comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sum tẽperauit suum ut & hominom qui
miseri cordm ficer& & cuili ba prgei¬
mum docero & tamen haec tadem
parabola spotialit̃ ipsum dĩfilium qui
nobis ꝑhumanitate ꝓximus fieri digna¬
tus ẽ designar& Suscipiens aut̃ ih s̃ dxx̃
humo quidam descende bat abmerus alem
inhiericho homoiste adam in telligitur
ingenore humano hierusalem ciuitas
pacis illa ce lestis cuius beatitu dine
lapsus h hanc mortilem miseram que
uitam deuenit Quã bene hieri cho¬
quȩ luna int̃prae tatur significat ulariis.
uidelic& defectum laboribus erroribus
s quem semꝑ intertam Et incidit in latrones
Latrones diabolum & angelos ei: intelli¬
ge in quos quia descendebat hicidit Niã
siprius intus intumescer& foris tempta¬
tus tam facile non cader& Vera estenim
satissententia quȩ dicit Anterumam enĩ¬
S ex altatureos Qui &iam dispoliauerunt ebs
Coloria uidelic& In mortulitatis & in nocen¬
tiae ueste priuarunt haec est enim prima
stola qua uixta aliam parabolam Luxo¬

Expanded text:
sum temperavit suum, ut et hominem qui misericordiam faceret, cuilibet proximum doceret. Et tamen haec eadem parabola specialiter ipsum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri dignatus est designaret. Suscipiens autem Jesus dixit: Homo quidam descendebat ab Hierusalem in Jericho. Homo iste Adam intelligitur in genere humano, Hierusalem civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus in hanc mortalem miseramque vitam devenit, quam bene Jerichoquae luna interpretatur significat. Variis videlicet defesque semper incertam. Et incidit in latrones. Latrones diabolum et angelos ejus intellige, in quos qui descendebat incidit: nam nisi prius intus intumesceret, foris tentatus tam facile non recederet. Vera est enim satis sententia quae dicit: Ante ruinam exaltabitur cor. Qui etiam dispoliaverunt eum. Gloria videlicet immortalitatis et innocentiae veste privarunt. Haec est stola, qua juxta aliam parabolam luxu
Abbreviated transcription (Latin):
mariti uide lic& aduxorem patris
adfilium fratris ad fratrem conser¬
ui ad conseruum militis ad contubir
dissensio e quib heroses quae & lalio
nomine sectȩ dicipossunt ebulliur
Srcit Duo decimo loco sectie ponui¬
tur quae a sectando ueld iuisi ono¬
sectao

Expanded text:
mariti videlicet ad uxorem, patris ad filium, fratris ad fratrem, conservi ad conservum, militis ad contuberndissensio, e quibus haereses, quae et alio nomine sectae dici possunt, ebulliunt. Sectae. Duodecimo loco sectae ponuntur, quae a sectando vel divisionsectae
Abbreviated transcription (Latin):
s toipsum Dum legis peritores ponda ꝑ
fectum nobis saluator it̃ uitae cae lestis
ximi scripta proponenti dicit Recteres¬
pondisti hocfic a uiuos Aꝑtissime declarats
solam eẽ dile ctionẽ & ipsañ uorbote¬
nus ostentata sed operis &x secutione ꝓ¬
batamq ꝑpetuã ducat aduitam Iueaut̃¬
S uolems iustificure scipsum dtx̃ adibm̃ &quis ost

Expanded text:
tc. Dum legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis t proximi legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti, hoc fac et vives. Apertissime declarans, solam esse dilectionem, et ipsam non verbo tenus ostentatam, sed operis executione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dix
Abbreviated transcription (Latin):
haectriplitor accipiendũ ut dicamus
eos quispũ opera carnis mortificauerint
& seminauerint in spũ utde spũ metint
uitam a&nam Quoties cũq uoluntatem
carnis senserint tit illare non ꝑficiant
desidoriumeius Alio modo eos imbula re
spũ carnis desiderium non ꝑ ficere
dicimus quispiritalit̃ agrediuntur
aegyptum & spĩtalem escam potumq
despĩtali Auriunt petra quiam bulatT
in omnib: spĩtulit̃ non ꝑficientes cirnea¬
elegis litoram uł desiderium sed fructꝰ
me tunt spĩtalis intelligentiae Ter¬
tiomodo quidam desiderium carnis in
his dicum cur eẽ quiparuuli sunt hixpõ

Expanded text:
Hoc tripliciter accipiendum, ut dicamus eos, qui spiritu opera carnis mortificaverint, et seminaverint in spiritu, ut de spiritu metant vitam aeternam, quotiescunque voluptatem carnis senserint titillare, non perficiant desiderium ejus. Alio modo eos ambulare spiritu, et carnis desiderium non perficere dicimus, qui spiritaliter egrediuntur Aegyptum, et spiritualem escam potumque de spirituali hauriunt petra, qui ambulant in omnibus spiritualiter, non perficientes carneae legis litteram, vel desiderium, sed fructus metentes spiritalis intelligentiae . Tertio modo, quidam desiderium carnis, in his dicunt esse, qui parvuli sunt in Christo,
Abbreviated transcription (Latin):
Quam sit casus peccati quomodo &i
dex non est auetor sceleris metua¬
mus homines uincien do sed con eludit
eos Innocentes sententiae suae aucto¬
ritate ꝓnuntut ut debitos poenȩ in¬
dulgentia postea si uoluerit prmcrpa¬
eitioculi quiuident qua e uos uide¬
tis Nonoculi scriburum & pfi¬
riseorum qui corpus dnĩ tantũ
uiderdnt Sea illibeati oculi quioi
possunt cognoscere sacrim̃ta de
quib: dicitur & reue lastiei paruulis
beatioculi paruulorum quibus &
se & patrom filius reuelure dig¬
natur Dicoenim uobis quod multi prophe¬
tae & reges uoluerunt᷑ uidere quae uos

Expanded text:
quam sit causa peccati. Quomodo et quam sit causa peccati. Quomodo et judex non est auctor sceleris, nequam homines vinciendo, sed concludit eos, et nocentes sententiae suae auctoritate pronuntiat, ut debitores poenae indulgentia, postea, si voluerit, principaeati oculi qui vident quae vos videtis. Non oculi Scribarum et Pharisaeorum, qui corpus Domini tantum viderunt, sed illi beati oculi, qui ejus possunt cognoscere sacramenta, de quibus dicitur: Et revelasti ea parvulis , beati oculi parvulorum, quibus et se et Patrem Filius revelare dignatur. Dico autem vobis, quod multi prophetae
Abbreviated transcription (Latin):
Sedcon clusit scriptura omnia suppec eato
Aouenien te xpo qui sub loge morsi e¬
rant conclusi sunt sub peccuto siultra
inlegis obseruutione ꝑ manere uolue¬
rintꝰ quumaledicti quiumbre logis de¬
seruierint ueritate praesente fum
& hoc ostendit quod non potuit hiueni¬
ri quiominia p̃ceptalegis impler&
Siue conclusitdicit subpeccito idestde¬
prae hendit omnia subpeccato esse
conclusa ut peccatum nnisi hixpo creden¬
tos declinare non possint &sinecosse
ess& ut ꝑ solum fidem ad promissam
salutem ꝑ uernre credentes Item c̃¬
clusi id ost imnulta distracti & diuer¬
sis obseruationib: occupati inscolule¬
gis ad doctrinam fidei seruabamur quae
xpĩ erat tempore reue landa ut promis¬
so exfide ihũxpĩ daretur credentib
Id est ut necesso ess& sola fidexpĩ sal¬
uare credentes Necuero ȩstimandum
inscripturam auctorẽ eẽ peccuti qui
omnia subpeccato condusisse dicatur
Commendatum quod exiure p̃cipitur
ostendat potius arguitq peccitum

