comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ꝗͣ facilis scientibus. Si motus inquit astroꝵ forturti
non sunt. nibil aliud restat nisi ut uoluntarii sint.
ĩmo uero ut non eẽ forturtos manifestum ẽ. ita nec uo¬
luntarios. Quomodo igitur in conficiendis itineribus
constantiam suam seruant: Nimirum deus unuersi
artifeo sic illa disposuit. si machinatus ẽ ut per spatia
caeli diuina et admirabili ratione decurrerent ad ef¬
ficiendas succedentium sibi tempoꝵ uarietates. An
archimedes siculus concauo aere mundi similitudinẽ
ac figuram potuit machinari. in quo ita solem lunã¬
q composuit. ut inaequales motus et caelestibus simi¬
les conuersionibus singulis quasi diebus efficerent
et non modo accessus solis ac recessus uel in cremẽta
diminutionesq lun&e. uerumenam stellaꝵ uel inerrã¬
nium uel uagaꝵ dispares cursus. orbis ille dum uerti¬
tur exhiberet. Deus ergo illa uera non potuit machi¬

Expanded text:
quam facilis scicntibus! \'si motus\' inquit \'astrorum fortuiti quam facilis scicntibus! \'si motus\' inquit \'astrorum fortuiti non sunt, nihil aliut restat nisi ut uoluntarii sint\'. immo uero ut non esse fortuitos manifestum est, ita nec uoluntarios. \'quomodo igitur in conficiendis itineribus constantiam suam seruant?\' nimirum deus uniuersi artifex sic illa disposuit, sic machinatus est, ut per spatia caeli diuina et admirabili ratione decurrerent ad efficiendas succedentium sibi temporum uarieta-tes. an Archimedes Sicu- !ns concauo aere similitudinem mundi ac figuram potuit machinari, in quo ita solem lunamque composuit, ut inaequales motus et caelestibus similes conuersionibus singulis quasi diebus efficerent et non modo accessus solis ac recessus uel incrementa deminutionesque lunae, uerum etiam stellarum uel! inerrantium uel uagarum dispares cursus orbis ille dum uertitur exhiberet, deus ergo illa uera non potuit machi
Abbreviated transcription (Latin):
quod argumentum illud quo colligunt uniuersa caele¬
stia deos ẽẽ. in contrarium ualet: Nam si deos idcirco¬
eẽ opinantur quia certos et rationabiles cursus habẽt
errant. Ex hoc enim apparet deos non eẽ. quod exor¬
bitare illis a praestitutis itineribus non licet. Caeterũ
si du eẽnt. huc atq illuc passim sine illa necessitate
ferrentur. sicut animantes in terra. quoꝵ quia libere
sunt uoluntates. huc atq illuc uagantur ut libut.
et quo quãq mens duxxerit eo fertur. Non est igitur
astroꝵ motus uoluntarius. sed necessarius. quia prae¬
stitutis legibus officusq deseruiunt. Sed eum dispu
taret de cursibus siderum quos ex ipsa reꝵ ac tem¬
por congruentia intelligebat non eẽ fortuitos. existi¬
mauit uoluntarios eẽ.tanꝗͣ non possent tam dispo¬
site. tam ordinate moueri nisi sensus illis inesset offi¬
cu sui sciens. O ꝗͣ difficilis ẽ ignorantibus ueritas. et

Expanded text:
quod argumentum illud, quo colligunt universa coelequod argumentum illud, quo colligunt universa coelestia deos esse, in contrarium valet. Nam si deos esse idcirco opinantur, quia certos et rationabiles cursus habent, errant. Ex hoc enim apparet deos non esse, quod exorbitare illis a praestitutis itineribus non licet. Caeterum si dii essent, huc atque illuc passim sine ulla necessitate ferrentur, sicut animantes in terra, quarum quia liberae sunt voluntates, huc atque illuc vagantur, ut libuit, et quo quamque mens duxerit, eo fertur. Non est igitur astrorum motus voluntarius, sed necessarius, quia praestittaret de cursibus siderum, quos ex ipsa rerum ac temporum congruentia intellegebat non esse fortuitos, existimauit uoluntarios esse, tamquam non possent tam disposite, tam ordinate moueri, nisi sensus illis inesset officii sui sciens. o quam difficilis est ignorantibus ueritas et
Abbreviated transcription (Latin):
dem lucilius stoicus apud ciceronem sic loquitur.
Hanc igitur in stellis constantiam. hanc tantam in tã
uarus cursibus in omni aeternitate conuenientiam tẽ¬
port non possum intelligere sine mente.ratione. cõsilio.
Quare cum in sideribus eẽ uideamus. non possumus ea
ipsa non in deor numero ponere. Item paulo suꝑius.
Restat inquit ut motus astroꝵ sit uoluntarius. quae ꝗ
uideat. non indocte solum uerumetiam impie faciat
si deos eẽ neget. Nos uero et quidem constanter nega
rumetiam caecos. ineptos. deliros probamus qui igno¬
rantiam imperitoꝵ uanitate uicistis. Illi enim solem
et lunam uos etiam sidera deos putatis. Tradite i¬
gitur nobis stellaꝵ mysteria ut aras ac templa sin¬
gulis erigamus. ut sciamus quo quanque ritu. quo
die colamus. quibus nominibus quibus precibus ad¬
uocemus. nisi forte nullo discrimine tam in numera¬
biles tam minutos deos aceruatim colere debemus.Qd

Expanded text:
dem Lucilius Stoicus apud Ciceronem sic loquitur: « dem Lucilius Stoicus apud Ciceronem sic loquitur: « Hanc igitur in stellis constantiam, hanc tantam in tam variis cursibus in omni aeternitate convenientiam temporum, non possum intelligere sine mente, ratione, consilio; quae cum in sideribus esse videamus, non possumus ea ipsa non in deorum numero reponere. » Item paulo superius: « Restat, inquit, ut motus astrorum sit voluntarius; quae qui videat, non indocte solum, verum etiam impie faciat, si deos esse neget. » Nos vero et quidem constanter negamrum etiam caecos, ineptos delirosque probamus, qui ignorantiam imperitorum vanitate vicistis. Illi enim solem et lunam, vos etiam sidera deos putatis. Tradite igitur nobis stellarum mysteria, ut aras et templa singulis erigamus; ut sciamus quo quamque ritu, quo die colamus, quibus nominibus, quibus precibus advocemus; nisi forte nullo discrimine tam innumerabiles, tam minutos deos acervatim colere debemus. Quid
Abbreviated transcription (Latin):
hebetis obtunsiq cordis. elementa quae et facta sunt &¬
carent sensu tanꝗͣ deos adorant. qui cum dei opera mira¬
rentur. idest celum cum uariis luminibus terram cum
campis et montibus. maria cum fluminibus et stagnis et
fontibus ear reꝵ admiratione obstupefacti et ipsius arti¬
ficis obliti quem uidere non poterant. opera e us uenera¬
ri et colere coeperunt. nec unꝗͣ intelligere quiuerunt ꝗͣ¬
to maior ꝗͣto mirabilior sit qui illa fecit ex nihilo. Que
cum uideant diuinis legibus obsequentia cõmodis atq
usibus hominis perpetua necessitate famulari tamen
illa deos existimant eẽ ingrati aduersus beneficia di¬
uina qui deo et patri indulgentissimo sua sibi opera
pretulerunt. Sed quid mirum si aut barbari aut im¬
periti homines errant cum etiam pħi stoicae disciplinae
in eadem sint opinione. ut omnia caelestia quae mo¬
uentur.in deor numera habenda eẽ censeant: Siꝗ¬

