comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Purgatio e cum factum quidem conceditur sed culparemou&ur haec
partes hab& tres in prudentiam ca sum necessitatem¬
S Deprecatio e cum& pecasse & consulto peccassereus confit&ur
& ta menutignoscaturpostulat quod genusperraropotestaccedere
Ocriptum & uoluntas ẽ quando uerba ips auidentur cumsententia
scribtoris dissidere
Degis contrariae status ẽ quando interseduael ege saut plures
dis crepare uidentur
Ambiguita sẽ cum id quod scribtumẽ duas aut plures ressigni¬
ficare uid&ur¬
A Collectio ẽ quae ratiocinatio nuncupatur quando ex eo quod scrib¬
tum est aliud quoq: quod non est scriptum inuenitur
Definitio legalis ẽ cumuis uerbi quasi definitiua constitutione
in qua posita sit quaeritur.
tatus ergo tamrationales quam legales a quibusdam dectm& octo
& nouem inueniuntur propterea quitians lationem interratio¬
nales princip aliterad fixit status . unde seipse &iamcicero si¬
cut superius dictum ẽ repr ebendenstrans lationem legalibis

Expanded text:
Purgatio est cum factum quidem conceditur, sed culpa remouetur; haec partes habet tres, imprudentiam, casum, necessitatem. Deprecatio est cum et peccasse et consulto peccasse reus confitetur, et tamen ut ignoscatur postulat, quod genus perraro potest accidere. Scriptum et uoluntas est, quando uerba ipsa uidentur cum sententia scriptoris dissidere. Legis contrariae status est, quando inter se duae leges aut plures discrepare noscuntur. Ambiguitas est, cum id quod scriptum est duas aut plures res significare uidetur. Collectio est, quae ratiocinatio nuncupatur, quando ex eo quod scriptum est aliud quoque quod non scriptum est inuenitur. Definitio legalis est, cum uis uerbi quasi in definitiua constiin qua posita sit, quaeritur. Status ergo tam rationales quam legales a quibusdam decem et octnovem inveniuntur, propterea quod translationem inter rationales principaliter affixit status. Unde seipsum etiam Cicero sicut superius dictum est reprehendens, translationem legalibus
Abbreviated transcription (Latin):
inquit perseuerantes reddite omnib: debita. Cui tributum trib
cui uestigal uestigal. cuitimorem timorem. cuihonorem
honorem. Quaemembratim fusa clauduntur & iamipso
circuitu. quem duo membra contexunt. Nemini quicquã
debeatis nisi ut inuicemdiligatis & post paululũ : Nox p̃cessit¬
quinumerosis fit clausulis de esse fatendum ẽ austorib: nr̃is
quodutrum perinterpr&es factum sit anquod magis arbitror
consulto illihaec plausibilia deuitauerint affirmare nonaudeo
gnrnde autem dicendigenus. hoc maxime distat abisto genere
temperato quod nontam uerborumornatib contemotum ẽ
quam uiolentum animi affectib Nam capit &iam illa ornam̃ta
paeneomnia sedea si non habuerit non requirit festur quippe
imp&usuo &elocutionis pulchritudinem sioccurrerita hi¬
uirerum rapit noncura decoris ad sumit satis enim ẽ ei propt̃
quodagitur uerba congruentia nonoris eligantur industria

Expanded text:
inquit, perseverantes. Reddite omnibus debita: cui tributum, tributum: inquit, perseverantes. Reddite omnibus debita: cui tributum, tributum: cui vectigal, vectigal: cui timorem, timorem; cui honorem, honorem . Quae membratim fusa clauduntur etiam ipso circuitu, quem duo membra contexunt: Nemini quidquam debeatis, nisi ut invicem diligatis . Grande autem dicendiqui numerosis fit clausulis, deesse fatendum est authoribus nostris: quod utrum per interpretes factum sit, an quod magis arbitror consulto illi haec plausibilia devitaverint, affirmare non audeoGrande autem dicendi genus hoc maxime distat ab isto genere temperato, quod non tam verborum ornatibus comptum est, quam violentum animi affectibus. Nam capit etiam illa ornamenta pene omnia; sed ea si non habuerit, non requirit. Fertur quippe impetu suo, et elocutionis pulchritudinem, si occurrerit, vi rerum rapit, non cura decoris assumit. Satis enim est ei propter quod agitur, ut verba congruentia, non oris eligantur industria,
Abbreviated transcription (Latin):
& ca&era uel siquid eius modi est. pestin& ergo ad do¬
cendicuram non solum a perire clausa & nodos soluere
questionum sed &iamcumagitur aliis quaestionibus
quae fostassis inaderint neid quod dicimus impro¬
b&ur per illas aut refellatur occurrere sita men ipsa earũ
solutio pariter occurrerit nomoueamus quod auferre Non
possumus in illis autem apostolicis uerbis diftio temperata ẽ¬
seniorem neincrepaueris sed obsecra ut patrem uniores
ut fratres A nusut matres adulescentulas ut sorores
tis corporaura ostiã uiuã scam dõ placentem. & totus
fereipsius exhostationis locus temperatum hab& locu tionis
genus ubulla pulchriora sunt ubi propria propriis. tam quam
debita redditis decenter excurrunt sicuti ẽ. habentesdonadiuersa
secundum gratiam quaedata .ẽ. nobis siue proph&iam secundũ
cumflentibus id ipsum inuicem sentientes & quam pulchreista
omnia siceffusa bimem bricircuitu terminantur. Nonalta
sapientes sed humilib consentientes. & aliquanto postinhocipsũ

Expanded text:
s, etc. ; vel si quid ejusmodi est. Pertinet ergo ad docendi curam non solum aperire clausa, et nodos solvere quaestionum; sed etiam dum hoc agitur, aliis quaestionibus, quae fortassis inciderint, ne id quod dicimus improbetur per illas aut refellatur, occurrere: si tamen et ipsa earum solutio pariter occurrerit, ne moveamus quod auferre non possumus. Seniorem ne increpaveris: sed obsecra ut patrem, iuniores ut fratres, anus ut matres, adolescentulas ut sorores. tis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem . Et totus fere ipsius exhortationis locus temperatum habet locutionis genus: ubi illa pulchriora sunt, ubi propria propriis tanquam debita reddita, decenter excurrunt, sicuti est: Habentes dona diversa secundum gratiam quae data est nobis; sive prophetiam, secundum cum flentibus, idipsum invicem sentientes. Et quam pulchre ista omnia sic effusa, bimembri circuitu terminantur: Non alta sapientes, sed humilibus consentientes. Et aliquanto post: In hoc ipso,
Abbreviated transcription (Latin):
quia in iqui regnumdĩ nom possidebunt. quid .ẽ. quod sic
indignatur apostolus sic corripit sic exprobrat sic in¬
crepat sicminatur : quod ẽ quod sui animi affestum
tam crebra &as pera uocis mutatione testatur : quid ẽ
postremo quod dereb: minimis tam granditer dicit.
tantum nedeillonegotia saecularia meruer̃ ab sit sed hoc
facit propt̃ iustitiam cariatemq pi&atemquȩ nulla sobria
mente dubitante &iam inreb: quam lib& paruulis magnȩ
paulum ut planius aliquidcommemoremubiait. Dicite
mihi sublege uolentes eẽ legemnon legistis. scriptum ẽ
enim quod abraham duosfilios habuit usq ad illud
nr̃a & ca&era. Itemq ibi ratiocinatur &dicit. fr̃s
secundum hominem dico. tamen hominis confirmatũ ẽ¬
non ex promissione. abrahae autem ex promissione
don auit ds̃ & quia occurre poterat audientis cogitationi
ut quidergo lexdata ẽ si ex illa non ẽ hereditas ipsesibi

