comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
aliquã excusationẽ. ut ñ ꝑ se sed ꝑdocto¬
res pessimos errasse uideantur. Unde &.
ler. ũba coꝵ excusationes falsas transtu.¬
lerunt. quas ꝓpħa deuitat dicens. Me
declines cor meũ in uerba malitię. ad er¬
cusandas excusationes in peccatis. Libent᷑
uitis nr̃is applaudimꝰ. & superati uolup¬
tatib obtendimꝰ carnis infirmitatẽ. aut
dura maiorũ imperia. Unde u̾ba & ui¬
siones hereticoꝵ in utiles erunt. & fe¬
rient fędus nequaquã cũ dõ. sed cum
a maritudine: quȩ cũ dies iudicii uenerit
germinabit suꝑ sulcos agri eoꝵ. ut qͥ
seminauert in gaudio. metant in lacri¬
mis: qui riserunt fleant. qui habuert¬

Expanded text:
aliquam excusationem, ut non per se, sed per doctoaliquam excusationem, ut non per se, sed per doctores pessimos errasse videantur. Unde et LXX verba eorum, excusationes falsas transtulerunt, quas propheta devitat, dicens: Ne declines cor meum in verba malitiae, ad excusandas excusationes in peccatis . Libenter vitiis nostris applaudimus, et superati voluptatibus, obtendimus carnis infirmitatem, aut dura majorum imperia: unde verba et visiones haereticorum inutiles erunt. Et ferient foedus, nequaquam cum Deo, sed cum amaritudine, quae cum dies judicii advenerit, germinabit super sulcos agri eorum, ut qui seminaverunt in gaudio, metant in lacrymis: qui riserunt, fleant: qui habuer
Abbreviated transcription (Latin):
cium. siue at poctic. quã latine in gra¬
men uertimꝰ. Est enĩ genus herbȩ
calamo simile. quȩ ꝑ singula genicu¬
la fruticẽ sursũ & radicẽ mittit deor¬
sum: rursũq ipsi fructices & uirgul¬
ta alterius herbę seminaria sunt.
Atq ita in breui tẽpore si ñ imis radi¬
cibus effodiatur. totos agros uepriũ
similes facit. Deniq etiã si sicca eius
aliqua pars dũ mͦ geniculũ habet.
suꝑ cult̾a terrã ceciderit. om̃a replet
gramine. Hȩc diximꝰ iuxta laer inter¬
p̃tes. Ceterũ in hebraico Rõs. scriptũ
habet. qđ in amaritudine uertitur
in mundũ istũ ueni. & de aliis scrip.¬
tum est. qͥd̃ recipiant ampliꝰ udiciũ.
Discipłi quoq contrarioꝵ dogmatũ
cũ eoꝵ fuerint contrita m̃dacia &
arae luciq subuersi. sero dicent.
Non habemꝰ reges qͥ nobis prius im¬
perauerant. qͥb decipientib dñm ñ
timiumꝰ. Quid enĩ nobis ꝓfuit eos
sequi. quoꝵ innecessitate ñ habemiꝰ
auxiliũ: Haec loquentur querentes

Expanded text:
cium, sive ἄγροστις, quam Latine in gramen vertimus. Est enim genus herbae calamo simile, quae per singula genicula fruticem sursum et radicem mittit deorsum, rursusque ipsi frutices et virgulta alterius herbae seminaria sunt, atque ita in brevi tempore si non imis radicibus effodiatur, totos agros veprium similes facit. Denique etiam si sicca ejus aliqua pars, dummodo geniculum habeat, super cultam terram ceciderit, omnia replet gramine. Haec diximus juxta LXX interpretes, caeterum in Hebraico ROS   scriptum habet, quod in amaritudinem vertitur, in mundum istum veni : et de aliis scriptum est, quod recipiant amplius judicium . Discipuli quoque contrariorum dogmatum, cum eorum fuerint contrita mendacia, et arae lucique subversi, sero dicent: Non habemus reges qui nobis prius imperaverant, quibus decipientibus, Dominum non timuimus; quid enim nobis profuit illos sequi, quorum in necessitate non sentimus auxilium? Haec loquentur quaerentes
Abbreviated transcription (Latin):
errorũ tenebris uera sua luce fruit᷑. Vndebene infine a poc alyp¬
sis quȩ clausula quasi signaculũ ẽ totius diuinȩ scripturȩ dicit᷑.
Siquis apposueritadhȩc. ad pon& suꝑ illũ ds̃ plagas scriptas in libro
isto. Et siquis diminuerit deuerbis libri huiꝰ ꝓphetię. auferaͣt¬
ds̃ partẽ eiꝰ delibro uitȩ & deciuitate scã & de his quȩ scripta sunt
in libro isto. Difficilia aut̃ intellectu inepłis pauli quȩ ab indoctis
& instabilib dicit e̾e deprauata. illa st̃maxime. in quib degrã dĩ¬

Expanded text:
errorum tenebris, vera sua luce fruitur. Unde bene in fine Apocalyperrorum tenebris, vera sua luce fruitur. Unde bene in fine Apocalypsis, quae clausula et quasi signaculum est totius divinae Scripturae, dicSi quis apposuerit ad haec, apponat super illum Deus plagas scriptas in libro isto, et si quis diminuerit de verbis prophetiaeDeus partem ejus de libro vitae et de civitate sancta, et de his quae scripta sunt in libro isto . Difficilia autem intellectu in Epistolis Pauli, quae ab indoctis et instabilibus dicit esse depravata, illa sunt maxime in quibus de grati
Abbreviated transcription (Latin):
Tales e̾t̾ ad inuicẽ ñ quilib& mortaliũ sedillisolinor̃ quididicer
ad ño mites eo̾ & humi les corde. qui sciunt honore inuicem
p̃uenire. In quib: st̃ quȩdã difficilia intellectu quȩ indocti¬
ras heretici deprauant. Nulluꝰ ẽ enĩ uł noua uł ueteris testi¬
m̃ti liber. in quo ñ multa ꝑse intellexerint. Sed & ipsas sepe
scripcuras a suo statu ꝑuertert̃. uł demendo uł addendo uel
suo erasise qđ saluatorait quia ds̃ sp̃s ẽ. quia nolebant credere qd
lum̃ scientie nec stabilitatẽ hab& mentis. qua in t̾doctos donec eru¬
diant᷑ ꝑmaneant. Vnicũ nãq in doctis remediũ ẽ humili stabili¬
tate doctor uerbis auditũ p̃bere: quia stabilitatis grãm quã here¬
tici ñ habent᷑ liento suꝑbiȩ quasi palea leuis &iã de ecclã tollunt᷑
Dequib bene sub dit᷑. Ad suã ipsor̃ ꝑditionẽ. Quia quiscripturas
scãs deprauare. qui fidẽ catholicã turbare acꝑuertere conant᷑.

