comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
qui electi sunt ante constitutionem mundi inc&eris non credit
&credentes odit: quomodo enim &illud implebit᷑ &eritisom
nibus gentib: odio propter Nomen meum. Nisi in omnib: gentib
sint & qui oderint & quos oderint : Quo pacto igitur ab aposto¬
lis ÷ p̃dicatio ista compl&a quando ad hucusq sunt gentes quod
cestissimum est nobis inquib: modo coepit & in quibi nondum coe¬
pit impleri : Non itaq sic dictum est apostolis. Eritis mihi tester
in hierusał & in tota iudiea & samaria &usq ad extremum t̃rȩ
Tam quam ipsi soli quib: tunc loquebatur : tantum munus fuerint
impl&uri : sed sicut eis solis uid&ur dixis se quod dixit. Ecceuo
bis cum sum usq: ad consummationem scłi : quod tamen eum uni¬
uerse ecclesie promississȩ quȩ aliis morientib: aliis nascentib:
hic usq: in scłi consummationem futura est. Quis non intellegatr

Expanded text:
qui electi sunt ante constitutionem mundi, in ceteris non credit qui electi sunt ante constitutionem mundi, in ceteris non credit et credentes odit. quo modo enim et illud implebitur: Eritis odio omnibus gentibus propter nomen meum, nisi in omnibus gentibus sint, et qui oderint et quos oderint? Quo pacto igitur ab apostolis est praedicatio ista completa, quando adhuc usque sunt gentes, quod certissimum est nobis. in quibus modo coepit et in quibus nondum coepit impleri? non itaque sic dictum est apostolis: Eritis mihi testes in Hierusalem et in tota Iudaea et Samaria et usque ad extremum terrae, tamquam ipsi soli, quibus tunc loquebatur, tantum munus fuerint impleturi, sed sicut eis solis uidetur dixisse, quod dixit: Ecce ego uobiscum sum usque in consummationem saeculi, quod tamen eum uniuersae ecclesiae promisisse, quae aliis morientibu:aliis nascentibus hic usque in saeculi consummationem futura est, quis non intellegat?
Abbreviated transcription (Latin):
omnium quodam modam maxima est insula qr ipsam cingit ocea¬
nur adcuius littora in occidentalib: pastib ecclesiam ꝑuenisse iã
nouimus. & quo cumq littorum eius nondum ꝑuenit puentura ÷¬
ut cumq fructificando atq crescendo : si esgo qr prõph&ia uo¬
tatir mentiri non potest: uecesse est ut omnes gentes quas focit
dr adorent eum : quo modo ad orabunt eum niss in uocent eumꝰ. quo
modo autem inuocabant in quon non credider̃ Aut quomodo ẽr̃e¬
dent quem non audier̃ quomodo autom audierint sine p̃dicante :
aut quo modo p̃dicabunt nisi mittantur mitt& enim angelor suor¬
& congreg& elactossuor aquat tuor uentis idest ab uniuerso
orbe t̃rarũ inquib: esgo gentib: nondum est ecclesia opost&
ut sit non ut omnes qui ibi fuerint credant : Omnes enimgen¬
tes ꝓmis se sunt : non omnes homines omnium gentium: Non
enim omnium est fides credit itaq: omnis genr omnib: iam hominib:

Expanded text:
omnium quodam modo maxima est insula, quia et ipsam cingit Oceaomnium quodam modo maxima est insula, quia et ipsam cingit Oceanus, ad cuius littora in occidentalibus partibus ecclesiam peruenisse iam nouimus et, quocumque litorum eius nondum peruenit, peruentura est utique fructificando atque crescendo. Si ergo, quia prophetia ueritatis mentiri non potest, necesse est, ut omnes gentes, quotquot fecit deus, adorent eum, quo modo adorabunt eum, nisi inuocent eum? quo modo autem inuocabunt, in quem non crediderunt? aut quo modo dent quem non audierunt? Quomodo autem audient sine praedicante? aut quomodo praedicabunt, si et congregat electos suos a quattuor uentis, id est ab uniuerso orbe terrarum. in quibus ergo gentibus nondum est ecclesia, oportet ut sit, non ut omnes, qui ibi fuerint, credant; omnes enim gentes promissae sunt, non omnes homines omnium gentium; non enim omnium est fides. credit itaque omnis gens in omnibus,
Abbreviated transcription (Latin):
riusq: ad mare : &a flumine usq: ad terminosterrae : Aflumine
scilic& ubibaptizatur est: qr inde coepit euangelium p̃dicare
A mariautem usque admare totus est orbis cum omnib: quo mari
iori oceano cingitur uniuersus quomodo autem implebitur ali¬
ter illa proph&u. Omnes genter quas fecisti uenient & adorabuis
coram te dñe: Nonenim delocissuis migrando uenient : sed in lo¬
cissuis credendo: Decredentib quippedñs dixit: Nemo potest
uenire adme : nisi datum ei fuerit a patremeo : proph&a autem dic̃:
et adorabunt eum unusquisq: delocosuo : omnes in sulȩ gentium:
Omnes insulȩ dixit : tam quam dicer&. &am omnes insule hinc
ostendens quam nulla relinquatur terrarum. ubi non sit ec
clesia. quando nulla relinquitur insularum : quarum non nul¬
le &iam in oceano sunt constitute & quasdam earum euangeliũ
que insula cingitur sicut in uniuerso orbe t̃rarum quae tamquã

Expanded text:
ri usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . A flumine ri usque ad mare, et a flumine usque ad terminos orbis terrae . A flumine scilicet ubi baptizatus est, quia inde coepit Evangelium praedicare: a mari autem usque ad mare totus est orbis cum omnibus gentibus, quoniam mari oceano cingitur universus. Quomodo autem implebitur aliter illa prophetia: Omnes gentes, quotquot fecisti, venient, et adorabunt coram te, Domine ? Non enim de locis suis migrando venient, sed in locis suis credendo. De credentibus quippe Dominus dixit: Nemo potest venire ad me, nisi datum fuerit ei a Patre meo . Propheta autem dicit: Et adorabunt eum unusquisque de loco suo, omnes insulae gentium . Omnes insulae dixit, tanquam diceret, Etiam omnes insulae; hinc osteclesia, quando nulla relinquitur insularum, quarum nonnullae etiam in Oceano sunt constitutae et quasdam earum euangelium que insula cingitur, sicut in uniuerso orbe terrarum, quae tamquam
Abbreviated transcription (Latin):
ex his quleducuntur inde captiui & romanorum seruitiir
ammiscentur cottidie nobis addiscere in promstu est pau¬
citamen anni sunt ex quo quidam cocum rarirsimi atq pau¬
cissimi : qui pacati romanis finib: adhȩrent ita ut non habeatt
reges suor. sed eis p̃fecti a romano constituantur imperio
ulli ipsi eocũ pfecti xp̃iani eẽ coeperunt: Inter iores aute m
qui sub nulla sunt potestaeromana prorsur nec relione
xp̃iana in suorum aliquib: d&inentur : Neq ullo modo recte di¬
ci potest istor ad ꝓmissionemdi non ꝑtinere: Non enim ro¬
manos sed omnes gentes dñr semini abrahȩ media quoque
iuratione ꝓmisit : e qua ꝓmisione iam fatum est ut non nullas
gentes qua e non tenentur dicione romana reciperent euan¬
gelium & adiungerentur ecclesiae quae fructificat & crescit
inuniuerso mundo : Adhuc enim hab& quod crescit doneo fut
quod d exp̃o insalomonis figura ꝓph&atum ÷ : Dominabitur ama¬

