comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
I romanoꝵ põ¬
tificũ decreto
ceteroꝵ opuscula trac¬
tatoꝵ approbantur uel
tencatur acceptũ: et qõ
illa repulit hactenus
mefficax habeatur qnͣ¬
to potius ea que ipsa
pro catholica fice pro
sanis ologmatib: pro
uariis et multi fariis ec¬
clesie neccessitatib et
fiodeliũ morib oiuer¬
so tẽpore scripsit: omĩ¬

Expanded text:
i Romanorum Pontificum decreto ceterorum opuscula tractatorum approbantur vel teneatur acceptum, et quod illa repulit, hactenus inefficax habeatur: quanto potius, quae ipsa pro catholica fide, pro sanis dogmatibus, pro variis et multifariis ecclesiae necessitatibus et fidelium moribus diverso tempore scripsit, om
Abbreviated transcription (Latin):
et ab omnibus prorsus
in qui buslibet neccessi¬
satione magistra reue¬
renter assumi: quãquã
quidem uestrũ scripserit.
hauo illa excretalia pris¬
corum pontificũ in to¬
to canonũ codicis corpo¬

Expanded text:
sus in quibuslibet opportuniione magistra, reverenter assumi; quanquam quidam vestrum scripserint, haud illa decretalia priscorum pontificum in toto canonum codicis corpo
Abbreviated transcription (Latin):
ubi sue intentiom hec
suffragariᷤ conspicũt:¬
ter utantur: et solũ nũc
mentũ priuilegioꝵ mi
nus accepta esse perhibe¬

Expanded text:
ubi suae intentioni haec suffragari conspiciunt,ter utantur, et solum nunc mentum privilegiorum, minus accepta esse perhibe
Abbreviated transcription (Latin):
Llud sane quocl¬
ad sacerdotalẽ per¬
tmet dignitatẽ ĩter omnia
uolumus canomĩ statuta
scruari. ut non in qͥbussi¬
bet locis: neq quib cũq¬

Expanded text:
llud sane, quoad sacerdotalem pertinet dignitatem, inter omnia volumus canonum statuta servari: ut non in quibuslibet locis, neque in quibuscunq
Abbreviated transcription (Latin):
Piscopi non in ca¬
stellis neq in modi¬
cis ciuitatib debent con¬
stitui: sed presbiteri per
castella: et modicas ciui¬
tates atq uillas debent ab
cp̃is ordinari et poni: sin¬
guli tamen per singulos
bet ordinari. Et ut dic tũ
est non ad modicã ciuita¬
tem: ne uilescat nomen

Expanded text:
pi autem non in castellis aut modicis civitatibus debent constitui, sed presbyteri per castella et modicas civitates atque villas debent ab episcopis ordinari et poni, singuli tamen per singulos episcopis ordinari, et ut dictum est, non ad modicam civitatem, ne vilescat nomen
Abbreviated transcription (Latin):
Iquis pbr aut
dyaconus smne aliqua
examinationc ordiati
sunt: aut certe cum dis¬
cuterentur: criminosa
peccata confessĩ sunt:
aut post ordinationẽ
ab aliis detecti sunt: a¬
biiciantur ex clcro. Si
quod irreprchensi bile̾
est: sancta catholica
defendat ecclesia des
Distinctio .xxU.

Expanded text:
quis presbyter aut diaconus sine aliqua examinatione ordinati sunt, aut certe, quum discuterentur, criminosa peccata sua confessi sunt, aut post ordinationem ab aliis detecti sunt, abjiciantur ex clero. § 1quod irreprehensibile est, sancta catholica defendit ecclesia. DISTINCTIO XXV.
Abbreviated transcription (Latin):
Sollicitudo quoq pario¬
chiar : et ordmatio: et
iuirgia ad ciusdem perti¬
nent curam pro rep̾arã¬
dis diocesams hasilicis
ipse suggerit sacerdotiͦ:
ipse in quirit parrochias
cum iulsione ep̃i et orna¬
menta et res basilicarꝰ &
parrochiar gesta et liber¬
idem refert. collec tam
pecumam de cõmumocͤ
ipse accipit et ep̃o defcrt:
et clericis proprias partes
ipse distribuit. Ab archi¬
oiacono nũciatur epõ ex¬
cessus dyaconoꝵ: ipse
denũtiãt sacerdoti in sa¬
crario iciumoꝵ dies at¬
q solennitatũ: et ab ip̃o
publice iccclia predica¬
tur: quanco uero archi¬
diachonus absens est
cono eiusq preceptis: si¬
cut epĩ sui sciat se obedia¬

Expanded text:
Sollicitudo quoque parochitanorum, et ordinatio, et jurgia ad ejus pertinent curam; pro reparandis dioecesanis basilicis ipse suggerit sacerdoti; ipse inquirit parcum jussione episcopi et ornamenta vel res basilicarum parochiarum, gesta liberidem refert, collectam pecuniam de communione ipse accipit et episcopo defert, et clericis proprias partes idem distribuit. Ab archidiacono nunciantur episcopo excessus diaconorum, ipse denunciat sacerdoti in sacrario jejuniorum dies atque solennitatum, et ab ipso publice in ecclesia praedicatur; quando vero archidiaconus absens est,cono, ejusque praeceptis, sicut episcopi sui, sciat obedi
Abbreviated transcription (Latin):
procedat. nam si secula¬
res in publicis iudiciis
libellis utuntur appella¬
toris: quãtomagis sacer¬
cotib hec eadcm agere
licet: qui super illos sũt
de quib dictũ est. Ego
dixi lii estis. ¶tẽ uiuꝰ.¬

Expanded text:
procedat. Nam, si saeculares in publicis judiciis libellis utuntur appellatoriis, quanto magis sacerdotibus haec eadem agere licet qui super illos sunt? De quibus dictum est: Ego, dixi, Dii estis, et fi
Abbreviated transcription (Latin):
inuemiri: prouisurus ante
omnia: ne ad cuuissibet
conuersationis meritum
laice persone aspirare pre¬
inueniant: et tu periculu
ordinis tui quod absir
incurras monasteria ãt
siqua sunt in ipsius con¬
stituta parrochia: sub tua
cura dispositioneq quo¬
usq illic proprius fuerit
ordinatus episcopus cõ

Expanded text:
inveniri, provisurus ante omnia, ne ad hoc cujuslibet conversationis vel meriti laicae personae aspirare praeinefficax, et in periculum ordinis tui quod absit incurras. Monasteria autem, si qua sunt in ipsius constitua parochia, sub tua cura dispositioneque, quousque illic proprius fuerit ordinatus episcopus, ess
Abbreviated transcription (Latin):
etiam leges dicuntur ab
his qui cas condiderũt.
ut consulares: tribuncie
iulie: cornelic. nam sub
oc tauiano cesare suffec t
consules papius et pon¬
peius legem tulerunt: q̃
i nominibus eorũ appella¬
tur papia et ponpeia cõ¬
inens patrum premia
ꝓo suscipiendis liberis.
Sub eodem quoq impe¬
ntore falcidius tribun
pebis legem fecit: ne qͥs
pus extrancis tes tamẽto
lgaret qm ut quarta ꝑs
siperesset heredihus ex
cuus nomine lex falci

