comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
alia paschȩ aliasollemnitas ÷ atimoꝵ : Vna qui ppedies paschȩ
id ÷ transitus ÷ quarta decima uidelic& primimensis . inqua
ues perascente agnꝰ inmolarilussus : et mox sequente nocte
transiuitdñs egrptioꝵ primogenita percutiens. et signata sagni
nsanguine domosfilioꝵ isrł liberans. Sequentes uero dies
tur Scriptumnamq: ẽ in exodo ubiagnꝰ immolari xiĩii die
primimensis aduesperam mandatur : et comedetis festinantes
ẽ enimphase id ÷ transitus dñi : et transibo ꝑterrã egipti nocte
illa ꝑcutiamq: omnem primogenitum in terraȩ grpti T LX IIIL
EIPICAPASCHȨ INTERPRETATIO
amsicut tota pas chalium obseruantiaceremoniarum. Ita &iã
tempus qͦagi p̃ceptec est totum misteria sacraredol& : in primis
pamq ȩqui noctium trans gredi in dominicipaschȩ celebratio¬
ne iuxtalegis decr&acuramus utuidelic& solẽnitas in quame¬
diatordĩ & hominum des tructa potestate tenebrarum mundo
lucis it̃ aperuit eti amtemporis ordineforas quid intus habeat

Expanded text:
alia Paschae, alia solemnitas est azymorum. Una quippe dies Paschae, id est transitus, est, quarta decima videlicet primi mensis; in qua vesperascente agnus immolari jussus est, et mox sequente nocte transivit Dominus Aegyptiorum primogenita percutiens, et signatas agni sanguine domes filiorum Israel liberans. Sequentes vero diestur; scriptum namque est in Exodo, ubi agnus immolari decimo quarto die primi mensis ad vesperam mandatur: Et comedetis festinantes, est enim pascha, id est, transitus Domini. Et: Transibo per terram Aegypti nocte illa, percutipica paschae interpretatio. Nam sicut tota paschalium observantia ceremoniarum, ita etiam tempus quo agi praecepta est totum mysterio sacro redolet. In primis namque aequinoctium transgredi in dominicae paschae celebratione juxta legis decreta curamus, ut videlicet solennitas in qua mediator Dei et hominum, destructa potestate tenebrarum, mundo lucis iter aperuit, etiam temporis ordine foris quid intus habeat
Abbreviated transcription (Latin):
pumero ñ includuntur. Illuditerum quodiam posium deda¬
rantes qđ dicimꝰ pumerꝰ nonũ intra se contineat nonꝰ a ut̃ x
si nom possumus scm pascha pͥmom̃ secelebrare ꝓpt̃ quasdam necessi¬
na inseptimanam sequentẽ rationabi liter dilationem paschȩ face¬
redebeam manente & primo m̃se & xx luna inqua crucifixus ÷¬
manente &iã & xvͦIͦI quando post triduum resurrexit : Vbi
aũ primũ dominicus resurrectionis xp̃idies fuerit : uarien
fertur : Etꝗdẽ ut supͣ memorauimꝰ quidã viiiłcrũ apͥliũ. sed
rectio dñi facta ẽ q̃uintus ꝓfecto circuli decenno uennalis tͤ
agebat᷑ aous. habens concurrentes .vII. & lunã x iĩii sic̃ sẽꝑ¬
xił apliũ: Siaut̃ vi R ap̃d̃s resurrexit : tertius E circuli
p̃fati annꝰ extitit .V. habens concurrentes ed unã .xiiii ut semꝑ¬

Expanded text:
numero non includuntur, illud iterum quod jam posuimus declanumero non includuntur, illud iterum quod jam posuimus declarantes, quod decimus numerus nonum intra se contineat, nonus autem si non possimus sanctum Pascha primo mense celebrare propter quasdam necessina, in septimanam sequentem rationabiliter dilationem Paschae facere debeamus, manente et primo mense et decima quinta eptima decima quando post triduum resurrexit. Ubi autem primum Dominicus resurrectionis Christi dies fuerit, varie refertur, et quidem, ut supra memoravimus, quidam VIII Calendarum Aprilium, sed rectio Domini facta est, quintus profecto circuli decennovenalis tunc agebatur annus, habens concurrentes VII et lunam decimam  Aprilium Dominus resurrexit, tertius decimus circuli praefati annus extitit, V habens concurrentes, et lunam decimam
Abbreviated transcription (Latin):
solumꝰ sed euuangelicȩ potius sacram̃tis adimplemꝰ : Quia enĩ
& saluator nr̃t sic̃ theophilus cui supͣ memini uenerabilis alexan
lioꝵ obseruatione cõperimꝰ. Habemergo solatiũ quorectefa¬
cere paschapossim &iã sidilatio fuerit consecuta propter i¬
currentem necessitatem utsi x IIͦII pͥmimensis insabbato eue¬
peritluna . aut si aliis ante sabbatum dieb: septimanȩ sequen¬
tis acciderit sinedubitatione pascha celebremus. Siuͦ indomi¬
nicum inciderit . omnimodo inseptimanã sequentẽ ut sepi¬
us dictũ ÷ differam ꝓpt̃ easquas p̃fati sumꝰ causas. Hisergo
demonstratis atq pacte factis hoc&iã considerandũ ẽ quod & lex fre¬
quent̃ causa necessitatis eos quic̃strictione tep̃oris quadam non potue¬
rint in pͥmom̃se paschacelebrare. scđo idẽ facere p̃cepit. Melius
enĩ ẽ hinecessitate positos superiora quam inferiora sectari : qm̃
inferiora a superiorib: continentur superiora aut̃ ab hiferiori

Expanded text:
gelicae potius gratiae sacramentis adimplemus; quia enim et Salvator noster, sicut Theophilus, cujus supra memini, venerabilis Alexandliorum observatione comperimus. Habemus ergo solatium quo recte facere Pascha possimus, etiam si dilatio fuerit consecuta propter incurrentem necessitatem, ut si decima quarta primi mensis in Sabbato evenerit luna, aut si in aliis ante Sabbatum diebus septimanae sequentis acciderit, sine dubitatione Pascha celebremus. Si vero in Dominicum inciderit, omni modo in septimanam sequentem, ut saepius dictum est, differamus, propter eas quas praefati sumus causas. His ergo demonstratis atque patefactis, hoc etiam considerandum est, quod et lex frequenter causa necessitatis eos qui constrictione temporis quadam non potuerunt in primo mense Pascha celebrare, secundo idem facere praecipit; melius enim est in necessitate positos superiora quam inferiora sectari, quoniam inferiora a superioribus continentur, superiora autem ab inferiori
Abbreviated transcription (Latin):
Vii diebus at ima comed&is : dies primus erit uob̵ celeberrimus
ritas hab& intellexisse autum & : uideatdoctis simꝰ legalium
litterarum & sacerdosquid de hissentiat iosephus: scribit inli¬
molat᷑ : XUͣ aut̃ succedit festiuitas azimorũ qͣ uii dieb: cele¬
tias quas m&unt offer̃ quem legalium morem sacroꝵ &iã nͦ ec¬
clesiae consu&udo ñ ignobiliter initat᷑ : Vn amuidelic& noctẽ
transitus dominici idẽ resurrectionis eius a mortius qͣ impies
triumphando fidelessaluare dignatus ÷ principaliter obser¬
uans. incuius exortu sangius ipsius uidelic& bimaculatipo

