comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uirginitatis ẽelaustrũ. Comtabernium ẽ ad tempis cocundi conuentio uinds
uetabernuculum quo dmodo huicmodo illuc p̃sigtur. Repudiumest q uodsub
testimonio testium uetd p̃sentiul absentimitatur. Diuortiunies quotiens¬
cuim qua disoluto natrimonio altereorum ateras mnuptias sequitur
Diuortiũ autẽ dictũ aflexu uiarum hoc estuias indiuersatendentes.
Fribolum ẽ cum eo animo separantur utrursum ad seiniucem reuertantur
Nam fribolus ẽ uelut casa ȩmentis & efluxae nec stabilis. Pro prue autem
fribola uocantur ficiiiuasa inutilia. Tribus autem ecausis ducitur uxor prima ẽ
causa prolis dequa legitur ingenesi & benedixit eosd̃dicens crescite &multiplicamini.
Secunda adiutorii. dequaibi ingenisi dicitur non ẽbonũ eẽ hominẽ solũ faciamus.
ei adiutorem similem. Tertia causa in continentiae undedicit a postolus.

Expanded text:
virginitatis est claustrum. Contubernium est ad tempus coeundi conventio; unde virginitatis est claustrum. Contubernium est ad tempus coeundi conventio; unde et tabernaculum, quod modo huc, modo illuc praefigitur. Repudium est quod sub testimonio testium vel praesenti vel absenti mittitur. Divortium est quotienscumque dissoluto matrimonio alter eorum alteras nuptias sequitur. Divortium autem dictum a flexu viarum, hoc est, viae in diversa tendentes. Frivolum est cum eo animo separantur, ut rursum ad se invicem revertantur. Nam frivolus est velut quassae mentis et fluxae, nec stabilis. Proprie autem frivola vocantur fictilia vasa inutilia. Tribus autem ob causis ducitur uxor: prima est causa prolis, de qua legitur in Genesi1, 28: 'Et benedixit eos,' dicens: 'Crescite et multiplicamini': secunda causa adiutorii, de qua ibi in Genesi dicitur2, 18: 'Non est bonum esse hominem solum; faciamus ei adiutorium simile': tertia causa incontinentiae, unde dicit Apostolus,
Abbreviated transcription (Latin):
R.sexum significat non coniugium nisi adieceris uireius.
Maritus uero &iam sineadiectione coniugem sonat & amarͤ maritus.
quasimas. est enim nomen prima epositionis quod facit indeminuti one.
masculus in diriutione maritus . &ponsus abspondendo uocatus nam ante
usum tabellarũ matrimonii cutiones sibi inuicem emittebant in quibus spondebiã
seinuicem consentire in iura matrimonii & sideius soresdabant. Vnde &missũ est
ut sponsum dicamus iuirum abspondendo &sponsam similiter ceterũ propria e
spondereuelle est ergo sponsus nonquiap romittit sed qui a spondet & spomsoresdat
Arraba dicti quasi irrabona quodenĩditur pro coniugio beneditur quia coniu¬
giumbanũ q̃uod uero ciusa fornicationis aut adulteriimalum ẽ. idcirco arrabo
nonẽ. Dicti autem arra ire. proqua traditur est uitẽ irra non solum sponsio
ap̃cando & p&endo dicti. Pronuba dicta eo quo dnubentibus praeẽ qua eque

Expanded text:
r sexum significat, non coniugium, nisi adieceris vir eius. Maritus vero etiam sine adiectione coniugem sonat; et a mare maritus, quasi mas. Est enim nomen primae positionis, quod facit in diminutione masculus, in derivatione maritus. Sponsus ab spondendo vocatus. Nam ante usum tabellarum matrimonii cautiones sibi invicem emittebant, in quibus spondebant se invicem consentire in iura matrimonii, et fideiussores dabant. Unde admissum est ut sponsum dicamus virum, ab spondendo, et sponsam similiter. Ceterum proprie spondere velle est. Ergo sponsus non quia promittitur, sed quia spondet et sponsores dat. Arrabo dicta, quasi arra bona. Quod enim datur pro coniugio, bene datur, quia coniugium bonum est. Quod vero causa fornicationis aut adulterii, malum est, idcirco arrabo non est. Dicta autem arra a re, pro qua traditur. Est autem arra non solum sponsio t, petendo dicti. 8. Pronuba dicta, eo quod nubentibus praeest, quaeque
Abbreviated transcription (Latin):
quoq imperatore falcidius tribunus plebis legem fecit nequis in extrancis.¬
plus testamento legaret quam ut quarta pars heredibus superessec excuius
nomine lea falcidia nuncupata est. Aquilinus quoq condidit legem quaeha a¬
tenus aquilia nuncupatur. Xui. Delece satura.
Satura uero lex est quaedepluribus simulrebus eloquitur dicta acopia
ierum & quasi a saturitate unde & satura scribere est poemata uaria
condere utoratis iuuenalis & ꝑsiilex nouella : Del ecibus rodus.
Dodiaeleges naualium commerciorum sunt. ab insula rodo cognominatȩ
inqua antiquitus mercatorum usus fuit: De praeuileciis.

Expanded text:
quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneiquoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus in extraneis testas nomine lex Falcidia nuncupata est. Aquilius quoque legem condidit, quae hactenus Aquilia nuncupatur. § 16 De lege satura. Satura vero lex est quae de pluribus simul rebus eloquitur, dicta a copia rerum et quasi a saturitate; unde et saturas scribere est poemata varia condere, ut Horatii, Iuvenalis et Persii. Lex novella. § 17 De legibus rhodiis. Rhodiae leges navalium conmerciorum sunt, ab insula Rhodo cognominatae, in qua antiquitus mercatorum usus fuit. § 18 De privilegiis.
Abbreviated transcription (Latin):
ex est constitutio populi qua maiores natusiꝑulcum plebibus aliquid
sanxerunt: .XI. Quid sit scrra plesium.
Scita sunt qua eplebes tantum constituunt odiocata scita quodea
xII. quid set senatus consultum.
Senatus consultum quod tantum senaadres populis consulendo decernunt :
onstitutio ueledictum quod reac uel imperator constituit uel edicit :
XIIII. quid ReSPONSA Prudentium.
Responsa sunt qua eiuris consultire sponderedicuntur consulentibus unde
& responsa paulidicta. fuerunt enim quidam prudentes & arbitri aequi¬
tatis qui institutiones ciuilis iuris compositas ediderunt quibus desidentiũ
lites contentionesque sopirent:qusa¬
XU. DeL ECIBUS CONSULARIBUS ET TRIBUNICIIS
quaedam etiam leges dicuntur ab his qui condiderunt ut consulaies.¬
A tribunitiae iuliae corneliae. Nam̃ sub octauio caesare subfecti consules
papius & pompeius leges tulerunt quaea nominib: eorũ appellatur
papia pompeia continens patrum proemia prosuscipiendis liberis sub eodẽ

