comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Immolans ex iniquo oblatio ẽ maculata & non sunt
beneplacitae subsannationes in iustorum ⁊ Dñs solus
sustinentibus se inuia ueritatis &iustitiae: Dona mi¬
quorum non probat altissimus. necrespicit inoblatio¬
nibus iniquorum. Nec in multitudine sacrificiorũ
eorum: propitiabitur peccatis: qui offert sacrificiũ
exsubstantia pauperum: quasi quiuictimat filium
inconspectu patrissui : panis egentium : uita pauperis
ẽ : quidefraudat illum. homo sanguinis : Qui aufert
insudore panem : quasiqui occidit proximum suum:
Quieffundit sanguinem. & qui fraudem facit mercen¬
nario : fratressunt : unus aedificans & unus destruens.
quid prodestillis nisi labor : Vnusorans & unus male¬
dicens. cuius uocem exaudi&ds : Quibaptitatur amor¬
tuo &iterum tangit eum. quid proficit lauatio illius:
sichomo ꝗ ieiunat inpeccatissuis. &iterum eadem faciers.
quid proficit humiliandose : orationem illius quis exaudi&:¬

Expanded text:
immolans ex iniquo, oblatio est maculata, et non sunt beneplacitae subsannationes iniustorum. dominus solus sustinentibus se in uia ueritatis et iustitiae. dona iniquorum non probat altissimus, nec respicit in oblationibus iniquorum, nec in multitudine sacrificiorum eorum propitiabitur peccatis. qui offert sacrificium ex substantia pauperum, quasi qui uictimet filium in conspectu patris sui. panis indigentium uita pauperis est: qui defraudat illum, homo sanguinum est. qui aufert in sudore panem, quasi qui occidat proximum suum. qui effundit sanguinem et qui fraudem facit mercennario, fratres sunt. unus aedificans et unus destruens, quid prodest illis nisi labor? unus orans et unus maledicens, cuius uocem exaudiet deus? qui baptizatur a mortuo et iterum tangit illum, quid proficiet lauatione illius? sic homo, qui ieiunat in peccatis suis et iterum eadem facit, quid proficit humiliando se? orationem eius quis exaudi
Abbreviated transcription (Latin):
peccauit: Tribu lationem tamen carnis habebunt
huius modi : Ego autem uobis parco: hoc itaq dico
fratres : tempus breue ẽ : reliquum ẽ ut & quiha¬
bent uxores : tam quam non habentes sint. & qui
flent : tam quã nonflentes. & quigaudent tãquã
non gaudentes. &quiemunt : tam quam non pos¬
sidentes & quiutuntur hocmundo : tam quã non
utantur: pra& erit enim figura huiusmundi:
Volo auitem uos sine sollicitudine eẽ : quisi ne uxore
est s̃ ollicitus ẽ quae dni sunt quomodo placeatdõ:

Expanded text:
peccavit. Tribulationem tamen carnis habebunt peccavit. Tribulationem tamen carnis habebunt hujusmodi. Ego autem vobis parco. Hoc itaque dico, fratres; Tempus breve est; reliquum est, ut et qui habent uxores, tamquam non habentes sint: et qui flent, tamquam non flentes: et qui gaudent, tamquam non gaudentes: et qui emunt, tamquam non possidentes: et qui utuntur hoc mundo, tamquam non utantur: praeterit enim figura hujus mundi. Volo autem vos sine sollicitudine esse. Qui sine uxore est, sollicitus est quae Domini sunt, quomodo placea
Abbreviated transcription (Latin):
unum quemque sicut uocauitds̃ ita ambul& & sicut
in omnibus ecclesiis doceo: Circumcisus aliquis uocatus ẽ
non adducat praeputium: In praeputio aliquis uocatus ẽ.
Non circumcidatur : Circumcisi onihil ẽ : & praeputium
nihil ẽ sed obseruatio mandatorumdĩ :
Vnusquisque in qua uocatione uocatus ẽ : in ea permaneat:
seruus uocatus es non sit tibicurae : sed &si potes liber
fieri magis utere : Qui enim indnõ uocatus ẽ seruus :¬
libertus ẽ dñi : similiter quiliber uocatus. ẽ seruus ẽ
xp̃i : Pr&io emptiestis : nolite fieri serui hominum :¬
unusquisq inquouocatus ẽ frater: in hoc maneat
Deuirginibus autem praeceptum dñi non habeo consiliũ
autem do Tamquam miseri cordiam consecutus ad ñõ.
ut simfidelis: ex istimo enim hocbonum esse propter
instantem neccessitatem : Qm̃bonum ẽ hominisic ẽẽ
alligatus es uxori : Noli qua erere solutionem: solutus
es abuxore : Noliqua erere uxorem : si autem acce¬
peris uxorem : non peccasti. & sinupserit uirgo non

Expanded text:
unumquemque sicut vocavit Deus, ita ambulet, et sicut in omnibus ecclesiis doceo. Circumcisus aliquis vocatus est? non adducat praeputium. In praeputio aliquis vocatus est? non circumcidatur. Circumcisio nihil est, et praeputium nihil est: sed observatio mandatorum Dei. Unusquisque in qua vocatione vocatus est, in ea permaneat. Servus vocatus es? non sit tibi curae: sed si potes fieri fieri magis utere qui enim in Domino vocatus est servus libertus est Domini similiter qui liber vocatus est servus est Christi pretio empti estis nolite fieri servi hominum unusquisque in quo vocatus est fratres in hoc maneat de virginibus autem praeceptum Domini non habeo consilium autem do tamquam misericordiam consecutus a Domino ut sim fidelis exiinstantem necessitatem, quoniam bonum est homini sic esse. Alligatus es uxori? noli quaerere solutionem. Solutus es ab uxore? noli quaerere uxorem. Si autem acciperes uxorem, non peccasti. Et si nupsit virgo, non
Abbreviated transcription (Latin):
abomnibus: occulta cordis eius manifesta fiunt.
& ita cadens in faciem ad orabitdm̃: Pronunti¬
ans quoduere ds̃ in uobissit: Quidergo ẽ fratres:
cum conuenitis unusquis queurm psalmum hab&
doctrinam hab& : A pocalipsin hab&. linguam hab&:
interpra&ationem hab&: omnia ad aedificatio¬
nem fiant: siue linguaquis loquitur secundum
duos. aut ut multum tres : & per partes. & unus
interpraecetur: si autem non fuerit interpres:
taceat iecdesia. sibi autem loquatur & dõ:
Proph& aeduo aut tresdicant: & ceteri diuudicent.
quodsi alii reuelatum fuerit sedenti priortaceat:
Potestis enim omnes persingulos propb&are
utomnes discant. & omnes exhortentur : & sp̃s pro¬
ph&arum : proph&is subiectus ẽ : Non enim ẽ
dissensionis ds̃ sed pacis : sicut in omnibus ecclesiis
scorum doceo:¬

