comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
&spesnr̃a firma ꝓuobis scientes qm̃ sicut socii
passionũ estis. siceritis & consolationis
Ionenim uolumus ignora reuos ff deribulatione
Inr̃a quae facta est inasia. q m̃ supra modũ grauatis
simus supra uirtutem. It a ut teder& nos &iamuiue¬
re sed ipsi in nobis ipsisres ponsũmortis habui uius
ut nonsimus fidentes in nobis sed in dõ qui suscitat mor¬
tuos quid& antis periculis eripuitnos &eru&. Inquem
speramus qm̃ & ad huceripi & adiuuantibus & ubbis
ioratione pronobis Vt ex multarum faciȩ eorum quae
in nobis est gratia ꝑ multos gratiae agantur pronobis
Nanglori a nostra haec est testimonium conscientiae nr̃ae
quod in simplicute & sincertate di &nionbi sapientia fitado¬
sed ingratia di conuers ati sumus in hoc mundo abundantius
dutem aduos II¬
Nmnenim alia scribimus uobis quã quae legistis & cognos¬
citis Spero eñi autẽ qđ usq in finẽ cognoscitis. sicut &cogno¬
uistis nos ex parte quia gloria uestra sumus. sicut &uos

Expanded text:
ocii passionum estis sic eritis et consolationis enim volumus ignorare vos fratres de tribulatione nostra quae facta est in Asia quoniam supra modum gravati sumus supra virtutem ita ut taederet nos etiam vivere sed ipsi in nobis ipsis responsum mortis habuimus ut non simus fidentes in nobis sed in Deo qui suscitat mortuos qui de tantis periculis eripuit nos et eruet in quem speramus quoniam et adhuc eripiet adiuvantibus et vobis in oratione pro nobis ut ex multis personis eius quae in nobis est donationis per multos gratiae agantur pro nobis nam gloria nostra haec est testimonium conscientiae nostrae quod in simplicitate et sinceritate Dei et non in sapientia carnsed in gratia Dei conversati sumus in mundo abundantius autem ad vos non enim alia scribimus vobis quam quae legistis et cognoscitis spero autem quod usque in finem cognoscetis sicut et cognovistis nos ex parte quia gloria vestra sumus sicut et vos
Abbreviated transcription (Latin):
sus hominis ada postolos aut̃ iam seniores & ma
lores natudicit dñs. Nisi conuersi fueritis & effi¬
ciamini sicut pues iste non in troibtas in reg¬
pueriste. unumclegit unum proponit Vide¬
amus igitur quis illetantus sit quidiscipulis ꝓponitꝰ
imitandus. Non hunc arbitror eẽ deplebe non de popubbi¬
co non multitudine c&eroꝵ. Prȩcipuȩ quiꝑ a postolos
aniuerso mundo tribuit sc̃itas exemplum Non in quã
hunc depublico eẽ arbitror s eddecalo. Ipse est enim
decȩlopuer de quodicit esaias proph&a
Puernatis
est nobis filius datus est nobis. Ipseplanepuerest :
quis icut i nocens cũ maledicer&ur : Non remale dixit
cum ꝑcuteretꝰ non reꝑcussit. quin potius iipsapas¬
sione ꝓsius orauit inimicisdicens. Pater dimite eis
nesciunt enim quid faciunt: Ita simplicitatẽ quã in fan¬
tib: natura tribuit: dñs misericordiae bonitate cumu¬

Expanded text:
sus hominis . Ad apostolos autem jam seniores, 184 et sus hominis . Ad apostolos autem jam seniores, 184 et majores natu dicit Dominus: Nisi conversi fueritis, et efficiamini sicut puer iste, non intrabitis in regpuer iste; unum eligit, unum proponit. Videamus igitur quis ille tantus sit qui discipulis proponitur imitandus. Non hunc arbitror esse de plebe, non de publico, non de multitudine caeterorum, praecipue qui per apostolos universo mundo tribuit sanctitatis exemplum; non, inquam, hunc de publico esse arbitror, sed de coelo. Ipse est enim de coelo puer, de quo dicit Isaias propheta: Puer natus est nobis; filius datus est nobis . Ipse plane puer est, qui sicut innocens, cum malediceretur, non remaledixit; cum percuteretur, non repercussit; quin potius in ipsa passione pro suis oravit inimicis, dicens: Pater, dimitte eis; nesciunt enim quid faciunt . Ita simplicitatem, quam infantibus natura tribuit, Dominus misericordiae bonitate cumu
Abbreviated transcription (Latin):
gente xp̃o renouati sumꝰ innocentia paruulorꝵ hab&
& xp̃iana simplicitas in fantiã suam : Sicut enĩ in fans
nescit irasci. frauda renon nouit : referire non aud&
ita &xp̃ianitatis infantia ledentib: Nonirascitꝰ
spoliantib: non resistit. cȩdentib: ñ repugna
Deniq: sicut iussit dñs &iã orat proinimicis. Aufe¬
renti tunicã reliniquid & pallium. Verberantimaxil¬
lam p̃b& &alteram. Nisi qđ in hoc melior ẽ xp̃i in¬
fantia quem naturȩ illa enĩ peccare nescit ista
contempnit. Illa ꝑ infirmitatẽ in noxa est ista
est in nocens ꝑ uirtutem. Atq ideo lauda magis ad¬
scribendũ est ntãmale facere ñ posse quã nolle.
Ergosicut diximꝰ a &ates quȩda isunt meritoꝵ
N am & senectus morũ Inuenitur inpueris. & in nocen¬
tia in fantum repperitꝰ insenib:. Deniq: qđ iniu¬
niorib: senectus quȩ dam sit honestatis dicit pro¬
ph&a Senectus enim uenerabilis non diuturna

Expanded text:
gente Christo renovati sumus innocentia parvulorum. Habet gente Christo renovati sumus innocentia parvulorum. Habet et Christiana simplicitas infantiam suam; sicut enim infans nescit irasci, fraudare non novit, referire non audet; ita et Christianitatis infantia laedentibus non irascitur; spoliantibus non resistit, caedentibus non repugnat. Denique, sicut jussit Dominus, etiam orat pro inimicis, auferentibus tunicam relinquit et pallium, verberantibus maxillam praebet et alteram; nisi quod in hoc melior est Christi infantia quam naturae; illa enim peccare nescit, ista contemnit; illa per infirmitatem innoxia est; ista est innocens per virtutem. Atque ideo laudi magis ascribendum est, non tam malefacere non posse quam nolle. Ergo, sicut diximus, aetates quaedam sunt meritorum; nam et senectus morum invenitur in pueris, et innocentia infantum reperitur in senibus. Denique quod in junioribus senectus quaedam sit honestatis, dicit propheta: Senectus enim venerabilis non diuturna,
Abbreviated transcription (Latin):
t resurrectionis gloria quantũ trbu& dep̃canti. Lar¬
gior eñ ad prestandũ sol& eẽ sicut ipsiscitis. L& a
uictoria quam addictia captiuitas .xxx¬
AGNUMPRATRES ETMIBILEDO¬
nũ concessit nobisđs hunc paschȩ saluta redi¬
em in quore surgens dñs. resurrectionẽ pres¬
utit uniuersis & deimis ad altiora conscendens. Nosquoq
ad superiora de inferiorib: in suo corpore subleuauit :
sua uiscera surrexerunt. Dũ enĩ ille ab inferis
transit ad superos  nos demorte transire fecit adui¬
tam. Pascha eñ hebraicȩ transitus dicitꝰ uel ꝓfectus
cilic& quia ꝑhoc mysterium depeiorib: ad meliora
transitꝰ Bonus transitus est transi redepeccatis
adiustitiã: deuitiis adustutes ad infantiã de
senectute : Infantiã aũt dixerim non a&atis sed sim¬
plicitatis. Habent enim & merita a&atessuas. Inoc¬
cidius enimprius constitutieramꝰ senio peccatoꝵ resur¬

