comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
bit dns pluuiã terr&uȩ & cinis decȩlo
dercendit suꝑte:donec eradatte & de¬
leat quia t̾ra q̃ frequent̃ suꝑ seuenientẽ
suscepit pluuiã & n facit seg& ẽ. sed spi¬
nas & tribulos : rȩꝓbaẽ & maledictio¬
nȩ ꝓxima cuius finis combustio est
ei ⁊dẽ dĩ siue ut lax transtuler̃
uo uella plantatio dilectissima
⁊srł atiudar hoc int̃sediffer̃qđ¬

Expanded text:
bit Dominus pluviam terrae tuae. Et, Cinis de coelo descendet super te, donec eradicet te, et deleat; quia terra quae frequenter super se venientem suscipit pluviam, et non facit segetem, sed spinas et tribulos, reproba est et maledictionis proxima, cujus finis combustio est.ejus. Id est, Dei: sive ut LXX transtulerunt, novella plantatio dilectissima. Israel et Judas hoc inter se differ
Abbreviated transcription (Latin):
quib: regnabant de generedauid
appellabantur iuda : Et qñm ab
irrł uitulicolebant᷑ indan& in be¬
thel ꝓpterea ab assiriis primumẽ
capta samaria. & multo post tempo¬
re iudas achaldȩir ductus ẽ in babylo¬
nem̃ qui aminora peccauerant : Vn¬
de & inhi ezechiel adutriusq populi
peccata purganda in irrł in sinis¬

Expanded text:
quibus regnabant de genere David, appellabantur Juda. Et quoniam ab Israel vituli colebantur in Dan, et in Bethel, propterea ab Assyriis primum est capta Samaria; et multo post tempore Judas a Chaldaeis ductus est in Babylonem, quia minora peccaverant. Unde et in Ezechiele ad utriusque populi peccata purganda, Israel in sinis
Abbreviated transcription (Latin):
exaruit: Haec iuxta litterã acci¬
dissepopulo iudȩorũ subuespassi¬
an et tito ramanis principib:
tam greca quã latina parrat
historia quod quidem & spirita¬
liter hodieq: patiuntur sustenente r
non famem panis neq: sitĩ aquae : sed
famẽ audiendi sermonis dĩ : quia
nec respexer̃ opus dt̃ nec consi¬
derauerunt opera manuũ eiu s.
neq: habuerunt eiusscientiam.
quisemperlo quutus ẽ perpro¬
ph&as : unde & in psalmis dicit¬
omnis sermo doctrinae panisip¬
pell&ur & aqua illud doc& euan¬
gelium: non in panesolo uiuitho¬
mo sed in omni uerbo quod egre¬
ditur ex oredĩ. Et quicũq bibe¬
rit de aqua quã ego dedero ei :
non siti& in a&ernum : & in psal¬
modicitur: superaqua srefectio¬

Expanded text:
ccidisse populo Judaeorum sub Vespasiano et Tito Romanis principibus, tam Graeca quam Latina narrat historia. Quod quidem et spiritualiter hodie quoque patiuntur, sustinentes non famem panis, neque sitim aquae, sed famem audiendi sermonis Dei: quia nec respexerunt opus Domini, nec consideraverunt opera manuum ejus, neque habuerunt ejus scientiam, qui semper locutus est per Prophetas . Unde et in Psalmis diciomnis sermo doctrinae panis appellatur et aqua, illud docet Evangelicum : « Non in pane solo vivit homo, sed in omni verbo quod egreditur de ore Dei. » Et: « Quicunque biberit ex aqua quam ego dedero ei, non sitiet in aeternum. » Et in psalmo dicitur: « Super aquam refectio
Abbreviated transcription (Latin):
tuler̃ ut auferatis ꝓximo : Srmma¬
chus & theo dotio danec deficiat id
ñ sitlocus: deficiente t̃ra nequaquã
satur &̃ auaritia quod quidẽ & gene¬
ralit̃ aduersũ om̃s quib: nihilsatis est
dictũ puto & specialit̃ c̃trauineã
dñi qua e ꝓ uuas fecit labruscas. idẽ
ꝓiudicio iniquitatẽ . & ꝓiustitia de¬
morẽ : Quae ẽ tt̃ rabiescũ tecta
rendas fruger habere debean eaha¬
bere cupẽre in quib: cunctis hibitare
ũpossis & quae colereñ sufficias:
alteriusq: necessitatẽ tuã facereuo¬
luntatẽ : iuxtatrophologiã contra
her&icos quidã hoc dictũ arbi tran

Expanded text:
ximo: Symmachus et Theodotio: donec deficiat, vel non sit locus; ut deficiente terra, nequaquam saturetur avaritia. Quod quidem et generaliter adversum omnes, quibus nihil satis est, dictum puto: et specialiter contra vineam Domini, quae pro uvis fecit labruscas, id est, pro judicio iniquitatem, et pro justitia clamorem. Quae est enim rabies, cum tecta rendas fruges haberi debeant, ea habere cupere, in quibus cunctis habitare non possis, et quae colere non sufficias: alteriusque necessitatem, tuam facere voluptatem? Juxta tropologiam contra haereticos quidam hoc dictum arbi
Abbreviated transcription (Latin):
semel sediterum dicam um cimi¬
ni. & quod cumque contrahie¬
ru salem interius consilium
dissi pabitur. & lic& supra
dixeritis. ascendamus adiu¬
dam. & sus citemus eum qui¬
escentem. & ponamus regem
super eum filiumtabehel.
Lo quimini quidem uerbum.
sed nonfi& qui a nobiscum dẽ
idest emmanuhel: possumus hoc
testimonio & congregentes

Expanded text:
semel, sed iterum dicam, vincimisemel, sed iterum dicam, vincimini. Et quodcumque contra Jerusalem inieritis consilium, dissipabitur. Et licet supra dixeritis : Ascendamus ad Judam, et suscitemus eum quiescentem, et ponamus regem super eum filium Tabeel: loquimini quidem verbum, sed non fiet, quia nobiscum est Deus, id est, Emmanuel. Possumus hoc testimonio et contra gentes
Abbreviated transcription (Latin):
brae prioris fugentur erroris:
hoc quod inlax legitur & ambula¬
bit suꝑ omnem murum uestrum.
& aufer& de uidea hominem
qui possit caput leuare. aut for¬
te quid facere : in hebraico non
hab&ur & ingrecis codicibus
uero iugulante confos sumẽ:¬
S Congre gaminipopuli & uincimi¬
Ini. & audite uniuersae pro¬
Scul terrae. & conforta mini.
consilium & dissipabitur
lo quimini uerbum & nonfi& qui¬
a nobis cumds̃ : procongre gami¬
ni siue in firmamini & confring¬
miniut int̃ pr&ati sunt alii. Lxx
posuerunt. sci toteuerbum enim
hebraicum Aohu. propt̃res lit
terae & dal&h similitu dinẽ intel¬
lexer̃ . doti. Oigitur populi sa¬
mariae & syriae infirmosuos¬
& debiles ẽẽ cognoscite & emma¬
nuhele praesente : nihil possecon¬
trahierusalem urbemdĩ & hocnon
solumuos quiuicniestis. sed cuncta
procul terra cognosc&: quãuis
enim exercitum congreg&is
& aduingatis uos ad proelium:
& maior sit numerus obsidenti¬
um quam obsessorum : tam̃ ñ