Expanded text:
hebetis obtusique cordis, elementa, quae et facta sunt et hebetis obtusique cordis, elementa, quae et facta sunt et carent sensu, tamquam deos adorant. Qui cum Dei opera mirarentur, id est coelum cum variis luminibus, terram cum campis et montibus, maria cum fluminibus et stagnis et fontibus, earum rerum admiratione obstupefacti, et ipsius artificis obliti, quem videre non poterant, ejus opera venerari et colere coeperunt; nec umquam intelligere quiverunt, quanto major quantoque mirabilior sit, qui illa fecit ex nihilo. Quae cum videant divinis legibus obsequentia commodis atque usibus hominis perpetua necessitate famulari, tamen illa deos existimant esse; ingrati adversus beneficia divina, qui Deo et patri indulgentissimo sua sibi opera praetulerunt. Sed quid mirum, si aut barbari, aut imperiti homines errant? cum etiam philosophi Stoicae disciplinae in eadem sint opinione, ut omnia coelestia, quae moventur, in deorum numero habenda esse censeant; siqui
Abbreviated transcription (Latin):
Quanto igitur rectius ẽ omissis insensibilibus et uanis.
oculos eo tendere ubi sedes. ubi habitatio est dei ueri
qui terram stabili firmitate suspendit. qui caelum di¬
stinaeit astris fulgentibus. qui solem rebus humanis
clarissimum ac singulare lumen in argumentum suae
unicae maiestatis accendit. terris autem maria circũ¬
fudit. flumina sempiterno lapsu fluere praecepit. Ius¬
sit et extendi campos subsidere ualles. Fronde tegi sil¬
uas. lapidosos surgere montes: Quae utiq omnia nõ
iupiter fecit. qui ante annos mille septingentos natꝰ
ẽ. sed ille opifere reꝵ mundi melioris origo. qui uoca¬
tur deus. cuius principium quoniam non potest cõ
prehendi ne quaeri debet quidem. Satis est homini
ad plenam perfectamq prudentiam si deum eẽ intel¬
ligat. cuius intelligentiae uis et summa hac ẽ. ut su¬
spiciat et honorificet communem parentem generis hu¬
mani et reꝵ mirabilium fabricatorem. Unde quidã

Expanded text:
Quanto igitur rectius est omissis insensibilibus et uanis Quanto igitur rectius est omissis insensibilibus et uanis oculos eo tendere ubi sedes, ubi ha.bitatio est dei ueri, qui terram stabili firmitate suspendit, qui caelum distinxit astris fulgentibus, qui solem rebus humanis clarissimum ac singulare lumen in argumentum suae unicae maiestatis accendit, terris autem maria circumfudit, flumina sempiterno lapsu fluere praecepit, iussit et extendi campos, subsidere ualles, fronde tegi siluas, lapidosos surgere montes. quae utique omnia non Iuppiter fecit, qui ante annos mille septingentos natus est, sed ille opifex rerum, mundi melioris origo, qui uocatur deus, cuius prinprehendi, ne quaeri quidem debet. Satis est homini ad plenam perfectamque prudentiam, si Deum esse intelligat: cujus intelligentiae vis et summa haec est, ut suspiciat et honorificet communem parentem generis humani, et rerum mirabilium fabricatorem. Unde quidam
Abbreviated transcription (Latin):
apud ipsum uerrem non fuit ulla damnatio. sed uaca¬
tio ut quẽ ad modum dionysio deoꝵ spolia gestanti
di ĩmortales bonam dederant nauiganonem sic ẽt
uerri bonam quietem tribuisse uideantur. in qua sacri¬
legus suis tranquille frui posset. Nam frementibus
postea bellis ciuilibus sub obtentu damnationis ab
omni periculo ac metu remotus. alioꝵ graues casus
ac miserabiles exitus audiebat. et qui cecidisse solus
uniuersis stantibus uidebatur is uero uniuersis cadẽ¬
tibus stetit solus. donec illum et opibus sacrilegio
partis. et uita satiatum ac senectute confectum proseͥ¬
ptio triumuiralis auferret. eadem scilicet quae tulliũ
uiolatae deoꝵ maiestatis ultorem. Quin enam foelix
in eo ipso fuit. quod ante suam mortem crudelissimũ
exitum sui accusatoris audiuit. dus uidelicet prouidẽ¬
tibus ut sacrilegus ac praedo ille religionum suarum
non ante moreretur ꝗͣ solatium de ultione cepisset.

Expanded text:
apud ipsum Verrem non fuit illa damnatio, sed vacaapud ipsum Verrem non fuit illa damnatio, sed vacatio? ut quemadmodum Dionysio deorum spolia gestanti dii immortales bonam dederant navigationem, sic etiam Verri bonam quietem tribuisse videantur, in qua sacrilegiis suis tranquille frui posset. Nam frementibus postea civilibus bellis, sub obtentu damnatioomni periculo ac metu remotus aliorum graues casus ac miserabiles exitus audiebat et qui cecidisse solus uniuersis stantibus uidebatur, is uero uniuersis cadentibus stetit solus, donec illum et opibus sacrilegio partis et uita satiatum ac senectute confectum proscriptio triumuiralis auferret, eadem scilicet quae Tullium uiolatae deorum maiestatis ultorem. quin etiam felix in eo ipso fuit, quod ante suam mortem crudelissimum exitum sui accusatoris audiuit, diis uidelicet prouidentibus ut sacrilegus ac praedo ille religionum suarum non ante moreretur quam solacium de ultione cepisset.
Abbreviated transcription (Latin):
penetralibus a.C.uerre ĩmissis latronibus seruis ĩ¬
pune sublata ẽ. Idem uero cum affirmaret se a sicu¬
lis ut causam prouinciae susciperet oratum his usꝰ
ẽ uerbis. sese iam ne deos quidem in suis urbibus
ad quos confugerent habere. quod eoꝵ simulachra
sanctissima .C. uerres ex delubris religiosissimis sub¬
stulisset. quasi uero si uerres ex urbibus delubrisque
sustulerat. de caelo quoq sustulerat. Unde apparet
istos deos nihil habere in se amplius ꝗͣ materiam de
qua sunt fabricati. Nec ĩmerito ad te M. tulli hoc ẽ
ad hominem siculi confugerunt quoniam triennio sũt
experti deos illos nihil ualere. Essent enim stultissi¬
mi si ad eos ob defendendas iniurias hominum confu¬
gissent. qui .c. uerri nec pro se ipsis irati eẽ potuerũt.
A tͦ enim uerres ob haec facinora damnatus ẽ. Non er¬
go du uindicauerunt sed ciceronis industria qua uł
defensores eius oppressit. uel granae restitit. Quid qđ̃

