comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
natum. Non inficior fuisse illum paulo cordatiorem ꝗͣ ce¬
teros qui naturam reꝵ putauerunt ingenio posse comprehẽ¬
di. in quo illos non excordes tm̃ fuisse arbitros. sed etiam
impios quod in secreta caelestis illius prouidentiae cunosos
oculos uoluerint ĩmitere. Romae et in plerisq urbibus
scimus eẽ quaedam sacra. quae aspici a uiris nefas habetur.
Abstinent igitur aspectu. quibus illa contaminare non licet.
et si forte uel errore uel casu quopiam uir aspezcerit. pͥmo
poena eus. deinde instauratione sacrificui scelus expiat᷑.
Quid us facias qui inconcessa scrutari uolunt: Nimirum⁊
multo sceleratiores. qui archana mundi et hoc caeleste tem¬
plum ꝓfanare impus disputanonibus quaerunt. ꝗͣ qui aedẽ
uestae. aut bonae dee. aut cereris intrauerit. quae penerra¬
lia ꝗͣuis adire uiris non liceat. iñ sunt a uiris fabricata.
H i uero non tantum impietatis crimen effugiunt. sed quod ẽ

Expanded text:
natum. non infitior fuisse illum paulo cordatiorem quam cenatum. non infitior fuisse illum paulo cordatiorem quam ceteros, qui naturam rerum putauerint ingenio posse conprehendi: in quo illos non excordes tantum fuisse arbitror, sed etiam inpios, quod in secreta caelestis illius prouidentiae curiosos oculos uoluerint inmittere. Romae et in plerisque urbibus scimus esse quaedam sacra quae aspici a uiris nefas habeatur. abstinent igitur aspectu quibus contaminare illa non licet, et si forte uel errore uel casu quopiam uir aspexit, primo poena eius, deinde instauratione sacrificii scelus expiatur. quid his facias qui inconcessa scrutari uolunt? nimirum multo sceleratiores qui arcana mundi et hoc caeleste templum profanare inpiis disputationibus quaerunt quam qui aedem Vestae aut Bonae Deae aut Cereris intrauerit. quae penetralia quamuis adire uiris non liceat, tamen a uiris fabricata sunt. hi uero non tantum inpietatis crimen effugiunt, sed, quod est
Abbreviated transcription (Latin):
lis natus eẽt. quod in us opibus ut liberaliter erudiretur.
Nam quod athenis natus est. quid in eo beneficu fuit: An
non plurimi eꝯctterunt. in alus ciuitatibus excellenti in ge¬
nio atq doctrini uiri. ꝗ meliores singuli ꝗͣ omnes athenien¬
ses fuerunt: Quanta hominum milia fuisse credamus. ꝗ
et athenis nati et temporibus soeratis. indocti tñ ac stulti
fuerunt: Non enim parietes aut locus in quo quisq est
effusus ex utero conciliat homini sapientiam. Quid uero
attinuit. socratis se temporibus natum gratulari: Num
socrates ingenia discentibus potuit cõmodare: Non ueĩt
in mentem platoni alcibiadem quoq et critiam eiusdem
socratis assiduos auditores fuisse. quoꝵ alter hostis pa¬
mae acerrimus fuit. alter crudelissimus omnium tyrãnoꝵ
Uideamus nunc quid in socrate ipso tam magnum fuerit ut
homo sapiens merito gratias ageret illis temporibus esse se

Expanded text:
lis natus esset, quod in iis opibus, ut liberaliter erudiretur! lis natus esset, quod in iis opibus, ut liberaliter erudiretur! nam quod Athenis natus est, quid in eo beneficii fuit? an non plurimi extiterunt in aliis ciuitatibus excellenti ingenio atque doctrina uiri, qui meliores singuli quam omnes Athenienses fuerunt? quanta hominum milia fuisse credamus qui et Athenis nati et temporibus Socratis indocti tamen ac stulti fuerint? non enim parietes aut locus in quo quisque est effusus ex utero, conciliat homini sapientiam. quid uero attinuit Socratis se temporibus natum gratulari? num Socrates ingenia discentibus potuit commodare? non uenit in mentem Platoni Alcibiaden quoque et Critiam eiusdem Socratis adsiduos auditores fuisse, quorum alter hostis patriae acerrimus fuit, alter crudelissimus omnium tyrannorum? Videamus nunc quid in Socrate ipso tam magnum fuerit, ut homo sapiens merito gratias ageret illius temporibus esse se
Abbreviated transcription (Latin):
eẽt. idem ipse plato non eẽt. ac non illud ipsum quod na¬
tus fuisset. Sed uidelicet pythagorae credidit. qui ut ueta¬
ret homines animalibus uesci dixit animas de corporibꝰ
in alioꝵ animalium corpora commeare:. quod et uanum
et impossibile est. Uanum quia necesse non fuit ueteres
animas in noua corpora inducere: cum idem arnfex qui pri¬
mas aliquando fecerat potuent semper nouas facere. Im¬
possibile. quia recte rationis animam tam immutare natu¬
ram status sui non põt. ꝗͣ ignis aut deorsum nit aut in
transuersum fluminis modo flammam suam fundere. Exi¬
stimauit. igitur homo sapiens potuisse fieni ut aiã quae
tunc erat in platone. in aliquod mutum animal includere¬
tur. essetq humano sensu praedita. ut intelligeret ac dole¬
ret incongruenti se corpore oneratam. Quanto sani face¬
ret. si gratas agere si diceret:quod ingeniosus quod doci¬

Expanded text:
esset, idem ipse Plato esset ac non illud ipsum quod naesset, idem ipse Plato esset ac non illud ipsum quod natus fuisset. sed uidelicet Pythagorae credidit, qui ut uetaret homines animalibus uesci, dixit animas de corporibus in aliorum animalium corpora commeare. quod et uanum et inpossibile est: uanum, quia necesse non fuit ueteres animas in noua corpora inducere, cum idem artifex qui primas aliquando fecerat, potuerit semper nouas facere, inpossibile, quia rectae rationis anima tam inmutare naturam status sui non potest quam ignis aut deorsum niti aut in transuersum fluminis modo flammam suam fundere. existimauit igitur homo sapiens potuisse fieri, ut anima quae tunc erat in Platone, in aliquod mutum animal includeretur essetque humano sensu praedita, ut intellegeret ac doleret incongruenti se corpore oneratam. quanto sanius faceret, si gratias agere se diceret, quod ingeniosus, quod doci
Abbreviated transcription (Latin):
adiecit de suo aliquid ut ornaret. Quero igiur cui ẽẽ opn¬
mum putet non nasci cum sit omnino nullus qui sentiat.
N am ut bonum sit aliquid aut malum sensus efficit. dem̃
cur omnem uitam nihil aliud eẽ ꝗͣ scopulos et incendiũ
putauerit. quasi aut in nostra fuerit potestare ne nascere¬
mur. aut uitam nobis fortuna tribuat. non deus. auti
uiuendi ratio quicꝗͣ simile incendio habere uideatur.
Non dissimile platonis illud est. quod aiebat se gratias a¬
gere nature. primum quod homo natus eẽt potius ꝗͣ mu¬
tum animal deinde quod mas potius ꝗͣ femina. quod gre¬
cus ꝗͣ barbarus. postremo quod atheniensis. et quod tempo¬
ribus socratis. Dici non põt ꝗͣtam mentibus caecitatem q̃¬
tos pariat errores ignorano ueritatis. Ego plane contende¬
rim nunꝗͣ quicꝗͣ in rebus humanis dictum ẽẽ delirius. qli
uero si aut barbarus aut multer aut asianus deniq natus