Expanded text:
brae prioris fugentur erroris. brae prioris fugentur erroris. Septuaginta legitur: Et ambulabit super omnem murum vestrum, et auferet de Judaea hominem, qui possit caput levare, aut forte aliquid facere: in Hebraico non habetur, et in Graecis codicibus ÷ veru jugulante confossum est. Congregamini populi et vincimini, et audite universae procul terrae: confortamini consilium, et dissipabitur: loquimini verbum, et non fiet, quia nobiscum Deus. Pro congregamini, sive infirmamini, et confringimini, ut interpretati sunt alii, LXX posuerunt, scitote. Verbum enim Hebraicum, ROU  , propter RES   litterae, et DALETH   similitudinem, intellexerunt DOU  . O igitur populi Samariae et Syriae, infirmos et debiles esse cognoscite, et Emmanuele praesente, nihil posse contra Jerusalem urbem Dei: et hoc non solum vos, qui vicini estis, sed cuncta procul terra cognoscat. Quamvis enim exercitum congregetis, et accingatis vos ad praelium, et major sit numerus obsidentium quam obsessorum, tamen non
Abbreviated transcription (Latin):
in posteriorib: lecturisumus Cu¬
ius traditus potestati in ꝓfundum
uoni& peccatorũ . Tanta ẽ enim
ad rogantiȩ ut ausussit ostendo¬
re saluatori uni uersa regna
terrȩ & dicere. haec om̃a mihi
tradita sunt. Conabit᷑ quoq:
iudam id .ẽ domũ confessionis
intrare & crebro pereos qui
iecdesia nec legentes sunt
usq: ad collũ ueni&. creden¬
tes hixp̃o cupiens suffocaro.
& extendere alas suas. implens
uniuersam regionem emmanu¬
helis. sed non poterit obtinere quia
hab& iudas p̃sentem dm̃: Legim
in euangelio secundum iohannem.
quod caecum anatiuitate cuius ocu¬
los luto exsaliua sua facto dñs laue¬
rat. miserat adaquas siloȩ quib
cum caecus lauiss& lutum caecita¬
te d& facclarumoculorum lum̃ac¬
cepit. quod post signi magnitudi¬
nem in dicata Non alit̃ caecitatẽ
iuda eorum. & om̃s incredulipos¬
sesanari: Nisi doctrina a quarum
xp̃i quaeabsq strepitu & clamo¬
re uerborum lenit̃ fluit. tene¬

Expanded text:
in posterioribus lecturi sumus cuin posterioribus lecturi sumus cujus traditus potestati, in profundum veniet peccatorum. Tantae est enim arrogantiae, ut ausus sit ostendere Salvatori universa regna terrae, et dicere: Haec omnia mihi tradita sunt . Conabitur quoque Judam, id est, domum confessionis intrare, et crebro per eos qui in Ecclesia negligentes sunt, usque ad collum veniet, credentes in Christo cupiens suffocare, et extendet alas suas, implens universam regionem Emmanuelis; sed non poterit obtinere, quia habet Judas praesentem Deum. Legimus in Evangelio secundum Joannem , quod caecum a nativitate, cujus oculos, luto ex saliva sua facto Dominus linierat, miserit ad aquas Siloe, quibus cum caecus lavisset lutum, caecitate detersa, clarum oculorum lumen accepit: quod post signi magnitudinem, indicat, non aliter caecitatem Judaeorum et omnis increduli posse sanari, nisi doctrina aquarum Christi, quae absque strepitu et clamore verborum leniter fluit, tene
Abbreviated transcription (Latin):
non ꝓprionomine ut apudhebreos
seloã aũt fontẽ cẽ ad radicor montis
sion qui non iugib: aquis sed incertis
horis dieb:q: ebulliat & ꝑterrarũ
concaua & antrasaxi durissimi cũ
magno sonituueniat. Dubitarenon
possumur nos praes estim quib hac ha¬
bitamus ꝓuincia: Estaut̃ sensus: qui¬
apopulus xtribuũ magis uoluit
rasin & filio romeliȩ id ẽ damasci
& sa mariȩ regibus ẽẽ subiectus.
quamstirpi dauid. que meo coepit
iudicio faciã cũ nequa quã hisregib
quos ad sumpsit sed regł seruire asss
rio : Cuius potentia occupantis terrã
samarie. inundatione fluminis com¬
parat᷑ & fit apas trapͥa adem manu¬
hel hocẽ ad prȩsentẽ dm̃. quod intan¬
tum seerexerit assyrius . ut &iã ter
iunxerit auxilio suo sapientiã sȩ¬
cularem & hierusalẽ id ẽ ecclesiã
uolu erit obpugnare. dere linquens
& quisa lit inuitã ȩternã tradit᷑ as¬
spriorũ principi. quẽ sensũ magnũ

Expanded text:
non proprio nomine, ut apud Hebraeos non proprio nomine, ut apud Hebraeos Siloe autem fontem esse ad radices montis Sion, qui non jugibus aquis, sed in certis horis diebusque ebulliat, et per terrarum concava et antra saxi durissimi cum magno sonitu veniat, dubitare non possumus, nos praesertim qui in hac habitamus provincia. Est autem sensus, quia populus decem tribuum magis voluit Rasin et filio Romeliae, id est, Damasci et Samariae regibus esse subjectus, quam stirpi David, quae meo coepit regnare judicio, faciam eum nequaquam his regibus, quos asrio: cujus potentia quia occupavit terram Samariae, inundationi fluminis comparatur. Et fit apostropha ad Emmanuel, hoc est, ad praesentem Deum, quod in tantum se erexerit Assyrius ut etiam terrajunxerit auxilio suo sapientiam saecularem, et Jerusalem, id est Ecclesiam voluerit impugnare, derelinquens et qui salit in vitam aeternam , tradetur Assyriorum principi. Quem sensum magis
Abbreviated transcription (Latin):
eiꝰ & ibit ꝑiudã inundans & transi¬
ens usq: ad collumueni& & eritex¬
tensio alarũ ei inplens latitu dinem
t̃raetuae . o emmanuhel Dixerat
supra auferendã da mascifortitudi¬
nem & spolia samariae inconspectu
regis assyriorum. & duos regesassy
rio pugnante capiendosnunc dr̃ loqͥ¬
tur ad ꝓph&am : charactere solito
scripturarũ ꝑtrans lationemsiloae.
fontis hierusalem & assyruflumi¬
nis uiolentis simi quod omnẽ t̃ram
israł suis inund& aquis. &egredi¬
atur ripas aluei tantoq: ferat᷑ imp&u.
ut post quam x tribuum occupauerit
t̃rã adiudã ꝑueniat. & transiensad
iudas sed cunctis dua rũ tribuũ urbib
subiugatis. solare mansithierusalem :
quac incredibͥli dĩmisericordia libera¬
taẽ : potentiam ergo assrrii & in nume¬
rabilis eius exercitus quam sublimi
inundationedescripserat : nunc ꝑ aliã
ostendit trans lationẽ quodalis sus iđ
sed tam̃ non possederit quã quã emma¬
nuhel alxx sẽquenti capitulo coapt&

