comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
cerae. nũquid in sempit᷑ nũ uiuent. & hise
qui peccauerunt & nolurrunt ad me
tationib deceprrunt. morte subtial
nerba mea quȩ ꝑ ꝓpħas meos locutꝰ se
patres nr̃os. & ostenderunt uera ẽe quȩ
dixi. Qui patres ur̃i rerũ exitu ꝓpħarũ
meo in se uaticinia conꝓbantes: conu̾
si  ad penitentiã atq dixerunt. Sicut
scđm oꝑa nr̃a atq peccata reddidit no¬
bis. Legamꝰ damhelẽ ex ꝑsona sua &e po¬
płi dño confitentẽ. quod eũ audire no¬
luerint. & iuste sibi acciderint quecũ¬
q perpessi sunt.
m̃se sabath. in anno scđo darii. factũ ẽ
filiũ addo ꝓpħam dicens. Ixx.
uarta &e uicesima undecimo m̃se.
qͥ ẽ õsis sabath. in scđõ anno sub dario.
factus ẽ sermo dm̃ ad zachariã filiũ ba¬
rachiȩ filiũ addo ꝓpħam dicens.
uidã ꝓ undecimo mense: ponunt duo¬
decimũ. & uicesimũ quartũ diẽ enis¬
dẽ mensis. arithineticȩ rationib int̾p¬
tantes. quadrangulũ firmũ & stabilẽ

Expanded text:
ceret: numquid in sempiternum vivent? Et his ergo qui peccaverunt, et noluerunt ad me itationibus, deceperunt, morte subtractis, verba mea, quae per prophetas meos locutus sum, patres vestros, et ostenderunt vera esse quae dixi. Qui patres vestri rerum exitu prophetarum meorum in se vaticinia comprobantes, conversi sunt ad poenitentiam atque dixeruntstra atque peccata reddidit nobis. Legamus Danielem ex persona sua, et populi, Domino confitentem, quod eum audire noluerint, et juste sibi acciderint quaecumque perpessi sunt . mensis Sabat: in anno secundo Dariifilii Addo, prophetam, dicens. LXX: Quarta et vicesima, undecimo mense, qui est mensis Sabat: in secundo anno sub Dario, factus est sermo Domini ad Zachariam Barachiae filium Addo prophetam dicens. Quidam pro undecimo mense ponunt duodecimum: et vicesimum quartum diem ejusdem mensis arithmeticis rationibus interpretantes, quadrangulum firmum et stabilem
Abbreviated transcription (Latin):
me. Ego ostendã tͥ quid sint hȩc. Q res¬
pondit uir qͥ stabat int̾ mitteta. & dix̃.
Isti sunt quos misit dñs. ut ꝑabularent
terrã. & respondert̃ angło dñi qͥ stabat
int̾ mirteta. & dixerunt. Perambulaui¬
mus t̾rã. & ecce om̃is t̾ra habitat᷑ & reqͥ¬
escit. & respondit angłs dñi & dixit.
hirłm & urbiũ uida quib iratus es: Iste
septuagesimꝰ annus ẽ. Q respondit dñs
angł̃o qui loquebat᷑ in me uerba bona.
uerba consolatoria. Se ptu a oui ⁊ a.

Expanded text:
 quid sint haec et respondit vir qui stabat inter myrteta et dixit isti sunt quos misit Dominus ut perambularent terram et responderunt angelo Domini qui stabat inter myrteta et dixerunt perambulavimus terram et ecce omnis terra habitatur et quiescit et respondit angelus Domini et dixit Jerusalem, et urbium Juda, quibus iratus es? Iste septuagesimus annus est. Et respondit Dominus angelo qui loquebatur in me verba bona, verba consolatoria
Abbreviated transcription (Latin):
nequaq ꝓpħas qͥ eis loquebant᷑. sed me
dicit dñs. In illis gͦ eͥgo erã qui loquebar
ce contẽnebar. Unde &e dñs in euangłio. qͥ
uos inquit recipit. me recipit
pit̾nũ uiuunt: Uerũtam̃ uerba mra
& legitima mea quȩ mandaui serus mos

Expanded text:
ophetas qui eis loquebantur, sed me, dicit Dominus: In illis enim ego eram qui loquebar et contemnebar. Unde et Dominus in Evangelio: Qui vos, inquit, recipit, me recipit . piternum vivent? Verumtamen verba mea et legitim
Abbreviated transcription (Latin):
quos arguerunt ꝓpħȩ qui pͥus fuerunt
dicent
ra dm̃ non ꝑturbationẽ eius significat
qua irascit᷑ : sed eoꝵ merita atq peccata
in quos ira dĩ defr̃int. Alioquin: dñs iratꝰ
nũ quã ulciscit᷑. sed ad hoc corripit ut em¬
det. Unde &e ꝓpħa p̃lcat᷑ in psalmis. Dñe
ne in furore tuo arguas me: neq in ira
tua corripias me. Ꝙ in alio loco legimꝰ.
Corripe nos dñe. uerũtam̃ non in furore
citer. Si enĩ ira magna r̃ẽt iratꝰ. nũꝙ
sit: ad uos loquit᷑ dñs exercituũ. Pro
quo in hebreo positũ ẽ sabaoth. Quod

Expanded text:
ui prius fuerant, dicentes. Ira Domini non perturbationem ejus significat qui irascitur; sed eorum merita atque peccata, in quos ira Dei desaevit: alioquin Dominus numquam iratus ulciscitur; sed ad hoc corripit, ut emendet. Unde et propheta precatur in Psalmis: Domine, ne in furore tuo arguas me neque in ira tua corripias me . Et in alio loco legimus: Corripe nos, Domine: verumtamen non in furore citer. Si enim ira magna esset iratus, numqsit, ad vos loquitur Dominus exercituum, pro quo in Hebraico positum est SABAOTH
Abbreviated transcription (Latin):
auiis ur̃is pessimis & ab inuentionib
ur̃is malis. Ꝙ non adtender̃t ut audirent
me dicit dñs.
& suꝑiorib pendet sententia: & quȩ se¬
cuntur pͥorib coaptanda st̃. Non enĩ
⁊ acharias ad popłm loquit᷑. sed ostendit
qͥd pͥores ꝓpħȩ ad patres tor locuti st̃. ad
quos clamauert̃ dicentes: hȩc dicit dñs¬
exercituũ conuertimini de uus ur̃is malis o
cogitationib ur̃is pessimis. H oc clamabait
isaias. Hoc osee. & lohel. amos & hieremias
ut uias malas desererent: & cogitations
pessimas derelinquerent. qͥb & ope & mte

Expanded text:
a viis vestris pessimis, et ab adinventionibus vestris malis: et non attenderunt ut audirent me, dicit Dominus. Ex superioribus pendet sententia, et quae sequuntur prioribus coaptanda sunt. Non enim Zacharias ad populum loquitur; sed ostendit quid priores prophetae ad patres eorum locuti sunt, ad quod clamaverunt, dicentes: Haec dicit Dexercituum: Convertimini de viis vestris malis et cogitationibus vestris pessimis. Hoc clamabat Isaias, hoc Osee, Joel, Amos, et Jeremias, ut vias malas desererent, et cogitationes pessimas derelinquerent, quibus et ope
Abbreviated transcription (Latin):
Recessistis a me: & ego recessi a uob̃. Pre¬
cepit autẽ eis ut reuertant᷑ ad dñm.
qͥ de babylone̾a st̃ reuersi: ut & dñs re¬
uertat᷑ ad eos. ne incipiant sustinere fi¬
liĩ quđ quondã sustinuer̃t̃ patres. ad qͦs
similit̃ ꝓpħȩ illius tẽporis st̃ locuti. Ho¬
tandũ quod in paucis uersiculis breuib¬
q sententis semꝑ in aggeo & racharia
addat᷑. dicit dñs exercituũ: ut sciant dm̃
ẽẽ qui p̃cipit. & aduersũ regis imꝑiũ &
hostes circũ frem̃tes. hac ad edificationẽ

