comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
coronam capitis nrĩ: simulq phri¬
gium: nec non et super humera le ui
Selicet lorum: quod imperiale circun¬
dare assolet collum. Ucrũ etiam chla¬
midem purpurcam atq tumcã cocci¬
neam: et omnia imperialia indumẽ¬
ta: seu etiam dignitatẽ imperi aliũ
presidentium cquitũ. conferentes ci
etiam impcrialia sceptra: simulq
cuncta signa atq hanna et diuerla
ornamenta impcrialia: et omnem¬
processionem impctialis culminis
et gloriam potestatis nostre. Uiris
etiam diuersi orolinis reueren dissi¬
nns clericis sancte romane ecclĩe
scruientib: illud culmen singula¬
ris potenne et precellentie habere
sancimus: cuius amplissimus
noster senatus uidetur gloria
adornari. Patricios et cõsules
effici: necnon et cettris digmita¬
tib imperialib eos promulga¬
mus decorari. Et sicut impelia¬
lih ex tat decorata militia: ita
clerum sancte romane ecclesie
adornari decreuimus. Et quem¬
admodum imperialis potentia

Expanded text:
coronam capitis nostri simulque fricoronam capitis nostri simulque frigium necndelicet lorum quod imperiale circumdare assolet collum; verum etiam et chlamydem purpuream, atque tun cam coccineam, et omnia imperialia indumenta, sed et dignitatem imperialium praesidentium equitum, conferentes ei etiam imperialia sceptra, simulque cuncta signa atque banda, etiam et diversa ornamenta impprocessionem imperialis culminis et gloriam potestatis nostre. Viris etiam diversi ordinis, reverendissimis clericis sancte Romane ecclesie servientibus, illud culmen singularis potentie et precellentie habere sancimus, cuius amplissimus noster senatus videtur gloria adornari, idest patricios consules effici, necnon in ceteris dignitatibus imperialibus eos promulgavimus decorari. Et sicut imperialis extat decorata militia, ita clerum sancte Romane ecclesie adornari decrevimus. Et quemadmodum imperialis potentia
Abbreviated transcription (Latin):
uerso orbe terrarũ ecclesias dei. et põ¬
tifex qui per tempora ipsius sanc te
romane ceclesie extiterit: celsior et
princeps cunctis sacerdotib et to¬
tius mundi existat: et cius uditio
que ad cultum dei uel fidem xp̃iano¬
rum uel stabilitatem procuranda
fucrint: disponantur: et .i. Acc lesiis¬
beatoꝵ apostoloꝵ petri et pauli pro
continuatione luminarioꝵ: posses¬
sionum predia contulimus et rebus
diuersis cas ditauimis: et per nostrã
imperialem ussionẽ sacraͬtam m o¬
riente quam in occidente. Uel etiam
a septentrionali et meridiana plaga:
uidelicet et. iudea. grecia. asia. ł hracia.
aphrica. et italia. uel diuersis in su¬
lis nostra largitate ei concessimus:
ea prorsus rat̾ione: ut per manus bea¬
tissim patris nostri. Siluestri sũmi
pontificis successoꝵq eius onmia
disponantur. et .ĩ. Ecato siluestro et
ommbus successorib cius de pñti
tradidimus palatiũ impcriinri. La¬
teranense. Demde dyadema. uidelicet

Expanded text:
erso orbe terrarum Dei ecclesias. Etiam pontifex, qui per tempora ipsius sacrosancte Romane ecclesie extiterit, celsior et princeps cunctis sacerdotibus et totius mundi existat, et eius iudicio, que ad cultum Dei et fidem christianorum vel stabilitatem procurandam fuerint, disponantur. beatorum apostolorum Petri et Pauli pro continuatione luminariorum possessionum predia contulimus, et rebus diversis eas ditavimus, et per nostram imperialem iussionem sacram tam in oriente quam in occidente quam etiam a septevidelicet in Judaea, Graecia, Asia, Thracia, Africa et Italia, vel diversis insulis, nostra largitate ei concessimus, ea prorsus ratione, ut per manus beatissimi patris nostri Silvestri summi Pontificis successorumque ejus omnia is. Et infra: Beato Siluestro et omnibus successoribus eius de presenti tradimus pallacium imperii nostri Lateranense, deinde dyadema, videlicet
Abbreviated transcription (Latin):
Onstantinus imperator
quarta dic sui baptismi
priuilegiũ romane ecelesie pontifici
contullt: ut in toto orbe romani¬
pontifices uel sacerdotes ita hunc
caput habeant: sicut iudices regem
In eo priuilegio ita inter cetcra legr̃
Utile iudicamus una cum omĩbs
satrapis nr̃is et uniuerso senatu op
sicut heatus petrus in terris ucariꝰ
fi lii dei uidetur esse constitutus: ita
amplius quam terrene imperialis
nostre seremtatis mansuetudo ha¬
bere udetur: concessam a nobis se¬
nostroq imperio obtmeant: eligẽtes
nobis ip̃m principem apostolorũ
uel eius uicarios firmos apud deũ
esse patronos: et sicut nr̃a est ter
rena imperialis potentia: ita cius
sanctam romanam ecclesiã decre¬
uimus ueneranter hon orare: et
amplius quam nostrũ imperium
terrenumq thronum: sedem sacra¬
tissimambeati petri gloriose exalta¬
ri: tribuentes ei potestatem et glĩa¬
et dignitatẽ atq uigorẽ: et hono¬
rificentiam imperialẽ: atq dccer¬
nentes sancimus ut principatum

Expanded text:
Constantinus imperator quarta die sui baptismi privilegium Romanae ecclesiae Pontifici contulit, ut in toto orbe Romano sacerdotes ita hunc caput habeant, sicut judices regem. In eo privilegio ita inter cetera legitur: « Utile judicavimus una cum omnibus satrapis nostris et universo senatu optsicut B. Petrus in terris vicarius Filii Dei esse videtur constitutus, ita amplius quam terrena imperialis nostrae serenitatis mansuetudo habere videtur, concessam a nobis nostroque imperio obtineant, eligentes nobis ipsum principem apostolorum vel ejus vicarios firmos apud Deum esse patronos. Et sicut nrena imperialis potentia, ita eius sacrosanctam Romanam ecclesiam decrevimus veneranter honorare et, amet terrenum thronum, sedem sacratissimam beati Petri gloriose exaltari, tribuentes ei potestatem et gloriae dignitatem atque vigorem et honorificentiam imperialem: atque decernentes sancimus, ut princi
Abbreviated transcription (Latin):
Omessationes et
cbrictates ita cõ¬
cesse et licite putantuiꝰ
ut in honore beatissioꝵ
martix non solũ per so¬
qui hec non carncis ocu¬
lis inspicit sed etiã quo¬
tidie celebrentur. Et pꝰ
pauca. Nõ ergo asperc
quãtũ estimo: non du¬
riter: non modo impcrio¬
so ista tolluntur sed ma
gis docendo quam iubx̃¬
do. magis monenco qm
minango: sic em̃ agen¬
dum est cum multitu¬
tas autem excercenda est
in peccata paucoꝵ: et si
quid minamur cũ do¬
lore fiat de scripturis
cõminando yindictã
futuram: ne nosipi nr̃a
potestate sed exus in ño
Sermone timeatur. lia¬
q prius mouebũtur
spicituales aut spiritua¬
libus proxni: quorũ

Expanded text:
omessationes et ebrietates ita concesse et licite putantur, ut in honorem beatissimorum martyrum non solum per dqui hec non carneis oculis inspicit, sed etiam quotidie celebrentur et post pauca. Non ergo aspere quantum estimo, non duriter, non modo imperioso ista tollantur gis docendo quam jubendo, magis monendo quam minando. Sic enim agendum est cum multitutas autem exercenda est in peccata paucorum. Et si quid minamur, cum dolore fiat, de scripturis comminando vindictam futuram, ne nos ipsi in nostra potestate, sed Deus in nostro sermone timeatur. Ita, prius movebuntur spiritales aut spiritalibus proximi, quorum
Abbreviated transcription (Latin):
lacomꝰ qui quasi
oculi udentur ẽsse ep̃ĩ.
custodiũt cpm predicã¬
insidiatorib quoquo
modo infestetur: aut le¬
datur a suis: aut uerba
diuina detralxndoͤ. aut
insidiando polluantur
uel despiciantur. sedue¬
ritas spũali redoleat fer¬
uore: et pax predicata
labiis cum uoluntate¬

Expanded text:
aconi qui quasi oculi videntur esse episcopi incustodiant episcopum praedicaninsidiatoribus quoquo modo infestetur, aut laedatur a suis, aut verba divina detrahendo aut insidiando polluantur, vel despiciantur, sed veritas spirituali redoleat fervore, pax praedicata labiis animi cum voluntate
Abbreviated transcription (Latin):
rem: onni ecclesiasti ce
dignitatis priuilegio
mox denuodetur: Paica
sib tantum cõmumo¬
ne concessa quam ita
demum poterit posside
nomen quãquã a sene¬
Ctute sit sumptũ: ma¬
gis tamen maturitateͤ
indicat sapientie quã
camciem corporisa
Inde anacletus

Expanded text:
rit, omni ecclesiasticae dignitatis privilegio mox nudetur, laica sibi tantum communione concessa. Quam ita demum poterit possidernomen quanquam a senectute sit sumptum, magis tamen maturitatem indicat sapientiae, quam caniciem corporis. Unde Anacletus
Abbreviated transcription (Latin):
Ectis sagaci¬
tatis uestre api¬
cib ꝙ defuncto ecclic
reatine antistite clerũ
et plebem eiusdem ele¬
gisse sibi futurũ anti¬
Ttitem: et a no bis con¬
secrandum uestro stu¬
dio cdirectũ esse: ne ipã
ccclesia diuᷤ sine proprio
constet pastore farebãt᷑.¬
Nos de obitu prioris
dolentes nunc ip̃m ele¬
Ctum unammitate: et
canonica ip̃ius ecclesic
electioẽ: ut mandastis
tam citissime orlinare
omisimus: eo ꝙ impe¬
xialem nobis Ut mos
est absolutionis mimi¬
me detulexit epistolam.
pro qua scilicet re am¬
biguũ est nobis: idcoro¬
luntati uestre in hoc pa¬
rere distulimus: ne an¬
gustalis animus duris¬
sime hoc quocũq mo¬
do perciperet. Sed sciẽ¬

Expanded text:
ectis sagacitatis vestrę apicibus, quę defuncto ecclesię Reatinę antistite clerum et plebem eiusdem elegisse sibi futurum antistitem nobisque consecrandum vestro studio directum esse, ne ipsa ęcclesia diu sine proprio consisteret pastore fatebantnos, de obitu prioris dolentes, nunc ipsum electum unanimitate et canonica ipsius ecclesiae electione, ut mandastis, tam citissime ordinare omisimus, eo quod imperialem nobis, ut mos est, absolutionis minime detulit epistolam. Pro qua scilicet re ambiguum est nobis, ideo voluntati vestrae in hoc parere distulimus, ne augustalis animus durissime hoc quocunque modo perciperet. Sed scie
Abbreviated transcription (Latin):
Uiescamus ab hac
absurda curiositate/ et
Oyabolica et peremptoria
Si emm in clexo se electũ
esse dicat: si sacerdotem
se nominet: scrutare: no
enim sme periculo in ta¬
libus indiscussa cõmu¬
nicatio est. Circa maio¬
ra maius periculũ uerti¬
tur. non enim las sed ac¬
cipis. Si Uero pro nutri¬
mento postulatꝰ ne ĩ his
bra ham hospitalem se
circa ommnes ostendebat:
si scrutator esset circa
refugientes ad se: nũꝙͣ
angelos hospitio recepis¬
set. fortassis cm̃ non pu¬
tasset cos ãglos s cũ reliqͥs¬

Expanded text:
uiescamus ab hac absurda curiositate, et diabolica, et peremtoria. Si enim in clero se electum esse dicat, si sacerdotem se nominet, scrutare: non enim sine periculo in talibus indiscussa communicatio est; circa majora periculum vertitur: non enim das, sed accipis. Si vero pro nutrimento postulat, nihil in his braham hospitalem se circa omnes ostendebat. Si scrutator fuisset circa refugientes ad se, nunquam angelos hospitio recepisset. Fortassis enim non putans eos angelos esse, cum reliq
Abbreviated transcription (Latin):
I nuplerit uir¬
go nõ peccat.
non illa uirgo que semet
Haꝵ enim si qua nup¬
scrit Habebit ganmatio¬
nem. quia primam fidẽ
irritam fecit. Etem¬

Expanded text:
i nupserit virgo, non peccat: non illa virgo, quae semet Harum enim si qua nupserit, habebit damnationem, quia primam fidem irritam fecit.
Abbreviated transcription (Latin):
ome naturalia
a medicis secta habue
rit: similiter et quia bar
hos canon admittit ad
per disciplinamꝰ religio¬
nis et abstinentie: sed ꝑ
abscissionẽ a deoplas¬
mati corporis existimat
posse a se carnales concu¬
piscentias amputari: et¬

Expanded text:
dinis naturalia a medicis habuerit secta, similiter et qui a bari, hos canon admittit ad per disciplinam religionis et abstinentiae, sed per abscisionem plasmati a Deo corporis, aestimans posse a se carnales concupiscentias amputar
Abbreviated transcription (Latin):
non gratiã. neq em̃ prop¬
terea te deo dedicasti: ut
illos diuites facias. sed ut
tibi uitam perpetuam fru¬
ctu bom operis acquiras:
et precio miserationis pec¬
cata tua redimas. Putãt
se parum poscere premi
tes eterne uite fraudare
mercede. ¶ Etem.
Onlideranda est
in largiendo etas
atq debilitas: nõminꝙͣ
et uerecundia que ingẽ¬
nuos prodit natales ut
semb plus largiaris: qͥ
et debilitas corporis prõ¬

Expanded text:
non gratia. Neque enim propterea te Domino dicasti, ut tuos divites facias: sed ut vitam tibi perpetuam fructu boni operis acquiras, et pretio miserationis peccata redimas tua. Putant se parum poscere? Pretiternae vitae fraudare mercede. 151.onsideranda est etiam in largiendo aetas atque debilitas, nonnunquam etiam verecundia, quae ingenuos prodit natales, ut senibus plus largiaris, quiet debilitas corporis,
Abbreviated transcription (Latin):
i autem in corripiẽ¬
do quisquis modũ ex¬
cesserit: non a subditis:
non petat qui in corri¬
piendo modũ excesserit.

Expanded text:
i autem in corripiendo quis modum excesserit, non a subditis, non petat qui in corripiendo modum excesserit.
Abbreviated transcription (Latin):
Egant episcopi
atq presb̾iteri qui fili¬
os suos sccularib cru
illos comedias legere:
et mimoꝵ turpiã scrip¬
ta cantare: de ccclesia¬
eruditos. Et quod in cor¬
bonam pro peccato uir¬
go Uel uidua uel sub¬
stantiam suam totã¬
effundens quilibet pau¬
per obtulerat: hoc in ha¬
lendaꝵ strenã: et satur¬
naliũ sportulamꝰ et
mineruale munus giã¬
maticus et orator: aut
in sũptus domesticos:
aut in templi stipes:
aut sordidũ cõuertit
ipe sanctus fuit: sed qͥa
filios suos non crudiuit
in onñ disciplina et cor¬
rectione: supmꝰ cẽcioit
et mortuus est. Itẽ
pape ad karolũ. capit.
in dyalctica disputan
philosophor sententia
diffimitur: non astruc̃¬
di uim habere sed studi¬
um cestruendi. sed non
in oyaletica placuit deo
sancto. regnum dei in
simplicitate fioci est.
non contentione sermo
pressuris eccliasticis.

Expanded text:
egant episcopi atque presbyteri, qui filios suos saecularibus comoedias legere, et mimorum turpia scripta cantare, de Ecclesiaeruditos: et quod in corbonam pro peccato virgo vel vidua, vel totam substantiam suam effundens quilibet pauper obtulerat, hoc kalendariam strenam, et Saturnalitiam sportulam et Minervale munus Grammaticus, et Orator, aut in sumptus domesticos, aut in templi stipes, aut in sordida scorta ipse sanctus fuit, sed quia filios suos non erudivit in omni disciplina et correptione, supinus cecidit, et mortuus estPapae ad Carolum, cap. in dialectica disputatione philosophorum sententia definitur non adstruendi vim habere, sed studium destruendi. Sed non in dialectica complacuit Deo suum. Regnum enim Dei in simplicitate fidei est, non in contentione sermonpressuris ecclesiasticis.
Abbreviated transcription (Latin):
Cotest et aliter illo¬
intelligi quod in canceͣ
apostoloꝵ legitur: ut
iste sit sensus capituli
Si quis docet lacerdotẽ
UXOrẽ suã contẽnere:
non quã in sacerdotio
accepit: seo quam ante¬
esset laicus. Uel in mi¬
norib ordinib cõstitu¬
tus sibi copulauit: cũ
qua contmentiam pro¬
fessus est cum ad sacios
ordines conscenderet:
quam nullus debet cõ¬
tenmere: hoc est ab aĩo
et cura sua abiicere:
quin ei necessaria pro¬
uideat. ¶robatur ãt
hec interpretatio au¬
Ctoritate leonis pape

Expanded text:
Potest et aliter intelligi illud, quod in canone apostolorum legitur, ut iste sit sensus capituli: Si quis docet sacerdotem uxorem suam contemnere, non quam uxorem in sacerdotio accepit, sed quam,esset laicus vel in minoribus ordinibus constitutus, sibi copulavit, cum qua continentiam professus est, quum ad sacros ordines ascenderet, quam nullus debet contemnere, hoc est, ab animo et cara sua abjicere, quin ei necessaria provideat. Probatur autem haec interpretatio auctoritate Leonis Papae,
Abbreviated transcription (Latin):
Acro sancta ro¬
mana et aplica
ecclesia nõ ab aplis sco
ab ipso dño et saluato¬
re nostro primatũ obti¬
nuit: sicut beato petro
aplodixit. Tu es pe. &
super hanc petram edi
ec. me. Usq soluta et in
celo. Adhibita est etiã
societas in cadẽ roma¬
na urbe beatissimi apo¬
stoli pauli ualis electio¬
ns qui uno dic eodẽq

Expanded text:
ro sancta Romana et apostolica Ecclesia, non ab apostolis, sed ab ipso Domino salvatore nostro primatum obtinuit, sicut ipse beato Petro Apostolo dixit: Tu es Petrus, et super hanc petram aedie « Erunt soluta et in coelo. » Adhibita est etiam societas in eadem Romana urbe beatissimi Pauli apostoli, vassis electionis, qui uno die unoque
Abbreviated transcription (Latin):
dei sancta lege edocti ab
episcopo suo benedictiõe
presbiteratus suscipiant
et consecrentur sic et mi
insterio sacro fungãtur.
in eodem ordine iterum
consecrari prohibetur:
de eo intelligendũ est
qui consecrãtus est ab
illo quẽ certũ erat cõse¬
crãdiius habere. Qui ãt
ab illo cõsecrãtur quẽ
non constat ius consecrã¬
di habiusse: iterũ cõse¬
crandus est: quia si ille
consecrandi ius non ha¬
buerit: iste ex olei effu¬
sione ml consecrationis
accepit: et quia mn ipso
ordme consecratus nõ
erat: nunc quasi pͥmũ
ad con secrationem ue¬
miens ab epo sacerdota¬
lem benedictionẽ et cõ¬
secrationem consequit᷑.¬

Expanded text:
e sancta edocti, ab episcopo suo benedictionem presbyteratus suscipiant et consecrentur, et sic ministerio sacro fungantur. in eodem ordine iterum consecrari prohibetur, de eo intelligendum est, qui consecratus est ab illo, quem certum erat consecrandi jus habere. Qui autem ab illo consecratur, quem non constat jus consecrandi habuisse, iterum consecrandus est, quia si ille consecrandi jus non habuit, iste ex olei effusione nil consecrationis accepit. Et quia in ipso ordine consecratus non erat, nunc quasi primum ad consecrationem veniens ab episcopo sacerdotalem benedictionem et consecrationem consequit
Abbreviated transcription (Latin):
aliorsum sese habuerit:
non ideo uerha suc predi¬
cationis debent contẽm.
lixiuiũ per cynerẽ humi¬
dum fluens lauat et nõ
lauatur: ita hona doc tri¬
ne per malũ doc torem
ammas credentiũ lauat
a sordib peccatoꝵ

Expanded text:
aliorsum sese habuerit, non ideo verba suae praedicationis debent contemni. lixivium per cinerem humidum fluens lavat, et non lavatur, ita bona doctrina per malum doctorem animas credentium lavat a sordibus pecca
Abbreviated transcription (Latin):
Tatiumus etiã
tempor hoc ordmẽ cele¬
brentur. Primũ inũtio
quadragezime. Secũdũ
in ebolomada pentheco¬
stes. Tertium Uero in sep¬
tembri. Quartum in de¬
cembri more solito fiat.

Expanded text:
tatuimus etiam, temporum hoc ordine celebrentur: primum in initio quadragesimae, secundum in hebdomada pentecostes, tertium vero in septembri, quartum in decembri more solito fiat.
Abbreviated transcription (Latin):
uel corpore uiciatos uel cõ¬
dicionarios: aut curie pu¬
blicaꝵq rerum nexibus
implicatos: aut passim
nulla temporis cõgruen¬
tis expec tatione cliscus¬
sõs : diuinis scruituros ap¬
plicare mmisteriis. UUte

Expanded text:
el corpore vitiatos vel conditionarios, aut curiae publicarumque rerum nexibus implicatos, aut passim nulla temporis congruentis exspectatione discussos, divinis servituros applicare mysteriis: ne
Abbreviated transcription (Latin):
ende
E li belliet cõ¬
mentaris alioꝵ
nõ conuenit aliquos
iudicare: et sanctoꝵ
pud nos simul ci ca
neoces ariensiũ: gngrẽ¬
et cum illis regũlipre¬
sulũ romanoꝵ. silue¬
stri: cirici innocentii
zosimi: celestini: leois
Isti omo sunt et per
quos iudicant ep̃i et
per quos ep̃i simul et
clerici idicantur. nã
si tale emerserit uel cõ¬
tigerit in usitatũ ne¬
gotium quod minime
possit per istos finiri:
tunc illor quoꝵ me¬
mimistis dicta. Ihero.
ta fuerint magnan¬
miter sunt retmẽda.
ac promulganda: uel
ad apostolicam se dem
obcausam luculẽcius
et magna uoce pronũ¬
ciarc nõ timco: quia
qui illa que predixi¬
mus sanctor patrũ
statuta que apud nos
canonũ noĩe pretitu
pere conuicitur: nec
catholicã et apostoli¬
cam fidem nec sancta
quattuor cuuiãgelia
Utiliter et efficaciter
ad effectũ suũ retĩcre
Uel credere probatur.¬

Expanded text:
endae. De libellis et commentariis aliorum non convenit aliquem indicare, et sanctorupud nos simul cum caNeocaesariensium, Gangrenet cum illis regulae praesulum Romanorum Sylvestri, Cirici, Innocentii, Zozimi, Coelestini, LeonisIsti omnino sunt per quos judicant episcopi, per quos episcopi similiter et clerici judicantur. Nam si tale emerserit vel contingerit inusitatum negotium, quod minime possit per istos finiri, tunc illorum quorum meministis, dicta Hieronymi, ta fuerint, magnanimiter sunt retinenda ac promulganda, vel ad apostolicam sedem ob causam luculentius et magna voce pronunciare non timeo: quia, qui illa, quae diximus sanctorum Patrum statuta, quae apud nos canonum nomine praetitulpere convincitur, nec catholicam et apostolicam fidem, nec sancta quatuor evangelia utiliter et efficaciter ad effectum suum retinere vel credere probatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Acerdotes si ifa¬
nicationis cecidi¬
rint laqueum: et crims
mamfestus siue osten sus
sit ac tus: sacerdotii ho¬
norem habere nõ poslut.
secundũ canomee insti¬
tutiomis auctoritatom.
ep̃us scribit ad heribal
reparari post lapsũ ul no.

Expanded text:
acerdotes si in fornicationis ceciderint laqueum, et criminis manifestus sive ostensus sit actus, sacerdotii honorem habere non possunt, secundum canonicae institutionis auctoritatem. episcopus scribit ad Heribaldreparari post lapsum, vel no
Abbreviated transcription (Latin):
hensi. Quod si ita est
districte a uobis dis¬
cuti conuenit atq in¬
ter eos ecclesie uestre
rusticos causam exa¬
minare subtilius: et
legibus statuta redde¬
re compellantur. de
cetero uero cauendũ¬
ne secularib uiris at
q sub regula uestra nõ¬
degentibꝰꝰ: cuiuslibet
res ecclesie comittan¬
tur: sed probatis de of¬
quib si quis reperiri
poterit prauitatie¬

Expanded text:
em. Quod si ita est, districte a vobis discuti convenit, atque inter eos ecclesiaeque vestrae rusticos causam examinare subtilius. Et legibus statuta reddere compellantur. De cetero vero cavendune saecularibus viris, atque non sub regula vestra degentibus, cujuslibet res Ecclesiae committantur, sed probatis de vquibus si quid reperiri poterit pravitati
Abbreviated transcription (Latin):
Um de quor dãb¬
clcricoꝵ: quãuis
erga uxores proprias in¬
continentia referretur.
statuta etiam ab uxori

Expanded text:
um de quorumdaclericorum, quamvis erga uxores proprias, incontinentia referretur: statuta, etiam ab uxori
Abbreviated transcription (Latin):
Ullus ad eccle¬
siasticum offi¬
cium ex monasterio pri¬
ducatur monachus:
insi quem abbas loci
admonitus propria yo¬
luntate obtulerit ep̃o.¬
De codem.

Expanded text:
ullus ad ecclesiasticum officium ex monasterio producatur monachus, nisi quem abbas loci admonitus propria voluntate obtulerit epDe eodem.
Abbreviated transcription (Latin):
ciuitatis ecc lesiis ordiãri:
sed quiescant i ca in qͣ
ab mitio ministrare me¬
rucrunt exceptis illisꝙͥ
proprias ciuitates perdi¬
derunt: et ex necessitate
ad ccclesias migrauerũt.
Si uero quicũqͣ episcopꝰ
post diffinitionẽ istam
ad alium ep̃m pertinẽtõ
clericum susceperit: pla¬
cuit sancte synodo: et
hunc qui suscepit: et
eum qui susceptus est
tanlui ex cõica tos macre
quandui ipse clericus

Expanded text:
civitatis ecclesiis ordinari; sed quiescant in ea, in qua ab initio ministrare meruerunt, exceptis illis, qui proprias civitates perdiderunt, et ex necessitate ad alias ecclesias migraverunt. Si vero quicunque episcopus post definitionem istam ad alium episcopum pertinentem clericum susceperit, placuit sanctae synodo et hunc qui suscipit, et eum qui susceptus est, tandiu excommunicatos manere quandiu ipse clericus
Abbreviated transcription (Latin):
dignantur. Rec te autẽ
His per prophetam dñs di¬
cit. Uos autem cum auste¬
ritate imperabitis cis: et
cum potentia. Cum auste¬
ritate enim et potentia im¬
perant: qui subditos suos
non cum transquillitate
ratiocinando corrigere:
sed aspere inflectere domi¬
nando festinant. At cõtra
Uera doc trma tanto uche¬
mentius hoc clationis ui¬
tium fugit per cognitione:
quanto ardentius uerboꝵ
suor iaculis ip̃m magisliũ
elationis inscquitur.E a¬
uet emm ne cum clatis mo
ribus predicet quem i
cordihꝰ audientiũ sacris sa
bentur in episcopos ordi¬
nari. Est et alia causa huiꝰ
prohibitioms. litigiosi nã¬
q uel adulationib aĩos
principũ sibi conciliant:
uel fratrib siuis detrahẽdo
infamie notam ingerunt:
uel inter fratres discordiã
semmando seditionem nũ¬
quam facere cessant:que
omnia in prelatis dãnabi¬
lia esse probantur. ¶Inde
grego. scribit i moralibꝰ¬

Expanded text:
dignantur. Recte autem his per prophetam Dominus dicit: Vos autem cum austeritate imperabatis eis et cum potentia. Cum austeritate enim et potentia imperant, qui subditos suos non tranquille ratiocinando corrigere, sed aspere inflectere dominando festinant. At contra vera doctrina tanto vehementius hoc elationis vitium fugit per cogitationem, quanto ardentius verborum suorum jaculis ipsum magristrum elationis insequitur. Cavet ribus praedicet, quem in corde audientium sacris serbentur in episcopos ordinari. Est et alia causa hujus prohibitionis. Litigiosi namque vel adulationibus animos principum sibi conciliant, vel fratribus suis detrahendo infamiae notam ingerunt, vel inter fratres discordiam seminando seditionem nunquam facere cessant; quae omnia in praelatis damnabilia esse probantur. Unde Gregorius scribit in Moralib
Abbreviated transcription (Latin):
cuius uirtus imiusibilis
sancto est crismati per¬
mixta: et hoc ritu solẽnẽ
spatio clauditur: ultra
cpiscopoꝵ cõ secrationes
post electionem diffcrri

Expanded text:
cujus virtus invisibilis sancto chrismati est permixta, et hoc ritu solemnem spatio clauditur, ultrapiscoporum consecrationes post electionem differri
Abbreviated transcription (Latin):
Aqui altario sã¬
si subito inflenda car¬
nis fragilitate corrue¬
xint: et dño respiciente
digne penituerint: ita
ur mortificato corpore
cordis contriti sacrifi¬
cium deo offerant: ma

Expanded text:
qui altario si subito in flenda carnis fragilitate corruerint, et Domino respiciente, digne poenituerint, ita ut mortificato corpore cordis contriti sacrificium Deo offerant, ma
Abbreviated transcription (Latin):
iqua mulier
suo proposito
utle iudicans ut uirili
ueste utatur: et proptꝰ
hoc uirilem Habitũ mn¬
tetur: anathema sit.
hoc cõtinẽtie cõ¬
uenire iudicans die do¬
minico ieui nauerit: in
cusdem diei cõtẽptũ:
anathema sit. ¶tem.
De eodem

Expanded text:
qua mulier suo proposito utile judicans, ut virili veste utatur, propter hoc virilem habitum imitetur, anathema sit. hoc continentiae convenire judicans, die dominico jejunaverit in ejusdem diei contemptum, anathema sit. C. VIII. De eodem
Abbreviated transcription (Latin):
gratia esse cupidus: ne
aliquo etiam in honesto
negotio uictum uel ce¬
tera sibi necessaria que¬
rat. quod generaliter etiã¬
de ommihs diuino cultui
mancipatis. id est clericiꝰ
oportet. Ande in calde.
pib lucris non inseruiãt

Expanded text:
ri esse cupidus, ne aliquo inhonesto negotio victum vel cetera sibi necessaria quaerat. Quod generaliter de omnibus divino cultui mancipatis, id est clericis oportet. Unde in Chalcedpibus lucris non inserviant
Abbreviated transcription (Latin):
Onfirmandum
est ut si quando
presbiteri uel oyacom in
aliqua grauiori culpa cõ¬
uicti fuerint: qua cos a
mĩsterio neccesse sit remo¬
manus tanquam pentẽ¬
tib uel tanquam fideli¬
bus laicis imponatur:
ad clericatus gradũ pro¬
clerico penitentiã agere:
nec pemitenti ad clerica¬
tum accedere permittit᷑

Expanded text:
onfirmandum est ut, si quando presbyteri vel diaconi in aliqua graviori culpa convicti fuerint, qua eos a ministerio necesse sit remomanus vel tanquam poenitentibus, vel tanquam fidelibus laicis imponatur. ad clericatus gradum proclerico poenitentiam agere, nec poenitenti ad clericatum accedere permittit
Abbreviated transcription (Latin):
Uid cnim prodest
illi suo errore nõ pollui
qui consensuͬ prestat.
¶Qui non occurrit:
consentit erranti

Expanded text:
uid enim prodest illi suo errore non pollui, qui consensum praestat Qui non occurrit, consentit erranti
Abbreviated transcription (Latin):
ex corde relaxau̾i: ac si me
auctore fuerit orodinatus:
scilicet mala corporalia
que cognoui. uel quia cũ
pecuma est electus: Uel
ꝙ ex cõmumcatus mis¬
las facere presumpsit.
propter deum irrequisi¬
ta preterire non possum:¬

Expanded text:
ex corde laxavi, ac si me auctore fuisset ordinatus. scilicet mala corporalia, quae cognovi, vel quia cum pecuniis est electus, vel quia excommunicatus missas facere praesumpsit, propter Deum irrequisita praeterire non possum
Abbreviated transcription (Latin):
Bitum uictoris
panormitanc ci¬
uitatis antistitis directa
rclatio patefecit: qua¬
propter uisitatioms de¬
stitute ecclesie fraterm¬
tati tuc operam solemni¬
ter delegamus. Et idco
fratermtas tua ad pre¬
dic tam ccclesiam ire pro¬
peret: et assiduis ex horta¬
tiombꝰ clerum plebẽq
eiusdem ceclesie admo¬
nere festinet: ut remoto
senlu talem preficiendũ¬
sibi expetant sacerdotẽ
qui tanto ministerioya¬
a uenciandis canombo
nullatenus respuatur.
Comonemus etiam fra¬
terintatem tuã: ut mil¬
lum ole alia eligi permit¬
tas ecclesia: mnli forte m¬
ter clericos ipsius ciui¬
tatis: in qua uisitatio¬
nis impendis offitium:
nullus ad episcopatũ
dignus quod euemre
non credimus poterit

Expanded text:
bitum Victoris Panormitanae civitatis antistitis directa relatio patefecit. Quapropter visitationis destitutae ecclesiae fraternitati tuae operam solennitur Ecclesiae. Et ideo charitas tua ad praedictam Ecclesiam 989 ire properabit, et assiduis adhortationibus clerum plebemque ejusdem Ecclesiae admonere festinet, ut, remotosensu talem sibi praeficiendum expetant sacerdotem, qui et tanto ministerio da venerandis canonibus nullatenus respuatur.Commonemus etiam fraternitatem tuam, ut nullum de altera eligi permittas ecclesia, nisi forte inter clericos ipsius civitatis, in qua visitationis impendis officium, nullus ad episcopatum dignus quod evenire non credimus potuerit
Abbreviated transcription (Latin):
Uiduam uel a marito
rclictam duxcrunt: aut
corruptar mariti fucrt̃:
qui concubinas aut.
fornicarias habuerũt:
qui scriuli conditiom
obnoxii sunt: qui igno¬
ti sunt: qui neophitiꝰ ud
laiciͤ qui scculari mili¬
tic dediti sunt: qui cu¬
ric nexibus obligatist:
qui inscii luterarii: qui
nondum triginita ãnos
peruenerũt: qui per gra¬
dus eccliasticos nõ asce¬
derunt: qui ambitu ho¬
norem querunt: qui ho¬
nere moliuntur: qui a
excessorib m sacerdo¬
tium eligũtur. ¶S ed
nec ille deinceps sacerdos
erit quem nec clerus:
nec populus propric ci¬
uitatis elegit: uel aucto¬
ritas mefropolitam ud
cõprouincialiũ sacdotũ¬

Expanded text:
iduam vel a marito relictam duxerunt aut corruptarum mariti fuerunt, qui concubinas aut fornicarias habuerunt, qui servili conditioni obnoxii sunt, qui ignoti sunt, qui neophiti vel laici sunt, qui saeculari militiae dediti sunt, qui curiae nexibus obligati sunt, qui inscii literarum sunt, qui nondum ad triginta annos pervenerunt, qui per gradus ecclesiasticos non ascenderunt, qui ambitu honorem quaerunt, qui munere moliuntur, qui a decessoribus in sacerdotium eliguntur. § 1. Sed nec ille deinceps sacerdos erit, quem nec clerus, nec populus propriae civitatis elegit, vel auctoritas metropolitani, vel comprovincialium sacerdotu
Abbreviated transcription (Latin):
Uim aliquocri¬
mine detenti sunt: qui
infanne nota aspersi sũt.
qui scelera aliqua per pu¬
blicam penitentiã se admi¬
sisse confessi sunt: qui in
heresim lapsi sunt: uel qͥ¬
in hercsi baptizati sunt:¬
aut rebaptizati esse noscũ¬
tur: qui semetipõs absci¬
hocfectu membrorũ
aut muimerosa cõuigia
frcquentaucrunt: qui

Expanded text:
in aliquo crimine detecti sunt, qui infamiae nota aspersi sunt, qui scelera antiqua per publicam poenitentiam admisisse confessi sunt, qui in haeresim lapsi sunt, qui in haeresi baptizati aut rebaptizati esse noscuntur, qui semetipsos abscidefectu membrorum aut numerosa conjugia frequentaverunt, qui
Abbreviated transcription (Latin):
ait. Nemo militans deo
implicat se negotiis secu¬
larib. Plalmistã quoq
dauid surda dissimulã¬
tes aure cantantem. Om̃
non cognoui negociatioẽs
introibo in potelitias dm̃.
proinde hiusmodi aut
ab indignis post hac que¬
stib nduerint abstine¬
dum: et ab omni cuiusli¬
bet negociatiomis ingemoᷤ
cupiditateq ceslandum:
aut in quocunq gradu
sint positi mox a clerica
domus orationis et esse¬
cia negociationis potius
sit la tronum spelunca.¬
In sacris ordinib cõ¬
stitutus: scculares curas
assumere non debet. Ren

Expanded text:
ait: Nemo militans Deo implicat se negotiis saecularibus . Psalmistam quoque David surda dissimulantes aure cantantem: Quoniam non cognovi negotiationes, introibo in potentias Domini ; proinde hujusmodi aut ab indignis posthac quaestibus noverint abstinendum, et ab omnibus cujuslibet negotiationis ingeniis, cupiditateque cessandum, aut in quocunque gradu sint positi, mox a clericaldomus orationis et esscia negotiationis potius sit latronum spelunca.In sacris ordinibus constitutus, saeculares curas assumere non debet.
Abbreviated transcription (Latin):
in si fecerint ab ecelesia¬
stico remoueantur of¬
fitio: ceteros autem ele¬
ricos a d hoc non cogi.
sed secundũ umiuscuiꝰ¬
q ccclesis consuetudi¬
nem obseruari debere.

Expanded text:
isi fecerint, ab ecclesiastico removeantur officio; caeteros autem clericos ad hoc non cogi, sed secundum unius cujusque Ecclesiae consuetudinem observari debere.
Abbreviated transcription (Latin):
cognouerit maritali af¬
fectu: uel quia corrupta
florem uirgiitatis ami¬
sexit. Uel quia meretrica¬
ri non desmit licet mu
xorem ducatur. utrũq
emm impedimẽtũ cuili¬
bet prestat quominꝰ ad
sacros ordmes pertinge
ualcat. E Inde hylariꝰ
papa scribit dicens.

Expanded text:
cognoverit maritali affectu vel quia corrupta florem virginitatis amiserit, vel quia meretricari non desinit, licet in uxorem ducatur. Utrumque enim impedimentum cuilibet praestat, quo minus ad sacros ordines pertingere valeat. Unde Hilarius Pa
Abbreviated transcription (Latin):
de pellice et meritrice
future incõtinentie cõ¬
stitutũ esse creditur.
quia dificile continẽ¬
tiam seruat que se illi¬
cito cõcubitu macula¬
re nõ metuit uel pro¬
hilxtur orolmari qui
pellicẽ uel merctricem

Expanded text:
de pellice et meretrice futurae incontinentiae constitutum creditur, quia difficile continentiam servat, qui se illicito concubitu maculare non metuit. Vel prohibetur ordinari, qui pellicem vel meretricem
Abbreviated transcription (Latin):
damus: ut nullus missã
audiat presbiteri quẽ scit
bitanter uel subin¬
troductã mulierẽ: Unde
etiam sancta synodus
hoc capitulũ sub excõ¬

Expanded text:
 Ut nullus missam audiat presbyteri quem scit bitanter habere, aut subintroductam mulierem. Unde etiam ipsa sancta synodus hoc capitulum sub exco
Abbreviated transcription (Latin):
bantur impingi. ligu
debere synodũ cõuocare.
dciẽtes q eius sedi pͥmũ
petri apostoli meritũ. dem̃
secũta ussioe̾ dñ cõcilioꝵ
uencrancoꝵ auctoritas
singularẽ in eccliis tradi¬
nodalis esse arbitrĩ in tã¬
to negocio sequenda per¬
scribere: nec aliquid ad se
preter reuerentiã de eccle¬
sia sticis negociis perti¬
nere: cõmistes etiam po¬
testati pontificũ. ut si¬
ue propositũ uellent.iu¬
dire negotiũ: sue nollẽt:
quod magis pritarent
Utile deliberarent: dum¬
modo pro uenerandi pro¬
uisione concilii pax m
ciuitate romana daret᷑.
Episcopi uero in synodo
re siodentes congregata
auctoritate eiusoe sim¬
machi dixerũt. ¶ Sim¬
machus papa sedis apo¬
stolice presul ab huiꝰ¬

Expanded text:
bantur impingi, Ligurdebere synodum convocare: scientes, quia ejus sedi primum Petri apostoli meritum, deinde secuta jussione Domini conciliorum venerandorum auctoritas singularem in ecclesiis tradisynodali esse arbitrio in tanto negotio sequenda perscpraeter reverentiam de ecclesiasticis negotiis pertinere, committens etiam potestati pontificum, ut sive propositum vellent audire negotium, sive nollent, quod magis putarent utile, deliberarent, dummodo venerandi provisione concilii pax in civitate Romana daretur. Episcopi vero in synodo residentes congregata auctoritate ejusdem Symmachi dixerunt: « Symmachus Papa sedis apostolicae praesul ab hu
Abbreviated transcription (Latin):
orlinatiois nõ ad ecde¬
sias: sed ad personas re¬
fertur: licut ex con¬
suctudine carlina li
apparet.
Distinctio
XXUIII.

Expanded text:
ordinationis non ad ecclesias, sed ad personas refertur, sicut ex consuetudine Cardinaliumapparet. DISTINCTIO XVIII.
Abbreviated transcription (Latin):
huic statutorrõ in quo
totam causalei iuoi cõ
cõmisimꝰ suscripsit.
Petrus ecclie iuenna¬
tis ep̃s sub eixm uer¬
bis conscrips: et post
de clericis proace in
urbe reformara mise
ricorditer et espc̃sati¬
ue factũ dincitur.
est ꝙ in hoc cõlio et ĩ
alia synodo sinnachi
pape: ante raumatẽ
scripsisse et rebdisse
legr: ex quo esedis
prerogatiuã an cum
habere colligitur.

Expanded text:
huic statuto nostro, in quo totam causam Dei judicio commisimus, subscripsi. » Petrus Ecclesiae Ravennatis Episcopus sub eisdem verbis subscripsit, et post de clericis pro pace in Urricorditer et dispensative factum dignoscitur. est, quod in hoc concilio et in alia synodo Symmachi Papae ante Ravennatem scripsisse et respondisse legitur: ex quo et sedis praerogativam ante eum habere colligitur.
Abbreviated transcription (Latin):
modi oppoitionib im¬
petitus quartũ ad hoĩes
respicit: sit munis et
rati pape quab ep̃o suo
ante tempis cõtra regu¬
las discesserit: et scisma
fecerũt: et hx fieri decre¬
uimus: ut ili sattisfaci¬

Expanded text:
modi oppositionibus impetitus quantum ad homines respicit, sit immunis et rati Papae, qui ab episcopo suo ante tempus contra regulas discesserunt, et schisma fecerunt, hoc fieri decernimus, ut illi satisfaci
Abbreviated transcription (Latin):
Oncilia sacer¬
dotu ecclia sti¬
cis legib quot annis de¬
creta per prouĩcias: qͥa
presentiam pape nõ hñt
Ualituomẽ perdiderũt.
Legistis insanissimi ali¬
quando in illis proiĩ¬
postolici apicis sanctio¬
nẽ aliquiol cõstitutũ:
et non de maioribus
negociis ad cõsultatio¬
nem si quied occurrerit
prefate sedis arbitrio
fuisse reseruatũ.
ctoritas theodorici re¬
gis ex cliuersis proui¬
ciis ad urbem romanã
sacerdotes cõuemire
precepill ut sanc tuͣ
conciliũ iudicaret de
his que uenerabili pa

Expanded text:
oncilia sacerdotum ecclesiasticis legibus quotannis decreta per provincias, quia praesentiam papae non habent, valitudinem perdiderunt?' legite, insanissimi, aliquando in illis prpostolici apicis sanctionem aliquid constitutum, et non de maioribus negotiis, ad conlationem si quid occurrit, praefatae sedis arbitrio fuisse servatum. ctoritas Theodorici regis ex diversis provinciis ad urbem Romam sacerdotes convenire praecepisset, ut sanctum concilium judicaret de iis, quae venerabili Pa
Abbreviated transcription (Latin):
l qui arhorẽ mai¬
derc uidentur. si
contigerit ut cadens ai¬
bor occiderit homine: i¬
culpabiles sunt atq mo¬
XII: quia nec uoluntatt
eorum nec desiderioho¬
micidium perpetratum
est. Si uero aliquacul¬
pa corum uel neglectu
morientis homłnis inte¬
ritus cognoscitur ad

Expanded text:
 qui arbores incidere videntur, si contigerit, ut cadens arbor occiderit hominem, inculpabiles sunt atque innoxii, quia nec voluntate eorum, nec desiderio homicidium perpetratum est. Si vero aliqua culpa eorum vel neglectu morientis hominis interitus cognoscitur ad
Abbreviated transcription (Latin):
Na tantũ nec
repetita nobis
in ip̃o coniuigio lex est
non iterare coniugiũ:
nec sccunde conuigis
sortiri coniunctio̾nẽ
Quod plerisq mirum
Uidetur cũ etiam ante
generent: et cum etiam
delicta obesse non so¬
leantͤ si lauacri remissa

Expanded text:
na tantum nec repetita nobis in ipso conjugio lex est non iterare conjugium: nec secundae conjugis sortiri conjunctionem, quod plerisque mirum videtur, cur etiam ante generentur, cum etiam delicta obesse non soleant, si lavacri remissa
Abbreviated transcription (Latin):
libidimis abiccisse: illi sũi
modis omnib subiouẽ¬
di: qui post admomitionẽ
cognitam: preponendam
arbitrati sunt uoluptatẽ.

Expanded text:
libidinis abjecisse, et illi sunt modis omnibus submovendi, qui post admonitionem cognitam praeponendam arbitrati sunt voluptatem.
Abbreviated transcription (Latin):
Anino cõfitemꝰ.
non licere ep̃o:
pria uxorẽ causa reli¬
gions abiicere acura lua
secdut ci uic tũ et uestitũ
lariaturꝰ sed non ut cũ
stolos legimus egisse: btõ
parlo apostolo dicenteᷤ.
Ninquid non habemus
ren circũ ducendi sicut

Expanded text:
nino confitemur non licere episcopriam uxorem causa religionis abjicere a cura sua, scilicet ut ei victum et vestitum largiatur, sed non ut cum stolos legimus egisse, B. Paulo apostolo dicente: Nunquid non habemus erem circumducendi sicu
Abbreviated transcription (Latin):
amplectendi: sed circũ
tur ab eis: nec tamẽ cem
ceps ulterius foret carna¬
require infra.di. se.ca.
ex his auc toritatib ap¬
paret: sacerdotes Uxori¬
bus quas in laicali hĩtu
uel i minorib ordinib
constituti sibi legitime
copulauerũt necessaria
ministrare: et debita red
dere non ualent. ed¬

Expanded text:
amplectendi? sed: circumtur ab eis, nec tamen foret deinceps inter eos carnarequire infr. dist. seq. cap. ex his auctoritatibus apparet, sacerdotes uxoribus, quas in laicali habitu vel in minoribus ordinibus constituti sibi legitime copularunt, necessaria ministrare, debita vero reddere non valent.
Abbreviated transcription (Latin):
rena quam prius tenuit
actione separatur: non gͦ
in co oebet despici qd̃ fuit:
quia iam incipit esse quod
¶¶Post molignã penitẽ¬
tiam: ꝑristina recipiũt offã.

Expanded text:
rena, quam prius tenuit, actione separatur. Non ergo in eo debet despici, quod fuit, quia jam incipit esse, quod Post condignam poenitentiam pristin
Abbreviated transcription (Latin):
rii. Cassiodo. testatur
omnis splendor recto¬
ricc eloquentie: omĩs
modus poctice locutioĩs:
quelibet uarictas exco¬
rc pronũciationis a di¬
uinis scripturis sũpsit¬
Ambrosius ait super
epistolã collocensium
Uel terrene treature in co
est qui est caput car et
auctor. Ut qui hunc no
uit: nichil Ultra querat.
quia hic est perfecta uirtꝰ
et sapientia: quicquid a¬
libi queritur hic perfec te
salomone ostendit infide¬
infideles non pu̾tant: quia
nõ legunt in euangeliis et
prophetiis astrologiam et¬
ad salutẽ: sed mittũt me
rorem: et oum his studẽt
quia id nouit ꝗõ utile est.

Expanded text:
rii Cassiodorus testaturrii Cassiodorus testaturOmnis splendor rethorice eloquentie, omnes modi poetice locutionis, quelibet varietas decore pronunciationis a divinis scriptoribus sumpsitAmbrosius dicit super epistola Colocensium:vel terrene creature in eo est, qui est caput earum et auctor, ut qui hunc novit, ultra nichil querat. Quia hic est perfecta virtus et sapiencia; quicquid alibi queritur, hic perfecte Salomone ostenderet infideinfideles non putant, quia non legunt in evangeliis et prophetis astrologiamad salutem, sed nutriunt in errorem; et dum his student,quia id novit quod utile est
Abbreviated transcription (Latin):
legeret ciccroms aban¬
gdo est correptus: coq
Uir cristianus pagano¬
rum figmentis intende
ille prodigus in euan¬
gelio reprchenditur:
qui de siliquis quas
porci manoucabant:
Uentrẽ suũ replere cu¬
picbat. Hinc etiam ori
genes cimphes & ranas
quibus egyptii sũt pet¬
cussi: Uanam dyalcti¬
corum garrulitatẽ et
sophistica argumenta
intelligit. Ex quib oĩbꝰ.
colligitur: ꝙ nõ est ab
ccclesiasticis seculariũ
litteraꝵ querenda pe¬
ritia. Sed e cõtra le¬
gitur ꝙ moyses et oaĩel
onĩ scientia egyptioꝵ
et chalcxoꝵ eruditi
fuerunt. ¶ Legitur
etiam ꝙ precepit dñs fi¬
liis israel: ut expoliarẽt
egyptios auro et argẽ¬
to. Moraliter instru
ens: Ut siue aurum sa¬
pientic: siue argẽtũ clo¬
quentie apud poctas
iueniremus: in usũ
Salutifere eruditionis
Uertamus ¶In leuitico
ctiam primitias mellis
idest oulcedinem hũane
eloquentie dño iubem᷑
offerre. ¶Magi quoq
tria muncra obtuler̃t:
partes philosophic uo
lunt intelligis demq

Expanded text:
legeret Ciceronis, ab angelo est correptus, eo quod vir Christianus paganorum figmentis intenderille prodigus in evangelio reprehenditur, qui de siliquis, quas porci manducabant, ventrem suum replere cupiebat. genes cyniphes et ranas, quibus Aegyptii sunt percussi, vanam dialecticorum garrulitatem et sophistica argumenta intelligit. Ex quibus omnibus colligitur, quod non est ab ecclesiasticis saecularium literarum quaerenda peritia. § 2. Sed contra legitur, quod Moyses et Daniel omni scientia Aegyptiorum et Chaldaeorum eruditi fuerunt. Legitur etiam, quod praecepit Dominus filiis Israel, ut exspoliarent Aegyptios auro et argento, moralitens, ut sive aurum sapiencie sive argentum eloquencie apud poetas invenerimus, in usum salutifere erudicionis vertamus. In Levitico eciam primicias mellis, id est dulcedinem humane eloquencie domino iubemur offerre. Magi quoque tria munera obtulerunt partes philosophiae volunt intelligi § 5. De
Abbreviated transcription (Latin):
smas fecit: morti destina¬
tos qͣlib ratioe eripuit
adulteria ex horruit: casti¬
tatem tenuit. quero si hec
fidelis annitit: quia per
baptismũ totũ qđ uetus
homo gesserat putatur
auferri. Aspicias gentilẽ
hominẽ Corneliũ oratio¬
nib atq clemosims Ua¬
cantem angelũ audientẽ
per reueclationẽ ip̃mq pe¬
trum Uidentem: nũqͥd
per baptismũ hec illi ab
lata sunt propter que ci
hapusmũ iucetur esse cõ¬
celsumͦ: si itaq creditur:
michi credite non modi¬
cum erratur: quia quicꝗͣ
bene gestum fuerit: et se¬
lia custooitũ: nõ potest
facientib deperire. Nup¬
ciarũ ergo cõpula: quia
dei mandato perficitur
non potest dici peccatum.
et quod peccatu non est
solui inter peccata credi

Expanded text:
as fecerit, morti destinatos qualibet ratione eripuerit, adulteria exhorruerit, castitatem tenuerit, quaero, si haec, fidelis, amittit, quia per baptismum totum, quod vetus homo gesserat, putatur auferri? Aspiciamus gentilem hominem Cornelium orationibus atque eleemosynis vacantem, angelum audientem per revelationem, ipsumque Petrum videntem; numquid per baptismum hlata sunt, propter quae ei baptismum videtur esse concessum? Si ita creditur, mihi credite, non modicum erratur, quia quidquid bene gestum fuerit, et septa custoditum, non potest facientibus deperire. Nuptiarum ergo copula, quia Dei mandato perficitur, non potest dici peccatum, et quod peccatum non est, solvi inter peccata credi
Abbreviated transcription (Latin):
sortium qui ex ea suscep¬
ti sunt que ante baptismũ
fuerat uxor: crũtq appel¬
landi uel naturalisꝰ uel
spurii: quia nõ est legiti¬
mum matrimonũ: isi
illud ut uohis uidetur
qđ post baptismũ assu¬
mitur. I pse deus cum
interrogaretur a iudeis
si liceret uxorẽ dimit
tere atq exponeret ficri
non olebere addioit:
Quos deus cõunxit
homo nõ separet: an
ne ex his locutus esse cre¬
datux que post baptis¬
responsũ. ¶Quero et
sollicitus quero si una
cademq sit̃ Uxor eius
qui ante cathxcummꝰ¬
celis filiosq ex ca cum
esiet ca thecliminꝰ. susce¬
perit et postea alios filios¬
cum sit fidelis: Utrũ sint
fratres appellandi: an nõ
habrant postea defuncto
patre familic herciscũde
hereditatis consortium:
quib filioꝵ nomẽ rege¬
neratio spũalis creditur
abstulisse: quod cum
et uacua magis oppino¬
ne iactari. quã aliqua
auctoritateꝰ roborari:
cũ non possit inter pcta
deputari quod lex pre¬

Expanded text:
sortio, qui ex ea suscepsortio, qui ex ea suscepti sunt, quae ante baptismum fuit uxor? Eruntque appellandi, vel naturales, vel spurii, quia non est legitimum matrimonium, nisi illud, ut vobis videtur, quod post baptismum assumitur? Ipse Dominus cum interrogaretur a Judaeis, si liceret dimittere uxorem, atque exponeret fieri non debere, addidit: Quod vero Deus conjunxit, homo non separet. Ac ne de his locutus esse credatur, quae post baptisresponsum. Quae vero et sollicitus quaero, si una eademque sit uxor ejus, qui ante catechumedelis, filiosque ex ea, quum esset catechumenus, susceperit, ac postea alios cum fidelis, utrum sint fratres appellandi an non? Habeant postea defuncto patre cum caeteris herciscundae haereditatis consortium, quibus filiorum nomen regeneratio spiritalis creditur abstulisse? Quod quum et vacua magis opinione jactari, quam aliqua auctoritate roborari, quum non possit inter peccata deputari, quod lex prae