comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
tuosũ. quã difficile quã in extricabile uide¬
dñm maiestatis crucifixum & filiũ hominis
hȩc uidentur & quã difficilia : qui audit &¬
non cũ fide audit: dicit quia errant isti.
sciens quia ds̃ tibi ostendit hanc fidei uiam.
Ipse enĩ dix̃. Tollentes de othon castra conlo¬
cate inere pauleum & magdolũ contra bel¬
sefon Fugiens ergo acgrptum uenis adhȩc

Expanded text:
difficile et incredibile videDeum majestatis crucifixum filium hominis  videntur haec et difficilia; qui audit nisi eum fide audiat, dicit quia errant isti. sciens quia Deus ostendit tibi hanc viam fidei, qui ait: Tollentes de Othon castra, collocate inter Epauleum et Magdalum. Fuisset. Fugiens Aegyptum venis ad asc
Abbreviated transcription (Latin):
quas deceptionis fraude possederat
Quod cum sepius fecerimus etsteteri¬
mus contra ipsum. stoterimus autem
comodo quo apostolus dicit¬
⁊ tate ergo succincti lumbos uestros
meritate. Ptitepũ. State in dño
et iurili ter agite. Sumergo hocmodo
steterimus aduersum ipsum ille artifex
antiquus et callidus etiam uinose simulabit
ercedere si forte perhoc neglegen tiores
nos efficiat ad certamen. Sedet pacni¬
tentiam simulabit et deprȩcabitur nos
discedere quidem sed non longe discedere
⁊ dł nos essesibi aliqua exparte uicinos.
unlt nos asuis finibus non longe discedert
Sed nos nisi abeo longius recedamus ut transe¬
amus mare. et dicamus quantum inter¬
iacet ortus aboccasu. clongauit a nobis
iniquitates nostras. salui esse non possumus.
dñi. utet nos eripiat deterra ȩgrpti
depotestate tenebrarũ. et pharao nem
cumexercitu suo tamquam plumbum
demergat in aqua ualidissima. Mos autẽ
liberati cum gaudio et exultatione hẏmnũ

Expanded text:
quas deceptionis fraude possederat. quas deceptionis fraude possederat. Quod cum saepius fecerimus, et steterimus contra ipsum, steterimus autem eo modo quo Apostolus dicens: State ergo succincti lumbos vestros in veritate ; et iterum: State in Domino et viriliter agite ; cum ergo hoc modo steterimus adversus ipsum, ille artifex antiquus et callidus etiam vinci se simulavit et cedere; si forte per hoc negligentiores nos efficiat ad certamen. Sed et poenitentiam simulabit et deprecabitur nos discedere quidem, sed non longe discedere. Vult nos enim esse sibi aliqua ex parte vicinos; vult nos a suis finibus non longe discedere, sed nos nisi ab eo longius recedamus et transeamus mare, et dicamus: Quantum interjacet ortus ab occasu, elongavit a nobis iniquitates nostras, salvi esse non possumus.Dei, ut et nos eripiat de terra Aegypti, de potestate tenebrarum, et Pharaonem cum exercitu suo tanquam plumbum demergat in aqua vehementissima. Nos autem liberati cum gaudio et exsultatione hymnum
Abbreviated transcription (Latin):
ei exeunti ad aquas. post modum uero
intrat adeum. Posthoc nec intrat.
sed accersitus accedit. Et in hoc ita
arbitror intellegi posse. quod siue
uobis in uerbo dei etreligionis adsertio¬
ne cortamen est aduersus pharaonem
siue etiam obsef sas abeo animas de
potestate eius conamur eripere. et est
nobis indisputatione luctamen
non statim in prima fronte ingrodi
debemus ad ultima questionum loca.
sedoccurrendum nobis est aduersario
et occurrendum ad aquassuas: A quae
enim suȩ sunt auc tores gentilium
phylosoforũ. Ibi ergo nobis pri mo
disputare uolentibus occurrendun est.
ut ipsos arguamus et ipsos errasse doce¬
amus. losthoc iam ingrediendum
est nobis ad interiora certa minis
Dicit enim et dominus nisi quis prius alliga¬
uerit fortem non potest in troire in
domum eius etuasa eius diripert
Prius ergo nobis alli gandus est fortis
etquaestionum uinculis constringen¬
dus et ita introcundum ad diripi¬
enda uasa cius. et liberandas animas

Expanded text:
ei exeunti ad aquas, postmodum vero ei exeunti ad aquas, postmodum vero intrat ad eum. Post haec nec intrat, sed accersitus accedit et in hoc ita ut arbitror intelligi posse, quod sive nobis in verbo Dei et religionis assertorem certamen est adversum Pharaonem, sive etiam obsessas ab eo animas, de potestate ejus conamur eripere, et est nobis in disputatione luctamen, non statim in prima fronte ingredi debemus ad ultima quaestionum loca; sed occurrendum nobis est adversario, et occurrendum ad aquas suas. Aquae enim suae sunt auctores gentilium philosophorum. Ibi ergo nobis primo disputare volentibus occurrendum est ut ipsos arguamus, et ipsos errare doceamus; post hoc jam ingrediendum est nobis ad interiora certaminis. Dicit enim Dominus: Nisi quis prius alligaverit fortem, non potest introire in domum ejus, et vasa ejus diripere . Prius ergo nobis alligandus est fortis, et quaestionum vinculis constringendus: et ita introeundum ad diripiendum vasa ejus, et liberandas animas
Abbreviated transcription (Latin):
Siergo inanima quã lex diuna ab erropib
susceptã castigat et cerrigit. etiã primitiua
ȩgyptiq intelleguntur esse deleta : nisi
sipost hȩc om̃a in infidelitate ꝑduret : et
nolit iungi i sraheliticȩ plebi ut exeat dep¬
fundo et euadat in colomis. sed in iniquitate
ꝑmaneat etdescendat tamquã plumbum
maqua ualidissima. Iniquitas enĩ scđm
Zachariȩ prephecȩ iusum supra talentũ
plũ bi sedet. et ido quiꝑ manet ininiquitate.
tamquã plubũ dimergi dicitur. inprofun
gi eatenus possunt. ut agnoscamus inqui¬
busdđa ꝑ sacrificia sacerdotũ etobsecrationes
pontificũ nosesse purgandas. qđ a aron
persona designat. In quibusdam uero ꝑ
scentiã diunȩlogis emendandos. ut morsi
designat officium. In ali is autẽ sinedubio
quȩ difficiliora sunt. ipsius domini
egere uirtute. Sed ne illud quidem
putandum est nobis in aniter obser¬
uatum. Quod primo quidem moyses
non in trat ad phara onem sed occurrit