Expanded text:
obis. Praecipit autem eis, ut revertantur ad Dominum qui de Babylonia sunt reversi, ut et Dominus revertatur 781 ad eos, ne incipiant sustinere filii, quod quondam sustinuerunt patres, ad quos similiter prophetae illius temporis sunt locuti. Notandum quod in paucis versiculis brevibusque sententiis semper in Aggaeo et Zacharia addatur, dicit Dominus exercituum, ut sciant, Dominus esse qui praecipit adversus regis imperium et hostes circumf
Abbreviated transcription (Latin):
dñi. & ꝓpt̾ memoriã benedictionẽ & a¬
obbenedictionẽ testimoniũ: idcirco ⁊a
charias filius barachiȩ. filius addomit¬
titur. Cacharias in t̾pretat᷑ memoria
dm̃. Barachias. benedictio dñi. Addo
testimoniũ eius. Uideamꝰ gͦ. sermo dñi
qͥ erat in principio apud dm̃ patrẽ.
quid in zacharia ꝓpħa sit locutus ad
popul uor.
ratus ẽ dñs suꝑ patres ur̃os iracundia.
Et dices ad eos. Hec dicit dñs exerci¬
tuũ. Conuertimini ad me ait dñs ex¬

Expanded text:
pter memoriam, benedictionem, 7ob benedictionem, testimonium: idcirco ad eum Zacharias, filius Barachiae, filius Addo mittitur. Zacharias interpretatur memoria Domini: Barachia, benedictio Domini: Addo, testimonium ejus. Videamus ergo, sermo Domini qui erat in principio apud Deum Patrem, quid in Zacharia propheta sit locutus ad populum. Iratus est Dominus super patres vestros iracundia, et dices ad eos: Haec dicit Dominus exercituum: Con
Abbreviated transcription (Latin):
ex trema dies. rgressionis appellat᷑ & t̾minꝰ.
Ergo in captiuitate popło constituto. & ad¬
huc sub rege ꝑsarũ nec dũ edificato tẽplo.
nondũ menib turrib q urb̃ extructis.
nou uidet ꝓpħa tẽpore letitiȩ. sed pꝰ le

Expanded text:
extrema dies egressionis appellatur et terminus. Ergo in captivitate populus constitutus, et adhuc sub rege Persarum, necdum aedificato templo, necdum moenibus murisque urbis exstructis, non videt prophetiam tempore
Abbreviated transcription (Latin):
capiet eã. idest munitionẽ siue ti
rũ. Quod quidẽ & in iez echiel ꝑspi¬
cue demonstrat᷑. ubi dicit᷑. Nabu¬
chodonosor rex babylonis subiugauit
exercitũ suũ opere magno aduersus
tyrũ. om̃e caput caluu & om̃is hu¬
merus depilatus. & merces non data
ẽ ei. & exercitui eius contͣ tyrũ &
operi in qͦ seruiuit aduersus eã. Cum
autẽ cõportauerit aggerẽ. & nichil
uirib eius obuiũ fuerit. tunc muta¬
bit᷑ sp̃s eius in suꝑbiã. & dm̃ ẽẽ se cre¬
dens. imaginẽ aureã statuet in baby¬
lone. quã uniuersas gentes adorare cõ¬
pellet. Quod cũ fecerit: transibit in
bestiȩ figurã. & postea corruet. Pro
quo a qͥla ae sẏmmachus transtulert̃.¬
est: desinet ẽe quod fuerat. Cale qͥd &
nos habemꝰ in linguȩ ñrȩ idiomate di¬
centes. uapulauit exercitꝰ pro eo qđ est.
int̾fectus & cęsus ẽ. E peccauit uinea
& ager. pro eo quod ẽ uĩdemia & fru¬

Expanded text:
capiet eam, capiet eam, rum; quod quidem in Ezechiele perspicue demonstratur, ubi dicitur: Nabuchodonosor, rex Babylonis, subjugavit exercitum suum opere magno adversum Tyrum. Omne caput calvum, et omnis humerus depilatus, et merces non data est ei, et exercitui ejus contra Tyrum, et operi in quo servivit adversum eam . Cum autem comportaverit aggerem, et nihil viribus ejus obvium fuerit, tunc mutabitur spiritus ejus in superbiam: et Deum esse se credens, imaginem auream statuet in Babylone, quam universas gentes adorare compellet. Quod cum fecerit, transibit in bestiae figuram, et postea corruet: pro quo Aquila et Symmachus transtulerest, desinet esse quod fuerat. Tale quid et nos habemus in linguae nostrae idiomate, dicentes: Vapulavit exercitus, pro eo quod est, interfectus et caesus est: Et, peccavit vinea et ager, pro eo quod est, vindemia et fru
Abbreviated transcription (Latin):
fecit fi& ei. & sic uastabit᷑ ut ipsa uas¬
taiit. Equi quoq & equites qui de
longe uenient tã ꝑnices ad ꝑsequendũ
& cuncta populanda erunt ut par¬
dos superent & lupos uespere. si qui¬
dẽ lupi seuiores ẽe dicunctur nocte
uicina. ex tota die fame ad rabiẽm
concitati. uolabunt gͦ equites non
adpugnandũ qͥa nullus resistet. sed
ad discurrendũ ut aquila cui in uo¬
latilib om̃ia subiacent. festinans ad
deuorandũ. & quom ad flatũ uenti u¬
rentis uirentia cuncta marcescunt. ita
ad aspectũ eoꝵ om̃ia uastabunt᷑. Tantꝰ¬
so orbe regnabit. & ante currũ suum
triũphans de regib eos habebit de ri-
ꝑare contendat. & urbes munitissimas
robore sui exercitus capere. Ueniet enĩ
tyrũ. & iacto in mari aggere : pene in¬
sulã faciet de insula. & introitũ int̾
fluctus maris in urbẽ t̾ra p̾bebit.
Quãobcausã & suꝑ omnẽ municionẽ
ridebit. & conpor tabit aggerẽ &

