comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nt nouidestamenti sur cepimus in nomim ean
audiatis Reliquum enim ent ut sisemnen quot
spargitur incordib unr ñ abstulenne auer ne
spinae prefocabennt nec aestur exunsent ae¬
cedente pluuia hortationis cotiidianarum
& cogitationib: bonis uyr quib: hoc agitur incq¬
de quodagitur in agro rastns ut gł eba frangas
& semen open & ur & germinare porr& a fe¬
ratir fructũ ad quemga udeat & lec&ur aqnq¬
Si aupsemin ebono & ppluuna bona ñ frutim seo
spinas adtulen mur nec semen accurabitur. ne
pluuia ent in enmine sed spinirignir debitur
p̃parabitor : Hominer sumus ut puto ñ diuẽe
fronte gestamur. dequonerubescimur. si & in
cordegestemur. Signũ eius ẽ humilitas eius
stella eum magi cog̃nouerunt. & erathocsigni
dedño datum. cael esteatq preclarum. nolur
stella eẽ infronte fidelium signũ suum. sedes¬
cemsua: Vnde humiliatur in degͥlanficato
Indeerit humile: quohumiliatur ipsedi cendi

Expanded text:
t Novi Testamenti, suscepimus in nomine Domaudiatis. Reliquum enim erit, ut si semen quod spargitur in cordibus vestris, non abstulerint aves, nec spinae praefocaverint, nec aestus exusserit, accedente pluvia cohortationum quotidianarum, et cogitationibus vestris bonis quibus hoc agitur in corde, quod agitur in agro rastris, ut gleba frangatur, et semen operiatur et germinare possit: ut afferatis fructum, ad quem gaudeat et laetetur a semine bono et pro pluvia bona, non fructum, sed spinas attulerimus; nec semen accusabitur, nec pluvia erit in crimine, sed spinis ignis debitus praeparatur. 2. Homines sumus, quod puto non diu esse fronte gestamus: de quo non erubescimus, si et in corde gestemus. Signum ejus est humilitas ejus. Per stellam eum Magi cognoverunt ; et erat hoc signum de Domino datum, coeleste atque praeclarum: noluit stellam esse in fronte fidelium signum suum, sed crucem suam. Unde humiliatus, inde glorificatus: inde erexit humiles, quo humiliatus ipse descendi
Abbreviated transcription (Latin):
Reeliat. & dñ sum &secit nob̵ questionem.
Timendũ ẽ etum neminus intellegentes con¬
trana putent iohannem dixisre qua xp̃r&
ẽ pentilegis quiahelia opora& primum
uenire : Rait dñs: heliasiam uenio & fece¬
runtei quae uoluerunt & siuultis scire
ipse ẽ iohannes baptista . Dñs iht̃ xprdic¬

Expanded text:
dixit, Non sum, et fecit nobis quaestionem. Timendum est enim ne minus intelligentes, contraria putent Joannem dixisse quam Chrisest periti Legis, quia Eliam oportet primum venire? Et ait Dominus: Elias jam venit, et fecerunt ei quae voluerunt; et si vultis scire, ipse est Joannes Baptista . Dominus
Abbreviated transcription (Latin):
ipsi dmuidebunt: Nam ec ce quidprodest quia
sonuerant uerba: Inpincipio erat uerbum &
uerbum erat apud dm̃ & di erat uerbum. &nos
diximus uerbacum loqueremur. stale uerbũ
erat apud dm̃: nonne ea quae daimus. senue¬
runt atq transierunt: Ergo & di uerbum sonu
it & ꝑactum est. Quomodo omnia ꝑipsum facta
sunt. & sine ipsofactum est nihil: quomodo ꝑil¬
lud regitur. quod ꝑ illud creatum est si sonuit &
transiit : Quale ergo uerbum quod& dicitur. &
nõn transit: Intendat caritas ura: magna res
est e cotitidie clicendo uerba uiluerunt nobis quia
sonando uerba & transcundo uiluerunt. & ni¬
hil aliud uidentur quam uerba . Et uerbum:¬
quod uere spiritaliter dicitur illua quod
itellegis desono non ipsesonus ecce uerbum
Aco com dico ds̃ quambreue est
uo ddiq÷ quatauor litcteras & duas syllabas:
ui quid nam hoctotum est dẽ quatauorlitterae
duac sllabae. An quantum hoc ul ecest careta
pum est quod ineis intellegnor le esfactum̃¬

Expanded text:
ipsi Deum videbunipsi Deum videbunsonuerunt verba, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum? Et nos diximus verba, cum loqueremur. Numquid tale Verbum erat apud Deum? Nonne ea quae diximus, sonuerunt atque transierunt? Ergo et Dei Verbum sonuit et peractum est? Quomodo omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil? quomodo per illud regitur, quod per illud creatum est, si sonuit et transiit? Quale ergo Verbum quod et dicitur, et non transit? Intendat Charitas vestra: magna res est. Quotidie dicendo verba viluerunt nobis, quia sonando verba et transeundo viluerunt, et nihil aliud videntur quam verba. Est verbumquod vere spiritualiter dicitur, illud quod intelligis de sono, non ipse sonus. Ecce verbum dico, cum dico, Deus. Quam breve est quod dixi, quatuor litteras et duas syllabas! Numquidnam hoc totum est Deus, quatuor litterae et duae syllabae? An quantum hoc vile est, tantum carum est quod in eis intelligitur? Quid factum
Abbreviated transcription (Latin):
inde unrꝰ eres pectus unde impleuit ille. Vnde doxis
nauxibumoneum a cbĩo quifec caelum & terram:
Qupor est ergo impleat fratres lioe dixi leu&
qiuisq: corsuum quo modo illud uid& ido neum
& capiat quod dr̃ Sed forte hoc dicitis quia ega
uobis sum presentior qua dr̃ absit: Multo estille
prasentior: Nam& ego oculis uñs appareo ille
conscientiis presid& : adme aures adillumcor
ut utrumq impleatis: Ecce oculos uros & sensur
istos corpons leuatis adnos nec adnos non eni
nos deillns inon tibus sedĩpsum eu angelium ad ipsũ
euangel istam corau implendum ad dnm: &
unus quisq sicleu& ut uideat. quidleu& & quo
leu&. quid dixi: quiꝰ leuat& quo leuat qualecor
leuat uideat qui a ad dm leuat. nesarcina uolup¬
tatis carnalis pregrauatum ante cadat quam
fuent subleuatum: Seduid& sequisq gestare
onus carnis d& operam ꝑ continentia ut purg&
quod leu& addm̃. Beati enimniundo cordeqͥm

