comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
boni. S multum ꝑtinet proximo de hoc quod
debetur dõ. Multum eium offendinius. nisi
fidem. uusticiam. & caritatem. ꝓximo redda¬
mus. Cum igitur decentum cadqͥs iullicus olei¬
iubet quin quaginta scribi: quod debetur d̾o
confirmatur sc̃pto quia non dimictitur. quod
tlebetur sibi. non iubet scͥ bi. quia dimiititur
Dimitcit quod suum ẽ: relinquit quod di est.
Dehoc quod sibi debetur uenia facit securumms
de hoc quod d̾o debetur sc̃pto facit sollicitum.
debes michi dimitto tibi: quod debesdo cautelã
assume: & qui suꝑb stabas. sede cito & humilia¬
re: & quod paruipendebas. uel obliuione ꝓ nichi¬
lo ducebas. scribe intabulis cordis. & menioria tene:
ut frequent̾ peniteas & expies. Aonec & ipsum

Expanded text:
boni. Sed multum pertinet ad proximum, de hoc quod boni. Sed multum pertinet ad proximum, de hoc quod debetur Deo. Multum enim offendimus nisi fidem, justitiam et charitatem proximo reddamus. Cum igitur de centum cadis villicus jubet quinquaginta scribi, quod debetur Deo, confirmatur scripto, quia non dimittitur. Quod debetur sibi non jubetur scribi, quia dimittitur. Dimittit quod suum est, relinquit quod Dei est. De hoc quod sibi debetur, venia facit securum; de eo quod Deo debetur scripto facit sollicitum. debes mihi, dimitto tibi; quod debes Deo cautelam assume, et qui superbus stabas, sede cito et humiliare, et quod parvipendebas vel oblivione, pro nihilo ducebas, scribe in tabulis cordis et memoria tene, ut frequenter poeniteas et expies, donec et ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
proximum. Debitores gͦ sumus di: debitores su¬
mus et ꝓximi. dõ tamen totum debemus. ꝙ̃ io
quod ad proximum referimis. ut quicquid
debenius d̾o debeannis. Habemus aut̃ spũalia
bona: habemꝰ & corporaliaSpualia. ut fidem.
Quid melius possumus ꝑ oleum intelligere.: qm
spũalia. quod rarius ẽ & leuius triticea soliditate
& lumen fouet ut cultus urtutum: illuminat
mentem ad intuendam ueritatẽ: & prestat om̃ib
liquidis ut spũalia corporalib: Quid ꝑtriticum
nisi corporalia: Siquidem ꝑspẽm sepe genus in¬
telligitur. Uillicus gͦ primum debitori loquit᷑
bet boni. Sic enim sunt olei cadiplures: sicut
sp̃ualis boni multe species. Uas enim olei cente¬
narium: species designat ommes spũalium bonoꝵ.
Nã & centenariꝰ plenitudinem sepe significat: ꝙ fini¬
tus sepe ꝓinfunto ponitur. Debet gͦ dño ceu
tum cados olei: qui debet dõ ꝑfectionem sp̃uat

Expanded text:
Deum, sed et proximum. Debitores ergo sumus Dei, debitores suDeum, sed et proximum. Debitores ergo sumus Dei, debitores sumus et proximi; Deo tamen totum debemus etiam id quod ad proximum referimus, ut quidquid debemus, Deo debeamus. Habemus autem spiritualia bona, habemus et corporalia. Spiritualia, ut fidem, Quid melius per oleum possumus intelligere quam spiritualia, quod rarius est et levius triticea soliditate, et lumen fovet et cultus virtutum, illuminat mentem ad intuendam veritatem, et praestat omnibus liquidis, ut spiritualia corporalibus? Quid per triticum, nisi corporalia? Siquidem per speciem saepe genus intelligitur. Villicus autem primum debitori loquiturbet boni. Sic enim sunt olei cadi plures, sicut spiritualis boni multae species. Vas enim olei centenarium, species designat omnes spiritualium bonorum. Nam et centenarius plenitudinem saepe significat, et finitus saepe ponitur ptum cados olei, qui debet Deo perfectionem spiritualis
Abbreviated transcription (Latin):
ut orent ꝓ nobis. In alia tuta mendicio erubescen¬
da. Quis enim non erubescat dicere. date nobis
dicatio erubescenda: ubi nichil recuꝑaturꝰ et ege¬
stas om̃iũ bonoꝵ ꝑpetua comitat᷑. Ido m̃dicare erubesco
Ibi ñ ꝓdest alieni bon m̃dicauo: ͥ desicit om̃e bonũ
suũ nec potest ab alio qͥsqͣin expectare q̃ d ipse ñ merut
cũ unicuiq uix sua sufficiant. & uix iustus saluabi᷑
Ido̾ mendicare erubesco. Scio quid faciam: uc
silium repꝑit ad finem: qui male dispensauit
uillicationem suamꝰ scilicet ut daret pauca recep¬
turus plura: & reciperetur indomos aliorum.
cui ꝓpria deficiebant. Conuocatis itaq singulis
debitorib domui sui: dicebat primo. Quantũ
debes dũo inco: Atille dixit. Centum cados olei
Communem dũm habemus: qui unum dnm̃n
colunus: cui om̃s debemus quicquid boni possu¬
inus. S quia om̃s tuuici sumus. de uire iullica
solum inueniamur debitores di: s in uicem nri

Expanded text:
ut orent pro nobis. In alia vita mendicatio erubescenut orent pro nobis. In alia vita mendicatio erubescenda. Quis enim non erubescat dicere: Date nobis ndicatio erubescenda, ubi nihil recuperatur, et egestas omnium bonorum perpetua comitatur. Ideo mendicare erubesco. Ibi non prodest alieni boni mendicatio, ubi defecit omne bonum suum, nec potest ab alio quisquam exspectare, quod ipse non meruit, cum unicuique vix sua sufficient, et vix justus salvabitur. Ideo mendicare erubesco. Scio quid faciam, ut silium reperit ad finem qui male dispensavit villicationem, scilicet ut daret pauca, recepturus plura, et reciperetur in domos aliorum, cui propria deficiebant. Convocatis itaque singulis debitoribus Domini sui, dicebat primo: Quantum debes Domino meo? At ille dixit: Centum cados olei. Communem dominum habemus qui unum Deum colimus, cui omnes debemus quidquid boni possumus. Sed quia omnes villici sumus, de jure villicatsolum inveniamur debitores Dei, sed etiam invic
Abbreviated transcription (Latin):
quia melior est finis orationis. quam principitam.
Quid faciam: Quomͦ de male dissipata iullica¬
tione euadam: Fodere non ualeo: ptꝰ qͣm deficit
luius uitȩ uillicatio. Non reliiquitur actio pt᷑
hanc uitam: ꝓ qua mereamur ȩt̃nam uitam.
Ibi iam non ualeo fodere: quia non ẽ pauꝑes
recreare. infir mos iufitare: uigili is scĩs. & ora¬
tionib insistere. Quid ẽ enim aliud fodere
nisi sc̃arum exercitiis actionum mentis terram
& corporis excolere: Terram forlimus: cum a
nob̃ exstirpamus uiciaꝰ ut uirtutes inferamus:
quod fieri non potest ptꝰ hanc uitam. Mendicare
erubesco: ne mihi dicat᷑. quod fatuis uirginib
dictum ẽ. Ne forte ñ susficiat nob̾ & nobis: ite
potius ad uendentes. & emite uob̾. Est mendica¬
tio bona: ẽ mendicatio maia. Mendicatio bona
hic. hic enim bene mendicanns a doctorib sapi¬
entiam & doctrinam: a sc̃is mendicamus inletantis