Expanded text:
Sic ergo in anima quam lex divina ab erroribus Sic ergo in anima quam lex divina ab erroribus susceptam castigat et corrigit, etiam primogenita Aegyptiorum intelliguntur esse deleta; nisi post haec omnia, in infidelitate perduret, et nolit jungi Israeliticae plebi, ut exeat de profundo, et vadat incolumis, sed in iniquitate permaneat, et descendat tanquam plumbum in aquam validissimam. Iniquitas enim, secundum Zachariae prophetae visum, super talentum plumbi sedet : et ideo qui permanet in iniquitate, tanquam plumbum demergi dicitur in profundgi eatenus possunt ut agnoscamus in quibusdam per sacrificia sacerdotum et observationes pontificum non esse purgandos, quod Aaron persona designat; in quibusdam vero per scientiam divinae legis emendandos, quod Moysi designat officium; in aliis autem sine dubio quae difficiliora sunt, ipsius Domini aegre virtute. Sed ne illud quidem putandum est nobis inaniter observatum quod primo quidem Moyses non int at ad Pharaonem, sed occurrit
Abbreviated transcription (Latin):
unguant᷑ inca prinogenita ꝓgepti. inquo
tale aliquid intellegi posse abitror:
Om̃is anina cũ ad supplementũ ȩtatis aduenerit.
et uelud naturalis inea quȩ damlex coeperit
sua iura defendere : primos sine dubio
motus secundũ desiderium carnis producit
quos ex concupiscentiȩ uelirȩ fomite. uis¬
incentiua commouerit. Undequasi prȩcipu¬
um et quod nonsit cõmune cũ ceteris homini¬
bus desoloxp̃o ꝓ pheta dicit. butirũ et mel
manducabit. pruis quã faciat aut proferat
maligna clegit bonũ. Qm̃ prius quã sciat
puer bonũ aut malũ resistit malitiȩ ut eligat
qđ bonũ est. Alius aut ꝓbheta tamquã dese¬
metipso loquens dicebat. Delicta uuentutis içȩ
et ignorantiae ne memineris
Quia ergo primusti animȩ motꝰ scđm carnẽ
ꝓlati inpeccatũ ruunt merito inmorali loco
ȩgrptio primitiua ponentur. Tuȩ eatenꝰ
extinguntur. si reliquȩ uitȩ conuersione
emendatiorem dirigat cursũ

Expanded text:
stinguantur in ea primogenita Aegypti: in quo stinguantur in ea primogenita Aegypti: in quo tale aliquid intelligi posse arbitror. Omnis anima cum ad supplementum aetatis advenerit, et velut naturalis in ea quaedam lex coeperit sua jura defendere, primos sine dubio motus secundum desiderium carnis producit, quos ex concupiscentiae vel irae fomite incentiva commoverit. Unde quasi praecipuum et quod non sit commune cum caeteris hominibus, de solo Christo Propheta dicit: Butyrum et mel manducabit . Priusquam faciat aut proferat maligna, eliget bonum: quam priusquam sciat puer bonum aut malum, resistet malitiae ut eligat quod bonum est. Alius autem Propheta tanquam de semetipso loquens, dicebat: Delicta juventutis meae et ignorantiae meae ne memineris . Quia ergo primi isti animae motus secundum carnem prolati, in peccatum ruunt, merito immortali loco Aegyptiorum primitiva ponunt: quae eatenus exstinguuntur, si reliquae vitae conversio emendatiorem dirigat cursum.
Abbreviated transcription (Latin):
similis calliditatis aculeos discutit. Libidinũ
quoq morsus ey nomiȩ spiculis similes depellit.
stultitiã que uea et intellec tũ pecudibus
similepi delet. ꝑ quã homo cũ in honore esset
nonintellexit. sed cõparatus est iuimentis insi¬
pientibus et similis factus illis est. Arguit eiꝰ
uoces filiorũ tonitrur idest euangelicas aposto¬
licasq doctrinas. Sedeitastigationẽ grandi¬
nis ad mouet. ut luxuriã uoluptatesq coerceat
nonne corurm erat ardens intranos. Mec lo¬
custarũ ab ea sub ducit exempla quibus morde¬
antur cidepas cantur om̃s inquieti motuscius
coturbidi quo et ipsadiscat qđ apłs docet ut
om̃a sua secundũ ordinem fiant. Ubiuero
sufficient̃ fucrit castigata ꝓmoribus tpro
emendatioris uitȩ correptione cohercita :
cũ auc̃torĩ uerberũ senserit: et consitriiam
cocperit qui a digitus di est. et parũ quđ agnitio¬
nis acceperit. tunc p̃cipue gesto suꝙ ualiginẽ

Expanded text:
similes, calliditatis aculeos discutit. Libidinum similes, calliditatis aculeos discutit. Libidinum quoque morsus cynomyae spiculis similes depellit; stultitiam in ea et intellectum pecudibus similem delet, per quam homo cum in honore esset non intellexit, sed comparatus est jumentis insipientibus et similis factus est illis. Arguit ejus voces filiorum tonitrui, id est, evangelicas apostolicasque doctrinas. Sed et castigationem grandinis admovet, ut luxuriam voluptatesque coerceat. Nonne cor nostrum erat ardens intra nos ? Nec locustarum ab ea subduxit exempla, quibus mordeantur et depascantur omnes inquieti motus ejus et turbidi: quo et ipse dicat quod Apostolus docet, ut omnia sua secundum ordinem fiant . Ubi vero sufficienter fuerit castigata pro moribus et pro emendatioris vitae correctione coercita, cum auctorem verberum senserit, et confiteri jam coeperit quia digitus Dei est, et parum quid agnitionis acceperit, tunc praecipue gestorum suorum tene
Abbreviated transcription (Latin):
quȩ adscripta est incȩlis: Unde et ex termi¬
nator angłs adhuius cemodi ministeriũ
mittitur. quiparcat illis tantũ quiu trosq
postes agnisanguine inuenti fuerint
geiti E grptiorũ. Siueeos principatus et
potestates etmundi huiuis rectores tenebra¬
duxisse dicitur. hoc est captiuos duxis se
et triũ phasse in ligno crucis. sue
mundo fuerint religionũ di tamus quas xp̃i
ueritas cũ suis extinxit et deleuit auctoribus
sictiã moralis nobis figura tractanda est.
dicemus qđ una quȩq anima hocmundo dum
inerrorib uiuit etignorantia ueritatis in
ȩgyeto posita est. h inc si ad ꝓpinquare coepe¬
rit lexdĩ. aquas cius uertit insanguinẽ. id est
fluidã et lubricã uuentutis uitã c̃uertit
adsanguinẽ. ueteris uel noui testamenti
Pum de inde educit exea uanã et in anẽ loquaci¬
tatẽ et ad uersũ dĩ prouidentiam ranarũ
similem querȩ lam: surgat etiã malignas
cogitationes eiꝰ es eynifarũ mordacitate

Expanded text:
quae ascripta est in coelis. Unde etiam exterminator angelus ad hoc ministerium mittitur, qui parcit illis tantum qui utrosque postes agni sanguine signatos genita Aegyptiorum: sive eos principatus et potestates, et mundi hujus rectores tenebradestruxisse dicitur, id est, captivos duxisse, et triumphasse in ligno crucis suae.mundo fuerunt, religionum, quas Christi veritas cum suis exstinxit et delevit actoribussi etiam moralis nobis figura tractanda est, dicemus quod unaquaeque anima in hoc mundo dum in erroribus vivit et in ignorantia veritatis, in Aegypto posita est. Huic si appropinquare coeperit lex Dei, aquas ei vertit in sanguinem, id est, fluidam et lubricam juventutis vitam convertit ad sanguinem Veteris vel Novi Testamenti. Tum deinde educit ex ea vanam et inanem loquacitatem, et adversum Dei providentiam, ranarum similem querelam. Purgat etiam malignas cogitationes ejus, et sciniphum mordacitati
Abbreviated transcription (Latin):
prophetetis. temptemus et nos aemulationem¬
adño uero plenitudinem muneris expectare.
Prohoc enimdicitur a dño ꝑ prophetã : a periostuum
Punge oculum etꝓducit lacrimam. punge cor
et ꝓducit sensum. Ne ergo ex disperatione

