comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ferebat quasi uestigium qd̃da
et ymaginem in effabilis trim¬
mente rõnabli quasi potentia q̃¬
tus est intelłetus. qui solũ sapia¬
erat.⁊s ine ip̃o mens ꝯapientia
non erat. ⁊ processit nouisse ain¬
or siũ gaudium mentis ad sa¬
pientiam suam. ⁊ ip̃e solum dil ec¬
tio erat. quia sine ip̃o in mente ⁊
sapientia dilectio non erat. Et
posita sunt ħ nomina ad proprie¬
tatem quia unũqt̾q per seerat.
⁊ clistiricta sunt triahec primũ pot¬
entia a qua sapientia erat.De¬
ude ip̃a sapientia que de potẽtia
nata fuerat. Nouissime amor qͥ¬
de pote utia simul ⁊ sapientia pr¬
ocesserat. et distinguebant᷑ ħ qr
prorsꝯ hocitemnon erant. quia
separabantur ab inuicem ⁊ non
cõstabans in uno. ꝓpt̾e̾a inmẽte
rõnali aliud potentia erat quia
prior erat sine sapĩa et adhuc sa
aluid in alio ⁊ erant iam duo po¬
tentia ⁊ sapientia. ⁊ additum ẽ
t̾cium. et tria eẽ ceꝑunt. potẽtia. sa
pientia. et amor.⁊ non erat poten¬

Expanded text:
asi vestigium quoddam et imaginem ineffabilis Trinmente rationali quasi potentia qutus est intellectus qui solum sapio mens sapientia non erat: et processit novissime amor sive gaudium mentis ad sapientiam suam; et ipse solum dilectio erat, quia sine ipso in mente et sapientia dilectio non erat. Et posita sunt haec nomina ad proprietatem, quia unumquodque per se erat; et distincta sunt tria haec: primum potentia a qua sapientia erat; deinde ipsa sapientia, quae de potentia nata fuerat; novissime amor qde potentia simul et sapientia processerat. Et distinguebantur haec, quia prorsus haec idem non erant qui separabantur ad invicem, et non constabant in uno. Propterea in mente rationali aliud potentia erat quia prior erat sine sapientia et adhuc sapaliud in alio. Et erant jam duo, potentia et sapientia: et additum est tertium. Et tria esse coeperunt, potentia, et sapientia, et amor. Et non erat poten
Abbreviated transcription (Latin):
tum sortem sonat. Siue qd̾ ipẽ¬
sit gorte eletus a deo et ad ser¬
meiuz dei. siue qd̾ ip̃e deus sor
⁊ ea que ad partem del spectat
cui statutumẽ decimis ⁊ obłoĩ¬
Ily que d̾ offeruntur suftent¬
ari.laicis ergo xp̃ianis fidelibꝰ.
terrena possi d̾e conceditur: El¬
ericis uero sp̃ualia tm̃ comitt¬
uitur. quemadinoclũ olim ĩ
abat. decimis ⁊ oblationib ⁊
sacrificiorum uictimis pasce¬
batur¬

Expanded text:
sortem sonat, sive quod ipse sorte electus sit a deo et ad servitutem dei, sive quod ipse deus sorset ea que ad partem dei spectaCui statutum est decimis et oblationibus quae Deo offeruntur, sustentari. Laicis Christianis fidelibus terrena possidere conceditur, clericis vero spiritualia tantum committuntur, quemadmodum olim in abat, decimis et oblationibus et sacrificiorum victimis pascebatur
Abbreviated transcription (Latin):
iitem hec. duos ordines co¬
plec̾atur. laicqs et cłicos. qͣi du o
latcła corporis uniusi. Quasi eĩ
ad sinistram sunt layci. qui uite
presentis necͣcitati inẜuiunt.
Ionita dico ad sinistram ꝙad¬
modum illi ad sinistram statuẽ¬
cur quib dicetur. Ite maledc̃i ĩ
ignem et̾num. Ab sit ameut bo¬
nos laicos ibi statue p̾sumam.
Nam qui boni erunt. siuecłici

Expanded text:
tem haec duos ordines complectitur, laicos et clericos, quasi duo latera corporis unius. Quasi enim ad sinistram sunt laici qui vitae praesentis necessitati inserviunt. Non ita dico ad sinistram quemadmodum illi ad sinistram statuentur, quibus dicetur: Ite, maledicti, in ignem aeternum . Absit a me ut bonos laicos ibi statuere praesumam! Nam qui boni erunt sive laici
Abbreviated transcription (Latin):
siistrain de qua dr̃. In dexteza
eiis logeuitas uite. Insinistra
ad sinistram in corpore ẽ. de corpe
ẽ. et bonumẽ. qͣmius obtimũ
nõ sit. laici ergo xani quia tre¬
na et t̾rene uite neccͣia tractant.
pars corporis xͥ sinistra sunt. el¬
erici uero qm̃ ea que ad sp̃ualẽ
uitam pertinent dispensant.qͣi

Expanded text:
ram de qua dicitur: In dextera ejus longaevitas vitae; in sinistra ad sinistram in corpore est de corpore est et bonum est quamvis optimum non sit. Laici ergo Christiani qui terrena et terrenae vitae necessaria tractant, pars corporis Christi sinistra sunt. Clerici vero quoniam ea quae ad spiritualem vitam pertinent dispensant, quasi
Abbreviated transcription (Latin):
ip̃a ẽ prima cum rerum omniu
sicut nob̾ propositum su̾at. ⁊ sec¬
undum intłligentiam purecu¬
ti sumus. ⁊ sunt alia multa fortas¬
sis que comphendi non pꝰsunt.¬
⁊ fugiunt ab inłigentia ⁊ ẜmo

Expanded text:
causa rerum omnium sicut nobis propositum fuerat, et secundum intelligentiam prosecuti sumus. Et sunt alta multa fortassis quae comprehendi non possunt et fugiunt ab intelligentia et
Abbreviated transcription (Latin):
malum ẽ. et ip̃m ẽẽ uult qd̾ bon¬
uniẽ. ꝑficitur uoluntas cumres
ꝑficitur. quia sic uult. ⁊ bonũ ẽ qd̃
uult. ⁊ semper impletur uolunts
euis. ⁊ iumquam cassumẽ bñpla¬
citum illio. quia bonum est semꝑ
qd̾ uult. ⁊ est semꝑ ut uult. ⁊ h
sunt quinq ꝓposita. bñplacitũ
hibitio.⁊ distingunitur bñplaci¬
tum ineo qued res approbatur.
⁊in eo quo approbatur actus rei.
alia facit deus eooꝑando que so¬
lus facit. Alia ccorando que so¬
lꝯ non facit. ⁊ distinguitur pr¬
eceptio in eamque fit extunse

Expanded text:
malum est; et ipsum esse vult, quia bonum est: perficitur voluntas cum res perficitur, quia sic vult et bonum est quod vult. Et semper impletur voluntas ejus; et nunquam cassum est beneplacitum illius, quia bonum est semper quod vult et est semper ut vult. Et haec sunt quinque proposita, beneplacitum, hibitio. Et distinguitur beneplacitum in eo quo res approbatur, et in eo quo approbatur actus rei. alia facit Deus operando quae solus facit, alia cooperando quae solus non facit. Et distinguitur praeceptio i
Abbreviated transcription (Latin):
pot̾ diligent̾ consi derandum esse
quomo quidem deus m alio hoc
uult qued ip̃m ẽ. in alio aũt do¬
lum hoc quia ip̃mẽ. ⁊ incoqui dẽ
quod uult ip̃m quod est rem ap¬
probat.in eo uero quonio uult
ip̃m quia ẽ. actumrei. In eo aũt
quoꝰ approbat rem ⁊ non actum
qd̾ uult. In eo uero quo approb¬
at actimrei ⁊ non ip̃am rem aliꝙͥ