Expanded text:
penetralibus a Gaio Verre inmissis latronibus semis inpenetralibus a Gaio Verre inmissis latronibus semis inpune sublata est. idem uero cum adfirmaret se a Siculis ut causam pronmciae susciperet oratum, his usus est uerbis: sese ia.m ne deos quidem in suis urbibus ad quos confugerent habere, quod eorum simulacra sanctissima Gaius Verres ex delubris religiosissimis sustulisset: quasi uero si Verres ex urbibus delubrisque sustulerat, de caelo quoque sistos deos nihil habere in se amplius quam materiam de qua sunt fabricati. Nec immerito ad te, Marce Tulli, hoc est, ad hominem, Siculi confugerunt; quoniam triennio sunt experti deos illos nihil valere. Essent enim stultissimi, si ad eos ob defendendas injurias hominum confugissent, qui Caio Verri nec pro seipsis irati esse potuerunt. At enim Verres ob haec facinora damnatus est. Non ergo dii vindicaverunt, sed Ciceronis industria, qua vel defensores ejus oppressit, vel gratiae restitit. Quid, quod
Abbreviated transcription (Latin):
eius eidem dionysio et falaridi et tyrannis omnibus
comparat nonne omnem siciliam compilauit sublatis
deoꝵ simulachris ornamentisq fanoꝵ: Ociosum ẽ
persequi singula. Unum libet cõmemorare. in quo ac¬
cusator omnibus eloquentiae uiribus.omni denique
conatu uocis et corporis deplorauit. de cerere uel ca¬
tinensi uel hennensi quaꝵ alterius tanta fuit religio
ut adire templi eius secreta penetralia uirs nefas
eẽt. alterius antiquitas tanta ut omnes historiae
loquantur ipsam deam fruges in hennae solo primũ
reperisse. filiamq eius uirginem ex eodem loco raptã.
deniq gracchanis temporibus turbata repu. et sedi¬
tionibus et ostentis. cum repertum eẽt in carminibus
sibyllinis antiquissimam cererem debere placari. le¬
gati sunt hennam missi. Haec igitur ceres uel religi¬
osissima quam uidere maribus ne adorandi ꝗdem
gratia licebat uel antiquissima quam. S.P.8.R. sa

Expanded text:
eius eidem Dionysio et Phalaridi et tyrannis omnibus eius eidem Dionysio et Phalaridi et tyrannis omnibus comparat? nonne omnem Siciliam compilauit sublatis deorum simulacris ornamentisque fanorum? otiosum est persequi singula, unum libet commemorare in quo accusator omnibus eloquentiae uiribus, omni denique conatu uocis et corporis deplorauit de Cerere uel Catinensi uel Hennensi: quarum alterius tanta fuit religio, ut adire templi eius secreta penetralia uiris nefas esset, alterius antiquitas tanta., ut omnes historiae loquantur ipsam deam fruges in Hennae solo primum repperisse filiamque eius uirginem ex eodem loco raptam. denique Gracchanis temporibus turbata. re publica. et seditionibus et ostentis cum repertum esset in carminibus Sibyllinis antiquissimam Cererem debere placari, legati sunt Hennam missi. haec igitur Ceres uel religiosissima, quam uidere maribus ne adorandi quidem gratia licebat, uel antiquissima, quam senatus popu
Abbreviated transcription (Latin):
uindicauerint ipsos expetant poenae. incredibili scili¬
cet uanitate.quia nocituros sibi deos putent ob alie¬
na scelera qui ipsis a quibus uiolati spoliatiq sunt¬
per se ipsos nihil nocere potuerunt.At enim saepei¬
psi quoq in sacrilegos uindicauerunt. Potest id uel
casu accidisse. quod aliquando non semper. Sed tam̃
paulo post quomodo id acciderit ostendam Nunc in¬
terim quaero cur illa tot et tanta sacrilegia in diony¬
sio non uindicauerint. qui non furtim sed palam lu¬
dibrio deos habuit Cur hunc tam potentem sacrile¬
gum a templis a cerimonus ab imaginibus suis nõ
arcuerunt: Cur etiam sacris rebus ablatis prospere
nauigauit: quod ioco ipse testatus ẽ ut solebat. U¬
detisne inquit comitibus sius naufragium timentibꝰ
ꝗͣ prospera sacrilegis nauigatio ab ipsis dus ĩmortali¬
bus tribuatur: Sed hic fortasse a platone didicerat.
deos nihil eẽ. Quid.C. uerres quem tullius accusator

Expanded text:
vindicaverint, ipsos expetant poenae; incredibili scilivindicaverint, ipsos expetant poenae; incredibili scilicet vanitate, qui nocituros sibi deos putent ob aliena scelera, qui ipsis, a quibus violati spoliatiqper se ipsos nihil nocere potuerunt. at enim saepe ipsi quoque in sacrilegos uindica.uerunt. potpst id uel casu accidisse, quod aliquando, non semper, sed tamen paulo post quomodo id acciderit ostendam. nunc interim quaero cur illi tot ac tanta sacrilegia in Dionysio non uindicauerint, qui non furtim, sed palam ludibrio deos habuit. cur hunc tam potentem sacrilegum a templis a caerimoniis ab imaginibus suis non arcuerunt? cur etiam sacris rebus ablatis prospere nauigauit? quod ioco ipse testatus est, ut solebat. 26\'uidetisne\' inquit comitibus suis naufragium timentibus \'quam prospera sacrilegis nauigatio ab ipsis diis inmortalibus tribuatur?\' sed hic fortasse a Platone didicerat deos nihil esse. quid Gaius Verres, quem Tullius accusator
Abbreviated transcription (Latin):
hebat. et accipere se illa non auferre dicebat. Perꝗͣ enim
stultum eẽ et ingratum nolle accipere ab iis ultro porri¬
gentibus a quibus bona sibi homines precarentur. Hec
ille fecit impune quia rex et uictor fuit. Quinetiam
secuta est eum solita foelicitas. Uixit enim usq ad sene¬
ctutem. regnumq per manus filio tradidit. In eo igitur
quia homines sacrilegia uindicare non poterant.oportu¬
it deos ipsos sui uindices eẽ. At si humilis quid tale
cõmiserit. huic praesto sunt flagella ignes aculei cru¬
ces et quicquid excogitare iratis ac furentibus licet
Sed cum puniunt deprehensos in sacrilegio ipsi de deoꝵ
suoꝵ potestate diffidunt. Cur enim non ipsis potissimũ
relinquunt ulciscendi sui locum si eos posse aliquid ar¬
bitrantur: Quinetiam putant illoꝵ numine accidis
se ut praedones reꝵ sacraꝵ comprehensi tenerentur.
et saeuiunt non tam ira ꝗͣ metu. ne si deoꝵ iniuriam nõ

Expanded text:
hebat et accipere se illa, non auferre dicebat: perquam enim hebat et accipere se illa, non auferre dicebat: perquam enim stultum esse et ingratum nolle accipere ab iis ultro porrigentibus, a quibus bona sibi homines precarentur. haec ille fecit inpune, quia rex et uictor fuit, quin etiam secuta est eum solita felicitas: uixit enim usque ad senectutem regnumque per manus filio tradidit. in eo igitur, quia homines sacrilegia uindicare non poterant, oportuit deos ipsos sui uindices esse. at si humilis quid tale commiserit, huic praesto sunt flagella ignes eculei cruces et quidquid excogitare iratis ac furentibus licet. sed cum puniunt deprehensos in sacrilegio, ipsi ! e deorum suorum potestate diffidunt. cur enim non ipsis potissimum relinquant ulciscendi sui locum, si eos posse aliquid arbitrase, ut praedones rerum sacrarum deprehensi tenerentur; et saeviunt non tam ira, quam metu, ne si deorum injuriam non
Abbreviated transcription (Latin):
et thura et odores inferunt. his opimas et pingues ho¬
stias ĩmolant. quibus est quidem os. sed carens officio den¬
tium. his peplos et indumenta preciosa quibus usus uela¬
minis nullus ẽ. his aurum et argentum consecrant. quae
tam non habent qui accipiunt ꝗͣ qui illa donarunt. Nec
ĩmerito dionysius siciliae tyrannus post uictoriam graecia
ponitus. deos tales contempsit. spoliauit. illusit. Siquidẽ
sacrilegia sua iocularibus etiam dictis prosequebatur
N am cum ioui olympio aureum amiculum detraxisset la¬
neum iussit imponi. dicens aestate eẽ graue aurum. hie¬
me frigidum. Laneum uero utriq tempori aptum. Idẽ
auream barbam detrahens esculapio. incongruens et i¬
niquum eẽ ait cum apollo pater eius imberbis adhuc
eẽt ac leuis. priorem filium ꝗͣ patrem barbatum uide¬
ri. Item pateras et exuuias et parua quaedam sigilla
quae simulachroꝵ protentis manibus tenebantur detra¬

Expanded text:
et tura et odores inferunt, his opimas et pingues hoet tura et odores inferunt, his opimas et pingues hostias immolant, quibus est quidem os, sed carens officio dentium, his peplos et indumenta pretiosa, quibus usus uelaminis nullus est, his aurum et argentum consecrant, quae tam non habent qui accipiunt quam qui illa dona-runt. nec inmerito Dionysius Siciliae tyrannus post uictoriam Graecia potitus deos tales contempsit spoliauit inlusit, siquidem sacrilegia sua iocularibus etiam dictis prosequebatur. nam cum Ioui Olympio aureum amiculum detraxisset, laneum iussit inponi dicens aestate graue esse aureum, hieme frigidum, laneum uero utrique tempori aptum. idem auream barbain detrahens Aesculapio incongruens et inicum esse ait, cum Apollo pater eius inberbis adhuc esset ac leuis, priorem filium quam patrem barbatum uideri. item pateras et exuuias et parua quaedam sigilla, quae simulacrorum protentis manibus tenebantur, detra
Abbreviated transcription (Latin):
uasa templis inferantur superuacuum putanti esse
inter religiones. quod non sanctitatis sed auaritiae sit
instrumentum Illa enim satius ẽ deo quem recte co¬
las inferre pro munere compositum ius fasq: animo
sanctosq recessus mentis et incoctum generoso pect
honesto. Egregie sapienterq sensit.Uerum illud ridi¬
cule subdidit. hoc ẽẽ aurum in templis quod sint do¬
natae ueneri a uirgine pupae. quas ille obminutiue for-¬
tasse contempserit. Non uidebat enim simulacra ipsa
et effigies deoꝵ polycliti et eufranoris et phidie ma¬
nu ex auro atq aebore perfectas nihil aliud eẽ ꝗͣ gran¬
des pupas. non a uirginibus. quaꝵ lusibus uenia
dari potest. sed a barbaris hominibus consecratas.
Aerito igitur etiam senum stultitiam seneca deridet. Nõ
inquit bis pueri sumus ut uulgo dicitur sed semper
Uerum hoc interest quod maiora nos ludimus. Ergo
his ludieris et ornatis et grandibus pupis. et unguẽta

Expanded text:
uasa templis inferantur, superuacuum putanti esse uasa templis inferantur, superuacuum putanti esse inter religiones quod non sanctitatis, sed auaritiae sit instrumentum. illa enim satius est deo, quem recte colas, inferre pro munere compositum ius fasque animo sanctosque recessus mentis et incoctum generoso pectus honesto. egregie sapienterque sensit. uerum illut ridicule subdidit, hoc esse aurum in templis, quod sint Veneri donatae a uirgine pupae; quas ille ob minutiem fortasse contemserit. non uidebat enim simulacra ipsa et effigies deorum Polycleti et Euphranoris et Phidiae manu ex auro atque ebore perfectas nihil aliut esse quam grandes pupas non a uirginibus, quaj-um lusibus uenia dari potest, sed a barbatis hominibus consecra.tas. merito igitur etiam Renum stultitiam Seneca deridet. non inquit bis pueri sumus ut uulgo dicitur, sed semper: uerum hoc interest, quod maiora nos ludimus. ergo his ludicris et ornatis et grandibus pupis unguenta
Abbreviated transcription (Latin):
Quae uanitas ab his aliquam sperare tutelam quae
tueri semet ipsa non possunt: Quae peruersitas ad
eoꝵ praesidia decurrere. quae ipsa cum uiolantur in¬
ulta sunt. nisi a colentibus uindicentur: Ubi ergo
ueritas ẽ: Ubi nulla uis adbiberi potest religioni.
ubi nihil quod uiolari potest apparet ubi sacrilegiũ
fieri non potest. Quicquid autem oculis manibusq sub¬
iectum ẽ. id uero quia fragile ẽ ab omni ratione ĩmortali¬
tatis alienum ẽ. Frustra igitur homines auro aebore.
gemmis deos excolunt. et exornant. quasi uero es his
rebus ullam possint capere uoluptatem. Quis usus ẽ
preciosor muneꝵ nihil sentientibus: An ille qui mor¬¬
tius: Pari enim ranone defunctoꝵ corpora odoribus ac
preciosis uestibus inlita et conuoluta humi condunt.
qua deos honorant. qui neq cum fierent sentiebant ⁊¬
neq cum coluntur sciunt. Nec enim sensum con secra¬
tione sumpserunt. Non placebat persio quod aurea

