comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ensis septum sccun¬
dum diuine legis
sanccionem fratres kmi
nunc instat celebritas q̃
dicm erpicionum et sol¬
lempnitatem tabernacu¬
lorum ueteres celebrabãt.
Nos utiqz commonentes
ut intelligaius nos in
presentis u̾ite peregrina ci¬
onc. ab omni labe pesca¬
torum per sanguinẽ me¬
diatoris nr̃i expiatos fu¬
turam in celis querere de¬
bere patriam. Non cnm
habemus hic manentem
ciuitatem. sed futurã in¬
quirimus. Nam ut h luci¬
dius pateant ipsa uerba
legis caritati ũre breuiter
comicmorare liccat. Lo¬
quutus est cnim dominꝰ
ad moysen dicens. Loq̃re
filiis isracl. Mense septĩo
prima dic mensis. erit bo¬
bis sabbatum memoria¬
le clangentibus tubis. ⁊
uocabitur sanctum. Om¬
ne opus non facietis ĩ co
et offerctis holocaustum
domino et paulo post deci¬
ma inquit die mensis h¬
huius septimi dies expia¬
cionum crit celeberrimus
et uecabitur sanctus. Af¬
fligetisqz animas ur̃as
in co: et offerctis holocau¬
stum domino. Oie opͦ
non facietis in tempore

Expanded text:
ensis septimi secundum divinae legis sanctionem fratres charissimi, nunc instat celebritas, quam diem expiationum et solemnitatem tabernaculorum veteres celebrabant, nos utique commonentes ut intelligamus nos in praesentis vitae peregrinatione, ab omni labe peccatorum per sanguinem mediatoris nostri expiatos, futuram in coelis quaerere debere patriam: non enim habemus hic manentem civitatem, sed futuram inquirimus . Nam ut haec lucidius pateant, ipsa verba legis charitati vestrae breviter commemorare liceat. Locutus est enim Dominus ad Moysen, dicens: Loquere filiis Israel: Mense septimo, prima die mensis, erit vobis sabbatum memoriale, clangentibus tubis, et vocabitur sanctum: omne opus servile non facietis in eo, et offeretis holocaustum Domino ; et paulo post: Decima, inquit, die mensis hujus septimi, dies expiationum erit celeberrimus, et vocabitur sanctus: affligetisque animas vestras in eo, et offeretis holocaustum Domino. Omne opus non facietis in tempore
Abbreviated transcription (Latin):
ducit. Secundum duriciã
tuam et impenitens cor trr̃u¬
thesaurizasti ibi iram in dit
ire et reuclacionis iusti ni¬
dicii dei. Hinc psalmista ait.
deus iuudex iustus fortis et
longanimus. Dictius qͥp¬
pe longanimẽ. premisit ni¬
stum: ut quem uides pecca¬
ta delinquencium dui paci¬
enter ferre: scias quandoqz
redditor dicitur: quia pecca¬
ta hominum et patitur et
reddit. Nam ques diu attẽ
tis nr̃e desidiam: eciam ex¬
teriora dampna per simili-¬
tudinem ad medium de¬
ducuntur: nt perhec aui¬
mus ad sui custediam susci¬
tctur. Nam dicitur. hoc autẽ
scitote qui a si sciret paterfa¬
nulias qua hora fur ueni

Expanded text:
um duritiam tuam et cor impoenitens thesaurizas tibi iram in die irae et revelationis justi judicii Dei . Hinc Psalmista ait: Deus judex justus, fortis, et longanimis . Dicturus quippe longanimem, praemisit justum, ut quem vides peccata delinquentium diu patienter ferre, scias hunc etiaredditor dicitur, quia peccata hominum et patitur et reddit. Nam quos diu, ut cotis nostrae desidiam, etiam exteriora damna per similitudinem ad medium deducuntur, ut per haec animus ad sui custodiam suscitetur. Nam dicitur: Hoc autem scitote, quia si sciret paterfamilias qua hora fur ve
Abbreviated transcription (Latin):
ensate fratres km̃i
quia conclusit dei
pictas duriciam nostram.
Non est iam quid homo ex¬
cusacionis inueniat. deus
despicitur et expectat. Con¬
tempni se udet: et reuccat.
iniurian de contemptu su¬
o suscipit: et tamen qnͣdoq
reuertentibus eciam p̾mia
promittit. Sz nemo hanc
enis longanimitatem ne¬
gligat: quia tanto distric¬
ciorem iusticiam in iudi-¬
cio criget: quantolongio¬
rem pacienciam ante iudi¬
anc ctẽnm pauluꝰ
dicit Ignoras qm̃ benigni

Expanded text:
ensate, fratres charissimi, quia conclusit Dei pietas duritiam nostram. Non est jam quid homo excusationis inveniat. Deus despicitur, et exspectat; contemni se videt, et revocat; injuriam de contemptu suo suscipit, et tamen quandoque revertentibus etiam praemia promittit. Sed nemo hanc ejus longanimitatem negligat, quia tanto districtiorem justitiam in judicio exiget, quanto longiorem patientiam ante judinc etenim Paulus dicit: Ignoras quoniam benign
Abbreviated transcription (Latin):
propter sapienter ac fideli¬
ter hoc cogitantes ad penitẽ¬
cie remedia confugiamꝰ.
die eterne nobis apud deũ
paremus.

Expanded text:
 sapienter ac fideliter cogitantes, ad poenitentiae remedia confugere fediae, aeterna nobis apud Deum paremus.
Abbreviated transcription (Latin):
Itibi aliquis dicat
ut uirtutes quas fe¬
sit dominus debeas imutari:
iusta potest esse excusacio tu¬
a: quia uirtutes et mirabi¬
lia facere non omnibus
custodire: cum dei adiutorio
omnibus preceptum est. Nã
et ipse dominus non dixit.
discite a me mortuos susci¬
tare: super aquas siccis pe¬
dibus ambulare. Non hoc
dixit. Sed quid ait: Quia
mitis sum: et humilis cor
sicut et pater ñr celestis per¬
fectus est.¬

Expanded text:
tibi aliquis dicat ut virtutes quas fecit Dominus debeas imitari, justa potest esse excusatio tua, quia virtutes et mirabilia facere non omnibus  omnibus custodire cum Dei adjutorio, omnibus praeceptum est. Nam et ipse Dominus non dixit: Discite a me mortuos suscitare, super aquas siccis pedibus ambulare; non hoc dicit: sed quid ait? Quia mitis sum et humilis cordsicut et Pater vester coelestis perfectus est
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Educitur symon a lec
lis. Astitit petrus a longe.
per intentus: cum magnͣ
uoce ait. Adolescens tibi¬
dico surge: sanct te dñs
ihesus xp̃c. Et statim sur¬
rexit adolescens. et locutuᷤᷤ
est. et ambulauit: et dedit¬

Expanded text:
tur. Separetur Symon a lectlis. oni intentus, cum magna voce ait: Adolescens, surge: sanet te Dominus Jesus. Et statim surrexit adolescens, et locutus est, et ambulavit, et ci
Abbreviated transcription (Latin):
S
quia ueritas lux. et uerbi
duuim claritas. que ob
salutem hominum nu
cccitatem contunio ma¬
le sanc mentis incurrit:
quippe qui iam in uidea
gerebat sceleribus confu¬
tatus. transmarinam
ingressus fuerat fugã.

