comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
FLatinũ significat obolos quattuor
FLatinum de monstrat obolos quinq
oboliuero sexꝓpterea caractrem
non habent eoq inuna dragmasex
ueniant ꝙ ẽpondus denarii argenti:
H&x alitte rasigna ficat siliquas
octo idẽ tremissem
Nlatinum significat nomis ma
grecum idest solidum
PB lota ad iuncta b&a significat
dimidium solidum
uirguloce ducce exuno angulo aleua
indexterã sediuidentes significant

Expanded text:
F Latinum significat obolos quattuor. F Latinum significat obolos quattuor. E Latinum demonstrat obolos quinque. Oboli vero sex propterea characterem non habent, eo quod in una dragma sex veniant, quod est pondus denarii argenti. H Eta littera significat siliquas octo, id est tremissem. N Latinum significat nomisma Graecum, id est solidum. IB. Iota adiuncta Beta significat dimidium solidum. Virgulae duae ex uno angulo a laeva dexteram se dividentes significant
Abbreviated transcription (Latin):
qui non hab& urnam : Medimna mensura est quinque modior
medimna autem latina lingua uocatur ⁊ dest dimidia eoq quin¬
q modiis metiatur quiest dimidius numerus aperfecto uena¬
rio: Artaba mensura est apud ccegrptios sextariorum¬
septuaginta duorum composita exnumero propter septuagina
duasgentes uel linguas q̃orbem inpleuerunt: Comor quinda
modiorum unus append&¬
ediorum unus append& : Corus triginta modiorum mensum
compleur hic exbebraico sermone discendit quiuocatur corgasimi¬
litudine collis coreai bebraice collis appellantur coaceruati
immodii triginta instar collis uidentur & onus cam¬
onderis signa pleris que ignota s̃
& indeerrorem legentib: faciunt
qua ꝓpt̃ formas eorum & caractres
ut aueerib signata sunt subiciamus
Lit tera significat dimidiumobolum: Ic¬
uirgula caequaliter iacens &porrec¬
ta siꝙpliciter significat obolum M
geminata uirgula duo obolisunt
L atinum significat obolas tres M

Expanded text:
qui non habet urnam. Medimna mensura est quinque modiorum. qui non habet urnam. Medimna mensura est quinque modiorum. Medimna autem Latina lingua vocatur, id est dimidia, eo quod quinque modiis metiatur, qui est dimidius numerus a perfecto denario. Artaba mensura est apud Aegyptios sextariorumseptuaginta duorum, conposita ex numero propter septuaginta et duas gentes vel linguas quae orbem inpleverunt. Gomor quindecim modiorum onus adpendet. Corus triginta modiorum mensura inpletur. Hic ex Hebraico sermone descendit, qui vocatur 'cor' a similitudine collis: 'corea' eenim modii XXX instar collis videntur, et onus camPonderis signa plerisque ignota sunt, et inde errorem legentibus faciunt. Quapropter formas eorum et characteres, ut a veteribus signata sunt, subjiciamus. 2. Z littera significat dimidium obolum. --Virgula aequaliter jacens, et porrecta simpliciter, signiGeminata virgula duo oboli sunt. T Latinum significat obolos tres.
Abbreviated transcription (Latin):
idest moderata modicis  modus nomen in posuit Nam modica
proparuis abusiue non pro priedicimus: Satum genus est mensu
rice iuxtamorem prouintiae pales tinace unum & dimidium
modium capiens Culus nomen ex bebreo sermone tractumest
satumin apud eos nominatur sumtio siue leuatio eoq qui m&itur
etendem mensuram sumat acleu& est & alius adũ mensura sex¬
tariorum ugintiduorum capax quasimodius: imenso¬
Occtus uocatur hebraica lingua ab olearia mola quoce apud¬
tos uelbata nominatur capiens quinquaginta sextaria quoe
men sura unanꝰ oleuice ꝓteritur : An fora uocatur quod hinc
& inde leu&ur haec grece afigura sui dicto dr̃ ꝙͦ eiansae gemina¬
tae uideantur aures imitari recipit at̃ uini uel aquece ƿedem
quadratum frumenti uero modios italicos tres : Cadus greca
anforaest continens urnas tres: urna mensura est quam qͥdã
quar tarium dicunt pro prieat urnauas est quoce proconde¬

Expanded text:
id est moderata. Modicis enim modus nomen inposuit: nam modica id est moderata. Modicis enim modus nomen inposuit: nam modica pro parvis abusive, non proprie dicimus. re iuxta morem provincie Palestine, unum et dimidium modium capiens, cuius nomen ex hebreo sermone tractum est; satum eandem mensuram sumat ac levet. Est et alium satum, mensura sextariorum viginti duorum capax quasi modius. Batus vocatur Hebraica lingua ab olearia mola, quae 'eos vel 'bata' nominatur, capiens quinquaginta sextaria; quae mensura una molae vice proteritur. Amphora vocata quod hinc et inde levetur. Haec Graece a figura sui dicta dicitur, quod eius ansae geminatae videantur aures imitari. Recipit autem vini vel aquae pedem quadratum, frumenti vero modios Italicos tres. Cadus Graeca amphora est continens urnas tres. Urna mensura est quam quidam quartarium dicunt. Proprie autem urna vas est, quae pro conde
Abbreviated transcription (Latin):
primadie septem opera fecit ⁊ dest materiam informẽ angelos
quattuor maria semina sationes atq plantaria : Quarta die tria
solem liam & stellas : quinta dietria pisces &creptilia aquarum
& uolatilia sextadie quattuor bestias pecodes reptilia terroce & ho¬
minem. Et fac ta sunt omnia uigintiduo genera in diebus sex: et
intiduce generationes sunt ab adamusque ad iacob excuu
nascitur omnisgens israchel &uiginti duo libri u&eris testamenti
usque adester: Et uiginti duo litter arum sunt elẽmenta quibus
constat diuinae legis doctrina : his igitur exemplis modius uiginti
duorum sex tariorum amoyseꝰ secundum sacrae legis mensur am
esfectus est & quamuis diuersaegentes huic mensurae pondusũ adici¬
ant ignoranter ũ d&rahant apud hebreos constitutionem diuino
taliratione seruatur: Medius i amodo dictus hinc & modica

