comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aĩo placidũ: ab oblatõne dictum
eo qd̾ apd̾ uet̾es inicõ: nõ tauri
s oues in sacrificõ mactarentur
Ex hus qͣsdlam bidentes uocant
eas. que int̾ octo clentes duos
altiores hũt: qͣs maxime genti
bus sit forcior: uł qd̾ sit urc. idẽ
mascłs uł qd̃ uermen in capite
h̾eat. quoꝵ excitati pruritu in¬
uice se concutiũt. & pugnãtes
loaptioc. id est anare uocatus
Uñ apd̾ nos mascłi in gregibus
a gentilib pͥmũ aris est ũuola¬
tũ. Aries qd̾ aris imponeret᷑. uñ¬
cłr aries mactat᷑ ad aram. Agnũ
aĩantib is matre agnoscãt. ad̾o
ut ⁊̃ si in magno grege errauit
statum balatu recognoscat uoge
die intnͣsuersũ aspiciũt ind
et nom̃ traxit. Nam hyri si
cruor dissoluat. Maiores huti cns¬
fii dñr a fluiuio cinife: in libia. ui
gnͣdos nascuntur. Capros ⁊ capͣ
a capiendis uirgultis quidã dire¬
rũt. Alii qd̾ captent asꝑa ñ nlli
a crepitu crurũ. Uñ eas capreas

Expanded text:
animo placidum, ab oblatione dictum; animo placidum, ab oblatione dictum; eo quod apud veteres in initio non tauri, sed oves in sacrificio mactarentur. Ex his quasdam bidentes vocant, eas quae inter octo dentes duos altiores habent, quas maxime gentilbus sit fortior; vel quod sit vir, id est masculus; vel quod vermem in capite habeat, quorum excitati pruritu invicem se concutiunt, et pugnantes  id est, a Marte vocatus, unde apud nos in gregibus a gentilibus primum aris est immolatum. Aries, quod aris imponeretur. Un Aries mactatur ad aram. Agnum animantibus matrem agnoscat; adeo ut etiam si in magno grege erraverit, statim balatu recognoscat vocemidine in transversum aspiciunt, unde et nomen traxit. Nam hirqui scruor dissolvat. Maiores hirci Cinyphii dicuntur a fluvio Cinyphe in Libya, ubi grandes nascuntur. Capros et capras a carpendis virgultis quidam dixerunt. Alii quod captent aspera. Nonnulli a crepitu crurum, unde eas crepas
Abbreviated transcription (Latin):
sb̾ cura humana tñ nõ st̾ ut cer¬
ui. damine. onagri ⁊ cet̾a. S
neq bestie st̃. ut leones. noq iu¬
menta: ut usus hoĩm uiuare pꝰ¬
sint. Pecus clicimꝰ om̃e qd̾ hu¬
mana lingua et effigie caret.
Propͥe aut pecoꝵ nom̃ his aĩa¬
libus accomodari sol: q̃ st̃ aus ad
uescendũ apta. ut oues ⁊ sues.
aut in usũ hoĩm ꝯmoda. ut eqͥ
et boues. Differt aũt int̾ pocco¬
ra et pecudes. Nam uet̾es ꝯͥter¬
edes: generałr aũt om̃e animal
pecus a pascendo uocatũ. Iumẽ¬
laborem uł omis suo ad iutorio
sb̾uectando uł arando uiuent
Nambos caipenta trahit. ⁊ clu¬
ussimas t̾re glebas uoniere uer¬
tit. E quus ⁊ asinus portant ho¬
uera. ⁊ hom̃ũ in gracdiendo labo¬
re temperãt. Uñ ⁊ ium̃ta appel¬
lantur: ab eo qd̃ iuuent hoĩes.
Sũt enĩ magnaꝵ uiriũ aialia.
arimis .i. bello. uł qd̾ his in armis
utim. Alii armenta tm̃ boues in¬
Nam armenta eqͦꝵ st̃ ⁊ boum.
molle pecus lains corpore iherme

Expanded text:
b cura humana non sunt, ut cervi, damae, onagri, etc. Sed neque bestiae sunt, ut leones; neque jumenta, ut usus hominum juvare possint. 5. Pecus dicimus omne, quod humana lingua et effigie caret. Proprie autem pecorum nomen iis animalibus accommodari solet quae sunt, aut ad vescendum apta, ut oves, et aves, aut in usu hominum commoda, ut equi et boves. 6. Differt autem inter pecora et pecudes; nam veteres edes. Generaliter autem omne animal pecus a pascendo vocatum. Iumenlaborem vel onus suo adiutorio subvectando vel arando iuvent. Nam bos carpenta trahit, et durissimas terrae glebas vomere vertit; equus et asinus portant onera, et hominum in gradiendo laborem temperant. Unde et iumenta appellantur ab eo quod iuvent homines: sunt enim magnarum virium animalia. armis, id est bello; vel quod his in armis utimur. Alii armenta tantum boves innam armenta equorum et boum smolle pecus lanis, corpore inerme,
Abbreviated transcription (Latin):
cabłm: appellans
unicuiq nomen¬
⁊ ex presenti insti
cui fuiret. Gentes aũt unicuiq
aĩaliũ ex ꝓpͥa lingͣ dederũt uoca
it adam: S illa lingͣ q̃ aute di¬
luuiiũ omiũ una fuit q̃ hebrai¬
ca nũcupat᷑. Latine aũt aĩalia

Expanded text:
 appellans unicuique nomen ex praesenti institae, cui serviret. Gentes autem unicuique animalium ex propria lingua dederunt vocabit Adam; sed illa lingua, quae ante diluvium omnibus una fuit, quae et Hebraea nuncupata est. Latine autem animalia
Abbreviated transcription (Latin):
qͣdrigis cqͣbantur pares forma
et similes cursu copulabantur
Cauallus: aña a cauo clictus.
ꝓpt̾ qd̾ gracliens ungula ĩp̃ssa
t̾ram ꝯcanuet. ꝙ reliqͣ aĩalia noꝰ
ultant enĩ in campis odoraitr
bellũ: excitant᷑ sono tube ad pa¬
in bello senciũt.adeo ut adu̾sa¬
rios morsu peccant. Aliqͥ etiai
ꝓpͥos clños recognoscũt. obhti
mansuetudinis si mutent̾ Abi

Expanded text:
quabantur, paresque forma et similes cursu copulabantur. Caballus antea a cao dictus, propter quod gradiens ungula impressa terram concavat: quod reliqua animalia non sultant enim in campis, odorantur bellum, excitantur sono tubae ad praes in bello sentiunt, adeo ut adversarios morsu petant. Aliqui etiam proprios dominos recognoscunt, obliti mansuetudinis, si mutentur; ali
Abbreviated transcription (Latin):
lum. Intfectis uł morientibil
clñis mlti laccimas fũdũt. ꝓ¬
re: et doloris affectũ sentue. ui
pl. Forma ut sit ualidũ corp
q solidũ. robori ꝯueniens altitu¬
do. Latus. longũ. sb̾stͥctus. maxi
mi totundi clunes. pectꝰ late
uitens. corpꝰ de musculoꝵ densi¬
nite nodosum. pes siccus ⁊ corm
ꝯiuo solidatus. Pulcritudo ut
sit eriguũ capd̾ ⁊ siccũ pelle ꝓpe
ossib aerente. aures breues &
igute. ocłi magni. uares patu¬
le erecta ceruix. coma clensa ⁊
cauda crispa. ungulaꝵ soliclita
as. fixa rotunlitas. Meritũ ut
sit.aĩo audax. pedib alacer. tre¬
mentib mẽbris qd̾ ẽ fortitudis
iudiciũ. qͥq ex sũma qͥete faci¬
le confitent᷑. uł excitata festina¬
tone nõ clifficile teneat᷑. Motus
menbris trementib. Color aũt
ħ pͥapue expectandus. bacliꝰ. au¬
reus. rosens. mirteus. ceruinꝰ.
giluus. elaucus. scutulatus. canꝰ¬
scandidus. albus. guctulatꝰ. ni¬
der. Seq̃nti aũt ordine uariuis