Expanded text:
ti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Larti, resurrectionis gloria quantum tribuit deprecanti? Largior enim ad praestandum solet esse, sicut ipsi scitis, laeta victoria, quam addicta captivitas. HOMagnum, fratres, et mirabile donum concessit nobis Deus, hunc Paschae salutarem diem, in quo resurgens Dominus resurrectionem praestitit universis; et de imis ad altiora conscendens, nos quoque ad superiora de inferioribus in suo corpore sublevavit. Ssua viscera surrexerunt. Dum enim ille ab inferis transit ad superos, nos de morte transire fecit ad vitam. Pascha 183 enim Hebraice transitus dicitur, vel profectus, scilicet quia per hoc mysterium de pejoribus ad meliora transitur. Bonus transitus est transire de peccatis ad justitiam, de vitiis ad virtutes, ad infantiam de senectute; infantiam autem dixerim, non aetatis, sed simplicitatis; habent enim et merita aetates suas, in occiduis enim prius constituti eramus senio peccatorum; resur
Abbreviated transcription (Latin):
&ultionẽ quadã iudȩoꝵ oculis tenebras in fudisse : ut
quorũ m̃temcȩcitas inuaserat eoꝵ oculos cecitasoccupar&
Neclucer& eis mundilum̃ a quib: fuerat lum̃ salutis ex¬
tinctũ. Damnatio igitꝰ quȩdamingeritꝰ phariseis ut
tenebras indie iudicii peccutorib: reꝓmissas iã afud su¬
perospatiant᷑ AApud superos ergo crucifixo xp̃o in mo¬
rantꝰ tenebrȩ quid mirũ sia pud seperos sunt tene¬
brȩ cũ lux descendit ad inferos Igitꝰ fr̃som̃s in hac
diesc̃a exultare debemꝰ Nullusse acomunil&itia pec¬
catoꝵ conscientia subtrahat. Nullus a publicis uotis
delictoꝵ sartina reuoc& quãuis eñi peccator in
hacdie de indulgentia desperare. Est eñi prȩro¬
gatiua ñ parua. Sienĩ latro paradisũ meruit
curnon mereat᷑ ueniã xp̃ianus. Et sullidñs cũ cruci¬
figitꝰ miser& : multo magis huic miserebit̃ cũ resur¬
git & si passionis humilitas tantũ prestitit confiten¬

Expanded text:
et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut et ultione quadam Judaeorum oculis tenebras infudisse; ut quorum mentem caecitas invaserat, eorum oculos caecitas occuparet, nec luceret eis mundi lumen, a quibus fuerat lumen salutis exstinctum. Damnatio igitur quaedam ingeritur Pharisaeis, ut tenebras in die judicii peccatoribus repromissas jam apud superos patiantur. Apud superos ergo, crucifixo immorantur tenebrae: quid mirum, si apud superos sunt tenebrae, cum lux descendit ad inferos? Igitur, fratres, omnes in hac die sancta exsultare debemus: nullus se a communi laetitia peccatorum conscientia subtrahat; nulla a publicis votis delictorum sarcina revocetur. Quamvis enim peccator, in hac die de indulgentia non debet desperare; est enim praerogativa non parva; si enim latro paradisum meruit, cur non mereatur veniam Christianus, et si illi Dominus, cum crucifigitur, miseretur, multo magis huic miserebitur, cum resurgit; et si passionis humilitas tantum praestitit confiten
Abbreviated transcription (Latin):
splend& luc& & fulg& Neque aliqua potest obscuri¬
tate concludi. Ita & lum̃ xp̃i semꝑmicat radiat corus¬
catꝰ. Necaliqua potest delictoꝵ caligine conp̃henti
Vndeait euangelista iohannis & lux intenebris luc&
& tenebrȩ eã ñ conp̃bendert: In resurrection eergo
xp̃ielem̃ta om̃a gloriant᷑ Nã & solẽ ipsum arbitror
eẽ in hacdie solito clariorẽ. Nccesse ẽ em̃ ut sol in eius
resurrectione gaudeat. Incuius passione ne condoluit
& cuius mertẽ lugubri quadã caligine ꝓsecitus est. Eius¬
dẽ uitã nitidioris lucisspelendore splendore suscipiatꝰ
& tã quã bonꝰ mini st̃ sicut tuncobscuratuse adex sequi¬
as sepulturȩ modo corusc& in resurrectionis obsequiũ.
npassione eni xp̃i caliginũ senocte circũdedit: & uidȩ¬
oꝵ facinꝰ mundo teste congemuit. Indiciũ eñi qđdã
doloris in sole est tantosceleri officiũ luminis denagasse

Expanded text:
splendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscurisplendet, lucet et fulget, neque aliqua potest obscuritate concludi; ita et lumen Christi semper micat, radiat, coruscat, nec aliqua potest delictorum caligine comprehendi; unde ait evangelista Joannes: Et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt . In resurrectione ergo Christi elementa omnia gloriantur; nam et solem ipsum arbitror esse in hac die solito clariorem; necesse enim est ut sol in ejus resurrectione gaudeat, in cujus passione condoluit; et cujus mortem lugubri quadam caligine prosecutus est, ejusdem vitam nitidioris lucis splendore suscipiat; et tanquam bonus minister, sicut tunc obscuratus est ad exsequias sepulturae, modo coruscet in resurrectionis obsequium; in passione enim Christi caliginum se nocte circumdedit, et Judaeorum facinus, mundo teste, congemuit: judicium enim quoddam doloris in sole est, tanto sceleri officium luminis 182 denegasse,
Abbreviated transcription (Latin):
om̃a uniuersa contin& celũ t̃rã tartarũq: conplec¬
titur Lux eñi xp̃i non pari&ib: obstruit᷑ꝰ : nonele¬
m̃tis diuiditꝰ non tenebris obscuratur. Lux in quã
xp̃i. dies ẽ sine nocte dies sinefine ubiq splend&
Precessit inquit nox ñ sequitꝰ ut intellegas suꝑue¬
niente xp̃ilumine & diaboli tenebras effugari &
peccatoꝵ obscura nonsequi &iugi splendore p̃te¬
ritas caligines depelli subripientia delicta ꝓhiberi
iohannes. Eratlux uera quȩ in luminat᷑ omnẽ ho¬
minẽ uenientẽ in hunc mundum qđ in infernolu¬
ceat ait ꝓpbe Quised ebant in regione um¬
bremortis. luxorta ẽills. quod incaelis diesiste
dies diuinitatis sua eruetuat archanũ. Ipse in qua ẽ dies
quia it salomonẽ. Ego feciut orir& incaelo lum̃ inde fi¬
ciens. Sicut ergodiẽ caelinoxomnino ñ sequit᷑ Ita & xp̃i
iustitiã peccatoꝵ tenebre ñ secunt᷑. Semꝑ eñi diescȩli

