comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
HeRONTMS
querens de
anima hu¬
mana si na¬
Iscentibꝰ sin¬
gulis nouȩ singule nunc usq fiunt. ubi peccati
uinculum contrahant. quod per sacram̃tũ gr̃ȩ
xp̃i etiam in infantibꝰ recens natis. ñ dubitamꝰ
esse soluendum. cũ in non paruũ uolumen pro-¬
cederet: nolui ulla alia onerare questione. Sed
quod urget acrius. multo minus est negligendũ
Proinde quero & per dñm obsecro. ut exponas mͥ
quod multis existimo profuturum: aut si iam
uł abste uel ab aliquo expositũ habes dirigas
nobis. quomͦ accipiendũ sit quod in epła iacobi¬
apłi est. Quicũq totã legem seruauerit. offen¬
dat autem in uno. factus est omĩum reus. Quȩ
res talis ac tanta est. ut quod hinc tͥ ñ iam ołi
scripsi me multum peniteat. De agenda nanq
non de preterita perscritanda. quã penitꝰ demer¬
git obliuio. sicuti est illud quod de anima que¬
rendum putaui. hȩc uertitur questio. Pleganter
autem dictum esse narratur: quod hiuie rei satiꝰ

Expanded text:
eronyme, quaerens de anima humana, si nascentibus singulis nouae singulae nunc usque fiunt, ubi peccati uinculum contrahant, quod per sacramentum gratiae Christi etiam in infantibus recens natis non dubitamus esse soluendum, cum in non paruum uolumen procederet, nolui ulla alia onerare quaestione. sed quod urget acrius, multo minus est neglegendum. proinde quaero et per dominum obsecro ut exponas mihi quod multis existimo profuturum aut, si iam uel abs te uel aliquo expositum habes, dirigas nobis quomodo accipiendum sit quod in epii est: quicumque autem totam legem obseruauerit, offendat autem in uno, factus est omnium reus. quae res talis ac tanta est, ut quod hinc tibi non iam olim scripsi me multum paeniteat. de agenda namque m, non de praeterita perscrutanda., quam penitus demergit obliuio, sicuti est illud quod de anima quaerendum putaui, haec uertitur quaestio. eleganter autem dictum esse narratur quod huic rei satis
Abbreviated transcription (Latin):
tam̃ pꝰ egressũ de archa ñ offerunt᷑ deo
in sacͥficiũ nͥ munda. Quid deinde sibi uelit deo
loquente ad noe. &. tanqͣm rursus ab exordio quia
multimodis eã significare oportebat figurã ȩccłiȩ
cõmendante: qͦd ꝓgenies eius benedicitun adimplen¬
dã t̾ram qͦd dantur eis in escã cuncta animalia. sic̃

Expanded text:
tamen post egressum de arca non offeruntur Deo in sacrificio, nisi munda? 33. Quid deinde velit sibi, Deo loquente ad Noe, et tanquam rursus ab exordio? Quia multis modis eam significare opcommendante, quod progenies ejus benedicitur, ad implendam terram, quod dantur eis in escam cuncta animalia, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
Uidete apłm ascendent̾e. Siue inquit m̃te excessimꝰ
dõ. Uidete descendentẽ. Siue inqͥt tẽꝑantes sumꝰ uob̾.
dicant ꝑ quẽ ascendĩt & descendi̾t. Caritas enĩ inqͥt¬

Expanded text:
uidete apostolum ascendentem: siue, inquit, mente excessimus, uidete apostolum ascendentem: siue, inquit, mente excessimus, deo; uidete descendentem: siue, inquit, temperantes sumus, uobis. dicat et per quem ascenderit et descenderit: caritas enim, inq
Abbreviated transcription (Latin):
uiu̾sam creat᷑am. ut eũ inueniant in pͥncipio dm̃ apud
dm̃. ꝑ quẽ facta sunt om̃ia. descendentes aut̃ẽ ut eũ in¬
ueniant factũ ex muliere. factũ sub lege. ut eos qͥ sub lege
erant redimeret. In illa em̃ scala at̾ra usq in celũ: acarne
usq ad sp̃m: quia in illo carnales ꝓficiendo. uelut ascen¬
dendo spĩtales fiunt. ad qͦs lacte nutͥendos. etiam ipsi
spĩtales descendunt qͦdãmͦ: cũ eis ñ possunt loqui quasi
spĩtalib s quasi carnalib Sic ascendit᷑ & descenditur
suꝑ filiũ hominis. filius autẽ hommis sursũ in capite
nr̃o qͦd ẽ ipse saluator: & filius hominis deorsũ in corꝑe
suo. quod ẽ eccłia. Ipsũ & scalas intelligimꝰ: qͥa ipse dixit
ipsũ descendit᷑. ut inm̃bris suis paruulis nutat᷑. Et per
illũ ascenditur. & descendit᷑. Exemplũ quippe eiꝰ sequen¬
tes p̾dicatores eius. ñ solu̾ se erigunt. ut eũ sublimiter
spectent. s etiã humiliant ut eũ tẽꝑant̾ annũtient.

Expanded text:
ut eum inueniant in principio deum apud deum, per quem facta sunt omnia; descendentes autem, ut eum inueniant factum ex muliere, factum sub lege, ut eos, qui sub lege erant, redimeret. in illo enim scalae a terra usque ad caelum, a carne usque ad spiritum, quia in illo carnales proficiendo uelut ascendendo spiritales fiunt. ad quos lacte nutriendos etiam ipsi spiritales descendunt quodam modo, cum eis non possunt loqui quasi spiritalibus, sed quasi carnalibus: sic et ascenditur et descenditur super filium hominis. filius enim hominis sursum in capite nostro, quod est ipse saluator; et filius hominis deorsum in corpore suo, quod est ecclesia. ipsum et scalas intellegimus, quia ipse dixit:  et per illum ascenditur et descenditur. exemplum quippe eius sequentes praedicatores eius non solum se erigunt, ut eum sublimiter exspectent, sed etiam humiliant, ut eum temperanter annuntient.
Abbreviated transcription (Latin):
dicauit. Quis alius lapis positꝰ ad caput iacob. ut¬
Qui etiã hoc ipsũ ineuuãgłio cõmemorans. &. de sefi¬
guratũ aꝑtissime testificans. cũ quendã nathanelẽ
dixisset uere israhelitã in quo dolus ñ ẽẽt: &. cũ ille
tanquã lapidẽ illũ habens ad caput confessus eum
ẽẽt filiũ dĩ & regẽ isrł: ista confessione quodãmͦ ungeis
lapidem idẽ ipsũ ẽẽ confitens xp̃m. ibi oportune dñs
etiam illud cõmemorauit quod uidit iacob: qͥ ꝑ bene¬
dictionẽ. appellatꝰ est isrł. Am̃ dico uob̾ inquit. uide¬
bitis cęlũ aꝑtũ: &. angłos dĩ ascendentes & descen¬
dentes. suꝑ filiũ hominis. hoc enĩ isrł uid̾at. cũ illũ
lapidem ad caput habebat: a t̾ra i celũ scalas per
quas ascendebant & descendebant angli dĩ. Inqͥb significati
sunt euuangłiste. p̾dicatores xp̃i. ascendentes utiq cũ ad

