comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
luxouiũ uenit. & copiosum exercitũ congregauĩt.
ut argentoniũ uel aliud oppidũ obsideret. ubi iosfredũ
andegauensẽ cũ qͦ cõminus confligere optabat cõꝑisset.
Optimates autẽ eiꝰ certam̃ huiꝰ modi detrectabant. & regi
prȩliũ sũmoꝑe dissuadebant : Tunc in illa expeditionẽ
gͣuissima seditio int̃ normannos & merinos orta ẽ : atti
cedes hominũ utriꝰq partis feralis facta ẽ. Hinc. totus
exercitꝰ turbatꝰ ẽ. & plurima pars pͥncipũ insalutato regi
ꝑfecta ẽ. ductorẽ qͦq suũ una qͦq tͣma clientũ ꝓsecuta ẽ.
Nex autẽ cũ agmina sua sine bello fugere uidisset᷑ nimis
iratꝰ ẽ: & desertores usq ad pontẽ aldemari festinanter
ꝑsecutꝰ ẽ. Ihi hugonẽ de gornaco & guilłmũ iuuenẽ de
guarenna aliosq turgidos adolescentes degnuit. & t̃rorib
ac blandim̃tis ꝓ posse suo sedauit.s liuida uafroꝵ corela

Expanded text:
Lexovium venit, et copiosum exercitum congregavit, Lexovium venit, et copiosum exercitum congregavit, ut Argentomum vel aliud oppidum obsideret, ubi Joffredum Andegavensem, cum quo cominus confligere optabat, comperisset. Optimates autem ejus certamen hujusmodi detrectabant, et regi praelium summopere dissuadebant. Tunc in illa expeditione gravissima seditio inter Normannos et Morinos orta est, atque caedes hominum utriusque partis feralis facta est. Hinc totus exercitus turbatus est, et plurima pars principum, insalutato rege, profecta est. Ductorem quoque suum unaquaeque turma clientum prosecuta est. Rex autem cum agmina sua sine bello fugere vidisset, nimis iratus est, et desertores usque ad Pontem Aldemari festinanter persecutus est. Ibi Hugonem de Gornaco et Guillelmum juvenem de Guarenna, aliosque turgidos adolescentes detinuit, et terroribus ac blandimentis pro posse suo sedavit; sed livida vafrorum corda
Abbreviated transcription (Latin):
ut temeraria imꝓbitas eiꝰ castigaret᷑ onerauit.
otronẽ moritoniȩ comitẽ & richeriũ de aqͥla nepotẽ eiꝰ
sibi annexuit. datis eisdẽ ꝗͦ cupiditas illoꝵ auide poposcit
Nã comiti oppidũ de molinis & richerio houmolinũ c̃cessit:
eosq sibi sic colligatos hostib in normannte fiib oppo¬
suit. ratꝰ satis utilius eẽ dare minora. ut seruarentur
maiora. quã inhiant̃ amplecti onũa. meritoq amicos
ꝑdere & eoꝵ suffragia. Guilłmũ de ipro aliosq flandra¬
ses admodũ amplexatꝰ ẽ: & in illis p̃cipue fisus ẽ. Unde ꝓceres
normannoꝵs nimis indignati st̃ : suũq regi famulatũ cal¬
lide subtͣxert. essq inuidentes plurib modis insidiati sunt.
unc plurimus cladib pagensiũ caterua passim depopulabat᷑
Hostilis enĩ gladius multos deuorabat. & alia ex parte mor
inopina plurib incũbebat. Mense iunio stẽphanus rex

Expanded text:
ut temeraria improbitas ejus castigaretur, oneravit. ut temeraria improbitas ejus castigaretur, oneravit. Rotronem Moritoniae comitem et Richerium de Aquila nepotem ejus sibi annexuit, datis eisdem quae cupiditas illorum avide poposcit. Nam comiti oppidum de Molinis, et Richerio Bonmolinum concessit, eosque sibi sic colligatos hostibus in Normanniae finibus opposuit; ratus utilius esse dare minora ut servarentur majora, quam inhianter amplecti omnia, meritoque amicos perdere et eorum suffragia. Guillelmum de Ipro aliosque Flandrenses admodum amplexatus est, et in illis praecipue fisus est. Unde proceres Normannorum nimis indignati sunt, suumque regi famulatum callide subtraxerunt; eisque invidentes pluribus modis insidiati sunt. Tunc plurimis cladibus pagensium caterva passim depopulabatur; hostilis enim gladius multos devorabat, et alia ex parte mors inopina pluribus incumbebat. Mense Junio, Stephanus rex
Abbreviated transcription (Latin):
ibiq .xui. hoĩes ignis extinxit. Diuenses monachiꝑ
tuitione sui ccẽ &. marcos argenti andegauor eꝰ
consuli pacti st̃: & sic patriã suã ne penitꝰ deleret᷑
turauent̃. Similit̃ fiscannenses ꝓ argentiis centum
marcos erogauert̃ . Tunc rodb̵tus comes degloucestra
aliur ñ nulli qͦd ad hostes c̃uerterent᷑ suspecti unt
s cadomenses oppidani regis fidelitati firmit᷑ in he¬
sert̃. qͥb munitionẽ tutantib iosfredus & sui de
uaoo berengarii nichil adepti redient᷑. Ibi guilłmꝰ
oe ipro cũ suis plari cũ andegauenib: concupiuit sod
normannis p̃inuidia fidelit᷑ illos tuuare nolentib idem
cũ suis recessit. att infidos c̃sortes derelinqͣns ad regem
tͣns seqͣnã accessit. Nex autẽ pace facta cũ rabello
ebroicensẽ pagũs Sadut & rogeriũ de conchis sexto
mense postquã captꝰ ẽ. de carcere eiecit. gͣuiq c̃oitione

Expanded text:
ibique sex homines ignis exstinxit. Divenses monachi pro ibique sex homines ignis exstinxit. Divenses monachi pro tuitione sui C et X marcos argenti Andegavorum consuli pacti sunt; et sic patriam suam, ne penitus deleretur, tutaverunt. Similiter Fiscannenses pro Argentiis centum marcos erogaverunt. Tunc Rodbertus comes de Gloucestra aliique nonnulli, quod ad hostes converterentur, suspecti sunt; sed Cadomenses oppidani regis fidelitati firmiter inhaeserunt, quibus munitionem tutantibus, Joffredus et sui de Vado-Berengarii nihil adepti redierunt. Ibi Guillelmus de Ipro cum suis praeliari cum Andegavensibus concupivit, sed Normannis prae invidia fideliter illos juvare nolentibus, idem cum suis recessit, atque infidos consortes derelinquens, ad regem trans Sequanam accessit. Rex autem, pace facta cum Rabello, Ebroicensem pagum adiit, et Rogerium de Conchis, sexto mense postquam captus est, de carcere ejecit, gravique conditione,
Abbreviated transcription (Latin):
iuueni francoꝵ regi in coniugẽ dari p̾cepit. ipsũq
regẽ totiꝰ iuris sui hȩredẽ c̃stituit. Q uod ita postea
factũ ẽ¬
uidã normannors ꝓceres in stephanũ
turbati st̃ : cont᷑ quos ab ipso franci &
flandrenses asciti st̃. In maio stephanꝰ rex cũ ludouico
rege colloqͥũ habuit. normanniȩ ducatũ ab ipso iune
retepit. & fedus amicicie sicut antecessor eiꝰ tenuerat
pepigit. Securior itaq remeauit. rebellantẽ rabellũ
bellico robore impetiit. & oppida ciꝰ iuliã bonã uileri¬
asci & mansionẽ odonis obsedit. & ꝑ se aut ꝑ auxilia¬
rios cũ familiis suis ferro & flãma expugnauit.
unc iosfredus andegauensis cũ qͣdringentis militib
in normanniã uenit. & stipendiarius coniugi suȩ factꝰ
Lingentẽ maliciã exercuit. Na ab initio mau crudelem
guerrã exercuit. incendioq & rapina hominũque
cedib depopular oximensẽ pagũ sũ mope studuit.
Iasolcas oppidũ rogeri de molbraio tu eccłia cohussuti:

Expanded text:
psumque regem totius juris sui haeredem constituit: quod ita postea factum euidam Normannorum proceres in Stephanum regem turbati sunt: contra quos ab ipso Franci et Flandrenses acciti sunt. In Maio, Stephanus rex cum Ludovico rege colloquium habuit; Normanniae ducatum ab ipso jure recepit, et foedus amicitiae, sicut antecessor ejus tenuerat, pepigit. Securior itaque remeavit, rebellantem Rabellum bellico robore impetiit, et oppida ejus Juliam-Bonam, vileriasque et mansionem Odonis obsedit, et per se aut per auxiliarios cum fTunc Joffredus Andegavensis cum quadringentis militibus in Normanniam venit, et stipendiarius conjugi suae factus, ingentem malitiam exercuit. Nam ab initio Maii crudelem guerram exercuit, incendioque et rapina hominumque caedibus depopulari Oximensem pagum summopere studuit. Basolcas, oppidum Rogerii de Molbraio, cum ecclesia combussit,
Abbreviated transcription (Latin):
oxulduuert. Na eodẽ m̃se suꝑ sagiũ & guaceiua
lmrruert & ctͣ rogeriũ de toencio sepius certauer
post depopulationẽ uillȩ scĩ ebrulsi ꝓsꝑũ euentũ non
issecuti st̃: immo ꝑnicie seu captionȩ suoꝵ imminutionẽ
udicante deo plerunq incurrert̃. Merito qͥ c̃t᷑ nudos
simplices dimicauert᷑. nec eis ꝓ diuino metu peꝑcert̃. postea
ortissimos & pugnaces athlecas ñ qͦrentes inuenert̃. a qͥb
ũ opꝓbrio & derisione amilitib sibi obuis freqͣnt̃ audiert̃
uc uenite milites. Non n. cucullati seu coronati sumꝰ.:
milites in armis uos ad bella ꝓuocamꝰ. Socii ur̃i sumus:
cꝑiri debetis qͥd agere possimꝰ. Imꝓpͥis huiꝰ modi crebro
erubuert̃ . ce plures eoꝵs duros ictus ꝑpessi corruert. unde
ñ nulli adpęnitentiã alior deiectione lacessiti sunt.
suã p̃parauit. eoq ꝓsꝑũ flamen ꝓpe portũ exspeo¬
tante nuncius uenit. a qͦ rogeriũ salesburiȩ p̃sulẽ¬

Expanded text:
exsultaverunt. Nam, eodem mense, super Sagium et Guaceium irruerunt, et contra Rogerium de Toenio saepius certaverunt; sed post depopulationem villae S. Ebrulfi prosperum eventum non assecuti sunt, imo pernicie seu captione suorum, imminutionem, judicante Deo, plerumque incurrerunt. Merito, qui contra nudos et simplices dimicaverunt, nec eis pro divino metu pepercerunt, postea fortissimos et pugnaces athletas non quaerentes invenerunt; a quibus cum opprobrio et derisione a militibus sibi obviis frequenter audierunt: Huc venite, milites. Non enim cucullati, seu coronati sumus, sed milites in armis vos ad bella provocamus. Socii vestri sumus, experiri debetis quid agere possumus. Improperiis hujusmodi crebro erubuerunt, et plures eorum duros ictus perpessi corruerunt. Unde nonnulli ad poenitentiam aliorum dejectione lacessiti sunt. suam praeparavit; eoque prosperum flamen prope portum exspectante nuntius venit, in quo Rogerium Salesburiae p
Abbreviated transcription (Latin):
s. rotro moritoniensis & eustachiꝰ britoliensis.
ilfus de conchis & rodbtꝰ filiꝰ haimonis. rodbtꝰ
onte forti & radulfus de mortuo mari. aliiq
res magnos in anglia de illo fundos tenebant.
neustria iã cũ suis optimatib ad illũ conuersi
rant. & cũ eodẽ c̃t᷑ õs trigenas dimicare parati
uebant. Peinde rex post aliqͦt dies fr̃em suũ ad
oquiũ accersiit. presentẽ cũ coessentib parasitis
uenit : redarguens qͦd pactũ int̾ eos in anglia
sirritũ fecerit dũ pacẽ cũ rodbto de belismo

Expanded text:
stachius Britoliensis, Radulfus de Conchis et Rodbertus filius Haimonis, Rodbertus de Monte Forti et Radulfus de Mortuomari, aliique plures magnos in Anglia de illo fundos tenebant, et in Neustria jam cum suis optimatibus ad illum conversi fuerant, et cum eodem contra omnes terrigenas dimicare parati fervebant. Deinde rex, post aliquot dies, fratrem suum ad colloquium accersiit, praesentem cum coessentibus parasitis convenit, redarguens quod pactum inter eos in Anglia foedus irritum fecerit, dum pacem cum Rodberto de Belismo
Abbreviated transcription (Latin):
iertentes multi siluert. & qͥ anteã nocebant
sũmoꝑe suffragari studuert̃. Ramaldus dñ
dellus aliiq temerarii ꝑtinacit᷑ nequitiis
titert̃. nec ꝓ regalis reuerentiȩ p̃catu ab infe¬

Expanded text:
advertentes, multi siluerunt, et qui antea nocebant advertentes, multi siluerunt, et qui antea nocebant illi, summopere suffragari studuerunt. Rainaldus tamen et Goellus, aliique temerarii pertinaciter nequitiis institerunt, nec pro regalis reverentiae p
Abbreviated transcription (Latin):
morgnonas decẽbris defuncto stes hanꝰ mare tͣnstretas¬
dus&e incipiente anno dñice in carnationis m cax aa¬
anglic scept᷑ suscepit. De inde henicꝰ etate minit
a puerioia cluniacensis monachus. in adolescen
miq genitrix tantȩ ꝓlis ut pallida tenebro sȩ
nortis tp̃a medullitꝰ meditari cepit. post multas di¬
is act delicias in qͥb peccatore copia fedat aĩas
mnit: lubrica scłi blandim̃ta turgidosq fastus
te deseruit. ac scĩmonialis apud marcilleium
eta sub cluniacensiũ rigido regimine regi saba
militauit. Hȩc ꝑ anticipationẽ de generosa ma
epaulisꝑ digressus sũ: libet reducere calamũ.
ex anglore rodbtũ comitẽ de mellento ad
sedandas. lites intestinas in normanniã desti¬
nauit. & rodb̃to duci aliisq ꝓcerib mandauit:
ut genero suo parcerent. & c̃tͣ hostes illius
ucarent. alioqͥn reggiȩ uirtutis in imuciciam
tirent. Beniuolentiã itaq regis erga eustachiũ

