comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
llius c̃silio faciã. Iis ita dictis imꝑr apꝓbans qͦd
fidẽ dño seruaret. Pinducias dedit ut p̾rȩfatũ
regẽ expeteret. & quid agendũ ẽẽt legaliter
ab ilo indagaret. Cũq legatio huiꝰ modi ad regẽ¬
s̃ qͥ tunc egrotabat destinata fuiset: ipse causa suis ne¬
saris amicis manifestata respondet. Õs sat is nouimꝰ ut
a maiorib iã dudũ didicimꝰ antiochiã de imꝑio c̃stant inop¬
litano ẽẽ. o&x a turcis ꝗͣ tuordec̃i dũtaxat annis augusto sut
cũ ego gu detmeor infirmitate unde ñ possũ c̃angui¬
neo meo succuprere Nã ꝓpt̃ estus ce curas acto labonre
s ꝓpessus sũ & infirmas escas qͥb infelicit᷑ inclususur
monte nes ali nup usus sũ: letiferã egritudine dum
odalib mei incurri id eoq nc p̃pedior consobrino met
impatore faciat. meoc ussu ab ipso cui uris ÷ urbem
petonie ẽ a francis honoratus ĩ uult agmoeĩ aalaet

Expanded text:
illius consilio faciam. His ita dictis, imperator approbans quod illius consilio faciam. His ita dictis, imperator approbans quod fidem domino servaret, inducias dedit ut praefatum regem expeteret, et quid agendum esset legaliter ab ipso indagaret. Cumque legatio hujusmodi ad regem, qui tunc aegrotabat, destinata fuisset, ipse causa suis necessariis amicis manifestata, respondit: Omnes satis novimus, ut a majoribus jamdudum didicimus, Antiochiam de imperio Constantinopolitano esse, et a Turcis XIV duntaxat annis Augusto subtcum ego gravi detineor infirmitate. Unde non possum consanguineo meo succurrere. Nam propter aestus, et curas, atque labores, quos perpessus sum, et infirmas escas, quibus infeliciter inclusus in Monte regali nuper usus sum, lethiferam aegritudinem cum sodalibus meis incurri. Ideoque nunc praepedior consobrino meo imperatore faciat, meoque jussu ab ipso cujus juris est urbem potentiae, et a Francis honoratus. Si vult, admodum valet
Abbreviated transcription (Latin):
a qͦ fugatus fuisset inqͥsiuit. & aqͥtanoꝵ audaciã ꝓs¬
ꝑũq euentũ agnoscens erubuit. Rursus exercitum
congregauit : & p̃fatũ pͥncipẽ ad colloqͥũ inuitauit.
Magnanimꝰ heros qͥ prius deð̾at dimicandi c̃siliũ.:
denuo duci suasit ne respueret pocis colloqũ: dicens
nõ tͣccare de pace ẽẽ honorabile & ualde cõmodũ
Ille adqͥeuit. ad concionẽ abuit : eiq imꝑr ait. Anti¬
ochena ciuitas de imꝑio c̃stantinopolitano est.
Buamundꝰ uͦ pͥnceps omagiũ patri meo fȩcit &
ris exigo: & urbẽ imꝑu nr̃i quã usurpas reposco
Raimundus respondit. De auitis conditionib tecũ placi¬
tare nolo. Urbẽ hanc a rege ierłm cũ filia pͥncipis
recepi. eiq ut dño fidẽ ꝓmisi. Uras gͥ illi ratioci¬
nationes ostendã. & ꝑsuasionib ipsius in om̃ib
obediã. nec aliquã dẽlibationẽ in hoc negocio sine

Expanded text:
a quo fugatus fuisset inquisivit, et Aquitanorum audaciam, prosa quo fugatus fuisset inquisivit, et Aquitanorum audaciam, prosperumque eventum agnoscens erubuit. Rursus exercitum congregavit, et praefatum principem ad colloquium invitavit. Magnanimus heros, qui prius dederat dimicandi consilium, denuo duci suasit ne respueret pacis colloquium, dicens nunc tractare de pace esse honorabile et valde commodum. Ille acquievit, ad concionem abiit, eique imperator ait: Antiochena civitas de imperio Constantinopolitano est. Buamundus vero princeps homagium patruo meo fecit, et ris, exigo, et urbem imperii nostri, quam usurpas, reposco. Raimundus respondit: De avitis conditionibus tecum placitare nolo. Urbem hanc a rege Hierusalem cum filia principis recepi, eique ut domino fidem promisi. Vestras igitur ratiocinationes ostendam, et persuasionibus ipsius in omnibus obediam, nec aliquam deliberationem in hoc negotio sine
Abbreviated transcription (Latin):
ctu insignit᷑ obsecundauert᷑. Franci siqͥdẽ ad tentoriũ
augustale ꝑuenientes exclamauert᷑. ce obstantes hostilit̃
ꝓcutere ceꝑunt. Repentinas uociferationes ferociũ francoꝵ
securus augusti exercitꝰ ex insꝑato audiuit. nimiũq t̾ritꝰ
parit᷑q turbatus & expers consilii fugã iniit. & relictis
oib ꝑ tria miliaria qͣsi gladiũ ceruicib suis imminere
uidisset fugrit. Raimundꝰ autẽ dux pelasgis cũ suo
imꝑatore fugientib ꝑstitit. nec dutiꝰ cũ paucis innu¬
meros ꝑseqͥ uoluit .s lȩcis modũ ponens in urbẽ suam
introiuit. & ingens gaudiũ antiochenis donante deo
suppeditauit. Orto siqͥdẽ sole ciues exiert̃. ingentes
in achiuis tentoriis diuitias inuenert̃. auide diri¬
ꝓuert᷑. leciq in urbẽ spolia deuexert̃. Porro imꝑt
cũ suis fugiendo fatigatꝰ qͥeuit. confulus & indignans

Expanded text:
ctu insigniter obsecundaverunt. Franci siquidem ad tentorium ctu insigniter obsecundaverunt. Franci siquidem ad tentorium augustale pervenientes exclamaverunt, et obstantes hostiliter percutere coeperunt. Repentinas vociferationes ferorum Francorum securus Augusti exercitus ex insperato audivit, nimiumque territus, pariterque turbatus et expers consilii fugam iniit, et relictis omnibus per tria milliaria, quasi gladium cervicibus suis imminere vidisset, fugit. Raimundus autem dux, Pelasgis cum suo imperatore fugientibus, perstitit, nec diutius cum paucis innumeros persequi voluit; sed laetis modum ponens, in urbem suam introivit, et ingens gaudium Antiochenis, donante Deo, suppeditavit. Orto siquidem sole, cives exierunt, ingentes in archivis tentoriis divitias invenerunt, avide diripuerunt, laetique in urbem spolia devexerunt. Porro, imperator cum suis fugiendo fatigatus quievit, confusus et indignans
Abbreviated transcription (Latin):
pparet ari illo itinere aduentũ imꝑitoris Adob¬
uidione unbis audisset. tã gͣndi curbine cmooꝰ
cũ socus turmis confestim remeauit suisq q line
prono trouites in ciuitate oppilabant᷑ uccurrere
ꝓpauit. Cũ autẽ urbi appropinqͣsset a formi¬
dine anxius eet. qͦd circũ ualiante exercitu
irũpe & urbẽ introire ñ posset : de imnmi¬
nenti negocio cũ suis tͣctare cepit. quoꝵ unus
quẽ uerẽ magnanimũ arbitror illi dixit
Satis notũ ÷ qͦd greci prudentia pollent & elo¬
qntia cȩteris nationib eminent . s in arduis rebus
audacia & fortitudine carent. Unde o pbi cõmili¬
tones & ꝓbati athletȩ. si meis dignamini consiliis
ad qͥescere: arma ur̃a uirilit᷑ sumite & armati
tantuã de curmis imꝑialib usq ad ipsius augusti
tentoriũ silent᷑ ite. & ionias legiones penetrate.
aud̾acter demonstrate. Nȩc audientes alii ad arduũ
opus animati st̃: monitisq magnanimui militis no.¬