Expanded text:
ab omnibus, occulta cordis eius manifesta fiunt; ab omnibus, occulta cordis eius manifesta fiunt; et ita cadens in terram adorabit Deum pronuntians quod uere Deus in uocum convenitis, unusquisque vestrum psalmum habet, doctrinam habet, apocalypsim habet, linguam habet, intepretationem habet: omnia ad aedificationem fiant. Sive lingua quis loquitur, secundum duos, aut ut multum tres, et per partes, et unus interpretetur. Si autem non fuerit interpres, taceat in Ecclesia, sibi autem loquatur, et Deo. Prophetae autem duo, aut tres dicant, et caeteri dijudicent. Quod si alii revelatum fuerit sedenti, prior taceat. Potestis enim omnes per singulos prophetare: ut omnes discant, et omnes exhortentur: et spiritus prophetarum prophetis subjecti sunt. Non enim est dissensionis Deus, sed pacis: sicut et in omnibus Ecclesiis sanctorum doceo
Abbreviated transcription (Latin):
dixerisspũ qui suppl& locum idictae : quo mođ
dic& amen super tuam benedictionem: qm̃ quid
dicas nescit : Namtu quidem benegratias agis:
sed alter non aedificatur: Gratias agodo quod omni¬
um urm lingua loquor: sed in ecclesi a uoloquinq
uerba sensu meo loqui. ut & alios instruam : quã
de cemmilia uerborum lingua : Fratres nolice
pueri effici sensibus sed malitia paruuli estote :
sensibus autem perfecti estote: In lege scriptum. est:
qm̃ m alur linguis & labiis aliis loquarpopulo huic:
& nec sic exaudient me dicit dñs : Itaq linguae
insignum sunt. non fidelibus sed infidelibus :
Proph&iae autem : non infidelibus sed fidelibus:
siergo conueniat uniuersa ecclesia inunum
etomnes linguis loquantur hitrent autem idiotae
aut infideles Non nedicent quod in sanitis si autẽ
omnes proph&ent. intr& autem quis infidelis
uelidiota conuincitur ab omnibus diiudicatur

Expanded text:
dixeris spiritu: qui supplet locum idiotae, quomodo dixeris spiritu: qui supplet locum idiotae, quomodo dicet, Amen, super tuam benedictionem? quoniam quid dicas, nescit. Nam tu quidem bene gratias agis, sed alter non aedificatur. Gratias ago Deo meo, quod omnium vestrum lingua loquor. Sed in Ecclesia volo quinque verba sensu meo loqui, ut et alios instruam: quam decem millia verborum in lingua. Fratres, nolite pueri effici sensibus, sed malitia parvuli estote: sensibus autem perfecti estote. In lege scriptum est: Quoniam in aliis linguis et labiis aliis loquar populo huic: et nec sic exaudient me, dicit Dominus. Itaque linguae in signum sunt non fidelibus, sed infidelibus: prophetiae autem non infidelibus, sed fidelibus. Si ergo conveniat universa Ecclesia in unum, et omnes linguis loquantur, intrent autem idiotae, aut infideles: nonne dicent quod insanitis? Si autem omnes prophetent, intret autem quis infiuel idiota, conuincitur ab omnibus, diiudicatur
Abbreviated transcription (Latin):
aduos linguis loquens quiduobis prodero nisi
uobis loquar : aut inreuelatione. aut inscientia
aut proph&ia. aut doctrina : Ttamen quaesine ani¬
ma sunt uocem dantia : siue tibia si ue crthara
Nisi distinctionem sonituum dederint. quomodo sci¬
&ur quod canitur. autquodcitharitatur. Etenim
si incertam uocem d& tuba quis parabitse adbellũ :
ita &uos perlinguam. Nisimanifestum sermonem
dederitis quomodo sci&ur id quod dicitur. Eritis
enim iaera loquentes Tam multa : ut puta genera
linguarum sunt in hocmundo & nihilsineuoce ẽ:
siergonesciero uircutem uocis ero eicui loquorbarba¬
rus & quiloquitur mihi barbarus : sic & uos qm̃
aemulatores estis spirituum: ad aedificationem
ecdesiae quaerite ut abund&is: Etideo quiloqui¬
tur lingua: or& ut interpra&ecur : Nam siorem
ungua : sp̃s meus orat. mens autem mea sinefructu
est. Quidergo ẽ orabospũ : orabo &mente
psallam spũ : psallam &mente : C&erum sibene¬

Expanded text:
ad vos linguis loquens, quid vobis prodero, nisi ad vos linguis loquens, quid vobis prodero, nisi vobis loquar aut in revelatione, aut in scientia, aut in prophetia, aut in doctrina? Tamen quae sine anima sunt vocem dantia, sive tibia, sive cithara, nisi distinctionem sonituum dederint, quomodo scietur id quod canitur, aut quod citharizatur? Etenim si incertam vocem det tuba, quis parabit se ad bellum? Ita et vos per linguam nisi mandederitis quomodo scietur id quod dicitur eritis enim in aera loquentes tam multa ut puta genera linguarum sunt in mundo et nihil sine voce est si ergo nesciero virtutem vocis ero ei cui loquor barbarus et qui loquitur mihi barbarus sic et vos quoniam aemulatoreEcclesiae quaerite, ut abundetis. Et ideo qui loquitur lingua, oret ut interpretetur. Nam si orem lingua, spiritus meus orat, mens autem mea sine fructu est. Quid ergo est? Orabo spiritu, orabo et mente: psallam spiritu, psallam et mente. Caeterum si bene
Abbreviated transcription (Latin):
euacuabitur quod ex parte ẽ : Cum essemparuulus:
loquebar ut paruulus. sapiebam ut paruulus : Cogita¬
bam ut paruulus : Quando factussum uir : euacuaui
quae erant paruuli : Videmus nuncperspeculum
inenigmate : tunc autem facie ad faciem : Nunc cog¬
uosco exparte : tunc autem cognoscam sicut & cognu¬
sum : Nuncautemmanent. fides spes caritas tria
haec maior autem his ẽ caritas :¬
Sectamini caritatem: aemulamini spiritalia magis
autem ut proph&etis: quienim loquitur lingua : Ñ
hominibus loquitur seddõ : Nemoenim audit: spũ
autem loquitur mrsteria : Namqui proph&at homini¬
bus loquitur ad aedificationem & exhortationem : & con¬
solationem : quiloquitur lingua sem & ipsum aedificat.
qui a utem proph&at : ecclesiamdĩ aedificat: Volo
autem uos om̃s loqui linguis magis autem proph&are :
Nam maior ẽ qui proph&at : quam quiloquitur
linguis. Nisi forte interpra& etur ut ec clesia aedi¬
ficationem accipiat: Nunc autem fratres. si uenero

