comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tribuere. cũ qua ꝓcedit ad illum : Fidelis aut̃
anima tantum hanc uestem diligit. quod antea
totũ corpus secare ꝑuntteret: quam ipsam de¬
sereret. quare ab angłis recognoscitur. ueniens
inter illos: et honoratur:.
ubi requies est uniuersa. qm̃ ibi a deo
dissentitͥ. Abraham et multi alii in inferno ubi
tormenta sunt : nullã penam ꝑtulerunt: qm̃
ibi dm̃ diligebant. Ideo potest sciri. nullam
esse requiem̃: isi diuniam dilectionem. Hoc
idem contingit cotidie. quod malus homo ni¬
chil boni inuenit: ubi bonum est. Uir aut̃
bonus inuenit illud: ubi non est. Hoc modo:
Cum aliqͥs dei seruus cuilibet pͣuo homini subueñ
in nomine iħu xp̃i: suscipiens eũ in nomine uis¬
ti: tantũ bom sibi in eo repperit: quantũ credit.
Malus uero cũ uirum bonum aspicit. nichil in
eo bom. iuenit: quia nchil messe credit. Quẽ¬
admodũ iudas: in iħu xp̃o. Et idcirco bonũ
aliquis non credit in alio: quia non habet in

Expanded text:
tribuere, cum qua procedat ad illum. Fidelis autem tribuere, cum qua procedat ad illum. Fidelis autem anima tantum hanc vestem diligit quod antea totum corpus secari permitteret, quam ipsam desereret: quare ab angelis recognoscitur veniens inter illos, et honoratur. Cubi requies est universa, quoniam ibi a Deo dissensit. Abraham et multi alii, in inferno ubi tormenta sunt, nullam poenam pertulerunt, quoniam ibi Deum diligebant. Ideo potest sciri nullam esse requiem nisi divinam dilectionem. 2. Hoc idem contingit quotidie, quod malus homo nihil boni invenit ubi bonum est; vir autem bonus, invenit illud ubi non est. Hoc modo, cum aliquis Dei servus cuilibet pravo homini subvenit in nomine Jesu Christi, suscipiens eum in nomine justi, tantum boni in eo sibi reperit, quantum credit. Malus vero cum virum bonum aspicit, nihil in eo boni invenit, quia nihil inesse credit: quemadmodum Judas in Jesu Christo. Et idcirco bonum aliquis non credit in alio, quia non habet in
Abbreviated transcription (Latin):
test intelligi expectatio quã habent angeli.
in hominis saluatione. Post quã prediues ali¬
quis suam sponsam federauit. diem qua suas¬
uult nuptias celebrare : suis amicis notifi¬
cat. Eosq secum congregans: multis modis
alloquitur de uxore ducenda. quatinus eã
aduenientẽ honorifice suscipiant. Ipse uero
sponsalia sua misit : ubi iponsa moratur.
Multũ est autẽ imꝑita mulier. cũ ꝓ uno
pomo si a quodam garcifero presentet᷑. respuit do¬
num quod ei suus sponsus miserat: et ad illũ ire
recusat. Amima homiins est sponsa xp̃i. quã pre¬
cioso sangume lauit. Sursum ubi ipse est cum
amicis sũis eam prestolatur: ut sibi consorciet. De¬
orsum in terra carne sua reficit eam ae sangui¬
ue: ne moriatur fame. Nonne est itaq nimis
stulta infelix amima. cũ pro quodam pomo
quod ilico putrescit. id est scłi negocio se uertit
in mendaciũ. cum diabolo faciens adulterium:

Expanded text:
test intelligi exspectatio quam habent angeli test intelligi exspectatio quam habent angeli in hominis salvatione. Postquam dives aliquis sponsam suam foederavit, diem qua vult suas celebrare nuptias, suis amicis notificat; eosque secum congregans, multis modis alloquitur de uxore ducenda, quatenus eam advenientem honorifice suscipiant; ipse vero sua sponsalia misit ubi illa moratur. Multum est autem imperita mulier, cum pro uno pomo, si a quodam garcifero sibi praesentetur, respuit donum quod ei suus sponsus miserat, et ad illum ire recusat. Anima hominis est sponsa Christi quam pretio sui sanguinis lavit. Sursum ubi ipse est, eam cum amicis suis praestolatur ut sibi consociet: deorsum in terra carne sua reficit eam ac sanguine, ne moriatur fame. Nonne itaque est nimis stulta infelix anima, cum pro quodam pomo quod illico putrescet, id est saeculi negotio, se vertit in mendacium, cum diabolo faciens adulterium,
Abbreviated transcription (Latin):
et bona oꝑa faciendo: speret. salutem:
ualet intelligere delectacionem inqua uir
bonus consistit: nisi aliquid inde senserit::
Tautum enĩ delectatur in dei seruicio. qͥti quanuis
ueracit̃ sciret nũquam ꝓcͥminib se fore damnandũ:
nullatenus ea faceret. tantũ placent ei uirtutes:
et qͥa cepit in terra celitus uiuere. Multociens
etiam in corde suo meditatur quã dulce erit:
ut homo cognitus ad celeste regnum ueniat.
Sicut enĩ miles cũ ad regis curiã uenit. et ꝓceres
eũ agnoscẽtes. ei assurgentes ad sedendum in¬
uitant. de illa susceptione gratulatur : sic pla¬
cet uiro iusto cũ ascendit incelũ. et angeli co¬
gnoscentes illũ cum gaudio suscipiunt. propt̃
societatem quã cum ipsis habuit: qͣm diu fuit
in hoc scło. suspirando. lacͥmando. dñmq con¬
laudando. Pro hac sola cognitione quamuis
cetera dessent: uir bonus enititur. ad bona
oꝑa facienda. Alio quippe quoq exemplo po¬

Expanded text:
et bona opera faciendo speret salutem. Cet bona opera faciendo speret salutem. Cvalet intelligere delectationem in qua vir bonus consistit, nisi aliquid inde senserit. Tantum enim delectatur in Dei servitio, quia, quamvis veraciter sciret nunquam pro criminibus fore se damnandum, nullatenus ea faceret. Tantum placent ei virtutes! Et quia coepit in terra coelitus vivere, multoties etiam in corde suo meditatur quam dulce erit, ut homo cognitus ad coeleste regnum veniat. 2. Sicut enim miles cum ad regis curiam venit, et proceres eum agnoscentes eique assurgentes ad sedendum invitant, de illa susceptione gratulatur: sic placet justo, cum ascendit in coelum, et angeli cognoscentes eum, cum gaudio suscipiunt propter societatem quam cum ipsis habuit, quandiu fuit in hoc saeculo suspirando, lacrymando, Dominumque collaudando. Pro hac sola cognitione, quamvis caetera deessent, vir bonus enititur ad bona opera facienda. 3. Alio quoque exemplo po
Abbreviated transcription (Latin):
noluerunt: mercedem suã habebũt. Depeccatis quoq q̃
fecerunt unde a deo conuersi sunt: głiam et honorem
possidebunt. Nlam quãto amplius quisq peccauit: tãto
magis aspiciet eũ omnis celestis curia. pariter dicẽtes.
Uidete hunc. ammiramini hunc. qͥ totum infernum
meritus fuerat. quẽcidiodũ ds̃ bona milicia. et uirili
certamine inde liberauit. Quẽadmodũ miles ꝑacta
uctoria magnũ habet honorem in hictibus quibus
sese ab immicis suis defendit. simulq saudatur de
plagis quas sustinuit. quia. sese minime ꝓstrauerũt.
sic amei dei honorem habebunt in uirtutibus
quibus sese defenderunt. et in peccatis que in ipsis
stierunt : nec eos ad damnationẽ precipitauerunt. Et
tũc ad implebitur: quod apłs ait. Diligentibus deum
omnia cooꝑatur sp̃s sc̃s in bonũ. Uerũptamen d̃s
non uult ut homo miscdiam eius uel istum honorẽ
consideret: ut ideo malũ faciat. sed ut peniteat :¬