Expanded text:
s quia veritatis lux et verbi divini claritas, quae ob salutem hominum nupcaecitatem continuo malesanae mentis incurrit. Quippe qui jam et prius gerebat sceleribus confutatus, transmarinam aggressus est fugam,
Abbreviated transcription (Latin):
scitare. Celeberrimus tũc¬
ribus habebatur. Scda¬
pud gentiles nulla huiꝰ
remedium. Perrectum ẽ
ad petrum. Fuerunt eq̃¬
dem qui et symonem ac¬
cersiendum putarent:⁊

Expanded text:
scitari. Celeberrimus ribus habebatur Petrus: sed apud gentiles nulla factiremedium: perrectum est ad Petrum. Fuere, qui etiam Simonem accersendum putarent:
Abbreviated transcription (Latin):
quieuit: promisitqz se
urbe egressurum. Proxi¬
ma ig̃itur nocte saluta¬
tis fratribus: celebrata
oracione proficsci solus
cepit. Tibi uentum ẽ ad
portani. iuidit sibi xp̃m
occurrere: et adorans eũ
Intellexit autem petrus

Expanded text:
cessit, promisit se urbem egressurum. Proxima, nocte salutatis fratribus et celebrata oratione proficisci solus coepit. Vbi uentum ad portam, uidit sibi Christum occurrere et adorans eum Intellexit Petrus de sua
Abbreviated transcription (Latin):
Nulla est gloria michi¬
insi crux domini mer ihx¬
pa. Uis ergo ut sicut dñs
trus. Non sum dignus
recta cruce mundum te

Expanded text:
«Nulla michi est gloria, nisi crux domini nostri Ihe«Vis ergo ut sicut dominus trus: «Non sum dignus recta cruce suspendi.
Abbreviated transcription (Latin):
nter episcopos tamẽ
qui affuerant proci¬
pue defensor quidã
nomine dicitur restitisse:
unde animaucrsum est
grauiter illum leccione
prophetica tunc fuisse no¬
tatum. Nam cum fortu¬
itu lector cui legendi co
dic officium crãt. inter¬
dusus a populo defuis¬
set turbatis ministris d
dum expectatur qui nõ
aderat unus ex circum¬
stantibus sumpto psal¬
terio. quem primum uͭ¬
sum inuenit arripuit.
Psalmus autem hice¬
rat. Ex ore infancium
et lectencium perfecisti
laudem propt̾ muicos
tuos: ut destruas inumi¬
cum ct defensorem. sc . uͭ.¬
lio lecto clamor
populi tollitur
pars diuersa confundit:
atq ita babitum est diui¬
no nutu. psalium hũc
lectum fuisse. ut cestimo¬
nium operis sui defensor
audiret: quia ex ore infã¬
cium et lactencium ĩ mar¬
tino domini laude perfec¬
ta. et ostensus pariter et
destructus est inimicus.
iam uero sumpto episco¬
patu qualem se quantũ¬
qz prestiterit: non est nr̃e
facultatis euolucre. i dẽ
enum constantissime per¬

Expanded text:
nter episcopos tamen qui affuerant, praecipue defensor quidam nomine dicitur restitisse: unde animadversum est, graviter illum lectione prophetica tunc notatum. Nam cum fortuito lector, cui legendi eo die officium erat, interclusus a populo defuisset, turbatis ministris, dum exspectatur qui non aderat, unus e circumstantibus sumpto psalterio, quem primum versum invenit, arripuit. Psalmus autem hic erat: Ex ore infantium et lactentium perfecisti laudem propter inimicos tuos, ut destruas inimicum et defensorem. quo lecto clamor populi tollitur, pars diuersa confunditur. adque ita habitum est, diuino nutu psalmum hunc lectum fuisse, ut testimonium operis sui Defensor audiret, qui ex ore infantium adque lactantium, in Martino Domini laude perfecta, et ostensus pariter et destructus esset inimicus. Iam uero sumpto episcopatu qualem se quantumque praestiterit, non est nostrae facultatis euoluere. idem enim constantissime per
Abbreviated transcription (Latin):
quibulibet preciosis uesti¬
bus induatur caro. quid
aliud ꝙͣ caro. Nolite ergo
attendere quid habetis: sod
cat diccns. Uere fenum est¬
omnis populus. Si enim
fenum. populus non est.
Ubi sunt illi qui ea que ho¬
die colimus. uobiscum tnͣs¬
acto anno beati felicis na¬
talicia celebrauerunt. lc .uiͦ.¬
uanto et qualia de
presentis uite proui¬
sione cogitabant: sed subri¬
piente articulo repente in
hiis que preuidere nolebãt
inuenti sunt; Et cuncta si¬
mul temporalia transacta:¬
que quasi stabiliter tene¬
re uidebantur amiserunt.
Si enim transacta multi¬
tudo generis humani per
natiuitatem uiruit in car¬
ne: per mortem aruit in
pulueren uidelicet fenum
fuit. Quia igitur monẽ¬
tis suis hore fugiunt: agi¬
te fratres kĩni ut in boni
operis mercede teneantur.
audite quid sapiens salo¬
mon dicat. Quedeumq
instanter operare: quia nec
opus nec racio. net soiencia.¬
nec sapiencia erunt apud
inferos quo tu properas.

Expanded text:
quibuslibet pretiosis vestiquibuslibet pretiosis vestibus induatur caro, quid est aliud quam caro? Nolite ergo attendere quid habetis, sed cat dicens: Vere fenum est populus ; si enim fenum populus non est, ubi sunt illi qui ea quae hodie colimus vobiscum, transacto anno beatae Felicitatis natalitia celebraverunt? O quanta et qualia de praesentis vitae providentia cogitabant! sed subripiente mortis articulo repente in his, quae providere nolebant, inventi sunt; et cuncta simul temporalia, quae tractata quasi stabiliter habere videbantur, amiserunt. Si ergo transacta multitudo generis nativitatem viruit in carne, per mortem aruit in pulvere, videlicet fenum fuit. Quia igitur momentis suis horae fugiunt, agite, fratres charissimi, ut in boni operis mercede teneantur. Audite quid sapiens Salomon dicat: Quodcunque instanter operare, quia nec opus, nec scientnec sapientia erunt apud inferos, quo tu properas .
Abbreviated transcription (Latin):
esciente enun patre¬
familias fur domũ
perfodit. dum a sui custodia
spiritus doruit: improui¬
sa mors ueniens cariis nr̃e
habitaculum irrumpit: et
cum quem dominum do¬
mus mueuerit dormientẽ
necat. quia cum uentura
dampna spiritus nuunime
preuidet: hunc mors ad sup¬
plicium nescientem rapit.
fun auteni resisteret. si ui¬
gilaret: quia aduentum
iudicis qui oculte animã
rapit: precauens ei penitẽ¬
do occurret: ne ⁊ ĩpenitens
periret. Horam uero ulti¬
main dominus ñr idcir¬
co nobis uoluit esse inco¬
gnitam: ut semper possit
esse suspecta: ut dum ip̃am
preuidere non possumus
ad illam sine intermissio¬
romnde fratres mei¬
in condicione mor¬
talitatis nr̃e mentis ocu¬
los figite. uenienti nos in¬
dici: per fletus cotidie et la¬
menta preparate. Cum cer¬
ta mors mancat ornib
nolite de temporalis uite
prouidencia incerta cogita¬
re: tirrenarum reruni uos
cura non adgrauet. Quan¬
tislibet enum auri et argẽ¬
ti monilibus circundetur.