Expanded text:
 interfectis vel morientibus dominis multi lacrimas fundunt. Sre et doloris affectum sentire. Unde color. Forma, ut sit validum corpus et solidum, robori conveniens altitudo, latus longum, substrictus maxime et rotundi clunis, pectus late patens, corpus omne musculorum densitate nodosum, pes siccus et cornu concavo solidatus. Pulchritudo, ut sit exiguum caput et siccum, pelle prope ossibus adhaerente, aures breves et argutae, oculi magni, nares patulae, erecta cervix, coma densa et cauda, ungularum solidias, fixa rotunditas; meritum, ut sit animo audax, pedibus alacer, trementibus membris quod est fortitudinis indicium, quique ex summa quiete facile concitetur, et excitata festinatione non difficile teneatur. Motus membris trementibus; color est hic precipue exspectandus, badius, aureus, roseus, myrteus, cervinus, gilvus, glaucus, scutulatus, canus, candidus, albus, guttatus, niger, sequenti autem ordine varius
Abbreviated transcription (Latin):
insigni capacitare. ex eis geru¬
sũ qd qñ oneratur. ut breuiore
et humiles fiant occũbũt. qͥa
greci cami humile et breue cli¬
cunt. siue qr curuus est dorso
significat. Hos lz ⁊ alie regio¬
nes mittant: s arabia płimos
Differũt aũt sibi. Nam ara¬
bici bina tubera in dorso hñt te
dem stature. s uelociores. Uñ et
cursus et uelocitas appellatur
Centũ enĩ et ampliꝰ milia uno
die ꝑge̾ solet. Qd̾ aĩal sic̾ bos ⁊
ouis ⁊ camelus ruminat. Ru¬
inmatõ aũt licta est. a rinna
eminente gutturis ꝑte. ꝑ qͣm
climissꝰ cibus acertis reuocatur
aĩantib. Asmnꝰ et a sellus ascen¬
dendo clictus. qͣi aseclꝰ. s ħ nom̃
qd mag̾ eqͥs ꝯueniebat: ideoh
hoĩes huic presidere ceperũt. ⁊¬
nimal qͥppe tarcdũ: et nlła ra¬

Expanded text:
insigni capacitate ex eis geruinsigni capacitate ex eis gerusive quod quando onerantur, ut breviores et humiles fiant, accubant, quia Graeci χαμαὶ humile et breve dicunt; sive quia curvus est dorso. significat. Hos licet et aliae regiones mittant, sed Arabia plurimos. Differunt autem sibi; nam Arabici bina tubera in dorso habent, idem staturae, sed velocioris. Unde et cursus et velocitas appellatur. Centum enim et amplius milia uno die pergere solet. Quod animal, sicut bos et ovis et camelus, ruminat. Ruminatio autem dicta est a ruma, eminente gutturis parte, per quam dimissus cibus a certis revocatur animalibus. Asinus et asellus a sedendo dictus, quasi asedus: sed hoc nomen, quod magis equis conveniebat, ideo hoc homines, huic praesidere coeperunt. Animal quippe tardum et n
Abbreviated transcription (Latin):
bos. Inclicis taurus color fuluꝰ
est. Uolucris ꝑnicitas pił ĩ ꝯͣriũ
uersis: capd̃ circũplectũt flexi¬
bilitate qua uolunt. Tergi du¬
ricia om̃e telũ respuũt immiti
feritate. Bouẽ greci boeti dñt.
Hũc latini trionez uocant: eo qd̵
tor rusticus. cuiꝰ latitudo pelliũ.
am̃to ad ciura. Palearia chũr
a pelle ip̃a: qͣi pelliaria. qd̾ est
generositatis in boue signum.
Bonm in socuis eximia pietus.
Nam alt̾ alt̾m inqͥrit cũ quo
duce collo aratra ꝯsueuit ⁊ fre¬
q̃nti mugitu piũ testat᷑ affer¬
tum. si forte defecerit. Uacca
dicta: qͣͣ boaca. Est enĩ ex qͣlita¬
te mobiliũ nomniũ. Sic̾ leo lee¬
na. draco dracena. Uitulus. et
uitula. a uiriditate uocati st̃ .i.
etate iuricli: sic̾ et uirgo. Uitu¬
qd sint similes boum: adeo in¬
domiti ut ꝓferitate iugũ cerui¬
cib nõ recipiant. Hos affrica
procreat uri agrestos boues st̃
in germania lm̃tes cornua ĩ tã¬
tum ꝓtensa: ut regiis mensis

Expanded text:
s color fulvus est, volucris pernicitas, pilis in contrarium versis; caput circumflectunt flexibilitate qua volunt; tergi duritia omne telum respuunt inmiti feritate. Bovem Graeci βοῦν dicunt. Hunc Latini trionem vocant, eo quodtor rusticus. Cuius latitudo pellium a mento ad crura palearia dicuntur, a pelle ipsa, quasi pellearia; quod est generositatis in bove signum. Boum in sociis eximia pietas; nam alter alterum inquirit, cum quo ducere collo aratra consuevit, et frequenti mugitu pium testatur affectum si forte defecerit. Vacca dicta, quasi boacca. Est enim ex qualitate mobilium nominum, sicut leo leaena, draco dracaena. Vitulus et vitula a viriditate vocati sunt, id est aetate viridi, sicut virgo. Vituquod sint similes boum, adeo indomiti, ut pro feritate jugum cervicibus non recipiant, hos Africa procreat. Uri agrestes boves sunt in Germania, habentes cornua in tantum protensa, ut regiis mensis
Abbreviated transcription (Latin):
netis auxib acute audiũt sũ¬
gissis incħ. Si qñ iimensa flu¬
uumna uł maria tnͣsnatãt capi
elimib precedenciũ sr̃ponũt
sibiq inuice succedentes ulłm
libore ponderis sencĩt. Tra¬
gelafi a grecis noĩati qͥ dũ eatẽ
ste sint ut cerui. uillosos tñ ha¬
tent armos ut hirci. ⁊ menta ꝓ¬
missis hirsuta barbis qͥ nõ alibi
muli: filii st̾ cerucoꝵ. Damniu
la uocata. qd̃ de manu effugiat
tinidũ aĩal et imbelle. de quo
marciał ait. Dente timet᷑. aꝑ:
defenlũt cornua ceruũ. Imbel¬
les damine: qͥd nͥ preda sumꝰ.¬
est enĩ aĩal et satis timiclũ. Cu¬
icli genꝰ agrestiũ aĩaliũ dicti
qͣi cancłi: eo qd̃ canũ indagine
capiantur. uł excludant᷑ ab spelũ¬
as suis. Sus licta. qd̾ pascua su¬
bigat .i. t̾ra sb̾acta escas ĩqͥrat.
s qͣi spureus ingurgitat enĩ
e seno. luto ĩmergit. limo illi
sus. Hinc ĩ spuricia uł spurius
nũcupat᷑. Porcor pilos setas uo¬
camꝰ. ⁊ setas a sue dictas: aqͥb

Expanded text:
Erectis auribus acute audiunt, submissis nihil. Si quando immensa flumina, vel maria transnatant, capita clunibus praecedentium superponunt, sibique invicem succedentes nullum laborem ponderis sentiunt. 20. Tragelaphi a Graecis nominati, qui dum eadem specie sint, ut cervi, villosos tamen habent armos, ut hirci, et menta promissis hirta barbis, qui non alibi nuli filii sunt cerla vocata, quod de manu effugiat: timidum animal et imbelle; de quo Martialis: Dente timetur aper, defendunt cornua cervum. Imbelles damae, quid nisi praeda sumest enim animal et satis timidum. Cuniculi genus agrestium animalium dicti quasi caniculi, eo quod canum indagine capiantur vel excludantur ab speluncis. Sus dicta, quod pascua subigat, id est terra subacta escas inquirat. cus, quasi spurcus. Ingurgitat enim se caeno, luto inmergit, limo inlinsus. Hinc etiam spurcitiam vel spurios nuncupatos. Porcorum pilos setas vocamus, et setas a sue dictas: a quibus
Abbreviated transcription (Latin):
łi fossoriũ uocãt qd foueã faciat.
qͣi fouessoria. ¶ Sarculi st̃ uł sim¬
plices uł bicornes. ¶Pistinatum
uocant agricole ferramentũ bi¬
forcũ q̃ semĩa purgant᷑. Uñ etiam
ses in mod̾ colũpne. qͥ a uolubili¬
tate nom̃ accepit. de qͦ uirgiliꝰ. A¬
rea cũ pͥmis ingenti eqͣnda chilĩ
clro. Et uertenda manu. ¶Tribu¬
la genꝰ uehicłi uñ terũtur frum̃¬
ta. et ob hoc ita uocatũ. ¶DSala q̃
uetilabrũ ułgo cłr a uetilanclis pa¬
leis noĩatu. ¶Foralle clicte: eo qd̾
his frum̃ta cellunt᷑ .i. mouẽtur
Uñ et oscilla clicta: ab eo qd̾ cillã¬
tur .i. moueant᷑ ora. naz cillire est
numerꝰ designatur. ¶Trapetu
mola oliuana. ¶ Prelũ trabes qͦ
uua calcata p̃mitur a p̾mẽco uo¬
quo ab uuis uł oliuis torq̃ndo ole¬
um umũq exigͥ. ¶ Uerennes. a

