comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
uultu: quasi ipse dampnar.
ostendendo cunctis liquido
erat neci daturus. Uerum si
diligentiꝰ cor nefandũ inspi¬
cimnꝰ. letabatur occulte qd̾ ea
petebat᷑. que ⁊ antea facere si
excus abilit̾ poss disponebat.
Qui si cap̾ herodiadis pete
ꝑter iuram̃tum au̾t ⁊ eos qui
parit̾ recumbebant. iussit da

Expanded text:
vultu, qua se ipse damnaret, vultu, qua se ipse damnaret, ostendendo cunctis liquide  quem erat neci daturus. Verum si diligentius cor nefandum inspicimus, laetabatur occulte quod ea petebantur quae et antea facere, si excusabiliter posset, disponebat. Qui si caput Herodiadis peterpter juramentum autem, et eos qui pariter recumbebant, jussit da
Abbreviated transcription (Latin):
erat an non: Qd̃ inse repu¬
diaturꝯ fuit. contempnere
Hero diadis timẽs ne herocleᷤᷤ
aliqñ resipisceret. uł philippo
frĩ amicus fieret. atq illicite
nuptie repudio soluerentur:
monz filiam ut in ipso statĩ
cõuinio cap ioħis postulet.
Digno oꝑi saltationis: dig¬
num sanguinis p̾miũ. Et
contristatus ẽ rex. Consue¬
tudo scuiptura ꝵ ẽut opinio¬
nẽ multoꝵ sic narret hystori¬
cus: quomͦ co tp̃r ab homini¬
nibꝰ credebatur. sic ioseph
ab ipsa quoq maria appella¬
batur pat̾ ihu: ita ⁊ nũc hero¬
des đr contristatꝰ. qr hoc dis¬
cumbentes putabant. Dis¬
simulator enĩm̃tis sue ⁊ ar¬
cifex homicida. tristiciã pre¬
ferebat in facie: cũ leticiam
haberet inm̃te.¶B. Talis qͥp
pe ẽ tristicia herodis. qͣlis peni¬
tentia pharaonis ⁊ uid̾. Qͦ ꝵ
quisq facinora sua pꝰ qmͣ accu¬
dit. uecors augm̃tauit. Itaq
herodes cap̃ iohis petitus. tris¬
ticiam quidẽ p̾tendebat in

Expanded text:
erat, an non? quod in se repuerat, an non? quod in se repudiaturus fuerit, contemnere Herodias timens ne Herodes aliquando resipisceret, vel Philippo 102 fratri amicus fieret, atque illicitae nuptiae repudio solverentur, monet filiam, ut in ipso statim convivio, caput Joannis postulet: digno operi saltationis, dignum sanguinis praemium. Et contristatus est rex. Consuetudinis Scripturarum est, ut opinionem multorum sic narret historicus, quomodo eo tempore ab omnibus credebatur. Sicut Joseph ab ipsa quoque Maria appellabatur pater Jesu, ita et nunc Herodes dicitur contristatus, quia hoc discumbentes putabant . Dissimulator enim mentis suae et artifex homicidii, tristitiam praeferebat in facie, cum laetitiam haberet ipe est tristitia Herodis, qualis poenitentia Pharaonis et Judae: quorum quisque facinora sua postquam accudit, vecors augmentavit. Itaque Herodes caput Joannis petitus, tristitiam quidem praetendebat in
Abbreviated transcription (Latin):
tiuitatẽ suam sanguine feda¬
uit. Uerum herodes tanto
maiori impietate: qͣnͣto scm̃
⁊ innocentem doctorem ueri¬
tatis. ⁊ p̾conẽ uite ac regnice¬
lestis occidit. ⁊ hoc ꝓ uoto ac
petitione saltatricis. neq eũ
cap̃ occisi ante cõuiuas infer¬
re puduit. Nam pharao nil
talis uesanie cõmisisse legit᷑:
s tantum peccantẽ sibi eimu¬
chũ uita pͥuari uibens. Qui¬
quo longiꝰ a uero cultu religi¬
onis aberat: eo leuiꝰ minola¬
tione sue festiuitatis deliqͥt.
sepiꝰm memoriã reuocare : ꝙͣ
dic̃ natiuitatis luxuriando
celebrare. Homo enĩ ad labo¬
rem nascitur inmundo: et
electi ad requiẽ ꝑ mortẽ tran¬
seunt e mundo. Unde cum
Non excusatur herodes q̃ in¬
uitus ⁊ nolens ꝓpt̾ uiram̃tũ
homicidiũ fecerit. qui ad ħ
forte uirauit. ut fute̾ occasio¬
ni machinas p̾pararet. Alio¬
qͥn si obiusrurandũ fecisse se
dicit. sipatris. si matris postu¬
lass interitum. facturus fu¬

Expanded text:
tivitatem suam sanguine foedativitatem suam sanguine foedavit. Verum Herodes tanto majore impietate, quanto sanctum et innocentem doctorem veritatis, et praeconem vitae ac regni coelestis occidit, et hoc pro voto ac petitione saltatricis, neque eum caput occisi ante convivas inferre puduit. Nam Pharao nil talis vesaniae commisisse legitur, sed tantum peccantem sibi eunuchum vita privari jubens, quo longius a verae cultu religionis aberrat, eo levius in violatione suae festivitatis deliquit.saepius in memoriam revocare, quam diem nativitatis luxuriando celebrare. Homo enim ad laborem nascitur in mundo , et electi ad requiem per mortem transeunt e mundo. Cumque inerodi. Non excusatur Herodes quod invitus et nolens propter juramentum homicidium fecerit, qui ad hoc forte juravit, ut futurae occisioni machinas pquin si ob hoc jusjurandum fecisse se dicit, si patris, si matris postulasset interitum, facturus fu
Abbreviated transcription (Latin):
catẽ. Quia sic̃ ꝓpħam eũ ha¬
bebant. Nonppłs cantũ. s
ipse etiam herodes: ioħm sic̾
ꝓpham habebat. teste eugłista
marcho qui dic̃. Herodes eĩ
metuebat ioħm: sciens eum
uirũ iustum ⁊ scm. ⁊ custodi¬
ebat eum. Et audito eo mul¬
ta faciebat: ⁊ libent̾ eũ audi¬
ebat. S uicit illũ amormu¬
lieris. eumq in illum quen
scm̃ ẽẽ nouerat ⁊ iustũ. ma¬
nꝰ mutere coegit. Qui qm̃
noluit cohibere luxuriã. ad
homicidii reatum ꝓlapsus ẽ.
minus q illi peccatũ. maioris
erat causapecrati. Cindistuc¬
to di iudicio contigit: ut ꝓpt̾
appetitum adultere. quã de¬
testandam sciebat. sanguinẽ
funderet ꝓpħe: quẽ dõ accep¬
tum ẽẽ cognouerat. Hec nã¬
q ẽ illa diuini dispensatio
conuenient̾ aptat᷑. qui sc̃s ex¬
istens. scĩficabatur adhuc:
dũ ꝑ officiũ euangłizandi:
mortaliũ herodes ⁊ pharaole¬
guntur diẽ natalis sui gau¬
diis festiuis celebrasse: s u¬
cerq rex in fausto auspicio fe̾¬