Expanded text:
omnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complecomnia, universa continet, coelum et terram tartarumque complectitur. Lux enim Christus non parietibus obstruitur, non elementis dividitur, non tenebris obscuratur. Lux, inquam, Christi dies est sine nocte, dies sine fine, ubique splendet, . Praecessit, inquit, nox, non sequitur: ut intelligas, superveniente Christi lumine, et diaboli tenebras effugari, et peccatorum obscura non sequi, et jugi splendore praeteritas caligines depelli, surrepentia delicta prohiberJoannes: Erat lux vera quae illuminat omnem hominem venientem in hunc mundum . Quod in inferno luceat, ait propheta: Qui sedebant in regione umbrae mortis, lux orta est illis . Quod in coelis dies iste dies divinitatis suae eructat 181 arcanum. Ipse, inquam, est dies qui ait per Salomonem: Ego feci, ut orietur in coelo dies indeficiens . Sicut ergo diem coeli nox omnino non sequitur, ita et Christi justitiam peccatorum tenebrae non sequuntur; semper enim dies coeli
Abbreviated transcription (Latin):
tur A ꝑtũ enĩ tartarũ reddit mortuos. innouato
terra germina resurgentes. caelũ reseratum
suscipit ascendentes: Deniq ascenditlatro in para¬
disũ ÷ scaꝵ corpora ingrediunt in scãm ciuitatem.
Aduiuos mostiu reuertunt᷑ : & ꝓfectu quodã in refir¬
nectionexp̃i. ad altiora cuncta elem̃ta setollunt:
Tartarũ quos hab& reddit ad superos t̃raquorse¬
pelit mitait ad caelum. Caclũ quors. uscepit rep̃¬
sentat addñm & una eademq: operatione salua¬
toris passio eleuat deimis suscitat d&errenis
conlocat in exelsis. Resurrectio eñĩ xp̃i de funeti sẽ
scs inuitat: Ait enĩ exultandũ inhac die qũt
fecit dñs & la& andum Seddicit aliquis sundie gra¬
tulandũ est his utiq gratulandũ est qđ dies i p̃sa
conplectitꝰ: Caelũ aut̃ & tartarũ extrahuius mun¬
didiem s̃t constituta. Quomodo igit᷑ possunt ea ele¬
m̃ta ad festiuitatẽ huius diei uocari. cuius diei am¬
bitu nontenent᷑ Sedhicdies quẽ fecit dñs pen& rat

Expanded text:
tur; apertus enim tartarus reddit mortuos, innovata terra germinat resurgentes, coelum reseratum suscipit ascendentes. Denique ascendit latro in paradisum: sanctorum corpora ingrediuntur in sanctam civitatem: ad vivos mortui revertuntur, et profectu quodam in resurrectione Christi ad altiora cuncta elementa se tollunt. Tartarus quos habet reddit ad superos, terra quos sepelit mittit ad coelum; coelum quos suscipit repraesentat ad Dominum; et una eademque operatione Salvatoris passio elevat de imis, suscitat de terrenis, collocat in excelsis. Resurrectio enim Christi defunctis est  David sanctus invitat: ait enim exsultandum in hac die quam fecit Dominus, et laetandum. Sed dicit aliquis: Si in die gratulandum est, iis utique gratulandum est 180 quos dies ipsa complectitur: coelum autem et tartarus extra hujus mundi diem sunt constituta: quomodo igitur possunt ea elementa ad festivitatem hujus diei vocari, cujus diei ambitu non tenentur? Sed hic dies quem fecit Dominus penetrat
Abbreviated transcription (Latin):
tamcrudeles fuerunt qui extitert̃ in suos pos¬
teros tamcrudeles Non in merito inhacdie sc̃sđđ
in quadie totius mundi gaudia celebrantus.
Omnib: enĩ l& andũ est quia omnib: prodest. Cunc¬
tis exultandũ est. quia cunctisẽ salutare. &ideo
non adulatoria adhibenda nec fugeta l&itia

Expanded text:
tam crudeles fuerunt, qui exstiterunt 474 in suos postam crudeles fuerunt, qui exstiterunt 474 in suos posteros tam crudeles. Non immerito in hac die sanctt laetandum, in qua die totius mundi gaudia celebrantur. Omnibus enim laetandum est, quia omnibus prodest; cunctis exsultandum est, quia cunctis est salutare, et ideo non adulatoria est adhibenda, nec fucata laetitia.
Abbreviated transcription (Latin):
licitȩ in sepulchro p̃sertĩ quia sedie tertia
dixerat surrecturum. Custo diebant aũt sol¬
licite in sepulcbro: quia neces seillis erat eũ
lamñ doctorem timere sed iudicem . Iudicem
i quã non suitantũ sed & credulitatis sen¬
tentiaesuae qua filios posterossuos suiscelerib:
addixerunt dicentes Sanguis huius suꝑnos & suꝑ
filios nr̃os Crudelis subtali sententia impi& as iu¬
daeoꝵ. quae facinore suo nonsolũ p̃sentes liberosdã¬
nat. sed &iamnonnatos occidit. Quantus eñĩ ac
uoce ad conscientiã facinoris uocant. quos scientia
criminis ñ tenebat. Crudelis in quã impi&as qđ
posteros ante in reatũ uocat quã producat in
lucem ut prius futuris continger& peccare
quã uiuere. Cruenti plune genitores qui an¬
te parricide facti st̃ quã parentes. & ante
eos socios suis scelerib: ad sumpsert̃ quos
utrũ sguinis pasticeps possent habere nes¬
cirent Nonigitꝰ mirandumẽ si in saluatore

Expanded text:
licite in sepulcro, praesertim quia se die tertia licite in sepulcro, praesertim quia se die tertia dixerat surrecturum; custodiebant autem sollicite in sepulcro, quia necesse illis erat eum jam non doctorem timere, sed judicem: judicem, inquam, non sui tantum, sed et crudelis sententiae suae, qua filios posterosque suos sceleribus addixerunt, dicentes: Sanguis ejus super nos et super filios nostros . Crudelis sub tali sententia Judaeorum, quae facinore suo non solum praesentes liberos damnat, sed etiam non natos occidit. Quantos enim hac voce ad conscientiam facinoris vocant, quos scientia criminis non tenebat! crudelis, inquam, impietas, quod posteros ante in reatum vocat, quam producit in lucem: ut prius futuris contingeret peccare, quam vivere. Cruenti plane genitores, qui ante parricidae facti sunt quam parentes: et ante eos socios suos sceleribus assumpserunt, quos utrum sanguinis participes possent habere, nescirent. Non igitur mirandum est, si in Salvatorem
Abbreviated transcription (Latin):
quam descendente angelomagno terrã tremore fuisse
cõmotã ut fundam̃ta tumuli mouerentur. & ꝑcus¬
sos pauore custodes qui uenerant custo dire mortiũ
ẽẽ factus ut mortuos. Vt mortuos inquã dignũ pla¬
ne iudicium Sicũ iustus resurgit peccator emoritꝰ
Cũ reuiuis cit in nocens eius intercipitꝰ inimicus. Na
ideo necꝓgredientẽ d̃m cernere potuerunt. quia
criminosasentes terror obpresserat. dũ sustine¬
re fulgorem resurrectionis rutile non ualebant:
Maiore ergo sollicitudine pharisei dñicusto dier̃t
mostuũ quã uiuũ sunt ꝑ secuti. Si quidem causa
illos maior urguebat:  Intellegebant eñĩ faci¬
lius fuisse apud superoseum despici. quã rede¬
untẽ ab inferis posse contemni. & quod tunc p̃¬
dicans facile potuerit occidi. Nunc aũt̃ resur¬
gens i amnon possit occidi. Dicente a postolo
Resurgens aũt̃ lam non mori&ur mors illiul¬
tra non dominabitꝰ. Custodiebant ergo eũ sol¬

