comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
quinq et uiginti addite permissumq est: ut si re .p. censeret esse
in africam traicerent. Delectuq profecto consules paucosmorati
lies dum socii ab nomine latino uenirent militestam quod nũꝗ
antea factum erat iure iurando ab tribunis militum adacti
iatum et centuriatum conuenissent:sua uoluntate ip̃i inter
se equites decuriati centuriati pedite coniurabant se se fuge:o
atq: formidinis non abituros neq ex ordine recessuros nisi te¬
lisumendi aut petendi: et aut hostis feriendi. aut ciuis seruan¬
di causa idexuoluntario inter ip̃os foedere adtribunos ad
gutimam iur is iurandi ad actionem translatum.Contiones
priusꝗͣ ab urbe signa mouerentur consulis uarronis multae ac
eroces fuerunt:denuntiantes bellum arcessitum in italiam Ø¬
a nobilibus mansurumq: in uisceribus rei.p.si plures fabios hret
pridie qͣ in urbe proficisceretur contio fuit:uerior ꝗ gratior populo

Expanded text:
quinque et uiginti additae, permissumque est ut, si e re publica censeret esse, quinque et uiginti additae, permissumque est ut, si e re publica censeret esse, in Africam traiceret. dilectu perfecto consules paucos morati dies dum ab sociis ac nomine Latino uenirent milites. tum, quod nunquam antea factum erat, iure iurando ab tribunis militum adacti t centuriandum conuenissent, sua uoluntate ipsi inter sese decuriati equites, centuriati pedites coniurabant sese fugae atque formidinis ergo non abituros neque ex ordine recessuros nisi teli sumendi aut petendi et aut hostis feriendi aut ciuis seruandi causa. id ex uoluntario inter ipsos foedere ad tribunos ac legitimam iuris iurandi adactionem translatum. contiones, priusquam ab urbe signa mouerentur, consulis Uarronis multae ac feroces fuere denuntiantis bellum arcessitum in Italiam ab nobilibus mansurumque in uisceribus rei publicae, si plures Fabios imperpridie quam ex urbe proficisceretur, contio fuit, uerior quam gratior populo,
Abbreviated transcription (Latin):
manu aduersus balcares ac muros pugnacesq alias gentes. Ad ea do¬
na consilio quoq addebant ut pretor cui prouintia sicilia eẽi class
in africam traiceret ut et hostes in terra sua bellum hr̃ent minus¬
q: laxamenti daretur his auxilia summutenda. Ab senatu ita re¬
sponsum est. Uirum bonum egregiumq socium hyeronem esse
iq uno tenore ex quo in amicitiam populi romani uenerit fi¬
dem tenuisse ac rem ro. omi tempore ac loco munifice adiuuisse
Idper inde ac deberet. p.R. ẽc̃ Aurumet aciuitatibus quibusdam
allatum gratia regis accepta non accepisse .p. Romanum uictoria
omnemq accipere sedemq ei sediue dare: dicare capitolium tem¬
plum iouis optimi maximi in ca arce urbis romanẽ. sacratam uo¬
lentem propitiamq firmam ac stabilem fore p. Romani. fundi¬
tores sagutariosq et frumentum traditum consulibus quĩq re
mes ad nauium classemq cum.M. obtacilio pro.p.R.in sicilia erãt

Expanded text:
manum aduersus Baliares ac Mauros pugnacesque alias missili telo gentes. ad ea dona consilium quoque addebant ut praetor, cui prouincia Sicilia euenisset, classem in Africam traiceret, ut et hostes in terra sua bellum haberent minusque laxamenti daretur iis ad auxilia Hannibali summittenda. ab senatu ita responsum regi est: uirum bonum egregiumque socium Hieronem esse atque uno tenore, ex quo in amicitiam populi Romani uenerit, fidem coluisse ac rem Romanam omni tempore ac loco munifice adiuuisse. id perinde ac deberet gratum populo Romano esse. aurum et a ciuitatibus quibusdam allatum, gratia rei accepta, non accepisse populum Romanum; Uictoriam omenque accipere sedemque ei se diuae dare dicare Capitolium, templum Iouis optimi maximi, in ea arce urbis Romanae sacratam uolentem propitiamque, firmam ac stabilem fore populo Romano. funditores sagittariique et frumentum traditum consulibus. quinqueremes ad <quinquaginta> nauium classem quae cum T. Otacilio propraetore in Sicilia erat
Abbreviated transcription (Latin):
decreuit .C. lelium primo quoq tempore cum quibus ue¬
nerat nauibus redire in hyspaniam iussit.Carthaginis ex¬
pugnationem in hunc annum contuli multis auetoritatib
haud nescius quosdam eẽ: qui anno in sequenti captã tra.¬
diderint. Quod mihi minus simile ueri uisum ẽ annumi¬
tegrum scipionem nihilgerundo in hyspania cõsupsisse:
Quinto fabio maximo ounto fuliuio flacco uii consulib¬

Expanded text:
decreuit; C. Laelium primo quoque tempore cum quibus uedecreuit; C. Laelium primo quoque tempore cum quibus uenerat nauibus redire in Hispaniam iussit. —Carthaginis expugnathaud nescius quosdam esse qui anno insequenti captam tradiderint, quod mihi minus simile veri visum est annum integrum Scipionem nihil gerundo in Hispania consumpsisse. Q. Fabio Maximo quintum, Q. Fulvio Flacco quartum consulib
Abbreviated transcription (Latin):
egeret.Nors diremit.L ueturius. inde licinius censura se
abdicauit. Ediles curules.Lueturius et .p. Licinius uarrus
ludos romanos diem unum instaurarc: Ediles pleb.Ocat
tius et . L. portius licinius ex multatitio argento signa e¬
nea ad cereris dedere: Ludos pro temporis huius copia mag¬
nifice apparatus fecerunt. Exitu anni huius.Icluis. Sc ip.
lelius romam uenit.Isq cum agmine captiuorum ingressus
urbem magnumq: concursum hominum fecit. Porte yo
die in senatum introductus captam carthaginem caput
hyspaniae uno die receptas ali quot urbes. que defccissent.
nouasq in societatem ad scias exposuit. Ex captiuis com¬
perta his fere congruentia quae in litteris fuerãt M.uale¬
ri messale. Maxfine mouit patres hasdrubal transitus in
italiam uix hannibali atq eius armis subsistententem. pro¬
ductus et in contionem lelius ea demum disseruit. Senatus
ob res feliciter a scipione gestas supplicantem inunum diem