Expanded text:
entemus et nos aemulationemo plenitudinem muneris exspectare. Pro hoc enim dicitur psal. LXXX: Aperi os tuum Punge oculum, et producit lacrymam; punge cor, et producit sensum. Puto ergo quod Mose
Abbreviated transcription (Latin):
da Seothon inquit c̃ uersis it̃ facite
inter epauleum & inter magdolum
qđ est contra belsẽfon. hec aũt interp̃¬
tant᷑. ꝑ pauleũ quidẽ asconsio tortu¬
osa Magdolũ turris. Delse fon ascensio
specule ⁊ habens speculã Tufortasse
credebas quia it̃ quod ds̃ ostendit: planũ
essa et molle. & nihil ꝓrsus habea dif¬
ficultatis aut laboris. Ascensio cie ascon¬
sio tortuosa A enim procliuc it̃ est
quotenditur aduirtutes sed ascenditus¬
arta & angusta uia est quȩ ducit ad

Expanded text:
De Othon, inquit, conversi, iter facite inter Epauleum, et inter Magdalum, quod est contra Beelsephon. Haec autem interpretantur Epauleum quidem ascensio tortuosa: Magdalum turris. Beelsephon ascensio speculae vel habens speculam. Tu fortassis credebas quia iter quod Dominus ostendit planum esset et molle, et nihil prorsus haberet difficultatis aut laboris. Ascensio est, et ascensio tortuosa: non enim proclive iter est, quo tenditur ad virtutes, sed ascenditurarcta et angusta via e
Abbreviated transcription (Latin):
tur ex ramesse. Uonerunt inquit in sochoch
ochoth tabnacula intelligi apud hebre¬
os tradunt inter p̃tes nominum
re tincas totius corruptelȩ & uitioꝵ incita¬
m̃ta rcicgris. habitabis intałmaculis
Sabitam̃ enĩ intabnaculis. ex quib nolum̃ spo¬
luari sod suꝑuestir.. habitatio aũt tabnaculoꝵ
expoditum. & absq ullis in pedim̃tis iudi

Expanded text:
trui, venerunt, inquit, in Socoth. Socoth tabernacula intelligi apud Hebraeos tradunt interpretes nominum.te tineas totius corruptelae, et vitiorum incitamenta rejeceris, habitabis in tabernaculis. Habitabis enim in tabernaculis, ex quibus nolumus exspoliari, sed supervestiri. Habitatio autem tabernaculorum, expeditum et absque ullis impedimenti
Abbreviated transcription (Latin):
et deferens uirgam quae castigat et uenberat
egyptum decem plagis moyses hielex dĩ sit
quȩ data est hinic mundo: ut eum decẽ plagis.
id est adecem mandatis quȩ indecalogo conti nen¬
tur: corripiat et emendet. Uirga uero ꝑ quam¬
cũ principatibus et potestatibus triumphatur¬
l uodaut̃ uirga proiecta fit draco uel serpens
atdeuorat egyptiorũ magorum serpentes¬
serpentes. & alibi serpens erat prudentior¬
Cruxergoxp̃i cuius prȩdicatio stultitia uidebat᷑
quam moy ses idestlex continet. siuit dñs dixit.¬

Expanded text:
 defert et virgam, qua castigat et verberat Aegyptum decem plagis. Moyses Lex intelligitur, quae data est huic mundo, ut eum decem plagis, id est decem mandatis quae in Decalogo continentur, corripiat et emendet. Quod acum principatibus et potestatibus triumphatur. Quod autem virga projecta fit draco vel serpens, et devorat Aegyptiorum serpentesserpentes . Iti, cujus praedicatio stulta videbatur, quam Moses, id est lex, continet , post
Abbreviated transcription (Latin):
quod inadunt ascensio tortuosa. & ascensio
spcculȩ. uł habens speculũ. Ascensio ad actꝰ
ꝑtine. spocula ad fidem ostondit:
rgo qr & in actib & infide multa ẽ diffi¬
cultas a malt̾ labor. multȩ enĩ tẽptatio¬
nos nobis occurr̃. multa offendicula
uolentib. agere quȩ dĩ sunt Iũdeinde
infide multa inuenias tortuosa. plurimas
quȩstiones multas obiectionqs heraicoꝵ
multas contra dichones insideliam
oc gͦ iter agendã est sequentib. dm̃
dicit. Quis ur̃m uolons turrim acdifica¬
ro ñno pͥus sedebit & computabat
sũptus si hab& unde ꝑficiat.: Ista est ergo
turris. sedis ardua. & excelsa uirtutum :
inquit isti Apud faraonem qui sequitur
difficultates. plurimos anfractus. Deniq cũ¬

Expanded text:
quo incedunt, ascensio tortuosa, et ascensio speculae, vel habens speculam. Ascensio ad actus pertinet, specula ad fidem. Ostendit ergo quia et in actibus et in fide multa est difficultas, et multus labor. Multae enim nobis tentationes occurrunt: multa offendicula volentibus agere quaedam sunt. Tum deinde in fide multa invenies tortuosa, plurimas quaestiones, multas objectiones haereticorum, multas contradictiones infidelium. Hoc iter agendum est sequentibus XIV: Quis vestrum volens turrim aedificare, non prius sedens computat sumptus, si habet unde perficiat? Ista est ergo turris ex his ardua et excelsa virtutibus; isti. Apud Pharaonem, qui Deum sequitur difficultates
Abbreviated transcription (Latin):
doca baptismi mysteria c̃tingri neces f¬
riũ ost ut qui baptizant᷑ in xp̃o inmor¬
te ipsius baptizentur & ipsi c̃sepelian¬
tur. & cum ipso die tertia resurgant
amortius Lnos & scdm hoo quod dicit
apłs. simal secum suscita uit si mulq fecit
selere incelistibus. Cu mergo tibiteudi
oi mẏstriam fuerit sus ceptam. incipia

Expanded text:
docet baptismi mysteria contineri, necessadocet baptismi mysteria contineri, necessarium est ut qui baptizantur in Christo, in morte ipsius baptizentur, et ipsi consepeliantur, et cum ipso die tertia resurgant a mortuis. Quos et secundum hoc quod dicit Apostolus, simul secum suscitavit, simulque fecit sedere in coelestibus. Cum ergo tibi tertii diei mysterium fuerit susceptum, incipiet
Abbreviated transcription (Latin):
thon ucro in nos tram linguam uerti
N ic enim audies dici. quia ds̃ ante cedebat
cos. ꝑ diem in columna nobis & pernoe¬
tem in colunna igns Non hoo inucnis
factũ apđ ramesse nec apud sochoth.
quȩ socda proficiscentib. casta dnr̃. sed
tertia castra sinquib fiunt signa diuna
Accordare quȩ supcrius dicta sunt. cum
dicobat morsos ad faraonẽ itertriũ dierũ
oo gͦ erat induũ ad quod festinabat mo¬
yses. & contra dicebat farao Illetnim
dicebat. non eatis longius. ñꝑmitte bat
farao ad locum signoꝵ ꝑ uonire filiosisrł
Non ꝑ mittebat eos intantũ ꝓficcre. ut possint
tostu dici nỹ sterus ꝑfrui. Audienim ꝓ¬
in conspetuciꝰ ł rima dies nobis
passio saluataris ost. & sodã qua descen¬
dit in infernum Pertia aut̃ rosurrectio¬
nis est dios & idco indic t̃tia ds̃ antccẽde¬
bat eos ꝑ diem in colũna nubis ꝓ nocꝰ tẽ aut̃
in columna ignis. Qđ si scdm ea quae
superius diximꝰ in his uerbis recte nos a płs

