comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mic audientes hec
filii israel qui habi¬
sabant terram iude: ti¬
mucrũt ualde a facie ciꝰ.
Tremor etiam et horror
inuasit sensum corum
ne hoc faceret ihrlm et tẽ¬
plo doninu: quod fecerat
plis carum. Et miscrũt
n onmẽ samariam per
circuitum usq iherico.
et preoccupauerũt om̃s
uertices moutumi: et
muris circundederuut
uicos suos: et congrega¬
uerũt frumcuta in pre¬
parationẽ pugne. Sa¬
cerdos etiam clyachin
scripsit ad unuuersos qͥ
erant contra esorclon.
que est contra faciem
campi magni iuixta do¬
thayni: et uniucrsis per
quos transitus esse pote¬
rat᷑: ut obtinerent ascẽ¬
sus montumi. per quos
uia esse poterat ad ihrłz.
ut illic custedirent. Ubi
angustũ iter esse pote¬
rat iuter mõtes. Et fece¬
runt filii isrł: secund̃
quod constituerat eis
sacerdos dñi elyachim
Et clamauit omnis
populus ad dñm instã¬
tia magnaͬ. et humilia¬
ncrunt aĩas suas in
icuinus. ip̃i et mulie¬
res illoꝵ. Et induerũt
se sacerdotes cilicus: et

Expanded text:
c audientes haec filii Israhel qui habitabant in terra Iudaeae timuerunt valde a facie eius tremor etiam et horror invasit sensus eorum ne hoc faceret Hierusalem et templo Domini quod fecerat plis earum et miserunt in omnem Samariam per circuitum usque Hiericho et praeoccupaverunt omnes vertices montium et muris circumdederunt vicos suos et congregaverunt frumenta in praeparatione pugnae sacerdos etiam Heliachim scripsit ad universos qui erant contra Hesdraelon quae est contra faciem campi magni iuxta Dothain et universis per quos transitus esse poterat ut obtinerent ascensus montium per quos via esse poterat ad Hierusalem ut illic custodirent ubi angustum iter esse poterat inter montes et fecerunt filii Israhel secundum quod constituerat eis sacerdos Domini Heliachim et clamavit omnis populus ad Dominum instantia magna et humiliaverunt animas suas in ieiuniis ipsi et mulieres eorum et induerunt se sacerdotes ciliciis et
Abbreviated transcription (Latin):
istũ absq celebritate prete
syriaca pridie mardochei
die. Igitur his erga nica¬
finẽ faciã sermoĩs. Et si
quidẽ bene et ut hystorie
competit: hoc et ip̃e uelĩ
Si aũt munus digne:

Expanded text:
istam absque celebritate pretersyriaca pridie Mardochei die. finem faciam sermonis. Etsi quidem bene, et ut historiae competit hoc, et ipse velim. Si autem minus digne
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiami malorũ. Non
rrgo frustra audict deus.
et õmp̃s singuloꝵ causas
intuebitur. Etiam cum
dicers non considerat.
iudicare coram co: et ex¬
pecta cum. Nunc cuimi nõ
inifert furorem sũũ: et nõ
ulascitur scclus ualde.
Eigo iob ftustra aperit
os suum: et absq sciẽtia
uerba multiplicat Cxxxui¬
ddens quoqz clui: hec

Expanded text:
superbiam malorum non superbiam malorum non ergo frustra audiet Deus et Omnipotens singulorum causas intuebitur etiam cum dixeris non considerat iudicare coram eo et expecta eum nunc enim non infert furorem suum nec ulciscitur scelus valde ergo Iob frustra aperit os suum et absque scientia verba multiplicat addens quoque He
Abbreviated transcription (Latin):
peccata sua blaphenuiam.
Inter nos interimi consiñ¬
gatur: et tunc ad iudiciũ
p̾uocet sermonib suis
gitur helui hec nir¬
sum locutus ẽ. Nmn¬
quid cqua tibi equa tibi
uidetur tua cogitãtio: ut
diceres iustior dcosum:
Dixisti cuimi. Non tibi
placet qd̃ rectum est. uel
quid tibi proderit si ego
peccãuero: Itaq ego respõ¬
debo scrmõnib tus: et
anuicis fuis tecum. Su¬
spice teluni: et intuere et
contemplarc ethera quod
altior te sit. Si pectãueris.
quid cum nocebis: Et si
multiplicate fueruit ini¬
quitates tue. quid facies
contra cum: Porrosi iu¬
lte egeris quid donabis
c: aut quid de manu
tua accipiet: Homni qͥ
similis tui c̃. nocebit im¬
pictas tua: et filiũ hois
adiuuabit iustitia tua.
propt multitudinẽ ca¬
lumniatoꝵ clamabunt:
chii tycannoꝵ. Et nõ dix̃
ubi est deus qui fecit me:
qui dedit carnimia ĩ nocte.
qui docet nos suꝑ inucta
terre: et suꝑ uolucres celi
crudit nos. Ibi clamab̃t
it non exaudict: propt

Expanded text:
peccata sua blasphemiam peccata sua blasphemiam inter nos interim constringatur et tunc ad iudicium provocet sermonibus suis gitur Heliu haec rursum locutus est numquid aequa tvidetur tua cogitatio, ut diceres: Justior Deo sum. Dixisti enim: Non tibi placet quod rectum est: vel quid tibi ppeccavero itaque ego respondebo sermonibus tuis et amicis tuis tecum suspice caelum et intuere et contemplare aethera quod altior te sit si peccaveris quid ei nocebis et si multiplicatae fuerint iniquitates tuae quid facies contra eum porro si iuste egeris quid donabis ei aut quid de manu tua accipiet homini qui similis tui est nocebit impiminis justitia tua. + A multitudine calumniantium clamabunt, chii tyrannorum et non dixit ubi est Deus qui fecit me qui dedit carmina in nocte qui docet nos super iumenta terrae et super volucres caeli erudit nos ibi clamabunt et non exaudiet propter
Abbreviated transcription (Latin):
re faciet alios ꝓcis. Nouit
cuim oꝑa corum: et idti¬
co iuducet noctem et con¬
tercutur. Quasi implos
percussit cos: in locouidẽ¬
tium. Qui quasi de indu¬
stri a recesserunt ab eo: et
onmes uias cius intelli¬
gere noluerũt: ut perue¬
nire facerent ad cum cla¬
morem egeni: et audiret
uocem pau̾ꝑum: Ip̃o tñi
concedente pacem:: quis
est qui condennet: Ex qͦ
absconderit uultũ: quis
est qui contempletur cũ:
Et suꝑgentem et suꝑ hõ
mines. Qui regnare facit
honinic̃ ypocritam ꝓpter
pectata põpuli. Quia g
cgoloqiuitus sum̃ ad dc̃ũ.
te quoq non ꝓhĩbeo. Si
etrami: tu doce me. Si mi¬
quitatẽ locutus sum: ul¬
tra non addan. Nũquid
ate deus cepetit caur: quia
displicuit tibi: Cu cuim
copisti loqui: et nonc̃go.
Quod si nosti mielius: lo¬
quere. Uiri intelligentes
et uerba illius nõ souant
disciplinã. Pater mͣ: ꝓ¬
betur iob usq in fincui.
Ne desmas ab homine ñ
quitatis: qui a auxit suꝑ

