comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ctamus uir honorabilis eusebi. nͥut inmiseram
mulierem senectute decrepitam. iuduitate desti¬
nitã. a ciuus cedibus incatholica ꝓhibebat᷑. iam
donatista securus armetur : Quid enim aliua fu¬
ribundo corde concepit. cum diceret matri trans¬
feramine in partem donati. & bibam sanguinem
tuum : Ecce iam conscientia cruentus. ueste de¬
albatus. ꝑficit partem pollicitationis suȩ. Restat
pars altera ut matris sanguinẽ bibat. Sigͦ pla¬
cent ista. urgeatur a dericis & sc̃ificatoribꝰ suis.
ut intra octauas suas totum qđ uouit ex soluat.
Potensẽ quidem dextera dñi. qui furorem illius
amisera uidua & desolata compescat. & eum
quibus modis nouit a tam scelerata dispositione
aet̾reat. Lierumtam̃ ego tanto animi dolore ꝑ¬
cussus. quid facerem nsi saltem loquerer : An
uͦ ista illi faciunt. & mͥ dr̃ tace : auertat a me
Añs hanc am̃tiam. Et cumipse mͥimperet per

Expanded text:
ctamus, uir honorabilis Eusebi, nisi ut in miseram ctamus, uir honorabilis Eusebi, nisi ut in miseram mulierem senectute decrepitam, uiduitate destitutam, a cuius caedibus in catholica prohibebatur, iam Donatista securus armetur? quid enim aliud furibundo corde concepit, cum diceret matri: \'Transferam me in partem Donati et bibam sanguinem tuum? ecce iam conscientia cruentus, ueste dealbatus perficit partem pollicitationis suae; restat pars altera, ut itiatris sanguinem bibat. si ergo placent ista, urgeatur a clericis et sanctificatoribus suis, ut intra octauas suas totum, quod uouit, exoluat. Potens est quidem dextera domini, quae furorem illius a misera uidua et desolata compescat et eum, quibus modis nouit, a tam scelerata dispositione deterreat. uerum tamen ego tanto animi dolore percussus quid facerem, nisi saltem loquerer? an uero ista illi faciunt et mihi dicitur: Tace?. auertat a me dominus hanc amentiam, ut, cum ipse mihi imperet per
Abbreviated transcription (Latin):
bus candidatur. constitutur intra cancellos emi¬
nens atq conspicuus. & omnium gen̾atium ocu¬
lis matricidu meditator tamquã renouatus op
siequaquã hoc dete crediderim: Noui considera¬
uonem tuam. Ceditur mat̃ carnalis inmembris
quibus genuit & nutrunt ingratum. ꝓhibet hoc
aclĩa mãt spũalis. ceditur &e ipsa insacram̃tis qͥbꝰ
genuit a nitriuit ingratum. Nonnt tͥ uidetur
dicoise parricidalit̃ frendens: Quid faciã eccłix
que me ꝓhibit cedere matremmeam: Inueniqͥd
faciam. lniurus quibus potest etiam ipsa feriat᷑.
Fiat inine aliquia. unde membra eius doleant. Ua¬
dammichi adeos qui nouerunt exsufflare gram
inqua ibi natus sum. destruere formã quam in
utero eius accepi. ambas matres meas seuis cruci¬
atibus torquent. quȩ me posterior peperit effe¬
rat pͥor. Adhiuus dolorẽ sp̃ualit moriar. adil¬
lius cedem carnalit̾ uiuam. Quid aliud cxepe¬

Expanded text:
bus candidatur; constituitur intra cancellos emibus candidatur; constituitur intra cancellos eminens atque conspicuus et omnium gementium oculis matricidii meditator tamquam renouatus oppnequaquam hoc de te crediderim; noui considerationem tuam. caeditur mater carnalis in membris, quibus genuit et nutriuit ingratum; prohibet hoc ecclesia, mater spiritalis; caeditur et ipsa in sacramentis, quibus genuit et nutriuit ingratum. nonne tibi uidetur dixisse parricidaliter frendens: \'Quid faciam ecclesiae, quae me prohibet caedere matrem meam? inueni, quid faciam: iniuriis, quibus potest, etiam ipsa feriatur; fiat in me aliquid, unde membra eius doleant; uadam mihi ad eos, qui nouerunt exsufflare gratiam, in qua ibi natus sum, destruere formam, quam in utero eius accepi; ambas matres meas saeuis cruciatibus torqueam; quae me posterior peperit, efferat prior; ad huius dolorem spiritaliter moriar, ad illius caedem carnaliter uiuam\'. quid aliud expe
Abbreviated transcription (Latin):
eusebio. augustinus. Scit ds̃ cuimanife¬
sta sunt archana cordis humani. quantũ
pacem diligo op̃ianam. tantum me mouerisa¬
crilegis eor factis quiineuis dissensione indigne
atꝙ impie ꝑseuerant. eumꝙ motum animi mei
c̃e pacificum. neꝙ me id agere ut ad communio¬
nem catholicam quisquã cogator inuitus. sedut
omnibus errantibꝰ aꝑta ueritas declaretur. & ꝑ
nrm munsterium dõ uiuante manifestata se
ampłendam atꝙ sectandam satis ipsa ꝑsuadeat.
Quid enim exrecrabilus queso te ut alia taceam.
quã iã qđ nune accidit : Corripitur ab ep̃o suo
iuenis crebris cedibus matris insanus. &
impi asmanus nec illis diebus cum etiam¬
seueri tas legum sceleratissimis pareit auisce¬
ribus unde natus ẽ reuocans. minatur eidem ma¬
tri se inpartẽ donati translaturum. & eã quã
ineredibili furore solet cedere ꝑempturũ. Mina¬
tur ei transit ad partẽ donati. rebaptizatur fu¬
rens. & imat̾num sanguinẽ fremens. albis uesti¬

Expanded text:
EUSEBIO AUGUSTINUS. Scit deus, cui manifesta sunt arcana cordis humani, quantum pacem diligo Christianam, tantum me moueri sacrilegis eorum factis, qui in eius dissensione indigne atque impie . perseuerant, eumque motum animi mei esse pacificum neque me id agere, ut ad communionem catholicam quisquam cogatur inuitus, sed ut omnibus errantibus aperta ueritas declaretur et per nostrum ministerium deo iuuante manifestata se amplectendam atque sectandam satis ipsa persuadeat. Quid enim execrabilius, quaeso te, ut alia taceam, quam id, quod nunc accidit? corripitur ab episcopo suo iuuenis crebris caedibus matris insanus et impias manus nec illis diebus, cum etiaseueritas legum sceleratissimis parcit, a uisceribus, unde natus est, reuocans; minatur eidem matri se in partem Donati translaturum et eam, quam incredibili furore solet caedere, perempturum; minatur ei, transit ad partem Donati, rebaptizatur furens et in maternum sanguinem fremens albis uesti
Abbreviated transcription (Latin):
buit: Quomͦ gͦ crim̃ traditionis nobis obi ei¬
tis qđ ñ ꝓbatis. & scismaticos ur̃os & damna¬
tis & acceptatis. Si ꝓpt̾ea iusti estisquia ꝑse¬
cutionem ꝑimperatores passi estis. uistiores
uobis sunt ipsi maxximianistȩ quos ꝑudices
ab imperatoribus catholicis missos uos ipsĩ ꝑ¬
secuti estis. Si baptismum uossoli habetis. qͣd
apud uos facit baptismus maximianistarũ.
in eis quos baptizauit felicianus damnatus.
cum quibus ẽ aduos postea reuocatus: llel
uobis laicis adista respondeant ep̃i ũri. sino¬
biseum loqui nolunt. & cogitate ꝓsalute ur̃a
quale sit hoc ipsum qd nobiscum loqͥ nolunt.
Si lupi concilium fecerunt ut pastoribus nre
spondeant. quare oues consilium ꝑdidert̃
ut addlupoꝵ speloncas accedant.: eaplic̃¬

