comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
rinq sunt nuose cadat qͦ de gne tũ exẽ¬
plis supͣdiximꝰ ut bec qͦ copia facultatẽ
afferat nõ semꝑ eod mõ desinendi. nec tu
hec ita sunt arcta & astricta ut ea cũ ue¬
limus laxare neq̃amus multũ interest
utrũ nũosa sit idest silis nũoꝵ an plane
frequent̾ uerũ & raro inueris causis aut fo¬
rensib cirtũ scripte nuͣoseq dicendũ ẽ seꝗ
uidetur ut uid eam que sũt illa q̃ supͣdixi
incisaq mẽbras hec enĩ in ueris causis ma¬
ximã partẽ orõis opͥtinẽt: Costat .ii. ille
ambitus & plena cõprehensio e qͣtuor fere
partib que m̾bra dicimus ut & aures im¬
pleat & ne ue breiuor sit ꝙͣ satis sit neq
sepe accidit ut aut titus insistendũ sit au
longuis procedendũ ne breuitas defraudas¬
se auris uideatur ne ue longitudo obtudis¬
se: S habeo mediocritatis rationẽ: nec . n
loquor de uersu & ẽ liberior aliꝙͣto orõ
Equatuor igitur ꝗ exametrorũ instar uersu¬

Expanded text:
it ut numerose cadat, quo de genere cum exemplis supra diximus; ut haec quoque copia faculta- tem adferat non semper eodem modo desinendi. Nec tamen haec ita sunt arta et astricta, ut ea, cum velimus, laxare nequeamus. Multum interest utrum numerosa sit, id est similis numerorum, an plane frequenter verum etiam raro in veris causis aut forensibus circumscripte numeroseque dicendum est, sequi videtur, ut videamus quae sint illa quae supra dixi incisa, quae membra. Haec enim in veris causis maximam partem orationis obtinent. Constat enim ille ambitus et plena comprehensio e quattuor fere partibus, quae membra dicimus, ut et auris impleat et neque brevior sit quam satis sit neque saepe accidit, ut aut citius insistendum sit aut longius procedendum, ne brevitas defrudasse auris videatur neve longitude obtudisse. Sed habeo mediocritatis rationem; nec enim loquor de versu et est liberior aliquanto oratio. E quattuor igitur quasi hexametrorum instar versu
Abbreviated transcription (Latin):
auctores locuplectissimi sũmiq ip̃i oratores
ẽẽ debeat: sed quis oiũm doctior: ꝗs acutior
ꝗs in reb uel inueniendis uł iudicãdis ap¬
tior aristotele: fuit ꝗs porro ysocrati ẽ adu̾¬
satus infensius: Is igit᷑ uersum ĩ orõne uetat
eẽ. numerũt iub& eius auditor theodoctes
Impͥmis ut aristoteles sepe significat politus
scriptor atq artifex hoc idẽ & sentit et pre¬
cipit. Theophrastus uͦ & ilsdem de reb ẽt ad
miratius. Quis ergo istos ferat qui hos aucto¬
res nõ prob&s nisi omĩno hec ẽẽ abhis pre¬
cepta nesciũt: quid si ita est: nec uͦ aliter
existimo quia ipͥi suis sensib nõ mouẽtur

Expanded text:
auctores locupletissimi summi ipsi oratores auctores locupletissimi summi ipsi oratores esse debebant. Sed quis omnium doctior, quis acutior, quis in rebus vel inveniendis vel iudicandis acrior Aristotele fuit? quis porro Isocrati est adversatus infensius? is igitur versum in oratione vetat esse, numerum iubet. Eius auditor Theodectes in primis, ut Aristoteles saepe significat, politus scriptor atque artifex hoc idem et sentit et praecipit; Theophrastus vero eisdem de rebus etiam accuratius. Quis ergo istos ferat, qui hos auctores non probent? nisi omnino haec esse ab eis praecepta nesciunt. quod si ita est—nec vero aliter existimo— quid, ipsi suis sensibus non moventur
Abbreviated transcription (Latin):
ĩiudiosꝰ nuͣs: niħ. affert. alid̾ nisi ut sit apte
u̾bis cõprehensa sententia qđ sit ẽt abantiꝗs
sed plerũq casi sȩpe naͣ: & q̃ ualde laudant᷑
ap̾ illos ea fere ꝗa sũt cõclusa laudãtur et
ap̃ grȩtos ꝗđ iã anni ꝓpe qͣdringenti sunt
cũ hoc probat᷑ nos nuꝑ agnouimꝰ Ergo licu¬
it uetera cõtemnenti dicere u̾sib quosoli
fauni uates q canebãt. mͥ de antiꝗs etdẽ mõ
nõ licebit p̾sertim cũ dicturus nõ sũ añ hũc
ut ille nec q̃ sequũtur nos ausi reserare. legi
.N. audiuiq nõ nlłos quoꝵ propemodumꝰ
ab solute cõcluderet᷑ orõ qđ qui nõ possũt
no est eis satis nõ cõtemni laudari & uolunt
Ego aũt illos ip̃os laudo idq merito qͦꝵ se isti
imitatores ẽẽ dicũt & si m his aliquid deside
si aures tã inhumanas tanq agrestes hñt
ne doctissimoꝵ qđ iurorũ eos mouebit aucto¬

Expanded text:
invidiosus numerus nihil adfert aliud nisi ut sit apte invidiosus numerus nihil adfert aliud nisi ut sit apte verbis comprehensa sententia; quod fit etiam ab antiquis, sed plerumque casu saepe natura; et quae valde laudantur apud illos, ea fere quia sunt conclusa laudantur. et apud Graecos quidem iam anni prope quadringenti sunt cum hoc probatur; nos nuper agnovimus. Ergo Ennio licuit vetera contemnenti dicere: versibus, quos olim Fauni vatesque canebant, mihi de antiquis eodem modo non licebit? praesertim cum dicturus are;—egi enim audivique non nullos, quorum prope modum absolute concluderetur oratio. Quod qui non possunt, non est eis satis non contemni, laudari etiam volunt. Ego autem illos ipsos laudo idque merito, quorum se isti imitatores esse dicunt, etsi in eis aliquid desidersi auris tam inhumanas tamque agrestis habent, ne doctissimorum quidem virorum eos movebit aucto
Abbreviated transcription (Latin):
sas aut iuncebãt aut explebãt parũ hoc me
ip̃m delectat inqunt. qd si antiqssiã illa
pictura paucoꝵ coloꝵ magis q hec ip̃a ꝑfec¬
ta delectet. illa nob̾ sint credo repetenda
flagito potiꝰ ꝙͣ laudo qđ ẽ p̾serti cũ ea maio¬
ra uidicẽ quȩ sũt ꝙͣ illa q̃ desũt. Plus ẽ. N
ĩ u̾bis & in sentẽtus bonis ꝗ bus illi excellũt
ꝙ̃ in cõclusioe sententiaꝵ quã nõ hñt post in¬
uenta cõclusio ẽ: qua credo usuros ueteris il¬
los fuisse si iã nota atq usurpata res eẽt
qua inuenta oes usus magnos oratores ui¬
demꝰ. S ht nõm inuidiã cũ morõe iudiciali
tore querũtur. hoc freti isti & ip̃i infracta
& amputata loquu̾tur. & eos uituꝑans ꝗ ap¬
ta. & finita ꝓnuntiãt si manib uerbis le¬
uib q sententiis ure sint probe res lecta
u̾ba ꝗd ẽ cur claudere aut. sistere orõnem
malint ꝙ̃ cũ sentẽtia parit̾ excurrere hic. N

