comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
toribussuis praestar& qui&em simandata seruassent : & tameneos emendar& si preeptis non
obtem peras sent Itaque n&am corrum perentur otio quam patreseorũ licentia premi
eos uoluit ab his ii quorum manibus eos conlocauit. Vt & labentis confirm&. & corrupto sad
fortitudinẽ repar& & fides experiatur actempt&. quomodo enimpotest Imperatormili¬
tum suorum ꝓbare uirtutẽ nisi habuerint hostem & illi tamen aduersarius & urgit inuito
qui a mortalis ẽ &uincipotest adõ aut̃ quia repugnari non potest ipse aduersarios nomini
suo &citat non qui contraipsum dm̃pugnent sed contramilites eius ut deuotionẽ acfidem
suorum uel ꝓb& uel corrobor& dõ non praessurae uerberibus diffluentẽ corrigat disciplinã
ess &alia causacuraduersunos ꝑ secutiones fieri sinat ut dĩ populus augeatur necẽ difficile
monstrare cur autquomodo id fiat primũ fugantur ad eorum cultoribus plurimi odio

Expanded text:
toribus suis praestaret quietem, si mandata seruassentoribus suis praestaret quietem, si mandata seruassenobtemperassent. itaque ne tam corrumperentur otio quam patres eorum licentia, premi eos uoluit ab iis in quorum manibus eos conlocauit, ut et labentes confirmet et corruptos ad fortitudinem reparet et fidos experiatur ac temptet. quomodo enim potest imperator militum suorum probare uirtutem, nisi habuerit hostem? et illi tamen aduersarius exsurgit inuito, quia mortalis est et uinci potest, deo autem quia repugnari non potest, ipse aduersarios nomini suo excitat, non qui contra ipsum deum pugnent, sed contra milites eius, ut deuotionem ac fidem suorum uel probet uel conroboret, donec pressurae uerberibus diffluentem corrigat disciplinam. est et alia causa cur aduersus nos persecutiones fieri sinat, ut dei populus augeatur: nec est difficile monstrare cur aut quomodo id fiat. primum fugantur a deorum cultibus plurimi odio
Abbreviated transcription (Latin):
sed corruptos & uitiosos iuxoriose acdelicate patitur uiuere : qui a non putat emendatione
suadignos bonos aut̃ quos diligit castigat saȩpius. & ad siduis laboribus adusum uirtutis
&erc&. Neceos caduus acmortalibus bonis corrumpi acdeprauari sinit : Undenem ini deb&
mirum uideri si pro nostris sepede lictis castigamur adõ. Immo uero dimuexamur acprae¬
mimur tũmaxime gratias agimus indulgentissimo patri quod corrupte lam nram
non patitur longius procedere : sed plagis acuerberibus emendat : & quo intellegimus esse
nosdõ curae quibus qm̃ pecamus ira scitur. Nam cũ poss& populo suo & opes & regna largiri
sicut dederat ante iudȩis quorum nos successores ac posteri sumus id circo eũ uoluit suba¬
liena dicione : atque imperio degere nererum ꝓsperarum felicitate corruptus in luxu¬
riem lab&ur acdi prȩepta contemner& sicut illi maiores nostri. quise pet̃renis acfragilibus
his bonis eneruati aberrarunt a disciplina & legis uindaruperunt . prouiditergo quatenus cul¬

Expanded text:
sed corruptos et vitiosos luxuriose ac delicate patitur vivere, quia non putat emendatione sua dignos. Bonos autem, quos diligit, castigat saepius, et assiduis laboribus ad usum virtutis exercet; nec eos caducis ac mortalibus bonis corrumpi ac depravari sinit. » Unde nemini mirum debet videri, si pro nostris saepe delictis castigamur a Deo. Imo vero, cum vexamur ac premimur, tum maxime gratias agimus indulgentisnon patitur longius procedere, sed plagis ac uerberibus emendat. ex quo intellegimus esse nos deo curae, quibus, quoniam peccamus, irascitur. nam cum posset populo suo et opes et regna largiri sicut dederat ante Iudaeis, quorum nos successores ac posteri sumus, idcirco eum uoluit sub aliena dicione atque imperio degere, ne rerum prosperarum felicitate corruptus in luxuriam laberetur ac dei praecepta contemneret sicut illi maiores nostri, qui saepe terrenis ac fragilibus his bonis eneruati aberrarunt a disciplina et legis uincla ruperunt. prouidit ergo quatenus cul
Abbreviated transcription (Latin):
opinantur : hinc nataest inepta illa sententia hanceẽ mortẽ : nos uitã pute¬
mus illã uitã quã nos ꝓmorte timeamus Ita primũ bonũ eẽ non nascisecundum
citius mori quaeut maloris sit auctoritatis sileno at tribuit: cicero inconsolatio¬
ne : non nascunquit longe optimũ nec in hosscopulos incide reuitas

Expanded text:
opinantur. Hinc nata est inepta illa sententia, hanc esse mortem, quam nos vitam puteopinantur. Hinc nata est inepta illa sententia, hanc esse mortem, quam nos vitam putemus; illam vitam, quam nos pro morte timeamus: ita primum bonum esse, non nasci, secundum citius mori. Quae, ut majoris sit auctoritatis, Sileno attribuitur. Cicero, in Consolatione: « Non nasci, inquit, longe optimum, nec in hos scopulos incidere vita
Abbreviated transcription (Latin):
cato ancatilina: sed hanc re pugnantiã rerũ sententiarũq: noncernit. nisiqui
ten & ueritatẽ . Si quis igitur nos rog& utrũ nebonũ sit mors anmalũ responde¬
bimus qualitatem eius exuita eratione pendere. Nã sicut uit a ipsa bonum est
si cũ uirtute uiuatur malũ sicũ scelere sic & mors ex pra&eritis uitȩ actibus pon¬
deranda est. Ita fit ut siuita indĩ religione transacta sit morsmalum non sit
quia trans latio estadimmortalitatem si altermalũ sit necesseest qm̃ ut dixi
ad a&erna supplicia trans mittit quidergo dicemus nisierrareillos qui aut
mortẽ app&unt tã quã bonũ aut uitã fugiunt tã quã malũ : Nisi quod sunt
ini quis simi qui paucioramala non pensant bonis pluribus : Nãcũ omnẽuitam
ꝑex quisitas & uarias traducant uo luptates moricupiunt : si quid forte his
amaritudinis suꝑuenit & sichabent tã quã illis numquã fueritbene si ali¬
quando fuerit male : Dã n antigitur uitã omnẽ plenãq: nihil aliud quã malis

