comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ibi antea uisa spectacula enubꝰ nr̃is. theatrieꝰ
plauso semꝑ ꝓsperrimꝰ accepiss. sistulto hõi ũ
quo inm̃sa turba ẽ c̃flatu ⁊ c̃sentientibꝰ uocibꝰ
ferteriᷤ ad cełu. si nemo łͥ cẽ auderet inimicꝰ. simu¬
nicipales tabule te ñ sołu ciuiũ s etiã uiomnoꝵ
putronõ ere signarent. collocarent᷑ statuȩ. in¬
fluerent honores. ad derent᷑ potestates. ꝗͦ muni¬
cipalẽ habitũ suꝑ crescerent. cortidianis c̃uiuiis
m̃se opĩme struerent᷑. qdđ euiq eẽ neceẽ qđ cuiꝰq
etiã delitie sitirent. indubitant᷑ peteret. indub¬
tant̃ hauriret. multa etiã ñ pettntibꝰ fund̾ent᷑.
resq ipsa familiaris diligent̃ atuis fidelit̃q: admi¬
nistrata. idoneã se tantis sũptibꝰ paratãq p̃beret.
tu int̃ea uiueres in edificioꝵ eaqͥsitissimis molibꝰ.
innitore balnearũ. inthesseris ꝗs honestas ñ res¬

Expanded text:
ibi antea uisa spectacula ciuibus nostris theatricus ibi antea uisa spectacula ciuibus nostris theatricus plausus semper prosperrimus accepisset, si stultorum hominum, quorum inmensa turba est, conflatis et consentientibus uocibus ferreris ad caelum, si nemo tibi esse auderet inimicus, si municipales tabulae te non solum ciuium sed etiam uicinorum patronum aere signarent, conlocarentur statufluerent honores, adderentur etiam potestates, quae municipalem habitum supercrescerent, conuiuiis cotidianis mensae opimae struerentur, quod cuique esset necesse, quod cuiusque etiam deliciae sitirent, indubitanter peteret, indubitanter hauriret, multa etiam non petentibus funderentur, resque ipsa familiaris diligenter a tuis fideliterque administrata idoneam se tantis sumtibus paratamque praeberet, tu interea uiueres in aedificiorum exquisitissimis molibus, in nitore balnearum, in tesseris, quas honestas non res
Abbreviated transcription (Latin):
sascerita ẽ. Quã sententiã ubrimarũ doetͥnarũ
oraculis ed itã. remotãq longissime ab intellec¬
tu ꝓfanoꝵ. sede monstraturã ueris amatoribꝰ
suis. ad quã te inuito phylosophia pollicet᷑. Quã
obrẽ cũ tibi tuo animo indigna multa accidt᷑.
ne te ipse c̃ tẽpnas. Nã si diuina ꝓuidentia ꝑ¬
tendit᷑ usq ad nos. qđ minime dubitandu ẽ:
m̾erede. sic tecũ agi oportet. ut agit᷑. Nã cũ
tanta qnͣtã semꝑ admiror indole tua. ab in¬
eunte adolescentia adhuc infirmo rationis
atq lapsante uestigio. humanã uitã errorũ
oĩum plenissimã ingredereris. excep̃ tecͥcũ flu¬
entia diuitiarũ. ꝗͦ ilła ȩtatẽ atq aiũm qͣ pul¬
chra ⁊ honesta udebant᷑ aui de seqñtẽ illec ebro-¬
siscꝗꝑat absorbere gurgitibꝰ. nͥ inde te fortune
illi filatꝰ qͥ putant᷑ adu̾si eripussent pene mer¬
gentẽ. An uͦ si edentẽ te mun̾a ursꝙꝵ.⁊ nũquã

Expanded text:
niuerso. quam sententiam uberrimarum doctrinarum niuerso. quam sententiam uberrimarum doctrinarum oraculis editam remotamque longissime ab intellectu profanorum se demonstraturam ueris amatoribus suis ad quam te inuito philosophia pollicetur. quam ob rem cum tibi tuo animo indigna multa accidunt, ne te ipse contemnas. nam si diuina prouidentia pertenditur usque ad nos, quod minime dubitandum est, mihi crede, sic tecum agi oportet, ut agitur. nam cum tanta quantam semper admiror indole tua ab ineunte adulescentia adhuc infirmo rationis atque lapsante uestigio humanam uitam errorum omnium plenissimam ingredereris, excepit. te circumfluentia diuitiarum, quae illam aetatem atque animum, quae pulchra et honesta uidebantur, auide sequentem inlecebrosis coeperat absorbere gurgitibus, nisi inde te fortunae illi flatus, qui putantur aduersi, eripuissent paene mergentem. An uero si edentem te munera ursorum et numquam
Abbreviated transcription (Latin):
LIBTR
primios¬
UTINT̃A
ROMANIANE
hominẽ sib
aptũ. ita uicissim
uirtꝰ. fortune repug¬
nanti posset auferre ut
abea sibi auferri neminẽ patit᷑. iã tibi ꝓfecto inie¬
cissit manꝰ. suiq iuris te ẽẽ ꝓclamans. ⁊ mbonoꝵ
certissimoꝵ possessionẽ traducens. ne ꝓsꝑis qui¬
dẽ casibꝰ seruire ꝑmitteret. S. qm̃ ita cõparatũ ẽ
siue ꝓmeritis nrĩs. sue ꝓnecessitate nature. ut
diunũ animũ mortalibꝰ inherentẽ. neꝗͣ qm sapi¬
entie portꝰ accipiat. ubi neq adu̾sante fortune
aliud quã uota restant. qͥbꝰ ab illo eiu hec eure s̃
dõ. si possumꝰ inpetremꝰ. ut te tͥ reddat. Ita enĩ
ficile redd ⁊ nob̾. sinatq m̃tẽ ilła tuã qͣ respira¬¬
tionẽ iã diu parturit. aliqnͣdo in aur̃as uere
libertatis emergere. Et enĩ fortasse qͣ uulgo
fortuna nõiat᷑. occulto qͦđa ordine regit᷑. ni¬
hilq aliud in rebꝰ casũ uocamꝰ nͥ cuiꝰ ratio ⁊ cau¬

Expanded text:
LIBER PRIMUSutinam, Romaniane, hominem sibi aptum ita uicissim uirtus fortunae repugnanti posset auferre, ut ab ea sibi auferri nemine patitur, iam tibi profecto iniecisset manus suique iuris te esse proclamans et in bonorum certissimorum possessionem traducens ne prosperis quidem casibus seruire permitteret. sed quoniam ita comparatum est siue pro meritis nostris siue pro necessdivinum animum mortalibus inhaerentem, nequaquam sapientiae portus accipiat, ubi neque adversante fortunae aliud quam vota restant, quibus ab illo cui haec curae sunt Deo, si possumus, impetremus ut te tibi reddat; ita enim facile reddet et nobis; sinatque mentem illam tuam, quae respirationem jamdiu parturit, aliquando in auras verae libertatis emergere. Etenim fortasse quae vulgo fortuna nominatur, occulto quodam ordine regitur; nihilque aliud in rebus casum vocamus, nisi cujus ratio et cau
Abbreviated transcription (Latin):
c̃fitibor qͣside itine inilła religionẽ. quȩ pueriᷤ
nob̾ insita ẽ.⁊ medullitꝰ implicata. Perũ aut̃ ip¬
s ad se nescientẽ rapiebant. Itaq: titubans ꝓ.¬
petanꝰ. hesitanꝰᷤ arripio apłm paułu. Neq enĩ ue¬
re inꝗmͣ isti tanta potuissent iuxissentq ita
ut eos uixisse manifestõ ẽ.si eoꝵ littȩ atq rati¬
ones huic tanto bono aduisarent᷑. ꝑlegi totũ
inpentissime atd castissime. Tc̃ iͦ qm̃d locũs. ũ¬