Expanded text:
um, quia sicut prophetam eum habebant. Non populus tantum, sed ipse etiam Herodes Joannem sicut prophetam habebat, teste evangelista Marco, qui dicit: Herodes enim metuebat Joannem, sciens eum virum justum et sanctum, et custodiebat eum . Et audito eo multa faciebat, et libenter eum audiebat. Sed vicit amor mulieris, eumque in illum quem sanctum esse noverat et justum manus mittere coegit. Qui quoniam noluit cohibere luxuriam, ad homicidii reatum prolapsus est, minusque illi peccatum majoris erat causa peccati: cui districto Dei judicio contigit ut propter appetitum adulterae quam detestandam sciebat, sanguinem funderet prophetae, quem Deo acceptum esse cognoverat. Haec namque est illa divini dispensatio convenienter aptatur, qui sanctus existens sanctificabatur adhuc, dum per officium evangelizandi mortalium Herodes et Pharao leguntur diem natalis sui gaudiis festivis celebrasse; sed uterque rex infausto auspicio fes
Abbreviated transcription (Latin):
ioninẽ hanc turbã escas: Ex
qua uniu̾sa uarietate uerboꝵ.
rerũ aũt sententiaꝵq cõcor¬
dia: satis apparet salubriter
nos doceri. nicħ querendum
in uerbis nͥ loquentiũ uolun¬
tatẽ. Cui demonstrande ĩui¬
gilare debet om̃s ueridici nar¬
ta cestam̃ti ueteris scriptura
signatur. ꝑd qnq uidelicet
panes. qnq mosaice legis li¬
bri. quibꝰ diume et̾nitatiᷤ cog¬
uitio. mundi creatio: ꝓcursꝰ
scłi labentis. ⁊ uera scruendi
religio: generi humano inno¬
tuit. ꝑ duos u̾o pisces. psal¬
mi sũt ⁊ ꝓphe figurati. quie¬
ruditum in loge di ppłm. de ꝓ¬
missione dñice incarnatioĩs
noua gr̃e dulcedine pascebãt.
qr trina scripture sacre distic¬
tione totam ueteris instrum̃¬
ti seriem comp̾hendi: dñica
auctoritate docemur. Ap¬
parens enĩ post resurrectionẽ
discipłis. ait dñs ipse. qr opor¬
tebat impleri om̃ia que scrip¬
ta sunt in lege moysi ꝓpħis ⁊

Expanded text:
in omnem hanc turbam escas. Ex in omnem hanc turbam escas. Ex qua uniuersa uarietate uerborum, rerum autem sententiarumque concordia satis apparet salubriter nos doceri nihil quaerendum in uerbis nisi loquentium uoluntatem, cui demonstrandae inuigilare debent omnes ueridici narta Testamenti veteris scriptura signatur. Per quinque videlicet panes, quinque Mosaicae legis libri, quibus divinae aeternitatis cognitio, mundi creatio, procursus saeculi labentis, et vera Deo serviendi religio generi humano innotuit. Per duos vero pisces, psalmi sunt, et prophetae figurati, qui eruditum in lege Dei populum de promissione Dominicae incarnationis nova gratiae dulcedine pascebant. Qua trina Scripturae sacrae distinctione, totam veteris instrumenti seriem comprehendi Dominica auctoritate docemur. Apparens enim post resurrectionem discipulis ait Dominus ipse, quia oportebat impleri omnia quae scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ponere pocuer̃. Quid gͦait phi¬
lipp᷑ ducentoꝵ denanioꝵ paneᷤ
nõ sufficiunt eis. ut unꝰquisq
modicum qͥd accipiat: hoc ẽ
dabimmꝰ eis manducare. Qd̃
ceteri. Qđ au̾t andreas a pd̃
ioħm dequinq panibꝰ ⁊ duo¬
bus piscibꝰ suggessit. hoc oec̾i
pluralẽ mimerũ ꝓsingłari po¬
uentes: ex discipłoꝵ ꝑsõna re¬
tuler̃. Et luchas quidẽ respõ¬
sionẽ philipi. ⁊ responsionem
andree. in una sententia con¬
strurxit. Q uod enĩait. nõ sũt
nobis plus ꝙͣ qͥnq panes et
duos pisces: andice retulit
responsionẽ. Qd̃ uͦ adiunxit.
nͥ forte nos camꝰ ⁊ emamꝰ in
omnẽ hanc turbam escas: ui¬
detur. ad responsionẽ philip¬
pi ꝑtinere. nͥ ꝙ de ducentis
denariis tacuit: ꝙͣqmͣ ⁊ ini
ipsius androe sententia pot̾
intelligi Cum enĩ drxisset.
ẽ puer unꝰ hic quihabet qͥnq
panes ordeaceos ⁊ duos pisceᷤ
adumx̃ etiam ipse. s hoc quid
sũt int̾tantos: Hoc ẽ dicere
nisi forte nos eamꝰ ⁊ emamꝰ

Expanded text:
re potuerunt. Quod ergo ait Philippus, Ducentorum denariorum panes non sufficiunt eis, ut unusquisque modicum quid accipiat; hoc estdabimus eis manducare. Quodcaeteri. Quod autem Andreas apud Joannem de quinque panibus et duobus piscibus suggessit, hoc caeteri pluralem numerum pro singulari ponentes, ex discipulorum persona retulerunt. Et Lucas quidem responsionem Philippi et responsionem Andreae in unam sententiam constrinxit: quod enim ait, Non sunt nobis plus quam quinque panes et duo pisces, Andreae retulit responsionem: quod vero adjunxit, Nisi forte nos eamus, et emamus in omnem hanc turbam escas, videtur ad responsionem Philippi pertinere; nisi quod de ducentis denariis tacuit: quanquam et in ipsius Andreae sententia potest hoc intelligi. Cum enim dixisset, Est puer unus hic, qui habet quinque ue hordiacios et duos pisces. adiunxit etiam ipse: sed haec quid sunt inter tantos? hoc est dicere: nisi forte nos eamus et emamus
Abbreviated transcription (Latin):
ut potens puisq saluatorac
medicus excipiendo fatigatoᷤ.
docendo inscios: sanando egro¬
tos. reficiendo ieumos: qnͣtũ
deuotione credentiũ delecte¬
cur insinuat. Iuxta uͦ legis al¬
legorie pͥetentẽ deserta genti¬
um xp̾m. multe fideliũ cat̾ue
relictis menibꝰ pͥsce conuer¬
sationis: neglectoq uarioꝵ
dogniatum p̾sidiũ socuntur.
Et qui prius notus inuidea
ma ⁊ sagite. ⁊ lingua eoꝵ ma¬
chera acuta contra illũ facta
suꝑ omnẽ t̾ram gła eiꝰ

Expanded text:
ut potens piusque salvator ac medicus excipiendo fatigatos, docendo inscios, sanando aegrotos, reficiendo jejunos, quantum devotione credentium delectetur, insinuat. Juxta vero leges allegoriae, petentem deserta gentium Christum multae fidelium catervae relictis moenibus priscae conversationis, neglectoque variorum dogmatum munimine sequuntur. Et qui prius notus in Judaea ma et sagittae, et lingua eorum machaera acuta contra illum facta medicus excipiendo fatigatos,
Abbreviated transcription (Latin):
auit ds celum ⁊ t̾ram. Nã
⁊ si humana nõ sunt cõpa
tanquã de fabri filio. p̾cursor
suus ait. Ipse uos baptizabͣ
magna hur mundi. diuersi
generis uasa fabricat: ymme
uasa ire su sp̃s ille molliendo.
in mi scdie uasa cõmutat.S
huiꝰ sacram̃ tuudei ignari. di

Expanded text:
avit Deus coelum et terram. Nam avit Deus coelum et terram. Nam et si humana non sunt compartanquam de fabri filio Praecursor suus ait: Ipse vos baptizabitmagna hujus mundi diversi generis vasa fabricat, imo vasa irae, sui spiritus igne molliendo, misericordiae vasa commutat. Sed hujus sacramenti Judaei ign
Abbreviated transcription (Latin):
uocatis uideis ⁊ grecis: xp̃m
dei uirtutem ⁊ dĩ sapientiã.
Inqua nimirũ sententia.
uirtutẽ ad signa retulit.
ꝓpt̾ uideos. sapientiã aũt
ad doctrinam ꝓpt̾ grecos:
id est gentes. Nonne hic¬
ratur dñs ã sius. quãquã
⁊ locendi prudentia.⁊ ope¬
randi uirtus. admirationẽ
cõmoueret. In fidelitas ta¬
m̃ coꝵ. ueritatem iudicii ñ
recepit. Non enĩ hec in ho¬
mine dm̃i agere. qnͣ etiam
patrẽ ipsuis matiẽ frẽsq
nũcupant: ⁊ pat̾ne artis
quidã obꝓbria lascessiunt.
S plane hic fabri erat filiꝰ.
ferrum igne uincentis. om¬
nẽ scłi uirtutẽ iudicio de co¬
quentis. massãq forman
bantur om̃s : ⁊ int̾ tot tan¬
taq magnifica que gere¬
bat. corporis contemplati¬
one cõmouebantur. Non¬
aũt certi ꝓuisione sacram̃¬
ti. dñs incarne apparens
faber ⁊ fabri filiꝰ estimari
ac diciuoluit. qnͥ potius
etiam ꝑ hoc se eius ante scła
filiũ ẽẽ docuit. qui fabrica¬
tor om̃ium in principio cre¬