Expanded text:
quia, melior est finis orationis quam principium . quia, melior est finis orationis quam principium . Quid faciam? Quomodo de male dispensata villicatione evadam? Fodere non valeo postquam deficit vitae hujus villicatio. Non relinquitur actio post hanc vitam, pro qua mereamur aeternam vitam. Ibi jam non valeo fodere, quia ibi non est pauperes recreare, infirmos visitare, vigiliis sanctis et orationibus insistere. Quid est enim aliud fodere, nisi sanctarum exercitiis actionum terram mentis et corporis excolere? Terram fodimus, cum a nobis exstirpamus vitia, ut virtutes inseramus; quod fieri non potest, post hanc vitam. Mendicare erubesco. Ne mihi dicatur quod fatuis virginibus est dictum est: Ne forte non sufficiat nobis et vobis, ite potius ad vendentes, et emite vobis . Est mendicatio bona, est mendicatio mala. Mendicatio bona hic. Hic enim bene mendicamus a doctoribus sapientiam et doctrinam; a sanctis mendicamus in litaniis
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ apłos: loquitur ꝑse ipsum in euuangłio. loquit᷑
ꝑ doctores loquitur inconscientia. Quid hoc au¬
dio dete: Increpat male cogitantes. increpat ma¬
le loquentes: increpat male agentes. Quid hoc au¬
dio de te : Redde rationem uillicationis tuȩ: Qa
de omni u̾bo ocioso quod locuti fuerunt hominẽ
reddent rationem indie iudicii. Redde ratio¬
nem uillicationis tuę: Quid agas apud te. quid
apud proximum. Quid cogites in corde. quale
ꝓferens u̾bum. quid auditu delectet. & cui infi¬
gas oculum. Redde rationem ullicationis tuȩ
Bona inea male dissipas: bonis meis male uteris
bona mea das extraneis. uoco & non respondes:
porrigo manum. & non respicis. Redde ratio
licare. Post hanc enim uitam: ñ ẽ uillicatio. Cito¬
seruimus: ibi requiescendo mercedem accipimus:
hic acquirimus. ibi posside̾mus: hic labor. ibi p̃mi¬
um. Ait uillicus intra se. Quid faciam: quia dñs
meus iufert a me uillicationẽ: Felix qui define
cogitat: felix qui cogitat se cotidie moriturum:

Expanded text:
olos; loquitur per seipsum in Evangelio; loquitur per doctores; loquitur in conscientia: Quid hoc audio de te? increpat male cogitantes, increpat male loquentes, increpat male agentes, increpat male viventes. Quid hoc audio de te? Redde rationem villicationis tuae. Quia de omni verbo otioso quod locuti fuerint homines, reddent rationem in die judicii. . Redde rationem villicationis tuae. Quid agas apud te? quid apud proximum? quid cogites in corde? quale proferas verbum? Quid auditu delectet, et cui infigas oculum? Redde rationem villicationis tuae. Bona mea dissipas, bonis meis male uteris, bona mea das extraneis. Voco et non respondes, porrigo manum, et non respicis. Redde rationlicare. Post hanc enim vitam non est villicatio. servimus, ibi reqHic acquirimus quod ibi possidemus; hic labor, ibi praemium. Ait autem villicus intra se: Quid faciam quia dominus meus aufert a me villicationem? Felix qui de fine cogitat, felix, qui se quotidie moriturum,
Abbreviated transcription (Latin):
uos ineterna tab̾nacula. Exponit quod dixerat:
recipiant in domos suas. Mansiones enim et̃nȩ
domius sunt eorum quib impendit᷑ miscd̾ia:
domus inquam eorum non possessione s causa:
non possessione quod eas possideant. quasforsitan
non possidebunt: s causa quod scilicet causa sint
suis benefactorib possidendi. In suas ergo domꝰ
nos recipuint: quando met̾nas mansiones nos
esse faciunt. Suas enim reputamus: quas nou¬
nisi ꝑ eos accipiius. Quas nob̾ quasi retribuunt
acceꝑunt temꝑalium. eternorum retributores
existunt. ꝑ eum qui ꝓ ipsis reddit quod ipsi de¬

Expanded text:
vos in aeterna tabernacula. Exponit hic quod dixerat vos in aeterna tabernacula. Exponit hic quod dixerat recipiant me in domos suas. Mansiones enim aeternae domus sunt eorum quibus impenditur misericordia; domus, inquam, eorum non possessione, sed causa; non possessione quod eas possideant, quas forsitan non possidebunt, sed causa, quia scilicet causa sint suis benefactoribus possidendi. In suas ergo domos vos recipiunt, quando in aeternas mansiones nos esse faciunt. Suas enim reputamus, quas nonnisi per eos accipimus; quas nobis quasi retribuunt acceperunt temporalium, aeternorum retributores existunt, per eum qui pro ipsis reddit quod ipsi de
Abbreviated transcription (Latin):
cum aliis honmib non seruamus. Szint gͦ alie
de quib amicos facere precipimur diuitie: et
iniquitatis. & iusticiȩ. Iniquitatis quidem qnͣtũ
ad dm̃: qui omnia communib creat usib. Iusti¬
cie uͦ quantum ad scłm: quia scłari iusticia possiden¬
tur abhominib. Diuitic gͦ quȩ iuste possidentur
interra: & inuste sunt quantum ad diuinam u¬
sticiamꝰ & iuste quantum ad t̾renam. Diuina in¬
sticia cuiuslibet ꝓprietatis possessionem arguit.
terrena iusticia ꝓprietatis alicuius possessionẽ defen¬
dit. ꝑ terrenam iusticiam homines ꝓpria colligunt.
ꝑ diuinam iusticiam sua cominune faciunt. Diuu¬
tic uͦ quȩ sunt exscelere omnino sunt inuste: nec
ulla iusticia comprobat. quas etiam t̾rena condẽp¬
nat. & iste uullomodo sunt offende: quȩ de scele¬
re sunt acquisite. Et tamen reddende sunt cito:
immo ꝓiciende. ne malefactor inueniatur in ma¬
lecepto ꝑseuerare. Ut cum defeceritis. recipiant