Expanded text:
diebus azyma comedetis, dies primus erit vobis celeberrimus ritas habet intellexisse autumet, videat doctissimus legalium literarum, et sacerdos, quid de iis sentiat Josephus. Scribit in lima autem succedit festivitas Azymorum, quae septem diebus celetias quas metunt offerunt. » Quem legalium morem sacrorum etiam nunc Ecclesiae consuetudo non ignobiliter imitatur, unam videlicet noctem transitus Dominici, id est, resurrectionis ejus a mortuis, qua impios triumphando, fideles salvare dignatus est, principaliter observans in cujus exortu sanguis ipsius, videlicet agni immaculati
Abbreviated transcription (Latin):
timȩ decimȩ lunȩ inqua died ommi copͥma s acroscȩ resurrectionis
st̃ actamrsteriacur supanduntur indubio. Tantum diligentis si
nonsolum ineuitabile nr̃ȩ calculationis dispendium. sed & gra¬
uissimũ catholicȩ fidei incuramꝰ periculum. LXIIDELV NA
PSIUSDI EI
ltima sepe memorati circulim& a panduntur lunȩ dominicipas¬
chȩ propteruariantẽ eiusdẽ domini occursum septẽdierũ ambi
m̃sis septemq eius dierum azimorum nunc regulatalis est.
cum acceperit. paschalis festigaudiis aptumporrigat : Quod
ideototen rep&oꝗͥa fuerequidam quid ominicum pas chȩ
tes dicerent : etquid peccare nosostenditis in constituen¬
dotempore paschȩ cum nullusumquã calculator uetu¬
sitentib: tuncȩ quinoetium esse transcensum fiullus Negaue¬
prit
tunus arrisserit dominicumpas charite actitabitur : Sed quia
iuna quȩ .vII.  a pr̃ diexx est plenilunium ante ȩquinoctium

Expanded text:
cimae septimae lunae, in qua die Dominica prima sacrosanctae resurrectionis sunt acta mysteria, cursu panduntur indubio: tantum diligentissimenon solum inevitabile nostrae calculationis dispendium, sed et gravissimum catholicae fidei incurramus periculum. CAPUT LXII. De luna ipsius diei. Ultima saepe memorati circuli meta panduntur lunae Dominici paschae propter variantem ejusdem Dominici occursum septem dierum ambitmibus vestris. Cujus primi mensis septemque ejus dierum azymorum nunc regula talis est, cum acceperit, paschalis festi gaudiis aptum porrigat. Quod ideo toties repeto, quia fuere quidam qui Dominicum Paschae dtes, dicerent: Et quid peccare nos ostenditis in constituendo tempore Paschae, cum nullus unquam calculator vetufitentibus tunc aequinoctium esse transcensum, nullus negaverit tunus arriserit, dominicum Pascha rite actitabitur. Sed quiaCalendas Apriles die XX est, plenilunium ante aequinoctium
Abbreviated transcription (Latin):
na XXi : Vłc ap̃luna xxii paschafaciendum decernunt¬
te deuant qͥ animirum pͥmomensi deputant lunã q̃ iii non
tenuerit : ꝓfecto necr eliquas suas &ates quamus ȩqui noc¬
tium sequentes eiusdem dominicȩ resurrectionis con¬
uenientes potest habere sollemniis: Lx iu
QUID INTER PAS CHAETATIMADISTET
tqm̃ de paschȩ obseruatione aliquanta ꝑ striximus.
&iam hoc htimare placuit. quod luxta legis scripturam

Expanded text:
na vigesima secunda, pascha faciendum decernuntte deviant, quia nimirum primo mensis deputant lunam quae, tertitenuerit, profecto nec reliquas suas aetates quamvis aequinoctium sequentes, ejusdem Dominicae resurrectionis convenientes, potest habere solenniis. CAPUT LXIII. Quid inter pascha et azyma distet. Et quoniam de paschae observatione aliquanta perstrinximus, etiam hoc intimare placuit, quod juxta legis scripturam
Abbreviated transcription (Latin):
tiꝗis diffinitũ autumant quam diuluna todiacũ circulũ ꝑagit : q̃ nimi¬
rũ sic̃ diligentior inquisitio naturarũ edocuit . ⁊odiacũ quidẽ xXuii

Expanded text:
tiquis definitum autumant, quandiu luna Zodiacum circulum peragit, quae nimirum sicut diligentior inquisitio naturarum edocuit Zodiacum quidem
Abbreviated transcription (Latin):
uidusde fecus seđ utroq. superter ras conspicuo sidere:
edne singulis msib: edipsis fier&. latitudo signiferilunam
su perius onferiusue trans mittit

Expanded text:
u defecisse, utroque super terras conspicuo sidere. Sed ne singulis mensibus eclipsis fieret, latitudo signiferi lunam superius inferiusve transmittit
Abbreviated transcription (Latin):
subnotatis tertiũ suꝑnotatis dec minandum ꝓuiditantiq tas
XXIIII. QUOT HORIS LUNAIUCEAT.
radunt quoq argum̃tum ueteres quoluna cuiꝰcunq
actatis quot horas luceat exploretur. Quia enim prina
luna inquiunt iii punctos adicit᷑ hic numer a secunda

Expanded text:
subnotatis, tertium supernotatis, determinandum providit antiquitas. CAPUT XXIV. Quot horis luna luceat. Tradunt quoque argumentum veteres quo luna cujusque aetatis quot horis luceat exploretur, quia enim prima luna, inquiunt, quatuor punctos lucet,
Abbreviated transcription (Latin):
Solstitia &aeqͥ noctia binapatantur. .viii łd anuarias &iulias
a prilesq &oc tob octaui sscilic& in partib capricorni canri ariaus
& librae Sed aeqͥ nocti alis die sominimundo aeqͣlis est. Uario aũ
lucis increm̃to anmeroe langissimus dies xiiboras aeqͥ noctiales
& uui partes amius horae colligit. Aloxandriaeuꝰ xeii horus
Initauia rtes nul nbritinnia xuq. Vbi aestite luad noctes
hauddubie testantir: idq cogit ritio credi solititii diebiaue. desto
sole ꝓpius ues tiam mundi in gustolucis abitu subretta ter con¬
tinuosilies habere senis mub: noctesq ediuerso adbruma remoro
Qubd fieriminsula trle prtas inusi liensis scribit . sexdierã na uaga¬
tione inseptentrione abritannua distante
RI BUS.