Expanded text:
 quasi de itinere in illam religionem, quae pueris nobis insita est et medullitus inplicata; uerum autem ipsa ad se nescientem rapiebat. itaque titubans properans haesitans arripio apostolum Paulum. neque enim uere, inquam, isti tanta potuissent uixissentque ita, ut eos uixisse manifestum est, si eorum litterae atque rationes huic tanto bono aduersarentur. perlegi totum intentissime atque castissime. Tunc uero quantu
Abbreviated transcription (Latin):
ueracit̾ sensit. amantes platonẽ. dic̃t̃ eũ aliqͥd
simile nob̾ etiã demortuoꝵ resurrectione sca¬
sisse. Qđ qͥdẽ sic tangit in libris derepublica
tulliꝰ. ut eũ lusisse potiꝰ quã qđ iduerũ eẽ affir¬
m. dicere uoluisse. Induc̃ enĩ hoiẽm raurisse:
⁊ narrasse ꝗđã ꝗͥ platonicis disputationibꝰ con-¬
gruebant. labeo etiã duos dic̃ uno die fuisse de¬
functos. ⁊ occurrisse inuicẽ. in qͦđa cõpito. de¬
inde ad corꝑa sua iussos fuisse remeare. ⁊ c̃sti¬
tuisse int̃ se amicosse eẽ uicturos. atq ita cẽ
factũ. donec postea morerent᷑. S isti auetores
tałe resurrectionẽ corꝑis factã fuisse narrant.
qͣles fuert̃ coꝵ ꝗͦs resurrerisse nouimꝰ: ⁊ hicqͥdẽ
Airabiliꝰ aut̃ qͥddã marcꝰ uãro ponit in libris.
ꝗsͦ c̃ scripsit degente ppłi romani. Cuiꝰ putaui
renascendis hõrbꝰ quã appellant palingenesian
greoi. asscripsert̃ c̃fici in annis numo. cccc¬

Expanded text:
ueraciter sensit, amantes Platonem dicunt eum aliquid simile nobis etiam de mortuorum resurrectione sensisse. quod quidem sic tangit in libris de re publica Tullius, ut eum lusisse potius quam quod id uerum esse affirmet dicere uoluisse. inducit enim hominem reuixisse et narrasse quaedam, quae Platonicis disputationibus congruebant. Labeo etiam duos dicit uno die fuisse defunctos et occurrisse inuicem in quodam compito, deinde ad corpora sua iussos fuisse remeare et constituisse inter se amicos se esse uicturos, atque ita esse factum, donec postea morerentur. sed isti auctores talem resurrectionem corporis factam fuisse narrarunt, quales fuerunt eorum, quos resurrexisse nouimus et huic quidem mirabilius autem quidam Marcus Varro ponit in libris, quos conscripsit de gente populi Romani, cuius putaui renascendis hominibus quam appellant παλγγενεσίαν Graeci; adscripserunt confici in annis numero CCCC
Abbreviated transcription (Latin):
ebat. ꝗsͣ tuus sapien semꝑ inqͥret. Tũ licentis
diuinas ait ⁊ ille nouerat. s ñ eas quȩ asapien¬
te queren de s̃. Qs enĩ ñ euertat omnẽ loq̃n¬
di õsuetudinẽ si oi diuinatio ne c̃cedat. adr¬
mat res diumas eqͥbꝰ diuinatio noĩata ẽ: qua¬
re. illa ur̃a definĩo. nͥ fallor: nescro qͥd aliud
istã inqͥt defend. si libebit. ille qͥ ꝓtulit. Nc̃
mͥ tu responde. ut tande ad id qđ agit᷑ ueni¬
amꝰ. Istic sũ. ingͥt ille. Pasne albiceriũ ait sci ᷤ¬
ente. Nullomꝰ ait ille. Nã qđ genꝰ uerisapiens
reqͥrit. ñ sołu ille delirus ariolꝰ. s ne ipse qͥdđẽ
sapiens du in hoc corꝑe uiuit ad seqͥt᷑. qđ tam̃
tantũ ẽ. ut multo sit p̾stabiliꝰ. hoc semꝑ quere¬
re. qmͣ illud aliqnͣdo inuenire. Neceẽ ẽ ait tͥge¬
tiꝰ. ut mͥ in angustiis definitio illa subueni¬
at. Quȩ si ꝓpt̃ca tͥ uiciosa uisa ẽ. qi cõplera
ẽ eũ quẽ ñ possumꝰ uocare sapientẽ. quero¬

Expanded text:
ebat, quas tuus sapiens semper inquiret ? — Tum Licentius: Diuinas, ait, et ille nouerat, sed non eas, quae a sapiente quaerendae sunt. quis enim non euertat omnem loquendi consuetudinem, si ei diuinationem concedat, adimat res diuinas, e quibus diuinatio nominata est? quare illa uestra definitio, nisi fallor, nescio quid aliudistam, inquit, defendet, si libebit, ille qui protulit. nunc mihi tu responde, ut tandem ad id quod agitur ueniamus. — Istic sum, inquit ille. — Dasne, ait, Albicerium scisente. — Nullo modo, ait ille; nam quod genus ueri sapiens requirit, non solum ille delirus ariolus sed ne ipse quidem sapiens, dum in hoc corpore uiuit, adsequitur. quod tamen tantum est, ut multo sit praestabilius hoc semper quaerere quam illud aliquando inuenire. — Necesse est, ait Trygetius, ut mihi in angustiis definitio illa subueniat. quae si propterea tibi uitiosa uisa est, quia complexa est eum, quem non possumus uocare sapientem, qu
Abbreviated transcription (Latin):
ceũ feremꝰ incorporeũ dm om̃ã regentẽ. atiã ꝑ
corpora c̃ tuebim᷑. Aut gͦsic ꝑillos oculos uide¬
bit᷑ ds. ut aliꝗͥd habeant intanta eaxcellaa
m̃ti simile. quo ⁊ in corporea natura cernas.
Qđ ullis exemplis siue scripturar̃ testimoius
diuinarũ ł difficile ẽ ł in possibile ẽ ostnde.
uit qđ ẽ ad intelligendũ faciliꝰ. ita ds nob̾ erit notꝰ
atꝗ c̃spicuus. ut uideat᷑ spũ asingłis nob̾. insin¬
głis nob̾. uideat᷑ ab alt̾o in alto. uideat᷑ inse ipso:
uideat᷑ incelo nouo ⁊ t̾ra noua. atq inõi qͦ tc̃ fue¬
rit creatura uideat᷑. ⁊ ꝑcorꝑa in om̃i corꝑe quo¬
cũq fuerint sp̃ualiᷤ corꝑiᷤᷤ oculi. acie ꝑueniente
directi. Patebunt etiã cogitationes nr̃ẽ inuicẽ nob̾.

Expanded text:
cumferemus, incorporeum Deum omnia regentem etiam per corpora contuebimur. Aut ergo sic per illos oculos uidebitur Deus, ut aliquid habeant in tanta excellentia menti simile, quo et incOl-porea natura cernatur, quod ullis exemplis siue scripturarum testimoniis diuinarum uel difficile est uel inpossibile ostendere; aut, quod est ad intellegendum faatque conspicuus, ut uideatur spiritu a singulis nobis in singulis nobis, uideatur ab altero in altero, uideatur in se ipso, uideatur in caelo nouo et terra noua atque in omni quae tunc fuerit creatura, uideatur et per corpora in omni corpore, quocumque fuerint spiritalis corporis oculi acie perueniente d
Abbreviated transcription (Latin):
erimꝰ clarissima ꝑspicuitate uideamꝰ. si sic̃ nẽ
inuisibilia di. ꝑ ea qͣ facta s̃ intellecta c̃spiciug̃
ꝑspecułũ in enigmate ex parte.uͥ pbꝰ in nob̾iu
leat fides ꝗͣ credimꝰ. ꝗm̃ retũ corꝑaliõ species. ꝗ̃
poculos cernimꝰ corꝑales. S sic̃ hoĩes intꝗs ui¬
uentes. motꝰq uitalesex erentes uiuimꝰ. mar
ut aspicimꝰ ñ credimꝰ uuere s uidemꝰ. eũ e
uitã sine corꝑibꝰ uidere neꝗ̾amꝰ. quã tam̃ in