Expanded text:
ocatis Judaeis et Graecis, Christum Dei virtutem et Dei sapientiam . In qua nimirum sententia virtutem ad signa retulit propter Judaeos, sapientiam autem ad doctrinam propter Graecos, id est gentes. Nonne iratur Dominus a suis. Quamquam et docendi prudentia, et operandi virtus admirationem commoveret; infidelitas tamen eorum veritatem judicii non recipit. Non enim credunt haec in homine Deum agere: quin etiam patrem ipsius, matrem, fratresque nuncupant, et paternae artis quodam opprobrio lacessunt . Sed plane hic fabri erat filius, ferrum igne vincentis, omnem saeculi virtutem judicio decoquentis, massamque formantbantur omnes: et inter tot tamque magnifica quae gerebat, corporis ejus contemplatione commovebantur. e certi provisione sacramenti, Dominus in carne apparens faber, et fabri filius aestimari, ac dici voluit. Quin potius etiam per hoc se ejus ante saecula Filium esse docuit, qui fabricator omnium in principio cre
Abbreviated transcription (Latin):
uere deb qr ñ ait. ego sum eĩ
let quippe eẽ talis locutio. ⁊ ip̃oꝵ
eu̾glistaꝵ matħi ⁊ iohis. Nam
⁊ matħs dix̃. inuenit hominẽ
sedentẽ intheloneo: nec dixit

Expanded text:
uere debet, quia non ait ego sum enim s est. solet quippe esse talis locutio et ipsorum euangelistarum Matthei et Iohannis. nam et Mattheus dixit: inuenit hominem sedentem in teloneo, nec
Abbreviated transcription (Latin):
ius uerbi ꝓpͥetatẽ latina lingͣ
nõ expͥmit. Collibia dicunt᷑ ap̃t
eos que nos caplłanus appella¬
mus tragemetas: uł uilia mu¬
iniarũq passar. ⁊ poma diũsi
genenis. Igͥ qr usuras acciꝑe ñ
poterant: ꝓ colibrste peccumã
fenerati erant. ꝓusiris accipi¬
ebant uarlas species. ut quod
ĩ nũmo nõ licebat: In hiis rebꝰ
exigerẽt que nũmis co emũ¬
tur. quasi nõ hoc ip̃m ezechiel
bundantiã nõ accipietis. Istuts¬
modi dñs cernens ĩ domo pa¬
tris negociationẽ seu latrocini¬
ũ: ardore sp̃c ꝯcitatus iuxta ꝙ
scriptũ est ĩ sexagesimo octauo
psalmo.zelus domus tue com̃¬
dit me: fecit sibi flagellũ de
funiculis: ⁊ tantã hominũ mł¬
titudinem eiecit de templo di¬
cens.
Scriptũ est domus m̃a
domus orationis uocabit᷑. uos
aũt fecistis illam spellucam la¬
tronũ. Q

Expanded text:
jus verbi proprietatem Latina lingua jus verbi proprietatem Latina lingua non exprimit. Collyba dicuntur apud eos, quae nos appellamus tragemata, vel vilia muuvarumque passarum, et poma diversi generis. Igitur quia usuras accipere non poterant Collybistae, qui pecuniam fenerati erant, pro usuris accipiebant varias species, ut quod in nummo non licebat, in his rebus exigerent quae nummis coemuntur, quasi non hoc ipsum Ezechiel bundantiam non accipietis . Istiusmodi Dominus cernens in domo Patris negotiationem seu latrocinium, ardore spiritus concitatus juxta quod scriptum est in sexagesimo octavo psalmo : Zelus domus tuae comedit me , fecit sibi flagellum de funiculis, et tantam hominum multitudinem ejecit de templo, dicens: Scriptum est: Domus mea, domus orationis vocabitur: vos autem fecistis eam speluncam latronum.
Abbreviated transcription (Latin):
euertit. Sciendum qd̾ uxta
mandata legis augustissimo
in toto orbe toto templo dñi.
⁊ de cunctis pene regionibus
iudeoꝵ illuc ppło confluẽte.
in numerabiles inmolabã¬
tur hostie. maxime festis die¬
pauꝑibꝰ ne absq sacrificio es¬
sent: pullos columbaꝵ ⁊ tur¬
tures offerentibꝰ. Aoccͥdebat
plerumq ut qui de longe ue¬
nerant: nõ haberent uictimas.
excogitauer̃t gͥ sacerdotes. qͦ¬
oĩa aͣmealia quibꝯ opus erant
ad sacrificia uendebant. ⁊ ut
uenderent nõ habentib: ⁊ ip̃i
uirsum empta susciperent. hãc
stropham eorũ screbro uenitm̃
ĩopia dissipabat: qui ĩdigebãt
sumptib. ⁊ nõ solũ hostias ñ
habebant: set nec uñ emerẽt
erũt itaq ⁊ numulariosi. qui
mutuam sub cautione cdarẽt
peccuniã. S qr erat legiᷤ pre¬
ceptũ ut nemo usuras accipet.
⁊ ꝓdesse nõ poterat peccuma
fenerata q̃ comodi nich heret
⁊ int̾dũ sortem ꝑderet: extogi¬
mulariis colibistas facerẽt.cu¬

Expanded text:
um sciendum, quod juxta mandata Legis augustissimo in toto orbe templo Domini, et de cunctis pene regionibus Judaeorum illuc populo confluente, innumerabiles immolabantur hostiae, maxime festis diepauperibus ne absque sacrificio essent, pullos columbarum, et turtures offerentibus: accidebat plerumque, ut qui de longe venerant, non haberent victimas. Excogitaverunt igitur sacerdotes, quia animalia quibus opus erat ad sacrificia, vendebant, ut et venderent non habentibus, et ipsi rursum empta susciperent. Hanc stropham eorum crebra venientium inopia dissipabat, qui indigebant sumptibus, et non solum 164 hostias non habebant, sed ne unde emerent erunt itaque et nummularios qui mutuam sub cautione darent pecuniam. Sed quia erat Lege praeceptum , ut nemo usuras acciperet, et prodesse non poterat pecunia fenerata, quae commodi nihil haberet, et interdum sortem perderet, excogimulariis, Collybistas facerent, cu
Abbreviated transcription (Latin):
.Introeunte iħu conturba¬
ta tota iherosolimoꝵ ciuitas
cõmouetur: mirans frequen¬
tiam. nesciens ueritatẽ: et
dicens. quis ẽ hic: Quod
quidẽ ⁊ in alio loco dicentes
angłos legunꝯ: quis ẽ iste rey
głe. Aliis aũt uł ambigen¬
tibꝰ uł int̾rogantibꝰ: uilis
plebicula confitetur. amino¬
ribꝰ incipiens: ut ad maiora
nit a nazareth galilee. Pro¬
pheta quẽ ⁊ moysos similem
sui dixerat ẽe uenturũ: ⁊ qͥ
ꝓprie apud grecos astiro scribi¬
tur. Anazareth aũt galilee.
qr ibi educatus fuerat: ut
flos campi nutriretur in flo¬
re uirtutũ.¬
CCxi. Et intra¬
gressus cuuitatem pͥmo tem¬
plum ad iit: formam nob̃ re¬
ligionis quã sequamur demõ¬
strat. ut cum forte uillã aut
opidum aut aliũ quẽlib lo¬
cum ui quo sit domꝰ oronis
deo consecrata intramꝰ: pͥmo
ad hanc liuertamus. ⁊ post¬
quam nos dño ꝑ orationũ
studia comẽ dauerimꝰ: sic
deinle ad agenda ea ꝓpt̾ que
uenimꝰ tp̃ralia negotia se ce¬

