comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
here inquit ad alteruerũ qui ludicare proximũ interdixit
qui in aduersitatibus ad alterutrũ ingem ss cerephibuit que surit
a perta peccata addidit &iam hoc quod quibusdã leue iud&ur. ut
iuris quoq iurandiconsu & udinem tollat : Nam hoc quoq illis ne
tentiam sollicite considerant quadicitur : Omne uerbumotiosum
quod locuti fuerint hominesreddent rationẽ de eo in dieiudicu:
ut non subludicio incidatis ideo in qui iuos aiurationis culpa com¬
pesco Nefrequenter : uera lurando &iam in periurium decidatis ÷
sede ꝓlongius apeierandiuitiost&s quo nec uerum deierare nisi
tate non est contradĩ prȩceptũ iurare sed dumusum iurandifa¬
cimus perluru crimen incurrimus. Num quã ergo iur& qui
peierare tim &. Multidum loqurt᷑ iura resemꝑ delectantur.
cumo porteat hoctantũ esse in .ore. est est nonnon: Amplius
enim quã est & non amaloest : Multit fallant peierant:

Expanded text:
here, inquit, ad alterum, qui judicare proximum interdixit, here, inquit, ad alterum, qui judicare proximum interdixit, qui in adversitatibus ad alterutrum ingemiscere prohibuit, quae sunt aperta peccata, addidit etiam hoc, quod quibusdam leve videtur, ut juris quoque jurandi consuetudinem tollat. Nam hoc quoque illis partentiam sollicite considerant, qua dicitur: Omne verbum otiosum, quod locuti fuerint homines, reddent de eo rationem in die judicii : ut non sub judicio incidatis. Ideo, inquit, vos a jurationis culpa compesco, ne frequenter vera jurando etiam in perjurium decidatis, sed eo longius a perjurandi vitio stetis, quo nec verum jurare nisi tate: non est contra Dei praeceptum facere; sed dum usum jurandi facimus, perjurii crimen incurrimus. Nunquam ergo juret, qui perjurare timet. Multi dum loquuntur, jurare semper delectantur, dum oporteat hoc tantum esse in ore: Est, est; Non, non: Amplius enim quam Est et Non, a malo est . Multi enim ut fallant, perjurant;
Abbreviated transcription (Latin):
tantũ malihab& iuratiout quila pides colunt timeant falsũ iura¬
re ꝑ lapides : Tunontim es dm̃ prȩsentẽ dm̃ uiuentẽ : dm̃ scientẽ :
dm̃ manentem : dm̃ in contẽptoreuindicantẽ : Caudit ille tẽplũ
suꝑ lapidem & ait ad domũ suam ipse suꝑdomũ suã : clausit &
tamen quando illidicitur iuira perlouem prȩsente s oculosti¬
m& : et eccedico caritati urãe : Et qui perla pidẽ falsum iurat:
periurus eft: Vnde hoc dico quia multi& in hoc falluntur
& putant qui anihilest ꝑ quodiurant non secrimine teriper¬
iurii . prossus ꝑlurus est ̃quia ꝑ id quod scm̃ putas falsũ iuras. Sede go¬
illud scm non puto scm̃ putat cui iuras : Nenĩ quando lura stibi iuras
autlapidi iuras. sed proximo iuras hominiluras antelapidẽ sednum¬
quid ñ antedm̃ : n te audit lapi loquentem sed punitte ds̃
fallentẽ : Bed a in ex positione epistolarũ canonicarũ quide tra¬

Expanded text:
tantum mali habet juratio, ut qui lapides colunt, timeant falsum juratantum mali habet juratio, ut qui lapides colunt, timeant falsum jurare per lapides; tu non times Deum praesentem, Deum viventem, Deum scientem, Deum manentem, Deum in contemptore vindicantem? Claudit ille templum super lapidem, et vadit ad domum suam ipse; super domum suam claudit, et tamen quando illi dicitur, jura per Jovem, praesentis oculos timet. Et ecce dico charitati vestrae, et qui per lapidem falsum jurat, perjurus est. Unde hoc dico? quia multi et in hoc falluntur, t putant quia nihil est per quod jurant, non se crimine teneri perjurii. Prorsus perjurus es, qui per id quod sanctum putas, falsum illud sanctum non puto. Sanctum putat cui juras. Non enim quando juras, tibi juras, aut lapidi juras; sed proximo juras. Homini juras ante lapidem: sed numquid non ante Deum? Non te audit lapis loqfallentem. Beda in expositione Epistolarum canonicorum: « Qui detra
Abbreviated transcription (Latin):
mes ne teisteoccidat tut eoccidis. qui aergonondicit egote uidi
putas quia non uidit : & ubiẽ quando dicit. tacuitacui. nũquid
semꝑ tacebo. Item breuiter ergo audite fr̃s mei concludã sermo¬
nẽ figens in cordibus ur̃is curã salubrẽ anteomnia nolite iurare :
ltẽ Teneergo linguã & consu& udinẽ quantũ potes non quo modo
quidã quando illis dicit᷑ : Verũ dicis ñ credo non fecisti noncredo
ds̃ udic&& iuramus & ipse quiex igit iurationẽ multũ interest si nescit
illum falsum iuraturum anscit: Sienĩ nescit & ideo dicit. iuramus
ut fideseifiat : Non audeo dicere non esse peccatum. tamen hu¬
mana temptatioest. Si autẽ scit eum fecisse non ut fecisse uidit
fecisse & cogit iura rehomicidae st : ille enĩ suo periurio seperimit
sedistemanũ interficiends & expressit & pressit : Item : Nam

Expanded text:
mes ne te iste occidat, tu te ante occidis: quia ergo non dicit, ego te vidi, mes ne te iste occidat, tu te ante occidis: quia ergo non dicit, ego te vidi, putas quia non vidit. Et ubi est quando dicit: Tacui, tacui, nunquid semper tacebo? » Item : « Breviter audite, fratres mei, concludam sermonem, figens in cordibus vestris curam salubrem, ante omnia nolite jurare. » Item : « Tene ergo linguam et consuetudinem, quantum potes: non quomodo quidam, quando illis dicitur, verum dicis, non credo, non fecisti, non credo, Deus judicet, jura mihi. Et ipse qui exigit jurationem, multum interest, si nescit illum falsum juraturum, an scit; si enim nescit, et ideo dicit, jura mihi, ut fides ei fiat, non audeo dicere non esse peccatum, tamen humana tentatio est. Si autem scit eum fecisse, novit fecisse, vidit fecisse, et cogit jurare, homicida est. Ille enim perjurio suo se perimit: sed iste manum interficientis et expressit et pressit. » Item : « Nam
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt ipsasiurationes discernere uel potius non intollese dicunt non
esselurationem quando dicithomo suit ds̃ testis est ds̃ in uoco dm̃ sũ¬
peranimã meam uerũ medicere : In uocauit in quit dm̃ testem
fecit dm̃ Nũ quid iuirauit : qui hȩc dicunt nihilaliud uolunt nisilr¬
uocato dõ teste mentiristane uero quis quises praui cordis & ꝓ uersicor¬
nisitestis est ds̃ aut quidest testisest ds̃ : nis ꝑdm̃ : Item : sed si aliꝗd
teste filiotuo faceres & amico uel proximotuo ł cui lib& homini dice¬
res ñ fei& tangeres filio tuo caput quot este fecisti & diceres ꝑhuius
salutẽ qui a non feci : exclamar& forte filiustuus sub paterna
manu tremens nec tamen paternãm anũ sed diuin antere¬
mens : Noli pater non tibi uilis sit salus mea : dm̃ superme
inuocasti : e go te uidifecisti noli peierare : Tequidẽ habeo geni¬
torẽ sed plus & tuum & meũ timeo creatorẽ : Sed quiadsquan¬