Expanded text:
ium vocant, quod foveam faciat, quasi fovessorium. 515 8. Sarculi sunt, vel simplices vel bicornes. Pastinum vocant agricolae ferramentum bifurcum, quo semina panguntur. Unde etiam res in modum columnae, qui a volubilitate nomen accepit, de quo Virgilius: Area cum primis ingentndro, et vertenda manu. Tribula genus vehiculi unde teruntur frumenta, et ob hoc ita vocatum. Pala, quae ventilabrum vulgo dicitur, a ventilandis paleis nominata. Furcillae dictae eo quod his frumenta celluntur, id est moventur. Unde et oscilla dicta ab eo quod cillantur, hoc est moveantur, ora. Nam cillere est numerus designatur. Trapetum mola olivarum. Prelum trabes quo uva calcata premitur, a premendo voquo ab uvis vel olivis torquendo oleum vinumque exigitur. Verennes a
Abbreviated transcription (Latin):
eruat. seu ab euom̃do t̾ra. de qͦ
lucreciꝰ. Uncꝰ aratri ferreꝰ occulto de¬
Ietienta fulgorẽ. ¶ Aratrũ ab
Suns est curuam̃tũ aratͥ. dictũ¬
bossoria. qd̾ sit in fiłitudinẽ caude
quis. ¶Dentale est aratu pars
qua in q̃ uom̾ educit᷑ q̃si dens.
cułtelli a cultura clicti: eo qd ex ip¬
sis putatõnẽ uet̾es iarbore ute¬
lunt᷑. et inuite pͥusꝙͣ falces eent
reꝑte. ¶Falcis est qͣ arbores putã¬
nir et uites. Dicta at falsis. ꝙ his
pͥmũ milites herba filice solebãt
Est aũt ferram̃tũ longo curuatũ cũ
manub̾o longo ad densitate uepͥ¬
im succidenda. Dii et rũcones
acti: qͥb uepres cecãt᷑ a runcãdo¬
tremꝰ lamina ferti cdenciũ morda¬
atate armata resecans arbores
seu ramos. ¶Eastra aũt aut a
radendo t̾ram. aut araritate clen¬
cũ clictu. ¶igones qd̾ t̾ra leuẽt
ssi leuones. ¶Seudicia dicta: co

Expanded text:
eruat, seu ab evomendo terram. De quo Lucretius: Uncus aratri Ferreus, occulto dedetrimenta fulgorem. 2. Aratrum ab Buris est curvamentum aratri, dictuod sit in similitudinem caudae bovis. Dentale est aratri pars prima; in quo vomer inducitur quasi dens. Cultelli a cultura dicti, eo quod ex ipsis putationem veteres in arbore utebantur et vite, priusquam falces essent repertae. Falcis est qua arbores putantur et vites; dicta autem falcis quod his primum milites herbam filicem solebant est autem ferramentum curvum cum manubrio longo, ad densitatem veprium succidendam. Hi et runcones dicti, quibus vepres secantur, a runcaetenuis lammina ferri dentium mordacitate resecans arbores seu ramos. Rastra quoque aut a radendo terram aut a raritate dentium dicta. Ligones, quod terram levent, quasi levones. Scudicia dicta eo,
Abbreviated transcription (Latin):
funalia uł cerei ꝓpt̾ nemoꝵ tene¬
bras. ¶Saltꝰ est clensitas arboꝵ al¬
ta: uocata ħ noĩe eo ꝙ cxiliat ĩ al¬
tũ. ⁊ ĩsb̾limi ꝯsurgat. ¶Auiaria se
creta nemoꝵ dc̃a: ꝙ iͥ aues frẽꝙ̃tãt
¶ Recidiua arboꝵ st̃: q̃ aliis sextis
repululãt. Alii recidiua arboꝵ a¬
ceclendo clictũt: qr pꝰt casũ nascit᷑
Alii a recidẽdo ⁊ repullulado dixe¬
rũt. ¶Ergo reciduũ. uͥ mors aut
casꝯ fit. ¶Insicio dr cũ fisso trũco
surtulꝰ fecũde arboris inserit᷑. aut¬

Expanded text:
funalia vel cerei propter nemorum tenefunalia vel cerei propter nemorum tenebras. Saltus est densitas arborum alta, vocata hoc nomine eo quod exiliat in altum et in sublime consurgat. Aviaricreta nemora dicta, quod ea aves frequentant. 10. Recidiva arborum sunt quae, aliis sectis, repullulant. Alii recidiva a cadendo dicunt, quia post casum nascuntur. Alii a recidendo, et repullulando dixerunt; ergo recidivum, ubi mors, aut casus. 11. Insitio dicitur, cum fisso trunco surculus fecundae arboris sterili
Abbreviated transcription (Latin):
barũ ab aruis ĩflexũ crełr. eo
ꝙ t̾ris fixis raclicibꝰ adherẽt. Utraq
aut ido sibi pene sinulia st̃. q ex u¬
no alt̾ni gignit᷑. Na dũ sem̃tẽ in
Ibusta arbor nouella et tenera ĩ
boris hasta ¶ Alii. arbustũ locũ: ĩ qͦ
arbores st̃. uolũt acciꝑe sic̾ salictũ
sic et uirecta: uͥ uirgule noue ⁊ ui¬
rentes. Arbor aũt et fructifera ⁊ ste¬
il. Arbos au̾t nõ nͥ fructifera. ¶Ge¬
ne aũt feminino arbores clm̃s. po¬
ma uͦ neutro. ¶Enitex breuis est
appellatꝰ.ꝙ t̾ra fronde tegat. cuiꝰ
plurale nom̃ frutecta. Arbor: alta ẽ
uilua u̾o pissũ nemꝰ et breue. Sil¬
ia dicta: quasi ex sila. ꝙ iͥ ligua ce¬
aunt᷑. Nam greci ex silon lignũ
añt. Multa eĩ latina noĩ: greca
lenĩq ethimologia recipiũt.
lemꝰ a numinibꝰ nĩcupatũ. qr pa¬
dni ibi idola cõstituebãt. Sũt eĩ
emora arbores maiores ũbrose
olicẽ cletrahes tropo antifrasin co
ꝙ nõ luccat sũ aluce: ꝙ ĩeo luceat

Expanded text:
barum ab arvis inflexum creditur, eo quod terris fixis radicibus adhaerent: utraque autem ideo sibi pene similia sunt: quia ex uno alterum gignitur. Nam dum sementem in Arbustum arbor novella et tenera, inboris hasta. Alii arbustum locum, in quo arbores sunt volunt accipere, sicut salictum: sic et virecta, ubi virgultae novellae et virentes. Arbor autem et fructifera et sterilis; arbos autem non nisi fructifera. Genere autem feminino arbores dicimus; poma vero neutro. Frutex brevis est appellatus quod terram fronde tegat; cuius plurale nomen frutecta. Arbor alta est. Silva vero spissum nemus et breve. Silva dicta quasi xylva, quod ibi ligna caedantur; nam Graeci t. Multa enim Latina nomina Graecam plerumque etymologiam recipiunt. Nemus a numinibus nuncupatum, quia pagani ibi idola constituebant: sunt enim nemora arbores maiores, umbrosae lo lucem detrahens, tropo antiphrasi, eo d non luceat; sive a luce, quod in eo lucebant
Abbreviated transcription (Latin):
LEa : EsG̃. lu¬
sus cabule inuẽ¬
ta a grecis in ocio
sũ qd̾ turris sp̃e ħ̾eat. Nã greci:
urrẽ pirgam uocãt.¬
alculi uocati: qd̾ lenes sint ⁊ ro¬
tundi: Uñ et calculꝰ cł̾r lapis bre
uis: qͥ sñ molestia sui breuitate calca¬
ur: Id̾ calculi: qd̾ ꝑ uias ordinales
.iiii. de tessens
bꝰ ꝑtibꝰ. Has alii lepꝰtulos uocãt:
qd̾ exiliendo cliscurrũt.