Expanded text:
cum aliis hominibus non servamus. Sunt ergo illae cum aliis hominibus non servamus. Sunt ergo illae de quibus amicos facere praecipimur divitiae, iniquitatis et justitiae. Iniquitatis quidem quantum ad Deum, qui omnia communibus creat usibus; justitiae vero quantum ad saeculum, quia saeculari justitia possidentur ab hominibus. Divitiae ergo quae juste possidentur in terra, et injustae sunt quantum ad divinam justitiam, et justae sunt quantum ad terrenam. Divina justitia cujuslibet proprietatis possessionem arguit, terrena justitia proprietatis alicujus possessionem defendit. Per terrenam justitiam homines propria colligunt, per divinam justitiam sua communia faciunt. Divitiae vero quae sunt ex scelere, omnino sunt injustae. Nec ulla justitia comprobat, quas etiam terrena condemnat. Et istae nullo modo Deo sunt offerendae, quia de scelere sunt acquisitae. Et tamen reddendae sunt cito, imo projiciendae, ne malefactor inveniatur in male coepto perseverare. Ut cum defeceritis recipiant
Abbreviated transcription (Latin):
tis iniquitatis. pauꝑib distribuendo: & debi¬
torib & his qui eis abstuler unt dimittendo. S
quia iniquitatis diuitie aliȩ pat̾na possident᷑.
successione. alie iusto conquirunt᷑. labore: alie
usurpantur ex scelere uel impietate. de his cer¬
te amici non fiunt quam descelere uel impieta¬
te ueniunt: nec putet quisqͣm ex his adiutores
quereresaitis. quas mercimonio corrosit impie¬
tatis. Scͥptum ẽ enim. Hostie impiorum ab hori¬
nabiles dño: quia offeruntur exscelere. & imino¬
lantis ex iniquo oblatio ẽ maculata. Qe qui offert
sacͥficium ex substantia pauꝑis: quasi qui uict̾unat
filium in conspectu patris. Cum gͦ precipitur
fieri amicos de mammona inquitatis: discer¬
nendum ẽ ut eas intelligamus. quam desuccessi¬
one uel iusto labore ꝓueniunt. Quȩ tamen et
ipse iniquitatis dicuntur: quasi uiequalitatis:
quia cum eꝰ s in ꝓprietatem tenemtis. equalitatẽ

Expanded text:
tiis iniquitatistiis iniquitatistoribus et his qui eas abstulerunt dimittendo. Sed, quia iniquitatis divitiae aliae possidentur paterna successione, aliae justo conquiruntur labore, aliae usurpantur ex scelere vel impietate, Dei certe amici non fiunt, qui de scelere vel impietate veniunt. Nec putet quisquam ex his adjutores quaerere salutis quas mercimonio corrasit iniquitatis. Scriptum est enim: Hostiae impiorum abominabiles , quia offeruntur ex scelere; et: Immolantis ex iniquo, oblatio est maculata ; et: Qui offert sacrificium ex substantia pauperis, quasi qui victimat filium in conspectu patris . Cum ergo praecipitur fieri amicos de mammona iniquitatis, discernendum est ut eas intelligamus quae de successione, vel justo labore proveniunt. Quae tamen et ipsae iniquitatis dicuntur, quasi inaequalitatis, quia cum eas in proprietatem tenemus, aequalitatem
Abbreviated transcription (Latin):
poterant e̾ẽ tab̾nacula uirtutum sectando pau¬
pertatem: facti sunt uiciorum tentoria promi¬
quitate congreganda. Quis non uideat multos.
ꝑiuria incurrere. honncidia facere. dolos ma¬
chinari contra ꝓximos: rerum publicarum &
dominorum ẽẽ ꝓditores. ꝓpt̾ diuitias: Hisunt
ꝓiniquitate tentoria ethiopiȩ. S cum uillicus
fecerit amicos suꝑtus & despu̾alib & de corporalib.
cur dñs finem concludit parabolȩ suȩ de salis
corporalib: Citius dimittimus.
iuriam factam. quam prestitam pecumam. fa¬
cilius damus fidem. quam possessionem. Proni¬
ores sumus dimittere odia: quam expendere nr̃a.
Ido dñs parabolice nobis admiscdiam in structis
in ea parte miscdie concludis sermonem: quam
nouit apud homines difficiliorem: & ad eam nos
enixius hortatur infinem: ad qtiam nos uidet
difficilius incliuari quia melior ẽ finis orationis
quam principium. Faciannis gͦ amicos de diui¬

Expanded text:
poterant esse tabernacula virtutum sectando paupoterant esse tabernacula virtutum sectando paupertatem, facti sint vitiorum tentoria pro iniquitate congreganda. Quis non videat multos perjuria incurrere, homicidia facere, dolos machinari contra proximos, rerum domesticarum et dominorum proditores esse propter divitias? Hi sunt pro iniquitate tentoria Aethiopiae. Sed cum villicus fecerit superius et de spiritualibus et corporalibus, cur Dominus finem concludit parabolae suae de solis corporalibus? Citius dimittimus injuriam factam quam praestitam pecuniam; facilius damus fidem quam possessionem; proniores sumus dimittere odia quam expendere nostra. Ideo Dominus parabola nobis ad misericordiam instructis, in ea parte misericordiae concludit sermonem, quam novit esse apud homines difficiliorem; et ad eam nos enixius hortatur in fine, ad quam videt nos difficilius inclinari, quia melior est finis orationis quam principium. Faciamus ergo de divi
Abbreviated transcription (Latin):
debitam remissionem: quia remisit. Prudent̾
egit: quia cui erat obnoxius ipsum sibi facte ob¬
oxium: & queni habebat durum exactorem.
nunc habet pium debitorem: ut fiducialit̾ dicat
dimitte quia dimisi. Redde quam debes ueniam:
quia et ego dedi ueniam. Quia filii huius schi
prudentiores filiis lucis ingeneratione sua sunt.
& dm̃ debitorem tenent. Parcunt. & parcitur
eis. Condonant: & donatur eis. Ido prudentiores
sunt filii scłi. faiis lucis ingeneratione: idẽ qñdo
regenerantur do & renouantur spũali uita. Ec
ego dico uobis. facite uobis amicos demammona
iniquitatis. Mammona. id ẽ diuitiȩ. Quȩ imi¬
quitatis dicuntur: quia sine inquitate non cap¬
tantur & quia iniquum ẽ eas reuocare. in ꝓpͥos
usus. quas creauit comniunes dñs. Unde scͥptũ
Pro iniquitate uidi tentoria ethiopie: idẽ ꝓdiui¬
tiis captiuandis. uidi homines factos tabernacła
nigredinis. idẽ uiciorum. & demonumꝰ ut qui

