comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
patoracta subito ueritatis luce dispulitdicons: In prancipio eretuerbum &e uerbumerat
apuddm̃ & dperot uerbum Ad quecumtrium euꝰ uangeliorum matheiscilic& marci & lurex
adcum noticia poruenerat. probasse quidemdicitur fidem& ueritatẽ dictorum dec̃ tamen
uiditaliquarerum gestarum historiae : eamaxime quȩ primo p̃dicationirsuȩ tempore dm̃ generat
Sertumestorim quodin superioriburtribuseuuangelur haecuidentur sola contineri quaegerta sunt

Expanded text:
patefacta subito veritatis luce dispulit, dicens: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Atque cum trium Evangeliorum, Matthaei, scilicet, Marci et Lucae, ad eum notitia pervenerat, probasse quidem dividit aliqua rerum gestarum historiae, ea maxime quae primo paredicationis suae tempore Dominus gesserat. Certum est enim quod in superioribus tribus Evangeliis haec videntur sola contineri quae gesta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
uiuere quid ꝓdest eibene uiuere ad tempus : Igitur non bene uiuere dicendisunt. qui finem bene uiuendi
uel caecitatem nesciunt. uelinflationem contempnunt : Nonẽ aut̃ cuiquam spesuera & certa semꝑ uiuno

Expanded text:
er bene vivere, quid prodest ei bene vivere ad tempus? Igitur nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi er bene vivere, quid prodest ei bene vivere ad tempus? Igitur nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper vi
Abbreviated transcription (Latin):
consu&u dinem dicuntur boni homines. In nocentes & quasi obseruantes ea quae in lege scripta sunt :
deferentes honorem parentib. suss non mechantes. non homicidium ꝑpetrantes. non furtũ facientes non
& christiani non sunt & plerumq seqctant quo modo isti pharisei dicentes : Numquid & nos cȩcisumus s
sed hȩc om̃a in aniter faciunt: quia non intrant ꝑostium sed aliunde tumido fastu quasi ꝑseipsos ascendere
quaerunt. Qua ꝓpt̃ dñs similitu dinẽ ꝓposuit de gregesuo & deostio qua intratur a douile : quidenĩ ꝓdest
uana lactantium debeneuiuendo inflatio. Dumadfinem ꝑp&ualit̃ bene ui uendi uita corum non ꝑueniat
Ad hoc enim deb &uncuiq ꝓdessebeneuiuere : ut d&ur illi semꝑ bene uiuere : nam sicui nondatur semꝑ

Expanded text:
consuetudinem dicuntur boni homines, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; consuetudinem dicuntur boni homines, innocentes, et quasi observantes ea quae in lege praecepta sunt; deferentes honorem parentibus suis, non moechantes, non homicidium perpetrantes, non furtum facientes, non   Ms., velut observantes, et Christiani non sunt; et plerumque se jactant, quomodo isti Pharisaei, dicentes: Nunquid et nos caeci sumus? » Sed haec omnia inaniter faciunt, quia non intrant per ostium, sed aliunde, tumido fastu quasi per se ipsos ascendere quaerunt. « Quapropter Dominus similitudinem proposuit de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile. » Quid enim prodest vana jactantium de bene vivendo inflatio, dum ad finem perpetualiter bene vivendo vita eorum non perveniat? « Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper bene vivere; nam si cui non datur semp
Abbreviated transcription (Latin):
ominamnliominẽ uenientem in huno mundũ Commoti sunt enim uerbis istis quidam ex phanisatis & dixer̃
esum quido& nor cat enumus: dudile ra quidest quod iouebit & qui uident caecinant Drxit eis nis sicaeci
ur̃a ꝑman&is Sequitur A men amendi couobis :qui nonintrat ꝑ ostium inouile ouium sed ascendit aliunde:
ille fur est & latro usq in eum locum: hoc ꝓuerbiũ dixiteis iũs : illi aut̃ non cognouer̃ quid loquer&ur eis:
propt̃ pharisaeorum qui se uidere iactabant cum caecierant uenenatã & suꝑbam & in sanabilem arrogantio
dñs iñs ista contexuit. quae in hacparabola legunt᷑ qũ amipseillis non intellegentib: ex ponere dignatus est :
inquanos salubriter si aduertamus ammonuit non gloriari in sapientia humana. non inmorum dignitate
sihumilitas fidei catholicae in xp̃m desit multienĩ sunt pagani qui secundum quandam uitae huius

Expanded text:
omnem hominem venientem in hunc mundum . Commoti sunt ergo verbis istis quidam ex Pharisaeis: Et dixerunt omnem hominem venientem in hunc mundum . Commoti sunt ergo verbis istis quidam ex Pharisaeis: Et dixerunt ei: Nunquid et non caeci sumus? Audi jam quid est quod eos movebat: Et qui vident, caeci fiantvestra remanetis. » Sequitur: CAPUT XXV. Qui non intrat per ostium in ovile ovium, fureille fur est, et latro; usque in eum locum: Hoc proverbium dixit eis Jesus: Illi autem non cognoverunt quid loqueretur eis. « Propter Pharisaeorum qui se videre jactabant cum caeci erant, venenatam, et superbam, et insanabilem arrogantiam, Dominus Jesus ista contexuit, » quae in hac parabola leguntur, quam ipse illis non intelligentibus exponere dignatus est; in qua nos salubriter, si advertamus, admonuit, non gloriari in sapientia humana, non in morum dignitate, si humilitas fidei catholicae in Christum desit. « Multi enim sunt pagani, qui secundum quamdam vitae hujus
Abbreviated transcription (Latin):
de quo ipsed ñs ait alibi qui non creditinme lam iudicatus ẽ. idẽ dampnatus hicenim in hoc loco sicut& inc̃
consequentib uerbis pat&iudicium discretionis significat dumait ut qui nonuident uideant & qui uident
caecifiant: quidestut quino n uident uideant : qui seuidere confitentur & medicum quȩrant utuidecint
caecitate pmanent ergo istã dis cretionẽ uocauit iudicium quadiscernit humiles a suꝑbis credentes a non
unadentib medicum quaerentes ab eis qui medicum quaerere contempnunt. Odnẽ uenisti ut qui non uidem
udeant reite quialumes recte quia dieses recte qui ad etenebris liberas homines : hoc om̃nis anima
amipitt boc omis anima intellegat ut non maneat antenebris sed inlumin&ur abeo quiinluminat