Expanded text:
quia injusti regnum Dei non haereditabunt ? Quid est quod sic quia injusti regnum Dei non haereditabunt ? Quid est quod sic indignatur Apostolus, sic corripit, sic exprobrat, sic increpat, sic minatur? quid est quod sui animi affectum tam crebra et tam aspera vocis mutatione testatur? quid est postremo quod de rebus minimis tam granditer dicit? Tantumne de illo negotia saecularia meruerunt? Absit. Sed hoc facit propter justitiam, charitatem, pietatem, quae, nulla sobria mente dubitante, etiam in rebus quamlibet parvulis magna Paulum ut planius aliquid commemorem ubi ait: Dicite mihi sub lege volentes esse, legem non legistis? Scriptum est enim, quod Abraham duos filios habuit: unum de ancilla, er nostra, etc. Itemque ibi ratiocinatur et dicit: Fratres, secundum hominem dico, tamen hominis confirmatum non ex promissione. Abrahae autem per repromissionem donavit Deus. Et quia occurrere poterat audientis cogitationi, Utquid ergo Lex data est, si ex illa non est haereditas? ipse sibi
Abbreviated transcription (Latin):
informare sermo uersatur. In illis enim ea paruadicuntur
ubidereb pecuniariis iudicandum ẽ. eamagna quaed esalu¬
omnia maximeq deloco superiore populis dicimus ad homi¬
nem salutem nec temporariã sed a&ernam referre debemus
usq ad eo ut nec ipsis pecuniariis reb uel ad quirendis uel
amittendis parua uideri debeant. quaedostor ecdesia sti¬
cus dicit. siue sit illa magna siue parua pecunia Neq enim
parua .ẽ. iustitia quam pro festo & in parua pecunia custo¬
dire debemus dicentedño. Quiinminimo fidelis ẽ & in
magno fidelis .ẽ. Quodergominimum ẽ minimum .ẽ sed
inminimo fidelem eẽ magnum ẽ. Nam sicut ratio rotun¬
ditatis idest apunctomedio om̃s lineae pares in extrema
ducantur. eadem ẽ in magnodisco quae innum mulo exiguo
Itaubi parua iuste geruntur nonminuitur iustitiae
magnitudo. deiudiciis deniq saecularib quib: utiq
nisi pecuniariis cumloquer&ur apostolus . aud& quisqu

Expanded text:
informare, sermo versatur. In illis enim ea parva dicuutur, informare, sermo versatur. In illis enim ea parva dicuutur, ubi de rebus pecuniariis judicandum est; ea magna, ubi de saluomnia, maxime quae de loco superiore dicimus populis, ad hominum salutem, nec temporariam, sed aeternam referre debemususque adeo ut nec de ipsis pecuniariis rebus vel acquirendis vel amittendis parva videri debeant, quae doctor ecclesiasticus dicit, sive sit illa magna, sive parva pecunia. Neque enim parva est justitia, quam profecto et in parva pecunia custodire debemus, dicente Domino: Qui in minimo fidelis est, et in magno fidelis est . Quod ergo minimum est, minimum est; sed in minimo fidelem esse, magnum est. Nam sicut ratio rotunditatis, id est ut a puncto medio omnes lineae pares in extrema ducantur, eadem est in magno disco, quae in nummulo exiguo; ita ubi parva juste geruntur, non minuitur justitiae magnitudo. 36. De judiciis denique saecularibus quibus utique nisi pecuniariis? cum loqueretur Ap
Abbreviated transcription (Latin):
cuimus afte tradatur quam sit tamen pulcher & que mad
modum legentes atq intellegentes nonopus ẽ cuiquam dici
siipse non sensit neq enim haechumana industria conpo
sita sed diuina mente sunt fusa & sapienter &eloquenter
Non intenta in eloquentiã sapientia sed a sapientia non re¬
cedente eloquentia. si enim sicut quidam desestis simiatq
acutis simimiuiri uidere acdicere potuerunt ea quaeora¬
toria uel aste discuntur non obseruarentur & notarentur
& in hanc dostrinã redigerentur nisi prius in oratorũ
inuenirentur ingenis. quid mirum si &in istis inue¬
niuntur quosille misit quifecit ingenia : oposto¬
quod agendum ẽ non solum docere ut instruat
& delestare ut teneat. Verum &iam flestere utuincat.
Nam & ipseromani austor eloquii idem dicit. iserit igitur
eloquens qui potuerit parua summisse. modica temperata
magna granditerdicere. haec autem tria ille sicut ab eo¬

Expanded text:
cuimus, arte tradatur. Quam sit tamen pulcher, et quemadcuimus, arte tradatur. Quam sit tamen pulcher, et quemadmodum afficiat legentes atque intelligentes, non opus est cuiquam dici, si ipse non sentit. sita, sed divina mente sunt fusa et sapienter et eloquenter; non intenta in eloquentiam sapientia, sed a sapientia non recedente eloquentia. Si enim, sicut quidam disertissimi atque acutissimi viri videre ac dicere potuerunt, ea quae velut oratoria arte discuntur, non observarentur et notarentur, et in hanc doctrinam non redigerentur, nisi prius in oratorum invenirentur ingeniis; quid mirum si et in istis inveniuntur, quos ille misit qui facit ingenia? Quaproptequod agendum est, non solum docere ut instruat et delectare ut teneat, verum etiam flectere ut vincat". m ipse Romani auctor eloquii, cum itidem dicit: Is igitur erit eloquens, qui poterit parva submisse, modica temperate, magna granditer dicere.
Abbreviated transcription (Latin):
qui canitis aduocempsalterii ĩmperitiam quoq eorum aliis
quodammodo indicauit adiungens. sicut dauid putauer̃
sehabere uasa cantici. bibentes infialas uinum &optimo
unguento delibuti. triahaec melius pronuntiantur sisuspen¬
sis duob priorib membris circuitutestio finiantur . lamuero
quod his omnib: adicitur & nihil patiebantur super contritio¬
ne ioseph siue continuatum dicatur utunum sit membrũ
siue decentius suspendatur & nihil patiebantur. & posthano
distinstionẽ inferatur super contritione ios eph. atq sit
membri circuitus miro decore nondictum . ẽ. nihil patieban¬
tur supercontritione fr̃is. sed positus ẽ. profractre ioseph
ut quicumq frater proprio significar&ur eius nomine
cuius ex fratrib fama p̃clara ẽ. ut in malis quae pendit uel
inbonis quaerependit isteceste tropus ubi iosephquẽ cũq
fratrem facit intellegi nescio utrum quamdidicimus & do¬

