comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
se fiugamꝰ: potuit uide pilleũ siuie corrigiȩ nodũ.
illiꝰ scł coronȩ: qͣm uos dicitis angłm noĩe mitatͦn
singłis dieb capiti dei ĩponere. MM. doctores itiq
uri illucd qd̾ uidit: corrigiȩ nodũ contendt᷑ fuisse.
id̾oq dm̃i ioy s ceruicẽ astruunt ostendisse: ut
illũ uid& noctũ corrigiȩ.P. Ita e̾e̾ ut asseris ael
tiui destructionẽ ꝯceclamus. Nã ut moy sen. illu
coronȩ notũ uidisse m̃tiamͣ: eũ eiꝰ faciẽ uullatenꝰ
uiłit. uñ dm̃ pyridẽ mant̾ioris capitis parte ges

Expanded text:
se fingamus, potuit videre pileum sive corrigiae nodum, illius scilicet coronae quam vos dicitis angelum, nomine Mitraton, singulis diebus capiti Dei imponere. MOYSES. Doctores utique nostri, illud quod vidit corrigiae nodum contendunt fuisse: ideoque Deum Moysi cervicem astruunt ostendisse, ut illum videret nodum corrigiae. PETRUS. Ita esse ut asseris ad tui destructionem concedamus. Nam ut Moysen illum coronae nodum vidisse mentiamur, cum ejus faciem nullatenus viderit, unde Deum pixidem in anteriori capiti
Abbreviated transcription (Latin):
pꝰ ħ xp̃ianã legẽ omĩb p̾stantiorẽ eẽ conelusi.
Ad ultimũ & om̃s cuiꝰ libet xp̃iane legis aduer¬
sarix obiectio nes posui positasq ꝓ meo saꝑe cũ
ratione ⁊ auctorttate destruri. Librũ au distĩri¬
ꝑdialo gu. ut lectoris aĩmꝰ ꝓitior fiat ad uitelli¬
futandis: nom̃ qd̃ an baptisinu̾ habuera .i. Moysen.

Expanded text:
ianam legem omnibus praestantiorem esse conclusi. Ad ultimum etiam omnes cujuslibet Christianae legis adversarii objectiones posui, positasque pro meo sapere cum ratione et auctoritate destruxi. Librum autdialogum, ut lectoris animus promptior fiat ad intellifutandis, nomen quod ante baptismum habueram, id est Moysen.
Abbreviated transcription (Latin):
uã bonꝰ isrł d̾s. quã bona
sunt oꝑa tua autiqͣ. que ostendisti pt̾ibus
nr̃is. educens eos de t̾ra seruitutis. s ꝙͣ. bonasunt.
nuino qͣ optima sunt oꝑa tua nouissima q̃ oꝑa¬
tꝰ ÷ in medio t̾rȩ. eruens nos de carcere mortis. ñ in
ilga moysi. s in bchio tuo extu̾to. ut ꝙͣ tor maior
etat ħ redẽptio pͥori tanto maior ee̾t minist̾ redẽpti

Expanded text:
uam bonus Israel Deus ! » quam bona sunt opera tua antiqua quae ostendisti patribus nostris, educens eos de terra servitutis; sed quam bona sunt, imo quam optima sunt opera tua novissima, quae operatus es in medio terrae , eruens nos de carcere mortis, non in virga Moysi, sed in brachio tuo extento, ut quanto major erat haec redemptio priore, tanto
Abbreviated transcription (Latin):
tis obscuritatẽ in feremꝰ. Uñ si bonũ tͥ uidet᷑. sin¬
głis ratioĩs sententiis singłos ascͥbamꝰ titulos. ut
uno qͦ alt̾na sermonis ratine discusso: ael aliũ or¬
dinatim acceclamꝰ: ut sic op̃i nr̃o congruũ t̾minũ
ĩponamꝰ. P. Qͦd a te bñdictũ ÷: ꝑficiat᷑. ⁊ qd̾ digne
cõsuł. cõpleat᷑. Singłis itaq sententiis tituł suis ap

Expanded text:
tis, obscuritatem inferimus. Unde si bonum tibi videtur, sintis, obscuritatem inferimus. Unde si bonum tibi videtur, singulis rationis sententiis singulos ascribamus titulos, ut, unoquoque alterna sermonis ratione discusso, ad alium ordinatim accedamus, ut sic operi nostro congruum terminum imponamus. PETRUS. Quod a te bene dictum est perficiatur, et quod digne c
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m ur̃i ĩtellectꝰ capacitatẽ legẽ explanantes uos
captiuitatẽ sꝑatis euasuros eo mͦ: quo fieri neqͥt.
tẽ in captiuitatis euasione sꝑatis uos adeo inusi¬
tatum fieri miracłum ⁊ ut ur̃os suscttet mortuos
qͥ t̾ras denuo ut pͥus ĩcipiant ĩ habitare. Itẽ uos in
urãm explanationẽ nichil nͥ minimuͣ quid contueor
ag̾e. Id ipsũ auͣ qd̾ agitis do place̾ ⁊ acceptabile credi¬
tis. de eo uͦ qd̾ p̾t̾uttitis: enͣ neqͣquã uos culpatitrũ
ter obtinet maximũ locũ erroris. Stͣ itẽ alii ꝑplu¬
res errores. in qͦs uos comecer᷑ nͣ sanȩ legis erplana¬
tiones .M. Himis ꝓfuncde ĩ nr̃am ĩueheris infa¬
iiã. ⁊ uis oppͥmere gentẽ tucdaicã. Ꝙ u̾ba qͥdẽ
stͣ pauea ⁊ leuia. s ÷ ĩ eis multa ⁊ grauis senten¬
tia. Q si sub uno totã uelimꝰ conclude rationẽ
iudicio: multaq sub uno cõprehenelere titulo.
cũ singła elucidare de beamꝰ. oĩb ĩ discrete cõmix¬

Expanded text:
secundum vestri intellectus capacitatem legem explanantes, vos captivitatem speratis evasuros eo modo quo fieri nequit. Item in captivitatis evasione speratis vos adeo inusitatum fieri miraculum, ut vestros suscitet mortuos, qui terras denuo ut prius incipiant inhabitare. Item vos in am secundum vestram explanationem, nihil nisi minimum quid contueor agere. Idipsum autem quod agitis Deo placere, et acceptabile creditis, de eo quod praetermittitis, eum nequaquam vos culpaturum denter obtinet maximum locum erroris. Sunt enim alii perplures errores, in quos vos conjecerunt non sanae legis explanationes. MOYSES. Nimis profunde in nostram inveheris infamiam, et vis opprimere gentem Judaicam. Et verba quidem sunt pauca et levia, sed est in eis multa et gravis sententia. Et si sub uno totam velimus concludere rationem judicio, multaque sub uno comprehendere titulo, cum singula elucidare debeamus, omnibus indiscrete commis
Abbreviated transcription (Latin):
si ꝑosset: ira ꝓfecto eiꝰ qͥesca&ͤ. Auuit p̾tea qd̾ ipsiris
horȩ qͣ irascit᷑ ꝑunctũ nemo nouerit unꝙͣ: nͥbalaam
filius beor. In ħ aũ u̾bo uob̃ ipsis contrarii estis. cuͣ
ex una parte moyses eũ uocet ariolũ. uos ꝙ̃ uocetis
iniquũ: exalt̾a uͦ parte eũ de d̾o prudentiorẽ moy. se
ẽẽ significetis : qͥa punctũ hore nouerit. qd̃ moy sẽ
latuit. Licetq ħ magna dictũ sit admiratione:
ulescit tam̾n maioris fatuitatis cõꝑatione. qͦ dicitis
gallũ irrationale alumal ipsius horȩ puuetũ cotidie
eũ cotidie semel indie plorare. ⁊ ab eiꝰ ocłis duas ꝓde¬
uutes lacͥmas in magnu̾ mare diẽt co̾cide. ⁊ has ful¬
gorẽ illũ affiriuant ẽẽ: qͥ tẽpore nocturno destelł ui¬

