comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
dedi demuli patrntui omnia quae sunt ignir siliorum isrbł inercam
hec qui ppe fuerant sacrisicia iudȩorum:
Ideo hi dicitmant ucarepanem quodest in nouo testa mento saeri
si ciuen up̃t anosinoucare Cumigitur hacec tanta tunc altitudine
preum tuano ie: tantaenune maniseslatione elarer canto
Von frusera tamen moueri qui i piam potes ac dicere quoidoo sut
considimur uenie omnia: quȩ in librir illir uentura predictanun¬
si hoc ipium quodibi diuinitus dictum est domustua & domus
parristui transibunt coramme inxernum: effectum habere
snon potuit : qm̃ uidemus illito sacer dotium fuis se muta tum
&quod illi domui promir sum est nec spertori. aliquando
conplendum: quia illud quodei repro bato mutato quȩ suece dit
hoc potius predicatur xernum: hoc quidicit nondum
intellegit aut non recolit &am ipsum. secundum ordinam.
miaum sacer sotium tan quam cinbrain uarori Aermi sacer dom comd¬

Expanded text:
Dedi domui patris tui omnia, quae sunt ignis filiorum Israel, in escam haec quippe fuerant sacrificia Iudaeorum: ideo hic dixit: Manducare panem, quod est in nouo testamento sacrispondetur aeternitas. Cum igitur haec tanta tunc altitudine praenuntiata sint, tanta nunc manifestatione clarescant, non frustra tamen moueri quispiam potest ac dicere: Quo modo confidimus uenire omnia, quae in libris illis uentura praedictasi hoc ipsum quod ibi divinitus dictum est: Domus tua et domus patris tui ministrabunt coram me in aeternum, effectum habere non potuit? Quoniam videmus illud sacerdotium fuisse mutatum, et quod illi domui promissum est, nec sperari aliquando complendum: quia illud quod ei reprobato mutatoque succedit, hoc potius praedicatur aeternum. Hoc qui dicit, nondum intelligit, aut non recolit, etiam ipsum secundum ordinem Aaron sacerdotium tanquam umbram futuri et aeterni sacerdotii cons
Abbreviated transcription (Latin):
Propatorb ustiuis natisunt tibi silii Sooista tie iedentur iniplesum
ruprt omner terereui Sesiliuis quippe eiur pitominenterserse
piepositi & patres eius cum consiteantur ei populi conciimatesu
adeam confersionem laudir &erne insȩculum sȩculi
Procul dubio quic quid hic tropicir loquutionibur sub obreure
dicnunest : quo quo modo intellegotur deb& hir rebus
manifestissimis conuenire

Expanded text:
Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes Pro patribus tuis nati sunt tibi filii, constitues eos principes super omnem terram ex filiis quippe eius per omnem terram sunt praepositi et patres eius, cum confiteantur ei populi concurrentes ad eam confessionem laudis aeternae in saeculum saeculi: procul dubio quidquid hic tropicis locutionibus subobscure dictum est, quoquo modo intellegatur, debet his rebus manifestissimis conuenire.
Abbreviated transcription (Latin):
consditues me incapite gentium. : Populus quem non cogioui
seruiuit mihi in obauditu ccuris obaudiuit mihi:
Hopulur ergo istegentium: quem non cognouit xp̃s psesentia
corporceli inquem tamenxp̃m sibi annuntiatum credidit
ut merito deillo dicer&ur  In obauditu ccurir obaudiuit mihi:
Quic fider xau ditu estiste in quam populus atditur ueeris
I& carne & fide israchelitis ciuitas est dĩ: que ipsum quoq
secundum carnem peperit xp̃m. Quaendo in solir illir
israchelitir fuit.: Iude quippe erat uirgo maria inqua
carnem xp̃s ut homo ess& ad sumsit: De quaciui tate
psalmus aliurait.: Mater spondicit homo & homo
sactur est in ea. &ipse fundacuit eam altissimus:
ciuitate per mariam fier& homo : ipse in patriarchis.
& proph&is fundauit eam: cum igitur huic reginae ciuitandĩ.
tanto aipte tietumii uat plhios eem quodiamuidemur implaum:

Expanded text:
constitues me in capite gentium. Populus, quem non cognoui, constitues me in capite gentium. Populus, quem non cognoui, seruiuit mihi; in obauditu auris obaudiuit mihi. Populus ergo iste gentium, quem non cognouit Christus praesentia corporali, in quem tamen Christum sibi adnuntiatum credidit, ut merito de illo diceretur: In obauditu auris obaudiuit mihi, quia fides ex auditu est — -iste, inquam, populus additus ueris et carne et fide Israelitis ciuitas est Dei, quae ipsum quoque secundum carnem peperit Christum, quando in solis illis Israelitis fuit. Inde quippe erat uirgo Maria, in qua carnem Christus, ut homo esset, adsumsit. De qua ciuitate psalmus alius ait: Mater Sion, dicet homo, et homo factus est in ea, et ipse fundauit eam Altissimus. ciuitate per Mariam fieret homo, ipse in patriarchis et prophetis fundauit eam. Cum igitur huic reginae ciuitati Dei tanto ante dictum sit per prophetiam, quod iam uidemus inpletum:
Abbreviated transcription (Latin):
eus dequo sum inominibus gentibus unitato atq concordias sit
n secmne Inicut inalio pseelmo deillec dicitur dinitasreur
magni s ipst est syon spiritaliter q̃uod nomeisatine interp̃tatũ
specula tocit: Speculactur enimfuturi seculi magnum bonũ
s illue dirigitur eius intentio: Ipsec est & hieruurlem eodẽ
modo spiritaliter unde multa iam diximur: eiur inimica est
ricutas rabali babyllon quȩ confusio interpietatur aquatam̃
babyllone rgina ista in omnibur gentibur regeneratione.
liberatur: & apersimo rece adoptimum reem
Ioereadi abulo transit at xp̃m: propter quod dicitur. obliuis¬
cere populum tuum & domum patristui cuius ciuitatis
impiac portiosunt &israchelite sola carne nonfide inimici
&icem ipsi magni huiur sgiseiur quȩ rginȩ aedipiosenim ueni¬
ens & ccbeir xp̃r occisur magis eliorum facturest quos non
uidit in carne : unde percuius deem psalmi proph&i amdieit:
Tuer ipsenx noster: eruesme de coniradictionibus populi

