comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
terrã diuider& populis multa animalia multaq
pecora habentib Illis uͦ qui iordanẽ transeunt
iħs duudit terrã. Quãius habeant etiã ipsi
animalia habeant pecora ñ tam̃ tanta quȩ eos
excludant neiordanem transeant. sed cũ ipsis
& mulierib &. cũ in fantib siuis contendunt
transire iordanẽ & ad patriã ꝑuenire ꝓmissã.
Illiaut̃ ꝓpt̃ pecora & ium̃ta &. mulieressuas . &
infantessuos ñ potuer̃ transire iordanẽ. neo ad
fidẽ apĩ quȩ ẽ terra reꝓmissionis intrare.

Expanded text:
terram divideret populis, multa animalia multaque terram divideret populis, multa animalia multaque pecora habentibus. Illis vero qui Jordanem transeunt Jesus dividit terram: quamvis habeant etiam ipsi animalia, habeant pecora, non tamen tanta quae eos excludant ne Jordanem transeant. Sed cum ipsis et mulieribus, et cum infantibus suis contendunt transire Jordanem, et ad patrum pervenire promissa. Illi autem propter pecora, et jumenta, et mulieres suas, et infantes, non potuerunt transire Jordanem, nec ad fide
Abbreviated transcription (Latin):
nitus t̃. Manases qͦq cuĩ dimidia trib: extra
iordanẽ consequitur & ipselica deegiptia natꝰ
primo aenitus tam̃ ẽ. Oñs ꝑ isti primo geniti
suit. Eideo priorẽ populum designat᷑. qui
dunem hereditatis sortem accipiunt. Considera
aiẽ diligentius etiam causam . qua& pͥores
et extra iordanem & sequestrati aceteris c̃se¬
cuntur hereditatẽ. lum̃ta inquit &. pecora
nubta sunt nob. hȩc ergo causa ẽst qua
prior populus adhereditatẽ t̃rȩ illius quȩ lacte
fluit. quȩ melle abundat. quȩ fauus mellis t̃ pra
om̃i terra ñ potuit ꝑuenire. nec uerbũ carne¬
Quia homo cũ in honore eet̃ ñ intellexit. sed cõ¬
paratus ẽ um̃tis insipientib & si milis factus ẽ
his ꝓquib: hereditatẽ suã extraior danis flu¬
enta pcepit & aterra sescã fecit alicnũ. Ille ergo
populus accepit hereditatẽ ꝑmoysen & accepit
terrã duoꝵ regum tantũ modo. Non enĩ ampli¬
iis potuit moyses int̃ficere nisi duos reges quoꝵ

Expanded text:
 dimidia tribus extra Jordanem consequitur, et ipse licet de Aegyptia natus est, primogenitus tamen est. Omnes tamen isti primogeniti sunt, et ideo priorem populum designant, qui sortem haereditatis accipiunt. Considera autem diligentius etiam causam qua et priores, et extra Jordanem et sequestrati a caeteris, consequuntur haereditatem. Jumenta quoque et pecora multa sunt nobis. Haec ergo causa qua prior populus ad haereditatem terrae illius quae lacte fluit, quae melle abundat, quae favus mellis est prae omni terra, non potuit pervenire, nec Verbum carnequia homo cum in honore esset non intellexit, sed computatus est jumentis insipientibus, similis factus est his ; pro quibus haereditatem suam extra Jordanis fluenta percepit, et a terra se sancta fecit alienum. Ille ergo populus accepit haereditatem per Moysen; accepit terram duorum regum tantummodo. Non enim amplius potuit Moyses interficere nisi duos reges, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
łxeundi deaegipto figusam duob modis aas
& apriorib nr̃is. & a noł sepe iam dictũ e
Nã e cũquis deerrte tenebris ad agnitionslũ
adducitur .&. detergena conuersatione aasł¬
ritalia insticuta conuerttur. deacg puul
detir exisse &. uenisse ad solitudine
celes tibus imbuatur: per quȩ insiaol
et direstus cum lorda neri transier
properetus que ad terraa
s ꝓmissionis id est ꝑgratiam baptis nu usq ade¬
uingelica instituta ꝑueniat. Sed &. illã figurã eẽ
dicimis exrundi deaegẏpto cũ relinquit anima
sundibuius tenebras ac naturȩ corporeae ce¬
uatẽ &. transfertur ad aliud sȩculũ qđ it si nꝰ
ilrabe ut inlazaro. uł paradisus ut in latrone
qlecruce credidit indicatur. Vel & iã siqͣ nouit
sẽ ds̃ alialo ca uł alias mansiones ꝑquȩ tansiens

Expanded text:
Aegypto figuram duobus modis accipi, et a prioribus nostris et a nobis saepe dictum est. Nam et cum quis de errorum tenebris ad agnitionis lumen adducitur, et de terrena conversatione ad spiritalia instituta convertitur, de Aegypto videtur exisse et venisse ad solitudinemcoelestibus imbuatur: per quae institutus et directus, cum Jordanem transierit, properet usque ad terram repromissionis, id est, per gratiam baptismi, usque ad evangelica instituta perveniat. Sed et illam figuram esse diximus exeundi de Aegypto, cum relinquit anima mundi hujus tenebras ac naturae corporeae caecitatem, et transfertur ad aliud saeculum, quod vel sinus Abrahae, ut in Lazaro, vel paradisus, ut in latrone qui de cruce credidit, indicatur; vel etiam si qua Deus novit esse alia loca, vel alias mansiones, per quae transiens
Abbreviated transcription (Latin):
populi & transitus ad desertũ atq inde ingressus
ad scẽ terreñȩ hereditatẽ. uideamus nc̃ quid
sibi uelit ruben & gad & dimidiȩ trib manasse
hereditas quȩ ꝑ morsen traditur et extra
urdanem decernitur. Induo decĩ trib filioꝵ
nuni generis figura cõplectit᷑ uł om̃iũ certe
hominũ qui ad agnitionẽ dĩ uener᷑. Hoꝵ ergo
pars aliqua extra iordanem hereditatẽ conse¬
quitur ꝑmosen. Pars uͦ trans iordanem
& hereditatẽ suscepit uit̃ra reꝓmissionis
ꝑiłm. Et illiquidem quib extra iordanem
hereditas decernitur primituu st̃. lic& itus
nobiles. licet non inculpti prinitiui tam̃ st̃
Auben nãq est primo genitus ia cob. licet con¬
tam nauerit thorum patris. pͥmo gentꝰ tam̃ est.