Expanded text:
quae uanitas ab iis aliquam sperare tutelam, quae quae uanitas ab iis aliquam sperare tutelam, quae tueri semet ipsa non possunt? quae peruersitas ad eorum praesidia decurrere, quae ipsa cum uiolantur inulta sunt, nisi a colentibus uindicentur? ubi ergo ueritas est? ubi nulla uis adhiberi potest religioni, ubi nihil quod uiolari possit apparet, ubi sacrilegium fieri non potest. quidquid autem oculis manibusque subiectum est, id uero quia fragile est, ab omni ratione immortalitatis alienum est. frustra igitur hgemnis deos excolunt et exornant; quasi vero ex his rebus ullam possint capere voluptatem. Quis usus est pretiosorum munerum nihil sentientibus? an ille qui moruis? pari enim ratione defunctorum corpora odoribus ac uestibus pretiosis inlita. et conuoluta humi condunt qua deos honorant, qui neque cum fierent sentiebant neque cum coluntur sciunt; nec enim sensum consecratione sumpserunt. non placcbat Persio quod aurea.
Abbreviated transcription (Latin):
tentiginem timeant. cum aues ipsae quas terrore fal¬
cis aut inguinis abigi existimant simulachris fabre¬
factis. idest hominum plane similibus insidiant. ni¬
dificent. inquinent: Sed flaccus ut satirici carmĩs
scriptor derisit hominum uanitatem. Uerum ii qui
faciunt seriam rem se facere opinantur. Denique
poeta maximus homo in caeteris prudens. in hoc so¬
lo non poetice. sed aniliter desipit.cum in illis emen¬
datissimis libris etiam fieri hoc iubet. Et custos fu¬
rum atq auium cum falce saligna hellespontiaci
seruet tutela priapi. Adorant ergo mortalia aut
a mortalibus facta. Frangi enim cremari. periret
possunt. Nam et tectis uetustate labentibus saepe
comminui solent. et. consumpta incendio dilabũtꝰ᷑.
in cinerem. et plerunq nisi sua illis magnitudo sub¬
uenerit. aut custodia diligens sepserit. in praedam
furibus cedunt. Quae igitur in sania ẽ ea timere ꝓ
quibus aut ruinae. aut ignes. aut furta timeantur.

Expanded text:
tentiginem timeant; cum aves ipsae, quas terrore faltentiginem timeant; cum aves ipsae, quas terrore falcis aut inguinis abigi existimant, simulacris fabrefactis, id est, hominum plane similibus, insidant, nidificent, inquinent. Sed Flaccus, ut satyrici carminis scriptor, derisit hominum vanitatem. Verum ii qui fpoeta maximus, homo in cetens prudens, in hoc solo non poetice, sed aniliter desipit, cum in illis emendatissimis libris etiam fieri hoc iubet: et custos furum atque auium cum falce saligna Hellespontiaci seruet tutela Priapi. adorant ergo mortalia aut a mortalibus facta: frangi enim cremari perire possunt. nam et tectis uetustate labentibus saepe comminui solent et consumpta incendio dilabuntur in cinerem et plerumque, nisi sua illis magnitudo subuenerit aut custodia diligens saepserit, in praedam furibus cedunt. quae igitur insania est ea timere, pro quibus aut ruinae aut ignes aut furta timeantur?
Abbreviated transcription (Latin):
peruenire ad hanc scientiam non potest. nisi doceatur.
Adeo phi quod summum fuit humana sapientia as¬
secuti sunt. ut intelligerent quid non sit illud asseq
nequiuerunt ut dicerent quid sit. Nota ciceronis
uox est. Utinam tam facile uera in uenire possem ꝗͣ
falsa conuincere. Quod quia uires humanae condi¬
tionis excedit. eius officii facultas nobis attributa
ẽ. quibusq tradidit deus scientiam ueritatis. cui ex¬
plicandae quatuor posteriores libri serment. Nuc̃
interim falsa ut coepimus detegamus. Quid igit᷑
maiestatis possunt habere simusachra quae fuerunt
in homunculi potestate uel ut aliud fierent. uel ut
omnino non fierent:Idcirco apud horatium priapꝰ
ita loquitur. Olim truncus eram ficulnus inutile li¬
gnum Cum faber incertus scannum faceret ne pria¬
pum. Maluit eẽ deum deus in de ego furum auiũ
q maxima formido. Quis non sit tanto hoc custo¬
de securus: Fures enim tam stulti sunt. ut priapi

Expanded text:
peruenire ad hanc scientiam non potest, nisi doceatur aperuenire ad hanc scientiam non potest, nisi doceatur a deo. ita philosophi quod summum fuit humauae sapicntiae adsecuti sunt, ut intellegerent quid non sit: illud adsequi nequiuerunt, ut dicerent quid sit. nota Ciceronis uox est: utinam tam facile uera inuenire possem quam falsa conuincere. quod quia uires humanae condicioiiis excedit, eius officii facultas nobis adtributa est, quibus tradidit deus scientiam ueritatis. cui explicandae quattuor posteriores libri seruient: nunc interim falsa ut coepimus detegamus. Quid igitur maiestatis possunt habere simulacra, quae fuerunt in homunculi potestate uel ut aliud fierent uel ut omnino ne fierent? idcirco aput Horatium Priapus ita loquitur: olim truncus eram ficulnus, inutile lignum cam faber incertus scamnum faceretne Priapum, maluit eque Maxima formido. Quis non sit tanto hoc custode securus? Fures enim tam stulti sunt, ut Priapi
Abbreviated transcription (Latin):
uera eẽt religio exereret se ac uindicaret. nec pateretur
eẽ aliud quicꝗͣ Uidere enim nullo modo poterunt qͣ¬
re. aut a quo. et quẽadmodum religio uera opprime¬
retur. quod est diuini sacramenti et caelestis archani.
Id uero nisi doceatur: aliquis scire nullo pacto potest.
Summa rei haec ẽ. Imperiti et insipientes falsas religioẽs
pro ueris habent.quia neq ueram sciunt.neq falsam in¬
telligunt. Prudentiores uero quia ueram nesciunt aut
in us quas falsas eẽ intelligunt perseuerant. ut aliꝗd
tenere uideantur. aut omnino nihil colunt ne incidãt
in errorem cum id ipsum maximi sit erroris uitam pe¬
cudum sub figura hominis imitari. Falsum uero intel
ligere est quidem sapientiae sed humanae. Ultra hũc
gradum procedi ab homine non potest. Itaq mihi
pħoꝵ religiones ut docui sustulerunt. Uerum autẽ
scire diuinae sapientiae ẽ.homo autem per se ipsum

Expanded text:
esset uera religio, exereret se ac uindicaret nec pateretur esset uera religio, exereret se ac uindicaret nec pateretur esse aliut quicquam. uidere enim nullo modo poterant quare aut a quo et quemadmodum religio uera opprimeretur, quod est diuini sacramenti et caelestis arcani: id uero nisi doceatur, aliquis scire nullo paSumma rei haec est: imperiti et insipientes falsas religiones pro veris habent, quia neque veram sciunt, neque falsam intelligunt. Prudentiores vero, quia veram nesciunt, aut in iis, quas falsas esse intelligunt, perseverant, ut aliquid tenere videantur, aut omnino nihil colunt, ne incidant in errorem, cum id ipsum maximi sit erroris vitam pecudum sub figura homlegere est quidem sapientiae, sed humanae, ultra hunc gradum procedi ab homine non potest, itaque multi philosophorum religiones ut docui sustulerunt: uerum autem scire diuinae sapientiae est; homo autem per se ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
gionis errorem tanto sunt facti stultiores quod eẽ aliquã
non putauerunt. Itaq quoniam facilius ẽ de alienis
iudicare ꝗͣ de sius. dum alioꝵ praecipitium uident non
prospexerunt quid ante pedes suos eẽt. In utraq igit᷑
parte et summa stultitia inuenitur. et odor quidam sa¬
pientiae ut possis dubitare quos dicas potissimum stul
nores. illosne qui falsam religionem suscipiunt. an eos
qui nullam. Sed ut dixi uenia concedi potest imperitis.
et qui se sapientes ẽẽ non fateantur. Lis uero non põt
qui sapientiam professi stultitiam potius exhibent.
Non sum equidem tam iniquus ut eos putem diuinare
potuisse ut ueritatem per se ipsos inuenirent. quod ego¬
fieri non posse confiteor. Sed hoc ab us exigo quod ratio¬
ne ipsa prestare. potuerunt. Facerent enimꝰ prudentius
tis aperte pronuntiarent eam quae uera eẽt ab hominibꝰ
non teneri. Sed mouerit eos fortasse illud quod si qua