Expanded text:
st. Diligenter considerandum est quomodo quidem Deus in alio hoc vult quod ipsum est; in alio autem solum hoc, quia ipsum est. Et in eo quidem quod vult ipsum quod est rem approbat; in eo vero quo vult ipsum, quia est actum rei. In eo autem quo approbat rem et non actum quod vult. In eo vero quod approbat actum rei et non ipsam rem aliquid
Abbreviated transcription (Latin):
ceculta ea que manifesta dissol¬
uere pot̾. Si autem alii ꝓpoĩtuz
ouum publica professiõne et uo¬
to finauerunt. Dein de uolunt
ad carualis federis iura transi¬
re. nullatenꝯ eꝙ ecelia ꝑmittit.
⁊si forte sumprerint ea contra
ppoĩti ac professioĩs sue purita¬
ce conuigii aliena debita distrio¬
cr̾e dissoluit. Sic ecc̃ã tenet. sic
nos ten̾e debemus qui insticut᷑

Expanded text:
cculta, ea quae manifesta sunt dissolvere potest. Si autem ii qui propositum suum publica professione et voto firmaverunt, deinde voluerint ad carnalis foederis jura transire, nullatenus eos Ecclesia permittit; et si forte praesumpserint ea contra propositi ac professionis suae puritate conjugii aliena debita districtione dissolvit. Sic Ecclesia tenet. Sic nos tenere debemus, et qui
Abbreviated transcription (Latin):
xͥ quia suinchoro carnali tanta
fides exigitur. multomͣior deuo¬
tio et amor si int̾ior spuali debet᷑
sunt quilꝰ ad tr̾orem dcã cẽput¬
ant. Aiii ad publicam peuitet
refterunt. que pp̃ rigorem ad in¬
cutiendum timorem aliqũ ueg¬
anda uidecur. ut dum poc̃or sec¬
undiun dispensatõez foris replli¬
tur: et instantibꝰ timor cauendi.
et iniacentibo humilitas resurg¬
endi augeatur. Ego ncħ abicio
ex hiis queu̾itati contraria nõ
sunt. Dicatur qd̾l. dum ñ c̾dat᷑¬

Expanded text:
 quod si in toro carnali tanta fides exigitur, multo major devotio et amor sincerior spirituali debetur. Sunt qui haec ad terrorem dicta esse putant, alii ad publicam poenitentiam referunt, quae propter rigorem ad incutiendum timorem aliquando neganda videtur, ut, dum peccator secundum dispensationem foris repellitur, et instantibus timor cadendi et in jacentibus humilitas resurgendi augeatur. Ego nihil abjicio ex iis quae veritati contraria non sunt. Dicatur quodlibet dum non credat
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ualit̾ nupserunt. ñ pꝯsunt de¬
te homines hre maritos. Rec¬
te supͣclicta roe eius asseitio reꝓ¬
batur. Ad hunc mcdum de his
que manifeste fła sunt et occl¬
sentire non posumꝰ. Dicimꝰ gͥ

Expanded text:
sto nupserunt, non possunt dete homines habere maritos, recte supradicta ratione ejus assertio reprobatur. Ad hunc modum de iis quae manifeste falsa sunt, vel occulsentire non possumus. Dicamus igitur
Abbreviated transcription (Latin):
fornicationis nefande conta¬
minatos. iuste se uitatis siña ab
ecc̾e cõmunione p̃scidentes. neq
ullatenus ad penitentiã recipi¬
endq. nisi se ab huiusmoli inf¬
ant᷑is sccietates conuersat̾oe re¬
trax̾int. Et hoc ẽ fortassis qd̾
oͥ uolunt uerba illa cunctis pene
sa cerdote uelantur. Si publice
upgerint uel clãculo re cormp¬
te fuerint. non eas admittẽdas
ad agendam penitẽtia. nͥ hus
cͥ se iunxant ab hac uita discesse¬
rit. Siemimh̾ rõ in hominibꝰ
seruatur. ut que cdimisso uiro

Expanded text:
fornicationis nefandae contafornicationis nefandae contaminatos, justae severitatis sententia ab Ecclesiae communione praecidendos, neque ullatenus ad poenitentiam recipiendos, nisi se ab hujus infamis societatis conversatione retraxerint. Et hoc est fortassis quod sibi volunt verba illa cunctis pene sacerdote velantur, si publice nupserint, vel clanculo corruptae fuerint, non eas admittendas ad agendam poenitentiam, nisi is cui se junxerant ab hac vita discesserit. Si enim haec ratio in hominibus, servatur, u
Abbreviated transcription (Latin):
dc̃m ẽ qũita sĩ oportebat. aut ẜ
eos tantum hoc clictũ ẽ qui post
occultũ uotum continentie ad
experientiam carins redeũt. et
conuges siunt. qd̾ idccͥo ecc̃a
separare non pot̾. qr cum hinc
manifestu cõstet fcõ ꝙ illinc &¬
cultum fuit probari non potꝰ. in
quibo tamen tem̾ate fideireat᷑
o ecclie erga deum se obligauer̃t.
et forte adhuc queel ampliꝯ ẽ ad
sanctimomain continentie cõse¬
crati sunt. de quibꝯ u̾e dicimꝰ.
quia post tale ꝓpõitum ⁊ tale uo¬
cum manifesta professione conf¬
irinatum ad conugale fedo des¬
cendere non posunt. et si forte
bec aliqũ attemptauerint. nõ
coniuges s forncatorios ⁊ sp̃u¬
alis castimomeuolatores: ad
pristinamꝓpositisui integͥtatem
reparandam et conseruandaz
disteͬte reuocandos. Si autemte¬
m̾ario ausu intc̾epto ꝑsist̾e̾ uo¬
lu̾int. ⁊ illicitam copulam qͣm
contra pͥme professionis debitũ
inierunt deserere contemierĩt.
qi in obeclientes et in incestu

Expanded text:
do ita fieri oportebat, aut secundum eos tantum hoc dictum est, qui post occultum votum continentiae ad experientiam carnis redeunt et conjuges fiunt, quos idcirco Ecclesia separare non potest, quia, cum hic manifestum constet factum, quod illic occultum fuit probari non potest. In quibus tamen temeratae fidei reatuo Ecclesiae erga Deum se obligaverunt, et forte adhuc, quod amplius est, ad sanctimoniam continentiae consecrati sunt. De quibus vere dicimus, quod post tale propositum et tale votum manifesta professione confirmatum, ad conjugale foedus descendere non possunt, et si forte hoc aliquando attentaverint non conjuges, sed fornicarios et spiritualis castimoniae violatores, ad pristinam propositi sui integritatem reparandam et conservandam districte revocandos. Si autem temerario ausu incoepto persistere voluerint et illicitam copulam quam contra primae professionis debitum inierunt deserere contempserint, quasi inobedientes, et incestu
Abbreviated transcription (Latin):
alit̾ eẽ qm fu̾it demõscretur. ñ
tam̃ cogitare debemꝰ quã leui¬
tate aliqua fcm̃ sit ut n̾e aliter
teneatur. et aliter institutũ sit
ꝙͣ fuit. s qr tune oportebat. ⁊ ta

