comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Sic enĩ dicit. Beatus uir quitimet dñmm. A libiacũ
plures fuint beati. sic̃ pauperesspũ ł mansueti
ł pacifici ł mundo corde. Hic aut̃ beatitudo
ꝓfusa est & tanta hic nescioquȩ causa beraitudis
indicatur: ut uniuersũ parit̃ populum facut
beatum qui tamen scerit iubilationẽ Vndenꝰ
uidetur iubilatio ista indicart quendã c̃cordis
& una nimitatis affectum. Qui siu mncidat᷑d uost
in nomine s aluatoris p̃stat eis pat̃ glestis
Siuero tanta fucriti beatitudo ut uniuersas pos
concors& unanimis maneat: ut eidẽ dicantu
istptali popło uiat unanimiter eleuante sie
illud qđ scriptum ẽ inactib apostolorũ Quia terrȩ¬
motus factus ẽ magnus ubi tunc unanimes orabant
apłi cum mulierib & maria matreiħu. Etterrȩ¬
motu di facto. destruentur & cadent omnia
deniq dnm oi saluatorẽ nrm ad hoc ipsũ suosmlites
cohortantẽ quomodo dicit. Sonfidite ego uicimnundũ
Illog̃ nob̵ duce ñciã uictus est munđ. & murieuis

Expanded text:
sic enim dicit: « Beatus vir qui timet Dominum . » Alibi etiam plures fiunt beati, sicut pauperes spiritu, vel mansueti, vel pacifici, vel mundi corde . Hic beatitudo profusa est, et tanta hic nescio quae causa beatitudinis indicatur, ut universum populum faciat beatum, qui tamen scierit jubilationem. Unde mihi videtur jubilatio ista indicare quemdam concordiae et unanimitatis affectum. Qui si incidat in duos in nomine Salvatoris praestat eis Pater coelestis. Si vero tanta fuerit beatitudo, ut universus populus concors et unanimus maneat, ut eadem dicant nanimiter elevante, fiet illud quod scriptum est in Actibus apostolorum , quia terraemotus factus est ubi tunc unanimes orabant apostoli, cum mulieribus et Maria matre Jesu. Et terraemotu facto destruentur et cadent omnia denique Dominum et Salvatorem nostrum, adhuc ipsum suos milites cohortantem, quomodo dicit: « Confidite, ego vici mundum . » Illo ergo duce jam nobis victus est mundus, et muri ejus
Abbreviated transcription (Latin):
facit exercitus hai. Quid putas qđ hesus fugiens
designabat : Uideam nefortesit aliqd qđ fugien¬
do uincamus. Et ẽ i ꝑfecta aliqua uirtus in fuga
Paulus apłs nos docetdicens. fugite fornicationẽ
V ides ergo ec̃quendã spm̃ fornicationis quẽ fugere
debemus quicũq caste & pie in xp̃o acpudice
fert. Et non solũ fornicationis sp̃s fugiendus ẽ.
sed simili mͦ sic̃ dictũ ẽ. fugite fornicationẽ au¬
diamus dici adnos. fugite iram. fugite a uaritiã
fugite inuidiã & liuorẽ. fugite detractiones et
nescio siquis euadat. Iste talis erat exercitus
hai. quẽ hiesus fugiendũ docebat milites suos.
Etachis fortasse mandat discipulis suis dicens.
re ab huiusmodi hostib uult nos lon ge effici ab

Expanded text:
t reliqua. Quid putas esse quod Jesus fugiens designabat? Videamus ne forte sit aliquid quod fugiendo vincamus: et est aliqua perfecta virtus in fuga. Paulus nos apostolus docet, dicens: « Fugite fornicationem ; » vides ergo quemdam spiritum fornicationis quem fugere debemus, quicunque caste et pie in Christo et pudice fert. Et non solum fornicationis spiritus fugiendus est, sed simili modo, sicut dictum est, « fugite fornicationem, » audiamus quid dicit ad nos. Fugite iram, fugite avaritiam, fugite invidiam et livorem, fugite detractiones et nescio quis evadat. Iste talis erat exercitus Ahi, quem Jesus fugiendum docebat milites suos: et de his fortasse mandat discipulis suis, dicens:re ab hujusmodi hostibus, vult nos longe effici ab
Abbreviated transcription (Latin):
łl abes iłum ducem ꝑfidem. factibi duas tubas ductiles
effecta es & sac̃dotium sc̃m̃. Dete dictum ẽ. factibi¬
tubas ductiles. Ex scripturisscis. inde duc sensus inde
sermones. Propterea enim tubȩ ductiles appellantur.
In ipsis cane idest in psalmis in ymnis. in canticis
cȩcineris tubis & septies archam testamenti circũ¬
tuleris id est silegis mistica p̃cepta ab euangelicis
ñseparaueris tubis. si&iã iubilationis c̃sensu dete¬
ꝓferat uocẽ & ñ aliquando uerũ dicas. aliquando
ꝑsone potentis adulatus m̃ dacio macula ieris. siñ
te aliquando blandũ remissio faciat aliquando
iracundia truculentũ si non abrogans erga mo¬
dicos & apud suꝑbos humilis inucniris. Deniq
sinon pugna intrate geritur. dum concupiscit
intrate iã consonant & c̃cordant : uocẽ iubilationis

Expanded text:
 Jesum ducem per fidem, fac tibi tubas ductiles, effecta es, et sacerdotium sanctum de te dictum etubas ductiles ex Scripturis sanctis, inde duc sensus, inde sermones; ideo enim tubae ductiles dicuntur. In ipsis cane, id est in psalmis, in hymnis, in canticis spiritalibus, et septies arcam testamenti circumtuleris, id est, legis Mosaicae praecepta ab evangelicis non separaveris tubis; sed etiam jubilationis ex teproferat vocem, et non aliquando verum dicas, aliquando personae potestatis adulantis mendacio maculeris: si non te aliquando blandum remissio faciat, aliquando iracundia truculentum; si non arrogans apud modicos, et apud superbos humilis inveniris: denique si non pugna intra te geritur, dum concupiscit intra te jam consonant et concordant, vocem jubilationis
Abbreviated transcription (Latin):
philo sophorũ dogmata usq: ad fundam̃ta deiecit
Mouet mecuã & illud qđ brstoria rifert quia ñ
solũ sac̃ dotes tubascȩciner̃ ut caderent muri merido
s oc audita uoce tubȩ dr̃ uniuersus popłs ululasse
ululatumagno ł sic in alus exemplarib: habetur
uibilasse iubilo magno. Et quãuis iste sermo in ꝓ¬
ẽ. qđ ncq iubilum neq ululatã ꝓpric significat. sed
illa magis ostendit uocẽ. qua helli tempr̃ exeratus
damorẽ consonũ tollens: unanimit̃ scse cohostasi
ad peliũ solet. Tam̃ hic sermo inscripturis iuibilatio
magis quã ululatio c̃sucuit seribi : ut ibi : iubilate
dño omis terra : & iterũ Beatus popłs qui scit uibi