Expanded text:
o, et transitur ad desertum, atque inde egressus ad sanctae terrae haereditatem, videamus nunc quid sibi velit Ruben et Gad, et dimidia tribus Manasse haereditas, quae per Moysen traditur, et extra Jordanem decernitur. In duodecim tribubus filimani generis figura complectitur, vel omnium certe hominum qui ad agnitionem Dei venerunt. Horum vero pars aliqua extra Jordanem et haereditatem consequitur per Moysen; pars vero transit Jordanem, et haereditatem suscipit in terra repromissionis per Jesum. Et illi quidem quibus extra Jordanem haereditas decernitur, primitivi sunt; licet minus nobiles, licet non inculpati, primitivi tamen sunt. Ruben namque est primogenitus Jacob; licet contaminaverit thorum patris, primogenitus tamen est.
Abbreviated transcription (Latin):
ila tos moysus. uidete neer acerbenis am̃. sicut
a ili daro qͥ misisẽ cũ cħu & caleph explorare
oriam & diacbant quia terraalis & talis est
banc a. hereditatẽ eius &. ñ quȩ rimꝰ iam intra
uopli nc rereditadis tertã cũ sratrib nr̃is sed

Expanded text:
yses: Videte ne exacerbetis Deum, sicut et illi decem qui missi sunt cum Jesu et Caleb explorare terram et dicebant, quia terra talis et talis est, hanc et haereditatem ejus, et non quaeremus jam ultra Jordanem haereditatis terram cum fratribus n
Abbreviated transcription (Latin):
ibiont part a& transibunt iordanen & quia
posrh& mo p ses cõmendat eos iħu filio naue
rrdcaz aro sacerdom silio a aron. subea tam̃
conditione iat tran seant cũ silis lł et pugnent
iũcis aduersum hostes qͥerant trans iordanen:
ao noc liubiret ab cis torra. & t̃ accipiant teriã
qui poposcer regisseon &. regis og. atq ipsissolis
pinossen detur hereditas exga iordaren. cetens

Expanded text:
r et transibunt Jordanem; et quia post haec Moyses commendat eos Jesu Nave et Eleazaro sacerdoti filio Aaron, sub ea tamen conditione ut transeant cum filiis Israel, et pugnent cum eis adversum hostes qui erant trans Jordanem, donec liberaretur ab eis terra, et tunc accipiant terram quam poposcerunt, regis Seon et regis Og, atque ipsis solis per Moysen detur haereditas extra Jordanem, caet
Abbreviated transcription (Latin):
m ꝑcinctũ positos ñ solũ sema ipsos sel& ceceros
nen pugnare nom possunt ab sfium tua cantur
in sidiis. Mderbo doctrinȩ eos exemploq uite
& commonitionẽ sedulitate munientes sitam̃
ñ desit oisfides: Siue enĩ bellato res sũe rbelles
inpossibile õ saluari sine side. Inter ipsostam̃
bellators eosduntaxat quimilitant dõ. c̃si dga
alios itacẽ paratos a ex peditos ut nullisse rmpsi¬
cent om̃ino negotius sȩcularib: ut placere p̾es¬
sint ei ciuse ꝓbauer. sed&. in segedĩ meditarꝗ

Expanded text:
in procinctu positos non solum semetipsos, sed et caeteros in procinctu positos non solum semetipsos, sed et caeteros nem pugnare non possunt, ab hostium tueantur insidiis, verbo doctrinae eos exemploque vitae et commonitionum sedulitate munientes, si tamen non desit eis fides; sive enim bellatores, sive imbelles, impossibile est salvari sine fide; inter ipsos tamen bellatores esse duntaxat qui militant Deo. Considera alios ita esse expeditos, ut nullis se implicent omnino saecularibus negotiis, ut placere possint ei qui se probavit, sed in le
Abbreviated transcription (Latin):
Est gͥ multa diuersitas ineo ordine qͥ bellatores ap¬
pellantur. Sed a. inter ipsos inbelles est nihilonnꝰ
aliqua differentia. Nec ipsienĩ aequaliter &. uno
or dine om̃s appellant᷑ inbelles. Quidam enum
ita ibellessunt ut nũquã poterint fueribellatores.
ut est senilis aetas &. om̃is femineus secus p se¬
& cen ditio ser ulis. Qnuorilis ũ etos ita ibelis õ
ut spemgerat aliquando fieri bellatrix. Scilic& cũ
occurrerit inuirũ ꝑfectũ in m̃ suram ȩ tatis.
tunc non solũ bellatores ex puerisfieri sed&: u
su mã bellatoꝵ uerure sosprant et eẽ desti a
in duodecĩ milib numerari. it & iã his prȩferri
a tõ princeps eleftorũ. Consira ninc presȩeas
scłi statũ.&. uide om̃ia bellis repleta omne ꝙ
humanã uutã in iusibilib proeliis &. inpugna¬
tionib dae monũ ꝑ urgueri. Inpopulo uͦdĩ eẽ
q sđã ita robustos side armatosq iurtitab: ut adũsũ¬
di huius mͦ hostes cotidiȩ bella confitiant. et semꝑ

Expanded text:
s multa in eo ordine, qui bellatores appellantur. Sed et inter ipsos imbelles est nihilominus aliqua differentia. Nec enim ipsi aequaliter et uno ordine omnes appellantur imbelles. Quidam enim ita imbelles sunt ut nunquam possint fieri bellatores, id est, senilis aetas, et omnis femineus sexus, et conditio servilis. Puerilis vero aetas ita imbellis est, ut spem gerat aliquando fieri bellatrix. Scilicet cum occurrerit in virum perfectum, in mensuram aetatis, tunc non solum bellatores ex pueris fieri, sed et in summam bellatorum venire se sperant et esse electi, et in duodecim millibus numerari, vel etiam his praeferri et esse principes electorum. Considera nunc praesentis saeculi statum, et vide omnia bellis repleta, omnemque humanam vitam invisibilibus praeliis et impugnationibus daemonum perurgeri; in populo vero Dei esse quosdam ita robustos, fide armatos et virtutibus, ut adversum hujusmodi homines quotidie bella conficiant, et semper
Abbreviated transcription (Latin):
aurũ atꝙ ornamentũ siue capttis si uebra duorũ.
siue etiam digtorũ. id ẽ quic quid intellecti bus
quic quid in operib habent dõ osfer. Sciunt enĩ
quia munera eiꝰ data eiusst̃ .&. ideo ñ dissentit
meis nec unus. Nec enĩ posst̃ munera offerre dõ
positi indissensione: Istos puto ec̃ secundũ euange¬
lium qui pͥceptũ illud diligent̃ ob ser uant
quod mandat dñs & saluator Si aut̃ offeras munis
tuũ ad altare & rememoratus fueris quia frates
tiius abet aliqͥd ad uersũ te relmq ibi munꝰ tuui

Expanded text:
ornamentum, sive capitis, sive brachiorum, sive digitorum, id est, quidquid intellectus, quidquid in operibus habent, Deo offerunt. Sciunt enim quia munere ejus data sunt, et ideo non dissentit in eis nec unus. Nec enim possent munera offerre Deo positi in dissensione. Istos puto esse secundum Evangelium, qui praeceptum illud diligenter observant, quod mandat Dominus et Salvator: Si offers munus tuum ad altare, et rememoratus fueris quia frater tuus habet al
Abbreviated transcription (Latin):
potuis secundũ maiestatẽ loquentis intellegi:
Sed & illud in loco memorare aptissimũ duco qđ
abra ham cũ audir&. illũ diuitẽ positũ intorm̃ttis
roga rese ut dinitteret᷑ & ueniens monera fr̃s
suospie uiuere. nec. ipsi in locũ illũ descende¬
rent torm̃tux. respondit ei. quia habe ant
mor sen etꝓphetas audiant illos. Nonutiq homnes
msiquos dicebat incor pore positos morsen& ꝓphetas
mor ses ra nomina nit. Dicat gͦ aliquis cũ hȩ cta
sesiptasot si abrabum me ad moysi dicia trans¬

Expanded text:
 secundum dignitatem loquentis intelligi. Sed et illud in loco commemorare aptissimum duco quod Abraham cum audisset illum divitem positum in tormentis rogare se ut dimitteretur, et veniens moneret fratres suos pie vivere ne in locum illum descenderent tormentorum, respondit ei: Quia habent Moysen et prophetas, audiant illos . Non utique homines aliquos dicebat in corpore positos Moysen et propheMoysen ea nominavit. Dicat aliquis: Cum haec ita scripta sunt, si Abraham me ad Moysi dicta trans
Abbreviated transcription (Latin):
manuũ. in qͥb: operũ signantur inditia Simlit̃
e dextrale:. Catenule uͦ uerbi& doctrinȩ conerio¬
ude quã absurdum. immo quã impiũ iudicet᷑.
foc enĩ & iã in uiro bono notabile dr̃ si accepto
auro ab inferiorib placetur. Quanto gͦ mugis
hoc dedõ sentire ñ conuenit. Vnde puto ex posi¬
nonis huus eclesi asticȩ magis constare rationẽ.
que ꝑ auri speties indicari doc& animi uirtutes.