Expanded text:
Solstitia et aequinoctia bina putantur, VIII Calend. Januarii et Julii, Solstitia et aequinoctia bina putantur, VIII Calend. Januarii et Julii, Aprilisque et Octobris, octavis scilicet in partibus Capricorni, Cancri, Arietis, et Librae. Sed aequinoctialis dies omni mundo aequalis est. Vario autem lucis incremento in Meroe longissimus dies XII horas aequinoctiales, et octo partes unius horae colligit: Alexandriae vero XIV horas, in Italia XV, in Britannia XVII. Ubi aestate lucidae noctes haud dubie testantur, id quod cogit ratio credi: solstitii diebus accedente sole propius verticem mundi, angusto lucis ambitu subjecta terrae continuos dies habere senis mensibus, noctesque e diverso ad brumam remoto, quod fieri in insula Thule Pythias Massiliensis scribit, sex dierum navigatione in Septentriones a Britannia distante. ribus.
Abbreviated transcription (Latin):
qui pͥmũ mensem genitorisuomarti dicauit. Secundũ ab a ꝑ¬
tione frugũ nominauit a prilẽ. t̃tiũ maiae matrimercurii.
& quartũ iunoni sacrauit. Quintili & sextili qui nͦꝰ anatiui¬
tate iulii cȩsaris & augusti triũ phonuncupantur. & ceteris
sequentib: anumero nom̃ imposuit quoꝵ initia Beldas appellauit.
quia tunc Ralata id ÷ uocata in capitoliũ plebedicto quinqui es ł
septies uerbo calo id ÷ uoco quot diessuꝑessent ad nonas ꝓnuntia¬
batur. Nonas aut̃ qr nono ante iđ die. c̃fluerent in urbem
scituri quideet eomse faciendum, Porroiddiem qͥ medium diudit
mene iduare enĩ &ruscalingua diuidere ẽ. His numa duos mes
adiciens. ianuarium a iano. se bruarium asebruodeo illustrationum
nominando  coliui dieb. annũ ad cursũ lunae disposuit. quem iulius
oȩ sar xidieb adiectis. sicut hodie seruatur institut:Qut

Expanded text:
us CCCIV qui primum mensem genitori suo Marti dicavit: secundum ab apeus CCCIV qui primum mensem genitori suo Marti dicavit: secundum ab apertione frugum nominavit Aprilem: tertium Maiae matri Mercurii, et quartum Junoni sacravit: Quintili et Sextili, qui nunc a nativitate Julii Caesaris, et Augusti triumpho nominantur, et caeteris sequentibus a numero nomen imposuit: quorum initia Calendas appellavit, quia tunc calata, id est, vocata in Capitolium plebe, dicto quinquies vel septies verbo calo, id est, voco, quot dies superessent ad Nonas pronunciabatur. Nonas autem, quod nono ante Idus die confluerent in urbem, scitaturi quid esset eo mense faciendum. Porro Idus diem qui medium dividit mensem: iduare enim Etrusca lingua dividere est. His Numa duos menses adjiciens, Januarium a Jano, Februarium a Februo, deo lustrationum, nominando, CCCLIV diebus annum ad cursum lunae disposuit, quem Julius Caesar undecim diebus adjectis, sicut hodie servatur, instituit CAPUT
Abbreviated transcription (Latin):
habebant & annis q̃uinquage simum diem pente costen. annũ uero uibeleũ
idẽ libertatem uocantes. D .E MEN SE.U¬
D E MEN SE.U
Mensis lunaris increm̃to lunȩ senioq conficitur . dũ xxviiii semisdieb:
paulo plusq ⁊ odiacum ꝑagit: sed facilita scomputandi tricenis & unde¬
tricenis dieb: lunȩ m̃ses alt̃nat : solaris aut̃ m̃sis. xxii horis ẽ ãplior
ex qͥb: xiepactarum dies ad crescunt. quib: sollunae cursum singulis annis
exsuperat : duo decies enĩ uiceni &bini : cclxiiii faciunt : & undecies
uiceni & quat̃ nũ eundẽ numerũ complent: sed hebreim̃ ses aluna
nascente roman ałđ incipiunt aegiptii a quarto &alendarum
septẽ brium usq ad nonũ &rũ earundẽ xxx dieb: suos m̃ses pu¬
tantes. Residuos v dies int̃ kalares appellant: qui pͥmi ad solis
cursum m̃ ses t̃minare coeper̃ ne lunae uelocior & dubiuscursus
DEMEN SIBUS RO MANORUM

Expanded text:
habebant et annis, quinquagesimum diem Pentecosten, annum vero Jubileum, habebant et annis, quinquagesimum diem Pentecosten, annum vero Jubileum, id est, libertatem vocantes. CAPUDe Mense. Mensis lunaris incremento lunae senioque conficitur, dum XXIX et semis diebus paulo plus quam zodiacum peragit: sed facilitas computandi trigenis et undetrigenis diebus lunae menses alternat. Solaris autem mensis XXII horis est amplior, ex quibus XI epactarum dies accrescunt, quibus sol lunae cursum singulis annis exsuperat. Duodecies enim viceni et bini CCLXIV faciunt, ut indecies viceni et quaterni eumdem numerum complent. Sed Hebraei menses a luna nascente, Romani a Calendis incipiunt, Aegyptii a quarto die Calendarum Septembrium, usque in nonum Calendarum earumdem, XXX diebus suos menses computantes; residuos vero dies intercalares appellant. Qui primi ad solis cursum menses terminare coeperunt, ne lunae velocior et dubius cursus De Mensibus Romanorum.
Abbreviated transcription (Latin):
ũbra conditimortalib: ad requiem facta : Neoperediutino auida
int̃lucẽ & tenebras Nã creperũ dubiũ dicimꝰ : uesperũ apparente
stella huiꝰ nominis : c̃ticiniũ quando omã silent. Intẽ pestũ qđ ẽ
medium & in actuo sum noctistẽ pꝰgallicinum quando gallus resonat
matutinũ int̃ abscessum tenebrarum noctis & aurorȩ aduentũ: &diluculũ
quasiiam incipiens parua dieilux. haec & aurora solem praecedens
orditur. His nom̃ gentilitas aplanetis indidit. Habere se creders
asole spm̃ aluna corpꝰ. amuarte sanguinẽ. a mercurio in genium
& linguã dioue tẽperantiã. auenere uoluptatẽ a satusrio
tarditatem: sed sc̃s̃ siluester. feria s appellari constituit. Pnnũ
diem domincũ nuncupans imitatus hebreos qui pͥmã sibbati sectord̃
aliũ an suis pacetut qͥui eb domadã q̃q ebdo madartũ i diel. similit̃

