comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Ad xp̃m anglos dũtit pietate magister.
Adquirens fidei agmina gente noua.
h labor ħ studiũ hec tͥ cura ħ pastor agebas.
Ut dño offerres płima lucra gregis.
isq d̃i consul factus letare tͥumphis.
Nam uiercedẽ oꝑm iam sine fine tenes.
Nec silentio p̃teunda opinio que de
beato gregorio traditione maioꝵ ad
nos usq ꝑlata ẽ: qua uidelicet ex
causa ammonit᷑. tam sedulã erga
salutẽ nr̃e gentis curã gesserit. Dict̃
quia die dum qͦdam cum aduenien¬
tib nuꝑ mercatorib multa uena¬
liã in fõrũ fuissent c̃lata. multi ad
emendũ confluxissent. ⁊ ip̃m grego¬
riũ int̾ alios aduenisse ac uidisse int̾
alia pueros uenales positos. candidi
corꝑis ac uenusti uultꝰ: capillorum
quõq forma egregia. Quos cũ aspice̾t:
int̾rogauit ut auint de qua regiõe
essent aspectus. Rursus int̾roga¬
uit: utrũ idem insulani xp̃iani
an paganis. adhuc errorib eẽnt

Expanded text:
Ad Christum Anglos convertit pietate magistra, Ad Christum Anglos convertit pietate magistra, Adquirens fidei agmina gente nova. Hic labor, hoc studium, haec tibi cura, hoc pastor agebas, Ut Domino offerres plurima lucra gregis. Hisque Dei consul factus laetare triumphis: Nam mercedem operum jam sine fine tenes. Nec silentio praetereunda opinio quae de beato Gregorio, traditione majorum ad nos usque perlata est: qua videlicet ex causa admonitus, tam sedulam erga salutem nostrae gentis curam gesserit. Dicunt, quia die quadam cum advenientibus nuper mercatoribus multa venalia in forum fuissent conlata, multique ad emendum confluxissent, et ipsum Gregorium inter alios advenisse, ac vidisse inter alia pueros venales positos, candidi corporis, ac venusti vultus, capillorum quoque forma egregia. Quos cum aspiceret, interrogavit, ut aiunt, de qua regione essent aspectus Rursus interrogavit utrum iidem insulani, Christiani, an paganis adhuc erroribus e
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑfectionis plena suꝑ adiecit : diesq
ñr̃os intuã pace disponas. abq ab
et̾na damꝑnatione nos eripi. ⁊ in
electoꝵ tuoꝵ iubeas grege nume¬
rari. Rexit aũ eccłiam demporib
imꝑatoꝵ mauritii & focatis: scd̃o
aũ eiꝰdem focatis anno tnsiens ex
hac uita. migrauit ad uerã qͥ inceł
beati petͥ apłi ante secretariũ die.
.iiii. iduũ marciarũ. qͣndoq in ip̃o
cum cet̾is sc̃ẽ eccłie pastorib resur¬
recturus in gła. Scriptũq ĩtum¬
ba ipsiꝰ epitaphiũ hꝰmodi.
Suscipe t̾ra tuo corpꝰ de corꝑe sumptũ
Redd̾e quod ualeas. uiuificante deo.
Sp̃c astra petit. leti nil uira nocebunt.
Cui uite altiꝰ mors magis ipsa uita est.
Pontibicis sũm hoc clandunt᷑ m̃bra sepilẽ.
Qui innum̾is semꝑ uiuit ubiq bonis.
Esuriem dapib suꝑauit frigora ueste.
Atq animas monitis texit ab hoste sacris.
Implebatꝙ actu qͥcquid sermone docebat.
esset ut exemplũ iystica ũba loqueui

Expanded text:
esque nostros in tua pace disponas, atque ab aeterna damnatione nos eripi et in electorum tuorum jubeas grege numerari. Rexit autem Ecclesiam temporibus imperatorum Mauricii et Phocatis. Secundo autem ejusdem Phocatis anno transiens ex hac vita, migravit ad veram, quae in beatri Petri apostoli ante secretarium, die quarto Iduum Martiarum, quandoque incum caeteris sanctae Ecclesiae pastoribus resurrecturus in gloria: scriptumque in tumba ipsius epitaphium hujusmodi: Suscipe, terra, tuo corpus de corpore sumptum, Reddere quod valeas vivificante Deo. Spiritus astra petit, leti nil jura nocebunt, Cui vitae alterius mors magis ipsa via est. Pontificis summi hoc clauduntur membra sepulcro, Qui innumeris semper vivit ubique bonis. Esuriem dapibus superavit, frigora veste, Atque animas monitis texit ab hoste sacris. Implebatque actu, quidquid sermone docebat, Esset ut exemplum, mystica verba loquens.
Abbreviated transcription (Latin):
sueuerant uero tam̃ deo hec & ñ ido¬
lis ĩmolantes. iam sacrificia ip̃a ñ
eẽnt. Hec gͥ dilectionẽ tuam pdicto
fr̃i necẽẽ ẽ dicere. ut ip̃e in p̃senti il¬
lic positus ꝑpendat. qualit̃ om̃ia debe¬
at dispensare. D̾s te incolumencꝰto¬
diat dilectissimi fili. Data die .xu.
klarum iuliarũ imꝑante dño nr̃o

Expanded text:
n idolis immolantes, jam sacrificia ipsa non essent. Haec igitur dilectionem tuam praedicto fratri necesse est dicere, ut ipse, in praesenti illic positus, perpendat qualiter omnia debeat dispensare. Deus te incolumem custodiat, dilectissime fili. Data XV Kalend. Juliarum, imperante do
Abbreviated transcription (Latin):
beat. Respondit gregoriꝰ papa ur¬
bis rome. Sacra scͥptura testatur.
q̃m te bene nosse dubiũ ñ ẽ: ⁊ spe¬
craliter beati pauli ad tymothm
epłe in quib eũm erudire studuit:
qualit̾ in domo dei ꝯũsari debuiss.
Mos aũ sedis apłice ẽ: ordinati ep̃iꝰ
p̃cepta trad̾e. ut om̃i stipendio q̃d̾as.¬
cedit quatuor debeant fieri portioẽs.
Una uidelicet ep̃o ⁊ familie ꝓpt̃ hos¬
pitalitatẽ ⁊ susceptionẽ. alia clero.
t̃cia pauꝑib: qͣrta eccliis reꝑandis.
Sed quia tua fr̃nitas monasterii re-¬
gulis erudita seorsum fieri ñ debet¬

Expanded text:
Al., responsio Gregorii papae urbis Romae. Sacra Scriptura testatur, quam te bene nosse dubium non est, et specialiter beati Pauli ad Timotheum Epistolae, in quibus eum erudire studuit qualiter in domo Dei conversari debuisset. Mos autem sedis apostolicae est, ordinatis episcopis praecepta tradere, ut in omni stipendio quod accedit, quatuor debeant fieri portiones; una videlicet episcopo et familiae propter hospitalitatem, atque susceptionem; alia clero; tertia pauperibus; quarta ecclesiis reparandis. Sed quia tua fraternitas monasterii regulis erudita, seorsum fieri
Abbreviated transcription (Latin):
pe contingit ut hoc quod malignꝰ
sp̃c seminat in cogitatione: caro
indelectationẽ trahat. Nec tam̃
anima eidem delectationi ꝯsentiat.
et cum caro delectare sine animo ne¬
queat. ip̃e tam̃ animꝰ carnis re¬
luctatib reluctans. in delectatiõi
carnali aliquom ligat᷑ inuitꝰ: ut
ei ex ratione contͣdicat ne ꝯsentiat.
& tam̃ delectatione ligatꝰ sit. s li¬
gatũ se uehement̃ ingemiscat. Uñ
& ille celestis exercitus p̃cipuus mi¬
les gemebat dicens. uideo aliã le¬
gem in m̃bris meis repugnantẽ
legim̃tis mee. ⁊ captiuũ me ducentẽ
in lege peccati que ẽ in menbris meis.
Si aut̃ captiuus erat minime pugna¬
bat. s ⁊ pugnabat quaꝓpt̾ ⁊ captuius
erat. ⁊ pugnabat gͥ legi m̃tis cui lexͤ
que in mẽbris ẽ repugnabat. Si aũ
pugnabat captiiuis ñ erat. Ecce hõ
itaq ẽ ut ita dixerim captiuus &
liber. lib̾ ex iusticia quã diligit. cap¬
tluus exdelectatione quam portat in¬