Expanded text:
egerunt: mors diremit L. Veturi; inde et Licinius censura se egerunt: mors diremit L. Veturi; inde et Licinius censura se abdicavit. aediles curules L. Veturius et P. Licinius Varus ludos Romanos diem unum instaurarunt. aediles plebei Q. Catius et L. Porcius Licinus ex multaticio argento signa aenea ad Cereris dedere, et ludos pro temporis eius copia magnifice apparatos fecerunt. exitu anni huius C. Laelius lega Romam venit; isque cum agmine captivorum ingressus urbem magnum concursum hominum fecit. postero die in senatum introductus captam Carthaginem, caput Hispaniae, uno die, receptasque aliquot urbes quae defecissent novasque in societatem adscitas exposuit. ex captivis comperta iis fere congruentia quae in litteris fuerant M. Valerii Messallae. maxime movit patres Hasdrubalis transitus in Italiam, vix Hannibali atque eius armis obsistentem. productus et in contionem Lob res feliciter a P. Scipione gestas supplicationem in unum diem
Abbreviated transcription (Latin):
classis punica nauium triginta cum prefecto hamilcare
in sardiniam traiecta dibiensem primo de inde postꝗͣ
ibi p. manlius colso pretor eum exercitu apparuit. cir¬
cumacta inde ad alterum insulac latus Caralitanum
agrum uastauit et cum preda omnis generis in africam re¬
dut. Sacerdotes Romani eo anno mortui aliquot suffectiq:
C. seruilius pontifex factus in locum.T. octacilii crassi. x.ui
ri. Item sacris faciendis in locum I Sempronii. Longi. ti sem¬
pronius.C.f. longus suffectus. En. martius rex sacrorum inor¬
tuus est: et. En. emilius papus maximus curio neq: ineorũ
locum sacerdotes eo anno suffecti et censores huius annus.L.
ueturium phylonem.et.p. licinium crassum maximum. pon¬
tificem. Crassus Licinius nec consul nec pretor ante fuerat
ꝗͣ censor ẽ factus. Ex ȩdilitate gradum ad censuram fecit
sed hi censores neq: senatum legerunt.neq: quicꝗͣ publice irc

Expanded text:
classis Punica nauium quadraginta cum praefecto Hamilcare classis Punica nauium quadraginta cum praefecto Hamilcare in Sardiniam traiecta, Olbiensem primo, dein postquam ibi P. Manlius Uolso praetor cum exercitu apparuit circumacta inde ad alterum insulae latus Caralitanum agrum uastauit, et cum praeda omnis generis in Africam redit. sacerdotes Romani eo anno mortui aliquot suffectique. C. Seruilius pontifex factus in locum T. Otacili Crassi , mvir item sacris faciundis in locum Ti. Semproni C. f. Longi Ti. Sempronius Ti. f. Longus suffectus. M. Marcius rex sacrorum mortuus est et M. Aemilius Papus maximus curio; neque in eorum locum sacerdotes eo anno suffecti. et censores hic annus habuit L. Veturium Philonem et P. Licinium Crassum, maximum pontificem. Crassus Licinius nec consul nec praetor ante fuerat quam censor est factus; ex aedilitate gradum ad censuram fecit. sed hi censores neque senatum legerunt neque quicquam publicae rei
Abbreviated transcription (Latin):
ex auctoritate patrum ad plebem latum plebemq sciuisse
ut quo ad bellum in italia eẽt ex his qui consules fuissent quos
ea in re sc hrc uetus.L. postumi megelli qui inter rex hus co¬
mitiis. quae ip̃e habuisset cons. cum. C lunio bubulo creatus
eẽt recens.Q. fabii: qui sibi continuari consulatum nisi id bo¬
no publico fieret. profecto nunꝗ̃ fuisset.His oratiombus
cum diu certatum eet postremo ita inter dictatorem actri¬
bunosconuenit:ut eo ꝙ censuisset senatus staret patribus id
tempus rei.p. uisum ẽ ut per ueteres exptos belliq peritos im¬
peratores resp.gercretur. Itaq moram fieri comitus non pla¬
cere concedentibus tribunis comicitia habita declarati cons
creati.L.Ueturius phylo.T. Quintius crispinus .C. hos tilius
tumulus. CArunculeius. Magistratibus in annum crea¬
tis. Q fuluius dictatura se abdicauit. Extremo estatis eius

Expanded text:
ex auctoritate patrum ad plebem latum plebemque sciuisse ex auctoritate patrum ad plebem latum plebemque sciuisse ut, quoad bellum in Italia esset, ex iis qui consules fuissent quos laque in eam rem se habere, uetus L. Postumi Megelli , qui interrex iis comitiis quae ipse habuisset consul cum C. Iunio Bubulco creatus esset, recens Q. Fabi , qui sibi continuari consulatum nisi id bono publico fieret profecto nunquam sisset. his orationibus cum diu certatum esset, postremo ita inter dictatorem ac tribunos conuenit ut eo quod censuisset senatus staretur. patribus id tempus rei publicae uisum est ut per ueteres et expertos bellique peritos imperatores res publica gereretur; itaque moram fieri comitiis non placere. concedentibus tribunis, comitia habita; declarati consules creati L. Ueturius Philo , T. Quinctius Crispinus , C. Hostilius Tubulus , C. Aurunculeius . magistratibus in annum creatis Q. Fuluius dictatura se abdicauit. extremo aestatis huius
Abbreviated transcription (Latin):
dio coñs fuluius dictator dictus et ex eodem plebiscito. &
a ꝯ fuluio dictatore. P Lucinius crassus pontifex max¬
mus magister equitum dic tus. Dic tator postq̃ rõaz
in etruriam prouintiam ad exercitum misit in locum Ccal¬
phurnii pretoris.quem.ut capuac quem exercituiq suo pre¬
cet litteris exciuit. Ipc commitia inquem diem primum po¬
tuit edixit que certamine in tribunos dictatoremq: in iecto
perfici non potuerant:galiena iuniorumq: sorte prerogatia
erat. Q. fuluium et fabium. consules duxerat eodemq iure
et multo fedioris exempli eum ipm̃ creari qui comitia hrẽt
Itaq si suum nomen dictator exciꝑet: se comitus intercessu¬
ros. Si aliorum preterꝗͣ ipius rohaberetur: comitus se mora
non facere. Dictator causam comitiorum auctoĩtate sena¬
tus plebiscitd exemplistutabatur. Namq. En. Seruilio cons
cum eo flamminius alter consul adtransymenum cecidisse'

