comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
diendum xp̃o. ⁊ parati subiuga¬
re omnem mobedientiam. Ti
mothm̃ scribit ab infantia sa¬
cris litteris eruditum. ⁊ horta¬
tur ad studium lectionis. negli¬
gat grãm qua edita est ei per
impositõnem manus presbite¬
rii. Tyto precipit ut inter ce¬
teras uirtutes ep̃i quem breui
sermone depinxit. scientiam qͦ
tinerem in quit eum. qui scdm
doctrimam ẽ fidelem sermonẽ
ut potens sit ex hortari in doct.¬
na sana ⁊ contradicentes reuinnere
Sc̃a quippe rusticitas solum sibi pro¬
dest. ⁊ quantum edificat exiute me¬
rito eccłiam xp̃i tantum nocet si
destruentib non resistat. Malachi¬
ph̃am interrogauit dñs sacerdotes.

Expanded text:
ubjugare cunctam inobedientiam » . Ad Timotheum scribit, ab infantia sacris litteris eruditum; et hortatur ad studium lectionis, ne negligat gratiam, quae data sit ei per impositionem manus Presbyterii. Tito praecipit, ut inter caeteras virtutes Episcopi, quem brevi sermone depinxit, scientiam quoqtinentem, inquit, eum qui secundum doctrinam est, fidelem sermonem; ut potens sit exhortari in doctna sana, et contradicentes revincere » . Sancta quippe rusticitas solum sibi prodest: et quantum aedificat ex vitae merito Ecclesiam Christi, tantum nocet, si destruentibus non resistat. Aggaeinus, interroga, ait, Sacerdot
Abbreviated transcription (Latin):
.eum habuerat mirantib cũctis
acq laudantib suspirans ait.
Quid si ip ãm audissetis bostiam
sua uerba ⁊ resonantem. Nec
hoc dico⁊ quod sit in me aliqͥd
tale. quõd uel possis nł uelis dis¬
cere. sed quod ardor tuus ⁊ dis¬
cendi stadium. etiam asq uobis
ꝑse probari debeat. Ingeniũ doci¬
le. ⁊ si ne doctore laudabile est:
Non quid inuenias sed quid q̃¬
ras considerannis. Mollis cera
⁊ ad formãdum faci ÷ lis etiam
ostolus ad pedes gamalielis le¬
gem moysi. ⁊ prophetas se didi¬
cisse gloriatur. ut armatus spũ¬
alib telis postea diceret confi¬
denter. arma militie nr̃e non
carnalia sunt. sed potentia deo
ad destructõnem mimitionũ co¬
altitudinem exdollentem se ad

Expanded text:
s atque laudantibus, suspirans ait: Quid si ipsam audissetis bestiam, sua verba resonantem? 3. Haec non dico, quod sit in me aliquid tale, quod vel possis, vel velis discere: sed quod ardor tuus ac discendi studium, etiam absque nobis per se probari debeat. Ingenium docile, et sine doctore laudabile est. Non quid invenias, sed quid quaeras, consideramus. Mollis cera et ad formandum facilis, etiam st. Paulus Apostolus ad pedes Gamalielis legem Moysi et Prophetas didicisse se gloriatur, ut armatus spiritualibus telis, postea diceret confidenter: « Arma militiae nostrae, non carnalia sunt, sed potentia Dei, ad destructionem munitionum: Coaltitudinem extollentem se
Abbreviated transcription (Latin):
ne tacito mentis uiditio me aut ua¬
nitatis arguas aut falsitatis. Tes¬
tis est enĩ conscientie mee dñs. ꝙ
ab ipso procinftu ⁊ interpietatõ¬
nis exordio. supradc̃a me necessitas
retͬaxit. Et sis ip̃e nõ bene fieri qd̃
accusato animo fiat. Pallio lum tex¬
tura brene. caritate latissimum se¬
nili capiti confouendo libenter ac¬
cepi. ⁊munere ⁊muneris auctore

Expanded text:
ne tacito mentis iudicio me aut uane tacito mentis iudicio me aut uanitatis arguas aut falsitatis. testis est enim conscientiae meae dominus, quod ab ipso procinctu et interpretationis exordio supra dicta necessitas me retraxit; et scis ipse non bene fieri, quod occupato animo fiat. palliolum textura breue, caritate latissimum senili capiti confouendo libenter accepi et munere et muneris auctore
Abbreviated transcription (Latin):
nisium philosophum arguunt
subito mutasse sententiam. sed
tantum praua doctmata repudi¬
art. Scio enim equali maledic¬
to ⁊ eos subiacere. qui bona ma¬
la dicunt. ⁊ illos qui mala bona
iudicant. qui faciunt amarium
dulce. ⁊ dulce amarum. aut q̃
est tanta ꝑtinatia sic alicuiꝰ lau¬
dare doctrinam ut sequar et¬
blaspheiiam. De scdo problemate
tuo. Terculliamis in libris demono¬
gamia disseruit. asserens scõs dici
fidelium filios. quod quasi candidate
sint fidei. ⁊ nullis idolatrie sordib
polluantur. Simulq considera qd̃
⁊ uasa scã intabernaculo legeremꝰ
⁊ cecera q̃ adritum cerimoniarũ
pertinẽt cum utiq sc̃a ẽẽ nõ possint
nisi ea q̃ sentiunt ⁊ uenerantur dm̃
Idioma igitur scripturarum est ut
in derdum scõs. pro mũdis atq pu¬
rificatiis ⁊ expiatis nominet si cut
⁊ bersabee sanctificata scribitur ab
imimũditia sua. ⁊ ipsum tem plum
scũ arium nominatur. Obsecro te.

Expanded text:
nysium philosophum arguunt nysium philosophum arguunt subito mutasse sententiam —, sed tantum praua dogmata repudiare. scio enim aequali maledicto et eos subiacere, qui bona mala dicunt, et illos, qui mala bona iudicant; qui faciunt amarum dulce et dulce amarum. aut quae est tanta pertinacia sic alicuius laudare doctrinam, ut sequar etsphemiam ?. De secundo problemate tuo Tertullianus in libris de monogamia disseruit adserens sanctos dici fidelium filios, quod quasi candidatae sint fidei et nullis idolatriae sordibus polluantur. simulque considera, quod et uasa sancta in tabernaculo legerimus et cetera, quae ad ritum caerimoniarum pertinent, cum utique sancta esse non possint nisi ea, quae sentiunt et uenerantur deum. idioma igitur scripturarum est, ut interdum sanctos pro mundis et purificatis atque expiatis nominet, sicut et Bethsabee sanctificata scribitur ab inmunditia sua et ipsum templum sanctuarium nominatur. Obsecro te,
Abbreviated transcription (Latin):
non potui quod tibi promiserã
Et danihelem nrm̃ rursum con¬
perendaui. ⁊ quidem quamius me¬
i amantissimi egregii uiri. ta¬
men unius uoluntatẽ intem¬
pus aliud distulissem. nisi om̃is
pene fraternitas de urbe eadem
postulasset. asserens multos
pereclitari. ⁊ ꝑu̾sis docinatib ad¬
quiescere. Unde necessiDate com¬
pulsus sum tranfferre libros ĩ qͥb
plus mali quã boni est. ⁊ hanc ser¬
uare mensurã quo nec ad derẽ
quid nec demerẽ. grecamq fidẽ
latina indegritate seruarem. Qͦ¬
rum exemplaria asupradc̃o fr̃e
potei is mutuari. l tibi greca
sufficiant. ⁊ nõ debeas nr̃i turbi
dos remenioli riuulos querere.
qui de ip̃is fontib bibis. Pretẽa
quia ͦ ͭ ͭ ͦ uiro loquor. ⁊ tam diui¬
uis scripturis quã scłi litteris
erudito. illud dignatõnẽ tuã
mouere uolo. ne me putes ĩmo¬
dum rustici balathronis cuncta
origenis reprobare que scripsit
quod in me criminatur. arai ro¬