Expanded text:
pe contingit ut hoc quod malignus pe contingit ut hoc quod malignus spiritus seminat in cogitain delectatione trahat, nec tamen anima eidem delectationi consentiat. Et cum caro delectari sine animo nequeat, ipse tamen animus carnis voluptatibus reluctans, in delectatione carnali aliquo modo ligatur invitus, ut ei ex ratione contradicat, ne consentiat, et tamen delectatione ligatus sit, sed ligatum se vehementer ingemiscat. Unde et ille coelestis exercitus praecipuus miles gemebat, dicens: Video aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae, et captivum me ducentem in lege peccati, quae est in membris meis . Si autem captivus erat, minime pugnabat. Sed et pugnabat, quapropter captivus non erat. Et pugnabat igitur lege mentis, cui lex quae in membris est repugnabat. Si hoc pugnabat, captivus non erat. Ecce itaque homo est, ut ita dixerim, et captivus et liber: liber ex justitia quam diligit, captivus ex delectatione quam portat in
Abbreviated transcription (Latin):
tis. patet animo reatus suus. Uidec
enĩ aqua radice inqͥnatio illa ꝓces¬
serit. quia qd̃ cogitauit sciens. hoc
ꝑtulit nesciens. S pensandũ ẽ ip̃a
cogitatio utrũ suggestione an delec¬
tatione. uł qd̃ maiꝰ ẽ peccati consen¬
su accid̾it. Trib ⁊ enĩmodis implet᷑
om̃e peccatũ: uidelicet suggestione.
delectatione. consensu. Suggestio
quippe fit ꝑ diabolũ delectatio ꝑ car
Et necessaria ẽ magna discretio. ut
int̾ suggestionẽ & delectationẽ int̃
delectationẽ & consensũ. uidex sui
animꝰ p̃sideat. Cum enĩ malignꝰ
sp̃c peccatũ sugg̾it inm̃te. si nul¬
la pecc̃i delectatio sequat᷑. pecca¬
tũ om̃imͦ ꝑpetratũ ñ ẽ. Cum uͦ delec¬
tare caro ceꝑit: tunc peccatũ in¬
cipit nasci. Si aut̃ ex delib̾atione
consentit: tunc peccatũ cognos¬
citur ꝑfici. In suggeltione gͥ pecc̃i
simens ẽ: indelectatione fit nutͥ¬
mentũ in consensu ꝑfeccio. Et se¬

Expanded text:
tis, patet animo reatus suus videt; tis, patet animo reatus suus videt; etenim a qua radice inquinatio illa processerit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an delectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum; videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnet necessaria est magna discretio, ut inter suggestionem atque delectationem, inter delectationem et consensum, judex sui animus praesideat. Cum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est; cum vero delectari caro coeperit, tunc peccatum incipit nasci: si autem etiam ex deliberatione consentit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione igitur peccati initium est, in delectatione fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et sae
Abbreviated transcription (Latin):
mentis rapituri: atq iocirco humoꝵ
receptacła gͣuant᷑: ht̃ ex inde animꝰ
aliquẽ reatũ. ñ tam̃ usq ad ꝓhibitio¬
nem ꝑcipiendi scĩ mysterii. uł mis¬
sarũ sollẽpnia celebrandi: cũ fortas¬
se aur festus dies exigit. aut exhib̃i
myst̾iũ ꝓ eo quod sacerdos aliꝰ ĩ loco
deest. ip̃a necessitas compellit. Nam
si adsunt alii qui implere minist̾iũ
ceptione sacri myft̾i ꝓhib̾i ñ debet:
s ab ĩmolatione sacri myft̾ii abstin̾e
ut arbitror humilit̾ debet: si tam̃
dormientis mentẽ turpi imagina¬
ita plerũq illusio nascit᷑. ut eoꝵ ani¬
mus eciã in sompno corꝑis positus.
turpib imaginationib ñ fedetur.
Quainre unũ ibi ostenditur ipsa
mens rea ñ tam̃ uł suo iudicio lib̾a.
cum se& si dormienti corpore nichil
meminit uidisse. & tam̃ in uigi¬
liis corporis meminit in ingluuiẽ
cecidisse. Sin uͦ ex turpi cogitatiõe
uigilantis oritur illusio dormien¬

Expanded text:
mentis rapitur, atque idcirco humorum mentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi sancti mysterii, vel missarum sollemnia celebrandi: cum fortasse aut festus dies exigit, aut exhiberi mysterium, pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit. Nam si adsunt alii qui implere ministeriumerceptione sacri mysterii prohibere non debet; sed ab immolatione sacri mysterii abstinere, ut arbitror, humiliter debet: si tamen dormientis mentem turpi imaginaita plerumque illusio nascitur, ut eorum animus etiam in somno corporis positus, turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur; ipsa mens non rea, nec tamen suo judicio libera, cum se, etsi dormiente corpore, nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis meminit in ingluviem cecidisse. Si vero ex turpi cogitatione dormientis oritur illusio dormien
Abbreviated transcription (Latin):
capitło ram diximꝰ pollutũ dic̃ & nͥ
lotum aqua eiusq ad uesꝑm int᷑re eccł̃iã
ñ ꝯceditur. Quod tam̃ aliter popłs spiri¬
talis intelligens sub eodem intellectu
accipiet quo p̃tati sumꝰ. quia qͣi ꝑ sõp¬
nium illuditur qui tẽptatus ĩmun¬
dicia ueris imaginib incogitatione
inqͥnatur. s lauandꝰ ẽ aqua ut culpaᷤ
cogitationis lacͥmis abluat. ⁊ nͥ pruis
ignis temptationis recid̾it reũ se qͣi¬
aduesꝑam cognoscat. S ẽ in eadem
illusione ualde necc̃ia discretio. que
subtilit̾ pensari debeat ex qua re acci¬
datmñti dormientis. Aliqñ enĩ ex cra-¬
pula. aliq̃n enĩ ex nature suꝑflui.¬
tate uł infirmitate. aliq̃n ex cogita¬
tione ꝯtingit. Et qͥdem cum ex natu¬
re suꝑfluitate uł infirmitãte eue¬
n̾it. om̃imͦ hec illusio ñ ẽ timenda: qr
hanc animꝰ nesciens. ꝑtulisse magis
dolendum ẽ quã fecisse. Cumuͦ ultͣ
modũ appetitꝰ gule insumendis ali