Expanded text:
 Judam inundans, et transiens usque ad collum veniet, et erit extensio alarum ejus implens latitudinem terrae tuae, o Emmanuel. Dixerat supra auferendam Damasci fortitudinem, et spolia Samariae in conspectu regis Assyriorum, et drio pugnante capiendos: nunc Deus loquitur ad prophetam charactere solito scripturarum, per translationem Siloe fontis Jerusalem et Assyrii fluminis violentissimi, quod omnem terram Israel suis mundet aquis, ingrediaturque ripas alvei, tantoque feratur impetu, ut postquam decem tribuum occupaverit terram, ad Judam perveniat et transiens ad c captus est Judas, sed cunctis duarum tribuum urbibus subjugatis sola remansit Jerusalem, quae incredibili Domini misericordia liberata est. Potentiam ergo Assyrii et innumerabilis ejus exercitus, quam sub fluminis inundatione descripserat, nunc per aliam ostendit translationem, quod alis suis, sed tamen non possederit, quamquam Emmanuel a LXX sequenti capitulo coaptetur,
Abbreviated transcription (Latin):
possit eẽ ꝑfectus & merito uoca
redm̃ patrem & matrem suam
caelestem inerusalem : Ad hucin
fortitudinẽ damasci. Doctrinam
uidelic& sapientiae saecularis. & au¬
fer& spolia samariae. Quib eccłam
her&ici spoliauerant dicentes. p̃e nob̵
pars indauid neq: hereditas infilio
iesse : P̃sente ipso rege assyriorũ
diabolo quieis non poterit auxiliari
Tales aũt filios non solummaria ꝓphe¬
tis uurgo ꝑ p&ua sed& scãe mulieres
& rebecca quȩ in linguarira patien¬
medicens. pro eo quod ab iecitpo¬
pulus iste aquas siloe quȩ uadit
cũ silentio & ad sũpisit magisra s in
& filiũ romoliae : propt̃ hoc eccedñs
ad duc& suꝑ eoraquas fluminis for

Expanded text:
possit esse perfectuspossit esse perfectusre Deum patrem, et matrem suam coelestem Jerusalem, adhuc in fortitudinem Damasci, doctrinam videlicet sapientiae saecularis: et auferet spolia Samariae, quibus Ecclesiam haeretici spoliaverunt, dicentes: Non est nobis pars in David, neque haereditas in filio Jesse, praesente ipso rege Assyriorum diabolo qui eis non poterat auxiliari. Tales enim filios non solum Maria prophetissa virgo perpetua, sed et sanctae mulieres et Rebecca, quae in lingua nostra patienme dicens: Pro eo quod abjecit populus iste aquas Siloe, quae vadunt cum silentio, et assumpsit magis Rasin, et filium Romeliae: propter hoc ecce Dominus addu
Abbreviated transcription (Latin):
om̃s generationes. qñmfecit mibi
magna qui potens ẽ & reliqua : p̃¬
cipiturq: isaiȩ ut ipsum qui prius uo¬
cabatur emmanuhel. Nuncappel¬
l& accelera spolia d& raherefesti¬
na praedari: Ascendens enimin
altum. captiuam duxit captiuita¬
tem. accepit donain hominib: &
antequam humanũ corpus ad su¬
mer& & iuxta in fantiam patrẽ
uocar& dm̃ & matrem mariã :
Aufer&ur damascifortitudo & spolia
samariae ꝑregẽ assyriorumutnec¬
dum natus põpulũ suum domũ dauto
sola inuocatione saluar& : uria sin¬
t̃p̃tatur lux dñi . ⁊ acharias memo¬
ria d̃i ieba rachias benedictio dñi.
quibi testib xp̃i natiuitaqͦs conpro¬
batur: ips eenim in euangelio duob
euntib emmaus. incipiens a morse
&ꝓph&is: disseruit quod deseom̃a
p̃dixissent : Iux tatropologiam in
anima uirginali & nulla sordema¬
uelociter de aduersariis potestatib
spolia d& rahit . & sibi facit uniuersa ser¬
uire : Cumq: ex parte nuncuide¬
at & expartȩ ꝓphec& priusquã

Expanded text:
enerationes: quoniam fecit mihi magna qui potens est , et reliqua. Praecipiturque Isaiae, ut ipsum puerum, qui prius vocabatur Emmanuel, nunc appellet, accelera, spolia detrahe, festina praedari. Ascendens enim in altum, captivam duxit captivitatem; accepit dona hominibus . Et antequam humanum corpus assumeret: et juxta infantiam patrem vocaret Deum, et matrem Mariam, auferetur Damasci fortitudo, et spolia Samariae per regem Assyriorum: ut necdum natus populum suum, domum David, sola invocatione salvaret. Urias interpretatur lux Domini; Zacharias, memoria Domini; et Barachias, benedictio Domini: quibus testibus Christi nativitas comprobatur. Ipse enim in Evangelio duobus euntibus in Emmaus . incipiens a Mose et Prophetis, edisseruit quod de se omnia prophetassent. Juxta tropologiam, in anima virginali, et nulla sorde mavelociter de adversariis potestatibus spolia detrahit, et sibi facit universa servire. Cumque ex parte nunc videat, et ex parte prophetet , priusquam
Abbreviated transcription (Latin):
mclum suum agant
aliquando pacenitentiam¬
÷ dicantq cum propheta:
Uer scc tus sum
in infirmitate. dum con¬
fringitur spince
scito te ergo õscribe
& phariscces quiestis
principes iudcceorum.
quodreddat uobis dñs
uicis situ dinem uestram
Nos enim ccudientes dnm̃
sccluactorem
intellegere noluistis. &
dccusistis oculos uestros
Necum uideretis. &cu res
ad gra uicstis Neccudi¬
r&is. Ideo & ille dacudet
oculos uestros.
quisunt prophe tecc ꝑ quos di¬
scientiam uidebatis siue urõs
oculos claud& & proph& ccrum
qui sunt principes uestri. lexenĩ
& pro ph&cce usq: adio hacnnẽ
bcptistecm : ut uobis nonuidentib:
illiuidecnt. De quibus inferi¬
orser motestatur : &ccudient indie
illo surdi uerbit bibri. & oculi
caecorum uidebunt & exultoc¬
bunt. In iudicium enim
uenit dñs. ut uidentes iudccei
non uideant & qui caeciercent
populus scilic& nectionum
uidecent & dnm̃ contem¬
plentur. Vnde signifi¬
canter Nondixit quod
omnium proph& crum signa¬