Expanded text:
Cato an Catilina? sed hanc repugnantiam rerum sententiarumque non cernit nisi qui tenet ueritatem. si quis igitur nos roget utrumne bonum sit mors . an malum, respondebimus qualitatem eius ex uitae ratione pendere. nam sicut uita ipsa bonum est, si cum uirtute uiuatur, malum, si cum scelere, sic et mors ex praeteritis uitae actibus ponderanda est. ita fit ut si uita in dei religione transacta sit, mors malum non sit, quia translatio est ad inmortalitatem: sin aliter, malum sit necesse est, quoniam ut dixi ad aeterna supplicia transmimortem appetunt, tamquam bonum, aut vitam fugiunt, tamquam malum? nisi quod sunt iniquissimi, qui pauciora mala non pensant bonis pluribus. Nam cum omnem vitam per exquisitas et varias traducant voluptates, mori cupiunt, si quid forte his amaritudinis supervenit; et sic habent, tamquam illis nunquam fuerit bene, si aliquando fuerit male. Damnant igitur vitam omnem, plenamque nihil aliud, quam malis
Abbreviated transcription (Latin):
& praeparauit exeo quod nonerat : Quia ne fasest dm̃ aliunde aliquid mutari. cũ
ex ipso uel in ipso sintomnia : Namsi est aliquid anteillũ factũ est quicquã non
ab ipso potestatẽdĩ & nomen ammittet: At enĩ materi a nũquã facta est sicutds̃.
qui ex materi a fecit hunc mundũ: Do igitur constituuntur aeterna. & quidem
interse contrarid quod fieri sine dis cordia & ꝑnicie nom potest : Conlid anteni neces¬
seẽ eaquorumuis ac ratio diuersaẽ : sic utraq aet̃na eẽ non poterunt sire p̃ug¬
nant : quias uperare alterum necesse ẽ Ergo fieri non potest : qui in aeternina

Expanded text:
et praeparauit ei eo quod non erat? quia nefas est det praeparauit ei eo quod non erat? quia nefas est din ipso vel ex ipso sint omnia. Nam si est aliquid ante illum, et si factum est quidquam non ab ipso, jam et potestatem Dei, et nomen amittet. At enim materia nunquam facta est, sicut Deus, qui ex materia fecit hunc mundum. Duo igitur constinter se contraria, quod fieri sine discordia et pernicie non potest; conlidant enim necesse est ea quorum uis ac ratio diuersa. est. sic utraque aeterna esse non poterunt, si repugnant, quia superare alterum necesse est. ergo fieri non potest quin aeterni na
Abbreviated transcription (Latin):
berin quit cum quid aedificaturus est : non ipsȩ fac̃materiã sed utitur ea quae sit¬
parã ÷ fictorq itemcerasic isti prouidentiae diuinae materiã praesto eẽ opor¬
tuit. nor quã ipsa faceret : sed quã haberet paratã : Immo uero non oportuit :¬
Erit enim ds̃ minoris potescatis siexparato facit quod est hominis. faber sine
ligno nihil aedificabit : qui a lignũ ipsum facerenom potest: Nomposseautẽ¬
in becillitatis humanae est : Ds̃uero facitsibi ipsemateriammqui a potest : Posste nĩ
dĩest: Nams i nom potest : dinonest : Homo facit exeo quad est : quiaipermo e¬
litatem in becillus est per in becillitatem initae ac modice potestatis : Ds aũt
facit exeo quod non est : quia perae ternitatem fortis est. perfortitudinem
potestatis in mensae: quaefine aomodixcareat sicat uita factoris. Quid
ergomirum sisfacturus mundum dĩ prius materiam dequaf acer& praeparauit

Expanded text:
ber, inquitber, inquitparata, fictorque item cera, sic isti providentiae divinae materiam praesto esse oportuit non quam ipse faceret sed quam haberet paratam. erit enim Deus minoris potestatis, si ex parato facit, quod est hominis. Faber sine ligno nihil aedificabit, quia lignum ipsum facere non potest; non posse auteinbecillitatis humanae est. deus uero facit sibi ipse materiam, quia potest: posse enim dei est; nam si non potest, deus non est. homo facit ex eo quod est, quia per mortalitatem inbecillus est, per inbecillitatem definitae ac modicae potestatis; deus autem facit ex eo quod non est, quia per aeternitatem fortis est, per fortitudinem potestatis inmensae, quae fine ac modo careat sicut uita factoris. quid ergo miram si facturus mundum deus prius materiam de qua faceret praeparauit
Abbreviated transcription (Latin):
potuit pro creari÷ natura enĩ qua dicitis orta e ẽ omnia. si consiliũ non hab&. ef¬
ficerenihil potest : Si aut̃ generandi & faciendi potens est : hab et ergo consiliũ
& proptere a ds̃sit. necesseest negalionomine appellari potest. eauis inqua in est
& prouidentia ex cogitandi : & sollerti a potestasq faciendi : Melius igitur sene¬
capmniu instoicorum acutissimus. quiuidit nih il aliud eẽ naturam quã deum.
Ergo inquit dm̃ non laudabimuscui naturalis est uirtus : nec enĩ illam didicit
exullo immolaud abimus: quamuis enim naturalis illi sit sibi illam deđ quo¬
niam deus ipsenatura est : Cumigitur ortũ rerum tribuis naturae. acdetrahis
dõ : in eo dem lutohaesi tans uersura soluis greta: a quo enĩ fierinegas abeo dem
plane fieri mutato nomine confiteris : Sequitur ieptissima cõparatio ut fa¬

Expanded text:
potuit procreari? Natura enim, qua dicitis orta esse omnia, si consilium non habet, efpotuit procreari? Natura enim, qua dicitis orta esse omnia, si consilium non habet, efficere nihil potest. Si autem generandi et faciendi potens est, habet ergo consilium et propterea Deus sit necesse est. Nec alio nomine appellari potest ea vis, in qua inest, et providentia excogitandi, et solertia potestasque faciendi. Melius igitur Seneca omnium stoicorum acutissimus, qui vidit « nil aliud esse naturam, quam Deum. Ergo, inquit, Deum non laudabimus, cui naturalis est virtus? » nec enim illam didicit ex ullo. Immo laudabimus: quamvis enim naturalis illi sit, illa sibi illam dedit; quoniam Deus ipse natura est. Cum igitur ortum rerum tribuis naturae, ac detrahis Deo, in eodem luto haesitas; versuram solvis, Geta. A quo enim fieri negas, ab eodem plane fieri mutato nomine confiteris. Sequitur ineptissima comparatio. « Ut fa
Abbreviated transcription (Latin):
sicut homo sic &iã dsopeindig& aliena: indig& aut̃ sinihilmori potest nisi ab altero illi
materiaminis tretur : Quodsi fit inperfecte utiq uirtitis ẽ & erit lam potentior iu¬
dicandus materiae institutor : quo ergo nomine appellabitur. qui potentiadeum
uincit si quidẽ maiuis est propria facere. quã alien a disponere : Siaut̃ fieri non potest :
ut sit potentius deo quicquã quẽ necesse ẽ ꝑfect& eẽ uirtutis potestatis rationis: Idem
igitur materiae fictor est qui& rerũ ex materia constantiũ neq: enĩdõnon faciente
& inuito eẽ aliquid aut potuit aut debuit: Sed probabileẽ in quit materiã rerum
nullo generante si habuituim: ab aliquo e am sũ p̃sit : a quo aut̃ sumere nisi a dõpo¬
tuit : si habuit naturam. quaeutiq anascendo diciturnata est. A quo aut̃ nisi a dõ