Expanded text:
 quam fuit, demonstretur: non tamen cogitare debemus quasi levitate aliqua factum sit, ut nunc aliter teneatur, et aliter institutum sit quam fuit, sed quod tunc oportebat et ita
Abbreviated transcription (Latin):
in euũgłio diffiniuit. Uiuo ergo¬
& cui mors ultra nõ añabaque
entur. s parum attendunt hane
argum̃tationez quanta seq̃tur
absinlitas. Cum enim lauda¬
blit̾ et̃ uiuente uiro ex eiꝰ consẽ¬
su continentiam feminamuoue¬
at.xͦ iã seciudum istorum irẽ m
lla hoc facere debet. ne ip̃m xp̃o
faciat cui uiuente uiro nubit.i¬
Et post panca. sit aũt perhanc
minus consid̾atam opiniouez
qua putant lapsarum a scõ ꝓpo¬
sito feminarum seͥ nupgerint ñ
eẽ coniugia. Non paruum mal¬
um ut amanitis separent᷑ uxoe̾s.
qiͣ adultẽ suit non uyores. Et
cum uolunt eas separatas red¬
d̾e continentie faciunt marito
eaum adult̾o uiros. cum sius
uroribꝰ uus altas duxerint.
quappt̃ non possum quidẽ drẽ
apposito meliore lapsas simupre¬
unt feminas. adult̾a ẽẽ non cõ¬
uigia. S plane nõ dubitaue¬
tun dice̾ lapsus ⁊ iumas a cas¬
citate sanctiore que uouetur
deo adultiis eẽ peiores. ⁊ sic qdẽ

Expanded text:
in euangelio definiuit, uiuo ergo Christoin euangelio definiuit, uiuo ergo Christo, cui mors ultra non dominatur,entur, sed parum adtendunt hanc argumentationem quanta rerum sequatur absurditas. cum enim laudabiliter etiam uiuente uiro ex eius consensu continentiam femina Christo uoueat, iam secundum istorum rationem nulla hoc facere debet, ne ipsum Chri adulterum faciat, cui uiuente marito nubit.e procreare. fit autem per hanc minus consideratam opinionem, qua putant lapsarum a sancto proposito feminarum, si nupserint, non esse coniugia, non paruum malum, ut a maritis separentur uxores, quasi adulterae sint, non uxores; et cum uolunt eas separatas reddere continentiae, faciunt maritos earum adulteros ueros, cum suis uxoribus uiuis alteras duxerint. Quapropter non possum quidem dicere a proposito meliore lapsas, si nupserint, feminas adulteria esse, non coniugia, sed plane non dubitauerim dicere lapsus et ruinas a castitate sanctiore, quae uouDeo adulteriis esse pejores. Et sic quidem
Abbreviated transcription (Latin):
de professione sancte ui duittͣis
sic ait. In coniugali uiculo si
pudicicia conseruatur: dampnͣ¬
tio non timetur. s in uiduali ⁊
iuirginali continentia excellẽ¬
tia mun̾is amplioris expetitur.
Qua expetita et electa uoti debii¬
to oblata iamũ solum capesõe n¬
upcias s eriam si non nubatur
mb̾e ulłe dampnabłe ẽ. Nam
ut hoc demonstraret apłs non
ait. cum in deliciis egu̾it in xͦ mi
dampnatõez qm̃ priman fidem
irritam fecunt. ⁊ si non nubendo
tamen mibẽ uolendo. non quia
de iudicantur. S dampnatur ꝓ¬
positi fraus. dampnatur fracta
uoti fides. dampnatur nõ sus¬
ceptio a bono infenore.q ruina¬
ex bono superiore postremo dãp¬
cerunt. et post pauea. proiñ qui
dñt talumumpcias non ẽẽ nup¬
cias sr porio adult̾ia. non m̾ui¬
dentur satis acute ac diligent
consi d̾are quid dieant. fallit ꝙp
pe eos similitudomi̾tatis. Qiia
hinc augmentantur quidam
dicentes. Si uiro suo uiuo que
alti̾ mibit adultera ẽ. Sic̃ ip̃e doꝰ

Expanded text:
De professione sanctae viduitatis sic ait: In conjugali vinculo si pudicitia conservatur, damnatio non timetur. Sed in viduali et in virginali continentia excellentia muneris amplioris expetitur. Qua expetita et electa et voti debito oblata, jam non solum capessere nuptias, sed etiam, si non nubatur, nubere velle damnabile est. Nam ut hoc demonstraret Apostolus non ait: Cum in deliciis haec egerint, idamnationem, quoniam primam fidem irritam fecerunt , etsi non nubendo, tamen volendo. Non quia dae judicentur, sed damnatur propositi fraus; damnatur fracta voti fides, damnatur non susceptio a bono inferiore, sed ruina bono ex superiore. Postremo damirritam fecerunt. Et post pauca: Proinde qui dicunt talium nuptias non esse nuptias, sed potius adulteria, non mihi videntur satis acute ac diligenter considerare quid dicant; fallit eos quippe similitudo ueritatis. quia hinc argumentantur quidam dicentes: si uiro suo uiuo quae alteri nubit, adultera est, sicut ipse dominus
Abbreviated transcription (Latin):
gines post uotum continentie
ad maritalem coplam descendẽ¬
tesu dampnatoẽs quidem h̾re i.
rem dẽpnablem fac̾e̾. non quia
nubunt. s quia uotum frãgũt.
o pp̃ honum superiꝰ qd̾ relinqũt.
Ita quidem pp̃ fidem uiolataz dap¬
nationemhalẽ.s tũ om̃ino cõ¬
uiges eẽ nec separari de bẽ eisti¬
in sina superio memorata conuẽi¬
enter dẽa accipimꝯnͥ amplio rest¬
at questionis curnon u̾acit̾ deã
et utuit̾ tenenda approbennis..
Certumẽ enim ꝙ hii qui pꝰ eccul¬
cum uotum castitatis ⁊ ipositu
continentie non dummnanifes¬
ta professione firmnͣtu ad exper¬
ientiam carnis recleunt: nullo
m̾o ab ecẽa ꝓhib̾i posunt. neq
eiꝯ mochi copulamecc̃a ip̃a siqũ
contig̾i̾t abiudicat. s ratamẽẽ
u occulta manifestis p̃iudica¬
re dee̾e confirmat. Q siquis ad

Expanded text:
gines, post votum continentiae gines, post votum continentiae ad maritalem copulam descendentes damnationem quidem habere, id est rem damnabilem facere, non quia nubunt, sed quia votum frangunt; num superius quod relinquunt, ita quidem propter fidem violatam damnationem habere, se tamen omnino conjuges esse, nec separari debere existiin sententia superius memorata convenienter dicta accipimus, nihil amplius restat quaestionis cur non veraciter dicta et utiliter tenenda approbemus. Certum est enim quod ii qui post occultum votum castitatis, et propositum continentiae nondum manifesta professione confirmatum, ad experientiam carnis redeunt, nullo modo ab Ecclesia prohiberi possunt neque ejusmodi copulam Ecclesia ipsa, si quando contigerit, abjudicat, sed ratam esse, neque occulta manifestis praejudicare debere confirmat.
Abbreviated transcription (Latin):
ampliꝯ non pat̾e sciebant. et ita
ut qui po uotum ⁊ ꝓfessionem cõ¬
tinentie ad conugalem continẽ¬
tiam copulam descend̾e̾nt. itarema¬
et secundum iuudicium ⁊ ꝑmissio¬
nem ecc̃e tunc trata fuisse ciomo¬
di coniugia. postea auĩt cum ĩci¬
pent homines a uirti ta li coessi õe
et ꝑmissioẽ eccłiam pp̃ pericula ĩ¬
mmentia usum mutasse et siñaz
intorsisse ad aluid. atq i do coniu¬
illicita uita et soluenda omnia iu¬
dicantur. Siquid hocdicat fortas¬
sis aliꝙͥ dixisse uidebitur. Nos in¬
cħ rep̃hendiuius ex ommiby que
uerita temquietam ẽẽ ꝑmittũt.
de huis qui ꝓpositum continentie
cceulte uouerunt. et uotum sunz
sine atrestatr̃e humana soli deo.
obtulunt. eosq si postea uoto frac¬
co ad coniugalem societatem des¬
cend̾e uoluerunt. idcͥco ab ecc̃a ꝓ
hiberi non posse quia professio¬
nem illorum ñ accepit. n obser¬
uantiam continentie eis ĩ dix̃.
Si quis gͥ tales uiduas aut uir¬