Expanded text:
fecto ejus quiesceret. Aiunt praeterea quod ipsius horae qua irascitur punctum nemo noverit unquam, nisi Balaam filius Beor. In hoc autem verbo vobis ipsis contrarii estis, cum ex una parte Moyses eum vocet ariolum , vos etiam vocetis iniquum, ex altera vero parte eum prudentiorem Moyse esse significetis, quia punctum horae noverit quod Moysen latuit. Licetque hoc magna dictum sit admiratione, vilescit tamen majoris fatuitatis comparatione, qua dicitis gallum irrationale animal ipsius horae punctum quotidie etiam quotidie semel in die plorare, et ab ejus oculis duas prodeuntes lacrymas in magnum mare dicunt concidere, et has fulgorem esse affirmant illum qui tempore nocturno de stellis vi
Abbreviated transcription (Latin):
occurrt aĩo: unũ. qͥa reorte prudentẽ uirũ nͣ po¬
tuisse recede ab ea quã tenebas lege. nͥ hane quã
suscepisti ueracit̾ cognouisses meliorẽ: alt̾um. qͥa
legẽ ꝗͣ. teneo ego ⁊tu reliqͥsti: ꝓ meliori habeo. ido
⁊ qd̾ tu fecisti errorẽ estimo: ⁊ cͣtii potiꝰ parti ad qͥes¬
cã. iguoro. Quã obrẽ a te peto: ut huiꝰ dubitationis

Expanded text:
occurrunt animo: unum, quia aestimo te prudentem virum non pooccurrunt animo: unum, quia aestimo te prudentem virum non potuisse recedere ab ea quam tenebas lege, nisi hanc quam suscepisti veraciter cognovisses meliorem; alterum, quia legem quam teneo ego, et tu reliquisti, pro meliori habeo, ideo et quod tu fecisti errorem aestimo, et cui potius parti acquiescam ignoro. Quamobrem peto a te ut hujus dubitationis
Abbreviated transcription (Latin):
ad heserat amicꝰ: noĩe moy ses. qͥ apͥme¬
ua etate m̃s consociꝰ fuerat ⁊ condiscipłs.
Ad ħc cũ ꝑueniss sermo. qd̃ ego pat̾na
Ionis loco ad me festinꝰ ꝑuenit. ĩ ipso ad uentu qͦn¬
da uultũ ferens hominis indignantis. ⁊ in crepãs:
salutauit me more n amicis quasi alieni. ⁊ sic
quo ad te uenire. te uidere. tecũ loqͥ ⁊ cõmorari sol¬
licitꝰ fui s m̃s affectꝰ caruit effectu: usq mͦ. cũte le
fuisse.⁊ siqͥs adu̾sariꝰ ẽe̾t: te illi de fensionis clipeu᷑
opposuisse. uideis in synagogis ne asua unꝗͣ. fide re¬
ced̾ent: p̾dicasse. consocios docuisse. doctos ĩmaiꝰ pro¬
uerisse. Ecee autẽ nescio qͦ pacto uido cõmuta¬
tũ. ⁊ asemita rectitudinis alienatũ. qd̾ ut meo
uidet᷑ animo: errore existimo factũ. Cui ego. Ple
simu̾ ꝑmaneat: illoꝵ tam̃ estimatioẽ atq udicio
iu iusticiȩ ⁊ nomͣ ⁊ culpã subeat. Tu uͦ ĩphilosophiȩ
cunis enutritꝰ. philosophiȩ ub̃ib lactatꝰ. qͣ fronte

Expanded text:
Moyses, qui a primaeva aetate meus consocius fuerat et condiscipulus. Ad hunc cum pervenisset sermo quod ego paterna ationis loco, ad me festinus pervenit, in ipso adventu quemdam vultum ferens hominis indignantis, et increpans salutavit me quo ad te venire, te videre, tecum loqui et commorari sollicitus fui, sed meus affectus caruit effectu usque modo, cum te fuisse, et si quis adversarius esset, te illi defensionis clypeum opposuisse; Judaeis in synagogis ne a sua unquam fide recederent praedicasse, conscios docuisse, doctos in majus provexisse. Ecce autem nescio quo pacto video commutatum, et a semita rectitudinis alienatum, quod ut meo videtur animo, errore existimo factum. Cui ego: Plebsimum permaneat, illorum tamen aestimatione atque judicio, injustitiae et nomen et culpam subeat. Tu vero in philosophiae cunis enutritus, philosophiae uberibus lactatus, qua fronte
Abbreviated transcription (Latin):
au eiꝰdẽ legis cultores ab eiꝰ recta intentiõe alienos
ex istere. unde ⁊ tuo udicio male uident᷑ in telli¬
g̾e. P.B ene u̾borꝵ meor sensũ penet᷑sti. M. fac
igit᷑ me cognosc̾e̾ in qͦ tͥ uidet᷑ uideos errasse uile
uideo eos solã legis suꝑficiẽ attencłe ⁊ litt̾am ñ sp̃u¬
alit̾ s carnalit̾ expon̾ẽ. uñ maxima deceptist᷑ erro¬
re.M. Qͥd his u̾bis significes nͣ satis ꝑpendo. uude
ut aꝑtiꝰ lo quaris exoro . P. Ñ reminisceris doctors¬

Expanded text:
usdem legis cultores, ab ejus recta intentione alienos existere; unde et tuo judicio male videntur intelligere. PETRUS. Bene verborum meorum sensum penetrasti. MOYSES. Fac igitur me cognoscere in quo tibi videtur Judaeos errasse in leS. Quomodo video eos solam legis superficiem attendere, et litteram non spiritualiter, sed carnaliter exponere, unde maximo decepti sunt errore. MOYSES. Quid his verbis significes non satis perpendo, unde ut apertius loquaris exoro. PETRUS. Non reminisceris doctor
Abbreviated transcription (Latin):
Se pͥcedunt tẽꝑe: nec aliqua a se se
cipieus: sine uiri cõmixtioẽ xp̃m peꝑerit. corpus
gen̾ans animatũ: qd̾ in cõpͣ hen sibił deitatis esset
crucifiyer̃t: sua disposinõe ⁊ uoluutate. ut sic̾ erat
creator. fieret ⁊ redẽptor tortiꝰ sc̃ȩ ȩccłȩ fideliũ scił¬
precedentiũ ⁊ sequentiũ. mortuusq corpore et

Expanded text:
se praecedunt tempore, nec aliqua a se segcipiens, sine virili commistione Christum peperit, corpus generans animatum, quod incomprehensibilis deitatis esset crucifixerunt, sua dispositione et voluntate, ut sicut erat creator, fieret et redemptor totius sanctae Ecclesiae, fidelium scilpraecedentium et sequentium, mortuusque corpor
Abbreviated transcription (Latin):
aũ illũ alicuiꝰ pyrictis e̾e̾ necessariu ÷. De ea aũ ꝗͣ.
gestat ĩbrachio: auctoritatẽ ꝓfer̃ abysaia dicente.
Iurauit dñs in dextera sua: ⁊ ĩbrachio fortitudi¬
nis suȩ. ꝑbrachiũ n fortitudinis uult in telligi
ꝑ legisse lo cũ. s auetoritas hec nullũ tͥ eonfert
patrociniũ. Cũ i lex ꝑhibeat dm̃i moysi dixisse.

Expanded text:
autem ipsum alicujus pixidis esse necessarium est. De ea autem quam autem ipsum alicujus pixidis esse necessarium est. De ea autem quam gestat in bracJuravit Dominus in dextra sua, et in brachio fortitudinis suae . Per brachium enim fortitudinis vult intelligi perlegisse locum, sed auctoritas haec nullum tibi confert patrocinium. Cum enim lex perhibeat Deum Moysi dixisse:
Abbreviated transcription (Latin):
gͥ rẽ diligent̾ discutiamꝰ. donec ad eiꝰ ĩ daginẽ ratiõe
⁊ argunto ꝑtieniamꝰ. P. Dictũ collaudo. O. In
pͥmis itaq mͥ uolo ostendas:. uͥ doctores nrͣi dm cor
P. Si nosse cupis uͥ scͥptũ sit: in prima parte ur̃ȩ do¬
ctrinȩ. cuiꝰ uocabulũ ÷ benedictiões. Sigͥ uis scire
ãpost̾a capitis parte sub cerebro firmatũ. Int᷑ pyridẽ
uͦ. iiͦiͦi. ẽẽ cartulas. uideoꝵ laudes contiuentes. in
sũmo au sinistͥ brachi ⁊ gestare aliã pxxidẽ simili
mͦ corrigia ligatã. cartãq ibi ẽẽ contiuentẽ om̃s lau¬
ĩeo que̾ dixi loco ħ mͦ scͥpta haberiͦ M. Negare qd̾
ẽ eiudẽs neqͣo.P. Quã suꝑ hac re qͣso habent aucto¬
ritatẽ: M. De pyxide ꝗͣ gestat ĩ cesariȩ. ⁊ de nodo cor¬
rigiȩ: auctoritatẽ sͥ attrahunt ab eo loco: ubi dñs ait
ad moy sen. Uidebis post̾iora mea facies i mea nͭ ui¬
debit᷑. Tc̃ i moy ses nodũ corrigiȩ uidit. Hodũ