Expanded text:
gionis errorem, tanto sunt facti stultiores, quod esse aliquam gionis errorem, tanto sunt facti stultiores, quod esse aliquam ueram non putauerunt. itaque quoniam facilius cst de alienis iudicare quam de suis, dum aliorum praecipitium uident, non prospexerunt quid ante pedes suos esset. in utraque igitur parte et summa stultitia inuenitur et odor quidam saptiores, illosne qui falsam religionem suscipiunt, an eos qui nullam. Sed ut dixi venia concedi potest imperitis, et qui se sapientes non esse fateantur: his vero non potest qui, sapientiam professi, stultitiam potius exhibent. Non sum equidem tam iniquus, ut eos putem divinare potuisse, ut veritatem per seipsos invenirent; quod fieri ego non posse confiteor. Sed hoc ab his exigo, quod ratione ipsa praestare potuerunt. Facerent enim prtis aperte pronuntiarent eam quae uera esset ab hominibus non teneri. sed mouerit eos fortasse illut, quod si qua
Abbreviated transcription (Latin):
multo Spargere quadrupedum. nec uotis nectere uota
Quae profecto si cassa sunt. non oportet sublimes et exccel¬
sos animos auocari. atq in terram premi. sed nihil ali¬
ud ꝗͣ caelestia cogitare. Impugnatae sunt ergo a prudẽ¬
tioribus falsae religiones. quia sentiebant esse falsas. s
non est inducta uera.quia qualis. aut ubi eẽt ignorabãt
Itaq sic habuerunt tanꝗͣ nulla eẽt omnino. quia ueram
non poterant inuenire. et eodem modo inciderunt in er¬
rorem multo maiorem ꝗͣ illi qui falsa tenebant. Nam
isti fragilium cultores ꝗͣuis sint in epti quia caelestia cõ¬
stituunt in rebus corruptibilibus atq terrenis. aliquid
tamen sapientiae retinent. et habere ueniam possunt. ꝗa
summum hominis officium etsi non re ipsa tamen ꝓpo¬
sito tenent.Siquidem hominum atq mutoꝵ uel solũ
uel certe maximum in religione discrimen ẽ. Hi uero ꝗͣ¬
to fuerunt sapientiores quod intellexerunt falsae reli¬

Expanded text:
multo spargere quadrupedum nec uotis nectere uota. multo spargere quadrupedum nec uotis nectere uota. quae profecto si cassa sunt, non oportet sublimes et excelsos animos auocari atque in terram premi, sed nihil aliut quam caelestia cogitare. inpugnatae sunt ergo a prudentioribus falsae religiones, quia sentiebant esse falsas, sed non est inducta uera, quia qualis aut ubi esset ignorabant. itaque sic habuerunt tamquam nulla esset omnino, quia ueram non poterant inuenire, et eo modo inciderunt in errorem multo maiorem quam illi qui falsam tenebant. nam isti fragilium cultores quamuis sint inepti, quia caelestia constituunt in rebus corruptibilibus atque terrenis, aliquid tamen sapientiae retinent et habere ueniam possunt, qui summum hominis officium etsi non re ipsa, tamen proposito tenent, siquidem hominum atque mutorum uel solum uel certe maximum in religione discrimen est. hi uero quanto fuerunt sapientiores, quod intellexerunt falsae reli
Abbreviated transcription (Latin):
sculi quo continetur sed ex factis ac moribus ꝑuide¬
atur. Qui ergo colunt simulachra corpora sunt homi¬
nibus carentia quia se corporalibus dediderunt. nec ui¬
dent plus aliquid mente ꝗͣ corpore cum sit animi offi¬
cium ea subtilius cernere quae acies corporalis non po
test in tueri. Quos homines idem ille philosophus ac
poeta grauiter accusat tanꝗͣ humiles et abiectos qui
contra naturae suae rationem ad ueneranda se terrena
prosternant. Ait enim Et faciunt animos hominũ¬
humiles formidine diuum. Depressosq premunt ad
terram. Auid quidem ille cum haec diceret senti¬
ebat nihil utiq colendum eẽ. quoniam du humana
non curent. Deniq alio loco religiones et cultus deoꝵ
in ane eẽ officium confitetur. Nec pietas ulla ẽ uelatũ
saepe uideri. Uertere se ad lapides atq: omnes accede¬
re ad aras. Et procumbere humi prostratum. et pan¬
dere palmas. Ante deum delubra nec aras sanguine

Expanded text:
sculi quo continetur, sed ex factis et moribus pervidesculi quo continetur, sed ex factis et moribus pervidetur. Qui ergo colunt simulacra, corpora sunt hominibus carentia, quia se corporalibus dediderunt, nec vident plus aliquid mente quam corpore; cum sit animi officium ea subtilius cernere, quae acies corptest intueri. quos homines idem ille philosophus ac poeta grauiter accusat tamquam humiles et abiectos, qui contra naturae suae rationem ad ueneranda se terrena prosternant. ait enim: et faciunt animos humiles formidine diuum depressosque premunt ad terram. aliut quidem ille cum haec diceret, sentiebat, nihil utique colendum esse, quoniam dii humana non curent. denique alio loco religiones et cultus deorum inane esse officium confitetur: nec pietas ulla est uelatum saepe uideri uertere se ad lapidem atque omnis accedere ad aras et procumbere humi prostratum et pandere palmas ante deum delubra nec aras sanguine
Abbreviated transcription (Latin):
damus timiditati quae in sapientem eẽ non debet. Qͥa
ergo ipse in eodem uersaris errore: Uideo te terrena
et manu facta uenerari. Uana eẽ intelligis. et tamen
eadem facis quae faciunt ipsi quos ipse stultissimos con¬
fiteris. Quid igitur profuit uidisse te ueritatem quã
nec defensurus eẽs. nec secuturus:Si libenter errãt
ii qui errare se sentiunt. ꝗͣto magis uulgus in doctũ
quod pompis inanibus gaudet. animisq puerilibus ⁊¬
spectat omnia oblectatur friuolis et specie simulachro¬
ꝵ capitur. nec ponderare secum unam quanq rem po¬
test. ut intelligat nihil colendum eẽ quod oculis cer-¬
nitur mortalibus quia mortale sit necesse est. nec mi¬
randum eẽ si deum non uideat.cum ipsi ne hominem ꝗ¬
dem uideant. quem uidere se credunt: hoc enim qđ
oculis subiectum ẽ. non homo sed hominis receptacu¬
lum ẽ. cuius qualitas et figura non ex liniamentis ua¬