Expanded text:
etiam leges dicuntur ab iis, qui condiderunt, ut consulares, tribuniciae, Juliae, Corneliae. Nam et sub Octaviano Caesare suffecti consules Papius et Poppaeus legem tulerunt, quae a nominibus eorum appellatur Papia Poppaea, continens patrum praemia pro suscipiendis liberis. Sub eodem quoque imperatore Falcidius tribunus plebis legem fecit, ne quis plus extraneis in testamento legaret, quam ut quarta pars superesset heredibus, ex cujus nomine lex Falcid
Abbreviated transcription (Latin):
in ecclesiastica ordma¬
tione constitutum: insi
manifeste in ecclesia sue¬
ciuitatis siue possessioĩsͦ
aut in martyrioᷤ aut in
monasterio hic qui or¬
admatur mercatur ordi¬
natioms publice.uoca¬
bulum. cos autẽ qui ab¬
solute ordinantur decre
uit sancta synodus uã¬
cuam Habere manus mm¬
positionem: et nullum
ta le factũ ualere ad m¬
centie¬

Expanded text:
in ecclesiastica ordinatione constitutum, nisi manifeste in ecclesia civitatis sive possessionis aut in martyrio aut in monasterio, et qui ordinatur mereatur ordinationis publicatae vocabulum: eos vero qui absolute ordivit sancta synodus vacuam habere manus impositionem, et nullum tale factum valere ad icenti
Abbreviated transcription (Latin):
presbiteri dyacones sunt
ordinandi. Metropolita¬
nus autem iuxta lẽonẽ¬
papam ex presbiteris eius¬
dem ecclesie: uel ex dyaco¬
nb optimus orlinetur
Ex monachis autẽ
uel laicis nullus insi per
gradus ecclesie debet ad
Sũmũ sacerdotĩ perue¬
nire. A¬

Expanded text:
presbyteri et diaconi sunt ordinandi, Metropolitanus autem juxta Leonem ex presbyteris ejusdem ecclesiae vel ex diaconis optimus ordinetur. Ex monachis autem vel laicis nullus nisi per gradus ecclesiae debet ad summum sacerdotium pervenire.
Abbreviated transcription (Latin):
egreditur talis iniuditiõ
bitur: sed tamen de quibꝰ¬
dam culpis esse ante udi¬
cium purgatiomis ignis
credendus estͤ pro cõ ꝙ ue¬
ritas dicit: Quia si quis
dixerit: neq in hoc seculo
renittitur ci: neq in futu¬
ro: in qua sententia datur
intelligi quasdam culpas
in hoc scculo: quasdam in
futuro posse relaxari: qđ¬
autem de uno negantur
consequens intellectus pa¬
teat: quia de quibusoam
conceditur: sed tamen ut
predixi hoc de paruis mi¬
nimisq peccatis fieri posse
credendum est: sicut est as¬
siduus et ociosus sermo. ĩ¬
moderatus risus: uel pecca¬
tũ cure familiaris quod uix
sinc culpa uel ab ipsis agr̃
qui culpam qualiter de¬
clinare erbeant sciunt: q̃¬

Expanded text:
egreditur , talis in judicio tur. Sed tamen de quibusdam levibus culpis esse ante judicium purgatorius ignis credendus est, pro eo quod Veritas dicit, quia si quis dixerit, neque in hoc saeculo remittetur ei, neque in futuro . In qua sententia datur intelligi quasdam culpas in hoc saeculo, quasdam vero in futuro posse laxari. Quod enim de uno negatur, consequens intellectus patet, quia de quibusdam 444 conceditur. Sed tamen, ut praedixi, hoc de parvis minimisque peccatis fieri posse credendum est, sicut est assiduus otiosus sermo, immoderatus risus, vel peccatum curae rei familiaris, quae vix sine culpa vel ab ipsis agitur, qui culpam qualiter declinare debeant sciunt; a
Abbreviated transcription (Latin):
Im adiutoruñe¬
strum terrem im¬
perii leges assumendas
putatis: nõ reprchẽdimꝰ.¬
¶am fecit hoc paulus
cum aduersus ĩiuriosos
romanũ ciuemꝰ se esse

Expanded text:
in adjutorium vestrum terreni imperii leges assumendas putatis, non reprehendimus: fecit hoc Paulus cum adversus injuriosos Romanum civem se esse
Abbreviated transcription (Latin):
Udire epm atten¬
tius oportei. et
ab ipso suscipere doctri¬
nam fidei. monitaᷤ autẽ
uite a presbiteris inquirẽ
a daconib uero or¬
dimnem discipline. Sa
cerdos quoq utrũq
humeꝵ orario ambit.
Oyaconus uero smistrũ
tantũ: ut ad mĩstcriũ
expeditius discurrat.
nole in conci. tole.¬

Expanded text:
udire episcopum attentius oportet, et ab ipso suscipere doctrinam fidei; monita autem vitae a presbyteris inquirere, a diaconis vero ordinem disciplinae. Gratian. Sacerdos quoque utrumque humerum orario ambit; diaconus vero sinistrum tantum, ut ad ministerium expeditius discurrat. Unde in Concilio Tole
Abbreviated transcription (Latin):
Ed illud non
ociose transcur¬
rendum est: ꝙ Unoͭ peccã¬
te ira dei super omnem
populum Uenit: hoc quo¬
modo accidit: quando
sacerdotes qui populo
presunt erga celinquen¬
tes bemuołi uideri uo¬
lunt: & uerentes peccãtiũ
singuas ne forte male
ce dis Ioquantur sacerdo¬
talis seueritatis ĩmemores
nolunt complere quod
scriptum est. Peccantem
coram omnib argue: ut
ceteri metum habeant.
Et iterum. Auferte ma¬
lum a uobis ipsis: nec ze¬
lo dei succensi mnitant᷑
apostolum dicentem. Tra¬
didi huiusmodi hoĩem
sathane in interitũ car¬
ms: ut spiritus saluus
fiat. Neq illud euange¬
lii implere student.Ut
si uiderint peccantem pͥ¬
mo secreto eum comieni¬
ant: post etiam duoba
bus: que si cõtẽpserit.&
post ecclesie correctioẽ
non fuerit emendatus.
de ecclesia expulsum
uelut gentilem habeant
aut publicanĩ: et dum¬
Um parcunt uniuerse
ccclesie moliuntur inte

Expanded text:
ed illud non otiose transmittendum est, quod uno peccante ira Dei super omnem populum venit. Hoc quando accidit? quando sacerdotes, qui populo praesunt, erga delinquentes benigni videri volunt, et verentes peccantium linguas, ne forte male de eis loquantur, sacerdotalis severitatis immemores nolunt complere quod scriptum est: Peccantem coram omnibus argue, ut et caeteri timorem habeant; et iterum: Auferte malum ex vobis ipsis. Nec zelo Dei succensi imitantur Apostolum dicentem: Tradidi hujusmodi hominem Satanae in interitum carnis, ut spiritus salvus fiat. Neque illud evangelii implere si viderint peccantem primo secrete conveniant; post etiam duobus ris: quod si contempserit, et post Ecclesiae correptionem non fuerit emde Ecclesia expulsum velut gentilem habeant ac publicanum ; et dum parcunt uni, universae Ecclesiae moliuntur inte
Abbreviated transcription (Latin):
assumere: non cõficiẽdi
crismatis: non consigna¬
tiomis pontificalis adhi¬
benex sibimiet arripere
dando semel concessum
legitur. illud autẽ leoĩs
pape et gela sii usu appro¬
bante p̾reualuit: forte
ubi aliquor consuctudo
hoc amisit ut in absc̃tia
cpiscopi extrema necessi¬
tate cogente: et ex cõces¬
sione gregorii pbr̃i bap¬
tizatos in frontib limai
rohibitio uero lco¬
ms et gelasii in co casu
intelligatur cum episco¬
pi presentes sunt: uel
cum non cogit ultima
necessitas: dleo uero sã¬
cti ficato permittitur
eis ungere infirmos.uñ
iacobus ait: infirinat᷑.
quis in uobis inducat
presbiteros ecclelie: qui
tes cum olco m nomme
domini: et oratio fidci sal
codem oleo ungere infir¬
mos: uel si imp̾enitentiy
huiusmodi unctio sit
concedenda ¶c his ue
ro scribit innocentius