Expanded text:
um, in quibus operum signantur indicia. Similiter et dextrale. Catenulae vero verbi et doctrinae connexiovide quam absurdum, imo quam impium judicetur. Hoc enim etiam in viro bono turpe ducitur si accepto auro ab inferioribus placetur, quanto ergo magis hoc de Deo sentire non convenit? Unde puto expositionis hujus ecclesiasticae magis constare rationem, quae per auri species indicare solet animi virtute
Abbreviated transcription (Latin):
ũeis certam̃ pollutist. Et ego ergo etiam si¬
nundas et malas quas cordi meo suggerit it
reppellere uenientes uł in gressas necare intra
uput dracons. hoc ipso tam̃ polluime .&. inqͥnari
ecesse ẽ. qͦ eũ qui pollutus &. inquinatus est
ulcare contendi. Et ero qͥ dembeatus qđ eũ
sperare potui. inmundus tam̃ sũ & pollutus
ipollutũ tͤontigi et obhoc purificatione cyb̃o
uorde. Omines gͦ punficatione indigemus:
inno purificationb Multe enĩ & diũse nos ma¬
int purificationes Sed mistica hȩo st̃ &. inef¬
bilia. Quis enĩ nob̵ enarrare poterit quȩ
e purisicationes quȩ parentur paulo ul petro
lilus hoꝵ similib Quitantum pugnauer
er̃ tanta spolia tortriũ phos coepoerunt:
eruentis manub: decȩde hostiũ redeuđ qͥrũ
s tictus ẽ in sanguine. & manꝰsuas lauer̃

Expanded text:
eis certamen, polluti sunt. Et ego ergo etiam mundas et malas quas cordi modo suggerit, vel repellere venientes vel ingressas necare intra caput draconis, hoc ipso tamen pollui me et inquinari necesse est, quo eum et qui pollutus et inquinatus est, calcare contendi. Et ero quidem beatus, quia calcare eum potui; immundus tamen sum et pollutus, qui pollutum contigi, et ob hoc purificatione egeo. sorde. Omnes ergo purificatione indigemus, imo purificationibus. Multae enim et diversae nos manent purificationes. Sed mystica haec sunt et ineffabilia. Quis enim nobis enarrare poterit quae sunt purificationes quae parantur Paulo vel Petro, vel aliis horum similibus, qui tantum pugnaveruverunt, tot triumphos coeperunt: qui cruentis manibus de caede hostium redeunt: quorum pes tinctus
Abbreviated transcription (Latin):
Sites. Nisi enĩ uicissent eas non potuissent
Icre exeis captiuos omẽn hu̾t credentiũ
numerũ. et ꝑducere eos ad oboedientiã apĩ et
sub dere eos uigo eius suaui & impore eis onꝰ ei
leue. Quis gͦ nabeatus ẽ qͥ succedat eis in his
proeliis : inter fitiat om̃s madianitas & iustificet᷑
ensinguine eoꝵ : Sanguinẽ enĩ demonũ
sundere dicitur.: qui eripit eos qͣb illidomi¬
nantur. Lauabit᷑ aut̃ ab hoc sanguine & pu¬
rificabit᷑ in regno dĩ ut purificatus et midus
effectis. possit ingredi scam ciutatẽ di aperientẽ

Expanded text:
ersas daemonum gentes. Nisi enim vicissent eas, non potuissent capere ex eis captivos, omnem hunc credentium numerum, et perducere eos ad obedientiam Christi et subdere eos jugo ejus suavi, et imponere eis onus ejus leve. Quis ergo ita beatus est, qui succedat eis in his praeliis, et interficiat omnes Madianitas, et justificetur ex sanguine eorum? Sanguinem enim daemonum fundere dicitur, qui eripit eos quibus illi dominantur. Lavabitur autem ab hoc sanguine et purificabitur in regno Dei, ut purificatus et mundus effectus possit ingredi sanctam civitatem Dei, aperiente
Abbreviated transcription (Latin):
sine dubio continuationẽ festiuitatis dĩ. Cũ aũ
uenerit illud quod dictum est de his qui restitu¬
entur in sc̃a. si tamen exhis eẽ et nos mereamur
qui restituendi sunt. qui neq esurient neq siti¬
ent neq dormitabunt neq laborabunt. sed
erunt ꝑiugiles sicut angelorum uita peruigil
dicitur. cum in illũ ordinem restitui merebu¬
tur. tunc erit uera et incorrupta festiuitas.
Curos festiuitatis princeps et sponsus et dñs

Expanded text:
sine dubio continuationem festivitatis Dei. Cum autem sine dubio continuationem festivitatis Dei. Cum autem venerit illud, quod dictum est, de his qui restituentur in sancta, si tamen et nos et ex his esse mereamur qui restituendi sunt, qui neque esurient, neque sitient, neque dormitabunt, neque laborabunt, sed erunt pervigiles sicut angelorum vita pervigil dicitur, cum in illum ordinem restitui merebuntur, tunc erit vera et incorrupta festivitas: cujus festivitatis princeps et sponsus et Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
itomenus posuit et uide quomodo obseruanter
het. Nemo ergo uos. ait iydicet incibo aut in
pori aut in parte diei festi. Attende ergo¬
idiei festi. Exparte enĩ et non exintegro diẽ
dim in hoc mundo positi celebramus.
inpellamur enim etiã si nolumus ab onere
ens pulsamur concupiscentiis cius curisq et
oletudinibus terebramur. Corpus enim
iptibile ut ait ille sapientissimus aggrauat
ibam. et deprimit sensum multa cogitantẽ.
pate ergo in hoc mundo scĩ agunt diẽ festũ.
exparte scuint et exparte prophetant.
dit uenerint quȩ ꝑfesta sunt. destruentꝰ
dis exparte sunt. Sic ut enuim ꝑfestae
die cȩdit ista quȩ ex parte est ita et ꝑ¬
festiuitas. Neq enĩ quod ꝑfestũ est mundus iste ca¬
pere potest iuibi ut diximus necessitas corporis⁊
nunc ebum. nunc̃ potum. nunc somnim suggerit.
nunc &iã quantãcũq necessario uitȩ p̃sentis sollici¬
tudinem mouet. Quae omnia interrumpunt

