comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mabilis inter amicos. ĩexepugnabilis
ab aduersariis. Desiderabilis etͤ ab ini¬
micis. Hec serena est domi. uictrix ĩ p̃lio.
licet neq bellis uelit ẽẽ implicata. nisi
cũ ꝑnecessaria ⁊ iustissima exig̾it causa
Sed sũt nõnulli qui successu terrene feli¬
citatis et tumore suꝑbie in tantũ existũt
elati. ut pacẽ ab hostib oblatã spernere
et iniusta bella suscipere nõ ꝑtimescant.
et qd̾ est grauius duobus forte bellis ĩpli¬
citi tanꝙͣ spratanorũ furore tertiũ non re¬
cusent. Sed sepe tales uirga diuine ulcio¬
nis iuste intereunt. qm̃ pacis donũ sibi oblatũ
suscipere nolũt. Quomodo amasie regi
iuda contigisse legimꝰ. qui misit nũcios
ad ioas filiũ ioath. filii hieu regis isrł di¬
cens. Ueni et uideamus nos. remisitq io¬
as rex isrł ad amasiã regẽ iuda dicẽs Car¬
duus libani misit ad cedrũ que est ĩ liba¬
no dicens. Da filiã tuã filio meo uxorẽ

Expanded text:
mabilis inter amicos, inexpugnabilis mabilis inter amicos, inexpugnabilis ab adversariis, desiderabilis etiam ab inimicis. Haec serena est domi, victrix in praelio; licet neque bellis velit esse implicata, nisi cum pernecessaria et justissima exegerit causa. Sed sunt nonnulli qui successu terrenae felicitatis et tumore superbiae in tantum existunt elati, ut pacem ab hostibus oblatam spernere, et injusta bella suscipere non pertimescant; et, quod est gravius, duobus forte bellis impliciti, tanquam Spartanorum furore, tertium non recusent. Sed saepe tales virga divinae ultionis juste intereunt, quoniam pacis donum sibi oblatum suscipere nolunt. Quomodo Amasiae regi Judae contigisse legimus, qui misit nuntios ad Joas filium Joachaz filii Jehu regis Israel dicens: Veni et videamus nos . Remisitque Joas rex Israel ad Amasiam regem Judae dicens: Carduus Libani misit ad cedrum quae est in Libano dicens da filiam tuam filio meo uxorem
Abbreviated transcription (Latin):
exemplo paciẽcie atq demẽcie pũ ⁊ mag¬
nanimũ rectorẽ uincere oportet. testante
psalmista qui ait. Cũ his qui oderũt patẽ
erã pacificus. Prudens itaq dñator ꝑ pacis
cõnexionẽ studet sꝑ amplificare ordinare
atq gubernare ĩperiũ cũ pax sit oĩm rerũ
tranquillitas ordĩs. et cõnexio et in cremẽ¬
tũ regie p̃t̃atis. Ut enĩ discordia maxĩe ues
labunt᷑. ita cõcordia pacis. etꝭ minime res¬
crescũt. Unde puplio scipione ĩt̾rogante
qua ope res numancia. aut prius ĩuicta
durasset. aut post fuisset euersa. tyrseus
quidã numantinus respondit. Concor¬
dia ĩuicta. discordia exicio fuit. Siquidẽ
numancia ciuitas. ꝑ annos .xiiii. solis
ii milibus suorũ xl milia romanorũ
non solũ sustinuit sed eciã uicit. Concor¬
dia dissensiones reprimit. aspera ad le¬
nitatem. aduersa ĩ ꝓsperitatẽ. inimi̾cias
ad amiciciarũ trãquillitatẽ reducit ꝙ A¬

Expanded text:
exemplo patientiae atque clementiae pium et magexemplo patientiae atque clementiae pium et magnanimum rectorem vincere oportet, testante Psalmista, qui ait: Cum his qui oderunt pacem eram pacificus . Prudens igitur dominator per pacis connexionem studet semper amplificare, ordinare atque gubernare imperium; cum pax sit omnium rerum tranquillitas ordinis et connexio et incrementum regiae potestatis. Ut enim discordia maximae res labuntur, ita concordia pacis etiam minima crescunt. Unde Publio Scipione interrogante, qua ope res publica Numantiae prius invicta durasset, aut post fuisset eversa, Tyrseus quidam Numantinus respondit: Concordia, invicta; discordia, exitio fuit. Siquidem Numantia civitas per annos XIV, solis IV millibus suorum, XL millia Romanorum non solum sustinuit, sed etiam vicit. Concordia dissensiones reprimit, aspera ad lenitatem, adversa in prosperitatem, inimicitias ad amicitiarum tranquillitatem reducit; a
Abbreviated transcription (Latin):
libet aduersa uel euadere. uel triũphalit᷑
uincere desiderat armamentis spũalibus
munitus. atq ornatus fiat. iuxta apłm.
indutus lorica iusticie. galea spei. necnon cli¬
peo fid̾i protectus. ac diuini sermonis gladio
coruscus eminet. His enĩ ⁊ talib armis scõs
atq clarissimos terrarũ reges fuisse muni¬
tos. et suꝑasse aduersarios et ampla trophe-¬
a de hostib retulisse atq inclita regna diu⁊
feliciter gubernasse. Nultis scripturarũ in¬
locis sepissime legimꝰ quom scũs dauid ut a¬
lios causa breuitatis omittã armis spũalibͦ
preditus. qͥa deũ uerũ toto corde timebat ⁊
amabat. multa euaserat ꝑicula atq dñi
i bonus est pͥnceps multis uirtutũ
p̃coniis adornatur. maxue uero
clementia mansuetudine. animi tr̃aquilli¬
tate. nũꝙͣ recipiens tẽpestatẽ. sed pacis con¬
cordiã quantũ fieri p̃t sꝑ amplexans. non
solũ erga suos. sed eciã circa ĩimicos. quos

Expanded text:
libet adversa vel evadere vel triumphaliter libet adversa vel evadere vel triumphaliter vincere desiderat, armamentis spiritualibus munitus atque ordinatus fiat, juxta Apostolum indutus lorica justitiae, galea spei, nec non clypeo fidei protectus, ac divini sermonis gladio coruscus emineat. His enim et talibus armis sanctos atque clarissimos terrarum reges fuisse munitos, et superasse adversarios, et ampla tropaea de hostibus retulisse, atque inclyta regna diu et feliciter gubernasse, multis Scripturarum locis saepissime legimus. Quomodo sanctus David, ut alios causa brevitatis omittam, armis spiritualibus praeditus, quia Deum verum toto corde timebat et amabat, mui bonus est princeps, multis virtutum praeconiis adornatur, maxime vero clementia, mansuetudine, animae tranquillitate, nunquam recipiens tempestatem, sed pacis concordiam quam fieri potest semper amplexans, non solum erga suos, sed etiam circa inimicos; quos
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ ergo dñi ne reprobes. qͥa ip̃e uulnerat ⁊
medetur.pertutiet. et manus eiꝰ sanabũt
Nam fomẽtis lenib quibz nos deus sepe cõ
solat᷑. sepe eciã mordacissimũ medicamẽtũ
tribulacionis adiũgit. et quasi clemẽtissi¬
mꝰ medicus incidere cupiẽs putridas car¬
nes et cariosa uulnera adurere cauterio
nõ parcit ut parcat. nec miseret᷑ ut magis
misereat᷑. Interdũ uero plus nobis utilia
sũt bella et quelibet aduersa. ꝙͣ pax ⁊ ociũ.
quia pax delicatos. et remissos facit ac timi¬
dos. Porro bellũ et mentẽ acuit. et p̃sencia
quasi tnseuncia contẽpnere ꝑsuadet. ac sepe
suꝑna disponẽte gracia dulcissimos fruct
maioris pacis et cõcordie ꝓgenerat. Unde
⁊ constantinꝰ imꝑator suauiores inqͥt sunt
amicicie post inimiciciarũ causas ad cõcor¬
diam restitute. Quisqͥs uero bonꝰ et iustus
rector spũales ⁊ carnales hostes. nec nõ que¬