Expanded text:
473 descendente angelo, magno terram tremore fuisse 473 descendente angelo, magno terram tremore fuisse commotam, et fundamenta tumuli moverentur, et percussos pavore custodes, qui venerant custodire mortuum, esse factos ut mortuos. Ut mortuos, inquam: dignum plane judicium, si, cum justus resurgit, peccator emoritur; cum reviviscit innocens, ejus interficitur inimicus; nam ideo nec progredientem Dominum cernere potuerunt, quia criminosas mentes terror oppresserat, dum sustinere fulgorem resurrectionis rutilae non valebant. Majore ergo sollicitudine Pharisaei Dominum custodierunt mortuum, quam vivum sunt persecuti; siquidem causa illos major urgebat: intelligebant enim facilius fuisse eum apud superos despici, quam redeuntem ab inferis posse contemni; et quod tunc praedicans facile potuerit occidi, nunc autem resurgens jam non possit occidi, dicente Apostolo: Resurgens autem jam non moritur. Mors illi ultra non dominabitur . Custodiebant ergo eum sol
Abbreviated transcription (Latin):
post resurrectionẽ cũ discipulis loquente. conuersan¬
tem edentẽ. Thomã quoq: clauoꝵ uulnera &iã digi¬
confirmat impia&as iudaetoꝵ. Nã sufficit ad cre¬
dulitatem nobis eoꝵ nimiũ cauta crudelitas. Quo
enĩ diligentius custo dier̃t tumulũ. eo constat ma
nifestius surrexisse quo plures ad posuere custodes
eoplures testium reliquere Nam hoc ꝓcurauit
diuina ꝓuidentia. ut resurrectioni deminicȩ . Non
solũ angeli non solũ discipuli sed & testimonium
phibero qđ est amplius in imici. Libentius ergo
accipimꝰ quod eũ diligentius ad seruarunt. Credimꝰ
enĩ subtot custodib: potuisse illũ prodire citius
quã ꝑire & detumulo iure dñi ꝓgredi quã dis¬
cipuloꝵ fraude subduci. Tanta ẽnim sollicitudine
se pulchrum obstruxit impi&as ut id non p̃ualer&
manus humana destruere nisi sola uistus resurrec¬
tonis aperire. Deniq: dicit sc̃seuangelista. Prius

Expanded text:
post resurrectionem cum discipulis loquentem, conversanpost resurrectionem cum discipulis loquentem, conversantem, edentem, Thomam quoque clavorum vulnera etiam digi fidem nostram confirmat impietas Judaeorum. Nam sufficit ad credulitatem nobis eorum nimium cauta credulitas. Quo enim diligentius custodierunt tumulum, eo constat illum manifestius surrexisse; quo plures apposuere custodes, eo plures testes reliquere. Nam hoc procuravit divina providentia, ut resurrectioni non solum angeli, non solum discipuli, sed et testimonium perhiberent, quod est amplius, inimici. Libentius ergo accipimus, quod eum diligentius observarunt; credimus enim sub tot custodibus potuisse illum prodire citius quam perire, et de tumulo jure Domini progredi quam discipulorum fraude subduci: tanta enim sollicitudine sepulcrum obstruxit impietas, ut id non praevaleret manus humana destruere, nisi sola virtus resurrectionis aperiret. Denique dicit sanctus evangelista ,
Abbreviated transcription (Latin):
xultandum nobis est fr̃s in hacdie quã fecit dñs continua
talxitia & in eius festiuitate iugi gloria gratulan¬
dum Nec enĩ quia nox sollemnitati in teruenit.
gaudia nr̃a prȩcedit. Nec quia obscuritas diftixit tem¬
pora uest ꝑtina resurrectionis luxuota a &erna de¬
seruit Nobis enimheri & hodie diesunus diesip¬
se est. quia sic dicit des aluatore beatus a postolis
dies quia in ipsouiuimꝰ in ipsomouemur inipso
non morimur Non morimur inquã quia sicut lu¬
cẽ xp̃i nulla peccati incessit obscuritas. Ita &iuen
tes in et nulla temporis absumit u&ustas. La&e¬
mur ergo in x̃p̃o resurrectionis die cõmunis enĩ
omniũ cõmunis est nr̃a la&itia. Cõmunis plane
quia oms illo resurgente surreximus. Omnium
enĩ reuixit saluti qui proomniũ peccatis addic¬
tus ẽ passioni. Resurrexit igitur saluator amor¬
tuis nouares &mira sed hab& haec ad sertio ueri¬
tatẽ. Nã ut tacetim proph&arũ oracula angel&
mrsteria aꝑta sepulchri pen&raliat ipsũ dñm

Expanded text:
ultandum nobis est, fratres, in hac die quam fecit Dominus continuata laetitia, et in ejus festivitate jugi gloria gratulandum. Nec quia nox solemnitati intervenit, gaudia nostra praescidit: nec quia nox distinxit tempora vespertina, resurrectionis lux vota aeterna deseruit. Nobis enim heri et hodie dies unus, dies ipse est, quia sicut de Salvatore beatus Apostolus adies, quia in ipso vivimus, in ipso movemur , in ipso non morimur: non morimur, inquam, quia sicut lucem Christi nulla peccati incessit obscuritas, ita et viventes nulla temporis absumit vetustas. Laetemur ergo in Christi resurrectionis die; communimnium, communis est nostra laetitia. Communis plane, quia omnes illo resurgente resurreximus. 472 Omnium enim revixit saluti, qui pro omnium peccatis addictus est passioni. Resurrexit igitur Salvator a mortuis. Nova res et mira, sed habet haec assertio veritatem. Nam ut taceam prophetarum oracula, angelorum ministeria, aperta sepulcri penetralia, ipsum Dominum
Abbreviated transcription (Latin):
aut̃ fuisse marias in euangeluis legemꝰ unã matrẽ
dñi saluatoris. Alterã mat̃ terã ci quȩ appellata ẽ
maria cleophȩ: Tertiã mariã matrẽ ia cobi&io sephi
Quasta maria magdalene. Lic& alumatrẽ ia cobi &
useph mat̃terã ci fuis se contendant. Non nulli ut seli¬
berent questione inmarco uoluntẽẽ unã demarus sed
non additũ cognom̃ magdalenȩ. & haec suꝑfluo scriptert
inoleuis se uitio qđ primũ euangelista ñ scripserit
Nobis aũt simplex uid&ur & apesta responsio scan¬
tas feminas xp̃iabsentiã ñ ferentes ꝑ totã noctẽ Non
semel necbis sed crebro ad sepulcrũ dñi cucurris se
p̃sertĩ cũ terremotus. & saxa dirupta & solfugi¬
ens & rerũ natura turbata & qđ his maiusẽ desi¬
deriũ s aluatoris omniũ ruperit feminarũ¬