Expanded text:
fundamenta dejecit. Movet me sane etiam illud quod historia refert, quia non solum sacerdotes tubis cecinerunt ut caderent muri Jericho, sed et audita voce tubae dicitur universus populus ululasse ululatu magno, vel sicut in aliis exemplaribus habetur, jubilasse jubilo magno. Et quamvis iste sermo impr, quod neque jubilum, neque ululatum proprie significat, sed illam magis ostendit vocem, qua belli tempore exercitus clamorem consonum tollens, unanimiter se cohortari ad bellum solet, tamen hic sermo in Scripturis jubilatio magis quam ululatio consuevit inscribi, ut ibi: « Jubilate Deo omnis terra ; » Et iterum: « Beatus populus qui sci
Abbreviated transcription (Latin):
S dio ipsoꝵ iubet᷑ ado duxpopłi iesus in duas partes
diuidere popłm ut pars simulet fugã. pars ant̃
subsistat in in sidis qͥb: decipiat᷑ ai cu pceperitcħus.¬
Qiub ita dispositis. rex aiuid oñsihum & filiosisrł.
Senunus ccitatur aduersus cos in ꝓeliũ. Illis uͦ simu¬
lantib fugã isti acrius in sectant᷑ & uelut spolia
ducturi de hostib oms simul exurbe ꝓceduit.
Sy postea quã ostitutũ ꝓgressis locam. conuersus aħus
signũ dedit ut exurgerent qͥin insiduserant &¬
S dorsa hostiũ cȩderent & ita illi nouissimi. & isti
pͥmi medios hostes cclusos. intimunt untsos.
Ethocmꝰ uictis his qͥlabitabant ai ree ipsorũ
suspender in ligno gemino. His auditi ꝓeri simile
si cognoscã qđ uictis qui habitabant a quasiñ
Hec fuit cura spui sco. ut relictis tot᷑ tantarumq:
nobilium excidiis urbium. plium̃ cuitatis aĩ
scriptum sacris uoluminib: mandã retur.

Expanded text:
ratur. Jubetur a Deo dux populi Jesus in duas partes dividere populum, ut pars simulet fugam, pars autem subsistat in insidiis, quibus decipiatur Ahi. Quibus ita dispositis, rex Ahi videns Jesum et filios Israel eminus, concitatur adversus eos in praelium: illis vero simulantibus fugam, isti acrius insectantur, et velut spolia ducturi de hostibus, omnes simul procedunt, Sed posteaquam in constitutum progressi sunt locum, conversus Jesus signum dedit ut exsurgerent qui in insidiis erant, et dorsa hostium caederent: et ita illi novissimi et isti primi medios hostes conclusos interimunt universos: et hoc modo victis his qui habitabant Ahi, regem eorum suspenderunt in ligno. His auditis, verisimile si cognoscam quod devicti sunt qui habitabant Ahi? quia si non svel gerantur, haec fuit cura Spiritus sancti ut, relictis tot tantarum nobilium excidiis urbium, praelium civitatis Ahi inscriptum sacris voluminibus mandaretur.
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓpter peccata uiati sumas & in qͥhabitabanti
aiquã plurimos ex nob̵ interfecer̃ nacint̃¬
protatur chaos. Chaosaut̃ locũ ł habitaculũ
ec̃ nouimts contrariarũ uirtutũ quarũ rex
& pͥnceps diabolus ẽ. Ad uersus hu̾c ueniens

Expanded text:
propter peccata victi sumus, et hi qui habitabant Ahi quamplurimos ex nobis interfecerunt. Ahi interpretatur chaos, chaos autem locum vel habitaculum esse novimus contrariarum virtutum, quarum rex et principes diabolus est. Adversu
Abbreviated transcription (Latin):
tollerandum: Stit tamen dñs qui sunt
cus & in quibus non speratur hab& ille thesau¬
ros suosi Nonenim sicut homo uid&. ita et deus:
Igo non dubito et in hoc conuentu esse aliquos i psi
soli cognitos. qui iam apud eum martrressint testi¬
monio conscientue parati. Siquis exposcit suum
Non dudito esse aliquos qui tulerint crucem suam
et sequantur cum: Hiec licet per excessum quen¬
dam. necessario timen uidentur dicta. ut in¬
tellegeremus quomodo perpontificem et filias
pontificis fiat in scis remissio peccitorum:

Expanded text:
subsequitur. Scit tamen Dominus, qui sunt ejus, et in quibus non speratur, habet ille thesauros suos. Non enim sicut homo videt, ita et Deus. Ego non dubito et in hoc conventu esse aliquos ipsi soli cognitos, qui jam apud eum martyres sint, testimonio conscientiae parati, si quis exposcat, effuristi. Non dubito esse aliquos, qui tulerint crucem suam, et sequantur eum. Haec licet per excessum quemdam, necessario tamen videntur dicta, ut intelligeremus quomodo per pontificem et filios pontificis fiat in sanctis remissio peccatorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ui meliores sunt: inferiorum sempercul pas
& peccita suscipiunt. Sic enim eniriet
apostoius dicit. Vos qui fortiore sestis. infir
cet idẽ laicus. ipse suum non potest auferre pec¬
catum : sed requirit leuitam. indig& sacer dote.
immo potius et ad huc horum aliquid eminenti¬
us quaerit pontificem. opus est ut peccitorum
remissionem possit accipere. sicerdos aũt sidep¬
linquat aut pontifex: ipse potest suum purga¬
repeccatum. sitamen non pecc& in dm̃: De

Expanded text:
ui meliores sunt, inferiorum semper culpas et peccata suscipiunt. Sic enim et Apostolus dicit: Vos, qui fortiores estis, imbecicet, id est, laicus, ipse suum non potest auferre peccatum, sed requirit Levitam, indiget sacerdote; imo potius, et adhuc horum aliquid eminentius quaerit: pontifice opus est, ut peccatorum remissionem possit accipere. Sacerdos autem si delinquat aut pontifex, ipse suum potest purgare peccatum, si tamen non peccet in De
Abbreviated transcription (Latin):
& tunc ferte medius uiuorum & mortuorum sta¬
redicendus est : cumstitu& ouesquidem adextris
suis hedos aut̃ a smistris & dicet his qui adextris
sunt. Uenite benedicti patris mei. percipnt reg¬
num quod uobis paratum est ab origine mundi.¬
& cetera. His aut̃ quia sinistrissunt dic&e. lit in
ignem acternum operarii iniquitatis. quem pre
tuntur ae ternum. Sunt aut̃ uiui illi. qui mit¬