Expanded text:
rdia fit ista regina, sicut in alio psalmo de illa dicitur: Ciuitas regis magni. Ipsa est Sion spiritaliter; quod nomen Latine interpretatum speculatio est; speculatur enim futuri saeculi magnum bonum, quoniam illuc dirigitur eius intentio. Ipsa est et Hierusalem eodem modo spiritaliter, unde multa iam diximus. Eius inimica est ciuitas diaboli Babylon, quae confusio interpretatur; ex qua tamen Babylone regina ista in omnibus gentibus regeneratione liberatur et a pessimo rege ad optimum regem, id est a diabolo transit ad Christum. Propter quod ei dicitur: Obliuiscere populum tuum et domum patris tui. Cuius ciuitatis inpiae portio sunt et Israelitae sola carne, non fide; inimici etiam ipsi. magni huius regis eiusque reginae. Ad ipsos enim ueniens et ab eis Christus occisus magis aliorum factus est, quos non uidit in carne. Unde per cuiusdam psalmi prophetiam dicit ipse rex noster: Erues me de contradictionibus populi,
Abbreviated transcription (Latin):
adq mane feste proph&icȩ loquutiones: necerse est ut eis.
&iam tropicae misceantur.: Quae maxime propter tcrdio¬
res ingerunt doctoribur laboriosum disputandi eponendiq
uego tium : qucedam tamen xp̃m et ecclesiam ipscc prima
faciemox ut dicuntur ostendunt & sigotio restant xponenda
quae in eisminur intelleguntur: quale illud est in eodem psal¬
mosum libro : Eruc tauit cormeum uerbumbonum
dico ego opera mearei : Lingucc mea calcemur seribe uelociter
scribentis Speciosur ftrma prȩfilur hominum diffuse est

Expanded text:
adque manifestae propheticae locutiones, necesse est ut eis adque manifestae propheticae locutiones, necesse est ut eis etiam tropicae misceantur; quae maxime propter tardiores ingerunt doctoribus laboriosum disputandi exponendique negotium. Quaedam tamen Christum et ecclesiam ipsa prima facie, mox ut dicuntur, ostendunt; etsi ex otio restant exponenda, quae in eis minus intelleguntur; quale illud est in eodem psalmorum libro: Eructauit cor meum uerbum bonum, dico ego opera mea regi. Lingua mea calamus scribae uelociter scribentis. S
Abbreviated transcription (Latin):
po ideius pcelesie prophaccueri ꝓde Egbautor ut hoc
quaniuis iam in uno fecerim: copia quam inopia magis
impedior: omniecenim ponere uitandae prol&cita tni cauroc
prtoinbeor & uereor autem recum celiqua elegero : multis quiea
pouerunt uidear magir neces saria prx̧ter isse: deinde quia
testimonium quod profertur de contetione totius prsalmi
deb& habere suffragium: aut certe nihilsit quod ei refrag&ur
si non omnia suffragaentur: nemore centonum adiem quam
uolumur tamquam uesiculor decerpere uideamur uelut
dorandi carmine quod non dere illa sed decelia lonseqr
diuentc repperiatur esse conscriptum shoc autem ut in quo¬
cumq psalmo possit ostendi Eponendus est totius quod
quanti operir sit & aliorum et nr̃a uolumina: in quibur hoc
fecimur satir indicant: Iigat ergo illa qui uoluerit & potuent :
inueni& quor & quanta sx decuid. Idemq proph&ce dexp̃o
et eius ecclesia proph& acuerit dergescilic& et ciuitate quam.
condidit. : : Quam lib& enim dequacumq rep̃ro priȩ sint.

Expanded text:
lesia prophetauerit. Ego autem ut hoc quamuis iam in uno fecerim, copia quam inopia magis inpedior; omnia enim ponere uitandae prolixitatis causa prohibeor. Vereor autem ne, cum aliqua elegero, multis, qui ea nouerunt, uidear magis necessaria praeterisse; deinde quia testimonium, quod profertur, de contextione totius psalmi debet habere suffragium aut certe nihil sit, quod ei refragetur, si non omnia suffragantur, ne more centonum ad rem, quam uolumus, tamquam uersiculos decerpere uideamur, uelut de grandi carmine, quod non de re illa, sed de alia longeque diuersa reperiatur esse conscriptum. Hoc autem ut in quocumque psalmo possit ostendi, exponendus est totus; quod quanti operis sit et aliorum et nostra uolumina, in quibus hoc fecimus, satis indicant. Legat ergo illa, qui uoluerit et potuerit; inueniet quot et quanta rex Dauid idemque propheta de Christo et eius ecclesia prophetaropice. Quamlibet enim de quacumque re propriae sint
Abbreviated transcription (Latin):
tia trans figurar&: qui longe postea futuri erant: quibus hoc
tempus ers& antiquum: quando rgidauio irta promis soc sunt :
Po test autem intellegs multasgentes quan doxp̃i anos perseque¬
bantur & probras se illis passionem xp̃i quam seriꝑ tura
commutationem uocat qm̃ moriendo immor telis est factus

Expanded text:
ta transfiguraret, qui longe postea futuri erant, quibus hoc ta transfiguraret, qui longe postea futuri erant, quibus hoc tempus esset antiquum, quando regi David ista promissa sunt. Potest autem intelligi multas gentes, quando persequebacommutationem vocat; quoniam moriendo immortalis est factus.
Abbreviated transcription (Latin):
nto teinde se quitur iQuit est homoquiuiu& at noniadebir
mortemee ruit animoem suam demanu inferis
& morrei ultra non dominabitur: Sic enimuiu& anonui¬
debit. mortem ut tamen mortuur fuerit: sed animam suam eruerit
demanu infferni quo propter quor undam soluenda inferni uin¬
cla discenderat. eruerit autem potesta te illa dequa in euange¬
lio dicit.: Porestatem habeo ponendi animam meam & potestt¬
tem habeo itesum sumendieam:¬
sehabent. ubi sunt miseratio¬
uorum tuorum: quod continus
Vtrum &
persona dicta sint illorum israhelitecrum
derabant reddi sibi promis nonem quȩ factoc est
ad dauid an potiur xp̃i cnorum qui non secundum carnem.
sed secđm xp̃m sunt isrechelite merito quaeri potest: dicta sunt
ista quippe uel scripta tempore quofuit &ham decuius nomine
titulum istepsalmus accepit: &idem tempus rgni dauid fuit ac per
hoc non dice r&ur. ubi sunt miserationestuȩ antiquae dñe quas
iurcsti dacuid inuerita te tuco: nisi eosumpersonam in sepsophe

Expanded text:
is est homo, qui uiuet et non uidebit mortem, eruet animam suam de manu inferi? et mors ei ultra non dominabitur. Sic enim uiuet et non uidebit mortem, ut tamen mortuus fuerit, sed animam suam eruerit de manu inferni, quo propter quorundam soluenda inferna uincula descenderat; eruerit autem potestate illa, de qua in euangelio dicit: Potestatem habeo ponendi animam meam et potestatem habeo iterum sumendi eamse habent: Ubi sunt miseratiovorum tuorum, quod continui utrum ex persona dicta sint illorum Israelitarum, qui desiderabant reddi sibi promissionem, quae facta est ad Dauid, an potius Christianorum, qui non secundum carnem, sed secundum spiritum sunt Israelitae, merito quaeri potest. Dicta sunt quippe ista uel scripta tempore, quo fuit Aethan, de cuius nomine titulum iste psalmus accepit; et idem tempus regni Dauid fuit; ac per hoc non diceretur: Ubi sunt miserationes tuae antiquae, Domine, quas iurasti Dauid in ueritate tua? nisi eorum per
Abbreviated transcription (Latin):
unt inirdoneam putanter commutationem sed consumtio¬
nẽnꝰ quid est ccutem memento dñe nisi ut misereconise up
tolerata pacienter humilitate mea: reddaer celsitudiimꝰ
quam iustosti dec uid inueriite t&uc Siaute iuderi
ad signemur  Huec uerba illi seruidĩ teclia dicere potuerunt.
qui & pugnccta temena ineruraclem antequam ihteũra huma¬
niturpnas cer&ur in captiuitatem ductisunt intellegees
commutationem xp̃i. : quicc scilic& nonper etem terreneo sar¬
nalis que felicitas qualis paucis annis regirse lomonis sappa¬
ruit sed celestis ac spiritcelir erra fideliter &pectanddalum
quam tunc ignorans in fidelitas gentium : Cumdĩ populum
scultebat atq insultabat esse captiuum: quid aodeliut
quam xp̃i commutationem sed scientibus nesciens. & probsa¬
bat: & ideo quod sequitur : Ubi pselmus iste coneluditur.¬