Expanded text:
Sed conclusit omnia sub peccato. Adveniente Christo, qui sub lege Mosi erant, conclusi sunt sub peccato, si ultra in legis observatione permanere voluerint. Quia maledicti qui umbrae legis deservierint, veritate praesente. Nam et hoc ostendit, quod non potuit inveniri, qui omnia praecepta legis impleret. Sive conclusa sit dicit sub peccato, id est, deprehendit omnia sub peccato esse conclusa, ut peccatum nisi in Christo credentes declinare non possint, et sic necesse esset, ut per solam fidem ad promissam salutem pervenirent credentes. Item conclusi, id est, in multa distracti ex diversis observationibus, occupati in schola legis ad doctrinam fidei servabamur, quae Christi erat tempore revelanda. Ut promissio ex fide Jesu Christi daretur credentibus. Id est, necesse esset sola ut fide Christi salvaret credente, Scripturam auctorem esse peccati, quia omnia sub peccato conclusisse dicatur, cum mandatum, quod ex ore praecipitur, ostendat potius, arguatque peccatum,
Abbreviated transcription (Latin):
Diligis dñm dm̃tuum ex totocordetuo
& extota anima tua & ex tote untute tua
& ꝓximũtuum tam quante ipsum
Giaudiuo Secundus fructus est sp̃s gui¬
dium quod stoici quoq quid istinguN
inc̃uerba subtilius aliud quideẽ
aestimant quam la& itiam Saudiũ
quippe eõ aiunt elationẽ animȩ suꝑ
his que digna sunt exultantis la&itiã
Notandum quod postdi lectionem gau¬
dium sequitur quienĩ diligit quẽ piam
s sẽꝑ hei: felicitate la&atur pax
Tercuis fructus ẽ sp̃spax aqua salomon
quoq: quae intypoxpĩ praecessu nom̃
accepit & de ecclosia psalmista canit
factus est in paco locurei: & hcer octo
euangelii benedictiones scribitur
beatipici fici qm̃ filiidĩ uocabimur
huic contrariaẽ pus illanimitas quiue¬
ropatiens ẽ & un iuersa sustentat umi
sapiens & cũ ut reacymultum sapieas
bonitis Quintus fructus est bonitas

Expanded text:
Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo et ex tota anima tua, et ex tota virtute tua, et proximum tuum tanquam teipsum . Gaudium. Secundus fructus spiritus est gaudium, quod Stoici quoque qui distinguunt inter verba subtilius, aliud quid esse aestimant quam laetitiam? Gaudium quippe esse aiunt elationem animi super his quae digna sunt exsultantis laetitia. Notandum quod post dilectionem gaudium sequitur, qui enim diligit quempiam, semper in ejus felicitate laetatur. Pax. Tertius fructus spiritus est pax, a qua Salomon quoque, qui in typo Christi praecessit, nomen accepit, et de Ecclesia Psalmista canit: Factus est in pace locus ejus , et inter octo Evangelii benedictiones scribitur: Beati pacifici, quoniam filii Dei vocabuntur Huic contraria est pusillanimitas, qui vero patiens est et universa sustentat, vir sapiens, et cum ἐπιτάσει multum sapiens Bonitas. Quintus fructus spiritus est bonitas,
Abbreviated transcription (Latin):
Manducauit populus & bibit & surre¬
xerunt ludero Inlatinis codicib
adultorium inpudicitia humicidia
In hoc citalogo uitiorũ scriptura rofe¬
runtur sed sciendũ nimplus quam
quin decim carnis opera nimorata
do quib: edis seruimus Et hissionłta
Longum erat uniuersa carnis opora
explicure unotantum omnia sermo¬
ne conclusit dicens & hissimilia
dixit utiq ubiait Nonregn& peccatũ
inurõ mortuli corpore adobocdiendũ
ide siderus cius peccatum om̃s istas
speties hab& Erio manima inquareg¬
nauerit peccutum non potest dĩ regnã¬
re regnum Quõ quitulia agunt ragnũ¬
acq: defflendum quod contendontes
& dissidentos & iracundos cum idola¬
tribus uene ficis & homicidis paenitꝰ
exclusit a regno Irutus enĩ sõs estciritas
Quaetalia inter fructus spr̃de buit te¬
nore primatum nusi caritas sinequa
uirtutes caetere nonre putantur es¬
seuitutes & ex qua nascuntur uniuer¬
sa quae bona sunt siquidẽ & hlege
& in euange lio ipsa obtin& principatũ

Expanded text:
manducavit populus, et bibit, et surrexerunt ludere . In Latinis codicibus adulterium, impudicitia, homicidia, in hoc catalogo vitiorum scripta referuntur, sed sciendum, non plusquam quindecim carnis opera numerata de quibus et disseruimus. Et his similia. Longum erat universa carnis opera explicare, uno tantum omnia sermone conclusit dicens, et his similia. dixit? utique ubi ait: Non regnet peccatum in vestro mortali corpore ad obediendum desideriis ejus . Peccatum omnes istas species habet. Ergo in anima, in qua regnaverit peccatum, non potest Dei regnare regnum Quoniam qui talia aguntatque deflendum, quod contendentes, et dissidentes et iracundos cum idololatris, veneficis et homicidis penitus exclusit a regno. Fructus enim spiritus est charitas. Quae alia inter fructus spiritus debuit tenere primatum, nisi charitas? sine qua virtutes caeterae non reputantur esse virtutes, et ex qua nascuntur universa quae bona sunt, siquidem et in lege et in Evangelio ipsa obtinet principatum:
Abbreviated transcription (Latin):
uidetur tibi proximus fuisse illi quimcidit
in lacranes Atile dixit qui fecit misericor diã
inillum Iuxta litteram mani fostaest
dnĩ sententia Nuillum nobis amplius
quam qunni sereatur eẽ praximũ sed¬
si lnoro solimitte ciui non sacerdos Ñ
leuita ex eadem gente inmo in eadem
urbe nati & nutriti sedextore gentis
acola quiamagis misertus õ & sactꝰ ẽ
proximus Sacratore autẽ intellecti
qm̃ nemomagis ꝓaimius quam qui uul¬
nera nrã curauit Diligamus cum qua
timum ruhil enim tam proximum
quam caput membris diligamus
& iam eum qui imitetor ẽ xp̃i¬