Expanded text:
dicauit. quis alius lapis positdicauit. quis alius lapis positqui etiam hoc ipsum in euangelio commemorans et de se figuratum apertissime testificans, cum quendam Nathanahelem dixisset uere Israhelitam, in quo dolus non esset, et cum ille tamquam lapidem illum habens ad caput confessus eum esset filium dei et regem Israhel - ista confessione quodam modo unguens lapidem, id est ipsum esse confitens Christum — ibi oportune dominus etiam illud commemorauit, quod tunc uidit Iacob, qui per benedictionem appellatus est Israhel. amen dico uobis, inquit, uidebitis caelum apertum et angelos dei ascendentes et descendentes super filium hominis. hoc enim Israhel uiderat, cum illum lapidem ad caput habebat, a terra in caelum scalas, per quas ascendebant et descendebant angeli dei; in quibus significati sunt euangelistae, praedicatores Christi. ascendentes ut
Abbreviated transcription (Latin):
p̾m dicitis abhisrahelitis ꝓpħis ñ ẽẽ p̃dic¬
tũ. cui p̾dicendo om̃s illȩ pagine uigilant.
si eas p̾scrutari pietate. qͣm exagitare leuitate malle¬
tis. Quis alius in abrahã exiit de terra sua & de cogna¬
tione sua. ut apud exteros ditaret᷑ & locupletaretur. nͥ
qui relicta t̾ra & cognatione uideoꝵ unde scđ̾m car¬
nẽ natꝰ est. apud gentes. ita p̾pollet & p̃ualet ut
uidemꝰ : Quis alius in isaac lignũ sibi portaret ad
uictimã nͥ qͥa crucẽ sibi ad passionẽ ipse portauit:
Quis alius aries immolandus in uepre cornib adhe¬
rebat. nͥ qui crucis patibulo ꝓ nob̾ offerendꝰ affigebat᷑:
Quis alius in angło cũ iacob luctatꝰ cũ sibi p̾ualen¬
tem quasi fortiorẽ infirmior uictusq uictorẽ par¬
tim benedicit. partim latitudin̾e femoris eius clau¬
dam reddit. nͥ qͥ p̃ualere adu̾sũ se passus popłm isrł
quosdã qͥ crederunt benedix̾ in eis. Latitudo autem
femoris iacob: in multitudine carnalis popłi clau¬

Expanded text:
m dicitis ab Israhelitis prophetis non esse praedictum, cui praedicendo omnes illae paginae uigilant, si eas perscrutari pietate quam exagitare leuitate malletis. quis alius in Abraham exiit de terra sua et de cognatione sua, ut apud exteros ditetur et locupletetur, nisi qui relicta terra et cognatione Iudaeorum, unde secundum carnem natus est, apud gentes ita praepollet et praeualet ut uidemus? quis alius in Isaac lignum sibi portaret ad uictimam nisi qui crucem sibi ad passionem ipse portauit? quis alius aries immolandus in uepre cornibus adhaerebat nisi qui crucis patibulo pro nobis offerendus affigebatur? Quis alius in angelo cum Iacob luctatus, cum sibi praeualentem quasi fortiorem infirmior uictusque uictorem partim benedicit partim latitudinem femoris eius claudam reddit, nisi qui praeualere aduersum se passus populum Israhel quosdam qui crediderunt benedixit in eis? latitudo autem femoris Iacob in multitudine carnalis populi clau
Abbreviated transcription (Latin):
ut qͥuiuunt iã ñ sibi uiuant: s ei qui ꝓ eis mortuus ẽ
& resurrexit. hȩc inscripturis scĩs sc̃a spectacła quẽ ñ
delectant: sanam doctrinã ñ sustinet ad fabulas con¬
u̾titur. & ille qͥd̾e fabule animos in qͣlibet corꝑis eta¬
te pueriles: uaria quadã delectatione sollicitant. S
nos ia̾ corpꝰ xp̃i. agnoscimꝰ in psalmo uoc̾e nr̃am. ũt di¬
camꝰ ei. Narrauert̃ mͥ iniusti delectationes. s ñ sicut
nationis humanȩ: sue ex aꝑto. siue exocculto occur¬
rit & reficit. Ipse mͥ & ex ñ nulla difficultate inuen¬
tionis suȩ desidĩum imfłamat: ut qͦd inuenero auide
sorbeã. medullisq reconditũ salubrit̾ teneam.
De Ioseph uendito. ⁊ pꝰ labores honorato.

Expanded text:
bi uiuant, sed ei qui pro eis mortuus est et resurrexit. Haec in scripturis sanctis sancta spectacula quem non delectant, sanam doctrinam non sustinet; ad fabulas conuertitur. et illae quidem fabulae animas in qualibet corporis aetate pueriles uaria quadam delectatione sollicitant. sed nos, iam corpus Christi, agnoscamus in psalmo uocem nostram et dicamus ei: narrauerunt mihi iniusti delectationes, sed non sicut lnationis humanae siue ex aperto siue ex occulto occurrit et reficit. ipse mihi et ex nonnulla difficultate inuentionis suae desiderium inflammat, ut quod inuenero auide sorbeam medullisque reconditum salubriter teneam. DE IOSEPH VENDITO ET POST LABORES HONORATO.
Abbreviated transcription (Latin):
Qd̾ diu̾sis modis possit intelligi. si recte offeras. recte
am ds aut̾ ñ diuidas peccasti: ex libꝰ de ciuit̾ d̾i

Expanded text:
d diversis modis possit intelligi: Si recte offeras, recte autem non dividas, peccasti, ex libro XV de Civitate Dei
Abbreviated transcription (Latin):
nũ aut̾ ardentiꝰ diligit᷑ adeptũ. quã qͥesid̾atũ. Nul¬
li enĩ desidanti concedit᷑ plus de illo existimare qͣse
habet. ut ei uilescat c̃ minꝰ in uen̾it. S quantũ qͥs¬
q ueniens existimare. potuerit: plusꝑueniens in¬
uent᷑us ẽ. Homo itaq fide spe ꝙ caritate subnixiis.
eaq in cõcussiretinens. ñ indiget scͥpt᷑is nͥ ad alios
instruendos. Itaq multi.ꝑhec tria etiã in solitudi¬
ne sine codicib uiuunt. Uñ mn illis arbitror iam in¬
pletũ ẽeᷤᷤ qd̾ dictũ ẽ. siue ꝓphetie euacuabint᷑. siue
m̃ machinis tanta fid̾i & spei ꝙ caritatis in eis sur¬
rex̃ instructio. ut ꝑfectũ aliqͥd tenentes ea qͦ sunt
ex parte ñ q̃rant. ꝑfectũ sane quantũ in hac uita
potest. Nam in c̾oꝑatione fut᷑e uite. nulliꝰ iusti & scĩ ẽ
uita ista ꝑfecta. Id̾omanent in qͥt fides spes caritas

Expanded text:
entius diligitur adeptum quam desideratum. nulli enim desideranti conceditur plus de illo existimare quam se habet, ut ei uilescat, cum minus inuenerit, sed quantum quisque ueniens existimare potuerit, plus perueniens inuenturus est. Homo itaque fide, spe et caritate subnixus eaque inconcusse retinens non indiget scripturis nisi ad alios instruendos. itaque multi per haec tria etiam in solitudine sine codicibus uiuunt. unde in illis arbitror iam impletum esse quod dictum est: siue prophetiae, euacuabuntur, sine  tamen quasi machinis tanta fidei et spei et caritatis in eis surrexit instructio, ut perfectum aliquid tenentes ea quae sunt ex parte non quaerant: perfectum sane, quantum in hac uita potest; nam in comparatione futurae uitae nullius iusti est et sancti uita ista perfecta. ideo: manent, inquit, fides, spes, caritas,
Abbreviated transcription (Latin):
ẽẽ caritat̾e. d e corde puro & conscientia bona. ꝙ fide
ñ ficta: omin̾e intellectũ diuinar̃ seͥpt᷑arũ. adista
tria relat᷑us. ad tͣctation̾e illoꝵ libroꝵ securꝰ ac¬
cedat. Cũ enĩ diẽet caritas. addidit de corde puro:
ut nicħ aliud qu̾ã id qd̾ diligendũ ẽ. diligat᷑. Consei¬
entia uͦ bonam subiunxit.: ꝓpt̾ spem. Ille enĩ se ad id qd̃
credit ꝙ diligit ꝑuenturũ ẽẽ desꝑat: cui male con¬
scientie scrupulus in est. Certio ꝙ fide in qͥt ñ ficta.
Si eñĩ fides nr̃a m̃datio caruerit: tunc ꝙ ñ diligimꝰ qd̾
ñ est diligendũ: ꝙ recte uiuendo  sꝑamꝰ ut nullo mͦ
spes nr̃a fallat᷑.¬

