comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hocas serentibus prȩcipus disciplinis. Re marica. Anthin &ica Armopica :
& enum quod nullas partes hab& propterea que subnullos sensus
uenit est̃ tamen & animo cernitur geomaronotam appellant
Lineam uero sinelatitudine ꝓlixitatem quȩ in notas suas desinit : Porro
eam inqua est aliqua altitudo suꝑ ficiem uocant : ut sit suꝑficies nactalati¬
tudinẽ longitudo: quod uero extrib: costat id estlongitudined atitudine
profunditate solidum corpus cognominant : Istaergo descriptio quȩ par¬
tium ex quibus anima constare dicit᷑ geniturã seu coagmentationẽ delineat
ostenditrationẽ animȩ corporisq coniugu : quippe corpus animalium qđ
inspiratur anim ꝑ̧ iugorem hab& certa superficiem hab& &iam soliditatem :
Queigitur cum uitaliuigore pene tratura erat tã suꝑficiem quam soliditatẽ
similes siliditati similes &iam suꝑficiei uires haberedebuit si quidem pari-¬

Expanded text:
hoc asserentibus praecipuis disciplinis, geometrica arithmetica harmonica, uctionis. Etenim quod nullas partes habet proptereaque sub nullos sensus uenit, est tamen et animo cernitur, geometrae notam appellant, lineam uero sine latitudine prolixitatem, quae in notas suas desinit, porro eam, in qua est aliqua latitudo, superficiem uocant, ut sit superficies nacta latitudinem longitudo; quod uero ex tribus constat, id est longitudine latitudine profunditate, solidum corpus cognominant. IMG 7 Ista ergo descriptio quae partium ex quibus anima constare dicitur genituram seu coagmentationem deliniat, ostendit rationem animae corporisque coniugii. Quippe corpus animalium, quod inspiratur animae uigore, habet certe superficiem, habet etiam soliditatem. Quae igitur cum uitali uigore penetratura erat tam superficiem quam soliditatem, similes soliditati, similes etiam superficiei uires habere debuit, siquidem pari
Abbreviated transcription (Latin):
ctus eius ꝓpt̃ exercendã fidem seruatur it a ut adiutorio dĩ semꝑ & comprimendis uitus & opti¬
nendis uirtutib: egeamus hoc & unusquisq dõ piemilitans in sem& ipso sentit. & a postolus
iam xp̃ĩ sacramentũ consecutus. sic humilit̃ confic&ur. condelector legidĩ scdm̃ in terio rem
hominem. uideo aut̃ aliam legem in membuis meis repugnantẽ legimentis meae & captiuum

Expanded text:
ctus ejus propter exercendam fidem servatur, ita ut adjutorio Dei semper et comprimendis vitiis et obtictus ejus propter exercendam fidem servatur, ita ut adjutorio Dei semper et comprimendis vitiis et obtinendis virtutibus egeamus. Hoc et unusquisque Deo pie militans in semetipso sentit, et Apostolus, jam Christi sacramentum consecutus, sic humiliter confitetur: Condelector legi Dei secundum interiorem hominem. Video autem aliam legem in membris meis repugnantem legi ment
Abbreviated transcription (Latin):
trigloriosissimus & dotor sua uissimus bene ependens uerba a postoli quid habes quod ñ ac ce¬
pisti si aut̃ ac cepisti quid gloriaris quasi ñ ac ceperis. statuit in nullo gloriandum quando nrm
na uoluntate. Ipsam &iã bonã cogitatienem adõ nobis esse. doctor gentiũ manifestans non qua¬
si sufficientes simus inquit cogitare aliquid a nobis quasi ex nobis sed sufficientia nr̃a ex dõ ẽ. Dĩ
gratia nos p̃uenit. Pro pt̃ quod scriptũ ẽ ds m̃s miseri cordia ei : p̃ueni & me ut bona uelimȩ
& inchoemus : dĩ gratia nos subsequitur ut scriptũ est & misericordiatua subsequ&ur me
ne frustra uelimus & coeperimus. Haec principaliter dĩ sunt ut p̃missis testimoniis claruit
& consequent̃ nr̃a quia uoluntate a nobis fiunt & scmiptũ ẽ anẽ patem dabis nobis omã
eni opera nr̃a operatus es nobis. Reatus quidem pec cati in baptis mate soluitur sed confli¬

Expanded text:
tyr gloriosissimus et doctor suavissimus, bene expendens verba Apostoli: Quid habes quod non accetyr gloriosissimus et doctor suavissimus, bene expendens verba Apostoli: Quid habes quod non accepisti? quid gloriaris quasi non acceperis? statuit in nullo gloriandum, quando nostrum bona voluntate . Ipsam etiam bonam cogitationem a Deo nobis esse doctor gentium manifestans, Non quasi sufficientes simus, inquit, cogitare aliquid a nobis, quasi ex nobis, sed sufficientia nostra ex Deo est . Dei gratia nos praevenit, propter quod scriptum est: Deus meus, misericordia ejus praeveniet me , ut bona velimus et inchoemus. Dei gratia nos subsequitur, ut scriptum est, et misericordia tua subsequetur me , ne frustra velimus et coeperimus. Haec principaliter Dei sunt, ut praemissis testimoniis claruit, et consequenter nostra, quia voluntate a nobis fiunt. Et scriptum est: Domine, pacem da nobis, omnia enim opera nostra operatus es nobis . Reatus quidem peccati in baptismate solvitur, sed confli
Abbreviated transcription (Latin):
facile potero demonstrare
iberum sane arbitrium in bono quod contẽpsit primus homo peccans perdidit in malo aut̃ quo delegit
re&inuit: Quem ad modum uero siuelit quis uel sub trahendo sibicibum sepotest perimere ꝑemptum
a ut̃ non potest uiuificare : It a poruit homo uoluntate delinquens usum in bono liberi arbitri ꝑdere
sedid &iã siuelit non petest suis uirib: resumere. Nonerit igit᷑ in bono liberũ illi arbitriũ nisi fuenit
diuina gratia liberatum Dñs itĩcqui sciebat ut siriptum ẽ quid es s& in homine id salubniter
aperiens sine me in quit nihil potestis facere nihilscilic& boni Nam ipsemali auctor & coopera¬
tor eẽ non potest qui ut ioħ ait baptista agnus dĩ ẽ quitollit peccata mundi & quae scilic& factas
& nefiant. Item alibi dñs siuos filius libera uerit tuncuere liberi eritis Sc̃sciprianus mar¬