Expanded text:
buit! quo modo ergo crimen traditionis nobis obicibuit! quo modo ergo crimen traditionis nobis obicitis, quod non probatis. et schismaticos uestros et damnatis et acceptatis? si propterea iusti estis, quia persecutionem per imperatores passi estis, iustiores uobis sunt ipsi Maximianistae, quos per iudices ab imperatoribus catholicis missos uos ipsi persecuti estis. si baptismum uos soli habetis, quid apud uos facit baptismus Maximianistarum in eis, quos baptizauit Felicianus damnatus, cum quibus est ad uos postea reuocatus? uel uobis laicis ad ista respondeant episcopi uestri, si nobiscum loqui nolunt, et cogitate pro salute uestra, quale sit hoc ipsum, quod nobiscum loqui nolunt. si lupi concilium fecerunt, ut pastoribus non respondeant, quare oues consilium perdiderunt, ut ad luporum speluncas accedant? L
Abbreviated transcription (Latin):
retis. Quẽ cum mͦ martyrem dicitis. suꝑ ẽ ut
eum ꝓpt̃ quem mortiuis ẽ xp̃m dicatis. Postre¬
mo quia uos offendit orbis xp̃ianus. a quo uos
nefario furore p̃cidistis: Et quid uos ꝓmeru¬
erunt maximianistȩ. quos auobis damnatos
& puidicia publica debasilicis ꝑturbatos in
suo rursus honore recepistais: Quid uos offen¬
dit pax xp̃i. contra quã uos diuiditis ab eis
quos infamatis: Et quid uos ꝓmeruit pax do¬
nati ꝓ qua suscipitis quos damnatis: Felicianꝰ
mustitanus mͦ uobiscum ẽ. Legimus eum pͥus
in ur̃o concilio cdamnatum. & auobis postea
inuidicio ꝓconsulis accusatum. & inmustita¬
na ciuutare gestis muni cipalibus oppugna¬
tum. Si tradicio codicum scelerata ẽ. qui a d̾ in
regem qui iberemit librum incendit morte
bellica uindicauit. quanto sceleratuisẽ sa¬
erilegium scismatis cuius auctores quibꝰ ma¬
xrimianistas comparastis aꝑta t̾ra iuuos absor¬

Expanded text:
retis. quem cum modo martyrem dicitis, superest, ut retis. quem cum modo martyrem dicitis, superest, ut eum, propter quem mortuus est, Christum dicatis. postremo quid uos offendit orbis Christianus, a quo uos nefario furore praecidistis? et quid uos promeruerunt Maximianistae, quos a uobis damnatos et per iudicia publica de basilicis proturbatos in suo rursus honore recepistis? quid uos offendit pax Christi, contra quam uos diuiditis ab eis, quos infamatis? et quid uos promeruit pai Donati, pro qua suscipitis, quos damnatis? Felicianus Mustitanus modo uobiscum est. legimus eum prius in uestro concilio damnatum et a uobis postea in iudicio proconsulis accusatum et in Mustitana ciuitate gestis municipalibus oppugnatum. Si traditio codicum scelerata est, quia deus in regem, qui Hieremiae librum incendit, morte bellica uindicauit, quanto sceleratius est sacrilegium schismatis, cuius auctores, quibus Maximianistas comparastis, aperta terra uiuos absor
Abbreviated transcription (Latin):
ordinauerunt. altare contra altare ereaeruns.
Postea litteras adimperatorẽ constantinum ut
int̾ afros ep̃i transmarini uidicarent miseruis.
datis uidicibus quos postulauerant. & romȩ
uidicantibus ñ obtemperauerunt. ep̃os apud
imperatorẽ tamquam male uidicauerint accu¬
sauerunt. Ab aliis rursus ep̃is ad arelatum mis¬
sis ad̾ipsum imperatorem appellauerunt. ab
ipso auditi & calumniatores inuenti in eodem
scelere ꝑmanserunt. Fuigilate ad salutem. ama¬
te pacem. redite adunitatem. Ntec uobis quem
admodum gesta sint quando uultis om̃a recita¬
mus. Ille communicat malis qui consentit fa¬
ctis maloꝵ. qui ñ tolerat in agro dominico ⁊ i¬
rania usꝙ admessem. ut paleam usq adulti¬
mam uentilationem. Simalos odistis. uosipsi
mutamini abscelere scismatis. Si maloꝵ ꝑmia¬
tionem timeretis. optatum int̃ uos in aptissi¬
ma iniquitate uiuentem ꝑ tot annos nͣ tene¬

Expanded text:
 episcopum ordinauerunt, altare contra altare erexerunt.  episcopum ordinauerunt, altare contra altare erexerunt. postea litteras ad imperatorem Constantinum, ut inter Afros episcopi transmarini iudicarent, miserunt; datis iudicibus, quos postulauerant, et Romae iudicantibus non obtemperauerunt; episcopos apud imperatorem, tamquam male iudicauerint, arguerunt; ab aliis rursus episcopis ad Arelatum missis ad ipsum imperatorem appellauerunt; ab ipso auditi et calumniatores inuenti in eodem scelere permanserunt. euigilate ad salutem, amate pacem, redite ad unitatem. haec nobis, quem ad modum gesta sint, quando uultis, omnia recitamus... Ille communicat malis, qui consentit factis malorum, non qui tolerat in agro dominico zizania usque ad messem uel paleam usque ad ultimam uentilationem. si malos odistis, uos ipsi mutamini ab scelere schismatis; si malorum permixtionem timeretis, Optatum inter uos in apertissima iniquitate uiuentem per tot annos non tene
Abbreviated transcription (Latin):
rizania & mundum repleuisse. triticum autem
decreuisse & in sola affrica mansisse. xp̃ianoᷤᷤ
uos dicitis. & xp̃o contradicitis. Ipse diacit.
Sinite utraq crescere usq ad messem. Non diocit
crescant ⁊izania. decrescant frumenta. Ipse
diait ager est hic mundus. non dixit ager est
affrica. hpse dixit messis est finis scłi. non dixit
messis est tempus donati. Ipse diã. messores angłi
stͣ ñdiao messores pͥncipescercicellionum st̃. Sed.
quia pro xizanus triticum accusatis. uos esse
⁊izama demonstrastis & quod est
a tritico separastis. Maiores tnim ur̃i in quorũ
saerilegia p̃cisione ꝑseueratis. quidam gestis mu¬
incipalibus codices scõs & inftrum̃ta ȩccłiȩ ꝑsecu¬
toribus tradiderunt. quidam eos fatentes dimise¬
runt. & eis communicauerunt. & utriq charta¬
ginem furiosa factione conuentrunt. De crui¬
ne traditionis de quo ipsi inter se iam consense¬
rant inauditos damnauerunt. ep̃m c̃tra ep̃m