Expanded text:
thon, in nostram linguam verti  ejus. Et merito. Hic enim audis dici, quia Deus antecedebat eos per diem in columna nubis, et per noctem in columna ignis. Non hoc invenis factum apud Ramesse, nec apud Socoth, quae secunda proficiscentibus castra dicuntur; sed tertia castra sunt, in quibus fiunt signa divina. Recordare quae superius lecta sunt cum dicebat Moyses ad Pharergo erat triduum, ad quod festinabat Moyses: et contradicebat Pharao. Illi enim dicebat. Non eatis longius. Non permittebat Pharao ad locum signorum pervenire filios Israel; non permittebat eos interim proficisci, ut possint tertii diei mysteriis perfrui. Audi enim pin conspectu ejus . Prima dies nobis passio Salvatoris est; secunda qua descendit in infernum; tertia autem resurrectionis est dies. Et ideo in die tertia Deus antecedebat eos per fidem in columna nubis, per noctem autem in columna ignis. Quod si secundum ea quae superius diximus, in his verbis recte nos Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
correptionibus arguit. ut ex qualitate pȩnarũ
qualitates ꝓprii agnoscat erroris. Qđ uero
quinto in loco anm aliũ nece uł pecudũ ȩgyp¬
tus uerberatur: uecor dia. in hoc arguit᷑ stulti¬
tiaq mortaliũ : Qui tamquã in rationabilia
pecora cultũ etuocabulũ dĩ imposuerunt
figuris. non solũ hominũ. sedet pecudũ. ligno
etlapidibus in pressis. Ammonẽ ione in ariete
uenerantur et anubẽ incane. Apinquoq
messe diuiũ. in his iuderent miseranda suppli
malitia. Inuesicis tumens et inflata suꝑbia
temperantur: Posthȩc uero uerbera ueniunt
grando etignis discurrens. In grandine

Expanded text:
correptionibus arguit, ut ex qualitate poenarum correptionibus arguit, ut ex qualitate poenarum qualitates proprii agnoscat erroris. Ququinto in loco animalium nece, vel pecudum Aegyptus verberatur. Vecordia in hoc arguitur, stultitiaque mortalium, qui, tanquam irrationabilia pecora, cultum et vocabulum Dei imposuerunt figuris, non solum hominum, sed et pecudum, ligno et lapidibus impressis, Ammonem Jovem in ariete venerantes, et Anubem in cane, Apin quoque inisse divinum, in his viderunt miseranda supplicmalitia, in vesicis tumens et inflata superbia, temperantur. 12. Post haec vero verbera veniunt grando, et ignis discurrens in grandine.
Abbreviated transcription (Latin):
inqua ranȩ producuntur indicari figuraliter
arbitror carmina poetarũ qui inani quadam
et inflata modulatione uelut ranarum
sonisetcantibus mundohiue deceptionis fabulas
intulerunt. Ad nihilenim animal illud utileest :
nisi quod sonũ uocis in probis et in portunis
clamoribus reddit Post hoc sernises ꝓducuntir
H ocanimal pennis quidẽ suspenditur per acra
uolitans. sedita subtileest etminutũ utoculi
uisum nisi acute cernentis effugiat. Corpus
tamen cum insederit aceruissimo terebrat
stimulo. Ita ut quẽ uolantẽ uidere quis non
ualet sentit stimulantẽ. Nocergo anima¬
lisgenus dignissime puto arti dialecticȩ
stimulis animas terebrat. et tanta calliditate
circũ uenit. ut deceptus nec uideat nec intelle¬
gat undedecipitur. Quarto ꝗꝗ in loco cynomiã
dectionis suȩ improbitates. etiam uoluptatẽ
etlibidinẽ summũ predicant bonum
Em̃ igitur ꝑ hȩc singula prius deceptusest mun¬
dus ad ueniens sermo etlexdĩ huiuscemodi eũ

Expanded text:
in qua inducuntur ranae, indicari figuraliter arbitror carmina poetarum; qui inani quadam et inflata modulatione, velut ranarum sonis et cantibus, mundo huic deceptionis fabulas intulerunt. Ad nihil enim animal illud utile est, nisi quod sonum vocis improbis et importunis clamoribus reddit. Post hoc sciniphes producuntur. Hoc animal pennis quidem suspenditur per aera volitans; sed adeo subtile est et minutum, ut oculi visum, nisi acute cernentis, eludat: corpus tamen cui insederit, acerbissimo terebrat stimulo; ita ut quem volantem videre quis non valet, sentiat stimulantem. Hoc ergo animalis genus dignissime puto arti philosophiaestimulis animas terebrat, et tanta calliditate circumvenit, ut deceptus quisque nec videat, nec intelligat unde deceptus sit. Quarto quoque in loco cynomyia,deceptionis suae improbitates, etiam voluptatem et libidinem summum praedicant bonum. Quoniam igitur per haec singula prius deceptus est mundus, adveniens sermo et Lex Dei hujuscemodi eum
Abbreviated transcription (Latin):
nã celitus mittit. ꝑ quã possit culpã suam
castigatꝰ agnoscere. Lat et grandinẽ ꝑ quã
tenera adhuc uastent᷑ nascentia airorũ
Datetignẽ sciens essespinas et tribulos quos
debeat ignisille depasci de quo dicitdñs
Igñe ueni mittere in terrã. E hunc enĩ in¬
centiua uoluptatis edibidinis consumuntur
Qđ aut locustarũ octauiꝰ in loco fit mentio:
ec discordantis generis humani in constantia
sicut scriptura dicit una acie ordinatũ ducit
exercitũ. Iomines uero cũ ratio nabiles
adõ factisint. neq semet ipsosordinate regert
potuerunt. neq diregis patient̃ moderami¬
na ꝑtulere. Nonaplaga tenebrȩsunt : siue
utmentis eorũ cȩcitas arguat᷑. siue ut in¬
tellegant dispensationis diumȩ et ꝓuidentiȩ
obscurissimas esserationes. Eo suit enĩ ds
et temere ꝑ scrutari cupientes et alia ex
aliis ad serentes incrassas eq alpabiles erroꝵ