Expanded text:
dio consule Q. Fuluius dictator dictus, et ex eodem plebis scito ab dio consule Q. Fuluius dictator dictus, et ex eodem plebis scito ab Q. Fuluio dictatore P. Licinius Crassus pontifex maximus magister equitum dictus. dictator postquam Romain Etruriam prouinciam ad exercitum misit in locum C. Calpurni praetoris, quem ut Capuae exercituique suo praeesset litteris exciuit. ipse comitia in quem diem primum potuit edixit; quae certamine inter tribunos dictatoremque iniecto perfici non potuerunt. Galeria iuniorum, quae sorte praerogatiua erat, Q. Fuluium et Q. Fabium consules dixerat, eodemque iuret multo foedioris exempli eum ipsum creari qui comitia haberet; itaque si suum nomen dictator acciperet, se comitiis intercessuros: si aliorum praeterquam ipsius ratio haberetur, comitiis se moram non facere. dictator causam comitiorum auctoritate senatus, plebis scito, exemplis tutabatur: namque Cn. Seruilio consule cum C. Flaminius alter consul ad Trasumennum cecidisset,
Abbreviated transcription (Latin):
tatio tenebat. quo consul in sicilia se.M.ualeium messalam:
qui tum classi preeẽt dictatorem dicturum eẽ aiebat pa¬
tres extra romanum agrum cum autem in italia termi¬
re consuleret ita decreuit senatus ut consul priusꝗͣ aburbe
liscederet populum rogaret. quem dictatorem dici placẽt
eumq quem populus uississet: diceret dictatorem. Si consul
noluisset. pretor populum rogaret. sine is quidem uellet
tum tribuni ad plebem ferrent: cum consul se populum ro¬
gaturum negasset ꝙ sue potestatis eẽt pretoremq uenisse
rogare tri pł rogarunt plebesq sciuit ut .o. fuluius ꝗ tũ
ad capuam erat dictator diceretur. Sed quo die id plebis
concilium futurum erat consul clam nocte in sicilia
abut destitutiq patres luteras ad. M. claudium mutẽ¬
das censuerunt: ut deserte acollega rei .p. subueniret: di¬
ceretq quem populus iussisset dictatorem. Ita a Mclau¬

Expanded text:
tatio tenebat quod consul in Sicilia se M. Ualerium Messallam tatio tenebat quod consul in Sicilia se M. Ualerium Messallam qui tum classi praeesset dictatorem dicturum esse aiebat, patres extra Romanum agrum—eum autem Italia termire consuleret, ita decreuit senatus ut consul priusquam ab urbe discederet populum rogaret quem dictatorem dici placeret, eumque quem populus iussisset diceret dictatorem; si consul noluisset, praetor populum rogaret; si ne is quidem uellet, tum tribuni ad plebem ferrent. cum consul se populum rogaturum negasset quod suae potestatis esset, praetoremque uetuisset rogare, tribuni plebem rogarunt, plebesque sciuit ut Q. Fuluius , qui tum ad Capuam erat, dictator diceretur. sed quo die id plebis concilium futurum erat, consul clam nocte in Siciliam abiit; destitutique patres litteras ad M. Claudium mittendas censuerunt ut desertae ab collega rei publicae subueniret diceretque quem populus iussisset dictatorem. ita a M. Clau
Abbreviated transcription (Latin):
improuiso in agrum uticensem excursionem fecit. Cumq de
populatus latere multis mortalibus cum alia omnis generis
reda captis multis mortalibus ad naues redit et ad siciliã i¬
remisit tertio decimo die ꝗͣ profectus. inde erat lilybeum re¬
uectus ex captiuis questione habitu. Haec comperta. con¬
suliq leuino omnia ordine perscripta. ut sciret quo ordine
uel quo in statu africe reseent.Quinq: milia numidarũ
cum massinissa gale filio acerrimo iuiuene carthagine eẽ
et alios per totam africam milites merce de eo ducti: qui
in hyspaniam ad hasdrubalem traicerentur: ut his ꝗͣ maxi¬
no exercitu primo quoq: tempore in italiam trangressu
uingere se hannibali in eopositam uictoriam credere car¬
thaginenses classem preterea ingentem apparari ad sici
censeret. sed dictatore commitiorum habendorum. causa
dici etiam ex templo in prouintiam redeunđ. Illa discep¬

Expanded text:
improuiso in agrum Uticensem escensionem fecit; eumque late improuiso in agrum Uticensem escensionem fecit; eumque late depopulatus multis mortalibus cum alia omnis generis praeda captis ad naues redit et ad Siciliam tramisit, tertio decimo die quam profectus inde erat Lilybaeum reuectus. ex captiuis quaestione habita haec comperta consulique Laeuino omnia ordine perscripta ut sciret quo in statu res Africae essent: quinque milia Numidarum cum Masinissa, Galae filio, acerrimo iuuene, Carthagine esse, et alios per totam Africam milites mercede conduci qui in Hispaniam ad Hasdrubalem traicerentur, ut is quam maximo exercitu primo quoque tempore in Italiam transgressus iungeret se Hannibali; in eo positam uictoriam credere Carthaginienses; classem praeterea ingentem apparari ad Sicilcenseret, sed dictatore comitiorum habendorum causa dicto extemplo in prouinciam redeundum. illa discep
Abbreviated transcription (Latin):
tori.M. ualeĩo messala prefecto classis cum parte nauium i
africam predatum simul spetulatum: quae populus cartha¬
ginensis paret ageretq misso ipẽ x nauibus romam ꝓfectus:
cum prosꝑe peruenisset.Senatum ex templo habuit ubi de
suis rebui gestis commemorauit cum annosprope.xl.in Si¬
ciliã terra mariq magnis saepe cladibus bellatum eẽt se eã
prouintiam confecisse. neminem.carthaginensem sicilia ẽẽ
in urbes in agros suos reductos arare serere desertam do¬
liq terram tandem frugiferam. ip̃is cultoribus populoq ro¬
mano pace ac bello fidissimam annone subsidium. Ex in
muttine & si quorum aliorum merita erga populum
romanum erant in senatum introductis honoresõibus
ad ex soluendam fidem a consule habiti muttines etiam ci¬
ad plebem lata.Dum ħ romae geruntur: M.ualerius oiũ¬
quaginta nauibus cum ante lucem ad africã accessisse¬