Expanded text:
zizania et mundum repleuisse, triticum autem zizania et mundum repleuisse, triticum autem decreuisse et in sola Africa mansisse? Christianos uos dicitis et Christo contradicitis. ipse dixit: Sinite utraque crescere usque ad messem, non dixit: Crescant zizania, decrescant frumenta; ipse dixit: Ager est hic mundus, non dixit: Ager est Africa; ipse dixit: Messis est finis saeculi, non dixit: Messis est tempus Donati; ipse dixit: Messores angeli sunt, non dixit: Messores principes Circumcellionum sunt. sed quia pro zizaniis triticum accusastis, uos esse zizania demonstrastis et, quod est a tritico separastis. maiores enim uestri, in quorum sacrilega praecisione perseueratis, quidam gestis municipalibus codices sanctos et instrumenta ecclesiae persecutoribus tradiderunt, quidam eos fatentes dimiserunt et eis communicauerunt et utrique Carthaginem furiosa factione conuenerunt, de crimine traditionis, de quo ipsi inter se iam consenserant, inauditos damnauerunt, episcopum contra
Abbreviated transcription (Latin):
dis. & audite quia ds̃ deoꝵ dñs locutus ẽ. & uo¬
cauit t̾ram asolis ortu usq ad occasum. ex syon
species decoris euis. Si hoc ñuultis intelligere.
audite euangłm iam ꝑ osꝓprium loquente ipso
dño & dicente. quia oportebat de xp̃o compleri
om̃a quȩ de illo scripta sunt in lege & ꝓpħĩs.
& psalmis. & p̃dicari in nomine euis peniten¬
tiam & remissionem peccatorum incipiens ab
iherłm. Qd inpsalmo dixit uocauit t̃rã aso¬
lis ortu usꝙ ad occasum. hoc in ruangłio pom̃is
gentes. & qđ inpsalmo dix̃ ex fyonspecies decoris
eiꝰ. hoc in euangłio diait incipiens abiherus alẽ.
Fingitis uos ante tempus messis fugere permixta
xixania quia uos estis sola ⁊izania. Nlam si fru¬
m̃ta essetis ꝑmixta ⁊izania toleraretis. & a se¬
gete xp̃i nonuos diuideretis. Dexzizaniis quidẽ
dictum ẽ. qm̃ abundabit iniqͥtas refrigescet cari¬
tas multoꝵ. scd& de tritico dictũ ẽ. qͥ ꝑseuerauent
infinẽ usꝙ hie saliuis erit. Quare creditis creuisse

Expanded text:
nus locutus est et uocauit terram a solis ortu usque ad occasum; ex Sion species decoris e ius. si hoc non uultis intellegere, audite euangelium iam per os proprium loquente ipso domino et dicente: Quia oportebat de Christo compleri omnia, quae de iilo scripta sunt in lege et prophetis et psalmis, et praedicari in nomine eius paenitentiam Hierusalem. quod in psalmo dixit \'uocauit terram a solis ortu usque ad occasum\', hoc in euangelio \'per omnes gentes\' et, quod in psalmo dixit ei Sion species decoris eius\', hoc in euangelio dixit incipiens ab Hierusalem\'. Fingitis uos ante tempus messis fugere permixta zizania, quia uos estis sola zizania. nam si frumenta essetis, permixta zizania toleraretis et a segete Christi non uos diuideretis. de zizaniis quidem dictum est: Quoniam abundauit iniquitas, refrigescet caritas multorum, sed et de tritico dictum est: Qui perseuerauerit in finem usque, hic saluus erit. quare creditis creuisse
Abbreviated transcription (Latin):
partem donati conscinderent. & ñ dubita¬
uerunt illo tempore falsas suspicionessu¬
asobicientes pacem xp̃i unitatem ꝙ disrum¬
pere. Et uos uidetis. sed nescio quȩ carnalis
consurtudo frat̾ seuerine ibi uostenet. &¬
olim doleo. olim gemo. maxime prudenti¬
am tuam cogitans. & olim uidere te desidero.
ut de hac re totum loquarer. Quid enim ꝓ¬
dest ut salus uł consangiuinitas temporalis.
si ȩt̃nam xp̃i hereditatẽ salutem ꝙ ꝑperiam
in nr̃a cognitione contemnimus: Fec me in¬
terim scripsisse suffecerit. quȩ duris cordibꝰ
ualde pauca sunt. & ꝓpe nulla. Animo au¬
tem tuo quem bene nori. ualde multa sunt.
& ualde magna. Non enim mea sunt qui nichil
sum. isi qđ expecto miscdĩam dĩ. sed ipsius
di om̃iꝑotentis: quem quisquis in hoc scło con¬
tempserit patrem. inueniet infuturo udicem.

Expanded text:
partem Donati conscinderent, et non dubitapartem Donati conscinderent, et non dubitauerunt illo tempore falsas suspiciones suas obicientes pacem Christi unitatemque disrumpere et uos uidetis. Sed nescio quae carnalis consuetudo, frater Seuerine, ibi uos tenet; et olim doleo, olim gemo maxime prudentiam tuam cogitans et olim te uidere desidero, ut de hac re tecum loquerer. quid enim prodest uel salus uel consanguinitas temporalis, si aeternam Christi hereditatem salutemque perpetuam in nostra cognitione contemnimus? haec me interim scripsisse suffecerit, quae duris cordibus ualde pauca sunt et prope nulla, animo autem tuo, quem bene noui, ualde multa sunt et ualde magna. non enim mea sunt; qui nihil sum, nisi quod expecto misericordiam dei, sed ipsius dei omnipotentis, quem quisquis in hoc saeculo comtempserit patrem, inueniet in futuro iudicem.
Abbreviated transcription (Latin):
obiciebant. Nunc autẽ cum illi inueniunt᷑
intus communicare ȩccłiis apłicis quarum no¬
mina in libris scĩs habent & recitant. isti aut̃
foris positi & ab illa communione separati st̃.
quis nintellegat eos habuisse causam bonam
qui eam apudmedios iuidices optinere potue¬
runt : Aut si causam bonam habebant. & eã
transmarinis eccłus ꝓbare ñ potuerunt. quid
illos lesit orbis trarum ubi ep̃i collegas suos
qui apud eos obiectis criminibus conuicti non
erant. temere damuare ñpossent : Itaꝙ in¬
nocentes rebaptizantur. & xp̃c inin no¬
centibus exsufflatur. Si autẽ idẽ donatiste
afroꝵ collegarum suorum uera crimina no¬
uerant. & nelexerunt ea demonstrare &
ꝓbare transmarinis eccłus ipsi se ab unitate
xp̃i sceleratissimo scismate p̃ciderunt. ñha¬
bent qđ eaccusent. Et uos nostismaxime.
quia tammulti scelerati apud eos emerse¬
runt. & tolerauerunt illos ꝑ tot aunos ne

