comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
facturum se pollicetur. Hic uero ad
istius modi conditionẽ om̃is illa gẽ¬
tiliũ turba consensit: facilẽq arbo¬
ris sue habere iacturam si mimic̃
sacroꝵ suoꝵ casu illius obruisset.
Itaq cum una in parte pimis illa
eẽt adclims ut nõ ẽẽt dubiuĩ quã
inpartẽ succisa corrueret: eo loco
unctus statuitur ꝑarbitͥum rusti¬
coꝵ quo arborẽ ẽẽ casuram nemo
dubitabat. Succidere gͥ ipsi suam
pinũ. cum ingẽti gaudio leticiaq
cepert. Ad erat eminꝰ turba miranti¬
um. Itaq paulatim cepit nitare
pinus.⁊ riunã suam casurã mim¬
tari. Psallebant enimꝰ monachi.
⁊ ꝑiculo iã ꝓpiore conterriti. spem
omẽm fidẽq ꝑdiderant solamq ma¬
rtini mortẽ expectãtes. At ille confi¬
sus indño intrepidus arborẽ oꝑiẽ.¬
⁊ cũ iam fragorem sui pinus con¬
cidẽs edidisset: iam cadenti. iam
suꝑruenti eleuat obuiam manũ
signũ salutis opponit. d unc uero

Expanded text:
facturum se pollicetur. hic uero ad facturum se pollicetur. hic uero ad istius modi condicionem omnis illa gentilium turba consensit, facilemque arboris suae habuere iacturam, si inimicum sacrorum suorum casu illius obruissent. itaque cum unam in partem pinus illa esset adclinis, ut non esset dubium, quam in partem succisa corrueret, eo loci uinctus statuitur pro arbitrio rusticorum, quo arborem esse casuram nemo dubitabat. succidere igitur ipsi suam pinum cum ingenti gaudio laetitiaque coeperunt. aderat eminus turba mirantium. iamque paulatim nutare pinus et ruinam suam casura minitari. pallebant eminus monachi et periculo iam propiore conterriti spem omnem fidemque perdiderant, solam Martini mortem expectantes. at ille confisus in Domino intrepidus opperiens, cum iam fragorem sui pinus concidens edidisset , iam cadenti, iam super se ruenti, eleuata obuiam manu, signum salutis opponit. tum uero
Abbreviated transcription (Latin):
eẽ illã frequentiam nõ sacroꝵ: ele¬
uata rursum manu dat eis abeun¬
di et tollendi corpus potestatẽ. Ita eo ᷤᷤ
⁊cum uoluit stare cõpulit. ⁊ cũ libu¬
it abire ꝑmisit. Itẽ dũ minco quodã
tẽplum antiquissimũ diruisset: et
arborẽ pinũ quȩ fano erat ꝓrima
eẽt ad gressus excidere: antistites lo¬
ci illnis ceteraq gentiliũ turba cȩp̃
obsistere. Et cũ idem illi dũ tẽplum
euerteretur imperãte dño quie¬
uissent: succidi arborẽ nõ patie¬
bantur. Ille cũ eos sedule comone¬
ret nichil eẽ religionis instipite: de¬
um potius cui seruiret ipse seque¬
rentur. Arborẽ illam excidi oporte¬
re. quia eẽt demoni dedicata: unꝰ
exhis qui erat audatior cȩt̾is. si habeᷤᷤ
inquit aliqmͣ de dõ tuo quem diciᷤᷤ
te colere fidutiã. nos metipsi succi¬
dimꝰ hauc arborẽ tu ruentem excipe.
Et si tecũ ẽ tuus ut dicis dñs. euades
T unc ille intrepide confisus in dño.

Expanded text:
esse illam frequentiam, non sacrorum, eleesse illam frequentiam, non sacrorum, eleuata rursum manu dat eis abeundi et tollendi corporis potestatem. ita eos et cum uoluit, stare conpulit, et cum libuit, abire permisit. Item, cum in uico quodam templum antiquissimum diruisset et arborem pinum, quae fano erat proxima, esset adgressus excidere, tum uero antistes loci illius ceteraque gentilium turba coepit obsistere. et cum idem illi, dum templum euertitur, imperante Domino quieuissent, succidi arborem non patiebantur. ille eos sedulo commonere, nihil esse religionis in stipite: Deum potius, cui seruiret ipse, sequerentur: arborem illam succidi oportere, quia esset daemoni dedicata. tum unus ex illis qui erat audacior ceteris: si habes, inquit, aliquam de Deo tuo, quem dicis te colere, fiduciam, nosmet ipsi succidemus hanc arborem, tu ruentem excipe: et si tecum est tuus, ut dicis, Dominus, euades. tum ille intrepide confisus in Domino
Abbreviated transcription (Latin):
funere deferebatur obinum haberet
Conspicatusq emimnus uenientium tͣ¬
bam. quid nã id eẽt ignarus paulu¬
lum stetit. Nam cum fere quingẽto¬
rum passuum int̾uallum erat. diffi¬
cile fuerat dignoscere quid iud eret.
Tam̃ quia rusticã manum cerneret.
iagẽte uento lintea corꝑi suꝑ iecta
uolitarẽt: ꝓfanos sacrificioꝵ ritus
agi credidit. quia eẽt hec galloꝵ rus¬
ticis consuetudo. simulacra demo¬
nũ candido tecta uelamme misera
ꝑagros suos circũferre clem̃tia. leua¬
to ergo madu̾so signo crucis. imꝑat
turbȩ nõ moueri deloco. homisq d¬
ponere. Hic uͦ mirũ in modũ uidere
miseros pͥmũ ułut saxa riguisse: de¬
inde cũ ꝓmouere se summo conamii¬
ne interentur: ultra accedere nõ ua¬
lentes. ridicula inuertigine rotabã¬
tur donec uicti corꝑis ꝯnus depont.
Attoniti et semetipsos aspicientes. qͥd¬
nã sibi accidisset taciti cogitabant.
Sed cũ beatus uir comꝑiss ȩxequi ar̃

Expanded text:
funere deferebatur, obuium haberet: conspicatusque eminus uenientium turbam, quidnam id esset ignarus, paululum stetit: nam fere quingentorum passuum interuallum erat, ut difficile fuerit dinoscere quid uideret. tamen quia rusticam manum cerneret et agente uento lintea corpori superiecta uolitarent, profanos sacrificiorum ritus agi credidit: quia esset haec Gallorum rusticis consuetudo, simulacra daemonum candido tecta uelamine misera per agros suos circumferre dementia. leuato ergo in aduersos signo crucis imperat turbae non moueri loco onusque deponere. hic uero mirum in modum uideres miseros primum uelut saxa riguisse. dein, cum promouere se summo conamine niterentur, ultra accedere non ualentes ridiculam in uertiginem rotabantur, donec uicti corporis onus ponunt: attoniti et semet inuicem aspicientes, quidnam sibi accidisset, taciti cogitabant. sed cum beatus uir conperisset exequiarum
Abbreviated transcription (Latin):
multitudo tota laborans. nichil ꝓr¬
sus ꝑtotum diem ꝓfecit. U igilanteᷤᷤ¬
itaq alla nocte mane temptantes ire¬
rum nichil agere potuert. Tunc cõ¬
turbati atis exterriri. quid facerẽt ne¬
sciebãt. Dicit  us excłicis. Scitiꝰ