Expanded text:
noluerunt, mercedem suam habebunt; de peccatis quoque quae noluerunt, mercedem suam habebunt; de peccatis quoque quae fecerunt unde a Deo conversi sunt, gloriam et honorem possidebunt. Nam quanto amplius quisque peccavit, tanto magis aspiciet eum omnis coelestis curia pariter dicens: « Videte hunc, admiramini hunc, qui totum infernum meritus fuerat, quem postmodum Deus bona militia et virili certamine inde liberavit. » 2. Quemadmodum miles, peracta victoria, magnum habet honorem in ictibus quibus sese ab inimicis suis defendit, simulque laudatur de plagis quas sustinuit, quia se minime prostraverunt: sic amici Dei honorem habebunt in virtutibus quibus sese defenderunt, et in peccatis quae in ipsis fuerunt, nec eos ad damnationem praecipitaverunt. Et tunc adimplebitur quod Apostolus ait: Diligentibus Deum omnia cooperatur Spiritus sanctus in bonum . Verumtamen Deus non vult ut homo misericordiam ejus vel istum honorem consideret ideo ut malum faciat, sed ut peniteat
Abbreviated transcription (Latin):
ursum idem discipłs quesiuit. ubi tot cantica
noua inueniuntur: que assiduȩ in celo cantã¬
dicens illis. Mandatũ nouũ do uobis: ut diligatis
mincẽ. Hoc est caritas que nominatur canticũ no¬
uum: quia renouat hominem. et de filio tenebrarũ:
nouĩi hominibus: est etiam in celo canticũ nouum
angł̃is. Quotiens enĩ quẽ libet elec tͥorũ uident sursũ
ascendere : de ascensu illuuis cantic̃ũ nouũ conemũt.
Et si nichil amplius haberent. uide dm̃ laudarent:
numquã de illo solo ad finem ꝑuemrent. Quando¬
quidem suꝑ peccatore penitentiam a gente gratulã¬
tur. ut ait dñs ieuangłio: penitus congaudent.
uidẽtes eũ salutis sue consortem: atq scientes. qd̾
dentes eũ carne indutũ. et ascendentem ui cȩ¬
lum ammirati sũt dicẽtes. quis est iste rex gle:
bene pregaudio intrantur. cantantq nouum canticum:
quando mẽbra capud secuntur.
de omni malo quod agere possent. et ꝓdõ agere

Expanded text:
ursus idem discipulus quaesivit ubi tot cantica nova inveniuntur quae assidue cantantur in codicens illis: Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem , hoc est charitas, quae nominatur canticum novum, quia renovat hominem, et de filio tenebrarum novum hominibus, et etiam in coelo canticum novum angelis. Quoties enim quemlibet electorum vident sursum ascendere, de ascensu illius canticum novum concinunt; et si nihil haberent amplius, unde Deum laudarent, nunquam de illo solo ad finem pervenirent, quandoquidem super uno peccatore poenitentiam agente gratulantur, ut ait Dominus in Evangelio . Penitus congaudent videntes eum salutis suae consortem, atque scientes quoddentes eum carne indutum, et ascendentem in coelum admirati sunt, dicentes: Quis est iste Rex gloriae? bene prae gaudio mirantur, cantantque novum canticum, quando membra caput sequuntur.de omni malo quod agere possent, et pro Deo agere
Abbreviated transcription (Latin):
at. penitus cũ homo dm̃ benedicit. ipse suã auget¬
ei benedictionem: atq dilectionem:¬
erfectuis est dm̃ laudare: quã rogare. Illȩ namq
qui laudat: adeptus est quod exoptat. Iam q
misteriũ facit interra: quod ab angłis fit in celo
Alns qui rogat: non dũ securus est: ymino in
dubitatione ꝑmanet. Si quis autẽ recte uiueret. sẽ¬
ꝑq dm̃ diligeret. numquã sibi necessariũ esser ro¬
gare: sed laudare. Et amplius ei ds̃ absq dubio in
penderet: quã ipse postulare sciret. Homo uero qui
totũ cor suũ habet indño. multociens hoc conside¬
Multo plura fecisti ꝓpt̾ hominẽ: quã nulla creatura
cogitare ualeret. Temet ipsũ et cetera omĩa dedisti acci¬
pere uolenti: et uoluntatem tuã facere desideranti
In hac cogitatione uir bonus dm̃ laudat: nesciens quid
ab eo reqͥrat. Seo qͥa ꝓpt̃ fragilitatem suã nequit semꝑ¬

Expanded text:
at penitus, cum homo Deum benedicit, ipse suam augetat penitus, cum homo Deum benedicit, ipse suam auget benedictionem atque dilectionemerfectius est Deum laudare quam rogare. Ille namque qui laudat, adeptus est quod exoptat; jamque ministerium facit in terra quod ab angelis fit in coelo: alius qui rogat nondum securus est, imo in dubitatione permanet. 2. Si quis autem recte viveret semperque Deum diligeret, nunquam sibi necessarium esset eum rogare, sed laudare, et amplius absque dubio ei Deus impenderet quam ipse postulare sciret. Homo vero qui totum cor suum habet in Domino, multoties hoc consideMulto plura fecisti propter hominem quam ulla creatura cogitare valeret, temetipsum et caetera omnia dedisti accipere volenti, et voluntatem tuam facere desideranti. » In hac cogitatione, vir bonus Deum laudat, nesciens quid ab eo requirat: sed quia propter fragilitatem suam nequit sem
Abbreviated transcription (Latin):
amplius homo quod libet appetit: eo maiori de¬
siderio rogat eum qui sibi ualet inde subueui¬
re. Et quocumq modo quisq ualead ad dim̃
accedeie: bonum est ei uel rogando ꝓsemet¬
ipso. uel pro amico. siue ꝓuñmico siue ꝓomi¬
suo quesiuit. qua ratione scͥpture dicãt. laudate dm̃.
benedicite dm̃: cum dñs humana benedictione nõ
inhigeat. Cui ita respondit. Sc̃a scͥptura nichil pre¬
cipit: msi ad salutẽ homins. Cumq ipsa ammonet.
laudate dm̃. benedicite dm̃: omnns utilitas ad homi-¬
nem reuertitur. Quociens em̃ aliquis. bono animo
dicit. ds̃ lauderis: ds benedicaris: dñs respondet
continuo. Et tu qui me laudas. lauderis: et qui me
benedicis: benedicaris. Et hac ratione potest intel¬
ligi: dm̃ hoc modo respondere. Quia nullus ualet
dm̃ benedicere: nisi pͥus a deo benedicatur. et sUa
gr̃a preueniatur. Itaq cũ benedictio pͥus a deo ꝓueni-¬

