comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
utile oꝑamͦ. Unde dicit apłs. Et adhuc ex
as uͥtutes scientiam scilicet linguarũ. distͥ¬
butionem rerum ꝓpriarum. ip̃sum etiam
martirium sine ea nichil ualere confirmat.
Et ideo prudentie ponit᷑ loco: quia plenitu¬
do legis ẽ dilectio. Et quia mentib bene ꝯ¬
positis & diuino cultui mancipatis frequen¬
ter subrepit accidia. oportet ut ad eam fre¬
quent̾ detergendam diligens adhibeatur
ugilantia. que ab oculis cordis emergens ta¬
lis sepe inundet᷑ pituita. Unde in sinistra
manu ponit᷑ quedam inappula. que sepe flu¬
entem oculorum pituitam tergat: & oculoꝵ
lippitudinem remoueat. Hec quippe orna¬
menta ut dictum ẽ non sunt ipse iͥtutes
sed uͥtutum insignia: quib tanqͣm script̾is
aminonent᷑ utentes quid debeant appetere.¬
uł quid debeant uitare. & ad quẽ finem sua
facta dirigere. Adiciendum ẽ supͣdictis. quia
leuithe suo modo utunt᷑ supͣ memoratis in¬
dumentis: idem significantib qͦd significãt¬

Expanded text:
adhuc excas virtutes scientiam scilicet linguarum, distributionem rerum propriarum, ipsum quoque martyrium sine ea nihil esse valere confirmat. Et ideo prudentiae ponitur loco, quia plenitudo legis est dilectio , et quia mentibus bene compositis, et divino cultui mancipatis, frequenter subrepit acedia, oportet ut ad eam frequenter detergendam, diligens adhibeatur vigilantia, qua ab oculis cordis emergens talis saepe mundetur pituita. Unde in sinistra manu ponitur quaedam mappula, quae saepe fluentem oculorum pituitam tergat, et oculorum lippitudinem removeat. Haec quippe ornamenta, ut dictum est, non sunt ipsae virtutes, sed virtutum insignia, quibus tanquam scripturis admonentur utentes, quid debeant appetere, quid vitare, et ad quem finem sua facta dirigere. Adjiciendum est supradictis, quia levitae et suo modo utuntur supramemoratis indumentis, idem significantibus, quod significant
Abbreviated transcription (Latin):
one. scilicet cͥfinate. quia cum sit sponsa xͥ
soli deo debet ꝑ dilectionem copulari. Dein¬
de reu̾titur ep̃c ad altare. ut compleat of¬
ficium benedictionis sue. Si autem fue¬
rint reliquie reponende. ibit uł mittet ad
eas domnus pontifex. Quodrantẽ reliquie
cat eorum portationem in ierłm celestem.
Et qͦd ponuntur in altari. significat ipsos dõ
se ĩmolasse in ara cordis. dum uiuerent in
corpore. Uel in altari condunt᷑ reliquie sc̃o¬
rum. quia in celo sub altari di requiescutit
anime sc̃oꝵ. Quod quidem altare tabula
re. Quod autem uelum altari suꝑ exten¬
ditur. significat illud qͦd dr. Tollatur mi¬
pus ne iudeat głam dei. qͦd erit ꝓpͥe tem

Expanded text:
ori scilicet chrismate, quia, cum sit sponsa Christi, ori scilicet chrismate, quia, cum sit sponsa Christi, soli Deo per dilectionem debet copulari. Deinde, revertitur episcopus ad altare, ut compleat officium benedictionis suae. Si autem fuerint reliquiae reponendae, ibit vel mittet ad eas Dominus pontifex. Quod cum reliquiae cant eorum portationem in coelestem Jerusalem. Et quod ponuntur in altari, significat ipsos se Deo immolasse in ara cordis, dum viverent in corpore: vel in altari reconduntur reliquiae sanctorum, quia in coelo sub altari Dei requiescunt animae sanctorum; quod altaris tabula re. Quod autem velum altari superextenditur, significat illud quod dicitur: Tollatur impius, ne videat gloriam Dei, q
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Dirigatur oratio mea. Sequitur
dit. Ut enĩ in baptismoͣte puer pͥus abluit᷑
fonte. pꝰtea scĩficatur unctione. deinde ueste
ornatur. tandem cõmunione sc̃a uegetat᷑. sic
altare pͥus asꝑgitur. pꝰtea iuuugitur. deinde
ueste s scđm quosdam cerata cooperitur.
cum in sua manu candela ponatur. Ad extre¬
mum uͦ missa suꝑ illud celebratur. Vngit᷑
autem altare duplici unctione. oleo scilicet
et crismate. qm̃ eccłia sc̃a uere est a sp̃u sco
uncta. dupplici unctione. di scilicet & ꝑximi
nus dilectio ꝓximi sit quedam uia eundi
ad dilectionem dei. Ungitur autem altare
tam in medio. tam ꝑ quatuor angulos. eadẽ
significatione qua cõmendatur aque aspli¬
nas ex ipso. Mane surgens iacob. Trexit iacob.
Ecce odor filii mei. Interim ꝑ queq inuncta
adoletur incensum. quatinus orationis lo¬
cus esse monstret᷑. et scificatio deo. cõmen¬
detur. Vngit᷑ gͦ ecclesia sola. altiore uncti¬

Expanded text:
dicens: Dirigatur oratio mea sicut incedicens: Dirigatur oratio mea sicut incedit. Ut enim in baptismate puer prius abluitur fonte, postea sanctificatur unctione, deinde veste ornatur, tandem communione sancta vegetatur: sic altare prius aspergitur, postea inungitur, deinde veste, sed secundum quosdam cerata, cooperitur; dum in sua manu candela ponitur. Ad extremum vero missa super illud celebratur. Ungitur autem altare duplici unctione, oleo scilicet et chrismate; quoniam Ecclesia sancta vere est a Spiritu sancto inuncta duplici unctione, videlicet Dei nus dilectio proximi sit quaedam via eundi ad dilectionem Dei. Ungitur autem altare tum in medio tum per quatuor angulos eadem quidem significatione, qua commendatur aquae aspersisumptas ex ipso: Mane surgens Jacob, etc.; Erexit Jacob, etc, Dum exiret, etc. Interim pars quaeque inuncta incenso adolentur, quatenus orationis locus esse monstretur, et sanctificatio Deo commendetur. Ungitur vero ecclesia sola unctione, alti
Abbreviated transcription (Latin):
municauit eccłiȩ. ut de uentre eiꝰ fluant
aque uiue. Ecclia namq ter abluit᷑ aqua
in circuitu. ut uirtute sc̃e trinitatis õs insi¬
die inimici eliminentur. et interim psalmꝰ
Postea rediens ep̃c ad altare spargit aquam
eamdem in longitudine eccłiȩ. deinde in lati¬
tudine. Postinodum in altitudine. quahac
alem ex trib uirtutib. tanqͣm ex trib dĩi¬
sionib.fide. scilicet spe. et caritate: Ut enĩ
ysidorus ait. Aititudo templi dm̃ refertur¬
ad fidem. longitudo ad spem. latitudo ad ca¬
nunt deo acceptabile templum. Quidam
autem tantum spargunt in longitudine
et latitudine facientes crucem: innuentes
qui bauilat ẽ me dignus. Ep̃c autem ꝑ ac¬
tur cum reliqua aqua decantans introibo
ad altare tuũ d̃e. Ipsam uͦ aquam que su
ꝑfuit fundit. ad basim altaris. cõmendãs
deo quicqͥd reliquũ ẽ. Et hoc ẽ qͦd fit exp̃¬
ceptis ueteris legis. Post hec ep̃c ut cõmen¬
det deo orationem fuam. ad olet incensum