Expanded text:
ibi proximus fuisse illi qui incidit in latrones? At ille dixit: Qui fecit misericordiam in illum. Juxta litteram manifesta est Domini sententia, nullum nobis amplius quam qui miseretur esse proximum, sicut Hierosolymitae civi, non sacerdos, non Levita ex eadem gente, imo in eadem urbe nati et nutriti, sed externae gentis accola, quia magis misertus est, factus est proximus. Sacratiore autem intellectu, quoniam nemo magis est proximus quam qui vulnera nostra curavit, diligamus cum quasroximum: nihil enim tam proximum quam caput membris. Diligamus etiam eum qui imitator est Chri
Abbreviated transcription (Latin):
Nam & ante quidem ꝑ euangelii sur
ꝯritum Inlum inauerat his qui hite¬
nebris & ium bramortis sede ban¬
sod potior re surrectione cele brata ꝑpetuȩ
lucis splendor efful sit duodenarũ sunt
duotestimenta ꝑm quibus a &erniregis
Nomien & imago contin&ur Finis enim
legis xp̃s qui alteradie protulati dantur
stabulario quia tunc aperuit illis sensũ
ut inte llgerent scripturas Altera die
stabularius denarios quorum p̃tio uulne¬
ueniens docuit a postolos omnem ueritatẽ
quogentibus erudiendis iflare atque
euan gelium predicare sufficerent
Et quoquumq: suꝑ errogaueris ego cimi re diero red¬
damtib Suꝑerrogat stabularius quod
in duobus denariis non ac copit cũ dicit
apłs deuirginib aut̃ p̃ceptũ dnĩ non
habeo consilium autemdo itẽq & dñs̃ or¬
dmauit his quieuangelium adnunti¬
ant de euangelio uiuere sed nonusi
sumus haec potestate nequemquam
griua romus cui rediens quod ꝓmiserit
debitor redd& quuueniens iniudici

Expanded text:
i sui gratiam illuminaverat his qui in tenebris et in umbra mortis sedebansed potior, resurrectione celebrata, perpetuae lucis splendor effulsit. Duo denarii sunt duo Testamenta, in quibus aeterni Regis nomen et imago continetur. Finis enim legis Christus, qui altera die prolati dantur stabulario, quia tunc aperuit illis sensum, ut intelligerent scripturas. Altera die stabularius denarios, quorum pretio vulneanctus adveniens docuit apostolos omnem veritatem, quo gentibus erudiendis instare atque Evangelium praedicare sufficerent. Et quodcunque supererogaveris, ego cum rediero reddam tibi. Supererogat stabularius, quod in duobus denariis non accepit, cum dicit Apostolus: De virginibus autem praeceptum Domini non habeo, consilium autem do. Itemque et Dominus ordinavit his qui Evangelium annuntiant de Evangelio vivere . Sed non usi sumus hac potestate, ne quem vestrum gravaremus . Cui rediens quod promiserat, debitor reddet, quia veniens in judicio
Abbreviated transcription (Latin):
centos Et ecco legis quidam pericus surrexit
temotans illum & dicens magister quid faciendo
uitam a& nam possidebo Legis peritus quide
uita a &̃na dnm̃ temptans interrogit
occa si obem utreor temotandi deipsis
dnĩ sermonib sumosit ubuit & audeco
autem quod nominaurã scripta incaeliss
Sed ipsa sua temptatione doclarat Quã
uerasit illa dñi confossio qua patriloq¬
tur quod abrcondisti baec a sapientib
& prudentib & reue lastiea paruulis
Atille dixitadeum in loge quid scriptum est quomodo

Expanded text:
 Et ecce quidam legisperitus surrexit, tentans illum et dicens: Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? Legisperitus qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete autem quod nomina vestra scripta in coelis sunt, sed ipsa sua tentatione declarat, quam vera sit illa Domini confessio, qua patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. At ille dixit ad eum: In lege quid scriptum est? Quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ lignum & uixta aliam parabolam
inuenta quae errauerit ouem humo¬
ris suis inposita reportauit adregem
Itaq inponi uĩto inipsam incarnatio¬
nem xpĩ credere ei : q misteriis iita¬
resimub & ab hostis hicursiono tutari
Stabulũ autem ẽ occlosia p̃sens ubire¬
ficiuntur uutores deperegrinatione
hac ini& nim patrum redeuntes &
bene sumenco inpositum duxit insti¬
bulum qui a ne mo nisi babtiatur nisi
corporix pĩ ad unatus in ecclesia intra¬
Sbit E calteradie praculit duos denarios&

Expanded text:
parabolam, inventam quae erraverat ovem humeris suis impositam reportavit ad gregem. Itaque imponi jumento est in ipsam incarnationem Christi credere ejusque mysteriis initiari, simul et ab hostis incursione tutari. Stabulum autem est Ecclesia praesens, ubi reficiuntur viatores de peregrinatione hac, in aeternam patriam redeuntes, et pene jumento impositum duxit in stabulum, quia nemo nisi baptizatus, nisi corpori Christi adunatus, Ecclesiam intrabit: Et altera die protulit duos denarios
Abbreviated transcription (Latin):
confessio recte mãe fidei pio & sobrie
conuersando : a ꝑfectionem promis¬
senob uite moreatur adtingere
uerum qui haec defilio hominis dicim¬
tur qui ex altare incruco. & mortõ
potuit pati neputana nico demus fi¬
um tantum cum hominis eẽ aquouue
aãna ex pectanda ꝑp&ua Curauit
cis dns &iam diuinitatis suȩ patef

Expanded text:
cum confessione rectae nostrae fidei pie et sobrie cum confessione rectae nostrae fidei pie et sobrie conversando ad perfectionem promisse nobis vitae mereamur attingereVerum quia haec de Filio hominis dicuntur, qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum eum hominis esse, a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae p
Abbreviated transcription (Latin):
Ñsolum quia igniti quia uirulenti
serpentem primiparentes nrĩ ad pec¬
candum ꝑ suasi acde in mortulibus
sunt peccando mortales effecti. Rec
te ꝑserpentem aeneum dñs ostendit᷑
quiuenit insimilitu dinẽ carnis pecca¬
ti Quia sicut aenous serpens effigie
quidem ignitis serpentib: similem: sed
nullum prorsus insus menbris habu
tib: sua exaltatione sanabat sicnimi¬
rum sic rodemptoris. humanigenerir
non carne peccati : sed similitudinem
induit carnis peccati. In quamortẽ
crucis patiendo credentes inse ab õ¬
nipeccuto & abipso &iam morte li¬
Sreat sedhabeit uitam a&nam. Quius qui¬
dem uerbi pat& sensus. quia quicre¬
dit inihm̃ nonsolũ perditignẽ euadit
poenarum sed & uitã ꝑcipit a& nam
et in hoc interfiguram distat & ueritatẽ
ralis: per hanc uita donatur sinefi¬
ne mansura Sed curandũ sollerter
ẽ ut qđ intellectus benesentit: opera¬
tio condigna ꝓficiatur. Quatenus