Expanded text:
neomeniis posuit. Et vide quomodo observantem neomeniis posuit. Et vide quomodo observantem dixit: Nemo ergo, ait, judicet in cibo, aut in potu, aut in parte diei festi. parte enim, et non ex integro, diem festum in hoc mundo celebramus. Interpellamur etiam si nolumus ab onere carnis, pulsamur a concupiscentiis ejus, curisque et sollicitudinibus terebramur. Corpus enim corruptibile, ut ait sapientissimus, aggravat animam, et deprimit sensum multa cogitantem . Ex parte enim in hoc mundo sancti agunt diem festum, quia ex parte sciunt, et ex parte prophetant. Cum autem venerint quae perfecta sunt, destruentur ista quae ex parte sunt. Sicut enim perfectae scientiae cedit ista quae ex parte est, ita et pfestivitas. Neque enim, quod perfectum est, mundus iste capere potest; ubi, ut diximus, necessitas corporis, nunc cibum, nunc potum, nunc somnum suggerit, nunc etiam quantamcunque necessario vitae praesentis sollicitudinem movet; quae omnia interrumpunt
Abbreviated transcription (Latin):
atranseat hic om̃is habitus mundi. caelum uero
nium et noua terra fundetur. A moue de conspe¬
chbus tuis &ĩa solis huius lucem. etda illi mundo
quiuenturus est solis huius septuplum lumen.
inno potius sec undum scripturae austoritatem.
ipsim ei da dñm lucem. pone astantes angelos
doriȩ. pone uirtutes. sedes. dominationes. atq
onne nomen clarissimarũ caelestiumq uirtutũ
nonsolum quod in presenti saeculo nominatur
sed quod infuturo. Inter hos om̃s considera
&esnice quo modo agi possunt dies festi dñi. quȩ
in festiuitas. quae gaudia quȩ lȩritiae magnitudo.
lande his quȩ supra diximus spiritalib festiuita¬
tbis &iamsi magnȩ sunt et uere precipuae.
um spiritalit̃ geruntur in anima. tamen ex
parte sunt non exintegro. Sic ut enĩ dixit
apłs quia ex parte scimus ex parte prophetamꝰ
i consequenter est ut ex parte diem festum
granus. Ut autem scias haec ita esse. redeamꝰ
adipsius pauli sermonẽ quem dediebus. festis et

Expanded text:
et quam sit omnis habitatus mundi hic: coelum vero novum et terra nova fundetur. Amove etiam de conspectibus tuis solis hujus lucem, et da illi mundo qui venturus est, solis hujus septuplum lumen, imo potius secundum Scripturae auctoritatem, ipsum ei da Dominum lucem. Pone astantes angelos gloriae, pone virtutes, sedes, dominationes, atque omne nomen clarissimum coelestiumque virtutum, non solum quod in praesenti saeculo nominatur, sed quod etiam in futuro. Item hos omnes considera, et conjice quomodo agi possint dies festi Domini, quae ibi festivitates, quae gaudia, quae laetitiae magnitudo. Nam de his quae supra diximus spiritalibus festivitatibus, etiam si magnae sunt et verae, praecipue cum spiritaliter geruntur in anima, tamen ex parte sunt, non ex integro. Sicut enim dixit Apostolus, quia ex parte scimus, et ex parte prophetamus , ita consequens est, ut ex parte diem festum geramus. Ut autem scias haec ita esse, redeamus ad ipsius Pauli sermonem, qui de diebus festis et de
Abbreviated transcription (Latin):
castisin aqua coram eis. Ergone in culpa est &iã
moyses : &eiam ipse transgressionis crimen incur¬
rit &iam ipse factus est suppeccato Idcirco cre¬
docum confidentia dicebat a postolus. quia regna¬
uit morsabadam usq ad morsen. Accessit enim
usq ad morsen & nec ipsi pepercit & ideo opinor¬
a postolus dicebat. Quia peccatum introiuit in bo:¬
hunc mundum & perpeccatum mors in quo omnes
peccauerunt . & tterum. Condusit ds̃omnes
subpeccato ut omnib misereatur. Sed gratiasdño
nr̃o iħuxp̃o quinos liberauit de corport mor¬
tis huius. ut ubi abundauit peccatum suꝑ habun¬
darae gr̃a.: Nam morses quomodo aliquem liberare
potuissee apeccatis cum &iam ipsidicitur quia
trans gressi estis uerbum meum in desertosin. & ñ me

Expanded text:
castis in aqua coram eis. Ergo et in culpa est etiam castis in aqua coram eis. Ergo et in culpa est etiam Moyses, etiam ipse transgressionis crimen incurrit, etiam ipse factus est sub peccato. Idcirco credo, cum fiducia dicebat Apostolus: Quia regnavit mors ab Adam usque ad Moysen. Accessit enim usque ad Moysen, et nec ipsi pepercit . Et ideo opinor dicebat, quia peccatum introivit in hunc mundum, et per peccatum mors, in quo omnes peccaverunt . Et iterum: Conclusit Deus omnes sub peccato, ut omnibus misereatur. Sed gratias Deo nostro Jesu Christo, qui nos liberavit de corpore mortis hujus, ut ubi abundavit peccatum, superabundaret et gratia . Nam Moyses quomodo aliquem liberare potuisset a peccatis, cum etiam ipsi dicatur: Qui transgressi estis verbum meum in deserto Sin, et
Abbreviated transcription (Latin):
sd cunctorũ quȩ uident᷑ ae audiunt᷑ habere
uatiã. Obhoc eredo ut om̃ium quȩ in carne po¬
escorporali coepit aspectu. in spũ effectus &
lamette ad auditoria & discipulatum sapien
moperans uel ocit̃ eorum rationes ad sequa¬
t e causas Nam quid indebitur utilitatis
ut discessuro deseculo & finc̃ uitȩ huius protinus
accepturo ostenderentur terrȩ & loca quorũ
nec laborem ꝑ pesurus ess&e nec gratiam susceptu¬
rus e perterr& sanc me sermoqui sequitur & ad
dicendum timidum reddit ac trepidum: quod de
magno illo morse. famulo & amico di cui facie
ad faciem locutus est ds̃ ꝑquem signa & uirtutes
mirifice perpetratȩ sunt. tam grauia tam pe¬
riculo sareferuntur. Quid enĩ dicit cids̃: & ap¬
poneris inquit ad populum tuum &tu. sicut ap
positus est aaron fratertuus in ormonte
& quasi causam mortis exponensdicit. Propter quod
trans gressiestis uerbũ meum in desertosin. cum
restitit sinagoga ne me scĩficar&. non me scĩfi¬