Expanded text:
autem fuisse Marias in euangeliis legimus: unam matrem autem fuisse Marias in euangeliis legimus: unam matrem domini saluatoris, alteram materteram eius, quae appellata est Maria Cleopae, quartam Mariam Magdalenen, licet alii matrem Iacobi et Ioseph materteram eius fuisse contendant. nonnulli, ut se liberent quaestione, in Marco uolunt unam esse de Mariis, sed non additum cognomen Magdalenae, et ex superfluo scriptorum inoleuisse uitio, quod primum euangelista non scripserit. nobis autem simplex uidetur et aperta responsio: sanctas feminas Christi absentiam non ferentes per totam noctem non semel nec bis, sed crebro ad sepulchrum domini cucurrisse, praesertim cum terrae motus et saxa disrupta et sol fugiens et rerum natura turbata et - quod his maius est — desiderium saluatoris somnum ruperit feminaru
Abbreviated transcription (Latin):
matheus qui euangeliũ hebraico sermone conscripsit.
Nontã uespere dixisse quã sero & eũ qui int̃p̃tatus est
uerbi ambiguitate deceptũ ñ sero int̃ pr&atũ ẽẽ sed
uespere. Quã quã haec consu& udo humani sermo¬
nis teneat sero ñuesperũ significare sed tar de
ante debueras facsaltĩ sero id ÷ tarde. Sinaũt illud
obicitꝰ quomodo eadẽ maria que prius uderat
dñm resurgentẽ postea ad sepulchrũ ei flere refe¬
ratꝰ. hoc dicendũ ẽ qđ & sola &cũ altera & cũ alius
mulierib: memorbeneficiaꝵ quae in sedñs contule¬
rat ad sepulchrũ ei frequent̃ cucurrit : & nuncad¬
orauerit quẽ uidebat. Nunc fleuerit quẽ quere¬
bat absentem. Lic& quidã duas marias magdalẽ¬
nas dẽ eodem uico magdala fuisse contendant: &
alterã tẽ quȩ in mathẽo uiderit resurgentẽ. Altera
quȩ in iohanne eũ quȩ rebat absentem:  Quattuo

Expanded text:
Matheus, qui euangelium Hebraico sermone conscripsit, Matheus, qui euangelium Hebraico sermone conscripsit, non tam \'uespere dixisse quam \'sero\' et eum, qui interpretatus est, uerbi ambiguitate deceptum non \'sero\' interpretatum esse, sed \'uespere\', quamquam et consuetudo humani sermonis teneat \'sero\' non uesperum significare, sed \'tarde\'. ante debueras, fac saltim sero , id est tarde. sm autem illud obicitur, quomodo eadem Maria, quae prius uiderat dominum resurgentem, postea ad sepulchrum eius flere referatur, hoc dicendum est, quod et sola et cum altera siue cum aliis mulieribus memor beneficiorum, quae in se dominus contulerat, ad sepulchrum eius frequenter cucurrerit, et nunc adorauerit, quem uidebat, nunc fleuerit, quem quaerebat absentem, licet quidam duas Marias Magdalenas de eodem uico Magdalo fuisse contendant et alteram esse, quae in Matheo eum uiderit resurgentem, alteram, quae in Iohanne eum quaerebat absentem. quattuor
Abbreviated transcription (Latin):
gendaẽ quia om̃is ebdomadas insabbatũ & in primã &¬
in secđam & intertiam & quarta & quint̃a & sextã
sabbati diuiditꝰ quã & bnyci inidoloꝵ & elem̃taꝵ no¬
minib: appellant : Deniq: & a postolus collectã paecuniȩ
quȩ in digentib: p̃paratꝰ in unã sabbati precepit congre¬
gandã: Nec putandũ ẽ matheũ &iohannẽ diuersa
sensisse sed unũ atq idem tempꝰ medie noctis & gal¬
loꝵ cantus diuersi sappellas se nominib: Matheus
eñ scribit uespere sabbati id est sero non incipiente
nocte sediam ꝓfunda & magna exparte transac¬
ta apparius se dñm maria magdalenȩ & appa¬
ruis se uesbere sabbati. in luciscente in unã sabbati
sei psum int̃ pretans quid dixiss& uesbere sabbati
id÷ ad ꝓpinquante lamluce sequentis dici. Riohannes
non absolute dixisse. Vna autẽ sabbati uenit ira
magdalenȩ mane ad sepulcbrũ sed addidissecũ
id est medie noctis & galloꝵ cantus alterũ finem
alterũ dixisse principiũ Mihiq: uid& euangelista

Expanded text:
 quia omnis ebdomada in sabbatum et in primam et secundam et tertiam et quartam et quintam et sextam sabbati diuiditur, quam ethnici idolorum et elementorum nominibus appellant. denique et apostolus collectam pecuniae, quae indigentibus praeparatur, in una sabbati praecepit congregandam. nec putandum est Matheum et Iohannem diuersa sensisse, sed unum atque idem tempus, mediae noctis et gallorum cantus, diuersis appellasse nominibus — Matheus enim scribit \'uespere sabbati\', id est sero, non incipiente nocte, sed iam profunda et magna ex parte transacta apparuisse dominum Mariae Magdalenae et apparuisse uespere sabbati inlucescentis in unam sabbati se ipsum interpretans, quid dixisset \'uespere sabbati\', id est adpropinquante iam luce sequentis diei — et Iohannem non absolute dixisse: una autem sabbati uenit Maria Magdalene mane ad sepulchrum, sed addidisse: cuid est mediae noctis et gallorum cantus, alterum finem, alterum dixisse principium. mihique uidetur euangelista
Abbreviated transcription (Latin):
ciperemediũ penitentiae concider&ur : ut nemo aude¬
r& de suauistute confidere quando mutabilitatis
ħs qui intra pontificale conciliũ solo corpore tenebatꝰ
trepidationẽ discipuliforis positi : diuino uidit intuitu &
pauentis animũ moxiares pex̃ erexit & in fl&us pȩni¬
tudinis incitauit. Felices sc̃ẽ a postole lacrim &uȩ
di iip socadendi periculo recepisti. Vidit inte dñs ñ fi¬
dẽ ficta ñ dilectionẽ a uersã sed constantiã fuis se
irbatam abundauit fl&us ub in ondeficit affec¬
tus & fons caritatis lauit uerba formidinis. Nec
tardũ ẽ remediũ abolitionis ubi non fuit iudiciũ uolun¬
tatis. Cito itaq: in soliditatẽ suã reduit p&ra tantũ¬
recipiens formidinẽ ut qđ tunc in xp̃i ex pauerat passio