Expanded text:
fluant aquae vivae. Ecclesia denique ter abluitur aqua in circuitu, ut virtute sanctae Trinitatis omnes insidiae inimici eliminentur et ideo psalmus Postea rediens episcopus ad altare, spargit illam aquam in longitudinem Ecclesiae, deinde in altitudinem, postmodum in latitudinem, quatenus hac alem ex tribus virtutibus tanquam ex tribus dimensionibus, scilicet fide, spe, et charitate. Ut enim Isidorus ait, altitudo templi ad fidem refertur, longitudo ad spem, latitudo ad chanunt Deo acceptabile templum. Quidam autem tantum aspergunt in longitudinem, et in altitudinem facientes crucem, et innuentes quitur me, est me dignus Episcopus autem peractur cum reliqua aqua decantans: Introibo ad altare Dei. Ipsam vero, quae superfuit, aquam fundit ad basim altaris. Ecclesquiquid est reliquum. Et hoc est quod fit ex praecepto veteris legis. Post hoc episcopus ut commendet orationem suam Domino, adolet incensum,
Abbreviated transcription (Latin):
tem utamͦ ex auctoritate. Cineres sunt humi¬
les uł penitentes ppłi. uenientes ad regenera
tuor anguli. sicut ꝑ ꝓpħam dicitur. Et ueni¬
ent ad eum om̃s gentes. Oue autem cinerum¬
lince. sut circumcisio ⁊ p̃putium. que ab

Expanded text:
tem veneramur ex auctoritate. Cineres sunt humitem veneramur ex auctoritate. Cineres sunt humiles et poenitentes populi, venientes ad regenerator anguli, sicut per prophetam dicitur: Et venient ad eam omnes gentes. Duae autem lineae sunt circumcisio et praeput
Abbreviated transcription (Latin):
quo a dño discipulis euntibus ad predicationẽ¬
ẽ concessa. Huius gͦ uirge potenti uirtute ter
ꝑcutitur suꝑ liminare. ut ad confessionem sc̃e
trinitatis m̃s uł locus euacuet᷑ demonii. Uel
ut alii dicunt adhoc ter ꝑcutitur. ut potestas
trina celi scilicet & terre. & inferni tͥbuatur
eccłiȩ. Ostio itaq aꝑto. & infelici dño expulso
iam ingrediens ep̃c: pax huic domui dicit. ut
głm. Pontifex autem ut digne ꝑagat officiũ
sp̃c. Postea ꝓsternens se ad orationem: ad po¬
stulanda sc̃orum suffragia. iubet fieri letaniam
qua finita eleuans se dicit orationem. non tam̃
salutando plebem. ut pote tẏpum ppłi rudis¬
acdhuc tenentem. S ualde mirum qͦd sequit᷑.
Ad quid enĩ cineres ibi: Ad quid enĩ due lince
cineris ibi : Ab augulis ad angulos disꝑsi: Et
cur non indirectum : s ducunt᷑ in oblicum:
Cur etiã in cinere scribunt᷑ littere: Hec omĩa
inuenta sunt a sc̃is patribus ex ratione. nos au¬

Expanded text:
discipulis est concessa ad praedicationem. Hujus ergo potenti virtute ter percutitur superliminare, ut ad confessionem sanctae Trinitatis mens et locus evacuetur a daemoniis; vel, ut alii dicunt, ter percutitur, ut potestas trina, coeli videlicet, terrae, et inferni tribuatur Ecclesiae. Ostio itaque aperto, et infelici domino expulso, jam ingrediens episcopus, Pax huic domui dicit, ut gelum. Pontifex ut digne peragat inceptum ostea prosternens se ad orationem ad postulanda sanctorum suffragia jubet cantari litaniam. Qua finita elevans se dicit orationem, non tamen salutando populum utpote typum populi rudis tenentem. Sed valde mirum est quod sequitur. Ad quid enim cineres ibi? ad quid duae lineae cineris ab angulo ad angulos dispersi? et cur non in rectum, sed deducuntur in obliquum? cur et in cinere scribuntur litterae? Omnia haec inventa sunt a sanctis Patribus ex ratione, nos au
Abbreviated transcription (Latin):
gunt᷑ itaq ut dictum est officio mediatoris
dum ꝓ ppło dm̃ interpellant. dum peniten¬
tes absoluendo reconciliant. Unde oportet
ut sicut mediator di ⁊ hominũ ꝑ hoc qͦd fu¬
it particeps nr̃e mortalitatis mundii recon¬
ciliauit. ꝑ hoc qd fuit particeps diumitatis

Expanded text:
guntur itaque, ut dictum est, officio mediatoris, guntur itaque, ut dictum est, officio mediatoris, dum pro populo Deum interpellant, dum poenitentes absolvendo reconciliant. Unde oportet, ut sicut mediator Dei et hominum, per hoc quod fuit particeps nostrae mortalitatis, mundum reconciliavit, per hoc quod fuit par
Abbreviated transcription (Latin):
lata. Prb̾ri quippe successores ⁊ uicarii st̃
septuaginta discipuloꝵ : qui p̾cedebant dñm
ihm in omnem ciuitatem & bocum quo erat
ipse uenturus. Ita prb̾ri quia adiutores sunt
ep̃orum. rudes ppłos initiant. baptirando u¬
nitati eccłiȩ incorporant. et omibus sacram̃tis
usq ad manus impositionem ppło di minis¬
trant. Cp̃i uͦ successores sunt apłorum: qui
ex necessitate ad adiutorium & supplem̃tum
sui officii quo faciluis plebes innumeras re¬
gere possint. munisterium sͥ expetunt sacer¬
dotum. Sic moyses in heremo septuaginta
uiros prudentes elegit: quorum consilio et
auxilio ĩmensam multitudinẽ ppłi isrl fa¬
cile gub̾nauit. Siue autem sint minoris
ordinis siue sũmi ordinis sacerdotes. uicem xͥ
sũmi pontificis gerunt. dum ppłos delinqͣn¬
tes ad penitentiam uocant. et orationũ su¬
arum medicam̃to sanant. Unde apłs dic̃.
secramꝰ gͦ ꝓ xp̃o. reconciliamini deo: fun