Expanded text:
nem ergo Domini ne reprobes, quia ipse vulnerat et nem ergo Domini ne reprobes, quia ipse vulnerat et medetur, percutit et manus ejus sanabunt . Nam fomentis lenibus, quibus nos Deus consolatur saepe, saepe etiam mordacissimum medicamentum tribulationis adjungit, et quasi clementissimus medicus incidere cupiens putridas carnes et cariosa vulnera adurere, cauterio non parcit; non miseretur, ut magis misereatur. Interdum vero plus nobis utilia sunt bella et quaelibet adversa quam pax et otium, quia pax delicatos et remissos facit ac timidos; porro bellum et mentem acuit, et praesentia quasi transeuntia contemnere persuadet. Ac saepe superna disponente gratia dulcissimos fructus majoris pacis et concordiae progenerat. Unde et Constantinus imperator, Suaviores, inquit, sunt amicitiae post inimicitiarum causas ad concordiam restitutae. Quisquis vero bonus et justus rector spirituales et carnales hostes nec non quae
Abbreviated transcription (Latin):
qui in ꝓsperis successionib de dñi sui clemẽ¬
cia grates agebat. Parũ est enĩ qñ in dei bñ¬
fitiis que nobis accedũt gratulam᷑. Nam ⁊
hoc gentilis facit ⁊ iudeus et publicanꝰ et eth¬
nicus. xp̃ianorũ ꝓpria uirtus est eciã ĩ his
que aduersa putant᷑. referre gracias creato¬
ri ut ĩ dei p̃coniũ mens leta ꝓrũpat. Dica¬
musq nudus exiui de utero mr̃is mee. nu¬
dus et redeam. sicut placuit dño ita fc̃m
est. sit nomẽ dñi bñdictũ. Quociẽs eñĩ a¬
liqua tribulacio ĩ mũdo euenerit. qui
boni sũt. uelut uasa sãcta gr̃as agũt deo
qui eos castigare dignct᷑. Illi uero qui sunt
suꝑbi uel luxuriosi. uel cupidi. blasphemãt
contra dñin et murmurãt dicẽtes. O deus
quid tantũ mali fecimꝰ. ut talia paciamurᷤ
At uero de bonis tribulatis ita ĩ iob legit᷑.
Beatus homo qui corripit᷑ a dño. Increpacio¬

Expanded text:
qui in prosperis successibus de Domini sui clemenqui in prosperis successibus de Domini sui clementia grates agebat. Parum est enim quando in Dei beneficiis, quae nobis accidunt, gratulamur. Nam et hoc gentilis facit et Judaeus et publicanus et ethnicus. Christianorum propria virtus est, etiam in iis quae adversa putantur, referre gratias Creatori, ut in Dei praeconium mens laeta prorumpat, dicamusque: Nudus exivi de utero matris meae, nudus et redeam. Sicut placuit Domino, ita factum est; sit nomen Domini benedictum . Quoties enim aliqua tribulatio in mundo evenerit, qui boni sunt, velut vasa sancta, gratias agunt Deo qui eos castigare dignatur; illi vero qui sunt superbi, vel luxuriosi, vel cupidi, blasphemant contra Deum et murmurant dicentes: O Deus, quod tantum mali fecimus ut talia patiamur? At vero de bonis tribulatis ita in Job legitur: Beatus homo qui corripitur a Domino! Increpatio
Abbreviated transcription (Latin):
cipit. Porro qͥntũ qd est nouissimũ. tẽpus
est colluctacionis et contradictionis ac ple¬
syloa sũma corruit. ac nullus ad ipsã rẽ
publicã stabiliendã qͥcquã boni facere uult.
Unde colligendũ est ꝙͣ mobilis et ꝙͣ uaria¬
bilis sit terreni regni gła. q̃ nũꝙͣi in eodem
statu ꝑseuerat. sed sicut luna ꝑ momenta
crescit ĩ ꝓsperis. ita ⁊ decrescit ĩ aduersit
At uero gloria sine mobilitate nequaꝙͣ intͤ¬
restri. sed ĩ celesti ĩuenit᷑. In momẽtanea
enĩ huiꝰ seculi pt̃ate ⁊ cõfusa rerũ tnͣsibiliũ
incõstancia quomͦ sepe ex ꝓcellis adu̾fitatũ
serenitas reddit᷑. ita rursũ in ꝓcellas serena
mutant᷑. Itaq si aliqua cõtigerĩt aduersa qͥ
puidus est reipublice gubernator nec statim
talib tempestatũ turbinib infringat᷑. sed
econtra ualida mentis fortitudine ĩ dño con¬
fortet᷑ atq oĩpotẽti grãs in aduersis referat.

Expanded text:
cipit. Porro quintum, quod est novissimum, tempus cipit. Porro quintum, quod est novissimum, tempus est colluctationis et contradictionis, Siloa summa corruit, ac nullus ad ipsam rem publicam stabiliendam quidquam boni facere vult. Unde colligendum est quam mobilis et quam variabilis sit terreni regni gloria, quae nunquam in eodem statu perseverat, sed sicut luna ut per momenta crescit in prosperis, ita et decrescit in adversis. At vero gloria sine mobilitate nequaquam in terrestri, sed in coelesti regno invenitur. In momentanea enim hujus saeculi potestate, et confusa rerum transibilium inconstantia, quomodo saepe ex procellis adversitatum serenitas redditur, ita in procellas serena mutantur. Itaque si aliqua contigerint adversa, qui providus est rei publicae gubernator, non statim talibus tempestatum turbinibus infringatur, sed e contra valida mentis fortitudine in Domino confortetur, atque Omnipotenti gratias in adversis referat,
Abbreviated transcription (Latin):
t uero si bene rogãtib et p̃cepta dei
custodientib aliqua ĩ hoc mũdo ad¬
uersa cõntigerĩt. nec mox debẽt cõtristati
ab eo refugere atq de eius auxilio desꝑare.
sed fiducialit᷑ agere. ac de dei bonitate ple-¬
niter confidere. Siquidẽ hec trãsitoria ui¬
ta est iusto tẽptacio tota in qua plus intͤ¬
dũ nocẽt ꝓspera qͣi aduersa. quia dei elcõs
ꝓspera deiciũt. aduersa uero erudiũt. Ut
enĩ sapientes ꝑhibẽt. qͥnq tẽporũ uarietati¬
bus regnũ terrenũ cõsistit. Nam primũ tẽ¬
pus laboris est. qͣndo ꝑ fragores hostiũ ⁊ bel¬
la contẽdit᷑.⁊ Scd̃m uero. qndo ip̃m regnum
sius ĩcrementis et luna usq ad plenitudiẽ
tendit . Tertiũ tempus est ip̃ius plenitudĩs.
qñ undiq ab oĩbus nõ offendit᷑. sed ĩ pleni¬
tudinẽ głe sue tanꝙͣ pleni lumi claritas no¬
bilitat᷑. Quartũ tempus est. in quo ip̃ius
regni sublumitas instar lune decrescere in¬