Expanded text:
prima die septem opera fecit: id est materiam informem, angelos, prima die septem opera fecit: id est materiam informem, angelos, quattuor: maria, semina, sationes atque plantaria. Quarta die tria: solem, lunam et stellas. Quinta die tria: pisces et reptilia aquarum et volatilia. Sexta die quattuor: bestias, pecudes, reptilia terrae et hominem. Et facta sunt omnia viginti duo genera in diebus sex. Et viginti duae generationes sunt ab Adam usque ad Iacob, ex cuius semine nascitur omnis gens Israel; et viginti duo libri Veteris Testamenti usque ad Hester; et viginti duarum litterarum sunt elementa, quibus constat divinae legis doctrina. His igitur exemplis modius viginti duorum sextariorum a Moyse secundum sacrae legis mensuram effectus est: et quamvis diversae gentes huic mensurae pondus vel adiciant ignorantes vel detrahant, apud Hebraeos constitutione divina tali ratione servatur. Modius enim a modo dictus. Hinc et modica,
Abbreviated transcription (Latin):
eb&̃ ut largior uider&ur indonis congiarium at̃ sp&ialitt
mensura est liquidorum cuius &remsimul & nomen aror¬
nis inpositum inuenimus : M&rum est mensurali quidorum
haec amesura accepit nomen m&r oi mensuram dicinrsiqi
& inde appellata m&r&alic& lic& &urna & anfora & reliqu
huius modi nomina mensurarum sint tamenista hocnom̃
adenaris numeri perfectionem accepit. m&rum adomin
mensuram pertin& m&rumi grece loctin e mensura dr̃
nam &ciatum mensura est & anfora mensuraesł
uid quid plus minus uecapit mensura est sedideo hoc nomen specialit̃
ibi ad sumpsit ꝗͣ sit mensura per fectꝰ d est denarii : Modius dictis
ab eoq sit suo inodo perfeotus est at̃ mensur a librarum quad raginta
quat tuor ⁊dest sextariorum uiginti duorum cuius numeri causa
ind& ractaest eoꝙ in principio oͦs̃ uigintiduo opera fecerit. Nam

Expanded text:
iebat, ut largior videretur in donis. Congiarium autem specialiter iebat, ut largior videretur in donis. Congiarium autem specialiter mensura est liquidorum, cuius et rem simul et nomen a Romanis inpositum invenimus. Metrum est mensura liquidorum: haec a mensura accepit nomen; μέτρον enim mensuram dicunt Graeci. Et inde appellata metreta, licet et urna et amphora et reliqua huiusmodi nomina mensurarum sunt; tamen ista hoc nomen a denarii numeri perfectione accepit. Metrum ad omnem mensuram pertinet; metrum enim Graece, Latine mensura dicitur. Nam et cyatum mensura est, et amphora mensura uidquid plus minusve capit mensura est. Sed ideo hoc nomen specialiter sibi adsumsit, quod sit mensura perfecti numeri, id est denarii. Modius dictus ab eo quod sit suo modo perfectus. Est autem mensura librarum quadraginta quattuor, id est sextariorum viginti duorum. Cuius numeri causa inde tracta est, eo quod in principio Deus viginti duo opera fecerit. Nam
Abbreviated transcription (Latin):
ges m&iuntur atq frumentum. ⁊dest humida & sicca ut modius
dimidia pars draginece appendens soliquas nouem qui tripl¬
catus conculam facit: Concula dragina una & dimidia adli¬
pl&ur : Ciati pondus decim draginis adpenditur qui&iam as
quibus dam as satus nominaturꝰ : Oxifalus fit siquinq dug¬
mece adduntur ad decem: Acita bulls quarta pars emindẽe
duo decim dragmas adpendens Cotula eminaest habens ciaes
det libram unam q̃ geminata sextarium facit: Sex tarius
duarum librarum est quibis ad sumptus nominatur bilib
adsumptus quader fit greco nomine cenix Quinquie
red dit nacm congius sex ielitur sextariis aquo & sex taniin¬
men dederunt : Congium autem acongiendo id est pern
mentum crescendo uocatur unde postea pecunia beneficui
gratia dari cepta congiarium appellatum est unusquisquo
enim sui temporis imperator faborem populi captans adis¬

Expanded text:
ges metiuntur atque frumentum, id est humida et sicca, ut modiosges metiuntur atque frumentum, id est humida et sicca, ut modiosdimidia pars dragmae, adpendens siliquas novem; qui triplicatus conculam facit. Concula dragma una et dimidia adimpletur. Cyati pondus decem dragmis adpenditur, qui etiam a quibusdam cuatus nominatur. Oxifalus ut si quinque dragmae adduntur ad decem. Acitabulus quarta pars eminae est, duodecim dragmas adpendens. Cotyla emina est habens cyatos cit. Emina autem adpendit libram unam, quae geminata sextarium facit. Sextarius duarum librarum est. Qui bis adsumtus nominatur bilibris; adsumtus quater 'fit Graeco nomine cenix'Carm. de preddit: nam congius sex metitur sextariis, a quo et sextarii nomen dederunt. Congium autem a congiendo, id est per augmentum crescendo, vocatur. Unde et postea pecunia beneficii gratia dari coepta congiarium appellatum est: unusquisque enim sui temporis imperator favorem populi captans adic
Abbreviated transcription (Latin):
uo &ur in grecis nam nibilẽ cal cominus nihil talento maius
Euõ uanium apud diuersas gentes pondus hab&ur apud roma
tus ostalentum est septuaginta duarum librarum sicut plou
esis os toriet quiait duo talenta esse centum quadraginta libras
est ãt driplex idest minore mechilis : sumtuus
st
minor quinquaginta : medius septuaginta duarum librana
summus Centum uiginti constat: Cente narium numeri nomen
eo ꝙcentum librarum ponderis sit quod pondus propter perfec¬
tionemcente naru numeri instituerunt romani : Demȩnei
Mensura est resaliqua modo suo uel tempore circum scripa
haec icut corporis est aut temporis : Corporis ut hominum
lignorum aust columnarum longitudo & breuitas: Sed& so
lem istum propriam sui orbis habere mensuram quodgeo me¬
trici pres crutare audent: temporis ut mensura horarum
& dierum &annorum unde & metire pedes horarum dicimus
hoc est mensurare: Proprie at mensura uocata quod cafrn¬

