comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
ura terrenarum rerum amore uincit᷑.
a rebus suis magis ipsa possideatur. Sit
ergo res temporalis inxsu aeterna in
desiderio. Sit res temporalis initinere.
desideretur aeterna inperuentione.
Quasi ex latere respiciatur quic quid in
hoc mundo agitur. Ante nos autem
tendant mentis oculi: dum tota inten¬
tione illa conspiciunt ad quae ꝑuenimꝰ.
Ex tirpentur funditus uitia. non solum
actu operis sed etiam a cogitatione cor¬
dis euulsa. Non uos uoluptas carnis.
non sollicitudo curiositatis. non aestus
ambitionis ad dominicam caenã prȩpe¬
diat: sed ipsa quoq quae honesta in mun-¬
do agimus quasi ex quodam mentis la¬
tere tangamus. ut terrena quae libent
sic nr̃o corpori seruiant. quatinus cordi
minime obsistant. Non ergo fratres au¬
demus dicere uobis ut omnia relinquatis:
sed tamen si uultis omnia etiam retinen¬
do relinquitis. si sic temporalia geritis
ut tamen tota mente ad aeterna tenda¬
tis. Hinc &iam paulus apostoluᷤ dicit.

Expanded text:
vestra terrenarum rerum amore vincitur, vestra terrenarum rerum amore vincitur, a rebus suis ipsa magis possideatur. Sit ergo res temporalis in usu, aeterna in desiderio; sit res temporalis in itinere, desideretur aeterna in perventione. Quasi ex latere respiciatur quidquid in hoc mundo agitur. Ante nos autem tendant mentis oculi, dum tota intentione illa conspiciunt ad quae pervenimus. Exstirpentur funditus vitia, non solum ab actu operis, sed etiam a cogitatione cordis evulsa. Non nos voluptas carnis, non sollicitudo curiositatis, non aestus ambitionis a dominica coena praepediat, sed ipsa quoque quae honesta in mundo agimus quasi ex quodam mentis latere tangamus, ut terrena quae libent sic nostro corpori serviant, quatenus cordi minime obsistant. Non ergo, fratres, audemus vobis dicere ut omnia relinquatis; sed tamen, si vultis, omnia etiam retinendo relinquitis, si sic temporalia geritis, ut tamen tota mente ad aeterna tendatis. 12. Hinc etenim Paulus apostolus dicit:
Abbreviated transcription (Latin):
per angelos. uocat ꝑ patres. uocat ꝑ prophe¬
tas. uocat per apłos. uocat per pastores. uo¬
cat &iam pernos. Uocat plerumq ꝑ mira¬
cula. uocat plerumq ꝑflagella. uocat ali¬
quando ꝑmundi huius prospera. uocat
aliquando per aduersa. Nemo contemp¬
nat. ne dum uocatus excusat cũ uoluerit
intrare non ualeat. Audite quid sapien¬
tia ꝑ salomonem dicat: Tunc in uocabt
me & non exaudiam. mane consurgent.
& non inuenient me. Hinc est quod fa¬
tuae uirgines tarde urnientes clamant.
quaerentibus dicitur. Amen amen dico
nisi relinquere omnia debemus. curas
mundi post ponere. solis desideriis aeter¬
nis in hiare : Sed hȩc paucis data sunt.
Ammonerẽ uos uolo. ut relinquatis om̃a:
sed non prȩsumo. Si ergo cuncta mundi
relinquere non potestis. sic tenete quȩ
huius mundi sunt ut tamen per ea non
teneamini in mundo: ut terrena respos¬
sideatur non possideat. ut sub mentis urae
sit dominio quod habetis: ne si mens

Expanded text:
per angelos, vocat per patres, vocat per propheper angelos, vocat per patres, vocat per prophetas, vocat per apostolos, vocat per pastores, vocat etiam per nos, vocat plerumque per miracula, vocat plerumque per flagella, vocat aliquando per hujus mundi prospera, vocat aliquando per adversa. Nemo contemnat, ne, dum vocatus excusat, cum voluerit intrare non valeat. Audite quid Sapientia per Salomonem dicat: Tunc invocabunt me, et non exaudiam; mane consurgent, et non invenient me . Hinc est quod fatuae virgines tarde venientes clamant, quaerentibus dicitur: Amen amen dico nisi relinquere omnia debemus, curas mundi postponere, solis desideriis aeternis inhiare? Sed haec paucis data sunt. 11. Admonere vos volo ut relinquatis omnia, sed non praesumo. Si ergo cuncta mundi relinquere non potestis, sic tenete quae hujus mundi sunt, ut tamen per ea non teneamini in mundo; ut terrena res possideatur, non possideat; ut sub mentis vestrae sit dominio quod habetis, ne si mens
Abbreviated transcription (Latin):
quam interrenis desideriis de impossibili¬
tate lassamur. tunc admentem d̾m redu¬
cimus. tunc placere incipit qui displicebat.
& is cuius nobis amara fuerant prȩcepta
repente dulcescit in memoria. & peccatrix
anima quae adultera conata est ẽẽ nec
tamen aꝑto opere potuit decernit esse
fidelis coniunx. Qui ergo huius mundi
aduersitatib fracti ad dĩ amorem redeunt.
atq apresentis uitae desideriis corrigunt᷑.
quid isti fr̃s kemĩ nisi conpelluntur ut in¬
trent: Sed ualde est tremenda sententia
quae ꝓtinus subinfertur. Intenta hanc
cordis aure ꝑcipite fratres & domini mei.
in quantũ peccatores fratres mei. in quantũ
iusti domini mei: intenta hanc aure perci.¬
pite. ut tanto eam minus sentiatis in ex ami¬
ne. quanto nunc auditis formidolosius in
prȩdicatione: Ait enim. Dico autem uobis.
quod nemo uroꝵ illoꝵ qui uocati sunt gu¬
stabit caenam meã. Ecce uocat ꝑse: uocat

Expanded text:
quam in terrenis desideriis de impossibiliquam in terrenis desideriis de impossibilitate lassamur, tunc ad mentem Deum reducimus, tunc placere incipit qui displicebat; et is cujus nobis amara fuerant praecepta repente dulcescit in memoria; et peccatrix anima quae adultera conata est esse, nec tamen aperto opere potuit, decernit esse fidelis conjux. Qui ergo hujus mundi adversitatibus fracti ad Dei amorem redeunt, atque a praesentis vitae desideriis corriguntur, quid isti, fratres mei, nisi compelluntur ut intrent? 10. Sed valde est tremenda sententia quae protinus subinfertur. Intenta hanc cordis aure percipite, fratres et domini mei: in quantum peccatores, fratres mei; in quantum justi, domini mei. Intenta hanc aure percipite, ut tanto eam minus sentiatis in examine, quanto nunc auditis formidolosius in praedicatione. Ait enim: Dico autem vobis quod nemo virorum illorum qui vocati sunt gustabit coenam meam. Ecce vocat per se, vocat
Abbreviated transcription (Latin):
ego sepiam uias tuas spinis. Uiȩ enim nrãe
spinis septȩ sunt: quando in hoc quod male
cupimus dolorum punctiones inuenimus.
Et sepiam eas maceria. & semitas suas non
cum desideriis nr̃is durae in hoc mundo
obiectiones resistunt. Osemitas nraᷤ in ue¬
nre non possumus. quia hoc quod male
quȩrimus adipisci ꝓhibemur. Et sequet᷑¬
amatores suos & non apprehendet eoᷤ. quȩ¬
ret & non inueniet eos: quia maligno ᷤ sp̃s
quib se insuis desideriis anima subdidit.
ad desideriorũ suoꝵ effectum minime com¬
prehendit. Sed de hac salubri: aduersita¬
te quanta utilitas nascatur. adiungit cum
subditur. Et dicet. Uadam & reuertar
aduirum meum priorem. quia bene mihi
erat tunc magis quam nunc. Postquam
ergo uias suas spinis septas inuenit. post¬
quam amatores suos apprehendere non
ualet. ad amorem uiri prioris redit: quia
plerumq postquam in hoc mundo non
possumus optinere quae uolumus. post¬

