comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tionem passionem &resurrectionem suis
prȩsignauerint scriptis. admedium ꝓdu¬
citur : Ne uero ad intelle gendahorum
mystica dicta tardifoste remanerent:
sensum quoque illis. quo hȩc intellegere
possent aperuit: Quo feccto nilultra
priscȩ dub&atis. in eorum mente reside¬

Expanded text:
tionem, passionem et resurrectionem suis tionem, passionem et resurrectionem suis praesignaverunt scriptis, ad medium producitur. Ne vero ad intelligenda horum mystica dicta, tardi forte remanerent, sensum quoque illis quo haec intelligere possent aperuit: quo facto, nil ultra priscae dubietatis in eorum mente reside
Abbreviated transcription (Latin):
tunc matnduc andi necessitas uel ut ilitar
aliunde potest incurrere : nulla tenus ir
turum ubi filiis resurrectionis non ediud
esca & potus uitet &raclus gecidium e pax
&omnia bona quam illud nimirum fit
quod inpsedmo canitur: beciti quihabitane
Et iterum: uidebitur dr̃ deorum insion:
bens ait: quando erit dr̃ omnia in omnibus
Expl&t autem refectione : dñradhuc ex¬
bostationis monita sub iunxit dicens: bȩo:
sunt uerba quȩ locutus sum aduos. cũ ad hũe
essem uobis cum: Idest cum mostadi ad¬
huc & passibili carne uestri es sem simibis:
Qm̃ necesse est impleriomnia quȩ scripta
sunt inlege morsi & ꝓph&is & psalmisde
me omnem magister ueritatis tollit
scrupulum simulationis undique uerita¬
tis iura confirmat : Vid&ur palpatur :
reficitur sermo exhostationis ꝑsingula
prȩb&ur : & ne solum eius testimonium
minus sufficere put ar&ur &iam morsi
& ꝓph&arum auctoritas qui eius incarna¬

Expanded text:
nulla manducandi necessitas vel utilitas nulla manducandi necessitas vel utilitas aliunde potest incurrere  Al., inferri, turum, ubi filiis resurrectionis non aliud esca et potus quam vita et salus, gaudium, pax, et omnia bona, quam illud nimirum sit quod in psalmo canitur: Beati qui habitant Et iterum: Videbitur Deus deorum in Sion . s  Al., describens, ait: Quando erit Deus omnia in omnibus . Expleta autem refectione Dominus adhuc exhortationis monita subjunxit, dicens: Haec sunt verba quae locutus sum ad vos, cum adhuc essem vobiscum. Id est, cum mortali adhuc et passibili carne vestri essem similis. Quoniam necesse est impleri omnia quae scripta sunt in lege Moysi et Prophetis et Psalmis de me. Omnem Magister veritatis tollit scrupulum simulationis, undique veritatis jura confirmat. Videtur, palpatur, reficitur, sermo exhortationis per singula praebetur, et ne solum ejus testimonium minus sufficere putaretur, etiam Moysi et prophetarum auctoritas, qui ejus incarna
Abbreviated transcription (Latin):
Vnde ardentissimus uitȩ illius amator
desua cestur de uotione dõ spelaabun¬
dus loquitur: ego ccutem cum iustitia ap¬
petrebo in conspectutuo : satiabor dũ ma¬
infestabitur gloriatua: Et philippus
eodem feruens amore: dñe inquit: ostende
nolis pactrem & sufficit nobis: Sim plici¬
teritaque & pie sentiendum est resusci¬
tatum amoste . & in mostede iam factũ
corpus dominicum: nullem quidem ne¬
cessi tatem at tamen facultatem habi¬
sse uescendi: Ideo que ubi opostunitas ꝓ¬
bande substantiȩ naturalis exigebat᷑
cili esse refectum: Quinimirum cibi
nillum iaginȩ adiumentum ut mosta¬
lium corporibsolent illi prȩbuerint
sed quomado inignem missa aqua. ita
mox comesti spiritadieius sintuistut e
ab sumpti: Sed & nostra postreiur rec¬
tionem corpora cȩlesti gloria prȩdita
credendum est adquacquid uoluanint agen¬
dum erse potentia ad ꝑueniendum ubi etq
libuerit esse promptis simcc sed quia nulla

Expanded text:
Unde ardentissimus vitae illius amator Unde ardentissimus vitae illius amator de sua certus devotione, Deo spe laetabundus loquitur: Ego autem cum justitia apparebo in conspectu tuo, satiabor dum manifestabitur gloria tua . Et Philippus eodem fervens amore: Domine, inquit, ostende nobis Patrem, et sufficit nobis . Simpliciter itaque et pie sentiendum est resuscitatum a morte, et immortale jam factum corpus dominicum, nullam quidem necessitatem, attamen facultatem habuisse vescendi; ideoque ubi opportunitas probandae substantiae naturalis exigebat, cibis esse refectum, qui nimirum cibi nullum saginae adjumentum, ut mortalium corporibus solent, illi praebuerint, sed quomodo in ignem missa aqua, ita mox comesti spirituali ejus sint virtute absumpti. Sed et nostra post resurrectionem corpora coelesti gloria praedita, credendum est ad quidquid voluerint agendum esse potentia, ad perveniendum ubicunque libuerit esse promptissima; sed quia tunc
Abbreviated transcription (Latin):
confirmandam resur rectionis fidẽ
se ipsum uiuum discipulis prabuit
uerba exostationis ac tulit uesuicia
passionis non solum intuenda sed &
palpanda de monstrauit: Sed in¬
firma adhuc eorum prȩcordia no¬
uitatem tantȩ potentiȩ capere ne¬
queunt magisque mirar prȩgecudio
quouidebant : quam credere quod do¬
cebantur incipiunt: Verum dñs ne
quid in eorum mente resider& ambigui:
sumptir &iamepulis comẽdit corãeis:
Vt si uisibus oculorum si suorum tactib
non crederent digitorum: uel alimen¬
torum carnalium ꝑceptione carnẽ
esse quȩ apparuit agnoscerent:
heresis stulta cherintianorum : nequis
uidelic & pueriliter desipiens ȩstim & uel
mediatoris dĩ & dñi nostri corpus excita¬
tum amostuis. sustentaculo egirse cibo¬
rum: uel nostra postresurrectionom
corpora. inuita & conuersatione spiri¬
eeli escis reficienda carnalibus. ubi
diuinȩ contemplatio caritatis esu¬
rire &sitire sicut & bonorum c&ero¬
rum penuriam patinullatinus sinit:

Expanded text:
tionis fidem, se ipsum vivum discipulis praebuit, verba exhortationis attulit, vestigia passionis non solum intuenda, sed et palpanda demonstravit. Sed infirma adhuc eorum praecordia novitatem tantae potentiae capere nequeunt, magisque mirari prae gaudio quod videbant, quam credere quod docebantur incipiunt. Verum Dominus ne quid in eorum mente resideret ambigui, sumptis etiam epulis, comedit coram eis, ut si visibus oculorum, si suorum tactibus non crederent digitorum, vel alimentorum carnalium perceptione carnem esse quae apparuit cognoscerent. , cavenda est haeresis stulta Cerinthianorum, ne quis videlicet pueriliter desipiens aestimet vel Mediatoris Dei et Domini nostri corpus excitatum a mortuis, sustentaculo eguisse ciborum, vel nostra post resurrectionem corpora in vita et conversatione spirituali escis reficienda carnalibus, ubi divinae contemplatio claritatis esurire et sitire, sicut et bonorum caeterorum penuriam pati nullatenus sinit.
Abbreviated transcription (Latin):
dicarent : acsacramenta fidei quibus saluari
adque aad gecudia suꝑnȩ patriȩ possentat¬
tingere ministrarent : cooperante ipso
mediatore dĩ & hominum homine il ũxpo
qui uiuit et regnat cum patre inunitãte

Expanded text:
dicarent, ac sacramenta fidei, quibus salvari dicarent, ac sacramenta fidei, quibus salvari atque ad gaudia supernae patriae possent attingere, ministrarent, cooperante ipso Mediatore Dei et hominum, homine Jesu Christo, qui vivit et regnat cum Patre in unitate
Abbreviated transcription (Latin):
oundum scauer i. nisids homo uenir & qui in
hominis habitua ppccrens & homines quȩ es¬
sent diuina instruer& & mostem uthomo
suscipiens diuina uistute reuincere sic que
insecredentes & cid contemptum subeundȩ
mostis accender & & cestitudine sperande
resurrectionis acuitȩ ꝑp&is animar&:
Quo enimaptius exemplo poterant homines
ad fidem pasticipande gloriȩ & ꝓmerendȩ
uitȩ immostclis erigi: quam cum ipsum dm̃
tius ordine ad toleranda ꝓsua sclute cad¬
uersa quȩq ꝓuocarentur quam cum aucto¬
numera ab impiis gedera probrorum &
ipsam mortis subisse sententiam : Quara¬
tione congruentius. spem resurrectionis
acciperent quam cum eius se sacramentis
ablutos & scificatos eius corpori adunatos
esse meminissent. qui ꝓipsis moste gustata.
us ꝓredemptione mundi sanguis effude
r&ur xp̃i ꝑque eius resurrectionem &
ascensionem patefier& hominibus cȩlestis
ianua regni : & nc demũ mitter &lur qui
cunctis ꝑorbem nationibus uerbum uitȩ prȩ¬

Expanded text:
i nisi Deus homo veniret, qui in hominis habitu apparens, et homines quae essent divina instrueret, et mortem ut homo suscipiens divina virtute revinceret, sicque in se credentes, et ad contemptum subeundae mortis accenderet, et certitudine sperandae resurrectionis ac vitae perpetis animaret. Quo enim aptius exemplo poterant homines ad fidem participandae gloriae, et promerendae vitae immortalis erigi, quam cum ipsum Deumcius ordine ad toleranda pro sua salute adversa quaeque provocarentur, quam cum auctonumera ab impiis genera probrorum, et ipsam mortis subiisse sententiam? Qua ratione congruentius spem resurrectionis acciperent, quam cum ejus se sacramentis ablutos et sanctificatos, ejus corpori adunatos esse meminissent, qui, pro ipsis morte gustata, us pro salute mundi sanguis funde add. quem ejus resurrectionem et ascensionem patefieret hominibus coelestis janua regni; et sic demum mitterentur qui cunctis per orbem nationibus verbum vitae prae
Abbreviated transcription (Latin):
& ait curomillius habe: Aterdier¬
est postlñi resurrectionem nam
& antequidem ꝑeuangelii sui gyat ã¬
in luminauerat his qui intenebrir &
umbr mortis sedebant : sed potior
resurrectione celebrata ꝑ p&uȩ lu¬
cis splendor effulsit duodenarir̃
duo testamenta in quib: &erniregis
stabulario quia tunca peruit illis
sensum ait intellegerent scriptures:
Altentdie stabularius denarios quo¬
rum pr&io uulneratũ curaer& accepit:
quia sp̃r scr̃ adueniens docuit aporto¬
lor omnem ueritatẽ quogentib: eru¬
diendis instare adque euangelium
prȩdicare sufficerent: & quod cũq
suꝑ ero gaueris ego cum rediero rech¬
damtibi super erogat stabularius
quod induob clenarur non accepit cũ
dicit aportolus : deuirginib: aũ prȩ¬
ceptum clñi non habeo consilium aũ
lio uiuere sed non usi sumur hac potesta¬
te. nequem uestrũ gracuaremus
Cuiredienr quod ꝓmiserat debitor
redd et  quia ueniens in iudicio dñr

Expanded text:
et ait: Curam illius habe. Alteret ait: Curam illius habe. Alterest post Domini resurrectionem, nam et ante quidem per Evangelii sui gratiailluminaverat hos qui in tenebris et in umbra mortis sedebant, sed potior resurrectione celebrata perpetuae lucis splendor effulsit. Duo denarii sunt duo Testamenta, in quibus aeterni regis stabulario, quia tunc aperuit illis sensum ut intelligerent Scripturas. Altera die stabularius denarios, quorum pretio vulneratum curaret, accepit, quia Spiritus sanctus adveniens docuit apostolos omnem veritatem, quo gentibus erudiendis instare atque Evangelium praedicare sufficerent. Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero reddam tibi. Supererogat stabularius quod in duobus denariis non accepit, cum dicit Apostolus: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consiliu de Evangelio vivere . Sed non usi sumus hac potestate, ne quem vestrum gravaremus . Cui rediens quod promiserat, debitor reddet, quia veniens in judicio Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uit uulnerceiur infundens oleum &ui¬
redarguendo cohibuit: spemueniȩ
pęnitentib: terrorempenȩ peccantib:
incutiens. Alligatenim uulner dum
prȩcepit penitentiam agite : infundit
oleum dumaddit as ꝓpinquauit enĩ
regnum cȩlorum: Infundit &uinum
dumdicit: omnis arbor quȩ non facit
fructum bonum &cid&ur &inignem
mitt&ur & imponens illum in iumen¬
tum suum. duxit instabulum & curãe
eius egit. Iumentum eius est caro in
qua adnor uenire dignatus est : in quo
portauit ad gregem: Itaque in poni
iumento est in ipsã in carnationem x p̃i
credere eius que mysteriis instͥari
simul & abhostis in cursione tutari
Qt abulum autemest ecdesia prȩsens
ubi reficiuntur uiatores. Depere¬
grinationehac: in &ernã patriam
red euntes: & bene iumento inpositũ
cluxit in stabulum : quia nemo nisi bap¬
tigatu nisi corpori xp̃i adunatus
ecclesiam intraebit. & alteraedieꝓtu¬
lit duordenarios & dedit stabulario

