comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ut scortũ & uile mancipiũ & in lupana¬
rib ꝓstitutã: tanto nunc amplius ad
eã reuersus sũ qͥa egit penitentiã & e¬
dificauit tẽplũ meũ. In qͦ nc̃ habito in
medio illius. & uocabit ciuitas uerita

Expanded text:
ut scortum et vile mancipium, et in lupanaut scortum et vile mancipium, et in lupanaribus prostitutam: tanto nunc amplius ad eam reversus sum; quia egit poenitentiam, et aedificavit templum meum in quo habitabo in medio illius.
Abbreviated transcription (Latin):
similã comedens & mel & oleũ. & uestib
ornata pulcherrimis. & habens ex largita¬
te uiri om̃ia ornam̃ta gẽmarũ: forncata
ẽ cũ assyriis & chaldeis. & audiuit a dño.
Sicut chespicit uxor uirũ suũ. sic despexit
me domꝰ isrł. Captiuitati autẽ tradita
& illusa ab amatorib suis & pͥstino decore
nudata postquã diuaricauit pedes suos
om̃i transeunti. & polluta ẽ usq aduer¬
ticẽ: memor pͥstinȩ felicitatis ingeminat.
Reuertar ad uirũ meũ pͥorẽ. qͥa melius mͥ
erat tunc: quã nunc. Quã ille suscipiens &
rursũ habens in coniugio. cui pͥus dixerat
non irascar tͥ. & utelus m̃s recessit ate: nc̃
loquitur. Telatus sũ relo magno magno.
& indignatione magna relatus sũ eã. Quan¬
tũ pͥus indignatꝰ sũ quod a multis ama¬
torib deturpata ẽ. & maculauit thorũ
me¬
nũ. unde & tradidi eã amatorib suis.
nequaquã ut sub marito adulterã sed

Expanded text:
similam comedens, et mel, et oleum, et vestibus similam comedens, et mel, et oleum, et vestibus ornata pulcherrimis, et habens ex largitate viri omnia ornamenta gemmarum, fornicata est cum Assyriis atque Chaldaeis, et audivit a Domino: Sicut despicit uxor virum suum, sic despexit me domus Israel . Captivitati autem tradita et illusa ab amatoribus suis, et pristino decore nudata, postquam divaricavit pedes suos omni transeunti, et polluta est usque ad verticem, memor pristinae felicitatis ingemit: Revertar ad virum meum priorem: quia melius mihi erat tunc quam nunc . Quam ille suscipiens et rursum habens in conjugio, cui prius dixerat: Non irascar tibi, et zelus meus 838 recessit a te , nunc loquitur: Zelatus sum Sion zelo magno, et indignatione magna zelatus sum eam. Quantum prius indignatus sum, quod a multis amatoribus deturpata est, et maculavit torum meum: unde, et tradidi eam amatoribus suis, nequaquam ut sub marito adulteram, sed
Abbreviated transcription (Latin):
tiũ trinitatis uersa ẽ in desertũ habita¬
tionẽq draconũ. Quȩ ple̾na sunt uelociter
transeamꝰ. ut in obscuris spatiũ disserendi
sit. Non enĩ longos florentesq tractatus
in quibꝰ pla  sibilis ludit oratio sed cõmenta¬
rios scribimꝰ. quoꝵ officiũ ẽ p̃terire mani¬
festa. obscura disserere.
t factũ est uerbũ dñi exercituũ dicens.
Hec dicit dñs exercituũ. Telatus sũ sy¬
on zelo magno. & indignatione magna
relatus sũ eã. Hec dicit dñs exercituũ.
Reuersus sũ ad syon: & habitabo in medio
tis. & mons dñi exercituum. mons sc̃ifi¬
t factus ẽ sermo dñi om̃ipotentis dicens.
Hec dicit dñs om̃ips Telatus sũ hirłm
& syon celo magno. & furore maximo ze¬
latus sũ eã. Hec dicit dñs om̃ips. Reuer¬
tar ad syon: & habitabo in meclio hirłm.
insolitudine instar uxoris acceꝑit. &
iacentẽ in idolatrie sanguine oꝑuerit
pallio suo. & amore coluerit maritali.
in hie eechiel plenꝰ cdiscimꝰ. Quȩ postea

Expanded text:
initatis, versa est in desertum, habitationemque draconum. Quae plana sunt, velociter transeamus, ut in obscuris spatium disserendi sit: non enim longos florentesque tractatus in quibus plausibilis ludit oratio, sed commentarios scribimus, quorum officium est, praeterire manifesta, obscura disserere. Et factum est verbum Domini exercituum, dicens: Haec dicit Dominus exercituum: Zelatus sum Sion zelo zelatus sum eam. Haec dicit Dominus exercituum: Reversus sum ad Sion, et habitabo in medio tis, et mons Domini exercituum, mons sanctifit factus est sermo Domini omnipotentis, dicens: Haec dicit Dominus omnipotens: Zelatus sum Jerusalem et Sion zelo magno, et furore maximo zelatus sum eam. Haec dicit Dominus omnipotens: Revertar ad Sion, et habitabo in medio Jerusalem: in solitudine instar uxoris acceperit, et jacentem in idololatriae sanguine, operuerit pallio suo, et amore coluerit maritali, in Ezechiele plenius discimus, quae postea
Abbreviated transcription (Latin):
sedimꝰ & fleuimꝰ dũ recorclarem᷑ syon. in
salicib in medio eiꝰ suspendimꝰ organa nr̃a
postquã reuersi furrint in hirłm: accipi¬
ant psalmũ & tympanũ. & canant in ec¬
cłia dñi. Et qͥ ꝑ maiora peccata longe fue¬
rant ab uidea & confessione uerissima
urniant & ꝑ singulos ꝓfectus suos ȩdifi¬
cent domũ dñi. & tunc uniuersi pari mͣ¬
serit ad eos. fient autẽ om̃ia quȩ ꝓmissa
sunt. si dñm audire uoluerint. & acta pę¬
nitentia in bonis oꝑib manserint.
t factũ ẽ in anno quarto darii regis.
factũ ẽ uerbũ dñi ad zachariã. in quar¬
Ita mensis noni qͥ e̾ casleu: & miserunt
ad domũ dĩ sarasar &e rogomelech. & uiri
qͥ erant cũ eo ad dep̃candã faciẽ dñi. ut
dicerent sacerdotib domꝰ dñi exercituũ
ae ꝓpħis loquentes. Nũquid flendũ mͥ ẽ
uerbũ dñi exercituũ ad me dicens. Loque¬
re ad omnẽ popłm t̾rȩ & ad sacerdotes