Expanded text:
malum suum, agant malum suum, agant aliquando poenitentiam, dicantque cum propheta: Versatus sum in infirmitate, dum configitur mihi spina . Scitote ergo, o scribae et pharisaei, qui estis principes Judaeorum, quod reddat vobis Dominus vicissitudinem vestram. Vos enim audientes Dominum Salvatorem, intelligere noluistis, et clausistis oculos vestros, ne eum videretis, et aures aggravastis, ne audiretis. Ideo et ille claudet oculos vestros, qui sunt prophetae, per quos scientiam Dei videbatis. Sive vestros oculos claudet et prophetarum, qui sunt principes vestri. Lex enim et prophetae usque ad Joannem Baptistam : ut vobis non videntibus, illi videant, de quibus inferior sermo testatur: Et audient in die illo surdi verba libri, et oculi caecorum videbunt et exsultabunt. In judicium enim venit Dominus, ut videntes Judae non videant; et qui caeci erant, populus scilicet nationum, videant et Dominum contemplentur . Unde significanter non dixit, quod visio omnium prophetarum signa
Abbreviated transcription (Latin):
÷ rumini. fluctuate. etua¬
÷cillatae: IN ebriamini
et Niori ã uino. Moue¬
mini
et non ebrietute:.
mis cuit uobis
spm̃so po ris¬
proph&cs & principes uestros
÷ libri signati. quem cumdede
rint scienti littercs. dic&ur¬
que ei. lege & respondebit nescio:¬
÷ prosoporis spũ. Lxx. conpunctio¬
enem. theo docio. mentis excessum:
somnum interpraetatus. ẽ.
qui hebracice dicitur.
Thaer demaquem & in cedem
missum cedõ scripture comine¬
morat quando de costa lecte¬
ris eius mulier effecta ẽ.
& ionce hocidem somno sterde¬
bat innacui omnis ccutem
prophetia. postsub uersionẽ
hierus cclem & templi.
id est arihel. contrascribas
et phacriscceos est qui hec¬
bentes clauem
scientiȩ necipsi intro eunt.
nec uolentes celios
introire permittunt:
et prace cipitur eis.
corporis. & mentis excessu.
INebreientur
Atq moueantur & fluctu¬
ent. ucc cillantes non uino
necsicera. sed spũ
soporis siue con punctionis
dñi. ut intellegentes

Expanded text:
ramini: fluctuate et vramini: fluctuate et vacillate, inebriamini, et non a vino, movemini, et non ebrietate. miscuit vobis spiritum soporisprophetas et principes vest signata. Quem cum dederis homini nescienti litteras, et dixeris ei, Lege, respondebit tibilitteras. Pro soporis spiritu, LXX, compunctionem: Theodotio, mentis excessum: somnum interpretatus est; qui Hebraice dicitur THARDEMA  , quem in Adam missum a Deo Scriptura commemorat , quando de costa lateris ejus mulier effecta est. Et 392 Jonas hoc eodem somno stertebat in navi . Omnis autem prophetia post subversionem Jerusalem et templi, id est, Ariel contra scribas et pharisaeos est, qui habentes clavem scientiae, nec ipsi introeunt, nec volentes alios introire permittunt. Et praecipitur eis, corporis et mentis excessu inebrientur, atque moveantur et fluctuent: vacillantes non vino nec sicera, sed spiritu soporis, sive compunctionis Domini, ut intelligentes
Abbreviated transcription (Latin):
eorum auferende. et guu¬
dium pruesens futura tris¬
titia commutandum. quib
praecipiat dr̃ ut agunt paeni¬
tentiam. Ne incipiant come¬
dere cum moubitis et simi¬
les esse gentilium ipse enĩ
ex pugnauit arihel etom¬
nem uirtutem eorum atque
diuitias suo circum dabit ex¬
ercitu. Turribq: hocẽ magis¬
tris ecclesiue humiliubit
interrum sermones eorum
ut nequuquam ponunt in
cuelo ossuum sed scribantur
interru. loquantur que
de terru. etsiunt quusi
puluis ex cussis rotu.
Om nes que diuitiue impi¬
o rum puncto et momento
temporis comparentur a.
Quando uisi tuuerit eos in
sua malestute. Dsscendens
in turbinis tempestute
et igne supplicii. Et intellei¬
xerunt omnes diuitiassuas:
Pompamque sermonum
et argumentorum strophas
frustru comedentis et bi¬
bentis somnio comparuri
qui milita uerunt contru
hierusalem uisionem pacis.
siue aduersum arihel
contra montem si on. super
quem ecclesiue ciuitus
si tu latere non potest:¬
Obs tupiscite et udmi¬

Expanded text:
eorum auferendae, et gaueorum auferendae, et gaudium praesens futura tristitia commutandum: quibus praecipiat Deus ut agant poenitentiam, ne incipiant comedere cum Moabitis, et similes esse gentilium. Ipse enim expugnabit Ariel, et omnem virtutem eorum atque divitias suo circumdabit exercitu. Turribusque, hoc est, magistris Ecclesiae humiliabit in terra sermones eorum, ut nequaquam ponant in coelum os suum, sed scribantur in terra, loquanturque de terra, et fiant quasi pulvis excussus rota: omnesque divitiae impiorum puncto et momento temporis comparentur, quando visitaverit eos in sua majestate, descendens in turbine et tempestate et igne supplicii; et intellexerint omnes divitias suas, pompamque sermonum et argumentorum strophas, frustra comedentis et bibentis somnio comparari: qui militaverunt contra Jerusalem, visionem pacis: sive adversum Ariel, contra montem Sion, super quem Ecclesiae civitas sita latere non poteObstupescite et admi
Abbreviated transcription (Latin):
o duorum temporum cog¬
nos ceris: seminate uobis in
lacrimis ut metutis inguu¬
dio. scriptum ẽ. in euange¬
lio secundum iobannem
pestria pascadnm uenisse
inhieru sulem: quue duos
annos efficiunt: Quod aut̃
sequitur comedetis enim
cũmoab: inhebruico non
hab&ur. dequo possumur
dicere. quod nisi fructur sibi
paenitentiae congrequue¬
rint. incipiunt cumhisco¬
medere qui non egrediun¬
tur ecclesiam dñi usque in
a&ernum. C& era inqui¬
bus uidentur discrepare
manifestu sunt Et exhis
quue ex posuimus fucilis
eorum interpruetatio est.
scio me legisse arihel inter¬
prueture lux mea dĩ quod
longe aliter .ẽ hicenimpri¬
ma syllaba per ulepħ
et nes scribit᷑ lux autem
quue hebruicedr̃ õr Inter
A l.eph et res Mediam ha¬
b& litterum uxu quae in prȩ̨¬
senti nomine non habetur.
omniuq: quaenunc dicunt᷑
contra arihel referunt
adher&icos qui doctrinã
suam dĩ aestimant lucem
et ex pugnandisint. A uero
dauid. omnes sollemnitutes

Expanded text:
o duorum temporum cogo duorum temporum cognosceris , seminate vobis in lacrymis, ut metatis in gaudio . Scriptum est in Evangelio secundum Joannem, per tria Pascha Dominum venisse in Jerusalem, quae duos annos efficiunt . Quod autem sequitur: Comedetis enim cum Moab, in Hebraico non habetur. De quo possumus dicere, quod nisi fructus sibi poenitentiae congregaverint, incipiant cum his comedere qui non ingrediuntur Ecclesiam Domini usque in aeternum. Caetera in quibus videntur discrepare, manifesta sunt: et ex his quae exposuimus, facilis eorum interpretatio est. Scio me legisse Ariel interpretari, lux mea Dei, quod longe aliter est. Hic enim prima syllaba per ALEPH et RES scribitur: lux autem quae Hebraice dicitur OR, inter ALEPH et RES mediam habet litteram VAU, quae in praesenti nomine non habetur. Omniaque quae nunc dicuntur contra Ariel, referunt ad haereticos, qui doctrinam suam Dei aestimant lucem, et expugnandi sunt a vero David: omnesque solemnitates
Abbreviated transcription (Latin):
qui esurit dormiens. In som¬
nis se uesciputat : Et quisi¬
tit arentibus siti fuucibus.
fluminabibit: Cumq eui¬
gilauerit ardentior sitis fit:
quaecassa potione delusa ẽ..
sic multitudo uniuersarum
gentium quae romune sub¬
dite potestute dimicuueriãs
contra montemsr on habe¬
bunt quasi inumbra et nu¬
be et somni nocte diuitias
quas maturo interito relin¬
quent in eo loco ubinos posu¬
imus omnes quimilituuer̃
et obsederunt et praeualue¬
runt aduersum eum bex.
transtulerunt et omnes qui
militauerunt contrahieru¬
salem. quod inhebraico ñ
hab&ur. In principio quoq
hulus capituli ubinos dixi¬
mus additus ẽ annus adan¬
num siue sub tractus. illi in¬
terpru& ati sunt congregu¬
te fructus uel genimina an¬
nũ suꝑ annum. manducute
comed&is enim cummoab.
Et ẽ. sensus ante quã annus
dñi acceptabilis pruedicu¬
tionis eiur adueniat:
Immo duo anni dequibus
incuntico abacue. lux ta he¬
bruicum legimus in medi.¬

