comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fint. n ideo mortuus non
fint deus qñ incruce pependit
xͦ. quia secundum diuinitatẽ
mortuus nonfuit. Quid eĩ:
si secundumhoc aut h̾ nõ ẽ gͦ
nonẽ. si secundum hoc nõ ẽ: tũ
ẽ. qr secunclũ aliud ẽ auctoritͣ¬
cemultis. Audite lucernam
si non c̃clitis luci. Augꝰ. dicit. Si
ꝓpt̾ hominez mortiuis ẽ deus
nonẽ homo uieturꝰ cum deo. ñ ẽ
mortalis uicturus in etĩu ꝓpt̾
q̃m mortiuis ẽ qui uiuit in et̾¬
unte mortiuise Et pot̾ moridy:
Accepit ex te unde mor̾etur ꝓ
te: Idemit̾inu̾bum inquit cru¬
cifixume. S ñ ẽ mutatu in hõi¬
nem. ⁊it̾um. per id ergo qd̾ hõ
erat mortuus ẽ deus.⁊ perio ꝙ
deus erat excitatus ẽ homo.⁊
quicquid passꝰ ẽ homo ñ poti
dici non passo deus. quia deus
erat hominẽ assumens. s nõẽ
mutatus in hominez. Uidete ad¬
huc quis fuit ille qui dixit añ¬
quã abrahanfiet ego sum: Nõ¬
ne homo: Quis fuit ille qui di
ue̾ dix̾ prius qͣm abraham fie̾t

Expanded text:
s non fuit Deus, quando in cruce pependit Christus, quia secundum divinitatem mortuus non fuit. Quid enim? Si secundum hoc aut hoc non est, ergo non est? Si secundum hoc non est, tamen est; quia secundum aliud est. Auctoritatem vultis? Audite lucernam, si non creditis luci. Augustinus dicit: Si propter hominem mortuus est Deus, non est homo victurus cum Deo? Non est mortalis victurus inquem mortuus est, qui vivit in aeteUnde mortuus est? Et potest mori Deus? Accepit ex te, unde moreretur per te. Idem iterum: Verbum, inquit, crucifixum est, sed non mutatum est in hominem. Et iterum: Per id ergo quod homo erat mortuus est Deus; et per id quod Deus erat excitatus est homo. Et quidquid passus est homo, non potest dici non passus Deus; quia Deus erat hominem assumens, sed non est mutatus in hominem. Videte adhuc. Quis fuit ille qui dixit: Antequam Abraham fieret ego sum? Nonne homo? Quis fuit ille qui dixvere dixit: Priusquam Abraham fieret
Abbreviated transcription (Latin):
ho ⁊ deusẽ. Itum quia non ex alio
homod̾s qͣm deus. n ex alio d̾s
deus et ho. tñ qd̾ homo in suo ẽ
conditione deus meodem est
amhumanã et aliam diuinani.
S non alium dicunus eẽ hõĩẽ
et alium deuin. s deumnet ho

Expanded text:
ia non ex alio homo Deus, quam Deus, neque ex alio Deus Deus et homo. Tamen quod homo in suo est conditione; Deus in eodem est naturam, et aliam divinam; sed non alium dicimus esse hominem, et alium Deum; sed Deum e
Abbreviated transcription (Latin):
turam significo cliuina idest u̾¬
bi diuiuitatẽ. Item qñ dico hoo
ꝑsõam significo ex anima ⁊ carne
Item qñ dico d̾s psonam signisi¬
co in diuinitate. Non amplius
notat ho innatura qͣm aĩa ⁊car¬

Expanded text:
turam significo divinam, id est Verbi divinitatem. Item quando dico homo, personam significo ex anima et carne. Item quando dico Deus, personam significo in divinitate. Non amplius notat homo in natura, quam animam et car
Abbreviated transcription (Latin):
cruce moriebatur. si potit hõ
interra poĩtus ꝑ humanitt᷑e ĩ
celo ẽẽ per cluuitatez potint
et deus incelo regnans ꝑ clunu¬
tatez in terra mori ꝑ humanittͣe.
S dicis. qũo deus mori potinit:
deus quimmortalis ẽ quom̾o
mortiis ẽ. hoc ego faciẽbam. qr
eent qui hoc clicerent. deus mo¬
rinonpos. homo mortuus est
deus mortiuis ñẽ. Quentur
ergo negatis deum mortuũ ẽẽ.
quia inquinut diinitas mon
non pot. Si ppea deus mortuus
non ẽ. quia secundum diuim¬
catem mortus nõ e̾. gͦ nec de
uirgine deus natus est. nec ĩ¬
nes conu̾satus non ẽ. ⁊ cetera oiã¬
que incaine oꝑatus ẽ saluator.
giergo deus hoc non fecit. quis
ille fiit qui hec fecit: Nos puta¬
uimus deum fecisse ħ om̃ia. uos
dicitis quia deus hoc uon fecit.
Dicite ergo quis ille fuit qui

Expanded text:
cruce moriebatur. Si potuit homo cruce moriebatur. Si potuit homo in terra positus per humanitatem, in coelo esse per divinitatem, potuit et Deus in coelo regnans per divinitatem, in terra mori per humanitatem. Sed dicis. Quomodo Deus mori potuit? Deus qui immortalis est, quomodo mortuus est? Hoc ego sciebam, quia essent qui hoc dicerent. Deus mori non potuit: homo mortuus est, Deus mortuus non est. Quare ergo negatis Deum mortuum esse? Quia, inquiunt, divinitas mori non potest. Si propterea Deus mortuus non est, quia secundum divinitatem mortuus non est; ergo nec de virgine Deus natus est, quine natus non equae in carne operatus est Salvator. Si ergo Deus haec non fecit, quis ille fuit, qui haec fecit? Nos putavimus Deum fecisse haec omnia. Vos dicitis, quod Deus haec non fecit. Dicite ergo: Quis ille fuit qui
Abbreviated transcription (Latin):
signat homo ꝑscãm. Si queris
homo enim signat humanͣtẽ
deus si gͣt clumintatem. Si q̃ris
quem sigt homo: eundez sig¬
nat q̃ni deus. quia idemẽ et ho
⁊ deus. Quidẽ homo: sinatur¬
amqueris corpꝯ ⁊ amima. bñdi¬
co quia hoc ẽ homo hoc eẽ hois est.
quia hoc eẽ hominez facit. Qud
ẽ homo ⁊ si personamqueris ḋse
Quare homo ełs ẽ : quia humͣ¬
uitas diuinitati ꝑconalit̾ uii¬
ta ẽ. Natura dei diuinitas. Saͬ¬
tam̃ homo ẽ. Natura diu̾sa pͦ
una. Quia auteni uinta est
dei et hominis una ẽ: deuo ⁊ hõ
unius ẽ. pp̃ea quoel deus facit
facit et homo. ⁊ quoel facit ho d
facit. quia non duo.s unus hx
f.h. qui ẽ in celo. Interra leq̃b¬
atur et incelum secẽ testabat᷑
utrobiq enim erat interra per
humanitate. In celo per diui¬
uitate Idẽ quim celo erat in
terra erat. per humanitͣtez ĩ tra
⁊ tm̃in terra. ꝑ dĩnitatem ĩ celo
et interra. Si oognouisset̃ mĩ¬
in celo dommabatur. et deuoĩ

