comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
de frumento utrisq responsum ita usurum eo populum romani
si precium acciperent. de classe cartaginiensibus remissum pre¬
ter ꝗ̃ si quid nauium ex federe deberent. de pecunia item respon¬
sum nullam ante diem accepturos. Cum haec romae agebantur
chalchide antiochus ne cessaret per hibernorum tempus partim
ipse sollicitabat ciuitatum animos mittendis legatis. partim ultro
ad eum ueniebant. sicut epirote communi gentis consensu & pe¬
lei. & peloponenses uenerunt pelei auxilium aduersus acheos pe¬
tebant: quos post bellum non ex sua sententia in dictum antiocho
cretensi euphane sunt missi. epirotarum legatio erat minime in
partem ullam liberi aut simplicis animi. apud regem gratiam in¬
tam uolebant. cum eo ut cauerent ne quid offenderent romanos.
petebant enim ne se temere in causam deduceret expositos aduer¬
nsus italiam pro omni graecia. & primos impetus romanorum ex¬

Expanded text:
de frumento utrisque responsum, ita usurum eo populum Romanum, de frumento utrisque responsum, ita usurum eo populum Romanum, si pretium acciperent; de classe Carthaginiensibus remissum, praeterquam si quid navium ex foedere deberent; de pecunia item responsum, nullam ante diem accepturos. cum haec Romae agebantur, Chalcide Antiochus, ne cessaret per hibernorum tempus, partim ipse sollicitabat civitatium animos mittendis legatis, partim ultro ad eum veniebant, sicut Epirotae communi gentis consensu et Elei e Peloponneso venerunt. Elei auxilium adversus Achaeos petebant, quos post bellum non ex sua sententia indictum Antiocho Cretensi Euphane sunt missi. Epirotarum legatio erat minime in partem ullam liberi aut simplicis animi; apud regem gratiam initam volebant cum eo, ut caverent, ne quid offenderent Romanos. petebant enim, ne se temere in causam deduceret, expositos adversus Italiam pro omni Graecia et primos impetus Romanorum ex
Abbreviated transcription (Latin):
fecti sunt: sub idem tempus legati ab duobus regibus philippo
regibus actae. & cum uterq secum omnibus copus in etoliam uẽ¬
turum belloq inter futurum polliceretur ptolomeo id remissum
philippi legatis responsum gratum eum senatui populoq .r. fac¬
turum si . M. acilio consuli non defuisset. Item ab cartaginen¬
sibus & masinissa rege. legati uenerunt. cartaginenses tritici
modium. M. ordei quingenta milia ad exercitum. dimidium
cius romam ad portaturos polliciti. id ut abse munus roman a¬
ciperẽt petere. se & classem suorum suo sumptu comparaturos
stipendium quod pluribus pensionibus in multos annos deberen
praesens omne daturos. masinisse legati quingenta milia modu
tritici. trecenta ordei ad exercitum in graeciam. romam.ccc. mila
modium tritici ducenta quin quaginta milia ordei. equites quine¬
tos. elephantos iuginti regem ad M. acilium consuł: missurum

Expanded text:
fecti sunt. sub idem tempus legati ab duobus regibus, Philippo fecti sunt. sub idem tempus legati ab duobus regibus, Philippo regibus actae; et cum uterque se cum omnibus copiis in Aetoliam venturum belloque interfuturum polliceretur, Ptolomaeo id remissum; Philippi legatis responsum gratum eum senatui populoque Romano facturum, si M'. Acilio consuli non defuisset. item ab Carthaginiensibus et Masinissa rege legati venerunt. Carthaginienses tritici modium milia, hordei quingenta ad exercitum, dimidium eius Romam apportaturos polliciti: id ut ab se munus Romani acciperent, petere sese, et classem suorum suo sumptu comparaturos, et stipendium, quod pluribus pensionibus in multos annos deberent, praesens omne daturos; Masinissae legati quingenta milia modium tritici, trecenta hordei ad exercitum in Graeciam, Romam trecenta milia modium tritici, ducenta quinquaginta hordei, equites quingentos, elephantos viginti regem ad M'. Acilium consulem missurum.
Abbreviated transcription (Latin):
tianda esset ꝗͣ bellum indicendum. Feciales responderunt iã
ante sese cum de philippo consulerentur haec respondisse. nihil
interesse ipsi coram. an praesidio nuntiaretur. amiciciam renũ¬
ciatam uideri cum legatis totiens repetentibus res nec reddi
nec satis fieri equum censuissent. etolos ultro sibi bellum indix¬
isse cum demetriadem sociorum urbem per uim occupassent.
chalchidem terra mariq oppugnatum issent. regem antiochũ
in europam ad bellum populo romano inferendum traduxis¬
sent. omnibus iam satis comparatis. M. acilius consul edixit
ut quos.L. quintius milites conscripsisset & quos sociis nomi¬
niq latino imperasset quos secum in prouinciam ire oporteret¬
& tribuni mił. legionis primae & tertiae uti omnes brundisium
idibus maiis conuenissent. ipse ad .u. nonas maias paludatus
urbe egressus est. Per cosdem dies & praetores in prouincias pro¬

Expanded text:
tianda esset quam bellum indicendum. fetiales responderunt, iam tianda esset quam bellum indicendum. fetiales responderunt, iam ante sese, cum de Philippo consulerentur, decrevisse nihil referre, ipsi coram an ad praesidium nuntiaretur; amicitiam renuntiatam videri, cum legatis totiens repetentibus res nec reddi nec satisfieri aequum censuissent; Aetolos ultro sibi bellum indixisse, cum Demetriadem, sociorum urbem, per vim occupassent, Chalcidem terra marique oppugnatum issent, regem Antiochum in Europam ad bellum populo Romano inferendum traduxissent. omnibus iam satis comparatis M'. Acilius consul edixit, ut quos L. Quinctius milites conscripsisset et quos sociis nominique Latino imperasset, quos secum in provinciam ire oporteret, et tribuni militum legionis primae et tertiae, ut ii omnes Brundisium idibus Mais convenirent. ipse a. d. quintum nonas Maias paludatus urbe egressus est. per eosdem dies et praetores in provincias pro
Abbreviated transcription (Latin):
q minores magistratus essent nequis eorum longius ab urbe ro¬
ma abirent. quam inde eo die redire posset. neue uno tempore
quinq senatores ab urbe roma abessent. in comparando impigre
classem .c. liuium praetorem contentio orta cum colonis mari¬
timis paulisper tenuit. nam cum cogerentur in classem tribu¬
nos plebis appellarunt. ab hiis ad senatum reiecti sunt. senatus
ita ut ad unum omnes consentirent decreuit. uacationem rei
naualis eis colonis non esse. ocia & fregena & castrum nouum
& pyrgi & antium & tarracina & minturnae & sinuesse fuerĩt¬
quae cum pr. de uacatione certauerunt. consul deinde. M. aci¬
luis ex senatus consulto ad collegium faecialium retulit ipsi ne
utiq regi antiocho indiceretur bellum. an satis esset ad praesidi¬
um aliquod euis nuntiare. & num etolis quoq separatim indi¬
ci iuberet bellum. & num prius societas & amicicia eis renun¬