Expanded text:
ui: non eam putantes commutationem, sed consumptionem. Quid est autem, Memento, Domine, nisi, ut miserearis, et pro tolerata patienter humilitate mea, reddas celsitudinem, quam jurasti David in veritate tua? Si autem Judaeis assignemus haec verba, illi servi Dei talia dicere potuerunt, qui expugnata terrena Jerusalem, antequam Jesuur, in captivitatem ducti sunt, intelligentes commutationem Christi, quia scilicet non per eum terrena carnalisque felicitas, qualis paucis annis regis Salomonis apparuit, sed coelestis ac spiritualis esset fideliter exspectanda: quam tunc ignorans infidelitas gentium, cum Dei populum exsultabat atque insultabat esse captivum, quid aliud quam Christi commutationem, sed scientibus nesciens, exprobrabat? Et ideo quod sequitur, ubi psalmus iste concluditur
Abbreviated transcription (Latin):
mus adiunxit atq ait.: Euertisti testamentum.
seruitui profanasti interra sci tatem eius: distruxisti
omnes macericreius  posuisti munitiones eiur. formi¬
coruinetlca sildiur et nonesopitulatus e inbello
Dic poluns cum cobemuntationen se demeius in terram conlisisti
tenentes un in dii pensactione temporauera eeg undontẽt¬

Expanded text:
mus adiunxit adque ait: Euertisti testamentum mus adiunxit adque ait: Euertisti testamentum serui tui, profanasti in terra sanctitatem eius; destruxisti omnes macerias eius, posuisti munitiones eius formitorium gladii eius et non es opitulatus ei in bello; dissoluisti eum ab emundatione, sedem eius in terram conlisisti;tenentes in
Abbreviated transcription (Latin):
Posthec tante promirsionis ualidissima firmamenta nepu¬
terentur in sa lomone complate tam quam id speraer &ur
Nec inuenir&ur tuuero inquit reppulisti & ccdnihilum
deduxis tidñe : Hoc quippe factum est tergno secdo monis
in posterir eiur usque cadeuemionem ipsiur terrenȩ hienisalẽ
que regnieiurdem sedes fuit ⁊ & maxime ipsur tenpli labẽ:
quod fuerat a sc lomone constructum: Sed neob hoc
putter&ur dr̃ contra sua promis sac fecisse continuo subie¬
cit distulisti xp̃mtuum Nonergo est ille s lomon:
uon solum arge dacuid &de incepr Sed cbillo &icom
saule quipopulo eidemrix primur est : unctur ipse qui ppe
xp̃r. cuius illi figuram proph&ica unctione gestabaNł
qui secundum opinionem hominum : qui eum puta bant
inoacuio uel in ralomone intellegendum differebatur
in longum: Secundum dispositionem auten dĩ uentu¬
rus suo tempore parabatur. Imereco dum ille dif¬
fertur : quid facctum sit dergno temenȩ hierusa lem
ubi sperabatur utiq: regnaturur. sequutus istepsal¬

Expanded text:
Post haec tantae promissionis ualidissima firmamenta, ne putarentur in Salomone conpleta, tamquam id speraretur nec inueniretur: Tu uero, inquit, reppulisti et ad nihilum deduxisti, Domine. Hoc quippe factum est de regno Salomonis in posteris eius usque ad euersionem ipsius terrenae Hierusalem, quae regni eiusdem sedes fuit, et maxime ipsius templi labem, quod fuerat a Salomone constructum. Sed ne ob hoc putaretur Deus contra sua promissa fecisse, continuo subiecit: Distulisti christum tuum. Non ergo est ille Salomon, non solum a rege Dauid et deinceps, sed ab illo etiam Saule, qui populo eidem rex primus est unctus ipse quippe christus, cuius illi figuram prophetica unctione gestabant; qui secundum opinionem hominum, qui eum putabant in Dauid uel in Salomone intellegendum, differebatur in longum; secundum dispositionem autem Dei uenturus suo tempore parabatur. Interea dum ille differtur, quid factum sit de regno terrenae Hierusalem, ubi sperabatur utique regnaturus, secutus iste psal
Abbreviated transcription (Latin):
Iopt haee autem prophaeta ad precandum dm̃ propbae¬
conueruur : Sed aipito precatio proph&atoesuo
us que quo dñe auertir infinem : subauditur faciem tuerm
ncut alibi dicitur. quourq auertir faciemtuem amis
Nam ideo quidoem codicer.
hic non hecbent auertis
possit intellei auerus.
quam promisisti dacuidđd
quodautem dixit infinem: quio est nisi usque infinede auri¬
quifinis intellegendureit ultimum tempus. quando ixp̃a
finem
illac fieri opor tebat.: quece superius aerim¬
defleuit.: Propter quae & hic sequitur & aerdircit.
sicut ignis iratua: memento quece est mea substantia
nihil hic melius quam ipre ihs̃ intellgitur substantia
populieiur: & quona tura est carnis eius.: Nonenimuane
inquit constituisti omner filios hominum: nissenim
ess& unur filiur hominir substaentia israhel: perquem.
silium hominis. liberarentur: multisili hominum
uene utiq: constituti errent.. omnes filii hominum
Nunc uero onnqs quidem. humcona naturco : perpeccatũ

Expanded text:
ost haec autem prophetata ad precandum Deum propheconuertitur; sed et ipsa precatio prophetatio est. Usque quo, Domine, auertis in finem? subauditur \'faciem tuam\', sicut alibi dicitur: Quo usque auertis faciem tuam a me? Nam ideo quidam codices hic non habent auertis, possit intellegi: \'Auertis quam promisisti Dauid\'. Quod autem dixit: In finem, quid est nisi usque in finem? Qui finis intellegendus est ultimum tempus, quando in Chrfinem illa fieri oportebat, quae superius aerumdefleuit. Propter quae et hic sequitur: Exardescit sicut ignis ira tua: memento quae est mea substantia. Nihil hic melius quam ipse Iesus intellegitur substantia populi eius, ex quo natura est carnis eius. Non enim uane, inquit, constituisti omnes filios hominum. Nisi enim esset unus filius hominis substantia Israel, per quem filium hominis liberarentur multi filii hominum, uane utique constituti essent omnes filii hominum. Nunc uero omnis quidem humana natura per peccatum
Abbreviated transcription (Latin):
huun ameperis unte. Scdindiuisone que hic penaneraneere per
cmdame stontiouogr aliqui quaradiu legitur moyser uelamer supit
cor dec eorum positum est:
ni an qup pe intentio ipstc mutatur deue tere aed nouum s ut non iam
quiquspee intet accipere car nee lan: Sed ipiritalen selicitaetem
proptee quod ipse mcegnur prophaeo samuel antequam unxirr&
La cutiunt um etcumosfirre& holo causto sum accedentibur alien
genir ad pagnam conira populumdĩ : tonuie dño iupereor & con¬
funsunt & orenderunt orutii rachel ad que supercetirunt : ad ium¬
sn lapndene inuin eoustir tuntillum intemar sephat. nouam &ue tenem
et uocauit nomen eiur abennezer : Quodest latine lapis ao uic i
& dixit urqꝙ hoc adiuuccuit nos dñs: cmasrepbat interquera tuar n¬
esl pomuorie pbat uaere ao nouam Ib est ab intentione quac xpec¬
ton emo querper nouium testementum & pectactur irgno celo