Expanded text:
sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion: in sedimus et flevimus, cum recordaremur Sion: in salicibus in medio ejus suspendimus organa nostra, postquam reversi fuerint in Jerusalem, accipiant Psalmum et tympanum, et canant in Ecclesia Domini, et qui per majora 831 peccata longe fuerant ab Judaea, et confessione verissima, veniant, et per singulos profectus suos aedificent domum Domini, et tunc universi pari meserit ad eos. Fient autem omnia quae promissa sunt, si Dominum audire voluerint, et acta poenitentia, in bonis operibus manserint. Et factum est in anno quarto Darii regis: factum est verbum Domini ad Zachariam, in quarta mensis noni, qui est Casleu. Et miserunt ad domu eo, ad deprecandam faciem Domini: ut dicerent sacerdotibus domus Domini exercituum et prophetis loquentes: Numquid flendum est miverbum Domini exercituum ad me, dicens: Loquere ad omnem populum terrae, et ad sacerdotes,
Abbreviated transcription (Latin):
uid. De qͦ & in euangłio scriptũ ẽ. Eterit
sacerdos a dextris eiꝰ. siue iuxta hebraicũ
suꝑ thronũ suũ. qͥa ipse & rex & pontifex
est. Et sedebit tã in regali quã in sacerdo¬
tali sede throno. & consiliũ pacificũ erit
in utrũq. ut nec regale fastigiũ sacer¬
dotalẽ depͥmat dignitatẽ nec sacerdotii
dignitas regale fastigiũ. sed in unius glam
dñi iħu utrũq consentiat. Legi in cuiꝰdã
libro hoc quod dicit᷑ & consiliũ pacificũ
erit int̃ duos: ad patrẽ referri & filiuoi.
qͥa non suã sed patris uenerit facere uo¬
luntatẽ. & pat̾ in filio sit. & filiꝰ in patre.
Corona autẽ idest insigne uictoriȩ euor¬
xp̃s furrit coronatꝰ. his quoq repmittit᷑.
qͥ expectant eũ. & intelligt̃ utilitatẽ
quondã captiuitatis sue. & nouerunt¬
di uniuersa misteria. ut sint in gr̃ãms ĩopho¬
niȩ. hoc ẽ iusitationis dñi. Et qui in babi¬
lone dicebant. suꝑ flumina babilonis ibi

Expanded text:
riptum est: Et erit sacerdos a dextris ejus , sive juxta Hebraicum, super thronum suum; quia ipse et rex et Pontifex est: et sedebit tam in regali, quam in sacerdotali throno, et consilium pacificum erit inter utrumque, ut nec regale fastigium sacerdotalem deprimat dignitatem, nec sacerdotii dignitas regale fastigium, sed in unius gloria Domini Jesu utrumque consentiat. Legi in cujusdam libro hoc quod dicitur : Et consilium pacificum erit inter duos, ad Patrem referri et ad Filium: quia non suam, sed Patris venerit facere voluntatem, et Pater in Filio sit, et Filius in Patre . Corona autem, id est, insigne victoriae, cum Christus fuerit coronatus, his quoque repromittitur, qui exspectant eum, et intelligunt utilitatem quondam captivitatis suae, et noveruntei universa mysteria, ut sint in gratiam filii Sophoniae, hoc est visitationis Domini. Et qui in Babylone dicebant : Super flumina Babylonis ibi
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi sacerdotu dignitatẽ. q̃uod ab¬
latis sordib peccatoꝵ mundũ habue¬
rit sacerdatiũ. Hec uidri.
Ri autẽ ita edisserunt. sacerdotẽ ẽe
magnũ ad quẽ dr̃. Tues sacerdos in
ȩt̃nũ scdm ordinẽ melchise dech. Qui
qm̃ ꝑ se uideri non potest. a dño ꝓpħe
ostendit᷑. stans corã angło dñi. Qu̾ẽ
uolunt magni consilii ẽe angłm. non
qͦ alter &e alt̾ sit. ut duas ꝑsonas recipi¬
amꝰ in filio: sed quod idẽ atq unꝰ & qua¬
si homo sordiclatꝰ ostendat᷑. & quasi an¬
głs mediator hominũ & dĩ apparere
dicat᷑. Nan autẽ ẽe iħm filiũ iosedech
ex hoc conant᷑ ostendere: quod non sit
appositũ in p̃senti loco filiũ iosedech qͥ
in aliis locis ubi uere de iesu dr̃ filio
iose dech. semꝑ patris cognomine cense
sistens gradu. & stans satanh adextris
eius. ut aduersaret᷑ ei. Cẽptatus enĩ ẽ
ꝑ omnẽ modũ absq peccato. Et in euan¬

Expanded text:
intelligi sacerdotii dignitatem, quod, abintelligi sacerdotii dignitatem, quod, ablatis sordibus peccatorum, mundum habuerit sacerdotium. Haec Judaei. Nostri autem ita dmagnum , ad quem dicitur: Tu es sacerdos in aeternum secundum ordinem Melchisedech , qui per se videri non potest, a Domino prophetae ostenditur stans coram angelo Domini, quem volunt magni consilii esse angelum, non quod alter et alter sit, aut duas personas recipiamus in Filio; sed quod idem atque unus, et quasi homo sordidatus ostenditur, et quasi angelus mediator hominum et Dei apparere dicatur. Non autem esse Jesum filium Josedec, ex hoc conantur ostendere, quod non sit appositum in praesenti loco, filius Josedec, qui in aliis locis, et ubi vere de Jesu dicitur filio Josedec, semper patris cognomine censeasistens gradu: et Satan stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei. Tentatus enim est per omnem modum absq
Abbreviated transcription (Latin):
fecit. cur quasi torrẽ quẽ uulgotione
uocant. i ħm conaris subuertere. qui
de babilonia captiuitate quasi semiust̃
ruasit: Quod autẽ sequit᷑ iesus rrat
indutus uestib sordidis: triplicit̃ int᷑p¬
tant᷑. uel ob coniuigiũ illicitũ uel ob
peccata popłi. uel ꝓpt̾ squalorẽ capti¬
uitatis. Angłs autẽ ante cuiꝰ faciẽ sta¬
bat iesus : p̃cepit cȩteris angłis ex ple¬
na dñi ut auferrent ab eo sordida ues¬
tim̃ta. de qͥb supͣdiximꝰ. Qui cũ pceꝵ¬
tũ eiꝰ oꝑe cõplessent: rursũ idẽ angs
loqͥ it᷑ ad hesũ. Ecce abstuli ate iniqͥatio
tuã. Hec sunt sordida
uestim̃ta
Et indui te mutatoriis. hoc
ẽ israheli¬
tẽ ł coniugẽ copulaui. Pro quo bex tͣns¬
tulerunt. Fo anipn. quã nos tunicã ta¬
larẽ possumꝰ dicere. eo quod usq ad ta
ponite cydarim mundã suꝑ caput eiꝰ.
ꝓ ciclari in hebreo legimus sãtupħ. Quȩ
mitra aplerisq dicit᷑. & in hac uolunt

Expanded text:
fecit, cur quasi torrem, quem vulgo titionem fecit, cur quasi torrem, quem vulgo titionem vocant, Jesum conaris obruere, qui de Babylonia captivitate quasi semiustus evasit? Quod autem sequitur: Jesus erat indutus vestibus sordidis, tripliciter interpretantur. Vel ob conjugium illicitum, vel ob peccata populi, vel propter squalorem captivitatis. Angelus autem ante cujus faciem stabat Jesus, praecepit caeteris angelis ex persona Domini, ut auferrent ab eo sordida vestimenta, de quibus supra diximus. Qui cum praeceptum opere complessent rursum idem angelus loquitur ad Jesum: Ecce abstuli a te iniquitatem tuam: haec sunt sordida vestimenta, et indui te mutatoriis, hoc est, Israelitem tibi conjugem copulavi, pro quo Septtulerunt ποδήρη quam nos tunicam talarem possumus dicere, eo quod usque ad taPonite cidarim mundam super caput ejus, pro cidari in Hebraeo legimus SANIPH  , quae mitra a plerisque dicitur, et in hac volunt
Abbreviated transcription (Latin):
dã suꝑ caput eius. Et circũ dederunt
eũ uestim̃tis.
Nte quã ueniamꝰ ad intelligentiã spũ¬
alẽ : quomͦ hebrei locũ istũ edisse¬
rant. strictĩ brruit̾q dicendũ ẽ. Hie¬
sũ sacerdotẽ magnũ quẽ greci. Ape¬
pra. latini pontificẽ uocant. filiũ iose¬
dech intelligi uolunt. qui cũ ⁊oroba¬
bel popło p̃fuit. Acuius dextris stabat
aduersarns. hoc enĩ interp̾tat᷑ sathan.
ut aduersaret᷑ ei. Et recte stabat ã
dextris eius non a sinistris: qͥa uera
erat accusatio. eo quod ipse cũ ceteris
alienigenã accepisset uxorẽ. Quod in
eera. & in malachia qͥ hunc ꝓpham se¬
quit᷑. plenissime scriptũ ẽ. Dixitq
dñs ad sathan accusatorẽ & aduersa¬
riũ tius. ipse ẽ enĩ inimicꝰ & uindex
accusator fr̃m. suoꝵ. Increpet dñs inte
sathan: ut pluit dñs a dño. Et in crepet
dñs in te : qui elegit hirłm. Cũ gͦ de
cunctis uidȩ urbib nunc electa sit hrrłm
nequaq ri inputante dño peccata qͣ