Expanded text:
capitulo jam diximus, pollutum dicit, nisi capitulo jam diximus, pollutum dicit, nisi lotum aqua. Ei usque ad vesperum intrare ecclesiam non conceditur: quod tamen aliter populus spiritualis intelligens, sub eodem intellectu accipiet quo praefati sumus: quia, quasi per somnium illuditur, qui tentatus immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur: sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se qum cognoscat. Sed est in eadem illusione necessaria valde discretio; quae subtiliter pensari debeat, ex qua re accidat menti dormientis. Aliquando enim ex crapula, aliquando ex naturae superfluitate vel infirmitate, aliquando ex cogitatione contingit. Et quidem cum ex naturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illusio non est timenda, quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. Cum vero ultra modum ap
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ de ut̾o matris mee egressã ẽ mecũ. Ad
cuiꝰ pietatis ⁊ iusticie opꝰ. ꝑtinet etiã
hoc qd̾ nr̃am gentẽ ꝑ p̃dicatores qͦs
huc direxit. de dentib antiqͥ hostis
eripiens: et̃ne lib̾tatis fecte ẽẽ parti¬
cipem. Cuiꝰ fidei ⁊ salutis congaudenᷤ.
quãq digna laude cõmendans ip̃e
dic̃ in expositione beati iob: ecce lin¬
gua britanme que nicħ aliud nou̾at
quam barrbarã frend̾e iam dudũ: nẽ
indiuimis laudib hebreũ cepit alła¬
resonare. Ecce quondã tumidꝰ iã sub¬
barbaros motꝰ quos t̃reni pͥncipes
edomare ferro neqͥuerant: hos ꝑ di¬
uina formidine facerdotũ ora sim-¬
plicib u̾bis ligant: & qui cat̾uaᷤᷤ pug

Expanded text:
ressa est mecum . Ad cujus pietatis et justitiae opus pertinet etiam hoc, quod nostram gentem per praedicatores quos huc direxit, de dentibus antiqui hostis eripiens, aeternae libertatis fecit esse participem. Cujus fidei et saluti congaudens, quaeque digna laude commendans, ipse dicit in Expositione beati Job: « Ecce lingua Britanniae, quae nihil aliud noverat quam barbarum frendere, jam dudum in divinis laudibus Hebraeum coepit Alresonare. Ecce quondam tumidus, jam subbarbaros motus quos terreni principes edomare ferro nequiverant, hos pro divina formidine sacerdotum ora simplicibus verbis ligant, et qui catervas pug
Abbreviated transcription (Latin):
Quantꝰ sit asfectus uenientiblpon
tetrib impendendꝰ ex eo qd̾ plerũꝙ
solent caritatis causã inuitari cognoᷤ¬
citur: & ideo si ꝯmunẽ fr̃em augus¬
tinũ ep̃m ad uos uenire ꝯtig̾it: ita
illum dilectio ur̃a sic̃ decet affectuo¬
se dulcit̾q sustipiat. ut & ip̃m ꝯsola¬
tionis sue bono refoueat. & alios qͣlit̃
fr̃na caritas colenda sit doceat. Et q̃m
sepius euenit ut hi qui longe sunt
positi prius abaliis q̃ sunt emendanda
cognoscant. si quas fortasse fr̃nitati
urẽ sac̃dotum. uł alioꝵ culpas intu¬
lerit. Unacũ eo residentes subtili
culpa inuestigatiõe ꝑquirite. ⁊ ita
uos in ea q̃ dm̃ offendunt ⁊ ad iracũ¬
diam ꝓuocant districtos ac̃ sollici¬
tos exhibete. ut ad alioꝵ emendatio¬
nem ⁊ undieta culpabilẽ feriat. ⁊ in¬
nocentẽ falsa opinio ñ affligat. Ds̃
te incolum̃ custodiat reuentissime fr̃
datadie .x. kl̃darũ uiliarũ. imꝑante

Expanded text:
Quantus sit affectus venientibus sponte fratribus impendendus, ex eo quod plerumque solent charitatis causa invitari, cognoscitur. Et ideo si communem fratrem Augustinum episcopum ad vos venire contigerit, ita illum dilectio vestra, sicut decet, affectuose dulciterque suscipiat, ut et ipsum consolationis suae bono refoveat, et alios qualiter fraterna charitas colenda sit doceat. Et quoniam saepius evenit ut hi qui longe sunt positi prius ab aliis quae sunt emendanda cognoscant, si quas fortasse fraternitati vestrae sacerdotum vel aliorum culpas intulerit, una cum eo residentes subtili cuncta investigatione perquirite. Et ita vos in ea quae Deum offendunt, et ad iracundiam provocant, districtos ac sollicitos exhibete, ut ad aliorum emendationem, et vindicta culpabilem feriat, et innocentem falsa opinio non affligat. Deus te incolumem custodiat, reverendissime frater. Data die X Kalend. Juliarum, imperante
Abbreviated transcription (Latin):
nebat. S eundẽ librũ quomͦ iuxtalie¬
teram intelligendꝰ: qualit̃ ad xp̃i et
eccłie sacram̃ta referendꝰ. quo sensu
libros expositionis miranda ratiõe
ꝑdocuit. Qd̾ uidelicet opus in regia qͥ¬
situs. nascentẽ ibi nouam heresim
de statu nr̃e resurrectionis cũ ip̃o qͦ
exhorta ẽ initio. uiuante se gr̃a catho¬
lice ueritatis attrunt. Siqͥdẽ eutchieyuᷤ

Expanded text:
Sed eumdem librum, quomodo juxta litteram intelligendus, qualiter ad Christi et Ecclesiae sacramenta referendus, quo sensu ginta et quinque libros expositionis miranda ratione perdocuit. Quod videlicet opus in regia qsitus, nascentem ibi novam haeresim de statu nostrae resurrectionis, in ipso, quo exorta est, initio, juvante se gratia catholicae veritatis, attrivit. S
Abbreviated transcription (Latin):
menstriuis sui sanguinis fluxꝰ egr¬
tudo ẽ. Si gͥ bene p̃sũpsit que uesti¬
mentũ dñi in languore posita teti¬
git. qd̃ uni ꝑsone infirmanti ꝯcedi¬
tur. cur ñ condonat᷑ cunctis mulie-¬
rib. q̃ nature sue uitio ufirmant᷑:¬

Expanded text:
menstruus sui sanguinis fluxus aegritudo est. Si igitur bene praesumpsit, quod vestimentum Domini in languore posita tetigit, quod uni personae infirmatae conceditur, cur non concedatur cunctis mulieribus quae naturae suae vitio infirmant
Abbreviated transcription (Latin):
quod antiqua patrũ instiutio mue
infirmi ꝑsuasione roborent᷑. ꝑuersi¬
auctoritate corrigantur.
baptrari: aite postqͣm genuerit.
p quantũ tempꝰ possit eccłiam iuntrare.
aut etiã ne morte p̃occupet᷑ qd gen̾uit.
pꝰquot dies hoc liceat sacribaptismatis
huic uir suus possit in carnis copulatio¬
ne ꝯungi. Aut si menstrua ꝯsuetudi-¬
ne tenetur. an eccłiam ei intrare lice¬
at aut sacre ꝯmunionis sacram̃ta ꝑ¬
ciꝑe: aut uir sue coniugi ꝑmixtus pͥ¬
quam lauetur aqua si eccłiam possit
intrare. uł etiã ad myst̾iũ ꝯmuniõis
satre accecde: que om̃ia rudi anglorũ
genti oportet hab̃i comꝑta.

