comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
serit. quia qd̃ cogitauit sciens. hoc
ꝑtulit nesciens. S pensandũ ẽ ip̃a
cogitatio utrũ suggestione an delec¬
tatione. uł qd̃ maiꝰ ẽ peccati consen¬
su accid̾it. Trib ⁊ enĩmodis implet᷑
om̃e peccatũ: uidelicet suggestione.
delectatione. consensu. Suggestio
quippe fit ꝑ diabolũ delectatio ꝑ car
Et necessaria ẽ magna discretio. ut
int̾ suggestionẽ & delectationẽ int̃
delectationẽ & consensũ. uidex sui
animꝰ p̃sideat. Cum enĩ malignꝰ
sp̃c peccatũ sugg̾it inm̃te. si nul¬
la pecc̃i delectatio sequat᷑. pecca¬
tũ om̃imͦ ꝑpetratũ ñ ẽ. Cum uͦ delec¬
tare caro ceꝑit: tunc peccatũ in¬
cipit nasci. Si aut̃ ex delib̾atione
consentit: tunc peccatũ cognos¬
citur ꝑfici. In suggeltione gͥ pecc̃i
simens ẽ: indelectatione fit nutͥ¬
mentũ in consensu ꝑfeccio. Et se¬
pe contingit ut hoc quod malignꝰ
sp̃c seminat in cogitatione: caro

Expanded text:
serit, quia quod cogitavit sciens, hoc serit, quia quod cogitavit sciens, hoc pertulit nesciens. Sed pensandum est, ipsa cogitatio utrum suggestione, an delectatione, vel, quod majus est, peccati consensu acciderit. Tribus enim modis impletur omne peccatum; videlicet suggestione, delectatione, consensu. Suggestio quippe fit per diabolum, delectatio per carnet necessaria est magna discretio, ut inter suggestionem atque delectationem, inter delectationem et consensum, judex sui animus praesideat. Cum enim malignus spiritus peccatum suggerit in mente, si nulla peccati delectatio sequatur, peccatum omnimodo perpetratum non est; cum vero delectari caro coeperit, tunc peccatum incipit nasci: si autem etiam ex deliberatione consentit, tunc peccatum cognoscitur perfici. In suggestione igitur peccati initium est, in delectatione fit nutrimentum, in consensu perfectio. Et saepe contingit ut hoc quod malignus spiritus seminat in cogita
Abbreviated transcription (Latin):
aliquẽ reatũ. ñ tam̃ usq ad ꝓhibitio¬
nem ꝑcipiendi scĩ mysterii. uł mis¬
sarũ sollẽpnia celebrandi: cũ fortas¬
se aur festus dies exigit. aut exhib̃i
myst̾iũ ꝓ eo quod sacerdos aliꝰ ĩ loco
deest. ip̃a necessitas compellit. Nam
si adsunt alii qui implere minist̾iũ
ceptione sacri myft̾i ꝓhib̾i ñ debet:
s ab ĩmolatione sacri myft̾ii abstin̾e
ut arbitror humilit̾ debet: si tam̃
dormientis mentẽ turpi imagina¬
ita plerũq illusio nascit᷑. ut eoꝵ ani¬
mus eciã in sompno corꝑis positus.
turpib imaginationib ñ fedetur.
Quainre unũ ibi ostenditur ipsa
mens rea ñ tam̃ uł suo iudicio lib̾a.
cum se& si dormienti corpore nichil
meminit uidisse. & tam̃ in uigi¬
liis corporis meminit in ingluuiẽ
cecidisse. Sin uͦ ex turpi cogitatiõe
uigilantis oritur illusio dormien¬
tis. patet animo reatus suus. Uidec
enĩ aqua radice inqͥnatio illa ꝓces¬

Expanded text:
aliquem reatum, non tamen usque ad prohibitioaliquem reatum, non tamen usque ad prohibitionem percipiendi sancti mysterii, vel missarum sollemnia celebrandi: cum fortasse aut festus dies exigit, aut exhiberi mysterium, pro eo quod sacerdos alius in loco deest, ipsa necessitas compellit. Nam si adsunt alii qui implere ministeriumerceptione sacri mysterii prohibere non debet; sed ab immolatione sacri mysterii abstinere, ut arbitror, humiliter debet: si tamen dormientis mentem turpi imaginaita plerumque illusio nascitur, ut eorum animus etiam in somno corporis positus, turpibus imaginationibus non foedetur. Qua in re unum ibi ostenditur; ipsa mens non rea, nec tamen suo judicio libera, cum se, etsi dormiente corpore, nihil meminit vidisse, tamen in vigiliis corporis meminit in ingluviem cecidisse. Si vero ex turpi cogitatione dormientis oritur illusio dormientis, patet animo reatus suus videt; etenim a qua radice inquinatio illa proces
Abbreviated transcription (Latin):
capitło ram diximꝰ pollutũ dic̃ & nͥ
lotum aqua eiusq ad uesꝑm int᷑re eccł̃iã
ñ ꝯceditur. Quod tam̃ aliter popłs spiri¬
talis intelligens sub eodem intellectu
accipiet quo p̃tati sumꝰ. quia qͣi ꝑ sõp¬
nium illuditur qui tẽptatus ĩmun¬
dicia ueris imaginib incogitatione
inqͥnatur. s lauandꝰ ẽ aqua ut culpaᷤ
cogitationis lacͥmis abluat. ⁊ nͥ pruis
ignis temptationis recid̾it reũ se qͣi¬
subtilit̾ pensari debeat ex qua re acci¬
datmñti dormientis. Aliqñ enĩ ex cra-¬
pula. aliq̃n enĩ ex nature suꝑflui.¬
tate uł infirmitate. aliq̃n ex cogita¬
tione ꝯtingit. Et qͥdem cum ex natu¬
re suꝑfluitate uł infirmitãte eue¬
n̾it. om̃imͦ hec illusio ñ ẽ timenda: qr
hanc animꝰ nesciens. ꝑtulisse magis
dolendum ẽ quã fecisse. Cumuͦ ultͣ
modũ appetitꝰ gule insumendis ali
mentis rapituri: atq iocirco humoꝵ
receptacła gͣuant᷑: ht̃ ex inde animꝰ

Expanded text:
capitulo jam diximus, pollutum dicit, nisi capitulo jam diximus, pollutum dicit, nisi lotum aqua. Ei usque ad vesperum intrare ecclesiam non conceditur: quod tamen aliter populus spiritualis intelligens, sub eodem intellectu accipiet quo praefati sumus: quia, quasi per somnium illuditur, qui tentatus immunditia, veris imaginibus in cogitatione inquinatur: sed lavandus est aqua, ut culpas cogitationis lacrymis abluat. Et nisi prius ignis tentationis recesserit, reum se qsubtiliter pensari debeat, ex qua re accidat menti dormientis. Nam aliquando ex crapula, aliquando ex naturae superfluitate vel infirmitate, aliquando ex cogitatione contingit. Et quidem cum ex naturae superfluitate vel infirmitate evenerit, omnimodo haec illusio non est timenda, quia hanc animus nesciens pertulisse magis dolendus est quam fecisse. Cum vero ultra modum apmentis rapitur, atque idcirco humorum receptacula gravantur, habet exinde animus
Abbreviated transcription (Latin):
monftrauit. Uigilanti uͦ m̃te pen¬
sandũ ẽ: qd̾ in syna monte dñs ad
popłm locutur pͥus eundẽ popłm
abstine a mulierib p̃cepit. Et si il¬
lic ubi dñs ꝑ creaturã subditã ho¬
minib loquebat᷑ tanta ꝓuisiõe ẽ
munditia corporis requisita. ut qͥ
ũba dei ꝑciꝑent mulierib mixti
ñ eẽnt qnͣtomagis mulieres qui cor¬
pus dñi om̃i potentis accipiunt
oustodire in se munditiã carnis de¬
bent. ne ip̃a mestimabił mysterii
magnitudine grauent᷑ hinc et
panes ꝓpositionis acciꝑent. quoᷤ oĩo
ñ acciꝑent nͥ pͥus mundos eos dauid
a mulierib fat̾etur. Iunc aut̃ uir
qui pꝰ ãm ixtionem ꝯuigis lotus aqͦ
sũit etiã sacre ꝯmunionis myst̾ium¬
ualet acciꝑe. cum ei iuxta p̃finitã
sententiam etiã eccłiam licuerit
Si post
illusionẽ que ꝑ sompniũ solet acci¬
dere uł corpꝰ dm̃ quis libet acciꝑe.
ualear uł si sacerdos sit sacra myffia
testamentũ uet̾is legis sic ĩsuꝑiori