Expanded text:
lata . » Presbyteri quippe successores et vicarii sunt lata . » Presbyteri quippe successores et vicarii sunt septuaginta discipulorum, qui praecedebant Dominum Jesum in omnem civitatem et locum quo ipse erat venturus . Ita presbyteri, quia adjutores sunt episcoporum, rudes populos initiant, baptizando unitati Ecclesiae incorporant, et omnibus sacramentis usque ad manus impositionem populo Dei ministrant. Episcopi vero successores sunt apostolorum, qui ex necessitate adjutorium et supplementum sui officii, quo facilius plebes innumeras regere possint, ministerium sibi expetunt sacerdotum. Sicut Moyses in eremo septuaginta viros prudentes elegit , quorum consilio et auxilio immensam multitudinem populi Israel facile gubernaret: sive autem sint minoris ordinis, sive summi ordinis sacerdotes, vicem Christi summi pontificis gerunt, dum populos deliquentes ad poenitentiam vocant, et orationum suarum medicamento sanant. Unde Apostolus s
Abbreviated transcription (Latin):
queq ad sinistram. id ẽ p̾sentem uitã ꝑti¬
nent p̾̃maut. et iugo dñi subiciant. Acci
afiliis aaron sumpsit exordium. qui
cum epĩs in plurib cõmie habent offm̃.
Et qui nunc prb̃ri uocant᷑: tunc sacerdo¬
tes uocabant᷑. Et qui nunc sunt pontifices
tunc dicebant᷑ sacerdotum pͥncipes. distat
ẽ łicorum ordinatio. basilicarum dedicati
o. sacri chrismatis consecratio. ⁊ manus im¬
positio. & cõmunis suꝑ ppłm bñdictio. cũ¬
di ad ppłm. cõmuis utͥsq fit dispensatio.
S sumis sacerdotib ea que p̃taxauimꝰ iccir¬
co reseruata sunt : ne eadem potestatis acto¬
ritas ab omĩb uendicata insolentes reddẽt.¬
& soluto obedientie iunculo scandalum ge¬
neraret. Quod autẽ grece dicunt᷑ prb̃ri.
latine dicunt᷑ seniores: non tam etate qm
prudentia ⁊ morum maturitate. Unde di¬
citur in libro sapientie. Cani sunt sensus
hominis. et senectus hominis uita ĩmacu¬

Expanded text:
quae ad sinistram, id est praesentem vitam pertiquae ad sinistram, id est praesentem vitam pertinent, et premant, et jugo Domini subjiciant. Accipa filiis Aaron sumpsit exordium, qui cum episcopis in pluribus commune habent officium: et qui nunc presbyteri vocantur, tunc sacerdotes vocabantur, et qui nunc sunt pontifices, tunc dicebantur sacerdotum principes. Distat est clericorum oo, sacri chrismatis consecratio, manus impositio, et communis super populum benedictio. 265 ad populum, communis utriusque sit dispensatio. Sed summis sacerdotibus ea quae praetaxavimus, idcirco reservata sunt, ne eadem potestatis auctoritas, ab omnibus vindicata, insolentes redderet, et soluto obedientiae vinculo, scandalum generaret. Qui autem Graece dicuntur presbyteri, Latine dicuntur seniores, non tam aetate quam prudentia et morum maturitate. Unde dicitur in libro Sapientiae: « Cani sunt sensus hominum, et senectus hominis, vita immacu
Abbreviated transcription (Latin):
cet. dicens ad timotheum. Nam cũ de sa¬
cerdotib p̃misisset: sub uuxit. Diacones
similit̾ oportet ẽc̃ in rep̃hensibiles: idẽ sñ
crimine. sicut epos: pudicos. id ẽ a libidi¬
ne continentes. Non bilingues: scilicet ne
contur᷑bent habentes pacem. Non multo
imno deditos. quia ubi ebrietas: ibi libido & fu¬
ror dũatur. Non turpe luci um sertantes.
ne de sp̃uali ministerio terrena lucra sectent᷑.
taq ficut ep̃i ante ordinationem examinari
ddebent. ⁊ si digni inuenti fuerint: ad sacrũ
miisteriĩ sunt applicandi. Hoc officio usus
est dñs. quando pͦt cenam ꝓpͥo ore & ꝓpͥis ma¬
nib sacram̃ta confecta dispensauit. et quan¬
do apłos dormientes ad orationem incitauit
dicens. Uigilate & orate. ne intretis intemp¬
tationem. Hii cum ordinant᷑. solus ep̾c eis
manum imponit. quia ad ministerium ñ
ab ep̃o. suꝑ sinistrũ humerũ: ut ꝑ hoc cog¬
noscant se accepisse iugũ dñi. quo omĩa

Expanded text:
cet scribens ad Timotheum. Nam cum de sacet scribens ad Timotheum. Nam cum de sacerdotibus praemisisset, subjunxit: « Diaconos similiter oportet esse irreprehensibiles , » id est sine crimine, sicut episcopos; pudicos, id est a libidine continentes; non bilingues, scilicet ne conturbent pacem habentes; non multo vino deditos, quia ubi ebrietas, ibi libido et furor dominatur; non turpe lucrum sectantes, ne de spirituali ministerio terrena lucra sectentur.taque sicut episcopi ante ordinationem examinari debent, et si digni inventi fuerint, ad sacrum ministerium sunt applicandi. Hoc officio usus est Dominus , quando post coenam proprio ore et propriis manibus sacramenta confecta dispensavit, et quando apostolos dormientes ad orationem invitavitdicens: « Vigilate et orate, ne infretis in tentationem . » Hi cum ordinantur, solus episcopus eis manus imponit, quia ad ministerium adab episcopo super sinistrum humerum, ut per hoc agnoscant se accepisse jugum Domini, quo omnia
Abbreviated transcription (Latin):
lut quodam terribili tonitruo cõmouen¬
tia. Tale tonitruum emittebat iohes bap¬
tista quando dicebat. Genimina uꝑarũ
quis dabit uobis fugere a uentura ira:
Et dñs in eugłio. Omĩs arbor que non fe¬
cerit fructum bonũ excidetur: ⁊ in ignẽ
mittetur. Et in hunc modũ płi̾ma. Isti
in modum p̾tonis manifeste admonent
cunctos ad orandum: ad genu flectendũ.
sti eugłirant: isti sacram̃ta dispensant. Sa¬
cerdotib non licet calicem dñi inmensa
tollere: nisi traditus fuerit eis adiacono.
Leuithe hostias suꝑ altare ponunt: ipsim̃¬
ꝑiunt. ipsi albis uestib induti altari assi¬
stunt. Qua inre significat᷑ quia munditi¬
am candoris quã p̾ferunt in corpore: de¬
bent habere in mente. Tales enĩ dm de¬
cet habere ministros. qui nullo carnis cõ¬
taminant᷑. uicio. si plena m̃tis & cor¬
poris castitate p̃fulgeant. Quales enĩ dia¬
cones ordinandi sint: apłs plenissime do¬

Expanded text:
lut quodam terribili tonitru commovenlut quodam terribili tonitru commoventia. Tale tonitru emittebat Joannes Baptista, quando dicebat: « Genimina viperarum, quis dabit vobis fugere a ventura ira? » Et Dominus in Evangelio: « Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . » Et in hunc modum plurima. Isti in modum praeconis, manifeste admonent cunctos ad orandum, et ad genu flectendum: Isti evangelizant, isti sacramenta dispensant. Sacerdotibus non licet calicem Domini in missa mensa tollere, nisi traditus eis fuerit a diacono. Levitae hostias super altare ponunt: ipsi me alta mysteria operiunt: ipsi albis vestibus induti, altari assistunt. Qua in re significatur quam munditiam candoris, quam praeferunt in corpore, debeant habere in mente. Tales enim Deum decet habere ministros, qui nullo carnis contaminentur contagio, sed plena mentis et corporis castitate praefulgeant. Quales enim diaconi ordinandi sunt, Apostolus plenissime do
Abbreviated transcription (Latin):
cessores decreuerunt. ut in omĩ matrice
eccłia septem diaconos circa aram xp̃i su¬
blimiori gradu tamqͣm columpne altars
assisterent: non sine aliquo septenari m¬
sterio. In quo significatur. ut septiforms
nario et ternario: quaternarius refertur
ad corpus ꝓpt̾ quatuor elementorum in cor¬
pore consonam complexionem. ternarus
uͦ ad animã ꝓpt̃ triplicem anime uͥtutem.
ꝓpter quã iubemur dm triplicit̾ diligere.
De toto corde qd̾ refertur ad intellectum.
tota anima qͦd refertur ad uoluntatem. to¬
ta mente qd refertur ad memoriam. Hii
sunt septem angeli quos legimꝰ in apoca¬
lipsi tuba canentes. Angłi quia nuntii. Tu¬
ba canentes: idẽ alta nusteria de interua
inspiratione foris resonantes. Nii sunt .uii.
candelabra aurea : id ẽ lucem eugłii in
manib id ẽ in oꝑib p̾ferentia: & ad omnẽ
ignis id ẽ tribulationis examinationem
bestiales. mentes terribili cõminatione. ue¬

