comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui factus est humanitate
longinquior: Tunc ad equa¬
lem patri filium. eruditior
fides gressu cȩpit mentis
accedere: et contrectatione
corporee in. xp̃o substantiȩ
quȩ patre minor est. non
egẽre: Qm̃ glorificati cor¬
poris manente natura: eo
fides credentium uocaba¬
tur: ubi non carnali ma¬
nu. sed spiritali intellectu
par genitori uingenitus
tangeretur: hinc illud est:
quod post resurrectionẽ
suam dñs marie magdale.¬
nȩ personam ȩccłȩ gerenti:¬
cum ad contactum ipsius
properaret accedere:dicit.
noli me tangere: Nondũ
enim ascendi ad patrem
meum: Hoc est: Nolo ut
ad me corporaliter uenias:
nec ut me sensu carnis ag¬
noscas: Ad sublimiora te dif.¬
fero: maiora tibi prȩparo:
cum ad patrem ascendero:
Tunc me perfectius ueri¬
usq palpabis: apprehensu¬
ra quod non tangis: et
creditura quod non cernis:
ascendentẽ ad cȩlos
dñm. sequaces discipulorũ
oculi intenta admiratione
suspicerent: astiterunt ipsis

Expanded text:
qui factus est humanitate qui factus est humanitate longinquior. Tunc ad aequalem Patri Filium eruditior fides gressu mentis coepit accedere, et contrectatione corporeae in Christo substantiae, qua Patre minor est , non egere: quoniam glorificati corporis manente natura, eo fides credentium vocabatur, ubi non carnali manu, sed spiritali 295 intellectu, par Genitori Unigenitus tangeretur. Hinc illud est quod post resurrectionem suam Dominus, cum Maria Magdalene personam Ecclesiae gerens, ad contactum ipsius properaret accedere, dicit ei: Noli me tangere, nondum enim ascendi ad Patrem meum : hoc est, nolo ut ad me corporaliter venias, nec ut me sensu carnis agnoscas; ad sublimiora te differo, majora tibi praeparo. Cum ad Patrem meum ascendero, tunc me perfectius veriusque palpabis, apprehensura quod non tangis, et creditura quod non cernis. ascendentem ad coelos Dominum sequaces discipulorum oculi intenta admiratione suspicerent, astiterunt coram ipsis
Abbreviated transcription (Latin):
etiam tenerȩ uirgines:usq
ad effusionẽ sui sanguinis
decertarunt: Hec fideᷤᷤ demonta
eiecit: egritudines depulit:
mortuos suscitauit: Unde
et ipsi beati apłi qui tot mi¬
raculis confirmati. tot ser¬¬
momibus eruditr: atrocita¬
tem tamen dñicȩ passionis
expauerant: et ueritatem
resurrectionis enus non sine
hesitatione susceperant:
tantum de ascensione dñi
profecerunt: ut quicquid
illis prius intulerat metũ.
uerteretur in gaudiũ: Totã
enim contemplationẽ ani¬
mi. in diuinitatẽ ad patris
dexteram consedentis erexe¬
rant:nec iam corporeȩ ui.¬
siomis tardabantur obiectu:
quo minus in id aciem mẽ¬
tis intenderent: quod nec
a patre descendendo abfu¬
erat: nec a discipulis ascen¬¬
dendo discesserat: Sexta lectiͦ
Sunc igitur dilectissimi¬
filius hominis. dei fili¬
us excellentius sacratiusq
innotuit: cum in paternȩ
maiestatis głam se recepit:
et meffabili modo cepit es¬
se diuinitatẽ prȩsentior.

Expanded text:
etiam tenerae virgines, usque etiam tenerae virgines, usque ad effusionem sui sanguinis decertarunt. Haec fides daemonia ejecit, aegritudines depulit, mortuos suscitavit. Unde et ipsi beati apostoli, qui tot miraculis confirmati, tot sermonibus eruditi, atrocitate tamen Dominicae passionis expaverant, et veritatem resurrectionis ejus non sine haesitatione susceperant, tantum de ascensione Domini profecerunt, ut quidquid illis prius intulerat metum, verteretur in gaudium. Totam enim contemplationem animi in Divinitatem ad Patris dexteram consedentis erexerant, nec jam corporeae visionis tardabantur objectu, quominus in id aciem mentis intenderent, quod nec a Patre descendendo abfuerat, nec a discipulis ascendendo discesserat. CAP. IV. Tunc igitur, dilectissimifilius hominis, Dei Filius, excellentius sacratiusque innotuit, cum in paternae majestatis gloriam se recepit et ineffabili modo coepit esse Divinitate praesentior,
Abbreviated transcription (Latin):
t igitur huius beatitu¬
ctinis dilectissimi capa¬
ces esse possemus: expletis
omnibus quȩ euangłice prȩ¬
dicationi. et noui testamen¬
ti mysteriis congruebant:
coram discipulis eleuatus in
cȩlum: corporalis prȩsentie
modum fecit: mansurus
in patris dextera: donec tem.¬
pora multiplicandis ȩccłȩ
filiis diuinitus prestituta
peragantur: et ad iudican¬
dos uiuos et mortuos mea-¬
dem carne in qua ascendit
adueniat: Quod itaq redẽp¬
toris nr̃i conspicuũ fuit: in
sacramenta transiuit: Et ut
fides excellentior esset ac fir¬
mior: uisiom doctrma suc¬
cessit: cuius auctoritatem
supernis illuminata radiis
credentium corda sequeren¬
anc fidem ascensionȩ
dñi auctam. et sci sp̃s
muimere roboratam: non
tincula. non carceres: non
exilia. non fames: non igniᷤᷤ
faut lamiatus ferarum: nec
exquisita persequentiũ cru.¬
delitatibus supplicia terrue¬
runt: Pro hac fide per uni-¬
uersum mundum non solũ
uiri sed etiam feminȩ: nec
tantum impubes ꝓueri. sed

Expanded text:
t igitur hujus beatitudinis, dilectissimi, capaces esse possemus, expletis omnibus quae evangelicae praedicationi et novi Testamenti mysteriis congruebant, coram discipulis elevatus in coelum , corporalis praesentiae modum fecit, mansurus in Patris dextera, donec tempora multiplicandis Ecclesiae filiis divinitus praestituta peragantur, et ad judicandos vivos et mortuos in eadem carne in qua ascendit adveniat. Quod itaque Redemptoris nostri conspicuum fuit, in sacramenta transivit; et ut fides excellentior esset ac firmior, visioni doctrina successit, cujus auctoritatem supernis illuminata radiis credentium corda sequerenanc fidem ascensione Domini auctam, et Spiritus sancti munere roboratam, non vincula, non carceres, non exsilia, non fames, non ignis, non laniatus ferarum, nec exquisita persequentium crudelitatibus supplicia terruerunt. Pro hac fide per universum mundum, non solum viri, sed etiam feminae, nec tantum impubes pueri, sed
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit: pascenti prestitit:
Quid autem mirũsi et de scõ
helya prestitit uiduȩ: quẽ
prius coruo ministrante pa-¬
scebat: Nunquid pascendo
defecerat: quando ad uiduã
mittebat: Non pascendo de.¬
fecerat quando ad uiduam
mittebat: sed religiosam ui¬
duam. per obsequiũ exhibi¬
tum seruo suo. benedicere di¬
sponebat: Sic ergo susceptuᷤ
est dñs tanquã hospes: qui
in sua propria uenit: et sui
eum non receperunt: Sed qͦt¬
quot receperunt eum: de¬
dit eis potestatẽ filios ddei
fieri: ad optans seruos ⁊ et
frẽs faciens: redimens capti¬
uos. et faciens coheredes:¬