Expanded text:
fecit, fiet ei, et sic vastabitur, ut ipsa vasfecit, fiet ei, et sic vastabitur, ut ipsa vastavit. Equi quoque et equites, qui de longe venient, tam pernices ad persequendum et cuncta populanda erunt, ut pardos superent, et lupos vespertinos. Siquidem lupi saeviores esse dicuntur nocte vicina, et tota die fame ad rabiem concitati. Volabunt ergo equites non ad pugnandum, quia nullus resistet; sed ad discurrendum ut aquila, cui in volatilibus omnia subjacent, festinans ad devorandum. Et quomodo ad flatum venti urentis virentia cuncta arescunt, ita ad aspectum eorum omnia vastabuntur, tantuso orbe regnabit, et ante currum suum triumphans de regibus, eos habebit irrisuiperare contendat, et urbes munitissimas robore sui exercitus capere. Veniet enim Tyrum, et jacto in mari aggere, peninsulam faciet de insula, et introitum inter fluctus maris in urbem terra praebebit. Quam ob causam et super omnem munitionem ridebit, et comportabit aggerem, et
Abbreviated transcription (Latin):
b & uidete & admiramini & obstupes¬
cite. quia opus fiet in dieb ur̃is qͦđ
nemo credet cũ narrabit᷑: hoc ẽ quod
sequens sermo describit. Ecce ego sus¬
citabo nabuchodonosor & chaldeos
gentẽ pugnacissimã & uelocẽ. cuius
roboris ad bellandũ & audaciȩ om̃s pe¬
nȩ greci qͥ barbaras historias conscrip¬
serunt. testes sunt. Hec non ẽ conten¬
ta finib suis. sed huc illucq discurrenᷤᷤ
suꝑ terrȩ latitudinẽ ꝑuagat᷑. Ꝙ hoc
est opus eius. non ut terrã uomere exer¬
ceat. sed ut rapto uiuat & gladio
& possideat urbes non suas. Antequã
manũ inferat. antequã ꝓrũpat ad
bellũ. t̾rorẽ portat in uultu. Quod
autẽ ait. ex semet ipsa iudiciũ & onꝰ
eius egrediet᷑. ꝓ quo int̾pretatꝰ ẽ sỹm¬
machus ipsa sibi iudicabit. & decreto
suo egrediet᷑. uel ita intelligendũ ẽ
De sua gente constituet pͥncipes. & põ¬
testas eius & gladius. aliarũ gentiũ
satellites non habebit. uel certe qͦmͦ

Expanded text:
 miramini, et obstupescite: quia opus fiet in diebus vestris, quod nemo credet cum narrabitur, hoc est quod sequens sermo describit: Ecce ego suscitabo Nabuchodonosor, et Chaldaeos, gentem pugnacissimam et velocem, cujus roboris, et ad bellandum audaciae, omnes pene Graeci, qui barbaras historias conscripserunt, testes sunt. Haec non est contenta finibus suis, sed huc illucque discurrens super terrae latitudinem pervagatur. Et hoc est opus ejus, non ut terram vomere exerceat; sed ut rapto vivat et gladio, et ut possideat urbes non suas: antequam manum inferat, antequam prorumpat ad bellum, terrorem portat in vultu. Quod autem ait: Ex semetipsa judicium et onus ejus egredietur, pro quo interpretatus est Symmachus: ipsa sibi judicabit, et decreto suo egredietur, vel ita intelligendum est, de sua gente constituet principes, et potestas ejus, et gladius aliarum gentium satellites non habebit, vel certe quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
nacula non sua. Cerribilis & illustris
ẽ. de semet ipsa iudiciũ eius erit. & as¬
sup̃tio eius de se egrediet᷑. & exilient
suꝑ pardos equi eius. & uelociores ert̃
lupis arabiȩ : & equitabunt᷑ equites eiꝰ
& impetu uenient de longinqͦ & uo
labunt quasi aquila prõpta ad come¬
dendũ. Consũmatio impiis ueniet.
resistentes facieb eoꝵ ex aduerso. &
congregabit quasi harenã captiuita¬
tẽ. & ip̃se in regib delectabitur. &
tiranni ludibria eius. Et ipse inomnẽ
municionẽ illudet. & mittet agge¬
rẽ &e obtinebit eã. Tunc mutabit

Expanded text:
 illustris est: ex semetipsa judicium ejus erit, et assumptio ejus ex se egredietur: Et exsilient super pardos equi ejus, et velociores erunt lupis Arabiae, et equitabunt equites ejus, et impetu venient 595 de longinquo: et volabunt quasi aquila prompta ad comedendum, consummatio in impios veniet resistentes faciebus eorum ex adverso, et congregabit quasi arenam captivitatem: et ipse in regibus delectabitur, et tyranni ludibria ejus: et ipse in omnem munitionem illudet, et mittet aggerem, et obtinebit eam: tunc mutabit
Abbreviated transcription (Latin):
egrediet᷑. Leuiores pardis equi eius. & ue¬
lociores lupis uesꝑtinis: & diffundentur
equites eius. Equites nãq eius de longe
uenient. uolabunt quasi aquila festinanᷤ
ad come dendũ. om̃s ad predã uenient.
Facies eoꝵ uentus urens. & congregabit
quasi harenã captiuitatẽ. & ipse de re¬
gib triũphabit. & tyranni ridicłi eiꝰ
erunt. Ipse suꝑ omne munitionẽ ride¬
bit. & cõportabit aggerẽ & capiet eã.

Expanded text:
egredietur leviores pardis equi eius et veegredietur leviores pardis equi eius et velociores lupis vespertinis et diffundentur equites eius equites namque eius de longe venient volabunt quasi aquila festinans ad comedendum omnes ad praedam venient facies eorum ventus urens et congregabit quasi harenam captivitatem et ipse de regibus triumphabit et tyranni ridiculi eius erunt ipse super omnem munitionem ridebit et conportabit aggerem et capiet eam
Abbreviated transcription (Latin):
bitis calũniatores & declinantes.
ipso sermone arguunt᷑ audaciȩ &
contẽptus in dñm. ex quoꝵ ꝑsona
propħa clamauerat quare
ausi st̃ dĩ contẽpnere ma¬
iestatẽ & temerarię loqui.
& quantũ in se ẽ dĩ ꝓuidentiã calũ¬
niari. & declinare a dño coarguen¬
tes eũ iniquitatis. Uidebitis gͦ con¬
tẽp̃tores. & tunc admi rabimini &
omnẽ ur̃am querelã ꝓ nichilo cõpu¬
tabitis: cũ ꝑspexeritis me facere
in dieb ur̃is. ne forte dicatis quid
ad nos ꝑtinet de futuro opus quod
tã grande erit & ur̃am omnẽ op¬
primet causationẽ. ut siqͥs nunc
futurũ ẽẽ predixerit. fidẽ non facile ac¬
cõmodetis. Quod autẽ hoc opus sit: in
conse quentib demonstratur.
uia ecce ego suscitabo chaldeos gen¬
tẽ amarã & uelocẽ ambulantẽ su¬
per latitudinẽ terre. ut possideat ta¬
bernacula non sua. Horribilis & terri¬
bilis ẽ. ex semet ipsa iudiciũ & onus eius

Expanded text:
bitis calumniatores et declinantes, bitis calumniatores et declinantes, ipso sermone arguuntur audaciae, et contemptus in Dominum: ex quorum persona propheta clamaverat, quare ausi sint Dei comtemnere majestatem, et temerarie loqui, et quantum in se est, Dei providentiam calumniari, et declinare a Domino coarguentes eum iniquitatis. Videbitis ergo contemptores, et tunc admirabimini, et omnem vestram querelam pro nihilo computabitis, cum perspexeritis me facere in diebus vestris; ne forte dicatis: Quid ad nos pertinet de futuro? Opus quod tam grande erit, et vestram omnem opprimet causationem: ut si quis nunc futurum esse praedixerit, fidem non facile accommodetis. Quod autem hoc opus sit, in consequentibus demonstratur. uia ecce ego suscitabo Chaldeos gentem amaram et velocem ambulantem super latitudinem terrae ut possideat tabernacula non sua horribilis et terribilis est ex semet ipsa iudicium et onus eius
Abbreviated transcription (Latin):
ubi in hebraico scriptũ est. Rãu sas¬
Gõi õ & nos transtulimꝰ. aspicite in
gentib. lxx. posuert̃. uidete contẽp¬
Itores.
Excepto aquila & symmacho & teo do¬
tione qui cũ nr̃a int̾pretatione concor¬
dant: in alia quadã editione. ATUIII¬
oa repperi. uidebitis calũniatores: & in
alia similit̃ absq auctoris titulo. uide¬
bitis declinantes. Igit᷑ ad suꝑͥorẽ que¬
relã causantis ꝓpħȩ & dicentis usq quo
dñe clamabo & non exaudies. & reliqua
usq ad finẽ huius exordii: uox dñi
respondentis inducit᷑. ut hanc iniqui¬
tatẽ quã soli isrł fieri putat. certͥat
in gentib. & quod chaldeis non ut
propħa arbitrabat᷑ uidas tantũ &
hirłem traditi sint. s om̃s ꝑ circuitũ
nationes: & tantũ eũ ẽe ualiturũ
ruiturũq postea: ut siquis p̃dixe¬
rit qͦd futurũ ẽ. pro rei magnitu¬
dine uideat᷑ incredulũ. Sed & hoc
quod. lax. & ceteri int̾pretes edide¬
runt. uidete contẽptores. siue uide¬