Expanded text:
inde impleres pectus, unde implevit ille: unde dixisti, Auxilium meum a Domino, qui fecit coelum et terram: qui potest ergo, impleat. Fratres, hoc dixi: levet quisque cor suum quomodo illud videt idoneum, et capiat quod dicitur. Sed forte hoc dicetis, quia ego vobis sum praesentior quam Deus. Absit. Multo est ille praesentior: nam ego oculis vestris appareo, ille conscientiis vestris praesidet. Ad me aures, ad illum cor, ut utrumque impleatis. Ecce oculos vestros et sensus istos corporis levatis ad nos; nec ad nos, non enim nos de illis montibus, sed ad ipsum Evangelium, ad ipsum Evangelistam: cor autem implendum ad Dominum. Et unusquisque sic levet, ut videat quid levet, et quo levet. Quid dixi, Quid levet, et quo levet? Quale cor levet, videat; quia ad Dominum levat: ne sarcina voluptatis carnalis praegravatum, ante cadat, quam fuerit sublevatum. Sed videt se quisque gestare onus carnis? det operam per continentiam, ut purget quod levet ad Deum. Beati enim mundi corde, quoniam
Abbreviated transcription (Latin):
tatemeiur ꝑ eis humanitate. Ideo sastĩe
uerbũ caro & habitauit in nobis. Sanauit
oculos nros & quid sequitur: & &uidimur
gloriam eius: Ciloriam eiur nemoporꝰ¬
s& uidere nisi carnis humilitatẽ sana
homini quas ipula uis inoculũ inruerat.
terra sauciauerat oculum. uidere non po¬
terat lucem Oculus iste sauciatur in¬
unguitur. Terra sauciatur erat & tersa
illuc mitatitur ut san&ur. Omnia enĩ
collin a & medi camenta nbil sunt de
tera : depuluere caecatus es depulue¬
re sanans: Ergo carote & caecauerat.
caro tesanat : Carnalis enim anima
facta erat consentiendo asfectiburcar¬
nalibus indefuerat ocullr cordiscaeca¬
tus. Verbum factum e caro. medicunste
tibi fecit collynum. & ꝗmsicuenit ut

Expanded text:
tatem ejus per ejus humilitatem. Ideo factum est Verbum caro, et habitavit in nobis; sanavit oculos nostros: et quid sequitur? Et vidimus gloriam ejus. Gloriam ejus nemo posset videre, nisi carnis humilitate sanarehomini quasi pulvis in oculum, irruerat terra, sauciaverat oculum, videre non poterat lucem: oculus iste sauciatus inungitur; terra sauciatus erat, et terra illuc mittitur ut sanetur. Omnia enim collyria et medicamenta nihil sunt nisi de terra. De pulvere caecatus es, de pulvere sanaris: ergo caro te caecaverat, caro te sanat. Carnalis enim anima facta erat consentiendo affectibus carnalibus; inde fuerat oculus cordis caecatus. Verbum caro factum est: medicus iste tibi fecit collyrium. Et quoniam sic
Abbreviated transcription (Latin):
s qua: &unde illi seruo quantum capere posita
s paruit sedunigenitur in quid filiur qui ẽ insinu
spatiis ipsenarauit. Quid ẽ in sinupatiis inrecrẽ
patns. Nonenim dr hab& snum quemad modu
nos habemur inuestibur aut cogitandure nc̃
sedere quomodonos. ut forie cinctur ẽ ut sini
haber& Sed qui a sinus nerintur est. secr&us
patnis sinum patys uocatur. in secr&opatiis q
patrem nouit ipsenar auit. Namdmnemoi¬
ditumqua ipseergo uenit & narr auit que¬
u dit ignem omnis illa creatura typum̃ dñisai
sebat. Nonipsiur dñi p̃sentia exhybebat. namꝗ
pte habesmlege: & loquebaturꝰ cumdño con
nsi psam sciꝓpturana& inuenis morsendicente.
inuenigratia in conspestutuo ostendemihi teip¬
sum manifesteutundea te. & parum ẽ quia d
responsus accepit ñ pates indere faciem meam: Lo¬
quebaturergo fasmes cum morse angelus par¬
tans tpum̃ dñu Et illa omnia quacibi ꝑ angelũ

Expanded text:
unquam. Et unde illi servo quantum capere posset unquam. Et unde illi servo quantum capere posset apparuit? Sed unigenitus, inquit, Filius qui est in sinu Patris, ipse enarravit. Quid est, in sinu Patris? In secreto Patris. Non eninos habemus in vestibus, aut cogitandus est sic sedere quomodo nos, aut forte cinctus est ut sinum haberet: sed quia sinus noster intus est, secretum Patris sinus Patris vocatur. In secreto Patris, qui Patrem novit, ipse enarravit. Nam Deum nemo vidit unquam. Ipse ergo venit, et narravit quidit ignem: omnis illa creatura est; typum Domini sui gerebat, non ipsius Domini praesentiam exhibebat. Namque aperte habes in Lege, Et loquebatur Moyses cum ris ipsam Scripturam, et invenis Moysen dicentem, Si inveni gratiam in conspectu tuo, ostende mihi teipsum manifeste, ut videam te. Et parum est quia dixit: responsum accepit, Non potes videre faciem meam . Loquebatur ergo, fratres mei, cum Moyse angelus, portans typum Domini: et illa omnia quae ibi per angelum
Abbreviated transcription (Latin):
cõmititimur n audientib adimplemur. Cogũar
humilitate xp̃i sed quis nob inquis eamexpli¬
cat nisi tudicas ille inturdicat melius llud
dic quiintus habitat. qua qui fonrlamat : Ipse
uob ostendat gratia humilitatirs ⁊uae: qui co e
temipsius quisloquatur Si uerbũ carora&de con¬
turbatnos. In piincipio eratuerbũ quir explicauit:
Penecte ergo fus soliditatem ista hex ꝑͥmorsenda¬
lex data est. reor fecit. ꝑimperatoremm dul ies¬
tiadata ẽ reos liberauit: lexꝓmor sendata est
ñ sibi aliquid ampliur seruur ad nign& qua quo dꝑ
illũ : factum est. Electurad inagnũ mistenum
tamq fideli sindomo. Sed itamenseruur agere
secundlegem potest. Soluereareatu legisnꝰ poe
exergo ꝑ morsen data ẽ. gratia & uentar pihmep¬
facta est: & forte aliquis dicat & gratia & uensa
ñ ẽ facta ꝑmorsen quiuidit dm̃. Statim subi een
Dinnemouiditum qua : & unde innotuitmo
cũ gratia & uentate. Dm̃ enim nemouiditumi

Expanded text:
committimus, non audientibus adimplemus. Cogitate humilitatem Christi. Sed quis nobis, inquis, eam explicat, nisi tu dicas? Ille intus dicat. Melius illud dicit qui intus habitat, quam qui foris clamat. Ipse vobis ostendat gratiam humilitatis suae, qui coepitem ejus quis loquatur? Si Verbum caro factum conturbat nos, In principio erat Verbum quis explicabit? Tenete ergo, fratres, soliditatem istam. 16. Levum Lex data est; reos fecit: per Imperatorem indulgentia data est; reos liberavit. Lex per Moysen data est. Non sibi aliquid amplius servus assignet, quam quod per illum factum est. Electus ad magnum ministerium tanquam fidelis in domo, sed tamen servus, agere secundum Legem potest, solvere a reatu Legis non potest. Lex ergo per Moysen data est, Gratia et veritas peuis dicat, Et Gratia et veritas non est facta per Moysen, qui vidit Deum? statim subjecit, Deum nemo vidit unquam. Et unde innotuit Mocum Gratia et veritate. Deum enim nemo vidit
Abbreviated transcription (Latin):
ẽuene quia & homoinluminatus dicitur luy
sed uera lux illa e̾ quae in luminat: Nam &cu¬
linn dicuntur lumina & tam̃nis aut ꝑnoat
lucerna accendatur. aut ꝑdiem sol exeai lumi¬
nailla sine caura patent : Sicergo& ioh anner