Expanded text:
de quo ipse Dominus ait alibi: Qui non credit in me, jam judicatus est, id est, damnatus. Hic enim in hoc loco, sicut in de quo ipse Dominus ait alibi: Qui non credit in me, jam judicatus est, id est, damnatus. Hic enim in hoc loco, sicut in sequentibus verbis patet, judicium discretionis significat, dum ait: Ut qui non vident, videant, et qui vident, caeci fiant. « Quid est, ut qui non vident, videant? Qui se non videre confitentur, et medicum quaerunt ut videant. nt, sed in sua caecitate permanent. Ergo istam discretionem vocavit judicium, qua discernit humiles a superbis, credentes a non credentibus, medicum quaerentes, ab eis qui medicum quaerere contemnunt. O Domine, venisti ut qui non vident videant; recte, quia lumen es; recte, quia dies es; recte, quia a tenebris liberas homines. Hoc omnis anima accipiat, hoc omnis anima intelligat, ut non maneant in tenebris, sed illuminentur ab eo qui illuminat
Abbreviated transcription (Latin):
lauat faciem cordis. Responditille & dixit quasi ad huc inunctus qui sest dnẽ ut credam ineum : & dix̃ eiiis
facielata cordis & mundata conscientia. agnoscensillũ non filium hominis tantũ quodante crediderat
sed iam filiumdĩ que muidebat dit credodnẽ sed parum est dicere credo uisuidere qualem credat ꝓcioens
adorauit eum. Sidm̃ dĩ filiũ noncredidiss& quem uidebat nullatenus adorassex eum. incumbite ergo orationib:
peccatores confitemini peccata ur̃a orateut deleant᷑ orate ut minuantur orate ut uobis ꝓficientibus
ipsa deficiant. Tamen nolite desperare & peccatores orate quis enĩ non peccauit: a sacerdotibus incipe. sacerotib
non uident uideant & qui uident caecifiant. quid est hoc quodicit indicium ego in huncmundumueni dum alio loco
dicit non enĩ ueni ut iudicem mundũ : nisi quia aliud est iudicium discretionis aliudiudicium dampnationis

Expanded text:
lavat faciem cordis. Respondit ille, et dixit, quasi adhuc inunctus: Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: lavat faciem cordis. Respondit ille, et dixit, quasi adhuc inunctus: Quis est, Domine, ut credam in eum? Et dixit ei Jesus: facie lota cordis, et mundata conscientia, agnsed etiam Filium Dei, quem videbat, ait: Credo, Domine. Sed parum est dicere Credo; vis videre qualem credat? Procidens adoravit eum. Si eum Dei Filium non credidisset, quem videbat, nullatenus adorasset eum. Incumbite ergo orationibus, peccatores, confitemini peccata vestra, orate ut deleantur, orate ut minuantur, orate ut vobis proficientibus ipsa deficiant; tamen nolite desperare, et peccatores orate. Quis enim non peccavit? A sacerdotibus incipe. Sacerdotibus non vident, videant; et qui vident, caeci fiant. Quid est qudicit: Non enim veni, ut judicem mundum ? nisi quia aliud est judicium discretionis, aliud est judicium damnationis,
Abbreviated transcription (Latin):
libere constant᷑ confessus ẽ ueritat ẽ haecenĩ quae facta sunt adnõ aquo fierent nisi ad nõ dut quando adiscupulis
sequi a peruit oculos saluat & totũ ipsedabit in cosderesurrectionẽ qui in faciem dedit inluminationẽ. In
peccatis natus totus es & tudo ces nos & eiecer̃ eum foras. Ipsiillũ magistrũ fecerunt ipsi ut discerent toties
int̃rogauer̃ & in t̾rogati docentem ꝓiecer̃ sed quod dixi lamdudum fr̃silli apellunt dñs suscipit magis
enim quia expulsus est christianus factusẽ. Certȩ piectus ẽ istedesinagoga dudiuit dñs &uenit ad eum
& dixit ei tu credis infilium dĩ & ille. quis est dnẽ ut credam in eum : uidebat & nonui debat uidebat¬
Dumergo audiuit iñs quia eiecerunt eumforas. &cum inueniss& eum dixit ei. Tucre dis infilium dĩ modo

Expanded text:
Libere constanterque confessus est veritatem. Haec enim quae facta sunt a Domino, a quo fierent nisi a Deo? Aut quando a discipulis Libere constanterque confessus est veritatem. Haec enim quae facta sunt a Domino, a quo fierent nisi a Deo? Aut quando a discipulis Sed qui aperuit oculos, salvat et totum: ipse dabit in corde resurrectionem, qui in facie dedit illuminationem. In peccatis totus natus es. Et tu doces nos? Et ejecerunt eum foras. Ipsi illum magistrum fecerant; ipsi, ut discerent, toties interrogaverunt, et interrogati docentem projecerunt. Sed quid dixi jamdudum, fratres. Illi pellunt, Dominus suscipit; magis enim quia expulsus est, Christianus factus est. Certe projectus est iste de synagoga. Audivit Jesus, et venit ad eum, et dixit ei: Tu credis in Filium D« Dum ergo audivit Jesus, quia ejecerunt eum foras, et cum invenisset eum, dixit ei: Tu credis in Filium Dei? Modo
Abbreviated transcription (Latin):
& ex caeco uidens nonferens caecos respondit eis dixiuobis iam & audistis quiditerũ uultis dudire:
Num quid &uos uultis discipuli eiꝰ fieri : quid ẽ num quid& uos nisi qui a ego iam sum. Numquid
& uosuultis : lamuideo sed nonuideo uos uidere. maledixer ei & dixer̃ tudiscipulus eiꝰsis tale
maledictũ suꝑ nos o suꝑfilios nr̃os maledictus estem̃ si cor discutias non si uerba ꝑpendas. Nofaut̃
morso dncipudiui tin nosscimus quid morsi locutus est ds̃ utinam scir&is quia morsi locutus et qr¬
pillũ addm̃m duceremini Responditille homo & dixiteis in hoc mirabile est qua auos nescitis undesit
& aperuit oculosmeos Scmus aut̃ qui a peccatores ds̃ non ex audit sed siquis dĩ cultor est & uoluntat᷑
ds̃ non e eaudire frustra ille publicus oculos in t̃rã dimittens & pectus suum ꝑcutiens dicer& dñe ꝓpitu

