comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
nis. Atiq interuillis eacũ uersit᷑ & undeinitiũ fecit &ubidesiit appar& in sonorũ
patentibus finitionibusc medianiautẽ patentua int̃uallis obscurantur:. Gȩnera
uero sunt modulationũ tria. primũ qđ greci nominant armoniam secundũ chro¬
mi tertiũ diatonon.  Estautẽ armonie modulatio ab arte concepta &eare can¬
tatio eius maximegrauẽ &egregũ hab& auctoritatẽ : Chroma subtili sollertiã
icenebritite modulorũ siuuiorem hab& delectationẽ. Ditoniuero qđ naturilis ÷
facilior est int̃uaillorũ distantia. In histrib generibus dissimiless̃ tetra chordorũ
dispositiones qđ armonia t&bra chordorũ & tonos & dihesis hab&binis. Die sit
autẽ ÷ toni pars quarta it in heminotio duac diesis sunt collocate: Chromati
duo hemitonia in ordinesurt cõpositi tertium triũ hemitomiorũ ÷ in t̾uallum

Expanded text:
nis itaque intervallis ea cum versatur, et unde initium fecit et ubi desiit, apparet in sonorum nis itaque intervallis ea cum versatur, et unde initium fecit et ubi desiit, apparet in sonorum patentibus finitionibus, medianis autem patentia intervallis obscurantur. Genera vero sunt modulationum tria: primum quod Graeci nominant armoni/hn, secundum xrw=ma, tertium dia/tonon. est autem harmoniae modulatio ab arte concepta, et ea re cantio eius maxime gravem et egregiam habet auctoritatem. chroma subtili sollertia ac crebritate modulorum suaviorem habet delectationem. diatoni vero, quod naturalis est, facilior est intervallorum distantia. in his tribus generibus dissimiles sunt tetrachordorum dispositiones, quod harmonia tetrachordorum et tonos et dihesis habet binas dihesis autem est toni pars quarta; ita in hemitonio duae diheses sunt conlocatae; chromati duo hemitonia in ordine sunt composita, tertium trium hemitoniorum est intervallu
Abbreviated transcription (Latin):
scripturis interpretabor. & eusdugrãma subscribã finitionesque sonituũ desig¬
nabo uti quidiligentius attendent. facilius ꝑcipere possit: Uox enĩ mutationib:
cũ flestit᷑ aliasfiatacuta alias grauis duob:q: modis mou&ur. eqͥb unus effectus
hib& continuatos. alt̃distantes Continuata uox neq infinitionib consistit.
neq in loco ullo efficitq t̃minationes non apparentes. In t̃ualla autẽ media parenlia
utisermone cũdicamus. sol lux flos uox. Nuncenĩ necunde incipit petubi
definit intellegitur. sed qđ ex acuti facta ÷ grauis & exgraui acuta appar&a nribus
ꝑ distintiuã autẽ econtrario: Namque cũ flectit᷑ inmutatione uox statuit se in ali¬
cui sonitus finitionẽ: Deinde in ilterius &idultro citro crebre faciendo constans ap¬
par& sensibus. Vt incantionib cũ flectentes uocẽ uari&itẽ facimus modulatio¬

Expanded text:
scripturis interpretabor et eius diagramma subscribam finitionesque sonituum desigscripturis interpretabor et eius diagramma subscribam finitionesque sonituum designabo, uti, qui diligentius attenderit, facilius percipere possit. Vox enim mutationibus cum flectitur, alias fit acuta, alias gravis; duobusque modis movetur, e quibus unus effectus habet continuatos, alter distantes. continuata vox neque in finitionibus consistit neque in loco ullo, efficitque terminationes non apparentes, intervalla autem media apparentia, uti sermone cum dicamus: sol lux flos vox. nunc enim nec unde incipit nec ubi desinit, intellegitur, †sed quod ex acuta facta est gravis et ex gravi acuta, apparet auribus. per distantiam autem e contrario. namque cum flectitur inmutatione, vox statuit se in alicuius sonitus finitione, deinde in alterius, et id ultro citro crebre faciendo non constans apparet sensibus, uti in cantionibus cum flectentes vocem varietatem facimus. modulatio
Abbreviated transcription (Latin):
turbat secundũ necinsequentes sedom̃s sineresonantia ꝑueniunt adimorũ &ad sũ mo¬
rũ aures: Ergo ueteres archi tecti nature uestigia ꝑ secuti indigationib uoces scin¬
dentes theatrorũ ꝑfecer̃ gradationes & quesier̃ percinonicã mithematicorum
&musicarationẽ : ut quȩcũq uox e& inscena clarior & suiuior ad spectatorũ ꝑueni¬
r&&aures. Itienĩ organa inaeneis lãminis autcorneis haesicad cordarũ sonitum
cdaritatẽ ꝑficiuN᷑ sictheatrorũ ꝑharmoricen adaugendãuocẽ ratiocinationes
abantiquis sup constitutȩ. Harmonuautẽ ÷ musica lit teratura obscuree¬
& difficilis miximȩ quidẽ quib grece lit terȩ nonsunt notȩQuã siuolumus
explicare pecesse est &iuã grecis uerbis uti quod non nullȩ corũ latinȩ non ha¬
bent appellationes: Itaq ut potuero quimapertissime exaristo xenis

Expanded text:
turbat secundam nec insequentes, sed omnes sine resonantia perveniunt ad imorum et ad summoturbat secundam nec insequentes, sed omnes sine resonantia perveniunt ad imorum et ad summorum aures. Ergo veteres architecti naturae vestigia persecuti indagationibus vocis scandentis theatrorum perfecerunt gradationes, et quaesierunt per canonicam mathematicorum et musicam rationem, ut, quaecumque vox esset in scaena, clarior et suavior ad spectatorum perveniret aures. uti enim organa aeneis lamminis aut corneis hxei=a ad chordarum sonitûm claritatem perficiuntur, sic theatrorum per harmonicen ad augendam vocem ratiocinationes ab antiquis sunt constitutae. Harmonice autem est musica litteratura obscura et difficilis, maxime quidem quibus graecae litterae non sunt notae. quam si volumus explicare, necesse est etiam graecis verbis uti, quod nonnulla eorum latinas non habent appellationes. itaque ut potuero quam apertissime ex Aristoxeni
Abbreviated transcription (Latin):
quã clarissime uagari possit. hocuero fieri iti potuerit. si locus electus fuerit ubi
ñ inpediant᷑ resonantu. Vox autẽ ut sp̃s fluensaeris &actusensibilis audituea
mou&ur circulorũ rotundationib: infinitis uti sinstantem aquã lapide inmisso
nascantur innumerabiles undarũ circuli crescentes acentro quã latissimepossint
&uagantes. nisiangustia lociinterpellauerit autaliqua offerisio quaenon patitur
de signationes earũ undirũ ad exitus ꝑuenire. Itiq cũ int̾pellentur offensionib
primeredundantes in sequentiũ disturbant designitiones : Fadẽ ratione uoxita
ad eircinc̃ efficit motiones sedinaquacirtuli planitie inlatitudine mouetur uox & in
latitudine ꝓgreditur. &alitudinẽ graditim scindit: Igitur ut in aqua undarũ
designationib: itẽ inuoce cũ offensio nulla primãundã interpellauerit nondis¬

Expanded text:
quam clarissime vagari possit. hoc vero fieri ita poterit, si locus electus fuerit, ubi quam clarissime vagari possit. hoc vero fieri ita poterit, si locus electus fuerit, ubi non inpediatur resonantia. Vox autem est spiritus fluens aeris, e tactu sensibilis auditu. ea movetur circulorum rotundationibus infinitis, uti si in stantem aquam lapide inmisso nascantur innumerabiles undarum circuli crescentes a centro, quam latissime possint, et vagantes, nisi angustia loci interpellaverit aut aliqua offensio, quae non patitur designationes earum undarum ad exitus pervenire. itaque cum interpellentur offensionibus, primae redundantes insequentium disturbant designationes. Eadem ratione vox item ad circinum efficit motiones; sed in aqua circuli planitiae in latitudine moventur, vox et in latitudine progreditur et altitudinem gradatim scandit. igitur ut in aqua undarum designationibus, item in voce cum offensio nulla primam undam interpellaverit, non dis
Abbreviated transcription (Latin):
fieridebent. Precinctiones adaltitudines theatrorũ ꝓrata pastefaciende uiden¬
tur. Neq altiores quãquanta precinctionis itineris sit latitudo Sienim excel¬
siores fuerint repellent & eicientẽ superiorem pastemuocẽ. Necpacientur in
sedib suis que supra precinctiones uerborũ casus certa significatione adauresper¬
uenire &ad sũmã ita ÷ gubernandũ utilinea cũ adimũ gradũ &ad sũmũ extenta fu¬
erit omnia cacumina graduũ angulosq tangat itauox monin pedietur. Aditus
cũ plures & spatiosos oport& disponere. nec coniunctos superiores inferiorib.
sed exomnib: locis ꝑ p&uos & directos siueinuersuris faciendos uticũ populus dimit¬
tatur despectaculis necon primatur. sed habeatex omnib locis exitus separatos si¬
nein peditione: &iã diligent̃ ẽ anĩ aduertendũ nesitdocus surdus. sed ut ineo uox

Expanded text:
fieri debent. Praecinctiones ad altitudines theatrorum pro rata parte faciendae videnfieri debent. Praecinctiones ad altitudines theatrorum pro rata parte faciendae videntur, neque altiores quam quanta praecinctionis itineris sit latitudo. si enim excelsiores fuerint, repellent et eicient e superiore parte vocem nec patientur in sedibus suis, quae sunt supra praecinctiones, verborum casus certa significatione ad aures pervenire. et ad summam ita est gubernandum, uti, linea cum ad imum gradum et ad summum extenta fuerit, omnia cacumina graduum angulosque tangat: ita vox non inpedietur. Aditus complures et spatiosos oportet disponere, nec coniunctos superiores inferioribus, sed ex omnibus locis perpetuos et directos sine inversuris faciendos, uti, cum populus dimittatur de spectaculis, ne comprimatur, sed habeat ex omnibus locis exitus separatos sine inpeditione. Etiam diligenter est animadvertendum, ne sit locus surdus, sed ut in eo vox
Abbreviated transcription (Latin):
flatus quiꝰ aregionib palustrib autaliis regionib uitiosis aduenient nocentes spiritus
corporib in fundent. Itaq sicuriosius eligetur locustheatro uitabuntur uitia &iãq
ꝓuidendũ est ne neim p&us habeat ameridie. Solenĩ cũ impl& eius rotunditatẽ aer
conclususcuruatura Neq hibens potestatẽ uagandi uersando conferuescit & can¬
dens adurit. ex coquitq & inminuit ec orporib humores Ideo maxime uitandȩ sunt
his rebiuitiose regiones &cligendȩ silubies. Fundim̃torũ uitẽ sunmontib fuerit fa¬
cilioreritratio. sed sinccessitas coegent in plano aut palustriloco ea constitui soliditio¬
nes substructionesq itaer̃ faciende. Quẽ id modũ defundaitionib adiũ sicrarũ int̃tio
libro ÷ scriptũ in suꝑ fundam̃ta lapideis & marmoreis copiis gradationes ab substructione

Expanded text:
flatus, qui, si a regionibus palustribus aut aliis regionibus vitiosis advenient, nocentes spiritus flatus, qui, si a regionibus palustribus aut aliis regionibus vitiosis advenient, nocentes spiritus corporibus infundent. itaque si curiosius eligetur locus theatro, vitabuntur vitia. Etiamque providendum est, ne impetus habeat a meridie. sol enim cum implet eius rotunditatem, aer conclusus curvatura neque habens potestatem vagandi versando confervescit et candens adurit excoquitque et inminuit e corporibus umores. ideo maxime vitandae sunt his rebus vitiosae regiones et eligendae salubres. Fundamentorum autem, si in montibus fuerint, facilior erit ratio; sed si necessitas coegerit in plano aut palustri loco ea constitui, solidationes substructionesque ita erunt faciendae, quemadmodum de fundationibus aedium sacrarum in tertio libro est scriptum. insuper fundamenta lapideis et marmoreis copiis gradationes ab substructione
Abbreviated transcription (Latin):
Sinautẽ oblonga fuerit longitudo & latitudo componatur . & sũ me composita eius dimidia
pars sublacunaris altitudine d&ur. Preterea pixcingendisuft pari&es medii coronis ex
intestino ope autalbario ad dimidiã partẽ altitudinis. quesinoner̃ uox ibi disputantium
elata maltitudinẽ intellectui ñpoteriteẽ audientib. Cũ autẽ coronis prȩcincti pari¬
&e seruNt uox abimis morata priusquã inaera elata dissipibitur aurib erit intellecta: Cũ
forũ constitutũ fuerit. tũdeorũ inmortaliũ dieb festis ludorũ expectationib eligendus :
locus theatro quã si luberrimus uti in primo libro desilubritatib: in moeniũ conlocationib:
estscriptũ. Perludo s enĩ cum coniugib & libens ꝑsedentes delectationib detinentur
& corporaꝓpter uoluptatem in mota patentes habentuenas inquas insiduntur aurarũ

Expanded text:
sin autem oblonga fuerit, longitudo et latitudo componatur, et summae compositae eius dimidia sin autem oblonga fuerit, longitudo et latitudo componatur, et summae compositae eius dimidia pars sub lacunariis altitudini detur. Praeterea praecingendi sunt parietes medii coronis ex intestino opere aut albario ad dimidiam partem altitudinis. quae si non erunt, vox ibi disputantium elata in altitudinem intellectui non poterit esse audientibus. cum autem coronis praecincti parietes erunt, vox ab imis morata, priusquam in aera elata dissipabitur, auribus erit intellecta. Cum forum constitutum fuerit, tum deorum inmortalium diebus festis ludorum spectationibus eligendus est locus theatro quam saluberrimus, uti in primo libro de salubritatibus in moenium conlocationibus est scriptum. per ludos enim cum coniugibus et liberis persedentes delectationibus detinentur et corpora propter voluptatem inmota patentes habent venas, in quas insidunt aurarum
Abbreviated transcription (Latin):
collocatȩ. Quib insuꝑtrasta cũ capreolis colũnarũ contracorpora &antas
& pari&es ꝓnai conlocate sustinent unũ culm̃ ꝑ p&uiȩ basilice alterum
amedio suprecꝓniumadis Ita fistigiorũ duplex tectinita dispositio ex trinsecus tecti
& interioris altetestudinis prestat speciẽ uenustã. Itẽ sublatae pystiliorũ ornamenta &
pluteorũ colũnarũq superiorũ distributio operosam detrahit molestũ sũptus quem mi¬
nuit exmagnipistesũmã. Ipseuero colũnȩ in altitudineꝑ p&ua subtrabe testudinis
ꝑduatt & mignificentiã inpense &auctoritatẽ operiadaugere uidentur . IAerarium
carcer curia forosunt coniungenda seditauti mignitudo symmetriȩ eorũ foro responde¬
ant. maxime quidemcuria in primis : facienda ad dignitatem municipii siueciuitatis
Etsiquadrataerit quantũ habuerit latitudinis dimidia addita constituatur altitudo.

Expanded text:
conlocatae. quibus insuper transtra cum capreolis columnarum contra corpora et antas conlocatae. quibus insuper transtra cum capreolis columnarum contra corpora et antas et parietes pronai conlocata sustinent unum culmen perpetuae basilicae, alterum a medio supra pronaum aedis. ita fastigiorum duplex pectinata dispositio extrinsecus tecti et interioris altae testudinis praestat speciem venustam. item sublata epistyliorum ornamenta et pluteorum columnarumque superiorum distributio operosam detrahit molestiam sumptusque inminuit ex magna parte summam. ipsae vero columnae in altitudine perpetua sub trabes testudinis perductae et magnificentiam inpensae et auctoritatem operi adaugere videntur. Aerarium, carcer, curia foro sunt coniungenda, sed ita uti magnitudo ac symmetriae eorum foro respondeant. maxime quidem curia in primis est facienda ad dignitatem municipii sive civitatis. et si quadrata erit, quantum habuerit latitudinis dimidia addita constituatur altitudo;
Abbreviated transcription (Latin):
Ideo qđ medieduȩ in capastȩ non suntpositȩ nempediant aspectus ꝓnai aedisaugus¬
tiquaȩ ÷ in mẽdio latere pari&is bisilicȩ conlocata spectans medium forum
& edemiouis. Itẽ tribunal qđ ÷ in ea ȩde hemicycli scematis minoris curuatu¬
re formatũ: Eiusautẽ hemicycli infronte est interuallũ pedes XLUI. In¬
trorsus curuatura pedes .xv. utiquiapud magistratusstarent negotuntes in la¬
silica fcinpedirent supra colũnas extrib tignis bipedalibus conpactis trabes sur̃
circa collocatȩ heq abtertiis colũnis quae suNt in interiore paste reuertuntur
adantas quaca ꝓnio ꝓcurrunt dextraq & sinistra hemicidiũ tanguNt. supra
trabescontracapitula exfulmentis dispositȩpilȩ sunt conlocate altepedes iii.
late quoquersus quatnis supraeas ea duobus tignis bipedalib euerganeae circas

Expanded text:
ideo quod mediae duae in ea parte non sunt positae, ne inpediant aspectus pronai aedis Augusideo quod mediae duae in ea parte non sunt positae, ne inpediant aspectus pronai aedis Augusti, quae est in medio latere parietis basilicae conlocata spectans medium forum et aedem Iovis. Item tribunal, quod est in ea aede, hemicycli schematis minoris curvatura formatum; eius autem hemicycli in fronte est intervallum pedes XLVI, introrsus curvatura pedes XV, uti, qui apud magistratus starent, negotiantes in basilica ne inpedirent. supra columnas ex tribus tignis bipedalibus compactis trabes sunt circa conlocatae, eaeque ab tertiis columnis, quae sunt in interiore parte, revertuntur ad antas, quae a pronao procurrunt, dextraque et sinistra hemicyclium tangunt. Supra trabes contra capitula ex fulmentis dispositae pilae sunt conlocatae, altae pedes III, latae quoqueversus quaternis. supra eas ex duobus tignis bipedalibus trabes everganeae circa sunt
Abbreviated transcription (Latin):
faciendã cuius ꝓportiones & symm&rie sic sunt constitute. Mediana testudo inter
colũ nisest longa pedes cxx. latapedes lx. posticuseius circa testudinẽ interpari&es
& columnas lata pedes xx columne altitudinib: ꝑp&uis cũ capitulis pedes. L. crassi¬
tudinib quinũ hibentes postseparistaticas altas pedes xx latepedes ii s crassas is
quae sustinent trabes in quib: inuehuntur porticuũ contignationes supraque eas
aliȩparasticȩ pedũ x uiii lataebinũ crassepedẽ quaeexcipiunt. Item trabes sustinen¬
tes cantheriũ & porticũ que sunt sũ missa infratestudinẽ tecta reliqua spatia int̃
parastaticarũ & colũ narũ trabes ꝑ int̾colũnia luminib suNł relicta. Colũ nȩ ft̃
in altitudine testudinis cũ anguliribus dexetra acsinistra quat̾ne in longitudine
que estforo ꝓxima cũ hisdem angularib octo ex altera parte cũ angularibus. ui

Expanded text:
faciendam, cuius proportiones et symmetriae sic sunt constitutae. mediana testudo inter faciendam, cuius proportiones et symmetriae sic sunt constitutae. mediana testudo inter columnas est longa pedes CXX, lata pedes LX. porticus eius circa testudinem inter parietes et columnas lata pedes XX. columnae altitudinibus perpetuis cum capitulis pedes L, crassitudinibus quinûm, habentes post se parastaticas altas pedes XX, latas pedes II S, crassas I S, quae sustinent trabes, in quibus invehuntur porticuum contignationes. supraque eas aliae parastaticae pedum XVIII, latae binûm, crassae pedem, quae excipiunt item trabes sustinentes cantherium et porticûm, quae sunt summissa infra testudinem, tecta. Reliqua spatia inter parastaticarum et columnarum trabes per intercolumnia luminibus sunt relicta. columnae sunt in latitudine testudinis cum angularibus dextra ac sinistra quaternae, in longitudine, quae est foro proxima, cum isdem angularibus octo, ex altera parte cum angularibus VI,
Abbreviated transcription (Latin):
tur . uisi si locinatura in pedierit. & alit̃ coegerit sẏmetriã cõmutiri. Sinautem
locuserit amplior in longitudine chalcidica in extremis constituantur. uti sunt
iniulia aquiluna colũneba silicarũ tamaltȩ quã porticus lata fuerint faciendae
uidentur porticus quã mediũ spitiũ futurũ ÷ extertia finiatur Columnae
superiores minores quã inferiores utisu prascriptũ ÷ constitiuntur pluteũ qđ fuerit
int̃superiores & inferiores colũnas: Item quarta parte minus quã superiores colũ nȩ
fuerint o portere ficriuidetur uti supra basilicȩ contignationẽ ambulantes ab nego¬
tutorib neconspicuntur epystilia rophora coronȩ ex symmetriis columnarũ uti in
tertio libro diximus explicentur Nonminus sũmã dignititẽ & uenustatẽ poss̃
habere compirationes basilicarũ quo genere colũnȩ iuliȩ fanestri conlociui curauiq

Expanded text:
tur, nisi si loci natura inpedierit et aliter coegerit symmetriam commutari. sin autem tur, nisi si loci natura inpedierit et aliter coegerit symmetriam commutari. sin autem locus erit amplior in longitudine, chalcidica in extremis constituantur, uti sunt in Iulia Aquiliana. Columnae basilicarum tam altae, quam porticus latae fuerint, faciendae videntur; porticus, quam medium spatium futurum est, ex tertia finiatur. columnae superiores minores quam inferiores, uti supra scriptum est, constituantur. pluteum, quod fuerit inter superiores et inferiores columnas, lumnas, item quarta parte minus, quam superiores columnae fuerint, oportere fieri videtur, uti supra basilicae contignationem ambulantes ab negotiatoribus ne conspiciantur. epistylia, zophora, coronae ex symmetriis columnarum, uti in tertio libro diximus, explicentur. Non minus summam dignitatem et venustatem possunt habere comparationes basilicarum, quo genere Coloniae Iuliae Fanestri conlocavi curavique
Abbreviated transcription (Latin):
bentur. Itaenĩerit oblonga enformatio &idspectaculorũ rationẽ utilis dispositio
Colũ nesuperiores quarta pasteminores quã inferiores s̃ constituendȩ. ꝓpterea
qđ oneriferendo que sunt inferiora firmiore debent eẽ quã superiora: Non mi¬
nus qđ &iã nascentiũ oport& imitari naturã. ut in arborib: teretib: abi& ecupresso
pinu. equib: nulla noncrassior ÷ abradicib:. De inde crescendo ꝓceditur in altitu¬
dinẽ naturali contractura perȩquata nascens ad cacum̃. Ergosinatura nascentiũ
ita postulat recteest constitutũ &altitudinib: & crassitudinib: superiora inferiorũ
ficri contractiora. Basilicarũ loca adiunctaforis quã calidissimis pastib opost&
constitui. ut ꝑ hiemẽ sinemolestia tẽpestatium sec̃ ferre in easnegotiatores possint
earũq latitud ines neminus quãex t̃tia. Neplus eadimidu longitudinis constituan¬

Expanded text:
dentur; ita enim erit oblonga eius formatio et ad spectaculorum rationem utilis dispositio. dentur; ita enim erit oblonga eius formatio et ad spectaculorum rationem utilis dispositio. Columnae superiores quarta parte minores quam inferiores sunt constituendae, propterea quod oneri ferendo, quae sunt inferiora, firmiora debent esse quam superiora. non minus quod etiam nascentium oportet imitari naturam, ut in arboribus teretibus, abiete, cupresso, pinu, e quibus nulla non crassior est ab radicibus, dein decrescendo progreditur in altitudinem naturali contractura peraequata nascens ad cacumen. ergo si natura nascentium ita postulat, recte est constitutum et altitudinibus et crassitudinibus superiora inferiorum fieri contractiora. Basilicarum loca adiuncta foris quam calidissimis partibus oportet constitui, ut per hiemem sine molestia tempestatium se conferre in eas negotiatores possint. earumque latitudines ne minus quam ex tertia, ne plus ex dimidia longitudinis constituan
Abbreviated transcription (Latin):
eo & publicarũ & priuatarũ rerũ rationes ꝑ magistratus gubernantur IGrecun
qui dnito amplissimis & duplicibus porticib fora constituunt crebrisq colũ nis
& lpideis aut marmoreis epystiliis adornant & supra ambu lationes in contignatio¬
nib faciuNt Italiȩ uero urbibus ñ eadẽ ÷ ratione ficiendũ id eo quod amuoribus
consuetudo tradita est gradutori munera inforodariIgiturcircũ s pectacula
spatiosiora int̾colũnia distribuantur circaq in porticib: argentarie tabernae
moemanaq superiorib coaxationib conlocent᷑ que & adusũ &aduectigalia
publica recteer̃ disposita: Magnitudines autẽ ad copũ hominũ oport& fieri.
ueparuũ spatiũ sit adusũ. autnepropter in opiã populiuastũ forũ uideatur. Lati¬
tud oautẽ itafinut᷑ uti longitudo intrespastes cũ diuisi fuerit exhis duepar tes iu

Expanded text:
eo et publicarum et privatarum rerum rationes per magistratus gubernantur. Graeci in eo et publicarum et privatarum rerum rationes per magistratus gubernantur. Graeci in quadrato amplissimis et duplicibus porticibus fora constituunt crebrisque columnis et lapideis aut marmoreis epistyliis adornant et supra ambulationes in contignationibus faciunt. Italiae vero urbibus non eadem est ratione faciendum, ideo quod a maioribus consuetudo tradita est gladiatoria munera in foro dari. Igitur circum spectacula spatiosiora intercolumnia distribuantur circaque in porticibus argentariae tabernae maenianaque superioribus coaxationibus conlocentur, quae et ad usum et ad vectigalia publica recte erunt disposita. Magnitudines autem ad copiam hominum oportet fieri, ne parvum spatium sit ad usum aut ne propter inopiam populi vastum forum videatur. latitudo autem ita finiatur, uti, longitudo in tres partes cum divisa fuerit, ex his duae partes ei
Abbreviated transcription (Latin):
uersuũ uticyb: inquẽcũq sensũ in sederit in motã efficiat ibi memoriȩ stabili¬
tatẽ. Creciquoq: po&e comici interponentes echoro canticũ diuiser̃ spatia
fabularũ itapastes cybica ratione facientes int̃capediib: leuant austorũ ꝓnunti¬
ationes : Cũ ergo bȩcnaturali modo sintamaiorib: obseruata animoq ad uer¬
tã inusitatas & obscuras multis res eẽ mihi scribendas quo facilius ad sensus legeꝵ¬
tiũ peruenirepossint breuiter uoluminib iudicauiscribere Itaenĩ expedita
erunt ad intellegendũ eorũq ordinationes institui ut i non sint querentibus scpiritĩ
colligendi sedecor porcuno &in singulis uoluminib generũ haberent explicitiones
Itiq cesir tertio & quarto uolumine ediũ sacrirũ ratione sex posui: Hoc libro publi¬
corũ. locorũ expedum dispositiones primũq forũ utioporteat constitui dicã quod in

Expanded text:
versuum, uti cybus, in quemcumque sensum insederit, inmotam efficiat ibi memoriae stabiliversuum, uti cybus, in quemcumque sensum insederit, inmotam efficiat ibi memoriae stabilitatem. graeci quoque poetae comici interponentes e choro canticum diviserunt spatia fabularum. ita partes cybica ratione facientes intercapedinibus levant actorum pronuntiationes. Cum ergo haec naturali modo sint a maioribus observata animoque advertam inusitatas et obscuras multis res esse mihi scribendas, quo facilius ad sensus legentium pervenire possint, brevibus voluminibus iudicavi scribere; ita enim expedita erunt ad intellegendum. eorumque ordinationes institui, uti non sint quaerentibus separatim colligenda, sed e corpore uno et in singulis voluminibus generum haberent explicationes. itaque, Caesar, tertio et quarto volumine aedium sacrarum rationes exposui, hoc libro publicorum locorum expediam dispositiones. primumque forum uti oporteat constitui, dicam, quod in
Abbreviated transcription (Latin):
Itaq occultas nominationes commensusque: emẽbrisoperum ꝓnuntits ut
memorie tradintur breuiter ex ponã. sicenĩ expeditius earecipert poterunt
mentes Nonminuscũ animaduertissem distentam occupationib: ciuitatem
publicis & priuatis negotiis. paucis iudicaui scribendũ. utiangusto spatio uacuitatis
ealegentes breuiter ꝑciperepossent . &iam qui pythagorȩ quinq: eius heresim
fuer̃ secuti placuit cybicif rationibus precepta in uoluminibus scribere. consti¬
tueruntq: cybumi cẽ & .l. uersus eosque non plustresinuna conseriptione.
oportere cẽ pðtituer̃.Cybusautẽ est corpus ex laterib aqualilatitu di¬
ne planitiarũ perquadratuf: Iscũ ess& iactus quãin partẽ incubuit dũ est
intactus in motã hab& stabilitatẽ utis &iã tesserȩ quasinalueo ludentes iaci¬
unt Hancautẽ similitudinẽ exeo sũpsisse uidentur. quod his numerus

Expanded text:
itaque occultas nominationes commensusque e membris operum pronuntians, ut itaque occultas nominationes commensusque e membris operum pronuntians, ut memoriae tradantur, breviter exponam; sic enim expeditius ea recipere poterunt mentes. Non minus cum animadvertissem distentam occupationibus civitatem publicis et privatis negotiis, paucis iudicavi scribendum, uti angusto spatio vacuitatis ea legentes breviter percipere possent. Etiamque Pythagorae quique eius haeresim fuerunt secuti, placuit cybicis rationibus praecepta in voluminibus scribere, constitueruntque cybum CCXVI versus eosque non plus tres in una conscriptione oportere esse putaverunt. Cybus autem est corpus ex lateribus aequali latitudine planitiarum perquadratum. is cum est iactus, quam in partem incubuit, dum est intactus, inmotam habet stabilitatem, uti sunt etiam tesserae, quas in alveo ludentes iaciunt. hanc autem similitudinem ex eo sumpsisse videntur, quod is numerus
Abbreviated transcription (Latin):
utam plificationib: auctoritas & inhis preceptis augen&ur. sedid nonest quẽ id modũ
putatur expeditũ. Non enĩ deirchitectura sicscribitur utihistoria aut poemata
Historieꝑsetenent lectores. habentenĩ nouarũ rerũ uarias expectationes. Poematorũ
uero carminũ m&ra& pedes ac uerborũ eligans dispositio. & sententiarũ interpersonas
distinctas uersuum pronunciatio ꝓlectando sensus legentiũ perducit sineoffensa ad
sumnũ scriptorũ terminationem Idautẽ in architecturȩ conscriptionibus non
potest fieri quoduo cabula exartis propria necessitate concepta inconsu&o sermo¬
neobiciuNt sensib obscuritatẽ. Cũergo ea persenonsint a perta nec pateant
corum in consu&udine nomina tum &iã preceptorũ latȩ uagantes scripturȩ
si non trabentur. & paucis & ꝑ lucidis sententiis explicantur frequentimultitu¬
adine que sermonis inpediente incertas legentium efficiunt cogitationes.

Expanded text:
ut amplificationibus auctoritas et in his praeceptis augeretur; sed id non est, quemadmodum putatur, expeditum. non enim de architectura sic scribitur uti historia aut poemata. historiae per se tenent lectores; habent enim novarum rerum varias expectationes. poematorum vero carminum metra et pedes ac verborum elegans dispositio et sententiarum inter personas distinctas versuum pronuntiatio prolectando sensus legentium perducit sine offensa ad summam scriptorum terminationem. Id autem in architecturae conscriptionibus non potest fieri, quod vocabula ex artis propria necessitate concepta inconsueto sermone obiciunt sensibus obscuritatem. cum ergo ea per se non sint aperta nec pateant eorum in consuetudine nomina, tum etiam praeceptorum late vagantes scripturae, si non contrahentur, ut paucis et perlucidis sententiis explicentur, frequentia multitudineque sermonis inpediente incertas legentium efficient cogitationes.
Abbreviated transcription (Latin):
Ne constitiuntur hecautemdiuditur inpastes xii. &exeis quinq & dimidi lati¬
tudo luminis fut: in imo&in summo contrahitur sicritlumenabimo ad sedetonr
pedos intepigmenti tertupuste xuipedum adxxx superiorpars luminis comrlo¬
tur antepigmenti pisit .iiii sud pedibus axeu. ad eaxsiũma parscntur. oporter¬
tep agmonti perit .xi. reliqui quaultiorierunt adꝑpendiculã ul tus cendirese

Expanded text:
constituantur. haec autem dividatur in partes XII et ex eis quinque et dimidia laticonstituantur. haec autem dividatur in partes XII et ex eis quinque et dimidia latitudo luminis fiat in imo. et in summo contrahatur, si erit lumen ab imo ad sedecim pedes, antepagmenti III parte; si XVI pedum ad XXV, superior pars luminis contrahatur antepagmenti parte IIII; si ab pedibus XXV ad XXX, summa pars contrahatur antepag
Abbreviated transcription (Latin):
pellccuerit. tunc conuertendȩ suñ earũ egionũ constitutiones utiquã plunmi pars
moeniũ &empliscorũ conspicutur. Itẽsi secũndũ flumina adissicra fi& itauti egyp¬
to circandũ ad fluminisripas uidentur spectare debere Sumiliter sicircum aiuispliblicis
idisficudeorũ iticonstitiuntur utipietereuntes possint respicere . &inconspectu saluta¬
tiones facere: Ostiorũ autt̃ &eorũante pigm̃torũ in ȩdib hȩsunt rationes utiprimũ
consiiuuntur qđ generesint futunȩ. gencrasunt enĩthyromithon hiecdoricũ iomicum
atngurges: horũsymetriȩ conspiciuntur hisritionibus uticoroni sũma quac supra
anepigmentũ superius in pon&ur ͥ Requlibratisit cipitulis sumiseolum murũo
quem pnao fuerint: Lum̃autt̃ hy petri constituatur sicuti quealtitudo adisapauñte
uali ciunari suent diuiditur in pistestressemis & txcis due pustes lumineualiuarũ altitud

Expanded text:
pellaverit, tunc convertendae sunt earum regionum constitutiones, uti quam plurima pars pellaverit, tunc convertendae sunt earum regionum constitutiones, uti quam plurima pars moenium e templis earum conspiciatur. item si secundum flumina aedis sacra fiet, ita uti Aegypto circa Nilum, ad fluminis ripas videntur spectare debere. similiter si circum vias publicas aedificia deorum, ita constituantur, uti praetereuntes possint respicere et in conspectu salutationes facere. Ostiorum autem et eorum antepagmentorum in aedibus hae sunt rationes, uti primum constituatur, quot genera sint futurae. genera sunt enim thyromaton haec: doricum, ionicum, atticurges. Horantepagmentum superius inponitur, aeque librata sit capitulis summis columnarum, quae in pronao fuerint. lumen autem thyretri constituatur sic, uti quae altitudo aedis a pavimento ad lacunaria fuerit, dividatur in partes tres semis et ex eis duae partes semi
Abbreviated transcription (Latin):
maximae modicis paribusq uidet᷑ esse faciundũ qđ mediacoagmenta medii lapi¬
discontinentes. firmiorem facient omnis operis perfectione. Itẽ cirsi coagm̃ta
& cubilia eminepites expressiones graphicoteran efficient̃ in aspectu delectationẽ :
Regiones autem quasdebent spectare aedessacrȩ deorum inmortaliũ sicerunt
constituende utisinulliratio impedierit liberiq fuerit potestas idis signũq
qderit in celle conlocatũ. spect & ad uespertinã caeliregionẽ ut quiadierat adaram
immolantis aut sacrificia ficientes. spectent ad partẽ caeli orientis. & simulacrum
qđ eritinede & iti uota suscipientes contuerentur eadẽ & orientem cͥelum ipsaq
simulacra uideantur exorientia contueri supplicantes & sacrificantes qđ irasomnes
deorũ uecesse esseuideant᷑ adorientem spectare. Sinautem locinatura inter¬

Expanded text:
maxime modicis paribusque videtur esse faciundum, quod media coagmenta medii lapimaxime modicis paribusque videtur esse faciundum, quod media coagmenta medii lapides continentes firmiorem facient omnis operis perfectionem. item circum coagmenta et cubilia eminentes expressiones graphicoteran efficient in aspectu delectationem. Regiones autem, quas debent spectare aedes sacrae deorum inmortalium, sic erunt constituendae, uti, si nulla ratio inpedierit liberaque fuerit potestas, aedis signumque, quod erit in cella conlocatum, spectet ad vespertinam caeli regionem, uti, qui adierint ad aram immolantes aut sacrificia facientes, spectent ad partem caeli orientis et simulacrum, quod erit in aede, et ita vota suscipientes contueantur aedem et orientem caelum ipsaque simulacra videantur exaudientia contueri supplicantes et sacrificantes, quod aras omnes deorum necesse esse videatur ad orientem spectare. Sin autem loci natura inter
Abbreviated transcription (Latin):
&ita exequabitur disparintione columnarũ crassitudo. hoc autẽ efficit earatio
qđ oculus. plura &crebriora signat tangendo maioreuisus circuitione ꝑuagatur.
Namq siduȩ colũnȩ aque crassi lineis circũ metient᷑ equib unasit non struta¬
& alter astriata circastrigliũ caua &angulos striarũ linea corpora corpora tangat
& striglium circuitus maiorẽ efficitlineȩ longitudinẽ. Sinautẽ hocitauide¬
bitur. nonestalienũ inangustis locis & in concdusiospatio glatiliores colũnarũ
symin&rus in opere constituere cũ habeamꝰ adiutricem striatarũ tẽperaturem
lpsius autẽ cellȩ parte tũ crassitudinẽ ꝓratapaste magnitudines ficri o port&.
dumantreorũ crassididinib: colũ narum sint aequales : Etsiex tructi futuri sunt
quãminutissimis cementis stuantur Sinautem quadrato saxo aut marmore.

Expanded text:
et ita exaequabitur dispari ratione columnarum crassitudo. Hoc autem efficit ea ratio, et ita exaequabitur dispari ratione columnarum crassitudo. Hoc autem efficit ea ratio, quod oculus plura et crebriora signa tangendo maiore visus circumitione pervagatur. namque si duae columnae aeque crassae lineis circummetientur, e quibus una sit non striata, altera striata, et circa striglium cava et angulos striarum linea corpora tangat, es, quod striarum et striglium circuitus maiorem efficit lineae longitudinem. sin autem hoc ita videbitur, non est alienum in angustis locis et in concluso spatio graciliores columnarum symmetrias in opere constituere, cum habeamus adiutricem striarum temperaturam. Ipsius autem cellae parietum crassitudinem pro rata parte magnitudinis fieri oportet, dum antae eorum crassitudinibus columnarum sint aequales. et si ex structis futuri sunt, quam minutissimis caementis struantur, sin autem quadrato saxo aut marmore,
Abbreviated transcription (Latin):
colũnarũ crassitudinẽ haberedebent & si aedeserit latitudine maior quã pedes xx
duecolũne interdua santas interponantur quaedisiungant pteremotos & ꝓnai spatiũ
factis intercdudantur itautifores habeant perquasitinera ꝓnaoficent. It ẽ simaior
erit altitudo quãpedes &l: colũ necontra religiones colũnarũ quaeinter antas suNt
introrsusconlocentur. & hae altitudinẽ habeant aeq quã que suNt in fronte
Crissitudines autemearũ extenuentur bis rationib: uti sioctaui paste erunt
ques in frontt haefuant x partes sinautẽ .viIii. autdecimi prorita paste. In condusoenĩ
aere sique extenuate er̃ non discernentur. Sinautẽ uidebuntur graciliores cũ exte¬
riorib fuerintstriae XXiiii in hisfaciendeer̃ xXXIII aut xxxii. Ita qđ d &rahit᷑
decorpore scapistriarũ numero adiecto ad augebitur ratione quominus uid&ur

Expanded text:
columnarum crassitudinem habere debent. et si aedes erit latitudine maior quam pedes XX, columnarum crassitudinem habere debent. et si aedes erit latitudine maior quam pedes XX, duae columnae inter duas antas interponantur, quae disiungant pteromatos et pronai spatifactis intercludantur, ita uti fores habeant, per quas itinera pronao fiant. Item si maior erit latitudo quam pedes XL, columnae contra regiones columnarum, quae inter antas sunt, introrsus conlocentur. et hae altitudinem habeant aeque quam quae sunt in fronte, crassitudines autem earum extenuentur his rationibus, uti, si octava parte erunt quae sunt in fronte, hae fiant X parte, sin autem VIIII aut decima, pro rata parte. in concluso enim aere si quae extenuatae erunt, non discernentur. sin autem videbuntur graciliores, cum exterioribus fuerint striae XX aut XXIIII, in his faciendae erunt XXVIII aut XXXII. ita quod detrahitur de corpore scapi, striarum numero adiecto adaugebitur ratione, quo minus videatur,
Abbreviated transcription (Latin):
nis struturȩ paribus laterib quadratũ describatur Inmedioautem quadrato cirei¬
nicentũ collocetur. &agat᷑ linea rotunditionis que quadrationis angulos tangat.
& quantumerit curuaturȩ int̾rotundationem & quadratã descriptionẽ tantum
ad formã excauentur:  Itadorica colũna suigeneris struturȩ habebit ꝑfectionẽ
deidiectionecius quaemedia adaugetur utiint̃tio uolumine deonicis est perscripta
ita &inhis tranfferatur. Quõ exterior species symetrurũ &corinthiorũ &dorichorũ
&ionicorũ est perscripta. Necesse est &iã interiore scellarũ ꝓnaique distributiones ex¬
plicare: Distribuituruitem longitudo edis utilatitudosit longitudinis dimedȩ
pastis ipsiq cella pastequarta longior sitquam est latitudo cũ pari&e qui pariesualua¬
rũ hab& eritconlocationẽ reliq tres pastes ꝓnai adintis puari&̃ ꝓcurrant que unte

Expanded text:
nis striaturae paribus lateribus quadratum describatur; in medio autem quadrato circinis striaturae paribus lateribus quadratum describatur; in medio autem quadrato circini centrum conlocetur et agatur linea rotundationis, quae quadrationis angulos tangat, et quantum erit curvaturae inter rotundationem et quadratam descriptionem, tantum ad formam excaventur. ita dorica columna sui generis striaturae habebit perfectionem. De adiectione eius, qua media adaugetur, uti in tertio volumine de ionicis est perscripta, ita et in his transferatur. Quoniam exterior species symmetriarum et corinthiorum et doricorum et ionicorum est perscripta, necesse est etiam interiores cellarum pronaique distributiones explicare. Distribuitur autem longitudo aedis, uti latitudo sit longitudinis dimidiae partis, ipsaque cella parte quarta longior sit, quam est latitudo, cum pariete, qui paries valvarum habuerit conlocationem. reliquae tres partes pronai ad antas parietum procurrant, quae antae
Abbreviated transcription (Latin):
Haecratio inoperib distyluis eritconstituti. siuero fystylon & mono triclyphon opuscrit
faciundũ fronsaedis site trastylo critdiuidit᷑ in pastes xxiiis. siex astilos erit diuidatur
in pastes xXVIIII. Exhisparsunaerit modulus adquemuti suprascriptũ est diuidantur
tasupra singula eprstilia & m&opha &tryglrphi binierunt conlocandi in angularibus
matium doricũ inimo alterũ insũmo Item cũ cymatiis coronacrassa exdimidia diui
dende autẽ sunt incoronaima ad perpendiculũ c̃trafastigiũ triũ triglyphorũ & trium
meto pharũ spatiũ distabit qđ latius mediũ intercolumniũ accedentib ad aedem habe¬
at laxium̃tum. & aduersussimulacradeorũ aspectus dignitatẽ Colũ nasautem
striari .xx. strisoport& quesi plancer̃ angulos habeant xx designatos. Sinautem
excauabuntur. Sicẽforma facienda itauti quã mignũ est. int̾uallũ strie tĩmag¬

Expanded text:
Haec ratio in operibus diastylis erit constituta. si vero systylon et monotriglyphon opus erit Haec ratio in operibus diastylis erit constituta. si vero systylon et monotriglyphon opus erit faciundum, frons aedis, si tetrastylos erit, dividatur in partes XVIIII S, si hexastylos erit, dividatur in partes XXVIIII S. ex his pars una erit modulus, ad quem, uti supra scriptum est, dividantur. Ita supra singula epistylia et metopae et triglyphi bini erunt conlocandi, in angularibus matium doricum in imo, alterum in summo. item cum cymatiis corona crassa ex dimidia moduli. dividendae autem sunt in corona ima ad perpendiculum tmetoparum spatium distabit, quo latius medium intercolumnium accedentibus ad aedem habeat laxamentum et adversus simulacra deorum aspectus dignitatem. Columnas autem striari XX striis oportet. quae si planae erunt, angulos habeant XX designatos. sin autem excavabuntur, sic est forma facienda, ita uti quam magnum est intervallum striae, tam mag
Abbreviated transcription (Latin):
dimedia moduli latitudine. Itaenimerit utomã uitia & meto pharũ & int̃ colũ¬
niorũ &lacunariorũ qđ equales diuisiones factaeer̃ em̃dent᷑. Tryglyphi
captula sexta parte moduli suNt faciunda supra tryglyphorũ capitula corona est
collocanda in ꝓiectura dimedie & sextepaste habens cimatiũ doricũ in imo alte¬
rũ in sũmo. Item cũ cỹmatiis coronacrassa ex dimedia moduli . diuidende autẽ st̃
incolũnuma ad ꝑpendiculũ tryglyphorũ & medias metophas uiarũ directiones &
gut tarũ distributiones. Itutiguitȩ sex in longitudinem tres in latitudinẽ pate¬
ant. Reliqua spatia quod latioressint metophae quã triglyphi pura relinquan¬
tur : Aut flumina scalpant᷑ adipsũq mentũ coroneincidantur linia quae scotia dicit᷑
Reliqui omũ tỹ pana. &imȩ coronȩ quẽ admodũ suprascriptũ ẽ inionicis ita ꝑficutur

Expanded text:
dimidia moduli latitudine. ita enim erit, ut omnia vitia et metoparum et intercolumdimidia moduli latitudine. ita enim erit, ut omnia vitia et metoparum et intercolumniorum et lacunariorum, quod aequales divisiones factae erunt, emendentur. Triglyphi capitula sexta parte moduli sunt faciunda. supra triglyphorum capitula corona est conlocanda in proiectura dimidiae et sextae partis habens cymatium doricum in imo, alterum in summo. item cum cymatiis corona crassa ex dimidia moduli. dividendae autem sunt in corona ima ad perpendiculum triglyphorum et medias metopas viarum directiones et guttarum distributiones, ita uti guttae sex in longitudinem, tres in latitudinem pateant. reliqua spatia, quod latiores sunt metopae quam triglyphi, pura relinquantur aut †flumina scalpantur, ad ipsumque mentum coronae incidatur linea quae scotia dicitur. reliqua omnia, tympana, simae, coronae, quemadmodum supra scriptum est in ionicis, ita perficiantur.
Abbreviated transcription (Latin):
respondeat ypo trachdlio sum mȩ colũnȩ supraepystiliũ conlocandi sunt tryglyphi
cũ suis metophis altiumus dimidiati moduli. dati infronteunius moduli ita diuisi.
ut in angularib colũnis & inmediis contratetrantes mediossint conlocati & inter¬
colũnis reliquisbinis inmediis ꝓnao & postico terni itarelaxatis mediis interuallis
sinein peditionib aditus accedentib erit addeorũ simulacra. Tryglyphorum
dextra acsinistra designent᷑ regulauna in medio deformetur femur qđ grece
eros dicit᷑ secundũ eã canaliculi ad normecacum̃ inprimantur. Exordineearũ
dextra acsinistra altera femina constituant᷑ in ex tremis pastibus semi canaliculi
int̃uertantur : Tryglyphis ita conlocatis metophe quaesuNt in t̃glyphos
aeque altȩsint quãlonge. Itẽ in extremis angulis semi memphia sint in pres

Expanded text:
respondeat hypotrachelio summae columnae. supra epistylium conlocandi sunt triglyphi respondeat hypotrachelio summae columnae. supra epistylium conlocandi sunt triglyphi cum suis metopis, alti unius et dimidiati moduli, lati in fronte unius moduli, ita divisi, ut in angularibus columnis et in mediis contra tetrantes medios sint conlocati, et intercolumniis reliquis bini, in mediis pronao et postico terni. ita relaxatis mediis intervallis sine inpeditionibus aditus accedentibus erit ad deorum simulacra. Triglyphorum midiae dextra ac sinistra designentur regula. una in medio deformetur femur, quod graece mhro/s dicitur; secundum eam canaliculi ad normae cacumen inprimantur; ex ordine eorum dextra ac sinistra altera femina constituantur; in extremis partibus semicanaliculi intervertantur. triglyphis ita conlocatis, metopae, quae sunt inter triglyphos, aeque altae sint quam longae; item in extremis angulis hemimetopia sint inpressa
Abbreviated transcription (Latin):
possit ediumsacrarũ dori comore perfectiones. Frons ȩdisdorice in loco quo co¬
lũne constituuntur diuidat᷑ site trastylos eritinpastes xxvIII. si exastylos xxx
exhisparsunaerit modulus qui grece embatesdicitur. Cuius moduli c̃stitutione
ratiocinationibus efficuntur omnis operis distributiones. Crissitudo colũnarũ
eritduorũ modulorũ altitudo cũcapitulo Xxiiͦii. capituli crassitudo unius moduli
latitudo duorũ & modulisextȩ pastis. Crassitudo capituli diuidatur in pastes tres
equib: una plinthus cũ comatio fit. Alteraechinȩ cũ anulis. tertia ypotrachelio contrahat᷑
colũna. itauticint̃tio libro deionicis estscriptũ epystilii altitudo unius moduli cũtha¬
enu &guttis. Thaenu moduliseptima guttarũ longitudo subthaenia contratry¬
glyphos altacum regula paste sexta moduli prependeat : Itẽ cpistyliis latitudo ima

Expanded text:
possit aedium sacrarum dorico more perfectiones. frons aedis doricae in loco, quo copossit aedium sacrarum dorico more perfectiones. frons aedis doricae in loco, quo columnae constituuntur, dividatur, si tetrastylos erit, in partes XXVII, si hexastylos, XXXXII. ex his pars una erit modulus, qui graece emba/ths dicitur, cuius moduli constitutione ratiocinationibus efficiuntur omnis operis distributiones. Crassitudo columnarum erit duorum modulorum, altitudo cum capitulo XIIII. capituli crassitudo unius moduli, latitudo duorum et moduli sextae partis. crassitudo capituli dividatur in partes tres, e quibus una plinthus cum cymatio fiat, altera echinus cum anulis, tertia hypotrachelion. contrahatur columna ita, uti in tertio libro de ionicis est scriptum. epistylii altitudo unius moduli cum taenia et guttis; taenia moduli septima; guttarum longitudo sub taenia contra triglyphos alta cum regula parte sexta moduli praependeat. item epistylii latitudo ima
Abbreviated transcription (Latin):
& lacunariorũ distributione. Namq necesse est triglyphos constitui contrame¬
dios tetrantes colũnarũ mctophasq que int̃ triglyphos fient. aque longasesse
quã altas contraq: inangulares columnas trigliphi inextremis partibus constituuntur
& non contramedios tetrantes itamethophe quȩ ꝓximeadingulares tryglyphosfi¬
unt Non excunt quidratȩ. sed oblongiores tryphi dimidu altitudine atqui
m&ophis equales uolunt facere intercolũnia extrema contrahunt triglyphi
dimedia a latitudine. Hoc autẽsiue in m&opharũ longitudinib siueint̾ colũni¬
orũ contractionib effici&᷑ estmendosũ. Qua propterantiqͥ uitare uisi sunt
inadibi s acris dorice symmetriȩ rationem. Nosautẽ exponimus utiordo postulat
quemad modũ a preceptorib accepimus utisi qui uoluerit his rationib attendens.
ita ingredibabeat proportiones explicatas quibusemendatis & sineuitiis efficere

Expanded text:
et lacunariorum distributione. Namque necesse est triglyphos constitui contra meet lacunariorum distributione. Namque necesse est triglyphos constitui contra medios tetrantes columnarum, metopasque, quae inter triglyphos fient, aeque longas esse quam altas. contraque in angulares columnas triglyphi in extremis partibus constituuntur et non contra medios tetrantes. ita metopae, quae proximae ad angulares triglyphos fiunt, non exeunt quadratae sed oblongiores triglyphi dimidia latitudine. at qui metopas aequales volun facere, intercolumnia extrema contrahunt triglyphi dimidia latitudine. hoc autem, sive metoparum longitudinibus sive intercolumniorum contractionibus efficietur, est mendosum. quapropter antiqui vitare visi sunt in aedibus sacris doricae symmetriae rationem. Nos autem exponimus, uti ordo postulat, quemadmodum a praeceptoribus accepimus, uti, si qui voluerit his rationibus attendens ita ingredi, habeat proportiones explicatas, quibus emendatas et sine vitiis efficere