Expanded text:
Nonas Decembris defuncto, Stephanus mare transfretavit, et incipiente anno Dominicae Incarnationis 1136 Angliae sceptra suscepit. Deinde Henricus, aetate minimus, a pueritia Cluniacensis monachus, in adolescentDenique genitrix tantae prolis, ut pallida tenebrosae mortis tempora medullitus meditari coepit, post multas divitias atque delicias, in quibus peccatorum copia foedat animas et perimit, lubrica saeculi blandimenta, turgidosque fastus sponte deseruit, ac sanctimonialis apud Marcilleium effecta, sub Cluniacensium rigido regimine, regi Sabaoth militavit. Haec per anticipationem de generosa matre unde paulisper digressus sum, libet reducere calamum. Rex Anglorum Rodbertum, comitem de Mellento, ad sedandas lites intestinas in Normanniam destinavit, et Rodberto duci, aliisque proceribus mandavit ut genero suo parcerent, et contra hostes illius dimicarent; alioquin regiae virtutis inimicitiam sentirent. Benevolentiam itaque regis erga Eustachium
Abbreviated transcription (Latin):
q ur̃a ꝓpago ꝓdiit : usq ad hc̃ defectiuũ stre
ducib normannia subiacuit. Pro tanta
sis ꝓ defensiõne patriȩ. ñ ꝓ t̾rene potestatis

Expanded text:
 propago prodiit, usque ad hunc defectivum, strenuis ducibus Normannia subjacuit. Pro tanta sumens pro defensione patriae, non pro terrenae potestatis
Abbreviated transcription (Latin):
dinis callẽ ducere deberet .s.: segnicie torpet
guilłmo de conuersana & hugoni de non anto
nis suhiacet. ꝓhdolor qͥa magni ducatus
ias in nugis &ẽ uanitatih dissipat: ipse ꝓ
madens stertit noctu furant᷑. & cũ cachinnis
ucẽ spoliasse głant᷑. Sic languente capite
corpus infirmat᷑ : &e pͥncipe desipiente tata
ꝑiclitat᷑ & misera plebs omnimodis desolat᷑.¬

Expanded text:
per rectitudinis callem ducere deberet, sed segnitie torpet, atque per rectitudinis callem ducere deberet, sed segnitie torpet, atque Guillelmo de Conversana et Hugoni de Nonanto, indignis subjacet. Proh dolor! quia magni ducatus divitias in nugis et vanitatibus dissipat, ipse pro madens stertit, noctu furantur, et cum cachinnis sese ducem spoliasse gloriantur. Sic languente capite, totum corpus infirmatur, et principe desipiente, tota regio periclitatur, et misera plebs omnimodis desolat
Abbreviated transcription (Latin):
c̃culcationẽ mestęq plebis deiectionẽ uident e
satis apparet in hac domo : qͦd miserabilit deps
constantini regio immo tota normannia ps¬
nis subdita p̃donib rectore caret idoneo. Nos
orationis olim dicta ÷ basilica dei. quã nc̃ pat
cernere turpit᷑ impleta immunda suppellad
Conuenientes nequeunt ante arã genua reua
flectere. nec delecxabilit᷑ ot de uote ut dec̃et as
diuinã maiestatẽ astare. ꝓ multimodis specis
qͥs inerme uulgus huc in domũ dñi contult
sceleratore timore. Prȩsidiũ itaq uulgi fil
ẽ. eccła: quauis nec in ipsa sit ei securitas ꝑsil
sexus hõies extinxit. Hec gemens in conspectu
imꝰ tuus zelo deĩ accendat᷑. & phinees atqma.
ã eiꝰq filios imitari conet᷑. Haud segnis in noĩe
curge. paternã hȩreditatẽ iusticiȩ gladio tibi
nꝙ dei erue. Frat̃ qͥppe tuus normanniã non

Expanded text:
culcationem, moestaeque plebis dejectionem vident. Ecce culcationem, moestaeque plebis dejectionem vident. Ecce satis apparet in hac domo quod miserabiliter depopulatur Constantini regio! Imo tota Normannia, profanis subdita praedonibus, rectore caret idoneo. Domus orationis olim dicta est basilica Dei, quam nunc potestis cernere turpiter impletam immunda supellectiConvenientes nequeunt ante aram genua reverenter flectere, nec delectabiliter et devote, ut decet, ante divinam majestatem astare, pro multimodis speciebus, quas inerme vulgus huc in domum Domini contulit, pro sceleratorum timore. Praesidium itaque vulgi facta est ecclesia, quamvis nec in ipsa sit ei securitas perfesexus homines exstinxit. Haec gemens in conspectu animus tuus zelo Dei accendatur, et Phinees atque Mathatiam , ejusque filios imitari conetur. Haud segnis in nomine Domini exsurge, paternam haereditatem justitiae gladio tibi sionem, populumque Dei erue. Frater quippe tuus Normanniam non
Abbreviated transcription (Latin):
cue pł irreparabilesq ruinas animarum
uent᷑ contẽplaret᷑: Leuatis cũ corde puris
ib sponsũ susĩ qͥ celis p̃sidet ad auxiliũ suimet
abat᷑. Lacrimabilis planctꝰ lgubris nor¬
mniȩ tͣnsfretũ diffusus ẽ: & querimoniis
atoꝵ rex anglors accitꝰ ẽ. Gunheriꝰ de
no qui baiocas seruabat. & ramaldus de gua¬
ia qͥ partib ducis fauebat. aliiq satellites
oe in carcere diutiꝰ tã ꝓ cupiditate redẽptiones q
paschȩ suꝑ uada uire in uico qͥ carentomꝰ us
hospitatꝰ qͥeuit: Iunc uenerabilis serlo sago
tiata paschȩ solennia celebrauit. Cũq sacrs
regis patient᷑ expectaret : basilicã archis pag
cũ uarus utensilib & multimoda suppelleit
occupatã ꝑspexit. & longa tͣhens cũ merores¬
piria regi qũi satis humilit̃ int̾ cistas rusticor
loco sedebat cũ qͥbdã magnatis dixit. Omniũdo
fideliũ merito lugere dehent. qui sc̃ę matris et¬

Expanded text:
 irreparabilesque ruinas animarum frequenter contemplaretur, levatis cum corde puris manibus, Sponsum suum, qui coelis praesidet, ad auxilium suimet deprecabatur. Lacrymabilis planctus lugubris Normanniae trans fretum diffusus est, et querimoniis desolatorum rex Anglorum accitus est. Gunherius de Alneio, qui Baiocas servabat, et Rainaldus de Guarenna, qui partibus ducis favebat, aliique satellites ducis et in carcere diutius, tam pro cupiditate redemptionis, qPaschae super vada Virae, in vico qui Carentomus vocatur, hospitatus quievit. Tunc venerabilis Serlo, Sagitiata Paschae solemnia celebravit. Cumque, sacr familiae regis patienter exspectaret, basilicam archis pagensium cum variis utensilibus et multimoda supellectili occupatam perspexit, et longo trahens cum moerore suspiria, regi, qui satis humiliter inter cistas rusticorum in imo loco sedebat cum quibusdam magnatis, dixit: Omnium corda fidelium merito lugere debent, qui sanctae matris E
Abbreviated transcription (Latin):
agnouit : ae ꝓreuerentia pat̾ne sullimitatis fus
indulsit. illã u ad nutũ eiꝰ ꝓdetecto scelere ẽt int
inuita cessauit. Ludouicus autt̃ post qͥnq annosus
defuncto regnũ galliȩ optinuit & xxuii. anili
nauit. Henricũ uͦ rege anglor in quo magna f
ut dictũ ÷ inuenerat sẽꝑ dilexit nec unqua nine¬
& ꝑ maledicos ꝓditores cont᷑ eundẽ litigaunt
adulfus de conchis post obitũ patris mare tis
regis filiã coniuge accepit. quȩ rogeriũ & hu
& plures filias peꝑit. Sic alii ꝓceres cordati
fricalis quã laicalis ordinis honorabilib ꝑsonis
e rogatꝰ ẽ. ut paternã hereditatẽ q miserabilit̃
tabatur uisitaret. suaq p̃sentia ꝓuinciam quȩ
re carebat letificaret. atq ad defensandũ c̃tͣ¬