Expanded text:
Qui canitis ad vocem psalterii, imperitiam quoque eorum aliis Qui canitis ad vocem psalterii, imperitiam quoque eorum aliis quodammodo indicavit, adjungens, Sicut David putaverunt se habere vasa cantici, bibentes in phialis vinum, et optimo unguento delibuti. Tria haec melius pronuntiantur, si suspensis duobus prioribus membris circuitus, tertio finiantur. 20. Jam vero quod his omnibus adjicitur, Et nihil patiebantur super contritione Joseph, sive continuatim dicatur ut unum sit membrum, sive decentius suspendatur, et nihil patiebantur, et post hanc distinctionem inferatur, super contritione Joseph, atque sit bimembris circuitus; miro decore non dictum est, Nihil patiebantur super contritione fratris, sed positus est pro fratre, Joseph, ut quicumque frater proprio significaretur ejus nomine, cujus ex fratribus fama praeclara est, vel in malis quae pendit, vel in bonis quae rependit. Iste certe tropus ubi Joseph quemcumque fratrem facit intelligi, nescio utrum illa quam didicimus et do
Abbreviated transcription (Latin):
ad libidinem quidormitis in lestis ebdrneis & lasciuitis
instratis urĩs adueracitatem uero testiam pestinentem
qui comeditis inquit agnum degrege & uitulos demedio
armenti ut in potestate sit pronuntiantis utrum singula
finiant & membra sint sex an primum & tertiũ & quintũ
uocesus pendat & secundum primo quastum testio
sextum quinto conectendo tres bimembres circuitus de¬
centissime faciat. unum quocalamitas imminens. alterũ
quo lectus inpurus. testium quo prodigam ensa monstr&ur:
deinde luxdriosam remord& aurium uoluntatem ubi
cumdixiss& quicanitis aduocemps alteri qnm potest
exerceri sapienter asapientib: musi camirabili decore
dicendi inuectionis imp&u relaxato & nonad illos sed de
illis iamloquens ut nos musicam sapientis. amusica luxd¬
antis distinguere commoner& non ait quicanitis
ad uocem psalterii & sicut dauidputatis uos habere uasa cantici
sed cumillddad illos dixiss& quod luxoriosi audire deberent

Expanded text:
ad libidinem, Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis ad libidinem, Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris; ad voracitatem vero tertiam pertinentem, Qui comeditis agnum de grege, et vitulos de medio armenti: ut in potestate sit pronuntiantis, utrum singula finiat, et membra sint sex, an primum et tertium et quintum voce suspendat, et secundum primo, quartum tertio, sextum quinto connectendo, tres bimembres circuitus decentisquo lectus impurus; tertium quo prodiga mensa monstretur. Deinde luxuriosam remordet aurium voluptatem, ubi cum dixisset, « qui canitis ad vocem psalterii » quoniam potest exerceri sapienter a sapientibus musica mirabili decore dicendi, invectionis impetu relaxato, et non ad illos, sed de illis loquens, ut nos musicam sapientis a musica luxuriantis distinguere commoneret, non ait: Qui canitis ad vocem psalterii, et sicut David putatis vos habere vasa cantici; sed, cum ad illos dixisset illud quod luxuriosi audire deb
Abbreviated transcription (Latin):
terdenuntiatur sub iniquo rege appropinquare captiuitas
cuma diungitur. qui separatiestis indiem malum & adpro¬
pinquastis solio iniquitatis tum subiciuntur merita
luxdriae. quidormitis in lestis ebdrneis & lasciuitis in
stratis ur̃is. qui comed&is agnum degrege &uitulos de
medio armenti : istas ex membratres bimembres circuitus
ediderunt. Nonenimait qui separatiestis indiem malũ
quia propinquastis solio iniquitatis quidormitis in lectis
eborneis quilasciuitis instratisurĩs. qui comed&is agnũ
degrege quiuitulos demedio armenti. qđ si itadicer&ur
e& quidem & hocpulchrum ut ab uno pronomine rep&i¬
to omnia sex membra decurrerent ut pronuntiantis
uoce singula finirentur sed pulchrius factum .ẽ ut eidẽ
pronomini es sent bina subnexa quae tressentias explicar̃
unamad captiuitatis pronuntiationẽ qui separatiestis indiẽ
malum & appropinquatis solio iniquitatis. alteram

Expanded text:
ter denuntiatur futura sub iniquo rege appropinquare captivitas, ter denuntiatur futura sub iniquo rege appropinquare captivitas, cum adjungitur, Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis solio iniquitatis. Tunc subjiciuntur merita luxuriae, Qui dormitis in lectis eburneis, et lascivitis in stratis vestris: qui comeditis agnum da grege, et vitulos de medio armenti. Ista sex membra tres bimembres circuitus ediderunt. Non enim ait, Qui separati estis in diem malum, qui appropinquatis solio iniquitatis, qui dormitis in lectis eburneis, qui lascide grege, et vitulos de medio armenti; si ita diceretur, esset quidem et hoc pulchrum, ut ab uno pronomine repetito singula sex membra decurrerent, et pronuntiantis voce singula finirentur: sed pulchrius factum est, ut eidem pronomini essent bina subnexa, quae tres sententias explicarent; unam ad captivitatis praenuntiationem, Qui separati estis in diem malum, et appropinquatis solio iniquitatis; alteram
Abbreviated transcription (Latin):
tam quam meruditos &elocutionis ignaros uelut dosti
di sestiq contemnunt. sialiquideis tale uel intales
dicendum fuiss& aliterse uoluis sent dicere quitameneorũ
insanire uoluissent. quid enim .ẽ. quod isto eloquio aures
sobriae plus desiderent primo ipsa inuestioquasi sopitis
sensib ut euigilarent quofremitu inlisa ẽ: uae uobis qui¬
opulentiestis insion & confiditis immonte. samaria e
Optimates capita prophetarum ingredientes pompatice
domũ israhel. De inde erga beneficia dĩ qui ei sampla
spatia regnidedit ostendat ingratos qnm confidebant
inmonte samaria e ibiq idola colebantur transite inquit
inca lannae &uid&e. & ite inde inemath magnam & descen¬
dite in g& hpalestinorum & adoptima quoq regnahorũ
istadicuntur locorum nominib tamquam luminib
ornatur eloquium quae sunt sion samaria calannae
emathmagna &g&hpalestinorum. Deinde uerba¬
quae dehis adiuinguntur locis decentissime uariantur