Expanded text:
adiecit de suo aliquid, ut ornaret. quaero igitur cui esse optiadiecit de suo aliquid, ut ornaret. quaero igitur cui esse optimum putet non nasci, cum sit nullns omnino qui sentiat: nam ut bonum sit aliquid aut malum, sensus efficit. deinde, cur omnem uitam nihil esse aliud quam scopulos et incendium putauerit: quasi aut in nostra fuerit potestate ne nasceremur aut uitam nobis fortuna tribuat, non deus, aut uiuendi ratio quicquam simile incendio habere uideatur. non dissimile Platonis illut est, quod aiebat se gratias agere naturae: primum quod homo natus esset potius quam mutum animal, deinde quod mas potius quam femina, quod Graecus quam barbarus, postremo quod Atheniensis et quod temporibus Socratis. dici non potest quantam mentibus caecitatem, quantos pariat errores ignoratio ueritatis. ego plane contenderim numquam quicquam in rebus humanis dictum esse delirius: quasi uero si ant barbarus aut mulier aut asinus denique natus
Abbreviated transcription (Latin):
tanꝗͣ bonum aut uitam fuguint tanꝗͣ malum nisi quod
sunt iniquissimi. qui pauciora mala compensant bonis ⁊¬
pluribus. Nam cum omnem uitam ꝑ exquisitas et uarias
traducunt. uoluptates. mori cupiunt siquid forte us ama.¬
ritudinis suꝑuenit. et sic habent. tanꝗͣ illis nunꝗͣ fuerit bñ
si aliquando fuerit male. Damnant igitur uitam omnẽ.¬
bonis plenam. quae nihil aliud ꝗͣ malis opinantur. hinc
nata est inepta illa sententia hanc esse mortem quã nos
uitam putemus. illam uitam quam nos pro morte timea¬
mus. Ita primum bonum eẽ non nasci. secundum citius
mori. quae ut maioris sit auctoritatis sileno attribuitur
Cicero in consolatione. non nasci inquit longe optimum nec
in hos scopulos incidere uitae. Proximum autem si natus
sis. ꝗͣprimum tanꝗͣ ex incendio effugere iuolentiam fortu¬
ne. Credidisse se illi uanissimo dicto einde apparet. quod

Expanded text:
tamquam bonum aut uitam fugiunt tamquam malum? nisi quod tamquam bonum aut uitam fugiunt tamquam malum? nisi quod sunt iniquissimi, qui pauciora mala non pensant bonis pluribus. nam cum omnem uitam per exquisitas et uarias traducant uoluptates, mori cupiunt, si quid forte iis amaritudinis superuenit, et sic habent, tamquam illis numquam fuerit bene, si aliquando fuerit male. damnant igitur uitam omnem plenamque nihil aliut quam malis opinantur. hine nata est inepta illa sententia, hanc esse mortem quam nos uitam putemus, illam uitam quam nos pro morte timeamus: ita primum bonum esse non nasci, secundum, citius mori. quae ut maioris sit auctoritatis, Sileno adtribuitur. Cicero in Consolatione non nasci inquit longe optimum nec in hos scopulos incidere uitae, proximum autem, si natus sis, quam primum tamquam ex incendio effugere fortunae. credidisse illum uanissimo dicto exinde apparet, quod
Abbreviated transcription (Latin):
puolare. Quae sententia suꝑiori illi argumento repugnat. Il¬
lud enim sic ad sumptum ẽ. tanꝗͣ necesse sit omnem hominem
natum immortalitate donari. Quod igitur erit discrimen uir¬
tutis ac sceleris. si nihil interest. utrum ne aristides sit aliꝗs
an phalaris. utrum cato. an catilina: Sed hanc repugnantiam
reꝵ sententiaꝵq non sentit nisi qui tenet ueritatem. Si ꝗs
igitur nos roget utrum ne bonum sit mors. an malum. respon¬
debimus qualitatem eius ex ratione iutae pendere. Nam si¬
cut uita ipsa bonum est. si cum uirtute uiuatur. malum si cũ
scelere. sic et mors ex praeteritis uitae actibus ponderanda ẽ.
lta fit ut si uita in dei religione transacta sit. mors malum nõ
sit. quia translatio est ad immortalitatem. Si aliter malum
sit necesse est. quoniam ut dixi ad aeterna supplicia transmit¬
ut. Quid ergo dicemus nisi etrare illos qui aut mortẽ appetũt.

Expanded text:
peruolare. quae sententia superiori illi argumento repugnat. ilperuolare. quae sententia superiori illi argumento repugnat. illut enim sic adsumptum est, tamquam necesse sit omnem hominem natum inmortalitate donari. quod igitur erit. discrimen uirtutis ac sceleris, si nihil interest utrumne Aristides sit aliquis an Phalaris, utrum Cato an Catilina? sed hanc repugnantiam rerum sententiarumque non cernit nisi qui tenet ueritatem. si quis igitur nos roget utrumne bonum sit mors . an malum, respondebimus qualitatem eius ex uitae ratione pendere. nam sicut uita ipsa bonum est, si cum uirtute uiuatur, malum, si cum scelere, sic et mors ex praeteritis uitae actibus ponderanda est. ita fit ut si uita in dei religione transacta sit, mors malum non sit, quia translatio est ad inmortalitatem: sin aliter, malum sit necesse est, quoniam ut dixi ad aeterna supplicia transmittit. quid ergo dicemus nisi errare illos qui aut mortem adpetunt
Abbreviated transcription (Latin):
Nam sine corpore animo uigente. diuina uita ẽ. sensu carẽte
nihil profecto ẽ mali. Argute ut sibi uidetur: quasi nihileẽ
aliud possit. Atꝗ utrunque hoc falsum est. Docent enim
diuin&e litterae non extingui animas. sed aut pro iustitia prae¬
mio affici. aut poena pro sceleribus sempiterna. Nec enim
fas ẽ aut eum qui sceleratus in uita feliciter fuerit effugẽ
quod meretur. aut eum qui ob iustitiam miserrimus fuerit
sua mercede fraudari. quod adeo uerum est. ut idem tulliꝰ
in consolatione non easdem sedes incolere iustos atq impi¬
os praedicauerit. Nec enim omnibus inquit idem illi sapi¬
entes arbitrati sunt eundem cursum in caelis patere. Nam
uitus et sceleribus contaminatos deprimi in tenebras. atq ĩ
ceno iacere docuerunt. Castos autem animos.puros integͦs
incorruptos. bonis etiam studus atq artibus expolitos leui
quodam et facili lapsu ad deos idest ad naturam similem sui