Expanded text:
et tunc forte medius vivorum et mortuorum staet tunc forte medius vivorum et mortuorum stare dicendus est, cum statuet oves quidem a dextris suis, haedos autem ad sinistros, et dicet his qui a dextris suntnum quod vobis paratum est ab origine mundi. His autem qui a sinistris sunt dicet, Ite in ignem aeternum, operarii iniquitatis, quem praetuntur aeternum: sunt autem vivi illi qui mit
Abbreviated transcription (Latin):
Oportet ergo sacerdotes ea curare praȩapl¬
e et custodire quae intra uelamen in¬
terius conteguntur. nequid ibi polle¬
lutum nequid inueniatur in mundin
Hloc est interiorem hominem et cordissal¬
ta curare. ut ibi immaculita perrulĩ¬
ant cherubin Et propitiatorium C
tia intellegenda est trinitatis lata¬
id est perfectionem scientiae indicit. Etquȩ
randa sunt a sacerdotibus. ut in contaminaita
e in laesi seruentur. Sed & urna habens
uel estem crbum mannae : thesaurus utiq ẽ
uerbi diuim: &archaaurea inqua sunt
abulac testimenti : ut opinor non aliud
quam mens nostra esse declaratur. in qua
legem dĩ debemus habere defcriptam:
hiec autem mens aurea debet esse hoc c̃ pu¬
aet praetiosa. inqua legem dĩ descriptam
smper habeamus sicut apostolus dicit.
scripta non atramento sed spũ dĩ uiui. non
intaibuls lapidcis. sed in tabulis cordis carna¬
ibus. Hoc est enim quod & de quibus dam

Expanded text:
Oportet ergo sacerdotes ea curare praecipuOportet ergo sacerdotes ea curare praecipue et custodire quae intra velamen interius conteguntur, ne quid ibi pollutum, ne quid inveniatur immundum: hoc est, interiorem hominem et cordis secreta curare, ut ibi immaculata permaneant cherubin et propitiatorium. Ctia intelligenda est veritatis. Intid est, perfectionem scientiae indicat. Et quae randa sunt a sacerdotibus, ut incontaminata et illaesa serventur. Sed et urna habens coelestem cibum mannae, thesaurus utique verbi divini, et arca aurea in qua sunt tabulae testamenti, opinor, non aliud quam mens nostra esse declaratur, in qua legem Dei debemus habere descriptam. Haec autem mensa aurea debet esse, hoc est, pura et pretiosa, in qua legem Dei scriptam semper habeamus, sicut apostolus Paulus ait: Scriptam non atramento, sed spiritu Dei vivi, non in tabulis lapideis, sed in tabulis cordis carnalibus . Hoc est enim quod de quibusdam
Abbreviated transcription (Latin):
dicens: lui enim sumus in tabernaculo
hoc : gemimus ad grauati. in quo nolumis
spoliari sed super uestiri: Siergo ad ho¬
minem tabernaculum referamus : intero¬
ra uelaminis ubi in accessibilia contegun¬
tur. principale cordis dicemus
Quod solum recipere potest misteria ueri¬
tatis. & capax esse archanorum dĩ : Altara
uero duo. id est interius et exterius. qm̃
altare orationis inditium est : illud puto
significare. quod dicit apostolus. Orabo
spiritu. orabo& mente: Cum enuim incor¬
de orauero ad altare interius ingredior
Et hoc puto esse &iam quod dñs in cuuanigi¬
liis dicit. Tuautem cum oras intra in
cubilum tuum. et claude ostium tu um
et ora patrem tuum in abscondito:
Quergo ita orat ut dixit : ingreditur a
altare incensi quod est interius: Cumuił
quis clara uoce et uerbis cumsono prolaas
quasi ut aedificet audientes orationem
uid&ur hostiam in altario quod foris
est ad holo caustomata populi confatuau

Expanded text:
dicens: Qui enim sumus in tabernaculo dicens: Qui enim sumus in tabernaculo hoc, gemimus aggravati, in quo nolumus exspoliari, sed supervestiri ; si ergo ad hominem tabernaculum referamus interiora velaminis, ubi inaccessibilia conteguntur, principale cordis dicimus, quod solum potest recipere mysteria veritatis, et capax esse arcanorum Dei. Altaria vero duo, id est, interius et exterius, quoniam altare orationis indicium est, illud puto significare, quod dicit Apostolus: Orabo spiritu, orabo et mente . Cum enim in corde oravero, ad altare interius ingredior. Et hoc puto esse etiam quod Dominus in Evangeliis dicit: Tu autem cum oras, intra in cubiculum tuum, et claude ostium tuum, et ora patrem tuum in abscondito . Qui ergo ita orat ut dixi, ingreditur ad altare incensi, quod est interius. Cum autem quis clara voce et verbis cum sono prolatis, quasi ut aedificet audientes, orationemvidetur hostiam in altari quod foris est ad holocaustomata populi constitutum.
Abbreviated transcription (Latin):
us et intendere quae scripta sunt: conue¬
nit eos precipue. qui in ordine sacerdo¬
tali gloriantur. Sciant quia est quod cis
lex diuina praccipieit obseruandum:
Tu inquit et filii tui tecum in conspei tu
tabernaculitestimonii: obserua¬
te custodias uestras et altaris et ta¬
bernaculi:. Mandata quidem certa
sunt & cuidentia. ut obseruare debea¬
mus custodias tabernaculi. et altaris et sa¬
cerdotii: Quisane sit qui obseruet et
faciat ca quat sacer dotibus mandata suÑ.
& qui sit qui utatur quidem ordine et ho
nosse potest qui serutatur corda et
renes. Mandantur autem
obseruari non solum ea quae forissuas.
sed ea inquit ut curent sacer dotes prȩ¬
cipue quie intra uelamen sunt. Selud
si diceret. Cura sit sacerdotibus. et¬
euidentia ac manifesta mandata diui nae legis
implere. & mysteria eius abscondita et ue¬
lata omni perspicatia contuerĩ: Si uero
ad hominem uelis referre tabernaculum
testimonii: Quoniam quidem corpus
hominis tabernaculum paulus appellat

Expanded text:
us, et intendere his quae scripta sunt, convenit eos praecipue qui in ordine sacerdotali gloriantur, ut sciant quidem quod eis lex divina praecepit, observandum. Tu, inquit, et filii tui mecum in conspectu tabernaculi testimonii observate custodias vestras, et altaris, et tabernaculi. Masunt et evidentia ut observare debeamus custodias tabernaculi et altaris et sacfaciat ea quae sacerdotibus mandata sunt, et qui sit qui utatur quidem ordine et honnosse potest qui scrutatur corda et renes. Mandantur autem observare non solum ea quae foris sunt, sed et ea, inquit, curent sacerdotes praecipue quae intra velamen sunt; velut si diceret: Cura sit sacerdotibus evidentia ac manifesta mandata divinae legis implere, ac ministeria ejus abscondita et velata omni perspicacia intueri. Si vero ad hominem velis inferre tabernaculum testimonii, quoniam quidem corpus hominis tabernaculum Paulus appellat
Abbreviated transcription (Latin):
tur : Demartiribus aut seribit iohannes apos¬
tolus in apocalipsi : quia animȩ eorum quie
iugulate sunt propter nomen dñi ihu. ad¬
sistant altario: Qui aũt ad sistit altario :¬
ostenditur fungi sacer dotis offitio: Sacer¬
dotis aũt̃ offitium est : propopuli supplica¬
re peccatis: Vnde ergo uereor neforte
ex quo martrres non funt et hostiae sancto¬
rum non offeruntur pro peccitis nr̃is.
peccatorum nr̃orum remissio non fiat : Et
id̃o uereor. nepermanentibus in nobis pec¬
catis nr̃is. accidat nobis illud quod desemet¬
ipsis dicunt iudiei: Quia non habentesal¬
tare. neq templum. neq sacer dotium.
et obhoc nec hostias offerentes : peccata in¬
qui unt nr̃a manent in nobis. et idõ ue¬
niam nullam sub sequimur. Econtra nos¬