Expanded text:
picuitate uideamus, non sicut nunc inuisibilia dei per ea quae facta sunt intellecta conspiciuntur, per speculum in aenigmate, ex parte, ubi plus in nobis ualet fides, qua credimus, quam rerum corporalium species, quam per oculos cernimus corporales. sed sicut homines, inter quos uiuentes motusque uitales exerentes uiuimus, mox ut aspicimus, non credimus uiuere, sed uidemus, cum eorum uitam sine corporibus uidere nequeamus, quam tamen i
Abbreviated transcription (Latin):
adñi spũ. Nec alit̾ intelligimꝰ etiã qd inpsalmo
cantat᷑ accedite adeũ ⁊ inluminamini: ⁊ facies
turarũ ñ oce̾rit ⁊ suce̾rit auctoritas. neetẽ ẽ ut
c̃tingat in nob̾ qd legit᷑ in libro sapientiȩ. Cogi¬
tationes mortaliũ timide ⁊ incerte ꝓuidentie
nr̃e. Ratiocinatio ꝗͥppe illa phylosophoꝵ. ꝗͣdis¬
putant. ita m̃tis aspectu intelligibilia uideri.
⁊ sensu corꝑiᷤᷤsensibilia. idẽ corporalia. ut nec
intelligibilia ꝑeorpꝰ. nec corporalia ꝑse ipsã
mens ualeat intueri. si poss nob̾ ẽẽ certissima.
lomͦ posse uidere dm̃. S istã rationationẽ ⁊ uera
ratio.⁊ ꝓpħica irrid auctoritas. Qͥsͥ enĩ ita sit
aiiso auero. ut dic̾e audeat. đm corꝑalia ista nesei¬
re. Nũqͥd gͦ corpꝰ hab. ꝑcuiꝰ oculos ei possit ad¬
discere. Deiñ qđ de ꝓpħa helyseo paulo añ diximꝰ.
cerni: Quando gͦ seruus ille mun̾a accep̾. utiq

Expanded text:
legimus et quod in psalmo canitur: accedite ad eum et inluminamini, et facies pturarum non occurrit et succurrit auctoritas, necesse est, ut contingat in nobis quod legitur in libro Sapientiae: cogitationes mortalium timidae et incertae prouidentiae nostrae. Ratiocinatio quippe illa philosophorum, qua disputant ita mentis aspectu intellegibilia uideri et sensu corporis sensibilia, id est corporalia, ut nec intellegibilia per corpus nec corporalia per se ipsam mens ualeat intueri, si posset nobis esse certissima, modo posse videri Deum. Sed istam ratiocinationem et vera ratio et prophetica inridet auctoritas. Quis enim ita sit auersus a uero, ut dicere audeat Deum corporalia ista nescire? Numquid ergo corpus habet, per cuius oculos ea possit addiscere? Deinde quod de propheta Helisaeo paulo ante diximus, cerni? Quando enim seruus ille munera accepit, utique
Abbreviated transcription (Latin):
uentia. int̾iore sensu ꝗͥsq ñ ꝑ corporeos oculoᷤᷤ
nouit. Alioꝵ uͦ uitas. cũ sint inuisibiles. ꝑ corp̾
uidet. Nã uñ uiuentia disc̾nimꝰ a ñ uiuentibꝰ
corꝑa. nͥ corꝑa simul uitasq uideamꝰ: quas nisi
ꝑcorpꝰ uidere ñ possumꝰ. Uitas aut̃ sine corꝑibꝰ
corporeis oculis ñ uidemꝰ. Quã obrẽ fieri potest.
ualdeq credibile ẽ sic nos ẽẽ uisuros mundani
tõ corꝑa celi noui. ⁊ t̾re noue. ut d̾m ubiq p̃sca¬
tẽ. ⁊ uniu̾sa etiã corꝑilia gubernantẽ ꝑcorꝑa¬

Expanded text:
uentia, interiore sensu quisque, non per corporeos oculos nouit; aliorum uero uitas, cum sint inuisibiles, per corpus uidet. nam unde uiuentia discernimus a non uiuentibus corpora, nisi corpora simul uitasque uideamper corpus uidere non possumus? uitas autem sine corporibus corporeis oculis non uidemus. Quam ob rem fieri potest ualdeque credibile est sic nos esse uisuros mundana tunc corpora caeli noni et terrae nonae. ut deum ubique praesentem et uniuersa etiam corporalia gubernantem
Abbreviated transcription (Latin):
difficultis. sic intelligi pot̾: ac sidictũ fuerit. Et ui
monia scripturarõ. S euidntiꝰ uenerandi illiꝰ seniᷤᷤ
sẏmeonis uerba declarant: qr eũ infantẽ xpm
accepiss in manꝰ suas. Nc̃ ingͥt dimittis dñe seruõ
tuũ scđm u̾b̾u tuõ inpace. quõ uidert̃ oculi mer
salutare tuũ. Illudetiã qd̾ait supͣ memoratꝰ iob.

Expanded text:
difficultatis sic intellegi potest, ac si dictum fuerit: Et uidifficultatis sic intellegi potest, ac si dictum fuerit: Et uimonia scripturarum; sed euidentius uenerandi illius senis Symeonis uerba declarant, qui, cum infantem Christum accepisset in manus suas: Nunc, inquit, dimittis, Domine, seruum tuum secundum uerbum tuum in pace, quoniam uiderunt oculi mei salutare tuum. Illud etiam, quod ait su
Abbreviated transcription (Latin):
itaq pͣpollentior. oculoꝵ erit illoꝵ. ñ ut acrius
uidcant qm̃ qͥdã ꝑhibent᷑ uidere serpentes ł aqͥ¬
le. q̃ntalib enĩ aerimonia cernendi. eadẽ qͦq
animalia nihil aliud posst᷑ uidere qm̃ corpora.
s: ut uideant: incorporalia. Et fõrtasse ista u̾tꝰ
magna cernendi data fuerit adhorã exiã inisto
mortali corꝑe oculis scĩ uiri iob. qñdo ait ad
đm. In ob auditu auris audieb̾a te pri. nc̃ aut̃
oculꝰ ms̃ uid te. ꝓpt̾ca despexi memetipsũ:
distabui: existimaui me t̾rã ⁊ cinerẽ. quãuis
nhil hic phibeat oeułu cordis intelligi. de qͥbꝰ
oculis ait apło. Illuminatos oculos habere cor¬
dis nrĩ. Ipsis aut̾ uideri dm cũ uidebit᷑. xp̃ianꝰ¬
ꝗͥs ambigit. Nemo qͥ fidelit̾ accipit. qđ ait ds
ille magister: Beati mundo corde. qm̃ ipsi dm
at᷑ hoc in ista questione u̾samꝰ. Illud enĩ qđ serip¬
tũ ẽ. ⁊ uidebit omĩscaro salutare di. sine ulliꝰ nodo

Expanded text:
itaque praepollentior oculorum erit illorum, non ut acrius uideant, quam quidam perhibentur uidere serpentes uel aquilae quantalibet enim acrimonia cernendi eadem quoque animalia nihil aliud possunt uidere quam corpora, sed ut uideant et incorporalia. Et fortasse ista uirtus magna cernendi data fuerit ad horam etiam in isto mortali corpore oculis sancti uiri Iob, quando ait ad Deum: In obauditu auris audiebam te prius, nunc autem oculus meus uidet te; propterea despexi memet ipsum et distabui et existimaui me terram et cinerem; quamuis nihilhic prohibeat oculum cordis intellegi, de quibus oculis ait apostolus: Inluminatos oculos habere cordis uestri. Ipsis autem uideri Deum, cum uidebitur, Christianus ambigit nemo, qui fideliter accipit, quod ait Deus ille magister: Beati mundi corde, quoniam ipsi Deum atur, hoc in ista quaestione uersamus. Illud enim quod scriptum est: Et uidebit omnis caro salutare Dei, sine ullius nodo
Abbreviated transcription (Latin):
carne mea uideho dm. Resurrectionẽ qͥđẽ carniᷤᷤ.
sine dubio ꝓpħauit. ñ tam̃ dixe̾ ꝑ carnẽ meã.
Qđ quide sidixisset posset ds̃ xp̃e intelligi. qͥ
in carne mea uidebo đm̃. aesidrrisset incarne
mea ero. cũ uidebo đm:⁊ illud qđ̃ ait apłs. fa¬
cie adfaciẽ. ñ cogit ut dm ꝑhane faciẽ corpora

