comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qua sola iugit̃ felicit̃q uiuendũ ẽ : nec indeos
eorũ horribiliora nos dicimus quã eorum
identidẽ auctores quos legunt etp̃dicant
Quando quidẽ et ex ipsis quaediceremꝰ acce¬
pimus et nullo modo dicere uel taliał cunc¬
ta sufficimus: ubi erant ergo illidii qui ꝓpter
exiguam fallacẽq mundihiuus felicitatem
colendi existimant̃ cũ romans quib: se colen¬
dos menda cissima astutia uenditabant:
tantis calamitatib uexarentꝰ: ubierant¬
quando ualerius consul ab exulib etseruis in¬
censũ capitoliũ cũdefensaret occisusẽ : Faci Halorius cul pntontuse

Expanded text:
qua sola iugiter feliciterque uiuendum est? Nec in deos qua sola iugiter feliciterque uiuendum est? Nec in deos eorum horribiliora nos dicimus, quam eorum identidem auctores, quos legunt et praedicant, quando quidem et ex ipsis quae diceremus accepimus, et nullo modo dicere uel talia uel cuncta sufficimus. Ubi ergo erant illi di, qui propter exiguam fallacemque mundi huius felicitatem colendi existimantur, cum Romani, quibus se colendos mendacissima astutia uenditabant, tantis calamitatibus uexarentur? Ubi erantquando Valerius consul ab exulibus et seruis inscensum Capitolium cum defensaret occisus est faciliusque ipse
Abbreviated transcription (Latin):
ferrent siego dicerẽ quod sallustius ait:
plurimȩ turbae seditionis & adpostremũ
bella ciuilia orta sunt. dũ pauci potentes
quorũ in gr̃am pleriq concesserant subhonesto
patrũ aut plebis nomine dominationes affec¬
tabant: Boniq et mali ciues appellati ñ obine¬
rita inrempublicam omnib: parit̃ corrup¬
tis: sed uti quisq locupletissimus et iniuria
ualidior : quia p̃sentia defendebat ꝓbono¬
ducebat̃. Porro siilli scriptores historiae
adhonestã libertatẽ ꝑtinere arbitrati sunt
mala ciuitatis propriae non tacere : quam
multis locis magno p̃conio laudare cõpuli¬
sunt: cũ aliã ueriorẽ quociues a et̃ni legend
sunt non haberent : ꝗd nos facere conuenit
quorũ spes quanto in dõ meli or et certior
tanto maior debet ẽẽ libertas: cũmala p̃sen¬
ti axp̃o nr̃o imputant : utinsir miores imper¬
ritioresq mentes alienent᷑ ab eaciuitate in

Expanded text:
ferrent, si ego dicerem, quod Sallustius ait? ferrent, si ego dicerem, quod Sallustius ait? Plurimae turbae, seditiones, et ad postremum bella civilia orta sunt, dum pauci potentes, quorum in gratiam plerique concesserant, sub honesto patrum aut plebis nomine dominationes affectabant; bonique et mali cives appellati, non ob merita in rempublicam, omnibus pariter corruptis, sed uti quisque locupletissimus et injuria validior, quia praesentia defendebat, pro bducebatur Porro si illi scriptores historiae ad honestam libertatem pertinere arbitrati sunt, mala civitatis propriae non tacere, quam multis locis magno psunt, cum aliam ueriorem, quo ciues aeterni legendi sunt, non haberent: quid nos facere conuenit, quorum spes quanto in Deo melior et certior, tanto maior debet esse libertas, cum mala praesentia Christo nostro inputant, ut infirmiores imperitioresque mentes alienentur ab ea ciuitate, in
Abbreviated transcription (Latin):
qr parauit : discordiarũ et certaminis ut rimq¬
buno plobis finis fuit secundũ bellũ punicum: Euiditaq n
ego tantas moras uel scribans patiar. uel lecturis
afferã : quã misera fuerit illa res publica: tam
longa aetate ꝑtot annos: usq ad secundum
bellũ punicũ bellis forinsecus in quietare ñ de¬
sistentib: etintus discordiis seditionibusq cius¬
lib: asallustiobreuiter intimatum esł.
Pro inde uictoriae illae ñ solidabeator ũ gau.¬
dia fuerunt sedinania solacia miserorũ. etad
alia atq alia terribilia mala subeunda: in le¬
cebrosa incitamenta minime qui etorum:
Nec nob̵ quia hoc dicimus boniromani pru¬
dentesq suscenseant. quã quã de hacre mecpe¬
tendi sint nec monendi: quando eos minime
suscensuros ẽẽ certissimũẽ: Neq eñĩ grauius
uel graui ora dicimus auctorib: eorũ &stilo
etotio multũ impares: quib: tam̃ ediscendis
eripsi elaborauerunt. et silios suos elaborare
cõpellunt: Qui aũt suscensent quando me

Expanded text:
it. Discordiarum et certaminis utrimque finis fuit secundum bellum Punicum, Quid itaque ego tantas moras uel scribens patiar, uel lecturis adferam? Quam misera fuerit illa res publica, tam longa aetate per tot annos usque ad secundum bellum Punicum bellis forinsecus inquietare non desistentibus et intus discordiis seditionibusque ciuilibus, a Sallustio breuiter intimatum est. Proinde uictoriae illae non solida beatorum gaudia fuerunt, sed inania solacia miserorum et ad alia adque alia sterilia mala subeunda inlecebrosa incitamenta minime quietorum. Nec nobis, quia hoc dicimus, boni Romani prudentesque suscenseant: quamquam de hac re tendi sint, nec monendi, quando eos minime succensuros esse certissimum est. Neque enim gravius vel graviora dicimus auctoribus eorum, et stilo et otio multum impares: quibus tamen ediscendis et ipsi elaboraverunt, et filios suos elaborare compellunt. Qui autem succensent, quando me
Abbreviated transcription (Latin):
mus: dehis alios testes requirimus his credaii aquar¬
que ad suũquemq sensum corporis ptinent: itadehis
quac aminoacm̃te sentiunt᷑: quia &ipse rectissime
dẽ sensus unde & sententia uocabulu accepit: Hoce
deinui sibilib: quae anr̃o sensi interior remoranuit:
his noso port& credere. ꝗ aec in illo incorporeo lum ine
disposita didicert̃ uł mauentia etuent᷑ lu sibilu
ominiũ maxinus mutdus ẽ: inisibiliuomniũ maxi¬
musdse Sed mundũeẽ conspicitnus Iiee crediu
quod aut dĩ secerit mundũ nulli tutius credintiusquã
ipsidõ: ubi eũ audiuim. nusqua utter imnos meliu.