Expanded text:
tatem de corde puro et conscientia bona et fide non ficta, omnem intellectum diuinarum scripturarum ad ista tria relaturus ad tractationem illorum librorum securus accedat. cum enim diceret: caritas, addidit: de corde puro, ut nihil aliud quam id quod diligendum est diligatur. conscientiam uero bonam subiunxit propter spem; ille enim se ad id quod credit et diligit peruenturum esse desperat cui malae conscientiae scrupulus inest. tertio: et fide, inquit, non ficta. si enim fides nostra mendacio caruerit, tunc et non diligimus quod non est diligendum et recte uiuendo id speramus, ut nullo modo spes nostra fallat
Abbreviated transcription (Latin):
taq tria hec sunt qͥb ꝙ scientia om̃is & ꝓphetia militat:
fides spes caritas. S fidei succedet species qũa uide¬
bimꝰ. ꝙ spei succedet beatitudo ipsa. ad qũa ꝑuent᷑i
sumꝰ. Caritas aut̃ etiã istis de cedentib augebit᷑
potiꝰ. Sieñ credendo diligimꝰ qd̾ ñ uidemꝰ. quanto¬

Expanded text:
taque tria haec sunt, quibus et scientia omnis et prophetia militat: fides, spes, caritas. Sed fidei succedet species, quam uidebimus, speciei succedet beatitudo ipsa, ad quam peruenturi sumus; caritas autem etiam istis decedentibus augebitur potius. si enim credendo diligimus q
Abbreviated transcription (Latin):
lius. Hinc inqͥt. idẽ ex moribundis t̾ren corporis menbris.
ris labe purgatas. dirã cupiditat̾ẽ: q rursus incipiunt in
corpora uelle reuerti. Ubi autẽ potest ee cupiditas: ꝓfecto
etiã dolor potest. frustͣta qͥppe cupiditas siue ñ ꝑueniendo
qͦ tendebat. siue amittendo qͦ ꝑuenerat: uertit᷑ in dolorẽ.
Qua ꝓpt̾ si anima qͥ ł sola. ł maxime dol&. hab& tam̃ qͣndã
ꝓsuo mͦ ĩmortalitatẽ suã. ñ ido mori potert̃ illa corpora qi
dolebt᷑. Postremo si corpora faciunt ut animȩ doleant. eur
eis dolorẽ posst᷑. mort̾ẽ uͦ inferre ñ posst̾. nͥ qr ñ ẽ ẽsequensat
mortẽ faciat. qͦd dolorẽ facit: Curgͦ ĩ credibile ẽ. ita ignes.
illis corporib dolorẽ inferre posse ñ mort̾ẽ. sic̃ ipsa corpora
dolere animas faciunt. qͣs tam̃ n̾ id̾o mori cogunt : Non ẽ
gͥ necessariũ futurȩ mortis argumentũ: dolor.

Expanded text:
lius: lHinc, inquit, id est ex moribundis terreni corporis membris lius: lHinc, inquit, id est ex moribundis terreni corporis membris ris labe purgatas diram cupiditatem. quae rursus incipiunt in corpora uelle reuerti. Ubi autem potest esse cupiditas, profecto etiam dolor potest. Frustrata quippe cupiditas, siue non perueniendo quo tendebat, siue amittendo quo peruenerat, uertitur in dolorem. Quapropter si anima, quae uel sola uel maxime dolet, habet tamen quandam pro suo modo inmortalitatem dolebunt. Postremo si corpora faciunt ut animae doleant, cur eis dolorem possunt, mortem vero inferre non possunt, nisi quia non est mortem faciat quod dolorem facit? Quur ergo incredibile est ita ignes illis corporibus dolorem posse inferre, non mortem, sicut ipsa corpora dolere animas faciunt, quas tamen non ideo mori cogunt? Non est igitur necessarium futurae mortis argumentum dolor.
Abbreviated transcription (Latin):
sionis. hoc ẽ tͥbulationẽ. Vnde dr̃. Uasa figuli ꝓbat fornax.
& homines iustos tẽptatio tͥbulationis. Quiagͦ ñ ẽt̾c in¬
fans passus. cũ querente herode huiꝰmodi ꝑicłm iminere
udẽtur. p̃dictũ his u̾bis. ñ coques agnũ in lacte mat̾ssuȩ.¬

Expanded text:
sionis, hoc est tribulationem. unde dicitur: uasa figuli probat fornax sionis, hoc est tribulationem. unde dicitur: uasa figuli probat fornax et homines iustos temtatio tribulationis. quia ergo non est tunc infans passus, cum quaerente Herode huius modi periculum imminere uideretur, praedictum est his uerbis: non coques agnum in lacte matris
Abbreviated transcription (Latin):
reperiri. Si eni̾ aliciuꝰ significationis causa
ꝓhibitũ acceꝑimꝰ. agnũ in lacte coqui nullus ususẽ
ita coquendi. Si aut̾e in dieb qͥb lactat᷑ qͥs hoc habuit
umquã uidoꝵ in obseruatione. ut agnũ non coque¬
ret nͥ cũ desisteret sugere: Quid ẽ aut̾e in lacte matͥs
suȩ. quasi posset etiã sihoc intelligeret᷑ sine huiꝰ p̾cepti
transgressione coqui. Si eo nato mortua matre eiꝰ
ab oue alia lactaret᷑. cũ alicuiꝰ ꝓfec̾to rei significande.
causa ẽẽ p̃ceptũ nemo ambigitꝰ. S etiã illa quȩ pos¬
sunt obseruantia factitari: ñ sine causa ita p̾cepta
st̃. Significant enĩ aliquid. Hoc uͦ qͦmͦ obseruetiur
ad ꝓprietatẽ u̾boꝵ: aut ñẽ. aut ñ elicet. Intellectũ
tam̃ de xp̾o approbo: qͦd hac ꝓpħia p̾dictꝰ ẽ ñ occiden
dus auideis infans. quando herodes querens eũ ut
occidẽt ñ inuenit. Nt coques qđ dictũ ẽ ꝑtineat ad igne paiᷤ¬