Expanded text:
 ipsas jurationes discernere, vel potius non intelligere, dicunt non esse jurationem, quando dicit homo: Scit Deus, testis est Deus, invoco Deum supra animam meam verum me dicere. Invocavit, inquit, Deum, testem fecit Deum; nunquid juravit? Qui haec dicunt, nihil aliud volunt, nisi invocato Deo testem mentiri. Itane vero quis es pravi et perversi cornisi. Testis est Deus? Aut quid est, testis est Deus, nisi per Deum? » Item: « Sed si aliquid teste filio tuo faceres, et amico vel proximo tuo, vel cuilibet homini diceres: Non feci, et tangeres filio tuo caput, quo teste fecisti, et diceres: Per hujus salutem quia non feci; exclamaret forte filius tuus sub paterna manu tremens, nec tamen paternam manum, sed divinam tremens: Noli pater, non tibi sit vilis salus mea; Deum super me invocasti, ego te vidi, fecisti, noli perjurare; te quidem habeo genitorem, sed plus et meum et tuum timeo creatorem . Sed quia Deus, quan
Abbreviated transcription (Latin):
iura renoli : Quienĩ iurat aliquando uerũ iurare põtest.
qui aut̃ non iurat: mendã iurarenum quã potest : iur& ergoa sui
iurat securus quem ni hilfallit quem nihil lat& qui omnino falle¬
reignorat qui a neo falli potest : cũ enĩ iurat se adhib& testem:
inuanũ nomendiũditui : Nemenda iures ergo uirare noli : ipsaẽ
angustia : ꝑiuriũ precipitiũ est: quiurat duxtaest : q̃ui ñ iuratlon¬
geest : peccat & grauit̃ qui falsũ iurat : Non peccat querũ uirat :
sed nec ille peccat quiomnino non iurat. sed qui ñ iurat & ñ peccat
& longe ẽ apeccato : quiaut̃ uerũ urat ñ peccat sed prope ẽ apeccato

Expanded text:
Jurare noli: qui enim jurat, aliquando verum jurare potest: Jurare noli: qui enim jurat, aliquando verum jurare potest: qui autem non jurat, mendacium jurare nunquam potest. Juret ergo Deus, qui jurat securus, quem nihil fallit, quem nihil latet, qui omnino fallere ignorat; quia nec falli potest. Cum enim jurat, se adhibet testem. in vanum nomen Domini Dei tui. Ne mendacium jures, ergo jurare noli. Ipsa est angustia: perjurium praecipitium est: qui jurat, juxta est; qui non jurat, longe est. Peccat et graviter, qui falsum jurat: non peccat, qui verum jurat; sed nec ille peccat qui omnino non jurat; sed qui non jurat, et non peccat, et longe est a peccato; qui autem verum jurat, non peccat; sed prope est a peccato
Abbreviated transcription (Latin):
illius acui infirmitate cogeris : sed nemonouit nisi qui ex ꝑ¬
tusest quam sit difficile & consu&udinem iurandiextin¬
guere & numquã temere facere quodnumquã facere necessitas co¬
git: Quȩri autem potest cum dicer&ur . Ego autẽ dico uobis non
iurareomnino curadditum sit neq percelũ qui at hronus dĩest.
& e xerausq adid quod dictum est Neq: percaput tuũ : Credo
propterea quia non putabant iudei seceneri iureiurandosiꝑ ista
non seputabant dño debereius iurandusi ꝑcaelũaut terram
aut hiero solimã. aut ꝑcaput suũ iurarent quod nonuitio
perterram qui a scabellum est pedum eius : item idem in libro ser¬
monũ. Plura sunt inqui T̃plerumq iuramenta quã uerba si discu¬
tiat homo: Quotiesiurat ꝑtotum diem quotiens seaulner&
quotiens gladio linguã feriat & transfigat : quis in illo locus inue¬
nitur sanus qui aergo graue peccatum est peierare : coropendium
tibidedit scriptura noli iurare : Item : Visergo longeesseaꝑiurio

Expanded text:
illius cujus infirmitate jurare cogeris. Sed nemo novit nisi qui expertus est, quam sit difficile et consuetudinem jurandi exstinguere, et nunquam temere facere quod nonnunquam facere necessitas cogit. 52. Quaeri autem potest, cum diceretur, Ego autem dico vobis non jurare omnino, cur additum sit, neque per coelum, quia thronus Dei est, et caetera, usque ad id quod dictum est, neque per caput tuum. Credo prop, non se putabant Domino debere jusjurandum, si per coelum, aut terram, aut Jerosolymam, aut per caput suum jurarent: quod non vitio scabellum est pedum ejus . Item idem in libro Sermonum: « Plura sunt, inquit, plerumque juramenta, quam verba. Si discutiat homo quoties juret per totum diem, quoties se vulneret, quoties gladio linguam feriat, et transfigat, quis in illo locus invenitur sanus? Quia ergo grave peccatum est perjurare, compendium tibi dedit Scriptura: Noli jurare . » Item: « Vis ergo longe esse a perjurio?
Abbreviated transcription (Latin):
charistiam percipere. Cumigitur conuentus xp̃ianorum ad eccle¬
siam ideo prȩcipue institutus sit ut inter rmnorum & laudum
solem nia participatio corporis & sanguinis dñi celebrecur satis
mirari non potest und eusus ualde reprehensibilis in repserit ut
quidam tanto sacramento sepriuari non pertimescant. &si conti¬
geritut aliquo interueniente peccato ab eo separentur. nec dolore nec
contritione cordisacterunt᷑: Porro idemreprehensibilis usus intan¬
tum inolitus est ut quasi prole gehaberi & tanto sacramento ñparti¬
cipantibus quandam inpunitatem promittereuideatur: Pro inde
necesse est ut unus quis que fidelis sibi hinc in de periculaimminere
cognoscat Scilic& qui anisimandu cauerit & biberit uitam in señ
habebit ÷ Suindigne manducat &bibit iudicium sibi manducat &
bibit : Prȩpar& ergo se ut mundo pectore &corporeredemptionis¬