Expanded text:
od ex parte est cum essem parvulus loquebar ut parvulus sapiebam ut parvulus cogitabam ut parvulus quando factus sum vir evacuavi quae erant parvuli videmus nunc per speculum in enigmate tunc autem facie ad faciem nunc cognosco ex parte tunc autem cognoscam sicut et cognsum nunc autem manet fides spes caritas tria haec maior autem his est caritas sectamini caritatem aemulamini spiritalia maautem ut prophetetis. Qui enim loquitur lingua, non hominibus loquitur, sed Deo: nemo enim audit. Spiritu autem loquitur mysteria. Nam qui prophetat, hominibus loquitur ad aedificationem, et exhortationem, et consolationem. Qui loquitur lingua, semetipsum aedificat: qui autem prophetat, Ecclesiam Dei aedificat. Volo autem omnes vos loqui linguis, magis autem prophetare. Nam major est qui prophetat, quam qui loquitur linguis: nisi forte  Ms. add. ut interpretetur, ut Ecclesia aedificationem accipiat. Nunc autem, fratres, si venero
Abbreviated transcription (Latin):
& qua e h honesta sunt nr̃a : ab undantiorem honestatẽ
habent: Honesta autem nr̃a: Nullius egent: sed ds̃ tẽpe¬
rauit corpus ei cuideerat abundantiorem tribuendo
honorem : ut non sit scisma incorpore sed idipsum pro
inuicem sollicita sint membra : & siquid patitur unũ
membrum : conpatiuntur omniamembra: siue gloriat᷑
unum membrum : congaudent omnia membra
Vos autem estis corpus xp̃i : & membra demembro:
& quosdam quidem posuit ds̃ iecdesia. primum
apostolos: secundo proph&as. tertio doctores:
de inde uirtutes. ex ingratias curationum : opitula
Num quid omnes doctores : Numquidomnes uirtu¬
tes : Num quid omnes gratiam habent curationum :
Num quid omnes linguis loquuntur : Num quidom̃s
interpr &antur:
Aemulam ini autem charismata meliora. & ad huc¬

Expanded text:
et quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honestatem et quae inhonesta sunt nostra, abundantiorem honestatem habent. Honesta autem nostra nullius egent: sed Deus temperavit corpus ei, cui deerat, abundhonorem ut non sit scisma in corpore sed id ipsum pro invicem sollicita sint membra et si quid patitur unum membrum conpatiuntur omnia membra sive gloriatur unum membrum congaudent omnia membra vos autem estis corpus Christi et membra de membro et quosdam quidem posuit Deus in ecclesia primum apodeinde virtutes: exinde gratias curationum, opitulatinumquid omnes doctores? numquid omnes virtutes? numquid omnes gratiam habent curationum? numquid omnes linguis loquuntur? numquid omnes interpretantur? Aemulamini autem charismata  Ms. d
Abbreviated transcription (Latin):
corpus unum ẽ & membrahab& multa : Omnia
autem membra corporis cum sint multa unum cor¬
pussunt : Ita & xp̃s : & enim in unospũ omnes nos
iunum corpur baptirati sumus. siue luda ei siuegen¬
tiles si ue serui siue liberi : & omnes uno spũ potati
sumus: Nam & corpus non est unum membrum :
sed multa: sidixerit pes qm̃ non sum manus non sũ
decorpore. non ideo non ẽ decorpore: & sidixerit
auris quia non sum oculus nonsum decorpore nion
ideo non ẽ de corpore : si totum corpus oculus ubi
auditus : si totum auditus ubiodoratus : Nunc autẽ :¬
posuitds̃ membra unum quod que eorum in corpore
si cut uolut: Quod siessent omnia unum membrum
ubi corpus Nunc autem multa quidem membra
unum autem corpus : Non potest autem dicere oculus
manui operatua non indigeo. autdterum caput
pedibus Non estis mihi necessarii. sed multo magis
quae uidentur membra corporis infirmiora esse : Ne¬
cessariora sunt : & quaeputamus ignobiliora membra
esse corporis : his honorem abundantiorem circũdam:

Expanded text:
 multa, omnia autem membra corporis cum sint multa, unum corpus sunt; ita et Christus. Etenim in uno Spiritu omnes nos in unum corpus baptizati sumus, sive Judaei, sive Gentiles, sive servi, sive liberi, et omnes uno Spiritu potati sumus. Nam et corpus non est unum membrum, sde corpore, num ideo non est de corpore? Et si dixerit auris, quoniam non sum oculus, non sum de corpore, num ideo non est de corpore? Si totum corpus oculus, ubi auditus? Si totum auditus, ubi odoratus? Nunc autem posuit Deus membra, unum quosicut voluit. Quod si essent omnia unum membrum, ubi corpus? Nunc autem multa quidem membra, unum autem corpus. Non potest autem oculus dicere manui: Opera tua non indigeo: aut iterum caput pedibus: Non estis mihi necessarii. Sed multo magis quae videntur membra corporis infirmiora esse, necessariora sunt: et quae putamus ignobiliora membra esse corporis, his honorem abundantiorem circumdamus:
Abbreviated transcription (Latin):
na .ẽ. Caritas non aemulatur. non agit perperam.
nonin flatur. non ẽ ambitiosa : nonquaerit quaesua
sunt : Non irritatur. Non cogitatmalum. Nongau¬
d& super iiquitatem : congaud& autem ueritati:
Omnia suffert Omnia credit. Omnia sperat : omnia
sustin& : caritas numquam excidit: Siue proph&iae.

Expanded text:
na est. Charitas non aemulatur, non agit perperam, non inflatur, non est ambitiosa, non quaerit quae sua sunt, non irritatur, non cogitat malum, non gaudet super iniquitatem, congaudet autem veritati, omnia suffert, omnia credit, omnia sperat, omnia sustinet, charitas nunquam exc
Abbreviated transcription (Latin):
Omnis uir orans aut proph&ans uelato capitedetur¬
pat caputsuum: Omnis autem mulier orans aut pro¬
ph&cans non uelato capite : deturpat caput suum:
unum ẽ enim atquesidecalu&ur : Namsi nonuelatur
mulier : & tondeatur: siue roturpe ẽ mulieri tonderi

Expanded text:
Omnis vir orans aut prophetans velato capite, deturOmnis vir orans aut prophetans velato capite, deturpat caput suum. Omnis autem mulier orans aut prophetans non velato capite, deturpat caput suum: unum enim est ac si decalvetur. Nam si non velatur mulier, tondeatur. Si vero turpe est mulieri tonderi
Abbreviated transcription (Latin):
Siquis uocat uos infidelium &uultis ire : Omne quđ uob̾
apponitur manducate . nihil in terrogantes propter
conscientiam : siquis autem dixerit hoc imolatũ ẽ
idolis : Nolite manducare. propterillum quiindicauit:
& propter conscientiam: Conscientiam autem dico.
nontuam : sed alterius : ut quid enim libertas mea
iudicatur ab aliena conscientia : si ego cumgratia parti¬
cipo quidblasphemor proeo quod gratias ago:
siue ergo manducatis si uebibitis uelaliud quid facitis:¬
omnia ingloriam dĩ facite:
Sine offensione estote iudaeis & gentilib: & ecdesiae dĩ
sicut & ego peromnia omnibus placeo. Nonquaerens
quod mihi utile ẽ : sed quodmultis. ut saluifiant:
Imitatores mei estote : sicut & egoxp̃i : Laudo aut̃ uos
fratres : quod peromnia mei momores estis & sicut
tradidiuobis praeceptamea ten&is:
Volo autem uosscire : quod omnis uiri caput xp̃s ẽ
Caput autem mulieris uir : Caput uero xp̃ids̃:

Expanded text:
si quis vocat vos infidelium et vultis ire omne quod vobis si quis vocat vos infidelium et vultis ire omne quod vobis adponitur manducate nihil interrogantes propter conscientiam si quis autem dixerit hoc immolaticium est idolis nolite manducare propter illum qui indicavit et propter conscientiam conscientiam autem dico non tuam sed aiudicatur ab alia conscientia? si ego cum gratia participo, quid blasphemor pro eo quod gratias ago ? siue ergo manducatis, sine bibitis, uel aliud quid facitis,omnia in gloriam dei facite. sine offensione estote Iudaeis et gentibus et ecclesiae dei: sicut et ego per . omnia omnibus placeo, non quaerens quod mihi utile est, sed quod multis, ut salui fiant. Imitatores mei estote, sicut et ego Christi. Et posfratres, quod per omnia mei memores estis: et sicut tradidi vobis, praecepta mea tenetis. Volo autem vos scire, quod omnis viri caput Christus est: caput autem mulieris, vir: capu vero Christi, Deus.
Abbreviated transcription (Latin):
mihi fugite ab idolorum cultura:
Vt prudentibus loquor: uosipsiiudicate quoddico: Calicẽ
benedictionis cuibenedicimus Nonne communicatio
sanguinis xp̃i ẽ & panisquem frangimus Nonne parti¬
cipatio corporis dñĩ ẽ : qnm̃unus panis unum corpus
multisumus. Omnesque deuno pane participamur :¬
Tid & ei srahel secundum carnem: Nonne quiedunt hosti¬
as participessunt altaris : quidergo dico. quodidolis
immolatum sit aliquid. aut quodidolum sit aliquid:
sed quaeim molantgentes: dae moniis immolant & ñdõ:
Nolo autem uos socios fieri daemoniorum: Non potestis
calicem dñibibere : &cahtem daemoniorum. Nonpo¬
testis mensae dñi participes eẽ : & mensaedae moniorũ :
Omnia mihilicent : sed non omnia expediunt:
Omniamihilicent : sed non omnia aedificant:
Nemo quod suum ẽ quaerat : sed quod alterius:
Omne quod in macello uenit manducate : nihilint̃rogan¬
tes propt̃ conscientiam : Dnĩ ẽ terra & plenitudo eius:

Expanded text:
mihi, fugite ab idolorum cultura. mihi, fugite ab idolorum cultura. Ut prudentibus loquor, vos ipsi judicate quod dico. Calix benedictionis, cui benedicimus, nonne communicatio sanguinis Christi est? et panis, quem frangimus, nonne participatio corporis Domini est? Quoniam unus panimulti sumus omnes quidem de uno pane participamur videte Israhel secundum carnem nonne qui edunt hostias participes sunt altaris quid ergo dico quod idolis immolatum sit aliquid aut quod idolum sit aliSed quae immolant Gentes, daemoniis immolant, et non Deo. Nolo autem vos socios fieri daemoniorum. Non potestis calicem Domini bibere, et calicem daemoniorum: non potestis mensae Domini participes esse, et mensae daemoniorum. Omnia mihi licita sunt, sed non omnia expediunt: omnia mihi licita sunt, sed non omnia aedifinemo quod suum est quaerat sed quod alterius omne quod in macello venit manducate nihil interrogantes propter conscientiam Domini est terra et plenitudo eius
Abbreviated transcription (Latin):
p&ra autem eratxp̃s: sed nonin pluribus eorum bene¬
placitum ẽ dõ: Nam prostrati sunt in deserto: Haecaut̃
infigura facta sunt nostri : ut non simus concupiscentes
malorum si cut &illi concupierunt : Neque idolatr ae
efficiamini sicut quidam exipsis que mad modum scriptũ ẽ :
sedit populus manducare & bibere : & surrexerunt ludere :
Neque fornicemur: sicut quidam exipsis fornicati sunt. &
ceciderunt unadie xxiii milia: Neque temptemus xp̃m.
sicut quidam eorum temptauerunt : & a serpentib: perier̃ :
neque murmura ueritis. sicut quidam eorum murmurauer̃.
& perierunt ab exterminatore :
Haec autemomnia infigura contingebantillis: scripta sunt
autem ad correptionem nram : in quos fines saeculorũ
deuenerunt:
Itaque quiseexistimat stare : uideat necadat : Temptatio
uos nona Pp̃hendat : nisi humana :
Pidelisautem ds̃ ẽ : qui nom pati&uruos temptari super
id quod potestis sed faci& cum temptatione &iam pro¬
uentum : ut possitis sustinere: Propter quod carissimi

Expanded text:
 uersus: Sed non in pluribus eorum beneplacitum est deo: nam prostrati sunt in deserto. haec autem in figura facta sunt nostri, ut non simus concupiscentes malorum, sicut et illi concupierunt neque idolatrae efficiamini sicut quidam ex ipsis, quemadmodum scriptum est: sedit populus manducare et bibere, et surrexerunt ludere. neque fornicemur, sicut quidam ex ipsis fornicati sunt et ceciderunt una die XXIII milia. neque temptemus Christum, sicut quidam eorum temptauerunt et a serpentibus perierunt. neque murmuraueritis, sicut quidam eorum murmurauerunt et perierunt ab exterminatore. haec autem omnia in figura contingebant illis: scripta sunt autem ad correptionem nostram, in quos fines saeculorum deuener ne cadat. temptatio uos non adprehendat nisi humana. fidelis autem deus est, qui non patitur uos temptari super id quod potestis, sed faciet cum temptatione etiam prouentum, ut possitis sustinere. propter quod, ca
Abbreviated transcription (Latin):
gloria uiri ẽ : Non enĩ uir exmuliere ẽ : sed mulier
ex uiro : Qenim non ẽ creatusuir proptermulierẽ.
sed mulier propteruirum: Ideo deb& mulier potes¬
tatem habere supracaput propter angelos: Verum¬
tamen neque uir sine muliere : neq mulier sine uiro
in dño: Namsicut mulier deuiro: Ita & uir permulie¬
rem : omnia autem exdõ uosipsiiudicate. Dec&
doc& uos : Quoduir quidem si conam nutriat: Igno¬
minia ẽ illi: Mulier uero si comam nutriat gloria est
uid &urcontentiosus eẽ : Nostalem consu&udinem
non habemus. neq ecclesiadĩ : Hoc autem praecipio.
non laudans quod non in melius sed ind&erius c̃uenitis
rimum quidem conuenientibus uobis iecclesia: audio
scissuras eẽ & ex parte credo: Namoport& &here¬
ses eẽ ut & qui probati sunt manifestifiant iuobis:¬
conuenientibus ergo uobis inunum : lam non ẽ domi¬
nicam caenam manducare : unus quisq enimsuam
caenam p̃sumit ad manducandum : & alius quidem
esurit : alius autem ebrius. ẽ : Num quid domus

