comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ad statũ nat̾e reuocat᷑. & scđm ordinisn rationis dĩ¬
positis. in locũ unũ om̃e desidenũ colligat quatinꝰ
dinatꝰ ẽ dignꝰ ẽ lumine solis. utim̃te sursũ ereeta
& desiderio in suꝑna defiro lum̃ sũme ueritatis
ꝯtemplanti irradiet. Et iam non ꝑspeculũ in enigia¬
te. s in se ipsa ut ẽ ueritatẽ agnoscat ⁊ sapiat. S ullud
bonũ ⁊ diuidit lucẽ ⁊ tenebras: ⁊ uocauit lucẽ diẽ
itenebraᷤᷤ noctem. fẽc̃ enĩ ⁊udit. de inde diuisit
nueocauit. Quare uidit: Noluit priꝰ quid̾e di¬
uidere qͣm uidiss&. Priꝰ uidit siẽet bonũ. ⁊ tunc
demũ dusit luct̃ atenebris ⁊ uocauit lueẽ diẽ

Expanded text:
ad statum naturae revocatus, et secundum ordinem rationis dispositus, in locum unum omne desiderium colligat, quatenudinatus est dignus est lumine solis, ut mente sursum erecta et desiderio in superna defixo, lumen summae veritatis contemplanti irradiet, et jam non per speculum in aenigmate , sed in seipsa ut est veritatem agnoscat et sapiat. Sed et illud bonum, et divisit lucem a tenebris; et vocavit lucem diem, ac tenebras noctem . Fecit enim et vidit; deinde divisit et vocavit. Quare vidit? Noluit prius dividere quam vidisset, prius vidit an esset bonum; et tunc demum divisit lucem a tenebris; et voc
Abbreviated transcription (Latin):
peccatũ tenebre ẽ. ⁊ peccatũ nichil ẽ.: ⁊ sine ipso fac¬
tũ ẽ nichil. lux abipso facta est qr iuisticia ⁊ ueritas
lux ẽ. ⁊ deluce audiumꝰ qr dix̃ ds. fiat lux ⁊ statĩfac¬
ta ẽ lux. Nusqͣ̃m dix̃ ds. fiant tenebre. s deluce dixit.
fiat lux ⁊diuisit lucẽ atenebris ⁊ uocauit lucẽ diẽ &
tenebras noctẽ. Ergo utrũq ñfecit. t̃n utrũq diuisit

Expanded text:
peccatum est tenebrae et peccatum nihil est: Et sine ipso nihil factum est . Lux ab ipso facta est; quia justitia et veritas lux est, et de luce audivimus quod dixit Deus: Fiat lux, et statim lux facta est . Nusquam dixit Deus: Fiant tenebrae. Sed de luce dixit: Fiat lux, et divisit lucem a tenebris; et vocavit lucem diem, et tenebras noctem . Ergo non fecit
Abbreviated transcription (Latin):
p̃dicandã subsecunt᷑. De his loquit᷑ om̃is diuina sẽp¬
tura ⁊ de his ⁊phis facta ẽ om̃is diuina scͥptura quia
quẽ ad mođu lib̃i gentiliũ oꝑa ꝯditioĩs ĩ uestigant¬
⁊ tractant sic diuina eloqͥa ad oꝑa restauratiois tra.¬
etanda ⁊ om̃danda maxime oꝑã dant. Q ĩ opib restapre¬
rgo in oꝑib restauratioĩs nõis maxime u̾sat᷑ t̾ctatio.
apͥncipio redeptioĩs mysteriũ inuestiganđu ẽ
isi hoc diligent̃ in his om̃ib scd̾m seriẽ tẽpoꝵ ⁊ su¬
cessioẽs generationũ ac dispensationes p̃ceptoꝵ

Expanded text:
dicandam subsequuntur. De his loquitur omnis divina Scriptura, et de his et pro his facta est omnis divina Scriptura; quia, quemadmodum libri gentilium opera conditionis investigant, et tractant, sic divina eloquia ad opera restaurationis tractanda et commendanda maxime operam dant. CAP. XXIX. Quod in operibus restaurationis maxime versatur tractatio.ncipio redemptionis mysterium investigandum est; et si hoc diligenter in his omnibus secundum seriem temporum et successiones generationum ac dispositionem praeceptorum
Abbreviated transcription (Latin):
euit .i. cessauit ab oꝑe. Prima die faeta est lux. Scd̾a
die factũ ẽ firmam̃tũ. Tertia die ꝯgregate s̃ aque.
Quarta die facta s̃ luminaria. Quinta die pisces
⁊ uolueres. Sexta die bestia. uim̃ta. reptilia. nouissi¬
me eade t̃n die homo. Hoc pͥmũ in hoc loco lectorẽ
nichiloꝰ mat̾ia formata in telligat. & si aliqñ u̾buo
ereationis positũ repeterit ut est ibi. creauit ds ecce
grandia & om̃em animã uiuentẽ atq mortalẽ
ñ admãtiã qu& esse ceper̃. s ad formã qua ħ qđ s̃ esse

Expanded text:
facta est lux; secunda die, factum est firmamentum; tertia die, congregatae sunt aquae; quarta die, facta sunt luminaria; quinta die, pisces et volucres; sexta die, bestiae, jumenta, reptilia; novissime eadem tamen die homo. Hoc primum in hoc loco lectorem nihilo materia formata intelligat. Etiam si aliquando verbum creationis positum reperit, ut est ibi: Creavit Deus cete grandia, et omnem animam viventem atque motabilem ; non ad materiam qua esse coeperunt,
Abbreviated transcription (Latin):
taret diuinitatẽ ⁊ubiq lux lucẽ p̾cedit. luxq pec¬
catores adiusticiã illuminat illã lucẽ quȩ iustificatoᷤᷤ
ad beatitudinẽ illustrat. Ergo faeta est lux priusqͣm̃
solis claritas manifestaret᷑: ⁊dies erat. ⁊ tres dies erant.
qñ lux erat: ⁊ solnonerat. Quarta die illux sol ⁊ illa
dies clara erat. qͥa lum̃ uerũ habuit. & tenebre erãt
nulle. Sic nulla anima meret᷑ lum̃ solis acciꝑe &
sũme ueritatis claritatẽ ꝯtẽplari nͥ tres dies isti ĩ ea
p̃cedant. Prima quidẽ die fit lux & diuidunt᷑ lux ⁊
tenebre uocaturq lux dies. & tenebre nox. Sed̾a¬
die sit firmam̃tũ collocarũnter aquas suꝑiores &

Expanded text:
taret divinitatem, et ubique lux lucem praecedit. Lux quae pectaret divinitatem, et ubique lux lucem praecedit. Lux quae peccatores ad justitiam illuminat, illam lucem quae justificatos ad beatitudinem illustrat. Ergo facta est lux priusquam solis claritas manifestaretur; et dies erat: et tres dies erant quando lux erat et sol non erat. Quarta die illuxit sol, et illa dies clara erat; quia lumen verum habuit, et tenebrae non erant ullae. Sic nulla anima meretur lumen solis accipere et summae veritatis claritatem contemplari, nisi tres dies isti in ea raecedant. Prima quidem die fit lux, et dividuntur lux et tenebrae; vocatur fitque lux dies, et tenebrae nox. Secunda die firma
Abbreviated transcription (Latin):
turpitudine ofusionis sue ⁊ explic& se atq coap¬
tet ad illã rationałe dispositionẽ ⁊ ordinẽ ueritatiᷤ.
Postꝗͣ aũ ordinata fuerint om̃ia eiꝰ ⁊ scđm exẽplarrati¬
onis formãq sapientie disposita. tunc statĩ incipi& illi
lucere sol iusticie qͥa sic in reꝓmissionẽ dictũ ẽ. Beati
mundo corde. qm̃ ip̃ dm uidebunt. Priꝰgͦ inrationali
illo mundo cordis humani ereat᷑ lux ⁊ illuminat᷑ ꝯfu¬
sio ut in ordinẽ redigatur: Post hȩc eũ fuerint purifi¬
cata interiora eiꝰ. uenit lum̃solis elaꝵ ⁊ illustrat eam.
Non enĩ digna ẽ ꝯtẽplari lum̃ et̃nitatis. donec munda &
purificata fuerit habens quoda mͦ ⁊ ꝑmateriã speciẽ
⁊ ꝑ iusticiã dispositionẽ. Sic lex p̃cessit gr̃am. sermo sp̃m
sic̃ p̾cursor ioħs. xp̃m. lux lucẽ lucerna solẽ & ipse
xp̃c humanitatẽ suã pͥus demonstrauit. ut pꝰ manift̃¬

Expanded text:
turpitudinem confusionis suae, et explicet se atque coapturpitudinem confusionis suae, et explicet se atque coaptet ad illam rationabilem dispositionem et ordinem veritatis. Postquam autem ordinata fuerint omnia ejus, et secundum exemplar rationis formamque sapientiae disposita, tunc statim incipiet ei lucere sol justitiae, quia sic in repromissione dictum est: Beati mundo corde; quoniam ipsi Deum videbunt . Prius ergo in rationali illo mundo cordis humani creatur lux, et illuminatur confusio ut in ordinem redigatur. Post haec cum fuerint purificata interiora ejus, venit lumen solis clarum et illustrat eam. Non enim digna est contemplari lumen aeternitatis, donec munda et purificata fuerit; habens quodammodo et per materiam speciem, et per justitiam dispositionem. Sic lex praecessit gratiam, sermo spiritum: sic praecursostravit, ut post manifes
Abbreviated transcription (Latin):
solem dees ẽẽ potuit. quia añtꝗͣ solfieret lux erat.⁊
uidit ds lucẽ qđ essae bonũ ⁊ uocaũ lucẽ diẽ ⁊ tene¬
bras noctẽ. ⁊ ipsa lux tres illos dies pͥmos faciebat an¬
qͣm solfieret ⁊ illuminaret munđu. S qͥd significat
qđ ñ statĩ faetꝰ ẽ sol. ex quo lucẽ fieri oportuit. sut qͣsi
lux eẽt. priꝰqmͣ elara lux ⁊ fortassis ꝯfusio plena luce
digna ñ erat. aliqͣm tn lucẽ accep̃ ut uideret exire
ãnima qͣmdiu inpeccato est quasi intenebris ẽ qb da
iofusione. S non potest euadere ꝯfusionẽ suã ⁊ adordi¬
nem iusticie formãq disponi. nͥ illuminet᷑ pͥmũ uidere
mala sua ⁊ discernere lucẽ a tenebris. hoc ẽ uirtxteᷤ
auicus ut se disponat ad ordinẽ ⁊ ꝯformet u̾itati.
Hec gͥ anima in ꝯfusione iacens sine luce nichil fac̃e
potest. ⁊ ꝓpterca necesse ẽ pͥmũ ut fiat lux ut uide¬
at semetipsã u intelligat siue agnoseat horrorẽ et

Expanded text:
m dies esse potuit; quia antequam sol fieret lux erat: Et vidit Deus lucem quod esset bonum et vocavit lucem diem, et tenebras noctem . Et ipsa lux tres illos primos dies faciebat antequam sol fieret et illuminaret mundum. Sed quid significat quod non statim factus est sol ex quo lucem fieri oportuit, sed ut quasi lux esset priusquam clara lux? Et fortassis confusio plena luce digna non erat; aliquam tamen lucem accepit, ut videret exire anima quandiu in peccato est, quasi in tenebris est quibusda. Sed non potest evadere confusionem suam et ad ordinem justitiae formamque disponi, nisi illuminetur primum videre mala sua, et discernere lucem a tenebris, hoc est virtutes a vitiis, ut se disponat ad ordinem et conformet veritati. Hoc igitur anima in confusione jacens sine luce facere non potest; et propterea necesse est primum ut lux fiat, ut videat semetipsam, et agnoscat horrorem et
Abbreviated transcription (Latin):
niens diuidat ab inuicẽ ⁊ discernat uoluntatẽ &
appetitꝰ desideriaq diuidicet. qͥd sit uidelic& qđ
ex carne deorsũ trahit. qͥd qͦd exsp̃u insuꝑna ĩhiat.
sũmũ illud ⁊ in mortale bonũ ãbiens. Nã cũ ip̃a ra¬
tio fortit̃ uiditii censura qͣsi firmam̃tũ qͦdda ĩ me¬
ruptela suꝑiorẽ anime puritatẽ inficere. neq ipsa
quȩ sursũ ẽ sinceritas ad ea q̃ subt̃ s̃ ab iecta ⁊ uullia

Expanded text:
ens dividat ab invicem, et discernat voluntates et appetitus, desideriaque dijudicet. Quid sit videlicet quod ex carne deorsum trahit; quid quod ex spiritu in superna inhiat, summum illud et immortale bonum ambiens. Nam, cum ipsa ratio fortiter judicii censura quasi firmamentum quoddam in meruptela inferiorem animae puritatem inficere; neque ipsa quae sursum est sinceritas, ad ea quae subter sunt abjecta et vilia
Abbreviated transcription (Latin):
diuisa ẽ lux atenebris. iniusibilit̾ qͦq angłi boni discre¬
tis̃ amalis. illis intenebris peccati cadentib ⁊ istis ad
lucẽ iusticie ꝯu̾sis illuminatisq aluce ut lux e̾e̾nt⁊
ñ tenebrt. Sicut enĩ ꝯsonare debuer̃ exemplaria opr̃
di. ut quȩ usibilia erant oꝑa fapientiȩ. inuisibiliuor¬
ꝓuectꝰ sequerent᷑ scđm qđ ipsa quȩ utrobiq oꝑabat᷑ sa¬
pientia. ibi iudiciũ erereuit. hic formauit exemplum.
Duusa ẽ gͦ lux atenebris. ⁊ erat lux uisibiliᷤ. ⁊uisibiles
tenebrȩ erant similit̃ ilux inuisibilis erat. & tenebre
inuisibiles erant. ⁊ utrĩq diuisio facta est. ⁊ simul dĩ

Expanded text:
divisa est lux a tenebris; invisibiliter quoque boni angeli discredivisa est lux a tenebris; invisibiliter quoque boni angeli discreti sunt a malis illis in tenebras peccati cadentibus: et istis ad lucem justitiae conversis illuminatisque a luce, ut lux essent et non tenebrae. Sic enim consonare debuerunt exemplaria operum Dei, ut quae visibilia erant opera sapientiae, invisibilium proventus sequerentur, secundum quod ipsa quae utrobique operabatur sapientia, ibi judicium exercuit, hic formavit exemplum. Divisa est lux ergo a tenebris; et erat lux visibilis et visibiles tenebrae erant; similiter et lux invisibilis erat, et tenebrae invisibiles erant; et utrorumque divisio facta est
Abbreviated transcription (Latin):
pere ⁊ mane dies unꝰ. qr sicut diximꝰ pͥmꝰ dies mane p̃¬
cedens non habuit qm̃ aluce plena atq ꝑfeeta in¬
itiũ sũpsit. Epterea om̃is aurora p̃cedentĩ diei est.
& om̃is dies ab ortu solis in itiũ sumit. Estq dies natu¬
ralis illud spaciũ temꝑis. qđ ab ortu solis usq ad ortũ
ꝑtͣnsiens. noctẽ inse diẽq scludit. Inqua qm natura¬
lit̃ dies noctẽ p̾cedit. ⁊ finẽ diei uesꝑam dicimꝰ. finẽ
noctis aurorã ostat in dubitant᷑ qđ aurora sẽꝑ ad p̃¬
cedentẽ diẽ referenda sit. Ergo illud pͥmũ mom̃tuor
temꝑis qñ ereata est om̃iũ uisibiliũ inuisibiliũq na¬
tura. nec nox fuit neq dies & t̾m tempꝰ fuit. quia mu¬
tabilitas fuit. p̾ea uͦ ꝯtinuo lucȩ facta diuisȩ s̃ tene¬
bre ilur ⁊ tẽpꝰ. iã ꝑdiẽ ⁊ noetẽ distingui cȩpit. Qd¬
eodẽ ꝓrsus temꝑis mom̃to quo uisibilit̃ & corꝑalit̾ atenebs.

Expanded text:
pere et mane dies unus. Quia, sicut diximus, primus dies mane praepere et mane dies unus. Quia, sicut diximus, primus dies mane praecedens non habuit, quoniam a luce plena atque perfecta initium sumpsit; propterea omnis aurora praecedentis diei est, et omnis dies ab ortu solis initium sumit. Estque dies naturalis illud spatium temporis quod ab ortu solis usque ad ortum pertransiens noctem in se diemque concludit; in qua quoniam naturaliter dies noctem praecedit et finem diei vesperam dicimus, finem noctis auroram, constat indubitanter quod aurora semper ad praecedentem diem referenda sit. Ergo illud primum momentum temporis quando creata est omnium visibilium invisibiliumque natura, nec nox fuit nec dies; et tamen tempus fuit, quia mutabilitas fuit. Postea vero continuo luce facta divisae sunt tenebrae et lux; et tempus jam per diem et noctem distingui coepit. CAo visibiliter et corporaliter
Abbreviated transcription (Latin):
fortasse ẽẽ potuiss&. corpꝰ aliqđ lucidu. cuiꝰ p̃sentia
cuncta illustrarent᷑ qm ad mođu nẽ insole uideri po¬
test. ipsãq uice ⁊ loco solis factã. ut inten̾ in motu
suo circuageret᷑ & noctem diẽq discerneret. Cumqͣ
qudies pͥma exorta est.: gͦ crediderĩ magis illã qñ facta
ẽ. ibide pͥmũ apparuiꝰsse u̾sol coitidiano eursu circĩ¬
uectus origens emergit. ut eode tramite cire ũeurren.
ac pͥmũ ad occasũ descendens uesꝑã faceret. deinde
reuocata adortũ aurorã. hoc est mane añ ortũ seqñ¬
tis diei illustraret. Et ꝓpterea quia pͥmꝰ dies auroraor
nebrȩ fuerunt. mox aũt luce apparente suꝑ t̾rã plenꝰ
dies ꝓpterea qͦd aꝑfecto opꝰ diei inehoari debuissa. id̾o
dixisse seͥpturã. factũ est uesꝑe ⁊ mane dies unꝰ. Non
enĩ dixit factũ ẽ mane ⁊ uesꝑe. s factũ est inquit ue̾¬

Expanded text:
fortasse esse potuisset corpus aliquod lucidum, cujus praesentia fortasse esse potuisset corpus aliquod lucidum, cujus praesentia cuncta illustrarentur, quemadmodum nunc in sole videri potest, ipsamque vice et loco solis factam, ut interim motu suo circumagitaretur, et noctem diemque discerneret. Cum qua quia dies prima exorta est ego crediderim magis illam quando facta est, ibidem primum apparuisse ubi sol quotidiano cursu circumvectus oriens emergit, ut eodem tramite circumcurrens, ac primo ad occasum descendens vesperam faceret, et deinde revocata ad ortum auroram, hoc est mane ante ortum sequentis diei illustraret. Et propterea quia primus dies auroram p plenae tenebrae fuerunt, mox autem luce apparente super terram plenus dies, propterea quod a perfecto opus Dei inchoari debuisset, ideo dixisse Scripturam: Factum est vespere et mane dies unus . Non enim dixit Factum est mane et vespere; sed: Factum est, inquit, ves
Abbreviated transcription (Latin):
lumen fecit. Quał ead̾e facta ẽ lux ⁊ ubi.
qñ lux ipsa non mat̾ialit̃ de nichilo creata est. s de
p̾iacenti illa uniu̾sitatis mat̾ia formalit̃ facta esł.
ut lux ess&. ⁊ ũi ac ꝓprietatẽ lucendi haber&e. Noc
opꝰ pͥma die factũ est s huiꝰ oꝑis mat̾ia añ pͥmã diẽ
creata est. moxq cũ ipsa luce dies cȩp̃. qr añ lucẽ
in motu uł in mobilis qͣntũ ego arbitror. reetissime
respondet᷑ corꝑalib reb ⁊ uifibilib illuminandis.
ñ nisi lucẽ corꝑeã ꝯgruere potiusse. Om̃e aũ corpus
quãlib& subtile ispũali nature approximans loco
eircũscribi necesse ẽẽ. Rursũq nͥ mobilis fuiss&e lux
illa. nequaqͣm alt̾na uicissitudine diẽ ac noeteor
distinquere nec temꝑis spaciũ ullatenꝰ sine motu ꝑ¬
agert ualiuss&. Scđm hanc itaq ꝯsiderationẽ ꝯue¬
nientiꝰ puto ut eredamꝰ lucẽ illã inpͥncipio factã ad
illuminanda corꝑa sine dubio corꝑeã fuisse. quale

Expanded text:
. IX. Qualis eadem facta est lux, et ubi. quando ipsa lux non materialiter de nihilo creata est; sed de praejacenti illa universitatis materia formaliter facta est ut lux esset, et vim ac proprietatem lucendi haberet. Hoc opus prima die factum est; sed hujus operis materia ante primam diem creata est. Moxque cum ipsa luce dies coepit; quia ante luin motu an immobilis; quantum ego arbitror rectissime respondetur, corporalibus rebus et visibilibus illuminandis, non nisi lucem corpoream congruere potuisse. Omne autem corpus quantumlibet subtile et spirituali naturae approximans, loco circumscribi necesse est. Rursumque nisi mobilis fuisset lux illa, nequaquam alterna vicissitudine diem ac noctem distinguere, nec temporis spatium ullatenus sine motu peragere valuisset. Secundum hanc itaque considerationem, convenientius puto ut credamus lucem illam in principio factam ad illuminanda corporea sine dubio corpoream fuisse, quale
Abbreviated transcription (Latin):
nec poterim̃ iudicare uere deluce si hona est. donec
ista luce illuminati fuerimꝰ. quȩ uere bona ẽ. Spua¬
liꝰ enĩ diuidicat om̃ia ⁊ ipse anemine iudicat᷑. isi
erroris. &̃ si inluce ueniant ad nos. qr habebimꝰ lucẽ
in nobis. inqua nobis manifestum erit de om̃i luce si bo¬
na ẽ ⁊ sic fiducialit̃ diuidemꝰ lucẽ atenebris.: ⁊iudicabi¬
m ñ solũ int̾ tenebras ⁊ lucẽ s &̃ int̾ lucẽ ilucẽ idica¬
idiẽ uidicabimꝰ om̃ẽ diẽ. Parũ ẽ enĩ adꝑfeetũ inter
specie: qͣsi luce aliena ad nosueniunt ⁊ qui rursum
illi sint qͥ uerã uͥtutis elaritatẽ p̃tendunt. ⁊ in ipsis
qͦq uͥtutib ñ solũ que bona sint. s q̃ sint &̃ potiora ꝓ

Expanded text:
 an bona est; nec poterimus judicare vero de luce an bona est, donec ista luce illuminati fuerimus, quae vere bona est: Spiritualis enim dijudicat omnia, et ipse a nemine judicatur . Et si erroris, etiamsi in luce veniant ad nos; quia habebimus lucem in nobis, in qua nobis manifestum erit de omni luce utrum bona est; et sic fiducialiter dividemus lucem a tenebris, et judicabimus non solum inter tenebras et lucem, sed etiam inter lucem s, et judicabimus omnem diem. Parum est enim ad perfectum inter specie quasi luce aliena ad nos veniunt, et qui sursum illi sint, qui veram virtutis claritatem praetendunt; et in ipsis quoque virtutibus non solum quae bona sint, sed et
Abbreviated transcription (Latin):
aridã & uestiri graminib suis. Om̃ia aũ hec sp̃ualia
p̃serunt docum̃ta. Primũ in corde peccatons creat᷑
lux qñ semetipsũ agnoscere ĩ cip̃. ut diuidat inter
lucẽ tenebras ⁊ appellare incipiat lucẽ diẽ. & te¬
nebras noctẽ. & non sit iã dequib dr. Ue qͥ dicuss¬

Expanded text:
arida et vestiri graminibus suis. Omnia autem haec spiritualia praeferunt documenta. Primum in corde peccatoris creatur lux, quando semetipsum agnoscere incipit, ut dividat inter lucem et tenebras, et appellare incipiat lucem diem et tenebras noctem; et non sit jam de quibus dic
Abbreviated transcription (Latin):
minorat᷑ actu ipse inuenit eam: quia dũ animꝰ ab ext̃iorib
abstractus ad se ipsũ colligit᷑. robustior ad contemplanda cȩ¬
lestia subleuat᷑. Sic gͦ timor diũ facit pauꝑem sp̃u: pauꝑ¬
tas sp̃e tranqͥllat cor: tranquillitas cordis inc̾oatio ẽ sapĩȩ
cȩlestis

Expanded text:
minoratur actu ipse invenit eam, quia dum animus ab exterioribus minoratur actu ipse invenit eam, quia dum animus ab exterioribus abstractus ad seipsum colligitur, robustior ad contemplanda aeterna sublevatur. Sic ergo timor Domini facit pauperem spiritu paupertas spiritus tranquillat cor, tranquillitas cordis inchoatio est sapientiae coelestis
Abbreviated transcription (Latin):
dare concupiscit: & ille qui quasi magnum aliquid de se ex¬
istimans. sua se uircute stare głatur. S timor dñi ad mñtẽ
ueniens. dum pondus uenturi examinis. & quã districtus
uenturus sit uidexi nobis in cogitatione ante ponit: omẽm
mox terrene concupiscentie delectationẽ extinguit. & nr̃am
infirmitatẽ utilit̾ ad memoriam reuocans. quam humilia
de nobis sentire debeamꝰ ostendit. Sopito deinde terrenoꝵ
desideriorũ strepitu. continuo mens ad quietẽ int̾ne pacis
conponit᷑: & ut capax ẽẽ possit celestis sapientie. ex ipsa sua
tranquillitate p̃paratur. Sapientia enĩ habitare nescit nisi
in corde pacifico: & ideo illi in quib adhuc desideria terrena
ꝑstrepunt. que sit sapĩa non nouerunt. Nam sicut beatꝰ
iob testatur. mare loquit᷑ non e̾e secum sapientiã: quia m̃tes
quas cure carnales exagitant. ñ conp̃hendunt eam: sed qui

Expanded text:
dare concupiscit, et ille qui quasi magnum aliquid de se aedare concupiscit, et ille qui quasi magnum aliquid de se aestimans sua se virtute gloriatur stare. Sed timor Domini ad mentem veniens, dum pondus futuri examinis, et quam districtus venturus sit judex nobis in cogitatione anteponit, omnem mox terrenae concupiscentiae delectationem exstinguit, et nostram infirmitatem utiliter ad memoriam revocans, quam humilia de nobis sentire debeamus ostendit. Sopito deinde terrenorum desideriorum strepitu, continuo mens ad quietem internae pacis componitur, et ut capax esse possit coelestis sapientiae, ex ipsa sua tranquillitate praeparatur. Sapientia enim habitare nescit nisi in corde pacifico, et ideo illi, in quibus adhuc terrena desideria perstrepunt, quae sit sapientia non noverunt. Nam sicut beatus Job testatur - Mare loquitur secum non esse sapientiam , quia mentes, quas curae carnales exagitant, non comprehendunt eam, sed qui
Abbreviated transcription (Latin):
Timor autẽ dñi ipse ad nos caritatẽ adducit. qm̃ dũ docet
timere ꝑicłum. facit amare p̃sidium. Consideratis enim
penis inferni & cormentis que dãpnatos expectant. subato
auimus t̃rore concutit᷑. ⁊ ac deinde ad se reuersus. ac uiam
euadendi querens. statim illũ ex desiderio requirit. ꝑquẽ
instans ꝑicłm euadere se posse agnoscit. Quẽ postquam
inuenit &e ex affectu dilectionis amplectit᷑. tunc ille horror
pͥmũ intolerabił. ex amore mitigatur: & sic de timore qͥdem
timor dñi postquam uenit ad cor. facit pauꝑem sp̃u. Pau¬
ꝑtas autẽ sp̃e: duplex ẽ. Nam sunt & corporales diuicie
in affluentia rerum temporalium: & sunt spũales di-¬
uicie in possessione uirtutum. U̾terq ergo apud dm̃. di¬
ues ẽẽ conuincit᷑. Uterq a regno celorum ꝓhibet᷑. & ille ui¬
delicet qui temporalib his & ꝑituris bonis suꝑfluo habun¬

Expanded text:
Timor autem Domini ipse ad nos charitatem adducit, quia dum docet Timor autem Domini ipse ad nos charitatem adducit, quia dum docet timere periculum, facit amare praesidium. Consideratis enim poenis inferni et tormentis, quae damnatos exspectant, subito animus terrore concutitur, ac deinde ad se reversus, ac viam evadendi quaerens, statim illum ex desiderio requirit, per quem instans periculum evadere se posse agnoscit. Quem postquam invenit, ex affectu dilectionis amplectitur; tunc ille horror primum intolerabilis ex amore mitigatur, et sic de timore charittimor Domini postquam venit ad cor facit pauperem spiritu, paupertas autem spiritus duplex est. Nam sunt et corporales divitiae in affluentia rerum temporalium, et sunt spiritales divitiae in possessione virtutum. Uterque ergo apud Deum dives esse convincitur. Uterque a regno coelorum prohibetur, et ille videlicet, qui temporalibus his, et perituris bonis superfluo abun
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ caritatem roboratur. ꝑsoem uiret. ꝑ cir cunspectionẽ
frondet. & expandit ramos. ꝑ disciplinam floret. &s ꝑuir¬
tutem fructificat. ꝑ patientiam maturescit. ꝑ mortem
carpitur. ꝑ contẽplationẽ cibat. S quia sermo longius
pcessit. paululũ respiremus: simul orantes ipsam dei
sapientiam. ut nos gustu dulcedinis sue dignetur sacia¬
re: que nos ꝑgustum amarȩ mortis non declignata est
redimere. Cui sit honor & inꝑium. in ȩterna scła scłoꝵ:¬
similitudinẽ cuꝰdam arboris demonstrauimꝰ. qualiter
sapientia oriatur & crescat in nobis. Hic ipsius increm̃ti
gradus quos ibi breuiter & sũmatim ꝑstrinximꝰ. latius ꝑ
seminatur. Equidem pulchre dietam ꝑtimorẽ semi
łni ẽ Ꝙ sicut de seminib oriuntur germina: ita de timo¬
re dñi nascitur sapientia. Caritas eiũ ipsa sapientia ẽ
quia ꝑ caritatẽ dm gustamus: gustando autẽ oognoscunꝰ
sicut dicit psalinista. Gustate & uidete. qm̃ suauis ẽ dñs.

Expanded text:
circumspectionem frondet, et expandit ramos, per disciplinam floret, per virtutem fructificat, per patientiam maturescit, per mortem carpitur, per contemplationem cibat. Sed quia longius sermo processit paululum respiremus, simul orantes ipsam Dei sapientiam, ut nos gustu dulcedinis suae dignetur satiare, quae nos per gustum amarae mortis non dedignata est redimere. Cui honor, et imperium in aeterna saecsimilitudinem cujusdam arboris demonstravimus qualiter sapientia oriatur, et crescat in nobis. Hic ipsius incrementi gradus, quos ibi breviter et summatim perstrinximus, latius per seminatur. Et quidem pulchre per timorem seminst sapientiae . Et sicut de seminibus oriuntur germina, ita de timore Domini nascitur sapientia. Charitas enim ipsa est sapientia, quia per charitatem Deum gustamus, gustando autem cognoscimus sicut dicit Psalmista: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus .
Abbreviated transcription (Latin):
xxx. cubitorũ altitudinẽ habentem in medio arche ereximꝰ.
siue ita ad litteram factum credamꝰ siue non. nichil int̾¬
ẽ: si tam̃ spacium eiꝰdem dimensionis & quantitatis ab uno
sursum patuisse intelligamꝰ. Rursus quod ꝑ .xxx eubitoꝵ¬
alcitudinem diuinam scripturam significari diximus. & post
figurari asseruimꝰ. contrariũ non ẽ quia omĩs scͥptura diui-¬
& p̃cepta agnoscentes. quod ussit facere & quod ꝓmisit ꝑci¬
pere meream᷑: sicq & cognicione ueritatis & merito uir¬
tutis crescentes. usq ad eiꝰ conformitatẽ & mensurã etatis

Expanded text:
triginta cubitorum altitudinem habentem in medio arcae ereximus, triginta cubitorum altitudinem habentem in medio arcae ereximus, sive ita ad litteram factum esse credamus, sive non, nihil interest, si tamen spatium ejusdem dimensionis, et quantitatis ab uno sursum patuisse intelligamus. Rursum quod per tam Scripturam significari diximus, et postfigurari asseruimus, contrarium non est, quia omnis Scriptura diviicta, atque praecepta agnoscentes, quod jussit facere, et quod promisit percipere mereamur. Sicque et cognitione veritatis, et merito virtu
Abbreviated transcription (Latin):
surgere. qui ꝑ inobedientiã lapsum incurrerat culpe. Scd̾s
ascensus ẽ de calore occidentis: quia necesse ẽ deinde carnis
uicia calcare. ut ñ ambulemꝰ scd̾m desideria nr̃a: & morti¬
ficare menbra nr̃a que sunt suꝑ terram. ut non seruia¬
mus ultra peccato. Tercius ascensus ẽ de frigore occiden¬
tis. quia cum iam ꝑfecte affectus carnales ꝑabstinentiã
& exercitium discipline in nobis extinxerimus: tunc lib̃e
meditationi & doctrine diuinarũ scͥpturarũ uacare po¬
terimus: ut ꝑstudium lectionis & meditationis illuminetur
ocłs mentis. sicut dicit psalmista. Declinate arne maligni.
a scrutabor mandata dei mei. Quartus ascensus ẽ de calore
orientis. ubi de bono ꝓficimus in melius. quia nequaquã
ad ꝑfectionẽ uenire possumus. nisi etiam in bonis que aginꝰ
sine int̾missione crescere stud eamus. Quod autẽ colũpnam

Expanded text:
surgere, qui per inobedientiam lapsum incurrerat culpae. Secundus surgere, qui per inobedientiam lapsum incurrerat culpae. Secundus ascensus est de calore occidentis quia necesse est deinde vitia carnis calcare, ut non ambulemus secundum desideria nostra, et mortificare membra nostra, quae sunt super terram, ut non serviamus ultra peccato . Tertius ascensus est de frigore occidentis, quia cum jam perfecte affectus carnales per abstinentiam, et exercitium disciplinae in nobis exstinxerimus, tunc libere meditationi, et doctrinae divinarum Scripturarum vacare poterimus, ut per studium lectionis et meditationem rursus illuminetur oculus mentis, sicut dicit Psalmista: Declinate a me maligni et scrutabor mandata Dei mei . Quartus ascensus est de calore orientis, ubi de bono proficimus in melius, quia nequaquam ad perfectionem venire possumus, nisi etiam in bonis, quae agimus, sine intermissione crescere studeamus. Quod autem columnam
Abbreviated transcription (Latin):
& linguis: alios in uestitu roseo fulgentes: alios amictu
candido nitentes: alios in uiola sardicina p̃lucentes. õs
sum ẽ. & adiuuat nos. Excitantur pigri. confortantur timi¬
di. roborantur infirmi: & animosiores redduntur strenui.
Omĩs ecas. omis sexus. omĩs conditio concurrunt ex om̃ibus
mundi partib: & ascendunt certatim cum alacritate & leti¬
cia uidere regem in decore suo. Cupiunt om̃s. cupuint sin¬
głi. in die tante sollẽpnitatis apparere festiui. Loquam᷑ ergo
nunc de his gradib ascensionũ. quib in cęlũ scanditur: ut
nullũ terreat labor itineris. quẽ delectat p̃miũ reꝓmissionis.
Sunt quidẽ ibi purpurei ascensus. quia cum labore ascendit᷑.
sed subst̃nitur caritas qua labor ipse alleuiet᷑. Primus itaq
ascensus ẽ de frigore orientis. hoc ẽ de tumore suꝑbie: quia
oportoe pͥmum peccatorem humiliari. & ꝑ obedientiam re¬

Expanded text:
et linguis, alios in vestitu roseo fulgentes, alios amictu et linguis, alios in vestitu roseo fulgentes, alios amictu candido nitentes, alios in viola sandicina praelucentes omnis sum est, et adjuvat nos. Excitantur pigri, confortantur timidi, roborantur infirmi, et animosiores red duntur strenui. Omnis aetas, utriusque sexus, omnis conditio concurrunt ex omnibus mundi partibus, et ascendunt certatim cum alacritate et laetitia videre regem in decore suo. Cupiunt omnes, cupiunt singuli in die tantae solemnitatis apparere festivi Loquamur ergo nunc de his gradibus ascensionum, quibus in coelum scanditur, ut nullum terreat labor itineris, quem delectat praemium repromissionis. Sunt quidem ibi purpurei ascensus, quia cum labore ascenditur, sed substernitur charitas, qua labor ipse allevetur. Primus itaque ascensus est de frigore orientis, hoc est de tumore superbiae quia oportet primo peccatorem humiliari, et per obedientiam re
Abbreviated transcription (Latin):
elatos. illuminat cecos. E surientes cibat. estuantes obun¬
brat. Audiant elati increpationẽ. & humilient᷑: audiant
ceci animo doctrinã. & illuminent᷑. Quos exurit estus uicio¬
rum. umbram petant ut refrigerent᷑. Qui esurdant & siciũt
iusticiam: huc ꝓꝑent ut saturentur. Nemo se excuset. Dĩs
homo congruum suo morbo remedium inuenit: ubi & malis¬
locus datur ut se corrigant: & bonis ut meliores fiãt.
ascendanits gͦ om̃i occasione post posita: ascendamus
alacres. ascendamus letantes. quia indomũ dñi ibimꝰ:
nrõs. & uideamus purpureas semitas stratas in lateribus
montiũ et̃norum: & calles suꝑne directos usq adportas irłm.
Ibi uexillũ crucis in sublimi luce rosea micans: hostes t̃ret.
&amicos confortat. Porte ciuitatis aꝑte sunt. & in plateis eiꝰ
uoces canentiũ alł. Uidebis illue ascendentes ppłos multos
accinctos in psalmis canentes. ex om̃ib gentib & nationib

Expanded text:
elatos, illuminat caecos, esurientes cibat, aestuantes obumelatos, illuminat caecos, esurientes cibat, aestuantes obumbrat. Audiant elati increpationem, et humilientur, audiant caeci animo doctrinam, et illuminentur. Quos exurit aestus vitiorum, umbram petant ut refrigerentur. Qui esuriunt et sitiunt justitiam, huc properent ut saturentur. Nemo se excuset, omnis homo congruum suo morbo remedium invenit, ubi et malislocus datur, ut se corrigant, et bonis ut meliores fiant. Ascendamus ergo omni occasione postposita. Ascendamus alacres, ascendamus laetantes, quia in domum Domini ibimnostros, et videamus purpureas semitas stratas in lateribus montium aeternorum, et calles supernae directos usque ad portas Hierusalem. Ibi vexillum crucis in sublimi luce, luce rosea micans, hostes terret et amicos confortat. Portae civitatis apertae sunt, et in plateis ejus voces canentium Alleluia. Videbis illuc ascendentes populos multos, accinctos in psalmis canentes ex omnibus gentibus et nationibus
Abbreviated transcription (Latin):
dentis cecidit. quando post pecratum aliam legem in m̃
bris repugnantem legi mentis inuenit. Tunc quoq ad fri¬
ilius celestis panis esum obliuisei cepit. In calore orientis.
pͥncipium ẽ bone nature. In frigore orientis. inicium eulpe.
In calore & frigore occidentis: pena corporis & anie. Inca¬
lore orientis in alto ciratus fuit homo: in frigore orientis
suꝑbe exaltare se uoluit homo: & iccirco in calore & frigore
ocridentis ad ima corruit homo. S ꝑmediatorem dei ce
entẽ. & illi ab occidente. ut recumbant cum abraham ysa as
iacob in regno celorum. Iam clamatur aquiloni ut det: et
p̃bet remedium. Ex humiliatione suscepte infirmitatis.
nrãm & suꝑbiam reprimit & illuminat cecitatem: ex uir¬
tute diuinitatis & nr̃as animas cibo inuisibili pascit. &
Ioem gͦ nobis & lignũ uite. & lib̾ uite efficit᷑. Lignum: quia
obumbrat & pascit. Lib̃. quia increpat & erudit. Increpat

Expanded text:
dentis cecidit, quando post peccatum aliam legem in membris dentis cecidit, quando post peccatum aliam legem in membris suis repugnantem legi mentis invenit . Tunc quoque ad frius, illius coelestis panis esum oblivisci coepit. In calore orientis principium est bonae naturae, in frigore orientis initium culpae. In calore, et frigore occidentis poena corporis et animae. In calore orientis in alto creatus fuit homo in frigore orientis, superbe exaltare se voluit homo, et idcirco in calore et frigore occidentis ad ima corruit homo. Sed per mediatorem Deint ab Oriente, et illi ab Occidente ut recumbant cum Abraham et Isaac, et Jacob in regno coelorum . Jam clamant aquiloni ut det, et e remedium. Ex humilitatione susceptae infirmitatis nostram, et superbiam reprimit, et illuminat caecitatem; ex virtute majestatis et animas nostras cibo invisibli pascit, et Idem ergo nobis et lignum vitae, et liber vitae efficitur, lignum, quia obumbrat et pascit, liber quia increpat et erudit. Increpat
Abbreviated transcription (Latin):
trauit.:: qui ad ima uenuit. & sũma non deseruit: qui sur¬
sum ẽ ipse ẽ & deorsum: sursum maiestate. deorsum compas¬
sione. Sursum ut trahat desiderium: deorsum ut p̃stet
subsidium. Deorsum int̃ nos. sursum supra nos. Deorsũ
quod a nob̾ sup̃sit. sursum quod nob̾ ꝓposuit. Iste ẽ mons
domus dñi p̃paratus in uertice montium: ad quem fluũt
om̃s gentes. & de quatuor angłis arche. quasi de quatuor
tis. alii de calore occidentis. Alii de frigore orientis: alii de
frigore occidentis. Calor orientis ẽ. feruor sp̃ualis. Calor
occidentis ẽ. concupiscentia carnis. frigus orientis tumor
supbie: frigus occidentis. oecitas ignorantie. In calore orien¬
tis ẽ ercutus homo ꝓpter qđ ce positus ẽ in ortis eden ad
australem orientis: sed transsiuit ad frigus orientis. quan¬
do ad illius participationẽ se contulit. qui pͥmus ad aqui¬
lonẽ sedem se positurum dixit. Deinde ad calorem occi¬

Expanded text:
travit, qui ad ima venit et summa non deseruit, qui surtravit, qui ad ima venit et summa non deseruit, qui sursum ipse est et deorsum, sursum majestate, deorsum compassione. Sursum ut trahat desiderium, deorsum ut praestet subsidium. Deorsum intra nos, sursum supra nos. Deorsum quod a nobis sumpsit, sursum quod nobis proposuit. Iste est mons domus Domini praeparatus in vertice montium, ad quem fluunt omnes gentes , et de quatuor angulis arcae quasi de quatuor tis, alii de calore occidentis, alii de frigore orientis, alii de frigore occidentis. Calor orientis est fervor spiritualis, calor occidentis est concupiscentia carnis. Frigus orientis tumor superbiae, frigus occidentis caecitas ignorantiae. In calore orientis creatus est homo, propter quod et positus est in hortis Eden ad australem orientis, sed transivit ad frigus orientis, quando ad illius participationem se contulit, qui primus ad aquilonem sedem se positurum dixit . Deinde ad calorem occi
Abbreviated transcription (Latin):
oꝑum uirtutes habeam. Si ergo ad hoc cogitationẽ cordis
mei instituo. ut quiequid boni in me foris humanis appa¬
ret aspectib. diuinis intus satagam p̃sentare obtutib:
tunc ascendi in terciam mansionẽ. ubi uirtutes funt
que sunt necessarie. Sed uiter has omnes p̃cipue una ẽ¬
necessaria. idẽ caritaᷤ i que nos deo coniungit: & ido
in sup̃mo areba in unum̃ colligitur. ut iam unum cogi¬
temus. unum expectemus. unũ desideremꝰ dñm iħin
cia. uirtus. In sup̃mo. p̃mium uirtutis dominus iħe xp̃e.
Hos gradus habes in psalmo. ubi dicit. bonitatẽ & disci¬
plinã & scientiam: si conuertas scientiam. & disciplinam.
dinẽ. arxx. eubitorum cui unuiersa fabrica uini¬
titur. cuuis p̃cisio sursum ꝑ quadrum in singłis
lateribus unius cubiti mensuram habet: ipsa ẽ lignũ
quasi meta itineris. quasi corona certaminis. in cõmuni
omĩb fidelib ꝓpositus: qui de terra ortus ẽ & celos pene¬

Expanded text:
 etiam virtutes operum habeam. Si ergo ad hoc cogitationem cordis  etiam virtutes operum habeam. Si ergo ad hoc cogitationem cordis mei instituo, ut quidquid boni in me foris humanis apparet aspectibus, divinis, intus satagam praesentare obtutibus, tunc ascendi in tertiam mansionem, ubi virtutes sunt, quae sunt necessariae. Sed inter has omnes praecipue una necessaria est, id est charitas, quae nos Deo conjungit, et ideo in supremo arca ad unum colligitur; ut jam unum cogitemus, unum exspectemus, unum desideremus Dominum ntia virtus, in supremo praemium virtutis Dominus Jesus Christus. Hos gradus habes in psalmo ubi dicit: Bonitatem, et disciplinam et scientiam , si convertas scientiam, et disciplinam, ginta cubitorum, cui universa fabrica innititur, cujus praecisio sursum per quadrum in singulis lateribus unius cubiti mensuram habet, ipsa est lignumquasi meta itineris, quasi corona certaminis in communi omnibus fidelibus propositus, qui de terra ortus est, et coelos pene
Abbreviated transcription (Latin):
ui adhuc imiitari dissimulo: tunc dicere possum quod rec¬
ta sit cogitatio mea & inutilis. quia bonũ quidem ẽ quod de
aliis cogito. quod in aliis agnosco: sed mutile ẽ michi. si illud
si illam quantum possum imicari neglexero. Thesaurus
absconditus & scientia abscondita. que utilitas in utrisqᷤ
Scientiam abscondo si bonũ quod noui oꝑe ñ ostendo: & id̾o
mͥ non potest ꝓdesse. quod cum sciam habere dissimulo. Si
autẽ oꝑam dedero non tantum ut sciam. sed etiam ut agã¬
ea que bona sunt & utilia. & in hoc sedula fuerit oogitatio
cordis mei. quatinus uirtutes quas in aliis amare iam & ad¬
mirari didici. meas faciam ꝑ exercitiũ discipline & formã
recte iuuendi: tunc dicere possum quod utilis sit cogita¬
tio cordis mei. & tune ascendi in scd̾am mansionẽ. & cor ineũ¬
ad utilitatẽ non ꝑtinent. Restat tercium ut cum cepero
habere oꝑa uirtutũ. elaborẽ quoq ipsas uirtutes habere.
hoc ẽ ut quod foris demonstro in oꝑe. intus possideam in

Expanded text:
i differo et detracto, tunc dicere possum, quod recta sit cogitatio mea et inutilis, quia bonum quidem est, quod de aliis cogito, et quod in aliis cognosco, sed inutile mihi, si illud si illam quantum possum imitari neglexero. Thesaurus absconditus, et scientia abscondita, quae utilitas in utrisque? Scientiam abscondo, si bonum quod novi opere non ostendo, et ideo mihi non potest prodesse, quod cum sciam habere dissimulo. Si autem operam dedero non tantum ut sciam, sed etiam ut agam quae bona sunt et utilia, et in hoc sedula fuerit cogitatio cordis mei, quatenus virtutes, quas in aliis jam amare, et admirari didici, meas faciam per exercitium disciplinae, et formam recte vivendi, tunc possum dicere, quod utilis sit cogitatio cordis mei, et tunc ascendi in secundam mansionem, et cor meuad utilitatem non pertinent. Restat tertium, ut cum habere coepero opera virtutum, elaborem quoque ipsas virtutes habere, hoc est, ut quod foris demonstro in opere intus possideam in
Abbreviated transcription (Latin):
riunt᷑ aliquando: & nemo semꝑ uiuensinuenit᷑: Hi ergo qͥa
&ex mortuis amortalib morituri fuint. & suis lectorib
suis amatorib uitam semꝑ mansuram dare ñ possunt :
nequaquã libri uite sed mortis potius uel mortuoꝵ uel
morientium appellari digni sunt. Quod si ego talem
librum inuenire possum. cuius origo eterna. cuius in¬
corruptibilis eentia. ciꝰ cognitio sit uitaͥ cui scͥptura
indelebilis. cuiꝰ inspectus desiderabilis. cuiꝰ doctrina fa¬
cilis. cuuiꝰ scientia dulcis. cuꝰ ꝓfunditas inꝑscrutabilis.
ex nichilo. Tercuis. quẽ deus genuit dm̃ de se deo. Primꝰ
opus hominis ẽ corruptibile. Sod̾s ẽ opus dei. quod ñqmͣ
desinit ẽeͥ: in quo oꝑe uisibili. inuisibilis sapientia crea¬
toris uisibilit̾ scͥpta ẽ. Tercus ẽ ñ opus dei. seo sapientia

Expanded text:
riuntur aliquando, et nemo semper vivens invenitur. Ii ergo, quia riuntur aliquando, et nemo semper vivens invenitur. Ii ergo, quia ex mortuis a mortalibus morituti fiunt, et suis lectoribus, suis amatoribus vitam semper permanentem dare non possunt, nequaquam libri vitae, sed mortis potius, vel mortuorum, morientium appellari digni sunt. Quod si ego talem librum invenire possim, cujus origo aeterna, cujus incorruptibilis essentia, cujus cognitio sit vita, cujus scriptura indelebilis, cujus inspectus desiderabilis, cujus doctrina facilis, cujus scientia dulcis, cujus profunditas imperscrutabilis, de nihilo; tertius quem Deus genuit Deum de se Deo. Primus est opus hominis corruptibile; secundus est opus Dei, quod nunquam desinit esse, in quo opere visibili invisibilis sapientia Creatoris visibiliter scripta est
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑhumanitatẽ saluatoris exortum ẽ lumen habitantib in
regione umbre mortis. & lignum uite ad austrum u̾titur.:
ut robustos gustu sue dulcedinis pascat & ꝓuehat: & in¬
firmos adhuc ne deficiant in estu tẽptationum. sub alis
ꝓtectionis sue quasi in umbracło meridiam abscondat.
Nec ipsa si paululum adhuc ꝓsequamur. non sit honero¬
sum. Uolumus enim more exponentis planis & paucis uerb̾
sensum aꝑire. non more meditantis. nunc quasi dubitantes
nunc quasi inuenientes. huc illucq acie mentis discurrere:¬
lii sunt libri scripti adeo: alii Qs lib̃ uite dicat᷑¬
sunt libri scͥpti ab hominib. Libri quos scri¬
bunt homines ex pellib mortuoꝵ animaliũ.
siue ex aliqua quacunq corruptibili m ateria fiunt: &e cũ
pusillũ durauerint ipsi quoq ueterascunt. ce quadã sua
morte resoluuntur in nichilũ: nullũ de se deinceps re¬
linquentes uestigium. Et istos libros om̃s qui legunt mo¬

Expanded text:
per humanitatem Salvatoris exortum est lumen habitantibus in per humanitatem Salvatoris exortum est lumen habitantibus in regione umbrae mortis. Et lignum vitae ad austrum vertitur, ut robustos gustu suae dulcedinis pascat et provehat, et infirmos adhuc, ne deficiant in aestu tentationum, sub alis protectionis suae quasi in umbraculo meridiano abscondat. Haec ipsa si paululum prosequamur non sit onerosum. Volumus enim nunc more exponentis planis, et paucis verbis sensum aperire, nunc meditantis, nunc quasi dubitationes, nunc quasi invenientes huc illucque acie mentis discurrereim sunt libri scripti a Deo, alii scripti ab hominibus. Libri, quos scribunt homines, ex pellibus mortuorum animalium, sive ex alia qualicunque corruptibili materia fiunt, et cum pusillum duraverint, ipsi quoque veterascunt, et quadam sua more resolvuntur in nihilum, nullum de se deinceps relinquentes vestigium. Et istos libros omnes qui legunt, mo
Abbreviated transcription (Latin):
Git UR ut meluis pateant que dicimus. ipsam uite.¬
supradictam colupnam in medio arche depinximꝰ: eidẽq
in latere australi lignũ uite. in lat̾e uͦ aquilonari. liber
uite nom̃ ascͥpsimus. Unde & in eodẽ latere.xxx. uolumina
diuine pagine scd̃m ordinẽ ab imo sursum. hoc ẽ in singłis
mansionibꝰ decẽ disposuimꝰ:: quia sicut diximꝰ omnis di-¬
uina scriptura unus ille liber ẽ: qui liber uitȩ ẽ Et sci¬
endũ est qđ xp̃c cũ in gemina natura. un a ȩterna con-¬
stet ꝑsona: scd̃am utranq naturã &e lignũ uitȩ &e li
ber uitȩ congrue dici potest: attamen spetialiter nobis
scđm formã humanitatis assumptȩ liber uitȩ fac̾tus ẽ. qͥ a
in homine prebuit exemplũ: scđm form ã diuinitatis lignũ
in se duo habet: fructũ ce folia Fructu pascit. & foliis obun¬
brat: Sic uirtꝰ diuinitatis illum in atarũ mentiũ refectio ẽ:
& infirmantiũ obunbratio Liber uitȩ ad aqͥlonẽ respicit: qͥ

Expanded text:
gitur ut melius pateant quae diximus, ipsam supradictam columnam in medio arcae depinximus, eidemque in latere australi lignum vitae, in latere vero aquilonari liber vitae nomen ascripsimus. Unde et in eodem latere triginta volumina divinae paginae secundum ordinem ab uno sursum, hoc est in singulis mansionibus decem disposuimus, quia sicut diximus, omnis divina Scriptura unus ille liber est, qui liber vitae est. Et sciendum quod Christus cum in gemina natura una aeterna constet persona, secundum utramque naturam et liber vitae, et lignum dici potest, attamen specialiter nobis secundum formam humanitatis assumptae liber vitae factus est, quia in homine praebuit exein se duo habet, fructum et folia, fructu pascit et foliis obumbrat. Sic virtus divinitatis illuminatarum mentium refectio est, et infirmantium obumbratio. Liber vitae ad aquilonem respicit, quia
Abbreviated transcription (Latin):
Int lectuali archa signifi¬
gant tria genera cogita tionum. Rectũ. utile. ne¬
cessarium. Si ego diligere ceꝑo meditationem scͥptu¬
rarum. & libent̃ ogitauero de uirtutib scõrum. & de oꝑib
dei. & de aliis queẽq ad emendationẽ moꝵ siue ad exercitatio

Expanded text:
intellectuali arca, quae significant tria genera cogitationum, rectum, utile, necessarium. Si ego diligere coepero meditationem Scripturarum, et libenter cogitavero de virtutibus sanctorum, et de operibus Dei, et de ali
Abbreviated transcription (Latin):
in eis que fecit. in singłis tota. & in toto totaͤ nec maior in
toto. nec minor in singłis. & ideo ñ totũ magis. non singła
minꝰ. quã totũ totam. & singła totam loquunt᷑ sapientiam.
Uerbũ gͥ loquit᷑ uerbum : sed uerbũ quod factum ẽ. ũbum
quod fecit. Uerbũ quod ñ transsit: uerbũ quod mutabilitatẽ
ñ recipit. Uerbũ quod sensu ꝑcipit᷑: uerbum quod mundo
corde uidetur. Uerbũ pulchrum. u̾bum pulcherrimũ: tĩbũ
quod ocłos carnis delectat. u̾bum quod ocłos mentis illu¬
minat. Uerbum creatum. uerbum ñ ereatum sed natum:
non ore ꝓlatum sed de corde eructuatum: non quod desi¬
uit emissum. sed quod ꝑmauet genitum. Propterea si sa¬
pientie opus suũ comparas: minꝰ ẽ. om̃e qđ transit ad id
quod mutabilitatem nescit. quam uel uniꝰ momenti instãs
quantũ ius duturno conꝑatum. quod temporis angustia
it primus adam t̾renus. Scd̾s fidelis. qui ẽ eccłia

Expanded text:
in eis quae fecit, in singulis tota, et in toto tota, nec minor in in eis quae fecit, in singulis tota, et in toto tota, nec minor in toto, nec minor in singulis, et ideo non totum majus, non singula minus, quia totum totam, et singula totam loquuntur sapientiam. Verbum igitur loquitur verbum, sed verbum quod factum est verbum quod fecit, verbum quod transit, verbum quod mutabilitatem non recipit; verbum quod sensu percipitur, verbum quod mundo corde videtur; verbum pulchrum, verbum pulcherrimum; verbum quod oculos corporis delectat, verbum quod oculos cordis illuminat, verbum creatum, verbum non creatum, sed natum, non ore prolatum, sed de corde eructatum, non quod desinit emissum, sed quod permanet genitum. Propterea si sapientiae opus suum comparas, minus est omne quod transit ad id quod mutabilitatem nescit, quam vel unius momenti instans tempori quamtumvis diuturno comparatum, quod temporis angustias it primus Adam terrenus. Secundus fidelis, quod est Ecclesia
Abbreviated transcription (Latin):
factori suo conꝑaueris: minus adhuc e̾e̾ inuenis om̃e spaci¬
um temporis. conꝑatum et̾nitati deitatis. Sic ẽ de uerbo.
bũ dei. opus dei non d̾s: atq aliud uerbũ dei deus.
S opus dei quia uisibile ẽ. extrinsecũ uerbũ dicit᷑.
quasi oris ꝓlatio.Sapientia uͦ dei quia inuisibilis ẽ. intrin¬
secũ uerbum appellatur. quasi mentis conceptio. Et sicut
uox ꝓlatu statim ꝑit. intellectus autẽ ꝑman&e: sic qđ fecit
deus uariatur: quod ẽ deus ñ nuitatur. Et sicut ꝑ plationẽ
uocis cognoscitur cogitacio cordis. sic in oꝑe suo manifestat᷑
sapientia creatoris. Opus enĩ hoc opus ẽ pulchrũ: opus deo
opifice dignum: opus quod sapientẽ deceat: opus quod ne¬
mo nisi omnipotens facere queat: & ideo specie sua tanquam
uoce quadam uirtutẽ sui conditoris ꝓtestat᷑. & sapientiam
loquitur. Que sapientia sic fecundauit uniu̾sa. ut habitte

Expanded text:
factori suo comparaveris, minus adhuc invenis esse omne spatifactori suo comparaveris, minus adhuc invenis esse omne spatium temporis comparatum aeternitati deitatis. Sic etiam est de bum Dei, opus Dei non Deus, atque aliud verbum Dei Deus. Sed opus Dei, quia visibile est, extrinsecum verbum dicitur, quasi oris prolatio. Sapientia vero Dei, quia invisibilis est, intrinsecum verbum appellatur, quasi mentis conceptio. Et sicut vox prolata statim perit, intellectus autem permanet, sic quod Deus fecit variatur, quod est Deus non mutatur. Et sicut per prolationem vocis cognoscitur cogitatio cordis, sic in opere suo manifestatur sapientia Creatoris. Opus enim hoc, opus pulchrum. Opus Deo opifice dignum, opus quod sapientem deceat, opus quod nemo nisi omnipotens, facere queat, et ideo specie sua tanquam voce quadam virtutem sui conditoris protestatur, et sapientiam loquitur. Quae sapientia sic fecundavit universa, ut habitet