comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quod dicis dñe dñe nisi intimore seruie¬
ris dño nisi a lacriter mandataeius im¬
pleueris Nisiomnem eius feceris uolun¬
tittem: nisi ab omnitẽ immunditia & in¬
ciferas gractis & altus uocemtuam
dicenr dñe dñe testem in oboedientiȩ
tuȩ uocas eum dñm nominans nontimens
sicut dñm neque intremore ei seruiens
digna meo nomine facit. & conuer satio¬
nem dignamimeȩ scĩpicationi adim¬

Expanded text:
quod dicis, Domine, Domine, nisi in timore servieris Domino, nisi alacriter mandata ejus impleveris, nisi omnem ejus feceris voluntatem, nisi ab omni te immunditia ciferas gratis, exaltas vocem tuam, dicens: Domine, Domine, testem inobedientiae tuae vocas, eum Dominum nominans, non timens sicut Dominum neque in tremore ei serviens. digna meo nomine facit, et conversationem dignam meae sanctificationi adim
Abbreviated transcription (Latin):
uita : Vnde nobis satagendũ est fratres
carissimi ut diuinis beneficiis uicem repen¬
dentes. Diligamus toto corde. tota anima
tota uistute dm̃ patrem. qui nos tanto a mo¬
re prior dilexit ut ꝓprio filio suo ñ parce¬
r& sed ꝓnobis omnibus trader& illum:
Diligamus ipsum filium quicũ in sorma dies¬
s& nostrȩ libestatis &uitȩ gratia formam
nos apeccatis nostris insaanguine suo:
nis: qui ubi uult spirat : &ubicumques pirat
continuo flamiam eiusdem diuinȩ dilectionis
accendit: Credamus ipsum patre & filium&
hitis laudibus. ex altemus nomeneius in in¬
uicem : Cui est gloria imperium & potestas.¬

Expanded text:
vitam, unde nobis satagendum est, fratres vitam, unde nobis satagendum est, fratres charissimi, ut divinis beneficiis vicem rependentes, diligamus toto corde, tota anima, tota virtute, Deum Patrem, qui nos tanto amore prior dilexit, ut proprio suo Filio non parceret, sed pro nobis omnibus traderet illum. Diligamus ipsum Filium, qui cum in forma Dei esset, nostrae libertatis et vitae gratia formam ccatis nostris in sanguine suo .nis, qui ubi vult spirat, et ubicunque spirat, continuo flammam ejusdem divinae dilectionis accendit. Credamus ipsum Patrem, et Filiubitis laudibus exaltemus nomen ejus invicem, cui est gloria, imperium et potestas
Abbreviated transcription (Latin):
tur attingere : Verum quia hȩc defilioho¬
minis dicuntur. qui exaltari incruce & mor¬
tẽ potuit pati. neputar & nico demus filiũ
tantum hominis esse eũ a quo uita ess&
expectanda ꝑp&ua curauit ei dñs &iam
diuinitatis suȩ patefacere sacramentũm
unumq: & eundem filium dĩ & filiũ hominis
mundiostendere saluatorẽ : Nam sequitur
Sic enim dilexit dr̃mundũ ut filiũ suũ unige¬
nitũ dar& ut omnis qui credit in eũ non per¬
at sed habeat uitã &ernã : Vnde notandũ
quode adem defilio dĩ unigenito rẽplicat quȩ
defilio hominis incruce exaltato p̃miserat
dicens: ut omnis qui credit in eum non pereat.
sedhabeat uitã &ernã: quia ꝓfecto idem re
demptor noster. filius diante sȩcula existens
filius hominis factus est infine sȩculorum:
Ut qui ꝑ diuinitatis suȩ potentĩa noscro a uo¬
rat. ad ꝑfruendũ uitȩ beatitudinẽ pennis
ipse ꝑfragilitate humanitatis nostrȩ nos
rest aurar& ad recipiendã quã ꝑdidimus

Expanded text:
tur attingere. Verum quia haec de Filio hominis dicuntur qui exaltari in cruce, et mortem potuit pati, ne putaret Nicodemus Filium tantum hominis esse eum a quo vita esset exspectanda perpetua, curavit ei Dominus etiam divinitatis suae patefacere sacramentum, unumque et eumdem Filium Dei et Filium hominis mundi ostendere Salvatorem. Nam sequitur: Sic enim dilexit Deus mundum, ut Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Unde notandum quod eadem de filio Dei unigenito replicat, quae de Filio hominis in cruce exaltato praemiserat dicens: Ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam aeternam. Quia profecto idem Redemptor et Conditor noster Filius Dei ante saecula existens, Filius hominis factus est in fine saeculorum, ut qui per divinitatis suae potentiam nos creaverat ad perfruendam vitae beatitudinem perennis, ipse per fragirestauraret, ad recipiendam quam perdidimus
Abbreviated transcription (Latin):
inillo tempore duo ex discipubisibant
incastello : quoderat inipatiostadio¬
rum sexcinta abhie ruscilem nomi¬
ne emmaus : & ipsi loquebantur adim¬
uicem deinsomnibus quȩ acciderant

Expanded text:
In illo tempore, duo ex discipulis Jesu ibant in castellum quod erat in spatio stadiorum sexaginta ab Hierusalem, nomine Emmaus, et ipsi loquebantur ad invicem de his omnibus quae acciderant
Abbreviated transcription (Latin):
relaturus ordinem uisionis prius
uestimento &humeris deuoluto de¬
teit plagas corporis ut itadicam. tes¬
tes ueritatis & culpȩ monstrauit
quantetanim aduersione districtionis
inembra illius accepta uerbera liuore
inflicto sulcauerant : Quȩ mox ut
facere pre sumpsiss& cum magne obstu¬
pefactionis uocibus in quisiuit: stille

Expanded text:
reuelaturus ordinem iussionis, prius reuelaturus ordinem iussionis, prius uestimento ex humeris deuoluto, detexit plagas corporis, ut ita dicam, testis uerita- tis et culpae, monstrauit quanta animaduersione districtionis membra illius accepta uerbera liuore inflicto sulcauerant. Quae uerbera facere presumpsi- sset,cum magnae obstupefactionis uocibus exquisiuit, dice
Abbreviated transcription (Latin):
sed quia euicino a postolorum natalici¬
us dies imminebat. tam ꝓpinqui itus
diem : ẽpo nuntiare ꝑtimuit: Alia nos ae¬
dñr rediit. eiusq in oboedientiam uehe¬
menter increpauit : atq: eadem iussio¬
nis suȩ uerba reteuit : tunc presbites
surreit ut perger&: sedrursur infir¬
mitar cordis impedimento facta est
indicandȩ reuelationis: ad ad monitio¬
nem quoq: iteratȩ iussionis obduruit
ꝑgere : & quȩ uiderat manifestare
negl&it : Sed quia magnam mansue¬
tudinem contemptȩ gratiȩ: maior
sequi sol& ira uindictȩ : uisione tertia
dñr apparens iamuerbis addidit
uerbera & tam districta cȩde macta
tur est : ut in eo duritiam cordis e mol¬
lirent uulnera corporis curr&it
iubenalis mastrris sepulchrum adof¬
ferendum sacrificium consistentem
repperit : seer &um a circum stantibus
p&ut : seque eius pedibus strauit
Dumque eum ubestim flentem ep̃s iix
adse leuare potuiss&: lacrimarum
causar cognoscere studuit: Ille uero