Expanded text:
facile potero demonstrare. facile potero demonstrare. Liberum sane arbitrium in bono quod contempsit primus homo peccans perdidit, in malo autem quod elegit retinuit. Quemadmodum vero, si velit quis, vel subtrahendo sibi cibum se potest perimere, peremptum autem non potest vivificare, ita potuit homo voluntate delinquens usum in bono liberi arbitrii perdere, sed id, etiam si velit, non potest suis viribus resumere. Non erit igitur in bono liberum illi arbitrium, nisi fuerit divina gratia liberatum. Dominus Jesus sciebat, ut scriptum est, quid esset in homine , id salubriter aperiens, Sine me, inquit, nihil potestis facere , nihil scilicet boni. Nam ipse mali auctor et cooperator esse non potest, qui, ut Joannes ait Baptista: Agnus Dei est, qui tollit peccata mundi , et quae scilicet facta sunt, et ne fiant. Item alibi Dominus: Si vos Filius liberaverit, tunc vere liberi eritis . Sanctus Cyprianus, mar
Abbreviated transcription (Latin):
turorum necessitatẽ sed immutabilem relistorũ desertionẽ. legebat enĩ deđo si concluserit
hominem nullus est qui a periat. itemq:: considera operadĩ quod nemopossit corrigere quẽ
ille despexerit. Illud &iam dimisi eos scđm desideria cordis eorũ ibunt in ad inuentionib:
suis & ut opinor dirigebat eũ in hunc sensũ illud maxime testimoniũ dedõ. qui fecit quae fu¬
tura sunt cui & dicitur red des unicuiq secundũ opera sua. quodnimirũ facturus ẽ omnib:
nisi quos fecerit beatos remittendo iniquitates eorum & tegendo peccata. qui gratiã ipsi¬
us dĩ summis efferentes p̃conus dicere possunt p̃ secundũ peccata nra fecit nobis neq scdm̃ ini¬
quitates nr̃as r&ribuit nobis Consentiunt augustino uerbis aliis ieronimus & gregorius
Eodem aut̃ uerbo beda &isidorus: quod exipsis auctorib: siurae placuerit celsitudini

Expanded text:
torum necessitatem, sed immutabilem relictorum desertionem. Legebat enim de Deo: Si concluserit torum necessitatem, sed immutabilem relictorum desertionem. Legebat enim de Deo: Si concluserit hominem, nullus est qui aperiat ; itemque: Considera opera Dei, quod nemo possit corrigere quem ille despexerit , illud etiam: Dimisi eos secundum desideria cordis eorum, ibunt in adinventionibus suis . Et, ut opinor, dirigebat eum in hunc sensum illud maxime testimonium de Deo qui fecit quae futura sunt. Cui et dicitur: Reddes unicuique secundum opera sua . Quod nimirum facturus est omnibus, nisi quos fecerit 187 beatos remittendo iniquitates eorum et tegendo peccata. Qui gratiam ipsius Dei summis efferentes praeconiis dicere possunt, non secundum peccata nostra fecit nobis, neque secundum iniquitates nostras retribuit nobis. Consentiunt Augustino verbis aliis Hieronymus et Gregorius, eodem autem verbo Beda et Isidorus. Quod ex ipsis auctoribus, si vestrae placuerit celsitudini,
Abbreviated transcription (Latin):
& quẽ uult obdurat miser&ur eorum quos as sumit pergratiam. indurat illos quos ꝑeandem gra¬
tiã nonemollit. sed quã uis occulto iusto tamen iudicio derelinquit. Hiergo quorũ miser&ur p̃desti¬
natisunt ad gloriã secundũ illud a postoli quos p̃sciuit & p̃destinauit : & appellant᷑ uasa in honorẽ
hidõ debent totum quod sunt & quod habent si quidem eius bonitate factisunt cũ non essent . eius beni
gnitate saluati sunt cũ ꝑditi essent. Illi uero quos indurat hocẽ non emollit qui indampnatione relin¬
quunt᷑ quã originalit̃ uel actualit̃ meruer̃ dicunt᷑ uasa in contumeliã ꝑfecta uel apta in interitũ
Hi quod creant᷑ dibonũ est quod puniunt᷑ malũ ipsorũ Hos beatus augustinus in multis libris
& in eo quem fecit ultimũ non dubitat dicere p̃destinatos ad ooenã non intellegens fatalẽ peri¬

Expanded text:
et quem vult indurat . Miseretur eorum quos assumit per gratiam, indurat illos quos per eamdem graet quem vult indurat . Miseretur eorum quos assumit per gratiam, indurat illos quos per eamdem gratiam non emollit, sed quamvis occulto, justo tamen judicio derelinquit. Hi ergo quorum miseretur praedestinati sunt ad gloriam secundum illud Apostoli: Quos praescivit et praedestinavit , et appellantur vasa in honorem. Hi degnitate salvati sunt, cum perditi essent. Illi vero quos indurat, hoc est non emollit, qui in damnatione relinquuntur, quam originaliter vel actualiter meruerunt, dicuntur vasa in contumeliam, perfecta vel apta in interitum. Hi quod creantur, Dei donum est: quod puniuntur, malum ipsorum. Hos beatus Augustinus in multis libris et in eo quem fecit ultimum non dubitat dicere praedestinatos ad poenam, non intelligens fatalem perdi
Abbreviated transcription (Latin):
excellenter bonã hominis naturã sed eandẽ ipsehomo uitiauit miserabilit̃ ꝑ spontaneam
culpã. Deniq fuit adã ut ait beatus ambrosius & in eo fuimꝰ om̃s perut adam & in illo
om̃s perierunt laudemus igitur dĩ opificiũ & cognos camus culpȩ nrãe nihil aliud deberinisi suppliciũ
Sed ds̃ cui p̃terita p̃sentia & futura aeq p̃sto sunt ipse ẽ enĩ quiẽ. Nec scientiae illius accedit aliquid
aut decedit cuim scir& in adam massam totius humani generis peccato corrumpendã. net abstinuit
ab ea bonũ suae creationis bene usurus &iam malis & ante constitutionẽ mundi elegit ex ea quos
debita poena ꝑ gratiã liberar& ut ait apostolus sicut elegit nos in ipso ante mnundi constitutionẽ
c&eros autẽ quibus hanc gratiã miseri cordia ñ impendit indamnatione quã ipse peccan¬
domeruerant iusto iudicio dereliquit & hoc modo ut doc& a postolus cuius uult miser&ur.

Expanded text:
excellenter bonam hominis naturam, sed eamdem ipse homo vitiavit miserabiliter per spontaneam culpam. Denique fuit Adam, ut ait beatus Ambrosius, et in eo fuimus omnes. Periit Adam, et in illo omnes perierunt. Laudemus igitur Dei opificium, et cognoscamus culpae nostrae nihil aliud deberi nisi supplicium. Sed Deus, cui praeterita, praesentia et futura aeque praesto sunt ipse est enim qui est, nec scientiae illius accedit aliquid aut decedit, cum sciret in Adam massam totius humani generis peccato corrumpendam, non abstinuit ab ea bonum suae creationis, bene usurus etiam malis, et ante constitutionem mundi elegit ex ea quos a debita poena per gratiam liberaret, ut ait Apcaeteros autem, quibus non hanc gratiam misericordia impendit, in damnatione quam ipsi peccando meruerant justo judicio dereliquit: et hoc modo, ut docet Apostolus: Cujus vult miseretur,
Abbreviated transcription (Latin):
tis intuitu quod in diuinis auctoritatibus eanumq señ sum sequentibus p̃cellentis simis auctoribus
dõ inispirante dep̃hendi quaerentib: absq contentione manifesto
esttat igitur opina tissimae prudentiae siiam satis factũ est gaudeo Sin autem uel nunc
uelcum ds noster optatam uobis qui&em contulerit. propter alia &iam negotia ec clesiastica
euoratis ad conuentum doctiorib: quib:q recte perperam ne sentiam. suptilior plurium tra¬
etatis paterit inuenire: Sic ds̃ uos opto & oro diu feliciterq: faciat regnare. ut secum