Expanded text:
tur. De martyribus autem scribit Joannestur. De martyribus autem scribit Joannes in Apocalypsi: Quia animae eorum, qui jugulati sunt propter nomen Domini Jesu assistant altari . Qui autem assistit altari, ostenditur fungi sacerdotis officio. Sacerdotis officium est, pro populi supplicare peccatis. Unde ego vereor, ne forte ex quo martyres non fiunt, et hostiae sanctorum non offeruntur pro peccatis nostris, peccatorum nostrorum remissio non fiat. Et inde vereor, ne permanentibus in nobis peccatis nostris, accidat nobis illud quod de semetipsis dicunt Judaei: quia non habentes altare, neque templum, neque sacerdotium, et ob hoc nec hostias offerentes, peccata, inquiunt, nostra manent in nobis, et ideo venia nulla subsequitur. Scit
Abbreviated transcription (Latin):
tellegunt lapsus. requirunt sacer dotem :
saniatem deposcunt. purificationem per
pontificem querunt : Sc̃s enim est qui pec¬
atum suum perpontificem curat: sedre¬
iamus ad pontisicem nr̃m. pontificem mag¬
num qui penetrauerit celos iłm dñm nos¬
rem. et uideamus quomodo ipse cumfili
ssus a postolis suis scilic& et martiribus
snit ꝓeccata scorum.: Et quidem adñs nr̃¬
usxp̃s uenerit ut tolleret peccatum
nundi: et morte sua peccata nr̃a deleue
nullus quixp̃o credit ignorit:
lomodo a ũt et filii eiusauferant peccata
sorum. id est apostoli et martires. si po¬
enptabimus : Audi primo paulum di¬
ntem. Libenter cnim inquit ee pen¬
m. E expendar uruo .s. proanimab:¬
sis Etmilio loco. Egocnim iam immno¬
lor inquit. et tempus regressionis siue resolu¬
tionis meae instat. Prohis ergo quibus scribe¬
bat expendi se et immolari. dicit a postolus:
ut eorum proquibus iugulatur peccita purgen¬

Expanded text:
telligunt lapsus, requirunt sacerdotem, telligunt lapsus, requirunt sacerdotem, sanitatem deposcunt, purificationem per pontificem quaerunt. atum suum per pontificem curat. Sed redeamus ad pontificem nostrum, pontificem magnum, qui penetravit coelos Jesum Dominum nostrum, et videamus quomodo ipse cum filiis suis, apostolis scilicet et martyribus, sumit peccata sanctorum. Et quidem quod us venit ut tolleret peccatum mundi, et morte sua peccata deleverit, nullus qui Christum credit ignorat. Quomodo autem et filii ejus auferant peccata sanctorum, id est apostoli et martyres, si potentabimus. Audi primo Paulum dicentem: Libenter, inquit, expendam et expendar pro animabin alio loco. Ego non jam immolor, inquit, et tempus egressionis sive resolutionis meae instat. Pro his ergo, quibus scribebat expendisse se et immolari dicit Apostolus; ut eorum pro quibus jugulatur, peccata purgen
Abbreviated transcription (Latin):
It tamen statim ut se ad huiusmodi scolas tradidit:
certum est cum uel intermedicos uel inter
philosophos numerari : Ita et descĩs accipien¬
dum est: quod statim quidem ut mancipat se
quis studus sc̃ĩtatis: secundum hoc quod propo¬
suit scsappellatur. Secundum hoc uero quod
necesscest eum in multis delinquere : donecusu
disciplina et diligentia absciditur ab eo con¬
suetudo peccandi: &iam peccator ut supra
diximus appellabitur: Ego aũt et amplius ad¬
do aliquid. Quod nisi scm̃ propositum aliqͥs
habeat & sc̃itatis studium gerat : cũ pecca¬
uerit nescit pecciti paenitudinem gerere :
nescit delicti remedium quierere : Qui
non sunt sc̃ĩ in peccatissuis moriuntur. qui
sc̃ĩsunt pro peccatis poenitudinẽ gerunt : F¬
acireo ergo caute et significanter sermo le¬
sis designat. quia pontifices et sacerdotes ñ
quorum cumq sed sc̃orum tantum modo su¬
mant peccita Vulnera sua sentiunt. in

Expanded text:
et statim tamen ut se ad hujusmodi scholas tradidit, et statim tamen ut se ad hujusmodi scholas tradidit, certum est eum vel inter medicos, vel inter philosophos numerari: ita de sanctis accipiendum est, quod statim quidem ut mancipat se quis studiis sanctitatis, secundum hoc quod proposuit sanctus appelletur; secundum hoc vero quod necesse est eum in multis delinquere, donec usu et disciplina ac diligentia abscindatur ab eo consuetudo peccandi, etiam peccator, ut supra diximus, appellabitur. Ego autem et amplius addo, quod nisi sanctum propositum aliquis habeat, et sanctitatis studium gerat, cum peccaverit, nescit peccati poenitudinem gerere, nescit delicti remedium quaerere. Qui non sunt sancti, in peccatis suis moriuntur. Qui sancti sunt, pro peccatis poenitudinem gerunt, dcirco ergo caute et significanter sermo legis designat quia pontifices et sacerdotes, non quorumcunque, sed sanctorum tantummodo sumant peccata.
Abbreviated transcription (Latin):
porro est nec presenti conueniens tempori.
ut plurima dehis testimonia proferamus. qͥb:
probetur. quod hi qui scĩ dicuntur. non con¬
tinuo &im sine peccato esse intellegantur
nius dictum est: sed et nunc quantum locus
requirit dicemus : Scĩ dicuntur idemq &
peccitores. illi quideuouerunt sequidem dõ
et sc̃questrauerunt a uulgi conuersatione
uitam suam. ad hoc ut dño seriuant: Huus¬
modi ergo homo secundum hoc quod se ct¬
teris actibus circumcisis dño mancipauit.
sc̃sdicitur. Potestaũt fieri. ut in hoc ipso
qđ anõ deseruit: non ita om̃a gerat ut geri
competit : sed delinquat in non nullis &
pecc&: Sicut enimis quisequestrat se u
segregat ab omnibus actibus: ut disciplinã
uerbi gratia medicinae aut philosophias
consequatur : non utiq continuo ut se hu¬
ius modi tradiderit disciplinifita persbe¬
tuserat : ut non inueniatur in aliquo pe¬
cart : immo potius plurima delinquendꝰ
uex ad perfectionem aliquando ꝑ uest