Expanded text:
sed quia e vicino apostolorum natalitised quia e vicino apostolorum natalitius dies imminebat, tam propinqui exitus diem episcopo nuntiare Dominus rediit, eiusque inobedientiam uehementer increpauit, atque eadem iussionis suæ uerba re- texuit. Tunc presbiter surrexit, ut pergeret; sed rursum infirmitas cor- dis impedimento facta est indicandae reuelationis, ad monitionem quoque iteratae iussionis obduruit pergere, et quae audierat, manifestare neglexit. Sed quia magnam mansuetudinem contemptae gratiae maior sequi so- let ira uindictae, uisitatione tertia Dominus apparens, iam uerbis addi- dit uerbera; et tam districta cede presbiter mactatus est, ut in eo duritiam cordis emollirent uulnera corporis. SurrexiIuuenalis martiris sepulchrum, ad offerendum sacrificium consistentem repperit. Secretum a circumstantibus petiit, seque eius pedibus strauit. Cumque eum ubertim flentem episcopus uix ad se leuare potuisset, la- crimarum causas cognoscere studuit. Ille uero,
Abbreviated transcription (Latin):
hinccerta consideratione collegite
oblata a nobis sacra hostia. quantum
innobis soluere ualeat ligaturã cordis
sioblata ab altero potuit in altero
soluere uincula corporis: Multi
uestrum fr̃r lm̃i cassium narniensis
urbis ep̃m nouerunt: cui moserat co¬
tidianas do hostias offerre. ita ut pe¬
ne nullus dies uitȩ eius absoeder&: quo
non omni potenti dño. hostiam placatio¬
nes immolar&. Qui cum sacrificio ual¬
de &iam concordabat uite: nam cunc¬
ta quȩ habebat in ele mosinis tribu¬
ens Qum adhoram offerendi sacri¬
ficii ueniss& uel ut totus in lacrimis
defluens sem &ipsum cum magnacor¬
dis contritione mactabat: Cuiur &
uitam &gitum. quodam uener abilis
tus referente cognoui: aiebatenim
quod quadam norte. eius pres bitero
ꝑuisum dñs adstitit. dicens: uade
quod operaris. non cess& pestuus.
non cess& manustua : natole a pos¬
tolorum uenies adme & rrabuatibi
mercedemtucin: gurreit presbiter

Expanded text:
 karissimi, hinc certa consideratione colligite,  karissimi, hinc certa consideratione colligite, oblata / a nobis sacra hostia quantum in nobis solvere valeat ligaturam cordis, si oblata ab altero potuit in altero solvere vincula corporiuestrum, fratres karissimi, Cassium Narniensis urbis episcopum mecum nouerunt, cui mos erat quotidianas Deo hostias of- ferre, ita ut pene nullus dies uitae eius abscederet, quo non omnipo- tenti Domino hostiam placationis immolaret. Cui cum sacrificio ualde etiam concordabat uita: nam cuncta, quae habebat, in helemo- sinis tribuens, cum ad horam offerendi sacrificii uenisset, uelut totus in lacrimis defluens, semetipsum cum magna cordis contritione macta- bat. Cuius et uitam et exitum, quodam uenerabilis tus, referente cognoui. Aiebat enim, quod quadam nocte eius presbitero per uisum Dominus astitit dicens: «Vade, quod operaris, non cesset pes tuus, non cesstolorum venies ad me, et retribuam tibi mercedem tuam. Surrexit presbyter,
Abbreviated transcription (Latin):
Quia is quiinse surgens a mostuir
iam nonmoritur adhuc perhanc in
suomisterio ꝓnobis iterum patitur
riam quotiens ei hosticm suȩ passio¬
nis offerimus totiens nobis al ab¬
solutionem nostrum. passionem illius
quoduolo ad memoriam uestram
narrando reuocare : non longe a nos¬
tris pertur temporibus factum
uod quidam abhostibus captus. longe
rans ductus est: cumque diu tenerur
in uinculis eum uxorsua cum &eadem
captiuitate non recipere: &tinctum
putauit: ꝓquoiam uelut mortuo. hosti¬
ar eb domadibus singulis curabat of¬
ferre : cuius totiens uincula solueban¬
tur in captiuitate : quotiens ab eius con¬
iuge. oblatȩ fuissent hostiȩ: ꝓanim a
eius absolutione Nam longa post
tempora reuersus : admirans ualde
suȩ indicauit uxore quod diebus cestis.
ebdomadib: singulis. eius uincula solue¬
bantur: quos uidelic& dies eius uxor
adehoras discutiens : tunc eum recog¬
nouit absolutum. cum ꝓeo sacrificium

Expanded text:
quia is, qui in se resurgens a mortuis quia is, qui in se resurgens a mortuis iam non moritur, adhuc per hanc in suo mysterio pro nobis iterum patitur. Nam quotiens ei hostiam suae passionis offerimus, totiens nobis ad absolutionem / nostram passionem illius quod volo ad memoriam vestram narrando revocare. Non longe a nostris fertur temporibus factum, quod quidam ab hostibus captus longe transductus est. Cumque diu teneretur in vinculis, eum uxor sua, cum ex eadem captivitate non reciperet, extinctum putavit. Pro quo iam velut mortuo hostias ebdomadibus singulis curabat offerre. Cuius totiens vincula solvebantur in captivitate, quotiens ab eius coniuge oblatę fuissent hostię pro animę eius absolutione. Nam longa post tempora reversus, admirans valde suae indicavit uxori, quod diebus certis ebdomadibus singulis eius vincula solvebantur. Quos videlicet dies eius uxor atque horas discutiens, tunc eum recognovit absolutum, cum pro eo sacrificium
Abbreviated transcription (Latin):
in solo opere prȩparator simuldeope¬
re & cogitatione discutit. Qui dergo
a gendum est fr̃rnisi ut dumnos cum
simplo gercitu contra duplum illius
suppicere non porse conspicinus. dũ
alhuc longe est. legationem mittamus
rogemusea quȩ pacissunt: Longe enĩ
esse dicitur: quia adhuc prȩsens ꝑiu
dicium non uid&ur: Mittamus ad
huc legationem lacrimas nostrar
mit tamus misericordiȩ opera: mac¬
temus in ara eius hostias placationis.
cognos camus nos cumeo iniudicionon
posre contendere: pensemus uirtutẽ
eius fortitudinis : Nogemus ea quȩ
pacissunt : hȩc est nostra legatio quȩ
regem uenien templacat: Pensate
fr̃r quam benignum sit : quod is qui
suo aduentu ual& opprimere tar¬
datuenire: mittamus adhuno
ut diximus legationem nostram
flendo tribuendo sacras hostias
offerendo: Eingulariternamq:
ad absolutionem nostram oblata cum
lacrimis : & benignitate mentis sa¬
cri altaris hostia suffragatur