Expanded text:
et in illo itinere adventum imperatoris ad obsidionem urbis audiisset, tam grandi turbine commotus cum sociis turmis confestim remeavit; suisque, qui sine tutore trementes in civitate oppilabantur, succurrere properavit. Cum autem urbi appropinquasset, et formidine anxius esset, quod circumvallantem exercitum irrumpere et urbem introire non posset, de imminenti negotio cum suis tractare coepit, quorum unus, quem vere magnanimum arbitror, illi dixit: Satis notum est, quod Graeci prudentia pollent, et eloquentia caeteris nationibus eminent, sed in arduis rebus audacia et fortitudine carent. Unde, o probi commilitones, et probati athletae, si meis dignamini consiliis acquiescere, arma vestra viriliter sumite, et armati tanquam de turmis imperialibus usque ad ipsius Augusti tentorium silenter ite, et Ionias legiones penetrate. audacter demonstrate. Haec audientes alii ad arduum opus animati sunt, monitisque magnanimi militis no
Abbreviated transcription (Latin):
multi nobiliũ ad curiã eiꝰ asciti uenire dedignahs
iratus arnulfũ aliosq fere .xc iii. de his gui ei
obstiterant iussit par io suspendi. alusq gene¬
rib mortis fest. auc puniri. Arnulfus quippe
sero ponicens aliq plures reggiꝓse supplicaue¬
it. multa ÷ pecuniã ꝑ redeͬptione sui ꝓmisent̃:
s rege ultionẽ scelerũ multis auri ponđibus
spouente ꝓtinꝰ trucidati st̃. Turgidi aut̃e com¬
plices eoꝵe tanta seueritate regis audita nimis
territi st̃ : tremuliq in triduõ ad regẽ accurre.¬
runt. & uarias excusationes qͦd t̾adiũ tardaue¬
rinz cõmentati fc̃. Quidã etiã muntionũ su¬
arũ claues detulert᷑: seruitiũq suũ regł

Expanded text:
multi nobilium ad curiam ejus asciti venire dedignabantur, multi nobilium ad curiam ejus asciti venire dedignabantur, iratus Arnulfum aliosque fere XCIII de his qui obstiterant jussit patibulo suspendi, aliisque generibus mortis festinanter puniri. Arnulfus quippe sero poenitens, aliique plures regi pro se supplicaverunt, multamque pecuniam pro redemptione sui promiserunt. Sed rege ultionem multis auri ponderibus proponente, protinus trucidati sunt. Turgidi autem complices eorum, tanta severitate regis audita, nimis territi sunt, tremulique in triduo ad regem accurrerunt, et varias excusationes quod tandiu tardaverint commentati sunt; quidam etiam munitionum suarum claves detulerunt, ser
Abbreviated transcription (Latin):
munitionẽ ei subiugauit. Gisleb̾tꝰ uͦ de clara esla
castellũ obsedit. & oppidanos usq ad deditionẽ coartis
uilłmꝰ alanni filius municeps & uicecomes scr¬
buriȩ. qui habebat in coniugio neptẽ rodber
comitis gloucestrȩ: fauere illi uolens in regi
rebellauit᷑. & p̃dictã urbẽ cͣtͣ illũ fere uno mes
tenuit. Tandẽ mense augusto regia uirtute uis
aufugit. & rex forti assultu munitionẽ subeg
Irnulfus de hesdingo p̃fati iuuenis auunculus l¬
cosus miles ac temerarius. multoties a rege obs
pacẽ suꝑbe respuit. in suꝑ &e iniuriosa regi ues
iaculam p̃sũpsit. & alios qui sese dedere uoleban
in rebellione ꝑtinacit̃ ꝑstare coegit. Deniꝙ cape
munitione cũ multis aliis ipse cõprehensus ẽ. & pͥno
quẽ contẽpserat oblatꝰ ẽ. Rex autẽ qͥa ꝑ mansuet¬
dine sua conteptibilis contumacib uidẽbat᷑. icdeoq

Expanded text:
munitionem ei subjugavit. Gissebertus vero de Clara Escedas munitionem ei subjugavit. Gissebertus vero de Clara Escedas castellum obsedit, et oppidanos usque ad deditionem coarctavit. Guillelmus Alani filius, municeps et vicecomes Scrobesburiae, qui habebat in conjugio neptem Rodberti comitis Gloucestriae, favere illi volens, in regem rebellavit, et praedictam urbem contra illum fere uno mense tenuit. Tandem mense Augusto regia virtute victus aufugit, et rex forti assultu munitionem subegit. Arnulfus de Hesdingo praefati juvenis avunculus, bellicosus miles ac temerarius, multoties a rege oblatam pacem superbe respuit, insuper et injuriosa regi verba jaculari praesumpsit, et alios qui sese dedere volebant in rebellione pertinaciter perstare coegit. Denique, capta munitione, cum multis aliis ipse comprehensus est, et principi quem contempserat oblatus est. Rex autem, quia pro mansuetudine sua contemptibilis contumacibus videbatur, ideoque
Abbreviated transcription (Latin):
tot insurgentes acutũ ensem P exercuit. & donis
u ꝓmissis aut robusta manu pugnators hostes sibi
begit. Rodb̾tũ siqͥdẽ de stotesburia ꝓbũ militẽ legi¬
mũq comitẽ derbiciȩ constituit. oe gislebertũ de
ara comitẽ de pembroc sullimauit᷑.ꝑ qͦs gualcheli
maminotũ & lupellũ aliosq plures qͥ amici uel
ut ia dixi plurimis animosus rex ira cõmotꝰe
tmplic̃i exercitu inimicor ꝓpugnacula expua
talabot̾ fugato aliis qͥ intꝰ erant misericoros
poꝑcit. Regina uͦ douerã cũ ualida manu ꝑri
obsedit & boloniensib amicis ac parentib suisa
alũnis ut ꝑ mare hostes cohiberent mandauis
Porro bolonienses dñe suȩ iussa libent ampleq¬
tes famulatũ suũ ei exhibent .nauiũq multitu
oꝑiunt illud fretũ qͥd strictũ ẽ ne castrensess
aliqͣtenꝰ ꝓcurarent. In terea rodbtꝰ de ferrariis q
rex sic̃ sictũ ẽ derbiciȩ consulẽ orbinauit . gua¬
linũ generũ suũ allocutꝰ regi pacificauit: & n