Expanded text:
te pensandum est, quod in Sina monte Dominus ad populum locuturus, prius eumdem populum abstinere a mulieribus praecepit. Et si illuc ubi Dominus per creaturam subditam hominibus loquebatur, tanta provisione est munditia corporis requisita, ut qui verba Dei perciperent mulieribus mixti non essent; quanto magis mulieres, quae corpus Domini omnipotentis accipiunt, custodire in se munditiam carnis debent, ne ipsa inaestimabilis mysterii magnitudine graventur? Hinc epanes propositionis acciperent, quos omnino non acciperent, nisi prius mundos eos David a mulieribus fateretur? Tunc autem vir qui post admixtionem conjugis lotus aqua fuerit, etiam sacrae valet accipere, cum ei juxtam praefinitam sententiam ecclesiam etiam licuerit Si post illusionem quae per somnium solet accidere, vel corpus Domini quislibet accipere valeat, vel, si sacerdos sit, sacra mysteria Testamentum Veteris legis, sicut in superiori
Abbreviated transcription (Latin):
gła iccirco ẽ p̃posita. ut ꝑ bona q̃ uobis
ꝯcessa sunt: etiam subiecte uob̃ genti
suꝑna beneficia p̾starent᷑. ⁊ id̾o głose
fili eam quam accepisti diuinitꝰ gr̃am
sollicita m̃te custodi xp̃ianam fidem
inpopłis tͥ subditis oftend̾e festina:
zelum rectitudinis tue in eoꝵ ꝯuer¬
sione multiplica. idoloꝵ cultus inse¬
quere. fanoꝵ edificia eũte: subditoꝵ
mores & magna uite mundicia. ex¬
hortando. t̾rendo. blandiendo. corri¬
gendo.⁊ boni oꝑis exempla monstnͣ¬
do edifica. ut illum retͥbutorẽ inueni¬
as in celo: cuiꝰ nom̃ atq cognitionẽ
dilatau̾is int̾ra. Ip̃e enim ur̃e quoq¬
głe nom̃ etiã posteris głosius reddet:
cuiꝰ uos honoiem queritis. ⁊ seruatis
ingentib. Sic & enĩ constantinus
qͦndam piissimꝰ imꝑator. romanam¬
tis popłis tota adeum m̃te oũtit. Uñ
fc̃m ẽ ut antiquoꝵ pͥncipum nom̃ suiˢ
uir ille laudib uinc̾et: & tanto in
oppinione p̾cessores suos. quanto ⁊ in

Expanded text:
ita, ut per bona quae nobis concessa sunt, etiam subjectae vobis genti superna beneficia praestarentur. Et ideo, gloriose fili, eam, quam accepisti divinitus gratiam, sollicita mente custodi, Christianam fidem in populis tibi subditis extendere festina. Zelum rectitudinis tuae in eorum conversione multiplica, idolorum cultus insequere, fanorum aedificia everte, subditorum mores et magna vitae munditia exhortando, terrendo, blandiendo, corrigendo, boni operis exemplo monstrando aedifica, ut illum retributorem invenias in coelo, cujus nomen atque cognitionem dilataveris in terra. Ipse enim vestrae gloriae nomen etiam posteris gloriosius reddet, cujus vos honorem quaeritis et servatis in gentibus. Sic etenim Constantinus, quondam piissimus imtis populis tota ad eum mente convertit. Unde factum est, ut antiquorum principum nomen suis vir ille laudibus vinceret, et tanto in opinione praedecessores suos, quanto in
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ p̃sentiũ portitores laudabilit̾ insi¬
nuata ẽ. gratuito animo attribuere
ulla sine dilatione p̃uidimꝰ. ⁊ duo pal¬
rio ⁊ paulino direximꝰ: ut dum quis
cersitus in loco ipsius alt̾m ep̃m ex
has nr̃a auctoritate debeat subroga¬
re. Sd qͥdem tam ꝓ ur̃e caritatis affe¬
tu. quam ꝓ tantatum ꝓuinciarum
spacio que int̾nos ⁊ uos eẽ noscuntur
sumꝰ inuitati concede. ut in om̃ib de

Expanded text:
sentium portitores laudabiliter insinuata est, gratuito animo attribuere illis sine ulla dilatione praevidemus. Et duo palrio et Paulino direximus, ut dum quis cersitus, in loco ipsius alterum episcopum ex hac nostra auctoritate debeat subrogare, quod quidem tam pro vestrae charitatis affectu, quam pro tantarum provinciarum spatio, quae inter nos et vos esse noscuntur, sumus invitati concedere, ut in omnibus de
Abbreviated transcription (Latin):
uo tempore misit etiã augͥtino
epłam suꝑ miracłis que ꝑ eũ
tacta esse cognou̾at. in qua eum ne
ꝑ illoꝵ copiam ꝑicłm elationis in¬
curreret. his uerb̾ hortatͤ. Scio fr̃¬
ingente quam eligi uolurt. magna
miracła oftendit. unde necẽe ẽ: ut
de eodem dono celesti ⁊ timendo gau¬
deas. ⁊ gaudendo ꝑtimescas. Gau¬
deas uidelicet qr angloꝵ anime ꝑ
ext̾iora miracła ad int̾iorem gr̃am
ꝑtrahunt᷑. ꝑtimescas uͦ ne int̾signa¬
q̃ fiunt inf̾irmꝰ animꝰ in sui p̾sũp¬
rem tollitur: inde ꝑ uranem glam
intus cadat. Meminisse & enĩ debe.¬
mus quia discipłi cum gaudio a p̃¬
dicatione fedeuntes. dum celesti ma-
dierunt. nolite gaud̾e suꝑ hoc: s po¬
tius gaudete. quia nomina ur̾a scͥp-¬
ta sunt incelo. In pͥuata enĩ ⁊ tempo¬
rali leticia mentẽ posuerant: qui de
miracłis gaudebant. s de pͥuato ⁊ ad
cõmunẽ de temporali ad et̾̃nam leti¬
ciam reuocantur: quib dr̃: in hoc
gaudete qi nomina urã scͥpta sunt

Expanded text:
 tempore misit etiam Augustino epistolam super miraculis quae per eum facta esse cognoverat, in qua eum, ne per illorum copiam periculum elationis incurreret, his verbis hortatur: « Scio, frin gente, quam eligi voluit, magna miracula ostendit: unde necesse est, ut de eodem dono coelesti et timendo gaudeas, et gaudendo pertimescas; gaudeas videlicet, quia Anglorum animae per exteriora miracula ad interiorem gratiam pertrahuntur; pertimescas vero, ne intquae fiunt, infirmus animus in sui praesumprem tollitur, inde per inanem gloriam intus cadat. Meminisse etenim debemus quia discipuli cum gaudio a praedicatione redeuntes, dum caelesti Magrotinus audierunt: Nolite gaudere super hoc, sed potius gaudete quia nomina vestra scripta sunt in coelo. In privata enim et temporali laetitia mentem posuerant qui de miraculis gaudebant; sed de privato ad communem, de temporali ad aeternam laetitiam revocantur, quibus dicitur: In hoc gaudete quia nomina vestra scripta sunt
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝑficiendũ: si tam̃ apłico paꝑe hoc
ut fieret plac̾et. Quod dum ꝑficere
ñ poss:quia & si pontifex ꝯced̾e
illi quod petierat uoluit: ñ tam̃ ci¬
ues romani ut tam longe aburbe
secedłet potuere ꝑmitt̾e. Mox ut ip̃e¬
pontifex ⁊ pontificatꝰ officio func¬
tus ẽ ꝑfecit opꝰ di desid̾atum. Alios
qͥdem p̃dicatores mittens. s ip̃e p̃di¬
catione ut fructificaret suis exhorta¬
tionib ac p̃cib adiuuans. Hec iuxta
opinionẽ quã ab artiquis accepimiꝰ.
histore nr̃e eceliastice uiserere õpor¬