Expanded text:
est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur lux; est, vera? Quia et homo illuminatus dicitur lux; sed vera lux illa est quae illuminat. Nam et oculi nostri dicuntur lumina; et tamen nisi aut per noctem lucerna accendatur, aut per diem sol exeat, lumina ista sine causa patent. Sic ergo et Joannes
Abbreviated transcription (Latin):
ruit lomo: Qui a ergo sicerat
homo ut later& in illo dr̃ Mi¬
sus e ante illum magnur homo¬
iste uerum dedõdicere missur
ado: quid uocabatur cuino
erat lohannos Quar ue c hic uenit in
testimonium ut testimonium ꝑ hober&
Irlumine ut omnes crederent pilluar Ru iln
te qui testimo inuimperliyber& delumine
agnum aliquid iste iohannes. ingensmeii¬
um magna gratia monacolicudo nurare
clar emirare secd tamquo imium: Monsau
i nebns ẽ nuiluce uestiatur ꝑrgoo. itum
nurure iohannem ut audiar quodsequitur
honerat ille lumen nec cum montẽ puter lum̃
ee naufragium in monte facias. n solaciumin¬
uenias sed quid debesmiran ͨ montem tam qua
montem erigere ae au adillum qui inlumi¬
nat montem̃ quia ad hocerectus ẽ ut pnor
radios excipiat & oculistuis nunti&: Ergo
nerat ille lumen quare igitur uenit sedut
testi moniũ ꝑhyber& delumine : V quidhoc
ut omnes es idcrent ꝑillum: & de quo lumine

Expanded text:
ruit homo. 5. Quia ergo sic erat ruit homo. 5. Quia ergo sic erat homo, ut lateret in illo Deus, missus eiste verbum de Deo dicere? Missus a Deo: quid vocabatur? cui nomen erat Joannes: quare venit? audi. Hic testimonium, ut testimonium perhiberet de lumine, ut omnes crederent per illum. Qualis iste qui testimonium perhiberet de lumine? Magnum aliquid iste Joannes, ingens meritum, magna gratia, magna celsitudo! Mirare, plane mirare; sed tanquam montem. Mons au nisi luce vestiatur. Ergo tantum mirare Joannem, ut audias quod sequitur, Non erat ille lumen: ne cum montem putas lumen esse, naufragium in monte facias, non solatium invenias. Sed quid debes mirari? Montem tanquam montem. Erige autem te ad illum qui illuminat montem, qui ad hoc erectus est, ut prior radios excipiat, et oculis tuis nuntiet. Ergo, non erat ille lumen. 6. Quare igitur venit? Sed ut testimonium perhiberet de lumine. Utquid hoc? Ut omnes crederent per illum. Et de quo lumine
Abbreviated transcription (Latin):
Sed illud potuerunt u. dere quod ett sedu
runt delonge noluerunt aenerehumidita¬
longe uidere potuerunt & sorduiteis crux
xp̃i mare granseunđ ẽ & lignũ contemp¬
nis: Osapientia suꝑba inrides eruci fixum
erat uerbu & uerbu erat apuddnferat¬
uerbũ Sed quare crucisxurest uiaferat
tibi humilitatis eiur neca ramimi euat igu¬
ꝑbiaenim tumueras & longe ab illa patria
piectur eras & fluctib: huius raeculi int̃rupta
euia & qua transeatur adpatnam n ẽ nislia¬
nopostens: Ingrate in ride eun qui ad teuẽ¬
nit ut redeas̃ ipse factur ẽ uia &hoa pmare
inde in manambulauit ut ostender& ee
in manuiam: Sedtu qui quo modo ipse ambu¬
lar& in marinꝰ potes naii poraare ligno
portare : Crede in crucifixũ & potens pue¬
nire : Propt̃ ae crucifixur ẽ ut humilitate
docer& & quia sisic uenir& ut dr̃ nagnor¬
quod dr̃ est. aut uenit aut dscendit cũsit
ubiq presenr & nullo loco conteneatur
sed secunđ quod uenit quod appa¬

Expanded text:
 Illud potuerunt videre quod est, sed viderunt de longe: noluerunt tenere humilitalonge videre potuerunt; et sorduit eis crux Christi. Mare transeundum est, et lignum contemnis? O sapientia superba! irrides crucifixum erat Verbum, et Verbum erat apud Deum. Sed quare crucifixus est? Quia lignum tibi humilitatis ejus necessarium erat. Superbia enim tumueras, et longe ab illa patria projectus eras; et fluctibus hujus saeculi interrupta est via, et qua transeatur ad patriam non est, nisi ligno porteris. Ingrate, irrides eum qui ad te venit ut redeas! Ipse factus est via, et hoc per mare: inde in mari ambulavit , ut ostenderet esse in mari viam. Sed tu, qui quomodo ipse ambulare in mari non potes, navi portare, ligno portare: crede in crucifixum, et poteris pervenire. Propter te crucifixus est, ut humilitatem doceret; et quia si sic veniret ut Deus, non agnosid quod Deus est, aut venit, aut discedit; cum sit ubique praesens, et nullo loco contineatur. Sed secundum quid venit? Quod appa
Abbreviated transcription (Latin):
niant ad patyam ubiiam naui n opur
ent qui an uillumare tranribitu Cpeliur
mente & crucẽ xp̃i conteminere. Ponũ
ẽ sux hoc & optimum sifien potest. ut &tu
deatur. quo eundsit& teneanir quopor¬
rectur qui ꝑgit hocpotuerunt mente pnaꝗ¬
nȩ montiũ qui montes diti sunt quosmas¬
sunt intellegere ñ recedentes acruce
nauipueniunt. & illi qui uident at uer
quida phylo sophi huiusmundi extiterx
& in quisierunt creatorem ꝑcreatura
quia potest inuenin ꝑ creaturam. Qri¬
dent̃ dicente a postolo: Inuisbilia enim
eius a constitutione mundi pea quae
facta sunt intellesta conspiciuntur
Sempit̃na q̃q uiraus eius & diuinita s int
sint excusabiles & sequitur quia cum

Expanded text:
niant ad patriam; ubi jam navi non opus erit, quia nullum mare transitur. Melius mente, et crucem Christi contemnere. Bonum est super hoc et optimum, si fieri potest, ut et videatur quo eundum sit, et teneatur quo portetur qui pergit. Hoc potuerunt mentes magnae montium, qui montes dicti sunt, quos mapossunt intelligere, non recedentes a crucenavi perveniunt et illi qui vident. 4. At vero quidam philosophi hujus mundi exstiterunt, et inquisierunt Creatorem per creaturam: quia potest inveniri per creaturam, evidenter dicente Apostolo, Invisibilia enim ejussunt, intellecta conspiciuntur; sempiterna quoque virtus ejus et divinitas, ut sint inexcusabiles. Et sequitur, Quia cum
Abbreviated transcription (Latin):
sed illi p̃parabat medicouenturo cum
gratia & uentate. tamq adaliquem
quem curare uult medicus mititat
pnmũ seruũ suõ ut ligatũ illũ inue¬
niat. Sanus ñ erat & sanan nolebat.
& nes anar&ur sanumre ee iactabat.
Missalex est. ligouit eum inuenit se
reum. lam clamat deligatura. Vlenĩs
dñs curat amans aliquantũ & ac ib
medi camentir Dic enũ egroto ferao
dĩe tolera dicnoli dilegere mundũ¬