Expanded text:
debitam remissionem, quia remisit. Prudenter debitam remissionem, quia remisit. Prudenter egit, quia cui erat obnoxius, ipsum sibi facit obnoxium: et quem habebat durum exactorem, nunc pium habet debitorem, ut fiducialiter dicat: dimitte, quia dimisi: redde quam debes veniam, quia ego dedi veniam. Quia filii hujus saeculi prudentiores filiis lucis in generatione sua sunt. et Deum debitorem tenent; parcunt, et parcitur eis; condononant, et donantur. Ideo prudentiores sunt filii saeculi filiis lucis in generatione sua, idregenerantur Deo, et renovantur spirituali vita. Et ego dico vobis, facite vobis amicos de mammona iniquitatis. Mammona, id est divitiae, quae iniquitatis dicuntur, quia sine iniquitate non captantur, et quia iniquum est eas revocare in proprios usus, quas creavit communes Dominus. Unde scriptum est: Oro iniquitate vidi tentoria Aethiopiae , id est pro divitiis captandis vidi homines factos tabernacula nigredinis, id est, vitiorum et daemonum, ut qui
Abbreviated transcription (Latin):
tuas. & scribe octoginta. Quantam pardem di¬
mittit: qui de centum scribit octoginta. Quia
corporis exigunt. Hoc scͥpto cominendatur. qͦd
diuinȩ gr̃e ꝑ octonarium relinquitur. Rapusti
meum: abstulisti prestitum. negasti cominendatũ.
Si dimitto tͥ quod mea refert: scribe octogintaꝰ. id
cominoda memoriȩ. quod adhuc eges uenia diui¬
nȩ gr̃ȩ. Siquideni euuangłii gr̃a significatur ꝑ
octonarium: sicut austeritas legis ꝑ septenariun.
denario gr̃ami intelliganius ad quisitam p̃cepto:
ut qui seribit octoginta. ꝑ decalogi custodiam:
laudatur: male dispensauit & parcitur. Non¬
enim emendauit quod fecit: & indulgetur. ue¬
re prudent̾ egit : quia dimisit pauca. ut reci¬
peret magna. dimisit temporalia: ut et̾na ꝑciprat.
dudierat enim: dimittite & dimtemint. Et diuit¬
te nobis debita nr̃a. Uere prudent̾ egit: qui dm̃
molitur facere debitorem suumꝰ. ut ęrigat ab eo

Expanded text:
tuas, et scribe octoginta. Qui enituas, et scribe octoginta. Qui enim de centum scribit octoginta, quintcorporis exigunt. Hoc scripto commendatur quod divinae gratiae per octonarium relinquitur. Rapumeum, abstulisti praestitum, negasti commendatum. Si dimitto tibi quod mea refert, scribe octoginta, id est commenda memoriae quod adhuc eges venia divinae gratiae; si quidem Evangelii gratia significatur per octonarium, sicut austeritas legis, per septenarium. denario, gratiam illigamus acquisitam praecepto, ut qui scribit octoginta per Decalogi custodiam, laudatur; male dispensavit et parcitur; non emendavit quod fecit, et indulgetur. Verum prudenter egit, quia dimisit pauca, ut reciperet plura; dimisit temporalia, ut aeterna percipiat. Audierat enim: Dimittite et dimittetutoribus nostris . Vere prudenter egit qui Deum molitur facere debitorem suum, ut exigat ab eo
Abbreviated transcription (Latin):
sum
dimittatur: tibi. Sede cito: id est ne differas. de
die indiem. Scribe quinquaginta. Numerus
penitentiȩ: & remissionis. Unde & annus quin¬
quagesimus. remissionis & psalmus quinqua¬
gesimus: penitentialis. Quinquaginta scribun¬
tur. & quinquaginta dimittuntur. Similis
numerus: silem significat offensionem in
dm̃ et in hominem. Unde dũs dicit in euangło
Diligens dnm dm̃ tuum ex toto corde tuo et
Scđm aut̃ simile ẽ huic. Diliges proximum tu¬
um. sicut te ipsum. Nam quorum similis est.
dilectio: sunilis ẽ & offensio. Sequitur. Denide
alio dixit. Tu uͦ quantum debes: Qui ait. Cen¬
tum choros tritici. Cadꝰ liquidioꝵ mensura est:
Chorus seminum. Ualde timendum ẽ nobis.qui
plenitudinem corporalium bonorum debenus
proximis. Debenius. & tamͣ ñ soluimus. Debe¬
mus totum. & uix soluimus parum. Quid ergo
faciemus: Si non possumus soluere totum qͦd
debemus aliis: dimittanus saltem quod debetͣ
nobis. Unde sequitur. Ait illi. Accipe litteras

Expanded text:
sum dimittatur tibi. Sede cito, id est, ne differas de die in diem. Scribe quinquaginta. Numerus poenitentiae et remissionis. Unde et annus quinquagesimus remissionis, et psalmus quinquagesimus poenitentialis. Quinquaginta ergo scribuntur, et quinquaginta dimittuntur. Similis numerus similem significat offensionem in Deum et hominem. Unde Dominus dicit in Evangelio: Diliges Dominum Deum tuum ex toto corde tuo, et Secundum autem simile est huic: Diliges proximum tuum sicut teipsum . Nam quorum similis est dilectio, similis est et offensio. Sequitur: Deinde alii dixit: Tu vero quantum debes? Qui ait: Centum coros tritici. Cadus liquorum mensura est, et corus seminum. Valde timendum est nobis, qui plenitudinem corporalium bonorum debemus proximis: debemus, et tamen non solvimus: debemus totum, et vix parum solvimus. Quid ergo faciemus? Si non possumus solvere totum quod debemus aliis, dimittamus saltem quod debetur nobis. Unde sequitur: Ait illi: Accipe litteras
Abbreviated transcription (Latin):
& dm̃: quia nr̃a intuendo nunciant d̾o̾. Nonẽ
obstaculum non sunt tenebre quib impedian¬
tur uidere omnia nr̃a: quia diuinum lumen
quo illuminantur. penetrat om̃a: quia lux in
tenebris lucet: & nox sicut dies illuminabitur:
hic diffamatꝰ ẽ apud illum: quasi dissipassẽt
bona ipsius. Quis omnia sibi tradita bona bene
dispensat ĩ omnib: Quis ñ aliquando dormi¬

Expanded text:
et Deum, quia nostra intuendo nuntiant Deo. Non est et Deum, quia nostra intuendo nuntiant Deo. Non est obstaculum, non sunt tenebrae quibus impediantur videre omnia nostra, quia divinum lumen quo illuminantur, penetrat omnia. Quia lux in tenebris lucet, et nox sicut dies illuminabitur . Et hic diffamatus est apud illum, quasi dissipasset bonadispensat in omnibus? Quis non aliquando dormi
Abbreviated transcription (Latin):
ritatis. Et nos onines deple¬
nitudine eius accepimus.
Diues apud quem abscondi¬
ti om̃s sunt thesauri sapien¬
tie & scientie: diues in oui¬
nib & momines qui inuo¬
cant illun. Uillicus aut̃ ẽ unusquisq xp̃ianus:
qui inbaptismate uillicationem sui acceꝑit & ꝑxi¬
mi. Apĩamis enim anusquisq non tantum sui
causa tuuit: sed et ꝑximi: & non tantum reddit᷑us
est rationẽ ꝓania sua: s & ꝓ euis ẽ cum qͦ uiuit.
in hac uita. exercens se corpore & anima. & ad ui¬
uans proximum documentis & exemplo: nec tan
tum quereris quȩ sua funt. s quȩ & aliorum.
Hec ẽ xpͣianorum cura nobilis: & scã uillicatio.
Hinc ẽ iudicium xp̃i tremendum: & futura ex¬
actio. E hic diffamatus ẽ. apud illum: quasi dis¬
sipasset bona ipsuis. Cotidie diffainamur apud
dñm: quia aligłi nr̃i semꝑ uident faciem patris:
Ubi abscondimnur: Iili nos diffamant: qui nr̃a
interiora uident. Illi nos diffamant: qui omni
hora nos intuentur: & dñi. Intuentur omnia nr̃a