Expanded text:
amplius homo quodlibet appetit, eo majori deamplius homo quodlibet appetit, eo majori desiderio rogat eum qui sibi valet inde subvenire; et quocunque modo quisquis valeat ad Deum accedere, bonum est ei, vel rogando pro semetipso, vel pro amico, sive pro inimico, seu pro omnisuo quaesivit qua ratione Scripturae dicant: Laudate Deum, Benedicite Deum, cum Deus humana benedictione non indigeat. Cui ita respondit: « Sancta Scriptura nihil praecipit nisi ad salutem hominis; cumque ipsa admonet: Laudate Deum, Benedicite Deum, omnis utilitas ad hominem revertitur. Quoties enim aliquis bono dicit animo; Deus, lauderis, Deus, benedicaris, Dominus respondet continuo: « Et tu qui me laudas, lauderis; et qui me benedicis, benedicaris. Et hac ratione potest intelligi Deum hoc modo respondere, quia nullus valet Deum benedicere, nisi prius a Deo benedicatur, et sua gratia praeveniatur. Itaque cum benedictio prius a Deo proveni
Abbreviated transcription (Latin):
N eunctis oꝑibus placet disciplina domino.
sed penitus inoratione: hoc modo. Quãdo
suam conuertit. quod nec audet eligere: nec uult
dicere. ds̃ ita ꝑfice: sed totum meius ponit electi¬
one: tunc iustus indei ꝑmanet disciplina. unde
oratio eius est cõmoda : quẽadmodum fidelis
ddiscipłs inobedientia sui pastoris consistit. post¬
qͣm semet ipsum ab negauit: nec uult suã eli¬
gere uoluntatẽ. Quisquis autẽ suam firmam
habet fidem. sic laudat dñm ex eo quod sibi de¬
negat: quẽad modum de cetero quod sibi at tri¬
buit. tam in rebus corporalibus: quam minspi¬
ritualibus. Sicut enim ds̃ censum prebet. ut̃
buit adsalutem: ita subtrahit aliam. ne quis
corruat in superblam:
mne bonum cõmune: melius est quam
aliud. At tamen aliquando rogat dm̃ aliquis.
ꝓsuo familiari amico. Quod bonum est agere
hac intentione: quatinus consideret ꝓpter. illã
orationem se magis posse dm̃ diligere. Quo enĩ

Expanded text:
In cunctis operibus placet disciplina Domino, In cunctis operibus placet disciplina Domino, sed penitus in oratione, hoc modo: Quando suam convertit, quod nec audet eligere, nec vult dicere: « Deus, ita perfice; » sed totum ponit in ejus electione, tunc justus in Dei permanet disciplina, unde oratio ejus est commoda, quemadmodum fidelis discipulis in obedientia sui pastoris consistit, postquam semetipsum abnegavit, nec vult suam eligere voluntatem. 7. Quisquis autem firmam habet fidem, sic laudat Deum ex eo quod sibi denegat, quemadmodum de caetero quod sibi attribuit, tam in rebus corporalibus quam spiritualibus. Sicut enim Deus censum praebet ut buit ad salutem, ita subtrahit aliam ne quis corruat in superbiam. 8. Omne bonum commune melius est quam aliud. Attamen aliquando rogat Deum aliquis pro suo familiari amico quod est bonum agere hac intentione, quatenus consideret propter illam orationem se magis posse Dominum diligere. Quo enim
Abbreviated transcription (Latin):
terra repperit aquo diligatur. In omnibꝰ etiam oꝑibꝰ
uult ds̃ ut tempus obseruetur et locus: nisi in
oratione. Scd̾m tempus uut ut psalmos dicat
aliquis. et de deo loquatur: audiatq loqui. at¬
q laboret. et sic de ceteris. Nam propterea ds̃
diuersa dedit precepta. ne quis in suo seruicio
fastidiret. possetq mutari ab uno in aliud.
causa maioris delectatiomis. Sed in uno quo¬
q oꝑe uult ut semꝑ eum quisq deprecetur:
dicens in corde suo. Deus hoc tantum facio:
ut te diligere faciam: ualeam: Alicui uero
quodlibet agere uolenti: dicit dñs. Si uelles:
ego tecum ꝑgerem. teq uiuarem: in hoc qd̃¬
tu agere disponis. Ttunc qui scłm diligit.
respondet. Ani auxiliare: michi uero mini¬
me. Hoc oꝑibus dicit: quociens a diummis
preceptis discedit. Et ob suꝑbiam qua homo
diuinam respuit societatem: respondet po¬
st modum. ei dñs in oratione sua. Quia me
noluisti hobere socium in illo oꝑe: ego mo¬
do precem tuam non recipiam.

Expanded text:
terra reperit a quo diligatur. In omnibus etiam operibus vult Deus ut tempus observetur et locus, nisi in oratione: secundum tempus vult ut psalmos dicat aliquis et de Deo loquatur, audiatque loqui, atque laboret, et sic de caeteris; nam propterea Deus diversa dedit praecepta, ne quis in suo servitio fastidiret, possetque mutari ab uno in aliud causa majoris delectationis; sed in uno quoque opere vult ut semper eum quisque deprecetur, dicens in corde suo: Deus, hoc tantum facio, ut te diligere valeam. Alicui vero quodlibet volenti agere dicit Dominus: Si velles, ego tecum pergerem teque juvarem in hoc quod agere disponis. Tunc qui saeculum diligit respondit: Alii auxiliare, mihi vero minime. Hoc operibus dicit quoties a divinis praeceptis discedit, et ob superbiam qua homo divinam respuit societatem, respondit postmodum ei Dominus in oratione sua: Quia me noluisti habere socium in illo opere, ego modo precem tuam non recipiam.
Abbreviated transcription (Latin):
densiores. quam fila aranȩȩ apparentia: quardo magnꝰ calor fit
potest intelligi: grauius uitari. Cum aliquis homo
secłiu reliquerit. ac bono animo religionem ingressus fuerit.
noti eius quandoq locum uisitant quo aduenerit. Cũe mei¬
pit ei dicere diabolus: sub spetie boni. Multum debes gaude