Expanded text:
eas aut vinciebant aut explebant parum. 'hoc me eas aut vinciebant aut explebant parum. 'hoc me ipsum delectat' inquiunt. Quid si antiquissima illa pictura paucorum colorum magis quam haec iam perfecta delectet, illa nobis sit credo repetenda, flagito potius quam laudo quod est; praesertim cum ea maiora iudicem quae sunt quam illa quae desunt. Plus est enim in verbis et in sententiis boni, quibus illi excellunt, quam in conclusione sententiarum, quam non habent. post inventa conclusio est, qua credo usuros veteres illos fuisse, si iam nota atque usurpata res esset; qua inventa omnis usos magnos oratores videmus. sed habet nomen invidiam, cum in oratione iudiciali tore quaeruntur. Hoc freti isti et ipsi infracta et amputata loquuntur et eos vituperant qui apta et finita pronuntiant; si inanibus verbis levibusque sententiis, iure; sin probae res, lecta verba, quid est cur claudere aut insistere orationem malint quam cum sententia pariter excurrere? hic enim
Abbreviated transcription (Latin):
gnͣe. frequentes ut illa sunt in qͣrto accusa¬
toĩs cõfert. hãc pacẽ cũ illo bello huiꝰ p̃toris
aduentũ cũ illiꝰ imꝑatoris iuictoria huiꝰ co¬
hertẽ impurã cũ illiꝰ ex̾citu iuicto huiꝰ li¬
bidines cũ illiꝰ cõtinentia ab illo ꝗ cȩꝑit cõ¬
ditas: ab hoc ꝗ cõstitutas accępit captas duc¬
tis syracusas Ergo & hi niu sint cogniti ti
genꝰ illud tertiũ explicet᷑ qͣle sit nuose & ap¬
te. oroñis. qđ ꝗ nõ sentiũt quas aures hãnt
aut ꝗd ĩ his hõĩb siłie sit nescio mee quidẽ
& ꝑfecto cõpletoq u̾boꝵ ambitu gaudẽt et
curta sentiũt nec amãt redũdantia qđ dico
meas cõciones sepe ex clamore uidicũ apte-
u̾ba cetidissẽt id enĩ expectãt aures ut u̾bis
colligent᷑ sententiȩ nõ erat hoc apͥantiqͥs &i¬
ꝗd niħ alid fere nõ erat. nã & u̾ba eligebat
& sententias grauis & suauis reꝑiebãt. sed

Expanded text:
genere frequentes, ut illa sunt in quarto accusagenere frequentes, ut illa sunt in quarto accusationis: Conferte hanc pacem cum illo bello, huius praetoris adventum cum illius imperatoris victoria, huius cohortem impuram cum illius exercitu invicto, huius libidines cum illius continentia: ab illo qui cepit conditas, ab hoc qui constitutas accepit captas dicetis Syracusas. ergo et hi numeri sint cogniti et genus illud tertium explicetur quale sit, numerosae et aptae orationis. Quod qui non sentiunt, quas auris habeant aut quid in his hominis simile sit nescio. Meae quidem et perfecto completoque verborum ambitu gaudent et curta sentiunt nec amant redundantia. Quid dico meas? contiones saepe exclamare vidi, cum apte verba cecidissent. Id enim exspectant aures, ut verbis conligetil aliud fere non erat; nam et verba eligebant et sententias gravis et suavis reperiebant, sed
Abbreviated transcription (Latin):
iudices hec nõ scripta sed nata lex quã nõ
sa arripiumꝰ. hausimꝰ. exp̾ssimus: ad quã
nõ docti: sed facti nõ instituti sed imbuti suꝰ
Heȩ .ii. talia sunt ut quia referũtur ad ea q
deb& referri in telligam nõ quesitũ ẽẽ nuͣm
sed sequutũ qđ fit item in referundis cõtra¬
riis ut illa sũt ꝗb nõ mõ numerosa orõ sed
et uerfus efficitur: eã quã niħ accusas dam¬
nas. cõdemas dicer& ꝗ uersũ effugere uel¬
dicis male merere id qđ scis ꝓdest. niħ id qđ
nescis obest u̾sũ efficit ip̃a rõ cõtrariorũ id
eẽt in or̃one nuosũ qđ scis niħ prodest qđ
nescis mltu obest. quȩ grȩci¬
noͣiant cũi cõtrariis oponunt᷑ cõtraria nuͣm
oratoriũ necessitate ip̃a efficiũt et eũ sine
industria hoc gnͣe antiꝗ iã ante ysocratem
delectabant᷑. eꝰ max Gorgias cuiꝰ in orõne
plerũq efficit nũm ip̃a cõcintas nos et̃ ĩ hoc

Expanded text:
iudices, haec non scripta. sed nata lex, quam noniudices, haec non scripta. sed nata lex, quam nonsa arripuimus, hausimus, expressimus, ad quam non docti, sed facti, non instituti, sed imbuti sumus. Haec enim talia sunt, ut, quia referuntur eo quo debent referri, intellegamus non quaesitum esse numerum, sed secutum. quod fit item in contrariis referendis, ut illa sunt quibus non modo numerosa oratio sed etiam versus efficitur: eam quam nihil accusas damnas— condemnas dixisset qui versum effugere veldicis male merere? id quod scis prodest nihil; id quod nescis obest? versum efficit ipsa relatio contrariorum. Idem esset in oratione numerosum: quod scis nihil prodest; quod nescis munominant, cum contrariis opponuntur contraria, numerum oratorium necessitate ipsa efficiunt etiam sine industria. hoc genere antiqui iam ante Isocratem delectabantur et maxime Gorgias, cuius in oratione plerumque efficit numerum ipsa concinnitas. Nos etiam in hoc
Abbreviated transcription (Latin):
aures. soniis & nuͣs : de nuo mox nc̃ de sono
q̃rimus uerba ut sͣ diximꝰ legenda st̾ potissimũ
b̃n sonãtia. S ea nõ ut poetẽ exꝗsita ad sonũ
sed sumpta de medio qua Pontus hellus suꝑ¬
are modũ: at Tauritas latoꝵ splendidis nõib
illuminatus ẽ uersus: sed proximꝰ inꝗnatus
in suauissima lr̃a finis frugifera & feta arua
asia ten& quare bonitati potiꝰ nr̃oꝵ uerborũ
utamur ꝙͣ splendore grȩcoꝵ nisi forte sic loꝗ
penitet: qua tẽpestate paris helenam et quȩ
sequumtur. imo uͦ ista sequamur: aspitatezq
fugiamus habeo istã ego pectẽrurep̃a idemq
uersutiloqͣs malitias nec solũ cõponentur uer¬
altere auriũ diximꝰ sed finiunt᷑ aut cõpositio¬
ne ip̃a el qͣi sua sponte. & quȩda gña uerboꝵ¬
siłes siue partib paria reddũtur siue opponũ¬
ẽ factũ de industria in huiꝰ cõcinitatis cõsec¬
tione Gorgiã fusse principẽ accepimꝰ qđ
& gnͣe illa nr̃a sũt in miloniana Est . N.