Expanded text:
ex his, qui ducuntur inde captiui et Romanorum seruitiis ex his, qui ducuntur inde captiui et Romanorum seruitiis iam miscentur, cotidie nobis addiscere in promptu est. pauci tamen anni sunt, ex quo quidam eorum rarissimi atque paucissimi, qui pacati Romanis finibus adhaerent, ita ut non habeant reges suos, sed super eos praefecti a Romano constituantur imperio, et illi ipsi eorum praefecti Christiani esse coeperunt. interiores autem, qui sub nulla sunt potestate Romana, prorsus nec religione Christiana in suorum aliquibus detinentur neque ullo modo recte dici potest istos ad promissionem dei non pertinere. Non enim Romanos sed omnes gentes dominus semini Abrahae media quoque iuratione promisit. ex qua promissione iam factum est, ut nonnullae gentes. quae non tenentur dicione Romana, reciperent euangelium et adiungerentur ecclesiae, quae fructificat et crescit in uniuequod de Christo in Salomonis figura prophetatum est: Dominabitur a ma
Abbreviated transcription (Latin):
piam ocillas quinque aeque iuisginer non defuerunt qui non con¬
temptibiles disputatione docere uoluerint ad hunc eius aduentum
quinunc sit ꝑ ecclesiam ꝑtinere : sedhaec non sunt temere polli¬
cenda Ne aliquid occurrat quod ualide contradicat: p̃sestim
qr cum intalib diuinorum eloquiorum obscuritatib quib nrc̃os
int elegentiar do placuit exercere non solum alius alio mou&ur¬
acutius eocum qui scripturas scar non in ꝓbaliter tractant : sed
Niam quilib& unus illorum aliquando minus aliquando melior
intellegit: Nescio tamen utrum intueri aliquid cestius in hac
quaestione possemus si ulla ratione seu facultate possemur
quam illud in aepistula priore iam posui quando euangeliomin¬
dusiuniuersur impleatur: Quodenim putat uener abilitas
tua iam hoc ꝑ ipsos apostolor factum non ita ee cestis docum̃¬
tis ꝓbaui: sunt enim apud nor hoc est in africa barbarȩ innu¬
merabiler genter in quib nondum ee pruedicatum euangelium

Expanded text:
am et illas quinque et quinque uirgines non defuerunt qui non contemptibili disputatione docere uoluerint ad hunc eius aduentum, qui nunc fit per ecclesiam, pertinere. sed haec non sunt temere pollicenda, ne aliquid occurrat, quod ualide contradicat, praesertim quia in talibus diuinorum eloquiorum obscuritatibus. quibus nostras intellegentias deo placuit exercere, non solum alius alio mouacutius eorum qui Scripturas sanctas non improbabiliter tractant; sed etiam quilibet unus illorum, aliquando minus, aliquando melius intelligit. CAPUT XII. 46. Nescio tamen utrum intueri aliquid certius in hac quaestione possemus, si ulla ratione seu facultquam illud, quod in epistula priore iam posui, quando euangelio mundus uniuersus impleatur. quod enim putat uenerabilitas tua iam hoc per ipsos apostolos factum, non ita esse certis documentis probaui. sunt enim apud nos, hoc est in Africa barbarae innumerabiles gentes, in quibus nondum esse praedicatum euangelium
Abbreviated transcription (Latin):
& eaxebunt cum dixerint pax & securitas: quid ipsi filii lucis
& filii diei qui non sunt in tenebris. ut eos tam quam furdier ille con¬
prehendat : Nonne ad huc utuntur hoc mundo tamquã non uten

Expanded text:
et exercebunt, cum dixerint: Pax et securitas. Quid ipsi filii lucis et exercebunt, cum dixerint: Pax et securitas. Quid ipsi filii lucis et filii diei, qui non sunt in. tenebris, ut eos tamquam fur dies ille comprehendat? nonne adhuc utuntur hoc mundo tamquam non uten
Abbreviated transcription (Latin):
orbi: ut ad ecclesiã ꝑtineat quȩ uniuerso orbe tribulabitur : Non adeos qui
tribulant eam: Ipsieni dicturis. pax & securitas ut repentinus illir suꝑ¬
ueniat interitus &eios aduentur dñi. sic̃ fur in nocte comprȩhendat¬
quando econtrario gaudebunt &xultabunt : quidiligunt manifesta¬
tionẽ dni: Nunc autem ista mala qu&am quã summa & ꝯtrema eredñ¬
tͥ utriq genti. &utriq regno & xp̃i scilic& & diaboli uidemus eẽ com¬
munia: parit̃ quippe his & boni affliguntur & mali: nec est quidicat
pax & securitas: ubi cumq contingunt uel m&uit᷑ ne contingant: In¬
terq: tamen mala adhuc usq quaq frequentantur luxuriora con¬
uiuia feru& ebriositas: a uaritia grarratur ꝑstrepunt lasciuican¬
tus organa tibiȩ lirȩ .cr. tharȩ tesserȩ multa &uaria sonorũ gene¬
rec atq ludorum: hoc in est arescere pr&imore anpotiur madesce¬
re p̃libidine sed haec filii tenebrarum abundantis habebunt

Expanded text:
orbi ut ad Ecclesiam pertineat quae in universo orbe tribulabitur, non ad eos qui tribulant eam. Ipsi enim dicturi sunt: Pax et securitas, ut repentinus illis superveniat interitus, et eos adventus Domini, sicut fur in nocte, comprequando e contrario gaudebunt et exultabunt, qui diligunt manifestationem domini. nunc autem ista mala, quae tamquam summa et extrema creduntur, utrique genti et utrique regno et Christi scilicet et diaboli uidemus esse communia; pariter quippe his et boni affliguntur et mali nec est, qui dicat: Pax et securitas. ubicumque contingunt uel metuitur, ne contingant. inter quae tamen mala adhuc usque quaque frequentantur luxuriosa conuiuia, feruet ebriositas, auaritia grassatur, perstrepunt lasciui cantus, organa, tibiae, lyrae, citharae, tesserae, multa et uaria genera sonorum atque ludorum. hocine est arescere prae timore an potius madescere prae libidine? sed haec filii tenebrarum abundantius habebunt
Abbreviated transcription (Latin):
buse hocenim uelut euidentissimo testimonio. pos¬
sunt credianimȩ infilios ex parentibus propagari
quõ satis aperte dictum uidetur animas &iam de se¬
moribus ia cob non sola exisse corpora siliorum : ut
eomodo &iam illud intellegiuelint a parte totum
quod dixit adam cum illi mulier eius ostenderetur:
hoc nunc os exossibus meis. & caro decar ne me a:
ponenim dixit & anima de anima me a: sed ita fie¬
ri potest ut carne nominata utrumque intellegatur
sicut hic animas nominauit. &tamencor pora infi¬
lus intellegiuoluit: sedhoctestimonium ceste qua¬
si tamclarum atque manifestum. enodandȩ huic
quȩstione non sufsicer&: nec suta leger&ur gene¬
re seminino quȩ exierunt defemoribus cius. ut