Expanded text:
reditum non patere sciebant; et ita reditum non patere sciebant; et ita ut qui post votum et professionem continentiae ad conjugalem copulam descenderent, ita maet secundum judicium et permissionem Ecclesiae tunc rata fuisse hujusmodi conjugia. Postea autem cum inciperent homines abuti tali confessione et permissione. Ecclesiam propter pericula imminentia usum mutasse, et sententiam intorsisse ad aliud atque ideo nunc conjuillicita, rata et solvenda omnia judicantur. Si quis hoc dicat, fortassis aliquid dixisse videbitur. Nos nihil reprehendimus ex omnibus quae veritatem quietam esse permittunt. de iis qui propositum continentiae occultae voverunt, et votum suum sine attestatione hominum soli Deo obtulerunt, eosque si postea voto fracto ad conjugalem societatem descendere voluerint, idcirco ab Ecclesia prohiberi non posse, quia professionem illorum non accepit, neque observationem continentiae, eis indixit. Si quis igitur tales viduas aut vir
Abbreviated transcription (Latin):
is sue. si sciat quia licet et quia
fiꝰ pot̃. ⁊ salus ẽ ilł qui hoc faciũt.¬
⁊ non cogit eccłia illos qui sic
retro aspicunt. S ita unie cõce¬
dit et legittima censet ẽẽ conuigi.¬
a illorum. quis non malit cumĩ
temptatione gram fu̾it. multis
amnis penite̾ et qͣuilibet satis¬
factionem ex solueretm̃ ut r̾rm
posit uoto et optione sua. et de¬
si deria sua licite adimpłe: Suid
ergo dicemus: plane attestariau¬
demus. quia et si negari forte
quili homines ad uicia ꝓnisiit.
expedit ita fac̾e et ita ten̾e. Et
adhunc modum fortassis siꝗs
clic̃e uolu̾̃it. ħ de ilł temporibꝯ:
dcã ẽẽ qñ homines magis pecra¬
re erubescebant. ⁊ qñ illa etubes¬
centia p̾uaricationis cohibe̾ potu¬
it fuictuantes et intemptatione
cõstitutq ne a ꝓposito ⁊ uoto scĩta¬
tis liberentur.⁊ quantomag̃ tr̃ebãt᷑
in eo qd̾ sic post lapsumad pͥoris
excellentie puritatem reclitum

Expanded text:
is suae, si sciat quod licet et quod is suae, si sciat quod licet et quod fieri potest; et salus est illis qui hoc faciunt, et non cogit Ecclesia illos qui sic retro aspiciunt, sed ita vivere concedit et legitima censet esse conjugia illorum. Quis non malit, cum in tentatione gravi fuerit, multis annis poenitere, et quamlibet satisfactionem exsolvere, tantum ut frui possit voto et optione sua, et desideria sua licite adimplere? Quid ergo dicemus? Plane attestari audemus quod, etsi negari forte quibus homines ad vitia proni sunt expedit ita tenere et facere. Et ad hunc modum fortassis si quis dicere voluerit, haec de illis temporibus dicta esse quando homines magis peccare erubescebant et quando sola erubescentia praevaricationis cohibere potuit fluctuantes et in tentatione constitutos ne a proposito et voto sanctitatis laberentur; et quando magis terrebantur in eo quod sibi post lapsum ad prioris excellentiae puritatem amplius
Abbreviated transcription (Latin):
illi non hant qui a ilł non licet. s
contui̾e non pot̾meliꝯ ẽ ut mi¬
bat qͣmuratur. Meliꝯ ẽ ut li¬
cite excipiat infirmitate qͣmui¬
cio semper uratur ad passionez.
Damip̃e dñs dicit. Quipot̾ care
capiat ap̃e scit quia cape non pos¬
sum hoc n̾bimut continens per
te libent̾ ꝑseuerare si pati possẽ.
S non ualeo tolerare estum bul¬
li entis nͣture. ardorem cccupiseẽ¬
tie fetuentis sustin̾e non pꝯsu.
Idõ facio qd̾ possum. uado ⁊ duco
uxorem. excipio infirmitatẽ in¬
eam. dolens quidez quia a superi¬
ori bono descend̾e cogor. S cñ nõ
tamen omnino despans aqr ad
cccessa descendo mag̾uolo minfe¬
rionbono saluari. qͣm insiĩmo ꝑi¬
clitari.⁊ si forte culpa ẽ aliqͣ quia
descendo. qr ꝓpõitum meũ ñ tenco:
ego penitentiamagam ⁊ satisfcõe
placabo deum. Nich durum erit
aut clifficiletantum hanc passi¬
onem euad̾e possim. ⁊ mortem istã
se instiget et cohortetur. cum as¬
aigi ceperit et un stumuilis carii¬

Expanded text:
on habeant, quia illis non licet; sed continere non potest, melius est ut nubat quam uratur. Melius est ut licite excipiat infirmitatem, quam vitio semper uratur ad passionem. Nam ipse Dominus dicit: Qui potest capere capiat . Ipse scit quod capere non possum verbum hoc ut continens permte libenter perseverarem, si pati possem. Sed non valeo tolerare aestum bullientis naturae, ardorem concupiscentiae ferventis sustinere non possum. Ideo facio quod possum. Vado et duco uxorem, excipio infirmitatem meam dolens quidem qui a superiori bono descendere cogor; sed tamen non omnino desperans, quia ad concessa descendo. Magis volo in inferiori bono salvari, quam in summo periclitari. Et si forte est culpa aliqua, descendo quia propositum meum non teneo; ego poenitentiam agam, et satisfactione placabo Deum. Nihil durum erit aut difficile, tantum hanc passionem evadere possim; et mortem istam non se instiget et cohortetur cum affligi coeperit et uri stimulis carn
Abbreviated transcription (Latin):
minus p̃cipiti estunatõe ĩ
contrariam assertionem ferunt᷑.
ut tĩ ut licant quamlibet ille¬
fessionis siue ordinis. pari con¬
sensu adinuicem fco conuges
eẽ non sac̾clotes continẽciam ꝓ¬
fessos. non summos sac̾elotes ũ
monachos aut aicras u̾gines:
ab hac lege excipiendos putãt.
et hũt isti similit̾ u̾ba quedã
scripturarum. quib mnunire c̾¬
diuitur et confirmare estima t̾cẽ
ouam. Et sunt uerequedãdeã

Expanded text:
minus praecipiti existimatione in contrariam assertionem feruntur, in tantum ut dicant quantumlibet illerofessionis sive ordinis pari consensu adinvicem facto conjuges esse. Non sacerdotes continentiam professos, non summos sacerdotes, non monachos aut sacras virgines ab hac lege excipiendos putant. Sed habent isti similiter verba quaedam Scripturarum quibus munire credunt et confirmare existimationem suam. Et sunt ve
Abbreviated transcription (Latin):
fuerit. quantomag̃ ea que se
ĩmortali sponso uux̾at. Nouẽ
ergo dubium ꝙ de illis ħ̾ agitur
que inꝓposito continentie sub
manifesta ⁊̃ professione ad cas¬
tuoniam conẜuandam conse¬
crate sunt. De hiis ergo dicunt.
qr si post tale ꝓpositum ad cama¬
les nupcias transierint. ad peni¬
centiam non sint adimiitende.
usi hiis cui se imuxerant .i. forn¬
icator siue adulter abhac uita.
idest a tali comuerratione disces¬
serit. In eo eninstatupenitenti¬
am age̾ nonposunt. in quo qͣm¬
diuꝑmanserint saluan non pos¬
sunt. Quidam eum cui se cõuix
quasi sub conditione dictum sit
quia secundus ad q̃m cranseñt
legittimus non iudicatur. nͥ priꝰ
ille cui ante seiunr̾at moriatur.
Si enm in hominibꝰ ħ rõẜuat.¬