Expanded text:
densiores quam fila araneae apparentia, quando magnus calor fitdensiores quam fila araneae apparentia, quando magnus calor fitpotest intelligi graviusque vitari. Cum aliquis homo saeculum reliquerit ac bono animo religionem ingressus fuerit, noti ejus locum quandoque visitant quo advenerit. Tunc incipit ei dicere diabolus sub specie boni: « Multum debes gaude
Abbreviated transcription (Latin):
cum uis dimicare: uaue ad pastorem meum euius sum:
et ipse cibi respondebit. Ego sum post eius clipeum. Et uer¬
ba dĩ que michi loquitur: ab uniuersis tuis me ꝓtegent
iaculis. Quantoq impetuosius uenies cum malis cͣogita¬
tionibus. tanto amplius dehonestatus atq deuic tus reu̾
diabolus. quia quosdam homines adducit in religi¬
oñem postea reduere eos in sȩculum. uel tenet eos in hobedi¬
entes in claustro int̾ alios fr̃s: ut maiorem penã habeãt.
Multomagis enim dm̃ amittit impius cum uiro iusto. sese no¬
lens emendare. quam eum alio. quem admodum iudas eum ihu
xp̃o. Aliter enim nichil ibi ds̃ amplius homine uideret: si muta¬
tione ab uno castro in aliquod nemus. esset aliquis bonus: sine
bonis oꝑibus. dñs autem aliquando conuertit eum ꝑ gram su¬
am. quem diabolus ibi adduxerat. suumq repitabat. preben¬
do ei humilitatem. qua om̃s enis laqueos calcat. qui sunt ĩ

Expanded text:
cum vis dimicare, vade ad pastorem meum cujus sum, cum vis dimicare, vade ad pastorem meum cujus sum, et ipse tibi respondebit. Ego sum post ejus clypeum, et verba Dei quae mihi loquitur ab universis tuis me protegent jaculis: quantoque impetuosius venies cum malis cogitationibus, tanto magis dehonestatus atque devictus reveriabolus, quia quosdam homines adducit in religionem, postea reducit eos in saeculum, vel tenet eos inobedientes in claustro inter alios fratres, ut majorem poenam habeant. Multo magis enim Deum amittit impius, cum viro justo sese nolens emendare, quam cum alio quemadmodum Judas cum Jesu Christo. Aliter enim nihil amplius homine ibi Deus videret, si mutatione ab uno castro in aliquod nemus, esset aliquis bonus sine operibus bonis. Dominus autem aliquando convertit eum per gratiam suam, quem diabolus ibi adduxerat, suumque reputabat, praebendo ei humilitatem, qua ejus omnes laqueos calcat, qui sunt etiam
Abbreviated transcription (Latin):
modum alii laboratores secłatores. et ȩciam in disciplina. Ulel
si adbue fores in sȩcło: satis quandoq posses hue. aduemre.
Cum huius modi specie facit ei contẽpnere et hodio habere bo
ad hoc: de quo certissime scit quia nunquam sibi cre¬
deretur. ꝓpter hoc solum modo: ut possit eum retardare uno
momento ab amore diuino. Cumq diabolus ita laboret ad
ominem retardandum ne ascendat in cęlum. unde ipse ceci
dit: sine utilitate quam inde p̾stoletur. nonne homo salutẽ
expectans debet ei ualde resistere. atq illuo facere quodei
displiceret.: Propt̾ enis solum modo displicentiam. deberet
sciret habere. Quemadinodum ille qui dimicat in sȩcło mul¬
ta oꝑatur sine aliqua utilitate: nisi tantum ut inimicus su
abolo sibi illatis: respondeat discipulus. Oinimice be¬
ne scio: quia stultuses. Quid mecum loqueris : An ignoraᷤᷤ
quomodo fecerim: Meipsum dedi. Meus non sum. Si mẽ¬

Expanded text:
modum alii laboratores saeculares, et etiam in disciplina: vel modum alii laboratores saeculares, et etiam in disciplina: vel si adhuc fores in saeculo, satis quandoque posses huc advenire. Cum hujusmodi specie facit eum contemnere et odio habere bonm ad hoc, de quo certissime scit, quia nunquam ei credetur, propter hoc solummodo ut possit eum retardare uno momento ab amore divino. Cumque diabolus ita laboret ad hominem retardandum ne ascendat in coelum unde cecidit ipse, sine utilitate quam inde praestoletur, nonne homo salutem exspectans deberet ei valde resistere atque illud facere quod ei displiceret, propter ejus solummodo displicentiam? Deberet commodum habere: quemadmodum ille qui dimicat in saeculo multa operatur sine alia utilitate, nisi tantum ut inimicus ejua diabolo sibi illatis respondeat discipulus: « O inimice, bene scio quia stultus es. Quid mecum loqueris? an ignoras quomodo fecerim? meipsum dedi, meus non sum. Si me
Abbreviated transcription (Latin):
conp̃henderunt. Immo augetur sua pena prauo homini. quia
diuinam respuit gr̃am: nec uidet in semet ipso elaritatẽ illiꝰ
quȩ fulget ubiq eam intuentibus. Similit̾ bono homini sua
coronacreseit. respuendo tenebras: a diabolo sibi illatas.
mum adueniens eum tali gladio ꝑeuteret. unde dolorem senti¬
ret: homo fugeret: nec quod sibi aimonet: umꝗͣ ꝑpetraret.
duc diabolꝰ in cantum est callidus. quod nonnullos ho¬
Amines uult bona oꝑa facere. ita tamen ut in uno crimi¬
ne possit eism tenere: unde habeat eos in fine. Cumq ad suã
redeunt conscrenciam: dicit eis diabolus. Numꝙͣ. ꝓpter hoc dãp¬
naberis: qm̃ hec et hec bona tu ꝑagis. Postremo si quid in hoc
dubitas: salgem in fine cõfiteri poteris.
modo illic esses: istud ꝑageres. Amplius uigilares. ieiunares.
acͣ deo loquereris in illa religione: quã hic. cum ista pauꝑe
gente. tota die in afflictione laborandi ꝑmanente: quem as¬

Expanded text:
comprehenderunt . Imo augetur sua poena pravo homini quia comprehenderunt . Imo augetur sua poena pravo homini quia divinam respuit gratiam, nec videt in semetipso claritatem illius quae fulget ubique eam intuentibus. Similiter bono homini sua corona accrescit, respuendo tenebras a diabolo sibi illatas. 2. imum adveniens cum tali gladio percuteret, unde dolorem sentiret, homo fugeret; nec quod sibi admonet unquam perpetraret. Adhuc diabolus est in tantum callidus, quod nonnullos homines vult bona opera facere, ita tamen ut possit eos in uno crimine tenere, unde habeat eos in fine. Cumque ad suam redeunt conscientiam, dicit eis diabolus: Nunquam propter hoc damnaberis, quoniam haec et haec bona opera tu peragis. Postremo si quid in hoc dubitas, saltem in fine confiteri poteris. modo illic esses, istud perageres, amplius vigilares, jejunares ac de Deo loquereris in illa religione, quam hic cum ista paupere gente, tota die in afflictione laborandi permanente quemad
Abbreviated transcription (Latin):
extremo luc taminis id est in fine: tũc homo penitus pe¬
dem teneat super gulam ipslUs.
post se trahit: ad libitum suum. Cumq scłm ab
aliquo relinquitur. diabolus postpositus multis eũ
modis insequitur. ip̃se enim mille artifex nuncupat᷑.
Ulenitq cum diuersis potionibus: ut sciat quam ipse
receperit. Eamq in qua plus eum delec tari cognoseit.
post modum diu subtrahit: ut circa finẽ ipsum inde
ꝓsternat. Ac maiori ꝓditione: ꝑmittit eum hominẽ
longo tempore quietum in bona uita manere. Maior
enim securitas est: quando eum in primis duriꝰ ĩpuRna
cas deuitandas insidias. quia semꝑ iuxta bonũ
est nũꝗͣ. eum bono. Quẽ admodum aliquis culibet
interest consilio. nec tamen est cum consilio uolens illud ois¬
sipare. Deus quoq ubiq existens: est in malo homine. nec tam̃
cum eo: quia minime concordat cum eo. Quemadmodũ diẽ
euangłium. quia lux in tenebris lucet: et tenebre eam non