Expanded text:
obiciebant. nunc autem cum illi inueniuntur obiciebant. nunc autem cum illi inueniuntur intus communicare ecclesiis apostolicis, quarum nomina in libris sanctis habent et recitant, isti autem foris positi et ab illa communione separati sunt, quis non intellegat eos habuisse causam bonam, qui eam apud medios iudices obtinere potuerunt? aut si causam bonam habebant et eam transmarinis ecclesiis probare non potuerunt, quid illos laesit orbis terrarum, ubi episcopi collegas suos, qui apud eos obiectis criminibus conuicti non erant, temere damnare non possent? itaque innocentes rebaptizantur et Christus ia innocentibus exsufflatur. si autem idem Donatistae Afrorum collegarum suorum uera crimina nouerant et neglexerunt eadem monstrare et probare transmarinis ecclesiis, ipsi se ab unitate Christi sceleratissimo schismate praeciderunt, non habent, quod excusent, et uos nostis, maxime quia tam multi scelerati apud eos emerserunt et tolerauerunt illos per tot annos, ne
Abbreviated transcription (Latin):
& ñ considerat ea sterilitate qua fructus pa¬
cis & caritatis afferre noluit ab illa radice
orientalium ȩccłiarum se ẽe p̃cisam. unde
euangłm in affricam uenit. unde t̾ra sieis
afferatur adorant. Fidelis autẽ inde si ue¬
niat exsufflant & rebaptizant. Etiã hoc
enim p̃diaeit filius dĩ quiueritas ẽ se ẽe ui¬
tem. suos autem filios ẽẽ sarm̃ta. & patrem
suum agricolam. Sarm̃tum inquit qd in me
ñdat fructum. pat̾ ms tollet illud. Sarm¬
tum autẽ qd uime dat fructum purgat il¬
lud. ut maiorem fructum afferat. Non gͦ mi¬
rumẽ si de illa uite quȩ ereuit & om̃s t̾ras
impleuit. p̃cisi sunt illi qui fructum carita¬
tis afferre noluerunt. Qui si uera crimina
obiecissent collegis suis. maiores eoꝵ quando
scisma fecerunt ipsi optiniussent causam
suam apua eccłiam transmarinam unde ad
istas partes fidei xp̃iane manauit auctori¬
tas. ut illi eẽnt foris quibus eadẽ crimina

Expanded text:
et non considerat ea sterilitate, qua fructus paet non considerat ea sterilitate, qua fructus pacis et caritatis adferre noluit, ab illa radice orientalium ecclesiarum se esse praecisam, unde euangelium in Africam uenit, unde terra si eis adferatur, adorant; fidelis autem inde si ueniat, exsufflant et rebaptizant etiam. hoc enim praedixit filius dei, qui ueritas est, se esse uitem, suos autem filios esse sarmenta et patrem suum agricolam: Sarmentum, inquit, quod in me non dat fructum, pater meus tollet illud; sarmentum autem quod in me dat fructum, purgat illud, ut maiorem fructum adferat. non ergo mirum est, si de illa uite, quae creuit et omnes terras impleuit, praecisi sunt illi, qui fructum caritatis adferre noluerunt. Qui si uera crimina obiecissent collegis suis, maiores eorum, quando schisma fecerunt, ipsi obtinuissent causam suam apud ecclesiam transmarinam, unde ad istas partes Christianae fidei manauit auctoritas, ut illi essent foris, quibus eadem crimina
Abbreviated transcription (Latin):
omino multum desiderabili &
ualde carissimo fri seuerino. au¬
gustinus. Litteras fr̃nitatis tue a. si
ualde sero. & si preter qđ speraueram. ta¬
men lȩtus accepi. Mlaxime ampliore gau¬
dio ꝑfusussum. cum cognouissem hominẽ
ur̃m inipsa sola causa uenisse hipponem.
ut adme lateras tux frat̾nitatis afferret.
Cogitaui enim ñ sine causa hoc exhortum esse
in animo tuo. ut recoleres consanguinitatem
nram. nisi quia fortasse ꝑspicis sicut noui nͣ
leue pondus prudentiȩ tuȩ quã sit dolendũ.
ut qui scđm carnem fr̃s sumus. in xxp̃i corpo¬
re nuna societate uiuamus. p̃sertm quia fa¬
cile tibiẽ attendere & uidere cutatẽ suꝑ
montem constitutam. de qua dñs ait in euan¬
gelio qđ abscondi ñ possit. Ipsa ẽ enim ȩccłia
catholica. Ilnde catholica grece appellat᷑.
qđ ꝑ totum orbem t̃rarum diffundit᷑. Ftanc
ignorare nulli licet. Ideo seđm uerbum dñ
nati in solis afris calumniatur orbit᷑rarum.

Expanded text:
OMINO MULTUM DESIDERABILI ET VALDE CARISSIMO FRATRI SEVERINO AUGUSTINUS. Litteras fraternitatis tuae etsi ualde sero, etsi praeter quod speraueram, tamen laetus accepi. maxime ampliore gaudio perfusus sum, cum cognouissem hominem uestrum in ipsa sola causa uenisse Hipponem, ut ad me litteras tuae fraternitatis adferret. cogitaui enim non sine causa hoc exortum esse in animo tuo, ut recoleres consanguinitatem nostram, nisi quia fortasse perspicis, sicut noui non leue pondus prudentiae tuae, quam sit dolendum, ut, qui secundum carnem fratres sumus, in Christi corpore non una societate uiuamus, praesertim quia facile tibi est adtendere et uidere ciuitatem super montem constitutam, de qua dominus ait in euangelio. quod abscondi non possit; ipsa est enim ecclesia catholica, unde καθολικὴ graece appellatur, quod per totum orbem terrarum diffunditur. hanc ignorare nulli licet; ideo secundum uerbum nati in solis Afris calumniatur orbi terrarum
Abbreviated transcription (Latin):
obis donatiste catholica ȩccłia dicit. Filu
hominum usquequo graues corde ut quid
diligitis uanitatem & queritis mendacium :
Ut quid uos atocius orbis unitate nefario scisma¬
tis sacrilegio diuisistis: Attenditis falsa quȩ uo¬
bis dicuntur ab hominibus aut m̃tientibꝰ aut
errantibus. de traditione codicum diuinorum.
ut in heretica separatione moriamini. & nͣ at¬
tenditis qđ uobis ipsi codices dicunt ut in catho¬
lica pace uiuatis. Quare aperitis aures ad ser¬
mones hominum dicentium qđ num quam ꝓ¬
bare potuerunt. & surdi estis aduersus sermo¬
nem di dicentis. dñs dixit ad me filius m̃s estu.
ego hodir genuite. postula ame & dabo tibi
gentes hereditatem tuam & possessionẽ tuam

Expanded text:
obis, Donatistae, catholica ecclesia dicit: Filii hominum, usque quo graues corde? ut quid diligitis uanitatem et quaeritis mendacium? ut quid uos a totius orbis unitate nefario schismatis sacrilegio diuisistis? adtenditis falsa, quae uobis dicuntur ab hominibus aut mentientibus aut errantibus de traditione codicum diuinorum, ut in haeretica separatione moriamini, et non adtenditis, quod uobis ipsi codices dicunt, ut in catholica pace uiuatis. quare aperitis aures ad sermonem hominum dicentium, quod numquam probare potuerunt, et surdi estis aduersus sermonem dei dicentis: Dominus dixit ad me: Filius meus es tu, ego hodie genui te; postula a me et dabo tibi gent
Abbreviated transcription (Latin):
sis dissensionibus gaudent. In scripturis di¬
dieimus xpm̃. in scripturis didicimus eccłiam.
ltas seripturas communiter habemus. Quare
Nos ubi agnouimus eum de quo dicit apłs abra¬
he dictȩ sunt ꝓmissiones & semini eius. ñ diẽ
& seminibus tam quam inmultis. sed tãquã