Expanded text:
nam sine corpore animo uigente diuina uita est, sensu carente nam sine corpore animo uigente diuina uita est, sensu carente nihil profecto est mali. argute, ut sibi uidentur, quasi nihil esse aliut possit. atquin utrumque hoc falsum est. docent enim diuinae litterae non extingui animas, sed aut pro iustitia praemio adfici aut poena pro sceleribus sempiterna. nec enim fas est aut eum qui sceleratus in uita feliciter fuerit, effugere quod meretur aut eum qui ob iustitiam miserrimus fuerit, sua mercede fraudari. quod adeo uerum est, ut idem Tullius in Consolatione non easdem sedes incolere iustos atque inpios praedicauerit. nec enim omnibus inquit idem illi sapientes arbitrati sunt eundem cursum in caelum patere. nam uitiis et sceleribus contaminatos deprimi in tenebras atque in caeno iacere docuerunt, castos autem animos, puros integros incorruptos, bonis etiam studiis atque artibus expolitos leui quodam et facili lapsu ad deos id est ad naturam similem sui
Abbreviated transcription (Latin):
finxit. Quod si bene sensisset de us quibus haec locutus ẽ. si
homines eos existimasset. nunꝗͣ sibi tam petulanter mentien¬
di licentiam uindicasset. Sed deridenda hominis leuissimi ua¬
nitas. Quid ciceroni faciemus: qui cum in principio consola¬
tionis suae dixxisset. luendoꝵ sceleꝵ causa nasci homines.i¬
terauit id ipsum postea. quasi obiurgans eum qui uitam nõ
eẽ malis poenam putet. Recte ergo profatus ẽ errore ac
miserabili ueritatis ignorantia se teneri. At illi qui de mor¬
tis bono disputant. quia nihil ueri sciunt. sic argumentant᷑.
Si nihil est post mortem non est malum mors. Aufert enim
sensum mali. Si autem supersunt animae. etiam bonum est.
qr immortalitas sequitur. Quam sententiam cicero de legibꝰ
sic explicauit. gratulemurq nobis. quoniam mors aut leuio¬
rem ꝗͣ qui est in uita. aut certe non deteriorem allatura ẽ statũ.

Expanded text:
finxit. quodsi bene sensisset de iis quibus haec locutus est, si finxit. quodsi bene sensisset de iis quibus haec locutus est, si homines eos existimasset, numquam sibi tam petulanter mentiendi licentiam uindicasset. sed deridenda hominis leuissimi uanitas. quid Cicerone faciemus? qui cum in principio Consolationis suae dixisset luendorum scelerum causa nasci homines, iterauit id ipsum postea quasi obiurgans eum qui uitam non esse poenam putet. recte ergo praefatus est errore ac miserabili ueritatis ignorantia se teneri. At illi qui de mortis bono disputant quia nihil ueri sciunt, sic argumentantur: si nihil est post mortem, non est malum mors; aufert enim sensum mali. si autem supersunt animae, etiam bonum est, quia inmortalitas sequitur. quam sententiam Cicero de Legibus sic explicauit: gratulemurque nobis, quoniam mors aut meliorem quam qui est in uita aut certe non deteriorem adlatura est statum:
Abbreviated transcription (Latin):
quicꝗͣ merearis boni. qui patrem. qui dominum qui regem
tuum nescis. qui ꝗͣuis elarissimam lucem intuearis oculis.⁊
mente tñ caecus es et in profundis ignorantiae tenebris iaces.
Quae ignorantia effecit. ut quosdam dicere non puderet ideirco
nos eẽ natos ut scelerum poenas lueremus. quo quid delirius
dici possit non uideo. Ubi enim uel quae scelera potiumus ad¬
mutere. qui omnino non fuimus: Nisi forte credemus inepto
illi seni qui se in priore uita euforbium fuisse mentitus est.
hic credo quoderat ignobili genere natus familiam sibi exho¬
meri carminibus ad optauit. O miram et singularem pythago¬
re memoriam. et o miseram obliuionem nostrum omniũ. qui
nesciamus quid ante fuerimus. Sed fortasse uel errore aliquo
uel grana sit effectum. ut ille sonus lȩtheum gurgitem non at¬
tigerit. nec obliuionis aquam gustauerit. Uidelicet senea uanꝰ
sicut ociosae aniculae solent fabulas tanꝗͣ infantibus creduł

Expanded text:
quicquam merearis boni qui patrem, qui dominum, qui regem quicquam merearis boni qui patrem, qui dominum, qui regem tuum nescis, qui quamuis clarissimam lucem intuearis oculis, mens tamen caeca est et in profundis ignorantiae tenebris iacet. quae ignorantia effecit ut quosdam dicere non puderet idcirco nos esse natos, ut scelerum poenas lueremus: quo quid delirius dici possit non uideo. ubi enim uel quae scelera potuimus admittere qui omnino non fuimus? nisi forte credemus inepto illi seni, qui se in priore uita Euphorbum fuisse mentitus est. hic credo quod erat ignobili genere natus, familiam sibi ex Homeri carminibus adoptauit. o miram et singularem Pythagorae memoriam et o miseram obliuionem nostrum omnium, qui nesciamus qui ante fuerimus! sed fortasse uel errore aliquo uel gratia sit effectum, ut ille solus Lethaeum gurgitem non adtigerit nec obliuionis aquam gustauerit. uidelicet senex uanus, sicut otiosae aniculae solent, fabulas tamquam infantibus credulis
Abbreviated transcription (Latin):
nec theobritum impegisset. in mortem uoluntariam nec cato¬
nem. sed eos ad uitam et iustitiam potius erudisset. Nam
mihi cato uidetur causam quaesisse moriendi non tam ut
cesarem fugeret. ꝗͣ ut stoicoꝵ decretis obtemꝑaret. quos
sectabatur suumq nomen grandi aliquo facinore clarifi-¬
caret. cui quid mali potuerit accidere. si uiueret. non in¬
uenio. C. enim caesar ut erat clemens. nihil aliud efficere
uolebat. et in ipso belli ciuilis ardore:ꝗͣ ut bene mereri de
repu. uideretur. duobus optimis ciuibus cicerone et cato¬
ne seruatis. Sed redeamus ad eos qui mortem pro bono
laudant. De uita quereris quasi uixeris. aut unꝗͣ tibi ra¬
tio constiterit cur omnino sis natus: Nonne igitur tibi ue¬
rus ille et communis omnium pater terentianum illud
ure increpauerit: prius disce quid sit uiuere. si displicebit ui¬
ta tum istoc utitor: Indignaris te malis eẽ subiectum quasi

