comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
accipiet: & qͥ po tauerit sitientẽ
calice aque frigide in nomine
discipłi. non ꝑdet mercedẽ suã.
Et quid scrutatur quod ꝓpheta
dixit festina : Numqͥd tantum¬
tunc esuriebat. ut indiferenter
festinatione mulieris indigeret:
on utiq. Sed docere eam uoluit
pmpto animo eẽ & feruenti &
hẏlari. acboni oꝑis effectum. ñ
cũ tristitia neq tantũ ex necessi¬
tate p̃bentẽ. Hylarem cdatorem
diligit dis. Festina ait. & fac mͥ¬
dai festinauit adboues uitulum
ad panes subcineritios faciendos.
ut acciperet illũ in cęlis absconditũ
pane. Eestina & fac sicut abrabam
hostias dño. Nonprimũ tibi &
postea mͥ sicut cain & ophni &phi¬
nees filii heli sacerdotis. qui despi¬
ciebant honorẽ dĩ. primũ sibi sa¬
crificioꝵ primitias eligentes ex
om̃ib donis quȩ offerebantur.
Illa gͦ uidua qͦd imperatũ est ei
oꝑantib indõ repositam. Propħa
uͦ pͣparationẽ uiduȩ suscepit.
gustauit. locutus est. & domũ eiꝰ

Expanded text:
accipiet; et qui potaverit sitientem calice aquae frigidae in nomine discipuli, non perdet mercedem suam . Quid est autem quod propheta dixit, festina? Nunquid tantum esuriebat, ut indifferenter festinatione mulieris indigeret? Non utique, sed docere illam voluit, prompto animo esse et ferventi et hilari ad boni operis effectum, non cum tristitia, neque tantum ex necessitate praebendum. Hilarem enim datorem diligit Deus . Festina, inquit, et fac ptu festinavit ad oves, et vitulum ad panes sub cinere faciendos, ut acciperet illum in coelis absconditum panem . Festina, et fac sicut Abraham hostias Deo, non primum tibi, et postea mihi, sicut Cain, et Ophni et Phinees filii Heli sacerdotis, qui despiciebant honorem Dei, primum sibi sacrificiorum primitias eligentes ex omnibus donis quae Deo offerebantur . Illa ergo vidua quod imperatum est ei operantibus in Deo repositum. Propheta vero praeparationem viduae suscepit, gustavit, locutus est, domum ejus
Abbreviated transcription (Latin):
hac hora ponam animã tuã sicis
timuit helyas. & abiit scdm anis
suam. Et ꝑrexit in desertũ uas
quadraginta dierũ. & cepit qͥsi
cendens in defectione animi po¬
fulare ut moreretur. & dixit.
ne d̃s sufficit mͥ. iam accipe ani¬
mam meã. quia non sũ melior
suo patres meos. Ue mͥ quid ad¬
helyas timuit mulierem. qui to¬
tius mundi statum & celi pluuiã
& agrispeciem in lingue suȩ po¬
testate portauerat. qui ignem de
celo deduxerat. & ꝑ uirtutẽ orati¬
onis mortuũ suscitauerat: hic
timuit mulierem. Nulla enim
malitia. emulari potest mulieri
malȩ. Attestatur iterum sermo
ni meo sapiens salomon. quia
non est caput suꝑ caput serpen¬
tis. & non est malita suꝑ malitiã
mulieris. O malũ sũmũ & acu¬
ut necẽ militis sui innocentis
urie ȩthei in epistole dolo man¬
daret armauit. Per mulierem¬
sumq cecauit. ut & uirtutem
crinib. & decorẽ oculis expoliat᷑.
ludibriũ foret om̃ibus. quibus

Expanded text:
hac hora ponam animam tuam sicut hac hora ponam animam tuam sicut uit Elias, et abiit secundum animam suam, et perrexit in desertum, viam quadraginta dierum, et coepit quasi taedians in defectione animae postulare ut moreretur, et dixit: Domine Deus, sufficit jam, accipe animam meam, quia non sum ego melior super patres meos. Vae mihi. Quid adtantus timuit mulierem, qui totius mundi statum et coeli pluviam et agri speciem in linguae potestate portaverat, qui ignem e coelo eduxerat, et per virtutem orationis mortuos suscitaverat? Hic timuit mulierem? timuit, inquam; nulla enim malitia aemulari potest mulierem malam. Attestatur iterum huic verbo meo sapientissimus Salomon: Quia non est caput super caput serpentis, et non est malitia super malitiam mulieris . O malum summum et acuin necem militis sui innocentis Uriae Hethaei, ut epistolam dolo mandaret, armavit. Mulier ssumque caecavit, ut et virtutum crinibus, et decore oculorum exspoliatus, ludibrio foret hostibus, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
dracone atrocius. Nec hoc quidẽ
iuxta mulierẽ malã & linguosam
conferri potest. Nam & leo & draco
in malo inferiores sunt. Testificat᷑
huic sermoni meo sapientissimꝰ
salomon dicens. Cohabitare leoni
& draconi melius est. quã cũ mi¬
liere mala. & linguosa. Et ne pite¬
dixisse. ex ipsis rebus disce mani¬
festius. Danihelem leones in lacu
reueriti sunt. iustum uͦ illũ nabu¬
the ie zabel inter fecit. Cȩtus ionĩ
in uentre custodiuit. dalila aut
nis tradidit. Dracones & aspids
tremuerunt: herodias uͦ eiden
caput abscidit. & tanti uiri moni
in pretiũ saltationis accepit. hes
corui in monte pauerunt & in¬
bel eum post redditam ꝑ ipsun
terris pluuiȩ grãm ꝑ sequebatu
ut penã mortis ei redderet. ciui
orationib depulsa generis hure¬
ni fame. & ipsa licet indigna ue¬
bat. Quid enĩ dixit post illud an¬
mirabile beneficiũ.: Si tu es hh̃¬
as. ego sum iezabel. Hȩc mͥ facus
dii & hȩc apponant. nisi crastino

Expanded text:
dracone atrocius? Nec hoc quidem dracone atrocius? Nec hoc quidem juxta mulierem malam et litigiosam conferri potest. Nam et leo et draco in malo inferiores sunt. Attestatur huic sermoni meo sapientissimus Salomon, dicens: Cohabitare leoni et draconi melius est, quam cum muliere mala et litigiosa. Et ne putedixisse, ex his rebus disce manifestius: Danielem leones in lacu reveriti sunt, justum vero illum Naboth Jezabel interfecit. Cetus Jonam in ventre custodivit. Dalila auteenis tradidit. Dracones et aspidetremuerunt. Herodias vero eidem caput abscidit, et tanti viri mortem in pretium saltationis accepit. Eliam corvi in monte paverunt, et Jezabel eum post illam redditae per ipsum terris pluviae gratiam persequebatur, ut poenam mortis ei redderet, cujus orationibus depulsa generis humani fame, et ipsa licet indigna, vivebat . Quid enim dixit post illud admirabile beneficium? Si tu es Elias, et ego sum Jezabel. Haec mihi faciant dii, et haec apponant, nisi crastina
Abbreviated transcription (Latin):
eu me quid agam. unde sermo¬
nis exordiũ faciam. qͥd dicam
uel taceam: Non eni ego tantum
in stuporem mentis factus sum:
sed & om̃s qui audierunt euange¬
lii uocem mirantur mecũ uel
iob̾is constantiam. uel herodis
leuitatem. uel impiarũ mulierũ
ferinam dem̃tiam. Quid eñi audi¬
uimus : Herodes inquit apprehen¬
sum ioħem. posuit in carcerem.
Quã obrem : Propter herodiadem
uxorem philippi fr̃is sui: & repre¬
hensam forsitan leuitatem herodis
malitiam : Et quidẽ existimo nullã¬
ẽẽ in hoc mundo bestiam cõparabilẽ
mulieri malȩ. Sed nunc mͥ de mala
muliere sermo est. non de bona &
honesta. Noui enĩ multas bonas &
honestas & ordinatas in om̃e opus
bonũ prõptas: quarũ me uitã cõme¬
morare oportet adedificationem
audientiũ. & ad amorẽ bonoꝵ exci¬
tandũ mentib singuloꝵ. Nulla gͦ
in hoc mundo bestia similis est muli¬
eri malȩ. Quid inter quadrupedia
animalia leone seuius : Sed nichil
ad hanc. Aut in serpentib quid