Expanded text:
damus timiditati, quae in sapiente esse non debet. Quid damus timiditati, quae in sapiente esse non debet. Quid ergo ipse in eodem versaris errore? Video te terrena et manufacta venerari: vana esse intelligis, et tamen eadem facis quae faciunt ipsi, quos ipse stultissimos confiteris. Quid igitur profuit vidisse te veritatem, quam nec defensurus esses, nec secuturus? Si libenter errant etiam ii qui errare se sentiunt, quanto magis vulgus indoctum, quod pompis inanibus gaudet, animisque puerilibus spectat omnia? oblectatur frivolis, et specie simulacrorum capitur, nec ponderare secum unamquamque rem potest, ut intelligat nihil colendum esse quod oculis mortalibus cernitur, quia mortale sit necesse est. Nec mirandum est, si Deum non videant, cum ipsi ne hominem quidem videant, quem videre se credunt. Hoc enim quod oculis subjectum est, non homo, sed hominis receptaculum est; cujus qualitas et figura, non ex lineamentis va
Abbreviated transcription (Latin):
nec de alus bene mereatur quos patitur errare. nec
de se ipso qui alienis accedit erroribus. nec utitur
tandem sapientiae suae bono.ut factis impleant qđ
mente percepit.sed prudens et sciens pedem laqueo
inserit. ut simul cum caeteris quos liberare ut pru¬
dentior debuit. et ipse capiatur. Quin potius si quid
tibi cicero uirtutis ẽ experire populum facere sapien¬
tem. digna res ẽ ubi omnes eloquentiae tuae uires e¬
xeras. Non enim uerendum ẽ ne te in tam bona cau¬
sa deficiat oratio. qui saepe etiam malas copiose ac for¬
titer defendisti. Sed nimirum socratis carcerem times
ideoq patrocinium ueritatis suscipere non audes. At
mortem ut sapiens contemnere debuisti et erat multo
pulchrius ut ob benedicta potius ꝗͣ ob maledicta more¬
reris. nec plus tibi laudis philippicae afferre potuerũt
ꝗͣ discussus error generis humani et mentes hominũ
ad sanitatem tua disputatione reuocare. Sed conce¬

Expanded text:
nec de aliis bene mereatur, quos patitur errare; nec nec de aliis bene mereatur, quos patitur errare; nec de se ipso, qui alienis accedit erroribus, nec utitur tandem sapientiae suae bono, ut factis impleat, quod mente percepit, sed prudens et sciens pedem laqueo inserit, ut simul cum caeteris, quos liberare ut prudentior debuit, et ipse capiatur? Quin potius, si quid tibi, Cicero, virtutis est, experire populum facere sapientem: digna res est, ubi omnes eloquentiae tuae vires exerceas. Non enim verendum est ne te in tam bona causa deficiat oratio, qui saepe etiam malas copiose ac fortiter defendisti. Sed nimirum Socratis carcerem times, ideoque patrocinium veritatis suscipere non audes. At mortem ut sapiens contemnere debuisti. Et erat quidem multo pulchrius, ut ob bene dicta potius, quam ob maledicta morereris. Nec plus tibi laudes Philippicae afferre potuerunt, quam discussus error humani generis, et mentes hominum ad sanitatem tua disputatione revocatae. Sed conce
Abbreviated transcription (Latin):
et calcare terram nihil aliud ẽ ꝗͣ simulachra non ado¬
rare quia de terra ficta sunt. Item diuitias non cõ¬
cupiscere uoluptates corporis spernere. quia opes
et corpus ipsum cuius hospitio utimur terra ẽ. Uiiũ
colite ut uiuatis. Moriatur enim necesse ẽ qui se
suamq animam mortius adiudicauit. Sed quid ꝓ¬
dest ad uulgus et ad homines imperitos hoc modo
contionari. cum uideamus etiam doctos et prudẽtes
uiros cum religionum intelligant uanitatem nihilo¬
minus tamen in his ipsis quae damnant colendis
nescio qua prauitate perstare: Intelligebat cicero
falsa eẽ quae homines adorarent. Nam cum mul¬
ta dixisset quae ad euersionem religionum uale¬
rent. ait tamen non eẽ illa uulgo disputanda. ne
susceptas publice religiones talis disputatio extĩ¬
guat. Quid ei facies qui cum errare se sentiat ultͦ
ipse in lapides impingat ut populus omnis offen¬
dat. ipse sibi oculos eruat ut omnes caeci sint. qui

Expanded text:
et calcare terram nihil aliut est quam simulacra non adoet calcare terram nihil aliut est quam simulacra non adorare, quia de terra ficta sunt, item diuitias non concupiscere, uoluptates corporis spernere, quia opes et corpus ipsum cuius hospitio utimur terra est. uiuum colite, ut uiuatis: moriatur enim necesse est qui se suamque animam mortuis adiudicauit. Sed quid prodest ad uulgus et ad homines inperitos hoc modo contionari, cum uideaviros, cum religionum intelligant vanitatem, nihilominus tamen in iis ipsis, quae damnant, colendis nescio qua pravitate perstare. Intelligebat Cicero falsa esse, quae homines adorarent. Nam cum multa dixisset quae ad eversionem religionum valerent, ait tamen non esse illa vulgo disputanda, ne susceptas publice religiones disputatio talis extinguat. Quid de eo facias, qui, cum errare se sentiat, ultro ipse in lapides impingat, ut populus omnis offendat? ipse sibi oculos eruat, ut omnes caeci sint? qui
Abbreviated transcription (Latin):
uos poeniteat non quadrupedes eẽ natos fas non ẽ
caeleste animal cum terrenis in terram uergentibus
uersari. Quid uos beneficiis caelestibus orbati ꝓnio
in humum uestra sponte procumbitis. Humi enim
miseri uolutamini cum deorsum quaerits quod in
sublimi quaerere debiustis. Nam ista mortalium di¬
gitoꝵ ludiera et fragilia figmenta ex quolibet mate¬
nae genere formata.quid aliud sunt nisi terra ex
qua nata sunt. Quid ergo rebus inferioribus sub¬
iacetis. Quid capitibus uestris terram superponitis:
Cum ergo uos terre submittitis humilioresq facitis ipsi
uos ultro ad inferos mergits ad mortemq damnatis
quia nihil est terra inferius et humilius nisi mors et
inferi. Quae si effugere uellenis subiectam pedibus ue¬
stris terram contemneretis corporis statu saluo. qđ
iderreo rectum accepistis quo oculos atq mentem
cum eo qui fecit conferre possetis. Contemnere autem