Expanded text:
cessores decreverunt, ut in omni matrice cessores decreverunt, ut in omni matrice Ecclesia septem diaconos circa aram Christi sublimiori gradu tanquam columnae altaris assisterent, non sine aliquo septenarii mysterio. In quo significatur ut septiformisonstet quaternario et ternario, quaternarius refertur ad corpus, propter quatuor elementorum in corpore consonam complexionem: ternarius vero ad animam, propter triplicem animae virtutem, propter quam jubemur Deum tripliciter diligere, id est toto corde, quod refertur ad intellectum; tota anima, quod refertur ad voluntatem; tota mente, quod refertur ad memoriam. Hi sunt septem angeli, quos legimus in Apocalypsi tuba canentes : angeli, quia nuntii: tuba canentes, id est alta mysteria de interna aspiratione foris resonantes. Hi sunt septem candelabra aurea, id est lucem Evangelii manibus, id est in operibus praeferentia, et ad omnem ignis, id est tribulationis examinationem bestiales mentes terribili comminatione ve
Abbreviated transcription (Latin):
rursus tribus leui ad driuni cultus mini¬
steria ordinaretur & consecraretur dño. &
seruirent ꝓ isrł coram aaron & filiis euis in
tabernaculo dĩ. ipsiq gestarent archam&
crutu tabernaculi ipsi castra constituerent.¬
& in transportando tabernaculo ipsi depo¬
nerent. rursus ipsi componerent: A iugin¬
ti qͥnq autem annis & sup̾ra. iussi sunt set¬
uire in tabernaculo. Quã regulam sci pa¬
tres et innouo testam̃to constituerunt. qm̃
hec etas ad portanda onera robusta est. qͦd
illi ordini a moyse institutum ẽ. Quod cua
in nouo testam̃to representat᷑. cũ diaconib
sula indieb ieumii. suꝑ eumdẽ humeri
cõplicatur: quia quicquid laboris ⁊ sustra¬
tie in hac uita toleramꝰ. tamꝗͣ in sinista
portamꝰ. donec in dextera. ineternitate
requiem habeantuis. Hic ordo in nouo se¬
stam̃to ab apłis initium sumpsit. quando
sic legitur in actibus apłorum. septem n
is imposuerunt. Exinde apłi ⁊ eorum sus¬

Expanded text:
rursus tribus Levi ad divini cultus minirursus tribus Levi ad divini cultus ministeria ordinaretur, et consecraretur Domino, et serviret pro Israel coram Aaron et filiis in tabernaculo Dei, ipsique gestarent arcam, cuitu tabernaculi ipsi castra constituerent, et in transportando tabernaculo ipsi deponerent, rursusque ipsi componerent. A viginti autem annis et supra jussi sunt servire in tabernaculo. Quam regulam etiam sancti Patres in Novo Testamento constituerunt, quoniam haec aetas ad portanda onera robusta est, quod illi ordini a Moyse institutum est. Quod etiam in Novo Testamento repraesentatur, cum diaconis sula in diebus jejunii super eumdem humerum complicatur; quia quidquid laboris et sustinentiae in hac vita toleramus, tanquam in sinistra portamus, donec in dextera, hoc est, in aeternitate requiem habeamus. Hic ordo in Novo Testamento ab apostolis initium sumpsit, quando sic legitur in Actibus apostolorum. Aposteis imposuerunt . Et exinde apostoli et eorum suc
Abbreviated transcription (Latin):
linteo se p̃cinxit. & mittens aquam in
pelium pedes discipłorum lauit. ⁊ lince¬
o extersit. Una significatio ẽ lintei & ma¬
nutergii. que de lino fiunt: & multis casti¬
gationib ⁊ ablitionib ad candorem ꝑue¬
niunt. Linteo gͦ pedes puluere fedati pͥ
aqua lauantur: deinde linteo extergun¬
tur. Sic cum psalnusta dicumis. laua¬
bo ꝑ singulas noctͥis. id est ꝑ singulas offensi¬
ones lectum meum. id ẽ conscientiam me¬
am. in qua sanus quiesco. eger laboro. & cũ
apło. castigo corpus meũ ⁊ inseruitutemre¬
digo. Uodem mͦ inmistri manus lauant.
tergunt: cum omnẽ terrenam concupiscen¬
tiam de oꝑibus suis excutint:
iacornoruo ordo sexto sequitur loco
non sine aliquo senarii misterio. quo
ꝓpter sui ꝑfectionem significat᷑. oꝑum ꝑfec¬
tio. Hic ordo in ueteri testam̃to a tribu lem
habet exordium. Precepit enĩ dñs moysi.
ut pꝰt ordinationem aaron & filiorum eius

Expanded text:
linteo se praecinxit: et mittens aquam in linteo se praecinxit: et mittens aquam in pelvim, pedes discipulorum lavit, et linteo extersit. Una significatio est lintei et manutergii, quae de lino fiunt: et multis castigationibus et ablutionibus ad candorem perveniunt. Linteo ergo pedes pulvere foedati prius aqua lavantur, deinde linteo exterguntur. Sic cum Psalmista dicimus: « Lavabo per singulas noctes id est per singulas offensiones, « lectum meum , » id est conscientiam meam, in qua sanus quiesco, aeger laboro, et cum Apostolo: « Castigo corpus meum, et in servitutem redigo » Eodem modo ministri manus lavant et tergunt ter, cum omnem terrenam concupiscentiam de operibus suis excutiunt. Diaconorum ordo est in sexto loco, non sine aliquo senarii mysterio, quo, propter sui perfectionem, significatur operum perfectio. Hic ordo in Veteri testamento a tribu Levi habet exordium: praecipit enim Dominus Moysi , ut post ordinationem Aaron et filiorum ejus,
Abbreviated transcription (Latin):
iam minist̾io altaris approximant:
quia uasa corporis ⁊ sanguinis xp̃i portãt.
Unde lex continentie eis imponit᷑. qͣti¬
nus impleant illud ꝓpħe. Mundamini
qui fertis uasa dñi: id ẽ ut et se ipsos ex¬
hibeant uasa in honorem non in contume¬
liam. & uasa ista quib ministratur corꝑi
dñi deferant ad altare. ⁊ referant ab alta¬
ri ad dñi głam. scilicet ut fugiant omnẽ
carnis ĩmunditiam. Isti ministrant offi¬
ciis leuitarum: & in templo dñi oblatio¬
nes suscipiunt a ppłis. Ad istorum ꝑu̾sio¬
nem ꝑtinet tantum de oblationib ponẽ
in altari: quantum possit ppło sufficere.
Ad horum officium ꝑtinet. corporales pal¬
accipiunt patenam uacuam: & calicem
uaciũ de manu ep̃i. De manu uͦ archi¬
diaconi accipiunt urceolum cum aqua:
debent manus sacerdos & leuitha. tracta¬
turi dñica sacramenta. Hoc officio usus
est dñs. quando fact̾a cena cum discipłis