Expanded text:
assumere, non conficiendi chrismatis, non consignationis pontificalis adhibendae sibimet arripere dando semel concessum legitur. Illud autem Leonis Papae et Gelasii usu approbante praevaluit, nisi forte ubi aliquorum consuetudo hoc admisit, ut in absentia episcopi extrema necessitate cogente ex concessione Gregorii presbyteri baptizatos in fronte liniant. Prohibitio vero Leonis et Gelasii in eo casu intelligatur, quum episcopi praesentes sunt, vel quum non cogit ultima necessitas. Oleo vero sanctificato permittitur eis ungere infirmos. Unde Jacobus ait: Infirmatur quis in vobis? inducat presbyteros ecclesiae, quites eum oleo in nomine Domini, et oratio fidei salveodem oleo ungere infirmos? vel si impoenitentibus hujusmodi unctio sit concedenda? De his vero ita scribit Innocentius
Abbreviated transcription (Latin):
E his clericis pro
quibus consu¬
liustis: se qui se oefendẽ¬
dopaganũ occiderunt:
si postea per penitentiam
emendati possint ad gra¬
dum pristinũ redire. aut
ad altiorem cõscendere:
scio nos nullam occasio¬
nem dare: nec ullam tri¬
buere eis licentiam quẽ¬
libet hominũ quolibet
modo occidenoi. Uerũtñ¬

Expanded text:
e his clericis pro quibus consuluisti, scilicet qui se defendendo paganum occiderunt, si postea per poenitentiam emendati possint ad gradum pristinum redire, aut ad altiorem conscendere: scito nos nullam occasionem dare, nec ullam tribuere eis licentiam quemlibet hominem quolibet modo occidendi. Veru
Abbreviated transcription (Latin):
peratore: clericus alterĩ
ciuitatis a suo ep̃o: sed
non cligitur aliquis:
insi in sacris ordinb
constitutus. Fit enim
clectio cum solemmita¬
te decreci oĩm subscrip¬
tiomb roborati. postu¬
latiouero simplici peti¬
tione. Quam distin
Electio
epĩ debet ficri cum solẽ¬
nitate decreti: oĩm sub¬
scriptione rohorati. e

Expanded text:
peratore, clericus alterius civitatis a suo episcopo; sed non eligitur aliquis nisi in sacris ordinibus constitutus. Fit enim electio cum solennitate decreti omnium subscriptionibus roborati; postulatio vero simplici petitione. Quam distincElectio episcopi debet fieri cum solennitate decreti omnium subscriptionibus roborati. E
Abbreviated transcription (Latin):
ribus nostris obedientes
castitatẽ seruauerit iux̃
ligiosos clericos simul
manducent et dormiant:
et quicquid eis ab eccliis
cõpetit hoc cõmunter ha¬
et primitie scu oblatioes
uiuoꝵ et mortuoꝵ eccle¬
siis dei fideliter reddãtꝰ
a laicis: et ut ipse in dis¬
potione̾ ep̃oꝵ sint: quas
qui retinuerint a sancte
ecclesiȩ cõmunione sepa¬

Expanded text:
ribus nostris obedientes castitatem servaverint, juxligiosos clericos, simul manducent et dormiant, et quidquid eis ab ecclesia competit, communiter baet primitie seu oblationes vivorum et mortuorum ecclesiis dei fideliter reddantur a laicis, ut in dispositione episcoporum sint; quas qui retinuerint, a sancte ecclesie communione sepa
Abbreviated transcription (Latin):
Recepta canoĩca.
quib ecc lesiasti¬
ca regitur disciplia sicut
sacerdotiũ debiles corpo¬
constitutus: ac si tuc fue¬
rit sauciatus: amittere nõ
potest: quod tempore suc
sinccritatis accepit. ¶ Ste¬
phanus siqͥdẽ pbr̃ pctito¬
rio nobis defleuit obla¬
to ꝙ haberet in suboitis

Expanded text:
ecepta canonum, quibus ecclesiastica regitur disciplina, sicut patiuntur debiles corpoconstitutus ac tum fuerit sauciatus, amittere non posinceritatis accepit. Stephanus siquidem presbyter petitorio nobis deflevit, ablato quod haberet in subditis
Abbreviated transcription (Latin):
olim sibi et ante annos
plurimos collatam pres¬
bitcrii dignitatẽ: quã
rcucra ĩmaculati corpo¬
ris iuditio suscepisset:
sed nuper propter pro¬
uintiis barbaroꝵ feritas
diuersa sectantiũ et am¬
biguitas muexit animo¬
rum: dum iniminentes
gladios euadere fuge
presidio interetur: acu¬
tis sudib occurrẽtia si¬
bi septa transiliens: in¬
feriores partes corporis
inseruire suggessit: que
uix adhibita curatioẽ
bicmo potuissent ab¬
stergi. et idco frater km̃e
supradicto locũ suum
dignitatemq restituc:
quatenus sacro sancta
misteria sicut cõsuc¬
cõuenit ob hoc auferri
ante susceptum ordinẽ:
in quo post modum  in
mualitudinem corpo¬
ris casu probatur facic̃¬

Expanded text:
olim sibi ante annos plurimos collatam presbyterii dignitatem, quam revera immaculati corporis indicio suscepisset; sed nuper propter proomnibus barbarorum feritas diversa sectantium, et ambiguitas invexit animorum, dum imminentes gladios evadere fugae praesidio niteretur, acutis sudibus occurrentia sibi septa transsiliens, inferiores partes corporis inseruisse suggessit, quae vix adhibita curatione biennio potuissent abstergi. Et ideo, frater carissime, supradicto locum suum dignitatemque restitue, quatenus sacrosancta mysteria, sicut consueconvenit ob hoc auferri ante susceptum ordinem, in quo postmodum in invaletudinem corporis casu probatur facien
Abbreviated transcription (Latin):
Uis nesciat aut
nõ auertat iel¬
ꝗđa principe apłoꝵ petͦ
romane ecclĩe traditũ
est. ac nũc usq custodr̃.
ab omibus debere ser¬
uari: nec superouci aut
introduci aliquid quoo

Expanded text:
t non advertat quod a principe apostolorum Petro Romanae Ecclesiae traditum est, ac nunc usque custoditur ab omnibus, debere servari, nec superduci aut introduci aliquid quod aut
Abbreviated transcription (Latin):
Ui uenatoribus
donant non ho¬
minib donant sed arti
nequissime. Nam si hõ
tantum esset et uenator
non esset: non ci donares:
honoras in eo uitiĩ non
n. ¶De ecolem.