Expanded text:
non solum quia igniti, quia virulenti,non solum quia igniti, quia virulenti,etiam quia per serpentem primi parentes nostri ad peccandum persuasi ac de immortalibus sunt peccando mortales effecti. Recte per serpentem aeneum Dominus ostenditur, quia venit in similitudine carnis peccati, quia sicut aeneus serpens effigiem quidem ignitis serpentibus similem, sed nullum prorsus in suis membris habuitibus sua exaltatione sanabat: sic nimirum, sic Redemptor humani generis non carnem peccati, sed similitudinem induit carnis peccati, in qua mortem crucis patiendo credentes in se ab omni peccato et ab ipsa etiam morte lireat, sed habeat vitam aeternam. Cujus quidem verbi patet sensus; quia qui credit in Christum, non solum perditionem evadit poenarum, sed et vitam percipit aeternam. Et hoc inter figuram distat et veritatemralis, per hanc vita donatur sine fine mansura. Sed curandum sollerter est, ut, quod intellectus bene sentit, operatio condigna perficiat, quatenus
Abbreviated transcription (Latin):
q: huma ne saluationis factam edissereas
Marrat quippe liber numerorum. quia
ꝑcussus inheromo populus isrł it ineris
longi aclaboris : murmurauit contra
dnm &morsen. Ideo que dñs miserit in
illum ignitos serpentes adquorum pla¬
gas & mortes plurimorũ. cũ clama¬
rent ad morsen & ille orar&: iussiteũ
dñs facere serpentem aeneũ : & pone¬
re prosigno Quiꝑcussus inquidaspe¬
igitur serpentium ignitorum ue¬
nena sunt & incentiua uitiorũ quȩ ami¬
mam quã tangunt. spirituli morte pe¬
rimunt Et benemur murans contr
dnm populus serpentium morsibus
sternebatur : ut exhordine slagelli ex¬
terioris agnoscer&: quantam ihntus
enicem murmurando pater& un.
Ex altutio autem serpentis aenes
quem dũ ꝑcussi aspicerent sinabantur
passio est nrĩ redemtoris incruce in
cuius solum fide regnum mortis & pec¬
cati supe ratꝰ. Recte & enim ꝑ serpen¬
tes peccuta qua animã simul & corpꝰ
ad interitum trahunt : ex primuntur.

Expanded text:
que salvationis humanae factam edisserens. que salvationis humanae factam edisserens. Narrat quippe liber Numerorum quia pertaesus in eremo populus Israel itineris longi ac laboris, murmuravit contra Dominum et Moysen: ideoque Dominus miserit in illum ignitos serpentes, ad quorum plagas et morsus plurimorum cum clamarent ad Moysen et ille oraret, jussit eum Dominus facere serpentem aeneum et ponere pro signo. Quiigitur serpentium ignitorum venena sunt et incentiva vitiorum, quae animam quam tangunt spirituali morte perimunt. Et bene murmurans contra Dominum populus serpentium morsibus sternebatur, ut ex ordine flagelli exterioris agnosceret quantam intus perniciem murmurando pateretur. Exaltatio autem serpentis aenei quem dum percussi aspicerent, sanabantur, passio nostri Redemptoris est in cruce, in cujus solum fide regnum mortis et peccati superatur. Recte etenim per serpentes peccata quae animam simul et corpus ad interitum trahunt, exprimuntur,
Abbreviated transcription (Latin):
rei
en
hominum homox pr̃ ihs. electorum omniũ
capudest. Itemq om̃s electi eiusdem capi¬
tis menbra sunt dicente a pło. Etiosum
dedit capud suꝑ omnẽ ecclesiam. Et rur
m̃bro Nemo a scendit incao lum: nisteps̃
incorpore suo quod ẽ ecdesia qui inse ip¬
so quidem primum cernencib aplis e¬
minentiorib: nimirũ menbris suis ascen¬
dit : & ex inde menbrissuis cotidie as¬
cendens se colligit incaelum. Quis quis
incaelũ ascendere de siderat ei quidece¬
lo descendit & est incaelo seuera fider
& dilectionis unitate conuingat aper¬
te intelligens quia nullo alio ordine
nisi ꝑ eum quidescendit decaelo : potest
ascendere incȩlum. unde alia sipse
dicit Nemouenit ad patrem nisi ꝑme
Et sicut moyses ex altauit serpentem indeserto It
I&x alturi oport& filiũ hominis Mira magiste¬
ru caclestis arte dñs magistro legis
moysaice adspiritulẽ legis eius demsen¬
sum inducit: recordans historiae uete¬
ris & hanc infiguram suae passionis at¬

Expanded text:
Dei et hominum, homo Christus Jesus electorum omnium caput est, itemque omnes electi ejusdem capitis membra sunt, dicente Apostolo: Et ipsum dedit caput super omnem Ecclesiam. Et rursmbro. Nemo ascendit in coelum nisi Christus in corpore suo, quod est Ecclesia, qui in seipso quidem primum cernentibus apostolis eminentioribus nimirum membris suis ascendit; et exinde in membris suis quotidie ascendens se colligit in coelum. Quisquis in coelum ascendere desiderat ei qui de coelo descendit et est in coelo, se vera fidei et dilectionis unitate conjungit; aperte intelligens quia nullo alio ordine, nisi per eum qui descendit de coelo, potest ascendere in coelum. Unde alias ipse dicit: Nemo venit ad Patrem nisi per me. Et sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet filium hominis. Mira magisterii coelestis arte Dominus magistrum legis Mosaicae ad spiritualem legis ejusdem sensum inducit, recordans historiae veteris, et hanc in figuram suae passionis at
Abbreviated transcription (Latin):
Nonergo caro xpĩ descendit decȩlo ne¬
que ante tempus ascensionis erat incae¬
lo sed quia una xp̃i ꝑ sonaẽ induabus
existens naturis atque ideo filius homi¬
nis recte diciur & descendisse decae¬
lo & ante passionẽ fuisse incaelo qun
quod in sua natura habere non potuit :
hoc hfilio dĩ a quo a sumptus est habuit
Sedhoc querendum quomodo dictum
sit & nemoascendit incaelum nisi
qui descendit de caelo : cum om̃s electi
seue racit̃ confidunt ascensuros in caȩ¬
lum promittente sibi dño. quu ẽgo&
ubisum illic & ministermeus erit  Cu¬
ius tamen nodũ quaestionis: Aptis sim
ratio soluit. Quia uidelic& mediator di