Expanded text:
tanquam ineruditos et elocutionis ignaros veluti docti disertique contemnunt, si aliquid eis tale vel in tales dicendum fuisset, aliter se voluissent dicere, qui tamen eorum insanire noluissent? 17. Quid enim est quod isto eloquio aures sobriae plus desiderent? Primo ipsa invectio, quasi sopitis sensibus ut evigilarent, quo fremitu illisa est? Vae opulenti estis in Syon, qui confiditis in monte Samariae, optimates, capita populorum, ingredientes pompatice domum Israel. Deinde ut beneficiis Dei, qui eis ampla spacia regni dedit, ostendat ingratos, quoniam confidebant in monte Samaria, ubi utique idola colebantur: Transite, inquit, in Calamne, et videte, et ite inde in Emath magnam, et descendite in Geth Palaestinorum, et ad optima quaeque regna horista dicuntur, locorum nominibus tanquam luminibus ornatur eloquium, quae sunt Sion, Samaria, Chalanne, Emath magna, et Geth Palaestinorum. Deinde verbaquae his adjunguntur locis, decentissime variantur:
Abbreviated transcription (Latin):
exponere. sed commendem tantum quemadmodum
dictasint & ex illius proph&e libro potissimum¬
hoc faciam qui se pastorem & armentarium fuissedicit
atq inde diuinitus ablatum atq missum ut dĩ populo
p̃dicar&. Cumigitur arguer&impios superbos luxorio¬
sos & fraternae ideo neglegentissi mos caritatis rusticus
uel exrustico iste proph&a exclamauit dicens. Vae
quio pulentiestis insion & fiditis in montes samariae
optimates capita proph& arum ingredientes pompatice

Expanded text:
exponere, sed commendem tantum quomodo exponere, sed commendem tantum quomodo dicta sint. Et ex illius prophhoc faciam, qui pastorem vel armentarium fuisse dicit, atque inde divinitus ablatum, missumque ut Dei populo prophetaret, cum igitur arguersos, et fraternae ideo negligentissimos charitatis, rusticus vel ex rustico iste propheta exclamavit, dicens: Vae vobis qui opulenti estis in Sion, et confiditis in monte Samariae optimates, capita populorum, ingredientes
Abbreviated transcription (Latin):
circuitum. Pra&erilla quae extrinsecus sunt incursus
inme cotidianus sollicitudo omnium ecclesiarum & huic
duo percontatione subiungit. quis infirmatur & non ego
infirmor qui scandalitatur &nonegouror. post remo
totus quasi anhelans locumbimem bricircuitũ terminatur.
s igloriario post& in his quae in firmitati smeae sunt gloriabor
quoduero posthunc imp&um interposita narra tiuncula
quodam modo requiescit & requiescere auditorem facit
quid decoris & delestationis habeatsatis dicinon potest.
modum periclitatus fuerit & quomodo euaserit breuis¬
sime narrat. sed foste quisputat tamquam eloquentẽ¬
nr̃in elegissime a postolum paulum. Vid&ur enim ubi ait
sed si imperitus sermone sed nonscientia quasi concedendo
obtestatorib sit locutus. Nontamquã agnoscer& confitendo:
ph&arum ubi pertropologiam multa obteguntur
quae quanto magis trans latis uerbis uidentur operiri
tantomagis cum fuerint apesta dulcescunt. sed hoc tale
aliquid commemorare debeo ubiqua ed ista sunt non coga

Expanded text:
trinsecus sunt, incursus in me quotidianus, sollicitudo omnium Ecclesiarum. Et huic duo membra percontatione subjungit, Quis infirmatur, et ego non infirmor? quis scandalizatur, et ego non uror? Postremo totus iste quasi anhelans locus, bimembri circuitu terminatur, Si gloriari oportet, in iis quae infirmitatis meae sunt gloriabor. Quod vero post hunc impetum interposita narratiuncula quodammodo requiescit, et requiescere facit auditorem, quid decoris, quid delectationis habeat, satis dici non potest. modo periclitatus fuerit, et quomodo evaserit, brevissime narrat. 14. Lonostrum elegisse me apostolum Paulum. Videtur enim ubi ait, Etsi imperitus sermone, sed non scientia , quasi concedendo obtrectatoribus sic locutus, non tanquam id verum agnosceret, phetarum, ubi per tropologiam multa obteguntur. Quae quanto magis translatis verbis videntur operiri, tanto magis cum fuerint aperta dulcescunt. Sed hoc loco tale aliquid commemorare debeo, ubi quae dicta sunt non cogar
Abbreviated transcription (Latin):
tiatione distinguendum ẽ. Aiuda eis quinquies. ut hoc
sit unum membrum cui conectitur alterum. quad raginta
unaminus accepi. Indereditur ad caesa & ponuntur tria
teruirgis caesussum semellapidatus sum ternau fragiũ
feci sequitur membrũ Noste & die in profundomaris
fui. Deinde quattuor decim caes a decentissimo imp&u
profluunt. In itinerib sepe periculis fluminum
periculis latronum periculis ex genere. periculis en
tib periculis inciuitate periculis indesesto. periculis

Expanded text:
tiatione distinguendum est, A Judaeis quinquies, ut hoc tiatione distinguendum est, A Judaeis quinquies, ut hoc sit unum membrum, cui connectitur alterum, quadraginta una minus accepi. Inde redditur ad caesa, et ponuntur tria, Ter virgis caesus sum, semel lapidatus sum, ter naufragium feci. Sequitur membrum: Nocte ac die in profundo maris fui. Deinde quatuordecim caesa decentissimo impetu profluunt, In itineribus saepe, periculis fluminum, periculis latronum, periculis ex genere, periculis ex gentibus, periculis
Abbreviated transcription (Latin):
bimembris ẽ toleratis enim siquis uos inseruitutẽ redigit
sequntur triacaesa. siquis deuorat siquis accepit siquis
extollitur. deinde tria membra. siquis infaciem uos caed it
secundum ignobilitatem dico quasinos infirmatisumus.
additur trimembris circuitus in quo autem quis aud& in in¬
sipientiã dico audeo & ego. hinc iam singulis quib .q. caesis
interroganda positis singula itidem caesoc responsione
redduntur triatrib: hebraei sunt & ego israhelitae sunt
& ego semen habrahae sunt &ego. quasto autem caesosimili
interrogatione posito non alterius caesi sed membriopposi¬
tione respond& ministrixp̃i sunt insipiens dico super ego
lamcaesa. quat tuor sequentia remota decentissime inter¬
rogatione fundantur. in laborib plurimum in carceribus
abundantius. in plagis supermodum. in mostib saepius
Deinde interponitur breuis circuitus qnm suspensa pronun¬