Expanded text:
uit uulnera eius infundens oleum et uiuit uulnera eius infundens oleum et uiredarguendo cohibuit, spem veniae poenitentibus, terrorem poenae peccantibus incutiens. Alligat enim vulnera, dum praecipit: Poenitentiam agite, infundit oleum, dum addit: Appropinquabit enim regnum coelorum . Infundit et vinum, dum dicit: Omnis arbor quae non facit fructum bonum, excidetur, et in ignem mittetur . Et imponens illum in jumentum suum, duxit in stabulum, et curam ejus egit. Jumentum ejus est caro, in qua ad nos venire dignatus est. In quo portavit ad gregem . Itaque imponi jumento est, in ipsam Incarnationem Christi credere, ejusque mysteriis initiari, simul et ab hostis incursione tutari. Stabulum autem est Ecclesia praesens, ubi reficiuntur viatores, de peregrinatione hac in aeternam patriam redeuntes. Et bene jumento impositum duxit in stabulum, quia nemo, nisi baptizatus, nisi corpori Christi adunatus, Ecclesiam intrabit. Et altera die protulit duos denarios, et dedit stabulario,
Abbreviated transcription (Latin):
rem manifesta est dñi seno tentia
nullũ nobis ampliur quã quimiserea¬
tur esse ꝓximum: si hier osolimite
ciui non sacerdor non leuita &eadẽ
gente inmo in eadem urbe nati&nu¬
triti sed & ternȩ gentis ac cola quia
magis misertur est pactus est ꝓximus:
sacratiore autẽ intellecti qm̃ nemonobis
magis est ꝓreimus quã qui uulnery nr̃ce
curauit : diligamuseum quasi dnm

Expanded text:
ram manifesta est Domini sententia, nullum nobis amplius quam qui misereatur esse proximum, sed Hierosolymiti civi non sacerdos, non levita ex eadem gente, imo in eadem urbe nati et nutriti, sed exterae gentis accola, quia magis misertus est, factus est proximus. Sacratiore autem intellectu, quoniam nemo magis proximus, quam qui vulnera nostra curavit, diligamus eum quasi Dom
Abbreviated transcription (Latin):
moniam pauperib dedit: Iustitiȩ aũ
quod ut uir prudentissimur ꝓcurcuit
pescorum substantiam auaris mani¬
bur sacrilegus occupar& Iustitia in¬
quit eiur man& in &ernum : quomodo
non hȩcei in ẽnum manebit iustitia.
quã l& sco impłeuit opere. & gloriosis¬
simomartrio consecrauit Hocitaq
dolore furor gentilis accensus. Crx¬
ticulam continuo parat ignitam suꝑ
quam cremandum laurentium ꝑmem¬
bro discinder& : ut indignationir suȩ
plammar impur ignib: uindicano¬
de ꝓsecto totiruis ceribus fortisim
Imar tyr & uritur sed regnum celi ꝓmis¬
sa quedi fidelimente ꝑtracetans refri¬
gero corscientiȩ uictricis extutauu
ecpoenali fleus incendio estcẽma
irpectore in superaebilisõ sp̃s flamma
per uebat. Nut numquid ecde repore¬
rat momentaneȩ corporis ustionie

Expanded text:
moniam pauperibus dedit: justitiae autem, moniam pauperibus dedit: justitiae autem, quod ut vir prudentissimus procuravit ne sanctorum substantiam avaris manibus sacrilegus occuparet. Justitia, inquit, ejus manet in aeternum. Quomodo non haec in aeternum manebit justitia, quod et sancto complevit opere, et gloriosissimo martyrio consecravit? Hoc itaque dolore furor gentilis accensus craticulam continuo parat ignitam, super quam cremandum Laurentium per membra discinderet, ut indignationis suae flammas impiis ignibus vindicaecto totis visceribus fortissimus martyr, et uritur; sed regnum coeli promissaque Dei fideli mente pertractans refrigerio conscientiae victricis exsultat, nec poenali flexus incendio est, cujus in pectore insuperabilis S. Spiritus flamma fervebat. At nunquid cedere poterat momentaneae cor
Abbreviated transcription (Latin):
noli inquit fili mȩstus ẽẽ posttri¬
duum mesequeris. Hoc est noli
tristis esse uelut apud słm dere¬
lictus nam nectẽ fider uitaq tua
talimorte priuabit: Nullate demeo
transitu quo egogaudeo pertur¬
b& anxicas quiamox & tuhabitu¬
rus es detua passione l&itiam
Vere beati laurenti gloria singu¬
laris qui tantum dedõsuo consecutur
est gratiȩ ut ei martir demarti rio
ꝓph&ar & quem psuorum prȩrogatiua
meritorum anteuictoria l&i ficauit
quampugna terrer & Ergout conpe¬
rit ore sacerdotis & marteris sequoq
omnimodir ad sumenclum : Congregatir
inopum turbis: ecclesia sticum censum
nelgiosa liberatate diuisit : Quam ꝓfun¬
dun. spirital suiri & quaicȩleste consi¬
lium uit & egenis consulere & multitu¬
dine consumnte quȩ dederat inuenirt
nonporsit quod raper& persecutor
illamnimirum secutus sententiam dis ꝑ¬
sit dedit pauperib: iustitia eius man& in
xernum Misericordiȩ fuit quod ali¬

Expanded text:
Noli, inquit, fili, moestus esse, post triNoli, inquit, fili, moestus esse, post triduum me sequeris: hoc est, noli tristis esse, velut apud saeculum derelictus; nam nec te fides, vitaque tua tali morte privabit; nulla te de meo transitu, quo ego gaudeo, perturbet anxietas; quia mox et tu habiturus es de tua passione laetitiam. Vere beati Laurentii gloria singularis, qui tantum de Deo suo consecutus est gratiae, ut ei martyr de martyrio ophetaret, quem pro suorum praerogativa meritorum ante victoria laetificavit, quam pugna terreret. Ergo, ut comperit, ore sacerdotis et martyris, se quoque omnimodis assumendum, congregatis inopum turbis ecclesiasticum censum religiosa liberalitate divisit. Quam profundum spiritalis viri, et quam coeleste consilium, et ut egenis consuleret, et multitudine consumente quae dederat, inveniri non posset, quod raperet persecutor; illam nimirum secutus sententiam: Dispersit, dedit pauperibus: justitia ejus manet in aeternum . Misericordiae fuit, quod ali
Abbreviated transcription (Latin):
Icm̃est fratres ac dõ placitum ut
natalem beati laurentii prȩci¬
pua deuocione uenere muri cu¬
urradiantib flammis uictrix in
lio c quoquedie. totoorbe xp̃icorus¬
cat ecclesia: Quicum in sede gloriosis¬
simi patrisanchȩ diaconatus funge¬
reur officio puritate in nocentis uitȩ
fortissimȩ que mortis triumpho a pos¬
tolico seconsortio copulauit. Nec iñ me¬
rito eum a postolorum supparem prȩ¬
dicamus : Cui & castitas animi leuiticũ
ministerium dedit & plenitudo fidei
marterii contulit dignitatem: Quem
uene paebilis xxstus romanȩ urbisan¬
tistes cumimpi&atem sȩuientis mun¬
di ꝑtormenta superor& & regnis
err̃ & cȩlestibus iamuicinus. uider&¬
que eum paterna demorte tristis¬
simum. Ita illum spũ prȩscientiȩ
compellarre narratur: Noli fili
mȩstus esse post triduum mesequ ẽ¬
ris Vnde appar& carissimi beatũ
laurentium non de sacerdotis sui
uictoriahabusse tristiciam. sed
doluisse quia non &iam ipse mundum
cum suo pariter sacerdote uincebat