Expanded text:
non potui, quod tibi promiseram, non potui, quod tibi promiseram, et Danielem nostrum rursum conperendinaui. et quidem, quamuis mei amantissimi et egregii uiri, tamen unius uoluntatem in tempus aliud distulissem, nisi omnis paene fraternitas de urbe eadem postulasset adserens multos periclitari et peruersis dogmatibus adquiescere. unde necessitate conpulsus sum transferre libros, in quibus plus mali quam boni est, et hanc seruare mensuram, ut nec adderem quid nec demerem Graecamque fidem Latina integritate seruarem. quorum exemplaria a supra dicto fratre poteris mutuari, licet tibi Graeca sufficiant et non debeas turbidos nostri ingenioli riuos quaerere, qui de ipsis fontibus bibis. Praeterea, quia docto uiro loquor et tam diuinis scripturis quam saeculi litteris erudito, illud dignationem tuam admonitam uolo, ne me putes in modum rustici balatronis cuncta Origenis reprobare, quae scripsit - quod in me criminantur ἀκαι
Abbreviated transcription (Latin):
prouocas ad scribend̾
terres eloquentia ⁊.
¶in epłari stilo prope
tullium representas. Quod q̃re¬
ris me paruas ⁊ incomptas lit¬
terulas mutere nõ uenit de incu¬
ria. sed de timore tui. ne u̾bosius
ad ce loquens. plura reprehendẽs
gitantur. ut si cunfta ad singu¬
los uelim rescribere. occurrere ne¬
queam. Unde accidit. ut omissa
compositõne uerborum. ⁊ scribẽ¬
tium sollicitudine. dictem quic¬
quid in buccam uenerit. ⁊ amicũ
te tantum meorum dictorum
non iudicem considerem. Quas
questiunculas tue littere prefe¬
rebant. Unam quare sit adeo in¬
duatum cor pharaonis. ⁊ apls
dixenit. non uolentis neq currẽ¬
tis sed miserentis est dei. ⁊ cete¬
arbitrium. Alteram quomodo
scĩ sint. qui defidelib id ẽ baptiza¬
tis nascuntur. Cum sine dono
gre postea accepte. ⁊ custodite
salui eẽ nõ possunt. Pͥrme in libris
pariarchon quos nuper. pammachi
io nr̃o ubente interpietatus sum¬
Ougenes fortissime respond
quoq detentus opere implere

Expanded text:
prouocas ad scribendum, terres eloquentia et in epistolari stilo - prope Tullium repraesentas. quod quereris me paruas et incomptas litterulas mittere, non uenit de incuria, sed de timore tui, ne uerbosius ad te loquens plura reprehendenda gitantur, ut, si cuncta ad singulos uelim rescribere, occurrere nequeam. unde accidit, ut omissa conpositione uerborum et scribentium sollicitudine dictem, quicquid in buccam uenerit, et amicum te tantum meorum dictorum, non iudicem considerem. Duas quaestiunculas tuae litterae praeferebant: unam, quare sit a deo induratum cor Pharaonis et apostolus dixerit: non uolentis neque currentis, sed miserentis est dei et cetearbitrium; alteram, quomodo sancti sint, qui de fidelibus, id est baptizatis, nascantur, cum sine dono gratiae postea acceptae et custoditae salui esse non possint. Primae in libris ffteol doxcbv, quos nuper Pammachio nostro iubente interpretatus sumigenes fortissime respondit; quo detentus opere inplere
Abbreviated transcription (Latin):
hispanie galliarumq finib quos¬
dam uenisse nobiles legius ⁊
quos ad contemplatõnem sui roma
nõ traxerat. Unius fama hominis
per duxit. Habuit illa in auditũ
omnib scłis celebrandum q mira¬
culum. ut urbem tantam ingres¬
si. aliud extra urbem loquerent. A¬
pollonius siue ille maguis ut uul¬
gus loquitur. siue philosophus
ut pithagorici tradunt in trauit
persas transiuit caucasum. asba¬
uos scytas massagetas opulen¬
tissima in diae regna penettauit
⁊ ad extremum latissimo fison
anne transmisso perueuit adbrac¬
manas ut hiarcham inthiono
sedentẽ aureo. ⁊ de tantali fonte
potantem inter paucos disciplos
de natura. de morib. ac syderum e¬
cursu audiret docente. Inde ꝑ¬
per elamitas. babylo mos
chaldeos. medos. assi nos. par¬
thos. syros. fenices. arabes. pa¬
lestinos. reuersus alexandriam.
perrexit ethiopiam. ut gy nno¬
sophistas. ⁊ famosissimam solis
mensam uideret in sabulo. Inue¬
⁊ semꝑes proficiens semꝑ se me¬

Expanded text:
s, Galliarumque finibus quosdam venisse nobiles legimus; et quos ad contemplationem sui Roma non traxerat, unius hominis fama perduxit. Habuit illa aetas inauditum omnibus saeculis celebrandumque miraculum, ut urbem tantam ingressus alium extra orbem quaereret: Apollonius — siue ille magus, ut uulgus loquitur, siue philosophus, ut Pythagorici tradunt - intrauit Persas, transiuit Caucasum, Albanos, Scythas, Massagetas, opulentissima Indiae regna penetrauit et ad extremum latissimo Phison amne. transmisso peruenit ad Bragmanas, ut Hiarcam in throno sedentem aureo et de Tantali fonte potantem inter paucos discipulos de natura, de moribus ac de siderum cursu audiret docentem; inde per Elamitas, Babylonios, Chaldaeos, Medos, Assyrios, Parthos, Syros, Phoenices, Arabas Palaestinam reuersus Alexandriam perrexit, Aethiopiam adiuit, ut gymnosophistas et famosissimam Solis mensam uideret in sabulo. inueut semper proficiens semper se me
Abbreviated transcription (Latin):
tum eius queritis qui in me lo¬
quitur. xp̃i post damascũ arabi¬
amq lustratam ascenderit ihe¬
rosolimam ut uideret petrũ ⁊
manserit apud eñ diebus quĩde¬
cim. Hoc enĩ ni isterio eptoma¬
dis ⁊ ogdoadis futuris gentiũ
predicator instruendus erat. bar
sumq post annos decim. assũp¬
to barnaba ⁊ tito exposuerit
apostolis ewangłium ne forte
in uacuum curreret. aut cutur¬
risset : habet nescio quid latẽ¬
nis uia nox. ⁊ in aures discipłi
de auc̃toris ore transfusa foitius