Expanded text:
porro est nec praesenti conveniens tempori, ut plurima de his testimonia proferamus, quibus probetur quod hi qui sancti dicuntur, non continue etiam sine peccato esse intelligantur. intelligantur. Sed et nunc quantum locus inquirit dicimus. Sancti dicuntur idemque peccatores illi, qui devoverunt se quidem Deo, et sequestraverunt a vulgi conversatione vitam suam, ad hoc ut Domino serviant. Hujusmodi ergo secundum hoc quod se caeteris actibus circumcisis Domino mancipavit, sanctus dicitur. Potest autem fieri, ut et in hoc ipso quo Domino deservit, non ita omnia gerat ut geri competit, sed delinquat in nonnullis et peccet. Sicut enim is qui sequestrat se et segregat ab omnibus actibus, ut disciplinam verbi gratia medicinae aut philosophiae consequatur, non utique continuo ut se hujusmodi tradiderit disciplinis, ita perfectus erit ut non inveniatur in aliquo peccare; imo potius plurima delinquendo, vix ad perfectionem aliquando perveniet;
Abbreviated transcription (Latin):
ralis aetitis. sed anime profectum differentias
ponit. ut &iam in hoc sacerdotalis uirge germi
haec omnia nontm in uirgaaaron quam in ea
uirga quae exut deradiceiesse. et flos deradice.
eius ascend&e. supra quem requiescit sp̃s dĩ :
In quo nec hoc ipsum uidetur otiosum. quodex¬
ire dicitur uirga & flos ascendere. Quamuis
enim unum sit xxp̃c ꝑ substantiam singulis
tamen diuersus efficitur proͥͣindig& is inquo ope¬
ascendere dicitur. sed exire. Exeundum namq
est ei qui in ers est et segnis est de eostatu. in quo
non recte consistit. et transeundum ad alium sta¬
tum timquam uirga compulso. idẽ seueritatem
doctrinae rigidioris ad monito: Qui uero ius¬
tus est : quia iustus sicut palma flor&. in hoc as¬
cendere dicitur xp̃c. Si qui ergo uerberibus in¬
diget. exit ad eum uirga. Qui aut proficit ad
iustitiam. ascendit ei inflorem Ascenditaũt

Expanded text:
rales aetates, sed spiritualium profectuum differentias rales aetates, sed spiritualium profectuum differentias ponit: ut etiam in hoc sacerdotalis virgae germinomnia haec non tam in virga Aaron, quam in ea virga quae exiit de radice Jesse, et flore qui de radice ejus ascendit, super quem requievit Spiritus Dei . In quo nec hoc ipsum videtur otiosum, quod exire dicitur virga, et flos ascendere. Quamvis enim unus sit Christus per substantiam, singulis tamen diversus efficitur, prout indiget is qui opeascendere dicitur, sed exire. Exeundum namque est ei qui inutilis et ignavus est, de eo statu in quo non recte consistit, et transeundum ad alium statum tanquam virgae compulsione, id est, severitate, doctrinae rigidioris admonitu. Qui vero justus est, quia justus sicut palma floret ; in hoc ascendere dicitur Christus. Sic ergo qui verberibus indiget, exit ad eum virga: qui autem proficit ad justitiam, ascendit ei in florem. Ascendit autem,
Abbreviated transcription (Latin):
sic intellegere eorum quae in uirga germina¬
uerant differentias. Omnis qui in xp̃o credit
primo moritur. et post hoc renascitur. Et est
& iam haec figura quod uirgaarida post modũ
germinet. Est ergo primum germen prima
hominis in xp̃o confessio. Secundo frondesce
susceperit:. Inde affertflores. ubi proficere co¬
perit. & morum suauitate decorari : ac flagian¬
tiam miseri cordiae et benignitatis effunder
Ad ultimum quoq affert &iam fructus iustic̃¬
ae. quibus non solum ipse uiuat sed et alus ẜ¬
beat uitam. Cum enim ad perfectum uene¬
usse fructus quibus ali nutriantur: Sicos
xps est germinantur. Quorum quatuerise
differentie in aliis scripturae locis ueladaeo¬
tes quatuor designintur. quas io hannes ap¬
tolus in epistola sua distinctione mir stis
comp̃hendit. Aitenim. Scripsiuobis pueri. &.
scripsi uobis adolescentes et scripsi uobisiuuenes
et scripsi uobis patres : Inquibus utiq: non corpo¬

Expanded text:
sic intelligere eorum, quae in virga germinaverant, differentias. Omnis qui in Christo credit, primo moritur; et post hoc renascitur. Et est etiam in his figura, quod virga arida postmodum germinat. Est ergo primum germen, prima hominis in Christo confessio. Secundo frondescit, catione susceperit. Inde affert flores, ubi proficere coeperit, et morum suavitate decorari, ac fragrantiam misericordiae et benignitatis effundere. Ad ultimum quoque affert etiam fructus justitiae, quibus non solum ipse vivat, sed et aliis vitam praebeat. Cum autem ad perfectum veneulisse fructus, quibus alii nutriantur. Sic eron, quae Christus est, germinantur. Quorum quatuor istae differentiae in aliis Scripturae locis velut aetates quatuor designantur, quas Joannes apostolus in Epistola sua distinctione mystica comprehendit. Ait enim: Scripsi vobis, pueri; et, Scripsi vobis, adolescentes; et, Scripsi vobis, juvenes; et, Scripsi vobis, patres . In quibus utique non corpo
Abbreviated transcription (Latin):
p&eitur: Unde requirendum ẽ quomodo &
scĩ dicantur aliqui. & depercatiscorũ scriba¬
tur Non enim ut putant quidam statim ut
qui scs et̾ coeperit peccare iam non potest.
& continuo sine peccato putandusẽ: Sienim
sc̃s non peccar&. non utiq scriptum esset
sum&is peccata scõrum: si scssine peccato es¬
set. non diceret dñs per erechielem pro¬
phetam ad angelos. quosmittebait peccato¬
res punire. et a scĩs meis incipictis. Sienĩ¬

Expanded text:
um. Requirendum est quomodo et sancti dicantur aliqui, et de peccatis eorum scribatur. Non enim putant quidam, statim ut qui sanctus esse coeperit, peccare jam non potest, et continuo sine peccato putandus est. Si enim sanctus non peccaret, non utique scriptum esset: Sumetis peccata sanctorum. Si sanctus sine peccato esset, non diceret Dominus per Ezechielem prophetam ad angelos quos mittebat peccatores punire, Et a sanctis meis incipietis
Abbreviated transcription (Latin):
ad corinthios scribit dicens. Piulus uocatus
apostolus iħu xp̃i. & post pauca Ecclesie
di quae est corintho sc̃ificatis in xp̃o utt̃o uo¬
catissanctis: Isto sergo quos scificatos et scõs
appellat. audi quanta in eis peccata re pre¬
hendat Ait enim in sequentibus: Cũ
enim sint interuos aȩ mulationes ecconten¬
tiones. non ne carnales estis et secundum ho¬
minem ambulatis: Et iterum. Iam diui
regnetis : Et iterum. tamquã non uentu¬
romeaduos inflatisunt quidam: Et pau¬
lopost. Omnino auditur interuos for¬
nicatio qualis nec intergentes : In con¬
sequentibus uero. et uos inquit inflati
estis et non potius luctum habuistis:
In quo utiq nullum reliquit im munem:
dum aliis fornitiones. aliis inflationes et
superbia crimen ad scribit : Notat eos &¬