Expanded text:
mus, de his alios testes requirimus eisque credimuquae ad suum quemque sensum corporis pertinent: ita de his, quae animo ac mente sentiuntur quia et ipse rectissime dicitur sensus, unde et sententia uocabulum accepit, hoc est de inuisibilibus quae a nostro sensu interiore remota sunt, his nos oportet credere, qui haec in illo incorporeo lumine disposita didicerunt uel manentia contuentur. CAPU inuisibilium omnium maximus Deus est. Sed mundum esse conspicimus, Deum esse credimus. Quod autem Deus fecerit mundum, nulli tutius credimus quam ipsi Deo. Ubi eum audiuimus? Nusquam interim nos melius
Abbreviated transcription (Latin):
fert amicos dĩ. & ꝓpłias constitint: eisque opera sua
sine strepitu intus enarrat. Locunt eis quoq angelidĩ
ꝗ semꝓuident faciẽ patris: uoluntatẽq eĩ quib: oporta
aununtiant. exlus unuserat istȩppłia quid ix aiscrpsiui.
nouit qiã ipsam sidem nram̃ futurã tanto antep¬
elixerit Sed quidꝑlaciut at nodo tunc facere calu
xterram quae antea non secisse e Qui hoc dicunt
sunundũ & ternum sine ullo mitio Mideo nec ado sactu
uderiuolunt nunis auersisunt aueritate.  letali
morbo impietatis in sauiunt exceptis etũ ppłucis
uocib mundus ipse ordinatissuna sua mutabilitate.
& mobilitate. &iui sibilium omuũ pulcherrima
specia quod amnado tacitus &i sactũ secẽ. antusiadõ

Expanded text:
fert, amicos dei et prophetas constituit eisque opera sua sine strepitu intus enarrat. locuntur eis quoque angeli dei, qui semper uident faciem Patris uoluntatemque eius quibus oportet adnuntiant. Ex his unus erat iste propheta, qui dixit et scripsit: cognouit, etiam ipsam fidem nostram futuram tanto ante praedixerit. Sed quid placuit aeterno Deo tunc facere caelum et terram, quae antea non fecisset? Qui hoc dicunt, si mundum aeternum sine ullo initio et ideo nec a Deo factum uideri uolunt, nimis auersi sunt a ueritate et letali morbo inpietatis insaniunt. Exceptis enim propheticis uocibus mundus ipse ordinatissima sua mutabilitate et mobilitate et uisibilium omnium pulcherrima specie quodam modo tacit
Abbreviated transcription (Latin):
dũ respondet̃ eis isto modo inanit̃ homines cogitare
p̃terita tẽporauacationis dĩ : cũ tẽpus nullũ sitante
tẽpus sin caliqua mobili mutabilitate ñ e : in aet̃nitate
a ut̃ nulla mutatio ẽ . quis ñuideat quod tẽpora non¬
fuissent nisi creatura fieret: quae aliquid aliqua
motione mutaret : Cuius motionis &mutationis.
cũ aliudatq aliud quaesimul eẽ non possunt: cedit¬
atq succedit in breuio rib uel ꝓducti orib moraru¬
interuallis tẽp̃sequeret̃ : Cũ igit̃ ds̃ incuius act̃ni fortni notiois
et ordinator : quomododicat᷑̃ posttẽ porũ spatia
mundũ creasse ñ uideo nidicat᷑ ante mundũ iam
aliquã fuissecreaturã. Cuius motib: tẽrpora cur¬
rerent. Porro silitterȩ sacrae maximeq ueraces
ita dicunt in principio fecise dm̃ celu et terra ut
nilil antea fecise intellegat᷑ quia hoc potius in proi¬
cipio fecise diceret̃ si quid fecisset ante cetera

Expanded text:
dum, respondetur eis isto modo: inaniter homines cogitare dum, respondetur eis isto modo: inaniter homines cogitare praeterita tempora uacationis Dei, cum tempus nullum sit ante tempus sine aliqua mobili mutabilitate non est, in aeternitate em nulla mutatio est: quis non uideat, quod tempora nonfuissent, nisi creatura fieret, quae aliquid aliqua motione mutaret, cuius motionis et mutationis cum aliud adque aliud, quae simul esse non possunt, ceditsuccedit, in breuioribus uel productioribus morarnteruallis tempus sequeretur? Cum igitur Deus, in cuius et ordinator, quomodo dicatur post temporum spatia mundum creasse, non video, nisi dicatur ante mundum aliquam fuisse creaturam, cujus motibus tempora currerent. Porro si litterae sacrae maximeque veraces ita dicunt, in principio fecisse Deum coelum et terram, ut nihil antea fecisse intelligatur, quia hoc potius in principio fecisse diceretur, si quid fecisset ante caetera
Abbreviated transcription (Latin):
et operante dofactu eẽ dicant: ꝗd respondent dein¬
finitis extra mundũ locistur ineis ab oper eds cesset.
hoc sibi respondeant heinsinitis ante mundũ tẽpa¬
rib cur ineis ab opere ds̃ cessauerit: & sicut ñ ẽ conse¬
quens utfortuito potius quãratione diuina ds ñalio
sedisto in quo ẽ loco mundũ constituerit : cũ pariter
insinitis ubiq patentib: nullo escellentiore merito
posset hic eligi quãuis eandẽ diuinã rationẽ quaid
factũ e nulla possit humana intellegentia conp̃¬
hendere : Ita ñ ẽ consequens utđo aliquid existimemus d̃ nenl firtuts¬
accedisse fortuitũ : quod illo potius quã anteriore audero¬
tẽ pore condedit mundũ : cũ ae qualiter anteriora
tẽ pora ꝑ insinitũ retrospatiũ p̃terissent: Nec fuisset
aliqua disferentia unde tẽp̾tẽpori eligendo p̃po¬
neret̃: Quod si dicunt in aneseẽ hominũ cogitationes¬
ꝗb infinita linaginant᷑ loca cũlocusnullus sit p̃ter mun¬

Expanded text:
et operante Deo factum esse dicant: quod respondent de infinitis extra mundum locis, quur in eis ab opere Deus cesset, hoc sibi respondeant de infinitis ante mundum temporibus, quur in eis ab opere Deus cessauerit. Et sicut non est consequens, ut fortuito potius quam ratione diuina Deus non alio, sed isto in quo est loco mundum constituerit, cum pariter infinitis ubique patentibus nullo excellentiore merito posset hic eligi, quamuis eandem diuinam rationem, qua id factum est, nulla possit humana conprehendere: ita non est consequens, ut Deo aliquid existimemus accidisse fortuitum, quod illo potius quam anteriore tempore condidit mundum, cum aequaliter anteriora tempora per infinitum retro spatium praeterissent nec fuisset aliqua differentia, unde tempus tempori eligendo praeponeretur. Quod si dicunt inanes esse hominum cogitationes infinita imaginantur loca, cum locus nullus sit praeter mun
Abbreviated transcription (Latin):
alternosse atumae iiseriam putant: sed
reditutã nilullioniinus coniuncuntur tumqua
cati siusse uere beatam: sedde itceps ee inci turi nẽd¬
pere noua quadani ner fallacibeatitudiue: ao p
hoc fatebunt accidere illi aliqtud noui.bic mag¬
tium atq p̃clarum quod nuttqua retro pat̾tuta¬
tem accidis s&e : cuius nuuuatis causã sidin tiega¬
bunt inet̃ no babiusse consilio:simuleũ negabi
beatitudinis eius auetorẽ: quod nesande im¬
pictatis e Siaut̃ dicent auamapstu nouo
consilio ex cogitasse ut decetero sitatima
inet̃ uitibe ata: quo modo eã alienũ ab ta
quacillis quoq displic& mutabilutate monsir¬
bunt e Porrosicam extetapore ereat sednul¬
ao ulterius tempore periturã. taniqua nume¬
rum habere initrum: sedñhabere fine in
patent᷑ andeo semel expertã miserias si
eis suerit liberata tium quãmiserã poslua
fututa nouitiq dihitabunt boc fieri ma¬