Expanded text:
voluit, pascenti praestitit. voluit, pascenti praestitit. Quid autem mirum, si et de sancto Elia praestitit viduae, quem prius corvo ministrante pascebat ? Numquid pascendo defecerat, quando ad viduam mittebat? Nequaquam. Non pascendo defecerat, quando ad viduam mittebat: sed religiosam viduam, per obsequium exhibitum servo suo, benedicere disponebat. Sic ergo susceptus est Dominus, tanquam hospes, qui in sua propria venit, et sui eum non receperunt: sed quotquot receperunt eum, dedit eis potestatem filios Dei fieri ; adoptans servos, et fratres faciens; redimens captivos, et faciens cohaeredes
Abbreviated transcription (Latin):
modo ex euan¬
gelio recitata
sunt: admo¬
nent nos esse unum aliquid¬
ad quod tendamus: quan
do huius scłi multitudine
laboramus: Tendimus autẽ
ad huc peregrinantes: non¬
dum ibi manentes: Ad huc
in uia: nondum in patria:
Adhuc desiderando: nondũ
fruendo: Tamen tendamus:
et sine pigritia et sine inter¬
missione tendamus: ut ali
res erant: ambe non solũ
carne. sed etiam religione
germane: Ambe dño adhe¬
serunt: ambȩ dño in carne
presenti concorditer serui¬
erunt: Suscepit martha
sicut solent suscipi peregri¬
ni: sed tamen suscepit fa¬
mula dñm: egra saluatore.
creatura creatorẽ: Decma .¬
uscepit autem syũ¬
pascenda: in carne
pascendum: Uoluit enim do¬
minus formam serui accipe¬
re: et accepta forma serui in
illa pasci a seruis: dignatio¬
ne. non conditione:Nam et
ista dignatio fuit: se prebere
pascendũ: Habebat carnem
in qua esuriret quidem et
sitiret: sed nescitis quia in Ne¬
remo esurienti. angeli mini¬
strabant: Ergo quod pasci

Expanded text:
modo ex Evangelio recitata sunt, admonent nos, esse unum aliquid quo tendamus, quando in hujus saeculi multitudine laboramus. Tendimus autem adhuc peregrinantes, nondum manentes; adhuc in via, nondum in patria; adhuc desiderando, nondum fruendo. Tamen tendamus, et sine pigritia et sine intermissione tendamus, ut aliqres erant, ambae non solum carne, sed etiam religione germanae; ambae Domino cohaeserunt, ambae Domino in carne praesenti concorditer servierunt. Suscepit eum Martha, sicut solent suscipi peregrini. Sed tamen suscepit famula Dominum, aegra Salvatorem, creatura Creatorem. Suscepit autem Spirpascenda, in carne pascendum. Voluit enim Dominus formam servi accipere, et accepta forma servi in illa pasci a servis, dignatione, non conditione. Nam et ista dignatio fuit, se praebere pascendum. Habebat carnem, in qua esuriret quidem, et sitiret: sed nescitis quia in eremo esurienti Angeli ministrabant ? Ergo quod pasci
Abbreviated transcription (Latin):
quandoq dimittenda:
ne quod ab sit pro transi¬
toriis amittamus eterna
Hauriamus antidotum
momentinee amaritudĩs:
ut quandoq percipiamꝰ.
immense gaudia salutis
Gic modo curramus: ut
in futuro cõprehendamꝰ.¬
Ubi inueniemur: ubi
iudicabimur. Non per¬
damus tempus accepta¬
bile: łon en im erit a-

Expanded text:
quandoque dimittenda: ne, quod absit, pro transitoriis amittamus aeterna. Hauriamus antidotum momentaneae amaritudinis, ut quandoque percipiamus immensae gaudia salutis. Sic modo curramus, ut in futuro comprehendubi inveniemur, ibi judicabimur. Non perdamus tempus acceptabile: non enim erit a
Abbreviated transcription (Latin):
sis: fleat pro te mater eccła.
quȩ pro singulis tanquam
pro unicis filiis uidua mater
interuenit: Compatitur eñi
quodam spiritali dolore na.¬
turȩ: cum suos liberos lȩta¬
libus uiciis ad mortem cernit
urgeri: Uiscera enim sumus.
de uisceribus eius: Sunt eñi
et spiritalia iscera. quȩ ha¬
bet paulus: dicens ita: Fr̃a
ter: ego te fruar in dño: re.¬
fice uiscera mea in xp̃o: Nos
ergo uiscera ecclȩ sumus:
eius: Doleat igitur pia ma-¬
ter : assistat et turba? non
solum turba. sed etiam mul¬
ta: compatiatur bonȩ pa¬
renti: iam resurges in fune¬
re: iam liberaberis a sepul¬
chro: Stabunt illi ministri
tui funeris. incipies uitalia
loqui: timebunt omnes llni¬
us enim exemplo. plurimi
corriguntur: Laudabunt
etiam deum: qui tanta no¬
bis remebia uitandȩ mortis
indulserit

Expanded text:
sis, fleat pro te mater Ecclesia, sis, fleat pro te mater Ecclesia, quae pro singulis tamquam pro unicis filiis vidua mater intervenit; compatitur enim quodam spiritali dolore naturae, cum suos liberos lethalibus vitiis ad mortem cernit urgeri. Viscera sumus de visceribus ejus; sunt enim et spiritalia viscera, quae habet Paulus ter, ego te fruar in domino: refice uiscera mea in Christo. nos ergo uiscera ecclesiae sumueius. doleat igitur pia mater, adsistat et turba, non solum turba, sed etiam multa conpatiatur bonae parenti. iam resurges in funere, iam liberaberis a sepulchro; stabunt illi ministri tui funeris, incipies uitalia loqui, timebunt omnes; unius enim exemplo plurimi corrigentur. laudabunt etiam deum, qui tanta nobis remedia uitandae mortis indulserit
Abbreviated transcription (Latin):
letali fluxu naturȩ materia¬
lis urgebant: Quid enim
aliud nisi quasi in quodam
feretro. hoc est supremi fii¬
neris instrumento iacemus
exanimes: uel cum ignis im¬
modicȩ cupiditatis exestuat.
uel frigidus humor exundat:
uel pigra quadam habitudi¬
animorũ: uel concreta nr̃r
sp̃s labe. purȩ lucis uacuus
alit mentem: hi sunt nr̃i
funeris portitores: Sed quã¬
iis suprema mortis spemui¬
tȩ omnis ab oleuerint: et
tumulo proxima corpora ia¬
ceant defunctorũ: uerbo ta¬
men dei iam mortua resur¬
gunt cadauera: Uox redit:
redditur filius matri: reuo¬
catur a tumulo. eripitur a
sepulchro: Quis iste est tu¬
mulus tuus: nisi mali mo¬
res: Tumulus tuus perfidia
est: sepulchrũ tuum guttur
est: Sepulchrũ enim patens
est guttur eorum: unde mor¬
tua uerba proferunt᷑: Ab hoc
sepulchro te liberat. xp̃s: ab
hoc tumulo resurgis. si au¬
t si graue peccatũ est
quod penitentiȩ tuȩ la¬
crimis ipse lauare non pos