Expanded text:
tamen in extremo luctaminis, id est in fine, tunc homo penitus petamen in extremo luctaminis, id est in fine, tunc homo penitus pedem teneat super gulam ipsius. post se trahit ad libitum suum. Cumque saeculum ab aliquo relinquitur, diabolus postpositus multis eum modis insequitur. Ipse enim mille-artifex nuncupatur, venitque cum diversis potionibus ut sciat quam ipse receperit, eamque, in qua plus eum delectari cognoscit, postmodum diu subtrahit, ut circa finem ipsum inde prosternat; ac majori proditione permittit hominem longo tempore quietum in bona vita manere. Major enim securitas est quando eum in primis durius impugnacas devitandas insidias, quia semper juxta bonum est, nunquam cum bono: quemadmodum aliquis cuilibet interest consilio, nec tamen cum consilio, volens illud dissipare. Deus quoque ubi que existens est in malo homine, nec tamen cum eo, quia minime concordat cum eo, quemadmodum dicit Evangelium, quia lux in tenebris lucet, et tebrae eam non
Abbreviated transcription (Latin):
ait: et arma sua amittit. et est multũ debilis quemĩ¬
firmus p̃cipitat: id est diabolus.
oc deberet meditari uir religiosus. quod in mo¬
tem altũ ascendit. ubi deus eũ adduxit ad pis¬
nandum eũ diabolo: suũ q ius defendendũ quẽ adino¬
dum aliquis pugilem suũ. Luc tam̃ autẽ in sumini¬
tate montis incipit. ses ꝑ collem fũt conflic tationes. et
est unus suꝑior: alter inferior uicissim. et quis deuic tus fuerit
ignoratur. heruntam̃ ad planũ quandoq uenient: et tunc
apparebit: cuius uic toria fuerit. Mons est amor diuinus: qͦ
seculum cõtẽpnitur. In illo amore: non semꝑ eodem modo
ꝑmanet aliquis qm̃ a diabolo semꝑ infestatur at saltẽ
ꝑ eliuum quod est fides et bona oꝑa. colluc tando eum
eo ius dñicum ab homine de fendatur. Nec nuirum dũ
colluc tationes fiunt. diabolũ quandoq fore suꝑiorem:
hominemq ualde tẽptatum. dñs quippe postmodũ illũ

Expanded text:
dit, et arma sua amittit: et est multum debilis quem indit, et arma sua amittit: et est multum debilis quem infirmus praecipitat, id est diabolus.Hoc deberet meditari vir religiosus quod in montem altum ascendit, ubi Deus eum adduxit ad pugnandum cum diabolo, suumque jus defendendum, quemadmodum aliquis pugilem suum. Luctamen autem in summitate monti incipit, sed per collem fiunt conflictationes, et est unus superior, alter inferior vicissim, et quis devictus fuerit, ignoratur: verumtamen ad planum quandoque venient, et tunc apparebit cujus fuerit victoria. Mons est amor divinus quo saeculum contemnitur, in illo amore non eodem semper modo permanet aliquis, quoniam a diabolo semper infestatur. At saltem per clivum quod est fides et bona opera colluctando cum eo, jus Dominicum ab homine defendatur. Nec mirum, dum colluctationes fiunt, diabolum quandoque fore superiorem, hominemque valde tentatum. Dominus quippe postmodum illum
Abbreviated transcription (Latin):
eis exemplum ostendat: unde in ipsum scandaliz entur.
Quisquis autẽ non mutat gestus corꝑis cum in religio¬
nem aduenerit. non est simile quod̾ habitũ inmutet aĩe.
sed semꝑ eius animum esse in sȩcłi uanitate. Exterior eiũ
composcio interiorem ostendit aliquando. et qui secła¬
ris est in dictis et actibus. quomodo religiosus erit in
suis cogitationibus: Facilius enim ualet aliquis ad libi¬
tum suũ membra corꝑis retinere: quã cogita cione or¬
Rimas diabolus mittit insidias homini ad eõ¬
uersionem uenienti. quatmus ei bonũ cum quo
uenit auferat: id est fidem quam habebat in seculs
de bono quod erat in religione. Panc ei primam uult
auferre diabolus quando uidet fr̃s quod sibi necessa¬
rium est oꝑantes. Hono namq nouicius ampliꝰ cemp¬
tatur de bonis quȩ sibi non placent: quã de alia re Nõ
est autẽ simile quod bellũ suꝑet. qui in primis is tibͥ ea¬

Expanded text:
m exemplum ostendat, unde in ipsum scandalizentur. m exemplum ostendat, unde in ipsum scandalizentur. Quisquis autem non mutat corporis gestus, cum ad religionem advenerit, non est simile quod habitum immutet animae, sed semper ejus animus sit in saeculi vanitate. Exterior enim compositio interiorem ostendit aliquando, et qui saecularis est in dictis et actibus, quomodo religiosus erit in suis cogitationibus? Facilius enim valet aliquis ad libitum suum membra corporis retinere quam cogitationeit diabolus insidias homini ad conversionem venienti, quatenus ei bonum cum quo venit auferat, id est fidem, quam habebat in saeculo de bono quod erat in religione. Hanc ei primam vult auferre diabolus, quando videt fratres quod sibi necessarium est operantes. Homo namque novitius amplius tentatur de bonis quae sibi non placent, quam de alia re: non est autem simile quod bellum superet, qui in primis actibus ca
Abbreviated transcription (Latin):
sit circumspec tus atq sollicitus. Debetq discere loqui.
ambulare. sedere. aspicere. oꝑari. dm̃q dep̃cari. atq oiͣa
alia facere: aliter quam in seculo faciebat. Loqui dis¬
cat hoc modo. quatinus tale retentaculũ in serna¬
ne suo faciat ut semꝑ quod dixerit: uerum esse pos¬
sit. Quodcumq enim uerbum aut sentenciam uir
religiosus dicat. nisi sit fruc tus corporis uel animȩ.
sibi uel alteri: secularttas est. ¶re debet honeste: ac sine
strepitu. Sedere humilit̃: atq collectus ¶Laborare sine
murmure: ac moderate. Cum aliquid concupiscibile as¬
pererit: oculos in carcere teneat. ne eos ibi defigat:
sed uisum auertat. Quando dñm rogabit: tumultum
non faciat. d̃s enim uocem cordis exaudit. Qui uero
sic orat. ut aliis noceat. ab oratione caritatem exeludit.
quam ibi deus amplius diligit. In oĩbus his atq in cete¬
ris oportet ut᷑ fr̃ibus cum quibus est caueat. ne prauũ¬