Expanded text:
re faciet alios pro eis. Novit re faciet alios pro eis. Novit enim opera eorum: et idcirco inducet noctem, et conterentur. Quasi impios percussit eos in loco videntium. Qui quasi de industria recesserunt ab eo, et omnes vias ejus intelligere noluerunt, Ut pervenire facerent ad eum clamorem egeni, et audiret vocem pauperum. Ipso enim concedente pacem, quis est qui condemnet? ex quo absconderit vultum, quis est qui contempletur eum et super gentem et super omnes homines? Qui regnare facit hominem hypocritam propter peccata populi. Quia ergo ego locutus sum ad Deum, te quoque non prohibebo. Si erravi, tu doce me: si iniquitatem locutus sum, ultra non addam. Numquid a te Deus expetet eam, quia displicuit tibi? tu enim coepisti loqui, et non ego: quod si quid nosti melius, loquere. Viri intelligentes et verba illius non sonant disciplinam, Pater mi, pobetur Iob usque ad finem ne desinas in hominibus iniquitatis quia addit super
Abbreviated transcription (Latin):
stra: nec om̃ps subuertet
iudicium. Quẽ consti¬
tuit aliun suꝑ terram:
aut quẽ posit suꝑ orbẽ
quẽ fabricatus est: Si
direcerit ad deuin cor su¬
um: sp̃m illius et flatũ
ad se trabet. Deficiet oĩs
caro simul: et hono in
cinerem reuertẽtur. Si
audi quod dicitur: et au¬
sculta uocem eloquii miei.
Nunquid qui nõ amat
iudicium sanari potest:
et quomodo tu cũ qui in¬
stus est. in tantũ condẽ¬
nas: Qui dicit regi apo¬
stata. qui uocat duces ĩ¬
pios: Qui nõ accipit ꝑ¬
sonas principun: nec
coguouit tixannum cũ
disceptaret contra paupe¬
media uocte turbabunt
populi et ꝑtransibunt:
et auftreñt uiolentum
absq manu. Oculi enim
cius suꝑ uias hominũ:
et omnes gressus corum
considerat. Non sunt te¬
uebre et non cst umbra
mortis: ut abscondant᷑.
ibi qui oꝑantur iniqui¬
tatci. Ncq cuimi ultra
in hominis potestate est:
ut ueniat ad deum in iu¬
diciun. Conteret mul¬
tos iummerabiles: et sta¬

Expanded text:
stra, nec Omnipotens subvertet stra, nec Omnipotens subvertet judicium. Quem constituit alium super terram? aut quem posuit super orbem, quem fabricatus est? Si direxerit ad eum cor suum, spiritum illius et flatum ad se trahet. Deficiet omnis caro simul, et homo in cinerem revertetur. Si audi quod dicitur, et ausculta vocem eloquii mei. Numquid qui non amat judicium, sanari potest: et quomodo tu eum, qui justus est, in tantum condemnas? Qui dicit regi, apostata: qui vocat duces impios. Qui non accipit personas principum: nec cognovit tyrannum, cum disceptaret contra paupemedia nocte turbabuntur populi, et pertransibunt, et auferent violentum absque manu. Oculi enim ejus super vias hominum, et omnes gressus eorum considerat. Non sunt tenebrae, et non est umbra mortis, ut abscondantur ibi qui operantur iniquitatem. Neque enim ultra in hominis potestate est, ut veniat ad Deum in judicium. Conteret multos innumerabiles, et sta
Abbreviated transcription (Latin):
geret in interitũ. sed uiuẽs
luceni uideret. Ecce hec oĩa
operatur deus trib uicib
tione: et illuminet luce
loquaris: responde michi:
lequere; Uolo enimi te ap¬
parcꝰ iustum. Qd si non
habes: audi mẽ. Tãce: et
romuitians itaq
heliu: ctiam hec lo¬
cutus est. Audite sapien¬
tes uerba mẽa: et cruditi
anscultate mẽ. Auris cĩ
uerba probat: et guttur
oscas gustu diuidicat. In¬
diciun eliganius nõbis:
et inter nos uideamus qͥd
sit melius. Quia dixit
iob iustus sumr: et deus
subuertit iudiciũ nc̃um.
In iudicando cnm me
mendaciũ est: uiolcuta
sagitta mea absq ullo
peccato. Quis est uir ut
est iob. qui bibit subsan¬
uationẽ quasi aquam:
qui graditur cũ oꝑantibz
iniquitatẽ. et ambulat
cum uiris inpiis: Dicit
emim. Non placebit uir
deo: etiam si cucurrerit
cum co. I dco uiri cordati
audite mẽ. Absit a deo
impictas: et ab omnipo¬
tete iniquitas. Opus
enui hom̃is reddet ei: et
iuxta uias singulorum

Expanded text:
geret in interitum, sed vivens geret in interitum, sed vivens lucem videret. Ecce, haec omnia operatur Deus tribus vicibutione, et illuminet lucemloquaris, responde mihi, loquere: volo enim, te apparere justum. Quod si non habes, aronuntians itaque Heliu etiam haec locutus est audite sapientes verba mea et eruditi auscultate me auris enim verba probat et guttur escas gustu diiudicat iudicium eligamus nobis et inter nos videamus quid sit melius quia dixit Iob iustus sum et Deus subvertit iudicium meum in iudicando enmendacium est: violenta sagitta mea absque ullo peccato. Quis est vir, ut est Job, qui bibit subsannationem quasi aquam, Qui graditur cum operantibus iniquitatem, et ambulat cum viris impiis? Dixit enim: Non placebit vir Deo, etiam si cucurrerit cum eo. Ideo, viri cordati, audite me, absit a Deo impietas, et ab Omnipotente iniquitas. Opus enim hominis reddet ei, et juxta vias singulorum
Abbreviated transcription (Latin):
uiroꝵ. et crudicus cos in¬
struit discipłmna: ut auer¬
tat hominẽ ab his que
facit. et liberet cum de su¬
pbia: crucus animiã ciꝰ
de corruptione. et uitam
illius ut nou transcat
in gładium. Increpat qͦ
ꝑ dõlorem ni loctulo: et
omnia ossa marcescere
facit. Ab omniabilis ei
fit in uita sua panis: et
aninie illuis cibus aute
desiderabilis. Tabescet ca¬
ro enis: et ossa que tecta
fucrant nudabuntur.
anima c̾ius: et uita illis
mortiferis ¶i fuerit ꝓ ds
co angelus loquens unũ
de simulib ut annũtiet
honũs cquitatẽ: misere¬
bitur enis et dicet᷑. libera
cum: ut non desceudat ĩ
corruptionem. Inueui:
ni quo ci ꝓpitier. Cosmy¬
ta est caro cuis a suppłiciis.
rcuertatur ad dies adole¬
scentie sue. Deprecabitur
deum: et placabilis ci erit:
et uidebit faciem cius in
iubilo: et reddet homini
iustitiam suã. Respiciet
et uere deliqui: et ut cram
dignus non recepi ib̾a¬
uit animã suant ne per¬