Expanded text:
Non ergo caro Christi descendit de coelo, neNon ergo caro Christi descendit de coelo, neque ante tempus ascensionis erat in coelo, sed quia una Christi persona est in duabus existens naturis, atque ideo filius hominis recte dicitur, et descendisse de coelo, et ante passionem fuisse in coelo, quia quod in sua natura habere non potuit, hoc in filio Dei a quo assumptus est habuit. Sed et hoc quaerendum, quomodo dictum sit: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui descendit de coelo, cum omnes electi veraciter confidant ascensuros se in coelum, promittente sibi Domino, Quia ubi ego sum, illic et minister meus erit . Cujus tamen nodum quaestionis apertissima ratio solvit, quia videlicet mediator Dei
Abbreviated transcription (Latin):
cũ de passione. Acdere surrectione sui
corporis quodde t̃ra ad sumpserat lo¬
que retur dicens. Soluite templum ho¬
hoc & hnitrib: dieb ex citubo illud. Nĩ tam̃
credebant uerbo quod dix̃ sed nehoc qui¬
dem intelligere ualebant quia non de
alio quamꝰ de cemolo corporissui dice¬
r& Quier go t̃rena audientos ñ capi¬
ebant quantominus ad caelestia. id
ẽ diuinȩ generationis capiendi mus¬
teria susficunt Addit autẽ adhuc dñs
& de cuelestib: sacram̃tis & de t̃renis
instruere cum quẽ uidit sapienter
hac diligent̃ his que audit intendere
cae lestis nam que est ascensio eius ad
uitam sempiẽn in terrenauero ex al¬
tatio eius Admortem tẽ poralem: dicu
ergo decae lestibus Et nemo ascendit
In cae lum nisi qui decȩlo descendit filius hominis
quiẽ incaelo Merito aut̃ quȩ ritur quo¬
modo duatur filius hominis uł descen¬
disse decaelo uel eotemporo quohaee
int̃ra loquebatur: lam fuisse incaelo

Expanded text:
cum de passione ac de resurrectione sui cum de passione ac de resurrectione sui corporis quod de terra assumpserat loqueretur dicens: Solvite templum hoc, et in tribus diebus excitabo illud. Non tamen credebant verbo quod dixit, sed ne hoc quidem intelligere valebant quod non de alio quam de templo corporis sui diceret; qui ergo terrena audientes non capiebant, quanto minus ad coelestia, id est, divinae generationis capienda mysteria sufficiunt: addit autem adhuc Dominus, et de coelestibus sacramentis et de terrenis instruere eum quem videt sapienter ac diligenter his quae audit intendere. Coelestis namque est ascensio ejus ad vitam sempiternam, terrena vero exaltatio ejus ad mortem temporalem. Dicit ergo de coelestibus: Et nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, it, etc. Merito autem quaeritur, quomodo dicatur filius hominis, vel descendisse de coelo, vel eo tempore, quo haec in terra loquebatur, jam fuisse in coelo.
Abbreviated transcription (Latin):
ius corgratia suae uisitationis inlustr&
& uocem eius audis cumte p̃sente lo¬
quitur his qui spũscõ repletus est sed
non scis unde ueniat & quoduade
redierit. quia natura ẽ inuisibilis
Sic ẽ omnis quinatus ẽ ex spũ. & ipse
enim inuisibilit̃ agente spũ incipit eẽ
qđ non erat. Itaut fideles nesciant un¬
deueniant & quouadat Idest quia
gratia regene rationis uenit. madoptio¬
nem filiorum dĩ & uudit inꝑceptio¬
nem regnicae lestis. Querente ad huc
nicodemo auomodo possunt haec fieri
Respondit ihs̃ & dixit Tues magis t̃ inisrł
& haec ignorat Nonqua si insulta re
uolens ei qui magister uoc&ur cũ
sit ignarus sac ram̃torum cac lestiũ
sed adhumilitatis illum uiam prouocans
sine qua ianua cac lostis. ñ potest inuemi¬
ri
A ñ am̃ dicotibi. eua a uod scimu s loguiorun: eauoo
no uob cae losira cuedetiserrena illis
dixit. ut insuperiore lectione inuenim

Expanded text:
jus cor gratia suae visitationis illustret. jus cor gratia suae visitationis illustret. Et vocem ejus audis, cum te praesente loquitur is qui Spiritu sancto repletus est; sed non scis, unde veniat, et quo vadat, redierit: quia natura est invisibilis. Sic est omnis qui natus est ex Spiritu: et ipse enim invisibiliter agente Spiritu incipitquod non erat, ita ut fideles nesciant unde veniat et quo vadat, id est, qui gratia regenerationis venit in adoptionem filiorum Dei, et vadit in perceptionem regni coelestis. Quaerente adhuc Nicodemo quomodo haec possent fieri, Respondit Jesus et dixit ei: Tu es magister in Israel, et haec ignoras? Non quasi insultare volens ei, qui magister vocetur, cum sit ignarus sacramentorum coelestium, sed ad humilitatis illum viam provocans, sine qua janua coelestis non potest inveniri. Amen, amen dico tibi quia quod scimus loquimur, et quod ro vobis coelestia, credetis? Terrena illis dixit ut in superiore lectione invenimus,
Abbreviated transcription (Latin):
cendit Filius ire descendit. sed fili¬
us misericordiae ascendit. Filius
diaboli descendit: sed filius di ascenda
Sol a ecclesia mat̃ quaegenerat nouit
coterũ oculis insipientium uide tur
talis exire de funte quulis intrauito
totumq ludus eõ quod agitur unde
infine uidentes ꝙ. loriam scõrum dicexl
gem̃tes ihncormentis: hi sunt quos
aliquando hubuimus inderisum &
insimilitudinem in properii. Quomo¬
doergo conputati sunt int̃filius dĩ
Ait apłs lohannes Carissimi inquit
nune filiidi sumus & nondum apa¬
tatur hominẽ & de carnuli efficitꝰ
spĩtulis Quudeo recte nonsolum spĩ¬
tulis sed spĩtus uocatur Quia sicut
substantia sp̃s in uisibilis est nrĩsas¬
pectib: ita his quiꝑ gratiã dĩ renouatur
Inuisibili t̃fit spiritalis & dĩfilius cum¬
uis ibilit̃ omnib: caro & filius homi¬
snis appareat Non mireris quidixittibi
Soport& uos nascidenuo sp̃s ubiuult sprrat & uo
spirat quia ipse hab& inpotestate cu¬

Expanded text:
cendit; filius irae descendit, sed filicendit; filius irae descendit, sed filius miserdiaboli descendit, sed filius Dei ascendit. Sola hoc Ecclesia mater, quae generat, novit. Caeterum oculis insipientium videtur talis exire de fonte, qualis intravit, totumque ludus esse quod agitur. Unde finem videntes gloriam sanctorum, dicent gementes in tormentis: Hi sunt, quos aliquando habuimus in derisum, et in similitudinem improperii. Quomodo ergo computati sunt inter filios Dei ? Ait apostolus Joannes: Charissimi, inquit, nunc filii Dei sumus, et nondum appatatur hominem, et de carnali efficitur spiritalis. Qui ideo recte non solum spiritalis, sed etiam spiritus vocatur, quia sicut substantia spiritus invisibilis est in aspectibus, ita is, qui per gratiam Dei innovatur, invisibilitvisibiliter omnibus caro et Filius hominis appareat. Non mireris quia dixi tibi: Oportet vos nasci denuo. Spiritus ubi vult spirat, et spirat, quia ipse habet in potestate, cu
Abbreviated transcription (Latin):
modo sit intelligenda diligent̃ in qui¬
rit. Mer&urꝰ lamplenius instrui
quia secunda natiuitas. non carnalis
ẽ sed spĩtulis Audire. Respondit iłs
Am̃ am̃ oicotibi nisiqui renatus fuerit eaqua &
Ispũ sco ñ potest hntroire in regnum dĩ
Cuius natiuita stis modum subsequent᷑
ex ponens. prorsusq a carnali distin¬
ideo carnalis generatio uisibilit̃ ad¬
ministratur. uisibilib: incrementis
qui incarne nascitur : per a&atũ mo¬
menta proficit Sp̃ĩtulis autẽ gene¬
ratio tata inuisibilit̃ agitur nam
uid&ur quidem qui baptiuatur In
funtem descendere uid& ur. Aquas
intingui uid&ur. deaquis ascende¬
re Quid autẽ in illum lauacrũ rege¬
ne rationis egerit minime potest
uideri Sola aut̃ fidelium pi&as no¬
uit quia peccator infantẽ descendit.
sed purificitus ascendit filius mor¬
tis descendit sed filius resurrectio¬
nis ascendit filius p̃uaricationis des¬
cendit sed filius reconciliationis as¬