Expanded text:
perpTestamento novo. Alioquin quamdiu legitur Moyses, velamen super corda eorum positum est: ntium quippe intentio ipsa mutatur de uetere ad nouum, ut iam non quisque intendat accipere carnalem, sed spiritalem felicitatem. Propter quod ipse magnus propheta Samuel, antequam unxisset xaudiuit eum, et, cum offerret holigenis ad pugnam contra populum Dei tonuit Dominus super eos, et confusi sunt et offenderunt coram Israel adque superati sunt: adsumsit lapidem unum et statuit illum inter Massephat nouam et ueterem, et uocauit nomen eius Abennezer, quod est Latine lapis adiutoris, et dixit: Usque hoc adiuuit nos Dominus. Massephat interpretatur inest a Massephat vetere ad novam, id est, ab intentione qua exspecntionem qua per novum Te
Abbreviated transcription (Latin):
stesanus Inde tot ecdenȩ quas cepostolus paulur commemorat
inconuenione eiur magnificantes dm̃: Dequare non dubito
intellegendumesse quo dsequitur: & diuid&ur israhel induo:
Namisea duo genera primum simulerant: uelut abraham adhuc
adheser& ancillȩ ton eo sterelis per xp̃i gratiom fecundata.
clamar& : eice ancillam & silum eius: Propter peccatum qu¬
dem salomonis regnante filio eius roboam. Scimus is
Scimus isrochel
in duo fuirse diuisum: adque itae perseuerasse: habentibus singulir
partibur reges suor. donec illa genrtota achaldeir esr& ingenti
uasiatione sub uersa adque trans latao :: sed hoc quid adraulen
cum sit ale aliquid comminandum ess&: ipsi dauid fuerit potius.
comminandum: cuiuserat filius salomon: Postremo nunc in¬

Expanded text:
Stephanus: inde tot ecclesiae, quas apostolus Paulus commemorat, Stephanus: inde tot ecclesiae, quas apostolus Paulus commemorat, in conuersione eius magnificantes Deum. De qua re non dubito intellegendum esse quod sequitur: Et diuidetur Israel in duo,Nam ista duo genera primum simul erant, uelut Abraham adhuc adhaereret ancillae. donec sterilis per Christi gratiam fecundata clamaret: Eice ancillam et filium eius. Propter peccatumdem Salomonis regnante filio eius Roboam scimus Isscimus Israel in duo fuisse divisum, atque ita perseverasse, habentibus singulis partibus reges suos, donec illa gens tota a Chaldaeis esset ingenti vastatione subversa atque translata. Sed hoc quid ad Saülem, cum si tale aliquid comminandum esset, ipsi David fuerit potius comminandum, cujus erat filius Salomon? Postremo nunc in
Abbreviated transcription (Latin):
demanutua Sedicut e nobir positum est inuentum enctcirł
dirrupit dõr aponu ab iuthł. diemanutua: ut hoc intelle trtur dema¬
nutuc quod est ab isrbł
Populi en goisrtehd personam figurate gerebat homo iste:
qui populus renum fuerat amissurur xp̃oihũ dño nr̃o ꝑ nouum
tusdro mentum: Noncarnaliter sed ipiritocliter regnaturo
Dequo cum dicitur & dae bit illiro proximotuo at carnis cegnatio¬
nem io refertur: & isithel enimxp̃r secundum carnem unde
&iteul: Quoduero additum uest bono superte : potese quidem
intellgimelionite Nam& quitam sic runt inter pixtato:
sed meli ne accipitur bono supete ut quia ille bonur est
Id eosit superte uxxta allud aliut proph&cum : Donec ponam
omner inimi costuos : subpedibustuir : in quibus est &isrbł
Cuisuo persecutori rgnum abstulit xp̃r quamuir fuerit ill io &urł
in quo dolur nonerat quodoam quas frumentum illarum palearũ :
Camutique indeerant apostoli inde tot maraores quonim prior.

Expanded text:
de manu tua; sed sicut a nobis positum est inuentum in Graecis: Disrupit Dominus regnum ab Israel de manu tua; ut hoc intellegatur de manu tua, quod est ab Israel. Populi ergo Israel personam figurate gerebat homo iste, qui populus regnum fuerat amissurus, Christo Iesu Domino nostro per nouum testamentum non carnaliter, sed spiritaliter regnaturo. De quo cum dicitur: Et dabit illud proximo tuo, ad carnis cognationem id refertur; ex Israel enim Christus secundum camem, unde et Saul. Quod uero additum est: bono super te, potest quidem intellegi meliori te\'; nam et quidam sic sunt interpretati; sed melius sic accipitur bono super te, ut, quia ille bonus est, ideo sit super te, iuxta illud aliud propheticum: Donec ponam omnes inimicos tuos sub pedibus tuis; in quibus est et Israel, cui suo persecutori regnum abstulit Christus; quamuis fuerit illic et Israel. in quo dolus non erat, quoddam quasi frumentum illarum palearum; nam utique inde erant apostoli, inde tot martyres, quorum prior
Abbreviated transcription (Latin):
spicuttate conueniunt: ut euidenter apparetet. quod in illo
figura qualis cumque adumbratasit : In isto autem ipsto ue¬
conelusum fuertt ald otum est etum quibur terminis regnum
eonelunum suerat saloinonin & tameo inecp salino leomirut

Expanded text:
spicuitate conueniunt, ut euidenter appareat, quod in illo spicuitate conueniunt, ut euidenter appareat, quod in illo figura qualiscumque adumbrata sit, in isto autem ipsa ueritas praesentata. Notum est enim, quibus. terminis regnum conclusum fuerat Salomonis; et tame
Abbreviated transcription (Latin):
iolatiam seduerum aoque deicetum: e nouoe reer qussima¬
re dlatt aroi boc prom iirse menclaciter ueltalem salomonem
tomum que cius futuram. non poturse pres in
rri esicut carnales iuter Nam &ipstusq: adẽo filium
quem loco isto regidauio promissum leunt bite llagunt
uonsunse salomonem : ut eo quiptomir aurebili taxtirtro
meonifeste tibneo declarcto ad huc minaebili cae nite
alium spercene sedicantSiac ta est quidem uon mulleo
iincego rei futpatem hebuit secundum nomen suur: salomen
quippe pacificur est lactine : et in gordio ngnisui nurabilitor
laut oebilis fuit : Sed eccdem sua persona perum bram futuri
sit Dum scriptura scã : &iam rebus gestis : proph&cons quoRa
modo ineo figuram diliniat futurorum eatur
Lam preter libros tiuinȩ hystoriȩ ubi rgnasse narrature
psalmur &iam septuagensimur primustitulo nominis eius
hiscriptus est In quo tam mulito dicuntur quae omnino
e conuenire non possunt: Dño autem xp̃o aptis sima per¬