Expanded text:
qui esurit dormiens in somqui esurit dormiens in somnis se vesci putat, et qui sitit, arentibus siti faucibus flumina bibit, cumque evigilaverit ardentior sitis fit, quae cassa potione delusa est: sic multitudo universarum gentium, quae Romanae subditae potestati dimicaverunt contra montem Sion, habebunt quasi in umbra, et nube, et somnio noctis divitias, quas maturo interitu derelinquent. In eo loco ubi nos posuimus, omnes qui militaverunt et obsederunt et praevaluerunt adversus eam, LXX transtulerunt, et omnes qui militaverunt contra Jerusalem, quod in Hebraico non habetur. In principio quoque hujus capituli ubi nos diximus: Additus est annus ad annum, sive subtractus, illi interpretati sunt: congregate fructus, vel genimina, annum super annum: manducate, comedetis enim cum Moab. Et est sensus, antequam annus Domini acceptabilis praedicationis ejus adveniat, immo duo anni, de quibus in Cantico Habacuc juxta Hebraicum legimus: In medi
Abbreviated transcription (Latin):
tes truns tulerunt. Quib:
uerbis indicatur ruinam
templi usq: ad consummu¬
tionem. per munsura mun¬
di: quod conlupsum incine¬
ris nequaquam ultra susci¬
t&ur: tuntus autem oari¬
hel teromanę potentiue
uullubit exercitus. ut in¬
numerabili pulueri compa¬
r&ur. et suuillue peraerẽ
uolitanti usq: non in becilli¬
tutem eorum pulueri compa¬
rat Et fuuillue qui contru
eos milita uerunt sed mul¬
ex equutur. Et hocerit repen¬
te confestim ut inmedia
pace subita subnerone bel¬
la consurgunt. Et dñs ex¬
ercituum uisitet hierusalem
intronitruo Et in consum ma¬
tione terrue et inturbine
tempestatis. et inflãma ig¬
nis deuoruntis : perquod
templum significat conbu¬
rendum. Romani autem
qui superatis iudueis. Et sub¬
uersa hierusulem subtito
et ues pasiano deuusis quon¬
capitolio suueq uirtutis et
potentium nominum ñ irue
dĩ putuuerunt esse quod se¬
cerut. quasi in somno et noc¬
turna uisione. omner diuiti¬
as possidebunt: Et quomodo

Expanded text:
tes, transtulerunt. Quibus tes, transtulerunt. Quibus verbis indicatur ruinam templi usque ad consummationem permansuram mundi, quod collapsum in cineres, nequaquam ultra suscitetur. Tantus autem, o Ariel, te Romanae potentiae vallabit exercitus, et innumerabili pulveri comparetur ut favillae per aerem volitanti. Unde non imbecillitatem eorum pulveri comparat et favillae, qui contra eos militaverunt; sed mulexaequatur. Et hoc erit repente confestim, ut in media pace, subita sub Nerone bella consurgant, et Dominus exercituum visitet Jerusalem 390 in tonitru, et in commotione terrae, et in turbine tempestatis, et in flamma ignis devorantis, per quod templum significat comburendum. Romani autem qui, superatis Judaeis et subversa Jerusalem sub Tito et Vespasiano, de vasis quonCapitolio; suaeque virtutis et potentiae numinum, non irae Dei putaverunt esse quod fecerant, quasi in somnio et in nocturna visione omnes divitias possidebunt. Et quomodo
Abbreviated transcription (Latin):
tudinem. sed magnificenti¬
am ornatumq non habeat:
Secundo quoq dñs commina¬
tur quod circumdat ari¬
helem sphera. et luciat con¬
tru eum aggerem. Etmu¬
ni mentu poniet ad obsidi¬
onem eius. et compleatur
illud quod ipse plangens
hieru salem loquitur ine¬
uangelio. siscires etea quae
ad pucem sunt tibi: Qm̃
⁊ueni ent dies superte et¬
÷ circumdubunt te inimici¬
⁊ tui uullo. et obsidebunt.
et interrum humiliube¬
÷ris. ethierusulemerit
÷conculcata anationibus
Iusque ad consum mationẽ
temporis gentium: Alus
enim uerbis eudempro¬
phetu nuncdicit quod
humiliutu de terru
loquatur. et humo uu¬
diatur eloquium eius et sit
quusi phitͥonis de terra uox
illius. Et dehumo instur
pusserum musit& ut per
huec uerba signific& mago¬
Perquum animas euocare
dicuntur. et tenues umbra¬
rum. Immo duemonum au¬
dire uoces: Denique pro
phitone aquila magum
inter pru&atus. ẽ. quihe¬
braice dicitur ches. pro
quo lex deterru loquen¬

Expanded text:
tudinem, sed magnificentitudinem, sed magnificentiam ornamentumque non habeat. Secundo quoque Dominus comminatur, quod circumdet Arielem sphaera, et jaciat contra eam aggerem, et munimenta ponat in obsidionem ejus, et compleatur illud quod ipse plangens Jerusalem loquitur in Evangelio: ad pacem tibi, quoniam venient dies super te, et circumdabunt tibi inimici tui vallo, et obsidebunt te, et in terram humiliaberis . Et Jerusalem erit conculcata a nationibus usque ad consummationem temporis gentium. Aliis enim verbis eadem propheta nunc dicit, quod humiliata de terra loquatur, et de humo audiatur eloquium ejus; et sit quasi pythonis de terra vox illius, et de humo instar passerum mussitet, ut per haec verba significet magoper quam animas evocare dicuntur, et tenues umbrarum, immo daemonum, audire voces. Denique pro pythone, Aquila magum interpretatus est, qui Hebraice dicitur CHEB  , pro quo LXX de terra loquen
Abbreviated transcription (Latin):
uid: theodotio Circum¬
uallatio dauid in hebreo
legitur. hana: quoderu¬
ditissimus hebreorum hu¬
bitu culum signisicuri expo¬
suit: Si igitur legerimis
quam expugnauit dauid.
ad illud tempus referumus
quando coepit duuid sron
repugnantibus cuecis et clau¬
dis. et primus io ab doma¬
tum excelsa conscendit
sinautem iuxtu simmachũ
et theodotionem. hoc senti¬
endum quod dauid eum ins¬
tuuru uerdet atq munierit
additus ẽ. annus ad annum
siue subtructus. ut interp̃¬
tutus ẽ. aquila. Et solemni¬
tutes euolutuesunt: sub uer¬
so enim templo etludaicure¬
legione sublata: Omnis eoꝵ
festiuitus perit. dicitq se
dñs circum uullare arihel
babylonio exercitu. et fore¬
te eum tristem atq meren¬
tem quando ab eis dirutu
fuerit : Rursũq subhie¬
su. filio iosedech. sacerdote
magno et tero bubl filio
salathiel. etruq: et neemia.
quando prophetuuerunt
aggeus et zuchurius. fore
eam quusi arihel. quod ha¬
beat. Antiqui templi. simili¬