Expanded text:
letali fluxu naturae materialetali fluxu naturae materialis urguebant. quid enim aliud nisi quasi in quodam feretro, hoc est supremi funeris instrumento iacemus exanimes, cum uel ignis inmodicae cupiditatis exaestuat uel frigidus umor exundat uel pigra quadam corporis habitudianimorum uel concreta noster spiritus labe purae lucis uacuus alit mentem? hi sunt nostri funeris portitores. Sed quamuis suprema mortis spem uitae omnia aboleuerint et tumulo proxima corpora iaceant defunctorum, uerbo tamen dei iam moritura resurgunt cadauera. uox redit, redditur filius matri, reuocatur a tumulo, eripitur a sepulchro. quis iste est tumulus tuus nisi mali mores? tumulus tuus perfidia est, sepulchrum tuum guttur est; sepulchrum est guttur eorum , unde verba mortua proferuntur. Ab hoc sepulcro te liberat Christus, ab hoc tumulo resurgtsi graue peccatum est, quod paenitentiae tuae lacrimis ipse lauare
Abbreviated transcription (Latin):
ic locus ad
utramq redun¬
dat grãmr: ut
et cito fiecti
diuinam mi¬
sccłiam matris uiduȩ lamen¬
tatione credamus: eius prȩ-¬
cipue. quȩ unici filii uel la-¬
bore uel morte frangatur.
Cui tamen uiduȩ. grauitatiᷤᷤ
meritum exsequiarũ turba
conciliet: Et hanc uiduam
ppłorum turba septam. plus
uideri esse quam feminam:
quȩ resurrectionẽ uniciado¬
lescentis filii. suis la crimis
meruit impetrare: eo quod
orem a pompa funeris atq
supremi sepulchri: suarum
reuocet ad uitam contem¬
platione lacrimarũ: Quȩ
fiere prohibetur eum: cui
resurrectio debeatur: Qui
quidem mortuus. in loculo
materialibus quatuor ad
sepulchrũ ferebatur elemen¬
tis: Sed spem resurgendi ha-¬
bebat: quia ferebatur in li¬
gno: Quod etsi nobis ante
non proderat: tamen postȩa¬
quam iħs id tetigit. profice.¬
re cepit ad uitam: ut esset
inditio salutem populo per
crucis patibulũ refundendã¬
dei uerbo: steterunt
acerbi illius funeris portito.¬
res: qui corpus humanum

Expanded text:
c locus ad utramque redundat gratiam, ut et cito flecti diuinam misericordiam matris uiduae lamentatione credamus, eius praecipue quae unici fili uel labore uel morte frangatur, cui tamen uiduae grauitatis meritum exsequiarum turba conciliet, et hanc uiduam populorum turba saeptam plus uideri esse quam feminam. quae resurrectionem unici adulescentis filii sui lacrimis meruerit inpetrare, eo quod orem a pompa funeris atque supremis sepulchri suarum reuocet ad uitam contemplatione lacrimarum, quae flere prohibetur eum cui resurrectio debeatur. qui quidem mortuus in loculo materialibus quattuor ad sepulchrum ferebatur elementis, sed spem resurgendi habebat, quia ferebatur in ligno. quod etsi nobis ante non proderat, tamen posteaquam Iesus id tetigit, proficere coepit ad uitam, ut esset indicio salutem populo per crucis patibulum refundendam. adei uerbo steterunt acerbi illi funeris portitores, qui corpus humanum
Abbreviated transcription (Latin):
dm̃ ex euangelio q̃
sermonẽ pristinum conse¬
cuntur. audiuimus: Hinc
sermo debetur auribus et
mentibus ur̃is: et hodier¬
no diei non importunus
est: Est enun de corpore dõ¬
mini: quod dicebat se dare
ad manducandum ꝓpter
uitam eternainz Exposint
autem modum attribucõ¬
nis huius et dom sin: quo¬
modo daret carnem suai
manducare: dicens: Qui
manducat carnẽ meam.
et bibit sanguinẽ meuur:
in me manet et ego in
illoz Signũ quia man
ducauit et bibit hoc est:
si manet et manetur: si
babitat et inhabitatur:
si heret ut non deseratur.
Hoc ergo nos docuit et ad¬
mouint mysticis uerbis.
ut simus in eius corpore.
sub ipso capite in mem¬
bris eius: edentes carnem
enis. non relinquentes
unitatem eius: Sed qui
aderant plures: non ĩtel

Expanded text:
 ex Evangelio, quae sermonem pristinum consequuntur, audivimus. Hinc sermo debetur auribus et mentibus vestris, et hodierno diei non importunus est: est enim de corpore Domini, quod dicebat se dare ad manducandum propter aeternam vitam. Exposuit autem modum attributionis hujus et doni sui, quomodo daret carnem suam manducare, dicens, Qui manducat carnem meam, et bibit sanguinem meum, in me manet, et ego in illo . Signum quia manducavit et bibit, hoc est si manet et manetur, si habitat et inhabitatur, si sic haeret, ut non deseratur. Hoc ergo nos 530 docuit, et admonuit mysticis verbis, ut simus in ejus corpore, sub ipso capite in membris ejus, edentes carnem ejus, non relinquentes unitatem ejus. Sed qui aderant plures, non intel
Abbreviated transcription (Latin):
te contemnere: sed perue¬
stram salutẽ. etram illorũ
querite sanitatẽ: Sin autẽ
perseuerantes in peccatis
uideritis. et uiciis seruien¬
tes: melius est solum sal¬
uum fieri: quam perire
cum pluribus: Quia ange.
li eorum in cȩlis semper ui¬
dent faciem patris: Magna
dignitas ammarũ: ut una¬
quęq habeat ab ortu nati.¬
uitatis. in custodiã sui an¬
gelum delegatũ: Vnde le¬
gimus in appocalipsi ioħis:
angelo ephesi. tyathirȩ.et
angelo philad elphiȩ. et an¬
gelis quatuor reliquarum

Expanded text:
te contemnere, sed per vestram salutem illorum quaerite sanitatem. Et cum perseverantes in peccatis videritis et vitiis servientes, melius est solos salvos fieri quam perire cum plurli eorum in coelis vident semper faciem Patris. Magna dignitas animarum, ut unaquaeque habeat ab ortu nativitatis in custodiam sui angelum delegatum. Unde legimus in Apocalypsi Joannis: Angelo 140 Ephesi, Thyatirae, et angelo Philadelphiae, et angelis quatuor reliquarum
Abbreviated transcription (Latin):
iobes in epła sua dicit. ut
quemadmodũ xp̃s pro nobiͤ
animam suam posuit: sic
et nos debeamus animas
pro fr̃ibus ponere: Diligen.¬
tes utiq mincem. sicut ipse¬
nos dilexit: qui pro nobis