Expanded text:
raetori, M. Ualerio Messalla praefecto classis cum parte nauium in raetori, M. Ualerio Messalla praefecto classis cum parte nauium in Africam praedatum simul speculatumque quae populus Carthaginiensis ageret pararetque misso, ipse decem nauibus Romam profectus cum prospere peruenisset, senatum extemplo habuit, ubi de suis rebus gestis commemorauit: cum annos prope sexaginta in Sicilia terra marique magnis saepe cladibus bellatum esset, se eam prouinciam confecisse. neminem Carthaginiensem in Sicilia ein urbes, in agros suos reductos arare, serere; desertam recoli terram, tandem frugiferam ipsis cultoribus populoque Romano pace ac bello fidissimum annonae subsidium. exim Muttine, et si quorum aliorum merita erga populum Romanum erant in senatum introductis honores omnibus ad exsoluendam fidem a consule habiti. Muttines etiam ciitate patrum ad plebem lata. dum haec Romae geruntur, M. Ualerius quinquaginta nauibus cum ante lucem ad Africam accessisse
Abbreviated transcription (Latin):
ream cum sella eburnea. Reginae pasam pictam cum amicu¬
lo purpuro.ulta ea estate qua hec facta sunt ex propinqs
urbibus agrisq nuntiata sunt prodigia. Tusculi agnum cum
ubere lactanti. natum iouis edis cuimen fulmine ictum ac
prope omni tecto nudatum.Isdem ferme diebus anagnine
turmam ante portam ictam diem ac noctem sine ulo ignis
alimento arsisse: et aues ad comptum auagninum in suco
diane nidos in arboribus reliquisse tertacine in mari haud
procul portu angues magnitudinis mire lascuuentium o¬
piscium more exultasse. Tarquiniis porcũ cum ore huma¬
no genitum et in agro capenate ad lucum feronie quatuor
signa sanguinis multo diem ac noctem sudasse. Haec pr¬
digia hostus maioribus procurata. decreto pontificum et
supplicatio diem unum romae ad omnia puluinaria alterum
in capenati agro ad feronie lucum in dicta. M. Caleĩus con¬
sul luteris excitus prouintia exercituq: mandato Cintio p¬

Expanded text:
ream cum sella eburnea, reginae pallam pictam cum amicuream cum sella eburnea, reginae pallam pictam cum amiculo purpureo. multa ea aestate qua haec facta sunt ex propinquis urbibus agrisque nuntiata sunt prodigia: Tusculi agnum cum ubere lactenti natum, Iouis aedis culmen fulmine ictum ac prope omni tecto nudatum; iisdem ferme diebus Anagniae terram ante portam ictam diem ac noctem sine ullo ignis alimento arsisse, et aues ad compitum Anagninum in luco Dianae nidos in arboribus reliquisse; Tarracinae in mari haud procul portu angues magnitudinis mirae lasciuientium piscium modo exsultasse; Tarquiniis porcum cum ore humano genitum, et in agro Capenate ad lucum Feroniae quattuor signa sanguine multo diem ac noctem sudasse. haec prodigia hostiis maioribus procurata decreto pontificum; et supplicatio diem unum Romae ad omnia puluinaria, alterum in Capenati agro ad Feroniae lucum indicta. M. Ualerius consul litteris excitus, prouincia exercituque mandato L. Cincio p
Abbreviated transcription (Latin):
gati a rege siphace Romam uenerunt. qui is praelia prospera
cum carthaginensibus fecisset memorantes regem neq: inimi¬
citiorem ulli populo.nec ꝗͣ carthaginensi. nec amiciorem qͥ
romano affirmabant ec. Misisse eum antea legatos in his¬
paniam. ad. En et sublium cornelios imꝑatores romanos.
Nunc ab ip̃o uelut fonte petere romanam amicitiam uoluisse
Senatus non legatis modo benigne respondit: seel et ip̃e legatos
cum donis ad regem misit . E genutium petellium . popili¬
um. Dona tulerunt togam et tunicam purpuream. sellam e¬
burneam: Pateram ex quinq pondo auri factam. prorinus
et alios affrice regulos uissi adire: His quoq quae daretu&
portata toge pretexte et terne pondo patere aureȩ. Et al¬
lexandriam ad ptholomeum et cleopatram reges.M. Atu¬
lius. et. M. acilius legati ad cominemorandam renouandãq
amicitiam missi dona tulere regi. Togam et tunicam purpũ¬

Expanded text:
gati ab rege Syphace Romam uenerunt, quae is prospera proelia gati ab rege Syphace Romam uenerunt, quae is prospera proelia cum Carthaginiensibus fecisset, memorantes: regem nec inimiciorem ulli populo quam Carthaginiensi nec amiciorem quam Romano esse adfirmabant; misisse eum antea legatos in Hispaniam ad Cn. et P. Cornelios imperatores Romanos: nunc ab ipso uelut fonte petere Romanam amicitiam uoluisse. senatus non legatis modo benigne respondit, sed et ipse legatos cum donis ad regem misit, L. Genucium , P. Poetelium , P. Popillium . dona tulere togam et tunicam purpuream, sellam eburneam, pateram ex quinque pondo auri factam. protinus et alios Africae regulos iussi adire; iis quoque quae darentur portata, togae praetextae et terna pondo paterae aureae. et Alexandream ad Ptolomaeum et Cleopatram reges M. Atilius et M'. Acilius , legati ad commemorandam renouandamque amicitiam missi, dona tulere, regi togam et tunicam purpu
Abbreviated transcription (Latin):
hominum:ne tarentine quidem artis excidit memoria Ugu¬
ius et P. Aquilius in etruriam legati ad frumentum legatu¬
coemendum: ꝙ tarentum portaretur profecti et mille mili¬
tes de exercitii urbano par numerus romanorum sociorumq¬
ut eodem in p̃sidium cum frumento missi. Iam aestas in exi
nerat comitiorumq consulatum instabat tempus. Sed litte¬
re marcelli negantis e re .p. ẽẽ uestigium abscedi ab hani¬
bale cuicedenti certamenq abnuenti grauis ipẽ instaret pa¬
tribus curam iniecerant ne aut consulem marcellum tum o¬
maxime res agentem a bello aduocarent: aut in annum cor¬
sules deẽent. optimum uisum ee quanꝗͣ extra it aliam esset.
Ualerium potius consulem ex Sicilia reuocari.Ad eum littere ius¬
su senatus. al. manlio pretore urb misse cum litteris consul.
. marcelli ut ex his nosceret: quae causa patribus cum potu
ꝗ̃ collegam reuocandi exprouintia eẽt. Co fere tempore le¬

Expanded text:
hominum, ne Tarentinae quidem arcis excidit memoria. M. Ogulnhominum, ne Tarentinae quidem arcis excidit memoria. M. Ogulnius et P. Aquilius in Etruriam legati ad frumentum coemendum quod Tarentum portaretur profecti, et mille milites de exercitu urbano, par numerus Romanorum sociorumque, eodem in praesidium cum frumento missi. iam aestas in exitu erat comitiorumque consularium instabat tempus; sed litterae Marcelli, negantis e re publica esse uestigium abscedi ab Hannibale cui cedenti certamenque abnuenti grauis ipse instaret, patribus curam iniecerant ne aut consulem tum maxime res agentem a bello auocarent aut in annum consules deessent. optimum uisum est, quamquam extra Italiam esset, Ualerium potius consulem ex Sicilia reuocari. ad eum litterae iussu senatus ab L. Manlio praetore urbano missae cum litteris consulis M. Marcelli , ut ex iis nosceret quae causa patribus eum potius quam collegam reuocandi ex prouincia esset. eo fere tempore le
Abbreviated transcription (Latin):
cum agro tecta urbis fruenda locarentur:simul metuens
ire suum quoq exercitum sicut hannibalis nimia amoe¬
nitas urbis emolliret: inportis murisq sibi met ipis tecta
militariter coegerit edificare. Erant autem pleraq: ex
cratibus ac tabulis factas alia harundine texta stram¬
to in tecta. omne uelut de inidustria alimentis ignis.
rei ex familia blosiorum facto portis repente iussu pr¬
consulis cum ad arma signo dato milites concurrissent
comprehensi omnes qui in noxa erant & questione
criter habita damnati necatiq indicibus libertas et acris dena
milia data. Nucerinos & accerranos querentes ubi hitarent nõ
ẽe accerris ex parte incensis: nuceria delata romam fuluius ad
senatum misit.Accerranis permissum:ut edificarent: quae in¬
ncensa erant.nucerini attellam quia id maluerant attellãs
calatiam migrare uissit.traducti inter multas magnasq res
quae nunc aduerse nunc secundae occupabant cogitatioẽs