Expanded text:
cipe remedium poenitentiae conderetur; et nemo audecipe remedium poenitentiae conderetur; et nemo auderet de sua virtute confidere, quando mutabilitatis  autem Jesus, qui intra pontificale concilium solo corpore tenebatur, trepidationem discipuli foris positi divino vidit intuitu; et paventis animum, mox ut respexit, erexit, et in fletus poenitudinis incitavit. Felices, sancte apostole, lacrymae tudi in ipso cadendi periculo recepisti. Vidit in te Dominus non fidem victam, non dilectionem aversam, sed constantiam fuisse turbatam. Abundavit fletus, ubi non defecit affectus, et fons charitatis lavit verba formidinis: nec tardatum est remedium abolitionis, ubi non fuit judicium voluntatis. Cito itaque in soliditatem suam rediit petra, tantrecipiens fortitudinem, ut quod tunc in Christi expaverat p
Abbreviated transcription (Latin):
adñi ihu sanguine continer& Sed malitia nocendi
auida dũ inruit ruit dũcapit captaẽ & dũ ꝑsequitꝰ.
mortalẽ incidit saluatorẽ : Inuenit sane in illo mo¬
limine in prudentis audaciae dignũ cooperatorẽ
dignũq: consortẽ cũ impiis: iudas maluit minist
ẽt di aboli quã a postolus xp̃i. Quẽ ñtimoris ꝑtur¬
nascantꝰ. Quã merito a postolus radicẽ eẽ maloꝵ¬
omniũ definiuit. quia nullũ peccatũ sine cupidi¬
tate cõmittit. &omnis inlicitus app&itus istus
adiuiditatis ẽ morb: amoripȩ cuniȩ uilis est om¬
nis affectio & anima lucri cupida &iã ꝓexiguo
de uestigiũ. in quosibi auaritia fecit habitaculũ
ut triginta argenteis. &d ñmuender& & magis¬
trũ Cũ aũt se ad excipiendũ iniquitatis iudi¬
ciũ di filius p̃buiss&. Beatus a postolus p&rus cuius
fides ea deuotione feruebat: ut dño & conpati para¬
tus ẽ& & conmori ancillas acerdotis calumnian
Obhoc sicut appar& hesita reꝓmissus ut in eclesiȩ prin¬

Expanded text:
ni Jesu sanguine contineret. Sed malitia nocendi avida, dum irruit, ruit; dum capit, capta est; dum persequitur mortalem, incidit in Salvatorem. Invenit sane in illo molimine imprudentis audaciae dignum cooperatorem, dignumque consortem, cum impius Judas maluit minister esse diaboli quam apostolus Christi, quem non timoris perturnascantur, quam merito Apostolus radicem omnium malorum esse definivit ; quia nullum peccatum sine cupiditate committitur, et omnis illicitus appetitus, istius aviditatis est morbus. Amori pecuniae vilis est omnis affectio, et anima lucri cupida etiam pro exiguo iae vestigium, in quo sibi avaritia fecit habitaculum. ut triginta argenteis et Dominum venderet et Magistrum. Cum autem se ad excipiendum iniquitatis judicium Dei Filius praebuisset, beatus apostolus Petrus, cujus fides ea devotione fervebat, ut Domino et compati paratus esset et commori, ancilla sacerdotis calumniantob hoc, sicut apparet, haesitare permissus, ut in Ecclesiae prin
Abbreviated transcription (Latin):
epistula a primosit posita cum eam non pri¬
moscriptam ratiomanifest&. N am& hane
seproficiscentem hiero solimam scripsis¬
setestatur. cum corinthios & alios ante¬
iam ut ministerium quod secum portaturus.
erat colligerent litteris adhortatus sit
Vnde & intellegi quid amuolunt ita om̃s epłas
ordinatas ut prima poner&ur quamuispos¬
terior fuerit destinata. & per singulas
epłas gradibus adperfectiora uenir&ur
Roma norumnamq: pleriq: tamrudeserant᷑:
ut non intelle gerent dĩ segratia & non suis
meritis eẽ saluates. & obhocduo interse
populi conflictarent. Idcirco illos indige
re adserit confirmari. uitia gentilitatis
priora commemorans. Corinthius autẽ
iamdicit scentiaẽ gratiam eẽ concessam.
&n tam om̃s in crepat : quam quur peccan¬
tes nonincrepauerint rep̃hendit : Sicut ait :

Expanded text:
Epistola in primo sit posita, cum eam non priEpistola in primo sit posita, cum eam non primo scriptam ratio manifestet. Nam hanc se proficiscentem Hierosolymam scripsisse testatur, cum Corinthios et alios jam ante, ut ministerium quod secum portaturus erat, colligerent, litteris adhortatus sit. Sed inde intelligi quidam volunt ita omnes Epistolas ordinatas, ut prima poneretur, quamvis posterior fuerit destinata, ut per singulas Epistolas gradibus ad perfectiora veniretur. Romanorum namque plerique 2 tam rudes erant, ut non intelligerent Dei se gratia et non suis meritis esse salvatos, et ob hoc duo inter se populi conflictarent. Idcre asserit confirmari, vitia gentilitatis priora commemorans; Corinthiis autem jam dicit scientiae gratiam esse concessam, et non tam omnes increpat, quam cur peccantes non increpaverint, reprehendit, sicut ait:
Abbreviated transcription (Latin):
diderunt. Lplam sane quae adhebreos
scribitur. quidam pauli nonesse adfirmant.
eo quod nonsit eius nomin etitulata & propt̃
sermonis stiliq: distantiam si ue barna¬
bae iuxtater tullianũ. aut lucȩ iuxta quos¬
dã uelcerteclementis discipuli a postolorũ
& epis copirimanae ecłȩ posta postoloor¬
dinati: Quibus respondendum est si ꝓpter¬
ea paulinonerit quia eius non hab & nonen
ergo nec alicuius erit. qui a nullius nomi
magisesse credenda est quae tanto doc¬
trinȩ suae fulg& eloquio. Sed esm apud
hebreorum ecclesias quasi destructor
legis falsa suspicione habebatur. uoluit
tacito nomine defiguris legis & ueritate
xp̃i reddererationem Neo dium nominis
fronte p̃lati. utilitatem excluder& lec¬
toris. Non est sanemirum sieloquentior
uideatur in proprio idest ebreo quam
in peregrino. idest greco quoc& erȩ
aepistulȩ sunt scriptȩsermone
Mou& &iam quodam quare romanorũ

