comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qͥdẽ Sed nũ qd corruper̃ retia : om̃s maliexeunt . Nonqͥdẽ ex eunt nisi
mali remanent autẽ & boni& mali: Nã unde ꝑducit᷑ sagena illa ad
litus cũ piscib: & bonis & malis. dequa in parabola locutus ẽ dñs hanc¬
tia op̃ẽ ut frum̃ta in palea inueniant᷑ Ventiautẽ ꝑflant undiq
areã : Et riturat᷑ antequã subrigat᷑ ut possituentilari nũ qͥd ñ patit᷑
uentos : uentus flat ex hac partẽ uerbi grã. tollit paleas inderursus
flat tollit ad alterã partẽ A quacũq parte tollit paleas. emitui ins¬
pẽ & inspinas & quolib&. Non potest frum̃tũ inde collere ñ tollit
uentus nisi paleas: Sed tam̃ cũ tulerint undiq flantes uentipileas
nũ qđ solũ triticũ inarearemanebit : Ñ inde it nisi palea reman&
autẽ & palea & frum̃tũ Quando it om̃is palea : quando uenerit dñs
ferensuentil abrũ in manusua & mundauit areãsicĩ : Frum̃taret¬

Expanded text:
quidem, sed numquid qui ruperunt retia? Omnes mali exeunt. Non quidem exeunt, nisi quidem, sed numquid qui ruperunt retia? Omnes mali exeunt. Non quidem exeunt, nisi mali: remanent autem et boni et mali. Nam unde perducitur sagena ad littus cum piscibus et bonis et malis, de qua in parabola locutus est Dtia opus est ut frumenta in palea inveniantur. Venti autem perflant undique aream. Et cum trituratur, antequam subrigatur ut possit ventilari, numquid non patitur ventos? Ventus flat ex hac parte, verbi gratia, tollit paleas: inde rursus flat, tollit ad alteram partem. A quacumque parte tollit paleas, et mittit in sepem, et in spinas, et quolibet. Non potest frumentum inde tollere: non tollit ventus nisi paleas. Sed tamen cum tulerint undique flantes venti paleas, numquid solum triticum in area remanebit? Non inde it nisi palea: remanet autem et palea et frumentum. Quando it omnis palea? Quando venerit Dominus ferens ventilabrum in manu sua, et mundabit aream suam, frumenta rec
Abbreviated transcription (Latin):
aut iubeat᷑ resistunt reluctant᷑. sequentes carnẽ repugnantes sp̃uis cõ
undeiudeos quoq: stephanꝰ accusabat. In ista ciuitate fr̃s mei ñ ne exꝑtisumꝰ
qđ recordat᷑ nob̵ cũ scĩtas ur̃a quanto periculo nr̃o deistaba silica ebriositates
expuleritds̃ : N ne seditione carnaliũ pene mergebat᷑ nob̵cũ nauis:
unde hoc nisideillonumero pisciũ innumerabili : De indeetiã illud
ibi dictũ ẽ qr retiarũ pebant᷑. Disruptis retib: hereses & schis mata
facta st̃. Retia qͥdẽ om̃s c̃cludunt Sed in patiente spisces. Nolentes ue¬
i re ad cibũ dñi ubi posst̃ inpingunt se. et rũ punt & exeunt : & retu qu¬
dẽ illa ꝑ totũ expandunt᷑. Qui rũ punt autẽ ꝑloca rũ punt: Dona¬
tistȩruper̃ in africa arriani ruper̃ inegupto. fotiniani ruper̃ in pin¬
nonia catafriges ruper̃ infrigia manicheiruper̃ in ꝑside : Quot lo¬
is sagenailla dis ruptaẽ : et tam̃ quos includit ꝑducitadlitus: ꝑducit

Expanded text:
aut jubeatur, resistunt, reluctantur, sequentes carnem, repugnantes Spiritui sancto. Unde Judaeos quoque Stephanus accusabat . In ista civitate, fratres mei, nonne experti sumus, quod recordatur nobiscum Sanctitas vestra, quanto periculo nostro de ista basilica ebriositates expulerit Deus? Nonne seditione carnalium pene mergebatur nobiscum navis? Unde hoc, nisi de illo numero piscium innumerabili? Deinde etiam illud ibi dictum est, quia retia rumpebantur. Disruptis retibus, haereses et schismata facta sunt. Retia quidem omnes concludunt: sed impatientes pisces, nolentes venire ad cibum Domini, ubi possunt, impingunt se, et rumpunt, et exeunt. Et retia quidem illa per totum expanduntur: qui rumpunt autem, per loca rumpunt. Donatistae ruperunt in Africa, Ariani ruperunt in Aegypto, Photiniani ruperunt in Pannonia, Cataphryges ruperunt in Phrygia, Manichaei ruperunt in Perside. Quod locis sagena illa disrupta est? Et tamen quos includit, perducit ad littus. Perducit
Abbreviated transcription (Latin):
nonẽ scissũ rete. Magniernt sedhere sesnoner̃ Et ideo migis nonbe¬
reseserunt qi magni er̃ Quid st̃ magni : lege uerba ipsius dñi in euan¬
gelio &inuenis magnos Aitenĩ quodã loco. Nueni legẽ & ꝓphetas
soluere sedad impłere Am̃enĩ dico uob̵ qm̃ quicũq solueritunũ¬

Expanded text:
non est scissum rete. Magni erunt, sed haereses non erunt, et ideo magis haenon est scissum rete. Magni erunt, sed haereses non erunt, et ideo magis haereses non erunt, quia magni erunt. Quid sunt magni? Lege verba ipsius Domini in Evangelio, et invenies magnos, ait enim quodam loco: Non veni legem solvere, sed adimplere: Amen amen dico vobis, quoniam qui
Abbreviated transcription (Latin):
dinepiscũ &ibidietaẽ m̃ ulticudo sedhiçcertus numerus &d imultetu¬
do a mignntudo ibuutẽ n edictus numerꝰ Modo enĩ antequã uemat
sesur ractio & separent᷑ honiamalis illudimplet᷑ qđ aitꝓeheta. Ad nun¬
nauie lodutussũ. N uidẽ ad nuntiaui& locutussũ mretiamisi. Etquãd
multi plicati st̃ suꝑ numerũ Est numerꝰ st̃ suꝑnumerũ plumeris
sueritistegrana tuncinueniemini in masse. Quuiadut̃ uoloedens
pulenti iñ uandemini in inagnoaceruio. sed magnoignincendenele
me dod ĩeuangeliũ legeret audistis. Vbiaudis litus intelleges inẽ
medos. ubiaudis finẽ maris intellege fiñẽ sełi. In ullapiscatione
ñ idlitus ad tracta st̃retia sed ipsipiscesqui capti st̃ in nauiculas fusist̃
hic autẽ traxer adlitus. Spera finẽ saeculi uenturus est finis bono dex
qagintatres. et adiecit euangelista rẽnecessariã . Et cũ tã magnien

Expanded text:
dine piscium. Et ibi dicta est multitudo: sed hic certus numerus, et multitudo, et magnitudo: ibi autem non est dictus numerus. Modo enim antequam veniat resurrectio, et separentur boni a malis, illud impletur quod ait propheta: Annuntiavi, et locutus sum. Quid est, Annuntiavi, et locutus sum? Retia misi. Et quid? Multiplicati sunt super numerum . Est numerus, sunt super numerum. Numerus olueritis esse grana, tunc inveniemini in massa. Qui autem volueritis esse palea, inveniemini in magno acervo, sed magno igne incendendo. Modo cum evangelium legitur audistis. Ubi audis littus, intellige finem maris: ubi audis finem maris, intellige finem saeculi. In illa piscatione, non ad littus attracta sunt retia, sed ipsi pisces, qui capti sunt, in naviculas fusi sunt, hic autem traxerunt ad littus. Spera finem saeculi, venturus est finis, bono dextquaginta tres. Et adjecit Evangelista rem necessariam: Et cum tam magni essent,
Abbreviated transcription (Latin):
tus est etã ñ necessitate sed pocestate cibũ sumere  si
adhucillis p̃gaudio trepidantib sirmam̃tũ cordis adhibuit
de scĩs scriptũris etaitillis Haec st̃ uerba quaclocutus rũ