Expanded text:
 donec ad ejus indaginem ratione et argumento perveniamus. PETRUS. Dictum collaudo. MOYSES. In primis itaque mihi volo ostendas, ubi doctores nostri Deum PETRUS. Si nosse cupis ubi scriptum sit, in prima parte vestrae doctrinae, cujus vocabulum est benedictiones. Si igitur vis scire a postera capitis parte sub cerebro firmatum, intra pixidem vero quatuor esse cartulas, Judaeorum laudes continentes, in summo autem sinistri brachii gestare aliam pixidem, simili modo corrigia ligatam, chartamque ibi esse continentem omnes lauin eo quem dixi loco hoc modo scripta haberi? MOYSES. Negare quod est evidens nequeo. PETRUS. Quam super hac re, quaeso, habent auctoritatem? MOYSES. De pixide quam gestat in caesarie, et de nodo corrigiae, auctoritatem sibi attrahunt, ab eo loco ubi Dominus ait ad Moysen: Videbis posteriora mea, facies enim mea non videbitur . Tunc enim Moyses nodum corrigiae vidit. Nodum
Abbreviated transcription (Latin):
xi dii estis . &. filii excelsi om̃s. de qͦ manifestiꝰ in eu̾n¬
głio ueritas dic̃. Oĩs qͥ fecerit uoluutatẽ patris mei
insalomione testimonia. que si filiis ꝑditionis nuͣsus¬
ficiunt. ad danihelẽ reu̾tend̾ ÷. apd̃ que̾ nabugodo¬
nosor infornace filii d̾i intuens ait. Ecce ego uideo
iuros solitos qͣtuor ambulantes in medio ignis. et
nicħ corruptionis uieis ẽ. O sp̃es qͣrti similis ẽ filiodi.
Audi isił. audi idolatrã. audi alienigenã. Acqͥesce gen¬
tili. qͥ crede respis salomoni. E sp̃es inqͥt quarti¬
qͥ longo pꝰ t̾ꝑe mirabilit̾ filiꝰ hominis fieri dignatꝰ ẽ.
Mirabilit̾ dicamꝰ an miserabilit̾ : S ut ueriꝰ fateamur.

Expanded text:
 de quo manifestius in Evangelio Veritas dicit: « Omnis qui fecerit voluntatem Patris mei in Salomone testimonia, quae si filiis perditionis non sufficiunt, ad Danielem revertendum est, apud quem Nabuchodonosor in fornace Filium Dei intuens ait: « Ecce ego video viros solutos quatuor ambulantes in medio ignis, et nihil corruptionis in eis est, et species quarti similis est Filio Dei . » Audi, Israel, audi idololatram, audi alienigenam, acquiesce gentili qui credere respuis Salomoni. Quiqui longo post tempore, mirabiliter filius hominis fieri dignatus est. Mirabiliter dicamus: an miserabiliter? sed, ut verius fateamur,
Abbreviated transcription (Latin):
sermones istos & aurib ꝑcipe u̾ba regis huiꝰ. ut
uideas ⁊ scias de qͦ hic loqͣr. utrũ dealiqͦ d̾i sedm
ad optionẽ filio. An de substantiali ⁊ coȩt̾no sͥ uii¬
genito. cuiꝰ nomͣ tã affectuose qͣrit ⁊ inuestigat. B
De illo qͥd̾ ⁊ illiꝰ noĩe qͣrit. cuiꝰ nom̃ ad mirabile ẽ inu¬

Expanded text:
auribus percipe verba regis hujus, ut videas et scias de quo loquitur hic, utrum de aliquo Dei secundum adoptionem, filio; an de substantiali et coaeterno sibi unigenito, cujus nomen tam affectuose quaerit et investigat? B. De illo quidem et illius nomine quaerit cujus « nomen admirabile est in u
Abbreviated transcription (Latin):
arbitrati st̃ me ħ ñ fecisse: nͥ qr adeo omẽn obiece¬
rã uerecundĩã : qd̃ ⁊ dsu ⁊ legẽ conrepserã. alii uͦ
ꝓpt̾ea me fecisse dicebãt: qd̾ n ut decuerat ppħa¬
rũ ⁊ legis u̾ba in tellexissẽ. Alii autẽ uane głȩ ĩpu¬
tabant: ⁊ me ħ fecisse calũpniabant᷑ obhonorẽ scłi.
cerẽ. hc̃ gͥ libellũ cõposui. ut om̃s ⁊ meã cognos

Expanded text:
n fecisse, nisi quia adeo omnem abjeceram verecundiam, quod et Deum et legem contempseram. Alii vero propterea me fecisse dicebant, quod non ut decuerat prophetarum et legis verba intellexissem Alii autem vanae gloriae imputabant, et me hoc fecisse calumniabantur ob honorem saeculi, cerem. Hunc igitur libel
Abbreviated transcription (Latin):
ꝯtͣbato: in rero falsoq disceruendo discretionis ca¬
collaudemꝰ. ⁊ q̃ in iusta sine ꝯtentione reiciamꝰ:
nĩo oꝑi finẽ nullatenꝰ ĩposituri: in uacuũ u̾ba
iactabimꝰ.M.Pactionẽ istã libens suscipio. ⁊ ut
tu eaudẽ inte suscipias rogo. P. Ego c̾te letꝰ con¬
sentio.M. Hoc &̾. siplacet imploro. qd̾ si aliqͣm
de scͥpturis auctoritatẽ attuleris. sed̾m u̾itatem
hebraichã ħ face̾ uelis. Qd̾ sialtt̾ facias: me ñ recep¬

Expanded text:
conturbato, in vero falsoque discernendo discretionis cacollaudemus, et quae injusta sine contentione rejiciamus, nostro operi finem nullatenus imposituri, in vacuum verba jactabimus. MOYSES. Pactionem istam libens suscipio, et ut tu eamdem in te suscipias rogo. PETRUS. Ego certe laetus consentio. MOYSES. Hoc etiam si placet imploro. Quod si aliquam de Scripturis auctoritatem attuleris, secundum veritatem Hebraicam hoc facere velis. Quod si aliter facias, me non recep
Abbreviated transcription (Latin):
Qacreauit dñs no Um suꝑ t̾ra. femina circu̾dabit ui¬
semine mulier inp̾gnat᷑. Uerũ qͥa illa saluatoris ge¬
neratio de pura carne uirginis absq aliqͣ uirilis se¬
minis p̾iacente mat̾ia ꝓuenit. eireu̾dabit pulchre
dict᷑ ÷. ⁊ nͣ generabit. Sane t̾nitr̾q dici potest. habe¬
mꝰ itaq qd̃ qͣrebainꝰ: manifesta uidelicet de filio dei
testimonia. Nunc au ad t̾ciã intͥuitate ꝑsonã sp̃m.¬

Expanded text:
inus novum super terram, femina circumdabit visemine mulier impraegnatur. Verum quia illa Salvatoris generatio de pura carne Virginis absque aliqua virilis seminis praejacente materia provenit, « circumdabit » pulchre dictum est, et non, generabit: sane tamen utrumque dici potest. Habemus itaque quod quaerebamus, manifesta videlicet de Filio Dei testimonia. XII. Nunc autem ad tertiam in Trinitate personam, Sp
Abbreviated transcription (Latin):
petri⁊ pauli. Uñ mͥ obuenerationẽ ⁊ menioriã eiꝰdẽ
m̃s sp̃uał. alfunstis glo̾sus hispaniȩ imꝑator. qͥ
me de sacro fonte suscepit. qͣre nom̃ eius p̾fato
nõi meo apponens: petrus alfunsi mͥ nomͣ ĩposui.
Cũq notũ eẽt uideis qͥ me antea nouerant. ⁊ ꝓba¬
uerant ꝑttũ ĩlibris ꝓpħ̃arũ ⁊ dictis doctoꝵ. p̾artẽ¬

Expanded text:
Petri et Pauli. Unde mihi ob venerationem et memoriam ejusdem meus spiritualis ALFUNSUS, gloriosus Hispaniae imperator, qui me de sacro fonte suscepit, quare nomen ejus praefato nomini meo apponens, Petrus Alfunsi mihi nomen imposui. Cumque notum esset Judaeis qui me antea noverant, et probaverant peritum in libris pr
Abbreviated transcription (Latin):
ni & et̾uo. pͥmo qͥ caret pͥncipio. ⁊ qͥcaret
t̾mino: omipotenti. rerũ omniu̾ creatori.
Comĩa scienti. oĩa quȩ uult facienti: qͥ
hominẽ ratione ⁊ sapientia p̾ditũ om̃i p̾posuit
animali: qͥb dual iurtutily ⁊ q̃ iuista sunt in¬
telligens appeteret.⁊ q̃ salut̾i contraria st̃ effu¬
garet: houor ⁊ gła. sitq mirabile nomͣ eiꝰ bene¬
dictum in secula seculoꝵ amen.