Expanded text:
cum agro tecta urbis fruenda locarentur, simul metuens cum agro tecta urbis fruenda locarentur, simul metuens ne suum quoque exercitum sicut Hannibalis nimia urbis amoenitas emolliret, in portis murisque sibimet ipsos tecta militariter coegerat aedificare; erant autem pleraque ex cratibus ac tabulis facta, alia harundine texta, stramento intecta, omne uelut de industria alimentum ignis. rei ex familia Blossiorum facto, portis repente iussu proconsulis clausis cum ad arma signo dato milites concurrissent, comprehensi omnes qui in noxa erant, et quaestione criter habita damnati necatique; indicibus libertas et aeris dena milia data. Nucerinos et Acerranos, querentes ubi habitarent non esse, Acerris ex parte incensis, Nuceria deleta, Romam Fuluius ad senatum misit. Acerranis permissum, ut aedificarent, quae incensa erant: Nucerini Atellam quia id maluerant, Atellanis Calatiam migrare iussis, traducti. inter multas magnasque res, quae nunc secundae, nunc aduersae occupabant cogitationes
Abbreviated transcription (Latin):
hostium aduersus prodiit: spolia ꝑ otium legere et congestos
in unum locum cremauere suos. Nocte insequenti hanibalsi¬
saucns cum presidio modico numistrone relictis prepositaq
his .L. furio Purpurione . tr. militum uestigiis instituit seq
ad uenusiam adeptus eum ẽ: ibi per dies aliquot cum abstatio¬
nibus procursaretur mixta equitum peditumq: tumultuo¬
sa magis prelia ꝗͣ magna et ferme omnia romanis secunda
fuere inde ꝑapuliam ducti exercitus sine ullo memoran¬
do certamine cum hannibal nocte signa moueret locur
in sidiis querens marcellus in certa luce et explorato ante
non sequeretur. Capue interim flaccus dum bonis prin¬
cipum uendendis agro qui publicatus erat: locando locauit
autem omne frumento tempus terit. ne de ẽẽt materia
campanos seuiendi nouum in occulto gliscens per ĩditiũ
protractum est facinus. Milites edifitis emotis simulut

Expanded text:
hostium aduersus prodit, spolia per otium legere et congestos hostium aduersus prodit, spolia per otium legere et congestos in unum locum cremauere suos. nocte insequenti Hannibal sisauciis cum praesidio modico Numistrone relictis praepositoque iis L. Furio Purpurione , tribuno militum, uestigiis institit sequi. ad Uenusiam adeptus eum est. ibi per dies aliquot cum ab stationibus procursaretur, mixta equitum peditumque tumultuosa magis proelia quam magna et ferme omnia Romanis secunda fuere. inde per Apuliam ducti exercitus sine ullo memorando certamine, cum Hannibal nocte signa moueret locum insidiis quaerens, Marcellus nisi certa luce et explorato ante non sequeretur. Capuae interim Flaccus dum bonis principum uendendis, agro qui publicatus erat locando—locauit autem omnem frumento—tempus terit, ne deesset materia in Campanos saeuiendi, nouum in occulto gliscens per indicium protractum est facinus. milites aedificiis emotos, simul ut
Abbreviated transcription (Latin):
sul ex samnio lucanos transgressus administrationem in
conspectuhannibalis loco plano cumpoenus collem teneret.
posuit castra. addidit et aliam fidentis spẽm ꝙ prior in:
ciem eduxit. nec detrectauit hannibal ut signa portis Ø¬
efferri uidit. ita tamen aciem instruxerunt᷑ ut poenus dex¬
trum cornu in collo exigeret. Romani sinistrum ad
oppidum applicarent. Ab hora tertia cum ad noctem pu
gnam extendissent fesseq pugnando primȩ acies ẽẽnt.
a romanis prima legio et dextra ala abhannibale hyspani mili¬
tes et funditores baliares. Elephanti quoq cominissoiam certa¬
mine in praclium. acti. diupugna neutro inclinata stetit p
a fessis pugnam accepere nouum atq atrox consilium pluuꝰ¬
ex tam segni repente exarsit recentibus animis corporibusq
& nox incertam uictoriam diremit pugnantes. postero dis
Romani a sole orto in multum diei stetere in acie ubi nemo

Expanded text:
sul ex Samnio in Lucanos transgressus ad Numistronem in sul ex Samnio in Lucanos transgressus ad Numistronem in conspectu Hannibalis loco plano, cum Poenus collem teneret, posuit castra. addidit et aliam fidentis speciem, quod prior in aciem eduxit; nec detractauit Hannibal, ut signa portis efferri uidit. ita tamen aciem instruxerunt ut Poenus dextrum cornu in collem erigeret, Romani sinistrum ad oppidum adplicarengnam extendissent, fessaeque pugnando primae acies essent, b Romanis prima legio et dextra ala, ab Hannibale Hispani milites et funditores Baliares, elephanti quoque commisso iam certamine in proelium acti; diu pugna neutro inclinata stetit. aa fessis pugnam accepere. nouum atque atrox proelium ex iam segni repente exarsit, recentibus animis corporibusque; sed nox incerta uictoria diremit pugnantes. postero die Romani ab sole orto in multum diei stetere in acie; ubi nemo
Abbreviated transcription (Latin):
xii. tribunis militum cetidit. Romanorum sociorumq quot
caesa in eo praelio milia sunt.quis pro certo affirmet: cum
tredecim milia alibi. alibi haud plusq̃ septem inueniam.ca¬
tris predaq uictor potitur.herdoneam quia et defecturam
fuisse adromanos comꝑit nec mensuram in fidem sinde ab¬
scessisset multitudine omnium metapontum ac turios tra¬
ductaincendit. Occidit principes qui cum fuluio colloquia
occulta habuisse comperti sunt.Romani qui ex tanta cla¬
de euaserant diuersis itineribus semiermes ad marcellum
consulem insamnium profugerunt. Marcellus nihil admo¬
dum tanta clade territus litteras romam ad senatum de e¬
ce et exercitu ad herdoneam amisso scribit.Caeterum
eundem sequi post cannensem pugnam ferocem uictoĩa¬
post hannibalem contuderit ire aduersus eum breuem illi
letitiam qua eultet: facturum. Et rome quidem cum li¬
ctus ingens ex preterito tumtimor infuturum erat. con¬