Expanded text:
tum est RAU BAGGOIM  , et nos transtulimus, aspicite in gentibus, et LXX posuerunt, videte contemptores, excepto Aquila et Symmacho et Theodotione, qui cum nostra interpretatione concordant, in alia quadam editione ἀνωνύμῃ reperi videbitis calumniatores, et in alia similiter absque auctoris titulo, videbitis declinantes. Igitur ad superiores querelas causantis prophetae et dicentis: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies? et reliqua usque ad finem hujus exordii, vox Domini respondentis inducitur, ut hanc iniquitatem quam in solo Israel fieri putat, cernat in gentibus: et quod Chaldaeis, non ut 594 propheta arbitrabatur, Judas tantum et Jerusalem traditi sint; sed omnes per circuitum nationes: et tantum eum esse valiturum, ruiturumque postea, ut si quis praedixerit quod futurum est, pro rei magnitudine videatur incredulum. Sed et hoc quod LXX et caeteri interpretes ediderunt: Videte contemptores, sive vide
Abbreviated transcription (Latin):
diciũ. & impius p̃ualeat aduersus ius¬
tũ. & magis in iudicio peccatũ diuitiᷤᷤ
quã pauperis ueritas defendat̃. Unde
querimonia ẽ iudiciũ exire ꝑuersũ.
Sed non debemꝰ suꝑ hac rerũ in ȩqua¬
litate turbari. uidentes & in princi¬
pio mundi ab impio cam interfectũ
abel iustũ. & postea exulante iacob.
regnare in domo patris esau. egẏptii
luto & latere affligunt filios isrł. &
dñs contra quẽ nunc querela dirigit᷑
crucifigit᷑ a iudeis. & barabbas latro
eruitur. Dies me deficiet: si uoluero
enumerare quomͦ in isto scło impiis
p̃ualentib opprimant᷑ iusti.
Spicite in gentib & uidete. & ad¬
miramini & obstupescite. quia opus
factũ ẽ in dieb ur̃ĩs. quod nemo cred&
cũ enarrabit᷑. I xx.
idete contẽptores. & respicite. & ad¬
miramini mirabilia & disꝑdimini. qͥa
opus ego operor in dieb uris qͦd non
creditis siquis narnauerit.
ymmnachus pro eo quod diximꝰ qͥa
opus factũ ẽ in dieb ur̃is int̾pretatꝰ

Expanded text:
dicium, et impius praevaleat adversus justum: et magis in judicio peccatum divitis, quam pauperis veritas defendatur. Unde querimonia est, judicium exire perversum: sed non debemus super hac rerum inaequalitate turbari, videntes et in principio mundi ab impio Cain interfectum Abel justum , et postea exsulante Jacob, regnare in domo patris Esau , et Aegyptii luto et latere affligunt filios Israel: et Dominus contra quem nunc querela dirigitur, crucifigitur a Judaeis , et Barabbas latro eligitur . Dies me deficiet, si voluero enumerare quomodo in isto saeculo, impiis praevalentibus, opprimantur justi. Aspicite in gentibus et videte, et admiraminactum est in diebus vestris, quod nemo credet cum narrabitur. LXX: Videte contemptores et respicite, et admiramini mirabilia et disperdimini: quia opus ego operor in diebus vestris, quod non credetis, si quis narraverit. Symmachus pro eo quod diximus: quia opus factum est in diebus vestris, interpretatus
Abbreviated transcription (Latin):
saluabis: Quare mͥ ostendisti labores
& dolores. uidere miseriã & impietatẽ:
Nterim scđm litterã causatur aduer¬
sus dm̃ propħa cur nabuchodonosor
płs & non audiat᷑. uociferetur ad dñm
oppressus a chaldeis & non saluetur. qua¬
re etiã ipse propħa uel popłs ex cinus
ꝑsona nunc loquit᷑ ad hoc uixerit &
huc usq perductus sit ut iniquitatẽ
hostiũ & suũ uideat laborẽ. cur inius¬
ticia preualeat aduersũ se: & hoc dicit
igne conflari. & tres pueros de camino
puriores exisse quã intrauerant.
ed & generalit̾ accipere possumus
quod ex ꝑsona humanę impatientiȩ
uidens propħa peccatores abundan¬
tes & in scło possidere diuicias. filios
eoꝵ quasi nouellã plantationẽ in ad¬
olescentia sua & filias ornatas quasi
similitudinẽ tẽpli. cellaria eoꝵ plena
eructantia ex hoc in illud. oues eoꝵ
fetosas & multiplicatas in uiis suis.
& cȩtera quȩ in centesimo & quadra¬
gesimo t̃tio psalmo plenius descri¬

Expanded text:
i labores et dolores, videre miseriam et impietatem? Interim secundum litteram causatur adversum Deum propheta, cur Nabuchodonosor pulus, et non exaudiatur? vociferetur ad Dominum oppressus a Chaldaeis, et non salvetur? Quare etiam ipse propheta, vel populus ex cujus persona nunc loquitur, ad hoc vixerit, et hucusque perductus sit, ut iniquitatem hostium et suum videat laborem? Cur injustitia praevaleat adversum se? Et hoc dicit igne conflari, et tres pueros de camino puriores exisse, quam intraverunt . Sed et generaliter accipere possumus, quod ex persona humanae impatientiae videns propheta peccatores abundantes, et in saeculo possidere divitias, filios eorum quasi novellam plantationem in adolescentia sua, et filias ornatas quasi similitudinem templi, cellaria eorum plena eructantia ex hoc in illud, oves eorum fetosas et multiplicatas in viis suis, et caetera quae in centesimo quadragesimo tertio psalmo plenius scri
Abbreviated transcription (Latin):
impius nabuc ho donosor p̾ualuit ad¬
uersũ iustũ uidã: & hanc ẽẽ causã
quod dixerit iudiciũ non ꝑuenisse
ad finẽ. qͥa iniquũ sit & ꝑuersũ. ut
iosi as rex iustus. a rege egyptio tru¬
cidet᷑. ut danihel. ananias. Misahel.
& azarias seruiant & imper& baby¬
loniꝰ imperator. & int̾ scorta & con¬
cubinas suasbalthasar potet iinfia¬
lis dĩ. Hȩc ꝓpħa de suoꝵ tẽporũ statu.
Se quim᷑ enim quia semel uoliusti. & his¬
toriȩ uilitatẽ
eterũ iuixta. lxx. cõmunis ad
dm̃ querela est scoꝵ quare contra
eos iniustũ iudiciũ fiat. & innoxiũ
in ꝑsequucionib fanguinẽ fundant.
ac si quando ante tribunal steterint
iudicũ scłariũ. iudex acceptis mune¬
rib condepnet infontẽ. & reũ liber&e.
Quod quidẽ non solũ de iudicib scłi
sed int̾dũ de ȩccłȩ quoq principib di