Expanded text:
Introeunte Jesu cum turba tota, Jerosolymorum civitas commovetur, mirans frequentiam, nesciens veritatem, et dicens: Quis est hic? Quod quidem in alio loco dicentes angelos legimus: Quis est iste rex gloriae ? Aliis autem vel ambigentibus, vel interrogantibus, vilis plebecula confitetur: a minoribus incipiens, ut ad majora eta a Nazareth Galilaeae. Propheta, quem et Moyses similem sui dixerat esse venturum, et qui proprie apud Graecos cum arthro scribitur. A Nazareth autem Galilaeae, quia ibi educatus fuerat: ut flos campi nutriretur in flore virtutum. Et intragressus civitatem primo templum adiit, formam nobis religionis, quam sequamur, praemonstrat. Ut cum forte villam aut oppidum, aut alium quemlibet locum in quo sit domus orationis Deo consecrata, intramus, primo ad hanc divertamus; et postquam nos Domino per orationum studia commendaverimus, sic deinde ad agenda ea propter quae venimus temporalia negotia sece
Abbreviated transcription (Latin):
crederes cumeo regnares. ⁊ sic̾
ab eo accepistitẽporale regnum.
acciꝑes etiã sempit̾nũ. Huius
enĩ pueri regnũ non ẽ de hoc
mundo. s ꝑ ipsũ regnatur in
tiam: cogita. Intua enĩ ꝑnicie
uersaris: ⁊ nescis. Tuenĩ reg¬
nũ nullatenꝰ habuisses: nͥ abis¬
to puero qui nũc natus ẽ accepi̾¬
ses. Puer iste qui nũc amagis¬
mes infantiã nascentis: timere
debes om̃ipotentiã uidicantis.
Noli gͦ cimere eũ regni cui suc¬
cessorem. s time infidelitatistue
iustissimũ dampnatorẽ. Seq̃r.

Expanded text:
crederes, cum eo regnares; et sicut crederes, cum eo regnares; et sicut ab illo accepisti temporale regnum, acciperes etiam sempiternum. Hujus enim pueri regnum non est de hoc mundo, sed per ipsum regnatur in tiam cogita. In tuam perniciem versaris, et nescis. Tu enim regnum nullatenus habuisses, nisi ab isto puero qui nunc natus est, accepisses. Puer qui nunc a Magismes infantiam nascentis, magis timere debes omnipotentiam judicantis. Noli eum timere regni tui successorem, sed time infidelitatis tuae justissimum damnatorem. 6.
Abbreviated transcription (Latin):
audiens uideoꝵ principẽ natũ.
successorẽ suspicatus expauit.¬
⁊ molitus necẽ salutis aucto¬
ri. falsum spondit obsequiũ.
Quã felix si magoꝵ immitare¬
tur fidẽ. ⁊ conu̾teret ad religio¬
nẽ qd̾ disponebat ad fraudem.¬
Fulgentiꝰ Quid ẽ qd̾ sic turba¬
uis herodes: qm̃ natum regem
iudeoꝵ audisti: turbaris. suspi¬
cionibꝰ agitaris. inuidie sti¬
mulis in flãmaris: & obħ na¬
tum regẽ occidere conaris. In¬
anis ẽ ista turbatio tua. ⁊ uana
ꝓrsus ẽ cogitatio tua. Rexiste
quatꝰ ẽ non uenit reges pug¬
nando suꝑare. s moriendo mi¬
rabilit̾ subuigare. Nec ideo
natꝰ ẽ ut tibi succedat. s ut in
eum mũdꝰ fidelit̾ credat. Ueĩt
enĩ nõ ut pugnet uiuꝰ. s ut tͥ¬
umphet occisꝰ. Necut sibi de
alus gentibꝰ auro exercitum
querat. s ut ꝓsaluandis genti¬
bus p̾ciosum sanguinẽ fũdat.
Inanit̾ muidendo timiust i
successorẽ. quẽ credendo debuiᷤᷤ¬
ti querere saluatorẽ. qr si meũ

Expanded text:
audiens Judaeorum principem natum, successorem suspicatus expavit; et molitus necem salutis auctori, falsum spopondit obsequium. Quam felix foret, si magorum imitaretur fidem, et 113 converteret ad religionem quod disponebat ad fraudemillo . 5. Quid est quod sic turbaris, Herodes? Quoniam natum regem Judaeorum audisti, turbaris, suspicionibus agitaris, invidiae stimulis inflammaris, et ob hoc natum regem occidere conaris. Inanis est ista turbatio tua, et vana prorsus cogitatio tua. Rex iste qui natus est non venit reges pugnando superare, sed moriendo mirabiliter subjugare; nec ideo natus est ut tibi succedat, sed ut in eum mundus fideliter credat. Venit enim, non ut pugnet vivus, sed ut triumphet occisus; nec ut sibi de aliis gentibus auro exercitum quaerat, sed ut pro salvandis gentibus pretiosum sanguinem fundat. Inaniter 560 invidendo timuisti successorem, quem credendo debuisti quaerere salvatorem: quia si in eum
Abbreviated transcription (Latin):
sic̃ res docuit. huic miracło gr̃a
dĩ. ⁊ cũ xp̃i natiuitatẽ nec ip̃a
adhuc bethleẽ tota didicͥet. iam
illam credituris gentibꝰ infere¬
bat.⁊ quod nõdũ poterat huma¬
no eloquio disseri. celo faciebat
natiuitas saluatoris. adintelli¬
gendũ tam̃miradm signi potu¬
erũt magi etiã deantiquis ba¬
laam ꝓmiciationibus cõmou̾i.
scientes olim eẽ p̾dictum. ⁊ cele¬
brimemoria diffamatũ. oriet᷑
stella ex iacob. ⁊ exurget homo
dispositionis arbitriũ. ut inter
sacratissimas ꝓpħaꝵ uoces: etiã
ab in fideli hoĩe p̾diceret᷑ adu̾etꝰ.¬
q erat redep̃tione uenturus.
& ea nimirũ rõne ꝓpħabat ua

Expanded text:
sicut res docuit, huic miraculo gratia Dei; et cum Christi nativitatem nec ipsa adhuc Bethleem tota didicisset, jam illam credituris gentibus inferebat: et quod nondum poterat humano eloquio disseri, coelo faciebat nativitas Salvatoris, ad intelligendum tamen miraculum signi potuerunt magi etiam de antiquis Balaam praenuntiationibus commoneri, scientes olim esse praedictum et celebri memoria diffamatum: Orietur stella ex Jacob, et exsurget homo dispositionis arbitrium inter sacratissimas prophetarum voces, etiam ab infideli homine ejus praediceretur advenque erat redemptione venturus. Et ea
Abbreviated transcription (Latin):
gem iudeoꝵ adorandũ querũt.
cũ ipsi iudei nõ eent: & quẽ re¬
lunt adorare regẽ nuiꝑ natum.
nec ad orant regẽ ante annos
aliqt ordinatũ. Adorare cu¬
piunt infantẽ lactantẽ. nec ad¬
orant regẽ ppłis imꝑantẽ. Nã
⁊ de herode rege uideoꝵ filii iã
fuerat᷑ nati: qui erant patͤ mor¬
tuo regnaturi. ꝯdortuo enĩ is¬
to herode. archelaus inudea rog¬
nauit. & galilee principatũ ui¬
mor herodes obtinuit. ⁊ tam̃¬
ille archelaus natꝰ inpalatio¬
contẽpnitur: iste natꝰ indiu̾¬
sorio querit᷑. Ille a magis nulla¬
tenꝰ miatꝰ. iste inuentꝰ supplici¬
ter adorat᷑. Oñuno sꝑnit᷑ pͥmo¬
genitꝰ regis. ⁊ muneribꝰ honor¬
atur pͥmogenitꝰ pauꝑcłe mu
lieris. Quis iste rex uideoꝵ qui
portat᷑ ut paruulꝰ ad oratur ut
ds̃ : Paruus in p̾sepio. inmẽ¬
sus in celo. uilis in pannis. p̾cio¬