Expanded text:
in solo opere praeparatos, simul de opein solo opere praeparatos, simul de opere et cogitatione discutit. Quid ergo agendum est, fratres, nisi ut, dum nos cum simplo exercitu contra duplum illius sufficere non posse conspicimus, dum adhuc longe est, legationem mittamus: Rogemus ea, quae pacis sunt! Longe enim esse dicitur, qui adhuc / praesens per iudicium non videtur. Mittamus ad hunc legationem – lacrimas nostras! Mittamus misericordie opera, mactemus in ara eius hostias placationis! Cognoscamus nos cum eo in iudicio non posse contendere, pensemus virtutem eius fortitudinis, rogemus ea, quae pacis sunt! Haec est nostra legatio, quae regem venientem placat. Pensate, fratres, quam benignum sit, quod is, qui suo adventu valet opprimere, tardat venire. Mittamus ad hunc, ut diximus, legationem nostram, flendo, tribuendo, sacras hostias offerendo! Singulariter namque ad absolutionem nostram oblata cum lacrimis et benignitate mentis sacri altaris hostia suffragatur,
Abbreviated transcription (Latin):
illo longe agente mittens rogat ea
quȩ pacissunt: N& contra regem
& ȩquouenit ad proelium : & to men
sise ꝑpendit non porse sufficere. lega¬
tionem mittit. & eaquȩ pacissunt
postulat: Quib:ergonos lacrimis
sperare ueniamlebemus. qui in illo
tremendo & amine cum rege nostro
xeqquo adiudicium non uenimus . quor
nimirum condicio infirmitas. & cau¬
sa: inferiores & hib& : sed fortasse
iammali operis culpas abscidimus
iam praua quȩq &terius declinam:
num quiel adeddendamrationem
cogitationis nostrȩ sufficimur
is contra quem minime sufficit.
iste quicum decemmilibur uenit:
Decem milia quippe aduigintimilia
simplum adduplum sunt: nor autem
simultum ꝓficimus uix&teriora ñ
opera in rectitudine seruamus:
niam & siĩam luxdria carnis abscisa est
tamenadhue acorde sunditus ab sci¬
sa non est : ille autem qui iudicaturuy
uenit & teriora simul & interior a
iudicat.: facta pariter & cogitatio¬
nes penrat: Cum duplo ergo xercitu.
contra simplum uenit : quinos uix

Expanded text:
egationem mittens rogat ea quae pacis sunt. Rex contra regem ex aequo venit ad praelium, et tamen si se perpendit non posse sufficere, legationem mittit, et ea quae pacis sunt postulat. Quibus ergo nos lacrymis sperare veniam debemus, qui in illo tremendo examine cum Rege nostro ex aequo ad judicium non venimus, quos nimirum conditio, infirmitas et causa, inferiores exhibet? Sed fortasse jam mali operis culpas abscidimus, jam prava quaeque exterius declinavimus, nunquid ad reddendam rationem cogitationis nostrae sufficim, contra quem minime sufficit ille, qui cum decem milibus venit. Decem milia quippe ad viginti milia simplum ad duplum sunt. Nos autem, si multum proficimus, vix exteriora nostra opera in rectitudine servamus. Nam etsi iam luxuria carnis abscisa est, tamen adhuc a corde funditus abscisa non est. Ille autem, qui iudicaturus venit, exteriora simul et interiora iudicat, facta pariter et cogitationes pensat. Cum duplo ergo exercitu contra simplum venit, qui nos, vix
Abbreviated transcription (Latin):
Adherebit seilio& diabolo: cumquasi
eius prȩmia temporalia sectatur:
contemn& autem dm̃ non lixit odi&:
sed sicut solent minaseius post ponere
cupiditatibus suis qui debonitate
eius adimpunitatem sibiblan diun¬
tur: quibus ꝑ salomonem dicitur.
fili neadicias peccatum suꝑ peccatum
& dicas misenctiodĩ magnaest: Ideo¬

Expanded text:
Adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi Adhaerebit scilicet diabolo, cum quasi ejus praemia temporalia sectatur. Contemnet autem Deum, non dixit Odiet, sed sicut solent minas ejus postponere cupiditatibus suis, qui de bonitate ejus ad impunitatem sibi blandiuntur. Quibus per Salomonem dicitur: Fili, ne adjicias peccatum super peccatum, et dicas, Miseratio Dei magna est
Abbreviated transcription (Latin):
discipulis suir nemo potest duobus
dominis seruire & c&era : Quia ñ
ual& simul transitoria & xerna
diligere : sienim &ernita tẽdiligimus.
cuncta temporalia inusu non in apfec¬
tu possidemus: aut enim unum odi&
& alterum dilig& autuni adherebit
& alterum contemn&: Hȩc uerba dili¬
genter considertenda sunt : nam qui
sint duo domini consequenter eponit
clicens non potestis dõseruire & mam¬
monȩ : Iudiathoc auarus. audiat
qui cenr&ur uocabulo christiano non
porresimul mãmone hocest diuitur.
xp̃o que seruire : Et tamen non dixit
qui hab& diuitũs sed quiser uit diuitus
qui enim diuitiarum seruus est diui¬
tias custodit ut seruus: qui autem
seruitutis &cussit iugum: distribuit
eas ut dominus: sed qui seruit ma¬
monȩ: illȩ uti que seruit. qui rebus
istis terrenis merito suȩ ꝑ uersita¬
tis prȩpositus princepr huius seculi
adnodicitur: Ergo aut unum odi&
& alterum dilig& ut fieri deb&. odi&
scilic& diabolum. diligitdm̃ autuni
adherebit & alterum contemn&:

Expanded text:
bus dominis servire. Quia non valet simul transitoria et aeterna diligere. Si enim aeternitatem diligimus, cuncta temporalia in usu, non in affectu possidemus. Aut enim unum odiet, et alterum diliget; aut uni adhaerebit, et alterum contemnet. Haec verba diligenter consideranequenter exponit dicens: Non potestis Deo servire et mammonae. Audiat hoc avarus, audiat qui censetur vocabulo Christiano, non posse simul mammonae, hoc est divitiis Christoque serviri. Et tamen non dixit: Qui habet divitias, sed qui servit divitiis. Qui enim divitiarum servus est, divitias custodit ut servus. Qui autem servitutis excussit jugum, distribuit eas ut Dominus. Sed qui servit mammonae, illi utique servit, qui rebus istis terrenis merito suae perversitatis praepositus, princeps hujus saeculi a Domino dicitur. Ergo aut unum odiet, et alterum diliget, ut fieri debet. Odiet scilicet diabolum, diliget Deum. Aut uni adhaerebit, et alterum contemnet.
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑ iporinidine iudicii ac taeta conseu¬
eniia & carnalium sepe apflua tum uo¬
luptatum. Siniustȩ laucdantiuniui ua
co ercens ad seipram reuetitur uoa¬
ti que aduitam festina respondit salta¬
tori unde rectesequitur: & ait adub¬
cens tibi dico surge & resedit quieri
mortuus. & coepit loqui & dedit illun
matrisue. Pesid& quippe quierat
mortuus. cuminterna conpunctione
reuiuiscit peccator: Incipit loqui. cã
reducis inditia uitȩ cunctis qui pec¬
catum luxerant ostendit neddicur
matri cumꝑsacerdo talis decreta
iudicii communionȩ sociatur ecclesis
decepit autem omnes cimor. & maginsi¬
cabant lm̃ dicentes: quia ꝓph&a mag¬
nus surreit in nobis: Quanto despe¬
ratior animȩ mors aduitam reuoca¬
tur. tanto plures eodem corriguntur
xemplo. Uidedauid ꝓph&am uide
a postolum p&rum quorum quogrt¬
dur altior eocasur grauior, quo a ĩ
grauior casus: eopi&as erigentis gre¬
tior. quouero gratior ineis pi& as dñi
apparuit. eocercior cunctis ƿeniten¬