Expanded text:
si ut homo, sic etiam Deus ope indiget aliena? Indiget autem, si nihil moliri potest, nisi ab altero illi si ut homo, sic etiam Deus ope indiget aliena? Indiget autem, si nihil moliri potest, nisi ab altero illi materia ministretur. Quod si fit, imperfectae utique virtutis est, et erit jam potentior judicandus materiae institutor. Quo igitur nomine appellabitur, qui potentia Deum vincit? Siquidem majus est, propria facere, quam aliena disponere. Si autem fieri non potest, ut sit potentius Deo quidquam, quem necesse est perfectae esse virtutis, potestatis, rationis: idem igitur materiae fictor est, qui et rerum ex materia constantium. Neque enim Deo non faciente, et invito, esse aliquid aut potuit, aut debuit. Sed probabile est, inquit, materiam rerum nullo generante? Si habuit vim, ab aliquo eam sumpsit. A quo autem sumere, nisi a Deo potuit? Porro si habuit naturam, quae utique a nascendo dicitur, nata est. A quo autem, nisi a Deo
Abbreviated transcription (Latin):
tis inpugnauerit eos qui pro uidentiam non eẽ dixerunt ldemnunc quas i pro¬
ditor aliquis aut trans fuga prouidentiã conatus est tollere : In quosi contradice¬
reuelis. nec cogitationeopus est. nec labore sua illi dictarecitanda sunt : Necenĩ
poterit abullo cicero quam acicerone uehementius refutari : Sed conceda¬
mus hocmori & instituto academicorũ ut liceat hominibus ualdeliberis dicere
ac sentire quae uelint. sententias ipsius consideremus: Non est in quit proba¬
bile materiãrerũ adõ factã : quibus hocargum̃tis doces Ni hilenim dixist̃¬
quare hoc non sit probabile : Itaque mihie contrario uel m axime pro babile uidetur. nectam̃
temerqudetur cogitant pplusc̃e aliquid in dẽ quẽ profecto adinbecillitatẽ hominis redigis
Cui nihil aliud quã opificium concedis : quo igitur ab homine diuinaillauis differret:

Expanded text:
ntis inpugnauerit eos qui prouidentiam non esse dixerunt, idem nunc quasi prontis inpugnauerit eos qui prouidentiam non esse dixerunt, idem nunc quasi proditor aliquis aut trans fuga prouidentiam conatus est tollere. in quo si contra dicere uelis, nec cogitatione opus est nec labore: sua illi dicta recitanda sunt; nec enim poterit ab ullo Cicero quam a Cicerone uehementius refutari. sed concedamus hoc mori et instituto Academicorum, ut liceat hominibus ualde liberis dicere ac sentire quae uelint: sententias ipsas consideremus. non est inquit probabile materiam rerum a deo factam. quibus hoc argumquare hoc non sit probabile. Itaque mihi e contrario vel maxime probabile videtur: nec tamen temere videtur, cogitanti plus esse aliquid in Deo, quem profecto ad imbecillitatem hominis redigis; cui nihil aliud, quam opificium concedis. Quo igitur ab homine divina illa vis differet,
Abbreviated transcription (Latin):
se : Quibus facile ẽres pondere potestatẽ dĩ non intellegentibus. que credant nihileffi¬
cereposse nisi ex materia subi acente acparata. in quo erro re&iam filo sophifuer t̃:
Namcicero denatur adeorum disputans ait : Sic primũ igitur non ẽ probabilee am
materiamrerũ unde omnia orta sunt eẽ diuina prouidentia effectam : sed& ha¬
bere& habuisseuim & naturã suã : Vt igitur faber cũ quid aecdificaturus est. ñ
ipsefecit materiã. sedutitur eaquȩ sit parata Fictor que itẽcera sicisti prouidentie
diuinaemateriã praesto eẽ oportuit non quam ipsefacer& sed quã haber& paratã :
quod si materia ñ est a dõ facta ne terra quidẽ & aqua & aer & ignis adõ factus ẽ :
O quã multa sunt uitia in his decẽuersibus : Primum quodis qui in aliis disputationi¬
bus & libris fereomnibus prouidentiae fuerit ad sertor. & qui acerrimis argum̃¬

Expanded text:
se. Quibus facile est respondere potestatem Dei non intelligentibus, quem credant nihil effise. Quibus facile est respondere potestatem Dei non intelligentibus, quem credant nihil efficere posse, nisi ex materia subjacente ac parata; in quo errore etiam philosophi fuerunt. Nam Cicero de Natura deorum disputans, sic ait: « Primum igitur non est probabile, eam materiam rerum, unde orta sunt omnia, esse divina providentia effectam; sed habere, et habuisse vim et naturam suam. Ut igitur faber, cum quid aedificaturus est, non ipse facit materiam sed utitur ea quae sit parata, fictorque item cera, sic isti providentiae divinae materiam praesto esse oportuit non quam ipse faceret sed quam haberet paratam. quodsi materia non est a deo facta, ne terra quidem et aqua et aer et ignis a deo factus est. o quam multa sunt uitia in his decem uersibus! primum quod is qui in aliis disputationibus et libris fere omnibus pronidentia-e fuerit adsertor et qui acerrimis argume
Abbreviated transcription (Latin):
per seuerando com probatus tum &iã & carusest : huncergo ex bono persemalũe ffec¬
tum graeci. AΙΑΒΟ ΛΟΝ appellant nos criminatorem uocamus : quod crimin a
inquae ipsae in licit addeum deferat: Exorsusigitur deus fabricã mundrllum
primũ & maximum filiũ praefecit operiumiuerso eoq simul & consiliatore usus
ẽ. & artifice in ex cogitandis ornandis. perficiendisq rebus Quoniã is & proui¬
dentia & ratione & potestate ꝑfectus est : De quonunc parcius : qđ alioloco & uir
tus eĩ & nom & ratione n arranda nobiserit : Nemo quaerat ex quibus is ta
materiis tã magna. tãmirifica opera dsfecerit : omnia enĩ fecit exnihilo nec
audientii sunt poetae. qui aiunt chaos in principio fuisse. Id est confusionẽrerũ
atq. elem̃torũ : poste a uero deum diremisse omnẽ illã congeriem singulisq rebus
ex confuso aceruo separatis in ordinẽq descriptis. instruxis semundẽparit̃ & ornas¬