Expanded text:
Tales esse ad invicem non quilibet mortalium, sed illi soli norunt, qui didicerunt a Domino mites esse et humiles corde, qui sciunt honore invicem praevenire. In quibus sunt quaedam difficilia intellectu, etras haeretici depravant. Nullus est enim vel Novi vel Veteris Testamenti liber in quo non multa perverse intellexerint. Sed et ipsas saepe Scripturas a suo statu perverterunt, vel demendo, vel addendo, vel elio erasisse quod Salvator ait: Quia Deus spiritus est , quia nolebant credere quolumen scientiae, nec stabilitatem habent mentis, qua inter doctos donec erudiantur permaneant. Unicum namque indoctis remedium est, humili stabilitate doctorum verbis auditum praebere. Quam stabilitatis gratiam, quia haeretici non habent, vento superbiae quasi palea levis, etiam de Ecclesia tolluntur. De quibus bene subditur: Ad suam ipsorum perditionem. Quia qui Scripturas sanctas depravare, qui fidem catholicam turbare ac pervertere conantur,
Abbreviated transcription (Latin):
dño miserante recepit. Exitũ quoq dñi in crucequẽ longanimit̃ suscepit
as stantes ipsi uidistis. sed & głam resurrectionis & ascensionis eiꝰ ad
cȩlos euangelica p̃dicatione didicistis. Quia misericors ẽ dñs &mi¬
serator. ut uel inp̃senti suos a tẽptationib liber& & ꝓ constanti a
fidei etiã corã hominib uiuentes glorifica uel post mortem
in occulto coron& & nec sic quidẽ ab hominib: memoriã qu
ruere laudis auferat.

Expanded text:
Domino miserante, recepit. Exitum quoque Domini in cruce quem longanimiter suscepit, Domino miserante, recepit. Exitum quoque Domini in cruce quem longanimiter suscepit, astantes ipsi vidistis, sed et gloriam resurrectionis et ascensionis ejus ad coelos, evangelica praedicatione didicistis. Quia misericors est Dominus et miserator. Ut vel in praesenti suos a tentationibus liberet, et pro constantia fidei etiam coram hominibus viventes glorificet, vel post mortem in occulto coronet, et ne sic quidem ab hominibus memoriam quam meruere laudis auferat.
Abbreviated transcription (Latin):
ur̃is quȩ singuli meruistis. Exẽplũ accipite fr̃s exitꝰ mali & longani¬
mitatis. I ab oris & patientie ꝓphetas. qui locuti sunt in nomine dnĩ:
ete in quit quia ꝓphetȩ qui tã scĩ erant. tã in munes ade
ꝑ eos sua misteria loqueretur homnib excitũ malũ habuert̃ mortẽ
patiendo ab in fidelib. ut zacharias & urias & machabei martires.
nec tam̃ ꝓ huuis modi exitu ingemiscere sed eũ potius l¬
mit̃ ferre uolebant. Ali longos sustinuere labores. sed hos pati¬
ent̃ &sine murmuratione tulere: ut noe in edificatione arcȩ ꝑ
centũ annos. Morses in ereptione & ducatu populi ꝑannos xl. Dauid
ilio sine culpa ꝑ pesso. io seph inseruitio frm fraude suso
Adutrĩq aut̃ firmũ & imitabile sub iunxit exẽplũ dicens. Patien¬
tiã iob audistis. & finẽ dñi ili distis. Laborẽ inquit & patientiã
iob lectione cognouistis. & quia duplicia cuncti quȩ hostis fraude ꝑdidit

Expanded text:
vestris, quae singuli meruistis. Exemplum accipite, fratres, exitus mali, et longanimitatis, et laboris, et patientiae, prophetas qui locuti sunt in nomine Domini. Videte, inquit, quia prophetae qui tam sancti erant, tam immunes a de eos sua mysteria loqueretur hominibus, exitum malum habuerunt mortem patiendo ab infidelibus, ut Zacharias, Urias, et Machabaei martyres. Nec tamen hujusmodi exitu ingemiscere, sed eum potius longanimiter ferre volebant. Alii longos sustinuere labores, sed hos patienter et sine murmuratione tulere, ut Noe in aedificatione arcae per centum annos, Moyses in ereptione et ducatu populi per annos XL, David in exsilio sine culpa perpesso, Joseph in servitio fratrum fraude suscepto. Ad utraque autem firmum et immutabile subjunxit exemplum dicens: Sufferentiam Job audistis, et finem Domini vidistis. Laborem, inquit, et patientiam Job lectione cognovistis, et quia duplicia cuncta, quae hostis fraude perdidit,
Abbreviated transcription (Latin):
nũ : & cetera. Si ille ꝓt̾rȩ fructu quẽ expectat & tẽporalẽ sperat ꝓ uenire
tanta patient̃ laborat. quanto magis uos ꝓcęlestis fructu mercedis
quẽ ꝑ petuo possidere ualetis om̃a nẽ ad uersa sustinere debetis : Acer¬
pietis enĩ euos tẽporaneũ fructũ. uitã uidelic& animȩ post mortem :¬
ccipietis & serotinũ. carnis in corruptione̾ in iudicio. Uelo

Expanded text:
num, etc. Si ille pro terrae fructu quem exspectat, et temporalem sperat provenire, tam patienter laborat, quanto magis vos pro coelestis fructu mercedis, quem perpetuo possidere valetis, omnia nunc adversa sustinere debetis? Accipietis etenim vos temporalem fructum, vitam videlicet animae post mortem. Accipietis et serotin
Abbreviated transcription (Latin):
inagna equalit̃ ipse conspicit: & quidẽ petrus siboc dedie u¬
dici uell& tantũ intelligi. qd uere tantȩ e̾& longitudinis
quantȩ sunt mille anni nr̃i. poterat utiq aꝑtius suã indicare
sententiã neq opꝰ e̾& addere apud dñm. quia ille dies ultimꝰ
tantȩ ẽe longitudinis ut etiã hominib cunctis ubi aduenis

Expanded text:
it. Et quidem Petrus si hoc de die judicii vellet tantum intelligi, quod vere tantae esset longitudinis quantae sunt mille anni nostri, poterat utique apertius suam indicare sententiam, neque opus esset addere, apud Dominum, quia ille dies ultimus si tantae esset longitudinis, etiam hominibus cunctis ubi adveniss
Abbreviated transcription (Latin):
es iudicii tantã habͤ at longitudinẽ quantã millt an¬
nor̃ spatiũ. ñ considerantes quia ñ ait simplicit̾ erit unꝰ
dies si c̃ mille anni: Sed unꝰ in qͥt dies apud dñm sic̃ mille
anni. qui animurũ in cognitione diuinȩ uirtutis & p̃¬
terita & futura & p̃sentia ȩqualit̾ p̾sentia constant.
Et quȩ longa nob & quȩ breuia uident᷑ tẽporũ curricula.
ȩqualis utiq sunt spatii apud conditorẽ tẽporũ: iuxta
illud psalmistȩ. Qm̃ mille anni ante oculos tuos sicut
mille annos ñ diei futuro iudicii sed diei hesterno quip̃
pars noctis assimilat. ĩtabeatꝰ petrus unũquẽq diẽ scłi p̃sentis
mille annis. & mille annͦ s unicuiq diei apud dnm̃ ȩquiperat:¬