Expanded text:
reperiri. si enim alicuius significationis causa prohibitum acceperimus agnum in lacte coqui, nullus usus est ita coquendi; si autem in diebus, quibus lactatur, quis hoc habuit umquam Iudaeorum in obseruatione, ut agnum non coqueret, nisi cum desisteret sugere? quid est autem "in lacte matris suae?" quasi posset, etiamsi hoc intellegeretur, sine huius praecepti transgressione coqui, si eo nato mortua matre eius ab oue alia lactaretur, cum alicuius profecto rei significandae causa esse praeceptum nemo ambigit. sed etiam illa quae possunt obseruantia factitari non sine causa ita praecepta sunt; significant enim aliquid. hoc uero quomodo obseruetur ad proprietatem uerborum, aut non est aut non elucet. intellectum tamen de Christo adprobodus a Iudaeis infans, quando Herodes quaerens eum, ut occideret, non inuenit, ut "coques" quod dictum est pertineat ad ignem pas
Abbreviated transcription (Latin):
quo conceptꝰ ẽ. Tc̃ enĩ & passus traditur. idẽ. uiukł apͥł. ex¬
putantur. decimo inchoato. P hibent᷑ autẽ ubrra femi¬
narũ: exdie conceptionis lac colligere. Est aliꝰ sensꝰ facilior
ñ coques agnũ in lacte matͥs suȩ. paruulũ adhuc & lac¬
tantẽ. qͣͥlib dic̃ apłr. Lac uob̾ potũ dedi uob̾ ñ esc̾ã. Nit
tes in p̃pperã passionẽ. tanqͣm xp̃o sit dictũ. qͥtalib ad¬
huc discipłis peꝑcit. ꝓ qͥb se offerens dicit. Sigͦ me queritis:
siite hos abire. Atq ut intelligeret᷑. adhuc eos inualidos
& minꝰ idoneos fuisse passioni. tanqͣm agnos in lacte matͥs:
secutꝰ euuãgłista ut impleretur sermo quẽ dix̃. Qa qͦs dedi¬
sti mͥ. ñ ꝑdidi ex eis quẽqͣm. Unde apparet eos si t̾e̾ paterent᷑.
fuisse ꝑituros. Hoc enĩ t̾c ñ passi st̃. qͦd pꝰea passi st̃. Nadhnc
agni in lacte. s ĩa arietes in grege

Expanded text:
quo conceptus est; tunc enim et passus traditur, id est VIII kal. quo conceptus est; tunc enim et passus traditur, id est VIII kal. putantur, decimo inchoato. Perhibentur autem ubera feminarum ex die conceptionis lac colligere. Est alius sensus facilior. Non coques agnum in lacte matris suae, parvulum adhuc et lactantem, qualibus dicit Ao sit dictam, qui talibus adhuc discipulis pepercit, pro quibus se offerens ait: si ergo me quaeritis, sinite hos abire. atque ut intellegeretur adhuc eos inualidos et minus idoneos fuisse passioni tamquam agnos in lacte matris, secutus ait euangelista: ut impleretur sermo, quem dixit: quia quos dedisti mihi, non perdidi ex eis quemquam. unde apparet eos, si tunc paterentur, fuisse perituros; hoc enim tunc non passi sunt quod postea passi sunt, non adhuc agni in lacte, sed iam arietes in grege
Abbreviated transcription (Latin):
N occides xp̃m ꝓͥpħa eñi udet᷑ p̾monens ne seboni israhe¬
pe passionis. tanqͣm ignis ẽ. Unde scͥptũ ẽ. T̃anqͣm aurũ in
fornace ꝓbauit illos. & sic̃ holocausti hostiã aecepit eos.
Cui sententiȩ dñs quoq attestat᷑ dicens. Baptismũ habeo
baptitari. quẽ uos nescitis. Hoc enĩ ait cũ dixisset: ignẽ ue¬
ni mutere in mundũ. Dic̃ enĩ ioħes. Ipse uos baptizabit in
spũ sc̃o. & igni: qͦd intelligit᷑ & purgatione scificationis:
& ꝓbatione tͥbulationis. Cundẽ ignẽ sc̃ificauit etiã ipsecũ
adpassionẽ duceret᷑. ubi dix̃ illis qui eũ plangebant. qđ
suꝑ se potiꝰ plangere deberent. Ita enĩ t̾minauit ut dicẽt.
Si inuridi ligno hoc faciunt. in arido qͥd fiet: Monentur
gͦ boni ne ad xp̃m crucifigendũ malis consentiant. dictꝰ :
ẽ enĩ agnꝰ di: qui tollit peccata mũdi. N gͦ ooques agnũ
in lacte matͥs suȩ: ñ ingeres xp̾̃o ign̾e passionis in illo die

Expanded text:
ophetia enim uidetur praemonens, ne se boni Israhepe passionis tamquam ignis est; unde scriptum est: tamquam aurum in fornace probauit illos, et sicut holocaustum hostiam suscepit illos. cui » sententiae dominus quoque attestatur dicens: baptismo habeo baptizari, quem uos nescitis. hoc enim ait, cum dixisset: ignem ueni mittere in mundum. dicit enim Iohannes: ipse uos baptizabit in spiritu sanoto et igni, quod intellegitur et purgatione sanctificationis et pro-10 batione tribulatioad passionem duceretur, ubi dixit illis qui eum plangebant quod super se potius plangere deberent. Ita enim terminavit ut diceret: Si in viridi ligno hoc faciunt, in arido quid fiet? Monentur ergo boni ne ad Christum crucifigendum malis consentiant: dictus est enim Agnus Dei qui tollit peccata mundi. Non ergo coques agnum in lacte matris suae: non ingeres Christo ignem passionis in illo die
Abbreviated transcription (Latin):
quanto magis dicere. Uidemꝰ quippe istos dies
notos non habere uesꝑam nͥ de solis occasu: nec
mane nͥ de solis ortu. Illoꝵ autem pͥores tres
dies sine sole ꝑacti sunt: qui die quarto factꝰ
refertur. & pͥmitus qͥdem lux uerbo dĩ facta:
atq inter ipsam & tenebras d̾s separasse nar¬
ratur. & eamdẽ luc̃e uocasse diem. tenebras aut̃
noctem. S qualis illa sit lux: & qͦd alterante
motu. qualẽq uesꝑam & mane fecerit. remotũ
est a sensibꝰ nr̃is. Nec ita ut est. intelligi anob̾
potest: quod tam̃ sine ulla hesitationẽ creden¬
dũ est. Aut enim aliqua lux corꝑea ẽ siue in
suꝑioribus mundi partibꝰ beatis. de qua dicit¬
apłs. quȩ sursũ ẽ iherusalem mater nr̃a et̾na
in celis. Ait quippe &. alio loco. Om̃s enĩ uos
filii lucis estis. &. filii diei. Non sumus noctis
neq tenebrarũ: si tamen & uesꝑam diei huiꝰ
& mane aliquatenꝰ congruenter intelligere

Expanded text:
quanto magis dicere! Videmus quippe istos dies quanto magis dicere! Videmus quippe istos dies notos non habere vesperam nisi de solis occasu, nec mane nisi de solis exortu; illorum autem priores tres dies sine sole peracti sunt, qui die quarto factus refertur. Et primitus quidem lux verbo Dei facta, atque inter ipsam et tenebras Deus separasse narratur, et eamdem lucem vocasse diem, tenebras autem noctem. Sed qualis illa sit lux, et quo alternante motu, qualemque vesperam et mane fecerit, remotum est a sensibus nostris: nec ita ut est intelligi a nobis potest, quod tamen sine ulla haesitatione credendum est. Aut enim aliqua lux corporea est, sive in superioribus mundi partibApostolus: Quae sursum est Jerusalem mater nostra aeterna in coelis. Ait quippe et alio loco: Omnes enim vos filii lucis estis, et filii diei, non sumus noctis neque tenebrarum. Si tamen et vesperam diei hujus et mane aliquatenus congruenter intelligere
Abbreviated transcription (Latin):
Uniu̾sȩ uiȩ dñi miscdia & ueritas. Ita hȩc duo multũ
com̃data. multũ consid̾anda st̃. Seriis autẽ dixerat abrahe
sifacitis in dñm meũ miscdiã & iustitiã. sic̃ & iste filiosuo
dic̃ ut facias in me miscdiã & ueritatẽ. Quid sibi aut̾e
uelit a tanto uiro tam sollicita corꝑis com̃datio. uut
ñ in egypto sepeliat᷑. s in t̾ra chanaan uixta patres
suos:  Mirũ uidet᷑ & quasi absurdũ nec conueniens
tante excellentie m̃tis ꝓpħice. si hoc ex hominum
consuetudine metiat᷑. Si autẽ inhis om̃ib sacͣm̃ta
querant᷑. maioris ãmirationis gaudiũ ipsi qͥ mue