Expanded text:
perseverando, cum probatus, tum etiam charus est. Hunc ergo ex bono per se malum effectum Graeci διάβολον appelant; nos criminatorem vocamus, quod crimina, in quae ipse illicit, ad Deum deferat. Exorsus igitur Deus fabricam mundi, illum primum et maximum Filium praefecit operi universo, eoque simul et consiliatore usus est, et artifice in excogitandis, ornandis, perficiendisque rebus, quoniam is et providentia, et ratione, et potestate perfectus est: de quo nunc parcius, quod alio loco et virtus, et nomen ejus, et ratio enarranda nobis erit. Nemo quaerat, ex quibus ista materiis tam magna, tam mirifica opera Deus fecerit; omnia enim fecit ex nihilo. Nec audiendi sunt poetae, qui aiunt chaos in principio fuisse, id est, confusionem rerum, atque elementorum; postea vero Deum diremisse omnem illam congeriem, singulisque rebus ex confuso acervo separatis, in ordinemque descriptis, instruxisse mundum pariter et ornas
Abbreviated transcription (Latin):
Non enĩ gauianã crucem describimus quãm̃ tullius uniuersis eloquentiae suae neruis acui¬
ribus uel ut effusis totius ingenii frontibus prosequutus est facinus in dignumesse proclamans.
ciuem romanum contraomnes leges incrucẽesse sublatũ quiquã uis in nocens fuerit & illo sũþplicio

Expanded text:
non enim Gauianam crucem describimus, quam Marcus Tullius uniuersis eloquentiae suae neruis ac uinon enim Gauianam crucem describimus, quam Marcus Tullius uniuersis eloquentiae suae neruis ac uiribus uelut effusis totius ingenii fontibus prosecutus est, facinus indcivem Romanum contra omnes leges in crucem esse sublatum. Qui quamvis innocens fuerit, et illo supplicio
Abbreviated transcription (Latin):
uiolentis uoabus flagitare. Tum potius &illorum damoribus & herodis tetrardie
instigationem & uontis neregno peller&ur uictus ẽ. nectam̃ ipse sententiã protulit
sed eradidit eum iudeis ut ipsi deillo secundum logem suam iudi carent: Duxeruont
igitur dum flagollis uerberantes &eprius quã cruci adfigerent biluserunt biditũ
eñ toloris puniceiueste aospinis coronatũ quasi regẽ salutarunt & dederunt ci
cibũ sellis & miscuerunt ei ac &i potionẽ: Posthaec conspuerunt in faciem eub
& palimis cecderunt: Cũ que ipsi carnifices deuestim̃tis eius contenderent . soraiti sunt
interse detunica & palleo : & cũha comnia fierent nullã uocem ecore suo tã quã simu¬
tus esiet emisit . Tuncsus penderunt eum interduos noxios medium. qui oblatrocinio danatierant
cruciq fixerunt. Quidergo hinc intanto facinore deplorem aut quibus uerbis tantũ nefas õquerar

Expanded text:
uiolentis uocibus flagitare. tum Pontius et illorum clamoribus et Herodis tetrarchae uiolentis uocibus flagitare. tum Pontius et illorum clamoribus et Herodis tetrarchae instigatione metuentis, ne regno pelleretur; uictus est, nec tamen ipse sententiam protulit, sed tradidit eum Iudaeis, ut ipsi de illo secundum legem suam iudicarent. duxerunt igitur eum flagellis uerberatum et priusquam cruci adfigerent, inluserunt: indutum enim coloris punicei ueste ac spinis coronatum quasi regem salutarunt et dederunt ei cibum fellis et miscuerunt ei aceti potionem. post haec conspuerunt faciem eius et palmis ceciderunt. cumque ipsi carnifices de uestimentis eius contenderent, sortiti sunt inter se de tunica et pallio. et cum haec omnia fierent, nullam uocem ex ore suo, tamquam si mutus esset, emisit. tum suspenderunt eum inter duos noxios medium, qui ob latrocinia damnati erant, crucique fixerunt. quid ego hic in tanto facinore deplorem aut quibus uerbis tantum nefas conquerar?
Abbreviated transcription (Latin):
itafierio port& in omni ꝑ secutione sua quis culpa iicidisse uideatur. acdenuntiauit
fore ut ab uno eorũ ꝓder&ur Itaq iudas praemio in latus tradidit eum iud eis
aulli comprebensum ac pontio pilato quitunc legatus syriã regebat oblatũ cruci
ad figi postulauerunt obicientes ei nihil aliud nisi qđ dicer& sefiliũ dĩ eẽ regẽ iuideoũ
itemquia dixerat sisolueritis hunc huctemplũ qđ edificatũẽ annis xlvi ego illud
intriduo sinem anibus resuscitabo significais futurũ breui passionẽ suã eẽ auidadis
interfectũ t̃uodie resurrecturum. ipse enĩ fuerat uerũ dĩ tẽplũ has uoces eius tam quam
infaustas & impias in sectabantur quae cũ pilatus audiss& & ille in defensionem
suinihil dicere pronuntiauit nihil in eodemnatione dignum uidegi. Atilli iustis¬
simi accusatores cũ populo quẽ incitauerant sucdamare coepertest : & erucẽ eius

Expanded text:
ita fieri oporteat in omni persecutione, ne sua quis culpa incidisse uideatur; ac denuntiauit ita fieri oporteat in omni persecutione, ne sua quis culpa incidisse uideatur; ac denuntiauit fore ut ab uno eorum proderetur. itaque ludas praemio inlectus tradidit eum Iudaeis. at illi conprehensum ac Pontio Pilato, qui tum legatus Syriam regebat, oblatum cruci adfigi postulauerunt obicientes ei nihil aliut nisi quod diceret se filium dei esse, regem Iudaeorum; item quia dixerat: si solueritis hoc templum, quod aedificatum est annis XLVI, ego illut in triduo sine manibus resuscitabo, significans futuram breui passionem suam et se a Iudaeis interfectum tertio die resurrecturum. ipse enim fuerat uerum dei templum. has uoces eius tamquam infaustas et inpias insectabantur. quae cum Pilatus audisset et ille in defensionem sui nihil diceret, pronuntiauit nihil in eo damnatione dignum uideri. at illi iniustissimi accusatores cum populo, quem incitauerant, subclamare coeperunt et crucem eius
Abbreviated transcription (Latin):
intdix̃ ergo noporcina carne uterentur. id est neuitam porcorum initarentur quiad
solã mortem nutriuntur. neuentri acuoluptatibus seruientes ad fatiendã iustitiã
inutiles essent ac morte adficerentur : Itẽ nese foedis libidinib inmergerent sicut
susquise in gurgite caeno uel ne terrenis seruiant simulacris acseluto inquinent:
luto enim seoblinunt qui deos id estlutum terrãque uenerantur. sicun iuersa praecep¬
taiudaicelegis ad e hibendam iustitiam spetant qm̃ ꝑ ambagem data sunt ut ꝑcarna¬
liũ figuram spiritalia noscerentur . Cum igiturtu quȩds̃ fieri uoluit quaeq: ꝑꝓf&assuos
multis saeculis ante pradixit: xp̃s impler& ob eabicitati. & diuinas luteras nesc¬
entes coierunt ut dm̃suũ condem narent: Qquod cũ sur& futurũ ao sub inde dicer&
oportere
sepati atq: interfici ꝓsalute multorum secessit tam̃cũ discipulis
suis non
ut utar& qđ necesseerat perp&i acsustnere sed uto stender& qđ