Expanded text:
judicii attacta conscientia, et carnalium saepe affluentiam voluptatum, et injuste laudantium turbam coercens, ad seipsam revertitur, vocantique ad vitam festina respondet Salvatori, unde recte sequitur: Et dixit adolcens, tibi dico, Surge. Et resedit qui erat mortuus, et coepit loqui, et dedit illum matri suae. Residet quippe qui erat mortuus, cum interna compunctione reviviscit peccator; incipit loqui, cum reducis indicia vitae cunctis qui peccatum luxerant, ostendit: redditur matri, cum per sacerdotalis decreta judicii communione sociatur Ecclesiae. Accepit autem omnes timor, et magnificabant Deum, dicentes: Quia propheta magnus surrexit in nobis. Quanto desperatior animae mors ad vitam revocatur, tanto plures eodem corriguntur exemplo. Vide David prophetam, vide apostolum Petrum. Quorum quo gradus altior, eo casus gravior. Quo autem gravior casus, eo pietas erigentis gratior. Quo vero gratior in eis Domini pietas apparuit, eo certior cunctis poeniten
Abbreviated transcription (Latin):
tali & tinctione plorantem. speuitȩ
redonandȩ negat consolari debere:
& pulcline euangelista dumprius mise
ricordia motum esse supermatrem
acfilium post suscitarse testatur.
ut in uno nobis &emplum imaitande pie¬
tatis ostender& in altero fideor miprr.¬
de patesatis a struer&. & accersit & te¬
tigit loculũ, hiautem quiportabant
st&erunt. Hoculur inquomortuur ep¬
sertur malesecurr desperati pec ca¬
toris conscientia est quiuero sepeliendũ
pontant. uel in niunda desideria quȩ
hominem roe piunt in interitũ uelle noci¬
nia blandientium s̃ uenenata sociorũ
aiddicitur dimitte mortuos sepelire
mor tunquior i ortuos quippe inor tui
sepelunt: cum peccatorer quiquenut
ñ ules alu nocibo fauore demulcent

Expanded text:
tali exstinctione plorantem, spe vitae tali exstinctione plorantem, spe vitae redonandae negat consolari debere. Et pulchre evangelista, Dricordia motum esse super matrem, ac sic filium suscitare testatur, ut in uno nobis exemplum imitandae pietatis ostenderet, in altero fidem mirandae potestatis astrueret. Et accessit et tetigit loculum, hi autem qui portabant steterunt. Loculus in quo mortuus effertur, male secura desperati peccatoris conscientia est. Qui vero sepeliendum portant, vel immunda desideria, quae hominem rapiunt in interitum, vel lenocinia blandientium sunt venenata sociorum. alibi dicitur: Dimitte mortuos sepelire mortuos suos . Mortuos quippe mortui sepeliunt, cum peccatores quique sui similes alios nocivo favore demulcent,
Abbreviated transcription (Latin):
Qui fabulis otiosis obsceni sue carminibus
uelde tractionibus aurem libentem
uperittaic animȩ sue portuã mortis
esficit cetrrosq qui non seruata
sensus mortis sibi ipsere serat adius
Iueas confitear nominnuos Tueq ma¬
estati cumminis tris celestib eancro¬
drius inuifenti nonfȩtor elati
cadaperis occurrat. sed occup& salus
muror illius. & portas eiur laudatio
& hec uidua erat & turbaciuitatis
multa cumilla. Uiduam esse ecclesiã
omnis anima quȩ sponsi. dñi que sui
se morte redemptam meminit ag¬
norcit: Diuino aũ nutu multa dnm
turba multa iuduam comitabatur.
utuiso tanto miraculo multi testes
multifierent dĩ laudatores : Quam
inquit quasimortuum flere. quem
mox uuum resurgere uidebis. Ubi
nistice nouati dogia confunditur
qui desua munditia suꝑbe gloriatus.
humilem penitentũ mundationem
euacuare conatur : uer amque matrẽ
eccles am denatorum suorum spiri¬

Expanded text:
Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, Qui fabulis otiosis, obscenisve carminibus, vel detractionibus, aurem libenter aperit, hanc animae suae portam mortis efficit, caeterosque qui non servat sensus, mortis sibi ipse reddit aditus.in eas confitear nomini tuo , tuaeque majestati, cum ministris coelestibus eam crebrius invisenti, non fetor elati cadaveris occurrat, sed occupet salus muros illius, et portas ejus laudatio. Et haec vidua erat, et turba civitatis multa cum illa. Viduam esse Ecclesiam, omnis anima, quae sponsi Dominique sui se morte redemptam meminit, agnoscit. Divino autem nutu, multa Dominum turba, multa vidua comitabatur, ut viso tanto miraculo, multi testes, multi Dei fierent laudatores. Quam cinquit, quasi mortuum flere quem mox vivum resurgere videbis. Ubi mystice Novati dogma confunditur, qui de sua munditia superbe gloriatus, humilem poenitentium mundationem evacuare conatur, veramque matrem Ecclesiam, renatorum suorum spiri
Abbreviated transcription (Latin):
Defunctur hic qui &t yoo portam ciuitatis
multirest intuentib: elatur. significat
hominem l& alicriminum funereso po¬
nrtũ eandemque in suꝑ animȩ mortem
non cordir adhuc cubili tegentem. Sed
tir ꝓpalantem: Quibenefiliur unicus
matrirsȩ fuirse ꝑ hib&ur: Quiali¬
c& emultis collecta personis. una sit ꝑ¬
fecta & iñmaculata uirgo mater ec¬
clesia: singuliquique tamen fedelium
uniuerralis se ecclesiȩ filios rectirsi¬
me fatentur: nam & electus quilib&
quando ad fidem imluitur filius ert
quando alios imbuit mater annon ina¬
terno erga paruulos angebat affec¬
tuquiait. iliolimei quositerum par¬
turio donec formetur xp̃s inuobis
Dostamciuitatis quade functus efferebatur
puto aliquem desensibus esse corporeis
Quienim seminat inter fratres discordi¬
as. qui iniquitatem in excelsum loquitur
peroris portam extrahitur mortuus
Qui uiderit mahgrem aad concupiscen¬
dum ean. Poculorum portam
sue mortis indicia profest