Expanded text:
modo sit intelligenda diligenter inquimodo sit intelligenda diligenter inquirit, meretur jam planius instrui, et quia secunda nativitas, non carnalis est, sed spiritualis audire. Respondit Jesus: Amen amen dico tibi, nisi quis renatus fuerit ex aqua et spiritu non potest introire in regnum Dei. Cujus nativitatis modum subsequenter exponens prorsusque a carnali distinideo carnalis generatio visibiliter administratur. Visibilibus incrementis qui in carne nascitur per aetatum momenta proficit: spiritualis autem generatio tota invisibiliter agitur. Nam videtur quidem qui baptizatur in fontem descendere, videtur aquis immergi, videtur de aquis ascendere. Quid autem in illo lavacro regenerationis egerit, minime potest videri, sola autem fidelium pietas novit, quia peccator in fontem descendit, sed purificatus ascendit. Filius mortis descendit, sed filius resurrectionis ascendit; filius praevaricationis descendit, sed filius reconciliationis as
Abbreviated transcription (Latin):
ria dni suꝑte ortuost. Dicit ad eumn¬
Icodemus Quomodo potest homonasei cumisit senex
auĩ quid potost Inuterum matrissuae iterãto inemo¬
Sire & renasci Quia enim secunde natiui¬
tatis adhuc nescius perseuerauelit:
oesalute autem sua lam sollicius extite¬
rat. xiecessario de una quam noue rat
natiuitate an poss& iterari uł quo or di¬
ne regeneratio possit impleri que rebat
ne huius expers remanendo uitȩ caeles¬
tis particeps esse nequir&. Motandum
Autem quia quod decar nuli dixit. hoc
&iam de spĩtuli est regenerutione sen¬
tiendum Nequuquã uide lic& eapost¬
quam semel expl&a fuerit: posserope¬
ti Siue enim her&icus. siue scismati¬
cus. siue facnoro sus quisque in comfes¬
sione scaẽ trinitatis babtig &. non ua¬
l& ille quiita babtiuatus ẽ. ab omnib:
catholicis rebaptugari. Ne confessio
uel inuocutio tanti nominis. uideatur
adnullari & quianico demus ad pri
mam dnĩ rosponsionem sollicitus. quo¬

Expanded text:
ria Domini super te orta est. Dicit ad eum Nria Domini super te orta est. Dicit ad eum Nicodemus: Quomodo homo potest nasci, cum sit senex: nunquid potest in ventrem matris suae iterato introire et renasci? Quia enim secundae nativitatis adhuc nescius perseverabat, de salute autem sua jam sollicitus exstiterat, necessario de una quam noverat nativitate, an posset iterari, vel quo ordine regeneratio posset impleri, quaerebat: ne hujus expers remanendo vitae coelestis particeps esse nequiret. Notandum autem, quia quod de carnali dixit, hoc etiam de spiritali est regeneratione sentiendum. Nequaquam videlicet eam postquam semel expleta fuerit, posse repeti. Sive enim haereticus sive schismaticus sive facinorosus quisque in confessione sanctę trinitatis baptizet, non valet ille, qui ita baptizatus est, a bonis catholicis rebaptizari, / ne confessio vel invocatio tanti nominis videatur adnullari, mam Domini responsionem sollicitus, quo
Abbreviated transcription (Latin):
subit. merito utriusq natiui tatis eius di¬
umȩ scilic& et humanȩ sed & passionis
atque a scensionis ipsius archana perco¬
pit Nec non etam modũ secunde gene¬
rationis : Ingressum regnicae lestisꝰ alia
quam ꝑpluri doctrine euangelicae sa¬
cram̃ta dño reuel ante didicit : Respon¬
dio ihs & dicit c am̃ am̃ dixit tib ausiquis renatus
sfuerit denuo aĩ poteot uidere regnum di Quae
sententia. tanto apertius cunctis fidelib
luc& quanto constat. quia sine huius lu¬
ce fideles eẽ nequeumt quis enim sine
luuacro regene rationis remissionem
peccutorũ consequi. & rognum uul& i¬
trare caelorum sednicodemus quinoc¬
te uenit adnm̃ nec dum lucis mysteria
capere nouerat : Nam & nox inqua
uenit: ipsam cius qua p̃me batur Ignorin¬
tiam designat. Nec dum enim eorum
numero sociatus erat quib: ait apłr
suistis aliquando tenebre nunc aut̃ lux
indnõ sed intercos potius reman& bat
quib: dicit esaias. Surge inluminare
hie rusalem quia uenit lum̃tuũ & glo¬

Expanded text:
subiit; merito utriusque nativitatis ejus, divinae scilicet et humanae, sed et passionis ejus atque ascensionis ipsius arcana percpit, nec non etiam modum secundae generationis, ingressum regni coelestis, et alia perplura doctrinae Evangelicae sacramenta Deo revelante didicit. Respondit Jesus, et dixit ei: Amen amen dico tibi: Nisi quis renatus fuerit denuo, non potest videre regnum Dei. Quae sententia tanto apertius cunctis fidelibus lucet, quanto constat quia sine hujus luce fideles esse nequeunt. Quis enim sine lavacro regenerationis remissionem peccatorum consequi, et regnum valet intrare coelorum? Sed Nicodemus, qui nocte venit ad Dominum, necdum lucis mysteria capere noverat. Nam et nox, in qua venit, ipsam ejus qua premebatur ignorantiam designat. Necdum enim eorum numFuistis aliquando tenebrae, nunc autem lux in Domino. Sed inter eos potius remanebat, quibus dicit Isaias: Surge, illuminare, Hierusalem, quia venit lumen tuum et glo
Abbreviated transcription (Latin):
baptigati sumus. Aliter praeci pue
zari. quia sicut apostolus ait. Quia¬
quũq baptigati sumus iixpo ihũ in mor¬
te ipsuis baptuati sumus & ceteri.
Quicumque enim ada postolos credentes¬
baptugandi adiunie bant instrue bantur
& docebantur abeis & inst ructi & doc¬
ti de sacramento baptis matis & dec&eris
regulis fidei Aecipre bant sucro scm̃mis¬
te rium baptismatis Canti cuminus
autẽ Audiens siue instructus interp̃¬
tatur. Genus enim humanum audit
& instruitur ante quam ad baptis mũ
ueniat. & quod per moysen quondã
ebatur adunius uerus dĩ cultum.
modo per sacerdotum mysterium & au¬
diens efficiatur & instrui ualeat ut re¬
lictoritu quocre ature de seruiebat¬
solicre atori dõdeseruiat. Inquorum
& iam facie a sacerdote ꝑ ex sufflationẽ
ꝑsuasione sua generis humani. quod in
primordio sui spiruculum uitȩ accepe¬
rat habitator erat: eius uirtute & sa¬
cratissimo signo permistorium sacerdo¬