Expanded text:
alternasse animae miseriam putant, sed alternasse animae miseriam putant, sed redituram, nihilo minus conuincuntur numquam eam fuisse uere beatam, sed deinceps esse incipere noua quadam nec fallaci beatitudine; ac per hoc fatebuntur accidere illi aliquid noui, et hoc magnum adque praeclarum, quod numquam retro per aeternitatem accidisset. Cuius nouitatis causam si Deum negabunt in aeterno habuisse consilio, simul eum negabunt beatitudinis eius auctorem, quod nefandae inpietatis est; si autem dicent etiam ipsum nouo consilio excogitasse, ut de cetero sit anima in aeternum beata, quo modo eum alienum ab ea, quae illis quoque displicet, mutabilitate monstrabunt? Porro si ex tempore creatam, sed nullo ulterius tempore perituram, tamquam numerum, habere initium, sed non habere finem fatentur, et ideo semel expertam miserias, si ab eis fuerit liberata, numquam miseram postea futura
Abbreviated transcription (Latin):
Qatit̃ dõquidem sacrum fatent᷑ nontam̃ euiti
teripors uolunt habere adsua creationis ini¬
ciũ quodã modo uixintellegibili sei ꝑsitractus.
hicune quidẽ aliquad utde siba diñ iudentur
uelut a sortuita temeritate defendere ne
subito illiuenisse creelat᷑ immente. quodiũ¬
quamatite uonisser. faceremunda: niacudis¬
se illi uolumate uotã cum intullo sit omnino
mutabilis Se dnotiuideo quotodocis possit
macteris reb ratio ista substtere. maxincꝙ
inanuna: quam sidõco ȩt̃nã eẽ contenderit᷑
unde illi accaederit noua miseria que nũ quã
antetaꝑaet̃num. nullo modo poter̃ eplicart:
Sienim alternas se sempor eius iaisoriã &ibeati¬
tudinom dixerint: necessee dicant & iat serp
alternassenaturan: linde illa eos siquetur ab¬
surditas: utenata cũbeate dt̃. in bocittq nonsit
betita sifuti auisua mireriato &turpitudine
pͣtudit uaut non p̃uidet nec se tur pẽ aemisera
fore sedbeataiti semꝑ existinia.: salsa opinione

Expanded text:
o quidem factum fatentur, non tamen eum temporis uolunt habere sed suae creationis initium, ut modo quodam uix intellegibili semper sit factus, dicunt quidem aliquid, unde sibi Deum uidentur uelut a fortuita temeritate defendere, ne subito illi uenisse credatur in mentem, quod numquam ante uenisset, facere mundum, et accidisse illi nouam uoluntatem, cum in nullo sit omnino mutabilis; sed non uideo quo modo eis possit in ceteris rebus ratio ista subsistere maximeque in anima, quam si Deo coaeternam esse contenderint, unde illi acciderit noua miseria, quae numquam antea per aeternum, nullo modo poterunt explicare. Si enim alternasse semper eius miseriam et beatitudinem dixerint, necesse est dicant etiam semper alternaturam; unde illa eos sequetur absurditas, ut etiam cum beata dicitur in hoc utique non sit beata, si futuram suam miseriam et turpitudinem praeuidet; si autem non praeuidet nec se turpem ac miseram fore, sed beatam semper existimat, falsa opinione
Abbreviated transcription (Latin):
quib: hõ constatẽ melius. & quo ipseds̃ solus ẽ melior
est ꝓpinquior superioridõ. quas iperat in seriores¬
suas quas auã cũpecorib communes hab&. Sedquia
ipra metis curatio & intellegentia naturalit̃ ine. udis
quibusdam tenebrosis & ueteribi. inualida ẽ ñ solũ
adinherendũ stuendo uerum &iã ad ꝑserendum
in comutabile lumen: lonec dedio indie retiouata
atq fanata siat tante felicitatis capax side priiũ.S
suerat inbuenda atque purganda inquaut siden¬
tiuas ambnlar& adueritatẽ ipsa uertias dsdifilius.
homine ad sutupto ado coriscimipto. cande c̃situit
& sund auit side ut adhominis dĩtereẽt homina
sunter eũ ꝗtendit. uillut quotenditiua media ẽ
spese pueruendi Siaut̃ desit autignoret᷑ queuia eun¬
da sit quid pͥẽ nosse quo e undũ sit: Solae aute
aduersus oit̃is erporesiua iuuitissima utide ipsesit

Expanded text:
quibus homo constat, est melius, et quo ipse Deus solus est melior. est propinquior superiori se Deo, qua superat insuas, quas etiam cum pecoribus communes habet. Sed quia ipsa mens, cui ratio et intellegentia naturaliter inest, uitiis quibusdam tenebrosis et ueteribus inualida est, non solum ad inherendum fruendo, verumetiam ad perferendum incommutabile lumen, donec de die in diem renovata atque serenata, fiat tante felicitatis capax: fide enim primum fuerat imbuenda, atque purganda. In qua ut fidentius ambularet ad veritatem, ipsa veritas deus dei filius homine assumpto, non deo consumpto, eamdem constituit atque fundavit fidem, ut ad deum iter esset homini inter eum qui tendit et illud quo tendit uia media est, spes est perueniendi; si autem desit aut. ignoretur qua eundum sit, quid prodest nosse quo eundum sit? Sola est autem aduersus omnes errores uia munitissima, ut idem ipse sit
Abbreviated transcription (Latin):
indignũ ẽ adistã disputationem teligionisd¬
nuttere: mnaxune qđ apud eos qui multisdus
sacrom̃ ebseꝗũ destretidũ putant. isti: philo¬
sordios ceteros nobulitate atq auctor itate
ulcer ñ obaltudnisi ꝗa longo quidẽ int̾ uale
ueriu tam̃ reliquis ꝓpinquiores st̃ uerttat
ansũp tã substanciamdĩ quara nec in eludurs
necdet ermiciant nec distendunt loco sa
presentia libiꝙ totã atantis locoꝵ eetra mai¬
dum spatus absentẽ eẽ dicturist &on

Expanded text:
indignum est ad istam disputationem religionis adindignum est ad istam disputationem religionis admittere: maxime quod apud eos qui multis diis sacrorum obsequium deferendum putant, isti philosophos caeteros nobilitate atque auctoritate vicerunt, non ob aliud, nisi quia longo quidem intervallo, uerum tamen reliquis propinquiores sunt ueritati. An forte substantiam Dei, quam nec includunt nec determinant nec distendunt loco, sepraesentia ubique totam, a tantis locorum extra mundum spatiis absentem esse dicturi sun
Abbreviated transcription (Latin):
istiꝗdm̃ ẽditorem mundi eẽ conseniuut.
&tauũquert̃ demunditẽ por quid respon¬
deam ꝗd ipsi respandea nt demundilo cs
ltaerum queritur. quur porius tatic &no
antea sactus sit que adiuodũ quaeripores
curluc potius ubie: & nalib nam sun sina
spatia temporis ante mundũ cogitant in
ꝗb: eis nontude t̃ dsabopere cessare porusa
similit cogitant extramiutidũ insinita spatia
locorum : in quib: siquis quã dicat nonpatiuss
uacare omni potentẽ : nonne canse quens
erit ut innuttier abiler itiundos cũ epicuro
sominare cogantur: eatantum disserento
qđ eos ille fortuitis motib atomorũ gigni
asserit & resolut: Istiaut operedi factos
dicturist sie umꝑ uter in inabilẽ in men¬
utatem locorum extramindũ aarcũquaq
patertun uacare uolueriut. nec cosde mundos
quod ana aiistosemint ulla causa pisse dissi¬
oc omniũ uaturarũ queñ sunt quod ipse cre¬
sitor ẽ nobiscum sentiunt: aliosant utius