Expanded text:
nec Theombrotum inpegisset in mortem uoluntariam nec Catonec Theombrotum inpegisset in mortem uoluntariam nec Catonem, sed eos ad uitam et iustitiam potius erudisset. nam mihi Cato uidetur causam quaesisse moriendi non tam ut Caesarem fugeret, quam ut Stoicorum decretis obtemperaret, quos sectabatur, suumque nomen grandi aliquo facinore clarificaret: cui quid mali potuerit accidere, si uiueret, non inuenio. Gaius enim Caesar ut erat clemens, nihil aliut efficere uolebat etiam in ipso belli ciuilis ardore, quam ut bene mereri de re publica uideretur duobus optimis ciuibus Cicerone et Catone seruatis. sed redeamus ad eos qui mortem pro bono laudant. de uita quereris, quasi uixeris aut umquam tibi ratio constiterit, cur omnino sis natus. nonne igitur tibi uerus ille et communis omnium pater Terentianum illut iure increpauerit: prius disce quid sit uiuere, si displicebit uita, tum istoc utitor. indignaris te malis esse subiectum, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
su recedendum est.qui nos in hoc corpus induxit.tam diu
habitaturos donec iubeat emitti. et si uis aliqua inferatur
aequa mente. patiendum est. cum extincta innocentis aiã
inulcta eẽ non possit. habeamusq uidicem magnum cui so¬
li uindicta in integro semper est. Homicidae igitur omnes
illi phi. et ipse romanae sapientae princeps cato. ꝗ anteꝗͣ
se occideret. ꝑlegisse platonis librum dicitur. qui est scriptꝰ
de aeternitate animaꝵ. et ad summum nefas pħi auctori¬
tate compulsus ẽ. et hic tñ aliquam moriendi causam ui¬
detur habiusse: odium seruitutis. Quid ambrachiotes ille.
qui cum eundem librum ꝑlegisset. praecipitem se dedit nul¬
lam aliam ob causam nisi quod platoni credidit. Execra¬
bilis prorsus ac fugienda doctrina si abigit homines a uita
Quod si scisset plato ac docuisset a quo et quo modo et ꝗbꝰ¬
et quae ob facta et quo tempore immortalitas tribuatur.

Expanded text:
su recedendum est, qui nos in hoc corpus induxit tamdiu su recedendum est, qui nos in hoc corpus induxit tamdiu habitaturos, donec iubeat emitti. et si uis aliqua inferatur, aequa mente patiendum, cum extincta innocentis anima inulta esse non possit habeamusque iudicem magnum, cui soli uindicta in integro semper est. homicidae igitur illi omnes philosophi et ipse Romanae sapientiae princeps Cato, qui antequam se occideret, perlegisse Platonis librum dicitur qui est scriptus de aeternitate animarum, et ad summum nefas philosophi auctoritate conpulsus est. et hic tamen aliquam moriendi causam uidetur habuisse, odium seruitutis. quid Ambraciotes ille, qui cum eundem librum perlegisset, praecipitem se dedit nullam aliam ob causam nisi quod Platoni credidit? execrabilis prorsus ac fugienda doctrina, si abigit homines a uita. quodsi scisset Plato aet quae ob facta et quo tempore inmortalitas tribuatur,
Abbreviated transcription (Latin):
et nasci animas. et non occidere. quia cur id fieret aut
quae ratio eẽt homines nescierunt. Multi ergo eo us ꝗ
aeternas eẽ animas suspicabantur. tanꝗͣ in caelum migra¬
turi eẽnt. sibi ipsi manus intulerunt. ut cleantes. ut chry¬
sippus. ut zeno.ut empedocles. qui se in ardentis ethnae
specus intempesta nocte deiecit. ut cum repente non ap¬
parusset. abisse ad deos crederetur. et ex romanis cato
qui fuit in omni sua uita socraticae uanitatis imitator.
Nam demoeritus in alia fuit ꝑsuasione. sed tñ sponte sua
laeto caput obuius obtulit ipse. quo nihil sceleratius fie¬
ripõt. Nam si homicida nefarius ẽ quia hoĩs extinctor
est eidem sceleri obstrictus ẽ qui se necat. quia hominem
necat. Immo uero mauis ẽẽ id facinus exxistimandum ẽ
cuius ulctio solideo subiacet. Nam sicut in hane uitã
non nostra sponte uenimus.ita rursus ex hoc domicilio
corporis. quod tuendum nobis assignatum ẽ. eiusdem ius¬

Expanded text:
et nasci animas et non occidere, quia cur id fieret aut et nasci animas et non occidere, quia cur id fieret aut quae ratio esset hominis nescierunt. multi ergo ex iis qui aeternas esse animas suspicabantur, tamquam in caelum migraturi essent, sibi ipsi manus intulerunt, ut Cleanthes, ut Chrysippus, ut Zenon, ut Empedocles, qui se in ardentis Aetnae specus intempesta nocte deiecit, ut cum repente non apparuisset, abisse ad deos crederetur, et ex Romanis Cato, qui fuit in omni sua uita Stoicae uanitatis imitator. nam Democritus in alia fuit persuasione, sed tamen sponte sua leto caput obuius optulit ipse, quo nihil sceleratius fieri potest. nam si homicida nefarius est, quia hominis extinctor est, eidem sceleri obstrictus est qui se necat, quia hominem necat. immo uero maius esse id facinus existimandum est, cuius ultio soli deo subiacet. nam sicut in hanc uitam non nostra sponte uenimus, ita rursus ex hoc domicilio corporis, quod tuendum nobis adsignatum est, eiusdem ius
Abbreviated transcription (Latin):
plane cur quisꝗͣ putet hanc uocem eẽ uiri sapientio q̃
põt latronibus aptissime cõmociari: Alii autem contraria
his disserunt. superesse animas post mortem et hi sunt
maꝯime pyctagorici ac stoiei. quibus etsi ignoscendum
est. quia uerum sentiunt. non possunt tñ non reprehende¬
re eos. qui non scientia sed casu inciderunt in ueritatem
taq in eo ipso quod recte sentiebant aliquo errarũt. Nã
cum timerent. argumentum illud quo colligitur necesse
eẽ ut occidant animae cum corporibus. quia cum corpo¬
ribus nascuntur. dixerunt non nasci animas. sed insinu¬
ari potius in corpora et de alus in alia migrare. non pu¬
tauerunt aliter fieri posse ut suꝑsint animae post corpo¬
ra. nisi uideantur fuisse ante corpora. Par igitur ac ꝓbe
similis error est partis utriusq. sed haec in praeterito fal¬
sa ẽ. illa in futuro. Nemo enim uidit quod ẽ uerissimũ.