Expanded text:
eius. hoc enim uelut euidentissimo testimonio poseius. hoc enim uelut euidentissimo testimonio possunt credi animae in filios ex parentibus propagari, quoniam satis aperte dictum uidetur animas etiam de femoribus Iacob non sola exisse corpora filiorum, ut eo modo etiam illud intellegi uelint a parte totum, quod dixit Adam. cum illi mulier eius ostenderetur: Hoc nunc os ex ossibus meis et caro de carne mea; non enim dixit -et anima de anima mea\', sed ita fieri potest, ut carne nominata utrumque intellegatur, sicut hie animas nominauit et tamen etiam corpora in filiis intellegi uoluit.. Sed hoc testimonium certe quasi tam clarum atque manifestum enodandae huic quaestioni non sufficeret, nec si ita legeretur genere feminino \'quae exierunt de femoribus eiu
Abbreviated transcription (Latin):
Sed facillime respondetur corpus inter ram dequa
factum est primum hominis corpus: & sp̃s addm̃
a quo fac ta est prima hominis anima sicut enim
nostrum cor pus inquiunt. quamuis ex primo illo corpo¬
re propagatum sit. eotamen redit unde ipsum primum.
cor puseffectum est sic anima nostra quamuis exilla
anima pro pagata. Non ad nihilum quia immortalis est .x¬
ac ꝑhoc illud quod scriptum est de spũ cuiusque homi¬
nis. quod redeat addm̃ quidedit eum : pon soluit istã
obscurissimam quęstionem quia siue exillo emo siue
exnullo alio ds̃ utique dedit eum. Itemque illi qui
propaginem animarum considerata temeritate de¬
fendunt inter alia testimoniaque suȩ causȩ suffra¬
gari arbitrantur Nullum mani sestius & expressius
prose possunt putare proferendum. quamid quod in
genesi scriptum est: om nes autem animȩ quȩ intro¬
ierunt cum ia cobinȩgeptum qui exierunt defemori

Expanded text:
Sed facillime respondetur: Corpus in terram, de qua Sed facillime respondetur: Corpus in terram, de qua factum est primum hominis corpus, et spiritus ad Deum, a quo facta prima hominis anima. Sicut enim nostrum corpus, inquiunt, quamvis ex primo illo corpore propagatum sit, eo tamen redit unde ipsum primum corpus effectum est, sic anima nostra, quamvis ex illa anima propagata, non ad nihilum, quia immortalis est, sac per hoc illud, quod scriptum est de spiritu cuiusque hominis, quod redeat ad deum, qui dedit eum, non soluit istam obscurissimam quaestionem, quia siue ex illo uno sine ex nullo alio deus utique dedit eum. Itemque illi, qui propaginem animarum inconsiderata temeritate defendunt, inter alia testimonia, quae suae causae suffragari arbitrantur. nullum quasi manifestius et expressius pro se possunt putare proferendum quam id, quod in Genesi scriptum est: Omnes autem animae, quae introierunt cum Iacob in Aegyptum, qui exierunt de femoribus
Abbreviated transcription (Latin):
liter obscura nostrum modulum uincit. & ap̃erta di¬
uina scriptura non subuenit temere hic aliquid de¬
finire humana comectura pręsumit: secundumalit̃.
quas proprias habere incipiunt nouos homines
dicimus nascisiue anima siue corporae: ant uero se¬
cundum originale peccatum ueteres nascuntur.
Ideo baptismate renouantur: Aliquid ergo cestum
de animȩ origine non dum inscripturis canonixis cõ¬
peri. Nam hi qui sine ulla propagine asserunt
animas fierimnter testimonia quibus idnituntur
ostendere: ponunt &iam illa duo. quȩ paulo ante. cõ¬
me moraui Qui fingit spm hominis in ipso. & qui
fingit singillatim corda hominum: De quibus uides
quem ammodum possit a resistentibus responderi:
utrum enim cum fingit. ex alio fingat anexnihilo incer¬
tum est: illud tamen inter c&era testimonium. uide¬
tur esse pręcipuum: quod in libro salo monis eccle¬
si aste legitur. & reuertetur puluis interum sicut
erat : & sp̃sreuertetur addm̃ quidedit eum:

Expanded text:
liter obscura nostrum modulum uincit et aperta diuina scriptura non subuenit, temere hinc aliquid definire humana coniectura praesumit. secundum uitas autem, quas proprias habere incipiunt, nouos homines dicimus nasci siue anima sine corpore; at uero secundum originale peccatum ueteres nascuntur, ideo baptismate renouantur. Alide animae origine nondum in Scripturis canonicis comperi. Nam hi qui novas sine ulla propagine asserunt animas fieri, inter testimonia quibus id nituntur ostendere, ponunt etiam illa duo, quae paulo ante commemoravi: Qui fingit spiritum hominis in ipso; et: Qui finxit singillatim corda hominum; de quibus vides quemadmodum possit a resistentibus responderi: utrum enim cum fingit, ex alio fingat, an ex nihilo, incertum est. Illud tamen inter caetera testimonium videtur esse praecipuum, quod in libro Salomonis Ecclesiaste legitur: Et revertetur pulvis in terram sicut erat, et spiritus revertetur ad Deum, qui dedit eum.
Abbreviated transcription (Latin):
bere qui potestis: hic res ponsione uestrȩ opus est
teneam respunsione ur̃a dehac assensione aliquid
adelamate a populo adelamatumest fiat fiat. Dic tum¬
est uities quinquies dignum & iustum est dictumest ui¬
Des occies fiat fiat dictum est quater decies olimdignus.
occies decies cumque r&iceretur: augustinus ep̃sdix̃
bene hab& ut ea que dĩ sunt circa sacrificium eius agere
uale amus. in quahora supplicationis nostrę maxime
conmendo caritatiuestrȩ ut omnes uestras causas & ne¬
gotia intermitratis & proista eccła & prome & pro
eradio pr̃bro dño precem fundatis Ex pla gesłec ip¬

Expanded text:
bere, qui potestis. hic responsione uestra opus est; bere, qui potestis. hic responsione uestra opus est; teneam responsionem uestram, de hac assensione aliquid ad vicies quinquies. Dignum est, justum est; dictum vicies octies. Fiat, fiat; dictum quater decies. Olim dignus, octies decies. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Bene habet, ut ea, quae dei sunt, circa sacrificium eius agere ualeamus. in qua hora supplicationis nostrae maxime commendo caritati uestrae, ut omnes uestras causas et negotia intermittatis et pro ista ecclesia et pro me et pro Eraclio presbytero domino precem fundatis.\' CCXI
Abbreviated transcription (Latin):
caritati & beniuolentiȩ uestrȩ apud dnm đm nostrũ
gratias ago immo de illã gratias ago: ergo fr̃s quic¬
quid est quod ad me feratur adillum perferatur: ubi
neces sarium suerit consilium meum nonnegabo auxi¬
lium absit ut subtraham tamen quidquid illut est quod
ad me ferabatur adillum perferatur ipseme ut consu¬
l& si for te noninuenit quod facere debeat: aut poscat
adiutorem quem nouit patrem & uobis nihildesit &¬
ego tandem aliquando siquantulum cumque spatium
mihi donauerit ds̃ ipsamque meam quantulam cum¬
que uitam pondem segnitiȩ nec donem inhertiȩ: sed
in scĩs scripturis quantum ipse permittit & largitur
exerceam: hoc & ipsi proderit & perillum &iam uo¬
bis: nemoergo inuideat oriomeo : quia meum otium
magnum hab& negotium uideo mede acre propter
quam uos inuitaui: omnia uobiscum egisse quȩ debui
hoc adultimum rogo ut gestis istis dignemini subscri¬

Expanded text:
caritati et beniuolentiae uestrae apud dominum deum nostrum caritati et beniuolentiae uestrae apud dominum deum nostrum gratias ago, immo de illa gratias ago. ergo, fratres, quicquid est, quod ad me feratur, ad illum perferatur. ubi necessarium fuerit consilium meum, non negabo; auxilium absit ut subtraham. tamen quicquid illud est, quod ad me ferebatur, ad illum perferatur. ipse me aut consulat, si forte non inuenit, quod facere debeat, aut poscat adiutorem, quem nouit patrem, ut et uobis nihil desit et ego tandem aliquando, si quantulumcumque spatium mihi donauerit deus, ipsamque meam quantulamcumque uitam non dem segnitiae nec donem inertiae, sed in sanctis scripturis, quantum ipse permittit et largitur, exerceam. hoc et ipsi proderit et per illum etiam uobis. nemo ergo inuideat otio meo, quia meum otium magnum habet negotium. uideo me de hac re, propter quam uos inuitaui, omnia uobiscum egisse, quae debui. hoc ad ultimum rogo, ut gestis istis dignemini subscri
Abbreviated transcription (Latin):
cordiadĩ quod huc usque non feci. nostis ante aliquot
annos quod facere uoluerim & nonper mis sistis placuit
mihi & uobis propter curam scripturarum quam mihi
patres & fratres eoepis copimei: Duobus concilus numi¬
diȩ & carthaginensis in ponere dignatisunt. ut per
quinque dies ne momihi molestuses s& & gesta conferta
sunt: placuit ad cla masitis. recitatur placitum uestrum.
& ad cla mationes uestre: par uotempore ser uatum est
Circame uiolenter in ruptumest. & non permitor ad quod
uolo uacare. ante meridiem & post meridiem. occupatio¬
nes hominum inplicor. obsecrouos & constringo perxp̃m.
ut huic iuuenĩ hocest eraclio prbo quem hodie in nomine
xp̃i designo episcopum successorem mihi patiamini re¬
fundere onera occupationum mearum apopulo adcla¬
matum est iudiciotuo gratias agimus. dictum est uicies
sexies: cum quer&iceretur augustinus ep̃rdixit. ergo

Expanded text:
cordia Christi, quod adhuc usque non feci. Nostis ante aliquot cordia Christi, quod adhuc usque non feci. Nostis ante aliquot annos quid facere voluerim, et non permisistis. Placuit mihi et vobis propter curam Scripturarum, quam mihi fratres et patres mei, coepiscopi mei, duobus conciliis Numidiae et Carthaginensi inponere dignati sunt, ut per quinque dies nemo mihi molestus esset. et gesta confecta sunt, placuit, adclamastis; recitatur placitum uestrum et adclamationes uestrae. paruo tempore seruatum est circa me; uiolenter inruptum est et non permittor, ad quod uolo, uacare. ante meridiem et post meridiem in occupationes hominum implicor. obsecro uos et constringo per Christum, ut huic iuueni, hoc est Eraclio presbytero, quem hodie in nomine Christi designo episcopum successorem mihi, patiamini refundere onera occupationum mearum>. a populo adclamatum est: Iudicio tuo gratias agimus\' - dictum est uicies sexies. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Ego
Abbreviated transcription (Latin):
luntatem omnes ut dixi oremnus ut consirm& ds quod
operatur innobis: apopulo ad clamatum est. iudicio tuo
gratias agimus dictumest sedecies fiat fiat: Dictum ÷
duo decies: te patrem eracdium epmdictumest. sexies:
cumque r&icer&ur : augustinus ep̃sdixit: scio quod scitis
& uos. sed nolo de illo fieri quod de me factumest: quĩd aut̃
factum sit: multiscitis: illi solinesciunt: quitunc aut non¬
dum erant nati. aut nondum habebant a&atem sciendi
adhuc incor pore posito beatȩ memoriae patre &epc̃o
meo sine ualerio ep̃s ordinatus sum & sedicum illo quod
concilio nicȩno prohibitum suisse nesciebam: Nec ipse sci¬
ebat quodergo reprę hensumest in menoloreprehendi
infiliomeo apopulo adclamatum est dõ gratias. xp̃olau¬
des dictum est tredecies cumque reticer&ur: augus¬
tinus ep̃sdixit: erit prb utest quando dr̃ uoluerit. futurus
ep̃s: sed plane modo facturus sum. ad ad iuuante miseri¬

Expanded text:
luntatem, omnes, ut dixi, oremus ut confirmet Deus quod luntatem, omnes, ut dixi, oremus ut confirmet Deus quod operatus est in nobis. A populo acclamatum est: Judicio tuo gratias agimus; dictum est sedecies. Fiat, fiat; dictum est duodecies. Te patrem, Eraclium episcopum; dictum est sexies. 4. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Scio quod scitis et vos, sed nolo de illo fieri quod de me factum est. Quid autem factum sit multi scitis; illi soli nesciunt qui tunc aut nondum nati erant, aut nondum habebant aetatem sciendi. Adhuc in corpore posito beatae memoriae patre et episcopo meo sene Valerio episcopus ordinatus sum et sedi cum illo, quod concilio Nicaeno prohibitum fuisse nesciebam nec ipse sciebat. quod ergo reprehensum est in me, nolo reprehendi in filio meo\'. a populo adclamatum est: \'Deo gratias, Christo laudes\' — dictum est tredecies. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: \'Erit presbyter, ut est, quando deus uoluerit, futurus ep
Abbreviated transcription (Latin):
sufficit quianostis eum & hoc meuelledico quoduos uellescio
& siante nescirem hodie probarem hocergo uolo hoc ad nõ
dõ nostro &iam in a&ate frigidauotis fer uentibus poscohoc
ut me cumoretis. exhortor: ammoneo. rogo ut omnium in
seru& sinecrimine ut qui facit gaudium uiuentis suppleat
locum morientis: a notariis ecdesiȩ sicut cernitis ex cipiun¬
tur quȩ dicimus. excipiuntur quȩ dicitis & meus sermo
& uestrȩ clamationes. interm non cadunt: apertius ut di¬
cam ecde siastica nunc gesta conficimus: siẽnim hoces se
quantum adhomines at tin& confirmatum modo apopulo
ad cla matumest tricies sexies : dõ gratias xp̃olauder ex au
bene dignus dictum est quinquies: dignum & iustum est die¬
tum est sexies: cumque r&icer&ur: augustinus ep̃s dixit
er gout dicebam uoluntatemme am & uoluntatem uestram
gestis ecele si asticis quantum ad homines attin& confir ma¬
tum uolo: quantum uero adlatentem omni potentis uo¬

Expanded text:
sufficit, quia nostis eum; et hoc me uelle dico, quod uos uelle scio sufficit, quia nostis eum; et hoc me uelle dico, quod uos uelle scio et, si ante nescirem, hodie probarem. hoc ergo uolo, hoc a domino deo nostro etiam in aetate frigida notis feruentibus posco, hoc ut mecum oretis, exhortor, admoneo, rogo, ut omnium in semet sine crimine, ut, qui facit gaudium uiuentis, suppleat locum morientis. a notariis ecclesiae, sicut cernitis, excipiuntur, quae dicimus, excipiuntur, quae dicitis; et meus sermo et uestrae adclamationes in terram non cadunt. apertius ut dicam, ecclesiastica nunc gesta conficimus; sic enim hoc esse, quantum ad homines adtinet, confirmatum uolo\'. a populo adclbene dignus; dictum est quinquies. Dignus et justus est; dictum est sexies. 3. Cumque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Ergo, ut dicebam, voluntatem meam et voluntatem vestram Gestis ecclesiasticis, quantum ad homines attinet, confirmatam volo: quantum vero ad latentem Omnipotentis vo
Abbreviated transcription (Latin):
coepiscopimei seueri. pon nulla ibi per tur batiotime¬
batur ueni& quomodo uoluit ds̃ adiuu& nos per suam
misericordiam acceperunt epm quem uiuus de signa¬
uerat ep̃s eorum: hoc enim eis cum innotuiss&. uolun¬
tatem prȩcedentis ep̃i suĩ libenter amplexsi sunt minus.
tamen aliquid factum erat unde non nulli contristabantur:
qui a frater seuerus credidit posse susficere. ut successerẽ
suum apud clericos de signar& ad populum inde non est locu¬
tus & erat mde aliquorum non nulla tristitia quid pluradõ
placuit fugata est tristitia. gaudium successit ordinatus est
ep̃s quem precedens ep̃s de signauerat: er gone aliquis de me
quȩ ratur uoluntatem meam quameredo dĩesse. i nomnium
uestrum notitiam perfero presbiterum ẽraclium mihi succes¬
que reticer&ur augustinus ep̃sdixit. nonopus est me laudi¬
bus eius aliquid dicere faueo sapientiȩ & parco uerecundie

Expanded text:
coepiscopi mei Seueri nonnulla ibi perturbatio timecoepiscopi mei Seueri nonnulla ibi perturbatio timebatur. ueni et, quo modo uoluit, deus adiuuit nos per suam misericordiam: acceperunt episcopum, quem uiuus designauerat episcopus eorum. hoc enim eis cum innotuisset, uoluntatem praecedentis episcopi sui libenter amplexi sunt. minus tamen aliquid factum erat, unde nonnulli contristabantur, quia frater Seuerus credidit posse sufficere, ut successorem suum apud clericos designaret; ad populum inde non est locutus. et erat inde aliquorum nonnulla tristitia. quid plura? deo placuit, fugata est tristitia, gaudium successit, ordinatus est episcopus, quem praecedens episcopus designauerat. ergo, ne aliquis de me queratur, uoluntatem meam, quam credo dei esse, in omnium uestrum notitiam perfero: presbyterum Eraclium mihi succesque reticeretur, Augustinus episcopus dixit: Non opus est me de laudibus eius aliquid dicere; faueo sapientiae et parco uerecundiae;
Abbreviated transcription (Latin):
ultimus omni homini est semꝑ incertus. uerum tamen in in¬
fantia speratur ꝓueritia. & inpueritia speratur adulescen¬
tia. & in adulercentia speratur iuuentus. & iniuuentute
speratur grauitas & ingrauitate speratur senectus: utrum
contingat incer tumest: estamen quod speretur: senec tus
autem aliam aatem quam sper& non hab& incer tum est
enim ipsa senectus quam diu sit homini illut tamen certũ ÷
Nullism remanere a&atem quȩ possit succedere senectuti
qui a uoluit dỹ. ad istam ciuitatem cum uigore a&atis ad¬
ueni sid tamen iuuenis fui & senui scio post obitusepisco¬
porum per am bitio sos aut contentiosos solere ecłas ꝓ
turbari: & quod sepe sum expertus & dolui debeo quan¬
tum ad meadtin&. ne contingat huic. prospicere ciuitati
sicut nouit caritas uestra inmilibitana eccla modo fui:
p&ierunt enim me fr̃s. & maxime ser uidĩ qui ibi sunt
ut uenirem: qui a post obitum beate memoriȩ sratripe

Expanded text:
ultimus omni homini est semper incertus. uerum tamen in inultimus omni homini est semper incertus. uerum tamen in infantia speratur pueritia et in pueritia speratur adulescentia et in adulescentia speratur iuuentus et in iuuentute speratur grauitas et in grauitate speratur senectus. utrum contingat, incertum est; est tamen, quod speretur. senectus autem aliam aetatem, quam speret, non habet. incertum est enim, ipsa senectus quam diu sit homini; illud tamen certum est, nullam remanere aetatem, quae possit succedere senectuti. quia uoluit deus, ad istam ciuitatem cum uigore aetatis adueni; sed tamen iuuenis fui et senui. scio post obitus episcoporum per ambitiosos aut contentiosos solere ecclesias perturbari et, quod saepe sum expertus et dolui, debeo, quantum ad me adtinet, ne contingat, huic prospicere ciuitati. sicut nouit caritas uestra, in Mileuitana ecclesia modo fui; petierunt enim me fratres et maxime serui dei, qui ibi sunt, ut uenirem, quia post obitum beatae memoriae fratris
Abbreviated transcription (Latin):
potuerint uel ex presbitero quem cum litteris mis si fueris
audiredignatus : adiuuante dnõ dõ nr̃o. procul dubio ꝓ¬
uidebis ut tumor sacrilegȩ uanitatis terrendo san&ur
potius. qua mulciscendo resec&ur: expłi adq̃s incip̃
loriosissimo theodosidio duodecies. &. elȩcre
ualentiniano augusto iterum consule. uihł octb.¬
cumꝰ augustinus epr̃s. unacum religiano. & martiniano
coepĩs rus consedis s& inecclesi a pacis ippomen sium.¬
regionem presentibus saturnino leporio bar naba fortinatia¬
no rustico. lazaro & eraclio prȩsbiteris. ad stanti dero & fre¬
quentipopulo: Augustinus ep̃s dixit: quod ester nodie promisi
caritati urȩ. propter quoduos uolui frequentius conuenire &
uideo frequentius conuenis se: mora omni post posita hoc agen¬
dum est sienim aliud uel m loqui in illud sus pensimus
audistis omnes in hac uita mor tales sumus & dies huius utę