Expanded text:
tis intuitu quod in divinis auctoritatibus earumque sensum sequentibus praecellentissimis auctoribus tis intuitu quod in divinis auctoritatibus earumque sensum sequentibus praecellentissimis auctoribus Deo inspirante deprehendi quaerentibus absque contentione manifesto. Vestrae igitur opinatissimae prudentiae si jam satisfactum est, gaudeo. Sin autem, vel nunc, vel cum Deus noster optatam vobis quietem contulerit, propter alia etiam negotia ecclesiastica, evocatis ad conventum doctioribus quibusque, rectene perperamve sentiam, subtilior plurium tractatus poterit invenire. Sic Deus vos, opto et oro, diu feliciterque faciat regnare, ut secum
Abbreviated transcription (Latin):
ne ad quitueritis erranti. quoniã doctus papagela sius cũ septuaginta ep̃is uinis eruditis sinis
qui scriptores essent uel non essent recipiendi statuens. post commendationẽ augustim & singa¬
lares laudes hie ronimi memorati fausti scripta. his uerbis e auctorauit Opuscula
fausti regensisgalli a pocrife. Ranofidem quã ex pressi in supra dictis qua estionibus
tenuerunt ec lesiae catholicae inuictissimi defensores. hanc egominimus omnium custodio.
hanc uolentibus absq inuidia ostendo nolentibus meae mediocritatis conscius non ingero Nec
ut quidam suspicari sesimulant in aniter hoc estuanȩ gloriae studio cupio innotescere : cumter¬
reat me plurimum illa desoribis & phariseis dñi sententia . om̃a opera sua faciunt ut uide antur
ab hominibus . & de poeritis. amendi co uobis receperunt mercedem suam : sed asserendae uerita¬

Expanded text:
ne acquieveritis erranti: quoniam docet Gelasius cum septuaginta episcopis viris eruditissimis ne acquieveritis erranti: quoniam docet Gelasius cum septuaginta episcopis viris eruditissimis qui scriptores essent vel non essent recipiendi: statuens primo commendationem Augustini et singulares laudes Hieronymi, memorati Fausti scripta his verbis exauctoravit: Opuscula Fausti Regensis Galli apocrypha. Hanc fidem, quam expressi in supradictis quaestionibus, tenuerunt Ecclesiae catholicae invictissimi defensores. Hanc ego minimus omnium custodio, hanc volentibus absque invidia ostendo; nolentibus meae mediocritatis conscius non ingero. Nec, ut quidam suspicari se simulant, inaniter, hoc est, vanae gloriae studio cupio innotescere, cum terreat me plurimum illa de Scribis et Pharisaeis Domini sententia: Omnia opera sua faciunt ut videantur ab hominibus ; et de hypocritis: Amen dico vobis, receperunt mercedem suam . Sed asserendae verita
Abbreviated transcription (Latin):
meis : quomodo ait istis dixit non estis exouibus meis : quia uidebat eos ad sempit nũ interitũ p̃destina¬
tos Non aduitam a &ernã sui sanguinis p̃tio comparatos
Ristamdaris luminibus doc trinã suã euangelicosensu roborantibus quia ud eant contradicere ꝑisi qui¬
non erubescunt sine luminibus apparere Vt pace tamen & ne uerentia tantiuimi dictum sit
hunc intollestum euan gelico fonte manantẽ ñ uidens oħ constamno politanus ep̃s. cum g penenu
illuda postoli qualiter gratia d ꝓomnib gustauerit mortẽ non ꝓfideli: tantũ inquit. sedpnun¬
do uniuerso & ipse quidem ꝓomnib mertuus ẽ. Quid aut̃ sinon om̃s eredunt ille quod suum erat
in pleuit Uerum cur hoc senserit nullo diuino testimomo comꝓbauit Quod siquis ex celler¬
tiae culminis ur̃i ostendit aut ostenderit faustum quendã dehis longȩ diuersa scrabente

Expanded text:
meis : Quomodo, ait, istis dixit, non estis ex ovibus meis, quia videbat eos ad sempiternum interitum praedestinameis : Quomodo, ait, istis dixit, non estis ex ovibus meis, quia videbat eos ad sempiternum interitum praedestinatos, non ad vitam aeternam sui sanguinis pretio comparatos. His tam claris luminibus doctrinam suam evangelico sensu roborantibus qui audeant contradicere nisi qui erubescunt sine luminibus apparere? Ut pace tamen et reverentia tanti viri dictum sit, hunc intellectum evangelico fonte manantem non videns Joannes Constantinopolitanus episcopus, cum exponeret illud Apostoli, qualiter gratia Dei pro omnibus gustaverit mortem: Non pro fidelibus tantum, inquit, sed pro mundo universo; et ipse quidem pro omnibus mortuus est. Quid autem si non omnes credunt? Ille quod suum erat implevit. Verum cur hoc senserit, nullo divino 190 testimonio comprobavit. Quod si quis excellentiae culminis vestri ostendit aut ostenderit Faustum quemdam de his longe diversa scribentem,
Abbreviated transcription (Latin):
euangelia letione colligitur. Apudimatheum bibite in quit dñs e hoc om̃s hic est enim sangus
meus nouitestamenti quiꝓ multis effund&ur in renissionẽ peccatorũ Apud marcum hic est
sanguis meus nouitestamenti quiꝓmultis effundecur Apud lucã uero hic ẽ calix nouum testeom̃¬
tum in sanguinemeo qui ꝓuobis fund&ur Duo ergo euangelistas ponunt ꝓ multis unus ꝓuobis. quia
& discipuli multis annumerantur nullus pomnibus : & ne id ego temere serutatus existimer sẽ luero¬
nimus ex planans locum euangelii sicut filius heminis nonuenit ministrari sed ministrane & dar
mã suã redem ptionẽ ꝓmultis quando inquit formã serui accepit ut ꝓ mundo sanguinẽ fundert & non
dixit dare animã suã redemptionẽ ꝓomnib: sed pmultis id est ꝓ his qui credere uoluerint. Quixxpo
tem beatus augustinus aperiens populo sententiã euangelui uos non creditis quia non estis n ouibus