Expanded text:
esciente enim patrefamilias fur domum perfodit, quia dum a sui custodia spiritus dormit, improvisa mors veniens carnis nostrae habitaculum irrumpit, et eum quem dominum domus invenerit dormientem necat, quia cum ventura damna spiritus minime praevidet, hunc mors ad supplicium nescientem rapit. Furi autem resisteret, si vigilaret, quia adventum judicis, qui occulte animam rapit, praecavens, ei poenitendo occurreret, ne impoenitens periret. 1484 6. Horam vero ultimam Dominus noster idcirco voluit nobis esse incognitam, ut semper possit esse suspecta, ut dum illam praevidere non possumus, ad illam sine intermissioroinde, fratres meiin conditione mortalitatis vestrae mentis oculos figite, venienti vos judici per fletus quotidie et lamenta praeparate. Et cum certa mors maneat omnibus, nolite de temporalis vitae providentia incerta cogitare. Terrenarum rerum vos cura non aggravet. Quantislibet enim auri et argenti molibus circumdetur,
Abbreviated transcription (Latin):
t sunt pleriqz qui cor¬
pus per abstinenciã
affligunt: sed de ipsa sua
abstinencia humanos fa¬
nores expetunt. Doctrine in¬
seruiunt: indigentibz mul¬
ta largiuntur. Sed fatue
profecto sunt uirgines: qͥ
solam laudis transitorie
retribucionem querunt.
Tuide et aperte subditur. Qnͥ
dibus. per olcum quippe
nitor glorie designatur. Uas¬
cula autem nr̃a sunt corda:
in quibus ferimus cuncta
que cogitamus

Expanded text:
t sunt plerique qui corpus per abstinentiam affligunt, sed de ipsa sua abstinentia humanos favores expetunt; doctrinae inserviunt, indigentibus multa largiuntur, sed fatuae profecto sunt virgines, quia solam laudis transitoriae retributionem quaerunt. Unde et aperte subditur. Sed dibus. Per oleum quippe nitor gloriae designatur. Vascula autem, nostra sunt corda, in quibus ferimus cuncta quae cogitamus
Abbreviated transcription (Latin):
t hanc inuiriamn
audiens uilianꝰ.
duas sagittas misit unã
contra cor cius: et unã con¬
tra latus cius. Et ita finita¬
autem quidam de gencre
cuis. qui et ipse credid̾at
per beatam cristinam fe¬
citqz martirium in tem¬
plo appolluus: et colloca¬
est autem beata cristĩa. sexto¬

Expanded text:
t hanc iniuriam . audiens iulianus duas sagit| tas misit una contra cor eius . et una contra latus| eius et ita finitaautem quidam de| genere eius qui et ipse credederat per beatam cristinam fecit| martyrium in templo appollonis et collocaest autem beatissima Here
Abbreviated transcription (Latin):
an diliginus amicos :S
est quod in pace sancte et¬
clesie fieri debeat unde clare¬
scat: si persccucionis tẽpore
mori pro dileccione ualca¬
mus. Certe isdem iohãnes
dicit. Qui habuerit substã¬
ciam mundi et iuuderit fra¬
trem suum necesse habere
et clausent iuscera sua ab
co: quomodo caritas dei ma¬
net in co: Hinc eciam iohã¬
nes baptista ait. Qui habct
duas tunicas: det non ha¬
i ergo transquil¬
litatis tempore nõ
dat pro deo tunicam suamr:
quando in persecucione da¬
turus est animan suam.
Uirtus ergo caritatis. nt
miuncta sit in perturbacõe
nutriatur per mĩam in
transquillitate: quatenuᷤ
omipotenti deo primũ
discat sua impendere post¬
tur. uos amici mei estis. O
se amicos dei: lz audistis głi¬
am dignitatis audite. ẽt
la borem certaminis. Si fe¬
ceritis que ego precipio uo¬
bis: amici mei estis. si ca q̃
precipio nobis faciatis.
Ac si aperte dicat. Gau detis
de culmine: pensate quib
la bonbus uenitur ad cul¬

Expanded text:
an diligamus inimicos? Sed an diligamus inimicos? Sed est quod in pace sanctae Ecclesiae fieri debeat, unde clarescat si persecutionis tempore mori pro dilectione valeamus. Certe idem Joannes dicit: Qui habuerit substantiam mundi hujus, et viderit fratrem et clauserit viscera sua ab eo, quomodo charitas Dei manet in eo ? Hinc etiam Joannes Baptista ait: Qui habet duas tunicas, det non hai ergo tranquillitatis tempore non dat pro Deo tunicam suam, quando in persecutione daturus est animam suam? Virtus ergo charitatis ut invicta sit in perturbatione, nutriatur per misericordiam in tranquillitate, quatenus omnipotenti Deo primum discat sua impendere, postitur: Vos amici mei estis. O se amicos Dei? Sed audistis gloriam dignitatis, audite et laborem certaminis. Si feceritis quae ego praecipio vobis. Amici mei estis, si ea quae praecipio vobis facitis. Ac si aperte dicat: Gaudetis de culmine, pensate quibus laboribus pervenitur ad cul
Abbreviated transcription (Latin):
Um ergo aliquid
exteruis a ꝓximo
patumir: contra occultũ
raptorem interius uigile¬
mus. Qui nunqmͣ meli¬
us uincitur: nisi cum rap¬
tor exterior amat̾. Una qͥp¬
pe et summa est probacio
caritatis: si et ipse diligit
qui aduersatur. Hinc est
ꝙ ip̃a ueritas et crucis pa¬
tibulum sustinet: et tamẽ
ip̃is siuis persecutoribus af¬
fectum dileccionis impẽdit
dicens. Pater ignosce illis.
quia nesciunt quid faciĩt.
Qͥd gͦ mirum si ininicos
diligant discipuli dum
miunt: quando et tunc
minucos diligit magr̃
cum occiditur. Cuius di¬
leccionis summam exp̃¬
mit: cum subingit. Ma¬
iorem hac dileccionem ne¬
mo habet: ut animai
suam ponat quis pro a¬
amicis suis.¬
ori eciam pro mi¬
micis dominus ne¬
nerat: et tamen positurũ
se animam pro amicis di¬
cebat. Ut profecto nobis
ostenderet. quia cum dili¬
gendo lucrum facere de mi¬
micis possumus: eciam
ipsi amici sunt qui perse¬
cuntur. Sz ecce nos usq ad
mortem: nemo persequit᷑ͤ
Tnde ergo probare possumꝰ