Expanded text:
i Deum conditorem mundi esse consentiunt, et tamen quaerunt de mundi tempore quid respondeamus, quid ipsi respondeant de mundi loco. Ita enim quaeritur cur potius tunc et non antea factus sit, quemadmodum quaeri potest cur hic potius ubi est et non alibi. Nam si infinita spatia temporis ante mundum cogitant, in quibus eis non videtur Deus ab opere cessare potuisse, similiter cogitent extra mundum infinita spatia locorum, in quibus si quisquam dicat non potuisse vacare omnipotentem, nonne consequens erit, ut innumerabiles mundos cum Epicuro somniare cogantur; ea tantum differentia, quod eos ille fortuitis motibus atomorum gigni asserit et resolvi, isti autem opere Dei factos dicturi sunt, si eum per interminabilem immensitatem locorum extra mundum circumquaque patentium vacare noluerint, nec eosdem mundos, quod etiam de isto sentiunt, ulla causa posse dissoet omnium naturarum quae non sunt quod ipse, creatorem nobiscum sentiunt; alios autem nimis
Abbreviated transcription (Latin):
Quomodo ergodeos ad caelum:deas adternm
referre conantur quid solidum qud am¬
stans ꝗd sabriũ quid definitum hab& be des¬
putatio illaẽ aut̃ tellus initiũ dearum
mater scilic& magna apud quam mollium
& abscisorũ seseq sec antiũ atq uetaueium:
insana ꝑstrepit turpitudo: Quidẽ ergo¬
tellus ÷ Nec ibi fac̃ unũ capuderror necbic
sanum furor: Curhaec frustra referre
nituitur adinundũ Qđ& si possint pro
dõ uero. mundum nemopius colit: & tamen
eos nec ob hoc posse ueritas aꝑta couuncit
referant haec potius ad homines mortuos. &
ad demones pessimos & nulla questio remanebit
namq oiña quae ab eis existorum deorum
theo loria uelut fisicis rationibus referunt

Expanded text:
Quo modo ergo deos ad caelum, deas ad terram Quo modo ergo deos ad caelum, deas ad terram referre conantur? Quid solidum quid constans, quid sobrium quid definitum habet haec disputatio? Illa est autem Tellus initium dearum, Mater scilicet Magna, aput quam mollium et abscisorum seseque secantium adque. iactantium insana Tellus? Nec ibi facit unum caput error, nec hic sanum furor. Cur haec frustra referre nituntur ad mundum? Quod etsi possent, pro Deo vero mundum nemo pius colit: et tamen eos nec hoc posse, veritas aperta convincit. Referant haec potius ad homines mortuos, et ad daemones pessimos, et nulla quaestio remanebitaque omnia que ab eis ex istorum deorum theologia velut physicis rationibus referuntur
Abbreviated transcription (Latin):
pollicetur. Dic̃ etũ seibimultis indiouis colle¬
gisse insimulacris aliud signi ficare caelũ:
aliud terrã: aliud exemplarerũ quas plato¬
appellat ideas. caelum iouẽ : terram iunone:¬
ideas mineruam uult intellegi. caeluma quo
iplfiat aliquid terrã dequafiat: exem plum
scđiti quod fiat: Qua uire omitto dicere. qđ
plato illas id ȩastantã iĩ habere dic̃ : ut sđm̃
eas non caelum aliquid fecerit. sed & iam
caelũ factũ sit: Hoc dico istũ in hoc librose¬
lectorum deoꝵ rat̾ionem illam: triumdeor
quibus quasi cuncta complexus ẽ ꝑdidissi
caelo enim tribuit masculos deos. seminas
terrae: Interquas posuit mineruã : quã supra
ipsum caelũ anteposuerat:. Deinde in asculus ds̃
nepturius inmariẽ qđ ad terrã patius quam
ad caelum ꝑtinet: Dis pat̃ postremo. quigrece
terrenus ds̃ eẽ ꝑhibetur superiorẽ terram
tenens ininferiore habenis ꝓserpinã c̃iugem

Expanded text:
pollicetur. Dicit enim se ibi multis indiciis collepollicetur. Dicit enim se ibi multis indiciis collegisse in simulacris aliud significare caelum, aliud terram, aliud exempla rerum, quas Platoappellat ideas; caelum Iouem, terram Iunonideas Mineruam uult intellegi; caelum a quo fiat aliquid, terram de qua fiat, exemplum secundum quod fiat. Qua in re omitto dicere, quod Plato illas ideas tantam uim habere dicit, ut secundum eas non caelum aliquid fecerit, sed etiam caelum factum sit. Hoc dico, istum in hoc libro selectorum deorum rationem illam trium deorum, quibus quasi cuncta conplexus est, perdidisse. Caelo enim tribuit masculos deos, feminas terrae; inter quas posuit Mineruam, quam supra ipsum caelum ante posuerat. Deinde masculus deus Neptunus in mari est, quod ad terram potius quam ad caelum pertinet. Dis pater postremo, qui Graecterrenus deus esse perhibetur, superiorem terram tenens, in inferiore habens Proserpinam coniugem.
Abbreviated transcription (Latin):
mnus uarro: uelut subtili disputatione. hos om̃s
deos incȩlũ & terrã redigere acreserre conatur.¬
& not potest ⁊ fluunt demanibus resilitint:
labuntur & decidunt: dicturus etã defeminis
delacis: duo st̃ principia deoꝵ anĩ aduersa de
caelo & terra. a quo di partĩ dicuntur
celostes partim terrestres: ut in supe¬
moribus initium fecimus acad otum
diximus deiano: que malii caelum:
aludixerunt eẽ mundum : Sic defe¬
minis scribendi facimus initiũ a tellure
Seutio quantan molestiã tale actantũ
satiatur ingeniũ. Ducitur enĩ quadã ratione
uerisimili. caclum ee quod fatiat: terramquȩ
patiatur: & ideo illi masculinãuim tribuit :
huic semitina & non adtendit eũ patius eẽ¬
qui hec facit qui utrumque fecit: hinic
etiam samothracum nobilia misterian
in superiori libro sic interp̃tatur: ea
requȩ nec suis nota st̃ serabendo eposi¬
turũ eisque missurũquasi religiosis sim a