Expanded text:
agnovit, et pro reverentia paternae sublimitatis, facinus indulsit. Illa vero ad nutum ejus pro detecto scelere contremuit, invita cessavit. Ludovicus autem, post quinque annos, patre defuncto, regnum Galliae obtinuit, et XXVII annis regnavit. Henricum vero, regem Anglorum, in quo magnam fidem, ut dictum est, invene maledicos proditores, contra eumdem litigavit. Radulphus de Conchis post obitum patris mare tranregis, filiam, conjugem accepit, quae Rogerium et Hugonem et plures filias peperit. Sic alii proceres cordati clericalis quam laicalis ordinis, honorabilibus personis obnixe rogatus est ut paternam haereditatem, quae miserabiliter devastabatur, visitaret, suaque praesentia provinciam, quae rectore carebat, laetificaret, atque ad defensandum c
Abbreviated transcription (Latin):
quã nichilominꝰ heredi eiꝰ usq hodie seris¬
placide famulari : unius dicioni portomls¬
pari. ne geminis occupatꝰ obseqͥis neuer
sim Etꝰ haberi. Regẽ &e ducẽ diligo Qmbo
st̃ filii regis dñi mer& ambos appeto uene

Expanded text:
am nihilominus haeredi ejus usque hodie seplacide famulari, unius ditioni peropto mancipari, ne, geminis occupatus obsequiis, neutro possim gratus haberi. Regem et ducem diligo. Ambo enim sunt filii regis domini mei, et ambos appeto vene
Abbreviated transcription (Latin):
blieꝰ ciuis thesauru magmi seruaba
ornamta &e ciasa uel aritiã ł utensibia
uel alia regalib ministeriis necęssaria sup
exuberauit. Anglort autẽ rex ut sepeto
gis occasũ audiuit. qͥsi onerȩ ingentialla
exultauit or post aliqͦt tẽpꝰ a lincoliens
predicti pͥncipis erariũ ex qͥsiuit Deno¬
ueritatẽ cõmissi pͥmo celauit. unde illũ res
conuictũ rex cõprehendit . & plus quã uii
milia ut fert̃ libras argenti abstuui¬
renses sanguine magni regis sociorq:e
interimendos normannos c̃uersi st̃ ho¬
eoꝵs filiã suã arnulfo abstulit. ipsãq pn¬
te cuidã consobrino suo illicite conunr
Irnulfũ uͦ ipsũ int̾ficere ꝓ affinitatis rom¬
ratione decreuit s: ille barbare genti
annis sine certa sede post modũ uixit. Tan
&& nuptiis factis incͣstinũ post comestionẽ an¬
miuit. extremũq diem fortitꝰ paranĩphis i
fescenninis lugubnes trenos dereliquit.
ostib undic uariabili fortuna iluds

Expanded text:
liae civis thesaurum Magni regis ornamenta et vasa, vel arma, vel utensilia, vel alia regalibus ministeriis necessaria suppeexuberavit. Anglorum autem rex, ut saepefati regis occasum audivit, quasi onere ingenti alleviatus exsultavit, et, post aliquod tempus, a Lincoliensi cive praedicti principis aerarium exquisivit. Denmissi primo celavit; unde illum repente convictum rex comprehendit, et plus quam XX millia, ut fertur, libras argenti abstulit. Irenses, sanguine Magni regis, sociorumqmproviso ad interimendos Normannos conversi seorum filiam suam Arnulfo abstulit, ipsamque petulantem cuidam consobrino suo illicite conjunxit. Arnulfum vero ipsum interficere pro affinitatis remuneratione decrevit. Sed ille, barbarae gentis it, et fere XX annis sine certa sede postmodum vixit. Tandem  nuptiis factis, in crastinum post comestionem obdormivit, extremumque diem sortitus, paranymphis pro fescenninis lugubres threnos dereliquit. Hostibus undique variabili fortuna illudente
Abbreviated transcription (Latin):
inte hiemẽ rex in angliã remeauit. Mox
ni p̃dones guerrã iterart̃ & qͥcqͥd rex ac
icii ꝑ regionis cõmuni salute c̃stituerant
ere p̃uaricati st̃. Rodbtꝰ n de bellismo re
uẽ hostilit̃ oderat ꝓfectuii nimis inuidens ẽ¬
tatꝰ ẽ: & cũ guilłmo nepote suo moritoliensi
Ite & õib aliis qͦs seducere poterat reggios
pores bello urguere conatꝰ ẽ. Iunc pestilei
ntes erunas in exilio ꝑpessi st̃. Sic̃ nimirũ
manni qͥ se anglos & ãpulos uicisse in suis

Expanded text:
nte hiemem rex in Angliam remeavit. Mox vesani praedones guerram iterarunt, et quidquid rex ac patricii pro regionis communi salute constituerant, temere praevaricati sunt. Rodbertus enim de Belismo, regis, quem hostiliter oderat, profectui nimis invit, et cum Guillelmo, nepote suo, Moritoliensi comite, et omnibus aliis, quos seducere poterat, regios fautores bello urgere conatus est. Tunc pestilentes ingentes aerumnas in exsilio perpessi sunt. Sic nimirum Normanni, qui se Anglos et Apulos vicisse in suis
Abbreviated transcription (Latin):
pat᷑ suus in ꝓpͥ̾o fundo c̾struxerat sepulto: nepotes
contendunt. s normantu eustachiũ de c̃cubina
ũ eiꝰ susceꝑunt. qͥa cõpatriotã nothũ quã lirito
seu burgundionẽ liberũ pesse sibi maluerunt.
int̾ partes inimicas gͣuis guerra exorta ẽ : &e
olatio patrie nimis augm̃tata ẽ. Guilłmo de
ader celeriter obeunte rainaldꝰ inualuit. eiq.
ilłmꝰ comes ebroicensis ad subsidiandũ cũ multis
is adhesit. Nã radulfus de conchis filiꝰ isabel &e asce
goel atq amalricꝰ de monte forti cũ uirib
conglomerati st̃: &e rainaldo fauentes ingentia
cinis detrim̃ta neqͥt̃ intulert̃. patriãq suã ho¬
lit᷑ depopulati st̃ : & illi quẽ iuuare conabant᷑ parũ