Expanded text:
et ex caeco videns, non ferens caecos, respondit eis: Dixi vobis jam, et audistis: quid iterum vultis audire? et ex caeco videns, non ferens caecos, respondit eis: Dixi vobis jam, et audistis: quid iterum vultis audire? Nunquid et vos vultis discipuli ejus fieri? Quid est, Nunquid et vos? nisi, quia ego jam sum? Nunquid et vos vultis? jam video, sed non video vos videre. Maledixerunt ei, et dixerunt: Tu discipulus ejus sis. Tale maledictum super nos, et super filios nostros. Maledictum est enim, si cor discutias, non si verba perpendas. Nos autem Mosi discipuli sumus. Nos scimus, quia Mosi locutus est Deus. Utinam sciretis quia Mosi locutus est Dillum ad Dominum duceremini. Respondit ille homo, et dixit eis: In hoc mirabile est, quia vos nescitis unde sit, et aperuit oculos meos. Scimus autem quia peccatores Deus nDeus non exaudiret, frustra ille publicanus oculos in terram dimittens, et pectus suum percutiens diceret: Domine, p
Abbreviated transcription (Latin):
quia filius noster ẽ. sed iustae cogeremur lo qui ꝓ infante quia ipseꝓse loqui non poss&. olimloquitur.
modo uid& caecũ anatiuitate nouimur loquentẽ olimscimus uidentẽ modouidimus. Ipsũ int̃ rogate
ut instruamini. haecdixer̃ parentes eiꝰ quiatimebant iudaeos. Ia menim conspirauerant iudaei . ut siqis
sed xp̃s excipiebat. propterea parentes eius dixer̃ qui a a&atem hab& ipsum in t̃rogate. Vocauer̃
ergo rursum hominẽ qui fuerat caecus & dixer̃ ei dagloriam dõ quid est dagloriã dõ nega quodaccepis
hoc plane non ẽ dõ gloriaidare qͥed dm̃ potius plas phemare . da in quiunt gloriam dõ nos scimus quia
hchomopeccator ẽ. Dix̃ ergo ille si peccator ẽ nescio unũ scio quia caecus cum essem n
ergo illi quid fecit quomodo aperuittibi oculos &ille iamsto mochans aduersus duritiam iudaeoꝵ

Expanded text:
quia filius noster est; sed juste cogeremur loqui pro infante, quia ipse pro se loqui non posset: olim loquitur, quia filius noster est; sed juste cogeremur loqui pro infante, quia ipse pro se loqui non posset: olim loquitur, modo videt, caecum a nativitate novimus. Loquentem olim scimus, videntem modo videmus, ipsum interrogate, ut instruamini. Haec dixerunt parentes ejus, quia timebant Judaeos; jam enim conspiraverant Judaei, ut si quissed Christus excipiebat: propterea parentes ejus dixerunt: quia aetatem habet, ipsum interrogate. Vocaverunt ergo rursum hominem, quHoc plane non est Deo gloriam dare, sed Deum potius blasphemare. Da, inquiunt, gloriam Deo. Nos scimus quia hic homo peccator est. Dixit ergo ille: Si peccator est, nescio; unum scio, quia caecus cum essem, modo video. Dixerunt ergo illi: Quid fecit, quomodo aperuit tibi oculos? Et ille jam stomachans adversus duritiam Judaeorum,
Abbreviated transcription (Latin):
peccati sedisti neuidentes ut dixi nec inuncti sabbatũ carnalit̃ obseruabant spiritalit̾ uiolabant
Alii dicebant quomodo potest homo peccator haec signa facere. Ecce sunt in uncti & sus maerat
aperuit oculostuos quid deillo sentis quidde illo ex istimas quidiudicas quaerebant quẽ ad modũ
expressit dit enĩ qui a ꝓph&aẽ adhuc quidest in unctus in corde nondũ di filiũ confitetur nec
mentitur tam̃ ipsedñs deseipsoait Non ẽ ꝓph&a sine honore nisi in patria sua. Non credider ergo
iuda ei deillo qui acaecus fuiss& & uidiss& donec uocauer̃ parentes eius qui uiderat id estcae cuserat
& uiderat & in trogauereos dicentes hic est filius ur̃ que muos dicitis quia caecusnatus ẽ quomodo ergo
aut̃ nuncuideat nescimus & dixer̃ ipsumint̃rogate a & atẽ hab& ipsedeseloquatur. Scimus aut̃

Expanded text:
peccati . Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, sabbatum carnaliter observabant, spiritaliter violabant. peccati . Sed isti nec videntes, ut dixi, nec inuncti, sabbatum carnaliter observabant, spiritaliter violabant. Alii dicebant: Quomodo potest homo peccator haec signa facere? Ecce sunt inuncti. Et schisma erat aperuit oculos tuos? Quid de illo sentis? Quid exiexpressit. Ait enim: Quia propheta est. Adhuc quidem inunctus in corde, nondum Dei Filium confitetur, nec mentitur tamen. Ipse Dominus de seipso ait: Non est propheta sine honore, nisi in patria sua . Non crediderunt ergo Judaei de illo, quia caecus fuisset, et vidisset, donec vocaverunt parentes ejus, qui viderat, etet viderat. Et interrogaverunt eos, dicentes: Hic est filius vester, quem vos dicitis quia caecus natus est? Quomodo ergo autem nunc videat, nescimus. Et dixerunt: Ipsum interrogate, aetatem habet, ipse de se loquatur. Scimus autem,
Abbreviated transcription (Latin):
illeiam habebat infaciem. Dixer̃ ei ubiestille ait nescio. In his uerbis animus ipsius ad huomuncto¬
similiserat nondumuidenti. Sed ponamus fr̃tã quã illum inunctionẽ in animo habuerit & p̃dicat¬
& nescit quem p̃dicat Adducunt eum ad phariseos qui caecus fuerat. erat aut̃ sabbatũ quando lutũ
fecitiñs & a peruit oculos eius Iterum ergo int̃ rogab anteum pharisaei quomodo uidiss& : Ille aut̃¬
dnẽ lutum posuit su ꝑoculos meos & laui & uideo Dicebant ergo exphariseis quidam no nom̃s sed
quidam lam enĩ inungebantur quidam . quidergo dicebant necuidentes nec uncti. non ẽ iste
homo adõ quis abbatum noncustodit. ipse potius custodiebat quisine peccato erat Sabbatum er
spiritale hoc est non habere peccatũ. Deniq fr̃s hoc am mon& ds̃ quando comm̃dat sabbatũ