Expanded text:
tus est etiam non necessitate, sed potestate cibum sumere: tamen tus est etiam non necessitate, sed potestate cibum sumere: tamen adhuc illis prae gaudio trepidantibus, firmamentum cordis adhibuit de sanctis Scripturis; et ait illis, Haec sunt verba quae locutus sum
Abbreviated transcription (Latin):
cedat portator. appareat ambulator. ipsos dimitte sibi ferant
uentẽ uideo ualidũ robustũq: currentẽ: Si hoc ual& sanitas.
in mortalitas qdualebit Dabit ergods̃mirã facilitatẽ mirã
euitatẽ : Nonsine causa illa corpora sp̃italia nuncupata
habemus dicunt᷑ animalia corpora. et tam̃ animae non st̃ se
corpora : Quo modo nunc ista animalia dicunt᷑ & animae ñ sẽ
nihil interebellataduersuste Nibi erit qđ apłs gemit. caro
decaliã legẽ in m̃bris meis. repugnantẽ legi m̃tismeae: Haec
bella ñ ibĩ erust Paxibierit pax ꝑfecta ibierit: U bi uolu¬
eris eris : sed adõ ñ recedis Vbi uolueriseris. sed quocũq: ieri
dtuũ habebis Dequobeatuseris sẽꝑcũ illo eris Nemo¬
ergo fallat nemoargum̃ tet᷑. nemosua suspitione deliret:
der&. Nonsolũ p̃bebatoculi s uidendũ sedetiã manibus com¬
tractandũ qͥb ad exhibendã fideiueritatẽ incorposdigna

Expanded text:
cedat portator, appareat ambulator; ipsos dimitte sibi, agant cedat portator, appareat ambulator; ipsos dimitte sibi, agant ventem, video validum robustumque cnem, unde dicta. Dabit ergo Deus miram facilitatem, miram levitatem. Non sine causa illa corpora spiritualia nuncupata habemus, dicuntur animalia corpora: et tamen animae non sunt, sed corpora. Quomodo nunc ista animalia dicuntur, et animae non sunt: nihil in te rebellabit adversus te. Non ibi erit quod Apostolus gemit, Caro deo aliam legem in membris meis repugnantem legi mentis meae . daec bella non ibi erunt: pax ibi erit, pax perfecta ibi erit. Ubi volueris, eris: sed a Deo non recedes. Ubi volueris, eris: sed quocumque ieris, Deum tuum habebis. De quo beatus eris, semper cum illo erisergo fallat, nemo argumentetur, nemo sua suspicione deliret: deret, non solum praebebat oculis videndum, sed etiam manibus contrectand
Abbreviated transcription (Latin):
qd ue locius agitat᷑. grauius corpus anleuius : quis ñ respondeat
leuius leuiora enĩ corpora facilius mouent᷑ ue locius igunt᷑
grauiora difficilius atq tardius. Certe regulã fixisti. certe con¬
siderasti & circũ spectis om̃ib: respondisti. quia facilius mouent᷑
cue locius agunt᷑ corporaleuiora quã grauiora . Itaẽ dicis: Re¬
ponde ergo mihi quare leuissima a raneatarde semo u& & grauis
equus uel ocit̃ currit: De ipsis hominib: loquar. maius corpus
hominis grauius est. breuiuscorp qđminꝰ hab& ponderis. leuius est
Itauero est sed sialius port& Si autẽ ipsehomocorpsuũ. ual
currit macer languore uixambulat. Appende macrũ & robus¬
tũ hominẽ. illũ languore uix paucas libellas appendentẽ.
illũ salubritate corporis. multa pondo in carne sua gerentem:
ẽptatuã bostollere grauis ẽ ualidus. leui: ẽ macilentus R¬

Expanded text:
quid velocius agitatur, gravius corpus, an levius? Quis non respondeat, quid velocius agitatur, gravius corpus, an levius? Quis non respondeat, Levius? Leviora enim corpora facilius moventur, velocius aguntur: graviora difficilius atque tardius. Certe regulam fixisti, certe considerasti, et circumspectis omnibus respondisti quia facilius moventur et velocius aguntur corpora leviora, quam graviora. Ita est, dicis. Responde ergo mihi. Quare levissima aranea tarde se movet, et gravis equus velociter currit? De ipsis hominibus loquar: majus corpus hominis gravius est; brevius corpus quod minus habet ponderis, levius est. Ita vero est, sed si alius portet. Si autem ipse homo corpus suum portet, validus currit, macer languore vix ambulat. Appende macrum et robustum hominem; illum languore vix paucas libellas appendentem, illum salubritate corporis multa pondo in carne sua gerentem: tenta tu ambos tollere; gravis est validus, levis est macilentus. Re
Abbreviated transcription (Latin):
debit : ñ supra : Inuenimꝰ int̃terrã & lignũ aquã mediã Subt̃
t̃rã suꝑaquã & suꝑaquã iterũ t̃rã quando quidẽ lignũ t̃ra ẽ
ꝑdidistullũ ordinẽ. tenefidẽ. Ergo terrena corpora in uen¬
ta st̃ suꝑ elem̃ tũ qđ secundũ ẽ in ordine elem̃ torũ. quandona¬
Corpora ipsa grauissima & tam̃ t̃renaquȩ mox ut dimissa fue¬
sicut est ferrũ. postre mosicut est plubũ. Qd enĩ plũbograuius :
accedit tam̃ manus artificis ad plũbũ. facit inde aliqđuas con¬
cauũ & natat plũbũ suꝑ aquã. Ergene ñ dabitds̃ corporimeo
qđ da tartifex plũbo Deinde aquã ipsã ubi ponitis : red
adordinẽ elem̃torũ. Certe respondebitis qđ aquasit suꝑ t̃ rã
Quare ergo ante quã currant in t̃rã pendent in nubib flu
mina  reuoca in de c̃siderationẽ tuã et cogitationẽ ad ea quar
dicturus sũ sid ño adiuuante pocuero Quid facilius moui