Expanded text:
sis dissensionibus gaudent. in scripturis disis dissensionibus gaudent. in scripturis didicimus Christum, in scripturis didicimus ecclesiam. has scripturas communiter habemus; quare  retinemus? nos ubi agnouimus eum, de quo dixit apostolus: Abrahae dictae sunt promissiones et semini eius; non dicit \'et seminibus\' tamquam in multis, s
Abbreviated transcription (Latin):
siue ꝑstias occultas admonitiones uł uisitatio¬
nes. suie ꝑpotestatum temporalium leges.
Intelligite quid uobiscum agatur. Perire uos
ñ uult ds̃ in sacrilega discordia. alienatos a
matre ur̃a catholica. suchil innos aliquando
ꝓbare potuistis. Vri ep̃i conuenti a nobis num¬
quam nobiseum pacifice conferre uolutrunt.
quasi fugientes cum precatoribus loqui. Quis
ferat istam suꝑbiam: Quasi paulus apłs ñ ẽ
tulerit eum peccatoribus. M cum ualde sa¬
crilegis. Legite actus apłõꝵ & uidete. Quasi
ipse dñs ñ cum uideis a quibus crucifirus c̃
sermonem de lege haburrit. eisq congruen¬
ter responderit. Postremo diabolus ẽ pͥmus
omnium precatoꝵ qui conuerti adiustitiam
numquam poterit. & tam̃ nec ipse dñs de lege
dedignatus ẽ ei respondere. ut intellegatis istos
ideo nobiscum nolle conferre. quia causã suã
ꝑditam norunt. Nos ignoramus quid aduer¬
sum seipsos homines iactent. qui calumno¬

Expanded text:
siue per suas occultas admonitiones uel uisitatiosiue per suas occultas admonitiones uel uisitationes siue per potestatum temporalium leges. intellegite, quid uobiscum agatur; perire uos non uult deus in sacrilega discordia alienatos a matre uestra catholica. nihil in nos aliquando probare potuistis; uestri episcopi conuenti a nobis num nobiscum pacifice conferre uoluerunt quasi fugientes cum peccatoribus loqui? quis ferat istam superbiam? quasi Paulus apostolus non contulerit cum peccatoribus et cum ualde sacrilegis — legite actus apostolorum et uidete —, quasi ipse dominus non cum Iudaeis, a quibus crucifixus est, sermonem de lege habuerit eisque congruenter responderit. postremo diabolus est primus omnium peccatorum, qui conuerti ad iustitiam numquam poterit, et tamen nec ipse dominus de lege dedignatus est ei respondere, ut intellegatis istos ideo nobiscum nolle conferre, quia causam suam perditam norunt. Nos ignoramus, quid aduersum se ipsos homines iactent, qui calumnio
Abbreviated transcription (Latin):
łtoc siuerum ẽ. optare debent homines ut ama¬
lis ignoratis baptizentur potuis quam a notis bo¬
nis. ut magis adõ quam ab homine possint scĩ¬
ficari. Sed absit a nobis ista dem̃itia. Quaregͦn
uerum dicimus & recte sapimus:: Quia semꝑ
di ẽ illa gr̃a & dĩ sacram̃tum. hominis autẽ so¬
lum ministerium. Qui si bonus eͣ adheret do̾.¬
& operatur cum do. si autem inalus ẽ. opera¬
tur ꝑilum ds̃ iusibilem sacram̃ti formam. ipse
autem donat inuisibilem grãm. stoc sapiamꝰ
om̃s & ñ sint innobis scismata. Concordate
nobiscum fr̃s. Diligimus uos. hoc nobis uolumꝰ
qt &e nobis. Si ꝓpterea nos grauius odistis qr
errare uos & perire ñ ꝑmatimus. hoc dõ dicen¬
te quem timemus. minantem malis pastoribꝰ
& dicentem. quod errauerat ñ reuocastis. &
qđ perierat ñinquisistis. Ntoc nobis ꝑnos deus
ipse facit. siue obsecrando siur minando. si¬
ue corripiendo. siue damnis siue laboribus.

Expanded text:
hoc si uerum est, optare ergo debent homines, ut a mahoc si uerum est, optare ergo debent homines, ut a malis ignoratis baptizentur potius quam a notis bonis, ut magis a deo quam ab homine possint sanctificari. sed absit a nobis ista dementia. quare ergo non uerum dicimus et recte sapimus, quia semper dei est illa gratia et dei sacramentum hominis autem solum ministerium, qui si bonus est, adhaeret deo et operatur cum deo, si autem malus est, operatur per illum deus uisibilem. sacramenti formam, ipse autem donat inuisibilem gratiam? hoc sapiamus omnes et non sint in nobis schismata. Concordate nobiseum, fratres; diligimus uos; hoc uobis uolumus, quod et nobis. si propterea nos grauius odistis, quia errare uos et perire non permittimus, hoc deo dicite, quem timemus minantem malis pastoribus et dicentem: Quod errauerat, non reuocastis et, quod perierat, non inquisistis. hoc uobis per nos deus ipse facit siue obsecrando siue minando siue corripiendo siue damnis siue laboribus
Abbreviated transcription (Latin):
tholica ueritate passiones gloriosissimas ꝑtu¬
lerunt. Attendite quam manifestissima ue¬
ritate ꝑcor regis qđ inmanu di ẽ. ipse ds di¬
uerit iista ipsa lege. quam contrauos ꝓlatã
dicitis. Est auit̃ si intellegatis ꝓlata ꝓuobis.
initiati sunt idcirco religio baptismatis uidi¬
catur infirma qđ in a quibus accipitur pecca¬
tores putentur. tociens renouari necesse erit
traditum sacram̃tum. quociens indignus fue¬
rit inuentus collati baptismatis administer.
& fides nr̃a ñea nr̃e uoluntatis arbitrio. neq
ea diuini muneris gr̃a. sed ex meritis sacerdo¬
tum & clericorum qualitate pendebit. Faci¬
ant mille concilia ep̃i uri. huic uni sententię
respondeant. & ad qđ uolueritis consentimꝰ
uobis. llidete enim quam ꝑuerse &e impre dica¬
tur qđ dicere soletis. qui a sibonus sit homoipse
scificat eum quem baptizat. Si autem malussit
ce nesciat ille qui bapti ⁊ atur. tunc ds scificat.

Expanded text:
catholica ueritate passiones gloriosissimas pertucatholica ueritate passiones gloriosissimas pertulerunt. Adtendite, quam manifestissima ueritate per cor regis, quod in manu dei est, ipse deus dixerit in ista ipsa lege, quam contra uos prolatam dicitis, est autem, si intellegatis, prolata pro uobis; initiati sunt, idcirco religio baptismatis iudicatur infirma, quod hi, a quibus accipitur, peccatores putentur, totiens renouari necesse erit traditum sacramentum, quotiens indignus fuerit inuentus conlati baptismatis administer, et fides nostra non ex nostrae uoluntatis arbitrio neque ex diuini muneris gratia sed ex meritis sacerdotum et clericorum qualitate pendebit\'. faciant mille concilia episcopi uestri, huic uni sententiae respondeant et, ad quod uolueritis, consentimus uobis. uidete enim, quam peruerse et impie dicatur, quod dicere soletis, quia, si bonus sit homo, ipse sanctificat eum, quem baptizat, si autem malus sit et nesciat ille, qui baptizatur, tunc deus sanctificat.
Abbreviated transcription (Latin):
ret ñquidem iam constantinum xp̃ianum
quia ueritati fauit contra nos intͣpellare¬
tis. sed apostatam uilianum ab inferis exci¬
taretis. quasi uͭ si aliquia tale contingeret. ẽet
magnum malum nͥ uobis. Quȩ ẽ enim peior
mors animȩ. quam libertas erroris: Sed iã
tollamus ista omnia de medio. Amemus pa¬
cem quam omnis doctus & indoctus intellegit.
p̃ponendam ẽe discordiȩ. diligamus & tene¬
amus unitatem: Noc uibent imperatores. qd̃
ut idipsum dicamus om̃s & ñ sint in nobis scis¬
mata. neꝙ dicamus ego quidem sum pauli.
ego autẽ apollo. ego uͦ cephȩ. ego autem xpͣi.
sed simul omnes ñ simus insi xp̃i. quia nec diui¬
sus ẽ xp̃c. nec paulus crucifixus ẽ pronobis.
quantominus donatus. nec innomine: pauli
baptizati sumus. quantominus indonati:
łtoc dicunt & imperatores quia xp̃iani catho¬
lici sunt. ñ idoloꝵ serui sicut ur uilianus. ñ
heretici sicut quidam fuerunt. & catbolicã

Expanded text:
ret, non quidem iam Constantinum Christianum, ret, non quidem iam Constantinum Christianum, quia ueritati fauit, contra nos interpellaretis, sed apostatam Iulianum ab inferis excitaretis, quasi uero, si aliquid tale contingeret, esset magnum malum nisi uobis. quae est enim peior mors animae quam libertas erroris? Sed iam tollamus ista omnia de medio; amemus pacem, quam omnis doctus et indoctus intellegit praeponendam esse discordiae, diligamus et teneamus unitatem. hoc iubent imperatores, quodut id ipsum dicamus omnes et non sint in nobis schismata neque dicamus: Ego quidem sum Pauli, ego autem Apollo, ego uero Cephae, ego autem Christi, sed simul omnes non simus nisi Christi, quia nec diuisus est Christus nec Paulus crucifixus est pro nobis, quanto minus Donatus! nec in nomine Pauli baptizati sumus, quanto minus in Donati! hoc dicunt et imperatores, quia Christiani catholici sunt, non idolorum serui sicut uester Iulianus, non haeretici, sicut quidam fuerunt et catholicam
Abbreviated transcription (Latin):
nalentini anus. legite quȩ contra uosuisse¬
rit. Inde gratianus & theodosuis. legite qͣn¬
do uultis quȩ de uobis constituerint. Qmd
Eͦ de filus theodosu miramini : Quasi aliud
inhac causa sequi debuerint. quam cͣstan¬
tim udicium ꝑ tot xp̃ianos imperatores
firmissimt custoditum. Ad constantinum
autẽ sicut dixximus sicut uobis quando uul¬
tis sitam̃ ignoratis ostendimus. maiores ur̃i
causam ceciliam ultro detulerunt. De fun¬
&tus ẽ constantinus. sed uidicium constantini
contra nosiuuit. quo ur̃i causam miserunt
apua quem uidices ep̃os rep̃henderunt. ad
quem auidicibus ep̃is appellauerunt. qut̃
tediosissime de felice aptungintano int̃pel¬
lauerunt. a quo tociens conuicti & confusi
redierunt. & aꝑnitie furoris & animosita¬
tis sue ñ recesserunt. eamq uobis posteris
suis hereditariam reliquerunt. ut tam
impudent̃ de uissionibus p̃ianoꝵ impera¬
torum faciatis inuidiam. cum si uobis lice¬

Expanded text:
Valentinianus; legite, quae contra uos iusseValentinianus; legite, quae contra uos iusserit. inde Gratianus et Theodosius; legite, quando uultis, quae de uobis constituerint. quid ergo de filiis Theodosii miramini, quasi aliud in hac causa sequi debuerunt, quam Constantini iudicium per tot Christianos imperatores firmissime custoditum? Ad Constantinum autem, sicut diximus, sicut uobis, quando uultis, si tamen ignoratis, ostendimus, maiores uestri causam Caeciliani ultro detulerunt. defunctus est Constantinus, sed iudicium Constantini contra uos uiuit, quo uestri causam miserunt, apud quem iudices episcopos reprehenderunt, ad quem a iudicibus episcopis appellauerunt, quem taediosissime de Felice Aptungitano interpellauerunt, a quo totiens conuicti et confusi redierunt et a pernicie furoris et animositatis suae non recesserunt eamque uobis posteris suis hereditariam reliquerunt, ut tam inpudenter de iussionibus Christianorum imperatorum faciatis inuidiam, cum, si uobis lice
Abbreviated transcription (Latin):
ratori tedium fecerunt. dicentes eum ẽẽ tra
atraditore fuerit ordinatus. donee & ipse fe¬
lix ussu imperatoris causa cognita abheliano
ꝓconsule in nocens ꝓbaretur. Tunc constanti¬
nus prior contra partem donati seuerissimã
legem dedit. stunc imitati filii euis. taliapre¬
ceperunt. Quibus succedens uilianus deser¬
tor xp̃i & inimicus. supplicantibus ur̃is roga¬
tiano & pontio libertatem ꝑditioni partido¬
nati ꝑmisit. Deniq tunc reddidit basilicas
hercticis. quando templa demoniis comodo
putans apianum nomen posse perire de ter¬
ris. sunitati ȩccłiȩ de qua lapsusfuerat in¬
uideret. & sacrilegas dissensiones liberascẽ
ꝑmnteret. Iec erat euis p̃ dicanda ustitia.
quam supplicantes rogatianus & pontius
laudauerunt. dicentes homini apostate
qđ apud eum sola ustitia haberet locum.
lliue successit iouianus. qui qm̃ cito mortu¬
usẽ. nichil derebus talibus uissit. Deinde