Expanded text:
Judaeorum adorandum quaererent, cum ipsi Judaei non essent? Et quem reVolunt adorare regem nuper natum, nec adorant regem ante annos aliquot ordinatum. Adorare cupiunt infantem lactantem, nec adorant regem populis imperantem. Nam et de Herode rege Judaeorum filii jam fuerant nati, qui erant patre mortuo regnaturi. Mortuo enim isto Herode, Archelaus in Judaea regnavit, et Galilaeae principatum junior Herodes obtinuit. 4. Archelaus natcontemnitur; iste natus in diversorio, quaeritur. Ille a Magis nullatenus nominatur; iste inventus, suppliciter adoratur. Omnino spernitur primogenitus regis, et muneribus adoratulimis? Quis est iste rex Judaeorum qui portatur ut parvulus, adoratur ut Deus? parvulus in praesepio, immensus in coelo; vilis in pannis, pretio
Abbreviated transcription (Latin):
lo. ardentiores fide. expetierũt
quẽ ⁊ stelle daritas. ⁊ ꝓphetie
manifestabat auctoris. Id la¬
to aũc diuino oraculo ꝑ respon¬
sa pontificũ. ⁊ dedarata sp̃s uo
ce qua dicit. & tu bethleem t̾ra
uida nõ es minima in prĩcipibꝰ
uida. exte enĩ exiec dux qui re

Expanded text:
 ardentiori fide expeterent quem et stellae claritas et prophetiae manifestabat auctoritas. Prolato autem divino oraculo per responsa pontificum, et declarata spiritus voce, quae dicit: Et tu, Bethleem, terra Juda, non es minima inter principes Juda: ex
Abbreviated transcription (Latin):
bꝯ ⁊ margarite porcis erpone¬
rentur. Et iõ ab ipso saluato¬
re nr̃o ꝓcuratum ẽ: ut illa suo
ꝵcastitas eloquioꝵ ꝓmiscuis
cunctoꝵ odis abdita suo qͣsi
quodã uelamine pudicicie cõ¬
cegeret᷑. ac diuina obtimaq
dispensatione ꝓuisũ ẽ: ut scpͣ¬
tura ipsa eu̾glica dñi nr̃iata
tegeret᷑ celestibꝰ obũbrata mis¬
teriis. sic̃ secreto suo ipsa dui¬
nitas oꝑiebatur. Qd̃ ex sub¬
iectis pleniꝰ manifestatur ex
ce multa reꝑiunt᷑. non omĩa
tribuas imꝑicie: s quedã ꝓpt̾
pauꝑtatẽ. quedã ignosce ꝓpt̾
corporis infirmitatẽ ⁊ meoꝵ
ocłoꝵ in becillitatẽ: qr ñ fuer̾
incabellis excepta uł scedul
digesta. s ut ame inueniri ul
disseri potuer᷑: ita in hoc af¬
fixa codice sũt. Date itaq ue¬
niam in prudentie mee quã
extorsistis. qui ut auribꝰ ur̃i
uerbosꝰ existerẽ. dignatio
ur̃a me coegit. confidens qͥ
uoluminis ꝓlixitas si displi¬

Expanded text:
bus, et margaritae porcis exponebus, et margaritae porcis exponerentur. Et ideo ab ipso Salvatore nostro procuratum est, ut illa suorum castitas eloquiorum promiscuis cunctorum oculis abdita sub quasi quodam velamine pudicitiae contegeretur. Ac divina optimaque dispensatione provisum est, ut Scriptura ipsa evangelica Domini nostri ita tegeretur coelestibus obumbrata mysteriis, sicut secreto suo ipsa divinitas operiebatur; quod ex subjectis plenius manifestatur exece multa reperiuntur, non omnia tribuas imperitiae, sed quaedam propter paupertatem, quaedam ignosce propter corporis infirmitatem et meorum oculorum imbecillitatem, quia non fuerunt in tabellis excepta, vel schedulis digesta, sed ut a me inveniri vel discerni potuerunt, ita in hoc affixa codice sunt. Date itaque veniam imprudentiae meae, quam extorsistis; quia ut auribus vestris verbosus existerem, dignatio vestra me coegit, confidens quod voluminis prolixitas, si displi
Abbreviated transcription (Latin):
illi hoc in post modũ plenissime
expositurũ. Qd̃ quidẽ neqͣꝙͣ
faceret. si ñ multa p̾ter missa il
Legat ⁊ alios ipsiꝯ eu̾glii lati¬
nos expositores. ylariũ & fortu¬
natum: ⁊ uixta hystorie ordinẽ
om̃s senso phisicos. allegoricos.
atq etiam etichos: requirat
diligent᷑ ad purũ. Et tũc nos¬
se poterit utrũ ego ociose an de¬
oꝑe laborauerim. Et sierñ pla¬
cuerit fructus laboris mei. au¬
diat salua caritate responsimi.
Cui ñ placet: nec legat. Obsecͦ
etiam pat̾nitatem tuã.⁊ cũcto¬
tem. ut ñ uos t̾reat ꝓlixa expo¬
sitio nec uoluminis magnitu
regno celoꝵ simile. ac saluatore
nr̃o multis in locis ec̃ ꝑhibetur:
nõ pͭ paucis enũtiari uerb̃ uel
sensibꝰ explicari. qr ⁊ congruũ
fuit ut sacra nr̃i redemptoris
dicta. aceteris scripturis sicut
merito: ita ⁊ specie discernerẽ¬
tur. ne illa celestiũ archanoꝵ
dignitas passim atq in discre¬
te cunctis pateret: scmq cani¬

Expanded text:
illi hoc in posterum plenissime illi hoc in posterum plenissime expositurum. Quod quidem nequaquam faceret, si non multa praetermissa illLegat et alios ipsius Evangelii Latinos expositores Hilarium et Fortunatum, et juxta historiae ordinem omnes sensus physicos, allegoricos, atque etiam ethicos requirat diligenter ad purum; et tunc nosse poterit utrum ego otiose an deopere laboraverim. Et si ei non placuerit fructus laboris mei, adiat salva charitate responsum; cui non placet, negligat. Obsecro etiam paternitatem tuam, et cunctotem, ut non vos terreat prolixa expositio, nec voluminis magnitudregno coelorum simile a Salvatore nostro multis in locis esse perhibetur, non potest paucis enuntiari verbis vel sensibus explicari; quia et congruum fuit, ut sacra nostri Salvatoris dicta caeteris Scripturis, sicut merito ita et specie discernerentur; ne illa coelestium arcanorum dignitas passim atque indiscrete cunctis pateret, sanctumque cani
Abbreviated transcription (Latin):
culis scõꝵ scõꝵ patrũ licet nõ ad
purũ. quod etiam difficile ẽ fi̾.
tñ ut ualui inquirere atq expla¬
nare conatus sũ ex tractatibꝰ doc
tpr̃e p̾cesserũt: idẽ origenis. s la¬
rii. ambrosii. Ieronimi. Augtim.
Ruphini. Ioh annis. fulgentii. le¬
onis. ꝯaximi. Gregorui & bede. S
sic̾ in arce capitis int̾ omĩa m̃bra
lingua plus m̃bris om̃ibꝰ sonat:
om̃s ẽ beatissimꝰ augustinꝰ. Mł¬
tis etiam in locis ubi hoꝵ defuit
sensꝰ ul uerba. hoc ut cumq ualu¬
it explere studuit mea pauꝑtas.
fuerim opꝰ Legat quisqͥr ille ẽ.
apologeticum beati ieronimi pbri.
quẽ in pͥphõne expositionis huiꝰ
matħi scripsit cuidam eusebii.
nomine: in quoait. E Datismi¬
ror eusebi di lectissime. cur romã
subito nauigaturꝰ hanc tib a
me qͣsi si tharchiã lare uolueris.
ut matħm breuit̾ exponens. uer¬
bis stringerẽ: sensibꝰ dilatarẽ.
Si meminisses responsioni m̃e:
nũqm in paucis diebꝰ rem ãno¬
rum peteres. Spoponditq se