Expanded text:
udinem, quantam mille annorum spatium, non considerantes quia non ait simpliciter erit unus dies sicut mille anni, sed: Unus, inquit, dies apud Dominum sicut mille anni. Quia nimirum in cognitione divinae virtutis, et praeterita, et futura, et praesentia aequaliter constant. Et quae longa nobis et quae brevia videntur temporum curricula, aequalis utique sunt spatii apud Conditorem temporum, juxta illud Psalmistae: Quoniam mille anni ante oculos tuos, sicut mille annos non diei futuro judicii, sed diei hesterno qui prpars noctis, assimilat, ita beatus Petrus quasi unumquemque diem saeculi praesentis mille annis et mille annos unicuique diei apud Dominum aequiparat
Abbreviated transcription (Latin):
entes babilonis. Et egressa sententia. sapientes int̃̾ ficiebant᷑.¬
danihel & tres pueri non sint ingressi ad regẽ cũ aliis sapientib.
& plata sententia iubeant᷑ perire cũ cȩteris. Quodita ȩdisser̃.
ut eo tẽpore quorex prȩiia & dona & honorẽ maximũ ꝓmit¬
tebat ire noluerint. ne inpudent̃ diuitias & dignitat᷑e chal¬
daicã uiderent᷑ appetere : Aut certe ipsi chaldȩi inuidentes
gle eor̃ & scientiȩ soli in gressisint quasi solipmia ꝑcepturi. &
postea inpericulo uoluerint habere consortes. quos in spe glãe
refutauerant. Et in t̾rogauit danihel eũ qui arege acceperat
potestatẽ quã ob causã tã crudelissententia a facie regis ẽe egre¬
sa. Scientes chaldȩi qod decuplũ suꝑ cunctos ariolos & magos
quierant in uni uersa chaldea danibel & tres pueri saperent
& in telligerent. cę̧lauerant eos int̃rogationẽ regis: ne prȩ¬

Expanded text:
entes Babylonis. Et egressa sententia sapientes interficiebantentes Babylonis. Et egressa sententia sapientes interficiebantDaniel et tres pueri non sint ingressi ad regem cum aliis sapientibus, et prolata sententia jubeantur perire cum caeteris. Quod ita edisserunt, ut eo tempore quo rex praemia et dona, et honorem maximum promittebat, ire noluerint, ne impudenter divitias et dignitatem Chaldaicam viderentur appetere. Aut certe ipsi Chaldaei invidentes gloriae eorum et scientiae, soli ingressi sunt, quasi soli praemia percepturi, et postea in periculo voluerint habere consortes quos in spe gloriae refutaverant. Et interrogavit eum qui a rege acceperat 629 potestatem, quam ob causam tam crudelis sententia a facie regis esset egressa. Scientes Chaldaei, quod decuplum super cunctos hariolos et magos qui erant in universa Chaldaea, Daniel et tres pueri saperent et intelligerent, celaverunt eos interrogationem regis, ne prae
Abbreviated transcription (Latin):
Uisi indicaueritis mihi sõniũ & coniecturã eiꝰ. peribitis uos. &
domꝰ urãe publicabunt᷑: & reliqͣ. Cõminatꝰ ẽ poenã. ꝓponit
& praemia c Vt si potuerint sõniũ dicere: consequenter
credat & iã his quae incerta sunt. hoc .ẽ qiđ signific& sõniũ
uod si non potuerint eadicere dequib rex implerisq confu¬
sus poterat recordari. & iã futurȩ int̾p̃tationis ꝑdant fide.
Deniq sequit᷑. Sõniũ dicite mihi. ut sciã qđ int̃̾p̃tationẽ
grauis ẽ. nec repperiet᷑ quisquã qui indic&. illũ inc̃spectu re¬
gis. exceptis diis quor̃ non ẽ cũ hominib conuersatio. Confi¬
tent᷑ magi. confitent᷑ arioli. & omĩs scientia sȩcularis litte¬
rature praescientiã futuror̃ non ẽẽ hominũ : seddĩ. Ex quo
ꝓbat᷑ ꝓphetas dĩspũ locutos. qui futura ceciner̃t. Quoaudito.
rex infurore & inira magna praecepit ut perirent om̃s sapi¬

Expanded text:
Nisi indicaveritis mihi somnium et conjecturam ejus, peribitis vos, et Nisi indicaveritis mihi somnium et conjecturam ejus, peribitis vos, et domus vestrae publicabuntur, etc. Comminatus est poenam, proponit et praemia: ut si potuerint somnium dicere, consequenter credat etiam his quae incerta sunt, hoc est, quid significet somnium. Quod si non potuerint ea dicere, de quibus rex in plerisque confusus poterat recordari, etiam futurae interpretationis perdant fidem. Denique sequitur. Somnium itaque dicite mihi, ut sciam quod interpretationem gravis est nec repperietur quisquam qui indicet illum in conspectu regis exceptis diis quorum non est cum hominibus conversatio tentur magi, confitentur harioli, et omnis scientia saecularis litteraturae, praescientiam futurorum non esse hominum, sed Dei. Ex quo probatur prophetas Dei spiritu locutos, qui futura cecinerunt. Quo audito, rex in furore et ira magna praecepit, ut perirent omnes sapi
Abbreviated transcription (Latin):
mathematichos uocat. Consuetudo autẽ & sermo cõmu¬
nis magos ꝓmaleficis accipit. qui alit̃ habent᷑ apud gentẽ¬
suã. eo qod̾ sint philasophi chaldeor̃ Et artis huiusscientia:
reges quoq & principes eiꝰdẽ gentis om̃a faciunt. Vnde & in
natiuitate dñi saluatoris ipsi primi ortũ eiꝰ intellexerunt.
& uenientes in scãm bethleem adoͣuer̃ puerũ stella de super
ostendente. Et dix̃ adeos rex. Vidi sõniũ. & mente con¬
fusus ignoro quid uiderim. Umbra quȩdã & ut itadicã
aura sõnii atq uestigiũ remansit in corde regis. ut referen¬
tib aliis possit reminiscieor̃ quae uiderat. & ne quaqua cũ
deciperent mentientes. Pesponder̃ chaldȩi regi siriace.¬
tur hebrȩo: Ab hoc loco usq ad uisionẽ annit̾tu regis bal¬
thasar quã danihel uidit insusis. hebraicis quidẽ lit teris¬
edlingua scribunt᷑ chaldaica. quã hic siriacã uocam

Expanded text:
mathematicos vocat. Consuetudo autem et sermo commumathematicos vocat. Consuetudo autem et sermo communis magos suam. Eo quod sint philosophi Chaldaeorum, et ad artis huius scientiam, reges quoque et principes ejusdem gentis omnia faciunt. Unde et in nativitate Domini Salvatoris ipsi primum ortum ejus intellexerunt, et venientes in sanctam Bethleem, adoraverunt puerum, stella desuper ostendente . Et dixit ad eos rex: Vidi somnium, et mente confusus ignoro quid viderim. Umbra quaedam, et ut ita dicam, aura somnii atque vestigium remansit in corde regis: ut referentibus aliis, 628 posset reminisci eorum quae viderat, et nequaquam eum deciperent mentientes. Responderunt Chaldaei regi Syriace.tur Hebraeo. Ab hoc loco usque ad visionem anni tertii regis Balthasar, quam Daniel vidit in Susis, Hebraicis quidem litteris, sed lingua scribuntur Chaldaica, quam vocat hic Syriacam.
Abbreviated transcription (Latin):
harbararit̃ nomudȩae tantũ & chaldeor: sed assi¬
riorũ quoq & aegyptiorũ & moabitarũ & reliqͥrũ
nationũ quas dño concedente superarat. Vnde de iose¬
hus indecimo antiquitatũ scribit libro. Postai
cundũ ȩgyptiae uastitatis rex nabuchodonosor uidit mi¬
rabile sõniũ. Et cont̾ritꝰ ẽ spiritꝰ eiꝰ. & somniũ eiꝰ fiit ab eo
Vidit rex impius sõniũ futuror̃. ut int̾ p̃tante sco danihele qđ
uiderat. ds̃ glorificet᷑ & captiuor̃ dõ que in captiuitate serui¬
ntiũ sit grande solatiũ. Hoc idẽ depharaone legimꝰ
quod pharao & nabuchodonosor uidere meruerint: sed quod
io seph & danihel digni extiterint qui int̾ p̃tatione eor om̃ib
praeferrent᷑. Praecepit ergorex ut conuocarent᷑ arioli&
IAoI AOyc̃ int̃p̃tatisunt. id.ẽ in cantatores. Ergo
qui desingulis philosophant᷑. Malefici qui sanguine utunt᷑
&uictimis & sepe contingunt corpora mortuor. Porro