Expanded text:
t vero si bene regentibus et praecepta Dei custodientibus aliqua in hoc mundo adversa contigerint, nec mox debent contristati ab eo refugere atque de ejus auxilio desperare, sed fiducialiter agere, ac de Dei bonitate pleniter confidere. Siquidem haec transitoria vita est justo tentatio tota, in qua plus interdum nocent prospera quam adversa; quia Dei electos prospera dejiciunt, adversa vero erudiunt. Ut enim sapientes perhibent, quinque temporum varietatibus regnum terrenum consistit. Nam primum tempus laboris est, quando per fragores hostium et bella contenditur. Secundum vero quando ipsum regnum suis incrementis ut luna usque ad plenitudinem tendit. Tertium tempus est ipsius plenitudinis, quando undique ab omnibus non offenditur, sed in plenitudine gloriae suae tanquam plenilunii claritas nobilitatur. Quartum tempus est in quo ipsius regni sublimitas instar lunae decrescere in
Abbreviated transcription (Latin):
cõuersando cõtẽpnũt. Cui enĩ pñt ẽẽ boni
qui sibi sũt mali : sed sicut õĩpotẽtis dei sa¬
luberrima deuulganda sũt cõsilia at p̃ce¬
pta. ita nõnũꝙͣ prudenciũ rectorũ ab hostib̾
sũt occultanda cõsilia. Siquidẽ in republica
nulla sũt meliora cõsilia. ꝙͣ illa que ignora¬
uerit aduersarius. etenĩ securũ iter agit᷑.
qd̾ agendũ hostes nĩme suspicant᷑. Duo ue¬
ro maxĩe contraria sũt consilio. festinacio
et un. Nam ira obcecat animũ. ne utile

Expanded text:
vivendo contemnunt. Qui enim possunt esse boni, vivendo contemnunt. Qui enim possunt esse boni, qui sibi sunt mali? Sed sicut omnipotentis Dei saluberrima divulganda sunt consilia atque praecepta, ita nonnunquam prudentium rectorum hostibus sunt occultanda consilia. Siquidem in re publica nulla sunt meliora consilia, quam alia quae ignoraverit adversarius. Etenim securum iter agitur, quod agendum hostes minime suspicantur. Duo vero maxime contraria sunt consilio, festinatio et ira. Nam ira obcaecat animum ne utile
Abbreviated transcription (Latin):
gitacioneꝰ ubi nõ est consiliũ. Ubi uero
plurimi sũt cõsiliarii confirmant᷑. et e̾it
salus ubi multa cõsilia sũt. Nã prudens.
prudentes ĩ cõsiliũ uocat. et sine eoꝵ consi¬
lio nichil facit. Stultus uero ĩ semetipso
cogitat. et qd̾ sine cõsilio aliorũ cito uult
facit. Porro tertia norma ĩ consiliis est ob¬
tinenda. ne bonus rector dolosos ⁊ ꝑniciosos
habeat cõsiliarios. Quis enĩ debet ĩ consi¬
liis malignantiũ cõfidere: Nam sicut ual¬
lis ꝑ campos ⁊ laquei ĩ plateis. et pedice
ubi nõ putant᷑. pedes aliorũ retinẽt. ita ĩpi¬
orũ consilia felle nequicie ꝑmixta iustis
⁊ scĩs in itinerib male ĩpediũt. Sicut enĩ
mali deorsũ ruinosa calamitate p̃cipitãt.
Cales ergo repudiandi sũt cõsiliarii. atq
oĩmodis detestandi. quia nũꝙͣ circa pͥncipẽ
terrenũ deuoti erũt. quia dei p̃cepta male

Expanded text:
gitationes ubi non est consilium: ubi vero gitationes ubi non est consilium: ubi vero plurimi sunt consiliarii, confirmantur , et erit salus ubi multa consilia sunt . Nam prudens prudentes in consilium vocat, et sine eorum consilio nihil facit. Stultus vero in semetipso cogitat, et quod sine consilio aliorum cito vult facit. Porro tertia norma in consiliis est obtinenda, ne bonus rector dolosos et perniciosos habeat. Quis enim debet in consiliis malignantium confidere? Nam sicut vallis per campos, et laquei in plateis, et pedicae ubi non putantur, pedes aliorum retinent, ita impiorum consilia felle nequitiae permixta justos et sanctos in itineribus male impediunt. Sicut enim mali ruinosa calamitate praecipitant. Tales ergo repudiandi sunt consiliarii atque omnimodis detestandi; quia nunquam erga principem terrenum devoti erunt, qui Dei praecepta male
Abbreviated transcription (Latin):
N humanis rebus nulla quidẽ ars ut di¬
cũt difficilior est ꝙͣ inter turbulẽtissimas
et ꝓude rempublicã gubernare. S hec
ars tũc ad finẽ ꝑfectionis ꝑuenit. cũ ipsa
respublica prudẽtes ⁊ optimos cõsiliarios
habet. Trina autẽ regula ĩ cõsiliis est obser¬
uanda. Prima quidẽ ut diuina cõsilia p̃po¬
nant̾ hũanis. cũ obedire magis oporteat
deo ꝙͣ hõibus. Si quis ergo nauim reipub¬
lice tanꝙͣ bonus gubernator regere felicit᷑
disponit ⁊ exoptat. optima dñi consilia q̃
in sacris eloquiis sũt ꝓpalata nõ negligent᷑
custodiat. Scd̾a uero cõsiliorũ est regula. qͣ¬
tenus ꝓuidus rector nõ tã in suo ꝙͣ ĩ suorũ
prudentissimorũ innitat᷑ cõsilio. Unde illa
antonini ĩperatoris p̃cipua sꝑ ĩconsiliies
fuit sentẽcia. Equius est ut ego tot talium
amicorũ consiliũ sequar. ꝙͣ ut tot tales cũ¬
ci meã unius uolũtatẽ sequãt᷑. Sałone ꝙͦ¬
hocip̃m attestante qui ait. Dissipant̾ co¬

Expanded text:
In humanis rebus nulla quidem ars, ut dicunt, difficilior est quam inter turbulentissimas et provide rem publicam gubernare. Sed haec ars tunc ad finem perfectionis pervenit, cum ipsa res publica prudentes et optimos consiliarios habet. Trina autem regula in consiliis est observanda; prima quidem ut divina praeponantur humanis, cum obedire oporteat Deo magis quam hominibus . Si quis ergo navim rei publicae tanquam bonus gubernator regere feliciter disponit et exoptat, optima Domini consilia, quae in sacris eloquiis sunt propalata, non negligenter custodiat. Secunda vero consiliorum est regula, quatenus providus rector non tam in suo quam in suorum prudentissimorum innitatur consilio. Unde illa Antonini imperatoris praecipua semper in consiliis fuit sententiamicorum consilium sequar, quam ut tot tales amici meam unius voluntatem sequantur, sane hoc ipsum attestante, qui ait: Dissipantur co
Abbreviated transcription (Latin):
ed cũ boni rectores fastũ suꝑbe tyrã¬
nidis in aduersariis debellare stude¬
ant. non in se nec ĩsuorũ fortitudĩe. s in al¬
tissimi uirtute ⁊ gracia totã confidenciã stabi¬
liri debẽt quici ip̃e est solus ⁊ potẽs ꝓtec¬