Expanded text:
quod pater suus in proprio fundo construxerat, sepulto, nepotes quod pater suus in proprio fundo construxerat, sepulto, nepotes contenderunt. Sed Normanni Eustachium, de concubina filium ejus, susceperunt, quia compatriotam nothum, quam Britonem, seu Burgundionem, liberum, praeesse sibi maluerunt. Igitur inter partes inimicas gravis guerra exorta est, et desolatio patriae nimis augmentata est. Guillelmo de Guader celeriter obeunte, Rainaldus invaluit, eique Guillelmus comes Ebroicensis ad subsidiandum cum multis aliis adhaesit. Nam Radulphus de Conchis, filius Isabel, et Ascelinus Goel, atque Amalricus de Monteforti cum viribus suis conglomerati sunt, et Rainaldo faventes, ingentia vicinis detrimenta nequiter intulerunt, patriamque suam hostiliter depopulati sunt, et illi quem juvare conabantur parum
Abbreviated transcription (Latin):
obilitas. species. laus gła. magna potestas Uiuere
ꝑpetuo ñ faciunt hominẽ. Nam generosa potens dis
orhitissa sibilla Hoc iacet in tumulo condita. facta cini
Cuiꝰ larga manꝰ. mens puda. uita pudica ꝑdesiec pegr
si diuturna foret. Normanni dñam. gens apula defle
alumnã. Cuiꝰ in occasu gła magna ruit. Uelleris ass
tan sidus inibat: Mortẽ passa ruit. sit sibi uita deus:
ost hec tumultꝰ helloꝵ quȩ ĩa dudũ incepta
s̃. subito causis qͥb d̃a orientib pene ꝑ totam
striã admodũ creuert᷑. Quib feralit᷑ furentib¬
phibitꝰ ẽ uxorẽ ducerȩ. & agnes uidua ꝑmanens
stra c̃cupiuit pͥncipalẽ thore ascenderẽ. Tunc
britolienses & ebroicenses aliosq uicinos eoꝵ
ens guerra exorta ẽ. Guilłmꝰ quippe de brito
adeluiã hugonis de monte forti filiã uxorem
erat s ꝓlẽ de legali conubio ñ habuerat. Ipso itaq¬
ianuarii apud beccũ mortuo.s lirȩ in cenobio

Expanded text:
obilitas, species, laus, gloria, magna potestas, Vivere perpetuo non faciunt hominem Nam generosa, potens, dives comitissa Sibylla Hoc jacet in tumulo condita, facta cinis. Cujus larga manus, mens provida, vita pudica, Prodesset patriae, si diuturna foret. Normanni dominam, gens Apula deflet alumnam, Cujus in occasu gloria magna ruit. Velleris aurati cum Titan sidus inibat, Mortem passa ruit. Sit tibi vita Deus! Post haec, tumultus bellorum, quae jamdudum incoepta sunt, subito causis quibusdam orientibus pene per totam Neustriam admodum creverunt. Quibus feraliter furentibhibitus est uxorem ducere, et Agnes, vidua permanens, frustra concupivit principalem torum ascendere. Tunc inter Britolienses et Ebroicenses, aliosque vicinos eorum, ingens guerra exorta est. Guillelmus quippe de Britolio Adelinam, Hugonis de Monteforti filiam, uxorem duxerat, sed prolem de legali connubio non habuerat. Ipso itaqi 1103 apud Beccum mortuo, sed Lirae in coenobio
Abbreviated transcription (Latin):
tẽpestate magnꝰ nortguigenarũ poten¬
ssimꝰ rex insulas britannie circũiut. &e
sertas cũ ingenti classe insulas usq in hi¬
i introiuit. ibiq colonis callide constitutis
& uillas aliarũ more gentiũ construi
nses surrexit. & cũ sua classe littorib hibniȩ¬

Expanded text:
tempestate, Magnus, Nortwigenarum potentissimus rex, insulas Britanniae circumivit, et desertas cum ingenti classe insulas usque in Hiberniam introivit, ibique colonis callide constitutis, oppida et villas aliarum more gentium construi utem rex contra Irenses surrexit, et cum sua classe littoribus Hiber
Abbreviated transcription (Latin):
franciȩ ooccores eruditione lit terarũ tã diupa
quã scłariũ floruit. a qͦ inuitatꝰ papa solensr
pasche apud carnotũ celebrauit. Adela qͦq o
tissa largas ad ministeriũ papȩ impensas cui
nauit. tenerosq pueros ad tutam̃ eccłȩ sanco
soceri sui hȩreditatẽ possidens diu pacifice uixiti
cis amator iusticia uiguit. & int̾ p̃cipuos france
pͥncipes diuitis & uirtute maximꝰ enituit. Mar¬
thildẽ uͦ ingelberti ducis filia̾ uxorẽ duxit. atq
post mortẽ henrici regis auuncłi sui ducatũ nor¬
manniȩ suscepit. & furentes discolas necessariȩ in
discipline feriens cohercuit. Porro stephanꝰ sip¬
ni blesensis t̃cia ꝓles ab auuncło rege arma mlia
accepit. & capto aputꝰ tenerche braicũ guilł mocos
moritolii comitatũ eiꝰ dono  egis optinuit. eustaci
qͦq boleniensis c̃sulis filiã de matre maria mathi

Expanded text:
Franciae doctores eruditione litterarum tam divinarum quam saecularium floruit; a quo invitatus papa solemnitatem Paschae apud Carnotum celebravit. Adela quoque comitissa largas ad ministerium papae impensas contulit, rnavit, tenerosque pueros ad tutamen Ecclesiae sasoceri sui haereditatem possidens, diu pacifice vixit, acis amator justitia viguit, et inter praecipuos Franciae principes divitiis et virtute maximus enituit. Mathildem vero, Ingelberti ducis filiam, uxorem duxit, atque post mortem Henrici regis, avunculi sui, ducatum Normanniae suscepit, et furentes dyscolas necessariae virga disciplinae feriens coercuit. Porro Stephanus, Stephani Blesensis tertia proles, ab avunculo rege arma militiae accepit, et capto apud Tenerchebraicum Guillelmo, comite Moritolii, comitatum ejus dono regis obtinuit. Eustachii quoque Boloniensis consulis filiam, de matre Maria, Mathi
Abbreviated transcription (Latin):
atio imꝑfecta uolente deo deꝑiit. Neinde
x nouerca ueneficos adhibuit magnoreq
licitationib p̃mior sollicitauit. & regiam
le̾ ueneno infecit. Preclarus itaq iuuenis
ectũ decidit. & ꝑ aliqͦt dies nec manducare
neo dormire potuit. Pene om̃s galli contristaba
reggis genuinus heres ꝑiclitaretur: Tandẽ cuno
iuuenẽ exercere cepit. deoq uolente indigenis m
satꝰ fueratꝰ. & ꝓfunda physicȩ secreta subtilit̃
pallidus excitit. ¶onualescente priuigno re
esitiũ illi magnoꝑe ꝑoptauerat & multis conbis
plurimos iniquitatis cõplices ꝓcurauerat ut er
peatuũ remissionẽ poposcit. em̃datione pnulit & ui

Expanded text:
hinatio imperfecta, volente Deo, deperiit. Deinde hinatio imperfecta, volente Deo, deperiit. Deinde procax noverca veneficos adhibuit, magnorumque pollicitationibus praemiorum sollicitavit, et regiam sobolem veneno infecit. Praeclarus itaque juvenis in lectum decidit, et per aliquot dies nec manducare, nec dormire potuit. Pene omnes Galli contristabantur, quod regis genuinus haeres periclitaretur. Tandem, cunctis juvenem exercere coepit, Deoque volente, indigenis mrat, et profunda physicae secreta subtiliter vita sua pallidus exstitit. Convalescente privigno, noverca exitium illi magnopere peroptaverat, et multis conatibus per plurimos iniquitatis complices procuraverat, ut et reatuum remissionem poposcit, emendationem promisi
Abbreviated transcription (Latin):
arcere oĩb dieb uitȩ sue coherceret. Sapiens
gitimis baronib sollerter discussit. & ta sce
m̃ib reppulit. Guilłmꝰ autẽ de huscheleio sapi
uiles qui cũ ludouico erat rẽ adhuc latentem
duertit. unde qͣsi iocaturꝰ ad concionẽ magna
ñ uocatꝰ accessit. Protinꝰ ꝑ illũ rex ludouico
acifice receðet benignit᷑ mandauit. & tã ipsũ
ocios eiꝰ multis honoratos munerib in gallias
isit. Ludouicus itaq nouercȩ sue cõꝑta fraude
ẽ iratꝰ adiit. ce qͦd t̃a dira ꝑ apices suõs in extera
one sibi ꝓcurasset conuenit. Ignarus nẽfariae
onis rex oĩa denegauit. iuuenisq in ira feruens
rcã interimere optauit. Porro illa morte
poccupare plurib modis sat egit. & accer
nefaria secreta ꝑ alicͦt dies agere ceꝑunt:
ꝙ ad ix. dies si cepta ꝑagerent ludouici letũ¬
deli adultere spopondunt. Interea unus ex
p̃stigia sociors detexit. & duob captis ma-¬