Expanded text:
quod antiqua Patrum institutio invquod antiqua Patrum institutio invinfirmi auctoritate corrigantur. baptizari? aut postquam genuerit, post quantum tempus possit ecclesiam intrare? aut etiam ne morte praeoccupetur quod genuerit, post quot dies hoc liceat sacri baptismatisum temporis huic vir suus possit in carnis copulatione conjungi? aut si menstrua consuetudine tenetur, an ecclesiam intrare ei liceat, aut sacrae communionis sacramenta percipere? aut vir suae conjugi permistus, priusquam lavetur aqua, si ecclesiam possit intrare? vel etiam ad mysterium communionis sacrae accedere? Quae omnia rudi Anglorum genti oportet haberi  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
pͥuare auctoritate ꝑcepta minimes
debemꝰ. Sigͥ contingat ut fr̃nitas
tua ad galliarũ ꝓuuntiã tͣnseat. cũ
qui si forde in discipline iugore tre¬
pidus existat. tue fr̃nitatis zelo ac¬
cendendꝰ ẽ. Qui etiã eplas fecimus.
ut cum tue scĩtatis p̃sentia ingalliis
& ip̃e tota m̃te subueniat: & que ft̃
creatoris nr̃i iussioni contͣria. ab
dicare ñ poteris. s suadendo. blan.¬
diendo: bona quoq oꝑa eoꝵ imitatio¬
ni monstrando. pͣuoꝵ m̃tes ad scĩta¬
tis studia reforma. quia scͥptumẽ in
lege ꝑ alienã messẽ transiens falcẽ
mitcere ñ debet. s manu spicas con¬
terere ⁊ manducare. Falcem enun
uidicii mict̾e ñ potes in ea segete
que alt̾i uidetur eẽ cõmissa s ꝑaf
fectum boni oꝑis frum̃ta dñica ul¬
cioꝵ suoꝵ paleis expelia. ⁊ in ecłie
corpore monendo & ꝑsuadendo quali
mandendo conũt̾e. Quicqͥd uͦ exaucto¬
citate agendum ẽ. cum p̃dicto apelaten.
si epͥo agatur: ne p̃termitti possit hoc

Expanded text:
privare auctoritate percepta minime debemus. Si igitur contingat ut fraternitas tua ad Galliarum provinciam transeat, cum Qui si forte in disciplinae vigore tepidus existat, tuae fraternitatis zelo accendendus est. Cui etiam epistolas fecimus , ut cum tuae sanctitatis praesentia in Galliis, et ipse tota mente subveniat, et quae sunt Creatoris nostri jussioni contraria, ab dicare non poteris; sed suadendo, blandiendo, bona quoque opera eorum imitationi monstrando, pravorum mentes ad sanctitatis studia reforma: quia scriptum est in lege: Per alienam messem transiens, falcem mittere non debet, sed manu spicas conterere et manducare . Falcem enim judicii mittere non potes in ea segete quae alteri videtur esse commissa; sed per affectum boni operis, frumenta dominica vitiorum suorum paleis exspolia, et in Ecclesiae corpore monendo et persuadendo quasi mandendo converte. Quidquid vero ex auctoritate agendum est, cum praedicto Arelatense episcopo agatur, ne praetermitti possit h
Abbreviated transcription (Latin):
annoꝵ curricła extendat. ⁊ pꝰ longa tẽ¬
pora in celestis uos patͥe ꝯgregatiõe re¬
cipiat. Incolum̃ excellentiã ur̃am gr̃a
suꝑna custodiat dñe fili. Data die. .
ricio tyb̃̾io piissimo augusto. ango¬

Expanded text:
annorum curricula extendat, et post longa tempora in coelestis vos patriae congregatione suscipiat. Incolumem excellentiam vestram gratia superna custodiat, domine fili. Data die X ricio Tiberio piissimo Augusto an
Abbreviated transcription (Latin):
gatis trib uł qͣtuor ep̃s fien ñ debet.
Nam in ip̃is reb spiritalib ut sa¬
pient̃ & mature disponant᷑ exẽplũ
trahere etiam a reb carnalib pos¬
sumꝰ. Certe enĩ dum ꝯiugia ĩ min¬
do celebrant᷑: ꝯiugati quiq ꝯuocan¬
tur: ut qui in uia ꝯiugii iam p̃ces¬
serunt insubsequentis. quoq eo¬
pule gaudio misceant᷑. Cur ñ gͦ
& in bac spirtali oidinatiõe quaꝑ
sacrũ minist̾iũ homo dei ꝯuingitur:
ordinati ep̃i gaudeant. uł ꝓ eiꝰ custo¬
dia om̃ipotenti deo p̃ces parit̃ fundãt.

Expanded text:
gatis tribus vel quatuor episcopis fieri non debet. gatis tribus vel quatuor episcopis fieri non debet. Nam in ipsis rebus spiritalibus ut sapienter et mature disponantur, exemplum trahere a rebus etiam carnalibus possumus. Certe enim dum conjugia in mundo celebrantur, conjugati quique convocantur, ut qui in via jam conjugii praecesserunt, in subsequentis quoque copulae gaudio misceantur. Cur non ergo et in hac spiritali ordinatione, qua per sacrum ministerium homo Deo conjungitur, ordinati episcopi gaudeant, vel pro ejus custodia omnipotenti Deo preces pariter fundant.
Abbreviated transcription (Latin):
atꝙ ita portat ⁊ dissimulat. ut sepe
malũ qd̾ adñsatur portando ⁊ dis¬
simulando compescat. Om̃s aũ qui
ad fidem ueniunt admonendi fc̃.
ne tale aliquid audeant ꝑpetie. Siqͥ
aũ ꝑpetuerint. corꝑis & sanguinis
domini ꝯmuniõe priuandi st̃: qͥa si¬
cut in his qui ꝑ ignorantiã fecert̃
culpa aliquatenus toleranda sunt.
ita in his fortiter insequenda qui
ñ metuunt sciendo peccare.
magna int̾iacet ut ep̃i ñ facile uale¬
ant conuenire.an debeat sine alioꝵ
eccłia in qua adhuc solus tu ep̃s
inueniris ordinare. ep̃m ñ aliter
nisi sine ep̃is potes nam qͣndo de
tione ep̃i testes assistant. S fr̃nita¬
tem tuam ita uolumꝰ ep̃os ordina-¬
re: ut ip̃i s̃ ep̃i longo int̾uallo mini¬
me disiungantur: quatinꝰ nulla
sit necc̃itas ut in ordinatione ep̃i
pastores quoq alii: quoꝵ p̃sentia
ualde ẽ utilis facile debeant ꝯueni¬
re. Cum gͥ auetore deo ita fuerint

Expanded text:
atque ita portat et dissimulat, ut saepe atque ita portat et dissimulat, ut saepe malum quod adversatur portando et dissimulando compescat. Omnes autem qui ad fidem venne tale aliquid audeant perpetrare. Si perpetraverunt, corporis et sanguinis Domini communione privandi sunt, quia sicut in his qui per ignorantiam fecerunt, culpa aliquatenus toleranda est, ita in his fortiter insequenda, qui n metuunt sciendo peccare. magna interjacet, ut episcopi non facile valeant convenire, an debeat sine alioruEcclesia, in qua adhuc solus tu episcopus inveniris , ordinare episcopum non aliter nisi sine episcopis potes. Nam quando de tione episcopi testes adsistant? Sed fraternitatem tuam ita volumus episcopos ordinare , ut ipsi sibi episcopi longo intervallo minime disjungantur; quatenus nulla sit necessitas, ut in ordinatione episcopi, pastores quoque alii quorum praesentia valde est utilis, facile debeant convenire. Cum igitur auctore Deo ita fuerint
Abbreviated transcription (Latin):
qr scͥptum ẽ erunt duo in carneuna qͥ
turpitudinem noueree que una caro
cum patre fuit reuelare p̾sumpserit.
ꝓfecto patris turpitudinẽ reuelauit.
Tum cognata quoq miscere ꝓhibitũ
ẽ: quia ꝑ ꝯiunctionẽ pͥorem c̃aro fris¬
suerit facta. ꝓ qua re etiã iohannes
baptista capite truncatus ẽ: ⁊ scõ mar¬
tyrio ꝯsũmatus. cui ñ ẽ dictũ ut xp̃m
ego sum ueritas quia ꝓ ueritate ioħes
occisus ẽ: uidelicet ⁊ ꝓ xp̃o sangui¬
nem fudit. Quia uͦ sunt multi in an¬
glorum gente qui dum adhuc min
fidelitate eẽnt huic nefando coniugio
diir admixti. ad fioem uenientes ad.¬
monendi sunt: ut se abstineant. &
gͣue hoc eẽ peccatũ eognoscant. trem̃¬
dum dei uidicium timeant. ne ꝓ car
cisci uideant᷑: inquib se ꝑ ignoran¬
tiam añ lauachrũ baptismatis as¬
struxerunt. In hoc enĩ tempore sc̃a
eccłia q̃dam ꝑ feruorẽ corrigit. que¬
dam ꝑ mansuetudinẽ tolerat. que¬
dam ꝑ consid̾ationẽ dissimulatt.

Expanded text:
 scriptum est: Erunt duo in carne una , qui turpitudinem novercae, quae una caro cum patre fuit, revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelavit. Cum cognata quoque misceri prohibitum est, quae per conjunctionem priorem caro fratris facta est. Pro qua re etiam Joannes Baptista capite truncatus est, et sancto martyrio coronatus. Cui non est dictum ut Christum Ego sum veritas ; quia pro veritate Johannes occisus est, videlicet et pro Christo sanguinem fudit. Quia vero sunt multi in Anglorum gente qui, dum adhuc in infidelitate essent, huic nefando conjugio dicuntur admixti, ad fidem venientes admonendi sunt ut se abstineant, et grave hoc esse peccatum cognoscant. Tremendum Dei judicium timeant, ne pro cacisci videantur, in quibus se per ignorantiam ante lavacrum baptismatis adstrinxerunt. In hoc enim tempore sancta Ecclesia quaedam per fervorem corrigit, quaedam per mansuetudinem tolerat, quaedam per considerationem dissimulat,
Abbreviated transcription (Latin):
lim̃e ut int̾ea que oꝑante dño ext̾uis
facis semꝑ te int̾ius subtilit̃ iudices
ac subtilit̾ indelligas. ⁊ temet ip̃m qͥs
sit. Et qͣnta sit in eadem gente gr̃a. ꝓ
dona ꝑcepisti. Et si qñ de creatori nr̃o
seu ꝑ linguam siue ꝑoꝑa reminisceris
deliquisse: semꝑ hec ad memoriã reuo¬
ces. ut surgentẽ cordis glam memoria
reatus p̃mat: & quicquid de facien¬
plura. temporalib quoq honorib
regem głificare satagens. cui głe ce¬
lestis suo labore ⁊ industria noticiã
ꝓuenisse gaudebat. Exemplaraut̃
bonos quosq ad popłoꝵ regimina ꝑdu¬
cit. ut ꝑ eos om̃ib quib p̾latifiu̾nt.
dona sue pietatis impendat: qd̵ in an¬

Expanded text:
ime, ut inter ea quae operante Domino exterius facis, semper te interius subtiliter judices, ac subtiliter intelligas, et temetipsum quis sis, et quanta sit in eadem gente gratia, dona percepisti. Et si quando te Creatori nostro seu per linguam, sive per opera reminisceris deliquisse, semper haec ad memoriam revoces, ut surgentem cordis gloriam memoria reatus premat. Et quidquid de facienlcra: temporalibus quoque honoribus regem glorificare satagens, cui gloriae coelestis suo labore et industria notitiam provenisse gaudebat. Exemplar autebonos quosque ad populorum regimina perducit ut per eos omnibus quibus prelati fuerint dona sue potestatis impendat Fa
Abbreviated transcription (Latin):
cum om̃ib aderant eiꝰ comitib p̾di¬
carent: respondie ille dicens. pul
ñ his possum assensũ tribuere. re¬
lictis eis que tanto tempore cum
om̃i angloꝵ gente seruaui. Uerũ
qr de longe huc ꝑegrimi uenistis. ⁊ ego
mͥ uideor ꝑspexisse ea q̃ uos uera ⁊ op¬
tima credebatis: nob quoq ꝯmunca¬
re desid̾astis. uolumꝰ molesti eẽ uob̾. qͥn
potius benigno uos hospitio recipere.
et que uictui ur̃o sunt necessaria
ministͣre curabimus. Nec ꝓhibe¬
mꝰ qͥn om̃s qͦs potestiᷤ fidei ure reli¬
gionis p̾dicando societis. Dedit ergo
eiᷤ mansionẽ in ciuitate doruuernẽ¬
si. q̃ imꝑii sui totiꝰ erat metpoł: eiꝰq
ut ꝓmiserat eum ad ministratiõe uiẽ¬
tus temꝑał̃. licentiã quoq p̃dicandi
ñ abstulit. fertur aũquia ap̃propin¬
quantes ciuitati. more suo cũ cruce
scã ⁊ imagine magni regis dñi nr̃i
ror tuus ⁊ ira tua acuutate ista:

Expanded text:
cum omnibus qui aderant ejus comitibus praedicum omnibus qui aderant ejus comitibus praedicarent, respondit ille dicens: Pulcincerta, non his possum assensum tribuere, relictis eis quae tanto tempore cum omni Anglorum gente servavi. Verum quia de longe huc peregrini venistis, et ut ego mihi videor perspexisse, ea quae vos vera et optima credebatis, nobis quoque communicare desiderastis, nolumus molesti esse vobis; quin potius hospitio vos benigne recipere, et quae victui vestro sunt necessaria ministrare curabimus. Nec prohibemus quin omnes quos potestis fidei vestrae religionis praedicando societis. Dedit ergo eis mansionem in civitate Dorobernensi, quae imperii sui totius erat metropolis, eisque, ut promiserat, cum administratione victus temporalis, licentiam quoque praedicandi non abstulit. Fertur autem quia adpropinquantes civitati, more suo cum cruce sancta, et imagine magni regis Domini nosror tuus et ira tua a civitate ista,
Abbreviated transcription (Latin):
nere illos in ea quã adierant insu-¬
la. ⁊ eis necessaria ministrari. do¬
nec uid̾et quso de eis fac̾e rrississ.
Nam ⁊ antea fama ad eum xp̃iane
religionis ꝑuen̾at: ut pote qui &
uxorem habebat xp̃ianam de gente
francoꝵ reginã uocabulo bercta: ꝙͣ
ut ritum fidei ac̃ religionis sue cum
ep̃o quẽ ei aduitorem fidei dederant
nõie liudhardo: inuiolatã seruare
insulam rex ⁊ residens sub duio ius-¬
sit augustinũ cum sociis ad suũ ibi¬
dem aduenire colloquiũ. Cauerat
aut̃ ne in aliqͣm domũ ad se introi-¬
rent. uet̾e usus augurio ne suꝑuen¬
tu suo siqͥd malefice artis habuisset̃.
eum suꝑando deciꝑent. At illi ñde-
niebant crucẽ ꝓuexilloferentes ar-¬
genteã. ⁊ imaginem dñi saluatoris
intabula depictã: letaniasq canẽ¬
tes ꝓ sua simul ⁊ eoꝵ ꝓpt̾ quos ⁊ ad
quos uenerant salute et̾na domino
supplicabant. Cũq ad uissionem
regis residentes. ũbum ei uite ura