Expanded text:
ego sepiam vias tuas spinis. Viae enim nostrae ego sepiam vias tuas spinis. Viae enim nostrae spinis septae sunt, quando in hoc quod male cupimus, dolorum punctiones invenimus. Et sepiam eas maceria et semitas suas non cum desideriis nostris durae in hoc mundo objectiones resistunt. Et semitas nostras invenire non possumus, quia hoc quod male quaerimus, adipisci prohibemur. Et sequetamatores suos, et non apprehendet eos; quaeret et non inveniet eos; quia malignos spiritus, quibus se in desideriis suis anima subdidit, ad desideriorum suorum effectum minime comprehendit. Sed de hac salubri adversitate quanta utisubditur: Et dicet: Vadam et revertar ad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc. Postquam ergo vias suas spinis septas invenit, postquam amatores suos apprehendere non valet, ad amorem viri prioris redit, quia plerumque postquam in hoc mundo non possumus obtinere quae volumus, post
Abbreviated transcription (Latin):
et inmundi dolore uident quia nichil con¬
fidere de eius uoluptate debuerunt. seq ip¬
sos insuis desideriis reprehendentes ad dm̃
corda conuertunt. De his quippe dñs per
prophetam dicit. Ecce ego sepiam uiam
tuam spinis. & sepiam eam macheria. Et
semitas suas non inueniet. & sequet᷑ amato¬
res suos & non apprehendet eos. quȩrit
& non inueniet eos et dicer. Uadam et¬
reuertar aduirum meum priorem: quia
michi bene erat tunc magis quam nunc:
Uir unius cuiusq fidelis animȩ ds̃ est: quia
haec uidelicet ei est coniuncta ꝑfidem.
Ded illa quae coniuncta dõ fuerat anima
amatores suos sequitur. quando mens
quae iam ꝑfidem credidit. adhuc se in¬
mundis spiritib in operatione substernit.
Mundi głam quęrit. carnali delectatione
pascitur: ex quisitis uoluptatibus nutrit᷑.
Sed plerumq omnipotens ds̃ talem anim̃ã
misericor diter respicit. & eius uoluptatib
amaritudines ꝑmiscet. Unde dicit. Ecce

Expanded text:
et in mundi dolore vident quia nihil conet in mundi dolore vident quia nihil confidere de ejus voluptate debuerunt, seque ipsos in suis desideriis reprehendentes, ad Deum corda convertunt. De his quippe Dominus per prophetam dicit: Ecce ego sepiam viam tuam spinis, et sepiam eam maceria, et semitas suas non inveniet, et sequetur amatores suos, et non apprehendet eos: quaeret et non inveniet eosad virum meum priorem, quia bene mihi erat tunc magis quam nunc . Vir uniuscujusque fidelis animae Deus est, quia haec videlicet ei est conjuncta per fidem. Sed illa, quae conjuncta Deo fuerat anima, amatores suos sequitur, quando mens quae jam per fidem credidit, adhuc se immundis spiritibus in operatione substernit, mundi gloriam quaerit, carnali delectatione pascitur, exquisitis voluptatibus nutritur. Sed plerumque omnipotens Deus talem animam misericorditer respicit, et ejus voluptatibus amaritudines permiscet. Unde dicit: Ecce
Abbreviated transcription (Latin):
Nocantur & ueniunt. qui acceptam intellec¬
tus gram̃ operando ꝑficiunt. Quidam
uero sic uocantur. ut &iam compellantur
Nam sunt non nulli qui bona facienda in¬
telligunt. sed facere desistunt. Uident
quȩ agere debrant. sed haec exdesiderio
plerumq contingit ut eos in carnalibus
desideriis suis mundi huius aduersitas
feriat. apprrhendere temporalẽ głam
conentur et nequrant: et dum per alta
pelagi quasi ad grandiores curas huius
scłi nauigare ꝓponunt. semꝑ aduersis
flatibus ad deiectionis suꝑ litora repellant᷑
Cumꝙ se frangi indesideriis suis aduersan¬
te mundo conspiciunt: quid de se aucto¬
risuo debrant commemorantur. ita ut
ad eum erubescentes redeant. qui eum
suꝑbientes ꝓmundi amore deserebant:
Sȩpe namq non nulli ad tẽporalem głam
ꝓficere uolentes aut longa ȩgritudine ta¬
bescunt. aut afflicti in iuriis concidunt.
aut ꝑcussi grauib dampnis affliguntur :

Expanded text:
vocantur et veniunt qui acceptam intellecvocantur et veniunt qui acceptam intellectus gratiam operando perficiunt; quidam vero sic vocantur, ut etiam compellantur. Nam sunt nonnulli qui bona facienda intelligunt, sed haec facere desistunt; vident quae agere debeant, sed haec ex desiderio us diximus, contingit ut eos in carnalibus desideriis suis mundi hujus adversitas feriat; apprehendere temporalem gloriam conentur, et nequeant; et dum per alta pelagi quasi ad grandiores curas hujus saeculi navigare proponunt, semper adversis flatibus ad dejectionis suae littora repellantur. Cumque se frangi in desideriis suis, adversante mundo, conspiciunt, quid de se auctori suo debeant commemorantur, ita ut ad eum erubescentes redeant, qui eum superbientes pro mundi amore deserebant. Saepe namque nonnulli ad temporalem gloriam proficere volentes, aut longa aegritudine tabescunt, aut afflicti injuriis concidunt, aut percussi gravibus damnis affliguntur,
Abbreviated transcription (Latin):
quosdam dñs inuitat. illum uidelicer po¬
pulum designat: qui tenere legem subur¬
bana conuersatione nouerant. Cum uero
conuiuas suos colligi exui is & sẽpibus prȩ¬
cipit: nimirum aggrestem populũ colli¬
gere idest gentilem quȩrit. De cuius sig¬
nificatione ꝑ psalmistam dicitur. Tunc ex¬
ultabunt omnia ligna siluarum ante faciẽ
dnĩ. qm̃ uenit. Ligna enim siluȩ gentes
uocatȩ sunt: quia in infidelitate sua tortȩ
& infructuosȩ semꝑ fuerunt. Qui ergo
ex illo agresti usu conuersi sunt: ad cae¬
nam dominicam quasi exsȩpibus uenert᷑
Notandum uero quod in hac inuitatione
tertia non dicitur inuita. sed conpelle
intrare:. Alii enim uocantur. & uenire
contempnunt: alii uocantur & ueniunt.
Alii autem nequaquam dicitur quia uocan¬
tur: sed compelluntur ut intrent. Uocan¬
tur & uenire contempnunt qui donum
quidem intellectus accipiunt. sed eundẽ
intellectum operibus non insequuntur.