Expanded text:
arcere omnibus diebus vitae suae coerceret. Sapiens legitimis baronibus solerter discussit, et tam scomnibus repulit. Guillelmus autem de Buscheleio, sapiens miles, qui cum Ludovico erat, rem adhuc latentem animadvertit; unde, quasi jocaturus, ad concionem magnatorum non vocatus accessit. Protinus per illum rex Ludovico, ut pacifice recederet, benigniter mandavit, et tam ipsum quam socios ejus, multis honoratos muneribus, in Gallias remisit. Ludovicus itaque, novercae suae comperta fraude, patrem iratus adiit, et quod tam dira per apices suos in extera regione sibi procurasset, convenit. Ignarus nefariae proditionis, rex omnia denegavit, juvenisque in ira fervens, novercam interimere optavit. Porro, illa morte ipsum praeoccupare pluribus modis sategit, et, accersitis nefaria secreta per aliquot dies agere coeperunt, et usque ad IX dies, si coepta peragerent, Ludovici lethum crudeli adulterae spoponderunt. Interea unus ex illis praestigia sociorum detexit, et, duobus captis, mac
Abbreviated transcription (Latin):
mellentici comitis enixa ẽ: & causis qͥbusdã int̾u¬
õnolentꝰ duxꝰ ut nimiã desclationẽ patriȩ u
nec c̃tͣ roðbtũ de bellismo ducatꝰ sui region
defendere potuit: tͣnsgressor pacti qͦdcũ
serlo sagiensis ep̃s tirannidẽ rodbti ferre indignũ
epedictꝰ qͦq uir radulfũ sagiensiũ abbatẽ iocundi
facetũ amabilẽt uirũ plurib modis contristas
hoĩesq sc̃i p̃sulis martini indebitis exactionib q¬

Expanded text:
Mellentici comitis, enixa est, et, causis quibusdam intMellentici comitis, enixa est, et, causis quibusdam intomnolentus dux, ut nimiam desolationem patriae vidit, nec contra Rodbertum de Belismo ducatus sui regionem defendere potuit, transgressor pacti quod cum Serlo, Sagiensis episcopus, tyrannidem Rodberti ferre indignum epedictus quoque vir Radulfum, Sagiensium abbatem, jucundum et facetum, amabilemque virum, pluribus modis contristavit, hominesque sancti praesulis Martini indebitis exactionib
Abbreviated transcription (Latin):
naldus crudelit̾ ꝑegit. qͥddã municipiũ hostile
nacit᷑ inuasit: & om̃s qͥ intꝰ erant dũ exirent
epit & ꝓpͥo ense in uiscerib infixo ueluti bruta
imalia immniscdit ꝑemit. Om̃ib hac maxime
ausa odibilis facgus est: & eustachio insigniteu
ualescente totũq patris .honorẽ nanciscentẽ
neustria expulsus ẽ. Reuersus autẽ ad natale
ũ guilłmo fr̃i suo maiori se insidiari cepit.
usto dei iudicio int̾ tumultꝰ qͦs machinabatur
manꝰ fr̃is incidit & in eiꝰ carcere debitas pro
normannia c̃sistebat cõprehendit . & fere qͣ
m̃sib auarũ fȩneratorẽ in carcerẽ cohercis
p̃fatꝰ comes obnixe laborauit. ut burgensẽ
potuit nͥ plures placaret. ingeniosus gͦ con
illa c̃cordia radulfũ de conchis & eustachiũ ꝗ
goellũ aliosq belligerantes marcbisos coller
Hac itaq: þace facta ioħs redditꝰ ẽ : alusq plur
curitas & serenitas pacis ex hibita ẽ. Ceqͣncia
geminã ꝓlẽ gualerannũ & rodbtũ isabel

Expanded text:
pium hostile pertinaciter invasit, et omnes qui intus erant, dum exirent, cepit, et proprio ense in visceribus infixo veluti bruta animalia immisericorditer peremit. Omnibus hac maxime pro causa odibilis factus est, et Eustachio insigniter invalescente, totumque patris honorem nanciscente, de Neustria expulsus est. Reversus autem ad natale solum, Guillelmo fratri suo, majori se, insidiari coepit; sed justo Dei judicio, inter tumultus quos machinabatur, in manus fratris incidit, et in ejus carcere debitas pro Normannia consistebat, comprehendit, et fere quatuor mensibus avarum feneratorem infatus comes obnixe laboravit ut burgensem potuit, nisi plures placaret. Ingeniosus ergo coin illa concordia Radulfum de Conchis, et Eustachium, atque Goellum, aliosque belligerantes marchisos collegit. Hac itaque pace facta, Joannes redditus est, aliis pluribus securitas et serenitas pacis exhibita est. Sequenti anno, geminam prolem, Gualerannum et Rodbertum, Isabel, uxor
Abbreviated transcription (Latin):
s expetere doctores ausi fuimꝰ. neqꝰ ipsi ad nõs
nc aute aduentu ur̃o admodũ gaudemꝰ. & na¬
li solo relicto uobiscũ migͣre cũ uxorib oe
eb nr̃is optamꝰ. Mucerauiis itaq rex quod
tebant annuit. Mlagna gͥ eore multitudo
finib suis exiuit. & ꝓ sacrȩ legis amore in¬
nti penuria & labore afflicta exulauit.
ragones enĩ ut remeauert᷑. totã regionẽ
bonis õib spoliatã inuenert᷑: nimiaq penũ¬
ria & fame antequã ꝓpͥos lares c̃tigissent
hement᷑ aporiati st̃. Porro cordubenses aliiq
nagenore popłi ualde irati st̃: ut mucera¬
oscũ familiis & reb suis discessisse uiðunt.
reb õib eos crudelit᷑ expoliauer̃t. uerbib &
ncłis multisq iniuriis gͣuit̃ uexauert. Multos¬