Expanded text:
d cunctorum quae videntur et audiuntur habere notitiam. Ob hoc credo, ut omnium qui in carne positus corporali coepit aspectu, in spiritu effectus, et nulla mente ad auditoria et discipulatum sapientiae properans, velociter eorum rationes assequatur et causas. Nam quid videbitur utilitatis, ut discessuro de saeculo, et finem vitae hujus protinus accepturo, ostendantur terrae loca, quorum nec laborem perpessurus esset, nec gratiam suscepturus? Perterret sane me sermo qui sequitur, et ad dicendum timidum reddit ac trepidum, quod de magno illo Moyse famulo et amico Dei, cui facie ad faciem locutus est Deus, per quem signa et virtutes mirificae perpetratae sunt, tam gravia, tam periculosa referuntur. Quid enim dicit ei Deus? Et apponeris, inquit, ad populum tuum et tu, sicut et positus est Aaron frater tuus in monte Hor. Et quasi causam mortis exponens dicit: Propter quod transgressi estis verbum meum in deserto Sin, cum restitit Synagoga ne me sanctificaret. Non me sanctifi
Abbreviated transcription (Latin):
dunit. Sed quanto plures st̃ septu aginta septi¬
mane qua septẽ. ⁊anto praestantior et per fer¬
tor numerus quingentoꝵ quã quin quaginta
Inae denuq et in parabole euangelu quã supͣ
posuimus saluatoonr ꝓnuntiat quod plus
diligat ille cui quingenti denarii donati sũ¬
quos debebat. quã illecui quinquagesta.
Deniq in p̃senti lectione elea zar sacerdos ñ
se rib it᷑ ad ominẽ populũ locut᷑. sed adeos tantũ
quideplio redeust. Ait enĩ Et dioxit elea¬
pius sader dos ad uiros uirtitis qͥreuer tebant᷑
deplio. Vides ergo quomͦ adiuros uir¬
funt qui adbellũ ꝓcedunt. Si qui uͦ pug̃¬
nare ñ uolunt nec militare.: si qui non uist
om̃ibus ñ est c̃tiniens neq exesceri iult in
uerbo dĩ & in lege dni meduari diȩ ac nocte
H ic etiã siuir dicat iurtam̃ uitutis ñ po¬

Expanded text:
dunt. Sed quanto plures sunt septuaginta septidunt. Sed quanto plures sunt septuaginta septimanae quam septem, tanto praestantior et perfectior numerus quingentorum quam quinquaginta. Inde denique et in parabola Evangelii quam supra exposuimus, Salvator noster pronuntiat, quis plus diligat, ille cui quingenti quos debebat denarii donati sunt, quam ille cui quinquaginta. Denique in praesenti lectione Eleazar sacerdos non scribitur ad omnem populum locutus, sed ad eos tantum qui de praelio redeunt. Ait enim: Et dixit Eleazar sacerdos ad viros virtutis qui revertebantur de praelio. Vides ergo quomodo ad viros virsunt qui ad bella procedunt. Si quis vero pugnare non vult nec militare, si quis non vult omnibus non est continens, neque exerceri vult in verbo Dei, et in lege Domini meditari die ac nocte. Hic etiam si vir dicatur, vir tamen virtutis non po
Abbreviated transcription (Latin):
tis mnimicos. Eos sulic& qui uel dogmata
ȩcłȩ obpugnare. uł uoluptati & luxuriar
operam dare homines docent: Qui ergo hos
expugnat &. ił ense uł in ꝓximissuis uitiape¬
rimit. hic accipi& spolia multa qͥnisgies multipli¬
cata quã ceteri. in tantũ nãq numerua
quantitas uidetur augeri. cũ sexcentis milib
duo decim milia conferuntur. Offerre ta meri
pars utraq uibetur dõ. Et illi quidem quiuicer̃
unũ ex quingentis. qui aut̃ domi resideruN
unũ ex quinquaginta. Quingentorum autem
et quinquaginta numerũ scm̃ esse scriptura
testatur. Vnde &. saluatur dicebat in euangeliis.
H omini cuidam seneratori erant duo debitores.
VUnus ex ipsis debebat denarios quingentos. et¬
alius guinquagorta. Non habentib aut̃ ilł unde
redderent utrisq donauit. Sed& septẽ sepamanȩ
monadas. id ẽ. u nodie addito quinquagesimȩ¬
Simlit & septuaginta septimanȩ ad dita unus
decadis ꝑfectione quingentoꝵ numerum red¬

Expanded text:
tis inimicos? Eos videlicet qui vel dogmata tis inimicos? Eos videlicet qui vel dogmata Ecclesiae impugnare, vel voluptati et luxuriae operam dare homines docent. Qui vero hos expugnat, et vel in se vel in proximis suis vitia perimit, hic accipiet spolia multa, quinquagies multiplicata quam caeteri. In tantum autem numerum quantitas videtur augeri, cum sexcentis millibus duodecim millia conferuntur. Offerre tamen pars utraque jubetur Deo: et illi qui vicerunt, unam ex quingentis; qui autem domi resederungesimum autem et quingentesimum numerum sanctum esse Scriptura testatur. Unde et Salvator dicebat in Evangeliis: Homini cuidam feneratori erant duo debitores. Unus ex ipsis debebat denarios quingentos, alius quinquaginta. Non habentibus illis unde solverent, utrisque donavit . Sed et septem septimanae monade, id est una, addita, quinquagesimSimiliter et septuaginta septimanae, addita unius decadis perfectione, quingentorum numerum red
Abbreviated transcription (Latin):
uersa dexp̃o sentiunt & ꝑducere eos ad oboedientiã
xp̃i. laucist̃ tam̃ qui pugnare possunt et
proelia ista conficere. Desexcentis milib & am¬
plius ar matorũ quiuidebantur misitare dõ
sola duo decim milia eliguitt. ceteri relinquunt᷑
in castris. Intueri nunclibet mihi populũ dĩ
qui est in ecła. quanti sunt exhis qͥpossint pro¬
contra dicunt. quisciant uerbi bella tractare.
Beati sunt isti qui ꝓ omni populo pugnare
possunt a defendere dĩ plebẽ .a copiosa de hos¬
tibus spolia reportare. Iamen& reliqua pars populi
quȩ udetur inbellis sicum quiete resideat incas¬
tris. si in silentio agat & ñ recedat amo pͥsen. sed
ꝑmaneat inlege dĩ. partẽ spolioꝵ etiam ipsa
ꝑcipi& fi & enĩ aequa portio ñ ꝑ numerũ
quidem. sed quantũ datur omnpopulo reliqͦ
tantũ & illis duodecĩ milib quibus ucentibus
captasunt spolia. Quis hec audiens nori in¬
iutetur ad militiam dĩ : Quis non animet᷑
pugnare ꝓecdesia & resistere adũsũ uerita¬

Expanded text:
versa a Christo sentiunt, et perducere eos ad obedientiam Christi. Pauci sunt qui pugnare possint et praelia ista conficere. De sexcentis millibus et amplius armatorum quae videntur militare Deo, sola duodecim millia eliguntur, caeteri relinquuntur in castris. Intuere nunc mihi populum Dei qui est in Ecclesia, quanti sunt ex his qui pocontradicunt, qui sciunt verbi bella tractare. Beati sunt qui pro omni populo pugnare possunt, et defendere Dei plebem, et copiosa de hostibus spolia reportare. Tamen et reliqua pars populi quae videtur imbecillis cum quiete resideat in castris, si in silentio agat et non recedat a Moyse, sed permaneat in lege Dei, partem spoliorum etiam ipsa percipiet. Fiet enim aequa portio, non per numerum quidem: sed quantum datur omni populo reliquo, tantum et illis duodecim millibus, quibus vincentibus capta sunt spolia. Quis haec audiens non invitetur ad militiam Dei? Quis non animetur pugnare pro Ecclesia, et resistere adversum verita
Abbreviated transcription (Latin):
car naliũ que militant aduersus animã describ
Deniq hi. qui inuitus regnant quinq reges essa
dicuntur. Et ute uidentissime doceamur. quia
omẽ uitium quod regnat incorpore ex quin
sensib pendet. Isti ergo quinq sensus perim̃ dis
deregno madianitarũ. ut ultra ñuitia reguot
uident sed ad aedisicationẽ. Apud madi ant¬