Expanded text:
dederunt eum vestimentis. Antequam veniamus ad intelligentiam spiritualem, quomodo Hebraei locum istum edisserant, strictim breviterque dicendum est. Jesum sacerdotem magnum, quem Graeci ἀρχιερέα, Latini pontificem vocant, filium Josedec intelligi volunt, qui cum Zorobabel populo praefuit. Ex cujus dextris stabat adversarius hoc enim interpretatur Satan  ut adversaretur ei. Et recte stabat a dextris illius, non a sinistris, quia vera erat accusatio, eo quod et ipse cum caeteris alienigenam accepisset uxorem, quod in Esdra et in Malachia, qui hunc prophetam sequitur, plenissimum scriptum est . Dixitque Dominus ad Satan, ad accusatorem, et ad adversarium ejus, ipse est enim inimicus et vindex, ac accusator fratrum suorum: Increpet Dominus in te, Satan: ut, pluit Dominus a Domino: et increpet Dominus in te, qui elegit Jerusalem. Cum ergo de cunctis Judae urbibus nunc electa sit Jerusalem, nequaquam ei imputante Domino peccata quae
Abbreviated transcription (Latin):
semꝑ dextris eiꝰ & uirtutib contrai¬
re. Quodq seqͥt᷑ increpet inte dñs sa¬
tanh. & increpet dñs inte qͥ elegit hie¬
rłm. sic edisserunt. qͥ a pat̾ & filius dñs
p̃. Et in centesimo nono psalmo legimꝰ
Dixit dñs dño meo. sede a dextris meis.
Dñs de altero dño loquit᷑. non quo ipse
dñs qui loquit᷑ increpare non possit: sed
quod ex unitate naturę cũ alt̾ increpa¬
uerit. increpet ipse qͥ loquit᷑. Qui enĩ
uidet filiũ. udet & patrẽ. Et iste ẽ qͥ
elegit hirłm: ecclam quȩ pacẽ dñi con¬
tẽplat᷑. Torris autẽ de igne ẽrutus
rectissime intelligi potest : qui cũ in
babylone fuerit non ẽ babylomo igne
consup̃tus. nec flãma scłi huius att ac¬
tus. Unde & moyses in solitudure cer¬
nit uisionẽ magnã. in qua ardebat ru¬
erat uestib sordidis. Qui cũ non fecis¬
set peccatũ: ꝓ nobis peccatũ factus ẽ.
& ipse infirinitates nr̃as portat & ꝓ¬

Expanded text:
irtutibus contraire. Quodque sequitur: Increpet Dominus in te, Satan, et increpet Dominus in te qui eligit Jerusalem, sic edisserunt, quia Pater et Filius Dominus est, et in centesimo nono psalmo legimus: Dixit Dominus Domino meo, sede a dextris meis: Dominus de altero Domino loquitur, non quod ipse Dominus qui loquitur, increpare non possit; sed quod ex unitate naturae, cum alter increpaverit, increpet ipse qui loquitur. Qui enim videt Filium, videt et Patrem : et iste est qui elegit Jerusalem, Ecclesiam quae pacem Domini contemplatur. Torris autem de igne erutus, rectissime intelligi potest, qui cum in Babylone fuerit, non est Babylonio igne consumptus, nec flamma saeculi hujus attactus. Unde et Moyses in solitudine cernit visionem magnam, in qua ardebat ruindutus vestibus sordidis; qui cum non fecisset peccatum, pro nobis peccatum factus est, et ipse infirmitates nostras portat,
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dñs. In sion saluamini. qui haluta
que spoliauerunt uos: quia qui tetige¬
rit uos quasi tangat pupillã oculi eius.
Ecce inferã manũ meã suꝑ eos. & erunt
p̃de his qui seruierant eis. & cognoscetis
quia dñs om̃ips misit me.

Expanded text:
ta e spoliauerunt uos; quia qui tetigerit uos, quasi qui tangit pupillam oculi eius. Ecce ego inferam manum meam super eos, et erunt spolia his, qui seruierant eis;et cognoscetis quia Dominus omnip
Abbreviated transcription (Latin):
cdũ. & quod misaia legimꝰ. Dint scs le¬
uate oculos ur̃os: & indete quis ostendit
hec om̃ia. Cenatione gͦ ocular opusẽ
& intelligentia sp̃uali. ut uideamꝰ con¬
trarias fortitudines quȩ contra nos le

Expanded text:
ndum . Et quod in Isaia legimus: Dixit sanctus, Levate oculos vestros, et videte quis ostendit haec omnia ? Elevatione ergo oculorum opus est et intelligentia spirituali, ut videamus contrarias fortitud
Abbreviated transcription (Latin):
Et in .lauiii. Ds̃ tuscis insipientiã me¬
ã. & delicta mea ãte non st̃ abscon¬
dita. Quȩ uniuersa appellant᷑ sordida
uestim̃ta. Et auferunt᷑ ab eo. cũ nr̃a¬
peccata diluerit. Ut qͥa ille sordidis
indutꝰ ẽ uestib: nos resurgentes in
eo auliamꝰ post baptisma. Candida
sint semꝑ uestim̃ta tua. Credentiũ¬
q om̃is eccłia audit ꝑ isaiã. Lauami¬
ni. mundi estote. Et de ipsa ꝓpħat᷑
in cantico canticoꝵ. Que e̾ ista que

Expanded text:
tavo psalmo: Deus, tu scis insipientiam meam, et delicta mea a te non sunt abscondita . Quae universa appellantur sordida vestimenta, et auferentur ab eo cum peccata nostra deleverit, ut quia ille sordidis indutus est vestibus, nos resurgentes in eo audiamus post baptisma: Candida sint semper vestimenta tua : credentiumque omnis Ecclesia audit per Isaiam: Lavamini, mundi estote . Et de ipsa prophetatur in Cantico canticorum: Quae est ista qu
Abbreviated transcription (Latin):
exercituũ. pꝰ głam misit me & reliqua:
uox saluatoris loquentis inducit᷑ qui
om̃ips ds̃ apatre om̃ipotente missũ se
ẽẽ dicit. non iuxta id quod om̃ips est.
sed iuxta id quod pꝰ głam missus ẽ. Qui
cũ in forma dĩ eẽt. non rapinã arbitra¬
tus ẽ ȩqualẽ se ẽẽ dõ. sed semet ipsũ ea