Expanded text:
charistiam accipere. Cum igitur conventus Christianorum ad ecclecharistiam accipere. Cum igitur conventus Christianorum ad ecclesiam ideo praecipue institutus sit, ut inter hymnorum et laudum solemnia participatio corporis et sanguinis Domini celebretur, satis mirari non potest unde usus valde reprehensibilis irrepserit, ut quidam tanto sacramento se privari non pertimescant; et si contigerit ut aliquo interveniente peccato ab eo separentur, nec dolore nec contritione cordis conterantur. Porro idem reprehensibilis usus in tantum inolitus est, ut quasi pro lege haberi, et tanto sacramento non participantibus quamdam impunitatem promittere videatur. Proinde necesse est, ut unusquisque fidelis sibi hinc inde pericula imminere cognoscat; scilicet quia nisi manducaverit et biberit, vitam in se non habebit: si indigne manducat et bibit, judicium sibi manducat et bibit
Abbreviated transcription (Latin):
sacramentum dignius accedere possit: Itemidem in libello cui si nõ¬
nimain scribitur Cottidie inquit eucharistiȩ communionem
percipere nec laudo necui tupero : Omnibus tamen dominicis dieb:
cominuni candum suadeo & hortor sitamen mens in affectu peccan¬
dinonsit: nam habentem adhuc uoluntatempec candi grauari
magis dico eu charistiae perceptione quam purifi cari: Et id eo quam¬
uis quis peccatomordeatur peccandi decetero nonhabeat uolunta¬
tem & communi caturus satisfaciat lacrimis xorationibus confidens
dedñimiseratione qui peccata piȩ confenioni donare consueuit :
accedat ad eucharistiam intrepidus & securus : Sed hoc de illo dicoquẽ
capitalia & mortalia peccata non grauant: namquem mortalia
post baptis mum crimina commissa premunt hortor prius publica
poenitentia satis facere. &ita sacerdotis iudiciore conciliatum cõ¬
muniosociari si uult non adiudicium & condemnationem sui eu¬

Expanded text:
sacramentum dignus accedere possit. » Item idem, in libelloqui Synosacramentum dignus accedere possit. » Item idem, in libelloqui Synonyma inscribitur: « Quotidie, inquit, eucharistiae communionem percipere nec laudo nec vitupero: omnibus tamen dominicis diebus communicandum suadeo et hortor: si tamen mens in affectu peccandi non sit. Nam habentem adhuc voluntatem peccandi, gravari magis dico eucharistiae perceptione, quam purificari. Et ideo quamvis quis peccato mordeatur, peccandi de caetero non habeat voluntatem, et communicaturus satisfaciat lacrymis, et orationibus, et confidens de Domini miseratione, qui peccata piae confessioni donare consuevit, accedat ad eucharistiam intrepidus et securus. Sed hoc de illo dico, quem capitalia et mortalia peccata non gravant. Nam quem mortalia post baptismum crimina commissa premunt, hortor prius publica poenitentia satisfacere, et ita sacerdotis judicio reconciliatum communioni sociari, si vult non ad judicium et condemnationem sui eu
Abbreviated transcription (Latin):
cita postolus: qui enimmanduca uerit & biberit in digne iudiciũ
sibimanducat & bibit: Hoc est enim in digne accipere s eo tempore quis
accipiat quodebeatagerepoenitentiam : Ceterum sitanta non sunt
peccata ut ex communicatus quisq iudic&ur : non sedeb& a medici¬
nadominici corporis separare. nedum fortediu abstinere prohib&ur.
axp̃i corpore separetur : Manifestum est enimeo suiuere qui corpus
eius attingunt : Vn decimendum nedum diuquisque separatur a xp̃i
corpore alienus remaneat a salute: Ipsodicente : nisi comederitis car
nem filu hominis & biberitis eius sanguine non habebitis uitam in uob
qui enim iam peccare quieuit. communi care nondesinat : Coniugatis
autem abstinendum est a coituplurimisq diebus orationi uacare
& sic deinde ad xp̃i corpus accedere : & paulo post : qua propt̃ cligen
disunt a quibus prius homo continentius uiuat : quo ad tantum

Expanded text:
cit Apostolus: Qui enim manducat et bibit indigne, judicium cit Apostolus: Qui enim manducat et bibit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Hoc est enim indigne accipere, si eo tempore quis accipiat, quo debeat agere poenitentiam. Caeterum si tanta non sunt peccata, ut non excommunicatus quisque judicetur, non se debet a medicina Dominici corporis separare; ne dum forte diu abstinere prohibetur, a Christi corpore separetur. Manifestum est enim eos vivere qui corpus ejus attingunt. Unde timendum est, ne dum diu quisque separatur a Christi corpore, alienus remaneat a salute, ipso docente: Nisi conem filii hominis, et biberitis ejus sanguinem, non habebitis vitam in vobis . Qui enim jam peccare quievit, communicare non desinat. 9. Conjugatis autem abstineet sic deinde ad Christi corpus accedere. » Et paulo post: « Quapropter eligendi sunt aliqui dies, quibus prius homo continentius vivat, quo ad tantum
Abbreviated transcription (Latin):
nam nihil prodest corpus & sanguinem xp̃iinsũ orepercipere. & ei per¬
uersis moribus contraire quis celera te uiuunt inecdesia & communicare
non desinunt : & putant setali communione mundari : discantnihil
ad emendationem prosicere sibidicente propheta: Quid est quod dilec¬
tus ineus indomomea fecit scelera multa: numquid carnes scãẽ au¬
ferentate malitias tuas & a postolus: qui enim hoc indigne accipit.
iudicium sibi manducat & bibit.Hidorus in libro officiorum D
cunt inquit nisi aliquo interueniente peccato eucharistiam quoque¬
cotidie accipiendam: Hunc enim panem dari cotidie nobis iubente
dno postulamus dicentes: Panem nr̃m cotidianum da nobis hodic
quod quidem benedicunt : si hoc cum religione & deuotione &
humilitate suscipiunt : nefidendo deiustitia superba prȩsũp¬
tione id faciant : Ceterum sitalia sunt peccata quaequasimortu
um abaltariqre moueant. Priusa genda poenitentia est. acsic
inde hoc salutiferum medi camentum suscipiendum. Quia di¬

Expanded text:
Nam nihil prodest corpus et sanguinem Christi Jesu ore percipere, et ei perversis moribus contraire. Qui scelerate vivunt in Ecclesia, et communicare non desinunt; et putant se tali communione mundari, discant nihil ad emundationem proficere sibi, dicente propheta: Quid est quod dilectus meus in domo mea fecit scelera multa? Nunquid carnes sanctae auferent a te malitias tuas? Et Apostolus: Qui enim hoc accipit indigne, judicium sibi manducat et bibit . Isidorus in libro Officiorum : « cunt aliqui, nisi aliquo intercedente peccato, Eucharistiam quotidie accipiendam; hunc enim panem dari quotidie nobis, jubente Domino, postulamus, dicentes: Panem nostrum quotidianum da nobis hodie. Quod quidem bene dicunt, si hoc cum religione et devotione et humilitate suscipiunt, nec, confidendo de justitia, superbiae praesumptione id faciant. Caeterum si talia sunt peum ab altari removeant, prius agenda poenitentia est, ac sic deinde salutiferum medicamentum suscipiendum; quia di
Abbreviated transcription (Latin):
Mani festumẽ ergo quod ꝑ gratiã redemptoris nri inlũ xp̃i aꝑpeuia¬
morte erepti. & defiliis tenebrarũ filiilucis. & deuasisirae uasa
miseri cordiae sumus effecti: Prõindeo port& ut unus quisq fi¬
tia erutus suerit: Et tantumereptorẽ & liberatorẽ toto corde tota
assima. tota uirtute diligere satagat. & ab amore illius innullo
tepescat. sed omne tempus uitȩ suae in eiuis seruitio insumat
TNO VUS. IN¬
DUATUR. ETXPO COMMORIATUR ET CONSEPELIATUR