Expanded text:
gloria viri est. Non enim vir ex muliere est, sed mulier ex viro. Etenim non est creatus vir propter mulierem, sed mulier propter virum. Ideo debet mulier potestatem habere supra caput propter angelos. Verumtamen neque vir sine muliere, neque mulier sine viro, in Domino. Nam sicut mulier de viro, ita et vir per mulierem: omnia autem ex Deo. Vos ipsi judicate: decet docet uos quod uir quidem si comam habeat, ignominia est illi, mulier uero si capillos habeat, gloria est videtur contentiosus esse nos talem consuetudinem non habemus neque ecclesiae Dei hoc autem praecipio non laudans quod non in melius sed in deterius convenitis primum quidem convenientibus vobis in ecclesia audio scissuras esse et ex parte credo nam oportet et hereses esse ut et qui probati sunt manifesti fiant in vobisconuenientibus ergo uobis in unum iam non est dominicam caenam manducare. unusquisque enim suam caenam praesumit ad manducandum, et alius quidem esurit, alius autem ebrius est. numquid domos
Abbreviated transcription (Latin):
facite imeam commemorationem: similiter & cali¬
cem postquam caenauit dicens: hic calix nouum
testamentum ẽ hmeo sangiune hocfacite quoties¬
cum quebiberitir inmeam comemorationem : quoties¬
cumque enimmandu cabitis panem hunc. & calicem
bib&is mortem dñi adnuntiabitis donecueniat :
Itaq quicumquemanducauerit panem uel biberit
calicem dñi indigne : reus erit corporis & sanguinis
dñi : Prob et autem seipsum homo: & sicdepaneillo

Expanded text:
ter et calicem, postquam coenavit, dicens: Hic calix novum testamentum est in meo sanguine: hoc facite quotiescumque bibetis in meam commemorationem. Quotiescumque enim manducabitis panem hunc, et calicem bibetis, mortem Domini annuntiabitis, donec veniat. Itaque quicumque manducaverit panem hunc, vel biberit calicem Domini indigne, reus erit corporis et sanguinis Domini. Probet autem
Abbreviated transcription (Latin):
taq frr̃mei conuenientibus ad manducandum. Inuicẽ
ex spectate : siquis esurit domimanduc&. ut non iniu¬
dicium conueniatis : cetera aut̃ cum uenero disponam:
Despiritalibus autem nolo uos ignorarefr̃s: scitis qm̃cum
gentesess&is ad simula cramuta prout ducebamini

Expanded text:
 cum convenitis ad manducandum invicem expectate si quis esurit domi manducet ut non in iudicium conveniatis cetera autem cum venero disponam de spiritalibus autem nolo vos ignorare fratres scitis quoniam cum gentes essetis ad simulacra muta prout ducebamini
Abbreviated transcription (Latin):
dicare quid posteum futurum subsole sit
A oliusẽ iomenbonum : quam unguenta pra&iosa
& dies mortis die natiuitatis: Alelius est ire
ad domum luctus quam ad domum conuiuii
luilla enim finis cunctorum admon&ur homi¬
num . et uiuens cogitat quod futurum sit: melior
enimu sicuinquapertristitiam uultus corrigitur
animus delinquentis Corsip untius oupigtstr¬
tia õ  ecorstultorum ubi saeitiam. VQutist
a sapiente corripi : quam stultorum ado latione
decipi Qesicut sonitus spinarum ardentium sub
tirea sterisus stulti sed & hocuanitas : Calumnia
conturbat saibientem etperd& robur corumillus
eliorẽ sinis orationis quam prinoipit no mesillus
patiens a rrogante.

Expanded text:
dicare quid post eum futurum sub sole sit dicare quid post eum futurum sub sole sit melius est nomen bonum quam unguenta pretiosa et dies mortis die nativitatis melius est ire ad domum luctus quam ad domum convivii in illa enim finis cunctorum admonetur hominum et vivens cogitat quid futurum sit melior est ira risu quia per tristitiam vultus corrigitur animus delinquentis cor sapientium ubi tristitia est et cor stultorum ubi laetitia melius est a sapiente corripi quam stultorum adulatione decipi quia sicut sonitus spinarum ardentium sub olla sic risus stulti sed et hoc vanitas calumnia conturbat sapientem et perdet robur cordis illius melior est finis orationis quam principium melior est patiens arrogante ne
Abbreviated transcription (Latin):
turaque careat: De hoc ego pronuntio. quod me¬
lior illo sit abiortiuus: frustra enim uenit. & ꝑgit
ad tenebras : & obliuione delebitur nomen eius.
Nonuidit solem : neque cognouit distantiã boni
& mali : &iam siduobus milibus annis uixerit:
& non fuerit perfruitus bonis: Nonne adunũ
locum properant omnia : omnis labor hominis
in ore eius sed anima illius non impl&ur.
quid hab& amplius sapiens abstulto : & quid pau¬
per nisi ut pergat illuc ubi est uita: Melius est
uidere quod cupias quam desiderare quodnes¬
cias: sed & hocuanitas ẽ : & prae sumptio sp̃s:
qui futurus ẽ : iamuocatumẽ nomeneius. & scitur
quod homosit : & non possit contra fortiorem se iniu¬
dicio contendere: uerba sunt plurima: multamq.
indisputendo habentia uanitatem.
Quid necesse ẽ homini maiora sequaerere. cumig¬
nor& quid conducat sibi inuita sua. Numero
dierum peregrinationis suae & tempore quod
uelut umbra pra&er it. Autquis ei poterit in¬

Expanded text:
turaque careat, de hoc ego pronuntio quod meturaque careat, de hoc ego pronuntio quod melior illo sit abortivus. Frustra enim venit, et pergit ad tenebras et oblivione delebitur nomen eius non vidit solem neque cognovit distantiam boni et mali etiam si duobus milibus annis vixerit et non fuerit perfruitus bonis nonne ad unum locum properant omnia omnis labor hominis in ore eius sed anima illius non impletur quid habet amplius sapiens ab stulto et quid pauper nisi ut pergat illuc ubi est vita melius est videre quod cupias quam desiderare quod nescias sed et hoc vanitas est et praesumptio spiritus qui futurus est iam vocatum est nomen eius et scitur quod homo sit et non possit contra fortiorem se in iudicio contendere verba sunt plurima multa in disputando habentia vanitatem quid necesse est homini maiora se quaerere cum ignoret quid conducat sibi in vita sua numero dierum peregrinationis suae et tempore quo velut umbra praeterit aut quis ei poterit in
Abbreviated transcription (Latin):
curis multis & in aerumna atque tristitia: Hoc itaq
mihi uisum ẽ bonum: ut comedat quis &bibat.¬
& fruatur la&itia ex laboresuo: quod labor auitipse¬
subsole Numero dierum uitaesuae : quos dediteiar
& haec ẽ pars illius : & omni homini cuidedit ds̃ diuiti¬
as atque substantiam: Potestatem que ei tribuit ut
comedat exeis & fruatur parte sua : & la&etur dela¬
bore suo. hoc est donumdĩ : Nonenim satis recorda¬
bitur dierum uitaesuae : eo quod ds̃ occup& delitus
coreius:
Est & aliud malum quoduidi subsole & quidem frequer
apud homines: Vircui deditds̃ diuitias & substantiã
& honorem & nihilde est animae eius exomni
bus quae desiderat nec tribuit ei potestatem ds̃¬
ut comedat exeo. sed homo extraneus uorabitillud:
hocuanitas : & magna miseria ẽ: Si genuerit
quispiam centum liberos. &uixerit multos an¬
nos & plures dies a&atis habuerit : & anima
illius nonutatur bonis substantiae suae. sepul¬