Expanded text:
carnalium quae militant adversus animam describuntur. carnalium quae militant adversus animam describuntur. Denique hi qui in vitiis regnant, quinque reges esse dicuntur: ut evidentissime doceamur quia omne vitium, quod regnat in corpore, ex quinque sensibus pendet. Isti ergo quinque sensus perimendi sunt de regno Madianitarum, ut ultra vitia non regnevident, sed ad aedificationem. CAPUT V.
Abbreviated transcription (Latin):
et quanitas in madianitarũ gente. Est enĩ re uera
multa in anitas & uanitas in hoc mundo. Immo
etuanitas uanitantiũ & onĩa uanitas quam dĩ
miles superare deb&.&. iuncere. Uincit autẽ
in anitatẽ. quinichil in anitatis nichil suꝑflue &.
quod ad rẽ non ꝑtinet gerit : Quime minit pr¬
copti illius dominici qđ ait. quia etiã de uerbo otios
reddent homines rationẽ indie iuditii. Inhac aost
uita homines totũ poene otiosum &. totũ inane
quod lo quuntur quod agunt. In anis enim dic
om̃is accus & om̃is sermo in quo ñ ẽ intrinse¬
cus aliquid ꝓdõ uel ꝓmandato dĩ. Est & alius
rex madian .ur.&. hic int̃ pretat᷑ inritatio
Uides quales sunt qui regnant apud madianitas:
Quibus om̃ib: ad uersari oport& immo quos perimi
conuenit ab his quidm̃ siquant᷑ et interfici.
Non enĩ tam regiũ quã uitioꝵ nomina quae
regnant in hominibus referuntur in lege
Et nontã gentium bella quã concupiscentiarun

Expanded text:
 inanitas in Madianitarum gente. Est enim revera  inanitas in Madianitarum gente. Est enim revera multa inanitas et vanitas in hoc mundo, imo vanitas vanitatum, et omnia vanitas , quam Dei miles superare debet et sincere. Vincit autem inanitatem, qui nihil inaniter, nihil superflue, et quod ad rem non pertinet gerit, qui meminit praecepti illius Dominici quo ait, quia etiam de verbo otioso reddent rationem homines in die judicii . In hac autem vita homines, totum pene otiosum, totum inane est quod loquuntur, quod agunt. Inanis enim dicitur omnis actus, et omnis sermo in quo non est extrinsecus pro Deo, vel pro mandato Dei. Est et alius rex Madian Ur, et hic interpretatur irritatio. Vides quales sunt qui regnant apud Madianitas: quibus omnibus adversari oportet, et imo quos perimi convenit ab his qui Deum sequuntur, et interfici. Non enim tam regum quam vitiorum nomina quae regnant in hominibus, referuntur in lege; et non tam gentium bella quam concupiscentiarum
Abbreviated transcription (Latin):
uidere qm̃ non solũ apud scõs nonina proreb
aptantur. sed & iam apud gentiles & barbaros
De scĩs quidom notũ ẽ cur abram. abrahã uocita¬
tus sit & sara sarra .&. iacobiħł. Doceamꝰ aut̃
quod mos iste habeatur etiã apud barbaros
Non ne unus exfiliis isrł aparentib suis ioseph
nom̃ acceperat: Cũ aut̃ transiuit inegyptũ et
stetit aute faraonẽ. cõmutauit nomen eius.
quod lingua sua farao desecretoꝵ uel sõniorũ
reuelatione cõposuit. Et non solũ ioseph huio
apud faraonẽ ex re nomen aptatur sed et
dani hel in babylonia baltasar nominatur.
Et ananias atq a zarias &. misa hel sedrac mi¬
sao ab denago uocitantur. Uides g quia tam̃
ñ fortuito sed ꝓreb &. causis aptant᷑ in lege.
Iꝑit madianitarũ regẽ mor̃ses appellauit ꝓut ipse
censuit appellandũ. Beluina inquit feritas est
quȩ regnat in madianias. Et ñ ipse solum. sed
et alius est apud ipsos rex nomine rocho quod
est in nr̃a lingua in anitas. Regnat er go¬

Expanded text:
videre quomodo non solum apud sanctos nomina pro rebus aptantur, sed etiam apud gentiles et barbaros? De sanctis quidem notum est, cum Abram Abraham vocatus sit, et Sarai Sara, et Jacob Israel. Doceamus autem quod mos iste habeatur etiam apud barbaros. Nonne unus ex filiis Israel, a parentibus suis Joseph nomen acceperat? Cum autem transivit in Aegyptum, et stetit ante Pharaonem, commutavit nomen ejus, quod lingua sua Pharao de secretorum vel somniorum revelatione composuit. Et non solum Joseph huic apud Pharaonem ex re nomen aptatur, sed et Daniel in Babylonia Balthasar nominatur, et Ananias atque Azarias et Misahel, Sidrac, Misac, Abdenago vocitantur. Vides ergo, quia tam non fortuitu, sed pro rebus et causis aptantur in lege. Igitur Madianitarum regem Moyses appellavit, prout ipse censuit appellandum, Belluina, inquit, feritas est, quae regnat in Madianitis. Et non ipsa solum, sed et alius est apud ipsos rex nomine Raon, quod est in nostra lingua inanitas. Regnat ergo
Abbreviated transcription (Latin):
sepletũ ẽ aquis diuine intellegentiȩ circũ dat᷑
n rigatur . Alii aut̃ st̃ carnales qui ium̃tis .&. pe¬
udib: id ẽ gͥrassis &. solidissensib ab undantes:
Siat erant illidequib dicebat apłs. Ita insensati
non oboedire : Sed & unus qͥsq nr̃m nsise arma¬
urt & abiectis brutis & beluins sensib: ad spiritalẽ
intellegentiã ꝓperauerit. remanebit extraior¬
linen nec poterit ꝑ sapientiȩ flum̃ incedere qđ
ltasicat ciuitatẽ dĩ. Id ẽ animã di capacẽ ñ ad
ium. sed illam tantũ mͦ cinsequetur terrã
reges illos fortasse de qͥb: dr̃ Quia ad sterunt
ieges terrȩ & principes congregatist̃ in unum
sque quo etiã ad illũ ueniat locũ ubi sedes dĩ ẽ.
herusalẽ ciuitas dĩ uiuentis : Non ista q̃ seruit
ũfilussius int̾ris sed illa cȩlestis quȩ libera est

Expanded text:
repletum aquis divinae intelligentiae, circumdatur et rigatur. Alii autem sunt carnales, qui jumentis et pecudibus, id est, crassis et solidis sensibus abundantes, sicut erant illi de quibus dicebat Apostolus: Ita insensati n obedire? Sed unusquisque nostrum nisi se armaverit, et abjectis brutis et belluinis sensibus, ad spiritalem intelligentiam properaverit, remanebit extra Jordanem, nec poterit per sapientiae flumen incedere quod laetificat civitatem Dei, id est, animam Dei capacevum; sed illam tantummodo consequetur terram reges, illos fortasse de quibus dicitur: Quia astiterunt reges terrae, et principes congregati sunt in unuusquequo etiam ad illum veniat locum ubi sedes est Dei, et Jerusalem civitas Dei viventis: non ista quae servit cum filiis suis in terra, sed illa quae libera est et
Abbreviated transcription (Latin):
iunũ nom̃ imponeret: Sed hoc arbitror magis.
qđ institictioni animarũ ꝓspexerit sermo diuinus.
uolens nob ostendere quod ad uersus huiꝰ modi
bitaculis ea carnis nrãe de pellere. istos regessugare