Expanded text:
mus Varro uelut subtili disputatione hos omnes mus Varro uelut subtili disputatione hos omnes deos in caelum et in terram redigere ac referre conatur? Non potest; fluunt de manibus, resiliunt, labuntur et decidunt. Dicturus enim \' de feminis,de locis, duo sunt principia deorum animaduersa de caelo et terra, a quo di partim dicuntur caelestes, partim terrestres: ut in superioribus initium fecimus a caelo, cum diximus de Iano, quem alii caelum, alii dixerunt esse mundum, sic de feminis scribendi facimus initium a Tellure. Sentio quantam molestiam tale ac tantum patiatur ingenium. Ducitur enim quadam ratione uerisimili, caelum esse quod faciat, terram quae patiatur, et ideo illi masculinam uim tribuit, huic rem femininam, et non adtendit eum potius essqui haec facit, qui utrumque fecit. Hinc etiam Samothracum nobilia mysteria in superiore libro sic interpretatur eaque se, quae nec suis nota sunt, scribendo expositurum eisque missurum quasi religiosissime
Abbreviated transcription (Latin):
uerum dm̃ id estomnis anime corporisq: creatorẽ
colere seqtusque contendat: tonideo peccat qtua
nonest colendus quemcolit. sed quia colendum ñ
ut colendus colit: Qui uero &reb: talibus ad est
turpibus aiscaelestis & nondm̃ uerũ idẽ animas
corponisq factorem: sedereaturã quãuis nonip¬
tiosam colit siue illa sit anima siue corpus
qđ epipso colit quodñ e ipse : cetalibus rebus
colit qualibus necipse colendus ẽ: ne not ipse
sedhi quodam modo idẽ quam turpiter nefarieq
coluerint᷑ ꝓmptũ ẽ. Quid aut̃ uł quos colucrint
eẽt obscurum nisi eoꝵ testaret᷑ historia:
eappsa quae sȩda & turpia consitet᷑ numinib
tetrabiliter exigentib reddita: liude remoris
coustat ambagibus nefarios daetnones atq: in¬
mundissimos sp̃s: hec onũi cuuli theo logia
miu sendis stolidis immaginib: & ꝑ eas possi¬
igitur ualet quoduirdoctissitius & acutissi¬

Expanded text:
uerum Deum, id est omnis animae corporisque creatorem, uerum Deum, id est omnis animae corporisque creatorem, colere se quisque contendat: non ideo peccat, quia non est colendus quem colit, sed quia colendum non ut colendus est colit. Qui uero et rebus talibus, id est turpibus et scelestis, et non Deum uerum, id est animae corporisque factorem, sed creaturam quamuis non uitiosam colit, siue illa sit anima siue corpus m, quod et pro ipso colit, quod non est ipse, et talibus rebus colit, qualibus nec ipse colendus est nec non ipse. Sed hi quonam modo, id est quam turpiter nefarieque coluerint, in promtu est; quid autem uel quos coluerint, esset obscurum, nisi eorum testaretur historia ea ipsa, quae foeda et turpia confitentur, numinibus terribiliter exigentibus reddita; unde remotis constat ambagibus nefarios daemones adque inmundissimos spiritus hac omni ciuili theologia isendis stolidis imaginibus et per eas possiigitur ualet, quod uir doctissimus et acutissi
Abbreviated transcription (Latin):
ageretur: eẽt quidem dolendũ ñ lus uerũ dĩ
ad nuriciati atq p̃dicari : tam̃ aliquomodo feren¬
dum: tam foeda & turpia nonsieri nec iuberi: at
tiunc cũ prođo uero quod solo anima seuilabitante
sit felix. nefas sit colere. aut corpus. aut
animã. quanto magis nefariũ ẽ ista sicço¬
lere ut nec salutẽ sec decus humanum
corpus aut anima colentis obrineat¬
. quam obrem sitemplo sacerdote sacri¬
ftio quod uerodõ debet᷑ colatur aliqđ
elementũ mundi: uł creatus alquis sp̃s
etiam ñ in mundus & malus: nonideo malũ
ẽ quia illa mala sunt quibus colitur. Sed quia
illa talia sunt quibus salus ille colendus sit cui
talis cultus seruitusq debetur. Siaut̃ stoliditate:
uł monstruositate siulacrorũ. sacrisicus.¬
homicidiarum. coronatione uirgilium puden¬
donum mercede stuprorum. sectione membroꝵ
ab i sione genitaliũ odnsgeratione molliũ. festis
impurogum. obsae norumque ludorũ. unum

Expanded text:
ageretur, esset quidem dolendum non his uerum Deum ageretur, esset quidem dolendum non his uerum Deum adnuntiari adque praedicari, tamen aliquo modo ferendum tam foeda et turpia non fieri nec iuberi; at nunc cum pro Deo uero, quo solo anima se inhabitante fit felix, nefas sit colere aut corpus aut animam, quanto magis nefarium est ista sic colere, ut nec salutem nec decus humanum corpus aut anima colentis obtineat! Quam ob rem si templo sacerdote sacrificio, quod uero Deo debetur, colatur aliquod elementum mundi uel creatus aliquis spiritus, etiamsi non inmundus et malus: non ideo malum est, quia illa mala sunt, quibus colitur, sed quia illa talia sunt, quibus ille solus colendus sit, cui talis cultus seruitusque debetur. Si autem stoliditate uel monstrositate simulacrorum, sacrifichomicidiorum, coronatione uirilium pudendorum, mercede stuprorum, sectione membrorum, abscisione genitalium, consecratione mollium, festis inpurorum obscenorumque ludorum unum
Abbreviated transcription (Latin):
Istos uero deosselertos uideinus quidem clarius inua¬
tuisse quamceteros. nontam̃ uteo in lustraren᷑
merita sed neoccultarentur obꝓbria unde magis.¬
eos homines fuisse credibile ẽ : sic̃ non solum poeticae
litterao uerum etiam historiacae tradidert᷑
nam qđ iuirgilius ait: Prinus ab etherio uenit sa¬
urtuis olimpo arina iouis sigiens & regnis eul
ademptis & que adhane rem ꝑtiuentia consecunt᷑¬
toram dehoc eu hemerus pandit historiã: qu am
tennius itilatinũ uertit eloquiũ. Vndequia du:ma
posuer̃ ꝗ contra hus modi errores ante nos uł greco
sermone uł latino scrpsert̃ non meo miliplacuit
immorari : psas physiologias cum cotsidero quib
dacti aut acuti homines hasres humanas conant᷑
euertere in resdiuinas. nibiluideo nisi ad tempora¬
liã terrenaq opera : naturamque corpoream:
ił &iam si inuisibilem. tamen mutabilem
poruisse reuacari : quod nullo modo ẽ uerus ds̃.
hoc autẽ sisaltem religiositati congrius signisicationib