Expanded text:
ritatis . Et nos omnes de plenitudine ejus accepimus . Dives apud quem absconditi sunt omnes thesauri sapientiae et scientiae , dives in omnibus et in omnes qui invocant illum . Villicus autem, est unusquisque Christianus, qui in baptismate villicationem sui accepit et proximi; Christianus enim unusquisque non tantum sui causa vivit, sed et proximi. Et non tantum redditurus est rationem pro anima sua, sed et pro ejus cum quo vivit in hac vita, exercens se corpore et animo, et adjuvans proximum documentis etum quaerens quae sua sunt, sed et quae aliorum. Haec est Christianorum cura nobilis et sancta villicatio. Hinc est judicium Christi tremendum, et futura exactio. Et hic diffamatus est apud illum, quasi dissipasset bona ipsius. Quotidie diffamamur apud Deum, quia angeli nostri semper vident faciem Patris , Ubi abscondemur? Illi nos diffamant qui nostra interiora vident. Illi nos infamant qui omni hora nos intuentur et Deum. Intuentur omnia nostra
Abbreviated transcription (Latin):
sare fr̾s quod babetis: s quid estis. Sece nindus
quisiligitur fugit. Sci isti quorum ad tumda
confistiuitis. forentem inundum mentis despee¬
tu caicauerunt. Frat uita longa. salus contina
opulentia ireb. fecunditas imppaguie. tranq̃i¬
itas inliuturna pace: & tamen cum inscipso flo¬
reretͥ iam meorum cordib mundus aruerat:
cordib floret. Ubiq mors: ubiq luctus ubiq
desolatio. yndiꝙ ꝑcutimur: undiq amari¬
tudiab replemiur & tamen ceca mente car¬
nalis concupiscentiȩ. ipsas eiuis amarituaanẽ
amanius. Fugientem sequnnur: labenti uhxe¬
remus. Eequia labentem retinere non posti¬
mus cum ipso labiur quem cadentẽ teneniꝰ
Aliquando nos mundus delectatione sibrtoni¬
tti ninc tantis plagis plenus ẽ. ut ipse nosiam
mumdus mitat ad diñ Pensate gͦ quã milla
unt. quȩ temporalit̃ curriuit. fm̃is tempo
ralium ostendat: quod nichil sit quod transire

Expanded text:
sare quod habetis, sed quid estis. Ecce mundus sare quod habetis, sed quid estis. Ecce mundus qui diligitur fugit. Sancti isti, ad quorum tumbam consistimus, florentem mundum mentis despectu calcaverunt. Erat vita longa, salus continua, opulentia in rebus, fecunditas in propagine, tranquillitas in diuturna pace; et tamen cum in seipso floreret, jam in eorum cordibus mundus aruerat. nostris floret. Ubique mors, 1569 ubique luctus, ubique desolatio, undique percutimur, undique amaritudinibus replemur; et tamen caeca mente carnalis concupiscentiae ipsas ejus amaritudines amamus, fugientem sequimur, labenti inhaeremus. Et quia labentem retinere non possumus, cum ipso labimur, quem cadentem tenemus. Aliquando nos mundus delectatione sibi tenuit; nunc tantis plagis plenus est, ut ipse nos jam mundus mittat ad Deum. Pensate ergo quia nulla sunt quae temporaliter currunt. Finisralium ostendit quia nihil sit quod transire
Abbreviated transcription (Latin):
alto et humaitas cordis nr̃i. tanto apuud am̃
eaito ẽi quanto hominib inimo. Despicianiꝰ
ergo si quid bom gerimus: nulla nos nra infet¬
oꝑatio: non rerum habundantia: ñ głã extollat
Siquib libet ex bonis asstiuentib intus intumes¬
cienus. deo despecti suimis. Quo contra psalmista
dehumilib dicit. Custodiens paruulos dominus
protulit. consilium illius subiuugit: slam quasi
queremus quid ipse adhȩc faceret. subiirit.
Huiuiliatus funi et lib̾auit me. Hȩc g cogita¬
te sr̃e. hec tota intentione pensate. Nsolite ini
preximis ur̃is mundi huiuis bona uenerar. Hoc
ꝓot̃ dĩ honorate in hominib. quib tam̃ cominiꝰ¬
si uon estis quod facti sunt adimaginem d̃. Quod
tunc proxinuis uere seruatis: si apud uosinetipsos
prrus meorde nontumescitis. Nam qui se ad huc
prebr transitorus extollit: nescit in proximo ie¬
nerari quod maneat. Nolite gͦ inuosinetipsos pen¬

Expanded text:
alto; humilitas cordis nostri tanto apud Deum alto; humilitas cordis nostri tanto apud Deum in alto est, quanto hominibus in imo. Despiciamus ergo si quid booperatio, non rerum abundantia, non gloria extollat. Si quidem ex bonis affluentibus intus intumescimus, Deo despecti sumus: quo contra Psalmista de humilibus dicit: Custodiens parvulos Dominus protulit, consilium subjungit; nam quasi quaereremus quid ipse ad haec faceret, adjunxit: Humiliatus sum, et liberavit me . Haec ergo cogitate, fratres, haec tota intentione pensate. Nolite in proximis vestris mundi hujus bona venerari. Hoc propter Deum honorate in hominibus, quibus tamen commissi non estis, quod facti sunt ad imaginem Dei. Quod tunc proximis vere servatis, si apud vosmetipsos prius in corde non intumescitis. Nam qui se adhuc pro rebus transitoriis extollit, nescit in proximo venerari quod maneat. Nolite ergo in vobismetipsis pen
Abbreviated transcription (Latin):
diximus quȩ circum stant homnnib pensat:
naturam non aspicit. honorem di in homini¬
bus non agnoscit. Ecoe ire non uult filius di
salutem serui. Certe si nos cuiuspiam seruus
rogaret ut ad eum ire deberemus: protinis
nobis nostra suꝑbia in cogitatione tacita res¬
ponderet dicens. Non eas. quia temet ipsum
degeneras: hanor tuus despicitur: locꝰ uilescit:
Ecce de celo uenit qui seruo cecurrere int̾ram
non despicit. & tamen humiliari interra con¬
tempmimn. qui de terra sumus. Quiad gͥ apud
dm̃ uilius. quid esse despectius potest. quam ser¬
uare houorem apud homines: & interm testis ocłos
estis qui iustificatis uos coram hominib. Ds aut̃
nouit corda ur̃a: quia quod hominib altum ẽ¬
ab hominabile ẽ apud dm̃. Notate fãs. notate
Quod drã. Sienim quod hommib altum ẽ. ab¬
hominabile ẽ apud dm̃: cogitatio cordis nosti
tanto apud dm̃ iimo est. quanto hominib in