Expanded text:
Manifestum est ergo quod per gratiam Redemptoris nostri JesuManifestum est ergo quod per gratiam Redemptoris nostri Jesumorte, et de filiis tenebrarum filii lucis, et de vasis irae vasa simus misericordiae effecti. Proinde oportet ut unusquisque fiti pietatem erutus fuerit, et tantum ereptorem et liberatorem toto corde, tota anima, tota virtute diligere satagat, et ab amore illius in nullo tepescat; sed omne tempus vitae suae in ejus servitio insumat.t novus induatur, et Christo commoriatur, et consepeliatur
Abbreviated transcription (Latin):
inimiciesiemus econciliati sumꝰ dõ ꝑmortẽ filuei : multo magis nunc
reconciliati in sanguine eiussaluierimus ab ira ꝑ ipsũ : Scribit &iã¬
& prosꝑ: inadã omĩa bona quae potiumus habere ꝑdidimus
Iuxp̃o &iã maiora & sine fine habenda recepturi sumus : si ꝑseuera nt̃
eiꝰ uestigia teneanꝵ : Adã nos ob noxi auit malis omnib ꝑꝓpriã
culpã a quib nos liberauit aduentꝰ xp̃i ꝑ gratiã : Ille in nosculpã
suã trans inisit & poenã. hic ꝗculpã nram suscipere ut potec̃cept᷑
& natꝰ si ne peccato potuit. desusceptione poenȩ nrãe culpã nram simul
adoleuit & poenã, Itut totũ dicã : Adã eripuit nobis para disum:
xp̃s donauit & caelũ : pat&igit᷑ qui aideꝰorigͥnale peccatũ quo
genus humanũ dam nabiliter obstringebat᷑ ñ poterat solui ac
dilui nisi ꝑeundẽ media torẽdĩ & hominũ hominẽ illm̃ xp̃m: Nec
alit̃ ꝑ ipsũ liberari oportebat nisi sicutuerus homo uerus e& & ds̃ :

Expanded text:
gis nunc reconciliati in sanguine ejus, salvi erimus ab ira per ipsum . Scribit etiam Prosper: « In Adam omnia bona quae potuimus habere, perdidimus; in Christo etiam majora, et sine fine habenda recepturi sumus, si perseverantes ejus vestigia teneamus. Adam nos obnoxiavit malis omnibus per propriam culpam, a quibus nos liberavit adventus Christi per gratiam. Ille in nos culpam suam transmisit ac poenam; hic qui culpam nostram suscipere, ut pote conceptus et natus sine peccato non potuit, de susceptione poenaenostrae culpam nostram simul abolevit et poenam; et ut totum dicam, Adam eripuit nobis paradisum, Christus donavit et coelum. » Patet igitur quia idem originale peccatum, quo genus humanum damnabiliter obstringebatur, non poterat solvi ac dilui, nisi per eumdem mediatorem Dei et hominum hominem Jesum Christum: nec aliter per ipsum liberari oportebat, nisi sicut verus homo, verus esset et Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
igmobilitatemi & prt inmortalitato inflixit nobis corporis lani¬
nemorten: Valdenamq cum diabolo miserabile fecit cominer¬
tium: Diabolisitaq ꝑsupbiã deuinģelica dignitatahui uiri iex
lapsus cuius inuidia mors introiuit in orbȩinterrarũ felicitatieiꝰ
in uidens: promisit ei diuinitatẽ & ademit in mortalitatẽ
& dehabitatore para dysi : fecit exulẽ mundi & non solumeũ
sed &i ameius stirpẽ suo exitiabili subiugauit imperio: In quo
ea tenus miserabiliter detentus ẽ : donec ille samaritanus dñs
uul nera eius alligans uinum & oleum in fundens eumq: inium̃¬
tũ suũ inponens instabulum duxerit:Altera die stabulario
duos denarios ad saucium medendũ protulerit. &id quod su¬
pererogass& rediens sered diturum promiserit : Scribititaq¬
beatus augustinus in libro sermonum ad populũ : Lapsus inui¬
ditstanti eũq deiecit : Sed xp̃s descendens iacentẽ erexit:

Expanded text:
ignobilitatem, et pro immortalitate inflixit nobis corporis et aniignobilitatem, et pro immortalitate inflixit nobis corporis et animae mortem. Valde namque cum diabolo miserabile fecit commercium. Diabolus per superbiam de angelica dignitate in apostasiam lapsus, cujus invidia mors intravit in orbem terrarum , felicitati ejus invidens promisit ei divinitatem, et ademit immortalitatem, et de habitatore paradisi fecit exsulem mundi: et non solum eum, sed etiam suam stirpem suo exitiabili subjugavit imperio; in quo eatenus miserabiliter et exitiabiliter detentus est, donec ille Samaritanus, Domivulnera ejus alligans, vinum et oleum infundens, eumque in jumentum suum imponens, in stabulum duxerit, altera die stabulario duos denarios ad saucium sanandum protulerit; et id quod supra erogasset rediens se rediturum promiserit . Scribit itaque Augustinus in libro Sermonum ad populum: « Lapsus invidit stanti, eumque dejecit, sed Christus descendens jacentem erexit.
Abbreviated transcription (Latin):
QUODGENERALITEROM̃SFIDELES.NOSSEOPORTEAT
IN QUANAMPROLAPSIONIS.DAMNATIONE MPROP¬
TERREATUMPRIMLTIOMINIS DENENERINT
ROTOPLASTUSTOTIUS HUMANIGENERIS
parens mirabiliter adõ delimoterrae creatis & in para disi felici¬
tate collocatus quia male sua da euxoris consilio ad quieuit. &
interdictȩ arboris fructum comedit : non solum ipse diuim prȩcep¬
ti prȩuaricator extitit : uerum &iam innos qui ex illius peccati
ra dicenascimur suae prȩuaricationis noxam. & uistȩdamima¬
tionis poenã trans fudit : Liqu&enim quia illo prȩuaricante.
nos &i am cum illo pactũ dñi prȩuaricati sumus : Vnde ait psal¬
mistat preuaricatores reputa uiom̃s peccatores terrae:
oinerpeccatummors : &lta in om̃s homines mors ꝑtransiit in quo
omspec cauerunt : Ecce qualem hereditatemidem parens noter
euipecanti dietumẽ terraes & interramibis ñobis dimistt
propatr a scalic& excilium profelicitate i miseriami progloria