Expanded text:
bimembris est, Toleratis enim, si quis vos in servitutem redigit. bimembris est, Toleratis enim, si quis vos in servitutem redigit. Sequuntur tria caesa, Si quis devorat, si quis accipit, si quis extollitur. Deinde tria membra, Si quis in faciem vos caedit, secundum ignobilitatem dico, quasi nos infirmati simus. Additur trimembris circuitus, In quo autem quis audet in insipientia dico, audeo et ego. Hinc jam singulis quibusque caesis interrogando positis, singula itidem caesa responsione redduntur, tria tribus, Hebraei sunt? et ego. Israelitae sunt? et ego. Semen Abrahae sunt? et ego. Quarto autem caeso simili interrogatione posito, non alterius caesi, sed membri oppositione respondet, Ministri Christi sunt? insipiens dico super ego. Jam caesa quatuor sequentia, remota decentissime interrogatione funduntur, In laboribus plurimum, in carceribus abundantius, in plagis supra modum, in mortibus saepius. Deinde interponitur brevis circuitus, quoniam suspensa pronun
Abbreviated transcription (Latin):
& quistestit aduestit. porro aut̃ quinouit agnoscit quodea
caesaquae ΚOMΑΤΑ graeciuocant & membra &circuitus
dequib: paulo antedisserui. cum decentessima uari&ate
interponerentur totami stam speciem dictionis & quasi eius
uultum quo &iam indoctidelestantur mouenturq feceruNT
Namunde caepimus hunc locum inserere. circuitus sunt.
primusminor hocẽ. bimembris . minus enim quam duomer¬
bra circuitus habere non possunt plura uero possunt.
ergoille primus ẽ. Iterum dio nequis me existim & insipientem
eẽ sequituralius trimembris. alio quinuelut insipientem
suscipiteme. ut &ego modicum quidglorier testius qui
sequitur membra hab& quatuuor quod loquor ñ loquor
secundum dm̃ & quasi instulatia in hac substantiaglori &e
carnem. & ego gloriabor & quintus duo. libenter enim
sustin&is insipientes cum sitis ipsisapientes. &iam sextus

Expanded text:
et qui stertit advertit. 13. Porro autem qui novit, agnoscit quod ea et qui stertit advertit. 13. Porro autem qui novit, agnoscit quod ea caesa quae κόμματα Graeci vocant, et membra, et circuitus, de quibus paulo ante disserui, cum decentissima varietate interponerentur, totam istam speciem dictionis, et quasi ejus vultum, quo etiam indocti delectantur moventurque, fecerunt. Nam unde coepimus hunc locum inserere, circuitus sunt: primus minimus, hoc est bimembris; minus enim quam duo membra circuitus habere non possunt, plura vero possunt: ergo ille primus est, Iterum dico, ne quis me existimet insipientem esse. Sequitur alius trimembris, Alioquin velut insipientem suscipite me, ut et ego modicum quid glorier. Tertius qui sequitur membra habet quatuor, Quod loquor, non loquor secundum Deum, sed quasi in stultitia, in hac sucarnem, et ego gloriabor. Quoniam sustinetis insipientes, cum sitis ipsi sapientes. Etiam sextus
Abbreviated transcription (Latin):
quorum primũ ẽ. spes autẽ non confundit. secundum
quia caritas dĩ diffusa .ẽ. in cordib nr̃is testium pers pm̃¬
scm̃ quid atus ẽ nobis adhaet̃ huius modi in elocutionis
aste traduntur. sicut ergo apostolũ p̃cepta eloquentia e
secutum fuisse non dicimus ita quod eius sapientiã secuta
guit quosdam qui erant ex iuda eis pseudo a postoli eiq
d& rahebant & qnm seipsum p̃dicare compellitur. hanc
sibi uelut insipientiã tribuens qñm sapienter dicit
quamq: eloquenter. sed comes sapientiae dux eloquentiȩ
illam sequens istam p̃cedens & sequentẽ non respuens. Iterũ
dico inquit nequis me exȩstim & insipientem . alio quin uelut
insipientem suscipitme. ut & egomodicum quid glorier
usq ad illud sigloriario post& in his quae infirmitatis meae
sunt gloriabor: quanta sapientia ista sunt dicta uigilantes
uident. quanto uero eloquentiae cucurrerint flumine

Expanded text:
quorum primum est, spes autem non confundit; secundum, quorum primum est, spes autem non confundit; secundum, quia charitas Dei diffusa est in cordibus nostris; tertium, per m qui datus est nobis. At haec atque hujuscemodi in elocutionis arte traduntur. Sicut ergo Apostolum praecepta eloquentiae secutum fuisse non dicimus, ita quod ejus sapientiam secuta guit quosdam, qui erant ex Judaeis pseudoapostoli, eique detrahebant: et quoniam seipsum praedicare compellitur, hanc sibi velut insipientiam tribuens, quam sapienter dicit, quamque eloquenter? sed comes sapientiae, dux eloquentiae; illam sequens, istam praecedens et sequentem non respuens. Iterum dico, inquit, ne quis me existimet insipientem esse; alioquin velut insipientem suscipite me, ut et ego modicum quid glorierSi gloriari oportet, in iis quae infirmitatis meae sunt, gloriabor . Quanta sapientia ista sint dicta vigilantes vident. Quanto vero etiam eloquentiae concurrerint flumine,
Abbreviated transcription (Latin):
artis eloquentiae p̃cepta a postolum secutum fuis se
commemorat nonne axp̃ianis doctis indoctisq ridebitur
& tamen agnoscitur hic figura quȩ kaiMa÷ graece latine
uero aquibdam .ẽ. appellata gradatio qnm scalam dicere
noluerunt cum uerba uel sensa conestuntur alterũ
exaltero sicut hic extribulatione patientiam expati¬
entia probationem exprobatione spemconexam
uidemus. agnoscitur &aliud decus qñmpostaliquã
pronuntiationis uocem singula finita quae nostri
sequitur ambitus siue circuitus quem nepiΟ ΛΟΝ. illi
appellant cuius membra suspendentur uocedicentis
donec ultimo finiantur : Nameorum quae p̃cedunt
circuitum membrorum illud ẽ. primũ qñm tribulatio
patientiã operatur. secundum. patientia autem
probationem testium. probatio uero spem
Deinde subiungitur ipse circuitus quitrib peragitur membris