Expanded text:
exercituum, post gloriam misit me, et reliqua, exercituum, post gloriam misit me, et reliqua, vox Salvatoris loquentis inducitur, qui omnipotens Deus a Patre omnipotente missum se esse dicit, non juxta id quod omnipotens est; sed juxta id quod post gloriam missus est. Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus
Abbreviated transcription (Latin):
mala suꝑ om̃s qͥ habitant in t̾ra. & ad
quẽ iuxta hunc ipsũ ⁊achariã ꝓpħam
egrediunt᷑ equi nigri. ut in sua regione
consistant. Ille quoq qͥ in isaia głabund̃
dixerat in cęlũ ascendã. suꝑ sidera cęli
ponã tronũ meũ. sedebo in monte sub¬
limi suꝑ montes excelsos: in aquilone in
frigidissimo t̾rarũ loco regnũ habere
se iactat. Legimꝰ & in alio loco. Ecce fu¬
mus ab aquilone uenit. & qui ꝓcul
a sc̃a urbe dif esserant: dr̃ de eis. Ecce
ꝓuocans eos qui in captiuitate st̃ : ut
redeant hierłm. Ulade & lege sermones
meos istos ad aquilonẽ. & dices. Reuer¬
disꝑsi sumꝰ in orbe t̾rarũ. & de quib
euangłm p̾dicat. quod in quattuor uen
get nos qͥ in huius scłi menis & confu¬
sione uersam᷑ : ut fugiamꝰ in syon ecclam
dm̃. & humilia relinquentes in specu¬
la rius & sublimitate dogmatũ consis¬
tamus. Quod autẽ sequit᷑. hec dicit dñs

Expanded text:
mala super omnes qui habitant in terra, et ad mala super omnes qui habitant in terra, et ad quem juxta hunc ipsum Zachariam prophetam, egrediuntur equi nigri, ut in sua regione consistant . Ille quoque qui in Isaia gloriabundus dixerat: In coelum ascendam, super sidera coeli ponam thronum meum, sedebo in monte sublimi, super montes excelsos in Aquilone , in frigidissimo terrarum loco regnum habere se jactat. Legimus in alio loco: Ecce fumus ab Aquilone venit : et qui procul a sancta urbe discesserant, dicitur de eis: Ecce  provocans eos qui in captivitate sunt, ut redeant Jerusalem: Vade et lege sermones meos istos ad Aquilonem, et dices: Reverdispersi sumus in orbe terrarum, et de quibus Evangelium praedicat, quod in quatuor ventget nos, et qui in hujus saeculi vitiis et confusione versamur: ut fugiamus in Sion Ecclesiam Domini, et humilia relinquentes, in specula ejus et sublimitate dogmatum consistamus. Quod autem sequitur: Haec dicit Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
uixta sitũ hirłm intelligunt᷑ & tẽpli.
Assiriĩ gͦ & babilonii qui di popłm uasta¬
uerunt. habitant in t̾ra aquilonis. De¬
ditur. Quia gͥ angłs p̾ceperat qͥ occur¬
rerat angło ꝓpħanti in ⁊acharia ut
loqueretur ad puerũ. ad cõparatio¬
nẽ enĩ angłicȩ dignitatis om̃is huma¬
na natura purritia nũcupat᷑. quia
non angłi in nos sed nos in angłos ꝓfi¬
cimus. & dicerae ei absq muro habita
bit᷑ hirłm. & reliqua: nc̃ idem ad eos
sermo fit dñi qͥ habitant in aquilone.
ut auentis .iiͦiͦi. congregent᷑ in qͥb fu¬
erant toto orbe disꝑsi. & reuertant᷑
in sion qui habitant in babilone. uł
sion quȩ nunc habitas in babilone.
fuge & reuertere ad pͥstinã sedẽ. Qd̃
autẽ tertio casu uocatiuo dr̃ õ. exde¬
tatio ad fugã ẽ. ut non semel. sed cre¬
brius ad fugiendũ sciant se ẽẽ cõmoni¬
tos. Dicendũ & alit̾. Aquilo uentus du¬
rissimus ẽ. qui charissima habitatoꝵ
suoꝵ corcda facit. & a quo succendunt᷑

Expanded text:
m intelliguntur et templi. Assyrii ergo et Babylonii, qui Dei populum vastaverunt, habitant in terra Aquilonis. Deditur. Quia igitur angelus praeceperat qui occurrerat angelo prophetanti in Zacharia, ut loqueretur ad puerum ad comparationem enim angelicae dignitatis, omnis humana natura pueritia nuncupatur, quia non angeli in nos, sed nos in angelos proficimus, et diceret ei: Absque muro habitat reliqua. Nunc idem ad eos fit sermo Domini qui habitant in Aquilone: ut a ventis quatuor congregentur, in quos fuerant in toto orbe dispersi, et revertantur in Sion qui habitabant in Babylone. Vel Sion, quae nunc habitas in Babylone, fuge et revertere ad pristinam sedem. Quod autem tertio, casu vocativo dicitur o, exhortatio ad fugam est, ut non semel, 796 sed crebrius ad fugiendum sciant se esse commonitos. Dicendum et aliter: Aquilo ventus durissimus est, qui durissima habitatorum suorum corda facit, et a quo succenduntur
Abbreviated transcription (Latin):
ũ hec ita se habeant. & possessurꝰ sit
dñs iudã partẽ suã. & electurus sit¬
hirłm: om̃e humanũ genus dñi formidet
aduentũ. quia surrexit de habitaculo
uindictã popłi sui. iuxta illud quod serip¬
tũ ẽ Exurge ut quid dormis dñe. Siue
iuxta lax. qui dixerunt surrex̃ de nubi¬
tellige. quib mancdauit dñs ne pluant
suꝑ isrłꝰ imbrẽ. Iste sunt nubes. de qͥb scrip¬
tũ ẽ. Et nubes spargant iusticiã. Neq enĩ
nubes iste corporeȩ inter quas aer dens ior
cogitur possunt pluere iustitiã. In his &
cũ his nubib dñs in euangłio uenturũ
ẽẽ se dicit. Ꝙ in isaia legimꝰ. quod dñs
in egiptũ uenerit innube leui. Igiptus
munclus accipit᷑. In quẽ dñs descendisse
memorat᷑ in carne. quȩ ȩdita de utero
uirginali nullo humani seminis & peccatoꝵ
pondere grauabat᷑. Quod autẽ om̃is caro
non absolute hominũ & bestiarũ & uo¬
latiliũ & pisciũ sed specialit̾ humana

Expanded text:
ita se habeant, et possessurus sit Dominus Judam partem suam, et electurus Jerusalem, omne hominum genus Domini formidet adventum, quia surrexit de habitaculo vindictam populi sui, juxta illud quod scriptum est: Exsurge, ut quid dormis, Domine ? sive juxta LXX qui dixerunt, surrexit de nubitolos intellige, quibus mandavit Dominus ne pluant super Israel imbrem. Istae sunt nubes, de quibus scriptum est: Et nubes spargant justitiam : neque enim nubes istae corporeae, in quas aer densior cogitur, possunt pluere justitiam. In his et cum his nubibus Dominus in Evangelio venturum se esse dicit . Et in Isaia legimus, quod Dominus in Aegyptum venerit in nube levi . Aegyptus mundus accipitur, in quem Dominus descendisse memoratur in carne, quae edita de utero virginali, nullo humani seminis et peccatorum pondere gravabatur. Quod autem omnis caro, non absolute hominum, et bestiarum, et volatilium, et piscium; sed specialiter hominum
Abbreviated transcription (Latin):
am confitentẽ & credentẽ nomini suo. &
non possideat alibi nͥ in t̾ra sc̃a quȩ in¬
t̃pretat᷑ ȩccłia. & eligat adhuc hirłm.
quã tẽptationi in ꝑsecutionib derelique¬
rat. ludeoꝵ alii putant sub zorobabel
& iesu. & erra. & neenna. hec ex parte
medos huc usq uersant᷑. Alii uͦ in futurũ
differunt. quod tunc crediturȩ sint gen¬
tes in eũ qui mittat᷑ a dño. & eligenda
sit hirłm : cũ utiq iã om̃s gentes credi