Expanded text:
impius Nabuchodonosor praevaluit adimpius Nabuchodonosor praevaluit adversus justum Judam , et hanc esse causam, quod dixerit judicium non pervenisse ad finem; quia iniquum sit et perversum, ut Josias rex justus a rege Aegyptio trucidetur ; ut Daniel, Ananias, Misael, et Azarias, serviant ; et imperet Babylonius imperator, et inter scorta et concubinas suas Balthasar potet in phialis Dei . Haec propheta de suorum temporum statu sequimur enim quia semel voluisti et historiae vilitatem. Caeterum juxta LXX communis ad Deum querela seos injustum judicium fiat, et innoxium in persecutionibus sanguinem fundant; ac si quando ante tribunal steterint judicum saecularium judex acceptis muneribus condemnet insontem, et reum liberet: quod quidem non solum de judicibus saeculi, sed interdum de
Abbreviated transcription (Latin):
scit quiaꝰ ꝑseuerauerauerit usq in fi¬
nẽ hic saluus erit. & głatur in labo¬
re & dolore. & cũ hieremia dicit t¬
bulationẽ & miseriã inuocabo. ut
uictus adexercendũ se & probandũ tri¬
bulationẽ & miseriã uenire desider&
t factũ est iudiciũ & contra¬
dictio potentior. ꝓpt̃ hoc lacerata
est lex & non peruenit  Q ad finẽ iudi¬
ciũ. quia impius preualet aduersus
iustũ. propterea egreditus iudiciũ
peruersum.
ontra me factũ est iudiciũ. & u¬
dex accepit. propterea lacerata ẽ lex.
& non peruenit in finẽ iudiciũ. quia
impius preualet aduersus iustũ. ꝓpt̾¬
hoc egrediet᷑ iudiciũ peruersũ.
dhuc propħa uel populus loquit᷑
ad dñm. quod non ueritate aduersũ
se. sed potentia iudicatũ sit & nichil
ex lege & iusticia sustinuerit. unde
& ipsũ iudiciũ non habuerit finẽ su¬
ũ. Finis autẽ iudicii ẽ: iutlicare ius¬
te. & hoc quare loqui audeat. in
consequentib monstrat dicens. Quia

Expanded text:
scit quia qui perseveraverit usque in finem, hic salvus erit . Et gloriatur in labore et dolore. Et cum Jeremia dicit: Tribulationem, et miseriam invocabo. Ut victus, ad exercendum se et probandum, tribulationem et miseriam venire desideret. Et factum est judicium et contradictifinem judicium: quia impius praevalet adversus justum, propterea egreditur judicium perversum. Contra me factum est judicium, et judex accipit: propterea lacerata est lex, et non pervenit ad finem judicium: quia impius praevalet adversus justum, propterea egreditur judicium perversum. Adhuc propheta vel populus loquitur ad Dominum, quod non veritate adversus se, sed potentia judicatum sit, et nihil ex lege et justitia sustinuerit. Unde et ipsum judicium non habuerit finem suum. Finis autem judicii est judicare juste. Et hoc quare loqui audeat, in consequentibus monstrat, dicens: Quia
Abbreviated transcription (Latin):
ds̃ futura & ętͣna cognoscit. Ꝙ quo¬
modo si egrotus & estuans febrib a¬
quã frigidã postulet & dicat ad me¬
dirũ ui pacior. crucior. uror. ex ani¬
mor. usque quo õme dice clamabo &
non ex audies. & respondeat ei sapien¬
tissimus & clementissimus medicus.
scio quo tẽpore debeã dare quod pos¬
tulas. non misereor modo. quia mi¬
scdia ista crudelitas ẽ. & uoluntas
tua contra te petit. ita & dñs nr̃
sciens clementię suȩ pondera atq
mensuras. int̾dũ non exaudit cla¬
mantẽ. ut eũ ꝓbet . & magis puocet
ad rogandũ. & quasi igne excoctũ
iustiorẽ & puriorẽ faciat. Quod in¬
telligens apłs. scđm id quod miscdam
ẽ consecutꝰ a dño : ait. Non deficimꝰ.¬

Expanded text:
gnoscit . Et quomodo si aegrotus et aestuans febribus aquam frigidam postulet, et dicat ad medicum: Vim patior, crucior, uror, exanimor: usquequo, medice, clamabo, et non exaudies? Et respondeat ei sapientissimus et clementissimus medicus: Scio quo tempore debeam dare quod postulas: non misereor modo, quia misericordia ista crudelitas est, 592 et voluntas tua contra te petit. Ita et Dominus Deus noster sciens clementiae suae pondera atque mensuras, interdum non exaudit clamantem, ut eum probet, et magis provocet ad rogandum, et quasi igne excoctum justiorem et puriorem faciat. Quod intelligens apostolus secundum id quod misericordiam est consecutus a Domino, ait: Non defici
Abbreviated transcription (Latin):
tin t̾minos t̾rȩ uerba eoꝵ Splendo
quoq eiis quasi sol iusticiȩ̨ claralu¬
ce radiauit. Et cornua in manib eiꝰ
uexilla & trophea crucis. & in ipsis
cornib abscondita ẽ fortitudo eiuis.
Cũ enĩ ẽẽt in forma dĩ. non rapinã
arbitratus ẽ equalẽ se ẽẽ dõ. sed ex
autẽ crucis. In cruce gͦ paulisꝑ abscon¬
dͥita est fortitudo eius. quando dice¬
bat ad patrẽ. Tristis est anma mea
usq ad mortẽ. & pater. si possibile
est transeat a me calix iste. Q in
uirtus eius. nosse debemus minus
ẽẽ quod operitur ab eo. quod oꝑit
si tam̃ totũ operiatur & non ex
parte quod oꝑtũ ẽ. Cñ gͦ uirtꝰ
dĩ operiat cęlos. maior erit cęlis uir¬
tus enis qua operiunt᷑ celi. Cȩlos au¬
tẽ eos ẽe qͥ portent imaginẽ super¬
cȩlestis. & qui enarrent glam dĩ. cre¬
bro legimꝰ. Uirtutẽ qͦq dĩ dñm sal¬

Expanded text:
terminos terrae verba eorum . Splendor quoque ejus, quasi sol justitiae, clara luce radiavit; et cornua in manibus ejus, vexilla et tropaea crucis, et in ipsis cornibus abscondita est fortitudo ejus: Cum enim esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est aequalem se rtem autem crucis . In cruce ergo paulisper abscondita est fortitudo ejus, quando dicebat ad Patrem: Tristis est anima mea usque ad mortem : Et: Pater, 639 si possibile est, transeat iste calix a me . Et in virtus ejus, nosse debemus minus esse quod operitur, ab eo quod operit: si tamen totum operiatur, et non ex parte, quod opertum est. Cum ergo virtus Dei operiat coelos, major est coelis virtus ejus, qua operiuntur coeli. Coelos autem eos esse qui portent imaginem supercoelestis, et qui enarrent gloriam Dei, crebro legimus. Virtutem quoque Dei Dominum Sal
Abbreviated transcription (Latin):
ita disserere. quod bethleem sita
sit ad austrũ in qua ẽ dñs atq sal¬
ab austro ueniet. hoc ẽ nascẽt᷑ in
bethleem & inde consurget. Et qͥa
ipse qͥ natus ẽ in bethleẽ legẽ qͦndã
dedit in monte syna. ipse ẽ sc̃s qͥ ue¬
nit de monte pharan. Pharan qͥppe
uicinꝰ locus ẽ montis sẏne. Et qđ
infert᷑ diapsalma. idẽ semꝑ. habe¬
re sensũ. Ipse qui natus ẽ in bethleẽ
& qui in syna. id est in monte pha
est & largitor. De diapsalmate qd̃
hebraice dicit᷑ sela: in psalterio ple
ponat᷑. nͥ in psalterio & in prȩsenti
loco. Ex qͦ intelligimꝰ recte alax.