Expanded text:
significat homo? personam. Si quaeris Homo enim significat humanitatem; Deus significat divinitatem. Si quaeris quem significat homo, eumdem significat quem Deus, quia idem est et homo et Deus. Quid est homo? Si naturam quaeris: corpus et anima. Bene dico, quia hoc est homo; hoc esse hominis est, quia hoc esse hominem facit. Quid est homo? Si personam quaeris Deus est. Quare homo Deus est? Quia humanitas divinitati personaliter unita est. Natura Dei ditamen homo est. Natura diversa, persona una. Quia autem unita est Dei et hominis una est; Deus et homo unus est. Propterea quod facit Deus facit homo, et quod facit homo facit Deus; quia non dqui est in coelo . In terra loquebatur, et in coelo se esse testabatur. Utrobique enim erat. In terra per humanitatem, in coelo per divinitatem. Idem qui in coelo erat, in terra erat. Per humanitatem in terra et tantum in terra, per divinitatem in coelo et in terra. Si cognovissent, nunin coelo dominabatur; et Deus in
Abbreviated transcription (Latin):
mmare uoluit despacio tp̃ris
etatis Iħu hoc ẽ hominis xͥ anĩ
us adnos nr ꝙ urã cognitio irec
et ultra ñ proced̾et. Si amplius
lista amplius non dixit. s nõ
ampliꝯ hũit. In eo ꝙ hochũit
triginta annorum erat ihs ho
trignita annorum erat. qr etas
hominis trigiura annorumer¬
at triguita aum iam flux̾ant
et non ampliꝯ exquoh̾o eẽ ce¬
perat. pp̾ea homo triginta ano¬
rumerat et nõ plus. Et quid:
ta aunorum tantũ erat quam
recẽs dỹ. Quamparuam etatez
ht quia paruus fcũs ẽ parua¬
etas inparuo. magna et̾nitas
in magno. Tamen non plus
temporis hũit uͥ temporalis
fuit. ubi enimet̾uꝯ fint nec
autem temporał fuit non plꝯ
fuit. uͥ et̾ius fuit. quid dicã:
plus fuit paruum est ħ tp̃c eĩ¬

Expanded text:
o temporis aetatis Jesu; hoc est, hominis Christi usque ad quod nostra cogitatio iret et ultra non procederet? Si amplius lista amplius non dixit? sed non amplius habuit in eo quod hoc habuit. Triginta annorum erat Jesus, homo triginta annorum erat, quia aetas hominis triginta annorum erat. Triginta anni jam fluxerant et non amplius: ex quo homo esse coeperat. Propterea homo triginta annorum erat et non plus. Et quid? ta tantum annorum erat? Quam recens Deus. Quam parvam aetatem , quia parvus factus. Parva aetas in parvo, magna aeternitas in magno. Tamen plus temporis non habuit ubi temporalis fuit. Ubi enim aeternus fuit, nec autem temporalis fuit, non plus fuit. Ubi aeternus fuit, quid dicam? Plus fuit? Parum est hoc
Abbreviated transcription (Latin):
fuit et non duo hõ ⁊ deus.⁊ ꝓpt
ip̃amineffabłem uionez qua
deus ⁊homo unus fuit. Sicut
deus ꝑ humanitatẽ suam seue¬
raciter tempor alemexibuit.s
et homo ꝑ chimntaiem sua añ
tempora definsse ñ falla cit̾ pre¬
dicauir. Si deus eti̾nus .xxx. ãnoꝵ

Expanded text:
fuit, et non duo, homo et Deus. Et propter ipsam ineffabilem unionem qua Deus et homo unus fuit, sicut Deus per humanitatem suam se veraciter temporalem exhibuit, sic et homo per divinitatem suam ante tempora se fuisse non fallaciter praedicavit. Si Deus
Abbreviated transcription (Latin):
brosiꝯ in libro qͣm de trunttͣe
scribit ita dicit. Uicinnus ĩ ꝗt
fcĩneẽ honuinem et ad hominẽ
ẽc̃ refferendum demq ⁊ alibih¬
abes quifcus ẽ ei ex semine dd̾¬

Expanded text:
 in libro, quem de Trinitate scribit, ita dicit: « Dicimus igitur factum esse hominem, et ad hominem hoc esse referendum. » Denique et alibi habemus: « Qui factus est ei ex semine D
Abbreviated transcription (Latin):
incipit idõ eẽ incipit quia ad
ẽẽ incipit. Sic̃ qui aliquid ẽẽ
aliquid ẽẽ desinit. Noneĩ ita
aliquid ẽẽ desinit ut nͥ sit.s
solimuit id qd̃ eẽ desinit ia
nonsit. Sie semper qui non¬
aliquid ẽẽ incipit ita aͥd ẽẽ inci¬
pit qͣiee̾ incipiat ut ad sit.S
ut aliquid quoel priꝯ nõfuit
incipiat ẽẽ ut rãsit. Ita xp̃c

Expanded text:
e incipit quia aliquid esse incipit; sicut qui aliquid esse aliquid esse desinit. Non enim aliquid ita esse desinit, ut nihil sit, sed solum ut id quod esse desinit jam non sit. Sic non semper qui aliquid esse incipit, ita aliquid esse incipit, quasi esse incipiat ut aliquid sit; sed ut aliquid quod prius non fuit esse incipiat, ut jam si
Abbreviated transcription (Latin):
pra eẽ cepit qͣm illa que eui
suscepit. Qui gꝰ hominez assũp¬
tum negat ꝑsonam ẽẽ uegatho¬
minẽ in por̃m assumptum esse.
Si enimlld̾ nunꝙͣ futurueet fr¬
ustra ad illd̾. ali qũ assumptus
eẽt. Nunc gͥ homo assumpto pͦ¬

Expanded text:
 quam illa quae eum suscepit. Qui ergo hominem assumptum negat personam esse, negat hominem in personam assumptum esse. Si enim illud nunquam futurus esset, frustra ad illud aliquando assumptus esset. Nunc igitur homo assumptus p
Abbreviated transcription (Latin):
ueritur utrũ u̾bum carnez
serit. an carnem priꝯ qͣm anim¬
am siue aminaz priꝯ qͣm carnẽ
S uerissime et ab a dubitatõe¬
om̃i c̾clitur ꝙ ex quo hominem
deus assumpsit totum assump¬
sit quia ex quo hominez assũp¬
sit sicut hõ d̾ sic et deus uerus
homo fuit. uerus aũt ho nõ fins¬
s in sola carne aut in sola aĩa
qui a homo ẽ et caro ⁊ anima. itͣ¬
q qñ aĩam assumꝑsit sinuil u¬
utrumq assumpsit. Assum psit
autem caruez et animã .i. hõiez
naturam non ꝑõaz. n eĩ assũp¬
sic hominẽ ꝑsona. s assump¬
ut hoĩe in põa. Ido aũt hõi¬
nem assumpsit quia carnez
humanamet animaz human¬
ã assumpsit. Idõ uero pc̃am ũ
non assumpsit. quia caro illa
et anima illa prio qͣmu̾bo uni¬
rentur inpsonam nonerati
uinta ad ꝑcãm una unio
fuit et ad unum uino fuit et
uerbi ⁊ caruis ⁊ anime. Nõ pͥo
u̾bum ⁊ caro. Ne priꝯ uerbũ
et anima. nec priꝯ anima et
caro. S simul u̾bum ⁊ aĩa et

Expanded text:
etiam utrum Verbum carnem serit, an carnem prius quam animam sive animam prius quam carnem. Sed verissime et absque omni dubitatione creditur quod ex quo hominem Deus assumpsit, totum assumpsit; quia ex quo hominem assumpsit, sicut homo Deus: sic et Deus verus homo fuit. Verus autem non fuisset in sola carne, aut in anima sola, quia homo est et caro et anima. Itaque quando hominem assumpsit, simul utrumque assumpsit. Assumpsit autem carnem et animam, id est hominem, naturam non personam. Neque enim assumpsit hominem personam; sed assumpsit hominem in personam. Ideo autem hominem assumpsit; quia carnem humanam et animam humanam assumpsit. Ideo vero personam non assumpsit, quia caro illa et anima illa priusquam verbo unirentur in personam, non erant unita ad personam. Una unio fuit, et ad unum unio fuit, et verbi et carnis et animae. Non prius verbum et caro, nec prius verbum et anima, nec prius anima et caro sed simul verbum et anima et
Abbreviated transcription (Latin):
dicitis xp̃m deum nonẽe. ⁊ tñ di¬
e̾et ergo tangitis xp̃m. Nõ aꝑ¬
te negatis s oculte necatis. Nõ
inquimr neganius aut neca¬
mus s idõ dicimus deunmor¬
tuum non fuisse. quia sodmn di
lo non fuisse quia scdin huma¬
nitatem in celo nonfuit. Si ãt¬
ideo ñ ido homo in celo ñ suti
qñ int̾ra ambłauit x quia se