Expanded text:
plane cur quisquam putet hanc uocem uiri esse sapientis, quae plane cur quisquam putet hanc uocem uiri esse sapientis, quae potest latronibus aptissime commodari. Alii autem contraria his disserunt, superesse animas post mortem: et hi sunt maxime Pythagorei ac Stoici, quibus etsi ignoscendum est, quia uerum sentiunt, non possum tamen non reprehendere eos, quia non scientia, sed casu inciderunt in ueritatem. itaque in eo ipso quod recte sentiebant, aliquid errarunt. nam cum timerent argumentum illud quo colligitur necesse esse ut occidant animae cum corporibus, quia cum corporibus nascuntur, dixerunt non nasci animas, sed insinuari 20 potius in corpora et de aliis in alia migrare. non putauerunt aliter fieri posse ut supersint animae post corpora, nisi uideantur fuisse ante corpora. par igitur ac prope similis error est partis utriusque. sed haec in praeterito falsa est, illa in futuro. nemo enim uidit quod est uerissimum,
Abbreviated transcription (Latin):
id iposum quod uiximus pereat. Hoc ille tametsi non di¬
cit uerbo. re tamen ipsa docet. Nam cum disputat sapiẽ¬
tem omnia sua causa facere. ad utilitatem suam refert⁊
omnia quae agit. Ita qui audit haec flagitia nec boni ꝗc¬
ꝗͣ faciendum putabit. quoniam benefacere ad utilitatẽ
spectat alienam nec ab scelere abstinendum quia male¬
ficio praeda coniuincta est. Archipirata quisꝗͣ uel latro¬
num ductor. si suos ad grassandum cohortetur quo alio
sermone ut potest. ꝗͣ ut eadem dicat quae dicit epicurꝰ
deos nihil curare. non ira non gratia tangi inferoꝵ poe¬
nas non eẽ metuendas quod animae post mortem occidãt
nec ulli omnino sint. inferi uoluptatem esse maximum
bonum. nullam eẽ humanam societatem sibi quenquã
consulere. neminem esse qui alterum diligat. nisi sua cã
mortem non ẽẽ metuendam forti uiro. nec ullum dolorẽ
ꝗnenam si torqueatur. si uratur. nihil curare se dicat. Est

Expanded text:
id ipsum quod viximus pereat. Hoc ille tametsi non diid ipsum quod viximus pereat. Hoc ille tametsi non dicit verbo, re tamen ipsa docet. Nam cum disputat, omnia sapientem sua causa facere, ad utilitatem suam refert omnia quae agit. Ita qui audit haec flagitia, nec boni quidquam faciendum putabit, quoniam benefacere ad utilitatem spectat alienam, nec a scelere abstinendum, quia maleficio praeda conjuncta est. Archipyrata quisquam, vel latronum ductor, si suos ad grassandum cohortetur; quo alio sermone uti potest, quam ut eadem dicat, quae dicit Epicurus? Deos nihil curare; non ira, non gratia tangi; inferorum poenas non esse metuendas, quod animae post mortem occidant, nec ulli omnino sint inferi; voluptatem esse maximum bonum; nullam esse humanam socieconsulere; neminem esse qui alterum diligat nisi sua causa; mortem non esse metuendam forti uiro nec ullum dolorem, qui etiamsi torqueatur, si uratur, nihil curare se dicat. est
Abbreviated transcription (Latin):
diuinis testimonis redarguam. Uerum ille fortasse in¬
punitatem uinis suis spopondit. Fuit enim turpissime uo¬
luptatis assertor.cuius capiendae causa nasci hominem ⁊¬
putauit. Quis cum hoc affirmari audiat. uitus et sceleribꝰ
abstineat: Nam si periturae sunt animae. appetamus diui¬
tias ut omnes suauitates capere possimus. quae si nobis
desunt. ab is qui habent auferamus. clam dolo. ui eo ma¬
gis si humanas res deus nullus curat. quandocunq spes
impunitatis arriserit. rapiamus necemus. Sapients ẽ enĩ
malefacere si et utile sit et tutum.quoniam siquis in caelo
deus est. non irascitur cuiꝗͣ. &eq stulti est benefacere. quia
sicut ira non commouetur. ita nec gratia tangitur. Uolu¬
ptatibus igitur quoquo modo possumus seruiamus. Bre¬
ui enim tempore nulli erimus omnino. Ergo nullum di¬
cit. nullum deniq temporis punctum fluere nobis sine
uoluptate patiamur. ne quia ipsi quandoq perituri sumꝰ

Expanded text:
divinis testimoniis redarguam. Verum ille fortasse imdivinis testimoniis redarguam. Verum ille fortasse impunitatem vitiis suis spopondit; fuit enim turpissimae voluptatis assertor, cujus capiendae causa, nasci hominem putavit. Quis, cum hoc affirmari audiat, vitiis et sceleribus abstineat? Nam si periturae sunt animae, appetamus divitias, ut omnes suavitates capere possimus: quae si nobis desunt, ab iis qui habent, auferamus clam, dolo, vi; eo magis, si humanas res Deus nullus curat, quandocumque spes impunitatis arriserit, rapiamus, necemus. Sapientis est enim malefacere, si et utile sit, et tutum; quoniam si quis in coelo Deus est, non irascitur cuiquam. Aeque stulti est et benefacere; quia sicut ira non commovetur, ita nec gratia tangitur. Voluptatibus igitur, quoquo modo possumus, serviamus. Brevi enim tempore nulli erimus omnino. Ergo nullum diem, nullum denique temporis punctum fluere nobis sine voluptate patiamur; ne, quia ipsi quandoque perituri sumus,
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum mori quo sensus eripitur. Est enim tempus aliqđ
quo et nos iam non sumus et mors tñ nondum ẽ. idque
ipsum uidetur eẽ miserum. quod et mors esse incipit. et
nos eẽ desinimus. Nec frustra dictum est mors misera nõ
est. aditus ad mortem ẽ miser hoc est morbo tabescere
ictum perpeti ferrum corpore excipere. ardere igni. den¬
tibus bestiaꝵ laniari. haec sunt quae timentur non qr
mortem afferunt. sed quia dolorem magnum. Quin potiꝰ
effice ne dolor malum sit. Omnium inꝗt maloꝵ maximũ
est. Ouid ergo non possum non timere. si id quod mortẽ
antecedit. aut efficit malum est: Quid quod totum illud
argumentum falsum est quia non intereunt anim&e: Uere
inquit. Nam quod cum corpore nascitur: cum corpore in¬
tereat necesse est. Iam suꝑus dixi differre melius hũc
locum et oꝑi ultimo reseruare ut hanc epicuri ꝑsualionẽ
siue illa democrin siue dicearchi fuit. et argumentis et

Expanded text:
ipsum mori, quo sensus eripitur. est enim tempus aliquod ipsum mori, quo sensus eripitur. est enim tempus aliquod quo et nos iam non sumus et mors tamen nondum est, idque ipsum uidetur esse miserum, quod et mors esse incipit et nos eest. Aditus ad mortem est miser: hoc est, morbo tabescere, ictum perpeti, ferrum corpore excipere, ardere igni, dentibus bestiarum laniari. Haec sunt quae timentur, non quia mortem afferunt, sed quia dolorem magnum. Quin potius effice ne dolor malum sit. Omnium, inquit, malorum maximum est. Qui ergo non possum non timere, si id, quod mortem antecedit, aut efficit, malum est? Quid, quod totum illud argumentum falsum est? quia non intereunt animae. Animae vero, inquit, intereunt. Nam quod cum corpore nascitur, cum corpore intereat necesse est. Jam superius dixi, differre me hunc locum melius, et operi ultimo reservare. ut hanc Epicuri persuasionem, sive illa Democriti, sive Dicaearchi fuit, et argumentis, et
Abbreviated transcription (Latin):
posse diuelli. Deinde quo foedere interse quamente cõ¬
ueniunt. ut ex us aliquid constituatur: Si sensu carent.
nec coire tam disposite possunt. quia non põt quicꝗͣ ratio¬
nale perficere nisi ratio. Ꝙ multis coargiu hec uanitas põt:
Sed properat oratio. hic est ille qui genus humanum inge¬
nio supauit et omnes Extinꝯxit stellas exxortus ut ethere
sol. Quos equidem uersus nunꝗͣ sine risu legere possum
Non enim de socrate. aut platone. aut¬
bat. qui uelut reges habentur pboꝵ. sed de homine quo
sano ac uigente nullus eger ineptius delirauit. Itaq poe¬
ta inanissimus leonis laudibus murem non ornauit sed
obruit. et obtriuit. At idem nos liberat metu morts de
qua haec ipsius expressa uerba sunt. Quando nos sumus
mors non est. quando mors est nos non sumus. mors er¬
go nihil ad nos. Ꝙ argute nos fefellit: quasi uero trans¬
acta mors timeatur. qua iam sensus ereptus est ac non