Expanded text:
um ergo aliquid exterius a proximo patimur, contra occultum raptorem interius 1561 vigilemus, qui nunquam melius vincitur, nisi cum raptor exterior amatur. Una quippe et summa est probatio charitatis, si et ipse diligitur qui adversatur. Hinc est quod ipsa Veritas et crucis patibulum sustinet, et tamen ipsis suis persecutoribus affectum dilectionis impendit, dicens: Pater ignosce illis, quia nesciunt quid faciunt . Quid ergo mirum si inimicos diligant discipuli dum vivunt, quando et tunc inimicos diligit magister cum occiditur? Cujus dilectionis summam exprimit, cum subjungitur: Majorem hac dilectionem nemo habet quam ut animam suam ponat quis pro amicis suis.ori etiam pro inimicis Dominus venerat, et tamen positurum se animam pro amicis dicebat, ut profecto nobis ostenderet quia dum diligendo lucrum facere de inimicis possumus, etiam ipsi amici sunt qui persequuntur. 3. Sed ecce nos usque ad mortem nemo persequitur. Unde ergo probare possumus
Abbreviated transcription (Latin):
nature: aliud quod precep¬
tis dominicis. ex caritate
debetur obediencie. Hii ni¬
mirũ et proximum dili¬
gunt. et tamen illa subli¬
mia dileccionis p̾mia ñ
assequuntur: quia amorẽ
suum non spiritaliter sed
roinde cum dominꝰ
diceret. hoc est man¬
datum meum ut diligatis
iuicem: protinus a ddidit
sicut dilexi uos. Ac si aper¬
te dicat. ad hoc amate: ad
quod amaui nos. Qua in
re fratres kiñi sollerter in¬
tuendum est. ꝙ antiquus
hostis dum mentem nr̃am
ad rerum temporalium de¬
lectacionem trahit: infir¬
miorem contra nos proxi¬
mum excitat: qui ea ipsa
que diligimus au ferre mo¬
liatur. Nec curat antiquuᷤ
hostis hec faciens na terre-¬
na tollat: sed ut caritatẽ
in nobis feriat. Nam in
odio repente in ardescimus:
et dum foris muicti esse cu¬
punus: intus grauiter fe¬
rimur. Dum parua foras
defendimus: intus amit¬
timus maxima. Quia dũ
rem diligimus tempora¬
lem: ueram amittuus
dilectionem. Omnis qͥppe

Expanded text:
naturae, aliud quod praecepnaturae, aliud quod praeceptis dominicis ex charitate debetur obedientiae. Hi nimirum et proximum diligunt, et tamen illa sublimia dilectionis praemia non assequuntur, quia amorem suum non spiritaliter, sed roinde cum Dominus diceret: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, protinus addidit: Sicut dilexi vos. Ac si aperte dicat: Ad hoc amate ad quod amavi vos. 2. Qua in re, fratres charissimi, solerter intuendum est quod antiquus hostis, dum mentem nostram ad rerum temporalium delectationem trahit, infirmiorem contra nos proximum excitat, qui ea ipsa quae diligimus auferre moliatur. Nec curat antiquus hostis, haec faciens, ut terrena tollat, sed ut charitatem in nobis feriat. Nam in odium repente exardescimus; et dum foris invicti esse cupimus, intus graviter ferimur; dum parva foris defendimus, intus amittimus maxima, quia dum rem diligimus temporalem, veram amittimus dilectionem. Omnis quippe
Abbreviated transcription (Latin):
de dileccione quasi de sin¬
gulari mandato dominꝰ
dicit. Hoc est preceptum me¬
um ut diligatis inuicem.
nisi quia omne mandatũ
de sola dileccione est. ⁊ om¬
nia unum preceptum sũt:
quia quicquid precipitur
in sola caritate solidatur:
ut enim multi arboris ra¬
mi ex una radice prodeũt:
sic multe uirtutes ex una
caritate generantur. Nech̃t
aliquid uiriditatis ramꝰ
bonioperis: si non mane¬
at i radice caritatis. Pre¬
cepta ergo dominica ⁊ ml¬
ta sunt et unum. Multa
per diuersitatem operis:
unum ĩ radice caritatis.
ista dileccio sit tenẽ
da: ipse insinuat: qui ĩpłis¬
Q scripture sue sentenciis.
et amicos iubet diligi in se:
et iimicos diligi p̾ropter
se. ille enim ueraciter can¬
tatem habet qui et amicũ
diligit in deo: et iimicũ
diligit propter deum. Nã
sunt non nulli qui dili¬
gunt proximos. sed ꝑ af¬
fectum cognacionis et car¬
nis: quibus tamen in hac
dileccione sacra eloquia ñ
contradicunt. Sz aliud est
quod sponte impenditur

Expanded text:
de dilectione, quasi de singulari mandato, Dominus dicit: Hoc est praeceptum meum, ut diligatis invicem, nisi quia omne mandatum de sola dilectione est, et omnia unum praeceptum sunt, quia quidquid praecipitur, in sola charitate solidatur? Ut enim multi arboris rami ex una radice prodeunt, sic multae virtutes ex una charitate generantur. Nec habet aliquid viriditatis ramus boni operis, si non manet in radice charitatis. Praecepta ergo dominica et multa sunt, et unum: multa per diversitatem operis, unum in radice dilectionis. ista dilectio tenenda sit, ipse insinuat, qui in plerisque Scripturae suae sententiis et amicos jubet diligi in se, et inimicos diligi propter se. Ille enim veraciter charitatem habet, qui et amicum diligit in Deo, et inimicum diligit propter Deum. Nam sunt nonnulli qui diligunt proximos, sed per affectum cognationis et carnis, quibus tamen in hac dilectione sacra eloquia non contradicunt. Sed aliud est quod sponte impenditur
Abbreviated transcription (Latin):
sti enim. isti sunt i¬
ri. per quos tibi cuiͣ¬
splenduit. et que cras ma¬
gistra crroris facta es disci¬
pula ueritatis. Isti sunt
sancti patres tui ueriqz pa¬
stores. qui te regnis celesti¬
bus inserendam multo
melius multoqz felicius
condiderunt: quam illi
quorum studio prima
menium tuorum funda¬
menta locata sunt. E qui¬
bus his qui tibi nomen
dedit: fraterna te cede fedan.
ad hanc gloriam periie¬
xerunt. ũt sis sancta gẽ
populus clectus. cuitaᷤ
sacerdotalis et regia. per
sacram beati petri sedem ca¬
put orbis effecta. lacus
presideret religione diui¬
na: qmͣ dominacione ter¬
rena. Qmͣuis enim mul¬
tis aucta uictorii ius im¬
perii tui terre mariq pro¬
tuleris: minus tamen ẽ
qd̃ tibi bellicus labor sub¬
didit. qmͣ qd̃ pax xp̃iana
subiecit

Expanded text:
sti enim sunt viri per quos tibi Evanresplenduit; et quae eras magistra erroris, facta es discipula veritatis. Isti sunt sancti patres tui verique pastores, qui te regnis coelestibus inserendam multo melius multoque felicius condiderunt, quam illi quorum studio prima moenium tuorum fundamenta locata sunt: ex quibus is qui tibi nomen dedit fraterna te caede foedavit. ad hanc gloriam provexerunt, 322 ut gens sancta, populus electus, civitas sacerdotalis et regia, per sacram beati Petri sedem caput orbis effecta, latius praesideres religione divina quam dominatione terrena. Quamvis enim multis aucta victoriis jus imperii tui terra marique protuleris, minus tamen est quod tibi bellicus labor subdidit quam quod pax Christiana subjecit
Abbreviated transcription (French):
nit super me indignacio.
siespondit clyphaz themani¬
tes dixit. Si ceperimus loq̃
tibi: forsitan moleste acci¬
pies. S conceptum sermo
Ecce dociusti plimos: et
manus lassas roborasti.
Dacillantes confirmaue¬
runt sermones tui. et ge¬
nua tremencia conforta