Expanded text:
dicitis Christum Deum non esse, et tamen diesset. Ergo tangitis Christum. Non aperte negatis, sed occulte necatis. Non, inquiunt, negamus aut necamus: Sed ideo dicimus Deum mortuum non fuisse, quia secundum lo non fuisse, quia secundum humanitatem in coelo non fuit. Si autem non ideo homo in coelo non fuit, quando in terra am
Abbreviated transcription (Latin):
llo qd̾ air pdestinatos confor¬
mes ymaguns filii dei pot̾ sic
accipi. ut q̃mad modum nob̾
ille mortalitte. ita nos illi efficia¬
mur in mortalitate conforines.
Si auteminhiis u̾b̾ qua form̃ re¬
siurectura sint corpora sumus amo¬
niti sieut illa mensura ⁊ ista confor¬
mͣtio non quantitatis intlłigẽ¬
da ẽ szetatis. Resurgent itaq
omnes tam magni corpore qͣmł
erant uł futimi erant iuuẽili ecͣte.
Si quis uero in eo corporis m̾o
in quo defunctus ẽ resurrectur
uniunq̃mq contendit. non ẽ c̃
illo laboriosa contentiõe pugn

Expanded text:
 « praedestinatos conformes imaginis Filii Dei » potest sic accipi, ut quemadmodum nobis ille mortalitate, ita et nos illi efficiamur immortalitate conformes. Sic autem in his verbis qua forma resurrectura sint corpora sumus admoniti, sicut illa mensura, ita et ista conformatio non quantitatis intelligenda est, sed aetatis. Resurgent itaque omnes magni corpore, quales erant vel futuri erant juvenili aetate. Si quis vero in eo corporis modo in quo defunctus est resurrecturum unumquemque contendit, non est cum illo laboriosa contradictione pu
Abbreviated transcription (Latin):
mod̾atione et gub̾natõe dei in
illis.⁊ multa alia que secuntur
ad illa. ⁊ que continentur ĩ ill.
ipt̃ea nos oportet de multitu.¬
pine rerumlatentium secundũ.
nr̃am possibilitatem doctͥuam
formare. ⁊ non ꝓmtt̾e ꝙ conseq
nõ possumꝰ¬

Expanded text:
moderatione, et gubernatione Dei in illis; et multa alia quae consequuntur ad illa et quae continentur in illis. Propterea nos oportet de multitudine rerum latentium secundum nostram possibilitatem, doctrinam formare; et non promittere quod consequi non possum
Abbreviated transcription (Latin):
E
post mortem insolubiles nõ
sunt młtorum sol aminas ⁊̃ pꝰt
mortemsacra oblatio hostie sal¬
uãtoris a diuuare.

Expanded text:
e post mortem insolubiles non sunt, multorum solet animas etiam post mortem sacra oblatio hostiae salutaris adjuvare,
Abbreviated transcription (Latin):
et postulat fili ꝯ patrem ut uxo¬
rem sibi accipiat qͣi per se solo
hoc facẽ non possit. ⁊ nemo ẽ qui
argumẽtetur. ut dicat si pater
filio uxorem accepit. ergo ux¬
orem accepit pr̃ ⁊ comendat
Uxoratum ẽẽ patrem quia filioi
accepit uxorez. Quare ergo in¬
carnatus ẽẽ clicatur pater qui a
filio suo carnem inuit sicut ip̃e
filius in carnatus dicitur quia
sibicarnem copulauit. sponsa qp¬
pe u̾bi caro ẽ et assummpsit illamu̾¬
bum sibi et pr̃ u̾bi. similit̾ u̾bo
suo ununt eam. ⁊ oꝑati sunt duo
unum. ⁊ fuit oꝑatio una duoꝵ.¬

Expanded text:
t filius patrem, ut sibi uxorem accipiat, quasi per se solus hoc facere non possit, et nemo est qui argumentetur ut dicat. Si pater filio uxorem accepit, ergo uxorem accepit pater, et contendat uxoratum esse patrem, quia filio accepit uxorem. Quare ergo incarnatus dicatur esse Pater, quia Filio suo carnem univit, sicut ipse Filius incarnatus dicitur, quia sibi carnem copulavit? Sponsa quippe, Verbi caro est, et assumpsit illam Verbum sibi, et Pater Verbi similiter Verbo suo univit eam, et operati sunt duo unum, et fuit in uno o
Abbreviated transcription (Latin):
tionem siue unionez carus ⁊
pater oꝑatus ẽ quia care fili¬
um uidit et filiꝰ opatꝰ ẽ quia
caruem induit semetip̃m ⁊ fuit
una unio et oꝑatio una. ꝓp̾e a
Uio una. quia quol uintũ est
uni unitum ẽ. pp̃ea operatõ uñ
quia quoel fcm̃ est iuino fcm̃ ẽ.
Tres operabantur et nontria.
s unum oꝑabantur. ⁊ ꝙ fiebat
et unius erat quantu ad illũ

Expanded text:
em sive unionem carnis et Pater operatus est, quia carne induit Filium, et Filius operatus est, quia carne induit semetipsum; et fuit una unio et operatio una. Propterea unio una, quia quod unitum est, uni unitum est; propterea operatio una, quia quod factum est in uno factum est. Tres operabantur, et non tria; sed unum operabantur, et quod fiebat et unius erat, quantum ad illum
Abbreviated transcription (Latin):
tores. nec tres frores. qr ui eo
quod unum sunt diuidi ñ pos
gis simile pot̾ eẽ qͣm unitas.
Quomo pot̾ diuidi qd̾ multi¬
plicari non pot. aut quom̾o
a se recedere potest qd̾ unu ẽ.
Ne gͥ mireris si assumptionẽ
carius que ad solum filium
reffertur non solus filius opa
incarnatos dixeris quia incar¬
natõnem umnꝯtres operati sũt.
qr ⁊unitas nature in separa¬
bilem fecit oꝑationez.⁊ propͥe¬
tas ĩpsonẽ singularem assũp¬
tionem

Expanded text:
tores, nec tres factores, quia in eo tores, nec tres factores, quia in eo quod unum sunt dividi non posgis simile esse potest quam unitas? Quomodo potest dividi quod multiplicari non potest? Aut quomodo a se recedere potest, quod unum est? Ne ergo mireris si assumptionem carnis quae ad solum Filium refertur, non solus Filius operrco tres incarnatos dixeris, quia incarnationem unius tres operati sunt, quia unitas naturae inseparabilem fecit operationem, et proprietas personae singularem assumptionem
Abbreviated transcription (Latin):
facit quod pat̾ facit. ergo alia
brachiun filii et aluid brachiũ
pr̃is. alia uirtus filii. alia uirtꝰ
patris cum ip̃e filuis et manus
et brachium ⁊ uirtꝰ sit patris
sicut idemẽ qd̾ hic manu facit
et quod manus hom̃is facit. ⁊
qd̾ homo brachio suo facit.⁊ ꝙ
brachium hominis facit et qd̾
homo fortitu dine facit.⁊ ꝙ for¬
titudo hominis facit. sic idem ẽ
ꝙ pater facit et ꝙ filuis facit.qr
oume qued pater facit ꝑ illuz
facit. Si eẽntia una ẽ. si natura
et filii ẽ. Noli pensare quasi du¬
as actiones. unam maiorez. ⁊ aliã
minorem. aut forte simil pon¬
deris equales duas. unitas l
ẽ nicħ multiplices. una ẽ actõ
duorum. Imo trium actio una
sicut deitas una.⁊ inuna acti¬
ouetres uontres a gentes sunt
s unus agens. sicut in deitͣtͣe
unatres non tres dii sunt. S
uinis est pater et filuis ⁊ sp̃s
sanctus tres perzone sunt. s
tres dii non sunt. nec tres crea¬