Expanded text:
tis eius, qui in me loquitur Christus?, postDamascum Arabiamque lustratam ascenderit Hierosolymam, ut uideret Petrum, et manserit apud eum diebus quindecim — hoc enim magisterio ebdomadis et ogdoadis futurus gentium praedicator instruendus erat — rsumque post annos quatuordecim, assumpto Barnaba et Tito exposuerit Apostolis Evangelium, ne forte in vacuum curreret, 272 aut cucurrisset. Habet nescio quid latenviva vox; et in aures discipuli de auctoris or
Abbreviated transcription (Latin):
xp̃i glutino copulata. qũa nõ utili¬
tas rei familiaris. nõ presentia. tã¬
tum corporum nõ subdola. ⁊ palpãs
adulatio. sed dei timor ⁊ duunarñ
sc̃ͥpturarũ studia conciliant. Legim
inneterib hystoriis quosdam lustrasse
pro iuntias nouos addisse populos
maria transisse ut eos quos exlibris
nouerant coram quoque uiderentisic
pithagoras menphiticos uates sic
plato egyptum ⁊ architam tarenti¬
num eamq oram italie que quõdam
magna gretia dicebatur. Laboriosis¬
sime ꝑagraint ut qui athenis ma¬
gister erat ⁊ potens cuiusq doctri

Expanded text:
opulata, quam non utilitas rei familiaris, non praesentia tantum corporum, non subdola et palpans adulatio; sed Dei timor et divinarum Scripturarum studia conciliant. Legimus in veteribus historiis, quosdam lustrasse provincias, novos adisse populos, maria transisse, ut eos quos ex libris noverant, coram quoque viderent. Sic Pythagoras Memphiticos vates; sic Plato Aegyptum et Architam Tarentinum, eamque oram Italiae, quae quondam magna Graecia dicebatur, laboriosissime peragravit; ut qui Athenis magiste
Abbreviated transcription (Latin):
terroga patram tuum. ⁊ annũti¬
abit tibi sen iores tuos ⁊ dicent tͥ.
In psalmo quoq centesimo octauo
decimo. Cantabiles michi erant
iusti ficatõnes tue. in loco peregri¬
natõnis mee. Et in descriptõne
deras uirtutes etiam hoc intulit
In lege dñi noluntas eius: ⁊ in le¬
ge euis meditabitur die ac nocte.
Daniel infine sacratissime uisio¬
nis. Insti ait fulgent quasi stelle
⁊ in telligentes hoc ẽ docti sicut
firmamentum. uides quantũ int̾
se distent. iusta rusticitas. ⁊ docta

Expanded text:
terroga patrem tuumetadnuntiabittibi, presbyterostuosetdicent tibi. in psalmo quoque centesimo octauo decimo: cantabiles mihi erant iustificationes tuae in loco peregrinationis meae. et in descriptione teras uirtutes etiam hoc intulit: in lege domini fuit uoluntas eius et lege eius meditabitur die acnocte. Daniel in fine sacratissimae visionis: Justi, ait, fulgebunt quasi stellae, et intelligentes, hoc est docti, quasi firmamentum . Patet quantum inter se distent ju
Abbreviated transcription (Latin):
remissionẽ peccatorũ. scdm̃ diuiti¬
as głie eus q̃ superabundauit in
nobis. inom̃i sapĩa ⁊ prudentia
ut notũ nobis faceret sacramen¬
tum uoluntatis sue. scdm̃ bonũ
placitũ eius quod disposuit ĩ eo.
in dispensatõne plenitudinis tẽ¬
trus insalutem paratam reuela¬
ri intempore nouissimo. testat᷑
⁊ paulus. quod promisit meo ꝙ
in dispensatõnem plenitudinis
temporũ. instaurare om̃ia in xp̃o.
Et nũc nobis nescio quis quasi ra¬
na e ceno emergit. ⁊ ꝑsonat. Qͥd
michi est expectare. tempus expec¬
tare indicium: Ds si potest. sem¬
per potest. si semper potest. perso
si quod in om̃ib potest ⁊ utiq ac¬
turus ĩ tempore suo ẽ. inte solo
ante tempus faceret. quod neꝙ
in moyse fecit cui unũ tantũ mͦ
in hac nita pettatum ex probranit.¬

Expanded text:
orum, secundum divitias gratiae ejus, quae superabundavit in nobis in omni sapientia et prudentia: ut notum nobis faceret sacramentum voluntatis suae secundum bonum placitum ejus; quod disposuit in eo, in dispensationem plenitudinis temtrus: in salutem paratam revelari in tempore novissimo; testatur et Paulus, quod proposuit in eo in dispensationem plenitudinis temporum instaurare omnia in Christo; et nunc nobis nescio quis quasi rana e coeno emergit et personat: « Quid mihi est exspectare tempus, exspectare judicium? Deus si potest, semper potest: si semper potest, personsi quod in omnibus potest, et utique acturus in tempore suo est, in te solo ante tempus faceret, quod neque in Moyse fecit, cui unum tantummodo in hac vita peccatum exprobravit
Abbreviated transcription (Latin):
quid sit p̾catũ substantia aliqua an.
om̃i sub stantia carens nom̾e. quo
no res nõ existentia nõ corpus ali¬
quod s per perã facti actus expͥmi¬
tur. Deinde adiũgit. Credo ita est.¬
Et si ita inquit. qͦmodo potuit debi¬
litare uł mutare naturã. qd̾ sb̾an¬
tia caret. Uidete q̃so qͦ modo nesci¬
ens nitatur euertere medicinali¬
um eloquiorũ saluberrimas uoces
Ego dixi dñe miserere mei. sana
animã mẽa qm̃ peccaui tͥ. Quidsa¬
natur si nichil est wlueratũ nicħ
sautiatũ nichil debilitatũ atq ui
desideras disputantem. Sana inqͥt
amm̃ã meam. Ab illo q̃uere un¬
de mintiatũ sit quod sanari. Ro¬
gat ⁊ audi quod sequitur qm̃ pec¬
caui tͥ. Hunc iste interroget ab
isto q̃rat quod q̃rendum putat.
animam meam qm̃ peccaui tibi
quod est peccatũ: Substantia ali¬
qua an om̃i sub̾a carens nomen
quo non res existentia nõ corpus
aliqd̃ s tantum facti perperam
actus expumitur: Respondit

Expanded text:
"quid sit peccatum, substantia aliqua an "quid sit peccatum, substantia aliqua an omnino substantia carens nomen, quo non res, non exsistentia. non corpus aliquod, sed perperam facti actus exprimitur". deinde adiuet si ita est, inquit. quomodo potuit humanam debilitare uel mutare naturam, quod substantia caret ? uidete, quaeso, quomodo nesciens nitatur euertere medicinalium eloquiorum saluberrimas uoces: ego dixi: domine, miserere mei, sana animam meam, quoniam peccaui tibi. quid sanatur, si nihil t st uulneratum, nihil sauciatum, nihil debilitatum atque uidesideras disputantem? sana, inquit, animam meam. ab illo quaere, unde uitiatum sit, quod sanari rogat, et audi quod sequitur: quoniam peccaui tibi. hunc iste interroget, ab isto quaerat quod quaerendum putat animam meam; quomodo peccavi tibi? quid est peccatum? Substantia aliqua aut omnino substantia carens nomen, quo non res, non existentia, non corpus aliquid, sed tantum perperam facti actus exprimitur? Respo
Abbreviated transcription (Latin):
dixit nõ hic legit. Mirũ de hac re
om̃ino silendum sed oratio dñica
utrumq petendum ẽẽ cõmoneat ⁊
ut dimĩtantur nobis debita nostra
⁊ ut in ducamur intemptatõnem
illud ut p̃tĩta expientur hoc infu¬
tura uitentur. ꝙ l non fiat nsi
uoluntas assit. tamẽ ut fiat uolũ¬
tas sola non sufficit. Ideo pro hac re
nec superflua. nec imp̾udens domĩo
immolatur oratio. Nam quid stul¬
tuis qũã orare ut facias quod in
potestate habeas. Nam nñc indete
qnod adrem maxime ꝑtinet. Quo¬
mͦ humanã naturam tanquã om̃io
sine uitio ullo sit conatur ostend̾e
⁊ contͣ apertissimas stripturas dei
delectetur sapientie uerbi qͣ euacua¬
tur crux xp̃i. S plane illa nõ euacu¬
abitur ista potius sapĩa subuerte¬
tur. Nam cum ostenderimus adhe¬
rit fortasse miscdĩa dei ⁊ ut ipsum
co disputandum ẽ. quo patato debi¬
litata dicitur ⁊ immutata natura
Unde ante om̃ia q̃rendũ puto inq̾t

