comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
amaro. eo quod in uiri sui mini¬
steriũ ꝑuenisset tam crudele fla¬
gitiũ. Igit᷑ ut cognouit uir dm̃
suũ iam adesse terminũ. mulie¬
rem cepit consolari lugentẽ dicenͤ.
Noli queso mei transitus causa
flere. quia nequaquã tͥ mors me¬
a ad uindictã requiret᷑. s potius
benedictio de celis dabit᷑ a deo. si
corpusculũ meũ deuote condide¬
ris in sepulchro. Et cũ hec dixiss.
urgentib ministris uale dicens.
implerent sententiã. Iam enĩ an¬
tea quesierant puteũ. ubi corpus
illiꝰ absconderent sic̃ fuerat nissũ.
s nullatenꝰ fuit ultra ab eis reper¬
tũ. Et ducentes eũ ꝑ loca ineogni¬
ta usq in quendã locũ in qͦ asti¬
tit inquiens. ñ necesse in qͥt ha¬
betis filii longius fatigari. ad
quod uenistis cito facite ut im¬
pleatis uotũ maligni. Hii uͦ qͥ
quatuor numero. Tres enĩ ex his
prouoluti ad pedes eiꝰ. dep̾cati sũt
ut eis indulgentiã daret. et bene¬

Expanded text:
amarum, eo quod in viri sui miniamarum, eo quod in viri sui ministerium pervenisset tam crudelis flagitium. 35. Igitur ut cognovit vir Domini suum adesse iam terminum, mulierem coepit consolare lugentem, dicens: 'Noli, quaeso, mei transitus causa flere, quia nequaquam tibi mors mea ad vindictam requiretur, sed potius benedictio de caelis datur a Deo, si corpusculum meum devote condideris in sepulchrum'. Et cum haec dixisset, urguentibus ministris, vale dicens inplerent sententiam. Igitur enim antea quesierant puteum, ubi corpus illius absconderent, sicut fuerat iussum; et nullatenus fuit ultra ab eis repertum. ta usque in quendam locum, in quo adstetit, inquiens: 'Non necesse habetis, fili, longius fatigare ; ad quod venistis, cito facite, ut impleatis votum maligni'. Hii vero rant quattuor numero. Tres etenim ex his provoluti ad pedes eius, deprecantes, ut eis indulgentiam daret et bene
Abbreviated transcription (Latin):
tes. certatim ad penitentie medi¬
camenta confugerent. Hac enĩ
gr̃a suũ famulũ dñs illustraue¬
rat. ut ubicũq exul fuisset tra¬
ditus ut ei inferrent᷑ nequitie
uersa uice famulabilẽ illi om̃s
impenderent reuerentiã. Tandẽ
ꝑuenit dies muneris. in qͦ ꝑsecu¬
tionis eiꝰ esset iam finis. Tunc a
palatio sententia mandat᷑ decreti.
Leo degariũ diutiꝰ uiuere ñ debere.
fidelib xp̃ianis honor ei impen¬
deretur. martyrii: in siluarũ cõ¬
densa iubet ꝑquiri puteũ et ibi¬
dem corpus eiꝰ inmergi trucida¬
tũ. quatinꝰ os putei t̾ra uel lapi¬
dib obturatũ incognitũ homini¬
buis faceret illiꝰ sepulchrũ. Prefa¬
tus autẽ chrodobertꝰ interim eo
predicante iam aliqͦntulũ ceperat
esse conuersus. Ideoq ñ ualens
mortẽ uiri dĩ conspicere inum¬
uit quatuor e famulis. ut ea que
sibi fuerant iussa explerent. Ut
enĩ in illiꝰ domũ ꝑuenit. hoc nun¬
tiũ. eiꝰ coniuux luctu flere cepit

Expanded text:
t certatim ad paenitentiae medicamenta confugirent. Hanc enim gratiam suo famulo Dominas inlustraverat, ut ubicumque exsul fuisset traditus, ut ei inferentur nequitiae, versa vice famulabilem illi omnes inpenderent reverentiam. 34. Tandem pervenit dies muneris, in quo persequutionis eius esse iam fines. Tunc a palatio sententia mandatur decreti, Leudegarium diutius vivere non debere. fidelibus christianis honor ei inpenderetur martyrii, in silvarum condensa iubet perquirere puteum et ibidem corpus eius inmergere trucidatum, quatinus, hos putei terram vel lapidibus obturatum, incognitum esset hominibus illius sepulchrum. Prefatum etenim Chrodobertum interim, eo praedicante, iam aliquantulum coeperat esse conversus. Ideo non ferens mortem viri Dei conspicere, duobus iniunxit famulis, ut ea quae sibi fuerant iussa deberent explere. Ut enim in illius domum pervenit hoc nuntium, eius coniux luctum flere coepit
Abbreviated transcription (Latin):
cateruaq popłi magna. Et qui¬
dem cũ magnis laudib scm̃ sepe¬
liuit corpus beati martyris. in
quo loco operat᷑ culmina uir¬
tutũ. ubi ad laudẽ nominis xp̃i
ꝑpetuo fit gaudens recursus. et
adeunt precũ suarũ obtinere

Expanded text:
e populi magna. Et quidem cum magnis laudibus sanctum sepelivit corpus beati martyris, in quo loco operantur culmina virtutum. Ubi ad laudem nominis Christi perpetuum sit gaudens recursus ad padeunt praecum suarum obtinere
Abbreviated transcription (Latin):
gaᷤ muta. et paralitica. Sed cũ
allata a parentib ad feretrũ bea¬
ti martyris fuisset. eadem nocte
stupore detenta. uisu uidisse dici.¬
tur duos uiros splendidos in eqͥs s
secũ uisionẽ miraretur. oculi eiꝰ
receꝑunt uisũ: et pedes gressũ.
et lingua locutionis officiũ. ita
ut ipsa exclamauerit dicens. Gr̃as¬
leodegariũ ad integr̃ã sanitatẽ
restituta sum. Ab hac laude erec¬
ta omĩb menbris sana. cũ paren¬
tib ꝑrexit ad propͥa. longo tem¬
pore post modũ uictura. Deinde

Expanded text:
a, muta et paralitica. Sed cum ablata a parentibus ad feretrum beati martiris fuisset, eadem nocte soporem detenta visum vidisse dicitur, duos viros splendidos cum reliqusecum visionem miraret, et oculi eius reciperunt visum et pedes gressum et lingua locutionis offitium, ita ut ipsa exclamaret, dicens: 'GraLeudegarium ad integram sanitatem restituta sum'. Ab hac laude erecta, omnibus membris sana cum parentibus perrexit ad propria, longo tempore postmodum victura. Deinde
Abbreviated transcription (Latin):
pulit scribendũ de scĩs que comi¬
tabant᷑ uirtutib relationẽ ue¬
ram misit memoratꝰ audulfus.
ubi inseruit quedã p̾multitu¬
dine ñ ualere scribere solũ modo
dũ ferret᷑ quanta cooꝑante dño
uiderat miracula choruscare.s
asserens inquit uiderat ad mag¬
nitudinẽ rei inscribendã uolum̃
in re ationẽ cognouimꝰ. audi¬
re desiderantib breuit̾ intimamꝰ.