Expanded text:
que minores magistratus essent, ne quis eorum longius ab urbe Roque minores magistratus essent, ne quis eorum longius ab urbe Roma abiret, quam unde eo die redire posset, neve uno tempore quinque senatores ab urbe Roma abessent. in comparanda impigre classe C. Livium praetorem contentio orta cum colonis maritimis paulisper tenuit. nam cum cogerentur in classem, tribunos plebi appellarunt; ab iis ad senatum reiecti sunt. senatus ita, ut ad unum omnes consentirent, decrevit vacationem rei navalis eis colonis non esse. Ostia et Fregenae et Castrum Novum et Pyrgi et Antium et Tarracina et Minturnae et Sinuessa fueruntquae cum praetore de vacatione certarunt. consul deinde M’. Acilius ex senatus consulto ad collegium fetialium rettulit, ipsine utique regi Antiocho indiceretur bellum, an satis esset ad praesidium aliquod eius nuntiari; et num Aetolis quoque separatim indici iuberent bellum, et num prius societas et amicitia eis renun
Abbreviated transcription (Latin):
longis custodiret. Fidem praetori mandatum ut duas decumnis
frumenti exigeret. id ad mare conportandum deuehendumꝙ
in graeciam curaret idem .l. oppio de alteris decumis exigen¬
dis in sardinia imperatum. ceterum non in graeciam sed romã
id frumentum portari placere. c. liuius pr. cui classis euenera
a xxx. nauibus paratis traicere in graeciam primo quoq tempo¬
re uissus. & ab atilio naues accipere. ueteres naues quae in naua¬
libus erant ut reficeret & armaret. M. unio pr. negocium da¬
tum est: in eam classem socios nauales libertinos legeret. Lega¬
ti terni in africam ad cartaginenses. In numidiam ad frumen¬
tum rogandum quod in greciam portaretur missi. pro quo p̃¬
tium solueret populus romanus. adeoq in apparatum curamq
eius belli ciuitas intenta fuit. ut . P. cornelius consul ediceret ꝗ
senatores essent quibusq in senatu sententiam dicere liceret qui¬

Expanded text:
longis custodiret. eidem praetori mandatum, ut duas decumas longis custodiret. eidem praetori mandatum, ut duas decumas frumenti exigeret; id ad mare comportandum devehendumque in Graeciam curaret. idem L. Oppio de alteris decumis exigendis in Sardinia imperatum; ceterum non in Graeciam sed Romam id frumentum portari placere. C. Livius praetor, cui classis evenerat, triginta navibus paratis traicere in Graeciam primo quoque tempore iussus, et ab Atilio naves accipere. veteres naves, quae in navalibus erant, ut reficeret et armaret, M. Iunio praetori negotium datum est, et in eam classem socios navales libertinos legeret. legati terni in Africam ad Carthaginienses et in Numidiam ad frumentum rogandum, quod in Graeciam portaretur, missi, pro quo pretium solveret populus Romanus. adeoque in apparatum curamque eius belli civitas intenta fuit, ut P. Cornelius consul ediceret, qui senatores essent quibusque in senatu sententiam dicere liceret, qui
Abbreviated transcription (Latin):
o salinatori classis. L. emilio paulo hispania ulterior. his ita ex¬
ercitus decreti . a. cornelio noui milites conscripti priore anno
ex s. consulto a. l. quintio consule dati sunt. uissusq tueri om¬
nem oram circa tarentum brundisiumq. L. emilio paulo in ulte¬
riorem hispaniam prieter eum exercitum quem a. M. fuliuo pro¬
consule accepturus esset. decretum ut nouorum militum tria mi¬
lia duceret & trecentos equites. ita ut in hus due partes socium
latini nominis. tertia ciuium .r. esset. Idem supplementi ad .c.
flaminium cui imperium prorogabatur in hispaniam ultenior
est missum .M. emilius lepidus ab.l. ualerio cui successuris ee
simul prouinciam exercitumq accipere uissus.l. ualerium sian
deretur pro pretore in prouincia retinere & prouinciam ita diui¬
dere ut una ab agrigento ad pachinnum esset. altera a paein¬
no tyndareum. cum maritimam horam. L. ualerius .xx. naubin

Expanded text:
o Salinatori classis, L. Aemilio Paulo Hispania ulterior. his ita exo Salinatori classis, L. Aemilio Paulo Hispania ulterior. his ita exercitus decreti: A. Cornelio novi milites, conscripti priore anno ex senatus consulto a L. Quinctio consule, dati sunt, iussusque tueri omnem oram circa Tarentum Brundisiumque. L. Aemilio Paulo in ulteriorem Hispaniam, praeter eum exercitum, quem a M. Fulvio proconsule accepturus esset, decretum est, ut novorum militum tria milia duceret et trecentos equites, ita ut in iis duae partes socium Latini nominis, tertia civium Romanorum esset. idem supplementi ad C. Flaminium , cui imperium prorogabatur, in Hispaniam citeriorem est missum. M. Aemilius Lepidus ab L. Valerio , cui successurus esset, simul provinciam exercitumque accipere iussus; L. Valerium , si ita videretur, pro praetore in provincia retinere et provinciam ita dividere, ut una ab Agrigento ad Pachynum esset, altera a Pachyno Tyndareum; eam maritimam oram L. Valerius viginti navibus
Abbreviated transcription (Latin):
q sub imperio eius essent. ut eius rei causa supplicationem impe¬
rarent. consules utiq. M. acilius consul ludos magnos ioui uo¬
ueret. & dona ad omnia puluinaria. Id uotum in haec uerba
preeunte. P. licinio pontifice maximo consul nuncupauit. si
duellum quod cum rege antiocho summi populus uissit. id ex
sententia senatus populiq romani confectum erit tum tibi iup¬
piter populus .r. ludos magnos dies decem continuos faciet.
donaq ad omnia puluinaria dabuntur. de pecunia quantam
senatus decreuerit. quisquis magistratus eos ludos quando ubiq
faxit hu ludi recte facti donaq data recte sunto. Supplica¬
tio inde a duobus consulibus edicta per biduum fuit. consu¬
libus sortitis prouincias. extemplo et praetores sortiti sunt .M. ui¬
nio bruto uirisdictio utraq euenit . a. cornelio mãmulae. brut¬
tu.M. emilio lepido sicilia. L. opio salinatori sardinia. c. liui¬