Expanded text:
dixit, non hic legi. Mirum de hac re dixit, non hic legi. Mirum de hac re omnino silentium, cum oratio Dominica utrumque petendum esse commoneat: et ut dimittantur nobis debita nostra, et ut non inducamur in tentationem . Illud ut praeterita expientur: hoc ut futura vitentur. Quod licet non fiat, nisi voluntas adsit: tamen ut fiat, voluntas sola non sufficit. Ideo pro hac re, nec superflua, nec impudens Domino immolatur oratio. Nam quid stultius, quam orare ut facias, quod in potestate habeas? 39. Jam nunc videte quod ad rem maxime pertinet, quomodo humanam naturam tamquam omnino sine vitio ullo sit, conatur ostendere: et contra apertissimas Scripturas Dei luctetur sapientia verbi, qua evacuatur crux Christi . Sed plane illa non evacuabitur, ista potius sapientia subvertetur. Nam cum hoc ostenderimus, aderit fortasse misericordia Dei, ut et ipsum eo disputandum est, quo per peccatum debilitata dicitur et immutata natura. unde ante omnia quaerendum puto" inquit
Abbreviated transcription (Latin):
norantiam quia ĩ homine sit negligẽ¬
tia sua qd̃ adhibita diligentia scire de¬
buiss dum tñ om̃ia potius disputet.
qũa ut oiet ⁊ dicat. Da michi in tel¬
lectũ ut discam mãdata tua. Aliud
em̃ est eñ non curasse scire q̃ negligẽ¬
tie p̾cata etĩa per sacrificia q̃dam legis
iudebant᷑ expiari. alud incelligere uel¬
le nͨ posse ⁊ facere contͣ legem nõ in¬
celligendo q̃ fieri uelit. Unde admone¬
mur petere a deo sapientiã qui dat oĩ¬
b affluenter utiq his om̃ib qui sic
petunt ⁊ tantũ petunt qͦ modo ⁊ qͣnt̃
res tanta petenda. Duunitꝰ tam̃e ex¬
pianda ẽẽ peccata comissa ⁊ pro eis
dñm exorandam fatetur ꝓpt̾ ueniã¬
.s. promerendam. quia id ꝙ fcm̃ est
facere infactum ab ista laudata potẽ¬
tia illa natura ⁊ uoluntas homĩs
etĩa ip̃o fatente nõ potest. Quare
hoc necessitate restat ut oret ignos¬
ci ut aũt adiuuetꝰ᷑ ne peccet nusꝙͣ

Expanded text:
norantiam, quia id homo nescit neglegennorantiam, quia id homo nescit neglegentia sua quod adhibita diligentia scire debuisset.; dum tamen omnia potius disputet, quam ut oret et dicat: da mihi intellectum, et discam mandata tua. aliud enim est eum non curasse scire, quae neglegentiae peccata etiam per sacrificia quaedam legis uidebantur expiari; aliud intellegere uelle nec posse et facere contra legem non intellegendo quae fieri uelit. unde admonemur petere a Deo sapientiam, qui dat omnibus affluenter, utique his omnibus, qui sic petunt et tantum petunt, quomodo et quantum res tanta petenda est. Diuinitus tamen expianda esse peccata, commissa et pro eis Dominum exorandum fatetur, propter uenia promerendam: quia id quod factum est, facere infectum multum ab isto laudata potentia illa naturae et voluntas hominis, etiam ipso fatente, non potest. Quare hac necessitate restat ut oret ignosci: ut autem adjuvetur ne peccet, nusquam
Abbreviated transcription (Latin):
hoc iste apłs alio modo pronũtianlt
sicut ⁊ illus quod ait: linguã nullꝰ
hominũ domare podest. Nec illud
quisquã istis pro impossibilitate ñ
pectandi si militer obieci̾t quo dcm
est. Sapĩa carnis unica ẽ deo. Legi
enĩ dei nõ est subiecta. nec enĩ potest
qui aut̃ incarne sunt deo placere
cendentẽ. quippe carnis dixit. in sapi¬
entiam desursum descendentẽ ⁊ in car¬
ne eẽ. nõ eos qui nũdũ decoipore exi¬
erunt sed eos qui scdm̃ carnem uiuũt
signi ficatos ẽẽ manifestũ est. Nõ
aut̃ ibi est q̃stio q̃ uersatur. illud ẽ
quod expecto ab isto audire. si qui
cũ crearentur possibilitate nature
in sua propria uoluntate. cũ pleni¬
tudo legis nõ sit nisi caritas. ⁊ cari¬
tas dei diffusa sit in cordib nr̃is ñ
per nosmetipõs s per sprn scm qll¬
datus ẽ nobis. Tractat ⁊ ip̃e depcais.
ignorantie ⁊ dicit hominẽ p̃ugilare
debere ne ignoret ideoq ẽẽ culpam ig¬

Expanded text:
hoc iste apostolus alio modo pronuntiauit, hoc iste apostolus alio modo pronuntiauit, sicut illud quod ait \'linguam nullus hominum domare potest\'. Nec illud quisquam istis pro inpossibilitate non peccandi similiter obiecerit, quod dictum est : sapientia carnis inimica est Deo. legi enim Dei non est subjecta, nec enim potest. qui  quippe carnis dixit, non sapientiam desursum descendentem: et in carne esse non eos, qui nondum de corpore exierunt, sed eos, qui secundum carnem vivunt, significatos esse, manifestum est. Non autem ibi est quaestio, quae versatur. Illud est quod exspecto ab isto audire: si qui , jam data cum crearentur possibilitate naturae in sua propria voluntate: cum plenitudo legis non sit nisi charitas , et charitas Dei diffusa sit in cordibus nostris , non per nosmetipsos, sed per Spiritum datus est nobis. Tractat etiam iste de peccatis ignorantiae et dicit, \'hominem praeuigilare debere ne ignoret, ideoque esse culpandam ig
Abbreviated transcription (Latin):
opruis prauũ. Que aut̃ desursũ
est sapĩa. primũ quidem pudica
est. de in de pacifica. modesta. sua¬
dibilis. plena misedĩa ⁊ fructi¬
b bomis nõ iudicans sine emu¬
latõne. Hec est sapĩa que lin¬
guam domat: desursum descen¬
dens nõ ab humano corde prosi¬
liens. An ⁊ istam quisq abroga¬
re andet gre dei. ⁊ tam superbis¬
sima uanitate ponet in homi¬
nis potestatem. Cur ergo oratur
ut accipiatur. si ab homĩe est ut ha¬
beatur. In ⁊ hinc oratõni contradi¬
citur ne fiat iniuria libero arbitrio:
Quod si sibi sufficit possibilitate na¬
ture ad implenda om̃ia precepta
iustitie contradicatur ergo ⁊ eidẽ
apło iacobo. ad monenti ⁊ dicenti.
Siquis aũt urm indiget sapientia
postulet adeo qui dat om̃ib affluen¬
t̾ ⁊ non improperat. ⁊ dabitur ei:
Dostulet aũt in fide nichil hesitans
Hec est fides ad quã p̃cept᷑a cõpellũt
ut lex imperet. fides impeteet. In mł¬
tis offendimus: om̃s. Non enͣmi ⁊