Expanded text:
pulit scribendum, de sanctis quae comipulit scribendum, de sanctis quae comitabantur virtutibus relationem veram misit memoratus Audulfus, ubi inseruit, quod a multitudine non valere scribere, solomodo dum deferetur, quanta, cooperante Domino, viderat miracula coruscare: sed adserens, in quo viderat, ad magnitudinem rei in scribendum volumen dem relationem cognovimus, audire
Abbreviated transcription (Latin):
uotione magna conpuncti. festi¬
nantes concurrebant ad locũ.
Ubi cũ sanarentur multi a lan¬
guorib diuersis exultabant.
ac letantes cũ magnis laudib
et turba multoꝵ canentiũ si¬
mul et flentiũ ipsius scĩ martyris sic̃
iussũ fuerat a glorioso dño rege
promouert̃ hoc scm̃ corpus. Ergo
cũ iter iam pergerent. diuulgatũ
est ꝑ itineris loca. ceꝑuntq un¬
diq sponte dextra leuaq concur¬
rere ex monasteriis. uiculis ac
uillis turbe monachoꝵ accleri¬
coꝵ ꝑ publicũ cũ crucib accensis¬
q cereis et suauitatũ odorib ob¬
uiam procedentes. Tanta et enĩ
multitudo erat. ut uix quisqͣm
accedere posset ad feretrũ. et ac¬
ceptis cornib deferre possent sca
Nulli enĩ negabat᷑ sanitas. si cũ
fide tangeret huiꝰ feretri oꝑto¬
rii fimbrias. In pago enĩ catur¬
nino qͥb dam fidelib poscentib
fr̃ib et p̾cipue peticionib erme-¬
nane abbatisse que ad hoc opus¬
culũ impacient̾ int̾ cet̾os nos cõ¬

Expanded text:
votione magna conpuncti, festinantes concurrebant ad locum. Ubique, cum sanarentur multi a languoribus diversis, exultabant ac letanti cum magnis laudibus et turba multorum canentium simul et flentium ipsius sancti martiris, sicut iussum erat a glorioso domno rege, promoverunt hoc sanctum corpus. Ergo cum iter iam pergerent, devulgatum est per itineris loca; coeperunt undique sponte dextra levaque concurrentes ex monasteriis, viculis ac villis, turba monachorum, clericorum ac populi, cum crucibus, incensis cereis magnisque suavitatum odoribus obviam procidentes: tanta etenim multitudo, ut vix quisquam accidere possit ad feretrum, ut, acceptis cornibus, differre possint scapNulli etenim negabatur sanitas, cum ex fide tangeret huius feretri opertorii fimbrias. 41. In pago enim Caturnino, quibusdam enim fidelibus poscentibus fratribus, et praecipuę petitionibus Herminane abbatisse, qui hoc opusculum inpatienter inter ceteros nobis con
Abbreviated transcription (Latin):
tur. Et cum diu flagellantes ei
aliud ñ ualuissent dicere. eiꝰ tu¬
nicã conscider̃t a capite. eumq
chrodoberto cuidam qui tũc comeᷤᷤ
erat palatii iussit tyranꝰ impiꝰ
tradi. et p̾sentẽ uitã in gladii ꝑ¬
cussione auferri. Letabat᷑ enĩ dei
martyr in om̃i patientia. qͥa de¬
bitam sibi remunerante dño
mar tyrii sentiebat appropinqͣ¬
dobertꝰ ad suã domũ dedux̃. cer¬
nens eũ ex itinere ac infirmita¬
te defessũ. iussit ei dari ad refocil¬
landũ potũ. Antequã ei pincer-¬
na assisteret. lum̃ magnũ in ro¬
te circulo de celo descendens suꝑ
caput eiꝰ refulsit. Tũe trementes
om̃s qui hoc signũ uider̃. quid¬
est hoc inquiunt dñe quod appa¬
ret suꝑ caput tuũ quasi in circu¬
li modũ lum̃ splendidissimũ de
celo quod nũquã a nobis si mi-
ro. qui suꝑ seruũ tuũ ostendere
dignatus es tale miraculũ. Tũc
uidentes om̃s quasi in excessu m̃¬
tis positi. tandem quidem resũp¬

Expanded text:
us. Et cuin diu flagitantes ei aliud non valuissent elicere, eius tonicam conscinderunt a capite, eumque Chrodoberto cuidam viro, qui tunc comis erat palatii, iussit tyrannus impius tradere et praesentem vitam in gladii percussionem auferre. Laetabatur enim Dei martyr in omni patientia, quia debitam sibi, remunerante Domino, martyrii sentiebat adpropinquum ad suam domum deduceret, cernens eum ex itinere ac infirmitate defessum, jussit ei dari ad refocillandum potum. Ante quem cum pincerna assisteret, lumen magnum quasi in rotae circulum e coelo descendens super caput ejus refulsit. Tunc trementes omest hoc', inquiunt, 'domine , quod paret super caput tuum, quasi in circuli modum, lumen splendedissimum emissum de caelo, quia numquam a nobis simile ro, qui super servum tuum ostendere dignatus es talem miraculum'. Tunc videntes omnes, quasi in excessum mentis positi, tandem quidem resump
Abbreviated transcription (Latin):
uũ spaciũ labioꝵs faciei uel lingue
recepisset officiũ. eo quod oblatꝰ
fuerat ipsi iã dño. cotidianũ im¬
molare studuit sacrificiũ. Et dũ
intrinsecus eũ lux spũalis imple¬
uerat. de corporeis oculis nil cu¬

Expanded text:
vo spatio horis, faciei vel lingua recepisset offitium, eo quod oblatus fuerat ipse iam Domino, cotidianum immolare studuit sacrifitium. Et dum intrinsecus eum hix spiritalis impleverat, de corporeis oculis nichil cu
Abbreviated transcription (Latin):
hospiciũ. scm̃ dei martyrẽ impo¬
suert᷑ suꝑ uile iumentũ. Et ut
cognouit ita esse impletũ. arripi¬
ens hũc psalmi uersiculũ. ut iu¬
mentũ inquit factus sũ apudte.
et ego semꝑ tecum. Et cũ labia
iain ñ haberet et lingua silere
credidert̃ ut obhoc emittere de¬
beret sp̃m. Et enĩ cũ unꝰ e nr̃is
fr̃ib. abbas noĩe winobertꝰ ad
p̃dictũ usq hospiciũ a longe se¬
cutus fuisset. dep̾cans custodes

Expanded text:
hospitium, sanctum Dei martyrem inpohospitium, sanctum Dei martyrem inposuerunt in vile iumentum. Et ut cognovit ita esse impletum, aperiens hunc psalmi versiculum: Ut iumentum, inquid, factus sum apud te, et ego semper tecum. Et cum labia iam non haberet et lingua, silerecrediderunt, ut ob hoc emittere deberet spiritum. Etenim cum unus ex nostris fratribus abba nomine Winobertus ad praedictum usque hospitium a longe sec
Abbreviated transcription (Latin):
pedib incedere callem. nec lingua
officiũ dante laudare quiuerat¬
iuris undiq creatorẽ. ac per hoc
caderet in blasphemiã desperans
auferendo sibi salutẽ quã laudan¬
do celitus adipisci meruisset in¬
gentẽ. S qui absq uocib cordiũ
ẽ auditor ds̃. magisq illi aptat᷑
cor contritũ quã elatione suꝑbũ.
et suscipit uocẽ tacentis magis
cordis. Nam cũ se cognouisset
p̾sidiũ om̃e amisisse humanũ.
totis uirib sibi peciit adesse di¬
uinũ. Nam quantũ impietas
humana reuocare cupiuit ab
alto. tantũ pietas diuina socia¬
degariũ diutius ad uindictam
seruauert᷑ uiuũ. et turpiter
denudatũ ꝑ platearũ palustria
ussert᷑ pertrahi nudũ. eũq ad
uindictam quasi deformatũ tra¬
sub eiꝰ graui dominio emitceret
et constitue sub tuta custodia. erit
enĩ tempus sue uocationis. ut re¬
cipiat quod meritus est a suis
inimicis. Cũ autẽ longe esset eiꝰ¬