Expanded text:
nc de sono quaerimus. Verba, ut supra diximus, legenda sunt potissimum bene sonantia, sed ea non ut poetae exquisita ad sonum, sed sumpta de medio. qua pontus Helles, †supera Tmolum ac Tauricos†: locorum splendidis nominibus inluminatus est versus, sed proximus inquinatus insuavissima littera: finis frugifera et efferta arva Asiae tenet. qua re bonitate potius nostrorum verborum utamur quam splendore Graecorum, nisi forte sic loqui paenitet: qua tempestate Helenam Paris et quae sequuntur. Immo vero ista sequamur asperitatemque fugiamus: habeo istanc ego perterricrepam itemque: versutiloquas malitias. nec solum componentur veralterum aurium diximus. Et finiuntur aut ipsa compositione et quasi sua sponte, aut quodam gsimilis sive paribus paria redduntur sive opponunest factum de industria. in huius concinnitatis consectatione Gorgiam fuisse principem accepimus; quo de genere illa nostra sunt in Miloniana: Est enim,
Abbreviated transcription (Latin):
uoluptati ãt auriũ morigerari deb& oro
ꝗn ego ip̃e cũ scirẽ ita maiores locutos ẽẽ
ut nusꝙ̃ nͥ in uocali aspiratiõe uterent᷑
loq̃bar sic pulchros cethegos. triũphos cartha¬
ginem dicerẽ aliqñ id qđ fero cõuicto auriu
cũ extorta mͥ ueritas eẽt usũ loq̃ndi popu¬
lo cõcessi scĩam milni reseruaui Oseuos tñ
d mathones: othones cepioẽs sepulchra co¬
ronas. lachrymas dicim. ꝗa ꝑ auriũ udi¬
cium semꝑ lic& putrũ semꝑ ennuis nũqͣ
purrhũ. ui patefecerũt frũges nõ phiges
ꝙͣuis antiꝗ declarant libri: nec .N. grecã
phrygum: et cũ frugib dicendũ ẽẽt obsur¬
dum erat: aut tam inbarbaris casib grȩ¬
cam lrãm adhibere: aut recto casii solũ

Expanded text:
Voluptati autem aurium morigerari debet oratio. Voluptati autem aurium morigerari debet oratio. quin ego ipse, cum scirem ita maiores locutos esse, ut nusquam nisi in vocali aspiratione uterentur, loquebar sic, ut pulcros, Cetegos, triumpos, Cartaginem dicerem; aliquando, idque sero, convicio aurium cum extorta mihi veritas esset, usum loquendi populo concessi, scienotiam mihi reservavi. Orcivios tamen et Matones, Otones, Caepiones, sepulcra, coronas, lacrimas dicimus, quia per aurium iudicium licet. Burrum semper Ennius, numquam Pyrrhum; vi patefecerunt Bruges, non Phryges, ipsius antiqui declarant libri. Nec enim Graecam Phrygum et Phrygibus dicendum esset, absurdum erat aut etiam in barbaris casibus Graecam litteram adhibere aut recto casu solum
Abbreviated transcription (Latin):
si & afugit turpe uisũ ẽ. & afer noluerut
nullo alio ĩ u̾bo reꝑitur. noti erãt nau &igna
ignoti. ignaui ignari dicere ꝙ̃ & ueritas po¬
ro uocalis excipiebat ĩ alt̾o ẽe asperitas nisi
lr̃a sustulisses ut exegit. eduxit. refect:
retulit. reddidit. ad iuncti uerbi pͥmã lr̃ã
propositio cõmutauit: ut subegit sumuta¬
uit. sustulit quid in u̾bis uinetis ꝙͣ scire
ĩsipienter nõ sapienter mniquũ & nõ me¬
quu. tͥcipitẽ ei nõ tͥcapitẽ. cõcisũ nõ cõcae¬
tudo nõ ꝓbauit ꝗd uͦ hoc elegantiꝰ qđ non
fit nͣa sed qͦdã instituto inductus dicimꝰ
breui pͥma lr̃a in sanus producta in hu¬
manus breui infelix longa et ne młtis
ꝗb in uerbis eȩ pͥmȩ lr̃e sũt q̃ insapiẽte
atq fęlice producte dr̃. in cęt̾is oib breuit
itẽq cõposuit. cõsueuit cõcrepuit: cõfecit
cõsule ueritatẽ. rep̾hend& refert. ad aures
probabũt. Quere cur ita se dicẽt uiuari-

Expanded text:
iam abfugit turpe visum est et abfer nolueruntnullo alio in verbo reperietur. Noti erant et navi etignotos, ignavos, ignaros dicere quam ut veritas pon altero vocalis excipiebat, in altero esset asperitas, nisi litteram sustulisses, ut exegit, edixit; refecit, rettulit, reddidit: adiuncti verbi prima littera praepositionem commutavit, ut subegit, summovit, sustulit. quid in verbis iunctis? quam scite insipientem non insapientem, iniquum non inaequum, tricipitem non tricapitem, concisum non concaetudo non probavit. Quid vero hoc elegantius, quod non fit natura, sed quodam instituto? indoctus dicimus brevi prima littera, insanus producta, inhumanus brevi, infelix longa. Et, ne multis, quibus in verbis eae primae litterae sunt quae in sapiente atque felice, producte dicitur, in ceteris omnibus breviter; itemque composuit, consuevit, concrepuit, confecit. Consule veritatem: reprehendet; refer ad auris: probabunt. Quaere cur ita sit: dicent iuvare.
Abbreviated transcription (Latin):
uestitu illo or̃ois qͦ cõsueu̾at ornata nõ erat
Hoc tibi ille brute minꝰ fortasse placuit ꝙ̃ pla¬
cuisse si illũ flagrantia studio & florentẽ
facultate audire potuiss&s: Tũ br᷑. Ego non
inꝗt & ista q̃ dicis uideo: qͣlia sint. & hortẽsi¬
um magnũ oratorẽ semꝑ putaui. maxq pro¬
baui pro messala dicentẽ cũ tu ad fiusti: Sic
ferunt inꝙͣ: idq declarat totidẽ qͦr dixit
ut auit scripta u̾bis orõ. Ergo ille a crasso
cõsule & scęuola usq ad paulũ & martellũ
cõs. floruit: Nos in eod̃ cursu fiumꝰ a silla

Expanded text:
estitu illo orationis quo consuerat ornata non erat. estitu illo orationis quo consuerat ornata non erat. Hoc tibi ille, Brute, minus fortasse placuit quam placuisset, si ilium flagrantem studio et florentem facultate audire potuisses. tum Brutus: Ego vero, inquit, et ista quae dicis video qualia sint et Hortensium magnum oratorem semper putavi maximeque probavi pro Messalla dicentem, cum tu afuisti. Sic ferunt, inquam, idque declarat totidem quot dixit, ut aiunt, scripta verbis oratio. Ergo ille a Crasso consule et Scaevola usque ad Paullum et Marcellum consules floruit, nos in eodem cursu fuimus a Sulla
Abbreviated transcription (Latin):
& menediũ illd̃ studiũ crebarũ uenustarũq
magis uetuste: dulcesq sententiȩ ꝙ aut neces¬
sarie interdũ aut utiles: Etat & orõ cũ incita¬
ta & iubrans tũ & accurata & polita non
probantur hec senib. sȩpe uidebã tum irri¬
dentẽ: tũ ẽt irascentẽ: stomacantem philip¬
pum.s mirabantur adolescentes młtitudo
mouebatur. erat excellens iudicio uulgi &
facile pͥmas tenebat adolescens et si . ni. genꝰ
illd dicendi auctoritatis habebat parũ: tñ
aptũ ẽẽ acti uidebatur & certe qđ & inge¬
nii quedã forma lucebat et excitatõe per¬
fecta u̾borũ atq astricta cõpressio sũmam
houũm admirationẽ extitabat. S cũ iã hono¬
res & illa senior auetoritas grauis ꝗdã re¬
quirer& remanebat id: nec decebat idem
qđ q excusationẽ studiũq dimesserat qđ ĩ
quo fuerat: acerrimũ cõcinnitas illa. crebri¬
tasq sententiarũ pͥstina manebat: sed ea ue¬