Expanded text:
Istos uero deos selectos uidemus quidem clarius innotuisse quam ceteros, non tamen ut eorum inlustrarentur merita, sed ne occultarentur obeos homines fuisse credibile est; sicut non solum poeticae litterae, verum etiam historicae tradididerunt. Nam quod Virgilius ait, Primus ab aethereo venit Saturnus Olympo, Arma Jovis fugiens, et regnis exsul ademptis: . et quae ad hanc rem pertinentia consequunttotam de hoc Euhemerus pandit historiam, quam Ennius in Latinum uertit eloquium; unde quia plurima posuerunt, qui contra huius modi errores ante nos uel Graeco sermone uel Latino scripserunt, non in eo mihi placuit inmorari. Ipsas physiologias cum considero, quibus docti et acuti homines has res humanas conantur uertere in res diuinas, nihil uideo nisi ad temporalia terrenaque opera naturamque corpoream uel etiamsi inuisibilem, tamen mutabilem potuisse reuocari; quod nullo modo est uerus Deus. Hoc autem si saltem religiositati congruis significationibus
Abbreviated transcription (Latin):
ominis animae: &omnis corporis conditora tri¬
buantur aduertamus hoc modo: Nõs dm̃
colimus: ñ caelum & terrã. quibus duabus
partib mundus luc constat necanimã. ał
animas ꝑuiuentia quecumq: diffusas. sed dĩa c̃
qui secit caelum & terram & om̃aque in eis st̃
qui fecit omnem anuam: siue quocũq modo
uiuentem: & sensus acrationis expertem :

Expanded text:
omnis corporis conditori, tribuantur. tur, aduertamus hoc modo: Nos Deum colimus, non caelum et terram, quibus duabus partibus mundus hic constat; nec animam uel animas per uiuentia quaecumque diffusas, sed Deum, qui fecit caelum et terram et omnia, quae in eis sunt; qui fecit omnem animam, sine quocumque modo u
Abbreviated transcription (Latin):
stupra acturpitudines ceterorunquȩ proferre¬
mus delibris. nisi cottidiae cantarentur & sal¬
tarentus intheatris : Sed hec quid sunt
ad tantum malũ. cuius magnitudo magnae
matri tantum modo comperabat  pne¬
sertim quod illa dicuntur a poetis eẽ conficta.
quasi poetae id &iam sinxerint. quadea
sint dus grata & accepta: ut ergo canerent᷑
uł scriberentur sit audita uł petulantia
poetarum: ut uero diuins reb: & honorib:
cisdem imperantibus. & extorquentibus
numinibus adderentur: quidẽ nisicrimen
deorum. Immuuero confessio de moniorũ
& deceptio miserorum : uerũ illud quod
de abseisorum consecratione mat̃ dm̃ coli
meruit non poete consinxerunt: sedb.rere
inagis quam canere maluert̃ his nediisse¬
lectis quisquam cotisecrandus ẽ ut post mor¬
tem uiuat beate: quibus consecratus inte
mostẽ honeste non potest uiuere . tã soedis
suꝑ futionibus subditus &inmundis demo¬
nibus obligitus  secd haee onĩa inquid rese¬
runtur ad mundũ uideat ne potius adimundũ:¬

Expanded text:
stupra ac turpitudines ceterorum, quae proferremus de libris, nisi cottidie cantarentur et saltarentur in theatris? Sed haec quid sunt ad tantum malum, cuius magnitudo Magnae Matri tantummodo conpetebat? Praesertim quod illa dicuntur a poetis esse conficta, quasi poetae id etiam finxerint, quod ea sint dis grata et accepta. Ut ergo canerentur uel scriberentur, sit audacia uel petulantia poetarum; ut uero diuinis rebus et honoribus eisdem imperantibus et extorquentibus numinibus adderentur, quid est nisi crimen deorum, immo uero confessio daemoniorum et deceptio miserorum? Verum illud, quod de abscisorum consecratione Mater deum coli meruit, non poetae confinxerunt, sed horrere magis quam canere maluerunt. Hisne dis selectis quisquam consecrandus est, ut post mortem uiuat beate, quibus consecratus ante mortem honeste non potest uiuere, tam foedis superstitionibus subditus et inmundis daemonibus obligatus? Sed haec omnia, inquit, referuntur ad mundum. Videat ne potius ad inmundu
Abbreviated transcription (Latin):
nores : sua celebrari crimina poposcerunt:
Itẽq romani quã uis iam superstitione¬
noxia premerentur utillos deoscolerent
quos uidebant sibi uoluisse scaenicas turpi¬
tudines consetrari : suae tamen dignitatis
memores acpudoris auctores talĩ fabularũ
nequaquã honora uer̃ more grecorũ: sed sic̃
apud ciceronẽ idẽ scipio loquit᷑ cũpate ludi¬
cramiscaenamq totã probro ducerent: geñ
id hominũ ñ modo honore ciuiũ reliquorũ
carere : sed eniã tribu moueri notatione
censoria uoluer̃. P̃clarasane egromanis
laudib: adnumeranda prudentia sed uellẽ
seipsa sequeret᷑: seimitaret̃ ecce enĩ recte :
quis quis ciuiũ romanorũ eẽ scaenicus
elegisset : non ei nullus ad honorẽ clabat᷑ locus
uerũ etiã censoris nota tribũ tenere
propriaminime sinebatur: Ganimum
ciuitatis. laudis auidũ germaneq romanũ:
Sedrespondeatur mihii. qua consentanea
ratione homines scaenici: ab omni honore

Expanded text:
nores sua celebrari crimina poposcerunt? nores sua celebrari crimina poposcerunt? Itemque Romani, quanoxia premerentur, ut illos deos colerent, quos uidebant sibi uoluisse scaenicas turpitudines consecrari, suae tamen dignitatis memores ac pudoris actores talium fabularum nequaquam honorauerunt more Graecorum, sed, sicut aput Ciceronem idem Scipio loquitur, \'cum artem ludicram scaenamque totam in probro ducerent, genus id hominum non modo honore ciuium reliquorum carere, sed etiam tribu moueri notatione censoria uoluerunt.\' Praeclara sane et Romanis laudibus adnumeranda prudentia; sed uellem se ipsa sequeretur, se imitaretur. Ecce enim recte, quisquis ciuium Romanorum esse scaenicus elegisset, non solum ei nullus ad honorem dabatur locus, uerum etiam censoris nota tribum tenere propriam minime sinebatur.s o animum ciuitatis laudis auidum germaneque Romanum! Sed respondeatur mihi: qua consentanea ratione homines scaenici ab omni honore
Abbreviated transcription (Latin):
saluti ł cuiquã in uito fuerit importunus
aut noxius: ceterũ desuis. uel cũsuis ł cũ ꝗb
cũq uolentib faciat: quisq qđ libet: ab un¬
dent publica scorta: uel ꝓpt̃ om̃s quibus
frui placuerit: uel ꝓpteneos maximequi
habere priuata ñ poss̃: extruant᷑ amplissi¬
mȩ atq oruatissimae domus. opi para
conuiuia freq tent᷑ : ubi cuiq: libueritetpo¬
tuerit die noctuq ludat᷑. bibat̃ : uomat᷑
diffluatur saltationes undique concre¬
pent thȩatra in honestȩ lentiae uocib
atq: omni genere siue crudelissimȩ siue
turpissimȩ uoluptatis exaestuent: ille sit
publicus inimicus cui haec felicitas dis¬
plicet: quisquis eã mutare uel auferre
tẽptauerit : eũ liberamultitudo auertat
abaurib auertat a sedib auferat aus uen¬
tib : illi habeant᷑: qui hanc adipiscendã popula
habere cultorib tantũ efficiant ut tali
felicitatinihil abhoste: nihil apeste. nihil