Expanded text:
quosdam Dominus invitat, illum videlicet poquosdam Dominus invitat, illum videlicet populum designat qui tenere legem sub urbana conversatione noverat; cum vero convivas suos colligi ex viis et sepibus praecipit, nimirum agrestem populum colligere, id est gentilem, quaerit, de cujus significatione per Psalmistam dicitur: Tunc exsultabunt omnia ligna silvarum ante faciem Domini, quoniam venit . Ligna enim silvae gentes vocatae sunt, quia in infidelitate sua tortae et infructuosae semper fuerunt. Qui ergo ex illo agresti usu conversi sunt, ad coenam dominicam quasi ex sepibus venerunt. 9. Notandum vero est quod in hac invitatione tertia non dicitur Invita, sed Compelle intrare. Alii enim vocantur, et venire contemnunt; alii vocantur et veniunt; alii autem nequaquam dicitur quia vocantur, sed compelluntur ut intrent. Vocantur et venire contemnunt qui donum quidem intellectus accipiunt, sed eumdem intellectum operibus non sequuntur;
Abbreviated transcription (Latin):
& iam predicatores facit. Dum enim xp̃or
peccatorum cordibus inferunt. quasi da¬
uid suꝑ hostes ducunt. Qui conuiuanteᷤᷤ
amalechitas uelut dauid gladio feriunt.
quia superbos quosq qui se inmundo des¬
pexerant dñi uirtute prosternunt. Wer
ergo aegyptius qui inuia remanserat ama¬
lechitas interficit: quia plerumq ipsi
mentes saecularium prȩdicando superant.
qui prius cumsaecularibus in hunc mun¬
dum currere non ualebant. Sed deductiᷤ
ad caenam pauperibus. quid puer sub¬
iungat audiamus. dnẽ. factum ẽ quod
inperasti: & adhuc locus est. Multi tales
ad caenam dominicam ex iudȩa collecti
sunt: sed multitudo quȩ ex israhelitieo po¬
pulo credidit. locum suꝑni conuiuii non
impleuit. Intrauit iam frequentia uideꝵ
sed adhuc locus uacat in regno. ubi suscipi
debeat nũmerositas gentium. Unde et
eidem seruo dicitur. Exi inuias & sepes
& compelle intrare: ut impleatur domis
mea. Cum deuicis et plateis ad caenam

Expanded text:
etiam praedicatores facit. Dum enim Christum etiam praedicatores facit. Dum enim Christum peccatorum cordibus inferunt, quasi David super hostes ducunt. Qui convivantes Amalecitas velut David gladio feriunt, quia 1623 superbos quosque qui se in mundo despexerant Domini virtute prosternunt. Puer ergo Aegyptius qui in via remanserat Amalecitas interficit, quia plerumque ipsi mentes saecularium praedicando superant, qui prius cum saecularibus in hoc mundo currere non valebant. 8. Sed, deductis ad coenam pauperibus, quid puer subjungat audiamus: Domine, factum est ut imperasti, et adhuc locus est. Multi tales ad coenam dominicam ex Judaea collecti sunt, sed multitudo quae ex Israelitico populo credidit locum superni convivii non implevit. Intravit jam frequentia Judaeorum, sed adhuc locus vacat in regno, ubi suscipi debeat numerositas gentium. Unde et eidem servo dicitur: Exi in vias et sepes, et compelle intrare, ut impleatur domus mea. Cum de vicis et plateis ad coenam
Abbreviated transcription (Latin):
Qui ilico conualescens. dux dauid factus
est: conuiuantes amalechyteͬs repperit.
& eos qui se debilem reliquerant cum
magna fortitudine prostrauit: Amale¬
chita quippe populus lambens uocatur.
Et quid łer lambentem popłm. nisi m̃tes
saecularium designantur: Qua terrena
cuncta ambi endo quasi lambunt. dũ
solis temporalibus delectantur. Quasi
enim populus lambens prȩdam facit.
dum terrena diligentes lucra de alieniᷤ
dampnis ex aggerant. Sed puer ȩgypti¬
us ȩger inuia relinquitur. quia pecca¬
tor quisq dum infirmari abhuius mun¬
di statii coeperit. mox saecularib m̃tib
in despectum uenit. Quem tamen da-¬
uid inuenit. eiq cẏbum & potũ prȩbet:
quia manufortis dñs abiecta mundi
non despicit. & plerumq eos qui sequi
mundum minime ualentes quasi inuia
remanent ad amoris sui grãm conuertit.
eisq uerbi sui cybum potumq porrigit.
E quasi duces sibi inuia eligit. dum suos

Expanded text:
qui illico convalescens dux David factus qui illico convalescens dux David factus est. Convivantes Amalecitas reperit, et eos qui se debilem reliquerant cum magna fortitudine prostravit. Amalecita quippe populus lambens vocatur. Et quid per lambentem populum, nisi mentes saecularium designantur? Quae terrena cuncta ambiendo quasi lambunt, dum solis temporalibus delectantur. Quasi enim populus lambens praedam facit, dum terrena diligentes lucra de alienis damnis exaggerant. Sed puer Aegyptius aeger in via relinquitur, quia peccator quisque dum infirmari ab hujus mundi statu coeperit, mox saecularibus mentibus in despectum venit. Quem tamen David invenit, eique cibum et potum praebet, quia manu fortis Dominus abjecta mundi non despicit, et plerumque eos qui, sequi mundum minime valentes, quasi in via remanent ad amoris sui gratiam convertit, eisque verbi sui cibum potumque porrigit; et quasi duces sibi in via eligit, dum suos
Abbreviated transcription (Latin):
humiles eligantur. Hositaq eligit ds̃
quos despicit mundus. quia plerumq
ipsa despectio hominem reuocat adsemet¬
ipsum. Is enim qui patrem reliquit. et
partem substantiȩ quam ꝑcȩperat pro¬
dige expendit: postquam esurire coepir
in se reuersus dixit. Quanti mercenna¬
rii patris mei abundant panibus: Lon¬
ge quippe ase discesserat. quando pecca¬
bat. Wsi non esurisset. insemet ipsum
minime redisset: quia post quam terre¬
nis rebus indiguit. tunc cogitare cȩpit
quid despiritualibus amist. Pauperes
ergo et debiles. caeci & claudi uocant᷑
& ueniunt: quia infirmi quiq atq in
hoc mundo despecti plerumq tanto
cęlerius uocem dĩ audiunt. quanto &
in hoc mundo non habent ubi delectent᷑.
Quod bene amalechitarum puer ille ae¬
gẏptius designat : qui amalechitis prȩ¬
dantib atq currentibus eger remansit
inuia. fame sitiq aruit. Quem tamen
dauid inuenit. ei cybum potũq p̃buit.