Expanded text:
ratori taedium fecerunt dicentes eum esse tradratori taedium fecerunt dicentes eum esse tradosse, quod a traditore fuerit ordinatus. donec et ipse Felix iussu imperatoris causa cognita ab Aeliano proconsule innocens probaretur. Tunc Constantirius prior contra partem Donati seuerissimam legem dedit. hunc imitati filii eius talia praeceperunt. quibus succedens Iulianus, desertor Christi et inimicus, supplicantibus uestris Rogatiano et Pontio libertatem perditioni parti Donati permisit; denique tunc reddidit basilicas haereticis, quando templa daemoniis. eo modo putans Christianum nomen posse perire de terris, si unitati ecclesiae, de qua lapsus fuerat, inuideret et sacrilegas dissensiones liberas esse permitteret. haec erat eius praedicanda iustitia, quam supplicantes Rogatianus et Pontius laudauerunt dicentes homini apostatae, quod apud eum sola iustitia haberet locum. huic successit Iouianus, qui quoniam cito mortuus est, nihil de rebus talibus iussit. deinde
Abbreviated transcription (Latin):
tueritis. Sed quia constantinus nẽ ausus de cau¬
sa ep̃i uidicare. eam discutiendam atq finien¬
dam epĩs delegauit. Qđ & factum ẽ inurbe ro¬
ma. p̃sidente militiade ep̃o illius ecłiȩ. cum
multis collegis suis. Qui cum cecilianum in no¬
centem ꝓnuntiassent. & donatum qui scisma
carthagini fecerat sententia ꝑcussissent. iterũ
ur̃i ad imperatorem uenerunt. de uidicio ep̃oꝵ
in quo uicti fuerant murmurauerunt. Quan¬
do enim potest malus litigator laudare uidi¬
ces quibus uidicantibus uictus ẽ: Iterum ta¬
men clem̃tissimus imperator alios iudices epi¬
scopos dedit apud arelatum galliȩ ciuitatem.
Et abipsis ur̃i adipsum imperatorẽ appellaue¬
runt. donec etiã ipse causam cognosceret. &
cecilianum innocentẽ illos calumniosos ꝓnun¬
tiaret. Nec sĩ tociens uicti quieuerunt. sed de
felice aptungitano ꝑquem cecilianus fuerat or¬
dinatus. cotidianis int̃pellationibus ipsi impe¬

Expanded text:
tueritis. sed quia Constantinus non est ausus de cautueritis. sed quia Constantinus non est ausus de causa episcopi iudicare, eam discutiendam atque finiendam episcopis delegauit. quod et factum est in urbe Roma praesidente Melchiade episcopo illius ecclesiae cum multis collegis suis. qui cum Caecilianum innocentem pronuntiassent et Donatum, qui schisma Carthagini fecerat, sententia percussissent, iterum uestri ad imperatorem uenerunt, de iudicio episcoporum, in quo uicti fuerant, murmurauerunt. quando enim potest malus litigator laudare iudices, quibus iudicantibus uictus est? iterum tamen clementissimus imperator alios iudices episcopos dedit apud Arelatum, Galliae ciuitatem, et ab ipsis uestri ad ipsum imperatorem appellauerunt, donec etiam ipse causam cognosceret et Caecilianum innocentem, illos calumniosos pronuntiaret. nec sic totiens uicti quieuerunt, sed de Felice Aptungitano, per quem Caecilianus fuerat ordinatus, cotidianis interpellationibus ipsi impe
Abbreviated transcription (Latin):
denago ininteritum irent. & domus eoꝵ in
ꝑditionẽ. Et non uultis ut aliquid tale contra
nios ubeant imperatores xp̃iani. cum sciant
auobis in eis quos rebaptizatis xp̃m exsufflari :
Siiussiones regum ñ ꝑtinent ad p̃dicandam re¬
ligionem &t sacrilegia cohibenda. quare ad edi¬
etum regis talia iubentis ipsiuos signatis : An
iꝗnoratis uerba regis ẽẽ. signa & ostenta quȩ
fecit m dñs ãs excelsus. placuit michi in con¬
spectu meo annuntiare quam magnum &
potenssit regnum eus. regnum semptenum
adedictum regis uos in sc̃ã sollemnitate signatis:
Sedmͦ quia nichil apud imperatores potestis. nobis
inde uultis facere inuidiam. Si autẽ aliquia pos¬
setis. quanta faceretis. quando nichil potestis &
ñcessatis. Seitote primi maiores ur̃i causam ce¬
ciliani adimperatorem constantinum detule¬
runt. Farigite hoc anobis. ꝓbemus uobis. Et
si ñ ꝓbauerimus. facite de nobis quicquia po¬

Expanded text:
denago, in interitum irent et domus eorum in denago, in interitum irent et domus eorum in dispersionem. et non uultis, ut aliquid tale contra uos iubeant imperatores Christiani, cum sciant a uobis in eis, quos rebaptizatis, Christum exsufflari? si iussiones regum non pertinent ad praedicandam religionem et sacrilegia prohibenda, quare ad edictum regis talia iubentis etiam ipsi uos signatis? an ignoratis uerba regis esse: Signa et ostenta, quae fecit mihi dominus deus excelsus, placuit mihi in conspectu meo adnuntiare, quam magnum et potens sit regnum eius, regnum sempiternum ad edictum regis uos in sancta sollemnitate signatis? sed modo quia nihil apud imperatores potestis, nobis inde uultis facere inuidiam; si autem aliquid possetis, quanta faceretis, quando nihil potestis et non cessatis! Scitote: primi maiores uestri causam Caeciliani ad imperatorem Constantinum detulerunt. exigite hoc a nobis, pro- u bemus uobis et, si non probauerimus, facite de nobis, quicquid po
Abbreviated transcription (Latin):
mimus siuultis nosse. illum cogitate de qͦ ꝓpb̃a
pͥnuntiauit dicens. Adorabunt eum omnes re¬
ges trȩ. omnes gentesseruient illi. Et ideo hac
& dedit. Imperatores enim suntrrore eeñt qđ
absit. ꝓerrore suo contra ueritatẽ leges darent.
ꝑ quas iusti & ꝓbarentur & coronarentur. ñ fa¬
ciendo qđ illi uiberent quia ds̃ ꝓhiberet. sicut
iusserat nabuchodonosor ut aurea statua ado
raretur. qđ qui facere noluerunt. dõ talia ꝓhi¬
benti placuerunt. Quando antemim perato¬
res ueritatẽ tenent. ꝓipsa ueritate contra er¬
rorem uibent. Qđ quisquis contempserit. ipse
sibi uidicium adquirit. Nam & int homines
penas linit. & apuã dm̃ frontem ñ habebit. quia
hoc facere noluit qđ ei ꝑcor regis ipsa ueritas
uissit. sicut ipse nabuchodonosor postea mira¬
culo trium pueroꝵ commotus atꝙ mutatus ꝓ
ueritate contra errorem edictum ꝓposuit. ut
quicumq blasphemarent dm̃ sidrac misac. ab¬