Expanded text:
eu me, quid agam? Unde sermonis exordium faciam? Quid dicam, vel quid taceam? Non enim ego tantum in stuporem mentis factus sum solus, sed et omnes qui audierunt Evangelii vocem, et mirantur mecum vel Joannis constantiam, vel Herodis nequitiam, vel impiarum mulierum ferinam levitatem. Quid enim audivimus? Herodes, inquit, apprehensum Joannem posuit in custodiam. Quamobrem? Propter Herodiadem uxorem Philippi fratris sui. Et reprehendam forsitan levitatem Herodis,malitiam? Et quidem ego existimo nullam in hoc mundo esse bestiam comparabilem mulieri malae. Sed nunc de mihi mala muliere sermo est, non de bona et honesta. Novi enim multas bonas et honestas et ornatas, in omne opus bonum promptas, quarum me vitam commemorare oportet ad aedificationem audientium, et ad honorem bonarum excitandum in mentibus singulorum. Nulla ergo in hoc mundo bestia similis est mulieri malae. Quid inter quadrupedia animalia leone saevius? Sed nihil ad haec. Aut in serpentibus quid
Abbreviated transcription (Latin):
rem cuncta om̃ino ꝓstrauit. &
iugulauit. Om̃s interfecit. om̃s
elisit repletos ignominia. & hono¬
re uacuatos. Mulier enĩ impuden.
nemini parcit. Non leuitã hono¬
rat. non sacerdotem reueretur.

Expanded text:
r cuncta omnino prostravit et jugulavit, omnes interfecit, omnes elidit, repletos ignominia, et honore vacuos. Mulier enim impudens nemini parcit: non levitam honorat, non sacerdotem reveretur,
Abbreviated transcription (Latin):
tribulatione & angustia cordis
scripsi uobis ꝑ multas lacrimas.
non ut contristemini. sed ut scia¬
tis quã caritatem habeam ab un-¬
dantius in uobis. Et rursus. Factꝰ¬

Expanded text:
tribulatione et angustia cordis scripsi vobis per multas lacrymas: non ut contristemini, sed ut sciatis quam charitatem habeam abundantius in vobis. Si quis aut
Abbreviated transcription (Latin):
preteream cȩtera quȩ eũ uniu̾so
orbi mirabilẽ faciunt: unũ illud
qͦd ad om̃s eius sufficit laudes. qͥs
ualeat estimare quantȩ sit głe:
quod cũ inter homines ageret.
speciali quadam diuinitatis gr̃a
& parady sus illi penetrabilis. &
cȩlũ ꝑuium fuit: Quid gͦ fr̃s hoc
doctore ꝑfectius: qui in celo didi¬
hoc teste ueracius: cui eleuato
suꝑ cȩlos oculis uidere & appro¬
bare concessum est. qͦd post modũ
ꝓmitteret credituris: Hec sunt
igitur apłoꝵ petri & pauli stupen¬
da merita: ꝑ hec incedentes mira¬
cula. apłatum suũ dño ac dõ nrͣo
effusione deuoti sanguinis conse¬

Expanded text:
praeteream caetera quae eum universo praeteream caetera quae eum universo orbi mirabilem faciunt, unum illud, quod ad omnes ejus sufficit laudes, quis valeat aestimare quantae sit gloriae, quod cum inter homines ageret, speciali quadam Divinitatis gratia, et paradisus illi penetrabilis, et coelum pervium fuit? Quid ergo, fratres, hoc doctore perfectius, qui in coelo didihoc teste veracius, cui elevato super coelos oculis videre et approbare concessum est quod postmodum promitteret credituris? Haec sunt igitur apostolorum Petri et Pauli stupenda merita; per haec incedentes miracula apostolatum suum Domino ac Deo nostro effusione devoti sanguinis conse
Abbreviated transcription (Latin):
infirmitatis corporeȩ: qđ paulo
post timuit. Quis tamen ambigat
immitabilis fuisse fidei: qđ eũ des¬
cendentẽ de naui tremula. & in¬
concessa humanis gressib maris
unda sustinuit : Sed iam ueniamꝰ
adbeatissimũ paulũ. cuius tanta
est nichilominus fidei plenitudo:
ut peculiarẽ quodã modo eũ sibi
ducem adilluminanda gentium
corda cunctoꝵ prȩscius saluator
eligeret. Erat enĩ tam precipuus
in doctrina. animi uirtute tam
potens. innocentia & integritate
tam sc̃s: ut uno eodemq tẽpore
hinc eũ sacerdotes ac principes
iudeoꝵ ꝑ emulationẽ legis antique
data in xp̃ianos ꝑsequendi aucto¬
ritate dirigerent: hinc illum ad
eccłȩ solaciũ. atq om̃ium credenti¬
um firmamentũ xp̃c uocaret ecȩlo.
Cuius obhoc sunt a dño cecati oculi.
ut suscepta gra ueritatis. cȩlesti
acie & lumine clariore fulgerent:
quẽ ꝑsequebatur cecandi illumi¬
nandiq habere uirtutẽ. Ut autẽ

Expanded text:
infirmitatis corporeae, quod paulo infirmitatis corporeae, quod paulo post timuit; quis tamen ambigat inimitabilis fidei fuisse, quod eum descendentem de navi, tremula, et inconcussa humanis gressibus maris unda sustinuit? Sed jam veniamus ad beatissimum Paulum; cujus tanta est nihilominus plenitudo fidei, ut peculiarem quodammodo eum sibi ducem ad illuminanda gentium corda cunctorum praescius Salvator eligeret. Erat enim tam praecipuus in doctrina, animi virtute tam potens, innocentia et integritate tam sanctus, ut uno eodemque tempore hinc eum sacerdotes ac principes Judaeorum per aemulationem legis antiquae, data in Christianos persequendi auctoritate, dirigerent; hinc illum ad Ecclesiae solatium atque omnium credentium firmamentum Christus vocaret e coelo; cujus ab hoc sunt a Domino caecati oculi, ut, suscepta gratia veritatis, coelesti acie et lumine clariore fulgerent; quem persequebatur, caecandi illuminandique habere virtutem. Ut autem
Abbreviated transcription (Latin):
simis passionib iocundamur: lede
ꝑ uniuersũ mundũ. xp̃i exultat
eccła. Quȩ licet om̃ium se scõꝵ
martyrio certa sit adornari:¬
de hoc scło ipsos fidei patres & ma¬
gistros martẏrũ triumphasse.
Quid eni insignius petro: qui in
carne positus mensurã carnis
adhuc mortaliũ pectus latebat.
prima petri lingua nouo ẽ. sermen
confessa. Quid fr̃s mei magnifica¬
tius petro: cui tantȩ confessionis
merito cũ corruptibili adhuc
esset in corpore. & necdũ ipse as¬
cendisset in celũ. regnũ illi cȩlesti
& claudere & aperire ꝑmissum et
Quis eiꝰ sublimius fide: qui gradiemt
dño suꝑ aquas humane conditiomꝰ
oblitus. uiam sibi in fluctib dari
& poposcit & meruit: Tantaq
mentis eiꝰ confidentia fuit: ut ere¬
deret se posse ꝑ fidem qͦd sciebat
homini impossibile ꝑnaturam.
am quia postea mergebatur. ut
mͥ uidetur. necessariu fuit: ne
tanti sublimitate miraculi in ꝑni¬
ciem forte sui ȩquata xp̃o carnis
stagilitas suꝑbiret. Fuerit certe