Expanded text:
culis sanctorum Patrum, licet non ad purum, quod etiam difficile est fieri, tamen ut valui inquirere atque explanare conatus sum ex tractatibus doctempore praecesserunt, id est Origenis, Hilarii, Ambrosii, Hieronymi, Augustini, Rufini, Joannis, Fulgentii, Leonis, Maximi, Gregorii, et Bedae. Sed sicut in arce capitis inter omnia membra lingua plus membris omnibus sonat, omnes est beatissimus Augustinus. Multis etiam in locis, ubi horum defuit sensus vel verba, , hoc utcunque valuit, explere studuit mea paupertas. fuerim opus. Legat quisquis ille est apologeticum beati Hieronymi presbyteri; quem in praefatione expositionis hujus Matthaei scripsit ad quemdam Eusebii nomine, in quo ait: « satis miror, Eusebi dilectissime, cur Romam subito navigaturus, hanc tibi a me quasi sitarciam dari volueris, ut Matthaeum breviter exponens, verbis stringerem, sensibus dilatarem. Si meminisses responsionis meae, nunquam in paucis diebus rem annorum peteres. » Spoponditque se
Abbreviated transcription (Latin):
tate fidĩ cõiũgit. illic habitatio¬
ne ñ separet. ꝯcedatq diuma mi¬
serationt pat̾nitatẽ tuã ꝑ annos
młtos ext̾ioris uigorẽ ⁊ alacrita¬
tẽ integre sanitatis indulgeat.
qr uere tũc reparatũ cẽ me senti¬
o. si de sospitate ur̃a semꝑ optata
cognouero. filios ur̃os fres meos.¬
⁊ salutas uenero: ⁊ uenerãs sa¬
luto. ꝯsem̃tote m̃i uiri dei.

Expanded text:
ione non separet; concedatque divina miseratio, ut paternitatem tuam per annos multos exteriore vigore et alacritate integrae sanitatis indulgeat; quia vere tunc reparatum esse me sentio, si de sospitate vestra semper optata cognovero. Filios vestros et fratres meos salutans veneror, et venerans saluto. Mementote mei, viri Dei.
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ ẽ remutat᷑. Demq ego pre¬
sentiam ur̃am intͣ m̃tis mee
archana possid̾o̾.⁊ effigiẽ ur̃a
in specło mei cordis intueor. ꝙͣ
illic caritas ur̃a ꝑfecta depin¬
x̃. ut nulliꝰ etatis possit obliui¬
one deleri. Que iugi recorda¬
tione mom̃tis singłis ĩnͦuat᷑.
Illic eĩ uobcũ ex consuetudine
pietatis ur̃e secretiꝰ colloquor.
Illic etiã de uite melioris conu̾¬
satione ꝑtracto. illic uos labiis
m̃tis ⁊ oscłor: ⁊ manibꝰ cordis ã¬
plector. Qͦ fit ut uera dilectio
q̃ inuisceribꝰ m̃is inua uultꝰ ur̃i
figuratione nucrit᷑. ⁊ ignicło ca¬
ritatis accendit᷑: amoris ur̃i mͥ

Expanded text:
remittatur. Denique ego praesentiam vestram intra mentis meae arcana possideo, et effigiem vestram in speculo mei cordis intueor, quam illic charitas nostra perfecte depinxit, ut nullius aetatis possit oblivione deleri, quia iugi recordatione momentis singulis innouatur. Illic enim uobiscum ex consuetudine pietatis uestrae secretius conloquor, illic etiam de uitae melioris institutione pertracto, illic uos labiis mentis exosculor et manibus cordis amplector. quo fit, ut uera dilectio, quae in uisceribus meis uiua uultus uestri figuratione nutritur et igniculo caritatis accenditur, amor
Abbreviated transcription (Latin):
cicionibꝰ flagitetis: ut om̃ibꝰ de¬
lictis m̃is atq pecc̃is om̃ibꝰ opitu¬
lantibꝰ ub ꝯsuccudinaria demẽ¬
cia ⁊ copiosa bonitate deletis:
& si ñ ad eiuidẽ p̾miũ saltĩnos ad
eundẽ nos portũ qͥetis uibeat ꝑ¬
uenire. ut qͣtinꝰ hic ꝓpt̾ spacia ĩ¬
teriecta t̾raꝵ ocłis corporis sepiꝰ noꝰ
uidere ñ possumꝰ: uł ibidẽ de mu¬
⁊ aduocato ꝑfectissimo cõmisso
ꝵuenia nõ negetur. O̾ iõ ꝑ in

Expanded text:
titionibus flagitetis, ut omnibus deletis  meis atque omnibus opitulantibus uobis consuetudinaria clementia et copiosa bonitate delictis, etsi non ad idem praemium, saltim ad eundem nos portum quietis iubeat peruenire, ut, qteriecta terrarum oculis corporis saepius nos uidere non possumus, uel ibidem de muet aduocato perfectissimo commissorum uenia non negetur. Ipse an
Abbreviated transcription (Latin):
Sc̃o ac beatissi¬
mo & mͥ peculia¬
ri cultu affectu¬
q sp̾alit̾ excolẽ¬
do patri iusto
albi. claudius
pꝰ quã pus ac mitissimꝰ princeps
sce di ecclie catholice filius ludoui¬
cus: anno sccło imꝑii sui celesti
fultus aurilio aduersꝰ barbaras
nationes. mouiss erercitum. teq
abeunte .x. discedente. tuam pat̾¬
nitatẽ ex palatio iam dicci prin¬
cipis ad tutũ dilectũq semꝑ tui
monasterii portũ. mͥmxisti mi¬
ch ut aliquid aignum memorie
opuscłm merpositionẽ eu̾głii ad
legendũ dirigerẽ fr̃ibꝰ monaste¬
rii uri: atq utinam tanta esset
fandi facultas: qnͣta ẽ obediendi
uoluntas. Cumq aliud scribẽ
uoluntas: ad id qd usseras meã
continuo studii dirigere uolun

Expanded text:
CTO AC BEATISSIMO ET MIHI PECULIARI CULTU AFFECTUQUE SPECIALITER EXCOLENDO PATRI JUSTO ABBATI CLAUDIUS postquam pius ac mitissimus princeps, sanctae Dei Ecclesiae catholicae filius Hludowicus anno secundo imperii sui, coelesti fultus auxilio adversus barbaras nationes movisset exercitum; teque abeunte et discedente tua paternitate ex palatio jam dicti principis ad tutum dilectumque tibi semper tui monasterii portum; injunxisti mihi ut aliquod dignum memoriae opusculum in expositione Evangelii ad legendum dirigerem fratribus monasterii vestri. » Atque utinam tanta esset fandi facultas, quanta est obediendi voluntas cumque aliud scribendvoluntas, ad id quod jusseras meam continuo studui dirigere volun
Abbreviated transcription (Latin):
crogauerit: hoc ẽ uł ẜmoni
diuini uł exempli sui regu¬
lam monstrauerit. Qn etiã
mus ab apło castigatos. qd̾
trem̃tes atq anxii crederẽt
instare diem dnĩ: quẽ ipse
in opinatum ꝓmiserat ẽẽ uent᷑¬
um. Unde optimũ ẽẽ ꝓbatur.
qmͣqmͣ magnoꝑe si liceat cupi
licet. tantum in exemplũ boni
serui suie ꝓpe suie ꝓcul sit. pa¬
ratos expectare ⁊ diligere ad¬

Expanded text:
erit, hoc est vel sermonis divini, vel exempli sui regulam monstraverit. Quin etiam mus ab Apostolo castigatos, quod trementes atque anxii crederent instare diem Domini, quem ipse inopinatum promiserit esse venturum . Unde optimum esse probatur, quanquam magnopere si liceat cupialiceat, sed tantum in exemplum boni servi sive prope, seu procul sit, paratos exspectare, et diligere ad
Abbreviated transcription (Latin):
noe: ita erit ⁊ aduentus filii
hominis. Subitum aduen¬
tus sui d̾em: plurimis affir¬
mat exemplis. Nam quem
fulguricito omĩa transuolan¬
ti comparauerat: eundẽ die¬
bus noe uł loch: qnͣdo repenti
cionis ⁊ manichei. ⁊ taciam pͥn¬
cipis encratitaꝵ dogma: con¬
iugia uł alimenta dampnan¬
tur. cum in his successionis.
in illis nature sint posite᷑ sub¬
sidia. S iuxta qd̾ apłs ait.¬
unt: inmod̾atus potius licito¬
rum uius arguitur. Neq enĩ
qr hec agebãt. s qr his se totos
dando dĩ iudicia contempne¬
bant: a qua ul igne ꝑierunt.
Usq ad eum diem quo intro¬