Expanded text:
Defunctus hic, qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem, non cordis adhuc cubili tegentem, sed is ostia propalantem. Qui bene filius unicus matris suae fuisse perhibent, quia licet e multis collecta personis, una sit perfecta et immaculata virgo, mater Ecclesia, singuli quique tamen fidelium universalis se Ecclesiae filios rectissime fatentur. Nam et electus quilibet, quando ad fidem imbuitur, filius est. Quando alios imbuit, mater. An non materno erga parvulos agebat affectu, qui ait: Filioli mei, quos iterum parturio, donec formetur Christus in vobis? Portam civitatis qua defunctus efferebatur, puto aliquem de sensibus esse corporeis. Qui enim seminat inter fratres discordias, qui iniquitatem in excelsum loquitur, per oris portam extrahitur mortuus. Qui viderit mulierem ad concupiscendum eam , per oculorum portam suae mortis indicia profert.
Abbreviated transcription (Latin):
consequenter ut non & tollantur amͦmonuit :
Primoenim hȩc adnecessi tatẽ implendam
Nomoquerit cum a ihȩc abundauerint. in¬
cipret suꝑbire d& alibur. taleest hoc acsise
uulneratur quis iact& quodhab& multa sm¬
płastra in domo cum hoc illibonum err&.
ut uulnera non haber&. & neunoquidem in¬
diger&. emplastro: Hec enimomnia gen¬
desmundi quȩrunt: paterenim uester
scit qm̃ his indig&is: Uerum tamen quȩri¬
te negnum dĩ & hec omnia adicientur uolis
ic manifestissime ostendit. non hȩc ap¬
petenda tamquamtalia bona nostr. ut
ꝓpt̃ ipsa debeamus benefacere si quid faci
endus: ꝓpt̃ quod omnia faciamus quecum¬
q fecimus: sed quia in hacuita militamus
ut adilludregnum ꝑuenire possimus.
quȩ uita sinehis necersariis agi non potest:
a dicientur hȩc uobis inquit. seduos reg¬
nunidi querite: Quienim non ait da¬
buntur sed adicientur profecto indicat
aliud ẽe quod principalit̃ datur. Ali¬

Expanded text:
consequenter ne extollantur admonuit. consequenter ne extollantur admonuit. Primo enim haec ad necessitatem implendam homo quaerit. Cum autem haec abundaverint, incipit et superbire de talibus. Tale est hoc ac si se vulneratus quis jactet quia habet multa emplastra in domo, cum hoc illi bonum esset ut vulnera non haberet, et ne uno quidem indigeret emplastro. Haec enim omnia gentes mundi quaerunt. Pater autem vester scit quoniam his indigetis. Verumtamen quaerite regnum Dei, et haec omnia adjicientur vobis. Hic manifestissime ostendit, non haec esse appetenda, tanquam talia bona nostra, ut propter ipsa debeamus bene facere, si quid facimendus, propter quod omnia faciamus quaecunque facimus. Sed quia in hac vita militamus, ut ad illud regnum pervenire possimus, quae vita sine his necessariis agi non potest, Adjicientur haec vobis, inquit, sed vos regnum Dei quaerite. Qui enim non ait, Dabuntur, sed adjicientur, profecto indicat aliud esse quod principaliter datur, ali
Abbreviated transcription (Latin):
rericum quȩ pictura t& tricum potest
floribus compdoeri : q̃uidita rub& ut ro¬
sa quidita cand& ut lilium : uiolȩ uero
purpuram nullo superari murice
oculorum magis quam sermonũ iudici¬
um est : Siautem fenum quod hodie in
agro est &cras inclibam mictitur dr̃
sic uestit : quanto magis uos pr illȩ fidei:
Craes inscripturis futurũ tempus intel
legitur Dicente iacob: & &audi& mecsur
iustitiamea: & insamuhelis fantasmate.
pithonirra loquitur ad saulem crareris
mecum : &uor nolite quȩrere quid
manduc&is aut quilbibatis: Notandũ
quod nonait: noli te quȩrere uel sill.¬
citierse decibo aut potu aut indumen¬
to sed & pressiur quid inquit mandu¬
c&ir aut quidbibatis & supra neque
corpori quid uestiamini: ubimibi
uidentur argui. quispreto uictu
uel uestitu communi lautior sibi uel austerio¬
nr pradis cum quib uitamducunt alimenta
uel indumenta requirunt: & nolite in subli¬
me tolli ꝓlubita sollicitudine dealimentis.

Expanded text:
uae pictura textricum, potest uae pictura textricum, potest floribus comparari? Quid ita rubet ut rosa? quid ita candet ut lilium? Violae vero purpuram nullo superari murice, oculorum magis quam sermonum indicium est. Si autem fenum quod hodie in agro est, et cras in clibanum mittitur, Deus sic vestit, quanto magis vos, pusillae fidei? Cras in Scriptuligitur, dicente Jacob: Et exaudiet me cras justitia mea . Et in Samuelis phantasmate, Pythonissa loquitur ad Saulem: Cras eris mecum . Et vos, nolite quaerere quid manducetis, aut quid bibatis. Notandum quod non ait, Nolite quaerere vel solliciti esse de cibo, aut potu, aut indumento, sed expressius, Quid, inquit, manducetis, aut quid bibatis. Et supra, Neque corpori, quid vestiamini. Ubi mihi videntur argui, qui spreto victu, vel vestitu communi, lautiora sibi vel austeriora prae iis cum quibus vitam ducunt, alimenta, vel indumenta, requirunt. Et nolite in sublime tolli. Prohibita sollicitudine de alimentis,
Abbreviated transcription (Latin):
corpus uestrum ꝑducer&ur : eiur ꝓpuiden¬
tia &iamuestim potest : Non autem uestye
cura pactum est ut adhanc satunẽ uenine
corpur uestrum. Ex hoc intellegi pocenre
quod sicur&is & uelitir a dicere unumcubi¬
tum huic rtaturȩ non potestis Illier go
&iam tegenti corporis curt̃ relinquite
cuius uid& ir curt pactũ esse : ut tancȩ sta¬
ture conpur habeatis: Siergo in euit
neque quod minimum est potestis: ini¬
mum enimest hoc sed dõ corpona opera
ri. dandum autem erat &iam documentũ
ꝓpt̃uestiͣtum: sicut datum est propter
alimentum: Itaque sequitur & dicit:
considerate lilia quomodo erescunt
non laborant nonnent sedista docu¬
menta non sicut allegͥoria discucien¬
dasunt : ut quȩ rxmur quid significent
corui autlilia: posita sunt enim ut de
rebus mninoribur maiora ꝑ sua deren¬
tur: Dico aũ uobis nec salomon in omni
gloria sua uestiebatur sicut unũ gistis:
Etreuera quȩ regumpurpura. quod