Expanded text:
que sub imperio eius essent, ut eius rei causa supplicationem impeque sub imperio eius essent, ut eius rei causa supplicationem imperarent consules, utique M’. Acilius consul ludos magnos Iovi voveret et dona ad omnia pulvinaria. id votum in haec verba praeeunte P. Licinio pontifice maximo consul nuncupavit: “si duellum, quod cum rege Antiocho sumi populus iussit, id ex sententia senatus populique Romani confectum erit, tum tibi, Iuppiter, populus Romanus ludos magnos dies decem continuos faciet, donaque ad omnia pulvinaria dabuntur de pecunia, quantam senatus decreverit. quisquis magistratus eos ludos quando ubique faxit, hi ludi recte facti donaque data recte sunto.” supplicatio inde ab duobus consulibus edicta per biduum fuit. consulibus sortitis provincias extemplo et praetores sortiti sunt. M. Iunio Bruto iurisdictio utraque evenit, A. Cornelio Mammulae Bruttii, M. Aemilio Lepido Sicilia, L. Oppio Salinatori Sardinia, C. Livi
Abbreviated transcription (Latin):
tius consul in eam prouinciam ex auctoritate senatus scripsiset.
imperasset ue. ut eum exercitum acciperet. & quem . M. bebuis pr
anno priore ex senatus consulto in macedoniam traiccisset. & ex¬
tra italiam permissum ut si res postulasset auxilia ab socus ne su¬
pra quinq milium numerum acciperet. L. quintium superioris
ani consulem legari ad id bellum placuit. alter consul cui ita¬
lia prouincia euenisset cum bous iussus bellum gerere utro exerci¬
tu mallet. ex duobus quos superiores consules habuissent. alterũ
ut mitteret romam. eaq urbanae legiones essent parate quo se¬
natus censuisset. Hus ita in senatu ad id quae cuius prouincia fo¬
ret decretis. tum demum sortiri consules placuit. Acilio graecia.
cornelio italia euenit. certa deinde sorte .s. consultum factum
est quo tempore duellum uississet esse cum rege antiocho. qui¬

Expanded text:
ctius consul in eam provinciam ex auctoritate senatus scripsisset ctius consul in eam provinciam ex auctoritate senatus scripsisset imperassetve, ut eum exercitum acciperet, quem M. Baebius praetor anno priore ex senatus consulto in Macedoniam traiecisset; et extra Italiam permissum, ut, si res postulasset, auxilia ab sociis ne supra quinque milium numerum acciperet. L. Quinctium superioris anni consulem legari ad id bellum placuit. alter consul, cui Italia provincia evenisset, cum Bois iussus bellum gerere utro exercitu mallet ex duobus, quos superiores consules habuissent, alterum ut mitteret Romanam, eaeque urbanae legiones essent paratae quo senatus censuisset. his ita in senatu intento ad id, quae cuius provincia foret, decretis, tum demum sortiri consules placuit. Acilio Graecia, Cornelio Italia evenit. certa deinde sorte senatus consultum factum est, quod populus Romanus eo tempore duellum iussisset esse cum rege Antiocho qui
Abbreviated transcription (Latin):
glabrionem inito magistratu patres prius q̃
de prouincus agerent. res diuinas facere mao¬
ribus hostus uisserunt. in omnibus fanis in qu¬
bus lectisternium maiorem partem anni fien
solet. precariq quod senatus de nouo belo i
Animo haberet ut eã res senatui populoq. r. bene atq feliciter eie¬
niret. ea omnia sacrificia laeta fuerunt. primisq hostus prelita¬
tum est. & ita aruspices responderunt. eo bello terminos populi
romani propagari. uictoriam ac triumphum ostendi. Hac cum
renuntiata essent. solutis religione animis patres rogationem ad
populum ferri iusserunt uellent iuberent ne cum antiocho rege
quiq eius sectam secuti essent. bellum iniri. si ea perlata rogi¬
tio esset tum si ita uideretur consulibus. rem integram ad senati
referrent. P. corneluis eam rogationem pertulit. Tum senatus de¬
creuit consules italiam & graeciam prouincias sortirentur. cui ga¬
cia euenisset ut praeter eum numerum militum quem. l. quin¬

Expanded text:
magistratu patres, priusquam de provinciis agerent, res divinas facere maioribus hostiis iusserunt in omnibus fanis, in quibus lectisternium maiorem partem anni fieri solet, precarique, quod senatus de novo bello in animo haberet, ut ea res senatui populoque Romano bene atque feliciter eveniret. ea omnia sacrificia laeta fuerunt, primisque hostiis perlitatum est, et ita haruspices responderunt, eo bello terminos populi Romani propagari, victoriam ac triumphum ostendi. haec cum renuntiata essent, solutis religione animis patres rogationem ad populum ferri iusserunt, vellent iuberentne cum Antiocho rege, quique eius sectam secuti essent bellum iniri; si ea perlata rogatio esset, tum, si ita videretur consulibus, rem integram ad senatum referrent. P. Cornelius eam rogationem pertulit; tum senatus decrevit, ut consules Italiam et Graeciam provincias sortirentur, cui Graecia evenisset, ut praeter eum numerum militum, quem L. Quin
Abbreviated transcription (Latin):
genti pedites sexcenti equites essent & socium latini nominis duc¬
decim milia. de. equites quorum forti opera duobus aduersus cel¬
tiberos proelus usus .q. fuluius esset. quos si uideretur secum de¬
portaret. & supplicationes decretae quod is prospere rem pub¬
licam gessisset. & ceteri pratores in prouincias missi. Q fabio bu
teoni prorogatum in galliam imperium est. octo legiones prae¬
ter exercitum ueterem qui in liguribus in spe propinqua missio¬
nis erant. eo anno esse placuit. & is ipse exercitus egre explebat᷑
propter pestilentiam quae tertium iam annum urbem romanam
atq italiam uastabat. praetor.T. minutius & haud ita multo pos
cos.C. calpurnius moritur. multiq alii omnium ordinum inlus¬
tres uiri. Postremo prodign loco ca clades haberi capta est.C
seruilius pontifex maxinius piacula ire deum conquirere uissus
decemuiri libros inspicere. consul appollini aesculapio salutis dona