Expanded text:
ita disserere: Quod Bethleem sita ita disserere: Quod Bethleem sita sit ad Austrum, in qua natusab Austro veniet, hoc est nascetur in Bethleem, et inde consurget. Et quia ipse qui natus est in Bethleem, Legem quondam dedit in monte Sinai, ipse est Sanctus qui venit de monte Pharan: Pharan quippe vicinus est locus monti Sina. Et quod infertur, diapsalma, id est, semper, habere sensum: ipse qui natus est in Bethleem, et qui in Sina, id est, in monte Pharest et largitor. De diapsalmate, quod Hebraice dicitur SELA, in Psalterio plenponatur, nisi in Psalterio, et in praesenti loco. Ex quo intelligimus recte a
Abbreviated transcription (Latin):
plena angłis. plena uirtutib plena
arborib uberrimis. Atq utmã ce mͥ
contingat ut ad uocẽ meã & ad eapo¬
sitionẽ neã ds̃ ueniat in claro lumine
& filius euis de quo scriptũ est. scĩ esto¬
te qm̃ ego sc̃s sũ. de sublimitate elo¬
quii umbrosi. & condensi. & scriptu¬
rarũ testimoniis hinc inde conterti:
Et patre simul filioq ueniente: fiat
eoꝵ auditor habitaculũ. & cõpleatur
scriptura dicens. Ego & pat̾ m̃s ueni¬
emus ad eũ. & mansionẽ apud eũ facie¬
mus. Sed qͥa ꝓ monte umbroso & con¬
denso in hebreo scriptũ est. mons pha¬
ran & phiaran int̾pretat᷑ os uidentiᷤᷤ.
pulchre iuxta int̾pretationẽ nr᷑am
de eruthiti sermone uiri uenit noti¬
tia filii. & non qualicũq sermone s
de eo qͥ plenus est lumine plenꝰ ocu¬
lis. ut manifestus & purus ad aureᷤᷤ
audientiũ deferat᷑. Quod autẽ ait
de monte sublimi. dogmata in tel¬
lige. Audiui gͦ hebreũ istũ locũ

Expanded text:
plena angelis, plena virtutibus, plena plena angelis, plena virtutibus, plena arboribus uberrimis. Atque utinam et mihi contingat, ut ad vocem meam et ad expositionem Deus veniat in claro lumine, et Filius ejus, de quo scriptum est: Sancti estote, quoniam ego sanctus sum , de sublimitate eloquii umbrosi et condensi, et Scripturarum testimoniis hinc inde contexti, et Patre simul Filioque veniente, fiat eorum auditor habitaculum, et compleatur Scriptura, dicens: Ego et Pater meus veniemus ad eum, et mansionem apud eum faciemus . Sed quia pro monte umbroso et condenso, in Hebraeo scriptum est mons Pharan, et Pharan interpretatur os videntis: pulchre juxta interpretationem nostram, de eruditi sermone viri venit notitia Filii, et non qualicumque sermone, sed de eo qui plenus est lumine, plenus oculis, ut manifestus et purus ad aures audientium deferatur. Quod autem ait de monte, sublimia dogmata intellige. Audivi ego Hebraeum istum locum
Abbreviated transcription (Latin):
sỹmachus int̾pretatꝰ est in ȩt̃nũ. the¬
odotio in finẽ. quinta editio ipsũ he¬
braicũ sela. Ds̃ gͦ ab austro ueniet id
est ã meͣdiȩ. a clara lucȩ. ab his qui ap¬
pellant᷑ filii dierum. Unde & in cantico
canticoꝵ aquilonẽ sponsus abigit. &
austrũ uocat dicens. exurge aquilo
& ueni auster. ꝑfla ortũ meũ & flu¬
ant aromata mea. DS semꝑ in meri¬
die est. ubi inquit pascis. ubi cubas in
meridie. & ad abraham quando erat
sub quercu non uenit ds̃ nisi imme¬
ridie. & ioseph qͥ in tipo p̾cessit sal¬
uatoris. conuiuium frĩb fecit meri¬
die. Agnitio gͦ dĩ patris his qͥ digni
sunt. uenit in pleno lumine. & agni¬
tio dĩ patris filii dĩ uenit de monte
umbroso & condenso. Mons umbrosus
atq condensus uel ipse pat̾ intelligi¬
tur plenus uirtutib om̃iq sapientia
& maiestate sua cuncta ꝓtegens &
ex tendens alas & confouens pullos
suos. uel certe paradisus & cęlestia

Expanded text:
Symmachus interpretatus est, in aeternum: TheSymmachus interpretatus est, in aeternum: Theodotio, in finem: quinta editio ipsum Hebraicum SELA  . Deus ergo ab Austro veniet, id est, a meridie, a clara luce, et ab his, qui appellantur filii dierum. Unde et in Cantico canticorum, aquilonem sponsus abigit, et austrum vocat dicens: Exsurge, Aquilo, et veni, Auster, perfla hortum meum, et fluant aromata mea . Deus semper in meridie est: Ubi, inquit, pascis? ubi cubas? in meridie . Et ad Abraham quando erat sub quercu, non venit Deus nisi in meridie . Et 637 Joseph qui in typo praecessit Salvatoris, convivium fratribus facit meridie. Agnitio ergo Dei Patris his qui digni sunt, venit in pleno lumine. Et agnitio Sancti, id est, Filii Dei, venit de monte umbroso et condenso. Mons umbrosus atque condensus, vel ipse Pater intelligitur, plenus virtutibus omnique sapientia, et majestate sua cuncta protegens, et extendens alas, et confovens pullos suos: vel certe paradisus et coelestia
Abbreviated transcription (Latin):
sũ nos ꝓcella deseuit. uelut ad dormi¬
entẽ loquim. exurge quid dormitas
dñe. Simulq dĩ cerne clementiã.
Non dixit cũ intuleris supplicia mi¬
scdĩȩ recordaberis. sed cũ iratꝰ fueris.
Qui autẽ irascit᷑: interdũ non ꝑcutit.
sed tantũmodo cõminat᷑. Quod & apłs
sentiens: ait. Reuelat᷑ enĩ ira dĩ de
cȩlo suꝑ omnẽ impietatẽ & iniquita¬
tẽ hominũ. Ubi autẽ reuelat᷑: non
infert᷑. non ꝑcutit. sed reuelat᷑ ut t̃¬
reat. & territis non inferatur.
S ab austro ueniet. & sci de mon¬
te pharan. Semꝑ. xx.
Sã theman ueniet. & sc̃s de monte
umbroso & condenso. Piapsalma.¬
t aquila & sỹmachus. & quinta
Leditio ipsũ hebraicũ posuerunt
thẽman. Solus theodotio quid signifi¬
caret theman: int̾pretatus ẽ dicens
Floym ab austro ueniet. & sc̃s de monte
pharan. In finẽ. Ex quo intelligimꝰ a so¬
lis .lxx. positũ de monte umbroso &
condenso. Sed & hoc quod .lxx. transtu¬