Expanded text:
idolatriam seductum adque deiectum; et non audeat existimare Deum uel hoc promisisse mendaciter uel talem Salomonem domumque eius futuram non potuisse praescire. mus, sicut carnales Iudaei. Nam et ipsi usque adeo filium, quem loco isto regi Dauid promissum legunt, intellegunt non fuisse Salomonem, ut eo, qui promissus est tanta iam manifestatione, declarato adhuc mirabili caecitate alium sperare se dicant. Facta est quidem nonnulla ificauit et pacem habuit secundum nomen suum Salomon quippe pacificus est Latine et in exordio regni sui mirabiliter laudabilis fuit; sed eadem sua persona per umbram futuri sint, dum scriptura sancta etiam rebus gestis prophetans quodam modo in eo figuram definiat futurorum. Nam praeter libros diuinae historiae, ubi regnasse narratur, psalmus etiam septuagensimus primus titulo nominis eius inscriptus est; in quo tam multa dicuntur, quae omnino ei conuenire non possunt, Domino autem Christo aptissima per
Abbreviated transcription (Latin):
hue ur adiuu&t ot̃.:dam nunc ut oeoerse monstrantum:
quit ipsi dauro qui sauli succes sit in rgnum : cuiur mutatione
finedir illec mutaetio figurata est: propter quam diuinitur cuno¬
ue dicta cuncte conseripta sunt dñ promiserit : quod arire
quec de agimus pertin&:F Cum rgi tauio mulie proipera
prouenirsent: cogitauit facer dõ domumi templum illuo
scilica eecellentirsime diffamatum quod arge salomone
silio eiur postea sabricatum est : Hoc eo couicente factumẽ
uen bu edt̃ adrcothan prophaem  quod perferra aontem :
obi cumdie s& der quod non aeb ipso tauio sibi edificare tur
tinonii lomoque pertantum tempus semcndarse cui quan
in populo suo ut sibifier& domus cȩdrina
meum. innra hel: et eram tecum in omnibur quibũs ingredieba.¬
rir & ectermineui omner inimicos tuos a faci&ua. Et fecite
nominactum secundum nome magnorum qui sunt sup teritmi
& ponam locum populo meo i siachel &plantabo illum. & in hacb

Expanded text:
hristo. Iam nunc uideo esse monstrandum, quid ipsi Dauid. qui Sauli successit in regnum, cuius mutatione finalis illa mutatio figurata est, propter quam diuinitus cuncta dicta, cuncta conscripta sunt, Deus promiserit, quod ad rem de qua agimus pertinet. Cum regi Dauid multa prospera prouenissent, cogitauit facere Deo domum, templum illud scilicet excellentissime diffamatum, quod a rege Salomone filio eius postea fabricatum est. Hoc eo cogitante factum est uerbum Dei ad Nathan prophetam, quod perferret ad regem. Ubi cum dixisset Deus, quod non ab ipso Dauid sibi aedificaretur domus. neque per tantum tempus se mandasse cuiquam in populo suo, ut sibi fieret domus cedrina: meum super Israel, et eram tecum in omnibus quibus ingrediebaris, et exterminaui omnes inimicos tuos a facie tua, et feci te nominatum secundum nomen magnorum, qui sunt super terram; et ponam locum populo meo Israel, et plantabo ill
Abbreviated transcription (Latin):
serins inpscelmo uero cumager& item quai dedceauorint
seuia dlrm eiurmosi diam ibidicer& Si dereliquerin
inquit filueius ligem mecm: & in iudiciis meis non cmbula¬
uerint  Si iustificationes meas profana uerint & mcendagur
mecc non custodierint Visitaebo inuiga iniquitateseorum
& inflacgellis delicta eorum: misericordiem autem meceniu
ciur nondcipso sed dixit abeo. Quod bene intellectum
tantun dem ual&: Non enim xp̃i ipsius quodest caput ecclesiȩ
possent inueniri ulla peccate: qua e opus ers& humanis.
conectionibur seruata miseri cordico diuinitus coherceri:
Sedin eius corpore ac menbrir quod populus eius est: ioeo in libro
regnosum. iniquitas eius dicitur. in pscelmo autem filiosũqꝰ.
ut intellgamur deipsodici quod am modo: quod de eius cospose
suna piodeler qiues saulur persequer&ur Saude enguq qudco
quid mepe pequeris & demde in conre quentibus pscclini:
Qeque nocebo in quid inueritart meco  Neꝙ prosconcebo testtao¬

Expanded text:
In psalmo uero cum ageret tamquam de Dauid, ut quiddam eius modi etiam ibi diceret: Si dereliquerint, inquit, filii eius legem meam et in iudiciis meis non ambulauerint; si iustificationes meas profanauerint et mandata mea non custodierint: uisitabo in uirga iniquitates eorum et in flagellis delicta eorum; misericordiam autem meam noneius, non de ipso; sed dixit ab eo, quod bene intellectum tantundem ualet. Non enim Christi ipsius, quod est caput ecclesiae, possent inueniri ulla peccata, quae opus esset humanis correptionibus seruata misericordia diuinitus coherceri; sed in eius corpore ac membris, quod populus eius est. Ideo in libro regnorum: Iniquitas eius dicitur; in psalmo autem: Filiorum eius; ut intellegamus de ipso dici quodam modo, quod de eius corpore sunt fideles eius, Saulus persequeretur: Saule, inquit, Saule, quid me persequeris? Deinde in consequentibus psalmi: Neque nocebo, inquit, in ueritate mea, neque profanabo testa
Abbreviated transcription (Latin):
uo nodem medicctor ao sumsit & iurgipe cqutor qo &leam
gicituse  depelcatis filiorum qurtele obqueaquerle insegno¬
sum libro positumest a qua si desalomone procliuius accipi¬
tur ibincmq hoc est in rgnorum libro:
si uenerit inquit iniquitaseius pedar¬