Expanded text:
baptizati sumus. Aliter praecipue baptizati sumus. Aliter praecipue zari, quia sicut Apostolus ait: Quicunque baptizati sumus in Christo Jesu, in morte ipsius baptizati sumus, etc. . Quicunque enim ad apostolos credenteaptizandi adveniebant, instruebantur et docebantur ab eis, et instructi et docti de sacramento baptismatis, et de caeteris regulis fidei accipiebant sacrosanctum mysterium baptismatis. Catechumenus autem, audiens sive instructus interptatur. Genus enim humanum audit et instruitur antequam ad baptismum veniat. Et quod per Moysem quondam ebatur ad unius veri Dei cultum: modo per sacerdotum ministerium et audiens efficitur ut instrui valeat, et relicto ritu quo creaturae desersoli creatori Deo deserviat. In quorum etiam facie a sacerdote per exsufflationem  illecebrosa persuasione sua, generis humani, qui in primordio sui spiraculum vitae acceperat, habitator erat, ejus virtute et sacratissimo signo per ministerium sacerdo
Abbreviated transcription (Latin):
cum Sed neque sisps scs̃ est audiuimus illo
uero ait. In quo ergo bapti gatiestis : quid ixer̃
Iohannis baptis mate docit autem paulus
Iohannes baptie auit baptis ma paenitentiae
populum dicens: In eo quiuenturus est post
ipsum ut crederent hoc est inihm̃. his audi¬
tis: baptigati sunt in nomine d̃i ibũ¬
Cũ ecclesia regula sit fideles in nomine scẽ
trinitatis baptiuari queritur quomodo
lucas pertotum libelli huius textum ñ aliter
quam in nomine ibũ xp̃ĩ baptismum darites¬
testur Quodita beatus ambro suis soluit
quia ꝑ unitaitem nominis impletum miste¬
tus c̃filium & spm̃ quo unetus est desig¬
pariter indicasti sitamen id &iam cor¬
de conprehendas. Siue som̃dicas & dm̃
patrem A quo pro cedit sps & filium quia
silii quoque est sp̃s nucupasti. Unde
ut rationi copuletur auetoritas: Inspũ
quoque recte baptigarinosposse. scrip¬
tura indicat dicente dño. Uos autem
bapti gamini in spũ scõ ut apostolus ait:
omnes enim in ipso corpore inimo spũ

Expanded text:
est audivimus ille vero ait in quo ergo baptizati estis qui dixerunt in Iohannis baptismate dixit autem Paulus Iohannes baptizavit baptisma paenitentiae populum dicens in eum qui venturus esset post ipsum ut crederent hoc est in Iesum his auditis baptizati sunt in nomine DomiCum Ecclesiae regula sit fideles in nomine sanctae Trinitatis baptizari, quaeritur quomodo Lucas per totum libelli hujus textum non aliter quam in nomine Jesu Christi baptismum dari testetur? Quod ita beatus Ambrosius solvit, quod per unitatem nominis impletum mystetus pariter indicasti. Si tamen id etiam corde comprehendas. Sive Spiritum dicas et Deum Patrem a quo procedit Spiritus, et Filium quia Filii quoque est Spiritus nuncupasti. Unde et rationi copuletur auctoritas: in Spiritu quoque recte baptizari posse Scriptura indicat dicente Domino, Vos autem baptizabimini in Spiritu sancto, et Apostolus ait: Omnes enim in ipso corpore in unum Spiritum
Abbreviated transcription (Latin):
SPricedeNT uiginti quartuor seniares xorte sedexlem
Anmalib: ꝓsonantib: laudem Idest cuan¬
elistis praedicintib xpĩ dispensitionẽ
omnis ecclesia quȩ inprapositis constit¬
& populis: Hocenim geminatus duoder¬
rius numerus significit Statimciden
inficiem adorat uiuentem inscłã sclorum
Etmitebant coronassuas ante thronum
dõuide lic& adsignantes : quic quidui¬
tutis quic quid habebant dignitatis. quis¬
pe quiex nihilo cuncta creiuerat¬
Imine princeps uidetrũ hicuent adibm̃ nolle
princeps scilica iudeorum uenit adilr̃
nocte cupiens secr&uei: a locutione plet¬
usdisceremysteria fidei cuius aptnos¬
Rabbi. scimus quia ado uenisti magilter emo
enim porest haec signa ficore quartau fues ntfifueris¬

Expanded text:
quatuor seniores ante sedentem sonantibus laudem, id est, Evangelistis praedicantibus Christi dispensationem, omnis Ecclesia, quae in praepositis constat et populis hoc enim geminatus duodenarius numerus significat, statim cadens in faciem, adorat viventem in saecula saeculorum. Et mittebant coronas suas ante thronum. Duo videlicet assignantes quidquid virtutis, quidquid habebant dignitatis. Quippe qui ex nihilo cuncta creaveritmine, princeps Judaeorum, hic venit ad Jesum nocte. Princeps scilicet Judaeorum, venit ad Jesum nocte, cupiens secreta ejus allocutione, plenius discere mysteria fidei, cujus aperta osRabbi, scimus, quia a Deo venisti magister, nemo enim potest haec signa facere quae tu facis, nisi fueri
Abbreviated transcription (Latin):
ut nectẽ pore nec gridu nec potestue eẽpos¬
sit inferior Tantũq esse illũ qui est genit
quantus ẽ ille quigenuit Credant & iam
eum natum de spũscõ & maria sẽ ꝑ uirgine
idest ut spũ scõ cooperante uerum sibi cor¬
pus & uirgine idẽ dĩ filius ad sum serit
ut quie ratꝰ indiuinitate dĩpatris filius
ipse fictus sit in humanitate hominis ma¬
tris filius Credant &um cum descenđ¬
se ultimo tempore proredẽptione mundi
a patre quinum quã desiit eẽ cũpatre
& hominem uerũ factũ ut humanum geni¬
tus homo liberar& & ipse absq initio a&¬