Expanded text:
facit quod Pater facit? Ergo alia facit quod Pater facit? Ergo alia brachium Filii, et aliud brachium Patris, alia virtus Filii, et alia virtus Patris, cum ipse Filius et manus, et brachium, et virtus sit Patris. Sicut idem est quod homo manu facit, et quod manus hominis facit, et quod homo brachio facit, et quod brachium hominis facit, et quod homo fortitudine facit, et quod fortitudo hominis facit, sic idem est quod Pater facit, et quod Filius facit; quia omne quod Pater facit, per Filium facit. Si essentia una est, si natura , Filii est. Noli pensare quasi duas actiones, unam majorem, et unam minorem. Aut forte similis ponderis aequales duas. Unitas ibi est, nihil multiplices. Una est actio duorum, imo trium actio una, sicut deitas una, et in una actione tres non tres agentes sunt, sed unum agens, sicut in deitate una, tres, non tres dii sunt, sed unus Deus. Pater et Filius et Spiritus sanctus, tres personae sunt, sed tres dii non sunt, nec tres crea
Abbreviated transcription (Latin):
et filio similit̾ facit. Quid ẽ h:
aut aluid aut alit̾ in oꝑatc̃e
illio. Ostende mͥ aliꝗd quod pat̾
facit. si tũ querendumẽ quid
facit qui totum facit. Pone
tainẽ exempli causa unũ ad ex
ominbꝰ que facit patez. dico qr
filuis hoc ip̃m facit. Neq ita ħ
ip̃mdico quasi simile illi. S idez
ip̃m. Cum enim dico i dem fa¬
cio queel tu facis quia forte do¬
nũm ediffico sicut tu edifficas
domum. ⁊ cum alia sit domus
tua qmͣtu edifficas alia domus
mea quam ego ecliffico tũ idẽ
sic intłłigo cum clico qd̾ filius
hoc ip̃m facit qd̾ pr̃ facit. Si at
ego domum edifficarez ⁊ tu eãd
mecum eclifficares domuz dico
ꝙ idem face̾s quol ego. Et iam
uerius unum quia hocip̃m et
unum quia tu partez unamet
ego alteram. tu instrumentis tu¬
is ego instrum̃tis meis. Tu mͣ¬
nibo et lacertis tuis ego meis.
deniq tu unrib tius et ego me¬
is et iam non uere uiuim. s ĩ
alio ⁊ peralia. Nunquid sic di¬
co cum dico quia silius hecipõ

Expanded text:
et Filius facit. Quid est haec? aut aliud, aut aliter in operatione illius. Ostende mihi aliquid quod facit Pater si tamen quaerendum est quid facit, qui totum facit. Pone tamen exempli causa unum aliquod ex omnibus quae facit Pater, dico quod Filius hoc ipsum facit. Nec ita hoc ipsum dico, quasi simile illi, sed idem ipsum. Cum enim dico: Idem facio quod tu facis, quia forte domum aedifico, sicut tu aedificas domum, et cum alia sit domus tua quam tu aedificas, et alia domus mea quam ego aedifico; tamen idem sic intelligo cum dico, quod Filius hoc ipsum facit quod Pater facit. Si autem ego domum aedificarem, et tu eamdem mecum aedificares domum, dico quod idem faceres quod ego; etiam verius unum, quia idipsum et unum, quia tu partem unam et ego alteram; tu instrumentis tuis, ego instrumentis meis; tu manibus et lacertis tuis, ego meis; denique tu viribus tuis, ego meis, et jam non vere unum, sed in alio et per alia. Nunquid sic dico, cum dico, quod Filius hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
Uerumptũ om̃ia quemn diuinit᷑
gꝰ filius in diuinitt᷑e humanita¬
teui assumpsit quomõ in eadẽ
diuinitate pr̃ idem cum ip̃o uõ
fuit qui cumip̃o idem fuit: an
forte cum dr̃ filiꝯ carnem assũp¬
sit. ex ui cculte rełonis qua intel¬
ligitur quia sibi uniuit. id̾ de i¬
patre non dicitur. quia si idẽ di
Aluid quippe eẽt si pr̃ĩ caro uni
cum filius incarnatus dicitur
assumpsisse et patrez sic̃ conse
trem conseq̃ns autem ẽ qr si fi¬
carnem ip̃i filio uniuisse et pa¬
trem quia dumuna utriꝯq oꝑa¬
tio ostendit᷑. nec filiꝯ sine pre.
nec pr̃ sine filio oꝑatus demes¬
tratur. Si antem p̃r̃ caruẽ sͥ in¬
duisset et filus non hocitẽ eẽt
s aliud qm̃in eoip̃o non dem
ostraretur eadem opatio ꝙ nõ
ad eundem utrimq frã probarẽ¬

Expanded text:
Verumtamen omnia quae in dVerumtamen omnia quae in dergo Filius in divinitate humanitatem assumpsit, quomodo in eadem divinitate Pater idem cum ipso non fecit, qui cum ipso idem fuit. An forte, cum dicitur Filius carnem assumpsit ex vi relationis qua intelligitur quia sibi univit, idem de Patre non dicitur, quia si idem dicAliud quippe esset, si Patri caro unitaliud dicitur, cum Filius incarnatus dicitur, assumpsisse et Patrem, sicut constrem. Consequens autem est, quia si Ficarnem ipsi Filio univisse et Patrem, quia dum una utriusque operatio ostenditur, nec Filius sine Patre, nec Pater sine Filio operatus demonstratur. Si autem Pater sibi carnem induisset, et Filius sibi, non hoc idem esset, sed aliud, quoniam in eo ipso non eadem demonstraretur operatio, quod non ad eumdem utr
Abbreviated transcription (Latin):
fcĩnẽ. hic ergo et omina que fac
pat et filus facit similit̾. In hac
itaq oꝑatõe quia carius assũp¬
tio inuenitur quõ soli filio con¬
nemat et non patri non incõueĩ¬
ent queritur. Cumenim dr̃ qr
filus carnem assumpsit opus
utiq signatur quod filiꝯ fecit.
aquo opere si pater exxluditur
que facit filius pat facit. az q̃ ẽz
pat̾ facit ħ et filius facit. existim¬
andum ẽ omnia qui dez filium
facẽ que pat̾ facit. quedamantẽ
filium face̾ quepat̾ non facit.
Absit. s ommiaque pr̃ facit filiꝰ
in oꝑatione &parari non post.
sm̃e ergo quod filius fucit pr̃
facit. quiam diuinitate quafiliˢ
est patris qua cum patre unũ ẽ
nch facit sine oꝑatione pr̃is.
feat quedam in humanitate ẜin
illam nascendi a patre nõ accepe¬
rat. que ꝓpt̾ea ad solam pũam fi¬
lii reffu̾itur. quia ea in illa ⁊ sec̃¬
dumillamnaturam fecit qͣm cũ
patre comimẽ nonhũt. s solo
ex tempore ꝓpͥam singularit̾ accep̃.