Expanded text:
genti pedites, sexcenti equites essent, et socium Latini nominis duogenti pedites, sexcenti equites essent, et socium Latini nominis duodecim milia, sexcenti equites, quorum forti opera duobus adversus Celtiberos proeliis usus Q. Fulvius esset, eos, si videretur, secum deportaret. et supplicationes decretae, quod is prospere rem publicam gessissteoni prorogatum in Gallia imperium est. octo legiones praeter exercitum veterem, qui in Liguribus in spe propinqua missionis erat, eo anno esse placuit. et is ipse exercitus aegre explebatur propter pestilentiam, quae tertium iam annum urbem Romanam atque Italiam vastabat. praetor Ti. Minucius et haud ita multo post consul C. Calpurnius moritur multique alii omnium ordinum inlustres viri. postremo prodigii loco ea clades haberi coepta est. C. Servilius pontifex maximus piacula irae deum conquirere iussus, decemviri libros inspicere, consul Apollini Aesculapio Saluti dona
Abbreviated transcription (Latin):
binae legiones romanae cum suo equitatu & socium latini nominis
quantus semper numerus quindecim mił peditum octingenti
equites. cum hoc exercitu apuanis liguribus ut inferrent bellũ¬
mandatum est . P. cornelio & M. bebio prorogatum imperium.
uissiq prouincias obtinere. donec consules uenissent. Tum impe¬
ratum ut dimisso quem haberent exercitu reuerterentur romã
De .T. sempronii deinde exercitu actum est. nouam legionem ei
quinq. milium & ducentorum peditum cum equitibus quadrin¬
gentis consules scribere ussi & praeterea peditum romanorum
quinquaginta equitef & sociis nomine latino imperari septem
milia peditum trecentos equites. cum hoc exercitu .T. semproniũ
ire in hispaniam placuit citeriorem. Q. fuluio permissum. ut qui
ue in hispaniam transportati essent. & praterea supplemento ad¬
ducto quo amplius duabus legionibus ꝗͣ decem milia & quadrin¬

Expanded text:
binae legiones Romanae cum suo equitatu et socium Latini nominis binae legiones Romanae cum suo equitatu et socium Latini nominis quantus semper numerus, quindecim milia peditum, octingenti equites. cum hoc exercitu Apuanis Liguribus ut bellum inferrent mandatum est. P. Cornelio et M. Baebio prorogatum imperium, iussique provincias obtinere, donec consules venissent; tum imperatum, ut dimisso, quem haberent, exercitu reverterentur Romam. de Ti. Semproni deinde exercitu actum est. novam legionem ei quinque milium et ducentorum peditum cum equitibus quadringentis consules scribere iussi, et mille praeterea peditum Romanorum, quinquaginta equites, et sociis nominis Latini imperare septem milia peditum, trecentos equites. cum hoc exercitu Ti. Sempronium ire in Hispaniam placuit citeriorem. Q. Fulvio permissum, ut, qui ciive in Hispaniam transportati essent, et praeterea supplemento adducto, quo amplius in duabus legionibus quam decem milia et quadrin
Abbreviated transcription (Latin):
Legatus ad ea quae interrogatus erat respondit. neq se neq que¬
ꝗͣ alium diuinare posse quid in animo cęltiberi haberent. aut por¬
ro habituri essent. itaq negare non posse quin rectius sit etiam
ad pacatos barbaros non dum satis adsuctos imperio exercitum
mitti. Nouo autem an ut uetere exercitu possit. cuius esse dicere
quo possit qua fide celtiberi in pace mansuri sunt. simul & qui
illis exploratum habeat quicturos milites. si duitus in prouincia
retincantur. si ex eo quod aut inter se loquantur aut clamatio¬
nibus apud contionantem imperatorem significent quid sentiat¬
coniectandum sit. palam uociferatos esse. aut imperatorem in ꝓ¬
uinciam retenturos. aut cum eo in italiam uenturos esse. discepta¬
cionem inter praetorem legatumq consul ut relatio interrupit.
quia suas ornati prouincias quam de pratoris exercitu agerctur.
equum censebant. nouus omnis exercitus consulibus est decretus

Expanded text:
legatus ad ea, quae interrogatus erat, respondit neque se neque quelegatus ad ea, quae interrogatus erat, respondit neque se neque quemquam alium divinare posse, quid in animo Celtiberi haberent aut porro habituri essent. itaque negare non posse, quin rectius sit etiam ad pacatos barbaros, nondum satis adsuetos imperio, exercitum mitti. novo autem an vetere exercitu opus sit, eius esse dicere, qui scire possit, qua fide Celtiberi in pace mansuri sint, simul et qui illud exploratum habeat, quieturos milites, si diutius in provincia retineantur. si ex eo, quod aut inter se loquantur aut succlamationibus apud contionantem imperatorem significent, quid sentiaconiectandum sit, palam vociferatos esse aut imperatorem in provincia retenturos aut cum eo in Italiam venturos esse. disceptationem inter praetorem legatumque consulum relatio interrupit, qui suas ornari provincias, priusquam de praetoris exercitu ageretur, aequum censebant. novus omnis exercitus consulibus est decretus,
Abbreviated transcription (Latin):
sit: sineq de fide barbarorum quicꝗ̃ recipere aut adfirmare no¬
bis potes. & habendum illicullum exercitum censes. utrum tan¬
dem autor senatui sis supplementum in hispaniam mittendi ut
hi modo quibus emerita stipendia sunt milites dimittantur uete¬
ribus militibus tyrones inmisceantur. an deductis de prouincia ue¬
teribus legionibus nouas conscribendi & mittendi cum contemp¬
tum tyrocinium etiam mitiores barbaros excitare ad rebellandũ
possit : dictu ꝗͣ re facilius sit prouinciam ingenio ferocem rebel¬
latricem confecisse. paucae ciuitates ut quidem ego audio quas
uicina maxune hiberna praemebant. in uis ditionemq uenerunt.
ulteriores in armis sunt. quae cum ita sint ego tam hinc praedico
.p.c. me exercitu eo qui nunc est rem publicam administraturũ
si deducat secum accus legiones. Loca pacatae me ad hibernacu¬
la electurum. neq nouum militem ferocissimo hosti obiecturum.