Expanded text:
umbra conditi, mortalibus ad requiem facta, ne opere diutino avida umbra conditi, mortalibus ad requiem facta, ne opere diutino avida inter lucem et tenebras; nam creperum, dubium dicimus. Vesperum, apparente stella hujus nominis. Conticinium, quando omnia silent. Intempestum, quod est medium et inactuosum noctis tempus. Gallicinium, quando gallus resonat. Matutinum, inter abcessum tenebrarum, et aurorae adventum: et diluculum, quasi jam incipiens parva diei lux, haec et aurora solem praecedens.orditur. His nomina gentilitas a planetis indidit, habere se credentes a sole spiritum, a luna corpus, a Marte sanguinem, a Mercurio ingenium et linguam, a Jove temperantiam, a Venere voluptatem, a Saturno tarditatem. Sed sanctus Sylvester Ferias appellare constituit, primum diem Dominicum nuncupans, imitatus Hebraeos, qui primam sabbati, secundam etiam annis peragitur; qui hebdomadam quoque hebdomadarum in diebus similiter
Abbreviated transcription (Latin):
extremitas horae in breuib: int̃uallis. cũ aliqͥd sibi solcedit atq
succedit. Hora grecũ nom̃ẽ & tam̃ latinũ sonat: horae mifinis ẽ
tẽporis. sicut & horae s̃ sines maris. fluuiorũ uestim̃torũ. Constataũ¬
cauendũ qđ cõ potꝰ partĩ natura partim auctoritate ł consuetudine
nitatur Natura ut annum cõmunẽ .xii. m̃ses lunares habere :
Consuetudine ut m̃ses xxx dieb: cõputari: auctoritate ut eb¬
domadam .vii. feriis constare. DE DI E
Die suulgaris ẽ solis p̃sentia suꝑt̃ras. qui pprie xxiiii hori simpl&:¬
hunc caldei & ꝑsȩ. int̃duossolis exortus. aegyptu int̃duos occasus:
Romana medio noctis in medium. umbri & a thenienses ameridie cõ¬
putant admeridiem. Mosses aũ amane ad mane unũ diemappellat::
sedd nĩo surgente . uespere sibbati lucescebat in pͥma s abbati. ut homo
delucelapsus inte nebras deiriceps et e nebris rediret adlucẽ:¬
Noxẽ solis absentia terrarum

Expanded text:
extremitas horae in brevibus intervallis, cum aliquid sibi cedit atque succedit. Hora Graecum nomen est, et tamen Latinum sonat: hora enim finis est temporis, sicut et, horae sunt fines maris, fluviorum, vestimentorum. Constat aucavendum, quod computus partim natura, partim auctoritate vel consuetudine, nitatur: natura, ut, annum communem duodecim menses lunares habere: consuetudine, ut menses triginta diebus computari: auctoritate, ut hebdomadam septem feriis constare. CAPUT II. De Dies vulgaris est solis praesentia super  et Persae inter duos solis exortus: Aegyptii inter duos occasus numerant: Romani a medio noctis in medium. Umbri et Athenienses a meridie computant ad meridiem. Moses autem a mane usque ad mane unum diem appellat: sed Domino surgente vespera sabbati, lucescebat in primam sabbati, ut homo de luce lapsus in tenebras, deinceps a tenebris rediret ad lucest solis absentia terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
p̃monet augendũ nesi forte nion addatur. ꝑcecł. Nan ñ
aeqͥ noctium uernale. brumalidie ꝓueniat: quẽ aȩgiptii anno
& nom̃ accepit in t̃ponunt: Breuioriaũ & uulgar uratione
bis sextum r&ardatio generat solis. non ade andẽ linẽã ꝑccclxv
diligent̃ ad notaueris hunc anno sequente die ui delic& eodẽ aliquanto
inferiusoriri. & t̃tio quarto quintoq anno eandẽ diiminationẽ
turus exortibus. XI. DECIREULO DECEN NOUENE¬
irculũ decennouenalẽ ꝓpt̃ xiiii lunas pascͥales nicenasy nodus instituit.
eo quod ad eundem anni solaris diem una q̃q: luna ꝑxuiiii annos iner

Expanded text:
praemonet augendum: ne si forte non addatur, per CCCLXV annos praemonet augendum: ne si forte non addatur, per CCCLXV annos aequinoctium vernale brumali die proveniat. Quem Aegyptii anno et nomen accepit, interponunt. Breviori autem et vulgari ratione bissextum retardatio generat solis, non ad eamdem lineam per CCCLXV diligenter adnotaveris, hunc anno sequenti, die videlicet eodem, aliquanto inferius oriri, et tertio, quarto, quintoque anno eamdem diminutionem turus exortibus. CAPUT XI. De Circulo decennovenali. Cyclum decennovenalem propter XIV lunas paschales Nicaena synodus instituit, eo quod ad eumdem anni solaris diem unaquaeque luna per XIX annos
Abbreviated transcription (Latin):
ut solstitia & aequino ctia in medio essent tẽporũ: Ver autem
orienti comparatur. quia tunc ext̃ris omã oriuntur: destas me¬
ridia no eo qđ parseiuscalore flagrantior sit: autummocciduo eo
qđ ob consinium caloris & frigoris graues morbos habeat: Hiems
septentrioni eo quod frigore torpeat. UIIII. DE ANHIS.
ninus solaris ł ciuilis ẽ. dum solcc lxvdieb: & quadrante
xodiacum ꝑagit: quẽ romani abruma. hebres ab aeqͥ noctio uerrio.
greci a solstitio. aegiyptii inchoant ab autũno: Annus lunaris com¬
aomagnus ẽ. dũ omã sidera certiscursib: exactis ad locũ suũ reuer¬
nssextus ex quadrantis ratione ꝑ qua driennium conficitur.
dumi sol adid signũ exquo egressus est. ñ in ccc lxv dieb sed
quarta diei parte suꝑ ad iecta reuertitur: Verbi gratia.
sinc̃ aeqͥ noctialẽ caeli locum oriens in trauerit. in hunc annose¬
quente meridie. tertio uespere. quartomedio noctis.
quinto rursum inexorturecurrens: Necessario diẽ

Expanded text:
ut solstitia et aequinoctia in medio essent temporum. Ver autem orienti comparatur, quia tunc ex terris omnia oriuntur: aestas meridiano, eo quod pars ejus calore fragrantior sit: autumnus occiduo, eo quod ob confinium caloris et frigoris graves morbos habeat: hiems septentrioni, eo quod frigore torpeat. CAPUT IX. De Annis. Annus solaris vel civilis est, dum sol CCCLXV diebus et quadrante zodiacum peragit, quem Romani a bruma, Hebraei ab aequinoctio verno, Graeci a solstitio, Aegyptii inchoant ab autumno. Annus lunaris commagnus est, dum omnia sidera, certis cursibus exactis, ad locum suum reverssexto. Bissextus ex quadrantis ratione per quadriennium conficitur, dum sol ad id signum, ex quo egressus est, non in CCCLXV diebus, sed quarta diei parte superadjecta revertitur. Verbi gratia: si nunc aequinoctialem coeli locum sol oriens intraverit, in hunc anno sequenti meridie, tertio vespere, quarto medio noctis, quinto rursum in exortu recurrens, necessario diem
Abbreviated transcription (Latin):
max stomachantes quia aliud quid respondere non
habent: Annon legistiin quiunt in genesi quia son
diebus mundum secent dẽ: Vnde merito eredi debi:
eum plus minus sexmilibus annorum essestaetlrunt
łe qđ est graauius fuert qui propter septimum diem in
quo requie uit ds̃ aboperibussuis sperarent post sra
annorumiilia scorum laboris in hacuitamortali
sertmo millt annorum curri culo eos post resurretio¬
neur en bae ipfa reta in mortales indelicus & nultasie¬
tid ino reguaturos esse cum xp̃o. Verumhis quia her