Expanded text:
pedes incidere callem nec lingua pedes incidere callem nec lingua offitium dantem laudare nequieverit creatorem, ac per hoc cideret blasphemie, disperans auferendum sibi salutem, quam laudandum caelitus adipisci meruisset ingentem. Sed qui absque vocibus cordis est auditor Deus magisque aptatur cor contritum quam elatione suscepit vocem tacentis magis cordis. Nam cum se cognovisset praesidium omne amisisse humanum, totis viribus sibi petiit adesse divinum. Nam quantum impietas humana revocare eum cupit ab alto, tantum pietas divina sociadegarium diutius ad vindictam servaverunt vivum et turpiter dinudatum per platearum palustria iusserunt pertrahi nudum eumque ad vindictam quasi deformatum trasub eius graviori dominium emitterit erbum, et constitue sub tuta custodia. Erit enim tempus suae vocationis, ut recipiat quod meretur a suis inimicis. Tunc acce
Abbreviated transcription (Latin):
ere ceperunt. Ille uͦ dep̾cabatur
dnm̃ dicens. Dñe iħu bone qui ñ
uenisti uocare iustos sed pecca¬
tores. suscipe spm̃ serui tui. ut
qui dignatus es similitudine
martyrũ lapidib a me uitam
istam mortalẽ auferre. iubeas
clementissime ueniã scelerum
meoꝵs tribuere. Hec dicens. oran
germano uitã finire ut simul
mererentur uitã futurã ac bea¬
tam participari. S ebromus ty¬
rannus differre uolens eiꝰ exitũ.
ut ꝑpenas longe dilatas ei prepa¬
p̃miis głe sempiterne. tũc iuissit
eũ nudis gressib ꝑ quandam
piscinã transduci. in qua erant
petre quasi claui incidentes acu
te. Quã obrem labia eiꝰ et faciem
concauã crudelit̾ iussit incidi
ferro. necñ et lingue plectrum
ferro secante auferri. ut dum¬
gua ac labia essent incisa. et dũ
sibi cernebat omnẽ felicitatẽ men¬
broꝵ ablatam. corporisq pariter
uires undiq defecissent negate.
dum nec oculis cernere uiã nec

Expanded text:
ere coeperunt. Ille vero deprecabat ere coeperunt. Ille vero deprecabat Domino, dicens: 'Domine Iesu bone, quia non venisti vocare iustos sed peccatores, suscipe spiritum servi tui, ut qui dignatus es similitudinem martyrum lapidibus vita ista mortale auferre, iubeas clementissime veniam scelerum meorum tribuere'. Hec dicens, orandgermano vitam finire, ut simul mererentur futuram ac beatam participare, sed Ebruinus differre volens eius exitum, ut per poenas longe dilatas ei praepapraemiis gloriae sempiternae, jussit eum nudis gressibus per quamdam piscinam transduci, in qua erant petrae sicut clavi incidentes acu. Quam ob rem labia eius et faciem concava crudeliter iussit incidere ferro necnon et linguae plectrum ferro secante auferre. Predgua ac labiae essent incisae, et dum sic cernerent omnem felicitatem membrorum ablata corporumque pariter vires undique paruissent negati, dum nec oculis cerneret viam, nec
Abbreviated transcription (Latin):
garino scm̃ leodegariũ ex mo¬
nasterio in quo tinebat᷑ abscon¬
ditus egredi. et in p̾sentia regis
iussus est accersiri. Qui conu̾¬
rare cupis om̃s habitatores in
tota frantia. tuã potiꝰ aufers
furore magno repletus. iussit
ministris leodegariũ abstrahi
et a germano separari. ut sepa¬
ratim iuberentur puniri: ne
simul eos delectaret talia uer¬
ba fari. Cũ autẽ duceret᷑. beatꝰ
leo degariꝰ eũ alloquit᷑ dicens.
E quo animo esto fr̃ kañẽ. qm̃¬
oportet nos hec pati. qͥa ñ sunt
condigne passiones huiꝰ tempo¬
ris ad futurã głam que reue¬
labit᷑ in nob̃. Peccata et enĩ nr̃a
multa sũt. sed miscdia omĩpo¬
tentis suꝑeminens. magnaq
ad abluenda delicta se laudan¬
tiũ semꝑ ẽ parata. Hec ad tem¬
pus patimur. quia mortis debi¬
tores sumꝰ. sed illa nos expectat
uita si pacienter ferimus istam
penã ubi sine fine letabimur in
celesti gła. Tunc ministri ad stipi¬
tem ligatũ germanũ lapidib obru¬

Expanded text:
atum Leodegarium ex monasterio in quo tenebatur absconditus egredi et in praesentiam regis jussum est accersiri. Qui curare cupis omnis habitatoris in tota Francia, tuam potius auferifurore magno repletus, jussit ministris Gairinum abstrahi et a germano suo separari, ut separatim viderentur puniri, ne simul eos delectaret talia verba fari. Cum autem duceretur, beatus Leodegarius eum alloquitur dicens: « Aequo animo esto, frater s haec pati, quia non sunt condigni passionis huius temporis ad futuram gloriam, quae revelabitur in nobis. Peccata etenim nostra multa sunt; sed misericordia omnipotentis Dei supereminens magna, qui ad abluenda dilecta se laudantium semper est parata. Haec ad tempus patimur, quia morte debitores sumus, sed illa nos expectat vita, si patienter ferimus ista poena, ubi sine fine letabimur in caelesti gloria'. Tunc ministri ad stipitem ligatum Gaerinum lapidibus obru
Abbreviated transcription (Latin):
inuidꝰ moleste ferens se ab eodem
loco eiꝰ orationib fuisle expulsũ.
stimulare rursus cepit ebromũ
atq rediici eũ p̾cepit ad palatiũ.
ut in episcopoꝵ concilio eiꝰ disrum¬
peret uestimentũ. quatinꝰ ob hoc
esset ei interdictũ ut ultra offerre
ñ p̾sumeret sacrificiũ. Ubi dũ de¬
ductus fuisset ad mediũ. inqͥrebãt
ab eo u̾bum. ut de childerici morte
imminere conflictũ ut de huma¬
no se ñ excusaret delicto. ita de hoc
facinore nullatenꝰ dixit fuisse se
consciũ. s dm̃ potius quã homineᷤᷤ
hoc ẽ scire prefesius. Tũc et ipr ⁊ un¬

Expanded text:
invidus, moleste ferens se ab eodem invidus, moleste ferens se ab eodem loco eius orationibus fuisse expulsum, stimulare rursus coepit Ebroino, adque reduci eum praecepit ad palatium, ut in episcoporum concilium eius disrumperet vestimentum, quatinus ob hoc ei esset interdictum, ut ultra offerre non praesumeret sacrifitium. Ubi dum deductus fuisset ad medium, inquirentes ab eo verbum, ut de Childerici morteminminere conflictum, ut de humanum se non excusavit delictum, ita de hoc facinus nullatenus dixit fuisse se consilium, sed Deum potius quam hominibus hoc est scire professus. Et cuin diu
Abbreviated transcription (Latin):
scõ uiro exercuit. Alii uͦ ep̃i tunc
a rege ꝑ ebroinũ in ipsa synodo
pene similẽ penã sortiti. ꝑpetuo
xxilio sunt deportati. Uuaimerus
et enĩ qͥ ad supradictũ famulũ dĩ
ad explenda ebroini dicta sociꝰ per¬
niciei extiterat. postea quã ab ip¬
so ebromo eo qd̾ in eiꝰ ultionẽ con¬
senserat. episcopatꝰ gradu dolose
fuerat sublimatus. post paululũ
interuallo posito in offensam eiꝰ
decidens. dei ut opinatur nutu
multis flagellationib obtritus.
nẽpe ut fertur laques fuit sus¬
pensus. ac morte tur pissima ut
decebat iuxta proditorẽ condemp¬
natus. transmissus ẽ ad tartarũ.
Adhuc enĩ uir dĩ sc̃s leo degarius
in eodem monaster io scimoniali¬
um in quo ad custodiendũ positꝰ
ti martyris ꝑfabricandã coronã
artifex u̾sutus ex illis ebromꝰ ty¬
rannꝰ suꝑfuit fi unus. qui ea qͤ
passionis eiꝰ głe suꝑerant adimple¬
re deberet. Iterũ antiquus serpens