Expanded text:
diderunt. Epistolam sane quae ad Hebraeos diderunt. Epistolam sane quae ad Hebraeos scribitur, quidam Pauli non esse affirmant, eo quod non sit ejus nomine titulata, et propter sermonis stylique distantiam: sed aut Barnabae, juxta Tertullianum; aut Lucae, juxta quosdam; vel certe Clementis, discipuli apostolorum, et episcopi Romanae Ecclesiae post apostolos ordinati. Quibus respondendum est: Si propterea Pauli non erit quia ejus non habet nomen, ergo nec alicujus erit, quia nullius nominemagis esse concedenda est, quae tanto doctrinae suae fulget eloquio. Sed quoniam apud Hebraeorum Ecclesias quasi destructor legis falsa suspicione habebatur, voluit tacito nomine de figuris legis et veritate Christi reddere rationem, ne odium nominis in fronte praetitulati, utilitatem excluderet lectionis. Non est sane mirum si eloquentior videatur in proprio, id est Hebraeo, quam in peregrino, id est in Graeco, quo caeterae Epistolae sunt scriptae, sermone. Movet etiam quosdam quare Romanorum
Abbreviated transcription (Latin):
RIMuM quAERITUR QuΑRΕ posT
eugłu quae suppilementum legissunt & in quibus
nobis exempla & p̃cepta uiuendi plenis simae
digesta sunt: uoluerit apłs hãs epistulas ad sin¬
gulas ecclesias destinare. utinitionascentis
utq: orientia resecar& uitia. It post futuras
excluder& quaestiones. exemplo ꝓph& arũ
qui post editam lege mosi in qua om̃u dimandata
legebantur. nihilominus tamen doctrina sua
rediuiua semꝑ populi conpres sere peccata
& ꝓpt exemplum libris ad nr̃am memoriã trans¬
miserant. Deindequeritur quur ñ amplius
quã decem epłas adecclesi as scripserit. Decẽ
sunt enĩ. cum illa quaer adbebreos. Nam
neliq: quattuor ad discipulos specialit̃ sunt.
re. au&eri testam̃to. & secontrale gem
non faceremosi. adnumerum primorũ
dẽcalogimandatorum. sua sepistulasor
raone liberatos totidem hic epistulis adiabo¬
li &idolatriae seruitute edoc& adquis itos
Nam & duas tabulas lapideas duorũ testam̃to¬
rum figuram habuis se uiri eruditis simi tra¬

Expanded text:
rimum quaeritur quare post Evangelia, quae supplementum legis sunt, et in quibus nobis exempla et praecepta vivendi plenissime digesta sunt, voluerit Apostolus has Epistolas ad singulas Ecclesias destinare? Hac atque orientia resecaret vitia: et post futuras excluderet quaestiones exemplo prophetarum, qui post editam Legem Moysi, in qua omnia Dei mandata legebantur, nihilominus tamen doctrina sua rediviva semper populi compressere peccata et propter exemplum libris ad nostram etiam memoriam transmiserunt. Deinde quaeritur cur non amplius quam decem Epistolas ad Ecclesias scripserit: decem sunt enim cum illa quae dicitur ad Hebraeos; nam reliquae quatuor ad discipulos specialiter sunt re a Veteri Testamento, et se contra Legem non facere Moysi, aDecalogi mandatorum suas Epistolas ituit liberatos, totidem hic Epistolis a diaboli et idololatriae servitute edocet acquisitos. Nam et duas tabulas lapideas, duorum testamentorum figuram habuisse viri eruditissimi tra
Abbreviated transcription (Latin):
crux xp̃ieademẽ & credentiũ gloria & ñ credentiũ
poen Quãuis enĩ ꝑsequentiũ furor. Nihil aliud
in dñmmaiestatis operatus sit quã atracẽ crudeli¬
tatẽ & inmite suppliciũ Redemptam̃ ac dñi passio

Expanded text:
crux Christi eadem est et credentium gloria, et non credentium crux Christi eadem est et credentium gloria, et non credentium poena. Quamvis enim persequentium furor nihil aliud in Dominum majestatis operatus sit, quam atrocem crudelitatem et immite supplicium; redemptis tamen hac Domini passio
Abbreviated transcription (Latin):
mi dominicȩ passionis insalutẽ humanigene¬
ris ante tẽpora a &erna dispositũ & ꝑ mul¬
tas significationes omnib: r&ro sȩculis nuntiatũ.
sus ad abyssũ in uocat in uoce cataractarũ tuarum
Qm̃ aden arranđa gloriã gratia e đi parib: sibi uocib:
utriusq: testam̃ ti altitudo respond& & qđ erat sub
uelamine figurarũ ꝓfundũ : sit reuelataluce ꝑspicuũ
Sictam̃ int̃ illa miracula saluatoris : quȩ subpopulo¬
rũ gerabantꝰ aspectu pauci ueritatis p̃sentiã sentie¬
bant. Ipsiq: discipuli uoluntaria dñi passione tur¬
bati. ñ eua ser̃t scandalũ crucis sine temptatione for¬
midinis. Vnde fides nr̃a intellegentiã su mer& un¬
de conscientia robor acciper& : nisi quȩ facta cognos¬
triumpho & consũ matis dispensationib: quas omma
ueeristesta m̃ti eloquia nuntiar̃t. Lugeat carna¬
lis iudȩus sed spiritalis gaudeat xp̃ianꝰ & festiuitas
quȩ illis conuersaẽ in noctẽ : nobischorusc& in lucẽ. Qm̃¬

Expanded text:
mi, Dominicae passionis in salutem humani generis ante tempora aeterna dispositum, et per multas significationes omnibus retro saeculis nuntiatum, sus abyssum invocat, in voce cataractarum tuarum ; quoniam ad enarrandam gloriam gratiae Dei paribus sibi vocibus, utriusque Testamenti altitudo respondet; et quod erat sub velamine figurarum profundum, fit revelata luce perspicuum. Si tamen inter illa miracula Salvatoris, quae sub populorum gerebantur aspectu, pauci Veritatis praesentiam sentiebant, ipsique discipuli voluntaria Domini passione turbati, non evaserunt scandalum crucis sine tentatione formidinis; unde fides nostra intelligentiam sumeret, unde conscientia robur acciperet, nisi quae facta cognostriumpho, et consummatis dispensationibus quas omnia veteris Testamenti eloquia 231 nuntiarunt, lugeat carnalis Judaeus, sed spiritalis gaudeat Christianus: et festivitas, quae illis conversa est in noctem, nobis coruscet in lucem; q
Abbreviated transcription (Latin):
dixerĩ quia ẽ subalis splendida suauis : &uir¬
go que uelut cȩlitus ueniens cunctis eclesiarũ po¬
pulis cibũ dulciorẽ melle defluxit. Quẽ quie¬
dere acmanducare neglexerit : uitã insem&¬
ipso habere ñ poterit Sicut ipse dñsait : Nisi
quis manduca uerit mea carnẽ & biberit meũ sano¬
unẽ ñ habebit uitã in sem&ipro Sed potius ipse᷑
illis contradiuina p̃cepta tractantib: uermes
effectis. Id ÷ contumaciȩ ultores & indices
Quae similitudo xp̃m indicat dñm : quẽ qui sua¬
uẽ cibũ & dulcẽ potũ haurire neglexerit iudicẽ
pat& : sicut ipse ait. Neq enĩ pat̃ iudicat quẽ¬
quã: sed omne uidiciũ deditfilio. Qđ aũt di¬
cit : diuiserunt sibi uestim̃ta mea & sꝑues