Expanded text:
vos poeniteat non quadrupedes esse natos. Fas non est vos poeniteat non quadrupedes esse natos. Fas non est coeleste animal cum terrenis, in terramque vergentibus coaequari. Quid vos beneficiis coelestibus orbatis, pronique in humum vestra sponte procumbitis? Humi enim miseri volutamini, cum deorsum quaeritis quod in sublimi quaerere debuistis. Nam ista mortalium digitorum ludicra et fragilia figmenta, ex quolibet materiae genere formata, quid aliud sunt, nisi terra, ex qua nata sunt? Quid ergo rebus inferioribus subjacetis? quid capitibus vestris terram superponitis? Cum enim vos terrae submittitis, humilioresque facitis, ipsi vos ultro ad inferos mergitis, ad mortemque damnatis, quia nihil terra inferius et humilius, nisi mors et inferi. Quae si effugere velletis, subjectam pedibus vestris terram contemneretis, corporis statu salvo: quod idcirco rectum accepistis, quo oculos atque mentem cum eo, qui fecit, conferr
Abbreviated transcription (Latin):
potestatem habere possunt cum ipse qui fecit illa nõ
habeat: Sed ne haec quidem dare is potuit quae habe¬
bat. Uidere audire loqui moueri. Quisꝗͣne igitur tã
ineptus ẽ ut putet aliquid eẽ in simulacbro dei in
quo ne hominis quidem quicꝗͣ est praeter umbram.
Sed haec nemo considerat. Infecti sunt enim ꝑsuasioẽ
ac mentes eoꝵ penitus fucum stultitiae perbiberunt.
Adorant ergo insensibilia qui sentiunt. irrationabilia
qui sapiunt exanima qui uiuunt. terrena qui oriũ¬
tur e caelo Iuuat igitur uelut in aliqua sublimi spe¬
cula constitutum unde uniuersi exaudiri possint. ꝑ¬
sianum illud proclamare. Ocuru e in terras animae i
et caelestium manes caelum potius intuemini ad cuiꝰ
spectaculum uos excitauit ille artifex uester deus
ille uobis sublimem uultum dedit uos in terram cur¬
uamini. uos altas mentes et ad parentem suum cum
corporibus sius erectas ad inferiora deprimius tanꝗͣ

Expanded text:
potestatem habere possunt, cum ipse qui fecit illa non potestatem habere possunt, cum ipse qui fecit illa non habeat? sed ne haec quidem dare iis potuit quae habebat, uidere audire loqui moueri. quisquamne igitur tam ineptus est, ut putet aliquid esse in simulacro dei, in quo ne hominis quidem quicquam est praeter umbram ? sed haec nemo consac mentes eorum penitus fucum stultitiae perbiberunt. Adorant ergo insensibilia, qui sentiunt; irrationabilia, qui sapiunt; exanima, qui vivunt; terrena, qui oriuntur e coelo. Juvat ergo, velut in aliqua sublimi specula constitutum, unde universi exaudire possint, Persianum illud proclamare, O curvae in terras animae, et coelestium inanes! Coelum potius intuemini, ad cujus spectaculum vos excitavit ille artifex vester Deus. Ille vobis sublimem vultum dedit; vos in terram curvamini: vos altas mentes, et ad parentem suum cum corporibus suis erectas, ad inferiora deprimitis, tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
issent a quo sunt expolita quae ẽẽnt aut incultus et hor¬
ridus lapis. aut materia in formis ac rudis nisi fuissẽt
ab homine formata. homo igitur illor quasi parens
putandus ẽ per cuius manus nata sunt. per quem fi¬
guram. speciem pulchritudinem habere coeperunt. et
ideo melior qui fecit ꝗͣ illa quae facta sunt et tamen
factorem ipsum nemo suspicit. aut ueretur quae fecit
timent. tanꝗͣ possit plus eẽ in opere ꝗͣ in opifice. Re¬
cte igitur seneca in libris moralibus Simulachra inꝗt
deoꝵ uenerantur illis supplicant. genu posito illa a¬
dorant. illis per totam assidunt diem aut adstant il¬
lis. stipem iaciunt. uictimas cedunt. et cum hec tan¬
topere suscipiant. fabros qui illa fecere contemnunt.
Quid inter se tam contrarium ꝗͣ statuarium despicere
statuam adorare. et eum ne in conuictum quidem ad¬
mittere qui tibi deos faciat:Quam ergo ium quam

Expanded text:
issent a quo sunt expolita: quae essent aut incultus et horissent a quo sunt expolita: quae essent aut incultus et horridus lapis ant materia informis ac rudis, nisi fuissent ab homine formata. homo igitur illorum quasi parens putandus est, per cuius manus nata sunt, per quem figuram speciem pulchritudinem habere coeperunt, et ideo melior qui fecit quam illa quae facta sunt. et tamen factorem ipsum nemo suspicit aut ueretur: quae fecit timent, tamquam possit plus esse in opere quam in opifice. recte igitur Seneca in libris moralibus simulacra inquit deorum uenerantur, illis supplicant genu posito, illa adorant, illis per totum adsident diem aut adstant, illis stipem iaciunt, uictimas caedunt: et cum haec tanto opere suspiciant, fabros qui illa fecere contemnunt. quid inter se tam contrarium quam statuarium despicere, statuam adorare et eum ne in conuictum quidem admittere qui tibi deos faciat? quam ergo uim, quam
Abbreviated transcription (Latin):
nime profecto. et tamen hominis imago necessaria
tum uidetur cum procul abest. superuacua futura
cum praesto est. Dei autem cuius numen ac spiritꝰ
ubiq diffusus abesse nunꝗͣ potest. semper utique¬
imago superuacua est. Sed uerentur ne omnis illoꝵ
religio manis sit et uana si nihil in praesenti uideãt
quod adorent. et ideo simulachra constituunt. quae
quia mortuoꝵ sunt imagines similia sint mortus
omni enim sensu carent dei autem in aeternum uiuẽ¬
tis uiuum ac sensibile debet eẽ simulachrum. Quod
si a similitudine id nomen accepit. qui possunt ista
simulachra deo similia iudicari quae nec sentiunt
nec mouentur. Itaq simulachrum dei non illud ẽ
quod digitis hominis ex lapide aut aere aliaue ma¬
teria fabricatur. sed ipse homo. quoniam et sentit et
mouetur. et multas magnasq actiones habet. Nec
intelligunt homines ineptissimi quod si sentire simu¬
lachra et moueri possent ultro adoratura hominem fu¬

Expanded text:
nime profecto. et tamen hominis imago necessaria nime profecto. et tamen hominis imago necessaria tum uidetur, cum procul abest, superuacua futura, cum praesto est, dei autem, cuius numen ac spiritus ubique diffusus abesse numquam potest, semper utique superuacua est. sed uerentur ne omnis illorum religio inanis sit et uana, si nihil in praesenti uideant quod adorent, et ideo simulacra constituunt, quae quia mortuorum sunt imagines, similia mortuis sunt; omni enim sensu carent. Dei autem in aeternum viventis vivum et sensibile debet esse simulacrum. Quod si a similsimulacra deo similia iudicari quae nec sentiunt nec mouentur? itaque simulacrum dei non illut est quod, digitis hominis ex lapide aut aere aliaue materia fabricatur, sed ipse homo, quoniam et sentit et mouetur et multas magnasque actiones habet. nec intellegunt homines ineptissimi quod, si sentire simulacra et moueri possent, ultro adoratura hominem fu