Expanded text:
lea, id est ludus tabule, inventa a Grecis in ocio sive quod turris speciem habeat, nam Greci turrim pyrgum vocantalculi vocati, quod leves sint et rotundi. Unde et calculus lapis brevis, qui sine molestia sui brevitate calcatur. Item calculi, quod per vias ordinales . De tesseris ibus partibus. Has alii lepusculos vocant, eo quod exiliendo discurrant.
Abbreviated transcription (Latin):
ul a fronte. Siue enĩ tetragonũ
siue exagonũ sit qͥ se cõspiciũt
ex pari erũt. Ałr enĩ structura
fc̃a cle formis ẽ. ¶ Darietinas di¬
cimꝰ: qͣi parietũ ruinas. Sũt eĩ
parietes stantes sũ tecto. ⁊ sñ
h̾itãtib. Angulꝰ qd̾ luos parie¬
tes ĩ unũ cõũgat. ¶Culmina
clicta st̃: ꝙ apd̾ antiqͦs tecta cł¬
mo tegebantur ut nũc rusti¬
ca. Hinc tecti sũmitas: culm̃
dr. Cam̾e st̃ culmina introrsũ
respiciẽcia: appellate a curuo.
Iet ornãt. q̃ et lacunana clñr.¬
resultant edesq lacͦq. Cuiꝰ cli¬
minutõ lacunar facit ut oraciꝰ.
Noq aurcũ renitet ĩ domo la¬
cunar. Iñ fit. alia climinuto la¬
cimariu et ꝑ antisticon laq̃aꝵ

Expanded text:
vel a fronte. Sive enim tetragonum sive hexagonum sit, qui se conspiciunt ex pari erunt. Aliter enim structura facta deformis est. Parietinas dicimus quasi parietum ruinas: sunt enim parietes stantes sine tecto et sine habitantibus. Angulus, quod duos parietes in unum coniungat. Culmina dicta sunt, quia apud antiquos tecta culmo tegebantur, ut nunc rustica, hinc tecti summitas culmen dicitur. Camere sunt volumina introrsum respicientia, appellate a curvo. et exornant, que et lacunaria resultant aedesque lacusque: cujus diminutio lacunar facit, ut Horatius: Neque aureum mea renitet in domo lacunar. Inde fit alia diminutio, lacunarium, et per antistichon laquearium
Abbreviated transcription (Latin):
qd̃ manu est factũ. Cod
ceat obiectu suo exͣneos et adis
ꝓhibeat. ¶Uallũ est qd̾ moletr¬
rre erigitur: ut custoclia p̾te¬
cdat᷑. Dictũ at uallũ: a ualł. Nã
ualli fustes st̃ st̃ qͥbꝰ uallũ nui¬
nit᷑. & ualli dicti: qd̾ figãt᷑ ⁊ u
lant᷑. Int̾ualla spacia int̾ caps¬

Expanded text:
quia manu est factum. Cohors ceat obiectu suo extraneos et adire prohibeat. Vallum est quod mole terrae erigitur, ut custodia praetendatur. Dictum autem vallum a vallis; nam valli fustes sunt, quibus vallum munitur. Et valli dicti quod figantur et vellantur. Intervalla sunt spatia inter cap
Abbreviated transcription (Latin):
grediũt᷑ et ad mittimur.
Gestibulũ est. uł aditꝰ clomꝰ pri¬
tt. uł spaciũ adiacens eclibꝰ
yublicis. & uestibulũ clictũ ẽ eo
ib eo uestiũtur fores. aut qd
ioitũ tecto uestiat. aut astando
¶Porticus ꝙ ad trãsitũ sit mag̃¬

Expanded text:
ingredimur et admittimur. Vestibulum est vel aditus domus private, vel spatium adiacens edibus publicis; et vestibulum dictum est, eo quod eo vestiuntur fores, aut quod aditum tecto vestiat, aut a stando. Porticus ad transeundum mag
Abbreviated transcription (Latin):
us eo qd̾ sit aptꝰ. Ianua ab iano
sͦdũ appellat᷑ cui gẽtiles oẽ intro¬
tũ uł exitũ sacrauerũt. Uñ luca¬
nis. Ferrea belligeri ꝯpescat li¬
mina iani. Est enĩ pͥmꝰ domus
obstando clictũ. ¶Auint hostiu
apellari: qd̾ hostẽ morat᷑. Ibi eĩ
iduersariis nos obicimꝰ. hinc et
ustia tiberma: qr hostib sit oppo

Expanded text:
t. Janua a Jano quodam appellatur, cui gentiles omnem introitum vel exitum sacraverunt. Unde Lucanus: Ferrea belligeri compescat limina Jani. Est autem primus domus obstando dictum. Alii aiunt ostium appellari, quia hostem moratur: ibi enim adversariis nos objicimus. Hinc et osti
Abbreviated transcription (Latin):
to. ¶E rgustula quoq et ip̃
geco uocabulo nũcupant̾. ubi de¬
putant᷑ noxii ad aliqd̃ opꝰ faciẽd
ut solz glachatores et exulesqu
marmora secant. Et tam̃ uĩci¬
loꝵ custodus alligati st̃. ¶ G̃me¬
ceum grece clictũ: eo qd̃ ꝯuentis
feminarũ ad opus lanificii eitẽ¬
cdũ conueniat. Mułr enĩ grece.
gyne nũcupatur. ¶Pistrimum
quasi pilistrinũ: qr pilo aña tũ¬
debant granũ. Uñ et apd̾ uet̾es
nõ molitores clicti. s pistorescn¬
ti qͣsi finxores a findenclis grans
frumenti. Molle enĩ usus nõd
ges nũc frangite saxo. ¶Fors¬
farre clictꝰ. qd̃ ꝑanis ex eo factis
ibi coqͥtur. ¶Torcular clictũ: co
qd̾ ibi uue calcentur. atq extorł
expͥmant᷑. ¶ Forus est locus ib
uua calcat᷑ dictus qr ibi feratil
Uñ et calcatoriũ cłr. S hoc no¬
men: multa significat. Pm
sp̃es fori locus in ciuitate ade¬
cendas nũclinas relictꝰ. Secũa
uͥ magistratꝰ iuidicare soh. Ca¬
ibiamꝰ. Quarta spacia planͣ in

Expanded text:
tio. Ergastula quoque et ipsa a Graeco vocabulo nuncupantur, ubi deputantur noxii ad aliquod opus faciendum; ut solent gladiatores et exules, qui marmora secant et tamen vinculorum custodiis alligati sunt. Gynaeceum Graece dictum eo quod ibi conventus feminarum ad opus lanificii exercendum conveniat. Mulier enim Graece γυνὴ nuncupatur. Pistrinum quasi pilistrinum, quia pilo antea tundebant granum. Unde et apud veteres non molitores sed pistores dicti, quasi pinsores, a pinsendis granis frumenti; molae enim usus nonduges, nunc frangite saxo. farre dictum, quoniam panis ex eo factus ibi coquitur. Torcular dictum eo quod ibi uvae calcentur atque extortae exprimantur. Forus est locus ubi uva calcatur, dictus quod ibi feratur unde et calcatorium dicitur. Sed hoc nomen multa significat: prima species fori locus in civitate ad exercendas nundinas relictus; secunda, ubi magistratus iudicare solet; tenominavimus. Quarta, spatia
Abbreviated transcription (Latin):
intus reuoluũt᷑. ⁊ duplices copli¬
abilesq sint. s generałr usꝰ uo¬
abula ip̃a corrũpͣ. ¶Claustra ab
i qd̾ clanclũt᷑: dicta. fenestre st̃
ib pars ext̾ior angusta et int̾ior
Aiffusa est. qͣles in horreis iudemꝰ