Expanded text:
nere illos in ea quam adierant insunere illos in ea quam adierant insula, et eis necessaria ministrari donec videret quid eis faceret, jussit. Nam et antea fama ad eum Christianae religionis pervenerat, utpote qui et uxorem habebat Christianam de gente Francorum regia, vocabulo Bercta  Alut ritum fidei ac religionis suae cum episcopo quem ei adjutorem fidei dederant, nomine Liudhardo, inviolatum  Al., iinsulam rex, et residens sub divo, jussit Augustinum cum sociis ad suum ibidem advenire colloquium. Caverat enim ne in aliquam domum ad se introirent, vetere usus augurio, ne superventu suo, si quid maleficae artis habuissent, eum superando deciperent. At illi non daniebant, crucem pro vexillo ferentes argenteam, et imaginem Domini Salvatoris in tabula depictam, laetaniasque canentes, pro sua simul et eorum propter quos et ad quos venerant salute aeterna, Domino suppregis residentes, verbum ei vitae una
Abbreviated transcription (Latin):
oboratus gͦ ꝯfirmatione beati
patris gregorii augustinꝰ cũ
famuł xp̃i qui erant cum eo. redit
Erat eodem tẽmpore rex aedelberth
in oantia potentissimꝰ rex qui ad cõ¬
finium usq humbre fluminis ma¬
ximi quo meridiam ⁊ septemto¬
nales angloꝵ popli dirimuntur.
fines imꝑii tetend̾at. Est aũ ad ori¬
entalem̃ cantie plagam tanaitos
insula ñ modica .i. magnitudinis
iuxta ꝯsuetudrnẽ estimatioĩs an¬
gloꝵ familiarũ sexcentarũ. Quã
a continenti t̾ra secernit fluuius
uuant samu. qui ẽ latitudinis cir¬
citer tͥum stadioꝵ: & duob tantũ
in locis ẽ tͣnsieabił. Utrũq enim
caput ꝓtendit in mare. In hac gͦ
applicuit seruus dñi augustinꝰ:
& socui eiꝰ uiri ite ferunt ferme̾. xl
Gregorio de gente francoꝵ inter¬
p̾̃tes. & mittens eos ad edelb̃ħtũ:
mandauit se uenisse de roma ac
nuntiũ ferre optimũ. Qui s obtẽ¬
ꝑantib et̾na in celis gaudia: &
regnũ sine fine cum deo uiuo

Expanded text:
oboratus ergo confirmatione beati Patris Gregorii Augustinus cum famulis Christi qui erant cum eo, rediit Erat eodem tempore rex Ethelberth in Cantia potentissimus, qui ad confinium usque Humbrae fluminis maximi, quo meridiani et septentrionales Anglorum populi dirimuntur, fines imperii tetenderat. Est autem ad orientalem Cantiae plagam Tenatos insula non modica, id est magnitudinis juxta consuetudinem aestimationis Anglorum, familiarum sexcentarum, quam a continenti terra secernit fluvius Vantsumu, qui est latitudinis circiter trium stadiorum, et duobus tantum in locis est transmeabilis: utrumque enim caput protendit in mare. In hac ergo adplicuit servus Domini Augustinus, et socii ejus viri ut ferunt ferme quadrGregorio, de gente Francorum interpretes, et mittens ad Aedilberctum, mandavit se venisse de Roma, ac nuncium ferre optimum, qui sibi obtemperantibus, aeterna in caelis gaudia, et regnum sine fine cum Deo vivo
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib disciplinam debemꝰ. sicut bo¬
ni patres carnalib filiis solent quos
quos dolorib affligunt. hab̃e hedes qͥrt.¬
tenenda ẽ. ⁊ ip̃a modum correctionis
dictat: ita utmens extͣ rationis regu¬
lam om̃io nicħ faciat. Addes etiam quo.¬
m ea q̃ furto de eccłiis abstułint reddere
debeant. s absit ut eccłia cum aug¬
qmento recipiat. qd̾ de t̾renis reb uide
fr̃s singłas sorores acciꝑe q̃ sunt ab uł
Hocfieri modis om̃ib licet. neqͣquam
enim in sacris eloquiis inuenitur: qd̾
huic capitło cortͣdic̾e uideat᷑.¬
Usq ad qͦsam gen̾ationẽ debeãt
fideles cum ꝓpinquis sͥ coniugio copu¬
lari: & nouercis & cognatis si liceat co
ꝑe publica ꝑmittit: ut siue fr.
a soror. seu duoꝵ fr̃m germanoꝵ uł
duarũ sororum filiꝰ ⁊ filia misceant᷑.
s exꝑimento didicimꝰ ex tali coniu¬
gio sobolem ñ posse succresc̾e: & sacͣ
lx ꝓhibet cognationis turpitudinẽ

Expanded text:
bus tenere disciplinam debemus, sicut bobus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis solent. Quos quos doloribus affligunt, habere haeredes qtenenda est, et ipsa modum correctionis dictet, ita ut mens extra rationis regulam omnino nihil faciat. Addis etiam quomodo ea quae furto de ecclesiis abstulerunt reddere debeant. Sed absit ut Ecclesia cum augmento recipiat quod de terrenis rebus videtfratres singulas sorores accipere, quae sunt ab illis Hoc fieri modis omnibus licet. Nequaquam enim in sacris eloquiis invenitur, quod huic capitulo contradicere videatUsque ad quotam generationem fideles debeant cum propinquis sibi conjugio copulari? et novercis et cognatis si liceat coprepublica permittit, ut sive frater et soror, seu duorum fratrum germanorum vel duarum sororum filius et filia misceantur. Sed experimento didicimus ex tali conjugio sobolem non posse succrescere. Et sacra lex
Abbreviated transcription (Latin):
& canendis psalmis inuigilent.
& ab om̃ib illicitis & cor ⁊ lingͣm.
ni aũ uita uiuentib iam de fa¬
ciendis portionib uł exhibenda hos¬
pitalitate. ⁊ ad implendam mĩam¬

Expanded text:
 canendis psalmis invigilent, et ab omnibus illicitis cor, linguam ni autem vita viventibus iam de faciendis portionibus vel ad exhibendam hospitalitatem, vel ad implendam mi
Abbreviated transcription (Latin):
mis arboꝵ faciant ⁊ religiosis con¬
uiuriis sollempnitatẽ celebrent. Nec
diabolo iam animalia ĩmolent. s
occidant. ⁊ donatori om̃rũ de sacie¬
tate sua grãs referant. ut dũ eis
aliqua ext̾ius gaudia reseruant᷑.
ad int̾iora gaudia consentire int̾iꝰ
ualeant. Nam duris m̃tib simul
om̃ia abscĩd̾e. impossibile eẽ ñ dii¬
bium ẽ. quia & is qui lũmũ locũ
ascende nititur. gradib ut passib
ñ aũ saltib eleuatur. Sic isrłitico po
d tam̃ eis sacrificioꝵ usuisgͦ diabolo
solebat exhibe. in cultu ꝓpͥo reserua¬
uit. ut eis in suo sacͥficio ammalia
ĩmolare p̾ciꝑet. quatinꝰ corde nutan¬
tes aliuid de sacficio amitt̾ent. ut &¬

Expanded text:
mis arborum faciant, et religiosis conmis arborum faciant, et religiosis conviviis sollemnitatem celebrent; nec diabolo jam animalia immolent, et occidant, et donatori omnium de satietate sua gratias referant, ut dum eis aliqua exterius gaudia reservantur, ad interiora gaudia consentire facilius valeant. Nam duris mentibus simul omnia abscidere impossibile esse non dubium est, quia is qui locum summum ascendnon autem saltibus elevatur. Sic Israelitico popsed tamen eis sacrificiorum usus quae diabolo solebat exhibere, in cultu proprio reservavit, ut eis in suo sacrificio animalia immolare praeciperet; quatenus cor mutantes, aliud de sacrificio amitterent,
Abbreviated transcription (Latin):
beuntib aũ p̾fatis legatoriis.
misit post eas beat᷑ pat̾ sego
aꝑte quam studiose erga s̃aluationẽ
nre gentis inuigilau̾te ostendit ita
scribens. Dilectissimo filio mellito
dicessũ ꝯgregationis nr̃e que tecũ
ẽ ualoe sumꝰ suspensi redditi: qͥa
nicħ de ꝓsꝑitate ur̃i ttin̾is audisse
nos contigit. Cum gͦ d̾s om̃ps uos
quid dui mecũ de causa anglorũ
cogitans tͣctai. uidelicet quia fa¬
na ẏdoloꝵ destrui in eadem gente
minime debeant. Ez ip̃a que in eis
sunt idola destruant᷑: aqua bene¬
dicta fiat. in eisdem fanis asꝑgat᷑.
altaria ꝯstruant᷑ reliquie compo¬
nantur. quia si fana eadem bene
ant cõmutari: ut dum gens ip̃a
eadem fana sua ñ uidet destrui: de
corde errorẽ deponant. ⁊ dm̃ uerũ
cognoscens ac adorans. ad loca que
ꝯsueuit familiariꝰ incurrat. Et
quia boues insacrificio demonũ
re aliqua sollẽpnitas ĩmutari: ut
tur. tabnacła sibi circa easdem eccłia
que ex fanis cõmutate sunt. de ra¬