Expanded text:
sit? si neque de fide barbarorum quicquam recipere aut adfirmare nosit? si neque de fide barbarorum quicquam recipere aut adfirmare nobis potes, et habendum illic utique exercitum censes, utrum tandem auctor senatui sis supplementum in Hispaniam mittendi, ut ii modo, quibus emerita stipendia sint, milites dimittantur, veteribus militibus tirones inmisceantur, an deductis de provincia veteribus legionibus novas conscribendi et mittendi, cum contemptum tirocinium etiam mitiores barbaros excitare ad rebellandum possit? dictu quam re facilius sit provinciam ingenio ferocem, rebellatricem confecisse. paucae civitates, ut quidem ego audio, quas vicina maxime hiberna premebant, in ius dicionemque venerunt, ulteriores in armis sunt. quae cum ita sint, ego iam hinc praedico, patres conscripti, me exercitu eo, qui nunc est, rem publicam administraturum; si deducat secum Flaccus legiones, loca pacata me ad hibernacula lecturum neque novum militem ferocissimo hosti obiecturum.”
Abbreviated transcription (Latin):
prospere gestas ut dus immortalibus honos haberetur. deinde
ut.L. fuluio decedenti de prouincia deportare inde exercitũ
cuius forti opera & ipse & multi ante eum pratores usi essent.
liceret. quod fieri praeterꝗͣ quod ita deberet etiam prope neces¬
sarium esset. Ita enim obstinatos esse milites ut non ultra reti¬
neri posse in prouincia uiderentur. in iussuq in de abituri essẽt.
si non dimitterentur. aut in perniciosam siquis impense reti¬
neret seditionem exarsuri. Consulibus ambobus prouinciam es¬
se ligures senatus uissit. praetores inde sortiti sunt .a. hostilio ur¬
bana .ti. minutio peregrina euenit. P. corelio sicilia .C. menio
us ulteriorem. Is quia successurus. & fuluio erat. ne uetere exer¬
citu prouincia spoliaretur. quaero inquit dete .L. minuci. cum
confectam prouinciam nunties existimes ne celtiberos perpetuo
in fide mansuros. ita ut sine exercitu ca prouincia obtineri pos¬

Expanded text:
prospere gestas ut diis inmortalibus honos haberetur, deinde prospere gestas ut diis inmortalibus honos haberetur, deinde ut Q. Fulvio decedenti de provincia deportare inde exercitum, cuius forti opera et ipse et multi ante eum praetores usi essent, liceret; quod fieri, praeterquam quod ita deberet, etiam prope necessarium esse: ita enim obstinatos esse milites, ut non ultra retineri posse in provincia viderentur, iniussuque abituri inde essent, si non dimitterentur, aut in perniciosam, si quis inpense retineret, seditionem exarsuri. consulibus ambobus provinciam Ligures esse senatus iussit. praetores inde sortiti sunt: A. Hostilio urbana, Ti. Minucio peregrina obvenit, P. Cornelio Sicilia , C. Maenio teriorem. is quia successurus Q. Fulvio erat, ne vetere exercitu provincia spoliaretur, “quaero” inquit “de te, L. Minuci , cum confectam provinciam nunties, existimesne Celtiberos perpetuo in fide mansuros, ita ut sine exercitu ea provincia obtineri pos
Abbreviated transcription (Latin):
tum sed ab rege ctiam masinissa praestitit. qui tum praesidio ar¬
mato agrum qui in controuersia erat obtinebat ociosam prouin¬
ciam consules habuerunt. M. bebius comitiorum causa romam
rtuocatus. consules creauit.A. postumium albinum luscum &.c.
calpurnium pisonem. praetores exinde facti.Ti. sempronius grac¬
cus .l. postumius albin̾us .p. cornelius mamercus .t. minucuisi
molliculus.A. hostilius mancinus .C menius. hi omnes magis¬
tratuum idibus marcus inierunt. principio cius anni quo.a. pos¬
tumius albinus & .C. calpurnius piso consules fuerunt. ab.A. pos¬
tumio consule in senatum introducti qui ex hispania citeriore
nius &. L. terentius: massaliota. hi cum duo secunda proelia. de¬
ditionem celtiberia. confectam prouinciam nuntiassent. nec sti¬
pendio quod mitti soleret. nec frumento portato ad exercitum
in cum annum opus esse. petierunt ab senatu primum ob res

Expanded text:
tum, sed ab rege etiam Masinissa praestitit, qui cum praesidio artum, sed ab rege etiam Masinissa praestitit, qui cum praesidio armato agrum, qui in controversia erat, obtinebat. otiosam provinciam consules habuerunt. M. Baebius comitiorum causa Romam revocatus consules creavit A. Postumium Albinum Luscum et C. Calpurnium Pisonem . praetores exinde facti Ti. Sempronius Gracchus L. Postumius Albinus P. Cornelius Mammula Ti. Minucius Molliculus A. Hostilius Mancinus C. Maenius . ii omnes magistratum idibus Martiis inierunt. principio eius anni, quo A. Postumius Albinus et C. Calpurnius Piso consules fuerunt, ab A. Postumio consule in senatum introducti qui ex Hispania citeriore m, T. Maenius et L. Terentius Massiliota . hi cum duo secunda proelia, deditionem Celtiberiae, confectam provinciam nuntiassent nec stipendio, quod mitti soleret, nec frumento portato ad exercitum in eum annum opus esse, petierunt ab senatu primum, ob res
Abbreviated transcription (Latin):
rum ante currum ducti. eris tricenos militibus diuisit. auxe¬
runt eius triumphi famam legati ligurum pacem perpetuam
orantes. ita in animum induxisse ligurum gentem nulla unꝗͣ
arma nisi imperata a populo romano sumere. responsum a..
fabio.pr. est liguribus uissu senatus orationem eam non nouã
liguribus esse mens uero ut noua & orationi conueniens esset
ipsorum id plurimum referre. Ad consules irent & quae abhis
imperata essent facerent. nulli alii ꝗͣ consulibus crediturum es¬
se senatum. sincera fide in pace ligures esse. pax in liguribus fuit.
In corsica pugnatum cum corsis ad duo milia corum .M. pinar¬
us pr in acie occidit. qua clade compulsi. obsides dederunt &
cere centum milia pondo. Inde in sardiniam exercitus ductus.
& cum iliensibus gente ne nunc quidem omni parte pacata se¬
cũda proclia facta. carthaginensibus sibi codem anno centum
obsides redditi pacemq cum hnis populus romanus non ab se tan¬