Expanded text:
intus revolvuntur, et duplices conplicabilesque sunt. Sed generaliter usus vocabula ista corrupit. Claustra ab eo quod claudantur dicta. Fenestrae sunt quibus pars exterior angusta et interior diffusa est, quales in horreis videmus,
Abbreviated transcription (Latin):
generaliũ osilioꝵ a tprib̾ cõs¬
tantini ceperũt. In p̾cedenti¬
te docendaꝵ plebiũ minime
dabatur facultas. Inde xp̃ia¬
nitas in cliu̾sas hereses scissa
in unũ ꝯuenire: nͥ tp̃re supri¬
dicti pͥncipis impatoris. Ipe
enĩ dedit facultatẽ xp̃ianis

Expanded text:
a temporibus Constantini coeperunt. In praecedentite, docendarum plebium minime dabatur facultas. Inde Christianitas in diversas haereses scissa in unum convenire, nisi tempore supradicti imperatoris. Ipse enim ded
Abbreviated transcription (Latin):
i co qd̾ ludos exactos m̾etrices ibi¬
isterũtur. Id̾ et lupanar uocatur
ib ensde m̾etricibꝰ q̃ ꝓpt̾ uulgati:
corporis leuitatez lupe nũcupantur
Na lupe m̾etrices st̃ a rapacitate
uocute. qd̾ ã se rapiãt iniẜos ⁊ ap¬

Expanded text:
 post ludos exactos meretrices prostarent. Idem et lupanar vocatum ab eisdem meretricibus, quae propter vulgati corporis vilitatem lupae nuncupantur. Nam lupae meretrices sunt a rapacitate vocatae, eo quod ad se rapiant mi
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdocale rotũdũ polinita arse
e coccõ purpura iacictoq ꝯtectũ ĩ
it flores atꝙ genine ĩeo ẽẽ udeã¬
tur cdistincte. ¶ Pilleu e ex bisso
totũclũ: fisi spera media capd̾ te¬
gens sacercotale et moccipio uita
ostuctũ. Hoc greci et nr̃i thiarã uł
galsa uocant. ¶ Machil qd̾ ẽ timi¬
catularis tota iacincdtina hũs ad pe¬
dͥes septuagita duo trutm̃bula. to¬
adeq int̾ mixta ac peclẽcia puni¬
camala. ¶ Ephot: qd̾ int̾pretatur
latiue sr̃ indum̃tũ erat eĩ palleũ
sr humerale ex .iiii. colorib et au¬
to ꝯtextũ. hñs in utroq humo la¬
pites duos sinaraglinos auro cõ¬
disos. ni qͥbꝰ sculpta erãt noĩa pa¬
tine cłr rationale. Pãnꝰ clup̾ ex au¬
ro et .iiiiͦ. textꝰ coloribꝰ hñs mͣgnitu¬
dine palme ꝑ qͣdrũ. cui intecti erãt
merali oͣ pectꝰ pontificis ad uecteba¬
tur ¶Petaliu: aurea lamina in
fronte põtificis q̃ nom̃ tetragramͣ¬

Expanded text:
dum, polimitica arte, ex cocco, purpura hyacinthoque contextum, ita ut flores atque gemme in eo esse viderentur distincte. Pileum est ex bisso rotundum, quasi sphera media, caput tegens sacerdotale et in occipitio vitta constrictum, hoc Greci et nostri tyaram vel galeram vocant. Machil quod est tunica talaris, tota iacinthina, habens ad pedes septuaginta duo tintinnabula totidemque intermixta ac dependentia punica mala. Ephod, quod interpretatur Latine superindumentum; erat enim pallium superhumerale ex quattuor coloribus et auro contextum, habens in utroque humero lapides duos smaragdinos auro conclusos, in quibus sculpta erant nomina patine dicitur rationale, pannus duplex, auro et quattuor textus coloribus, habens magnitudinem palmi per quadrum, cui intexti erant merali contra pectus pontificis annectebatur. 7. Petalum, aurea lamina in fronte pontificis, quae nomen Dei Tetragramm
Abbreviated transcription (Latin):
iuire fcm̃ dr̃ ꝙ aliqͥs ante u̾ura
lacessito sit. Conꝑatõ est cũ a¬
liud aliqd̃ alt̾iꝰ fcm̃ honestũ aut
utile ꝯtenditur qd̾ ut fieret illd̃
qd̾ arguitur d̾r ẽẽ ꝯmissũ. Pur¬
gritõ est cũ fcm̃ quid̃ ꝯceditur
S culpa remouetur. Hec ꝑtes
ht tres. Inprudenciã cam nece¬
sitatem. Deprecatõ est cũ ⁊ per¬
casse et ꝯsultu pectasse postulat.
qd genꝰ per raro potest accidere
Item ex legali statu ħ oriũt᷑. id
est. scͥptũ et uolũtris leges ꝯͣrie
ambiguitas collectõ. sũ ratio¬
nato et cliffinitõ legał. Scͥptũ
et uolũtas est: qͣndo uerba iu
dentur. Cum snĩa scͥptoris clis¬

Expanded text:
ante iniuria lacessitus sit. Comparatio est cum aliud aliquod alterius factum honestum aut utile contenditur, quod ut fieret, illud quod arguitur dicitur esse commissum. Purgatio est cum factum quidem conceditur, sed culpa remouetur; haec partes habet tres, imprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est cum et peccasse et consulto peccasse Quod genus perraro potest accidere. Item ex legali statu haec oriuntur, id est scriptum et voluntas, leges contrariae, ambiguitas, collectio sive ratiocinatio et definitio legalis. Scriptum et voluntas est, quando verba ipsa videntur cum s
Abbreviated transcription (Latin):
fit enĩ ex intentone et depulsio¬
ne. Status aũt cãꝵ sũt cluo. ra¬
tõnał et legalis. De rõnali oriũ¬
tur ꝯiectura. Finis. qͣlitas. tnͣsło
De fine iucdiciał et negocialis
De iudiciali: absoluta. et assũp¬
tiua. De assũptiua ꝯcessio. remo¬
tõ criminis. relatõ criminis. ꝯ¬
pensat̾o. De ꝯcessione. purgatõ
et deprecatõ. Coniectural sta¬
tus est cũ fcm qd̃ alio obiciturab¬
alio ꝑnegatur. Diffinitiuꝰ statꝰ
est. cũ id ꝙ obicitur nõ hoc eẽ
contenclitur. S qͥd illd̾ sit ad hi¬
bitis. cliffinitõnib approbatur.
qͣlitas est dũ qͥl̃ res sit. q̃ritur
et qr de ui et gen̾e negocii ꝯtro¬
uersia agitur ꝯstitutõ generał
appellatur. Transło est cũ cã ex
eo pendet ꝙ nõ aut is agere uide¬
atur que oportet aut nõ apud
quos quo tp̃r qua lege quo cri¬
mine qua pena oporteat. Grãs¬
uidetur. Iudiciał est in qͣ equi
et recti natura ⁊ p̾mii aut pene