Expanded text:
ibetur in Graecis; nam nihil est calco minus, nihil talento maius. ibetur in Graecis; nam nihil est calco minus, nihil talento maius. Cuius varium apud diversas gentes pondus habetur. Apud Romanos autem talentum esse septuaginta duarum librarum, sicut PlautusMost. 644 ostendit, qui ait duo talenta esse centum quadraginta libras. Est autem triplex; id est minor, medius, summuss. Minor quinquaginta, medius septuaginta duarum librarum, summus centum viginti constat. Centenarium numeri nomen est eo quod centum librarum ponderis sit. Quod pondus propter perfectionem centenarii numeri instituerunt Romani. De mensuris . Mensura est res aliqua modo suo vel tempore circumscripta; haec autem aut corporis est aut temporis. Corporis est, ut hominum, lignorum et clem istum propriam sui orbis habere mensuram, quod geometrici perscrutare audent. Temporis, ut mensura horarum et dierum et annorum: unde et metire pedes horarum dicimus, hoc est mensurare. Proprie autem mensuram vocatam quod ea fru
Abbreviated transcription (Latin):
dransq unciae quartam pccrtem adpendeat : Sicel quilatino ser
ponẽ siclus corrupte appellatur hebraeum nomen estha¬
bens apud eos unciae pondus apud latinos at̃ &grecos quarta
panrs unciae est &stateris medi&as draginas adpendens ducos
unde cum inliteris diuinis legitur sidus unciacit Cum uero ingen¬
tilium quarta pars unciteest : Vnciadicta quod uni uersitaten
minorum ponderum sua unitate uinciꝵ idest conplectat cons¬
iue at̃ dragmas octo ⁊̃ dest scripulis uiginti quattuor ꝙ pro in¬
de legiti num pondus hab&ir quia numerus scrip&łorumenis
horas die noctisq m&itur ũ qui a libram efficit duo decĩ& compu¬
tatus pdnibria duodecim unciis perficitur & indehab&ur per¬
fecti ponderis genus quiato constat uncus ꝙ mensibus annis
oictciãt̃ libra ꝙ sit libera & cuncta incrase pondera predicta
conoludate cna in ꝑenderibu s̃ centumdnagmis ⁊ ppenest

Expanded text:
drans quod unciae quartam partem adpendeat. drans quod unciae quartam partem adpendeat. mone siclus corrupte appellatur, hebraeum nomen est, habens apud eos unciae pondus. Apud Latinos autem et Graecos quarta pars unciae est, et stateris medietas, drachmas appendens duas. Unde cum in litteris divinis legitur siclus, uncia est; cum vero in gentilium, quarta pars unciae est. Uncia dicta, quod universitatem minorum ponderum sua unitate vinciat, id est, complectatur. Constat autem drachmis octo, id est, scrupulis XXIV, quod proinde legitimum pondus habetur; quia numerus scrupulorum ejus horas diei noctisque metitur; vel quia libram efficit, duodecies computata. Libra duodecim unciis perficitur, et inde habetur perfecti ponderis genus; quia tot haec constat unciis, quot mensibus annus. Dicta autem libra, quod sit libera, et cuncta intra se pondera praedicta concludat. Mna in ponderibus centum drachmis appenditur,
Abbreviated transcription (Latin):
pro decim nummis inputatur.: Solidum nuncupatum quianibil
illi deerse uid&ur solidumin u&eres in degru dicebant & cotum
Ipse quoq nomis ma uocatur pro eo ꝙ nominibus principum
effigiisq sign&ur ab initouero unum nomisma unus ar¬
genteus erat hoc i ab asiris cepit dicunt at̃ iudacei quod abrahã
interram canaa primus hanc aduexerit formam solidum
apud latinos alio nomine sextula dr̃ ꝙ his sex uncias ꝯpleatur
hunc ut diximus uulgus aureum solidum uocat cuius tertiam
pertem id eodixerunt tremissem eo solidum faciat ter missus
Dexculabis ad sumpta duellam facit terposita staterem redant
S tater& at̃ medi&ias unciae est adpendens aureos tres unde & uocat᷑
srater ꝗ tribus solidis st& haec &simi uncia quia semis hab&
dcuncia haec e semerss quia ponderis semis est quasi semis assis
uadrantem hebraei similiter qr drantem uocaent Quocatur qua¬

Expanded text:
pro decem nummis inputatur. Solidum nuncupatum, quia nihil pro decem nummis inputatur. Solidum nuncupatum, quia nihil illi deesse videtur; solidum enim veteres integrum dicebant et totum. Ipse quoque nomisma vocatur pro eo quod nominibus principum effigiisque signetur. Ab initio vero unum nomisma unus argenteus erat; hoc enim ab Assyriis coepit: dicunt autem Iudaei quod Abraham in terram Chanaan primus hanc advexerit formam. Solidum apud Latinos alio nomine sextula dicitur, quod his sex uncia conpleatur. Hunc, ut diximus, vulgus aureum solidum vocant; cuius tertiam partem ideo dixerunt tremissem, eo quod solidum faciat ter missus. Sextula bis adsummata duellam facit; ter posita staterem reddit. Stater autem medietas unciae est, adpendens aureos tres; unde et vocatus stater quod tribus solidis stet. Haec et semuncia, quia semis habet de uncia. Haec et semissis, quia ponderis semis est, quasi semis assis. Quadrantem Hebraei similiter codrantem vocant; et vocatur qua
Abbreviated transcription (Latin):
signata libris & unciis & uago pondere men surata:
xamen est filium medium quo trudinȩ statera regitur &
lance sequantur unde & irlanci s. amentum dr̃ linicuiq at̃
ponderi certus est modus nominibus propruis designat s
Calcus minima pars ponderis quarta paers oboliẽ constans
lentis geminis granis appellatur at̃ calcus ꝙ sit paruilluss
& lapis calculus quiad eominimus est utsine molestia se
calc&ur Seliqua uicensima quar tapars solediẽ aban ed
cuius semenẽ uocabulum tenens: Ceratim obolipars uob
est habens se liquam unam semis hunc latintas sem roloolꝰ
quat tuor fiebat in olim exaere ad instar sagittie
pondere constat hic apud grecos gramma uocatur scripulus atem
dictiis perdiminutionem alcepillo breui quiscrupus uocatur: Drag¬
ma octaua pars uncice est & denarii pondus argenti tribus constans
scripulis idest decim&oeco feliquis De narium at̃ dictum quia

Expanded text:
signata libris et unciis, et vago pondere mensurata. signata libris et unciis, et vago pondere mensurata. xamen est filum medium, quo trutinae statera regitur, et lances aequantur. Unde et in lanceis amentum dicitur. 6. ponderi certus est modus nominibus propriis designatus. Calcus, minima pars ponderis, quarta pars oboli est, constans lentis geminis granis. Appellatur autem calcus quod sit parvulus; sicut et lapis calculus, qui adeo minimus est ut sine molestia sui calcetur. Siliqua vicesima quarta pars solidi est, ab arbore, cuius semen est, vocabulum tenens. Ceratin oboli pars media est, habens siliquam unam semis. Hunc Latinitas semiobolum  duos, calcos quattuor. Fiebat enim olim ex aere ad instar sagittae.pondere constat. Hic apud Graecos gramma vocatur. Scripulus autem dictus per diminutionem a lapillo brevi qui scrupus vocatur. Dragma octava pars unciae est et denarii pondus argenti, tribus constans scripulis, id est decem et octo siliquis. Denarium autem dictum quia
Abbreviated transcription (Latin):
dictus quod huius modi habeat cutem. Leprosus a pruritonimio ipsius
scabia edictus unde &perp scribi deb& Luscur quodlucem expartesci¬
at sicut iusciliosus quiuesperq nihiluid&. Lus cuscolites dixerunt antiqͥ:
unde &ci dopas cliter legimus dictos quod unum oculum habuisso peribent᷑
Lotus labitus idest mundus Nupa mer&rix arapacitate uocata quod ad
se rapiat miseros & ad prehendat:
tes aliena miseria : Non autem occurrit ha& & himologiam Nam est indño