Expanded text:
m est, fratres, ac Deo placitum, ut natalem beati Laurentii praecipua devotione veneremur, cujus radiantibus flammis victrix in hunc quoque diem toto orbe Christi coruscat Ecclesia; qui cum in sede gloriosissimi patriarchae diaconatus fungeretur officio, puritate innocentis vitae, fortissimaeque mortis triumpho apostolico se consortio copulavit. Nec immerito eum apostolorum supparem praedicamus; cui et castitas animi leviticum ministerium dedit, et plenitudo fidei martyrii contulit dignitatem. Quem venerabilis Xistus Romanae urbis antistes, cum impietatem saevientis mundi per tormenta superaret, et regnis esset coelestibus jam vicinus, videretque eum paterna de morte tristissimum, ita illum spiritu praescientiae compellasse narratur: Noli, inquit, fili moestus esse, post triduum me sequeris. Unde apparet, carissimi, beatum Laurentium non de sacerdotis summi victoria habuisse tristitiam, sed doluisse, quia non ipse mundum cum suo pariter sacerdote vincebat.
Abbreviated transcription (Latin):
mirtebilelumen suum, Sius contnue
flaꝗitemur auxiliũ ut lucem scienti
qua in contulit in nobis ipseconserue
adque ad ꝑfectũ usque diem ꝑdiuat
Et ut dignisimus & audiri prȩcamo
abiciamus ipsi operatenelrarum
& in duamusnos arina lucis Sic & enĩ
supplicantes cim cite quȩ deside remur
accipimus : quia nimirũ uerba deuen
orationis adiuuat manus piȩ opere¬
tionis Et quia beati precursoris ho¬
die natalicia celebroemur : oporta
ut quems alutis &ernȩ prȩconem
surcepimus. Hunc &iam nostrȩ ona¬
tionis adiutorem quȩ prmus Ipsum
itaque intercedendo rogemus ru¬
T raro ut adeam cur. estimonium ꝑ hibu¬

Expanded text:
mirabile lumen suum. Ejus continue flagitemus auxilium, ut lucem scientiae quam contulit in nobis ipse conservet, atque ad perfectum usque diem perducat. Et ut digni simus exaudiri precantes, abjiciamus ipsi opera tenebrarum, et induamus nos arma lucis. Sic etenim supplicantes concite quae desideramus accipimus, quia nimirum verba divinae orationis adjuvat manus piae operationis. Et quia beati praecursoris hodie natalitia celebramus, oportet ut quem salutis aeternae praeconem suscepimus, hunc etiam nostrae orationis adjutorem quaeramus; ipsum itaque intercedendo rogemus impetrare, ut ad eum cui testimonium perhibu
Abbreviated transcription (Latin):
Ipsum quoq: legale sacerdotiũ tacitir
ceremoniarum suarum trpis quasi
mutis litteperũ figuris : achanias
e. demgratiȩ nascenti testimonium
ꝑhib& quia nibil prorsus iomnib
racerdotii ueeris obseruationibur
actum uel dictum esse credendum est :
quod non euan gelii gratiam si recte
intellegatur & pres serit: Quod aũ
declarito post modum & confirmato
nomine iohannis a pertum est osga¬
hariȩ & loquebatur benedicens dm̃
pat& utique quia manifestata ꝑ apor¬
tolor gratia nouitestamenti. multa
&iam tunba sacerdotum oboediebat
i dei relieta que tacitur nitate nõ¬
ciua ad confitenda. laudanda &
pred canda siidona redẽ ptonis sa
die eiptum cisionis iohannis quando

Expanded text:
Ipsum quoque legale sacerdotium tacitis Ipsum quoque legale sacerdotium tacitis caeremoniarum suarum typis, quasi mutis litterarum figuris, Zacharias eidem gratiae nascenti testimonium perhibet, quia nihil prorsus in omnibus sacerdotii veteris observationibus actum vel dictum esse credendum est, quod non Evangelii gratiam, si recte intelligatur, expresserit. Quod autem declarato postmodum et confirmato nomine Joannis apertum est os Zachariae, et loquebatur benedicens Deum, patet utique quia manifestata per apostolos gratia Novi Testamenti, multa etiam turba sacerdotum obediebat fidei, relictaque taciturnitate nociva, ad confitenda, laudanda et praedicanda sui dona Redemptoris se die circumcisionis Joann
Abbreviated transcription (Latin):
puerum patris racharie nomine
puagis quam iohannem uocandum
erse decernebant: eos ꝓfecto figu¬
łar ante cuperent eum potiuscon¬
suor pacer docu ueerir edita predi¬
caNAndebene  charias inemor
dñi inter pr&atur : qui a uidelic& memori¬
am antiquȩ obseruationis. quȩ utique
adñodata est figur aetedenuntiat: Con¬
tendebant ergo de nominenati ꝓph&e.
hiqui conueneraũ. & rachariam hunc
uocari sata gebant: at contra mater
uerbis & pater scriptis. quia iohannes
maggir appellandus est astruebant
Quia fuere non nulli celestium sacstemen¬
torum minus periti. qui in primordus
euangelii corus cantis. carnalia adhuc
legalis sacerdotii statuta simul obser¬
uanda esse decernerent: quos ꝓcesto
ipralegis dootrina de suscipienda gro¬
tiaxp̃i quasi elisab&h de nomine lo¬
hannis uiuauoce confirmat. dicendo
plegis latorem ꝓph&amuobis suscita
int dr̃uester defratribus uestris
tam quam meipsum audi&is iuxta om¬
nia quȩcumque locutus fuerit uobis:

Expanded text:
puerum patris Zachariae nomine puerum patris Zachariae nomine magis quam Joannem vocandum esse decernebant, eos profecto figuclarante, cuperent eum potius consueta sacerdotii veteris edicta praedicare. Unde bene Zacharias Memor Domini interpretatur, quia videlicet memoriam antiquae observationis, quae utique a Domino data est, figurate denuntiat. Contendebant ergo de nomine nati prophetae hi qui convenerant, et Zachariam hunc vocari satagebant: at contra mater verbis, et pater scriptis, quia Joannes magis appellandus est, astruebant. Quia fuere nonnulli coelestium sacramentorum minus periti, qui in primordiis Evangelii coruscantis carnalia adhuc legalis sacerdotii statuta simul observanda esse decernerent, quos profecto ipsa legis doctrina de suscipienda gratia Christi, quasi Elizabeth de nomine Joannis viva voce confirmat dicendo per legislatorem: Pit Deus vester de fratribus vestris; tanquam meipsum audietis, juxta omnia quaecunque locutus fuerit vobis .
Abbreviated transcription (Latin):
& legrperitis immo &i psamlstcebi
pleris que in locir ꝑsuas t yoeditio ner
cornumpentibur iuxta quod cirdm̃
ineuangelio sepiur inproperare ꝓ¬
batur Et quid quod diu sterili go¬
n&nice narcitur nisi quiala que
auxilio sacerdotalis officii. spiritale
dõ sobolem gignere iussa est teminẽ
alꝑ fectum adduxit: quianiminum
suiscultorib: regnicȩlestis ianuar
aperire non potuit: Sed factur sub
lege auctor ipselegis. sterlitatir
opprobrium legi abstulit : quihanc
spiritaliter intellegendam monstrt¬
uit & suꝑne beatitudinis graatiam
quȩ in euangelio nunc a ꝑtirsima
luce : in ea iamolim prȩfigura tam.
& quasi conceptam fuisse docurt᷑:
itꝰ t factum est inꝙ in die octabo
uenerunt circũcidere puerũ. &uo¬
cabant eum nomine patris eiur
taturgretia siue in quo est
gratia quo nomino & totam
eu angelicȩ dispensationis grrtiã
quam prȩdicat. & ipsum specialiter
dnm̃ signat : ꝑ quem eadem gnrtia
nundo donata est: quiuero natum