Expanded text:
ed dum boni rectores fastum superbiae tyrannidis in adversariis debellare student, non in se nec in suorum fortitudine, sed in Altissimi virtute et gratia totam confidentiam stabilire debent, qui
Abbreviated transcription (Latin):
suꝑbiã oĩs głe. et ad ignominiã deducet oẽs in¬
ditos terre. Non ergo fortis gloriet᷑ in fortitu¬
dine sua. nec diues ĩ diuiciis sius. Nam si eructi
pariuisq uermiculus forcior hoĩe est. ut quid
se iactat terra ⁊ cinis. et elata suꝑbiã ꝑ cũ ex
humo sit humana contẽpnit : Itaq qui gloriat᷑.
in dño gloriet᷑. qui arcũ potenciũ ĩfirmat. et ĩ¬
data est in celo ⁊ ĩ terra. et oĩa subiecta sũt sub
pedibus eius. in quo si quis fiducialit᷑ ancho¬
ram spei fixerit. miscdia circũdabit᷑. sicut scri¬
ptũ est. Qui sperat ĩ dño subleuabit̾. Et rur
sum. Expectatio iustorũ leticia. Psalmista at¬
testante qui ait. Sperantẽ autẽ in dño miscdia
circũdabit. Et iterũ. Ptũs uir cuiꝰ est nomẽ
dñi spes eius. Quis enĩ sperauit ĩ dño. ⁊ cõfu¬
sus est : Quis ꝑmãsit ĩ mandatis eiꝰ ⁊ delictꝰ¬

Expanded text:
superbiam omnis gloriae, et ad ignominiam deduceret omnes insuperbiam omnis gloriae, et ad ignominiam deduceret omnes inclytos terrae . Non ergo glorietur fortis in fortitudine sua, nec dives in divitiis suis. Nam si eruca parvusque vermiculus fortior homine est, utquid se jactat terra et cinis, et elata per superbiam, cum ex humo sit, humana contemnit? Itaque qui gloriatur, in Domino glorietur , qui arcum potentium infirmat, et indata est in coelo et in terra, et omnia subjecta sunt sub pedibus ejus. In quo si quis fiducialiter anchoram spei fixerit, misericordia circumdabitur, sicut scriptum est, Qui sperat in Domino, sublevabitur . Exspectatio justorum laetitia, Psalmista attestante, qui ait: Sperantes autem in Domino misericordia circumdabit . Et iterum: Beatus vir, cujus est nomen Domini spes ejus . Quis enim speravit in Domino, et confusus est? Quis
Abbreviated transcription (Latin):
dat. Xerses rex ꝑsarũ bellũ aduersus greciã
a patre susceptũ ꝑ quinquẽniũ instruxit ⁊
Qui uidelicet xerses septĩgenta milia arma¬
torũ de regno. et trecenta de auxiliis. rostra
tas eciã naues mille ducẽtes. onerarias autẽ
tria milia nũo habuisse narrat᷑. ut merito
ĩopinato exertitu ĩmenseq classi uix ad po¬
tũ flumina. uix terras ad ingressũ. uix ma¬
ria ad cursũ suffecisse memoratũ sit.s leonida
rex spartanorũ cũ quatuor milib hoim cõtͣ
mille milia armatorũ eiusdem xersis ĩ bellũ
ꝓcessit. ac deletis ꝑsarũ copiis. uictor et bello
clarissimꝰ cũ sius paucis pro amore liberande pa¬
trie occubuit. Xerses uero bello ĩ grecia ĩfelicit᷑
gesto. cõtemptibilis suis factus in regia circũ¬
uentus occidit᷑. Nam secularis głe et ĩcuruabił
supbie pedissequa ignominia: Hinc per ꝓphetã
dicit᷑. Dñs exertituũ cogitauit hoc ut detrh̾et

Expanded text:
dat, Xerxes rex Persarum bellum adversus Graeciam dat, Xerxes rex Persarum bellum adversus Graeciam a patre susceptum per quinquennium instruxit; qui videlicet Xerxes DCC millia armatorum de regno, et CCC millia de auxiliis, tas etiam naves mille ducentas, onerarias autem tria millia numero habuisse narratur; ut merito inopinato exercitui immensaeque classi vix ad potum flumina, vix terras ad ingressum, vix maria ad cursum srex Spartanorum cum quatuor millibus hominum contra mille millia armatorum ejusdem Xerxis in bellum processit, ac, deletis Persarum copiis, victor et bello clarissimus cum suis paucis pro amore liberandae patriae occubuit. Xerxes vero, bello in Graecia infeliciter gesto, contemptibilis suis factus, in regia circumventus occiditur. Nam saecularis gloriae et incurvabilis superbiae pedisequa est ignominia. Hinc per Salomonem dicitur: Dominus exercituum hoc cogitavit ut detraheret
Abbreviated transcription (Latin):
fidere ĩ hoĩe aut p̃sumere de potẽtia. quod
nemo ei possit resistere. Presumebat et
silurus pistis.ꝙ hamũ nemo sibi iaceret.
nemo tenderet recia. et si incidisset. uniu̾sa
disrũperet. et tñ fuscinã nõ euasit. Qd̾ si
quis singulari fortitudine excellẽs ob hoc
singulos nõ timeat. idem multos necesse ẽ
ut caueat. Nam qui uno ab uinci non p̃t.
interdũ a multis uincit᷑. Elefcs grandis
gis fortis ẽ. ⁊ occidit᷑. Prudẽtis ãt rectoris
est eciã metuere uel p̃cauere ĩferiores. cũ
sepe ab ĩferiorib suꝑiores atq forciores su¬
perent᷑. Quam ĩmanis ẽ corcodrillus et
dentib atq unguib ĩtolerabilis. qui tamẽ
ab enidro bestiola uentre perimit᷑. Mono¬
ceron elefantẽ cornu ꝑforat. formidabilis
elefantus murẽ timet. Leo rex ferarũ. ex¬
iguo scoͬpionis aculeo occidit᷑. Nemo itaq
in suis uirib temere p̃sumat. Sed neq ĩ
suorũ fortitudine ac numerositate confi¬

Expanded text:
fidere in homine, aut praesumere quod nullus ei possit resistere. Praesumebat et silurus piscis quod hamum sibi nemo jaceret, nemo tenderet retia; et si incidisset, omnia disrumperet, et tamen fuscinam non evasit. Quod si quis singulari fortitudine excellens ob hoc singulos non timeat, idem multos necesse est ut caveat. Nam qui ab uno vinci non potest, interdum a multis vincitur. Elephas grandis gris fortis est, et occiditur. Prudentis autem rectoris est etiam metuere vel praecavere inferiores, cum saepe ab inferioribus superiores superentur. Quam immanis est crocodilus et dentibus atque unguibus intolerabilis! qui tamen ab enideo bestiola ventre perimitur. Monoceron elephantem cornu perforat. Formidabilis elephantus murem timet. Leo rex ferarum exiguo scorpionis aculeo occiditur. Nemo itaque in suis viribus temere praesumat. Sed ne quis in suorum fortitudine ac numerositate confi
Abbreviated transcription (Latin):
quã mille hostes occidere. In corrigendis ita¬
q criminib miscenda est lenitas cũ seueri¬
tate. faciendũ utraq tẽperamentũ. ut neq
multa asperi tate exulcerent᷑ subditi
neq/ nuia benignitate soluant᷑. Nec ulla¬
culpa correctionis. seu uindicte habeat. nisi¬