Expanded text:
fitentem, et credentem nomini suo, et non alibi possideat, nisi in terra sancta, quae interpretatur Ecclesia, et eligat adhuc Jerusalem, quam tentationi in persecutionibus dereliquerat. Judaeorum alii putant sub Zorobabel et Jesu, Esdra et Nehemia, haec ex parte Medos huc usque versantur. Alii vero in futurum differunt, quod tunc crediturae sint gentes in eum qui mittatur a Domino, et eligenda sit Jerusalem, cum utique jam omnes gentes cre
Abbreviated transcription (Latin):
misit me ad te. & possidebit dñs uidã
partẽ suã in t̾ya scĩficata. & eliget ad¬
etare & gaude filia sion: quia ecce ego¬
urniã & habitabo in medio tui dicit
dñs. E confugient gentes multȩ ad
cdñm in die illa. ce erunt ei in popłm.
& habitabo in medio tui: & scies qm̃ dñs¬

Expanded text:
idebit Dominus Judam partem suam in terra sanctificata, et eliget adetare et gaude, filia Sion, quia ecce veniam, et 798 habitabo in medio tui, dicit Dominus: et confugient gentes multae ad Dominum in die illa, et erunt ei in populum, et habitabunt in medio tui: et scies quon
Abbreviated transcription (Latin):
is animã confitentẽ tibi. & quoꝵ fructꝰ
ẽ fenũ. ligna. stipula. & adferunt tri¬
bulos & sp̃inas. suo igne consumat. &
qui aduersariis uerus ignis ẽ. sit in
medio credentiũ gła. Quod autẽ mu¬
rus hirłm sit dñs. & in alio loco legi¬
mus. Montes in circuitu rius & dñs
in circuitu popłi sui.
sibi spe uanissima repromittunt pu¬
tant carnalit̾ ẽẽ uentura. qđ tan t̾a
hirłm habitura sit beatitudinẽ. ut
p̃ multitudine hominũ & om̃iũ ium¬
toꝵ murũ habere non possit. sed mu¬
rus sit ipsius dm̃ defensio. & illuis in
medio habitantis gła ꝑfruant᷑.
o fugite de terra aquilonis dicit dñs.

Expanded text:
is animam confitentem tibi : et quorum fructus is animam confitentem tibi : et quorum fructus est, fenum, ligna, stipula : et afferunt tribulos et spinas suo igne consumat; et qui adversariis ignis est, sit in medio credentium gloria. Quod autem murus Jerusalem sit Dominus, et in alio loco legimus: Montes in circuitu ejus, et Dominus in circuitu populi sui . sibi spe vanissima repromittunt, putant carnaliter esse ventura, quod tantam Jerusalem habitura sit beatitudinem, 795 ut prae multitudine hominum et omnium jumentorum, murum habere non possit; sed murus sit ipsius Domini defensio, et illius in medio habitantis gloria perfruatur. O o fugite de terra Aquilonis, dicit Dominus:
Abbreviated transcription (Latin):
om̃rũ habundantia. Quiclã. homines & iu¬
m̃ta. duos popłos int̾pretant᷑ iudece.
atq gentiliũ. qđ illi qͥ in lege uersai
uenerint ad fidẽ xp̃i. homines appel¬
lati sint. Hos autẽ qͥ post idolatriã
quasi in cdeserto legis & solitudine fu¬
mus ꝓpħarũ & euis recipimꝰ passionẽ.
umenta dici debeamꝰ. Alii autẽ ratio¬
nales quosq & scripturarũ eruditos
scientia. homines intelligi uolunt:
I um̃ta uͦ simplices quosq credentul
&e de his dicił Iomines & ium̃ta saus
facies dñe. H fec ium̃ta & hec animal¬
tia audiunt bom pastores uoce &
cognoseunt & secunt᷑ eũ. qͥa ipse est¬
&e pastor quia regit nos: &e ostiũ. quia ꝑil
lũ in eccłam uel ad patrẽ ingredim̃. &
murus ignis in circuitu. ut credentes &
habitantes in medio calefiant. qͥ pͥus fri¬
gore caritatis intepuerant. & possint
sp̃u ẽẽ feruentes. Lupos autẽ & seuissima ᷤᷤ
bestias. de quib scriptũ ẽ. ne tradas besti¬

Expanded text:
am, homines et jumenta duos populos interpretantur, Judaeorum atque Gentilium, quod illi qui in Lege versati venerint ad fidem Christi, homines appellati sint: nos autem qui post idololatriam quasi in deserto Legis et solitudine fuimus prophetarum, et ejus recepimus passionem, jumenta dici debeamus. Alii autem rationabiles quosque et Scripturarum eruditos scientia, homines intelligi volunt: jumenta vero simplices quosque credentium, et de his dici: Homines et jumenta salvos facies , Domine . Haec jumenta, et haec animantia audiunt boni pastoris vocem, et cognoscunt, et sequuntur eum: qui ipse estastor, quia regit nos; et ostium, quia per illum in Ecclesiam, et ad Patrem ingredimur ; et murus ignis in circuitu, ut credentes et habitantes in medio calefaciat , qui prius frigore charitatis intepuerant, et possint spiritu esse ferventes. Lupos autem et saevissimas bestias de quibus scriptum est: Ne tradas besti
Abbreviated transcription (Latin):
mine : ergo ex om̃ipotente om̃ps. Neq
enĩ fieri potest. ut quoꝵ una natura ẽ:
diuersa sit gła. Missus ẽ gͦ pꝰ glam diu¬
nȩ maiestatis ad gentes quȩ expoliaue¬
runt popłm dĩ. ut qͥ eos fuerant ante
p̃clati predȩ sint seruientib sibi. & om̃s
quondã seruientiũ turba agnoscat qͣui¬

Expanded text:
s: neque enim fieri potest, ut quorum una natura est, diversa sit gloria. Missus est ergo post gloriam divinae majestatis ad gentes, quae spoliaverunt populum Dei, ut qui eos fuerant ante praedati, praedae sint servientibus sibi, et omnis quondam servientium turba cognoscat, quo
Abbreviated transcription (Latin):
os autẽ iuata spũalẽ sensũ. hec om̃ia
interpretam̃ de ȩccłia. que alsq muro
clñs ignis sit in circuitu rius. & ip̃se in
medio illuis uerset᷑ in gła. Ista ẽ ciui¬
tas de qua alibi legimꝰ. Głosa dicta
st̃ de te ciuitas dĩ. & rursũ. Magnis
dñs &e laudabilis nimis. in ciuitate di
nr̃i in monte sc̃o eius. In hac quicũq

Expanded text:
 sensum, haec omnia interpretemur in Ecclesia, quae absque muro, m, et Dominus ignis sit in circuitu ejus, et ipse in medio illius versetur in gloria. Ista est civitas de qua alibi legimus: Gloriosa dicta sunt de te, civitas Dei . Et rursum: Magnus Dominus et laudabilis nimis, in civitate Dei n
Abbreviated transcription (Latin):
ue inter montes umbrosos. &̾e quo pat̃
loquit᷑. hic eclificauit cuuitatẽ meã cuiꝰ
artifex & conditor ds̃ ẽ. Hic & ahiere chi¬
ele cernit᷑. habens funiculũ in manĩ &
calamũ ad mensurã cubiti uirilis. ut me¬
tiat᷑ hirłm. Cuius descriptionẽ idest lati¬
tudinẽ & longitudinẽ idẽ ꝓpħa mistico
sermone ꝓsequitur.
uidã putant hoc ea parte conpletũ sub
zorobabel. & hiesu & ezra & neemia.
& cȩteris ducib siue regib qͥ usq ad ad¬
uentũ dñi saluatoris popłm rexerunt
le annoꝵ regno int̾pretant᷑. corporaleᷤᷤ
corporalia relinquentes reqͥrentes.
ostroꝵ autẽ pleriq referunt ad celestem

