores sequens, laborem meum aetati fut
Abbreviated transcription (Latin):
ci ꝑ genero regis supplicantes affuert.
essit. clem̃tia uͦ cor regis ad generũ &
iã emolliuit. oe benignit᷑ reflexit. Mitigatꝰ
q socer genero dixit. lulianã reuertat᷑
ceiũ. ce tu naetũ uenies rotomagũ. ibiq¬
meũ audies placitũ. Nec mora iussio regis cõplo
radulfo britoni cognato tuo dedi. quẽ fidese
bissimũ in necessitatib meis c̃t᷑ hostes copba
in anglia tibi ꝑ singłos annos recõpensabo
marcos argenti. Post hec p̃fatꝰ heros in pas
zetis & muris pacerũ muniuit. multiso
tiis abundans plusꝗ xx annis uixitis
iuliana post aliqt annos lasciuã quã dirxer
uitã habitũq mutauit & sc̃imonialis in no
fontis e braldi cȩnobio facta dño deo seruis
ugo de gornaco & rodbtꝰ de nouoburi
ceteriq rebelles ut fortiores se uida
defecisse. & fortitudine ac sensu suꝑ õsn

Expanded text:
ci pro genero regis supplicantes adfueruntaccessit. Clementia vero cor regis ad generum et filiam emollivit, et benigniter reflexit. Mitigatus itaque socer genero dixit: « Juliana revertatur Paceium, et tu mecum venies Rothomagum, ibiqmeum audies placitum. » Nec mora jussio regis completa est, em Britolii quem Radulfo Britoni, cognato tuo, dedi, quem fidelem et probissimum in necessitatibus meis contra hostes comprobavi, in Anglia tibi per singulos annos recompensabo CCC marcos argenti. » Post haec praefatus heros in pace zetis et muris Paceium munivit, multisque divitiis abundans, plus quam XX annis vixit. Porro Julianae post aliquot annos lascivam quam duxerat vitam, habitumque mutavit, et sanctimonialis in novo Fontis-Ebraldi coenobio facta, Domino Deo servivit. Hugo de Gornaco, et Rodbertus de Novo Burgo, caeterique rebelles, ut fortiores se viderunt defecisse, et fortitudine ac sensu super omn
Abbreviated transcription (Latin):
orrexerint: cõmunione careant xp̃iana.
õi c̃cilio sanxit. & õs qͥ c̃uenerant illuc in nõie
uis & filii oe sp̃s sc̃i benedixit. Deinde sacrũ illudr
ressus ẽ. Interea henricꝰ rex ebrõas ppͣtent᷑¬
it. ipsiꝰq  nepos tedbaldꝰ cõmes palatinus
ficare dĩs cordantes sat egit. Unde sollerti
se totũ auuncłi sui cõmitatũ gaudens recepit
o eustachiꝰ &e iuliana uxor eiꝰ cũ amicis
siliati st̃: & ad obsidionẽ amicore instinctu
iuert᷑. nudisq pedib ingressi tentoriũ regis
bedes corruer̃t. Quib repente rex ait̃
suꝑ me sine meo cͣductu introire ausi
s. quẽ tot tantisq iniuriis exacerbastis
ustachiꝰ respondit. Tu meus es naturalis

Expanded text:
correxerint, communione careant Christianomni concilio sanxit, et omnes qui convenerant illuc, in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti benedixit. Deinde sacrum illud regressus est. XI. Henricobsedit, ipsiusque nepos Tedbaldus, comes palatinus, pacificare discordantes sategit; unde solerti ipse totum avunculi sui comitatum gaudens recepit. Porro Eustachius et Juliana, uxor ejus, cum amicis consiliati sunt, et ad obsidionem, amicorum instinctuunt, nudisque pedibus ingressi tentorium regis ad pedes corruerunt. Quibus repente rex ait: « Cur super me sine meo conductu introire ausi estis, quem tot tantisque injuriis exacerbastis? » Cui Eustachius respondit: « Tu meus es naturalis