Expanded text:
ebo deum, resurrectionem quidem carnis sine dubio prophetauit, non tamen dixit: "per carnem meam". quod quidem si dixisset, posset deus Christus intellegi, qui in carne mea uidebo deum, ac si dixisset: "in carne mea ero, cum uidebo deum". et illud quod ait apostolus: facie ad faciem non cogit, ut deum per hanc faciem corpora
Abbreviated transcription (Latin):
p̃hensis s ita cõp̃hensis rebꝰ c̃stat. ut neq in ea ꝗͥs qm̃
etrare. nec qͥbꝰ lib ad u̾santibꝰ inpulło nutare debeat.
Uñ uerissime aqͥbꝰđa phylosophis dt. in nullo eã pos¬
se nͥ insapiente inuenuiri: qͥ ñ mͦ ꝑfectũ habere debet.
id qd trat᷑ ac segͥt᷑. uerũ etiã mnẽcussũ tenere. Scimꝰ
aut̃ ilłu quẽ cõmemorasti multa sepe falsa drxisse.
Qđ ñ sołũ aliis mͥreferentibꝰ ꝯ̃eri.s p̃sens aliqͣndo
ꝑcepi. Cũne gͥ scientẽ uocẽ. cũ sepe falsa di̾tt. quẽ ñ
uocarẽ. si cunctant᷑ uera dixissit. Hoc me de aruspi¬
cibꝰ ⁊ de auguribꝰ. ⁊ dehis oĩbꝰ qͥ sida c̃sulunt.⁊ de c̃ iec¬
toribꝰ dirisse putatote. Aut aliqͣm eq hoc gen̾e hoĩum
ꝓferte si potestis. ꝗͥ ẽ sultꝰ. nũqͣm deresponsis suis dub¬
tau̾it. nũqm̃ postremo filsa respond̾it. Nã de uatibꝰ
nihił puto eẽ laborandũ. qͥ m̃te loquunt᷑ aliena. De¬

Expanded text:
is sed ita conprehensis rebus constat, ut neque in ea quisquam errare nec quibuslibet aduersantibus inpulsus nutare debeat. unde uerissime a quibusdam philosophis dicitur in nullo eam posse nisi in sapiente inueniri, qui non modo perfectum habere debet id, quod tuetur ac sequitur, uerum etiam inconcussum tenere. scimus autem illum, quem commemorasti, multa saepe falsa dixisse, quod non solum aliis mihi referentibus comperi sed pcepi. eumne igitur scientem uocem, cum saepe falsa dixerit, quem non uocarem, si cunctanter uera dixisset ? hoc me de aruspicibus et de auguribus et de his omnibus, qui sidera consulunt, et de coniectoribus dixisse putatote aut aliquem ex hoc genere hominum proferte, si potestis, qui consultus numquam de responsis suis dubitauerit, numquam postremo falsa responderit. nam de uatibus nihil mihi puto esse laborandum, qui mente loquuntur aliena. De
Abbreviated transcription (Latin):
inhac uilla qd uius gentiũ repꝑire difficile ẽ :
⁊ potiꝰ explica.cur id qđ abste ñ temere ut opi
Quo te inqͥt uideo magnoꝑe nos urgere. ut ad¬
uersũ inuicẽ disputemꝰ. qđ te utilit᷑ uelle ẽfido:
quero cur beatꝰ eẽ ñ possit. qͥuerũ qͣrit. etiã simi¬
nime inueniat. Qa beatũ inqͥt iͥgetis uolumꝰ
eẽ ꝑfectũ in õibꝰ sapientẽ. qͥ aut̃ ad huc querit. ꝑ¬

Expanded text:
in hac uilla, quod ubiuis gentium reperire difficile est, in hac uilla, quod ubiuis gentium reperire difficile est, et potius explica, cur id quod abs te non temere, ut opiQuoniam te, inquit, uideo magno opere nos urgere, ut aduersum inuicem disputemus, quod te utiliter uelle confido, quaero, cur beatus esse non possit qui uerum quaerit, etiamsi minime inueniat. — Quia beatum, inquit Trygetius, uolumus esse perfectum in omnibus sapientem. qui autem adhuc quaerit, p
Abbreviated transcription (Latin):
qͣq quȩ inħore s̃. Hec aut̃ ne in aliã postules def¬
nitionẽ mens aut ratio dici pot̃. Qđ si tͥ ñ uidet᷑.
quere qͦmͦ ipse definias. ł beatã uitã. ł hõis optimõ.
Assentior inqͥt. Qͥd gͦ. ut ad ꝓpositũ inꝗmͣ redeamꝰ.
uidet᷑ne tͥ ñ inuento uero. beate possẽ uiui. si tan¬
tũ querat᷑. Aẽpeto inqͥt sententiã ilła meã. mini¬
me uidet᷑. Nos inquã qͥd opinamini: T ũ licentiꝰ mnͥ¬
prso inꝗͥt uidit᷑. Nũ maiores nr̃i÷ͦ sapientes bettoys
acceprmꝰ eo solo qđ uerũ qͣrebunt. bene beateq uir¬
ert᷑. Ago grãs in ꝗm̃ qđ cũ alyppio me iudicẽ fe¬
paulo ante ostendit. intuã licenti purtẽ se uelle
tͣnsire. magnoꝑe spectare. ꝗles sententiarũ ut̃arõ
patͦni eẽ possitis. Res enĩ magna ẽ ⁊ diligentidis¬
cussione dignissima. Si res magna ẽ ait licentis.
magnos uiros desiderat. Noũ qrere inꝗm̃ p̃satt̃

Expanded text:
quaeque in homine sunt? Haec autem, ne aliam postules defiquaeque in homine sunt? Haec autem, ne aliam postules definitionem, mens aut ratio dici potest . Quod si tibi non videtur, quaere quomodo ipse definias vel beatam vitam, vel hominis optimum. Assentior, inquit. 6. Quid ergo? ut ad propositum, inquam, redeamus; videturne tibi non invento vero beate posse vivi, si tantum quaeratur? Repeto, inquit, sententiam illam meam: Minime videtur. Vos, inquam, quid opinamini? Tum Licentis, inquit, uidetur. nam maiores nostri, quos sapientes beatosque accepimus, eo solo, quod uerum quaerebant, bene beateque uixerunt. — Ago gratias, inquam, quod cum Alypio me iudicem fepaulo ante ostendit in tuam, Licenti, partem se uelle transire, magno opere specto, quales sententiarum uestrarum patroni esse possitis. res enim magna est et diligenti discussione dignissima. — Si res magna est, ait Licentius, magnos uiros desiderat. — Noli quaerere, inquam, praesertim
Abbreviated transcription (Latin):
faciliꝰ iudicis partes. quã cuiꝰ qm̃ defensioniᷤᷤ. cuipiã
delegare possũ. Qua re dehinc ꝓalt̾ut᷑ parte ne
ame qͥeqm̃ expetetis. Qđ ei cũ c̃cessũ eẽt ab om̃ibꝰ
⁊ego rogationẽ repetisse: beati certe inqͥt tͥgetiꝰ
eẽ uolumꝰ ⁊ si adhanc rẽ possumꝰ absq ueritate ꝑ¬
uenire. ꝗͦrenda nob̾ ueritas ñ ẽ. Qd hoc ipsũ inꝗm̃.
ex istimatis ne beatos noseẽ posse. etiã ñ inuenta
Eic ego cũ cęt̾oꝵ sententiã nutu flagitassẽ. mouet
me ingt nauigiꝰ. qđ alicentiodictũ ẽ. Pot̃ enĩ
fortasse hoc ipsũ eẽbeatȩ uiu̾e. inu̾itatiꝰ inqͥsitio¬
ne uiu̾e. Defini gͦ ait tͥgetiꝰ. qͥd sit beata uita.
ut ex eo colligã. qͥd respond̾e c̃ueniat. Qd eenses
id ipsũ optimũ qͥd sit. definiendũ mͥ abste puto.
Qs in qm dubitau̾it. nihil eẽ aliud ħors optimũ.
qm̃ eã partẽ aĩ. cui dnanti. obtẽꝑare ẽuenit çet̾a