Expanded text:
ni misericordia et veritas . Ita haec duo multum commendata, multum consideranda sunt. Servus autem Abrahae dixerat: Facitis in Dominum meum misericordiam et justitiam. Sicut et iste filio suo dicit: Ut facias in me misericordiam et veritatem. Quid sibi autem velit a tanto viro tam sollicita corporis commendatio, ut non in Aegypto sepeliatur, sed in terra Chanaan juxta patres suos? Mirum videtur et quasi absurdum, nec conveniens tantae excellentiae mentis propheticae, si hoc ex hominum consuetudine metiamur. Si autem in his omnibus sacramenta quaerantur, majoris admirationis gaudi
Abbreviated transcription (Latin):
filio suo ioseph dicit. Sunueni gr̃am in con¬
spectu tuo. subice manũ tuã sub femore meo.
& facies mine miscdiã & ueritatẽ. Cafiliũ iuratione
constringit: qua seruũ constrinx̾ abrahã: ille mandais
magni habenda atq pendenda st̃. In script᷑is om̃ib qͣc̃q
disꝑsim legunt᷑. miscłia & iustitia. uł miscdia. & uidi

Expanded text:
filio suo Ioseph dicit: si inueni gratiam in conspectu tuo, subice manum tuam sub femore meo, et facies in me misericordiam et ueritatem. ea filium iuratione constringit, qua seruum constrinxerat Abraham: ille mandans magni habenda atque pendenda sunt in scripturis omnibus, quacumque dispersim leguntur, misericordia et iustitia uel misericordi
Abbreviated transcription (Latin):
Unde enĩ pͥmo noli me tangere nondũ enĩ ascen¬
di adpatrẽ meũ. &. unde antequã ascendat ad
patr̃ẽ ad discipłis tangitur. nͥquia illic insinu
tur exemplum: An ne forte quisquã ita ẽ absur¬
dus atq auersus auero ut audeat dicere a iuiriᷤ
eum tactũ antequã ascenderet: a mulieribus
aut̾ẽ cũ ascendisset: Propter hoc exemplũ fu
ꝓpt̾ quam etiam dicit. Transfigurauit corpꝰ
humilitatis nr̃ȩ. conformȩ corpori głȩ sue. Unã
ergo mors nr̃i saluatoris. duab mortibꝰ nri sa¬
luti fuit. & una eius resurrectio duas nob̾ resur¬
rectiones prestitit: cũ corpꝰ eius in utraq re. id est
& in morte & in resurrectione: & in sacmento inte¬
rioris hominis nr̃i. & exemplo exterioris. medicina¬
li quadam conuenientia ministratũ est¬
diatore ad uitã xp̃o nħ̃u.

Expanded text:
unde enim primo: noli me tangere; nondum enim ascenunde enim primo: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum? et unde antequam ascendat ad patrem a discipulis tangitur, nisi quia illic insinuaatur exterioris exemplum ? anne forte quisquam ita est absurdus atque auersus a uero, ut audeat dicere a uiris eum tactum antequam ascenderet, a mulieribus autem cum ascendisset? propter hoc exemplum futpropter quam etiam dicit: transfigurabit corpus humilitatis nostrae conforme corpori gloriae suae. una ergo mors nostri saluatoris duabus mortibus nostris saluti fuit et una eius resurrectio duas nobis resurrectiones praestitit, cum corpus eius in utraque re, id est et in morte et in resurrectione, et sacramento interioris hominis nostri et exemplo exterioris medicinali quadam conuenientia ministratum estDIATORE AD VITA
Abbreviated transcription (Latin):
suo. Resurrectio uͦ corꝑis dñi. ad sacram̃tũ interio¬
ris resurrectionis nr̃e ꝑtinere ostendit᷑: ubi pꝰqͣm
resurrexit. ait mulieri. Noli me tangere. nondum
enĩ ascendi ad patrẽ meũ. Cui mysterio congruit
apłs dicens Si autem resurrexistis cũ xp̃o. quȩ sur¬
sum sunt querite ubi xp̃s est in dextera di se¬
dens: quȩ sursum sunt sapite. Hoc est enĩ xp̃m
non tangere. nisi cũ ascenderit ad patrẽ: non de
xp̃o carnaliter sapere. Iam uͦ ad exemplũ mor-¬
tis exterioris hominis nr̃i. dominice carnis mors
ꝑtinet: quia ꝑ talẽ passionẽ maxime hortatus ẽ
seruos suos. ut ñ timeant eos qui corpꝰ occidt᷑.
animam autẽ ñ possunt occidere. Propt̾ quod
dicit apłs. ut suppleam quȩ desunt p̾ssurarũ
corꝑis dñi: quia discipulis ait. Palpate & uide
appareret. demonstratũ est in eo. quod suos
exhortans dixerat. capillus capitis ur̃i ñ ꝑibit.

Expanded text:
suo? resurrectio uero corporis domini ad sacramentum interiosuo? resurrectio uero corporis domini ad sacramentum interioris resurrectionis nostrae pertinere ostenditur, ubi postquam resurrexit ait mulieri: noli me tangere; nondum enim ascendi ad patrem meum. cui mysterio congruit apostolus dicens: si autem resurrexistis cum Christo, quae sursum sunt quaerite, ubi Christus est ad dexteram dei sedens; quae sursum sunt sapite. hoc est enim Christum non tangere nisi cum ascenderit ad patrem, non de Christo carnaliter sapere. iam uero ad exemplum mortis exterioris hominis nostri dominicae carnis mors pertinet, quia per talem passionem maxime hortatus est seruos suos, ut non timeant eos qui corpus occidunt, animam autem non possunt occidere. propter quod dicit apostolus: ut suppleam quae desunt pressurarumcorporis domini, quia discipulis ait: palpate et uideappareret, demonstratum est in eo quod suos exhortans dixerat: capillus capitis uestri non peribit.
Abbreviated transcription (Latin):
ce. D̾s m̃s ds m̾s. ut quid me dereliquisti: Cui uoci
congruit apłs dicens. Scientes quia uetus homo nr
simul crucifixus est: ut euacuaret᷑ corpꝰ peccati. ut
ultra ñ seruiamꝰ peccato. Crucifixͥo quippe interi¬
oris hominis. penitentiȩ dolores intelligunt᷑: &
continentie quidã salubres cruciatꝰ. ꝑ quã mortẽ
mors impietatis ꝑmiitur. in qua nos ñ reliqͥt d̾s:
& id̾o ꝑ talẽ cruce euacuat᷑ corpꝰ peccati. ut iam
ñ exhibeamꝰ menbra nr̃a arma iniquitatis peccato.
qͥa & interior homo siutiq renouat᷑ de die in diẽ.
profecto uetꝰ est antequã renouet᷑. Intus nãq agit᷑
quod idem apłs dicit. Exuite uos ueterẽ hominẽ.
& induite nouũ. Quod ita consequent̾ exponit.
Qua ꝓpt̾ deponentes m̃datiũ. loquimini uerita¬
tem. Ubi aut̾e deponitur mendatiũ nͥ intꝰ. ut inha¬
bitet in monte sco dĩ. qui loquit᷑ ueritat̾e in corde