Expanded text:
virorum, et erudiens eos invirorum, et erudiens eos instruit disciplina. Ut avertat hominem ab his quae facit, et liberet eum de superbia: Eruens animam ejus a corruptione: et vitam illius, ut non transeat in gladium. Increpat quoque per dolorem in lectulo, et onnia ossa ejus marcescere facit. Abominabilis ei fit in vita sua panis, et animae illius cibus ante desiderabilis. Tabescet caro ejus; et ossa, quae recta fuerant, nudabuntur, anima ejus, et vita illius mortiferis. Si fuerit pro eo angelus loquens unum de similibus, ut annuntiet hominis aequitatem: miserebitur ejus, et dicet: Libera eum, ut non descendat in corruptionem. Inveni in quo ei propitier. Sta est caro ejus a suppliciis, revertatur ad dies adolescentiae suae. Deprecabitur Deum, et placabilis ei erit: et videbit faciem ejus in jubilo, et reddet homini justitiam suam. Respiciet et vere deliqui, et ut eram dignus, non recepi. Liberavit animam suam, ne per
Abbreviated transcription (Latin):
udi igitur iob clo¬
quia mea: et sermo¬
nes nieos ausculta. Ecce
aperin os nicũ: loquatur
lingna mea in fancibus
meis. Simplici corde nco
sermones mei: et scutcu¬
tiam meã labia mea pu¬
ram loquẽtur. Spiritus
dei fecit me: et spiraculũ
omimipotẽtis uinificauit
me. Si potes responde
michi: et aducrsũ faciem
mean consiste. E cce et
me sicut et te fecit deus: et
de codem luto ego quoq
non sit tibi grãnis. Dix¬
sti ergo in auribus meis:
et uoctui uerbor tuorum
andiui. Mundus sũ ego¬
et absq delicto et inma¬
culatus: et non ẽ iniqui¬
tas in me. Quia querelas
in me re perit: ideo arbit᷑¬
tus est me inuuicũ sibi.
posuit ni neruo pedes me¬
os: custodunt omnes se¬
nutas nicas. Hoc ẽ ergo
in quo non es iustificãtꝰ.
Respondebo tibi: quia ma¬
quod non ad omnia u̾ba
responderit tibi. S enel
loquitur deus: et secundo
idip̃mi non ripetit. Per sõ¬
niumi in uisione noct᷑ua:
quando irruit sopor suꝑ
homines et dormiunt in
lẽctulo: tunc aperit aures

Expanded text:
udi igitur Iob eloquia mea et omnes sermones meos ausculta ecce aperui os meum loquatur lingua mea in faucibus meis simplici corde meo sermones mei et sententiam labia mea puram loquentur spirDei fecit me, et spiraculum Omnipotentis vivificavit me. Si potes, responde mihi, et adversus faciem meam consiste. Ecce, et me sicut et te fecit Deus, et de eodem luto ego quoquenon sit tibi gravis, Dixisti ergo in auribus meis, et vocem verborum tuorum audivi: Mundus sum ego, absque delicto immaculatus, et non est iniquitas in me. Quia querelas in me reperit, ideo arbitratus est me inimicum sibi. Posuit in nervo pedes meos, custodivit omnes semitas meas. Hoc est ergo, in quo non es justificatus: respondebo tibi, quia maquod non ad omnia verba responderit tibi: Semel loquitur Deus, et secundo idipsum non repetit. Per somnium in visione nocturna, quando irruit sopor super homines, et dormiunt in lectulo. Tunc aperit aures
Abbreviated transcription (Latin):
no ꝓxum tui: ne qũ satiatus
oderit tẽ. Iaculum et gladius
et sagitta acuta: hono qui lo¬
quitur contra ꝓximum suũ
testimoniũ falsum. Dens pu¬
tridus. et pes lassus qui sperat
suꝑ infideli in die angustie. et
amuttit palium in die frigoris
Acetuuit ĩ intro: qui cantat
canura cordi pessimo. Si ent¬
bihere. Prunas enin cong̾¬
gabis suꝑ caput eius: et dũs
reddet tibi. Dentus aquilo
dissipat plimias: et facies tustis¬
D lingnã detrahentem, Melius ẽ
sedere in angulo domatis: ꝙͣ cũ
nulicre litigiosa et in domo
cõmu. Aqua frigida aune
sitienti: et mĩtius bonus de fra
longinqua sfous turbatus
peie et ueua cormipta: iustus

Expanded text:
mo proximi tui nequando satiatus mo proximi tui nequando satiatus oderit te iaculum et gladius et sagitta acuta homo qui loquitur contra proximum suum testimonium falsum dens putridus et pes lapsus qui sperat super infideli in die angustiae et amittit pallium in die frigoris acetum in nitro et qui cantat carmina cordi pessimo si esubibere: prunas enim congregabis super caput ejus, et Dominus reddet tibi. Ventus aquilo dissipat pluvias, et facies tristis linguam detrahentem. Melius est sedere in angulo domatis, quam cum muliere litigiosa, et in domo communi. Aqua frigida animae sitienti, et nuntius bonus de terra longinqua. Fons turbatus pede, et vena cor
Abbreviated transcription (Latin):
to: et egredictur uas purissi¬
nuuimi. Aufer impietatem de
thronus tus. Ne gloriosus
appartas corain rege: et in loco
mlagnoꝵ ne steteris. Meliuis
est nnũ ut dicatur tibi asceu¬
de huc: ꝙͣ ut humiliens corã
pͥncipe. Que uidernt ocule
tui ne ꝓferas in uirgio cito:
ne postea emendare nõ possis
cum dehonestaueris anucũ
tiumi. Causam tuã tracta
cun aurco tres. et secretime
extraunto ne reueles: ne forte ĩ¬
sultet tibi cuni audient: et exx¬
brare nõ cesset. Mala aurea in
lectis argenteis: qui lequitur
ũbum in tpre suo. In auris
aurea et margarita fulgens
qui arguit sapientẽ. et aurem
obedientem. Sicut frigus ui¬
ius in die messis: ita legatus
fidelis ei qui msit euuraĩaz
illius requiescere fãcit. Nubes
et uentus et pluiue lequentes:
uir glĩosus et ꝓmissa nõ com¬
plens. Patientia lemietur pͥu¬
ceps: et liugna mollis confrĩ¬
get duritiani. Mel inuemisti:
comede quod sufficit tibi: ne
forte satiatus enomas illuo.
Subtrahe pedeui tuum de do¬

Expanded text:
o, et egredietur vas purissimum. Aufer impietatem de thronus ejus. Ne gloriosus appareas coram rege, et in loco magnorum ne steteris. Melius est enim ut dicatur tibi: Ascende huc: quam ut humilieris coram principe. Quae viderunt oculi tui, ne proferas in jurgio cito: ne postearis amicum tuum: Causam tuam tracta cum amico tuo, et secretum extraneo ne reveles: Ne forte insultet tibi cum audierit, et exprobrare non cesset. Mala aurea in lectis argenteis, qui loquitur verbum in tempore suo. Inauris aurea, et margaritum fulgens, qui arguit sapientem, et aurem obedientem. Sicut frigus nivis in die messis, ita legatus fidelis ei, qui misit eum, animam ipsius requiescere facit. Nubes, et ventus, et pluviae non sequentes: vir gloriosus, et promissa non complens. Patientia lenietur princeps, et lingua mollis confringet duritiam. Mel invenisti, comede quod sufficit tibi, ne forte saturatus evomas illud subtrahe pedem tuum de do
Abbreviated transcription (Latin):
ment in mãlum. Cuni-
seciderit iimicus tuus ne gau¬
denis, et in numa eius ne exul¬
tet cor tineur: ne forte uideat
dũs et displiceat ei. etauferat
ab eo irant siam. Ne conter¬
das cum pessimis nec enuile¬
ris imptosͥ qm̃ nõ habent fu¬
turoꝵ spent mali: et lucerna
impioꝵ extingnetur. Time