Expanded text:
ad Corinthios scribens dicit: Paulus vocatus apostolus Jesu Christi. Et post pauca: Ecclesiae Dei, quae est Corinthi, sanctificatis in Christo Jesu, vocatis sanctis . Istos ergo quos sanctificatos et sanctos appellat, audi quanta in eis peccata reprehendat. Ait enim in sequentibus: Cum enim sint inter vos aemulationes et contentiones, nonne carnales estis, et secundum hominem ambulatis ? Et in Psalmis: mbulatis ? Et iterum: Tanquam autem non venturo me ad vos, inflati sunt quidam . Et paulo post: Omnino auditur in vobis fornicatio qualis nec inter gentes . In consequentibus vero: Et vos, inquit, inflati estis, et non potius luctum habuistis . In quo utique nullum reliquit immunem, dum alii fornicationis, alii inflationis et superbiae crimen ascribit. Longum
Abbreviated transcription (Latin):
quia saturabuntur. Hoc igitur modo inom¬
nibus scripturis triplicis huius sacramenti
ratio ꝑcurrit. sicet sapientia monet ut
describamus ca nobis in corde tripliciter
drespondendum inquit uerbum uerita¬
tis bis qui pro posuerint nobis Sic tres
puteos fodit isaac patriarcha quorũ solus¬
le tertius ab eo latido uel amplitudo nomi¬
ratur: Quia aũt sacramentũ sacer dotale
Et uirga nucis : ideirco arbitror & imhic¬
rtiniam qui erat unus ex sacerdotibus ex
bathos uidisse uirgim nuccam & pro¬
Phedisse de ea illa quae scripta sunt : uel
deurga nucea uel delebert si ue olla suc¬
ensa quasi si ostnderet ꝑ hec in uirga
nucea esse uitam. et in lebete succenso esse mor
tẽ. Urta enim et mors ponitur ante faciem nos¬
tram. et est uiti quidem xp̃c in sacramento nu¬
cis. mors aut̃ diabolus infigura lebetis suec cen¬
si. Si ergo peccaueris. portionem tuã pones
cum lebete succenso si aũt iusteegeris. effici¬

Expanded text:
quia saturabuntur. Hoc igitur modo, in omquia saturabuntur. Hoc igitur modo, in omnibus Scripturis, triplicis hujus sacramenti ratio percurrit. Sic et sapientia monet, ut describamus ea nobis in corde tripliciter, ad respondendum, inquit, verbum veritatis his qui proposuerint nobis. Sic tres puteos fodit Isaac patriarcha , quorum ille solus tertius ab eo latitudo vel amplitudo nominatur. Qui autem sacramentum sacerdotale, et virga nucis, idremiam, qui erat unus ex sacerdotibus ex Anathot, vidisse virgam nuceam, et prophetasse de ea illa quae scripta sunt, vel de virga nucea, vel de lebete sive olla succensa : quasi ostenderet per haec in virga nucea esse vitam, tem. Vita enim et mors ponitur ante faciem nostram. Et est vita quidem Christus in sacramento nucis, mors autem diabolus in figura lebetis succensi. Si ergo peccaveris, portionem tuam pones cum lebete succenso. Si autem juste egeris, effici
Abbreviated transcription (Latin):
ratio continentiae designatur. Quae necessa¬
ria quidem sunt ad custodiam eorum quae ser
iuntur intrinsecus. frangenda tamen quandoq
si ne dubio et dissoluenda sunt. Et si uerbi cau¬
sadicamus abstinentia ciborum. et castigatio cor¬
poris donec sumus in corpore isto corrupabili
sine dubio necessaria est. Cum aut confractũ
fuerit acresolutum et resurrectionis tempo¬
re in corruptule ex corruptibili redditum. atq
exanimali sp̃iale. non iam labore afflictionis
nec abstmentiae castigatione. sed qualitate sui
nulla im corpori corruptela dominabitur. Sic
ergo et nunc necessaria abstmentie ratio uide¬
tur et postmodum non quaerenda: Tertio aut
loco reconditum in his uenies & sceretum mis¬
teriorum sapientie et scientiae dĩ sensum. qͦ
nutriantur & pascantur animae sc̃orum. non
solum in praesenti uita. sed &iam infutura.
Ist enim est pontificalis fructus dequo pro¬
mititur his qui esuriunt & sitiunt iustiãm.

Expanded text:
ratio continentiae designatur: quae necessaratio continentiae designatur: quae necessaria quidem sunt ad cvantur intrinsecus, frangenda tamen quandoque, et sine dubio dissolvenda sunt. Ut si verbi causa dicamus, abstinentia ciborum, et castigatio corporis, donec sumus in corpore isto corruptibili et passibili, sine dubio necessaria est. Cum autem confractum fuerit ac resolutum, et resurrectionis tempore incorruptibile ex corruptibili redditum, atque ex animali spiritale, non jam labore afflictionis, nec abstinentiae castigatione, sed qualitate sui, nulla jam corpori corruptela dominabitur. Sic ergo et nunc necessaria abstinentiae ratio videtur, et postmodum non quaerenda. Tertio autem loco reconditum in his in venies, et secretum mysteriorum sapientiae et scientiae Dei sensum, quo nutriantur et pascantur animae sanctorum, non solum in praesenti vita, sed etiam in futura. Iste enim est pontificalis fructus, de quo promittitur his qui esuriunt et sitiunt justitiam,
Abbreviated transcription (Latin):
Suobis. Omnis princeps tribus & populi habet
uirgam. Non enim potest quis regere popłm
nisi nabeat uirgam. Vnde et paulus a postolus.
quia princepserat popłi. id circo dicebat
Quid uuttis In uirgor ueniam aduos aut in
caritate. sp̃sq mansuctudinis Om̃sego pͥn¬
cipestribuum habeant necesse est uirgassuas.
aaron : cuius uirga germinauit. Uerum qñ
ut saepcostendimus. uerus pontifex xp̃c est
Ipse solus est cuius uirga crucis non solum germi
populorum actulit fructus. Quis aut ist
est fructus quem attulit: Nuce sinquit
Qin fructus quidem primo indumento amaris
est : sequenti munitur & tegitur. tercio si¬
mentem pascit ac nutrit : Talis est ergo in&
ditorium xp̃i doctrina legis & prophear
Prima littera facies sitis amara est : quie cas
cumcisionem carnis p̃cipit. quas desiet¬
ficus mandat. & c&ra quae ꝑ occidentem litteram
designantur. Haec om̃aitamquam amarum nucis
corticem proice. Secundo in loco admanimenta
testie peruenies : in quo uel moralis doctrina ut