Expanded text:
mis passionibus jucundamur, laetior per universum mundum Christi exsultat Ecclesia; quae licet omnium se sanctorum martyrio certa sit adornaride hoc saeculo ipsos fidei patres et magistros martyrum triumphasse. Quid enim insignius Petro, qui in carne positus, mensuram carnis adhuc mortalium pectus latebat, prima Petri lingua novo est sermone confessa. Quid, fratres mei, magnificentius Petro, qui tantae confessionis merito, cum corruptibili adhuc esset in corpore, et nec dum ipse ascendisset in coelum, regnum illi coeleste et claudere et aperire permissum est? Quid sublimius ejus fide qui, gradiente Domino super aquas, humanae conditionis oblitus, viam sibi in fluctibus dari et poposcit et meruit; tantaque mentis ejus confidentia fuit, ut crederet se posse per fidem quod sciebat homini impossibile per naturam? Nam quia postea mergebatur, ut mihi videtur, necessarium fuit, ne tanti sublimitate miraculi in perniciem forte sui aequata Christo carnis fragilitas superbiret. Fuerit 223 certe
Abbreviated transcription (Latin):
scribas & phariseos qui se iustos
putantes. peccatoꝵ consortia de¬
clinabant: seipsum namq medicum
dicit: qui miro medicandi genere
uulueratus est ꝓpt̾ mniquitates nr̃as.
& liuore eiꝰ sanati sumꝰ: Sanos aũt
& iustos appellat eos qͥ ignorantes
di iusticiam. & suã uolentes consti¬
tuere: iusticiȩ dei non sunt sub¬
iecti: Qui ex lege presuentes:
euãgelii grãm non quert̃: Porro
male habentes & peccatores uocat
eos qͥ sue fragilitatis conscientia de¬
uicti. nec ꝑ legem tꝰtificari posse ui¬
dentes: xp̃i se gr̃e penitẽdo submiti
Ubi simul ostenditur. qđ non ĩ pͥstinu
torib suis preberet cybos. adire
dignatꝰ sit Deniq cum frequentꝰ
ꝑgere ad conuiuium describat᷑.
nichil refertur aliud nisi qͥd
ibi fecerit. quid docuerit: ut
& humilitas dñi eirndo ad pec¬
catores: & penitentia doctrine
euis in penitentium conuer¬
sione monstretur: Tu autem

Expanded text:
Scribas et Pharisaeos, qui justos se Scribas et Pharisaeos, qui justos se putantes, peccatorum consortia declinabant. Seipsum namque medicum dicit, qui miro medicandi genere vulneratus est propter iniquitates nostras, et livore ejus sanati sumus . Sanos autem et justos appellat Dei justitiam, et suam volentes constituere, justitiae Dei non sunt subjecti ; qui ex lege praesumentes Evangelii gratiam non quaerunt. Porro male habentes et peccatores vocat eos qui suae fragilitatis conscientia devicti, nec per legem justificari posse videntes, Christi se gratiae poenitendo submittunt. Ubi simul ostenditur quod non in pristinis toribus suis praeberet cibos, adire dignatus sit. Denique cum frequenter pergere ad convivium describatur, nihil refertur aliud, nisi quid ibi fecerit, quid docuerit, ut et humilitas Domini eundo ad peccatores, et potentia doctrinae ejus in poenitentium conversione monstretur. At
Abbreviated transcription (Latin):
scribe & pharisei eoꝵ. dicentes ad
discipłos eiꝰ: Quare c̃ publicanis
& peccatorib manducatis & bibitiᷤᷤ
onuiuiantib c̃ dño publicanis:
pharisei mmurantes de iciunio
sit distantia declarat᷑. qͥa qui legẽ
sequit᷑. ieiune mitis famen patiant᷑
et̾nam: qͥ uͦ uerbũ ĩ interiorib a¬
nume receꝑunt. alim̃ti celestis &
fontis ub̾tate recreati. esurire &
sitire ñ possit Deinde retͥbutioniᷤᷤ
future speties p̾figurabat᷑. qͦndo
epulantib cũ ap̃o electis. ꝑfidia suꝑ¬
retͥces & publicani. p̾cedũt uos in
regno d̾i Qđ si ꝑ mathei electionẽ
fides gentiũ q̃ pͥus mũdi lucris in¬
hiabãt. s nc̃ corpꝰ xp̃i sedula deuoti¬
one reficut̃. expͥmit᷑. ꝓfecto suꝑciliũ
phariseoꝵ. iudeoꝵ ĩuidiã qͣ de gẽtiũ
salute torq̃nt᷑ insinuat:
It respondẽs iħe dix̃ ad illos
Non egent qui saui ft̃ me¬
dico: s qui male habent: Nõ
ueni uocare iustos: s pecca¬
toreł in penitentiã: Suggillat

Expanded text:
es ad discipulos ejus: Quare cum publicanis et peccatoribus manducatis et bibitis? Convivantibus cum Domino publicanis, Pharisaei murmurantes de jejunio sit distantia declaratur, quia qui legem sequuntur, jejunae mentis famem patiantur aeternam; qui vero verbum in interioribus animae receperunt alimenti coelestis, et fontis ubertate recreati, esurire et sitire non possint. Deinde retributionis futurae species praefiguratur, quando epulantibus cum Christo electis, perfidia supretrices et publicani praecedent vos in regnum Dei . Quod sit per Matthaei electionem fides gentium, quae prius mundi lucris inhiabant, sed nunc corpus Christi sedula devotione reficiuntur, exprimitur, profecto supercilium Pharisaeorum, Judaeorum invidiam, qua degentium salute torquentur, insinuat. Et respondens Jesus, dixit ad illos: Non egent qui sani sunt medico, sed qui male habent. Non veni vocare justos, sed peccatores in poenitentiam. Suggillat
Abbreviated transcription (Latin):
uȩ impossibilia sunt apud homi¬
nes. possibilia sunt apud dm̃.
feet eñi camelus deposita gybbi sar¬
ena. ꝑforamen acus transit: hoc
et aiues & publicanus relicto onere
diutiarũ. contẽpto censu fraudiũ.
ingustam portam. artamq uiam
que ad uitamalrieit ascendit. Qui
mira ddeuotione fidei aduidendũ
saluatdrem
qͦd natura
mints har¬
brierat ascensu
supplet
arboris. atq idͥeo
niste quã¬
tus ipse rogare nͣ
audebat. benedictionẽ dominice
susceptionis quã desiderabat accepit:
Mystice autẽ zacheus qui interpretat᷑
iustificatus: credentẽ ex gentib po¬
pulum significat. Qui quanto curis
secularib occupatior. tanto flagitus
deprimentib erat factus humilior.
Sed ablutus est. sed sc̃ificatus. sed iustifi¬
saltiatorẽ uidere que rebat. sed pͣturba
non poterat. quia gr̃e fidei quam
mundo saluator attulit participare
cupiebat: sed inolita uitioꝵ consuetu¬
do ne aduottm ꝑueniret obstiterat.
Cadem namq turba noxiȩ consuetu¬