Expanded text:
et aeterno primo, qui caret principio et qui caret termino, Omnipotenti, rerum omnium Creatori, omnia scienti, omnia quae vult facienti, qui hominem ratione et sapientia praeditum, omni praeposuit animali, quibus duabus virtutibus et quae justa sunt intelligens appeteret, et quae saluti contraria sunt effugeret, honor et gloria, sitque mirabile nomen ejus benedictum in saecula
Abbreviated transcription (Latin):
t̾m ⁊ tã freqͣnt̾ dicẽt᷑. ⁊ ñ & d̾s moysi. ⁊ ds samuhelis.
ad initeret᷑: Consistamꝰ hic paululũ contͣ seruos in¬
utiles. contͣ fidei inmicos. Ad este gͦ ouiclei ⁊ canta¬
re pares ⁊ respondere ꝑati. Si tͥnitatis mist̾iũ scõs na¬
tiuitatis dnĩce p̾cui sores. penitꝰ latusset. qͣre cũ tata
uena̾tione. t̾nariũ scͥpt᷑a uetꝰ ãplecte̾t᷑: Iubet enĩ dñs
abrahe. sume iuqͥt mͥ uaccã tͥennẽ. ⁊ capͣm tͥmã. ⁊ ari¬

Expanded text:
Samuelis admitteretur? VIII. Consistamus hic paululum contra servos inutiles, contra fidei inimicos. Adeste ergo, o Judaei, Et cantare pares et respondere parati. Si Trinitatis mysterium sanctos nativitatis Dominicae praecursores penitus latuisset, quare cum tanta veneratione ternarium Scriptura vetus amplecteretur? Jubet enim Dominus Abrahae:
Abbreviated transcription (Latin):
consulite helyã. qͣr ex pandit se atq mͣsus ÷ suꝑ puerũ¬
uidue tͥb uicib. ⁊ qͣre ydrias aque suꝑ holo castũ
⁊ suꝑ ligna t̾ uissit effundi. Scriptũ quippe ÷. Imple¬
te quatuor ydrias aqͣ.⁊ effundite suꝑ holocastũ ⁊ suꝑ
ligna. Rursusq dix̾. Etiã sed̾o hoc facite. Qͥ cũ fecissent.
& sed̾o. ait. etiã t̾cio id ip̃m facite. fecert᷑ ⁊ t̾cio. ⁊ curre¬

Expanded text:
t se atque mensus est super puerum tribus vicibus , et quare hydrias aquae super holocaustum et super ligna ter jussit effundi. Scriptum quippe est: « Implete quatuor hydrias aqua, et effundite super holocaustum et super ligna. Rursusque dixit: Etiam secundo hoc facile: qui cum fecissent et secundo ait: etiam tertio id ipsum facite: fecer
Abbreviated transcription (Latin):
a nob̾ icł opinari. qͥ in illũ eredimꝰ. de qͦ subdit᷑. In ser¬
mone inquit eiꝰ siluit uentꝰ. cogitatione sua placa-
bit abyssũ. ⁊ plaͣtauit illũ dñs iħe. Quẽ qͥa nͨ credt᷑
merito qͦ de illis ꝑ alipomenon lib̾ se̾bit dicens. trassi¬
bũt ar̃i multi dies in isrł. absq d̾o u̾o. ⁊ absq sacerdo¬
te. doctore ⁊ absq lege. Suꝑ qͦ longa posset disputatio
siti erat. ostendere exdiuersis scͥpturarũ locis. iufernũ
esse locui peuarũ. ad que̾ ñ solũ nc̃ in fideles. uerͣ anͣ re

Expanded text:
a nobis id opinari, qui in illum credimus de quo subditur: « In sera nobis id opinari, qui in illum credimus de quo subditur: « In sermone, inquit, ejus siluit ventus, cogitaXXII. Quem quia non credunt, merito quoque de illis Paralipome non liber scribit, dicens: « Transibunt autem multi dies in Israel absque Deo vero, et absque sacerdote, doctore, et absque lege . » Super quo longa posset disputatio siti erat ostendere ex diversis Scripturarum locis infernum esse locum poenarum, ad quem non solum nunc infideles,
Abbreviated transcription (Latin):
gitauert ⁊ errauert. ereccauit enĩ illos malicia illoꝵ.
& nescier̾t sacram̃ttũ di. B Nec ꝓrsus oĩa nude so¬
nant. dñicã passionẽ. et eoꝵ obeecationẽ. Nñ mi¬
rũ ⁊ eũlit̾ales sint. id ẽ litt̾alẽ ⁊ ñ sp̃ualẽ qͣrant in¬
tłłigentiã: qr hiuc litte consonare contepnãt. G Qͥn
in eccłiastico. qͥ ꝙͣ iħu filii sirac sapientie lib̾ insebtt᷑.
manifeste reꝑies. uñ rebellis s nagoge colla subicias.
dicunt enĩ peccatoꝵ confessionẽ eẽ in utilẽ. ⁊ a sac̾do¬
tib eausa lucri fuisse in uentã. S dic̃ scͥpt᷑ã. Ne confũ¬
daris confiteri hõi peccata tua. Habes etiã in eod̾ de
maledicto pat̾ne ꝑditionis euidens argum̃t᷑. Scͥptũ
qͥppe ẽ. Ne uob̾ uiri impii qͥ dereliqͥstis legẽ dñi altissi
sgͥssione scͥpte legis dict᷑ fuisse responderint. qͦmͦ cius
de relictores sub maledictione nascunt᷑: Nũ quuel
añꝗͣ. nascat᷑ qͥs legis tͣnsg̾ssor accusari debebit: Absit

Expanded text:
gitaverunt et erraverunt; excaecavit enim illos malitia illorum, et nescierunt sacramentum Dei . » B. Haec prorsus omnia nude sonant Dominicam passionem, et eorum obcaecationem. Unde mirum est, cum litterales sint, id est litteralem et non spiritalem quaerant intelligentiam, quare huic litterae consonare contemnant. XXI. G. Quin in Ecclesiastico qui et Jesu filii Sirach Sapientiae liber inscribitur, manifeste reperies unde rebellis Synagogae colla subjicias. Dicunt enim peccatorum confessionem esse inutilem et a sacerdotibus causa lucri fuisse inventam. Sed dicit Scriptura: « Ne confundaris confiteri homini peccata tua . » Habes etiam in eodem de maledicto paternae perditionis evidens argumentum. Scriptum quippe est: « Vae vobis, viri impii qui dereliquistis legem Domini altsgressione scriptae legis dictum fuisse responderint, quomodo ejus derelictores sub maledictione nascuntur? Nunquid antequam nascatur quis, legis transgressor accusari debebit? Absit
Abbreviated transcription (Latin):
tres unũ sunt. S qͥa beatꝰ augustinꝰ suꝑ hoc capttulũ
in libro de tͥntrate diutiꝰ immorat᷑. disputationi eius
aliqͥd suꝑ add̾e ñ audemꝰ. Hoc tm de illo dixisse suffici¬
at. exp̾cedentib deb̾e in telligi qd̃ tͥnitas in ꝑsonis. et
una sit eẽntia deitatis. Qd̃ ꝙ inseqͣntib m̾uit. loquẽs
ad moysem dñs ⁊ dicens. Ego sũ qui sũ. Sie dices fi¬