Expanded text:
quam mille hostes occidere. In corrigendis itaquam mille hostes occidere. In corrigendis itaque criminibus miscenda est lenitas cum severitate; faciendum ex utraque temperamentum, ut neque multa asperitate exulcerentur subditi, neque nimia benignitate solvantur. Nec ulla correctionis seu vindict
Abbreviated transcription (Latin):
Non p̃cedente iudicio. sed tanqͣi in messibus
oẽs simul incisi sũt. Quã obrem ut p̃diximꝰ
btũs ambrosius p̃fatũ imꝑatorẽ scõ zelo
suctensus grauiter redarguit. ac furorem
pͥncipis irracionabilẽ ⁊ scelus nefandũ se¬
uera ĩuectione detestatus fuit. Unde bonꝰ
⁊ prudẽs reipublice gubernator aptũ ẽ ut
illud sꝑ p̃caueat. nedũ suã suorũre ĩuiriã
ulcisci supra modũ disponit. irraciobilis
recitũ furoris incidat. sed. ꝓpriã irã refrenare
nõ negligat. et ĩiusti furoris stimulos affectu
pietatis remoueat. neforte si plus iusto dese¬
uiat in subiectos. ĩcurrat rabiem leonine
ferocitatis. Unde scriptũ est. Noli ẽẽ sicut leo
ĩ domo tua subuertẽs domesticos tuos. et oppri¬
mens subiectos tibi. Nam sicut debellare su¬
perbos. ita et parcere subiectis iustũ et mise¬
ricordẽ dñatorẽ oportet. Unde ⁊ antoninus
ĩperator dicebat. malle se unũ ciuẽ seruare

Expanded text:
non praecedentnon praecedentncisi sunt. Quam ob rem, ut diximus, beatus Ambrosius praefatum imperatorem sancto zelo succensus graviter redarguit, ac furorem principis irrationabilem et scelus nefandum severa invectione detestatus fuit. Unde bonus et prudens rei publicae gubernator aptum est ut illud praecaveat, ne dum suam suorumve injuriam ulcisci supra modum disponit, irrationabilis reatum furoris incidat; sed propriam iram refrenare non negligat, et justi furoris stimulos affectu pietatis removeat, ne forte si plus justo desaeviat in subjectos, incurrat rabiem leoninae ferocitatis. Unde scriptum est: Noli esse sicut leo in domo tua, subvertens domesticos tuos, et opprimens subjectos tibi . Nam sicut debellare superbos, ita et parcere subjectis, justum et misericordem dominum oportet. Unde et Antoninus imperator dicebat malle se unum civem servare,
Abbreviated transcription (Latin):
on est facile hõibz uniuersas uitare
hostis ĩ sidias. Nam dũ quispiã libi¬
dinis effugerit passionẽ incurrit auariciã.
qua declinata. ĩuidie fouea p̃parat᷑. Hanc
si tnͣscenderit. uiciũ furoris incurrit. et ali¬
os plurimos ponit laqueos inimicus. quo
capere possit incantos. et corꝑis quidẽ passi¬
ones habet facile mĩstrãtes. ut aĩam possit
octidere. Sed mens diuino solacio uigilans.
machinacionũ eius dest ruit argumenta
Hũcina nãq natura participatus theodo¬
sius p̃fatus ĩperator habuit passionũ quoq
coĩonẽ. Iustoq furoris ĩmensam ꝑmiscens.
crudelitatẽ. ĩiustã oꝑatus ẽ passionẽ Quã
rem narrare necessarĩuest. pro utilitate gẽ¬
ciũ. Tesalonica ciuitas est grandis ⁊ ppłosa
in qua dũ fusset orta sedicio. quidã iudicũ la¬
pidati sũt atq tracti. Hinc indignatus the
et una cũ notentib ĩnocentes interuni. sep¬
tem milia eteñ hoĩm sicut ferũt occisi sũt

Expanded text:
on est facile hominibus universas vitare hostis insidias. Nam dum quispiam libidinis effugerit passionem, incurrit in avaritiam; qua declinata, invidiae fovea praeparatur; hanc si transcenderit, vitium furoris incurrit, et alios plurimos laqueos ponit inimicus, quo capere possit incautos. Et corpus quidem passiones habet facile ministrantes, ut animam possit occidere; sed mens divino solatio vigilans machinationum ejus destruit argumenta. Humanam naturam participatus Theodosius praefatus imperator habuit passionum quoque communionem, justoque furori immensam permiscens crudelitatem, injustam operatus est passionem. Quam rem narrare necessarium est propter utilitatem legentium: Thessalonica civitas est grandis et populosa, in qua dum fuisset orta seditio, quidam judicum lapidati sunt atque tracti. Hinc indignatus Theoet una cum nocentibus innocentes interimi. Septem millia etenim hominum, sicut fertur, occisi sunt,
Abbreviated transcription (Latin):
furore iracũdie que tanqͣi fel est a maritudinis
esse ꝑturbatũ. si iustũ uult ꝓferre iudicium
Cũ nimis irascenciũ ceca sũt iudicia. nõ enĩ
p̃t serenũ lumen iusticie ac ueritatis cerne̾
qui caligine obnubilat᷑ iracũdie. Opponat᷑
itaq fortis paciẽcie clipeus cõtra irraciona¬
bilis ĩpetũ furoris. Nam sicut scriptũ ẽ Me¬
lior est paciens uiro forti. et qui dñat᷑ aĩo
suo expugnatore urbiũ. Forcior est eñi qui

Expanded text:
urore iracundiae, tanquam felle amaritudinis, esse perturbatum, si justum vult proferre judicium, cum nimis irascentium caeca sint judicia. Non enim potest serenum lumen justitiae ac veritatis cernere, qui caligine obnubilatur iracundiae. Opponatur itaque fortis patientiae clypeus, contra irrationabilis impetum furoris. Nam, sicut scriptum est, Melior est patiens viro forti, et qui dominatur animo suo expugnatore urbium . Fortior
Abbreviated transcription (Latin):
ris ĩpetũ nõ refrenãs ĩmani seuicia sacer¬
dotes diũ trucidauit. Salomon quoq ꝙͣ¬
ius splendore sapiẽcie fuerat illuminatus
tñ furoris passione repletus. suũ frẽm intͣ¬
fici p̃cepit. pietatẽ tyrãnidi postponenes.
Quid referã de reprobis iudeis: qui dum
zelũ sed nõ scd̾m sciẽtiã habuerũt in
filiũ dei ⁊ scos eius discipulos homicide ex¬
titerũt. Ac paciens et uirtute mãsuetudi¬
nis scũs daiid p̃ditus. ec ĩimicis sius sepe
pietatis affectu pepcit. Nonnũꝙͣ uero dei ze¬
lo stimulatus inimicos dñi usq ad mortił.
exiciũ ꝓtriuit. Decet dilectũ deo pͥncipem
contra hostes ⁊ blasphemos xp̃iani nõis ful¬
mineũ frequẽter habere zelũ. Namsi na¬
buchodonosor rex alienigena ne blasphema¬
retur deus isrł in tantũ seuit. ut tale detretũ
firmaret dicẽs.Quicũq dixerĩt blasphemi¬
cam in deũ sidrat. misat et abdenago. ip̃i in
ĩteritũ erũt. et domus eorũ ĩ ꝑdicionẽ. qͣnͣ¬