Expanded text:
facilius judicis partes, quam cujusquam defensoris, cuipiam facilius judicis partes, quam cujusquam defensoris, cuipiam delegare possim. Quare dehinc pro alterutra parte ne a me quidquam exspectetis. Quod ei cum concessum esset ab omnibus, et ego rogationem repetissem: Beati certe, inquit Trygetius, esse volumus; et si ad hanc rem possumus absque veritate pervenire, quaerenda nobis veritas non est. Quid hoc ipsum, inquam? Existimatisne beatos nos esse posse, etiam non inventa  ego ceterorum sententiam nutu flagitassem: Mouet me, inquit Nauigius, quod a Licentio dictum est. potest enim fortasse hoc ipsum esse beate uiuere, in ueritatis inquisitione uiuere. — Defini ergo, ait Trygetius, quid sit beata uita, ut ex eo colligam quid respondere conueniat.— Quid censes, id ipsum optimum quid sit, definiendum mihi abs te puto. — Quis, inquam, dubitauerit nihil esse aliud hominis optimum quam eam partem animi, cui dominanti optemperare conuen
Abbreviated transcription (Latin):
optauerã paratos. ⁊ ꝓrsꝰ inhiantes uiderẽ. uolui
tẽptare ꝓetate qͥd possent. p̃sertĩ cũ hortensi li¬
ber ciceroniᷤᷤ. iã eos ex magna parte ẽciliasse phy¬
losophiȩ uideret᷑. ad hibito itaq notario ne aurę
laborẽ nr̃m discerperent. nihil ꝑire ꝑmisi. Sane
in hoc libro. res ⁊ sententias illoꝵ. mea uͦ ⁊ alippi
etiã u̾ba lecturꝰ es. Cũ gͥ om̃s hortatu meo unũ
in locũ. ad hoc ẽ gregati eẽmꝰ. uͥoportunũ uisũ ẽ.
nũ ꝗͥd nã dubitatis inqmͣ uerũ nos scire oportere.
alinime ait tͥgeniꝰ. cet̾iq se uultu ipso apꝓbasse sig¬
nificauer̃t. Qdsi inꝗm̃ etiã cõp̃henso uero. beati
ẽẽ possumꝰ. necessariã ueri cõp̃hensionẽ arbit̾iini.¬
Hic alippiꝰ. huiꝰ questionis inꝗͥt iudicẽ me tutiꝰ
puto. Cũ enĩ it̃ mͥ inurb̾e sit c̃stitutũ. oportet me
onere alicuiꝰ suscipiende partis releuari. simul qd̃

Expanded text:
optaueram paratos et prorsus inhiantes uiderem, uolui optaueram paratos et prorsus inhiantes uiderem, uolui temtare pro aetate quid possent. praesertim cum Hortensius liber Ciceronis iam eos ex magna parte conciliasse philosophiae uideretur. adhibito itaque notario, ne aurae laborem nostrum discerperent, nihil perire permisi. sane in hoc libro res et sententias illorum, mea uero et Alypii etiam uerba lecturus es. Cum igitur omnes hortatu meo unum in locum ad hoc congregati essemus, ubi oportunum uisum est: Numquidnam dubitatis, inquam, uerum nos scire oportere? —Minimeait Trygetius ceterique se uultu ipso approbasse significauerunt. — Quid,si,inquam, etiam non conprehenso uero beati esse possumus, necessariam ueri conprehensionem arbitramini?—Hic Alypius: Huius quaestionis, inquit, iudicputo. Cum enim iter mihi in urbem sit constitutum, oportet me onere alicujus suscipiendae partis relevari; simul quod
Abbreviated transcription (Latin):
unut nr̃ licentiꝰ. ad eã totus aniuemilibꝰ in lece¬
bris uoluptatibꝰq c̃ u̾so ẽ ita. ut eũ ñ temere
pat᷑ audeã imitandũ ꝓpon̾e̾. Phylosophia ẽ enĩ
acuiꝰ uberibꝰ se nulla ętas queret᷑ excludi. Ad
quã auidiꝰ retinendã ⁊ hauriendã qͦ te in¬
citarẽ quãuis tuã sitim bene nouerim. gustum
tam̃ mittere uoluiꝰ. ł quẽ t̾ suauissimũ. Sut ita
dicã inductoriũ fore peto. ne frustra sperauerĩ.
Nã disputationẽ qmͣ mt̾se trigetiꝰ ⁊ licentiꝰ habuer:
relatã inlitt̾as tͥ misi. Ilłn enĩ qͦq adolescentẽ. qͣsi
addet̃gendũ fastidiũ disciplinarũ. aliqnͣtũ sͥ usur¬
passet militia. ita nob̾ magnarũ honestarũq: ar¬
riũ ardentissimũ edacissimũq restituit. Paueu¬
lis gͥ diebꝰ tͣnsactis. postea ꝗm̃ inagro uiuere eeu¬
mꝰ. cũ eos adstudia hortans atq animans. ultraqͣ.

Expanded text:
uiuit noster Licentius; ad eam totus a iuuenalibus inleceuiuit noster Licentius; ad eam totus a iuuenalibus inlecebris uoluptatibusque conuersus est ita, ut cum non temere patri audeam imitandum proponere. philosophia est enim, a cuius uberibus se nulla aetas queretur excludi. ad quam auidius retinendam et hauriendam quo te incitarem, quamuis tuam sitim bene nouerim, gustum tamen mittere uolui. quod tibi suauissimum et, ut ita dicam, inductorium fore peto, ne frustra sperauerim. nam disputationem, quam inter se Trygetius et Licentius habuerunt, relatam in litteras tibi misi. illum enim quoque adulescentem quasi ad detergendum fastidium disciplinarum aliquantum sibi usurpasset militia, ita nobis magnarum honestarumque artium ardentissimum edacissimumque restituit. pauculis igitur diebus transactis posteaquam in agro uiuere coepimus, cum eos ad studia hortans atque animans ultra quam
Abbreviated transcription (Latin):
ipsũ in quã tuũ. qd inte diuinũ. nescio qͦ uitę
huiꝰ sõno uet̾nosoq sopitũ ẽ. uarus illis durisq
iactationibꝰ secreta ꝓuidentia excitare decreuit.
Euigila. euigila oro te. multũ mͥerede gratula¬
beris. qđ penẽ nullis ꝓsꝑitatibꝰ qͥbꝰ tenent᷑ in¬
caiti. mundi huiꝰ tͥ dona blandita s̃. Que me
ipsũ capere moliebant᷑. cotudie ista cantitantẽ.
nͥ me pectoris dolor uentosã ꝓfessionẽ abicere.
⁊ inphylosophiȩ gremiũ c̃fugere coegisset. Ipsa
nutrit acfouet: ipsa me penitꝰ ab illa suꝑstici¬
one inqͣm te mecũ p̃ cipitẽ dederã. lib̾auit.
Ipsa enĩ doc. ⁊ uere doc: nihil om̃ino eolen¬
dũ eẽ. totũq c̃tẽp̃mi oportere. qͥcqͥd mortalibꝰ
oculis cernit᷑. qe qͥd illuc sensꝯ attingit. Ipsa ue¬
rissimũ ⁊ secretissimũ đm. ꝑspicue se demon¬
straturã ꝓmittit. etiã iãq quasi ꝑlucidas nu¬
bes ostentare dignat᷑. In hac mecũ studiosissime

Expanded text:
ipsum, inquam, quod in te diuinum nescio quo uitae huius somno ueternoque sopitum est, uariis illis durisque iactationibus secreta, prouidentia excitare decreuit. euigila, euigila, oro te; multum, mihi crede, gratulaberis, quod paene nullis prosperitatibus, quibus tenentur incauti, mundi huius tibi dona blandita sunt, quae me ipsum capere moliebantur cotidie ista cantantem, nisi me pectoris dolor uentosam professionem abicere et in philosophiae gremium confugere coegisset. ipsa nutrit ac fouet, ipsa me penitus ab illa superstitione, in quam te mecum praecipitem dederam, liberauit. ipsa enim docet et uere docet nihil omnino colendum esse totumque contemni oportere, quidquid mortalibus oculis cernitur, quidquid ullus sensus attingit. ipsa uerissimum et secretissimum deum perspicue se demonstraturam promittit et iam iamque quasi per lucidas nubes ostentare dignatur. In hac mecum studiosissime
Abbreviated transcription (Latin):
las mare act̾rã.⁊ quȩ s̃ inea. ñ patua questio ẽ. Durũ
ẽ enĩ dicẽ qđ sei talia corꝑa tc̃ habeb̾t ut ñ possint
oculos elaudere atq aꝑire cũ uolent. duriꝰ aut̃ qđ ibi
dm qͥe qͥs oculos elauserit ñ uidebit. Si enĩ ꝓpħa hely¬
seus.puerũ suuĩ geli absens corꝑe uidit accipientẽ mu¬
na que ded̾ ei neamin syrꝰ quẽ ꝓpħa memotat᷑ alep
deformitate mundau̾at. qͦ seruus neg̃ domino suo¬