Expanded text:
multitudo tota laborans, nihil prmultitudo tota laborans, nihil prorsus per totam diem proficit. Vigilata denique alia nocte, mane temptantes, iterum nihil omnino agere potuerunt. Tunc conturbati atque exterriti, quid facerent nesciebant. Dicit
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑe p̃tium est eiuim. etiam illud
inscrere lectiomi qualit̾ beatissimi
ad oratur fuerit angło annuncian¬
te translatum. Anno seragesimo
quarto. post transitum gloriosi do¬
mini martini. beatus ꝑpetuus turo¬
nioc sedis cathedram sortitus est
dam̃ta templi ampliora quã fuerãt
suꝑ beata m̃bra locare disposuit.
Quod sagaci insistens studio mirifi¬
&e mancipauit aspectui. Dequa fa¬
brica multũ qd loqueremur erat.
sed quia p̃sens ẽ conticere exinde me¬
nus putauimꝰ. Aduemiente gͦ opta¬
to tempore sacerdoti. ut templum
dedicaretur ad sc̃m corpus aloco ĩ¬
quo sepultum fuerat transferretur.
conuocauit beatus ꝑpetuus ad diẽ
festum uicinos pontifices sed et aba¬
tum ac diu̾soꝵ cłicoꝵ nõ minimã
multitudinẽ. Et quia hoc inkialẽdis
uilii agere uolebat: uigilantes una
nocte facto mane accepto sarculo t̾¬
ram que suꝑ scm̃ erat tumulum ce¬
perunt effodere. Quo detecto manꝰ
ut eum commouerẽt iniciunt. Ibiq

Expanded text:
e pretium est enim etiam illud inserere lectioni, qualiter sanctum adoratur fuerit, angelo annuente, translatum. Anno sexagesimo quarto post transitum gloriosi domni Martini, beatus Perpetuus Turonicae sedis cathedram sortitus est damenta templi, ampliora quam fuerant, super beata membra locare disposuit; quod sagaci insistens studio, mirifice mancipavit effectui. De qua fabrica multum quod loqueremur erat; sed quia praesens est, conticere exinde melius putavimus. Adveniente ergo optato tempore Sacerdoti ut tempdedicaretur, et sanctum corpusculum a loco ubi sepultum fuerat transferretur, convocavit beatus Perpetuus ad diem festum vicinos pontifices, sed et abbatum ac diversorum clericorum non minimam multitudinem. Et quia hoc in Kalendis Iulii agere volebat, vigilata una nocte, facto mane, accepto sarculo, terram quae super sanctum erat tumulum coeperunt effodere. Quo detecto, manus, ut eum commoverent, iniciunt, ibique
Abbreviated transcription (Latin):
pia deuotione reminiscentes. tulert
eiꝰ sacratissimũ corpꝰ. ⁊ ep̃ali solio suꝑ¬
sedere fecerũt. Tanta deniq leticia.
tantaq exultatio cęlitꝰ ppło collata ẽ.
acsi eũ animatũ ac uiuentẽ attende¬
rent. Deinde odoriferis condientes
aromatib. induerunt illũ sericis in-¬
dum̃tis. Unusquisq enĩ qͦd anticipa-¬
ret offerendo poterat. hoc sibi maximũ
lucrũ deputabat. Tũc uictricia signa
palmas gerentes flãmantib cereis. cõ¬
crepantib hymnis. flagrantibq thi¬
miamatib celestis uictorie triũphũ
celebrantes deposuerũt scãs reliquias
et sepelierũt eas in cimiterio qͦd dudũ
ab ipso fuerat constructũ. ubi ex tũc
et usq in hodiernũ diẽ miraculoꝵ
uirtutes fieri ñ deficiunt. Pia et enĩ
uota felici exauditione letant᷑. infir¬
mantiũ sanitates restaurant᷑. expul

Expanded text:
pia devotione reminiscentes, tulerunt pia devotione reminiscentes, tulerunt ejus sacratissimum corpus, et episcopali solio supersedere fecerunt. Tanta denique laetitia tantaque exsultatio coelitus populo collata est, ac si eum animalum ac viventem attenderent. Deinde odoriferis condientes aromatibus induerunt illum sericis indumentis; unusquisque enim quod anticipare ferendo poterat, hoc sibi maximum lucrum deputabat. Tum victricia signa palmas gerentes, flammantibus cereis, concrepantibus hymnis, flagrantibusque thymiamatibus, coelestis victoriae triumphum celebrantes, deposuerunt sanctas reliquias, et sepelierunt eas in coemeterio, quod dudum ab eo fuerat constructum, ubi ex tunc et usque in hodiernum diem miraculorum virtutes fieri non deficiunt. Pia etenim vota felici exauditione laetantur, infirmantium sanitates restaurantur, expul
Abbreviated transcription (Latin):
laicoꝵ uocib ammixti. me obiuirga¬
re ñ erubustis: Actam̃ q talis obiur¬
gatio ñ de iactantiȩ cenoso torrente. s
de purissimo fonte dilectionis mana-¬
uit. aꝑiam uob̃ huiꝰ nusterii secretũ.
Plerumq cũ throno illi apꝓximare
uolo. uideo quandã in eo diuinã se¬
dere uirtutẽ fulgorẽ luminis ad mo¬
dum radiantẽ. Mox gͦ int̾ gaudiũ et
pauorẽ suspens. agnosco me tante ses-¬
sionis ꝓrsus indignũ. Et nisi scanda-¬
li seminariũ ppło inferre titubassem.
haut quin nec ipsi scabello residere au¬
eam uacantẽ aspicio sic̃ ipsi testes adẽ¬
estis. more solito in illa sedere non ab¬
nuo. Quappt̾ huimodi scientes archa¬
nũ.⁊ ꝓ certo exꝑtũ habentes. qr si mͥ
fuerit indultũ sedebo suꝑ eam ñ par¬
uipendens ordinis dignitatẽ. Omit¬
tite iam ppłarib ulteriꝰ fauere in¬
clamationib. Hec nimirũ pat̾ scĩssi¬
mus dũ aduiueret. ad sacrũ clerum
coactus exposuit. hoꝵ gͦ. xp̃i fideles

Expanded text:
laicorum vocibus admisti me objurgare non erubuistis? Attamen quia talis objurgatio non de jactanciae coenoso torrente, sed de purissimo fonte dilectionis manavit, aperiam vobis hujus mysterii secretum. Plerumque enim cum throno illi approximare volo, video quamdam in eo sedere virtutem, fulgore luminis admodum radiantem. Mox ergo inter gaudium et pavorem suspensus, agnosco me tantae sessionis prorsus indignum; et nisi scandali seminarium populo inferre titubassem, haud dubium quin nec ipsi scabello assidere aueam vacantem aspicio, sicut ipsi testes adestis, more solito sedere in illa non abnuo. Quapropter hujusmodi scientes arcanum, et pro certo expertum habentes, quia si mihi fuerit indultum, sedebo super eam, non parvipendens ordinis dignitatem, omittite jam popularibus ulterius favere inclamationibus. Haec nimirum Pater sanctissimus dum adhuc viveret ad sacrum clerum coactus exposuit. Horum ergo Christi fideles
Abbreviated transcription (Latin):
patruelẽ eius. qͥ enutritor eiꝰ erat ⁊ tu¬
tor dicit ei. Intra hoc triduũ nupcias
ꝑunt: Ille his auditis cognouit ꝓ¬
ca eam tutelã ꝓ germanitate patris
eiꝰ ⁊ ꝓ ipso nucrim̃to exercui. Nunc u
quia iam sui ẽẽ cepit arbitrii: in sua
uult ẽẽ potestate. Unde si illam uide
desid̃as. eius erit arbitrii. ñ mei imꝑii.¬

Expanded text:
patruelem eius . qui et nutritor eius | erat et tutor et dicit ei Intra hoc triduo nuptias runt Ille his auditis . cognouit pca eam tutillam pro ger| minitate patris eius Et pro ipso nutrimento exercui | Nunc uero quia sui coepit esse arbrii et in sua uult esse | potestate Vnde si illam uidere desideras eius erit arbi| trii non mei im
Abbreviated transcription (Latin):
merore discedunt. Faciunt mom̃taneũ
risum. ut ęt̾num fletũ infigant. Tri¬
buunt fugitiuos flores. ut acrores ꝑ¬
seuerantes aduectent. Mentiunt᷑ secu¬
ritatẽ transeuntis tp̃ris. ut ꝑpetuis cru¬
ciatibꝰ tradant. Idõq hem̃e uirgines
que mecũ actenꝰ in agone uirginitatis
lite itaq ex hoc faciem meã corporalit
sp̃m contemplamini. Et his dictis: ab
ut forti animo ẽẽnt consolabatur. Di¬
centibꝰ aut̃ sibi uale basilla ⁊ eugenia.