Expanded text:
it ergo ne porcina carne uterentur, id est ne uitam porcorum imitarentur, qui ad solam mortem nutriuntur, ne uentri ac uoluptatibus seruientes ad faciendam iustitiam inutiles essent ac morte adficerentur; item ne se foedis libidinibus inmergerent sicut sus, qui se ingurgitat caeno, uel ne terrenis seruiant simulacris ac se luto inquinent. luto enim se oblinunt qui deos id est lutum terramque uenerantur. sic uniuersa praecepta Iudaicae legis ad exhibendam iustitiam spectant, quoniam per ambagem data sunt, ut per carnalium figuram spiritalia noscerentur. Cum igitur ea quae deus fieri uoluit quaeque per prophetas suos multis saeculis ante praedixit, Christus inpleret, ob ea incitati et diuinas litteras nescientes coierunt, ut deum suum condemnarent. quod cum sciret futurum ac subinde diceret oportere se pati atque interfici pro salute multorum, secessit tamen cum discipulis suis, non ut uitaret quod necesse erat perpeti ac sustinere, sed ut ostenderet quod
Abbreviated transcription (Latin):
indignus. mortalis tam̃ ab homine scelesto quiiustitiã ignorar& ad fectus inquit huius crucis
indignitate dicemus in quadĩ acultoribus dĩ suspensus est atq: suffixus qui ftã facundus
& tanta rerũ uerborũq copia instructus exist& quȩ oratiotanta ea fluentia ubertate de¬
currens utillã crucem merito deplor& quã mundus ipse & totamundi elementa duxer̃
Haec aut̃ sic futura fuis se & pro fetarũ uooibus & sibyllinis carminibus denuntiatuẽst
Aputesaici ituscriptũ inuenitur. Nonsũ contumax neq ontradico dorsũmeumpono adflagel¬
la & max illas meas adpalmas. faciẽ aut̃ metĩ non a uerti a foeditate sputorum. Similit̃
dauitlimpsalmo tricesimo quarto: Congregata sunt superme flagella & ignora uerDissolu

Expanded text:
indignus, mortalis tamen et ab homine scelesto qui iustitiam ignoraret adfectus. quid de huius crucis indignitate dicemus, in qua deus a cultonbus dei suspensus est atque subfixus? quis tam facundus et tanta rerum uerborumque copia instructus existet, quae oratio tantae affluentiae ubertate decurrens, ut illam crucem merito deploret, quam mundus ipse et tota mundi elementa luxerunt? haec autem sic futura esse et prophetarum uocibus et Sibyllinis carminibus denuntiatum est. aput Esaiam ita scriptum inuenitur: non sum contumax neque contradico: dorsum meum posui ad flagella et maxillas meas ad palmas, faciem autem meam non auerti a foeditate sputorum. similiter Dauid in psalmo XXXIIII: congregata sunt in me flagella et ignorauerunt, dissoluti
Abbreviated transcription (Latin):
duris caput extulit aruis &u maxime in ea fuere sententia qui eẽ prouidentiam negant
Namstoia animantium fabricã diuine sollertiae tribuunt: aristoteles autẽ laborese ac
molestia liberauit dicens: semꝑ fuissemundum Itaque & humanũ genus. & c& eraquȩ
in eo sunt initium non haberes ed fuisse seꝑ. ac semꝑfore. Sedcum uide amus singula
quaeq animalia quae ante non fuerint eẽ icipere : & eẽ desinere necesse est to¬
tũ genus aliquando eẽ. coepisse. & aliquando desiturum eẽ quia coepit .: Om̃a enim
tribus temporibus contineri necesse est pr&̧erito prȩsenti futuro : pr&eriti est origo
prȩsentis substantia. futuri dissolutio : Quaeoma in singulis hominibus apparent:
& incipimus enim cũnascitimur & sumus cũuiuimus & desinimus cum interimus

Expanded text:
duris caput extulit aruis. et u maxime in ea fuere sententia qui esse prouidentiam negant: duris caput extulit aruis. et u maxime in ea fuere sententia qui esse prouidentiam negant: nam Stoici animantium fabricam diuinae sollertiae tribuunt. Aristoteles autem labore se ac molestia liberauit dicens semper fuisse mundum: itaque et humanum genus et cetera quae in eo sunt initium non habere, sed fuisse semper ac semper fore. sed cum uideamus singula quaeque animalia quae ante non fuerint esse incipere et esse desinere, necesse est totum genus aliquando esse coepisse et aliquando desiturum esse, quia coepit. omnia enim tribus temporibus contmen necesse est, praeterito praesenti futuro. praeteriti est origo, praesentis subset incipimus enim, cum nascimur; et sumus, cum vivimus; et desinimus, cum interimus
Abbreviated transcription (Latin):
qui opus diuinũ imitatus est coepit asseribi . C&erum fictio ueri acuiiuihominis elimo dĩquod: est
hermes quoq tradit qui nontantũ hominem ad imaginemdi ÷ quod bermes quoquetra.
tempiauit quam subtiliratione singula quoq: in corpore hominis membra formauerit . sum
eorum nihil sit quod non tantũ demat usus necessitatẽ quantũ ad pulcbritudinem ualeat
Iduero &iamstoiacũ de prouidentia disserunt facere conantur & secutus eostullius pluri¬
bus quidem locis sed tamen materiã tam copiosam &uberẽ strictim contingit . quam ego nunc
id circo prȩtereo quianuꝑ propriũ deeare. librũ ad demetrianum auditorem meum scripsi:
illud: hoc loco preterire non possum quod errantes quid am philo sophi aiunt homines c&eraq
animalia sineullo artifice ortaeẽ de terra. Vnde illud uirgilianum est. terrea progeries