Expanded text:
tor adsumsit ex uirgine. Continuo etiam dicitur de peccatis filiorum eius tale aliquid, quale in regnorum libro positum est et quasi de Salomone procliuius accipitur. Ibi namque, hoc est in regnorum libro: Et si uenerit, inquit, iniquitas eius, redar
Abbreviated transcription (Latin):
r &ur cum illo ad placandum dm̃ Non reuertar inquid tecum
quia spreuisti uerbum dm̃  & spernitte dñr nesir nx supe is rehel
et conuertit samuel faciem suam ut abir& et tenuit saul pinnulã
tñs renum ab isrħł: demanutua hoche : : et dabit proxi motuo
bono superte & diuid &ur israhel induo & non conuert&ur
neque paenitebit eum : qm̃ non est sicut homo ut penitecot eum.
ipse minatur & non perman&. Iste curoicitur spernii te
dñr nenr nx super irahel: & dirrupit dñs regnum abirra hel
demanutua hodie: quadraginia regauit annos suꝑ irrahel
tanto scilic& spatio temporir : quanto & ipse dacuit. & audiuit
hoc primo temmpore regnisui : ut intellegamur ideo dictum.
quit nullur derim peerursuerct enaturur : &nepsciamur

Expanded text:
retur cum illo ad placandum Deum: Non reuertar, inquit, tecum; retur cum illo ad placandum Deum: Non reuertar, inquit, tecum; quia spreuisti uerbum Domini, et spernet te Dominus, ne sis rex super Israel. Et conuertit Samuel faciem suam, ut Dominus regnum Israel de manu tua hodie, et dabit illud proximo tuo bono super te, et dividetur Israel in duo: et non convertetur, neque poenitebit eum; quoniam non est sicut homo, ut poeniteat eum . ipse minatur, et non permanet. Iste, cui dicitur: Spernet te Dominus, ne sis rex super Israel, et: Disrupit Dominus regnum ab Israel de manu tua hodie, quadraginta regnauit annos super Israel, tanto scilicet spatio temporis, quanto et ipse Dauid, et audiuit hoc primo tempore regni sui; ut intellegamus ideo dictum, quia nullus de stirpe eius fuerat regnaturus, et respiciamus
Abbreviated transcription (Latin):
oldeo nur ÷ & quer& inquio oñr sibi hominem:iSiue dauit nueipr̃
mediauorm sirnisicanro tsttementi noui qui pgurcebatur in chrir¬
mati auam quo unctur est ipsecla uid & progenier eranie
Uon autem quanoerciat ubisit ĩte sbi homine &õquento noshuer
homine  mno rehominum. loquitur quia &no loquento monqneri
Nonsalumenim dt̃ patri uerum ipsi quoque uaongenito enit qui uetit
quer eqrto aente constꝰ tutionen munti: Quera& abiergo dixit:
su ur blebebit y unde in latinco lingrco hce uerbao cuipiast
prepohitoner & ces quirit dicitu : quot sdcaro pietio uur esti quno
seu scaten quam quam &sine aedditamento ꝓrepontionir querore
Intellegtotur ad quirere ex quoluera uocantur &quertur
QQmur peccauit saul per mnobochentiã: & nissur samuel in uerbo
tm ait illi: Quia spreuisti uerbum dñi spreuit tedñr ut nor
sir ia super israchel : Mrursus pro eodem peccato cumio conpte¬
rauir idul & ueniam precar &ur rogar &q: samuelem ut reuerte¬

Expanded text:
ernum. Et quaeret, inquit, Dominus sibi hominem; siue Dauid siue ipsum Mediatorem significans testamenti noui, qui figurabatur in chrismate etiam, quo unctus est ipse Dauid et progenies eius. Non autem quasi nesciat ubi sit, ita sibi hominem Deus quaerit; sed per hominem more hominum loquitur, quia et sic loquendo nos quaerit. Non solum enim Deo Patri. uerum ipsi quoque Unigenito eius, qui uenit mus electi ante constitutionem mundi. Quaeret sibi ergo dixit \'suum habebit\'. Unde in Latina lingua hoc uerbum accipit praepositionem et Cadquirit dicitur; quod satis apertum est quid significet. Quamquam et sine additamento praepositionis quaerere insus peccauit Saul per inoboedientiam, et rursus Samuel in uerbo Domini ait illi: Quia spreuisti uerbum Domini. spreuit te Dominus, ut non sis rex super Israel. Et rursus pro eodem peccato, cum id confiteretur Saul et ueniam precaretur rogaretque Samuelem, ut reuerte
Abbreviated transcription (Latin):
quia d&cclibur reliquiis bere intellegitur esse dequodictum est: quisu¬
perauerit in domotuaa profecto credit in xp̃m: sicut temporibus apos¬
tolorum &ipsagente plurimi crediderunt: neq nunc desunt quilic&
paris sime tamen credant et impl&ur in eis quod hic iste homodĩ.
cui adorare nisi summo illisa cerdoti qui & dr̃ est:
Neque enim in illosac cer dotio secundum ordinem a aron ad hoc uenie¬
bant hominer adtemplum uel ccliaredĩ ut sacer dotem adorcret:
Quid est autem quad ait obolo argenti nisi breuitaote:
uerbi fidei. dequo commemorat apostolur dictum:
Verbum consum mans & breuians faci& dnr super terram
Aorgentum autem. proeloquio pom pscolmur tesdir est ubi canitur:
qurahi eloqu e oiteneo sacore omuloem cesados dontos : lacteme in

Expanded text:
quia de talibus reliquiis bene intellegitur esse, de quo dictum est: Qui suquia de talibus reliquiis bene intellegitur esse, de quo dictum est: Qui superauerit in domo tua: profecto credit in Christum; sicut temporibus apostolorum ex ipsa gente plurimi crediderunt, neque nunc desunt, qui, licet rarissime, tamen credant; et inpletur in eo quod hic iste homo Dei Cui adorare, nisi summo illi sacerdoti, qui et Deus est? Neque enim in illo sacerdotio secundum ordinem Aaron ad hoc ueniebant homines ad templum uel altare Dei, ut sacerdotem adorarent. Quid est autem quod ait: Obolo argenti, nisi breuitate uerbi fidei, de quo commemorat apostolus dictum: Verbum consummans et breuians faciet Dominus super terram? Argentum autem pro eloquio poni psalmus testis est, ubi canitur: Q
Abbreviated transcription (Latin):
protege me ut intellegant hominer deilla in effabili natura non proprur
sed trans latir rerum uocabulis istadiei: quoduero ad iungitr:
erit qui super auerit in domotua ueni& adorare .ei.: Non proprie de
domo dicitur huiur heli sed illius a aron dequausque ad uentum
ihũ x̃ honuiner remanserunt: Dequo genere &iam nunc usque nor
desunt ÷ &am deilla domo huius heli iam supra tactum erat: &omner
qui mupedeueit domustue decident ingladio uirorum: quomodoe go
buc uere hici potuit : cerit qui superc uerit in domotuaueni& adororeq
Si illud uerumest quod ultore gladio nemo inde suphacrit: nisi quia illos
intellegi uoluit qui petinent ad strpem sed illiur totiur. sacer do tii
secundum ordine a aron: Ergo fide illirest predestinatir seliquiis
de quibur abur proph&cdxit: reliquiȩ saluefient : unde &cpostolur:
Si cergo inquid & in hoc tempore reliquie per electionem gratiȩ factȩ sunt