Expanded text:
humiles eligantur. 7. Hos itaque elegit Deus humiles eligantur. 7. Hos itaque elegit Deus quos despicit mundus, quia plerumque ipsa despectio hominem revocat ad semetipsum. Is enim qui patrem reliquit, et partem substantiae quam perceperat prodige expendit, postquam esurire coepit, in se reversus dixit: Quanti mercenarii in domo patris mei abundant panibus? Longe quippe a se discesserat quando peccabat. Et si non esurisset, in semetipsum minime rediisset, quia postquam terrenis rebus indiguit, tunc cogitare coepit quid de spiritalibus amisit. Pauperes ergo et debiles, caeci et claudi vocantur, et veniunt, quia infirmi quique, atque in hoc mundo despecti, plerumque tanto celerius vocem Dei audiunt, quanto et in hoc mundo non habent ubi delectentur. Quod bene Amalecitarum puer ille Aegyptius designat , qui Amalecitis praedantibus atque currentibus aeger remansit in via, et fame sitique aruit. Quem tamen David invenit, ei cibum potumque praebuit;
Abbreviated transcription (Latin):
tiȩ plus iusto incubat. uenire ad domi¬
nicam caenam recusat. Qui labori cu¬
riositatis insudat. prȩparata uitȩ alim̾ta
fastidit. Qui carnalibus desideriis in¬
seruit. spiritualis conuiuii ȩpulas res¬
puit. Quia ergo uenire suꝑbi renuunt.
pauperes eliguntur. Cur hoc: Quia
iuxta pauli uocem infirma mundi ele¬
git ds̃ ut confundat fortia. Sed notan¬
dum nobis est quomodo describantur
qui ad caenam uocantur et ueniunt
qui iudicio suo apud semet ipsos infirmi
sunt. Nam pauperes & quasi fortes sunt:
qui & positi in pauꝑtate suꝑbiunt. Caeci
uero sunt: qui nullum ingenii lumen
habent. Claudi quoq sunt: qui rectos
gressus in operatione non habent. Sed
dum morum uitia in membrorũ debili¬
tate signantur : ꝓfecto liquet quia sicur
illi peccatores fuerunt qui uocati uenire
noluerunt. ita hi quoq peccatores sunt.
qui inuitantur & ueniunt. Sed peccato¬
res superbi respuuntur. ut peccatores

Expanded text:
tiae plus justo incubat, venire ad Domitiae plus justo incubat, venire ad Dominicam coenam recusat. Qui labori curiositfastidit; qui carnalibus desideriis inservit, spiritalis convivii epulas respuit. Quia ergo venire superbi renuunt, pauperes eliguntur. Cur hoc? Quia, juxta Pauli vocem, Infirma mundi eligit Deus, ut confundat fortia . Sed notandum est quomodo describantur qui ad coenam vocantur, et veniunt,qui judicio suo apud semetipsos infirmi sunt. Nam pauperes et quasi fortes sunt, qui et positi in paupertate superbiunt. Caeci vero sunt, qui nullum ingenii lumen habent. Claudi quoque sunt, qui rectos gressus in operatione non habent. Sed dum morum vitia in membrorum debilitate signantur, profecto liquet quia sicut illi peccatores fuerunt qui vocati venire noluerunt, ita hi quoque peccatores sunt qui invitantur et veniunt. Sed peccatores superbi respuuntur, ut peccatores
Abbreviated transcription (Latin):
autem dixit. Uxorem duxi. et ideo
non possum uenire. Quid ꝑ uxorem
nisi uoluptas carnis accipitur : Nam
quamuis bonum sit coniugium atq ad
propagandam sobolem ꝓuidentia diui¬
na constitutum: non nulli tamen non ꝑ
hoc fecunditatem ꝓlis sed desideria expe¬
tunt uoluptatis. & idcirco ꝑ rem iustam
significari potest non in congrue iniusta.
Adcaenam uos ergo aeterni conuuii summꝰ
paterfamilias inuitat. Sed dum alius aua
ritiȩ. alius curiositati. alius uoluptati car¬
nis est deditus: nimirum reꝓbi simul om̃s
excusant. Dum hunc terrena cura oc¬
cupat. illum alieni actus sagax cogitatio
deuastat. alterius etiam mentem uoluptaᷤᷤ
carnis in quinat: fastidiosus quisq ad ae¬
ternae uitȩ epulas non festinat. Sequit᷑
Ecuersus seruus nuntiauit hȩc domino
suo. Tunc iratus paterfamiliaᷤ : dixit ser¬
uo suo. Exi cito inplateas & uicos ciuitatis.
et pauperes ac debiles. caecos et claudos
introduc huc. Ecce qui terrxnȩ substan¬

Expanded text:
autem dixit: Uxorem duxi, et ideo autem dixit: Uxorem duxi, et ideo non possum venire. Quid per uxorem nisi voluptas carnis accipitur? Nam quamvis bonum sit conjugium, atque ad propagandam sobolem providentia divina constitutum, nonnhoc fecunditatem prolis, sed desideria expetunt voluptatis; et ideo per rem justam significari potest non incongrue res injusta. Ad coenam nos ergo aeterni convivii summus paterfamilias invitat, sed dum hunc ritiae, alius curiositati, alius voluptati carnis est deditus, nimirum reprobi simul omnes excusant. Dum hunc terrena cura occupat, illum alieni actus sagax cogitatio devastat, alterius etiam mentem voluptas carnalis inquinat, fastidiosus quisque ad aeternae vitae epulas non festinat. 6. Sequitur: Reversus servus nuntiavit haec domino suo. Tunc iratus paterfamilias dixit servo et pauperes ac debiles, caecos et claudos, introduc huc. Ecce qui terrenae substan
Abbreviated transcription (Latin):
derisdem quinq uigis boum dicitur.
ło ꝓbare illa. rogo te.habe me excusatũ.
Ipsa enim excusantis uerba auitii sui
significatione non discrepant dum dicit.
eo ꝓbare illa: quia uidelicer aliquando
ptinere ꝓbatio adcuriositatem solet:
Sed notandum quod & is qui ꝓpter uillã
& is qui ꝓpter ꝓbanda iugaboum acȩna
sui inuitatoris excusat. humilitatis uerba
permiscet dicens. Rogo te. habe me ex¬
cusatum. Dum enim dicit rogo. & tam̃
uenire contempnit: humilitas sonat in
uoce. suꝑbia in actione. Et ecce hoc du¬
iudicat prauus quisq cum audit. nec tam̃
ea quae iudicat agere desistit. Nam dũ
cuilibet peruerse agenti dicimus conuer¬
tere.dm̃ sequere. mundum relinque. ubi
hunc nisi ad dominicam caenam uocamꝰ :
Sed cum respondet. ora pro me quia pec¬
cator sum. hoc facere non possum: super
biam demonstrat. Rogando igitur ex¬
cusat. qui & humilitatem suꝑ ducit inuoce.
et suꝑbiam exercet in actione. Alius

Expanded text:
de eisdem quinque jugis boum dicitur: de eisdem quinque jugis boum dicitur: Eo probare illa; rogo te, habe me excusatum. Ipsa enim excusantis verba a vitii sui significatione non discrepant dum dicit: Eo probare illa, quia videlicet aliquando pertinere probatio ad curiositatem solet. Sed notandum est quod et is qui propter villam et is qui propter probanda juga boum a coena sui invitatoris excusat, humilitatis verba permiscet, dicens: Rogo te, habe me excusatum. Dum enim dicit Rogo te, et tamen venire contemnit, humilitas sonat in voce, superbia in actione. Et ecce haec dijudicat pravus quisque cum audit, nec tamen ea quae dijudicat agere desistit. Nam dum cuilibet perverse agenti dicimus Convertere, Deum sequere, mundum relinque, ubi hunc nisi ad Dominicam coenam vocamus? Sed cum respondet: Ora pro me, quia peccator sum, hoc facere nobiam demonstrat. Rogando ergo excusat, qui et humilitatem superinducit in voce, et superbiam exercet in actione. 5. Alius
Abbreviated transcription (Latin):
cusatum. Quid peruillam. nisi terrena
substantia designatur: Exiit ergo ui¬
dere illam. qui sola exteriora cogitat
propter substantiam. Alter dixit.
Iugaboum emi quinq & eo ꝓbare illa:
Rogo te: habe me excusatum. Quid in
quinq iugis boum nisi quinq corporis
sensus accipimus: Qui gecte quoq iuga¬
boum uocati sunt : quia inutroq sexu
geminantur. Qui uidelicet corporales
sensus quia interna comprehendere nes¬
ciunt sed sola ex teriora cognoscunt. &
deserentes intima ea quae extra sunt
tangunt: recte ꝑ eos curiositas designat᷑.
quae dum alienam quęrit uitam discute¬
re. semꝑ sua intima nesciens studet exte¬
riora cogitare. Graue namq curiositatiᷤ
est uitium: quae dum cuius libet mentẽ
ad inuestigandam uitam ꝓximi exteriuᷤ
ducit semꝑ ei sua intima abscondit. ut
aliena sciens se nesciat. & curiosi anin
quanto peritus fuerit alieni oreriti tanto
fiat ignarus sui. Propter hoc namq &

Expanded text:
cusatum. Quid per villam nisi terrena cusatum. Quid per villam nisi terrena substantia designatur? Exiit ergo videre villam qui sola exteriora cogitat propter substantiam. Alter dixit: Juga boum emi quinque, et eo probare illa; rogo te, habe me excusatum. Quid in quinque jugis boum nisi quinque corporis sensus accipimus? Qui recte quoque juga vocati sunt, quia in utroque sexu geminantur. Qui videlicet corporales sensus, quia interna comprehendere nesciunt, sed sola exteriora cognoscunt, et, deserentes intima, ea quae extra sunt tangunt, recte per eos curiositas designatur. Quae dum alienam quaerit vitam discutere, semper sua intima nesciens, studet exteriora cogitare. Grave namque curiositatis est vitium, quae dum cujuslibet mentem ad investigandam vitam proximi exterius ducit, semper ei sua intima abscondit, ut aliena sciens, se nesciat, et curiosi animus quanto peritus fuerit alieni meriti, tanto fiat ignarus sui. Propter hoc namque et
Abbreviated transcription (Latin):
iora. Si quispiam potens adinuitandũ
quemlibet pauperem mitterer. quid fr̃s¬
rogo. quid pauper ille feciset. nisi de eadẽ
sua inuitatione gauderet. responsum hũ¬
militer redderet᷑. uestem mutaret. ire
quantotius festinaret. ne prior se adpo¬
tentis conuiuium alter occurrer&: homo
ergo diues inuitat. & pauꝑ occurrere
festinat: ad di inuitamur conuiuium.
& excusamus. Sed ecce inter haec aesti¬
mare possumus quid sibi corda ur̃a respon¬
deant. Occultis enim fortasse sibi cogran¬
onibus dicunt. Excusare nolumus. A
illud enim suꝑnae refectionis coninuium
& uocari et ꝑuenire gratulamur. Loqͦn¬
tes uobis talia mentes urae uerum dicunt.
si non plus terrena qua caelestia diligunt.
si non amplius rebus corporalibus quam
spiritualibus occupantur. Unde hic
quoq ipsa excusantium causa subiungi¬
tur. cum ꝓtinus sub infertur. Primus
dixit. Uillam emi. et necesse habeo exire
et uidere illam. Rogo te: habe me ex¬

Expanded text:
jora. Si quispiam potens ad invitandum jora. Si quispiam potens ad invitandum quemlibet pauperem mitteret, quid, frrogo, quid pauper ille faceret, nisi de eadem sua invitatione gauderet, responsum humile redderet, vestem mutaret, ire quantocius festinaret, ne prior se ad potentis convivium alter occurreret? Homo ergo dives invitat, et pauper occurrere festinat; ad Dei invitamur convivium, et excusamus. Sed ecce inter haec aestimare possum quid sibi corda vestra respondeant. Occultis enim fortasse sibimet cogitationibus dicunt: Excusare nolumus, ad illud enim supernae refectionis convivium et vocari et pervenire gratulamur. 4. Loquentes vobis talia mentes vestrae verum dicunt, si non plus terrena quam coelestia diligunt, si non amplius rebus corporalibus quam spiritalibus occupantur. Unde hic quoque ipsa excusantium 1621 causa subjungitur, cum protinus subinfertur: Primus dixit: Villam emi, et necesse habeo exire, et videre illam; rogo te, habe me ex
Abbreviated transcription (Latin):
reuerentia mittentis domini. Nec pen¬
sant qui audiunt perquem: sed quid.
uel aquo audiant. Ita ergo fratres. ita
uos agite. Et si nos forsitan digne despi¬
citis. in mente tamen ur̃a uocantis dniꝰ re¬
uerentiam seruate. Conuiuȩ fieri sũmi
patris familias libenter oboedite: corda
ur̃a discutite. atq ex eis mortale fastidiũ
pellite : Adrepellendum namq fastidiũ
urm iam parata sunt omnia. Sed si ad-¬
huc carnales estis. fortasse ȩpulas carna¬
les inquiritis. Ecce ipsȩ carnales ȩpulae
inspirituali uobis alimento conuersae
sunt: Ad abstergendum namq mentis
urãe fastidium incaena di ille uobis sin¬
gularis agnus occisus est. Sed quid agi¬
mus qui hoc quod subiungitur adhuc
fieri amultis uidemus. et cȩperunt simul
omnes excusare: Offert ds̃ quod rogari
debuit. non rogatus dare uult quod uix
sperari poterat: quia dignaretur largiri
excusant. Ponamus ante oculos mentis
minima. ut possimus digne pensare ma¬

Expanded text:
reverentia mittentis domini. Nec penreverentia mittentis domini. Nec pensant qui audiunt per quem, sed quid vel a quo audiant. Ita ergo, fratres, ita vos agite, et si nos forsitan digne despicitis, in mente tamen vestra vocantis Domini reverentiam servate. Convivae fieri summi patrisfamilias libenter obedite. Corda vestra discutite, atque ex eis mortale fastidium pellite. Ad repellendum namque fastidium vestrum jam parata sunt omnia. Sed si adhuc carnales estis, fortasse epulas carnales inquiritis. Ecce ipsae carnales epulae in spiritale vobis alimentum conversae sunt. Ad abstergendum namque mentis vestrae fastidium in coena Domini ille vobis singularis agnus est occisus. 3. Sed quid agimus, qui hoc quod subjungitur adhuc fieri a multis videmus? Et coeperunt omnes simul excusare. Offert Deus quod rogari debuit; non rogatus dare vult quod vix sperari poterat quia dignaretur largiri excusant. Ponamus ante oculos mentis minima, ut possimus digne pensare ma
Abbreviated transcription (Latin):
uero conuiuium nullum restar. Et quia
aeternũ dĩ conuiuium nobis in extremo
prȩparabitur: rectum fuit ut hoc non
prandium sed caena uocaretur. Sed quis
ꝑhunc seruum qui apatre familias adin-¬
uitandum mittitur nisi prȩdicatoꝵ ordo
signatur: De quo uidelicet ordine quauiꝰ
adhuc in digni existimus. quauis peccatoꝵ
nr̃oꝵ ponderibus grauemur: et nos tamen
in istis diebus sumus. Et cũ de aedificatio¬
ne ur̃a uobis aliquid loquor.: hoc est qđ
ago. Seruus enim sum summi patrisfami-¬
lias. Cum uos ad moneo acontemptũ
sȩculi. inuitare uos uenio ad caenam d̾i.
Nemo me ꝓpter me hoc in loco despiciat.
Et si adinuitandum nequaquam dignus
appareo. sed tamen magnȩ sunt delitiȩ
quas promitto. Sepe fratres mei solet
euenire quod dico. ut ꝑsona potens fa¬
mulum habeat despectum. Cumq per
eum suis forte uel extraneis aliquod res-¬
ponsum mandat: non despicitur ꝑsona
loquentis serui. quia seruatur incorde

Expanded text:
vero convivium nullum restat. Et quia vero convivium nullum restat. Et quia aeternum Dei convivium nobis in extremo praeparabitur, rectum fuit ut hoc non prandium, sed coena vocaretur. Sed quis per hunc servum, qui a patrefamilias ad invitandum mittitur, nisi praedicatorum ordo designatur? De quo videlicet ordine quamvis adhuc indigni existimus, quamvis peccatorum nostrorum pondere gravamur, et nos tamen in istis diebus sumus, et cum de aedificatione vestra aliquid vobis loquor, hoc est quod ago, servus enim sum summi patrisfamilias. Cum vos admoneo ad contemptum saeculi, invitare vos venio ad coenam Dei. Nemo me propter me hoc in loco despiciat. Et si ad invitandum nequaquam dignus appareo, sed tamen magnae sunt deliciae quas promitto. Saepe, fratres mei, solet evenire quod dico, ut persona potens famulum habeat despectum; cumque per eum suis forte vel extraneis aliquod responsum mandat, non despicitur persona loquentis servi, quia servatur in corde
Abbreviated transcription (Latin):
reuocat: easq nobis ꝓponit in promissione.
torporem excutit. atq ut fastidium nr̃m
repellere debeamus inuitat: Ait namq
Homo quidam fecit caenam magnam. et
uocauit multos. Qui ᷤᷤ iste homo est. nisi
ille de quo ꝑ prophetam dicitur. et homo
est & quis cognoscer eum: Qui fecit cae¬
nam magnam. quia satiẽtatem nobis dul¬
cedinis internae prȩparauit. Qui uocauit
multos. sed pauci ueniunt: quia non¬
hora caenȩ. nisi finis est mundi: In quo
nimirum nos sumus. sicut iam dudum
paulus testatur dicens. Nos sumus in
quos fines saeculorum deuenerunt.
Si ergo hora iam cȩne est cum uocamur:
tanto minus debemus excusari a conui¬
uio dĩ. quanto ꝓpinquasse iam cernimuᷤ
finem saeculi. Quo enim pensamus quia
nichil est quod restat: eo debenus ꝑtimes¬
cere ne tempus gratiae quod presto est
perear. Id circo autem hoc conuiuium
dĩ non prandium sed caena nominatur:
quia post prandium caena. post caenam

Expanded text:
revocat, easque nobis proponit; in promissione revocat, easque nobis proponit; in promissione torporem excutit, atque ut fastidium nostrum repellere debeamus invitat. Ait namque: Homo quidum fecit caenam magnam, et vocavit multos. Quis est iste homo, nisi ille de quo per Prophetam dicitur: Et homo est, et quis cognovit eum? Qui fecit coenam magnam, quia satietatem nobis dulcedinis internae praeparavit. Qui vocavit multos, sed pauci veniunt, quia nonhora coenae, nisi finis est mundi? In quo nimirum nos sumus, sicut jam dudum Paulus testatur, dicens: Nos sumus in quos fines saeculorum devenerunt . Si ergo jam hora coenae est cum vocamur, tanto minus nos debemus excusare convivio Dei, 1620 quanto propinquasse jam cernimus finem saeculi. Quo enim pensamus quia nihil est quod restat, eo debemus pertimescere ne tempus gratiae quod praesto est pereat. Idcirco autem hoc convivium Dei non prandium, sed coena vocatur, quia post prandium coena restat, post coenam
Abbreviated transcription (Latin):
dicens. Gustate & uidete. qm̃ suauis ẽ dñs.
Ac si aꝑte dicat. Suauitatem eius non cog¬
noscitis. si hanc minime gustastis. Sed ep̃¬
bum uitȩ expalato cordis tangite. ut pro¬
bantes eius dulcedinem amare ualeatis.:
Has autem homo delitias tunc amisit. cũ
in paradyso peccauit. Extra exiit. cũ
os a cybo aeternȩ dulcedinis clausit. Un¬
de nos quoq nati in huius peregrinatio¬
nis erumna huc fastidiosi iam uenimus.
nescimus quid desiderare debeamus.
Tantoq se ampluis fastidii nr̃i morbus
ex aggerat. quantomagis ab ȩsu illius dul¬
cedinis animus elongat: et eõiam internaᷤ
delitias non appetit. quo eas comedere
diu longeq desueuit. Fastidio ergo nr̃o
tabescimus. et longa in ediȩ peste fatiga¬
mur. Et quia gustare intus nolumus
paratam dulcedinem. amamus foris mise¬
ri famem nram. Sed superna nos pietas
nec deserentes se deserit. Contemptas
enim illas delitias ad memoriae nr̃ȩ oculos

Expanded text:
dicens: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . dicens: Gustate, et videte quoniam suavis est Dominus . Ac si aperte dicat: Suavitatem ejus non cognoscitis, si hanc minime gustatis. Sed cibum vitae ex palato cordis tangite, ut probantes ejus dulcedinem amare valeatis. Has autem homo delicias tunc amisit, cum in paradiso peccavit ; extra exiit, cum os a cibo aeternae dulcedinis clausit. Unde nos quoque nati in hujus peregrinationis aerumna, huc fastidiosi jam venimus, 1619 nec scimus quid desiderare debeamus; tantoque se amplius fastidii nostri morbus exaggerat, quanto magis ab esu illius dulcedinis animus elongat; et eo jam internas delicias non appetit, quo eas comedere diu longeque desuevit. Fastidio ergo nostro tabescimus, et longa inediae peste fatigamur. Et quia gustare intus nolumus paratam dulcedinem, amamus foris miseri famem nostram. Sed superna nos pietas nec deserentes se deserit. 2. Contemptas enim illas delicias ad memoriae nostrae oculos
Abbreviated transcription (Latin):
fratres km̃i inter delitias
corporis & cordis solet quod
corporales delitiȩ cum non
habentur graue inse deside¬
rium accendunt. cum uero habitȩ¬
duntur comedentem ꝓtinus infastidium
persatietatem uertunt: at contra spiritu¬
ales delitiȩ cum non habentur infastidio
sunt. cum uero habentur in desiderio. tan¬
toq a comedente amplius esuriuntur.
quanto et ab esuriente. amplius comedunt᷑.
In illis appetitus placet. experientia displi-¬
cet: in istis appetitus uilis est & experien¬
tia magis placet. In illis appetitus saturita¬
tem. saturitas fastidium generat: inistis
autem appetitus saturitatem. saturitas
appetitum parit: Augent enim spiritu .x.¬
ales delitiȩ desiderium in mente dum sa-¬
tiant. quia quantomagis earum sapor
ꝑcipitur. eo amplius cognoscitur quod a¬
uidius ametur. Et idcirco non habitȩ
amari non possunt. quia earum sapor ig¬
noratur. Quis enim amare ualeat quod
ignorat: Proinde psalmista nos ad monet

Expanded text:
charissimi, inter delicias corporis et cordis solet, quod corporales deliciae cum non habentur grave in se desiderium accendunt, cum vero habitae eduntur comedentem protinus in fastidium per satietatem vertunt. At contra spiritales deliciae cum non habentur in fastidio sunt, cum vero habentur in desiderio; tantoque a comedente amplius esuriuntur, quanto et ab esuriente amplius comeduntur. In illis appetitus placet, experientia displicet: in istis appetitus vilis est, et experientia magis placet. In illis appetitus saturitatem, saturitas fastidium generat; in istis autem appetitus saturitatem, saturitas appetitum parit. Augent enim spiritales deliciae desiderium in mente, dum satiant, quia quanto magis earum sapor percipitur, eo amplius cognoscitur quod avidius ametur. Et idcirco non habitae amari non possunt, quia earum sapor ignoratur. Quis enim amare valeat quod ignorat? Proinde Psalmista nos admonet,
Abbreviated transcription (Latin):
mittat. Nec de suo miser ꝑmittitur tan¬
gere: quod post se futuro cogitur reserua¬
re. Qui sollicitiuᷤ seruat quã adquirit.
molestius custda quam rapuit. Suspirat
euĩ ingilans ad quirendo. suspirat dormi¬
ens reseruando. Nec uigiliȩ lȩtȩ nec somnes
securus. nec dies lȩtus. nec nox quieta est.
Discurrit. torquetur & gemit. & quasi illi
ꝓficiat qđ adquirit. sic augere desiderar qđ
alii cum suo cruciatu relinquat: ut quale
fuerit patrimonii pondus. tali sollicitudiniᷤs
habeatur et cumuluᷤ. Sed dicet econtrario

Expanded text:
mittat, nec de suo miser permittitur tanmittat, nec de suo miser permittitur tangere, quod post se futuro cogitur reservare: qui sollicitius servat quam acquirit, molestius custodit, quam rapuit; suspirat enim vigilans acquirendo, suspirat dormiens reservando. Huic nec vigiliae laetae, nec somnus securus, nec dies laeta, nec nox secura est; discurrit, torquetur, gemit, et quasi illi proficiat quod acquirit, sic augere desiderat, quod alii etiam ingrato cum suo cruciatu relinquat, ut quale fuerit patrimonii pondus, talis sollicitudinis habeatur et cumulus. » 32. Et hoc itaque
Abbreviated transcription (Latin):
quod alii imꝑtiat᷑. et esurientis pane esurien¬
tem pascat. et nudum spoliis uestiãt alienis
cum scriptum sit. Qui offert sacrificiunt
ex substantia pauperis: sic est quasi uictimer
filium in conspectu patriᷤ sui. Cȩterum ille¬
ricordia opulentus quã diuitiis facultates
suaꝰ cum pauperib diuidit. qui locupletem
se dando magiꝰ quam.habendo ostendit.
qui ad hoc se meminit habere diuitia ut
patrimoniũ suum non in grato heredi quȩ¬
rit relinquere sed ꝑ pauperes illud xp̃o de¬
serat commodare.: qui diuitia caelo
magis qu̾a mundo cõmendat. qui deside
cultate. qui thesauros suos ad superna
trans mittir. qui ad hoc uiuit ut operet᷑.
qui adhoc operatur ut in aeternũ uiuere
mereatur. qui uiduarũ casibus flectitur¬
et pupilloꝵ miscria cõmouetur. qui dolen¬
tiũ causam suscipit. et arrogantiã suꝑboꝵ
reri posse nec uelle: cõmendatũ sibi depu¬
tat. qđ ꝑ cruciatũ suũ adheredem trans¬

Expanded text:
quod alii tribuat, et esurientis pane esurienquod alii tribuat, et esurientis pane esurientem pascat, et nudum spoliis vestiat alienis, cum scriptum sit: Qui offert sacrificium ex substantia pauperis, sic est, quasi qui victimat filium in conspectu patris sui ricordia opulens quam divitiis, facultates suas cum pauperibus dividit; qui locupletem se magis dando quam habendo ostendit; qui ad hoc se meminit habere divitias, ut patrimonium suum non ingrato quaerat haeredi relinquere, sed pauperes illud Christo desideret commendare; qui divitias coelo magis quam mundo commendat; qui desideriae facultate; qui thesauros suos ad superna transmittit; qui ad hoc vivit, ut operetur; qui ad hoc operatur, ut in aeternum vivere mereatur; qui viduarum casibus flectitur, pupillorum miseria commovetur, dolentium causam suscipit, et arrogantiam superborum reri posse, nec velle . . . . Commendatum sibi deputat, quod per cruciatum suum ad haeredem trans
Abbreviated transcription (Latin):
tribuant qua sumant. donant aliis qua¬
ionge lateq diffusis in confinio aliũ possidẽ¬
re non patitur dum terminoᷤᷤ iungit. fines
ꝓducit. calũpniatur pauperi. mediocrẽ
premit. uicinum excludit. et om̃s circũ¬
circapositos infestando ac persequendo de¬
pellit. Qui non ad quirit nisi aliuᷤ fleuerit.
lucra non condit nisi alius gemuerit. Cui
soli bonum est quod publixũ malũ est: du
aut fructus seruat. air annonã captat.
aut inflat prȩtia. aut fenus ex aggerat.
dum ad quirendi lucra ꝑ nocendi exquirit
ingenia. Potestne talis misericordiȩ imple¬
re officia. cui pupilloꝵ dulcis est gemitus.¬
et uiduarũ suaui est fletus. du pręda huius¬
modi pascitur. et spoliis talium delectatur.
Qui diues ẽ arca non merito. possessione
non genere. nomine non dignitate. potest¬
ne misericordia tangi aut humanitate mo¬
ueri. cuius alaritiȩ nec ꝓpriũ sufficit. nec
modũ imponit alienũ : Qui et si pauperi
tribuat. hoc magis deterior: si alii tollit

Expanded text:
qualonge lateque diffusis in confinio alium possidere non patitur, dum terminos jungit, fines producit, calumniatur pauperi, mediocrem premit, vicinum excludit, et omnes circumcirca positos infestando ac persequendo depellit, qui non acquirit, nisi alius fleverit, lucra non condit, nisi alius gemuerit: cui soli bonum est, quod publicum malum est, dum aut fructus servat, aut annonam captat, aut inflat pretia, aut fenus exaggerat, dum acquirendi lucra ingenia. Potestne talis misericordiae implere officia, cui pupilloet viduarum suavis est fletus, dum praeda, hujusmodi pascitur, et spoliis talium delectatur. Qui dives est arca, non merito, possenon genere; nomine, non dignitate? Potestne misericordia tangi aut humanitate moveri, cujus avaritiae nec proprium sufficit, nec modum imponit alienum? qui etsi pauperi aliquid tribuit, hoc magis deterior, si alii tollit,
Abbreviated transcription (Latin):
tendis omirte. Nulluᷤ miser est: nisi qui
misereri noluerit. quia nec quiꝰ quã mise¬
reri desiderans poterit non habere quod
tribuat. Nulluiꝰ petentẽ pauperẽ poterit
in anem relinquere. nisi qui ei noluerit
cominodare. Non enĩ misericordiȩ defi¬
nita sunt p̾tia. aut nisi quis multũ dede¬
rit acceptabile esse quod datur non po¬
terit. air in opes multũ ab his ex poscunt
qui quantũ poscuntur dare non pos¬
sunt. aut ex modico multum aut de
exiguo plurimum darẽ quispiam co¬
gitur : cum libenter ex modico modicũ
ad tributum diuina pietaᷤᷤ gratulatur.

Expanded text:
t dictis. « Nullus miser, inquis, nisi qui misereri noluerit, quia neque quisquam misereri desiderans, poterit non habere quod tribuat. Nullus petentem poterit inanem relinquere, nisi qui ei noluerit commodare: non enim misericordiae definita sunt pretia; aut nisi quis multum dederit, acceptabile esse, quod datur, non poterit: aut inopes tantum a quoquam exposcunt, quantum qui poscuntur, dare non possunt; aut ex modico multum, aut de exiguo plurimum dare quispiam cogitur, cum libenter ex modico modicum attributum divina pietas gratuletur.
Abbreviated transcription (Latin):
designat: Quid perphilisteos. nisi udȩoꝵ s
perfidia demonstratur : Qui cum mortu¬
um dnm̃ uiderent eiusq corpus insepul¬
chro iam positum: custodes ilico deputa¬
uerunt. & eum qui auctor uitae claruerat.
inferni claustris retentum quasi samson
ingaza se deprehendisse lȩtati sunt. Samson
uero nocte media non solum exiit. sed &iã
portas tulit: quia uidelie& redemptor nr̃
ante lucem resurgens non solum liber de
inferno exiit. sed & ipsa &iam inferni clau¬
stra destruxit. Portas tulit. & montis uer¬
ticem subiit: quia resurgendo claustra in¬
ferni abstulit. & ascendendo cȩlorum reg¬
na penitrauit. Hanc ergo resurrectionis
eius gloriã fratres Rem̃i quae & prius de¬
monstrabatur exsigno & post patuit ex
facto tota mente diligamus. pro eius amore
moriamur. Ecce in resurrectione aucto¬
ris nr̃i ministros eius angłos conciues
nrõs agnouimus: Ad horum ergo ciuium
illam frequentem sollemnitatẽ festinemus.

Expanded text:
designat? Quid per Philisthaeos nisi Judaeorum designat? Quid per Philisthaeos nisi Judaeorum perfidia demonstratur? Qui cum mortuum Dominum viderent, ejusque corpus in sepulcro jam positum, custodes illico deputaverunt, et eum qui auctor vitae claruerat, in inferni claustris retentum, quasi Samsonem in Gaza se deprehendisse laetati sunt. Samson vero modia nocte non solum exiit, sed etiam portas tulit, quia videlicet Redemptor noster ante lucem resurgens, non solum liber de inferno exiit, sed et ipsa etiam inferni claustra destruxit. Portas tulit, et montis verticem subiit, quia resurgendo claustra inferni abstulit, et ascendendo coelorum regna penetravit. Hanc ergo resurrectionis ejus gloriam, fratres charissimi, quae et prius demonstrabatur ex signo, et post patuit ex facto, tota mente diligamus, pro ejus amore moriamur. Ecce in resurrectione auctoris nostri ministros ejus angelos concives nostros agnovimus. Ad horum ergo civium illam frequentem solemnitatem festinemus.
Abbreviated transcription (Latin):
re. Sed cum iudȩi hunc ad insultationeᷤᷤ sua ᷤ
de cruce descendere minime cernerent: cum
morientem uiderent eum se uicisse credidert̃.
nomen illius se quasi ex tinxisse gauisi sunt
Ded ecce de morte nomen eius per mundum
creuit: ex qua hunc infidelis turba extin¬
xisse se credidit. Et quae gaudebat occisũ.
dolet mortuum: quia hunc ad suam głam
cognoscit peruenisse perpęnam. Quod be¬
ne in libro iudicum samson illius facta signi¬
ficant. Qui cum gazam ciuitatẽ philisti¬
norum fuiss& ingressus: philistei ingressum
eius protinus cognoscentes ciuitatem repen¬
te obsidionibus circumdederunt. custodes
deputauerunt. & samson fortissimum se iã
comprehendisse gauisi sunt. Sed quid sam¬
son fecit. agnouimus. Media nocte portas
ciuitatis abstulit : & montis uerticem ascen¬
dit. Quem fratres kmĩ hoc infacto. quem
nisi redemptorem nrm̃ samson ille signifi¬
cat: Quid gaza ciuitas. nisi infernum

Expanded text:
re. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas re. Sed cum Judaei hunc ad insultationes suas de cruce descendere minime cernerent, cum morientem viderent, eum se vicisse crediderunt, nomen illius se quasi exstinxisse gavisi sunt. Sed ecce de morte nomen ejus per mundum crevit, ex qua hoc infidelis turba exstinxisse se credidit; et quem gaudebat occisum, dolet mortuum, quia hunc ad suam gloriam cognoscit pervenisse per poenam. Quod bene in libro Judicum Samson illius facta significant , qui cum Gazam civitatem Philisthinorum fuisset ingressus, Philisthaei, ingressum ejus protinus cognoscentes, civitatem repente obsidionibus circumdederunt, custodes deputaverunt, et Samson fortissimum se jam comprehendisse gavisi sunt. Sed quid Samson fecit agnovimus. Media nocte portas civitatis abstulit, et montis verticem ascendit. Quem, fratres charissimi, hoc in facto, quem nisi Redemptorem nostrum Samson ille significat? Quid Gaza civitas nisi infernum