Expanded text:
nit super me indignatio nit super me indignatio respondens autem Eliphaz Themanites dixit si coeperimus loqui tibi forsitan moleste accipias sed conceptum sermonem cce docuisti multos et manus lassas roborasti vacillantes confirmaverunt sermones tui et genua trementia conforta
Abbreviated transcription (Latin):
re nõ ĩ uulua mortuus
sum. egressus ex utero nõ
statim perii: Cur exceptus
gembus: Cur lactatus u¬
beribus: Nunc emim dormi¬
ens silerem et sompno inco
requiescerem: cum regibus
et consulibus terre. qui pa¬
edificant sibi solitudines
aut cum principibz qͥ poᷤ¬
sident aurum. et replent
domos suas argento. aut
sicut abortiuum abscondi¬
tum non subsisterem: uel
qui concepti non uiderũt
lucem. ibi impii cessaue¬
runt a tumultu. et ibi re¬
qui euerunt fessi robore. et
quondam uncti pariter
sine molestia non exaudie¬
runt uocem exactores. Par¬
uus et magnus ibi sunt.
et scruus liber a domino su¬
o. Quare data est miserolux.
et uita his qui in amaritu¬
dine amme sunt: Qui ex¬
pectant mortem et non ue¬
nit. quasi effodientes the¬
saurum. gaudentq uehe
menter cum inuenerint se
comedam suspiro: et qua¬
si mundantis aque sit ru¬
gitus meus: quia tumor
quam timebam eueinit mͥ.
Et quod uerebar accidit. Nõ¬
ne dissimulaii. nonne si¬
lui. nonne qui eui: Et ue¬

Expanded text:
e non in vulva mortuus sum, egressus ex utero non statim perii? Quare exceptus genibus?  cur lactatus uberibus? Nunc enim dormiens silerem,  et somno meo requiescerem: Cum regibus et consulibus terrae, qui aedificant sibi solitudines: Aut cum principibus, qui possident aurum,  et replent domos suas argento: Aut sicut abortivum absconditum non subsisterem,  vel qui concepti non viderunt lucem. Ibi impii cessaverunt a tumultu,  et ibi requieverunt fessi robore. Et quondam vincti pariter sine molestia,  non exaudierunt vocem exactoris. Parvus et magnus ibi sunt,  et servus et liber a domino suo. Quare data est miseroet uita his qui in amaritudine animae sunt, qui expectant mortem et non uenit, quasi effodientes thesaurum gaudentque uehementer cum invenerint sepcomedam, suspiro; et quasi inundantes aquae, sic rugitus meus. Quia timor, quem timebam evenit mihi et quod verebar accidit nonne dissimulavi nonne silui nonne quievi et ve
Abbreviated transcription (Latin):
quid considerasti seruum
meum iob. qd̃ non sit si
nilis ci in t̾ra. uir simplex
et rectus. et tinens deum.
ac recedens a malo. et adhuc
retinens innocenciam: Tu
autem commouisti me
aduersum cum: ut afflige¬
rem cum frustra. Cui respõ¬
dens sathan ait. Pellem ꝓ
pelle. et cuncta que habet
homo dabit pro anuma
sua. Alioquin mitte ma
num tuam. et tange os ci
et carnem: et tunc iidebis
qd in faciem benedixerit tͥ.¬
dominus ad sathã.¬
Ecce in manu tua est. ue¬
rumptamen animam il¬
lius serua. Egressus igitur
sathan a facie dominĩ. per¬
cussit iob ulcere pessimo. a
planta pedis usq ad uerti¬
cem eius. Qui testa samẽ
radebat sedens in sterquili¬
no. Dixit autem illi uxor
sua. Adhuctu ꝑmanes ĩ
simplicitate tua: Benedis
deo: et morere. Qui ait ad
illam. Quasi una destul
tis mulieribus locuta es.
Si bona susccpunus de ma¬
nu domini. quare mala
non sustincamus: In om¬
nibus hiis non peccauit
iob labus suis. igitur au¬
dientes tres amici iob om¬

Expanded text:
i servum meum Iob quod non sit ei similis in terra vir simplex et rectus timens Deum ac recedens a malo et adhuc retinens innocentiam tu autem commovisti me adversus eum ut adfligerem illum frustra cui respondens Satan ait pellem pro pelle et cuncta quae habet homo dabit pro anima sua alioquin mitte num tuam, et tange os ejus et carnem, et tunc videbis quod in faciem benedicat tDominus ad SatanEcce in manu tua est: verumtamen animam illius serva egressus igitur Satan a facie Domini percussit Iob ulcere pessimo a planta pedis usque ad verticem eius qui testa saniem deradebat sedens in sterquilinio dixit autem illi uxor sua adhuc tu permanes in simplicitate tua benedic Deo et morere qui ait ad illam quasi una de stultis locuta es si bona suscepimus de manu Domini quare mala non suscipiamus in omnibus his non peccavit Iob labiis suis igitur audientes tres amici Iob om
Abbreviated transcription (Latin):
ficabat holocausta ꝑ singu¬
los. Dicebat cnim. Ne forte
peccauerint filii mei. et bene¬
dixerint deo in cordibus su¬
is. Sic faciebat iob cunctis
dicbus. Quadam autem
dic cum uenissent filii dei¬

Expanded text:
ferebat holocausta per singulos. Dicebat enim Job: Ne forte peccaverint filii mei, et benedixerint Deo in cordibus suis. Sic faciebat Job cunctis diebus. Quadam autem die, cum venissent Ange
Abbreviated transcription (Latin):
lie. Et fuit possessio cius sep¬
tem milia ouium. et tria
milia camlorum. quin¬
gẽta quoqz nga boum et
quingente asine. ac famili¬
a multa mimis. Eratqz
uir ille magnus int̾ om¬
nes orientales. et ibant fi

Expanded text:
ptum est in possessione ejus septem millia ovium, et tria millia camelorum, quingenta quoque juga boum, et quingentae asinae, ac familia multa nimis; eratque vir ille magnus inter omnes Orientales . Qui
Abbreviated transcription (Latin):
dei possit extingui. Cuius
hoc ipsum erãt maximũ
lucrum ut contemptus
uite huius occidue: percep¬
cio fieret felicitatis cterne.
Preciosa ergo est in conspec¬
tu domini mors scõrum
cuis: nec ullo cidelitatiᷤ
genere. destrui potest sacͣ¬
mento crucis xp̃i fundata
rligio. Non minuitur ꝑ¬
sctucionib ccclesia s aũ¬
gitur; et semper dominicus
ager segete diciore uestitur.
dum grana que singula
cadunt mulciplicata na¬
scuntur.