Expanded text:
 dolore discedunt: faciunt momentaneum risum, ut aeternum fletum infligant; tribuunt fugitivos flores, ut marcidiores perseverantes advectent: mentiuntur securitatem transeuntis temporis, ut perpetui saeculi cruciatibus tradant. Ideoque charissimae virgines, quae mecum in agone virginitatis lite itaque ex hoc faciem meam . corporali| tum contemplamini Et | his dictis .  fortissimo animo | consolabatur dicentibus a
Abbreviated transcription (Latin):
Omelantia. nigredinis nom. ⁊ tenebro¬
sa malicia. applicari feciti eculcos. sus¬
pendi p̃cipis xp̃ianos: Dampna. ꝑ¬
cute. incende. bene nos accipis. Non
tam̃ tales habet famulos.xp̃s: qua¬
Cumq uocarent᷑ singuli. ⁊ ita ẽe ut
illa dixerat testarentur: tunc iuidex
uehem̃ter commot᷑ ait. Quid adhuc
infauste dicturus es. quẽ tot reuin¬
cunt testes. tantaq indicia manifeˢᷤ¬

Expanded text:
melentia nigre| dinis nomen et tenebrosa melantia adplicare fecisti | aeculius suspendi praecepis christianos damna . percute .| incende . bene nos accipis. Non tamen tales habet famulos | christus quaCumque applicarentur singuli; ita esse, ut illa dixerat, testabantur. Tunc judex vehementer commotus, ait: Quid ad haec, infauste, dicturus es, quem tot revincunt testes, tantaque indicia manifes
Abbreviated transcription (Latin):
seruio castitatem docuit.⁊ integritatem¬
uitã ꝓmisit ꝑpetuã. Hanc autẽ melan¬
illa dum conucta fuerit aliquid pa¬
Certe testetur ur̃a sublimitas. quod
ñ in eam retorqueatis sententiã:⁊ hec
fallax testis nichil paciatur mali: et

Expanded text:
seruio castitatem docuit et euitam promittit perpetuam Hanc au| tem melan mala quam illa . dum | conuicta fuerit . aliquid pacipum tes| tetur uestra sublimitas quod non in eam ipsam retorque| atis sententiam Et haec fallax testis . nihil patiatur | mali Et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ recepissent se in palatio tyberii.⁊
tristes. tulerunt corpꝰ beati lauren¬
tii archidiaconi ⁊ mr̃is:⁊ uenerunt
in uia tyburtina in p̾̃dium matro¬
ne uidue cyriace: ad quam ipse bea¬
tus m̃r fuerat noctu. Cui ⁊ linteũ
serat. Et ibi facta mundicia. posue¬
runt eum usq ad uesꝑum. Iam ho¬
ra uesꝑtina: sepelierunt cũ in crip¬
ta inuia tyburtina in p̾dium cyri¬
idus augusti. Et ieiunauerunt:⁊
agentes uigilias noctih trib cum
mantes. Beatus autẽ iustinus op¬
tulit sacrificium laudis:⁊ partici¬
pati sunt om̃s corpus ⁊ sanguinem¬

Expanded text:
 recipissent se in palatio tiberii| etristes tullerunt . corpus beati lau| renti . archi . diaconi et martyris. Et uenerunt in| uia tiburtina . in praedium . matrone uiduae| ciriacae ad quem ipse martyr . fuerat nocte.| Cui et linteum serat . et ibi factum mundicia . posuerunt usque| ad uesperum. Iam hora uespertina sepelierunt| in cripta . in uia tiburtina . in praedium ciriidus augusti . et ieiunauerunt .| et agentes uigilias noctis triduo . cudantes. Beatus aucem iustinus obtullit sacrificium| laudes et participati sunt. Omnes de corpore| e
Abbreviated transcription (Latin):
tensus õ in crate ferrea. Et allati
sunt batille cum prunis ⁊ miser̃t
sub crate ferrea:⁊ cum furcis fer¬
Et dixit decius cesar ad sc̃m lau¬
rentium. Sacrifica diis. Respon¬
dit beatus laurentius. Ego me
optuli sacrificium dõ. in odorem
suauitatis: quia sacrificium deo ẽ
urgentes. ministra hant carbones.
mittentes sub cratem:⁊ desuper cõ¬
prim̃tes cum furcis ferreis. Beatꝰ
laurentius dixit. Disce miser quia
ipse dñs nouit. quia accusatus nõ
negaui. int̾rogatus. xp̃m confessꝰ sũ.
assatus gras ago. Ualerianus p̃fec¬
tus dixit. Ubi sunt ignes: quos tu
diis ꝓmittebas: In ip̃sa hora dice¬
bat beatus laurentius. O insaniam
ur̃am infelices ñ cognoscitis: quia
carbones ur̃i ñ ardorem s refrigeri¬
um mͥ p̾stant. Et ceꝑunt omnes¬
decius cum uiuũ assari. Ille autẽ

Expanded text:
tentus est in cratem ferream, et allati sunt batuli cum prunis. Et misserunt sub cratem ferream. Et cum furcis ferEt dixit decius caesar| ad beatum laurentium . sacrifica diis. Respondit beatus laurentius| ego me obtulli sacrificium deo . in odorem suauitatis. Quia| sacrificium deo eurgen| tes ministrabant . carbones . mittentes sub grauatum . et| desuper conpraementes cum ferreis forbipis. Beatus lauren| tius dixit . disce miser . quia ipsi dominus nouit . qui+ ac| cusatus . non negaui. Interrogatus christum confessus sum . assatus| gratias egi Valerianus praefectus dixit. Ibi sunt Ignis quos| diis promittebas . in ipsa hora dicebat beatus laurentius.| O insania uestra infelicis recognuscetis. Quia carbones| uestri non ardorem . sed refrigerium mihi praestant. Et coe| perunt omnesdeci
Abbreviated transcription (Latin):
mine iħu xp̃e: qui me confortare
dignatus es. Et cleuans oculos con¬
tra decium, sic dicebat sc̃s laurentiꝰ.
Ecce miser assasti me una parte: regi
ra aliam ⁊ manduca. Tunc gr̃as agẽs¬
iħu xp̃e: quia merui ianuas tuas
dem nocte decius cesar una cum ua¬
leriano ambulauit exinde in pala¬
pusculo rapuit corpus eiꝰ yꝑ Aitus:
⁊ condiuit eum linteis cum aroma¬
tibꝰ de ꝓprio suo. Et mandauit hoc