Expanded text:
qui opus diuinum imitatus est, coepit adscribi. ceterum fictio ueri ac uiui hominis e limo dei est. quod qui opus diuinum imitatus est, coepit adscribi. ceterum fictio ueri ac uiui hominis e limo dei est. quod Hermes quoque tradit, qui non tantum hominem ad imaginem dei factum esse temptauit, quam subtili ratione singula quaeque in corpore hominis membra. formauerit, cum eorum nihil sit quod non tantundem ad usus necessitatem quantum ad pulchritudinem ualeat.. id uero etiam Stoici cum de prouidentia disserunt, facere cona.ntur et secutus eos Tullius pluribus quidem locis, sed tamen materiam tam copiosam et uberem strictim contingit. quam ego nunc idcirco praetereo, quia nuper proprium de ea re librum ad Demetrianum auditorem meum scripsi. illut hoc loco praeterire non possum quod errantes quidam philosophi aiunt, homines ceteraque animalia sine ullo artifice orta. esse de terra,. unde illud est Vergilianum uirumque terrea progenies
Abbreviated transcription (Latin):
cunt eẽ seruatũ : Quom odo unus gradus & una progenies orbem terrae tamceleriter pocu¬
it hominibus implere : sed udelic& hoc quoque sic corruperunt ut illud superius cũigno¬
rarent & quotempore catha dysmus sit factus interra . & quis obiustitiã meruerit generis
humanopereunte saluari. & q̃uomodo aut cum quibus seruatus sit . qua eom̃a pro¬
ph&icȩ lit teredocent. Appar& ergo eẽ falsum quod deopificio promehei narrant
Verum quia poetas dixerã non omninomentiri solere : Sed figures inuoluere & obscu¬
rare quae dicant non dico eẽ mentitos sed primum omnium prome thea simulacrũ hominis
formasse demolliac pinguiluto: ab eo que primonatam esse artemstatuas & simulacra
fingendi Si quidem iouis temporibus fuit : quibus primum templa constitiu & nocudeorũ
cultus cẽ coeperunt : sicueritas fugata mendatio est & illud quod a dõ factũ ferebatur homini

Expanded text:
cunt esse seruatum? quomodo unus gradus et una progenies orbem terrae tam celeriter potucunt esse seruatum? quomodo unus gradus et una progenies orbem terrae tam celeriter potuit hominibus inplere? sed uidelicet hoc quoque sic corruperunt ut illut superius, cum ignorarent et quo tempore cataclysmus sit factus in terra et quis ob iustitiam meruerit genere humano pereunte seruari et quomodo aut cum quibus seruatus sit: quae omnia propheticae litterae docent. apparet ergo esse falsum quod de opi- Scio Promethei narrant. uerum quia poetas dixeram non omnino mentiri solere, sed figuris inuoluere et obscurare quae dicant, non dico esse mentitos, sed primum omnium Promethea simulacrum hominis formasse de molli ac pingui luto ab eoque primo natam esse artem statuas et simulacra fingendi, siquidem Iouis temporibus fuit, quibus primum templa constitui et noui deorum cultus esse coeperunt. sic ueritas fucata. mendacio est et illut quod a deo factum ferebatur, homini,
Abbreviated transcription (Latin):
ipse prome theus exia p&onatus est quisi fuit homo generarehominẽ potuit. facere non po¬
tuit . Dediis aut̃ illum non fuisse poena eius in cauca somonte declarat: sedneq patrem eiꝰ
iapetũ patruũq titanaquis quam deos nuncupauit. quia regni sublimitas penessaturnum
solum fuit perquam diuinos honores cũ omnibus suis posteris consecutus est multis argumen¬
tis hoc figmentũ poetarũ coargui potest factũ eẽ diluuium ad perdendam tollendamq exor¬
beterrȩ malitiam const& inter om̃s Idem enuim & philo sophi & po&ȩ. scriptoresq rerũ antiqua¬
rũ locuntur In eo quaemaxime cũ proph& arũ sermone consentiunt. Siergo catedysmus
ideo factus est ut malitia quae pernimiã multitudinem increuerat perderetur. Quomodo
fictor hominis prome theus fuit cuius filium deucalionem idem ipsi obiustitiam solum di¬

Expanded text:
ipse Prometheus ex Japeto natus est? qui si fuit homo, generare hominem potuit, facere non poipse Prometheus ex Japeto natus est? qui si fuit homo, generare hominem potuit, facere non potuit. De diis autem illum non fuisse, poena ejus in Caucaso monte declarat. Sed neque patrem ipsius Japetum, patruumque Titana quisquam deos nuncupavit, quia regni sublimitas penes Saturnum solum fuit, per quam divinos honores cum omnibus suis posteris consecutus est. Multis argumentis hoc figmentum poetarum coargui potest. Factum esse diluvium ad perdendam tollendamque ex orbe terrae malitiam, constat inter omnes. Idem enim et philosophi, poetae , scriptoresque rerum antiquarum loquuntur; in eoque maxime cum prophetarum sermone consentiunt. Si ergo cataclysmus ideo factfictor hominis Prometheus fuit, cuius filium Deucalionem idem ipsi ob iustitiam solum di
Abbreviated transcription (Latin):
descriptione compositis regnum sibi a&ernum parare constitiuit . & hinu merabiles ani¬
mas procreare quibus inmor talltẽ dedit : tum fect sibupse simulacdirũ sensibile atq
intellegens Idest adimaginis suae formam quanibil potest eẽ perfectius hominem
figurauit ex limo terrae unde homo nuncupatus es quod sit fictus exlimo De¬
uis corrupte : tamennon alit̃ tradiderunt Namq hominem deluto a prometheo factum
eẽ dixerunt res nonfefellit sed nomen artificis : Nullas enim lit teras ueritatis attigerant
sed quae proph&arum uaticinio tradita insacrario dĩ continebantur ea defabulis & ob¬
scura opinione collecta & deprauata ut ueritas auulgo sol& uariis sermonibus dissi¬
pata corrumpi nullo non addente aliquid ad quod audierat carminibus sus comprehen¬
derent & hoc quidem inepte quodtam mirabile tamq diuinum opificiũ homini
dederunt. Quid enimopus est hominem deluto fingi cũ poss& eadem ratione generariqua

Expanded text:
descriptione compositis, regnum sibi aeternum parare constituit, et innumerabiles animas procreare, quibus immortalitatem daret. Tum fecit ipsi sibi simulacrum sensibile, atque intelligens, id est ad imaginis suae formam, qua nihil potest esse perfectius: hominem figuravit ex limo terrae; unde homo nuncupatus est, quod sit factus ex humo. Devis corrupte, tamen non aliter tradiderunt: namque hominem de luto a Prometheo factum esse dixerunt. Res eos non fefellit, sed nomen artificis. Nullas enim litteras veritatis attigerant: sed quae prophetarum vaticinio tradita, in sacrario Dei continebantur, ea de fabulis et obscura opinione collecta et depravata, ut veritas a vulgo solet variis sermonibus dissipata corrumpi, nullo non addente aliquid ad quod audierat, carminibus suis comprehenderunt; et hoc quidem inepte, quod tam mirabile tamque divinum opificium homini dederunt. Quid enim opus fuit hominem de luto fingi, cum posset eadem ratione generari qua
Abbreviated transcription (Latin):
sub iectã pedib: ur̃isterrã contemner &is corporis status aluo. quodidcirco
rectum accepistis quo oculos atq mtem cũ eo quifecit conferreposs&is
Contẽnere aut̃ & calcare terrã nih il aliud est quam simulacra non adora¬
re quia de terra ficta sunt. Itẽ diuitias non concupiscere uoluntates.
corporis spernere qui aopes & corpus ipsũ cuius hos pitio utimurt̃ra¬