Expanded text:
ruent in malum cum ruent in malum cum ceciderit inimicus tuus ne gaudeas et in ruina eius ne exultet cor tuum ne forte videat Dominus et disab eo iram suam. Ne contendas cum pessimis, nec aemuleris impios, quoniam non habent futurorum spem mali, et lucerna impiorum exstinguetur, ne
Abbreviated transcription (Latin):
turcellaria: et erit uniuersa
substantia pretiosa et puidir¬
riita. Uir sapieus et fortis est.
et uir doctus robustus et nãli¬
dus; quia cunt dispositione
initur bellum: et ent salus
ubi ntulta consilia st̃. Excel¬
sa stulto sapieitia: in porta
nõ aꝑiet es sintm. Qui cogi¬
tat mala facere: stultus uoca¬
bitur. Cogitatio stulti peccatũ
est: ct abhomimatio hominũ
detractor. Si desꝑaueris las¬
sus in die angustie: inmi¬
nuetur fortitudo tua. Eme
ees qui ducuntur ad mortẽ.
et qui trahuntur ad intentũ.
libart ne cesses. Si dixeris ui¬
res non suppetunt: qui iuspector
est cordis ipe ĩtelligͭ. et seruato¬
remt auime tue nichil fallit:
reddetq homini scõm oꝑa sua.
num est. et faitiuit dulcissi¬
mum guttum tuo: sic et doctit¬
la sapientie amine tũe. qmͣ
et spes tua nõ ꝑibit. Ne ĩsidiers
⁊ q̃ras ĩpietate ĩ domo ĩti: neq
uastes reqͥem eiꝰ. Septies ẽi cadet
iꝰtꝰ et surget: impii autem cor¬

Expanded text:
tur cellaria universa tur cellaria universa substantia pretiosa et pulcherrima vir sapiens et fortis est et vir doctus robustus et validus quia cum dispositione initur bellum et erit salus ubi multa consilia sunt excelsa stulto sapientia in porta non aperiet os suum qui cogitat malefacere stultus vocabitur cogitatio stulti peccatum est et abominatio hominum detractor si desperaveris lassus in die angustiae inminuetur fortitudo tua erue eos qui ducuntur ad mortem et qui trahuntur ad interitum liberare ne cesses. si dixeris: uires non suppetunt : qui inspector est cordis ipse intellegit, et seruatorem animae tuae nihil fallit, reddetque homini iuxta opera sua. num est, et favum dulcissimum gutturi tuo. Sic et doctrina sapientiae animae tuae: quam et spes tua non peribit. Ne insidieris, et quaeras impietatem in domo iusti neque vastes requiem eius septies enim cadet iustus et resurget impii autem cor
Abbreviated transcription (Latin):
tui uias meas custodiant.
stouet em̃ ꝓfunida est mẽre¬
tui: et putens angustus alre¬
na. Iinsidratur inuias quasi
latro: et ques incantos uiderit
interficiet. Cui ue cuins prĩ
ne. cui rixe. cui foiete. cui sine
causa nulnia: cui suffusio eclõ¬
rums Nonne his qui morau¬
tur iuuino: et student calicibz
epotaudisꝰ. Ne intuearis ui¬
num quando flauescit: cum
splenduerit in uitro color eiꝰ
Ingreditur blande: sod in no¬
uissimo mordebit ut coluber
it sicut regulus uenena dif¬
fiudet. Oculi tui uidebunt ex¬
trancas: et cor tuum loquetꝰ
ꝑusa. Et eus sicut doruuens
in medro mariꝰ et quasi sopi¬
tus guberator amisso clauo:
et dices. Derbauerunt mẽ: sz
nõ dolue: traxenit me: seo ẽ
non sensi. Quardo en gilã¬
bo: et mrsus uina reꝑiam¬
enuileris uiros i alos.
ne desides c̃e cum eis: quia
rapinas ureditatur mens eo¬
niui: et fraudes labia eoꝵ loq¬
uũtur. Sapientia edificabi¬
tur domus: et prudentia robo¬
rabititz In doctina replebũ¬

Expanded text:
meas custodiant. Fovea enim profunda est meretrix, et puteus angustus, aliena. Insidiatur in via quasi latro, et quos incautos viderit, interficiet, Cui vae? cujus patri vae? cui rixae? cui foveae? cui sine causa vulnera? cui suffusio oculorum? Nonne his qui commorantur in vino, et student calicibus epotandis? Ne intuearis vinum quando flavescit, cum splenduerit in vitro color ejus. ingreditur blande sed in novissimo mordebit ut coluber et sicut regulus venena diffundet oculi tui videbunt extraneas et cor tuum loquetur perversa et eris sicut dormiens in medio mari et quasi sopitus gubernator amisso clavo et dices verberaverunt me sed non dolui traxerunt me et ego non sensi quando evigilabo et rursum vina reppemuleris viros malos nec desideres esse cum eis quia rapinas meditatur mens eorum et fraudes labia eorum loquuntur sapientia aedificabitur domus et prudentia roborabitur in doctrina replebun
Abbreviated transcription (Latin):
b insipientiũ ne loquars:
quia despiciẽt doctrinã elcqͥn
tũi. Ne attingas t̾minos par¬
uuloꝵ: et agrum pupilloꝵ
ne introeas. Propinquus
emi eoꝵ fortis est: etipse i¬
dicabit cõtra te causã illoꝵ.
Ingrediatur ad doctimam
cor timum: et aures tut adu

Expanded text:
 insipientium ne loquaris: quia despicient doctrinam eloquii tui. Ne attingas terminos parvulorum: et agrum pupillorum ne introeas. Propinquus enim illorum fortis est: et ipse judicabit contra te causam illorum. Ingrediatur ad doctrinam cor tuum
Abbreviated transcription (Latin):
uni. Peragrm homunis
pigri transũtiꝰ it ꝑ uineant
uiri stulti. et ecce totum reple¬
uerant urtice: et oꝑuerant su¬
perficiem eins sp̃me: et mace¬
na lap: duni destructa erat,
Quod cum uidissem posu
in corde meo: et exemplo di
dici disciplinã. Usq quo pi¬
ger dormus; usqz quo de som
dormies: modicũ dorutabis:
pauxillum maiis conseres
ut quiescas: et ueniet quasi
tursor egestas tua: et meudi¬
citas quasi uir anuatus.¬