Expanded text:
 ea quae se immortali sponso junxerat! Non est ergo dubium quin de illis hic agatur, quae in proposito continentiae sub manifesta etiam professione ad castimoniam conservandam consecratae sunt. De his ergo dicunt quod si post tale propositum ad nuptias carnales transierint, ad poenitentiam non sint admittendae nisi is cui se junxerant, id est fornicator sive adulter, ab hac vita, id est a tali conversatione discesserit. In eo enim statu poenitentiam agere non possunt, in quo quandiu permanserint salvari non possunt. Quidam eum cui se junxeraquasi sub conditione dictum sit quia secundus ad quem transeunt legitimus non judicatur, nisi prius ille cui ante se junxerant moriatur. Si enim in hominibus ha
Abbreviated transcription (Latin):
nondum sunt. ad uoluntatez
suam explendam festinantes.
Ita dissirab̾r omins ordo. ⁊ pul¬
crituto xͥane religionis ad nich
ilum recligetur. ⁊ turpitudo ñg¬
na suocedet. seł minsurmitatez
nri corporis loquor. Sins deĩ¬
ceps in habituul professione
religionis constitutꝰ stabit si
urgeri ceperit stumił carins sue.
ꝯicut natura mortał ⁊ corruptuz
obnoxia pati consueint. et dixe.¬
rit ei cogitatio sua. non potłs re
dieb. Aut etiam unuis mẽsis
aut uiꝯ annspacio bellum t̾ in
tent. ut nunqͣm in entem lib̾ã
aut uoluntte puram ad diñ
dis et futurum non acquiris. Me¬
li ꝯ tͥ aaltem ẽẽt uł ista tormenta
deuitare: qͣm in toto perire et ui¬
ch̾ senttre bom uidet deus qr in¬
uitus pateris. traheris nolẽs. coac¬
tus assentis. fortassis respicies
ad molentiam passionis tue. et
pripue cum dicat apls quia me¬
liꝯ ẽ nub̾e qͣmuri. Et item unꝰ¬

Expanded text:
nondum sunt ad voluptatem nondum sunt ad voluptatem suam explendam festinantes. Ita dissipabitur omnis ordo, et pulchritudo religionis Chilum redigetur, et turpitudo magna succedet. Secundum infirmitatem nostri temporis loquor. Quis deinceps in habitu vel professione religionis constitutus stabit, si urgeri coeperit stimulis carnis suae, sicut natura mortalis et corruptioni obnoxia pati consueverit, et dixerit ei cogitatio sua: non poteris rdiebus; aut etiam unius mensis, aut unius anni spatio bellum tibi itent, ut nunquam mentem liberam aut voluntatem puram ad Deum dis et futurum non acquiris. Melius tibi saltem esset vel ista tormenta devitare quam in toto perire et nihil sentire boni. Videt Deus quod invitus pateris, nolens traheris, coactus assentis; fortassis respiciet ad violentiam passionis tuae; et praecipue cum dicat Apostolus: Melius est nubere quam uri . Et unus
Abbreviated transcription (Latin):
oi lapsi apposito ⁊ professione
continentie uir uxores duxe¬
rnt coniugia eẽ uera ⁊ rata
ẽẽ delx. in tantum ut solqͣ dĩo
ñ pͦsuit. qͣmuns aculpa defen¬
di non posint. Eece ergo dica¬
mus quia ita ẽ.⁊ ita sentire ⁊
tene oz. Non habemus rõem
aliquam qua infring̾e̾ possimꝰ
aut infirmitate euidentẽ rõ¬
nem et auctoritatem. Tenem̃
nec̃citate ut ita sentiamus et
teneamꝯ Uidete quid sequit᷑.
Si hoc ꝓmulgatum fu̾t. et
audierint homines quia ita
tener ecc̃a. qr lapsi a ꝓposito et
professione continentie si con¬
ugia mierint separari ñ post̃.
neq cog̾e eos pot̾ eccłia ut ad ꝓ¬
positum continentie ẜuandũ
reu̾tantur. nicħ deinceps stab¬
ile aut ratum ẽẽ potĩt. nĩ ordo
uł habitus. ñ deniq uotũ aut
ꝓfessio ulla ten̾e pot̾unt hõies.
quin fixna pudiacie laxent et
rue̾nt in desideria suauł cum fas¬
tidire ceperint bommin quo sũt
li b̾trͣem querentes uł cum tẽp¬
tati fiu̾nt forte de malo in quo

Expanded text:
lapsi a proposito et professione continentiae viri uxores duxerint, conjugia esse vera et rata debere esse, in tantum ut solvi omnino non possint, quamvis a culpa defendi non possint? Ecce ergo dicamus quod ita est, et ita sentire et tenere oportet. Non habemus rationem aliquam qua infringere possimus, aut infirmare tam evidentem rationem et auctoritatem. Tenemur necessitate, ut ita sentiamus et teneamus. Videte quid sequitur. Si hoc promulgatum fuerit et audierint homines quia ita tenet Ecclesia quod lapsi a proposito et professione continentiae, si conjugia inierint, separari non possunt, nec cogere eos potest Ecclesia ut ad propositum continentiae servandum revertantur, nihil deinceps stabile aut ratum esse poterit. Non ordo vel habitus, non denique votum aut professio ulla tenere poterunt homines, quin frena impudicitiae laxent et ruant in desideria sua, vel cum fastidire coeperint bonum in quo sunt libertatem quaerentes, vel cum tentati fuerint forte de malo, in quo
Abbreviated transcription (Latin):
intllĩgi poss. s non sic iidicare
debent quib dect̾na u̾bi dei cõ¬
missa ẽ. ut pp̃ unũ aliquid affi¬
rinandum a sensu unu̾soruz
recedunt. neq enim partem tot̃.
s totum purs sequitur debet. ⁊
si forte inueniatur pars a toto
discordans. aut coaptanda ẽ si
sĩ pot̃ aut si ti non pot̾ abiciẽ da.¬
Melius enim aperte recedit᷑. qͣm
a toto. Optimum aũt si ⁊ pars
retinetur et cotum. ħ sunt ergͦ
que addlucunt in assertionig̾¬

Expanded text:
possit. Sed non sic judicare debent quibus doctrina Verbi Dei commissa est, ut, propter unum aliquid confirmandum, a sensu universorum recedant. Neque partem totum sed totum pars sequi debet. Sed si forte inveniatur pars a toto discordans, aut coaptanda est si fieri potest, aut si fieri non potest abjiciendaMelius enim a parte receditur, quam a toto. Optimum autem est si et pars retinetur et totum. Haec ergo sunt quae adducunt in appro
Abbreviated transcription (Latin):
posterum tormenta pertrahant᷑.
Unde et ardenti diuiti ininfiĩ
dicitur. Memñto fili quia accepis¬
ti boã iuuita tua. ⁊ lazarꝰ similr̃
mala. Ac cum bonis hicbũ ẽ et¬
malis male. Inc̾tum ualde sit ut¬
rum boni idcco boã accipiant
ut ꝓuocari ad aliquid melius
crescant. an iusto latentiq u¬
dicio hic suorum operũ remuũ¬
atõm ꝑcipiant. ut ap̃miis uite
ꝯequentis manerant. Et utrũ
complenda ad ultima gehẽne
cormenta ꝑducat