Expanded text:
iste qui me confortare dignaris. Et ele| uans oculos contra decium. Sic dicebat beatus lauren| tius . ecce miser . assasti . unam partem. Regira et aliam et| manduca. Tunc agensisti+ . quia merui ianuas| tuas dem nocte. Decius caesar| una cum ualeriano . ambulauit exinde ad palapusculum| rapuit corpus eius yppolitus . et condiuit cum lenteis| et aromatibus de proprio suo mandauit . hoc
Abbreviated transcription (Latin):
ri lectionẽ legere. expectat emm
ppłs ualde iam lassus. Respondens
autẽ beatus ambrosius. nolite inqͥ
turbari. multũ enim ualet sic ob¬
dormisse cui tale miraculũ dñ
ostendidasse dignatus ẽ. Nam noue¬
ritis fr̃m meũ martinũ sacdotem
fieri obsequium p̃buisse. Pacto¬
q exmore seruitio. capitulum tã¬
tum ub̃ excitantib nõ expleui. dc̃
illi obstupe facti parit̾ et ad miran¬
tes. diem et tempꝰ notant sollici¬
te requirentes. Qui ipsa die tem
beatum uirũ in cuiꝰ transitu sc̃õꝵ
canit numerꝰ. angłoꝵ exultat corꝰ:
om̃iumq cȩlestium uirtutum occͣ
rit ex̾citus. Diabolus p̃sumptione
confunditur: eccłia uirtute robora¬
tur: sacerdotes reuelatione glorifi¬
cantur. quem micahel assumpsit
cum angłis. maria suscepit cum
uirginum choris. paradisus reti¬
net letum cũ scĩs. Sed quioquid noᷤ
in laudẽ eiꝰ temptamꝰ. non sufficimꝰ
adimplere. Ipse enim est laus illi.
cuius laus abeiꝰ ore numquam ir¬

Expanded text:
ri lectionem legere; spectat enim populus valde iam lassus'. Respondens autem beatus Ambrosius: 'Nolite', inquid, 'turbari. Multum enim mini valet obdormisse, cui tale miraculum Dominus ostendisse dignatus sit. Nam noveritis, fratrem meum Martinum sacerdotem funere obsequium praebuisse, peractoque ex more servitio, capitellum tantum, vobis excitantibus, non explevi'. Tunc illi stupefacti pariter et admirantes, diem et tempus notant, sollicite requirentes. Qui ipsa die tempbeatum virum, in cuius transitu sanctorum canit numerus, angelorum exultat chorus, omniumque caelestium virtutum ocrrit exercitus: diabolus praesumptione confunditur, Ecclesia virtute roboratur, sacerdotes revelatione glorificantur; quem Michael assumpsit cum angelis, Maria suscepit cum virginum choris, paradisus retinet laetum cum sanctis! Sed quid nos in laudem ejus tentamus, quod non sufficimus adimplere? Ipse est enim laus illius, cujus laus ab ejus ore nunquam re
Abbreviated transcription (Latin):
tumq officio. ⁊ mansione constructa:
brari. Nullus autẽ ibi nocturno tp̃r ẽ
ausus ingredi. s aurora transacta ma¬
tutinos ibidem cantant hẏmnos. Ex
ipso autẽ saxo qͦ sacra contegitur edes.
ad aqͥlonem altaris dulcis ⁊ nimium
lucida guitatim aqua dilabitur. qͣm
incole stillam uocant. Ad hoc et iutre¬
um uas ciꝰdem receptui p̃paratũ argen¬
tea pendet cathena suspensum. Moris¬
q c̃ ppło communicato singulos ad¬
hoc uasculũ ascende ꝑ gradus do nũq
celestis degustare liquoris. Nam et gus¬
tu suaus ẽ:⁊ tactu salubris. Deniq ñ¬
nulli post longas febriũ flammas. hac
austa stilla celeri confestun refrigerio.
potiunt᷑ salutis. Innumeris qͦ ⁊ aliis
modis ibi ⁊ crebro saluant᷑ egroti: et
ti geiere miracula fieri cõꝑ bantur.
Maxime tamen eiꝰdem dic natalis. cũ
et deꝓuntiis circum positis plus soli¬
to conflua turba recurrat: et anglice
uirtutis maior qͦdamm credatur adc̃e

Expanded text:
tumque officio, et mansione constructa, tumque officio, et mansione constructa, brari. Nullus autem huc nocturno est tempore ausus ingredi, sed aurora transacta matutinos ibi decantavit hymnos. Ex ipso autem saxo quo sacra tegitur aedes, ad aquilonem altaris, dulcis et nimium lucida guttatim aqua dilabitur, quam incolae stillam vocant. Ob hoc et vitreum vas ejusdem receptui praeparatum argentea pendet catena suspensum, morisque est populo communicato singulos ad vasculum ascendere per gradus, donumque coelestis degustare liquoris. Nam et gustu suavis et tactu salubris; denique nonnulli per longas febrium flammas hac hausta stilla, celeri confestim refrigerio potiuntur salutis. Innumeris quoque et aliis modis ibi crebro sanantur aegroti, et ti, geri illic miracula comprobantur, maxime tamen ejusdem die natalis, cum et de provinciis circumpositis plus solito conflua turba recurrit, et angelicae virtutis major quodammodo creditur adesse
Abbreviated transcription (Latin):
rim illum. Adueniunt aut̃ mane cũ
oblationibꝰ ⁊ magna instantia p̃cum.
intrant portã australem. Et ecce lon¬
ga porticus in aquilone porrecta atq¬
ad illam attingens posterulã: extra qͣm
uestigia marmore diximus impressa.
S priꝰqͣm huc ꝑuenias. apparet ad ori
hec cum ipsa porticu sua quingentos
fere homines caꝑe uidebatur. Altare
uenerandũ. ruboq contectũ palliolo:
ꝓpe mediũ parietis meridiani ostẽdit.
Erat autẽ ipsa domꝰ angulosa. ñ in mo¬
re oꝑis humani parietibꝰ erectis. s ins¬
tar spelunce p̃ruptis. et pluribꝰ eminẽ¬
tibꝰ asꝑata scopulis. Culmina qͦq di¬
uerse altitudinis.que hic uertice tan¬
gi alibi uix manu possint attingi. Cre¬
Uertex uͦ montis extrinsecus. partim
cornea silua tegitur. partĩ uirenti pla¬
nitie dilatatur. Missarũ itaq celebra¬
tione completa. magno attoniti gau¬
dio quiq redierunt ad sua. E. p̃s autẽ
delegato ministrors. cantoꝵ. sacerdo¬

Expanded text:
rim ipsum. Adveniunt mane cum oblationibus, et magna instantia precum intrant portam australem. Et ecce longa porticus in aquilonem porrecta, atque illam attingens posterulam januam extra quam vestigia marmore dSed priusquam huc pervenias, apparet ad orieascenditur. Haec cum ipsa porticu sua quingentos fere homines capere videbatur, altare venerandum, rubroque contectum palliolo, prope medium parietis meridiem ostendens. Erat autem ipsa domus angulosa, non in more operis humani parietibus erectis, sed instar speluncae praeruptis et saepius eminentibus asperata scopulis, culmine quoque diversae altitudinis, quod hic vertice tangi, alibi manu vix possit attingi, creuritatem. Vertex vero montis extrinsecus partim cornea sylva tegitur, partim virenti planitie dilatatur. Missarum itaque celebratione completa, magno attoniti gaudio quique redierunt in sua. Episcopus autem delegato ministrorum, cantorum, sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
stantes. quia tu consolaris seruos
tuos. E adem hora unꝰ de militibꝰ
Et cepit dicere ad beatũ laurentiũ.
Uideo ngra in te hominẽ pulcher¬
rimum stantẽ cum linteo: ⁊ exter¬
gentem m̃bra tua. De qua re ad
suum: ne me derelinquas. Tunc
ta zi leuari. E adem hora romanꝰ
querere horam ut eum offerret
beato laurentio. Tunc decius
cepit estuare. ⁊ iussit ut ypolito redet᷑¬
ibi tantum in palatio. U eniens
autẽ romanus offerens aquam.