Expanded text:
jam ministerio altaris approximant, jam ministerio altaris approximant, quia vasa corporis et sanguinis Christi portant. Unde lex continentiae eis imponitur, quatenus impleant illud Prophetae: « Mundamini, qui fertis vasa Domini: ; » id est ut et seipsos exhibeant vasa in honorem, non in contumeliam, et vasa ista quibus ministratur corpus corpori Domini, deferant ad altare, et referant ab altari ad Dei gloriam, scilicet ut fugiant omnem carnis immunditiam. Isti ministrant officiis Levitarum, et in templo Domini oblationes suscipiunt à populis. Ad istorum provisionem pertinet, tantum de oblationibus 264 ponere in altari, quantum possit populo sufficere. Ad horum pertinet officium, corporales, palrdinantur, accipiunt paternam vacuam, et calicem vacuum de manu episcopi. De manu vero archidiaconi, accipiunt urceolum cum aqua, debent manus sacerdos et levita, tractaturi Dominica sacramenta. Hoc officio usus est Dominus, quando facta coena cum discipulis,
Abbreviated transcription (Latin):
accensos cereos deferunt dũ legit᷑ eugłm
nebras huiꝰ aeris illuminent. s ob hocut
sicut uisibile lumen manib gestant. ita
oꝑa lucis ꝓximis ostendant. ⁊ more lucis
errantib uiam in tenebris palpantib
ducatum p̃beant. Hoc officium se hab̾e¬
dñs testat᷑ in eugłio dicens. ł go sum lux
mundi: qui sequit᷑ me non ambulat in
tenebris. s habebit lumen uite. Hi cum
ordinant᷑ p̾tifm edocti fueruit ab ep̃o ꝗtia¬
liter in officio suo agere debeant. accipiũt
ad archidiacono candelabrum cum cere¬
o: ut sciant se ad accendenda luminari¬
a mancipari. Accipiunt & urceolum ua¬
cuum ad infundendam aquam in calicẽ
quo consecrandus est sanguis xp̃i: ubi fit ꝯ¬
memoratio sanguinis de xp̃i latere ꝓfluen¬
tis. & aque inde ꝓcedentis. Que duo id¬
circo in calice ꝯmiscent᷑: quia xp̃i sanguine
sumus redempti.⁊ aqua baptismatis a pec¬
catis abluti
uinto loco ordinant᷑ subdiaconi. qͥ

Expanded text:
cereos accensos deferunt dum legitur Evangcereos accensos deferunt dum legitur Evangnebras hujus aeris illuminent, sed ob hoc ut sicut visibile lumen manibus gestant, ita opera lucis proximis ostendant, et more lucis errantibus viam in tenebris palpantibus ducatum praebeant. Hoc officium Dominus se habere testatur, in Evangelio dicens: « Ego sum lux mundi: qui sequitur me, non ambulabit in tenebris, sed habebit lumen vitae . » Hi cum ordinantur, postquam edocti fuerint ab episcopo qualiter in officio agere debeant, accipiunt ab archidiacono candelabrum cum cereo: ut sciant se ad accendenda luminaria mancipari. Accipiunt urceolum vacuum ad infundendam aquam in calicem, quo consecrandus est sanguis Christi. Ubi fit commemoratio sanguinis de Christi latere profluentis, et aquae inde procedentis. Quae duo idcirco in calicem commiscentur, quia Christi sanguine sumus redempti, et aqua baptismi a peccatis abluti . Quinto loco ordinantur subdiaconi, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ordo exorcistarũ. qui suꝑ cathecui¬
minos faciunt sacram̃ta aꝑtionis: & ha¬
bent sp̃uale imꝑium suꝑ sp̃c immundoᷤᷤ
ad eiciendos eos de corporib obsessis: Deb&
autẽ habere sp̃m mundum qui spiritib
imꝑat ĩmundis: ut concordet uita cũ of¬
ficio. & malignũ quẽ ꝑ acceptum officiũ
expellit. de corpore alieno. ꝑ munditiam
uite expellat de corde suo. ne medicina
quam alii facit sibi non ꝓsit. et dicat᷑
ei. medice cura teipsum. siꝑ ĩmunditiã
conscientie sp̃m retinet ĩmundum. Hui
cũ ordinant᷑ accipiunt de manu ep̃i li¬
brum exorcismorum: & dicit᷑ eis. Accipite
& habetote potestatem ponendi manũ
suꝑ energuminũ siue cathetuminũ. Hoc
officio usus ẽ dñs: quando saluia sua te¬
tigit aures surdi & nuiti. et dixit. effeta
tali sacramento aꝑiri debere aures p̾cor¬
dioꝵ ad intelligendum. ⁊t os ad confi¬
uarto loco succedunt accoliti. qui
latine dicinnit᷑ ceroferarii: quia

Expanded text:
ordo exorcistarum, qui super catechumenos faciunt sacramenta apertionis, et habent spiritale imperium super spiritus immundos, ad ejiciendos eos de corporibus obsessis. Debet autem habere spiritum mundum, qui spiritibus imperat immundis, ut concordet vita cum officio, et malignum, quem per acceptum officium expellit de corpore alieno, per munditiam vitae expellat de corde suo, ne medicina quam alii facit, sibi non prosit, et ne dicatur et: « Medice, cura teipsum , » si per immunditiam conscientiae spiritum retinet immundum. » Hi cum ordinantur, accipiunt de manu episcopi librum exorcismorum, et dicitur eis: Accipite et habetote potestatem ponendi manum super energumenum sive catechumenum. Hoc officio usus est Dominus, quando saliva sua tetigit aures surdi et muti, et dixit: « Epheta, tali sacramento aperire debere aures praecordiorum ad intelligendum, et os ad confiQuarto loco accedunt acolyti, qui Latine dicuntur ceroferarii, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ne qua cetere uͥtutes facile expugnant᷑. & mi¬
mime coronant᷑. Unde dicit apłs. Peniten¬
tia uobis necessaria ẽ: ut reportetis ꝓmissio
zona poderis quibdam nerib colligat᷑: qͥa
uͥtutes uirtutib aduiuant᷑. ne aliquo impul¬

Expanded text:
ne qua caeterae virtutes facile expugnantur, et mine qua caeterae virtutes facile expugnantur, et minime coronantur. Unde dicit Apostolus: « Patientia vobis necessaria est, ut reportetis repromissionzona poderis quibusdam nexibus colligatur, quia virtutes virtutibus adjuvantur, ne aliquo
Abbreviated transcription (Latin):
strabatur. nunc in signo ostendit᷑ crucis.
Auro enĩ legis: sangus eugłii p̃ciosior est. q
tunt᷑ autẽ tunica linea que poderis dicitur.
uł talaris. que omniũ significat castigati¬
onem menbrorũ. & zona que tunicam subcin¬
castitatem. Utunt᷑ & suꝑhumerali. ꝑ qͦd eri¬
gunt᷑ oꝑa iusticie a sacerdote: quia non suf¬
ficit temꝑantia. & a malo abstinentia qͦd su¬
orarium uocatur: qua uetus sacer dotium
non utebatur. Hoc tanqͣm iugum bobus a¬
rantibus aut triturantibus collo iuxta
humeros suꝑ ponit᷑. ut illud eugłicum ab
eis impleatur: Gollite iugum meũ suꝑ uos:
& discite a me quia miitis sũ et humilis
corde. Iugum enĩ meũ suaue ẽ: & onus me¬
um leue. Hec a collo ꝑ anteriora descendẽs
dextrũ latus ornat ⁊ sinistrum: ut doce¬
at sacerdotem ꝑ arma iusticie a dextris
& a sinistris. id ẽ in ꝓsperis & in aduersis: deb̾e
esse munitum: qͦd ad fortitudinem ꝑtinet. si¬