Expanded text:
undecim tribunis militum cecidit. Romanorum sociorumque quot undecim tribunis militum cecidit. Romanorum sociorumque quot caesa in eo proelio milia sint, quis pro certo adfirmet, cum tredecim milia alibi, alibi haud plus quam septem inueniam? castris praedaque uictor potitur. Herdoneam, quia et defecturam fuisse ad Romanos comperit nec mansuram in fide, si inde abscessisset, multitudine omni Metapontum ac Thurios traducta, incendit: occidit principes qui cum Fuluio conloquia occulta habuisse comperti sunt. Romani qui ex tanta clade euaserant diuersis itineribus semermes ad Marcellum consulem in Samnium perfugerunt. Marcellus nihil admodum tanta clade territus litteras Romam ad senatum de duce et exercitu ad Herdoneam amisso scribit: ceterum eundem se, qui post Cannensem pugnam ferocem uictoria Hannibalem contuderit, ire aduersus eum, breuem illi laetitiam qua exsultet facturum. et Romae quidem cum luctus ingens ex praeterito, tum timor in futurum erat: con
Abbreviated transcription (Latin):
roris hosti obiceret acie instructa accessit. Pari audatia ro¬
manis consilio et uiribus impar copus raptim eductis confi¬
xit. Quinta legio et sinistra ala acriter pugnam inierunt
Cacterum hannibal signo equitibus dato ut cum pedestres.
equesq occupassent presenti cert amine oculos animosq: cir¬
cumuecti parscastra hostium pars terga oppugnantuim inua¬
derent.Ip̃e infului similitudinem nominis quia fuluium bi¬
ennio pretorem ante in hisdem deuicerat.locis increpans silẽz
euentum pugnae fore affirmabat.Neq: ea spes uana fuit. nã
comminus acie set peditum certamine multi cecidissent rõa¬
norum.starent tamen ordines signaq: equestris a tergo tu
multus simul a castris clamor hostuis auditus sextam legionẽ¬
ante quae in secunda acie posita prior a numidis turbata est
quintam de in atq: eos: qui ad prima signa erant auertit.Par
infugam effusa pars in medio caesa ubi & ipẽ. C. fuluius cum

Expanded text:
roris hosti obiceret, acie instructa accessit. par audacia Rororis hosti obiceret, acie instructa accessit. par audacia Romanus, consilio et uiribus impar, copiis raptim eductis conflixit. quinta legio et sinistra ala acriter pugnam inierunt; ceterum Hannibal signo equitibus dato ut, cum pedestres es occupassent praesenti certamine oculos animosque, circumuecti pars castra hostium, pars terga trepidantium inuaderent, ipse Cn. Fului similitudinem nominis—quia Cn. Fuluium praetorem biennio ante in iisdem deuicerat locis—increpans, similem euentum pugnae fore adfirmabat. neque ea spes uana fuit. nam cum comminus acie et peditum certamine multi cecidissent Romanorum, starent tamen ordines signaque, equestris tumultus a tergo, simul a castris clamor hostilis auditus sextam ante legionem, quae in secunda acie posita prior ab Numidis turbata est, quintam deinde atque eos qui ad prima signa erant auertit; pars in fugam effusi, pars in medio caesi, ubi et ipse Cn. Fuluius cum
Abbreviated transcription (Latin):
Ic status rerum hyspanie erat in italia autẽ¬
consulMarcellus. Salapia per proditionem
recepta.Maroneam et melos de Samnitibus
ui cepit.Ad tria milia militum: ibi hãnibał
quae presidii causa relicta erant: oppressa p̃¬
dae aliquantum eius fuit militi concessa tri
inuenta.Caeterum nequaꝗͣ inde tantum gaudium fuit
quanta clades intra paucos dies accepta ẽ. Haud procul abur¬
be herdonea.Castra ibi. C. fuluius proconsul habebat sper¬
cipiende herdonee quae post cannensem cladem ab romais
defecerat: nec. locosatis tuta posita. nec praesidiis firmata
Neglegentiam insitam in genio ducis augebat spes ea ꝙ labare is
aduersus penum fidem senserat postꝗͣ Salapia amissa excessi¬
se. his locis in brutios hannibalem auditum ẽ. Fa omnia abo
herdonea per occultos nuntios delata hannibali simul curã
socie retinendae urbis spem fecere incautum hostem aggre¬
diendi. Exercitu expedito.ita ut famam prope preueniret
magnis itineribus ad herdoneam contendit. Et quo pluster¬

Expanded text:
ic status rerum in Hispania erat. in Italia consul Marcellus Salapia per proditionem recepta Marmoreas et Meles de Samnitibus ui cepit. ad tria milia militum ibi Hannibalis, quae praesidii causa relicta erant, oppressa: praeda— et aliquantum eius fuit—militi concessa. tritinuenta. ceterum nequaquam inde tantum gaudium fuit quanta clades intra paucos dies accepta est haud procul Herdonea urbe. castra ibi Cn. Fuluius proconsul habebat spe recipiendae Herdoneae, quae post Cannensem cladem ab Romanis defecerat, nec loco satis tuto posita nec praesidiis firmata. neglegentiam insitam ingenio ducis augebat spes ea quod labare iis aduersus Poenum fidem senserat, postquam Salapia amissa excessisse iis locis in Bruttios Hannibalem auditum est. ea omnia ab Herdonea per occultos nuntios delata Hannibali simul curam sociae retinendae urbis et spem fecere incautum hostem adgrediendi. exercitu expedito ita ut famam prope praeueniret magnis itineribus ad Herdoneam contendit et, quo plus ter
Abbreviated transcription (Latin):
ab roma legatos uenisse nuntiatum est.Quibus obiuam ad
mare missi ab hannibale:qui dicerent: nec tuto eos adituros
iter tot:tam effrenatarum gentium arma: nec hannibali
in tanto discrimine rerum opere ẽẽ legationes audire.ap¬
parebat non admissos protinus carthaginem ituros. Lit¬
teras igitur nuntiosq ad principes factionis brachine
praemutit:ut pracpararent suorum animos: ne quid pars
altera gratificari pro Romanis posse.Itaq prȩterꝗͣ quod ad¬
missi auditiq non sunt ea quoq uana atq irrita legatio fuit.
lanno unus aduerso senatu causam foederis magno silentio
propter auctoritatem suam cum assensu audientiũ cgit¬