Expanded text:
omnia quae facit Pater, et Filius facit similiter . In hac itaque operatione, quia carnis assumptio invenitur, quomodo soli Filio conveniat et non Patri non inconvenienter quaeritur. Cum enim dicitur quia Filius carnem assumpsit, opus utique significatur quod Filius facit, a quo opere si Pater excluditur,quae fecit Filius, Pater fecit, sed quaecunque Pater facit, haec et Filius facit, existimandum est omnia quidem Filium facere quae Pater facit, quaedam autem Filium facere quae Pater non facit. Absit, sed omnia quae Pin operatione separari non possunt. Omne ergo quod Filius facit, Pater facit, quia in divinitate qua Filius est Patris, quia cum Patre unum est nihil facit sine operatione Patris. Fecit quaedam in humanitate secuillam nascendo, a Patre non acceperat, quae propterea ad solam personam Filii referuntur, quia ea quae in illa et secundum illam naturam fecit, quam cum Patre communem non habuit, sed solus ex tempore propriam singulariter accepit.
Abbreviated transcription (Latin):
sit et pater carnem assumpsit. qr
filius sine patre caruez assume a
potint sinch sine patre facere
potuit. S hoc primo considãd ẽ
qui cum dicitur filiꝯ face̾ om̃eꝙ
facit pat̾ de illa minirũ oꝑatõe ĩ¬
telligendunnẽ quac̾aturam su¬
aincon dit et regit et dispoint
conditor et opifex deus. Inqͣ
oꝑatione pater et filiꝯ et sp̃c ses
facit opponend̾ putet quia pat̾
giguit qd̾ filius non facit. ⁊ nliꝰ
gignitur quod pat̾ uon facit
enimfilitis sic̃ rater gign̾et pat̾
ẽẽt. ⁊ si pat̾ sicut fili ꝯ gignetur
filius e̾ẽt. Itaq ne quis ꝓp̾ea
quia filiꝯ non gignit qued pat̃
facit ẽstimaret filiũ non facẽq̃c̃¬
facit pat̾ diciius qr hec de illa
opatõe intlligend̃ est qual c̃a¬
cura opatur. ut quod non erat eẽ
incipiat. uł increatura oꝑatur
ut quod fc̃m ẽ ineo quol frm ẽ
subsistat. Ibi eninitota truntͣs
inseparabilit̾ oꝑatur. u̾ nec pr̃

Expanded text:
sit, et Pater carnem assumpsit; quia sit, et Pater carnem assumpsit; quia Filius sine Patre carnem assumere non potuit, si nihil sine Patre facere potuit. Sed hic primo considerandum est quod cum dicitur Filius facere omne facit, de illa nimirum operatione intelligendum est qua creaturam suam condit, et regit, et disponit conditor et opifex Deus. In qua operatione Pater et Filius et Spiritus facit, » opponendum putet quia Pater gignit, quod Filius non facit, et Fil us gignitur, quod Pater non facit. Si enim Filius sicut Pater gigneret, Pater esset, et si Pater sicut Filius gigneretur, Filius esset. Itaque ne quis, propterea quia Filius non gignit, quod Pater facit, existimaret Filium non facefacit, dicimus quia hoc de illa operatione intelligendum est qua vel creaturam operatur, ut quod non erat esse incipiat, vel in creatura operatur, ut quod factum est in eo quod factum est subsistat. Ibi enim tota Trinitas inseparabiliter operatur, ubi nec Pater
Abbreviated transcription (Latin):
ta culum suum ip̃a uendicaret
ques malicia possi debat. qui eĩ
astutia uincerat iustum fuit
ut non fortitudine s prudẽtia
uince̾tur. ut in eodem in quo se
uictor erexerat: uictus stem̾et᷑.
frus ẽ filius dei filio hom̃is. ut fi¬
lios hominũ filios dei face̾t. ⁊ ne
filii nomen adalt̾am transiret
ꝑconam ⁊ẽe̾nt intrinitate duo
filii ⁊ confunde̾tur c̾tͣtͣis disc̾tõ.
Si enimpr carnez assumpsisset
filii qm genut ex et̾i̾tte. ⁊ filiꝯ
sisset duo filii int̾itate eẽnt.
alt̾ filius patris sine matre. alt̾
silius miis sin patre. Neergo
incomumcable nomen diuide¬
tur filius solus carnem susce¬
pit ut unus idẽ eẽt filiꝯ dei et fi¬
lius hominis. filius dei sccłm
diumnitate. genitus apatre. fi
ed forte etunt aliqui qui
dicant. Si inseparablia st̃
opa trinitatis ergo quioquid fa¬
cit filuis facit et pater. Si autẽ
ome quod filius facit facit et
patet. ergo si filius carne assũp¬

Expanded text:
taculum suum ipsa vindicaret, taculum suum ipsa vindicaret, quod malitia possidebat. Qui enim astutia vicerat, justum fuit ut non fortitudine, sed prudentia vinceretur, ut in eodem in quo se victor erexerat victus sterneretur. Factus est Filius Dei filius hominis, ut filios hominum filios Dei faceret, et ne Filii nomen ad alteram transiret personam, et essent in Trinitate duo filii, et confunderetur Trinitatis discretio. Si enim Pater carnem assumpsisset, Filii quem genuit ex aeternitate, et Filius sisset, duo Filii in Trinitate essent. Alter Filius Patris sine matre, alter Filius matris sine patre. Ne ergo incommunicabile nomen divideretur, Filius solus carnem suscepit, ut unus et idem esset et Filius Dei, et filius hominis: Filius Dei secundum divinitatem genitus a PaSed forte erunt aliqui qui dicant: Si inseparabilia sunt opera Trinitatis, ergo quidquid facit Filius, facit Pater. Si autem omne quod Filius, facit et Pater; ergo si Filius carnem assump
Abbreviated transcription (Latin):
nouerat ut pat̾ ab alio mitt̾et᷑
quinon erat ab alio. Si eĩ ab¬
alio uttẽtur ab illo uenirẽha¬
beret a quo mitt̾etur et eẽt illi
qͣiqddlam principiu ab illo aqͦ
mitt̾etur. ꝓpt̾ea ergo pat̾ ab ali¬
o mitti non h̃c. quia ab alio eẽ ñ
h̾t. Missꝰ ẽ aũt primũ filiꝯ qͥ
patre et filio. pͣ filiusuenit ut
homines liberarentur. postea sp̃c
rentur. primum ille amalo li be¬
rauit. postea iste ad bonum reu¬
ocauit. Ille abstulit qd̃ sustine¬
bamus. Iste redoidit quod sus¬
filius naturał missus a patre. Ut
adoptandos inhrditte uocaret
⁊ cõs ensum suum ingr̃a a doptõ¬
nis compluret. Neq eĩ sine con¬
sensu filii a patre auemmh̾rditͣ¬
tem ducendi erant. Misit ergo
pater pro filiis. Uenit tĩluis pro
frĩb. quia inpr̃e et filio pr̃int᷑¬
tis et filiatioms nomen costat.
ut filii nomen adoptandi ꝑꝓcipi¬
ant et ꝑ illum cuius erat. et ab
illo a quo erat. Uenit sapĩa ut
hostis rr̃e unce̾tur et ut habi¬