Expanded text:
et Meneclium illud studium crebrarum venustarumque et Meneclium illud studium crebrarum venustarumque tentiae quam aut necessariae aut interdum utiles; et erat oratio cum incitata et vibrans tum etiam accurata et polita. Non probabantur haec senibus—saepe videbam cum inridentem tum etiam irascentem et stomachantem Philippum—, sed mirabantur adulescentes, multitudo movebatur. Erat excellens iudicio 327 vulgi et facile primas tenebat adulescens. Etsi enim genus illud dicendi auctoritatis habebat parum, tamen aptum esse aetati videbatur. Et certe, quod et ingeni quaedam forma elucebat et exercitatio perfecta verborum astricta comprehensione, summam hominum admirationem excitabat. Sed cum iam honores et illa senior auctoritas gravius quiddam requireret, remanebat idem nec decebat idem; quodque exercitationem studiumque dimiserat, quod in eo fuerat acerrimum, concinnitas illa crebritasque sententiarum pristina manebat, sed ea v
Abbreviated transcription (Latin):
concessum ꝙͣ senectuti: Genera aũt asiatice
dictionis sunt duo: Unũ sententiosũ & ar¬
gutum. sententus nõ tam grauib et si ueris
nunꝙ̃ cõcinnis et uenustis qualis in hystoria
thymeus indicendo aũt pueris nobis Hyero¬
cles alabandeus mag̾ et menedes frater eus
fuit. Quoꝵ utriusq orõnes sũt in pͥmis ut in¬
asiatico gnͣe laudabiles aliud aũt genus nõ
tã sententiis frequentatũ ꝙ uerbis uolucre
atq incitatũ. quali ẽ nũc asia tota nec flumi¬
ne solũ oronis sed ẽt̃ ex ornato &i faceto ꝯnͣe
u̾borũ: in qͦ fuit heschilus guidius et meus
equalis milesius: ȩschines: in his erat admi¬
rabilis orõnis cursus ornata sententiarũ cõcin¬
nitas nõ erat. hec aũt ut dixi gnͣa dicendi ap¬
tiora sunt. adolescentib in senib grauitatem
nõ hñt. Itaq hortensius utroq gn̾ẽ florens
clamores faciebat adolescens: habebat enim

Expanded text:
concessum quam senectuti. Genera autem Asiaticae concessum quam senectuti. Genera autem Asiaticae dictionis duo sunt: unum sententiosum et argutum, sententiis non tam gravibus et severis quam concinnis et venustis, qualis in historia Timaeus, in dicendo autem pueris nobis Hierocles Alabandeus, magis etiam Menecles frater eius fuit, quorum utriusque orationes sunt in primis ut Asiatico in genere laudabiles. Aliud autem genus est non tam sententiis frequentatum quam verbis volucre atque incitatum, quale est nunc Asia tota, nec flumine solum orationis, sed etiam exornato et faceto genere verborum, in quo fuit Aeschylus Cnidius et meus aequalis Milesius Aeschines. In his erat admirabilis orationis cursus, ornata sententiarum concinnitas non erat. haec autem, ut dixi, genera dicendi aptiora sunt adulescentibus, in senibus gravitatem non habent. Itaque Hortensius utroque genere florens clamores faciebat adulescens. Habebat enim
Abbreviated transcription (Latin):
sibi me ille añferr& cõumctissime u̾sati
sumꝰ. cõsulatusq meus qui illũ pͥmo lenit̾
ꝑstrim̾at: idẽ nos rerũ mearũ gestarum
ꝙ̃ ꝑterritũ armis hoc studiũ brute: nr̃m cõ¬
ticuit subito et obmutuit: cũ lege pompeia
ternis horis ad dicendũ datis ad causas simi¬
limas inter se uł potius easdẽ noui ueniebaz
Cõplurisq & nobiscũ et solus egisti ut ꝗ non
satis dui uxerit hortensius: tam̃ hũc cursũ
cõfecerit añis añ decẽ cãs agere cȩpit ꝙ̃ tues
natus. Idem quarto sexagesimo anno per pa¬
ucis anͥ mortẽ dieb una tecũ socerũ tuum
defendit Appium. dicendi aũt genus quod
fuerit in utroq orõnes utriusq etiã posteris
nrĩs indicabunt. sed si quęrimus cur adule¬
scens magis floruerit: dicendo ꝙ̃ senior hortẽ¬
sius: cas aꝑiemus uerissimas duas. Primum
ꝙ genꝰ erat orõnis asiaticũ adolescentiȩ mag̾

Expanded text:
sibi me ille anteferret, coniun- ctissime versati sibi me ille anteferret, coniun- ctissime versati sumus, consulatusque meus, qui ilium primo leviter perstrinxerat, idem nos rerum mearum gestarum, quam perterritum armis hoc studium, Brute, nostrum conticuit subito et obmutuit: cum lege Pompeia ternis horis ad dicendum datis ad causas simillimas inter se vel potius easdem novi veniebamucomplurisque et nobiscum et solus egisti, ut qui non satis diu vixerit Hortensius tamen hunc cursum confecerit: annis ante sedecim causas agere coepit quam tu es natus; idem quarto et sexagensimo anno, perpaucis ante mortem diebus, una tecum socerum tuum defendit Appium. Dicendi autem genus quod fuerit in utroque, orationes utriusque etiam posteris nostris indicabunt. sed si quaerimus cur adulescens magis floruerit dicendo quam senior Hortensius, causas reperiemus verissimas duas. Primam, quod genus erat orationis Asiaticum adulescentiae magis
Abbreviated transcription (Latin):
eloquẽtiȩ cõtinetur: nemo ꝗ pħyam cõplexus
eẽt matrẽ oiũm bnfactoꝵ bñq dictorũ ne¬
mo ꝗ uis. Ci: didicisser rẽ ad pͥuatas causas
& ad oratoris prudentiã maxiẽ necessariã
nemo ꝗ memoriã rerũ romanaꝵ teneret
ex qua siq̃n opus ẽẽt ab inferis locupletissios
testes excitaret. nemo ꝗ breuit arguteq m¬
duso adu̾sario laxaret udicũ aĩo atq asse¬
ueritate. paulisꝑ ad hylaritatẽ risũq tradu¬
cer& nemo qui dilatore posser atq a propͥa
ac diffinita disputatõe hoĩs ac tpr̃is comune
q̃stionẽ uniu̾si gnͣis: or̃õnem traduceret. ne¬
Ino ꝗ delectandi grͣa digredi parumꝑ a cã
nemo ꝗ ad iracundiã magnopere iudicem
nemo ꝗ ad fletũ poss&r adducere. nemo ꝗ
meo sexto post aũt illũ cõsulemꝰ: cõsul fcũs
eẽm reuocare se ad industriam cȩpit: et cũ
honore pares eẽmꝰ aliqua re suꝑiores u
dicarent᷑. sic duodetim post meũ cõsulatũ
años in maximis causis cũ ego mͥ illum