Expanded text:
dictus, quod huiusmodi habeat cutem. Leprosus a pruritu nimio ipsius scabiaeat; sicut luscitiosus, qui vespere 482 nihil videt. Luscos coclites dixerunt antiqui; unde et Cyclopas coclites leLotus, lautus, id est mundus. Lupa, meretrix, a rapacitate vocata, quod ad se rapiat miseros et adprehendat. M tis aliena miseria. Non autem occurrit ubique haec etymo
Abbreviated transcription (Latin):
misericordia sineulla cordis miseria.
fundebatur dicebant᷑: mactus est taurus uino uelture hoc est cummula
ras hostia & magis aucta. Munificus dicitur qui alicui multamune¬
radat uel quia munus suum id est officium quod deb& ad impl&. sic
& munifex quia munera fert. Magnus magnanimis ab eo quod sit magni
animi & magnȩ uirtutis cui contrarius est pusillanimis. Magnificus an
nafaciendo uocabulum traxit Mansu&us nitis uel domitus qu asin
adsu&us Mod estus dictus amodo & temperie ne&cminusgens Mitis laenis

Expanded text:
misericordia sine ulla cordis miseria. fundebatur dicebant: 'Mactus est taurus vino vel ture'; hoc est cumulata est hostia et magis aucta. Munificus dicitur vel quia alicui multa munera dat, vel quia munus suum, id est officium quod debet, adinplet: sic et munifex, quia munera fert. Magnanimis, ab eo quod sit magni animi et magnae virtutis. Cui contrarius est pusillanimis. Magnificus a magna faciendo vocabulum traxit. Mansuetus, mitis vel domitus, quasi manu adsuetus. Modestus dictus a modo et temperie, nec plus quicquam nec minus agens. Mitis, lenis
Abbreviated transcription (Latin):
atonde discernitur ab inration abilibus mutis que non habentrat d
cale discernitur ab angelis quines ciunt mortem. Proprium atrũ sibile h

Expanded text:
ationale, discernitur ab irrationabilibus mutis, quae non habent ratioationale, discernitur ab irrationabilibus mutis, quae non habent rationem. Cum mortale, discernitur ab angelis, qui nesciunt mortem. Proprium, ut risibile. H
Abbreviated transcription (Latin):
latepatebat achetaest species idest homoterrenum iam& clusum est id quod uut
&herium authumidum differentiauero utbipes que propter animalia
o sita est que multis pedibus innituntur t rationale propi
querid& Sicpersatiest omnis e parte difinitio ad hominem declarandum
cuius disciplinae difinitionẽ plenam & eslimauerunt aristotiles & tullius
&genere & differentiis comsistere postea quidam pleniores indocendo qusper¬
fa&tim subst ancialẽ difinitionem in quinque partibus uelut inmnembris suis
diuiserunt quarum prima est dereierȩ secunda despecie tercia de differen¬
tia quar ta deproprio quinta de accidenti. genus ut animal estenim uoca¬
bulum generale & commune omniũ animam habentium Species ut ho¬
mo est enim specialitas quȩ seperatur ace teris animantibus: differentia ut
rationale mortale his enim duobus defert homo ac&eris cumenĩ dicitur

Expanded text:
late patebat, adjecta est species, terrenum, et jam exclusum est id quod aut late patebat, adjecta est species, terrenum, et jam exclusum est id quod aut aethereum, aut humidum. Differentia vero, ut bipes, quae propter animalia posita est quae multis pedibus innituntur. Item rationale, proptquod ridet; sic perfecta est omnis ex parte definitio ad hominem declarandum. Cujus disciplinae definitionem plenam existimarunt Aristoteles et Tullius ex genere et differentiis consistere. 5. Quidam postea pleniores in docendo ejus perfectam substantialem definitionem in quinque partibus, velut in membris suis diviserunt. Quarum prima est de genere, secunda de specie, tertia de differentia, quarta de proprio, quinta de accidente. 6. Genus, ut animal. Est enim vocabulum generale et commune omnium animam habentium. Species, ut homo. Est enim specialitas, qua separatur a caeteris animantibus. Differentia, ut rationale, mortale. His enim duobus differt homo a caeteris. 7. Cum enim dicitur
Abbreviated transcription (Latin):
sitas operationibussuis expłicare contendit cuius partes sunt in moralis dispen¬
sitiua &ciuilis moralis dicitur ꝑroquam mos uiuendi hionestus ad p&itur insti¬
tita aduirtutẽ tendentia preparantur. Dispensatiua dicitur cũ domesti¬
carum rerũ sapienter ordo disponitur. Ciuilis dicitur perquã totiusciuita¬
ost philo sophiae difinitiones inquibus generaliter omnia con
Nunc isagogus porphirii epediamus is agoga quippe grece. latinae intro¬
ductio dicitur Eorum scilicit quiphilo sophiã incipiunt continens inse
demonstrationẽ primarum rationũ dequalib&. re quid sit sua que certa
ac substantiali difinitione declaratur . Nampo sito primogenere deinde
species & aliaquȩ uicinaesse possunt subrngimus ac discr&is communibus
separamus tam diu interponentes differentias quousq ad pro priũ eus
de quoquerimus signataerus ex presione perueniamus ut puta homo est
substantia hominis dedarata est Estenim adomne genus animalsed quia

Expanded text:
sitas operationibus suis explicat, cujus partes sunt tres, moralis, dispensativa et civilis. Moralis dicitur, per quam vivendi mos honestus appetitur et instituta ad virtutem tendentia praeparantur. Dispensativa dicitur, cum domesticarum rerum sapienter ordo disponitur. Civilis dicitur per quam totius civita Porphyrii. 1. Post philosophiae definitiones, in quibus generaliter omnia continentur, nunc isagogas Porphyrii expediamus. Isagoga quippe Graece, Latine introductio dicitur, eorum scilicet qui philosophiam incipiunt, continens in se demonstrationem primarum rationum, de qualibet re quid sit, suaque certa ac substantiali definitione declaratur. 2. Nam posito primo genere, deinde species, et alia quae vicina esse possunt subjungimus, ac discretis communionibus separamus, tandiu interponentes differentias, quousque ad proprium ejus de quo quaerimus signata ejus expressione perveniamus, ut puta: Homo estsubstantia hominis declarata est. Est enim ad hominem ge
Abbreviated transcription (Latin):
nam orareest p&ere sicut exorare inp&rare constat autemora¬
tio loco & tempore. loco quia nonibiq: cũ ꝓhibeamur axpo inpubl¬
cum sed ubi oportunitatis dederit aut necessitas inportauerit
neque enim contra praeceptũ reputatur ab apostolis factum
qui in carcere audientibus custodibus orabant & canebant dõ
ribus nam est obseruatio quarundam orarũ communium qua
interspatia signant. Pertia Sexta Nona similiter & noc tis
sedideo ha&c orandi ore diuisefunt ut si forte aliquo fuerimus
operare dempti ipsumnos adofficium tempus admoneat qua
tempora inscripturis inueniuntur. Primũs enĩ sps scs congregan
discipulis ora tertia infusus est parus quadie uisione communica¬
tionis in illo uasculo exꝑtus est Sexta ora orandi gratiam ascende¬
rent. Idem &iam cum iohanne oranona templũ adiit quando parali