Expanded text:
um non refrenans, immani saevitia sacerdotes Domini trucidavit. Salomon quoque quamvis splendore sapientiae fuerat illuminatus, tamen furoris passione repletus, suum fratrem interfici praecepit, pietatem tyrannidi postponens. Quid referam de reprobis Judaeis? qui dum zelum, sed non secundum scientiam habuerunt, in Filium Dei et sanctos ejus discipulos homicidae exstiterunt. At patientis virtute mansuetudinis sanctus David praeditus, etiam inimicis suis saepe pietatis affectu pepercit; nonnunquam vero Dei zelo stimulatus inimicos Domini usque ad mortis exitium protrivit. Decet enim dilectum Deo principem contra hostes et blasphemos Christiani nominis fulmineum frequenter habere zelum. Nam si Nabuchodonosor rex alienigena, ne blasphemaretur Deus Israel in tantum saeviit, ut tale decretum firmaret dicens: Quicunque dixerit blasphemiam in Deum Sidrac, Misac et Abdenago, ipsi in interitum erunt, et domus eorum in perditionem ; quan
Abbreviated transcription (Latin):
stultorũ adulacione decipi. Nam si nr̃oꝵ uul¬
nera corporũ a medicis sananda uehementer
desideramꝰ et ĩ p̃sentia medicorũ eadẽ osten¬
dere nõ erubescimꝰ. et in dolore medicine spe
salutis oblectam̃. qͣnto magis de uulneribus
et plagis aĩarũ nr̃ar nos maiorẽ hr̃e curã
oportet. quousq spũalis meditus quãius a¬
cerrimã medelam adhibeat. ꝑ quã spes certa
nr̃e sanacionis fiat. Sicut enĩ scalpillus me¬
dici nõ obhoc malus est q resecet uulnera.
et putridas amputet carnes. sic ⁊ correctio
salubris a¬

Expanded text:
stultorum adulatione decipi. Nam si nostrorum vulstultorum adulatione decipi. Nam si nostrorum vulnera corporum a medicis sanari vehementer desideramus, et in praesentia medicorum eadem ostendere non erubescimus, et in dolore medicinae spe salutis oblectamur, quanto magis de vulneribus et plagis animarum nostrarum nos majorem habere curam oportet, quousque spiritualis medicus, quamvis acerrimam medelam adhibeat, per quam spes certa nostrae sanationis fiat? Sicut enim scalpellus medici non ob hoc malus est quod resecet vulnera et putridas amputet carnes, sic et correctio salubris
Abbreviated transcription (Latin):
zdeli feruor. huiꝰ fidei puritas. Porro regulas pi¬
etatis quas a magno sacerdote ꝑcepit eciã re¬
uersus ĩ constãtinopolitana urbe seruauit a
Nam dũ festiuitatis tẽpore ad ecclesiã ꝓcessisẜ
oblatis ĩ altare munerib mox egressus est
Cũq nectareus p̃sul ecclesie mandasset cur ĩtub
stare noluisset.
mandauit pͥnceps.
inquit po tui discere. que diffe¬
rencia sit ĩperatoris ⁊ sacerdotis. uix enĩ ueri¬
tatis ĩueni magistrũ. Ambrosiũ nãq solũ. no¬
ui uocare digne pontificẽ. Cantũ itaq ꝓdest
ĩcrepacio a uiro uirtutib florẽte ꝓlata. Unde
ꝑspicuũ est qm̃ decet bonos ⁊ pios rectores sa¬
lubres antistitũ quasi spũaliũ medicorũ huĩ¬
liter ⁊ libenter auscultare correptiones. testã¬
tante salomone qui ait. Inauris aurea ⁊ mar¬
garitũ fulgens qui arguit sapientẽ. ⁊ aurẽ
obedientẽ. Melius ẽ enĩ a sapiẽte corripi. ꝙͣ

Expanded text:
zeli fervor, hujus autem fidei puritas. Porro regulas pizeli fervor, hujus autem fidei puritas. Porro regulas pietatis quas a magno sacerdote percepit, etiam reversus in Constantinopolitanam urbem servavit. Nam dum festivitatis tempore ad ecclesiam processisset, oblatis in altari muneribus, mox egressus est. Cumque Nectarius praesul ecclesiae mandasset cur intus stare noluisset, mandavit princeps: inquit, potui discere quae diffntia sit imperatoris et sacerdotis; vix enim veritatis inveni magistrum; Ambrosium namque solum novi vocari digne pontificem. Tantum itaque prodest increpatio a viro virtutis prolata! Unde perspicuum est quod decet bonos et pios rectores salubres antistitum, quasi spiritualium medicorum, humiliter et libenter auscultare correctiones, testante Salomone, qui ait: Inauris aurea et margarita fulgens, qui arguit sapientem et aurem obedientem . Melius est enim a sapiente corripi quam
Abbreviated transcription (Latin):
rator nõ inquit insurgo aduersus eccłiasticas
sãctiones. ne inique ĩgredi limina sacra cõten¬
do. sed te solue̾ mea
uincula depos¬
exorare clemẽ¬
ciã. Mlec michi ianuã claudi quã cũctis peni¬
tentiam agentib dñs nr̃ aperuit. Tunc an¬
tistes. quã inqͥt penitenciã ostendisti post tã¬
tas iniquitates : quib medicam̃b incura¬
bilia uulnera plagasq curasti ͤ At ĩpera¬
tor. tuũ inquit opus est. et docere ⁊ medica¬
mina tẽperare. meũ uero oblata suscipere.
Quib uerbis ĩꝑatoris auditis. que illiuss
hũilitatẽ atq ip̃m spontaneã penitẽcie sus¬
cipere afflictionẽ mõstrabãt scũs ãbrosiul.
salutarẽ ei medicinã tantorũ uulnerũ appo¬
suit. Qua ꝑcepta ĩperator. magnas gr̃as
referebat. Tali ergotantaq ⁊ p̃sul ⁊ ĩpator
pirtute clarebãt quorũ opus ualde fuit ãmi¬
rabile illius fiducia. huiꝰ autẽ obediencia. illiꝰ

Expanded text:
rator, Non, inquit, insurgo adversus ecclesiasticas rator, Non, inquit, insurgo adversus ecclesiasticas sanctiones, nec inique ingredi limina sacra contendo, sed te solvere vincula mea deposexorare clementiam, nec mihi januam claudi, quam cunctis poenitentiam agentibus Dominus noster aperuit. Tunc antistes, Quam, inquit, poenitentiam ostendisti post tantas iniquitates? Quibus medicaminibus incurabilia vulnera plagasque curasti? At imperator, Tuum, inquit, opus est et docere et medicamina temperare, meum vero oblata suscipere. Quibus verbis imperatoris auditis, quae illius humilitatem atque ipsum spontaneam poenitentiae suscipere afflictionem monstrabant, sanctus Ambrosius salutarem ei medicinam tantorum vulnerum apposuit, qua percepta imperator magnas gratias referebat. Tali ergo tantaque et praesu. et imperator virtute clarescebant, quorum opus valde fuit admirabile, illius fiducia, hujus obedientia, illius
Abbreviated transcription (Latin):
lacrimarũ causas inquireret. At ille aã¬
rissime ĩgemiscẽs et uehemẽcius lacrimas
fundens. tu inquit rufine ludis. et mea ma¬
la nõ sentis. Ego autẽ lamẽtor ⁊ gemo cala¬
mitatẽ meã. quia serius quidẽ ⁊ mẽdican¬
tib aperta sũt tẽpla dei. et ꝓpriũ dñm in¬
gredientes libenter exorãt. michi uero in
gressus ad eũ nõ est: insuꝑ eciã clausi sunt
celi. Hec dicẽs uerba singula singultib irrũ¬
pebãt. Quẽ cũ idem rufinus bt̃o recõciliare
ambrosio ꝓsuaderet. neq tñ potuit. Hec ĩpe¬
rator ĩ media platea cognoscens. pergo ĩquit
et iustas in facie suscipio cõtumelias. Cũq ad
nõ p̃sũpsit intrare sed ueniẽs ad antistitem
et ĩueniẽs eũ in salutatorio residentẽ suppli¬
cabat ut eius uincula resolueret. At ille tyrã¬
nicã dicebat eiꝰ ẽẽ p̃nciã. et cõtra deũ uesani¬
re theodosiũ. eiusq calcare leges. Uerũ impe¬

Expanded text:
lacrymarum causas inquireret. At ille amalacrymarum causas inquireret. At ille amarissime ingemiscens, et vehementius lacrymas fundens: Tu, inquit, Rufine, ludis, et mea mala non sentis. Ego autem lamentor et gemo calamitatem meam: quia servis quidem et mendicantibus aperta sunt templa Dei, et proprium Dominum ingredientes gressus non est ad eum. Insuper etiam clausi sunt coeli. Haec dicens, verba singula singultibus irrumpebat. Quem cum idem Rufinus beato reconciliare Ambrosio persuaderet, neque tamen potuisset, haec imperator in media jam platea cognoscens, Pergo, inquit, et justas in facie suscipio contumelias. Cumque ad cam non praesumpsit intrare, sed veniens ad antistitem, et inveniens eum in salutatorio residentem, supplicabat ut ejus vincula resolveret. At ille tyrannicam dicebat ejus praesentiam, et contra Deum vesanire Theodosium, ejusque calcare leges. Verum impe
Abbreviated transcription (Latin):
diũ templũ : Quib palpabis pedib sãctũ
illius pauimetũ: Quomꝰ manus extendes
de quib adhuc sãgius stillat ĩustus: quomͦ
huiusmodi manib suscipies sc̃m dñi corpus ͤ
sit sanguis effusus: Riecede igit᷑ recede ne se
cũdo pĩto priorẽ nequiciã augere cõtendas.
est enĩ medicina maxima sanitatis. His ser¬
monib ĩperator obediens. erat eñi diuinis
erudicionib enutritus. et aꝑte sciens q̃ sũt
ꝓpria sacerdotũ. que regũ. gemẽs ⁊ flens ad
regalia remeciuit. Cũq octo mensiũ conti¬
nua trasissent tẽpora ꝓpinquauit natiui¬
tatis saluatoris nr̃i festiuitas. ĩperator ãt
lamẽtatiõib assiduis ĩ palacio residẽs. con¬
tinuas lacrimas ĩcessabilit᷑ expendebat
Ingressus autẽ rufinus tũt magister ⁊ sin¬
gularẽ apud pͥncipem fiduciã habẽs ⁊ uidẽs
pͥncipẽ in lamẽtacione ꝓstratũ. accessit ut

Expanded text:
Domini templum? Quibus calcabis pedibus sanctum Domini templum? Quibus calcabis pedibus sanctum illius pavimentum? Quomodo manus extendes de quibus adhuc sanguis stillat injustus? Quomodo hujusmodi manibus suscipies sanctum Dei corpus? sit sangucundo peccato priorem nequitiam augere contendas. igavit; est enim medicina maxima sanitatis. His sermonibus imperator obediens erat enim divinis eruditionibus enutritus, et aperte sciens quae sunt propria sacerdotum, quae regum, gemens et deflens ad regalia remeavit. Cumque octo mensium continuum transisset tempus, propinquavit Nativitatis Salvatoris nostri festivitas. Imperator autem lamentationibus assiduis in palatio residens, continuas lacrymas incessabiliter expendebat. Ingressus autem Rufinus tunc magister, et singularem apud principem fiduciam habens, et videns principem in lamentationibus prostratum, accessit ut
Abbreviated transcription (Latin):
sum ꝑ amarã defleuit penitẽtiã. Hinc lacri¬
mis ueniã ꝓmeruit. qui corã dño grauia sce¬
lera cõmisit. et ex fonte lacrimarũ uenit ad
mamipulos gaudiorũ sicut ip̃e alibi dicit. Qͥ
seminãt ĩ lacrimis. in exultacione metent.
et reliqua. Sed ⁊ illud qd̾ de głosi pͥncipis the¬
odosii admiranda hũilitate atq penitencia
tindit᷑. nec p̃tereundũ ẽẽ uidetur. Qui cũ pꝰt
ĩ iustã multorũ miliũ necẽ mediolanũ uẽis¬
set. et solẽniter ĩ sacrũ uoluisset ĩtrare tẽplũ.
ei sãctus ambrosius hmõĩ cladem plenam
ualde gemitib audiẽs occurrit foris ad ianui¬
as et ingredientẽ his sermoĩbus a sacri limi¬
nis incessu ꝓhibuit. Nescis ĩperator ꝓpetͣte
a te necis quãta sit magnitudo. neq pt causã
tanti furoris mens tua molem p̃sũpcionis.
agnoscit: Sed forte recognicionẽ pcci ꝓhibet
pt̃as imperii. Quib igit᷑ oculis aspicies cõis

Expanded text:
sum per amaram deflevit poenitentiam. Hinc lacrysum per amaram deflevit poenitentiam. Hinc lacrymis veniam promeruit qui coram Domino gravia scelera commisit, et ex fonte lacrymarum venit ad manipulum gaudiorum, sicut ipse alibi dicit: Qui seminant in lacrymis, in exsultatione metent, et reliqua. Sed et illud quod de gloriosi principis Theodosii admiranda humilitate atque poenitentia traditur, nec praetereundum esse videtur, qui cum post injustam multorum millium necem Mediolanum venisset, et solemniter in sacrum voluisset intrare templum, ei sanctus Ambrosius hujusmodi cladem, plenam valde gemitibus, audiens occurrit foris ad januas, et ingredientem his sermonibus a sacri liminis ingressu prohibuit: Nescis, imperator, perpetratae a te necis quanta sit magnitudo? Neque post causam tanti furoris mens tua molem praesumptionis agnoscit? Sed forte recognitionem peccati prohibet potestas imperii. Quibus igitur oculis aspicies communis
Abbreviated transcription (Latin):
cie uirtute fieri p̃ditũ ut uirtutes hũilitatẽ
uidelicet atq obedienciã quas ip̃e ĩ subiectis
diligit. ĩ seip̃o recognoscit. Itaq si cõtigerit
ut a prudentib rep̃hendat᷑. se quidẽ rep̃hen¬
sibilem ẽẽ acriter doleat ac ꝓtinꝰ ad peni¬
tencie medicamẽta currere festinet. et qui
libenter pectauerat. uirgã correctionis libẽt
atq gratant᷑ accipiat. et priusꝙͣ creator manũ
suã ad feriendũ excuciat. de correctione cõmissi
sceleris sũmopere studeat. nec tam p̾tmodũ a¬
crius districtus iudex feriat. qͣntũ diucius et
clemẽter expectat. Preoccupet faciẽ dñi in cõ¬
fessione. si quis regni gubernator ĩ abscõso pec¬
cauit uel publico. Quomodo de scõ rege ⁊ ꝓpha
dauid legit᷑. Qui cũ post stuprũ in bethsabee
et homicidiũ cõmissũ ĩ uriã etheũ ꝑ nathan
met suũ recognoscẽs peccatũ iã fuerat iratꝰ
Et qui post culpã hilarescebat ꝓpetratã. seip¬

Expanded text:
atem videlicet atque obedientiam, quam ipse in subjectis diligit, in se ipso recognoscat. Itaque si contigerit ut a prudentibus reprehendatur, se quidem reprehensibilem esse acriter doleat, ac protinus ad poenitentiae medicamenta currere festinet; et qui libenter peccaverat, virgam correctionis libenter atque gratanter accipiat; et priusquam Creator manum suam ad feriendum excutiat, de correctione commissi sceleris summopere studeat, ne tam postmodum acrius destrictus judex feriat, quantum diutius et clementer exspectat. Praeoccupet faciem Domini in confessione, si quis regni gubernator in abscondito peccavit vel publico. Quomodo de sancto rege et propheta David legitur, qui cum post stuprum Bersabee et homicidium commissum in Uriam Hethaeum per Nathan met, recognoscens suum peceatum, jam fuerat iratus; et qui post culpam hilarescebat perpetratam, se ip
Abbreviated transcription (Latin):
dicit᷑. Ezechielis xiii.c. Mortificabãt aĩas q̃
nõ moriũt᷑. et uiuificabãt aĩas q̃ nõ uiuũt.
nõ morientẽ mortificat. qui iuscũ damnat.
et nõ uicturũ uiuificare nititur: qui reũ a
supplicio soluere conat᷑. Cause ergo pensande
sũt. et tũc lignndi ac soluẽdi pt̃as exercenda ẽ.

Expanded text:
t animas quae non moriuntur, et vivificabant animas quae non vivunt . Non morientem quippe mortificat, qui justum damnat, et non victurum vivificare nititur, qui reum a supplicio absolvere conatur. Causae ergo pensandae sunt, et tunc ligandi atque solvendi potestas exercenda.
Abbreviated transcription (Latin):
dulo. ubi ct. sedulo admonẽdi sũt scolastici.
ut hũilitate induti xp̃iana discãt nõ cõtẽn̾e̾:
deuitare: sed cordi casto lĩguã exercitatã con¬
ferre nõ audeãt: quã ecĩa p̃ferre cõsueu̾ant.
animi affectũ: ita ẽĩ ꝙ nõ irridebũt. si aliquos
antistites ⁊ mĩstros eccł̃ie forte aĩaduerterĩt
cũ barbarismis ⁊ soleocismis deũ ĩuocare ⁊

Expanded text:
dis rudibus. Sedulo monendi sunt scholastici, ut humilitate induti christiana, discant non contemnere, qm devitare sed cordi casto linguam exercitatam, nec conferre audeant, quam etiam preferre consuerant animi affectum: ita enim non irridebunt, si aliquos antistites et ministros Ecclesiae forte animadverterint, vel cum barbarismis et soloecismis Deum invocare,
Abbreviated transcription (Latin):
Magũtinẽsis. Creuerẽsis. Coloniensis a¬
Quilibet ĩperii sit cãcellarius horũ
Et palantinꝰ dapifer. dux portitor ensis
Marthio p̃positus camere. pincerna bo¬
hemus Ni facĩt dñm cũctis ꝑ secula
sũmum

Expanded text:
Maguntinensis, Treverensis, Coloniensis Quilibet imperii fit cancellarius horum. Inde Palatinus dapifer, dux portitor ensis, Marchio prepositus camere, pincerna Bohemus. Hii statuunt dominum cunctis per secula summum
Abbreviated transcription (Latin):
e eoꝙ puĩ rectorẽ accepta potestate
reguli primũ dignos deo. et sãctis
ecclesiis honores dicare oportet .ii.
Qualiter rex ortodoxus primũ seipsum
Qua arte ⁊ industria momẽtaneũ reg¬
De regia pt̃ate. nõ tam opib et fiducia for¬
titudinis. ꝙͣ sapiẽtia. cultuq pietatis per¬
Quanta sacri moderaminis sollicitudo er¬
ga uxorẽ. et liberos. ꝓpriosq domesticos
ab eodem est exhibenda.¬
Quales consiliarios. et amicos bonum
principem habere decet. Capłm uii
Que res malos pͥncipes facit. Ca uiii.

Expanded text:
od pium rectorem, accepta potestate regali, primum dignos Deo et sanctis ecclesiis honores dicare oportet. II. Qualiter rex orthodoxus semetipsum Qua arte et industria momentaneum regDe regia potestate non tam opibus et fiducia fortitudinis, quam sapientia cultuque pietatis perQuanta sacri moderaminis sollicitudo erga uxorem et liberos propriosque domesticos ab eodem est exhibenda.Quales consiliarios et amicos bonum principem habere decet. VII. Quae res malos principes faciat. VIII.
Abbreviated transcription (Latin):
onẽ. seq beniuolũ. clementẽ. in iusticiis
districtũ. ĩ cordis hũilitate. mãsuetũ. in
uiscerib miscdie cõpacientẽ. ĩ largitate
munificũ. in zelo quẽ scd̾m deũ est ful¬
mineũ circa dei ecclesiã sollerter exhibe¬
at. si incõsorcio suꝑnorũ ciuiũ cũ sanctis
et iustis rectorib regnare ꝑhẽnit̾ ꝓcurat.

Expanded text:
onem, seque benevolum, clementem, in judiciis onem, seque benevolum, clementem, in judiciis districtum, in cordis humilitate mansuetum, in visceribus misericordiae compatientem, in largitate munificum, in zelo qui secundum Deum est fulmineum circa Dei Ecclesiam solerter exhibeat, si consortio supernorum civium cum sanctis et justis rectoribus regnare perenniter procurat.
Abbreviated transcription (Latin):
teni decretorũ cõcilii. ex momẽtaneo t̾res¬
tris ĩperii fastigio. eterni sibi gloriã regni
cõpamuit. Quid referã de duob sacratis¬
simis diuina p̃stante gracia ĩperatoribus
theodosiis: Qui ĩ tantũ õĩpotẽti placue¬
rũt. ut regias purpuras sceptra quoq ⁊
apicẽ imperatorie dignitatis. diuinis p̃¬
ceptis ⁊ canonicis ĩstitutis dño ĩspirãte sub-¬
derẽt ac piũ zelũ erga dei ecclesias ĩdefessa
caritate sꝑ haberẽt. Unde illos uniu̾sorũ
dñs sublimauit ĩterris. et post p̃ntis glo¬
riã felicitatis. tanꝙͣ dilectos sibi mĩstros.
ĩ eternũ bt̃ificat ĩ celis. Sed si quis ẽ tan¬
torũ emulis gle pͥncipũ. si quis xp̃ianus
rector feliciter ⁊ gloriose in hoc seculo reg¬
nare desiderat et ad palmã sempiterne
bt̃ĩtudinis ꝑuenire cõtendit. illorũ fidelis¬
simã erga cultũ oĩpotẽtis imitet᷑ deuoci¬

Expanded text:
caeni decretorum concilii, ex momentaneo terrescaeni decretorum concilii, ex momentaneo terrestris imperii fastigio aeterni sibi gloriam regni comparavit. Quid referam de duobus sacratissimis divina praestante gratia imperatoribus Theodosiis? qui in tantum Omnipotenti placuerunt, ut regias purpuras, sceptra quoque et apicem imperatoriae dignitatis divinis praeceptis et canonicis institutis Domino inspirante subderent, ac pium zelum erga Dei ecclesias indefessa charitate semper haberent. Unde illos universorum Dominus sublimavit in terris, et post praesentis gloriam felicitatis tanquam dilectos sibi ministros in aeternum beatificat in coelis. Sed si quis est tantorum aemulus gloriae principum, si quis Christianus rector feliciter et gloriose in hoc saeculo regnare desiderat, et ad palmam sempiternae beatitudinis pervenire contendit, illorum fidelissimam erga cultum Omnipotentis imitetur devoti