Expanded text:
capitulum in libro De Trinitate diutius immoratur, disputationi ejus aliquid superaddere non audemus. Hoc tantum de illo dixisse sufficiat, ex praecedentibus debere intelligi quod Trinitas in personis et una sit essentia Trinitatis. Quod et in sequentibus innuit, loquens ad Moysen Dominus et dicens: « Ego um qui sum. Si
Abbreviated transcription (Latin):
mone potest accipi. Si i tͦuꝰ eiꝰ usq ni sempit̾nũ iꝰta
litt̾am stabiliendiis erat: ostu̾clat qͣso ñc aliqͣ. de do¬
mo dd̾ in tͦno regni sedentẽ. Preterea dicant ob secͦ
Quis ego sũ d ñe deus. quia adduxistime huc usq
qreris de domo seruitui in longinquͣ: Istar est¬
de domo seruitiu in longinquũ loq̃ris. qͥa de semi¬
ne eiꝰ filiũ tuũ in carnari constituis. qͣre: Ista r
ẽ lex acdã. ut sic̃ oñis in adã mortunt᷑. ita ⁊ om̃s in

Expanded text:
mone potest accipi; si enim thronus ejus usque in sempiternum juxta litteram stabiliendus erat, ostendant, quaeso, nunc aliquem de domo David in throno regni sedentem. Praeterea dicant, obsecroQuis ego sum, Domine Deus, quia adduxisti me hucusqueus meus, nisi loquereris de domo servi tui in longinquum? Ista ede domo servi tui in longinquum loqueris, quia de semine ejus Filium tuum incarnari constituis. Quare? Ista enim est lex Adam, ut « sicut omnes in Adam moriuntur, ita et omnes in
Abbreviated transcription (Latin):
caruit. qͥ sic uuitatẽ eẽntie in deitate credidit. qd̾̃ ꝑ¬
sonarũ tͥuitatẽ ab unitate diuisit.: Caruit gͥ b̾ndi¬
ctione binarius eo qd̃ unitatẽ eycedat. ⁊ ab ea diui¬
dat tͥnitatẽ. Sic gͦ credende sunt tres intͥnitate ꝑ
tia eẽ in deitate. Qͥcũq auͣ huic diu̾sũ uł ab hac fi¬
de diuisũ credid̾it: in ouile ouiũ .i. in scãm ȩccłiã¬
ut cũ binario anathemathe feriat᷑. ħ ÷ enĩ fides

Expanded text:
caruit, qui sic unitatem essentiae in Deitate credidit, quod pcaruit, qui sic unitatem essentiae in Deitate credidit, quod personarum trinitatem ab unitate divisit? Caruit igitur benedictione binarius, eo quod unitatem excedat, et ab ea dividat Trinitatem. Sic ergo credendae sunt tres in Trinitate tia esse in Deitate. Quicunque autem huic diversum, vel ab hac fide diversum crediderit, et in ovile out cum binario anathemate feriatur. « Haec es
Abbreviated transcription (Latin):
infi̾orib int̾ponendo firmam̾t̾. Teitia uͦ cong̾gau̾ aqͦs
qͣ eraut sub firmamͣto. ut ꝑ alueos et cauales subt̾raneos
distluerent. Sic̃ gͦ cõmunis erat mat̾ia. ita cũmunis de¬
buit ẽẽ benedictio. Un scd̾e diei bñdictio int̾ciũ reserua¬
saltu diitiꝰ. ut qͣ a dñm de ionata legͣr. mel si inueneri¬
mꝰ sũmitate. saltẽ uͥge artingamꝰ. Binariꝰ gͦ quẽ admͦ
iam p̃taxat̾ ẽ. sectionẽ recipit diuisionis. ⁊ ẽ qͣi q̃dam¬
meta diuidens tinttatẽ. ⁊ unitatẽ. S qͥd excec̾bilius.
qͥd maledictione digmiꝰ. ꝗͣ. ita tͥnitatẽ ab unitate diui¬
dẽ. ut uł tres credant᷑ dii in tͥnitate. uł una t̾m in de¬
itate ꝑsona: None arriꝰ de familia binarii fuit. qui
sic triuitatẽ ab unitate diuisit. ut rres esse ꝑsonas in
tͥnitate astrueret. ⁊ nͣ uinitatẽ substantie in illa tͥnitate
reciꝑete S ñ qͥd etiã sabelliꝰ cuͣ binario benedictione

Expanded text:
 congregavit aquas quae erant sub firmamento, ut per alveos et canales subterraneos diffluerent. Ut ergo communis erat materia, ita communis debuit esse benedictio: unde secundae diei benedictio in tertium reservasaltu diutius, ut, quemadmodum de Jonatha legitur, mel si invenerimus, summitate saltem virgae attingamus . Binarius ergo quemadmodum jam praetaxatum est, sectionem recipit divisionis, et est qnitatem. Sed quid exsecrabilius, quid maledictione dignius, quam ita Trinitatem ab unitate dividere, ut vel tres credantur dii in Trinitate, vel una tantum in deitate persona? Nonne Arius de familia binarii fuit, qui sic trinitatem ab unitate divisit, ut tres esse personas in Trinitate astrueret, et non unitatem substantiae in illa Trinitate reciperet? Sed nunquid etiam Sabellius cum binario benedictione
Abbreviated transcription (Latin):
oi : Prete̾a lib̾ machabeorꝵ scd̾s. ad idẽ uos inuitat. qͥ de he¬
lio doro. ꝙ satellitib eiꝰ sic seͥbit. Apparuit ilł qͥdã equus
t̾ribilẽ hũs sessorẽ. optimis oꝑim̾itis adornatꝰ. isq helio¬
doro cũ impetu pͥores calces elisit. Qͥ aut ei seclebat uide¬
bat᷑ arma hr̃e aurea. Alii etiã apparuerunt duo uiuenes.
iitute decori. optimi gła. speciosiq amictu. S quid
dicã de beato iob que̾ uos qͥa incͥcũcisi diettis. forsan ñ¬

Expanded text:
IX. Praeterea liber Machabaeorum secundus ad idem nos invitat, qui de Heliodoro et satellitibus ejus sic scribit: « Apparuit illi quidam equus, terribilem habens sessorem, optimis operimentis adornatus, isque Heliodoro cum impetu priores calces elisit: qui autem ei sedebat, videbatur arma habere aurea. Alii etiam apparuerunt duo juvenes virtute decori, optimi gloria, speciosique amictu . » Sed quid dicam de beato
Abbreviated transcription (Latin):
ne fecimꝰ. Nñ stati occasione sũpta mat̾iam disputa¬
tionis ad tͥnitatẽ tͣnstuli. ⁊ ab hoc puncto inceyi.fa
inquã loqͦr. ꝙ. adquẽ: D̾s inqͥd acl angłos. consilio
eoꝵ uolens hoĩem face. Quo audito inrisũ ꝓrimipens.
anꝗͣ. sed̾am inferrẽ qͣstione̾ cachinnando subieci. Die
set. faciamꝰ. singłaritatẽ tͣn consid̾as sue ꝑsone. dixisse
debuerat. ad uuaginẽ meã. nͨ nr̃am. Nost̾ enĩ ꝓ nomͣ nͣ

Expanded text:
nem fecimus; unde statim occasione sumpta materiam disputanem fecimus; unde statim occasione sumpta materiam disputationisinquam, loquitur et ad quem?--Deus, inquit, ad angelos, consilio eorum volens hominem facere. » Quo audito in risum prorumpens, antequam secundam inferrem quaestionem, cachinnando subjeci: « Dic, set: « Faciamus, » singularitatem tamen considerans suae personae, dixisse debuer
Abbreviated transcription (Latin):
nob̃ qͣsumꝰ inuenire qd̃ querimꝰ. asseqͥ qd̃ inuesti¬
gamus. daluce reꝑta inte conspicuos anuni con
calami nr̃i uestigiũ. ut qd̾ de trinitate q̃ d̾s ÷ anͣ re¬
uelate t̾pꝰ gr̾e patres sensere sc̃issimi. Ita ꝓferauiꝰ
in luce̾. ut nͣ incidamꝰ in errorẽ. Ita suꝑbientis sy ua¬
goge iacula recondamꝰ. ut t̾n heresim caue¬
amus. ꝑ eũ qͥ natꝰ de uͥgine hereticã untt̾emit¬
prauitatem ameci.
st qͥdã apd̾ nos castellione uideris: quẽ õĩũ
uicinarũ urbi. seu opidoꝵ hebrei magis¬
trũ anthonomasice appłłant. Cũ ergo nudiꝰ t̾cius
cũ eo disceptat᷑us me signo crucis armassẽ. ad con¬
uentũ malignantiũ fident̾. descendi. Multaq cũ
eis de legaliũ maucdatoꝵ obseruatione cõtuli. Mag¬
na au̾iani longis eõflictatio nib diei parte consũp¬
ta. tãdẽ de suo messia sermo habitꝰ ÷. Suꝑ qͦ dui dis¬
putantes. ad ultimũ de conditione pͥmi hõis m̾cio¬