Expanded text:
Fit autem ex intentione et depulsioFit autem ex intentione et depulsione. Status autem causarum sunt duo: rationalis et legalis. De rationali oriuntur coniectura, finis, qualitas, translatio. De fine iudicialis et negotialis. De iudiciali absoluta et adsumptiva. De adsumptiva concessio, remotio criminis, relatio criminis, conpensatio. De concessione purgatio et deprecatio. Coniecturalis status est cum alio pernegatur. Definitivus status est, cum id quod objicitur, non hoc esse contenditur, sed quid illud sit, adhibitis definitionibus, approbatur. Qualitas est, dum qualis sit res quaeritur; et quia de vi et genere negotii controversia agitur, constitutio generalis appellatur. 4. Translatio est, cum causa ex eo pendet, quod aut non is agere videtur quem oportet, aut non apud quos, quo tempore, qua lege, quo crimine, qua poena oporteat. Transvidetur. Iudicialis est, in qua aequi et recti natura et praemia aut poenae
Abbreviated transcription (Latin):
do. clemonstrat. Q̾ genꝰ cluas
Lauclis ordo trib tprib clistĩgni¬
tur: ance ip̃m hominez in ip̃m
pꝰ ip̃m. Ante ip̃m: ut que tam
te leta tulerũt scła. In ip̃m ut
o sola infandos troie miserata la¬
dine eꝯtrario: et in uituperatõe¬
hominis hec forma ẜuanda est
ante hominez in homine pꝰ ho¬
minẽ. Locus ꝯmunis ad demos¬
tratiuũ intuperatdnis genus ꝑ¬
tinet: ꝙ tũ. ab eo in aliqͦ differt.
Nam uicuperato que ꝯͣria ẽ lau¬
sonam adhibetur. Cõmuis uo
locus generałr in fr̃ĩ cumen p̃̾po¬
nitur. uñ et ꝯminus locus dici
tur.absente ꝑsona nõ tam in ho¬
mine ꝙͣtũ in ip̃m crimen expoĩ
tur .u. de geĩo statu causarum
tatiis causarũ apd̾ rethores
dicitur ea res in qua ca ꝯsistit
id est ꝯstitut᷑o. Greci aũt statum
a ꝯtent̾one istasin dicũt. Lati¬
ni ciuĩ nõ solũ apugna ꝑ ꝙ expu
gnent ꝓpositõnem ad uersarii.
S qd̾ in eo ꝑs utraq consistat

Expanded text:
do demonstrat; quod genus duas do demonstrat; quod genus duas Laudis ordo tribus temporibus distinguitur: ante ipsum, in ipsum, post ipsum. 6. Ante ipsum, ut: Quae te tam laeta tuleruntO sola infandos Troiae miserata ladine ehominis haec forma servanda est, ante hominem, in hominem, post hominem. Locus communis ad demonstrativum vituperationis genus pertinet, quod tamen ab eo in aliquo differt. Nam vituperatio, quae contraria est lausonam adhibetur. 8. Communis vero locus generaliter in facti crimine praeponitur; unde, et communis locus dicitur, quia absente persona non tam in hominem quam in ipsum crimen exponittur. CAPUT V. De gemino statu causarum. 1. Status causarum apud rhetores dicitur ea res in qua causa consistit, id est, constitutio. Graeci autem statum, a contentione, στάσιν, dicunt. Latini autem non solum gnent propositionem adversarii, sed quod in eo pars utraque consistat.
Abbreviated transcription (Latin):
enera caꝵ¬
tria st̃: deliberatiuũ. demos¬
trcitinũ. iudiciale. Ueliberati¬
uũ genꝰ est: in quo de quibꝰ lib
ntilitatib uite. quid aut debeat.
aut nõ debeat fien tractatur.
Demostratiuũ est in quo lauda¬
bił ꝑsona aut rep̾hensibił ostẽ¬
ditur. Iudiciale: in quo de ip̃iꝰ
ꝑsone fc̃o aut pene. aut p̾mii sẽ¬
tencia datur. Dictũ añt uiclicia¬
sua ostendat. utrũ laudabili p̃¬
mio clignꝰ sit. Aut c̾te reꝰ ꝯdemp¬
nari liberari ne supplicõ. Delibe¬
ratiuũ genꝰ uocatur eo qd̾ de u¬
na quaq re i eo deliberatur. Hꝰ
generis dupͤ est suasio ⁊ dissua¬
sio. id est de expetendo ⁊ fugiẽdo¬
id est de faciendo et nõ faciendo.
Suasiora aũt in trib locis dim¬
clitur. Honesto. utili. et possibi¬
li. Dec differt ad a deliberatina
qr suasiora eget alt̾a ꝑsona. Deli¬
beratiua int̾clum et apd̾ se agit
In suasiora enĩ clue st̃ que plus
ualent: spes et metus. Demos¬
rem aut laudando aut uicuperã¬

Expanded text:
enera catria sunt: deliberativum, demonstrativum, judiciale: deliberativum genus est in quo de quibuslibet utilitatibus vitae, quid aut debeat aut non debeat fieri, tractatur; demonstrativum in quo laudabilis persona aut reprehensibilis ostenditur. 2. Judiciale in quo de ipsius personae facto, aut poenae, aut praemii sententia datur. Dictum autem judiciasua ostendat utrum laudabilis praemio dignus sit, aut certe reus condemnari liberarique supplicio. 78 3. Deliberativum genus vocatur, eo quod de unaquaque re in eo deliberatur. Hujus genus duplex est, suasio et dissuasio, id est, de expetendo et fugiend de faciendo et non faciendo. 4. Suasoria autem in tribus locis dividitur: honesto, utili et possibili. Haec differt aliquid a deliberativa, quia suasoria eget altera persona, deliberativa interdum et apud se agit. In suasoria autem duae sunt quae plus valent: spes et metus. 5. Demonsrem aut laudando aut vituperan
Abbreviated transcription (Latin):
atinas lĩtis carmentis nim¬
pha pͥma itał traclidit. Car¬
mentis aut̾ clicta: qr futura car¬
samius ad excemplũ iute hũ ane
pͥmus foruit. suius uirgula sub¬
terior pͥma etatẽ significat ĩcer¬
tam qͥppe i que ad huc se nec ui¬
cus nec uirtutibꝰ dedit. bunum
aũt qd supest ab adolescencia in¬
cipit cuiꝰ dext̾a pars arclua est se
ad beatam uitã tendens. Sinistra
facilior: se ad labem int̾itũq de¬
clucens. De qͣ sic pat suis ait. Et
tͥ quos sannos decluxit litt̾u ir y¬
mos. Surgentem dext᷑. mõstra¬
uit limite callem. ¶Qͥnq aũt¬
dicunꝰ ẽẽ apd grecos nusticas lit¬
teras. Pma est .u. que humanã
uitã significat de qͣ nc̃ clixiniꝰ.

Expanded text:
atinas litteras Carmentis nympha prima Italis tradidit. Carmentis autem dicta, quia carSamius ad exemplum vitae humanae primus formavit; cuius virgula subterior primam aetatem significat, incertam quippe et quae adhuc se nec vitiis nec virtutibus dedit. Bivium autem, quod superest, ab adolescentia incipit; cujus dextera pars ardua est, sed ad beatam vitam tendens; sinistra facilior, sed ad labem, interitumque deducens. De qua sic Persius ait: Et tibi quae Samios deduxit littera ramos, Surgentem dextro monstravit limite callem. 8. Quinque autem esse apud Graecos mysticas litteras. Prima Υ, quae humanam vitam significat, de qua nunc diximus.
Abbreviated transcription (Latin):
incipiĩt uocali et desinũt in natu¬
sonũ inlausũ lr̃e murmur sonabͭ
et insonas clictas. ¶Int̾ uocales
aũt .i. i.u. apud gramaticos uari¬
as hñt significatones. Nam mͦ
uocales sũt. mͦ semiuocales: mo¬
sole posite sillabas faciũt: et ali¬
is ꝯsonantib ꝯuĩgũtur. Conso¬
nantes id̾o lientur qr int̾clũ he̾nt
post se nocales in hisdez sillab̾ cõs
pro consonantibꝰ. Meclic at id cͥco