Expanded text:
ille jam habebat in facie. Dixerunt ei: Ubi est ille? Ait: Nescio. In his verbis animus ipsius adhuille jam habebat in facie. Dixerunt ei: Ubi est ille? Ait: Nescio. In his verbis animus ipsius adhusimilis erat nondum videnti. Sed ponamus, fratres, tanquam illam inunctionem in animo habuerit, et praedicat, et nescit, quem praedicat. Adducunt eum ad Pharisaeos, qui caecus fuerat. Erat autem Sabbatum quando lutum fecit Jesus, et aperuit oculos ejus. Iterum ergo interrogabant eum Pharisaei, quomodo vidisset. Ille autdixit: Lutum posuit super oculos meos, et lavi, et video. Dicebant ergo ex Pharisaeis quidam. Non omnes, sed quidam: jam enim inungebantur quidam. Quid ergo dicebant, nec videntes nec uncti? Non est iste homo a Deo, qui sabbatum non custodit. Ipse potius custodiebat qui sine peccato erat. Sabbatum enim spiritale hoc est, non habere peccatum. Denique, fratres, hoc admonet Deus quando commendat sabbatum:
Abbreviated transcription (Latin):
missus baptizatus ẽ in xp̃o. siergo quando eum in seipso quodammodo baptizauit tuncinlum mauit quando
in unx̃ fortas se caticuminũ fecit. potest quidem alit̃ atqalit̃ tantis acram̃ti exponi & ꝑtracti ꝓfunditas.
Sed hoc sufficiat caritatiuestrae unguetur caticuminus id est doc&urut credat in xpm̃ mittitur adpiscinã
baptismis ut in lumi nour utlum̃ uerum agnoscat ut remissionẽ peccatorũ accipiat ut exfilio irae efficiat᷑
dicebant : Non ne hicẽ qui sedebat & mendicabat alii aut̃ dicebantquia hicẽ. alii aut̃ nequaquã sed similis ẽ e
a pertioculi uultum mutauerant. Ille dicebat qui a ego sum uox grata nedampnar&ur ingrata. Dicebant
ergo ei quomodo sunt aꝑtioculitui. Res ponditille homo qui diciturxp̃s lutum fecit & unxi toculos meos & dĩ mi
uade adnatatoriã & laua & habii & laui ouidi & ecce adnuntiator factus est gratiae ecce euangelizat¬

Expanded text:
missus, baptizatus est in Christo. Si ergo quando eum in se ipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit, quando missus, baptizatus est in Christo. Si ergo quando eum in se ipso quodammodo baptizavit, tunc illuminavit, quando inunxit, fortasse catechumenum fecit. Potest quidem aliter atque aliter tanti sacramenti exponi et pertractari profunditas; sed hoc sufficiat charitati vestrae. » Ungitur catechumenus, id est, docetur ut credat in Christum; mittitur ad piscinam baptismi, ut illuminetur, ut lumen verum agnoscat, ut remissionem peccatorum accipiat, ut ex filio irae efficiatur dicabat? Alii dicebant, quia hic est; alii autem, nequaquam, sed similis est ejus. Aperti oculi vultum mutaverant. Ille dicebat, quia ego sum. Vox grata, ne damnaret ingrata. Dicebant ergo ei: Quomodo sunt aperti oculi tui? Respondit: Ille homo, qui dicitur Christus, lutum fecit, et unxit oculos meos, et dixit mihi: Vade ad natatoriam,
Abbreviated transcription (Latin):
ammonen do bonos terrendomalos audiuimus seduideamus quid fecerit haeccumdixisso expuit in t̾ram
& feutlutum dexsputo & linuit lutum superoculoseius & dixẽi uade & lauate innatatoria siloae quod in¬
interpr&aturmissus. quid fecit dñs perspicuumẽ in luminatioenĩ factaẽ in caeco sed magnũ misterium
commendatur in humano genere. expuitint̃rã desaliua lutũ fecit qui uerbum caro factũ ẽ & unxoculos
caeci in unctuserat & nondumuidebat mitttillum ad piscinã qua e uocatur siloae ꝑtinuit aũt ad euangisto
commendare nobis nomen huius piscinae & ait quod int̃pretatur missus lam quis est mis sus
enimille fuiss& missus ne monrm̃ fuis s& ab iniquitate dimissus. lauitergo oculos in eapiscina quae int̾p̃tat᷑

Expanded text:
admonendo bonos, terrendo malos, audivimus. Sed videamus quid fecerit. Haec cum dixisset, exspuit in terram, admonendo bonos, terrendo malos, audivimus. Sed videamus quid fecerit. Haec cum dixisset, exspuit in terram, et fecit lutum ex sputo, et linivit lutum super oculos ejus, et dixit ei: Vade, et lava in natatoria Siloe, quod interpretatur missus. Quid fecit Dominus, perspicuum est. Illuminatio enim facta est in caeco, sed magnum mysterium commendatur in humano genere. Exspuit in terram, de saliva lutum fecit, quia Verbum caro factus est, et unxit oculos caeci. Inunctus erat, et nondum videbat. Mittit illum ad piscinam, quae vocatur Siloe. Pertinuit autem ad evangelistam commendare nobis nomen hujus piscinae, et ait: Quod interpretatur missus. Jam quis est missus, agnoscitis: nisi enim ille fuisset missus, nemo nostrum fuisset ab iniquitate dimissus. Lavit ergo oculos in ea piscina, quae interpretatur
Abbreviated transcription (Latin):
praesentia fuit inmundo nunc diuina potentia praesens ẽ ubiq in mundo. Audiuimus diem audiamus
quae sit noxista. quidigitur quid dicemus de nocte ista quando erit quando nemopoterit opertri. Nox ista
impiorumerit noxista eorumerit quibus infine dic&ur Ite in ignẽ a& ernũ qui paratus ẽ diabulo &
angelis eius. Sed & nox dicta ẽ non flamma nonignis audiquia & noxẽ de quodã seruodicit ligate
ubine mopossitoperari. modo ẽ ut oper&ur fides ꝑdilectionẽ & si modo operamur hic est dies hic ẽ xp̃s
ibienimerit nox ubinemopossit operari sed recipere quod operatus ẽ. Aliud ẽ tempus operationis
aliud receptionis redd& enĩ unicuiq secundũ opera sua. Audiamus sollicitamente a postolum exortantẽ
nosoperaridum tempus habemus. Dictenim dumtempus habemus operemurbonũ. quidenim p̃sdixerit

Expanded text:
praesentia fuit in mundo, nunc divina potentia praesens est ubique in mundo. Audivimus diem, audiamuspraesentia fuit in mundo, nunc divina potentia praesens est ubique in mundo. Audivimus diem, audiamuscere . 6. Quid igitur? quid dicemus de nocte ista? Quando erit, quando nemo poterit operari? Nox ista impiorum erit: nox ista eorum erit quibus in fine dicetur, Ite in ignem aeternum, qui paratus est diabolo et angelis ejus. Sed nox dicta est, non flamma, non ignis. Audi quia et nox est. De quodam servo dicit, Ligate ubi nemo possibi enim erit nox, ubi nemo possit operari, sed recipere quod operatus est. Aliud est tempus operationis, aliud receptionis. Reddet enim unicuique secundum opera sua . Audiamus sollicita mente Apostolum exhortantem nos operari dum tempus habemus: dicit enim: Dum tempus habemus, operemur bonum . Quid enim Christus dixerit
Abbreviated transcription (Latin):
dñi propt̃ quaeuenit filius dũnmundũ nisi caecitatẽ humamgeneris in luminare uulnerata qua eq sanare ꝑdita
requirere deformia reformare Sed quidẽ quod dix̃ meo port& operari opera eius qui misit me donecdies est.
emopotestoperari : constat ex pressum ac difinitũ diem comme moras sed nm̃. hocdoco
seipsum idestlum̃ mundi quam diuin quit sum in hoc mundo lum̃ sum mundi. Ergo ipse operatur quam diuẽ
in hoc mundo: pute mus frs eum fuisse hic tunc & modo non hic eẽ si hoc putemus: lamergo post ascensumdnĩ
factaẽ nox ista metuenda ubinemopotest operari. Si postascensionem facta est noxista quid est quod ait discipi
suis ascendens in caelum ecceego uobiscum sum omnib diebus usq ad consumationẽ scłs. quitunc corporali