Expanded text:
erficiendum, si tamen apostolico papae hoc ut fieret placeret. Quod dum perficere non posset quia etsi pontifex concedere illi quod petierat voluit, non tamen cives Romani, ut tam longe ab Urbe secederet, potuerunt permittere, mox ut ipse pontificatus officio functus est, perfecit opus diu desideratum, alios quidem praedicatores mittens, sed ipse praedicationem, ut fructificaret, suis exhortationibus ac precibus adjuvans. Haec juxta opinionem, quae ab antiquis accepimus, historiae nostrae eccl
Abbreviated transcription (Latin):
uͦ fr̃nitas ñ solum eos ep̃os quos ordina¬
fu̾int ordinati: s etiã om̃s bͥctannie
et beneuiuendi formã ꝑcipiant:
atq officiũ suũ fide aẽ morib exse¬
quentes. adcelestia cum dñs uolu̾re
regna ꝑtingant. D̾s te incolumen
custodiat reu̾entissime fr̃. Data die

Expanded text:
vero fraternitas non solum eos episcopos quos ordinavero fraternitas non solum eos episcopos quos ordinafuerint ordinati, sed etiam omnes Britanniae et bene vivendi formam percipiant, atque officium suum fide ac moribus exsequentes ad coelestia, cum dominus voluerit, regna pertingant. Deus te incolumem custodiat, reverendissime frater. Data die
Abbreviated transcription (Latin):
te & te laborante ꝑducta ẽ: usum tͥ
pallii inea ad sola missarũ sollempnia
dicioni. Quatinꝰ lundoniensis ciuita¬
tis ep̃c semꝑ in posterũ asynodo ꝓpͥa
debeat ꝯsecrari. atq honoris palliũ
ab hac scã ⁊ apłica cui deo auctore de¬
seruio sede ꝑcipiat. Ad eboracã uͦ ci-
ut sieadem ciuitas cum finitunis lo¬
ep̃os ordinet. & metropolitam hono¬
re ꝑfruatur: quia ei quoq siuita
com̃es fu̾it palliũ tͥbuere dño fauen.¬
te disponimꝰ. quẽ tam̃ tue fr̃nitatiᷤᷤ
uolumꝰ dispositiõi subiacẽ. Post obitũ
uero tuũ ita ep̃is quos ordinaiut
p̃sit: ut lundoniensis ep̃i nullomͦ di¬
cionis subiaceat. Si uͦ inter lundonie
honoris ĩta diftinctio. ut ip̃e pͥor ha¬
beat᷑. qui pͥus fu̾it ordinatus. Cõmu¬
ni aũ ꝯsilio ⁊ ꝯcordi aetione queq sũt
ꝓ xp̃i zelo agenda disponant: una¬
nuit recte sentiant. & ea q̃ sensint
ñ sibimet discrepando ꝑficiant. Tua

Expanded text:
te, et te laborante perducta est, usum tibi te, et te laborante perducta est, usum tibi pallii in ea ad sola missarum sollemnia aditioni, quatenus Lundoniensis civitatis episcopus semper in posterum a synodo propria debeat consecrari, atque honoris pallium ab hac sancta et apostolica, cui Deo auctore deservio, sede percipiat. Ad Eburacam vero ciut si eadem civitas cum finitimis lodecim episcopos ordinet, et metropolitani honore perfruatur; quia ei quoque, si vita comes fuerit, pallium tribuere Domino favente disponimus, quem tamen tuae fraternitatis volumus dispositioni subjacere; post obitum vero tuum ita episcopis quos ordinaverit praesit, ut Lundoniensis episcopi nullo modo ditioni subjaceat. Sit vero inter Lundoniaehonoris ista distinctio, ut ipse prior habeatur qui prius fuerit ordinatus: communi autem consilio et concordi actione quaeque sunt pro Christi zelo agenda; disponant unanimiter, recte sentiant, et ea quae senserint, non sibimet discrepando perficiant. Tua
Abbreviated transcription (Latin):
ret̾ea idem papa Gregoriꝰ augꝰ¬
tino ep̃o. quia suggesserat ei
multã qͥdem sibi ẽẽ messẽ. s oparios
paucos: misit cum p̃fatis legatariis
suis plures cooꝑatores. ac ũbi minis¬
tros. in quib pͥmi ⁊ p̃cipui erant.
ꝑ eos gen̾alit̃ uniu̾saq̃ adcultũ erant.
ac minift̾iũ eccłie necessaria: uasa ui¬
pelicet sacra ⁊ uestimenta altariũ.
Ornañta quoꝙ eccłiarũ ⁊ sacerdota¬
codices plurimos. Misit etiã litt̾as. in
quib sigͥcat se ei palliũ direxisse: si¬
mul & insinuat qualit̾ ep̃os in brit¬
tannia ꝯstituere debuiss. quarũ lit¬
scĩssimo fr̃i augustino coep̃o gregoriꝰ
seruus seruoꝵ dei. Cum certum sit
ꝓ om̃ipotente deo laborantib ineffa¬
bilia et̃ni regni p̾mia reseruari: nob̾
tam̃ necesse ẽ honoꝵ beneficia tͥbue¬
re. ut in sp̃itał oꝑis studio ex remu¬
neratione ualeant multipliciꝰ insu¬
dare. Et qr noua angloꝵ eccł̃ia ad om̃i¬
potentis dei gr̃am eodem dño largien¬

Expanded text:
rea idem papa Gregorius Augustino episcopo, quia suggesserat ei multam quidem ibi esse messem, sed operarios paucos, misit cum praefatis lesuis plures cooperatores ac verbi ministros in quibus praecipui erant per eos generaliter universa quae ad cultum erant ac ministerium Ecclesiae necessaria, vasa videlicet sacra, et vestimenta altarium, ornamenta quoque ecclesiarum, et sacerdotaCodices plurimos. Misit etiam literas in quibus significat se ei pallium direxisse, simul et insinuat qualiter episcopos in Brittania constituere debuisset; quarum litsanctissimo fratri Augustino coepiscopo Gregorius, servus servorum Dei . Cum certum sit, pro omnipotente Deo laborantibus ineffabilia aeterni regni praemia reservari: nobis tamen eis necesse est honorum beneficia tre, ut in spiritualis operis studio ex remuneratione valeant multiplicius insudare. Et quia nova Anglorum Ecclesia ad omnipotentis Dei gratiam, eodem Domino largien
Abbreviated transcription (Latin):
eoꝵ & conscientia. Sigͦ ei cyb ĩmun¬
dus ñ ẽ cuimens ĩmunda ñ fu̾it: cur
qd̾ munda m̃te mulier ex natura pa-¬
titur ei ĩmundiciã reputet᷑: Uiraũ
cum ꝓpͥa coniuge dormiens nͥ lotus
aqua intͣre eccłiam ñ debet: s neꝙ
lotus intrare statĩ debet. Lex aũ ue¬
teri popło p̾cepit: ut mixtus uir mu¬
lieri ⁊ lauari aqua debeat.⁊ añsolis
occasũ. eccl̃iam ñ intͣre. Quod tamen¬
intelligi sp̾alit̃ pot̃. qr mulieri uir
miscetur qñ illicite ꝯcupiscentie ani¬
mus in cogitatione ꝑ delectationẽ con¬
uingitur: quia nͥ pͥus ignis ꝯcupiscẽ¬
tie am̃te deferueat. dignũ se ꝯgrega¬
tioni fr̃m estimare ñ debet: qui se gra¬
uari ꝑ nequitiã pͣue uoluntatis uidet.
Quãuis dehac re diũse hominũ natio
nes sentiant idiũsa atq alia custodi¬
re uideant᷑: romanoꝵ semꝑ abanti¬

Expanded text:
et conscientia. Si ergo ei cibus immundus non est, cujus mens immunda non fuerit, 1160 cur quod munda mente mulier ex natura patitur, ei in immunditiam reputetur? Vir autem cum propria conjuge dormiens, nisi lotus aqua intrare ecclesiam non debet, sed neque lotus intrare statim debet. Lex autem veteri populo praecepit, ut mistus vir mulieri, et lavari aqua debeat, et ante solis occasum ecclesiam non intrare. Quod intelligi spiritaliter potest quia mulieri vir miscetur quando illicitae concupiscentiae animus in cogitatione per delectationem conjungitur. Qui nisi prius ignis concupiscentiae a mente deferveat, dignum se tioni fratrum aestimare non debet, qui se gravari per nequitiam pravae voluptatis videt. Quamvis de hac re diversae hominum nationes diversa sentiant, atque alia custodire videantur: Romanorum t
Abbreviated transcription (Latin):
suis ñ debent admisceri. Quippe qr
struis detinent᷑ uiris suis miscerip¬
hibentur. ita ut morte lex sacra feri¬
at. siquis uir ad menstruatã mulie¬
rem accedat. Que tam̃ mulier dum
ꝯsuetudinẽ menstruã patit᷑. ꝓhib̾i
eccłiam intrare ñ debet: quia ei na¬
ture suꝑfluitas inculpã ñ ualet re-¬
ñ ẽ ut ingressu eccłie pͥuetur. Noui¬
mus nãq qd̾ mulier quoq fluxum
patiebatur sanguinis pꝰt̾gum dñi
humilit̾ ueniens: uestim̃ti eiꝰ fum¬
briam detigit. atq abea statim sua
infirmitas recessit. Sigͦ influxu
sanguiis posita laudabilit̾ potuit
añ ueltimentũ cange. eur que mans¬
druam sanguinis patitur ei ñ licrar
dm̃ eccłiam intrare: S dicis ilam
infurmitas compulit: has uͦde qui
tali carne patim ex infirmitate natu¬
re ẽ digno dei iudicio pꝰ culpã ordina¬
tum. Psurire nãq sitire. estuare. A

Expanded text:
suis non debent admisceri: quippe quia suis non debent admisceri: quippe quia struis detinentur, viris suis misceri prohibentur; ita ut morte lex sacra feriat, si quis vir ad menstruatam mulierem accedat . Quae tamen mulier dum consuetudinem menstruam patitur, prohiberi ecclesiam intrare non debet; quia ei naturae superfluitas in culpam non valet renon est ut ingressu ecclesiae privetur. Novimus namque quod mulier quae fluxum patiebatur sanguinis, post tergum Domini humiliter veniens, vestimenti ejus fimbriam tetigit, atque ab ea statim sua infirmitas recessit . Si ergo in fluxu sanguinis posita, laudabiliter potuit Domini vestimentum tangere, cur quae menstruam sanguinis patitur, ei non liceat Domini ecclesiam intrare? Sed dicis: Illam infirmitas compulit; has vero de qtali carne patimur ex infirmitate naturae, est digno Dei judicio post culpam ordinatum. Esurire namque, sitire, aestuare
Abbreviated transcription (Latin):
tamenti uet̾is p̃ceptione didicisti: ut
si hora eadem qua genuit actura gr̾as
intrat eccłiam: nullo peccati pond̾e
grauat᷑. Uoluptas & enĩ carnis ñ dolor
mitus. unde & ip̃i pͥme matri om̃ium
dr̃ indolorib paries. Siitaq enixam
mulierẽ ꝓhibemꝰ eccłiam intrare:
ip̃a mei penam suã in culpã depu¬
cło urgetur. uł ipsã hora eadem qͣ
gignit. uł hoc qd̃ gignitur eadem
qua natũ ẽ nullomͦ ꝓhibetur: qͥa
ne ꝓuidenda ẽ: ita his quib mors
imminet sine ulla dilatione offeren¬
da: nedum adhuc tempꝰ ad p̃bendũ
redemptionis myst̾ium querit᷑. int̃¬
ueniente paululũ mora: inueniri
ñ ualeat qui redimatur.
cede ñ debet: quoadusq qui gig¬
sola causa incontinentie uidetur
inuentũ. qr dum se ꝯtin̾e nolunt. des¬
piciunt lactare quos gignũt. He
itaꝙ que filios suos ex pͣua ꝯsuetu¬
dine aliis adnitͥendum tradũt nͥ
purgationis tempꝰ tͣnsierit urris

Expanded text:
tamenti veteris praeceptione didicimus, ut tamenti veteris praeceptione didicimus, ut si hora eadem, qua genuerit, actura gratias intret ecclesiam, nullo peccati pondere gravatur. Voluptas enim carnis, non dolor mitus. Unde et ipsi primo matrimonio dicitur: In doloribus paries. Si itaque enixam mulierem prohibemus ecclesiam intrare, ipsam ei poenam suam culpam epuculo urgetur, vel ipsa hora eadem qua gignit, vel hoc quod gignitur eadem qua natum est, nullo modo prohibetur, quia ne providenda est; ita his quibus mors inminet, sine ulla dilatione proferenda; ne dum adhuc tempus ad praebendum redemptionis mysterium quaeritur, interveniente paululum mora inveniri non valeat qui redimatur. cedere non debet, quoadusque qui gigsola causa incontinentiae videtur inventum: quia dum se continere nolunt, despiciunt lactare quos gignunt. Hae itaque quae filios suos ex prava consuetudine aliis ad nutriendum tradunt, nisi purgationis tempus transierit, viris
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ requisitã cui iam & respon¬
sum reddidisse me arbitroi. s ħ quod
ip̃e dic̾e & sentire potiusti: credo qͥa
mea apud te uolueris responsiõe fir¬
mari.Mulier ⁊enim pregnans cur ñ
debeat baptirari cum ñ sit ante om̃i¬
potentis dei ocłos culpa aliqua fecũ¬
ditas carnis. Nam cũ pͥmi parentes
nr̃i in paradyso deliquissent ĩmortali-¬
darem quã acceꝑant recto dĩ iuidicio
ꝑdid̾unt. Suia itaq ndem om̃ps d̾s
humanũ genꝰ ꝓ culpa sua funditꝰ
extinguere noluit. & ĩmortalitatẽ
homini ꝓ peccato suo abstulit ⁊ tam̃
ꝓbenignitate sue pietatis fecundi¬
tatem ei sobolis reseruauit. Quodgͦ
nature humane ex om̃ipotentis dĩ
dono seruatum ẽ. qua ratione po¬
terit a sacri baptismatis grã ꝓhibi.
In illo quippe myst̾io in quo om̃is cul¬
pa funditus extingutt᷑: ualde stultũ
ẽ si donum gr̃e eiꝰ contͣdic̾e posse ui¬
deatur. Cum uͦ enixa fu̾it mulier pꝰ
quot dies debeat eccłiam intrare tes¬

Expanded text:
e requisitam, cui jam et responsum reddidisse me arbitror. Sed hoc quod ipse dicere et sentire potuisti, credo quia mea apud te volueris responsione firmari. Mulier etenim praegnans cur non debeat baptizari, cum non sit ante omnipotentis Dei oculos culpa aliqua fecunditas carnis? Nam cum primi parentes nostri in paradiso deliquissent, inmortalitatem quam acceperant recto Dei judicio perdiderunt. Quia itaque isdem omnipotens Deus humanum genus pro culpa sua funditus exstinguere noluit, et immortalitatem homini pro peccato suo abstulit; et tamen pro benignitate suae pietatis, fecunditatem ei sobolis reservavit. Quod ergo naturae humanae ex omnipotentis Dei dono servatum est, qua ratione poterit a sacri baptismatis gratia prohibere? In illo quippe mysterio, in quo omnis culpa funditus exstinguitur, valde stultum est, si donum gratiae contradicere posse videatur. Cum vero enixa fuerit muliquot dies debeat ecclesiam intrare, tes
Abbreviated transcription (Latin):
ñ metuunt sciendo peccare.
magna int̾iacet ut ep̃i ñ facile uale¬
ant conuenire.an debeat sine alioꝵ
eccłia in qua adhuc solus tu ep̃s
inueniris ordinare. ep̃m ñ aliter
nisi sine ep̃is potes nam qͣndo de
tione ep̃i testes assistant. S fr̃nita¬
tem tuam ita uolumꝰ ep̃os ordina-¬
re: ut ip̃i s̃ ep̃i longo int̾uallo mini¬
me disiungantur: quatinꝰ nulla
sit necc̃itas ut in ordinatione ep̃i
pastores quoq alii: quoꝵ p̃sentia
ualde ẽ utilis facile debeant ꝯueni¬
re. Cum gͥ auetore deo ita fuerint
gatis trib uł qͣtuor ep̃s fien ñ debet.
Nam in ip̃is reb spiritalib ut sa¬
pient̃ & mature disponant᷑ exẽplũ
trahere etiam a reb carnalib pos¬
sumꝰ. Certe enĩ dum ꝯiugia ĩ min¬
do celebrant᷑: ꝯiugati quiq ꝯuocan¬
tur: ut qui in uia ꝯiugii iam p̃ces¬
serunt insubsequentis. quoq eo¬
pule gaudio misceant᷑. Cur ñ gͦ
& in bac spirtali oidinatiõe quaꝑ

Expanded text:
n metuunt sciendo peccare. n metuunt sciendo peccare. magna interjacet, ut episcopi non facile valeant convenire, an debeat sine alioruEcclesia, in qua adhuc solus tu episcopus inveniris , ordinare episcopum non aliter nisi sine episcopis potes. Nam quando de tione episcopi testes adsistant? Sed fraternitatem tuam ita volumus episcopos ordinare , ut ipsi sibi episcopi longo intervallo minime disjungantur; quatenus nulla sit necessitas, ut in ordinatione episcopi, pastores quoque alii quorum praesentia valde est utilis, facile debeant convenire. Cum igitur auctore Deo ita fuerint gatis tribus vel quatuor episcopis fieri non debet. Nam in ipsis rebus spiritalibus ut sapienter et mature disponantur, exemplum trahere a rebus etiam carnalibus possumus. Certe enim dum conjugia in mundo celebrantur, conjugati quique convocantur, ut qui in via jam conjugii praecesserunt, in subsequentis quoque copulae gaudio misceantur. Cur non ergo et in hac spiritali ordinatione, qua per
Abbreviated transcription (Latin):
ego sum ueritas quia ꝓ ueritate ioħes
occisus ẽ: uidelicet ⁊ ꝓ xp̃o sangui¬
nem fudit. Quia uͦ sunt multi in an¬
glorum gente qui dum adhuc min
fidelitate eẽnt huic nefando coniugio
diir admixti. ad fioem uenientes ad.¬
monendi sunt: ut se abstineant. &
gͣue hoc eẽ peccatũ eognoscant. trem̃¬
dum dei uidicium timeant. ne ꝓ car
cisci uideant᷑: inquib se ꝑ ignoran¬
tiam añ lauachrũ baptismatis as¬
struxerunt. In hoc enĩ tempore sc̃a
eccłia q̃dam ꝑ feruorẽ corrigit. que¬
dam ꝑ mansuetudinẽ tolerat. que¬
dam ꝑ consid̾ationẽ dissimulatt.
atꝙ ita portat ⁊ dissimulat. ut sepe
malũ qd̾ adñsatur portando ⁊ dis¬
simulando compescat. Om̃s aũ qui
ad fidem ueniunt admonendi fc̃.
ne tale aliquid audeant ꝑpetie. Siqͥ
aũ ꝑpetuerint. corꝑis & sanguinis
domini ꝯmuniõe priuandi st̃: qͥa si¬
cut in his qui ꝑ ignorantiã fecert̃
culpa aliquatenus toleranda sunt.
ita in his fortiter insequenda qui

Expanded text:
Ego sum veritas ; quia pro veritate Johannes occisus est, videlicet et pro Christo sanguinem fudit. Quia vero sunt multi in Anglorum gente qui, dum adhuc in infidelitate essent, huic nefando conjugio dicuntur admixti, ad fidem venientes admonendi sunt ut se abstineant, et grave hoc esse peccatum cognoscant. Tremendum Dei judicium timeant, ne pro cacisci videantur, in quibus se per ignorantiam ante lavacrum baptismatis adstrinxerunt. In hoc enim tempore sancta Ecclesia quaedam per fervorem corrigit, quaedam per mansuetudinem tolerat, quaedam per considerationem dissimulat, atque ita portat et dissimulat, ut saepe malum quod adversatur portando et dissimulando compescat. Omnes autem qui ad fidem venne tale aliquid audeant perpetrare. Si perpetraverunt, corporis et sanguinis Domini communione privandi sunt, quia sicut in his qui per ignorantiam fecerunt, culpa aliquatenus toleranda est, ita in his fortiter insequenda, qui
Abbreviated transcription (Latin):
regis residentes. ũbum ei uite ura
cum om̃ib aderant eiꝰ comitib p̾di¬
carent: respondie ille dicens. pul
ñ his possum assensũ tribuere. re¬
lictis eis que tanto tempore cum
om̃i angloꝵ gente seruaui. Uerũ
qr de longe huc ꝑegrimi uenistis. ⁊ ego
mͥ uideor ꝑspexisse ea q̃ uos uera ⁊ op¬
tima credebatis: nob quoq ꝯmunca¬
re desid̾astis. uolumꝰ molesti eẽ uob̾. qͥn
potius benigno uos hospitio recipere.
et que uictui ur̃o sunt necessaria
ministͣre curabimus. Nec ꝓhibe¬
mꝰ qͥn om̃s qͦs potestiᷤ fidei ure reli¬
gionis p̾dicando societis. Dedit ergo
eiᷤ mansionẽ in ciuitate doruuernẽ¬
si. q̃ imꝑii sui totiꝰ erat metpoł: eiꝰq
ut ꝓmiserat eum ad ministratiõe uiẽ¬
tus temꝑał̃. licentiã quoq p̃dicandi
ñ abstulit. fertur aũquia ap̃propin¬
quantes ciuitati. more suo cũ cruce
scã ⁊ imagine magni regis dñi nr̃i
ror tuus ⁊ ira tua acuutate ista:

Expanded text:
regis residentes, verbum ei vitae una regis residentes, verbum ei vitae una cum omnibus qui aderant ejus comitibus praedicarent, respondit ille dicens: Pulcincerta, non his possum assensum tribuere, relictis eis quae tanto tempore cum omni Anglorum gente servavi. Verum quia de longe huc peregrini venistis, et ut ego mihi videor perspexisse, ea quae vos vera et optima credebatis, nobis quoque communicare desiderastis, nolumus molesti esse vobis; quin potius hospitio vos benigne recipere, et quae victui vestro sunt necessaria ministrare curabimus. Nec prohibemus quin omnes quos potestis fidei vestrae religionis praedicando societis. Dedit ergo eis mansionem in civitate Dorobernensi, quae imperii sui totius erat metropolis, eisque, ut promiserat, cum administratione victus temporalis, licentiam quoque praedicandi non abstulit. Fertur autem quia adpropinquantes civitati, more suo cum cruce sancta, et imagine magni regis Domini nosror tuus et ira tua a civitate ista,
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ sine fine cum deo uiuo
nere illos in ea quã adierant insu-¬
la. ⁊ eis necessaria ministrari. do¬
nec uid̾et quso de eis fac̾e rrississ.
Nam ⁊ antea fama ad eum xp̃iane
religionis ꝑuen̾at: ut pote qui &
uxorem habebat xp̃ianam de gente
francoꝵ reginã uocabulo bercta: ꝙͣ
ut ritum fidei ac̃ religionis sue cum
ep̃o quẽ ei aduitorem fidei dederant
nõie liudhardo: inuiolatã seruare
insulam rex ⁊ residens sub duio ius-¬
sit augustinũ cum sociis ad suũ ibi¬
dem aduenire colloquiũ. Cauerat
aut̃ ne in aliqͣm domũ ad se introi-¬
rent. uet̾e usus augurio ne suꝑuen¬
tu suo siqͥd malefice artis habuisset̃.
eum suꝑando deciꝑent. At illi ñde-
niebant crucẽ ꝓuexilloferentes ar-¬
genteã. ⁊ imaginem dñi saluatoris
intabula depictã: letaniasq canẽ¬
tes ꝓ sua simul ⁊ eoꝵ ꝓpt̾ quos ⁊ ad
quos uenerant salute et̾na domino
supplicabant. Cũq ad uissionem

Expanded text:
regnum sine fine cum Deo vivo regnum sine fine cum Deo vivo nere illos in ea quam adierant insula, et eis necessaria ministrari donec videret quid eis faceret, jussit. Nam et antea fama ad eum Christianae religionis pervenerat, utpote qui et uxorem habebat Christianam de gente Francorum regia, vocabulo Bercta  Alut ritum fidei ac religionis suae cum episcopo quem ei adjutorem fidei dederant, nomine Liudhardo, inviolatum  Al., iinsulam rex, et residens sub divo, jussit Augustinum cum sociis ad suum ibidem advenire colloquium. Caverat enim ne in aliquam domum ad se introirent, vetere usus augurio, ne superventu suo, si quid maleficae artis habuissent, eum superando deciperent. At illi non daniebant, crucem pro vexillo ferentes argenteam, et imaginem Domini Salvatoris in tabula depictam, laetaniasque canentes, pro sua simul et eorum propter quos et ad quos venerant salute aeterna, Domino supp
Abbreviated transcription (Latin):
oboratus gͦ ꝯfirmatione beati
patris gregorii augustinꝰ cũ¬
famuł xp̃i qui erant cum eo. redit
inopus ũbi: ꝑuenitq bͥtanniam.
Erat eodem tẽmpore rex aedelberth
in oantia potentissimꝰ rex qui ad cõ¬
finium usq humbre fluminis ma¬
ximi quo meridiam ⁊ septemto¬
nales angloꝵ popli dirimuntur.
fines imꝑii tetend̾at. Est aũ ad ori¬
entalem̃ cantie plagam tanaitos
insula ñ modica .i. magnitudinis
iuxta ꝯsuetudrnẽ estimatioĩs an¬
gloꝵ familiarũ sexcentarũ. Quã
a continenti t̾ra secernit fluuius
uuant samu. qui ẽ latitudinis cir¬
citer tͥum stadioꝵ: & duob tantũ
in locis ẽ tͣnsieabił. Utrũq enim
caput ꝓtendit in mare. In hac gͦ
applicuit seruus dñi augustinꝰ:
& socui eiꝰ uiri ite ferunt ferme̾. xl
Gregorio de gente francoꝵ inter¬
p̾̃tes. & mittens eos ad edelb̃ħtũ:
mandauit se uenisse de roma ac
nuntiũ ferre optimũ. Qui s obtẽ¬
ꝑantib et̾na in celis gaudia: &

Expanded text:
oboratus confirmatione beati Patris Gregorii Augustinus confamulus Christi qui erant cum eo, rediit in opus verbi, pervenitque Britanniam. Erat eo tempore rex Edilbereth in Cantia potentissimfinium usque Humbrae fluminis maximi, quo meridiani et septentrionales Anglorum populi dirimuntur, fines imperii tetenderat. Est autem ad orientalem Cantiae plagam Tenatos insula non modica, id est magnitudinis juxta consuetudinem aestimationis Anglorum, familiarum sexcentarum, quam a continenti terra secernit fluvius Vantsumu, qui est latitudinis circiter trium stadiorum, et duobus tantum in locis est transmeabilis: utrumque enim caput protendit in mare. In hac ergo adplicuit servus Domini Augustinus, et socii ejus viri ut ferunt ferme quadrGregorio, de gente Francorum interpretes, et mittens ad Aedilberctum, mandavit se venisse de Roma, ac nuncium ferre optimum, qui sibi obtemperantibus, aeterna in caelis gaudia, et
Abbreviated transcription (Latin):
fidelib disciplinam debemꝰ. sicut bo¬
ni patres carnalib filiis solent quos
quos dolorib affligunt. hab̃e hedes qͥrt.¬
tenenda ẽ. ⁊ ip̃a modum correctionis
dictat: ita utmens extͣ rationis regu¬
lam om̃io nicħ faciat. Addes etiam quo.¬
m ea q̃ furto de eccłiis abstułint reddere
debeant. s absit ut eccłia cum aug¬
qmento recipiat. qd̾ de t̾renis reb uide
fr̃s singłas sorores acciꝑe q̃ sunt ab uł
longaꝑgenie genate.¬
Hocfieri modis om̃ib licet. neqͣquam
enim in sacris eloquiis inuenitur: qd̾
huic capitło cortͣdic̾e uideat᷑.¬
Usq ad qͦsam gen̾ationẽ debeãt
fideles cum ꝓpinquis sͥ coniugio copu¬
lari: & nouercis & cognatis si liceat co
ꝑe publica ꝑmittit: ut siue fr.
a soror. seu duoꝵ fr̃m germanoꝵ uł
duarũ sororum filiꝰ ⁊ filia misceant᷑.
s exꝑimento didicimꝰ ex tali coniu¬
gio sobolem ñ posse succresc̾e: & sacͣ

Expanded text:
bus tenere disciplinam debemus, sicut bobus tenere disciplinam debemus, sicut boni patres carnalibus filiis solent. Quos quos doloribus affligunt, habere haeredes qtenenda est, et ipsa modum correctionis dictet, ita ut mens extra rationis regulam omnino nihil faciat. Addis etiam quomodo ea quae furto de ecclesiis abstulerunt reddere debeant. Sed absit quod Ecclesia cum augmento recipiat quod de rebus terrenis videtfratres singulas sorores accipere, quae sunt ab illis longa progenie genHoc fieri modis omnibus licet. Nequaquam enim in sacris eloquiis invenitur, quod huic capitulo contradicere videatUsque ad quotam generationem fideles debeant cum propinquis sibi conjugio copulari? et novercis et cognatis si liceat coprepublica permittit, ut sive frater et soror, seu duorum fratrum germanorum vel duarum sororum filius et filia misceantur. Sed experimento didicimus ex tali conjugio sobolem non posse succrescere. Et sacra
Abbreviated transcription (Latin):
um una sit fides. sunit ecliaꝵ
tudo missarũ in scã romana eccł̃ia. atq
Alt̾a ingalliarum tenetur.
siue in galliarum: seu inqualibet
eccłia aliquid inuenisti qd̃ plusom̃i¬
potenti deo possit placere. sollieite eli¬
gas ⁊ mangloꝵ eccłia que adhuc adfi¬
dem noua ẽ institutione p̃cipua. q̃ de
multis eccliis collig̾e potiusti infun-¬
das. Non enim ꝓlocis res. s ꝓbonis
quibq eccłiis que pia: que religio¬
sa. que recta sunt elige: & hec quasi
infasciculũ collecta. ap̃ angloꝵ m̃tes
in ꝯsuetudinem depone.
ex ꝑsona furis pensare pot̾. qualit̾
ualeat corrigi. Sunt enun qͥdam qui
habentes subsidia furtũ ꝑpetrant.
⁊sunt aliqui hac inre exmopia de¬
linquunt. Uñ necesse ẽ ut qͥdam dãp.¬
qͥdam aũ leniꝰ corrigant᷑. Et cum pau¬
lulum districtus agitur ex caritate
agendum ẽ ñ ex furore: quia ip̃i hoc
prestatur qui corrigitur in gehenne
ignib tradatur. Sic enim nos tenere¬