Expanded text:
diximus, quae cidiximus, quae cinaturam non aspicit, honorem Dei in hominibus non agnoscit. Ecce ire non vult Filius Deid salutem servi. Certe si nos cujuspiam servus rogaret ut ad eum ire deberemus, protinus nobis nostra superbia in cogitatione tacita responderet dicens: Non eas, quia temetipsum degeneras, honor tuus despicitur, locus vilescit. Ecce de coelo venit, qui servo occurrere in terra non despicit; et tamen humiliari in terra contemnimus, qui de terra sumus. Quid vero apud Deum vilius, quid esse despectius potest, quam servare honorem apud homines, et interni testis oculos estis qui justificatis vos coram hominibus; Dominus autem novit corda abominabile est apud Deum. Notate, fratres, notate quod dicitur. Si enim quod hominibus altum est abominabile est apud Deum, cogitatio cordis nostri tanto apud Deum in imo est, quanto hominibus in
Abbreviated transcription (Latin):
Quid ẽ quod regulus rogat. ut ad eius filium
ueniat. & tanen ire corporalit̾ recusat. ad ser¬
uum uͦ centurionis non inuitatur. & tamen
se corporalit̾ ire pollicetur: Reguli filio ꝑ
corporalem p̾sentiam non dignatur. ad esse: cen¬
turionis seruo non dedignatur occurrere.
Quidẽ hoc nisi quod suꝑbia nr̃a retunditur:
qui in hominib non naturꝗm qua ad imaginẽ
dei facti sunt. s honores & diuitias uenerant᷑:
Cumq pensanius quȩ circa nos sunt: ꝓfecto
interiora animȩ ꝑuidemus. Et dum ea consi¬
deramus quȩ incorporib despecta sunt: negli¬
gimus pensare quod sunt. Redempt̾ uͦ nr
ut ostenderet quia quȩ alta sunt hominum.
scĩs despicienda sunt. & quȩ despecta sunt ho¬
minum. despicienda non sunt : ad filium re¬
guli ire noluit. ad seruum centurionis ire
paratus fuit. Increpata gͦ nr̃a suꝑbia est: quȩ
nescit pensare homines ꝓpt̾ homines: sola ut

Expanded text:
Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium Quid est quod regulus rogat ut ad ejus filium veniat, et tamen ire corporaliter recusat; ad servum vero centurionis non invitatur, et tamen se corporaliter ire pollicetur? Reguli filio per corporalem praesentiam non dignatur adesse, centurionis servo non dedignatur occurrere. Quid est hoc, nisi quod superbia nostra retunditur, 1567 qui in hominibus non naturam qua ad imaginem Dei facti sunt, sed honores et divitias veneramur? Cumque pensamus quae circa eos sunt, profectointeriora minime pervidemus. Dum ea consideramus quae in corporibus despecta sunt, negligimus pensare quod sunt. Redemptor vero noster, ut ostenderet quia quae alta sunt hominum, sanctis despicienda sunt; et quae despecta sunt hominum, despicienda non sunt sanctis, ad filium reguli ire noluit, et ad servum centurionis ire paratus fuit. Increpata est ergo superbia nostra, quae nescit pensare homines propter homines. Sola, ut
Abbreviated transcription (Latin):
torem. Quare gͦ dicitur ei. nisi signa & ꝓdigia
uideritis non creditisꝰ qui aute crecudit quã
signui uideret: Sed mementote quod petiit.
& aꝑte cognoscitis. quia infide dubitauit. Popos¬
cit namq ut descenderet & sanaret filium euus.
Corporalem gͦ presentiam dĩ querebat. qui ꝑ
spm̃ scm̃ nusquam deerat. Omus itaq in illo
credidit: quẽ non putauit posse saluteur dare.
nisi presens eẽt et corpore. Si enin ꝑfecte credi¬
disset: proculdubio sciret quia non eͣ locus ubi
non ẽ ds. Ex magna gͦ parte diffisus ẽ: quia
honorem uondedit maiestati. s pres entie
corporali. Salutem itaq filio petiit: & tamen
infide dubitauit: quia euun adquẽ uenerat.
& potentem adcurandum credidit: & tameu
morienti filio absentem ẽẽ putauit. S dñs
qui rogatur ut uadat: quia non desit ubi inui¬
tatur indicat. Solo nissu salutẽ reddidit: qui
alio testante didicimus. centurio adeum ue
respondetur: Ego ueniam & curabo eum.

Expanded text:
m. Quare ergo dicitur, nisi signa et prodigia videritis, non creditis, qui ante credebat quam signum videret? Sed mementote quod petiit, et aperte cognoscetis quia in fide dubitavit. Poposcit namque ut descenderet et sanaret filium ejus. Corporalem ergo praesentiam Domini quaerebat, qui per spiritum nusquam deerat. Minus itaque in illum credidit, quem non putavit posse salutem dare, nisi praesens esset et corpore. Si enim perfecte credidisset, procul dubio sciret quia non esset locus ubi non esset Deus. Ex magna ergo parte diffisus est, quia honorem non dedit majestati, sed praesentiae corporali. Salutem itaque filio petiit, et tamen in fide dubitavit, quia eum ad quem venerat, et potentem ad curandum credidit, et tamen morienti filio esse absentem putavit. Sed Dominus, qui rogatur ut vadat, quia non desit ubi invitatur indicat, solo jussu salutem reddidit qui valio testante didicimus, centurio ad Dominurespondetur: Ego veniam et curabo eum .
Abbreviated transcription (Latin):
ectio sc̃i euuangelii quam modo
fr̃s audistis: expositione non in¬
diget. S ne hanc tacite preterisse uideamur:
exhortando potius quam ex ponendo in ea aliqͥd
loquamur: Hoc autẽ uobis solum modo de expo¬
sitione uideo ẽẽ querendum: curis qui ad sa¬
latem petendam uenerat audiuit. nisi signa et
ꝓdigia uideritis non creditis. Qmi enĩ salutem

Expanded text:
io sancti Evangelii, quam modo, fratres, audistis, expositione non indiget. Sed ne hanc taciti praeterisse videamur, exhortando potius quam exponendo in ea aliquid loquamur. Hoc autem nobis solummodo de expositione video esse requirendum, cur is qui ad salutem filio petendam venerat audivit: Nisi signa et prodigia videritis, non creditis? Qui enim salut
Abbreviated transcription (Latin):
latrones possit inctirrere supplicat. Custodi
me inquiens aiaqueo quem statuerunt michi:
& abscandalis oꝑantium iniquitatem. Qui
ꝓpt̾ nos homiues & ꝓpt̾ nr̃am salutem descen¬
dens decelo: uitȩ p̾sentis iter arripuitꝰ & ue¬
nit secus eum. qui uulnerib tabescebat in¬
flictis: id insimilitudinẽ hominum factus.
& habitu inuentus ut homo. compassionis nr̃e
susceptione finitumis: & miscdie factus est
consolatione uicimis. & appropians alligauit¬
penȩ peccantib in cutiens. Alligat emin
nulnera. dum precipit: penitentiam agite.
Infundit oleum dum addit: appropinquabtte¬
enim regnum celorum. Infinidit & uintumn:
dicit. omnns arbor quȩ non facit fructum bo¬
num. excidetur & in ignem mitcetur: & na