Expanded text:
sancto viro exercuit. Alii vero episcopi tunc sancto viro exercuit. Alii vero episcopi tunc a rege per Ebroinum in ipsa sinodum poene simili poena sortiti, perpetuo exilio sunt deportati. Waimirus etenim, qui a supradicto famulo Dei ad explendam Ebroini vindictam socius pernitię' extiterat, posteaquam ab ipso Ebroino, eo quod in eius ultionem consenserat, episcopati grado dolosae fuerat sublimatus, post paulolum intervallo posito in offensa eius decidens, Dei, ut oppinatur, nutu multis flagellis obtritum, nempe, ut fertur, laqueo fuisse suspensum ac morte turpissima, ut decebat iusti proditorem, condemnatum, transmisit ad tartarum. Adhuc enim vir Dei Leudegarius in eodem monasterium sanctimonialium, in quo ad custodiendum positus ti martyres perfabricandam coronam artifex versutus ex illis Ebroinus superfuit unus, qui ea quae passionis eius gloria supererat adimplere deberet. Iterum antiquus serpens
Abbreviated transcription (Latin):
tot flagella ut decebat martyre
fideles popłi ei famulatũ ex hibe¬
rent uenerabilẽ. qͥa ñ potest sub
modio lucerna abscondita ñ luce¬
re. manifeste omĩps ds̃ omib de¬
rios eiꝰ ulcisci de repente. Namdũ
per bienniũ fere ibidem in dei lau¬
dib resideret. eos illi nuntiauert᷑
interfectos. aut pro infidelitatis
culpa in regionib aliis effugatos.
Quos ille grauit̾ deflens ñ de ultio¬
ne gauisus. sed cur sine penitenti¬
a eos comp̾hendit mortis occasus.
Eodem tempore uir głosus theode¬
ricus rex et idem ebromꝰ synodũ
conuocauert᷑. et ad quandã uillã
regiã conuenientes multã ep̃oꝵ
turbã ad esse fecert᷑. ibiq inter
ceteros didonẽ qͥ scm̃ uirũ leode¬
gariũ cũ waimero expulit de
sede sui episcopatꝰ. et pene tradidit
inlectus. condempnatũ ab ipsa
synodo caluaria accepta in capi¬
te. expulsũ segregant a scã con¬
gregatione. Heinde exilio con¬
dempnatꝰ morteq secuta penã
capitis exsoluit. quicqͥd doli in

Expanded text:
tot flagella, ut decebat martire, fideles populi ei famulatum exhiberent venerabilem, quia non potest sub modio lucerna abscondi, manifeste omnipotens omnibus derius eius ulciscere. Nam dum per biennium fere ibidem in Dei laudibus resedisset, aut eos illi nuntiaverunt interfectos aut pro infidelitatis culpa in regionibus aliis effugatos; quos ille graviter deflens, non de ultione gavisus, sed cur sine paenitentiam eos conprehenderet mortis occasus.Eodem tempore vir gloriosus Theudericus rex et idem Ebroinus senodo convocaverunt, et ad quendam villam regiam venientes, multa episcoporum turba adesse fecerunt. Ibique inter ceteros Diddone, qui sanctum virum Leudegario cum Waimiro expulit de sede suae episcopatus et poene tradedit inlectus, condemnatus ab ipsa sinode, calvaria acceptus in capite, expulsus, segregatus a sancta congregatione, cleinde exilium condemnatus, mortique secuta, poenam capitis degessit, quicquid dolosę in
Abbreviated transcription (Latin):
custodia stetit. Nam et lingua p̾¬
cisa solitũ recepit officiũ. et mag¬
nũ doctrine sue sem̃ ostendit in
popło. Quandoq inter uirginũ
accessit cateruas. tanto ut fertur
dulcifluo fulgebat eloquio. ut
mirarent᷑ quicũq audientes qͣn¬
ta esset dĩ clem̃tia. et conu̾si a pra

Expanded text:
custodia. Nam et lingua praecisa solitum recepit officium, et magnum doctrinae suae semen ostendit in populo. Quandocunque inter virginum accederet catervam, tanta ut fertur dulcia sua fulgebant eloquia, ut mirarentur quicunque audientes, quanta Dei operata sit clementia, et conversi a
Abbreviated transcription (Latin):
re xp̃i. Et qm̃ ñ ualebat respice¬
re celũ. ideo cor eiꝰ in terrene er¬
piditatis lutũ ultra modũ fuit
defixũ. Et enĩ cũ ebromꝰde¬
lis desupradictis reb suũ satias¬
set surorẽ. rursũ occasiones ce¬
pit exquirere. ut bł asphomiã
sue crudelitatis ualeret ab oeui¬
lis humanis auferre. Tũc childe¬
eum pͥor quã ipse uoluit interi¬
re. publice enĩ aliter quẽ odisset
ñ audebat perseqͥ. iusserũt pͥn¬

Expanded text:
Christi. Et quoniam non valebat respiceChristi. Et quoniam non valebat respicere caelum, ideo cor eius in terreni cupiditatis lutum ultra modum fuit defixum. 29. Etenim cum Ebroinus de supradictis rebus suum satiasset furorem, rursum occansionis coepit exquirere, ut blasphemiam suae crudelitatis valeret ab oculis humanis afferre. Tunc de Childeeum prior quam ipse voluit interire, – publicę enim aliter eos quem odisset non audebat persequere,
Abbreviated transcription (Latin):
tes alii timentes in culmine sub¬
limassent honoris. continuo ta¬
le dedit edictũ. ut si quis qͥd cuiqͣm¬
dũ in turbatione fuerat intuliss.
dispendiũ uł predam. nulliꝰ ex hoc
generaret᷑ calumpnia. Hec fuit
occasio ut ñ redderet spoliũ. quod
ministri sui ei contulerant. de¬
p̾datione multoꝵ. Cũ eni tume¬
re in rediuina cepisset superbia.
dolens simul et metuens si suꝑ¬
stitẽ haberet emulũ. quoꝵ paren¬
tib intulerat malũ. iam enĩ iu¬
ra potestatis adeptus dupplicauit
maliciã cũ inuidia. Nam priores
optimates cepit instant̾ perseqͥ.¬
quos autẽ comp̾hendere ualuit.¬
aut gladii interfectione prostra¬
uit. aut ad gentes extraneas ab¬
latis facultatib effugauit. San:
seminariũ nobiliũ monasteria
destruens. a earũq religionis
pͥmicias in exiliũ dirigens. et
quia margaritarũ ornam̃ta
conculcandi acceꝑat potestatẽ.
ideo sine ulla miseratione ut
porcus ñ timuit thesaurors or¬