Expanded text:
rum ante currum ducti. aeris trecenos militibus divisit. auxerum ante currum ducti. aeris trecenos militibus divisit. auxerunt eius triumphi famam legati Ligurum pacem perpetuam orantes: ita in animum induxisse Ligurum gentem nulla umquam arma nisi imperata a populo Romano sumere. responsum a Q. Fabio praetore est Liguribus iussu senatus orationem eam non novam Liguribus esse; mens vero ut nova et orationi conveniens esset, ipsorum id plurimum referre: ad consules irent et, quae ab iis imperata essent, facerent; nulli alii quam consulibus senatum crediturum esse sincera fide in pace Ligures esse. pax in Liguribus fuit. in Corsica pugnatum cum Corsis; ad duo milia eorum M. Pinarpraetor in acie occidit. qua clade compulsi obsides dederunt et cerae centum milia pondo. inde in Sardiniam exercitus ductus et cum Iliensibus, gente ne nunc quidem omni parte pacata, secunda proelia facta. Carthaginiensibus eodem anno centum obsides redditi, pacemque cum iis populus Romanus non ab se tan
Abbreviated transcription (Latin):
gera centurionibus. centena quadragena equites acceperunt.
tres uiri deduxerunt. P. cornelius scipio nasica .c. flaminius
.L.manlius acidinus. Edes duae eo anno dedicatae sunt una ue¬
neris ericinae ad portam collinam. dedicauit. L. porcuis .I. si¬
lius lictanus duuinuir. uota erat a consule. L. porcio ligustino
bello. altera in foro holitorio pietatis. eam aedem dedicauit.
acilius glabrio duumuir. statuamq auratam quae prima omni¬
um in italia statua aurata est. patris glabrionis posuit. is erat
qui ipse eam .edem nouerat quo die cum rege antiocho ad
thermopilas depugnasset. locaueratq idem ex senatus consul¬
to. Per cosdem dies quibus aedes heae dedicatae sunt. L. aemi¬
lius paulus proconsul ex liguribus in gaunis triumphauit. trans¬
tulit coronas aureas quinq & uiginti. nec praeterea quicꝗ̃ aur
argentiq in eo triumpho latum: captiui multi principes ligu¬

Expanded text:
gera, centuriones centena, centena quadragena equites acceperunt. gera, centuriones centena, centena quadragena equites acceperunt. tresviri deduxerunt P. Cornelius Scipio Nasica C. Flaminius L. Manlius Acidinus . aedes duae eo anno dedicatae sunt, una Veneris Erucinae ad portam Collinam—dedicavit L. Porcius L. f. Licinus duumvir, vota erat a consule L. Porcio Ligustino bello—, altera in foro olitorio Pietatis. eam aedem dedicavit M'. Acilius Glabrio duumvir, statuamque auratam, quae prima omnium in Italia est statua aurata, patris Glabrionis posuit. is erat, qui ipse eam aedem voverat, quo die cum rege Antiocho ad Thermopylas depugnasset, locaveratque idem ex senatus consulto. per eosdem dies, quibus aedes hae dedicatae sunt, L. Aemilius Paulus proconsul ex Liguribus Ingaunis triumphavit. transtulit coronas aureas quinque et viginti, nec praeterea quicquam auri argentique in eo triumpho latum. captivi multi principes Ligu
Abbreviated transcription (Latin):
dut. quod non uno agmine nec ad signa frequentes ueniebant.
cadem magnae parti ad fugam saluti fuit sparsi enim toto pas¬
sim campo se diffuderunt. nec usꝗ̃ confertos eos hostis circumue¬
nit. tamen ad duodecim milia sunt caesa. capta plus quinq mi¬
lia hominum. equi quad ringenti. signa militaria sexaginta duo.
quidam latini qui e fuga domum se recipiebant alterum aginẽ
uenientium celtiberorum deditionem contrebiae & suam cladẽ
uarrando auerterunt. extemplo in uicos castellaq sua omnes di¬
lapsi Flaccus ab contrebia profectus per celtiberiam populabũ¬
dus ducit legiones. multa castella oppugnando. nec maxima pa¬
rs celtiberorum in deditionem uenit. Nec in citeriore hispania
co anno gesta. & in ulteriore manlius praetor secunda aliquet
proelia cum lusitanis fecit. Aquileia colonia latina codem anno
in agro gallorum est deducta. uim peditum quinquagena in¬

Expanded text:
diit, quod non uno agmine nec ad signa frequentes veniebant, diit, quod non uno agmine nec ad signa frequentes veniebant, eadem magnae parti ad fugam saluti fuit: sparsi enim toto passim campo se diffuderunt, nec usquam confertos eos hostis circumvenit. tamen ad duodecim milia sunt caesa, capta plus quinque milia hominum, equi quadringenti, signa militaria sexaginta duo. qui palati e fuga domum se recipiebant alterum agmen Celtiberorum venientium deditionem Contrebiae et suam cladem narrando averterunt. extemplo in vicos castellaque sua omnes dilapsi. Flaccus a Contrebia profectus per Celtiberiam populabundus ducit legiones multa castella obpugnando, donec maxima pars Celtiberorum in deditionem venit. haec in citeriore Hispania eo anno gesta. in ulteriore Manlius praetor secunda aliquot proelia cum Lusitanis fecit. Aquileia colonia Latina eodem anno in agrum Gallorum est deducta. tria milia peditum quinquagena iu
Abbreviated transcription (Latin):
contione donati quorum insignis uirtus fuerat. saucus deinde
in oppidum eburiam deuectis per carpetaniam ad contrebiam
ducte legiones. ea urbe circumsessa. cum a celtiberis auxilia ac¬
cersisset. morantibus his. non quia ipsi cunctati sunt. sed quia do¬
mo profectos in explicabiles continuis imbribus uiae & inflati am¬
nes tenebant. desperato auxilio suorum in deditionem uenit. flac¬
cus quoq tempestatibus fedis coactus exercitum omnem in urbẽ
introduxit. Celtiberi qui domo profecti erant. deditionis gnari.
cum tandem superatis. ubi primum remiserunt imbres. omnibus
contrebiam uenissent. postꝗͣ nulla castra extra moenia uiderunt.
aut in alteram partem translata rati. aut recessisse hostis. per ne¬
gligentiam effusi ad oppidum accesserunt. In eos duabus portis
romani eruptionem fecerunt. & in compositos adorti fuderunt.
quae res ad resistendum eos & ad capescendam pugnam impe¬