Expanded text:
curis multis, et in aerumna atque tristitia. Hoc itaque curis multis, et in aerumna atque tristitia. Hoc itaque mihi visum est bonum, ut comedat quis, et bibat, et fruatur lasub sole numerum dierum vitae suae quos dedit ei Deus et haec est pars illius et omni homini cui dedit Deus divitias atque substantiam potestatemque ei tribuit ut comedat ex eis et fruatur parte sua et laetetur de labore suo hoc est donum Dei non enim satis recordabitur dierum vitae suae eo quod Deus occupet deliciis cor eius est et aliud malum quod vidi sub sole et quidem frequens apud homines vir cui dedit Deus divitias et substantiam et honorem et nihil deest animae eius ex omnibus quae desiderat; nec tribuit ei Deus potestatem ut comedat ex eo, sed homo extraneus vorabit illud. Hoc vanitas, et magna miseria est. Si genuerit quispiam centum liberos, et vixerit multos annos, et plures dies aetatis habuerit, et anima illius non utatur bonis substantiae suae, sepul
Abbreviated transcription (Latin):
reris super hoc negotio. quia excelso alius excelsior est:¬
& super hos quoque eminentiores sunt alii . & in super
uniuersae terrae reximperat seruienti:
Auarus nonimplebitur pecunia : & quiamat diuitias. fruc¬
tus non capi& ex eis: et hocergo uanitas : Vbi multae sun
opes multi & qui comedunt eas : Et quid prodest possesso¬
ri. nisi quodcernit diuitias oculissuis : Dulcis. ẽ somnus
operanti: siue parum siue multum comedat: Saturitas
autem diuitis. non sinit dormire eum: est & alia infirmi¬
tas pessima: quamuidi subsole: diuitiae conseruatȩ in
malum dominisui : pereunt enim iafflictione pessima
Cenerauit filium : qui in summa egestate erit: sicut
egressus ẽ nudus deutero matrissuae : sic reuert&ur
& nihil aufer& secum delabore suo: Miserabilis
prorsus infirmitas : quomodo uenit sicreuerteur:
Quidergo prodest ei quod laborauit inuentum.
cunctis diebus uitaesuae : comẽdit intenebris: & in

Expanded text:
reris super hoc negotio: quia excelso alius excelsior est, Etreris super hoc negotio: quia excelso alius excelsior est, Et super hos quoque eminentiores sunt alii, et insuper universae terrae rex imperat servienti. Avarus non implebitur pecunia: et qui amat divitias, fructus non capiet ex eis, et hoc ergo vanitas. Ubi multae sunt opes, multi et qui comedunt eas. Et quid prodest possessori, nisi quod cernit divitias oculis suis? Dulcis est somnus operanti, sive parum, sive multum comedat: saturitas autem divitis non sinit dormire eum. Est et alia infirmitas pessima, quam vidi sub sole: divitiae conservatae in malum domini sui: pereunt enim in afflictione pessima: Generavit filium, qui in summa egestate erit: sicut egressus est nudus de utero matris suae, sic revertetur, et nihil auferet secum de labore suo. Miserabilis prorsus infirmitas: quo modo venit, sic revertetur. Quid ergo prodest ei quod laboravit in ventum, cunctis diebus vitae suae? Comedit in tenebris et in
Abbreviated transcription (Latin):
lactabuntur ieo: sed oc hocuanitas & afflictio sps̃: Custodi
Multo enimmelior ẽ oboedientia quam stultorum uictimae
Neque cortuum sit uelor ad proferendum sermonem cora
dõ : Ds̃ enim in caelo : & tu superterram id circosint
pauci sermonestui : Multas curas sequuntur somnia & in
multis sermonibus iuenitur stultitia:
Siquid uouistidõ: nemoreris reddere. Displic& enimei
infidelis & stulta promissio: sed quod cumque uoueris.
redde. Multoque melius est non uouere : quam post
uotum promissa non reddere: Ned ederis os tuum:
ut peccare facias carnem tuam. Ne quedicas coram angelo
non est prouidentia neforte iratus ds̃ super sermonestuos
dissip& cuncta operamanuum tuarum: ubimulta sunt
somnia : plurimae uanitates. & sermones inumeri:
tuuero dm̃time: Siuideris calumnias egenorum: &uio¬
lenta iudicia. & subuerti iustitiam i prouintia non mi¬

Expanded text:
laetabuntur in eo: Sed et hoc vanitas et afflictio spiritus. Custodi laetabuntur in eo: Sed et hoc vanitas et afflictio spiritus. Custodi lto enim melior est obedientia, quam stultorum victimae,neque cor tuum sit velox ad proferendum sermonem coram Deo. Deus enim in coelo, et tu super terram: idcirco sint pauci sermones tui. Multas curas sequuntur somnia, et in multis sermonibus invenitur stultitia. Si quid vovisti Deo, ne moreris reddere: displicet enim ei infidelis et stulta promissio: sed quodcumque voveris, redde. Multoque melius est non vovere, quam post votum promissa non reddere. Ne dederis os tuum, ut peccare facias carnem tuam: neque dicas coram angelo: Non est providentia: Ne forte iratus Deus super sermone tuo, dissipet cuncta opera manuum tuarum. Ubi multa sunt somnia, plurimae vanitates, et sermones innumeri: tu vero Deum time: Si videris calumnias egenorum, et violenta judicia, et subverti justitiam in provincia, Non mi
Abbreviated transcription (Latin):
ne animi: Considerans. repperi & aliam uanitatem
subsole
Vnus ẽ : & secundum non hab&. Nonfilium : nonfra¬
trem. & tamen laborare noncessat : nec satiantur
oculieius diuitus. nec recogitat dicens: Cui laboro
simul esse : quamunum. Hlabentenim emolumentũ
soci&atis suae: Siunus ceciderit: ab altero fulci&ur
uae soli quia cum ceciderit : non hab& subleuantẽ
Et sidormierint duo. fouebuntur mutuo: Vnus quo¬
modo calefi&etsi quispiam praeualuerit contra
unum : duo resistunt ei:
Funiculus triplex difficilerumpitur: Melior ẽ pau¬
per sapiens. rege sene stulto quinescit praeuidere
inposterum : quod & decarcere catenisq interdum
quis egrediatur ad regnum & alius natus in regno:
in opia consumatur : Vidicunctos uiuentes qui
ambulant subsole. cum adoliscente secundo. qui con¬
surge proeo : Infinitus ẽ numerus populi omniũ
qui fuerunt ante eum: & qui postea futuri sunt non