Expanded text:
Noe, ita erit et in die filii hominis. Subitum adventus sui diem plurimis affirmat exemplis: nam quem fulguri cito omnia transvolanti comparaverat, eumdem diebus Noe vel Loth, quando repentincionis et Manichaei, et Tatiani principis encratitarum dogma conjugia vel alimenta damnantur, cum in his successionis, in illis naturae sint posita subsidia. Sed juxta quod Apostunt, immoderatus potius licitorum usus arguitur; neque enim quia haec agebant, sed quia his se totos dedendo Dei judicia contemnebant, aqua vel igne perierunt. Usque in diem qua intra
Abbreviated transcription (Latin):
fortissimi in temptationibꝰ
sicut ille fuit: non enĩ alter
assumi poterit. nec puto eẽ
alia genera hominũ quibꝰ
constat eccłia: quã ista tria
habentia binas differentias.
ppt̾ assumptionẽ ⁊ relictionẽ:
quauis sint in singłis mul¬
te studioꝵ uoluptatumq
diuersitates. ad concordia

Expanded text:
fortissimi in temtationibus, fortissimi in temtationibus, sicut ille fuit ; non enim aliter assumi poterunt. nec puto alia esse genera hominum, quibus constat ecclesia, quam ista tria, habentia binas differentias propter assumtionem et relictionem, quamuis in singulis multae studiorum uoluntatumque diuers
Abbreviated transcription (Latin):
tribulationis. ⁊ ex illis qui
sunt in negotiis scłi: ⁊ ex il¬
lis qui deo ministrant in
eccłia. aliqui ꝑmanent: ali¬
qui cadunt. Qͥ ꝑmanent
assumuntꝰ : qui cadũt relĩ¬
quuntur. Ergo unꝰ assume¬
tur: ⁊ unus relinquet᷑. Nõ
quasi de duobꝰ hominibꝰ dic¬
tum. s de duobꝰ generibus
affectionũ: in singłis generibꝰ
tuũ ꝓfessionum. Quod u̾o¬
tribulatione. ad ipsa tria gna
quos solos liberaturos iezechi¬
⁊ iob. Uidetur enĩ noe ꝑti¬
nere ad cos ꝑ quos eccłia re¬
gitur. sic̾ ꝑ illum in aquis
archa gub̾nata ẽ: que figu¬
ram gestabat eccłia. Dani¬
el aũt qr elegit celibẽ uita
id est nuptias t̾renas contẽ¬
psit. ut sic̃ dicit apłs sine sol¬
licitudine uiueret. cogitauꝰ
significat. qui sunt iocio:
s tam̃ fortissimi intemptati¬
onibus ut possint assiuni. hob
tob aũt qr ⁊ uxores habuit
⁊ filios. ⁊ amplas trenas re¬
rum copias: ad illud genus
ꝑtinet cui molendinũ depu¬
tatum ẽ. S tam̃ ut sint

Expanded text:
t in otio et ex illis qui sunt in negotiis saeculi et ex illis qui deo ministrant in ecclesia aliqui permanent, aliqui cadunt. qui permanent, assumuntur; qui cadunt, relinquuntur. ergo unus assumetur et unus relinquetur non quasi de duobus hominibus dictum, sed de duobus generibus affectionum in singulis generibus trium professionum. tribulatione, ad ipsa tria geneirorum sanctorum, quos solos liberaturos Ezechiet Job. Videtur enim Noe pertinere ad eos per quos Ecclesia regitur, sicut per illum in aquis arca gubernata est quae figuram gestabat Ecclesiae. Daniel autem qui elegit caelibem vitam, id est, nuptias tmsit, ut, sicut dicit apostolus, sine sollicitudine uiueret, cogitans significat qui sunt in otio, sed tamen fortissimi in temtationibus, ut possint assumi. Iob autem, quia et uxorem habuit et filios et amplas terrenas rerum copias, ad illud genus pertinet, cui molendinum deputatum est, sed tamen, ut sint
Abbreviated transcription (Latin):
archam edificat. cũ dñs eccłiã
de uitis fidelibꝰ quasi lignis
leuigatis adunando constru¬
it. Quã ꝑfecte consũmatam
ingreditur. cum hanc in die
iudicii p̾sentia sui uisionis e¬
ternus habitator illustrat:
S cum archa edificatur in¬
iqui luxuriantur: cũ uero ĩ¬
tratur intereunt. qr qui scĩs
hic certantibꝰ insultant: eis
illic coronatis et̾na dampna¬
duo erunt in agro. Quando:
Temporibꝰ eis: uidelicet con¬
sũmationis atq uidicii. Y nꝰ¬

Expanded text:
arcam aedificat cum Dominus ecclesiam de viris fidelibus quasi lignis levigatis adunando construit, quam perfecte consummatam ingreditur, cum hanc in die judicii praesentia suae visionis aeternus habitator illustrat. Sed cum arca aedificatur, iniqui luxuriantur, cum vero intratur, intereunt, quia qui sanctis hic certantibus insultant, eis illic coronatis, aeterna damnaduo erunt in agro. Quando? tempore videlicet consummationis atque judicii
Abbreviated transcription (Latin):
hoc in loco uidentur signifi¬
care. Ynum eoꝵ qui ociũ
⁊ quietẽ eligunt: neq inne
illoꝵ quies. lecti noĩe signifi¬
cata ẽ. Alterũ coꝵ qui ĩ ple¬
bibus constituti reguntur
a doctoribꝰ agentes ea que
sunt huiꝰ scłi. quos ⁊ feminͣ¬
rum nomine significauit.
qr confiliis ut dixi ꝑitoꝵ
regi eis expedit. ⁊ molentes
dixit: ꝓpt̾ temporaliũ negoti¬
oꝵ orbem atq circuitũ. Qͣs
tam̃ dixit in uno molentes:
inquantũ de ipsis rebꝰ ⁊ ne¬
gotiis suis p̾bent usibꝰ eccłie.
derciũ coꝵ qui oꝑantur in
eccłia ministerio camꝙͣ in a¬
gro di. De qua agricultura
apls loquitur. In hiis ergo
tribus generbꝰ sunt bina rur¬
sus genera hominũ insinglis
⁊ ꝓ robore suaꝵ uitiũ discer¬
n̾iuitur. Cum enĩ om̃s ad
ecclie mẽbra ꝑtinere uideant᷑.

Expanded text:
hominum hic uidentur significari : unum eorum, qui otium et quietem eligunt, neque negoillorum quies lecti nomine significata est. alterum eorum, qui in plebibus constituti reguntur a doctioribus, agentes ea quae sunt huius saeculi, quos et feminarum nomine significauit, quia consiliis, ut dixi, peritorum regi eis expedit; et molentes dixit propter temporalium negotiorum orbem atque circuitum; quas tamen in uno molentes dixit, in quantum de ipsis rebus et negotiis suis praebent usibus ecclesiae. tertium eorum, qui operantur in ecclesiae ministerio tamquam in agro dei, de qua agricultura apostolus loquitur. in his ergo tribus generibus bina sunt rursus genera hominum in singulis et pro robore suarum uirium discernuntur. cum enim omnes ad ecclesiae membra pertinere uide
Abbreviated transcription (Latin):
nͥ qr scire dĩ aliqnͣdo cognoscere
at ignorabitur. & scit gͦ repbos
quos cognoscendo iudicat. Ne¬
q enĩ iudicass. quos minime co¬
gnosceret. Et tam̃ quodam mͦ¬
ꝓbat. Non inqͥt legaliũ festiui¬
tatũ epulatio uiuat: quẽ fidei
pietas nõ ꝯmendat. Nonscien¬
tia scripturaꝵ dõ notum facit:
quẽ oꝑum inquitas obtutibꝰ
erꝰ ostendit indignũ. Uñ seqͥt᷑.¬