Expanded text:
nam coelitus mittit, per quam potest culpam suam castigatus agnoscere mundus. Dat et grandinem, per quam tenera adhuc vastentur nascentia vitiorum. Dat et ignem, sciens esse spinas et tribulos, quos debeat ignis ille depasci. De quo dicit Dominus: Ignem veni mittere in terram . Per hunc enim incentiva voluptatis et libidinis consumuntur. Quod autem locustarum octavo in loco fit mentio, et discordantes humani generis inconstantia sicut Scriptura dicit, una acie ordinatum ducit exercitum : homines vero cum rationabiles a Deo facti sint, neque semetipsos ordinate regere potuerunt, neque Dei regis patienter moderamina pertulerunt. Nona plaga tenebrae sunt: sive ut mentis eorum caecitas arguatur, sive ut intelligant divinae dispensationis et providentiae obscurissimas esse rationes. Posuit enim Deuet temere perscrutari cupientes, et alia ex aliis asserentes, in crassas et palpabiles erroru
Abbreviated transcription (Latin):
philo sophorũ sunt dogmata. Psta qm̃
paruulos quosq sensu et pueros intelligentia
Eeteperunt. ⁊ bierux xp̃i mundo huic
ueritatis lumen ostendit. necis corum poenꝰ
etreatus sanguinis exigiitur. Ita enim¬

Expanded text:
phorum sunt dogmata, quae cum parvulos sensu et intelligentia deceperunt, ubi crux Christi mundo huic lumen veritatis infudit, necis illorum poena et reatus sanguinis exigitur. CA
Abbreviated transcription (Latin):
aliquid additur. Scriptũ est eni quia indura¬
septima cũ grando & ignis a egs ptum.
uastat uniuersam : induratur quidẽ cor
faraons. sed non a dño In octaua uero ubi
locusta producinir: dñs dicitur indurare
cor faraonis. Ied & innona cũ tenebrae

Expanded text:
est enim quia induraseptima cum grando et ignis Aegyptum vastat, induratur quidem cor Pharaonis, sed non a Domino. In octava vero, ubi locusta producitur, dicitur Dominus indurare cor Pharaonis. Et in nona cum tenebrae
Abbreviated transcription (Latin):
dequa moyses scripsit. postquam in terrã ꝓ iecta est
huius mundi sapientiam deuoraret
Intuere enĩ quomodo stultã fecit ds̃ sapientiam
huiusmundi. lostea quam manifestauit
dĩ sapientiam. et uni uersus iam mundus
sapientes in astutia corũ Quod uero a quae¬
fluminis uertuntur insanguinẽ. satis
conuenienter aptatur: Primo quidem ut
sfluuius qui hobreorũ pariuilos crudeli
nece tradiderant : auctoribus sceleril ꝓoculum
sanguinis redderet. et eruorem polluti
gurgitis quem parricidali cȩde maculauerant¬

Expanded text:
 postquam in terram projecta est, hujus mundi, devoraret. Intuere enim quomodo stultam Deus fecit sapientiam hujus mundi, postquam manifestavit  sapientiam: et universus jam mundus sapientes in astutia eorum. fluminis vertuntur in sanguinem, satis convenienter aptatur ut fluvius cui Hebraeorum parvulos crudeli nece tradiderant, auctoribus sceleris poculum sanguinis redderet, et cruorem polluti gurgitis, quem parricidali caede maculavera
Abbreviated transcription (Latin):
dicit. Ad sumentes scutũ fidei ut possimus
omnia maligni iacula ignea extinguere:
Hoc ergo modo possumus &iam hodie aegyptios
uidere mortuos & iacentes ad litus. sub mergi
quadrigas eorũ & equos. Possumus &iam
ipsum faraonẽ uidere submergi: si tanta
fide uiuamus ut ds̃ conterat satanan subpedib

Expanded text:
dicit: Assumentes scutum dicit: Assumentes scutum omnia maligni jacula ignita exstinguere . Hoc ergo modo possumus etiam hodie Aegyptios videre mortuos et jacentes ad littus, submergi quadrigas eorum et equos. Possumus etiam ipsum Pharaonem videre submergi, si tanta fide vivamus, ut Deus conterat Satanam sub pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
fugias si ignorantiae tenebras relinquas & sequa¬
ris legem dĩ moysen: obui & aut̃ tibi mare
& contra dicentium fluctus occurrat.
percute tu obluctantes undas uirga moysi: idẽ
uerba legis & uigilantia scripturarum ⁊ter
tibi ipse disputando ꝑ aduersarios: pandȩ. cedunt
undȩ continuo. & superati fluctus locũ uictorib¬
dabunt. Mirantibq & attonitis ac stupore
defixis his qui paulo ante aduersabantur.
legitimi studii spaciorũ lineis rectum fidei
iter secabis. & in tantũ doctrinȩ uerbo profi¬
cies : ut auditores tui quos in uirga legis erudisti
ipsi iã contra aegẏptios uelut fluctus maris
in surgant. Non solũ inpugnent eos. sed & su¬
perent & extinguant. Extinguit nam que¬
aegy p̃tium : qui non agit opera tenebrarũ
extinguit aegẋptiũ : qui non carnaliter sed
spiritaliter uiuit. extinguit aegyptium qui
cagitationes sardidas & inpuras uel depellit
ex corde: uel omnino non recipit. sicut & apłs

Expanded text:
fugias, si ignorantiae tenebras relinquas, et sequafugias, si ignorantiae tenebras relinquas, et sequaris legem Dei Moysen, obviet autem tibi mare, et contradicentium fluctus occurrat, percute tu obluctantes undas virga Moysi, id est, verbo legis et vigilantia Scripturarum; iter tibi ipsi disputando per adversarios pande, cedent undae continuo et superati fluctus locum victoribus, mirantibus et attonitis ac stupore defixis his qui paulo ante adversabantur. Legitimis tu disputationum lineis rectum fidei iter secabis, et in tantum doctrinae verbo proficies, ut auditores tui, quos in virga legis erudisti, ipsi jam contra Aegyptios velut fluctus maris insurgant, et non solum impugnent eos, sed et superent et exstinguant. Expiritualem Aegyptium, qui non agit opera tenebrarum. Exstinguit Aegyptium, qui non carnaliter, sed spiritualiter vivit. Exstinguit Aegyptium, qui cogitationes sordidas et impuras vel depellit ex corde, vel omnino non recipit: sicut et Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
ed & ꝑhoc qđ dr̃. ibi bęniamin iuuenior in stu¬
pore. principes iuda duces eorũ prineipes
habulon principes neptalim: nihil ominus
unicuiq tribui ꝓprios enumerari uidetur
in gressus bȩc a maiorib: obseruata inscrip¬
turis diuinis religiosũ credidi ñ tacere
Quid er gonos docemur ꝑhȩc: lam superius
dixim̃. quisit in ħns apostoli sensus. Paptismũ
hoc nominat in moysen consũmatum in nubie
& in mari & tu qui baptiharis in xp̃o in aqua
& in spũ sco scias insectari quidẽ post te aegyptios
& uelle te reuocare ad seruitiũ suũ Rectores
scilic& huꝰ mundi & spiritales nequitias quib
antea seruisti. quȩ conantur quidẽ insequi
Sed tu descendis in aquã & euadis in colomis. atq
ablutis sordib: peccatorũ homo nouus ascendis
paratus ad cantandũ canticum nouum
Negyptii post te uero insequentur demergentur
in abẏssũ : &iã si uidentur rogare iħm ne eos
interĩ mittat in abyssum. Sed & alium ex his
accipere possumus intellectum. Si aegyptum