Expanded text:
exus esset matrem omnium bene factorum beneque dictorum, nemo qui ius civile didicisset rem ad privatas causas et ad oratoris prudentiam maxime necessariam, nemo qui memoriam rerum Romanarum teneret, ex qua, si quando opus esset, ab inferis locupletissimos testis excitaret, nemo qui breviter arguteque inluso adversario laxaret iudicum animos atque a severitate paulisper ad hilaritatem risumque traduceret, nemo qui dilatare posset atque a propria ac definita disputatione hominis ac temporis ad communem quaestionem universi generis orationem traducere, nemo qui delectandi gratia digredi parumper a causa, nemo qui ad iracundiam magno opere iudicem, nemo qui ad fletum posset adducere, nemo qumeo, sexto autem post illum consulem consul factus essem, revocare se ad industriam coepit, ne cum pares honore essemus, aliqua re superior esse viderer. Sic duodecim post meum consulatum annos in maximis causis, cum ego mihi ilium,
Abbreviated transcription (Latin):
parũ uolubilit̾ prouenit ad exͣmũ si est
Exͣmus coreius aut spondeus nusꝙͣ .N. in¬
ter est utrum sit eoꝵ in pede exͣmo: S idẽ
hi tres pedes male cõcludũt siꝗs eor in ex¬
mo locatus est. nisi cũ pro cretico postremꝰ
ẽ dactilus: niħ .N. interest dactilus sit ex¬
mus. An creticus ꝗa postremã syllaba bre¬
theofrastũ. Theodertũ ȩphoꝵ unꝰ aptissim̾
orõni uel orienti uł inedie putat illi et̃ ca
denti ꝗͦ loco mͥ uidet aptior creticus. Dochin¬
nus aũt e ꝗnq syllabis breui duab longis
breui longa ut est hoc amicos tenes cuius
loco aptus ẽ dũ semel ponatꝰ. iteratus aũt
cõtinuatis nuͣm aꝑtũ & nimis insignẽ
facit. His igit᷑ tot cõmutatiõib tãꝙ̃ uariis
si utem᷑ nec dep̾hendit᷑ manifesto ꝗd ano¬
bis de industria fiat & occurret᷑ satietati
& ꝗa nõ nuͣosa or̃o sedet cõpositt̃e fit &
põt intelligi ꝙͣ ita strueta uerba sũt ut

Expanded text:
parum volubiliter pervenit ad extremum, si est parum volubiliter pervenit ad extremum, si est extremus choreus aut spondeus; numquam enim interest uter sit eorum in pede extremo. Sed idem hi tres pedes male concludunt, si quis eorum in extremo locatus est, nisi cum pro cretico postremus est dactylus; nihil enim interest dactylus sit extremus an creticus, quia postrema syllaba breTheophrastum, Theodectem, Ephorum, unus aptissimus ordenti, quo loco mihi uidetur aptior creticus. dochmius autem e quinque syllabis breui, duabus longis, breui, longa, hoc est amicos tenes, quouis loco aptus est continuatus numerum apertum et nimis insignem facit. his igitur tot commutationibus tamque variis si utemur, nec deprehendetur manifesto quid a nobis de industria fiat et occurretur satietati numerosa oratio, sed et compositione fit, potest intelligi, cum ita structa verba sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
finitima ẽ: inqua & narratur ornate & re¬
gio sepe aut pugna describitur interponũ¬
tur & cõtentioes & hortatioẽs: Sed in histrac¬
ta quedam & fluẽs expetitur. nõ hec cõtorta
R acris oro atq ab his nõ multo secus ꝙ̃ a
poetis hec eloquentia quã querim seuocanda

Expanded text:
finitima est, in qua et narratur ornate et refinitima est, in qua et narratur ornate et regio saepe aut pugna describitur; interponuntur etiam contiones et hortationes, sed in his tracta quaedam et fluens expetitur, non haec contorta et acris oratio. ab his non multo secus quam a poetis haec eloquentia quam quaerimus sevo
Abbreviated transcription (Latin):
tiis nec uierbis instructa popularis nec uinc¬
ta nrͣus sed soluta liberius niħ iratũ ht niħ
inuidũ niħ atrox niħ mirabile niħ astutũ
Casta uerecunda: uirgo. in corrupta qͦdãmõ
Itaq sermo potius ꝙͣ or̃o dicit᷑. Quãꝙͣ .n. oĩs
locutio or̃o est: tñ unius or̃onis locutio hoc
proprio signata noie. ẽ. Sophistarũ de ꝗb
supͣdixi magis distinguenda silitudo uidet
qui om̃s eosdem uolunt flores quos adhi¬
bet orator in causis persequi sed hoc diffe¬
runt qđ cũ sit his p̾positum nõ ꝑturbare
aĩos sed placare potius nec tã psuadere ꝙͣ
delectare. & aptius id facĩt ꝙͣ nos & cre¬
brius cõcinas magis sententias ex quirunt
ꝙ̃ probabiles are sepe discedunt Intexũt
fabulas uerba apertius transferũt eaq ita
disponũt ut pictores uarietate colorũ. Pa¬
ria parib referuntꝰ adu̾sa cõtrariis sepissie¬
q siłr extrema definuĩt hiuic gnͣi hystoria

Expanded text:
tiis nec verbis instructa popularibus nec vinctiis nec verbis instructa popularibus nec vincta numeris, sed soluta liberius; nihil iratum habet, nihil invidum, nihil atrox, nihil miserabile, nihil astutum; casta, verecunda, virgo incorrupta quodam modo. Itaque sermo potius quam oratio dicitur. Quamquam enim omnis locutio oratio est, tamen unius oratoris locutio hoc proprio signata nomine est. sophistarum, de quibus supra dixi, magis distinguenda similitudo videtur, qui omnes eosdem volunt flores quos adhibet orator in causis persequi. Sed hoc differunt quod, cum sit his propositum non perturbare animos, sed placare potius nec tam persuadere quam delectare, et apertius id faciunt quam nos et crebrius, concinnas magis sententias exquirunt quam probabilis, a re saepe discedunt, intexunt fabulas, verba altius transferunt eaque ita disponunt ut pictores varietatem colorum, paria paribus referunt, adversa contrariis, saepissimeque similiter extrema definiunt. huic generi historia
Abbreviated transcription (Latin):
Coetera in eo latere indicat nõm ip̃m: Nõ . N.
inuentor. aut cõpositor aut actor hȩc com¬
plexus est oĩa. sed grȩce ab ȩloquendo rhetor
& latine eloquens dictus est: Cȩteraꝵ n re¬
rum quȩ sunt in oratore partẽ aliquã sibi
quisq uindicat: Dicendi aũt id est: eloq̃n¬
di max uis soli huic cõceditur. ꝙͣꝙ̃ .n. &
phrastus diuinitate loquendi nõm inuenit
& aristoteles ysocratẽ ip̃m lacessunt et xe¬
nophontis uoce musas qͣi locutas ferũt et
longe oiũm ꝗcunq scripserunt aut locuti st̃
neq neruos neq aculeos oratorios ac fore¬
ses hab&i. Locuntur cũ doctis qͦrũ sedare
aĩos malũt. ꝙ incitare fide reb placatis ac
minĩe trirbulentis docendi cã nõ capiendi
locunt᷑ ut in eo ip̃o qđ delectationẽ dicendo
aucupentur pł nõ nullis ꝙ̃ necesse sit facere
iudeantur: Ergo ab hoc gnͣe nõ difficile: ẽ hãc
eloquentiã de qua nũc agitur secernere:. Mol