Expanded text:
Nam orare est petere, sicut exorare inpetrare. Constat autem oraNam orare est petere, sicut exorare inpetrare. Constat autem oratio loco et tempore. Loco, quia non ubique, cum prohibeamur a Christo in publico, sed ubi opportunitas dederit aut necessitas inportaverit. Neque enim contra praeceptum reputatur ab Apostolis factum, qui in carcere audientibus custodibus orabant et canebant Deo. Dsingularibus. Nam est observatio quarundam horarum communium, quae diei interspatia signant, tertia, sexta et nona; similiter et noctis. Sed ideo haec orandi horae divisae sunt, ut si forte aliquo fuerimus opere detenti, ipsud nos ad officium tempus admoneat; quae tempora in Scripturis inveniuntur. Primum enim Spiritus sanctus congregatis discipulis hora tertia infusus est. Petrus, qua die visionem communicationis in illo vasculo expertus est, sexta hora orandi gratia ascenderat. Idem etiam cum Iohanne hora nona templum adiit, quando paral
Abbreviated transcription (Latin):
corporalibens a patre descendit & quasi suꝑ baptismi aquã tam quã
suꝑ pristinam sedem sed cognoscens quiesc& Nam legitur quod in
cerdotẽ magnũ stantẽ corã angelã dñi. & satan stabat ad extris
elus ut aduersar&ur ei & dix̃ dñs adsatan. increp& dñs intesatan
pare & coniurare aduersus diabolum undesciendũ quod noncre¬
aturadĩ in infantibus ex orcig&ur aut exuflatur sed ille sub quo
sunt omnes quicũ p&cato nascuntur. est enim princeps peccatorũ
Simbalũ ꝑlinguam grecam signum uel cognqͥtio inter pr&atur
Odescefsurienim a postoli adeuangeligandũ ingentibus hoc sibi
praedicationis signũ uel indiciũ posuer̃. continent autẽ confessione
trinitatis & unitatẽ ecclesiae & omnem xpĩani doc matis sacra
mentũ quod simbalũ fidei & speinonse non scribitur in carta n&
a tramento sed intabulis cordis carnalibus. Oratio p&itio dicitꝰ

Expanded text:
corpora libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam tamquam corpora libens a Patre descendit, et quasi super baptismi aquam tamquam super pristinam sedem recognoscens quiescit. Nam legitur quod in cerdotem magnum stantem coram angelo Dei, et Satan stabat a dextris eius, ut adversaretur ei; et dixit Dominus ad Satan: Increpet Dominus in te, Satpare et coniurare adversus diabolum; unde sciendum est quod non creatura Dei in infantibus exorcizatur aut exsufflatur, sed ille sub quo sunt omnes qui cum peccato nascuntur. Est enim princeps peccatorum. Symbolum per linguam Graecam signum vel cognitio interpretatur. Discessuri enim Apostoli ad evangelizandum in gentibus hoc sibi praedicationis signum vel indicium posuerunt. Continet autem confessionem Trinitatis et unitatem Ecclesiaementum. Quod symbolum fidei et spei nostrae non scribitur in carta et atramento, sed in tabulis cordis carnalibus. Oratio petitio dicitur.
Abbreviated transcription (Latin):
ila inuisibilis ꝑ congruentem secꝓ fecto contractalem & uisibilẽ inpen¬
der&ur elementũ suꝑquẽ &iam in principio ferebatur sps sc̃s namsicut
uim purgationis ut in eis & caro & anima delictis in quinata mund&.¬
missiodatur. Ita ꝑunctionem sc̃ificatio sp̃s adib&ur & hoc depristina
disciplina quaungui insacerdotium. & in regnum solebant ex quo
& aaron usnore unctus est quȩdum carnaliter fit spiritaliter pro¬
ficit. Quomodo & in ipsa baptis migratia uisibilis actus quod in aqua
mergimsur sed spiritalis effectus quod delictis mundamur hoc signi¬
ficat illud unguentũ quod pec catrix mulier suꝑpedes & ea quaedici¬
tur non fuisse p&ccatrix suꝑ caput ihũ fundisse scribuntur
Manus inpositio ideo fit. ut ꝑbenedictionem aduocatuf. inuite¬
tur sp̃s sc̃s. tunc enim ille paraditus post mundata & benedicta

Expanded text:
illa invisibilis per congruentem, sed profecto contrectabilem et visibilem inpenilla invisibilis per congruentem, sed profecto contrectabilem et visibilem inpenderetur elementum, super quem etiam in principio ferebatur Spiritus sanctus. vim purgationis, ut in eis caro et anima delictis inquinata mundmissio datur, ita per unctionem sanctificatio spiritus adhibetur; et hoc de pristina disciplina, qua ungui in sacerdotium et in regnum solebant, ex quo et Aaron a Moyse unctus est. Quae dum carnaliter fit, spiritaliter proficit; quomodo et in ipsa baptismi gratia visibilis actus, quod in aqua mergimur, sed spiritalis effectus, quod delictis mundamur. Hoc significat illud unguentum, quod peccatrix mulier super pedes, et ea quae dicitur non fuisse peccatrix, super caput Iesu fudisse scribuntur. Manus inpositio ideo fit, ut per benedictionem advocatus invitetur Spiritus sanctus. Tunc enim ille Paracletus post mundata et benedicta
Abbreviated transcription (Latin):
amplificantur ha&dona n& malorum ad tenuantur quia neque
qui plantat est aliquid neque quirigat. sed quid incrementum dit
dr̃ unde & grece misterium dicitur quod secr&am & reconditam
habeat dispositionem Faptismum grece latiine tinctio in¬
ter pr&atur queid circo tinctio dicitur qua ibi homo spũgratia
in melius in mutatur & longe aliud quam erat efficitur. prius enm
pulcri dealbatione uirtutũ uinde & incanticis scribitur Canticoro
quae est ista que ascendit dealbata cuius misteriũ non aliternis nisi
sub trinitatis designationẽ idest patris & filii & sp̃s sc̃i. Cognomi¬
natione compl&ur dicente dña ad apostolas Itedoc& e omoes gentes
bus testibus stat omne uerbum. Itahoc saoramentum confirmat
cernarius numerus. nominum diuinorum
uod autem ꝑ aquã baptis mũ datur haceratio est uoluit enĩ dñs ut res