Expanded text:
strabatur, nunc in signo crucis ostenditur. strabatur, nunc in signo crucis ostenditur. Auro enim legis sanguis Evangelii pretiosior est. » Utuntur autem tunica linea, quae poderis dicitur, vel talaris, quae omnium figurat castigationem membrorum et zona quae tunicam strincastitatem. Utuntur et superhumerali, per quod exiguntur opera justitiae a sacerdote, quia non sufficit temperantia, et a malo abstinentia, quae suorarium vocatur, qua vetus sacerdotium non utebatur. Hoc tanquam jugum bobus arantibus vel triturantibus collo juxta humeros superponitur, ut illud Evangelicum ab eis impleatur: « Tollite jugum meum super vos, et discite à me, quia mitis sum et humilis corde: jugum enim meum suave, et onus meum leve . » Haec a collo per anteriora descendens, dextrum latus ornat et sinistrum, ut doceat sacerdotem per arma justitiae 268 a dextris et a sinistris, id est in prosperis et adversis, debere esse munitum: quod ad fortitudinem pertinet, si
Abbreviated transcription (Latin):
ageret: addidit in finem. qui potest capere ca¬
piat. Tamꝗͤ. diceret᷑. Feminalibus ego uos ñ
uestio: nec imꝑono alicui necessitatem. Qui
uult sacerdos esse ipse se uestiat. ipse castitate¬
se muniat. Igit᷑ ipsi assumamꝰ femilialia. ip
oculos. ita tegant᷑ genitalia. ut cũ intraue
rimꝰ scã scorum nulla appareat turpitudo.
ne moriamini. Notandum uͦ qͦd minorib
sacerdotibus neq dupplex tunica dat᷑. neq
humerale. neq rationale. neq lamina aurea
s tantum poderis & mitra & zona qua strm¬
gitur tunica bissia. Fungunt᷑ tamen sacer¬
dotio. s non in illa sublimitate in qua fun¬
guntur qui omib octo indumentis decoran¬
tur. Noui quoq testam̃ti sacerdotes non
om̃ib illis utunt᷑ indumentis: quia nec
duab utiit᷑ tunicis. nec rationali. preter
solos pontifices. Nulli aut̃ lamina aurea
quia sicut dicit beatus iheronimꝰ in sup
memorata epła. quod olim in lamina mon¬

Expanded text:
ageret, addidit in fine: « Qui potest « capere, caageret, addidit in fine: « Qui potest « capere, capiat . » Tanquam diceretur. Feminalibus ego vos non vestio, nec impono alicui necessitatem. Qui vult sacerdos esse ipse se vestiat, ipse se castitate muniat. Igitur ipsi assumamus feminalia, ipsoculos; ita tegantur genitalia, ut cum intramus Sancta sanctorum, nulla appareat turpitudo, ne moriamur. » Notandum vero est quod minoribus sacerdotibus neque duplex tunica datur, neque humerale, neque rationale, neque lamina aurea, sed tantum poderis, et mitra, et zona, qua stringatur tunica byssina. Funguntur tamen sacerdotio, sed non illa sublimitate, qua funguntur, qui omnibus octo indumentis decorantur. Novi quoque Testamenti sacerdotes non omnibus illis utuntur indumentis, quia nec duabus utuntur tunicis, nec rationali, praeter solos pontifices: nulli autem lamina aurea, quia, sicut dicit B. Hieronymus in supra memorata epistola, « quod olim in lamina mon
Abbreviated transcription (Latin):
insculptum ẽ nomen dĩ qͦd hebrei uocant
in effabile. ut ꝑ hoc intelligat᷑ dm sicut
omuii conditorẽ ita c̾e̾ rectorem: et ad ho¬
norem & głam eiuis esse referendum qͥcqͥd
a dñi sacerdotib bene fuerit dispensatũ
Hec indum̃ta octo esse debere moyses in ex
tractans. de octauo id ẽ feminalibus tacuit.
Unde iheronimꝰ in epła ad fabiolam scribit.
ubi refertur quomͦ moyses aaron frẽm suum
uestim̾̃tis pontificalib induerit. de solis femi¬
nalibus nichil dicit᷑. hac ut arbitror causa¬
quia ad genitalia nr̃a & ueretunda lex non
mittit manũ. quia ipsi secretiora nr̃a & con¬
fusione digna tegere & uelare debemus: & ꝯ¬
scientiam puritatis deo udici reseruare. De
⁊ alii iudicare. Pudicitiam sola nouit con¬
scientia.:⁊ humani oculi huiꝰ rei certi esse u¬
dices non possunt: absq his qui passim in
morem britorum animaliũ in libidinem
dñs de eunuchis uoluntariis &e ñ uoluntaris

Expanded text:
insculptum est nomen Dei, quod Hebraei vocant insculptum est nomen Dei, quod Hebraei vocant Ineffabile: ut per hoc intelligatur, Deum sicut omnium conditorem, ita esse rectorem, et ad honorem et gloriam ejus esse referendum quidquid a Domini sacerdotibus bene fuerit dispensatum. Haec indumenta octo esse debere constituit Motractans, de octavo, id est feminalibus, tacuit. Unde Hieronymus in epistola ad Fabiolam, scribit: « Ubi refertur quomodo Moyses Aaron fratrem suum vestimentis pontificalibus induerit, de solis feminalibus nihil dicitquod ad genitalia nostra et uerecunda lex non mittit manum, sed ipsi secretiora nostra et confusione digna tegere et uelare debemus et conscientiam puritatis et seminum deo iudici reseruare. de et alii judicare: pudicitiam sola novit conscientia, et humani oculi certi hujus rei esse judices non possunt absque his, qui passim in morem brutorum animalium in libidinem Dominus de eunuchis voluntariis et non voluntariis
Abbreviated transcription (Latin):
men scientie. In hoc pect̾oris ornam̃to .xii.
lapides insertierant: duo decim patͥarcharum
nomuna inse sculpta habentes: quia sc̃orum
patrum exempla pontifex debet semꝑ habere
in memoria. & scłm ea moderari facta sua. In
duodenario autem numero lapidum potest fi¬
gurari apfica doctrina: qua & ipsi lapides per
quatuor ordines erant distributi. & cerm in si¬
gulis rationalis angulis positi. Quod apłice doc¬
trie bene congruit. que fidem trinitatis ꝑ
natus soluis erat pontificis: sicut et nũc ẽ a¬
pud eos quib uti eo concessum ẽ: ppt̃ distanti¬
am maiorum & minorum sacerdotum. Ita
ornato pontifice suꝑ ponit᷑ capiti eius mitra
que alio nomine tydaris uł tẏara uocatur. qͦ
regnum qͥnq sensuum quo p̾minere pontifex¬
debet intelligit᷑. In capite enĩ usus habetur
omniũ corporalium sensuum. qui cũ bene re¬
caput xp̃i cds̃ ẽ. lamina aurea suꝑ ponit᷑. cui