Expanded text:
et legisperitis, imo et ipsam litteram et legisperitis, imo et ipsam litteram plerisque in locis per suas traditiones corrumpentibus, juxta quod eis Dominus in Evangelio saepius improperare probatur? Et quid quod diu sterili genitrice nascitur, nisi quia lex, quae auxilio sacerdotalis officii spiritualem Deo sobolem gignere jussa est, neminem ad perfectum adduxit, quia nimirum suis cultoribus regni coelestis januas aperire non potuit? Sed factus sub lege auctor ipse legis sterilitatis opprobrium legi abstulit, qui hanc spiritualiter intelligendam monstravit, et supernae beatitudinis gratiam, quae in Evangelio nunc apertissime lucet, in ea jam olim praefiguratam et quasi conceptam fuisse docuit. Et factum est, inquit, in die octavo, venerunt circumcidere puerum, et vocabant eum nomine patris gratia, siue in quo est gevangelicae dispensationis gratiam quam praedicat, et ipsum specialiter Dominum signat, per quem eadem gratia mundo donata est. Qui vero natum
Abbreviated transcription (Latin):
hec eadem beatiiohannis natiuitar
non nullam hab& similitudinem ad¬
uentur dominici & gratiȩ quam pre¬
di care ueniebat Nam& congruum ual¬
de est ut cui omner ꝓphee priorer &
patri arhȩ uel nascendo uel morien¬
do uel uiuendo uel predicando testi¬
monium ꝑ ibuerunt: hunc multo
ampliur precursor suus quiplur
quam proph&a etiat nontantum
inuita & passione sed inipsa quoque
suanatiuitate design& Quidest enĩ
quodu&eranis parentib: natur est
iohanner nisi quia illius moxsecurt na¬
tiuitas signabatur. quis piritalia noui
testament ꝓferens ancana. carnalẽ
egis &sacerdotii o&eris obseruantia
lan terminandamssedocer&: quod
enim antiquatur & senescit ꝓƿe nte¬
ritumest, Quid quod muto patre
princiye ui delic& tancsacondotum
ortur est p̃cur sordñ. Nisiquia ipso appa¬
rente dĩo lingi auiam sacerdoti ue crir
maligod serartre e doe crnna sensur spir¬
diam cunrnntibus ac docentibur seribir

Expanded text:
haec eadem beati Joannis nativitas haec eadem beati Joannis nativitas nonnullam habet similitudinem adventus Dominici, et gratiae quam praedicare veniebat. Nam et congruum valde est ut cui omnes prophetae priores et patriarchae, vel nascendo, vel moriendo, vel vivendo, vel praedicando testimonium perhibuerunt, hunc multo amplius praecursor suus, qui plus quam propheta exstitit, non tantum in vita et passione, sed in ipsa quoque sua nativitate designet. Quid est enim quod veteranis parentibus natus est Joannes, nisi quia illius mox secutura nativitas signabatur, qui spiritualia Novi Testamenti proferens arcana, carnalem legis et sacerdotii veteris observantiam jam terminandam esse doceret? Quod enim antiquatur et senescit, prope interitum est. Quid quod muto patre, principe videlicet tunc sacerdotum, ortus est praecursor Domini, nisi quia, ipso apparente Domino, lingua jam sacerdotii veteris magna ex parte a doctrina sensus spirdiam curantibus ac docentibus scribis
Abbreviated transcription (Latin):
dubium non sit: Qiꝗdem dñr cũ
maioremeo ne eminem innacos
mulierum esse dixirs&: mox sub¬
didit dicens: qui autẽ minor est
in regnocelorum maior est illo
Seipsum uidelic& insinuans: qui hu¬
mananatiuitate posterior iohan¬
ne sed cȩlestis regniess& apice prȩs¬
tantior. Necuacat amysterio qđ
iohannir natiuitas cum dies de¬
crescere : dñi autem cum dies cres
Huius & enim secr&um distantiȩ
reuelatipse iobannes : quicũ prȩ
magnitudine uirtutum xp̃rore
der&ur a turbis dñr autem prȩ
infirmitate carnis aquilus dum
inquit oport& crescere meautẽ minui
minonetus est iohannes : quia qui xp̃r
estimabatur. qđ non xp̃s ipse sed prȩ
coxp̃i err& apparuit. Icleoque iurena¬
to iohanne lux diurna minorari
incipit : cuius fama diuinitatis desitu
breuiata dies adcrementum luminis
rediit : quia illenimirũ apparuit.
dilectionis in totam mundi latitudinẽ
dippunder&  Notandum autem quod

Expanded text:
dubium non sit. Siquidem Dominus cum dubium non sit. Siquidem Dominus cum majorem eo neminem in natis mulierum esse dixisset, mox subdidit dicens, Qui autem minor est in regno coelorum, major est illo, seipsum videlicet insinuans, qui humana nativitate posterior Joanne, sed coelestis regni esset apice praestantior. Nec vacat a mysterio quod Joannis nativitas cum dies decrescere, Domini autem cum dies crescHujus etenim secretum distantiae revelat ipse Joannes, qui cum prae magnitudine virtutum Christus crederetur a turbis, Dominus autem prae infirmitate carnis a quibusdam inquit, oportet crescere, me autem minui. minoratus est Joannes, quia qui Christus aestimabatur, quod non Christus ipse, sed praeco Christi esset apparuit. Ideoque jure nato Joanne lux diurna minorari incipit, cujus fama divinitatis desiturbreviata dies ad incrementum luminis redit  Al., rediit, quia ille nimirum apparuit dilectionis in totam mundi latitudinem diffunderet. Notandum autem quod
Abbreviated transcription (Latin):
orbem nationib: ad suc infidem & ba¬
ritatem: interius in lustrendo con¬
uertere non de sistit: Hic in spũ & uir¬
tuto helie prxcersit anteillum. ut ple¬
bem ẽi a quabaptizans. ad suscipiendũ
eum ubi apparor& docer& esse ꝑ fecta
huic suecessit ille in spu &iistutedipatris
ut plebem suam spũ sco &ignibaptigans
aduidendam faciem patris sui donan&
esse ꝑfectam Iohannenato congra¬
tulabantur uicini & cognati gene¬
trici illius. quia magnificauit dñr
miseri cordiam suã cum illa: dño
autemnato. congnatulabantur
eolesiȩ. quiauenit tempus miserendi
eius. spr̃ angelici qui sunt uicinicius
quid illa ꝑ orbem ers& accuric prio¬
res ipsi decȩlis admonebant: Necte
igitur natiuitas celebraturHilli¬
ur quitalis potentia magnitudinis
dominicis ꝓpinquabat operibus. :¬
recte ortus illius sollemnitas colitur
cuius tanta est uitȩ sublimitas. ut
quicquid illo sublimius est. hoc iam
hominis naturem transcendere