Expanded text:
Dei posset exstingui: quibus Dei posset exstingui: quibus hoc ipsum erat maximum lucrum, ut contemptus vitae hujus occiduae, perceptio fieret felicitatis aeternae. Pretiosa est ergo in conspectu Domini mors sanctorum ejus ; nec ullo crudelitatis genere destrui potest sacramento crucis Christi fundata religio. Non minuitur persecutionibus Ecclesia, sed augetur; et semper Dominicus ager segete ditiori vestitur, 326 dum grana, quae singula cadunt, multiplicata nascuntur.
Abbreviated transcription (Latin):
d hanc ergo tu urbẽ
bratissime petre apo¬
stole uenire non metuis
et consorte glorie tue pau¬
lo apło aliarum ecclesia¬
nim ordinacionibus oc¬
cupato siluam istam fre¬
quencium bestiarum. et
turbulentissime profun¬
ditatis oeccanum constã¬
cior. qmͣ cum suꝑ mare
gradereris ingrederis: nec
mundi dominam timeᷤ
roman. qui in cayphe
domum expauesceras sa¬
cerdotis ancillam. Nũꝙͥ
aut iudicio pylati: aut
sciicia iudeorum minor
est uel inclaudio potestaᷤ
uel ni nerone cridelitas:
Tiincebat ergo materiam
formidinis us amoris
peras diligendos. Lc .uiii.¬
tus coapostolus tu¬
us uas cleccionis especia¬
lus occurrens. codem tibi
consociatus est animo: qͥ
omnis innocencia:om¬
nis pudor. omnisq liber¬
tas subneronis labora¬
bat imperio. Cuius furor
pro omnium uiciorum
inflaminatus excessu: ĩ
hoc usqz torrentem precipi¬
tauit sue in sanie: ut pri¬
mus nomini xp̃iano a¬
trocitatem generalis peise¬
cucionis inferret. quasi ꝑ
sanctorumneces gracia

Expanded text:
d hanc ergo urbem tu, beatissime Petre apostole, venire non metuis, et consorte gloriae tuae Paulo apostolo aliarum adhuc Ecclesiarum ordinationibus occupato, silvam istam frementium bestiarum et turbulentissimae profunditatis oceanum, constantior quam cum supra mare gradereris, ingrederis . Nec mundi dominam 324 times Romam, qui in Caiphae domo expaveras sacerdotis ancillam . Numquid aut judicio Pilati, aut saevitia Judaeorum minor erat vel in Claudio potestas, vel in Nerone crudelitas? Vincebat ergo materiam formidinis vis amoris; peras diligendos. Hutus coapostolus tuus, vas electionis , et specialus occurrens, eo tibi consociatus est tempore, quo jam omnis innocentia, omnis pudor, omnisque libertas sub Neronis laborabat imperio. Cujus furor per omnium vitiorum inflammatus excessum, in hunc eum usque torrentem suae praecipitavit insaniae, ut primus nomini Christiano atrocitatem generalis persecutionis inferret, quasi per sanctorum neces gratia
Abbreviated transcription (Latin):
pit interea colligere mul¬
te gracia dei: ita ut perto¬
tamn urbem souus predi¬
cacionis et sanctitatis
ma per uinuersam regi¬
onem de illo.

Expanded text:
em colligere, De animae, ita ut per totam urbem sonus praedicationis et sanctitatis ma per universam circa regionem de illo
Abbreviated transcription (Latin):
tor imperatoris adco illi¬
est amicicia copulatus.
uidens in co diuinã sciẽ¬
ciam: ut se a colloquio
illiꝰ temptrare iux possct:
quatinus si ore ados il¬
lum alloqui non ualeret.
frequentibus datis et ac¬
ccptis cistolis: ipsius dł¬
ccdme et amicabili collo¬
quio atqz consilio fuiere

Expanded text:
tor imperatoris adeo est illi amicitia copulatus, videns in eo divinam scientiam, ut se a colloquio illius temperare vix posset; quatenus si ore ad os illum alloqui non valeret, frequentibus datis et acceptis epistolis, ipsius dulcedine et amicali colloquio atque consilio fruere
Abbreviated transcription (Latin):
uitatis: ecce defunctus il¬
fcrebatur filius uncus
matris suc. Defunctus ħ
qui extra portam ciuita¬
tis multis est intuentib
clatus: significat homi¬
ncm letali cruminum fu¬
nere soporatum eundẽ¬
qz insuper anime mortẽ
non cordis adhuc cubi¬
li tegentem. sed ad multo¬
rum noticiam per locuti¬
onis operis ue indicium
quasi per suebostia aui
tatis propalantem. lecctio¬

Expanded text:
t. Ecce defunctus efferebatur filius unicus matris suae. Defunctus hic, qui extra portam civitatis multis est intuentibus elatus, significat hominem lethali criminum funere soporatum, eamdemque insuper animae mortem non cordis adhuc cubili tegentem, sed ad multorum notitiam per locutionis operisve sui indicium, quasi per suae civitatis ostia propalantem. Qui
Abbreviated transcription (Latin):
Prouida dispensacione
dominus ante legisperitoᷤ
et phariseos ydrõpicum
curauit et mox contra a¬
uariciam disputat: ut
uidelicet per cius egritu¬
dinem corporis. in illis
exprimeretur egritudo cor¬
dis. Denoz post multa
disputacionis eius hor¬
tamenta subiunctume.
Audiebant autem hec oĩa
pharisei qui crant auar:
et deridebant illum. Ydro¬
picus quippe qͦ ãpliꝰ bib̾it ã¬
pliꝰ sicit. Et omnis auarꝰ
sitim multiplicat. qui cũ
tus: ad appetenda alia ã¬
plius hanclat.

Expanded text:
Provida dispensatione Provida dispensatione Dominus ante legisperitos et Pharisaeos hydropicum curat, et mox contra avaritiam disputat, ut videlicet per hujus aegritudinem corporis melius exprimeretur aegritudo cordis. Denique post multa disputationis ejus hortamenta subjunctum est, audiebant autem omnia haec Pharisaei, qui erant avari et deridebant illum. Hydropicus quippe, quo amplius biberit amplius sitit, et omnis avarus sitim multiplicat, qui cum rit, ad appetenda alia amplius anhelat.
Abbreviated transcription (Latin):
dropis morbus ab
aquosohumore uo¬
cabulum trahit. Grece
enim aqua ydor uocatur.
est autem humor succu¬
tancus de uicio uesice natꝰ:
cum inflacione turgente
et anbelitu fecido. Propri¬
um est ydropici. quanto
magis habundat humo¬
re mordinato. tanto am¬
plius sitire. Et i deo recte cõ¬
paratur ei. quem fluxus
carnalium uoluptatum
cxuberans aggrauat. Cõ¬
paratur et diuiti auaro
qui quanto est copiosior
diuiciis. quibus non be¬
ne utitur: tanto ardenciuᷤꝰ
alia concupiscit. Et respõ¬
dens ihesus dixit ad legis¬
peritos et pharscos. Li cet
sabbato curare:at illi ta¬
cuerunt. Quod dicitur re¬
spondisse ihesus. ad hoc re¬
spicit quod premissum ẽ:
et ipsi obseruabant eum.
Dominus cuim nouit
cogitaciones hominum.
ed merito¬
interrogati tacent
qui contra se dictum qͥs¬
quid dixerint uident. Nã
si licet salbato curare. qͣre
saluatorem an curet ob¬
seruant: Si non liect qͣre¬
ipsi salbato peccora curãt:
Ipse uero app̾hensum sa¬
nauit eum: ac dimisit.