Expanded text:
men scientiae . » In hoc pectoris ornamento duodecim men scientiae . » In hoc pectoris ornamento duodecim lapides inserti erant, duodecim patriarcharum nomina insculpta habentes: quia sanctorum Patrum exempla pontifex semper debet habere in memoria, et secundum ea moderari facta sua. In duodenario autem numero lapidum potest significari figurari apostolica doctrina: quia et ipsi lapides per quatuor ordines sunt distributi, et terni in singulis angulis rationalis positi. Quod apostolicae doctrinae bene congruit, quae fidem Trinitatis penatus solius erat pontificis, sicut et nunc est apud eos, quibus eo uti concessum est, propter distantiam majorum et minorum sacerdotum. Ita ornato pontifice, superponitur capiti ejus mitra, quae alio nomine cidaris vel tiara vocatur, qua regnum quinqdebet, intelligitur. In capite enim usus habetur omnium corporalium sensuum. Supercaput Christi Deus est , lamina aurea superponitur cui
Abbreviated transcription (Latin):
li manifestatio & ueritas. Manifestatio ideo
quia non sufficit pontifici. habere sapientiam
nisi possit etiam manifestare que nouit: et
reddere rationem de ea que in nobis ẽ fide &
spe. Ueritas uͦ quia non debet pontifex de
suo corde ꝓpħare. s ea tantum que ueritas
habet manifestare. Sunt autẽ ad inuicem
concatenata. rationale et suꝑ humerale. qͥa
coherere sͥ inuicem debent ratio & oꝑa. ut
qͦd m̃tis ratione concipimꝰ. oꝑe impleamꝰ.
Et notandus ordo rerum. quia non prius
rationale qͣm humierale. quia noir priꝰ sapien¬
tia quã oꝑa. s pͥus oꝑa: deinde sapientia. Un¬
de habetur in psalmo. a mandatis tuis intel¬
lixi. Et de dño iħu dicit᷑. que cepit iħc facẽ
& docere. Otinde non prius manifestatio
qͣm rationale. quia debet nemo do cere que
non didicit. Huic ordini concordat ꝓpha cũ
dicit. Seminate uobis ad iusticiam. et me¬
tite fructum uite: ⁊ illuminate uobis lu¬

Expanded text:
li manifestatio et veritas. Manifestatio ideo, li manifestatio et veritas. Manifestatio ideo, quia non sufficit pontifici habere sapientiam, nisi etiam possit manifestare quae novit, et reddere rationem de ea, quae in nobis est, fide et spe. Veritas vero, quia non debet pontifex de suo corde prophetare, sed ea tantum quae veritas habet, manifestare. Sunt autem ad invicem concatenata rationale et humerale: quia cohaerere sibi invicem debent ratio et opera, ut quod mentis ratione concepimus, opere impleamus. Et notandus est ordo rerum: quia non prius rationale, quam humerale; quia non prius sapientia quam opera, sed prius opera, deinde sapientia. Unde habetur in psalmo: « A mandatis tuis intellexi . » Et de Domino Jesu dicitur: « Quae coepit Jesus facere et docere . » Deinde non prius manifestatio, quam rationale: quia nemo docere debet quae non novit. Huic ordini concordat propheta cum dicit: « Seminate vobis ad justitiam, et metite fructum vitae, et illuminate vobis lu
Abbreviated transcription (Latin):
riam sc̃orum. quã semꝑ in exemplum bonoꝵ
la nomina in lapidib scribuntur. quia qͦd
in lapide sculpitur. iux aut numqͣm inde
aboletur. Neq illud uacat a myst̾io. qͦd põ¬
tifer cingitur scd̃m facturam suꝑ humeralis.
quia scd̾m oꝑa sua unicuiq retribuetur. Qͦs
autem nr̃orum pontificum suꝑ humerale
non ẽ tot coloribus intextum. non ẽ tam p̃¬
ciosis geminis redimitum. nil refert cũ xp̃i¬
ana religio ueritati seruiens comp endiosis
figuris id ẽ intelligi faciat. quod uetus obser¬
uantia sumptuosis. Postqͣm pontificis ueren¬
da uelata sunt suis indum̃tis. pꝰtqͣm celestia
iam cepit meditari. pꝰtqͣm iusticie oꝑibus
ornatus est. pꝰtqͣm utroq cingulo. ut in om¬
nib fortit̾ ꝑseuerant̾q staret confirmatusẽ.
imponit᷑ rationale pectori pontificis. quod
grece logion dicit᷑. ꝑ qͦd sapientia que in ra¬
tione consistit. indicatur. Imponitur rationa¬

Expanded text:
riam sanctorum quam semper in exemplum bonoruriam sanctorum quam semper in exemplum bonorula nomina in lapidibus scribuntur, quia quod in lapide sculpitur vix aut nunquam inde aboletur. Nec illud vacat a mysterio, quod pontifex cingitur secundum facturam superhumeralis, quia secundum opera sua unicuique retribuetur . Quod autem nostrorum pontificum superhumerale non est tot coloribus intextum, nec est tam pretiosis gemmis redimitum, nihil refert, cum Christiana religio veritati serviens, compendiosis figuris idem intelligi faciat, quod vetus observantia sumptuosis. Postquam pontificis verenda velata sunt suis indumentis, postquam coelestia jam coepit meditari, postquam justitiae operibus ornatus est, postquam utroque cingulo, ut in omnibus fortiter et perseveranter staret, confirmatus est, imponitur rationale pectori pontificis, quod Graece logion dicitur, per quod sapientia, quae in ratione consistit, indicatur. Imponitur rationa
Abbreviated transcription (Latin):
temporaliũ. totum sumimꝰ ex contemꝑanti¬
a quatuor elem̃torum. Unde & quaterna¬
rius decies ductus surgit in quadragenari¬
um: quia quatuor elementorum habun
dantia letime dispensata qͦd significat de¬
narius ad uerum ꝑducit iubeleum. quod¬
ꝑ exhibitionem adquirit᷑ bonorum oꝑũ.
Quadragenarius enĩ numerus partibus su¬
is denominatis quinquagenariũ facit.
Quo numnero in lege supͣdictus iubeleus id
ẽ remissionis amuis. expͥmit᷑. ueram p̾fi¬
gurans libertatem. quã qui ad eptus fue¬
rit. n̾ullam timebit ulterius seruitutem.
Huic bonorum oꝑum significationi conci¬
nit. qͦd in humerali duob p̾ciosis lapidib
in sculpta erant nomina duodecim patrl¬
archarum. sex in uno. & sex in altero: quo¬
rum alter suꝑ positus erat dextro huins
alter sinistro. Nichil eorum uacat a misterio
Senarius enĩ ꝓpter sui ꝑfectionem oꝑa iusti¬
cie significat: nomna patͥarcharum. memo¬