Expanded text:
tot insurgentes acutum ensem exercuit, et donis seu promissis aut robusta manu pugnatorum hostes sibi subegit. Rodbertum siquidem de Stotesburia, probum militem letigimumque, comitem Derbiciae constituit, et Gislebertum de Clara comitem de Pembroc sublimavit, per quos Gualchelmum Maminotum et Lupellum, aliosque plures qui amici vel us itaque, ut jam dixi, plurimis, animosus rex ira commotus est, et triplici exercitu inimicorum propugnacula expugnare Talabot fugato, aliis qui intus erant misericorditer pepercit. Regina vero Doveram cum valida manu per terram obsedit, et Boloniensibus, amicis ac parentibus suis atque alumnis, ut per mare hostes cohiberent, mandavit. Porro Bolonienses dominae suae jussa libenter amplectentes, famulatum suum ei exhibent, naviumque multitudine operiunt illud fretum quod strictum est, ne castrenses sibi aliquatenus procurarent. Interea Rodbertus de Ferrariis, quem rex, sicut dictum est, Derbiciae consulem ordinavit, Gualchelmum generum suum allocut
Abbreviated transcription (Latin):
de harulfi corte archidiaconũ ebroicensẽ elegerat:
eiq rex ꝓ plurib causis libent᷑ ad qͥeuerat. Prȩfato
autẽ uiueni cenobiũ fiscannense concessit: in quo tp̃e
quattuor abbatũ p̃cedentiũ magna religio floruit.
n eodc̃ anno ricardꝰ uticensis abbas postquã de romano
concilio redut: exigentib causis post natale dnu mox
in angliã tͣnsut. & plurinis laborib fatigatꝰ in qͣdra¬
gesima febres incurrit. Quib ꝑ multos dies admo¬
dũ uexatꝰ sese confessione & oratione bene p̃muniuit.
&̾ post᷑ pascha potionẽ a medicis accepit. s nimia ui poti.¬
onis oppressus uii. die mau defecit. Tercio itaq regimi¬
ante crucifixũ in ȩccła scẽ mariȩ a dõno rodberto

Expanded text:
de Harulficurte archidiaconum Ebroicensem elegerat, de Harulficurte archidiaconum Ebroicensem elegerat, eique rex pro pluribus causis libenter acquieverat. Praefato autem juveni coenobium Fiscanense concessit, in quo tempore quatuor abbatum praecedentium magna religio floruit. In eodem anno, Richardus Uticensis abbas, postquam de Romano concilio rediit, exigentibus causis, post Natale Domini mox in Angliam transiit, et plurimis laboribus fatigatus in Quadragesima febres incurrit. Quibus per multos dies admodum vexatus sese confessione et oratione bene praemunivit, et post Pascha potionem a Medicis accepit; sed nimia vi potionis oppressus, VII die Maii defecit. Tertio itaque regimiante crucifixum in Ecclesia Sanctae Mariae a domino Rodberto
Abbreviated transcription (Latin):
anglia receptã in suis mappalus hospitatꝰ ẽ: &
gualis ad auxiliũ sui ascitis nunia malicia passim
multiplicata ẽ. Nã plus quã decẽ milia ut feñt:
barbari ꝑ angliã diffusi ft̃ : qͥ nec. scĩs locis nec reueren¬
tiȩ religionis parcebant .s rapinis & incendus atque
cedib hominũ instanter insistebant. Singillati referre
nequeo qͣntã afflictionẽ ęccła dei passa ÷ in suis filiis. qͥ
ueluti pecudes coctidie trucidabant᷑ britonũ gladiis.
Inno ab incarnatione dñi mc xi indictione .iii.
stephanꝰ nex conciliũ congrygauit. & de statu
rei publicȩ cũ ꝓcerib suis tͣctare studuit. Tunc
int̾ optimates de c̃stitutione salesburiensis ep̃i
lis orta ẽ. Henricus .n. guentoniensis p̃sul heriicũ de
solleio nepotẽ suũ intromittere uoluit. & quia maiori
ui resistente p̃ualere neqͥuit: iratꝰ de curia regis
recessit. Gualerannꝰ nanq mellenticus comes philippũ

Expanded text:
Anglia receptam in suis mapaliis hospitatus est; et Anglia receptam in suis mapaliis hospitatus est; et Gualis ad auxilium sui ascitis, nimia malitia passim multiplicata est. Nam plus quam decem millia, ut fertur, barbari per Angliam diffusi sunt, qui nec sanctis locis, nec reverentiae religionis parcebant: sed rapinis et incendiis atque coedibus hominum instanter insistebant. Singillatim referre nequeo, quantam afflictionem Ecclesia Dei passa est in suis filiis, qui veluti pecudes quotidie trucidabantur Britonum gladiis. Anno ab Incarnatione Domini 1140, Indictione III, Stephanus rex concilium congregavit, et de statu reipublicae cum proceribus suis tractare studuit. Tunc inter optimates de constitutione Salesburiensis episcopi lis orta est. Henricus enim Guentoniensis praesul Henricum de Solleio nepotem suum intromittere voluit; et quia, majori vi resistente, praevalere nequivit, iratus de Curia regis recessit. Gualerannus namque Mellenticus comes Philippum
Abbreviated transcription (Latin):
falesiã obsedit. ibiq xuii. dieb frustra multum
Slaborauit. & nono decimo die nichil lucratus
inde recessit. Ricardus de luceio pͥnceps militũ in
oppioo fuit. & cũ oppidanis munitionẽ uiriliter
defensauit. aꝑtisq ianuis audacia obsessors obsider¬
tes cotidie subsannabat. & qͥa inclusi ciboꝵ & armoꝵ
abundantia tumebant ad assultũ cũ ludibrio ꝑuota¬
bat. Hostes autẽ in circũitu ꝓuinciã deuastauert᷑.
eccłas irreuerent᷑ irruꝑunt. & sacratis uestib atii
uasis absq timore dei ablatis sacra loca ctamin aue¬
runt. nulliq parcentes uulgi spolia. ce quȩq poteras
diripuert̃. Iandẽ terrentẽ deo noctu fugert᷑. &
de matanis cõmisit  i oiboldꝰ & simon rufus aliiq
eroces radulfi nufi uelocit̾ expulsi st̃: & dñatum
ꝗAn ꝗͦd hactenꝰ possederant repente ꝑdidexunt.
odbertus de cadomo sororẽ suã mathildẽ iam̃ in

Expanded text:
Falesiam obsedit, ibique XVIII diebus frustra multum Falesiam obsedit, ibique XVIII diebus frustra multum laboravit et nonodecimo die nihil lucratus inde recessit. Richardus de Luceio princeps militum in oppido fuit, et cum oppidanis munitionem viriliter defensavit; apertisque januis, audacia obsessorum obsidentes quotidie subsannabat: et quia inclusi ciborum et armorum abundantia tumebant, ad assultum cum ludibrio provocabant. Hostes autem in circumitu provinciam devastaverunt, ecclesias irreverenter irruperunt, et sacratis vestibus atque vasis absque timore Dei ablatis, sacra loca contaminaverunt, nullique parcentes, vulgi spolia et quaeque poterant diripuerunt. Tandem, terrente Deo, noctu fugerunt, de Platanis commisit. Tunc Ribolus et Simon Rufus, aliique nepotes Radulphi Rufi velociter expulsi sunt, et dominatumd hactenus possederant, repente perdiderunt. Rodbertus de Cadomo sororem suam Mathildem jam in
Abbreviated transcription (Latin):
̃ x.x̃. militib secũ habebat. ualidãq turma qua ip̃se
de om̃i dicione sua contraxerat. Deniq feruidꝰ rogeris
insigni turma stipatus oppidũ ex imꝓuiso expetut. &
miẽcto igne ingens damnũ imparatis op̃pioanis inges¬
sit. Irituratores enĩ ꝑ plateas messes cedebantꝰ arqri¬
gertes acerui straminis & paleȩ ut autunꝰ exigit
spansm ante domos iacebant. unde gͣtũ sibi flamȩ
fomerosi facile rapiebant. Sic nimitũ opuleata
uilla in puncto concremata ẽ : eccła etiã beati
sul picu ep̃i &e confessoris cũ multis opib bargensum
& hominib qͥ intus erant ꝓhdolor combusta est
Castellani autt̃ milites ut se p̃uentos ab hostib ui¬
dert. ad munitione cũ plurimis fugientes inimicoꝵ
gladio surrepti sunt Eodẽ anno concordia inten
rogeriũ & comites fr̃s facta ẽ: a qͥb etiã ad stephanũ
rege̾ in angliã adductꝰ eiq honorifice reconciliatꝰ ẽ¬
alendas octobris iosfredus andegauensis