Expanded text:
Domini propter quae venit Filius Dei in mundum, nisi caecitatem humani generis illuminare, vulnerata quaeque sanare, perdita Domini propter quae venit Filius Dei in mundum, nisi caecitatem humani generis illuminare, vulnerata quaeque sanare, perdita requirere, deformia reformare? Sed quid est quod dixit? Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est.emo potest operari. « Constat expressum ac definitum diem commemorasse Dominum in hoc loco seipsum, id est, lumen mundi. Quandiu, inquit, sum in hoc mundo, lumen sum mundi. Ergo ipse operatur. Quandiu est in hoc mundo? Putamus, fratres, eum fuisse hic tunc, et modo non hic esse? Si hoc putamus, jam ergo post ascensum Domini facta est nox ista metuenda, ubi nemo possit operari. » Si post ascensionem facta est nox ista, quid essuis ascendens in coelum: « Ecce ego vobiscum sum omnibus diebus, usque ad consummationem saeculi ? » qui tunc corporali
Abbreviated transcription (Latin):
int̃rogatus est curcaecus nascer&ur habebant enim peccatum parentes eius sed nonipsopeccato factũ ẽ
ut caecus nascer&ur. Siergo non peccatũ parentum factum ẽ ut caecus nascer&ur quare caecusnatus ẽ
dudi magistrum docentem quaerit credentẽ ut faciat intellegentẽ Ipse causam dicit ut quare sit ille caecusnatꝰ
neq hic peccauit inquit neq parentes eius sed ut manifest&ur opera dĩ in illo Non solum quid inhoc tantũ¬
modo caeco acturussim sed ut manifest&ur quid incaecitate totius humani generis ꝑ agendum sit manifest¬
Deinde secutus adiunxit Meo port& operari opera eius quimisitme donecdies est. Me mento quo modo
uniuer samgloriã illidat de quo ẽ . quid ille hab& filium quideillo sit ipse ipse non hab& de quosit quae s̃ opet

Expanded text:
interrogatus est, cur caecus nasceretur. Habebant enim peccatum parentes ejus, sed non ipso peccato factum est interrogatus est, cur caecus nasceretur. Habebant enim peccatum parentes ejus, sed non ipso peccato factum est ut caecus nasceretur. Si ergo non peccato parentum factum est, ut caecus nasceretur, quare caecus natus est? Audi magistrum docentem. Quaerit credentem, ut faciat intelligentem. Ipse causam dicit, quare sit ille caecus natus, Neque hic peccavit, inquit, neque parentes ejus. Sed ut manifestentur opera Dei in illo. Non solum quid in hoc tantummodo caeco acturus sim, sed ut manifestetur quid in caecitate totius humani generis per me agendum sit. Deinde secutus adjunxit: Me oportet operari opera ejus qui misit me, donec dies est. « Memento quomodo universam gloriam illi dat de quo est; quia ille habet Filium qui de illo sit, ipse non habet de quo sit. » Quae sunt opera
Abbreviated transcription (Latin):
sedcaecum a natiuitate. Om̃s enĩ homines pret̃ illum solum qui exuirgme natus ẽ orignalipecato caeci Id est cũ
peccatonati sunt quod ex radicepeccatrice primiparentis traer . Int̃rogauer̃ discipulieiꝰ rabbi scitis qui a
rabbi magister est magistrum appellant qui a discere desiderabant questionem quippe dño ꝓposuer
tã quam magistro. quis peccauithic aut parentes : Respondit ils neq hupeccauit neq parenteseius ut cae cus
nascer&ur Quid ẽ quod dixit sinullus homosine peccauito nũquid parentes huiuscaeti sine peccato erant:
numquid ipse sine peccato originali natus erat ueluiuendo nihil addiderat: Siergo & parentes eius habuer
peccatũ &iste non habuit peccatũ quare dñs dix̃ neq hi peccauit neq parentes eius nisi ad remres pondit de quo

Expanded text:
sed a nativitate caecum. Omnes enim homines praeter illum solum, qui ex virgine natus est, originali peccato caeci, id est, cum sed a nativitate caecum. Omnes enim homines praeter illum solum, qui ex virgine natus est, originali peccato caeci, id est, cum peccato nati sunt, quod ex radice peccatrice primi parentis traxerunt. Interrogaverunt eum discipuli ejus, Rabbi. Scis quia Rabbi magister est. Magistrum appellabant, quia discere desiderabant. Quaestionem quippe Domino proposuerunt tanquam magistro. Quis peccavit? hic, aut parentes ejus? Respondit Jesus: Neque hic peccavit, neque parentes ejus, ut caecus nasceretur. Quid est quod dixit? Si nullus homo sine peccato, nunquid parentes hujus caeci sine peccato erant? Nunquid ipse sine peccato originali natus erat, vel vivendo nihil addiderat? Si ergo et parentes ejus habuerunt peccatum, et iste habuit peccatum, quare Dominus dixit: Neque hic peccavit, neque parentes ejus? nisi ad rem respondit, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
ostquam exiss& iñs detem ploiuda eorũ quid feciss& inpopulo gentium immototius humani generis dudiamꝰ
Sequiturenim euangelista & dicit. Praeterien suidit hominẽ caecũ anatiuitate. Eaquippe quae fecit dñsnr̃t
iñ sxp̃s stupenda atq miranda &opera & uerba sunt opera quia facta sunt uerba quia signas Siergo
quid signific& hoc quod fecctũ ẽ cogitemus genus humanũ ẽ iste caecus. haecenĩ caecitas contigit in primo
homine perpeccatũ de quo om̃s originẽ duximus non solum mortis sed & tã iniquitatis. Sienĩ caecitas est
sic practerut enĩ xp̃s & non inuia peccatorũ nostrorum non st&it. sicut inquadam para bola ipsedñs ait llenit
enimsamaritanus secusuiam quiuenit sanare uulneratũ semiuiuũ praeteriit caecuminluminare. qui
uulneratus in paraboladicitur hic in regesta caecus nluminatur. Vidit ergo hominẽ caecum nonuttũ q caecũ