Expanded text:
mox stomachantes, quia aliud quid respondere non mox stomachantes, quia aliud quid respondere non habent: Annon legisti, inquiunt, in Genesi quia sex diebus mundum fecerit Deus? unde merito credi debet eum plus minus sex millibus annorum esse staturum. Et quod est gravius, fuere qui propter septimum diem in quo requievit Deus ab operibus suis, sperarent post sex annorum millia sanctorum laboris in hac vita mortali, septimo mille annorum curriculo eos post resurrectionem in hac ipsa vita immortales in deliciis et multa beatitudine regnaturos esse cum Christo. Verum his quia haer
Abbreviated transcription (Latin):
aginta in terpretum trans latione quae uel minus solli¬
cite primo edita est ut multi as truunt uel agentilibus¬
post corrupta ut beato augustino uidetur. seucerte
exutrisque commixto opere codicibus ut sibi uisum
fuerit temporum cursum notauerit. & siue prolixi¬
ora seu breuiora transactisȩculi tempora signauerit.
aut signata reppererit : Nullatenus tamen exhoc
longiora uel lrȩ uiora quaerestant saeculi tempora
putet memor semper dominicae sententiae quia de
die ultima & hora nemo scit. Neque angeli caelorum
Nisi pater solus. Neque enim ulla tenus sunt audi¬
endi qui suspicantur huius saeculi statum sex mili¬
um annorum ab initio fuisse definitum: Etne contra
sententiam dñi uenire uideantur : Addunt incertum
mortalibus quoto anno sextae millenariae paus ta
uenturus s t diesiu dicu. cuius tamen aduentus maxi¬
me curta terminum sextimillenarii debeat sperari:
A quibus si quaens ubi haeo putanda uel credenda legerin

Expanded text:
aginta interpretum translatione, quae vel minus solliaginta interpretum translatione, quae vel minus sollicite primo edita est, ut multi adstruunt, vel post a gentilibus corrupta, ut beato Augustino videtur, seu certe ex utrisque commixto opere Codicibus ut sibi visum fuerit, temporum cursum notaverit, et sive prolixiora seu breviora, transacti saeculi tempora signaverit, aut signata repererit, nullatenus tamen ex hoc longiora vel breviora quae restant saeculi tempora putet, memor semper dominicae sententiae: Quia de die ultima et hora nemo scit neque angeli coelorum nisi Pater solus. Neque enim ullatenus sunt audiendi qui suspicantur hujus saeculi statum sex millibus annorum ab initio fuisse definitum, et, ne contra sententiam Domini venire videantur, addunt incertum mortalibus quoto anno sextae millenariae partis venturus sit dies judicii, cujus tamen adventus maxime circa terminum sexti millenarii debeat sperari. A quibus si quaeris ubi haec putanda vel credenda legerint,
Abbreviated transcription (Latin):
Liua brandus audiens quod sarraceni depopulata sardinu
eaanlo ca fedarent illa ubiossa sc̃i augu stini ep̃i propter
uastitionem barbarorum olim trans lata & honorifice fue¬
rtust cendita misit & dato magno pretio accepit & tran¬
sulia ea in ticinis ibiq cũ debito tanto patrihonorere condidi
conduia editione utentes deca sibi suisque temporibus libros
condid ere lta a nos qui perbeati interprets hueronimumn do¬
storiam puro hebraicȩ ueritatis fonte potamnur etenenu uos
rauionem iux tahanc scire que amus Qlo a sigui labor portiano¬
nr̃m culpauerunt esse super flum acapiant h qui der qis ut
iustum salua caritate responsum. quod praefatus hiero¬
nimus priscae cosmo graphiae calumniatoribus reddit
ut sidisplicet non legant: Ceterum cunctis in commu¬
ne suademus. ut siue quis ex hebraica ueritate quae
ad nos permenioratum interpretempura peruenisse
etiam hostibus iudaeis in professo est siue ex septu¬

Expanded text:
Liuthbrandus, audiens quod Saraceni, depopulata Sardinia, Liuthbrandus, audiens quod Saraceni, depopulata Sardinia, etiam loca foedarent illa ubi ossa sancti Augustini episcopi propter vastationem Barbarorum olim translata et honorifice fuerant condita, misit, et, dato magno pretio, accepit, et transtulit ea in Ticinis, ibique cum debito tanto Patri honore recondiditnta translatorum Editione utentes, de ea sibi suisque temporum libros condidere, ita et nos, qui per beati interpretis Hieronymi industriam puro Hebraicae veritatis fonte potamur, temporum quoque rationem juxta hanc scire queamus. Quod si qui laborem huntrum culpaverint esse superfluum, accipiant hi quicunque sunt justum, salva charitate, responsum, quod praefatus Hieronymus priscae cosmographiae calumniatoribus reddit, ut si displicet non legant. Caeterum cunctis in commune suademus, ut sive quis ex Hebraica veritate quae ad nos per memoratum interpretem pura pervenisse etiam hostibus Judaeis in professo est, sive ex Septu
Abbreviated transcription (Latin):
priuati diuini a moris in stinctu debrittania romamuenire
consutuerant : Inter quo setiam reuerentissimus abbas
meus ceolfridus Annos natus lexiiui. cũ esset presbit u
aom̃&RuIi abbas autẽ anñ xxxu: ubi lingonas peruenit ibi
defunctus atque in eclesi abeatorum geminorum maee dieĩ
sepulus est : Qui inter alia donaria quae afferre disposuert.
misit eccłae scipetri pandectem ab eato hieronimo inlatinũ
ex hebreo uel greco fonte trans latum
polim uenientes triennio ciuitatem obsident : donec ciui¬
bus multa in stantia ad dm̃ clamantibus plurimi eorũ
fame frigore pestilentia perirent: ac sic pertesi obsidionis
ab scederent : Qui inde regressi uulgarorũ gentem quae
est super da nubium bello aggrediuntur & abhac quoque
uicti refugiunt. acnaues repetunt suas : Quibus cũ altũ
peterent in gruente subita tempestate : plurimi etiam
mersis siue confractis perli tora nauibus sunt necati:

Expanded text:
privati, divini amoris instinctu, de Brittania Romam venire privati, divini amoris instinctu, de Brittania Romam venire consueverant, inter quos etiam reverentissimus abbas meus Ceolfridus annos natus LXXIV, cum esset presbyter annis XLVII, abbas autem XXXV, ubi Lingonas pervenit, ibi defunctus atque in ecclesia beatorum Geminorum martyrum sepultus est: qui inter alia donaria quae adferre disposuerat, misit ecclesiae sancti Petri Pandectem a beato Hieronymo in Latinum ex Hebraeo vel Graeco fonte translatum. polim venientes, triennio civitatem obsident, donec civibus multa instantia ad Deum clamantibus, plurimi eorum fame, frigore, pestilentia perirent, ac sic pertaesi obsidionis abscederent. Qui inde regressi Vulgarorum gentem quae est super Danubium bello aggrediuntur, et ab hac quoque victi refugiunt, ac naves repetunt suas. Quibus cum altum peterent, ingruente subita tempestate, plurimi etiam mersi, sive, confractis per littora navibus, sunt necati.
Abbreviated transcription (Latin):
scottiȩ gentis prouintias ad ca nonicam paschalis tempo¬
ris obseruantiam aqua diutius aberrauerant pia predi¬
heo dosius anñ .i. H licelestus in imperatorẽ anasta siũ apud
niceam ciuitatem graui proelio uicit. Datoq sibi sacramento:
dericum fieri ac presbiterum fecit ordinari : Ipse uero ut
regnũ accepit cum esset catholicus. mox in regia urbe i ma¬
ginem illam uenerandam in qua scãe sex sinodus erant de¬
pistae & aphilippico fuerat deiesta : pristino inlocoerexit :
Tiberis fluuius alueum suum egressus. multa romanȩ fecit
exitia ciuitati. lta ut inuia lata adunam & semis staturam
excresceret atq a portam sc̃ĩ petriusque ad pontem
moluium aquaȩ sed escendentes coniungerent: Alansit
autẽ diebus septem donec agentibus lactanias crebrasa
uibus oc tauo demum die reuertit. His temporibus multi
anglorum gentis nobiles &ignobiles uiri & femint ducera

Expanded text:
Scoticae gentis provincias ad canonicam paschalis tempoScoticae gentis provincias ad canonicam paschalis temporis observantiam a qua diutius aberraverant, pia praedi A. M. 4671. Chr. 720. Theodosius anno I. Hic electus in imperatorem Anastasium apud Nicaeam civitatem gravi praelio vicit, datoque sibi sacramento, clericum fieri ac presbyterum fecit ordinari. Ipse vero ut regnum accepit, cum esset catholicus, mox in regia urbe imaginem illam venerandam, in qua sanctae VI synodi erant depictae et a Philippico fuerant dejectae, pristino in loco erexit. Tiberis fluvius alveum suum egressus multa Romanae fecit exitia civitati, ita ut in via lata ad unam et semis staturam excresceret, atque a porta sancti Petri usque ad pontem Milvium aquae se descendentes conjungerent. Mansit autem diebus VII, donec, agentibus letanias crebras civibus, octavo demum die revertit. His temporibus multi Anglorum gentis, nobiles et ignobiles, viri et feminae, duces et
Abbreviated transcription (Latin):
ras inporticu sc̃i petri quat asta sex sc̃arũ sinodorũ uniuent
continerent. Nam & huius modipisturas cũ haberentur in an
regia philippicus iusserat auferri : Statuitq populus roman
hereaciimperatoris nomen aut cartas aut figurã solidi
perent : Vnde nec eius effigies in ecclesia introdustai
nec nomen ad missarũ sollemnia prolatum
nec occidit : Idem lit teras constantino papȩ romam per sol¬
cum patricium & ex arcũ italiȩ direxit quibus se fautorem
catholicȩ fidei & sc̃i sexti concilii prȩdicatorẽ esse docuiti
Liud brandus rex langobardorum donationẽ patrimoniabs
cottiarum quã hereberechtus rex fecerat & ille repetieo
admontione uenerabilis papȩ gregorii confirmauit : Ecbel
uir ss degente anglorum & sacerdotiũ monachica uiti
etiam pro cȩlesti patria peregrinus exornans plurimas

Expanded text:
picturas in porticu sancti Petri quae Acta VI sanctarum synodorum universalium picturas in porticu sancti Petri quae Acta VI sanctarum synodorum universalium continerent. Nam et hujusmodi picturas cum haberentur in urbe regia Philippicus jusserat auferri, statuitque populus Romanus ne haeretici imperatoris nomen in chartas, aut figuram solidi, susciperent; unde nec ejus effigies in ecclesiam introducta est, nec nomen ad missarum solemnia prolatum.nec occidit. Idem litteras Constantino papae Romam per Scholasticum patritium et exarchum Italiae direxit, quibus se fautorem catholicae fidei, et sancti sexti concilii praedicatorem esse docuit. Liuthbrandus, rex Longobardorum, donationem patrimonii Alpium Cottiarum quam Hereberechtus rex fecerat et ille repetierat, admonitione venerabilis papae Gregorii confirmavit. Ecberctus vir sanctus de gente Anglorum, et sacerdotium monachica vita etiam pro coelesti patria peregrinus exornans, plurimas
Abbreviated transcription (Latin):
ei tiberiũ qui eũ de regno ei estũ toto quo ipse regnabat tẽpore
in eadẽ ciuitate incustodia tenuerat : Callinicũ uero patriarchã
eritis oculis mnis it romã & dedit epis copatũ erro quierat abbas
inponto eũq alebat exulem ł lic constantinũ papã ad se
uenire iubens honorifice suscepit acremisit ita ut eũ die
dominica missas sibi facere iubens cõmunionẽ demanu eius
aci peret : quẽ prostratus in terra prosuis peccatis intercedere
rogans cunsta ecłat priuilegia renouauit : Quicũ exenitum
mitterit in pontũ multũ prohibente papa apostolicoalcon¬
prehendendũ philippicũ quemibi religauerdt conoenusom
duo decimũ aburbemiliariũ & uisto atqiocciso iustinan
regnum suscepit philippicus
bernandu abbatas iurt monasteriũsuũ pontũ rediris praco
atm con statti no papȩ misit litteras praui dogmatis quisd
cũ apostolicȩ sedis conciliorespuit E thuius reicausa fear

Expanded text:
ejus Tiberium, qui eum de regno ejectum toto quo ipse regnabat tempore ejus Tiberium, qui eum de regno ejectum toto quo ipse regnabat tempore in eadem civitate in custodia tenuerat. Callinichum vero patriarcham erutis oculis Romam misit, et episcopatum Cyro, qui erat abbas in Ponto, eumque alebat exsulem, dedit. Hic Constantinum papam ad se venire jubens, honorifice sDominica missas sibi facere jubens communionem de manu ejus acceperit: quem prostratus in terra pro suis peccatis intercedere rogans, cuncta ecclesiae privilegia renovavit. Qui cum exercitum mitteret in Pontum, multum prohibente papa apostolico, ad comprehendendum Philippicum quem ibi relegaverat, conversus omnis ad duodecimum ab urbe milliarium, et victo atque occiso Justiniano regnum suscepit Philippicus.bernandum abbatis jure monasterium suum, Pontum redire praecepit. Idem Constantino papae misit litteras pravi dogmatis, quas ille cum apostolicae sedis concilio respuit; et hujus rei causa fecit
Abbreviated transcription (Latin):
consent. Sis ubus dux gentis langobardorũ beneuenti cãpa¬
niã ignt eladio & castiuiate uastauit: Cũ que monesa quitus
impetur es stret : apostolicus papa iohannes quis ergio su qristint
missis ad cũ sac erdotib: ac donariis ꝑ plurimis uniuersosredemt
captiues aq hostes domũ redire fecit : Cui succes sit alius iohannes
Qui int̃ multa operũ illustriũ fecit oratoriũ sc̃ȩ dĩ gene triciopere
pulcherimo intra ecđambeati petriapłi łereberechtus rex lango¬
bardorũ multas cortas & patrimonia alpiũ cottiarũ quaȩ quondã
adius pertinebant a postolicȩ sedis sed alan gobardis multo tẽ pr̃
fuerant ablata restituit iuri eiusdẽ sedis & hancdonationẽ au¬
reis scriptã litteris romam direxit:
ustinianus secundo cũ tiberio filio a nñ u.i. ł licauxilio terbelli
regis uulgarorũ regnũ recipiens. occidit eos quise expulerant
patricios & leonẽ quilo cũ eius usurpauerat nec ñ & successort̃