Expanded text:
minis pigri transiui et per uineam uiri stulti: et ecce totum repleuerant urticae, operuerant superficiem eius spinae, et maceria lapidum destructa erat. quod cum uidissem, posui in corddici disciplinam . Usquequo piger dormis, usquequo de somno dormies, modicum dormitabis, pauxillum manus conseres ut quiescas, et veniet quasi cursor egestas tua, et mendicitas tua quasi vir armatus
Abbreviated transcription (Latin):
et aĩam eius de inferno libã¬
bis.ilt mi si sapiens fue¬
rit animis tuns gaudebit
tecu cor meui: et exulta¬
bunt renes mei cum locuta
fuerint recta labia tua Nõ
enuletur cor tuun pctores:
sed in tunore diñ esto totadie:
quia habebis speni in nouis¬
simio. et p̾stolatio tua non
anferetur. An di fili mi et esto
sapiens: et dirige in uia am¬
nrum tingmi. Noli esse in cõui-¬
uiy potatorũnec in comessa¬
tionibz eoꝵ qui sarices ad ue¬
sceudumi cõfem̃t᷑ quia uasar¬
tes potibz et dantes simbola

Expanded text:
de inferno liberabis. Fili mi, si sapiens fuerit animus tuus, gaudebit tecum cor meum: Et exsultabunt renes mei, cum locuta fuerint rectum labia tua. Non aemuletur cor tuum peccatores: sed in timore Domini esto tota die: Quia habebis spem in novissimo, et praestolatio tua non auferetur. Audi, fili mi, et esto sapiens: et dirige in via animum tuum. Noli esse in conviviis potatorum, nec in comessationibus eorum, qui carnes ad vescendum conferunt: Quia vacantes
Abbreviated transcription (Latin):
iuiquid mare sũ ego
aut cetus: quia circunde¬
disti me cartere: Si dixo
consolabitur me lectulus
meus: et relenabor loqͤns
mecũ in stratu meo̾ fre¬
bis me per sõmuia: et per
uisiones horrore concu¬
ties. Quamobrem cleg.
suspendiũ anima mc̃a:
et mortẽ ossa mea. Desꝑã¬
ui: nequaꝙͣ ultra iant
uiuant. Parce michi.

Expanded text:
Numquid mare sum ego, Numquid mare sum ego, aut cetus, quia circumdedisti me carcere? Si dixero: Consolabitur me lectulus meus, et relevabor loquens mecum in stratu meo; terrebis me per somnia, et per visiones horrore concuties. Quamobrem elegit suspendium anima mea, et mortem ossa mea. Desperavi, nequaquam ultra jam vivam. Parc
Abbreviated transcription (Latin):
uita homnis super
terrani: et sicut dies mercẽ¬
uarii dies eius. Sic̃ ceruus
desiderat umbram: et sic̃
mercennariꝰ prestolatur
finẽ operis sui:: sic et ego
habui menses uacuos: et
notes laboriosas enumera¬
ni michi. Si dormiero di¬
co qũ consiirga. et rursũ
expectabo uesperaur: et reple¬
bor doloribus usoz adtene¬
bras. Induta c̃ caro mea pu¬
tredine. et sordib pulucris.
Cutis mea aruit et cõtrac¬
ta est. Dies mei uelocius
transierũt ꝙͣ atexente tela
succiditur: et consumpti
sunt absq ulla spẽ. Me¬
mento quia uentus ẽ uita
mea̾ et non reuertetur ocłs
meus ut uideat bona: nec
aspiciet me uisus hõnũs.
Oculi tui in mẽ: et nõ sub
. sistam. Sicut consumt
nubes et ꝑtransit: sic qui
descenderit ad inferos non
ascendet: nec reuertetur ul¬
tra in domũ suã: neq co¬
gnoscet eum amplius lo¬
tus eius. Quappter et ego
non parcam ori nico: lo¬
quar in tribulatione sp̃ũs
nici. conftibulabor cum a¬
maritudĩe anime mẽc.

Expanded text:
vita hominis super terram et sicut dies mercennarii dies eius sicut servus desiderat umbram et sicut mercennarius praestolatur finem operis sui sic et ego habui menses vacuos et noctes laboriosas enumeravi mihi si dormiero dico quando consurgam et rursum expectabo vesperam et replebor doloribus usque ad tenebras induta est caro mea putredine et sordibus pulveris cutis mea aruit et contracta est dies mei velocius transierunt quam a texente tela succiditur et consumpti sunt absque ulla spe memento quia ventus est vita mea et non revertetur oculus meus ut videat bona nec aspiciet me visus hominis oculi tui in me et non subsistam. Sicut consumitur nubes, et pertransit; sic qui descenderit ad inferos, non ascendet, nec revertetur ultra in domum suam; neque cognoscet eum amplius locus ejus. Quapropter et ego non parcam ori meo: loquar in tribulatione spiritus mei. Confabulabor cum amaritudine animae meae.
Abbreviated transcription (Latin):
ignorabit anima mẽa:
ct tedebit me uite mẽe
Dnum est quod locutus
pium ip̃e consimuit. Si
flagellat occidat sc̃mel:
et nou de peuis innocẽ¬
tum rideat. Terra data ẽ
si non ille est quis ergo ẽ:
Dies mei uelociores fu er̃t
cursore: fugerunt et nõ
uiderunt bomi. ꝑtran¬
sierunt quasi nanes po

Expanded text:
ignorabit anima mea ignorabit anima mea et taedebit me vitae meae unum est quod locutus pium ipse consumit. Si flagellat, occidat semel, et non de poenis innocenum rideat. Terra data estsi non ille est, quis ergo est? Dies mei velociores fuerunt cursore: fugerunt, et non viderunt bonum. Pertransierunt qua
Abbreviated transcription (Latin):
prccipit soli et non orit᷑:
et stellas claudit qͣi sub
siguaculo. Qui extendit
celos solus: et graditur
suꝑ fluctus maris. Qui
facit arcturũ et oriona.
et hyadas: et intcriora
austri. Qui facit mag̾.
et incomprchensibiliã:
et mrabilia quoꝵ non
est numerus. Si uene
ut ad nie non uidebo: si
abierit non intelligant
cum. Si repente nttrro
et sub quo curuautur qͥ
deam cr. et loquar uerbis
etiam si habucco quip¬
piani iustũ nõ responde¬
bo: s nicum iudicem de¬
precabor. Et cunt muo¬
cantẽ exaudicrit me: nõ
credo quod audierit uocẽ
mẽam. Inturbine enini
conteret me: et multipli¬
cabit uuluera mea ctiã
sine causa. Non concedit
requiescere sp̃m ncum:
et implet me amaritu¬
dinib. Si fortitudo q̃ri¬
tur robustissinus est:
si cquitas indicii. nemo
pro me testĩoniũ audet¬
dicere. Si iustificare me
uoluero: os meũ con dẽ¬
nabit me. Et si inuocẽ¬
tem ostendero: prauum
me compbabit. Etiam
si simplex fucro: hoc ip̃m