Expanded text:
posse diuelli. deinde quo foedere inter se, qua mente conposse diuelli. deinde quo foedere inter se, qua mente conueniunt, ut ex iis aliquid construatur? si sensu carent, nec coire tam disposite possunt, quia non potest quicquam rationale perficere nisi ratio. quam multis coargui haec uanitas potest! sed properat oratio. hic est ille, qui genus humanum ingenio superauit et omnes restinxit, stellas exortus ut aetherius sol. quos equidem uersus numquam sine risu legere possum. non enim de Socrate hoc saltem aut Platonbat, qui uelut reges habentur philosophorum, sed de homine, quo sano ac uigente nullus aeger ineptius delirauit. itaque poeta inanissimus leonis laudibus murem non ornauit, sed obruit et obtriuit. at idem nos liberat metu mortis, de qua haec ipsius expressa uerba sunt: quando nos sumus, mors non est: quando mors est, nos non sumus. mors ergo nihil ad nos. quam argute nos fefellit! quasi uero transacta mors timeatur, qua iam sensus ereptus est, ac non
Abbreviated transcription (Latin):
tas ad deliramenta ꝑduxit..Ubi enim sunt aut unde ista
corpuscula: Curnemo illa praeter unum leucippum somni¬
auit: a quo democrins eruditus haereditatem stultitiae
reliquit epicuro. Quae si sunt corpuscula. et quidem soli¬
da ut dicunt. sub oculos certe uenire possunt.Si eadem
est natura omnium quomodo res uarias efficiunt. Uario
inquit ordine ac positione conueniunt. sicut litterae. quae
cum sint paucae. uarie tñ collocatae innumerabilia uerba
conficiunt. At lr̃ae uarias formas habent. Ita inquit et
haec ipsa primordia. Nam sunt aspera sunt hamata sũt
leuia. Secari ergo ac diuidi possunt si aliquid in est il¬
lis quod emineat. Si autem leuia sunt et humoris indi¬
gent cohaerere non possunt. hamata igitur esse oportet. ut
possint inuicem concatenari. Cum uero tam minuta esse
dicantur ut nulla ferri acie dissici ualeant. quomodo ⁊¬
hamos aut angulos hẽnt: quos quia exetant. necesse est

Expanded text:
tas ad deliramenta perduxit. ubi enim sunt aut unde ista tas ad deliramenta perduxit. ubi enim sunt aut unde ista corpuscula? cur nemo illa praeter unum Leucippum somniauit, a quo Democritus eruditus hereditatem stultitiae reliquit Epicuro? quae si sunt corpuscula et quidem solida ut dicunt, sub oculos certe uenire possunt. si eadem est natura omnium, quomodo res uarias efficiunt? uario inquit ordine ac positione conueniunt sicut litterae: quae cum sint paucae, uarie tamen collocatae innumerabilia uerba conficiunt. at litterae uarias formas habent. 20 ita inquit et haec ipsa primordia: nam sunt aspera, sunt hamata, sunt leuia. secari ergo ac diuidi possunt, si aliquid inest illis quod emineat. si autem leuia sunt et hamis indigent, cohaerere non possunt. hamata igitur esse oportet, ut possint inuicem concatenari. cum uero tam minuta esse dicantur, ut nulla ferri acie dissici ualeant, quomodo hamos aut angulos habent? quos, quia extant, necesse est
Abbreviated transcription (Latin):
malibus. prouidentie ratio molita est. Nam neq oculi fa¬
eti sunt ad uidendum. neq aures ad audiendum. neque
lingua ad loquendum. neq pedes ad ambulandum qͥm̃
prius hac nata sunt. ꝗͣ esset loqui uidere audire. ambu¬
lare. Itaq non haec ad usum nata sunt. sed usus ex illis
natus est. Si nulla prouidentia est. curimbres cadunt.
fruges oruntur arbusta frondescunt: Non inquit semper
animantium causa ista fiunt. quoniam prouidentiae nihil
prosunt. sed omnia sua sponte fieri necesse est. Unde ergo
nascuntur. aut quomodo fiunt omnia quae geruntur: Nõ
est inquit prouidentiae opus. Sunt enim semina ꝑ inane
uolitantia. quibus inter se temere conglobatis unuiersa gi¬
gnuntur atq concrescunt. Cur igitur illa non sentimus a¬
ut cernimus: Quia nec colorem habent inquit. nec calorẽ
ullum nec odorem. Saporis quoq: et humoris exꝑtia sunt.
et tam minuta ut secari ac diuidi nequeant. Sic enim qr

Expanded text:
malibus providentiae ratio molita est; nam neque oculi famalibus providentiae ratio molita est; nam neque oculi facti sunt ad videndum, neque aures ad audiendum, neque lingua ad loquendum, neque pedes sd ambulandum: quoniam prius haec nata sunt quam esset loqui, audire, videre, ambulare. Itaque non haec ad usum nata sunt: sed usus ex illis natus est. Si nulla providentia est, cur imbres cadunt, fruges oriuntur, arbusta frondescunt? Non, inquit, semper causa animantium ista fiunt, quoniam providentiae nihil prosunt: sed omnia sua sponte fieri necesse est. Unde ergo nascuntur aut est inquit prouidentiae opus: sunt enim semina per inane uolitantia, quibus inter se temere conglobatis uniuersa gignuntur atque concrescunt. cur igitur illa non sentimus aut cernimus? quia nec colorem habent inquit nec calorem ullum nec odorem. saporis quoque et umoris expertia sunt et tam minuta, ut secari ac diuidi nequeant. sic eum, qui
Abbreviated transcription (Latin):
sed etiam impietatem sui erroris auxcerunt. ꝗ templum cae¬
lesti iuidicio saepe damnatum restituere. contra fas omne cõ¬
tenderint. Cum haec igitur cogitaret epicurꝰ. eaꝵ reꝵ ue¬
lut iniquitate inductus. sic enim causam rationemq igno¬
ranti uidebatur. existimauit nullam eẽ ꝓuidentiam. Quod
cum sibi ꝑsuasisset. suscepit enam defendendum. Sic in er¬
rores ineetricabiles se ipse inclusit.Si enim ꝓuidentia
nulla est. quomodo tam ordinate mundus effectus ẽ: Nul¬
la inquit dispositio est. Multa enim facta sunt aliter qͣ fi¬
er debuerunt. Et inuenit homo diuinus quae reprehende¬
ret. quae singula si uacaret refellere. facile ostenderem nͦ
sapientem hunc fuisse. nec sanum. Item si nulla ꝓuidẽtia
est. quo modo animalium corpora tam prouidenter ordina¬
ta sunt. ut singula quaeq membra mirabili ratione disposi¬
ta sua officia conseruent: Nihil inquit in procreandis ani¬

Expanded text:
sed etiam inpietatem sui erroris auxerunt, qui templum caesed etiam inpietatem sui erroris auxerunt, qui templum caelesti iutenderint. Cum haec igitur cogitaret Epicurus, earum rerum velut iniquitate inductus sic enim causam rationemque ignoranti videbatur existimavit nullam esse providentiam. Quod cum sibi persuasisset, suscepit etiam defendendum: sic in errores inextricabiles se ipse conclusit. Si enim providentia nulla est, quomodo tam ordinate, tam disposite mundus effectus est? Nulla, inquit, dispositio est; multa enim facta sunt aliter, quam fieri debuerunt. Et invenit homo divinus, quae reprehenderet. Quae singula si vacaret refellere, facile ostenderem, nec sapientem hunc fuisse, nec sanum. Item si nulla providentia est, quomodo animalium corpora tam providenter ordinata sunt, ut singula quaeque membra mirabili ratione disposita sua officia conservent? Nihil, inquit, in procreandis ani
Abbreviated transcription (Latin):
et aedes Ipse suas disturbet. et in deserta recedens Saeuat
exercens telum quod saepe nocentes Praeterit. exanimato:
indignos. inq merentes. Quod si uel exiguam ueritatis aurã
colligere potusset. nunꝗͣ dicerẽt aedes ipse suas disturbare.
cum ideo disturbaret quia non sunt suae. Capitolium quod
ẽ romanae urbis et religionis caput summum non semel sed
saepius fulmine ictum conflagrauit. homines autem inge¬
niosi quid de hoc existimauerint ex dicto ciceronis apparet.
qui ait diuinitus extitisse illam flammam non quae terre¬
stre illud domicilium iouis deleret. sed quae sublius magni¬
ficentiusq deposceret. Qua de re etiam in libris consulatus
sui eadem dixxit quae lucretius. Nam pater altitonans stel¬
lanti nixus olympo lpse suas arces atq inclyta tempa peti.¬
uit. Et capitolinis iniecit. sedibus ignes. Pertinaci ergo stul¬
titia. non modo uim maiestatemq ueri dei non intellexer̃t.

Expanded text:
et aedis ipse suas disturbet et in deserta recedens saeuiat et aedis ipse suas disturbet et in deserta recedens saeuiat exercens telum, quod saepe nocentes praeterit exanimatque indignos inque merentes. quodsi uel exiguam ueritatis auram colligere potuisset, numquam diceret aedis illum suas disturbare, cum ideo disturbet, quia non sint suae. Capitolium, quod est Romanae urbis et religionis caput summum, non semel, sed saepius fulmine ictum conflagrauit: homines autem ingeniosi quid de hoc existimauerint, ex dicto Ciceronis apparet, qui ait diuinitus extitisse illam flammam, non quae terrestre illut domicilium Iouis deleret, sed quae sublimius magnificentiusque deposceret. qua de re etiam in libris consulatus sui eadem dixit quae Lucretius: nam pater altitonans stellanti nixus Olympo ipse suas arces atque inclyta templa petiuit et Capitolinis iniecit sedibus ignes. pertinaci ergo stultitia non modo uim maiestatemque ueri dei non intellexerunt,
Abbreviated transcription (Latin):
ter se uniuersi. Unde autem disciplina eius tota descẽdat.
quam originem habeat. explicandum est. Uidebat epicurꝰ
bonis aduersa semꝑ accidere. pauꝑtatem. labores. exilia ca¬
roꝵ amissiones. malos contra bonos esse. augeri potentia ho¬
noribus affici. Uidebat innocentiam minus tutam. scelera ĩ¬
pune committi. Uidebat. sine dilectu moꝵ. sine ordine ac
discrimine annoꝵ seuire mortem. Sed alios ad senectutem
ꝑuenire. alios infantes rapi.alios iam robustos interire. ali¬
os in primo adolescentiae flore immaturis funeribus extin¬
gui. In bellis meliores potius et uinci et perire. Maxime
autem commouebat homines in primis religiosos grauioribꝰ
malis affici. lis autem qui aut deos omnino negligerent.
aut non pie colerent. uel minora incommoda euenire. uel
nulla. lpsa etiam saepe templa fulminibus conflagrare. qđ
lueretius queritur. cum dicit de deo. Tum fulmina mittat

Expanded text:
ter se uniuersi. unde autem disciplina eius tota descendat, ter se uniuersi. unde autem disciplina eius tota descendat, quam originem habeat, explicandum est. uidebat Epicurus bonis aduersa semper accidere, paupertatem labores exilia carorum amissiones, malos contra beatos esse, augeri potentia, honoribus adfici; uidebat innocentiam minus tutam, scelera inpune committi; uidebat sine dilectu morum, sine ordine ac discrimine annorum saeuire mortem, sed alios ad senectutem peruenire, alios infantes rapi, alios iam robustos interire, alios in primo adulescentiae flore inmaturis funeribus extingui, in bellis meliores potius et uinci et peru\'e. maxime autem commouebat homines in primis religiosos grauioribus malis adfici, iis autem qui aut deos omnino neclegerent aut non pie colerent, uel minora incommoda euenire uel nulla; ipsa etiam saepe templa fulminibus conflagrare. quod Lucretius queritur, cum dicit de deo: tum fulmina mittat
Abbreviated transcription (Latin):
rum populari largitiõe liberat. Ignauum prohibet accedere
ad rempu. pigrum exerceri timidum militare. In religiosus
audit deos nihil curare. Inhumanus et suis commodis serui¬
ens iubetur nihil cuiꝗͣ tribuere. Omnia enim sua causa face¬
re sapientem: Fugienti turbam solitudo laudatur. Qui nimi
um pareus est discit aqua et polenta uitam pose tolerari
Qui odit uocorem huic enumerantur caelibatus bona. habenti
malos liberos. orbitas praedicatur. Aduersus impios paren¬
tes. nullum uinculum esse naturae. Impatienti ac delicato.
dolorem esse omnium maloꝵ maximum dicitur. Forti etiã
in tormentis beatum eẽ sapientem. Qui claritati ac poten¬
tiae studet. huic praecipitur reges colere. Qui molestiam
ferre non põt huic regiam fugere. Ita homo astutus ex ua¬
ris diuersisq moribus circulum cogit et dum studet. pla¬
cere omnibus. maiore discordia secum ipse pugnauit ꝗͣ in¬

Expanded text:
rum populari largitione liberat, ignauum prohibet accedere rum populari largitione liberat, ignauum prohibet accedere ad rem publicam, pigrum exerceri, timidum militare. inreligiosus audit deos nihil curare, inhumanus et suis commodis seruiens iubetur nihil cuiquam tribuere: omnia enim sua causa facere sum parcus est, discit aqua et polenta vitam posse tolerari. Qui odit uxorem, huic enumerantur coelibatus bona: habenti malos liberos orbitas praedicatur; adversus impios parentes nullum esse vinculum naturae. Impdolorem esse omnium malorum maximum dicitur, forti, etiam in tormentis beatum esse sapientem. qui claritati ac potentiae studet, huic praecipitur reges colere, qui molestiam ferre non potest, huic regiam fugere. ita homo astutus ex uariis diuersisque moribus circulum cogit et dum studet placere omnibus, maiore discordia secum ipse pugnauit quam in
Abbreviated transcription (Latin):
posset humana natura. sed quia recipit. a principio igitur fu¬
isse sapientiam necesse est. Ergo phia quia non a principio
fuit non est eadem uera sapientia. Sed uidelicet grȩci quia
sacras ueritatis lrãs non attigerant. quẽ admodum depraua¬
ta eẽt sapientia nescierunt. et ideo cum uacare sapientia hu¬
manam uitam putarent. pħiam commenti sunt. idest latentẽ
atq ignotam sibi ueritatem disserendo eruere uoluerunt. qđ
studium ꝑ ignorantiam ueri sapientiam putauerunt. DiXI
non ut cum usdem certemus. qui stare non possunt. sed ut e¬
os fugientes atq deiectos nostro campo insequamur. Epicuri
disciplina multo celebrior semper fuit. ꝗͣ caeteroꝵ. non quia
ueri aliquid affert. sed quia multos populare nomen uolu¬
ptatis inuitat. Nemo enim non in uitia pronus est. preterea
ut ad se multitudinem contrahat. apposita singulis quibuse
moribus loquitur. Desidiosum uetat litteras discere. Aua¬

Expanded text:
posset humana natura. sed quia recipit, a principio igitur fuposset humana natura. sed quia recipit, a principio igitur fuisse sapientiam necesse est: ergo philosophia quia non a principio fuit, non est eadem uera sapientia. sed uidelicet Graeci quia sacras ueritatis litteras non attigerant, quemadmodum deprauata esset sapientia nescierunt; et ideo cum uacare sapientia humanam uitam putarent, philosophiam commenti sunt id est latentem atque ignotam sibi ueritatem disserendo eruere uoluerunt: quod studium per ignorantiam ueri sapientiam putauerunt. Dixi non ut cum his decertemus, qui stare non possunt, sed ut eos fugientes atque deiectos nostro campo insequamur. Epicuri disciplina multo celebrior semper fuit quam ceterorum, non quia ueri aliquid adferat, sed quia multos populare nomen uoluptatis inuitat. nemo enim non in uitia pronus est. praeterea ut ad se multitudinem contrahat, adposita singulis quibusque moribus loquitur. desidiosum uetat is litteras discere, aua
Abbreviated transcription (Latin):
Praeterea illud quoq argumentum contra pħiam ualet pluri¬
mum. quo idem est usus hortensius. ex eo posse intelligi phi¬
losophiam non eẽ sapientiam quod principium eius et ori
go appareat. Quando inquit pħi esse coeperunt. Thales ut
opinor primus. recens haec quidem aetas. Ubi ergo apud ⁊¬
antiquiores latuit amor iste inuestigandae uirtutis: Idem
lueretius ait. Deniq nã haec rerum ratioque reperta est.
Nuper et hac primum cum primis ipse repertus Nunc ego sũ
in patrias qui possim uertere uoces. Et seneca nondum sũt
inquit mille anni ex quo initia sapientiae mota sunt. Mul¬
tis igitur saeculis humanum genus sine ratione uixit. Qđ
irridens persius. postꝗͣ inquit sapere urbi cum pipere et pal¬
mis uenit. tanꝗͣ sapientia cum saporis mercibus fuerit in¬
uecta. quae si sedm hominis naturam est. cum homine ipso
coeperit necesse est. Si uero non est. nec capere quidem illam

Expanded text:
Praeterea illud quoque argumentum contra philosophiam valet pluriPraeterea illud quoque argumentum contra philosophiam valet plurimum, quo idem est usus Hortensius; ex eo posse intelligi, philosophiam non esse sapientiam, quod principium et origo ejus appareat. Quando, inquit, philosophi esse coeperunt? Thales ut opinor primus, recens haec quidem aetas; ubi ergo apud antiquiores latuit amor iste investigandae veritatis? Item Lucretius ait: Denique natura haec rerum, ratioque reperta est Nuper; et hanc primus cum primis ipse repertus Nunc ego sum, in patrias qui possum vertere voces. Et Seneca: « Nondum sunt, inquit, mille anni, ex quo initia sapientiae mota sunt. » Multis ergo saeculis humanum genus sine ratione vixit. Quod irridens Persius: Postquam inquit sapere urbi Cum pipere et palmis venit; tanquam sapientia cum saporis mercibus fuerit invecta: quae si secundum hominis naturam est, ccoeperit necesse est, si uero non est, ne capere quidem illam
Abbreviated transcription (Latin):
studendum sapientiae. quod fine ac modo caret sed sapiendũ
ẽ. et quidem mature. Non enim nobis altera uita concedit᷑.
ut cum in hac sapientiam quaeramus. in illa sapere possimus.
In hac utrunq fieri necesse ẽ. Cito inueniri debet. ut cito su¬
scipi possit. ne quid pereat eo uita. cuius finis incertus est.
iceronis hortensius contra pħiam disserens circunuenitur ar¬
guta conlusione. quod cum diceret pħandum non eẽ nihilo¬
minus phari uidebatur. quoniam pħi est quid in uita facien¬
dum uel non faciendum sit disputare. Nos ab hac calumnia
immunes ac liberi sumus. qui pħiam tollimus. quia humanae
cogitationis inuentio est. sophiam defendimus. quia diuina
traditio est. eamq ab omnibus suscipi oportere testamur. Il¬
le cum pħiam tolleret. nec melius aliquid efferret. sapientiã
tollere putabatur: eoq facilius de sententia pulsus ẽ. qui a
constat hominem non ad stultitam. sed ad sapientiam nasci.

Expanded text:
studendum sapientiae, quod fine ac modo caret, sed sapiendum studendum sapientiae, quod fine ac modo caret, sed sapiendum est et quidem mature. non enim nobis altera uita conceditur, ut cum in hac sapientiam quaeramus, in illa sapere possimus: in hac utrumque fieri necesse est. cito inueniri debet, ut cito suscipi possit, ne quid pereat ex uita, cuius finis incertus est. Ciceronis Hortensius contra philosophiam disserens circumuenitur arguta conclusione, quod cum diceret philosophandum non esse, nihilominus philosophari uidebatur, quoniam philosophi est quid in uita faciendum uel non faciendum sit disputare. nos ah hac calumnia inmunes ac liberi sumus qui philosophiam tollimus, quia humanae cogitationis inuentio est, sophiam defendimus, quia diuina traditio est, eamque ah omnibus suscipi oportere testamur. ille cum philosophiam tolleret nec melius aliquid adferret, sapientiam tollere putabatur eoque facilius de sententia pulsus est, quia constat ho