Expanded text:
ut nec tempore, nec gradu, nec potestate esse posut nec tempore, nec gradu, nec potestate esse possit inferior, tantumque esse illum qui est genitus quantus est ille qui genuit, credant eum etiam natum de spiritu sancto, et Maria semper virgine, id est, ut spiritu sancto cooperante, verum sibi corpus ex virgine, idem Dei filius assumpserit, ut qui erat in divinitate Dei patris filius, ipse factus sit in humanitate hominis matris filius. Credant etiam eum descendisse ultimo tempore pro redemptione mundi a patre, qui nunquam desiit esse cum patre, et hominem verum factum, ut humanum genus homo liberaret, et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
fidei integritatẽ contule runt Quod:
iũt omnes parifidei sinceritate cordere¬
tine bant ore confessisunt & siguli
porias sententias conferentes. sym¬
bolum idest totius fidei conlationem
ediderunt discessurienim ab inui¬
cem normam futurae praedicati onis
In cõmune stituo runt nelo caliter ab
inuicem discendentes diuersum ali¬
quod uł dis sonum praedicarent de
centis simum namq & utile erat ut
enim dirimi In aliquo uł poterant uel
de bebant qui unius fidei uinculo nec¬
te bantur Fides quac in hoc symbolo
contine tur ita ab his quibapti andi
sunt intelligi deb& ucredant in dm̃ pa¬
trem omni potentem creatorem omni¬
um uisibilium & inuisibilium quiso¬
lus quia non est dealio ideo solus appel¬
latur ingenitus & in ihm̃xpm̃ filium ei:¬
ꝑ quẽ omã facta sunt Uerũ dm̃ unigeni¬
tũ uerũ quedĩ filium x̃fictũ Aut adopti¬
uum sed genitũ & unius cũ patre substin¬
tiae adque ita ꝑ omã aequalẽ dõ patri

Expanded text:
fidei integritatem contulerunt. Quod fidei integritatem contulerunt. Quod autem omnes pari fidei sinceritate corde retinebant, ore confessi sunt, et singuli proprias sententias conferentes, symbolum, id est totius fidei collationem, ediderunt. Discessuri enim ab invicem normam futurae praedicationis in commune statuerunt, ne localiter ab invicem discedentes diversum aliquid vel dissonum praedcentissimum namque et utile erat, ut enim, dirimi, in aliquo vel poterant, vel debebant, qui unius fidei vinculo nectebantur. Fides quae in hoc symbolo continetur, ita ab his qui baptizandi sunt intelligi debet, ut credant in Dtrem omnipotentem, creatorem omnium visibilium et invisibilium, qui solus quia non est de alio, ideo solus appellatur ingenitus. Et in Jesum Christum Fiper quem omnia facta sunt, verum Deum unigenitum, verumque Dei filium, non factum adoptivum, sed genitum, et unius cum patre substantiae, atque ita per omnia aequalem Deo patri,
Abbreviated transcription (Latin):
ai soci&as luci ad tene bras: egrediant᷑
tene bre & lux uera xp̃s ingrediatur
Exorcismus prae tereaest sermo incre¬
pationis siue conuirationis. Unde & inac¬
tib: apostolorum ex orcistȩ fuisse legun¬
tur. & scã ecclesia inter gradus ecclesi¬
asticos exorcistarum & iã ministerium
hab&. Sciendum namque est. quia cũ
exorcigatio fit ille precul dubio exorci¬
tur qui & baptismati & suluti fidelium
& omnibus uirtutib: contrarius est. Illo
enim exorcigato siue gpulso diuini uerbi
condimentum credentibus datur & id¬
cir co hi qui baptiati sunt sal insacra¬
mento acciput: ut eius gustu condi¬
mentum sapientiae percipiant Me¬
que asa pore xpĩ desipiant & sint in¬
sulsi & fatiui post exortitionem &
& sufflationem symboli sequitur
tine indicium uł signũ uł conlatio
inter praetatur Indicium quia ꝑ
id indicatur fidei integritas signũ
quod eo bene retento & intellecto
fide les ab infide libus decernuntur
Conlatio quia in eo apostoli omnem

Expanded text:
 societas luci ad tenebras, egrediantur tenebrae et lux vera Christus ingrediatur. Exorcismus praeterea est sermo increpationis sive conjurationis. Unde et in Actibus apostolorum exorcistae fuisse leguntur , et sancta Ecclesia inter gradus ecclesiasticos exorcistarum etiam ministerium habet. Sciendum namque est, quia cum exorcizatio sit, ille procul dubio exorcizatur, qui et baptismati et saluti fidelium, et omnibus virtutibus contrarius est. Illo enim exorcizato, sive expulso, divini verbi condimentum credentibus datur. Et idcirco, hi qui baptizandi sunt, salem in sacramento accipiunt, ut ejus gustu condimentum sapientiae percipiant, neque a sapore Christi desipiant, et sint insulsi et fatui. Post exorcizationem et exsufflationem symboli sequitur tine indicium vel signum, vel collatio interpretatur. Indicium, quia per id indicatur fidei intquod eo bene retento et intellecto fideles ab infidelibus discernuntur; collatio, quia in eo apostoli omnem
Abbreviated transcription (Latin):
Prosi litos idest aduenas nuncupantes
quidegentibus originẽ ducentes
circum cisionẽ & uida ismum eli¬
gere malle bant sicut achior inli¬
bro uiditb fecisse narratur Ñsolum
ergo iquiunt quinatura sunt iudeiex
diuerso orbe conuenerant uorum &
ibi quide õputio natieorum adhe serit ui¬

Expanded text:
Proselytos, id est, advenas, nuncupabant eos qui de gentibus originem ducentes, circumcisionem et Judaismum eligere malebant, sicut Achior in libro Judith fecisse narratur . Non solum ergo, inquiunt, qui natura sunt Judaei, ex diverso orbe convenerant, verum et hi qui de praeputio nati, eorum adhaeserint
Abbreviated transcription (Latin):
Snram inquanati sumus. parti & medi & olamito
S& quihabitant me sopotamiam & iuideam & capado¬
cim Iudeam hoc loco non totam gentem
sed oartem illius hoc est tribum uda
& beniamin significat addistinctio¬
nem uidelic& samariȩ gulile ȩ decupa¬
leos & aliarum in eadem prouincia re¬
gionum Quae lic& omnos una lingua
lo que rentur hebream domesticam
Tamen singulȩ dicendi speciem habue¬
re distinctam unde & p&rus incinĩ
passione quod galileus loquella sua
orosit dicitur.Pontum & asiam prigiam
& pamphiliam aogyptum & partes libiȩ quȩ

Expanded text:
ram, in qua nati sumus, Parthi et Medi, et Elamitae, et qui habitant Mesopotamiam et Judaeam, et Cappadociam? Judaeam hoc loco non totam gentem, sed partem illius, hoc est, tribum Juda et Benjamin significat, ad distinctionem videlicet Samariae, Galilaeae, Decapoleos, et aliarum in eadem provincia regionum, quae licet omnes una lingua loquerentur Hebraea, domesticam tamen singulae dicendi speciem habuere distinctam. Unde et Petrus in Domini passione, quod Galilaeus sit loquela sua proditur. Pontum et Asiam, Phrygiam et Pamphyliam, Aegyptum et partes Libyae, quae