Expanded text:
um. Omnis princeps tribus populi habet virgam. Non enim potest quis regere populum, nisi habeat virgam. Unde et Paulus apostolus, quia princeps erat populi, idcirco dicebat: Quid vultis? in virga veniam ad vos, an in charitate et spiritu mansuetudinis ? Omnes ergo principes tribuum habeant necesse est virgas suas. inavit. Verum quoniam, ut saepe vidimus, verus pontifex Christus est, ipse solus cujus virga non solum germinpopulorum attulit fructus. Quis autem est iste fructus quem attulit? Nucis, inquit. Qui fructus quidem primo indumento amarus est, sequenti munitur ac tegitur, tertio sumentem pascit ac nutrit. Talis ergo est in auditorio Christi, doctrina legis et prophetarum. Primo litterae facies satis amara escumcisionem carnis praecipit, quae de sacrificiis mandat, et caetera quae per occidentem litteram designantur. Haec omnia, tanquam amarum nucis corticem, projice. Secundo in loco ad munimenta tecta pervenies, in quo vel moralis doctrina vel
Abbreviated transcription (Latin):
minatum corpusanimale. surgat corpus spale
Ista sunt quatuor quac urga aridi corporis nr̃i in
resurrectione germinabit. Sed et illud secun¬
do in loco dicemus. quia sicut in his promissio¬
nem suam ds̃ in quadru plum dedit. et multo plu¬
ra & preciosiora largitus est quam promisit
multomagis in omnibus scripturae locis ubi aliqua
dĩ promissio continetur. si qui tamen ad eam per¬
uenire mereatur in futuro multipliciter praepa¬
rabitur: Et sic uere complebitur illud quod a¬
postolus dicit. Quae oculus non uidit nec auris
audiuit. nec in cor hominis ascendit. quae prepa

Expanded text:
minatum corpus animale surgat corpus spiritale. minatum corpus animale surgat corpus spiritale. Ista sunt quatuor quae virga arida corporis nostri in resurrectione germinabit. Sed et illud secundo in loco dicimus, quia sicut in his promissionem suam Deus in quadruplum dedit, et multo plura et pretiosiora largitus est quam promisit, multo magis in omnibus Scripturae locis, ubi aliqua Dei promissio continetur, si quis tamen ad eam pervenire mereatur, in futuro multipliciter praeparabitur; et sic vere complebitur illud quod Apostolus dicit: Quia oculus non vidit, nec auris audivit
Abbreviated transcription (Latin):
ita se hab&. Et erit inquit homo quemqͥuũq
elegero uirga eius germinau̾it: Hoc est solũ
quod promisit ds̃ ut uirga eius quam ele¬
gerit germin& : Vbi uero ad remuenitur
ut quod promissum ẽ ostendatur impletum:
non unum illud quod promissum fuerat
indomo leui. Est hoc unumillud sine dubio
quod fuerat repromissum. sed adduntur
ctalia & dicitur . & prodiit frondes :
et protulit flores et germinauit nuces
Cum ergo desolo germine fuiss& promissũ
uide quanti largitur ds̃ ut non solũ ger¬
men produxerit. sed et flores Et non so
lum flores sedetfructus: Quidigitur
est quod ex his colligere et contemplari
debeimus: Primo om̃ium resurret¬
nonis exmortuis sicramentum. Uirgaenĩ arida
germmat. cum corpus extinctum coeperit reui¬
uescere. Quae sunt aũt quatuor ista quae resur¬
genti corportͥ prestabuntur : ut seminatũ in
correptione resurgit in in correptione & se¬
minatum in in firmitate surgat in uirtute. et
semmatum in ignominia. surgat ingła: & se¬

Expanded text:
it. Et erit, inquit, homo quemcumque elegero, virga ejus germinabit. Hoc est solum quod promisit Deus, ut virga ejus quem elegerit, germinet. Ubi vero ad rem venitur, ut quod promissum est, ostendatur impletum, non unum illud quod promissum fuerat,in domo Levi. Hoc est unum illud sine dubio, quod fuerat repromissum. Sed adduntur et alia, et dicitur, Et produxit frondes, et protulit flores, et germinavit nuces . Cum ergo de solo germine fuisset repromissum, vide quanta largitur Deus; ut non solum germen produxerit, lum flores, sed et fructus. Quid igitur est quod ex his colligere et contemplari debeamus? Primo omnium, resurrectionis ex mortuis sacramentum. Virga igitur arida germinat cum corpus exstinctum coeperit reviviscere. Quae sunt autem quatuor ista quae surgenti corpori praestabuntur? Ut seminatum in corruptione resurgat in incorruptione; et seminatum in infirmitate resurgat in virtute; et seminatum in ignominia resurgat in gloria; et se
Abbreviated transcription (Latin):
tici & haec sermonibus ueritatis ac scriptu
rarum testimoniis uel ut diuini altaris ig¬
ne confutem nonne euidentior eoru
ex ipsa comparatione apparebit impie¬
tas Nam si doctrinai eccleasiastica sim¬
plexesset & nullis extrinsecus haeretico¬
rum docmatum asserti onibus cingere¬
tur: non poterat tam clara et tam exa¬
minita uideri fides nr̃a : Sd idcrrto
doctrinã catholicim contradicentium
obsid& obpugnatio. ut fides nr̃a non otiotorpes
& a postolus dicebat. Oport& aũt et hacre¬
sa asse. ut probati quiq manisestifiant inter
uos: Hoc est dicere oportet haereticorum ba¬
tillis altare circum dart ut certa manifesta
omnibus fiat fidelium atq infidelium diffe¬
rentia: Cum enim fide secclesiastici uelud
aurum ceperit refulgere et predicaitio ciuse¬
ius ut argentũ igni probatum intuentibus re¬
splenduerit : tunc muore cum turpitudine &
dedecore hacriticorum uoces. obscuri aeris ui

Expanded text:
ereticorum, et haec sermonibus veritatis ac Scripturarum ereticorum, et haec sermonibus veritatis ac Scripturarum divinarum testimoniis, velut divini altaris igne, confutem; nonne evidentior eorum ex ipsa comparatione apparebit impietas? Nam si doctrina ecclesiastica simplex esset, et nullis extrinsecus haereticorum dogmatum assertionibus cingeretur, non poterat tam clara et tam examinata videri fides nostra. Sed idcirco doctrinam catholicam contradicentium obsidet impugnatio, ut fides nostra non otio torpescet Apostolus dicebat, Oportet autem et haereses esse, ut probati quique manifesti fiant inter vos . Hoc est dicere, Oportet haereticorum thuribulis altare circumdari, ut certa et manifesta omnibus fiat fidelium atque infidelium differentia. Cum enim fides ecclesiastica velut aurum coeperit fulgere, et praedicatio ejus ut argentum igne probatum intuentibus resplenduerit, tunc majore cum turpitudine et dedecore haereticorum voces obscuri aeramenti
Abbreviated transcription (Latin):
in ueniuntur in serta. nec paritercum illis
quae ueritati fidei sunt contraria respuantur
Sinctificata sunt enim quae descriptura diui¬
na proftruntur & dño oblata. Potest aũt
et alio ad huc modo intelligi quod debatil¬
lis precipitur peccitorum. ut iungantur &
sotientur altari. Et primo hoc ipsum quod
etea dicuntur. non ociosum uidebitur. Ubi
enim uera fides ẽ et integra uerbidĩ p̃dici¬
tio aut argentea dicuntur aut aurea. ut
fulgur auri declare fidei puritatem et ar¬
gentum igni probatum. edoquia dĩ exa¬
minata signific&. Ista uero quac dicun¬
tur aerta. in sono tantum uocis consis¬
tunt non in uirtute sp̃s. Et sunt ut apos¬
tolus dicit. ut acramentum sonans autdim¬
balum tmnniens. Ista ergo batilla aerea.
idẽ hariticorum uoces si ad hibeamus ad
altare dĩ ubi diuinus ignis est : ubi uera fi¬
dei predicatio melius ipsa ueritas or failso¬
rum comparatione fulgebit. Si enim ut
uerbi grã dicam ponam dicta martionis