Expanded text:
Quod generaliter omnes fideles nosse oporteat in quantam prolapsionis damnationem, propter reatum primi hominis, devenerint. Protoplastus totius humani generis parens mirabiliter a Deo de limo terrae creatus, et in paradisi felicitate collocatus, quia, male suadente uxoris consilio, acquievit et interdictae arboris fructum comedit, non solum ipse divini praecepti praevaricator exstitit, verum etiam in nos, qui ex illius peccati traduce nascimur, suae praevaricationis noxam, et justae damnationis poenam transfudit. Liquet enim quia, illo praevaricante, nos etiam cum illo pactum Domini praevaricati sumus; unde ait Psalmista: Praevaricatores reputavi omnes peccatores terrae et per peccatum mors: ita et in omnes homines pertransiit, in quo omnes peccaverunt . Ecce qualem haereditatem idem parens noster, cui peccanti dictum est: Terra es, et in terram ibis , nobis dimisit; pro patria, scilicet, exsilium; pro felicitate miseriam, pro gloria
Abbreviated transcription (Latin):
anentia dauid & c&erorũ scõrum poenitentũ in promptuest.
quẽ sibi peccando lratũ secit peccata sua consiteri & abeo contrito
corde & lacrimosis iuspirus ueruã sibi de posceredeb&: Tuncenum
peccator retedõ dicere potest auerte facemtuam a peccatis
meis & om̃s iniquicates ineasdele cũ peccata sua moriendo & flen

Expanded text:
tentia David et caeterorum sanctorum poenitentium in promptu est. tentia David et caeterorum sanctorum poenitentium in promptu est. quem sibi peccando iratum fecit, peccata sua confiteri, et ab eo contrito corde et lacrymosis suspiriis veniam sibi deposcere debet. Tunc enim peccator recte Deo dicere potest: Averte faciem tuam a peccatis meis, et omnes iniquitates me
Abbreviated transcription (Latin):
nemopulsat : Dicito in cordetuo animȩ tuae. Expendimus diem
õ anima quid bonifecimus aut quid malioperatisumus : & siꝗd
bonifecisti gratias agedõtuo siquid uero mali dec&ero nefacias :
& reminis censpeccatorũ tuorũ ef funde lacrimas & poteris in lectulotuo
propefuerit & possibilitas ꝑmiserit. inbasilica sinaũt ꝓcul fuerit ubiq
dm̃ ꝓpeccatis exorandũ eiq c̃fessionẽ peccatorũ faciendã suꝑnorũq
ciuũ quorũ uirtus apud altis simũ magnaẽ suffragia deposcenda :
CERDOTIBꝰ ADCONSILIŨ ACCIPIENDU. DMQUEPLA CAN¬
DŨFIT. DÕEREQUENTER INORATIONESIT IACIINDA
Fideles id circo peccata sua sacer dotib. confitent᷑ qm̃ illis potestas
est a dño conlata ligandi atq soluendi ad quorum &iam iudiciũ
poenitentiae tempora sub eunt : Quod uero poenitentia
prolixita temporis non sit pensanda sed contritione cordis : poeni¬

Expanded text:
nemo pulsat: dicito in corde tuo et animae tuae: Expendimus diem, nemo pulsat: dicito in corde tuo et animae tuae: Expendimus diem, o anima, quid boni fecimus? aut quid mali operati sumus? Et si quid boni fecisti, gratias age Deo tuo; si quid vero mali, de caetero ne facias: et reminiscens peccatorum tuorum, effunde lacrymas, et poteris in lectulo tuo prope fuerit, et possibilitas permiserit, in basilica; sin autem procul fuerit, ubique Deum pro peccatis exorandum, eique confessionem peccatorum faciendam, supernorumquo civium, quorum virtus apud Altissimum magna est, suffragia deposcenda. Ccerdotibus ad consilium accipiendum Deumque placandum fit, Deo in oratione sit facienda. Fideles idcirco peccata sua sacerdotibus confitentur, quoniam illis potestas est a Domino collata ligandi atque solvendi. Ad quorum etiam judicium, poenitentiae tempora subeunt. Quod vero poenitentia prolixitate temporis non sit pensanda, sed contritione cordis, poeni
Abbreviated transcription (Latin):
dõ suo sicut & ante facere consueuerat: A postolus quoq ait ⁊ Vlolo
igit᷑ uiros orare i nomniloco. puras leuantes manus si neira & discepta¬
tione : hieronimus ad eustochiũ: Egredientes hospitiũ arm& ora¬
tio : Regredientib deplatea. oratio occurrat ante quã sessio
Nec prius corpusculũ requiescat quã anima uerbo dĩ pascat᷑ Adomnẽ
suꝑ stratũtuũ : & neminẽ infestũ pateris : ante quã ueniat tibi sommnus
profer inmedio codicẽ conscientiã tuã. reminis cerepeccatatua siꝗd
in uerbo seu infacto uel in cogitatione peccasti : hȩc enĩ dicitꝓph&a
urĩs compungimini perdiem non habius titẽ pus sed obseruasti uidicio
tuo & iniunctum negotiũ & confabulatio, amicorũ & domesticane¬
cessitas & filiorũ cura & coniugis sollicitudo & militiaetimor &
mille tecircum dederunt causȩ: Quando in lectũ tuũ ueneris ut
sopori membra concedas. ad tranquillum portũ nemotibi molestusẽ

Expanded text:
 Apostolus quoque ait: Volo igitur viros orare in omni loco, levantes puras manus sine ira et disceptatione. Hieronymusad Eustochium: « Egredientes hospitium armet oratio; regredientibus de platea oratio occurrat antequam sessio. Nec prius corpusculum requiescat, quam anima verbo Dei pascatur. Ad omnem super stratum tuum, et neminem infestum pateris, antequam veniat tibi somnus, profer in medio codicem conscientiam tuam, reminiscere peccata tua, si quid in verbo, seu in facto, vel in cogitatione peccasti. Haec enim dicit Propheta:  cubilibus vestris compungimini . Per diem non habuisti tempus, sed observasti judicia tua; et injunctum negotium, et confabulatio amicorum, et domestica necessitas, et filiorum cura, et conjugis sollicitudo, et militiae timor et mille circumdederunt causae. Quando in lectulum tuum veneris ut sopori membra concedas, ad tranquillum portum nemo tibi molestus est,
Abbreviated transcription (Latin):
Quid martyresus magis quã animã suam ponunt proamicosuo :
grandis gloria martrrum: Martrres effundunt sangiuinem
peccatores effundunt lacrimas : Mere trixilla nonfudit san¬
giunẽ sed fontes lacrimarũ profudit & deleuit peccata sua
erculȩ interrogationẽ tertio negauit dñm Numquid sangiu¬
nẽfudit : nonne amare perfudit lacrimas & abster sit pecca¬
tũ suum & recepit pristiniã dignitatẽ : Habeto codicẽ conscienti¬
atuã & scribo peccata cotidiana. praemis salgit saluberrima
testimonia indicant qđ excepta confessione quȩ sacerdotibus
absque cunctatione s̃ crideb & unicuiq: in orationedo sualugit
sint consitenda peccata. & gemitibus & la crimis abluenda