Expanded text:
opus prauum. quae autem de sursum est sapientia, primum quidem pudica est, deinde pacifica modesta suadibilis, plena misericordia et fructibus bonis, non indicans, sine simulatione. haec est sapientia, quae linguam domat, de sursum descendens, non ab humano corde prosiliens. an et istam quisque abrogare audet gratiae Dei, et eam superbissima uanitate ponet in hominis potestate? cur ergo oratur ut accipiatur, si ab homine est ut habeatur? an et huic orationi contradicitur, ne fiat iniuria libero arbitrio ? quodsi sibi sufficit possibilitate naturae ad implenda omnia praecepta iustitiae , contradicatur ergo et idem ipsi apostolo Iacobo admonenti et dicenti; si quis autem uestrum indiget sapientia, postulet a Deo, qui dat omnibus affluenter et non inproperat, et dabitur ei. postulet autem in fide nihil haesitans. haec est fides ad quam praecepta compellunt : ut lex imperet, fides impetret, in multis, offendimus omnes. non enim et
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ pharisei qui erant auari ad u̾sum se dic¬
tam intelligentes parabolam subsana¬
bant eum. carnalia ⁊ certa ⁊ presentia
spũalib ⁊ futuris ⁊ quasi incertis pie

Expanded text:
 pharisaei, qui erant auari, aduersum se dictam intellegentes parabolam subsannabant eum carnalia et certa et praesentia spiritalibus ac futuris et quasi incertis p
Abbreviated transcription (Latin):
truitur transire faciunt ad spm̃ ui
ificantem. Qui ergoniũdo ⁊ elemẽ¬
tis eius mortui sumus. nõ debemus
ea obseruare q̃ mũdi sunt. quia in al

Expanded text:
truitur, transire faciunt ad spiritum vivificantem. Qui ergo mundo, et elementis ejus mortui sumus, non debemus ea observare, quae mundi sunt, quia in al
Abbreviated transcription (Latin):
licet nõ dicatis. neq enĩ tam ĩ¬
sani estis ut aꝑte repugnetis
deo tamen aliis uerbis loqui¬
mini rem dei homini copulan¬
tes ut sit absq peccato. quod
⁊ deus est. Unde ⁊ apłs super
diu̾sis. intonãt gratiis loquitur. Di
horam tribui quod petebas exis¬
timans oblaturum sponte q̃uod

Expanded text:
licet non dicatis neque enim tam inlicet non dicatis neque enim tam insani estis, ut aperte repugnetis Deo, tamen aliis verbis loquimini, rem Dei, homini copulantes, ut sit absque peccato, quod et Deus est. Unde Apostolus super diversis intonans gratiis loquitur: Dihoram tribui, quod petebas, existimans oblaturum sponte quod
Abbreviated transcription (Latin):
habeat. luna super sis defectib.
⁊ labore causetur cur ammũ so¬
lis circulum singulis mensibus
expleat sol quetatur quid offen¬
derit ut lune cursu tardior sit.
Namemus ⁊ nos honiunculi
q̃uid cause exsteterit ut homiẽs
⁊ nõ angłi facti sumus: quam
om̃s rõnales creaturas equo as¬
serat iure conditas ut instar
quadrigarum ⁊ curruum decar¬
ceribus exeuntes. in medio spa¬
tio uł corruant ul̾ p̃teruolent
⁊ ad optata ꝑueniant. Elephan¬
ti tante molis ⁊ grifes in sua
grauitate causentur. cur quat᷑¬
nis pedib incedant cũ muse
modi animantia sub pennulis
senes pedes habebant. ⁊ aliqui
uermiculi suit. qui tantis pe¬
dib scateant ut in mimerabi¬
les simul motus nulla acies
comprehendat. dicat hec mar¬
tion. ⁊ omnes heretici huc¬
usq ueniat ut dum singula ca¬
li inpniantur manum miciãt
deo. Cur solus deus sit. cur ĩ¬
uiderit creaturis ut non om̃s
eadem polluant maiestate qd̃

Expanded text:
habeat. Luna super suis defectibus habeat. Luna super suis defectibus et labore causetur, cur annum solis circulum singulis mensibus expleat. Sol queratur, quid offenderit ut lunae cursu tardior sit. Clamemus et nos homunculi, quid causae exstiterit, ut homines et non Angeli facti simus: quamqomnes rationales creaturas aequo asserat jure conditas, ut instar quadrigarum et curruum de carceribus exeuntes, in medio spatio vel corruant, vel praetervolent, et ad optata perveniant. Elephanti tantae molis, et gryphes in sua gravitate causentur, cur quaternis pedibus incedant, cum muscae, modi animantia sub pennulis senos pedes habeant, et aliqui vermiculi sint, qui tantis pedibus scateant, ut, innumerabiles simul motus, nulla acies comprehendat. Dicat haec Marcion et omnes haeretici, quusque perveniet, ut dum singula calumniantur, manum injiciant Deo, cur solus Deus sit, cur inviderit creaturis, ut non omnes eadem polleant majestate. Quod
Abbreviated transcription (Latin):
enim leuib. ⁊ grauia grauibus
comparantur. nec ferula digñ
uitiu gladio iundicandum est.
nec gladio dignũ scelus. ferula
cohercendum. Critobol Essto ut
nullus scõrum. om̃s uirtutes ha¬
beat. hoc certe dabis in eo quod
potest facere si fecerit ẽẽ ꝑfectũ
Acticus Hon tenes quid supͣ
dixerim: Entobolꝰ Quid nam
illud est. Atticus. Perfectũ
est in eo quod fecit. ⁊ in ꝑfectũ
in eo quod facere nõ potuit. ꝑ.¬
Ctitobolꝰ Sed sicut ꝑfectus
est in eo qd fecit. quia facere uo¬
luit. ita ⁊ in eo ꝑ quod imꝑfectꝰ
est quia nõ fecit. ꝑfectum esse¬
poss. potuisse. si facere uoluiss¬
Atticus Quis enim non uult̾
quod ꝑfectum ẽ: aut qius non
cunctis cupiat florere uirtuti¬
b. Si totum requiris ab om̃i
b tollis rerum diuersitatem ⁊̃
gr̃arum distantiam. ⁊ creatoris
artificem uarietatẽ cuius sacro
ꝓpha sonat carmine. O m̃ia in
sapientia fecisti. In dignetur lu¬
cifer quare lune fulgorem nõ