Expanded text:
, et Theodotio, circum, et Theodotio, circumvallatio David, in Hebraeo legitur HANA  , quod eruditissimus Hebraeorum, habitaculum significare voluit. Si igitur legerimus: quam expugnavit David, ad illud tempus referamus, quando cepit David arcem Sion, repugnantibus caecis et claudis, et primus Joab domatum excelsa conscendit . Si autem juxta Symmachum et Theodotionem, hoc sentiendum, quod David eam instauraverit atque munierit, additus est annus ad annum, sive subtractus, ut interpretatus est Aquila; et solemnitates evolutae sunt. Subverso enim templo, et Judaica religione sublata, omnis eorum festivitas periit. Dicitque se Dominus circumvallare Ariel Babylonio exercitu, et fore eam tristem atque moerentem, quando ab eis diruta fuerit. Rursumque sub Jesu filio Josedec sacerdote magno, et Zorobabel filio Salathiel, Esdraqquando prophetaverunt Aggaeus et Zacharias, fore eam quasi Ariel, quod habeat antiqui templi simili
Abbreviated transcription (Latin):
quae militauerunt contru
montem sron.
ro eo quod nos inter prae¬
tutisumus Uue In ebru¬
ico scriptum ẽ. õi. quod
apud eos interdum uoca¬
tiuo cusudicitur ut non
plungut arihel. sed uoc&
lic& in pruesenti locopro
plunctu accipiendum sit
Arihel quoq int̾p̃tut᷑
Eleo dĩ. Etpro ciuitute
quum aquila interp̃tatur
est ÑΟΝXΝΗΝ. hoc ẽ opi¬
dum siue uiculum inhe¬
breo legunt CARΙaTh qđ
propri e uillam significut
et lingua sira dicitur
caritha. unde et uilla
siluarum appellatur. caria¬
thiarim Deniq & insupe¬
rio ribus ubi legimus quomo¬
fidelis sron. prociuitate carixih.
scribitur. idẽ uillue. quũ
nos ut trans lictionem aqui¬
l& ex primamus ad uerbũ
ciuititulum possumus dicere
Igitur arihel. idẽ leodĩ
quondum fortissima uocat᷑
hierus ulem. siue ut aliiar¬
bi trantur Templum&ul
tare dĩ. quoderat inhieru¬
salem. Quodq sequitur
quam expugnauit duuid.
proquo interpra&utus ẽ.
sim machus custrum dic¬

Expanded text:
quae militaverunt contra quae militaverunt contra montem Sion. Pro eo quod nos interpretati sumus, Vae, in Hebraeo scriptum est OI , quod apud eos interdum vocativo casu dicitur, ut non plangat Ariel, sed vocet; licet in praesenti loco pro planctu accipiendum sit. Ariel quoque interpretatur leo Dei; et pro civitate quam Aquila interpretatus est, πολίχνην, hoc est, oppidulum, sive viculum, in Hebraeo legunt CARIATH , quod proprie villam significat, et lingua Syra dicitur Cartha, unde et villa silvarum appellatur CARIATH JARIM . Denique et in superioribus ubi legimus: Quomofidelis Sion? pscribitur, id est, villa: quam nos ut translationem Aquilae exprimamus ad verbum, civitatulam possumus dicere. Igitur Ariel, id est, leo Dei, quondam fortissima vocatur Jerusalem: sive ut alii arbitrantur, templum et altare Dei quod erat in Jerusalem. Quodque sequitur: Quam expugnavit David, pro quo interpretatus est Symmachus, castrum David
Abbreviated transcription (Latin):
÷ tutuo. Ponum pergrrum¬
÷ tui turres. Et humiliabunt᷑
interrum sermonestui. Et¬
÷ interrum occident uerba¬
÷ tua. Et erit sicut loquenti¬
÷ um de terra uox tua etus
÷ que ad pauimentum uoxtu¬
÷a infirmabitur : Eterunt
sicut pulius derota diuiti¬
ae impiorum. Et si cut fauil¬
la quae rapitur. multitudo
eorum quite oppresseruñ
eritq inpunito repente
÷ a dño sab aoth. uisi tatio enũ¬
÷ erit cum tonitruo Et com¬
÷ motione. et uoce magna.¬
÷ tempertus uulidu Et¬
÷ flãmaignis deuoruns:¬
÷ Et erunt quomodo uiden¬
tes somnium noc diuitiae
omnium gentium quuemili¬
tuuerunt contra arihel. et
omnes quipugnauerunt
contra hierusulem. Etuni¬
uersi qui congregiti sunt
super eum et ad flixeruñ
eam eruntq sicut qui in
somnis esuriunt et come¬
dunt. Cumq: surrexerint
uanum ẽ. somnium. et si¬
cut quipersomnium sitit
etbibit: Cum surrexerit.
adhuc sitit. Et anima eius
frustra sperabit: sic erunt
diuitiae omnium gentiũ

Expanded text:
tu tuo, et ponam per gyrumtu tuo, et ponam per gyrum tui turres, et humiliabuntur in terram sermones tui: et in terram occident verba tua. Et erit sicut loquentium de terra vox tua, et usque ad pavimentum vox tua infirmabitur. Et erunt sicut pulvis 388 de rota divitiae impiorum: et sicut favilla quae rapitur, multitudo eorum qui te oppresserunt: eritque in puncto repente a Domino sabaoth. Visitatio enim erit cum tonitru, et commotione et voce magna, tempestas valida, et flamma ignis devorans. Et erunt quomodo videntis somnium nocte, divitiae omnium gentium quae militaverunt contra Ariel: et omnes qui pugnaverunt contra Jerusalem, et universi qui congregati sunt super eam, et afflixerunt eam. Eruntque sicut qui in somnis esuriunt et comedunt: cumque surrexerint, vanum est somnium eorum, et sicut qui per somnium sitit et bibit, cum surrexerit, adhuc sitiet, et anima ejus frustra speravit: sic erunt divitiae omnium gentium
Abbreviated transcription (Latin):
de terra uox tuu. et humo
elo quium tuum musi tubit
Eterit sicut puluis tenuis.
multitudo uentilantium.
et sicut fuuilla pertransi¬
ens multitudo eorum qui
contrate praeualuerunt
erit repente confestim. ad nõ
ex ercituum uisi tubi tur
intonitruo. Et in commotio¬
ne terrue et uoce magna
turbinis. et tempestatis
et flummae ignis deuorun¬
tis. et erit sicut somnium
uisionis nocturnue multi¬
tudo omnium gentium¬
÷ quuedimicauerunt contra
arihel. etomnes quimili¬
tuuerunt et obsederunt
et praeualuerunt aduer¬
sus eum sicut somni ut
esuriens et cõmedit: cum
fuerit expertus uacuaẽ.
anima eĩ Et sicut somniut
sitiens et bibit: post quum
gentium quuedimicuuer̃
contra montemsion. Lxx
ex pugnauit dauid. Con¬
gregiuit genimina. annum
super annum. comedite. Co¬
÷ med&is enim cum moab: Co¬
÷ angustubo enim arihel ete
÷rit fortitudo illius et diui¬
÷ tiue mihi: Et circum dubo¬
÷ sicut diid superte. Et¬
÷ mittum uallum incircui¬