Expanded text:
belluini imponeret? Sed hoc arbitror magis belluini imponeret? Sed hoc arbitror magis quod institutioni animarum prospexerit sermo divinus, volens nobis ostendere, quod adversus hujusmodi bitaculis ea carnis nostrae depellere, istos reges fugare
Abbreviated transcription (Latin):
Ex hoc intlloganus quantũ ualeait conuersi
addum. quantũ ꝓsit em̃datio peccatorum.
Om̃s masculi. om̃s reges madianitarum uin¬
cuntur et perimuntur. ab his quiꝑcorreptionẽ
diũ et ꝑgestoꝵ paenitentiã correptis unt
et emendati. Quinq ergo reges madi anitarũ
referuntur ab ihł itics miltab. superta. sed&.
nomina eoꝵ curaefuit scripturȩ duinȩ
memorare. Euu inquit &. rocon & sur&
ur. & roboc Istisunt qui regnabunt apud madia¬
nitas. quossuperare a. penitus debit ertingne¬
re om̃is qui militat dõ. Puuin nãq bduinus
uel forinus interp̃titur. Et̃ quomͦ poteris
placere ei quitȩ ꝓbabit si ñ abscideris ate
et pęnitus ꝑ emeris beliunos etferos mores.
Quo modo poteris ad minsuetꝵ bestitudinẽ
ꝑueniro. nisi pnus intficias euun .&. morti
tradas totius i racundiȩ feritatẽ : Ero puto quod
nomina hȩc inscriptura diuina ñ ꝓhistoria
narrauerit sed ꝓcausis et reb: apta uerit.
Nam pitas fuerit aliquis ita stultus quifilio suo bel

Expanded text:
um valet conversio ad Deum, quantum prosit emendatio peccatorum. Omne masculinum, omnes reges madianitarum vincuntur et perimuntur ab his, qui per repetitionem Domini et per gestorum poenitentiam correcti sunt et emendati. Quinque enim reges Madianitarum referuntur ab Israelitis superati. Sed et nomina eorum curae fuit Scripturae divinae memorari. Evim, inquit, et Raon, et Sur, et Ur, et Roboc. Isti sunt qui regnant apud Madianitas, quos superare et penitus debet exstinguere omnis qui militat Deo. Evim quoque belluinus vel ferinus interpretatur. Et quomodo poteris placere ei qui te probavit, si non abscideris a te et penitus peremeris belluinos et ferinos mores? Quomodo poteris ad mansuetorum beatitudinem pervenire, nisi prius interficias Evim, et morti tradas totius iracundiae feritatem? Ego puto quod nomina haec divina Scriptura non pro historia narraverit, sed pro causis et rebus aptaverit. Nam putas fuerit aliquis ita stultus, qui filio suo nomen
Abbreviated transcription (Latin):
duo decĩ milia aduersũ madianitas & intersi¬
ciunt inquit ominẽ masculidũ eoꝵ et reges
rorũ . &. balabam siliũ beor in fecerunt gla¬
dio cũ reliquis uulneratis eoꝵ. Quod in supe¬
norib que relamus. quomͦ ꝓbari descriꝓuiris
possit balaham c̃ silio subernatas esse mulie¬
res madianitarũ. que deciperent silios isrł
ad fornicandũ Presens hiç scripturȩ locus
rudenter ostendit. dicens rũꝑemptũ esse
dadio. ulut auctorẽ scandali quod uimis¬
sum est siliis isrł. Dicitur aut̃ deeo et insequen

Expanded text:
nitas, et interficiunt, inquit, omnem masculum eorum, et reges eorum, et Balaam filium Beor interfecerunt gladio, cum reliquis vulneratis eorum. Quod in superioribus quaerebamus, quomodo probari de Scripturis possit, Balaam consilio subornatas esse mulieres Madianitarum, quae deciperent filios Israel ad fornicationem, praesens hic Scripturae locus evidenter ostendit, dicens eum peremptum esse gladio, velut auctorem scandali quod immissum
Abbreviated transcription (Latin):
hecenta milia fuerunt amatuꝵ qui ꝓ cesse¬
tit aduersũ madian. & hi om̃s uica sunt.
q̃ peccatũ erat in ipsis. Nunc uero uictores
nadianite qui sexcenta milia fugauerant.
uncuntur aduodecĩ milib Ut scias quia non
nmulitudine necinnumero mlitũ uincit ihł.
sd iusticia ẽ et pietas in eis quae uincit.
rpterea deniq et in benedictionib roꝵ dicit᷑:
ua si seruauerint legẽ dñi. unus eupsis ꝑse¬
sergo quia multo plus ualet unꝰ ses orando.
suã peccatores in numeri praeliando.
atio scĩ pene trat cęlũ. quomodo non et
bstẽ iuncat interris. Et ideo omni modis
lidendum est quȩ rere primo et custo dire
uisiciã dĩ. Quã si obtinueris et seruaueris.
enis tibi hostes ipsa subitiet. Si fueris indu¬
ssicut apostolus dicit loricã iusticiȩ et
cinctus ueritatẽ. sigaleã salutis accepe
Setgladiũ sp̃s .&. ante omĩa scutũ sidei
quo possis omĩa iacula maligni ignita re¬
guere. talib. enĩ instructꝰ armis uni ũsa

Expanded text:
sserant adversus Madian, et omnes victi sunt, quoniam peccatum in eis erat. Nunc ergo victores Madianitae, qui sexcenta millia fugaverant, vincuntur a duodecim millibus, ut scias, quia nec in multitudine nec in numero militum vincit Israel, sed justitia est et pietas in eis quae vincit. Propterea denique et in benedictionibus eorum dicitur, quia si servaverit legem Domini, unus pVides ergo quia multo plus valet unus sanctus orando, quam peccatores innumeri praeliando. Oratio sancti penetrat coelum: quomodo non et hostem vincat et in terris? Et ideo omnimodis studendum est quaerere primo et custodire justitiam Dei. Quam si obtuleris et observaveris, omnes tibi hostes ipsa subjiciet. Si fueris indutus, sicut Apostolus dicit, lorica justitiae, et accinctus veritate, si galeam salutis acceperis, et gladium spiritus, et ante omnia scutum fidei, in quo possis omnia jacula maligni ignita exstinguere . Talibus enim instructus armis universa
Abbreviated transcription (Latin):
potestatẽ suorũ libertatẽq uotorũ. Si aũ feminei
ad huc generis fuerit̾ anima. cui uel uir uel pater
dominetur inuotis ñ semꝑ in ipsa ẽ culpa. sed inter¬
dũ redit ad uiros uel parentes. Dequib quã uis expli