Expanded text:
tes, alii timentes in culmine subtes, alii timentes in culmine sublimassent honoris, continuo talem dedit edictum, ut si quisqui cuiquam in turbatione qui fuerat intulisset dispendium vel praeda, nullius ex hoc generaretur colompnia. Haec fuit occansio, ut non redderet spoliam, quod ministri sui ei contulerant depredatione multorum. Cum enim tumere in rediviva coepisset superbia, dolens simul et metuens, si superstitem habere emulem, quorum parentibus intulerat malum: iam enim iure potestatis adeptus, duplicavit malitiam cum invidia. Nam potiores obtimates coepit instanter persequere, aut quem conprehendere valuit, gladii internitione prostravit aut ad gentes extraneas, ablatis facultatibus, effugavit, sane feminarum nobilium monasteria distruens eorumque religione primarias in exilium dirigens. Et quia margaretarum ornamenta conculcandi acceperat potestatem, ideo sine ulla miseratione ut porcus non timuit thesaur
Abbreviated transcription (Latin):
taret. in domũ suã eũ iubet ꝑduci.
Dura et enĩ uiscera pietate ceꝑant
emolliri. Cũ enĩ in familiari collo¬
quio ei fuisset assuetus. ita ferita¬
tẽ illiꝰ in paruo tempore prostratã
edomuit. et tã ipsũ quã coniugẽ
ad dei timorẽ conuertit. ut argen¬
tum eccłie quod nuꝑ pro redemp¬
tione ciuitatis augustiduno rece¬
perat. ei deuotus offerret. qͥc qͥd
exinde facere decreuisset. Quod
uir dei acceptũ ꝑ quendã fidelẽ
abbatẽ noĩe berchariũ ad p̾dictã
redirigens urbẽ. ipsũq iuxca
apłm ad domesticos fidei diuidenᷤ.
uoluntatẽ eiꝰ opere caritatis fi¬
delit̾ adimpleuit. Igitur cũ ut
supra dictũ ẽ suũ facinꝰ diutius
ebroinus ꝑditus occultare ñ pos¬
set. de rege quẽ falso fec̃ declinat
ingeniũ ut in cheoderici rediret
palatiũ. quoꝵdam factione susci¬
pitur. ⁊ iterũ subito palatii ma¬
ior domꝰ efficit᷑. S cũ eũ gauden¬

Expanded text:
taret, in domum suam eum iussit perducere; taret, in domum suam eum iussit perducere; dura etenim eius viscera pietate iam ceperant emullire. Cum enim in familiare conloquium ei fuisset adsuetus, ita feritate illius in parvo temporis tractum edomuit et tam ipsum quam coniugem ad Dei timorem convertit, ut argentum aecclesiae, quod nuper pro redemptione civitatis Agusteduno receperat, ei devotus offerret, quicquid exinde facere decrevisset. Quod vir Dei acceptum per quendam fidelem abbatem nomine Bertonem ad praedictam rediregens urbem ipsumque iuxta apostolum ad domesticos fidei dividens, voluntatem eius opere caritatis fideliter adimplevit. 28. Igitur cum, sicut dictum est, suum facinus diutius Ebroinus occultare non possit, de rege, quem falsum fecit, declinat ingenium, ut in Theoderici rediret palatium. Quorundam vero factionem suscoeperunt, et iterum subito palatii maior domus efficitur. Sed cum eo alii gauden
Abbreviated transcription (Latin):
titer ÷ iolia ci aiii.
Et quãquã eccłia ꝑtulisset de
transitoriis reb dispendiũ nul¬
lum exinde ꝑmisit dñs abduci
captiuũ. Igitur cũ hostes letant̾
diuisissent spolia. supra scripto
duce quẽ ipsi uolebant esse pa
subiugandũ ꝑrexerunt usq ad
lugdiinũ. ut ita exinde abduce¬
rent genesiũ. sic̃ de augustidu.¬
no dudũ expulerant leo degari¬
um. Sed manu ualida populi
undiq collecti. urbem hanc
duxerant leodegariũ ut nunti¬
auert̃ ebroino quod fuerat fac¬
tũ. in siluarũ secreta eũ iubet
retrudi. et de eiꝰ morte quasi ene¬
cati in aquis fabulã mendacẽ con¬
fingi. etiã tumulũ sepulture eiꝰ
constitui. donec ipsũ longe famiᷤ
mnedia deberet consunere. qd̾
qui audire potuit aut uidere.
uerũ credidit esse. S qͥ helyam
ꝑ coruũ pauit in heremo. nec
suũ ibi deseruit famulũ. Et enĩ
post longam quã dei martyr ꝑtulit
famnis mnediam. reminiscens Waie¬
rus humanã in eo naturã ñ aliter

Expanded text:
reter spoliam civium. Et quamquam ęcclesia pertullisset de transitoriis rebus dispendium, nullum exinde permisit Dominus abduci captivum. 26. Igitur cum hostes laetanter divisi sunt spolia, supradicto Waiduce, quem ipsi volebant patritium subiugandum perrexerunt usque Lugdunum, ut iam exinde abduxerant Genesium, sicut de Agusteduno dudum expolerant Leodegarium, sed manu valida populi undique collecti urbem hanc duxerunt Leodegarium, ut nuntiaverunt Ebroino, quod fuerat factum, in silvarum secreta eum iubet retrudere et de eius morte quasi enegatum in aquis fabulam mendacem confingere, etiam et tumulum sepulture eius construere, donec ipsum longe famis inaedia deberet consumere. Quod qui audire potuit aut videre, verum credidit esse. Sed qui Eliam per corvum pavit in heremum, nec suum ibi deseruit famulum. Etenim post longam quam Dei martyr pertulit famis inaediam reminiscens Waimiris humana in eo natura non aliter
Abbreviated transcription (Latin):
se declarabat᷑ quod ueraciter te¬
neret᷑. Iam tũc sine ambiguitate
confirmato consilio. cuidã uiro
dei abbati suo noĩe audulfo ab
eodem beato martyre olim enu¬
trito. idem pontifex ansoaldus
iussit ut festinꝰ propter hoc scm
corpus ꝑgeret et cũ reuerentia
debita ipsũ usq solũ pictauense
deferret. ut ubi priꝰ ceꝑat cultũ
sc̃ĩ sui pontificis iussis obtemperãs.
gaudens cũ festinatione ꝑrexit

Expanded text:
se declarabatur, quod veraciter tese declarabatur, quod veraciter teneretur. 25. Iam tunc, sine ambiguitate confirmato consilio, cuidam viro Dei, abbatem suum nominatum Audulfo, ab eodem beatum martyrem olim nutritum, eiusdem pontifex Ansoaldus iussit, ut festinus propter hoc sanctum corpus pergeret et cum reverentia debita ipsum usque solo Pectavensis deferret; ut ubi prius inciperat cultum sancti sui pontifices iussis obtemperans, gandens cum festinatione perrexit
Abbreviated transcription (Latin):
fuerat diocesi. interfectꝰ dr᷑ res¬
pondisse. Nequaquã fiet ita ut
uos sc̃i pontifices locuti estis. sed
mͥ donetur facultas huiꝰ beati cor¬
poris habendi. qm̃ huic loco datꝰ
est in quo dignatur requiescere.
Astante uͦ cunctoꝵ turba p̾sulũ
decernebant. ut ieiunia et ora¬
tiones. in hoc conflictu fierent.
ut ꝑ hoc dignaretur dñs ostende¬
re in cuiꝰ diocesi iure deberet re¬
quiescere. Hec audientes adqui¬
euert᷑ decreto. et facta oratione
cũ ieiunio. in trib paruis epłis
definitione scͥpta. et suꝑ altare
positis in transacta oratione ꝑ
eas dñs declararet in cuiꝰ sorte hoc scm̃
beati martyris corpusculũ ꝑueniret.
missarũ sollempnib consũmatis.
unꝰ ex ministris iussuis a pontificib
manũ incognitã subter pallam
posuit. et cognitio ueritatis in
manu sua uenit. Quod euncti
uidentes qui huic spectaculo ad¬
erant. cognoscentes conclamaue¬
runt ansoaldi pontificis esse ius