Expanded text:
sunt apud homines, possibilia sunt apud Deum . Ecce namque camelus deposita gibbi sarcina per foramen acus transit , hoc est, dives et publicanus, relicto onere divitiarum, contempto sensu fraudium, angustam portam arctamque viam, quae ad vitam ducit ascendit . Qui mira devotione fidei ad videndum Salvatorem, quod natura minus habuerat, ascensu supplet arboris, atque ideo juste, quamvis ipse rogare non audeat, benedictionem dominicae susceptionis, quam desiderabat, accepit. Mystice autem Zacchaeus, qui interpretatur justificatus, credentem ex gentibus populum significat. Qui quanto curis saecularibus occupatior, tanto flagitiis deprimentibus erat factus humilior. Sed ablutus est, sed sanctificatus, sed justifiSalvatorem videre quaerebat, sed prae turba non poterat. Quia gratiam fidei, quam mundo Salvator attulit, participare cupiebat, sed inolita vitiorum consuetudo, ne ad votum perveniret, obsistebat. Eamdem namque turbam noxiae consuetu
Abbreviated transcription (Latin):
dieb uitȩ nr̃ȩ. hoc est ꝑhenni uita
ac luce felices. Non autẽ sꝑnit neq
despicit precẽ pauꝑũ. quando hoc
qͦd diligit ipse. precamur: sed cle¬
menter exaudiens donabit nos
uidere bona sua in terra uiuentiũ.¬

Expanded text:
diebus vitae nostrae, hoc est, perenni vita diebus vitae nostrae, hoc est, perenni vita ac luce felices. Non autem spernit neque despicit preces pauperum, quando hoc quod diligit ipse, precamur; sed clementer exaudiens donabit nos videre bona sua in terra viventiu
Abbreviated transcription (Latin):
titudinis insonuit. eiusq uidendi
głam suis auditorib ꝓmisit: quu
eternus ante scła ds̃ existens. hono
factus est infine scłoꝵ. ut quasi flos
lili interius colorem aurosum. &¬
exterus haberet candidum. Quid
namq auri rubor incandore. nisi
fulgor est diuinitatis in homine.
Quẽ uidelicet hominẽ & prius ur¬
tutib clarum ostendit. & post mor¬
tem niueo incorruptionis splen
templi pauca ex plurib fratͣntas
ur̃e exposuisse libuit. quatinus e
miranda terrestris domus dm̃
fabrica delectaret auditũ. & hec
eadem spiritaliter intellecta. m̃as
nr̃as ardentius ad amorẽ supnis
habitationis erigeret. Diliganil
qͥ fr̃s mei toto corde decorẽ domꝰ
gternȩ quam ex dõ habemus in
cilis. & de loco tabernaculi głe eiꝰ
sedulo cogitare. ac nos alterutrũ
ammonere curemus. Unũ ante
om̃ia petamus ab eo. & hoc infatiga¬
bili intentione queramus. ut in ha¬
bitare mereamur in domo eiꝰ om̃ib

Expanded text:
titudinis insonuit, ejusque videndam titudinis insonuit, ejusque videndam gloriam suis auditoribus promisit, qui, aeternus ante saecula Deus existens, homo factus est in fine saeculorum, ut quasi flos lilii interius colorem aurosum, exterius haberet candidum. Quid namque auri rubor in candore, nisi fulgor est divinitatis in homine? Quem, videlicet, hominem et prius virtutibus clarum ostendit, et post mortem niveo incorruptionis splendtempli pauca ex pluribus fraternitati vestrae exposuisse libuit, quatenus et miranda terrestris domus Domini fabrica delectaret auditum, et haec  Al. add. eadem spiritualiter intellecta mentes nostras ardentius ad amorem supernae habitationis erigeret. Diligamus ergo, fratres mei, toto corde decorem domus aeternae, quam ex Deo habemus in coelis, et de loco tabernaculi gloriae ejus sedulo cogitare, ac nos alterutrum admonere curemus. Unum ante omnia petamus ab eo, et hoc infatigabili intentione quaeramus, ut inhabitare mereamur in domo ejus omnibus
Abbreviated transcription (Latin):
lustrari. Unde bene in eadem por¬
ticu duȩ columnȩ ȩreȩ maximi
& mirandi operis circa ostium
templi narrantur esse statutȩ.
& his capitella quasi oꝑe lilu suꝑ¬
imposita. Columnȩ enim stant
ante ostium templi. quia aduen¬
tum redepͣtoris nrͣi qui ait. ego
sum ostium. ꝑ me si quis introie¬
rit saluabitur. precesserunt do¬
ctores egregii. de qualib dicit
apłs: iacob & cephas & iohannes
qui uidebantur columne eẽ. qui
eidem eiꝰ aduentui testimonium
ꝑhiberent. Una eñi adextris ostii.
alia stabat asinistris. quia & popło
isrł qui tunc diuina fide & caritate
calebat. incarnationem sui redẽp¬
toris futuram precinebant: & non
minus gentibus quȩ adhuc quisi
ad aquilonẽ positȩ. ꝑfidiȩ frigore
torpebant. eiusdem redepͣtoris
ingressum predicabant eẽ panden¬
dum. Quod uero capitella colum¬
narũ quasi oꝑe lilii fabricata eran
significat quia tota predicationis
eoꝵ summa de claritate ꝑpetuȩ bea¬

Expanded text:
lustrari. Unde bene in eadem porlustrari. Unde bene in eadem porticu duae columnae aereae, maximi et mirandi operis circa ostium templi narrantur esse statutae, et his capitella quasi opere lilii superimposita. Columnae enim stant ante ostium templi, quia adventum Redemptoris nostri qui ait: Ego sum ostium, per me si quis introierit, salvabitur , praecesserunt doctores egregii, de qualibus dicit Apostolus: Jacobus et Cephas et Joannes, qui videbantur columnae esse, qui eidem adventui ejus testimonium perhiberent . Una enim a dextris ostii, alia stabat a sinistris, quia et populo Israel, qui tunc divina fide et charitate calebat, incarnationem sui Redemptoris futuram praecinebant; et non minus gentibus, quae adhuc quasi ad Aquilonem positae perfidiae frigore torpebant, ejusdem Redemptoris ingressum praedicabant esse pandendum. Quod vero capitella columnarum quasi opere lilii fabricata erant, significat quia tota praedicationis eorum summa, de claritate perpetuae bea
Abbreviated transcription (Latin):
oraculũ in quo archa ꝑcherubin
głe tegebatur. uiginti cubitos lon¬
gitudinis. latitudinis. & altitudi¬
nis habebat: qui numerus ꝑfecti¬
onem ut diximus geminȩ dilecti¬
onis insinuat: quia quicqͥd in hac
peregrinatione ꝓ dõ geritur. totũ
hoc in illa mansione patriȩ ꝑhen¬
nis ubi magnificentia eiꝰ continua
beatoꝵ spũum laudatione sustol¬
litur. in sola dilectionis amplitu¬
dine ꝑficitur. Erat & porticus
ante templũ uiginti cubitoꝵ lon¬
gitudinis. iuxta mensurã latitudi¬
nis templi. & decem cubitoꝵ latitu¬
dinis habens ostium contra ostiũ
templi aboriente. Quȩ uidelicet
porticus illam scȩ ȩccłȩ plebem
designat. quȩ dñice incarnationis
tempora precessit. nec tamen ab
eiusdem incarnationis fide ua¬
cua remansit. Hoc est eni ostium
porticus contra ostium templi
esse ad ortum solis. fidem popłi
prioris de xp̃o eandem esse quȩ
sequentis. eodemq gr̃e orientis
lumine cunctoꝵ fideliũ corda il¬