Expanded text:
CIV Gisulfus, dux gentis Langobardorum Beneventi, Campaniam igne, gladio et captivitate vastavit; cumque non esset qui ejus impetu resisteret, apostolicus papa Johannes, qui Sergio successerat, missis ad eum sacerdotibus ac donariis pcaptivos, atque hostes domum redire fecit. Cui successit alius Joannes, qui inter multa operum illustrium, fecit oratorium sanctae Dei genitrici opere pulcherrimo intra ecclesiam beati Petri apostoli. Hereberctus, rex Longobardorum, multas cortes et patrimonia Alpium Cottiarum, quae quondam ad jus pertinebant apostolicae sedis, sed a Longobardis multo tempore fuerant ablata, restituit juri ejusdem sedis, et hanc donationem aureis scriptam litteris Romam direxit. A. M. 4665. Chr. 714. Justinianus secundo cum Tiberio filio annos VI. Hic auxilio Terbelli regis Vulgarorum regnum recipiens, occidipatricios, et Leonem, qui locum ejus usurpaverat, et successorem
Abbreviated transcription (Latin):
tastis uͦ petalis quib gẽme in dusȩ erant mirȩm agnituams
portionẽ lignis alutiferidomini cȩ crucis interius repositã inispre
Quas ea tẽ pertillo annis omnibus inbasilica saluatoris quat
appellatur constantiniana die ex altationisei ab omi niosal¬
sis in bittania ex anachorita antistes cutberctus totã ab in¬
fantusq ad seniũ uitã miraculorũ signis in clitã dixit Qu ui
Roannis maneret corpͥhumatũ in corruptũ posthieo quas eaden
bom defuneta si mulcũ ueste qua tegebat᷑ inuentĩ est si cu in

Expanded text:
tractis IV petalis quibus gemmae inclusae erant, mirae magnitudinis tractis IV petalis quibus gemmae inclusae erant, mirae magnitudinis portionem ligni salutiferi dominicae crucis interius repositam inspexit; quae ex tempore illo annis omnibus in basilica Salvatoris quae appellata Constantiniana, die exaltationis ejus, ab omni oscurnensis in Brittania ex anachorita antistes Cuthbertus totam ab infantia usque ad senium vitam miraculorum signis inclytam duxit; cujus dum XI annos maneret corpus humatum, incorruptum post haec, quasi eadem hora defuncti, simul cum veste qua tegebatur, inventum est; si
Abbreviated transcription (Latin):
ca sublugata est romano imperio quaefuerat tenta a sarra¬
cenis Ipsa quoq Κc artagine ab eis capta & destructa : Hicbea¬
tae memoriȩ pontificem romanae ecdesiae sergium quia
erratice suȩ synodo quã constantino polifecerat fauere & subscri¬
bere noluiss& : misso tacharia protospatario suolus sit con¬
stantinopolim deportari: sed p̃uenit militia rauennatȩ urbi siu¬
cinarũq partiũ lussa principis nefanda & eundẽ t achariã c̃tum elus
& inurus ab urbe roma repulit. Idem papa sergius ordinauit
uenerabilẽ uirũ uuilbrordũ cognomine dementẽ fresonũgerte
ep̃m in qua usq hodie pro ȩ terna patria peregrinus ẽ enim
debrittania gentis anglorũ innumera cotidie diabolo de ari¬
menta & xp̃i anȩ fidei facit auginenta: Iustinianus obculpĩ
quat i angulo obseurisimo diutissime iacuerat & in eacrice duo¬
sisap̃tiosis lapidib: ad ornatã dño reuelante repperit Dequa

Expanded text:
ca subjugata est Romano imperio, quae fuerat tenta a Saraca subjugata est Romano imperio, quae fuerat tenta a Saracenis, ipsa quoque Carthagine ab eis capta et destructa. Hic beatae memoriae pontificem Romanae Ecclesiae Sergium, quia erraticae suae synodo, quam Constantinopoli ecerat, favere et subscribere noluisset, misso et Zacharia protospatario suo, jussit Constantinopolim deportari. Sed praevenit militia Ravennatis urbis vicinarumque partium jussa principis nefanda, et eumdem Zachariam contumeliis t injuriis ab urbe Roma repulit. Idem papa Sergius ordinavit venerabilem virum Vilbrordum, cognomine Clementem, Fresonum genti episcopum, in qua usque hodie pro aeterna patria peregrinus, est enim de Brittania gentis Anglorum, innumera quotidie diabolo detrimenta et Christianae fidei facit augmenta. Justinianus ob culpam quae in angulo obscurissimo diutissime jacuerat, et in ea crucem diversis ac pretiosis lapidibus adornatam, Domino revelante, reperit, de qua
Abbreviated transcription (Latin):
doxium tem poribus damas pupȩ &̃ gratiani principis quando
cipe& papa
celestino : Quarta in calcedone patrum dexxx. subleone
papa tem poribus martiani principis contra euticenne fandis¬
simorum prȩsulem manicheoru:
Quint altem in constantino politemporibus uigiliipapȩ sublustini¬
a noprincipe. contra theodorum & omnes her&i cos:
xp̃iedil tdrida filia annaeregis anglorum & primo alteri
uiro permagnifico & post ecfridoregi coniunx data : post¬
quamxii a ñthorũ incorrupta seruauit maritalem : postregi¬
na suptouel amine sacro. uirgo sci monialis efficitur : Nec mora
&ia uirginũ mater & nutrixpia sc̃arum : accepto in construen¬
du monasteriu locoquem eilge uocant : Culus merita uiuacia
testat᷑ &iam mortua caro quȩ post xui añ sepulturae cũ ues¬
te qualnuoluta est incorrupta reperitur.
ustinianus minor filius constantini añ .x. hic constituit pacem
cum sarracenis decennio terra mariq:: sed & prouintia a fri¬