Expanded text:
amplificantur haec dona, nec malorum attenuantur, quia neque amplificantur haec dona, nec malorum attenuantur, quia neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat, sed qui incrementum dat Deus; unde et Graece mysterium dicitur quod secretam et reconditam habeat dispositionem. 43. Baptismus Graece, Latine tinctio interpretatur, quae idcirco tinctio dicitur, quia ibi homo spiritu gratiae in melius immutatur, et longe aliud quam erat efficitur. 44. Prius pulchri dealbatione virtutum, unde in Canticis scribitur canticorum: Quae est ista quae ascendit dealbata? 45. Cujus mysterium non aliter nisi sub Trinitatis designatione, id est, Patris, et Filii, et Spiritus sancti cognominatione completur, dicente Domino ad apostolos: Ite, docete omnes gentebus testibus stat omne verbum, ita hoc sacramentum confirmat ternarius numerus nominum divinorum. Quod autem per aquam baptismum datur, haec ratio est. Voluit enim Dominus ut res
Abbreviated transcription (Latin):
alimento luminis oblitifigebantur : Idem itaq & stimuli praracut finalia
dicebantur : Lampas flamma est inuertice lucens dictaq lambentis mo¬
dum ostendere uideatur Faxdicta ꝙ focas faciat cuidim i nutiuum
faculam: Lanterna inde uocatur ꝙ lucem interius habeat clausam
fitu ex uitro recluso intus lumine ut uenti flatus adiȩse non possit
& ad prȩbendum lumen facile ubiq circumferatur: Rucubrum uoca¬
tum q luceat inumbra esti modicus ignis qui sol& extenui stuppa
ceraq farmari : pira est quae in modum arȩ ex lignis conseruiso
nondumard& : Rogus est cumaroere coeperit. Bustum uero lam
exustum uocatur Farum turris est maxime ꝙ greci alatr¬

Expanded text:
alimento luminis obliti figebantur. Idem itaque et stimuli praeacuti funalia dicebantur. Lampas flamma est in vertice lucens, dicta quod lambentis motum ostendere videatur. Fax dicta quod focos faciat: cuius diminutivum facula. Lanterna inde vocatur quod lucem interius habeat clausam. Fit enim ex vitro, recluso intus lumine ut venti flatus adire non possit, et ad praebendum lumen facile ubique circumferatur. Lucubrum vocatum quod luceat in umbra; est enim modicus ignis qui solet ex tenui stuppa ceraque formari. Pyra est quae in modum arae ex lignis construi sonondum ardet; rogus est, quum ardere coeperit; bustum vero iam exustum vocatur. Farum turris est maxima, quam Graeci ac Lat
Abbreviated transcription (Latin):
riam perseuerat anti qui enim ui tͥiã dicebant quam nos uictoriam crecb
est in quo natibus perseuerando alii pernicem uelocem intellegunt pedib:
nam perniciet pedum est ut pernicius Iignea plantis sicut celeritas pin¬
narum est ut celeri quiefuga subsidera lapsȩ. Piger quasi pedibus ȩger
estenim tardus ad ince dendum quod nomen perusum transiit &adaniꝰ¬
mum Pernox peruigilans noctem Perseuerans Pertinax inoudenter
tenens quasi pertinens. P&ulans nunꝰ quidem pro audacer & in probo
ponitur olimautem acerui flagitatores & propriae argentariorum pu¬
eri quod era &iarerum crebrius & asperius exigebant ap&endo o&u¬
lantes uocati Procax proprice idem quod p&ax namo meneosusatẽ¬
m suptor qui omnia porro agit & quasi proicit Pressud
Meregimus longea pattria positus sieut alientgona. Progeetus quasilonge &p

Expanded text:
riam perseverat. 489 Antiqui enim viciam dicebant, quam nos victoriam; credo riam perseverat. 489 Antiqui enim viciam dicebant, quam nos victoriam; credo  est, id est, in conatibus perseverando. Alii pernicem velocem intelligunt pedibus; nam pernicitas pedum est, ut: Pernicibus ignea plantis; sicut celeritas pennarum est, ut: Celerique fuga sub sidera lapsae. 213. Piger, quasi pedibus aeger. Est enim tardus ad incedendum, quod nomen per usum transiit et ad animum. Pernox, pervigilans nocte. Perseverans . . . . . Pertinax, impudenter tenens, quasi pertinens. 214. Petulans, nunc quidem pro audace et improbo ponitur; olim autem acerbi flagitatores, et proprie argentariorum coactorum pueri, quod pretia rerum crebrius et asperius exigebant, a petendo PETULANTES vocati. 215. Procax, proprie idem quod petax. Nam procareconsumtor, qui omnia porro agit et quasi proicit. ProfuguPeregrinus, longe a patria positus, sicut alienigena. Proiectus, quasi longe
Abbreviated transcription (Latin):
Praesuluocatus quia praeest sollicitudine .: Praepositus appellatus eo quod
subiectorum a famulantium ordinator uel rector. Pat
bus dicti sunt quod huius modi affectu dientibus exibeant ut quasi pa¬
tres illor redant. Pedagogus est qui paruulis ad signatur &e grecum
nom̃ est & est compositum ab eo quod puero agat id est doc& uit lasciuientẽ
refren& a&atem. Prȩsens dictus quod sit praesentibus id est coram oculos
qui sensum sunt corporis. Prior quod primussit ordine & primus quasi prae¬
quod pateat illi qua quã uelit & nemo interclãidat nullus obsistere ualeat
Praeopimus praec&eris opibus cupiosus. Paecunio sus tullius primum eos
dictos refert qui plurimam habuissent pecuniam ⁊dest pecora ita enim¬
& antiquos eos appellabant paulatim autem per abusionem nomen aliu
deuolutum est. Peruica xpro priaedicitur qui i pro posito suo aduicto¬