Expanded text:
Lex est constitutio populi, qua majores natu simul cum plebibus aliquid sanxerunt. CAPUT XI. Quid scita plebium. 1. Scita sunt quae plebes tantum constituunt; et vocata scita, quod ea XII. Quid senatusconsultum. 1. Senatusconsultum, quod tantum senatores populis consulendo decernunt. CConstitutio, vel edictum, quod rex, vel imperator constituit, vel edicit. 196 CAPUT XIV. Quid responsa prudentum. Responsa sunt, quae jurisconsulti respondere dicuntur consulentibus; unde et responsa Pauli dicta. Fuerunt enim quidam prudentes, et arbitri aequitatis, qui institlites contentionesque sopirent, qua. De legibus consularibus et tribunitiis . Quaedam etiam leges dicuntur ab his qui condiderunt, ut consulares, tribuniciae, Iuliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem
Abbreviated transcription (Latin):
matre uidua genitus uelut tantum spuru filius quia muli ebrem naturam
ueteres spuriũ uocabant. ATΟΕΠΟΥ ΡΟΥ. Hoc est seminis non patris nomine
eosdem & fibonios appellabant quia quaedam animalia fabonio spũhausto
concipere existimantur. Vbide & hiqui non sunt delegitimo matrimonio
matrem potius quam patrem sequuntur. Latin e autem spurii quasi extra
puritatem id estquasi in mundi. Neposẽqui ea filionatus dictus autẽ nepos
quasinatus post : Primũ autẽ filius nascitur de indenepos. Cradisenĩ substitu¬
tionis est hinc & posteritas quasi postera a &is Nepos autẽ utriusque sexus est¬
namut neptisdicamus in iure estpp̃t discretione successionis admalã. Prone pos est
qui ex nepote conceptus natus est & dictus pronepos. quasinatus porropost:
ex hocꝰq gradu incipituo cari & progenies quasi porro postgenta. Nunfilii &
nepotes non sunt progenies quia non ẽ in eis longaposteritas. Sicut autẽ inferius.

Expanded text:
matre vidua genitus, velut tantum spurii filius; quia muliebrem naturam veteres spurium vocabant; velut ἀπὸ τοῦ σπόρου, hoc est seminis; non patris nomine. Eosdem et Favonios appellabant, quia quaedam animalia Favonio spiritu hausto concipere existimantur. Unde et hi, qui non sunt de legitimo matrimonio, matrem potius quam patrem sequuntur. Latine autem spurii quasi extra puritatem, id est quasi inmundi. Nepos est, qui ex filio natus est. Dictus autem nepos quasi natus post. Primum enim filius nascitur, deinde nepos. Gradus enim substitutionis est. Hinc et posteritas, quasi postera aNam ut neptis dicamus in iure est propter discretionem successionis admissum. Pronepos est, qui ex nepote conceptus natusque est. Et dictus pronepos, quasi natus porro post. Ex hoc quoque gradu incipit vocari et progenies, quasi porro post geniti. Nam filii et nepotes non sunt progenies, quia non est in eis longa posteritas. Sicut autem inferius
Abbreviated transcription (Latin):
Aurium indedictum nomen a uocibus hauriendis unde & uirgilius uocẽq¬
Perinmutationem enim litterae aures quasi audes nuncupatesunt. Vox enĩ
repercussa per anfractus earum sonum facit. quo sensum excipiant. audiendi:
Pmnula summa pars auris ab acum inedicta. Pinnum enim antiqui a cutum.
dicebant. unde &bi pennis &pinna. Nares id circo nominantur quia ꝑ eas,
uelodor uel sp̃s manare nondesinit siuequia & nos odore ad monent. ut odoremꝰ¬
aliquid acsciamus unde & contra in sei acrudes. ignaridicuntur. Olfecisse

Expanded text:
Aurium indiAurium indiPer immutationem enim litterae aures quasi audes nuncupatrepercussa per anfractus earum sonum facit, quo sensum excipiant audiendi. Pinnula, summa pars auris, ab acumine dicta. Pinnum enim antiqui acutum dicebant; unde et bipennis et pinna. 47. Nares idcirco nominantur, quia per eas, vel odor, vel spiritus nare non desinit; sive quia nos odore admonent, ut norimaliquid ac sciamus. Unde et e contra inscii ac rudes ignari dicuntur. Olfecisse
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt siue ut latini ane sum herba omnibus conita a cerri¬
Indulce uinum datum proniores reddit inuenerem si supramo¬
dum dederis amentiam nutrit. Canos &iam ex coriandi
inficitraditum est. Abrotanum. cerefolium. Ruta dicta
quod sit feruentis sima cuius altera agrestis atq uirtute acrior
sed utrȩq feruentissimȩ comprobantur. hanc uenenis repugnare
mustele docent quaedum cum serpente dimicauerint cibo
eius armantur. Salua inula quam rusticiuo cantalã radice a romatica
odoris sũmi cũ leui a crimonia. menta huius genera sex sunt.¬

Expanded text:
dicunt sive, ut Latini, anesum, herba omnibus cognita, acerridicunt sive, ut Latini, anesum, herba omnibus cognita, acerriin dulce vino datum proniores reddit in Venerem; si supra modum dederis, amentiam nutrit. Canos etiam ex coriandro infici traditum est. Abrotanum. Caerefolium. Ruta dicta quod sit ferventissima. Cuius altera agrestis atque virtute acrior; sed utraque ferventissimae conprobantur. Hanc venenis repugnare mustelae docent, quae dum cum serpente dimicaverint, cibo eius armantur. Salvia. Inula, quam rustici alam vocant, radice aromatica, odoris summi cum levi acrimonia. Menta; huius genera sex.
Abbreviated transcription (Latin):
iurtutis utraq tamen ueneris commouens
Idictum quod ex eo apex idest caput antiquorũ
trium phantium
coronabatur. Hercules enim hanc
prȩferebat populum nunc oleastrum Nunc apium. Cuius
radices efficaciter pugnant¬
eius generissunt petro sileon. Ipposileon & oleo sileon. Petro¬
sileon uocatum quod sit similis apio & nascitur. Inpetris
montibusq praeruptis quod nos petra pium dicere possumꝰ¬
Si lenum enim grece apium dicitur. sed est sum mum ac
pro babile macedonicum gustu suaue & odore a romatico.
gustu suaue &odore a romatico
In posileon dictum quod sit durum & austerum. Oleo sileon
quod mollior folio & caule tenerum. Feniculum latini uo¬
cant quod eius tirsi seuradicis sucus acuat uisum
Cuius uirtus traditur ut serpentes annuam senec tutem
eius gustu deponant hoc holus greci maratron uocant Luigus¬
ticum¬
ticum a regione nomen accepit nascitur enim plurimum
inligurta odore a romatico & gustu acris. Anes son greci ut¬

Expanded text:
rtutis, utraque tamen Veneris commovens 1. Apium dictum, quod ex eo apex, id est, caput antiquorum triumphantium coronabatur. Hercules autem hancpraeferebat, nunc oleastrum, nunc apium. Cujus radices efficaciter pugnantejus generis sunt petroselinon, hipposelinon et oleoselinon. Petroselinon vocatum, quod sit simile apio et nascatur in petris montibusque praeruptis: quod nos petrapium dicere possumus. Selinon enim Graece apium dicitur, sed est summum ac probabile Macedonicum, gustu suave, et odore aromatico.gustu suave et odore aromatico. Hipposelinon dictum quod sit durum et austerum. Oleoselinon, quod mollius folio et caule tenerum. Feniculum Latini vocant quod eius thyrsi seu radicis sucus acuat visum: cuius virtus traditur ut serpentes annuam senectutem eius gustu deponant. Hoc olus Graeci μάραθρον vocant. Ligusticum a regione nomen accepit. Nascitur enim plurimum in Liguria, odore aromatico et gustu acri. Ἄνησον Graeci
Abbreviated transcription (Latin):
greca nomina sunt & origo eorum latinis incerta Holus mol¬
le Atriplex. Brasica olisatrum. Nasturcium sapor appella¬
uit quod acrimonia suinasum torqueat. Fungi quod acri di
ignem acceptum concipiant. fos enim ignis est unde &esca uulgo
dicitur quod sit fomes ignis & nutrimentum. Aludicunt fungos
uocatos quod sint exeorum genere quidam interemptorii unde&
defuncti Tuberam tumor terrȩ prodit eaquȩ causa nomen illidedi¬
U olui appellati quod sint uolubiles & rotundi Asparagus qđ
spinosa & aspera sit
frutex eius exqua
mitatib: rotunda
seminum capitula.
seminum capitula. Arboracea hocest lapsana
Carduus. Eruca quasi uruca quod igni¬
taesite uirtutis & incibo siepe sumpta ueneris incendium

Expanded text:
Graeca nomina sunt, et origo eorum Latinis incerta. Olus molGraeca nomina sunt, et origo eorum Latinis incerta. Olus molle. Atriplex. Brassica. Olisatrum. Nasturcium sapor appellavit, quod acrimonia sui nasum torqueat. Fungi, quod aridi ignem acceptum concipiant; φῶς enim ignis est; unde et esca vulgo dicitur, quod sit fomes ignis et nutrimentum. Alii dicunt fungos vocatos quod sint ex eorum genere quidam interemptorii; unde et defuncti. Tuberum tumor terrae prodit; eaque causa nomen illi dedVolvi appellati quod sint volubiles et rotundi. Asparagus, quod spinosa et aspera sit frutex eius, ex qumitatibus rotunda seminum capitula.seminum capitella. Armoracia, hoc est, lapsana.. 21. Eruca, quasi uruca, quod ignitae sit virtutis, et in cibo 369 saepe sumpta Veneris incendium
Abbreviated transcription (Latin):
Lactuca dictaest quod habundantia lactis exuber& seu quia
lacte nutrientes feminas impl& haec & inuiris ueneris usum
coerc&. Lactuca agrestis quam sarralium nominamus quod
dorsum eius inmodum
serrae est Intubus grecum nom̃ est¬
& intubus quod sit intus tofus. Cepa uocatur quia non est aliudd
nisi tantum caput. Ascolonia nuncupata ex una urbium pales¬
tinae quae ascolon dicitur undeprius aduecta est. Allium dictũ
quod oleat. Ulpicum appellatum quod allii odorem habeat.
Paselos uocari aiunt a faselo insula gretiae ubi non procul mons
olimpus est. Porrum cuius genera duo capitatum & secti lȩ
sectile paruum capitatum mauis. Beta apudnos holeris
genus apud grecos littera. Blitum genus holeris saporis eua¬
nidi quasiuilis beta Cu cumeres quod sint interdum amari
qui dulces nasci perhibentur si lacte mellito eorum semen infun¬
datur. Cu curbita A poperes Sane pope. meli pope. ocinum

Expanded text:
Lactuca dicta est, quod abundantia lactis exuberet, seu quod lacte nutrientes feminas implet: haec et in viris veneris usum coercet. Lactuca agrestis, quam sarraliamLactuca dicta est, quod abundantia lactis exuberet, seu quod dorsum eius in modum serrae est. Intubus Graecum nomen est: et intubus, quod sit intus tobus. Cepa vocatur, quia non aliud est nisi tantum caput. Ascalonia nuncupata ex una urbium Palaestinae quae Ascalon dicitur, unde prius advecta est. Alium dictum quod oleat. Ulpicum appellatum quod alii odorem habeat. Phaselos vocari aiunt a Phaselo insula Graeciae, ubi non procul mons Olympus est. Porrum, cuius duo genera, capitatus et sectilis; sectilis parvus, capitatus maior. Beta apud nos oleris genus; apud Graecos littera. Blitum genus oleris, saporis evanidi, quasi vilis beta. Cucumeres, quod sint interdum amari; qui dulces nasci perhibentur, si lacte mellito eorum semen infundatur. Cucurbita. Apoperes. Sane pepo, melipepo, ocimum
Abbreviated transcription (Latin):
ce aiam ebur albescat. In cibo quoq uenenis resistit Nam con¬
apium prosunt sed con¬
tra futurum non contra acceptum uenenum. Vnde¬
teres ante alias epulas haec solebant mensis ad ponere

Expanded text:
ce etiam ebur albescat. In cibo quoque venenis obsistit. Nam conce etiam ebur albescat. In cibo quoque venenis obsistit. Nam conapium prosunt; sed contra futurum, non contra acceptum venenum. Undteres ante alias epulas haec solebant mensis adponere
Abbreviated transcription (Latin):
scorpionibus creduntur afferretor¬
porem
Pastinaca uocata
quod eius radix precipuus pastus
sit hominis¬
it hominis est enim odoratu locunda cibo delectabilis.¬
Rapa dicta
arapiendo idest conprehendendo est autem radice
amplior
napo sapore dulcior & folio tenui, Napus asimi
rapȩ uocatus nisi
quod foluis latior & radicis eius¬
gustus
sub acrior est. Nominis autem adfinitas inutris que¬
inde pene
communis
quia utriusq semen in alterum uici¬
sim motatur.
Nam rapa in alio solo ut emilianus ait.
perbiennium
motatur in napo. Alio uero napus transit
Napo caulis ex duobus holeribus compositum
nomen hab& quia dumsit sapore napo similis non inradi¬
ce sed intirsum conscendit utcaulis Sinapis appellatur. quod
La fanum greceest nos radicem uoca¬
mus eoquodtotus deorsum nititurꝰ dum reliqua holera insũma
magis
prosiliant cuius semine macerato quis quis suas manus
infecerit¬
rit serpentes inpune tractabit. Si quidem ex ipsius radi¬

Expanded text:
scorpionibus creduntur afferre torscorpionibus creduntur afferre torporem. Pastinaca vocata quod eius radix praecipuus pastus sit hominis: est enim odoratu iucunda, cibo delectabilis.Rapa dicta a rapiendo, id est conprehendendo. Est autem radice amplior napo, sapore dulcior, et folia tenui. Napus a similitudine rapae vocatus, nisi quod foliis latior et radicis gustu subacrior est. Nominis autem adfinitas in utrisquinde pene communis, quia utrumque semen in alterum vicissim mutatur. Nam rapa in alio solo, ut Aemilianus ait 8, 2, per biennium mutatur in napum; alio vero napus transit in rapam. Napocaulis ex duobus oleribus conpositum et, quia dum sit sapore napo similis, non in radised in thyrso conscendit, ut caulis. Sinapis appellatur, quod Raphanum Graeci, nos radicem vocamus eo quod totus deorsum nititur, dum reliqua olera in summa magis prosiliant: cuius semine macerato quisquis suas manus infecerit, serpentes inpune tractabit. Siquidem ex ipsius radi
Abbreviated transcription (Latin):
tus nominatus
quod semper ibi aliquid oriatur: Namcũ
alia terra
semel in anno aliquid
semel in anno aliquid creat ortus numquã
sine
fructu est.
Holus ab alendo dictum ed quo¬
primum
homines
ho leribus alerentur Antequam fruges¬
& carnes
ederent.
Tantum enim pomis arborum & holerib
Caulis est generali¬
ter herbarum uel holerum medius frutex qui uulgotir¬
qui uulgo tir¬
us dicitur. quod a terra sursum conscendat a quo diriuatũ est
speci aliter quoddam genus holerum caulis diceretur quia¬
tirsus ipsius amplius ceteris
holeribus coalescit id est crescit.
Est autem genera le
Est autem generale nomen omnis enim frutex caulis.
Cima dicitur
quasi coma
estenim sum mitas holerum uelar¬
borum
inqua ui gens
uirtus naturalis est. Malua ex parte
greco uo cabulo appellatur
di aluum soluendiq: naturam habeat. Cuius sucus siquis se
soluendiq: naturam
habeat. Cuius sucus siquis se¬
oleo mixto perunxerit.
ab apibus negatur feriri folia eius
exo leo trita
& imposita

Expanded text:
tus nominatus quod semper ibi aliquid oriatur. Nam cum alia terra semel in anno aliquidsemel in anno aliquid creet, hortus nunquam sine fructu est. 2. Olus ab alendo dictum, eoprimum homines ab oleribus alerentur, antequam frugest carnes ederent. Tantum enim pomis arborum et oleribusrbis. 3. Caulis est generaliter herbarum vel olerum medius frutex, qui vulgoqui vulgo ths dicitur, quod a terra sursum conscendat; ex quo derivatum est liter quoddam genus olerum caulis diceretur, quihyrsus ipsius amplius ceteris oleribus coalescit, id est crescit. Est autem generaleEst autem generale nomen; omnis enim frutex caulis Cyma dicitur quasi coma: est enim summitas olerum vel arborum, in qua vegens virtus naturalis est. Malva ex parte Graeco vocabulo appellatur di alvum solvendique naturam habeat. Cuius sucus, si quis se solvendique naturam habeat. Cuius sucus, si quis soleo mixto perunxerit, ab apibus negatur feriri. Folia eius ex oleo trita et inposita
Abbreviated transcription (Latin):
sisse nomen quod diabolus creaturaecultum diuini nominis inuexit.
emonas agrecisdictos. aiunt quasi demnas. id estperitos acierum scios.
praesciunt enim. futura multa unde & solent responsa aliqua dare
in est enimillis cognitio rerum plus quam infirmitatihumanȩ. Partim subtilioie
sensus a cumine. Partim experientia longissimae uitae. partim perdĩ iussũ
angelica reuelatione. Hi corporum aeriorum natura uigent. hi ante
trans gressionem quidem caelestia corpora gerebant. Capsi uero inaeriam
qualitatem conuersi sunt necaeris illius puriora spacia sedista caliginosa¬
tenere permissi sunt quiess quasi carcer est usq ad tempus iudiciĩ. hisunt
p̃uaricatores angeli quorum princeps est diabolus. Diabulus.
hebreice dicitur deorsum fluens quiaqui &us in caeli culmine stare con¬
tempsit sed superbiaȩ pondere deorsum conruenscecidit: grece uero

Expanded text:
sisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. sisse nomen, quod diabolus creaturae cultum divini nominis invexit. Daemonas a Graecis dictos aiunt, quasi δαήμονας, id est peritos ac rerum scios. Praesciunt enim futura multa, unde et solent responsa aliqua dare. Inest enim illis cognitio rerum plus quam infirmitati humanae, partim subtilioris sensus acumine, partim experientia longissimae vitae, partim per Dei iussum angelica revelatione. Hi corporum aeriorum natura vigent. Ante transgressionem quidem caelestia corpora gerebant. Lapsi vero in aeriam qualitatem conversi sunt, nec aeris illius puriora spatenere permissi sunt, qui eis quasi carcer est, usque ad tempus judicii. Hi sunt praevaricatores angeli, quorum princeps diabolus est. 18. Diabolus Hebraice dicitur deorsum fluens, quia quietus in coeli culmine stare contempsit, sed superbiae pondere deorsum corruens cecidit. Graece vero
Abbreviated transcription (Latin):
hic primus omnium. iouem appellauit simulacrã reperit aras
statuit. uictimas immolauit. nequaquam istius modi rebus ingrecia
umquam repertis: Id olatria idolorũ seruitus siuecultura int̃p̃tatur :
Nam latria grece. latine seruitus dicitur quae quantum adueram
relegionem attinet non nisi. uni & solidõ debetur. hanc sicut impia
superbia siue hominum. siuedemonum sibi exhiberi ueliubet uelcupit
tapia humilitas. uel hominũ. uel angelorũ scõrũ sibi oblatam recusat
&cui debetur ostendit. Idolum autẽ est simula crum quod humana
effigie factum & consecratum ẽ. iuxtauocabuli interpraetationem
⁊dosenim grece formam sonat᷑: ab eoperdiriuationem idolum deductum
atq apud nos formulam facit. Igitur omnis forma uel formula idolum se
dici exposcit. inde ido latria omnis circaidolum famulatus & seruitus :
Quidam uero latini ignorantes grece imperitedicunt idolum ex dolo sump¬

Expanded text:
Hic primus omnium Iovem appellavit, simulacra repperit, aras Hic primus omnium Iovem appellavit, simulacra repperit, aras statuit, victimas inmolavit, nequaquam istiusmodi rebus in Graecia umquam visis. Idolatria idolorum servitus sive cultura interpretatur. Nam λατρεία Graece, Latine servitus dicitur, quae quantum ad veram religionem adtinet, nonnisi uni et soli Deo debetur. Hanc sicut inpia superbia sive hominum sive daemonum sibi exhiberi vel iubet vel cupit, ita pia humilitas vel hominum vel angelorum sanctorum sibi oblatam recusat, et cui debetur ostendit. Idolum autem est simulacrum quod humana effigie factum et consecratum est, iuxta vocabuli interpretationem. Εἶδος enim Graece formam sonat, et ab eo per diminutionem idolum deductum aeque apud nos formulam facit. Igitur omnis forma vel formula idolum se dici exposcit. Inde idolatria omnis circa omnem idolum famulatus et servitus. Quidam vero Latini ignorantes Graece inperite dicunt idolum ex dolo sump
Abbreviated transcription (Latin):
colendi supposuerunt & sibi sacrificari a deceptis. & perditis persua¬
serunt. Simulacra autem exsimilitudine. nuncupata. eo quod
manu. artificis. exlapide alia .ue. materia eorum uultus imitantur
in quorum honore finguntur. ergosimulacra. uel pro eoquod. sunt
similia: uel pro eoquod simulata atq conficta unde & falsa sunt. &
notandum : quod latinus sermo sit in hebreis uoluminib Apud hebreos
enim idolum siue simula chrum semel dicitur. Iudei dicunt quod
ismahel. simula chrum. luto fecerit. gentiles autem primum¬
prometheum simula chra. hominũ. deluto finxisse. perhibent.
ab eoq natam eẽ. artem simulacri. & statuas. fingendi. unde & po &ae
ab eo homines primũ factos. eẽ. confingunt figuratepp̃t effigies :
Apud. grecos autem cgerops. sub quo primum. in arce oliua orta.: ẽ
&atheniensium urbs eamineruȩ. appellatione nomen sortita . ẽ.

Expanded text:
colendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis et perditis persuacolendi supposuerunt, et sibi sacrificari a deceptis et perditis persuaserunt. Simulacra autem a similitudine nuncupata, eo quod manu artificis ex lapide aliave materia eorum vultus imitantur in quorum honore finguntur. Ergo simulacra vel pro eo quod sunt similia, vel pro eo quod simulata atque conficta; unde et falsa sunt. Et notandum quod Latinus sermo sit in Hebraeis. Apud eos enim idolum sive simulacrum Semel dicitur. Iudaei dicunt quod Ismael primus simulacrum luto fecerit. Gentiles autem primuPrometheum simulacrum hominum de luto finxisse perhibent, ab eoque natam esse artem simulacra et statuas fingendi. Unde et poetae ab eo homines primum factos esse confingunt figurate propter effigies. Apud Graecos autem Cecrops, sub quo primum in arce oliva orta est, et Atheniensium urbs ex Minervae appellatione nomen sortita est.
Abbreviated transcription (Latin):
quoq: modo apud athenasminerua : Apud samum iuno. Apud paphos
uenus. Apud lemnos uulcanus. Apud naxos liber Apud delos apollo
inquorũ &iam laudibus accesserunt & po&ae & compositis carminib
in caclum eos sustulerunt. Nam quorũdam ad inuentiones artium cultu
peperisse dicuntur. ut aescolapio. medicina uulcano fabrica. ab actib
autem uocantur. ut mercurius quod mercibus praeestliber a libertate ::¬
uerunt &iam. &quidam uiri fortes aut urbium conditores.
quib mortuis. homines qui eos dilexerunt simula cra finaerunt.
uthaberent aliquod. eximaginũ. contemplatione. solacium sed paultam.
hunc errorem persuadentibus: demonibus .ita. in posteris. in repsisse
ut quos illi prosola nominis memoria. honorauerunt. successores
deos existimarent. atq colerent : Simula crorum usus. ex ortus esta
cum ex desiderio. mortuorũ. constituerentur i magines. uel. effigies
tam quam incaelum receptis. proquibus. se. interris. daemones

Expanded text:
quoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos quoque modo apud Athenas Minerva, apud Samum Iuno, apud Paphos Venus, apud Lemnos Vulcanus, apud Naxos Liber, apud Delos Apollo. In quorum etiam laudibus accesserunt et poetae, et conpositis carminibus in caelum eos sustulerunt. Nam quorundam et inventiones artium cultu peperisse dicuntur, ut Aesculapio medicina, Vulcano fabrica. Ab actibus autem vocantur, ut Mercurius, quod mercibus praeest; Liber a libertate. Fuerunt etiam et quidam viri fortes aut urbium conditores, quibus mortuis homines, qui eos dilexerunt, simulacra finxerunt, ut haberent aliquod ex imaginum contemplatione solacium; sed paulatim hunc errorem persuadentibus daemonibus ita in posteris inrepsisse, ut quos illi pro sola nominis memoria honoraverunt, successores deos existimarent atque colerent. Simulacrorum usus exortus est, cum ex desiderio mortuorum constituerentur imagines vel effigies, tamquam in caelum receptis, pro quibus se in terris daemones
Abbreviated transcription (Latin):
uocabulum pagani sortitisunt. Gentiles sunt quisine legesunt. &¬
nondum crediderunt. Dicti autem gentiles quia ita sunt ut fuerunt
geniti.idest sicut incarnedescenderunt subpeccato scilicet idolis
seruientes. & necdum regenerati. pro indegentiles primitus nun¬
cupantur ipsidicuntur grece. &hnici.Ehiicienim ex greco
in latinum interpretantur gentiles. & hnos enim grecegens dicitur
Post fidem autem nondebent uocari gentes. siue. gentiles qui ex
gentibus crediderunt sicut post fidem dici iam nonpotest iudeus.
essetis hoc est infideles. Apostate dicuntur qui post baptis mum
p̃i susceptum ad idolorum cultum & sacrific
l. dE DuiS
GENTIUM.
uos pagani deos adserunt. homine solimfuisse. produntur & pro
unius cuiusq uita uel meritis coliapud suos postmortem.
coeperunt ut apud a egiptum isis: Apud cretam iouis. Apud
mauros. iuba. Apud latinos faunus : Apud romanos quirinus. Eodem

Expanded text:
vocabulum pagani sortiti sunt. Gentiles sunt qui sine lege sunt, et vocabulum pagani sortiti sunt. Gentiles sunt qui sine lege sunt, et nondum crediderunt. Dicti autem gentiles, quia ita sunt ut fuerunt geniti, id est, sicut in carne descenderunt sub peccato, scilicet idolis servientes et necdum regenerati. Proinde gentiles primitus nuncupantur: ipsi dicuntur Graece Ethnici. Ethnici ex Graeco in Latinum interpretantur gentiles. Ἔθνος enim Graece gens dicitur. Post fidem autem non debere vocari gentes sive gentiles eos qui ex gentibus credunt; sicut post fidem dici iam non potest Iudaeus, essetis,' hoc est, infideles. Apostatae dicuntur, qui post baptismum Christi susceptum ad idolorum cultum et sacrific11 De diis gentium. Quos pagani deos asserunt, houniuscuiusque uita uel mcoeperunt: ut apud Aegyptum Isis, apud Cretam Jovis, apud Mauros Juba, apud Latinos Faunus, apud R
Abbreviated transcription (Latin):
medicorũ contemnat siue in p̃cantationibus. siue in carac teribus uel inquib¬
cũq reb suspendendis atq ligandis in quib: omnib: arsdaemoni¬
quadam. pestifera societate hominũ . & angelorum malorum ex orta.
Vnde cuncta uitanda sunt axp̃i ano. &omni penitus exsecratione
repudianda. atq damnanda. Auguria autẽ auium friges. primi in¬
uenerunt. Praestrigium uero mercurius primus dicitur inuenisse
dictum autem prestrigium quod prestringat aciem oculorum.
Aruspicinae artem primus &ruscis tradidissedicitur quidam strages
hic ethoris aruspicinam dictauit. & posteanon apparuit. Nam dicitur.
fabulosae arante quodam rustico subito hunc exglebis exiluisse. &
aruspicinã dictasse: quadie & mortuus .ẽ. quos libros romani etrusca¬
lingua in propriã mutauerunt : x
DE TGA NIS.
agani ex pagisathenensium dicti ubiex ortisunt ibi enĩ in locis

Expanded text:
medicorum condemnat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibmedicorum condemnat, sive in praecantationibus, sive in characteribus, vel in quibuscunque rebus suspendendis atqonum est ex quadam pestifera societate hominum, et angelorum malorum exorta. Unde cuncta vitanda sunt Christiano, et omni penitus exsecratione repudianda atque damnanda. Auguria autem avium Phryges primi invenerunt, praestigium vero Mercurius primus dicitur invenisse. Dictum autem praestigium, quod praestringat aciem oculorum. Aruspicinae Hic ex horis aruspicinam dictavit, et postea non apparuit. Nam dicitur fabulose, arante quodam rustico subito hunc ex glebis exiluisse, et aruspicinam dictasse, qua die et mortuus est. Quos libros Romani elingua in propriam mutaverunt. § 10 De paganis. Pagani ex pagis Atheniensium dicti, ubi exorti sunt. Ibi enim in locis
Abbreviated transcription (Latin):
uocant id est notationes siderum quomodo sehabeat cũquis quenascatur
Primũ autem idemstellarum interp̃tes magi nuncupabantur sicut
dehis legitur qui in euangelio natum xp̃m achunciauerunt postea
hoc nomine solima thematici cuius artisscientia usq ad euangeliũ
fuit concessa ut ap̃o edito nemo exinde natiuitatem alicuius
decielo interp̃taretur: Oroscopici dicti quod horas natiuitatis
haminum speculantur dissimili & diuersostatu. Sortilogisunt
qui sub nomine fictae relegionis perquasdam quas sc̃õrũ sortes uocant
diuinationis scientiam profitentur aut quarũq scripturarum inspectione
futura promittunt. Solisatores uocati sunt quiadum eis membrorũ quacũq̃
partesalierint aliquid sibi exinde prosperũ seu tristae significare p̃dicunt.
Adhaec omna. pertinent &ligaturae execrabilium remediorũ quae ars.

Expanded text:
vocant, id est, notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. vocant, id est, notationes siderum, quomodo se habeant cum quisque nascitur. 25. Primum autem iidem stellarum interpretes magi nuncupabantur, sicut de his legitur qui in Evangelio natum Christum annuntiaverunt; postea hoc nomine soli mathematici. 26. Cujus artis scientia usque ad Evangelium fuit concessa, ut Christo edito nemo exinde nativitatem alicujus de coelo interpretaretur. 27. Horoscopi dicti, quod horas nativitatis hominum speculantur dissimili, et diverso fato. 28. Sortilegi sunt qui sub nomine fictae religionis per quasdam, quas sanctorum sortes vocant, divinationis scientiam profitentur, aut quarumcunque scripturarum inspectione futura promittunt. 29. Salisatores vocati sunt, quia dum eis membrorum quaecunque partes salierint, aliquid sibi exinde prosperum seu triste significare praedicunt. 30. Ad haec omnia pertinent et ligaturae exsecrabilium remediorum quae ars
Abbreviated transcription (Latin):
Hi &iam extapecodum inspiciunt & ea eis futura p̃dicunt :
Augures sunt qui uolatus auium &uocer intendunt aliaq signa
rerum uel obseruationes in prouisas. hominibus occurrentes . idem
& auspices Nam auspicia sunt qua ei terfacientes obseruant. Dicta autẽ
sunt auspicia quasi auium aspicia. & uigura quasi auium garria hoc est
auium uoces & linguas. Item augurium quasi auigerium quod aues
gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum unum ad oculos.
Aterum ad aures pertinens. ad oculos scilicet uolatus ad aure suor
Phithonissae apitheo apollinae dictae quodhis auctor fuerit diuinandi
duodecim caelisigna describunt siderumq cursu. nas centium mores
actus euentus predicare conantur. id estquis quali signofuerit natus
aut quem effectum habeat uitae quinascitur. hisunt qui uulgo.
mathematici uocantur. cuius superstitionis genus constillationes latini

Expanded text:
Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Hi etiam exta pecudum inspiciunt, et ex eis futura praedicunt. Augures sunt, qui volatus avium et voces intendunt, aliaque signa rerum vel observationes improvisas, hominibus occurrentes, ferunt. Sunt etiam et auspices. Nam auspicia sunt, quae iter facientes observant. Dicta sunt autem auspicia, quasi avium aspicia. Et auguria, quasi avium garria, hoc est, avium voces et linguas. Item augurium, quasi avigerium, quod aves gerunt. Duo sunt autem genera auspiciorum, unum ad oculos, alterum ad aures pertinens: ad oculos scilicet volatus, ad aures vox avium. Pythones a Pythio Apolline dicti, quod is auctor fuerit divinandi. duodecim coeli signa describunt, siderumque cuactus et ventus praedicere conantur, id est, quis quali signo fuerit natus, aut quem effectum habeat vitae, qui nascitur. 24. Hi sunt qui vulgo mathematici vocantur; cujus superstitionis genus 373 constellationes Latini
Abbreviated transcription (Latin):
colore sanguinis facilius prouocentur. Ydromantii ab a quadicti estenim
ydromantia in aquae inspectione umbras demonũ euocare &imagines.
uel ludificationes eorum uidere ibiq ab eis aliqua audire ubi adhibito.
sanguine &iam inferos perhibentur sciscitari quod genus diuinationis a persis
fertur adlatum. Varro dicit diuinationis quatuor eẽ genera. terram
aquam aerem. &ignem. hinc geomantiam ydromantiã aeromantiam
adsimulant & astutia quadam fraudulenta hominibus futura coniestant.
Duo sunt autem generidiuinationis ars. & furor. Incantatores dictis quirem
uerbis peragunt: Arioli uocati pp̃t quod circa aras idolorum nefarias.
preces emittunt & funesta sa crificia offerunt hisquecelebritatibus.
demonum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati quasi horarum
inspectores. dies enim &horas inagendis negotiis operibusq custodiunt¬
& quid persingula tempora obseruaredebeat homo intendunt :

Expanded text:
colore sanguinis facilius provocentur. 12. Hydromantii ab aqua dicti. Est enim colore sanguinis facilius provocentur. 12. Hydromantii ab aqua dicti. Est enim hydromantia in aquae inspectione umbras daemonum evocare, et imagines vel ludificationes eorum videre, ibique ab eis aliqua audire, ubi adhibito sanguine etiam inferos perhibentur sciscitari. 13. Quod genus divinationis a Persis dicitur allatum. Varro dicit divinationis quatuor esse genera, terram, aquam, aerem, ignem. Hinc geomantiam, hydromantiam, aeromantiam, adsimulant et astutia quadam fraudulenta hominibus futura coniectant. Duo sunt autem genera divinationis: ars et furor. Incantatores dicti sunt, qui artem verbis peragunt. Arioli vocati, propter quod circa aras idolorum nefarias preces emittunt, et funesta sacrificidaemonum responsa accipiunt. Aruspices nuncupati, quasi horarum inspectores. Dies enim et horas in agendis negotiis operibusque custodiunt: et quid per singula tempora observare debeat homo, intendunt.
Abbreviated transcription (Latin):
pululum adicit murmure . nam magico tenues excire figuras atque
sepulchrales. scite incantare. fauillas inuitauit itidem spoliare alios ars.
noxia nouit: Magisunt quiuul gomalefici. obfacinorum magniti¬
dinem nuncupantur. hi & elementa concutiunt turbantmentes.
hominum : acsineullo ueneni haustu uiolentia tantum carminis inter¬
imunt. Vnde &lu canus mens hausta nulla saniae polluta ueneni incantata
petit. Demonib enim accitis audent uentilare ut quisq suo sperimat
malis artibus inimicos hi &iam sanguine utuntur &uictimis & saepe
contingunt corpora mortuorum. Nicromantii sunt quorum precan¬
tationibus uidentur iesuscitatimortui diuinare & ad interrogata.
respondere . Nicros enim grecemortuus mantia diuinatio nuncupatur¬
ad quos suscitandos cadaueri sanguis adicitur nam amare daemones:
sanguinem dicunt. Ideoq quotiensni cromantia sit cruoraqua miscetur ut

Expanded text:
paululum adiecit: Murmure nam magico tenues excire figuras, atque paululum adiecit: Murmure nam magico tenues excire figuras, atque sepulchrales scite incantare favillas. Vita itidem spoliare alios ars noxia novit. Magi sunt, qui vulgo malefici ob facinorum magnitudinem nuncupantur. Hi et elementa concutiunt, turbant mentes in Deo, ac sine ullo veneni haustu, violentia tantum carminis interimunt. Unde et Lucanus: Mens hausti nulla sanie polluta veneni, incantata perit. Daemonibus enim accitis audent ventilare, ut quisquis suos perimat malis artibus inimicos. Hi etiam sanguine utuntur, et victimis saepe contingunt corpora mortuorum. Necromantii sunt quorum praecationibus videntur resuscitati mortui divinare et ad interrogata respondere. Necros enim, Graece mortuus, mantia diad quos sciscitandos cadaveri sanguis adjicitur; nam amare daemones sanguinem dicunt; ideoque, quoties necromantia fit, cruor aqua miscetur, ut
Abbreviated transcription (Latin):
trauna amissia creceptiluminis uicib: menstrua spatia moderatur qua eideq
obliquo & non recto incedit incursu ut solscilic& ne incedat incentrum terrae
& frequenter patiatur eclipsin. Vicinus est enim eius circulus terrae crescens
autem orientem cornibus expectat. De crescens occidentem merito quia¬
breuiore orbecelerius peragit cursum suum nam iter quod soliñ diebus
clipsis solis est quotiens luna Xx. adeandemlin eam qua soluehitur perue¬
nit eiquȩ seobiciens solemobscũrat nam deficere nobis solddecurdum illi
orbis lunae opponitur t aeitba rbit ibueu
clipsis lune est quotiens inumbram terre lunaincurrit non enim suum
alumen habere seda sole inbuminariputatur tinde & defectm patitur sun¬
nam stella est quae lib& singulicris. Siderauero sunt stellis plugimis fae¬
ta ut hrades pliades: Astra autem stellae grandes ut orionbo etes sed haec
nomina scriptores confundunt &astra ꝓstellis &stella spsi deribus ponunt.

Expanded text:
una amissi ac recepti luminis vicibus menstrua spatia moderatur. Quae ideo obliquo et non recto incedit cursu et frequenter patiatur eclipsim. Vicinus est enim eius circulus terrae. Crescens autem orientem cornibus spectat, decrescens occidentem: merito, quiasol. Inde et breviori orbe celerius peragit cursum suum. Nam iter, quod sol in diebus clipsi solis . Eclipsis solis est, quotiens luna trigesima ad eandem lineam, qua sol vehitur, pervenit, eique se obiiciens solem obscurat. Nam deficere nobis sol videtur, dum illi orbis lunae opponitur. De eclipsi lunae . Eclipsis lunae est, quotiens in umbram terrae luna incurrit. Non enim suum lumen habere, sed a sole inluminari putatur, unde et defectum patitur si inNam stella est quaelibet singularis: sidera vero sunt stellis plurimis facta, ut Hyades, Pleiades; astra autem stellae grandes, ut Orion, Bootes. Sed haec nomina scriptores confundunt, et astra pro stellis, et stellas pro sideribus ponunt.
Abbreviated transcription (Latin):
terra flegma aquam et sunt un homores. sicut quatuor elementa
quae conseruant corpora nr̃a. Sanguis exgreca &himologia uoca¬
bulum sumpsit quo diugit& & sustenta᷑. & uiuat. Coleranãq
greci uo cauerunt quod unius diei spatio terminetur. Vnde & co¬
lera id̃fellicula nominata hoc est fellis effusio grecienim fel
colendicunt. Melancolia dicta toquod sit exnigri sanguinis
facce admixta abundantia fellis grecienim melan nigrum uo¬
cant fel autem colen appellant. Sangius latine uocatur quod
suauissit unde & homines quibus dominatur sangius dulces. &
blandi sunt: Fleginã autem dexerunt quod sit frigida gre¬
cienim frigus flegmonem appellant. Ex his quatuor
humoribus reguntur sani & exipsis laeduntur infirmi dum
enim amplius extra naturae cursum creuerint aegritudi¬