Expanded text:
contione donati, quorum insignis virtus fuerat. sauciis deinde contione donati, quorum insignis virtus fuerat. sauciis deinde in oppidum Aeburam devectis per Carpetaniam ad Contrebiam ductae legiones. ea urbs circumsessa cum a Celtiberis auxilia arcessisset, morantibus iis, non quia ipsi cunctati sunt, sed quia profectos domo inexplicabiles continuis imbribus viae et inflati amnes tenebant, desperato auxilio suorum in deditionem venit. Flaccus quoque tempestatibus foedis coactus exercitum omnem in urbem introduxit. Celtiberi, qui profecti erant a domo deditionis ignari, cum tandem superatis, ubi primum remiserunt imbres, amnibus Contrebiam venissent, postquam nulla castra extra moenia viderunt, aut in alteram partem translata rati aut recessisse hostes, per neglegentiam effusi ad oppidum accesserunt. in eos duabus portis Romani eruptionem fecerunt et incompositos adorti fuderunt. quae res ad resistendum eos et ad capessendam pugnam inpe
Abbreviated transcription (Latin):
isse romanos cernebant: cum maiore fiducia intulerunt signa.
iam prope erat uit sinistrum cornu pellerctur romanis. ni septi¬
ma legio successisset. simul ab oppido ebura qui in praesidio re¬
licti erant in medio ardore pugnae aduenerunt. & acilius ab ter¬
go erat. dui in medio caesi celtiberi. qui supererant in omnis par
tis capessunt fugam equites bipertito in eos emissi magnam ca¬
dem edidere & tria & uiginti milia hostium eo die occisa cap¬
ta quatuor milia & septingenta. cum equis plus quingentis &¬
signa militariaoctuaginta septem. magna uictoria¬
non tamen ineruenta fuit. Romani milites de duabus legionibus
paulo plus ducentis socium latini nominis octingenti triginta.
externorum auxiliarium .M. ferme & quadringenti ceciderunt.
pretor in castra uictorem exercitum reduxit. acilius manere in
captis a se castris uissus. Postero die spolia de hostibus lecta & ꝓ

Expanded text:
isse Romanos cernebant, cum maiore fiducia intulerunt signa. isse Romanos cernebant, cum maiore fiducia intulerunt signa. iam prope erat, ut sinistrum cornu pelleretur Romanis, ni septima legio successisset. simul ab oppido Aebura qui in praesidio relicti erant in medio ardore pugnae advenerunt, et Acilius ab tergo erat. diu in medio caesi Celtiberi; qui supererant in omnes passim partes capessunt fugam. equites bipartito in eos emissi magnam caedem edidere. ad viginti tria milia hostium eo die occisa, capta quattuor milia septingenti cum equis plus quingentis signa militaria octoginta octo. magna victorinon tamen incruenta fuit; Romani milites de duabus legionibus paulo plus ducenti, socium Latini nominis octingenti triginta, externorum auxiliarium ferme duo milia et quadringenti ceciderunt. praetor in castra victorem exercitum reduxit, Acilius manere in captis ab se castris iussus. postero die spolia de hostibus lecta et pro
Abbreviated transcription (Latin):
sunt quin decurrerent. sicut imperatum erat. ad castra. ubi quinq
milium armatorum non amplius relictum erat praesidium. quos
cum & paucitas sua & multitudo hostium & improuisa res ter¬
ruisset. prope sine certamine capiuntur castra. castris quae pars
maxime pugnantibus conspici poterat iniecit acilius ignem. pos¬
tremi celtiberorum qui in acie erant primi flammam conspexe¬
re. deinde per totam aciem uulgatum est castra amissa esse.
Et tum cum maxime arderent. unde illis terror inde romanis
animus creuit. lam clamor suorum uincentium accendebat. iam
ardentia hostium castra apparebant. celtiberi parumper incertis
animis fluctuati sunt. ceterum postꝗͣ receptus pulsis nullus erat
nec usꝗͣ nisi in certamine spes. pertinacius de integro capessunt
pugnam. Acie media urgebant acriter a quinta legione aduer¬
sus leuum cornu in quo sui generis prouincialia auxilia instruc¬

Expanded text:
sunt, quin decurrerent, sicut imperatum erat, ad castra, ubi quinque sunt, quin decurrerent, sicut imperatum erat, ad castra, ubi quinque milium armatorum non amplius relictum erat praesidium. quos cum et paucitas sua et multitudo hostium et inprovisa res terruisset, prope sine certamine capiuntur castra. captis, quae pars maxime pugnantibus conspici poterat, iniecit Acilius ignem. postremi Celtiberorum, qui in acie erant, primi flammam conspexere; deinde per totam aciem vulgatum est castra amissa esse et tum cum maxime ardere. unde illis terror, inde Romanis animus crevit. iam clamor suorum vincentium accidebat, iam ardentia hostium castra adparebant. Celtiberi parumper incertis animis fluctuati sunt; ceterum, postquam receptus pulsis nullus crat nec usquam nisi in certamine spes, pertinacius de integro capessunt pugnam. acie media urgebantur acriter a quinta legione; adversus laevum cornu, in quo sui generis provincialia auxilia instrux
Abbreviated transcription (Latin):
tibus erat. inde ubi clamorem audisset decurrere ad castra corũ.
nocte profecti sunt. ne possent conspici. Flaccus luce prima. c
scribonium praefectum socium ad uallum hostium cum equitib
extra ordinarus sinistrae alae mittit. quos ubi & propius accedere
& plures ꝗ̃ soliti erant celtiberi conspexerunt. omnis equitatus
esfunditur castris simul & peditibus signum ad exeundum datus
scribonius uti praeceptum erat. ubi primum fremitum equestriũ¬
audiuit. auertit equos & castra repetit. eo effusius sequi hostes pri¬
mo equites mox & peditum acies aderat. & dubia spe castra eo die
se oppugnaturos quingentos passus non plus a uallo aberant. Itaq
flaccus ubi satis abstractos eos a praesidio castrorum suorum ratus
est intra uallum exercitu instructo tribus partibus simul erum¬
pit: clamore non tantum ad ardorem excitandum pugnae subla¬
to. sed etiam ut qui in montibus erant exaudirent. Nec morati