Expanded text:
stantes quia tu consolaris seruos tuos; Eadem| hora unus de militibus et cepit dicere ad beatum lauren| tium; Video ante te hominem pulcherrimum stantem| cum linteo et extergentem membra tua; De qua re . psuum ne me derelinquas;| Tunc ta . et| leuare; Eadem +ora romanus querere horam ut eam offerret| beato lauren+; Tunc decius cepit estuari . et iussit ut| yppolito redderetur . tantum in palatio; Veniens autem ro| manus offerens aqua
Abbreviated transcription (Latin):
principes ad fidem .xp̃i accede. et
om̃ia nomina demonũ euacuari.¬
⁊ libere in doto orbe t̾rarum hosti¬
as a xp̃ianis deo uiuo offerri. Si
xp̃i: uita uiuet et ñ moriet᷑. his ⁊̃¬

Expanded text:
ernum, ad fidem Christi accedens, et omnia nomina demonum euacuans, liber in toto orbe terra- rum hostias a christianis Deo uiuo offerri debeChristi, uita uiuet et non morietur».
Abbreviated transcription (Latin):
milites. Dñe pater qͦ ibimus: Qͥd
naris ait. Baptizamini in nomine¬
iħu xp̃i. et uiuetis. Qͥ statim renũ¬
tiantes ydolis. baptizati sunt in
nomine patris. ⁊ filii. ⁊ sp̃u scĩ. Tũc¬

Expanded text:
milites: Domine Pater, quo ibimus? Quid s ait: Baptizamini in nomine Jesu, et vivetis. Qui statim renuntiantes idolis, baptizati sunt in nomine Patris, et Filii, et Spiritu
Abbreviated transcription (Latin):
medio noctis silentio laxauit eũ
ut fugeret. Cumq cognitũ fuiss¬
retur mortuus. Et exinde ante¬
lucem collectꝰ ẽ a discipłis suis. et
ꝑductus ẽ inuicum ubi leprosi
iacens septẽ dies suꝑuixit ãmonẽs

Expanded text:
media nocte laxavit eum, ut fugeret. Cumque fuisseretur mortuus. Exinde collectus est a discipulis, et perductus est in vicum, ubi leprosi eptem dies supervixit, admonens
Abbreviated transcription (Latin):
ti de scõ sp̃u libri excitant. Mirȩ sc̃ĩ¬
tatis uir fuit. elemosinarũ maxime
oꝑib uacans. cultor pauꝑũ et cõtẽp¬
tor sui. S hic in ea contentione que
iardescente zelo fideliũ int̾ simac-¬
hum atq laurentiũ facta ẽ: ad ponti¬
ficatus ordinem laurentiũ elegit. Et
omniũ post unaniiate suꝑatꝰ. in sua
tam̃ sententia usq iuxta diem sui exi¬
tus ꝑstrtit. illũ amando atq p̃ferendo.
sedis p̃sulis eẽt defunctꝰ eiusdẽ dalma¬
ticam feretro suꝑpositã demoniacus te¬
te dictauerunt. ut in angulanis ther-¬
mis lauari debuisset. Qͥ ingress̾ easdẽ
thermas p̃dictas. pascasiũ diaconum
stantẽ et obsequentẽ in calorib inue
illic tantus uir faceret inquisiuit.
sui ille respondit. ꝓnulla alia causa
in hoc penali loco deputatus sum. nisi
qr in parte laurentii contͣ symachum
sensi. S: queso te ꝓ me dñm dep̃care.
atq in hoc cognoscas qͦd exauditus sis.
si huc rediens me ñ uiueneris. Qua de

Expanded text:
i de sancto Spiritu libri exstant, mirae sanctitatis vir fuerit, eleemosynarum maxime operibus vacans, cultor pauperum et contemptor sui. Sed hic in ea contentione quae inardescente zelo fidelium inter Symmachum atque Laurentium facta est, ad pontificatus ordinem Laurentium elegit. Et omnium post unanimiter superatus, in sua tamen sententia usque juxta diem sui exitus perstitit, illum amando et praeferendo sedis praesulis esset defunctus, ejus dalmaticam feretro suppositam daemoniacus tete dictaverant, ut in Angulanis thermis lavari debuisset. Qui ingressus easdem thermas, praedictum Paschasium diaconum stantem et obsequentem in caloribus balnillic tantus vir faceret inquisivit. Cui ille respondit: « Pro nulla alia causa in hoc poenali loco deputatus sum, nisi quia in parte Laurentii contra Symmachum consensi. Sed, quaeso te, pro me Dominum deprecare, atque in hoc cognosces quod exauditus sis, si huc rediens me non inveneris. » Qua de
Abbreviated transcription (Latin):
ter cum beatissimo pio ep̃o ad al¬
tare dñi cõmemorabat. Post an¬
nũ uͦ ⁊ dies uiginti et octo. egri¬
tudine detentus ẽ nouatus: ⁊ ab¬
sens erat a conspectu beate uirginiᷤᷤ
praxedis. Pio aut̃ ep̃o cogitante.

Expanded text:
ter cum beatissimo Pio episcopo ad altare Domini commemorabat. Post annum vero et dies viginti octo, aegritudine detentus est idem Novatus, et absens erat a conspectu virginis Praxedis. Pio autem episcopo cogitante
Abbreviated transcription (Latin):
mistice. multa cum cesare dispictauit.
ad postremũ uͦ rediens ad comune elo¬
quiũ dix̃. Hoc tͥ specialit̾ rex tanquã
sapienti.⁊ in tanto culmine dignita
plicib et omnib intelligentib loqua¬
mur: quare in cassum congregasti hãc
multitudinẽ ad colendã stulticiã atq
errores ydoloꝵ : Miraris hoc templũ
manu artificũ oꝑatũ: Miraris orna¬
menta p̃ciosa:⁊ uario oꝑe compta. que
uelut puluis ante faciem uenti erũt:
Mirare potiꝰ celũ et tr̃am. mare et oĩa
que in eis sunt. mirare ornam̃ta cȩli.
solem uidelicet lunã et stellas. mirare
famulatũ eoꝵ: qualit̾ a mundi inicio
usq ad finẽ nocte dieq currunt ad oc¬
cidentẽ et redeunt ad orientẽ.⁊ nũqͣm
fatigant᷑. nũquã deficiunt. ⁊ cũ hoc
animaduerteris. int̾roga et disce. qͥs
sit hoꝵ omniũ patrator.. Cum autẽ
illũ ipso utiq donante intellexeris.
nec similem illi inuenire ualueris.

Expanded text:
mistice multa cum cesare disputavit. II mistice multa cum cesare disputavit. II 21 Ad postremum vero rediens ad commune eloquium dixit: «Hoc tibi specialiter, rex, tamquam sapienti et in tanto dignitapliciter et omnibus intelligentibus loquar: quare incassum congregasti hanc multitudinem ad colendum stultitiam atque errorem ydolorum? II 23 Miraris hoc templum manu artificum operatum, miraris ornamenta pretiosa et vario opere compta, quae velut pulvis ante faciem venti erunt. II 24 Mirare potius celum et terram mare et omnia, quae in eis sunt; mirare ornamenta celi, solem videlicet lunam et stellas, mirare famulatum eorum, qualiter a mundi initio usque ad finem die noctuque currunt ad Occidentem et redeunt ad Orientem et numquam fatigantur, numquam deficiunt. II 25 Et cum hoc animadverteris, interroga et disce, quis sit eorum omnium patrator. II 26 Cum autem illum, ipso utique donante, intellexeris, nec similem invenire illi valueris,
Abbreviated transcription (Latin):
głosa genere. tantũ inclita sagacitate
pollebat. Didicerat enĩ omniũ liberali¬
um artium doctrinas uariasq gentiũ
linguas: adeo ut in quacũq re int̾roga¬
multitudinẽ ppłoꝵ.⁊ innumeras p̃para¬
tiones sacrificioꝵ. choros etiã cantanti¬
um: xp̃icolas uͦ qui int̾ illos erant plo¬
rantes.⁊ ñ audentes confiteri xp̃m do-¬
minũ ꝓpt̾ nimiã crudelitatẽ paganoꝵ:
obstupuit ualde. Tam̃ in femineo pec¬
tore uirilem inferens animũ. accipiẽs
secũ pueros introuut in templũ. in qͦ
imꝑator et omnis illa multitudo sacͥ¬
ficabant. Erat enim speciosa ualde. et
ineredibili pulchritudine õĩumq ocłis
ãmirabił uidebat᷑. Cumq ingressa fuis
set in templũsita imꝑatore sacrifican-¬
te. dix̃ uiuenib qͥ ei ministrabant. Ideo
hoc templũ ingressa sum: ut imꝑatori
templi. ꝑuarias dictiones enigmatũ.
ꝑ uarias conclusiones syllogismorum
allegorice et metonomice diserte et