Expanded text:
t enim ab e uocali et desinunt in natusonum, inclusum litterae murmur sonabitet insonas dictas. Inter vocales autem I et U apud Grammaticos varias habent significationes. Nam modo vocales sunt, modo semivocales, mosolae positae syllabas faciunt et aliis consonantibus coniunguntur. Consonantes ideo habentur, quia interdum habent post se vocales in hisdem syllabis conspro consonantibus. Mediae autem idcirco
Abbreviated transcription (Latin):
III.iIII.U.ui. I reliqͥ. Cõtinens
numerꝰ est qui a ꝯiũctis monͣ¬
dib ꝯtinetur ut u̾bi gr̃a t̾na¬
rius iuimerus in magnitudi¬
ne intlłr. id est linea an spaci¬
ũ an solidũ cłr. Continẽs. simi¬
lit̾ q̃t̾uarius. et qͥnariꝰ nume
ius. Lincał numerꝰ est: qͥ in¬
choaus a monade lincałr scri¬
bitur usq ad infinitũ. Uñ al¬
cat apud grecos ita.
Suꝑficiał numerus est qͥ ñ so¬
lũ longitudine. s et latitudĩe
no pede. id est supeificie ꝯtinẽt᷑¬
uumerus est ita.. Qua¬
dratꝯ numenis est ita.
Qͥ ni angulus est ita.
Circularis nũs ẽ ĩ.
Qͥ dum simiłr młtiplicatu̾
fuerit a se inchoans ad se ꝯu̾ci¬
tur. ut uerbi gr̃ã qͥnqͥes qͥni¬
liclus numerus est qua ĩ lon¬
gitudinc et latitudine et alti

Expanded text:
III. IV. V. VI. et reliqui. Continens numerus est, qui coniunctis monadibus continetur; ut verbi gratia ternarius numerus in magnitudine intellegatur, id est in linea, aut spatium aut solidum dicitur continens: similiter quaternarius et quinarri. Linealis numerus est qui inchoans a monade linealiter scribitur usque ad infinitum. Unde alcat apud Graecos. Superficialis numerus est qui non solum longitudine, sed et latitudine no pede, id est superficie contnumerus est ita. Quadratus numerus est ita. Quinqueangulus ita. Circularis numerus est ita, qui dum similiter multiplicatus fuerit, a se inchoans ad se convertitur, ut verbi gratia quinquies qlidus numerus est, qui longitudi
Abbreviated transcription (Latin):
tus qd̃ a longiori mͦ inchoaus
in luas desuit breues. sic ⁊ is
breues. Uñ ⁊ manꝰ oppansa pal¬
ma dr. et pendentes cligiti dac¬
tili. Amphibracus ꝙ in utraq
ꝑte breuem h̾cat longam ĩme¬
dio int̾iacente. brachis enĩ bre¬
iis dr. Amplumacrus: ꝗd due
hinc inde liñt longe in medio
inclusam breuez. Macros enĩ
leumaticus: eo ꝙ sit ad celeu¬

Expanded text:
tus quod a longiori nodo inchoans in duas desinit breues; sic et ipbreues, unde et manma dicitur, et pendentes digiti dactili. Amphibrachys, quod in utraque parte brevem habeat, longam in medio interiacentem. Βραχύς enim brevis dicitur. Amphimacrushinc inde longae habent in medio inclusam brevem: μακρὸς enim leumaticus, eo quod sit ad celeu
Abbreviated transcription (Latin):
uocantur. Ip̃i aũt pedes sp̾ales
caiusas hñt nominũ qͣre ita uo¬
caintur. Pynichius licto est
q ħ assidue uł inc̾tamine uł in
ludo puerili sepius freꝙ̾tabat᷑.
Dondeus dr qr tractũ sonat nã
pondiuis tracto qͥda d̾r. id est so¬
nus qui fũdebatur cͥca aures sa¬
crificanciũ. Uñ et hii qui tubis
canebant in sacris gentiliũ põ¬
chiales nominabantur. ¶ roche¬
us uero chictus est. ib eo ꝙ cele̾
ꝯu̾sionez faciat cantilene ⁊ qi
rota uelocit̾ currat ĩ metris.
Crochos eni grece rota d̾r: Iam¬
ci detrahere clicũt. Huiꝰ modi
enĩ carmine õs ĩuectõnes ł de¬
tractones impłe poete st̃ soliti
Dictũ aũt nomẽ ab eo ꝙ uelu
ti quodãmͦ maleclicti aut li¬

Expanded text:
ales causas nominum, quare ita vocentur. Pyrrichius dictus est, quia hic assidue vel in certamine, vel in ludo puerili saepius frequentabatur. Spondeus dicitur quia tractim sonat. Nam spondeus tractus quidam dicitur, id est sonus, qui fundebatur circa aures sacrificantum. Unde et hi, qui tibias canebant in sacris gentilium, spondiales nominabantur. Trochaeus vero ab eo dictus est, quod celerem conversionem faciat cantilenae, et quasi rota velociter currat in metris. Τροχός enim Graece rota dicitur. Iamci detrahere dixerunt. Huiusmodi enim carmine omnes invectiones vel detractiones inplere poetae sunt soliti. Dictum autem nomen ab eo, qci detrahere dixerunt. Huiusmodi enim carmine omnes invectiones vel de
Abbreviated transcription (Latin):
sillabaꝵ tp̾rib insistũt nͣ
Alegitimo spacio imꝙͣ recedũt.
Pedes dicti eo ꝙ ꝑ ip̃os metra
ambulent. Nani sicut uos pedi¬
b incẽclimꝰ. ita metra qͣi pedibꝰ

Expanded text:
syllabarum temporibus insistunt, nec a legitimo spatio umquam recedunt. Pedes dicti eo, quod per ipsos metra ambulent. Nam sicut nos pedibus incedimus, ita metra quasi pedibus
Abbreviated transcription (Latin):
pla Nestriit quos epitrita ꝑ
monstenes. E pitritus terciuis
qui triplia particone cliuicdit᷑
q̃ est maxima. atii ido minimiᷤ
trti qͣtuor. numerus ãt silla¬
sex ꝓtenditur. ulteriꝰ eñ nõ ꝓ¬
clũtur pedes. Tempora ĩ pedi¬
Resolutõ est peclũ: qͣndo pro
una longͣ clue breues ponũtur
abie̾te costas. Al biete est resolu
c̃o pondei in ꝑceleumatico in
qͣ resolutõne semꝑ ꝑ siualim¬
pham sequitur uirgiliꝰ. Ex una
aũt longͣ clue breues fuĩt ex du¬
abꝰ aut breuibꝰ long᷑ nũꝙͣ fit. Fi
aũt solida possũt solidan. scissa
nõ possũt Nigura est cuiꝰ noce sil¬
labe agnoscuntur. Ubiem̃ circu¬
li ꝑtem ĩferiore bis poĩtã. aspicis
pyrrichiꝰ est rr. ubi uirgulam
geminam iacentẽ spondens est¬
. Nam notribrcius inferior
semi circulꝰ est .u. nota lingͣ. id¬
est iacens est. Metra in pedib
accidũt ut atrocheo. trochai¬
cum. a dactilo. dactilicũ. aiã¬
bo iambicũ. cle qͥb paulo post
clicendũ est.

Expanded text:
27. Restant quos epitrita paon Epitritus tertius, qui tripla partitione dividitur, quae est maxima atque ideo minimis triti quatuor. Numerus enim syllasex protenditur, ulterius enim non pduntur pedes. Tempora in pediResolutio est pedum, quando pro una longa duae breves ponuntur,abiete costas. Abiete nunc resolutio est spondei in proceleumaticum, in qua resolutione semper synaloepham sequitur Virgilius. 29. Ex una autem longa duae breves fiunt; ex duabus autem brevibus 29 longa nunquam fit. Findi enim solida possunt, solidari scissa non possunt. Figura est, cujus nota syllabae agnoscuntur. Ubi enim circuli partem inferiorem bis positam aspicis, Pyrrichius est, ; ubi i geminum jacens, spondeus, ––. Nam nota brevis inferior semicirculus , nota longa i jacens est–. 30. Metra pedibus accidunt, ut a trochaeo trochaicum, a dactylo dactilicum, a iambo iambicum, de quibus paulopost dicendum est.
Abbreviated transcription (Latin):
nõ oportet in carmine lias sil¬
labas qd̾l exced̾e nomen ut car¬
tagmenciũ ierosolimitanoꝵ
et ꝯstantinopolitanoꝵ. Accid̃t¬
enĩ unicuiq pechi. arsis et thesis
uantur. ut arma.ar. eleuatio
est. ma positõ. In huis cluobꝰ ꝑ
diisionẽ pedes legitimi colli¬
gantur. Equa cliuisio est qͦ¬
cieus arsis et thesis. eqͣli tp̃roꝵ
quociẽs ex hus unũ alterũ du¬
plo alt̾m uĩcit. Sescupla uero
est quoc̾ unũ alt̾m sescuplo su¬
pat. In simpla eni ciꝰ parte u¬
nũ plus muenitur. In clupla