Expanded text:
206. Praesul vocatus, quia praeest sollicitudine. Praepositus appellatus, eo quod 206. Praesul vocatus, quia praeest sollicitudine. Praepositus appellatus, eo quod sit subjectorum ac famulantium ordinator, vel rector. Patroni a patribus dicti sunt, quod hujusmodi affectum clientibus exhibeant, ut quasi patres illos regant. 207. Paedagogus est qui parvulis assignatur. Graecum nomen est, et est compositum ab eo quod pueros agat, id est, ductet, et lascivientem refrenet aetatem. 208. Praesens dictus, quod sit prae sensibus, id est, coram oculis, qui sensus sunt corporis. Prior, quod primus sit ordine; et primus, quasi praeequod pateat illi quaqua velit, et nemo intercludat, nullus obsistere valeat. Praeopimus, prae caeteris opibus copiosus. 210. Pecuniosos Tullius primum eos dictos refert, qui plurimam habuissent pecuniam, id est, pecora. Ita enim antiqui eos appellabant. Paulatim autem per abusionem nomen in aliud devolutum est. 211. Pervicax proprie dicitur qui in proposito suo ad victo
Abbreviated transcription (Latin):
torum praeuid& casus. Patiens dictus a pauendo pauere enimfern
percutitur enim & tolerat. Perfectus cui nihil iamadici potest huie
nomina apud grammaticor. Comparatio non adicitur quia sidixeris
ille perfectior est iste perfectus nonerit. Pulcer abspeciae catis distus
quod est pellis postea transut hoc nomen ingenus Nam pulcritudo hominis
aut in uultuest ut os humerosq: dõsimilis aut in capillis ut samquae ipse deco¬
ram caesariem aut moculis ut la&os asflarat honores aut incandore ut
qualemanus addunt ehori decus aut inlinia mentis ut temulto plusb&inia
menta ospiti is delectabant aut in proceritate uturnus uertitur in mediis
& tota uertice supra est. Pellax aperlicendo praespicax splendidus
eo quod perluceat. Perp&uus. Perennis ab eo quod sit perp&uus annis

Expanded text:
ertorum praevidet casus. Patiens dictus a pavendo. Pavere enim ferire est. ertorum praevidet casus. Patiens dictus a pavendo. Pavere enim ferire est. Percutitur enim et tolerat. Perfectus, cui nihil iam adici potest. Huic nomini apud Grammaticos conparatio non adicitur, quia si dixeris: 'Ille perfectior est,' iste perfectus non erit. Pulcer ab specie cutis dictus, quod est pellis: postea transiit hoc nomen in genus. Nam pulcaut in vultu est, ut: Os, humerosque Deo similis; aut in capillis, ut: Namque ipsa decoram caesariem; aut in oculis, ut: Laetos oculis afflarat honores; aut in candore, ut: Quale manus addunt ebori decus; aut in lineamentis, ut: Te multo plus figura et lineamenta hospitis delectabant; aut in proceritate, ut Turnus: Vertitur in mediis, et toto vertice supra est. 205. Pellax a pelliciendo. Perspicax, splendidus, eo quod perluceat. Perpetuus . . . . . Perennis, ab eo quod sit perpetuus annis.
Abbreviated transcription (Latin):
orando nominatus id est dicendo Namoraredicere est. Obaudiens ab
aure eoquod audiat imperantem. Opes quod inferat osteo pedem
Ospes facilis aptus & astpopatens Vnde & ospitalis homodiciturOsi
iimiquus ab odiodictus sicut amator ab amore & est generis communis.
dibilis o diohabitus Obsitus obsessur idest undiq: insidiis conuallatus.
Abscenus inpurȩ libi dinis auitio obscuro dictus. Obtunsus eb&ior & oblusior
quasi ex omni partetunsus. Obnixus contranisus & conabundus. obnixius
quia obligatus est nexibusculpȩ. Oblectator quasicum lacte cum fraude¬
cũ fraude ut terentius nisi melactasses amantem unde & obletare dictus ẽ
Oerlctator malignus & quiob stringillando officiendoq nonsenat quem
crogredi & augescere. Orbus quod liberos non hab& quasi oculis
amissis. Opi fex quod opus faciat aliquod: opilio ouium pastor quasi ouilio
Irudeis quasi porro uidens pħraes picax es ⁊ erum eting¬

Expanded text:
orando nominatus, id est dicendo; nam orare dicere est. Obaudiens, ab aure, eo quod audiat imperantem. Ospes, quod inferat ostio pedem. Ospes, facilis, aptus et ostio patens: unde et ospitalis homo dicitur. Osor, inimicus, ab odio dictus, sicut amator ab amore; et est generis communis. Odibilis, odio aptus. Obsitus, obsessus, id est undique insidiis convallatus. Obscenus, inpurae libidinis, a vitio Obscorum dictus. Obtunsus, hebetior et obclusior, quasi ex omni parte tunsus. Obnixus, contranisus et conabundus. Obnexus, quia obligatus est nexibus culpae. Oblectator, quasi cum lacte, cum fraude, ut TerentiusAndr. 648: Nisi me lactasses amantem. Unde et oblectare dictum est. Obtrectator, malignus et qui obstringillando officiendoque non sinat quempiam progredi et augescere. Orbus, quod liberos non habet; quasi oculis amissis. Opifex, quod opus faciat aliquod. Opilio custos ovium ovium pastor quasi ovilio. P Prudens, quasi porro videns. Praespicax est enim et inc
Abbreviated transcription (Latin):
perta q̃ uallo facto pro¬
pinuspponitur s abusiue &muros &munimenta om¬
nia xem dicimus. Macericcesunt pari&es longi
quibus uinsece aliq̃ clauduntur longump grecimacron
dicunt: For matum siue formatium in a frica & spania
pori&es terra appellant quo informa circumdatis
tuabus utrimq tabulis inferciuntur uerius ꝙ̃ instruun¬
ir euis durant in corrupti uentis ignibus omniq
cementȩ fortiores. sepes munimenta satorum sunt unde&
pellacte: caulas munimenta ouium ũ sepimenta ouilium
malium receptacula
Decentoruis

Expanded text:
esta quae vallo facto propius ponitur; sed abusive et muros et munimenta omnia aggerem dicimus. Maceriae sunt parietes longi quibus vineae aliquae clauduntur; longum enim Graeci μακρὸν dicunt. Formatum, sive formacium, in Africa et Hispania parietes e terra appellant, quoniam in forma circumdatis duabus utrimque tabulis inferciuntur verius quam instruuntur. Aevis durant incorrupti ventis, ignibus omnique caemento fortiores. Sepes munimenta satorum sunt; unde et appellatae. Caulas munimenta ovium vel sepimenta ovilium.malium receptacula. De tentoriis
Abbreviated transcription (Latin):
neces sarios ꝑ lapis lapidi non potest adherere forti¬
us nisicaloe coniunctus. calcis a lapide albo
& duro melior structuris ex molle
utilis tectorus:
Arena ab ariditate dicta ñ ab adberendo in fabricis ut qui¬
dã uolunt huius probatiosimanu inpressa stridat at̃ sunues¬
tem candibmꝰ sparsa nibil sordis re linquat