Expanded text:
scere at, ignorabitur, et scit ergo reprobos, quos cognoscendo, judicat, neque enim judicasset quos minime cognosceret; tamen quodammitatis. Non, inquit, legalium festivitatum epulatio juvat, quem fidei pietas non commendat; non Scripturarum scientia Deo notum facit, quem operum iniquitas obtutibus ejus ostendit indignum. Ibi erit
Abbreviated transcription (Latin):
tiones crrores qr obstrepunt.
ad certissimã pacem ⁊ unmobi¬
lem stabilitatẽ sapientie. Ueh¬
ement̾ enĩ meruendũ ẽ ne stu¬
dio alt̾candi ⁊ contenͣdi quisq
nõ uideat. qd a pancis uidere po¬
test. ut paruus sic strepitus con¬

Expanded text:
tiones et errores obstrepunt, ad certissimam pacem et immobilem stabilitatem sapientiae. Vehementer enim metuendum est, ne studio altercandi vel contendendi quisque non videat quod a paucis videri potest, ut parvus sit strepitus con
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut supͣ dixerat cos quihabe¬
rent uestẽ uite bone nõ recipien¬
dos ꝓpt̾ dognatum nequiciam.
ita nũc econtrario asserit. ne
his quidẽ adcomodandam fidẽ.
qui cũ polluant integritatẽ fidi
curpit̾ uiuũt: ⁊ doctrine inte¬
gritatẽ malis oꝑibꝰ destriuint.¬

Expanded text:
sicut supra dixerat, eos qui haberent vestem bonae vitae non recipiendos propter dogmatum nequitiam, ita nunc e contrario asserit, ne his quidem accommodandam fidem, qui cum polleant integritate fidei turpiter vivant, et doctrinae integritatem malis operibus destru
Abbreviated transcription (Latin):
s uł inuocatio noĩs xp̃i hoc ag̃.¬
ul obcondẽpnationẽ eoꝵ qui m¬
uocant. uł utilitatẽ eoꝵ qui ui¬
dent ⁊.acliunt concedit᷑. ut licz
homines despiciant signa faci
racła. aG̾ S fortasse quis di¬
cat: nõ posse miqͦs uisibilia illa
cula facere: ⁊ m̃tiri potiꝰ illos
credat. qui dicturi sũt: innõie
mus. Legat gͦ qnͣta focerĩt re¬
sistentes famło li moysi magi
egiptioꝵ: aut si hoc non uult
legere. qr nõ in noĩe xp̃i fecert̃:
legat que ipse dñs dic̃ de ꝑsen¬

Expanded text:
catio nominis Christi hoc agit, ob condemnationem eorum qui invocant, vel ob utilitatem eorum qui vident et audiunt, conceditur: ut licet homines despiciant signa facierunt ? 85. Sed fortasse quis dicat non posse iniquos visibilia illa miracula facere, et mentiri potius illos credat, qui dicturi sunt, In nominmus. Legat ergo quanta fecerint resistentes famulo Dei Moysi magi Aegyptiorum : aut si hoc non vult legere, quia non in nomine Christi fecerunt, legat quae ipse Dominus dicit de pse
Abbreviated transcription (Latin):
querite ⁊ inuenietis. pul¬
sate ⁊ aꝑietur uob. Pecicio
ꝑtinet adimpetrandam sani¬
tatẽ furmitatẽq anĩ. ut ea q̃
p̾cipiunt᷑ implere possimus.
tatem uiriũ. contẽplatio ma¬
infestacionẽ reꝵ desiderat. H¬
ueniatur. S cognitio in hac
uita. uia pͥus ꝙͣ ipsiꝰ possessi¬
onis ẽ. S cum quisq ueram
inuenerit. ꝑueniet ad ipsam
possessionẽ: que tam̃ pulsan
peticio. inquisitio. pulsatio.
manifesta fiant: sub aliqͦ ex¬
emplo ponamꝰ. Tidemꝰ ali¬
quẽ infirmis pedibꝰ ambulare
nõ posse. Prius gͦ sananduᷤᷤ ẽ
⁊ firmandus ad ambulandũ.
& ad hoc ꝑtinet qd̾ dicit. peti¬
te. Quid enĩ ꝓest qd̾ ambula¬
re iam ul etiam currere pot̾.
cit eo quo uult ꝑuenire. Quã
cum tenierit ⁊ ꝑegerit: eum
ipsũ locum ubi habitare ułt
sic lusum inuenerit neq am
bulare potuisse. neq ꝑrexisse
Ad hoc ꝑtinet qd̃ dictum est
pulsate. MDagnam aũt spẽ
dedit ⁊ ille: qui ꝓmittendo

Expanded text:
quaerite, et invenietis; pulquaerite, et invenietis; pulsatpertinet ad impetrandam sanitatem firmitatemque animi, ut ea quae praecipiuntur, implere possimus: ltatem virium, contemplatio manifestationem rerum desiderat: hveniatur. Sed cognitio in hac vita, viae priusquam ipsius possessionis est; sed cum quisque veram viam invenerit, perveniet ad ipsam possessionem, quae tamen pulsanti petitio, inquisitio, pulsatio, manifesta fiant, sub aliquo exemplo ponamus. Videmus aliquem infirmis pedibus ambulare non posse: prius ergo sanandus est et firmandus ad ambulandum; et ad hoc pertinet, quod dixit, Petite. Quid autem prodest quod ambulare jam, vel etiam currere potest, cit eo quo vult pervenire: quam cum tenuerit, et pervenerit ad cum ipsum locum ubi habitare vult, si clausum invenerit; neque ambulare potuisse, neque perrexisse ad hoc pertinet quod dictum est: Pulsate. Magnam autem spem dedit et dat ille qui promittendo
Abbreviated transcription (Latin):
um ⁊ contẽptum. Quoꝵ ꝓpt̾
unũ canes. ꝓpt̾aliũ porcĩ no¬
minati sũt. Que tam̃ om̃is
inmunditia reꝵ tp̃raliũ di¬
lectione concipitur. id ẽdilec¬
tione huiꝰ scłi cui iuibem᷑ re¬
nuntiare : ut mundi ẽẽ pos¬
simꝰ. Quigͦ mundũ ⁊ sim¬
plex cor habere appecit: non
deb sibi reusuiden. si aliq̃d
occultat qd̾ ille cui occultat
caꝑe nõ po̾t. Nec ex eo arbitrã¬
dum ẽ licere m̃tiri: nõ enĩ ẽ
consequens. ut cũ ueꝵ occulta¬
tur: falsum dicat᷑. Cum gͥ
nibꝰ. ⁊ margarite ante porcoᷤ
mittant᷑: Idotuit auditor oc¬
currere ac dicere consciꝰ ignor¬
antie atq infirmitatis sue.
⁊ audiens p̾cipi sibi ne hec da¬
ret: qd̾ seipsum nondũ acce¬
pisse sentiebat. Potuit gͦ occur¬
rere ac dicere. qͦd scm̃ me dare
canibꝰ. ⁊ qͣs margaritas me
mutere añ porcos uetas. cum
ad huc ea me habere nõ uid̾am:
oportunissime subiecit dicẽs.
etite ⁊ dabit᷑ uob̾.

Expanded text:
um et contemptum, quorum propter um et contemptum, quorum propter unum canes, propter alterum porci nominati sunt. Quae tamen omnis immunditia rerum temporalium dilectione concipitur, id est, dilectione hujus saeculi, cui jubemur renuntiare ut mundi esse possimus. Qui ergo mundum et simplex cor habere appetit, non debet sibi reus videri, si aliquid occultat, quod ille qui occultat, capere non potest. Nec ex eo arbitrandum est licere mentiri: non enim est consequens ut cum verum occultatur, falsum dicatur. nibus, et margaritae ante porcos mittantur, potuit auditor occurrere et dicere, conscius ignorantiae atque infirmitatis suae, et audiens praecipi sibi ne daret, quod scipsum nondum accepisse sentiebat: potuit ergo occurrere ac dicere, Quod sanctum me dare canibus, et quas margaritas me mittere ante porcos vetas, cum adhuc ea me habere non videam? opportunissime subjecit, dicens, « Petite, et dabitur vobis;