Expanded text:
nobis, quaesumus, invenire quod quaerimus, assequi quod investigamus; da luce reperta in te conspicuos animi oculos calami nostri vestigium, ut quod de Trinitate, quae Deus est, ante revelatae tempus gratiae patres sensere sanctissimi ita proferamus in lucem, ut non incidamus in errorem: ita superbientis Synagogae jacula recondamus, ut tamen haeresim caveamus, per eum qui natus de Virgine haereticam interemipravitatem. Amen. III. Est quidam apud nos Castellione Judaeus, quem omnium vicinarum urbium seu oppidorum Hebraei magistrum antonomasice appellant. Dum ergo nudiustertius cum eo disceptaturus me signo crucis armassem, ad conventum malignantium fidenter descendi, multaque cum eis de legalium mandatorum observatione contuli. Magna autem jam longis conflictationibus diei parte consumpta, tandem de suo Messia sermo habitus est. Super quo diu disputantes, ad ultimum de conditione primi hominis mentio
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ satis in euuangłio c̃adu̾sariis u̾itatis u̾itas dis¬
putauit. Non solũ autẽ iste. s ⁊ õs eiꝰd̾ psalmi u̾si¬
d̾i. cęlestis pluiue stillicidiis irrigati st̃. Tecũ pͥn¬
cunduni ordinẽ meleisedech. qͥ in mist̾iuͣ uiuifici
corporis. ⁊ sanguinis tui. habrahe fideli tuo. panẽ
ꝙ uintum legr optulisse. In .ex. Redẽptionẽ misit
dũs ppło suo. mandatut inęt̾ nũ testam̃tũ suui. In .e.¬
xi. Eyortũ ÷ inttenebris ium̃ rectis. In .cxulͦi. bapiciẽ
que reꝓbauerunt edificantes. ħ factꝰ ÷ in caput an¬
guli. Unũ porro in seqͣntib ⁊. Uñ mͥuelłe ronẽ ral¬

Expanded text:
 satis in Evangelio cum adversariis veritatis Veritas disputavit. Non solum autem iste, sed et omnes ejusdem psalmi versiculi coelestis pluviae stillicidiis irrigati sunt: « Tecum princundum ordinem Melchisedech, » qui in mysterium vivifici corporis et sanguinis tui, Abrahae fideli tuo panem et vinum legitur obtulisse. In CX: « Redemptionem misit Dominus populo suo, mandavit in aeternum testamentum suum. » In CXI: « Exortum est in tenebris lumen rectis. » In CXVII: « Lapidem quem reprobaverunt aedificantes, hic factus est in caput anguli. » Unum porro in sequentibus est, unde mihi vellem ra
Abbreviated transcription (Latin):
tͥb uicib ꝑsinglos. ut reuocet animas eoꝵ a corrupt̾o¬
ne. ⁊ illum met in luce uiuentrũ. Sem̃ canaan ⁊ ñ ui¬
da qͥd ad ħ respondebitis : Sufficiunt ne uob̾ testrino¬
nia ħ: Non eqͥd̾. Qͦmͦ enĩ paries suꝑelificabit᷑ uͥ funda¬
mͣtũ de ficit: Si enĩ q̃ sursũ s̃ saperetis. ñ q̃ suꝑ t̾ram.
ysaiȩ saltẽ oracło credetis. qͥ filiũ dei. loquentẽ tam¬
aꝑte in tͦducit. ut nemo gentilis &̾ ne dũ iudeus qͥe¬
quã eontͣ hi sce̾ aueleat. In eo qͥppe scͥptũ ÷. Andi
me iacob ⁊ isrł quẽ ego uoco. Ego ip̃e. ego pͥmꝰ. ⁊ ego no

Expanded text:
bus per singulos, ut revocet animas eorum a corruptione, et illuminet luce viventium . » Semen Chanaan et non Juda, quid hoc respondebitis? Sufficiuntne vobis testimonia haec? Non equidem. Quomodo enim paries aedificabitur, ubi fundamentum deficit? Si enim quae sursum sunt saperetis, non quae super terram , Isaiae saltem oraculo crederetis, qui Filium Dei tam aperte loquentem introducit, ut nemo gentilis etiam, nedum Judaeus, quidquam contradicere audeat. In eo quippe scriptum est: « Audi me, Jacob, et Is
Abbreviated transcription (Latin):
tũ nob̾: tͥnitatẽ q̃ deus : int̾ uetes s nagoge cerimo¬
mas in uestigare huiꝰ sedi libelli t̾minemꝰ opusełm. et ad
mat̾ie tante inpensas cordis p̾paremꝰ affectũ. GIta ħ t̾n
fiat. ut quẽ asm plato in timeo dic̃. diuinũ priꝰ iuuo ce¬
mꝰ auxiliũ. sine quo nichil or̃o uallł̾. nicħ frugi. tueħ

Expanded text:
t Trinitatem, quae Deus est, inter veteres Synagogae caeremonias investigare, hujus secundi libelli terminemus opusculum, et ad materiae tantae impensas cordis praeparemus affectum. B. Ita hoc fiat, ut, quemadmodum Plato in Timaeo dicit, divinum prius invocemus auxili
Abbreviated transcription (Latin):
d̾ ẽẽ censiusti. G Qd ẽ q̃so illd̾ B Quare. sed̾e diei
oꝑa benedictone caruerint: GCñ qͣndã nudius¬
tercius satis magne auctoritatis theologũ suꝑ q̃stiõe
hac consulẽ solitionẽ mͥ rescͥpsit. qͣ⁊ si qͣstioni satis fe¬
scrupulose q̃stionis soliuonẽ patͥb insinuauit orthoelo¬
ris. Eyquoꝵ tͣclitione accepi qm̃ sed̾a dies a biuario de¬
noiat᷑. binatiꝰ aũ infauis ẽ numerꝰ. Cuͣ enĩ diuisionẽ
recipiat. cisinadis cordiãq sig̾e. Ds au amator ẽ pacis.¬

Expanded text:
censuisti. G. Quid est, quaeso, illud? Quare secundae diei opera benedictione caruerunt? G. Cum quemdam, nudiustertius, satis magnae auctoritatis theologum super quaestione hac consulerem, solutionem mihi rescripsit, qua etsi quaestioni satisfescrupulosae quaestionis solutionem Patribus insinuavit orthodoxis. Ex quorum traditione accepi, quoniam secunda dies a binario denominatur, binarius autem infamis est numerus. Cum enim divisionem recipiat,
Abbreviated transcription (Latin):
digna miratio. Iustꝰ condẽpnat ut in iuistꝰ sal¬
uet᷑. Dñs plectit᷑. ⁊ seruꝰ ab soluit᷑. Miseret᷑ seruo qͥ nͣ
parcit filio. omitis crudelitas. o crudelis miscd̾ia
cauorem incarcerat. qͥ minꝰ carũ de carcerat. Immo fere
eqͣlit̾ carũ. Quȩ eñi carttas. ista caritate amplior:
Licet enĩ ueritas dicat maiorẽ caritatẽ nemo ht̃. ut a¬
niniã suaͣ ponat qͥs ꝓ amicis. suis. ẽ tũ maior caritas
ut aĩam sua̾ ponat qͥs ꝓ micis suis. Nos aũ cũ mi¬
mici eẽmꝰ d̾o ꝓ nob̾ aĩam suã posuit. Quantis gͥ mi