Expanded text:
 de quo Pater loquitur: Hic aedificavit civitatem meam , cujus artifex et conditor, Deus est. Hic et ab Ezechiele cernitur, habens funiculum in manu, et calamum 793 ad mensuram cubiti virilis, ut metiatur Jerusalem, cujus descriptionem, id est, latitudinem, et longitudinem, idem propheta mystico sermone prosequitur . Quidam putant hoc ex parte completum sub Zorobabel, et Jesu, et Esdra, et Nehemia, et caeteris ducibus sive regibus, qui usque ad adventum Domini Salvatoris populum rexerunt le annorum regno interpretantur, corporales corporalia requirentes. Nostrorum autem plerique ref
Abbreviated transcription (Latin):
aduersus potestates. aduersus mundi huiꝰ
rectores tenebrarũ istarũ. aduersus sp̃u¬
alia nequiͬȩ in cȩlestib. Hos quattuor ad¬
uersarios qui contra scõs semꝑ dimica¬
bant. xp̃s oppressit aduemens. & de his
psalmista congeminat. Suꝑ aspidẽ & ba¬
siliscũ ambulabis. & conculcabis leonẽ &
draconẽ. Possumus quattuor cornua quȩ

Expanded text:
ndi hujus rectores tenebrarum istarum, adversum spiritualia nequitiae in coelestibus . Hos quatuor adversarios, qui contra Sanctos semper dimicabant, Christus oppressit adveniens. Et de his Psalmista congeminat: Super aspidem et basiliscum ambulabis, et conculcabis leonem et draconem . Possumus quatuor cornua, quae
Abbreviated transcription (Latin):
tione. & cotidie edificat᷑ ab eo qͥ nouit
mensuras & merita singłoꝵ. Quod de
ȩccłia diximꝰ. p̃otest & de aninab acci¬
picredentiũ que cotidie ȩdificant᷑ a dño.
& cernunt pacẽ eiꝰ quȩ apłis ẽ relicta.
t ecce angłs qui loquebat᷑ in me
egrediebat᷑. & angłs eius egrediebat᷑ in¬

Expanded text:
ie aedificatur ab eo qui novit mensuras, et merita singulorum. Quod de Ecclesia diximus, potest et de animabus accipi credentium, quae quotidie aedificantur a Domino, et cernunt pacem ejus quae apostolis est relicta. Et ecce angelus qui loquebatur in me, egrediebatur; et angelus alius egrediebat
Abbreviated transcription (Latin):
fabros.iiiͦi. euangłistas intelligi. qui
obpressũ isrl sensũ uidelicet uiderentẽ
nẽ pacis in pristinã sedẽ restituant. &
quos uitioꝵ gentes disꝑserant de eccłia: ꝑ
predicationẽ euangłi retraxerint ad sa¬
LUTeo.
t leuaui oculos meos & uidi. & ecce uir
dixi. Quo tu uadis: & dixit ad me. Ut
metiar hirłm. & uideã quanta sit lati¬
tudo rius. & quanta sit longitudo il¬
t leuaui oculos meos re uidi & ecce
uir: n in manu eius funiculus geome¬
t̾re. & dixadeũ. Quo tu uadis: Et dix̃
ad me. Ut dimetiar hirłm. & uideã qͣn¬
ta sit latitudo rnis & quanta longitudo.
uis prius oculis eleuatis in
quattuor cornib tristia uiderat.
nunc rursũ oculos leuat ut uideat ui¬
rũ de quo scriptũ ẽ. ecce uir & oriens
nomen eius. De quo &e supͣdiximꝰ ecce¬

Expanded text:
igi, qui oppressum Israelem, sensum videlicet videntem nem pacis, in pristinam sedem restituant, et quos vitiorum gentes disperserant de Ecclesia, per praedicationem Evangelii retraxerunt ad salutem. Et levavi oculos meos, et vidi: et ecce vir, dixi: Quo tu vadis? et dixit ad me: Ut metiar Hierusalem, et videam quanta sit latitudo ejus, et quanta longitudo t levavi oculos meos, et vidi: et ecce vir, et in manu ejus funiculus geometrae, et dixi ad eum: Quo tu vadis? Et dixit ad me, ut dimetiar Jerusalem, et videam quanta sit latitudo ejus, et quanta longitudo. Qui prius oculis elevatis in quatuor cornibus tristia viderat, nunc rursum oculos levat, ut videat virum, de quo scriptum est: Ecce vir, Oriens nomen ejus ; de quo et sup
Abbreviated transcription (Latin):
duo futura. metũ & cupiditatẽ. De qͥb
& illustris poeta significat. Hi metu¬
unt cupiuntq: dolent. gaudentq.
Aduersus has quattuor fabri & ut ita di¬
cã medici boniq artifices non cernunt᷑
a ꝓpħa. nec dũ enĩ absq ostensione dĩ
ꝑ se eos udere poterat. sed ostendunt᷑
ei a dño. quattuor scilicet uirtutes. pru¬
dentia. iustitia. fortitudo. tẽperantia.
De quib plenissime in offitioꝵ libris tulliꝰ
disputat. scribens ꝓpriũ quoq de .iiͬi.
uirtutib librũ. Qnicqͥd gͦ uiti a destru¬
unt. uirtutes ȩdificant. Om̃sq scĩ qͥ hȩc
remedia possidentes. instaurant semꝑ ec¬
cłiam. fabri appellandi st̃. Unde & apłs
loquebat᷑. Quasi sapiens architectus fun¬
dam̃tũ posui. Q iratus dñs : de hirłm ab

Expanded text:
duo futura, metum et cupiditatem, de quibus et illustris poeta significat : Hinc metuunt, cupiuntque, dolent, gaudentque. Adversum has, quatuor fabri, et ut ita dicam medici, bonique artifices, non cernuntur a propheta, necdum enim absque ostensione Dei per se eos videre poterat, sed ostenduntur ei a Domino, quatuor scilicet virtutes, prudentia, justitia, fortitudo, temperantia, de quibus plenissime in Officiorum libris Tullius disputat, scribens proprium quoque de quatuor virtutibus librum. Qui ergo vitia destruunt, virtutes aedificant, omnesque sancti, qui haec remedia possidentes instaurant semper Ecclesiam, fabri appellandi sunt. Unde et Apostolus loquebatur: Quasi sapiens architectus fundamentum posui . Et iratus Dominus d
Abbreviated transcription (Latin):
t ostendit mͥ dñs iħum sacerdo¬
tẽ magnũ stantẽ ante faciẽ angłi
dñi. & diabolus stabat a dextris euis:
ut aduersaret᷑ ei. Et dirit dñs adth¬
iste ẽ torris ẽrutus de igne: Et iħs
indutꝰ erat uestim̃tis sordidis. & sta¬
bat ante faciẽ angłi dicentis. Aufer¬

Expanded text:
t ostendit mihi Dominus Jesum sacerdotem magnum, stantem ante faciem angeli Domini, et diabolus stabat a dextris ejus, ut adversaretur ei. Et dixit Dominus ad diste ut torris est 800 erutus de igne? Et Jesus indutus erat vestibus sordidis, et stabat ante faciem ang
Abbreviated transcription (Latin):
mul oppresserunt isrł. sed sibi inuicẽ
successerunt. Babiloniis medi & ꝑse Per¬
sarũ regno regnũ macedonũ. Regno
macedomũ imperiũ romanor. Hȩc se¬
quentes historiȩ ordinẽ chiximus.
uod autẽ oculos ꝓpħa leuasse se dieit.