Expanded text:
corpus vestrum perduceretur, ejus providencorpus vestrum perduceretur, ejus providentia etiam vestiri potest. Non autem vestra cura factum esse, ut ad hanc staturam veniret corpus vestrum, ex hoc intelligi potest, quod si curetis et velitis adjicere unum cubitum huic staturae, non potestis. Illi ergo etiam tegendi corporis curam relinquite, cujus videtis cura factum esse ut tantae staturae corpus habeatis. Si ergo inquit neque quod minimum est potestis, minimum enim est hoc, sed Deo, corpora operari  sic . Dandum autem erat etiam documentum propter vestitum, sicut datum est propter alimentum. Itaque sequitur, et dicit: Considerate lilia quomodo crescunt, non laborant, non nent. Sed ista documenta, non sicut allegorica, discutienda sunt, ut quaeramus quid significent corvi aut lilia; posita sunt enim, ut de rebus minoribus majora persuaderentur. Dico autem vobis, nec Salomon in omni gloria sua vestiebatur sicut unum ex istis. Et revera, qu
Abbreviated transcription (Latin):
oport& pregnodĩ ꝑdere quod potiur¬
se martrrer claruit : contrarium
hoc prȩceptumerit illi sententiȩ qua
dictum est: Quid ꝓdest homini sito¬
tum mundum lucr&ur animȩ autẽ
suȩ derimentum faciat : Consideyto¬
tecor uos. qui n on seminant. neque
m&unt: quibus non est cellarium.
neque horreum & dr̃ pasc& illos
Quodsiuolatilia. absque cure & erũ¬
nis dĩ aluntur ꝓuidentia : quȩ hodie
sunt & crasuonerunt. quorũ ani¬
na mortalis est. &cum esse cerraue¬
ri nt semꝑnonerunt quantomagis
hominer quibus &er¬
dĩ reguntur imperio : Quanto magir
pluris estis illis: destcarius uos ual&is
quia utiquerationabile animal
sicuti est homo sublimius ordinatũ est
inrerum nature quam in rationabilia
sicuti runt aues: Qui s autem uestrum
cogitando potest adicere adstatunem
suam cubitum unum : siergo neque quod
minimumest potestis quid dec&eris solli¬
citi estis destcuiur potertates et epe do¬
minatu factum est. ut alhanc staturã

Expanded text:
oportet pro regno Dei perdere, quod potuisoportet pro regno Dei perdere, quod potuisse martyres claruit, contrarium hoc praeceptum erit illi sententiae, qua dictum est: Quid prodest homini si universum mundum lucretur, animae autem cuae detrimentum faciat ? Considerate corvos, quia non seminant, neque metunt. Quibus non est cellarium, neque horreum, et Deus pascit illos. Quod sinis, Dei aluntur providentia, quae hodie sunt, et cras non erunt, quorum anima mortalis est, cum esse cessaverint, semper non erunt, quanto magis homines, quibus aeDei reguntur imperio! Quanto magis vos pluris estis illis! Id est, carius vos valetis. Quia utique rationale animal sicuti est homo, sublimius ordinatum est in rerum natura, quam irrationalia, sicuti sunt aves. Quis autem vestrum cogitando potest adjicere ad staturam suam cubitum unum? Si ergo neque quod minimum est potestis, quid de caeteris solliciti estis? Id est, cujus potestate atque dominatu factum est, ut ad hanc staturam
Abbreviated transcription (Latin):
uestiamini. Ego quod omnibus natu¬
roetribuit & umentis acbestus ho¬
minibur quoque cum mune est : huius
cur penitus liberamur: Sed prȩci¬
pitur nobis nesollicitisimus quqͥd
comedamus: & quia insudore uil¬
tus prȩparamus nobis panem labor
gercendur est sollicitudo tollenda
Anima plurest quam esa &ecorpus
quamuestimentum : Ammon& ut memi¬
nerimus multo amplius nobis dm̃ de dir¬
se quodnor fecit & conposuit & anima
& corpore: quam est alimentum atque
degumentum: ut intellegas eum quide¬
ditanimã multo facilius escam essedatu¬
rum: Nimiliter eum quicorpus ledit.
multo facilius daturum ẽẽ uestimentũ
Quolo coquȩrisol& utrum ad animam
tibus iste ꝑtin&ꝰ : cumanima incorpo¬
rea sit: iste autem cibus corporeus :
Sed animam hocloco ꝓistauita positã
nouerimus : cuius r&inaculum est ali¬
inentum istud corporeum: Secundum
hanc significationem dictum est &iã
illucd qui amat animam suam ꝑ d&illã:
Quod nisi de hacuita acceperimus quã

Expanded text:
amini. Ergo quod omnibus natura tribuit, et jumentis, ac bestiis, hominibus quoque commune est, hujus cura penitus liberamur, sed praecipitur nobis ne solliciti simus quid comedamus. Et quia in sudore vultus praeparamus nobis panem, labor exercendus est, sollicitudo tollenda. Anima plus est quam esca, et corpus quam vestimentum. Admonet, ut meminerimus multo amplius nobis Deum dedisse, quod nos fecit et composuit ex anima et corpore, quam est alimentum atque tegumentum, ut intelligas eum qui dedit animam, multo facilius escam esse daturum. Similiter eum qui corpus dedit, multo facilius daturum esse vestimentum. Quo loco quaeri solet utrum ad animam cibus iste perveniat, cum anima incorporea sit, iste autem cibus corporeus. Sed animam hoc loco pro ista vita positam noverimus, cujus retinaculum est alimentum istud corporeum. Secundum hanc significationem dictum est etiam illud: Qui amat animam suam, perdet illam . Quod nisi de hac vita acceperimus, quam
Abbreviated transcription (Latin):
qm̃ quic quid est aliud hic habemur
Discernitur quippe ista dilectio: ab ea
dilectione quase inuicem diligunt
hominer sicut homines: namut dir¬
cerner&ur. ad iunctum est. sicut cdi¬
lȩiuor: Vt quid enim nor dilxcit xp̃s.
nisi ut possimus regnare cum xp̃o
Adhoc ergo &nor inuicem diligamus
ut dilectionem nostaem discernam
acderis qui non adhoc se inuicem dili¬
gunt : quia nec diligunt: Qui autem se
ꝓp̃t̃ habendum dm̃ diligunt. ipsise
diligunt ergo ut sediligant dm̃ dili¬
gunt: Non est dilectio in hominibur
omnibus: paucise propter ea diliguũ
ut sit dr omnia in omnibus : plenitu

Expanded text:
quoniam quidquid est aliud, hic habemus. quoniam quidquid est aliud, hic habemus. Discernitur quippe ista dilectio ab ea dilectione qua se invicem diligunt homines sicut homines. Nam ut discerneretur, adjunctum est: sicut dilexi vos. Ut quid enim nos dilexit Christus, nisi ut possimus regnare cum Christo? Ad hoc ergo et nos invicem diligamus, ut dilectionem nostram discernamus a caeteris, qui non ad hoc se invicem diligunt, quia nec diligunt. Qui autem se propter habendum Deum diligunt, ipsi se diligunt: ergo ut se diligant, Deum diligunt. Non est haec dilectio in omnibus hominibus: pauci se propterea diligunt, ut sit Deus om
Abbreviated transcription (Latin):
caritas : tria hȩc : maior autem horum
caritas: & sun caritate hoc est indilec¬
tione concluduntur duo illa prȩcepta.
maiortamen dicta esse non sola, De
fide igitur nobis quam multa mandata
sunt quam multa despe: quis potert
cuncta colligere. qui senumerando
sufficere Eed intuemur quod ait
idem apostolus: plenitudolegis caritar:
ubiergo caritas est. quid est quod porsit
de esse : ubi autem non est quidest quod
ligit : qui n on credit: frustra quidem
sed tamen potest sperare ueniam qui
non diligit: nemo autem potest despe¬
rare qui diligit: Itaque ubi dilectio est¬
primi : ibi necersario fider & spes: &ubi
dilectio proximi: ibi necessario &iam
dilectio dĩ, Quienim non diligit dm̃
quomodo diligit ꝓximum tamquam
quus: qui autem diligit iniquitatẽ:
non plane diligit. sed odit animam
suam: Hocergo preceptum dñi te¬
neamus. ut nor inuicem diligamus
& quicquid aluid prȩcepit faciemus.

Expanded text:
charitas, tria haec, major autem his est charitas, tria haec, major autem his est charitas . Etsi in charitate, hoc est in dilectione, concluduntur duo illa praecepta, major tamen dicta est esse, non sola. De fide igitur nobis quam multa mandata sunt, quam multa de spe, quis potest cuncta colligere? quis enumerando sufficere? Sed intueamur quod ait idem Apostolus: Plenitudo legis charitas . Ubi ergo charitas est, quid est quod possit deesse? Ubi autem non est, quid est quod iligit . Nemo diligit qui non credit. Frustra quidem, sed tamen potest sperare veniam qui non diligit. Nemo autem potest desperare qui diligit. Itaque ubi dilectio est, ibi necessario fides et spes; et ubi dilectio proximi, ibi necessario etiam dilectio Dei. Qui enim non diligit Deum, quomodo diligit proximum tanquam quus. Qui autem diligit iniquitatem, non plane diligit, sed odit animam suam . Hoc ergo praeceptum Domini teneamus, ut nos invicem diligamus, et quidquid aliud praecipit, faciemus,
Abbreviated transcription (Latin):
datum : &uno grȩco utrumque inter¬
pr&atur. quod est entole Iamuero
istam sentiam & antea dixerat. de
qua me uobis ut potui disputarre.
meminirre deb&is: Ibienim sic ait
mandatum nouum do uobis. ut diliga¬
tis inuicem sicut dilgiuos. ut & uordi¬
ligatis inuicem : Huius staque man¬
dati repetiuo. commendatio est: nisi
quod ibi mandatum inquit nouum
douobis. hc autem. hoc est inquit man¬
datum meum : Ibi tamquam non sue¬
rit ante tale mandatum. hic tam¬
quam non sit aliud eius mandatum
sed ibi dictum est nouum ne inu&us¬
tate nostrr ꝑseueremus: hic dictũ
est meum. ne contemnendum pute¬
mus. Quod autem hic itadixit.
hoc eit mandatum meum. uelut non
sit aliud: quidputamus pratres mei
num quidnam solum eiur deista lec¬
tione mandatum est quadiligimur
inuicem: ponne est & aliud maius.
ut diligamus dm̃ Nut uero desola nobis¬
dy dilectione mandauit. ut alia non in¬
quiitemus triaceste commendat apor¬
tolus dicens: manent autem fides. spes.

Expanded text:
 verbo graeco utrumque interpretatur, quod est ἐντολή. Jamvero istam sententiam et antea dixerat, de qua me vobis, ut potui, disputasse meminisse debetis . Ibi enim sic ait, Mandatum novum do vobis, ut diligatis invicem, sicut dilexi vos, ut et vos diligatis invicem . Hujus itaque mandati repetitio, commendatio est: nisi quod ibi, Mandatum, inquit, novum do vobis; hic autem, Hoc est, inquit, mandatum meum: ibi, tanquam non fuerit ante tale mandatum; hic, tanquam non sit aliud ejus mandatum. Sed ibi dictum est novum, ne in vetustate nostra perseveremus: hic dictum est meum, ne contemnendum putemus. 3. Quod autem hic ita dixit, Hoc est mandatum meum, velut non sit aliud, quid putamus, fratres mei? Numquidnam solum ejus de ista dilectione mandatum est, qua diligimus invicem? Nonne est et aliud majus, ut diligamus DDeus dilectione mandavit, ut alia non inquiramus? Tria certe commendat Apostolus dicens: Manent autem fides, spes,
Abbreviated transcription (Latin):
ubi dictum est iam non dicouos ser¬
nos : hic autem ubi dicitur. non est
seruus maior dominosuo sime per¬
secuti sunt &uos ꝑsequentur: illum
significari seruum ꝑtii entẽ adti¬
morem castum. qui ꝑman& insȩculũ
seculi : hicenim seruus est auditurur
tuge bone serue intra in gaudiumdo¬
cient uobis proter nomen meum
quia nesciunt qui me msit : quȩ om¬
nia faciont nisi que diri odiohabe¬
hunt scilic& &ꝑ sequentur. sermo¬
nun que coten nent quoniam
sisermonem non seruarent corum n e
tamen odissent eos. neque ꝑsequer eur.
uel &iam siodissent nactmenpers e¬
querentur tio n omnia facerent : Hȩc
autem omnia facient uobis
nomen meum. quidest aliud dicere :
quam me in uobis odio habebunt: me
& sermonem
uestrum quia meus est ideo non serua¬
bunt Hȩc enimomnia facientuobis
propter nomen non uestrum sed meũ:

Expanded text:
ubi dictum est, Jam non dico vos serubi dictum est, Jam non dico vos servos: hic autem ubi dicitur, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur, illum significari servum pertinentem ad timorem castum, qui permanet in saeculum saeculi . Hic enim servus est auditurus, Euge, serve bone, intra in gaudium Dofacient vobis propter nomen meummisit me. Quae omnia facient, nisi quae dixit, odio habebunt scilicet, et persequentur, sermonemque contemnent? Quoniam si sermonem non servarent eorum, nec tamen odissent eos, neque persequerentur; vel etiamsi odissent, nec tamen persequerentur: non omnia facerent. Haec autem omnia facient vobis propter nomen meum, quid est aliud dicere, quam, me in vobis odio habebunt, me t sermonem vestrum, quia meus est, ideo non servabunt? Haec enim omnia facient vobis propter nomen meum: non vestrum, sed meu
Abbreviated transcription (Latin):
irgo mundus ecclesia. & to¬
tus mundus odit ecclesiam: Mun¬
dus igitur odit mundumi: inimi¬
cus reconciliatum daniꝯatur sal¬
uatum. inquinatus mundatum
uero de miuido nouestis sedego
elegiuos demundo propterea odit
uor mundus: Ergo &ipsi indeerant
unde ut non essent electi sunt inde
non meritis suis. quorum nullabona
prȩcesserant opera non nature
quȩ tota fuerat ꝑliberum arbitri¬
um in ipra radice uitiata. sed gra¬
tuta hoc est uera gratia: quienĩ
demundo mundum elegit fecit
quod eliger& non inuenit: Me¬
ego dixiuobis non est seruus maior
domino suo. sime ꝑ secutisunt &uor
ꝑsequentur sisermonem meum ser¬
uauerunt & uestrum seruabunt ⁊
Dicendo autem. non est seruus maior
domino suo: non ne euidenter osten¬
dit quemadmodum intellegere
debeamus quod superius dixerat.
iam non dicouos seruor: Ecceen ĩ
seruos esse dicit : nam quidest aliud
non est seruus maior domino suo.
Sime ꝑ secuti sunt &uos persequentur.
caritas mitcit esse in tellegendum