Expanded text:
i ad nos Nunc autem adventu vestro admodum gaudemus, et, natali solo relicto, vobiscum migrare cum uxoribus et rebus nostris optamus. Muceranus itaque rex quod petebant annuit. Magna igitur eorum multitudo de finibus suis exivit, et pro sacrae legis amore, ingenti penuria et labore afflicta exsulavit. Aragones enim ut remeaverunt, totam regionem bonis omnibus spoliatam invenerunt, nimiaque penuria et fame antequam proprios lares contigissent, vehementer aporiati sunt. Porro Cordubenses, aliique Saracenorum populi valde irati sunt, ut Muceranios cum familiis et rebus suis discessisse videruntrebus omnibus eos crudeliter exspoliaverunt, verberibus et vinculis multisque injuriis graviter vexaver
Abbreviated transcription (Latin):
de cueleio cogno m̃to burdech in hispa
agͥona in antiqͥs codicib nuncupat᷑ se¬
c. Ibi passi legunt᷑ tp̃e galieni imꝑatoris:
nis iniecti: exustis uincłis. manib in modum
is expansis: orantes ut urerent᷑ optinuer̃t
liꝰclemens prudentiꝰ de ipsis in libro de
trib metricũ carm̃ cõposuit. ipsorq cer
luculentis uersib enodauit. Terraconȩ
opolitana sedes erat . & odelricus er̃uditissimꝰ
suȩ officiũ sibi iniunctũ exercebat. in ep̃ali
e basilica quercus & fagi aliet ꝓcerȩ ar
siã creuerant. spaciũq interiꝰ int᷑ muros
is apͥscis tp̃ib occupauerant. habitatorib
ianitatẽ sarracenorꝑ ꝑẽptis seu fugatis
noe dudũ incoluerant. Heniq rodbtꝰ instin
p̃sulis honoriũ papã ãdut. uelle suũ ei
adauit. t̾raconensem comitatũ ab om̃i
none scłari libũ donc papȩ recepit.
uersus ualidis sodalib quesitis sibiqꝰ¬
adiunccis usq hodie custodit. ethnicisq n

Expanded text:
de Culcio, cognomento Burdet, in Hispania em, quae Terragona in antiquis codicibus nuncupatur, secessit. Ibi passi leguntur, tempore Galieni imperatorisflammis injecti, exustis vinculis, manibus in modum crucis expansis, orantes ut urerentur, obtinuerunt. Aurelius Clemens Prudentius de ipsis in Libro de Martyribus metricum carmen composuit, ipsorumque certamen luculentis versibus enodavit. Terraconae metropolitana sedes erat, et Oldericus, eruditissimussuae officium sibi injunctum exercebat. In episcopali quippe basilica quercus et fagi aliaeque proceres arspatiumque interius intra muros urbis a priscis temporibus occupaverant, habitatoribus per immanitatem Saracenorum peremptis, seu fugatis, qui eamdem dudum incoluerant. Denique Rodbertus instinctu praesulis, Honorium papam adiit, velle suum ei denudavit, Terraconensem comitatum ab omni exactione saeculari liberum dono papae recepit et reversus, validis sodalibus quaesitis sibiqadjunctis, usque hodie custodit, ethnicisque r
Abbreviated transcription (Latin):
laborib remuneratꝰ in galliãs re
odẽ tẽpore int̾ rotronẽ & rodbti
lesmensẽ magna seditio exortus
quib dã caluniis: qͣs idem marchisi
bant ꝑ suors limitib fundors. Un
atrocẽ a uerrã uicissim fecent.¬

Expanded text:
laboribus remuneratus, in Gallias remeavit. Eodem tempore, inter Rotronem et Rodbertum Belesmensem magna seditio exorta est, pro quibusdam calumniis quas iidem marchisi agitabant pro suorum limitibus fundorum. Unde atrocem guerram vicissim fece
Abbreviated transcription (Latin):
Hec ñ munꝰ ꝓbitate quã pulchritudine
bat. Na absente marito ꝑuigil excuba
singulis noctib lorica ut miles inoi
uinga manu gestans murũ ascendes
bẽ circũ ibat. uigiles excitabat cun
ut hostiũ insidias caute p̃cauerent
Inuo ab incarnatione dñi mcaro
postquã rotro comes cũ suis satellio
auxiliariis in galliã remeauit: ari¬
sine illo suꝑ paganos in hispania feces
inuidit. laudisq cupidꝰ ingentẽ sue gi
exercitũ arrogant᷑ adunauit. Remos
regiones us ad cordubã ꝑagͣuit & ins¬
sex̾ ebdomadib cũ exercitu deguit ing
orib suis delite scebant .s ꝑ agros armm̃
pecorsq greges passim dimittebant.
uhc mucerauii fere defe milia ẽgris
st̃. ac regẽ hilde fonsũ humilit adie

Expanded text:
ec non minus probitate quam pulchritudine vigebat. Nam, absente marito, pervigil excubabat, singulis noctibus loricam ut miles induebat, virgam manu gestans, murum ascendebat; urbem circumibat, vigiles excitabat, cunctos ut hostium insidias caute praecaverenAnno ab Incarnatione Domini 1125, postquam Rotro comes cum suis satellitibus et auxiliariis in Galliam remeavit, Araae Franci sine illo super paganos in Hispania fecerant, invidit; laudisque cupidus ingentem suae gentis exercitum arroganter adunavit. Remotas quoque regiones usque ad Cordubam peragravit, sex hebdomadibus cum exercitu deguit, ingentique unitionibus suis delitescebant, sed per agros armentorum pecorumque greges passim dimittebant. Tunc Muceranii fere decem millia congregati sunt, ac regem Hildefonsum humiliter adie
Abbreviated transcription (Latin):
agonii uirib: hostiũ opp̃ssi francos
uĩ accersiert. eisq ꝓꝑpetrata oli con¬
nelia satis fecert̃. & iur̃e iurando tras &
aganos pugnaturis in tra eore audact
ruuit Porro hispani de tanto auxilio

Expanded text:
Aragonii, viribus hostium oppressi, Francos Aragonii, viribus hostium oppressi, Francos iterum accersierunt, eisque pro perpetrata olim contumelia satisfecerunt, et jurejurando terras et t, et contra paganos pugnaturus in terram eorum audacter intravit. Porro Hispani de tanto auxilio
Abbreviated transcription (Latin):
hõib ipsiꝰ cõp̾hendit. ce in carcere coartauit.
brini enĩ erant. &e ideo de fundis antecessoꝵ
ꝑ alt̾cabant. Guarinꝰ de dafronte quẽ
nones suffocauerant rotronis a tauus
t & rodbtꝰ de bellisma quẽ filii gualteru
securib apud balaũ in carcere ut portũ
ctauerant mabiliȩ matris rodbti patrũ
atit Rodbtꝰ itaq dafronte & þellismã¬
ius parentũ suor solꝰ possidebat. par¬
pẽti diuitiarũ seu consorte potestatis
h& refutabat: immo plura doloseu ui
ceruare in explebilit̾ ambie hat.
ollimitanei gͥ comites gois fredꝰ & rotrocus
hereditatis suȩ portionẽ multotiẽs acc
calunati fuerant s p̃fato tiranno cue
.iIII. oppida erant uiolent᷑ suũ ius licet
umera dãna fererint ei auferre neqͥue¬
t Henricꝰ aut̃ẽ rex anglor ꝓbitate ro¬
nis cõꝑta mathildẽ filiã suã uxorẽ illi¬
plauit arraceni cõꝑto recessu frans¬
p animo siores effecti rursus agoressi
iones xp̃it anore : uires suas ostenderti

Expanded text:
ibus ipsius comprehendit, et in carcere coarctavit. Consobrini enim erant, et ideo de fundis antecessorum suorum altercabant. Guarinus de Damfronte, quem daemones suffocaverunt, Rotronis atavus fuit, et Rodbertus de Bellismo, quem filii Gualterii Sori securibus apud Balaum in carcere ut porcum mactaverunt, Mabiliae matris Rodberti patruus exstitit. Rodbertus itaque Damfrontem et Bellismus parentum suorum solus possidebat, participemque divitiarum seu consortem potestatis habere refutabat; imo plura dolo seu vi coacervare inexplebiliter ambiebat. Collimitanei ergo comites Goiffredus et Rotrocus haereditatis suae portionem multoties acriter calumniati fuerant; sed praefato tyranno, cui XXXIV oppida erant, violenter suum jus, licet innumera damna fecerint, ei auferre nequiverant. Henricus autem rex Anglorum, probitate Rotronis comperta, Mathildem filiam suam nomors. Saraceni, comperto recessu Francorum, animosiores effecti, rursus aggressi regiones Christianorum, vires suas ostenderunt
Abbreviated transcription (Latin):
rito c̃gͣtulantib sua qͥqꝰ possedent᷑
onmulto post hildefonsus arra¬
gonũ rex gͣuit᷑ a pagganis impetit
cdꝰ crebris certaminib multisq
detrim̃tis nimiũ illatis uexatꝰ ẽ. Unde
troni c̃sanguineo suo legãtos destinau
eiq humilit᷑ mandauit: ut sibi c̃t᷑ ethi
dimicanti subueniret. & aux ilia fran
suffragantib gallis larga stipendi
secũ remorari uolentib opima prȩ
Ptinꝰ comes ꝓbissimꝰ cõmilitones ascii
cognato regi suppetias aduenit. sin
lo & fictionẽ adiuuit .s integrã hibe
fidẽ ñ inuenit. Nã dũ in multis stre
cũ sociis & cõpuincialib suis egisset
eor adminiculũ sarracenos ad modũt¬
isset᷑ hispam dolũ in illos machinati st̃.
morte suors auxiliatore c̃sensu ret
ut opinantur tractauert᷑. Quõd faci
ut ab eors cõplicib decectũ gallis pat
rotro cũ c̃sodalib suis rege cũ ꝓdici¬

Expanded text:
merito congratulantibus, sua quippe possederunt. Non multo post, Hildefonsus , Aragonum rex graviter a paganis impetitus est, et crebris certaminibus multisque detrimentis nimium vexatus est. Unde Rotroni, consanguineo suo, legatos destinavit; eique humiliter mandavit ut sibi contra ethnicos dimicanti subveniret, et auxilia Francorum, suffragantibus Gallis larga stipendia, et secum remorari volentibus opima praedia. Protinus comes probissimus commilitones ascivit, cognato regi suppetias adduxit, sine dolo et fictione adjuvit; sed integram Hiberorum fidem non invenit. Nam, dum in multis strenue cum sociis et comprovincialibus suis egisset, et eorum adminiculum Saracenos admodum terruisset, Hispani dolum in illos machinati sunt, et de morte suorum auxiliatorum, consensu regis, ut opinantur, tractaverunt. Quod facinus ut ab eorum complicibus detectum Gallis patuit, Rotro cum consodalibus suis regem cum
Abbreviated transcription (Latin):
ũ occidentales ꝑegrini c̃t paganos in pa-¬
iestina sepe certarent. & ierłm aliasq
urbes crebris c̃flictib & diutinis obsidi¬
nib xp̃o manciparent: goisfredꝰ comes
niȩ filiꝰ rotronis comit̾is uir in mul
c̃uocatis ꝓcerib ꝑͣtici & corboniȩ qͥsuo
tatui subiacehant res suas sollerter
iauit. Beatricẽ nẽꝑe c̃iugẽ suã qͦ con
De rupe forti filia fuit. &̾ optimates
prudent᷑ instruens rogauit : ut pacis
& securitatẽ sine fraude tenerent᷑. suãq
ã cũ municipus suis rotroni filio suo uni
ruarent. Deniq strenuus heros om̃ib
nogentũ castrũ suũ in octobris medio
nctus & sepultꝰ ẽ. lbi qͥppe pater eiꝰ in

Expanded text:
um Occidentales peregrini contra paganos in Palaestina saepe certarent, et Hierusalem aliasque urbes crebris conflictibus et diutinis obsidionibus Christo manciparent, Goisfredus, comes Moritoniae, filius Rotronis comitis, vir in multet vocatis proceribus Pertici et Corboniae, qui suo comitatui subjacebant, res suas solerter ordinavit. Beatricem nempe conjugem suam, quae consulis de Rupeforti filia fuit, et optimates suosprudenter instruens, rogavit ut pacis quietem et securitatem sine fraude tenerent, suamque terram municipiis suis Retroni filio suo unigconservarent. Denique strenuus heros, omnibuNogentem castrum suum in Octobris medio defunctus et sepultus est. Ibi quippe p
Abbreviated transcription (Latin):
ostes ut audierat ibi ñ inuenit. deceptus A
amerario suo ꝗͥ de aqͥla illũ reduxerit.
ũ utiqꝰ illis qͥ sub diuo frigore & tremore
uscebant suffragiũ c̃tulit: dũ alia occasi
also ꝓtensa rege frust᷑ cũ tͣmis suis abegerit
nde rex cũ mille militib c̃tͣ hugonẽ in
raiũ expeditionẽ fecit. & castellũ hugonis
firmitas uocat᷑ expugnare cepit .s pluuiȩ
mox inundatio erupit. Deniq ꝓuincia
auit. penitꝰq c̃cremauit᷑. Prȩfatꝰ enim :¬

Expanded text:
riter venit; sed hostes ut audierat ibi non invenit, deceptus a camerario suo, qui de Aquila illum reduxerat. Magnum utique illis qui sub diro frigore et tremore contremiscebant suffragium contulit, dum, alia occasione falso protensa, regem frustra cum turmis suis abegerit. Deinde rex cum mille militibus contra Hugonem in Braium expeditionem fecit, et castellum Hugonis, quod Firmitas vocatur, expugnare coepit. Sed pluviae mira mox inundatio erupit. Denique, provinpugnavit, penitusque concremavit. Praefatus enim
Abbreviated transcription (Latin):
qͥ pacificũ pͥncipẽ pontificali electione & bene
debito s sponte sua gͣtant᷑ adherebant.
ndictione xi. non as octobris c̃ciliũ rotomo
gregatũ ẽ. lbi rex henricꝰ de pace regnitꝰ
p̃sulib ricardo baiocensi & ioħe luxouiens
ricardꝰ pͣtellensis & andreas troarnensis
clericꝰ. gelasii pap& legatꝰ eloqͦntissin
sermone ut pote laciali fonte a puericia
briatꝰ qͤrimoniã fecit de karolo imꝑati
paschalis papȩ bonors oꝑũ &e edificior
destructore & katholicors diro ꝑsecut
Addidit oe planctũ de burdino pseudo pas
sedis inuasore & de multimoda in tuscie partib ȩccłȩ
iladione. Reculit &e gelasi pape qͥ ia cis alpes uenerat
sen uss causa eũ defuisse asseruit. Nuduriꝰ uͦ p̃sul

Expanded text:
 pacificum principem, pontificali electione et beneex debito, sed sponte sua gratanter adhaerebant. ndictione XI nonas Octobris concilium Rotomagi congregatum est Ibi rex Henricus de pace regni tractauit presulibus Ricardo Baiocensi et Iohanne Luxouiensi Ricardus Pratellensis et Andreas Troarnensis clericus Gelasii pape legatus eloquentissimo sermone utpote latiali fonte a puericia inebriatus querimoniam fecit de Karolo imperatore Paschalis pape bonorum operum et edificiorum prauo destructore et katholicorum diro persecutore Addidit etiam planctum de Burdino pseudo papa apostolice sedis inuasore et de multimoda in Tuscie partibus ecclesie tribulatione Retulit etiam Gelasii pape qui iam cis alpes uenerat seniique causa eum defuisse asseruit Audinus uero presul