Expanded text:
ui venatoribus donant, non homini donant, sed arti nequissimae. Nam si homo tantum esset, et venatur non esset, non donares: honoras in eo vitium, non X. De eodem.
Abbreviated transcription (Latin):
nare ¶Si autem neces¬
sitas fueritꝰ. tres epi in
quocunq loco sint cũ
primatis precepto: or
dinare debent ep̃m.¬
¶nicuiq
ecclesie proprius ho¬
nor obseruetur.

Expanded text:
nare: si autem necessitas fuerit, tres episcopi, in quocunque loco sint, cum primatis prdinare debeant episUnicuique ecclesiae proprius honor servetur.
Abbreviated transcription (Latin):
contẽpta ucri¬
tate presumit cõsue¬
tudinem sequi: aut cir¬
ca fratres iudus est
et malignus: quibus
ueritas xeuelatur: aut
Ego sum inquit uc¬
ritas: non dixit:ego
sum cõsuctudo: itaq
cedat cõsuctudo ucri.
fae ta ueritatis: ueri¬
quia et Petrus qui cir
cũcidebat᷑. cessit paulo

Expanded text:
contempta veritate, praesumit consuetudinem sequi, aut circa fratres invidus est, et malignus, quibus veritas revelatur; aut Ego sum, inquit, veritas . Non dixit: Ego sum consuetudo. Itaquecedat consuetudo veritafacta veritatis cequia et Petrus qui prius circumcidebat cessit Paulo
Abbreviated transcription (Latin):
Onsoca uel oroies
creatori nr̃o nos
proximos faciunt: sed
nos aut merita bona cõ¬
iungunt aut mala ois¬

Expanded text:
oca vel ordines Creatori nostro nos proximos faciunt, sed ei nos aut merita bona jungunt, aut mala dis
Abbreviated transcription (Latin):
Riscis igitur pro
sua reuerentia ma¬
nentib institutis: que¬
quidem ubi nulla rerum
uel tempoꝵ urget angusti¬
a regulariter cõmiemt cu¬
stodiri: quia catemis eccle
stris: ut plebib ad se per¬
tmentib diuina munera
supplere non ualeant: cõ¬
cedius ut si quis mona¬
ditus ad clericale munꝰ
accedit: ctiam ex laicis. an¬
teacta eius uita requira¬
tur. ¶Ne su aliquo fa¬
cinore infec tus: uel illite¬
ratus: uel bigamus: uel

Expanded text:
riscis igitur pro sui reverentia manentibus constitutis, quae ubi nulla vel rerum vel temporum perurget angustia, regulariter convenit custodiri, eatenus Ecclesiis, istris, ut pluribus ad se pertinentibus divina munera supplere non valeant: concedimus ut si quis alibus ad clericale munus accedit, et maxime de laicis, anteacta vita requiratur, ne sit aliquo gravi facinore infectus, vel illiteratus vel bigamus, vel
Abbreviated transcription (Latin):
amantem pie et oistri¬
cte seuiente. erte
cum israeliticus pplũs
ante cei oculos pene ĩue¬
mabilem contra xisset
offensam:ita ut eius
rec tor auoisset. Descẽ¬
de peccauit populus tuꝰ.
ac si ei diuina uox dicẽ̾t:
qui in tali peccato lapsꝰ
est: meus non est᷑ atq
subiungeret. o mitte
me: utꝰ irascatur furor
meus cõtra cos: et celeã
ios: faciãq te ingentẽ
magnam. Ille semel et
iterum populo cui pre¬
erat obicem se ad impe¬
tum cxi iascentis oppo¬
nens ait. Aut omnite
us hanc noxam: aut
si non facis delehme de
libro tuo quem scripsi¬
sti. Pensemus ergo qui¬
bus uiscerib eunoxm po¬
pulum amauit: pro cuiꝰ.
uita ox libro uite celexi
se petiit. Sed tamen iste
popili cõstringitur: cõ¬
tra cius culpas pensemꝰ
quanto zelo rectituois
lerentur obtimuit. zelo¬

Expanded text:
amantem pie et distriamantem pie et districte saevientem. § 1. Certe quum Israeliticus populus ante Dei oculos paene inveniabilem contraxisset offensam, ita ut ejus rector audiret: Descende, peccavit populus tuus, ac si ei divina vox diceret: qui in tali peccato lapsus est, jam meus non est, atque subjungeret: Dimitte me ut irascatur furor meus contra eos, et deleam eos, faciamque te in gentem magnam : Ille semel et iterum pro populo cui praeerat obicem se ad impetum Dei irascentis opponens, ait: Aut dimitte eis hanc noxam, aut si non facis, dele me de libro tuo, quem scripsisti. Pensemus ergo quibus visceribus eumdem populum amavit, pro cujus vita de libro vitae deleri se petiit. Sed tamen iste, populi constringitur, contra ejus culpas pensemus, quanto zelo rectitudinilerentur obtinuit,
Abbreviated transcription (Latin):
per olcum foueantur
quatenus unusquisq
qui sanandis uulncribꝰ.
prcest: in umo morsum
districtionis adhibat.
in oleo moliciem pieta¬
tis. Per uinũ munoãtur
putrida: per olcum sa¬
nanda fouentur. Miscẽ¬
oa estergo lemtas cum
seucritate: faciendum¬
utroq temperamentũ:
ut neq multa asperita¬
te exulcerentur suboiti:
neq niimia benignitate
soluantur: Hoc mmir
illa tabernaculi archa
significat in qua cum
tabulis Uirga simul
et manna elt: quia cũ
scripture sacre scientia
est in honi rectoris pe¬
Ctore si est uirga distri¬
Ctionis: sit et manna
oulccomis. Hme etiã
oauid ait. Uirga tua et
hacculus tuus ip̃a me
consolata sunt. iurga
enim percutimur et ba¬
culos ustentamur. Sit¬
que feriat: Sit et con¬
solatio baculi que su¬
stentet: sit itaq amor
sed non cmolliens sit.
rigor. sco nõ erasperas
sit zclus: sed non ĩmo¬
derate seuiens: sit pietas:
seo non plus quam ex¬
pediat parcens. Intucri
ubet in moysi pectore
ritate sociatã. Uideamꝰ

Expanded text:
per oleum foveantur, quatenus unusquisque qui sanandis vulneribus praeest, in vino morsum districtionis adhibeat, in oleo mollitiem pietatis; per vinum mundentur putrida, per oleum sananda foveantur . Miscenda est ergo lenitas cum severitate, faciendumutraque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Hoc nimirum illa tabernaculi arca significat, in qua cum tabulis virga simul, ac manna est , quia cum Scripturae sacrae scientia est in boni rectoris pectore, si est virga districtionis, sit et manna dulcedinis. Hinc etiam David ait: Virga tua et baculus tuus ipsa me consolata sunt . Virga etenim percutimur, et baculo quae feriat, sit et consolatio baculi, quae sustentet. Sit itaque amor, sed non emolliens; sit rigor, sed non exasperans; sit zelus, sed non immoderate saeviens; sit pietas, sed non plus quam expediat parcens. Intueri libet in Moysi pectore ritate sociatam. Videamus
Abbreviated transcription (Latin):
i consuetudi¬
nem fortassis
opponas: aduertandũ
est quod dñs dicitͤ
Ego sum uia ueritas
et uita. non dixit ego

Expanded text:
i consuetudinem fortassis opponas, advertendum est, quod Dominus dicit: « Ego sum veritas et vita. Non dixit: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
minorib ordimib con
stitui eos permisit: non
regulam prefingendo oi
subdyaconus secundam
oucens uxorem.