Expanded text:
mul oppresserunt Israel, sed sibi invicem mul oppresserunt Israel, sed sibi invicem successerunt, Babyloniis, Medi et Persae. Persarum regno, regnum Macedonum; regno Macedonum, imperium Romanorum. Haec sequentes historiae ordinem diximus. Quod autem oculos propheta levasse se
Abbreviated transcription (Latin):
quo machabeoꝵ historia texit᷑. Post
aduentũ quoq dñi saluatoris qͣndo
circundata ẽ hirłm. quȩ sustinuerint
ifrahelitȩ & euangłm ante denuntiat.
ce iosephus historiȩ udaicȩ scriptor. iu¬
deoꝵ uernaculus plenissime docet. Ista
mo eoꝵ graui maloꝵ pondere dep̾ssus
leuar&e caput. Quatuor quoq fabros
uocant : non ipse ꝓpħa conspicit. sed ri
dñs ostendit. & exponit qui sint fabri. u
artifices. Quos nos angłos intelligimꝰ ole¬
dientes dñe potestati. ut quod gentes
destruxerunt. isti ȩdificent. Hoc autẽ
pretati sunt. uenerunt isti exacuere
ea in manib suis. Exacuere aũtẽ
quidã interp̾tatꝰ ẽ. cũ exacuta fuerint
peiora fiant. Si enĩ ad hoc ueniunt angli
ut malos peiores faciant: non fabri appel¬
landi sunt. idest destructores maloꝵ &
edificatores bonoꝵ. sed & ipsi ꝓ malis &
destructorib accipiendi. Et hoc notan¬
dũ quod ista quat tuor cornua gentiũ
urrint non regnauerunt parit᷑ & si¬

Expanded text:
ost adventum quoque Domini Salvatoris, quando circumdata est Jerusalem, quae sustinuerint Israelitae, et Evangelium ante denuntiat , et Josephus historiae Judaicae scriptor vernaculus plenissime edocet. Ista mo eorum gravi malorum pondere depressus levaret caput. Quatuor quoque fabros, 791 non ipse propheta conspicit, sed ei Dominus ostendit, et exponit qui sint fabri et artifices, quos nos angelos intelligimus obedientes Dominicae potestati ut quod gentes destruxerant, isti aedificent. Hoc autem,pretati sunt: Venerunt isti exacuere ea, in manibus suis. Exacuere ea autem, quidam interpretatus est cum exacuta fuerint, pejora fiant. Si enim ad hoc veniant angeli, ut malos pejores faciant, non fabri appellandi sunt, id est, destructores malorum, et aedificatores bonorum; sed et ipsi pro malis et destructoribus accipiendi. Et hoc notandum quod ista quatuor cornua gentium, verint; non enim regnaverunt pariter, et si
Abbreviated transcription (Latin):
dã partẽ suã in terra sc̃a. & eliget ad¬
t hec ad huc ex ꝑsona dñi intelligen¬
da. Cohortat᷑ popłm suũ de captiuita¬
te in sedẽ pristinã restitutũ gaudere
atq letari: quod ipse dñs ueniat & habi¬
tet in medio eius. & multȩ gentes credi¬
ture sint in eũ. de quib dr̃ postula ame.
& dabo tͥ gentes hereditatẽ tuã & pos¬
sessionẽ tuã terminos t̾rȩ. & habitet in

Expanded text:
a, et eliget adEt haec adhuc ex persona Domini intelligenda: quod hortetur populum suum de captivitate in sedem pristinam restitutum gaudere atque laetari, quod ipse Dominus veniat, et habitet in medio ejus, et multae gentes crediturae sint in eum, de quibus dicitur: Postula a me, et dabo tibi gentes haereditatem tuam, et possessionem
Abbreviated transcription (Latin):
tactũ ꝓuexatione &e in iuiria accipe. iux¬
ta illud quod legimꝰ. Nolite tangere
xp̃os meos. & in ꝓpħis meis nolite ma¬
lignari. Qui enĩ scõs dñ tetigerit sice
quasi uaxare cupiat pupillã ecłi eus
& illũ nitat᷑ clarca luce priuare. de qua
loquit᷑ in euangłio. Uos estis lux mund.
Eleuat autẽ ds̃ manũ suã ut ꝑeutiat
gentes aduersarias. & popłm suũ uelue

Expanded text:
ne et injuria accipe, juxta illud quod legimus: Nolite tangere christos meos, et in prophetis meis nolite malignari . Qui enim sanctos Domini tetigerit, sic est quasi vexare cupiat pupillam oculi ejus, et illum nitatur clara luce privare, de qua loquitur in Evangelio: Vos estis lux mundi . Elevat autem Deus manum suam, ut percutiat gentes adversarias, et populum suum, vel
Abbreviated transcription (Latin):
Et ecce angłs alius egrediebat᷑ moc¬
cursũ eius. & dixit ad eũ. Curre & lo¬
quere adolescentulo tͥuo dicens. Frugi¬
fere habitabit᷑ hirłm amultitudine
hominũ & iumentoꝵ in medio rius. &
batur. hoc enĩ significat iasã. hebrei
michaelẽ putant. Ꝙ alterũ angłm qͥ
egre diebatur & ueniebat in occursũ
eiuis gabrielẽ suspicant᷑. qͥ loquit᷑ ad
michahelẽ ut loquat᷑ ꝓpħȩ quantã
rerũ om̃iũ habundantiã & multitu

Expanded text:
et angelus alius egrediebatur in occursum ejus, et dixit ad eum dicens: Curre et loquere adolescentulo illi, dicens: Frugifera habitabitur Jerusalem a multitudine hominum et jumentorum in medio ejus. Et batur, hoc enim significat JASA  , Hebraei Michaelem putant. Et alterum angelum qui egrediebatur et veniebat in occursum ejus, Gabrielem suspicantur, qui loquitur ad Michaelem, ut loquatur prophetae, quantam rerum omnium
Abbreviated transcription (Latin):
exordiũ est. Onus siue assũptio
niniue: liber uisionis nau̾ elce¬
sei. Igitur ut̃q de niniue assy¬
rioꝵ metropoli que nunc uocat᷑ ninus
texit uaticiniũ. Porro in hebraico post
ionã micheas ponit᷑. & micheã seqͥt̾ na¬
um: qui int̾pretat᷑ consolator. Iã eni decẽ
trib ab assyriis ducte furrant incapti¬
uitatẽ sub erechia rege iuda: sub qͦ etiã
nunc in consolationẽ popłi transmigrati
aduersũ miniuen uisio cernit᷑. Hec erat
parua consolatio tam his qui iã assyriis
serurebant. quã reliqͥs qͥ sub ezechia de tri¬
bu uida & bentamin ab hiscłe hostib ob¬
sidebant᷑. ut audirent assyrios quoq a
chaldris eẽ capiendos. sic̃ in consequentib

Expanded text:
exordium est: Assumptio Ninivae: liber Visionis Naum Elcesaei. Igitur uterque de Ninive Assyriorum metropoli, quae nunc vocatur Ninus, texunt vaticinium. Porro in Hebraico, post Jonam, Michaeas ponitur, et Michaeam sequitur Naum, qui interpretatur consolator Jam enim decem tribus ab Assyriis deductae fuerant in captivitatem sub Ezechia, rege Juda, sub quo etiam nunc in consolationem populi transmigrati, adversum Niniven visio cernitur. Nec erat parva consolatio, tam his qui jam Assyriis serviebant, quam reliquis, qui sub Ezechia de tribu Juda et Benjamin ab iisdem hostibus obsidebantur, ut audirent, Assyrios quoque a Chaldaeis esse capiendos, sicut in consequentibus
Abbreviated transcription (Latin):
eccłasticos uiros. & qͥ possunt cũ apło
Et illa regio quę pͥus gregẽ ꝑditũ conti¬
nebat incipiat ẽẽ ouile prcorũ xp̃i.
Et uidas idest uera confessio. habitet
in fimiculis maris. Cũq iã ceꝑit r̃e mun¬
dus ad uesꝑam. & de multis uocatis
pauci electi qͥ nunc reliqͥ uocant᷑ de
doma uida pauerint eos qͥ pͥmũ in
mari & in creta & in mendatio pas¬
cebant᷑: declinabt̃ in domib ascalonis.
idest ubi prius ignis diaboli & inter¬
fectoꝵ manabat cruor. Ascalon enĩ
int̾pretat᷑ ignis homicida. & hoc fi¬
et: quia uisitabit dñs popłm suum.
& hi qui ante facile capiebant᷑ sophis¬
matib hereticoꝵ quãuis de captiui¬
tate urnientes: uincent aduersarios
suos. & habitabt̃ in tabernaculis rux.
Quod autẽ legit᷑ in lxxx. a facie filiaꝵ
iuda. obelo p̾notauimꝰ. Nec in hebreo
enĩ nec apud ullũ fert᷑ int̾pretẽ. &
contextũ capituli sensũq conturbat