Expanded text:
et quae sunt in ea, non parua quaestio est. Durum est enim dicere, quod sancti talia corpora tunc habebunt, ut non possint oculos claudere adque aperire cum uolent; durius autem, quod ibi Deum, quisquis oculos clauserit, non uidebit. Si enim propheta Helisaeus puerum suum Giezi absens corpore uidit accipientem munera, quae dedit ei Naeman Syrus, quem propheta memoratus a leprae deformitate mundauerat, quod seruus ne
Abbreviated transcription (Latin):
necessaria fident᷑ assentior: qͣsi uͦ ego sim magno
definitor: aut qͥcꝗͣ. indisputando magi suꝑ uaca¬
ncũ puto. Qsͥ enĩ modꝰ erit. siego rurso ueli defimr
abste aliqͥd:⁊ rursꝰ eiꝰdẽ definitioniᷤᷤ uba ⁊ c̃seqͣmiũ
itẽ singillatĩ oiã fingenꝰ qd nihil intellegã defim¬
riflagitẽ: Nã qͥd planissimũ ñ meo iure definire co¬
gã. si nire ame sapientiȩ definio postulat᷑. cuiꝰ etũ
ubi imanimis ur̃is aptiorẽ notionẽ nat᷑a c̃ẽ uoluit
qͣm sapientie. S nescio qͦ mͦ cũ m̃tis nr̃ȩ uelutipor¬
tũ notio ipsa reliqͣrit. ⁊ u̾boꝵ sͥ qͣsi uela tetenbĩt.
occrent statĩ całupniarũ mille naufragia. Quã ob
rẽ aut definitio sapientiȩ nereqͥrat᷑ aut uidex nr̃
meiꝰ patͦciniũ dignet᷑ descend̾e. Tũ ego. cũ iã stilu
nar impediret ⁊ qͣsi de integꝰ magnõ qͥddã disse

Expanded text:
necessaria fidenter assentior; quasi uero ego sum magnus necessaria fidenter assentior; quasi uero ego sum magnus definitor aut quidquam in disputando magis superuacaneum puto. quis enim modus erit, si ego rursus uelim definiri abs te aliquid et rursus eiusdem definitionis uerba et consequentium item singillatim omnia fingens, quod nihil intellegam, definiri flagitem? nam quid planissimum non meo iure definiri cogam. si iure a me sapientiae definitio postulatur? cuius enim uerbi in animis nostris apertiorem notionem natura esse uoluit quam sapientiae ? sed nescio quo modo, cum mentis nostrae ueluti portum notio ipsa reliquerit et uerborum sibi quasi uela tetenderit, occurrent statim calumniarum mille naufragia. quam ob rem aut definitio sapientiae ne requiratur aut iudex noster in eius patrocinium dignetur descendere. — Tum ego, cum iam stilum nox imped
Abbreviated transcription (Latin):
statiusti. Sapientia ẽ uia recta. qͦ adueritatẽ ducat.
Contende si plac⁊. u̾ pedẽ ille incedenᷤ posuit. sipi¬
entiã posse dici. ꝗͣm ꝗmͣ stulte ꝓrso istã descripti¬
onẽ tuã effringe. Nã causã mcã nulla plꝰ adiu.
uat. Et enĩ sapientiã ñ ipsã ueritatẽ s uiã qͦ adã
ducat eẽ diristi. Qͥsͣ ꝗͥs gͦ hac utit᷑ ia sapientia
ꝓfecto utit᷑ :⁊ qͥsapientia utit᷑. sapienꝰ sit neccẽ
ẽ. Sapiens gͥ erit ille. qͥ ꝑfecte qͣsierit ueritatẽ.
etiã si ad cã ñ du ꝑuen̾it. Nã uia qͦduc̃ aduerita¬
tẽ. nulla uti opinor intelligit᷑ meliꝰ qmͣ diligai
inqͥsitio ueritatis. Nac gͥ sola uia utens. iã istesip¬
enserit: ⁊ nemo sapiens miser: Oĩs aut̃ ħo aut misẽ.
aut beatꝰ. Beatũ gͥ facii. ñ tantũ inuentio .s ipsi
ꝑse inuestigatio ueritatis. Tũ ille arridens me¬
rito mͥ inqͥt ista c̃tinguntꝰ. đu adu̾sario inre ñ

Expanded text:
statuisti. sapientia est uia recta, quae ad ueritatem ducat. statuisti. sapientia est uia recta, quae ad ueritatem ducat. uenit. contende, si placet, ubi pedem ille incedens posuit. sapientiam posse dici; quamquam stulte prorsus istam descriptionem tuam conor effringere; nam causeritatem, sed uiam, quae ad eam ducat, esse dixisti. quisquis ergo hac utitur uia, sapientia profecto utitur, et qui sapientia utitur, sapiens sit necesse est; sapiens igitur erit ille, qui perfecte quaesierit ueritatem, etiamsi ad eam nondum peruenerit. nam uia, quae ducit ad ueritatem, nulla, uti opinor, intellegitur melius quam diligens inquisitio ueritatis. hac igitur sola uia utens iam iste sapiens erit. et nemo sapiens miser; omnis autem homo aut miser aut beatus: beatum igitur faciet non tantum inuentio, sed ipsa per se inuestigatio ueritatis. Tum ille arridens: Merito mihi, inquit, ista contingunt, dum aduersario in re non
Abbreviated transcription (Latin):
mͥ. eade cẽ tͥ uideat᷑. Et ille parũ tͥait uidet᷑ defi¬
nita hoc ipso qd nc̃ int̾rogatꝰ es. et iã qd̾ uolui ẽ¬
cessisti. Si enĩ ñ fallor. recta uia uite. sapientia
noũat᷑. Tũ licentiꝰ nihil mͥ tã tidiculu. qm̃isti defi¬
uitio uidet᷑ ingͥt. Fortasse ait ille: padctẽpũ am̃
qͥso. ut ratio p̃ueniat risũ tuũ. Nihil eñẽ fdin
ne in mortẽ incidat. Ad sentiebat᷑ tͥgetiꝰ Eigo si
iator qͥspiã qͥdiu̾ticułũ uitans. qđ alatͦnbꝰ ebsi¬
deri audierit. recta ire ꝑgat. atq nta euadat inte¬
ritũ. ñ ne ⁊ uiã uite ⁊ rectã secutꝰ ẽ. ⁊ cã sapianũ
noiãt nemo. Quomͦ gͥ om̃is recta uitȩ uia sapientia
ẽ. Concessi enĩ ẽẽ.s ñ soła. Definitio aut̃ nihil cõ¬
plecti debuit qd̃ eẽt alienũ. Itaq rurs definisi¬
placet. qͥd tͥ uidet᷑ eẽ sapientia. Diũ ille tacuuit. De¬
inde en inꝗͥt iterũ definio. si hoc tu nũ qͣm finire

Expanded text:
m tibi esse uideatur. — Et ille: Parum tibi, ait. uidetur definita hoc ipso, quod nunc interrogatus es? etiam quod uolui concessisti. si enim non fallor, recta uia uitae sapientia nominatur. — Tum Licentius: Nihil mihi tam ridiculum quam ista definitio uidetur, inquit. — Fortasse, ait ille; pedetemtim tamen quaeso, ut ratio praeueniat risum tuum; nihil enim est foedius ne in mortem incidat. — Adsentiebatur Trygetius. — Ergo si uiator quispiam deuerticulum uitans, quod a latronibus obsideri audierit, recta ire pergat atque ita euadat interitum, nonne et uiam uitae et rectam secutus est? et eam sapientiam nominat nemo? quomodo igitur omnis recta uitae uia sapientia est ? — Concessi enim esse, sed non solam. — Definitio autem nihil conplecti debuit, quod esset alienum. itaque rursus defini, siplacet: quid tibi uidetur esse sapientia? Diu ille tacuit; deinde: En, inquit, iterum definio, si hoc tu numquam finire
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝰ. cur queso. Ex plica. istic sũ enĩ.:⁊ habeo audi
fiteor qd ꝑfectꝰ ñ sit. Ueritatẽ aut̃ ilła. sołu dm̃
nosse arbitror. aut si forte ħors aiãm. cũ hoc
corpꝰ hoc ẽ tenebrosũ carcerẽ dereliq̃rit. Hoĩs
aut̃ finis. ⁊ ꝑfecte querere ueritatẽ. ꝑfectũ enĩ