Expanded text:
um una sit fides, sunt  Al., ctudo missarum in sancta Romana Ecclesia, atque altera in Galliarum tenetur? sive in Romana, sive in Galliarum, seu in qualibet Ecclesia, aliquid invenisti quod plus omnipotenti Deo possit placere, sollicite eligas, et in Anglorum Ecclesia, quae adhuc ad fidem nova est, institutione praecipua, quae de multis Ecclesiis colligere potuisti, infundas. Non enim pro locis res, sed pro bonis quibusque Ecclesiis, quae pia, quae religiosa, quae recta sunt elige, et haec, quasi in fasciculo collecta apud Anglorum mentes, in consuetudinem depone. ernitas ex persona furis pensare potest qualiter valeat corrigi. Sunt enim qui habentes subsidia, furtum perpetrant, et sunt alii qui in hac re ex inopia delinquunt; unde necesse est, ut quidam daquidam levius corrigantur. Et cum paululum districtius agitur, ex charitate agendum est, non ex furore, quia ipsi hoc praestatur qui corrigitur, ne gehennae ignibus tradatur. Sic enim nos fideli
Abbreviated transcription (Latin):
nes. ⁊ qualit̾ ep̃s ag̾e in eccłia de¬
beat. Respondit gregoriꝰ papa ur¬
bis rome. Sacra scͥptura testatur.
q̃m te bene nosse dubiũ ñ ẽ: ⁊ spe¬
craliter beati pauli ad tymothm
epłe in quib eũm erudire studuit:
qualit̾ in domo dei ꝯũsari debuiss.
cedit quatuor debeant fieri portioẽs.
Una uidelicet ep̃o ⁊ familie ꝓpt̃ hos¬
pitalitatẽ ⁊ susceptionẽ. alia clero.
t̃cia pauꝑib: qͣrta eccliis reꝑandis.
Sed quia tua fr̃nitas monasterii re-¬
gulis erudita seorsum fieri ñ debet¬

Expanded text:
iscopus agere in Ecclesia debeat. Responsio sancti Gregorii papae urbis Romae. Sacra Scriptura testatur, quam te bene nosse non dubium est, et specialiter beati Pauli ad Timotheum epistolae, in quibus eum erudire studuit qualiter in domo Dei conversari debuisset. cedit, quatuor debeant fieri portiones; una videlicet episcopo et familiae propter hospitalitatem, atque susceptionem; alia clero; tertia pauperibus; quarta ecclesiis reparandis. Sed quia tua fraternitas monasterii regulis erudita, seorsum fieri
Abbreviated transcription (Latin):
tudinẽ filius reuelare potest. ded
qr scͥptum ẽ erunt duo in carneuna qͥ
turpitudinem noueree que una caro
cum patre fuit reuelare p̾sumpserit.
ꝓfecto patris turpitudinẽ reuelauit.
suerit facta. ꝓ qua re etiã iohannes
baptista capite truncatus ẽ: ⁊ scõ mar¬

Expanded text:
tris filius revelare potest, sed quia scriptum est: Erunt duo in carne una , qui turpitudinem novercae quae una caro cum patre fuit, revelare praesumpserit, profecto patris turpitudinem revelabit. fuerit facta, pro qua re etiam Joannes Baptista capite truncatus est , et sancto mar
Abbreviated transcription (Latin):
ep̃o: gregorius seruus seruoꝵ d̃i. Li
dam caritatẽ religiosi uiri nulliꝰ cõ¬
mendatione indigeant. qd̵ tam̃ ap¬
augustinũ seruũ dei. de cuiꝰ certi su¬
mus studio. cum aliis seruis d̾i illic
nos ꝓutilitate animarũ auxilian¬
te dño direxisse. Quem necẽsse ẽ ut
sacerdotali studio sc̾itas ur̃a ad iuua¬
re. ⁊ sua ei solatra pb̃e festinet. Qui
eciam ut ꝓmptiores ad suffragandũ
possitis existere. causam uob inum¬
ximus subtilit̃ indicare: scientes
qd̾ ea cognita tota uos ꝓpt̃ dñi de uo¬
dionem ad solatiandum qr res exi¬
git cõmodetis. Candidum p̃terea p̾s¬
biterũ cõmimẽ filiũ: quem ad gub̃¬
nationẽ patͥmoniali eccłie nr̃e tͣns¬
misimꝰ caritati ur̃e in om̃ib ꝯmen¬
damꝰ. D̾s te incolum̃ custodiat reue.¬
rentissime fr̃. Data die .x. kl̃arũ au

Expanded text:
t. Misit etiam tunc isdem tam charitatem, religiosi viri nullius commendatione indigeant; quia tamen apAugustinum, servum Dei, de cujus certi sumus studio, cum aliis servis Dei illuc nos pro utilitate animarum auxiliante Deo direxisse: quem necesse est ut sacerdotali studio Sanctitas Vestra adjuvet, et sua ei solatia praebere festinet. Cui etiam ut promptiores ad suffragandum possitis existere, causam vobis injunximus subtiliter indicare, scientes quod ea cognita, tota vos propter Deum devotione ad solatiandum, quia et res exigit, commodetis. Candidum praeterea presbyterum, communem filium, quem ad gubernationem patrimoniali ecclesiae nostrae transmisimus, charitati vestrae in omnibus commendamus. Deus te incolumem custodiat, reverendissime
Abbreviated transcription (Latin):
romani in b̾cannia regnare cessa¬
runt. post annos ferme ccee beͦx
lam adiit. Habitabant aũ int̃ ual¬
lum qd̾ seuerũ trans insulã fecisse
cõmemorauimꝰ ad plagã meridia¬
nã: qd̾̃ ciuitates faripontes ⁊ strate

Expanded text:
Romani in Brittania regnare cessaRomani in Brittania regnare cessarunt, post annos ferme quadringenlam adiit. Habitabant autem intra vallum quod Severum trans insulam fecisse commemoravimus, ad plagam Meridianam, quod civitate
Abbreviated transcription (Latin):
rio augusto filio theodosii minoris.
loco ab augusto quadragesimo qͣrto:
ante bienniũ romane irruptioĩs
que ꝑ halaricũ regẽ gothoꝵ facta ẽ.
daloꝵ. multeq cum his alie ꝓtri¬
tis francis tͣnsito rheno. totas ꝑ gal¬
lias seuirent. apd̃ bͥtannias granꝰ
municeps tẏrannꝰ creatur ⁊ oeci-¬
ditur. Huiꝰ loco constantinꝰ ex in¬
fima militia ꝓpt̾ solam spẽ noĩs
sine m̾ito uirtutis eligitur. Qui
continuo ut inuasit imꝑiũ in gal¬
lias tͣnsiit. ibi sepe a barbaris inder.¬
tis federib illusus. detͥmento mag-¬
no rei publice fuit. Uñ mox iuben¬
te honorio constantiniꝰ comes ingal¬
liã cum ex̃citu ꝓfectus: apd̃ arelatẽ
cuutatẽ eum clausit. cepit. occidit.
constantẽq filiũ eiꝰ: ex monacho ce.¬
sarem fecit. gerontiꝰ comes suus apd̃
uiennã int̾fecit. fracta ẽ aũ roma
a gothis anno millesimo centesimo
.lxiiii. sue conditionis: ex quo tẽpore