Expanded text:
cum levibus, et gravia cum gravibus cum levibus, et gravia cum gravibus comparantur. Nec ferula dignum vitium, gladio vindicandum est; nec gladio dignum scelus, ferula coercendum. C. Esto, ut nullus Sanctorum omnes virtutes habeat; hoc certe dabis, in eo quod potest facere, si fecerit, esse perfectum. A. Non tenes quid supra dixerim? C. Quidnam illud est? A. Perfectum esse in eo quod fecit, et imperfectum in eo, quod facere non potuit. C. Sed sicut perfectus est in eo quod fecit, quia facere voluit, ita et in eo, per quod imperfectus est, quia non fecit, perfectum esse potuisse, si facere voluisset. A. Quis enim non vult facere quod perfectum est? Aut quis non cunctis cupiat florere virtutibus? Si totum requiris ab omnibus, 715 tollis rerum diversitatem, et gratiarum distantiam, et Creatoris artificis varietatem, cujus sacro Propheta sonat carmine: Omnia in sapientia fecisti . Indignetur lucifer, quare fulgorem lunae non
Abbreviated transcription (Latin):
ergo scoium qũa dui in hoc corpus¬
culo ẽ. cunctas potest habereuir¬
tuces: Atricus. Hullus. quia nũc
ex ꝑte prophetamus. ⁊ exparte
cegnoscimus. Nec enu possunt
habuerit. omnes habere uirtutes.
Atticus. Participatõne. non
proprietate. necesse est eñi ut sin¬
guli excellant in quibdam. Et
tamen hoc quod legisse te dicis.
ubi scriptum sit nescio. Eritod
Ignoras hanc philo d sophorũ
ẽẽ sententiam: Atticus Sed nõ
aristotiles sed quid paulus doceat
cob apłs scribit. qui in uno offẽ¬
derit. eẽ. eum om̃im rerum: sic¬
Atticus I pse locus se interpie¬
tatur. Non enĩ dixit. unde ce¬
peraᷤᷤ disputatõ. qui diuitẽ pauꝑi
in honorem p̃tuli̾t. reus est ad¬
ultĩi. uł homicidii in hoc enĩ de¬
lirant stoici paria contendentes
ẽe peccata sed ita quoq. Qui dĩe
nõ mecaberis. dixit ⁊ nõ occides.
Quod si nõ occidis. mecharis aũt
factus es trasgressoi legis. Leuia

Expanded text:
ergo Sanctorum, quamdiu in isto corpusergo Sanctorum, quamdiu in isto corpusculo est, cunctas potest habere virtutes? A. Nullus, quia nunc ex parte prophetamus, et ex parte cognoscimus. Nec enim possunthabuerit, omnes videtur habere virtutes? A. Participatione, non proprietate. Necesse est enim, ut singuli excellant in quibusdam; et tamen hoc quod legisse te dicis, ubi scriptum sit nescio. C. Ignoras hanc Philosophorum esse sententiam? A. Sed non Aristoteles, sed quid Paulus doceat. cob apostolus scribit , qui in uno offenderit, eum esse omnium reum? A. Ipse locus se interpretatur. Non enim dixit unde coeperat disputatio, qui divitem pauperi in honore praetulerit, reus est adulterii vel homicidii. In hoc enim delirant Stoici, paria contendentes esse peccata. Sed ita: Qui dixit, non moechaberis, dixit et, non occides; quod etsi non occidis, moecharis autem, factus es transgressor legis . Levia
Abbreviated transcription (Latin):
iciendum filium ut sit deus om̃ia
in om̃ib perspicue demonstrat
ne qua quam sibi cuncta ẽẽ subie¬
ta. unde ⁊ proph̾a subiectõnem
sui in finem presumit dicentis:
Non ne deo soli subiecta erit
anima mea: Ab ipso enim salu¬
tare meum. Et quia incorpore
eccłie caput ip̃t est. quibda m ad¬
huc repugnantib menbris ude¬
tur corpus quoq capiti nõ ẽẽ sub¬
iectum. Nauq si patitur unum
menbrum. compatiuntur om̃ĩa
menbri dolere cruciatur. quod dico.
Ita manifestius fiet. Quam duiha¬
benus thes aurũ istum in uasi ᷤ ficti¬
lib. ⁊ fragili carne circum damur
imino mortali ⁊ corruptibili. bea¬
tos ẽẽ nos credimus. si in singulis
hoc indutum fuerit immortalitatẽ
pientia. in dauid animi mansue¬
tudo in helia. ⁊ finees. zelus. ⁊
abraham fides. in petro cui dictũ
est. Symon iohannis amas me
ꝑ fecta dilectio. in electõnis uase
sit. ⁊ omi uirtutũ choro scõrum
numerus glorietur. ut sit deus

Expanded text:
iciendum Filium, ut sit Deus omnia iciendum Filium, ut sit Deus omnia in omnibus , perspicue demonstrat, nequaquam sibi cuncta esse subjecta. Unde et Propheta subjectionem sui in finem praesumit dicens: Nonne Deo soli subjecta erit anima mea? ab ipso enim est salutare meum . Et quia in corpore Ecclesiae caput Christus est, quibusdam adhuc repugnantibus membris, videtur corpus quoque capiti non esse subjectum. Namque si patitur unum membrum, compatiuntur omnia, re unius membri cruciatur. Quod dico ita manifestius fiet. Quamdiu habemus thesaurum istum in vasis fictilibus, et fragili carne circumdamur, immo mortali et corruptibili, beatos esse nos credimus, si in singulis hoc indutum fuerit immortalitate, lomone sapientia, in David animi mansuetudo, in Elia et Phinees zelus, in Abraham fides; in Petro, cui dictum est: Simon Joannis, amas me , perfecta dilectio; in electionis vase sit, et in omni virtutum choro Sanctorum, numerus glorietur, et sit Deus
Abbreviated transcription (Latin):
tatõnum pessimarum. ⁊ con¬
scientia delictorum ocłos non
audebat attollere suꝑbientis pha¬
risei collatõne sit iustioi. Et tha¬
mar sub specie meretricis fallit
iudam. ⁊ ip̃ius sententia qui decep¬
tus est meretur au dire. Iustificata
est thamar magis quã ego. Ex qui¬
b omib approbatur. nõ solum ad
comꝑatõne diuine maiestatatis ho¬
mines nequaquã posse per fectos
s ne angłorum quidem ⁊ ceterorũ
hominũ qui uirtutũ culmina con¬
scenderunt ut cũ tu melior es. aliũ
collatõne tui imꝑfectum ẽe mons¬
traueris. rursum ab alio te preũ¬
te uincaris. ac ꝑ hoc nõ habeas ue¬
ram perfectõnem. Que si ꝑfecta
quomodo attice ad ꝑfectõnem di¬
uinus sermo prouocat. Atticue
Hac rõne qua dixi. ut scdm̃ uires
nr̃as unus quisquisq quantũ ualu¬
erit extendatur. si quomodo possit
ꝑuenire. ⁊ comp̃hendere bramũ
podens deus. cui docet apłs iuxta
dispensatõnem carnis assumpte sub¬

Expanded text:
tationum pessimarum, et contationum pessimarum, et conscientia delictorum, oculos non debat attollere, superbientis Pharisaei collatione fit justior. Et Thamar sub specie meretricis fallit Judam, et ipsius sententia qui deceptus est, meretur audire: Justificata est Thamar magis quam ego . 713 Ex quibus omnibus approbatur, non solum ad comparationem divinae Majestatis homines nequaquam esse perfectos, sed ne Angelorum quidem et caeterorum hominum, qui virtutum culmina conscenderunt; cum et tu qui melior es alterius collatione, quem imperfectum esse monstraveris, rursum ab alio te praeeunte vincaris: ac per hoc non habeas veram perfectionem, quae si perfecta quomodo, Attice, ad perfectionem divinus sermo nos provocat? A. Hac ratione qua dixi, ut secundum vires nostras unusquisque quantum valuerit extendatur, si quo modo possit pervenire, et comprehendere braviumnipotens Deus, cui docet Apostolus juxta dispensationem carnis assumptae subj
Abbreviated transcription (Latin):
⁊ scm̃ nomen eius. Et misericor¬
dia eius aprogenie in progem¬
es timentib eum. fecit poten¬
tiam mnbrachio suo. In quo ani¬
madu̾te quod beatam se ẽẽ dicat
nõ proprio merito. atq uirtude
sed dei in se habitantis gr̃a cle¬
mentia. Ip̃e quoq iohãnes. quo
maior nõ fuit internatos mu¬
lierum parentib suis melior
est. Non enim solum hom̃ib
s ⁊ angelis testunonio dñi cõ¬
paratur. Et tamen qui cunctis
hominib erat maior in terra
minimo in regno celorũ minor
liores. alios in feriores. cum e
multis erat peccatorũ confos¬
sa. uulnerib iustificata est
sodoma exte. non quod sodo¬
ma ꝑse iusta sit. que met̾nos
collapsa cineres au dit ꝑeze
tõne sceleratioris iherlm hec
iusta uideatur. Illa enim dei
filium trucidauit. hec propt̾
habundantiam panis. ⁊ per
luxurie magnitudinẽ exeessit
modum libidinis. publicanus
in ewangłio qui ꝑcutiebat
pectus quasi thesaurum cogi¬

Expanded text:
m nomen ejus. Et misericorm nomen ejus. Et misericordia ejus a progenie in progenies timentibus eum. Fecit potentiam in brachio suo . In quo animadverte, quod beatam se esse dicat, non proprio merito atque virtute, sed Dei in se habitantis clementia. Ipse quoque Joannes; quo major non fuit inter natos mulierum, parentibus suis melior est. Non enim solum hominibus, sed et Angelis testimonio Domini comparatur. Et tamen qui cunctis hominibus erat major in terra, minimo in regno coelorum minor liores, et alios inferiores, cum e multis peccatorum erat confossa vulneribus. Justificata est Sodoma ex te : non quod Sodoma per se justa sit, quae in aeternos collapsa cineres , audit per ratione sceleratioris Jerusalem haec justa videatur. Illa enim Dei Filium trucidavit, haec propter abundantiam panis, et per luxuriae magnitudinem excessit modum libidinis. Publicanus in Evangelio , qui percutiebat pectus, quasi thesaurum cogi
Abbreviated transcription (Latin):
Einulamim dona maiora. In fi¬
de ⁊ in dustria: plus ceteris ca¬
rismatib habere mereamur me¬
lioresq simus his qui cõꝑafoe
nr̃i in scdõ uł tertio gradu posi¬
tisunt in magna domo uasa diu̾¬
sa sunt. Alia aurea. alia argen¬
tea. enea. ferrea. ligneaq. ⁊ ta¬
men scdm̃ modulum suum cũ
encum uas ꝑfectũ sit. compa¬
ratõne argentei uasis imꝑfec¬
tum dicitur. Nurfum q argẽ¬
teum aurei collatõne deterius
est. atq hoc modo dñs dũ sibi
in icem comparantur. imper¬
fecta. ⁊ ꝑ fecta sunt omĩa. In
agro terre bone. ex una semen¬
te trigenarius. ⁊ sexagenari¬
us ⁊ centenarius fructus ex
impar ẽẽ quod nascitur. ⁊ tam̃
qiuasi impenetrabili uteris cli¬
peo. docere nos possunt auãtoĩ¬
feriores sunt. Beate Marie ma¬
tris dñi. scĩtate q̃ conscientia
in se habitantis d̃i libere ꝓclama¬
bat. Ecce enim ex hoc beatam me
dicent omnes generatõnes. qui¬
a fecit mͥ magna qui potens ẽ¬

Expanded text:
aemulamini dona majora: ut in fiaemulamini dona majora: ut in fide et industria plus caeteris charismatibus habere mereamur, melioresque simus his, qui comparatione nostri in secundo vel tertio gradu positi sunt. In magna domo vasa diversa sunt, alia aurea, alia argentea, aenea, ferrea, ligneaque. Et tamen secundum modulum suum, cum aeneum vas perfectum sit, comparatione argentei 712 vasis imperfectum dicitur, rursumque argenteum aurei collatione deterius est. Atque hoc modo, dum sibi invicem comparantur, imperfecta et perfecta sunt omnia. In agro terrae bonae, et ex una semente tricenarius et sexagenarius et centenarius fructus exoimpar esse quod nascitur, et tamequasi impenetrabili uteris clypeo, nos docere possunt, quanto inferiores sunt beatae Mariae matris Domini sanctitate, quae conscientia in se habitantis Dei libere proclamat: Ecce enim ex hoc beatam me dicent omnes generationes. Quia fecit m
Abbreviated transcription (Latin):
merabiles alie stelle quas micare
in firmamento cernimus in sin¬
gulis diuersa sunt lumĩa. ⁊ tamẽ
in suo una queꝙ ꝑ fecta ẽ. ita du¬
taxat ut comparatõne maioris
ꝑfectõnis careat. In corpore quo¬
q curus menbra diu̾sa suit. ali¬
ud occłs. aliud manus. aliud pes
michi necessaria. aut iterum ca¬
put pedib non desidero opera ur̃a.
Nunquid om̃s apłi: Nunquid
om̃s prophe. Nunquid omnes
magrĩ : Nunquid om̃s uirtutes.¬
sanitatum. Nunquid om̃s linguis
locuntur: Nunquid om̃s inter¬
maiora. Pmĩa aũt hec operatus
unus atq idem spiritus diuidens
propria unicuiq prout uult. In
quo diligenter attende quod non
dixerit. sc dm̃ quod unũ quod ꝙ
menbrum cupit. s scdm̃ quod
ipse uult spiritus. Neq enim
dicere potest uas figulo suo:
Quare ita. uł ita me fecisti: Au̾
nõ habet figulus potestatem
de eodem loco aliud uas facere
in honorem aliud incontumeli¬
am: Unde consequẽter adiecit