Expanded text:
sed illi praeparabat medico venturo cum sed illi praeparabat medico venturo cum gratia et veritate; tanquam ad aliquem quem curare vult medicus, mittat primo servum suum, ut ligatum illum inveniat. Sanus non erat, sanari nolebat, et ne sanaretur, sanum se esse jactabat: missa Lex est, ligavit cum; invenit se reum, jam clamat de ligatura. Venit Dominus, curat amaris aliquantum et acribus medicamentis: dicit enim aegroto, Ferto; dicit, Tolera; dic
Abbreviated transcription (Latin):
inse. sed in illo: Naminse sunterroges ada
sunt: iluillo simterroges xp̃i sunt quare . s¬
traduce peccatiuenit. sed tamenuenit
poena peccati. Non enim ali quidhabebat
dñr quare iuste monretur. ⁊ preait. Ecce
uenit pynceps huius mundi & in menihil
inueni&. quareergo monns sedut sciantꝰ
homines quia uoluntatem patnsm eifacio
Surgite eamus hinc Uon habebatille qua¬
remonr&ur & morotuur ẽ ttihabes quare
& mon dedignans dignare ȩquo animopa
niꝑmentum tuũ quod ille patidignatus ẽ.
utite a sempi terna morae liberar& : Ho¬
mo& homo. Sed ille nꝰnisihomo Isteds̃&
homo: Ille homo peccati: Iste homo iusti¬
tiae. morauus in ada surge in xp̃o Nam
utrumq deb&urtibi. Tamcredidistiinxp̃oo
reddestam̃ quod debos deada. Sedñte in
aecternum tenebit uinculũ peccati. quia
ista iuecen testamento. quia lexminaba¬
tur. nꝰ opitulabatur. iubebat. ñ sanabat
languorem. Ostendebat. ñ auferebat

Expanded text:
in se, sed in illo. Nam in se si interroges, Adam sunt: in illo si interroges, Christi sunt. Quare? traduce peccati venit: sed tamen venit poena peccati. Non enim aliquid habebat Dominus quare juste moreretur. Ipse ait, Ecce venit princeps hujus mundi, et in me nihil invenit. Quare ergo moreris? Sed ut sciant omnes quia voluntatem Paris mei facio, surgite, eamus hinc . Non habebat ille quare moreretur, et mortuus est: tu habes quare, et mori dedignaris? Dignare aequo animo pati per meritum tuum, quod ille pati dignatus est, ut te a sempiterna morte liberaret. Homo, et homo: sed ille, nonnisi homo; iste, Deus homo. Ille homo peccati, iste justitiae. Mortuus es in Adam, resurge in Christo: nam utrumque debetur tibi. Jam credidisti in Christum, reddes tamen quod debes de Adam. Sed non te in aeternum tenebit vinculum peccati; quia ista in Veteri Testamento, quia Lex minabatur, non opitulabatur; jubebat, non sanabat; languorem ostendebat, non auferebat:
Abbreviated transcription (Latin):
d& quoeat sed non hab& qua eat Sic
adilla stabilitatem nramub quod
est est. quia hoc solum semꝑ sic est ut ẽ
Uolumus ꝑuenire interiac& mare
huius sacculi qua imus & suam uidẽ¬
mus. quo imus: Nam multa. nec quo
eat uident. ut ergo e& & quairemus.
uenit inde adquem ire uolebamus. &
quid fecit. instituit lignum quo mare
transeamui: Nemo enimpotest ran¬
sire mare huiur saeculi nisicrucexp̃i
poraatus. hanc crucem aliquando am¬
plectitur & infirmus oculis & qui si
uid& longe quo eat. n abilla rece¬
dat & ipsa illum ꝑducit Itaque

Expanded text:
det quo eat, sed non habet qua eat. Sic det quo eat, sed non habet qua eat. Sic ad illam stabilitatem nostram ubi quod est est, quia hoc solum semper sic est ut est, volumus pervenire; interjacet mare hujus saeculi qua imus, etsi jam videmus quo imus: nam multi nec quo eant vident. Ut ergo esset et qua iremus, venit inde ad quem ire volebamus. Et quid fecit? Instituit lignum quo mare transeamus. Nemo enim potest transire mare hujus saeculi, nisi cruce Christi portatus. Hanc crucem aliquando amplectitur et infirmus oculis: et qui non videt longe quo eat, non ab illa recedat, et ipsa illum perducet. 3. Itaque
Abbreviated transcription (Latin):
apud dm̃ & neuilescat tibi nomens
arbi ꝑ consu&udinem cotidianorum
erborum & dr erat uerbum hoc uerbũ
a dipsum e undo hesterno die mul¬
tunilo cutisuns & prestitent dñs
ut uel tantum loquenđo ah¬
me. Quis ergol.oo xcPipi& cumuide a¬
tisiͥoninia mordalia inutabilia cum
uid eatis n solũ in corpora uarian ꝑqua¬
litates nascendo crescendo deficiendo
mon endo sed&i amipsas auinias. ꝑas
sectum diuersar un uluptatum dis¬
tendiatq discindi. Cum tudeatis ho¬
nunes & ꝓcipere posse sapientiam si
se illius luci& calon admouennti&
amittere posre sapientia sundem alo
affestu re cessernt cuinuideatis ergo
ista᷑ðmnia mut abilia. quid esi quod ẽ.
iusi quod trans cenditomnia. quae
sic sunt itiisint Quis ergo hoe copit
aut quis quomodo cumq intendit iu¬
res mentis suae utad tingat quomo¬
dopotest id quod est ut cum id ut cũq
mente adtigent possit ꝑuenire. Sic
est enim. tainqua uideat quisqua de
longe patnia & mare interiaceat ui¬

Expanded text:
tibi nomen Verbi, per consuetudinem quotidianorum verborum, Et Deus erat Verbum. Hoc Verbum idipsum est, unde hesterno die multum locuti sumus: et praestiterit Dominus, ut vel tantum loquendo al. Quis ergo hoc capiet, cum videatis omnia mortalia mutabilia; cum videatis non solum corpora variari per qualitates, nascendo, crescendo, deficiendo, moriendo, sed etiam ipsas animas per affectum diversarum voluntatum distendi atque discindi: cum videatis homines et percipere posse sapientiam, si se illius luci et calori admoverint; et amittere posse sapientiam, si inde malo affectu recesserint? Cum videatis ergo ista omnia esse mutabilia; quid est quod est, nisi quod transcendit omnia quae sic sunt ut non sint? Quis ergo hoc capiat? Aut quis, quomodocumque intenderit vires mentis suae, ut attingat quomodo potest id quod est, ad id quod utcumque mente attigerit, possit pervenire? Sic est enim tanquam videat quisque de longe patriam, et mare interjaceat; vi
Abbreviated transcription (Latin):
ratum ẽ insipiens coreorum : Vnde obr¬
curatũ sequitur &dĩc aꝑtius. Dicentes
enimse eẽ sapientes. stult faeti sunt
Viderunt quo ueniendum e& sȩd
ingrati ei qui illis prestitit quo
ut derant. Si uoluerunt tribuere
quoduidebant. & facti saiperbiami¬
serunt & quod uidebant. & conuer¬
sisunt inde adi¬
dola&
simulacre
adcultu¬
rum ado¬
rare creaturam & contempnere crea¬