Expanded text:
ex hoc omnes, hic est enim sanguis meus novi testamenti, qui pro multis effundetur in remissionem peccatorum . Apud Marcum: Hic est sanguis meus Novi Testamenti, 189 qui pro multis effundetur . Apud Lucam vero: Hic est calix Novum Testamentum in sanguine meo, qui pro vobis fundetur . Duo ergo evangelistae ponunt pro multis, unus pro vobis, quia et discipuli multis annumerantur, nullus pro omnibus. Et ne id ego temere scrutatus existimer, sanctus Hieronymus, explanans locum Evangelii: Sicut Filius hominis non venit ministrari, sed ministrare, et dare animam suam redemptionem pro multis , quando, inquit, formam servi accepit, ut pro mundo sanguinem funderet, et non dixit dare animam suam redemptionem pro omnibus, sed pro multis, id est, pro his qui credere voluerint. Qua expotem beatus Augustinus aperiens populo sententiam Evangelii: Vos non creditis, quia non estis ex ovibus
Abbreviated transcription (Latin):
COLLECTANEUM SERUATILUPI DETRIBVS QVAESTEONIBUS
Multis laud abiliter studiosis desi derantibus cognoscere i psis a ustorũ uerbis quẽ exitũ habe ant
quaestiones dep̃ destinatione aclibero arbitrio nec non deredemptione sanguinis xp̃i. fideliter
morẽ gessi ut & pie quaerentium eruditio largiente di gratia capiat in crementũ & diuersa
sentientium contradictio mitigetur nec asꝑnabitur beniuolus & prudens lestor si deferan
ꝑ quos ꝓftti &̃ ꝓficio doctorib uels. eorũ assignatis obs curioribus sententis aliquid lucis in fan¬
dam cũ eorũ honeris mecum babere debeat consi derationẽ & facillime possit aduertere nonosten¬
tationis uanitate sedostendendȩ ueritatis uoto me dep̃hensa monstrare. lam gaq: narratio ꝓ¬
positum exequatur
adestinis papa beatum augustinũ his uerbis cõmendat. Augustinum seaẽ recordationis uirum
puita sua atq meritis in nr̃a communione semꝑ habuimus. nec unquã sinistrȩ suspicionis saltem

Expanded text:
Collectaneum de tribus quaestionibus Multis laudabiliter studiosis desiderantibus cognoscere ipsis auctorum verbis quem exitum habeant quaestiones de praedestinatione ac libero arbitrio, necnon de redemptione sanguinis Christi, fideliter morem gessi; ut et pie quaerentium eruditio largiente Dei gratia capiat incrementum, et diversa sentientium contradictio mitigetur. Nec aspernabitur benevolus et prudens lector, si deferam per quos profeci et proficio doctores, vel si eorum assignatis obscurioribus sententiis aliquid lucis infundam, cum eorum honoris mecum habere debeat considerationem, et facillime possit advertere, non ostentationis vanitate, sed ostendendae veritatis voto, me deprehensa monstrare. Jam itaque narratio propositum exsequatur. Coelestinus papa beatum Augustinum his verbis commendat . « Augustinum sanctae recordationis virum pro vita sua atque meritis in nostra communione semper habuimus, nec unquam hunc sinistrae suspicionis saltem
Abbreviated transcription (Latin):
optinentibo: c̃ditor uniuersitatis dẽ obseruanda iub& sancitq: oratione tali: dideor̃¬
quor opifexidem paterq: ego aOpera si quidẽ uos mea dissolubilia nata me tant
it a uolente in dissolubilia. Omne si quidẽ ꝓͥiuinctũ : patadissolubile. Atuero pro

Expanded text:
obtinentibus conditor uniuersitatis deus obseruanda iubet sancitque oratione tali: "Dii deoruobtinentibus conditor uniuersitatis deus obseruanda iubet sancitque oratione tali: "Dii deoruquorum opifex idem paterque ego, opera siquidem uos mea, dissolubilia natura, me tamen ita uolente indissolubilia, omne siquidem quod iunctum est natura dissolubile, at uero quo
Abbreviated transcription (Latin):
propinquitatemq diuini generis praeferent de natura deorũ maiorũ
atq auorũ deq genituris singulorũ aeterna monumenta in libris
pasteritatis reliquerunt: Certe deorum filuis aut ne potibus non credi.
satis in religio sum quamuis in congrus sed necessariis probationibus dicantine
tamen quia de domestieis rebus pronuntiant credendũ esse merito puto:
Dit igitur nr̃a quoq credulitas comes asseuerationi priscorum uirorum
quod terrae caeliq filu sint oceanus & thetis :horumi porro saturnꝰ
&rhea & forcus: saturni porro &rheae proles ĩ uppit̃ & iuno : & cete¬
ni qui sunt inore hominũ ac mentibus & dequorũ frat̃nitate fama celebrat᷑
Arqͣ exhis alunatisunt qui putantur : Hisigit᷑ om̃ibus quȩł uident᷑ in
conuexis cȩlestibus flã manticorpore ł nõ uident᷑ natis atq altis diuinitatẽq

Expanded text:
propinquitatemque diuini generis praeferrent, de natura deorum maiorum propinquitatemque diuini generis praeferrent, de natura deorum maiorum atque auorum deque genituris singulorum aeterna monumenta in libris posteritati reliquerunt. Certe deorum hliis aut nepotibus non credi satis inreligiosum; quamuis incongruis nec necessariis probationibus dicant, tamen, quia de domesticis rebus pronun tiant, credendum esse merito puto. Sit igitur nostra quoque credulitas comes asseuerationi priscorum uirorum, quod Terrae Caelique filii sint Oceanus et Tethys, horum porro Saturnus et Rhea et Phorcus, Saturni porro et Rheae proles Iupiter et Iuno et caeteri qui sunt in ore hominum ac mentibus et de quorum fraternitate fama celebratur; atque ex his alii nati sunt qui dii putantur. His igitur omnibus, qui uel uidentur in conuexis caelestibus flammanti corpore uel non uidentur, natis atque altis diuinitatemque
Abbreviated transcription (Latin):
accipiunt. quamq & cuius modi nanciscantur qualitatem exuaria dis¬
signatione : Cumq quod aliquanto interuallo temporis fierisol&acertȩ sl
st ellae mersae aclatđntes oꝑiunt᷑ q̃ significent: & mox aut aliquanto post
futura portendant. uel cum in solitis horis circulisq temporum rursus
emergunt & apparent. quantus denuntient motus his qui rationem
motus earum intellegere possunt. cunctaq huius modiratione atq: ora¬
tionibus per sequi nihil agentis ac frustra laborantis est : maxime cum
motus earũ descriptioq sit a uisu atq oculis disputantis remota : Qua ꝓpter.¬
rea quae de sideribus uisibilibusq diuinis potestatibus dicta sunt satis
superq dicta. finem habeant suum: At uero inuisibilium diuinarum
potestatum quae daemones nuncupantur. prȩstarerationẽ maius estopͥ
quã ferre ualeat hominis ingenium: Igitur cõpendiũ excredulitate
sumat᷑ : Credam ergohis qui apud saeculũ prius cum ipsi cognationem