Expanded text:
beuntibus autem praefatis legatariis, misit post eos beatus Pater Gre quibus aperte quam studiose erga salvationem nostrae gentis invigilaverit, ostendit, ita scribens: « Dilectissimo filio discessum congregationis nostrae, quae tecum est, valde sumus suspensi redditi, quia nil de prosperitate vestri itineris audisse nos contigit. Cum vero vosquid diu mecum de causa Anglorum cogitans tractavi: videlicet quia fana idolorum destrui in eadem gente minime debeant; sed ipsa quae in eis sunt idola destruantur; aqua benedicta fiat, in eisdem fanis aspergatur, altaria construantur, reliquiae ponantur: quia si fana eadem bene ant commutari; ut dum gens ipsa eadem fana sua non videt destrui, de corde errorem deponat, et Deum verum cognoscens ac adorans, ad loca quae consuevit, familiarius concurrat. Et quia boves solent in sacrificio daemonum re aliqua sollemnitas immutari: ut tur, tabernacula sibi circa easdem ecclesias quae ex fanis commutatae sunt, de ra
Abbreviated transcription (Latin):
tuere q̃ minitio nascentis eccłie fu-¬
it patrib nr̃is. in quib nullꝰ eoꝵ
ex his q̃ possidebant aliquid suũ
eẽ dicebat. s erant eisomĩa cõmu¬
nia. Siqͥ uͦ sunt elerici extra sacros

Expanded text:
Ecclesiae fuit patribus nostris; in quibus nullus eorum ex his quae possidebant, aliquid suum esse dicebat, sed erant eis omnia communia. Si qui vero sunt clerici extra sacros
Abbreviated transcription (Latin):
to gentilitatis ritu. unitati se scẽ xͥ
ioũsione ita congratulatꝰ eẽ rex
ꝑbibetur. ut nullum tam̃ cogeret
ad xpianissimũ s tantũmͦ credenteᷤᷤ
artiori dilectioni qi conciues sibi
regni celestis amplect̾etur. Uid̾at
enim adoctorib auctoribq sue sa¬
lutis seruicium xp̃i uoluntariũ ñ
coacticium ẽẽ debere. Neᷤ distulit
quinetram ip̃is doctorib suis locum
sedis eoꝵ gradui congruũ. indoroũ¬
nensi metropoli sua donaret: simul
⁊ nectias in diũsis specieb possessio¬
nes ꝯferret. Igtereauir dr̃a
uissa scĩ patris gregorii acceꝑant.¬
ũsusq bͥttanniam misit ꝯtinuo ro-¬
mã laurentiũ ꝑb̃rm ⁊ petrũ mona¬
chũ: qui beato pontifici gregorio
gentẽ angloꝵ fidem xp̃i suscepisse.
ae se ep̃m factum ẽẽ referrent. simł
⁊ de eis que necessaria uidebant᷑ q̃stio¬
nib eius confulta flagitans. ñ mora
signa questini responsa receꝑit.que¬

Expanded text:
to gentilitatis ritu, unitati se sanctae to gentilitatis ritu, unitati se sanctae conversioni ita congratulatus esse rex perhibetur, ut nullum tamen cogeret ad Christianismum; sed tantummodo credentes arctiori dilectione, quasi concives sibi regni caelestis, amplecteretur. Didicerat enim a doctoribus auctoribusque suae salutis, servitium Christi voluntarium, non coactitium esse debere. Nec distulit, quin etiam ipsis doctoribus suis locum sedis eonensi metropoli sua donaret, simul et necessarias in diversis speciebus possessiones conferret. Interea vir Domini sancti Patris Gregorii accepue in Britanniam, misit continuo Romam Laurentium presbyterum et Petrum monachum, qui beato pontifici Gregorio gentem Anglorum fidem Christi suscepisse, ac se episcopum factum esse referrent: simul et de his quae necessariae videbantur quaestionibus ejus consulta flagitans; nec mora, congrua quaesitis responsa recepit.
Abbreviated transcription (Latin):
tionib uidelicet assiduis. iugiliis
ac ieiuniis seriuendo. ũbum uite
quib pot̾ant p̃dicando. euncta huiꝰ
mundi uelut aliena sꝑnendo. ea
tantũq uictui necessaria uide¬
bantur ab eis quos docebant acci¬
piendo: socłm ea que docebant ip̃i
ꝑomĩa uiuendo. & paratum ad pa¬
tiendum adũsa queq uł etram mo
riendum ꝑ ea quam p̃dioabant ue¬
ritate anĩmũ habendo. Quid mora:
oredid̾unt ñ nulli ⁊ baptirabantur:
mirantes simplicitatẽ innocentis
uite ac dulcedinem doctrine eoꝵ
tini antiquitꝰ facta: dum adhuc ro¬
mani bͥccanniam incolerent. in qͣ
regina quam xp̃ranam fuisse p̃di¬
ximus orare osueuerat. In hac gͦ
⁊ ip̃i pͥmo ouenire. psallere. orare.
missas facere. p̃dicare. ⁊ baptiza
receꝑunt. donec rege ad fioemcon-¬
uersõ. maiorem p̃dicandi ꝑomĩa
⁊ eccł̃ias fabricandi uł restauran
alios delectatus uita mundissima
tensione firmauert̃. credens bapti¬
diendum uerbũ confluere. ac̃ relic̃¬

Expanded text:
 assiduis, vigiliis, ac jejuniis serviendo, verbum vitae quibus poterant praedicando, cuncta hujus mundi velut aliena spernendo, ea tantum quae victui necessaria videbantur, ab eis quos docebant, accipiendo, secundum ea quae docebant ipsi per omnia vivendo, et paratum ad patiendum adversa quaeque, vel etiam ad moriendum pro ea quam praedicabant veritate, animum habendo. Quid mora? Crediderunt nonnulli, et baptizabantur, mirantes simplicitatem innocentis vitae, ac dulcedinem doctrinae eortini antiquitus facta, dum adhuc Romani Brittaniam incolerent, in qua regina, quam Christianam fuisse praediximus, orare consueverat. In hac ergo et ipsi primo convenire, psallere, orare, missas facere, praedicare et baptizare coeperunt; donec rege ad fidem converso, majorem praedicandi per omnia, et ecclesias fabricandi vel restaurandiam inter alios delectatus vita mundissima tensione firmaverant, credens baptidiendum verbum confluere, ac relic
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o: gregorius seruus seruoꝵ d̃i. Li
dam caritatẽ religiosi uiri nulliꝰ cõ¬
mendatione indigeant. qd̵ tam̃ ap¬
augustinũ seruũ dei. de cuiꝰ certi su¬
mus studio. cum aliis seruis d̾i illic
sacerdotali studio sc̾itas ur̃a ad iuua¬
re. ⁊ sua ei solatra pb̃e festinet. Qui
eciam ut ꝓmptiores ad suffragandũ
possitis existere. causam uob inum¬
ximus subtilit̃ indicare: scientes
qd̾ ea cognita tota uos ꝓpt̃ dñi de uo¬
dionem ad solatiandum qr res exi¬
git cõmodetis. Candidum p̃terea p̾s
misimꝰ caritati ur̃e in om̃ib ꝯmen¬
damꝰ. D̾s te incolum̃ custodiat reue.¬
rentissime fr̃. Data die .x. kl̃arũ au