Expanded text:
fuerat diocise interfectus, dicitur resfuerat diocise interfectus, dicitur respondisse: 'Nequaquam ita fiat, ut vos, sancti pontifices, locuti estis; sed mihi donetur facultas huius beati corpus habere, quoniam huic loco datus est, in quo dignatur requiescere'. Adstante vero cunctorum turba praesulum, decernentes, ut ieiunia et orationibus in hoc conflicto fierint, ut per hoc dignaretur Dominus ostendere, in cuius diocise' iure deberetur requiescere. Haec audientes, adquieverunt decretum, et facta oratione cum ieiunio, in tribus parvis epistolis definitione scripta, super altarae positis, ut, transacta oratione, per eos Dominus declararet, in cuius sorte hoc sanctum beati martyris corpusculum perveniret. missarum sollemnia consummata, unus ex ministris iussus a pontificibus manum incognita subter pallam posuit et cognitio veritatis in manu sua pervenit. Videntes cuncti, qui huic expectaculo aderant, cognoscentes adclamaverunt Ansoaldi pontificis esse iust
Abbreviated transcription (Latin):
ad titulum sue laudis sic eũ cla¬
rificasset signo uirtutũ. cũ am¬
miratione rex credidit factum.
et cepit uenerari ut martyrẽ
quẽ ꝑ accusationẽ tyranni priꝰ¬
crediderat fuisse culpabilẽ. Tũc
ꝑlatũ est cũ laude in palatio. qd̾
multis dieb ab emulo latuit ab¬
sconsũ. Erat enĩ ibi multitudo
ac procerũ. Qui dũ collationem
de sc̃õ martyre inter se haberent.
et mirarent᷑ qd̾ de eo audiebant.¬
uir magne sc̃itatis ansoaldus
urbis pictauensis antistes uer¬
bum intulit dicens. Utinã dare¬
tur mͥ optio. quia notũ est me¬
um esse parentẽ. et ex parroechi¬
a mͥ cõmissa ad honoris proces¬
sit grãm. ut uel eiꝰ corpuseulũ
aderat ermenarius pontifex qͥ
ei sutcesserat inepiscopatu au
gustudunensis urbis et ipseait.
Iure mͥ datur huiꝰ uiri corpus.
qm̃ iustũ est ibi eũ requiescere.
ubi fuit ep̃c. Tuc̃ et enĩ uindi¬
cianꝰ p̾sul atrabatensis in cuiꝰ

Expanded text:
ad titulum sui laudis sic eum claad titulum sui laudis sic eum clarificasset signa virtutum, cum admirationem rex credidit factum et coepit vere venerare ut martyrem, quem per accussationem tyranni crediderat prius fuisse culpabilem. 40. Tunc perlatum est cum multis diebus ab aemulo latuit absconsum. Erat enim ibi multitudo ac procerum, qui dum collationem de sancto martyre inter se haberent, et admirarentur quod de eo audiebatir vitae sanctitatis Ansoaldus urbis Pectavensis antestis verbum intulit, dicens: 'Utinam daretur mihi optio, quia notum est meum esse parentem et ex parrochia mihi commissa ad honoris processit gratiam, vel eius corpuscolum aderat Hermanacharius pontifex, qui ei successerat in episcopatum sui Agustidunense urbe, et ipse ait: 'Iure mihi datur huius viri Dei corpus, quoniam iustum est, ibi eum requiescere, ubi fuit episcopus'. Tunc etenim Vindicianus praesul Adrabatensis, in cuius
Abbreviated transcription (Latin):
regno eiꝰ iniquũ dominiũ. sic̃
quondã dauid a filiis isrł abstu¬
lit obprobriũ prostrato allophi¬
pene annors trium in lugendo
ebromo qui hanc lucernã ni¬
dio et ipse periit. Infelix ac miser
qui tantis honorib sublimatꝰ.
in trib mundi partib dilatata
fama industrie sue pollebat in¬
ter homines. qm̃ noluit suis mi¬
micis dĩ mandatũ implendo in¬
dulgentiã tribuere. ulciscendo¬
eos multos ad regna celoꝵ fecit
abire. Quãobrem uerendũ ualde
est ut qui tantos sacerdotes ac
proceres ultionis sue crudelita¬
sam quã nullus francoꝵ habere
meruit głam ꝑdidisset. et beatã
uitã quã ꝑpatientiã adipisci qui¬
uerat amisisset. Sed postquã
infelix ebroinus uite finẽ dedit.
quod inuidia ductus de dei ser¬
uo absconderat. magnis laudi¬
b longe lateq percrebuit. Post¬
hec gͥ ut serenitati regis eiꝰq pa¬
latio de uirtutib scĩ mr̃is ueraci¬
ter fuit cognitũ. quod xp̃c dñs

Expanded text:
regno eius iniquum dominium, sicut regno eius iniquum dominium, sicut quondam David a filiis Israel abstulit obprobrium, prostrato Alophipene annorum trium semper lugendus Ebroinus, qui hanc lucernam niercussus gladio ipse periit. Infelix ac miser, qui tantis honoribus sublimatus, in tribus mundi partibus dilatata fama industriae suae pollebat inter homines; et quoniam noluit suis inimicis Dei mandatum implendo indulgentiam tribuere, eos ulciscendo multos ad regna coelorum fecit ire. Quamobrem verendum valde est ut qui tantos sacerdotes ac proceres ultionis suae crudelitasam quam nullus Francorum habmeruit gloria perdedisset et beatam vitam, quam per patientiam adipisci quieverat, amisisset. Sed postquam infelex Ebroinus vitae finem dedit, quod invidia ductus de Dei servo absconderat, magnis laudibus longe lateque percrebuit. haec igitur ut serenitatem regis eiusque palatio de virtutibus sancti martyris veraciter fuit percognitum, quod Christus dominus
Abbreviated transcription (Latin):
errabunda nutaret. et nullate¬
nus ad humilitatẽ uł emendati¬
onẽ sui conuerteret᷑ etiã ultra so¬
litũ in fastu suꝑbie ceruicẽ suã
contra om̃s diabolus eriguisset.
tuc in eo fuit impletũ salomoniᷤᷤ
prou̾biũ. priusquã humilietur
cor hominis eleuat᷑. et ante rumã
exaltat᷑ sp̃c. Et ne tanti piaculi
factũ impunitꝰ euaderet. ipse si¬
bi uelut freneticꝰ articulũ mortis
inquirit. Nam cuidã optimatiqͥ
uit inuenta occasione eo usq in¬
tulit spoliũ. donec pene aufrrixet
om̃e eiꝰ prediu. iniuꝓ minabat᷑
etiã morti ꝑicubĩ. Cernens cartẽ¬
uir ille iam post spoliũ mortis
cem obseruat egressurũ. Dies au¬
tem agebat᷑ dnica. ideoq proces¬
surus erat ad matutinarũ sollẽp¬
nia. Cũ enĩ ille pedem foras mi¬
sisset de limine. ecce iste inspera¬
te prosiliens. gladio eũ ꝑcussit
in capite. Cuiꝰ ictu dupplicẽ deci¬
dit in mortẽ. et ita est ablatũ de