Expanded text:
ne animi. Considerans reperi et aliam vanitatem ne animi. Considerans reperi et aliam vanitatem sub sole: unus est, et secundum non habet, non filium, non fratrem, Et tamen laborare non cessat, nec satiantur oculi ejus divitiis: Nec recogitat, dicens: Cui laboro, simul esse, quam unum: habent enim emolumentum societatis suae: si unus ceciderit, ab altero fulcietur: Vae soli; quia cum ceciderit, non habet sublevantem se. Et si dormierint duo, fovebuntur mutuo; unus quomodo calefiet? Et si quispiam praevaluerit contra unum, duo resistunt ei: funiculus triplex difficile rumpitur. Melior est pauper et sapiens, rege sene et stulto, qui nescit praevidere in posterum. Quod et de carcere catenisque interdum quis egrediatur ad regnum: et alius natus in regno, inopia consumatur, Vidi cunctos viventes, qui ambulant sub sole cum adolescente secundo, qui consurget pro eo. Infinitus numerus est populi omnium, qui fuerunt ante eum: Et qui postea futuri sunt, et
Abbreviated transcription (Latin):
tati: & omnia pergunt ad locum unum: Deterra
facta sunt & in terram pariter reuertentur:
Quis nouit sisps filiorum adam ascendat sursum etsi sp̃s
iumentorum descendat deorsum : & dep̃hendi ni hil
esse melius quam la&ari hominem inoperesuo. &
hancesse partem illius : quis enim eum adduc&. ut post
se futura cognoscat: Vertime ad alia : &uidi calum¬
nias quae subsole geruntur. & lacrimas innocentũ :¬
& consolatorem neminem. Necposse resistere eorũ
uiolentiae. cunctorum auxilio deftitutos. & lauda¬
ui magis mortuos quam uiuentes. & feliciorem utro¬
que iudicaui quinecdum natus ẽ: Necuidit mala
quae subsole fiunt : Rursus contem platus sum omes
labores hominum & industrias : Anim aduerti patẽ¬
re inuidiae proximi. & in hocergo uanitas. &cura
superflua est: stultus complicat manus suas : & come¬
dit carnessuas dicens: Melius ẽ pugillus cum requie:
quamplena utraque manus cum labore & afflictio¬

Expanded text:
tati et omnia pergunt ad unum locum de terra tati et omnia pergunt ad unum locum de terra facta sunt et in terram pariter revertentur quis novit si spiritus filiorum Adam ascendat sursum et si spiritus iumentorum descendat deorsum et deprehendi nihil esse melius quam laetari hominem in opere suo et hanc esse partem illius quis enim eum adducet ut post se futura cognoscat verti me ad alia et vidi calumnias quae sub sole geruntur et lacrimas innocentum et consolatorem neminem nec posse resistere eorum violentiae cunctorum auxilio destitutos et laudavi magis mortuos quam viventes et feliciorem utroque iudicavi qui necdum natus est nec vidit mala quae sublabores hominum, et industrias: Animadverti patere invidiae proximi: et in hoc ergo vanitas, et cura superflua est. Stultus complicat manus suas, et comedit carnes suas, dicens: Melior est pugillus cum requie, quam plena utraque manus cum labore, et afflictio
Abbreviated transcription (Latin):
ut non inueniat homo opus quod operatus ẽ ds
ab initio usque adfinem: Et cognoui quod non e&
melius nisi la& ari & facere bene inuita sua :
Omnis enim homo : qui comedit & bibit. & uide
bonum delabore suo hocdonumdĩ. ẽ: didici
quod omnia opera quae fecitds̃. perseuerent
ma&ernum : Non possumus eis quicquã addere:
nec auferre quae fecit ds̃ ut timeatur: quod factũ
est ipsum perman& : quae firtura sunt ̃ lam fuerunt
& ds̃ instaurat quod abut: uidi subsole . iniloco
iudici impi&atem: & in locoiustitiae iniquitatem
Et dixi incorde meo iustum &impium iudicabit
dns & tempus omnis reitunc erit : Dixuncorde
meo defiluis hominum : ut probar& eosds̃. &osten¬
der& similes essebestus:
Idcrco unus interitus ẽ hominis & iumentorum & ae¬
qua utrusque condicio: Sicut moritur homo sic&illa
moriuntur : Similiter spirant omnia : & nihil hab&
homo iumento amplius: Cuncta subiacent uani¬

Expanded text:
ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ut non inveniat homo opus, quod operatus est Deus ab initio usque ad finem. Et cognovi quod non esset melius nisi laeteri, et facere bene in vita sua. Omnis enim homo, qui comedit et bibit, et videt bonum de labore suo, hoc donum Dei est. Didici quod omnia opera, quae fecit Deus, perseverent in perpetuum: Non possumus eis quidquam addere, nec auferre, quae fecit Deus ut timeatur. Quod factum est, ipsum permanet: quae futura sunt, jam fuerunt: et Deus instaurat quod abiit. Vidi sub sole in loco judicii impietatem, et in loco justitiae iniquitaet dixi in corde meo iustum et impium iudicabit Deus et tempus omni rei tunc erit dixi in corde meo de filiis hominum ut probaret eos Deus et ostenderet similes esse bestiis idcirco unus interitus est hominis et iumentorum et aequa utriusque condicio sicut moritur homo sic et illa moriuntur similiter spirant omnia et nihil habet homo iumento amplius cuncta subiacent vani
Abbreviated transcription (Latin):
Peccatori autem dedit afflictionem: &curam super¬
fluam. utaddat & congreg&. & tradatei quipla¬
cuit dõ: sed & hocuanitas : & cassa sollicitudomentis
Omnia tempus habent & suis spatis transeunt
uniuersa subcaelo.
Tempus nascendi: & tempus moriendi:
Tempus plantandi: & tẽpus euellendi qđ plantatũ . ẽ:
Tempus occidendi : & tempus sanandi:
Tempus flendi: & tempus ridendi:
Tempus plangendi: & tempus saltandi:
Tempus spargendi lapides : & tempus colligendi:
Tempus amplexandi : & tempus longefieri a cõplexib
Tempus ad quirendi: & tempus perdendi:
Tempus custodiendi: & tempus abi ciendi:
Tempus scindendi: & tempus consuendi:
Tempus tucondi: & tempus loquendi
Tempus dilectionis: & tempus odii:
Tempus belli: & tempus pacis:
Quid hab& amplius homo del abore suo.
Vidi afflictionem quam deditds̃ filiis hominum.
ut distendantur hea: cuncta fecit bona intempo¬
resuo : Et mundum tradidit disputationi eorum.