Expanded text:
dropis morbus, ab aquoso humore vocabulum trahit. Graece enim ὕδωρ aqua vocatur. Est autem humor subcutaneus de vitio vesicae natus, cum inflatione turgente, et anhelitu fetido. Propriumque est hydropici, quanto magis abundat humore inordinato, tanto amplius sitire. Et ideo recte comparatur ei quem fluxus carnalium voluptatum exuberans aggravat. Comparatur diviti avaro, qui quanto est copiosior divitiis, quibus non bene utitur, tanto ardentius talia concupiscit. Et respondens Jesus, dixit ad legisperitos et Pharisaeos: Licet Sabbato curare? At illi tacuerunt. Quod dicitur respondisse Jesus, ad hoc respicit quod praemissum est: Et ipsi observabant eum. Dominus enim novit cogitationes hominum. Sed meritinterrogati tacent, qui contra se dictum quidquid dixerint vident. Nam si licet Sabbato curare, quare Salvatorem an curet obseripsi sabbato pecora curant. Ipse vero apprehensum sanavit ac dimisit.
Abbreviated transcription (Latin):
catus uir leufredꝰ
infra gallias pa¬
go cbroiconsi erortus est:
sanguinis nobilitate cõ¬
spicũus parentibus xp̃i¬
amssimis natus. Hic
ab adolescencia sua cum
inuana mundi huius
gloria excrescere posset:to¬
tam miliciam suam do¬
mino uero regi deuouit
magis cupiens pauper
diuiciis seculi uestitus
ad tempus sicut flos fe¬
ni florere.

Expanded text:
atus vir Leutfredus infra Gallias pago Ebrocensi exortus est, sanguinis nobilitate conspicuus, parentibus christianissimis natus. Hic in adolescentia sua, cum in vana mundi huius gloria excrescere posset, totam militiam suam Domino vero regi devovit, magis cupiens pauper divitiis saeculi vestitus, ad tempus sicut flos feni florere.
Abbreviated transcription (Latin):
quos speraban diis nr̃is
nuimolaturos. Accipiens
nero relacionem criliuit
dicens. Adhuc uiuit deo¬
rum adueisarius: Et in¬
genti ira exestuans. nau
zarium permisissent. Qͦs¬
misit ad anolium scri¬
bens ci. Concide colla cor
uasii et prothasii et celsĩ
pueri corumq carnes ex¬
pone auibz et feris. nec os¬
sa quiescere paciaris. Cũ¬
di litteras accepisset. palã
offerri iussit. Dixq ad cũ.
iussit inclitus imperator
incidi ceruices tuas. pa¬
blice uellet occidere. factus
est tumultus populi gͣ¬
us. quia omnes cos ue¬
nerabantur propter uir¬
tutes. quas assidue facie¬
bant. Eeceptiqz in ergastu

Expanded text:
. quos sperabam diis nostris . quos sperabam diis nostris inmolaturos. Accipi| ens nero relationem . exsiluit dicens adhuc uiuit deorum| aduersarius . et ingen ira exestuans . nautzarium permisissensit+ ad anolinum scribens ei . concide colla eorum . uasi+ protasi+ et celsi pueri . eorumque carnes| expone auibus . et feris . nec ossa quiiscere paciares| Cumdi litteras accipisset palam| m offerri iussit. Dixitque  | iussit inclitus imperator incidi ceruices tuas p uellet occidere. Fa  multus populi grauis| quia omnes eos uenerabantur . propter uirtutes quas a|  faciebant. Receptique in ergastul
Abbreviated transcription (Latin):
mimolare diis ad te mit¬
timus. quos carcerali cu¬
stodia detine: et diis nr̃is
sacrificare compelle. Cũ¬
qz producti fuissent: alia
die nero ad portum pro¬
cessit. et statui sibi sanctũ¬
nazarium cum puero
nissit. Dixitq ad eum.
Tante sunt artes tue: nt
amplius iiuere non de¬
beas. A te michi ĩmissa
est ferarum rabies. tu gu¬
stare de deorum libami¬
ne noluisti: tu subuer¬
tisti iuuenes geruasiũ ⁊
prothasium ne ĩmolarat̃
diis. atqz ideo maris te
profundum suscipiet.
Sanctus nazarius dixit.
S aluator meus et deus
meus qui me per baptis¬
mum regencrauit ipseĩ
mari et ubiqz custodict q
cius sunt clementa. que
sola iussione constitis.¬
ro anolinus qui
prcerat ciuitati. ꝙ predic¬
tos uiros ad hortacione
presencia confumaret ca¬
pi eum iussit scribens ne¬
romi. Uirum scelestum.
qui diciturnazars. ĩ¬
ueni fugientem potesta¬
tem tuam. et peruertentẽ
quos in carcere detmebã
geruasium et prothasiũ

Expanded text:
immolare diis ad te dirimmolare diis ad te direximus . | quos carcerali custudia detene et diis nostris sacrife| care conpelle. Cumque perducti . fuissent alia die nero| ad portum processit . et statui sibi nazario Cum puero| iussit . Dixit ad eum . tante sunt arte tuae . ut amplius| uiuere non debeas a te mihi inmissa est ferarum rabies tu| gustare de deorum libamina noluisti. Tu subuertisti . iouenis| Geruasium . et protasium . ne inmolarent diis . aquae| ideo maris te profunda suscipient. Sanctus nazarius dixit . | saluator meus et deus meus qui me per baptismum regene| rauit. Ipse te ubique custudiet quia sua sunt ęlemen| ta que sua iussione . constitro anolinus qui praeerat ciuetati . quod pre| dictos uiros . adhortacione . et presentia confirmaret . capi| eum . iussit scribens . Neroni . uerum scelestum qui dicitur| Nazarius . inueni fugientem potestatem tuam . et peruer| tentem quos in carcere retenebam . Geruasium . et prota| sium
Abbreviated transcription (Latin):
anctus naz arius
dixit. Qui dedit ti
meri se: ipse nobis faiu¬
lis suis annunciauit. Et
si potentes uel fidi tibi e¬
rant diitui. quare non
obstiterunt; Sz et tu iã
periisses nisi cursu fuisses
elapsus. Accensus ira ne¬
ro dixit. Remoucatur h̾
nefarius ne aures nr̃e
diucius conuiciis exaspe¬
rentur. Cumq remoue¬
retur sanctus nazarius:
erclamaint uoce magna
dicens. domine ibesu xpẽ¬
tuorum geruasii et protha¬
su. ut perconfessionem
nominis tui liberati a ne¬
suscipi mereantur. Dixis¬
qz ad cos nero. Nolite con¬
sentire huic malefico. ne
cum co suppliciis consum¬
memini. Ceruasius et ꝓ¬
thasius dixerunt. Quom¬
am hic pater nr est qui
nos non secundum car¬
nem genuit. sed spũalit
procreauit: o portet nos cũ
comori ut habcamus cũ¬
unc iussit sanctũ¬
naz arium cum cel
so recludi in carcere. scõs
uero geruasium et pro¬
thasium mediolanum
ad anoliuũ qui prierat
cuitati deduci precepit sc̃¬
bẽs ei. Geruasium et ꝓtha¬
sium iuuenes detrectãtes