Expanded text:
ab Roma legatos uenisse nuntiatum est; quibus obuiam ad ab Roma legatos uenisse nuntiatum est; quibus obuiam ad mare missi ab Hannibale qui dicerent nec tuto eos adituros inter tot tam effrenatarum gentium arma nec Hannibali in tanto discrimine rerum operae esse legationes audire. apparebat non admissos protinus Carthaginem ituros. litteras igitur nuntiosque ad principes factionis Barcinae praemittit ut praepararent suorum animos ne quid pars altera gratificari populo Romano posset. itaque, praeterquam quod admissi auditique sunt, ea quoque uana atque inrita legatio fuit. Hanno unus aduersus senatum causam foederis magno silentio propter auctoritatem suam, non cum adsensu audientium egit
Abbreviated transcription (Latin):
uulnerabantur.Nullo inter arma corporaq: uano intercidente
telophalarica erant saguntinis missile telum hastili abligneo
cetero tereti: preterq̃ ad extremum:unde ferrum exta¬
bat. Id sicut in pilo quadratum stupa circumligabant. linie¬
banturq pice. Ferrum autem tresin longum habebat pedes.
t cum armis tranfigere corpus poss& sed id maxime etiam¬
si hesisset inscuto: necꝰ penetrasset in corpus. pauorem facie¬
bat. Quod cum medium accensum mitteretur. conceptum¬
q: ip̃o motu multo maiorem ignem ferr& arma omitti coge¬
bat᷑. nudumq militem ad insequentes ictus prebebat. Cus¬
ergo diu anceps fuisset certamen:& saguntinis quia preter
spem resisterent: creuissent animi poenus quia non uicissex pro
uicto esset:clamorem repente oppidani tollunt.hostemq: in
uinas muri expellunt:inde impeditum trepidantemq extu¬
bant. postremo fusum fugatumq in castra redigunt. Interi

Expanded text:
volnerabantur nullo inter arma corporaque vano intercidente volnerabantur nullo inter arma corporaque vano intercidente telo. phalarica erat Saguntinis missile telum hastili abiegno et cetera tereti praeterquam ad extremum unde ferrum exstabat; id, sicut in pilo, quadratum stuppa circumligabant linebantque pice; ferrum autem tres ut cum armis transfigere corpus posset. sed id maxime, etiamsi haesisset in scuto nec penetrasset in corpus, pauorem faciebat quod, cum medium accensum mitteretur conceptumque ipso motu multo maiorem ignem ferret, arma omitti cogebat nudumque militem ad insequentes ictus praebebat. cum diu anceps fuisset certamen et Saguntinis quia praeter spem resisterent creuissent animi, Poenus quia non uicisset pro uicto esset, clamorem repente oppidani tollunt hostemque in ruinas muri expellunt, inde impeditum trepidantemque exturbant, postremo fusum fugatumque in castra redigunt. interim
Abbreviated transcription (Latin):
obeunda multimoda arte detineri cepti sunt:& non suffitiebãt.
Iam enim feriebantur arietibus muri. quassateq multe partes
erant: una continentibus ruinis nudauerat urbem. Tres de¬
inceps turres quantumq inter eas muri erat cum fragore¬
ingenti prociderunt.captumq oppidum crediderant poeni.
Quã uelud si pariter utrosq murus texiss& ita utrimq ĩpugnã
procursum est. Nihil tumultuarie pugne simile erat. qua¬
les in oppugnationibus urbium per occasionem partis alterius
consciri soient. Sed iuncte acies uelud patenti campo inter
uinas muri tectaq urbis modico distantia interuallo consti¬
terant. Hinc spes hinc desperatio animos irritat. poeno cȩpisse
iam se urbem: si paululum annitatur:credente. Saguntinis pro
nudata moenibus patria corpora opponentibus: nec ullo pe¬
dem referente ne relicto ase loco hostem immutere.Itao
quo acrius & confertim magis utrimq pugnabant:eo plures

Expanded text:
obeunda multifariam distineri coepti non sufficiebant. obeunda multifariam distineri coepti non sufficiebant. itaque iam feriebantur arietibus muri quassataeque multae partes erant; una continentibus ruinis nudauerat urbem; tres deinceps turres quantumqingenti prociderunt. captum oppidum ea ruina crediderant Poeni, qua, velut si pariter utrosque murus texisset, ita utrimque in pugnam procursum est. nihil tumultuariae pugnae simile erat, quales in oppugnationibus urbium per occasionem partis alterius conseri solent, sed iustae acies velut patenti campo inter ruinas muri tectaque urbis modico distantia intervallo constiterant. hinc spes, hinc desperatio animos inritat, Poeno cepisse iam se urbem, si paulum adnitatur, credente, Saguntinis pro nudata moenibus patria corpora opponentibus nec ullo pedem referente, ne in relictum a se locum hostem immitteret. itaque quo acrius et confertim magis utrimque pugnabant, eo plures
Abbreviated transcription (Latin):
stem. nec quicꝗͣ satis tutum munientibus pati. de inde iam nõ
promoenibus modo atq turri tela micare sed ad exumpendum
etiam instationes operaq hostium animus erat. Iuibus tumul¬
tuariis certaminibus haud ferme plures saguntini cadebar
ꝗͣ poeni. Ut uero hannibal ipẽ dum murum in cautius subit:
aduersum. femur tragula grauiter ictus:caecidit. Tanta circa
fuga ac trepidatio fuit ut non multum abeẽt:quin opera &
uinee desererentur. Obsidio deinde per paucos dies magisꝗͣ
oppugnatio fuit dum uulnus ducis curaretur.Per quod tem¬
pus ut quies certaminum erat ita ab apparatu operum ac
monitionum nihil cessatum.Itaq: acrius de integro obort
est bellum. pluribusq partibus uix accipientibus: quibusdam
opera locis uinee ceptȩ agi admoueriq: aries. habundabat multi¬
tudine hominum poenus. Adcentum enim quadraginta milia
habuisse in armis creditur. Oppidani adomnia tuenda ate