Expanded text:
doxium, temporibus Damasi papae et Gratiani principis, quando cipe et papa elestino. Quarta in Chalcedone Patrum DCXXX, sub Leone papa, temporibus Martiani principis, contra Eutychem nefandissimorum praesulem monachorum. Quinta item in Constantinopoli, temporibus Vigili papae, sub Justiniano principe, contra Theodorum et omnes haereticos. irgo Christi Aedilthryda, filia Annae regis Anglorum, et primo alteri viro permagnifico, et post Ecfrido regi, conjunx data, postquam XII annos thorum incorrupta servavit maritalem, post reginam, sumpto velamine sacro, virgo sanctimonialis efficitur: nec mora etiam virginum mater et nutrix pia sanctarum, accepto in construendum monasterium loco quem Elge vocant, cujus merita vivacia testatur etiam mortua caro, quae post XVI annos sepulturae, cum veste qua involuta est incorrupta reperitur. A. M. 4649. Chr. 698. Justinianus minor filius Constantini annos X. Hic constituit pacem cum Saracenis decennio terra marique. Sed et provincia Afri
Abbreviated transcription (Latin):
lẽ ame sol fitium quadragenis quinis dieb totidẽq
& ꝑ eos Xc̃ dies inmeridiem umbras laci. Rursus in mero e in¬
sula hȩc cap̃q gentis ethiopum quinq milib: stadium asfene in

Expanded text:
em ante solstitium quadragenis quinis diebus totidemque  eos XC dies in meridiem umbras jaci. Rursus in Meroe inquae caput gentis Aethiopum, V millibus stadiorum a Syene, in
Abbreviated transcription (Latin):
generationes iuxta utrãq austoritatẽ .xiIIi. annos uero decccxlii.
cõplestens. H aeo q̃dã ueluti adolescentia fuit populi dĩ. Aqua ȩ tate
quia incipit homo posse generare ꝓpterea matheus eu angelista
generationũ ex abrahã sũpsit exordiũ qͥ &iã pat̃ gentiũ constitutus
ẽ quandomutatũ nom̃ accep̃. Quarta ad auid usq ad transigra¬

Expanded text:
es, juxta utramque auctoritatem XIV, annos vero DCCCCXLII, complectens. Haec velut quaedam adolescentia fuit populi Dei, a qua aetate quia incipit homo posse generare, propterea Matthaeus evangelista generationum ex Abraham sumpsit exordium, qui etiam pater gentium constitutus est, quando mutatum nomen accepit. Quarta a David usque ad transmigra
Abbreviated transcription (Latin):
nobis diesẽ: Cũ aut̃ parte aquilonis circuiens ꝑuehit᷑ nobis nox ẽ¬
Non tam̃ in alia parte nonẽ dies ubi prȩsentia solis ẽ nisi forte
poeticis figm̃tiscor indinandũẽ ut credumꝰ solem mari selm¬
mergere : atque inde lotum ex alia parte mane surgere

Expanded text:
nobis dies est, dum autem partem Aquilonis circumiens pervehitur, nobis nox en tamen in alia parte est dies, nisi ubi praesentia solis est; nisi forte poeticis figmentis cor inclinandum est, ut credamus solem mari segere, atque inde lotum ex alia parte mane surgere
Abbreviated transcription (Latin):
supra seripto usq in occasum uergiliarum hoc est indiem vIIđ febris
sunt dies Xłv hocca sum pliadum. De hachora hominib: sanguis

Expanded text:
supra scripto usque in occasum Vergiliarum, hoc est, in diem sextum sunt dies XLVI in occasum Pleiadum. De hac hora hominibus sanguis
Abbreviated transcription (Latin):
aClXVdiebus om̃s se annos agere debereputa uerit : mag¬
num sibimoꝵx inueniet annui circuitus occurrisse dispendiũ
Itaut post aliquot anmorumuertentium curricula ȩstius mensi¬
bus uernum tempus uernis brumale brumalibus au¬
tumnale autunnalibus aestiuum seoffendisse ꝑ uersus
cõputator horrescat SiciusaNie q̃ designifero & cȩli

Expanded text:
ac LXV diebus omnes se annos agere debere putaverit, magnum sibi mox inveniet annui circuitus occurrisse dispendium, ita ut post aliquot annorum vertentium curricula, aestivis mensibus vernum tempus, vernis brumale, brumalibus autumnale, autumnalibus aestivum se offendisse perversus computator horrescat. Si cui sane quae de signifero et coeli
Abbreviated transcription (Latin):
quinto rursus ii exortudiei ut pote complecodiei toti¬
us circuiture currat : Sicq necessario diem superfluũ
adnoneat ubilib& interponendum anniq quartiple¬
ñitudini eẽ copulandum: Quemegrptii ar mosuo sol¬
mani autem ui ꝑrum martiarũ dieunde & bissex¬
tumuocant inter kalare consuer : Quodsi qui cal¬
culatorum facere negligens tricentis solum

Expanded text:
quinto rursus in exortu diei, utpote completo diei totius circuitu recurrat, sicque necessario diem superfluum admoneat ubilibet interponendum, annique quarti plenitudini esse copulandum. Quem Aegyptii anno suo solmani autem VI Calendarum Martiarum die, unde et bissexvocant, intercalare consuerunt. Quod si quis calculatorum facere negligens CCC solum
Abbreviated transcription (Latin):
pumerare curam. Propterquo didemultimus epactas id ÷
adiectiones lumares x &uiii tunc retinens primo annoñ
ipsius circuliponitur. Secundus aute mannꝰ epactas xisus¬
usq ad finem ei : in communibus &embolismis annis pͣ
fixos dies nos inuenire non dubiumẽ. Hluius modiergo co¬
gitdiuersitas sex solum primos circuli decennouena¬
lis annos ȩquali nobiscum &ate limam putare uicto¬
rium: Nam de inceps inserta mutatione s altus una sem

Expanded text:
numerare curamus. Propter quod idem ultimus epactas, id est adjectiones lunares, octodenas tunc retinens, primo anno, nipsius cycli ponitur, secundus autem annus epactas undecim sususque ad finem ejus in communibus annis et fixos dies nos invenire non dubium est. Hujusmodi ergo cogit diversitas, sex solum primos circuli decennovenalis annos aequali nobiscum aetate lunam putare Victorium. Nam deinceps inserta mutatione saltus, una sem
Abbreviated transcription (Latin):
tate dispertiunt Sepequidem aequa uttq sorte sept¬
dieb: ac dimidio cursũ consum mantes. selueluentis impellen¬
tib cut repellentib uel alia qualib& accidente siuena

Expanded text:
tate dispertiunt. Saepe quidem aequa uterque sorte septdiebus ac dimidio cursum consummantes, saepe, vel ventis impellentibus, aut repellentibus, vel alia qualibet accedente sive na
Abbreviated transcription (Latin):
totum annũ induo tempora hiemis uidelic& et ȩstatis¬
disꝑtiebant Sex illos m̃ses quib: longioress̃ noctib ti

Expanded text:
totum in duo tempora, hyemis, videlicet, et aestatisrtiebant, sex illos menses quibus longiores noctibus di
Abbreviated transcription (Latin):
& uespera. quando imminente ia msuluatoris aduentugens iudẽa
propter scelerum magnitu dinem romanis tributaria facta

Expanded text:
 vespera, quando imminente jam Salvatoris adventu, gens Judaea propter scelerum magnitudinem Romanis tributaria facta