Expanded text:
saluti uel cuiquam inuito fuerit inportunus saluti uel cuiquam inuito fuerit inportunus aut noxius; ceterum de suis uel cum suis uel cum busque nolentibus faciat quisque quod libet. Abundent publica scorta uel propter omnes, quibus frui placuerit, uel propter eos maxime, qui habere priuata non possunt. Exstruantur amplissimae adque ornatissimae domus, opipara conuiuia frequententur, ubi cuique libuerit et potuerit, diu noctuque ludatur bibatur, uomatur diffluatur. Saltationes undique concrepent, theatra inhonestae laetitiae uocibus adque omni genere siue crudelissimae siue turpissimae uoluptatis exaestuent. Ille sit publicus inimicus, cui haec felicitas displicet; quisquis eam mutare uel auferre tentauerit, eum libera multitudo auertat ab auribus, euertat a sedibus, auferat a uiuentibus. Illi habeantur di ueri, qui hanc adipiscendam populis habere cultoribus: tantum efficiant, ut tali felicitati nihil ab hoste, nihil a peste, nihil
Abbreviated transcription (Latin):
Noreat copiis referta uictoris gloriosa ł qđ ẽ
felicius pace secura sit: Etquid ad nos: immo
id ad nos magis ꝑtinet: sidiuitias quisꝙ sẽꝑ
tant: ꝑ quas sibi etiã infirmiores subdat
quisq potentior: obsequat᷑ diuitib paupe¬
res causa saturitatis: atq uteorũ patrocinus
quieta inertia ꝑfruant᷑ diuites pauperib
adclientas: ettid ministeriũ sui fastus abu¬
tant᷑ Populi plaudant : ñ consultoribus uti¬
Ltelitatũ suarũ sed largitorib uoluptatũ
ñ dura iubeantur ̃ ꝓhibeant̃ impura. reges
ñcurent quãbonis sed quã sub ditis regnent
Prouinciȩ regib non tãquã rectorib morũ
sedtã quã rerũ dominatorib: eideliciarũ
suarũ ꝓuisorib seruiant: eosq: ñ s anceriter
honorent: sed nequit̃ acseruilit̃ timeant :
Quichalie nae uineae potius quã quidsuae
uitȩ quisq noceat legib adũtat᷑ nullus
ducat᷑ adiudices nisi qui lienaerei. domui.

Expanded text:
floreat copiis referta, uictoriis gloriosa, uel, quod est floreat copiis referta, uictoriis gloriosa, uel, quod est felicius, pace secura sit. Et quid ad nos? Immo id ad nos magis pertinet, si diuitias quisque augtant, per quas sibi etiam infirmiores subdat quisque potentior. Obsequantur diuitibus pauperes causa saturitatis adque ut eorum patrociniis quieta inertia perfruantur, diuites pauperibus ad clientelas et ad ministerium sui fastus abutantlitatum suarum, sed largitoribus uoluptatum. Non dura iubeantur, non prohibeantur inpura. Reges non curent quam bonis, sed quam subditis regnent. Prouinciae regibus non tamquam rectoribus morum, sed tamquam rerum dominatoribus et deliciarum suarum prouisoribus seruiant, eosque non sinceriter honorent, sed nequiter ac seruiliter timeant. Quid alienae uineae potius quam quid suae uitae quisque noceat, legibus aduertatur. Nullus ducatur ad iudicem, nisi qui alienae rei domui
Abbreviated transcription (Latin):
niorib:: actas omnis capax : et uterq sexus
et quos baptista iohannes adloꝗt᷑ & actoresipsi
atq milites: et terras uitȩ p̃sentis ornaretsua
felicitate respublica: etuitȩ aeternae culmen
bãtissime regnatura conscenderet: Sed quia
iste andit: ille contẽpnit: pluresq uitiis male
blandiẽtib: quã utili uirtutũ asperitati s unt
amiciores tolerare xp̃i famuli iubent᷑ siue sint
reges siue sint principes. siue iudices: siue mili¬
tes siue ꝓunciales si ue diuites siue paup er&s.
siue liberi si ueserui: utrius libet secus etiã
pessi ma siita ne cesse ẽ. flagitio sismãq rem
publicã etmnilla angelorũ quadã scisima
atq augustissima curia celestiqr epublica
ubidi uoluntas lexẽ : clarissimũ sibi locum
tores eadilectores deorũ istorũ: quorũ etiã
imitatores in scelerib eoflagitis seeẽ letant᷑
nullo modo curant pessimã acflagitiosissimã
ee rem publicã: tantũ stet inquiunt. tantũ

Expanded text:
nioribus, aetas omnis capax et uterque sexus nioribus, aetas omnis capax et uterque sexus et, quos baptista Iadque milites: et terras uitae praesentis ornaret sua felicitate res publica, et uitae aeternae culmen beatissime regnatura conscenderet. Sed quia iste audit, ille contemnit, pluresque uitiis male blandientibus quam utili uirtutum asperitati sunt amiciores: tolerare Christi famuli iubentur, siue sint reges siue principes siue iudices, siue milites siue prouinciales, siue diuites siue pauperes, siue liberi siue serui, utriuslibet sexus, etiam pessimam, si ita necesse est, flagitiosissimamque rem publicam et in illa angelorum quadam sanctissima adque augustissima curia caelestique re publica, ubi Dei uoluntas lex est, clarissimum sibi locum tores et dilectores deorum istorum, quorum etiam imitatores in sceleribus et flagitiis se esse laetantur, nullo modo curant pessimam ac flagitiosissimam non esse rem publicam. Tantum stet, inquiunt, tantum
Abbreviated transcription (Latin):
modo prȩcipitati: adeo iuuentus luxu
atq auaritia corrupta ẽ: Legant nob̵ contra
luxũ etauaritiã praecepta de orũ suorum
etignominiosa de poscerent. quib ꝑfalsã
diuinitatẽ : ꝑniciosã conciliarent aucto
tum multa contra auaritiã atq luxuriam.
ubiq populis ad hoc congregratis: quã ex¬
ellent̃ : quã diuine : ñ tãquã exphilo so¬
phorũ concertationib strepere: sed tã¬
quã exoraculis : ut degnubib intonare
et tam̃ luxii. atq a uaritia: saeiusq: actur¬
pib morib ante aduentũ xp̃i rempubli¬
cã pessimã ac flagito sissimã factã ñ in¬
putant diis suis: Afflictaonẽ uero eĩ quã¬
cũq isto tẽpore suꝑbia deliciaeq eorũ ꝑ pessȩ
fuerint religioni increpitant christianȩ
Cuius praecepta deiustis ꝓbisq morib si si¬
mul audirent atq curarent: Reges terrae¬
set om̃s populi: principes eromnes idices
terrae: iuuenes et uirgines. seniores cũiu¬