Expanded text:
peccatori autem dedit adflictionem et curam superpeccatori autem dedit adflictionem et curam superfluam ut addat et congreget et tradat ei qui placuit Deo sed et hoc vanitas et cassa sollicitudo mentis omnia tempus habent et suis spatiis transeunt universa sub caelo tempus nascendi et tempus moriendi tempus plantandi et tempus evellendi quod plantatum est tempus ocTempus flendi, et tempus ridendi. Tempus plangendi, et tempus saltandi. Tempus spargendi lapides, et tempus colligendi. Tempus amplexandi, et tempus longe fieri a complexibus. Tempus acquirendi, et tempus perdendi. Tempus custodiendi, et tempus abjiciendi. Tempus scindendi, et tempus consuendi. Tempus tacendi, et tempus loquendi. Tempus dilectionis, et tempus odii. Tempus belli, et tempus pacis. Quid habet amplius homo de labore suo? Vidi afflictionem, quam dedit Deus filiis hominum, ut distendantur in ea. Cuncta fecit bona in tempore suo, et mundum tradidit disputationi eorum,
Abbreviated transcription (Latin):
doctus similiter ut indoctus. & id circo taed uitme
aua e subsole studiosissime laboraui. habiturus
ndem postine: quemignoro utrum sapiens
moseltus futurus sit & dominabitur iñ laboribus
me sq̃uibus de sudaui & sollicitus fui: & est quicqiam
tamuanum undecessaui : renuntiauit que cormeum
ultra laborare subsole : Nam cum alius labora
insapientia & doctrina. & sollicitudine homini otio¬
so quaesita dimittit: Et hoc ergo uanitas. & mag¬
num malum : Quid enim proderit homini deuni¬
uerso laboresuo. & afflictione sps qua subsole
cruciatus est : Cuncti dies eius doloribus & aerum¬
nis plenisunt : Nec pernoctem mente requiescit:
& haec non uanitas ẽ : Nonne melius ẽ comedere
& bibere. &ostendere animaes uaebona delabo¬
ribus suis : Et hoc demanudĩ ẽ: quisita uorabit & di¬
litus afflu& utego : Hominibono inconspectu suo
deditds̃ sapientiam & scientiam & la&itiam:

Expanded text:
doctus similiter et indoctus: et idcirco taeduit me doctus similiter et indoctus: et idcirco taeduit me qua sub sole studiosissime laboravi, Habiturus haeredem post me, quem ignoro, utrum sapiens an stultus futurus sit, Et dominabitur in laboribus meis, quibus desudavi et sollicitus fui: et est quidquam tam vanum? Unde cessavi, renuntiavitque cor meum ultra laborare sub sole. Nam cum alius laboret in sapientia, et doctrina, et sollicitudine, homini otioso quaesita dimittit: et hoc ergo vanitas, et magnum malum. Quid enim proderit homini de universo labore suo, et afflictione spiritus, qua sub sole cruciatus est? Cuncti dies ejus doloribus et aerumnis pleni sunt, nec per noctem mente requiescit: et hoc ergo vanitas est. Nonne melius est comedere et bibere, et ostendere animae suae bona de laboribus suis? et hoc de manu Dei est. Quis ita vorabit, et deis affluet ut ego homini bono in conspectu suo dedit Deus sapientiam et scientiam et laetitiam
Abbreviated transcription (Latin):
uoluntate fruer&ur & oblectar& se in his quae para¬
ueram & hancratus sum partem meam siuterer
labore meo: Cumqueme conuertissem aduniuersa
opera quae fecerant manus meae. & ad labores inquibis
frustra sudaueram: uidi in omnibus uanitatem & af¬
flictionem animi. & nihil permanere subsole:
Transiui ad contemplandam sapientiam: errores que
& stultitiam: Quid ẽ inquam homo ut sc̃qui possit
regem factorem suum : & uidiquiatantum praecede¬
r& sapientia stultitiam : quantum differdux a tenebris:
Sapientis oculi incapite eius. stultus intenebris ambulat.
edidici quod unus utriusque ess& interitus. & dixi
incorimeo siunus & stulti & meus occasus erit. Quidmihi
prodest quod maiorem sapientiae dedi operam :¬
ocutusque cummentemea : anim aduerti quod hoc
quoque ess& uanitas: Non enim erit memoria sapi¬
entis similiter ut stulti inperp&uum. Et futura tempo¬
ia obliuone cuncta pariter operient: moritur

Expanded text:
voluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparavoluptate frueretur. et oblectaret se in his, quae praeparaveram: Et hanc ratus sum partem meam, si uterer labore meo. Cumque me convertissem ad universa opera, quae fecerant manus meae, et ad labores, in quibus frustra sudaveram, Vidi in omnibus vanitatem et afflictionem animi, et nihil permanere sub sole. Transivi ad contemplandum sapientiam, erroresque et stultitiam. Quid est, inquam, homo, ut sequi possit regem Factorem suum? Et vidi quia tantum praecederet sapientia stultitiam, quantum differt lux a tenebris. Sapientis oculi in capite ejus: stultus in tenebris ambulat: et didici quod unus utriusque esset interitus. Et dixi in corde meo: Si unus et stulti et meus occasus erit, quid mihi prodest quod majorem sapientiae dedi operam? Locutusque cum mente mea, animadverti quod hoc quoque esset vanitas. Non enim erit memoria sapientis similiter ut stulti in perpetuum, et futura tempora oblivione cuncta pariter operient. Moritur
Abbreviated transcription (Latin):
carnem meam: ut animum meum transferrem adsa¬
pientiam. deuitarem que stultitiam : donec uiderem
quidess& utile filiis hominum. quo facto opus est sub
sole : numero dierum uitaesuae: magnificaui
operamea.
A edificauimibi domus plantaui uineas. feti hortos & po¬
meria : & conseui ea cunctigeneris arboribus. Etex¬
struxi mihi piscinas aquarum : ut in rigarem siluam
lignorum germinantium: Possedi seruos & ancillas
multamque familiam habui. Armenta quoque
& magnos ouium greges ultra omnes qui fuerunt
anteme inhierusalem. Coaceruaui mihi argentũ
& aurum & substantias regum ac prouinciarum:
fecimihi cantatores & cantatrices. &ddlicias filiorũ
hominum scrfos & urceos inministerio ad uina
fundenda. Et supergressussum opibus omnes qui fue¬
runt ante me in bierusalem. Sapientia quoque per¬
seuerauit mecum: & omnia quae desiderauerunt ocu¬
limei non negaui eis. Nec prohibui cor: quin omni

Expanded text:
carnem meam. ut animum meum transferrem ad sacarnem meam. ut animum meum transferrem ad sapientiam, devitaremque stultitiam. Donec viderem quid esset utile filiis hominum: quo facto opus est sub sole numero dierum vitae suae. Magnificavi opera mea: aedificavi mihi domos, et plantavi vineas: Feci hortos, et pomaria, et consevi ea cuncti generis arboribus; Et exstruxi mihi piscinas aquarum, ut irrigarem silvam lignorum germinantium; Possedi servos et ancillas, multamque familiam habui: Armenta quoque, et magnos ovium greges, ultra omnes qui fuerunt ante me in Jerusalem: Coacervavi mihi argentum, et aurum, et substantias regum, ac provinciarum: Feci mihi cantores, et cantatrices, et delicias filiorum hominum, Scyphos et urceos in ministerio ad vina fundenda. et supergressus sum opibus omnes, qui fuerunt ante me in Jerusalem. Sapientia quoque perseveravit mecum: et omnia, quae desideravunt oculi mei, non negavi eis: Nec prohibui cor meum quin omni