Expanded text:
minoribus ordinibus eos constitui permisit, non regulam praefigendo, disubdiaconus, secundam ducens uxorem.
Abbreviated transcription (Latin):
ri: si in hac obstinatiõe
permanserint. caritatẽ
uestram duximus instru¬
endam: ut uos ommes ĩ
cõmune fratres: siue per
dardanam siue per unã¬
quãq contiguam pro¬
uinciam constituti: uos
qui sub metropolitaĩs
Uestris esse memimistis:
et ab cisdem substitui de¬
cernentes sicut uetus cõ¬
suetudo deposcit una¬
nimiter statuatis anti¬
stites: et uicissimꝰ si me¬
tropolitamis humanc
conditioms sorte deces¬
scrit a comprouinciali¬
bus epĩs: sicut forma
transmmsit: sacrarimo¬
dis omniho censeatis:
uobis antiqua dispoli¬
tioe cõcessũ est: patiamĩ¬

Expanded text:
ri, si in hac obstinatione permanserint, caritatem vestram duximus instruendam, ut vos omnes in commune fratres si per Dardaniam, sive per quamque contiguam provinciam constituti, qui vos sub metropolitanis vestris esse meministis, et ab eisdem substituti decernentes, sicut vetus consuetudo deposcit, unanimiter statuatis antistites, et vicissim si metropolitanus humanae conditionis forte decesserit, a comprovincialibus episcopis, sicut forma transmisit sacrari modis omnibus censeatis: m vobis antiqua dispositione concessum est, patiami
Abbreviated transcription (Latin):
Uia per ambitioẽs¬
illicitas non pu¬
det quosoam ecclesiaꝵ
iura turbare: ac priuile¬
gia que metropolitams:
uel prouincia lib epĩsͣ
decreuit antiquitas: te¬
meraria presumptione
persuadere. propter qd
etiam cõmumionis apo¬
stolice desiderant disci¬
dium tenere:ꝙ scilicet
ab eius auctoritate di¬
uisi: uel ꝙ impune pro¬
prias usurpationes ex¬
cerceant: non respicien
lica sinceritatis iuria:
quã de traditiomĩ pre¬
iuditiis paternaꝵ: non

Expanded text:
uia per ambitionesillicitas non pudet quosdam ecclesiarum jura turbare, ac privilegia quae metropolitanis vel provincialibus episcopis decrevit antiquitas temeraria praesumptione pervadere, propter quod etiam communionis apostolicae desiderant dissidium tenere; quo scilicet ab ejus auctoritate divisi, vel impunes proprias usurpationes exerceant, non respicientlicae sinceritatis injuria, quam de traditionum praejudiciis paternarum non
Abbreviated transcription (Latin):
Rimatus epũs
begeselitams
dixit. Suggero sancti¬
tati uestre ut statuatis
non licere clericũ alie¬
num ab aliquo ep̃o su¬
scipi sme litteris episco¬
pi sui. neq apuod se re¬
tinere: neq laicum usur¬
pare sibi de plebę alic̃a.
ut eum obtmeas sme
conscientia eius episco¬
Gratus ep̃s olixit.
hec obseruantia pacem
custodit. Nam et mennĩ
in sanctissimo cocilio
sardicensi similiter sta¬
tutum ut nemo alteriꝰ
plebis hominẽ usurpet:
sed si forte erit necessariꝰ.

Expanded text:
rimatus episcopus Vegeselitanus dixit: Suggero sanctitati vestrae, ut statuatis, non licere clericum alienum ab aliquo suscipi sine litteris episcopi sui, neque apud se retinere, nec laicum usurpare sibi de plebe aliena, ut eum obtineat sine conscientia ejus episcoGratus episcopus dixit: Haec observantia pacem cui sanctissimi concilii Sardicensis similiter statutum, ut nemo alterius plebis hominem sibi usurpet, sed si forte erit necessarium
Abbreviated transcription (Latin):
nsi cicius radicitus e¬
giorum ius ab impiis
assumitur. et incipuĩt
preuaricationes et ua¬
rie presumptiones ce¬
lerrime non compresse
pro legibus Uencrari
et priuilegiorũ more
perpetuo cẽlebrari ¶It¬

Expanded text:
si citius radicitus egiorum jus ab impiis assumitur, et incipiunt praevaricationes et variae praesumptiones celerrime non compressae pro legibus venerari, in privilegiorum more perpetuo celebrari
Abbreviated transcription (Latin):
Ctus est: uel in persecu¬
tioneꝰcius sunt amputata
uirilia: uel si ita natus est:
et est dignus: fiat epũs.¬
Non excludũ¬
tur a clero qui a medicis:
uel a barbaris: uel a dm̃s
sius castrantur.

Expanded text:
ctus est, vel si in persecutione ejus sunt amputata virilia, vel si ita natus est, et est dignus, fiat episNon excluduntur a clero, qui a medicis, vel barbaris, vel a dominis suis castrantur.
Abbreviated transcription (Latin):
Irum catholicũ
et precipue dm̃
lacerdotem sicut nullo
crrore implicari: ita mil¬
la oportet cupiditate uio
nouit a uetitis nec gau¬
dere concessis: nec pieta¬
ti adhibere consensum.
Qui
cupiditatem a se non ab¬
scidit: honoꝵ auctori in¬
herere nõ ualet.

Expanded text:
im catholicum et praecipue Domini sacerdotem sicut nullo errore implicari, ita nulla oportet cupiditate violnovit a vetitis, nec gaudere concessis, nec pietati adhibere consensum. Qui cupiditatem a se non abscindit, bonorum auctori inhaerere non valet.
Abbreviated transcription (Latin):
I quilibet iudeoꝵ¬
seruus ad uenera¬
biliora loca fidei causa
confugerit: mllatenus
cum pa̾tiamim pre udi¬
ciuĩ sustinere. Sed siue
olim cristiamis: siue mĩc
fuerit baptizatus: smne ul¬
lo cristianoꝵ pauperum
danmo religioso ccclia¬
stice pietatis patrocimo¬

Expanded text:
 quilibet Judaeorservus ad venerabilia loca fidei causa confugerit, nullatenus eum patiamini praejudicium sustinere, sed sive olim Christianus, sive nunc fuerit baptizatus, sine ullo Christianorum pauperum damno, religioso ecclesiasticae pietatis patrocin
Abbreviated transcription (Latin):
quod de archiepiscopi
est: debet constitui. Sin
autem aliter presũptum
fucrit: uirih carere nõ
dubium est: quia irrita
nandis a pauciorib quã¬
a trib qui epĩs anacletꝰ¬

Expanded text:
quod de archiepiscopi est debet constitui. Sin autem aliter praesumptum fuerit, viribus carere non dubium est, quia irrita nandis a paucioribus quam tribus episcopis, Anaclet
Abbreviated transcription (Latin):
iuge offitium est: semper¬
si cõtaminatus fuerit car
merito se posse exau diri
credit: cum dictum sic.
Omnia munda mũdis.
comquinatis autem et ĩ¬
fidelib nichil est mũ¬