Expanded text:
in quo arca per cherubin gloriae tegebatur, viginti cubitos longitudinis, latitudinis et altitudinis habebat, qui numerus perfectionem, ut diximus, geminae dilectionis insinuat, quia quidquid in hac peregrinatione pro Deo geritur, totum hoc in illa mansione patriae perennis, ubi magnificentia ejus continua beatorum spirituum laudatione sustollitur, in sola dilectionis amplitudine perficitur. Erat et porticus ante templum viginti cubitorum longitudinis, juxta mensuram latitudinis templi, et decem cubitorum latitudinis, habens ostium contra ostium templi ab oriente: quae, videlicet, porticus illam sanctae Ecclesiae plebem designat, quae dominicae incarnationis tempora praecessit, nec tamen ab ejusdem incarnationis fide vacua remansit. Hoc est enim ostium porticus, contra ostium templi esse ad ortum solis, fidem populi prioris de Christo eamdem esse quae sequentis, eodemque gratiae orientis lumine cunctorum fidelium corda il
Abbreviated transcription (Latin):
brarũ in hoc mundo denet: toto mundo
est om̃ino sublimior mens inherens
dõ. Non seꝑant instantes molestiȩ.
hoc est leuiores cũ eas sentimꝰ. quo ei
aqͦ nos seꝑare moliunt᷑. artius inhe¬
remꝰ. Non seꝑat ꝓ missio futuroꝵ. nĩ
& quicqͥd boni futurũ est. certius pro¬
mittit ds̃. & nichil est ipso dõ melius
qͥ iam ꝓfecto bene sibi inherentibus
p̃sens est. Certꝰ sũ enĩ. Non dixit opios
s certꝰ sũ qͦd fideles xp̃i ñ seꝑauit abeiꝰ
caritate. nec mors. nec uita. id est nec
ꝑsecutio quȩ nc̃ spem uitȩ ingert. neꝰ
terrorẽ mortis intentat. neq. potestis
aduersa. transfigurans se in anglmilieta
audienda est. neq. fortitudines. qui
& illa altitudinẽ sursũ. & ista inet mi
serutat᷑ deorsũ. Neq creatura alia poat
etã si altera creatura. id est alteriꝰ regens
quȩ in abia regionũ natura sepost ils
de inferis possit resurgere. separe nos.

Expanded text:
brarum in hoc mundo tenet, toto mundo brarum in hoc mundo tenet, toto mundo est omnino sublimior mens inhaerens Deo. Non separant instantes molestiae, hoc enim leviores eas sentimus quo ei a quo nos separare moliuntur arctius inhaeremus. Non separat promissio futurorum, nam et quidquid boni futurum est, certius promittit Deus, et nihil est ipso Deo melius, qui jam profecto bene sibi inhaerentibus praesens est. Certus sum enim. Non dixit, opinor, sed certus sum quod fideles Christi non separat ab ejus charitate, nec mors, nec vita, id est, nec persecutio, quae nunc spem vitae ingerit, nunc terrorem mortis intentat, neque potestas adversa transfigurans se in angelum lucis, audienda est. Neque fortitudines, quia et illa altitudinem sursum, et ista infernum scrutantur deorsum. Neque creatura alia Etiam si alia creatura, id est, alterius regionis, quae in alia rerum natura seposita sit, de inferis possit resurgere, separare nos a
Abbreviated transcription (Latin):
terrere me ñ potest: habeo eñi mecũ
gladiũ sp̃s. qͦd est uerbũ dĩ uiuens
& efficax. & penetrabilior om̃i gladio
ancipiti. Illius eñi caritas qͥ nos dilex̃.
& nrm adse rapuit affectũ. & cruei¬
atũ corporis & dolorẽ sentire nos¬
facit. Ideo gͦ in his om̃ib suꝑamꝰ. Uidet᷑
eñi posse hoc agere. ut a caritate dĩ
aĩ separare nos certent. ñ otiosuĩ uidet᷑
exponere nisi qͥs forte dicat hiꝑbolice
hȩc apłm dicere. hoc ẽ. ñ solũ ꝑ ea quȩ
accidere posst̃. sed nec ꝑea quidẽ quȩ
uenire om̃ino ñ possunt. ullo pacto
a cdĩ caritate deflectim᷑. Nemo nos
inde seꝑat. minando mortẽ. adipsũ
eñi quo diligimꝰ dm̃. mori nͣ potest.
nisi dũ ñ diligit am̃. cui mors ipsa
est ñ diligere dm̃. Nemo nos inde
seꝑat. pollicendo uitã. nemo enͣi ab
ipso fonte seꝑat aquȩ. Non sepat
angłs. ñ eñi est angłs cũ inheremus
dõ. nr̃a mente potentior. Non sepat
uirtꝰ illa scilicet que potestatẽ tene¬

Expanded text:
st, habeo enim mecum gladium spiritus, quod est verbum Dei, vivens et efficax, et penetrabilior omni gladio ancipiti. Illius enim charitas qui nos dilexit et nostrum ad se rapuit affectum, cruciatum corporis et dolorem nos sentire facit, ideo ergo in his omnibus superamus. Videtur enim posse haec agere, ut a charitate Dei Dei separare nos conantur. Non otiosum videtur exponere, nisi quis forte dicat hyperbolice haec Apostolum dicere, hoc est, non solum per ea quae accidere possunt, sed ne per ea quidem quae venire omnino non possunt, ullo pacto a Dei charitate deflectimur. Nemo nos inde separet minando mortem, idipsum enim, quod diligimus Deum, mori non potest. Nisi dum non diligit Deum, cui mors ipsa est, non diligere Deum. Nemo nos inde separet pollicendo vitam. Nemo enim ab ipso fonte separat aquam. Non separat angelus; non enim est angelus, cum inhaeremus Deo, nostra mente potentior. Non separat virtus, illa scilicet, quae potestatem tene
Abbreviated transcription (Latin):
abraham terram. cognationẽ. do¬
mũq paternam obspem future he¬
reditatis dño iubente deseruit: ita
& ille qui thesaurũ in cęlis adqͥreret.
bona sua pauꝑibus parcienda relin¬
queret. Et pulchre dicit & ipse. ut
non solum eos qui iusti ꝑseuerant.
sed & eos qui ab iniustitia resipiscunt.
ad filios reꝓmissionis ꝑtinere decla¬
ret. Aliter salus quȩ olim iudeoꝵ
domũ implebat hodie popło natio¬
semen estis. Et sicut alibi dicit. quod¬
ipse abraham sit pater circũcisio¬
nis. non his tantum qui sunt ex
circũcisione. sed & bis qͥ sectantur
uestigia quȩ est in preputio fidei
patris nr̃i abrahȩ. Uenit eñi filius
hominis querere & saluare qͦd perie¬
rat: hoc est qͦd alibi dicit. Non ueni
uocare iustos sed peccatores. Pius
sane magister qͥ murmurantibus
turbis sua mi steria ñ dedignatur
exponere. adeo scilicet peccatoꝵ
pęnitentiã non eẽ respuendam ut
ipse dĩ filius obhanc maxime que¬

Expanded text:
Abraham terram, cognationem, doAbraham terram, cognationem, domumque paternam, ob spem futurae haereditatis, Domino jubente, deseruit , ita et ille, quo thesaurum in coelis acquireret, bona sua pauperibus partienda relinqueret. Et pulchre dicit Et ipse, ut non solum eos qui justi perseverant, sed et eos qui ab injustitia resipiscunt ad filios promissionis pertinere declaret. Aliter: Salus quae olim Judaeorum domum implebat, hodie populo natiosemen estis . Et sicut alibi dicit: Ipse Abraham sit pater circumcisionis non his tantum qui sunt ex circumcisione, sed et his qui sectantur vestigia, quae est in praeputio fidei patris nostri Abrahae . Venit enim Filius hominis quaerere et salvare quod perierat. Hoc est quod alibi dicit: Non veni vocare justos, sed peccatores . Pius sane Magister, qui murmurantibus turbis sua mysteria non dedignetur exponere, adeo, scilicet, peccatorum poenitentiam non esse respuendam ut ipse Dei Filius ob hanc maxime quae
Abbreviated transcription (Latin):
inter ꝑfectos ꝓbat eẽ conuersatũ.
Dicente eñi dño. si uis ꝑfectus esse
uade uende om̃ia quȩ habes & da
pauꝑibus: quisqͥs ante conuersio¬
nem innocenter uixit. omia con¬
uersus potest dare pauꝑibus. At qͥ
aliqua fraude sustulit. primo hȩc
iuxta legem reddere. deinde quod
sibi remanserit debet dare pauꝑib.
ac sic & ipse quia nichil sibi retinet.
om̃ia sua disꝑgit & dat pauꝑibus.
iustitia eiꝰ manet in scłm scłi. Et hec
est sapiens illa stultitia quã de sico¬
moro publicanus quasi fructum
uite legerat. rapta uidelicet redae¬
re. ꝓpria relinquere. uisibilia con¬
tepͥnere. ꝓ inuisibilib etiã mori
desiderare. seipsum abnegare. & eiꝰ
qui necdũ uideatur dñi uestigia
sequi concupiscere. Ait iħc ad eum.
Quia hodie salus domui huie facta
est eo quod & ipse filius sit abrabȩ.
Tilius abrahe dicitur ⁊acheus. non
quia de eiꝰ stirpe generatus. sed
quia eiꝰ est fidem imitatus. ut sicut

Expanded text:
inter perfectos probat esse conversatum. inter perfectos probat esse conversatum. Dicente enim Domino: Si vis perfectus esse, vade, vende omnia quae habes, et da pauperibus , quisquis ante conversionem innocenter vixit, omnia conversus potest dare pauperibus. At qui aliqua fraude sustulit, primo haec juxta legem reddere, deinde quod sibi remanserit debet dare pauperibus . Ac sic et ipse qui sibi nil retinet, omnia sua dispergit, dat pauperibus, justitia ejus manet in saeculum saeculi . Et haec est sapiens illa stultitia quam de sycomoro Publicanus quasi fructum vitae legerat, rapta, videlicet, reddere, propria relinquere, visibilia contemnere, pro invisibilibus etiam mori desiderare, seipsum abnegare, et ejus qui necdum videatur Domini vestigia sequi concupiscere. Ait Jesus ad eum: Quia hodie salus domui huic facta est, eo quod et ipse filius sit Abrahae. Filius Abrahae dicitur Zachaeus, non quia de ejus stirpe generatus, sed quia ejus est fidem imitatus, ut sicut
Abbreviated transcription (Latin):
autẽ descendere de sicomoro ⁊ ache¬
us & sic in domo sua xp̃o mansionẽ
preparare iubetur: hoc est qͦd apłs¬
& si eñi mortuus est ex infirmitate.
scd uiuit ex uirtute dĩ. Et cũ uide¬
rent om̃s murmurabant dicentes.
qͥd ad hominẽ peccatorẽ diuertisset.
Manifestum est iudeos semꝑ gentiũ
odisse salutẽ. Scriptũ est enim.
Sequenti uͦ sabbato pene uniuersa
ciuitas conuenit audire uerdum
dm̃. Uidentes autẽ turbas iudei
repleti sunt relo. & contradicebant
his quȩ apaulo dicebantur. Et alibi.
pem disceptabant: dicentes. Quare
introisti ad uiros& i preputium
habentes & manducasti cũ illis:
Stans autẽ racheus. dixit ad dñm.
Ecce dimidiũ bonoꝵ meoꝵ dñe. do
pauꝑibus. Et si quid aliquẽ defrau
daui. reddo quadruplũ. Aliis calũp¬
niantib hominẽ peccatorẽ. ipse
tacheus stans. id est in ea quã ceꝑat
fidei ueritate ꝑsistens. non solũ se
ex peccatore conuersũ. sed etiam

Expanded text:
autem descendere de sycomoro Zacchaeautem descendere de sycomoro Zacchaeus, et sic in domo sua Christo mansionem praeparare . Si enim mortuus est ex infirmitate, sed vivit ex virtute Dei . Et cum viderent omnes, murmurabant dicentes quod ad hominem peccatorem divertisset. Manifestum est Judaeos semper gentium odisse salutem. Scriptum est enim: Sequenti vero Sabbato pene universa civitas convenit audire verbum Domini. Videntes autem turbas Judaei, repleti zelo. Et contradicebant iis quae a Paulo dicebantur . Et alibi: pem disceptabant, dicentes: Quare introisti ad viros praeputium habentes, et manducasti cum illis ? Stans autem Zacchaeus, dixit ad Dominum: Ecce, dimidium bonorum meorum, Domine, do pauperibus. Et si quid aliquem defraudavi, reddo quadruplum. Aliis calumniantibus hominem peccatorem, ipse Zachaeus stans, id est, in ea quam coeperat fidei veritate persistens, non solum se ex peccatore conversum, sed etiam
Abbreviated transcription (Latin):
gius ostendit cũ ait. Non eñi iudi¬
caui scire me aliquid inter uos nͥ¬
xpͣm iħm. & hunc crucifixũ. Itẽq
aliis exꝓbrans. facti estis inquit
quib lacte opus sit. non solido cibo.
Lac infirma temporalis dispensati¬
onis. solidũ cibũ ardua ꝑpetuȩ mi¬
iestatis appellans. Et dixit ad eum.
Tachee festinans descende. quia hode
in domo tua oport̾et me manere.
Et festinans descendit. & excepit ili
gaudens. Ma¬
nebat aliqͥndo
dñs indomuͣ
principis
pharisȩoꝵ. hoc
sẏnagoga docebat.
Sed qui
non baptizatũ ante prandium.
sabbato curantẽ publicanos. & pec¬
catores recipientem. contra auari¬
tam disputantẽ. & cetera digna dõ
gerentẽ. lingua uenenata carpe¬
bant. ꝑtesus eoꝵ facinorib discessit.¬
& aufugit dicens. Relinquetur uos
domus ur̃a deserta. Hodie autem
indomo pusilli ⁊ achei oportet me
manere: hoc est nouȩ lucis grͣa
choruscante in humili credentiũ
nationũ corde quiescere. Quod

Expanded text:
gius ostendit, cum ait: Non enim judigius ostendit, cum ait: Non enim judicavi scire me aliquid inter vos n et hunc crucifixum . Itemque aliis exprobrans, Facti estis, inquit, quibus lacte opus sit, non solido cibo : lac infirma temporariae dispensationis, solidum cibum ardua perpetuae Majestatis, appellans. Et dixit ad eum: Zacchaee, festinans descende, quia hodie in domo tua oportet me manere. Et festinans descendit, et excepit illum gaudens. Manebat aliquando Dominus in domo principis Pharisaeorum, hoc synagoga docebat; sed quia non baptizatum ante prandium Sabbato curantem, publicanos et peccatores recipientem, contra avaritiam disputantem, et caetera digna Deo gerentem lingua venenata carpebant, pertaesus eorum facinora discessit, et aufugit dicens: Relinquetur vobis domus vestra deserta . Hodie autem in domo pusilli Zacchaei oportet illum manere, hoc est, novae lucis gratia coruscante in humili credentium nationum corde quiescere. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
cęlestis intendit. Et cũ uenisset ad
locũ. suspiciens iħc uidit illum.
Perambulans hiericho saluator.
uenit ad locũ ubi pͣcurrens ⁊ache¬
us sicomoꝵ conscenderat. quia mis¬
sis ꝑ mundũ sui uerbi preconibus.
in quib ipse nimirũ & loquebatur
& ibat. uenit ad popłm nationum
qͥ passionis eiꝰ fide iam sublimis exis¬
tens. etiã diuinitatis eiꝰ ardebat ag¬
nita facie beari. Suspiciens uidit
illũ. quia ꝑ grãm fidei a terrenis
cupiditatib eleuatũ. turbisq infi¬
deliũ suꝑeminentẽ elegit. Uidere
enĩ dĩ. eligere uel amare est. Unde
est illud. Oculi dñi suꝑ iustos. Nam
& nos quȩ amamus uidere. ab his
quȩ execramur. intuitũ festinamꝰ
auertere. Uidit gͦ iħc uidentem se.
quia elegit eligente se: & amauit
amantẽ se. Hunc sane ordinem
ꝓficiendi. hoc est ꝑfidem dominicȩ
incarnationis ad cognitionẽ diui¬
nitatis ꝑueniendi. quasi ꝑ sicomoꝵ
iħu faciem speculandi. doctor egre¬

Expanded text:
coelestis intendit. Et cum venisset ad coelestis intendit. Et cum venisset ad locum, suspiciens Jesus vidit illum. Perambulans Jericho Salvator, venit ad locum ubi praecurrens Zachaeus sycomorum conscenderat: quia missis per mundum sui verbi praeconibus, in quibus ipse nimirum et loquebatur et ibat, venit ad populum nationum, qui passionis ejus fide jam sublimis existens, etiam divinitatis ejus ardebat agnita facie beari. Suspiciens vidit illum, quia per gratiam fidei a terrenis cupiditatibus elevatum, turbisque infidelibus praeeminentem elegit. Videre enim Dei, eligere vel amare est. Unde est illud: Oculi Domini super justos . Nam et nos quae amamus videre, ab his quae exsecramur, intuitum festinamus avertere. Vidit ergo Jesus videntem se, quia elegit eligentem se, et amavit amantem. Hunc sane ordinem proficiendi, hoc est, per fidem Dominicae incarnationis ad cognitionem divinitatis perveniendi, quasi sycomorum Jesu faciem speculandi doctor egre
Abbreviated transcription (Latin):
nimirũ sicut cecus turbarũ uoces
magis ac magis clamando deuicit.
ita pusillus necesse est turbȩ nocen¬
tis obstaculũ altiora petendo trans¬
cendat. terrena relinquat. arborẽ
crueis ascendat. Sicomorus namq
que est arbor folus moro similis.
sed altitudine prestans: unde & a
latiis celsa nuncupata. ficus fatua¬
dicitur. Et eadem dominica crux
credentes alit ut ficus. ab incredu¬
lis irridetur ut fatua. Nos autẽ
cifixum. udeis quidẽ scandalum.
gentib autẽ stultitiam. ipsis uero
uocatis udȩis atq gentib xp̃m dĩ
uirtutẽ & dĩ sapientiam. Quam
uidelicet arborẽ pusillus statura
tacheus quo exaltari posset ascen¬
dit. dum quilibet humilis & pro¬
priȩ conscius infirmitatis confi¬
dens in dño ꝓclamat. Michi autẽ
absit głari. nisi in cruce dñi nrͣi
iħu xp̃i. Ascensa autẽ sicomoro
transeuntẽ ꝓpe dñm cernit: quia
ꝑ hanc laudabilẽ fatuitatẽ & si nec¬
aum ut est solide. iam tamen raptiͣ
& quasi in transitu luci sapientie

Expanded text:
Sed sicut caecus turbarum voces magis ac magis clamando devicit, ita pusillus, necesse est turbae nocentis obstaculum altiora petendo transcendat, terrena relinquat, arborem crucis ascendat. Sycomorus namque, quae est arbor foliis moro similis, sed altitudine praestans, unde et a Latinis celsa nuncupatur, ficus fatuadicitur. Et eadem dominica crux, quae credentes alit ut ficus, ab incredulis irridetur ut fatua. Nos enim cifixum, Judaeis quidem scandalum, gentibus autem stultitiam; ipsis vero vocatis Judaeis atque gentibus Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . Quam, videlicet, arborem pusillus statura Zachaeus, quo exaltari possit, ascendit, dum quilibet humilis et propriae conscius infirmitatis, confidens in Domino, proclamat: Mihi autem absit gloriari, nisi in cruce Dominii . Ascensa autem sycomoro transeuntem prope Dominum cernit, quia per hanc laudabilem fatuitatem, etsi necdum ut est solide, jam tamen raptum et quasi in transitu luci sapientiae
Abbreviated transcription (Latin):
machabeus cũ esset de genere sa¬
cerdotali. collecto exercitu iustoꝵ.
aduersus antiochi duces arma
corripiens. eosq de iudȩa expel¬
lens. ꝑsecutioni seuisime finem
imposuit: ac tẽplum ab idoloꝵ¬
imaginib emundans. noua rurs
altaria & cetera uasa uel ornamͣ¬
ta faciens. atq in templo reponenꝰ.
dedicauit ea simul cũ templo qͦd
purificauit & renouauit uicesima
quinta die mensis noni. qͥ apud
nos appellatur december. & ad
hẏemem ꝑtinere nulli dubium
constat: statuitq decretũ ut pre¬
diximus annis om̃ib diem ence¬
nioꝵ. id est innouationis ac dedica¬
docet in figura facta sunt nrͣi. &
ꝓpter nos utiq seripta: ideoq a
nobis sollertius spiritali ratione
discutienda. Salomon quippe rex
qui inter pretatur pacificus. ipsum
redep̃torem nr̃m tẏpice designat.
de quo ysaias ait. Multiplicabitur
eiꝰ impertũ. & pacis non erit finis.
Templũ qͦd edificauit catholica eius