Expanded text:
praecipit soli et non oritur praecipit soli et non oritur et stellas claudit quasi sub signaculo qui extendit caelos solus et graditur super fluctus maris qui facit Arcturum et Oriona et Hyadas et interiora austri qui facit magna et inconprehensibilia et mirabilia quorum non est numerus si venerit ad me, non videbo: si abierit, non intelligam eum. Si repente interroet sub quo curvantur  Adeam ei, et loquar verbis etiam si habuero quidpiam justum, non respondebo, sed meum judicem deprecabor; et cum invocantem exaudierit me, non credo quod audierit  meam in turbine enim conteret me et multiplicabit vulnera mea etiam sine causa non concedit requiescere spiritum meum et implet me amaritudinibus si fortitudo quaeritur robustissimus est si aequitas iudicii nemo pro me audet testimonium dicere si iustificare me voluero os meum condemnabit me si innocentem ostendere pravum me conprobabit etiam si simplex fuero hoc ipsum
Abbreviated transcription (Latin):
bit uecordia sua: et sicut
tela arancarum fiducia
cius. Innitetur super do¬
mum suam et non sta¬
bit: fulciet eam et nou
consurget. Humẽtus ui¬
detur auteꝙͣ ueniat sol-
et in ortu suo germen ciꝰ
cõmorabi tur. Si absor
buerit eum de loco suo. ne¬
gabit cum et dicet non
noui te. Hec est enim le¬
titia uie cius: ut rursum
de terra alii gerimentur
Deus non proiciet simpli¬
ccur: nec porriget manũ
malignis: doncc implea¬
tur os tuum risir: et labia
tua nibilo. Qui oderiuit
te indueutur confusione.
it tabernaculũ impiorũ
non subsistet Cꝰ urii.¬
¶ respondeus iob. ait.
Dre scio quod ita sit: et
quod non iustificctur ho¬
no compositus deo. Si
uoluerit contendere cumi
conon poterit respondere¬
ci unum pro mille. Sa¬
piens corde c̃ et fortis rõ¬
bore. Quis restitit ci: et
pacem habuit: Qui trãs¬
tulit montes: et nescier̃t
hi quos subuertit ĩ furo¬
re suo. Qui cõmouet ter¬
rani de loco suo: et colum¬
ne cuis concutĩtur. Qui

Expanded text:
bit vecordia sua, et sicut bit vecordia sua, et sicut tela aranearum fiducia ejus. Innitetur super domum suam, et non stabit: fulciet eam, et non consurget: Humectus videtur antequam veniat sol, et in ortu suo germen ejuscommorabitur. Si absobuerit eum de loco suo negabit eum et dicet non novi te haec est enim laetitia viae eius ut rursum de terra alii germinentur Deus non proiciet simplicem nec porriget manum malignis donec impleatur risu os tuum et labia tua iubilo qui oderte induentur confusione et tabernaculum impiorum non subsistet et respondens Iob ait vere scio quod ita sit et quod non iustificetur homo conpositus Deo si voluerit contendere cum eo non poterit ei respondere unum pro mille sapiens corde est et fortis robore quis restitit ei et pacem habuit qui transtulit montes et nescierunt hii quos subvertit in furore suo qui commovet terram de loco suo et columnae eius concutiuntur qui
Abbreviated transcription (Latin):
spondens aũt baldad sui¬
tes: dixit. Usq quo loq̃ris
talia: et spiritus multi¬
plox sermonis oris tiu:
Nunquid deus supplan¬
tat indicium: aut om̃i¬
potcus subũtit qd̃ iustũ ẽ:
Etiam si filii tui peccaue¬
runt ei. ⁊ dimisit cos in
mami iniquitati suc:
tu tanic̃ si diluculo con¬
surrexcris ad deuni: et oĩ¬
potentem fucris depreca¬
tus: si mundus et rectus
incesscris. statini cuigi¬
labit adte et pacatum
reddet habitaculũ iusti¬
tic tucͥuitantũ ut priora
tua fucrint parua: et no¬
uissima tua multiplicẽ¬
tur nimis. Int̾ro ga cm̃
geucrationeni pristinã.
et diligenter inuestiga
patrum memoriam. He¬
sterui quippe sumus: et
ignoramus qm̃i sicut
umbra dies nostri sunt
suꝑ terrã: et ipsi docebũt
te. Loquentur tibi: et de
corde suo proferent eloo a
Nunquid uirere potest
lcytpus absq humore:
aut crescet biblus sine
ante ommes herbas articit.
Sic uic omniũ qͥ obluui¬
scuntur deuni: Et speshypo¬
crite peribit. Non ci place¬

Expanded text:
spondens autem Baldad Suites, dixit: Usquequo loqueris talia, et spiritus multiplex sermonis oris tui? Numquid Deus supplantat judicium? et omnipotens subvertit quod justum est? Etiamsi filii tui peccaverunt ei, et dimanu iniquitatis suae: Tu tamen si diluculo consurrexeris ad Deum, et Omnipotentem fueris deprecatus: Si mundus et rectus incesseris, statim evigilabit ad te, et pacatum reddet habitaculum justitiae tuae: Intantum, ut priora tua fuerint parva, et novissima tua multiplicentur nimis. Interroga enim generationem pristinam, et diligenter investiga patrum memoriam: hesterni quippe sumus, et ignoramus quoniam sicut umbra dies nostri sunt super terram. Et ipsi docebunt te: loquentur tibi, et de corde suo proferent eloquia. Numquid virere potest scirpus absque humore? aut crescere biblus sine ante omnes herbas arescit: Sic viae omnium qui obliviscuntur Deum, et spes hypocritae peribit: Non ei place
Abbreviated transcription (Latin):
diosis uel a maledi cis
lectoribus non debeo rep̃¬
hendi: Habeant qui uo¬
lunt ueteres libros uel in
membranis purpurcis
auro argentoq descͥptos :
uel initialibus ut uulgo
aiunt litteris onera ma¬
gis exarata ꝙͣ cõdices: dũ¬
modo michi meisq per¬
mittant pauꝑes habere
chedulas: et nou tam

Expanded text:
diosis, vel a malignis diosis, vel a malignis lectoribus non debeo reprobari? Habeant qui volunt veteres libros, vel in membranis purpureis auro argentoque descriptos, vel uncialibus, ut vulgo aiunt, litteris, onera magis exarata, quam codices: dummodo mihi, meisque permittant pauperes habere schedulas, et non tam
Abbreviated transcription (Latin):
comprehendi: legat phi¬
lonemͥ iõsephumͥ origẽ¬
riensem: et cor testimo¬
no me uerum dixisse cõ¬
probabit. Audiant qua¬
ꝓpter canes mei. idcirco
me in hoc uolumine la¬
interpretationẽ reprehen¬
derem: sed ut ca que ĩ ula
aut obscura sunt aut
omissa. aut certe scͥptoꝵ
uitio deprauãtaͬ manife¬
stiora nostra interpreta
mus: et in latinũ pene ab
ipsis cunabulis inter grã¬
maticos. et oratores atq
philosophos: detriti sumꝰ.
Quod si apud grecos post
septuaginta editionem
iam xp̃i euangelio corus¬
cante. iudeus aquila sỹn¬
machus. et theodetion iu¬
daizantes heretici sunt re-¬
perti. qui multa misteria
saluatoris subdola inter¬
pretatione celarunt. et ta¬
apud ecclesias et expla¬
nantur ab ecclesiasticis
anus. de parentibz xp̃ia¬
nis natus. et uexillum
crucis nn mea fronte por¬
tans cuius studiũ fuit
omissa repetere: depraua¬
ta corrigere. et sacramẽta
ecclesic p̾uro ac fideli ape¬
rire sermone;uel a fasti¬