Expanded text:
ecclesiasticos viros, et qui pecclesiasticos viros, et qui pet illa regio quae prius gregem perditum continebat, incipiat esse ovile pecorum Christi; et Judas, id est, vera confessio, habitet in funiculis maris. Cumque jam coeperit esse mundus ad vesperam, et de multis vocatis pauci electi, et qui nunc reliqui vocantur de domo Juda, paverint eos qui primum in mari, et in Creta, et in mendacio pascebantur: declinabunt in domibus Ascalonis, id est ubi prius ignis diaboli et interfectorum manabat cruor: Ascalon enim interpretatur ignis homicida. Et hoc fiet quia visitabit Dominus populum suum, et hi qui ante facile capiebantur sophismatibus haereticorum, quasi de captivitate venientes, vincent adversarios suos, et habitabunt 702 in tabernaculis eorum. Quod autem legitur in LXX, A facie filiorum Juda, obelo praenotavimus, nec in Hebraeo enim, nec apud ullum fertur interpretum, et contextum capituli sensumque conturbat:
Abbreviated transcription (Latin):
non. Que om̃ia cũ intͣp̃tatione nr̃a fa¬
cunt. Rursũ ubi nos diximus. & erit
translatiomi congrurrt̃. scribit᷑ in lxͣx.
Et erit creta pascua gregis. Igit spũalib
rimus sicubi alibi in scripturis scis nom̃
cretȩ legeremus. Et ni fallor in ꝓntu ẽ.¬
Cretensens srꝑ nĩdaces. male bestiȩ. uen¬
tris pigri. Testimoniũ hoc urrũ ẽ. Qui
fluctuant & circũferunt᷑ omi uento
doctrinȩ. in deceptione hominũ . in
uersutia erroris: isti cũ deberent
in t̾ra confessionis. hoc ẽ in t̾ra habita¬
re iudeȩ. uoluert̃ magis aduenȩ ẽe
cretensiũ qͥ diuersis maris fluctib.
hinc inde tontunt᷑. & sonant aere co
siũ: ideo sermo dĩ. hoc ẽ cõminatio fit
ad illos. Dicunt᷑ enĩ t̾ra chanaan sẽꝑ
in fluctu. semꝑ in motu. & t̾ra allo¬
philoꝵ. Aliem enĩ a dõ: in funiculo
maris. & incretȩ regione nersantur.
Fit itaq ad eos fermo dĩ. uel in consũma¬
tione uel fine mundi. uel cotidie ꝑ

Expanded text:
 quae omnia cum interpretatione nostra faciunt. Rursum, ubi nos diximus, Et erittranslationi congruerunt, scribitur in LXX: Et erit Creta pascua gregis, et ovile pecorurimus an alibi in Scripturis sanctis nomen Cretae legerimus. Et, ni fallor, illuCretenses semper mendaces: malae bestiae, ventres pigri: testimonium hoc verum est . Qui fluctuant et circumferuntur omni vento doctrinae in deceptione hominum, in versutia erroris: isti cum debuerint in terra confessionis, hoc est, in terra habitare Judaeae, voluerunt magis advenae esse Cretensium, qui diversis maris fluctibus hinc inde tunduntur, et sonant aere Corsium, ideo sermo Dei, hoc est, comminatio fit ad illos: et dicuntur terra Chanaan semper in fluctu, semper in motu, et terra Allophylorum: alieni enim a Deo, in funiculo maris et in Cretae regione versantur. Fit itaque ad eos sermo Dei, vel in consummatione et fine mundi, vel quotidie per
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ. Ixx difficilis intelligentia ẽ. mar¬
ime quia & in int̾pretatione discor¬
dant. Uhi enĩ nos transtulimꝰ gensꝑ
ditoꝵ. illi dixerunt aduenȩ cretensus
Et quod hebraice scriptũ ẽ: gochoreti. ꝓgo.
idest gente. legerunt gar. hoc ẽ aduenã
cretȩ insule putauert̃. Deniq & aqͥ¬

Expanded text:
nem LXX difficilis intelligentia est, maxnem LXX difficilis intelligentia est, maxime quia et in interpretatione discordant. Ubi enim nos transtulimus, gens perditorum, illi dixerunt, advenae Cretensium: et quod Hebraice scriptum est GOI CHORETHIM  , pro GOI, id est, gente, legerunt GAR, hoc est, advenam: Cretae insulae putaverunt. Denique et Aq
Abbreviated transcription (Latin):
ci ri. ue babylomio ueniente. quod &
ipsi qui uixta mare habitant ferient᷑
atq tollent᷑. Quod autẽ t̾ra palestinoꝵ
t̾ra sit chanaan: nulli dubiũ est. Et
disꝑdã te inquit. ita ut nullus sit ha¬
bitator. & in tantã uenies uastitatẽ.
quȩ letabaris in euersione iudeȩ. ut
om̃s tuȩ urbes munitissimȩ in ouilia
sint pastoꝵ. Et postquã dñs uisitaue¬
rit popłm suũ. & fecerit eos regredi
sub eorobabel & iesu. & rdificauerint
tẽplũ & extruxerint hirłm: tu ita
inculta eris. & sic uepͥb urticisq oꝑi¬
ẽris: ut pastores. de reliqͥis iudecꝑ in as¬
calone post meridiẽ reqͥescant. & in
urbe quondã nobili greges suos faciant
accubare. Et hoc fiet: quando dñs ui¬
sitabit plebẽ suã. & auertet captiui¬
tatẽ rius. Quod factũ nec ne sit: ds iu¬
derit. Neq enĩ nc̃ nobis ꝓpositũ est:
historiȩ texere ueritatẽ. sed ea intima¬
re nr̃is quȩ accepimꝰ ab hebreis.
uxta spũalẽ autẽ sensũ & translatio¬

Expanded text:
ris, Babylonio veniente; quia et ipsi qui juxta mare habitant, perient atque tollentur. Quod autem terra Palaestinorum terra sit Chanaan, nulli dubium est. Et disperdam te, inquit, ita ut nullus sit habitator: et in tantam venies vastitatem, quae laetabaris in eversione Judaeae, ut omnes tuae urbes munitissimae in ovilia sint pastorum. Et postquam Dominus visitaverit populum suum, et fecerit eos regredi sub Zorobabel et Jesu, et aedificaverint templum, et exstruxerint Jerusalem, tu ita inculta eris, et sic vepribus urticisque operieris, ut pastores de reliquiis Judaeorum in Ascalone post meridiem requiescant, et in urbe quondam nobili greges suos faciant accubare, et hoc fiet, quia Dominus visitabit plebem suam, et avertet captivitatem ejus, quod factum nec ne sit, Deus viderit. Neque enim nunc nobis propositum est historiae texere veritatem; sed ea intimare nostris, quae accepimus ab Hebraeis. Juxta spiritualem autem sensum et translatio