Expanded text:
orbem nationibus ad suam fidem et chaorbem nationibus ad suam fidem et charitatem interius illustrando convertere non desistit. Hic in spiritu et virtute Eliae praecessit ante illum, ut plebem ejus aqua baptizans ad suscipiendum eum, ubi appareret, doceret esse perfectam; huic successit ille in spiritu et virtute Dei Patris, ut plebem suam Spiritu sancto et igni baptizans ad videndam faciem Patris sui donaret esse perfectam. Joanne nato congratulabantur vicini et cognati genitrici illius, quia magnificavit Dominus misericordiam suam cum illa; Domino autem nato congratulabantur Ecclesiae, quia venit tempus miserandi ejus, spiritus angelici qui sunt vicini ejusquid illa per orbem esset actura, priores ipsi de coelis admonebant. Recte igitur nativitas celebratur illius qui talis potentia magnitudinis Dominicis propinquabat operibus. Recte ortus illius solemnitas colitur, cujus tanta est vitae sublimitas, ut quidquid illo sublimius est, hoc jam hominis naturam transcendere
Abbreviated transcription (Latin):
eitunum zachariȩ prȩdicꝰ ens iohan¬
nem . &erit in quit gaudium tibi &
gultatio & multi innatiuitate
eius ⁊ audebunt:: erit enĩ magnus
conemdño Iure igitur utrius que
natiuitas festa deuotione cele¬
bratur: sedinillius tamquam in xp̃i
dñi tam quam in salutaris mundi
tam quã infiliidĩ omnipotentis. tam¬
quam in solis iustitiȩ natiuitate . om¬
ni populo gaudium euangeligatur
inhuius autem tamquã in prȩcurso¬
nis dñi in seruidĩ ximii. in lucer¬
ne ardentis & lucentis gortu: mul¬
magnus conm dño esse namt dur
deilło ꝓph&a testatur. qum̃ magnus
dñs & laudabilis nimis. & magnitudi¬
nis eius non est finis: Iste peccatorũ
consortia declinans ab omni qđ
interpeccatores conueratur. pecca¬
ti omnis inmunis ꝑ mansit. Hic ad¬
huc gxuteno matris. spũ scõ repl&us
sui sp̃r sedem sibi uteri uirginalis in
quocarnem susciper& ipse consecnauit
stemultor filiorum israhel ad dnm
suo tempore predicando conuertit
ille multor cotidie de uniuersis ꝑ

Expanded text:
citurum Zachariae praedicans Joannem, Et erit, inquit, gaudium tibi et exsultatio, et multi in nativitate ejus gaudebunt. Erit enim magnus coram Domino. Jure igitur utriusque nativitas festa devotione celebratur, sed in illius tanquam in Christi Domini, tanquam in Salvatoris mundi, tanquam in Filii Dei omnipotentis, tanquam in solis justitiae nativitate, omni populo gaudium evangelizatur. In hujus autem tanquam in praecursoris Domini, in servi Dei eximii, in lucernae ardentis et lucentis exortu mulsse narratur: de illo Propheta testatur: Quoniam magnus Dominus et laudabilis nimis, et magnitudinis ejus non erit finis . Iste, peccatorum consortia declinans, ab omni quinter peccatores conversatus peccati omnis immunis permansit. Hic adhuc ex utero matris Spiritu sancto repletus sui Spiritus sedem sibi uteri virginalis in quo carnem susciperet, ipse consecravit. Iste multos filiorum Israel ad Dominum suo tempore praedicando convertit; ille multos quotidie de universis per
Abbreviated transcription (Latin):
re longuin duximus. a ꝑte denuntiat
dicens: uisita uit nos oriens &alto
Iilluminare hisqui itenebris & in
umbra mortis sorlent ad dinigen¬
dos pedes nostr os mnuiam pacir.
In uenit ergonos sedentes intenebr is
& inumbramortis. hio. t longa pec¬
catorum Oignonaune cecitate de¬
presfosũ atqrue hostir autiqui fracu¬
de deceptor absersor que erinoribiur
sicut econtrae dñr ueritapuo datunt
&uita: At tulit autem nobis uert̃ egi¬
tionis rȩ lucem &clusis que errerun
tenebrir certum nobis taer patrie celes¬
tis aperurt: Dir &it greisus operin
nostrorum : quatinus ꝑuiam ueritatir
quã monstrieuit incedere. atque adnan¬
sionem ꝑ peuȩ pacir porsimus intrar

Expanded text:
re longum duximus, aperte denuntiat, re longum duximus, aperte denuntiat, dicens: Visitavit nos oriens ex alto, illuminare his qui in tenebris et in umbra mortis sedent, ad dirigendos pedes nostros in viam pacis. Invenit ergo nos sedentes in tenebris et in umbra mortis, hoc est, longa peccatorum et ignorantiae caecitate depressos, atque hostis antiqui fraude deceptos obsessosque erroribus. sicut e contra Dominus veritas vocatur et vita. Attulit autem nobis veram cognitionis suae lucem, exclusisque errorum tenebris certum nobis iter patriae coelestis aperuit: direxit gressus operum nostrorum, quatenus per viam veritatis, quam monstravit incedere, atque ad mansionem perpetuae pacis possimus intrar
Abbreviated transcription (Latin):
dictur dñs dr̃ isahel quia ui sitauit
& fecit redemptionem plebisuȩ Inqui¬
b ꝑfecto uerbir notandũ quia bea¬
tur rachariar. quod inchoatum & pei¬
me fucorũ in spũ prȩuiderat : ꝓph&i¬
ens in carne dñr quasi longius a se
recedentes: quos inpeccatirꝰ posicos
querere & iustificare curcuit. Uisi¬
tauit quasi medicur ȩgrotos: quiut in¬
u&ertum suꝑbie nostiȩ langorem
sanare nouum nobis suȩ humilitatis
exemplum adhibuit: Necit redem pi¬
tionem plebiruȩ : qui nor uenundator
sulpeccato & antiqui hostir seruitio ad¬
dictos dato sui sanguinis precio libentuit:
Unde benigne nos hortatur apostoles
ditens. emnti enĩ estir pr&io magno.
lomficate & postate dm̃in corpore
istro, Plebiũ suȩ dicit: non utiq
quam ueniens plebem suam repperit
ed quaminsitando & redimendo suã
fecco: Uultis &enim audire fraotres
mei qualem in uenerit eam qualem
neddiderit finis camicihuius quod
ol nuititiam siul & plixitatẽ siutotũ
canitati uestre pe consore & explana¬

Expanded text:
isitavit et fecit redemptionem plebis suae. In quibus profecto verbis notandum quia beatus Zacharias quod inchoatum et proxime futurum in spiritu praeviderat, prophetirens in carne Dominus, quasi longius a se recedentes, quos in peccatis positos quaerere et justificare curavit. Visitavit quasi medicus aegrotos, qui ut inveteratum superbiae nostrae languorem sanaret, novum nobis suae humilitatis exemplum adhibuit. Fecit redemptionem plebis suae, qui nos venundatos sub peccato, et antiqui hostis servitio addictos, dato sui sanguinis pretio liberavit. Unde benigne nos hortatur Apostolus, dicens: Empti estis pretio magno, glorificate et portate Deum in corpore vestro . Plebiquam veniens plebem suam reperit, sed quam visitando et redimendo suam fecit. Vultis etenim audire, fratres mei, qualem invenerit eam, qualem reddiderit. Finis cantici hujus, quod ob notitiam simul et prolixitatem sui totum charitati vestrae recensere et explana
Abbreviated transcription (Latin):
destirpe sacerdotadi. quia confessione
xp̃i diutius ora continuerant: postmodũ
ꝑsusceptionem fidei illiur. sp̃r sc̃i uirtute
replendi donoꝓph&iȩ sublimandi. & ma¬
gisterii pastor alis officio populis essent
preferendi. Quamuis eacem acceptio
uenienter figuntre credendum est : quia
tunc in star& tempus quo fidelib pande¬
r&ur omnes legelis sacerdoturitus. & cȩ

Expanded text:
de stirpe sacerdotali, qui a confessione de stirpe sacerdotali, qui a confessione Christi diutius ora continuerant, postmodum per susceptionem fidei illius Spiritus sancti virtute replendi, dono prophetiae sublimandi, et magisterii pastoralis officio populis essent praeferendi. Quamvis eadem acceptionoc quoque convenienter figurari credendum est, quia tunc instaret tempus quo fidelibus panderetur omnes legalis sacerdotii ritus
Abbreviated transcription (Latin):
esuꝑomnia montana iudeȩ. diuulga¬
bantur omnia uerba hȩe: Donno intẽ¬
pore dominice resur rectionisd ubimissode¬
suꝑ spũgloria nominis eius ꝑ apostolasmun¬
do innotuit: timor concinuo sa luberrimus
non solum iudeorum quieraent uicini uel si¬
tu uidelic& loci uel scientia legis sedete rr¬
rum usque ad fine stene gentium corda
concursit. Nectantum montana cunc¬
ta iudeae. U uerũ &iamomnia mundani
regni mundanȩque sapientiȩ culmi¬
na. uirtutis eius fama trans cendit.
it aut relicta ubi que culturt acuita pri¬
ori ad ꝑcipienda fidei illius sacraementa
dominicȩ resus Reccio nis imaginem
prefert : quia & hec octauadie. hoc est post
sabbatũ facta est: & sicut illa areatu ꝑ¬
pauȩ mortis absoluere solebat . Ita isto
ꝑ fectã uitȩ in mortadis nouitatem. & in
auctore nr̃o ehibuit. & in nobir spercenda
monstratur. Quoduero interhec zacha
nostro simul & nostrao redemptione ꝓ¬
ph&at : significat inystice quia multi

Expanded text:
omnia montana Judaeae divulgabantur omnia verba haec. Porro in tempore Dominicae resurrectionis, ubi misso desuper Spiritu gloria nominis ejus per apostolos mundo innotuit, timor continuo saluberrimus non solum Judaeorum qui erant vicini vel situ videlicet loci, vel scientia legis, sed et exterarum usque ad fines terrae gentium corda concussit. Nec tantum montana cuncta Judaeae, verum etiam omnia mundani regni mundanaeque sapientiae culmina virtutis ejus fama transcendit, ita ut relicta ubique cultura ac vita priori ad percipienda fidei illius sacramenta Dominicae resurrectionis imaginem praefert, quia et haec octava die, hoc est post sabbatum, facta est; et sicut illa a reatu perpetuae mortis absolvere solebat, ita ista perfectam vitae immortalis novitatem et in auctore nostro exhibuit, et in nobis sperandam monstravit. Quod vero inter haec Zacharnostro simul et nostra redemptione prophetat, significat mystice quia multi
Abbreviated transcription (Latin):
tor mulierũ nemo surrait :
maiore prec&eris sc̃ĩr in ipsomox
Mortu uir tutum iubare da¬
Urescer&. Genes acdiu in fecundi
parenter dono nobilis simȩ plis &ul¬
tant : ipsi patri quem incredulitas mu¬
tum reddiderat. ad salutandum noue
preconem gractiȩ or & lingua resero¬
tur Nec sola facultar dm̃ benedicendi
nestituitur: sed deeo &iam ꝓph&andi
iustus aug&ur: Excitati fama facti
omnes uicini admiptione ac m&u
ꝑcelluntur : omnium qui audiere
÷ rcumquaque ad aduentũ noui ꝓ¬
ph&e corda p̾parentur. Undeme¬
nito sca ꝑ orbem ecclesia quȩ totbea¬
torũ martyrum uictorias quibur
ingrersum regni clestis meruere
frequentat : huius tantũ modo post
dnm&iam naciuitatis diem celebnt¬
re consueuit Quod nũllat inurnine
euangelica auctoritate inconsu&u

Expanded text:
 mulierum nemo surrexit, majore prae caeteris sanctis in ipso mox ortu virtutum jubare claresceret. Senes ac diu infecundi parentes dono nobilissimae prolis exsultant, ipsi patri quem incredulitas mutum reddiderat, ad salutandum novae praeconem gratiae os et lingua reseratur. Nec solum facultas Deum benedicendi restituitur, sed de eo etiam prophetandi virtus augetur. Excitati fama facti omnes vicini admiratione ac metu percelluntur, omnium qui audiere, circumquaque ad adventum novi prophetae corda praeparantur. Unde merito sancta per orbem Ecclesia, quae tot beatorum martyrum victorias, quibus ingressum regni coelestis meruere frequentat, hujus tantummodo post Dominum etiam nativitatis diem celebrare consuevit. Quod nullatenus sine evangel
Abbreviated transcription (Latin):
patrenuestrum qui incelis cst:n
hoc enom glorificatur putor ut
fratur plarimum are omus
& efficiamur xp̃idiscipuli:  quo effi¬
ciamur nisi ab illo cuius miseri corda
prȩuenitnos : ipsius enim sumus fig¬
mentum creati in xp̃oihũ in operibur
bonis Sicut dileitme pater inquit
& ego dilgiuos man&e indilectione
mea ecceunde sunt nobis opera bo¬
na: nam unde nobis essent nisi quia
fides ꝑ dilectionem operatur: unde
autem diligeremus nisi prius dilige¬
remur : ꝑpestis sime hoc in epistola sua

Expanded text:
in coelis est . In hoc enim glorificatur Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli. A quo efficiamur, nisi ab illo cujus misericordia praevenit nos? Ipsius enim sumus figmentum, creati in Christo Jesu in operibus bonis . 2. Sicut dilexit me Pater, inquit, et ego dilexi vos: manete in dilectione mea. Ecce unde sunt nobis opera bona. Nam unde nobis essent, nisi quia fides per dilectionem operatur ? Unde autem diligeremus, nisi prius diligeremur? Apertissime hoc in Epistola sua
Abbreviated transcription (Latin):
tatur palmes inuite: qui auitã non
ac trochit sroedice : pdhanc differen¬
tiam ual& quod scriptum est¬
memoria r&inentibus mandataeius
ut faciant ea, multienim memoria
r&inent ut contemnant. uel &iam
dirideant aut oppugnent ea : in his
uerbaxp̃i non manent : quia tangũt
quodlammodo non coherent: Side
illis nonerunt in beneficium sed in
testimoniũ & quiasic in sunt eis. ut
non maneant in eis: ad hoctenentur
altis. ut iudicentur seis: Magis
magisque saluator gratiam qua
saluamur dircipulir loquendo cõ¬
nenlans : In hoc in quit glorifica¬
tus est pater meus ut fructũ pluri¬
mum adferatis & efficiamini mei
discipuli: Qiue glorificatur siue
clarificattsdicatur : Suno uer¬
bo greco utrumque trans latum est
grecedicitur latine gloria est
diergo in hoc glorificaturest dr pat̃
ut pructum plurimum afferamus
& efficiamur xp̃i discipuli: non hoo
nostrȩ gloriȩ tribuamus. tam quã
hoc & nobis ipsis habeamus: eius est

Expanded text:
tatur palmes in vite, quia vitam non tatur palmes in vite, quia vitam non attrahit ex radice. Ad hanc differentiam valet quod scriptum esmemoria retinentibus mandata ejus, ut faciant ea . Multi enim memoria retinent, ut contemnant, vel etiam derideant et oppugnent ea. In his verba Christi non manent, qui attingunt quodammodo, non cohaerent: et ideo illis non erunt in beneficium, sed in testimonium. Et quia sic insunt eis ut non maneant in eis, ad hoc tenentur ab eis, ut judicentur ex eismagisque Salvator gratiam qua salvamur, discipulis loquendo commendans, In hoc, inquit, clarificatus est Pater meus, ut fructum plurimum afferatis, et efficiamini mei discipuli. Sive glorificatus sive clarificatus dicatur, ex uno graeco verbo utrumque translatum est, graece dicitur, latine gloria esti ergo in hoc glorificatus est Deus Pater, ut fructum plurimum afferamus, et efficiamur Christi discipuli, non hoc nostrae gloriae tribuamus, tanquam hoc ex nobis ipsis habeamus. Ejus est
Abbreviated transcription (Latin):
quia sumus adhuc in hoc seculo
Demansione namque huius seculino¬
bis aliquando subrẽpit. ut hoc p&a
mus quod nobis non &pedire nesci¬
mus: sed absit ut faat nobis simane¬
mus in xp̃o. qui non facit quando pe¬
timus nisi quod & pedit nobis: Ma¬
nentes ergo in eo. Cum uerba eius
in nobis manent: quod cumque uo¬
iuerimus p&tmus & fi& nobis
Quia si p&imus & nonfit. non hoc
p&imur quod habe mansio in eo
nec quod habent uerba eius quȩ ma¬
nent in nobis: sed quod hab& cupidi¬
tas & infirmitas carnis. quȩ non
est in eo & inqua nonmanent uerba
eius : namutique aduerba eiur ꝑti¬
n& oratio illa quam docuit. ubi di¬
cimus : pater noster quies incȩlis:
abhuius orationis uerbis &s sensibus
non recedamus p&itionibus nostris.
& quicquid p&imus fis nobis, t unc
enim dicenda sunt uerbacius in nobis
manere : quando facimus quȩ prȩce¬
pit & diligimus quȩ ꝓmisit⁊ quando
autem uerbaeius inanent in memoria
nec inueniuntur inuita: non conpu¬

Expanded text:
quia sumus adhuc in hoc saeculo. quia sumus adhuc in hoc saeculo. De mansione namque hujus saeculi nobis aliqmus quod nobis non expedire nescimus. Sed absit ut fiat nobis, si manemus in Christo, qui non facit quando petimus, nisi quod expedit nobis. Manentes ergo in eo, cum verba ejus in nobis manent. quodcumque voluerimus petemus, et fiet nobis. Quia si petimus et non fiet, non hoc petimus quod habet mansio in eo, nec quod habent verba ejus quae manent in nobis; sed quod habet cupiditas et infirmitas carnis, quae non est in eo, et in qua non manent verba ejus. Nam utique ad verba ejus pertinet oratio illa quam docuit, ubi dicimus, Pater noster, qui es in coelis . Ab hujus orationis verbis et sensibus non recedamus petitionibus nostris, et quidquid petierimus, fiet nobis. Tunc enim dicenda sunt verba ejus in nobis manere, quando facimus quae praecepit, et diligimus quae promisit: quando autem verba ejus manent in memoria, nec inveniuntur in vita, non compu
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃s uitisnon ess&. nisi homoers& ta¬
men istam gratiam palmitibus non
prȩbere nisi &iam dr ess& uerum
quia ita sine istagraetia non potestuiui.
ut mors in potestate sit liberi arbitru
siquis in me inquit non manserit: mit¬
t&urforas sicut palmes & aresc& & col¬
ligenteum. & inignẽ mittent & ard&
Higna ittque uitir. tanto sunt contẽp
tibiliora siinuite nonmanserint:
quanto gloriosiora simanserin:
nullis agricolerum usibus ꝓsunt.
nullis fabrilibus operibus depu¬
tantur ⁊ Linum eduobus palmiti
congruit: aut uitis. aut ignis: si
inuite non est. in igneerit: utergo
inigne nonsit inuite sit: Siman¬
seritis in me inquit. & uerba mea
in uobis manserint : quodcumq
uolueritis p&etis & fi& uobis
manendo quippe in xp̃o. quied uelle
possunt. nisi quod conuenit xp̃o
quiduelle possunt manendo in sal¬
uatore. nisi quod non alienumest
a salute : Aiud quippe uolumus
quia sumus in xp̃o : & aliuduolumus

Expanded text:
Christus vitis non esset, nisi homo esset; taChristus vitis non esset, nisi homo esset; tamen istam gratiam palmitibus non praeberet, nisi etiam Deus esset. Verum quia ita sine ista gratia non potest vivi, ut et mors in potestate sit liberi arbitrii: Si quis in me, inquit, non manserit, mittetur foras sicut palmes; et arescet; et colligent eum, et in ignem mittent, et ardet. Ligna itaque vittibiliora si in vite non manserint, quanto gloriosiora si manserint. nullis agricolarum usibus prosunt, nullis fabrilibus operibus deputantur . Unum e duobus palmiti congruit, aut vitis, aut ignis: si in vite non est, in igne erit. Ut ergo in igne non sit, in vite sit. Si manseritis in me, inquit, et verba mea in vobis manserint: quodcunque volueritis petetis, et fiet vobis. Manendo quippe in Christo, quid velle possunt, nisi quod convenit Christo? Quid velle possunt manendo in Salvatore, nisi quod non alienum est a salute? Aliud quippe volumus, quia sumus in Christo, et aliud volumus