Expanded text:
artis eloquentiae praecepta Apostolum secutum fuisse artis eloquentiae praecepta Apostolum secutum fuisse contendat, nonne a Christianis doctis indoctisque ridebitur? Et tamen agnoscitur hic figura, quae κλίμαξ graece, latine vero a quibusdam est appellata gradatio, quoniam scalam dicere noluerunt, cum verba vel sensa connectuntur alterum ex altero; sicut hic, ex tribulatione patientiam, ex patientia probationem, ex probatione spem connexam videmus. Agnoscitur et aliud decus, quoniam post aliqua pronuntiationis voce singula finita, quae nostri et κόμματα vocant, sequitur ambitus sive circuitus, quem περίοδον illi appellant, cujus membra suspenduntur voce dicentis, donec ultimo finiatur. Nam eorum quae praecedunt circuitum, membrum illud est primum, quoniam tribulatio patientiam operatur; secundum, patientia autem probationem; tertium, probatio vero spem. Deinde subjungitur ipse circuitus, qui tribus peragitur membris,
Abbreviated transcription (Latin):
ab hoc saeculo pardo inbeatum saeculum tranferendis
prouidentia diuina prouid&. sed non ipsa meplus quã
dicipotest in illa eloquentia delestant. quae sunt his
uiris cumoratorib gentilium po&isue communia.
illud magis admiror & stupeo quodista nr̃a eloquentia. Ita
neceminer& in eis. quia eamnec in probari ab illis necostenta¬
rio postebat. quorum alterum fier& siuitar&ur alterum
putari possit si facile agnoscer&ur & in quib: foste locis agnos¬
citur ad ostis tales res dicuntur ut uerba quib: dicunturꝰ
non adicente adhib&a sed ipsis rebus uelut sponte subiuncta
uideantur. quasi sapientiã dedomo sua id est pestore
sapientis procedere intellegas & tamquam inseparabilẽ
famulã &iam non uocatam sequi eloquentiã. Qui senim
non uideat quiduoluerit dicere & quam sapienter dixerit
apostolus. gloriamur intribulationib scientes quia
datus ẽ nobis hic siquis ut itadicam imperite peritus

Expanded text:
ab hoc saeculo pravo in beatum saeculum transferendis, ab hoc saeculo pravo in beatum saeculum transferendis, providentia divina providit. Sed non ipsa me plus quam dici potest in illa eloquentia delectant, quae sunt his viris cum oratoribus Gentilium poetisve communia: illud magis admiror et stupeo, quod ista nostra eloquentia ita nec emineret in eis: quia eam nec improbari ab illis, nec ostentari oportebat; quorum alterum fieret, si vitaretur; alterum putari posset, si facile agnosceretur. Et in quibus forte locis agnoscitur a doctis, tales res dicuntur, ut verba quibus dicuntur, non a dicente adhibita, sed ipsis rebus velut sponte subjuncta videantsapientis procedere intelliges, et tanquam inseparabilem famulam etiam non vocatam sequi eloquentiam. Quis enim non videat, quid voluerit dicere, et quam sapienter dixerit Apostolus: Gloriamur in tribulationibus, scientes, quia datus est nobis ? Hic si quis, ut ita dixerim, imperite peritus,
Abbreviated transcription (Latin):
Hrimoltaq exspestationẽ legentium qui foste meputant
r&horica daturum eẽ praccepta qua e in scolis saecularib
& didici & docui ista p̃locutione prohibeo atq utame
non exspect&ur ammoneo. Non quod nihil habeant util¬
tatis sed siquid habent seor sum discendum ẽ sicui fostasse
bono uiro &iamuacat discere. quia ffluit insipientieloquen¬
tia tanto magis cauendus ẽ. quanto magis ab eo in his
quae audire utile ẽ delestatur auditor. & eum qnĩndisseste
dicere audit &iamuere dicere existimat. haecautem
sententia nec illos fugit quiastem r&horicam docendã
putauerunt. fassi sunt enim sapientiam sine eloquentia
parum prodes seciuitatib eloquentiã uero sine sapientia
nimium ob: eẽ plerumq: prodesse numquam: possem
quidem siua car& omnes uistutes & ornamenta eloquen¬
tiae dequib: inflantur istilinguam suam nos austorum
linguae non magnitudine sed tumore p̃ponunt ostende¬
re inistorum litteris sacris quos nobis erudiendis &

Expanded text:
rimo itaque exspectationem legentium, qui forte me putant rhetorica daturum esse praecepta quae in scholis saecularibus et didici et docui, ista praelocutione cohibeo, atque ut a me non exspectentur, admoneo; non quod nihil habeant utilitatis; sed quod, si quid habent, seorsum discendum est, si cui fortassis bono viro etiam haec vacat discere, tia, tanto magis cavendus est, quanto magis ab eo in his quae audire inutile est, delectatur auditor, et eum quem diserte dicere audit, etiam vere dicere existimat. Haec autem scientia nec illos fugit, qui artem rhetoricam docendam putaverunt. Fassi sunt enim sapientiam sine eloquentia parum prodesse civitatibus; eloquentiam vero sine sapientia nimium obesse plerumque, prodesse nunquam. Squidem, si vacaret, omnes virtutes et ornamenta eloquentiae, de quibus inflantur isti qui linguam suam nostrorum auctorum linguae, non magnitudine, sed tumore praeponunt, ostendere in istorum Litteris sacris, quos nobis erudiendis, et
Abbreviated transcription (Latin):
Non ẽ igitur homo. qua propter aliud .ẽ non eẽ regula
conexionum aliud sententiarum ueritatem: in illis disciti
quid sit consequens quid non consequens quid repugnans.
consequens ẽ. siorator est homo est. In consequens
sihomo ẽ orator est. Repugnans sihomo ẽ quad rupes
autem sententiarum ipsȩ perse sententiae non rerum¬
conexio consideranda ẽ sed ueris cestisq sententiis cum in¬
ceftȩ uera conexione iunguntur &iam ipsae ceste fiant necesseẽ¬

Expanded text:
Non est igitur homo. Quapropter aliud est nosse regulas Non est igitur homo. Quapropter aliud est nosse regulas connexionum, aliud sententiarum veritatem: in illis discitur quid sit consequens, quid non consequens, quid repugnans. Consequens est, Si orator est, homo est: inconsequens, Si homo est, orator est: repugnans: Si homo est, quadrupes autem sententiarum, ipsae per se sententiae, non econexio consideranda est. sed ueris certisque sententiis cum incertae uera conexione iunguntur, etiam ipsae certae fiant necesse
Abbreviated transcription (Latin):
ex eius cum quo agitur opinione uel consensione consistit.
Idec autem ut supra diximus in festur uera conexione quod
falsum .ẽ. ut eum cuius errorem corrigere uolumus paeniteat
sensi sse praecedentia quorum consequentia uid& eẽ respu¬
enda. lamhino intellegere facile ẽ. sicut in falsis senten¬
tiis ueras. sic inueris sententiis falsa conclusiones eẽ posse :
Facenim aliquem proposuisse : siuistus estille bonus ẽ & eẽ
concessũ deinde ad sumpsisse Non .ẽ autem iustus quod itẽ
concesso intu lisse conclusionem non . ẽ igitur bonus
Quae tamen & siuera sintomnia non .ẽ tamen uera regula
conclusionis : Non enim sicut ablato consequenti aufertur
necessario quod p̃cedit. Ita &iam ablato p̃cedenti aufestur
necessario quod consequitur Quiauerum .ẽ. cum dicimus.
siorator ẽ homo ẽ ex qua propositione si ad sumamus
non .ẽ. autem orator nonerit consequens cumintuleris