Expanded text:
temporalium, totum sumimus ex contemperantitemporalium, totum sumimus ex contemperantia quatuor elementorum. Unde est, quod quaternarius decies ductus surgat in quadragenarium, quia elementorum quatuor abundantia legitime dispensata, quod significat denarius, ad verum perducit jubilaeum, qui exhibitione acquiritur bonorum operum. Quadragenarius enim numerus partibus suis denominatis quinquagenarium facit. Quo numero in lege supradictus jubilaeus, id est remissionis annus, exprimitur, veram praefigurans libertatem, quam qui adeptus fuerit, nullam timebit ulterius servitutem. Huic bonorum operum significationi concinit, quod in humerali duobus pretiosis lapidibus 267 insculpta erant nomina duodecim patriarcharum, sex in uno, et sex in altero: quorum alter superpositus erat dextro humero, alter sinistro. Nihil horum vacat a mysterio. Senarius enim propter sui perfectionem, opera justitiae significat; nomina patriarcharum, memo
Abbreviated transcription (Latin):
munditie carnis ꝑ quã ueniamꝰ ad mundi¬
tiam cordis: que nos ꝓuehat ad intellectũ
diumitatis. iuxta illud beati mundo corde
qm ipsi dm uidebunt. Quuita uestis est
suꝑ humerale: qͦd hebraice uocatur ephot.
Hec uestis sacerdotalis simul & pontifica¬
lis apud nos ẽ: apud hebreos uero tantũ
pontificalis: & apud eos eisdem ẽ uariata
coloribus. quib & zona pontificalis. deqͥ
dicitur in ordinatione pontificis. et circum¬
cinxit eum de moyse loquens scd̾m factu¬
ram humeralis. Humeri quippe fortes st̃
ad agencla oꝑa & portanda onera. qui ex
circumductione humeralis suis ligaturis
constringunt᷑. quia pontificem & innocen¬
tia et in oꝑibus iusticie oportet esse constri¬
ctum. ut in eo nichil inueniat᷑ dissolutũ.
nichil remissum. Quod uͦ significant uari¬
i colores in zona. idẽ significant in suꝑ¬
humerali: quia quicquid de terrenis oꝑa¬
mͤ siue in largitione. siue in restrictione.

Expanded text:
munditiae carnis, per quam veniamus ad mundimunditiae carnis, per quam veniamus ad munditiam cordis, quae nos provehat ad intellectum divinitatis; juxta illud: « Beati mundo corde, quoniam ipsi Deum videbunt . » Quinta vestis est superhumerale, quae Hebraice vocatur ephot ephod. Haec vestis sacerdotalis simul et pontificalis apud nos est; apud Hebraeos vero tantum pontificalis, et apud eos eisdem est variata coloribus, quibus et zona pontificalis, et de qua dicitur in ordinatione pontificis: « Et circumcinxit eum de Moyse loquens secundum facturam humeralis. » Humeri quippe fortes sunt ad agenda opera, et portanda onera, quae ex circumductione humeralis, suis ligaturis constringuntur, quia pontificem et innocentia et operibus justitiae oportet esse constrictum, ut in eo nihil inveniatur dissolutum, nihil remissum. Quod vero significant varii colores in zona idem significant in superhumerali: quia quidquid de terrenis operamur, sive in largitione, sive in restrictione
Abbreviated transcription (Latin):
cissue tantũ ea induerent. Reliqua duo
poderis & xona ueteribus & nouis sacer¬
dotibus sunt indumenta cõmunia: qͣmuis
rona nr̃oꝵ sacerdotum non sit quatuor
in texta coloribus. aut ꝓpt̾ penuriam ma¬
teriarum aut ꝓpt̾ absentiam artificum:
unde cũq tam̃ sit & hec et illa unum gert̃
temꝑantie typum. Sequit᷑ quartũ indu¬
m̃tum tunica interior uł iacinctina: qͦ
& in ueteri ⁊ in nouo testam̃to soli utunt᷑
pontifices. Duabus eni tunicis merito in¬
duitur pontifex. quia debet de thes auro
suo ꝓferre noua et uetera. id ẽ legem in¬
telligere scd̾m litteram quẽ ad modum
ante aduentum xp̃i obseruabat᷑. & scd̃m¬
sp̃m. quẽ adinodum pꝰt aduentũ xp̃i intelligit᷑.
unde & scd̾̃a tunica interior appellatur. uł
iacinctina: cuiꝰ color celi serenitatem imitat᷑.
ut ꝑ hoc intelligat᷑ quia pontifex plus de¬
bet de celestib cogitare qͣm de terrenis.
Rectus quippe ordo est. ut pͥmo studeamꝰ

Expanded text:
cis suae tamen ea induerent. Reliqua duo, cis suae tamen ea induerent. Reliqua duo, poderis et zona, veteribus et novis sacerdotibus fiunt indumenta communia, quamvis zona nostrorum sacerdotum non sit quatuor intexta coloribus, aut propter penuriam materiarum, aut propter absentiam artificum, undecunque tamen sit, et haec et illa unum gerunt temperantiae typum. Sequitur quartum indumentum, tunica interior, vel hyacinthina, qua et in Veteri et in Novo Testamento soli utuntur pontifices. Duabus enim tunicis merito induitur pontifex, quia debet de thesauro suo proferre nova et vetera, id est, legem intelligere secundum litteram, quemadmodum ante adventum Christi observabatur, m, quemadmodum post adventum Christi intelligitur. Unde et secunda tunica interior appellatur vel hyacinthina, cujus color coeli serenitatem imitatur, ut per hoc intelligatur quia pontifex plus debet de coelestibus cogitare quam de terrenis. Rectus quippe ordo est, ut primum studeamus
Abbreviated transcription (Latin):
imitatur: aerem. ꝑ coccum qui colore flã¬
meo rutilat. ignem significari uoluerunt.
Quorũ ut dictum ẽ exuberantia in rebus
maxime suꝑfluos humores illicitos motꝰ
generat: qui nisi freno parsimonie repͥ¬
mant᷑. castitatis dignitas in eis facili un¬
pulsu ꝑiclitat᷑. Uui autem maior ẽ pugua.
maior ẽ adhibenda custodia. Inde ẽ quod in¬
ter induuñta pontificalia adhuc circa re¬
nes applicant᷑ linca feminalia: non tam ad
uelandam turpitudinem carnis. que iam
solitis ẽ oꝑta uestim̃tis: quã ꝓpter signiumn¬
seruande castitatis. Unde ee apłs dicit. Ho¬
nesta ur̃a nullius egent. Que aut̃ inho¬
nesta sunt: his habundantiorem honorẽ
curcũdamus. Feminalib uͦ non utunt᷑ no¬
ni sacerdotii pontifices: quib ẽ iniuncta
seruande castitatis cotidiana necessitas. sic̃
ẽ cotidie offerendi concessa potestas: cum
pontifices umbre seruientes expleta uice
sua. feminalia sua soluerent. tempore ui¬

Expanded text:
imitatur, aerem; per coccum, qui colore flamimitatur, aerem; per coccum, qui colore flammeo rutilat, significari ignem voluerunt. Quorum, ut dictum est, exuberantia in renibus maxime superfluos humores, pravi humores illicitos motus generunt, qui nisi freno parcimoniae reprimantur, castitatis dignitas in eis facili impulsu periclitatur. Ubi autem major est pugna, major est adhibenda custodia. Inde est quod inter indumenta pontificalia adhuc circa renes applicantur linea feminalia, non tam ad velandam carnis turpitudinem, quae jam solitis operta est vestimentis, quam propter signumservandae. Unde et Apostolus dicit: « Honesta nostra nullius egent. Quae autem inhonesta sunt, his abundantiorem honorem circumdamus . » Feminalibus non utuntur novi sacerdotii pontifices, quibus est injuncta servandae castitatis quotidiana necessitas, sicut est quotidie offerendi concessa potestas: cum pontifices umbrae servientes, expleta vice sua, feminalia sua solverent, tempore vi