Expanded text:
d dicitur, Ibi Benjamin juvenior in stupore. Principes Juda, duces eorum: principes Zabulon, principes Nephthalim , nihilominus unicuique tribui proprius enumerari videtur ingressus. Haec a majoribus observata in Scripturis divinis, religiosum credidi non tacere. Quid ergo nos docemur per haec quae jam superius diximus, qui sit in his Apostoli sensus? Baptismum hoc nominat in Moysen consummatum in nube et in mari, ut et tu qui baptizaris in Christo in aqua et Spiritu sancto scias insectari postea Aegyptios, et velle te revocare ad servitium suum: rectores scilicet hujus mundi et spirituales nequitias, quibus ante deservisti, quae conantur quidem insequi, sed tu descendis in aquam, et evadis incolumis, atque ablutis sordibus peccatorum, homo novus ascendis, paratus ad cantandum canticum novum. Aegyptii vero post te insequentes demergentur in abyssum, etiamsi videntur rogare Jesum, ne eos interim mittat in abyssum. Sed et alium ex his accipere possumus intellectum. Si Aegyptum
Abbreviated transcription (Latin):
leuaq famulis dĩ murus effectȩ : non solum
ꝑniciẽ nesciant: sed & munimen exhibeant
ogitur ergo fluctꝰ in tumulũ. & unda in sem&¬
ipsa rep̃ssa curuatur. soliditatẽ recipit liquor.
& solũ maris harescit in puluerem
Sonĩtatẽ dĩ creatoris intellege. Si uoluntati eius
obtẽperes : si legem cius sequaris: ipsa tibi ele¬
menta &iam contra sui naturã seruire cõpel.¬
lit. Audiui a maiorib: traditũ quod in asta
di gressione maris singulis quibusq tribub¬
filiorũ isrł singulȩ aquarũ diuisiones factȩ
sint. & ꝓpria unicuiq tribui in mari aperta
sit uia laq ostendit ex eo qđ in psalmis scrip¬
tũ est : qui diuidit marerubrũ in diuisiones

Expanded text:
laevaque famulis Dei murus effectae, non solum laevaque famulis Dei murus effectae, non solum perniciem nesciant, sed et munimen exhibeantogitur ergo fluctus in cumulum et unda in semetipsa repressa curvatur, soliditatem recipit liquor et solum maris arescit in pulverem: bonitatem Dei creatoris intellige, si voluntati ejus obtemperes, si legem ejus sequaris, ipsa tibi elementa etiam contra sui naturam servire compelis. Audivi a majoribus traditum quod in ista digressione maris singulis quibusque tribubus Israel singulae aquarum divisiones factae sint, et propria unicuique tribui in mari aperta sit via, idque ostendi ex eo quod in psalmis scriptum est: Qui divisit mare Rubrum in divisione
Abbreviated transcription (Latin):
ponunt dumq multas eius difficulta¬
tes multaq pericula & lapsos enume¬
rant. ne in eundum quidẽ id aut incipi¬
endum iudicanted multo melius est
me in hor itiuere uel mori: si ua necesse
est. quã inter aegrptios ꝑmanentẽ necari &
salsis atq amaris fluctib obrui. Sed interim
clamat moyses ad dm̃. Quomodo clamat: nulla eiꝰ
uox clamoris auditur. & tamen dicit ad eũ ds̃
Quid clamas adme: Tclim scire quomodo sc̃i sine
uoce clamant addm̃ Apostolus doc&. quia dedit
d̃s spm filii sui in cordib nr̃is clamantẽ abba pater
& addit ipse sp̃s interpellat pro nobis gemitibus
corda scit qiđ desider& sp̃s quia secundũ dm̃
postulat ꝓsc̃ĩs. Sic ergo interpellante sp̃u sc̃o
apd̃ dm̃ ꝑsilentiũ sc̃orũ clamor auditur
& qiđ post hoc : iubetur morses uirga ꝑ cutere
mare. ut in gredienti populo dĩ dehiscat & cedat:
acuoluntati diuinȩ elementorũ famulentur
obsequia. & aquȩ quȩ timebantur dextra

Expanded text:
ponunt, dumque multas ejus difficultaponunt, dumque multas ejus difficultates multaque pericula et lapsus enumerant, ne ineundum quidem id aut incipiendum judicant. Sed multo melius est, ne in hoc itinere vel mori, si ita necesse est, quam inter Aegyptios permanentem necari, et falclamavit Moyses ad Dominum. Quomodo clamat? Nulla ejus vox clamoris auditur; et tamen dicit ad eum Deus, Quid clamas ad me ? Velim scire quomodo sancti sine voce clament ad Deum. Apostolus docet, Quia dedit Deus Spiritum Filii Et addit: ipse Spiritus interpellat pro nobis gemitibus corda, scit quid desiderat Spiritus, quia secundum Deum postulat pro sanctis. Sic ergo interpellante Spiritu sancto apud Deum, per silentium sanctorum clamor auditur. Et quid post hoc? Jubetur Moyses virga percutere mare, ut ingredienti populo Dei dehiscat et cedat, ac voluntati divinae elementorum famulentur obsequia, et aquae quae timebantur, dextra
Abbreviated transcription (Latin):
in deserto hoc. baec fatiscentis in temptati¬
one animi uerba sunt. Sed quis ita beatus
est qui sic tẽptationum pondus expediat.
ut nulla menti eius cogitatio ambiguitatis
obrepat : Uide magno illi eccłȩ fundamento
& parȩ solidissimȩ supra quam xp̃s funda¬
uit eccłam. quid dicatur adño
Modice inquit fidei quare dubitasti.
Uerũ tamen quia dicunt melius fuerat
nos seruire aegrptiis quã mori in heremo.
tẽptationis & fragilitatis hȩc uerba sunt
A lioquin falsum est longe eñi melius est
in heremo mori quã seruire a egyptiis
Qui enĩ in heremo moritur. hoc ipso quod se¬
paratus est ab aegyptus & discessit a rectorib
tenebrarum & de potestate satanȩ habu¬
it aliquem profectum &iam si ad integrũ
peruenire non potuit. Melius enim est per¬
fectã uitam quȩrenti in itinere nori:
quam ne proficisci quidẽ ad ꝑfectionem
quȩrenda. Inde & eorũ falli uidetur opinio
Qui dum nimis arduum iter uirtutis ex¬