Expanded text:
piens cor eorum. Unde obscuratum? Sequitur, et dicit apertius: Dicentes enim se esse sapientes, stulti facti sunt . Viderunt quo veniendum esset: sed ingrati ei qui illis praestitit quod viderunt, sibi voluerunt tribuere quod viderunt; et facti superbi amiserunt quod videbant, et conversi sunt inde ad idola et simulacra et ad culturum, adorare creaturam, et contemnere Crea
Abbreviated transcription (Latin):
uerbum Ergo illa uita lux ẽ hominum sed
forte adhuc stulta corda capere ista lucem
nꝰpossunt quia pecatis suis ad grabantur u
eam uidęre ñ possint. nideo cogitent quasi ab¬
ffentem ee lucem quiꝰ eam ui dere n possunt
Ipsi enimp̃ꝑ peccata tenebrae sunt. & luxluo&
in tenebns. & tenebrae ea ñ conp̃henderunt
Prgo suis quomodo homopositus insole caecur
p̃sens ẽ ill psol sedipre soli absens est sucom¬
nis stultus omnis iniquus omnis impius cae¬
rus e corde psense sapientia Sod cumcaeco
psens eꝰ oculis eius absens e nquia ipsa illerla¬

Expanded text:
Verbum. Ergo, illa vita lux est hominum. 19. Sed Verbum. Ergo, illa vita lux est hominum. 19. Sed forte stulta corda adhuc capere istam lucem non possunt, quia peccatis suis aggravantur, ut eam videre non possint. Non ideo cogitent quasi absentem esse lucem, quia eam videre non possunt: ipsi enim propter peccata tenebrae sunt. Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. Ergo, fratres, quomodo homo positus in sole caecus, praesens est illi sol, sed ipse soli absens est; sic omnis stultus, omnis iniquus, omnis impius, caecus est corde. Praesens est sapientia, sed cum caeco praesens est, oculis ejus absens est: non quia ipsa illi ab
Abbreviated transcription (Latin):
nun tamen aemagno. Non enima ne arienia
dicta suntfhaec sed ille nẽ paruulut adͥ quenus¬
picio ut esica capite quir quent potest inquantu
xp̃m ab uno patrȩ natum uerbum dm̃ apud dia
lux hominum. Hocenim sequitur. & uita eratiux
hominum & exipsa uita homines inluminantu
Pecorañ inluminantur quia pecora ñhabent
rationabiles mentes quae possent uidere sapi¬
entia Homo au factus adimaginem di hab&
rationalẽ mentẽ ꝑ qua possit ꝑcipere sapientia
Ergo illa uita ꝑ qua facta sunt omnia ipsauita
lux ẽ &n quorumq animalium sed lux homi¬
num unde paulo post dicit: Eratlum uerũ
quod inluminat omne homine uenientem
in hunc mundũ. Ab illolumine in luminatus e
ohanner baptista ab illo &ipse iohannis euan¬
gelista exipsolumine plenus erat quid ñ sum
dignus congia calciam̃ti soluere Ab ipso
lumine inluminatus erat quid: In principio
eratuerbũ & uerbu erat apud dm̃ & di erat

Expanded text:
gnum, tamen a magno. Non enim a me parvulo dicta sunt haec: sed ille non est parvulus ad quem respicio, ut dicam. Capiat quisque ut potest, in quantum Christum ab uno Patre natum, Verbum Deum apud Deum, . Hoc enim sequitur, Et vita erat lux hominum; et ex ipsa vita homines illuminantur. Pecora non illuminantur, quia pecora non habent rationales mentes quae possint videre sapientiam. Homo autem factus est ad imaginem Dei, habet rationalem mentem per quam possit percipere sapientiam. Ergo illa vita per quam facta sunt omnia, ipsa vita lux est: et non quorumque animalium, sed lux hominum. Unde paulo post dicit, Erat lumen verum, quod illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum. Ab illo lumine illuminatus est Joannes Baptista; ab ipso et ipse Joannes evangelista. Ex ipso lumine plenus erat qui dixit: Ndignus corrigiam calceamenti solvere . Ab illo lumine illuminatus erat qui dixit, In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat
Abbreviated transcription (Latin):
alocusta adlacertum alac  a doue
abaue duxit adnecur. ind aelluueri ip¬
de adelefantum. postemo adhominem.
& ꝑsuasithomini quimon ado faduse he¬
mo Itaille nuser cũicediũo pauas e ad
muscds. Murca facui est quem diobulus
sus dolos ininuci. Intellegite quia d̃ fec
oninia & in suis gradibus conlocapt
Quare aũ patimur multa mala a trearu¬
ra qua fecitd÷ quia offinamius m̃dñ
Num quid haec angelipati untur futaus¬
sis & nos inuicasta illa nontn e pemus
Depoenatua petcatum titur accus obn

Expanded text:
a locusta ad lacertum, a lacerto ad avem, a locusta ad lacertum, a lacerto ad avem, ab ave duxit ad pecus, inde ad bovem, inde ad elephantem, postremo ad hominem; et persuasit homini quia non a Deo factus est homo. Ita ille miser cum taedium passus est ad muscas, musca factus est, quem diabolus sus dolos inimici; intelligite quia Deus fecit omnia, et in suis gradibus collocavit. Quare autem patimur multa mala a creatura quam fecit Deus? Quia offendimus Deum? Numquid haec Angeli patiuntur? Fortassis et nos in vita ista illa non timeremus. De poena tua peccatum tuum accusa, non
Abbreviated transcription (Latin):
mensura nisi ꝑ illud uerbum & ab illo uerbo cre¬
atore ciudictum est. omnia in mensuro & nume¬
ro& pondere duposuisti uemo ergo uor fratres
fallat quando forie tȩdiuni patimini adniuschs.
& enim aliqui densi sunt adiabulo & au muscqͥs
capti sunt: Solent enim aucupes ponere in inus¬
cipula rauscas ut esunentes aues decipiant᷑: Sic
& isti admuscas. adiabulo decepti sunt: Nami nes¬
cio quis taedium patiebatur admurcas: Inuenũ
or. statimille quis fecit has. & quia tacdio asfe¬
s erat &oderat illas non ausus edicer dr̃ illar
ecit: Erat aũ catholicus ille statim subi&cit.
lr̃ illas non fecit quis illas fecit plane aitille
to credo quod diabulus fecit murcas. Rillesta¬
m. Si muscam diabulus fecit sicut uideo tecon¬
fitr quia prudent̃ intllegis. Apem quis fec
quae paulo ampliur est musco snononiuis est
quiares erat pxima adapemi duxit ad locuta