Expanded text:
gloriosa genere tantum inclita sagacitate gloriosa genere tantum inclita sagacitate pollebat: didicerat enim omnium liberalium artium doctrinam variasque gentium linguas adeo ut, in quacumque re interrogamultitudinem populorum et innumeras preparationes sacrificiorum choros etiam cantantium, christicolas vero, qui inter illos erant plorantes et non audentes confiteri Christum dominum propter nimiam crudelitatem paganorum, obstupuit valde; tamen in femineo pectore virilem inserens animum, accipiens secum pueros introivit in templum, in quo imperator et omnis illa multitudo sacrificabant. II 16 Erat autem speciosa valde et incredibili pulchritudine omniumque oculis ammiraset in templum, iam imperatore sacrificante, dixit iuvenibus, qui ei ministrabant: «Ideo hoc templum ingressa sum, ut imperatortempli per varias dictiones enigmatum per varias conclusiones sillogismorum, allegorice et metonimice, diserte et
Abbreviated transcription (Latin):
flectere colla recuset. Sola namq suꝑ¬
ba et inepta cultura xp̃icolarũ suꝑest.
quã penitꝰ eradicare nequimꝰ . Peo uti-¬
ut sacratissimis diis quoꝵ beneficio et
potłstate regnamꝰ. publica reuerentia
et peculiaris qd ãmodo exhibeat᷑ cultu¬
ra: quatinꝰ et in ꝑpetuũ nos ꝓtegant
et gubernent.⁊ nefandos errores supbi¬
entiũ xp̃ianoꝵ nob̾ ad undicandum
ostendant.⁊ quos inuenire nequimus.
sua eos ultione confringant. Hoc gͦ de¬
cretũ qͦd statium: a nob inchoari opor¬
tet. Scd̾m imꝑialẽ itaq potestatẽ: noᷤᷤ
offerimꝰ qͦd ualem. Nos aut̃ scđm ur̃am
facultatẽ sacrificate cuncti libent᷑. Hec
ubi dicta dedit: altera die omnes mag¬
nates toto m̃tis conamine. oues ac bo¬
ues. uolueres. et diuersas species optule
tostif regis. quȩ post mortẽ patris
remansit in palatio cũ parentib suis.
hec itaq litterarũ studiis tradita. qͣntũ

Expanded text:
flectere colla recuset. II 8 Sola namque superflectere colla recuset. II 8 Sola namque superba et inepta cultura christicolarum superest, quam penitus eradicare nequimus, pro eo utiqut sacratissimis diis, quorum beneficio et potestate regnamus, publica reverentia et peculiaris quodammodo exhibeatur cultura, quatenus et in perpetuum nos protegant et gubernent et nefandos errores superbientium christianorum nobis ad vindicandum ostendant; et quos invenire nequimus, sua eos ultione constringant. II 10 Hoc ergo decretum, quod statuimus, a nobis inchoari oportet: secundum imperialem itaque potestatem nos offerimus, quod valemus; vos autem secundumfacultatem sacrificate cuncti libenter». II 11 Haec ubi dicta dedit, altera die omnes magnates toto mentis conamine oves ac boves, volucres ac diversas species optulerConstantis regis, quae post mortem patris remansit in palatio cum parentibus suis. II 14 Haec itaque litterarum studiis tradita quantum
Abbreviated transcription (Latin):
dioclitianꝰ et maximianꝰ genitor eiꝰ ce¬
ꝑant: ꝓpt̾ hoc in omni loco ditionis sue
epłas destinare studuit: continentes
croꝵ beniuolentia. in sacri romani im¬
perii culmine constitutꝰ. omnib con¬
sulib atq magnatib tribunis. uidici¬
bus. ceterisq sacre rei publicȩ ministrã¬
tib et fauentibꝰ: mazentiꝰ cesar. Nocte
ac die uigilanti studio curam habendo
de salute atq gła sacri imꝑii. exortũ ẽ
in animo nr̃o consiliũ: quod sine ur̃a
sapientia definire noluimꝰ. Quappter
moneo et exhortor ur̃am sollertiã: ut
cũ nr̃i apices ad uos ꝑuenerint: omni
remota occasione festine ad nos uenire
studeatis. Ad hanc itaq p̃ceptionẽ: ad¬
uenerunt õs. Tunc imꝑator facto con¬
uentu in ciuitate alexandria. ascendit
tribunal.⁊ cetũ adstantẽ ita allocutꝰ
quib cotidie famulam᷑: romanũ im-¬
ꝑiũ głose triumphat: nec ẽ gens in to¬
to mundo quȩ sub iugo nr̃e potestatis

Expanded text:
Dioclitianus et Maximianus, genitor eius, ceperant, propter hoc in omni loco dicionis suae epistulas destinare studuit continentes crorum benivolentia in sacro Romani imperii culmine constitutus omnibus consulibus atque magnatibus, tribunis, iudicibus ceterisque sacrae rei publicae ministrantibus et faventibus, Maxentius cesar. II 4 Nocte ac die vigilanti studio curam habendo de salute atque gloria sacri imperii, exortum est in animo nostro consilium, quod sine vestra sapientia definire nolumus. II 5 Quapropter moneo et exhortor vestram sollertiam ut, cum nostri apices ad vos pervenerint, omni remota occasione, festine ad nos venire studeatis. II 6 Ad hanc itaque preceptionem advenerunt omnes; tunc imperator, facto conventu in civitate Alexandria, ascendit tribunal et cetum astantem ita allocutusquibus cotidie famulamur, Romanum imperium gloriose triumphat, non est gens in toto mundo, quae sub iugo nostrae potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
et sepulturas qͦrumlibet sc̃oꝵ: an¬
głos aduenisse: excquiis cors obse¬
quia p̃stiusse. nec non ⁊ animas e¬
lectors usq ad celos cum hẏminis
ex laudih detulisse. ubi ⁊ utusꝙ
sexus chori commemorut᷑ sreq̃nt̃
auditi laudes cecinisse. Int ea et
quod ꝑspicatius ẽ multo ñnuma
⁊ adhuc uiuentes in carne ibidem
miri oddoris fraglantiam diuciꝰ ꝑsen¬
sisse. Quod si ad recreandã spẽ dilectissime
comprobanda tanta et talia digna¬
tus ẽ exhib̾e ꝑsuos celi minisiros
circa defunctos. qͣntomagis creuien¬
dum ẽ hodierna die miliciã celoꝵs
cum suis agmiribꝰ festue obiuan.
aduenisse dei genitͥci: eamq ingenti
lumine circumfulsisse.⁊ usq ad tro¬
num eiꝰ olim sibi etiam ante mira¬
di constitutionẽ paratũ. cũ laudibꝰ
et canticis sp̃alib ꝑduxisse: nulli
dubium õem illa̾ celestem ierłm tc̃
extiltasse mnessabili leticia tunc iocũ¬
datam c̃ẽ inestimabili caritate: tunc