Expanded text:
posterum tormenta pertrahantur. posterum tormenta pertrahantur. Unde et ardenti diviti in inferno dicitur. Memento, fili, quia accepisti bona in vita tua, et Lazarus similiter mala . At cum bonis hic bene emalis male, incertum valde fit utrum boni idcirco bona accipiant, ut provocati ad aliquid melius crescant; an justo latentique judicio hic suorum operum remunerationem recipiant, ut a praemiis vitae sequentis inanescant. Ut utrum complenda eos ad ultima gehennae tormenta perducat
Abbreviated transcription (Latin):
unc qñ nõ solum in malo st̃
boni ⁊ in bono mali ꝙ uidec̾
lis mala eueniunt. ⁊ bonis bona
e ꝓueniunt. mag̃ iustrutabłia st̃¬
dei iudicia ⁊ inuestigabiles me
uenimus cum cp̃e iamppͥe diesi
ui dicii ⁊ aliqñ dies dominimũcu¬
patur. non solum qmc̃q cunc iu¬
dicabunt᷑. u̾m ⁊̃ quecumq au ĩi¬
cio iudicata.⁊ quecumq usq ad
illd̾ tempo uidicanda sunt appa¬
rebunt esse iustissimͣ. uͥ hoc quo
manifestabitur qͣm iusto iudicio
dei fiat. ut non tammulta ac pe¬
ne omnia uista uidicia dei la te¬
aut. Seusus mentesq mortaluĩ
cumitm̃ in hac re piorum fidem ñ
lateat iustum ẽe quod latet ue eod̾.¬
uidicia cur in hac uita nõ¬
nmꝙͣ bonis male fit. mal bene
beneẽ ⁊ mał male. Nam cũ boĩs
male ẽ malis beue. hoc fortasse
dep̃hendit᷑. quia ⁊ boni si qua delĩ¬
querunt hic recipunt ut ab et̃¬
na plemus dampnatione libe
rentur. ⁊ iali bõa que hac uita fa¬
ciunt hoc inuẽiunt ut ad sola ĩ¬

Expanded text:
ndo non solum in malo sunt boni et in bono mali, quod uidetur lis mala eueniunt et bonis bona proueniunt: magis inscrutabilia fiunt iudicia Dei et inuestigabiles uiae uius tempus iam proprie dies iudicii et aliquando dies Domini nuncupatur: non solum quaecumque tunc iudicabuntur, uerum etiam quaecumque ab initio iudicata et quaecumque usque ad illud tempus adhuc iudicanda sunt. apparebunt esse iustissima. Ubi hoc quoque manifestabitur, quam iusto iudicio Dei fiat, ut nunc tam multa ac paene omnia iusta iudicia Dei lateant sensus mentesque mortalium, cum tamen in hac re piorum fidem non lateat, iustum ejudicia cur in hac vita nonnunquam bonis male sit, et malis bene, bene est, et malis male. Nam cum bonis hic male est, malis bene, hoc fortasse deprehenditur, quia et boni si qua deliquerunt, hic recipiunt, ut ab aeterna damnatione plenius liberentur; et mali bona, quae pro hac vita faciunt, hic inve
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑa. Ante qm̃ sol ⁊cet̾a lũia
ua toa fuisset. In hiis trib pͥmis
diebꝰ disposita ẽ uniu̾sitatis hꝰ
machina ⁊ partib suis distribu¬
ta firmam̃to desuper expanso. de¬
iñ terra reuelata atq uno resi¬
dente et suo pondele lihͣta. colle¬
cis q aquarum molibꝯ intra:
receptacula sua. aere serenato.
quatuor mũdi elementa sius lo¬
cis districra ⁊ oroinata sunt. Qͦ¬

Expanded text:
ia facta fuissent. In his primis tribus diebus disposita est universitatis hujus machina et partibus suis distributa firmamento desuper expanso. Deinde terra revelata atque in imo residente et suo pondere librata, collectisque aquarum molibus intra receptacula sua aere serenato: quatuor mundi elementa locis suis distincta et ordinata sunt.
Abbreviated transcription (Latin):
aliqñ infirm̃ta sequitur. ali¬
qnͣ aũt corz oborata coherret
anccłat. Si aũt motus sensua¬
ittis dominatur motui mẽtis.
dominatur et motui corporis ꝗ
subiectus ẽ illi ⁊ tunc pec̃m reg¬
nare incipit in mõ mortali poc̃o¬
corpore. Si aũt nõ dominat᷑: uti¬
tur mens seruicio corporis sui.
et exibet membra sua arma ius¬
ticie et sunt simulmotus men¬
tis et motus corporis. seorsum
motus sensualitatis. ⁊ perficit᷑
iusticia.⁊ iniquitas cohibetur¬
De duplici

Expanded text:
 infirmata sequitur; aliquando autem corroborata coercet et moderatur. Si autem motus sensualitatis dominatur motui mentis, dominatur et motui corporis, qui subjectus est illi, et tunc peccatum regnare incipit in nostro mortali corpore. Si autem non dominatur, utitur mens servitio corporis sui; et exhibet membra sua arma justitiae, et sunt simul motus mentis et motus corporis, seorsum motus sensualitatis, et perficitur justitia, et iniquitas cohibeturDe duplici
Abbreviated transcription (Latin):
a quo mouetur. suie ad mi¬
tum bene. Siue ad culpã male
Ita motus mentis dominat᷑
motui corporis. lege nature
subiecto.⁊ qñ abutitur ilo.
uiciumẽ imꝑantis. debitũ obe¬
dientis. Nec culpatur qui duci¬
cur. quia nocͣitate ducitur.s
culpatur qui ducit. qr ii sb̾o
lib̾tate abutitur. Porro uo¬
luntas si iusticiam tenuiss.
hr̾et nõ solum motum corpo¬
ris obediente. s motum sẽ¬
oualitatis consentientẽ. Nũe
u̾o qm̾ rectitudinẽ siram ip̃a
nontenunt. ht quidem ad ħ ex¬

Expanded text:
a quo movetur, sive ad meritum, si bene, sive ad culpam, si male. Ita motus mentis dominatur motui corporis legi naturae subjecto, et quando abutitur illo, vitium est imperantis, debitum obedientis. Nec culpatur qui ducitur, quia necessitate ducitur, sed culpatur qui ducit, quia in subjectum libertate abutitur. Porro voluntas, si justitiam tenuisset, haberet non solum motum corporis obedientem, sed et motum sensualitatis consentientem. Nunc vero quoniam rectitudinem suam ipsa non
Abbreviated transcription (Latin):
otus sensualitatis. Motꝰ
mentis inuolutateẽ.cx
tus corporis in oꝑe. Modus
sensualitatis mecdius inde¬
lectatione. In motu mentis
solo lib̾um arbitriumẽ. In
motu corpis ⁊ sensualitatis
illa sunt que secunt libum
arbitrium. sicut enimfuit
prima dispoĩtio nature. Na
motus mentis uoluntario
ẽ appetitus. In uoluntario li¬
berum. in appetitu arbitiu.
Mens gͦ per se mouetur. ⁊ ẽ
primus uoluntatis moto.
Motumuoluntͣtis sequitur
motus corporis. Meus itaq
lunttem c̾atoris sui que for ẽ
illi ⁊ exemplar. ⁊ ꝓposita regula
ummouetur. ħ est iusticia. Si