Expanded text:
necessarius est. Nam lapis lapidi non potest adherere fortinecessarius est. Nam lapis lapidi non potest adherere fortius; nisi calce coet duro melior structuris, ex molle utilis tectoriis. Arena ab ariditate dicta, non ab adhaerendo in fabricis, ut quidam volunt. Hujus probatio est, si manu impressa stridat, aut si in vestem candidam sparsa nihil sordis relinquat
Abbreviated transcription (Latin):
lapillus minitus & asper quasi inciderit incalciamentum nõos
& molestia est animo unde & ami molestiã scrupdlum
dicimus hinc & scrupea saxa idest aspera: cutes nomenaciẽ
ꝙ ferrum ad incidendum acuat cutis  grecosermone Inci¬
sio nominatur ex his aliae aquaruesunt aliae oleo indigu
in acuendo .s. oleumlene aquciem a cerrimam reddunt̃:
Pumex uocatur eoq spumae densitate ꝯcr&us fiat & est
aridus candore paruiis tantamq naturam resrigerandi
habens ut inuasomissus musta deferuere desinant:
Rudos artifices appellant lapides ꝯtusos & calcae ad mix¬
tos quos in pauimentis faciendis superfundunt linde &ru
dicuntur Gipsum cognatum calciest & estg
speculari est insignis aedificiorum & coronis gratissimus
aquis incenditur quibus sol& ignis extingui oleo extingi¬
tur quo sol& ignis accendi usus e structuris fa brice

Expanded text:
lapillus minutus et asper, qui si inciderit in calciamentum, nocet lapillus minutus et asper, qui si inciderit in calciamentum, nocet et molestia est animo; unde et animi molestiam scrupulum dicimus: hinc et scrupea saxa, id est aspera. Cotis nomen accepit quod ferrum ad incidendum acuat; †cotis† enim Graeco sermone incisio nominatur. Ex his aliae aquariae sunt, aliae oleo indigent in acuendo, sed oleum lenem; aquae aciem acerrimam reddunt. Pumex vocatur eo quod spumae densitate concretus fiat; et est aridus, candore parvus, tantamque naturam refrigerandi habens ut in vas missus musta fervere desinant. Rudus artifices appellant lapides contusos et calce admixtos, quos in pavimentis faciendis superfunduniunctus. Gipsum cognatum calci est et estspecularis, est enim insigniis edificiorum et coronis gratissimum. aquis incenditur quibus solet ignis extingui, oleo extinguitur quo solet ignis accendi. Usus eius in structuris fabrice
Abbreviated transcription (Latin):
lapis mollis est &sparsus. saxa herent &a montibus excidumna
paragrecu est: Silexest durus lapis eoq: ex siliat ignis
codictus: Scupulus asaxo eminenti quasi abs peculando dic tus
cze latineest at̃ rupis cauata: Crepido extremitas saxi abrũ¬
ta unde & crepido uocata q sit abrupti saxi altitudo sicut so
chictȩ acceuando quasi cautere Murices p&rae in litore
similis murices uiuis acutis ce &nauibus pernisiosue
Icon. xaxum est qui humanȩ uoces sonum captans &iam uer¬
ba loquentium imitantur Icon aũ grece latine imago uocan¬
tur eo ꝙ aduocem respondens alieni efficitur imagosermo¬
nis. lic& hoc quidem & locorum naturaeuenit acplerumq
uallium Calcolus est lapillus terrae admixtus r&undus atq
durissimus & omnspuritate lenissimus dictus at̃ calcolus q sine
molestia breuitate suicalo&ur. cuiu contrarius est scrupls

Expanded text:
Lapis mollis est et sparsus; saxa haerent et a montibus exciduntur; Lapis mollis est et sparsus; saxa haerent et a montibus exciduntur; petra Graecum est; silex est durus lapis, eo quod exiliat ab eo ignis dictus. Scopulus a saxo eminenti, quasi ab speculando dictus; ήλαια Graece, speluncae Latine. Est autem rupis cavata. Crepido extremitas saxi abrupta; unde et crepido vocata quod sit abrupti saxi altitudo, sicut 'haeret dictae a cavendo, quasi cautae. Murices petrae in litore similes muricis vivis, acutissimae et navibus perniciosae. Icon saxum est, qui humanae vocis sonum captans, etiam verba loquentium imitatur: icon autem Graece, Latine imago vocatur, eo quod ad vocem respondens alieni efficitur imago sermonis; licet hoc quidem et locorum natura evenit, ac plerumque convallium. Calculus est lapillus terrae admixtus, rotundus atque durissimus, et omni puritate lenissimus. Dictus autem calculus quod sinmolestia brevitate sui calcetur: cuius contrarius est scrupus,
Abbreviated transcription (Latin):
putatur siminime fuerit ponderosum &maxime fria bile
colore penepurpureo
lore penepurpureo: Cal cantum dictum ꝗ calcidisẽ:
timũ idest flos unde &apud latinos ȩris flos appellatur fit
at̃ pmultis in regionibus olim in spaniae puteis ũ stagnis
idgenus aqehabentibus quando coquebant & inpiscinas lin¬
as fundeb ant appendentes super eas restes lap illis ex ten
tas quibus limus insimilitudinem ui treis acinis adhere¬
bant sicq eiestum sic cabatur diebus triginta fitãt nunc
alibi inspeluncis ꝗ liquide collectum deum defusum in
quosdam botros solidatur : Fit & inscrobihus cauatis quorꝰ
ela teribus decadentes gut tie coalescunt: Fit & salis modo
exsraglantissimo sole adeo ccũ constrictȩ uirtutis est
ut in leonum &ursorum oras passum tantumuim habeat
adstringendum ut non ualeant mordere Deł apidibus
&iam uulgo discernitur : Lapis at̃ dictus ꝗ
ledat pedem¬

Expanded text:
putatur, si minime fuerit ponderosum, et maxime friabile, putatur, si minime fuerit ponderosum, et maxime friabile, colore pene purpureolore pene purpureo. 9. Chalcantum dictum, quia Chalcitidis est thymum, id est, flos, unde et apud Latinos aeris flos appellatur. Fit nunc multis in regionibus; olim in Hispaniae puteis, vel stagnis id genus aquae habentibus, quam decoquebant, et in piscinas ligneas fundebant, appendentas, quibus limus in similitudinem vitreis acinis adhaerebat, sicque eiectum siccabatur diebus triginta. Fit autem nunc alibi in speluncis, quod liquide collectum dehinc diffusum in quosdam botros solidatur: fit et in scrobibus cavatis, quorum e lateribus decadentes guttae coalescunt: fit et salis modo ex flagrantissimo sole. Adeo autem constrictae virtutis est ut in leonum et ursorum ora sparsum tantam vim habeat adstringendi ut non valeant mordere. De lapidibustiam vulgo discernitur. Lapis autem dictus quod laedat pedem