Expanded text:
Machabaeus, cum esset de genere saMachabaeus, cum esset de genere sacerdotali, collecto exercitu justorum, adversus Antiochi duces arma arripiens, eosque de Judaea expellens, persecutioni saevissimae finem imposuit; ac teimaginibus emandans, nova rursus altaria et caetera vasa vel ornamenta faciens atque in templo reponens, dedicavit ea simul cum templo. Quod purificavit et renovavit vicesima quinta die mensis noni, qui apud nos appellatur December, et ad hiemem pertinere nulli dubium constat. Statuitque decretum, ut praediximus, omnibus annis diem Encaeniorum, id est, innovationis et dedicadocet , in figura facta sunt nostri, et propter nos utique scripta, imoque nobis solertius spiritali ratione discutienda. Salomon quippe rex, qui interpretatur pacificus, ipsum Redemptorem nostrum typice designat; de quo Isaias ait: Multiplicabitur ejus imperium, et pacis non erit finis. Templum quod aedificavit catholica ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uocamus martiũ. opus ad finem
usq. pductũ. Cui uidelicet tune
operi prefuerunt duces plebis
strenuissimi ut diximus. ⁊ oroba¬
bel de regio genere. & ihesus sacer¬
dos magnus. sed & ꝓphetȩ aggeus
& tacharias adiuuantes eos. atq.
aduersus insidias impedientium
opus hostium cor popłi corrobo¬
rantes. Inde post annos ferme
trecentos & quinquaginta sex.¬
rex nefandissimus grecoꝵ antio¬
chus fraude capta hierłm. tẽplũ
idem sordibus idoloꝵ ꝓphanauit.
auferens inde & confringens alta¬
re dñi aureũ. mensam ꝓpositio¬
nis. candelabrũ luminis. & cȩtera
uasa templi aurea quȩ inuenire
potuit: sed & in templo iouis si¬
mulachrũ statuens. popłmq tor¬
mentis ad sacrificandũ idolis
cogens. Qua ꝑsecutione multi de
popło ꝓ diuinȩ legis custodia tru¬
cidati sunt. inter quos & mater
illa septẽ filioꝵ merito famosa.
nobilissima. ꝓ dño cũ sobole mar¬
tyrii coronã meruit. Sed iudas

Expanded text:
vocamus Martium, opus ad finem vocamus Martium, opus ad finem usque perductum: cui videlicet tunc operi praefuerunt duces plebis strenuissimi, ut diximus, Zorobabel de regio sanguine, Jesus sacerdos magnus; sed et propheta Aggaeus, et Zacharias, adjuvantes eos, atque adversus insidias impedientium opus hostium cor populi corroborantes. Inde post annos ferme trecentos et quinquaginta sex nefandissimus Graecorum Antiochus, fraude capta Jerusalem, templum idem sordibus 97 idolorum profanavit, auferens inde et confringens altare Domini aureum, mensam propositionis, candelabrum luminis, et caetera vasa templi aurea, quae invenire potuit; sed et in templo Jovis simulacrum statuens, populumque tormentis ad sacrificandum idolis cogens. Qua persecutione multi de populo pro divinae legis custodia trucidati sunt; inter quos et mater illa septem filiorum merito famosa, nobilissima pro Domino cum sobole martyrii coronam meruit. Sed Judas
Abbreviated transcription (Latin):
tum fuisse. modo cũ euangelium
legeretur audiuimus. Hec autẽ
fuit cau sa scđȩ & tertiȩ dedi¬
cationiꝰ.
quia salomon quidẽ
templi opi¬
dit septem annis ꝑfecit. octauo
autẽ hoc anno decima die mensis
septimi. qui anobis october appel¬
latur. in magna gła dedicauit.
Quȩ uidelicet dies & antea ꝑ legem
erat statuta sollempnis. ita ut in
ea tabernaculũ omne ꝑ singulos
annos maiorib hostiis expiari
deberet. Deniq ⁊ acharias pater io
hannis baptiste eisdem expiatio¬
nibus ad altare deseruiens. adue¬
niente angło de dñice mysterio
natiuitatis. gaudioq humanȩ sal¬
uationis instruitur. Sed hoc tepli
post annos quadringentos trigin¬
ta incenderunt chaldei. & hieru¬
solimoꝵ urbe destructa. popłm
isrł inbabyloniam adduxere cap¬
tiuum. Qui post annos septuagin¬
ta regnantib persis. patriam re¬
missus. rursusq edificatũ est tẽpli
ꝑannos quadraginta sex: & tcertu
die mensis duodecimi. quẽ nos

Expanded text:
tum fuisse, modo cum legeretur tum fuisse, modo cum legeretur Evangelium, audivimus. Haec autem fuit causa secundae et tertiae dedicationis, quia Salomon quidem templi dit, septem annis perfecit; octavo autem anno, hoc est, decima die mensis septimi, qui a nobis October appellatur, in magna regni gloria dedicavit: quae, videlicet, dies et antea per legem erat statuta solemnis, ita ut in ea tabernaculum omne per singulos annos majoribus hostiis expiari deberet. Denique Zacharias pater beati Joannis Baptistae, eisdem expiationibus ad altare deserviens, adveniente angelo de dominicae mysterio nativitatis gaudioque humanae salvationis instruitur. Sed templum hoc post annos quadringentos triginta incenderunt Chaldaei, et, Hierosolymorum urbe destructa, populum Israel in Babyloniam adduxere captivum: qui post annos septuaginta, regnantibus Persis, in patriam remissus, rursusque aedificatum est templum per annos quadraginta sex, et tertia die mensis du
Abbreviated transcription (Latin):
Quaꝓpter etiam sabellii errore cũ
cȩteris abiecto. sequenda est nobis
apłica beati petri fides. qua dñm
confessus ait. Tu es xp̃c filius dĩ
uiui. Hec de lectione euangelica
put dñs donauit explanando tͦns¬
currimus. sed libet adhuc de ence¬
nioꝵ sollepͣnitate quã & tunc hie¬
rusolimite & nos hodie celebramꝰ.
fraternitati ur̃e latius disserere.
Hoc autẽ inpͥmis notandum est.
qͦd encenia que in lectione euange¬
lica facta cognouimus. non ad pͥmã
templi dedicationem. sed ad ultimã
ꝑtinent. Quod ex eo facile colligit᷑.
quia hẏeme facta referuntur.
Prima siquidẽ eiꝰ dedicatio a salomo¬
ne tempore autumni: media a zo¬
robabel & ihesu sacerdote tẽpore
ueris: ultima aiuda machabeo
tempore hẏemis est facta. quando
specialiter constitutũ esse legitur.
ut eadem dedicatio ꝑ om̃s annos
in memoriã sollep̃nib reuocaret᷑
officus. iuxta qͦd ad tempus usq¬
dominicȩ incarnationis obserua¬

Expanded text:
Quapropter etiam Sabellii errore cum Quapropter etiam Sabellii errore cum caeteris abjecto, sequenda est nobis apostolica beati Petri fides, qua Dominum confessus, ait: Tu es Christus Filius Dei viri . Haec de lectione evangelica prout Dominus donavit explanando transcurrimus Sed libet adhuc de Encaeniorum solemnitate, quam et tunc Hierosolymitae, et nos hodie celebramus, fraternitati vestrae latius disserere. Hoc autem imprimis notandum est, quod Encaenia, quae in lectione evangelica facta cognovimus, non ad primam templi dedicationem, sed ad ultimam pertinent; quod ex eo facile colligitur, quia hieme facta referuPrima siquidem ejus dedicatio a Salomone, tempore autumni; media a Zorobabel, et a Jesu sacerdote, tempore veris; ultima a Juda Machabaeo, tempore hiemis est facta, quando specialiter constitutum esse legitur, ut eadem dedicatio per omnes annos in memoriam solemnibus revocaretur officiis, juxta quod ad tempus dominicae incarnationis observa