Expanded text:
tius: Cur quaeso? explica. istic sum enim et aueo audiretius: Cur quaeso? explica. istic sum enim et aueo audirefateor, quod perfectus non sit. ueritatem autem illam solum deum nosse arbitror aut forte hominis animam, cum hoc corpus, hoc est tenebrosum carcerem, dereliquerit. hominis autem f
Abbreviated transcription (Latin):
enĩ hoc ntm certam̃ longiꝰ ꝓgressurũ. Et cũ diᷤ.¬
cessit. qd̾ ingͥt licentiꝰ temere c̃ cesseras ꝓfer: Et̃
ille temere dedi ingͥt. eiceronẽ fuisse sapientẽ.
srgone eicero sapiens ñ fuit. aqͦ mn latina lingua
multa eiꝰ alia refellas. ut ñ impudent᷑ hoc de
qͦ igit᷑ imꝓbare uidearis. Qd si hoc sołu ñ recte
illu sensisse affirmare paratus sũ. ur̃a ut opinor
nihil int̾ ẽ nisicuiꝰ ponderis ad id qd uolo asse¬
rtndũ rationes afferã. Ege inqͥt ille. Qͥd enĩ inqͥt
dũ suꝑiꝰ beatã uitã definieris. Diristi nãq: eũ be¬
atũ eẽ. qͥ scđ̾m eã partẽ animi uiuit. ꝗm̃ cet̾is ẽ¬
uenit imꝑare. Tu aut̃ licenti uolo ł nõ mͥ ẽcedaᷤᷤ.
lã enĩ lib̾tate. inqmͣ maxime nos uendicaturã
se phylosophia pollicet᷑. iugũ illud auctorita¬
tis ercussi. ꝑfectũ ñ eẽ. qͥ ad huc ueritatẽ reqͥrat.
Tũ ille ptꝰ diutͣnũ silentiũ. ñ ẽ cedo inqͥt. Trige¬

Expanded text:
enim hoc uestrum certamen longius progressurum. — Et cum discessit: Quid,inquit Licentius,temere concesseras? profer. — Et ille: Temere dedi, inquit, Ciceronem fuisse sapientem. — Ergone Cicero sapiens non fuit, a quo in latina lingua multa eius alia refellas, ut non inpudenter hoc, de quo agitur, inprobare uidearis. — Quid, si hoc solum non recte illum sensisse adfirmare paratus sum? uestra, ut opinor, nihil interest, nisi cuius ponderis ad id quod uolo adserendum ratidum superius beatam vitam definieris: dixisti namque eum beatum esse, qui secundum eam partem animi uiuit, quam ceteris conuenit imperare. tu autem, Licenti, uolo uel nunc mihi concedas — iam enim libertate, in quam maxime nos uindicaturam se philosophia pollicetur, iugum illud auctoritatis excussi - perfectum non esse, qui adhuc ueritatem requirat. — Tum ille post diuturnum silentium: Non concedo, inquit. - Tryge
Abbreviated transcription (Latin):
suit insua potestate. Post hanc tãqm̃ in die sep¬
timo. requiescet ds̃. cũ eundẽ diem septimũ.
qđ nos erimꝰ. inse ipso do fecit requiescere. De
istis porro etatibꝰ singłis. nc̃ diligent᷑ longũ ẽ
disputare. Nec tam̃ septima. erit sabbatũ ñm.¬
et̃nꝰ: ꝗ xp̃i resurrectiõe sacratꝰ ẽ. et̃nã ñ sołu sp̃s̃.
uerũ etiã corporis reqͥem p̃figurans. Ibiuacabi¬
mꝰ ⁊ uidebimꝰ.: uidebimꝰ ⁊ amabimꝰ: amabimꝰ:
laudabimꝰ. Eece ꝗđ erit infine. sine fine. Nam
ꝗͥs aliꝰ nr̃ ẽ finis. nisi ꝑuenire ad regnũ. euiꝰ
nullꝰ ẽ finis. Uideor mihi debitũ ingentis hu̾
oꝑis adiuuante dno reddidisse. Quibꝰ parũ
ł qͥbꝰ nimiũ ẽ mihi ignoscant: quibꝰ aut̃ satis
ẽ.ñ mihi s. do̾ mecũ grãs ẽ grutulantes agant.

Expanded text:
suit in sua potestate . Post hanc tanquam in die septimo requiescet Deus, cum eumdem septimum diem, quod nos erimus, in se ipso Deo faciet requiescere. De istis porro aetatibus singulis nunc diligenter longum est disputare. Haec tamen septima erit sabbatum nostti resurrectione sacratus est, aeternam non solum spiritus, uerum etiam corporis requiem praefigurans. Ibi uacabimus et uidebimus, uidebimus et amabimus, amabimus et laudabimus. Ecce quod erit in fine sine fine. Nam quis alius noster est finis nisi peruenire ad regnum, cuius nullus est finis? Videor mihi debitum ingentis huius operis adiuuante Domino reddidisse. Quibus parum uel quibus nimium est, mihi ignoscant; quibus autem satis est, non mihi, sed Deo mecum gratias congratulantes agant.
Abbreviated transcription (Latin):
nullo dubitante mirabilit̃ diuinitꝰ .S. qnͣto am¬
pliꝰ tẽ om̃s mun̾e istohabundab̾t. eũ đs erit om̃ã
moibꝰ Nabeb̾t tam̃ etiã illi oculi corporer officiũ
ab sentẽ.ñ eis uso ẽ aduidenda p̾sentia ꝗͣ tam̃ spũ
uidere possit etiã si illos clauderet. sic̃ uidit absen¬
tia u̾cũ eis ipse ñ erat. Absit gͦ ut dicamꝰ illos scãs
milla uita đm clausis oculis ñ uisuroᷤ. qm spũ semꝑ
uidert̃. S. utrũ uidebt : ꝑoculos corporis cũ eos
aꝑtos habeb̾t. in de qͣstio ẽ.Si enĩ tantũ poter̃ in
corꝑe spũali. eomꝰ ubiq etiã ipsi oculispũales. qnͣ¬
tũ possunt isti ꝗͣles nc̃ habemꝰ ꝓculdubio ꝑ eos ds
uideri ñ pot̾it. Longe itaq alt̾iꝰ er̃t̃ potentiȩ. si ꝑ
cos iidebit᷑ incorporea illa natura. quȩ ñ ẽtinet᷑
loco.s ubiq tota ẽ. Nonenĩ qr dicimꝰ dm̃ ⁊ inçelo

Expanded text:
iuinitus. sed quanto amplius tunc omnes munere isto abundabunt, cum deus erit omnia in omnibus! habebunt tamen etiam illi oculi corporei officium absentem, non eis usus est ad uidenda praesentia; quae tamen spiritu uidere posset, etiam si illos clauderet, sicut uidit absentia, ubi cum eis ipse non erat. absit ergo, ut dicamus illos sanctos in illa uita deum clausis oculis non uisuros, quem spiritu semper uidebunt. Sed utruapertos habebunt, inde quaestio est. Si enim tantum poterunt in corpore spiritali, eo modo utique etiam ipsi oculi spiritales, quantum possunt isti quales nunc habemus, procul dubio per eos Deus videri non poterit. Longe itaque alterius erunt potentiae, si per eos videbitur incorporea illa natura, quae non continetur loco, sed ubique tota est. Non enim quia dicimus Deum et in coelo
Abbreviated transcription (Latin):
corpꝰ. Uera ibi gła erit: ubi laudantis nec er¬
rore ꝗͥ quã. nec adulatione laudabit᷑. Uerꝰ ho¬
nor: qͥ nulli negabit᷑ digno. nulli deferet᷑ indig¬
no. s: nec ad eũ ambiet ullꝰ indignꝰ. uͥnullꝰ¬
ꝑmitet᷑ eẽ nͥ dignꝰ. Uera pax. uͥ nihil adu̾si
nec ase ipso: nec abaliqͦ ꝗͥsq patiet᷑. Pmiũ uͥ¬
tutis erit ipse qͥ uͥtutẽ dedit: eiq se ipsũ. qͦ nihil