Expanded text:
sus nos procella desaevit, velut ad dormisus nos procella desaevit, velut ad dormientem loquimur: Exsurge, quid dormitas, Domine? Simulque Dei cerne clementiam: non dixit, cum intuleris supplicia, misericordiae recordaberis; sed cum iratus fueris. Qui autem irascitur, interdum non percutit, sed tantummodo comminatur. Quod et apostolus sentiens ait: Revelatur enim ira Dei de coelo super omnem impietatem et iniquitatem hominum . Ubi autem revelatur, non infertur, non percutit; sed revelatur ut terreat, et territis non inferatur. Deus ab Austro veniet, et Sanctus de monte Pharan. Semper. LXX: Deus a Theman veniet, et Sanctus de monte umbroso et condenso. Diapsalma. Aquila et Symmachus, et quinta editio ipsum Hebraicum posuerunt THEMAN  : solus Theodotio quid significaret Theman, interpretatus est, dicens ELOIM, ab Austro veniet, et sanctus de monte Pharan, in finem. Ex quo intelligimus a solis Septuaginta positum, de monte umbroso et condenso. Sed et hoc quod Septuaginta transtu
Abbreviated transcription (Latin):
teriorib copulat᷑ ut possit legr Cũ
turbata fuerit anima mea in ira.
& huc usq distinctia. Deinceps infe¬
rat᷑. Miscchiȩ recordaberis. Quod sri¬
licet ꝓphetae sufficiat ꝓ pęna sola
conturbatio. & ad irã dĩ anima il¬
lius conturbata nequaquã inferat᷑
suppliciũ. sed irã excludat miscdĩa.¬
Habet autẽ & ira dĩ mensuras quantũ.
& quanto tẽpore. & ob quas causas & qͥb
inferatur. uixta illud qđ scriptũ est.
Cibabis nos pane lacrimarũ. & pota¬
bis nos lacrimis in mensura. Quod si
rare immo timere debemꝰ. quoꝵ om̃ia
oꝑa ira dĩ digna sunt: Quod autẽ
seqͥt᷑ iuxta hebraicũ cũ iratus fue¬
ris miscdiȩ recordaberis: non debemꝰ
putare obliuisci dm̃ & post irã suȩ
miscdĩȩ recordari .s quod nos eũ in
pęna positi putemꝰ obliuisci. iuxta il¬
lud. Usquqͦ dñe obliuisceris me infinẽ.
Nã ce siquando tẽptationib quasi fluc¬
tib operim̃. & rapida demonũ aduer¬

Expanded text:
terioribus copulatur, ut possit legi: Cum turbata fuerit anima mea in ira, et hucusque distinctio: deinceps inferatur, misericordiae recordaberis; quod scilicet prophetae sufficiat pro poena sola conturbatio, et ad iram Dei anima illius conturbata, nequaquam inferatur supplicium, sed iram excludat misericorHabet autem et ira Dei mensuras: quantum, et quanto tempore, et ob quas causas, et quibus inseratur, juxta illud quod scriptum est: Cibabis nos pane lacrymarum, et potabis nos lacrymis in mensura . Quod sirare, immo timere debemus, quorum omnia opera Dei digna sunt ira? Quod autem sequitur juxta Hebraicum. Cum iratus fueris, misericordiae recordaberis. Non debemus putare, oblivisci Deum, et post iram suae misericordiae recordari; sed quod nos eum in poena positi putemus oblivisci, juxta illud: Usquequo, Domine, oblivisceris me in finem ? Nam et si quando tentationibus, quasi fluctibus operimur, et rapida daemonum adver
Abbreviated transcription (Latin):
ita. resepħ. demonis ẽe nom̃ qͥ pͥn¬
cipatũ teneat int̾ alios. & ꝓpter
nimiã uolocitatẽ atq in diuersa
discursũ auis & uolatile nuncupe¬
tur. ipsũq eẽ qͥ in paradiso sub fi¬
gura serpentis mulieri sit locutꝰ.
& ex maledictionȩ qua a dõ con¬
dẽpnatus ẽ accepisse nom̃. Siqͥdẽ rẽ¬
sepħ: reptans uentre int̃p̃tatur.
Hoc ẽ gͦ quod dr̃. Statĩ ut uene¬
rit dñs & in iordane baͬptizatus.
fuerit. & ad colũbȩ descensũ uox
patris intonuerit. hic ẽ filius m̃s di¬
lectus in quo mͥ conplacui: exeunti
de aquis occurret diabolus. & ante
pedes illius stabit mors & coluber
antiquus qͥ quadraginta dieb tẽp¬
tabit eũ in solitutline. Si autem
uxta .lxͣx. legimꝰ ante faciẽ eius
ibit uerbũ. & egrediet᷑ in cãpos. Hoc
significat quł sermo dĩ ante uisita¬
tionẽ euis quȩ nunc allegorice faci¬
es dicit᷑ p̃cedat & p̾paret corda cre¬
dentiũ. ut praua in directũ & in¬
equalia sternat in planũ. & audi¬

Expanded text:
 Reseph daemonis esse nomen, qui principatum teneat inter alios, et propter nimiam velocitatem atque in diversa discursum, avis et volatile nuncupetur: ipsumque esse qui in paradiso sub figura serpentis mulieri sit locutus, et ex maledictione, qua a Deo condemnatus est, accepisse nomen: siquidem RESEPH, reptans ventre quod dicitur: statim cum venerit Dominus et in Jordane fuerit baptizatus, et ad columbae descensum vox Patris intonuerit: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui , exeunti de aquis occurret diabolus; et ante pedes illius stabit mors, et coluber antiquus, qui quadraginta diebus tentavit eum in solitudine. Si autem juxta LXX legerimus, ante faciem ejus ibit Verbum et egredietur in campos, » hoc significat quod sermo Dei ante visitationem ejus, quae nunc allegorice facies dicitur, praecedat et praeparet corda credentium, ut prava in rectum et inaequalia sternat in planum, et audi
Abbreviated transcription (Latin):
presentiã : quomͦ humanȩ animȩ
cõmoueant᷑ & om̃e quod t̾renũẽdis¬
soluat᷑. & cogitationes pristinȩ re¬
digant᷑ ad nichilũ. Tunc destruun¬
tur demones. tunc scłi altitudines
ad nichilũ deducunt᷑. & om̃is here¬
ticoꝵ scientia quȩ pͥmũ tumebat
ad dĩ sermonis aduentũ humiliatur.
conterit᷑ atq consumit᷑. Et quod pͥus
pulchrũ & maximũ uidebat᷑ quasi
despectũ abicit᷑ & paruũ. Et hoc fit