Expanded text:
accipiant quamque et cuius modi nanciscantur qualitatem ex signatione, cumque -- quod aliquanto interuallo temporis fieri solet -- certae stellae mersae ac latentes operiuntur, quae significent et mox aut aliquanto post futura portendant, uel cum insolitis horis curriculisque temporum rursus emergunt et apparent, quantos denuntient metus his qui rationem motus earum intellegere possunt, cunctaque huius modi ratione atque orationibus persequi nihil agentis ac frustra laborantis est, maxime cum motus earum descriptioque sit a uisu atque oculis disputantis remota. Quapropter ea quae de sideribus uisibilibusque diuinis potestatibus dicta sunt satis superque dicta finem habeant suum. At uero inuisibilium diuinarum potestatum quae daemones nuncupantur praestare rationem maius est opus quam ferre ualeat hominis ingenium; igitur compendium ex credulitate sumatur. Credamus ergo his qui apud saeculum prius, cum ipsi cognationem
Abbreviated transcription (Latin):
ne que omnino nonesse. propter instabile atque ĩrefrenabile inomentorum agmen:
fluereenĩ & tr̃asire omnia ostendit: Ergo p̃titã quidẽtẽporis partem sic dicit esse.
ut intellegatur fuisse nonut ad presens existere. ut cum homerũ eẽdicimus diuinum
poetam. Futur̃ uero siceẽ dici nonutiam existat atq ad presens habeatur. ut cũ
dicimus ad annum pximũ lustrieẽ conclusionem. uel certamenesse olrmpia¬
uideatur seduttamquã fiuat atq pretereat. Vt cumdicimus compeͥtalia esse
hodie ulamue aliam publicam priuatãque caclebritatem. quippe cũ eius dẽ
diei quae damiam exac ta momenta sint. ali quantauero adhuc maneant:
Eodem que modo mensem ncesse i anuarium uel aliũ quemqͣ uid sacr̃ certamer

Expanded text:
neque omnino non esse propter instabile atque inrefrenabile momentorum agmen; fluere enim et transire omnia ostendit. Ergo praeteritam quidem temporis partem sic dicit «esse», ut intellegatur «fuisse», non ut ad praesens existere, ut cum Homerum «esse» dicimus diuinum poetam. Futurum uero sic «esse» dicit ut non iam existat atque ad praesens habeatur, ut cum dicimus ad annum proximum lustri «esse» conclusionem uel certamen «esse» Olympiauideatur, sed ut tamquam fluat atque praetereat, ut cum dicimus Compitalia «esse» hodie ullamue aliam publicam priuatamque celebritatem, quippe cum eiusdem diei quaedam iam exacta momenta sint, aliquanta uero adhuc maneant; eodemque modo mensem nunc «esse» Ianuarium uel alium quemquam, uel sacrum certame
Abbreviated transcription (Latin):
re uertenscũ aliquã uel dissi pabilẽ substantiã offendert uel induuduam.
facile recognoscit quid sit eiusdẽ in diuiduȩ que quiditẽ diuerse dissolubilisq

Expanded text:
reuertens cum aliquam uel dissipabilem substantiam offenderit uel indiuiduam, facile recognoscit, quid sit eiusdem indiuiduaeque, quid item diuersae dissolubilisq
Abbreviated transcription (Latin):
piatur acorpore. quippe corpori ꝑfectionem d& ipsa: setq
eius enthelenia res persem &ipsã immobilis sicut sunt artes
& disciplinae : Ex accidenti uero aliquo. quae propterea qđ
sit in animalibus quȩdum uiuunt mouentur : dum enim
naturalis motus edit anima mouent᷑ animalia uł cũ agunt aliquid
uł cũ patiunt᷑ : quaecũ sit intelligibilis & sinecorpore consẽquen¬
tor &iã sine quantitate eẽ inuenit᷑ : quippe cuiusneq prolixitas
ulla neque latitudo neq pro funditas ext& : Nonenim est ut
linea uł superficies necuero sigurã hab& ullã nec est diuidua

Expanded text:
piatur a corpore, quippe corpori perfectionem det ipsa sitque eius entelechia; res per semet ipsam immobilis, sicut sunt artes et disciplinae, ex accidenti uero aliquo mobilis propterea quod sit in animalibus quae, dum uiuunt, mouentur. Dum enim naturales motus edit anima, mouentur animalia, uel cum agunt aliquid uel cum patiuntur. Quae cum sit intellegibilis et sine corpore, consequenter etiam sine quantitate esse inuenitur, quippe cuius neque prolixitas ulla neque latitudo nec profunditas extet; non enim est ut linea uel superficies; nec uero figuram habet ullam nec est diuidua
Abbreviated transcription (Latin):
ne: Igit̃ qr sensi les quoq species imagines st̃. specierũ intelligibileũ sicut sepeiã deximꝰ.
& ab ĩtelligibilib: substantiã trahunt : Nec substantiã modo sed &iã similitudinẽ :
Opus: his oppini& siluainqua fuant & substantiã sorciant᷑ : De inde ĩt ponit a uo¬
tontate suã dicens hec ẽ mece quidẽ sentiae mens eẽ & anteinandi quoq sensi¬
lis exornationẽ fuis ietra bec: Existens locũgeneratione suã ꝓfitet᷑ sententiã me¬

Expanded text:
ne. Igitur quia sensiles quoque species imagines sunt specierum intellegibilium, sicut saepe iam diximus, et ab intellegibilibus substantiam trahunt, nec substantiam modo, sed etiam similitudinem, opus est his, opinor, silua, in qua fiant et substantiam sortiantt duo fieri. Haec est meae quidem sententiae mens esse et ante mundi quoque sensilis exornationem fuisse tria haec: existens locum generationem. Igitur genera
Abbreviated transcription (Latin):
dissoluit̃ &perit adhanc eandem naturã postremoredeat necessee st : ergo&iam corruptaorit
ante corruptelam dissolutionẽq hȩc aris toteles assistens sententiȩ suȩ delntu s rerũ de quȩ

Expanded text:
dissoluitur et perit ad hanc eandem naturam postremo redeat necesse est; ergo etiam corrupta erit ante corruptelam dissolutionemque». Haec Aristoteles assistens sententiae suae de initiis rerum deque
Abbreviated transcription (Latin):
inexais ab lemmunꝰq incorporationis : neqem̃alit̃ poterun tregi t̃renarationabili animare gente nisi
corporis adhibita coniuratione : Corpꝰ porro terrenũ hocnon diuconstat sed torrentis more precipi

Expanded text:
inexcusabilem munusque incorporationis neque enim aliter poterant regi terrena rationabili anima regente nisi corporis adhibita coniunctione. Corpus porro terrenum hoc non diu constat sed torrentis more praecipi
Abbreviated transcription (Latin):
disserendilocus : Hlisus N luxta meã sententiã causa ÷ mxim cõm: deplerisq ñ otiose
cȩloq uisis cacnc̃die noctisq ĩ sinuata nobis alt̃nauice menses annorq: obitiꝰ : amfract :
nati eor̃q. ipsor̃ dinumeratio ⁊ ex dinumeratione ꝑfect : & absolut : exstititnumer ::
tũ tẽporis recordatio q̃ natã uniuersȩ rei q̃ridocuit : curãq inuestigationis ũ iecitmen¬