Expanded text:
rio Augusto filio Theodosii minore, rio Augusto filio Theodosii minore, loco ab Augusto quadragesimo quarto, ante biennium Romanae inruptionis quae per Alaricum regem Gothorum facta est, dalorum, multaeque cum his aliae protritis Francis, transito Hreno, totas per Gallias saevirent, apud Brittanias Gratianus municeps tyrannus creatur et occiditur. Hujus loco Constantinus ex infima militia, propter solam spem nominis sine merito virtutis eligitur: qui continuo ut invasit imperium in Gallias transiit; ibi saepe a barbaris incertis foederibus inlusus detrimento magis reipublicae fuit: unde mox jubente Honorio Constantius comes in Galliam cum exercitu profectus, apud Arelatem civitatem eum clausit, cepit, occidit: Constantemque filium ejus quem ex monacho Caesarem fecerat, Gerontius comes suus apud Viennam interfecit. Fracta est autem Roma a Gothis anno millesimo sexagesimo quarto suae conditionis CCCCIX, ex quo tempore
Abbreviated transcription (Latin):
delicet intͣ muros aquileie. captoq
norio qͣdragesimꝰ .iiiꝰ. abauig̾do reg¬
nũ suscipiens tenuit annos .xiii. Cuiꝰ
temporib pelagiꝰ bͥto cont᷑ auxiliũ
gr̃e suꝑne uenena sue ꝑtidie longe
lateꝙ disꝑsit: utens cooꝑatore iulia¬
no de campania quẽ dudum amissi
ep̾atus intemꝑans cupido exagitabat.
Quib sc̃s augustinꝰ sic̃ ⁊ cet̾i patres or¬
thodoximultĩ sententiarũ eatholica¬
rũ milib respond̾unt. Nec eoꝵ tam̃
dementiã corrigͥe ualebant. S quod
gͣuius ẽ correpta eoꝵ uesania magis
augescere contͣdicendo: quã fauen¬
do ueritati uoluit emendari. Quod
pulchre uersib heroicis ꝓsꝑ rechor
ininuat cum ait. contͣ augustinũ
narratur serpere qͥdam scͥptor quem
dudum liuor adurit ecdax. Quis ca-¬
put obscuris contectũ utcũꝙ cauer¬
nis. Tollere humo miserũ ꝓtulit
anguicłm: Aut hc̃ fruge sua eqͦrei
ꝑauere bͥtanni. aut hic campano
gmine corda tumet.

Expanded text:
delicet intra muros Aquileiae,  Al. adelicet intra muros Aquileiae,  Al. anorio, quadragesimus tertius ab Augusto regnum suscipiens, tenuit annos tredecim. Cujus temporibus Pelagius Britto contra auxilium gratiae supernae venena suae perfidiae longe lateque dispersit, utens cooperatore Juliano de Campania, quem dudum amissi episcopatus intemperans cupido exagitabat: quibus sanctus Augustinus sicut et caeteri Patres orthodoxi multis sententiarum catholicarum millibus responderunt, nec eorum tamen dementiam corrigere valebant: sed quod gravius est correpta eorum vesania magis augescere contradicendo quam favendo veritati voluit emundari: quod pulchre versibus heroicis Prosper rhetor insinuat, cum ait: Contra Augustinum narratur serpere quidam Scriptor, quem dudum livor adurit edax. Quis caput obscuris contectum utcunque cavernis Tollere humo miserum propulit anguiculum? Aut hunc fruge sua aequorei pavere Britani, Aut hic Campano gramine corda tumet.
Abbreviated transcription (Latin):
ut diximꝰ ñ solum orbis totiꝰ s ⁊ insu¬
larum eccłiis asꝑserit.
gr̃anꝰ quadragesimꝰ ab augusto
post mortẽ ualentis sex annis imꝑiũ
tenuit: qͣnuis iam dudũ ⁊ antea cũ
patruo ualente ⁊ cum ualentiniano
frẽ regnaret. Qui cũ eũ afflictũ &
perie cõlapsiũ rei publice statũ iudet:¬
theodosiũ hispanũ uirũ restituende
rei publice necc̃itate apd̃ sẏrmiũ pur¬
pura induit: orientisq ⁊ thracie simul
p̃ferit imꝑio. Qua tempestate maximꝰ qͥd̾
dem: in bͥtanniã inuitꝰ ꝓpe modũ ab
ex̃citu imꝑator creatꝰ ingalliã tͣnsiit.
ibi gr̃anum augͥtũ subita incursiõe
ꝑt̾ritũ. atq in italiã tͣnsire meditan¬
tem doł circũuentũ int̃fecit. fr̃emq
eiꝰ ualentinianũ aug̾tũ italia expu¬
lit. Ualentinianꝰ inorientẽ refugienᷤ.
a thodosio pat̾na pietate susceptus.
mox etiã imꝑio restitutꝰ ẽ. elauso ui¬

Expanded text:
ut diximus, non solum orbis totius, sed et insuut diximus, non solum orbis totius, sed et insularum Ecclesiis aspersit.Gratianus, quadragesimus ab Augusto, post mortem Valentis sex annis imperium tenuit, quamvis jamdudum antea cum patruo Valente et cum Valentiniano fratre 555 regnaret: qui cum afflictum ac pene collapsum reipublicae statum videTheodosium Hispanum virum, restituendae reipublicae necessitate apud Syrmium purpura induit, Orientisque et Thraciae simul praefecit imperio. Qua tempestate Maximus, vir et, in Britannia inuitus propemodum ab exercitu imperator creatus in Galliam transiit: ubi Gratianum Augustum subita incursione perterritum atque in Italiam transire meditantem dolis oircumuentum interfecit fratremque eius Valentinianum Augustum Italia expulit. Valentinianus in Orienta Theodosio paterna pietate susceptus, mox etiam imperio restitutus est: clauso vi
Abbreviated transcription (Latin):
uerant. renouant eccł̃ias ad solum
usq destructas basilicas sc̃oꝵ mar ty¬
rũ fundant. ostruunt. ꝑficiũt. ac ue¬
luti uctricia signa passĩ ꝓpalant. dieᷤ
festos celebͣnt: sacra mundo corde atq
ore conficũte. Alansitq hec in eccłiis
xp̃i q̃ erant in bͥtannia pax usq adtẽ¬
pora arriane uesanie. q̃ corrupto orbe
toto: hanc etiã insulã extra orbẽ tam
longe remotã ueneno sui infecit erro¬
ris ⁊ hac qͣi uia pestilentie trañ orea¬
nĩ patefacta. ñ mora om̃is se lues here¬
seos cuiq insule noui semꝑ aliquid au¬
dire gaudenti. ⁊ nich certi firmit̾ obti¬
nenti infudit. His temporib constan¬
tius qui uiuente diocletiano galliã
suecudinis ⁊ cuulitatis inbtannia
morte obiit. Hic constantinũ filiũ
ex concubina helena creatũ imꝑato¬
rem galliarũ reliqͥt. Seribit aũ eut
temporib arriana heresis exorta ⁊ in
nichena synodo detecta atq dãpnata.
nichomiiꝰ exitiabile ꝑfidie sue uirꝰ

Expanded text:
verant, renovant ecclesias ad solum usque destructas, basilicas sanctorum martyrum fundant, construunt, perficiunt, ac veluti vitricia signa passim propalant, dies festos celebrant, sacra mundo corde atque ore conficiunt: mansitque haec in Ecclesiis Christi quae erant in Brittania pax usque ad tempora Arrianae vesaniae, quae corrupto orbe toto, hanc etiam insulam extra orbem tam longe remotam veneno sui infecit erroris: et hac quasi via pestilentiae trans Oceanum patefacta, non mora omnis se lues haereseos cujusque, insulae novi semper aliquid audire gaudenti et nihil certi firmiter obtinenti infudit. His temporibus Constantinus qui vivente Diocletiano Galliam suetudinis et civilitatis, in Britannia mortem obiit, qui Constantinum filium ex concubina Helena creatum imperatorem Galliarum reliquit. 530 CAPUT temporibus Arriana haeresis exorta et in Nicaena synodo detecta atque damnata, nihilominus exitiabile perfidiae suae virus,