Expanded text:
non oportet in carmine has syllabas quodlibet excedere nomen, ut Carthaginensium, Hierosolymitanorum, et Constantinopolitanorum. Accidunt unicuique pedi arsis et thesis,leventur, ut arma, ar elevatio est, ma positio. In his duobus per divisionem pedes legitimi colliguntur. Aequa divisio est, quoties arsis et thesis aequali temporum quoties ex his unus alterum duplo vincit. Sescupla vero est, quoties unum alterum sescuplo superat. In simpla enim ejus parte unum plus invenitur, in dupla
Abbreviated transcription (Latin):
taꝵ. Dipondeus aũt ⁊ ditro¬
cheus et diiambꝰ dicti: qd̾ gemi¬
nis ꝯstant iambis pondeis ł̃ tro¬
clicis. Antip. istus qd̾ sit ex ꝯͣri¬
is sillabis ex breui ⁊ longa. ex
longa ⁊ brcui. Ehorirambus
u̾o: qr ex uno pede ꝯpositũ car¬
men choris aptissimũ sit. Lom¬
ci sanc ꝓpt̾ numeroꝵ incqͣlem
sonũ dicti hñt cium binas lõ¬
gas sillabaas. binasq correptas¬

Expanded text:
tus. Dispondeus autem et ditrochaeus et diiambus dicti quod geminis constant iambis, spondeis vel trochaeis. Antispastus, quod sit ex contrariis syllabis, ex brevi et longa, ex longa et brevi. Choriambus vero, quia ex hoc pede conpositum carmen choris aptissimum sit. Ionici sane propter numerorum inaequalem sonum dicti. Habent enim binas longas syllabas binasq
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute uiciũ facit. ¶ Sedet hus qui de
sapiencia adroganciam ht. et qui ꝓ iusti
ꝙ meruit in suam laudez conuertit ĩ ma¬
los usus assumit: ꝓcul dubio uirtutẽ in¬
uiciũ transfert. hoĩes de uirtutib uicia
nutriũt ex quib ꝑeant. Iterũ deus arte po¬
tentissima: ex nr̃o uitõ uirtutes format
quib nos ab inquitate reformet De si¬

Expanded text:
virtute vitium facit. Sed et is qui de virtute vitium facit. Sed et is qui de sapientia arrod meruit, in suam laudem convertit, aut in malos usus assumit, procul dubio de vitium transfert. 7. Homines de virtutibus vitia nutriunt, ex quibus pereant. Iterum Deus arte potentissima ex nostro vitio virtutes format, quibus nos ab iniquitate reformet.
Abbreviated transcription (Latin):
donum ꝙ merint. nͥ inde aut laudes aut
tes uicia gignũt: dum aliqũ pro tp̃r opor¬
cuno mimme relaxant᷑. ¶ Sic ꝙ fit ut q̃¬
loco congrue uirtutes sũt in ĩꝯgruo uicia
deputentur. ¶ Ueluti si profrĩs aduentu
canonicũ nõ saluatur ieunũ: uirtutum
igitur discretõnez a paulo a płõ sume qͥa
tempus egit: ꝙ agend̾ eẽ om̃ino ꝓhibuit
¶ Item quedam uirtutes dum discretõni
nõ ẜurũt in uicus transeunt. Nam sepe iꝰ¬
ticia dum suũ mod̾ exredit crelulitatis se¬
uiciam gignit. ¶ Et ninia pietas clisso¬
lutonem discipline parturit. ¶Et zelistu¬
dium clũ plus est ꝙͣ oportet in iricundie
uiaũ transit. Et mlta mansuetudo corpo¬
ris segniciem gignit ¶ Prudentis autẽ
uii discret̾o sollert̾ ꝓspicit: ne bonũ in¬
temperant̾ agat: et de uirtute in uicium
transeat. ¶Item apud quosdam ex uutu¬
te uiciũ gignitur: clũ quisꝙ de castitatis
et abstiuencie mentis głiatur. Nam et
qui helemosinam uane glie cã in ꝑtit. ex

Expanded text:
ut tes vitia gignunt, dum aliquando pro tempore opportuno minime relaxantur. Sicque fit, ut quae congruo loco virtutes sunt, incongruo vitia deputentur, veluti si pro fratris adventu canonicum non solvatur jejunium. 3. Virtutum igitur discretionem a Paulo apostolo sume, qui ad tempus egit, quod agendum esse omnino prohibuit. 4. Item quaedam virtutes, dum discretioni non serviunt, in vitia transeunt. Nam saepe justitia, dum suum modum excedit, crudelitatis saevitiam gignit; et nimia pietas dissolutionem disciplinae parturit, et zeli studium, dum plus est quam oportet, in iracundiae vitium transit, et multa mansuetudo torporis segnitiem gignit. 237 5. Prudentis autem viri discretio solerter prospicit, ne bonum intemperanter agat, et de virtute in vitium transeat 6. Item apud quosdam ex virtute vitium gignitur, dum quisque de castitatis et abstinentiae meritis gloriatur. Nam et qui eleemosynam vanae gloriae causa impertit, ex
Abbreviated transcription (Latin):
ariũ. ¶ Scorcia uas oleariũ eo
qd fit ex corio dictũ. ¶Alabastrũ uas
ungẽturiũ e lapide sui gn̾is cogno¬
mĩatũ: ꝙ̃. alabastritẽ uocãt: qr in¬
corrpta uuguẽta ꝯẜuat. ¶Pixi¬
des uascula unguẽtana ex buxo fc̃a
Nam qd̾ nos buxũ: greci pixũ uo¬
cant. ¶ Lenticula uascłm oleaniũ. ex
ere aut argẽto fc̃m. alimẽdo dictũ. his
eĩ reges et sac̾dotes liniebãt.¬

Expanded text:
arium. Scortia, vas olearium eo quod sit ex corio dictum. Alabastrum vas unguentarium e lapide sui generis cognominatum, quem alabastriten vocant, qui incorrupta unguenta conservat. Pyxides vascula unguentaria ex buxo facta; nam quod nos buxum, Graeci πύξον vocant. Lenticula vasculum olearium, ex aere aut argento factum, a liniendo dictum: his enim reges et sacerdotes liniebant
Abbreviated transcription (Latin):
pertore musice artis fius¬
se tubal: qui fuit de stirpe
mordia ex malleoꝵ sonitu et
sonitu et cordaꝵ extentione
ꝑcussa. Alii liuũ thebeum &̃
zetum. et anphion in musi¬
ca arte pͥmos claruisse fecerũt¬
Post quos paulatĩ directai ẽ
precipue hec disciplina ⁊ auc¬
ta młtis modis erat. qr tã tur¬
pe musicã nescire ꝙͣ lr̃as. Int̾¬
ponebatur aũt nõ modo sacris
ueneratone cliuina hẏmni. iͣ
in nupcris hyemenis et in fu¬
nerib treni ⁊ lam̃ta ad tybias
canebantur. ¶In ꝯuiis u̾o
lira. et cithara circũferebatur
et acubantib singłis orcline¬
batur ꝯuiuale genus canticoꝵ
taq sñ imusica

Expanded text:
pertorem musicae artis fuisse Tubal, qui fuit de stirpe mordia ex malleorum sonitu et cordarum extensione percussa. Alii Linum Thebaeum et Zetum et Amphion in musica arte primos claruisse ferupost quos paulatim directa est praecipue haec disciplina et aucta multis modis eratque tam turpe musicam nescire quam litteras. Interponebatur autem non modo sacris veneratione divina hymni, ita in nuptiis hymenaei, et in funeribus threni et lamenta a tibiis canebantur. In conviviis vero lyra vel cithara circumferebatur, et accubantibus singulis ordinabatur conviviale genus canticorum. Itaque sine musica