Expanded text:
ce: deus meus, deus meus, ut quid me dereliquisti? cui uoci ce: deus meus, deus meus, ut quid me dereliquisti? cui uoci congruit apostolus dicens: scientes quia uetus homo noster simul crucifixus est, ut euacuetur corpus peccati, ut ultra non seruiamus peccato. crucifixio quippe interioris hominis paenitentiae dolores intelleguntur et continentiae quidam salubris cruciatus, per quam mortem mors impietatis perimitur, in qua nos non relinquit deus. et ideo per talem crucem euacuatur corpus peccati, ut iam non exhibeamus membra nostra arma iniquitatis peccato, quia et interior homo si utique renouatur de die in diem, profecto uetus est antequam renouetur. intus namque agitur quod idem apostolus dicit: exuite uos ueterem hominem et induite nouum. quod ita consequenter exponit: quapropter deponentes mendacium loquimini ueritatem. ubi autem deponitur mendacium nisi intus, ut habitet in monte sancto dei qui loquitur ueritatem in corde
Abbreviated transcription (Latin):
te apło. Corpꝰ quidẽ inquit mortuũ ẽ ꝓpt̾ peccatũ.
sp̃s aut̾e uita ẽ. ꝓpter iustitiã. Hec uita ex fide fac¬
ta ẽ: qm̃ iustus ex fide uiuit. Sed quid seqͥt᷑: Si au
uificabit & mortalia corꝑa ur̃a ꝑ inhabitantem
sp̃m eius in uobis. huic gͦ duplȩ morti na tͤire. sal¬
uator impendit simpłã suã: &. ad faciendã utrãq
resuscitationẽ nr̃am. in sacram̃to & exemplo p̃po¬
suit. & ꝓposuit unã suã. Neq enĩ peccator aut im¬
pius. ut ei tanquã sp̃u mortuo. ininteriore homine
renouari opꝰ esset: & tanquã resipiscendã ad uitam
iustitiȩ renouari. S indutus carne mortali. & sola
moriens. sola resurgens: ea sola nob̾ adutrũq conci¬
nui t. Cũ in ea fieret interioris hominis sacram̃tũ.
exterioris exemplũ. interioris hominis nri sacram̃¬
to data ẽ illa uox. ꝑtinens ad mort̾ẽ animȩ ñr̃ȩ
significandam: non solũ in psalmo. uerũ etiã in cru¬

Expanded text:
tolo: Corpus quidem, inquit, mortuum est propter peccatum, spiritus autem vita est propter justitiam. Haec vita ex fide facta est, quoniam justus ex fide vivit. Sed quid sequitur? 13 Suificabit et mortalia corpora uestra per inhabitantem spiritum eius in uobis. huic ergo duplae morti nostrae saluator impendit simplam suam et ad faciendam utramque resurrectionem nostram in sacramento et exemplo praeposuit et proposuit unam suam. neque enim fuit peccator aut impius, ut ei tamquam spiritu mortuo in interiore homine renouari opus esset et tamquam resipiscendo ad uitam iustitiae reuocari; sed indutus carne mortali et sola moriens, sola resurgens, ea sola nobis ad utrumque concinuit, cum in ea fieret interioris hominis sacramentum, exterioris exemplum. interioris enim hominis nostri sacramento data est uox illa pertinens ad mortem animae nostrae significandam non solum in psalmo uerum etiam in cru
Abbreviated transcription (Latin):
eruoi quod instat in p̾sentia quantum
donat d̾s edisserendũ est: quẽ ad modũ
pło nr̃o congruat. & quodãmͦ concinnat ad salu¬
tem. Nos certe quod nemo xp̃ianꝰ ambigit. & ani¬
ma & corꝑe mortui sumꝰ. Anima ꝓpter peccatum:
corꝑe propt̾ penã peccati. ac ꝓpt̾ hoc & corꝑe ꝓpter
peccatum. Utriq aut̾ẽ rei nature id est & anime
& corꝑi. medicina & resurrectione opꝰ erat: ut in me¬
lius renouaretur. quod erat intleterius cõmuta¬
tũ. Mors autẽ anime impietas ẽ: & mors corꝑis
corruptibilitas. ꝑ quã fit & animȩ a corꝑe absces¬
sus. Sicut enĩ anima do deserente. sic corpꝰ anima
deserente moritur. Unde illa fit insipiens. hoc
exanimȩ. Resuscitatur gͦ anima ꝑ penitentiam.
& in corꝑe adhuc mortali renouatio uitȩ inchoa¬
tur a fide. qua creditur in eũ qui iustificat impi¬
um: Bonisq moribꝰ augetur. &. renouatur de die
indiem. cũ magis magisq roboratur interior

Expanded text:
erum quod instat in praesentia, quantum donat Deus, edisserendum est quemadmodum plo nostro congruat, et quodam modo concinat ad salutem. Nos certe, quod nemo christianus ambigit, et anima et corpore mortui sumus: anima, propter peccatum; corpore propter poenam peccati, ac per hoc et corpore propter peccatum. utrique autem rei nostrae, id est et animae et corpori, medicina ex resurrectione opus erat, ut in melius renouaretur quod erat in deterius commutatum. mors autem animae impietas est et mors corporis corruptibilitas, per quam fit et animae a corpore abscessus. sicut enim anima deo deserente, sic corpus anima deserente moritur; unde illa fit insipiens, hoc exanime. resuscitatur ergo anima per paenitentiam et in corpore adhuc mortali renouatio uitae inchoatur a fide, qua creditur in eum qui iustificat impium, bonisque moribus augetur et roboratur de die in diem, cum magis magisque renouatur interior
Abbreviated transcription (Latin):
om̃ĩa facta sunt. Lum̃ quippe uerũ quod illuminat
omnẽ homin̾e uenient̾e in hunc mundũ. hoc illu¬
minat & omẽm angłm mundũ ut sit lux: ñ uise
ipso s in dõ. a quo si auertitur augłs fit immundꝰ.
sicut sunt om̃s qui uocant᷑ inmundi sp̃s: nec ĩa̾
lux in dño. s inseipsis tenebre: pͥuati participatio¬
ne lucis ȩt̾nȩ. Mali enĩ nulla natura est. s amis ^q¬
factũ esse mũdũ ut animȩ quȩ pͥus peccauerant
in eo includerentur. ubi & origenẽ errasse ꝓbat ex
lib̾is ipsius qui appellant᷑ periarchon ex eodẽ libro
de ciuitate dei undecimo.

Expanded text:
omnia facta sunt. Lumen quippe uerum, quod inluminat omnia facta sunt. Lumen quippe uerum, quod inluminat omnem hominem uenientem in hunc mundum, hoc inluminat et omnem angelum mundum, ut sitipso, sed in Deo: a quo si avertitur angelus fit immundus, sicut sunt omnes qui vocantur immundi spiritus. Nec jam lux in Domino, sed in se ipsis tenebrae, privati participatione lucis aeternae; mali enim nulla natura est, sed amisfactum esse mundum, ut animae quae prius peccaverant in eo includerentur. ubi Origenem errasse probat ex libris ipsius, qui appellantur περὶ Ἀρχῶν. Ex libro XI de Civitate Dei. Sed m
Abbreviated transcription (Latin):
est suꝑ aquas suꝑiores: celũq appellatũ ẽ. In qͦ
firmam̃to: quarta die facta sunt sydera. Nimi¬
rum gͦ si ad istoꝵ dierũ oꝑa di ꝑtinent angłi. ĩ p¬
sisunt ipsa lux. quȩ diei nom̃ accepit. Cuius uni¬
tas ut cõmendaretur: non est dictus dies pͥmus
sed dies unus. Nec alius est dies scds aut tercius
aut ceteri: s idẽ ipse unꝰ adimplendũ senarium
nariam cognition̾ẽ. senariam scilicet opũ que fe¬
cit ds: & septimã quietis dĩ. Cũ enĩ dixit d̾s fiat
lux & facta ẽlux.: si recte in hac luce creatio intel¬
ligitur angłoꝵ: ꝓfecto facti sunt participes lucis
et̾nȩ. quodꝰ ipsa incomutabilis sapientia d̃i ꝑ qͦ
facta sunt om̃ia. quã dicimꝰ unigenitũ dĩ filiũ.
ut ea luce illuminati qua creati fierent lux. &
uocarentur dies: participatione incõmutabilis
lucis & diei. quod ẽ u̾bum di ꝑ quod & ipsi &¬