Expanded text:
, cetera in eo latere indicat nomen ipsum; non enim , cetera in eo latere indicat nomen ipsum; non enim inventor aut compositor aut actor qui haec complexus est omnia, sed et Graece ab eloquendo rh/twr et Latine eloquens dictus est; ceterarum enim rerum quae sunt in oratore partem aliquam sibi quisque vindicat, dicendi autem, id est eloquendi, maxima vis soli huic conceditur. quamquam enphrastus a divinitate loquendi nomen invenit et Aristoteles Isocratem ipsum lacessivit et Xenophontis voce Musas quasi locutas ferunt et longe omnium quicumque scripserunt aut locuti suntneque nervos neque aculeos oratorios ac forensis habet. loquuntur cum doctis, quorum sedare animos malunt quam incitare, et de rebus placatis ac minime turbulentis docendi causa non capiendi loquuntur, ut in eo ipso, quod delectationem aliquam dicendo aucupentur, plus non nullis quam necesse sit facere videantur. Ergo ab hoc genere non difficile est hanc eloquentiam, de qua nunc agitur, secernere. molli
Abbreviated transcription (Latin):
nobis: Ergo ille pͥnceps uariabit & muta¬
hit om̃s sonorum tũ intendens: tũ remittes
ꝑsequetur gradus idemq motu sic utetur
ut niħ suꝑsit in gestu status erectus et cel¬
suis: raris incessus nec ita longus excursio
moderata: ea quȩ rara nulla mollitia cer¬
nicũ nulle argutiȩ digitoꝵ nõ ad nuͣm articulus
cadens trunco mag̾ toto se ip̃e moderans & ui¬
rili laterũ flexione brachii proiectioe ĩ contẽ¬
tionib cõtractioe in remissis uultus uͦ qui
setundũ uocẽ plurimũ põt ꝙͣtam afferret tũ
dignitatẽ. tũ uenustatẽ: In qͦ cũ effeceris ne
quid ineptũ aut noltuosũ: sit tũ oculoꝵ ẽ
q̃dam magna moderatio: nã imago ẽ animi
uultus sic iudices oculi qͦ & hysaritas et
uicissim tristitiae: modũ res ip̃e de quibus
agetur. rẽ parabũt: S iã illius perfecti ora¬
toris & sũmȩ eloquentiȩ speties expͥmenda
est quem hoc uno excellere: id ẽ oratione

Expanded text:
nobis. Ergo ille princeps variabit et mutanobis. Ergo ille princeps variabit et mutabit: omnis sonorum tum intendens tum remittens persequetur gradus. Idemque motu sic utetur, nihil ut supersit. In gestu status erectus et celsus; rarus incessus nec ita longus; excursio moderata eaque rara; nulla mollitia cervicum, nullae argutiae digitorum, non ad numerum articulus cadens; trunco magis toto se ipse moderans et virili laterum flexione, bracchii proiectione in contentionibus, contractione in remissis. vultus vero, qui secundum vocem plurimum potest, quantam adferet tum dignitatem tum venustatem! in quo cum effeceris ne quid ineptum sit aut vultuosum, tum oculorum est quaedam magna moderatio. Nam ut imago est animi vultus, sic indices oculi; quorum et hilaritatis et vicissim tristitiae modum res ipsae de quibus agetur temperabunt. sed iam illius perfecti oratoris et summae eloquentiae species exprimenda est. Quem hoc uno excellere id est oratione
Abbreviated transcription (Latin):
Uol& igitur ille qui eloquentiȩ pͥncipatũ petet
& cõtempta uoce atrociter dicere & sumis¬
sa leniter & mclinata uideri grauis & infle¬
xa miserabilis Mira est .u. quedam nͣa uocis
cuiꝰ quid e trib om̃ino sonis inflexo acuto
graui tãta sit & tanta suauis ueritas perfec¬
tus obscurior nõ hic e frigia. et caria rhe¬
torũ epylogus pone canticũ: sed ille quem
significat demostenes & eschines: quom al¬
ter alteri obicit uocis flexiones dicit plu¬
ra et demostenes. illũq sȩpe dicat uoce dul¬
ci & clara fuisse in qͦ illud etiã notandum
mihi udetur: ad studiũ persequende sua¬
uitatis in uocib: Ip̾a .i. natura quasi mo¬
dularetur hominũ or̃onez in om̃i uerbopo¬
suit acutã uocẽ nec una plus nec a postre¬
ma syllaba citra tertiã quo mag̾ naturã
ducem ad auriũ uoluptatẽ sequatur in¬
dustria: ac uocis bonitas quid̃ optanda ẽ:
nõ est .N. in nobis: sed tractio atq usus in

Expanded text:
Volet igitur ille qui eloquentiae principatum petet Volet igitur ille qui eloquentiae principatum petet et contenta voce atrociter dicere et summissa leniter et inclinata videri gravis et inflexa miserabilis; mira est enim quaedam natura vocis, cuius quidem e tribus omnino sonis, inflexo acuto gravi, tanta sit et tam suavis varietas perfectus obscurior, non hic e Phrygia et Caria rhetorum epilogus paene canticum, sed ille quem significat Demosthenes et Aeschines, cum alter alteri obicit vocis flexiones; dicit plorare etiam Demosthenes istum quem saepe dicat voce dulci et clara fuisse. in quo illud etiam notandum mihi videtur ad studium persequendae suavitatis in vocibus: ipsa enim natura, quasi modularetur hominum orationem, in omni verbo posuit acutam vocem nec una plus nec a postrema syllaba citra tertiam; quo magis naturam ducem ad aurium voluptatem sequatur industria. ac vocis quidem bonitas optanda est; non est enim in nobis, sed tractatio atque usus in
Abbreviated transcription (Latin):
Quõ aũt dicatur id est in duob in agendo&
in eloquendo: est N Aetio quasi corporis que¬
dam eloquentia cũ constet e uoce atq motu
Uocis imitationes totidẽ sunt quot aĩorũ qui
maxime uoce cõmouentur. Itaq ille perfectus
quẽ iã dudũ nr̃a inducat orͣo ut cũq se affec¬
tum uideri &aium audientis moueri uol&
ita certũ uocis admouebit sonũ de quo plu¬
ra dicerem si hoc p̾cipiendi tp̃s eẽt aut si tu
hoc quereres: Dicerẽ & de gestu cũ quo uine¬
tus est uultus ꝗbus om̃ib dici uix põt qͣtũ
intersit quemadmodũ utatur orator: Nã
& infantes actionis dignitate eloquentiȩ
sȩpe fructũ tulerũt & diserti deformitate
agendi multi infantes putati sunt. ut iã
non sine cã demostenes tribuerit & pͥmas
& secundas & tertias actioni: Sine . N. eloq̃n¬
tia: nulla sine hac: Eȩ aũt sine eloquen¬
tia tanta est: certe plurimũ indicendo põt

Expanded text:
quo modo autem dicatur, id est in duobus, in agendo et quo modo autem dicatur, id est in duobus, in agendo et in eloquendo. Est enim actio quasi corporis quaedam eloquentia, cum constet e voce atque motu. Vocis mutationes totidem sunt quot animorum, qui maxime voce commoventur. Itaque ille perfectus, quem iam dudum nostra indicat oratio, utcumque se adfectum videri et animum audientis moveri volet, ita certum vocis admovebit sonum; de quo plura dicerem, si hoc praecipiendi tempus esset aut si tu hoc quaereres. Dicerem etiam de gestu, cum quo iunctus est vultus; quibus omnibus dici vix potest quantum intersit quem ad modum utatur orator. nam et infantes actionis dignitate eloquentiae saepe fructum tulerunt et diserti deformitate agendi multi infantes putati sunt; ut iam non sine causa Demosthenes tribuerit et primas et secundas et tertias actioni; si enim eloquentia nulla sine hac, haec autem sine eloquentia tanta est, certe plurimum in dicendo potest.
Abbreviated transcription (Latin):
tia effecerũt gnͣa dicendi Flumẽ aliis uer¬
puncta: inter ualla more respirationesq
deleetant: Quid põt ẽẽ tã diuersum. tñ est
in utroq aliquid excellens Elaborats alii
lenitate et equalitate e puro qͣi quodã
& candido gne dicendi Ecce aliꝗ durita¬
tem: & feueritatẽ quandam uerbis & orõnis
qͣi mȩstitiã sequũtur. quodq paulo añ diui¬
simus ut alii graues alii tenues alii temꝑ¬
ati uell& uideri. Quot orationũ gnͣa ẽẽ di¬
ximus totidem oratorũ: reperĩtur. Et qm̃
cȩpi iã cumulatius hoc munꝰ augere ꝙͣ a
te postulatũ ẽ. Tibi .N. tantũ de orõis gn̾e
querenti respondi ẽt breuit᷑ de inueniendo
& collocando ne nũc qđ solũ de oronis modo
dicam sed &x de actionis Itaq p̾termissa par
nulla erit. qñquid̃ de memoria niħ ẽ hoc
loco dicendũ quȩ cõis est multarũ artium