Expanded text:
comprehendi, legat Phicomprehendi, legat Philonem, Josephum, Origeusebium, et eorum testimonio me verum dicere comprobabit. Audiant quapropter canes mei, idcirco me in hoc volumine lainterpretationem antiquam reprehenderem, sed ut ea, quae in illa aut obscura sunt, aut omissa, aut certe scriptorum vitio depravata, manifestiora nostra interpretatmus, et in Latino pene ab ipsis incunabulis inter grammaticos et rhetores et philosophos detriti sumus. Quod si apud Graecos, post Septuaginta editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judaeus Aquila, Symmachus, et Theodotio, judaizantes haeretici, sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris subdola interpretatione celarunt, et taapud Ecclesias, et explanantur ab ecclesiasticis anus, de parentibus Christianis natus, et vexillum crucis in mea fronte portans, cujus studium fuit omissa repetere, depravata corrigere, et sacramenta Ecclesiae puro ac fideli aperire sermone, vel a fasti
Abbreviated transcription (Latin):
cipio autẽ uoluminis
usq ad uerba iob: apud
hebrcos prosaica oratio
est. Porro a uerbis iob ĩ
quib ait. percat dies
in qua natus sum. et
nox in qua dictum est
conceptus est hõmoͬ. os
ad eum locum ubi ante
finem uoluminis scrip¬
tum est: idcirco ipse me
reprchendo: et ago peni¬
tentiam in fauilla et et¬
nere: hexametri uersus sũt
dactylo spondeoq currẽ¬
tes: et propter linguei¬
dioma crebro recipientes.
et alios pedes. non eard̃
syllabarumt: sed eoruindẽ
tempoꝵ. Interdiu quon
rithinus ip̃e dulcis et
sinulus fertur numeris
lege solutis: quod metri¬
ci magisꝙͣ simplex lector
intelligunt. A supradic¬
to autẽm uersu usq ad
finem libri: paruũ coma
quod remanet:prosaica
oratione contẽxitur. Qd
sicui uidetur incredulũ
metra scilicet eẽ apd bebreos
et in morem nostri flac¬
ci. greciq pindari. et al¬
cei. et sapho: uel psalteri¬
umi᷑: uel lamentationes
iheremie: uel omnia fer¬
me scripturarũ cantica

Expanded text:
cipio itaque voluminis, cipio itaque voluminis, usque ad verba Job, apud Hebraeos prosa oratio est. Porro a verbis Job, in quibus ait, Pereat dies, in qua natus sum, et nox, in qua dictum est, conceptus est homo, usque ad eum locum, ubi ante finem voluminis scriptum est: Idcirco ipse me reprehendo, et ago poenitentiam in favilla et cinere: hexametri versus sunt, dactylo spondaeoque currentes: et propter linguae idioma, crebro recipientes et alios pedes, non earumdem syllabarum, sed eorumdem temporum. Interdum quoque rhythmus ipse dulcis et tinnulus fertur numeris lege metri solutis: quod metrici magis, quam simplex lector intelligunt. A supradicto autem versu usque ad fidem libri, parvum comma quod remanet, prosa oratione contexitur. Quod si cui videtur incredulum, metra scilicet esse apud Hebraeos, et in morem nostri Flacci, Graecique Pindari, et Alcaei, et Sappho, vel Psalterium, vel Lamentationes Jeremiae, vel omnia ferme Scripturarum cantica
Abbreviated transcription (Latin):
eam translationẽ quã
sub asteriscis et obelis
nuꝑ edidimus. septingẽ¬
ti termne aut octingenti
uecsus desunt᷑. quib de¬
curtatus et laceratus cor¬
rosusq liber: feditatem
sui publice legentibus
prẽbeat. Hec aũt trans¬
latio nullum de uetcrib
sequitur intẽipretẽ: sed
ex ip̃o hebraico arabico¬
ꝙ sermõne: et int̾dum
syro: nũc uerba: nunt
sensus: nunc simł utru¬
q resonãbit. Obliquꝰ cĩ
etiam apud hebreos totꝰ
liber fertur et lubricus
et quod grece rhetores uo¬
dumq aliud loquitur
aliud agit. Ut si uelis
anguillam aut mure¬
nam strictis tenere mã¬
nib: qͣnto fortius pres¬
seris tanto citius elabi¬
tur. Qdemini me obin¬
telligentiã huius uolu¬
minis. lodeũ quendã
preceptorẽ qui apud he¬
breos primus haberi pu¬
tabãtur: non paruis re¬
demisse niminis: cuiꝰ
doctrina. an aliquid pro¬
fecerim. nescio. Hoc unũ
scio: non potuisse me
intecpretati: nisi quod
ante intellẽxeram. Ap̾n¬

Expanded text:
eam translationem, quam eam translationem, quam sub asteriscis et obelis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt; ut decurtatus et laceratus corrosusque liber, foeditatem sui publice legentibus praebeat. Haec autem translatio nullum de veteribus sequitur interpretem; sed ex ipso Hebraico, Arabicoque sermone, et interdum Syro, nunc verba, nunc sensus, nunc simul utrumque resonabit. Obliquus enim etiam apud Hebraeos totus liber fertur et lubricus: et quod Graece rhetores vodumque aliud loquitur, aliud agit: ut si velis anguillam aut muraenulam strictis tenere manibus, quanto fortius presseris, tanto citius elabitur. Memini me ob intelligentiam hujus voluminis, Lyddaeum quemdam praeceptorem, qui apud Hebraeos primus haberi putabatur, non parvis redemisse nummis: cujus doctrina an aliquid profecerim, nescio: hoc unum scio, non potuisse me interpretari, nisi quod ante intellexeram. A prin
Abbreviated transcription (Latin):
ogor ꝑ singlos
scripture diui¬
ne libros. ad¬
uersariorum
respondere maledictis:
qui intecpretatõnẽ incã
reprehensionẽ septuagĩ¬
ta interpretũ criminant
quasi non et apud grecos
aquila sỹmachus et theo¬
detion uel u̾bum ex u̾bo.
uel sensum ex sensu. uel cr
uiroq cõmixtũ et medic
temꝑatum genus trans
lationis expresserint: et
omnia ueteris instrum̃ti
uolumina origenes obe¬
lis asteriscis qz distĩxe¬
nit: quos uel addites. l
de theodotione sũptos tnis¬
lationi antique insẽruit.
probans defuisse quod ad¬
ditum cst. Discant igit.
obtrectatores nci reciꝑe
in toto quod in partib
susceꝑunt: aut interpre¬
tationem meam cum
asteriscis suis rãdere. Neq
cuim fieri põtest: ut qͦs
plura intermisisse cõspẽ¬
rerint: non cosdem ctiã
inquibdã crrasse fateã¬
tur. Prccipuc in iob. cui
si ca que sub asterissis ad¬
dita sunt subtraxcris:
pars maxima uolum̃s
detruncabitur: et hoc dũ¬
taxat apud gretos. Cete¬
rum apudlatinos ante