Expanded text:
 XX militibus secum habebat, validamque turmam quam ipse de omni ditione sua contraxerat. Denique fervidus Rogerius insigni turma stipatus, oppidum ex improviso expetiit, et injecto igne, ingens damnum imparatis oppidanis ingessit. Trituratores enim per plateas messes caedebant, et ingentes acervi straminis et paleae, ut Autumnus exigit, sparsim ante domos jacebant, unde gratum sibi flammae fomentum facile rapiebant. Sic nimirum opulenta villa in puncto concremata est. Ecclesia etiam B. Sulpitii episcopi et confessoris, cum multis opibus Burgensium et hominibus qui intus erant, proh dolor! combusta est. Castellani autem milites ut se praeventos ab hostibus viderunt, ad munitionem cum plurimis fugientes inimicorum gladio subrepti sunt. Eodem anno concordia inter Rogerium et comites fratres facta est; a quibus etiam ad Stephanum regem in Angliam adductus, eiqs Octobris, Joffredus Andegavensis
Abbreviated transcription (Latin):
nis agitati ꝑturbauert᷑ multisq modis depopłati st̃.
mis enĩ gois fredus cognom̃to talabot herfordam
hẽ inuasit. ibiq scelerosis cõplicib ad nefas aggrega
n regẽ rebellauit. Qualchelinꝰ autẽ cognom̃to
minot tenuit dõuerã. & rodħtꝰ alueredi de
colia filius arcẽ guarham: & morgan gualus¬
uuenis cognom̃to peuerellus qͣttuor oppida ha¬
at. id ÷ brunã. elesmarã obreconã & guitento
& his turgidus augebat rebellantiũ turmam.
ellib associatꝰ natale solũ inqͥetare sategit.
ro dauid scotiȩ rex ꝓpt᷑ fraudulentã inuitationem
tiosoꝵs a qͥb ad patriȩ detrimentũ lacessitꝰ fue.¬
t.seu ꝓptͣ ius iurandũ qͦd iubente henrico rege ĩa
pti suȩ fecerat: pestiferos regni ꝑturbatores pro
uort andegauensiũ adiuuabat. Carduilũ quippe
lidissimũ oppidũ qͦd iulius cesar ut dicunt condidit

Expanded text:
furiis agitati perturbaverunt, multisque modis depopulati sunt. In furiis agitati perturbaverunt, multisque modis depopulati sunt. In primis enim Goiffredus, cognomento Talabot, Herfordam urbem invasit, ibique scelerosis complicibus ad nefas aggregatis, in regem rebellavit. Gualchelmus autem, cognomento Maminot, tenuit Devoram, et Rodbertus, Alveredi de Lincolnia filius, arcem Guarham et Morguam, Gualvenis cognomento Puerellus, quatuor oppida habebat, id est Brunam, Elesmaram, Obretonam, et Guitentonam, et his turgidus augebat rebellantium turmam. rebellibus associatus, natale solum inquietare sategit. Porro David, Scotiae rex, propter fraudulentam invitationem factiosorum, a quibus ad patriae detrimentum lacessitus fuerat, seu propter jusjurandum quod, jubente Henrico rege, jam nepti suae fecerat, pestiferos regni perturbatores pro favore Andegavensium adjuvabat. Carduilum quippe validissimum oppidum, quod Julius Caesar, ut dicunt, condidit,
Abbreviated transcription (Latin):
dans ut ocius de normannia egrederet᷑ maior exo
ticulosus recessit. unde aduersarioꝵ conglobatam¬
tatudo admodũ doluit. qͦs hostilis exercitꝰ nepentina
dicessione euaserit. Uerũ ne mille milites frstra con¬
gregati uident᷑: a sine aliqua phitate ad sua regri¬
rent᷑. cadomiũ adiert ꝓuinciã undiq depopłati s
& catrenses extͣhere de munitione conati ft. Secꝰ
rodbtꝰ comes factiones utriusq partis ualde metu
ideoq cũ centũ miliaꝰ callide intꝰ delituit. Equs
solu̾modo .ui. egressi st̃ & in stricto calle suꝑ oliiꝰ
milites occisi st̃: & plures ex utraq parte uulner
Srefatus comes gloucestrȩ ꝑquẽ magnȩ ꝑtuu¬
tionis occasio surrexerat. dono henricirecgis p
sui potentiã in angłia possidebat. diuitus & oppi
idas ate dõuerã habebat. Unde multi eidẽ fauentes
ellando regẽ offendert̃. & ꝓuincias sibi contiguas

Expanded text:
 ut ocius de Normannia egrederetur, majoremq ut ocius de Normannia egrederetur, majoremqinus cum suis meticulosus recessit; unde adversariorum conglobata multitudo admodum doluit quod hostilis exercitus repentina discessione evaserit. Verum ne mille milites frustra congregati viderentur, et sine aliqua probitate ad sua regrederentur, Cadomum adierunt, provinciam undique depopulati sunt, et castrenses extrahere de munitione conati sunt. Sed Rodbertus comes factiones utriusque partis valde metuit, ideoque cum centum militibus callide intus delituit; equites solummodo XL egressi sunt, et in stricto calle super Olnamilites occisi sunt, et plures ex utraque parte vulnerPraefatus comes Gloucestrae, per quem magnae perturbationis occasio surrexerat, dono Henrici regis patris sui potentiam in Anglia possidebat, divitiis et oppidis Ludas atque Doveram habebat. Unde multi eidem faventes rebellando regem offenderunt, et provincias sibi contiguas
Abbreviated transcription (Latin):
¶ense maio guale¬
annꝰ comes & guilłmꝰ de ipro in normanniã tͣns¬
retauert᷑. & nimis turbate regioni subuenire conati
F. In pͥmis c̃tͣ rogeriũ de conchis arma leuauert᷑.:
fortuna uariante bellicosũ milit̾ẽ ac ad resistendũ
yi paratũ reppert᷑. Unde furorẽ suũ suꝑ pagenses
culati st̃. &̾ ũtriq ad predã currentes̃ in oendirs
rapinis ꝑuinciã deuastauer̃t. direptisq rebus.
ecessariis inermẽ popłm desolationi subdidorunt.
sidegauensis iosfredꝰ mense iunio in normatiniã
re cadomũ & plura normanniȩ oppida sibi subiug
andeg auensib adminiculari audiert̃ neqͥtia qua ꝑ
tes qd pintestinã ꝓditionẽ hostes p̃ualuerint.
normannos qͥ externos hostes in exteris sedib supai
co mnilitib ad aux iliũ sui accersiert aliosq: aur¬
ares undiq conuocantes in ande gauinos ire decni¬
odbtꝰ autẽ de curceio coniti iosfredo nunciũ efes
direxit & machinationẽ suoꝵ eide intimauit : n¬

Expanded text:
ense Maio, Gualerannus comes et Guillelmus de Ipro in Normanniam transfretaverunt, et nimis turbatae regioni subvenire conati sunt. In primis contra Rogerium de Conchis arma levaverunt; sed fortuna variante, bellicosum militem ac ad resistendum sibi paratum repererunt. Unde furorem suum super pagenses jaculati sunt; et utrique ad praedam currentes, incendiis et rapinis provinciam devastaverunt, direptisque rebus necessariis, inermem populum desolationi subdiderunt. Andegavensis Joffredus mense Junio in Normanniam cet Cadomum et plura Normanniae oppida sibi subjugaAndegavensibus adminiculari audierunt, nequitiam quam penes tes quod per intestinam proditionem hostes praevaluerint, atque Normannos, qui externos hostes in exteris sedibus superCC militibus ad auxilium sui accersierunt, aliosque auxiliares undique convocantes, in Andegavinos ire decautem de Curseio comiti Joffredo nuntium confestim direxit, et machinationem suorum eidem intimavit,
Abbreviated transcription (Latin):
turm̃ cũ tota urbe sibi subiugauert̃. Porro
alexander ep̃s &e ciues euentũ regi mandauert᷑. QT
audiens nex ualde iratꝰ ẽ: & qͦd tantũ facinꝰ amicissimi
eiꝰ qͥb mag̾nos honores & dignitates auxerat fecis¬
sent miratꝰ ẽ. Deinde post natale dnĩ exencitũ
conoreg auit. lincoliã confestã prexit. auxiliot
noctu ex inspato cõprehendit. Duo uͥ comites
cũ uxorib & familiarib amicis in arce erant.
subitoch circũuallati qd agerent anxu mescieh
andẽ rannulfus qͥ iumior erat ac facilior e
audacissimꝰ noctu cũ paucis eggressus ẽ. & insces
duensẽ ꝓuunciã ad suos ꝓfec̾tus ẽ. Rodbento
autẽ eorito de gloucestra socero suo n
amicis &e parentib suis querelã suã de promost
excitauit: ac ut inclusis obsidione suffragaretus
uires undecũq collegit. in pͥmis mathildẽ andega¬
uor comioissã expetut. auxiliũ ab ea sumnopa popos¬

Expanded text:
turrim cum tota urbe sibi subjugaverunt. Porro turrim cum tota urbe sibi subjugaverunt. Porro Alexander episcopus et cives eventum regi mandaverunt: quod audiens rex valde iratus est, et quod tantum facinus amicissimi ejus, quibus magnos honores et dignitates auxerat, fecissent, miratus est. Deinde post Natale Domini exercitum congregavit, Lincolniam confestim perrexit, auxilioqube jacebant, noctu ex insperato comprehendit. Duo vero comites cum uxoribus et familiaribus amicis in arce erant, subitoque circumvallati quid agerent anxii nesciebant. Tandem Rannulfus qui junior erat ac facilior et atrensem provinciam ad suos profectus est. Rodberto autem comiti de Gloucestra socero suo, aliisque amicis et parentibus suis querelam suam deprompsit,s contra regem excivit, ac ut inclusis obsidione suffragaretur ires undecunque collegit. In primis Mathildem Andegavorum comitissam expetiit, auxilium ab ea summopere popos
Abbreviated transcription (Latin):
nno ab incarnatione dña m .e .xL i. indic-¬
tione iui: ingens turbatio in regno angloꝵ
exorta ẽ: & repentina mutatio cũ mul:¬
tors detrim̃to subsecuta ẽ Rannulfus
enim comes cestrȩ & guilłmꝰ de raumar.
uterinꝰ fr̃ eius c̃t᷑ stephanũ regẽ rebellauert᷑
&e arcẽ quã lincoliȩ ad tutandã urbẽ ipse posside¬
bat fraudulenter inuasert̃. Nã tẽpus qͦ turren-¬
ses famuli ꝑ diuersa disꝑsi fuerant. callide explo¬
rauerant : & tunc coniuges suas qͣsi causa ludendi
ad arce premiserant. Deniq dũ ibidẽ duȩ comitissȩ
morarent᷑ & cũ uxore militis qui turrĩ tuens
debebat luderent & confabularent᷑. comes cestrȩ
exarmatꝰ &e sine amictu qͣsi ꝑ reducenda uxore sua
& tres milites nemine alicd malũ suspicante
subsecuti st̃ : & sic ingressi repente uectes & arma
q̃ aderant arripuert᷑. & custodes regis iolenter
eiecert᷑. Deinde guilłmꝰ & armati milites cũ illo ut
antea dispositu fuerat incroiert & sic duo fr̃is

Expanded text:
nno ab Incarnatione Domini 1141, Indictione IV, ingens turbatio in regno Anglorum exorta est, et repentina mutatio cum multorum detrimento subsecuta est. Rannulfus enim comes Cestrae et Guillelmus de Raumara, uterinus frater ejus, contra Stephanum regem rebellaverunt, et arcem quam Lincolniae ad tutandam urbem ipse possidebat, fraudulenter invaserunt. Nam tempus, quo turrenses famuli per diversa dispersi fuerant, callide exploraverant, et tunc conjuges suas quasi causa ludendi ad arcem praemiserant. Denique, dum ibidem duo comitissae morarentur, et cum uxore militis, qui turrim tueri debebat, luderent et confabularentur, Comes Cestrae exarmatus, et sine amictu quasi pro ducenda uxore sua, et tres milites, nemine aliquod malum suspicante, subsecuti sunt. Et sic ingressi, repente vectes et arma quae aderant arripuerunt, et custodes regis violenter ejecerunt. Deinde Guillelmus, et armati milites cum illo, ut antea dispositum fuerat, introierunt. Et sic duo fratres
Abbreviated transcription (Latin):
britonesi terga uertentes ꝑ secuti st̃. & gelduiũ
priusquã suis cõmilitonib adiungerentur
occiðunt. Predones itaq c̾fusi p̃dã ꝑdiðunt:
& fugientẽs suis diros rumores renunciauer̃t
ariis itaq tẽpestatib infeliꝓ nor manua
turbabat᷑ ac mutuis ensib: pignoꝵs suoꝵe
uulnerabat᷑. atq ꝓ mnnumeris cedib mul¬
tis ubiq luctib replebat᷑. infortunia plerũq
dirissima ꝑferebat. & asꝑiora cotidie metuebat :
qͥa totã efficaci gubnatore ꝓuinciã carero
mosta uidebat. Int̃ hȩo stephanꝰ rex de intestinis
notibi conglors rumores audiuit unde in aduen¬
ter oni festinant in angliã tnstretauot q adu¬
bemannũ atq rodbtũ comites aliost ꝓceres pene
do rolinara & rogeriũ uicecomite alio sgin nul¬
los estituerat. illis pcipiens facere qͦd ipse psens

Expanded text:
es terga vertentes persecuti sunt, et Galduinum, priusquam suis commilitonibus adjungeretur, occiderunt. Praedones itaque confusi praedam perdiderunt, et fugientes suis diros rumores renuntiaverunt. Variis itaque tempestatibus infelix Normannia turbabatur, ac mutuis ensibus pignorum suorum vulnerabatur, atque pro innumeris caedibus multis ubique luctibus replebatur; infortunia plerumque dirissima perferebat, et asperrima quotidie metuebat, quia totam efficaci gubernatore provinciam carere moesta videbat. Inter haec Stephanus rex de intestinis motibus Anglorum rumores audivit. Unde in Adventu Domini festinanter in Angliam transfretavit, et Gualerannum atque Rodbertum comites, aliosque proceres pene de Rolmara et Rogerium vicecomitem, aliosque nonnullos constituerat: illis p
Abbreviated transcription (Latin):
quore caput ad nefas ꝑpe¬
dolensis erat surrexert̃. & in terrã sci micha¬
helis archangeli dẽ ꝑicło maris & infinitimas
possessiones irruert᷑. Predis multoties direp-¬
tis ingentia innocuis dãpna intulert᷑.s postt
innumera dispendia pagensib illata st̃.
ultione diuina nefario capite c̃trito defecert᷑.
Quadã enĩ die atrox gelduinꝰ c xł milites cum
multis peditib in expeditione duxit. &e in gente᷑
predã hoĩesq multos rapuit. atq põposus re¬
meare cepit. s estuans mare adlittꝰ oi det inuit.
nterea orto clamore pauꝑis uulgi .xx. milites
normannoꝵ p̃dones insecuti st̃. Gelduitiꝰ autẽ
ut uociferationẽ post tergũ audiuit. cũ lecẽ¬

Expanded text:
quorum caput ad nefas perpeDolensis erat, surrexerunt, et in terram S. Michaelis archangeli de Periculo Maris, et in finitimas possessiones irruerunt. Praedis multoties direptis, ingentia innocuis damna intulerunt; sed postquam innumera dispendia pagensibus illata sunt, ultione divina nefario capite contrito, defecerunt. Quadam enim die, atrox Galduinus CXL milites cum multis peditibus in expeditionem duxit, et ingentem praedam hominesque multos rapuit, atque pomposus remeare coepit; sed aestuans mare ad littus omnes detinuit. Interea orto clamore pauperis vulgi, XX milites Normannorum praedones insecuti sunt. Galduinus autem, ut vociferationem post tergum audivit, cum
Abbreviated transcription (Latin):
gere. uel aliis in fascib p̃ferrȩ. qͥ se ipsũ n
reere. Nã sicut ꝓuerbiũ asserit uulgar
stultũ contendit᷑ in sullimi sustentare e¬
sumit litigare. Henrico regi confȩðatꝰ si
pͥncipẽ insipient̃ offendere nolo: nec tẽno
quẽlibet in tali negocio auscultare debeo.I
cẽ potentia diuitisq p̃ditꝰ ẽ: nec aliqͥs ut ren
cidente specialib ei p̃rogatiuis eqͥperari pos
culcabant᷑ inuitauit. Porro sic̃ uulgus in es¬
locutione ꝑhibet: malũ debet fieri ut peiuso
Hoc nimirũ uulgari more dico : liuinati
toritate ñ asseuero. Ad hoc semel a duobi
qͥ cotidie tellurẽ in ehmiabant filiors sa
am ex quo dux de ierłm rediit. & ducatũi
manniȩ recẽpit: torpori & ignauiȩ nis
subiacuit. Cuiꝰ segnicie ꝓuocati puaricis¬
lecgis adcuncta nefaria. clã & paba intoleri

Expanded text:
erigere, vel aliis in fascibus praeferre, qui se ipsum nesciat erigere, vel aliis in fascibus praeferre, qui se ipsum nesciat regere. Nam, sicut proverbium asserit vulgare: Qui stultum contendit in sublimi sustentare, contra Deum praesumit litigare. Henrico regi confoederatus principem insipienter offendere nolo, nec te, nec alium quemlibet in tali negotio auscultare debeo. Nam sensu et potentia, divitiisque praeditus est; nec aliquis, ut reor, in Occidente specialibus ei praerogativis aequiparari potest. conculcabantur, invitavit. Porro, sicut vulgus in locutione perhibet, malum debet fieri, ut pejus cesset. Hoc nimirum vulgari more dico, divina tamen auctoritate non assevero. Ad hoc semel a duobusqui quotidie tellurem inebriabant filiorum sanguinibus. Nam, ex quo dux de Jerusalem rediit et ducatum Normanniae recepit, torpori et ignaviae nimis subjacuit. Cujus segnitie provocati praevaricatores legis ad cuncta nefaria, clam et palam, intolerabiliter
Abbreviated transcription (Latin):
eliã cõmite expetiit. Dñe in qͥt comes succurre
so. qͥa tuus homo sũ ce ingentẽ in te fiduciam
ecce nc̃ ope tua indigeo : qͥa inmundo nimia
p̃ualet confusio. Ecce iunior fr̃ in maiorẽ
rit. seruus in hello dñm suũ suꝑauit. & uinclis
Auitã qͦq illi hereditat᷑ẽ abstulit. sicq ꝑ
dñ sui iura sibimet subiecit. Porro naturali
neo fidẽ seruaui. & sicut patri fidelit᷑ parui. sic
ita mea eiꝰ obsequar soboli. Quãdiu uixero.nun
slimas munitiones habeo. unde molestissimas
sdiones inuasori ꝓfecto inferre potero.
dũtaxat tuũ imploro. ut ꝑte possĩ uincto
ogari dño. ipsũq uel hȩredẽ illiꝰ ducatui
tuere normannico. is ita dictis helias
ne incipiat qͦd ñ possit uel ñ debeat explere Ru
satagere. nẽ uelit indignũ quẽquã plusquã a

Expanded text:
Heliam comitem expetiit. Domine, inquit, comes, succurreHeliam comitem expetiit. Domine, inquit, comes, succurre mihi, quaeso, quia tuus homo sum, et ingentem in te fiduciam habeo. Ecce nunc ope tua indigeo, quia in mundo nimia rerum praevalet confusio. Ecce junior frater in majorem surrexit; servus in bello dominum suum superavit, et vinclisavitam quoque illi haereditatem abstulit, sicque perjurus domini sui jura sibimet subjecit. Porro, naturali domino meo fidem servavi, et sicut patri fideliter parui, sic omni vita mea ejus obsequar soboli. Quandiu vixero, nunquam missimas munitiones habeo, unde molestissimas infestationes invasori profecto inferre potero. Auxilium duntaxat tuum imploro, ut per te possim vincto suffragari domino, ipsumque vel haeredem illius ducatui restituere Normannico. His ita dictis, Heliasne incipiat quod non possit, vel non debeat explere. Rursus debet satagere ne velit indignum quemquam plus quam decet
Abbreviated transcription (Latin):
uirtute ꝑ diuersa statͣi loca diffugert᷑. m
timore illius a solitis infestationib cessau
Nefariis gͦ collegiis hac & illac disꝑsis scem
mut auert᷑. qͥa reꝑiri seu cognosci ab his
duce iubente regi arcẽ rotomagi reddide
regia ui recuꝑauit & oi uita sua postmi
in pace possedit. Alii qͦq municipes ꝑ totĩ
manniã a duce absoluti st̃: eoq anriuente
reddentes municipia triumphatori rec̃cli¬
n medio octobri rex luxouit̃ uenita
uiliũ tenuit . Ibi statuit regali sanctione. ut
pas ꝑ õs teneat᷑ fines normannie. ut latro
mnino cõpressis cũ rapacitate : om̃s ecclesie
q sapientũ irrita eẽ censuit. qͦ fr̃ suus
pmiserat. Hostes autẽ qͦs in bello ceꝑat in
ã destinauit. &e ꝑenni ergastulo guilłmũ
bliensẽ ac rodb̃tũ de stotȩ uilla aliosq ñ nullos
rustrata spe alit᷑ quã  putauerat nimis c¬
uit. ee c̃t᷑ͣ retgẽ henritũ adhuc bellare ni

Expanded text:
irtute per diversa statim loca diffugerunt, et solo timore illius a solitis infestationibus cessaverunt. Nefariis ergo collegiis hac et illac dispersis, schemata mutaverunt, quia reperiri, seu cognosci ab his quos duce jubente, regi arcem Rothomagi reddiditregia vi recuperavit, et omni vita sua postmodum in pace possedit. Alii quoque municipes per totam Normanniam a duce absoluti sunt, eoque annuente, omnia reddentes municipia, triumphatori reconciliati sunt. In medio Octobri 1106 rex Lexovium venit, Ecclesiae Dei concilium tenuit. Ibi statuit regali sanctione utper omnes teneatur fines Normanniae: ut, latrociniis omnino compressis cum rapacitate, omnes ecclesiaejudicioque sapientum irrita esse censuit quae frater suus miserat. Hostes autem, quos in bello ceperat, in Angliam destinavit, et perenni ergastulo Guillelmum Moritoliensem ac Rodbertum de Stotevilla, aliosque nonnullos rustrata spe aliter quam putaverat, nimis ingemuit, et contra regem Henricum adhuc bellare nitens,
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde ferratȩ acies ordinatȩ st̃ : & discipl¬
ter stipate ꝓcessert. Prima aciem rexit
nulfus baiocensis. scð̃am rodb̾tꝰ comes n¬
audactor exhortatꝰ ẽ. Rex autẽ ang
nor mannos secũ pedites detinuit: cenom
autẽ & britones longe in cãpo cũ helia c
c̃stituit. Ex aduersã uͦ parte : guilłmꝰa
moritoliensis aciẽ duxit ꝓdeꝰ rodħtꝰ belesi¬
extrema. Cũq simul exercitꝰ c̃uenissen
turme guilłmi comitis cetꝰ rannulfi fen
satagerent: tanta densitate c̃stipati e
& in armis in dissolubilit᷑ stabant. ut n
eis obesse possent.s. alterni conatꝰ uns¬
trabiles obstare studerent. Ulul antib
inermes ducis pedites ꝑcussit. & ducentos
mox interfecit. Quod uidens rodbtꝰ. beles
egis qͥ militib sociatꝰ in certamine õstitto.
topost laudunensis pontifex factꝰ parra

Expanded text:
Deinde ferratae acies ordinatae sunt, et disciplDeinde ferratae acies ordinatae sunt, et disciplinabiliter stipatae processerunt. Primam aciem rexit Rannulfus Bajocensis; secundam Rodbertus comes Mellenaudacter exhortatus est. Rex autem Anglos et Normannos secum pedites detinuit; Cenomanos autem et Britones longe in campo cum Helia consule constituit. Ex adversa vero parte Guillelmus comes Moritoliensis aciem duxit primam, eextremam. Cumque simul exercitus convenissent, et turmae Guillelmi comitis coetus Ranulfi ferire satagerent, tanta densitate constipati erant, et in armis indissolubiliter stabant, ut nihil eis obesse possent, sed alterni conatus impenetrabiles obstare studerent. Ululantibus inermes ducis pedites percussit, et CCXXV mox interfecit. Quod videns, Rodbertus Belregis, qui militibus sociatus in certamine constitit, non multo post Laudunensis pontifex factus, paroc
Abbreviated transcription (Latin):
eris. Crudeles gͦ iniqͥtatis filii subumbra
Dec uidens zelo dei qͥ nos regit in ardesco. a
e efflagito. His itaq ꝑspectis queso meis con
icere. & me ista moliri ñ ꝓ cupiditate. sed ꝓ
uoluntate palã poteris comꝑbare: Omnes
tiones totãq iusticiã & ꝓcurationẽ totius
hannie &e medictatẽ ducatꝰ mͥ dimitte. ali
iedietatẽ sine labore & cura tibi posside. &
glia examo recipe. Dapib & ludis. & cunctis
a securus oblectam̃tis frui poteris. Ego autẽ
nentes ꝓ pace labores tolerabo. tibiq ꝓmissa
ȩc audiens dux consiliarios suos
accereuit eisq mandata regis retulit.ꝓ
dintifducẽ ne sermonib pacis obseq᷑ret᷑
det sese cõmendans ait. Nouit omnipote
in quẽ credo. qͦd ꝑ desolate plebis subuenti
certamen in et. Ipsũ factorẽ nr̃m int
ad preliũ om̃s instruxit. bn
busta fuerat sese restauraturũ deo deui

Expanded text:
ulcisceris. Crudeles ergo iniquitatis filii sub umbraHaec videns, zelo Dei, qui nos regit, inardesco, aniponere efflagito. His itaque perspectis, quaeso, meis consiliis utere, et me ista moliri non pro cupiditate, sed pro bona voluntate, palam poteris comprobare. Omnes munitiones, totamque justitiam et procurationem totius Normanniae et medietatem ducatus mihi dimitte, aliamque medietatem sine labore et cura tibi posside, etAngliae aerario recipe. Dapibus et ludis et cunctis postea securus oblectamentis frui poteris. Ego autem imminentes pro pace labores tolerabo, tibique promise coarctabo. Haec audiens, dux consiliarios suos accersiit, eisque mandata regis retulit. Pdictis ducem, ne sermonibus pacis obsequereturex, Deo sese commendans, ait: Novit omnipotens Deus, in quem credo, quod pro desolatae plebis subventione hoc certamen ineo. Ipsum factorem nostrum intimo ad praelium omnes instruxit, bream quae combusta fuerat sese restauraturum Deo devovit.
Abbreviated transcription (Latin):
dã gr̃a regis absoluti ꝓ impetrata libtat e
res suas prudenter
Cui dux ait. Proditores normanni fraudu
r mi festina . & guilłmũ ad recipiendam
tẽ destina. ne rodbtꝰ de belismo te surrep

Expanded text:
dam, gratia regis absoluti, pro impetrata libertateres suas prudenter raecepit. Cui dux ait: Proditores Normanni fraudulentiis r mi, festina, et Guillelmum ad recipiendam firmitatem destina, ne Rodbertus de Belismo te subrept
Abbreviated transcription (Latin):
& fidelitatt burgensiũ recepit. Iunc
cib ꝓmissis c̃solatꝰ ẽ. Deinde ne aliqͣ sibi occas
gationis oriret᷑. si puer in manu eiꝰ qͣlibet in
casu lederet᷑. peculiari sub tutela eũ recin
noluit.s heliȩ de sc̃o sidonio ad educandũ com
Eidẽ quippe militi ĩa pͥdẽ dux filiã de pelice
p̃cipuos normanniȩ barones illũ ꝓmou
uditis rumorib de uictoria regis relig
qͥq letati st̃: ex leges autẽ & malignis
amatores c̃tristati luxert̃. qͥa iugũ n¬

Expanded text:
 fidelitatem burgensium recepit. Tunc dulcibus promissis consolatus est. Deinde, ne aliqua sibi occasio derogationis oriretur, si puer in manu ejus quolibet infesto casu laederetur, peculiari sub tutela eum retinere noluit, sed Heliae de Sancto Sidonio ad educandum commendavit. Eidem quippe militi jampridem dux filiam, de pellicpraecipuos Normanniae barones illum promoverat. Auditis rumoribus de victoria regis, religiosi quique laetati sunt. Exleges autem et malignitatis amatores contristati luxerunt, quia jugum
Abbreviated transcription (Latin):
terra sua obsidionẽ dissoluere p̃cepit. Aliou
indixit. At ille obstinato corde in obudiono ui¬
uit̾. & bellũ plusquã ciuile futura ꝓ pace susos
Quactuor sicͥdẽ comites habuit secũ. heliã cenonu
guilłmũ ebroicensiũ. rodbtũ de mellento &i¬

Expanded text:
terra sua obsidionem dissolvere praecepit; alioquin praelium indixit. At ille obstinato corde in obsidione perduravit, et bellum plus quam civile futura pro pace suscepit. Quatuor siquidem comites habuit secum, Heliam Cenomanorum, Guillelmum Ebroicensium, Rodbertum de Mellento
Abbreviated transcription (Latin):
fr̃ eiꝰ habuit. s peditũ numerosiore cateru
ꝓduxit. in armis ex utraq parte fr̃s & cogna
consistebant. & non nulli eors mugua sihin
uulnera parabant. Fraudulenti qͦq deert
spicula gestabant .s. ñ firmo corde suon
adherebant. fugeq magis qua c̃flictui
maliuolentia inhiabant lures eqdi
ligiosi uiri tantũ nefas
st̃. frat̾nic sanguiniseffusionẽ uo
Saudacter interdixit ne certarent cõminꝰ. ne
nibiles euentus.  eniq rex multiplites
uerter inspexit: Querbisq sophistarum
pes diuersos consultus sulrtilit̾ reuoluit iande
Aut nauis sine gubnatore ꝑiclitat᷑ inter

Expanded text:
r ejus, habuit; sed peditum numerosiorem catervam produxit. In armis ex utraque parte fratres et cognati consistebant, et nonnulli eorum mutua sibimet vulnera parabant. Fraudulenti quoque desertores spicula gestabant; sed non firmo corde suo principi adhaerebant, fugaeque magis quam conflictui pro malevolentia inhiabant. Plures equidem religiosi viri tantum nefast, fraternique sanguinis effusionem videre ssidentes factus, audacter interdixit ne certarent cominus, ne horribiles eventus Denique rex multiplices casus solerter inspexit, verbisque sophistarum diversos consultus subtiliter revolvit. Unde quae, velut navis sine gubernatore, periclitatur inter
Abbreviated transcription (Latin):
rũq rerũ qͥb obsessos indigere nouerat
aratũ conduxit. regisq sacellitib id cum
porȩ c̃cẽplantib introduxit. Uiides etia
ros messes secari fecit & opꝑidanis suis ad
ulã equoꝵ sũministrauit. Tantȩ nimirũ
strenuitadis pfatꝰ iuuens erat & militarẽ tã magn
tis copiã habebat: ut regii excubitors de mari
m hostes insurgere conatꝰ ẽ. Congregato eni
nterea guilłmꝰ comes ducẽ ceꝰ rodłtũ de beui
alios amicos suos reqͥsiuit. auxiliũq c̃tci¬

Expanded text:
rumque rerum, quibus obsessos indigere noverat, apparatum conduxit, regiisque satellitibus id cum moerore contemplantibus, introduxit. Virides etiam per agros messes secari fecit, et oppidanis suis ad pabulum equorum subministravit. Tantae nimirum strenuitatis praefatus juvenis erat, et militarem tam magnae virtutis copiam habebat, ut regii excubitores de munitione  est, et acrius in hostes insurgere conatus est. Congregato enimInterea Guillelmus comes ducem et Rodbertum de Belismo et alios amicos suos requisivit, auxiliumque c
Abbreviated transcription (Latin):
unt. Rex gͥ noctu surrexit . & tota nocte cũ ds
militib eqͥtauit. & apparente aurora locon
constitit. Interea rainaldus de guarenna &e rodhos
iuuenis de stotȩ uilla cũ aliis cxl. militib dues
municipiũ preoccupauent: & aurora surgent
cachinnis & expbrationib dũ rex apꝓpim quis
uociferati sunt᷑. Multi qͦqi aliĩ milites secutis
de falesia & de aliis in giro municipiis : ut ũ
dimicarent cũ rege & eiꝰ asseclis. Ille autẽ ut
los aduertit: iratꝰ assultũ in castrenses suises
facere p̃cepit. Perocẽ gͥ assultũ regi mile
ꝓtinꝰ fecert᷑ & iniecto igne castrũ & cȩnobis
cobussert̃. Tunc rainaldꝰ &e rodbtꝰ ꝓbi tiron
aliq plunes capti st̃ : multi qͦqꝰ qͥ in turi
eccle confugerant concremati sunt. Porra
seqͣces qͥ subuenire illis festinabant᷑ ut in genã
pirã ꝓsperert̃: confestim fugientes falesiã remi
uerunt. Uictor autẽ rex pedetẽptam eos ꝑ sel

Expanded text:
Rex igitur noctu surrexit, et tota nocte cum DCC militibus equitavit, et apparente aurora loco proximus constitit. Interea Rainaldus de Guarenna, et, Rodbertus juvenis de Stotevilla, cum aliis CXL militibus, Divense municipium praeoccupaverunt, et, aurora surgente, cum cachinnis et exprobrationibus, dum rex appropinquaret, vociferati sunt. Multi quoque alii milites secuti sunt de Falesia et de aliis in gyro municipiis, ut cominus dimicarent cum rege et ejus asseclis. Ille autem, ut dolos advertit, iratus assultum in castrenses suis mox facere praecepit. Ferocem igitur assultum regii milites protinus fecerunt, et injecto igne castrum et coenobium combusserunt. Tunc Rainaldus et Rodbertus, probi tirones, aliique plures capti sunt. Multi quoque, qui in turrim ecclesiae confugerant, concremati sunt. Porro sequaces, qui subvenire illis festinabant, ut ingentem pyram prospexerunt, confestim fugientes Falesiam remeaverunt. Victor autem rex pedetentim eos persecu
Abbreviated transcription (Latin):
nultiplicib causis fotꝰ palã ꝓrupit. Rodbto si¬
qͥdẽ duci rodbtꝰ de bellismo & guilłmꝰ comes
formidantes illiꝰ iugo subici omnino recu¬
nt eiq totis nisib resistebant. Unde rex
ectata suors multitudine castrũ contra
rchebraicũ construxit. ibiq thoma de

Expanded text:
cibus causis fotus, palam prorupit. Rodberto siquidem duci Rodbertus de Belismo et Guillelmus, comes uia regem formidantes, illius jugo subjici omnino recusabant, eique totis nisibus resistebant. Unde rex, congregata suorum multitudine, castrum contra Tenerchebraicum construxit, ibique Thomam de
Abbreviated transcription (Latin):
falesie : qͦd eis regẽ cũ ꝑaucis adduceret repeno
ipsi parati eẽnt̃ eundẽ susciꝑe. Disposita itaqp
rit᷑ dixit. Municipiũ qͦd supͣ diuã habeo : in
uenin̾e placet tibi reddo. Cũq regi hoc placis
magnũ inquit ille exercitũ ducere modo no
ñ ẽ: ne strepitꝰ multitudinis audiat᷑ & conor¬

Expanded text:
Falesiae, quod eis regem cum paucis adduceret repente, et ipsi parati essent eumdem suscipere. Disposita itaqueiliariter dixit: Municipium, quod supra Divam habeo, si mecum venire placet, tibi reddo. Cumque regi hoc placuisset: Magnum, inquit ille, exercitum ducere modo necesse non est, ne strepitus multitudinis audiatur, et con