Expanded text:
mensuram, nisi per illud Verbum est, et ab illo Verbo cremensuram, nisi per illud Verbum est, et ab illo Verbo creatore, cui dictum est, Omnia in mensura, et numero, et pondere disposuisti . 14. Nemo ergo vos fallat, quando forte taedium patimini ad muscas. Etenim aliqui derisi sunt a diabolo, et ad muscas capti sunt. Solent enim aucupes ponere in muscipula muscas, ut esurientes aves decipiant: sic et isti ad muscas a diabolo decepti sunt. Nam nescio quis taedium patiebatur ad muscas: invenitnter illas, statim ille, Quis fecit has? Et quia taedio affectus erat, et oderat illas, non ausus est dicere, Deus illas fecit: erat autem catholicus. Ille statim subjecit: Si Deus illas non fecit, quis illas fecit? Plane, ait ille, ego credo quia diabolus fecit muscas. Et ille statim: Si muscam diabolus fecit, sicut te video confiteri, quia prudenter intelligis, apem quis fecit, quae paulo amplior est musca? Non ausus illeuscam non fecit; quia res erat proxima. Ab ape duxit ad locustam,
Abbreviated transcription (Latin):
bincrratuns ꝑ quemo factus ẽ angel ꝑipst
ꝑipsum fac
smic uerriculus. Sed angelus agnus caelo uer¬
uculur terra qui creain iose cdisposato: Sipone¬
ta uermiculum in faelo reprehendens Siuell&
agelos nasci deputhscentibus cornibu reprehen¬
eres. & tamenpƿe hoc facit ds̃ & non est rerie¬
hendendus Namonines homines decarne nasen¬
tes. quid santꝰ uermes : & deuerinibus angelos facil
Sienimiyse dñsdicit. Ego aũ sumuermis & nonho¬
mo: Cns dubitrat hocdicere quod senptum est
hominis uernn. quiauerinis deputre dine nascit᷑
deo homoputredo & plius horainis uermis: Ecce
quid fier uoluit ꝓp̃te illucꝰ quod inprincipioerat
uerbum & uerbum erat apui dm̃ & dr erat uerbũ
Quart hoc factum ẽ ppte ut suge ero. qui mandu
cari ton poteras: Orrino ergo fp̃s &sicaccipite.
omnia ꝑ ipsum facta iunt. & sinc ipso factum est
nihil Vniuersa tnimcreatura ꝑ ipsum facta
nulla concordia paritium nulla qualis cumq
substantia quae potest habere pondus numerũ

Expanded text:
in creaturis? Per quem factus est angelus, per ipsum factus est et vermiculus: sed angelus dignus coelo, vermiculus terra. Qui creavit, ipse disposuit. Si poneret vermiculum in coelo, reprehenderes; si vellet Angelos nasci de putrescentibus carnibus, reprehenderes: et tamen prope hoc facit Deus, et non est reprehendendus. Nam omnes homines de carne nascentes, quid sunt nisi vermes? et de vermibus Angelos facit. Si enim ipse Dominus dicit, Ego autem sum vermis, et non homo ; quis dubitat hoc dicere quod scriptum est hominis vermis: quia vermis de putredine nascitur, ideo homo putredo, et filius hominis vermis. Ecce quid fieri voluit propter te, illud quod in principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Quare hocpite, Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil. Universa enim creatura per ipsum facta nulla concordia partium, nulla qualiscumque substantia, quae potest habere pondus, numerum,
Abbreviated transcription (Latin):
subgratia Misi tergo filium suum facum ex
muli ere. factom sublege. ut eos qui sublegegu
redemeret . ut adoptionem filiorum reciper¬
mus Ecceadhocuenit xp̃s. ut eos qui sub legi
erant redemer& ut &am ñ simur sublege
sed subgratia. Quis ergo dedidegem. ille de¬
ditlegem qui dedit & gratia : Sed legem
ꝑsroum nusit. cu gratia ipse dercendit᷑ &¬
unde factierant hommer sublege ñ implendo
legem. Quienim legera impł& ñ ẽ sub lege
sed cum lege. Qui au sublege ẽ ñ sub lebatir
sed p̃mitur lege. Omneritaq hominer subs
lege constitutos reos facit lex & adio
illis suꝑ caput e. ut ostendat peccata ñ tollato
ergo iube datorlegis miserettur miliodles
ene ceciderunt & ñ sunt cũ lege. sed sublege
Geraton sauxilium & reatus legis fecit egn¬
dinẽ suꝑbis Egntudo suꝑborum facta e confes¬
ohumilium Lam confitentur a egroti. quia
errotant : Veniat medicus & sanataegra¬

Expanded text:
factum ex muliere, factum sub Lege, ut eos qui sub Lege erant, redimeret, ut adoptionem filiorum reciperemus . Ecce ad hoc venit Christus, ut eos qui sub Lege erant redimeret: ut jam non simus sub Lege, sed sub Gratia. Quis ergo dedit Legem? Ille dedit Legem, qui dedit et Gratiam: sed Legem per servum misit, cum Gratia ipse descendit. Et unde facti erant homines sub Lege? Non implendo Legem. Qui enim legem impiet, non est sub lege, sed cum lege: qui autem sub lege est, non sublevatur, sed premitur lege. Omnes itaque homines sub Lege constitutos, reos facit Lex; et ad hoc illis super caput est, ut ostendat peccata, non tollat. Lex ergo jubet, dator legis miseretur in eo quod ptione ceciderunt; et non sunt cum lege, sed sub legeliberatoris auxilium; et reatus legis fecit aegritudinem superbis. Aegritudo superborum, facta est confessio humilium: jam confitentur aegroti quia aegrotant; veniat medicus, et sanet aegr
Abbreviated transcription (Latin):
& uerbumerat apud dm̃ & de erat uerbum
non potes cogitare quid sit disser ut crescas.
ne sic cogit&is quia nihil aliquid est Solenteni¬
dicere miulti male intellegentes sine ipso faltũ
est niluil. putare aliquidẽe nihil peccatum quide
non pipsum factum est & mani festum ẽ quio peccati
nihil est. &nibil fiant homines cumpeccant : &id
lum non ꝓuerbum factum ẽ. hab& quiden form
quanda humana: sed ipse homo ꝑuerbum factu
omnia omnino quȩ fixa incaelo sunt quae sulaci
de up. quae uolitant subenelo &iquae moben
onirer sanaturarerumi onini somnino creo¬

Expanded text:
et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum: si non potes cogitare quid sit, differ ut crescas. ne sic cogitetis, quia nihil aliquid est. Solent enim multi male intelligentes, sine ipso factum est nihil, putare aliquid esse nihil. Peccatum quidem non per ipsum factum est: et manifestum est, quia peccatum nihil est, et nihil fiunt homines cumlum non per Verbum factum est: habet quidem formam quamdam humanam, sed ipse homo per Verbum factus n creaturis, omnia omnino quae fixa in coelo sunt, quae fulgent desuper, quae volitant sub coelo, et quae moventur in universa natura rerum, omnis omnino cre
Abbreviated transcription (Latin):
bile qua uis mut abilio ꝑuerbũ fiant ipsumina¬
mutabile e: Noliergo credere factum ꝑ qued fadi
sunt omnia ne non reficians ꝑuerbumꝓ quod refi¬
ciuntur omnia. lam enim factus es ꝑ uerbum . sed
opora& te reficiꝑ uerbũ. Siaumala fuent fidestun
Deuerbo agnpotens resiciꝑuerbum. & si tibi conti¬
git fieri ꝑ aerbum ut pillud factus sis ꝑte deficens &
siꝑtedeficis. Mt ae reficiat. qui tefecit: Siꝑre d&e¬
rior efficeris illecte recre& qui te creauit. quomodo
te &urecre& ꝑ uerbum si male aliquid sentias de uerbo
Euangel istadic in principio erat uerbũ. & tudicis
in princirio factum e uerbũ ille omnia ꝑ ipsum fata
sunt dic̃ : &iudicis quia ipsum uerbum fatum ẽ
Porerat dicere euangelista in principio factum ẽ
uerbum: Sed quid ait in principio erat uerbum
Sierat non factum ut ista oninia ꝑ ipsum fieren
& finc ipsonihil: Siergo erat in principio uerbũ