Expanded text:
merabiles sunt aliae stellae, quas micare merabiles sunt aliae stellae, quas micare in firmamento cernimus. In singulis diversa sunt lumina, et tamen in suo unaquaeque perfecta est, ita dumtaxat, ut comparatione majoris, perfectione careat. In corpore quoque, cujus membra diversa sunt, aliud oculus, aliud manus, aliud pes,mihi necessaria; aut iterum caput pedibus, non desidero operam vestram. Numquid omnes Apostoli? numquid omnes prophetae? numquid omnes magistri? numquid omnes curationum? nunquid omnes linguis loquuntur? Nunquid omnes intermajora. Omnia autem haec operatur unus atque idem Spiritus, dividens singulis, unicuique prout vult . In quo diligenter attende, quod non dixerit, secundum quod unumquodque membrum cupit, sed secundum quod ipse vult Spiritus. Neque enim dicere potest vas figulo suo, quare ita vel ita me fecisti? An non habet figulus potestatem de eodem luto, aliud vas facere in honorem, aliud in contumeliam ? Unde consequenter adjecit,
Abbreviated transcription (Latin):
puit ⁊ punitus est. quia nõ cor¬
ripere debuit. sed abicere. Quid
faciet qui gandet ad uitia quie¬
mendare non audet. qui consciãm
suam metuit. ⁊ quod cunctus po¬
pulus. clamat⁊ se nescire simu
nam opinionem ab his qui foris
displicet placeat conuersatio pu¬
do quod non sit facile repperire¬
in aximeq illud ut potens sit ad¬
u̾ sariis resistere. ⁊ ꝑuersas op¬
primere. ⁊ superare doctrinas ut
non neophitus ep̃c oidinetur.
Quod uidemus nrĩs temporib
pro summa eligi iusticia. Si eñĩ¬
baptismus statim iustum facet᷑
utiq apls neophitum refutaret
sed baptisma uetera peccata cõ¬
cedit nouas uirtutes nõ tribult
dimitit e cartere.⁊ dimisso si labo¬
rauit p̃mia pollicetur. Aut nullus
inqu̾a ant rarus ẽ. qni om̃ia habeat
q̃ habere debet ep̃e. ⁊ tamen si unũ
uł duo de cachalogo uirtutum ep̃o
carebit uocabulo. nec ex eo damp¬
nabitur quod nõ habet sed ex eo co¬

Expanded text:
puit, et punitus est, quia non corpuit, et punitus est, quia non corripere debuit, sed abjicere. Quid faciet, qui gaudet ad vitia, qui emendare non audet? qui conscientiam suam metuit; et quod cunctus populus clamitat, nescire se simulnam opinionem ab his qui foris displicet, placeat conversatio: puto quod non facile sit reperire, maximeque illud, ut potens sit adversariis resistere, et perversas opprimere et superare doctrinas. Vult ut non neophytus episcopus ordinetur, quod videmus nostris temporibus pro summa eligi justitia. Si bApostolus neophytum refutaret, sed baptismus vetera peccata concedit, novas virtutes non tribuit; dimittit e carcere, et dimisso, si laboraemia pollicetur. Aut nullus, inquam, aut rarus est, qui omnia habeat, quae habere debet episcopus. Et tamen si unum vel duo de catalogo virtutum episcopo carebit vocabulo: nec ex eo damnabitur, quod non habet, sed ex eo co
Abbreviated transcription (Latin):
q. ut repperias illud certe qd̃
sit docere non ut interpretat᷑
latina simplicitas. docibilem
cum cetis uirtutibus. difficul
uuenies. Umolentũ
quoq.⁊ percussorem. ⁊ tur¬
pis lucri cupidum repudiat
apłs. ⁊ pro his cupit mansue¬
tum absq uirgio. sine auari¬
tia. ⁊ ut donium suam opti¬
me regat. Quodq uł difficil¬
limum est ut filios habeat.
subiectos cum omni pudicitia uł fili¬
os carnis. uł filios fidei cum omni
inquit pudicitia. Non ei sufficit pro¬
priam habere pudicitiam. nisi etĩa
filiorum ⁊ comitum ac ministroꝵ
pudore decoretur. dicente dauid. Am¬
bulans in uia immaculata. hic mͥ
mistrabat. Consideremus quoꝙe¬
Eprtrisin. pudicitie filios habentẽ
subditos in om̃i pudicitia. ut non
solum opere sed sermone quoq ⁊
nutib se abstineant ipudicis ne
forte illud incidat hely qui certe
increpauit filos suos dicens. No¬
lite filii mei nolite. nõ bonam
famam ego audio de uobis. Corri¬

Expanded text:
m, ut reperias: illud certe, quod m, ut reperias: illud certe, quod sit docere: non ut interpretatur Latina simplicitas, docilem, cum caeteris virtutibus difficulter invenies. Vinolentum quoque et percussorem, et turpis lucri cupidum, repudiat Apostolus: et pro his cupit mansuetum, absque jurgio, sine avaritia, et ut domum suam optime regat, quodque difficillimum est; ut filios habeat subjectos, cum omni pudicitia, vel filios carnis, vel filios fidei. Cum omni, inquit, pudicitia. Non ei sufficit propriam habere pudicitiam, nisi ea filiorum et comitum ac ministrorum pudore decoretur, dicente David: Ambulans in via immaculata, hic mihi ministrabit . Consideremus quo pudicitiae, filios habentem subditos in omni pudicitia; ut non solum opere, sed sermone quoque et nutibus se abstineant ab impudicitiis: ne forte illud incidat Heli, qui certe increpavit filios suos dicens: Nolite, filii mei, nolite: non bonam famam audio ego de vobis . Corri
Abbreviated transcription (Latin):
tõne luxurie aut non subiet¬
sonat. sicut dei Dispensatorem
nõ propternũ. nõ iracundum
nõ uolentum. non ꝑcussorem.
non turpis lucri appetit orem
sed hospitalem. benignum pu¬
dicum. iustum scm̃. continẽ¬
tem.obtinentem doctrile fi¬
delem. sermonem ut possit
exhortari in doctrina sana ⁊
⁊contradicentes coarguere
Ut diu̾sarum ꝑ sonarum ua¬
ria precepta nũc sileam cirea
certe deus tales ẽẽ epõs. siue
prebrõs quales uas elcõnis do¬
cet. Primũ quod dixit. in repre¬
hensibilis. aut nullus aut rarꝰ
est. Quis est eñĩ qui nõ quasũ
pulchro corpore. aut neuum ha¬
beat aut uerrucam: Si enim
ip̃e apls dicit depetro quod nõ
recto pede in cesserit mewan¬
głii ueritate. ⁊ in tantum rep̾¬
hensibilis fuerit ut ⁊ barna¬
bas ad ductus sit in eandem si¬
mulatõnem quis in dignabit᷑
id sibi de negari quod princeps
apłorum. nõ habuit. Deinde
Unius uxoris uirum. sobriũ
pudicum. ornatum. hospitalẽ¬

Expanded text:
tionem luxuriae aut non subiectionem luxuriae aut non subiecsonat, sicut dispensatorem Dei non protervum, non iracundum, non vinolentum, non percussorem, non turpis lucri appetitorem; sed 718 hospitalem, benignum, pudicum, justum, sanctum, continentem, obtinentem doctrinae fidelem sermonem, ut possit exhortari in doctrina sana, et contradicentes coarguere . Ut diversarum personarum varia praecepta nunc sileam, circacerte Deus tales esse episcopos, sive presbyteros, quales vas electionis docet. Primum quod dixit, irreprehensibilis, aut nullus, aut rarus est. Quis est enim, qui non quasi in pulchro corpore aut naevum, aut verrucam habeat? Si enim ipse Apostolus dicit de Petro, quod non recto pede incesserit in Evangelii veritate, et intantum reprehensibilis fuerit, ut et Barnabas adductus sit in eamdem simulationem : quis indignabitur id sibi denegari, quod princeps Apostolorum non habuit? Deinde, unius uxoris virum, sobrium, pudicum, ornatum, hospitale