Expanded text:
mimus, si uultis nosse, illum cogitate, de quo propheta mimus, si uultis nosse, illum cogitate, de quo propheta praenuntiauit dicens: Adorabunt eum omnes reges terrae, omnes gentes seruient illi. et ideo hac  dedit. Imperatores enim si in errore essent, quod absit, pro errore suo contra ueritatem leges darent, per quas iusti et probarentur et coronarentur non faciendo, quod illi iuberent, quia deus prohiberet, sicut iusserat Nabuchoraretur. Quod qui facere noluerunt, Deo talia prohibenti placuerunt; quando autem imperatores ueritatem tenent, pro ipsa ueritate contra errorem iubent, quod quisquis con tempserit, ipse sibi iudicium adquirit; nam et inter homines poenas luit et apud deum frontem non habebit, quia hoc facere noluit, quod ei per cor regis ipsa ueritas iussit, sicut ipse Nabuchodonosor postea miraculo salutis trium puerorum commotus atque mutatus pro ueritate contra errorem edictum proposuit, ut, quicumque blasphemarent deum Sidrac, Misac et Ab
Abbreviated transcription (Latin):
nobis antea & postea confitentur. ut uł sic eua¬
aant oppressiones ur̃as. Et tam̃ quidẽ meluis.
ꝓfer re ueras imperatorum uissiones pro
unitate. anfalsas indulgentias ꝓꝑuersi¬
tate᷑. Qđ uosfecistis. & m̃dacio ur̃o subito tot᷑a
affricam implestis. In quo facto nichil aliud osten¬
ditis. nͥ partem donati semꝑ de m̃dacio p̾sumen¬
tem omniuento iactari & circumferri. sicut scri¬
ptumẽ. Qm fidit in falsis. hic pascit uentes. Sic̃
enim uera fuit ista indulgentia. sic uera sunt
crimina ceciliani & traditio felicis aptungensis
ꝑ quem ordinatus ẽ & quicquid aliud contra
catholicos dicere consuesis. ut apace çecdie. x᷑pi
infelics separets. & infelicit̾ separemini. De nul¬
la quidem nos hominis potestate presumimus.
quamius utiq multo sit honestius p̾sumtre de
sed meminimus seriptum ẽe. Aaledictus omnis
qui spem suam ponit in homine. And̾e gͦ presu¬

Expanded text:
nobis antea et postea confitentur, ut uel sic euanobis antea et postea confitentur, ut uel sic euadant oppressiones uestras. ! Et tamen quid est melius, proferre ueras imperatorum iussiones pro unitate an falsas indulgentias pro peruersitate, quod uos fecistis et mendacio uestro subito totam Africam implestis? in quo facto nihil aliud ostendistis nisi partem Donati semper de mendacio praesumentem omni uento iactari et circumferri, sicut scriptum est: Qui fidit in falsis, hic pascit uentos. sicut enim uera fuit ista indulgentia, sic uera sunt crimina Caeciliani et traditio Felicis Aptungensis, per quem ordinatus est, et quicquid aliud contra catholicos dicere consuestis, ut a pace ecclesiae Christi infelices separetis et infeliciter separemini. de nulla quidem nos hominis potestate praesumimus, quamuis utique multo sit honestius praesumere de sed meminimus scriptum esse: Maledictus omnis, qui spem suam ponit in hominem. unde ergo praesu
Abbreviated transcription (Latin):
in ꝓconsulari uidicio conunceretur hereticus. eiꝰ
atus. Cui beniuolentie & mansuetudini ingratus.
adimperatores catholicos ausus ẽ appellare. Vnde
hanc inuos iram dĩ de quamurmuratis multo
importunuis & uehem̃tus ꝓnocauit. Uideris
quia uos contra pacem xp̃i uolent᷑ insurgitis.
& patimini ñ ꝓipso sed ꝓ iniquitatibus ur̃is. Quȩ
ẽ ista dem̾tia. ut cum male uiuitis latronum fa¬
Eta faciatis. & cum uire punimini głam marti¬
rum requiratis: Si gͦ uos pͥuata ur̃a audacia t̃a
iolent᷑ cogitis homines aut ire ierrorem aut
ꝑmantre inerrore. quantomagis nos debemus ꝑ
ordinatissimas potestates quas ds scãm suam ꝓ¬
phetiam subdidit xp̃o resistere furoribus ur̃is.
ut misert anime de ur̃a dominatione liberatȩ
eruantur auetustissima falsitate. & assue scant
in aptissima ueritate: Nam quos a nobis nolen¬
tes dicitis cogi. multi etiam cogi se uolunt. qđ

Expanded text:
in proconsulari iudicio conuinceretur haereticus, eiusin proconsulari iudicio conuinceretur haereticus, eiusctus. cui beniuolentiae et mansuetudini ingratus ad imperatores catholicos ausus est appellare. unde hanc in uos iram dei, de qua murmuratis. multo importunius et uehementius prouocauit. Videtis, quia uos contra pacem Christi uiolenter insurgitis et patimini non pro ipso sed pro iniquitatibus uestris. quae est ista dementia, ut, cum male uiuitis, latronum facta faciatis et, cum iure punimini, gloriam martyrum requiratis? si ergo uos priuata uestra audacia tam uiolenter cogitis homines aut ire in errorem aut permanere in errore, quanto magis nos debemus per ordinatissimas potestates, quas deus secundum suam prophetiam subdidit Christo, resistere furoribus uestris, ut miserae animae de uestra dominatione liberatae eruantur a uetustissima falsitate et adsuescant in apertissima ueritate! nam quos a nobis nolentes dicitis cogi, multi etiam cogi se uolunt, quod
Abbreviated transcription (Latin):
sunt. Quid amplius dicamus : Modo p̃conẽ
misistis. qui clamaret siniti. Qinsquas madei¬
mino commum cauerit. incendetur domus
tius. Quid ante quam ipse ad catholicã con
A edquiã aliud prb̃rm siniti mistra mus.
nisi ut nulli molestus nr̃os uisitaret.
& indomo uiris sui positus pace̾ catholicam
uolentibus p̃dicaret: Quem uos inde cum
graui iniuria ꝓrecistis. Quid aliud agebamus.
quando unus nr̃m calam̃sis ep̃e possidius ibat
ad fundum figulinensem. nͥ ut nr̃i quamius
pauci qui illic trant uisitarentur. & audito
uerbo dĩ adunitatem xp̃i qui uellent conuer¬
terentur: Cui ambulanti uiam suam latro¬
num more insidiati sunt. & quia meoꝵ in si¬
dias cadere non potuit. eum aꝑta uiolentia in
fundo luuitensi pene uiuum cum domo quo fuge¬
rat incenderant. nisi t̃cio suppositas flammas co¬
loni eusdem fundi ꝓpt̃ periculum suȩ salutis ex¬
stinguerent. Et tam̃ cum crispinus ꝓpt hoc factũ

Expanded text:
sunt. Quid amplius dicamus? modo praeconem sunt. Quid amplius dicamus? modo praeconem misistis, qui clamaret Siniti: Quisquis Maximino communicauerit, incendetur domus eius\'. quid? antequam ipse ad catholicam conuad quid aliud presbyterum Siniti miseramus, nisi ut nulli molestus nostros uisitaret et in domo iuris sui positus pacem catholicam uolentibus praedicaret? quem uos inde cum graui iniuria proiecistis. quid aliud agebamus, quando unus nostrum Calamensis episcopus Possidius ibat ad fundum Figulinensem. nisi ut nostri quamuis pauci, qui illic erant, uisitarentur et audito uerbo dei ad unitatem Christi, qui uellent, conuerterentur? cui ambulanti uiam suam latronum more insidiati sunt et, quia in eorum insidias cadere non potuit, eum aperta uiolentia in fundo Oliuetensi paene uiuum cum domo, quo fugerat, incenderant, nisi tertio suppositas flammas coloni eiusdem fundi propter periculum suae salutis extinguerent. et tamen cum Crispinus propter hoc factum