Expanded text:
bile: quamvis mutabilia per Verbum fiant, ipsum incommutabile est. 12. Noli ergo credere factum, per quod facta sunt omnia: ne non reficiaris per Verbum, per quod reficiuntur omnia. Jam enim factus es per Verbum, sed oportet te refici per Verbum: si autem mala fuerit fides tua de Verbo, non poteris refici per Verbum. Et si tibi contigit fieri per Verbum, ut per illud factus sis, per te deficis: si per te deficis, ille te reficiat qui te fecit: si per te deterior efficeris, ille te recreet qui te creavit. Quomodo te autem recreet per Verbum, si male aliquid sentias de Verbo? Evangelista dicit, In principio erat Verbum; et tu dicis, In principio factum est Verbum. Ille, Omnia per ipsum facta sunt, dicit; et tu dicis quia et ipsum Verbum factum est. Poterat dicere Evangelista, In principio factum est Verbum: sed quid ait? In principio erat Verbum. Si erat, non est factum, ut ista omnia per ipsum fierent, et sine ipso nihil. Si ergo erat in principio Verbum,
Abbreviated transcription (Latin):
quale consusti cogitare cum uerbahu¬
mana soleres audire. Audi quid cogiles.
ar erat uerbum: Ex eat nunc nescio quis
omnic Si& uerbum᷑ ipsun fagtu est
ꝑ quod aliud uerbum factum est. Sihoc
dicis quia est uerbum uerbi ꝑ quod fadũ
est illud ipsum dico ego unicum filium
dĩ. Siaundicis uerbum uerbi concede
nͥ factum ꝑ quod fada sunt omnia
ton enim ꝑ seipsum fili potuit ꝑ quod

Expanded text:
quale consuevisti cogitare, cum verba huquale consuevisti cogitare, cum verba humana soleres audire, audi quid cogites: Deus erat Verbum. 11. Exeat nunc nescio quis omnia? Si et Verbum Dei ipsum factum est, per quod aliud Verbum factum est? Si hoc dicis, quia est Verbum Verbi, per quod factum est illud, ipsum dico ego unicum Filium Dei. Si autem non dicis Verbum Verbi, concede non factum per quod facta sunt omnia. Non enim per seipsum fieri potuit, per quod
Abbreviated transcription (Latin):
cacli Quis explicat focunditatem terrae
quis digne conlaudat temporum uices
Q uir digne conlaudat seminum uim Ui¬
d&is quae taceam nediu cõmemorando
parum dicam. Forae qua potestis cogi¬
tare: Fabrica ergo ista auimaduersa
quale uerbumest ꝑ quod facta est & non
sola facta est. omnia enimista uidentur
qui a ꝑtinent adsensum corpons: Pillud
uerbum & angeli facti sunt pillud
uerbum &angeli factisunt. potestates
sedes dominationes principatus. ꝑ illud
uerbum facta sunt omnia : Hinc cogiła¬
te. quale uerbum est: Respond& mihi
modo forae nescio quis: & quir hoc uerbũ
cogitat: Noli tibi ergo quasi uilȩ ali¬
quid facere. Cum audis uerbumi& coni¬
cere uerba quae audis cotidie ille calia
uerba .ð. talia uerbalo cutur est. talia
uerbe mihinamas:. Adsidue enim dicen¬
donomina uerborum: quasiuiluerunt
uerba. & quando audis. in principio erã¬
erat uerbum Neuile aliquid putares

Expanded text:
coeli? quis explicat verbis fecunditatem terrae? coeli? quis explicat verbis fecunditatem terrae? quis digne collaudat temporum vices? quis digne collaudat seminum vim? Videtis quae taceam, ne diu commemorando parum dicam forte, quam potestis cogitare. Ex fabrica ergo ista animadvertite quale Verbum est per quod facta est: et non sola facta est. Omnia enim ista videntur, quia pertinent ad sensum corporis. Per illud Verbum et Angeli facti sunt; per illud Verbum et Archangeli facti sunt; Potestates, Sedes, Dominationes, Principatus; per illud Verbum facta sunt omnia: hinc cogitate quale Verbum est. 10. Respondet mihi modo forte nescio quis: Et quis hoc Verbum cogitat? Noli ergo tibi quasi vile aliquid formare, cum audis Verbum, et conjicere verba quae audis quotidie, Ille talia verba dixit, talia verba locutus est, talia verba mihi narras: assidue enim dicendo nomina verborum, quasi viluerunt, verba. Et quando audis, In principio erae vile aliquid putares,
Abbreviated transcription (Latin):
incogitante est quid. & in intellegen¬
te est qui audiuit: Manent haec̃ tran¬
scuntibus sonis Refer animum adil¬
lud uerbum si tupotes habere uerbũ
incord&uo tamquam consiliumna¬
tum mmente aua. ut mens tua pan¬
at consilium & insit consilium quasi
ꝓles mentis tuae. quasi filius cordistui:
Prius enim corgenerat consiliumut
aliqua fabiica construas. aliquid am¬
plum intera molians: lamnatum est
consilium & opus nondum compl&cũ
est: VUidestu quid facturus sig sedah¬
us nonmiratur nisi cum fecens &
construxens molem & fabricam illa
ad excultionem ꝑfedionemq ꝑduxe¬
ns: Ad dendunt homines mirabile
fabnca &mirantur conalium fa¬
bn cantis. Stupent quod uident &¬
amant quod non uident. quis est
qui potest uidere consilium & non sola facta¬
iergo exmagna aliqua fabrica laudatur
humonum congilium: Vistudere quale
adtende Haec duo mundi corpora caelũ
& terra. Quis explicat uerbis ornamentũ

Expanded text:
in cogitante est qui dixit, et in intelligenin cogitante est qui dixit, et in intelligente est qui audivit, manet hoc transeuntibus sonis. 9. Refer animum ad illud verbum. Si tu potes habere verbum in corde tuo, tanquam consilium natum in mente tua, ut mens tua pariat consilium, et insit consilium quasi proles mentis tuae, quasi filius cordis tui. Prius enim cor generat consilium, ut aliquam fabricam construas, aliquid amplum in terra moliaris; jam natum est consilium, et opus nondum completum est: vides tu, quid facturus es; sed alius non miratur, nisi cum feceris et construxeris molem, et fabricam illam ad exsculptionem perfectionemque perduxeris: attendunt homines mirabilem fabricam, et mirantur consilium fabricantis; stupent quod vident, et amant quod non vident: quis est qui potest videre consilium? Si ergo ex magna aliqua fabrica laudatur humanum consilium, vis videre quale Attende haec duo mundi corpora, coelum et terram: quis explicat verbis ornatum
Abbreviated transcription (Latin):
queda substantia cogitata est quao arans¬
cendit̃ omnem mutabilem creaturam
carnalem& animalem. Si dicamtib
dĩmmutabilis est an in commutabilir
Respondebis statim ab situt ego uel c̾re¬
dam uelsentia. commutabilem d̃
in commutabilis est dr̃. Anima tua qua¬
uis parua quamiuis forate adhuc carna¬
lis. non mihi potuit respondere: nisim
commutabilem dm. Omnis ergocre¬
atura . mutabilis Quomado ergopotu¬
isti scintillare inillud quod est supom
nem creaturam. ut certus inihi respon¬
deres in commutabilem dm̃. Quid est
ergo illud in corde tuo quando cogitar
quanda substantia uiuam ꝓp&ciam
omnipotentem infinitam ubiq presen¬
tem ubiq: totam nusqua in clusam.
Quando ista cogitas hoc est uerbum de
dõ incord&uo : Numquid aũ hoc estson
ille qui quatituor litatens constat &¬
duabus syllabis : Ergo quecumq dicin¬
tur & transeunt. soni sunt syllabae sur¬
litterae sunt: Hoc uerbum transit &
sonat: Quod aũ significauit sonus &