Expanded text:
in deserto hoc. Haec fatiscentis in tentatiin deserto hoc. Haec fatiscentis in tentatione animi verba sunt. Sed quis ita beatus est qui sic tentationum pondus expediat, ut nulla ejus menti cogitatio ambiguitatis obrepat? Vide magno illi Ecclesiae fundamento et petrae solidissimae, super quam Christus fundavit Ecclesiam, quid dicatur a Domino: Modicae, inquit, fidei, quare dubitasti ? Verum tamen quia dicunt, Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori in eremo, tentationis et fragilitatis haec verba sunt, alioquin falsum est, longe enim melius est in eremo mori, quam servire Aegyptiis. Qui enim in eremo moritur, hoc ipso quod separatus est ab Aegyptiis et discessit a rectoribus tenebrarum et de potestate Satanae, habuit aliquem profectum, etiamsi ad integrum pervenire non potuit. Melius est enim perfectam vitam quaerenti in itinere mori, quam ne proficisci quidem ad perfectionem quaerendam. Unde et eorum falli videtur opinio qui dum nimis arduum iter virtutis ex
Abbreviated transcription (Latin):
edsi morsen idẽ legẽ dĩ sequens agas hoc
iter. aegyptius te quidẽ ꝑsequitur & in secta¬
tur. Sed uide quid fiat. leuauit inquit
angelus dñi qui ante çedebat castra isrł &
abit post illos Cleuauit & coluna nubis a facie
eorũ & stetit post illos. & intrauit inter
castra acgrptiorũ & isrłitarũ bate colum
na nubis populo quidem dĩ efficitur mu¬
rus aegiptus uero obscuritatem inponit
& tenebras. Non eni transfertur columna
iguis ad a egyptios ut uideant lucẽ sed in tene¬
bris ꝑmanent. quia dilexerunt tenebras¬
magis quã lucem : & tu ergo si ab aegrptuis re¬
cedas. & de potestate daemonũ fugias: uide
quanta tibi diuinitus prȩparantur auxilia
Side quantis adiutorib tueris : tantũ est ut
ꝑmaneas fortis in fide: Nec te aegyptiorum
equitatus & quadrigarũ formido ꝑterreat
sicut quidã ex illis dixerunt. Iam quam
non eͥent sepulchra in aegrpto: ita eduxisti
nos ut in deserto hoc moriamur Mdius
fuerat nosseruire aegyptiis quam mori

Expanded text:
ed si Moysen, id est legem Dei, sequens agas hoc iter, Aegyptius te quidem persequitur et insectatur. Sed vide quid fiat. Levavit se, inquit, angelus Dabiit post illos. Elevavit et columnam nubis a facie eorum, et stetit post illos, et intravit inter castra Aegyptiorum et Israel. Haec coluna nubis populo quidem Dei efficitur murus, Aegyptiis vero obscuritatem imponit et tenebras. Non enim transfertur columna ignis ad Aegyptios, ut videant lucem; sed in tenebris permanent, quia dilexerunt magis tenebras quam lucem. Et tu ergo, si ab Aegyptiis recedas, potestatem daemonum fugias, vide quanta tibi divinitus praeparantur auxilia, vide quantis adjutoribus uteris: tantum est ut permaneas fortis in fide, nec te Aegyptiorum equitatus et quadrigarum formido perterreat; sicut quidam ex illis dixerunt: Tanquam non essent sepulcra in Aegypto, ita eduxisti nos, ut in deserto hoc moriamur. Melius fuerat nos servire Aegyptiis quam mori
Abbreviated transcription (Latin):
di mittã płm. Int̾ tio magi cedunt & di¬
n quarto ꝑ cr̃nomiã uerberatus dicit. euntes
plius indurat᷑. Similit̃ & in scȩto suꝑ plaga
ulcerũ facit. In septimo uero cũ grandĩne
uocauit mor sen a aason & ait illis. Peccaui
peccatũ meum. & iam nc̃ orate ad anm̃¬

Expanded text:
Dominum, etc. In tertio magi cedunt, diIn quarto per cynomyiam verberatus, dicit: Euntes plius induravit. Similiter in sexto super plaga ulcerum. In septimo vero, cum grandine vocavit Moysen peccatum meum, etiam nunc orate ad Dom
Abbreviated transcription (Latin):
areliqua huiusmodi non inuenimus qm̃ legis
in institulũ p̃miserit. sed magis. hȩc mandata
uidentur. Etideo non exina nitur apud
discipulos euuangłt scriptura ista. sed ad in¬
pletur. Qna ut dixi non mandatũ sed lex¬
habere diciturum br̃a futurorum bonoꝵ :
Etideo hec nobis scđm litterã custodienda sunt
Item alibi iuste inquid sectare qđiustum est.
quid opis est in hisallegoriam querere cum
edific& & iam littera : Hostendimꝰ ergo
esequȩdã que omninonon sunt seruanda scđm
tarȩ dehiscontinent obseruanda sint. Nunc
requiro sisunt aliqua quȩ & scđm litterã quidẽ
fare possent. necessariotamen ineis &iam
allegoria requirenda sit. &uide sipossumus
hec apostolica & enuan gelica aucgoritate
munire. Scriptumẽ oilege. Fropt̃ hoc re¬
linquet homopatrẽ ⁊ matrẽ. a adherebit
ixorisuȩ. &cerunt ambo incarneuna. Hec
quod alegorica misteria contineant. paulus

Expanded text:
et rel. , hujusmodi non invenimus, quoniam legis et rel. , hujusmodi non invenimus, quoniam legis in his titulum praemiserit, sed magis haec mandata videntur; et ideo non exinanitur apud discipulos in Evangelio scriptura ista, sed impletur, quia, ut dixi, non mandatum, sed habere dicitur umbram futurorum bonorum. Et ideo haec nobis secundum litteram custodienda sunt. Item alibi: Juste, inquit, sectare quod justum est . Quid opus est in his allegoriam quaerere, cum aedificet etiam littera? Ostendimus ergo esse quaedam quae omnino non sunt servanda secunturae de his continent observandae sunt. Nunc autem requiro si sunt aliqua, quae et secundum litteram quidem stare possint, necessario tamen in eis etiam allegoria requirenda sit. Et vide si possumus haec apostolica et evangelica auctoritate munire. Scriptum est enim in lege: Propter hoc relinquet homo patrem et matrem, et adhaerebit uxori suae, et erunt ambo in carne una . Haec quod allegorica mysteria contineant, Paulus
Abbreviated transcription (Latin):
designat. requirert debeo
quae sint azima futurorum
bonorum Et inuenio dicentẽ¬
mihi apostolum. ut diem
festum agamus NON in fermento
Ueteri Neq in fermento malitiae
et nequitiae. sed in a zimis
sinceritatis et ueritatis
et Haec est cir cumcisions
lex Quia ergo et crcum cisis
sub legis titulo censetur
lex autem umbra est
quaero quid cir cumcisionis
um bra bonorum
contineat futurorum
Ne forte dicat mihi in umbra circũcisionis posi¬
topaulus. qr si circũcidamini xp̃c uobis nihil
ꝓderit. Et nonenim quȩ manifesto incarne est
circum cisio illa circum cisioest neque qui inma
nifesto uidexis est. sed qui noculto udeis est.
etcirtum cisione cordis inspũ non littera.
cuius laus non ab hominibus. sed ex dõ est.
Hȩcergo singula quȩ nequa quam penitus
secundum lit teram obseruanda dicit apłs.
inuenies om̃ia fere apud moysen sublegis
atulo designari. Iam ueroin eo ubi dicit non
occides non adulterium facies non furaberis