Expanded text:
errabunda nutaret et nullateerrabunda nutaret et nullatenus ad humilitatem vel emendationem sui converteret, etiam ultra solito in fasto superbiae cervice eius contra omnes diabolus diriguisset, tunc in eum fuit impletus Salomonis proverbium: Priusquam humiliet cor hominis, elevatur, et ante ruina exaltatur spiritus. Et nec tanti piaculi factum inpoenitus evaderet, ipse sibi velud freneticus articulum mortis inquirit. Nam cuidam obtimati, qui bat, inventa occansione, eo usque intulit spoliam, donec poene offerre omnem eius praesidium; insuper minitabat etiam mortis periculum. Cernens vir ille iam post spolium mortem cem observat egressum. Dies enim agebatur dominica, ideo processurus erat ad matutinarum solemnia. c. Cum enim ille pedem foris misisset de limine, ecce! iste inspirate prosiliens gladio eum percussit in capite; ob cuius ictum duplicem decidit in mortem. Et ita est ablatum de
Abbreviated transcription (Latin):
ipso cognouit quantũ sc̃s martyr
uirtutib polleret. Num uͦ iter car¬
peret ille uitã ꝑdidit. et ei a quo
missus fuerat minime nuntiauit.
quia quẽ elatus ñ credidit. allisus
compulsus ẽ cognoscere quẽ despe¬
axit. S cũ tante rei diuulgaretur
opinio. et fidelib prouenisset ad
iniquissimus tacito corde retine¬
bat. et tremens intra se uerecun¬
de preter coniugẽ nemini ma¬
nifestare audebat. ne forte cres¬
cente gła martyris sua qui tale
lumen extinguere cupiebat es¬
set diminuta in populis. Nam
his spaciis dierũ quantũ ille mi¬
ser hoc bonũ latere cupiebat.
tantomagis abiq rumor uirtu¬
tum supradictarũ beati martỹ¬
ris dilatatꝰ radiabat. Mox enim¬
corrigere malũ: s corde iam ceco
cũ sins sequacib incredulitatis
obdurat᷑ obstaculo. Iubebat enim
riam sui mr̃is supra candelabrũ
eccłie positi. ad illustrationẽ fide¬
lium dignatus ẽ demonstrare. Et¬
enĩ cũ mens tyranni hesitans

Expanded text:
ipso cognovit quantum sanctus martyr ipso cognovit quantum sanctus martyr virtutibus polleret. Dum vero iter carperet, illico vitam perdidit, et ei a quo missus fuerat minime renuntiavit. Et quod elatus non credidit, allisus conpulsus est cognoscere, quem dispexit. Sed cum tanta rei devulgaret opinio et fidelibus pervenisset ad inus tacito corde retinebat, et tremens intra se verecundia praeter conjugem nemini manifestare audebat, ne forte crescente gloria martyris, sua qui tale lumen exstinguere cupiebat esset diminuta in populis. Nam his spatiis dierum quantum ille miser hoc bonum latere cupiebat, tanto magis ubique rumor virtutum supradictarum beati martyris dilatatus radiabat. Tranfecerat malum, sed corde iam ceco cum suis sequatibus incredulitatis obdurat obstaculum. Iubebat enim riam sui martyris supra candelabrum ęcclesiae ad inlustratione fidelium dignatus est demonstrare. Etenim cum mens tyranni hebetans
Abbreviated transcription (Latin):
que perdiderat et nichil ex eis di¬
minutũ cũ calicula beati marty¬
ris salua inuenit. Dñs uͦ latromᷤ
qui pro seruo iureiurando iura¬
uerat qd̾ nequaquã hoc malum
egisset. reu̾sus domũ uitã protinꝰ¬
finiuit: seruus uͦ scelus quod fe¬
magis magisq fama sc̃itatis sc̃i
martyris latebras rumpit. et pau¬
lo post ea que gesta sunt ebromũ
ñ latuit. Quo audito nuntiũ mi¬
sit occulte. qui hec inquirens
studiose sibi uera nuntiaret. Qui
nuntius iussis eiꝰ obtemperans ad
eiꝰ accessit tumulũ: et interroganᷤ
a custode didicit ubinam leo degariꝰ¬
quiescit diceret. et cui ipse recepto
lumine seruiret. hoc nullatenꝰ cre¬
didit s suꝑbia tumidus accedens¬
orationi distulit incumbere. quin
potius despiciens humũ pede ꝑcus¬
sit: et stulte locutꝰ ẽ eo quod nesci¬
quit uirtutes neqͣquã faciet. Nam
miser reu̾sus pͥusquã ea nuntiaret
huic a quo missus fuerat. in semet¬

Expanded text:
quae perdiderat et nihil ex eis diquae perdiderat et nihil ex eis diminutum cum caligula beati martyris salva invenit. Dominus vero latronis, qui pro servo jurejurando juraverat quod nequaquam hoc malum egisset, reversus domum vitam finivit; servus vero scelus quod femagis magisque fama sanctitatis beati martyris late prorupit, quae paulo post per ea quae gesta sunt Ebroino non latuit. Quo audito, nuntium misit occulte, qui hoc inquirens studiose sibi vera nuntiaret. Qui nuntius jussis ejus obtemperans ad ejus accessit tumulum: et interrogans diligenter, a custode didicit ubi saquiescit', dicere et ipse, receptum lumen, deserviret, hoc nullatenus credidit, sed superbia tumidusorationi distulit incumbere, quin potius despiciens humum pede percussit et stulte loquitur dicens eo quod nescirtuus virtutes nequaquam facit. Nam miser reversus priusquam renuntiaret huic a quo missus fuerat, in semet
Abbreviated transcription (Latin):
torii fungebat᷑ officio lum̃ splen¬
didũ absq ministerio humano
in eodem cognouit noctib re-
fulsisse loco. et terribiliter cum
iure iurando canticũ illic se asse¬
ruit audisse angelicũ. ad eo tre¬
mens ut fugeret. ne insolens spi¬
rituali uisui interesset. Unde ru
et diuersis infirmitatib detentaᷤ
sum dedit. cecis lum̃ tribuit: ob
rando habitaculo emicuit. Hoc
ricus et ipsiꝰ eccłie custos quadam
nocte latrociniũ passus est: ita ut
a latronib omĩs substantia fuiss
ablata. Inter quã caliculã beati
secũ portauit. Qui mature ab ora¬
torio consurgens et ad domiciliũ
suũ. pergens inuenit omnia sua
furata. festinus igit᷑ pergit ad hu¬
ius uiri dei sepulchrũ. deprecans
ut ei redderet quod furtim ꝑdide¬
rat. Nam tota illa die et sequenti
nocte in oratione ad eiꝰ tumulũ
ieiunans. et psalmodie insistens
adstabat. Cũ uͦ expleta oratione
ad suã cellulã remeasset. omnia