Expanded text:
potestatem suorum libertatemque votorum. Si autem adhuc potestatem suorum libertatemque votorum. Si autem adhuc feminei generis fuerit anima, cui vel vir, vel pater dominetur in votis, non semper in ipsa est culpa, sed interdum redit ad viros vel ad parentes. CAPUT IV. De vi
Abbreviated transcription (Latin):
dis ẽ nobis ds̃. ut intellectũ dare digneturi se dignũ.
quo haec unt decet de dĩ uerbis intellegere possimus.¬
et aduertere: Om̃s qui sub lege dĩ uiuimus et inecła eius
habemur. aliqui sub patrib. aliqui sub uiris agimus.
Et si quidẽ paruula ẽ anima et iniia habet ineruditio¬
nib diuinis. Haec sub patre agere credenda ẽ. Siuͦ
iam ad ultior facta ẽ ita it uiri potens sit ad concipi¬
endũ sem̃ uerbi dĩ et doctrinȩ spiritalis capere setreta¬
R aec sub uiro posita dicitur. Sic enĩ et paulus bicebat
de corinthus. Uolo aut̃ om̃s uos uni uiro uirginẽ castã
et hibert xp̃o. Qui uero ꝑfectiores sunt et eminentio¬
res horũ de illis ñ dicit᷑ qđ sub uiro sint. sed aitdi quo¬
modo desematipsosuiq similib ꝓnuntiet paulus. Po¬
net occurramus inquit om̃s in uirũ ꝑfectũ in mens urã
a&atis plenitudinis xp̃i. huio ergo animae quȩ inuirũ
ꝑfectum occurrit nemo dominatur inuotis. sed habet

Expanded text:
are dignetur, si dignum est: quo haec ut decet, de Dei verbis intelligipossimus advertere. Omnes qui sub lege Dei vivimus et in Ecclesia ejus habemus, aliqui sub patribus, aliqui sub viris agimur. Et siquidem parvulo est anima, et initia habet in eruditionibus divinis, haec sub patre agere credenda est. Si vero jam adultior facta est ut viri, ita potens sit ad concipiendum semen verbi Dei, et spiritalis doctrinae capere secreta, haec sub viro posita dicitur. Sic enim et dicebat Paulus de Corinthiis: Volo autem vos uni viro virginem castam exhibere Christo . Qui vero perfectiores sunt et eminentiores, hoc de illis non dicitur, quod sub viro sint. Sed audi quomodo de semetipso suique similibus pronuntiet et Paulus: Donec occurramus, inquit, omnes in virum perfectum, in mensuram aetatis plenitudinis Christi . Huic ergo animae, quae in virum perfectum occurrit, nemo dominatur in votis, sed habet
Abbreviated transcription (Latin):
quos recipiunt et quorũ auctoritatẽ fatentur
on iuncendi sunt a. eurandi. sitam̃ oportet et
ubiloniã curari. Est er golocus hic resurrectonẽ
aor uioꝵ euidenter ostendens. Dosigiat enĩ
asse populũ eui post obitũ suũ morses ad iun

Expanded text:
quos recipiunt et quorum auctoritatem confitentur, quos recipiunt et quorum auctoritatem confitentur, convincendi sunt et curandi, si tamen oportet et Babyloniam curari. Est ergo locus hic resurrectionem mortuorum evidenter ostendens. Designat enim esse et populum, cui post obitum suum Moyses adju
Abbreviated transcription (Latin):
sa percandi. Sic̃ et madiafitrae ambulas¬
tib inlegẽ dñi israhelitis et custodientibos
castitatẽ sub ornarunt muberes quȩ eos
Seciperent ad peccandum. Causam ergo
prȩbere percati hoc est scandali ⁊art¬
I erumtamen datur iundicta sed multo
grauior in eos qui scandalriar̃ quicau¬
sam peccati p̾buerunt quã in eos qul
peccauerunt. Simul et illud obserua quod¬
his subiecit. Nouissimt aut̃ inquit et us
Sponeris ad populum tuum. Si quando ndel¬
cum samaritis sermo est quõ quidem resus¬
tionẽ mortuorũ negant nec recipiunt fuł¬
ri sȩculi fidem. ꝑurgueamus cos exhis ues
quibus dñis dicit ad morsen. quia ad pos¬
tur ad populum suum. Nemo enim all¬
nitur ad eos qui non sunt. Unde uile
esse aliquem populum cui mayses potb
huius exitum dicitur ad plicandus. Qe
go proferis non credunt samarttas
bus possit resurrectionis mortuoruss
des latius adprobari. exhis sabas
morsi libris

Expanded text:
sa peccandi: sicut et Madianitae ambulansa peccandi: sicut et Madianitae ambulantibus in lege Domini Israelitis, et custodientibus castitatem, subornaverunt mulieres quae eos deciperent ad peccandum. Causam ergo praebere peccati, hoc est scandalizare. Verumtamen datur vindicta, sed multo gravior in eos qui scandalizaverunt, qui causam peccati praebuerunt, quam in eos qui peccaverunt. Simul et illud observa quod subjecit. Novissime autem, inquit, et tu apponeris ad populum tuum. Si quando Samaritis nobiscum sermo est, quoniam quidem resurrectionem mortuorum negant, nec recipiunt futuri saeculi fidem, perfigamus eos ex his verbis, quibus Dominus dicit ad Moysen quia apponatur ad populum suum? Nemo enim ponitur ad eos qui non sunt. Unde constat esse aliquem populum, cui Moyses post vitae hujus exitum dicitur applicandus. Quia ergo prophetis non credunt Samaritae, ex quibus resurrectionis mortuorum fides latius approbatur, ex his saltem Moysi libris
Abbreviated transcription (Latin):
tus est inquit dñs ad moxsen dicens. Ulcisce¬
Sre ultionem filiorum isrł̃ de radianitis. et
Sidultimum ad poneris ad sopulum tuum.
Igitur scandala quat acciderat israbelitis.
quõ tergi uersatione madianitarum aocide¬
rant. ipsi enm sub ornauerant mulieres quȩ eos d¬
ciperent ut peccarent coram dño. illi quidem pr
peccato suo ꝑtulerunt iundictã mediocrius tame
et partius. Hiiutro quieis fuerant causa peccar¬
di. multo uehementiori sub iacent ultioni.
Unde edocemur quia lange sit grauius. aliis¬
causam p̃bere percati. quã ipsum unũ quemi
percare. sic̃ et dñs designat cum dicit. Qui
melius fuerat homini ilłi non nasei. aut ma¬
la asmaria ligari cirta collum eius et prȩcipi¬
tari in pro fundum maris. quã ut scandali ser
unum depusillis istis. Simulq ad uercendũ
est qm̃ quidem nomen scandali a non nul¬
lis in competenter p̃sumitur illud scandal
dici ubi recto inere ambulanti decerto
aliqua struitur adpercatũ. et subicitur cas¬

Expanded text:
tus est Dominus ad Moysen, dicens: Ulciscere prius filios Israel de Madianitis, et sic colligeris ad populum tuum. Igitur scandala quae acciderant Israelitis, quoniam tergiversatione Madianitarum acciderant ipsi enim subornaverant mulieres, quae eos deceperant ut peccarent coram Domino, illi quidem pro peccato suo pertulerunt vindictam, mediocrius tamen et parcius; hi vero qui eis fuerant causa peccandi, multo vehementiori subjacent ultioni. Unde edocemur, quia longe sit gravius causam praebere peccati, quam ipsum unumquemque peccare. Sic et Dominus designat cum dicit, quia melius fuerat hominem non nasci, aut molam asinariam ligari circa collum ejus, et praecipitari in profundum maris, quam ut scandalizet unum de pusillis istis . Simul advertendum est quoniam quidem nomen scandali a nonnullis incompetenter praesumitur; illud scandalum dico, ubi recto itinere ambulandi deceptio aliqua struitur ad peccatum, et subjicitur cau