Expanded text:
ostquam exisset Dominus de templo Judaeorum, quid fecerit in populo gentium, imo totius humani generis, audiamus. Sequitur enim Evangelista, et ait: Praeteriens vidit hominem caecum a nativitate. Ea quippe, quae fecit Dominus noster Jesus Christus, stupenda atque miranda, et opera et verba sunt. Opera, quia facta sunt: verba, quia signa sunt. Si ergo quid significet hoc, quod factum est, cogitemus, genus humanum est iste caecus. Haec enim caecitas contigit in primo homine per peccatum, de quo omnes originem duximus, non solum mortis, sed etiam iniquitatis. Si enim caecitas est Sic praeterit enim Christus, et non in via peccatorum nostrorum stetit, sicut in quadam parabola ipse Dominus ait: Venit enim Samaritanus secus viam . Qui venit sanare vulneratum semivivum, praeteriens caecum illuminat. Qui vulneratus in parabola dicitur, hic in re gesta caecus illuminatur. Vidit ergo hominem caecum, non utcunque caecum,
Abbreviated transcription (Latin):
tes intormentis : hisunt quos aliquando habuimus inderisũ & insimilitudinẽ in ꝓperii: quo modo
in nouũ mutatur hominẽ & de carnali efficitur spiritalis : quiideo recte ñ solũ spiritalis sed &iã
sp̃s uocatur : quia sicut substantia sp̃s inuisibilis ẽ nr̃is aspectib: Itais quiper gratiã dĩ renouatur
inuisibilit̃ fit spiritalis & dĩfilius . cũ uisibilit̃ omnib: caro & filius hominis appareat ISequitur
Non mireris quia dixitibi oport& uos nascidenuo : Sp̃s ubiuult spirat &uocem eius audis sed non¬
scis undeueniat et quouadat : Sic est om̃is quinatus ẽ exspũ :Sp̃subi uult spitat . qui a ipsehab&

Expanded text:
tes in tormentis: Hi sunt, quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii. Quomodo tes in tormentis: Hi sunt, quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii. Quomodo in novum mutatur hominem, et de carnali efficitur spiritalis. Qui ideo recte non solum spiritalis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est in aspectibus, ita is, qui per gratiam Dei innovatur, invisibiliter fit spiritalis, et Dei Filius, cum visibiliter omnibus caro et filius hominis appareat. Sequitur: Non mireris quia dixi tibi: Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et vocem ejus audis; sed nescis unde ven
Abbreviated transcription (Latin):
inuisbils carnis estui sibilis : dtq ideo carnalis generatio uisibilit̃ adminis tratur ui s ibilib increm̃tis:
qui in carnenascitur pera& atũ momenta ꝓficit : Spiritalis aut̃ goneratiotota inuisibilit̃ agitur:
Namui de urquidem qui baptitatur infontẽ descendere. uid&ur aquis intinguiuid& de aquis as¬
cenderequid aut̃ in illo lauacrore generationis egerit mim mepotest uideri : sola aut̃ fideliũ pi& as
nouit qui a peccator in fontẽ descendit sed purificatus ascendit ⁊filius mortis descendit sed filius
resurrectionis ascendit: filius praeuaricationiss descendit sed filius reconaliationis ascendit :
filius irae descendit sed filius mis eri cordiae ascendit : filius diaboli descendit sed filius dĩ ascendit :
sola haec ecclesia mat quae generat nouit : c&erũ oculis insipientiũ uid& talis exire defonte
qualis intrauit totumq ludus eẽ qđ agitur : Vnde in fine uidentes gloriã sc̃orũ. dicent gemen¬

Expanded text:
is est, carnis visibilis; atque ideo carnalis generatio visibiliter administratur visibilibus enim incrementis, qui in carne nascitur, per aetatum momenta proficit, spiritalis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem, qui baptizatur, in fontem descendere, videtur aquis intingi, videtur de aquis ascendere; quid autem in illo lavacrum regenerationis egerit, minime potest videri. Sola autem fidelium pietas novit quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit. Filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis ascendit. Filius irae descendit, sed filius misericordiae ascendit. Filius diaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola hoc Ecclesia mater, quae generat, novit. Caeterum oculis insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit, totumque ludus esse quod agitur. Unde in finem videntes gloriam sanctorum, dicent gemen
Abbreviated transcription (Latin):
quomodo sitintellegenda diugent̃ inquirit mer&uriamplanius instrui: & qui a secunda natiuit as
non carnalis est sedspiritalis audire : A es pondit namq illi iñs : dmenam̃ dicotibi nisi quis renat
fuerit ex aqua & spu non potest introire in regnũ dĩ : cuius natiuitatis modũ subsequent̃ exponen¬

Expanded text:
quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas quomodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas non carnalis est, sed spiritalis, audire. Respondit namque Jesus: Amen amen dico tibi: Nisi quis renatus fuerit ex aqua et Spiritu, non potest introire in regnum D
Abbreviated transcription (Latin):
erat quib. aita postolus. Euistis aliquando tenebraȩ : nun caut̃ lux in dña sed int̃ eos potius rema neb
quib loquitur esaias. surge in luminare hierus alem quiauenit ium̃ tuum & gloria dñi suꝑteortaẽ Res¬
& nasci : quia enĩ secundae natiuitatis ad huc nescius perseuerabat. desalute autẽ sua iam sollicitus extiterate
nec essario deuna quã nouerat natiuitate an possit iterari uel quo ordine generatio possit impleri quȩ re¬
nalidix̃ hoc &iam despiritali est regeneratione sentiendũ nequa quã uidelic& ea postquã semel ex¬
plafuerit posserep& ii Siue enĩ her&icus siue suimaticus siue facinorosus quisq in confessione scãe
ininiteios baptia & nonual& ille qui tabaptitatus ẽ ab onis catholicis rebaptitari ne confessio uei
inuocatiotanti nominis uid eatur ad nullari : & qui a nichodimus ad primã dñi responsionem sollicit