Expanded text:
serendi locus. Visus enim iuxta meam sententiam causa est maximi commodi plerisque non otiose caeloque uisis. At nunc diei noctisque insinuata nobis alterna uice, menses annorumque obitus et anfractus nati sunt, eorumque ipsorum dinumeratio et, ex dinumeratione, perfectus et absolutus extitit numerus, tum temporis recordatio, quae naturam uniuersae rei quaeri docuit curamque inuestigationis iniecit men
Abbreviated transcription (Latin):
sola anima lo : porro ĩ uisibile : atuero lgnis : aqua. ceteruiq int̃iae uisibilia st̃
corpora: oport& hĩ tellect: disciplinae amatorẽ prudentis simȩ natae pͥncipalẽ
causã ñ adminicula causie pncipalis anͣ qrere : illa suero qͥ abalus inote mnouen alias
secundas existimandũ N obis q̃q̃ igit᷑ ĩ eundẽ modũ faciendũ ẽ : deitroq causar̃
genere disierendũ sed separatĩ qͥ dẽ deoptim̃is qͣ cũ ĩtellectu prudenuiaq cuncta
honesta ⁊bona moliunł. Seor sũuero delis qͣ mere prudentiaq cassȩ temeretutlib& fusã
⁊ iordinata q̃ faciunt relinqunt ⁊ de oculor quidẽ ministeru causa obꝙ nanetist̃ :

Expanded text:
sola anima. Hoc porro inuisibile, at uero ignis et aqua caeteraeque materiae uisibiia sunt corpora. Oportet autem intellectus et disciplinae amatorem prudentissimae naturae principalem causam, non adminicula causae principalis inquirere, illas uero, quae ab aliis motae mouent alias, secundas existimandum. Nobis quoque igitur in eundem modum faciendum est et de utroque causarum genere disserendum, sed separatim quidem de optimis, quae cum intellectu prudentiaque cuncta honesta et bona moliuntur, seorsum uero de his quae mente prudentiaque cassae, temere et ut libet, confusa et inordinata quae faciunt relinqu
Abbreviated transcription (Latin):
Cumq necessitate decreti corporibus inserent . corporeaq: suppellex uariȩ mu¬
tabit᷑ qͥb: dã labentibus & aliis ĩuicẽ succedentib: mẽbris pͥmoꝗdẽ sensũ ex uiolentis
passionib: excitari pͥquã mixtã ex uoluptate tristitiaq cupidinẽ nasci : tũuͦ mecũ

Expanded text:
Cumque necessitate decreti corporibus inserentur corporeaque supellex uarie mutabitur quibusdam labentibus et aliis inuicem succedentibus membris, primo quidem sensum ex uiolentis passionibus excitari, post quem mixtam ex uoluptate tristitiaque cupidinem nasci, tum u
Abbreviated transcription (Latin):
in compositũ dis solu&ur : in simplex, Ideo qđ solainitia simplicia ergoinse dissolu&ur &re¬
creabitur potius quã in teribit : Ne ln cõpositũ quidem ẽtinebit᷑ enĩ ex compositisem̃ pecdissl

Expanded text:
in compositum dissoluetur: in simplex, ideo quod sola initia simplicia; ergo in se dissoluetur et recreabitur potius quam interibit. Neque in compositum quidem, continebitur enim ex compositis; ergo nec diss
Abbreviated transcription (Latin):
duplici c̃sideratione : Vna ñ dũ susceptis qualitatib altera pͥqualitates & antec̃sortiũ
quidẽ qualitatũ neq stabat opinior neq mouebat᷑: Erattam̃ quedã in ea naturalis
oportunitas ad motꝰ stationisq ꝑceptionẽ : Post qualitatũ porro consortiũ cũ¬
exornata & ꝑfectũ corpꝰadõ facta. motꝰ stationisq sũpsitofficia quib: diuersistẽpo¬
rib uter&̃ : Ergo uolens motꝰ eius p̃stare causã dicit siluae primitꝰ corporib
in iectis & ex p̃ponde ratione eoꝵ̃ hinc illinc uergentiũ substitisse motũ. sed in¬
certũ ad huc & fluctui similẽ cũ hinc illicoppressa modo modo subleuata siluaein¬
becillitas reciꝓcar& &imquuᷤ turbulentq motꝰ ꝑuniuersã eiꝰ fluctua r& capacitatẽ :
Ex quo factũ ut hunc in ordinatũ intimã siluae ꝓpriãq & ex naturaei agitationẽ

Expanded text:
duplici consideratione, una nondum susceptis qualitatibus, altera post qualitates. Et ante consortium quidem qualitatum neque stabat, opinor, neque mouebatur, erat tamen quaedam in ea naturalis opportunitas ad motus stationisque perceptionem; post qualitatum porro consortium exornata et perfectum corpus a deo facta, motus stationisque sumpsit officia, quibus diuersis temporibus uteretur. Ergo uolens motus eius praestare causam, dicit siluae primitus corporibus iniectis et ex praeponderatione eorum hinc illinc uergentium substitisse motum, sed incertum adhuc et fluctui similem, cum hinc illinc oppressa modo, modo subleuata siluae imbecillitas reciprocaret et iniquus turbulentusque motus per uniuersam eius fluctuaret capacitatem. Ex quo factum ut hunc inordinatum motum intimam siluae propriamque et ex natura eius agitatione
Abbreviated transcription (Latin):
ñts in mutationib:q uariata: prosticũ erit in aliquo habitu & cõ paratione eminentia
sua uł humilitate adũsũ alterius eminentiã estimata. Vlbi autẽ : cũ d&erminat᷑ & acci¬
pit aliquã figurã: sic eñ in aliquo eẽ locoputatur: quando: urcũ actiomundi incrementa
eitẽ poris dederit: posita porro: Cũ or dinar&ur int̃ prima corpora quȩ dicuntur elem̃ta
ratio cinantib: nobis terrã quidẽ in medi &ate mundi sitã: sũmũ autẽ ignẽ: alta omã undiq
capessentẽ: habere utcũ dicimus mundũ non solũ anima sed &iã ratione Intellegentia.