Expanded text:
us. Nazarius dixit . qui dedit ti| meri se ipse nobis famulis suis adnunciauit . et si poten| tes uel fidi tibi erant dii tui . quare non obsteterunt . sed| et tu iam perisses . nisi cursu fuisses elapsu+ Accensus ira . | Nero dixit . remoueatur hic et nefarius . ne aures nostrae di| ucius conuiciis asperentur. Cumque remoueretur . naza| rius exclamauit uoce magna dicens. Domine iesutuorum . Geruasi . et protasi . ut per confessionem| nominis tui liberati a masuscipi| mereantur. Dixitque ad eos nero nolite consentire huic ma| lefico . nec cum eum suppliciis consummamini. Geruasius . et| protasius dixerunt . quoniam hic et pater noster est qui nos non| secundum carnem genuit . sed spiritaliter procreauit. Opor| tet nos cum eodem mori . ut habeamus unc iussit sanctunazarium cum celso puero| recludi in carcerem. Sanctus uero geruasium . et protasium . | mediolano . ad anolinom qui praeerat ciuitati dedu| ci praecepit. Scribens ei . Geruasium . et protasium . ioue| nes . detrectantes
Abbreviated transcription (Latin):
maluerunt presen¬
tem uitam perdere: ꝙͣ xp̃m
negare. Si quis michi mi¬
nistrat: me sequatur. Q̾d¬
est me sequatur. nisi me
immittetur. Ministrant
ergo ihesu xp̃o qui non sua
querunt: sed que ihesu xp̃i.
hoc est enini me scquatur:¬
mas meas ambulet: non
suas. Sicut alibi scriptũ ẽ.
Qui se dicit in xp̃o manere:
ipse ambulauit. Etiam si
porrigit esurienti panen: de
miscricordia facere debet: nõ
de iactancia. Non aliud ibi
querere ꝙͣ opus bonum: ne¬
sciente sinstra quid faciat
dextera: id est ut alienetur ĩ¬
tencio cupiditatis ab opere
caritatis.

Expanded text:
luerunt hanc praesentem vitam perdere, quam Christum negare. Si quis mihi ministrat, me sequatur. Qest me sequatur, nisi me imitetur? Minergo Jesu Christo, qui non sua quaerunt, sed quae Jesu Christi, hoc enim est, me sequatur, vias ambulet meas, non suas, sicut alibi scriptum est: Qui se dicit in Christo manere, ipse ambulare . Etiam si porrigit esurienti panem, debet misericordia facere, non de jactantia, non aliud ibi quaerere quam opus bonum, nesciente sinistra quid faciat dextera, id est, ut alienetur intentio cupiditatis ab opere charitatis.
Abbreviated transcription (Latin):
no signo pertus¬
si pagani simul
cum pianis deitatem
xp̃i confessi sunt: ac cur¬
citir septuagunita nouẽ
anime in xp̃m credentes
per baptismum saluate
sunt. Multis ergo signi
dominus glorificans
sanctum suum ad coro¬
nam martirii prouerit.
deniqz tentus tempore
iuliam imperatoris. a
quadracio augustali.
simul et cum co hylan
lis sacrificare. Cui fidelit
reluctanti iussit quadra¬
cianus os cius lapidibz
contundi. Hylarmum
uero monachum in cõ¬
spectu ipsius tam diu fu¬
stibus cedi. conec spm̃ e
cmitteret. Deinde beatum
donatum in custedia re¬
cludi. Ubi cum inume¬
ra miracula cominus
per seruum suum opera¬
retur misit qͣdracianꝰ
et gladio percussit: septi¬
mo idus augusti. Cuiꝰ
corpus xp̃iani iuxta ci¬
uitatem cum ueneracio¬
ne sepelierunt. Martiris
uero hylarini ossa in ci¬
uitate hostia tumulata
seruantur

Expanded text:
o signo perculsi pagani, simul cum Christianis deitatem Christi confessi sunt, ac circiter septuaginta et octo animae in Christum credentes, per baptismum salvatae sunt. Multis ergo signis Dominus glorificans sanctum suum, ad coronam martyrii provexit. Denique tempore Juliani imperatoris, tentus a Quadratiano Augustali, simul et cum eo vir lis sacrificare. Cui fideliter reluctanti, jussit Quadratianus ejus os lapidibus contundi, Hilarinum vero monachum in conspectu ipsius tandiu fustibus caedi donec spiritum emitteret; deinde beatum Donatum in custodia recludi. Ubi cum innumera miracula Dominus per servum suum operaretur, misit Quadratianus, et gladio percussit septimo Idus Augusti. Cujus corpus Christiani juxta civitatem cum veneratione sepeliverunt, martyris vero Hilarini ossa in civitate Ostia tumulata servantur
Abbreviated transcription (Latin):
lis estiuondõctiomt salua¬
itoarem cipcitamus. Ahesũ
stensuris gloriam sue
maiestatis in montem
discipulos dricit. ut discãt
ipsi discant omnes qui
hanc uidere siciunt non
cam sibi in huius seculi
profundo: sed in regno su¬
perne beatitudmnis esse que¬
rendam.

Expanded text:
is est, unde etiam Salvatorem exspectamus Jesum stensurus gloriam suae majestatis, in montem discipulos ducit, ut discant ipsi, discant omnes qui hanc videre sitiunt, non eam sibi in hujus saeculi profundo, sed in regno supernae beatitudinis esse quaerendam.
Abbreviated transcription (Latin):
stensurus
gloriam suam
discipulis in montem
illos ducit excelum.
ut doccat omnes qui hãc
uidere desiderant. non ĩ
fimis iacere uoluptati¬
bus non illecebris serui¬
re camalibus. non cupi¬
ditatibus adhere re ter¬
rems: sed eternorum amo¬
re ad suꝑna semper crigi.
Angelice mundicie pie¬
tatis pacis dilectionis et
iusticie. nitam quantũ
mortalibus possibile ẽ
semper mutari dehere: ni¬
rta cum qui dixit. Nostͣ

Expanded text:
stensurus gloriam suam discipulis, in montem eos ducit excelsum, ut doceat omnes qui hanc videre desiderant, non in infimis jacere voluptatibus, non illecebris servire carnalibus, non cupiditatibus adhaerescere terrenis, sed aeternorum amore ad superna semper erigi: angelicae munditiae, pietatis, pacis, dilectionis, et justitiae vitam, quantum mortalibus possibile est, semper imitari debere juxta eum qui d
Abbreviated transcription (Latin):
scl̃m designac dominus
iuxta mare stat. postqmͣ
uite labentis mortalita¬
tem deuincens in ca qua
passus est carne stabili¬
tatem perpetue quictis ad¬
iit. Turbarum conuẽtus:
ad cum gentium in fide
concurrentium typus c̃.
De quibus ysaias. Et flu¬
ent inquit ad cum om̃s
gentes: et ibunt populi
multi et dicent. Uenite et
ascendamus ad montẽ
domini. Et uidit duas
n aues stantes secus sta¬
gnum.

Expanded text:
m designat, Dominus secus mare stat postquam vitae labentis mortalitatem devincens, in ea qua passus est carne stabilitatem perpetuae quietis adiit. Turbarum conventus ad eum, gentium in fide concurrentium typus est, de quibus Isaias: Et fluent, inquit, ad eum omnes gentes, et ibunt populi multi, et dicent: Venite et ascendamus ad montem Domini . Et vidit duas naves stantes secus stagnum.