Expanded text:
ratio! Justus condemnatur, ut injustus salvetur; Dominus plectitur et servus absolvitur, miseretur servo, qui non parcit Filio. O mitis crudelitas! O crudelis misericordia! Chariorem incarcerat qui minus charum decarcerat, imo fere aequaliter charum. Quae enim charitas ista charitate amplior? Licet enim Veritas dicat: « Majorem charitatem nemo habet, ut animam suam ponat quis pro amicis suis , » est tamen major charitas, ut animam suam ponat quis pro inimicis suis. Nos autem cum inimici essemus Deo, pro nobis animam suam posuit. Quantis igitur
Abbreviated transcription (Latin):
frat̾ qͥ filiũ dei credis in uenisti qd̃ d̾s ħuerit fi¬
liuͦ: nisi forte hõĩes filios d̾i adoptiue appellare
uelis : huiꝰ questionis necessitate coacti conpel¬
lim᷑ mitt̾e in dexterã nauigii rethe. ⁊ scͥpt᷑arũ aqͣs
rationis fuscina rimari si forte piscando mneisin¬
cidemꝰ in filiũ d̾i QB eatꝰ uent̾ qui te portauit.
⁊ ub̾a q̃ suristi. qͥa petitio tua ñ ẽ digna repulsa.S
que̾ ⁊ siconstat fuisse ielolatrã. certũ tñ ÷. qͥa de eo
nichil dix̾it hereticũ. h ic au in coeleth .i. ꝓu̾bioꝵ

Expanded text:
invenisti quod Deus habuerit Filium? nisi forte homines filios Dei adoptive appellare velis? » Hujus quaestionis necessitate coacti, compellimur mittere in dexteram navigii rete, et Scripturarum aquas rationis fuscina rimari, si forte piscando in eis, incidemus in Filium Dei. B. « Beatus venter qui te portavit et ubera quae suxisti ! » quia petitio tua non est digna repulsa; set, quem etsi constat fuisse idololatram, certum tamen est quia de eo nihil dixerit haereticum. Hic autem in Coelet, id est
Abbreviated transcription (Latin):
legis iuxta apłm neminẽ iustificari posse uid̾e̾t. Ideo¬
q lege̾ sͥ poni inqͣ p̾ueniente grã iustificaret᷑. studio¬
sus oraret. hec de psalmis succincte ꝑ stͥuximꝰ. in qͥb
q̃dã exp̃one uoua. s nͣ in credibili spũ scõ docente notaui¬
mꝰ. Siquis aũu credibile repittet. qd̾ ꝑos peccatoris spͥe¬

Expanded text:
neminem justificari posse videret ; ideoque legem sibi poni in qua, praeveniente gratia, justificaretur, studiosus oraret. Haec de Psalmis succincte perstrinximus, in quibus quaedam exponere nova, sed non incredibilia, Spiritu sancto docente, notavimus. Si quis autem incredibile reputet, quod per os peccatoris Sp
Abbreviated transcription (Latin):
serpentẽ ex ere: Hongͦ o miseri ꝓhibem᷑ sculpti¬
lia face̾. s fac̾e̾ ⁊ aclorare. Uñ statĩ subiutix̃. Non
adorabis ea neq coles. Posset arͣi fortassis qͥspiam
qͦ codices restant explanancli: cũ ꝓlixitas oꝑis mat̾
soleat ẽẽ fastidii. malachin b̾utter tͦnscͤrisse suffi¬
ciat. Nc̃ au psalmistã qͥd de restauratone huma¬
nigeneris p̾dix̾it audiamꝰ. Ait auͣ in scdo psalmo.
Astiter̃t reges t̾re ⁊ pͥncipes cõ uenert in unu̾. ad u̾¬
sunt psaliiste oracła.ꝙ. nrͣa explanat̾one nͣ indi¬

Expanded text:
serpentem ex aere? Non ergo, o miseri, prohibemur sculptilia facere, sed facere et adorare. Unde statim subjunxit: « Non adorabis ea, neque coles . » Posset autem fortassis quispiam quoque codices non sunt explanandi. Cum prolixitas operis mater soleat esse fastidii, Malachim breviter transcurrisse sufficiat. Nunc autem Psalmistam, quid de restauratione humani generis praedixerit, audiamus. XVI. Ait autem in secundo psalmo: « Astiterunt reges terrae et principes convenerunt in unum ad sunt Psalmistae oracula, quod nostra explanatione non indi
Abbreviated transcription (Latin):
nͨ replebunt᷑. It̾ in eod̾. Tria st̃ insaciabilia. ⁊ qͣrtũ
ciat᷑ aqua. ignis uͦ nũquã dicit sufficit. Laquet
gͦ exp̃missis. qͥa iufnꝰ locꝰ ẽ penarũ. ad quẽ decli-¬
nabant qͦtqͦt sub lege autta dececlebant. Qtqͦt N
nascebant᷑. origiualit̾ pecc̃o tenebant᷑. Uñ in eod̾e
scͥptu ẽ. Qͥs potest dic̾e muͣd̾ ÷ cor meuͭ. purꝰ su apecc̃o.
Est ⁊alid̾ in hoc eod̾ uolumine euicleus de filio dei contͣ
iudeos testimoniũ. qd̃ seq̃nti libro reserciamꝰ. Delibro
excerpsimꝰ. cui uel appella rudeus obuiare nͣ possit. di¬
xerunt eni. Circũ ueniamꝰ tirrũ istuͣ. qmͣ mutilis eͣ

Expanded text:
rtum tiatur aqua. Ignis vero nunquam dicit: Sufficit . » Liquet ergo ex praemissis quia infernus locus est poenarum, ad quem declinabant quotquot sub lege a vita decedebant. Quotquot enim nascebantur, originaliter peccato tenebantur, unde in eode « Quis potest dicere: Mundum est cor meum, purus sum a peccato? » Est et aliud in eodem volumine evidens de Filio Dei contra Judaeos testimonium, quod sequenti libro reservamus. XX. De lexcerpsimus, cui vel Apella Judaeus obviare non possit. Dixerunt enim: « Circumveniamus virum justum, quoniam inutilis est
Abbreviated transcription (Latin):
ta ꝗͣ. tenebras. qd̃ &̃ beatꝰ augtinꝰ de infantulis uniꝰ diei
asserit. qͥ morte p̾uenti baptismi gͣciã ñ sunt assecuti.
Mitissima nãq erit illor⁊ pena qͥ originali pecc̃õ nul¬

Expanded text:
nta quam tenebras. Quod et beatus Augustinus de infantulis unius diei nta quam tenebras. Quod et beatus Augustinus de infantulis unius diei asserit, qui morte praeventi, gratiam baptismi non sunt assecuti. Mitissima namque erit illorum poena qui originali peccato nul
Abbreviated transcription (Latin):
rũ. il mortis ÷ nullus ordo. s sempit̾nꝰ horror in habita ns.
Certꝰ ꝓfecto erat uir di. qͥa statĩ ex qͦ t̾renȩ fecis mole solue¬
retur: ad t̾rã miserie ⁊ tenebrarũ origiuali ducn̾te cõ¬
misso descendet. Unͥ pꝰ pauca supposuit. In ꝓfunelisssi¬
mũ infernũ. descendent oĩa mea. Ac si patut̾ his u̾bis
uteret᷑. Non solũ in infernũ. quẽ ip̃i speluncã sepulcri
uocant. s in inferũ ꝓfundissimũ. nec solu̾ cũ corꝑe. set¬
oĩa mea. id÷ totꝰ cũ corꝑe ⁊ aĩa dese̾ncłã. aut ibi origina¬
li t̾m teuendus. aut aliqͦ auctuali delicto pumendus.
Uñ qͣsi ambigendo subiungit. Putas ne salti ibi reqͥes erit
mͥ: Qͣsi dic̾e̾t. Putas ne ibi in me aliqd̾ auetuale inueniat
fsama gehennalis qd̃ puniat. an ibitantũ causa origi¬
nali tenear. ⁊ ita reqͥesc̾e̾ debeã: Non enĩ credñd̃ ⁊ scõs
patͦs aduentꝰ dñici p̾cessores alia ininferno ꝑtulisse tormͣ¬