Expanded text:
otus sensualitatis. Motus mentis in voluntate est, motus corporis in opere, motus sensualitatis medius in delectatione. In motu mentis solo, liberum arbitrium est; in motu corporis et sensualitatis, illa sunt quae sequuntur liberum arbitrium. Sic enim prima fuit dispositio naturae; nam motus mentis voluntarius est appetitus, in voluntario liberum, in appetitu arbitrium. Mens igitur per se movetur, et est primus voluntatis motus. Motum voluntatis sequitur motus corporis. Mens itaquevoluntatem creatoris sui quae forma illi est, et exemplar, et proposita regula Deum movetur, hoc est justitia; si
Abbreviated transcription (Latin):
quales erimus in dieiudi¬
cii p̾trrissimis angłorum con spec¬
tibꝯ offerendi ⁊ eterno idici rõ¬
nem de libris conscĩe ircldituri.
Remotis enu omnib ꝓbõn¬
bꝰ c̾tum ẽ in die illa ilł ip̃m añ se
hominem ꝯstituend̾ ⁊ ip̃ãm sͥ
animamin cordis speculo dem¬
ostrandam. ⁊ testes contra ean
non deforis aliunde szintusi
de semetipã proferendos ad dici¬
enda erunt non aliqua peregͥ¬
na. s miniũ nota testimonia
idest opera sua

Expanded text:
quales erimus in die judicii purissimis angelorum conspectibus offerendi, et aeterno Judici rationem de libris conscientiae reddituri. Remotis enim omnibus pro certum est in die illa ipsum ante se hominem constituendum, et ipsam sibi animam in cordis speculo demonstrandam, et testes contra eam non de foris aliunde, sed intus de semetipsa proferendos; adjicienda erunt non aliqua peregrina, sed nimium nota testimonia, id est opera sua
Abbreviated transcription (Latin):
bonum ulut quia bonum est
qm̃ boniminõ ẽ ip̃m malum.
oz uult bonum tm̃ ⁊ diligit et
delectatur in eo q̃ĩinsuo ⁊ ami¬
bene sonat et libent̾ accipitur
cum dicitur ds uult bonum.
quia illud tantum diligit. et ñ
malum cum quo sibi participa¬
tio milla ẽ neq similitudo.si¬
ũ hus q̃ sunt ab ip̃o.⁊ que hũt
simlitudinem cum ip̃o. Itaq
uult deus bonumi.⁊ non uult
deus malum. ⁊ uult ome bon¬
um ⁊ omne malum nult. ⁊ hoc
cotum suscipimus ⁊ approbamꝰ.
diligit quoclase ẽ alienu. ⁊ nõ¬

Expanded text:
quia bonum est quia bonum non est ipsum malum. Sed vult bonum tantum; et diligit et delectatur in eo, quasi in suo cognabene sonat et libenter accipitur cum dicitur Deus vult bonum, quia illud tantum diligit et non malum cum quo sibi participatio nulla est, neque similitudo, sine his quae sunt ab ipso et quae habent similitudinem cum ipso. Itaque vult Deus bonum, et non vult Deus malum; et vult omne bonum, et omne malum non vult. Et hoc totum suscipimus et approbamus diligit quo
Abbreviated transcription (Latin):
hoc solum intlligendu ẽ in eo
quod dicitur uult ds malum
et non desiderat illud quasi cõ¬
ueniens ⁊ cocordiam habens c̃
eo qd̾ ip̃e ẽ. ⁊ẽ eo quod ab ip̃o ẽ. ⁊
cum eo quod sibi simile ẽ. set
extraneum ⁊ longincum ⁊ ĩ oĩ

Expanded text:
hoc solum intelligendum est, in eo quod dicitur, vult Deus malum et non desiderat illud quasi conveniens, et concordiam habens cum eo quod ipse est, et cum eo quod ab ipso est, et cum eo quod simile sibi est; sed extraneum et longinquum
Abbreviated transcription (Latin):
⁊clilexit suum ⁊ approbauit et
cocupunt adse et amauit in de
fuit in se non dilexit. n ad se cõ¬
cupuntsz reprobauit et remi¬
it animo diłctionis ⁊ non susce¬
pit consensu caritatis ut locuz

Expanded text:
ilexit suum et approbavit, et concupivit ad se et amavit in se fuit in se non dilexit, neque ad se concupivit; sed reprobavit et renuit animo dilectionis: et non suscepit in se consensu charitatis, ut
Abbreviated transcription (Latin):
aut non ꝓpt̾eauicium sit.
piaumiueis ẽ. quia cum nascũ¬
qũ non debent. s quia cunc cũ
nascuntur uiciumineis ẽ quo
postea impediuntur ne u̾itatẽ
agugrant qñ debent. Nasciqp¬
pe sine cogͥtione natura ẽ non
culpa. s in eo uicio nasci q̃ pꝰea
cegnitione u̾ittis impediantur
u̾tatis pea que foris uidentur
amointꝰ sine labore cõciperet. Qr
uero ex eorum carne corrupta.
integͥtͣte sua prmatus ẽ puram
siñ consusione erroris ueritͣ¬
tem haurire non pot.ꝙangłi¬

Expanded text:
autem non propterea vitium est in eis, quia cum nascuquando non debent; sed, quia tunc cum nascuntur vitium in eis est, quo postea impediuntur ne veritatem agnoscant quando debent. Nasci quippe sine cognitione natura est, non culpa. Sed in eo vitio nasci quo postea a cognitione veritatis impediantur,veritatis per ea quae foris viderentur admonitus, sine labore conciperet. Quia vero ex carne corrupta integritate sua privatus est, puram sine confusione erroris veritatem haurire non pot
Abbreviated transcription (Latin):
diimitte. ⁊ positus est lib̾ scͥpt᷑
ationez. foris ad sauitate. Intꝯ
ad santatẽ. foris ad m̾itu. In tꝰ¬
ad gaudium. Intꝰ in principio
erat u̾bum. Foris u̾bum caro fa¬
ctum ẽ. ⁊bĩtauit in nob̾. lib̾ gͦ
unꝯ erat semelscriptus intꝰ. et
bis foris. foris primum ꝑ uisibi¬
lium coditõem. Secundo foris pes
carins ad̾ sumptõem. ⁊Orimo ad
hocunditate. Sccło ad amitt̃em.
iximo ad naturam. socło contͣ
culpani. primo ut natura fou̾e¬
tur. socło ut iucium sanaret᷑ et nͣ
btificaret᷑¬

Expanded text:
divinitatem, et positus est liber scriptus divinitatem, et positus est liber scriptus ationem; foris ad sanitatem, intus ad felicitatem; foris ad mio erat Verbum ; foris, Verbum caro factum est, et habitavit in nobis . Liber ergo unus erat semel intus scriptus, et bis foris. Foris primo per visibilium conditionem, secundo foris per carnis assumptionem. Primo ad jucunditatem, secundo ad sanitatem; primo ad naturam, secundo contra culpam; primo ut natura foveretur, secundo ut vitium sanaretur, et natura beatificaret
Abbreviated transcription (Latin):
sicitaq unac̾atura erat cuiꝰ
sensus totus intus erat. ⁊ alia
c̾atura erͣt cuius sensus totus
Intus ad inuisibłia. foris ad
uisiblia. Intus ꝑ sensum rõis
foris ꝑ sensumcarius. ut ĩgre¬
deretur et contẽplaretur. et egͦ¬
deretur et contemplaretur. In¬
tus sapĩam foris oꝑa sapĩe. ut
utrumqz contemplaretur. ui
trumq reficetur. uderet et ga¬
uderet. Amaret ⁊ laudaret sa¬
piã. pascua intus erat. opꝰ sapi¬
entie. pascua foris erat.⁊ admis¬
sꝯ ẽ sensꝰ hominis ut ad utr̃q
iret. ⁊ inutroq refectõe ĩueĩret.
Iret per cogintionem. refice̾tur
per clilectoem. Sapĩa lib̾ erat
riptus intus. opꝰ sapĩe liber
erat scriptus foris. Uoluit ãt
p̾ea adhuc alit̾ foris ꝯcribi sa¬
pientia. ut mamfestiꝰ uidetur
⁊ ꝑfectiꝰ cognoxe̾tur ut oculus
hominis illiumuͣretur ad scriptꝰ¬
demonstraint s ⁊ illuminaut. ad¬
sumpsit carneninou clmittẽs