Expanded text:
Quid martyribus majus, qui animam suam ponunt pro amico suo? Quid martyribus majus, qui animam suam ponunt pro amico suo? Grandis gloria martyrum. Martyres effundunt sanguinem. Peccatores effundunt lacrymas. Meretrix illa non fudit sanguinem, sed fontes lacrymarum profudit, et delevit peccata sua.erculae interrogationem tertio negavit Deum: nunquid sanguinem fudit? Nonne amare profudit lacrymas, et abstulit peccatum suum, et recepit pristinam dignitatem? Habeto codicem conscientiam tuam, et scribe peccata quotidiana. » Praemissa igitur saluberrima testimonia indicant quod, excepta confessione, quae sacerdotibus absque cunctatione fieri debeat, unicuique in oratione Deo sua jugiter sint confitenda peccata, et gemitibus et lacrymis ab
Abbreviated transcription (Latin):
cata &mundanos ab omni peccato: lohannesos aureũ. Qm ini¬
quitatẽ mea ego agnosco. & peccatũ meũ contrameest semper:
Omentis integritas: nonestoblitus peccatisiu & inuiquitatis : Qua¬
uis concessum sibi fuerat: ille tamen in conscientia sua tam qua
in imagine adulteriũ & homicidium depictum habebat &
persingulo silies uidebatputredirem & id eo dicebat¬
Et peccatum meu contrame est semper: Ego illud uideo tiq̃due
consideres. Ego illud scribo tuquasi dñs dele: Videenĩ quid sit : situ
memorsis ds nonerit memor .i. Situ eius oblitus fueris dseius me¬
morabitur. Nec enĩ si non dixeris ignorateads̃ : nũquid ate uult
ca cognoscere : cũ faciebas ea praesto erat. cũ a dmitteres nouerat :
peccare non erubuisti. & consiter erubescis : dicito in hacuita: ut
in illa requi em habea ¶Dicito in gemiscons & lacrimans : incodice
scripta suͥnt peccatatua Spongiȩ peccatorũ tuorũ : lacrimȩ
tuaesunt Grandisenũ uirtus Dicãtibi quidualeant lacrimȩ

Expanded text:
nos ab omni peccato . Joannes Os aureum: Quoniam iniquitatem meam ego cognosco, et peccatum meum contra me est semper . O mentis integritas! Non est oblitus peccati sui et iniquitatis; quamvis concessum sibi fuerit, ille tamen in conscientia sua tanquam in imagine adulterium et homicidium depictum habebat, et per singulos dies videbat putredinem, ideo dicebatEt peccatum meum contra me est semper. Ego illud video, tu Domine, bonsideras. Ego illud scribo, tu quasi Dominus dele. Vide enim quid sit: si tu memor sis, Deus non erit memor; si tu ejus oblitus fueris, Deus ejus memorabitur. Nec enim, si non dixeris, ignorat ea Deus. Nunquid a te vult ea cognoscere? cum faciebas ea, praesto erat; cum admitteres, noverat. Peccare non erubuisti, et confiteri erubescis? Dicito in hac vita, ut in illo requiem habeas. Dicito ingemiscens et lacrymans. In codice scripta sunt peccata tua: spongia peccatorum tuorum lacrymae tuae sunt. Grandis enim virtus. Dicam tibi quid valeant lacrymae.
Abbreviated transcription (Latin):
immolarent᷑ ementes intemplo inuenit & eliminare festinauit
haec propt̃ illos diximus quiecđam ingressi: non solũ intentionẽ orandi
neglegunt uerum &i amea proquib ora redebuerant augent
In suꝑ & arguentes seꝓhuius cemodistultitia: conuitus odusq
uel detractionib insequunt᷑ : Addentes uidelic& peccata pec¬
catis & quasi funẽ sibi longissimũ incautaeorũ augmentatione
texentes: nectimentes exeo districti uidicis examinatione
dam nari : It paulo post: Vnde multũ tremenda sunt hȩc di¬
lectis simi & digno ex pauescenda tremore : sedulaq prȩcauendũ
flagellari acdeecła eici debeamus inueniat. It maxime inilla
quae specialiter domus orationis uocat᷑ obseruandũ nequid ineptũ
contemnitis: Itemidem in eadem : Helus domus tuae comedit
me helaemus & nos fr̃s Rm̃i domumdĩ & quantũ possumus neꝗd¬

Expanded text:
immolarentur, ementes in templo vidit, et eliminare festinavit? immolarentur, ementes in templo vidit, et eliminare festinavit? Haec propter illos diximus, qui ecclesiam ingressi, non solum intentionem orandi negligunt, verum etiam ea pro quibus orare debuerant, augent. Insuper et arguentes se pro hujusmodi stultitia, conviciis odiisque vel detractionibus insequuntur: addentes videlicet peccata peccatis, et quasi funem sibi longissimum incaute eorum augmentationem texentes, nec timentes ex eo districti judicis examinatione damnari. » Et paulo post: « Unde multum tremenda sunt haec, dilectissimi, et digno expavescenda timore, sedulaque praecavendum flagellari ac de ecclesia ejici debeamus, inveniat; et maxime in illa quae specialiter domus orationis vocatur, observandum ne quid ineptum contemnitis? Item idem in eadem: Zelus domus tuae comedit me . Zelemus et nos, fratres
Abbreviated transcription (Latin):
scõrũ aut inqualib& festiuitate causas aut dicere aut audire
uolunt & qđ peus ẽ non proueritate sed proa uaritia & cupiditate
Debent enim causas dicere : & cumius titia deliberare: Sed aliis dieb.
aliotempore non inscõrũ so lem nitate quando om̃s homines ma¬
gis debent dõuacare : quam sediuersis litib inpugnare : Item
idem : Quando ad eccłam conuenitis : nolite uostalib. fabulis
occupare : unde possitis peccata ad quirere. Noli te uos occu¬
pare adlitigandũ : sed potius adorandũ Non rixando dm̃
offendere : sed supplicando gratiamillius possitis ad quirere :
Beda in omelia euangelii xx Cum feciss& dñsquasi flagellum
de funiculis : om̃s eiecit detemplo Quidergo fr̃smei : quid puta¬
mꝰ facer& dñs sirixis dissidentes si fabulis uacantes . siri sudis solutos
uelalio quolib& scelerere perir& in retos. qui hostias quae sibi

Expanded text:
sanctorum, aut in qualibet festivitate, causas aut dicere, aut audire sanctorum, aut in qualibet festivitate, causas aut dicere, aut audire volunt; et, quod pejus est, non pro veritate, sed pro avaritia et cupiditate. Debent enim causas dicere et cum justitia deliberare; sed aliis diebus, alio tempore, non in sanctorum solemnitate, quando omnes homines magis debent Deo vacare, quam se diversis litibus impugnare. » Item idem: « Quando ad ecclesiam convenitis, nolite vos talibus fabulis occupare, unde possitis peccata acquirere. Nolite vos occupare ad litigandum, sed potius ad orandum, ut non rixando Deum offendere, sed supplicando gratiam ipsius possitis acquirere. » Bedain homilia Evangelii vigesima: Cum fecisset Dominus quasi flagellum de funiculis, omnes ejecit de templo . Quid ergo, fratres mei, quid putatis faceret Dominus, si rixis dissidentes, si fabulis vacantes, si risu dissolutos, vel alio quolibet scelere reperiret irretitos, qui hostias quae sibi
Abbreviated transcription (Latin):
uerbosare sed sacras scripturas patienteraudite . Quienur in eccła uer¬
bauana locutus fuerit : & prose & paliis racione redditurus ẽ in dieui¬
dicii : Quia uerbum dĩ necipse audit nec alios audire permittit:
Itemidem : plures sunt dequorũ ꝑditionenimiũ contristor. Illos dico
qui uenientes ad eccłam magis litigarecupiunt quamorare. & quan
causas dicere : & diuersis sestudent calumnis inpugnare. Aliquan¬
do &iam quod peius ẽ aliquinimiũ iracundia succendunt᷑ amaris¬
si merixant᷑ : & turpiter sibi conuitia & crimina iaculant᷑ : & calcib
& pugnis inuicem conlidunt᷑. Melius enim suerat talib: ad eccłam
non uenire : quã totinalis contrasediuinã irã prouocare : Istienĩ
& sicumminorib peccatis ad eccłam ueniunt : cũ multis criminib
deecd a reuertunt᷑ : Item idem : Sunt nãq alii qui inna talicus

Expanded text:
verbosari, sed sacras Scripturas patienter audite. Qui enim in ecclesia ververbosari, sed sacras Scripturas patienter audite. Qui enim in ecclesia verba vana locutus fuerit, et pro se et pro aliis rationem redditurus est in die judicii, quia verbum Dei nec ipse audit, nec alios audire permittit. » Item idem: « Plures sunt de quorum perditione nimium contristor; illos dico qui, venientes ad ecclesiam, magis litigare cupiunt quam orare, et quacausas dicere, et diversis se student calumniis impugnare. Aliquando etiam, quod pejus est, aliqui nimium iracundia succenduntur, amarissime rixantur, et turpiter sibi convicia, et crimina, et calcibus et pugnis invicem colliduntur. Melius enim fuerat talibus ad ecclesiam non venire, quam tot malis contra se divinam iram provocare. Isti enim etsi cum minoribus peccatis ad ecclesiam veniunt, cum multis criminibus de ecclesia revertuntur. Item idem: « Sunt namque aliqui qui in natalitiis
Abbreviated transcription (Latin):
ab his quidem uid& alienus : ad sistit aut̃ & audit uerbalegis. & uul¬
tuatq: oculis intentus. corde tamen & cogitationib euagat᷑ auer¬
susẽ Quidergo ẽ conuerti : Si hi s omnib terga uertatis & stu¬
dio acmentis sollicitudine uerbo dĩ operam d&is. in lege eius dieac
ri audierint quȩ legunt᷑ statĩ discedunt Nulla ex his quaelecta st̃
inquisitio ad iniuicẽ nulla conlatio Nus quã memoria mandati
illius quote diuinalex common& interroga patrestuos & dicenttibi
quod lectiones ineccła recitent᷑ Alii uero nec si recitent᷑ sciunt : sedin¬
remotiorib dominicȩdomus locis sȩcularib. fabuli soccupant᷑ De ꝗb
ego ausus sumdicere : quiacũ legit᷑ moyses : iam nonuelamensu ꝑcoreorũ
sed paries quidã & murusẽ positus : Augustinus in omeliis ad populũ :
Quando conuenitis inquit ad ecđam . propeccatis ur̃is orate. Nolite

Expanded text:
ab his quidem videtur alienus, assistit autem et audit verba legis, et vulab his quidem videtur alienus, assistit autem et audit verba legis, et vultu atque oculis intentus, corde tamen et cogitationibus evagatur, aversus est. Quid ergo est converti? Si his omnibus terga vertitis, et studio ac mentis sollicitudine verbo Dei operam detis, in lege ejus die ac ri audierint quae leguntur, statim discedunt; nulla ex his quae lecta sunt inquisitio adinvicem, nulla collatio, nusquam memoria mandati illius, quo te divina lex commonet: Interroga patres tuos, et dicent tibiquod lectiones in ecclesia recitentur. Alii vero nec si recitentremotioribus Dominicae domus locis, saecularibus fabulis occupantur. De quibus ego ausus sum dicere, quia cum legitur Moyses, jam non velamen super cor eorum, sed paries quidam et murus est positus: » Augustinus in homiliisad populum: « Quando convenitis, inquit, ad ecclesiam, pro peccatis vestris orate; nolite
Abbreviated transcription (Latin):
modare. Quib &iã nusquã tam delec tabile ud& eẽ consiliari
susurrationes aliorum a urib: ingerere cacinnis oradis soluere quã in
ecła dĩ ubi eum humiliter deuoteq debuerant inuocare & peccata sua
deflere: sed & hoc eius demhostis antiqui instinctu fieri dubiũ nonẽ : Quod
aũt domusdi nonsit huiuscemodi inlicitarũ actionum sed potius orationũ :
cistis eamspeluncã latronũ
Origenes quoq ubi deuel amine moysi scribit
itadicit. Dicendum nobisẽ prius quidsit homo auersus adño : ut scire
possimus quid sit conuersus. Om̃is quicum recitant᷑ uerbalegis com¬
munibsabulis occupatur auersusẽ . Om̃is quicum legitur moyses de
negotiis seculi depecunia delucris sollicitudinẽ gerit : auersus ẽ
Omĩs qui possessionũ curis stringit᷑: & diuitiarũ cupiditate distendit᷑
quigloriat᷑ sđo & mundi honorib: stud& auersus ẽ. Sed & alius qui

Expanded text:
modare; quibus etiam nusquam tam delectabile videtur esse modare; quibus etiam nusquam tam delectabile videtur esse susurrationes aliorum auribus ingerere, cachinnis ora dissolvere, quam in ecclesia Dei, ubi eum humiliter devoteque debuerunt invocare, et peccata sua deflere: sed et hoc ejusdem hostis antiqui instinctu fieri dubium non est. Quod autem domus Dei non sit hujuscemodi illicitarum actionum, sed potius orationum, cistis eam speluncam latronum . Origenes quoque ubi de velamine Moysis scribit, ita dicit: « Dicendum nobis prius est quid sit homo aversus a Domino, ut scire possimus quid sit conversus. Omnis qui, cum recitantur verba legis, communibus fabulis occupatur, aversus est. Omnis qui, cum legitur Moyses, de negotiis saeculi, de pecuniis, de lucris sollicitudinem gerit, aversus est. Omnis qui possessionum curis stringitur, et divitiarum cupiditate distenditur, qui gloriatur saeculo, et mundi honoribus studet, aversus est. Sed et alius qui
Abbreviated transcription (Latin):
Uultiecđam ingress̃i non ad dm̃ purã simplicẽq orationẽ diri¬
gunt qm̃ quodoreprecant᷑ hoc &ĩ ammente non meditant᷑ : Detalib
beda in omelia eungeluxyu Sunt inquit qui intrantes eccłam
multis psalmodiam uel orationẽ sermonib: prolongant: Sed a libi
corde intendendo nec ipsi quid dicant recolunt: orequidem orantes.
sed mentẽ forisuagantẽ omniorationis fructu priuantes putantes
adõ precẽ exaudiri quã nec ipsi qui fundunt audiunt. quod antiꝗ
hostis instinctufieri nemoquianim aduertere nequea .t. sciens enĩ
utilitatẽ orandi & inuidens hominib gratiã imp&randi inmittit
orationib multimoda cogitationũ leuiũ & aliquando &iã tur¬
piũ nocentiũq. fantas mata quib orationẽ impediat. ad eo ut non¬
nũ quã tales tantosq discurrentiũ cogitationũ fluctus ꝓstrati in
oratione toleremus quales nec in lectore supinii acentes tolerare
cenis confabulationib uacare : quã lectionib diuinis aurẽ accõ¬