Expanded text:
proteges me; ut intellegant homines de illa ineffabili natura, non propriis, proteges me; ut intellegant homines de illa ineffabili natura, non propriis, sed translatis rerum uocabulis ista dici. Quod uero adiungitur: Et erit, qui superauerit in domo tua, ueniet adorare ei, non proprie de domo dicitur huius Heli. sed illius Aaron, de qua usque ad aduentum Iesu Christi homines remanserunt, de quo genere etiam nunc usque- non desunt. Nam de illa domo huius Heli iam supra dictum erat: Et omnis qui superauerit domus tuae, decident in gladio uirorum. Quo modo ergo hic uere si illud est verum, quod ultore gladio nemo inde supererit: nisi quia illos intelligi voluit, qui pertinent ad stirpem, sed illius totius sacerdotii secundum ordinem Aaron? Ergo si de illis est praedestinatis reliquiis, de quibus alius propheta dixit, Reliquiae salvae fient ; unde et Apostolus, Sic ergo, inquit, et in hoc tempore reliquiae per electionem gratiae salvae factae sunt
Abbreviated transcription (Latin):
na hierusclem: & transibit inquid coram xp̃o meo : omnibur.
diebus: transibit : In quid conuersabitur: ñ cut superius
dixerat dedomo a aron: Dixi domustua & domur
patrisdui. transibunt coramme ingernum .
uod autem ait coram xp̃o meo transibit.. deipsac domo utique:
intelloe nduro el nondenillo acer dote q uiest xp̃r ipse medictor adq
Itellen oenor te adu itam omniburdiebur q̃uibus peragitur usue in sinẽ
scculi huiuns ir ae mor tabtar: quodautemait dr q̃ui omi na que incorela fer
Non arbitremur habere animam dm̃
cumsit conditoranime seditoo hoc detiõ tropice non proprse dicitur:
sieut acun i pen u alia corporis mebra & ne secundum boc ciiitur
homo in carnir buiut effigie factur ad imaginen di Aodunter l de
quar utique non haeb& homo & diciturdo sub umbra alarum taurum

Expanded text:
erna est Jerusalem. « Et transibit, inquit, coram « Christo meo omnibus erna est Jerusalem. « Et transibit, inquit, coram « Christo meo omnibus diebus. » « Transibit, » dixit, conversabitur, sicut superius dixerat de domo Aaron: « Dixi, domus tua et domus patris tui transibunt coram me in aeternum. » Quod autem ait, « cum Christo meo transibit, » de ipsa domo utique intelligendum est, non de illo sacerdote qui est Christus ipse Mediator atque » intelligi de morte ad vitam, omnibus diebus quibus peragitur usque in finem saeculi hujus ista mortalitas. Quod ait Deus: « Qui omnia, quae in corde meo on arbitremur habere animam Deum, cum sit conditor animae; sed ita hoc de Deo tropice, non proprie dicitur, sicut manus et pes et alia corporis membra. Et ne secundum hoc credatur homo in carnis huius effigie factus ad imaginem Dei, adduntur et alae, quas utique non habet homo, et dicitur Deo: Sub umbra alarum tuarum
Abbreviated transcription (Latin):
cce dier quiprenultia suntum uenerunt enullur racerdor sie
secunt amor dinon aaron.7. E quicumꝙ eeiuegeners es homo
cemiuidasacri fcium a pianorum toto orbe polluere oeibiauten
honoremillum magnum esse sub tractum deficiumt oculieiui
domum eli cui hȩc dicebantur quod sequitur pertina &oinoub
qui superauerit qomuituȩ decipent ingladio uirorum & hoctbi
signum quodueni& super duor siliostuos hor ofni & fine es ore uno
morientur ambo : Hoc ergo signum factum est mutandi sacerdotn
dedomo huns quo signo signisicatum est mutandum sacerdoriuuri
domus aaron. Mors quippe siliorum huiur significauit mortẽ
Von hominum Sed ipsiur sacer dotii desils a aron. Quodautẽ
sequitur ad illum iampertin& sacerdotem : cuius figuram gessit:
huic succedendo samuel. Proinde quȩ secuntur dexp̃o ihũ.
noui testamenti uero sacer dote dicuntur. & surcitabo mibi
sacer dotem sidelem qui omnia quȩ in corde meo: & quȩ in anima
mea faciat: & edisicabo erdomum fidelem  ipsa est xerna & suꝑ¬

Expanded text:
Nullus sacerdos est secundum ordinem Aaron. Et quicunque ex ejus genere est homo, cum videt sacrificium Christianorum toto orbe pollere, sibi autem honorem illum magnum esse subtractum, deficiunt oculi ejudomum Heli, cui haec dicebantur, quod sequitur pertinet: « Et omnis qui supererit domui tuae decidet in gladio virorum. Et hoc tibi signum, quod ueniet super duos filios tuos hos, Ophni et Phinees: die uno morientur ambo. Hoc ergo signum factum est mutandi sacerdotii de domo huius. quo signo significatum est mutandum sacerdotium domus Aaron. Mors quippe filiorum huius significauit mortem non hominum, sed ipsius sacerdotii de filiis Aaron. Quod autem sequitur, ad illum iam pertinet sacerdotem, cuius figuram gessit huic succedendo Samuel. Proinde quae sequuntur, de Christo Iesu noui testamenti uero sacsacerdotem fidelem qui omnia quae in corde meo et quae in anima mea faciat, et aedificabo ei domum fidelem. » Ipsa aeterna et sup
Abbreviated transcription (Latin):
filiur iniquitatis humiliare cum sicut abinitio adiebur quibus
constitui udices super populum meum isrħł.: et requiem tibi
dabo ab omnibus inimicistuis & nunciauit tibi dñs. qm̃.
domum aedificabis ipsi: Et erit cumrepl&i fuerint diestui:
& dormies. cumpa tribustuir & surcitabo sementuum postte
uique in&ernum : Eto ero illi in paetrem &ille erit mihi in

Expanded text:
tis humiliare eum, sicut ab initio a diebus quibus constitui judices super populum meum Israel. Et requiem tibi dabo ab omnibus inimicis tuis: et nuntiabit tibi Dominus, quoniam domum aedificabis ipsi. Et erit cum repleti fuerint dies tui, et dormies cum patribus tuis, et suscitabo semen tuusque in aeternum. Ego ero ei in patrem, et ipse erit mi
Abbreviated transcription (Latin):
qued pͥri figura bat tanta ueneratio x hibebatur : unde
& illuo quodait. sauli. soc muel ⁊
Qm nonseruasti mandatum ieum : quod mandauit tibi dñr.
quem ceomodum. numc parauerat dñs regnumtuum ur que
in exernum super urahel: & nunc rgnumtuum non secbit
tibi & quer & dñr sibi hominem secundum corsuum.
et mandauit ei. dñr erse in principem super populum suum.
quia non custo disti quae man dcuit tibi dñs.
Nonsic accipiendum est ac si ipsum saulem dr̃ in xernum prxpa¬
racuerit sinacturum.: & hoc postece noluerit seruarȩ:
peo canti: Reque enincum peccaturumesse neseiebat. Sal pnepae¬