Expanded text:
ntis imminutionibusque uariata; πρὸς τί cum erit in aliquo habitu et comparatione eminentia sua uel humilitate aduersum alterius eminentiam aestimata; ubi autem cum determinatur et accipit aliquam figuram — sic enim in aliquo esse loco putatur; quando cum circumactio mundi incrementa ei temporis dederit; positio porro cum ordinaretur inter prima corpora, quae dicuntur elementa, ratiocinantibus nobis terram quidem in medietate mundi sitam, summum autem ignem alta omnia undique capessentem; habere ut cum dicimus mundum non solum anima, sed etiam ratione atque intellegentia
Abbreviated transcription (Latin):
& ad tẽpus : in mortaliũ rerũ substantiã fixã & stabilẽ feͦre mortaliũ mutabilẽ & dubiã. Aliasq
aliter se habentem obnaturȩ in constantiam. : Ergo &iã dĩscientia dediuinis quidem
quorum est certa & neces sitate ꝑp&ua munita felicitas certa & necessaria saentiaes ⁊
tam ꝓpt̃ ipsius scientiae certam comp̃ hensionem. quã ꝓeorum quȩ sciuntur substantia:
dtuero incertorum necessariam quidem scientiam quod incerta sint & ineuentu ambiguo posita
Nec enim posst̃ alit̃ esse quam ẽ natura eorũ ipsa tam̃ in utrãq. partẽ possibilia sinl
potius quã necessitatibus subiugata : Nonergo &iã dibia ex initio rigide disposita atq detr&i
sunt : nisi forte idipsum quod in certa eẽ & ex ancipiti euentupendẽre debeant: quare quodam¬
mȩ quo que hominis naturalis sit. ut int̃dũ adiurtutẽ secpplic& interdum ad malatiam p̃pondera

Expanded text:
mortalium rerum substantiam stabilem et fixam fore, mortalium mutabilem et dubiam aliasque aliter se habentem ob naturae inconstantiam. Ergo etiam dei scientia de diuinis quidem, quorum est certa et necessitate perpetua munita felicitas, certa et necessaria scientia est, tam propter ipsius scientiae certam comprehensionem quam pro eorum quae sciuntur substantia; at uero incertorum necessaria quidem scientia, quod incerta sint et in euentu ambiguo posita — nec enim possunt aliter esse quam est natura eorum —, ipsa tamen in utramque partem possibilia sunt potius quam necessitatibus subiugata. Non ergo etiam dubia ex initio rigide disposita atque decreta sunt, nisi forte id ipsum quod incerta esse et ex ancipiti euentu pendere debeant. Quare quod animae quoque hominis natura talis sit ut interdum ad uirtutem se applicet, interdum ad malitiam praeponder
Abbreviated transcription (Latin):
septimomensedentes aguntꝰ septimo de inceps annomutant᷑ : Isdẽ quoq scđa ebdo¬
madas pubertatẽ afferat utriq sȩxui gignendiq & parien dimaturitatõ : Tertia
uero ebdoma de ostendat se& lanugo circagenas : quarta uero ebdoma dȩ siniuntur

Expanded text:
septimo mense dentes aguntur, septimo deinceps anno mutantur. Idem quoque secunda hebdomade pubertatem affert utrique sexui gignendique et pariendi maturitatem. Tertia uero hebdomade ostentat se flos et lanugo circa genas. Quarta uero hebdomade definiuntur
Abbreviated transcription (Latin):
ñcupanda sed humidũ quid: similit̃ c&era: & EX SE QUITUR.
At uero id in quo fieri cunctahȩc singillatim uidetur & demũr dissolui pereunti a que ad ali
astransire formas siluã scilic& solũ illud appellandũ puto certo ꝓ nomine recteq: deeo dicipos¬
se hoc uel illud merito. sola enĩ haec ut ciuus nullaqualitas sit nullaq: formaec in contrarias
qualitates nec in diuersas formas pautur conuersionẽ & quia sẽper eadẽ man& certo nomine
appellari fir me potest atq omne nubilũ naturalis discuter& obscuritatis ad hibito splepi

Expanded text:
ncupanda sed humidum quid; similiter cetera. Et exequitur: «At uero id in quo fieri cuncta haec singillatim uidentur et demum dissolui pereuntiaque ad alias ... transire formas», siluam scilicet, «solum illud appellandum puto certo pronomine recteque de eo dici posse "hoc" uel "illud"». Merito; sola enim haec, ut cuius nulla qualitas sit nullaque forma, nec in contrarias qualitates nec in diuersas formas patitur conuersionem, et quia semper eadem manet, certo nomine appellari firme potest. Atque ut omne nubilum naturalis discuteret obscuritatis adhibito sple
Abbreviated transcription (Latin):
atq: aberarantibus a conueniti rigore : qͦs quidem grros grȩcieliacas appel¬
lant. quorum incrementa ab ĩmutationibus. inminutiones porro ab incre

Expanded text:
atque aberrantibus a conuenienti rigore; quos quidem gyros Graeci helicas appelatque aberrantibus a conuenienti rigore; quos quidem gyros Graeci helicas appellant; quorum incrementa ab imminutionibus, imminutiones porro ab incre
Abbreviated transcription (Latin):
ł supra circum ducta linea sepius artiores laxioresue circulos faciat:
Hgenus circulorum spiramsolem: uocare. ł acanthum uo lumen: Igꝰ quia
planetaᷤ sic aplanes rapit cotidiana uertigine. ut non patiatur eos ĩ eundẽ locum
& uelut sedẽ ex qua ꝓ gressi fuerant representari. sł tr̃ sire cogat ł leniore ꝓ¬
gressione minime occurre ad destinata : Rectedixit errantes stellas ĩ spiram
&uel ut sinuo sum ac anthi uolumen rotari. ob in constantem atq inequabilẽ cireũ¬
uectionẽ : ut si stella forte ueneris sit inarietis signo. deinde rapiat eã mundi c̃uersio
itauteã longius a pridiana ꝓ gressione ꝓtrahat: certe tunc aliquafi& ab ari&e¬
discessio: quantoq plures conuersiones fient tanto longius ab ari&e
ad precedentia signa disced &. & ad postremum adpis ces atq: inde ad aquariũ
roue hetur : Contrasi remisior erit raptatio. ab ariete ad taurũ uersus reced&
& ad geminos atque cancr̃ iniquis semꝑ grris & deflectentibus ab exordus

Expanded text:
 supra circumducta linea saepius artiores laxioresue circulos faciat, hoc genus circulorum «spiram» solemus uocare uel «acanthi uolumen». Igitur quia planetas sic aplanes rapit cotidiana uertigine ut non patiatur eos in eundem locum et uelut sedem ex qua progressi fuerant repraesentari, sed uel transire cogat uel leniore progressione minime occurrere ad destinata, recte dixit errantes stellas «in spiram» et «uelut sinuosum acanthi uolumen» rotari ob inconstantem atque inaequabilem circumuectionem. Vt si stella forte Veneris sit in Arietis signo, deinde rapiat eam mundi conuersio ita ut eam longius a pridiana progressione protrahat, certe tunc aliqua fiet ab Ariediscessio; quantoque plures conuersiones fient, tanto longius ab Ariete ad praecedentia signa discedet et ad postremum ad Pisces atque inde ad Aquarium prouehetur. Contra si remissior erit raptatio, ab Ariete ad Taurum uersus recedet et ad Geminos atque Cancrum iniquis semper gyris et deflectentibus ab exordiis
Abbreviated transcription (Latin):
coloris extrapositluminis ĩcidentis int̃sã aliquam lenemq: materiã hocẽ speculũ for¬
manq: ĩ multas &uarias figuras qusad se formata specula diũ sasedunt imagines. simu¬
lacra inquit exleuigatcorporis conspecture sultant. dextere uero partes qͥ ᷤ sunt