Expanded text:
subjectam pedibus vestris terram contemneretis, corporis statu salvo: quod idcirco subjectam pedibus vestris terram contemneretis, corporis statu salvo: quod idcirco rectum accepistis, quo oculos atque mentem cum eo, qui fecit, conferre possitis. Contemnere autem et calcare terram, nihil aliud est quam simulacra non adorare, quia de terra ficta sunt, item divitias non concupiscere, voluptates corporis spernere, quia opes et corpus ipsum, cujus hospitio utimur
Abbreviated transcription (Latin):
li memuultum dedituos int̃ramcur uamini. Vos altas mentes & ad parentã suũ
cumcor poribus suis erectas ad inferiora de primitis tam quam uos penite at
Non qua drĩ pedeseẽ natos fas non est caeleste animalcũ terrenis interram que
uergentibus coaequari. quiduos beneficiis caelestibus orbatis promiq: in humũ
uestras ponte procumbitis. humi enĩmiseri uolutam ini. cum deorsũ quaeritis
quod in sublimi quaerere debuistis. Nam ista mortaliũ digitorum ludicra &
fragilia figm̃ta ex quo lib& materiae genere formata:. Quid aliud sunt
nisi terra ex quanata sunt Quidergorebus inferioribus subiac& is. quid
capitibus ur̃is tramsuꝑ ponitis. Cũ ergo uosterrae sũ mittitisshumiliores¬
q facitis ipsiuo sultro ad inferos mergitis ad mortẽq dãnatis. quiani¬
hil est inferius & humilius t̃ra nisi mors & inferiquae si effugere uellitis

Expanded text:
limem uultum dedit, uos in terram curuamini, uos altas mentes et ad parentem suum limem uultum dedit, uos in terram curuamini, uos altas mentes et ad parentem suum cum corporibus suis erectas ad inferiora deprimitis tamquam uos paeniteat non quadrupedes esse natos. tas non est caeleste animal cum terrenis in terramque uergentibus coaequari. quid uos beneficiis caelestibus orbatis pronique in humum uestra sponte procumbitis? humi enim miseri uolutamini, cum deorsum quaeritis quod in sublimi quaerere debuistis. nam ista mortalium digitorum ludicra et fragilia figmenta ex quolibet materiae genere formata quid anisi terra, ex qua nata sunt? Quid ergo rebus inferioribus subjacetis? quid capitibus vestris terram superponitis? Cum enim vos terrae submittitis, humilioresque facitis, ipsi vos ultro ad inferos mergitis, ad mortemque damnatis, quia nihil terra inferius et humilius, nisi mors et inferi. Quae si effugere velletis,
Abbreviated transcription (Latin):
uictimascȩdunt It cum haec tanto pere suspici ant fabros quilla fecerecontepnunt
Quidinter setã contrarium quã statuarium despicere statuam adorare & eũne i
conuictũ qui dẽ admittere. quitibi deos faciat quã ergouim quã potestatẽ habere
possunt cum ipsequifecit illa non habeat. sed nehaec quidẽ darehis potuit quae
habebat uidere audire loqui moueri quis quã neigiturtã meptus est ut put& ali¬
quides seinsimulacrodei in quo ne hominis quidem quic quã est praeter umbram
Sedhaet nemoconsiderat . infecti sunt enim persuasione ac mente seorum penitus fucũ
stultitiae perbiberunt adorantergo insensibilia qui sentiuntin rationali a quisa¬
piunt ex anima quiuiuunt terrena quioriuntur ecaelo. luuat lgitur uelut ina¬
liqua sublimi specula constitutum. undeuniuersi exaudire possint persi anum
illud prodam are Ocuruae interras animae & caelestium in anescaelum potius in¬
tuemini. Adcuius exspectaculum uos excitauit ille artifex ur̃ deus ille uobis sub¬

Expanded text:
ictimas caedunt; et cum haec tantopere suspiciant, fabros, qui illa fecere, contemnunt. Quid inter se tam contrarium, quam statuarium despicere, statuam adorare, et eum ne in convictum quidem admittere, qui tibi deos faciat? Quam ergo vim, quam potestatem habere possunt, cum ipse, qui fecit illa, non habeat? Sed ne haec quidem dare his potuit, quae habebat, videre, audire, loqui, moveri. Quisquamne igitur tam ineptus est, ut putet aliquid esse in simulacro dei, in quo ne hominis quidem quidquam est praeter umbram? Sed haec nemo consstultitiae perbiberunt. adorant ergo insensibilia qui sentiunt, inrationabilia qui sapiunt, exanima qui uiuunt, terrena qui oriuntur a caelo. iuuat igitur uelut in aliqua sublimi specula constitutum, unde uniuersi exaudire possint, Persianum illud proclamare : o curuae in terris animae et caelestium inanes! caelum potius intuemini, ad cuius spectaculum uos excitauit ille artifex uester deus. ille uobis sub
Abbreviated transcription (Latin):
quin potius quid tibicacero uirtutis est ex perire populum faceresapientem
dignares est ubi om̃seloquentia etuae uiresexeras. Non enimuerendum
est n&e intambona causa deficiatoratio. qui saepe etiammalascopiosẽ
acfortiter defendisti sednimirum socratis carceremtime sideoque patroci¬
nium ueritatis suscipere non audes ad mortemut sapiens contempnere debu¬
isti & erat multo pulchrius ut obbenedicta potius quamobmaledicta
morere nec plustibi laudis fillipicae adferrepotuerunt quam discus sus
error generis humani & mentes hominũs ad sanitatem tua disputatione
reuocate sed concedamus timiditatiquae in sapientae esse non deb&.
quid ergo ipseieodem uersariserrore uideote terrena. & manufacta
uenerari uana esse itellegis. & tamen eadem facis quae faciunt
hi quos ipse stultissimos confiteris: quidigitur profuit uidisse teueri¬