Expanded text:
iter officium est, sempersi contaminatus fuerit carnmerito hic exaudiri se credit, cum dictum sit: Omnia munda mundis, coinquinatis autem et infidelibus nihil mun
Abbreviated transcription (Latin):
honore ecclesiastico pruia¬
rentur: nec ad mittantur
ad tale mĩsteriũ quod so¬
la contmentia oportet im¬
pleri. Est enim uetus a ol¬
modum sacre legis aucto¬
ritas iam inde ab initio
custodita: q in temploã¬
no uicis sue Habitare pre¬
cepti sunt sacerdotes ut
scruiens sacris oblatioĩbo
puros: et ab omni la be
purgatos sibi uendicẽt
diuina misteria: neq eos
ad sacra offitia fas sit ad¬
mitti qui excercent etiam
cum uxore carnale cõsor¬
tium: quia scriptum est.
Sanc ti estote. qm̃ ego
sanctus sum. dicit dñs
deus uester. Ouib utiq¬
propter sobolis successio¬
um nullus fuerat ausus
accedere: quo magis ip̃i
sacerdotes uel leuite pu¬
diciciã ex die ordinacoĩs
suc seruare debent: quib
et sacerdotium uel mini¬
sterium sine successione
est: nec preterit lies qua
uel a sacrificus diuinis
uel baptismatis offitio

Expanded text:
honore ecclesiastico privarentur, nec admittantur ad tale ministerium quod sola continentia oportet impleri. Est enim vetus admodum sacrae legis auctoritas , jam inde ab initio custodita, quod in templo anno vicis suae habitare praecepti sunt sacerdotes, ut servientes sacris oblationibus puros et ab omni labe purgatos sibi vindicent divina mysteria, neque eos ad sacrificia fas sit admitti, qui exercent vel cum uxore carnale consortium, quia scriptum est: Sancti estote, quia et ego sanctus sum Dominus Deus vester . Quibus utiqpropter sobolis successioum nullus fuerat permissus accedere. Quanto magis hi sacerdotes vel levitae pudicitiam ex die ordinationis suae servarvel sacerdotium vel ministerium sine successione est, nec praeterit dies, qua vel a sacrificiis divinis, aut a baptismatis officio
Abbreviated transcription (Latin):
deas. Collyrio quippe oculos ut ui
&amus mungimus: cum ad cogno¬
scendam ueri luminis claritate in¬
tellectus nr̃i aciem medicamine
bugmem uero Habet in oculo qui
ueritatis lucem Uidere non sunt
qui arrogantia sapientic seu usti¬
cie excccatur. Pupilla namq ah
ngra uidet: albuginẽ tolerane
mchil uidet: quia udelicet scnsꝰ
humane cogitatiomis si stultum se
peccatorẽq intelligit cognitionem
intime claritatis apprehendit. Si
autem sibi candoram iusticie: sai
sapientie tribuit: a luce superne co¬
onitionis se excludit et eo clarita¬
tem ueri lumĩs nequaquã pene¬
trat: quo se apud se per arrogatiã
exaltat sicut de qͥbusdã dicitur¬
se esse sapientes stulti facti sunt.
ugem ucro scabiẽ habet in car
mis pedulantia sme cessatione dña¬
tur: in scabie etenim feruor uiscer
ad cutem trahitur per quam recte
luxuria designatur. quod et si cor¬
dis tentatio usq ad operationem
prosilit: nimiꝵ feruor intimus

Expanded text:
deas. Collyrio quideas. Collyrio quideamus, inungimus, cum ad cognoscendam veri luminis claritatem, intellectus nostri aciem medicamine buginem vero habet in oculo, qui veritatis lucem videre non sinitur, quia arrogantia sapientiae, seu justitiae caecatur. Pupilla namque oculi nigra videt, albuginem tolerans nil videt, quia videlicet sensus humanae cogitationis si stultum se peccatoremque intelligit, cogitationem intimae claritatis apprehendit. Si autem candorem sibi justitiae seu sapientiae tribuit, a luce se supernae cognitionis excludit; et eo claritatem veri luminis nequaquam penetrat, quo se apud se per arrogantiam exaltat. Sicut de quibusdam diciturse sapientes, stulti facti sunt . Jugnis petulantia sine cessatione dominatur. In scabie etenim fervor viscerum ad cutem trahitur, per quam recte luxuria designatur; quia, si cordis delectatio usque ad operationem prosilit, nimirum fervor intimus
Abbreviated transcription (Latin):
Iquis a medicis
propter langorẽ
desectus estaut a bar¬
baris abscissus: hic in
clero permaneat.Si qͥs
autem se cum samus ess¬
abscidit: hũc et in clero
constitutũ abstinere cõ¬
ueniet: et deinceps mil¬
lum cebere taliũ promo¬
ueri. Sicut autemhic
claret ꝙ de his qui hanc
rem affectant: au det̃q
sic cos quos aut barba¬
ri aut dm̃ castrauerũt

Expanded text:
quis a medicis per languorem desectus est, aut a barbaris abscisclero permaneat. Si quis autem se ipsum sanus abscidit, hunc et in clero constitutum abstinere convenit, et deinceps nullum debere talium promoveri. Sicut autem hoc claret, quod de his, qui hanc rem affectant audentque sic eos, quos aut barbri, aut domini cast
Abbreviated transcription (Latin):
B exordio con¬
ditionis hũanc
nec carmbus uescebamur.
nec dabamus repuduĩ:
nec preputia nobis cripie¬
bantur in signũ. et hoc
cursu vsq ad diluuiũ
peruenimꝰ Post diluuiũ
autem cum datione legis¬
plede nullus potuit carnes
ingeste sunt ad uescẽdũ.
et repuon concessa ouri¬
cia: et cultellus circũcisio¬
nis appositus quasi dei
munus plus m nobis
creauerit quam neccesse
est. Postquam autẽ xp̃s
uenit in fine tempoꝵ et
id est extremitatẽ retͣxit
ad principiũ: nec repu¬
oium nobis dare permit¬
titur: nec circũcidimur:
nec com elimus carnes

Expanded text:
b exordio conditionis humanae, nec carnibus vescebamur, nec dabamus repudium, nec praeputia nobis eripiebantur in signum. Hoc cursu usque ad diluvium pervenimus. Post diluvium autem cum datione Legisplere nullus potuit, carnes ingestae sunt ad vescendum, et repudia concessa duritiae, et cultellus circumcisionis appositus; quasi Dei manus plus in nobis creaverit, quam necesse est. Postquam autem Christus venit in fine temporum, α, et extremitatem retraxit ad principium: nec repudium nobis dare permittitur, nec circumcidimur, nec comedimus carnes
Abbreviated transcription (Latin):
magis referende sunt: ꝙͣ
ad desides negligentes¬
q rectores: qui multã
sepe nutriunt pestilẽtiã:
mulant adhibere medi¬
rustico narbonensis epõ¬

Expanded text:
magis referendae sunt quam ad desides negligentesque rectores, qui multam saepe nutriunt pestilentiam, mulant adhibere mediRustici Narbonensis epis
Abbreviated transcription (Latin):
extrancum exbetis que¬
rere ut quoquomodo
ip̃m ex scripturaꝵ au¬
ctoritate confirmetis:
seo ex ipsis scripturis sẽ
scripturaꝵ: qui cam a
morib secundũ uerita¬
tem sibi traditam ẜuat
Ut et ipse possit cam ꝙͣ
recte susceperit: cõpe¬
tenter asserere: cum cĩ
ex diuinis scripturis
integram quisq et fir¬
mã Regulam ueritatis
susceperit: ab surdum
non erit si aliquid etiã
ex cruditione cõmu¬
miac liberalibus stu¬
onis: que forte etiam in
pucritiaͥ attingit ad as¬
sertionẽ ueri dogmatis
conferat: ita tamẽ ut
ubi uera didicit falsa
et simulata declinet.¬
Quare prohibcatur
xp̃ianis poctica figmẽ¬
ta legere.