Expanded text:
cidentis in tersam aliquam leuemque materiam», hoc est speculum, «formatique in multas et uarias figuras», quia diuerse formata specula diuersas edunt imagines, «simulacra, inquit, ex leuigati corporis conspectu resultant». «Dextrae uero partes quae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
ȩidẽ uirtute auctoritatis meae eẽ plenam uniuersi generis substantiam
quo animalib: singulis subpeditato uiuendi iugore eaquȩ sunt meliora :¬
ꝓximg̃ diuinitati fortunã dignitatẽ qq̃ sortiantꝰ : qua ꝓpt̃ ut & mortalia sintꝰ
& uniuersares non indigeat ꝑfectione sed sit totaatq: uniuersa Vere iubeo dggre¬
diamini scđm natꝰa dignitatẽ  gener̃ institutionẽ : imitantes gͥmeã iuxta effeo

Expanded text:
idem uirtute auctoritatis meae -- esse plenam uniuersi generis substantiam, quo animalibus singulis suppeditato uiuendi uigore ea quae sunt meliora proximam diuinitati fortunam dignitatemque sortiantur. Quapropter, ut et mortalia sint et uniuersa res non indigeat perfectione sed sit tota atque uniuersa uere, iubeo aggrediamini secundum naturam mortalium generum institutionem. Imitantes ergo meam iuxta effe
Abbreviated transcription (Latin):
muntur uaria signacula. Perspicuũ est aliqđ eẽ mollia corpora quaecedentia uariorũ
simulacrorũ In pressionis recepta diuconseruent inposita signacula. Vtsicerã quis ł plũbũ
uł argentũ consign& undiq: erittunc insiluȩ uicẽ cera informis. & habebit innumeras formas.
nonsuas sed aliunde adhibitas sibi : ratione igntur & recte usuisiluȩ corporeȩ quȩ consignata est up¬
diq corporũ formis naetura mollis cedentisq: materiȩ cõparatus: Sed decera quidẽ &iã int̾e&e¬
to locutus est cum diuersȩ hominũ memoriae tenatioris & labidȩ causas exprimer&. Ait eẽ nĩ
In hominũ ingenis iuim quandã cerȩ simillimã quȩ faci& &acutos ad intellegendũ & cele¬
res adediscendũ & eosdẽ subinde obliuosos : Itẽ alios quide aa disendũ uerũ iugit memores :

Expanded text:
muntur uaria signacula». Perspicuum est aliqua esse mollia corpora, quae cedentia uariorum simulacrorum impressionibus recepta diu conseruent imposita signacula, ut si ceram quis uel plumbum uel argentum consignet undique. Erit tunc in siluae uicem cera informis et habebit innumeras formas non suas, sed aliunde adhibitas sibi. Ratione igitur et recte usui siluae corporeae, quae consignata est undique corporum formis, natura mollis cedentisque materiae comparatur. Sed de cera quidem etiam in Theaeteto locutus est, cum diuersae hominum memoriae, tenacioris et labidae, causas exprimeret. Ait esse in hominum ingeniis uim quandam cerae simillimam, quae faciat et acutos ad intellegendum et celeres ad ediscendum, et eosdem subinde obliuiosos; item alios quidem tardos ad discendum, uerum iugiter memores
Abbreviated transcription (Latin):
preual& : Quis enim consulat praesagum derecens nato utrũ mortalis an in mortalis fu¬
turus sit : Sed illud potius quod est dubium quȩri sol& quã plixa uitȩ spatia sortitus es se
uideatur & utrum diues an pauper. elataq: anplebeia atq humili fortuna suturũ s uae

Expanded text:
praeualet. Quis enim consulat praesagum de recens nato utrum mortalis an immortalis futurus sit? Sed illud potius, quod est dubium, quaeri solet quam prolixa uitae spatia sortitus esse uideatur et utrum diues an pauper elataque an plebeia sit atque humili fortuna futurus. Quae
Abbreviated transcription (Latin):
inter nullam & aliquam substantiam : nec plane intelligibilem nec
plane sensibilem positam. sed q̃ ex his q̃ in ea cõmutant᷑ intelligitamen
posse uideat᷑ Ignis quidẽ pars eius ignita łu mectata uero pars eiusdem
aqua simodo expertis regi pars ulla dicipot est : t̃ra quoq & aer ratione
illa siforte qua simulaera eorũ recipit inse : de quibus singulis huius modi¬
tractatus instituendus uidetꝰ. est ne alicͥ signis seor sumpositꝰ : & i cõmunicabił
Itẽ cet̃ae species qͦs concipientes mente dñs sepe separatas acoetu corporearum
bil esspecies q̃rum sint imagines sensiles easq: nihil aliudesse quam uerbo:
Qđ uidẽ neq: examinatũ relinqui plac& nec ad ꝓlixum nat᷑a sua tractatũ

Expanded text:
inter nullam et aliquam substantiam nec plane intellegibilem nec plane sensibilem positam, sed quae ex his quae in ea commutantur intellegi tamen posse uideatur. Ignis quidem pars eius ignita, humectata uero pars eiusdem aqua, si modo expertis rei pars ulla dici potest; terra quoque et aer ratione illa, si forte qua simulacra eorum recipit in se, de quibus singulis huius moditractatus instituendus uidetur: estne aliquis ignis seorsum positus et incommunicabilis, item caeterae species, quas concipientes mente dicimus semper separatas a coetu corporearum biles species, quarum sint imagines sensiles, easque nihil aliud esse quam uerba? Quod quidem neque inexaminatum relinqui placet nec ad prolixum natura sua tractatu
Abbreviated transcription (Latin):
eadem sint : quad s̃ anti quitatis prȩstantia. nescientes longe aliter
ditioriginem rerum a cernarũ & itẽ caducarum : si quidem mortaliũ
auctoritas & origo illa est quȩ prȩcedit ortũ caerorum ut origo ẽ pat̃
filii & ppłoꝵ atq. urbium conditores earum : at uero diuinorũ generũ ger¬
narũq gentium origo & arx : non inanticipietione tẽporis. sed dignitatis emi¬
nentia considerant᷑ uel quod effectio peris pontificium & auctorita tẽ manib:
magis quã dispositiommentis soleamus ad scribere ł quod pleriq exmortali
natura sua diuinã naturã aestimantes nasciom̃a. Neq esse quic quam
quo d nonnatums existiment : Quorũ animis sic institutis disficile ꝑsuadeat᷑

Expanded text:
eadem sint qua deus antiquitatis praestantia, nescientes longe aliter eadem sint qua deus antiquitatis praestantia, nescientes longe aliter dici originem rerum aeternarum et item caducarum — siquidem mortalium auctoritas et origo illa est quae praecedit ortum ceterorum, ut origo est pater filii et populorum atque urbium conditores earum, at uero diuinorum generum aeternarumque gentium origo et arx non in anticipatione temporis sed dignitatis eminentia consideratur — uel quod effecti operis pontificium et auctoritatem manibus magis quam dispositioni mentis soleamus ascribere uel quod plerique, ex mortali natura sua diuinam naturam aestimantes, nasci omnia neque esse quicquam quod non natum sit existimant; quorum animis sic institutis difficile persuadeat