Expanded text:
erat ut Pater ab alio mitteretur qui non erat ab alio. Si enim abalio mitteretur, ab illo venire haberet a quo mitteretur, et esset illi quasi quoddam principium ab illo a quo mitteretur. Propterea ergo Pater ab alio mitti non habet, quia ab alio esse non habet. Missus est autem primum Filius, qui Patre et Filio. Primum Filius venit ut homines liberarentur; postea Spirirentur. Primum ille a malo liberavit, postea iste ad bona revocavit. Ille abstulit quod sustinebamus, iste reddidit quod Filius naturalis missus a Patre ut adoptandos in haereditatem vocaret, et consensum suum ut gratia adoptionis comprobaret. Neque enim sine consensu Filii a Patre alieni in haereditatem ducendi erant. Misit ergo Pater pro filiis, venit Filius pro fratribus, quia in Patre et Filio paternitatis et filiationis nomen constat, ut Filii nomen adoptandi perciperent, et per illum cujus erat et ab illo a quo erat. Venit sapientia, ut hostis ratione vinceretur, et ut habi
Abbreviated transcription (Latin):
resurgent quidem ⁊̃ ip̃i unusqs¬
Utrum sane ip̃i cum iiciis ⁊ defor¬
mittibꝰ suorum corporũ resurg¬
ant quecq in eis deformia ⁊ uicio¬
sa membra gestau̾unt in q̃redo
laborare quid opꝰ est. Neq enĩ
fatigare nos d inc̾ta eorum uł
hĩtudo uł pulcͥtudo quorum er¬
it certa ⁊ sempitna dampnͣtõ. nͨͦ
moueat quo erit meis corpꝰ ĩ¬
corruptibile si dole pot̾it aut qͦ¬
m̾o corruptibile si non pot̾it. Nõ
enimẽ u̾a uita. nͥ ubi felicitꝰ uiuit᷑.
n u̾amcorruptõ nͥ ubi salus n¬
ullo dolore corrumpitur. u̾ ãt
infelix mori non sinit᷑ et ut ita
dicam mors ip̃a non moritur.
⁊ ubi dolor ꝑpetuus non int̾iit
or affligit ip̃a corruptõ ⁊ ñ fini¬
tur. hoc inscripturis aanctis secũ¬
damors dicitur. Nec prima tũ qͣ
suum corpo amina relinquere co¬
gitur. n sod̃a qua penale corpo
amina relinquere non ꝑmittitur.
bebit dampnationem. qnͣto hic
ẽ. qu̾o terrena corpora ĩ

Expanded text:
esurgent quidem etiam ipsi unusqUtrum sane ipsi cum vitiis et deformitatibus suorum corporum resurgant, quaecunque in eis deformia et vitiosa membra gestaverunt inquirendo laborare quid opus est? Neque enim fatigare nos debet incerta eorum vel habitudo vel pulchritudo quorum erit certa et sempiterna damnatio. Nec moveat quomodo erit in eis corpus incorruptibile, si dolere poterit, aut quomodo corruptibile si non poterit. Non enim est vera vita nisi ubi feliciter vivitur, nec vera incorruptio nisi ubi salus nullo dolore corrumpitur. Ubi autem infelix mori non sinitur, et ut ita dicam mors ipsa non moritur; et ubi dolor perpetuus non interimit, sed affligit ipsa corruptio et non finitur; haec in Scripturis sanctis secunda mors dicitur. Nec prima tamen qua suum corpus anima relinquere cogitur, nec secunda qua poenale corpus anima relinquere non permittitur bebit damnationem quanto hic Quomodo terrena corpora i
Abbreviated transcription (Latin):
⁊̃ hoc utrum corpꝰ xp̃i illd̃
fuisse creclendum ꝯit ꝙ ip̃e tra¬
ditori suo per intinctam uncel¬
lamporrexit. Cum inriuxiss ĩꝯt
dam negligent̾ legentes tune
tribu̾at sacramẽcũ corporis et

Expanded text:
 hoc utrum corpus Christi illud fuisse credendum sit quod ipse traditori suo per intinctam buccellam porrexit. Cum intinxisset, inquidam negligenter legentes, tunc tribuerat sacramentum corporis
Abbreviated transcription (Latin):
eam ad religionem xͥauittis
diuina grã illustraret. licentiã
illis dedisse in quarta sese copu
licitumũ ẽ cum utiq se cogno¬
di erant ad fidem qͣm qͣm mini¬
me scriptum repperinio ñ ãbig¬
amus.
Capitulo quinto.

Expanded text:
eos ad religionem. Christianitatis divina gratia illustraret, licentiam illis dedisset in quarta sese copullicitum non esse, dum utique se cognovitandi ad fidem, quanquam minime scriptum reperimus, non ambigamus. Item capitulo quinto.
Abbreviated transcription (Latin):
apłorum p̃sidenti om̃is eccłias¬
ticꝰ ordo obtemꝑare debet. qui
solꝯ preirgatiua dignittis el¬
aues h̾t ligandi omnia ⁊ sol¬
uendi suꝑ tr̃am. Isti ergo sacͥ¬
ordines diu̾sis locis ꝑ orbem
tr̾ar quac̃q sancte ecelie corpꝰ
diffusinnẽ disponiͣtur. nõ sol¬
umuoluntaria ordinatione
sp̃ualium patrum. S ex ip̃o qͦ
gentilitatis usu conue̾ientirõ¬
ne assumpta. Iu illis si quidez
auitatib uͥ olun gentiles flã¬
ines suos constitue consueu̾¬
ant.ibinũe ep̃i sunt ordinati.
U̾ ergo archiflãines dispositi
fuerunt. archiep̃i successerũt.
lege librum clementis. illic ĩ¬
uenies qu̾o beatus petrꝯ ꝑdiu̾¬
sa orb f̾rarum leca principes
eccarum disponi instituit. Sep¬
tem gͦ sp̃ualium offõrum gradꝰ
ꝓuide in scã eccłia seđ̾m septifor¬
mẽ gr̃am clistributa sũt. que:¬

Expanded text:
apostolorum praesidenti, omnis ecclesiasapostolorum praesidenti, omnis ecclesiasticus ordo obtemperare debet, qui solus praerogativa dignitatis claves habet ligandi omnia et solvendi super terram. Isti ergo ordines sacri diversis locis per orbem terrarum quacunque sanctae Ecclesiae corpus diffusum est disponuntur: non solum voluntaria ordinatione spiritualium Patrum, sed ex ipso quoque gentilitatis usu convenienti ratione assumpta. In illis siquidem civitatibus ubi olim gentiles flamines suos constituere consueverant; ibi nunc episcopi sunt ordinati. Ubi vero archiflamines dispositi fuerant, archiepiscopi successerunt. Lege librum Clementis, illic invenies quomodo beatus Petrus per diversa orbis terrarum loca principes ecclesiarum disponi instituit. Septem ergo spiritualium officiorum gradus proinde in sancta Ecclesia secundum septiformem gratiam distributi sunt, qu
Abbreviated transcription (Latin):
in parte mistii sacriconsignat᷑
mote̾es. in quib per sp̃ualẽ
pottatem altis semꝑ ad sacca
tractanda conscendit. primus
grat ẽ hostiariorum. secunto
lectoru. Terciꝰ exsorcistarum.
Quartus a colitorum. Quintꝰ
subyaconorum. Sextꝰ dyaco¬
norum. Septimꝰ sacerelotũ.
Hic gradus clispares ht in eod̾
ordine dignitates. Nam pꝰ sa¬
cerclotes altiores sunt pot̾ta tes
praillos qui dieunt primates.
supͣ quos qui dem prĩarchas
cõstitu̾e uolunt. alii eosdem pͥ¬
mates ⁊ patriarchas dñt. nos
tamen quatuor tmñ exantiquo
eccłie usu prĩaichas nominat
sis dcũs ẽ. nͥ forte secundum ꝓ¬
pͥetatem linguarum idẽ ip̃i ali
patriaiche alii pͥmates applła¬
ti sunt. post hos om̃s sequitur
suminꝰ pontifex. q̃m papam.
idest pat̾rem pr̃u consuetudo
ecc̃astica nominare iustituit.
hic est principał ⁊ maxim ꝯ sedis
aplĩce in eccłia rom̃na successor.
ter ecclia scã nominare consu¬
euit. Cui uit᷑e petri principis