Expanded text:
es in Epistola sua dicit , ut quemadmodum Christus pro nobis animam suam posuit, sic et nos debeamus animas pro fratribus ponere, diligentes utique invicem sicut ipse dilexit nos, qui pro nobis
Abbreviated transcription (Latin):
ualeat: et tamen nequaquã
uideat in quo culpȩ laqueo
pedem ponat: Decipula uero:
a decipiendo uocata est: Et
tunc ab antiquo hoste super
semitam decipula ponitur:
quando in actione huius
mundi quam mens appetit.
peccati laqueus paratur: Quȩ
uidelicet decipula non facile
deciperet: si uid eri potuisset:
Sic quippe decipula poni.¬
tur: ut dum ẽsca ostenditur.
nequaquã ipsa a transeunte
uideatur: Quasi esca quidẽ
in laqueo est lucrum cum
culpa: et mundi prosperi¬
tas cum mniquitate: Dum
itaq a concupiscente lucrũ
appetitur: quasi pedẽ men-¬
tis apprehendit decipula
quȩ non uidetur: Sepe ergo
ꝓponuntur animo. cum cul.¬
pa honor et qiuitiȩ: saluꝰ
et uita temporalis: quȩ
mens infirma dum quasi
escam indet. et decipulã
non uidet: per escam quã
uidens appetit: in culpa
constringitur quȩ non ui¬

Expanded text:
valeat, et tamen nequaquam valeat, et tamen nequaquam videat in quo culpae laqueo pedem ponat. Decipula vero a decipiendo vocata est. Et tunc ab antiquo hoste super semitam decipula ponitur, quando in actione hujus mundi, quam mens appetit, peccati laqueus paratur; quae videlicet non facile deciperet, si videri potuisset. Sic quippe decipula ponitur, ut dum esca ostenditur, nequaquam ipsa a transeunte videatur. Quasi esca quippe in laqueo est lucrum cum culpa, et hujus mundi prosperitas cum iniquitate. Dum itaque a concupiscente lucrum appetitur, quasi pedem mentis apprehendit decipula, quae non videtur. Saepe ergo proponuntur animo cum culpa honores, divitiae, salus, et vita temporalis; quae mens infirma dum quasi escam videt, et decipulam non videt, per escam quam videns appetit, in culpa constringitur quae non vi
Abbreviated transcription (Latin):
mpio quippe sitire est: huiꝰ
mundi bona concupiscere:
Unde et redemptor noster.
intra pharisei domum hydro¬
picum curat: Et cum contra
auariciã disputaret: scrip¬
tum est: Audiebant autem
hȩc pharisei qui erant aua¬
ri: et deridebant illum: Quid
est ergo quod intra pharisei
domum hydropicus curatur:
nisi quod per alterius egri¬
tudinẽ corporis. in altero ex.¬
primitur egritudo cordis:
hydropicus quippe quo am¬
plius biberit: amplius sitit:
Quia omnis auarus ex po¬
tu sitim multiplicat: qui cũ
ea quȩ appetit adeptus fu¬
erit: ad appetenda alia am¬
plius anhelat: Qui enim
adipiscendo plus appetit.
huic sitis ex potu crescit:¬
Sequitur: Abscondita est
in terra pedica eius: et deci¬
pula illius super semitam:
ab sconditur: cum culpa sub
terrems commodis occulta.¬
tur: Inimicus quippe insidi¬
ans. ostendit humanȩ men.¬
ti in terreno lucro quid appe¬
tat: et occultat peccati la¬
queum. ut eius animam
stringat: quatenus uideat
quid est quod concupiscere

Expanded text:
mpio quippe sitire est hujus mundi bona concupiscere. Unde et Redemptor noster ante Pharisaei domum hydropicum curat, et cum contra avaritiam disputaret, scriptuhaec Pharisaei, qui erant avari, et deridebant illum . Quid est ergo quod ante Pharisaei domum hydropicus curatur, nisi quod per alterius aegritudinem corporis in altero exprimitur aegritudo cordis? Hydropicus quippe quo amplius bibit, amplius sitit, sic et omnis avarus ex potu sitim multiplicat, quia cum ea quae appetit adeptus fuerit, ad appetenda alia amplius anhelat. Qui enim adipiscendo plus appetit huic sitis ex potu crescitVERS. 10. Abscondita est in terra pedica ejus, et decipula illius super semitam. - absconditur, cum culpa sub terretur. Inimicus quippe insidians ostendit humanae menti in terreno lucro quid appetat, et occultat peccati laqueum, ut ejus animam stringat, quatenus videat quidem quod concupiscere
Abbreviated transcription (Latin):
uid enim iudeo tam
sine effectu uidetur:¬
quam̃ ut ab homine magiᷤ
salutem expectet quam ex le¬
ge: quam ut in crucis scan¬
dalo legislatio et testamen¬
tum et adoptio et heredi¬
tas negligatur: Quid au¬
tem dei uirtuti tam possibi¬
le est. quam ut per fidem
saluet: ut per aquam re¬
generet: ut per crucem
uincat : ut per euangelia
ad optet: ut per resurrecti¬
onem ex morte uiuificet:
credunt: seseq omnia reli¬
quisse profitentur: Sed hanc
eorum obȩdientiã cito dñs
muneratur: omnem diffi¬
cultatẽ superioris questio¬
nis absoluens: cum dicit.
Ulos qui secuti estis me in
regeneratione: iudicabitis
duodecĩ tribus isrł: Secuti
in regeneratione sunt: in la¬
uachro baptismi. in fidei sc̃¬
ficatione: in adoptione he¬
reditatis: in resurrectione
ex mortuis: Hec enim illa re¬
generatio est. quam apti
sunt secuti: quam lex indul
am thronos in iudicandis
duodec̃ tribubus isrł in du¬
odecim patriarcharũ głam
copulauit: Ceteris quoq cos

Expanded text:
uid enim Judaeo tam sine effectu videtur, ut ab homine magis 766 salutem exspectanti et ex lege, quam ut in crucis scandalo legislatio, et testamentum, et adoptio, et haereditas negligatur? Quid autem Dei virtuti tam possibile est, quam ut per fidem salvet, ut per aquam regeneret, ut per crucem vincat, ut per Evangelia adoptet, ut per resurrectionem ex morte vivificet? credunt, seseque omnia reliquisse profitentur. Sed hanc eorum obedientiam cito Dominus muneratur, omnem difficultatem superioris quaestionis absolvens, cum dicit: Vos qui secuti estis me in regeneratione judicabitis duodecim tribus Israel. Secuti in regeneratione sunt, in lavacro baptismi, in fidei sanctificatione, in adoptione haereditatis, in resurrectione ex mortuis. Haec enim illa regeneratio est, quam apostoli sunt secuti, quam lex indulgr duodecim thronos in judicandis duodecim tribubus Israel, in duodecim patriarcharum gloria copulavit. Caeteris quoque co
Abbreviated transcription (Latin):
accepit intelligentiã: predi¬
cationis ministeriũ debet
ex talento: Alius terrenam
substantiã accepit: erogati¬
onem talenti debet ex rebus.
Alius nec internorũ intelli¬
gentiã. nec rerum affiuenti.¬
am accepit: sed tamen didi¬
cit artem qua pascitur: ip¬
sa ars ei in talenti acceptione
reputabitur: Alius nichil ho¬
rum assecutus est: sed ta-¬
men fortasse familiaritatis
locum apud diiitem meru¬
it: talentũ profecto famili¬
aritatis accepit: Si ergo ni¬
chil pro indigentibus loqui¬
tur: pro talenti retentione
damnatur: Habens igitur
intellectũ: curet omnino ne
taceat: Habens rerum afflu¬
entiã: uigilet ne a miscdđiȩ
largitate torpescat: habens
artem qua regitur.: mas¬
nopere studeat: ut usum
atq utilitatẽ illius cum
proximo partiatur: Habens
loquendi locum apud diui-¬
tem: damnationẽ pro reten¬
to talento timeat: si cum

Expanded text:
accepit intelligentiam, praediaccepit intelligentiam, praedicationis ministerium debet ex talento. Alius terrenam substantiam accepit, erogationem talenti debet ex rebus. Alius nec internorum intelligentiam, nec rerum affluentiam accepit, sed tamen didicit artem qua pascitur, ipsa ars ei in talenti acceptione reputatur. Alius nihil horum assecutus est, sed tamen fortasse familiaritatis locum apud divitem meruit, talentum profecto familiaritatis accepit. Si ergo nihil ei pro indigentibus loquitur, pro talenti retentione damnatur. Habens ergo intellectum curet omnino ne taccat, habens rerum affluentiam vigilet ne a misericordiae largitate torpescat, habens artem qua regitur magnopere studeat ut usum atque utilitatem illius cum proximo partiatur, habens loquendi locum apud divitem damnationem pro retento talento timeat, si, cum
Abbreviated transcription (Latin):
bere. auferetur ab eo: Haben¬
ti namq dabitur et abun¬
dabit:qura quisquis cari¬
tatem habet: etiam dona
alia percipit: Quisquis cari¬
tatem non habet: etiam do¬
na quȩ percepisse uidebat᷑
amittit: Unde necesse est
frẽs mer: ut per omne quod
agitis: erga caritatis custo¬
diam uigiletis: Caritas autẽ
uera est: et amicũ diligere
deum: Quam quisquis non
habet: omne bonum amittit
quod habet: Talento quod
acceperat priuatur: et iux¬
ta dnĩcam sententiã. in exte¬
riores tenebras mittitur: Per
penam quippe in exteriores
tenebras cadet: qui per cul¬
pam suam sponte in interio
tur tenebras ultionis: qui hic
libenter sustiniit tenebras
uoluptatis: Sciendũ uero est:
quod nullus piger ab hac
talenti acceptione securus
est: Nullus namq est: qui
ueraciter dicat: Talentum
minime accepi: non est un¬
de ponere rationẽ cogar. Ta¬
lenti enim nommne. cuilibet
ƿauperi etiam hoc ipsum re¬
putabitur: quod uel mini¬
mum accepit: Alius namq

Expanded text:
bere auferetur ab eo. Habenti namque dabitur, et abundabit, quia quisquis charitatem habet etiam dona alia percipit. Quisquis charitatem non habet etiam dona quae percepisse videbatur amittit. Unde necesse est, fratres mei, ut per omne quod agitis erga charitatis custodiam vigiletis. Charitas autem vera est amicum diligere Deum. Quam quisquis non habet omne bonum amittit quod habet, talento quod acceperat privatur, et juxta Dominicam sententiam in exteriores tenebras mittitur. Per poenam quippe in exteriores tenebras cadit, qui per culpam suam sponte in interiortur tenebras ultionis, qui hic libenter sustinuit tenebras voluptatis. 7. Sciendum vero est quod nullus piger ab hac talenti acceptione securus est. Nullus namque est qui veraciter dicat: Talentum minime accepi, non est unde rationes ponere cogar. Talenti enim nomine cuilibet pauperi etiam hoc ipsum reputabitur, quod vel minimum accepit. Alius namque 1487
Abbreviated transcription (Latin):
intelligi. quia nullus potest
facere: quod facere prȩualet
deus: Unde et ille antiquus
hostis. qui esse deo per super¬
biam similis concupiuit di¬
cens. in cȩlum conscendam:
super astra cȩli exaltabo soli¬
um meum: sedebo in monte
testamenti in lateribus a¬
quilonis: ascendam super
altitudmnẽ nubium. similis
ero altissimo: dum in fine
mundi in sua uirtute re¬
linquitur extremo suppli¬
cio puniendus: cum mi¬
chaele archangelo prelia¬
turus esse perhibetur: si¬
cut per ioħem dicitur: Fã¬
ctum est prelium. cum mi¬
chaele archangelo: Ut qui
se ad dei similitudinẽ super¬
bus extulerat: per mida.¬
elem peremptus discat
quia ad dei similitudinẽ
nullus per superbiã exsur¬
gat:¬

Expanded text:
intelligi quia nullus potest intelligi quia nullus potest facere quod facere praevalet Deus. Uhostis, qui esse Deo per superbiam similis concupivit, dicens: «In celum conscendam, super astra celi exaltabo solium meum, sedebo in monte testamenti, in lateribus aquilonis, ascendam super altitudinem nubium, similis ero altissimo», dum in fine mundi in sua virtute relinquetur extremo supplitio perimendus, cum Michaele archangelo preliaturus esse perhibetur, sicut per Iohan<n>em dicitur: «Factum est prelium in celo cum Michaele archangelo»: se ad Dei similitudinem superbius extulerat, per Michaelem peremptus discat quia ad Dei similitudinem nullus per superbiam exsurgat
Abbreviated transcription (Latin):
quos semper habet sp̃s: etiã
cum uoluerit angelos facit:
qui minima nuntiant
angeli: qui uero summa an¬
nuntiant archangeli uocan.¬
tur: hinc est enim: quod ad
mariam uirginẽ non quibi¬
bet angelus. sed gabriel ar¬
changelus mittitur: Ad boc
quippe ministeriũ. summũ
angłm uentre dignum fu¬
erat: qui summũ omntum¬
uenire nuntiabat: Qui idcir¬
co etiam priuatis nominibꝰ
censentur: ut signetur pen
uocabula: etiam in operatio¬
ne quid ualeant:. Neq enim
in illa scã ciuitatẽ quam de
uisione om̃ipotentis dei ple¬
na scientia perficit: id circo
propria nomina sortiuntur:
ne eorum personȩ sine nomi¬
nibus sciri non possint: S ed
cum ad nos aliquid ministra¬
turiueniunt: apud nos etĩa
nominã a ministeriis trahũt:
Michael namq quis ut deus:
gabriel autem fortitudo der
raphael uero dicitur medici¬
na dei: Et quotiens mire uir¬
tutis aliquid agitur. micha¬
el mitti perhibetur: ut ex
ipso actu et nomme detua

Expanded text:
quos semper habet spiritus, etiam quos semper habet spiritus, etiam cum voluerit, angelos facit. qui minima nuntiant, angeli, qui vero summa annuntiant, archangeli, vocantur. Hinc est enim quod ad Mariam virginem non quilibet angelus, sed Gabriel archangelus, mittitur . Ad hoc quippe ministerium summum angelum venire dignum fuerat, qui summum omnium nuntiabat. Qui idcirco etiam privatis nominibus censentur, ut signetur per vocabula etiam in operatione quid valeant. Neque enim in illa sancta civitate, quam de visione omnipotentis Dei plena scientia perficit, idcirco propria nomina sortiuntur, ne eorum personae sine nominibus sciri non possint; sed cum ad nos aliquid ministraturi veniunt, apud nos etiam nomina a ministeriis trahunt. 9. Michael namque, quis ut Deus; Gabriel autem, fortitudo Dei; Raphael vero dicitur medicina Dei. Et quoties mirae virtutis aliquid agitur, Michael mitti perhibetur, ut ex ipso actu et nomine 1605 detur
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis lapis preciosus. ope
rimentũ tuum: Sardius: to¬
parius: iaspis: crisolitus:
onix et berillus: Saphyrus:.
carbunculus: et smaragdus:
Ecce nouem dixit nomina
lapidũ: quia profecto nouẽ
sunt ordines angelorum:
Quibus nimirũ ordinibus.
ille primus angelus ideo or¬
natus et opertus extitit.¬
quia dum cunctis agminibꝰ
angelorũ prȩlatus est: ex eo¬
rum comparatione clarior
fuit: Sed cur istos persistenti¬
um angłorum choros enume¬
rando perstrinximus:si non
eorum quoq ministeria subti¬
liter exprimamus. Greca ete¬
nim lingua. angeli nuntii:
archangeli uero summi nun¬
tii uocantur: Sciendũ quoq:
quod angłorum uocabulum.
nomen est officii: non natu¬
re. Nam scĩ illi celestis patriȩ
sp̃s. semper quidem sunt sp̃s.
sed semper uocari angeli ne¬
quaquã possunt: Quia tunc
solum sunt angeli: cum per
eos aliqua nuntiantur: Un¬
de et per psalmistã dicitur:
Qui facit angelos suos sp̃s:
Acsi patenter dicat: Quia eos

Expanded text:
Omnis lapis pOmnis lapis primentum tuum: sardius, topazius, iaspis, chrisolitus, onix et berillus, saphirus, carbuEcce novem dixit nomina lapidum, quia profecto novem sunt ordines angelorum. Quibus nimirum ordinibus ille primus angelus ideo ornatus et opertus exstitit,quia dum cunctis agminibus angelorum praelatus est, ex eorum comparatione clarior fuit. 8. Sed cur istos persistentium angelorum choros enumerando perstrinximus, si non eorum quoque ministeria subtiliter exprimamus? Graeca etenim lingua angeli nuntii, archangeli vero summi nuntii, vocantur. Sciendum quoque quod angelorum vocabulum, nomen est officii, non naturae. Nam sancti illi coelestis patriae spiritus semper quidem sunt spiritus, sed semper vocari angeli nequaquam possunt, quia tunc solum sunt angeli, cum per eos aliqua nuntiantur; unde et per Psalmistam dicitur: Qui facit angelos suos spiritus . Ac si patenter dicat: Qui eos
Abbreviated transcription (Latin):
dominationes: siue princi¬
patus. siue potestates: Do
minationes uero. principa¬
tus ac potestates. iam ad
ephesios loquens: descripse¬
rat: Sed ea quoq colo sen¬
sibus dicturus. prȩmisit
thronos: de quibus necdũ
cutus: Dum ergo illis qua¬
tuor quȩ ad ephesios dixit:
d est principatibus. pote¬
statibus. uirtutibus atq
dominatiomibꝰ comungun¬
tur throni: quinq sunt or¬
dies qui specialiter expri¬
muntur:. Quibus dum an¬
geli. archangeli. cherubin atq
seraphin ad iuncta sunt: pro¬
culdubio nouem esse ange¬
lorum ordines inueniuntur:
ipsi angelo qui primus
est conditus: per propħam
dicitur: Tu cherub signaculũ
similitudimis. plenus sapien¬
tia et perfectus decore: in
deliciis paradisi dei fiusti: Qui
notandũ. quod non ad simi¬
litudinẽ dei factus: sed signa¬
culum similitudinis dicitur:
Ut quo in eo subtilior est
natura: eo in illo imago dei
similius insinuetur expressa:
Quo in loco mox subditur:

Expanded text:
dominationes, sive princidominationes, sive principminationes vero, principatus ac potestates jam ad Ephesios loquens descripserat, sed ea quoque Colossensibus dicturus praemisit thronos, de quibus nec dum cutus. Dum ergo illis quatuor, quae ad Ephesios dixit, id est, principatibus et potestatibus, virtutibus atque dominationibus, conjunguntur throni, quinque sunt ordines, qui specialiter exprimuntur; quibus dum angeli et archangeli, cherubim atque seraphim adjuncta sunt, procul dubio novem esse angelorum ordines inveniuntur. ipsi angelo, qui priest conditus, per prophetam dicitur: Tu signaculum similitudinis, plenus sapientia, et perfectus decore, in deliciis paradisi Dei fuisti . Ubi notandum quod non ad similitudinem Dei factus, sed signaculum similitudinis dicitur, ut quo in eo subtilior est natura, eo in illo imago Dei similius insinuetur expressa. Quo in loco mox subditur:
Abbreviated transcription (Latin):
hominum
naturam: ad
cognoscentũ
se dñs conchi-¬
dit: Quam dum consistere
ad ȩternitatẽ uoluit: eam
proculdubio ad suam simili¬
tudinẽ creauit: Detem uero
dragmas habuit mulier:
quia nouem sunt ordines
anglorũ: Sed ut compleret᷑
electorũ numerus: homo de¬
cimus est creatus: Qui a cõn¬
ditore suo nec post culpam
periit: quia hunc eterna sa¬
pientia. per carnem miracu¬
lis choruscans: ex lumine te¬
ste reparauit. Nouem ergo
angelorũ ordines diximus:
quia uidelicet esse testante
sacro eloquio scimus angelos:
archangelos: uirtutes: pote¬
states: principatus: domina¬
tiones: thronos: cherubinatq
seraphin: Esse namq angelos¬
et archangelos: pene omneᷤ
sacri eloquii paginȩ testantur:
Cherubin uero atq seraphin:
sepe ut notũ est libri prophe¬
uatuor quoq ordinũ¬
nomina. paulus a płs
ad ephesios enumerat: d¬
cens: Super omnem prin¬
cipatũ et potestatẽ: et uir¬
tutem et dominationẽ: Qui
bens: ait: Siue throni. siue

Expanded text:
hominum naturam ad cognoscendum se Dominus condidit, quam dum consistere ad aeternitatem voluit, eam procul dubio ad suam similitudinem creavit. Decem vero drachmas habuit mulier, quia novem sunt ordines angelorum. Sed ut compleretur electorum numerus, homo decimus est creatus, qui a conditore suo nec post culpam periit, quia hunc aeterna sapientia per carnem miraculis coruscans ex lumine testae reparavit. 7. Novem vero angelorum ordines diximus, quia videlicet esse, testante sacro eloquio, scimus angelos, archangelos, virtutes, potestates, principatus, dominationes, thronos, cherubim, atque seraphiet archangelos pene omnes sacri eloquii paginae testantur: sed et cherubim atque seraphim saepe, ut notum est, libri propheuatuor quoque ordinunomina Paulus apostolus ad Ephesios enumerat, dicens: Supra omnem principatum, et potestatem, et virtutem, et dominationem . ait: Sive throni, sive
Abbreviated transcription (Latin):
enarius quidem ille.
equalis est omnibus:
quem paterfamilias eis qui
operati sunt in uinea iubet
dari omnibus: non in eo di¬
scernens. qui minus et qui
amplius laborauerunt: Quo
utiq denario uita significa¬
tur ȩterna: ubi amplius ali.¬
non est diuersa in ȩternita¬
te mensura: Sed mansiones¬
multȩ: diuersas meritorũ
in una uita ȩterna significãt
dignitates: Alia enim gła so¬
lis: alia gła lunȩ: alia gła
stellarũ: Stella enim ab stel¬
la differt in gla: Sic et re¬
surrectio mortuorũ: Tanquã
stelle scĩ diuersas mansiones
diuersȩ claritatis: tanquã
in celo sortiuntur in regno:
Sed propter unum denari-¬
um: nullus separatur a reg¬
in omnibus: ut qm̃ deus
caritas est. per caritatem
fiat: ut quod habent sin¬
guli. cõmune sit omnibus:
Sic enim quisq etiam ipse
habet: cumamat in altero
quod ipse non habet: Non
erit itaq aliqua inuidia im

Expanded text:
enarius quidem ille aequalis est omnibus, quem paterfamilias eis qui operati sunt in vinea jubet dari omnibus, non in eo discernens qui minus et qui amplius laborarunt : quo utique denario vita significatur aeterna, ubi amplius alinon est diversa in aeternitate mensura. Sed multae mansiones, diversas meritorum in una vita aeterna signidignitates. Alia enim gloria solis, alia gloria lunae, alia gloria stellarum: stella enim a stella differt in gloria; sic et resurrectio mortuorum . Tanquam stellae sancti diversas mansiones diversae claritatis, tanquam in coelo sortiuntur in regno, sed propter unum denarium nullus separatur a regin omnibus: ut quoniam Deus charitas est, per charitatem facit, ut quod habent singuli, commune sit omnibus. Sic enim quisque etiam ipse habet, cum amat in altero, quod ipse non habet. Non erit itaque invidia im
Abbreviated transcription (Latin):
occidunt: animam autem
non possunt occidere: Ecce
ubi monuit nẽ timeremuᷤͤ:
uidete ubi monuerit ut tiꝰ¬
meremus: Sed eum inquit
timete: qui potestatẽ ha¬
bet. corpus et animam oc¬
cidere in gehennã: Ergo ti¬
meamus: ut non timeamꝰ:
Tmor uidetur ad ignaurã
pertinere:Timor infirmoꝵ
uidetur esse: non fortium:
Sed uidete quid ait scrip¬
tura: Timor dñi syes fortitu¬
dinis: Timeamus ne time¬
amus: hoc est prudenter
timeamus: ne inaniter time.¬
amus: Martyres sc̃i propter
quorum sollemnitatẽ hoc ex
euangłio recitatũ est. timen¬
do non timuerunt: quia
deum timendo. homines
bus homini metuen¬
dum est: Et quid est unde
minem: Terret et dicit oc¬
cido te: et non timet: ne
cum minatur. prius mori¬
atur: Occido inquit: Quis
dicit: cui dicit: Uuos audi¬
o: unum terrentẽ: alterum
metuentẽ: Quorum duorũ¬
unus est potens: alter in¬
firmus: sed ambo mortaleᷤ.
Quid se ergo extendit in
honore inflatior potestas:
in carne ȩqualis infirmi¬

Expanded text:
occidunt, animam autem non possunt occidere. Ecce ubi monuit ne timeremus. Videte ubi monuerit ut timeremus. Sed eum, inquit, timete, qui potestatem habet et corpus et animam occidere in gehenna. Ergo timeamus, ut non timeamus. Timor videtur ad ignaviam pertinere: timor infirmorum videtur esse, non fortium. Sed videte quid ait Scriptura: Timor Domini spes fortitudinis . Timeamus, ne timeamus: hoc est, prudenter timeamus, ne inaniter timeamus. Martyres sancti, propter quorum solemnitatem hoc ex Evangelio recitatum est, timendo non timuerunt: quia Deum timendo, homines bus homini metuendum est? Et quid est unde minem? Terret, et dicit, Occido te: et non timet, ne cum minatur, prius moriatur. Occido, inquit. Quis dicit? cui dicit? Duos audio: unum terrentem, alterum metuentem; quorum unus est potens, alter infirmus, sed ambo mortales. Quid se ergo extendit in honore inflatior potestas, in carne aequalis infirmi
Abbreviated transcription (Latin):
biberit sanguinẽ meum.
nõ habebit in se uitam:
An uita non prodest quic¬
qͣm: Et ꝓpter quid sumꝰ
quod sumus: nisi ut ha¬
beamus uitam eternam.
quam tua carne ꝓmittis:
Quid est ergo non ꝓdest
quicqͣm caro: Non ꝓdest
quicqͣur: sed quomodo illi
intellexerũt: Carnẽ quippe
sic intellexerũt quomodo
in cadauere dilaniat᷑. aut
in macello uenditur: nõ
quomodo sp̃u uegetatur
Proinde sic dictũ est caro
non predest quicqͣm: quo¬
modo dictũ est sciencia in¬
flat: Iam ergo debemus
odisse scienciam: Absit: Et
quid est sciencia inflat:
Sola sine caritate. Ideo
adiunxitz Caritas uero
edificat: Adde ergo sciẽtie
caritatemr: et utilis erit
sciencia: non ꝑse sed ꝑ cari¬
tatem: Sic etiam nunc
caro nõ prodest quicqͣm: s
sola caro: Accedat sp̃s ad car¬
nem. quomodo accedit cari¬
tas adscienciaur. et ꝓdest

Expanded text:
biberit sanguinem meum, biberit sanguinem meum, non habebit in se vitam? An vita non prodest quidquam? et propter quid sumus quod sumus, nisi ut habeamus vitam aeternam, quam tua carne promittis? quid est ergo, non prodest quidquam caro? Non prodest quidquam, sed quomodo illi intellexerunt: carnem quippe sic intellexerunt, quomodo in cadavere dilaniatur, aut in macello venditur, non quomodo spiritu vegetatur. Proinde sic dictum est, Caro non prodest quidquam; quomodo dictum est, Scientia inflat. Jam ergo debemus odisse scientiam? Absit. Et quid est, Scientia inflat? Sola, sine charitate: ideo adjunxit, Charitas vero aedificat . Adde ergo scientiae charitatem, et utilis erit scientia; non per se, sed per charitatem. Sic etiam nunc, caro non prodest quidquam, sed sola caro: accedat spiritus ad carnem, quomodo accedit charitas ad scientiam, et prodest
Abbreviated transcription (Latin):
qui est incelo. In terra
loquebatur: et in celo se
esse dicẽbat. Et non ita
dixit: nemo ascendit in
celum msi qui de celo de¬
scendit: filius dei qui est
uo ꝑtinet nisi ut
intelligamus qd̃
etiam pristino sermone
cõmendaui caritati ur̃e:
unam ꝑsonam esse xp̃m
deum et hoĩem. nõ duas
ne fides nr̃a non sit trini¬
tas sed quaternitas. xp̃s
ergo unus est. Uerbum ⁊
aĩa et caro: unus xp̃s: Fi¬
lius dei et filius hoĩs: unus
hominis ex tp̃re: tamen
unus xp̃s secundũ unita¬
tem ꝑsone: In celo erat:
quando in terra loquebat᷑:
Sit erat filius hoĩs in ce¬
lo: quomodo filius dei erat
in terraz Filius dei in terra
in suscepta carne: filius ho¬
minis in celo in unitate
ꝑsone: Quid est ergo qd̃
adiũgit: spũs est qui ui¬
dest quicqͣ. Dicamus ei
Patitux enim nos nõ con¬
tradicentes:sed nosse cu¬
pientes: S dñe magister
bone: quomodo caro non
prodest quicq̃nr: cum tu
dixeris nisi qui mandu¬
cauerit carnem meam ⁊

Expanded text:
qui est in coelo. In terra qui est in coelo. In terra loquebatur, et in coelo se esse dicebat. Et non ita dixit: Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius Dei, qui est rtinet, nisi ut intelligamus, quod etiam pristino sermone commendavi Charitati vestrae, unam personam esse Christum Deum et hominem, non duas; ne fides nostra non sit Trinitas, sed quaternitas? Christus ergo unus est: Verbum, anima et caro unus Christus: Filius Dei et filius hominis unus hominis ex tempore; tamen unus Christus secundum unitatem personae. In coelo erat, quando in terra loquebatur. Sic erat filius hominis in coelo, quomodo Filius Dei erat in terra; Filius Dei in terra in suscepta carne, filius hominis in coelo in unitate personae. 5. Quid est ergo quod adjungit, Spiritus est qui videst quidquam? Dicamus ei patitur enim nos non contradicentes, sed nosse cupientes: O Domine, magister bone, quomodo caro non prodest quidquam, cum tu dixeris, Nisi quis manducaverit carnem meam, et
Abbreviated transcription (Latin):
Sp̃us est qui inuificat:
caro non prodest quicquãz
Hoc antequam expona¬
mus ut dñs donat: illud
non negligenter pretereũ¬
dum est quod ait: Si ergo
uderitis filiũ hominis as¬
cendentem ubi erat prius:
Silius enim bominis: xp̃s
ex uiegine maria. Ergo
filius homunis hic esse ce
pit in terra: nbi carnem as¬
sumpsit ex terra. Unde ꝓphe¬
tice dictum erat: ueritas
de terra orta est: Quid sibi
ergo uult quod ait: cum
uideritis filium hominis
ascendentem ubi erat prine:
Nulla enĩ esset questio si
ita dixisset: si uideritis fili¬
um dei ascendentẽ ubi erat
prius: Cum uero filiũ ho¬
minis dixit ascendentẽ ubi
erat prius: nũquid filius
homĩs in celo erat prius:
quando in terra esse cepit.
hic quidem dixit ubi erat
prius: quasi tunc non
ibi esset quando hec loque¬
batur. Alio autem loco
ait. Nemo ascendit in ce¬
lum. nisi qui de celo descẽ¬
dit: filius hominis qui
est in celo. Non dicit erat.
sed filius inquit homĩs

Expanded text:
Spiritus est qui vivificat, Spiritus est qui vivificat, caro non prodest quidquam. Hoc antequam exponamus, ut Dominus donat, illud non negligenter praetereundum est, quod ait, Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Filius enim hominis Christus, ex virgine Maria. Ergo filius hominis hic coepit esse in terra, ubi carnem assumpsit ex terra. Unde prophetice dictum erat, Veritas de terra orta est . Quid sibi ergo vult quod ait, Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Nulla enim esset quaestio si ita dixisset, Si videritis Filium Dei ascendentem ubi erat prius? cum vero Filium hominis dixit ascendentem ubi erat prius, numquid Filius hominis in coelo erat prius, quando in terra esse coepit? Hic quidem dixit, ubi erat prius, quasi tunc non ibi esset quando haec loquebatur. Alio autem loco ait, Nemo ascendit in coelum, nisi qui de coelo descendit, Filius hominis, qui est in coelo : non dixit, erat, sed, Filius, inquit, hominis
Abbreviated transcription (Latin):
dentibus in sez Durus est
inquiunt hic sermo. Qͥs
potest eum audire: Lectio¬
ciens autẽ decuna¬
ih̃s apud semetip¬
sum quia murmrarent
eius discipuli de eor: fic enĩ
apud se ista dixerũt ut ab
illo non audirentur: sed
ille qui eos nouerat in se¬
ipsis audiens apud semet¬
ip̃m: respondit. et ait. Hoc
uos scandalizat: quia di¬
xi carnem meam do uob̾
manducare: et sanguinẽ
meum bibere. Hoc nos nẽ¬
pe scandalizatz Si ergo ui¬
deritis filium hominis as¬
cendentem ubi erat prins:
quid est hoc. Hinc soluit
quod illes mouebat: hinc
aperint unde fuerunt scan¬
dalizatr: hinc plane si in¬
telligerent: Illi enim pu¬
tabant eum erogaturum
corpus suum: ille autem
dixit se ascensurũ in celũ
utiq integrum: Cum ui¬
deritis filium hominis as¬
cendentem ubi erat prius
certe nel tunc uidebitis.
quia non in eo modo quo
putatis erogat corpus:
certe uel tunc intelligetiᷤ̃
quia gracia eius nõ consu¬
mitur morsibus: Et aitz

Expanded text:
dentibus in se. Durus est, dentibus in se. Durus est, inquiunt, hic sermo; quis potest eum audire? 3. Sciens autem Jesus apud semetipsum quia murmurarent de eo discipuli ejus. Sic enim apud se ista dixerunt, ut ab illo non audirentur; sed ille qui eos noverat in seipsis, audiens apud semetipsum, respondit, et ait, Hoc vos scandalizat: quia dixi, Carnem meam do vobis manducare, et sanguinem meum bibere, hoc vos nempe scandalizat. Si ergo videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius? Quid est hoc? Hinc solvit quod illos moverat? hinc aperuit unde fuerant scandalizati? Hinc plane, si intelligerent. Illi enim putcorpus suum. Ille autem dixit se ascensurum in coelum, utique integrum. Cum videritis Filium hominis ascendentem ubi erat prius, certe vel tunc videbitis; quia non eo modo quo putatis ecerte vel tunc intelligetis quia gratia ejus non consumitur morsibus. 4. Et ait: