comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
anfieripot rentra sentientib satiffaciat
diprareatꝙ me ut magno sit hans indigno hesi¬
lateq regnãtes nõ uoluptuosũ q̃ro domicilat
sed honestũ mẽorans scipionẽ exilio suo liter¬
mnũ horrorẽ. baianis pretulisse deliciis. ⁊ de
hoc laudatũ ad illuĩ unũ uenio qd ea michi to¬
gitacõ recẽs attulit qua nũt ultra destinatum
scribendo rapior ut audisti adccuirit em̃ elcom
mes młtoꝵ sentẽcias aduersari. apud quos baz¬
bilon roma a ita stomacer feda u̾tꝰ ĩfamis
nos duces Nam ⁊ augustinꝰ cmitat᷑ẽ deĩ edi¬
ficans. quoda loco dũ natiuitas abrahe tempꝯ
attingeret. quẽ natũ ꝯstat regnãte apud assirios
nino habebat ĩquit ĩ regno ãnos quadrag̾nita
tres qñ natꝰ ẽ abralã. qui erat ãnꝰ cͥciter
millesimꝰ ducẽteriq̃ ante conditã romã. uel¬
lem qd se quit᷑ tacuisset ueluti alterã ĩquit m
ocridente babiloniam nec semel hoc dixige cõ¬
tentꝰ alio quoda loco dũ ꝑ albanoꝵ successio.¬

Expanded text:
fieri potest contra sentientibus satisfaciat appareatque me ut magno sic haud indigno desilateque regnantes; non voluptuosum quero domicilium sed honestum, memorans Scipionem exilio suo literninum horrorem baianis pretulisse delitiis, et de hoc laudatum; ad illud unum venio quod ea michi cogitatio recens attulit, qua nunc ultra destinatum scribendo rapior ut audisti. 4 Occurrit enim electioni mee multorum sententias adversari, apud quos Babilon Roma et, ut ita stomacer, feda virtus, infamis nos duces. 5 Nam et Augustinus, civitatem Dei edificans, quodam loco dum nativitatis Abrahe tempus attingeret, quem natum constat regnante apud Assyrios Nino, «habebat» inquit, «in regno annos quadraginta tres quando natus est Abraham, qui erat annus circiter millesimus ducentesimus ante conditam Romam». Vellem quod sequitur tacuisset: «veluti alteram» inquit, «in occidente Babiloniam». 6 Nec semel hoc dixisse contentus, alio quodam loco, dum per Albanorum successio
Abbreviated transcription (Latin):
morẽ curaꝵt surdo se locigtũ dic Ita nichil
dĩõ audiã. nichil loquor ex̾ ꝓpositi mei fines
ꝙ nũc ex his locis tibrim padũ ꝙ cogito arnũ
quoq ⁊ achesim  ticiũ. tũt mlusꝙͣ p̃ter sor:¬
giam cogitabo inter agresces uictir ⁊ human
rus Sediam satis. ẜmo hic colloquẽdi studio ꝓ
si quid p̃terea pñtibꝰ ẽ omissũ rescribe oro qͥd
me᷑ agere dignũ putes. ut unũ t̾ nõ excidat
me si det᷑ opcio libera. lõge romã locis oĩbus
p̃ferre qd ita ẽẽ uerbo ꝑꝑ ostendi .⁊ ip̃is oste¬
dirre rebꝰ si mei arbitrii fuissẽ. fui ãt sub
arbito fortune cui reges pͥncipesꝙ traꝵ
subsũt. et cui ĩ rebꝰ huaĩs p̃ter solida ꝯsuꝰ¬
matãq u̾tutẽ a qua ꝓcul absum nil ꝓrsꝯ
exmtur Nũt gͦ quo mͣgꝭ dilato eo magis
ardenti desiderio illuc trahor Itaq sic ha¬
beto ⁊ hͦ affige aĩo. si sancta ciitate semel

Expanded text:
morem curarum; surdo se locutum dicet; ita nichil morem curarum; surdo se locutum dicet; ita nichil omnino audiam, nichil loquar extra propositi mei fines;ntererit, quod nunc ex his locis Tybrim Padumque cogito Arnum quoque et Athesim et Ticinum, tunc nil usquam preter Sorgiam cogitabo, inter agrestes victurus humandrus. Sed iam satis sermo hic colloquendi studio prosiquid preterea presentibus est omissum, rescribe, oro, quid me agere dignum putes, ut unum tibi non excidat, me si detur optio libera, longe Romam locis omnibus preferre; quod ita esse verbo semper ostendi et ipsis ostendissem rebus, si mei arbitrii fuissem. 19 Fui autem sub arbitrio fortune, cui reges principesque terrarum subsunt et cui in rebus humanis preter solidam consummatamque virtutem, a qua procul absum, nil prorsus eximitur. Nunc ergo quo magis dilato eo magis ardenti desiderio illuc trahor; itaque sic habeto, hoc affige animo: si sanctam civitatem semel
Abbreviated transcription (Latin):
de lectant si tantũ cuulibꝰ odiis nõ liceret Re¬
uocor ad rtinã curiã. nchil ꝯuenit. oĩa displicet
Inter has difficultates anxius ad hos scopulos
applicii hic hereo ĩcertꝰ quo potissiꝰ uela dem
hic si longã morã traxero ualde siluanꝯ fiami
Quid faciam audisti. Audi gͦ quid cogitem
responsũ tuu expectabo si uenire romã dis¬
suadeas ilico clanũ flectã ad ilła de q̃ loquor
Italie ꝑtẽ int̾ alpes ⁊ appeninũ experiar si¬
qua fortuna. uel racio tnͣquillu presta̾e por ͭ
npelago si penitꝰ anceps nauigatio uideat
lac ubi su nõ modo anchora iaciam. aut allig¬
b̾o nauicula. sed subducã. et qd solẽt quos nar¬
fragia terruerut. quos ꝙ ꝑ tesũ maris ẽ sub
tecto ponã seu fortasẜ exurã ne qñ mutato
optata fruat solitudĩẽ. et si quis ende huc qd̾
uetare neq̃o turbator accefferit. sensiet me in
siluis urbanaꝵ oblitu at i mẽoren nime¬

Expanded text:
delectant, si tantum civilibus odiis non liceret. Redelectant, si tantum civilibus odiis non liceret. Revocor ad vicinam curiam; nichil convenit, omnia displicent. Inter has difficultates anxius ad hos scopulos applicui; hic hereo incertus quo potissimum vela dem; hic si longam moram traxero, valde silvanus fiam. 15 Quid faciam audisti; audi ergo quid cogitem. Responsum tuum expectabo; si venire Romam dissuadeas, illico clavum flectam ad illam de qua loquor Italie partem, interque Alpes et Apenninum experiar siqua vel fortuna vel ratio tranquillum prestare possit in pelago. Si penitus anceps navigatio videatur, hic ubi sum, non modo anchoram iaciam aut alligabo naviculam, sed subducam et quod solent quos naufragia terruerunt quosque pertesum maris est, sub tecto ponam seu fortassis exuram nequando mutato optata fruar solitudine. Et siquis inde huc, quod vetare nequeo, turbator accesserit, sentiet me in silvis urbanarum oblitum atque imme
Abbreviated transcription (Latin):
T regnoꝵ sub rege nouo Ego tñ antiqͣ reg̃e me¬
mori sꝑ mẽte suspiro letera qͥde facile ꝯueirẽt
noryt puscherrima plaga ẽ. et mn qr uulgatũ ÷
me in primis illud appetere ociũ ingẽs ac solitu¬
do ꝓmnttit᷑ ab his qui ⁊ p̃stare qd pollicẽt᷑ possũt
⁊ quoꝵ u̾bis fides merito debeat᷑. Et parysus pocor
ad francoꝵ regẽ optimiũ ilłu quide ac mitissĩ p̾nti¬
pem. meiꝙ ut scis plusꝙͣ ignoti hois amantem
o nͨ mͥ ci accolaꝵ moribꝰ. nec illi hactenꝰ cĩ for¬
tuna sua bñ ꝯuenit Illud eciã obstat. ꝙ qui ilłuit
olim euocatꝰ ad ꝑcipiendã laureã nõ parm si nũt
eã aliene uite censoribꝰ uideri possim bis uotat ꝯ
semel audiuisse no quide dũ illius urbis si qua ẽẽt
posset ex me gloria. sed dũ illa ex urbe mea ĩsig¬
mͥs utilitas ageret᷑ et de nouis ꝯsiliis hactenuis᷑
expector in qua ⁊ młtos olim annos egi. et for¬
tunaꝵ meaꝵ magna ꝑs latuit Enĩpero ibi oĩa

Expanded text:
sub rege novo; ego tamen antiquum regem memori semper mente suspiro. Cetera quidem facile convenirent, nam et pulcerrima plaga est et michi, quia vulgatum est me in primis illud appetere, otium ingens ac solitudo promittitur ab his qui et prestare quod pollicentur possunt et quorum verbis fides merito debeatur. 13 Et Parisius vocor ad Francorum regem, optimum illum quidem ac mitissimum principem meique, ut scis, plusquam ignoti hominis amantem; sed nec michi cum accolarum moribus nec illi hactenus cum fortuna sua bene convenit. Illud etiam obstat quod qui illuc olim evocatus ad percipiendam lauream non parui, si nunc eam, aliene vite censoribus videri possim bis vocatus semel tantum audivisse, non quidem dum illius urbis, siqua esse posset, ex me gloria, sed dum illa ex urbe mea insignis utilitas ageretur. Et de novis consiliis hactenus; qexpector in qua et multos olim annos egi et fortunarum mearum magna pars latuit; enimvero ibi omnia
Abbreviated transcription (Latin):
bie uenenosi mͣgꝭ ꝙͣ ĩgemosi aĩ fuisse calũp̃ni/¬
am latrat is qͥdẽ. mordereta libentiꝰ si denti .¬
bus nõ careret. Tu uiue feliciͬ. et uale Ad fon¬
tẽ sorgie .xu. El maias Ad stephanum
de colup̃na p̃positũ sci adomari. Ae ĩqui¬
eto tocius pene orb statu. Epͣ .uiĩ. li iiͥ¬
triam. matrẽ nr̃am. iac illa. et o spectaculum
ĩdigͫ caltat᷑ ab oĩbꝰ. q̃ oẽs fras ac maria uictͥti
quondã calce caltauit. et si forsan qñ ĩcubitũ
erecta speciem surgẽtis exhibuit mox nõ nͥ suoꝵ
manibꝰ ĩpulsa relabitur itaq uel ml ꝓrsus
suctessoribꝰ deputauit ⁊ quã tpale caput orb
ossecerat. religionis eẽ uoluit fundamẽtũ mĩẜe¬
est᷑ aliañ si serius quã quo uite nr̃e buitas pos¬
Sit extendi ita illit ocuł tuis aut aĩo mł ioc̃udum
¶r uid de reliqua dixerim italia tuiꝰ titates ata

Expanded text:
bie venenosi magis quam ingeniosi animi fuisse calumnibie venenosi magis quam ingeniosi animi fuisse calumniam; latrat is quidem morderetque libentius si dentibus non careret. Tu vive feliciter et Vale. Ad fontem Sorgie, XV Kal. Maias. 7 Ad Stephanum de Columna prepositum Sancti Adomari, de inquieto totius pene orbis statu. 1 Autriam, matrem nostram: iacet illa et, o spectaculum indignum!, calcatur ab omnibus que omnes terras ac maria victrici quondam calce calcavit; et siquando forsan in cubitum erecta speciem surgentis exhibuit, mox nonnisi suorum manibus impulsa relabitur. 2 Itaque vel nil prorsus successoribus deputavit et quam temporale caput orbis effecerat, religionis esse voluit fundamentum; miserebitur aliquando, sed serius quam quo vite nostre brevitas possit extendi. Ita illic oculis tuis aut animo nil iocundum. 3 Quid de reliqua dixerim Italia, cuius civitates atque
Abbreviated transcription (Latin):
anthiochie petꝵ sedisse ꝙ rome Em̃uis aut
c̾tũ sit młtũ unũ lotũ altero sanctiore atq
salubriorẽ In electõe tñ ẽ dñi qua ĩ ꝑte domꝰ
cedeat Et lic alibi forte posset. honestiꝰ tñ
quẽtũq locũ sua sessione dignabit᷑ honesta¬
bit Ita sencio n ͨ oĩo aliquid de eo qd in lundꝰ
calũpniator obiectauit dũ scriberẽ cogitaui
nõ lotũ p̃sc̾psi ubi nc̃cĩo sedere debeat. qͥ om̃i
toritas q̃rit᷑. orb maior ẽ urbe ubicũ fuerit
ep̃q siue rome. siue eugubii. siue ꝯstãtinopoli
sie regii sine alexandrie. siue thebacie sine
uormacie eiusdẽ meriti ẽ ⁊ eiusde sacͣdocii
hoꝵ igĩ nõ ignarꝰ. huiꝰ cemõi deliramẽtis ab¬
stineo hͦ dic̾e uolmi ⁊ hͦ dixi mag ẽẽ ĩ sede
pet̾ sed̾e ubicũ sedes illa sit Neq id ip̃m eͥx
ꝓpõito. sed ĩcidenter dixi. De casaris enĩ non
petri sede ẜmo m̾ erat ut nosti scito at ĩdu/¬

Expanded text:
Antiochie Petrum sedisse quam Rome. Quamvis autem Antiochie Petrum sedisse quam Rome. Quamvis autem certum sit multum unum locum altero sanctiorem atque salubriorem, in electione tamen est domini qua in parte domus sedeat; et licet alibi forte posset honestius, tamen quemcunque locum sua sessione dignabitur, honestabit. 9 Ita sentio, nec omnino aliquid de eo quod michi lividus calumniator obiectat, dum scriberem cogitavi; non locum prescripsi, ubi necessario sedere debeat qui omniutoritas queritur, orbis maior est urbe; ubicunque fuerit epyscopus, sive Rome sive Eugubii sive Constantinopoli sive Regii sive Alexandrie sive Thebatie sive Vormatie, eiusdem meriti est et eiusdem sacerdotii igitur non ignarus, huiuscemodi deliramentis abstineo. Hoc dicere volui et hoc dixi: magnum esse in sede Petri sedere, ubicunque sedes illa sit; neque id ipsum ex proposito sed incidenter dixi; de Cesaris enim, non Petri sede sermo michi erat, ut nosti. Scito autem indu
Abbreviated transcription (Latin):
lati hostis effigiem. ⁊ diligẽter ĩspiciens. signa
qͣdam ꝑtinacis at arrogãtis insticie ĩ uultu
hois legi Iam nosse mͥ uideor illud ferreũ ca¬
put. Et scio quosda młto cicius frangi posre ꝙͣ
plecti. linquo igit᷑ illu sibi Ego mecũ morem
puaso ne quid temere affirme. Ille siñ ut cu¬
de sutig et ⁊⁊ fidenter de ignotis mduc er̃mid
ui em̃ an aliud̃ temeritatis argumẽtũ exigis.
Sc psi tibi nuꝑ eplam̃ et exigente mareria
bisres obstreput. Quid aͦ. falrũ ne dixi int̾¬
regetur quim sedibꝰ ill fedent. satebutue
Credo nichil uerius dici porse. sed ĩt̾pres ñqͥs¬
siꝰ quo rem tralit. dicit me dic̾e uoluisse
Se den petri nõ alibi eẽ ꝙͣ rome/ ueꝵ nõ i¬
q̃rit᷑ quid dice̾ uoluerini nisi fallor. ꝑ ipocra¬
dis p̃nostica scire nequil Scio fuirre petri
sedem obicũq petrꝰ redit. ⁊ nũt᷑ ẽe ubicũq
petri successor sedet nec sũ nescuis prius

Expanded text:
lati hostis effigiem et diligenter inspiciens signa lati hostis effigiem et diligenter inspiciens signa quedam pertinacis atque arrogantis inscitie in vultu hominis legi. Iam nosse michi videor illud ferreum caput et scio quosdam multo citius frangi posse quam flecti; linquo igitur illum sibi; ego meum morem servabo nequid temere affirmem, ille suum ut cupide litiget et fidenter de ignotis iudicet. 7 Quid vis enim? an aliud temeritatis argumentum exigis? Scripsi tibi nuper epystolam et exigente materia ndisses, obstrepuit. Quid ergo? falsum ne dixi? interrogentur qui in sedibus illis sedent: fatebuntur, credo, nichil verius dici posse. Sed interpres iniquissimus quo rem trahit? dicit me dicere voluisse sedem Petri non alibi esse quam Rome. 8 quid enim dicere voluerim, nisi fallor, per Ypocratis pronostica scire nequit. Scio fuisse Petri sedem ubicunque Petrus sedit, et nunc esse ubicunque Petri successor sedet; nec sum nescius prius
Abbreviated transcription (Latin):
at᷑ ptlicitũt illũ uideas Quia enĩ loqnẽdi nescius
est. circuuuit cinitatẽ dictatoris ꝓlebei p̃cariã
opem querẽs Nam qd nuꝑ didici eplã illa quã ui-¬
disti ⁊ ĩqua ille me p̾m ĩpudẽtissis uerb aggͤssꝰ
nescio cuiꝰ mõtam artificii opꝰ ẽ/ misereor ĩsa/
me =t sepe fateor ĩ ami uenit amiciui agere. et
omisẜ uirgiis. ostendere illũ sibi. qd si possẽ. simul
ĩsolenciã hõis ꝯpressissem Sed difficilimũ est
nouã doctrinã durato pectori ĩserere prius eqͥde
de disçendo ẽ error ut in aĩo occupato tandẽ uero
locꝮ fiat Itaq desperans destiti ignorauerã p̃uiũ
quo michi cũ hoste bellũ esset. ⁊ uelut ĩ tene/¬
bris ꝑcussa a uiso stricto calamo ĩcurialĩ ire
poterã ignoras uaticinabar tñ n ͨ fallebar au¬
gurio unde ĩ me illa u̾boꝵ iacula mitterẽt᷑. De¬
nũe patefactis insidiis. corã uidi male dissimu¬

Expanded text:
atque solicitum illum videas. 5 Quia enim loquendi nescius atque solicitum illum videas. 5 Quia enim loquendi nescius est, circuit civitatem, dictatoris plebei precariam opem querens; nam quod nuper didici, epystola illa quam vidisest, nescio cuius montani artificis opus est. Misereor insanie et sepe, fateor, in animum venit amicius agere et omissis iurgiis ostendere illum sibi; quod si possem, simul insolentiam hominis compressissem; sed difficillimum est novam doctrinam durato pectori inserere: prius equidem dediscendus est error ut in animo occupato tandem vero locus fiat; itaque desperans destiti. 6 Ignoraveram primum quo michi cum hoste bellum esset et velut in tenebris percussus a Niso, stricto calamo “in Eurialum ire” poteram ignorans; vaticinabar tamen, nec fallebar augurio, unde in me illa verborum iacula mitterentur; demum patefactis insidiis coram vidi male dissimu
Abbreviated transcription (Latin):
aĩos offendi n ͨ penit offendisse ꝓfecto si ueri¬
tas ĩmnicos facit. aut sꝑ silebo. aut sii hostibiub
ẽ ppse lrãꝵ meaꝵ tytulꝰ indicio ẽ ꝓcaci enĩ A
Tano medico ĩscribũtur Quisqͥs inde turbatur
ptax ⁊ ĩsanꝰ ⁊ ille ip̃e est quẽ alloquor nõ ꝙ unꝰ
solꝰ tal sit. sed qr singłari m̃is sepe sig̾ficãtior
s Et unꝰ se uesame ducẽ ex illo grege prestitit
uersarii moderacõe suꝑbiant. ⁊ de alieno sileu¬
tio ad loquẽdũ aiõs accipiat᷑ Importunũ genꝰ
nũt huiꝰ lr̃atorñ belli statꝰ si scire cupis. possũ
tibi clare dicere quid in castris meis agit᷑ tota
ne dixi nõ dipposmn aculess senciet si se mouerit
et ĩteslig hũc calamũ si se uelit ulcisci nõ ĩpune
tẽptari que ãt mallet ut arbitror nõ cepisre. P¬
Sed p̃terita ꝑ penitẽciã nõ mutãtur Cedere
aut pudet pigetq ꝯtendere Itaq trepidu

Expanded text:
animos offendi, nec penitet offendisse; et profecto si verianimos offendi, nec penitet offendisse; et profecto si veritas inimicos facit, aut semper silebo aut sine hostibus nest; ipse literarum mearum titulus indicio est: procaci enim et insano medico inscribuntur; quisquis inde turbatur, procax et insanus et ille ipse est quem alloquor, non quod unus solus talis sit, sed quia singularis numerus sepe significantior est et unus se vesanie ducem ex illo grege prestiteraversarii moderatione superbiant et de alieno silentio ad loquendum animos accipiant, importunum genus nunc huius literatorii belli status? si scire cupis, possum tibi clare dicere quid in castris meis agitur. 4 Tota ne dixi: non deposui aculeos; sentiet si se moverit et intelliget hunc calamum, si se velit ulcisci, non impune tentari. Ille autem mallet, ut arbitror, non cepisse, sed preterita per penitentiam non mutantur; cedere autem pudet pigetque contendere; itaque trepidum
Abbreviated transcription (Latin):
telis araneaꝵ. quicqͥd sub sole texit᷑ er̾d uis dicã
nõ oĩa possumꝰ oes. ĩquit maro. qui p̃ł caꝑe ca-¬
piat ꝓfecto en necesraria regnantibꝰ uirtus
heroica. quã u̾gilius ardentem. lucanꝰ ignea
uocat nisi nascenti diuinitꝰ data sit. haud facił
quid crucior quid affligor aduena egõ sũ et
peg̾nꝰ ĩ t̾ra sicut ões prẽs mei. exul sũ uia¬
moriar ⁊ ad uerã pat̾am meã ibo Italia sca¬
bit ĩter alpes ⁊ duo maria ⁊ ab micio rerũ
stetit et si terrem regis auxiliũ desit. imꝑatoris
eterii miẜicordĩa implorabit Crede aũt michi
pr̃ magnũ ẽẽ ĩ sede petri. Magnũ ẽ ĩ solio cesa¬
ris sedere Uiue ⁊ uale ad fontẽ sorgie iͦ nonas
aprilis pastorali calamo ⁊ Ad eundenu
Is ẽ mͥ nͣgna cũ medicis Et quid ĩquies nõ
metiũs febres nõ sũ adeo securꝯ ueri ex his
medicis nichil spero Et quid ideo dic aliqͥs
tibi ꝯmune cũ illis ẽ: nichil om̃o nisi ꝙ ueritate

Expanded text:
telis aranearum quicquid sub sole texitur. Quid vis dicam? non omnia possumus omnes, inquit Maro; «qui potest capere capiat»; profecto enim necessaria regnantibus virtus heroyca, quam Virgilius «ardentem», Lucanus «igneam» vocat; nisi nascenti divinitus data sit, haud faciliquid crucior? quid affligor? advena ego sum et peregrinus in terra, sicut omnes patres mei, exul sum viamoriar et ad veram patriam meam ibo. Italia stabit inter Alpes et duo maria ut ab initio rerum stetit, et si terreni regis auxilium desit, imperatoris eterni misericordiam implorabit. Crede autem michi, pater: magnum est in sede Petri, magnum est in solio Cesaris sedere. Vive et Vale. Ad fontem Sorgie, III Nonas Aprilis, pastorali calamo. 6 Ad eundem, est michi magna cum medicis. ‘Et quid?’ inquies, ‘non metuis febres?’ Non sum adeo securus, verum ex his medicis nichil spero. ‘Et quid ideo’ dices aliquis, ‘tibi comune cum illis est?’ Nichil omnino nisi quod veritate
Abbreviated transcription (Latin):
doluerũt. ⁊ absentẽ auidissiẽ p̃stolant᷑. alis
quid puto sed occulcioris cause fuit q̃ me tot
obstantibꝰ urgeret. retinẽtibꝰq ꝯuelleret.
et quid scĩt an idipm̃ ꝓ quo uemi iã ꝑfectũ sit.
an ue̾o ꝑfici nõ possit utraq redeundi suffici.¬
enscã ÷̃. Rursꝰ quid scunt an ⁊ hic ẽẽ diucius
et ess interim irridere ꝓpositu sit Ian doloris
cdusam iancłam locũ reꝑi hͦ est michi ede
qd illos p̃muit nõ qr me istint abeunte doleant
sed qr hic p̃sentẽ metuũt sstit em̃ aures eorũ
at oculos dñtaxat offendo hinc ex me gͣũora
ꝯcipint Ita ego nõ solũ bonis amabił qd semꝑ
optanerã sed qd mĩme uoluisrẽt stultis ꝙ for¬

Expanded text:
doluerunt et absentem avidissime prestolantur. 11 doluerunt et absentem avidissime prestolantur. 11 Aliquid, puto, sed occultioris cause fuit, que me tot obstantibus urgeret retinentibusque convelleret. Et quid sciunt an id ipsum pro quo veni, iam perfectum sit an vero perfici non possit? utraque redeundi sufficiens causa est. Rursus, quid sciunt an et hic esse diutius et eos interim irridere propositum sit? Iam doloris causam, iam clavi locum repperi; hoc est, michi crede, quod illos premit: non quia me istinc absentem doleant, sed quia hic presentem metuunt. Istic enim aures eorum atque oculos duntaxat offendo; hinc ex me graviora concipiunt; ita ego non solum bonis amabilis, quod semper optaveram, sed, quod minime voluissem, stultis quoque for
Abbreviated transcription (Latin):
me nõ errore aliquo ad locũ mͥ ab infancia ⁊
one gͣtirria ⁊ solitudine. cuiꝰ si meip̃m famili¬
ariter agnosco nemo appetẽcior urꝙͣ uiuit
dimisso elicone nr̃o italo ⁊ ocio lrãto ac tnͣquil/¬
lo. nulli nocuo. mltis ĩiudioso. R. ut cũadu̾tere
ĩcipio nõnulł eciã odioso. at his. tot. tãtis ꝙ
solaciis ĩamena negocia p̃tulisse. et ĩext̾cabile.
diuicie pepulere duplex mortaliũ labor
uel ĩiicitia uel simultas aliqͣ uel qͦ mil mo¬
lestius altis ais esre solz ꝯtep̃tꝰ me forsitan
loco mouit plane hoꝵ quodlibet suspicẽtur
nisi semꝑ equis spaciis. ⁊ a nͣgnis diuiciis. et
a turpi ĩopia distare scudui nifi boĩs hoĩbꝰ
nõ oͣꝰ his quibꝰ cũ ritam agere ꝯtigit. sed̾
eciã lõge positis. carꝯ sꝑ ⁊ singlari quada
beniuolẽcia cultꝰ fui si nõ me pncipes italie
uiri ⁊ p̃cibꝰ retinere tep̃tarũt. ⁊ abennte

Expanded text:
me non errore aliquo ad locum michi ab infantia et me non errore aliquo ad locum michi ab infantia et one gratissima et solitudine, cuius si me ipsum familiariter agnosco, nemo appetentior usquam vivit, dimisso Elicone nostro italo et otio literato ac tranquillo, nulli nocuo, multis invidioso et ut animadvertere incipio, nonnullis etiam odioso, atque his tot tantisque solatiis divitie pepulere, duplex mortalium labor, vel inimicitia vel simultas aliqua vel, quo nil molestius altis animis esse solet, contemptus me forsitan loco movit. Plane horum quodlibet suspicentur, nisi semper equis spatiis et a magnis divitiis et a turpi inopia distare studui, nisi bonis omnibus, non solum his quibuscum vitam agere contigit sed etiam longe positis, carus semper et singulari quadam benivolentia cultus fui, si non me principes Italie viri et precibus retinere tentarunt et abeuntem
Abbreviated transcription (Latin):
meas noras. quas ego ꝙͣ lõgissiẽ ab illoꝵ ocłis ⁊
ut eneas pignora penatesq suos. curua ĩ ualle
recondidi Qruid aũt dicãt᷑ oꝑe p̃ciũ ẽ excutere
Iam enĩ pedetentim ad caurã loquẽdo ꝑuenimus
In pͥmis quidẽ cuius ab italia discessũ uelut fata/¬
lem sibi ac pestifeꝵ ualde timuerũt. eiꝰ nũt re¬
ditũ fama ut ais p̃cognitũ t̾minãt᷑. uel ĩsolen¬
uel ĩsani. si eũdem sił ⁊ discedere doleat ⁊ reu̾ti
Ego uero qͥuid dicã. qñ eciã nũc actuũ meoꝵ ra¬
cio reddenda ẽ Est enĩ officii ꝓpͥũ nichil agere
tuiꝰ nõ posẜ reddere roem. non uulgo certe. sed
tibi ⁊t ꝓfectiois mee ⁊ more. ⁊ reditꝰ. ⁊ tocius
ꝓpositi rũma breuibꝰ absoluam. Ueni ut scis nuꝑ
ad curiam.ĩmouẽo babilonẽ ueni mirãt᷑ ⁊ scupẽt᷑
iam hĩc ñ penitꝰ desiꝑent p̃sagire poterant
non su magna causa. sed q̃ eos latuit ⁊ la tebit.

Expanded text:
meas norunt, quas ego quam longissime ab illorum oculis et, meas norunt, quas ego quam longissime ab illorum oculis et, ut Eneas pignora penatesque suos, “curva” in “valle recondidi”. 7 Quid autem dicant, opereprecium est excutere; iam enim pedetentim ad causam loquendo pervenimus. In primis quidem cuius ab Italia discessum velut fatalem sibi ac valde pestiferum timuerunt, eius nunc reditum, fama, ut ais, precognitum, criminantur, vel insolenvel insaniactuum meorum ratio reddenda est — est enim officii proprium nichil agere cuius non possis reddere rationem — non vulgo certe sed tibi, et profectionis mee et more et reditus et totius propositi summam brevibus absolvam. Veni ut scis nuper ad curiam, imo vero Babilonem veni. Mirantur et stupent Iam hinc nisi penitus desiperent, presagire poterant non sine magna causa, sed que eos et latuit et latebit,
Abbreviated transcription (Latin):
ticeronis in anĩ redit. quid de te loqͣnt᷑ hoĩes ip̃i
uiderint/ et ẽ panca alta spectare si uoles. neq uul.¬
gi ẜmõibꝰ te dederis. nec in p̃miis huãnis spen po-¬
sueris reꝵ tuaꝵ. Et illud senece male de me lo-¬
qũt᷑ hõiẽs faciũt qd nõ mereor. sed qd̾ solẽt pigri
crines ⁊ ĩutiles ⁊ ĩiuidia scabiosi. qui ad limẽ latrãt
quid se de rebꝰ ac de ꝓposito eiꝰ torquẽt. qui nũꝙͣ
uel semel de eoꝵ uita uel morte. aut õmo de eis
nisi ut de totidem ne dicã beluis sed cadaueribꝰ
cogitauit at dulce ẽ młtis insanire ⁊ ꝓpriis ne-¬
glectis. alieni pectoris secreta ꝑquire̾. ꝓfundeq
mẽtii latebras scrutari. q̃ om̃n ꝑ difficilis indagos.
diuinant forte. qd huãno studio sciri nequit ¶
Qruis nã oro delphis ꝓfugꝰ apollo brucoꝵ sese
pectoribꝰ ĩfudit. ꝓrsum mira res. reꝵ suaꝵ nesci

Expanded text:
Ciceronis in animum redit: “Quid de te loquantur” homines, “ipsi Ciceronis in animum redit: “Quid de te loquantur” homines, “ipsi viderint”, et post pauca: «alta spectare si voles, neque vulgi sermonibus te dederis, nec in premiis humanis spem posueris rerum tuarum», et illud Senece: «Male de me loquuntur homines; faciunt non quod mereor sed quod solent». Pigri “canes” et inutiles et inedia scabiosi quid ad lunam “latrant”? 5 Quid se de rebus ac de proposito eius torquent, qui nunquam vel semel de eorum vita vel morte aut omnino de eis, nisi ut de totidem ne dicam beluis sed cadaveribus cogitavit? 6 At dulce est multis insanire et propriis neglectis alieni pectoris secreta perquirere profundeque mentis latebras scrutari, que omnium perdifficilis indago est; divinant forte quod humano studio sciri nequit; quisnam, oro, Delphis profugus Apollo brutorum se se pectoribus infudit? prorsum mira res: rerum suarum nescii
Abbreviated transcription (Latin):
miꝵ me ppło displice̾ Id potius miror dũ ĩt̾dũ
me ab illo laudibꝰ insperatis ⁊ ĩuiẜ celebrari
audio. cũ p̾ma eñ amoris causa silitudo sit Eg̃o
ĩ hoc occupatisriq̃ semꝑ fui ut uulgo dissimilis
euaderem. qd si unꝙͣ plene arrequi potuero tũt
demũ me felicissim arbitrabor erͦ mõ igĩ place¬
rem illis. quibꝰ ut displiceam cũmo sꝑ scudio ins
sumꝰ. cũ asrentatore blandi ꝑlebicole quibus
diu̾sũ studiũ intencioq conria ẽ uix artibꝰ suis
õibꝰ possit qđ cupiũt᷑ inuenire. quoꝵ pleriq
post pudendo artifitio q̃sitas laudes.non soͫ in
ignominiã u̾ẜ repente suffragiis. sed illoꝵ more
qui pardos aut tygres aut leones blandiciis alue¬
rũt. eciã delinite plebis impetũ aut insidias passi
hoste notorio talem ĩ amicos uulgꝰ ire suo utit
magniat ⁊ bñ ꝯpositi uiatoris est latrãtibus
nõ moueri Ego ꝓfecto nõ moueor. et sepe illud

Expanded text:
mirum me populo displicere; id potius miror dum interdum mirum me populo displicere; id potius miror dum interdum me ab illo laudibus insperatis et invisis celebrari audio. Cum prima enim amoris causa similitudo sit, ego in hoc occupatissimus semper fui ut vulgo dissimillimus evaderem; quod si unquam plene assequi potuero, tum demum me felicissimum arbitrabor. 3 Quomodo igitur placerem illis quibus ut displiceam summo semper studio nisus sum, cum assentatores blandi plebicule, quibus diversum studium intentioque contraria est, vix artibus suis omnibus possint quod cupiunt invenire? quorum plerique post pudendo artificio quesitas laudes, non solum ignominiam, versis repente suffragiis, sed illorum more qui pardos aut tigres aut leones blanditiis aluerunt, sepe etiam delinite plebis impetum aut insidias passi hoste notorio, tale in amicos vulgus iure suo utitur. Magni autem et bene compositi viatoris est latratibus non moveri; ego profecto non moveor et sepe illud
Abbreviated transcription (Latin):
dolor m̾si coactꝰ nõ desinit. et dap̃noꝵ irreꝑa⁊¬
biliũ querela nil nisi dãp̃ni ⁊t doloris accessio ⁊̃
sis omisẜ. ad illã epłe tue ꝑtẽ uenio ubi ut ꝓ
illo orem iubes. et admonitionẽ quidẽ tuã laudo.
ueꝵtii tu sacerdos. tnũ ẽ orare. ego ⁊ defuncti
⁊ suꝑstitis amicꝰ te ꝓ illo rogo ut si quid felicita:¬
ti sue deest. tu ꝓ eo ꝯmunẽ dinĩ xp̃m roges
uale ad fontẽ sorgie .uiiͦ kł octobr.
Respõsio ad calũpmas emuloꝵ uarias. Epͣ. e.¬
uas simul epystolas tuas accepi. exhortato¬
rici alteram aĩo meo gratissimã =⁊ ĩter
huiꝰ tꝑis angores atz fastidia nõ modo
iocundam sed ꝓpe necessariã ⁊llterã uo̾ rẽp̃hen⁊¬
soriam nõ minꝰ utiq placiturã Si rep̃hensio iusta
foret Illa qͥdẽ ut as nõ tua ẽ sed uulgi. q̃ lic auri¬
bus infesta tñ ami nõ attĩgit nã ⁊ m̃ime nouũ
calũpnie genꝰ. scis me sepe passũ talia ⁊ mĩme

Expanded text:
dolor nisi coactus non desinit, et damnorum irreparabilium querela nil nisi damni ac doloris accessio est, his omissis, ad illam epystole tue partem venio ubi ut pro illo orem iubes, et admonitionem quidem tuam laudo; veruntamen tu sacerdos, tuum est orare; ego et defuncti et superstitis amicus, te pro illo rogo ut siquid felicitati sue deest, tu pro eo comunem dominum Cristum roges. Vale. Ad fontem Sorgie, VII Kal. Octobris. 4 sponsio ad calumnias emulorum varias. 1 Duas simul epystolas tuas accepi: exhortatoriam alteram, animo meo gratissimam et inter huius temporis angores atque fastidia non modo iocundam sed prope necessariam; alteram vero reprehensoriam, non minus utique placituram si reprehensio iusta foret. 2 Illa quidem, ut ais, non tua est sed vulgi, que licet auribus infesta, tamen animum non attingit; nam ut minime novum calumnie genus — scis me sepe passum talia — et minime
Abbreviated transcription (Latin):
tuna ꝑmisisret mea dici em nullo posset eloqͥo
qnti faciã fragmẽta illa głora regine urbi
ruinasꝙ magnificas. ⁊ uestigia illa tan mlta
⁊ tani clara u̾tutu. seu celi seu t̾re iter ĩgssis
lumẽ p̃fentia. finẽ q mõstrancia ⁊ nĩt᷑ soli /¬
co eciã cupidimis in cade urbe dice̾ uellẽ posre

Expanded text:
misisset mea. Dici enim nullo posset eloquio quanti faciam fragmenta illa gloriosa regine urbium ruinasque magnificas et vestigia illa tam multa et tam clara virtutum, seu celi seu terre iter ingressis lumen preferentia finemque monstrantia. Et nunc solito etiam cupidius in eadem u
Abbreviated transcription (Latin):
quillo ł si cũ metis opimioribꝰ ꝯfers ⁊ pͥmis opꝰ¬
tobili studia onesta ⁊ ociosa sectantibꝰ ꝓmĩde qd¬
ad locĩ attinet uiuere hi porre quietisfia nsi ex.¬
tertis quaberer uentis in ipro g̾ portu timens
uelta etuspicio sed am oĩa menia babilone eetas¬
huiꝰ ce̾rte uicinitas ac ꝓrpectꝰ odorꝙ terribilie
⁊ felicitati nuis infestꝰ est Ille me uel sola iiñt
pelleret ut omittã p̃teritaꝵ reliquias tẽpestabũ¬

Expanded text:
nquillo et, si cum multis opimioribus conferas, in primis opnquillo et, si cum multis opimioribus conferas, in primis optabili studia honesta et otiosa sectantibus. ad locum attinet, vivere hic possem quietissime, nisi externis quaterer ventis. In ipso igitur portu timens multa circumspicio, sed ante omnia vicina Babilone Huius certe vicinitas ac prospectus odorque terribilis et felicitati nimis infestus est; ille me vel solus hinc pelleret, ut omitta
Abbreviated transcription (Latin):
si ad p̃teritũ tꝑꝯ aĩo reflexeris mores
meos a p̾a etate tibi ꝯgnitos. ꝓpositũq
reppicias. nichil admiracois habituran Sũma
uepricosa oĩa ⁊ dura reꝑio Credo ia tꝑꝯ esset
ad alteram uitã ꝯmigrandi. hic enĩ fateor ma
de quo ipse me nuꝑ excusam ueneciaꝵ duci andree
uiro ĩclito utranꝙ eplam cũ hac suł ad te misi. qmi
meꝙ ip̃m fallam cogãq nõ sentire q̃ sentio. qd̾
sepe utile seu nccͣm extremũ q remediũ maloꝵ s.
Quid em̃ ĩeluctabili fato inuat obluctari. et im¬
paciencia fastidio aĩ ip̃a locoꝵ młtiplicãe fas¬
tidia Re aut uera scis ann meu. si quid ẽ qd michi
barbarosꝙ delectat.ex diuerso at en e set mea
sors. seu feritas accolaꝵ ut inde iam dũdis sponte
exulemdet ꝗd forte miraberis nisi qr n ͨ idipti nde¬
uturr ardis nũs etiã ut sepe alias ad fonte sorgie
respirẽ rure moꝑi ⁊ angusto sed solitario ⁊ tne¬

Expanded text:
si ad preteritum tempus animo reflexus mores si ad preteritum tempus animo reflexus mores meos a prima etate tibi cognitos propositumque respicias, nichil admirationis habituram. Summa vepricosa omnia et dura reperio; credo iam tempus esset ad alteram vitam commigrandi; hic enim, fateor, made quo ipse me nuper excusavi Venetiarum duci Andree viro inclito. Utranque epystolam cum hac simul ad te misi, quoniam meque ipsum fallam cogamque non sentire que sentio, quod sepe utile seu necessarium extremumque remedium malorum est. Quid enim ineluctabili fato iuvat obluctari et impatientia fastidioque animi ipsa locorum multiplicare fastidia? 4 Re autem vera scis animum meum: siquid est quod michi barbarosque delectet. Ex diverso autem ea est seu mea sors seu feritas accolarum, ut inde iandudum sponte exulem et — quod forte miraberis, nisi quia nec id ipsum novum audis — nec etiam, ut sepe alias, ad fontem Sorgie respirem, rure inopi et angusto sed solitario et tra
Abbreviated transcription (Latin):
sit nichil optes uͥ ꝯ felice. mche horreas miło
piese ꝑ facit nała at re nͥ c̃o felitẽ aut miseꝵ
fieri scias externa q̃libet ee non ꝓpria tnaose
tecũ ẽẽ nichil alienũ t̾ͥ dariposse nichil tnũ eri.¬
pi quẽ uite cursum eligas in tua manu sitũ esse
fugiẽdas opĩones ppłoꝵ ⁊ pauçorr sequedas ee
sentẽçias despitienda alto aĩo fortunã. scien¬
sepins ꝙͣ ferire. ⁊ rarius obesse ꝙͣ strepe̾ Nichil
illa in ꝓpriis tuis bonis posse nichil nõ posse in
suis non fidendũ blandiciis. ⁊ q̾cquid illa dona¬
uerit p̃cario posside ndũ ad hec ut si unꝙͣ alcius
astenderis dĩne clemẽtie asscribas. si minꝰ equo
c̃o aspicias in regno fortune bonos oppͥmi. pes¬
simos actolli ĩtelligẽs ait psalmista ĩ nouissimis
eoꝵ memorꝙ uiã hac laboꝵ ẽẽ nõ patriam
meritoꝵd.  ale Ad leliũ suũ ddeliꝰ¬
beracõ suꝑ electoe loci ad habitadũ idonei.uiii
eni p̾a frõte mirabile scribã tibi sed

Expanded text:
 nichil optes nisi quod felicem, nichil horreas nisi quod miserum facit; nulla autem re nisi animo felicem aut miserum fieri scias; 22 externa quelibet esse non propria, tua omnia tecum esse; nichil alienum tibi dari posse, nichil tuum eripi; quem vite cursum eligas in tua manu situm esse; fugiendas opiniones populorum et paucorum sequendas esse sententias; despiciendam alto animo fortunam sciensepius quam ferire et rarius obesse quam strepere; nichil illam in propriis tuis bonis posse, nichil non posse; in suis non fidendum blanditiis et quicquid illa donaverit precario possidendum; 23 ad hec ut si unquam altius ascenderis, divine clementie ascribas; si minus, equo animo aspicias in regno fortune bonos opprimi, pessimos attolli, “intelligens”, ut ait Psalmista, «in novissimis eorum», memorque viam hanc laborum esse non patriam meritorum. Vale. 8 Ad Lelium suum, deliberatio super electione loci ad habitandum ydonei. 1 Rem prima fronte mirabilem scribam tibi, sed
Abbreviated transcription (Latin):
suedia sordes ꝙ timẽcia q̃ ubi tauentude ẽgrera
quietis ac solacy lociẽtoto orbe repios intra
detu loq̃re tecu sile tetũ ambula tecintalue¬
freris sola eris fac t ĩ medio aĩtii sotu uuita¬
tecs oebi gaudeas ubi nuso ĩ terpeslante requies¬
ras abitecũ apt habitet quite iuent secretas¬

Expanded text:
lia sordesque timentia, que ubi cavernulis egressa uoque nullum quietis ac solatii locum toto orbe reperiens, intra tecum loquere tecum sile tecum ambula tecfueris, solus eris. Fac tibi in medio animi tui locum, ubi lateas ubi gaudeas ubi nullo interpellante requiescas ubi tecum Cristus habitet, qui te iuvenem secreta
Abbreviated transcription (Latin):
fallor enĩ at eger urq adeo nõ su. ꝙuis eger pal¬
de sin qn qͥescerẽ nͥ me rezr ac locoꝵ aspitas agitaẽt
uñũ a me dictatũ aliis remedii genꝰ ĩ meos psus
uertere si potuerim bnĩ erit. ut pacẽ exterius nõ
ĩuẽtã. ĩt ꝯq̃ram Et qd̾ in loc nõ posrũ ĩ aĩo iõ ĩmo
certe in dño atꝙ illustratore aĩ ꝯquiescã. De hi
plura alias Tibi u̾o ducũ prudẽtissĩe. quẽ sola
caritas cogitare de rebꝰ meis. mirariq ꝯpulit. sic
ra Dilatio cesarii tnͣsitꝰ culpat᷑ Epͣ .u.
iro quide ⁊ nouo ꝓrsꝯ artificio usꝯ es
nani ⁊ tarditatem seu uerius occupa¬
tiones tuas.. quibꝰ ñ care pater
mltaꝵ debitor lraꝵ eras. sub obtẽtu. r cu ꝰda
reuerẽcie scili mei mirabiliter excuf asti. et
dũ suꝑ calamo. meo admiracõem tuã uerbis
elegantissis ac mira urbanitat᷑ ꝯfugis ipte
me ĩ scuporẽ tuii calami nõ modicũ ꝯpulisti amn

Expanded text:
fallor enim, aut eger usqueadeo non sum, quamvis eger valfallor enim, aut eger usqueadeo non sum, quamvis eger valde sim, quin quiescerem nisi me rerum ac locorum asperitas agitaret. Unum a me dictatum aliis remedii genus in meos usus vertere si potuerim, bene erit, ut pacem exterius non inventam intus queram, et quod in locis non possum, in animo, imo certe in domino atque illustratore animi, conquiescam. De hoc plura alias; tibi vero, ducum prudentissime, quem sola caritas cogitare de rebus meis mirarique compulit, sic ra dilatio cesarei transitus culpatur. 1 Miro quidem et novo prorsus artificio usus es; nam et tarditatem seu verius occupationes tuas, quibus michi, care pater, multarum debitor literarum eras, sub obtentu cuiusdam reverentie stili mei mirabiliter excusasti, et dum super calamo meo admirationem tuam verbis elegantissimis ac mira urbanitate confingis, ipse me in stuporem tui calami non modicum compulisti. 2 An
Abbreviated transcription (Latin):
me egꝵr nõ ĩficior. eg̾tudie aĩ nõ parua at utinã
nõ ad mortẽ neq adeo ĩ stratũ meũ oem eg̾tudinis
ĩfannã uerto ut me absoluã Iteꝵ dico qd tacito me
apparet eger sũ fac me ał sanũ. ferã forcius. sed
non ideo mollis aut equus lectulꝰ meꝰ erit lectulꝰ
uite huiꝰ in qͦ fessꝰ iaceo. qͥn pocius asper. ĩ amenꝰ
ĩmũdꝰ. ĩquꝰ scrupulosꝰ ⁊ qui sanirrios eciã uehe ⁊
mẽter exagitet Cur tnĩ in eodẽ aliqͥ q̃escãt nescio.
nisi qr fortasse ꝓfundius ꝯsopiti nõ senciũt q̃ me
p̃mũt aut ĩter asperitates meas aliqͥd m forsitan
ĩcognite uoluptatis ĩueniet. ꝙͣ ꝙͣ quid ꝓhibet libere
opinari tentũ me febribꝰ aĩ. Illos aũt sanos. quid
de doctioribꝰ facile crediderim. ppłm nãq sanũ aĩ
nec mͥ n ͨ alteri crediturꝰ sim sed ĩsensibilẽ pocius
ac torpentẽ. Deniq alii quietis sue causas norĩt
michi motꝰmei causas actulisse sufficiat aut ego

Expanded text:
egritudine animi non parva, atque utinam non ad mortem; neque adeo in stratum meum omnem egritudinis infamiam verto, ut me absolvam. Iterum dico, quod tacito me apparet: eger sum; fac me autem sanum, feram fortius; sed non ideo mollis aut equus lectulus meus erit — lectulus vite huius in quo fessus iaceo —, quin potius asper inamenus immundus iniquus scrupulosus et qui sanissimosodem aliqui quiescant, nescio, nisi quia fortasse profundius consopiti non sentiunt que me premunt, aut inter asperitates meas aliquid michi forsan incognite voluptatis inveniunt; quanquam quid prohibet libere opinari tentum me febribus animi, illos autem sanos? Quod de doctioribus facile crediderim, populum namque sanum animi nec michi nec alteri crediturus sim, sed insensibilem potius ac torpentem. Denique alii quietis sue causas norint; michi motus mei causas attulisse sufficiat. 17 Aut ego
Abbreviated transcription (Latin):
ua locͥa ⁊ mutandaꝵ regionũ e ĩnata cupiditas
quã rõis freno cohibendã tꝑandãq nõ nego Crede¬
oũt m. credesꝙ facilius exꝑtꝰ. dulce labo̾iorũq
nescio quid h ista curiositas ꝓuincias ambiendi
una ãt̃ fede sedentibꝰ peculiare sꝑ cũ qͥete fasti¬
dnũi. ꝓinde quid ĩ hͦ inq aliis ho curis opti deo
soli notũ puto Si quis est sane qui u̾tutẽ nõ ĩ aĩo:
podagrici ꝯstantes uideri debẽt. sed ꝯstãtiores mor¬
tiii. ꝯstãtissi aũt mõtes. hec hactenꝰ¶ Dicar forte

Expanded text:
va loca et mutandarum regionum est innata cupiditas, va loca et mutandarum regionum est innata cupiditas, quam rautem michi, credesque facilius expertus, dulce laboriosumque nescio quid habet ista curiositas provincias ambiendi; una autem sede sedentibus peculiare semper cum quiete fastidium; proinde quid in hoc inque aliis hominum curis optimum, Deo soli notum puto. Siquis est sane qui virtutem non in animo podagrici constantes videri debent, sed constantiores mortui, constantissimi autem montes. 15 Hec hactenus. Dicar forte
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ młtos labores ad requiem suspirãdũ hic u̾o
merito dixerim inter tot labores interq tam
uarios uite estꝰ. de et̾nis difficultatibꝰ estibꝰ ꝙ
ꝑpetuis ac laboribꝰ formidandũ Quot ãt dic¬
aliq̾s ⁊ ꝙͣ młti ĩ eisdẽ sedibꝰ ĩ qͥꝯ tu ꝯcuteris qũ¬
escũt. ĩmotiq ꝯsistũt Cui ego rñdeo. Et ꝙͣ młti
lris eisde in locis inqͥecius habitat crebriusq
lius ait ne ÷ qd ait cicero ani nõb̾ datĩs ex ilł
sempit᷑nis ignibꝰ quos sidera ⁊ scellas appellamꝰ
⁊ silitudĩe quada qd senece plac exignũ uolubi¬
litate celestiũ aĩaꝵ inde nascẽtiũ uolubilitas
excuset᷑. Sed hoc dico creatas. siłq corꝑibꝰ ĩfu¬
sas aias a deo ẽt. dei sedẽ ĩ celo ẽẽ qdait psal ta
celi u̾o ꝑpetĩ motũ ẽẽ qd ip̃is otuł u̾idemus
Itaq nichil miri si quã inde silitudĩem traxim
aũt quał nobilioribꝰ aĩs p̃ẜtim uisendi no¬

Expanded text:
per multos labores ad requiem suspirandum, hic vero per multos labores ad requiem suspirandum, hic vero gravissimum merito dixerim — inter tot labores interque tam varios vite estus de eternis difficultatibus estibusque perpetuis ac laboribus formidandum. 12 ‘Quiuteris, quiescunt immotique consistunt?’ Cui ego respondeo: ‘Et quam multi his eisdem in locis inquietius habitant crebriusquelius ait, neque, quod ait Cicero, “animum” nobis “datum ex illis sempiternis ignibus” quos “sidera et stellas” appellamus, ut similitudine quadam, quod Senece placet, ex ignium volubilitate celestium animarum inde nascentium volubilitas excusetur; sed hoc dico, creatas simulque corporibus infusas animas a Deo esse; Dei “sedem in celo” esse, quod ait Psalmista; celi vero perpetuum motum esse, quod ipsis oculis videmus; itaque nichil miri siquam inde similitudinem traximus autem qualis, nobilioribus animis presertim, visendi no
Abbreviated transcription (Latin):
tor omi semꝑ fuit uidebat q qͦdamõ agitatoe
mẽtis ac corꝑis ignorãciam discussurꝰ S iam
satis erratũ. satis ombitũ ẽ Iam satis desiderio
morẽ gessi Tempꝰ esset aĩ mei signifeꝵ sic al-¬
loqui ut suũ romanꝰ ille cẽturio signifer sta¬
tue signũ hi ͭ optime mauebimꝰ Et ꝓfecto uł¬
młtaꝵ usq ad sacietatẽ ꝑagracio. circiuitꝰq
terraꝵ ueliuuenil ardor iam lentescens. et
tranquillu sensu in teporẽ uerges atq inde
oriens quietis appetitꝰ nature ꝓfessiõiq mee
debitꝰ. uagandi errandiq discuscucuĩt appe-¬
titũ Sed quid agã credat quisqͥs unꝙͣ m̾ aliq̾d
crediturꝰ ẽ. si quẽ ego sub celo locũ boi ĩmo nõ
malũ. ne dicã pessiꝰ reꝑirẽ. cupide ꝑseuerãter¬
q sbsisterẽ Nũt uelut in p̃duro recubas gra.¬
batulo huc illuc u̾sor. n ͨ uotis oĩbꝰ q̃sitã req̾em
mꝰ eius tñ ĩterim nouitate salte leuiat᷑ aspitas
Si iactor nõ ignarꝰ nullũ hic quietis locu sed

Expanded text:
quodammodo agitatione mentis ac corporis ignorantiam discussurus. Sed iam satis erratum, satis ambitum est, iam satis desiderio morem gessi; tempus esset animi mei signiferum sic alloqui ut suum romanus ille centurio: «Signifer, statue signum; hic optime manebimus». 9 m usque ad satietatem peragratio circuitusque terrarum, vel iuvenilis ardor iam lentescens et tranquillum sensim in teporem vergens atque inde oriens quietis appetitus nature professionique mee debitus, vagandi errandique discutiunt appetitum. 10 Sed quid agam? credat quisquis unquam michi aliquid crediturus est: siquem ego smalum, ne dicam pessimum, reperirem, cupide perseveranterque subsisterem; nunc velut in preduro recubans grabatulo, huc illuc versor, nec votis omnibus quesitam requiem m, cuius tamen interim novitate saltem leniatur asperitas. Sic iactor non ignarus nullum hic quietis locum, sed
Abbreviated transcription (Latin):
felicitatis ẽ. eo maiori opꝰ ẽe tustodia. tene¬
ya eĩ res ẽ hũana ꝓsperitas ⁊ anceps ⁊ lu¬
brica Nostis ml uob̾ insi arma ura at ĩtesti/¬
nã discordiam nocuisre. En unere iteꝵ itt¬
patis recognoscite gresrꝯ ur̃os ⁊ cauete neeir¬
dem uestigiis. eodem relabami. si hit̃ taueri¬
tis tetera sut uictores ex oĩ acie rẽditibus

Expanded text:
felicitatis est, eo maiori opus esse custodia; tenefelicitatis est, eo maiori opus esse custodia; tenera enim res est humana prosperitas et anceps et lubrica. 30 Nostis nil vobis nisi arma vestra atque intestinam discordiam nocuisse. En vivere iterum incipitis; recognoscite gressus vestros et cavete ne eisdem vestigiis eodem relabamini. Si hinc caveritis, cetera tuta sunt; victores ex omni acie redibitis.
Abbreviated transcription (Latin):
qui ad p̃sidut eiuis accesserat anno ꝓpe ĩtegro
esset inclusꝰ. quotidieq qd ꝓ mõstro nar:¬
randũ ẽ. et nũꝙͣ alias auditu nõ soͫ t̾ra sił
meretis. donͨ tande mal admoniti ad unius
iisti ducis auxilm̃ ꝯfugistis orin optimꝰ ꝓcul¬
dubio rei pusͭ ͤ statꝰ ẽ tum pͥm sopitis simul¬
tatibꝰ. renonata felicitas ur̃a fuit. ⁊ purp
erupnaꝵ nebul. uotiua seremtas restituta
Inde domi pax. ⁊ pacis ꝑ aunca iusticia ind̃e
dulcis ciuũ ꝯcordia. cuutatũ certifiꝰteme¬
tũ nulleq ñ de hoste uictorie Qrue cũ ita
fint. facil nisi fallor ĩposteꝵ cautela est
uetꝰ ẽ u̾bũ. multa ideo male fieri qr tn¬
modo semel fiant. neq sit reditꝰ semel
errãtibꝰ uos una etate bis felices. Qiudpos
p̃cipitauerit. quid a p̃ma felicitate deiecerit
meministis ne ÷ ẽĩ antiqͣ res ẽ. domestico mẽo¬
rabili at retenti exemplo docti estis quo pla

Expanded text:
qui ad presidium eius accesserat, anno prope integro qui ad presidium eius accesserat, anno prope integro esset inclusus, quotidieque, quod pro monstro narrandum est et nunquam alias auditum, non solum terra simul meretis, donec tandem malis admoniti, ad unius iusti ducis auxilium confugistis, qui optimus proculdubio reipublice status est. Tum primum sopitis simultatibus, renovata felicitas vestra fuit, et pulsis erumnarum nebulis, votiva serenitas restituta; inde domi pax et pacis semper amica iustitia; inde dulcis civium concordia, civitatum certissimlleque nisi de hoste victorie. 29 Que cum ita sint, facilis, nisi fallor, in posterum cautela est. Vetus est verbum multa ideo male fieri quia tantummodo semel fiant, neque sit reditus semel errantibus. Vos una etate bis felices, quid vos precipitaverit, quid a prima felicitate deiecerit, meministis; neque enim antiqua res est. Domestico memorabili ac recenti exemplo docti estis, quo plus
Abbreviated transcription (Latin):
bio pisanis. habueratis ex ordine bellũ aliud
nauale cũ uenetis int̾rogate senes urõs. suꝑsũt
enĩ qui utrunq p̃lũ uideritt᷑. qnͣtꝰ portuũ tre¬
mor qnͣta ueneracõ ppłoꝵ. qñtus litoꝵ fragor
uictoriore clasẜ aduẽtu cũ ni iussu urõ diu uix
ulla toto se pelago moueret Eensim inde ad
illud tps aĩos meoriamq deflectite. qñ felici¬
tatis comes luxuis. liuor ⁊ suꝑbia. ciuitatẽ be¬
atam ⁊ uictore ppłm ꝑuasere Et qd̾ nĩꝙͣ exter¬
ms mãibꝰ factũ foret in tantas impulere mise-¬
rias. ut dep̾ta ⁊ ĩculta ⁊ fede ciuitatis facies
et litoreũ illud decꝰ pro ediũ mͣgnificẽcia ĩ toti¬
dem spelũcas latͦnũ uersũ horrorẽ ac metum
p̃tereũtibꝰ ĩcuteret Postremo urbs ip̃a suis
as exulibꝰ obsessa. mediolanẽsiũ auxilio diuq
bello gͣnissiõ uexata ẽ dũ ĩ ea tũt pobertꝰ
alie mẽorie rex siculꝰ clarissimũ eui sui sidꝰ

Expanded text:
elio Pisanis, habueratis ex ordine bellum aliud elio Pisanis, habueratis ex ordine bellum aliud navale cum Venetis. Interrogate senes vestros — supersunt enim qui utrunque prelium viderunt — quantus portuum tremor, quanta veneratio populorum, quantus litorum fragor victoriose classis adventu, cum iniussu vestro diu vix ullus toto se pelago moveret. 26 Sensim inde ad illud tempus animos memoriamque deflectite, quando, felicitatis comites, luxus livor et superbia civitatem beatam et victorem populum pervasere, et quod nunquam externis manibus factum foret, in tantas impulere miserias ut deserta et inculta et feda civitatis facies et litoreum illud decus, pro edium magnificentia in totidem speluncas latronum versum, horrorem ac metum pretereuntibus incuteret. 27 Postremo urbs ipsa, suis ab exulibus obsessa Mediolanensium auxilio, diuque bello gravissimo vexata est, dum in ea tunc Robertus, alme memorie rex Siculus, clarissimum evi sui sidus,