Expanded text:
ad sepulturas quorumlibet sanctorum angelos advenisse, et exsequiis eorum obsequia praestitisse: necnon et animas electorum usque ad coelos, cum hymnis et laudibus detulisse: ubi et utriusque sexus chori commemorantur frequenter auditi, laudesque cecinisse: interea et quod perspicacius est, multo nonnumquam et adhuc viventes in carne, ibidem miri odoris fragrantiam diutius persensisse. Quod si ad recreandam spem, dilectissimacomprobanda, talia et tanta dignatus est exhibere per suos coeli ministros circa defunctos: quanto magis credendum est hodierna die militiam coelorum cum suis agminibus festive obviam venisse genitrici Dei, eamque ingenti lumine circumfulsisse, et usque ad thronum olim sibi etiam ante mundi constitutionem paratum, cum laudibus et canticis spiritualibus perduxisse! Nulli dubium, omnem illam coelestem Jerusalem, tunc exsultasse ineffabili laetitia, tunc jucundatam esse inaestimabili chari
Abbreviated transcription (Latin):
sursum genib ub̃tĩ fietuum imbri¬
b madefacta dum diu̾tit se inpartẽ
aliam. uultũ aspicit filii in eo loco uͥ
eum dormiẽtẽ reliquerat. in ip̃so ad¬
huc sopore teneri. Estimãs aũt eum
eȩ̃ defunctũ: accedit cõminus quasi¬
cadauer collectura eranime. Sed cũ
eum dormire cognouisset excitatum

Expanded text:
sursum, genis ubertim fletuum imbribus madefactis, dum divertit in parte altera vultum, aspicit filium in eodem loco, ubi eum dormientem reliquerat, in ipso adhuc sopore teneri. Aestimans autem eum esse defunctum, accedit cominus, quasi collectura cadaver exanime: sed cum eum dormire cognovisset, excitatum
Abbreviated transcription (Latin):
dio nomine ipsius urbis p̃sbitero ui¬
ro moĩ sanctitate religioso detulit.
Adquẽ die noctuq uicini mesti dice¬
bant confisi de eiꝰ oratione. quod si
peteret adnõ fontẽ possit suo resti-¬
tuere loco. Qui ait. Eamꝰ inquid di¬
lectissum fr̃s et si uera sunt quȩ por¬
titor nr̃ asseruit. Hȩc ȩẽ clemĩtis mar¬
tiris pignora: nuĩc apparebit cũ. eniᷤ
fuerit urtꝰ mamfestata. T. unc cum
silentio ad locum fontis accedit. et dic¬
tis psalmis moratione ꝓst̾uitur. posi¬
tisq scĩs reliquiis inipso fontis aditu
peciit. ut qui quõdã indeserto dãpna¬
tis ad secanda marmora flum̃ irrigu¬
um patefecit: et in hũc locũ aquas
quas pͥus pia indulserat clem̃tia. cle¬
m̃tis iterũ int̾cessione reuocaret. Ili¬
co uena recurrit ad aditũ magnas
euomẽs aquas. illũq quẽ pͥus temu¬
erat alueũ decurrẽdo replens. Ad¬

Expanded text:
dio ipsius urbis presbytero, vidio ipsius urbis presbytero, viro in omni sanctitate religioso, detulit. Ad quem cum die noctuque vicini moesti tenderent, confisi de ejus oratione, quod si peteret Dominum, fontem posset suo restituere loco, ait: Eamus, inquit, dilectissimi, et si vera sunt quae portitor noster asseruit haec esse Clementis martyris pignora, nunc apparebit, cum ejus fuerit virtus manifestata. Tunc cum psallentio ad locum fontis accedit. Et dictis psalmis, in oratione prosternitur positisque sanctis reliquiis in ipso fontis aditu, petiit ut qui quondam in deserto damnatis ad secanda marmora flumen irriguum patefecit, in hunc locum aquas, quas prius pia indulserat clementia, Clementis iterum intercessio revocaret. Illico vena recurrit ad aditum magnas evomens aquas, illumque, quem prius tenuerat, alveum decurrendo replevit, ad
Abbreviated transcription (Latin):
da tam ortoꝵ sata quam agroꝵ cul¬
su uł impetu fecundabat. Deduce¬
bãt enĩ factis decursib ꝑ loca neces¬
studiũ ꝓuocaret. Et erat tã dulcis
uena exuberantis fiuentis. ut gau¬
dere cerneres olus siue uirgultum
diuina: ut in quo fuisset fluentũ
emissum uelociter germina accipe¬
rent increm̃tum. Cumq eũ incolȩ
loci quasi luctũ agentes ꝑsingula
queq loca deducerẽt. antiquus hoᷤᷤ¬
⁊ subt̾ra deiecit. et uelut instadiis
duodecim inmediũ paludum ubi
nullũ ꝓrsus possit opus efficere. fluc¬
om̃iũ mẽtes timor obsedit. Nouum
quedã aduenire regionis illiꝰ in cole
p̃stolantur interitum simulq ⁊ be¬
neficiũ qd̾ habere consueuerãt: iugi
fietu deplorabant. Curriculo gͥ uni
atq alteriꝰ anni in hac ariditate per¬
manẽte: arescunt siti loci illius omĩa
quȩ irrigare consueuerat. Tercio qͦ
anno accidit ut quidã iteragens be¬
ati clem̃tis mr̃is cuius ĩa supͣ memini¬
mus reliquias deportaret: quas ari¬

Expanded text:
da tam hortorum sata quam agrorum culsu vel impetu fecundabat. Deducebatur etiam, factis decursibus, per loca necesstudium provocaret. Et erat tam dulcibus, vena exuberante, fdere cerneres olus sive virgultum, divinae, ut in quo fuisset fluentum emissum, velociter germina acciperent incrementum. Cumque eum incolae loci, quasi ludum agentes, per singula quaeque loca deducerent, insidiatob terra dehiscens, ac velut in stadiis duodecim in medium paludis, ubi nullum prorsus posset opus efficere, flucomnium mentes timor obsedit, et novum quemdam advenire regioni loci incolae praestolantur interitum, simulque et beneficium quod habere consueverant, jugi fletu deplorant. Curriculum igitur unius atque alterius anni in hac ariditate pertransiit. Arescunt siti loci illius omnia, quae irrigare consueverat. Tertio quoque anno accidit ut quidam iter agens beati Clementis martyris, cujus jam supra meminimus, reliquias exhiberet, quas Ari
Abbreviated transcription (Latin):
sar. Iam depone ꝑfidiam artis ma¬
gice.⁊ dic nob̾ generositatẽ tuam.
Tunc beatus laurentiꝰ dixit. Quã¬
tum ad genꝰ ispanus sum:⁊ erudi¬
tus uł nutritꝰ romanus:. ⁊ a cuna