Expanded text:
latrones possit incurrere, supplicat. Custodi latrones possit incurrere, supplicat. Custodi me, inquiens, a laqueo, quem statuerunt mihi, et a scandalis operantium iniquitatem . Qui propter nos homines, dens de coelo, vitae praesentis iter arripuit, et venit secus eum qui vulneribus tabescebat inflictis, id est, in similitudinem hominum factus, et habitu inventus, ut homo , compassionis nostrae susceptione finitimus, et misericordiae factus est consolatione vicipoenae peccanti incutiens. Alligat ergo vulnera, dum praecipit: « Poenitentiam agite . » Infundit oleum, dum addit: « Appropinquabit regnum coelorum » Infundit et vinum, dum dicit: « Omnis arbor quae non facit fructum bonu
Abbreviated transcription (Latin):
insidiarum fraudes occuitando. Semiuutlun
reliquerunt: quia beatitudinem uitȩ imo¬
talis exuere. s non sensum rationis abolere ua¬
luerunt. Exqua enim parte sapere & coguos¬
cere dñi potest: uuus ẽ homo. ex qua uͦ pecratis
contabescit. & miseria deficit: mortuus idem
letiferoq ẽ uulnere fedatus. Accidit autem
ut sacerdos quidã descend̾et eadem ina: ꝙ ii¬
so illo preteriuit. Similit̾ & leuita: cum esser
secus locum & uideret illum transitt. Sacer¬
dos & leuita. qui uiso saucio transierunt. sa¬
cerdotium & minist̾ium ueteris testamenti ẽ.
ubi ꝑ legis decreta. mundi languentis uuluera
monstrari tantum. non aut̃ curari poterant.
quia impossibile erat ut apls ait. sangune ui¬
tulorum. & agnorum. & hẏcorum. auferri
peccata. Samaritanus autẽ quidam iter fa¬
ciens: uenit secus eum: & uidens eum miscdu
motus est. Samaritanus qui int̾pretatur eu¬
stos. dm̃ signficat: cui rectissime ꝓpħa nehos

Expanded text:
insidiarum fraudes occultando. Semivivum insidiarum fraudes occultando. Semivivum reliquerunt, quia beatitudinem vitae immortalitatis exuere, sed non sensum rationis abolere valuerunt. Ex qua enim parte sapere et cognoscere Deum potest, vivus est homo. Ex qua vero peccatis contabescit, et miseria deficit, mortuus idem, lethiferoque est vulnere foedatus. Accidit autem ut sacerdos quidam descenderet eadem via, et, viso illo, praeterivit. Similiter et Levita, cum esset secus locum, et videret eum, transiit. Sacerdos et Levita, qui, viso saucio, transierunt sacerdotium et ministerium Veteris Testamenti est, ubi per legis decreta mundi languentis vulnera monstrari tantum, non autem curari poterant, quia impossibile erat ut Apostolus ait sanguine vitulorum et agnorum, et hircorum auferri peccata . Samaritanus autem quidam iter transiens, venit secus eum, et videns eum misericordia motus est. Samaritanus, qui interpretatur custos, Dominum significat, cui rectissime propheta, ne hos
Abbreviated transcription (Latin):
int̾pretatur significat: nariis uidelicet defec¬
tuum laborib erroribq semꝑ incertam. Et
incidit in latrones. Latrones diabolum & ange¬
los enis. intelligi: in quos quia descendebat in¬
cidit. Nam nisi prius intus intum esceret: foris
temptatus tam facile non caderet. Uera est
enim satis sententia quȩ dicit: ante ruinam enĩ
exaltabitur. Qui etiam despoliauerunt eum.
gł̃a indelicet immortalitatis: & in nocentie ueste
priuarunt. Hȩc est pͥma stola qua uixta ah¬
am parabolam luxuriosus filius ꝑ penritentiã
rediens ornatur: & qri a ꝓthoplasti amissa cog¬
nouerunt ẽẽ se nudos: tunicasq pellicias ua¬
ture mortalis induti suit. Et plagis imipositis.
abierunt senituuo relicto. Nage peccata ft̃.
quib nature humane integritatem uiolando
seminarum quoddam ut ita dicam augends
mortis fessis indidere uiscerib. Abierunt aut̾
non abinsidiis aliquatenꝰ cessando: s eariund

Expanded text:
interpretatur, significat, variis, videlicet, defecinterpretatur, significat, variis, videlicet, defectuum laboribus erroribusque semper incertam. Et incidit in latrones. Latrones diabolum et angelos ejus intellige, in quos, quia descendebat, incidit. Nam nisi prius intus intumesceret, foris tentatus tam facile non caderet. Vera est enim satis sententia, quae dicit: Ante ruinam enim exaltatur cor . Qui etiam despoliaverunt eum. Gloria videlicet immortalitatis et innocentiae veste privarunt. Haec est enim prima stola, quam, juxta aliam parabolam, luxuriosus filius per poenitentiam rediens ornatur, et qua protoplasti amissa, cognoverunt esse se nudos, tunicasque pelliceas naturae mortalis induti sunt. Et plagis impositis, abierunt, semivivo relicto. Plagae peccata sunt, quibus naturae humanae integritatem violando, seminarium quoddam ut ita dicam augendae mortis, fessis indidere visceribus. Abierunt autem, non ab insidiis aliquatenus cessando, sed earumdem
Abbreviated transcription (Latin):
sententiam sapiens & prudens in lege: s quia
non humiliari cum paruulis xp̃i. s seipfum ui¬
stificare desideratꝰ beatos oculos columbarũ
in nocentie lacte lotarum: quib xp̃i archa¬
na uidere possit. acciꝑe recusans. Cin ꝓfecto
dnĩs ita responsum temperauit sutim: ut & om¬
nem qui miscđiam faceret cuilibet. proximum
doceret: & tamen hȩc eadem parabola specialit̾
ipsum di filium qui nob̾ ꝑ humilitatẽ ꝓrimꝰ
fieri dignatus ẽ. designaret. Neq enim ita prori¬
mum quem sicut nos diligere nibemiur. suꝑ
xp̃o int̾pretari debenius: ut moralia mutuȩ fra¬
ternitatis instituta sub allegorie regulis extenu¬
are & auferre conemui: Suspiciens aut̃ m̃s:
dixit. Homo quidam descend ebat ab hierłm. in
hierico. Homo iste adam intelligitur ingenere
humano: hierłm ciuitas pacis illa celestis a cuiꝰ
beatitudine lapsus. mhanc mortalem miserãq
uitam deuenit. Quam bene hierico quȩ luna