Expanded text:
Quin potius, si quid tibi, Cicero, virtutis est, experire populum facere sapientem: Quin potius, si quid tibi, Cicero, virtutis est, experire populum facere sapientem: digna res est, ubi omnes eloquentiae tuae vires exerceas. Non enim verendum est ne te in tam bona causa deficiat oratio, qui saepe etiam malas copiose ac fortiter defendisti. Sed nimirum Socratis carcerem times, ideoque patrocinium veritatis suscipere non audes. At mortem ut sapiens contemnere debuisti. Et erat quidem multo pulchrius, ut ob bene dicta potius, quam ob maledicta morereris. Nec plus tibi laudes Philippicae afferre potuerunt, quam discussus error humani generis, et mentes hominum ad sanitatem tua disputatione revocatae. Sed concedamus timiditati, quae in sapiente esse non debet. Quid ergo ipse in eodem versaris errore? Video te terrena et manufacta venerari: vana esse intelligis, et tamen eadem facis quae faciunt ipsi, quos ipse stultissimos confiteris. Quid igitur profuit vidisse te veri
Abbreviated transcription (Latin):
hominesper¬
esł uiuum colite ut uiatis moriatur enim neces se est qui sesuamque ani¬
mammortius adiudicauit: Sed quid prodest aduulgus. & ad homi¬
nes imperitos hoc modo contionari. Cumuideamus. &iam doctos
acprudentes uiroscum religionum intellegant uanitatem. Nihil homin
tam en hhis ipsis quȩd amnant colendis nescio qua prauitate prestarem
tellegant. Cicero falsaessẽ quaehomines adorarent. Nam cum multa
dixiss& quae adiuersionem religionum ualerent. a it tamennones seilla
uulgo disput anda nesusceptas publice religiones disputatiotalis extin¬
guat quid eo facias quicum errare sesentiat ultro ipsẽ in lapides ipingat
ut populus omnis offendat ipsesibioculos eruat ut omnescȩcisint. qui nec de
aliis benemereatur quos patitur errare nec deseipsoqui alienis accedit
erroribus necutitur tandemsapientiae suae bonout factis impleat
quodmente percepit sed prudens & sciens pedem laqueo inserit. ut simul
cumceteris quos liberare ut prudentior debuit & ipse capiatur

Expanded text:
erest. uiuum colite, ut uiuatis: moriatur enim necesse est qui se suamque animam mortuis adiudicauit. Sed quid prodest ad uulgus et ad homines inperitos hoc modo contionari, cum uideamus etiam doctos ac prudentes uiros, cum religionum intellegant uanitatem, nihilo minus tamen in iis ipsis quae damnant colendis nescio qua prauitate perstare? intellegebat Cicero falsa esse quae homines adorarent. nam cum multa dixisset quae ad euersionem religionum ualerent, ait tamen non esse illa uulgo disputanda, ne susceptas publice religiones disputatio talis extinguat. quid eo facias, qui cum errare se sentiat, ultro ipse in lapides inpingat, ut populus omnis offendat, ipsi sibi oculos eruat, ut omnes caeci sint? qui nec de aliis bene mereatur quos patitur errare nec de se ipso qui alienis accedit erroribus nec utitur tandem sapientiae suae bono, ut factis impleat quod mente percepit, sed prudens cum caeteris, quos liberare ut prudentior debuit, et ipse capiatur?
Abbreviated transcription (Latin):
pecunie cupidos : alios gloriȩ multos libinum seruos: ut cũ eoꝵ uita mirabilit̃ pug¬
n&oratio: Nepos quoq: cornelius adeundẽ ciceronẽ ita scribit: tantum ab ost ut ma¬
gis tram putemeẽ uitȩ filosofiam beatȩq uitȩ ꝑ fectricẽ : ut nullis magis existimẽ opus
eẽ magistros uiuendiquam plerisq qui iea disputandauersant Video enĩ mag¬
nã partõ eorum qui hnsco ladepudore continentia praecipiant argum̃tis sime.
eos demin omnium libidinũ cupiditatibus uiuere. Itẽ seneca in exorationib: ple¬
riq instiuit filosoforumtales sunt disserti inconuiciũ suũ : quossiaudias in auari

Expanded text:
pecuniae cupidos, alios gloriae, multos libidinum seruos, ut cum eorum uita mirabiliter pugpecuniae cupidos, alios gloriae, multos libidinum seruos, ut cum eorum uita mirabiliter pugnet oratio. Nepos quoque Cornelius ad eundem Ciceronem ita scribit: tantum abest ut ego magistram putem esse uitae philosophiam beataeque uitae perfectricem, ut nullis magis existimem opus esse magistros uiuendi quam plerisque qui in ea disputanda uersantur. uideo enim magnam partem eorum qui in schola de pudore et continentia praecipiant argutissime, eosdem in omnium libidinum cupiditatibus uiuere. item Seneca in Exhortationibus plerique inquit philosophorum tales sunt, diserti in conuicium suum. quos si audias in auari
Abbreviated transcription (Latin):
losofiessentboni: Et qui eam non didicissent essent omnos sempermali. Cũ uͦ
innumerabiles existant & somꝑ exstiterunt qui s intautfuerint si neulla doctrina
boni exfilosofis autem ꝑraro fuerit quialiquid iuita fecorit laude dignum : quis
esttandem qui ñ uideateos homines uirtutis qua ipsiegent non eẽ doctoros
Namsi quis inmorescorum diligent in quirat in ueniat dracundoscupidos libidinosos
a drogantis protoruos &e subobtentis apientiae suauitia celãtestũ domifaciontos:
caquae in scholis argiuissent : mentior fortasse accusan digratia non idipsum tullus¬
& fat&ur & quaeritur : quotusquisq in quit filoso forum inuenitur quistba mioro¬
tus ita animo acuita constitutus utratio postulat: quidisciplinam non ostentatio¬
nem scientiae sed legemput& qui optemper& ipse sibi & de cr&is pareat suis uide¬
relic& alio stanta leuitate & sactationeut is fuerit nondidicis semelius:alios

Expanded text:
losophi essent boni et qui eam non didicissent, essent omnes semper mali. cum uero losophi essent boni et qui eam non didicissent, essent omnes semper mali. cum uero innumerabiles exsistant et semper extiterint qui sint aut fuerint sine ulla doctrina boni, ex philosophis autem perraro fuerit qui aliquid in uita fecerit laude dignum, quis est tandem qui non uideat eos homines uiNam si quis in mores eorum diligenter inquirat, inveniet iracundos, cupidos, libidinosos, arrogantes, protervos, et sub obtentu sapientiae sua vitia celantes, domi facientes ea quae in scholis arget fatetur et queritur? quotus quisque inquit philosophorum inuenitur qui sit ita moratus, ita animo ac uita constitutus, ut ratio postulat? qui disciplinam suam non ostentationem scientiae, sed legem uitae putet? qui obtemperet ipse sibi et decretis pareat suis? uidere licet alios tanta leuitate et iactatione, ut iis fuerit non didicisse melius, alios