Expanded text:
praecipitati, adeo iuuentus luxu adque auaritia corrupta est.3 Legant nobis contra luxum et auaritiam praecepta deorum suorum et ignominiosa deposcerent, quibus per falsam diuinitatem perniciosam conciliarent auctortam multa contra auaritiam adque luxuriam ubique populis ad hoc congregatis quam excellenter, quam diuine non tamquam ex philosophorum concertationibus strepere, sed tamquam ex oraculis et Dei nubibus intonare. Et tamen luxu adque auaritia saeuisque ac turpibus moribus ante aduentum Christi rem publicam pessimam ac flagitiosissimam factam non inputant dis suis; adflictionem uero eius, quamcumque isto tempore superbia deliciaeque eorum perpessae fuerint, religioni increpitant Christianae. Cuius praecepta de iustis probisque moribus si simul audirent adqet omnes populi principes et omnes iudices terrae, iuvenes et virgines, senes cum iu
Abbreviated transcription (Latin):
rens & tatta talta laqueois deueris eoꝵ corporibas.
deuirtutib: tacuit animoꝵ: ⁊uib eẽnt p̃diti sieent
boni Tatuit ergo beatit udinis causant: indicuun
uero museriae tacere nom potiut. e sitens corum
mentem. quarationalos et phabuit nonsaltem
imbutã munitamq uirtute passionib animm in¬
rationabilib nequaquã edere. sed iprã quaque
sic̃ stultarum m̃tiũ mosẽ.:ꝓc ellosis quodã iuodo
ꝑturbationib agitari. Verbanãq eiꝰ dehacre
istast̃: ex hoc ferme daemonũ numero inquit
po&ie solent haut quaquã ꝓculaueritate ose
e ramatores quorundamliomunũ decis fingere
hos ꝓsperare & euchere. illos contra ad ũsari& ad¬
fligere. Igitur & mis er. & indignari &angia
letari umnemq: humanianimi faciẽ patisimili
qmotu cordis: & salomentis ꝑom̃s cogitationum
nũ ẽ in his ũbis ulle dubitatia qđ non animoꝵ
aliquas inferioses sedipsas daemanũ mentes qb

Expanded text:
rens et tam multa loquens de aeriis eorum corporibus rens et tam multa loquens de aeriis eorum corporibus de uirtutibus tacuit animorum, quibus essent praediti, si essent boni. Tacuit ergo beatitudinis causam, indicium uero miseriae tacere non potuit, confitens eorum mentem, qua rationales esse perhibuit, non saltem inbutam munitamque uirtute passionibus animi inrationabilibus nequaquam cedere, sed ipsam quoque, sicut stultarum mentium mos est, procellosis quodam modo perturbationibus agitari. Verba namque eius de hac re ista sunt: Ex hoc ferme daemonum numero, inquit, poetae solent haudquaquam procul a ueritate osores et amatores quorundam hominum deos fingere; hos prosperare et euehere, illos contra aduersari et adfligere; igitur et misereri et indignari, et angi et laetari omnemque humani animi faciem pati, simili motu cordis et salo mentis per omnes cogitationum Num est in his uerbis ulla dubitatio, quod non animorum aliquas inferiores partes, sed ipsas daemonum mentes, q
Abbreviated transcription (Latin):
c̃ciliare homines bonos: & hocnulla ratione posse
disputationẽ ctinere debebit  differentia si quam
ale differencia deox odaetnonũ : quoꝵ alĩda homiitub
longe lateq disiungunt istos int̃deos e homines col¬
locant sed de differentia ipsoꝵ daetnonũ qđ apͥsentẽ
ptin& questionẽ: apud plerosq erũ usitatũ est
dicialios bonoscalios malos daemones. quae siuesit
teitia: nequaquã eiꝰ ẽ neglegenda discussio: nequisquã
uelud daerones honos sequendos sibi eẽ arbitretur:
ꝑquos tamquã mediosdusquos om̃s bonos credidit
du maconcilieri affectat eistudet: & quasi cuineis
possitẽe postmortem In retitus malignorum
spirituũ deceptusq fallatia. longe aberret auero
do cũquo sol: inquosolo &idequosolo anima liuma¬
na idẽ rationalisiSiitellectualis heataẽ. quae igi
ẽ idisferentia daetionũ bonoꝵ ei maloꝵ ⁊ Quando
quidem platoraens apule iuse lohis uniũ saliter disse¬

Expanded text:
conciliare homines bonos, et hoc nulla ratione posse conciliare homines bonos, et hoc nulla ratione posse disputationem continere debebit de differentia si quam de differentia deorum et daemonum, quorum illos ab hominibus longe alteque seiungunt, istos inter deos et homines conlocant; sed de differentia ipsorum daemonum, quod ad praesentem pertinet quaestionem. Aput plerosque enim usitatum est dici, alios bonos alios malos daemones; quae siue sit tentia, nequaquam eius est neglegenda discussio, ne quisquam uelut daemones bonos sequendos sibi esse arbitretur, per quos tamquam medios dis, quos omnes bonos credit, dum conciliari adfectat et studet, ut quasi cum eis possit esse post mortem, inretitus malignorum spirituum deceptusque fallacia longe aberret a uero Deo, cum quo solo et in quo solo et de quo solo anima humana, id est rationalis et intellectualis, beata est. CAPUT Iest differentia daemonum bonorum et malorum? Quando quidem Platonicus Apuleius de his uniuersaliter disse
Abbreviated transcription (Latin):
bentur boni inerito mouent᷑ dacmonũ factis quae
negare ñ post̃ eaq: muillomodo adusqua som̃s lonos
uolunt cõmati posse existimantes disstrentiã int̃ deos
adiemores adiubere cogunt᷑ ut quic ꝗd es meritadis¬
plice inoperib uł asstcaib prauis quib: tũ suã maniss¬
tant occulti sp̃s id credant ẽẽ dacinonũ ñdeoꝵ sedua
cosdem daemones int̃ homines & deos itamedios
constitutos putant tamquã nullusds̃ hamini mi¬
placuit istã examinare questionẽ utrũi cultus
plurimoꝵ deoꝵ ꝓsit ad consequendã uitã beatã
quae post mortem sutura ẽ. libro superiore quae¬
siuimus. quopacto claemones ꝗ talib gaudent
qualia boni& prudentes homines adusat &dãnat
idẽ sacrilega flagitiosa facinorosa ñ dequalibet
homine: seddeipsisdus sigm̃ta poetarum. & magi¬
carum artium sceleratã punendamq: uiolentiã:
possint quas ꝓpinquiores &amiciores dus bonis

Expanded text:
bentur boni, merito mouentur daemonum factis, quae bentur boni, merito mouentur daemonum factis, quae negare non possunt; eaque nullo modo a dis, quos omnes bonos uolunt, committi posse existimantes differentiam inter deos et daemones adhibere coguntur, ut, quidquid eis merito displicet in operibus uel affectibus prauis, quibus uim suam manifestant occulti spiritus, id credant esse daemonum, non deorum. Sed quia eosdem daemones inter homines et deos ita medios constitutos putant, tamquam nullus deus homini miplacuit istam examinare quaestionem, utrum cultus plurimorum deorum prosit ad consequendam uitam beatam quae post mortem futura est: libro superiore quaesiuimus, quo pacto daemones, qui talibus gaudent, qualia boni et prudentes homines auersantur et damnant, id est sacrilega flagitiosa facinerosa non de quolibet homine, sed de ipsis dis figmenta poetarum et magicarum artium sceleratam puniendamque uiolentiam, possint quasi propinquiores et amiciores dis bonis