Expanded text:
de terra vox tua, et de humo de terra vox tua, et de humo eloquium tuum mussitabit. Et erit sicut pulvis tenuis multitudo ventilantium te, et sicut favilla pertransiens multitudo eorum qui contra te praevaluerunt. Eritque repente confestim: a Domino exercituum visitabitur in tonitruo et commotione terrae, et voce magna turbinis et tempestatis, et flammae ignis devorantis. Et erit sicut somnium visionis nocturnae multitudo omnium gentium quae dimicaverunt contra Arihel et omnes qui militaverunt et obsederunt et praevaluerunt adversus eam et sicuti somniat esuriens et comedit cum autem fuerit expertus vacua est anima eius et sicut somniat sitiens et bibit et postquam gentium quae dimicaverunt contra montem Sion. LXX: expugnavit David. Congregate genimina, annum super annum comedite, comedetis enim cum Moab: coangustabo enim Ariel, et erit fortitudo illius et divitiae mihi, et circumdabo sicut David super te: et mittam vallum in circui
Abbreviated transcription (Latin):
illumi neque uexubit illum
rota pluustri. nec ungulis su¬
is comminuet eum. Lex non
iuxtu uerbum sediuxtu sen¬
sum interpra&ati sunt:
Neque enim insempiter¬
num ego iruscar uobis nec
uox amaritudinis meae
conculcabit uos Ostenden¬
tes futura peccatores post
tormentu refrigeria
Et haec portenta atque
mirubiliae gressa esse a
dño. Vnde praecipitur
peccatoribus qui postea pu¬
niendisunt. ut ineunt
consilium. et exultent con¬
solutionem suum Nequu¬
quam uanum ut inlxx. ad¬
ditum ẽ. s ed absolute consola¬
tionem : Num quũ enim dr̃
prueciper& ut exulturent
uanam consolationem suam
quue eis non erat profutura
ditus ẽ. annus ad annum
solemnitates euolutae sunt.
Circum uallabo arihel eteris
tristis et merens. Et erit mihi
quusi arihel. et circum dabo
quasi spherum incircuitu tuo
et luciam contrate aggerem
et munimentu ponam in ob¬
si dionem tuam humiliube¬
ris. de terra loqueris. et dehu¬
mo audi&ur eloquium tu¬
um: Eterit quusi phitonis

Expanded text:
illum, neque vexabit illum illum, neque vexabit illum rota plaustri, nec ungulis suis comminuet eum, LXX non juxta 387 verbum, sed juxta sensum interpretati sunt: Neque enim ego in sempiternum irascar vobis, nec vox amaritudinis meae conculcabit vos: ostendentes futura peccatoribus, post tormenta, refrigeria, et haec quasi portenta atque mirabilia egressa esse a Domino. Unde praecipitur peccatoribus qui postea puniendi sunt, ut ineant consilium, et exaltent consolationem suam, nequaquam vanam, ut a LXX additum est, sed absolute consolationem. Numquam enim Deus praeciperet, ut exaltarent vanam consolationem suam, quae eis non erat profutura.ditus est annus ad annum, solemnitates evolutae sunt. Circumvallabo Ariel, et erit tristis et moerens; et erit mihi quasi Ariel. Et circumdabo quasi sphaeram in circuitu tuo, et jaciam contra te aggerem, et munimenta ponam in obsidionem tuam. Humiliaberis, de terra loqueris, et de humo audietur eloquium tuum, et erit quasi pythonis
Abbreviated transcription (Latin):
cerit eumł ulipulubit mul¬
tas: et inulio loco scriptum
ẽ.: potentes potenter torm̃¬
tu patient᷑. Verum tumen
nontor quebit inperpetuũ.
Aliud ẽ. enim esse impium.
Aliud peccatorem: quod
nos degentibus et iudueis
interpra & atisumus. Alii
ex ponunt superpopulo et
sacerdotibus. quod uulgus
indoctum indie iudicii quu¬
sigith et crminum corripi¬
atur uirga et baculo: Sa¬
cerdotes autem quihabue¬
runt cliuem scientiue
magnis supliciis torqueant᷑
Et hoc dñi fiat iudicio qui
ostendit incunctis mirubile
Consilium suum et lustitiue
ueritutem, Vt quiplus acce¬
perunt plus exigatur ubeis:
proeo quod nos interpru&a¬
tisumus inuirgu excuti&
gith et crminum inbuculo:
nescio quiduolentes. lxx
truns tulerunt . crminum au¬
tem cumpane comedetur
Deniq: et ueteres grueciue
interpru&es hebruicum disse¬
rentes dehocsermone tacuer̃.
quia forsitun quod dicereñs
non habebant. illud autem
inquonos iuxtu hebruicum
posuimus uerum non in ꝑ¬
p&uum triturans triturubit

Expanded text:
pulabit multis ; et in alio loco scriptum est: Potentes potenter tormenta patientur . Verumtamen non eos torquebit in perpetuum. Aliud enim est esse impium, aliud peccatorem. Quod nos de gentibus et Judaeis interpretati sumus, alii exponunt super populo et Sacerdotibus, quod vulgus indoctum in die judicii quasi gith et cyminum corripiatur virga et baculo; sacerdotes autem qui habuerunt clavem scientiae, magnis suppliciis torqueantur: et hoc Domini fiat judicio, qui ostendit in cunctis mirabile consilium suum et justitiae veritatem, ut qui plus acceperunt, plus exigatur ab eis. Pro eo quod nos interpretati sumus: in virga excutietur gith, et cyminum in baculo, nescio quid volentes LXX transtulerunt: cyminum autem cum pane comeditur. Denique et veteres Graeciae interpretes Hebraicum disserentes, de hoc sermone tacuerunt, quia forsitan quid dicerent non habebant. Illud autem in quo nos juxta Hebraicum posuimus: Verum non in perpetuum triturans triturabit
Abbreviated transcription (Latin):
incerbore sed folicotantum
umbram que uerborum
quaecito crescit et deperit.
quo modo inceduentum dñi
salucctoris. Cuã temporibus
i sccicce us que codis pensctionem
carnis alsumptae. proconparati¬
one aeternitatis breue & modicũ
temporis spactium est.
Libanus mons poenicis
uersus sit cet quae trans latus
Inmontem carmelium
qui hebracice chermel.¬
dicitur. & est inconfinio
nicis. tolemccidi lnminens
Lic& &clius inscripturis scis
mons carmelus appelletur
in quo fuit Nabeel
carmelius. Homo stultus
& cynicus qui uxorem
haebuit abigacil quecemortuo
uiro nubsit deciudt
Illo enim uiuentẽ uirum deciud