Expanded text:
Sic itaque una creatura erat cujus Sic itaque una creatura erat cujus sensus totus intus erat, et alia creatura erat cujus sensus totus nvisibilia, foris ad visibilia. Intus per sensum rationis, foris per sensum carnis, ut ingrederetur et contemplaretur; et egrederetur et contemplaretur, intus sapientiam, foris opera sapientiae, ut utrumque contemplaretur, et utrinque reficeretur; videret et gauderet, amaret et laudaret. Sapientia, pascua intus erat; opus sapientiae, pascua foris erat. Et admissus est sensus hominis ut ad utrumque iret, et in utroque refectionem inveniret. Iret per cognitionem, reficeretur per dilectionem. Sapientia liber erat scriptus intus, opus sapientiae liber erat scriptus foris. Voluit autem postea adhuc, aliter scribi foris sapientia ut manifestius videretur et perfectius cognosceretur, ut oculus hominis illuminaretur ad scriptdemonstravit sed illuminavit. Assumpsit carnem non amittens
Abbreviated transcription (Latin):
duplici sensuinstructa ẽ. ut ⁊¬
insiblia foris caperet percarnẽ.
mis ex uisiblia ⁊ inuisibłia. ad
laudem c̾atoris illamexcitares
Neq enim ds in omnib ope¬
rib suis a rõnali c̾atura lauda¬
nali c̾atura cognoscerentur. ut
ergo eẽt ꝑfc̃a laus dei monstrͣ¬
ta sunt rõnali creature oꝑa dei.
ut eum intus et foris miraret᷑.¬
⁊ per admirat̾oe profic̾et ad di¬
lectionem. fca ẽ c̾atura una cꝯ
sensꝰ totus intus erat ex c̾at᷑a
alia frã ẽ cuius sensꝯ foris totus¬
foris erat. Angli quorum sensꝰ
initus erat contemplabantur
que initus erant. ⁊ ꝑea que for¬
iserant bruta animalia quoruĩ
sensus foris erat contingebãt
insiblia que foris erans.s nõ
perea similit̾ inisiblia queer¬
oscuntur. s non eq̃. qui uisi¬
błia uideret inuisibilia eis in¬
d̾et. quia sensus quo muisibi¬
lia peccipiuntur insummmis ĩ¬
fima comprehenditat᷑.s sensꝰ
quo iusibilia contiliguntur.
minfimis si una non capit.

Expanded text:
duplici sensu instructa est, ut visibilia fortis caperet per carnem nus et visibilia et invisibilia ad laudem Creatoris illam excitarent. Neque enim in omnibus operibus suis Deus a rationali creatura laudaionali creatura cognoscerentur. Ut ergo perfecta esset laus Dei, monstrata sunt rationali creaturae opera Dei, ut eum intus et foris miraretur, et per admirationem proficeret ad dilectionem. Facta est creatura una cujus sensus intus totus erat, et creatura altera facta est cujus sensus totuforis erat. Angeli quorum sensus intus erat, contemplabantur quae intus erant, et per ea quae foris erant. Bruta animalia quorum sensus foris erat contingebant visibilia quae foris erant, sed non per ea similiter invisibilia quoscuntur, sed non aeque qui visibilia vident invisibilia in eis vident, quia sensus quo invisibilia percipiuntur in summis infima comprehendit, sed sensus quo visibilia continguntur in infimis summa non capit.
Abbreviated transcription (Latin):
athecunimus instructus
uł audieus int̾p̃tat᷑. cathe¬
tizare enim instrũ̾e ẽ. qñ bapti¬
andipͥꝯ instruũtur et docent᷑
ꝯaluos fieri et sacram̃tũ salu¬
baptizate. docete ad instructõem.
baptizate ad eniͣdatõem rurete
ad fidem baptizate ad pcc̃oru
remissionez. Idrco docete qr ꝗ ci

Expanded text:
us instructus el audiens interpretatur; catechizare enim est instruere, quoniam baptizandi prius instruuntur et docentur n qua eos salvos fieri et sacramentum salubaptizate. Docete ad instructionem, baptizate ad emundationem. Docete ad fidem, baptizate ad peccatorum remissionem. Idcirco docete quia qui
Abbreviated transcription (Latin):
ad fidem multitudo gẽtiũ intͦ
ln guant᷑ pariuilis ea dem forma
seruatur. quos et ip̃os mat̾ ecelia
puida dispensatione sacramẽ¬
tosalitis int̾im carere ñuult.n¬
e forte ip̃am dilatc̃e a salute alie¬
tosalutis subito ab hac uita exi¬
rent. Congrue ergo ꝓuisa ẽ ⁊ ul
medicina salutis. ut in sacram̃¬
to fidei baptizarentur. et ꝑfidẽ
Insticutũ ẽ itͣq ad hoc nouũ sa
et dem̃ baptiz andos. in quibꝯ pro
pariuił audit eccłia et int̾ioga¬
tarxndet. ⁊ ixndet donec ip̃i ad in¬
cdlligibles annos proueniant.
et aicramẽta fidei caritatis ⁊ spei
ꝑse intlłig̾e ualeant et seruare.

Expanded text:
autem ad fidem multitudo gentium introgenerantur parvulis; eadem forma servatur, quos et ipsos mater Ecclesia provida dispensatione sacramento salutis interim carere non vult, ne forte ipsa dilatione, a salute alieto salutis subito ab hac vita exirent. Congrue ergo provisa est in illis medicina salutis, ut in sacramto fidei baptizarentur, et per altInstitutum est itaque ad hoc novum saet deinde baptizandos, in quibus pro parvulis audit Ecclesia, et ad interrogata respondet et spondet donec ipsi ad intelligibiles annos perveniant, et sacramenta fidei et charitatis et spei per se intelligere valeant
Abbreviated transcription (Latin):
facientes set fcĩ erant. In hec gͥ
unumerant ꝙ bom̃ fcĩerant. ⁊
nõdum adhuc aluierant ꝙͣ¬
si fcĩ erant. quia tunc primuz
frĩ erant. et non aũ quicꝙͣ fe¬
c̃ant. Ceperunt aũt duuidi
ab eo quod fcĩ erant. Ut alund
iamer̃ant. uł proficientes ꝯup̃
auud ut boni ẽẽnt. uł sub illo
teficientes ut mali eẽut. l est
coniisio. añsio qua diuisi sunt
quiunũ erant. ⁊ bomerant
natura ut sũt alii supͣ illd̾ bo¬
in per iusticiam. alii sub illo
mali per culpam. Comisio eĩ
iustos fecit. ⁊ auersio iniustq
Utraq eium uoluntatis fint
⁊ uoluntas utrĩq lib̾tatis.⁊

Expanded text:
acientes, sed facti erant. In hoc igitur unum erant quod boni facti erant et nondum ad aliud erant quam facti erant; quia tunc primum facti erant, et non ante quidquam fecerant. Coeperunt autem dividi ab eo quod facti erant, ut aliud jam essent, vel proficientes supra illud et boni essent; vel sub illo deficientes ut mali essent. Haec est conversio et aversio qua divisi sunt qui unum erant et boni natura ut sint alii supra illud boni per justitiam: alii sub illo mali per culpam. Conversio enim justos fecit et aversio injustos. Utraque enim voluntatis fuit, et voluntas utrinque libertatis.