Expanded text:
ignatur. romotiones, in quibus per spiritualem potestatem altius semper ad sacra tractanda conscendit. primus gradus est ostiariorum; secundus lectorum; tertius exorcistarum; quartus acolytharum; quintus subdiaconorum; sextus diaconorum; septimus sacerdotum. Hic gradus dispares in eodem ordine habet dignitates. Nam post sacerdotes altiores sunt principes spra illos qui dicuntur primates, supra quos quidam patriarchas constituere volunt; alii eosdem primates et patriarchas dicunt. Nos tamen quatuor tantum ex antiquo Ecclesiae usu patriarchas nominatosis dictus est, nisi forte secundum proprietatem linguarum iidem ipsi alibi patriarchae; alibi primates appellati sint. Post hos omnes sequitur summus pontifex quem papam, id est Patrem patrum consuetudo ecclesiastica nominare instituit. Hic est principalis et maximus sedis apostolicae in Ecclesia Romana successor, ncta Ecclesia nominare cousuevit. Cui vice Petri principis
Abbreviated transcription (Latin):
baptizandi sunt. quarta eldo¬
mada quadrages̃malis obcer¬
uantie que concinentie nobis
arina ministrat. ⁊ in quarta eio¬
dem ebdomade feria catheriz au¬
di et exsorcisandi deferuntur:
ad eccłiam. ibi audituri ⁊ instr¬
as sunt pugnaturi. s usq in

Expanded text:
a hebdomada quadragesimalis observantiae, quae continentiae nobis arma ministrat, et quarta hebdomade feria catechizandi et exorcizandi deferuntur ad Eccas sunt pugnaturi. Sed tamen usque in
Abbreviated transcription (Latin):
inisrłm regnum ppłi dei sublimͣ¬
tur temporaleᷤ figurãs etini inqͦ
princeps a pacis pater futuri seli
fideles suos ad uisonem et̾ne pa¬
cis introclucens hoͦmo ãt regi
exordium daind extitit.quiper
multas tribula tc̃es ꝓbatus ex
et głificatus.: pacis succ̾ore in fi¬
liuini reliquit. ut ostendaturq
ad future pacis quietem ꝑuei¬
temptatões ⁊ triblatt̃es uincẽtes
fortes ñ funt. pp̃ hoc qui in salb¬

Expanded text:
m regnum populi Dei sublimatur temporale, praefigurans aeternum; in quo princeps pacis, pater futuri saeculi , fideles suos ad visionem aeternae pacis introducet. Hujus autem regni exordium David exstitit, qui per multas tribulationes probatus, et glorificatus, pacis successorem Filium reliquit, ut ostendatur quod ad futurae pacis quietem pervenitentationes et tribulationes vincendas fortes non fuerint. Pro
Abbreviated transcription (Latin):
tationemĩregens mergiñsmnit.
Terria etate abraham pro filio
oblato anetem mactauit. sic̃ dẽ
pr̃ u̾bum suum pro salute mũ¬
diobtult. In quo cum cliuim¬
tate inuiolabłi ꝓm̃nẽte. sola.
huninitas doloreminortis sꝯ¬
ctinuit. postea educto ẽ ppłs isrł
de egypto ꝑmare rubrũ incolũp¬
na nub̾ ⁊ignis. sicut fideles de
tenebris poci lib̾antur renoua¬

Expanded text:
tationum regens mergi non sinit. Tertia aetate Abraham pro filio oblato arietem mactavit, sicut Deus Pater Verbum suum pro salute mundi obtulit. In quo tantem divinitate inviolabili permanente sola humanitas dolorem mortis sustinuit. Postea eductus est populus Israel de Aegypto per mare Rubrum in columna ignis et nubis, sicut fideles Dei de tenebris peccati lib
Abbreviated transcription (Latin):
fideles defunt et iusti membra xͥ.
ita ab micio nunqͣm defu̾nt sa¬
cramenta salutis que presserũt
in pparationem et signum re¬
demptionis que completa ẽ in
morte xͥ. prima naniq etate ab¬
el agnum obtulit in sacrificio

Expanded text:
fideles et justi membra Christi, ita ab initio nunquam defuerunt sacramenta salutis quae praecesserunt in praeparationem et signum redemptionis, quae completa est in morte Christi. Prima namque aetate Abel agnum obtulit in sacrificio
Abbreviated transcription (Latin):
pretatur. neophitꝰ uocatur
imꝑad fidem conũsꝯ. siũ rudis
indisciplina religiose conu̾satio¬
nis. Nouit̾ ad sidem com̾si uisi¬
bllibo sacram̃tis instiuẽdi sũt.
ut ꝑea que uident intlłigant

Expanded text:
pretatur. Neophytus vocatur nuper ad fidem conversus, sive rudis in disciplina religiosae conversationis. Noviter ad fidem conversi visibilibus sacramentis instruendi sunt, ut
Abbreviated transcription (Latin):
uirilem etatem ꝑueniss tricesi¬
mo etͣtͣis sue anno a iohãne
baptizatus ẽ. non necc̃itate s
dispensatione ut lauacr̃ cinͣdã¬
dis s auctificaret. De hinc apłos
ministros euĩgłii conuorãs. reg¬
num celorum uentur̃ pclicare
cepit. ⁊ nouissime consinnatõe
om̃ni semet ip̃m hostiam ꝓmũ¬
di redemptione in ara crucis
prĩ offe̾ns mortẽ sustinuit ut
c̾clentibꝰ inse mortis timorez
daret. postea ascensurꝯ incelq
discipłos inmudum uniu̾sũ
misit. doce et baptizare os gt̃s.
ut uocarent᷑ ꝗ peedẽtẽ seq̃rent᷑
ad uitam. ħ sunt sacram̃ta fid̾i
xͥane. ab mitio condita. infine
credenda. siñ fine ꝓfut᷑a. ħ sunt
quib catherizandos nubuimꝰ.
et corum qui sacram̃to nouita¬
tis regenandi sunt fidem saluta¬
ri confessione ꝓm̾endam exigi¬

Expanded text:
irilem aetatem pervenisset, tricesimo aetatis suae anno a Joanne baptizatus est; non necessitate, sed dispensatione, ut lavacrum emundandis sanctificaret. Dehinc apostolos ministros Evangelii convocans regnum coelorum venturum praedicare coepit; et novissime in consummationem omnium semetipsum hostiam pro mundi redemptione in ara crucis Patri offerens mortem sustinuit, ut credentibus in se mortis timorem daret. Postea ascensurus in coelos discipulos in mundum universum misit docere et baptizare omnes gentes, ut vocarentur qui praecedentem sequerentur ad vitam. Haec sunt sacramenta fidei Christianae ab initio condita in fine credenda, sine fine profutura. Haec sunt quibus catechizandos imbuimus, et eorum qui sacramento novitatis regenerandi sunt, fidem salutari confessione promerendam exigi
Abbreviated transcription (Latin):
sua in babiloniam ducitur
tiuitatis iugo ad terram suã
reuecatur. quĩ ppłs dei qui in
hac uita que septenario diexũ¬
iunnero uoluitur. nanitati ⁊ cõ¬
fusion subiectus mortalitͣtis
iugum portat. post fiuem eiꝯ a
corruptione lib̾atur. sicergo
ab untio nullo tempore sacram¬
enta dei defiu̾ir. quibꝰ fideł po¬
płs ad pceptõe inuisibliũ nu¬
truxtur. ⁊ excitaretur ad cogͥtõez.