Expanded text:
in arbore, sed folia 397 tantum in arbore, sed folia 397 tantum umbramque verborum, quae cito arescit et deperit, quomodo in adventu Domini Salvatoris quia a temporibus Isaiae usque ad dispensationem carnis assumptae, pro comparatione aeternitatis breve et modicum temporis spatium est Liversus sit atque translatus in montem Carmelum, qui Hebradicitur; et in confinio nicis Ptolemaidi imminens: licet et alius in Scripturis sanctis mons Carmelus appelletur, in quo fuit Nabal Carmelius , homo stultus et iniquus, qui uxorem habuit Abigail, quae mortuo viro, nupsit David; illo enim vivente, virum
Abbreviated transcription (Latin):
Ohomo tuquis es. qui contra.¬
respondeasdõ. Num quid
dicit figmentum fictori suo
quare me fecisti. An non hab&
potestatem figulus de eo delutu
Aliuduces facere in honorem
Aliud in contu melice
Inquibus cunctis illa semper.
obseruanda est regula
Euangelistãs & cpõs absque
damno sensuum Interpraeta¬
tos in grecum ex hebrȩo ut sibiuis ũ¬
÷ fuerit. non ne ccdhuc¬
÷ In modico & in breui conuer¬
tetur libcenus Inchermel
& chermel in sceltum¬
÷ reputabitur & ccudient¬
÷ in dieilla surdiuerba libri.¬
ccce corum uidebunt
& ceddent mites in dño lcc&i¬
ticm. & pauperes homines
in sco isrcchel exultabunt
÷Qnm̃ defecit qui praeualebet¬
÷ consum mactus est in lusor
& succisi funt omnes qui uigilac¬
bant super iniquitectem¬
÷ qui pecccore feo ciebaNit¬
÷ homines in uerbo & crguentem
inporta subplantabaent
& declinccuerunt frustrec aiusto¬
respondeant iudaei & cmici sim¬
plicis taentum historiae
qui fructus Non quacerunt

Expanded text:
O homo, tu quis es qui O homo, tu quis es qui respondeas Deo? Numquid dicit figmentum fictori suo, quare me fecisti sic? An non habet potestatem figulus de eodem luto aliud vas facere in honorem, aliud in contumeliam . In quibus cunctis illa semper observanda est regula: Evangelistas et Apostolos absque damno sensuum interpretatos in Graecum ex Hebraeo, ut sibi visum fuerit. Nonne adhuc in modico et in brevi convertetur Libanus in Charmel: et Charmel in saltum reputabitur? Et audient in die illa surdi verba libricaecorum videbunt et addent mites in Domino laetitiam et pauperes homines in Sancto Israhel exultabunt quoniam defecit qui praevalebat consummatus est inlusor et succisi sunt omnes qui vigilabant super iniquitatem qui peccare faciebant homines in verbo et arguentem in porta subplantabant et declinaverunt frustra aRespondeant Judaei et amici simplicis tantum historiae, qui fructus non quaerunt
Abbreviated transcription (Latin):
odie &facietua. abscondar
similistultitia dõ
ar bitratus est ignorare:
& peramos deimpiis
& peccatoribus dicitur si aebscon¬
derent se eeboccilis meis in pra¬
fundum maris Ibiman decbo
draconi & mor debit eos
unde quamiuscliquis sacpiens
sit & feruentioris ingenu .
si non habuerit di sapientiam atque
doctrinam Dicamus de eo
Nisi dñs ae dificauerit domum
qui custo diteam. Cuinos faciamus
simile nisi dñs ccdiuuerit scientiã
in uanum laborat. qui seputat ẽẽ
sapientem Nisidñs omni custodi¬
a serucuerit. Cornr̃m. Inuanum
ui gilcet quiputat illud
sua diligentia. posse seruari
Peruersa est inquid.
haec uestra cogitatio
ut factorem put&is Nescire
quod fecit. & crectorem igno¬
rare creaturam suam..
quasisilutum & opus dicat
figulo & factori suo
non me fecisti
uel non bene fecisti. Nec intelle¬
gis facturcm tuam.
hoc testimonio clus uerbis
copõs Ytitur cdromanos
Ubi dedĩ profundec scientice.
dis putat & hominum.
uult calum niam confutare

Expanded text:
hodie a facie tua, abscondar hodie a facie tua, abscondar , simili stultitia Deum arbitratus est ignorare. Et per Amos de impiis et peccatoribus dicitur: Si absconderint se ab oculis meis in profundo maris: ibi mandabo draconi, e mordebit eos . Unde quamvis aliquis sapiens sit et ferventioris ingenii, si non habuerit Dei sapientiam atque doctrinam, dicamus de eo: nisi dominus aedificauerit domum. qui cussimile: Nisi Dominus adjuverit scientiam, in vanum laborat qui se putat esse sapientem. Nisi Dominus omni custodia servaverit cor nostrum, in vanum vigilat qui putat illud sua diligentia posse servari. Perversa est, inquit, haec vestra cogitatio, ut factorem putetis nescire quod fecit, et Creatorem ignorare creaturam suam, quasi si lutum et opus dicat figulo et factori suo, non me fecisti, vel non me bene fecisti, nec intelligis facturam tuam. Hoc testimonio aliis verbis Apostolus utitur ad Romanos ubi de Dei profunda scientia disputat, et hominum vult calumniam confutare:
Abbreviated transcription (Latin):
÷ factura factorisuo non sapienter
÷ fecistime. Aut figmentum sactori¬
÷ suo Nontume fecisti urs
aduersus eosdem dequib: supra
dixerat. perdam sapienticom
scopientium. & intelle¬
gentiam prudentium
reprobabo siueut propheta
scribit cobscondcam &icem
nuncsermodĩ dirigitur.
qui sa pientes sunt in sem& ipsis
& in conspectusuo prudentes
De quihus rectissime illud
intellegi potest
Defecerunt scrutantes scruti¬
nia Cumscriptum sit dedi
sicpientiao sienim quis perfectus
fuerit infilur hominum
absq: tuc sapientia. Innihili
reput cbitur qui idcir co
corbitrantur dm̃ suc nescire.
consilico quicc inte nebris sunt
quod nullus eos intellegat. Non
÷ tenebrae non obscurabuntur
÷ate & nox sicut dies in luminabitꝰ
÷ & sicut tenebrce eius ita & lux euis
Hoc ergo redecepti
& eucc. Audientes sonitum
pedum deccmbulcctis in paera¬
disum di. Absconde¬
runt sesub arbore in qua erat
scientiaboni & mali :
Cainquoque dicenssie icis me

Expanded text:
 factura factori suo, non sapienter  factura factori suo, non sapienter me fecisti, aut figmentum fictori suo, non tu me fecisti? Adversum eosdem de quibus supra dixerat, perdam sapientiam sapientium, et intelligentiam prudentium reprobabo, sive ut propheta scribit, abscondam: nunc etiam Dei sermo dirigitur, qui sapientes sunt in semetipsis, et in conspectu suo prudentes. De quibus rectissime illud intelligi potest: Defecerunt scrutantes scrutinio ; cum scriptum sit de Dei sapientia: Si enim quis perfectus fuerit in filiis hominum absque tua sapientia, in nihil reputabitur . Qui idcirco arbitrantur Deum sua nescire consilia, quia in tenebris sunt quod nullus eos intelligat; non um dicitur: Tenebrae non obscurabuntur a te: et nox sicut dies illuminabitur . Et: Sicut tenebrae ejus, ita et lux ejus Hoc errore decepti Adam et Eva, audientes sonitum pedum deambulantis in paradiso 396 Dei, absconderunt se sub arbore, in qua erat scientia boni et mali; ac Cain quoque dicens: Si ejicis me