Expanded text:
quod praefigurabat, tanta ueneratio exhibebatur. Unde quod praefigurabat, tanta ueneratio exhibebatur. Unde et illud, quod ait Sauli Samuel: Quoniam non seruasti mandatum meum, quod mandauit tibi Dominus, quem ad modum nunc parauerat Dominus regnum tuum usque in aeternum super Israel: et nunc regnum tuum non stabit tibi, et quaeret Dominus sibi hominem secundum cor suum, et mandabit ei Dominus esse in principem super populum suum; quia non custodisti quae mandauit tibi Dominus, non sic accipiendum est, ac si ipsum Saulem Deus in aeternum praeparauerit regnaturum, et hoc postea noluerit seruare peccanti neque enim eum peccaturum esse nesciebat; sed praepa
Abbreviated transcription (Latin):
rem erant umbra. incernitate mansuri
non quippe illoro qio un ctur est & ab eo chrismate xp̃rese dic tur:
musdioo eaceipien tum &magnum sacramentum: Intellegendumt
quod ineo tantum uenertetus est ipse tauro: Vt percurso corte
pauitae uerit quanto intenebroso occultatur antro : quo &i am
saulurginte intrauerat necer sitcte naturȩ : exiguam partcula
ueslir cius ietror sum latenter abrcidit inthaber& uno e monilio¬
ris oiabne mote ei pepericerit cumporr& occider aoque inensa
iuspinonem de amimo eiur q̃ua sem dauio putans inimicunisuum
uebementer persequebatur auferr& ⁊ Nentq reuis encatusuto
sacramenti insaule uiolati: quiauel in dumentum eiur ne at¬
trec tauit xtimuit. itac enim scriptum est
Cpercurñt cor decuid supereum quia abstulit pinnolam ehlame¬
tuis eiur uiris autem quicum illo erant : & ut saulem in manur
succs tatitum interimer& suacdebant:
Vminibi inquid contingat a dño s fecero hoc uerbum dñomeo

Expanded text:
regni erat umbra in aeternitate mansuri. Oleum quippe illud, quo unctus est et ab eo chrismate christus est dictus, mystice accipiendum et magnum sacramentum intellegendum est; quod in eo tantum ueneratus est ipse Dauid, ut percusso corde pauitauerit, quando in tenebroso occultatus antro, quo etiam Saul urgente intrauerat necessitate naturae, exiguam particulam uestis eius retrorsum latenter abscidit, ut haberet unde monstraret, quo modo ei pepercerit, cum posset occidere, adque ita suspicionem de animo eius, qua sanctum Dauid putans inimicum suum uehementer persequebatur, auferret. Ne itaque reus esset tanti sacramenti in Saule uiolati, quia uel indumentum eius sic adtrectauit, extimuit. Ita enim scriptum est: Et percussit cor Dauid super eum, quia abstulit pinnulam chlamydis eius. Viris autem, qui cum illo erant et, ut Saulem in manus suas traditum interimeret, suadebant: Non mihi, inquit, contingat a Domino, si fecero hoc uerbum domino m
Abbreviated transcription (Latin):
tertio &personc eiur canitur: Ego dormiui & somni
quam itadesĩpit : ut credat uelut aliquit magnum nob.
indicare uoluisse proph&am: quod dormierit & & sur¬
rexerit nisi somnus iste mor ers&. et euigilatio resurec¬
tio quam dexp̃o sic oportuit prophaccri, Nam &inqua¬
dragensimo multo manifestius i dostenditur ubi &per¬
sone eiusdem mediatoris. more solito tam quam prxeterito
uarrantur : quȩ futura profe&abantur : qm̃ quȩ uentura
erant : iam in predistinatione et prescienticedĩ::
Uelut factor erant quia certaerant: Iuimici¬
kumici inquit
mei dixerunt maclamihi quando mori&ur: & peribit
nomeneius.: Et si ingrediebatur ut uider& uana loquu¬
tum est:. coreiur: congregecuit iniquitatem sibi: egredie
bantur forar. &loquebantur simul in unu. Ad uensum
cegitebant ineclamihi : Vebum iniquum maendaudunt
Hic certe itepositae sunt uerba hȩe ut nihil aliut dixis¬
se intellgatu quam sidicer&: Numquid quimo¬

Expanded text:
tertio ex persona eius canitur: Ego dormiui et somnutertio ex persona eius canitur: Ego dormiui et somnusquam ita desipit, ut credat uelut aliquid magnum nobis indicare uoluisse prophetam, quod dormierit et exsurrexerit, nisi somnus iste mors esset et euigilatio resurrectio, quam de Christo sic oportuit prophetari? Nam et in quadragensimo multo manifestius id ostenditur, ubi ex persona eiusdem Mediatoris more solito tamquam praeterita narrantur, quae futura prophetabantur; quoniam, quae uentura erant, iam in praedestinatione et praescientia Dei uelut facta erant quia certa erant. Inimici, inquit, mei dixerunt mala mihi: Quando morietur et peribit nomen eius? Et si ingrediebatur ut uideret, uana locutumbantur foris  et loquebantur simul in unum. Adversum cogitaberunt mala mihi, verbum iniquum mandaberunt ? Hic certe ita posita sunt verba haec, ut nihil aliud dixisse intelligatur, quam si diceret, Numquid qui mo
Abbreviated transcription (Latin):
ompexeruntme: Quibur utiq uerbir ineruce gorpus
si qni fcauit: &e tenium: manibur pedibusq confirisiceauo¬
sumitans uerberatione confursir. eoꝙ modo se spectaculum
considerantibus : & conspicientibus preburse ad dens &iam:
Diuiserunt sibi uestimenta mea: & superuesten meam miserunt
ontem : sbNuae proph&ia quemad modum impl&sit¬
euangelica narratur historia : Tunc profecto &clia
neteꝰ intellguntur : quae ibiminur aperte dicta suntu
cum congiunt hisquae tantor manifestatione clarueruntt:
presertim quia &illa quȩ nontrans acta credimur: Sed presen¬
tcer contuemur : sicut in eodem pralmo leguntur. tanto ant
predicta int nunc xibitte iam toto orbe dernuntur ibieñ
paulo pose dicitur. Comme morabuntur & conuer¬
tentur addnm̃ uniueni finestenx ⁊ &adorabunt in cons¬
pectu eius uniuese patriegentium Qm̃ dnĩ est renum:¬
De resumectione quoque eius: nequaquam psalmorum ora Ixuini¬
cula tacuerunt:
Nam quidest ccliud quod in pralmo

Expanded text:
us significauit extentum manibus pedibusque confixis et clauorum transuerberatione confossis, eoque modo se spectaculum considerantibus et conspicientibus praebuisse, addens etiam: Diuiserunt sibi uestimenta mea et super uestimentum meum miserunt sortem, quae prophetia quemevangelica narratur historia . Tunc profecto et alia recte intelliguntur, quae ibi minus aperte dicta sunt, cum congruunt his quae tanta manifestatione claruerunt: praesertim quia et illa quae non transacta credimus, sed praesentia contuemur, sicut in eodem psalmo leguntur tanto ante praedicta, ita nunc exhibita jam toto orbe cernuntur. Ibi enim paulo post dicitur: Commemorabuntur, et convertentur ad Dominum universi fines terrae, et adorabunt in conspectu ejus universae patriDe resurrectione quoque eius nequaquam psalmorum oracula tacuerunt. Nam quid est aliud quod in psalmo