Expanded text:
torii fungebatur officio, lumen splentorii fungebatur officio, lumen splendidum absque ministerio humano in eodem cognovit noctibus ultra solitum et terrebiliter cum iusiurandum canticum se illic adserui audisse angelicum, adeo ut tremens refugiret, nec insolens spiritali visui interesset. Igitur m diversis infirmitatibus detentos sum dedit, caecis lumen tribuit, obsrtyr venerando habitaculo emicuit. Hoc ricus et ipsius ecclesiae custos quadam nocte latrocinium passus est, ita ut a latronibus omnis substantia sua fuisset ablata, inter quam caligulam beati secum deportavit. Qui mature ab oratorio consurgens et ad domicilium suum pergens, invenit omnia sua furata. Festinus igitur pergit ad hujus viri sepulcrum, deprecans ut ei redderet quod furtim perdiderat. Nam tota illa die et sequente nocte in oratione ad ejus tumulum jejunans et psalmodiae insistens astabat. Cum vero expleta oratione ad suam cellulam remeasset, omnia
Abbreviated transcription (Latin):
creature creator. te benedico et
glorifico. qui me dignatus es ad
hanc certaminis diem ꝑ ducere.
Rogo deprecorq dñe ut ipse in me
facias participẽ et uite eterne
consortẽ. et tribue indulgentiã
his qͥ me tribulant. qm̃ ego ꝑ eos
credo in conspectu tuo clementis¬
sime pater glorificatꝰ fieri. Exur¬
gens ceruicẽ detendit. gladiatorẽ
cõmonuit: ut quod sibi iussum
fuerat adimpleret. Cũ hec diceret.
tauit caput eiꝰ. Et erectũ corpꝰ eiꝰ
substitisse quasi uniꝰ hore spatio
dicit᷑. Sed dũ ñ statim eũ cadere
gladiator cerneret. eũ pede percus¬
sit. ut sic citius in t̾ram decideret.
S ñ multo post ꝑcussor eiꝰ arreptus
a demonib et mente captus ac dei
ultione ꝑcussꝰ se in ignẽ proiecit.
ibiq uitam finiuit. Tunc iussu
coniugis huiꝰ uiri chrodob̾ti in
fletu plangentiũ latenter asuis
deportatus. et huius femine decre¬
to cũ uestib in quib trucidatꝰ
fũerat in paruulo orto beatus
martyr est sepultus. His itaq

Expanded text:
ani creator, te benedico, te glorifico, qui me dignatus es ad hunc certaminis diem perducere. Eogo deprecorque, Domine, ut ipse in me facias participem et vitae aeternae consortem, et tribue indulgentiam his, qui me tribulant, quoniam ego per eos in conspectu tuo credo, clementissime pater, glorificatus fieri'. gens, cervicem tetendit, gladiatorem commonuit, ut, quod sibi iussum fuerat, adimpleret. Cumque ille, tavit caput eius, et erectum corpus huius substetisse quasi unius ordicitur. Sed dum non statim eum cadere gladiator cerneret, ipsum pede percussit, ut sic citius in terram decideret. Sed non multo post percussor ejus arreptus a daemonibus et mente captus ac Dei ultione percussus in ignem se projecit ibique vitam finivit. Tunc jussu conjugis hujus viri Chrodoberti infletu plangentium a ministris deportatus est hujus feminae decreto, cum vestibus in quibus trucidatus fuerat, in parvulo oratorio beatus martyr est sepultus. Hoc vero
Abbreviated transcription (Latin):
te gr̃a. cepert̃ uelotiꝰ eiꝰ contra
naturã recrescere labia. similit̾
una cũ lingua. nec ñ et uerba
re. Cũ hoc miracłm cognouiss
Waringꝰ. ñ obdurat animũ ei
impendere malũ ut a tyranno
fuerat iussũ sed uersa unce iã dei
in artyrẽ recognoscens. acceptum

Expanded text:
tem gratiam, coeperunt velotius eius contra tem gratiam, coeperunt velotius eius contra natura recrescere labia similiter una cum linguam, necnon et verba re. Cum hoc miraculum cognovisset Waningus, non obdurat animum, eius inpendere malum, ut tyrannum fuerat iussum, sed versa vice iam Dei martyrem recognoscens, vix m
Abbreviated transcription (Latin):
ceret. inuenit eũ iacentẽ instra¬
mine oꝑtũ de uetusto panno ten¬
torii. tenui sp̃u palpitantẽ. Et
dũ illũ ad p̾sens crederet expira¬
re. insperatũ inuenit miracłm.
Nam inter sputamina sanguinũ
incisa lingua sine labiis solitum
reddere cepit eloquiũ. Et quia de¬
sectio labioꝵ ordines nudauerat
sitũ. cepit flere p̾ gaudio. et con¬
cito gradu ermenario ep̃o nun¬
tiat factũ. Ipse quoq audiens
waringũ postulat ut ad dĩ mar
sui merito ei fuisset concessũ.
om̃s enĩ ut leonẽ iratũ metue¬
bant seuũ tyrannũ. uulnera
eiꝰ studuit diligent̾ curare. et
arte qua ualuit potu ciboq re¬
ficere. uestẽq quã habuit meli¬
orẽ induere. Non enĩ ĩa ut terre¬
no homini. s ut translato mar¬
tyri reuerenter imꝑtiunt ho¬
norẽ. Qua dere ñ solũ indulgen¬
tiam de p̾ceritis. uerũ etiã bene¬
dictionẽ ab eo promeruit de fu¬
turis. Postquã enĩ waringus
eũ ꝑduxit ad propͥa dei comitan¬

Expanded text:
repperit eum iacentem in stramine, opertum de vetusto panno tentorie, tenue spiritu palpitante. Et dum illum ad praesens crederet exspirare, insperatum invenit miraculum. Nam inter sputamina sanguinum incisa lingua sine labia solitum reddi coepit eloquium. Et quia desectio labiorum ordinis nudaverat situm, coepit flere prae gaudio et concitu gradu Herminario episcopo nuntiat factum. Ipse quoque adiens Waningo, postulat aditum ad Dei marsub metum ei fuisset concessum, – omnes enim ut leonem metuebant iratum saevum tyrannum, – vulnera eius studuit diligendo curare et arte qua valuit potu cyboquae reficere vestemque quam habuit meliorem induere. Non enim iam ut terreno hominis, sed ut translato martyrii reverenter inpertivit honorem. Qua de re non solum indulgentiam de praeteritis, verum etiam benedictionem ab eo promeruit de futuris. 31. Postquam enim Waningus eum perduxit ad propriam, Dei comitan
Abbreviated transcription (Latin):
se udicẽ est habere professus.
feliciter postmodũ permisit
regnare. Interea childericũ
regem expetunt uniuersi.
ut alia daret decreta pertria
que obtinuerat regna. ut uniꝰ¬
cuiusq patrie legem uel con¬
suetudinẽ deberent sicut an¬
tiquitus iudices conseruare:
et ne de una prouintia rec¬
tores in aliis introirent. ne¬
q unus ad instar ebroini ti¬
rannidem assumeret. ut post¬
modum sicut ille contuberna¬
les suos despiceret. sed dum mu¬
tuam successionẽ sibi culminis
habere cognoscerent. nullus se
alii ante ferre auderet. Ut ue¬
ro ille libenter petita concessis¬
set. stultoꝵ et pene gentilium
deprauasset consilio. ut erat
iuuenili leuitate preuentus.
subito quod ꝑ sapientiũ consi¬
lia confirmauerat refragauit.

Expanded text:
se iudicem est habere professus, se iudicem est habere professus, feliciter postmodum ipsum permisit regnare. 7. Interea Childerico rege expetiunt universi, ut talia daret decreta per tria quam obtinuerat regna, ut uniuscuiusque patriae legem vel consuetudinem deberent, sicut antiquitus, iudices conservare, et ne de una provintia rectores in aliis introirent, neque unus ad instar Ebroini tyrrannidem adsumeret, ut postmodum sicut ille contubernales suos despiceret; sed dum mutua sibi successione culminis habere cognoscerent, nullus se alio anteferre auderet. Ut vero illi libenter petita concessisset, stultorum et pene gentilium depravatus consilio, ut erat iuvenile levitate praeventus, subito quod per sapientium consilia confirmaverat refragavit.