Expanded text:
inveniuntur inserta, ne pariter cum illis, inveniuntur inserta, ne pariter cum illis, quae veritati et fidei sunt contraria, respuantur. Sanctificata sunt enim, quae de divina Scriptura proferuntur et Domino oblata. Potest autem et alio modo adhuc intelligi, quod de batillis praecipitur peccatorum, ut jungantur et socientur altari. Et primo hoc ipsum, quod aerea dicuntur, non otiosum videbitur. Ubi enim vera fides est, et integra verbi praedicatio, aut argentea dicuntur, aut aurea. Ut fulgur auri declaret fidei puritatem, et argentum igni probatum, eloquia examinata significet. Ista vero quae aerea dicuntur, in sono tantum vocis consistunt, non in virtute spiritus, et sunt ut Apostolus ait, aeramentum sonans aut cymbalum tinniens . Ista ergo batilid est, haereticorum voces, si adhibeamus ad altare Dei, ubi divinus ignis est, ubi vera fidei praedicatio, melius ipsa veritas ex falsorum comparatione fulgebit. Si enim, ut verbi gratia dicam, ponam dicta Arianorum
Abbreviated transcription (Latin):
ad figi. Chore figuram ten& corum qui contra
codesi asticam fidem & doctrinam ueritatis in¬
surgunt. Scriptum est dechore et de coetu eius
quod inbatillis aereis incensum obtulerunt ignis
alieni. Iubctur adõ ignis quidem alienus disper di
et effundi. batilla uero inquit quia sinctifi¬
cata sunt facito eas laminas ductiles. et cir¬
cumda excis altare quia oblata sunt coram
dño et sanc tificati sunt. Hoc ergo mihi per
hanc figuram uidetur ostendi. quod batilla
ista qui. scriptura nominat aerea. figuram
tencnt scripture diuine. Cui scripturae
hereticiignem alienum imponentes. hoc est
sensum & intellegentiam alienam adõ et ue¬
ritati contrarum introducentes. incensũ
dño non suaue sed ex eerabile offerunt. Etidõ
forma eeclesiarum sacerdotibus datur. ut si quan¬
do uit ale aliquid fuerit exortum. ea quidẽ
quae aueritate aliena sunt ab eccła dĩ paeni¬
tus ab strudintur: Si qua aũt ȩtuam in ipsis ha¬
reticorum uerbis Ec scripturae ditu ne sensibus

Expanded text:
autem Chore figuram tenet eorum qui contra ecclesiasticam fidem et doctrinam veritatis insurgunt. Scriptum ergo de Chore et de coetu ejus, quod in batillis aereis incensum obtulerit ignis alieni. Jubetur a Deo ignis quidem alienus dispergi et effundi. Batilla vero, inquit, quia sanctificata sunt, facito eas laminas ductiles, et circumda ex eis altare, quia oblata sunt coram Domino, et sanctificata sunt. Hoc ergo mihi per hanc figuram videtur ostendi, quod batilla ista quae Scriptura nominat aerea, figuram teneant Scripturae divinae: cui Scripturae haeretici ignem alienum imponentes, hoc est, sensum et intelligentiam a Domino alienam et veritati contrariam introducentes, incensum Domino non suave, sed exsecrabile offerunt. Et ideo forma ecclesiarum sacerdotibus datur, ut si quando tale aliquid fuerit exortum, ea quidem, quae a veritate aliena sunt, ab Ecclesia Dei penitus abstrudantur; si qua autem etiam in ipsis haereticorum verbis ex Scripturae divinae sensibus
Abbreviated transcription (Latin):
bolum & obluctantes aduersus nos contrarias
potefaates si auferas uitutes animi sine obluc¬
tinte non poterunt enitescere. Sic ergo etsa¬
cerdotum fidelium gloria non potest resplen¬
dert. nisi cam infidelium reprobatio et pocna

Expanded text:
bolum, et obluctantes adversum nos contrarias potestates, si auferas virtutes animi, sine obluctante non poterunt enitescere. Sic et fidelium gloria non poterit resplendere, nisi eam infidelium reprobatio et poena
Abbreviated transcription (Latin):
ego puto malorum partem dici. non ad integrũ
exin ani&ur. Sed haec ut diximus in manu dĩ
sunt : nostrum aut̃ est ad emendationem cicius
festinare. ad penitentiam sine dissimu latione
conuerti. lugere preterita. cauere futura inuoca¬
reauxilium dĩ. Statim enim ut conuersus in ge¬
mueris ait saluus eris. Inuenies enim ad uocatũ
qui prote interpellat patrem dñi nr̃i iħu xp̃i:
multo prestantiorẽ quam fuit mor̃ses. qui tamen
orauit propopulo illo & exauditus est. &fortas¬
se propterea morsesscribitur interuenisse pro
peccatis populi prioris et impetrasse ueniam. ut
multomagis nos confidamus quod ad uocatus noster
iħs indubitatam nobis ueniam praestibit a patre.
sitamen conuertamur ad eum. & non recedit
retro cor nr̃m. sicut & iohannes in epistola sua
dicit. Haecaũt dicofilioli. ut non peccetis.
Quod & si peccauerit aliquis ur̃m. habemus aduo¬
atum apud patrem dñm ihm iustum. qui in¬

Expanded text:
ego puto malorum partem dici, non ad integrum ego puto malorum partem dici, non ad integrum exinanietur, sed haec, ut diximus, in manu Dei sunt. Nostrum est autem ad emendationem citius festinare, ad poenitentiam sine dissimulatione converti, lugere praeterita, cavere futura, invocare auxilium Dei. Statim enim ut conversus in gemueris, salvus eris. Invenies enim advocatum, qui pro te interpellat Patrem, Dominum Jesum multo praestantiorem quam fuit Moyses; qui tamen oravit pro illo populo et exauditus est. Et fortasse propterea Moyses scribitur intervenisse pro peccatis populi prioris et impetrasse veniam, ut multo magis nos confidamus, quod advocatus noster Jesus indubitatam nobis veniam praestabit a Patre, si tamen convertamur ad eum, et non recedat retro cor nostrum, sicut Joannes in Epistola sua dicit: Haec autem dico, filioli, ut non peccetis . Quo si peccaverit aliquis vestrum, habemus advocatum apud Patrem justum, qui in