Expanded text:
extraneum debetis quaerere, aut quomodo ipsum ex Scripturarum auctoritate confirmetis, sed ex ipsis Scripturis sensScripturarum qui eam a majoribus secundum veritatem sibi traditam servat, ut et ipse possit ea quae recte suscepit cotenter asserere. Quum enim ex divinis scripturis integram quis et firmam regulam veritatis susceperit, absurdum non erit, si aliquid etiam ex eruditione communi ac liberalibus studiis, quae forte in pueritia attigit, ad assertionem veri dogmatis conferat, ita tamen ut, ubi vera didicerit, falsa et simulata declinet.e prohibeatur Christianis poetica figmenta legere.
Abbreviated transcription (Latin):
Elatum nobis
est ꝙ quidam
in Uestris partib com¬
morantes aouersant.
sacris coctrmmis: et pro¬
ut eis uidetur non se¬
cundũ traditionẽ pa¬
trum: sed uixta suũ
sensũ docere Uidentur.
multas enm quidã
Ut audiuimus uestraꝵ
partiũ ingemosi hoĩes
ex his que legunt ue¬
ri similituolies capi¬
unt: et ideo oiligenter
obseruandũ estꝰ ut lex
dei cum legitur non se¬
cundũ propriam ĩgemii¬
tiam legatur uel doccat᷑.
Sunt enim multa ucrba
inscripturis diuinis q̃
possunt trahi ad cum
sensum quem sibi unꝰ¬
quisq sponte presump¬
serit: seo non oportet:
non enim sensum ex

Expanded text:
est nobis, quod quidam in vestris partibus commorantes adversantur sacris doctrinis, et prout eis videtur non secundum traditionem patris, sed juxta sensum suum docere videntur. Multas enim quidam, ut audivimus, vestrarum partium ingeniosi homines ex iis quae legunt, verisimilitudines capiunt. Et ideo diligenter observandum est, ut lex Dei quum legitur, non secundum propriam ingenitiam legatur vel doceatur. Sunt enim multa verba in Scripturis divinis quae possunt trahi ad eum sensum quem sibi unusquisque sponte praesumpsit, sed fieri non oportet: non enim sensum quem
Abbreviated transcription (Latin):
Oc ad nos perue¬
nisse non dissi¬
mili dignum est dete¬
statione complecti ꝙ¬
ctis ep̃is tonsuratur:
et fuint repente ex laic

Expanded text:
 ad nos pervenisse non dissimili dignum detestatione complectimuctis episcopis tonsurantur, et fiunt repente ex laic
Abbreviated transcription (Latin):
sacerdotes atq muerccũ
de et repente religiosi pro¬
positi ducatum arripi¬
unt: qui esse nec ad huc
milites didicerunt: quid
putamus quod isti sub¬
iectis prestaturi sũt qui
antequam disciplinatꝰ
limen attingant: tenere
locum regimunis nõ for¬
midant. qua de re neces¬
se est ut quãuis inculpa¬
tiꝰ quisquis sit meriti:
ante tamen per oistin¬
se excerccat officia te¬

Expanded text:
sacerdotes, atque inverecunde religiosi propositi ducatum arripiunt, qui nec esse adhuc milites didicerunt. 1009 Quid putamus quod isti subjectis praestituri sunt, qui antequam discipulatus limen attingant, tenere locum magisterii non formidant? Qua de re necesse est ut si et quamvis inculpati quisquam sit meriti, ante tamen per distin exerceatur offici
Abbreviated transcription (Latin):
ad ep̃atum in regno tuo
prouchendus est non i¬
si fauentem tibi permit¬
tas eligi. Idcirco aposto¬
lica auctoritate sub di¬
uim iuditii obtestatioẽ
miungimus tibi: ut in
treuerensi urbe et in agri¬
pma coloma nullum cli¬
gi patiaris: antequam re¬
latum super hoc nostro
apostolatui fiat.¶tem¬
¶Non recipiatur a cõ¬
proumcialih: qui regia
ordinatione ep̃ale culmẽ

Expanded text:
patum in regno tuo provehendus est, non nisi faventem tibi permittas eligi. Idcirco apostolica auctoritate sub divini judicii obtestatione injungimus tibi, ut in Treverensi urbe et in Agrippina Colonia nullum eligi patiaris antequam relatum super hoc nostro apostolatui fiat.Non recipiatur a comprovincialibus qui regia ordinatione episcopale culme
Abbreviated transcription (Latin):
tantum humanis reb
non diuimis preesse per¬
missum est: quomõdo de
his per que diuina mim¬
strantur iudicareꝰ presu¬
mant pentus ignoram
¶ dem. ¶Nec etiam
imperator iura pontifi

Expanded text:
tantum humanis rebus, et non divinis praeesse permissum est, quomodo de his, per quos divina ministrantur judicare praesumant, penitus ignoramus. C. VI. Nec etiam imperator jura Pontifi
Abbreviated transcription (Latin):
igitur locis et temporib
ct personis conuemat di¬
ligenter attendeno ũ est.
nec temere flagitia repre¬
hendamus: ficri enim p̃t
ut sme aliquo uitiocu¬
pidinis Uel uoracitatis
preciosissimo cybo sapi¬
ens Utatur: insipiensał
fedissima gule flama
IUilissintũ olus ardes¬
cat: et samus quisq ma¬
lucrit more d m̃pisce̾ ue¬
sci: qmͣ lenticula more
esau nepotis abrahe. aut
ordeo more iumentoꝵ.
Non enĩ propterea con¬
tinentiores nõbis sunt
plereq bestic: quia uilio¬
ribus aluntur escis. Nã
m omnib huiuscemo¬
di rehus nõ ex carũ res
natura quib utimur:
sed ex caula utendi:
et modo appetendi uelꝓ
bandum Uel improban¬
dum est quod facimus.¬

Expanded text:
igitur locis, et temporibus, et personis conveniat, diligenter attendendum est, ne temere flagitia reprehendamus. Fieri enim potest, ut sine aliquo vitio cupidinis pretiosissimo cibo sapiens utatur, insipiens autem foedissima gnlae flamma in uilissimum ardescat. et sanius quisque maluerit more domini pisce uesci quam lenticula more Esau nepotis Abraham, aut hordeo more iumentorum. non enim propterea continentiores nobis sunt pleraeque bestiae, quia uilioribus aluntur escis. nam in omnibus huiusce modi rebus non ex earum rerum natura, quibus utimur, sed ex causa utendi et modo appetendi uel probandum uel improbandum est quod facimus
Abbreviated transcription (Latin):
Uod dicitis neq sardi
cense cõciliũ neq decre
Uel recipere: nõ facile uobis facus¬
tas credendi tribuitur: maxime
cũ sardicẽse cõciliũ qd penes yos¬