Expanded text:
sua in Babylonem captivus tivitatis jugo ad terram suam revocatur. Quoniam populus Dei qui in hac vitae quae septenario dierum volvitur, vanitati et confusioni subjectus, mortalitatis jugum portat, post finem ejus a corruptione liberatur. Sic igitur ab initio nullo tempore sacramenta Dei defuerunt, quibus fidelis populus ad perceptionem invisibilium nutriretur, et exercitaretur ad cognitionem,
Abbreviated transcription (Latin):
deus primum hominẽ un¬
um. ut unum eẽt gn̾is humani
prncipium. quathenus in ha
et diabłi suꝑbia confud̾e̾tur.⁊
militas diuine ymaginis sili¬
tudine glificaretur dia bolꝰ nã¬
accepit qd̾ ille perũse rape uolu¬
it et optin̾e non potuit. ut in hoc
etiam ymago dei in homine appa¬
ueres. qd̃ sieut deus omnbre¬
b c̃a tionis principium exstitit
ita iste omnbs hominibꝰ princi¬
piumee̾t genationis ⁊ õs hoĩes
dum se ab uno ⁊ unũ eẽ cognos¬
c̾e̾nt omnes se qiͣ unum amar¬
ent

Expanded text:
Deus primum hominem unum, ut unum esset generis humani principium, quatenus in hoc et diaboli superbia confunderetur, et militas divinae imaginis similitudine glorificaretur. Diabolus namaccepit quod ille perverse rapere voluit et obtinere non potuit, ut in hoc imago Dei in homine appareret, quod sicut Deus omnibus rebus creationis principium exstitit; ita iste omnibus hominibus principium esset generationis, et omnes homines dum se ab uno et unum esse cognoscerent, omnes se quasi unum amarent
Abbreviated transcription (Latin):
namq ⁊arbitrii libertate ⁊ obe¬
dientie punttͣem miuu̾e om̃ino
interecur. si ip̃e homo aũ mĩtũ
futurorum p̃riꝯ dice̾tur. quia
nec bõa sꝑare cum p̃rientia ma¬
lorum potuiss. nec cum ppcĩa bo
norũ mala futura timuisset.

Expanded text:
tatem et obedientiae puritatem minuere omnino videretur, si ipse homo ante meritum futurorum praescius diceretur; quia nec bona sperare cum praescientia malorum potuisset, neque cum praescientia bonorum mala ventura timuisset.
Abbreviated transcription (Latin):
primum hominẽ eorum quide
quĩ facienta fu̾ant sc̃iam ⁊ p̃ceptũ
accepisse. s eorum que futura et¬
ant prientiam non habusse:
ut liberum ad utramq parrez
pertinet dixisse sufficiat

Expanded text:
idem quae facienda fuerant, scientiam et praeceptum accepisse; sed eorum quae futura erant praescientiam non habuisse, ut liberum ad utramque partemimum statum pertinet, dixisse sufficiat
Abbreviated transcription (Latin):
orro cognitõemsius ui
eundem hominẽ apri¬
ma cõlitione oua talem acce¬
pisse c̾climus ut et debitũ ole¬
dientiesue erga superiorẽ ag¬
nos c̾et. ⁊ debitum prouidẽtie
que erga infiorem nõ ignora¬
ret. hoc si quidem erat semetip¬
sum agngt̾e. conditionẽ ⁊ oroi¬
nem ⁊ debitum sũum supra se
siũ in se siũ sub se nõ ignora
re. Intllige̾ qualis fc̃us ee̾t. et
qualiter incełe debet. quid a¬
ge̾ quid cau̾e similit̾. hec totũ
erat semetip̃m agngr̾e. Si h¬
hũisset. semetip̃m nõ cognoius¬
set. n p̃uaricationis horum post¬
modum ieus extitiss. si priꝰ ad
fuiss illummͣtus. Si aũt q̾rit᷑
utrum homo iamtune aprin

Expanded text:
orro cognitionem sui eumdem hominem a prima cognitione sua talem accepisse credimus, ut et debitum obedientiae suae erga superiorem agnosceret, et debitum providentiae suae erga inferiorem non ignoraret. Hoc siquidem erat semetipsum agnoscere, conditionem et ordinem et debitum suum sive supra se, sive in se, sive sub se non ignorafactus esset et qualiter incedere deberet, quid agere, quid cavere similiter. Hoc totum erat semetipsum agnoscere. Si hhabuisset semetipsum non cognovisset: neque praevaricationis horum postmodum exstitisset reus, si prius ad fuisset illuminatus. Si autem quaeritur utrum
Abbreviated transcription (Latin):
in .uii. gradibꝯ si canoiice ⁊
usualiter mim̾entur. om̃ia ꝓ¬
pinquita tum nomina contin¬
entur ultraquos nec consan¬
guinitas inuenitur: nec nõia
repperiuntur. nͨͦ successio pot
ampliꝯ preigari. nec memori
ualeat ambiguitas rem̃nere:
auiam quam quidam faciunt
nimi̾ationem in hac disputa¬
tõe duximus finiendam. Sũt
enum quidam qui non afratͥ¬
bn. s a filiis eorum .i. patrueli¬
b uel consobrinis. genealo¬
giam numerare incipiũt. di¬
centes filiq fratrum inprim̃
gen̾atr̃e computari debereq
fratres quasi quidam trunco
ex quo ceteri ramusculi oriãt᷑
existunt. S nec ista graduu
computatio si bene intlłera
fuit. ab illis ea qͣm sup̃ exposu¬
mo in sententia pot̾it ẽe diu̾sa

Expanded text:
in septem gradibus, si canonice et usualiter numerentur, omnia propinquitatum nomina continentur. Ultra quos nec consanguinitas invenitur, nec nomina graduum reperiuntur, nec successio potest amplius prorogari, nec memoritc valeat ambiguitas remanere; aliam, quam quidam faciunt, numerationem, in hac etiam disputatione duximus finiendam. Sunt enim quidam, qui non a fratribus, sed a filiis eorum, id est patruelibus, vel consobrinis, genealogiam numerare incipiunt, docentes filios fratrum in prima generatione computari debere: quia fratres, quasi quidam truncus ex quo caeteri ramusculi oriuntur, existunt. Sed nec ista graduum computatio, si bene intellecta fuerit, ab ea quam superius exposuimus in sententia poterit esse diversa
Abbreviated transcription (Latin):
nͣtionis num̾ientur. Namq ex
hiis palani intellige̾ ꝙ admod̾
uiteriores grado numerare de¬
beamꝰ. Generata quidem ꝑuã
gradum a dicit. Eoce ĩ hiis bre¬
nib u̾bis aperte ostendit᷑ ta¬
les gradus quales isti comp¬
utant. non tantũ usq ad .ui.¬
grado ult̾i̾ores num̾andos esse
alios eẽ numerandos. ut ergo
ueridice leges sis et ueraces
sint canones. dicamo hoc qd̃

Expanded text:
nationis numerentur, namque ex nationis numerentur, namque ex iis palam est intelligere quemadmodum ulteriores gradus numerare debeamus. Generata quippe persona gradum adjicit. Ecce in iis brevibus verbis aperte ostenditur tales gradus quales isti computant, non tantum usque ad gradus numerandos esse alios numerandos. Ut ergo veridicae leges sint, et veraces sint canones, dicamus hoc quod
Abbreviated transcription (Latin):
minatur s canones in .uiiͦ. gr¬
adu. utraq enim computatõ
sicut superiꝯ diximꝰ. uno fin
cc̃duditur. Namq duo grado
legales uminngradum cauon¬
um efficiunt. frẽs itͣq qui ẜin
seculares leges clicuntur In ẜo
uxͣ canones numerantur. In
primo. filii fratrum qui illie
nu̾antur in qͣrto. ħ computant᷑
in ẜo. Repotes uero qui ibi com¬
putantur in sexto. istie num̾ã¬
tur int̾cio. sie deinceps qui ĩ le¬
gibꝯ scribuntur ĩ octauo ⁊ ĩde¬
cimo. in canonib diffimunt᷑
inquarto uinquinto. atq hec
mcdo de reliquis sciend̾ ẽ ut ꝙ¬

Expanded text:
minatur secundum canones in septimo gradu. Utraque enim computatio, sicut superius diximus, uno fine concluditur. Namque duo gradus legales unum gradum canonicum efficiunt. Fratres itaque qui secundum saeculares leges dicuntur in secundo, juxta canones numerantur in primo; filii fratrum, qui illic numerantur in quarto, hic computantur in secundo. Nepotes vero qui ibi computantur in sexto, istic numerantur in tertio. Sic deinceps qui in legibus scribuntur, in octavo et in decimo, in canonibus definiuntur in quarto et in quinto. Atque hoc modo de reliquis sentiendum est ut