Expanded text:
ogor per singulos Scripturae diviae libros, adversariorum respondere maledictis, qui interpretationem meam, reprehensionem Septuaginta interpretum criminantur: quasi non et apud Graecos Aquila, Symmachus et Theodotion vel verbum e verbo, vel sensum e sensu, vel ex utroque commixtum et medie temlationis expresserint: et omnia veteris Instrumenti volumina Origenes obelis asteriscisque distinxerit, quos vel additos, vel de Theodotione sumptos, translationi antiquae inseruit, probans defuisse quod additum est. Discant igitur obtrectatores mei recipere in toto, quod in partibus susceperunt, aut interpretationem meam cum asteriscis suis radere. Neque enim fieri potest, ut quos plura intermisisse perspexerint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur, praecipue in Job: cui si ea quae sub asteriscis addita sunt, subtraxeris, pars maxima voluminis detruncabitur: et hoc dumtaxat apud Graecos. Caeterum apud Latinos, ante
Abbreviated transcription (Latin):
tũ. Nõ obliuiscaris amici tui
ĩ aĩo tuo: et ñ ĩmeõrsis illr
ĩoꝑib tuis. Noli ꝯsiliari cũ
ipso. Aconsiliario ẜua ala
niã. Prius scito q̃ sit illius.
nccessitas: ⁊ qd ip̃e in aĩo
suo cogitabit: ne forte mit

Expanded text:
tum non obliviscaris amici tui in animo tuo et non inmemor sis illius in operibus tuis noli consiliari cum ipso a consiliario serva animam tuam prius scito quae sit illius necessitas et ipse enim animo suo cogitabit ne for
Abbreviated transcription (Latin):
onora medicũ ꝓpt̾.
necessitãtẽ: etenim
illum crcauit altissimꝰ.
dela: et a rege accipict do¬
nationẽ. Disciplĩa medi¬
ci exaltabit capͭ ipsius:
et in cõspectu magnatoꝵ
collaudabit᷑. Altissimus
creauit de terra medicinã.
ct uir prudẽs nõ abhorre¬
bit illã. Nonne aligno
indulcata est aqua amã¬
ra: ad agnitionc̃ hõmi
uirtus illoꝵ: et dedit ho¬
minib sc̃iam altissimus
honorari ĩ mirabilib sic.
In his curans mitigabit
dolorem: et unguentariꝰ
facict piginc̃tã suauitã¬
tis⁊et unctiones confici¬
et sanitatis: et non con¬
sũmabutur oꝑa cus. Par
cuim dci: super faciẽ terre
Dili in tua infirmitate
dum et ip̃e curabit te. Au̾¬
te a delicto. et dirige man.
et abomĩi delicto mũda cor
tũ.Da suauitatẽ et mc̃o¬
riam similaginis: et ĩpĩ¬
qua oblationẽ: et da locũ
medico. Etemm illum
a tẽ:qr oꝑa eius sunt
necessaria. Est enim tp̃s.¬
qñ in manus coꝵ ĩcur-¬
ras. Ip̃i uero deun depre g¬

Expanded text:
Honora medicum propter necessitatem; etenim illum creavit Altissimus. dela, et a rege accipiet donationem. Disciplina medici exaltabit caput ipsius, et in conspectu magnatorum collaudabitur. Altissimus creavit de terra medicinam, et vir prudens non abhorrebit illam. Nonne a ligno indulcata est aqua amara? Ad agnitionem hominum virtus illius, et dedit homini scientiam Altissimus, honorari in mirabilibus suis. In his curans mitigavit dolorem et unguentarius facit pigmentum suavitatis et unctiones conficiet suavitatis et non consummabuntur opera eius pax enim Dei super faciem terrae fili in tua infirmitate num et ipse curabit te averte a delicto et dirige manus et ab omni delicto munda cor tuum da suavitatem et memoriam similaginis et inpingua oblationem et da locum medico etenim illum a te, quoniam opera eius sunt necessaria. est enim quando in manus illorum incurras: ipsi uero dominum depre
Abbreviated transcription (Latin):
ui produc lacrimas: et
qͣi dira passus incipe plo¬
rare: et scd̃m iudicium
contege corpus illius
et nõ despicies scpulturã
cius. Propt̾ delaturai¬
aũt anare ferluctũ illiꝰ
una die et cõsolarc ꝓpt
tristitiã: et fac luctun
scd̃m mcritũ ci. uno die
uel duob ꝓpt detractõne
Atristitia cĩ festĩat mors
et cooperiet uirtute: et tri¬
sticia cordis flectit ccruicẽ.

Expanded text:
um produc lacrymas, et quasi dira passus incipe plorare. Et secundum judicium contege corpus illius, et non despicias sepulturam illius. Propter delaturam amare fer luctum illius una die, et consolare propter tristitiam; et fac luctum secundum meritum ejus uno die vel duobus, propter detractionem. A tristitia enim festinat mors, et cooperiet virtutem, et tristitia cordis flectet cervicem.
Abbreviated transcription (Latin):
Noncĩdata et illi a dño
gr̃a: om̃i enim sapĩa de¬
fraudatus ẽ. Est sapit̃s
aĩc sue sãpiẽs: et fructus
sensus illius laudablis.
Dir sapiẽs plebẽ suam
crudit: et fructus sensus
illiꝰ fideles sunt. Tir sa¬
pic̃s implebitur bñdictõ¬
ne: et uidẽtes illũ laudẽ¬
bũt. Uita uiri ĩ numcro¬

Expanded text:
 illi a Domino gratia omni enim sapientia defraudatus est est sapiens animae suae sapiens et fructus sensus illius laudabilis vir sapiens plebem suam erudit et fructus sensus eius fideles sunt vir sapiens implebitur benedictione et videntes illum laudabu
Abbreviated transcription (Latin):
contingunt cibum fere; et
cor in ser satum u̾ba mend̾̃a¬
cii. Cor prauum dabit tusti¬
tiam: et homo ꝑitus resistet
illi. Omnem m altuliuet ex¬
cipiet nuluer: et est filia me¬
lior filia. Species muuier
ex hila atfacien uiri sũr: et
lux onnue concupilcentiam
Si est luigi suiationis. et
num. Qui possidet muil er̃e¬
bonau iu choat possessiois:
ad utorum scoñe illum est.
it columna ut requies. Lbi
non est lepes dirpietur pos¬
sessio: et ube nou est mu lier
ingemiscit egens. Cui creoit
qui non habet indum e Et defie¬
stens ubicẽ qz obscurauent:
quasi succinctus latio exili¬
ens de ciuitate in ciuitãtem¬
me is amicus dicit.
Et tgo amicitiam copulaui
led est amicus solo nomine
auu̾as. Nomme tustitia i¬
est usqz ad mortem: Sedalis
aũt et ani ces: ad inemi ciłĩã
comũtentur O p̾simptio
neq islima: unde creataes
cooꝑire ardant malitiau
it ul. sitatem illius; Sodał
amico cõiocũdat᷑. in oblectatãr

Expanded text:
contingit cibum ferae et contingit cibum ferae et cor sensatum verba mendacia cor pravum dabit tristitiam et homo peritus resistet illi omnem masculum excipiet mulier et est filia melior filiae species mulieris exhilarat faciem viri sui et super omnem concupiscentiamsi est lingua curationis et mnum qui possidet mulierem inchoat possessionem adiutorium contra illum est et columna ut requies ubi non est sepis diripietur possessio et ubi non est mulier gemescit egens cui credit qui non habet nidum et deflectens ubicumque obscuraverit quasi succinctus latro exiliens de civitate in civitatemnis amicus dicet et ego amicitiam copulavi sed est amicus solo nomine amicus nonne tristitia inest usque ad mortem sodalis autem et amicus ad inimicitiam convertentur o praesumptio nequissima unde creata es cooperire aridam malitiam et dolositatem illius sodalis amico coniucundatur in oblectatione