Expanded text:
uod dicitis neque Sardicense concilium neque decreorum, vel recipere, non facile nobis facultas credendi tribuitur: maxime cum Sardicense concilium quod penes vos
Abbreviated transcription (Latin):
Lin plebibus ar¬
chipbrĩ obicrit:
aut pro aliquo reatu
exmde eiccti fuerint.
archi dyaconus quã
citius proficilcatur il¬
luc: et cum clericis et
populis ipsius plebis
electionem faciat. qͣ¬
tenus clignus pastor
domini dei cõstituatur.
et dum orolinatur: eiꝰ
prouidentia ipsa ꝓlebs
custodiatur.tem ex
gestis romanor ponti¬
ficum.¬

Expanded text:
in plebibus archipresbyteri obierint aut pro aliquo reatu exinde ejecti fuerint, archidiaconus quanto ocius proficiscatur illuc, et cum clericis et populis ipsius plebis electionem faciat, quatenus dignus pastor domui Dei constituatur, et, dum ordinatur, ejus providentia ipsa plebs custodiatur. C. XXI. Electus in Romanum Pontificem
Abbreviated transcription (Latin):
parrochianis per ostiarios
ipse dirigat clericos quos
cerelinquere cognoscit:
ipse distringat: quos oo
emendare non ualet eor
excessus ad agntionem
ep̃i deferat: basilica nos
ipse cõstituat: et matricu¬
lam ipsc disponat. Qñ
autem primicerius absc̃s
est: ca que dicta sunt
ipsc exquirat: qui ci aut
legeꝰ est proximus aut e
silicar ordmatio. incẽ¬
si preparatio cura cris¬
matis conficiendi: cura
baptisterii ordinandi:
prẽparatio lummarioꝵ
in sacrario et sacrificiis.
quid cuiusq officii sit.
¶st ctiam alia distin
in epistola sua ita dicẽs
Quid ab ep̃is. quid
a presbiteris: quida oya¬
Comb audire oportet.

Expanded text:
parochianis per ostiarios ipse dirigat; clericos quos delinquere cognipse distringat: quos vero emendare non valet, eorum excessus ad agnitionem episcopi deferat. Basilicarios ipse constituat, et matriculas ipse disponat. Quando autem primicerius absens est, ea quae praedicta sunt ipse exquirat, qui ei aut lege est proximus, aut esilicarum ordinatio, incensi praeparatio, cura chrismatis conficiendi, cura baptisterii ordinandi, praeparatio luminariorum in sacrificio et sacrificii quid cujusque officii sit. Est etiam alia distincin epistola sua III  ita dQuid ab episcopis, quid a presbyteris, quid a diaconis audire oportet.
Abbreviated transcription (Latin):
suprascriptum est ante
subdyaconatũ memora¬
tus daconus eam muxo¬
rem duxerat. l llud
autem neocesaricñ cõci¬
lii et anchiritanc syno¬
di uel ex temporeᷤ uel ex
locoꝰ intelligitur. Ex
tempore qula nondũ
erat introducta conti¬
nentia ministroꝵ alta¬
ris. Ex loco quia utraq
synodus orientalis est:
et orientalis ecclesia nõ
suscipit gencrale uotũ
castitatis: hoc tamen
diligenti obseruatioẽ
cusfodit ut post adep¬
tum sacerdotiũ defun¬
cta priori uxore cum
qua saçerdos factus
fuerat si alteram duxe
rit deponatur. ¶tẽ
opponitur illud quod
legitur in canõe apłõꝵ
gioms nõ contennat ꝓ

Expanded text:
scriptum est ante subdiaconatum memoratus diaconus eam in uxorem duxerat. § 4. Illud autem Neocaesariensis et Ancyrnae synodi vel ex tempore, vel ex loco intelligitur: ex tempore, quia nondum erat introducta continentia ministrorum altaris; ex loco, quia utraque synodus orientalis est, et orientalis ecclesia non suscipit generale votum castitatis. Hoc tamen diligenti observatione custodit, ut post adeptum sacerdotium, defuncta priore uxore, cum qua sacerdos factus fuerat, si alteram duxerit, deponatur. Item opponitur illud quod legitur in canone Apostolgionis non contemnat
Abbreviated transcription (Latin):
hibentur: mole est ꝙ usu¬
ram excercentes cupidi¬
tati ceseruire probantur.
cupidi autem ab aploor¬
dmari prohibentur. qͥa¬

Expanded text:
hibentur, inde est, quod usuram exercentes cupiditati deservire probantur; cupidi autem ab Apostolo ordinari prohibentur, q
Abbreviated transcription (Latin):
tangere crismateᷤ. smne
cunc tatione potest: cu¬
uis est ip̃m crisma cõfi¬
cere: nam non penitenti¬
bus istud fundi nõ pt̃:
quia gems est sacramẽ¬
ti. nam quib reliqua sa¬
cramenta neganturꝰ:
quomodo hoc unũ ge¬
nus putatur esse conce¬
charissime omnibus
que tua dilectio uolu¬
it a nobis expom: pro¬
ut potuimus respõelere
tismi sanctificatione
presbiteri petant.AIn¬
de in conci. carthagñ¬

Expanded text:
tangere chrismate sine cunctatione potest, cujus est ipsum chrisma conficere. Nam poenitentibus istud fundi non potest, quia genus est sacramenti. Nam quibus reliqua sacramenta negantur, quomodo unum genus putatur posse concecarissime, omnibus, quae tua dilectio voluit a nobis exponi, prout potuimus respondere ctismi sanctificationem presbyteri petant. Unde in Concilio Carthag
Abbreviated transcription (Latin):
bus exhibent.
lquis despicit
cos qui fideliter
agapes id est cõuiuia
paupcrum exhibent: et
propter honorem dm̃ cõ¬
uocant fratres et nolue¬
rit cõmunicare huiusce¬
modi uacationibus par¬
uipendens quod geritur:
pauperes recipiebat: et re¬
cipientes de ecclesia deii¬
ciebat. In hospitalitate
autem non est habend.
delectus personarũ. sed
inlifferenter quibuscũ¬

Expanded text:
bus exhibent. Si quis despicit eos, qui fideliter agapas, id est convivia, pauperibus exhibent et propter honorem Dei convocant fratres, et noluerit communicare hujuscemodi vocationibus, parvipendens quod geritur, pauperes recipiebat, et recipientes de ecclesia ejiciebat. In hospitalitate autem non est habendus delectus personarum, sed indifferenter quibuscu
Abbreviated transcription (Latin):
Uic soli sedi cõ¬
cessa nullus u¬
surpare sine cius cõsultu
prelumat: qui nõ uult
honore eccliastico in¬
dignus aut contẽptor
iudicari.

Expanded text:
uic soli sedi concessa nullus usurpare sine ejus consultu praesumat, qui non vult honore ecclesiastico indignus ut contemptor judicari.
Abbreviated transcription (Latin):
Ullus episcopus
in ecclesia sua
insi dyaconus sit archi¬
oyaconũ instituere: nec
archipbrm̃ aut decañ
insi presbiteriᷤ sint ordi¬
nare presumat: quod ut
oistinctius teneatur apo¬
stolica auctoritate pro¬
hibemus et interdicimꝰ¬

Expanded text:
ullus episcopus in ecclesia sua, nisi diaconus sit, archidiaconum instituere, nec archipresbyterum aut decanum nisi presbyteri sint, ordinare praesumat. Quod ut districtius teneatur, apostolica auctoritate prohibemus et interdicim