Expanded text:
dixerim, quia est subtilis, splendida, suavis et virdixerim, quia est subtilis, splendida, suavis et virgo; quae velut coelitus veniens, cunctis Ecclesiarum populis cibum dulciorem melle defluxit, quem qui edere et manducare neglexerit, vitam in semetipso habere non poterit, sicut ipse Dominus ait: Nisi quis manducaverit meam carnem, et biberit meum sanguinem, non habebit vitam in semetipso ; sed potius ipse cillis contra divina praecepta tractantibus, vermes effecti sunt; id est contumaciae ultores et judices. Quae similitudo Christum indicat Dominum: quem qui suavem cibum et dulcem potum haurire neglexerit, judicem patietur, sicut ipse ait: Neque enim Pater judicat quemquam, sed omne judicium dedit Filio . Quod autem dicit: Diviserunt sibi ves
Abbreviated transcription (Latin):
Quare ad sumpti hominis agit causa. ut inter¬
rogare qđ am modo uideat᷑ dicens. Nsomniũ
quies ds̃ m̃s curme dereliquisti. Nihilenĩ mi¬
hi conscius sũ. Secundũ proph&ã enĩ. Nescie¬
hat peccatũ : necerat dolus inore ei ł laecaũt
dicit ut manifestar& ꝓp̃t nos se ẽẽ derelictũ
quorũ peccata postabat acuidentes discere
sicut in euangelio legimꝰ. Heli heli lama sabac
ti. hac inquã uoce usus est ut qđ ꝓph&ia ad¬
inquoait. Egoaut̃ sumuermis & non homo
Curtotius dñs creaturȩ uermiculose uoluerit
comparari. Possumꝰ hoc quidem humilitati
primitus ad signare quae sc̃oꝵ uistus ẽ maxi¬
ma sicut sc̃s moyses anteđm̃ animal se in ra¬
tionabile ꝓfit&ur. dauid pulicẽ se sepȩ com¬
memorat. Sed magis illud accipiendũ pato
qm̃ uermis nulla extrinsecus admixtione alie¬
morsi demanna uermiculos ꝓcreatos dig¬
na plane &iusta cõparatio. siquidem deman

Expanded text:
Quare assumpti hominis agit causam, ut interQuare assumpti hominis agit causam, ut interrogare quodammodo videatur, dicens: Deus omnium, qui es Deus meus, cur me dereliquisti? nihil enim mihi conscius sum. Secundum enim prophetam nesciebat peccatum, nec erat dolus in ore ejus. Haec autem dicit, ut manifestaret propter nos se esse derelictum, quorum peccata portabat, ac videntes disceremsicut in Evangelio legimus: Eli, Eli, lamma sabactti ? Hac, inquam, voce usus est, ut quod prophetia anversiculum in quo ait: Ego autem sum vermis et non homo . Cur totius Dominus creaturae vermiculo se voluerit comparari, possumus hoc quidem humilitati primitus assignare, quae sanctorum virtus est maxima, sicut sanctus Moyses ante Deum animal se irrationabile profitetur, David pulicem se saepe commemorat. Sed magis illud accipiendum puto: quoniam vermis nulla extrinsecus admixtione alieMoysis de manna vermiculos procreatos : digna plane et justa comparatio; siquidem de man
Abbreviated transcription (Latin):
dñm qui nobi signorantiae tenebris & peccatoꝵ ce¬
citate sub mersis cȩlestis doctrinȩ suȩ lum̃ in fudit¬
& quos non habebam oculos cordis inseruit. & uelut
radios quosđa: a postolos suos misit quinos de noc¬
te tet̃rima delinquentiae liberarent. Et pau¬
latĩ res olutis in nobis tenebris peccatoꝵ matuti
nos susceptione consuesterent: ut ꝑfecti facili¬
us possumꝰ tolerare solis ardorẽ. Hocẽ primũ
nos p̃ceptis simpliciorib: erudirent quoca paci¬
ores efficerent caelestiũ secretoꝵ. Huius
itaq: solis iustitiae matutino peccatoꝵ caligo
cota ꝑ imitꝰ. Sicut ipse ꝓph&a ait exꝑso ña
dñi. In matitanis interficiebã om̃s pecca¬
tores terrȩ. Hocẽ oriente in nobis soleius¬
titiae qui habitaculũ dñi sumꝰ. Omnis cogita¬
gestusẽ ex ꝑsona dñi saluatoris. quippe cum
plura de eo in nouosint posita testam̃to. Dicit
itaq: Ds ds meus respice in me. & reliqua

Expanded text:
istum Dominum, qui nobis ignorantiae tenebris, et peccatorum caeistum Dominum, qui nobis ignorantiae tenebris, et peccatorum caecitate submersis, coelestis doctrinae suae lumen infudit; et quos non habebamus, oculos cordis inseruit, et velut radios quosdam apostolos suos misit, qui nos de nocte teterrima delinquentiae liberarent, et paulatim, resolutis in nobis tenebris peccatorum, matutina nos susceptione consuescerent; ut perfecti facilius possimus tolerare solis ardorem, hoc est primum nos praeceptis simplicioribus erudirent, quo capaciores efficerent coelestium secretorum. Hujus itaque solis justitiae matutino, peccatorum caligo tota perimitur, sicut ipse propheta ait ex persona Domini: In matutinis interficiebam omnes peccatores terrae . Hoc est: oriente in nobis sole justitiae, qui habitaculum Domini sumus, omnis cogitagestus est ex persona Domini Salvatoris, quippe cum plura de eo in Novo sint posita Testamento. Dicit itaque: Deus, Deus meus, respice in me: et reliqua.
Abbreviated transcription (Latin):
contineat ut cognita ei origine intellegentĩa
ipsius facilius consequamur: & manifeftato ca¬
pite possint rectius membra distribui. Inscri¬
bitꝰ enĩ itainfinẽ ꝓsusceptione matutina.
psalm ipsidauid. Nisi fallor susceptio matu¬
tina. solis ostu semꝑ ante uenit & prius quã
orbem radiooꝵ clarus splendor inluminet.
matutinũ noctiũ tenebris terminũ ponit. A¬
cre solicta sensi. caliginũ cecitate reb: cunctis
facies quȩdã aclum̃ in fundit. Etcũ ueluti
subuna materiae tenebrarũ mundus in con¬
fusione i acuerit. In t̃ueniente matutino
diuersa specierũ uari &ate distingutt. Hocẽ
cũ omnia ceca fuerint. oculi omniũ reparant᷑
N ox enĩ qđ ammodo aufert oculos mundo auro¬
ra restituit: atq ita Ante matutina sus¬
ceptione ꝑfruimur ut gloriosius post modũ solis splen¬
dore potiamur Sed qm̃ sicut dicit apłs. Lex spiri¬
talis est &spiritalib spiritalia comparanda sunt
solẽ hic iustitia arbitror designari. hocẽ xp̃m

Expanded text:
contineat, ut, cognita ejus origine, intelligentiam ipsius facilius consequamur, et manifestato capite, possint rectius membra distribui. Inscribitur enim ita: In finem pro susceptione matutina psalmus ipsi David. Nisi fallor, susceptio matutina solis ortum semper antevertit, et priusquam orbem radiorum clarus splendor illuminet, matutinum noctium tenebris terminum ponit; ac resoluta sensim caliginum caecitate, rebus cunctis facies quaedam ac lumen infunditur; et cum veluti sub una materie tenebrarum mundus in confusione jacuerit, interveniente matutino, diversa specierum varietate distinguitur; hoc est, cum omnia caeca fuerint, oculi omnium reparantur. Nox enim quodammodo aufert oculos mundo, aurora restituit; atque ita ante matutina susceptione perfruimur, ut gloriosius postmodum solis splendore potiamur. Sed quoniam, sicut dicit Apostolus: Lex spiritualis est, et spiritualibus spiritualia comparanda sunt , solem hic justitiae arbitror designari; hoc est Chr