Expanded text:
lesiam ingressi, non ad Deum puram simplicemque orationem dirigunt, quoniam quod ore precantur, hoc etiam mente non meditantur. De talibus Beda in homilia 17 Evangelii. « Sunt, inquit, qui intrant in ecclesiam, multis psalmodiam vel orationem sermonibus prolongant, sed alibi corde intendendo, nec ipsi quid dicant, recolunt: orsed mente foris vagantes, omni orationis fructu privantur, putantes a deo precem exaudiri, quam nec ipsi, qui fundunt, audiunt – quod antiqui hostis instinctu fieri nemo quis animadvertere nequeat. Sciens enim utilitatem orandi et invidens hominibus gratiam impetrandi, inmittit orantibus multimoda cogitationum levium et aliquando etiam turpium nocentiumque fantasmata, quibus orationem impediat, adeo ut nonnumquam tales tantosque discurrentium cogitationum fluctus prostrati in oratione toleremus, quales nec in lecto resupini iacentes tolerare coenis confabulationibus vacare, quam lectionibus divinis aurem accom
Abbreviated transcription (Latin):
QUOD ET INALIIS CONPETENTIBUS LOCIS
SILOCUS
SA SILI CAEPROCUL EUERIT ORATIOAD DMET
CONFESSIO PECCATORU EIERIPOSSIT ET DEBAT
Sicut sunt non nulli qui oran digratia ecłae limina frequenta reneg¬
legunt : It aecontrario existunt pleriq qui proeo quodba silicas
adirenequeunt : & reliquias scõrum prȩstononhabent : id circouo¬
ta precum suarum ad dñm ut oport& supplicideuotione nonfundur
Non anim a duertentes quod ds non sit minus in parte quam in toto
sed ubiq totus : ubiq prȩsens ubiq mirabilis Vnde att psalmista
quoibo abspũtuo : & a faci&lua quofugiam : Si ascendero incae¬
lumtu illic es : si descendero ad infernũ ades : Et idemalibi : inom

Expanded text:
CAPUT XIV. Quod et in aliis competentibus locis, CAPUT XIV. Quod et in aliis competentibus locis, si locus basilicae procul fuerit, oratio ad Deum, et confessio peccatorum fieri possit et debeat Sicut sunt nonnulli qui orandi gratia ecclesiae limina frequentare negligunt, ita e contrario existunt plerique, qui pro eo quod basilicas adire nequeunt, et reliquias sanctorum praesto non habent, idcirco vota precum suarum ad Dominum, ut oporteret, supplici devotione non fundunt: non animadvertentes quod Deus non sit minus in parte quam in toto; sed ubique totus, ubique praesens, ubique mirabilis. Unde ait Psalmistaquo ibo ab spiritu tuo et a facie tua quo fugiam? si ascendero in caelum, tu illic es; si descendero in infernum, tu ades; si sum
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ ꝑtin& suꝑbiatumidũ: sid & ractionib ad su&ũ si ebricetati
seruientẽ . si luxoria eneruatũ. si ir acundia turbidũ si alio
cuiquã uitio substratum : stude amus inquantũ facultas suppelit
istigare polluta acperuersa corrigere Et siquid
dolore: It maxime in ipsadomoorationis ubi corpus dm̃ conse¬
cratur. ubi angelorum prȩsentia semꝑ ad ẽẽ non dubitat᷑. Neꝗd
ineptũ sit . nequid quod nram fraternam ueorationẽ impediat
totis uirib: agamus A postolusnamq omnib xp̃ianis stulti¬
loquium & scurilitatẽ prenitus cauendum eẽ decernit. quib
magis conuenit iugere : quam ridere. luxta illud euange¬
licũ Beatiquilugent. qm̃ ipsi consolabunt: Qua propter
summopere omnib: sidelib: procurandumẽ . ut nihilin ecđa
in honestũ aut cogitatione aut dicto aut facto gerant
Ne forte peccatis proquib ab soluendis fluxerant peccata accumu¬
lantes non ab solutionem peccatorum adquirant. sed magis funes
quibus quodammodo ligentur sibi accumulent:

Expanded text:
t, superbia tumidum, si detractionibus assuetum, si ebrietati servientem, si luxurie enervatum si iracundia turbidum, si alio cuiquam vitio substratum, studeamus, in quantum facultas suppetit, castigare, polluta ac perversa corrigere, et si quidolore; et maxime in ipsa domo orationis, ubi corpus Domini consecratur, ubi angelorum praesentia semper adesse non dubitatur, ne quid ineptum, ne quid nostram, sive fraternam orationem impediat, totis viribus agamus. » Apostolus namque omnibus Christianis stultiloquium et scurrilitatem penitus cavendam esse decernit: quibus magis convenit lugere quam ridere, juxta illud evangelicum: Beati qui lugent, quoniam ipsi consolabuntur . Quapropter summopere omnibus fidelibus procurandum est, ut nihil in ecclesia inhonestum, aut cogitatione, aut dicto, aut facto gerant; ne forte peccatis, pro quibus absolvendis confluxerant, peccata accumulantes, non absolutionem peccatorum acquirant; sed magis funes, quibus quodammodo ligentur, sibi accumulent.
Abbreviated transcription (Latin):
suis & captiui ductifuerint interrã inimicorũ suorũ. longe uł ꝓpe
&egerint poenitentiam in corde suo in loco captiuitatis. & conuerside¬
precati fuerint incaptiuitate s uadicentes peccauimus iniq egimus
impiegessimus. & reuersi fuerint adte inuniuersocorde suo & tota
anima sua interra inimicorũ suorũ ad quã captiuiducti sunt & oraue¬
rint te contrauiã terrae suae quã dedisti patrib. eorũ & ciuitatis quã
elegisti & templi quode dificaui nominituo: ex audies incaelo infirma

Expanded text:
rram inimicorum longe vel prope et egerint paenitentiam in corde suo in loco captivitatis et conversi deprecati te fuerint in captivitate sua dicentes peccavimus inique egimus impie gessimus et reversi fuerint ad te in universo corde suo et tota anima sua in terra inimicorum suorum ad quam captivi ducti sunt et oraverint te contra viam terrae suae quam dedisti patribus eorum et civitatis quam elegisti et templi quod aedificavi nom
Abbreviated transcription (Latin):
mali necontra cẽptamenta aduersarii seducatur ad deleccatio¬
nẽ uel consensũ delicci n eontra flagella opificis adexcessũ ꝓruat
murmurationis : Perte enim aduorsarius uincitur quandomensna

Expanded text:
mali; ne contra tentamenta adversarii seducatur ad delectationem vel consensum delicti; ne contra flagella opificis ad excessum proruat murmurationis. Perfecte enim adversarius vincitur, quando mens