Expanded text:
est super aquas superiores caelumque appellatum est; in quo est super aquas superiores caelumque appellatum est; in quo firmamento quarto die facta sunt sidera. nimirum ergo si ad istorum dierum opera dei pertinent angeli, ipsi sunt illa lux, quae diei nomen accepit, cuius unitas ut commendaretur, non est dictus dies primus, sed dies unus; nec alius est dies secundus aut tertius aut ceteri, sed idem ipse unus ad implendum senarium nariam cognitionem: senariam scilicet operum, quae fecit deus, at septimam quietis dei. cum enim dixit deus: fiat lux, facta est lux; si recte in hac luce creatio intellegitur angelorum, profecto facti sunt participes lucis aeternae, quod est ipsa incommutabilis sapientia dei, per quam facta sunt omnia, quem dicimus unigenitum Dei filium; ut ea luce inluminati, qua creati, fierent lux et uocarentur dies participatione incommutabilis lucis et diei, quod est uerbum Dei, per quod et ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
celi celoꝵ & aquȩ que super celos sunt laudent nom̃
dñi: qm̃ ipse dix̾ & facta sunt ipse mandauit et
creata sunt. Etiam hic aꝑtissime ado factos esse
angłos diuinitus dictũ est. cũ eis inter cetera cele¬
stia cõmemoratis. infertur ad om̃ia. ipse dix̾ & facta
sunt. Quis porro audebit opinari: post om̾ia ista
quȩ sex diebꝰ enumerata sunt angłos factos: S
& si quisquã ita desipit: redarguit istã uanita¬
tem illa scriptura paris auctoritatis. ubi ds dic̃.
Quando facta sunt sidera: laudauerunt me uoce
magna om̃s angłi mei. Iam gͦ erant angłi. qͣndo
facta sunt sidera. facta sunt aute quarto die.
Nũquid nã gͦ die tercio factos esse dicemꝰ: Absit.
Inꝓnitũ est enĩ quid illo die factũ sit. ab aquis
utiq terra discreta ẽ & distinctas sui generis spe¬
cies duo ista elementa su̾pserunt. Wꝓducit t̾ra.
quicquid ei radicitus inheret. Nũ quid ña scdo:
Ne hoc quidem. Tunc enim firmam̃tũ fac̾tum

Expanded text:
aquae quae super coelos sunt laudent nomen Domini: quoniam ipse dixit et facta sunt, ipse mandavit et creata sunt. Etiam hic apertissime a Deo factos esse angelos divinitus dictum est, cum, eis inter caetera coelestia commemoratis, infertur ad omnia, ipse dixit et facta sunt. Quis porro audebit opinari post omnia ista, quae sex diebus enumerata sunt, angelos factos? sed et si quisquam ita desipit, redarguit istam vanitatem illa Scriptura paris auctoritatis, ubi Deus dicit: Quando facta sunt sidera, laudaverunt me voce magna omnes angeli mei; jam ergo erant angeli quando facta sunt sidera, facta sunt autem quarto die. Nunquidnam ergo die tertio factos esse dicemus? Absit. In promptu est enim quid illo die factum sit: ab aquis utique terra discreta est, et distinctas sui generis species duo ista elementa sumpserunt, et produxit terra quidquid ei radicitus inhaeret. Nunquidnam secundo? ne hoc quidem: tunc enim firmamentum factum
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑib di. a quibꝰ indie septimo requieuit: Opꝰ autẽ
di esse angłos hic quidem &. si ñ p̃termissum. ñ tam̃
euidenter expressũ ẽ. s alibi hoc sc̃a scriptura cla¬
rissima uoce testatur. Nam & in ymno tͥum in cami¬
no uiroꝵ cũ p̾dictũ esset benedicite om̃ia oꝑa dm̃¬

Expanded text:
operibus Dei, a quibus in die septimo requievit? Opus autem operibus Dei, a quibus in die septimo requievit? Opus autem Dei esse Angelos, hic quidem etsi non praetermissum, non tamen evidenter expressum est; sed alibi hoc sancta Scriptura clarissima voce testatur. Nam et in hymno trium in camino virorum cum praedictum esset, Benedicite, omnia opera D
Abbreviated transcription (Latin):
Si de mundi constitutione sacrȩ litterȩ
loquunt᷑ ñ euident̾ dr̃ utrũ uł qͦ ordine
creati sunt angłi s sip̃termissi ñ sunt. uł
cȩli nomine ubi dictũ est inpͥncipio fecit ds celũ
& terram uł pocius lucis huius de qua loquor.
significati sunt. Non aut̾e esse p̾termissos hinc
existimo quod scriptũ ẽ. requieuisse dm̃ in die
septimo ab om̃ibꝰ oꝑibꝰ suis quȩ fecit. cũ lib̾ ipse
ita sit exorsus. in principio fecit ds celũ & t̾ram.
ut ante celũ & terram nichil aliud fecisse uide¬
atur. Cũ gͥ celo & terra ceꝑt t atq ita t̾ra qͣm pͥ¬
mitus fecit sicut scriptura consequent̾ eloqͥtur.
muisibilis &. incõposita. ñdũq luce facta utiq
tenebre fuerint suꝑ abyssũ. idẽ suꝑ quandam
t̾rȩ & aque indistinctã confusionẽ. ubi enĩ lux
ñ ẽ. tenebre sint necesse ẽ deinde om̃ia creando
disposita sint quȩ ꝑsex dies consũmata narrant᷑.
Quom̃ angli p̃termitterent᷑ tanquã ñ essent in

Expanded text:
i de mundi constitutione sacrae litterae loquuntur, non euidenter dicitur, utrum uel quo ordine creati sint angeli; sed si praetermissi non sunt, uel caeli nomine, ubi dictum est: In principio fecit Deus caelum et terram, uel potius lucis huius, de qua loquor, significati sunt. Non autem esse praetermissos hinc existimo, quod scriptum est, requieuisse Deum in die septimo ab omnibus operibus suis quae fecit, cum liber ipse ita sit exorsus: In principio fecit Deus caelum. et terram, ut ante caelum et terram nihil aliud fecisse uideatur. Cum ergo a caelo et terra coeperit, adque ipsa terra, quam primitus fecit, sicut scriptura consequenter eloquitur, inuisibilis et incomposita nondumque luce facta utique tenebrae fuerint super abyssum, id est super quandam terrae et aquae indistinctam confusionem ubi enim lunon est, tenebrae sint necesse est; deinde omnia creando disposita sint, quae per sex dies consummata narrantur: quomodo Angeli praetermitterentur, tanquam non essent in
Abbreviated transcription (Latin):
test delere pecc̃ã. ꝑũse aut̃ sunt q̃ asinistris amicitiȩ ẽpecca¬
tis. Cales etiã illi. xxͦ annoꝵ adolescentuli figurã noui ppłz
p̃miserunt. qͥ int̾ram ꝓmissioĩs intrarunt: qͥnec indextrã
nec insinistrã dicti sunt declinare. Non enĩ &. xxͥ annoꝵ etas:
cõꝑanda ẽ innocentiȩ paruuloꝵ. S ni falloꝵ hic numerꝰ mis¬
ticũ aliqͥd adũbrat ꝙ resonat. Netꝰ enĩ testam̃tũ inqͥnq mo