Expanded text:
quaedam substantia cogitata est, quae transcendat omnem mutabilem creaturam, carnalem et animalem. Et si dicam tibi, Deus commutabilis est, an incommutabilis? respondebis statim, Absit ut ego vel credam vel sentiam commutabilem Deum: incommutabilis est Deus. Anima tua quamvis parva, quamvis forte adhuc carnalis, non mihi potuit respondere nisi incommutabilem Deum; omnis autem creatura mutabilis: quomodo ergo potuisti scintillare in illud quod est super omnem creaturam, ut certus mihi responderes incommutabilem Deum? Quid est ergo illud in corde tuo, quando cogitas quamdam substantiam vivam, perpetuam, omnipotentem, infinitam, ubique praesentem, ubique totam, nusquam inclusam? Quando ista cogitas, hoc est verbum de Deo in corde tuo. Numquid autem hoc est sonus ille qui quatuor litteris constat, et duabus syllabis? Ergo quaecumque dicuntur et transeunt, soni sunt, litterae sunt, syllabae sunt. Hoc verbum transit, quod sonat: quod autem significavit sonus, et
Abbreviated transcription (Latin):
ermimontes stadicerent unde omnino coqr¬
ta prcis non inuen grectis Vicdo & montibuẽ
nit uob̾ auxilium uthaecuel audir&uis. sednon¬
dum patestis intellegere qua daud stis : In uo¬
cate auxilium adnoquifecit calum & ierram
Quia montes sicpotuerunt loqui ut possħit in li¬

Expanded text:
enim ista dicerent, unde omnino cogienim ista dicerent, unde omnino cogitaretis, non inveniretis. Ergo ex montibus venit vobis auxilium, ut haec vel audiretis: si nondum potestis intelligere quod audistis, invocate auxilium a Domino qui fecit coelum et terram, quia montes sic potuerunt loqui, ut non pos
Abbreviated transcription (Latin):
& tamen non ipsi monte: sunt in quils pes ura
ponenda est : Acciprantinini moater quod nob
minis trent Vinde& ontes a cipiunt ibĩ pes¬
scrpturas quia ꝑ honunis ministratȩ sunt
scnpturae: Leuamus oculos nros ad monte
unde auxilium ueni& nobis Sed tam̃qua ipsiho¬
mines quiscmpserunt scmpturas non dese lucebar
Sedille erat uerum lumen quiinluminat ominem
hominẽ uenient ninbuncmundum Momserat
&ille iohanner baptista qui d non sum egoxp̃r
nequis qua spem in montem̃ ponens cader& ab illo
quimonter inlustrat. & ip̃se confessur ait qmde
plenitudine sui ominer accipimus : Ita debesc
cere. leuaui oculor mens ininontes unde ueni&
muxilium mihi: Neau cilium quo d tibiuenit
inon tibuis imputes. Sed roquan: & dicas auxi
xitlis cura drcrpturas cum sonar& enangeliũ
Inpnnuiio erat uerbum & uerbum erat apud dm
& dr erat uerbum & caectera quaelecta sunt.
intellegatis uos leudre oculor ad montes : Nis

Expanded text:
 tamen non ipsi montes sunt, in quibus spes nostra ponenda est. Accipiunt enim montes quod vobis ministrent. Unde et montes accipiunt ubi spesScripturas, quia per homines ministratae sunt Scripturae. Levavimus oculos nostros ad montes unde auxilium veniet. Sed tamen quia ipsi homines qui scripserunt Scripturas, non de se lucebant; sed ille erat lumen illorum qui illuminat hominem omnem venientem in hunc mundum; et mons erat ille Joannes Baptista, qui dixit, Non sum ego Christus, ne quisquam in monte spem ponens, caderet ab illo qui montes illustrat. Et ipse confessus, ait: Quoniam de plenitudine ejus omnes accepimus. ita debes dicere: Levavi oculos meos in montes, unde veniet auxilium mihi. Ne auxilium quod tibi venit, montibus imputes, sed sequaris et dicas: Auxixistis cor ad Scripturas, cum sonaret Evangelium: In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum, et caetera. Quae lecta sunt ut intelligatis vos levasse oculos in montes. Nisi
Abbreviated transcription (Latin):
curata ꝑ carnem: Vidimus in quidglo¬
s na eiun glon & quasi unigeniti apãtre¬
s plenũ gratia & uentatem. Degratia
& uentate aliolo cõubenus in ipso euan¬
gelio sidñr dignatus fuent donare
tractabimur. Haec nunc sufficiant &
aligno nosite recedere. ꝑ quod posse¬
tismare transire II¬

Expanded text:
dimus, inquit, gloriam ejus, gloriam quasi Unigeniti a Patre, plenum gratia et veritate. De gratia et veritate alio loco uberius in ipso Evangelio, si Dominus dignatus fuerit donare, tractabimus. Haec nunc sufficiant, ea ligno nolite recedere, per quod possitis mare transire
Abbreviated transcription (Latin):
Quod factũ ẽ inilto uita ẽ &uita erat lux homi¬
num & lux in tenebiis luc& & tenebrae eam
non conp̃henderunt Hucusq tractatũ ẽe
cre do recor domini omnes qui ad siustir & qui
non ad fuistis. credite nobis & insqui adẽe uo¬
luerunt Nuncergo quia non possumus semꝑ
omnia replicare p̃p eos qui hoc uolunt audiir
quod sequitur. & onen e illsure p&antur pn¬
ora cum defraudatione postẽorum dignentir
& quin aderant i pr&enta exigere sed cum
his qui aderant &nunc audire p̃sentia sequit᷑:
uit homo missus adõ cui nom̃ erat iohannes
& enim ea quaȩ dida sunt supenus canssimi¬

Expanded text:
od factum est, in illo vita est; et vita erat lux hominum; et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt. » Huc usque tractatum esse credo: recordamini omnes qui adfuistis; et qui non adfuistis, credite nobis, et his qui adesse voluerunt. Nunc ergo quia non possumus semper omnia replicare, propter eos qui hoc volunt audire quod sequitur, et oneri est illis si repetantur priora cum defraudatione posteriorum; dignentur et qui non aderant non praeterita exigere, sed cum his qui aderant et nunc audire praesentia. 2. Sequitur, Fuit homo missus a Deo, cui nomen erat Joannes. Et enim ea quae dicta sunt superius