Expanded text:
terram, phlegma aquam. Et sunt quatuor humores, sicut quatuor elementa, terram, phlegma aquam. Et sunt quatuor humores, sicut quatuor elementa, que conservant corpora nostra. Sanguis ex greca etymologia vocabulum sumpsit, quod vegetetur et sustentetur et vivat. Choleram eci vocaverunt, quod unius diei spatio terminetur; unde et cholera, id est fellicula, nominata est, hoc est, fellis effusio. Graeci enim fel χολὴν dicunt. Melancholia dicta ec quod sit ex nigri sanguinis faece admixta abundantia fellis. Graeci enim μέλαν nigrum vocant, fel autem χολὴν appellant. Sanguis Latine vocatus quod suavis sit, unde et homines, quibus domblandi sunt. 7. Phlegma autem dixerunt, quod sit frigidum. Graeci enim rigorem φλέγμονα appellant. Ex his quatuor humoribus reguntur sani, ex his laeduntur infirmi. Dum enim amplius extra cursum naturae creverint, aegritudi
Abbreviated transcription (Latin):
perscrutatus est. Enpericienim experitiam solam sectantur.
Logici experetiae rationem adiungunt. Metotici nec elemen¬
torum rationem obseruant nec tempora nec aetates nec causas.
sed solas morborum substantias. U OCqua iuor humoni pus
Sperantia naturae excalido & humido quod est sangus unde
& sanitas dicta est quasi sanguinis status. Morbi generaliuo ca¬
lo omnes passiones corporis continent
res morbum nominauerunt ut ipsa appellatione mortis uim
quae exeo nascitur. demonstrarent.
Inter sanitatem autem & morbum mediaesi curatio quenisi
morbo congruat non perducit ad sanitatem¬
orbiomnes ex quattuor nascuntur humoribus idestex san¬
Iguine & selle melancolia & flegmate ex ipsis. enim reguntur
sani& exipsis leduntur infirmi. dumenim amplius extracur sũ
naturae. creuerintegritu dines faciunt. Sicutenim quattuor¬
sunt dementa sic &nu hdmores et unusquis que humor suum
dementum imitatur sanguis aerem coleraignem. cnelancolia

Expanded text:
perscrutatus est. Empirici enim experientiam solam sectantur; perscrutatus est. Empirici enim experientiam solam sectantur; logici experientiae rationem adjungunt; methodici, nec elementorum rationem observant, nec tempora, nec aetates, nec causas, sed solas morborum substantias. 170 CAPUT V. De quatuor perantia naturae ex calido et humido, quod est sanguis; unde et sanitas dicta est, quasi sanguinis status. 2. Morbi generali vocabulo omnes passiones corporis continentur, quod inde veteres morbum nominaverunt, ut ipsa appellatione mortis vim quae ex eo nascitur demonstrarent. Inter sanitatem autem morbo congruat, non perducit ad sanitatem. Morbi omnes ex quattuor nascuntur humoribus, id est ex sanguine et felle, melancholia et phlegmate. Ex ipsis enim reguntur sani, ex ipsis laeduntur infirmi. Dum enim amplnaturalem plus creuerint, egritudines faciunt aut exposunt elementa, sic et quatuor humores et unusquisque humor suum elementum imitatur, sanguis aerem, cholera ignem, melancholia
Abbreviated transcription (Latin):
impositum existimatur ut non satis sed paulatim adhibeatur
naminmulto contristatur natura. medio criter autemgaudetun¬
de & qui pigmenta & antidora satis ueladsidue biberint uex an¬
Immoderatio enim omnis non salutem sed periculum ad fert
auctor acrepertor apud grecos perhibetur apollo hanc
filius eius scola pius. laude uel opere ampli auit. sed post¬
quam fulminis ictu scolapius interiit interdicta fertur meden¬
dicura & ars simul cumauetore defecit.Latuitque peran¬
nos pęnequingentos usque ad tempus artar xerxis regis
persarum. Tunc eam reuocauit In lucem hipo crates. asde¬
Prima metotica inuenta est ab apolline
quae remedia
sectatur. & carmina. Secunda en perica
idest experientis sima inuentaest ab sco lapio quaenon indicio¬
rum signis est sedsolis constat experimentis. Tertia loica idest
rationalis inuentaest. abhipocrate ipse enim discussis a etatum
regionum uel a egritudinum qualitatibus artiscuram rationabi liter

Expanded text:
inpositum aestimatur, ut non satis, sed paulatim adhibeatur. Nam in multo contristatur natura, mediocriter autem gaudet. Unde et qui pigmenta et antidota satis velImmoderatio enim omnis, non salutem, sed periculum affert. auctor ac repertor apud Graecos perhibetur Apollo: hanc filius ejus Aesculapius laude vel opere ampliavit. Sed postquam fulminis ictu Aesculapius interiit, interdicta fertur medendi cura, et ars simul cum auctore defecit, latuitque per annos pene quingentos usque aPersarum. Tunc eam revocavit in lucem Hippocrates, AsclePrima, Methodica, inventa est ab Apolline, quae remedia sectatur et carmina. Secunda, Empirica, id est, experientissima, inventa est ab Aesculapio, quae non indiciorum signis, sed solis constat experimentis. Tertia, Logica, id est rationalis, inventa ab Hippocrate. 2. Iste enim, discussis aetatum, regionum vel aegritudinum qualitatibus, artis curam rationabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
ponuntur. utratio solis lunaeq conueniat. Ralare enimponere dicitur :
interkalare interponere. E pactas greciuocant. latini adiectiones.
annuas lunares. quae perundenarium numerũ usque adtrigo  inse.
reuoluuntur. quas ideo aegyptii. adiciunt ut lunaris emensio rationisolis
aequetur. luna enim iuxta cursum suum. XXUIIII. & semis dieslucere
dinoscitur: & fiunt in annũ. lunaresdies .cccliiii. remanent adcursum
anni. solaresdies undecim quos adiciunt. unde adiectiones uocantur

Expanded text:
ponuntur ut ratio lunae solisque conveniat. Calare enim ponere dicitur, intercalare interponere. Epactas Graeci vocant, Latini adiectiones annuas lunares, quae per undenarium numerum usque ad tricenarium in se revolvuntur. Quas ideo Aegyptii adiciunt, ut lunaris emensio rationi solis aequetur. Luna enim iuxta cursum suum viginti novem semis dies lucere dinoscitur, et fiunt in anno lunares dies CCCLIV; remanent ad cursum anni solaris dies undecim, quos Aegyptii adiciunt. Unde et adiectiones vocantur