Expanded text:
potuerint, uel ex presbytero, quem cum litteris misi, fueris potuerint, uel ex presbytero, quem cum litteris misi, fueris audire dignatus, adiuuante domino deo nostro procul dubio prouidebis, ut tumor sacrilegae uanitatis terrendo sanetur potius, quam ulciscendo resecetur. LXXXVII. Gloriosissimo Theodosio duodecies et Valentiniano Augusto iterum consule, cum Augustinus episcopus una cum Regiliano et Martiniano coepiscopis suis consedisset in ecclesia Pacis Iponiensiumregionum, praesentibus Saturnino, Leporio, Barnaba, Fortunatiano, Rustico, Lazaro et Eraclio presbquenti populo Augustinus episcopus dixit: \'Quod hesterno die promisi caritati uestrae, propter quod uos uolui frequentius conuenire et uideo frequentius conuenisse, mora omni postposita hoc agendum est. si enim aliud uelim loqui, in illud suspensi minus auditis. omnes in hac uita mortales sumus et dies huius uitae
Abbreviated transcription (Latin):
honorabili ac suscipiendo filio cęciliano: augustinus
ep̃s in dño salutem. Amministrationis tuȩ cãstitas & fama
uir tutum piȩatis quoque xp̃ianȩ laudanda diligentia & fi¬
da sinceritas. quȩ tibi diuina munera eodanante gaudeptri¬
buta a quo speras promit tente potiora: excitaue runt me
ut hoc epistalari alloquio aestur causarum mearum excel¬
lentia partiarer tua quantum enim per alias a fricȩ ter¬
ras te unitatis catholicȩ mirabili efficacia consuluis se
gaudemus : tantum dolemus regionem ippomen sium¬
regionum & eiuicinas partes. confines numidiȩ prȩsi¬
dali e dicti tuiuigore. nondum adiuuarimeruisse. Do¬
mine eximie & inxp̃icaritate uere meritoque honorabi¬
lis acsuscipiende sili : quod mnepotius neglegentiȩ depu¬
tetur quie piscopalem sarcinam ippone sustineo tuae
magnificentiae. nontacendum putaui: quantum &iam
incam poipponiensi haer&ica prȩsumat audacia si ex fra¬
tribus & collegis meis qui hȩc tuae sublimitati narrare

Expanded text:
HONORABILI AC SUSPICIENDO FILIO CAECILIANO AUGUSTINUS EPISCOPUS IN DOMINO SALUTEM. Administrationis tuae castitas et fama uirtutum, pietatis quoque Christianae laudanda diligentia et fida sinceritas, quae tibi diuina munera eo donante gaudes tributa, a quo speras promittente potiora, excitauerunt me, ut hoc epistulari alloquio aestus causarum mearum excellentia participaret tua. quantum enim per alias Africae terras te unitati catholicae mirabili efficacia consuluisse gaudemus, tantum dolemus regionem Hipponiensium-Regiorum et ei uicinas partes confines Numidiae praesidali edicti tui uigore nondum adiuuari meruisse, domine eximie et in Christi caritate uere meritoque honorabilis ac suspiciende fili. quod ne meae potius neglegentiae deputetur, qui episcopalem sarcinam Hippone sustineo. tuae magnificentiae non tacendum putaui. quantum etiam in campo Hipponiensi haeretica praesumat audacia, si ex fratribus et collegis meis, qui haec tuae sublimitati narrare
Abbreviated transcription (Latin):
ipsebeatus martyr dignatus est nuntiare prosalute mundi
periditantisse & manifestare ita auxilio & presentia tanti
patroni siuos talopignus dignostudio diligatis tu ex hoe

Expanded text:
ipse beatus Martyr dignatus est nuntiare et pro salute mundi ipse beatus Martyr dignatus est nuntiare et pro salute mundi periclitantis se manifestare, auxilio et praesentia tanti patroni, si vos tale pignus digno studio diligatis, tuti ex hoc
Abbreviated transcription (Latin):
tibus euidentis sime consequentibus dignarotur: quem
egotantarum ordinantir dĩ occanone percepta dignum
duxi caritatiuestrȩ promittere ut ipse presens aduo ca¬
tus & patronus obsequentium sibi p&itionibur dignotur
as sstere quicum paterur &iam promimicis suis orare
uestri inces sabiliter habens & tamen congruentem ordi¬
nantis dĩ dis positionem uidenr prom tusfui de prbocui
me reri: quam festinato ex p&itam secroo que percep¬
decor pore beatistephani primimar tyrir hoc est pul¬
uerem curnis at que neruorum & quod fid elius certiur¬
qe credentibus ossa solida atque maniresta suis antiquis
non uobis pignientis uel odoribur pinguiora. ut autem
Ltis
plenius cognoscenda rogante & p&ente dietauit greco pri¬
inum ipse sermone sed per me postea in latinum uersa est.
quȩ ut uos sc̃ĩ& beati fratres quam ueraciter gesta sunt tam
s deliter suscepta habeatisimploro. certusenim quõ sicut

Expanded text:
tibus evidentissime sequentibus dignaretur, quem tibus evidentissime sequentibus dignaretur, quem ego tantarum rerum ordinatoris Dei occasione perceptum, dignius duxi Charitati vestrae praemittere, ut ipse praesens advocatus et patronus obsequentium sibi petitionibus dignetur assistere, qui, cum pateretur, etiam pro inimicis orare emoriam vestri incessabiliter agens, et tam congruentem ordinantis Dei dispositionem videns, promptus fui de presbytcorporis promereri, quam festinato expetitam secretoque percepde corpore beati Stephani primi martyris, hoc est, pulverem carnis atque nervorum, et quod fidelius certiusque credendum est, ossa solida atque manifesta sui sanctitate novis pigmentis vel odoribus pinguiora. Ut autem tis plenius cognoscendae rogante et expetente dictavit graeco primum ipse sermone, sed per me postea in latinum versa est. Quae et vos, sancti et beati fratres, quam veraciter gesta sunt, tam fideliter suscepta habeatis imploro. Certus sum enim quia, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
uos meicupio & precor sicut &ego inquantis ualeo in scĩs¬
locis memoriam uestri hebere noncesseͦ: tribulati¬
onibus uestris meodolore conpatiens & prodiscidio
patriae nostrȩ in locis scĩs incessabiles lacrimas fun¬
dens ut aut uobis dñs restituat liber tatem quosam mo¬
nere uoluit. aut illis tribuat mansu&udinẽ quos prȩ¬
in peditum est desideriũ meum ꝑ totas iam spanias.
forte nonuenis sem: ubicumque interceptus in ra¬
tionabili audaciȩ poenas luerẽ s& quõ misericors dr̃ meouo¬
to uestroq merito procurare digno&ur indulgentiȩ suȩ
grcctiam primum ut dilectirsimus filius & conprȩrbiter
meus orosius usque ad has partes ab africanis ep̃es mitere¬
tur cuius mihi caritas & consolatio ur̃am omnium presen¬
tiam reddidit deinde ut diebus ipsis inquibus iam ipse re¬
ditum aduosincredibili de siderio parabat beatus & st̃r ue¬
re corona gloriȩ nostre in xp̃oihũdnõ nostro primus mar¬
ter stephanus sere ualere & manifestare signir & uirtia¬

Expanded text:
mei vos cupio et deprecor; sicut et ego, in quantum valeo, memoriam vestri habere non cesso, tribulationibus vestris meo dolore compatiens, et pro discidio patriae vestrae in locis sanctis incessabiles lacrymas fundens: ut aut vobis Dominus restituat libertatem, quos admonere voluit; aut illis tribuat mansuetudinem, quos praeimpeditum est desiderium meum, per totas jam Hispanias forte non perveniens, ubicumque interceptus, irrationabilis audaciae poenas luerem. Sed quoniam misericors Deus, meo voto vestroque merito provocante, dignatus est indulgentiae suae gratiam, primum ut dilectissimus filius et compresbyter meus Orosius usque ad has partes ab Africanis episcopis mitteretur, cujus mihi charitas et consolatio vestram omnium praesentiam reddidit ; deinde ut in diebus ipsis, quibus jam ipse reditum incredibili desiderio parabat, beatus et vere sanctus, corona gloriae nostrae in Christo Jesu, primus martyr Stephanus se revelare et manifestare signis et virtu
Abbreviated transcription (Latin):
side ponere noluit n&e uel ut uiduam illo uiuente iactares:
puto quia non fuerat in hacre usque ad dirsensionis scandalũ
ꝑducendur magis inoboedientiȩ maloquam illius abstinen¬
tiae bono: quid est enim absurdius. quã mulierẽ dehumili
ueste uiro suꝑbire. cuite potius expediretobtem perare
candidis moribus. quam nigellis uestibus repugnare quia
& site indumentũ monachae delectabat: &iam hoc poss&

Expanded text:
si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, si deponere noluit, ne te uelut uiduam illo uiuente iactares, puto, quia non fuerat in hac re usque ad dissensionis scandalum perducendus magis inoboedientiae malo quam ullius abstinentiae bono. quid est enim absurdius quam mulierem de humili ueste uiro superbire, cui te potius expediret obtemperare candidis moribus quam nigellis uestibus repugnare, quia. etsi te indumentum monachae delectabat, etiam hoc
Abbreviated transcription (Latin):
famamꝰ perfeire dedomus ur̃ȩ fructu ac pace gauderent.
& aduersarius reuerter&ur: nihilhabens de uobis dicere
praui: porro side faciendis aelemopnis & in pauperes inpen¬
dendis. de quobono opere & magnotam euidentia precepta
sunt dni. cum uirotuo fideli & tecum scã continentię pacta
seruante consilium cõmunicare deberes ciusdemque
non sper nere uoluntatem : quantomagis dehabitu atq
uestitu. nihil tibi pr&er eius arbitrium mutandum uel
usur pandum suit. undenihil diuinitus legimur impera¬
tum: scriptum est quidem mulieres eẽ ñdebere in habitu
ordinato. aurique circum positio & intortioerinum:
& o&era huius modi quȩ uel adinanem pompam uel ad
mlecebram formȩ adhiberisolent. meritore prehensa
sunt sedest quidam promodulo per sone habitus matro¬
nalis. auidualiueste distinctur. qui potest fidelibus coniuga¬
tis salua relgionis obseruantia conuenire huncte maritus

Expanded text:
fama perferre, de domus uestrae fructu ac pace gauderent fama perferre, de domus uestrae fructu ac pace gauderent et aduersarins reuereretur nihil habens de uobis dicere praui. Porro si de faciendis elemosynis et in pauperes inpendendis rebus tuis, de quo bono opere et magno tam euidentia praecepta sunt domini. cum uiro tuo fideli et tecum sancta continentiae pacta seruante consilium communicare deberes eiusdemque non spernere uoluntatem, quanto magis de habitu atque uestitu nihil tibi praeter eius arbitrium mutandum uel usurpandum fuit, unde nihil diuinitus legimus imperatum! scriptum est quidem mulieres esse debere in habitu ordinato aurique circumpositio et intortio crinium et cetera huius modi, quae uel ad inanem pompam uel ad inlecebram formae adhiberi solent. merito reprehensa sunt. sed est quidam pro modulo personae habitus matronalis a uiduali ueste distinctus, qui potest fidelibus coniugatis salua religionis obseruantia conuenire. hunc te maritus
Abbreviated transcription (Latin):
ces situdinir uinculum quam uis enim ad meliora excitandist̃
& erudiendi fili scõrun: unusquisque proprium donumhab&
adõ alius sic alius uerosic: Nisi forte talia prospiciens & pre¬
cauens reprehendendus est pater cumbeatus a postolus dicat:
Quisquis autem suis & maxime domesticis non prouid&. fidem
nẽgat & est in fidelideterior: cum uero de faciendis ipsis aele¬
mosinis loqueretur: ait. nonut aliis sit refectio uobis autẽ
angustia: pariter ergo deomnibus consiliũ haberetis. pari¬
ter moderare mini quid tehs aurizandum ess& in cęlo. quid
aduite huius sufficientiam uobis & uestris. uestroque filio
relinquendum ne aliis ess& refectio. uobis autem angustia
& in his disponendis atque faciendis. siquid tibi fortemelius
uider&ur: suggereres uiroreuerenter. eiurdem que aue¬
toritatem tamquam tui capitis sequereris oboedien ter
ut omnes qui sanum capiunt adquor porr& hocbonum urim.

Expanded text:
cessitudinis uinculum? quamuis enim ad meliora excitandi cessitudinis uinculum? quamuis enim ad meliora excitandi t erudiendi sint filii sanctorum, unusquisque tamen proprium donum habet adeo alius sic aliusautemsic, nisi forte talia prospiciens et praecauens reprehendendus est pater, cum beatus apostolus dicat: Quisquis autem suis et maiime domesticis non prouidet, fidem denegat et est infideli deterior. cum uero de faciendis ipsis elemosynis loqueretur, ait : Non ut aliis refectio, uobis autem angustia. pariter ergo consilium de omnibus haberetis, pariter moderaremini, quid thesaurizandum esset in caelo, quid ad uitae huius sufficientiam uobis et uestris uestroque filio relinquendum, ne aliis esset refectio. uobis autem angustia. et in his disponendis atque faciendis si quid tibi forte melius uideretur, suggereres uiro reuerenter eiusdemque auctoritatem tamquam tui capitis sequereris oboedienter. ut omnes, qui sanum sapiunt, ad quos posset hoc bonum uestrum
Abbreviated transcription (Latin):
de sistendum putemus sed alia causa est alienorum alia neces sa¬
rium in soci&ate aliqua ꝑsonarum: alia fidelis : aliainfidelir: alia
parentum erga filios alia siliorum erga parentes: alia postremo
eaquȩ in hisreb uel maxime intuenda est uiri &uxoris ubi
mulierem coniugatani non lic& dicere facio quod uolocum &
ipsa non sit sua sed capitis sui hocest uiri suinam sic quȩdam ut
cõmemorat a postolus p&rus Mulieres sc̃ȩquȩ in dm̃ spera¬
bant ornabant se subiectȩ uiri suis : sicut sarra obsequebatur
abrahȩ dominum eum uocans cuius uõs factȩ estis filiȩ
cum adx̃pianas non adiudaeas feminas loquer&ur : quid
autem mirum sipater communem filium molebat ẽius uitȩ
sustentaculis amãre nudari ignorans quid sectaturus es s&
cum in&ate grandius culaes secȩpiss& utrum monachi pro¬
fessionẽ. a necclesi asticum ministerium. anconiugalir ne¬

Expanded text:
desistendum putemus; sed alia causa est alienarum alia necessadesistendum putemus; sed alia causa est alienarum alia necessariarum in societate aliqua personarum, alia fidelis alia infidelis: alia parentum erga filios alia filiorum erga parentes. alia postremo ea, quae in his rebus uel maxime intuenda est, uiri et uxoris, ubi mulierem coniu gatam non licet dicere: \'Facio, quod uolo, de meo\', cum et ipsa non sit sua sed capitis sui, hoc est uiri sui. nam sic quaedam, ut commemorat apostolus Petrus, mulieres sanctae, q u ae in deum sperabant, ornabant se subiectae suis uiris. sicut Sarra obsequebatur Abrahae dominum eum uocans, cuius. inquit, factae estis filiae. cum ad Christianas, non ad Iudaeas feminas loqueretur. Quid autem mirum, si pater communem filium nolebat huius uitae sustentaculis a matre nudari ignorans, quid sectaturus esset, cum in aetate grandiuscula esse coepisset, utrum monachi professionem an ecclesiasticum ministerium an coniugalis ne
Abbreviated transcription (Latin):
nis refecisti. quantum malum est quod iuritui mentẽ
a tambono proposito subripuisti : ancuius quam tibi tempora¬
lis salus carior essedebuerat. quam huius aderna: non nesi am¬
plioram misericordiam cogitans id eo pauperibus restuas ero¬
gare differtes. Nescandaliz atus maritustuur dõperir&. ube¬
riores d̃tibi aelemosinas computar& proinde si recolis quid ad¬
quisi eras quando lucrata fueras uirũtuũ ut tecũ xp̃o sanctiore
castitate ser uir& intellege ꝑ illam ȩlemosynastu as quibus cor
eius euersumest. quanto grauiore damno percus sa fueris quã
sunt illa lucraquȩ cȩlestia cogitabas si enim hab& ibi magnum
locum panis fractus esurienti quantum locum mibi credenda
est habere misericordia. quahomoeripiturdi abolotamquam
leoni rugienti & quem deuor& inquirenti Neque hoc itadicimus
ut siquis quam scandalizatus fuerit debonis operibus nr̃is: ab eis

Expanded text:
nis refecisti, quantum malum est, quod uiri tui mentem nis refecisti, quantum malum est, quod uiri tui mentem a tam bono proposito subruisti? an cuiusquam tibi temporalis salus carior esse debuerat quam huius aeterna? nonne, si ampliorem misericordiam cogitans ideo pauperibus res tuas erogare differres. ne scandalizatus maritus tuus deo periret, uberiores tibi deus elemosynas inputaret? proinde, si recolis. quid adquisiueras, quando lucrata fueras uirum tuum, ut tecum Christo sanctiore castitate seruiret, intellege, per illas elemosynas tuas. quibus cor eius euersum est, quanto grauiore damno percussa fueris, quam sunt illa lucra, quae caelestia cogitabas. si enim habet ibi magnum locum panis fractus esurienti, quantum locum ibi credenda est habere misericordia, qua homo eripitur diabolo tamquam leoni rugienti et. quem deuoret. inquirenti! Neque hoc ita dicimus. ut, si quisquam scandalizatus fueiit de bonis operibus nostris, ab eis
Abbreviated transcription (Latin):
sas ȩlemosinas largius faciendas forte pigrius mouebatur
poss& & ista condiscere sit uis inopinatis non ferir&ur expen¬
ns sed expectatis inuitaretur obsequiis ut &iam hoc quod te¬
mere sola fecisti multo consultius dilectione concordimulto¬
que ordinatius & honestius ambo faceretis neblas femaren¬
tur seruidĩ sitamen hoc fuerunt: quimarito absente atque
nesciente ab ignota muliere &aliena uxore tanta sumpse¬
runt & laudar&ur dr̃ inoperibus uestris quorum ess& tam
tafida soci&as. ut auobis communiter tener&ur: non
solum summa castitas. uerum &iam gloriosa paupertas:
Iunc autem in considerata festinatione attende quod fe¬
Aceris ut enim de illis monachis a quibuste ipse nonȩ di¬
ficatam s& spoliatam es se conquȩritur ego benesentiam
nec homini prȩ ira turbatum oculum habenti contradĩ
fortasse famulos facile consentiam numquid tantum bo¬
numest quod pauperum carnem largioribus aelemosi¬

Expanded text:
sas elemosynas largius faciendas forte pigrius mouebatur. sas elemosynas largius faciendas forte pigrius mouebatur. posset et ista condiscere, si tuis inopinatis non feriretur expensis, sed expectatis inuitaretur obsequiis. ut etiam hoc, quod temere so\'a fecisti, multo consultius dilectione concordi multoque ordinatius et honestius ambo faceretis nec blasphemarentur serui dei. si tamen hoc fuerunt, qui marito absente atque nesciente ab ignota muliere et aliena uxore tanta sumpserunt. et laudaretur deus in operibus uestris, quorum esset tam fida societas, ut a uobis communiter teneretur non solum summa castitas uerum etiam gloriosa paupertas. Nunc autem inconsiderata festinatione adtende quid feceris. ut enim de illis monachis, a quibus te ipse non aedificatam sed spoliatam esse conqueritur, ego bene sentiam nec homini prae ira turbatum oculum habenti contra dei fortasse famulos facile consentiam. numquid tantum bonum est, quod pauperum carnem largioribus elemosy