Expanded text:
tia effecerunt genera dicendi: flumen aliis vertia effecerunt genera dicendi: flumen aliis ver alios et interpuncta intervalla, morae respirationesque delectant: quid potest esse tam diversum? tamen est in utroque aliquid excellens. Elaborant alii in lenitate et aequabilitate et puro quasi quodam et candido genere dicendi; ecce aliqui duritatem et severitatem quandam in verbis et orationis quasi maestitiam sequuntur; quodque paulo ante divisimus, ut alii graves alii tenues alii temperati vellent videri, quot orationum genera esse diximus totidem oratorum reperiuntur. et quoniam coepi iam cumulatius hoc munus augere quam a te postulatum est—tibi enim tantum de orationis genere quaerenti respondi etiam breviter de inveniendo et conlocando—, ne nunc quidem solum de orationis modo dicam sed etiam de actionis: ita praetermissa pars nulla erit, quando quidem de memoria nihil est hoc loco dicen- dum, quae communis est multarum artium.
Abbreviated transcription (Latin):
an̾ dictũ ẽ in his partib & si gtaues atque
magne sint minus & artis est est et laboris
Cũ autẽ & quid et quo loco dicat inuenerit il¬
lud est longe maximũ. uidere quonã modo
Scitum est ti ꝙ carneades noster dicere sole¬
bat. clitomacũ ea dicere: Carmaclam aũt
eodem &ꝰ mo dicere: Quod si inphya tantũ
interest quemadmodũ dicas ubi res specta¬
tur nõ uerba penduntur. quid tandẽ in
causis existimandũ est. ꝗb totis moderat᷑.
oro: Qđ quid ego brute extius lr̃is sentiebã
nõ te id scitari qualẽ ego & inĩueniendo &
in cogitando sũmũ ẽẽ oratorẽ uellẽ. sed id
mihi querere uidebare qđ genus ip̃iꝰ orõnis
optimũ iudicarẽ. Rẽ difficiłẽ. dil. immor¬
tales atq oiũm difficillimam. Nã quõ est
or̃o mollis & tenera et ita flexibilis ut se¬
quatur. quocũq torqueas. tũ & nature ua¬
riȩ et uoluntates multum inter se distan¬

Expanded text:
ante dictum est, in his partibus, etsi graves atque ante dictum est, in his partibus, etsi graves atque magnae sunt, minus et artis est et laboris; cum autem et quid et quo loco dicat invenerit, illud est longe maximum, videre quonam modo; scitum est enim, quod Carneades noster dicere solebat, Clitomachum eadem dicere, Charmadam autem eodem etiam modo dicere. Quod si in philosophia tantum interest quem ad modum dicas, ubi res spectatur, non verba penduntur, quid tandem in causis existimandum est quibus totis moderatur oratio? quod quidem ego, Brute, ex tuis litteris sentiebam, non te id sciscitari, qualem ego in inveniendo et in conlocando summum esse oratorem vellem, sed id mihi quaerere videbare, quod genus ipsius orationis optimum iudicarem: rem difficilem, di immortales, atque omnium difficillimam. Nam cum est oratio mollis et tenera et ita flexibilis ut sequatur quocumque torqueas, tum et naturae variae et voluntates multum inter se distan
Abbreviated transcription (Latin):
S ut segetes fecundae et uberes nõ solum
fruges uerũ herbas etiã effundunt inimi¬
cissimas frugibus sic interdum ex illis lo¬
cis aut leuia quȩdam aut causis aliena
aut nõ utilia ginguntur quorũ ab oratoĩs
iudicio delectus magnus adhibebitur qͦnam
mõ ille inbonis herebit & habitabit suis
ut molli & dura aut occultabit que dilui
nõ poterunt. atq omnino opprundi si lice¬
bit aut adduc&i aiõs. aut aliud affert qd
oppositum probabilius sit ꝙͣ illud quod
ostabit. Iam uͦ ea quȩ inuenerit qua dili¬
gentia: collocabit. Qmͣ id secundũ erat de
tribus : Uestibula ni mirũ honesta aditusq
ad cãm faciet illustres cũq aĩos pͥma aggres¬
sione occupauerit infirmabit exludet que
cõtraria. de firmissimis alia prima ponet
alia postrema inculcabitq leuiora: Atq in
primis duabus dicendi partib qualis essex
sũmatim breuiterq descripsimus sed ut

Expanded text:
Sed ut segetes fecundae et uberes non solum Sed ut segetes fecundae et uberes non solum fruges verum herbas etiam effundunt inimicissimas frugibus, sic interdum ex illis locis aut levia quaedam aut causis aliena aut non utilia gignuntur. Quorum ab oratoris iudicio dilectus nisi magnus adhibebitur, quonam modo ille in bonis haerebit et habitabit suis aut molliet dura aut occultabit quae dilui non poterunt atque omnino opprimet, si licebit, aut abducet animos aut aliud adferet, quod oppositum probabilius sit quam illud quod obstabit? iam vero ea quae invenerit qua diligentia conlocabit? quoniam id secundum erat de tribus. Vestibula nimirum honesta aditusque ad causam faciet inlustris; cumque animos prima adgressione occupaverit, tinfirmabit excludetque contraria; de firmissimis alia prima ponet alia postrema inculcabitque leviora. atque in primis duabus dicendi partibus qualis esset summatim breviterque descripsimus. Sed, ut
Abbreviated transcription (Latin):
probatũ. id in parte probari necesse sit. Hlȩc
Neq enĩ id suscepimꝰ
Sed excellentis eloq̃n
exponemus:¬
igitur q̃stio: a propriis ꝑsonis & tp̃rib ad
uniu̾si gnͣis orõnem traducta appellatur:
thesis: In hac Aristoteles adolescentes nõ aqd
pħorum mores tenuter disserendi sed ad
copiã rhetorũ in utranq partẽ: ut ornatus
& uberius dici possit. exertuit idemq locos¬
sic a. appellat qͣiͣ argumentoꝵ notas tradi¬
dit. Uñ oĩs in utranq partẽ traheretur or̃o
Facile igitur hic noster: nõ enĩ declamatorẽ
aliquẽ deludo: aut tabulam de foro sed doe¬
tissimũ atq ꝑfectissimũ querimus: ut qmͣ
loci certi traduntur. percurrat oĩs utatur ap¬
tis gnͣatim. dicat ex quo emanẽt & qui cõ¬
munes appellantur loci: nec uͦ utetur im¬
prudenter hȩc copia sed oĩa expendet et se
sed & expendet: Niħ .N. ẽ feratius ingeniis
ris p̾sertim quȩ disciplinis exculta sunt