Expanded text:
debuit, non supra. Invenimus inter terram et lignum aquam mediam: subdebuit, non supra. Invenimus inter terram et lignum aquam mediam: sub super aquam iterum terram, quandoquidem lignum terra est. Perdidisti illum ordinem, tene fidem. Ergo terrena corpora inventa sunt super elementum, quod secundum est in ordine elementorum, quando naCorpora ipsa gravissima, et tamen terrena, quae mox ut dimissa fueperveniunt, sicut est ferrum, postremo sicut est plumbum. Quid enim plumbo gravius? Accedit tamen manus artificis ad plumbum, facit inde aliquod vas concavum, et natat plumbum super aquam. Ergone non dabit Deus corpori meo, quod dat artifex plumbo? Deinde aquam ipsam ubi ponitis? Redite ad ordinem elementorum. Certe respondebitis, quod aqua sit super terram. Quare ergo antequam currant in terra, pendent nubibus flu Revoca inde considerationem tuam et cogitationem ad ea quae dicturus sum, si Domino adjuvante potuero. Quid facilius movetur,
Abbreviated transcription (Latin):
ron potest egofacio : uolotam̃ aliqd etĩa dediuersitate pondeũ
disputare᷑. Rogote dicmihi terra : terraẽ aqua: aqua est.
aeraerestꝰ. Aether. id estcelũ & ignis ille liquidus caelũ ẽ Quat¬
tuor nẽ peistagrauida quasi construxer̃ &aedificauer̃ mundũ.
hoc ẽ exhisquattuor aedificatus ẽ munđ. Quaere qd inimosit ter¬
raẽ : Qddesuꝑ aquaẽ : Qd suꝑ aquã aerest: Qd suꝑaerẽ caelũ ẽ
aetherest: Vd corpora solida quaetenent᷑ atq tractant᷑ f̃ibumi¬
da dicoquad abunt᷑ & filuunt corporadicotractabiltuinde st̃
terrae deputanda sunt anaquae anaeri ana& heri : responsu¬
ruses terrae Terrȩnũ corpus ergo ẽ lignũ : plane terrenũ In
terra nascit᷑ int̃raalit᷑. int̃ racrescit traccabileẽ ñ fluxibile
Redimecũ ad illũ ordinẽ ponderũ. Terra infundam̃to ẽ o
nẽ sequere : Ql suꝑt̃rã : aqua Quarelignũ natat suꝑ aquã : ter¬
renũ ẽ corpꝰ: Si reuoces ad illũ ordinẽ ponderũ: sub aqua ẽẽ

Expanded text:
per aquam. Volo tamen aliquid etiam de diversitate ponderum disputare. Rogo te, dic mihi, Terra terra est, Aqua aqua est, Aer aer est, Aether, id est coelum, et ignis ille liquidus coelum est. Quatuor nempe ista quasi gradatim construxerunt et aedificaverunt mundum, hoc est, ex hisra est: quid desuper, aqua est: quid super aquam, aer est: quid super aerem, coelum est, aether est. Quid corpora solida quae tenentur atque tractantur? Non humida dico, quae labuntur et fluunt; corpora dico tractabilia, unde sunt? Terrae deputanda sunt, an aquae, an aeri, an aetheri? Responsurus es, Terrae. Terrenum ergo corpus est lignum? Plane terrenum. In terra nascitur, in terra alitur, in terra crescit. Tractabile est, non fluxibile. Redi mecum ad illum ordinem ponderum. Terra in fundamento est: ordinem sequere. Quid super terram? Aqua. Quare lignum natat super aquam? Terrenum est corpus: si revoces ad illum ordinem ponderum, sub aqua esse
Abbreviated transcription (Latin):
quibonadocent & maleuiuunt᷑ ñdicer& psedñs suo populo Se¬
bȩ & pharisei cathedrã morsi sedent quȩ dicunt facite. quetuit̃
aritisura Volo eniex poner qui sint pisces magni. Qui soluertunũ
minim . Quiaut̃ fecenit & sicdocuerit. magnusuo cuabit᷑ in regnoceloꝵ
Soce st̃ illi pisces magni ad dextrã capti. quifecerit & sic docuent
bona fecerit bona docuerit Ñ sibi loquenti maleuuendo contra¬
dixent cũ malȩuita testẽ habeat. linguãbonã. Quergo fece¬
rit & sic docuerit magnus uocabit᷑ in regnocaeloꝵ Et sequitur Di¬
coenĩ uob qr nisi abundauent iustitiaurã suꝑ scribarũ & phariseoꝵ
Ñ intrabitis inregnũ caloꝵ Modo quomodo intellegis regnã caeloꝵ:¬

Expanded text:
qui bona docent et male vivunt, non diceret ipse Dominus suo populo: Scqui bona docent et male vivunt, non diceret ipse Dominus suo populo: Scribae et Pharisaei cathedram Moysi sedent: quae dicunt, facite; quae autem Charitas vestra: volo enim exponere qui sunt pisces magni. Qui solverit, inminimus. Qui autem fecerit, et sic docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. Ecce sunt illi pisces magni, ad dexteram capti. Qui fecerit, et sic docuerit: bona fecerit, bona docuerit; non sibi loquenti male vivendo contradixerit, cum malae vitae testem habeat linguam bonam. « Qui » ergo « fecerit, et sic docuerit, magnus vocabitur in regno coelorum. » Et sequitur: « Dico enim vobis, quia nisi abundaverit justitia vestra super Scribarum et Pharisaeorum, non intrabitis in regnum coelo
Abbreviated transcription (Latin):
regnũ celoꝵ : Nã sin uocaret᷑ regnũ caeloꝵ & ista ecła quae colligit ma¬
los & bonos ñdicer& ipsed ñ sin parabolaloquens: Simile ẽ regnũ
cȩloꝵ sagene missaȩ in mare. & c̃gregat omĩa genere pisciũ: Sed
ecceqͥd seqͥt᷑ : Simile ẽ regnũ celoꝵ sagenȩ missȩ in mare Sagena
retia st̃ Congregat omĩa genera pisciũ sed qͥd : trahunt illa adlitus
Hoc in parabola dñsdicit : Etcũ traxerint adlitus. sedent & colligu
bonos & mittunt in uasculo malos aut̃ ꝓiciunt : Ex posuit qđ ppo¬
suit qd enĩait : sic erit inc̃sũ matione scłi. Intellexistis litus ueni¬
unt inquit angłi et colligunt ialos demedio uistoꝵ & mittunt in
caminũ ignis ardentis. ibi eritflecus & stridordenitũ. Tañ regnũ
cȩloꝵ ẽ appellata ecła : Et quando quidẽ mare hab& piscessimulna¬
risminimꝰ uocat᷑ ille quido c& bona & agitmala qr ibiẽ &i pse¬

Expanded text:
regnum coelorum. Nam si non vocaretur regnum coelorum et ista Ecclesia, quae colligit bonos et malos, non diceret ipse Dominus in parabola loquens: Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, quae congregat omnia genera piscium. Sed ecce quid sequitur? Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare. Sagenae, retia sunt: congregat omnia genera piscium. Sed quid? Trahunt illa ad littus. Hoc in parabola Dominus dicit. Et cum traxerint ad littus, sedent, et colligunt bonos et mittunt in vascula, malos autem projiciunt. Et exposuit quod proposuit. Quid enim ait? Sic erit in consummatione saeculi. Intellexistis littus? Veniunt, inquit, Angeli, et colligunt malos de medio justorum, et mittunt in caminum ignis ardentis: ibi erit fletus et stridor dentium . Tamen regnum coelorum est appellata Ecclesia. Et quando quidem mare habet pisces simul naris minimus vocatur ille qui docet bona, et agit mala: quia ibi est et ipse
Abbreviated transcription (Latin):
cõmemorat: ꝑ quat tuor enĩ cardines ꝑ rex̃ euangeliũ qđ in tẽpo¬
re dispensat᷑ & ipsa ẽ catholica eđa quae quattuoe partes orbis
obtinuit. Ergo denarius hoc modo quad ragenariũ numeñ ft¬

Expanded text:
commemorat. Per quatuor enim cardines perrexit Evangelium, quod in tempocommemorat. Per quatuor enim cardines perrexit Evangelium, quod in tempore dispensatur: et ipsa est catholica Ecclesia, quae quatuor partes orbis obtinuit. Ergo denarius hoc modo quadragenarium numerum f
Abbreviated transcription (Latin):
Ñreceper̃ . Quomodo hicerat. & quo modo uenit. nisi qr hic erat ma¬
iestate. uenit hiimanitate : qđ enĩuenit in carne tẽporalit̃ nob sapientĩa
ipseministrauit Tẽ poralit̃ ꝑlegẽ tẽporalit̃ ꝑ ꝓphetas. tẽporalit̃ ꝑscrip¬
uras euangłui : Cũ transierint enĩtẽpora uidebimꝰ ipsã sapientiã sicu
ẽ quaeretribuit de nariũ numerũ : Septe narius enĩ numerus indi¬
catcreaturã qr six dieb: ds̃ operatus ẽ. & septimo ab operib quieuit
ditione artificẽ ab operibus. Qui c̃misc& artificio pera fec art
intellegit nec artificẽ Qui autẽ discernit. Implet᷑ sapientia Iste est
ergodenarius plenitudo sapientiae: Sed quando tẽporalit̃ distri¬
buit᷑ qr inquat̃ narionumero ẽ insigne tẽporaliũ. Quãt̃ ductꝰ dena¬
ius quad ragenariũ numerũ facit et annus quad rifariae uana
Verno aestate. Autũ no& hieme Et maxi meappar& intẽpore
quãt̃ naria quedã uicissitudo Quattuor &iãuentos scriptura

Expanded text:
on receperunt . Quomodo hic erat, et quomodo venit, nisi quia hic erat majestate, venit humanitate? Quod enim venit in carne, temporaliter nobis sapientiam ipse ministravit: temporaliter per Legem, temporaliter per Prophetas, temporaliter per Scripturas Evangelii. Cum transierint enim tempora, videbimus ipsam sapientiam sicut est, quae retribuit denarium numerum. Septenarius enim numerus indicat creaturam: quia sex diebus Deus operatus est, et septimo ab operibus quievitditione, artificem ab operibus. Qui commiscet artifici opera, nec artem intelligit, nec artificem: qui autem discernit, impletur sapientia. Iste est ergo denarius, plenitudo sapientiae. Sed quando temporaliter distribuitur; quia in quaternario numero est insigne temporalium, quater ductus denarius, quadragenarium numerum facit. Et annus quadrifarie variatur, verno, aestate, autumno et hieme: et maxime apparet in tempore quaternaria quaedam vicissitudo. Quatuor etiam ventos Scriptura
Abbreviated transcription (Latin):
rectio dñi nouã uitã significat quã habebimꝰ cũ hoc scłmtransierit
quomodo primũ uerbũ missũ ẽ in hocmare. idẽ in hunc mundum
Irhoc scłm fluctib: turbulentũ & tẽpestatib periculo sũ & naufragi¬
is molestũ missũ ẽ uerbũ dĩ et cepit multos ita ut implerent᷑ duo naui¬
gia Quae st̃ duo nauigia : popaliduo quib porulis duob tãquiã duob
qua eiulin gulu ficunt parietes nisiedliuer so uenietes. Ir ap de iueeni¬

Expanded text:
rectio Domini novam vitam significat, quam habebimus, cum hoc saeculum transierit, rectio Domini novam vitam significat, quam habebimus, cum hoc saeculum transierit, quomodo primum verbum Dei missum est in hoc mare, id est, in hunc mundum. In hoc saeculum fluctibus turbulentum, et tempestatibus periculosum, et naufragiis molestum, missum est verbum Dei, et cepit multos, ita ut implerentur duo navigia. Quae sunt duo navigia? Populi duo. Quibus populis duobus, tanquam duobus nquam enim angulum faciunt parietes, nisi e diverso venientes. In Chri
Abbreviated transcription (Latin):
omẽ bo presurretionẽ Illud nec indexterã nec insinistrã
sed tantũ mittite retiꝰ hc dutẽ mittite indexterã Ibinull
numerus sed sola copiosamultitudo ut duaspiaue sponemer¬
gerent. Nã & hoc dictũ r̃ibi est hic autẽ & numerus & magni¬
significare attendat ipsũ dnminparabola hoc lixissi qđ
inmiraculo ostendit Ait enĩ Simileẽ regnũ caełoꝵ sag iȩ
missȩ in mare. quaet̃ gregat ex omni genere pisciũ. Quatũ imple¬
taeẽt educente straxer̃ illã adlitus. et iuxtalitꝰ sedentes eleger̃ bones
inuasamalos autẽ foras miser̃ Sic erit infine słi Exibt̃ angłi & sepa
rabt̃ malos demedioiustoꝵ. et mittent eos in caminũ ignis ibierit fletꝰ
& stridordentiũ: Appar&ergo signũ habere fidetretiamissa in mare
Anñ ẽ mare hoc słm ubi seinuicẽ homines quasi piscesdeuorant : a n
paruaȩ ꝓcellȩ & fluctus tẽptationis ꝑt᷑bant. hoc mare: an paruaperi¬
cula sunt nauigantiũ id ẽ in lignocrucis patriacȩlestẽ quaerentũ

Expanded text:
Illic nec in dexteram, nec in sinistram, sed tantum, Mittite retia: hic autem, Mittite in dexteram. Ibi nullus numerus, sed sola copiosa multitudo, ut duas naves pene mergeret; nam et hoc dictum est ibi: est hic autem et numerus, et magnisignificare, attendat ipsum Dominum in parabola hoc dixisse, quod in miraculo ostendit. Ait enim: « Simile est regnum coelorum sagenae missae in mare, quae congregat ex omni genere piscium. Quam, cum impleta esset, educentes, traxerunt illam ad littus; et juxta littus sedentes elegerunt bonos in vasa, malos autem foras miserunt. Sic erit in finestorum, et mittent eos in caminum ignis: ibi erit fletus et stridor dentium » . Apparet ergo signum habere fidei, retia missa in mare. Annon est mare hoc saeculum, ubi se invicem homines quasi pisces devorant? An parvae procellae et fluctus tentationis perturbant hoc mare? An parva pericula sunt navigantium, id est, in ligno crucis patriam coelestem quaerentium?
Abbreviated transcription (Latin):
ille i srł xlta an nos ꝑheremũ ductus ẽ antequã t̃rã ꝓmissionis reg¬
naturus intrar&. Sic& nos inuita istamaxima solitudo ẽ ubitimor
ubi pericula tep̃tationũ tẽporali dispensatione. quasi ꝑheremũ.
ducim᷑ Sed cũ benegesserimꝰ quadragenariũ numerũ idẽbene
uixerimꝰ inistatẽ poralides pensatione : scđm p̃cepta dĩ ambulantes
accipiemꝰ mercedẽ denariũ illũ fideliũ. Quia & dñsquando ad
uineã mercennarios c̃dux̃ nercedẽ illis denariũ dedit : Omĩb:
denariũ dedit & quosmane c̃duxerat & quos medio die & quos
finediei om̃ibdenariũ dedit. Quia si fueritabin eunte a&ate qͥsq
fidelis denariũ accepturus ẽ Iĩ ñ ꝑtẽporũ distributionẽ sedin

Expanded text:
l quadraginta annos per eremum ductus est, antequam terram promissionis regnaturus intraret. Sic et nos in vita ista, ubi maxima sollicitudo est, ubi timor, ubi pericula tentationum, temporali dispensatione quasi per eremum ducimur. Sed cum bene gesserimus quadragenarium numerum, id est, bene vixerimus in ista temporali dispensatione, secundum praecepta Dei ambulanccipiemus mercedem denarium illum fidelium. Quia et Dominus quando ad vineam mercenarios conduxit, mercedem illis denarium dedit. Omnibus denarium, et quos mane conduxerat, et quos medio dic, et quos fine diei, omnibus denarium dedit . Quia si fuerit ab ineunte aetate quisque fidelis, denarium accepturus est
Abbreviated transcription (French):
Sipiar ta nulritudinep isciu s mplene sc̃ it poene mergerenuu bre iuns
enĩolint ipos q dericudatischedi derant extitis se tarnãles quipressurã
circũ diderent᷑. Vnde apłspaulus missus ad gente sediosuseasfasuts
emeuulerũ pdicans quide iudea crediderant. Volebatenĩ apłsutiex
tiluce umbrȩ fugarent̃ Tim̃ qi seditionesfaciebant quasimuba¬

Expanded text:
cium impletae sunt, ut pene mergerentur. Legimus enim et inter ipsos, qui de Judaeis crediderant, exstitisse carnales, qui pressuramcircumciderentur. Unde apostolus Paulus missus ad Gentes, odiosus eis factus erat verum praedicans, qui de Judaea crediderant . Volebat enim Apostolus, ut ex ti luce umbrae fugaretur. Tamen quia seditiones faciebant, quasi mult
Abbreviated transcription (Latin):
urit ñ sitiunt Ñ egrotant ñ moriunt᷑. Nã & nos diximꝰ ałł &cantatũ ẽ
mane Hic & cũ iã ad essemꝰ paulo antediximusalt. Odor nosquidã
diuinae laudis& illiusquietis attingit. sed ex maiori parte. mortala¬
ta sp̃mit : Lassam̃ enĩ dicendo et m̃branra reficere uolumꝰ. Et si diu
dufectsa nisi quistuit si ne fastidio quantũ ergoent robur inim̃te
quantainm ortalitas & firmita sincorpore ut neque m̃tis deficuat
intentio incontẽ platio nedĩ neq mẽ bra succũbant in continuatio¬
locutist linquis & fccert illa magnalia qua elegente s &credentes
amplec timancũ magna fiducia loquentes uerbũdĩ Alta diunue¬
euangeliũ asmor sẽfãquãlex helia stã quã ꝓpheta qr euangeliũ
dragenariu ser gonumȩrus tẽpus hoc significat in quo laboram̃¬
in sdo q sapientia nob hic dispensat᷑ tẽporalit̃ Alia enuĩ iusso
sopientue inmortalissine tẽpore. alit̃ autẽ tẽporalit̃ dispensatur

Expanded text:
 cantatum est mane hic, et cum jam adessemus, paulo ante diximus Alleluia. Odor nos quidam divinae laudis, et illius quietis attingit, sed ex majore parte mortalitas premit. Lassamur enim dicendo, et membra nostra reficere volumus: et si diu defectu, nisi qui fruitur sine fastidio? Quantum ergo erit robur in mente, quanta immortalitas et firmitas in corpore, ut neque mentis deficiat intentio in contemplatione Dei, neque membra succumbant in continuatiolocuti sunt linguis, et fecerunt illa magnalia, quae legentes et credentes amplectimur, cum magna fiducia loquentes verbum Dei . QuadragEvangelium, Moyses tanquam Lex, Elias tanquam Prophetia: quia Evangelium dragenarius ergo numerus tempus hoc significat, in quo laboramia sapientia nobis hic dispensatur temporaliter. Aliter enim visio sapientiae immortalis sine tempore, aliter autem temporaliter dispensatur.
Abbreviated transcription (Latin):
siabun dauerit iustitiaurã plusquã scribarũ & pharisaeoꝵ quidẽ
plus quã scribarũ & pharisacoꝵ : respice scribas illos & pharisa cos qui
cathedã mor si sedent dequib dictũ ẽ quiedicunt facite quae
facuint facerenolite. dicant enĩ & ñ faciunt Ergo iustitlan
farisneo e dicere & ñ facere Abund& iustitia urã suꝑ seribanĩ

Expanded text:
abundaverit justitia vestra plus quam Scribarum et Pharisaeorum. Quid est, plus quam Scribarum et Pharisaeorum? Respice Scribas illos et Pharisaeos, qui cathedram Moysi sedent, de quibus dictum est, Quae dicunt, facite; quae faciunt, facere nolite: dicunt enim, et non faciunt. Ergo justitia Pharisaeorum est, dicere et non facere. Abundet justitia vestra super Scribarum
Abbreviated transcription (Latin):
ofr̃s & si argum̃ta filo sophorũ difficile s oluimꝰ illud qđ de¬
monstratũ ẽ in dño si nedifficultate fideiteneamꝰ Illi garriant
si hoc uelit ds̃ responde contradm̃ & dic non potest dr̃: Non ne
& tuquicũq paganus dicis omni potentẽ dm̃ : non nein libro
platonis qđ hesterno die demonstraui legit᷑ dixissed s̃ ñ factus
diisa sefactis quõ estisorti immortales quidẽ eẽ & indisso lubiles
non potestis. ñ tam̃ dissoluemini Neq uosulla mortis fataꝑimest

Expanded text:
res: et si argumenta philosophorum difficile solvimus; illud quod demonstratum est in Domino, sine difficultate fidei teneamus. Illi garriant,si hoc velit Deus? Responde contra Deum, et dic: Non potest Deus. Nonne et tu quicumque paganus, dicis omnipotentem Deum? Nonne in libro Platonis, quod hesterno die demonstravi , legitur dixisse Deus non factus diis a se factis: « Quoniam estis orti, immortales quidem esse et indissolubiles non potestis; non tamen dissolvemini, neque ulla
Abbreviated transcription (Latin):
mergerent᷑ hoc ẽ ad sub mersionẽ p̃merent᷑ : Nenĩ submeifis duo
illa nauigia sed pereclitata. Vnde penditata: multitud ineͦpiscium
Significatũ ẽ hinc qr ꝑmultitudinẽ quã collectura erat etła. periclitura
erat disciplina Et hoc adunctũ ẽ inillapiscationeatq narratã : quia
& retia p̃multitudi nepisciũ disrupta st̃ Dis rupta retia qͥds significa

Expanded text:
bmersionem premerentur . Non enim submersa sunt illa duo navigia, sed periclitata. Unde periclitata? Multitudine piscium. Significatum est hinc, quia per multitudinem quam collectura erat Ecclesia, periclitatura erat disciplina. Et hoc adjunctum est in illa piscatione, atque narratur, quia et retia prae multitudine piscium disrup
Abbreviated transcription (Latin):
regiene ratiestis & nouã uitã ingressi estis. & adiutã a&ernã renatiest
Si h& qđ in uobrenatũ ẽ maleuĩuendo ñ suffoc&is reddendi estis
populis miscendiestis lebi fideliũ. Cauete neimiteminima¬
uosfidedes immosalsos fideles quasi confitendo fideles sed male
uiuendo infideles. Qi deteqr testifico uob corãdõ & angłiseius.
castitate seruate siue c̃iugalẽ siue omni modo c̃tinentiãe Quis qđ
uouit reddat Quiñ habetis utxores lic& uob ducere uxores sed qua¬
nũ marti ñ iiuunt. Feminȩ quae ñ habent uiros. lic&eis nubere
sedrisuuris quariuxor es ñuiuri. Quihabetis uxores nibil maebe
facutis pt uuotes. Reddire qdexigitis fides uob debet sid ẽ debetis
uant nlic& siq nuptiae dãnant. seð quiretrorespiat dam i Caut¬
uerra fricdibus inneronisuris cauete a mendaciis& ꝑuirus Cauta¬

Expanded text:
itam ingressi estis, et ad vitam aeternam renati estis, si hoc quod in vobis renatum est, male vivendo non suffocetis. Reddendi estis populis, miscendi estis plebi fidelium: cavete ne imitemini malos fideles, imo falsos fideles; quasi confitendo fideles, sed male vivendo infideles. Videte, quia testificor vobis coram Deo et Angelis ejus: castitatem svovit reddat. Qui non habetis uxores, licet vobis ducere uxores, sed quarum mariti non vivunt. Feminae quae non habent viros, licet eis nubere, sed eis viris quorum uxores non vivunt. Qui habetis uxores, nihil mali faciatis praeter uxores. Reddite quod exigitis. Fides vobis debetur, fidem debetis. n quia nuptiae damnantur, sed qui retro respicit damnatur. Cavete a fraudibus in negotiis vestris. Cavete a mendaciis et
Abbreviated transcription (Latin):
ureliquia sdedit illis Duit̃ ergo nob: Sicorruptiocorpo
ñ resurg& quare manducauit dñs xp̃s: legistis qr mandu¬
cauit uũ quid legisis qre suriuit  qł mandũcauit potestatis
fuit non egestat̃is. Sidesiderar& minducare egeret : Rus¬
sussimanducare ñ possec minus ualer&. Nũ qđ & angeliquan¬
do susceptist hospitio a patrib nñs ñ manducauert̃ : et tam̃ corrap¬

Expanded text:
et reliquias dedit illis . Dicitur ergo nobis: Si corruptio corporis non resurget, quare manducavit Dominus Christus? Legistis quia manducavit, numquid legistis quia esurivit? Quod manducavit, potestatis fuit, non egestatis. Si desideraret manducare, egeret. Rursus si manducare non posset, minus valeret. Numquid et Angeli, quando suscepti sunt hospitio a patribus nostris, non manducaverunt , et tamen corrup
Abbreviated transcription (Latin):
minẽadõ & facturuses aliã ꝑsonã dĩ aliã hominis : ut iã ñ sutri¬
nitas sed quat̃ nitas  quomodo tuhomo animaes &corp: sic dñs¬
xp̃s uerbi anima & corpus : Sed uerbũ ñ recessit a patre &
nosuenit & patrẽ non deseruit & in utero carnẽ accepit & mun¬
dũ rexit : Qddergo leuatũ ẽ incelũ nisi qđ sũptũ ẽ det̃ra: id est
caro illa corpꝰillud dequo loquens ad discipulos aitꝰ palpate& ui¬

Expanded text:
minem a Deo, et facturus es aliam personam Dei, aliam hominis, u jam non sit Trinitas, sed quaternitas? Quomodo tu homo anima es et corpus; sic Ds Verbum, anima et corpus. Sed Verbum non recessit a Patre: et ad nos venit, et Patrem non deseruit; et in utero carnem accepit, et mundum rexit. Quid ergo levatum est in coelum, nisi quod sumptum est de terra? id est, caro illa, corpus illud, de quo loquens ad discipulos ait: Palpate,
Abbreviated transcription (Latin):
Qđ solent uidere credunt qđ ñ solent ñ credunt. Prȩ̃t̃ c̃suecudi¬
nẽ facit eds̃ miribilia qr ds̃ ẽ: Maiora quidẽ miracula st̃ tot coti¬
die homines nasciquiñ erant quã paucos resurrexisse quier
Et tam̃istamiracula ñ c̃sideratione cõp̃hensa st̃. sed assiduta¬
te uiluer̃ Resurrex̃ xp̃s. absoluta resest. Corp̾erat caro erat
Pependit incruce emisit animã posita ẽ in sepulchro exhibun
ergo homines utrũ corruptio ista corporis quã sentiuNł in car¬
nesua futura sit in resurrectione mortuoꝵ. Dicimus ñ futu¬
rã Respondent nob̵ Si corruptio ñ erit quaremanducabũ
ui siñ manducabit᷑ quare p̾resurrationẽ dñ smanducau¬

Expanded text:
Quod solent videre, credunt: quod non solent, non credunt. Praeter consuetudiQuod solent videre, credunt: quod non solent, non credunt. Praeter consuetudinem facit Deus miracula, quia Deus est. Majora quidem miracula sunt, tot quotidie homines nasci qui non erant, quam paucos resurrexisse qui erant: et tamen ista miracula non consideratione comprehensa sunt, sed assiduitate viluerunt. Resurrexit Christus, absoluta res est. Corpus erat, caro erat, pependit in cruce, emisit animam, posita est in sepulcro. Exhibuit ergo homines, utrum corruptio ista corporis, quam sentiunt in carne sua, futura sit in resurrectione mortuorum. Dicimus non futuram. Respondent nobis: Si corruptio non erit, quare manducabitur? Aut si non manducabitur, quare post resurrectionem Dominus manduca
Abbreviated transcription (Latin):
hoc donũ indñi nr̃ihũ xp̃i nob̵ carne ꝓmissũẽ. et in ipso p̃cessit exẽ plũ
Voluit enĩ nob̵ qđ ꝓmisit infine Ñ solũ p̃nuntiare sed etiã de monstra¬
re Illi quidẽ qui tunc fuercũ illo uider̃ Et cũ expauescerent &
spm̃ seiudere crederent. soliditatẽ corporis tenuer̃ Locutus est
enĩ ñ solũ uerbadaureseo sed eciã speciea doculos eoꝵ: Parũq erat
sep̃bere cernendũ nisietiã offerr& ꝑtractandũ atq palpandũ
Actenĩ Qdtͣbatiestis inquit. & cogitationes ascent in corurm: V¬
temanus meas & pedes meos palpate & uidete quia sp̃sossa& carnẽ
non hab& sicut meuidetif habere Contra istã euidentiã dispu¬
tant homines qđ enĩ aliud facerent homines qui eaquaes̃ homi¬
ũ sapuint quã disputarentdedõ contradm̃ : ille enĩ ds̃ est il
homines st̃: Sed dñsnouit cogitationes hominũ quõ uanae sunt
In homine carnali tota regula ẽ intelligendi c̃suetudo cernendi

Expanded text:
Jesu Christi nobis carne promissum est, et in ipso praecessit exemplum. Voluit enim nobis quod promisit in fine, non solum praenuntiare, sed etiam demonstrare. Illi quidem qui tunc fuerunt cum illo, viderunt, et cum expavescerent, et spiritum se videre crederent, soliditatem corporis tenuerunt. Locutus est enim non solum verbis ad aures eorum, sed etiam specie ad oculos eorum: parumque erat se praebere cernendum, nisi etiam offerret pertractandum atque palpandum. Ait enim: Quid turbati estis, et cogitationes asceneos: palpate, et videte, quia spiritus ossa et carnem non habet, sicut me videtis habere. » Contra istam evidentiam disputant homines. Quid enim aliud facerent homines, qui ea quae sunt hominum sapiunt, quam disputarent de Deo contra Deum? Ille enim Deus est, illi homines sunt. Sed Deus novit cogitationes hominum, quoniam vanae sunt . In homine carnali tota regula intelligendi est consuetudo cernendi.
Abbreviated transcription (Latin):
sed intuserat qui ꝑfenestras aspiciebat: Deniq: discedenteha¬
bitatore iacdomus. Discedente qui regrbat. cadio qđ regbit᷑
Et quõ cadit cadaueruocat᷑. Nonne oculi integri et̃ sipi¬
teant nihiludent. Aures ad st̃ sed migrauit auditor .L.¬
quae organũ man&. sed ab scessit musicus quimouebat. In terro¬
gauer̃ ergo istaduo corpus qđ uidet᷑ animã quae non uidet᷑ et
in uener melius eẽ illud qđ ñ uidet᷑ quã illud qđ iudet᷑. Meliorẽ
animã latentẽ. deceriorẽ carnẽ apparentẽ: Vider̃ ista. intuiti st̃
discus sert̃ utrũq & inuener̃ utrũq: mutabile in ipsoliomine
Mutabile corpus ꝑaetates. ꝑ corruptiones. ꝑalim̃ta. ꝑ refecti¬
nes ꝑdefectiones ꝑuitã ꝑ mortẽ : Transiert̃ ad animã quãutq
cop̃henderant meliorẽ & in uisibilẽ mirabant᷑ in uenert & ipsã
mutabilẽ Mod o uelle modonolle modoscire. modo

Expanded text:
sed intus erat qui per fenestras aspiciebat. Denique discedente hased intus erat qui per fenestras aspiciebat. Denique discedente habitatore, jacet domus: discedente qui regebat, cadit quod regebatur: et quoniam cadit, cadaver vocatur. Nonne ibi oculi integri? Etsi pateant, nihil vident. Aures adsunt; sed migravit auditor: linguae organum manet; sed abscessit musicus qui movebat. Interrogaverunt ergo ista duo, corpus quod videtur, animam quae non videtur: et invenerunt melius esse illud quod non videtur, quam illud quod videtur; meliorem animam latentem, deteriorem carnem apparentem. Viderunt ista, intuiti sunt, discusserunt utrumque, et invenerunt utrumque, mutabile in ipso homine. Mutabile corpus per aetates, per corruptiones, per alimenta, per refectiones, per defectiones, per vitam, per mortem. Transierunt ad animam, quam utique comprehenderant meliorem, et etiam invisibilem mirabantur: invenerunt et ipsam mutabilem; modo velle, modo nolle; modo scire, modo
Abbreviated transcription (Latin):
in excusabiles : quia cognoscentes dm̃ non sicut dm̃glori ficauer̃
aut gratia seger̃ Non dix̃ nescientes. sed cognoscente s dm̃. Vn
de cognoscentes: ex his quȩ fecit. Interroga pulchritudiñẽ t̃rae
int̃rõga pulchritudinẽ maris. int̃ roga pulchritudinẽ dilatati &
diffusiaeris int̃roga pulchritudinẽ caeli. int̃roga ordinẽ siderã
nt̃ roga solẽ fulgorẽ suo diemclarificantẽ : int̃ rogalunã sple¬
dore suo sequentis noctis tenebras tẽperantẽ. Int̃roga animalia
animas ꝑspicua corpora uisibilia regenda inuisibilesregentes
Int̃ roga ista respondent tibiomĩa: Ecceuide pulchia sumus
Pulchritudo eoꝵ. confessio eoꝵ. Ista pulchra mutabilia. qu
homine in t̃rogauer̃ haecduo corpus &anima : Hoc int̃ rogabanT
qđ & ipsigestabant. Videbantcorpus. animã ñ uidebant
Sed corpus nisi deanimo ñ uidibant: Vi debant eñĩ ꝑoculum

Expanded text:
inexcusabiles? Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, inexcusabiles? Quia cognoscentes Deum, non sicut Deum glorificaverunt, aut gratias egerunt. Non dixit, Nescientes Deum; sed, cognoscenteInterroga pulchritudinem terrae, interroga pulchritudinem maris, interroga pulchritudinem dilatati et diffusi aeris, interroga pulchritudinem coeli, interroga ordinem siderum, interroga solem fulgore suo diem clarificantem, interroga lunam splendore subsequentis noctis tenebras temperantem, interroga animalia animas, perspicua corpora; visibilia regenda, invisibiles regentes: interroga ista, Respondent tibi omnia: Ecce vide, pulchra sumus. Pulchritudo eorum, confessio eorum. Ista pulchra mutabilia quis homine interrogaverunt haec duo, corpus et animam. Hoc interrogabant quod et ipsi gestabant: videbant corpus, animam non videbant. Sed corpus nisi de anima non videbant. Videbant enim per oculum,
Abbreviated transcription (Latin):
& leisdatorẽ offendert̃. uerũ etiã suꝑ omnẽ impietatem
nequis quã dicer& quã recũ ipsilege̾ ñ acceperint: secutꝰ
adiunxit. Et in iustitiã eorũ quiueritatẽ in iniquitatem
detinent : Iãtu responde quã ueritatẽ Ñ enĩ accepert̃
legẽ non enĩ audier ꝓph&am Audiquã ueritatẽ: Qũõ
qđ notũ estdĩ inquit manifestũ est illis. Vnde manifestum: ad hac
audi Ds̃ enĩ illis manifestauit: Sed adhucquȩrt Quomodo
manifestauit quib: legẽ ñ dedit : audi quomodo Inui sibiliaenĩ
eius a constitutione mundi ꝑ ea quae facta st̃ intellecta conspici¬
unt᷑. Inuisibilia enĩ eiꝰ. hoc est inui sibiliadĩ a constitutione¬
mundi ex quo constituit mundũ ꝑ ea quae facta st̃ intellecta
conspiciunt᷑ . Illa ꝑ haec intellecta conspiciunt᷑ Sẽpit̃ naquo¬
q: uerba apłidico ipsa ad texo sẽpit̃ naquoq: uirt᷑ ei & diuinitas
subaudis intellecta conspiciunt᷑ ut sint in excusabiles . Quare

Expanded text:
fenderunt; verum etiam super omnem impietatem ne quisquam diceret, Quare, cum ipsi legem non acceperint? secutus adjunxit: Et injustitiam eorum qui veritatem in iniquitate detinent. Jam tu responde: Quam veritatem? Non enim acceperunt Legem, non enim audierunt prophetam. Audi quam veritatem: Quoniam quod notum est, inquit, Dei, manifestum est in illis. Unde manifestum? Adhuc audi: Deus enim illis manifestavit. Si adhuc quaeris, Quomodo manifestavit, quibus legem non dedit? audi quomodo: Invisibilia enim ejus, a constitutione mundi, per ea quae facta sunt, intellecta conspiciuntur. Ine facta sunt intellecta conspiciuntur, illa per haec intellecta conspiciuntur. Sempiterna quoque; verba Apostoli dico, ipsa attexo: Sempiterna quoque virtus ejus et divinitas, subaudis, Intellecta conspiciuntur. Ut sint inexcusabiles. Quare
Abbreviated transcription (Latin):
Qui autẽ in fidelit̃ disputantꝰ. argumtant᷑ contraanimassuas.
dis putando contrapotentiã omñi potentis. dicentes. Vnde
er potest ut mortuus resurgat. Dicoego dses qui facit
tutudicis fieri non potest: Nondico damihi xp̃ianũ damihi
uideũ sed damihi paganũ id olauũ cultorẽ die monũ seruũ qui
non dicat dm̃ ẽ omnĩ potentẽ. Hegarexpm potest negare omni

Expanded text:
nt, argumentantur contra animas suas, disputando contra potentiam Omnipotentis, dicentes, Unde fieri potest ut mortuus resurgat? Dico ego, Deus est qui facit, et tu dicis, Fieri non potest? Non dico, Da mihi Christianum, da mihi Judaeum: sed, da mihi Paganum, idolorum cultorem, daemonum servum, qui non dicat Deum esse omnipotentem. Negare Christum potest, negare
Abbreviated transcription (Latin):
tantã iustitiã ad istamala facereruinã. Hoc dixerunt ualde¬
Stultã fecitds̃ sapientiã hui mundi Si sapientiã quanto
magis stultitiã: si sapientia mundi stultitia est apud dm̃.

Expanded text:
tantam justitiam ad ista mala facere ruinam. CAPUT tantam justitiam ad ista mala facere ruinam. CAPUT Stultam fecit Deus sapientiam hujus mundi. Si sapientiam, quanto magis stultitiam? Si sapientia mundi stultitia est apud Deo?
Abbreviated transcription (Latin):
rt ingenia sua & labora uer̃ quantũ potuert̃ reddere hominib:
rationẽ uł sibi uł aliis. et dixert̃ animas hominũ maleuiuentiũ
inmundas pessimis moribus cũ exierint de corporibus rursus
continuo reuoluiadalia corpora. & poenas hicluere quas ui¬
demꝰ. Eas uero animas quaebene uixer. cũ exierunt de corpo¬
reb: iread suꝑnacalorũ requiescereibi instellis & luminibus
istis conspicius uł quib: cũque caelestibus abditisq sec retis
obliuisciomniũ prȩteritoꝵ malorũ & rursus deleotari rediread
corpora & ueni reiterũ adistapatienda : Hocergo inter eẽ
uoluer̃ interanimas peccatorũ & animasiustorũ : Quiapeccatoꝵ
animas de ꝓximostatim cũ exierint decorporib: dicunt reuol¬
ui adaltera corpora iustoꝵautẽ animas diueẽ in requi e. nor
tam̃ sẽ ꝑ sed rursus delectari corporibus & de sũ miscaelis post

Expanded text:
runt ingenia sua; et laboraverunt, quantum potuerunt, reddere hominibus runt ingenia sua; et laboraverunt, quantum potuerunt, reddere hominibus rationem, vel sibi, vel aliis: et dixerunt, animas hominum male viventium immundas pessimis moribus, cum exierint de corporibus, rursus continuo revolvi ad alia corpora, et poenas hic luere quas videmus; eas vero animas quae bene vixerunt, cum exierint de corporibus, ire ad superna coelorum, requiescere ibi in stellis et luminibus istis conspicuis, vel quibuscumque coelestibus abditisque secretis, oblivisci omnium praeteritorum malorum, et rursus delectari redire ad corpora, et venire iterum ad ista patienda. Hoc ergo interesse voluerunt inter animas peccatorum et animas justorum, quia peccatorum animas de proximo statim cum exierint de corporibus, dicunt revolvi ad altera corpora; justorum autem animas diu esse in requie; non tamen semper, sed rursus delectari corporibus, et de summis coelis post
Abbreviated transcription (Latin):
qui magnifuert & docti. & ceteris meliores. Animã humanã in¬
mortalẽ eẽ sensert᷑: Nec solĩ sensere sed quintis potuert̃argu¬
m tationib: defendert̃ & ipsas defensiones suas conscriptas pas¬
teris reliquert̃. Sunt libri legunt᷑. Ideo istos philosophosdixi
aliis fuis se meliores in cõparatione priorũ : quia fuer̃ philo sophi
qui dicerent hominicũ mortuus fuerit. nullã uitã postea rema¬
lioresquauis in multis a ueritate deui antes tam̃ in quoerust
istis superiores. ueritati fuerant ꝓpinquantes Hiergo quisen¬
senfatq dixert̃ animas humanas in mortales. Demalis heme¬
nũ deeruniserrorib:q mortaliũ quaesier̃ causas qusaroteu lo¬
miues potuert et dixert sicut potuert. pressisse eseno qular
inaua iuta percata quorũ peccatirũ mento ista corpora uel ũt
arca ianimat mererent᷑. De in dequȩ sitũ est ab eis:
Quid posteacũ fuerit homo mortuus quiderit : Et hic̃ contriue¬

Expanded text:
am humanam imam humanam immortalem esse senserunt: nec solum senserunt, sed quantis potuerunt argumentationibus defenderunt, et ipsas defensiones suas conscriptas posteris reliquerunt. Sunt libri, leguntur. Ideo istos philosophos dixi aliis fuisse meliores in comparatione pejorum; quia fuerunt philosophi qui dicerent homini, cum mortuus fuerit, nullam vitam postea remaliores, quamvis in multis a veritate deviantes, tamen in quo erant isti superiores, veritati fuerant propinquantes. Hi ergo qui senserunt atque dixerunt animas humanas immortales, de malis hominum, de aerumnis erroribusque mortalium quaesierunt causas, quantum homines potuerunt; et dixerunt, sicut potuerunt, praecessisse nescio quae in alia vita peccata, quorum peccatorum merito ista corpora velut carcerem animae mererentur. Deinde quaesitum est ab eis, quid postea cum fuerit homo mortuus, quid erit. Et hic contrive
Abbreviated transcription (Latin):
quẽ tucredis dm̃ omni potentẽ ipsu egodico mortiiorũ susuuore
Didixers non pocestfier de rogas om̃pti Siautẽ credis illã
carnẽ resurrecturã ut esuriat. ut sitiat ut laboret ut cornipti¬
onib: subicat᷑ merio credere ñ deberes: Hab& enĩ modo caro ista
hasuel necessitates uel calamitates: Et hocunde: olusa peccatũ ẽ
Iinuno peccauimꝰ et om̃s ad corruptionẽ natisumus: Malorum
omniũ nr̃m causapeccatũ est: Non÷ ũ sine homi nes mala ista pa¬
tiunt᷑ Iustus estds̃ omp̃s est ds̃ nullo modo ista paterem᷑ si non mȩ¬
ilpa poenã &culpa soluit & poenã. Culpã soluit peccata donan¬
do poenã soluit a mortius resurgendo: Hoc ꝓmisit & nos in spe
ruptibilis carore surg& si ne uitio sine de formitate sine mortalita¬
te si neonore acpondere. Quaenunctibi facit torm̃tũ postea
tibierit ornamentũ Ergo sibonũ est habere corpus corruptibi¬
le quare hoc factu rũ dm̃ uolumꝰ desperare : filo sophi saeculihuiꝰ¬

Expanded text:
co mortuorum suscitatorem. Si dixeris, Non potest fieri, derogas Omnipotenti. Si autem credis illum carnem resurrecturam, ut esuriat, ut sitiat, ut aegrotet, ut laboret; ut corruptionibus subjiciatur; merito credere non deberes. Habet enim modo caro ista has vel necessitates vel calamitates. Et hoc unde? Causa peccatum est. In uno peccavimus, et omnes ad corruptionem nati sumus. Malorum omnium nostrorum causa peccatum est. Non enim sine causa homines mala ista patiuntur. Justus est Deus, omnipotens est Deus: nullo modo ista pateremur, si non meculpa poenam, et culpam solvit et poenam. Culpam solvit, peccata donando: poenam solvit, a mortuis resurgendo. Hoc promisit, et nos in spe  resurget incorruptibilis, caro resurget sine vitio, sine deformitate, sine mortalitate, sine onere, sine pondere. Quae nunc tibi facit tormentum, postea tibi erit ornamentum. Ergo si bonum est habere corpus incorruptibile, quare hoc facturum Deum volumus desperare. CAPUT IV. 4. Phi
Abbreviated transcription (Latin):
Eahorruit quidã auctor ipsorũ cuide monstrabat᷑. uel
qui inducebat apud inferos de monstrantẽ patrẽ filio suo.
Nostis enĩ hoc ꝓpeom̃s atq utinã paucinossetis: Sed pauer
nostis in libris. multi intheatris. quia aeneas descendit ad
inferos et ostendit illi pat̃ suus animas romanorũ magnorũ
uenturas incorpora. Ex pauit ipse aepeas et ait: Opat̃.¬

Expanded text:
Exhorruit quidam auctor ipsorum, cui demonstrabatur, vel Exhorruit quidam auctor ipsorum, cui demonstrabatur, vel qui inducebat apud inferos demonstrantem patrem filio suo. Nostis enim hoc prope omnes; atque utinam pauci nossetis. Sed pauci nostis in libris, multi in theatris, quia Aeneas descendit ad inferos, et ostendit illi pater suus animas Romanorum magnorum venturas in corpora: expavit ipse Aeneas, et ait: O pat