Expanded text:
tyri: Jam depone perfidiam artis magicae, et dic nobis generositatem tuam. Cui beatus Laurentius: Quantum ad genus, Hispanus sum, eruditus ac nutritus Romae, et a cuna
Abbreviated transcription (Latin):
misit se ad pedes beati laurentii:
baptizare tͣ. Et acceptã aqͣm be¬
nedixit:⁊ bapti zauit eum. Audi¬
ens decius hoc factum dixit. Exi¬
bete eum.⁊ cũ fustibꝰ cedite. Et
ad ductus romanus ante conspec¬
sar: ut ipsa hora capitis subiret sen
porte salarie: ibi decollatus ẽ qͥn¬
to idꝰ augusti. Tunc noctu uenit
uerano. Cadem nocte iussit deciꝰ
cesar una cum ualeriano p̃fecto¬
p̃torii inthermas olimpiadis pa¬
rari sibi tribunal. Et ꝑgit noctu
ad thermas iuxta palacium salus¬
tii.⁊ iussit sibi beatum laurentiũ
offerri. Tunc cepit ypolitus tͥstis
plorare. Can beatus laurentius
ita dixit. Noli flere. s: magis tace.
et gaude: quia uado ad głam.
dicit ei ypolitus. Quare ⁊ ego
tius dixit ei. Magis in absconditis
ueni. Et cumhoc dixisset. iussit
decius cesar om̃e genꝰ torm̃tors an

Expanded text:
edes laurentii| baptizaretur; Et accepta aqua . benedixit .| et baptizauit eum; Audiens decius hoc factum dixit;| Exibete eum cum fustibus; Et adductus est ante conspecsar| ut ipsa hora capitalem sententiporte salariae . decollatus est| quarto idus augusti; Tunc nocte uenit uerano; Eadem nocte iussit decius cesar una cum ualeriano| praefecto in termas olimpiadis parari sibi tribunal . et pergi nocte| ad termas iuxta palatium salustiani . et iussit sibi beatum lau| rencium offerri; Tunc cępit ypolitus tristis plorare;| Cui beatus laurencius ita dixit; Noli flere sed magis tace| et gaudę quia uado ad gloriam; Dicit ei ypolitus; Quare et| ego cius dicit ei; Magis in absconditis ueni; Et cum| hęc dixisset . iussit decius cesar omne genus tormen
Abbreviated transcription (Latin):
centem inuenimꝰ quasi codem die
fuisset effusus. Caput uͦ sc̃i naza
rii mr̃is qd̃ ab impiis fuerat absci¬
sum ita integrũ atq incorruptum
cum capillis capitis. atq barba in¬
tyris et in leticia composito: statĩ
Ad sc̃m̃ celsem mr̃em qui in eodẽ
orto positus ẽ cum scõ sacerdote¬
ambrosio ad orationem ꝑreximus.
Numqͣm tam̃ illum ante orasse in
codem loco comꝑtum habuimus.
S hoc erat signum reuelati mr̃is.
ratum isset. Cognouimꝰ tam̃ a
custodibus loci ipsius dictum qͦd
a parentibꝰ sius illis traditũ sit. ñ

Expanded text:
entes erant, quasi eodem die fuisset effusus. Caput etiam ipsius, quod ab impiis fuerat abscissum, ita integrum atque incorruptum, cum pilis capitis et barba,tyris, et in lectica composito, statim ad sanctum Celsum martyrem, qui in eodem horto positus est, cum sancto Sacerdote ad orationem perreximus. Numquam tamen illum antea orasse in eodem loco compertum habemus: sed hoc erat signum revelati corporiratum isset. Cognovimus tamen a custodibus loci ipsius, quod a parentibus suis illis traditum sit, non
Abbreviated transcription (Latin):
si me dignatur susciꝑe. licet pecca¬
tricem tam̃ xp̃ianam. Preses autẽ
iussit eam fustib cedi. Et cum ce¬
deretur: subito t̾re motꝰ factus ẽ
magnus. Et quasi astula de fusti¬
bꝰ unde cedebatur scã dei uirgo.
attigit dextrum ocłm p̃sidis. quẽ
ocłm post triduũ ammisit. Tũc
repletus furore p̃ses. dedit sc̃ȩ dei
puelle capitalẽ sententiã dicens.
Qm seraphyam ñ solũ imꝑialium
p̃ceptors contemptͥcem. uerũ etiã
tantis dep̃hensã maleficiis. gladio
uissit ꝑcuti. Et iicisum ẽ caput
sc̃e uirginis xp̃i seraphye transar¬
cum faustini uixta areã uindici¬
ani ducis ducũ. Passa ẽ autẽ sc̃a
seraphia qͣrto błdas augustas. Reg¬

Expanded text:
si me dignatur suscipere, licet peccatricem, tamen Christianam». Preses autem iussit eam fustibus cedi. Et cum cederetur, subito terrae motus factus est magnus; et quasi astula de fustibus, unde cedebatur sancta Dei uirgo, attigit dextrum oculum presidis: quem oculum post triduum amisit. Tunc repletus furore preses dedit sanctae Dei puellae capitalem sententiam, dicens quoniam: «Seraphiam non solum imperialia precepta contemptricem, uerum etiam tantis deprehensam maleficiis gladio iussi percuti». Et incisum est caput sanctae uirginis Christi Seraphiae trans arcum Faustini, iuxta aream Vindiciani ducis ducum. Passa est autem sancta Seraphia quarto Kalendas Augustas, reg
Abbreviated transcription (Latin):
fide integra. spe certa. caritate sincera.
ut p̃paratis animis ad continentiã uir¬
tutis tanta p̃stetur audatia. quȩ suꝑet
diaboli uniuersa figm̃ta.⁊ contempnẽ¬
tes p̃sentia futura sectent᷑. Ieuinia e¬
pulis carnalibꝰ p̃ponant. lectiones sa¬

Expanded text:
a, caritate sincera, ut praeparato animo, ad continentiam virtus tanta praestetur, quae superet diaboli universa figmenta, atque contemnendo praesentia futura sectetur. Jejunia epulis carnalibus praeferat, et lectiones sa
Abbreviated transcription (Latin):
de celo dicens. Ueni fidelis et bone
dispensator. aꝑtus ẽ tͥ paradisus deli¬
tiarum. Et cum eũ milites acciꝑent.
duxerunt eũ ad eundẽ locum in quo
preceꝑat martianus ut eũ int̾ficerẽt.
Et cum ibi uenissent. unus ex mili¬
tibus eduxit gladium. ⁊ amputa¬
uit caput eius. Et decollatus ẽ be¬
atus felix ep̃s et dei martir in eodẽ
suum martirizatũ. secuti sunt eum
cum planctu magno et ululatu. Ip¬
se quoq impiissimus imꝑator. cum
uidisset turbas sequentes eum: p̃ce¬
pit xp̃ianos int̾ficere. et occisi sunt
tria milia ducenti xp̃iani. ꝓnomine¬
q beatissimi felicis ussit custodiri.
ne aliquis.xp̃ianorum eũ furaretur.
ꝑnoctẽ. ne ipsumq sepeliret.s: aues
celi comedent illud uel bestie agri.
Cadem uidelicet hora surrexit tem¬
pestas. et coruscationes et conitru¬
one grecus furatus ẽ corpus eius.⁊¬

Expanded text:
de celo dicens: «Veni, fidelis et bone de celo dicens: «Veni, fidelis et bone dispensator, apertus est paradisus delitiarum». 123 Et cum eum milites acciperent, duxerunt eum ad eundem locum, in quo preceperat Marcianus, ut eum interficerent; et cum ibi uenissent, unus ex militibus eduxit gladium et amputauit caput eius, et decollatus est beatus Felix episcopus et Dei martir in eodem suum martirizatum, secuti sunt eum cum planctu magno et ululatu; ipse quoque impiissimus imperator, cum uidisset turbas sequentes eum, precepit christianos interficere. 125 Et occisi sunt tria milia ducenti Christianque beatissimi Felicis iussit custodiri, ne aliquis christianorum eum furaretur per noctem, ne ipsumque sepeliret, sed aues celi comederent illud uel bestiae agri. 127 Eadem uidelicet hora, surrexit tempestas et coruscationes et tonitruomne