Expanded text:
designat, requirere debeo designat, requirere debeo quae sint azyma futurorum bonorum: et invenio mihi dicentem Apostolum, ut diem celebremus, non in fermento veteri, neque in fermento malitiae et nequitiae, sed in azymis sinceritatis et veritatis est: Haec est lex circumcisionis . Quia ergo circumcisio sub legis titulo censetur, lex autem umbra est, quaero quid circumcisionis umbra futurorum contineat bonorum, ne forte dicat mihi in umbra circumcisionis posito Paulus, quia si circumcidamini, Christus vobis nihil proderit, etenim non quae in manifesto in carne est circumcisio, ine Judaeus est, sed qui in occulto Judaeus est; et circumcisio cordis in spiritu non litterae, cujus laus non ab hominibus, sed ex Deo est . Haec ergo singula quae nequaquam penitus secundum litteram observanda dicit, invenies omnia fere apud Moysen sub legis titulo designari. Jam vero in eo ubi dicit, Non occides, non adulterium facies, non furaberis,
Abbreviated transcription (Latin):
accipienda est Vel sicubi scriptum
est istae sint iustificationes. non¬
mandatum putandae sunt
S imiliter autem et sicubi scrigtornes it
testumonium. aut iudica non confu
st unum ex c&ecris sed diuersum abale¬
s unum quodq sentiendum estr Siergo
scrptum legimus quia lex umbram
habeat futurorum bonorum. non con¬
tinuo eciam mandatum ł iustitia
uel iudicia dequibus hoc non est scriptum.
umbrae esse credende sunt futurorum
bonorum: Deniq ut exempligratia
unum ponamus ex multis. non est scriptum
hoc est mandatum paschae. sed hec est lex
paschae. Et quia lex umbra est futurorũ
bonorum. lex sine dubio paschac: umbra
est futurorum bonorum. Cum ergo
tellegere umbram esse futuriboni. et
hoc sentire quod pascha nr̃m im mola¬
tus est xp̃c Simili modo inuenies
etiam̃ de azimis et de c&eris festo¬
rum dierum obseruamus scriptum.
Quia cergo haec omnia sub legis
titulo scribuntur in lege
necessario quia lex per praesen¬
tem umbram futura bona

Expanded text:
accipienda est. Vel sicubi scriptum accipienda est. Vel sicubi scriptum est: Istae sunt justificationemandatum putandae sunt. Similiter autem et sicubi scriptum est, testimonia aut judicia, non confusa in unum ex caeteris, sed diversum ab aliis, unumquodque sentiendum est. Si ergo scriptum esse legimus, quia lex umbram habet futurorum bonorum , continuo etiam mandatum, vel justitiae, vel divitiae, de quibus hoc non est scriptum, umbra esse credendae sunt futurorum bonorum. Denique ut exempli gratia unum ponamus ex multis, non est scriptum, Hoc est mandatum paschae, sed, Haec est lex paschae . Et quia lex umbra est futurorum bonorum, lex sine dubio paschae umbra est futurorum bonorum. Cum ergo telligere umbram futuri boni, et hoc sentire, quod pascha nostrum immolatus est Christus. Simili modo invenies etiam de azymis et de caeteris festorum dierum observantiis scriptum. Quia ergo haec omnia sub legis titulo scribuntur in lege necessario, quia lex per praesentem umbram futura bona
Abbreviated transcription (Latin):
insctmscti. Ius titue dni rectȩ lȩcificantes
corda. uidicia uero dñi iustificata in semet¬
ipsa. de siderabilia super aurum & lapidem
praetiosum nimis. & dulciora super mel
et fauum. Nisi ergo essent singula
ista a semet ipsis diuersa. numquã utiq
proprias unicuiq scriptura diuna diffõr¬
rentias indidisset. ut aliud delege dnĩ
diceret. aliuid de mandato. aliud de iusti¬
ficationibus. aliud de iudicus. Ost ergo
ut exhis ostendimus aliud lex. aliua
p̃ceptum. aliud testimonium. aliud
uis tificatio. aliud iudicium. Sed et
in ipsa lege cuidentior horum differen¬
tia ddesignatur. ubi dicitur
Hac est lex et mandata et iustifuationes.
& prȩcepta et testimonia et uidici¬
A quae prȩcepit dñs morsi
Cum ergo becia st habert oe bis ase
inuicem differre distinctionibus le¬
gi ipsius tes timonis a pprobentur.
diligentius debemus intendere his
quat recitantur ex lege. quia sicubi
scribitur uerbi gratia hoc esse man¬
datum. non continuo mandatum lex

Expanded text:
icantes corda, judicia vera justificata in semetipsa; desiderabilia super aurum et lapidem pretiosum nimis et dulciora super mel et favum . Ni ergo essent singula ista a semetipsa diversa, nunquam utique proprias unicuique Scriptura divina differentias indidisset, ut aliud de lege Domini diceret, aliud de mandato, aliud de justificationibus, aliud de judiciis. Est ergo ut in his ostendimus, aliud lex, aliud praeceptum, aliud testimonium, aliud justificatio, aliud judicium. Sed et in ipsa lege, evidentior horum differentia designatur ubi dicitur: Haec est lex, et mandata, et justificationes, et praecepta, et testimonia, et judicia, quae praecepit Dominus Moysi. Cum ergo haec ita se habere, his a se invicem differre distinctionibus legis ipsius testimoniis approbentur, diligentius debemus intendere his quae recitantur ex lege. Quia sicubi scribitur, verbi gratia hoc esse mandatum, non continuo mandatum, lex
Abbreviated transcription (Latin):
loquitur: cum ueriate & ꝓbationibus defi
cit. Alc cnĩ abinitio mendax fuit. & ideo ta¬
os abyssi quia abyssus ꝑ ditionis & interit᷑¬
eius ost locus & alia eiusciuitas cõmotio
& abi fures effodiunt & furant᷑: Seda
ciuitatẽ solis ȩdificant falso nomine ꝓeo qd̃¬
ut uideant dm̃ : Pspicit tam̃ inminere sibi

Expanded text:
loquitur a veritate et probationibus. Ille ab initio mendax fuit, et ideo taos abyssi, quia abyssus perditionis ejus est locus; alia ejus civitas est commotio , et fures effodiunt et furantur . Civitatem quoque Solis aedificat, falso nomine transut videant Deum. Prospicit tamen imminere sibi
Abbreviated transcription (Latin):
bitent in ramis cius ÷ Ita o hno sermo qnõ nobis
ex diunis uoluminib recitatus est. si perttũ in¬
ueniat & diligentem colonum cum primo adtac¬
tu udentur exiguus & breuis & cocpert exto¬
la et spt̃talia rtira tare crescit in arberemin
ramos & uirgulta diffundit᷑. ita it possnt ueni¬
re dispitatores & rethores huius mundi qͥuelit
auos celi leuib. pennis Nerbax dũtaxit põ¬

Expanded text:
amis eius. Ita et sermo qui nobis ex divinis voluminibus legitur, si peritum inveniat et diligentem colonum, cum primo attactu inveniatur exiguus et brevis, ut coeperit excoli, et spiritualiter retractari, crescit in arborem, in ramos et in virgulta diffunditur, ita ut possint venire disputatores et rhetores huius mundi, qui velur aves caeli levibus pennis
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑnos. Sod & hoc qđ dic̃ neforte accidat
nobis bellũ & consentiant & hii cũ aduetsaris
nos tris ex propheticis uocib prȩ uidit uenturf¬
si bibollum a derelinquendum se afiliis ihł.
& quia consentiont ad uorfario eus & adientur

Expanded text:
s . Sed et hoc quod dicit, Ne forte accidat nobis bellum, et consentiant hi cum adversariis nostris, ex propheticis vocibus praevidet sibi venturum bellum, et derelinquendum se a filiis Israel, et quod consentiant adversario ejus, et adjiciantur