Expanded text:
sit circumspectus atque sollicitus, debetque discere loqui, sit circumspectus atque sollicitus, debetque discere loqui, ambulare, sedere, aspicere, operari, Deumque deprecari, atque omnia alia aliter facere quam in saeculo faciebat. Loqui discat hoc modo, quatenus in sermone suo tale retentaculum faciat ut semper quod dixerit, verum esse possit: quodcunque enim verbum aut sententiam vir religiosus dicat, nisi sit fructus corporis vel animae, sibi vel alteri, saecularitas est. Ire debet honeste ac sine strepitu, sedere humiliter, atque collectus laborare sine murmure, ac moderate. Cum aliquid concupiscibile aspexerit, oculos in carcere teneat, ne eos ibi defigat, sed visum avertat. Quando Dominum rogabit, tumultum non faciat, Deus enim vocem cordis exaudit; qui vero sic orat ut aliis noceat, ab oratione charitatem excludit, quam ibi Deus amplius diligit. 3. In omnibus his atque in caeteris oportet ut fratribus, cum quibus est, caveat ne pravu
Abbreviated transcription (Latin):
dente. ꝓpt̾ hoc totum sustinendum huc uenire deside¬
ro. nec crescendi causa. s minuendi: pastor eum in¬
ter alios fr̃s recipiebat. Ipsumq eum eis cõmuniter¬
iusticia. atq custodia. Cumq deus aliqitemi in
ritate consistere uolunt. Pum contenti sunt lis q̃ sibi
sunt utilia: in requie ꝑmanent. Cum uero sese extendũt
ad cetera que sibi non expediuntr in tribulationem et
angustiam corruunt. sicut fecit adam. Qui enim in dõ
desec tatur. ubiq paradisum inuenit: et in cęlo conuer¬
satur. Qui se ab illo separat: om̃ibus locis infernum
repꝑit. Ideoq uir religiosus in om̃e quod loquitur et oꝑ¬
atur: debe t dei meditari presentiam. qui semꝑ eum in¬
tuetur: et angłi eius. di abolus. etiã qui uult eum extrae¬
re a paradiso Ille enim nũꝗͣ a bono discedit. in tantum
uult illud dissipare et tamen totus in de separatus est.
et qui tantoꝑe spec tatur ualde sibi necessarium est ut

Expanded text:
dente: « Propter hoc totum sustinendum huc venire desidedente: « Propter hoc totum sustinendum huc venire desidero, nec crescendi causa, sed minuendi, » pastor eum inter alios fratres recipiebat, ipsumque cum eis communiterjustitia atque custodia. Cumque Deus aliquem in ritate consistere volunt. Dum contenti sunt iis quae sibi sunt utilia, in requie permanent. Cum vero sese extendunt ad caetera, quae sibi non expediunt, in tribulationem et angustiam corruunt, sicut fecit Adam . Qui enim in Deo delectatur, ubique paradisum invenit, et in coelo conversatur: qui se ab illo separat, omnibus in locis infernum reperit. Ideoque vir religiosus in omni quod loquitur et operatur, deberet Dei meditari praesentiam qui semper eum intuetur, et angeli sui, diaboli etiam, qui vult eum extrahere a paradiso. Ille enim nunquam a bono discedit, in tantum vult illud dissipare, et tamen totus inde separatus est. 2. Et qui tantopere spectatur, valde ei necessarium est ut
Abbreviated transcription (Latin):
agam: nec temet ipsum agere sinam. A seculo qͥp¬
pe meos abscidi pedes. Et si ꝓpter me non redeo: ꝓpt̃
te non redibo Adhue aliud suꝑfuerit. Forsitanͣ
mitterem te in aliquod nemorum et annonam quã¬
rem. Aliud uero restat oribiluis. Centupliciter tibi
melius est dampnari in seculo: ꝗͣ hic. Qenim al
altiori cadit: amplius leditur. Et si hinc in infernũ
caderes: om̃ibus aliis ꝑditis inferior esses. Cu uero
ꝑgere potes ad quod libet monasterioꝵ. ubi magna
inuenies edificia. cibosq delicatos: suis temporibus
constitutos. Illic bestias repperies. terrarumq latitu¬
dinem: hic tantum crucem et pauꝑtatem. Talibus
uerbis uir bonus exꝑiebatur: si ille firmum relinqͥn¬
di secłm cor haberet. Simoniacum enim eum esti¬
maret. si cuiuslibet terrene rei ꝓmissione: in religi¬
onem ueniret. Similiter etiam postꝗͣ aduenerat: si
quid ex consuetudine postularet. Tandem eo respon¬

Expanded text:
agam, nec temetipsum agere sinam, a saeculo quipagam, nec temetipsum agere sinam, a saeculo quippe meos abscidi pedes: et si propter me non redeo, propter te non redibo. Adhuc aliud superfuerit: forsitan mitterem te in aliquod nemorum, et annonam qurem. 3. « Aliud vero restat horribilius, centupliciter tibi melius est damnari in saeculo, quam hic: qui enim ab altiori cadit, amplius laeditur; et si hinc in infernum caderes, omnibus aliis perditis inferior esses. Tu vero pergere potes ad quodlibet monasteriorum, ubi magna invenies aedificia, cibosque delicatos suis temporibus constitutos. Illic bestias reperies terrarumque latitudinem, hic tantum crucem et paupertatem. » 4. Talibus verbis vir bonus experiebatur si ille firmum relinquendi saeculum cor haberet. Simoniacum enim eum aestimaret, si cujuslibet terrenae rei promissione in religionem veniret. Similiter etiam, postquam advenerat, si quid ex consuetudine postularet, tandem eo respon
Abbreviated transcription (Latin):
Quid dicatur et ostendatue Nouitio intranti reli
et sequatur me: si militer pastor nr̃ eis di¬
cebat. quas in disciplina sua recipiebat.
Cum aliquis causa ueniendi ad eum caritatem ab
eo postularet. antequam ei tribueret: hoc modo res¬
pondebat. Fr̃ quomodo poteris honus sustinere. qd̃
tibi uis inponere.: Aspice crucem. Multum est dif¬
fieile: ibi manere Si huc adueneris: in ea confige¬
ris. Et amittes dñationem quam habes in temet ipso
in ocłis. et in ere. ac in eeteris membris. Mandue an¬
di. ie iunandi. dormiendi. ac uigilandi. tuam relin¬
ques uoluntatem: multarumq aliarum rerum
Et hoc quod in secło diligis: continget tibi hodio ha¬
bere. Exinde non reuerteris: ad domum cognatoꝵ
tuorum. Et si ipsi ad te ueneruit: nequa quan eis
ligna et fimum portare cunctisq fr̃ibus seruire:
Hoc totum esset facile. Sed captus tali carcere
manebis. ubi non est foramen ꝑ quod ad secłm re¬
uertaris: nisi tu ipse feceris. Et ego tui curam nõ

Expanded text:
Quid dicatur et ostendatur Novitio religionem intet sequatur me : similiter pastor noster eis dicebat quos in disciplina sua recipiebat. Cum aliquis causa veniendi ad eum charitatem ab eo postularet, antequam ei tribueret, hoc modo respondebat: « Frater, quomodo poteris onus sustinere quod tibi vis imponere? Aspice crucem, multum est difficile ibi manere. Si huc adveneris, in ea configeris, et amittes dominationem quam habes in temetipso, in oculis, et in ore ac in caeteris membris. Manducandi, jejunandi, dormiendi ac vigilandi tuam relinques voluntatem, multarumque aliarum rerum; et hoc quod in saeculo diligis continget tibi odio habere. Exinde non reverteris ad domum cognatorum tuorum, et si ipsi ad te venerint, nequaquam eis ligna et fimum portare, et cunctis fratribus servire? Hoc totum esset facile, sed captus tali carcere manebis, ubi non est foramen, per quod ad saeculum revertaris, nisi tu ipse feceris: et ego tui curam non
Abbreviated transcription (Latin):
quã in multis terris. Hanc questionẽ pastor sol¬
uit hoc modo. Fñ in hoc potest considari quam
ammirabilis est dispositio diuina. Idõ namꝙ
corporalem inde remouit delectacionem: ut
amici sui meo tantũ delectarent᷑. et amor su¬
us e̾et eis pratũ. fons. ac flumen. et quod libet
aliud refugium. Nisi enim ds̃ sciret. aliud scłm
eẽ. meluis: nullatenus amicos suos illuc trãs
hit: aliquãdo. Non tamen eo modo quatinus
amicos suos in hoc scło. tristes deserat ac de¬
solatos. Sed tantũ quasi ds̃ hoc uult agere.
quia tunc seruos suos in maiori tenerẽt reqͥe:
cũ mundus considerat. quod ipsi laborem pa¬
ciantur. Magis enĩ inde honoratur: cum in
angustiis eos reqͥescere facit. Auquando uero
ut infideles erubescant: ostendit popło dulce¬
dinem. inqua corporaliter amei su consis¬
tunt: dũ cruciantur. Sicut legitur de tribe
pueris. qui benedicebant eũ: in igne fornacis.

Expanded text:
quam in multis terris. » Hanc quaestionem pastor solquam in multis terris. » Hanc quaestionem pastor solvit hoc modo: « Frater, in hoc potest considerari quam admirabilis sit dispositio divina. Ideo namque corporalem inde removit delectationem, ut amici sui in eo tantum delectarentur, et amor suus esset eis pratum, fons, flumen, et quodlibet aliud refugium. Nisi enim Deus sciret aliud saeculum esse melius, nullatenus amicos suos illuc transfhit aliquando, non tamen eo modo quatenus amicos suos in hoc saeculo tristes deserat ac desolatos, sed tantum quasi Deus hoc vult agere, quia tunc servos suos in majori tenet requie, cum mundus considerat quod ipsi laborem patiantur; magis enim inde honoratur, cum in angustiis eos requiescere facit. Aliquando vero ut infideles erubescant, ostendit populo dulcedinem in qua corporaliter amici sui consistunt, dum cruciantur, sicut legitur de tribus pueris, qui benedicebant eum in fornacis igne ;
Abbreviated transcription (Latin):
deferrent: Tidet᷑ eẽ. rapina. Cui respondit. Fr̃
hoc aꝑte iustũ fuit. Isti namq illis diu seruierãt
Illi uͦ ꝓseruitio: malũ istis retribuerant. Iusto qͦ¬
q iudicio ds̃ equus udex uoluit ut isti merce¬
dem sui laboris secum deferrent. quã illi sibi
defraudauerant. Est autẽ alius sp̃ualis intellec¬
tus. quod similit̾ membra xp̃i thesaurum sc̃e
scripture acceꝑunt a uideis remanentibus in
egypto: idest in huus seculi tenebris:
terum idẽst discipłs hoc eum interrogauit.
Dñe. tu dicis quod ierosolimitanã terram
ds̃ dilexit. magis quã aliam.ini tantum qͦd
de ceteris regionibus amicos suos illuc addu¬
xit. ipse etiam ibi de uirgine natus est. et fre¬
quenter in scripturis uocat eam terram pro
missionis. Mirum est itaq quia uoluit eam
talem esse. Non enĩ ibi sunt prata spetiosa.
nec optimi fontes. nec draissima flumina. s
aqua in cisternis. asꝑitas etiam atq calor: magis

Expanded text:
deferrent ? videtur esse rapina. » Cui respondit: « Frater, deferrent ? videtur esse rapina. » Cui respondit: « Frater, hoc aperte justum fuit. Isti namque Deo servierant; illi vero pro servitio malum istis retribuebant. Vero ergo judicio Deus aequus judex voluit ut isti mercedem sui operis secum deferrent, quam illi sibi defraudaverant. Est autem spiritaliter intellectus quod similiter membra Christi thesaurum sanctae Scripturae receperunt a Judaeis remanentibus in Aegypto, id est in hujus saeculi tenebris. » 26. Iterum idem discipulus hoc eum interrogavit: « Domine, tu dicis quia Jerosolymitanam terram Deus dilexit magis quam aliam, in tantum ut de caeteris regionibus amicos suos illuc adduxit ipse etiam ibi de Virgine natus est, et freqmissionis. Mirum est itaque quia voluit eam talem esse: non enim ibi sunt prata speciosa, nec optimi fontes, nec ditissima flumina; sed aqua in cisternis, asperitas etiam et calor magis
Abbreviated transcription (Latin):
dño labores ꝑpessi sunt: nichil aliud sibi dic̃t
nisi quod itidem faciat. Eorũq passiones non
sunt redẽptiones. msi sibimet ipsis. Immo st̃.
terrores ei : qui non uult illos imitari. Similit̃
creature ratione carentes. et assidue in dñica
disposicione ꝑmanentes: debent homini ma¬
gnam uereciuidiam. magnumq terrorem
incutere. qm̃ ipse ratione utitur. et tamen a
diuina dispositione discedit. Et sic in cunctis
diligenti dicit. Omina oꝑa mea: feci pro te.
Tibi sum natus: atq baptizatus. Mea mors
est uita tua. Mea resurrectio: est tua remifsio.
Mea ascensio: est tua glorificatio. Apparet itaq
quod cetera omĩa terrent hominem. et ds̃ solum¬
modo qui pro eo passus est: eumq mag̾ dilig̃: se¬
curum reddit:
nr̃o. Dñe cum in tot et tantis rebus ius diuinum
defendis. qua ratione precepit dñs filiis isrł
ut thesaurũ ab egiptiis mutuarent. secumq

Expanded text:
Domino labores perpessi sunt, nihil aliud sibi dicunt Domino labores perpessi sunt, nihil aliud sibi dicunt nisi quod itidem faciat. Eorumque passiones non sunt redemptiones nisi sibimetipsis; imo sunt terrores ei qui non vult illos imitari. 2. Similiter creaturae ratione carentes et assidue in Dominica dispositione permanentes debent homini magnam verecundiam magnumque terrorem incutere, quoniam ipse ratione utitur, et tamen a divina dispositione discedit: et sic in cunctis istus se diligenti dicit: « Omnia opera mea feci pro te, tibi sum natus atque baptizatus, mea mors est vita tua, mea resurrectio tua remissio, mea ascensio est tua glorificatio. » Apparet itaque quod caetera omnia terrent hominem: et Deus solummodo qui pro eo passus est eumque magis diligit, securum reddit. nostro: « Domne, cum in tot tantisque rebus jus divinum defendis, qua ratione praecepit Dominus filiis Israel ut thesaurum ab Aegyptiis mutuarent secumque
Abbreviated transcription (Latin):
rediit ad dñm cum ipse pastor eam quesiuit.
suisq humeris imposuit. quã si ipsa sponte ue¬
nire inciꝑet. nec alius eam deferret: Sic mai-
or honor est homini: quia ds̃ est de sua salute
sollicitus. Hac etiam ratione potest intelligi:
dedecus et in honestas reꝓborũ. Illi namq nul¬
li rei culpam mputabunt. nisi sibimetipsis:
qui uoluntate sua sese damnauerint. Ds enĩ
neminem unquã damnabit. nec habet un¬
de: nisi quis ei tradiderit. Immo libenter
eos saluat: qui eum sequi desiderant:
Unc homo delectatur in deo : cum ds pri¬
mum delectatur ineo. Tunc aliquis re¬
quiescit in deo: cum ds̃ pͥmum reqͥescit millo.
unc homo dĩn recipit: cũ ds̃ est impso. Deus
em̃ in nulla reualet requiescere. nec delectari: ni¬
si in semetipso. Nec aliud potest dñi recipere:¬
nisi ipse. Nisi enini ita e̾et : aliud bonum deus
in uenisset: preter semetipsum in quo bonum
Qui enim scõrum uitã auscultat. et quos pro

Expanded text:
rediit ad domum cum ipse pastor eam quaesivit, rediit ad domum cum ipse pastor eam quaesivit, suisque humeris imposuit, quam si sua sponte venire inciperet, nec alius eam deferret. Sic est major honor homini, quia Deus est de ejus salute sollicitus. dedecus et inhonestas reproborum; illi namque nulli rei culpam imputabunt nisi sibimetipsis, qui voluntate sua sese damnaverint. Deus enim neminem unquam damnabit, nec habet unde, nisi quis ei tradiderit: imo libenter eos salvat qui eum sequi desiderant. Tunc homo delectatur in Deo, cum Deus primum delectatur in eo; tunc aliquis requiescit in Deo, cum Deus primum requiescit in illo; tunc homo Deum recipit, cum Deus est in ipso. Deus enim in nulla re valet requiescere nec delectari nisi in semetipso, nec aliud Deum potest recipere. Nisi enim ita esset, aliud bonum Deus invenisset praeter semetipsum, in quo bonum Qui enim vitas sanctorum auscultat, et quos pro
Abbreviated transcription (Latin):
uero quod ei placuerit. faciat. siue de pena: siue
de salute. Quainuis enĩ certissime sciret aliquis
se fore dãpnandum: non ideo oporteret. ut adi
illo de fuerit qui homo saluetur. nisi inculpa
umus cuiusq. cur ergo suum aliquis subtrahẽ¬
ret ei seruicium: Uerũptamen ds non est
crudelis. sed fidelis: et saluabit obsequentes sibi. Bo¬
na uero oꝑa que ds̃ oꝑatur in homine. ex gratia
sunt: salusq similiter. Et ex una gr̃a: uult deus
ut sꝑetur et alia. Qui uero primã respuit. id ẽ.
quippe honor erit hõmim. quia ds̃ eum tan¬
tum modo gr̃a sua saluabit: quam si saluaret eum
bonis sins oꝑibus. Nonne honorabilius esset cuili¬
bet pauꝑi. si quidam rex abiret illum longe que¬
rere in alienam terram. eumq ad ducens ad cu¬
riam suam. sibi consedere faceret. ac regmi sui
dñm constitueret. quã si pauꝑ regem quererae:
Sulit̃ ouis que ꝑierat. nonne honorabilius

Expanded text:
vero quod ei placuerit faciat sive de poena, sive vero quod ei placuerit faciat sive de poena, sive de salute. Quamvis enim certissime sciret aliquis se fore damnandum, non ideo oporteret ut a Deiillo defuerit quin homo salvetur, nisi in culpa uniuscujusque, cur ergo aliquis suum subtraheret ei servitium? Verumtamen non est Deus crudelis, sed fidelis, et salvabit obsequentes sibi. Bona vero opera, quae Deus operatur in homine, ex gratia sunt, salusque similiter; et ex una gratia vult Deus ut speretur et alia. Qui vero primam respuit, id est quippe honor erit homini, quia Deus eum tantummodo gratia sua salvabit, quam si salvaret eum bonis suis operibus. Nonne honorabilius esset cuilibet pauperi, si quidam rex abiret illum longe quaerere in alienam terram, eumque adducens ad curiam suam sibi consedere faceret, ac regni sui dominum constitueret, quam si pauper regem quaereret? Similiter ovis, quae perierat, nonne honorabilius
Abbreviated transcription (Latin):
facere deberet. Quod si bene credit. declmabit
cum morerentur. Si quis eni solis bonis oꝑib
posset saluari. nunquam moyses nec sc̃s ioħs bap¬
tista et alii quam plures: illuc descendissent. Qui
ꝑenniter ibi ad essent: isi dei filius eos inde lib̾arce.
Oꝑa quippe iustorum omnũ qui sunt ab inicio mũ¬
di usq ad finem: si cuncta forent unius. uidelicet
ab illo facta: malum quoq quod alii fecerũt ẽe̾t
bonum: et totum foret enisdem. adhuc ei non
sufficeret. ut uno tantum momento. celestem
głiam uideret: si dei gratia defuisset. Nullus enĩ
uiribus suis ualet quicquã ꝓmereri: nisi penã.
fecisset si eũ tantum apenaͥs in fernalibus lib̾ar&e.
nec non etiam matri sue. quandoquidem om̃s
homines eas meruerunt: propeccatis inquibus
nascuntur. Hoc est autẽ summum cunctis ho¬
minibus consilium ut unusquisq recte uiuat
quo amplius potuerit. prestolando dñm. ipse

Expanded text:
facere deberet. Quod si bene credit, declinabit facere deberet. Quod si bene credit, declinabit cum morerentur. Si quis enim solis bonis operibus posset salvari, nunquam Moyses, nec sanctus Joannes Baptista, et alii quamplures illuc descendissent, qui perenniter ibi adessent, nisi Dei Filius eos inde liberaret. 2. Opera quippe justorum omnium qui sunt ab initio mundi usque ad finem, si cuncta forent unius videlicet ab illo facta, malum quoque quod alii fecerunt esset bonum, et totum foret ejusdem, adhuc ei non sufficeret ut uno tantum momento coelestem videret gloriam, si Dei gratia defuisset. Nullus enim valet viribus suis quidquam promereri nisi poenam. fecisset, si eum tantum a poenis infernalibus liberaret, nec non etiam matri suae, quandoquidem omnes homines eas meruerunt pro peccatis in quibus nascuntur. 3. Hoc est autem summum cunctis hominibus consilium, ut unusquisque recte vivat quo amplius potuerit, praestolando Dominum. Ipse