Expanded text:
ex ejus cum quo agitur opinione vel concessione consistit. ex ejus cum quo agitur opinione vel concessione consistit. Ideo autem, ut supra diximus, infertur vera connexione quod falsum est, ut eum cujus errorem corrigere volumus, poeniteat concessisse praecedentia, quorum consequentiam videt esse respuendam. Jam hinc intelligere facile est sicut in falsis sententiis veras, sic in veris sententiis falsas conclusiones esse posse. Fac enim aliquem proposuisse: Si justus est ille, bonus est; et esse concessum; deinde assumpsisse: Non est autem justus; quo item concesso, intulisse conclusionem: Non est igitur bonus. Quae tametsi vera sint omnia, non est tamen vera regula conclusionis: non enim sicut ablato consequenti aufertur necessario quod praecedit, ita etiam ablato praecedenti aufertur necessario quod sequitur; quia verum est cum dicimus: Si orator est, homo est: ex qua propositione si assumamus: Non est autem orator: non erit consequens, cum intuleris:
Abbreviated transcription (Latin):
errorem destruere uolebat a postolus: porro illã sententiã
pracecedentem quadicebant non eẽ resurrestionem mastuo¬
rum necessario sequitur. neq xp̃s resurrexit. hoc autem
quod sequitur falsum .ẽ. xp̃s enim resurrex̃ falsum ẽ
mostuorum est igiturresurrestio mostuorum: sed totũ
mostuorum : hȩ c autem ut consequenti ablato auferatur
&iamnecessario quod praecedit non instituerunt homines
sed ostenderunt & haec regula pestin& adueritatem¬
conexionum non adueritatem sententiarum. sed in hoc loco
istomodo : faciamus aliquem concessisse : si animal ẽ codea
uocem hab&. hoc concesso cum probatum fuerit uocem codeã
non habere . qnm consequenti ablato illud quod p̃cedit
aufestur conduditur non eẽ animal codeam quae sequentia
falsa ẽ. sed exconcesso falso uera conclusionis conexio. Veritas
itaq: sententiae perseipsam ual&. ueritas autem conexionis

Expanded text:
errorem destruere volebat Apostolus. Porro illam sententiam errorem destruere volebat Apostolus. Porro illam sententiam praecedentem, qua dicebant non esse resurrectionem mortuorum, necessario sequitur, Neque Christus resurrexit: hoc autem quod sequitur, falsum est; Christus enim resurrexit: falsum est ionem mortuorum est igitur resurrectio mortuorum. Quod totum mortuorum. Hoc ergo, ut consequenti ablato auferatur etiam necessario quod praecedit, non instituerunt homines, sed ostenderunt. Et haec regula pertinet ad veritatemconexionum, non ad ueritatem sententiarum. Sed in hoc loco isto modo. faciamus aliquem concessisse: "si animal est coclea, uocem habet". hoc concesso cum probatum fuerit uocem cocleam non habere, quo- Diam consequenti ablato illud quod praecedit aufertur, concluditur non esse animal cocleam. quae sententia falsa est, sed ex concesso falso uera conclusionis conexio. ueritas itaque sententiae per se ipsam ualet, ueritas autem co
Abbreviated transcription (Latin):
quia & xp̃s resurrex̃ & nonerat in anis p̃dicatio eorum qui hoc ad¬
nuntiabant Nec fides eorum qui hoc crediderant. sed ista
falsa uerissime conectebantur illis ententiae dua dicebantur
non esse resurrectionẽ mostuorum. Cumergo sint uerȩ co¬
Nexiones non solum uerarum sed &iam falsarum sententiarum
facile ẽ ueritatẽ conexionum &iam in scolis illis dicere quae
p̃ter ecclesiam sunt : sententiarum ueritas in scĩs libris ecclesiasti¬
cis uestiganda ipsa tamen ueritas conexionum non instituta
sed animaduersa est ab hominib & nota ut eampossit uel discere
uel docere. Namẽ inrerum ratione perp&ua & diuinitus
est ut falsum sit quod pricecedit. uerissime dicit neq ipse
facit ut ita sit sed tantum ita eẽ demonstrat: ex hac regula
illud ẽ quod de a postolo commemorauimus: p̃cedit enim
non eẽ resurrectionẽ mostuorum quod dicebant illiquorũ

Expanded text:
quia et Christus resurrexit et non erat inanis praedicatio eorum qui hoc anquia et Christus resurrexit et non erat inanis praedicatio eorum qui hoc annuntiabant, nec fides eorum qui hoc crediderunt, sed ista falsa uerissime conectebantur illi sententiae, qua dicebatur non esse resurrectionem monexiones non solum uerarum sed etiam falsarum sententiarum, facile est ueritatem conexionum etiam in scholis illis discere, quae praeter ecclesiam sunt; sententiarum autem ueritas in sanctis libris ecclesiasticis uestiganda est. Ipsa tamen ueritas conexionum non instituta, sed animaduersa est ab hominibus et notata, ut eam possint uel discere uel docere; nam est in rerum ratione perpetue diuinitus est ut falsum sit quod praecedit; verissime dicit, neque ipse facit ut ita sit, sed tantum ita esse demonstrat. Ex hac regula illud est quod de apostolo Paulo commemoravimus: praecedit enim non esse resurrectionem mortuorum, quod dicebant illi quorum
Abbreviated transcription (Latin):
Sunt multa quae appellantur sophis mata falsae condus iones
rationum & plerumq itaueras imitantes ut non solum
enim quidoem dicens ei cum quolo quebatur: quod egosum
tunones. atille consensit uerumenimerat & expaste. ueleo
ipso quodille insidiosus. iste simplexerat : tumiste addidit
go autem homosum : hoc quoq cumabillo accepiss& concu
dicens. Tuigitur nones homo: Quod genus captiosarum
condusionum scriptura quantum exi stimod&estatur illo loco
uerȩ conexiones ratiocinationis falsas habentes sententias
quae consequuntur erroremillius cumquo agitur qua&am̃
adhoc inferuntur abono & dosto homine ut in his erubes¬
censille cuius errorẽ consequuntur eundem relinquat
errorem qua si in eodem manere uoluerit nec esse .ẽ. &iam illa
quaedamnat tenere cogatur. Nonenimuera inferebat a postolus
cum dicer& neq xp̃s resurrexit & illa alia in anis ẽ pracedicatio
nr̃a uacua ẽ. & fides ura & de inceps alia qua eomnino falsa sunt