Expanded text:
rgo mundus Ecclesia est, et totus mundus odit Ecclesiam. Mundus igitur odit mundum, inimicus reconciliatum, damnatus salvatum, inquinatus mundatum: vero de mundo non estis, sed ego elegi vos de mundo, propterea odit vos mundus. Ergo et ipsi inde erant, unde ut non essent, electi sunt inde, non meritis suis, quorum nulla bona praecesserant opera; non natura, quae tota fuerat per liberum arbitrium in ipsa radice vitiata: sed gratuita, hoc est vera gratia. Qui enim de mundo mundum elegit, fecit quod eligeret, non invenit: us major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur; si sermonem meum servaverunt, et vestrum servabunt. Dicendo autem, Non est servus major domino suo, nonne evidenter ostendit quemadmodum intelligere debeamus quod superius dixerat, Jam non dico vos servos ? Ecce enim eos servos dicit. Nam quid est aliud, Non est servus major domino suo: si me persecuti sunt, et vos persequentur? charitas mittit , esse intelligendum,
Abbreviated transcription (Latin):
tur filiur. quando nec hoc quidem
quis quam capit: quomodo dudiat
a patre ullum uerbum cum ipre
sit patris unicum uerbum Quid
quod aliquanto postin hoc ipsota¬
men sermone quem post cȩnam
ante passionem ad discipulos ha¬
buic multa in quit habeo uobir
dicere sed nompocestir illa porta¬
remodo : Quoigitur pacto intellec¬
turisumus omnia eum nota fe¬
cirse discipulis quȩ cumque audi¬
uit a patre. quum propterea
quȩ dam multa non diut. quia
scit eos medo postare non porre
Sednimirum quod facturus est
fecis se sedicit: quia ea quȩ futu¬
rasunt fecit. Sicut enim ait ꝓ¬

Expanded text:
tus Filius; quando ne hoc quidem tus Filius; quando ne hoc quidem quisquam capit, quomodo a Patre audiat ullum verbum, cum ipse sit Patris unicum Verbum? Quid, quod aliquanto post, in hoc ipso tamen sermone, quem post coenam ante passionem ad discipulos habuit, Multa, inquit, habeo vobis dicere; sed non potestis illa portare modo ? Quo igitur pacto intellecturi sumus omnia eum nota fecisse discipulis, quaecumque audivit a Patre, cum propterea quaedam multa non dicat, quia scit eos modo portare non posse? Sed nimirum quod facturus est, fecisse se dicit, qui ea quae futura sunt fecit . Sicut enim di
Abbreviated transcription (Latin):
Vt autem tales serui non seruisimus
dnm facere scimus. Hoc seruurille
nescit. quinescit quid faciat domi¬
nus eiur & quum aliquidboni facit
sic &tollitur quasi hoc ipse faciat.
non dominus eius: & gloriatur in se
non indño gloriatur quum se i pre
deceperit quia sic gloriatur. qua si
non acceperit: Nos autem lam̃i ut
amici dñi erre porsimur quid elũr
noster faciat sciamus Non solum
enim hominer: uerum &iam iustor
ipre facitnor & non ipsinos ⁊ &uthoe
sciamurquis nisi ipse facit : non erum¬
spiritum huius mundi accepimus
sed spiritũ qui& do est ut siamus quȩ
adõ donata sunt nobis: Abipsoquic¬
quidbonient donatr ergo quia
uc iciatur a quobonum omne done¬
tur ut omnino de omnibus bonis
quigloriatur in dño glori&ur
sit quod ait dñr: lios autem dixi amicos
qui& omnia quȩ cumque audiui apa¬
tremeo. nota feciuobis: Quis enim
audeat ad firmare uel credere
ullum hominum scire omnia quȩ¬
cumque a patre audiuit unigeni¬

Expanded text:
Ut autem tales servi non servi simus, Ut autem tales servi non servi simus, dominum facere scimus. Hoc servus ille nescit, qui nescit quid faciat dominus ejus: et cum aliquid boni facit, sic extollitur quasi hoc ipse faciat, non dominus ejus; et gloriatur in se, non in Domino gloriatur, cum se ipse deceperit, quia sic gloriatur quasi non acceperit. Nos autem, charissimi, ut amici Domini esse possimus, quid noster Dominus faciat sciamus. Non solum enim homines, verum etiam justos ipse facit nos, et non ipsi nos. Ut hoc sciamus, quis nisi ipse facit? Vos auspiritum hujus mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis . Ab ipso quidquid boni est, donatur. Ergo quia ut sciatur a quo bonum omne donetur; ut omnino de omnibus bonis, qui gloriatur, in Domino glorietur sequitur, Vos autem dixi amicosquia omnia quaecumque audivi a Patre meo, nota feci vobis. Quis enim audeat affirmare vel credere ullum hominum scire omnia quaecumque a Patre audivit unigeni
Abbreviated transcription (Latin):
&iam seruus simulforas cumip¬
sotimore mittendus : Utrumq enĩ
iunxit apostolus hoc est & seruitutẽ
& timoremdicendo : Nonenimaccepis¬
tis spm̃ seruitutis iterum intimore :
Alhanc seruitutem seruum perti¬
nentem intuebatur & dnrdicens
lamnon dico uosseruor. quia ser¬
uus nescit quid faciat dñs euar:
Non ille utiq: seruus ad timorem ꝑ¬
tinens castum cuidicitur. eugebo
ne serue intra in gaudium domini
tui: sed illeseruus ꝑtinens adtimorẽ
foras a caritate mittendus. de quo
alibi dicit seruus nonman& indomo
in ȩternum filius autemman& in
ȩternum: Quoniam. itq dedit nob
potestatem filios dĩ fieri ut non ser¬
ui sed filii simus ut miro quodam
& inepfabili. sed tamen uero modo
serui. non seruiesse possimus : Ser¬
ui scilic& timore casto. adquemꝑti¬
n& seruus intrans in domini sui gau¬
dium non serui autem timorem fo¬
ras mittendo adquem pestin& ser¬
uus non manens indomo in&num ⁊

Expanded text:
etiam servitus simul foras cum ipetiam servitus simul foras cum ipso timore mittenda. Utrumque enim junxit Apostolus, hoc est servitutem et timorem, dicendo: Non enim accepistis spiritum servitutis iterum in timore. Ad hanc servitutem ad servum pertinentem intuebatur et Dominus dicens: Jam non dico vos servos, quia servus nescit quid faciat dominus ejus. Non ille utique servus ad timorem pertinens castum, cui dicitur: Euge, serve bone, intra in gaudium domini tui ; sed ille servus pertinens ad timorem foras a charitate mittendum, de quo alibi dicit: Servus non manet in domo in aeternum; filius autem manet in aeternum . Quoniam itaque dedit nobis potestatem filios Dei fieri , ut non servi, sed filii simus: miro quodam et ineffabili, sed tamen vero modo, servi, non servi esse possumus. Servi scilicet timore casto, ad quem pertinet servus intrans in domini sui gaudium; non servi autem, timorem foras mittendo, ad quem pertinet servus non manens in domo in aeternum.