Expanded text:
probatum id in parte sit probari necesse;— haecprobatum id in parte sit probari necesse;— haecneque enim id suscepimus, sed excellentis eloquenexponemusigitur quaestio a propriis personis et temporibus ad universi generis rationem traducta appellatur qe/sis. In hac Aristoteles adulescentis non ad philosophorum morem tenuiter disserendi, sed ad copiam rhetorum in utramque partem, ut ornatius et uberius dici posset, exercuit; idemque locos—sic enim appellat—quasi argumentorum notas tradidit unde omnis in utramque partem traheretur oratio. faciet igitur hic noster—non enim declamatorem aliquem de ludo aut rabulam de foro, sed doctissimum et perfectissimum quaerimus—, ut, quoniam loci certi traduntur, percurrat omnis, utatur aptis, generatim dicat; ex quo emanent etiam qui communes appellantur loci. Nec vero utetur imprudenter hac copia, sed omnia expendet et selsed etiam expendet. Nihil enim est feracius ingeniis, eis praesertim quae disciplinis exculta sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
de oratoris qiͣ incunabulis dicere. Uerũ eȩ lu¬
dũ omĩno est: quid sit optimũ in singłis: sed
aliꝙͣto setus atq in tradenda arte dici solet nł¬
ẽe uideatur. ac duo breuit̾ prima sũt .ni. nõ
tã insignia ad maximã laudẽ ꝙͣ necessaria
& tñ cum multis pene cõia. nam & inueni¬
re: & iudicare quid dicas magna illa ꝗdem
sunt & tanꝙ̃ ai instar. in corpõre sed propͥa
magis prudentiȩ: ꝙͣ eloquentiȩ quã tñ in cã
ẽ uacua prudentia: Nouerit igitur hic qđ
orator quẽ sumũm ẽẽ uolumus argum̃toꝵ
uersia aut incõtentioẽ uersetur: in eo aut
sit ne: aut ꝗd sit aut quale sit queritur:¬
sit ne signis quid sit diffinitionib. quale
sit reeti prauiq partib quib ut uti possit
orator nõ ille uulgaris: sed hic excellens
cat cõtrouersiam: Latius .N. de gnͣe ꝙͣ de
parte disceptare licei ut qđ in uniuerso sit

Expanded text:
de oratoris quasi incunabulis dicere. Verum haec lude oratoris quasi incunabulis dicere. Verum haec luuo modo, dicendum omnino est quid sit optimum in singulis, sed aliquanto secus atque in tradenda arte dici solet. Nuesse videatur. ac duo breviter prima; sunt enim non tam insignia ad maximam laudem quam necessaria et tamen cum multis paene communia. nam et invenire et iudicare quid dicas magna illa quidem sunt et tamquam animi instar in corpore, sed propria magis prudentiae quam eloquentiae: qua tamen in causa est vacua prudentia? noverit igitur hic quidem orator, quem summum esse volumus, argumentorum uod in controversia aut in contentione versetur, in eo aut sitne aut quid sit aut quale sit quaeritur:—sitne, signis; quid sit, definitionibus; quale sit, recti pravique partibus; quibus ut uti possit orator, non ille vulgaris sed hic excellens, cet controversiam; latius enim de genere quam de parte disceptare licet, ut quod in universo sit
Abbreviated transcription (Latin):
tandẽ inꝗt ille: maiore mihi ingenio uide¬
tur eẽ ꝙ̃ ut cũ orõnib lysie comparetur.
Preterea ad uirtutẽ maior yndoles ut minie
mirũ futurũ sit si cũ ȩtate processerit aut
in hoc orationũ ꝯnͣe. cui nũc stud& tantũ
orõnes attigerũt: aut si contentus nõ fuerit
diuino aliqͦ ãi motu maiora cõcupiscat. In est
de adolescente socrates auguratur. At ea de
seniore scribit. plato & scribit equalis & ex
agitator ꝗđ oũim rhetoꝵ hũc miratur unũ
me aũt qui hysocratem nõ diligũt una cũ
socrate: & platone errare patiant᷑. Dulce igͣ
orois genus et solutum & effluens senten¬
tiis argutum uerbis sonans: Est in illo epy¬
ditico gñe qđ diximus propriȩ sophistaꝵ
pompe q̃: pugne aptius gymnastis ei pale¬
stre dicatum spretũ. & pulsum foro. S qđ
educata huius nutrim̃tis eloquentia ẽ ipͥa
se postea colorat. & roborat: ño alienũ fuit

Expanded text:
tandem? inquit ille. Maiore mihi ingenio videtandem? inquit ille. Maiore mihi ingenio videtur esse quam ut cum orationibus Lysiae comparetur, praeterea ad virtutem maior indoles; ut minime mirum futurum sit si, cum aetate processerit, aut in hoc orationum genere cui nunc studet tantum umquam orationes attigerunt aut, si contentus his non fuerit, divino aliquo animi motu maiora concupiscat; inest eaedam. haec de adulescente Socrates auguratur. At ea de seniore scribit Plato et scribit aequalis et quidem exagitator omnium rhetorum hunc miratur unum; me autem qui Isocratem non diligunt una cum Socrate et cum Platone errare patiantur. Dulce igitur orationis genus et solutum et fluens, sententiis argutum, verbis sonans est in illo epidictico genere quod diximus proprium sophistarum, pompae quam pugnae aptius, gymnasiis et palaestrae dicatum, spretum et pulsum foro. Sed quod educata huius nutrimentis elo- quentia est ipsa se postea colorat et roborat, non alienum fuit
Abbreviated transcription (Latin):
ullis salebris qͣi sedatus annis fluit Alter
incitatior fertur: & de bellicis reb canit: ẽt
qͦdamõ bellicũ. Primisq ab his ut ait Theo¬
phrastus hystoria cõmota est ut auderent
uberius ꝙ̃ supiores & ornatius dicere Ho¬
rum: etatis successit hysocrates ꝗ p̾ter cȩ¬
teros eiusdem generis laudatur semꝑ ano¬
bis nõ nũꝙͣ br̾ute leuiter et eruditẽ repu¬
gnante te: S credas mihi fortasse siquid in
eo laudem cognoueris nã cũ conscuis ei Tra¬
simacus minutis nuiͣs uideretur: Gorgias¬
ẽt qui tñ primi traduntur arte quadam
uerba iunxisse: Tuciclides aut̃ prefectior
nec satis ut ita dicam rotundus primus
instituit dilatare uerbis et molliorib niͣs
explere sententias: In quo cũ diceret eos ꝗ partiz ĩ dicendo
partim in scribendo princepes extiterunt eiꝰ
hendi me a cȩteris facile patiebar sic hy¬
socrates iudetur testimoĩo platonis alioꝵ ui

Expanded text:
ullis salebris quasi sedatus amnis fluit, alter ullis salebris quasi sedatus amnis fluit, alter incitatior fertur et de bellicis rebus canit etiam quodam modo bellicum; primisque ab his, ut ait Theophrastus, historia commota est, ut auderet uberius quam superiores et ornatius dicere. horum aetati successit Isocrates, qui praeter ceteros eiusdem generis laudatur semper a nobis, non numquam, Brute, leniter et erudite repugnante te; sed concedas mihi fortasse, si quid in eo laudem cognoveris. Nam cum concisus ei Thrasymachus minutis numeris videretur et Gorgias, qui tamen primi traduntur arte quadam verba iunxisse, Theodorus autem praefractior nec satis, ut ita dicam, rotundus, primus instituit dilatare verbis et mollioribus numeris explere sententias; in quo cum doceret eos qui partim in dicendo partim in scribendo principes exstiterunt, dohendi me a ceteris facile patiebar, sic Isocrates videtur testimonio Platonis aliorum