Expanded text:
 multa quae appellantur sophismata, falsae conclusiones rationum, et plerumque ita veras imitantes, ut non solum enim quidam, dicens ei cum quo loquebatur: Quod ego sum, tu non es. At ille consensit: verum enim erat ex parte, vel eo ipso quod iste insidiosus, ille simplex erat. Tunc iste addidit: Ego autem homo sum. Hoc quoque cum ab illo accepisset, conclusit dicens: Tu igitur non es homo. Quod genus captiosarum conclusionum. Scriptura, quantum existimo, detestatur illo loco, uerae conexiones ratiocinationis falsas habentes sententias, quae consecuntur errorem illius cum quo agitur. quae tamen ad hoc inferuntur a bono et docto homine, ut in his erubescens ille cuius errorem consecuntur eundem relinquat errorem, quia, si in eodem manere uoluerit, necesse est etiam illa quae damnat tenere cogatur. non enim uera inferebat apostolus, cum diceret: neque Christus resurrexit, et illa alia: inanis est praedicatio nostra, inanis est et fides uestra et deinceps alia. quae omnino falsa sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
obtinentia summitatum uidentur eẽ. pariter par.
& pariter impar medi&as autem quaedam quae utro¬
rumq pasticipat. est numerus quiuocatur impariterpar
eiusq pars in alia duoparia pastisq pars in alia duo paria
hinc quoq: quaternarius inaequa partitur quibinar ii
duplex ẽ. sed binarius unitatis medi&ate diuiditur
quaẽ unitas naturaliter singularis non recipit sestionẽ
Horum autem generatio talis .ẽ. ab uno enim quoscumq:
induplici proportione notaueris semper pariter
pares procreantur. Pra&erhanc autem generatio¬
nemut nascantur aliterinpossibile ẽ. Huius autẽ

Expanded text:
obtinentia summitatum, videntur esse pariter par, obtinentia summitatum, videntur esse pariter par, et pariter impar. Medietas autem quaedam quae utrorumque participat, est numerus qui vocatur impariter parejusque pars in alia duo paria, partisque pars in alia duo paria, hunc quoque quaternarius in aequa partitur, qui binarii duplus est, sed binarius unitatis medietate dividitur, quae unitas naturaliter singularis, non recipit sectionem. Hin duplici proportione notaveris, semper pares pariter procreantur. Praeter hanc autem generationem ut nascantur aliter, impossibil
Abbreviated transcription (Latin):
imparemnumerum ẽe quiunitatem differat a pariuelcre¬
mento uel deminutione si enim pariunundem pseris uel
unum a dieceris impar efficitur uel sumpari idemfeceris
Omnis quoq: numerus circase positorum & naturali sibim&
dispositione iunctorum modi&as est & hoc¬
generals t̃ omnib: erit usq dumoccurrens
unitas terminum fecerit. ut siponat quis
quinarium numerum altrinsecuscirca ipsũ
medi&as est. hocidem in omnib numeris euenitusq dum
adunitatis terminum peruenire queat: sola autem
unita scirca se duos terminos non hab& atq ideo eius qui. ẽ
propese solus ẽ medi&as. Nam iuxta unum solus ẽ bina¬
rius naturaliter constitutus cuius unitas media parsest.
qua in re constat primam esse unitatem cunctorum
qui sunt innaturali dispositione numerorum & eamrit e
totius quamuis prolixe gen&ricem pluralitatis agnosci
dicitur pariter par. alia uero pariter impar. Testia¬
autem impariter par : Et contraria quidem locumque

Expanded text:
par numerus est, qui unitate differt ab impari, vel incremento, vel diminutione. Si enim pari unum dempseris vel unum adjeceris, et impar efficitur, vel si impari idem feceris,Omnis quoque numerus circum se positorum et naturali sibimet dispositione junctorum medietas est. o est, et hoc erit usque dum occurrens unitas terminum fecerit. Ut si ponat quis quinarium numerum, altrinsecus circa ipsum medietas est. Hoc idem in omnibus numeris evenit, usque dum ad unitatis terminum perveniri queat. Sola enim unitas circum se duos terminos non habet, atque ideo ejus, qui est prope se, solius est medietas. Nam juxta unum solus est binarius naturaliter constitutus, cujus unitas media pars est. Quare constat primam esse unitatem, cunctorum qui sunt in naturali dispositione numerorum, et etiam rite totius quamvis prolixae, genitricem pluralitatis agnosci.na quae dicitur pariter par, alia vero pariter impar, tertia impariter par. Et contraria quidem, locaque
Abbreviated transcription (Latin):
atq hinc sifiat infinita progressio tales cunctos rep
minima consideratione dignum ẽ quod omnis pars abuna
Paris illius quae eum contin& quantitatis & primum fit
si pares fuerint dispositiones ut duae pastes sibi respon¬
deant post uero quae super ipsa sunt sisibi inuicem
conuestantur atq hoc idem fiat donec uterq terminus
extremitatis incurrat ponatꝰ enĩ parit̃ parisordo ab uno
& ea sit summa maxima.
idest cxxviii. ostaua pars ẽ . XVI. sex ta decima .viii. rursus
superhas pastes quae sunt sibi ipsae inuicem respondebunt
idest .xxxii. &. iiii. Nam xxxii. Quasta pars ẽ totius
summae .iiIi. uero trigensima secunda rursum super has
pastes lxiiii. secunda pars ẽ .ii. uero sex gesima quarta
donec extremitates limitem faciant quas dubium non est
eadem responsione gaudere est enim omnis summa cxxViii
unus uero centesimus uigesimus octauus si autem impares
terminos ponamus idest summas idemenim terminos quos
summas nomino secundum imparis naturam potest una

Expanded text:
atque hinc si fiat infinita progressio, tales cunctos inveminima consideratione dignum est, quod ejus omnis pars, ab unparis, illius qui eum continet quantitatis. si pares fuerint dispositiones, ut duae mediae partes sibi respondeant, post vero quae super ipsas sunt sibi invicem convertantur, atque hoc idem fiat donec uterque terminus extremitates incurrat. Ponatur enim pariter paris ordo, ab uno  ea sit summa maxima. id est 128, octava pars est 16, sexta decima 8. Rursus super has partes quae sunt, ipsae sibi invicem respondebunt, id est 32 et 4. Nam 32 quarta pars est totius summae, 4 vero trigesima secunda. Rursus super has partes 64, secunda pars est, 2 vero sexagesima quarta. Donec extremitates limitem faciant, quas dubium non est eadem responsione gaudere. Est enim omnis summa, semel 128, unus vero, centesimus vigesimus octavus. Si autem impares terminos ponamus, id est summas idem enim terminos, quod summas, nomino, secundum imparis naturam, potest una