Expanded text:
erat, quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino ; sed inter eos potius remanebat, erat, quibus ait Apostolus: Fuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino ; sed inter eos potius remanebat, quibus loquitur Isaias: Surge, illuminare Jerusalem, quia venit lumen tuum, et gloria Domini super te orta est . Resrato introire et nasci? Quia secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerenali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum. Nequaquam videlicet eam postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus sive schismaticus facinorosus quisque in confessione sanctae Trinitatis bainvocatio tanti nominis videatur annullari. Et quia Nicodemus ad primam Domini responsionem sollicitus
Abbreviated transcription (Latin):
uerat ueritatis studiose docendus adiit merito ad agnitionẽ diuinitati
eius perfecte doctus subiit : merito utnusq natiuitatis eius diuinae scilic& & humanae sed & passionis
& ascensionis ipsius arthana percepit : nec non &iã modum secundae generatiõnis in gressum regni
caelestis aliaq perplura doctrinae eu angelicae sacram̃ta dnõ reuelante didicit : Respondit enĩ iũs:¬
& dixiteii amen am̃ dicotibi nisiquis renatus fuerit denuo ñon potestuidere regnũ dĩ : quae senten¬
tia tanto apertius cunctis fidelib: luc& quanto constat qui a fine huius luce fideles eẽ nequeunt :
Quis & enĩ sinelauacro regenerationis remissionẽ peccatoꝵ consequi & regnũ ual& intrare caelo¬
Sed nichodemus qui nocte uenit ad dñm nec dum lucis mysteria capereno uerat : Nam & nox in qua
enit ipsa meius qua premȩbatur ignorantiã designat : Necdumenĩ gorumnumero sotiatus

Expanded text:
erat veritatis, studiose docendus adiit, merito et agnitionem divinitatis erat veritatis, studiose docendus adiit, merito et agnitionem divinitatis ejus perfecte doctus subiit, merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis atque ascensionis illius arcana percepit, nec non etiam modum secundae generationis, ingressum regni coelestis, et alia perplura doctrinae Evangelicae sacramenta Deo revelante didicit. Respondens Jesuet dixit ei: Amen amen dico tibi, nisi quis natus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis etenim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valSed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox in qua venit ipsam ejus, qua premebatur, ignorantiam designat, necdum enim eorum numero sociatus
Abbreviated transcription (Latin):
aqua & spũ: inde & ecilesi astica consu&udo caticuminis corporis & sanguinis xp̃i cõmunionẽ ñ
tradit : qui a non sunt renati ex aqua& spũs cõ : quib: tantũ creditur participatio corporis & sangui¬
nis xp̃i : ex his aut̃ multis qui credebant inm unuserat nichodimus iste: & ideo nocteuenit non die.
adio cutioneplenius ditere misteria fidei cuius aperta ostensione signorũ ali quatenus lam rudim̃ta
perceperat ⁊ qui qm̃ prudent̃ eaquȩ ab illo fieri uidebat intellegere curauit : subtiliteaquae abillo
que rebat inuestigareꝓmeruit : Rabbi in quitiscimus quia adõ uenisti magist̃: ne moenĩ potest haec signa
facere quaetu facis ñisi fuerit ds̃ cum eo :d dõ igiturium ad magisteriũ caeleste mundo adhibendũ
uenisse confessusest dm̃ cum illo fuisse miraculis prudentib: intellex̃ nec dum tam̃ ipsum dm̃ eẽ cognouit

Expanded text:
aqua et Spiritu. Inde ecclesiastica consuetudo catechumenis corporis et sanguinis Christi communionem non aqua et Spiritu. Inde ecclesiastica consuetudo catechumenis corporis et sanguinis Christi communionem non tradit, quia non sunt renati ex aqua et Spiritu, quibus tantum creditur participatio corporis et sanguinis Christi. Ex his autem multis, qui credebant in Jesum, unus erat Nicodemus iste; et ideo nocte venit, et non die, allocutione plenius discere mysteria fidei, cujus aperta ostensione signorum aliquatenus jam rudimenta pquaerebat, investigare promeruit. Rabbi, inquit, scimus quia a Deo venisti magister; nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fuerit Deus cum eo. A Deo igitur Jesum ad magisterium coeleste mundo adhibendum venisse confessus est, Deum cum illo fuisse miraculis prodentibus  Al., prudentius intellexit
Abbreviated transcription (Latin):
adam infilussuis : Ideo in principiis nominũ partiũ mundi hae quattuor litterȩ leguntur i Nam
quod deadam sumptaẽ destructaẽ diudaeis &a seipsoiterũ aedificata secundũ scripturas ꝓph&arũ
&ideo dicit euangelista. hocenĩ dicebat detemplo corporissui :Cumergo resurrexiss& a mortuis reca¬
datisunt discipuli eius quia hoc dicebat & credider̃ scripturae: Idꝓph&arũ qui praedixer̃ xp̃m t̃tia
illud. hoc ẽ tertiadiȩ resuscitabo quod uos soluitis in cruce : Sequitur: cũ aut̃ ess& iĩs hiero solimis
inpascha diefesto multicredider̃ in eum : Ipsedut̃ iñs non credebat sem & ipsum eis qui a ipse sciebat
quid e&̃ in homine : Non enĩ siccredebant in eũ ũt digni essentx p̃m habita relneis : quorum fides
dignus est introire in regnũ dĩ : Nullus uero dignus ÷ introire inregnũ dĩmisi quis renatus ẽ ex

Expanded text:
Adam in filiis suis. Ideo in principiis nominum partium mundi hae quatuor litterae leguntur; nam Adam in filiis suis. Ideo in principiis nominum partium mundi hae quatuor litterae leguntur; nam quae de Adam sumpta est, destructa est a Judaeis, et a seipso iterum aedificata est, secundum Scripturas prophetarum. Et ideo dicit evangelista: « Hoc enim dicebat de templo corporis sui. Cum ergo resurrexisset a mortuis, recordati sunt discipuli ejus, quia hillud, hoc est, tertia die resuscitabo, quod vos solvitis in cruce. Sequitur: Cum autem esset Jesus Jerosolymis in pascha die festo, multi crediderunt in eum, ipse autem Jesus non credebat semetipsquid esset in homine. Non enim sic credebant in eum ut digni essent Christum habitare in eis, quorum fides dignus est introire in regnum Dei; nullus vero dignus est introire in regnum Dei, nisi qui renatus est ex
Abbreviated transcription (Latin):
adiecerimus Id est ipsumdiem quo discretũ ꝑ menbra corpus crementũ sumere incipit: Totnimirũ die
in aedificatione corporisdñ qđ infibricatempli annos inuenimꝰ. & quia templũ illud manufactũ
sacroscam dñi carnem quam ex uirgine sumpsit ut ex hocloco discimus figurabat : qui a ȩque corpusei qđ
ẽ ccclesia quia unius cuiusq fideliũ corpus animãq designabat ut in plerisq scripturarũ locis inuenimꝰ :
Adamuero primus postpetcatũ audiuit terraes & in t̃rã ibis :Secundus uero adam deseipso ait Sol¬
uite templũ hoc & intrib: dieb excitabo illud : Sparsusuero fuit primus adam peruniuersum mundũ
qui in secundo collectus ẽ : quod significat nom̃ adã qui quattuor litteris scribitur. Id est alfa delta¬
Iterum delta & msi quae quattuor litterae quattuor partes orbis designant. Inquasparsus est