Expanded text:
t. Misit etiam tunc isdem tam caritatem religiosi viri nullius commendatione indigeant; quia tamen apAugustinum servum Dei, de cujus certi sumus studio, cum aliis servis Dei, illicsacerdotali studio sanctitas vestra adjuvare, et sua ei solatia praebere festinet. Cui etiam, ut promptiores ad suffragandum possitis existere, causam vobis injunximus subtiliter indicare. Scientes quod, ea cognita, tota vos propter Deum devotione ad solaciandum, quia res exigit, commodetis. Candidum praeterea prmisimus, caritati vestrae in omnibus commendamus. Deus te incolumem custodiat, reverentissime
Abbreviated transcription (Latin):
amnnis tenrut. Cuius annõ regni de
cuno. Cregorius uir doctima ⁊ ac¬
tione p̃cipuus. pontificatũ romane
⁊ apłice sedis sortitus: rexit annos
monitꝰ instinctu. anno .xiiii. eiꝰdem¬

Expanded text:
annis tenuit. Cujus anno regni decimo DXCII Gregorius, vir doctrina et actione praecipuus, pontificatum Romanae et apostolicae sedis sortitus, rexit annos monitus instinctu anno de
Abbreviated transcription (Latin):
ñ sibimet discrepando ꝑficiant. Tua
uͦ fr̃nitas ñ solum eos ep̃os quos ordina¬
fu̾int ordinati: s etiã om̃s bͥctannie
sacerdotes habeat. dño nr̃o tħu xp̃o
auctore subiectos. quatinꝰ ex lingua
& uita tue scĩtatis. ⁊ recte credendi.
et beneuiuendi formã ꝑcipiant:
atq officiũ suũ fide aẽ morib exse¬
quentes. adcelestia cum dñs uolu̾re
regna ꝑtingant. D̾s te incolumen
custodiat reu̾entissime fr̃. Data die

Expanded text:
non sibimet discrepando perficiant. Tua non sibimet discrepando perficiant. Tua vero fraternitas non solum eos episcopos quos ordinafuerint ordinati, sed etiam omnes Britanniae sacerdotes habeat, Domino Deo nostro auctore, subjectos, quatenus ex lingua et vita tuae sanctitatis et recte credendi et bene vivendi formam percipiant, atque officium suum fide ac moribus exsequentes, ad coelestia, cum Dominus voluerit, regna pertingant. Deus te incolumem custodiat, reverendissime frater. Data die
Abbreviated transcription (Latin):
potentis dei gr̃am eodem dño largien¬
te & te laborante ꝑducta ẽ: usum tͥ¬
pallii inea ad sola missarũ sollempnia
dicioni. Quatinꝰ lundoniensis ciuita¬
tis ep̃c semꝑ in posterũ asynodo ꝓpͥa
debeat ꝯsecrari. atq honoris palliũ
ab hac scã ⁊ apłica cui deo auctore de¬
seruio sede ꝑcipiat. Ad eboracã uͦ ci-
ut sieadem ciuitas cum finitunis lo¬
ep̃os ordinet. & metropolitam hono¬
re ꝑfruatur: quia ei quoq siuita
com̃es fu̾it palliũ tͥbuere dño fauen.¬
te disponimꝰ. quẽ tam̃ tue fr̃nitatiᷤᷤ
uolumꝰ dispositiõi subiacẽ. Post obitũ
uero tuũ ita ep̃is quos ordinaiut
p̃sit: ut lundoniensis ep̃i nullomͦ di¬
cionis subiaceat. Si uͦ inter lundonie
honoris ĩta diftinctio. ut ip̃e pͥor ha¬
beat᷑. qui pͥus fu̾it ordinatus. Cõmu¬
ni aũ ꝯsilio ⁊ ꝯcordi aetione queq sũt
ꝓ xp̃i zelo agenda disponant: una¬
nuit recte sentiant. & ea q̃ sensint

Expanded text:
potentis Dei gratiam eodem Domino largienpotentis Dei gratiam eodem Domino largiente et te laborante perducta epallii in ea ad sola missarum sollemnia aditioni, quatenus Lundoniensis civitatis episcopus semper in posterum a synodo propria debeat consecrari, atque honoris pallium ab hac sancta et apostolica, cui Deo auctore deservio, sede percipiat. Ad Eburacam vero ciut si eadem civitas cum finitimis lodecim episcopos ordinet, et metropolitani honore perfruatur; quia ei quoque, si vita comes fuerit, pallium tribuere Domino favente disponimus, quem tamen tuae fraternitatis volumus dispositioni subjacere; post obitum vero tuum ita episcopis quos ordinaverit praesit, ut Lundoniensis episcopi nullo modo ditioni subjaceat. Sit vero inter Lundoniaehonoris ista distinctio, ut ipse prior habeatur qui prius fuerit ordinatus: communi autem consilio et concordi actione quaeque sunt pro Christi zelo agenda; disponant unanimiter, recte sentiant, et ea quae senserint,
Abbreviated transcription (Latin):
ret̾ea idem papa Gregoriꝰ augꝰ¬
tino ep̃o. quia suggesserat ei
multã qͥdem sibi ẽẽ messẽ. s oparios
paucos: misit cum p̃fatis legatariis
suis plures cooꝑatores. ac ũbi minis¬
tros. in quib pͥmi ⁊ p̃cipui erant.
ꝑ eos gen̾alit̃ uniu̾saq̃ adcultũ erant.
ac minift̾iũ eccłie necessaria: uasa ui¬
pelicet sacra ⁊ uestimenta altariũ.
Ornañta quoꝙ eccłiarũ ⁊ sacerdota¬
codices plurimos. Misit etiã litt̾as. in
quib sigͥcat se ei palliũ direxisse: si¬
mul & insinuat qualit̾ ep̃os in brit¬
tannia ꝯstituere debuiss. quarũ lit¬
terarũ iste ẽ textus. Reu̾entissimo &
scĩssimo fr̃i augustino coep̃o gregoriꝰ
seruus seruoꝵ dei. Cum certum sit
ꝓ om̃ipotente deo laborantib ineffa¬
bilia et̃ni regni p̾mia reseruari: nob̾
tam̃ necesse ẽ honoꝵ beneficia tͥbue¬
re. ut in sp̃itał oꝑis studio ex remu¬
neratione ualeant multipliciꝰ insu¬
dare. Et qr noua angloꝵ eccł̃ia ad om̃i¬

Expanded text:
rea idem papa Gregorius Augustino episcopo, quia suggesserat ei multam quidem ibi esse messem, sed operarios paucos, misit cum praefatis lesuis plures cooperatores ac verbi ministros in quibus praecipui erant per eos generaliter universa quae ad cultum erant ac ministerium Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta quoque ecclesiarum, et sacerdotaCodices plurimos. Misit etiam literas in quibus significat se ei pallium direxisse, simul et insinuat qualiter episcopos in Brittania constituere debuisset; quarum litterarum iste est textus: « Reverentissimo et sanctissimo fratri Augustino coepiscopo Gregorius servus servorum Dei. « Cum certum sit pro omnipotente Deo laborantibus ineffabilia aeterni regni praemia reservari, nobis tamen eis necesse est honorum beneficia tribuere, ut in spiritalis operis studio ex remuneratione valeant multiplicius insudare. Et quia nova Anglorum Ecclesia ad omni