Expanded text:
praesentiam, quomodo humanae animae praesentiam, quomodo humanae animae commoveantur, et omne quod terrenum est, dissolvatur, et cogitationes pristinae redigantur ad nihilum. Tunc destruuntur daemones, tunc saeculi altitudines ad nihilum deducuntur, et omnis haereticorum scientia, quae primum tumebat, ad Dei sermonis adventum humiliatur, conteritur atque consumitur. Et quod prius pulchrum et maximum videbatur, quasi despectum abjicitur et parvum.
Abbreviated transcription (Latin):
tationes & multiplices in diuersa sen¬
tentias possumꝰ intelligere. quȩ ilico
dissoluunt ac tabescunt. Siqͥd̃ etiã
aduersũ scientiã dĩ se exaltauerat in
t̾ra. & sensũ occupauerat audientis.
hoc p̃cedente sermone & aduentu dĩ
confringit᷑ atq conterit᷑. Montib
autẽ confractis & contritis ad aspec¬
tũ dĩ. colles liquido consum̃t᷑ & re¬
digent᷑ ad nichilũ. Non enĩ st̃ mon¬
tes dĩ. s montes scłi. Sẽpit̾nũ enĩ
iter dĩ. ea respicit. ad quȩ suus sermo
p̾cedit. & fortius collib scł̃i consumit
& destruit eos. Possunt autẽ mon¬
tes & demones intelligi qͥ uersant᷑
in hereticis: & eleuant se contͣ sci¬
entiã dĩ. Colles quoq aliȩ demonẽ
fortitudines quȩ faciunt homines cor¬
porũ pulchritudinẽ. dignitates. diui¬
tias. nobilitatẽ generis ceteraq mun¬
di bona admirari. Licet uidere post
aduentũ sermonis dĩ & dĩ patris

Expanded text:
tationes et multiplices in diversa sentationes et multiplices in diversa sententias possumus intelligere, quae illico dissolvuntur ac tabescunt. Si quid etiam adversum scientiam Dei se exaltaverat in terra, et sensum occupaverat audientis, hoc praecedente sermone, et adventu Dei, confringetur atque conteretur. Montibus autem confractis contritisque ad aspectum Dei, colles liquido consumentur, et redigentur ad nihilum. Non enim sunt montes Dei, sed montes saeculi. Sempiternum enim iter Dei respiciens ad ea quae suus sermo praecedit, et fortius collibus saeculi, consumet et destruet eos. Possunt autem montes et 643 daemones intelligi, qui versantur in haereticis, et elevant se contra scientiam Dei: colles quoque aliae daemonum fortitudines, quae faciunt homines corporum pulchritudinem, dignitates, divitias, nobilitatem generis, caeteraque mundi bona admirari. Licet videre post adventum sermonis Dei, et Dei Patris
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eius. idẽ dĩ : qͥa ęt̾nitas illius
ad nos uenire dignata ẽ. Siue qͦd̃
semꝑ a pͥncipio mundi usq ad incar¬
nationẽ suã uenerit ad scõs & factꝰ
sit in singuloꝵ manu sermo dĩ atq
in uniuersis uincentib ipse suꝑauerit.
& etͣnũ eius it incuruauerit colles¬
mundi. montesq contͥuerit. Hȩc ꝑ
metaforã iuxta hebraicũ dicta st̃.
urro scđm .lxx. postquã faciẽ dĩ
sermo dĩ p̃cesserit. & egressus fue¬
rit in plana: ds̃ pat̾ uenitilluc. ubi ei
a sermone suo regio p̃parata ẽ & ue¬
nit postpeiles sermonis sui & stat.
nũ quã ante p̃cedens. sed semꝑ expec¬
tans ut ille muniat sibi uiã. Ubi au¬
tẽ steterit iuxta sermonis sui. ibi sta¬
tĩ terra. oꝑa uidelicet carnis & cor¬
porũ non ualentia sustinere dĩ p̾sen¬
tiã cõmouebunt᷑. Cũq cõmota fue¬
rint : uirtus sermonis & p̾sentiȩ dĩ re¬
spicit cunctas animȩ gentes. quas cogi¬

Expanded text:
tatis ejus, id est, Dei, quia aeternitas illius tatis ejus, id est, Dei, quia aeternitas illius ad nos venire dignata est, sive quod semper a principio mundi usque ad incarnationem suam venerit ad sanctos, et factus sit in singulorum manu sermo Dei, atque in universis vincentibus ipse superarit, et aeternum ejus iter incurvaverit, colles montesque contriverit. Haec per metaphoram juxta Hebraicum dicta sint. Porro secundum LXX postquam faciem Dei sermo praecesserit, et egressus fuerit in plana, Deus Pater venit illuc, ubi ei ad sermonem suum regio praeparata est, et venit post pedes sermonis sui, et stat; numquam ante praecedens, sed semper exspectans, ut ille sibi muniat viam. Ubi autem steterit juxta pedes sermonis sui, ibi statim terra, opera videlicet carnis et corporum non valentia sustinere Dei praesentiam, commoventur. Cumque commota fuerint, virtus sermonis et praesentia Dei respicit cunctas animae gentes, quas cogi
Abbreviated transcription (Latin):
tes. contͥti sunt montes uiolentia.
tabuert̃ colles scł̃i. it ineris sẽpit̾mes.
tans saluator & cuncta ꝑspici¬
ens & oculis suis uniuersitatẽ mun
di metiens. gentiũ multitudinẽ
dissipauit. Quib dissipatis & disso¬
lutis : contriti st̃ montes huiꝰ scłi.
& incuruati st̃ colles huiꝰ mundi.
St̃ enĩ & alii montes e colles. qͦs salit
&e transilit sponsus in cantico canti¬
coꝵ. De qͥb & in scdo graduũ psal¬
mo dr̃. Leuaui oculos meos ad mon¬
tes. unde ueniet auxiliũ mͥ. Mon¬
tes aut̃ scłi. ipsi st̃ qͥ &e montes tene¬
brosi de qͥb hieremias p̃cepit ne
inpingant᷑ pedes nr̃i suꝑ eos. Isti st̃
colles in quib regnabat saul. quando
int̾ficiebat sacerdotes dĩ. Gabaa qͥppe.
collis int̾pretat᷑. Et elegant̃ incur¬
uati st̃ inqͥt colles mundi. Ante ad¬
uentũ qͥppe saluatoris erecta cer¬
uice gradiebant᷑. & suꝑbiã eo ne¬
mo humiliare poterat. Contriti st̃
autẽ & incuruati ab it inerib et̃ni¬

Expanded text:
tes: contriti sunt montes violentia: tabuerunt colles saeculi itineris sempiterni ejus. Stans Salvator et cuncta perspiciens, et ocudi metiens, gentium multitudinem dissipavit, quibus dissipatis et dissolutis contriti sunt montes hujus saeculi, et incurvati sunt colles hujus mundi. Sunt enim et alii montes et colles, quos salit et transilit sponsus in Cantico canticorum, de quibus et in secundo graduum psalmo dicitur: « Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi . Montes autem saeculi ipsi sunt qui et montes tenebrosi; de quibus Jeremias praecepit, ne impingantur pedes nostri super eos . Isti sunt colles in quibus regnabat Saul, quando interficiebat sacerdotes Dei : Gabaa quippe collis interpretatur. Et eleganter incurvati sunt, inquit, colles mundi. Ante adventum quippe Salvatoris erecta cervice gradiebantur, et superbiam eorum humiliare nemo poterat. Contriti autem sunt et incurvati ab itineribus aeterni
Abbreviated transcription (Latin):
drigis cõparet pharaonis: sed qͦ omis
anima quãuis scã sit atq ꝑfecta ad
dm̃ cõparata quasi currus pharaonis
sit & ium̃tũ. Vnde & moyses loqͥtur
ad dm̃. Ego autẽ sũ. aͣ lotoc. idest irra

Expanded text:
drigis comparet Pharaonis; sed quod omnis anima quamvis sancta sit atque perfecta, ad Deum comparata, quasi currus Pharaonis sit, et jumentum. Unde et Moyses loquitur ad Dominum: Ego autem sum ἄλογος, id est, irra