Expanded text:
sententiam, sapiens et prudens in lege, sed quia sententiam, sapiens et prudens in lege, sed quia non humiliari cum parvulis Christi, sed seipsum justificare desiderat, beatos oculos columbarum innocentiae lacte lotarum, quibus Christi arcana videre posset, accipere recusans. Cui profecto Dominus ita responsum temperavit suum, ut omnem qui misericordiam faceret cuilibet proximum doceret, et tamen haec eadem parabola, specialiter ipsum Dei Filium, qui nobis per humanitatem proximus fieri dignatus est, designaret. Neque enim ita proximum, quem sicut nos diligere jubemur, super Christo interpretari debemus, ut moralia mutuae fraternitatis instituta sub allegoriae regulis extenuare et auferre conemur. Suspiciens autem Jesus, dixit: Homo quidam descendebat a Jerusalem in Jericho. Homo iste Adam intelligitur in genere humano. Jerusalem civitas pacis illa coelestis, a cujus beatitudine lapsus in hanc mortalem miseramque vitam devenit. Quam bene Jericho, quae luna
Abbreviated transcription (Latin):
anua tua. & exomnib iurib tuis: &ex omni
mente tua: & proximum tuum sicut te ipsum.
Dum legis ꝑito respondit: ꝑ fectum nobis saluator
iter uitę celestis ostendit. Cui pͥmo de dilectione
di & proximi legis scͥpta ꝓponenti. dicit. Recte
respondisti. hoc fac & uiues. Deinde post induc¬
tam parabolam respondenti illum fuisse ꝓximũ
uulnerato. qui fecit miscdiam millum. adie¬
cit. uade & tu fac similit̾: id ẽ tali miscđiͤ studio
prorimum tuum necesse habentem diligere.
& sustentare memento: aꝑtissime declarans. so¬
lam ẽẽ dilectionem. & ipsam non uerbotenis
ostentatam: s oꝑis executione ꝓbatamꝰ. quȩ ꝑ¬
petuam ducat ad uitam. Ille autẽ uolens iusti¬
ficare seipsum: dixit ad uaͣm. Et quis ẽ meus ꝓ¬
ximus: Quanta in atus głȩ dementia: Legis¬
peritus ob uulgi faciorem captandum quo sapi¬
ent̾ respondisse iactaretuir: primum se legis fate¬
IIignorare mandatum. uere iuxta saluatoris

Expanded text:
anima tua et ex omnibus viribus tuis, et ex omni anima tua et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua, et proximum tuum sicut teipsum. Dum legisperito respondet, perfectum nobis Salvator iter vitae coelestis ostendit, cui primo de dilectione Dei, proximi, Legis scripta proponenti dicit: Recte respondisti; hoc fac et vives. Deinde post inductam parabolam respondenti illum fuisse proximum vulnerato qui fecit misericordiam in illum, adjecit: Vade et tu fac similiter; id est, tali misericordiae studio proximum tuum necesset sustentare memento. Apertissime declarans solam esse dilectionem, et ipsam non verbo tenus ostentatam, sed operis exsecutione probatam, quae perpetuam ducat ad vitam. Ille autem volens justificare seipsum, dixit ad Jesum: Et quis est meus proximus? Quanta inanis gloriae dementia! Legisperitus ob vulgi favorem captandum, quo sapienter respondisse jactaretur, primum se legis fatetur ignorare mandatum, vere juxta Salvatoris
Abbreviated transcription (Latin):
lati. Apłi aut̃ inp̃sentia habentes dñm. conues¬
centesq ei. & quecumq uoluissent int̾rogando
discentes: nequa quam ꝑ angłos. aut uarias uisionũ
sp̃c̃s habebãt opus doceri. Quos uͦ lucas multos
appellat. Ipsi sunt enim reges magni: qui atemp¬
tationum suarum motib non consentiendo
succumbereꝰ: s regendo preesse nouerunt ᷤ ͤ ẜ cce
quidam legis peritus surrexit: temptans eum¬
& dicens. Magist̾ quid faciendo uitam et̾nam
possidebo: Legis peritus qui de uita et̾na dnm
temptans int̾rogat: occasionem ut reor temptan¬
di de ipsis dm̃ sermonib sumpsit ubi ait
gaudete aut̃ quod nomina ur̃a scͥpta sunt ince¬
lis. S ipsa sua temptatione dedarat: quam ne¬
ra sit uia dñi confessio. qua patri loquitui: Qd
abscondisti hec a sapientib & prudentib: et re¬
uelasti ea paruulis. At ille qͥirit ad enm. In lege qͥdscͥp¬
uĩẽ : Quomꝰ legiꝰ: Ille respondens dixit. Diliges do¬
nimunideum tuum ex toto corde tuo: & extota

Expanded text:
ostoli autem impraesentiarum habentes Dominum convescentesque ei, et quaeque voluissent interrogando discentes, nequaquam per angelos aut varias visionum species opus habebant doceri. Quos vero Lucas multos et justos appellat: ipsi sunt enim reges magni qui tentationum suarum motibus non consentiendo succubuere, sed regendo promoverunt: Et ecce quidam legisperitus surrexit, tentans eum dicens: Magister, quid faciendo vitam aeternam possidebo? Legisperitus, qui de vita aeterna Dominum tentans interrogat, occasionem, ut reor, tentandi de ipsis Domini sermonibus sumpsit, ubi ait: Gaudete quod nomina vestra scripta sunt in coesed ipsa sua tentatione declarat, quam vera sit illa Domini confessio, qua patri loquitur: Quod abscondisti haec a sapientibus et prudentibus, et revelasti ea parvulis. At ille dixit ad eum: In lege quid scriptum est? Quomodo legis? Ille respondens dixit, etc. Dtoto corde tuo, et ex tota
Abbreviated transcription (Latin):
ceptis beneficiis dõ głam dare neglererunt. Qna¬
ꝓpt̾ hȩc lectio suꝑiori ea ratione conumgitur.
quod ibi fidem ꝑhumilitatem augeri debere
parabola data decernitriiꝰ hic autẽ manifesti
ipsis reb ostenditur: ñ fidei taritum agnitam
rationem: s exsecutam fidei oꝑationem esse
quȩ saluum faciat credentẽ: atq głam patri
on recte sentrunt dilec¬
tissim qui ptitant in¬
te ornamenta ꝓprio
labore componi. & sine
adiutorio onimpoten¬
tis łi nirtutum posse
merita comparari. Si
ergo nr̃m ẽ tantum qͥd
bom sumus: quare ui¬
cus subiacemius: Aut
si ex nobis descendit omne quicquid potest bo¬
minem aut ornare. aut salitum facere: quare
ꝑeundi lige concludimur: Omnem ꝑfecto
modum sacrilege suꝑstitionis ercesfit: qui in
laborib iustis partem dõ subtrahit. a quo sapi¬
entiȩ spm̃ accepimus: qui totum hominem
regit. & ad omne opus bonum mortalurir nĩ¬

Expanded text:
ceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunt. Quaceptis beneficiis Deo gloriam dare neglexerunt. Quapropter et haec lectio superiori ea ratione conjungitur, quod ibi fidem per humilitatem augeri debere, parabola data decernitur, hic autem manifestius ipsis rebus ostenditur, non fidei tantum agnitam rationem, sed exsecutam fidei operationem esse, quae salvum faciat credentem, detque gloriam Patri on recte sentiunt, dilectissimi, qui putant vitae ornamenta proprio labore componi, et sine adjutorio omnipotentis Dei virtutum posse merita comparari. Si ergo nostrum est tantum quod boni sumus, quare vitiis subjacemus? aut si ex nobis descendit omne quidquid potest hominem aut ornare aut salvum facere, 16 quare pereundi lege concludimur? Omnem profecto modum sacrilegae superstitionis excessit, qui in laboribus justis partem Deo subtrahit, a quo sapientiae spiritum accepimus, qui totum hominem regit, et ad omne opus bonum mortalium men