Expanded text:
stem nec quicquam satis tutum munientibus pati; deinde iam non stem nec quicquam satis tutum munientibus pati; deinde iam non pro moenibus modo atque turri tela micare, sed ad erumpendum etiam in stationes operaque hostium animus erat; quibus tumultuariis certaminibus haud ferme plures Saguntini cadebant quam Poeni. ut uero Hannibal ipse, dum murum incautius subit, aduersum femur tragula grauiter ictus cecidit, tanta circa fuga ac trepidatio fuit ut non multum abesset quin opera ac uineae desererentur. obsidio deinde per paucos dies magis quam oppugnatio fuit dum uolnus ducis curaretur; per quod tempus ut quies certaminum erat ita ab apparatu operum ac munitionum nihil cessatum. itaque acrius de integro coortum est bellum pluribusque partibus, uix accipientibus quibusdam opera locis, uineae coeptae agi admouerique aries. abundabat multitudine hominum Poenus—ad centum enim quinquaginta milia habuisse in armis satis creditur—: oppidani ad omnia tuenda atque
Abbreviated transcription (Latin):
dicunt᷑ mixtiq etiam ab ardea rutulorum quidam generis es¬
terum in tantas breui creuerant opes: seu maritimisseu terrestri¬
busfructibus seu multitudinis incremento. seu sanctitate discipli¬
ne qua fidem socialem usq ad pernitiem suam coluerunt.
Hannibal in festo exercitu ingressus finis peruastatis passim agris
urbem triptito aggreditur. Angulus muri erat in planiorem
patentioremq ꝗ cactera circa uallem uergens. Aduersus cum
uincas agere instituit. per quas aries moenibus admoueri poss&
Sed ut locus procul muros satis equus agendis uineis fuit. ita
haud quaꝗͣ prospere postꝗͣ ad effectum operis uentum est:
ceptis succedebat. & turris ingens imminebat: et murus ut in su¬
specto loco supra caetere modum altitudinis emunitus erat. et
iuuentus delecta ut plurimum periculi actimoris ostendebat᷑:
ibi ui maiore obsistebant. Ac primo missibus sub mouere. hi¬

Expanded text:
dicuntur mixtique etiam ab Ardea Rutulorum quidam generis; cedicuntur mixtique etiam ab Ardea Rutulorum quidam generis; ceterum in tantas breui creuerant opes seu maritimis seu terrestribus fructibus seu multitudinis incremento seu disciplinae sanctitate qua fidem socialem usque ad perniciem suam coluerunt. Hannibal infesto exercitu ingressus fines, peruastatis passim agris urbem tripertito adgreditur. angulus muri erat in planiorem patentioremque quam cetera circa uallem uergens; aduersus eum uineas agere instituit per quas aries moenibus admoueri posset. sed ut locus procul muro satis aequus agendis uineis fuit, ita haudquaquam prospere, postquam ad effectum operis uentum est, coeptis succedebat. et turris ingens imminebat et murus, ut in suspecto loco, supra ceterae modum altitudinis emunitus erat, et iuuentus delecta ubi plurimum periculi ac timoris ostendebatur ibi ui maiore obsistebant. ac primo missilibus summouere ho
Abbreviated transcription (Latin):
si uideretur digna causa et hannibali denuntiarent:ut ab sagũ¬
ac sociorum p.R.querimonias deferrent.Hac legatione decreta
nec dum missa: omnium spe celerius saguntum oppugnari abla¬
tum est. Tunc delata ex integro res ad senatum:et alii prouin¬
tias consulibus hyspaniam atq africam decernentes terra mari¬
q rem gerendam censebant.Alii totum in hyspaniam hanni¬
balemq intenderant bellum. eyant qui non temere mouendã
rem tantam. expectandosq ex hyspania legatoscenserent.Hȩc
sententia que tutissima uidebatur uicit.legatiq eo maturiusi
missi .P. ualerius flaccus et quintus fabius pamphilus saguntũ
ad hannibalem atq inde cartthaginem si non absisteretur
bello. ad ducem ipsum in poenam foederis rupti deposcendum
Dum ea romani parant consultant᷑iam saguntum summa ui op¬
pugnabatur. Ciuitas longe opulentissima ultra. hyberum
sia fuit passus mille ferme amari. oriundi a sagunto in sula

Expanded text:
si uideretur digna causa, et Hannibali denuntiarent ut ab Sagunsi uideretur digna causa, et Hannibali denuntiarent ut ab Sagunac sociorum populi Romani querimonias deferrent—hac legatione decreta necdum missa, omnium spe celerius Saguntum oppugnari allatum est. tunc relata de integro res ad senatum est; alii prouincias consulibus Hispaniam atque Africam decernentes terra marique rem gerendam censebant, alii totum in Hispaniam Hannibalemque intenderant bellum; erant qui non temere mouendam rem tantam exspectandosque ex Hispania legatos censerent. haec sententia, quae tutissima uidebatur, uicit legatique eo maturius missi, P. Ualerius Flaccus et Q. Baebius Tampilus , Saguntum ad Hannibalem atque inde Carthaginem si non absisteretur bello ad ducem ipsum in poenam foederis rupti deposcendum. dum ea Romani parant consultantque, iam Saguntum summa ui oppugnabatur. ciuitas ea longe opulentissima ultra Hiberum fuit, sita passus mille ferme a mari. oriundi a Zacyntho insula
Abbreviated transcription (Latin):
sus in suam ripam tutiõfuit: ex uaria trepidatione cum in unũ
colligerentur: priusꝗͣ tanto pauore reciperent animos: hanibal
agmine quadrato amnem ingressus. fugam ex ripa fecit. Uas-¬
tisq agris intra paucos dies carpetanos quoq in deditione m ac¬
cepit Et iam omnia trans hyberum practer saguntinos cart¬
thaginensium erant.cum saguntinis bellum non dum erat
Cacterum iam belli causa certamina cum finitimis serebantur.
maxime tudertanis. Quibus cum adesse idem:qui litis erat sator.
nec certamen iuris sed uim quęri apparer& legati introducti¬
a consulibus in curiam a saguntinis romam missi auxilium a
bellum iam haud dubie imminens orantes.Consules tunc Romȩ
erant. P. Cornelius scipio: et titus sempronius longus.Qui cum
legatis in senatum introductis de.Re.p. retulisfent: placuiss&q
mitti legatos in hyspaniam ad ressociorum inspiciendas:quibi

Expanded text:
sus in suam ripam tutior fuit, ex uaria trepidatione cum in unum sus in suam ripam tutior fuit, ex uaria trepidatione cum in unum colligerentur, priusquam in tanto pauore reciperent animos, Hannibal agmine quadrato amnem ingressus fugam ex ripa fecit uastatisque agris intra paucos dies Carpetanos quoque in deditionem accepit; et iam omnia trans Hiberum praeter Saguntinos Carthaginiensium erant. cum Saguntinis bellum nondum erat; ceterum iam belli causa certamina cum finitimis serebantur, maxime Turdetanis. quibus cum adesset idem qui litis erat sator, nec certamen iuris sed uim quaeri appareret, legati a Saguntinis Romam missi auxilium ad bellum iam haud dubie imminens orantes. consules tunc Romae erant P. Cornelius Scipio et Ti. Sempronius Longus . qui cum legatis in senatum introductis de re publica rettulissent placuissetque mitti legatos in Hispaniam ad res sociorum inspiciendas, quibus