Expanded text:
test delere peccata; peruersae autem sunt, quae a sinistris, amicitiae cum peccatest delere peccata; peruersae autem sunt, quae a sinistris, amicitiae cum peccatis. tales etiam illi XX annorum adulescentuli figuram noui populi praemiserunt, qui in terram promissionis intrarunt, qui nec in dextram nec in sinistram dicti sunt declinasse. non enim et XX annorum aetas comparanda est innocentiae paruulorum, sed, ni fallor, hic numerus mysti
Abbreviated transcription (Latin):
ponadeb̾i. remissionẽ illã peccat fac̾tam. ne homo a ꝑcipien¬
da uita ĩpediret᷑ et̃na: Subsecutũ uͦ illiꝰ cõminationis exẽ¬
plũ ut pietas hõis in illa humilitate exerceret᷑ atq ꝓbaret᷑.
sic ꝙ mortẽ corꝑis ꝙ ꝓpt̾ peccatũ łs homini inffixit: ꝙ pꝰ
peccõꝵ remissionẽ ꝓpt̾ exercendã iustitiã ñ ademit. Cene¬
amꝰ gͦ ude clinabiłẽ fidi confessionẽ. solus unꝰ ẽ qͥsine pecco
natꝰ e̾. insimilitudine carnis peccati: sine pece̾o uixit incar¬
ne int̾ aliena peceã sine peccõ mortuus ẽ ꝓpt̃ nr̃a peccã. Nde
clinemꝰ indext̾am aut sinistrã. Indextr̃a enĩ declinare ẽẽ ẽ.¬
se ipsũ deciꝑe dicendo se sine pecc̃o. Insinistrã aut̃ ꝑ nescio¬
ꝗͣ ꝑũsã ꝙ pͣuã securitatẽ se tamꝗͣ ĩpune dare peccatis. Hias
enĩ q̃ a dextris sunt nouit añs. qͥ solꝰ sine pecco ẽ: ꝙ nr̃a po¬

Expanded text:
pondebitur remissionem illam peccati factam, ne homo a percipienpondebitur remissionem illam peccati factam, ne homo a percipienda uita inpediretur aeterna, subsecutum uero illius comminationis effectum, ut pietas hominis in illa humilitate exerceretur atque probaretur? sic et mortem corporis et propter peccatum deus homini inflixit et post peccatorum remissionem propter exercendam iustitiam non ademit. Teneamus ergo indeclinabilem finatus est in similitudine carnis peccati, sine peccato uixit in carne inter aliena peccata, sine peccato mortuus est propter nostra peccata. non declinemus in dextram aut sinistram. in dextram enim declinare est se ipsum decipere dicendo se esse sine peccato; in sinistram autsam et prauam securitatem se tamquam impune dare peccatis. uias enim, quae a dextris sunt, nouit dominus, qui solus sine peccato est et nostra po
Abbreviated transcription (Latin):
illi pͥmi hoĩes pꝰea iuste uiuendo unde merito credunt᷑ ꝑ dñi
sangͥnẽ ab extremo supplicio lib̾ati. ñtam̃ illa uita meruer̃
adꝑadisũ reuocari: sic & caro peccati et iã sȩ remissis peccatis
homo inea iuste uixerit. ñ continuo meret᷑ eã mortẽ ñ ꝑpeti
quã traxit de ꝓpagine peccati. Tale aliqͥd nob̾ insinuatũ ẽ
de patriarcha dauid in libro regnoꝵ ad quẽ ꝓpħa cũ missus ee̾t.
eiq ꝓpt̃ peccatũ qd ãmiserat. euent᷑a mala ex iracũ dia dĩ cũmi¬
naret᷑. ꝯfessione peccati ueniã meruit: respondente ꝓpħa.
qd̾ illud ei flagitiũ facinꝰq remissũ sit.  tam̃ ꝯsecuta sunt
q̃ ds fuerat cõminatꝰ. ut sic humiliaret᷑ afilio. Qͦre ꝙ hic ñ
dĩ sid̾s ꝓpt̾ peccatũ illud fuerat cõminatꝰ. cur dimisso peccõ
qderat minatꝰ ĩpleuit: nͥ qͥa rectissime si dictũ fuerit res¬

Expanded text:
illi primi homines postea iuste uiuendo-und.c merito creduntur per domini illi primi homines postea iuste uiuendo-und.c merito creduntur per domini sanguinem ab extremo supplicio liberati—non tamen in illa uita meruerunt ad paradisum reuocari, sic et caro peccati, etiamsi remissis peccatis homo in ea iuste uixerit, non continuo meretur eam mortem non perpeti, quam traxit de propagine peccati. Tale aliquid nobis insinuatum est de patriarcha Dauid in libro Regnorum, ad quem propheta cum missus esset eique propter peccatum, quod admiserat, euentura mala ex iracundia dei comminaretur, confessione peccati ueniam meruit respondente propheta, quod illud ei flagitium facinusque remissum sit; et tamen consecuta sunt quae deus fuerat comminatus, ut sic humiliaretur a filio. quaredeus propter peccatum illud fuerat comminatus, cur dimisso peccato quod erat minatus inpleuit?\' nisi quia rectissime, si dictum fuerit, res
Abbreviated transcription (Latin):
tenuenda lauaaret᷑ p̃cipua patientia : si mortis
ñ e̾et magna multũq dura molestia. Cuiꝰ timo¬
rẽ qͣuincit ex fid̾e: magnã ipsius fid̾i cõꝑat głam. uis¬
tãq merced̾e. Unde mirandũ ñ ẽ ꝙ mortẽ corꝑis non
fuisse euenturam homini. nͥ p̃cessiss pecem. Cuiꝰ etiã talis pena
consequeret᷑. ꝙ pꝰ remissionẽ peccatoꝵ eã fidelib euienire.
ut in eiꝰtimore uincendo. exerceat᷑ fortudo iustitiȩ. Caro
enĩ q̃ pͥnio fac̾ta ẽ. ñ erat caro peccati:. inqͣ noluit homo int̃
delicias ꝑadisi seruare iustitiã. Inde statuit ds. ut pꝰ eiꝰ pec¬
catũ ꝓpagata caro peccat: adrecipiendã iustitiã laborib ꝙ
molestiis niteret᷑. Ept̃ hoc etiam de ꝑadiso dimissus adam.
ꝯtͣ eden habitauit. idẽ contra delitiarũ sede̾: ut significarꝙ̃
qd̾ laborib qͥ sunt delitiis ꝯtͣrii erudienda eẽt caro peccati. q̃
in delitiis obedientiã ñ seruaũ.: anteꝗͣ e̾ẽt caro peccati. Sic̃ gͦ

Expanded text:
temnenda laudaretur praecipua patientia, si mortis non esset magna multumque dura molestia. cuius timorem qui uincit ex fide, magnam ipsius fidei comparat gloriam iustamque mercedem. unde mirandum non est et mortem corporis non fuisse euenturam homini, nisi praecessisset peccatum, cuius etiam talis poena consequeretur, et post remissionem peccatorum eam fidelibus euut in ejus timore vincendo exerceatur fortitudo justitiae. Caro enim quae primo facta est, non erat caro peccati, in qua noluit homo inter delicias paradisi servare justitiam. Unde statuit Deus, ut post ejus peccatum propagata caro peccati, ad recipiendam justitiam laboribus et molestiis niteretur. Propter hoc etiam de paradiso dimissus Adam, contra Eden habitavit, id est contra sedem deliciarum: ut significaret quod in laboribus, qui sunt deliciis contrarii, erudienda esset caro peccati, quae in deliciis oboedientiam non seruauit, antequam esset caro peccati. sicut ergo