Expanded text:
uibus si unum adjecerimus, id est, ipsum diem, quo discretum per membra corpus, crementum sumere incipit, tot nimirum dies uibus si unum adjecerimus, id est, ipsum diem, quo discretum per membra corpus, crementum sumere incipit, tot nimirum dies in aedificatione corporis Domini, quot in fabrica templi annos invenimus, quia templum illud manu factum sacrosanctam Domini carnem, quam ex Virgine sumpsit, ut ex hoc loco discimus, figurabat, quia aeque corpus ejus, quod est Ecclesia, quia uniuscujusque fidelium corpus animamque designabat, ut in plerisque Scripturarum locis invenimus. Adam vero primus post peccatum audivit: Terra es, et in terram ibis . Secundus vero Adam de se ipso ait: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Sparsus vero fuit primus Adam per universum mundum, qui in secundo collectus est: quod significat nomen Adam, quod quatuor litteris scribitur, id est iterum Alpha, et My: quae quatuor litterae, quatuor partes orbis designant, in quas sparsus est
Abbreviated transcription (Latin):
euangelista subsequent̃ de quotemplolo quer&ur exposuit : Quod aut̃ aint templo quad raginta
& sexannis aedificatũ : non primã sed secundã illius aedificationẽ significat : Primus enĩ salo montẽpli
septuaginta annos adiussionem cyriperse laxata captiuitate reaedificare coeptũ ẽ. S e filii trans
migrationis opus quod principib ⁊ orobabel & lesufacebant ꝓpt̃ inpugnationẽ gentiũ uicinarũ
ante quadraginta & sex annos implere nequiuerunt : qui &i am numerus annorũ ꝑfectioni
dominici corporis aptissime congruit : Tra dunt & enĩ naturaliũ scriptores rerũ. formã
corporis humani totdierũ spacio ꝑfici qui a uidelic& primissex a conceptione diebi lactis
habeat similitudinẽ
Sequentib nouem conuertatur in sanguinẽ deindexii solid&ur : Aeliquis decẽ & octo frmiu¬
firm&ur usq ad ꝑfectalini am̃ta omnium menbroꝵ & hinciam reli quotem pore usq ad tempus

Expanded text:
evangelista subsequenter, de quo templo subsequeretur exposuit. Quod autem aiunt de templo, quadraginta et sex annis aedificato, non primam, sed secundam illius aedificationem significant. Primus enim Salomon templumseptuaginta annos ad jussionem Cyri Persmigrationis opus, quod principibus Zorobabel et Jesu faciebant, propter impugnationem gentium vicinarum ante quadraginta et sex annos implere nequiverunt , qui etiam numerus annorum perfectioni dominici corporis aptissime congruit. Tradunt etenim naturalium scriptores rerum, formam corporis humani tot dierum spatio perfici, quia, videlicet, primis sex a conceptione diebus lactis habeat similitudinem; sequentibus novem convertatur in sanguinem; deinde duodecim solidetur; reliquis decem et octo firmetur usque ad perfecta lineamenta omnium membrorum; et hinc jam reliquo tempore usque ad tempus
Abbreviated transcription (Latin):
eminentiorib nimirum membrissuis ascendit & exinde membrissuis cotidie ascendens secolligit
in auelũ Ihinc estenĩ quod ipsum corpus eius int̃aduersa praesentis saeculi dep̃hensũ gloriatur & dicit
Nunc aut᷑ ex edt auit caput meũ superinimicos meos : dcsipatent̃ dicat : qui occisum diud eis xp̃mca
sperome &iam de praesentib periculis eruens meo capiti iungat in regno: qui a nemo ascendit in cae¬
iumẽnisi quidescendit decaelo : quis quis incaelũ ascendere desiderat: ei qui decaelo descendit&
estin caelo seuera fidei & dilectionis unitate coniungat: aperte intellegens qui a nullo alio ordine
puasper eum quidescendit decaelo potest ascendere incaelũ : Vndealias ipsȩdicit: ne mouenit ad
patie innisi perme : haecideo innichodimo cunctis dicunt᷑ caticuiminis. utdiscant eius mẽbris rer

Expanded text:
eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens, se colligit eminentioribus nimirum membris suis ascendit, et exinde in membris suis quotidie ascendens, se colligit in coelum. Hinc est enim quod ipsum corpus ejus inter adversa hujus saeculi deprehensum gloriatur, et dicit: Nunc autem exaltavit caput meum super inimicos meos . Ac si aperte dicat: Qui occisum a Judaeis Christspero, me etiam de praesentibus periculis eruens, meo capiti junget in regno, quia nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo. Quisquis in coelum ascendere desiderat, ei qui de coelo descendit, et est in coelo, se vera fidei et dilectionis unitate conjungat. Aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me . Haec ideo in Nicodemo cunctis dicuntur catechumenis, ut discant ejus membris re
Abbreviated transcription (Latin):
ris a postolus ait: Nossp̃s sc̃s posuit epis copos re gere edesiadĩ quã ad quistuit s anguine suo Neq enĩ ds̃
dicit asdo idit ds̃ miubilatione : quo modo enim ds̃ nisin homine ascender& qui in suaenatura mauestatis
semꝑubiq praesens ad est  Sed& hoc quaerendũ quomodo dictum sit & ne moas tendit in caclũ nisiqui
descendu de caelã cumom̃s eleti s eue racit̃ confidant ascensuros incaclũ ꝓmittente sibi dño quiaubi
centea postolo & ipsum dedit caput super omnẽ ecdesia meItrursum uos enĩ estis corpus xp̃i & menbra
demenbro Ne moergoascendit in caelũ nisi qui descendit decaelõ filius hominis quiẽ incaelo : Ne mo
as cendit in caelũ nis ixp̃s in corpore suo qđ ẽ eclesia : qui in seipsoquidem primũ cernentib: a postolis

Expanded text:
ris, Apostolus ait: Vos Spiritus sanctus posuit episcopos regere Ecclesiam Dei, quam acquisivit sanguine suo . Neque enim Deus ris, Apostolus ait: Vos Spiritus sanctus posuit episcopos regere Ecclesiam Dei, quam acquisivit sanguine suo . Neque enim Deus dicit: Ascendit Deus in jubilatione . Quomodo enim Deus nisi in homine ascenderet, qui in suae natura majestatis semper ubique praesens adest? Sed et hoc quaerendum est quomodo dictum sit, et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi se veraciter confidant ascensuros in coelum, promittente sibi Domino: Quia ubi cente Apostolo: Et ipsum dedit caput super omnem Ecclesiam ; et rursum, Vos enim estis corpus Christi, et membra de membro . Nemo ergo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo. Nemo ascendit in coelum, nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia. Qui in seipso quidem, primum cernentibus apostolis,