Expanded text:
corpus. uera ibi gloria erit, ubi laudantis nec ercorpus. uera ibi gloria erit, ubi laudantis nec errore quisquam nec adulatione decipitur; uerus honor, qui nulli negabitur digno, nulli deferetur indigno; sed nec ad eum ambiet ullus indignus, ubi nullpermittetur esse nisi dignus. Vera pax, ubi nihil adversi, nec a seipso, nec ab alio quisquam patietur. Praemium virtutis erit ipse qui virtutem dedit, etque seipsum quo
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ. ñ enĩ noĩa eoꝵ ꝓdidit. quoꝵ cõmemorat senra¬
tiã. aliqͥd dixert̃. qđ lici falsũ ẽ. cũ enĩ semd adeide
corꝑa ꝗͣ gessert̃ aĩȩ redierint. nũ gm̃ ea s̃ posteatt¬
licture ⁊ ̃ multa illiꝰ mpossibilitatis ꝗm̃ cont̃ res
garriunt argum̾ta ẽ uellet ⁊ destruet. Qem̃ hoc
sentiunt siue sensert̃ ñ eis uisũ ẽ fieri posse ut di¬
lapsa cadauera inauras. inpuluerẽ. inernerẽ in
humores. in corꝑa uescentiũ bestiarõ. ł ipso qͥs
⁊ porphyriꝰ ł potiꝰ qͥcũꝙ illos diligt̃ ad hucui¬
uunt. si bonis c̃sentiunt. etuã scãs aiãs ad cotpant
dituras. sic̃ ait plato. nec tam̃ admala ulli stdi¬
turas. sic̃ ait porphyriꝰ. ut exhisfut õsegũs qđ
fides p̃dicat xp̃iana. talia eorꝑa recepturas
qͥbꝰ sme ullo malo inȩt̃nũ felicit̃ uiuant. issa¬

Expanded text:
memorauit sententiam aliquid dixerunt, quod licet falsum sit cum enim semel ad eadem corpora quae gesserunt animae redierint, numquam ea sunt postea relicturae, tamen multa illius inpossibilitatis, qua contra nos isti garriunt. argumenta conuellit et destruit. Qui enim hoc sentiunt siue senserunt, non eis uisum est fieri non posse, ut dilapsa cadauera in auras in puluerem, in cinerem in umores, in corpora uescentium bestiarum uel ipsorum et Porphyrius, uel potius quicumque illos diligunt et adhuc uiuunt, si nobis consentiunt etiam sanctas animas ad corpora redituras, sicut ait Plato, nec tamen ad mala ulla redituras, sicut ait Porphyrius, ut ex his fiat consequens, quod fides praedicat Christiana, talia corpora recepturas, in quibus sine ullo malo in
Abbreviated transcription (Latin):
adiuuare uideamꝰ. Et illa qͥdẽ actio. ł potiꝰ quies
atq: ociũ. qͥle futurũ sit. siuerũ uelim dice nescio.
Ñ enĩ hoc umqmͣ ꝑsenso corꝑis uidi. Si aut̃ m̃te
id intelligentia uidisse me dicã. qͣntũ ẽ aut qͥd ẽ
nr̃i intelligentia ad ilła excellentiã. Ibi ẽ enĩpar¬

Expanded text:
 potius quies atque otium quale futurum sit, si uerum uelim dicere, nescio. non enim hoc umquam per sensus corporis uidi. si autem mente, id est intellegentia, uidisse me dicam, quantum est aut quid est nostra intellegentia ad illam excellentiam ? ibi est enim pa
Abbreviated transcription (Latin):
corꝑa mortuoꝵ. s in eiꝰ etate ⁊ robore usq ad qmͣ
annos definier̃t ẽe etiã scłi huiꝰ doctissimi hoĩes
iuuentutẽ. ꝗͣ cũ fuerit spacio ꝓpͥo t̃minata. iñ
iã hoĩem in detͥm̃ta uerg̾e̾ grauiori ᷤ aesenilis

Expanded text:
corpora mortuorum, sed in ejus aetatcorpora mortuorum, sed in ejus aetatannos definierunt esse etiam saeculi hujus doctissimi homines juventutem, quae cum fuerit spatio proprio terminata inde jam ho
Abbreviated transcription (Latin):
inꝗͣ mortuus ẽ resurrex̾. nec fas ẽ dic̾e. cũ resur¬
rectioniᷤᷤ õiũ tẽpꝰ uen̾it. accessurã corꝑi eiꝰ eã mag¬
nitudinẽ qm ñ habuit. ꝗͣndo in ea disepłis inqua
illis apparuit notꝰ erat. ut longissimiᷤᷤ fieri possit
eqͥlis. Si aut̃ dix̾imꝰ addniei corꝑis mođi etiã queꝵg
maiora corꝑa redigenda. ꝑibit demultoꝵ corꝑibꝰ
plurimõ. cũ ipse nec capilłu ꝑiturõ eẽ ꝓmiserit.
Restat gͦ ut suã recipiat ꝗͥs ꝙ m̃surã. quã uł ha¬
buit iniuuentute. etiã sĩ senex ẽ mortuus. ł fue¬
rat habiturꝰ siẽ ante defunctꝰ. Atq: illud qđ cõme¬
morauit apłs. de m̃sura etatiꝰ plenitudini xp̃i.¬
piti inppłis xp̃ianis accedñte om̃io ꝑfectiõe
m̃broꝵ. eratis eiꝰ m̃sura cõpleat᷑. Aut si hoc dere¬
surrectione corpoꝵ dictũ ẽ. sic accipiamꝰ dictõ.
ut nec infra. nec ultͣ iuueniłe formã resurgant

Expanded text:
e, cum resure, cum resurrectionis omnium tempus venerit, accessuram corpori ejus eam magnitudinem quam non habuit, quando in ea discipulis in qua illis erat notus apparuit, ut longissimis fieri possit aequalis. Si autem dixerimus ad dominici corporis modum etiam quorumque maiora corpora redigenda, peribit de multorum corporibus plurimum, cum ipse nec capillum periturum esse promiserit. Restat ergo, ut suam recipiat quisque mensuram, quam uel habuit in iuuentute, etiamsi senex est mortuus, uel fuerat habiturus, si est ante defunctus, adque illud, quod commemorauit apospiti in populis Christianis accedente omnium perfectione membrorum aetatis ejus mensura compleatur; aut si hoc de resurrectione corporum dictum est, sic accipiamus dictum, ut nec infra nec ultra juvenilem formam resurgant
Abbreviated transcription (Latin):
duis a se factis. ꝓmisit đs ñ factꝰ in mortalitatẽ. qd̾
inpossibile ẽ. se diã eẽ facturũ. Sic enĩ eũ locu¬
tũ narrat plato. Quõ estis orti inꝗͥt. in morta¬
les eẽ ⁊ in dissolubiles ñ potestis. Nontam̃ dis¬
soluemini. neq uos ulla mortis fata ꝑiment. nec
nec ert̃ ualentiora ꝗmͣ ẽsiliũ meũ. qđ maiꝰ ẽ uin¬
cułii ad ꝑpetuitatẽ uram. qmͣ illa qͥbꝰ estis colli

Expanded text:
misit deus non factus immortalitatem, quod impossibile est se dixit esse facturum. sic enim eum locuturum narrat Plato: "quoniam estis orti" inquit "immortales esse et indissolubiles non potestis; non tamen dissoluemini neque uos ulla mortis fata periment nec erunt ualentiora quam consilium meum, quod maius est uinculum ad perpetuitatem uestram quam i
Abbreviated transcription (Latin):
li molestꝰ efficit᷑. cũ ipse ap̃semetipsõ maneat idem
qͥ fuit. Dicit᷑ etiã uoluntasdi quã fac̃ incordibꝰ obedi¬
entiũ mandatis eiꝰ. de qͣ dic̃ apłs. Ds ẽ enĩ qͥoꝑat᷑ in uo¬

Expanded text:
li molestus efficitur, cum ipse apud se ipsum maneat idem li molestus efficitur, cum ipse apud se ipsum maneat idem qui fuit. dicitur etiam uoluntas dei, quam facit in cordibus oboedientium mandatis eius, de qua dicit apos