Expanded text:
tibus erat; inde, ubi clamorem audisset, decurrere ad castra eorum. tibus erat; inde, ubi clamorem audisset, decurrere ad castra eorum. nocte profecti sunt, ne possent conspici. Flaccus luce prima C. Scribonium praefectum socium ad vallum hostium cum equitibus extraordinariis sinistrae alae mittit. quos ubi et propius accedere et plures quam soliti erant Celtiberi conspexerunt, omnis equitatus effunditur castris, simul et peditibus signum ad exeundum datur. Scribonius, uti praeceptum erat, ubi primum fremitum equestraudivit, avertit equos et castra repetit. eo effusius sequi hostes. primo equites, mox et peditum acies aderat, haud dubia spe castra eo die se expugnaturos. quingentos passus non plus a vallo aberant. itaque Flaccus ubi satis abstractos eos a praesidio castrorum suorum ratus est, intra vallum exercitu instructo tribus partibus simul erumpit, clamore non tantum ad ardorem excitandum pugnae sublato sed etiam, ut qui in montibus erant exaudirent. nec morati
Abbreviated transcription (Latin):
ut hiec duae turmae ostenderentur. dem subducerentur. ubi equi¬
tatus castris hostium procucurrissent. Postremo & celtiberi omni¬
bus simul copus peditũm equitumq castris egressi. acie directa me¬
dio fere. spatio inter bina castra constiterunt. campus erat pla¬
nus omnis & aptus pugnae. ibi stetere hispani hostes expectantes.
romanus suos intra uallum continuit per quatriduum continuũ
& illi eodem loco aciem instructam tenuerunt. ab romanis nihil
motum. Inde quieuere in castris celtiberi quia pugnae copia non
fiebat. equites tantum in stationem egrediebant̾. ut parati essent
siquid ab hoste moueretur. pone castra utriq pabalatum & lig¬
natum ibant. neutri alteros impedientes. praetor romanus ubi
satis tot dierum quiete credidit spem factam hosti nihil se pri¬
orem moturum. L. acilium cum ala sinistra & sex milibus pro¬
uincialium auxiliorum circumire montem iubet. qui abtergo hos¬

Expanded text:
ut hae duae turmae ostenderentur, deinde subducerentur, ubi equiut hae duae turmae ostenderentur, deinde subducerentur, ubi equitatus hostium castris procucurrisset. postremo Celtiberi, simul omnibus copiis peditum equitumque castris egressi, acie derecta medio fere spatio inter bina castra constiterunt. campus erat planus omnis et aptus pugnae. ibi stetere Hispani hostes expectantes; Romanus suos intra vallum continuit. per quadriduum continuum et illi eodem loco aciem instructam tenuerunt, et ab Romanis nihil motum. inde quievere in castris Celtiberi, quia pugnae copia non fiebat; equites tantum in stationem egrediebantur, ut parati essent, si quid ab hoste moveretur. pone castra utrique pabulatum et lignatum ibant neutri alteros inpedientes. praetor Romanus ubi satis tot dierum quiete credidit spem factam hosti nihil se priorem moturum, L, Acilium cum ala sinistra et sex milibus provincialium auxiliorum circumire montem iubet, qui ab tergo hos
Abbreviated transcription (Latin):
pł. uideretur demino soluendum esse. id scriba non accoepit. li¬
bri in comitio ignea uictima his facta in conspectu populi crema¬
ti sunt. Magnum bellum ea estate coortum in hispania citeriore
ad quinq & triginta hominum quantum nunꝗͣ ferme antea cel¬
tiberi comparauerant. Q fuluius flaccus eam optinebat prouinciã.
ls quia armare uiuentutem celtiberos audierat & ipse quanta po¬
terat a socus auxilia contraxerat. sed nequaq̃ numero militum
hostem equabat. Principio ueris exercitum in carpetanam dux¬
it a castra locauit ad oppidum eburam modico presidio in ur¬
be posito. paucis post diebus celtiberi milia duo fere inde sub col¬
ie posuerunt castra quos ubi adesse praetor romanus sensit. A
fuluium fratrem cum duabus turmis sociorum equitum ad castra
ret reciperetq sese si hostium equitatum excuntem uidisset. Ita
ut praeceptum erat fecit. per dies aliquot nihil ultra motum q̃

Expanded text:
plebis videretur domino solvendum esse. id scriba non accepit. liplebis videretur domino solvendum esse. id scriba non accepit. libri in comitio igne a victimariis facto in conspectu populi cremati sunt. magnum bellum ea aestate coortum in Hispania citeriore. ad quinque et triginta milia hominum, quantum numquam ferme antea, Celtiberi comparaverant. Q. Fulvius Flaccus eam obtinebat provinciam. is, quia armare iuventutem Celtiberos audierat, et ipse quanta poterat a sociis auxilia contraxerat, sed nequaquam numero militum hostem aequabat. principio veris exercitum in Carpetaniam duxit et castra locavit ad oppidum Aeburam, modico praesidio in urbe posito. paucis post diebus Celtiberi milia duo fere inde sub colle posuerunt castra. quos ubi adesse praetor Romanus sensit, M. Fulvium fratrem cum duabus turmis sociorum equitum ad castra ret, reciperetque sese, si hostium equitatum exeuntem vidisset. ita, ut praeceptum erat, fecit. per dies aliquot nihil ultra motum, quam
Abbreviated transcription (Latin):
max pluribus legentibus cum uolgarentur. & petilius praetorur¬
bis studiosus legendi eos libros. a. L. petilio sumpsit. & erat fami¬
liaris usus quod scribam eum quaestor. Q petilius indecuriam le¬
gerat. lectis rerum summis cum animum aduertisset pleraq dissol¬
uendarum religionum esse . I. petilio dixit sese libros eos in ignẽ
coniecturum esse. prius ꝗͣ id faceret se ei permittere. uti si quod seu
uis seu auxilium se habere ad eos libros repetendos estimaret ex¬
periretur integra sua gratia eum facturum. scriba tribunos pl. adit
a tribunis ad senatum res est reiecta. praetor ei iusiurandum da¬
re paratum esse aiebat libros cos legi seruariq non oportere. sena¬
tus censuit satis habendum quod praetor uisuirandum polliceret᷑.
libros primo quoq tempore in comitio cremandos esse precium
pro libris quantum. & petilio praetori maioriq parti tribunoꝵ

Expanded text:
mox pluribus legentibus cum vulgarentur, Q. Petilius praetor urmox pluribus legentibus cum vulgarentur, Q. Petilius praetor urbanus studiosus legendi eos libros a L. Petilio sumpsit; et erat familiaris usus, quod scribam eum quaestor Q. Petilius in decuriam legerat. lectis rerum summis cum animadvertisset pleraque dissolvendarum religionum esse, L. Petilio dixit sese libros eos in ignem coniecturum esse; priusquam id faceret, se ei permittere, uti, si quod seu ius seu auxilium se habere ad eos libros repentendos existimaret, experiretur; id integra sua gratia eum facturum. scriba tribunos plebis adit; ab tribunis ad senatum res est reiecta. praetor se ius iurandum dare paratum esse aiebat libros eos legi servarique non oportere. senatus censuit satis habendum, quod praetor ius iurandum polliceretur; libros primo quoque tempore in comitio cremandos esse; pretium pro libris quantum Q. Petilio praetori maiorique parti tribunorum