Expanded text:
is et nullus ordo, sed sempiternus horror inhabitat . » Certus profecto erat vir Dei, quia statim ex quo terrenae fecis mole solveretur, ad terram miseriae et tenebrarum, originali ducente commisso, descenderet. Unde post pauca supposuit: « In profundissimum infernum descendent omnia mea . » Ac si patenter his verbis uteretur: Non solum in infernum quem ipsi speluncam sepulcri vocant, sed « in inferia mea, » id est totus cum corpore et anima descendam; aut ibi originali tantum tenendus, aut aliquo actuali delicto puniendus. Unde quasi ambigendo subjungit: « Putasne saltem ibi requies erit mihi? » Quasi diceret: Putasne ibi in me aliquod actuale inveniat flamma gehennalis quod puniat? Aut ibi tantum causa originali tenear, et ita requiescere debeam? Non enim credendum est sanctos patres, adventus Dominici praecessores, alia in inferno pertulisse torme
Abbreviated transcription (Latin):
one dignꝰ ¶In .lxxx iiii. Benedictiones dabit le¬
gis lator. ibunt de uirtute in uirtutẽ. udebit᷑ dͣs
deor in syon. Ognatio ꝑuersa ⁊ infideles filii. hodie
uos legifer ur̃ moyses. cornitto feriet sillo gisino.
Utsͦt enĩ parte̾ elegeritis. sequet᷑ uos confusio. Cũ
eiuĩ dicat moyses in ꝑsona dñi. ñ uidebit me hõ.
eoꝵ mͣtiri necesse ÷. Imino uos mclaces qͥa expatre
diabolo estis. ⁊ pat̾ ur m̃dar ẽ. Ponite miseri poni¬
te lignũ in marach. ut dul corent᷑ aqͣ. ⁊ uidebitis
dm̃ deoꝵ in syon. In.lxxx.iiͦii. Ueritas de t̾ra est.
ꝙ iusticia de cȩlo ꝓspexit. In .lxxxuͦ. Non qͥd sy on

Expanded text:
s dabit legislator, ibunt de virtute in virtutem, videbitur Deus deorum in Sion. » O generatio perversa, et infideles filii! Hodie vos legifer vester Moyses cornuto feriet syllogismo; utram enim partem elegeritis, sequetur vos confusio. Cum enim dicat Moyses in persona Domini: « Non videbit me homo ; » eorum mentiri necesse est. Imo vos mendaces, quia ex patre diabolo estis, et pater vester mendax est. Ponite, miseri, ponite lignum in Marath ut dulcorentur aquae, et videbitis Deum deorum in Sion. In LXXXIV: « Veritas de terra orta est, et justitia de coelo prospex
Abbreviated transcription (Latin):
aũ ꝑads sũ uoluptatis cherubun ⁊ flãmeuͣ gladiu᷑.
atq u̾satilem ad custo diendi uia ligni rute. Qͥd
tͥ uidet᷑: Nonne ꝑ trausgressionẽ ꝑimi patris obstru¬
sus fuit additꝰ ꝑadisis Sic̃ enĩ mortẽ transgressor in
posteros ꝓpagauit. ita õĩb uite ianuã clausit.Unͣ
necesse ⁊. ut uł ad huc limen ꝑadysi fateant᷑ obstue¬
tũ. uł illd ꝑ passionẽ redẽptoris nobiscũ pͣclicent
fuisse reserat᷑. B. Quia de redẽptione nr̃a mentio¬
nẽ fecisti. unti mͥ mͦ memorie occurrit. qd̾ ip̃i nõbis
frequent̾ obicurut dicite inqͥuit. o xp̃i cole uͥ nã in¬
uenistis qd̾ ꝑ nuulierẽ uita debeat reꝑari. reguũ q
diaboli destruu G Idqͥd̾ manifeste reꝑies. siq̃ pre¬
missa sunt: diligent̾. attenclas. Ait eni dũs ad ser¬
pentẽ. Inimicitias ponã nit̾ te ⁊ mulierẽ. & semͣ
tuũ ⁊ sem̃ illiꝰ. ꝙ ip̃a conteret caput tuũ. ⁊ tu in¬
tit̾iꝰ: & ꝑ mulierẽ fine̾ accepisse peccatũ. ac ꝑ eã

Expanded text:
um gladium atque versatilem, ad custodiendum viam ligni vitae . » Quid tibi videtur? Nonne per transgressionem primi patris obstrusus fuit aditus paradisi? Sicut enim mortem transgressor in posteros propagavit, ita omnibus vitae januam clausit. Unde necesse est ut vel adhuc limen paradisi fateantur obstructum, vel illud per passionem Redemptoris nobiscum praedicent fuisse reseratum. B. Quia de redemptione nostra mentionem fecisti, unum mihi modo memoriae occurrit, quod ipsi nobis frequenter objiciunt. Dicite, inquiunt, o Christicolae, ubinam invenistis quod per mulierem vita debeat reparari, regnumque diaboli destrui? G. Id quidem manifeste reperies, si quae praemissa sunt, diligenter attendas. Ait enim Dominus ad serpentem: « Inimicitias ponam inter te et mulierem, et semen tuum intentius, et per mulierem finem accepisse peccatum, et per eam
Abbreviated transcription (Latin):
tũ regͦdere. It̾. Conu̾tant᷑ peccatores in infernũ.
om̃s gentes q̃ obliuiscintur dm̃. Si ꝑ infernu᷑
lacũ ł antrũ sepulcri ut ip̃i m̃tiut᷑ uellet uitlłigi.
qͣr pecc̃ores in infernuͣ conu̾tñdos optaret. cũ illuc
tendat uniu̾sa caro: Et it̃m. Constitue dñe legis¬
latorẽ suꝑ eos. Ixuͦ psal. Non derelinques animã
meã in inferno. nec dabis scͣm tuu̾ uicłe corrup

Expanded text:
 Convertantur peccatores in infernum, omnes gentes quae obliviscuntur Deum. » Si per infernum, lacum vel antrum sepulcri ut ipsi mentiuntur, vellet intelligi, quare peccatores in infernum convertendos optaret? cum illuc tendat universa caro. Et iterum: « Constitue, Domine, legislatorem super eos. » XV: « Non derelinques animam meam in inferno, nec
Abbreviated transcription (Latin):
carnationẽ. ⁊ cet̾a eiꝰ mist̾ia. In eod̾. Qͥs est hõ qui
uiuet ⁊ nͣ uidebit mortẽ. eruet aninia suã de ma¬
nui inferi: Non qͥd ħ loco dicent inferi uoie. lacũ
telluris uł aintrũ de signaris S nonqͥd aĩa telluris
specu coartari dicet᷑. cũ ip̃a sit sp̃c : De .cu.iiͦi. qͦq id

Expanded text:
In eodem: « Quis est homo qui vivet et non videbit mortem? eruet animam suam de manu inferi. » Nunquid hoc loco dicent inferi nomine lacum telluris vel antrum significari? Sed nunquid anima telluris specu coarctari dicetur, cum ipsa sit spiritus? In CVIII quoque, id
Abbreviated transcription (Latin):
t̾eiꝰ ocio balduine uacauimꝰ un uereor ne uires
ingenii qͣs intusibilit̾ nobis diuina gr̃a ꝓpinat:
torpor longe qͥetis ereutiat. Int̾missio enĩ laboris.
plerũq causa ẽ. hebetationis. Cũ gͥ argitos & sub¬
tiles uiros obtundat ocium. quid mirũ. si nobis qͥe¬
tis mollicies obturat ingeniũ: Ampliꝰ assiduitas
laboris. custos solet ẽẽ uirturis. Mentis enĩ humane
labilitas. plerũq tẽꝑat᷑. dũ sollicnudine oꝑis corpus
afficit᷑. Contigit itaq ut un inusibił hõ nͣr att̾itur.
iuͦ inuisibilis hõ qͥescens uͥtutib augmͣtet᷑. Reuerta¬
qͥd̾ enuangłicũ libri geneseos. uideis obiciend̾ censeo.
qd de assertione tͥnitatis scͥbit moyses. cũ de oꝑib
serdierͣ loqueret᷑: his u̾bis utens. Terra inqͥt erat in¬
airis ⁊ uacua. & tenebre erant suꝑ facie̾ abyssi. & sp̃e

Expanded text:
tius otio, Balduine, vacavimus, unde vereor ne vires ingenii quas invisibiliter nobis divina gratia propinat, torpor longae quietis excutiat; intermissio enim laboris plerumque causa est hebetationis. Cum igitur argutos et subtiles viros obtundat otium, quid mirum si nobis quietis mollities obtundat ingenium? Amplius, assiduitas laboris custos solet esse virtutis. Mentis enim humanae labilitas plerumque temperatur, dum sollicitudine operis corpus afficitur. Contingit itaque ut unde visibilis homo noster atteritur, inde invisibilis homo quiescens virtutibus augmquidem evangelicum libri Geneseos Judaeis objiciendum censeo, quod de assertione Trinitatis scribit Moyses, cum de operibus sex dierum loqueretur, his verbis utens: « Terra, inquit, erat inanis et vacua, et tenebrae erant super faciem abyssi, et spiritus