Expanded text:
barbararum, non Judaeae tantum et Chaldaeorum, sed Assybarbararum, non Judaeae tantum et Chaldaeorum, sed Assyriorum quoque et Aegyptiorum, et Moabitarum, et reliquarum nationum, quas, Domino concedente, superarat. Unde et Josephus in decimo Antiquitatum scribit libro: Post annum secundum Aegyptiae vastitatis, rex Nabuchodonosor vidit mirabile somnium, et conterritus est spiritus ejus, et somnium ejus fugit ab eo. Vidit rex impius somnium futurorum, ut interpretante sancto quod viderat, Deus glorificaretur; et captivorum Deoque in captivitate servientium sit grande solatium. Hoc idem in Pharaone legimus, non quod Pharao et Nabuchodonosor videre meruerint, sed quod Joseph et Daniel digni exstiterint, qui interpretatione eorum omnibus praeferrentur. Praecepit ergo rex, ut convocarentur harioli, ἐπαοιδοὺς interpretati sunt, id est, incantatores. Ergo qui de singulis philosophantur: Malefici, qui sanguine utuntur et victimis, et saepe contingunt corpora mortuorum. Porro
Abbreviated transcription (Latin):
Itome uerbũ sapientiae & intellectꝰ quod sciscitatus eͣst
ab eis rex inuenit in eis decuplũ suꝑ cunctos ario los &
magos qui erant in uni uerso regnõ eiꝰ. Proariolis &ema¬
gis uulgata editio sophistas & philoso phos trans tulit .
Non uixta hanc philosophiã & sophisticã disciplinã quã
grecor eruditio pollicetur. sed al octrinã gentis barba
quausq hodie chaldei philosophantur.Fuit autẽ
dani hol usq ad annũ primũ cyri regis. Dicemꝰ in con¬
sequentib: quomodo quiusa: ad annũ primũ cyriregis
hnc fuissedescribitur. postea tertio anno eiꝰ dẽ cẏriregis
&eprimo darii fuisse memoretur. uisio. io¬
ANNO secundo regni nabuchodo nosor uidit nabu
chodo nosar sõniũ & reliꝗͦ. Si post tres annos pueri
ingressisunt in conspectu eius ut ipse p̾ceperat.
quomudo nui secundo anno regnisui somnium
uidisse narratur Quodita soluunt hebraei
Secundũ hic annũ dici regnigius om̃ium gentiũ

Expanded text:
Et omne verbum sapientiae et intellectus quod sciscitEt omne verbum sapientiae et intellectus quod sciscitab eis rex, inuenit in eis decuplum super cunctos ariolos et magos, qui erant in uniuerso regno eius. Certe negis, vulgata editio sophistas et philosophos transtulit: non juxta hanc philosophiam et sophisticam disciplinam, quam Graecorum eruditio pollicetur; sed juxta doctrinam gentis barbarae, qua usque hodie Chaldaei philosophantur. Fuit autem Daniel usque ad annum primum Cyri regis. Dicemus in consequentibus, quomodo qui usque ad annum primum regis Cyri hic fuisse describitur, postea tertio anno ejusdem Cyri regis, et primo Darii fuisse memoretur. In anno secchodonosor somnium . Si post tres annos pueri ingressi sunt in conspectu ejus, ut ipse praeceperat, quomodo secundo anno rvidisse narratur? Quod ita solvunt Hebraei, secundum hic annum dici regni ejus, omnium 627 gentium
Abbreviated transcription (Latin):
polliceri aesu uilioris cibi. sed & tẽpus constituere. Non
ẽ ergo temeritatis sed fidei. ob quã regias dapes contẽp¬
serant. Pueris autẽ his dedit ds̃scientiã & disciplinã
in om̃i libro & sapientia: daniheli aut̃ dedit intelligen¬
tiã om̃ium uisionũ & sõnior. Nota qođ ds̃ dederit scĩ
pueris scientiã & disciplinã saeculariũ lit terarũ in om̃i
libro & sapientia. Proquo simmachus int̃p̃tatꝰ ẽ artẽ
gr̃amatica. ut cuncta quae legebant intelligerent. &
Spũ dĩ dechaldeor̃ scientia iudicarent. Danihel autẽ
hoc ex tra tres pueros habebat insigne. qođ uisiones & sõnia
sagacimente cernebat. ut quod alii uidebant infantas¬
mate : hic ocul is cordis aspicer&. Conpletis itaq dieb p̾
quos dixerat rex ut introducerentur : introduxit eos pri¬
positꝰ eunuchor in conspectu nabuchodonosor. Conple¬
tos dies : triennii tẽpus in tellige quod rex constituerat.
ut enutriti trib annis postea starent in conspecturegis.

Expanded text:
polliceri esu vilioris cibi, sed et tempus statuere. Non est ergo temeritatis, sed fidei, ob quam regias dapes contempserunt. Pueris autem his dedit Deus scientiam et disciplinam in omni libro et sapientia, Danieli autem intelligentiam omnium visionum et somniorum. Nota quod Deus dederit sanctis pueris scientiam et disciplinam saecularium litterarum in omni libro et sapientia. Pro quo Symmachus interpretatus est, artem grammaticam, ut cuncta quae legebant, intelligerent, et spiritu Dei de Chaldaeorum scientia judicarent. Daniel autem hoc extra tres pueros habebat insigne, quod visiones et somnisagaci mente cernebat: ut quod alii videbant in phantasmate, hic oculis cordis aspiceret. Completis itaque diebus, post quos dixerat rex ut introducerentur, introduxit eos praepositus eunuchorum in conspectu Nabuchodonosor. Completos dies, triennii tempus intellige, quod rex constituerat, ut enutriti tribus annis, postea starent in conspectu regis.
Abbreviated transcription (Latin):
inquinq libros mossi. De confusione linguarũ lib .i. Denatura & in¬
uentione lib̵ .i. Dehis quȩ sensu p̃ camͣ & de testam lib̵ .i. Deeruditione¬

Expanded text:
in quinque libros Moysi, de Confusione linguarum liber unus, de Natura et Inin quinque libros Moysi, de Confusione linguarum liber unus, de Natura et Inventione liber unus, de His quae sensu precamur et detestamur lib
Abbreviated transcription (Latin):
cũ eissunt fr̃es. assert̃ auctorẽ e̾e̾ libri qͥ apellat᷑ ẽ pastor & apud
quasdã greciȩ ecclãs etiã publicelegit᷑. reueła utilis liber. multi¬
q de eo scriptor ueterũ usur pauere testimonia. Sed apudlatinos¬
degenere sacerdotũ. id circo a nobis int̾ scriptores ecclesiasticos
ponit᷑. quia librũ deprima marci euangeliste apud alexan drina
scribens ȩcclãm. inur̃or laude uersatꝰ ẽ: ñ solũ eos ibi sed in multis
quoq ꝓuintus e̾e memorans. & habitacula eor̃ dicens monasteria.
lucas refert primũ ierusolimȩ fuisse credentes Aunt hunc subgaio
calicula romȩ periclitatũ. quolegatꝰ gentis suȩ missus erat. cũ scđauice
ueniss& ad claudiũ ineadẽ urbe locutũ e̾e cũ apło petro. eiꝰq habuisse
amicitias: & obhanocausã etiã marci disciplĩ apud alexandriã secta¬
tores ornasse laudib suis. Extant huiꝰ p̃clara & innum erabili a oꝑa

Expanded text:
auctorem esse libri qui appellatur Pastor: et apud quasdam Graeciae ecclesias etiam publice legitur. Revera utilis liber, multique de eo scriptorum veterum usurpavere testimonia; sed apud Latinosgenere sacerdotum, idcirco a nobis inter scriptores ecclesiasticos ponitur, quia librum de prima Marci evangelistae apud Alexandriam scribens Ecclesia, in nostrorum laude versatus est, non solum eos ibi, sed in multis quoque provinciis esse memorans, et habitacula eorum dicens monasteria. Lucas refert , primum Hierosolymae fuisse credentes. Aiunt hunc sub Caio Caligula Romae periclitatum, quo legatus gentis suae missus fuerat. Cum secunda vice venisset ad Claudium, in eadem urbe locutum esse cum apostolo Petro, ejusque habuisse amicitias, et ob hanc causam, etiam Marci, discipuli Petri, apud Alexandriam sectatores ornasse laudibus suis. Exstant hujus praeclara et innumerabilia opera,
Abbreviated transcription (Latin):
appionẽ grãmaticũ alexandrinũ : qͥ sub caligula legatꝰ missus. &¬
exparte gentiliũ contra philonẽ etiã librũ uituperationẽ gentis
ber̃ sunt digesta martiria. Hic in octauo decimo antiqͥtatũ libro
manifestissime confitet᷑ ꝓpt̃ magnitudinẽ signor xp̃m apha¬
riseis int̃fectũ. & iohannẽ baptistã uere ꝓphętã fuisse. & ꝓpt̃¬
modũ. Eodẽ tẽpore fuit ihe sapiens uir. sitam̃ uirũ eũ oport& dice¬
re Erat enĩmirabiliũ patrator operũ. & doctor eor̃ qͥ libent̃ uerasus¬
cipint Plurimos quoq tã deuidȩis quã degentib sui habuit: sec¬
tatores & credebat᷑ e̾e̾ xp̃c. Cũq iniidȩa nr̃or principũ crucieũ
pilatꝰ addixit: nihi lominꝰ qͥ primũ dilexer̃ ꝑ seuerauer. apparuit enĩ¬
eis t̃tia die uiuens. multa hę̧o & alia mirabilia carminib ꝓphęta¬

Expanded text:
Appionem grammaticum Alexandrinum, qui sub Caligula legatus missus Appionem grammaticum Alexandrinum, qui sub Caligula legatus missus ex parte Gentilium, contra Philonem etiam librum, vituperationem gentis baeorum sunt digesta martyria. Hic in decimo octavo Antiquitatum libro, manifestissime confitetur, propter magnitudinem signorum, Christum a Pharisaeis interfectum, et Joannem Baptistam vere modum: Eo tempore fuit Jesus sapiens vir, si tamen virum eum oportet dicere. Erat autem mirabilium patrator operum, et doctor eorum qui libenter vera suscipiunt. Plurimos quoque tam de Judaeis quam de gentibus sui habuit sectatores, credebatur Christus. Cumque invidia nostrorum principum cruci eum Pilatus addixisset, nihilominus queis tertia die vivens. Multa et haec alia mirabilia carminibus Propheta
Abbreviated transcription (Latin):
luis indicib de agricultura duo. de ebrietate duo. Sunt
philonẽ sequit᷑. aut platonẽ philo. Tanta ẽ simi litudo sensuũ & eloquii:¬
CICIuS anneus seneca cordubensis. sotionis stoĩci
disciplus & patruus lucanipoetȩ. continentissimȩ fuit uitȩ.
non ponerẽ incatalogo sc̃or nisi me ille ȩpłȩ ꝓuocarent quȩ legunt᷑
a plurimis pauli ad senecã. & senecȩ ad paulũ. in qͥb cũ e̾& neronis
magist᷑ & illius tẽp̃ris potentissimꝰ. obtare sedicit eiꝰ ee lociapud¬
suos. cuiꝰ sit paulus int̾xp̃i anos. Hic ante bienniũ quã petrus &
paulus martirio coronarent᷑ a nerone in t̃fectꝰ ẽ.¬
cũ tito filio eiꝰ relictꝰ ẽ. Hic romã ueniens septẽ libros iudaicȩ cap¬
tiuitatis imperatorib patri filioq obtulit. qͥ & bibliothecȩpuplicȩ
traditi sunt: & ob ingenii glãm. sta tuã quoq romȩ meruit. Scrip¬
sit aut̃ & alios ax antiqͥ tatũ libros. ab exordio mundi usq ad quar¬

Expanded text:
liis indicibus, de Agricultura duo, de Ebrietate duo. Sunt Philonem sequitur, aut Platonem Philo: tanta est similitudo sensuum et eloquii"L. Anneus Seneca Cordubensis, Socionis Stoici discipulus et patruus Lucani poete, continentissime vite fuit. Quem non ponerem in cathalogo sanctorum, nisi me ille epistole provocarent, que leguntur a pluribus, Pauli ad Senecam et Senece ad Paulum. In quibus cum esset Neronis magister et illius temporis potentissimus, optare se dicit eisocios, cuius sit Paulus apud christianos. Hic ante biennium quam Petrus et Paulus martirio coronarentur, a Nerone interfectcum Tito filio ejus relictus est. Hic Romam veniens, septem libros Judaicae captivitatis Imperatoribus patri filioque obtulit, qui et bibliothecae publicae traditi sunt, et ob ingenii gloriam, statuam quoque meruit Romae. Scripsit autem et alios viginti Antiquitatum libros, ab exordio mundi, usque ad deci
Abbreviated transcription (Latin):
quia multi intantũ socordes ꝑuersi & inuere cundiex istun.
ut cũ deliciis inpurissimisuacent & eos ecrandissimis. Has tam̃
tes mercedẽ in ustitiȩ uoluptatẽ. & ex ponunt iuata illud
płi pauli. Tradidit illos ds̃ in desideria cordis eo
munditiã. ut contumelus afficiant corporasua in

Expanded text:
quia multi in tantum socordes, perversi et inverecundi, existunt, quia multi in tantum socordes, perversi et inverecundi, existunt, ut cum deliciis impurissimis vacent et exsecrandissimis, has tamen tes mercedem injustitiae voluptatem, et exponunt juxta illud apostoli Pauli: Tradidit illos Deus in desideria cordis eomunditia, ut contumeliis afficiant corpora sua in
Abbreviated transcription (Latin):
corruptioni carnis seruiant nihilominꝰ conuersationẽ
cor quicaste uiuunt blaspheiant . Cũ ipsiue  is tenent᷑
crrorib eis qui sanũ sapiunt. detrabere ñ cessant. Volup¬
tatẽ existimantes diei delicias co inquinationis & macul
Voluptas & in bono accipit᷑ & in malo. In bono quidẽ sicut
paradr̃sus uoluptatis dicit᷑. & sic̃ inpsalmo canit᷑. Et torren¬
te uoluptatis tuę potabis eos In malo aut̃ ut salomonait.
Adolescentia enĩ & uoluptas uana st̃. Sed & in different̾ acci¬
pit᷑ iuxta hoc qd sara dicebat. Postquã consenui & dominꝰ
meus uetulus ẽ. uoluptatio perã dabo : Voluptas ergo bo¬
na recte dies uocat᷑. qua scĩ quiq delectant᷑ in dñoNo
luptas aut̃ mala noctis ẽ. cũ reꝓbi adꝑficienda oꝑa tene¬
brarũ ꝑuerse delectant᷑. ꝑene aut̃ dicit᷑ de iniustis. quia uo¬
luptatẽ existiment dieidelicias coinquinationis & maculȩ.

Expanded text:
corruptioni carnis serviant, nihilominus conversationem corruptioni carnis serviant, nihilominus conversationem eorum qui caste vivunt blasphemant, cum ipsi vesanis teneantur erroribus, eis qui sanum sapiunt detrahere non cessant. Voluptatem existimantes diei delicias coinquinationis et maculae. Voluptas et in bono accipitur et in malo. In bono quidem, sicut paradisus voluptatis dicitur, et sicut in psalmo canitur: Et torrente voluptatis tuae potabis eos . In malo autem, ut Salomon ait: Adolescentia enim et voluptas vana sunt . Sed et indifferenter accipitur, juxta hoc quod Sara dicebat: Postquam senui et dominus meus vetulus est. voluptati operam dabo ? Voluptas ergo bona recte diei vocatur, qua sancti quique delectantur in Domino. Voluptas autem mala noctis est, cum reprobi ad perficienda opera tenebrarum perverse delectantur. Bene ergo dicit de injustis quod voluptatem existiment diei, delicias coinquinationis et maculae,
Abbreviated transcription (Latin):
ris quȩ hominib mala agenda ꝑsuadent iudicandꝰs ee
significabat. Hiuͦ ueluđinratio nabilia pecͦ natu
tionabilib animantib naturaleẽ causa pabuli sepius
incaptionẽ & inꝑniciẽ ignorant̃ incidere. ita heretici cot¬
paratiuumentis insipientib obappetitũ suȩ corrup¬
tionis exeplũ incorruptã sanãq catholieȩ aeccłȩ doc¬
trinã blasphemantes ac uitã sẽpit̃nȩ sibiꝑditionis
la queos impia te meritate nectunt. Quales extitisse
hereticos ipsis aploteporib si monianos. menandri¬
anꝰs. bassilidiãnos. nico laitas. hebionitas. marcionĩ¬
tas & cerdonianos. pluresq alios historia eccle¬
siastica refert. Dequib: recte cũ dixciss& blas phemani¬
tes in corruptione sua peribunt: aduinacit. ꝑcipientes
edẽ imastitiȩ. Mercedẽ nãq: iniustitiȩ pȩnã dic
quã opera iniustitiȩ merent᷑: Maxime in eis qui cũ ipsi

Expanded text:
ris quae hominibus mala agenda persuadent, judicandos esse ris quae hominibus mala agenda persuadent, judicandos esse significat. Hi vero velut irrationabilia pecora natutionabilibus animantibus naturale est causa pabuli saepius in captionem et perniciem ignoranter incidere, ita haeretici, comparati jumentis insipientibus, ob appetitum suae corruptionis explendum, incorruptam sanamque catholicae Ecclesiae doctrinam blasphemantes ac vitam, sempiternae sibi perditionis laqueos impia temeritate nectunt. Quales exstitisse haereticos ipsis apostolorum temporibus, Simonianos, Menandrianos, Basilidianos, Nicolaitas, Ebionitas, Marcionitas, et Cerdonianos, pluresque alios historia ecclesiastica refert. De quibus recte cum dixisset: Blasphemantes in corruptione sua peribunt, adjunxit: Percipientes mercedem injustitiae. Mercedem namque injustitiae poenam dicit, quam opera injustitiae merentur, maxime in eis qui cum ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
iudicio quã gonerales iniqui torm̃ta patiͤ nt᷑. Domina¬
tionẽq contẽpnunt audaces. sibi placentes. Suꝑ bosdicit & ar¬
rogantes. qui & ipsi grauiora generalib sint supplicia liu¬
turi. Sectas ñ metuunt facereblas phemantes. Hereticos
dicit . quiblasphemantes fidẽ uł uitã orto doxorũ sectas
sui nominis id.ẽ. hereses inducunt. qui & ipsi cũ priorib au¬
diant quia fortiorib fortior in stat cruciatio. Vbi angłi
fortitudine & uirtute cũ sint maiores ñ portant aduersi
se excecrabi le iudiciũ. Qd ait ubi . signi ficat in eo qđ domi¬
nationẽ contẽpnunt. qd audaces. qđ sibi placentes sunt. qđ
hereses idẽ sectas faciunt. quod blasphemant. Hȩc nãq:
faciendo anglĩ domonia fieri ac penas suȩ suꝑbiȩ soluere
ieruerunt. Neq enĩ spiritualis eor natura pat᷑
concupiscentiȩ carnalis obscenitate pullui. nisi forte
cũ adhanc homines inliciunt ꝓ ea quoq illos sicut & ꝓtete¬

Expanded text:
. Dominitionemque contemnunt, audaces, sibi placentes. Superbos dicit et arrogantes, qui et ipsi graviora generalibus sint supplicia luituri. Sectas non metuunt introducere, blasphemantes. Haereticos dicit, qui blasphemantes fidem vel vitam orthodoxorum, sectas sui nominis, id est, haereses, inducunt, qui et ipsi cum prioribus audiant, quia fortioribus fortior instat cruciatio. Ubi angeli fortitudine et virtute cum sint majores, non portant adversum se exsecrabile judicium. Quod ait: Ubi, significat in eo quod dominationem contemnunt, quod audaces, quod sibi placentes sunt, quod haereses, id est, sectas faciunt, quod blasphemant. Haec namque faciendo, angeli daemonia fieri, ac poenas suae superbiae solvere, meruerunt. Neque enim spiritualis eorum natura patiebatur concupiscentiae carnalis obscenitate pollui. Nisi forte cum ad hanc homines illiciunt, pro ea quoque illos, sicut et pro caete
Abbreviated transcription (Latin):
uidebã in quiens satanan quasi fulgur decȩlo cadentem.
Nouit dñs pios detẽptatione eripere. iniquos uͦ indiẽ iudi
⁊ cruciandos: Iniquos dicit indiẽ iudicii crucia
reseruari ñ quia ñ etiã ante diẽ iudicu soluti corpore
pȩnas luant ꝓmeritis. sed quia grauiora eos inuidicio
inanima sola cruciabunt᷑. Vnde & dñs his qui uerbũ eugłu
recipere noluerunt ciuitatib: exꝓbrans. ita conclusit.
Remissius erit t̃rȩ sodomor̃ indie iudicii quã uob̃. Magis aut̃
ets qui post carnẽ in concupiscentia in munditiȩ ambulant

Expanded text:
Videbam, inquiens, Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Videbam, inquiens, Satanam quasi fulgur de coelo cadentem . Novit Dominus pios de tentatione eripere, etc. Iniquos dicit in diem judicit in diem judicii cruciandos reservari, non quia etiam ante diem judicii soluti corpore poenas luant pro meritis, sed quia graviora eos in judicioin anima sola cruciantur. Unde et Dominus his quae verbum Evangelii recipere noluerunt, civitatibus exprobrans, ita conclusit: Remissius erit terrae Sodomorum in die judicii quam vobis. Magis autem eos qui post carnem in concupiscentia immunditi
Abbreviated transcription (Latin):
te segerebat. ut nec uisis eor flagitus nec auditis in aliquo
castȩ suȩ mentis fuscar& intuitũ sed indefessa intentione
cȩptissuȩ iustitiȩ insistebat actib Vel certe aspectu
auditu iustus erat. qr nihil in illo p̃sentes nisi iustitȩ & oꝑa
cernebant & audiebant eloquia. nihil fama de illo ꝑ ab¬
sentes nisi qđ adiustitiã ꝑtiner& uulgabat. ad exẽplũ beati
iob quidicit. Auris audiens beatificabat me. & oculus ui¬
dens testimoniũ reddebat mihi. Et notandũ qd beatꝰ pe¬
trus hoc in loco dominici magisterii sequit᷑ exẽplũ. Et ip¬
se enĩ dñs in euangło de dieuidicii loquens subitaneũ uel
diluuii uł ignis sodomitiei aduentũ ad memoriã reducit.
ubi iustiliberati. reꝓbi aut̃ sint inopinatȩ ꝑditionis laqo
cõp̃hensi. Sed & alio loco cũ discipłor̃ animos a fastuelatio¬
nis cõpescere curar&. angelici casus illis ꝓponit exẽplũ.

Expanded text:
te se gerebat, ut nec visis eorum flagitiis, nec auditis, in aliquo te se gerebat, ut nec visis eorum flagitiis, nec auditis, in aliquo castae suae mentis fuscaret intuitum, sed indefessa intentione coeptis suae justitiae insistebat actibus. Vel certe aspectu et auditu justus erat, quia nihil in eo praesentes nisi justitiae opera cernebant et audiebant eloquia, nihil fama de illo per absentes, nisi quod ad justitiam pertineret vulgabat, ad exemplum beati Job, qui ait: Auris audiens beatificabat me, et oculus videns testimonium reddebat mihi . Et notandum quod beatus Petrus in hoc loco Dominici magisterii sequitur exemplum. Et ipse enim Dominus in Evangelio de die judicii loquens, subitaneum vel diluvii vel ignis Sodomitici adventum ad memoriam deducit, ubi justi liberati, reprobi autem sint inopinatae perditionis laqueo comprehensi. Sed et alio loco cum discipulorum animos a fastu elationis compescere curaret, angelici casus illis proponit exemplum,
Abbreviated transcription (Latin):
statꝰ deserta t̃ra & incerto tẽpore fructꝰ habentes arbores sub
dit᷑ &ipsȩ fumi gabundȩ constat deserte. Et hoc ẽ qd hic qͦq
sub iungit᷑. Exẽplũ eor̃ quuim pie acturi sunt ponens: Nã &
ignis qui sodomitas semel puniuit. ostendit patent̃ qđ im¬
pusint sine fine passuri & qd t̾ra eor fumigabunda constat.
qđ fructꝰ eiꝰ pulcherrimi cinerẽ hab& intꝰ &fȩtorẽ. aꝑte om̃ib
scłis innuit. qui a dilectio carnalis & si stultor̃ mentib ad p̃ses
arrid& niltam̃ in inuisibilib nisi incendiũ sibi reseruant.
oppressũ anefandor iniusta conuersatione eruit. Aspectu
enĩ & auditu erat iustꝰ. habitans apud eos quidedie indiem
animã iustĩ iniquis operib cruciabant. Cruciabant quidẽ¬
uirũ scm iniqua ꝑaimor facta parit̃ & uerba quȩ cotidie cer¬
nens nulla tenꝰ ualebat corrigere : sed tam̃ ipse tã circũ spec¬

Expanded text:
stat dstat d fumigabundae constant desertae. Et hoc est quod hic quoque subjungitur: Exemplum eorum qui impie acturi sunt ponens. Nam et ignis qui Sodomitas semel puniit, ostendit patenter quod impii sint sine fine passuri. Et quod terra eorum fumigabunda constat, quod fructus ejus pulcherrimi cinerem habent intus et fetorem, aperte omnibus saeculis innuit quia delectatio carnalis, etsi stultorum mentibus ad praesens arrideat, nihil tamen in invisibilibus nisi incendium sibi reservat, oppressum a nefandorum injusta conversatione eruit; aspectu enim et auditu justus erat, habitans apud eos qui de die in diem animam justi iniquis operibus cruciabant sanctum virum iniqua proximorum facta pariter et verba; quae quotidie cernens nullatenus corrigere valebat; sed tamen ipse tam circumspec
Abbreviated transcription (Latin):
perit᷑. quippe cuiꝰ nec unꝰ sermo repperit᷑ ad dñm platꝰ
uł hominẽ : sed qđ macimȩ uirtutis ẽ in tota arcȩ fabrica
in aduentu diluuiii. insequentis xui pͥmordus ore quidẽ
sileniti sed cordis deuotione promptissima iussis obt¬
perare cȩlestib:. Et ciuitates sod omorũ & gomorreor¬
impior̃ incinerẽ redactas asserit. duplicit̃ intelligi de¬
b&. quia & primo ꝑ incendiũ eascũ adiacentib t̃ris in
cinerẽ redegit. & eũ loco incendii post modũ mortui
maris undis contexerit. seruare ad huc uoluit circa¬
posit᷑ region priscȩ speciem penȩ Nascunt̾erĩ poma pul¬
cherrima quȩ ex ẽdendi cupiditatẽ pet antib generent: si autẽ¬
carpas fatiscunt acresoluunt᷑ incinerẽ. fumũq excitant quasi
adhuc ardeant. Vnde in librosapientiȩ dicit᷑. Hȩc iuistũ apere¬
untib impiis liberauit fugientẽ. descendente igne ipenta¬
polĩ: cuius intestimoniũ nequitiȩ fumigabunda con¬

Expanded text:
uippe cujus nec unus sermo reperitur ad Deum prolatus vel hominem, sed quod maximae virtutis est, in tota arcae fabrica, in adventu diluvii, in sequentis aevi primordiis, ore quidem silente, sed cordis devotione promptissima jussis obtemperare coelestibus. Et civitates Sodomorum et Gomorrimpiorum in cinerem redactas asserit, dupliciter intelligi debet. Quia et primo per incendium eas cum adjacentibus terris in cinerem redegit, et cum loca incendii postmodum mortui maris undis contexerit, servare adhuc voluit circumpositam regionem priscae speciem poenae. Nascuntur enim poma pulcherrima, quae et edendi cupiditatem spectantibus generant. Si carpas, fatiscunt, ac resolvuntur in cinerem, fumumque excitant, quasi adhuc ardeant. Unde in libro Sapientiae dicitur: Haec justum a pereuntibus impiis liberavit fugientem descendente igne in Pentapolim. Cujus in testimonium nequitiae fumigabunda con
Abbreviated transcription (Latin):
la. ẽ ipse mundus ẽ. in quonunc humanũ genꝰ habitat. quẽ in¬
habitauer̃ hi qui ante diluuiũ fuert̃. Sed tam̃ recte origina¬
lis mundus llle quasi alius dicit᷑. quia insequentib huiꝰ epte¬

Expanded text:
Idem ipse mundus est, in quo nunc humanum genus habitat, quem inIdem ipse mundus est, in quo nunc humanum genus habitat, quem inhabitaverunt hi qui ante diluvium fuerunt. Sed tamen recte originalis mundus ille, quasi alius dicitur, quia sicut in
Abbreviated transcription (Latin):
Sicut &iã tãquã ad eiusdẽ aeris altitudinẽ t̾raquȩ inferius iac &
infernꝰ intelligi & ꝓfundus potest. Rudentes aut̃ inferniap¬
pellat ipsã suꝑbiȩ̨ iactantiã. qua angelirus sp̃s contra condi¬
torẽ intumuit Rudentes quippe dicunt᷑ funes quib naut
uela suspendunt. ut flante aura portꝰ tranquillitatẽ relin¬
quant. seseq ambigus pontifluctib credantꝰ. Quib con¬
uenient̃ rudentib in mundor spirituũ conamina conparant᷑.
quimox ut flante suꝑbia inpulsi seaduers conditorẽ erexer̃t
ipsis elationis suȩ conatib in abissi ꝓfunda sunt rapti. Quidã
codices habent. Sed rugientib inferni detractos intartarũ
tradidit qd uocẽ uł suꝑbiȩ elationis uł heulatꝰ in poenis sig¬
ficat. Rugiunt nãq fere.cũ uł famem uł quid aliud moli¬
stię patiuntur. ꝓpt̃̾ nimuetatẽ elationis ferre ñualentes si
quidȩaduersitatis occurrerit. Et originali mundo ñ peꝑeit:

Expanded text:
ejusdem aeris altitudinem, terra quae inferius jacet, infernus intelligi potest et profundus. Rudentes autem inferni appellat ipsam superbiae jactantiam, qua angeli ejus spiritus contra Conditorem intumuit. Rudentes quippe dicuntur funes, quibus nautae vela suspendunt, ut flante aura portus tranquillitatem relinquant, seseque ambiguis semper ponti fluctibus credant. Quibus convenienter rudentibus immundorum spirituum conamina comparantur, qui mox ut, flatu superbiae impulsi, se adversus Conditorem erexerunt, ipsis elationis suae conatibus in abyssi profunda sunt rapti. Quidam Codices habent: Sed rugientibus inferni detractos in tartarum tradidit, quod vocem vel supernae elationis, vel ejulatus in poenis significat. Rugiunt namque fere, cum vel famem vel quid aliud patiuntur, propter nimietatem elationis ferre non valentes, si quid eis adversitatis occurrerit. Et originali mundo non pepercit.
Abbreviated transcription (Latin):
spatiis aquarũ ad crescentiũ altitudine consũptis. & t̃ra qͦq:
in alterã faciẽ eocedentib aquis inmutata. Nã & si montes atq
conualles abinitio facti credunt᷑. ñ tam̃ tanti quanti nunc
iorbe cernunt᷑ uniuerso. Qd negari forte potus¬
&iã nunc om̃ib annus t̾rarũ faciẽ cerneremꝰ aquarũ subuer¬
sione mutatã. Ed tanto magis tunc fuisse factũ credit᷑. quanto
maior ac duturnior impetꝰ aquarũ t̾ras obsidens alluebat.
Sed octauũ noe iustitiȩ p̃conẽ custodiuit. diluuiũ mundo im¬
atione natꝰ ẽ. sed octauũ eũ nominat. quia octoha
diluuiũ euasert̃. equib ille unꝰ erat. Id circo aut̃ octauinu¬
meri facit mentionẽ. ut occubte insinu& quia tẽpora dilu¬
iii discrim̃ signi ficent eocaminis ultimi. quando dãpnatis
om̃ib reꝓbis om̃s iustigłãm uitȩ ꝑpetis accipient. Seoo
ȩt̾na Octaua ẽ uentura tẽpore resurrectionis om̃iũ & uni¬

Expanded text:
dine consumptis, terra quoque in alteram faciem excedentibus aquis immutata. Nam etsi montes aliqui atque convalles ab initio facti creduntur, non tamen tanti quanti nunc in orbe cernuntur universo. Quod negari forte potuiam nunc omnibus annis terrarum faciem cerneremus aquarum subversione mutatam. Quod tanto magis tunc fuisse factum creditur, quanto major ac diuturnior aquarum impetus terram obsidens alluebased octauum Noe iustitiae Praeconem custodiuit, diluuium mundo imneratione natus est, sed octavum eum nominat, quia octo homines diluvium evaserunt, e quibus ille unus erat. Idcirco autem octavi numeri facit mentionem, ut occulte insinuet quia tempus diluvii discrimen significet examinis ultimi, quando, damnatis omnibus reprobis, omnes justi gloriam vitae perpetis accipient. Sex eaeterna, octava est ventura tempore resurrectionis omnium et uni
Abbreviated transcription (Latin):
entes. & sic̃ ñ ꝑbauer̃ dm̃ habere innotitiã. tradidit eos
ds in reꝓbũ sensũ. ut faciant quȩ ñ conueniunt. Sed nos
distinctionẽ quã inbeatipape gregorii opusculis inue¬
nimꝰ sequendã e̾x̾ putauimꝰ Pellicentes animas insta¬
hiles. Palices appellari solent meretrices. sũpto
uocabulo apullutione uł apellis suȩ formositate
qua in cautos mͥliciunt. Pellicant ergo animas in¬
stabiles. qui eas male docendo erroneis uarior̃ dog¬
matũ sectis quasi constuprantiũ luxcib sub dunt.

Expanded text:
 non probaverunt Deum habere in notitiam, tradidit eos Deus in reprobum sensum, ut faciant quae non conveniunt . Sed nos distinctionem quam in beati papae Gregorii opusculis invenimus, sequendam esse putavimus. Pellicientes animas instabiles. Pellices appellari solent meretrices, sumpto vocabulo a pollutione, vel a pellis suae formositate qua incautos illiciunt. Pelliciunt ergo animas instabiles, qui eas male docendo erroneis variorum dogmatum sectis quasi constuprantium luxibus subdunt.
Abbreviated transcription (Latin):
Non quidẽ ea quȩ ꝓdño ipsipatiunt᷑. sed in illa potius qua animo
infirmor̃ ꝑuerse operͣ suor ex ẽplis neadsalutẽ adsurgere
uł respicere possint opprimunt. Sed & nom̃ ipsius balaã qui
uanus poplus siue p̾cipitans eos int̾p̃tat᷑. talib conuenit.
Quienĩ agnitã ueritatis uiã sponte ipsi deserunt. quid nisiua¬
nus sunt poplus: qd nisi in p̃cipitiũ suos mittunt ad iutores.
Quib ñ salutaria quȩ corrigant. sed quȩ illos delectent erronea
p̃dicant. Dequib bene sub ditur.

Expanded text:
non quidem ea qua pro Domino ipsi patiuntur, sed in illa potius qua animos non quidem ea qua pro Domino ipsi patiuntur, sed in illa potius qua animos infirmorum perversis operum suorum exemplis, ne ad salutem exsurgere vel resipiscere possint, opprimunt. Sed et nomen ipsius Balaam, qui vanus populus sive praecipitans eos interpretatur, talibus convenit. Qui enim agnitam veritatis viam sponte ipsi deserunt, quid nisi vanus sunt populus? quid nisi in praecipitium suos mittunt auditores, quibus non salutaria quae corrigant, sed quae illos delectent, erronea praedicant? De quibus bene subditur: