comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
hieremias loquit᷑ sed assrrio¬
rũ qui postunũ annum uas¬
tationis iudacice saracenos
latirsime ꝑ secuti sunt. Illũ
praeterea locum. in quonos
transtulimus. qui habitatis
terram austricũ panib occur¬
rite fugienti. & quasi exper¬
sonadnĩ imperatiuo modo
legimus inhebraeo sic lege
posse ad firmant . qui habi¬
tant terrã austricũ panib
occurrerunt fugienti. utcũ
dr̃ eis dixerit occurrentes siti¬
enti ferte aquã illi iimica m̃te
panis tulerint abrq: aquis

Expanded text:
Jeremias loquitur, sed AssyrioJeremias loquitur, sed Assyriorum, qui post unum annum vastationis Judaicae, Saracenos latissime persecuti sunt. Illum praeterea locum, in quo nos transtulimus: Qui habitatis terram Austri, cum panibus occurrite fugienti: et quasi ex persona Domini imperativo modo legimus, in Hebraeo sic legi posse affirmant: Qui habitant terram Austri, cum panibus occurrerunt fugienti; ut cum Deus eis dixerit, occurrentes sitienti ferte aquam, illi inimica mente panes tulerint  Al.
Abbreviated transcription (Latin):
potuerint & de tocius ꝓuin¬
ciae uastitate adheremũ tran¬
sire uicinã qđ habitatori sint
insolitudine arabiae hitene¬
re qđ ducit ad fratres. Rur¬
sum que adirma helitas sermo
conuertitur & eos ad miseri¬
cordiã co artatur. Currite
& lassis fratribis acperilitan¬
tibis ardore sitis obuiae feste
aquas Tantus enĩ feruor ẽ
solis utnisi subueneritis in
solitudine pereant. & non
solũ aquã sed & panẽ feste fugien¬
tib: ut quos c̃ficit obsidio ura de¬
m̃tia releu&. Simulq: reddit
causas quare haec imper& fieri
dicens Fugier babrloniũ gladi
& & uestra captiuitas. Quomo¬
do enim uelox morcennarii
annus ẽ & omnẽ laborẽ breue
putat. dum ad desideratam
mercedem perueniat. sicũ
a uobis & sagittae uestrȩ conte¬
rentur . & paruus reman&ur
Numerus pugnatorum: Quidã
uolunt ex eo qđ dicit᷑ adhuc inu¬
no anno. & aufer&ur omnis glo¬
ria cedar. non babrloniã cap¬
tiuitatem p̃dicare dequa &

Expanded text:
potuerint, et de totius provinpotuerint, et de totius provinciae vastitate ad eremum transire vicinam, quod habitaturi sint in solitudine Arabiae in itinere quod ducit ad fratres. Rursumque ad Ismaelitas sermo convertitur, et eos ad misericordiam cohortatur: currite, et lassis fratribus ac periclitantibus ardore sitis, obvii ferte aquas: tantus enim fervor est solis, ut nisi subveneritis, in solitudine pereant: et non solum aquas, sed etiam panem ferte fugientibus, ut quos confecit obsidio, vestra clementia relevet. Simulque reddit causam quare haec imperet fieri, dicens: fugerunt Babylonium gladiuet et vestra captivitas. Quomodo enim velox mercenarii annus est, et omnem laborem brevem putat, dum ad desideratam mercedem perveniat: sic a vobis, et sagittae vestrae conterentur, et parvus remanebit numerus pugnatorum. Quidam volunt ex eo quod dicitur, adhuc in uno anno, et auferetur omnis gloria Cedar, non Babyloniam captivitatem praedicari, de qua et
Abbreviated transcription (Latin):
assur habitaculũ draconũ. de¬
serta ina&ernũ . ñ manebit ibi
uir nec incol& eam filius hominir
totum ꝓph&e testimonium de
hicremia posuit quae sit caedar
indubitanter intellegas & con¬
sidera quomodo his mahelitarũ.
hoc ẽ sara cenorũ propriegen¬
tem describrerit. qui habitat
intentorus quiquas nox conpule¬
rit sedertenent quib: arm̃ta
sunt & pecora camelorũq: gre¬
ges quinon habent ostia necueo
fuit usq: ad solum sub uerte¬
rent & tam̃ cũ came lorum
& ouium greges captisunt.
sorte diuisa. non omnis gentis
illius significatur interitus
eo qđ dromedariis. camelis.
centum & amplius milia
uno die peruastem solitudi¬
nem fugere solent. aufert᷑
maxime pollent aste esaias¬
&uerper & arabia & coruus & pla¬
nities & occidens appellat᷑: & ꝓ
dormi&is. potes int̃ p̃tari. mora¬
bimini siue habitabitis. hoc ẽ
t᷑ talinu dodanin quoq: in pro¬
pinquos uertit᷑ & cognatos itaq
p̃dicitur Nunc iud aeis qui
obsidionem babrlonia effugire

Expanded text:
deserta in sempiternum; non manebit ibi vir, nec incolet eam filius hominis . Totum prophetiae testimonium de Jeremia posui, ut quae sit Cedar, indubitanter intelligas. Et considera quomodo Ismaelitarum, hoc est, Saracenorum proprie gentem descripserit, quia habitant in tentoriis: qui quas nox compulerit, sedes tenent: quibus armenta sunt, et pecora camelorumque greges: qui non habent ostia nec vecfuit, usque ad solum subverterint: et tamen cum camelorum et ovium greges capti sunt sorte divisa: non omnis gentis illius significatur interitus, eo quod dromedariis camelis centum et amplius millia uno die per vastam solitudinem fugere soleant, Auferetur, maxime pollent arte pugnaet vesper, et Arabia, et corvus, et planities, et Occidens appellatur. Et dormietis, potest interpretari, morabimini, sive habitabitis, hoc estur THALINU . DODANIM quoque in propinquos vertitur et cognatos. Itaque praedicitur nunc Judaeis, qui obsidionem Babyloniam effugere
Abbreviated transcription (Latin):
ẽ Hacc dicit dñs dr̃ exercituũ uade
ingredere ad eũ qui habitat
in tabernaculum. ad sobnã p̃po¬
sitũ templi. quid tuhic aut quas.
quis hic quia excidistitibi hic se¬
pulchrum. excidisti inexcelso
memoriã diligent̃ in p&ra taber¬
os naculũ tibi. Eccednr̃ as portari
te faci& sicut asportat᷑ gallus
osgallinatius & quasi amictũ sic
sub leuabit te coronans coronabit
este tribulatione quasi pilã : mitt&
te in terrã latã & spatiosam. ibi
morieris &ibi erit currus glori
Saetuae ignominia domus dnĩ tui.
S& expellã te detestation&ua. &
demisterio tuo deponãte. &¬

Expanded text:
c dicit Dominus Deus exercituum vade ingredere ad eum qui habitat in tabernaculo ad Sobnam praepositum templi quid tu hic aut quasi quis hic quia excidisti tibi hic sepulchrum excidisti in excelso memoriam diligenter in petra tabernaculum tibi ecce Dominus asportari te faciet sicut as sic sublevabit te. Coronans coronabit te tribulatione. Quasi pilam mittet te in terram latam et spatiosam. Ibi morieris, et ibi erit currus glorie tue et ignominia domus domini tui. Et expellam te de statione tua et de ministerio tuo deponam te.
Abbreviated transcription (Latin):
Sdonec moriamini dicit dñs dr̃ exerci¬
Stuũ: Captiuitate praesente & obsessa
hierusalem cũ ferro famissitisurger&
urbẽ heremias ad pęnitentiã ꝓuocabat
miserabi ledisperatione ꝑ euntiũ setra¬
debat ꝓpulis: Ni hil aut̃ sic offendit dm̃
lũ unde & nunc dicitur. Si dimittit᷑ ini¬
quitas haec uobis. donecmoriami¬
ni putant allegoricae. int̃ prae¬
tes depassione xp̃i eẽ p̃dicatum.
quod uocauerit dr̃ &iã posterucẽ
dni salutaris infelicẽ populũ
ad paenitentiã & nihi lominus
illi sedis peratione tradiderit.
& uoluptate principiũq istus
uisionis i quoait. clamoris plena
urbs frequens ciuitas exultat.¬
& adillud tempus referunt quan¬
do pha riseis populos icitatis:
Pari contra iħm uoce resonabãt
crucifige crucifige. talẽ non ha¬
bemꝰ regẽ nisi cuesarẽ . huius
testimonii exemplũ &iã aposto lus

Expanded text:
nec moriamini, dicit Dominus Deus exercituum. Captivitate praesente et obsessa Jerusalem, cum ferrum, fames, sitis urgeret urbem, Jeremias ad poenitentiam populum pmiserabile desperatione pereuntium se tradebat epulis. Nihil autem sic offendit Deum lum. Unde et nunc dicitur: Si dimittetur iniquitas haec vobis, donec moriamini . Putant allegorici Interpretes de passione Christi esse praedictum, quod vocaverit Deus etiam post crucem Domini Salvatoris infelicem populum ad poenitentiam, et nihilominus ille se desperationi tradiderit, et voluptati. Principium quippe istius visionis, in quo ait: Clamoris plena, urbs frequens, civitas exsultans, ad illud tempus referunt, quando a Pharisaeis populus incitatus, pari contra Jesum voce resonabat: Crucifige, crucifige talem: non habemus regem nisi Caesarem . Hujus testimonii exemplo etiam Apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
cenderint. Nam & tu reputa¬
ta es hnit̃genter quae ab hostib:
obsideris & tecta consaendens
plena ululatur & planctuũ
mis erabiliũ feminarũ urbr
quondam regia : Interfectitui
non interfecti gladio. Nec mortui
sunt pariter fugierunt : Siad
senna cherib tempora referat
quando exparte capta . ẽ. ciui¬
tas. recte dicuntur non fuisse
uicti gladio nec occisi bello. sed
ꝓditione aliis exurbe fugientib

Expanded text:
cenderint. Num et tu reputacenderint. Num et tu reputata es inter gentes, quae ab hostibus obsideris, et tecta conscendis plena ululatus et planctus miserabilium feminarum, urbs quondam regia? Intenon interfecti gladio, nec mortui sunt pariter: procul fugerunt. Si ad Sennacherib tempora referas, quando ex parte capta est civitas, recte dicuntur non fuisse victi gladio, nec occisi in bello, sed proditione, aliis ex urbe fugientibus;
Abbreviated transcription (Latin):
essent de aegypto. dicit &iã
c& eras gentes. ad alias terras
suo imperio fuisse trans latas.
disti & tuomnis itecta clamo¬
ris plena urbs frequens ciuitas
exultans: Referebat mihi
hebratus prȩsentẽ uisionem
non ꝑtinere ad illud tẽpis quo
nabuhodonosor hierus alẽ coe¬
pit. & coepit sedechiã uinctũ
oculisq: priuatũ dux̃ ibabi lonẽ
sed ad senacherib tẽpora quan¬
do sobna pontifex magnã par¬
tem ꝓdidit ciuitatis. & tantũ
sion idẽ a&un & templum
acnobiles remanserunt. ex
emplũ romanȩ urbis quã in¬
ruentib: gallus patricus se¬
& florẽ iuuentutis harce serua¬
uit : Nos aut̃ possumus & deba¬
brlonia captiuitate dicere
quam quam eusebius omnia in
xp̃i aduentu referat & putat
ues passiani titiq tẽporib fu¬
singula triplicem expositionem
breuiter adtingentor: Quid nã
tibi quoque ẽ. quod haber inquid
sion quod &iã tuascendirom
nis intecta: Quando dicit &iã
tu: ostendit qđ c&eri prius as¬

Expanded text:
essent de Aegypto, dicit etiam essent de Aegypto, dicit etiam caeteras gentes ad alias terras suo imperio fuisse translatas. disti et tu omnis in tecta, clamoris plena, urbs frequens, civitas exsultans? Referebat mihi Hebraeus, praesentem Visionem non pertinere ad illud tempus, quo Nabuchodonosor Jerusalem cepit, et Sedechiam vinctum oculisque privatum duxit in Babylonem; sed ad Sennacherib tempora, quando Sobna Pontifex magnam partem prodidit civitatis, et tantum Sion, id est, arx et Templum, ac nobiles remanserunt, in exemplum Romanae urbis, quae irruentibus Gallis, patricios et florem juventutis in arce servavit. Nos autem possumus, et de Babylonia captivitate dicere: quamquam Eusebius omnia ad Christi adventum referat, et putet Vespasiani Titique temporibus fusingula, triplicem expositionem breviter attingentes. Quidnam tibi quoque est? quid habes, inquit, Sion, quod etiam tu ascendisti omnis in tecta? Quando dicit, etiam tu, ostendit quod caeteri prius as
Abbreviated transcription (Latin):
la transtulcrunt uerbũ uallis
son : Haec cnĩciuitas seminariũ
gentes ponitur & reputat᷑
una de plurimis nequaquam
mons appellatur. iuxta illud
profeticum. Fundamenta
i inmontibus scĩs diligit
dnr̃ portas sion. suꝑ omnia
tabernacula lacob. Sed uallis
ex eoqđ humiliata sit aliis
uerbis hoc ipsum hieremias lo¬
quit᷑ quando accepit calicem
gentib: ac nouissime p̃urgit
hierus alem ut bibat & uomat
& ruat & insani&. significans
babylonus & hanc eẽ uastan¬
dam . quo plenius regũ & hie¬
remia enarrat historia ex
quo intellegimus omnium
creatorem equalit̃ . eẽ. dm̃
& eodem cuncta dispensare
iuditio. Iuxta illud quod ille
lo quit᷑ ꝑ amos. Nũ quid non
ut fili a& hiopum uos estis. mihi fi¬
lii isrł ait dnr : Num quid non irł
ascendere feci de terra aegrpti.
& palestinos de cappadotia &
srros decirenae. Ecc oculidnĩ
suꝑ regnũ peccans. neputarent
iudaci id circo semeritorũ ha¬
beri priuilegiũ quia educti

Expanded text:
 transtulerunt, verbum vallis Sion. Haec enim civitas seminarium gentes ponitur, et reputatur una de plurimis, nequaquam mons appellatur, juxta illud propheticum: Fundamenta ejus in montibus sanctis: diligit Dominus portas Sion super omnia tabernacula Jacob ; sed vallis, ex eo quod humiliata sit. Aliis verbis hoc ipsum Jeremias loquitur: quando accepit calicem gentibus, ac novissime porrigit Jerusalem, ut bibat, et vomat, et ruat, et insaniat: significans a Babyloniis, et hanc esse vastandam . Quod plenius Regum et Jeremiae narrat historia. Ex quo intelligimus omnium creatorem aequaliter esse Deum, et eodem cuncta dispensare judicio, juxta illud quod ipse loquitur per Amos: Numquid non ut filii Aethiopum vos estis mihi filii Israel? ait Dominus. Numquid non Israel ascendere feci de terra Aegypti, et Palaestinos de Cappadocia, et Syros de Cyrene? Ecce oculi Domini super regnum peccans . Ne putarent Judaei idcirco se meritorum habere privilegium, quia educti
Abbreviated transcription (Latin):
dour̃ã. Quia supradixerat ducen
eã pedes sui longe adperegrinandũ
&iterum transi terramtuã quasi
flum̃ duplexq fuit populus trrieorũ
qui fugerant & trans fr&auerant
inc&tim & eorũ qui nurbe reman¬
serant adutrũq: loquit᷑ de his qui fu¬
gerant su praait. Inc&tim c̃surgens
trans fr&a alibi quoq: nonerit re¬
quier dehis quire mansorant &
ducti sunt incaptiuitatem. Ecce

Expanded text:
vestra. Quia supra dixerat: Ducent vestra. Quia supra dixerat: Ducent eam pedes sui longe ad peregrinandum: et iterum, Transi terram tuam quasi flumen, duplexque fuit populus Tyri, eorum qui fugerant, et transfretaverant in Cethim, et eorum qui in urbe remanserant, ad utrumque loquitur. De his qui fugerant, supra ait: In Cethim consurgens transfreta, ibi quoque non erit requies tibi. De his qui remanserant, et ducti sunt in capti
Abbreviated transcription (Latin):
scripturar maximeq: cuuangeliũ
ubi srro phoenissa int̃pellans ꝓfilia
egreditur d&errachanaan. & dicit᷑
mulieri chananea simulq: quia
dixerat extendit manũ suam ne
operantẽ membris & offitio corpo¬
rali crederis dm̃: adiecit manda¬
uit ut dĩ fecisse iussisse ẽ:  di¬
xit non ad des ultra ut glorieris
dabit aduersus chanaan. ut c̃te¬
rer& fortes ẽ ipse dic̃ nequaquã ul¬
tra gloriaberis & intua confidens
potentia. Ouirgo filia sidonis . id.
ẽ calũniam sidoniorũ fugies
quid ẽ nauib: ad insulas occidentis
scu icyprũ & c&eras machedo¬
niae graeci aeq: terras sed tibi
aduers ante dõ requiẽ inuenire
ñ poteris alio quin omnis uaguos
atq: hurbe peregrinos & incerta¬
rũ sediũ semꝑ iangustia iugiter
inmerore : Ecce terra chaldȩorũ
talis populus ñ fuit assurfunda¬
bit eã in captiuitatẽ traduxerunt
robustos eus suffoderunt domusilli¬
ur posuerunt inruinã ululatenauer
maris quia deuastata ẽ fortitu

Expanded text:
Scripturas, maximeque Evangelium , ubi Syrophoenissa interpellans pro filia, egreditur de terra Chanaan, quae dicitur mulier Chananaea. Simulque quia dixerat: Extendit manum suam, ne operantem membris, et officio corporali crederes Dominum, adjecit, mandavit, ut Dei fecisse, jussisse sit. Et dixit: Non adjicies ultra ut glorieris,davit adversus Chanaan, ut contereret fortes ejus, ipse dicit, Nequaquam ultra gloriaberis, et in tua confides potentia. O virgo filia Sidonis, id est, colonia Sidoniorum, fugies quidem navibus ad insulas Occidentis, seu in Cyprum, et caeteras Macedoniae Graeciaeque terras, sed et ibi, adversante Deo, requiem invenire non poteris. Alioquin, omnis vagus atque in orbe peregrinus, et incertarum sedium, semper in angustia, jugiter in moerore est. Ecce terra Chaldaeorum, talis populus non fuit: Assur fundavit eam in captivitatem, traduxerunt robustos ejus, suffoderunt domos illius, posuerunt eam in ruinam. Ululate, naves maris, quia devastata est fortitudo
Abbreviated transcription (Latin):
nis sanguinẽ fundi & miseri corhe
toti affectu: homo enĩ dehomines miseria
lo quit᷑ nonminus doleat. Quã mu¬
uer ululare in pastuso l&. sed con¬
t᷑batꝰ & trepidus & interra corru¬
ens caligantib: oculis nesciat quid
loquatur. Proeo aut̃ quod nos uer¬
timus babrlon dilectamea. in he¬
braeo legitur Nẽsephici. &. ẽ
ipsum uerbũ qđ in principio ba¬
brlonii oneris posuimꝰ suꝑ mon¬
tẽ caligosũ. procaligosoenim
tene brosũ scriptũ ẽ. nese ꝓprioq:s
hȩc urbs sic uocat᷑ ꝓpt̃ altitud in ẽ

Expanded text:
nis sanguinem fundi: et misericordiae motus affectu homo enim de hominibus loquitur non minus doleat, quam mulier ululare in partu solet; sed conturbatus et trepidus, et in terram corruens, caligantibus oculis nesciat quid loquatur. Pro eo autem quod nos vertimus: Babylon, dilecta mea, in Hebraeo legitur, NESEPH ESCI  ; et est ipsum verbum quod in principio Babylonii Oneris posuimus, super montem caliginosum: pro caliginoso enim, seu tenebroso scriptum est Neseph. Proprieque haec urbs sic vocat
Abbreviated transcription (Latin):
loquit᷑: Ecceego conuocabo omr̃ cog¬
nationes regnorũ aqui lonis ait dñs.¬
& ueni& & pon& unusquisq: soliũ
suũ in introitu portarũ hierusalẽ.
suꝑ om̃r̃muros eiꝰ incircuitu qđ
neputemus uocep̃dictũ. & ope¬
re non expl&um. Idẽ hieremias
ait xianno sedechiae mense quar¬
to. quintamensis. aꝑta ẽ. ciuitas
& ingressisunt om̃s principer
regis babrlonis & seder̃ in por¬
tam edia . Tuno ergo incircuitu
ciuitatis hierusalem inume¬
rabilis fusus ẽ exercitus & aꝑ¬
ta sunt scã sc̃orum & armam̃¬
tariũ qđ nemo reconsitũ er̃at
hostili populatione reseratũ.
& ꝑ cuncta s urbis partes diui¬
sis muris hostis igressur est :¬

Expanded text:
loquitur: Ecce ego convocabo omnes cogloquitur: Ecce ego convocabo omnes cognationes regnorum Aquilonis, ait Dum suum in introitu portarum Jerusalem, et super omnes muros ejus in circuitu . Quod ne putemus voce praedictum, et opere non expletum, idem Jeremias ait: Undecimo anno Sedechiae, mense quarto, quinta mensis, aperta est civitas, et ingressi sunt omnes principes regis Babylonis, et sederunt in porta media . Tunc civitatis Jerusalem innumerabilis fusus est exercitus, et aperta sunt sancta sanctorum et armamentarium, quod nemore consitum erat, hostili populatione reseratum, et per cunctas urbis partes divisis muris hostis ingressus est
Abbreviated transcription (Latin):
conculcata sit sion mons quondã
uisionum & nuncuallis fl&uum :
Scrutans murum & magnificus
suꝑ montem & aclam sum psit
fur&ram currum hominis
equitis & pari&em nudabit cli¬
peus: discribitur babylonis
exercitus intrans urbem tem¬
plum occupans. & quadrigis
ꝑplateis superbur incedens. qđ¬
q: auratosposter & marmorũ
crustis uestitos pari&es dipeis¬
qui alia sol& tegere nud aue¬
rit: Eli ganter i hebraco
resonat sensusq: pulcherri¬
mus ẽ qđ scutũ ñ ꝑtexerit
taesint. sin aut̃ elamitae ponun¬
tur in proelio quae urbs assr¬
riorũ non potest referre ad
tẽpora romanae sub uersionis.
nisi forte cuncta allegoricȩ int̃¬
tuae plenȩ quadrigarũ. & equi¬
tes ponentes sedes suas inporta.
& reue labitur operim̃tũ iude
riũ domus saltis & scissurasci¬
uitatis dauid uidebitis quia
multiplicatae sunt. Manifesta cap¬
tiui tatẽ discribit quae xͦi anno regis
sede chiae facta ẽ: dequa & hieremias

Expanded text:
conculcata sit Sion, mons quondam conculcata sit Sion, mons quondam visionum, et nunc vallis fletuum. Scrutans murum, et magnificus super montem: et Elam sumpsit pharetram, currum hominis equitis, et parietem nudavit clypeus. Describitur Babylonis exercitus intrans urbem, templum occupans, et quadrigis per plateas superbus incedens. Quodque auratos postes, et marmorum crustis vestitos pariequi alia solet tegere, nudaverit, eleganter in Hebraeo resonat, sensusque pulcherrimus est, quod scutum non protexerit tae sint. Sin autem Elamitae ponuntur in praelio, quae urbs Assyriorum est: non potest referri ad tempora Romanae 222 subversionis, nisi forte cuncta allegorice intetuae plenae quadrigarum, et equites ponent sedes suas in porta. Et revelabitur operimentum Judae, rium domus saltus. Et scissuras civitatis David videbitis, quia multiplicatae sunt. Manifeste captivitatem describit, quae undecimo anno regis Sedechiae facta est, de qua et Jeremias
Abbreviated transcription (Latin):
ñ pugna sed obsidione superatis̃ :
Quodsi iaduentuxp̃i iuxta cusebi¬
um tropo logicae intellegere
uolueris dices eos interfectos
ñ gladio. sed infidelitate om̃sq
principes eorũ recessisre a dõ
& peccatorũ funibus alligatos
necquẽ quã fuisse dephariscis.
quinon diaboli r&ib: ligatus:¬
Propterea dixi recedite a me
amare flebo: nolite incũ bere
ut conso lemini me suꝑ uasti¬
tate filiae populimei. si iuas
titate babrlonis lacrimatur.
ꝓph&a lugentis affectu. & dicit
angustia possedit me sicut
angustia parturientis. corrui
cũ audirem cont̾ batus sũ cũ
uiderem emarcuit cormeũ
tenebrae stupe fecerunt me.
babrlon dilecta mea. posita ẽ
mihi inmiraculum: Quanto
magis nunc iurbis suae ruina
nullã accipere consolationẽ
potest totũ seplanctis tra¬
dens : Dies enĩ int̃fectionis
& conculcationis & fletuũ dño
dõ exercituũ inualle uisionis:
Reddit causas iuxta triplicẽ in¬
telle gentiã . quare dixerit re¬
cediteame amare flebo: quia

Expanded text:
n pugna, sed obsidione superati sint. Quod si in adventu Christi, juxta Eusebium, tropologice intelligere volueris: dices eos interfectos non gladio, sed infidelitate, omnesque principes eorum recessisse a Deo, et peccatorum funibus alligatos, nec quemquam fuisse de Pharisaeis, qui non diaboli retibus alligatusPropterea dixi: Recedite a me, amare flebo, nolite incumbere, ut consolemini me super vastitate filiae ptitate Babylonis lacrymatur Propheta lugentis affectu, et dicit: Angustia possedit me, sicut angustia parientis: corrui cum audirem, conturbatus sum cum viderem, emarcuit cor meum, tenebrae stupefecerunt me: Babylon dilecta mea posita est mihi in miraculum, quanto magis nunc in urbis suae ruina nullam accipere consolationem potest, totum se planctibus tradens! Dies enim interfectionis, et conculcationis, et fletuum Domino Deo exercituum in Valle visionis. Reddit causas juxta triplicem intelligentiam, quare dixerit: Recedite a me, amare flebo; quia
Abbreviated transcription (Latin):
lacũ fecistis int̃ duos muros &a
quã piscinae ueteris & ñsuspe¬
xistir adeũ qui fecerat & opera¬
torẽ illius delonge nonuidistis:
Narrat quo modo obsidione para¬
uerint ciuitatem & aquas inferi¬
oris piscinae quȩ capi poterant. ad
superiorẽ munitionẽ quae trans¬
tuler̃ destructisq: domib: muros
aedificarent & ꝑsingulas cognatio¬
nes quae domus quantũ haber& acci¬
pere denuoq: cisternã int̃ duos mu¬
ros & piscinã u&erẽ instaurareN
ad seruandas aquas & ñ magis dĩ m¬
uocarent auxiliũ qui conditorur¬
bis piscinȩ quae dñs quasi aliis uer¬
bisdixerit fiduciã habuistis in ho¬
mine & non indõ qui factor ẽ. homi¬
nis: Quidã iuxta misticos intellec¬
tus piscinã u&erem legis um brã
intellegunt & induos murosu&us
uide lic& & nouũ testam̃tũ aedifica¬
tũ lacũ pharisacorũ traditionib: at¬
tiꝰgere ñ possit & non repexis seeos
adfiliũ dĩ & illius p̃sentiã non credi¬
dirse quẽ olim non uiderint quia

Expanded text:
muros, et aquam piscinae veteris, et non suspexistis ad eum, qui fecerat eam, et operatorem ejus de longe non vidistis. » Narrat quomodo obsidionem paraverint erga civitatem, et aquas inferioris piscinae, quae capi poterant ad superiorem munitionem aquae, transtulerint destructisque domibus muros aedificaverint, et per singulas cognationis domus quantum haberent acceperint, denuoque cisternam inter duos muros et piscinam veterem instaurarint ad servandas aquas, et non magis Dei invocarent auxilium, qui conditor est urbis piscinaeque Dominus: quasi aliis verbis dixerit: Fiduciam habuistis in homine, et non in Deo, qui factor est hominis. Quidam juxta mysticos intellectus piscinam veterem, Legis umbram intelligunt, et inter duos muros, novum videlicet et vetus Testamentum, aedificatum lacum Pharisaeorum traditionibus attinere non possit: et non respexisse eos ad Filium Dei, nec illius praesentiam credidisse quem olim non viderint, quia
Abbreviated transcription (Latin):
ad ꝑcutientem se. & d nm̃ exercitu¬
um non inquisicrunt: Legimur su¬
pra quod indiebus haz filii io athã
filii otiae regiriuda. ascenderit
ra sin rex syriae & facee filiur ro¬
meliae. rexirrł. in hierusalem
ut expugnarent eam. Et quod
mirrursiteaiar ꝓpheta in occur¬
sum ahar cumia sub filionio. ut
ei dicere ne timer&. &cor illiur
ne formidar& aduobus caudir
titionum fumigantium. eo quod
in ipsis e& srriae. & ierł imperi¬
um siniendum. quo non credente
ꝓpt̃ rei magnitudinem & prae¬
senr periculum. iubetur ut ribi

Expanded text:
ad percutientem se, et Dominum exercituad percutientem se, et Dominum exercituum non inquisierunt. Legimus supra quod in diebus Achaz filii Joathan, filii Oziae regis Juda, ascenderit Rasin rex Syriae, et Phacee filius Romeliae rex Israel in Jerusalem, ut expugnarent eam. Et quod missus sit Isaias propheta in occursum Achaz cum Jasub filio suo, ut ei diceret, ne timeret, et cor illius ne formidaret a duabus caudis titionum fumigantium, eo quod in ipsis esset Syriae et Israel imperium finiendum. Quo non credente propter rei magnitudinem et praesens periculum, jubetur ut sibi
Abbreviated transcription (Latin):
naequaler dictamus libros & p
diuersitate uisionum ac sensuum
alius contrahitur alius ex ten¬
ditur. Ita que finito tertio uo¬
lumine. transimus ad quastum.
qui tertia mensura uer suum pri¬
ore minor .ẽ. praesertm cum
quintur quẽ huic libro subieci¬
mus historiae explanationis nt¬
& paene duplicem numero habeat.
Dum enim nolumus coniuncta diuide¬
re. & olim inter pretata transire.
cursum dirigent nrm̃ elabemur
inpelagur. dcente te uirgoxp̃i eus¬
thochium: A quat tuor uentir cae¬
li ueni sp̃s et mortua orra uiuifica.
ut quae iacebant inter raepulue¬
bitanter samariã in suꝑbia. & magni¬
tudine cordis dicenter. lateres cecder
sed quadris lapidibur aedificabimur. sy¬
comori tetider̃. sed aedros in muta¬
bimus. et eleuauit dñr hoster. rasin.
suꝑ eum. & inimicos eiut intumultũ
uertet syriam aboriente. aphilir¬
tum ab occidente. & deu orabunt isrł
toto ore in omnibur his non est a uer¬
sun suror eius redadhuc manur eius ex¬
tenta . & populur ponẽ reuernir

Expanded text:
Inaequales dictamus libros, et pro diversitate visionum ac sensuum, alius contrahitur, alius extenditur. Itaque finito tertio volumine, transimus ad quartum, qui tertia mensura versuum priore minor est, praesertim cum quintus, quem huic libro subjecimus, historicae explanationis et pene duplicem numerum habeat. Dum enim nolumus conjuncta dividere, et olim interpretata transire, cursum dirigente nostrum, elabitur in pelagus, dicente te, virgo Christi Eustochium: A quatuor ventis coeli veni, spiritus, et mortua ossa vivifica : ut quae jacebant in terrae pulvebitantes Samariam, in superbia et magnitudine cordis, dicentes: Lateres ceciderunt, sed quadris lapidibus aedificabimus: sycomoros succiderunt, sed cedros immutabimus. Et elevabit Dominus hostes Rasin super eum, et inimicos ejus in tumultum vertet, Syriam ab Oriente, et Philisthiim ab Occidente, et devorabunt Israel toto ore. In omnibus his non est aversus furor ejus, sed adhuc manus ejus extenta, et populus non est reversus
Abbreviated transcription (Latin):
turam a postoli et domussaltus
in quogentiũ turba consistit. sic̃
& in cxxxipsal mocanit᷑ : EcceauN t pi¬
diuimus ca inefratha in uenimꝑ
eam in campissiluȩ: Cum aũt operi¬
mentũ iudȩ atq secretum. quod
prius propt̃ mysteriũ celabatur fuertt
reuelatũ. & iuideris armatu¬
ram adesiae : tunc intellegis
scis mata ciuitatis dauid
quo multi plicasti: ut deceptostibi
populos congregares : Isti helami¬
tae iuxta interp̃tationẽ. Lxx
nonbabent unampharetram.
sed plures. Et ascensoress̃ hominũ
inquorum equit antur animab: &
plurima multitudo ẽ ad pugnam
sep̃parans contra ecclesiam itte
utomnes ualles illius conple¬
antur Et equites obturent sen¬
sus eorum: & demicatione succ¬
gint pt ecclesi asticum uirũ qui interp̃ta¬
tur iudas. prouocent ad certan¬
dum quo proferent testimonice
& cuncta
redarguent mendatia: Vide¬
bunt heretici domus ciuitatis dauid:
&omnia prius secreta cognoscent:
quomodo in arcedauid & omnia¬

Expanded text:
turam Apostoli, et domus saltus, turam Apostoli, et domus saltus, in quo gentium turba consistit. Sicut et in CXXXI psalmo canitur: Ecce audivimus eam in Ephrata: invenimus eam in campis silvae . Cum autem operimentum Judae atque secretum, quod prius propter mysterium 315 celabatur, fuerit revelatum, et videris armaturam Ecclesiae; tunc intelliges schismata civitatis David, quae multiplicasti, ut deceptos tibi populos congregares. Isti Elamitae juxta editionem LXX non habent unam pharetram, sed plures; et ascensores sunt hominum, in quorum equitant animabus; et plurima multitudo est ad pugnam se praeparans contra Ecclesiam: ita ut omnes valles illius compleantur; et equites obturent sensus eorum, et dimicatione sua Ecclesiasticum virum, qui interpretatur Judas, provocent ad certandum: quo proferente testimonia  cuncta redarguente mendacia, videbunt haeretici domos civitatis David, et omnia prius secreta cognoscent, quomodo in arce David qui
Abbreviated transcription (Latin):
debitis quia multiplicares : Lxx
hȩlamitȩ aut̃ tuler̃ phar&hãs as¬
s censoris homines suꝑe quos &c̃grega¬
stio pugnantiũ er̃ electe uallestuȩ im¬
splebunt᷑ quad rigis & equites stipabt.
portastuas & reuelabt portasiudȩ
rum. siue elamitue¬
ut lxxtranstulerunt quos in contẽptu¬
reuertilegimus : sumpserunt phare¬
tras ut sagittent in obscuro rec¬
tos corde quis unt incurruequites
hominũ ut parietẽ sion eclesi ae
fundamentũ suocdipeo & inpug¬
natione denudent. Er̃aũt inquid
dectae ualestuae & humilia dog¬
mateo: Oualles sion plenȩ quadri¬
garum quas dñs cumpharaone
sum mersit quarum equites&as
censores ponent sed essua sin postistu¬
is ut obsessos inte atq condusos non pa¬
tiantur exire : Tunc omni potens ds̃
ꝑ ocdesiasticos uiros: reuelauit ope¬
rimenta iudȩ. Et uniuersa secre¬
ta eorum quun conuersione
fidei constituti sunt : Et tunc uide¬
bis & uallission indieilla. & incla¬
ro lumine ueritatis omnem arma¬

Expanded text:
quia multiplicatae sunt. LXX: Elamitae autem tulerunt pharetras: ascensores: homines super equos: et congregatio pugnantium: et erunt electae valles tuae, implebuntur quadrigis, et equites stipabunt portas tuas: et revelabunt portas Judae: rum, sive Elamitut LXX transtulerunt, quos in contemptores vertimus, sumpserunt pharetram, ut agitent in obscuro rectos corde, qui sunt in curru equites hominum, ut parietem Sion et Ecclesiae firmamenta suo clypeo et impugnatione denudent. Erunt autem, inquit, electae valles tuae, et humilia dogmata, o vallis Sion, plenae quadrigarum, quas Dominus cum Pharaone submersit, quarum equites et ascensores ponent sedes suas in portis tuis, ut obsessos in te atque conclusos non patiantur exire. Tunc Omnipotens Deus per ecclesiasticos viros revelabit operimenta Judae; et universa secreta eorum, qui in confessione fidei constituti sunt, et tunc videbis, o vallis Sion, in die illa, et in claro lumine veritatis, omnem arma
Abbreviated transcription (Latin):
rio diurno numero qui inscripturis
sũsmisticus atq ꝑfectus ẽ & detrice¬
nario in quo ꝓph&auit hie zechiel
& dñs baptidatus ẽ redigant᷑ a dõephi
qui ad conparationẽ multiplics
numeri unione constringit᷑ quod
aũt aedificatio & agricultura re
ferat᷑ ad intellegentiã spiritalẽ
&iam alio locopaulus apostolus
doc& fundatos & radicatos incari¬
tatecrescentes ẽẽ contestans. uin
de ecclesi astes ñ solũ sibi aedifica¬
uit domos & planta uit uineas
& fecithortos. & pomaria & insti¬
tuit om̃s arbores pomiferas.
strux̃q piscinas ut inrigar& sal¬
tũ  Porroher&ici imaginem
tantũ habentes ũbrãq: uirtutũ
& ñ ipsam ueritatẽ absq: fructu
operũ uerborũ folia pollicent᷑
De quoꝵ arborib: dicit dñs: om̃is
plantatio quã ñ plantauit pat̃
meis caelestis era dicabit᷑ : Dde uinee
enĩ sodomoꝵ uinea eoꝵ & propa¬
go eoꝵ̃ degomorra uud eoꝵ uua fel¬
lis batrus amaritudiniscis ꝑ u¬
ror dra conũ uinũ eoꝵ̃ & furoras¬

Expanded text:
rio numero, qui in Scripturis sanctis mysticus atque perfectus est: et de tricenario, in quo prophetavit Ezechiel , et Dominus baptizatus est , redigantur ad ephi, qui ad comparationem multiplicis numeri, unione constringitur. Quod autem aedificatio et agferatur ad intelligentiam spiritualem, etiam alio loco Paulus apostolus docet, « fundatos et radicatos in charitate credentes esse » contestans. Unde et Ecclesiastes non solum sibi aedificavit domos, sed et plantavit vineas, et fecit hortos et pomeria, et instituit omnes arbores pomiferas, exstruxitque piscinas, ut irrigaret saltum. Porro haeretici imaginem tantum habentes umbramque virtutum, et non ipsam veritatem, absque fructu operum verborum folia pollicentur. De quibus arboribus dicit Dominus : « Omnis plantatio quam non plantavit Pater meus coelestis, eradicabitur . De vinea enim Sodomorum vinea eorum, et propago eorum de Gomorra: Uva eorum, uva fellis, et botrus amaritudinis eis, furor draconum vinum eorum, et furor as
Abbreviated transcription (Latin):
grediemur pueritiam. et ad rati¬
onalem ueni mus a&atem. ma¬
nus inscripturis. intellegatur:
multa testi monia docere poter̃ :
Dequib: exempli causa pauca ponen¬
& mane exaudies orationẽ meã
maneadsistã tibi & uidebo. Et de
nocte consurgit sp̃s meus. & dĩ ds̃¬

Expanded text:
gredimur pueritiam, et ad ratigredimur pueritiam, et ad rationalem venimus aetatem, mane in Scripturis intelligatur, multa testimonia docere nos poterunt: de quibus exempli causa ponenet: Mane exaudies orationem meam. Mane assitam tibi, et videbo ; et: De nocte consurget spiritus meus ; et: D
Abbreviated transcription (Latin):
uirtus eorum : potest iuxta
altiorem intellegentiam omnis
animae perturbatio ebri&as
appellari. qu& concipitur deui¬
nofuroris draconum et de
ueneno aspidum insanabili:
quod non nulli bibunt ab ad ales¬
centia usq: ad senec tutem. hoc ẽ
demane usq: ad uesperã : Alii uero
ma suscitant᷑ de conuiuio. et dicit᷑
adeos: ex ꝑgiscimini qui ebruestis
diuuas & uinear pluit dñr sul¬
phiur &ignẽ ad ño et quicũq: ex
ear uinobiberit. a estuat atq
comburitur. : Requir&ertha¬
ram et psalteriũ cui repertor ẽ
iubaldeca in stirpe generatur:
Nec audit dñm dicentem ad aaron:
uinũ & sicerã non bib&istu & filii is¬
tui quando ingredimini taber¬
naculum testimonii. aut accedi¬
tis ad altare : Hascrtharas & lr¬
ras trmpanumq: & trbia srex
babrlonius habuit quib: consonan¬
tibur uniuersarũ gentiũ populi
prosternebantur interra. & ad¬
orabant auream statuã: Quod
autem mane primũ tempus
humanȩ sapientiae quando e¬

Expanded text:
virtus eorum . Potest juxta virtus eorum . Potest juxta altiorem intelligentiam, omnis animae perturbatio ebrietas appellari, quae concipitur de vino furoris draconum, et de veneno aspidum insanabili, quod nonnulli bibunt ab adolescentia usque ad senectutem, hoc est, de mane usque ad vesperam . Alii vero ma suscitantur de convivio, et dicitur ad eos: Expergiscimini qui ebrii estis a di uvas ac vineas pluit Dominus sulphur et ignem a Domino: et quicumque ex earum vino biberit, aestuat atque comburitur. Requirit citharam et psalterium, cujus repertor est Jubal, de Cain stirpe generatus , nec audit Dominum dicentem ad Aaron: Vinum et siceram non bibetis tu et filii tui, quando ingredimini in tabernaculum testimonii, aut accedetis ad altare . Has citharas, et lyras, tympanumque, et tibias rex Babylonius habuit, quibus consonantibus, universarum gentium populi prosternebantur in terram, et adorabant auream statuam . Quod autem primum tempus humanae sapientiae, quando e
Abbreviated transcription (Latin):
ebri&ate quã aquila ẽ int̃ p̃tatus
et srmmachus : lxx ipsũ hebraicũ
posuer̃ sicera: quod omnẽ signifi¬
catpotionẽ quae in ebria repotest :
et statũ mentis euertere : Arguit
autem iuxta consequentiã coepta
expͥanationis agricolas uineae
qui imminente sterelitate & uici¬
no incendio quo ue praes et spinȩ
sunt comburendae. Luxdriae
se& uoluptatib: tradider̃ : Non so¬
lum in uescendo & bibendo sed in
auriũ quoq: oblectatione. & indi¬
uersis musicae artis generib::
quicũ ista faciant opus dñi non
respiciunt : nec considerant quae
uentura sint : Ab ut amur
hoc testimonio aduersum principes
ecclesiae quidemane consurgunt
ad sactandum sicerã & bibendũ us qͣ¬
q: aduesperã : dequib: in alio loco di¬
ut᷑ Vaetibiciuitas cuiusrex
iuuenis Et principes tui mane
comedunt: qui delicii soccu¬
pati excreaturis non intelle¬
gunt creatorem nec considerant
operam manuum eius. de quib:
legimus: uerbo dñi caeli firma¬
tisunt. et sp̃u oris eius omnis

Expanded text:
ate, quam Aquila est interpretatus et Symmachus, LXX ipsum Hebraicum posuerunt SICERAM , quod omnem significat potionem, quae inebriare potest, et statum mentis evertere. Arguit autem juxta consequentiam coeptae explanationis agricolas vineae, qui imminente sterilitate, et vicino incendio, quo vepres et spinae sunt comburendae, luxuriae se et voluptatibus tradiderunt: non solum in vescendo et bibendo; sed in aurium quoque oblectatione, et in diversis musicae artis generibus. Qui cum ista faciunt, opus Domini non respiciunt, nec considerant quae ventura sint. Abutamur hoc testimonio adversum principes Ecclesiae, qui de mane consurgunt ad sectandam siceram, et bibendum usque ad vesperam: de quibus in alio loco dicitur: Vae tibi civitas, cujus rex juvenis est, et principes tui mane comedunt . Qui deliciis occupati, ex creaturis non intelligunt Creatorem, nec considerant opera manuum ejus, de quibus legimus: Verbo Domini coeli firmati sunt, et spiritu oris ejus omnis
Abbreviated transcription (Latin):
nẽ quidã hoc qđ dr̃ captiuus ductus ẽ
populus meis qr ñ habuit scientiã & no¬
bileseiꝰ interier̃ fame & multitudo eiꝰ
siti ex aruit. generaliter deinferis
et gehenna interprȩtari uolunt:
inqua puni&ur om̃is quiđi ñ habue¬
rit scentiã. propterea dilata¬
uit infernus animã suam et ape¬
ruit ossuũ absq ullo t̃mino & der¬
cendent fortes eius. & populus eiur.
& sublimer gloriosiq: eius ad eũ. et

Expanded text:
ptivus ductus est populus meus, et quia non habuit scientiam, et nobiles ejus interierunt fame, et multitudo ejus siti exaruit: » generaliter de inferno et de gehenna interpretari volunt, in qua patietur omnis qui Dei non habuit scientiam. « Propterea dilatavit infernus animam suam, et aperuit os suum absque ullo termino, et descendent fortes ejus et populus ejus, et sublimes gloriosique ejus
Abbreviated transcription (Latin):
uitia relinquemus in pueritia & dice¬
repossumus peccata iuuentutis meae
et ignorantiae ne mnemineris : ortoq
ynobis soleiustitiae fugant᷑ tenebrae
Et statimint̃ ficimus om̃s cogitationer
quae ad peccata nos ꝓuocant. et de
ciuitatementis uosq: illosdis ꝑdimus
peccatores de quib: saluator loquit᷑:
Decor denostro exeunt cogitationes
malae homicdia adulteria forni¬
cationer furta falsa. testi monia
blasphemia & reliqua: Infelicis¬
simi aũt sunt quidem aneusq: aduer¬
perã ebri& ategula et diuersir
uoluptatib: occupati. non in telle¬
gunt in seo pera dñi. nec considerant
curcreatis int: propterea captiuur¬

Expanded text:
vitia relinquimus in pueritia, et dicere possumus: Peccata juventutis meae et ignorantiae ne memineris . Ortoque nobis sole justitiae, fugantur tenebrae, et statim interficimus omnes cogitationes, quae ad peccata nos provocant, et de civitate mentis nostrae illos disperdimus peccatores, de quibus Salvator loquitur: De corde exeunt cogitationes malae, homicidia, adulteria, fornicationes, furta, falsa testimonia, blasphemiae , et reliqua. Infelicissimi autem sunt qui de mane usque ad vesperam ebrietate, gula et diversis voluptatibus occupati, non intelligunt in se opera Domini, nec considerant cur creati sunt. Propterea
Abbreviated transcription (Latin):
uir et oculi sublimium de prim̃tur:
Qui surrexer̃ manesectandum sice¬
rã et ꝑmanser̃ in ebri&ate usq
aduesperam. et uoluptate acde¬
liciisoccupati. opus dñi respice¬
renoluerunt : neco peramanuũ
eius contẽplatis̃ ꝓpterea ducti sunt
in captiuitatem. quia non habuerunt
scientiã filiidĩ dicente ipso adeor:
nec mescitis. nec quimemisit. & in
ipsa captiuitate fame perier̃ et a
ruer̃ siti unde in ferus & mors dila¬
tauit animã suã & a peruit ossuũ
absq: ullo numero & saci&ate
deuorauit in ꝑp&uũ puniendos
ita ut principes & populus et sub¬
limes gloriosiq: t̃raeiudeae descen¬
derint adeũ & humili abit᷑ om̃is suꝑ

Expanded text:
ium deprimentur. Qui surrexerunt mane ad sectandam siceram, et permanserunt in ebrietate usque ad vesperam, et voluptate ac deliciis occupati, opus Domini respicere noluerunt, nec opera manuum ejus contemplati sunt, propterea ducti sunt in captivitatem, quia non habuerunt scientiam Filii Dei, dicente ipso ad eos, Nec me scitis, nec qui me misit , et in ipsa captivitate fame perierunt, ac aruerunt siti. Unde infernus et mors dilatavit animam suam, et aperuit os suum, et absque ullo numero, et satietate devoravit in perpetuum puniendos: ita ut principes et populus, et sublimes gloriosique terrae Judae descenderent ad eum, et humiliaretur omnis su
Abbreviated transcription (Latin):
chiel iuxta hebraicũ legimus oepħi
iustũ & batus iustur erituobis. oepħi
& batus aequalia & unius mensurae
er̃: ut capiat decimã partẽ cħoribat
& decimã partẽ chori oep̃ħi Iuxta
mensurã cõri eritae qua elibratio
coꝵ̃ : Quaerimus iuxta a ña gogẽn
quomodo her&icorũ domꝰ grander
& pulhrȩ sint quȩ cũ iudicii tẽpꝰaduene¬
rit nullũ habitatorẽ habeant : om̃is
enĩ põpa structuraq: uerborũ & ar¬
gum̃ta dialectica redigent᷑ ad nihili
& quia iuxta a postolũ paulũ p̃ solũ dĩ
aedificatio sumꝰ sed & agricultura
quãimitanter her&ici suffodiut

Expanded text:
chiel juxta Hebraicum legimus: Ephi chiel juxta Hebraicum legimus: Ephi justum, et batus justus erit vobis. Ephi et batus aequalia et unius mensurae erunt, ut capiat decimam partem cori batus, et decimam partem cori ephi: juxta mensuram cori erit aequa libratio eorum . Quaerimus juxta anagogen, quomodo haereticorum domus grandes et pulchrae sint, quae cum judicii tempus advenerit, nullum habitatorem habeant. Omnis enim pompa structuraque verborum, et argumenta dialectica redigentur ad nihili. Et quia juxta apostolum Paulum non solum Dei aedificatio sumus, sed et agricultura, quam imit
Abbreviated transcription (Latin):
hebratcũ uertimis in aurib meis sunt
dñ i exercituũ idẽ uerba quae loqutu sẽ
dñs. ad hucresonant in aurib: meis
lxx transtuler̃ audita sũ haecm au¬
rib: dñi sab aoth : nonquoꝓph&a
uerba dñi audierit sed in aurib: dñi
audita sint quae ꝓph&a diciurus ẽ
Cũ consequentius ẽ intellegere audisse
ꝓph&ã quaed ñs sitloqutus dñs autẽ
loqutu sest. quod post captiuita tẽ do¬
mis magnae atq: pulcherrimȩ deser¬
quã soli lxx transtulerun om̃s
nos ꝓchoro posuimus qui hebraue dr̃
om̃er Lxx uerter̃ artabassex quȩ m̃¬
sura aegyptia caest : & facit mo¬
dios xx: Insterilitate ergo nimia
quae sequitur captiuitatẽ .x. iu¬
gera uinearũ facient batũ id ẽ tres
batis aphoras. Et xxx modii seminis id ẽ
chorus faci& epħa quod lxxtrer
mensuras inter praetatir̃ id ẽ tres
modiar: Batus aut̃ inliquidir speci
mensurae: In aridir sicut in hieze¬

Expanded text:
Hebraicum vertimus, In auribus meis sunt Hebraicum vertimus, In auribus meis sunt haec Domini exercituum, id est, verba quae locutus est Dominus, adhuc resonant in auribus meis: LXX transtulerunt, Audita sunt haec in auribus Domini sabaoth. Non quod Propheta verba Domini audierit, sed in auribus Domini audita sint quae Propheta dicturus est: cum consequentius sit intelligere, audisse Prophetam, quae Dominus sit locutus. Dominus autem locutus est, quod post captivitatem, domus magnae atque pulcherrimae deserquam soli LXX transtulerunt, omnes nos pro coro posuimus, qui Hebraice dicitur OMER , LXX verterunt artabas sex: quae mensura Aegyptiaca est, et facit modios viginti. In sterilitate ergo nimia quae sequitur captivitatem, decem jugera vinearum facient batum, id est, tres amphoras: et triginta modii seminis, id est, corus, faciet ephi, quod LXX tres mensuras interpretati sunt, id est, tres modios. Batus autem in liquidimensurae in aridis. Sicut in Eze
Abbreviated transcription (Latin):
deoriente : ueniantꝰ in cãpũ senna¬
NFar qui int̃p̃tat᷑ excussiodentiũ
& aedificant ciuitatẽ confusions
turrẽq suꝑbiae. & audiunt sub
uerbis aliis : Auditebaec ducer
domꝰ iacob & residui domꝰ irł qui
ab hominamini iudiciũ & om̃e
recta ꝑuertitis. qui a edifica tission
in sanguinib: & hierusalẽ in iniqui¬
tate : ⁊stidomꝰ domib: idẽ dogina¬
ligna faenũ stipulẽ quoꝵ̃finis
incendiũ ẽ : dehui cemodi domib:
saluator in euangłio loquit᷑:
om̃is qui audierit uerba mea & non
seceritea ad similabit᷑ uiro stubto:
qui a edificabit domũ suã supera renã
discendit pluuia uener̃ flumna. Flaue¬
r̃ uenti & in peger̃ indomũ illã & ceci¬
dit & fuitruina domus illius magna :
iungere : & eadẽ recenti orib: in muta¬
re donec & sensus humanus & ser¬
modeficiat : In auribus meis sunt haec
dñi xercituũ nisidomos multae
desertȩ fuerint grandes : et pulchrae
absq: habitatare, ꝓ eoquodnos iuxta

Expanded text:
pum Sennaar, qui interpretatur excussio dentium: et aedificant civitatem confusionis, turrimque superbiae, et audiunt sub verbis aliis: Audite haec, duces domus Jacob, et residui domus Israel, qui abominamini judicium, et omnia recta pervertitis, qui aedificatis Sion in sanguinibus, et Jerusalem in iniquitate . Isti domos domibus, id est, dogmaligna, fenum, stipulam, quorum finis incendium est. De hujuscemodi domibus Salvator in Evangelio loquitur: Omnis qui audierit verba mea, et non feceritqui aedificavit domum suam super arenam; discendit pluvia, advenerunt flumina, flaverunt venti et impegerunt in domum illam, et cecidit: et fuit ruina domus illius magna . jungere, et eadem recentioribus immutare, donec et sensus humanus et sermo deficiat. In auribus meis sunt haec Domini exercituum: Nisi domus multae desertae fuerint, grandes et pulchrae absque habitatore. Pro eo quod nos juxta
Abbreviated transcription (Latin):
casi &spectauit iustitiã ut largito¬
rẽ tantorũ munerũ a patremis¬
sũs susceperst & fecitclamorẽ
qui uoci feratus ẽ contradñm &
clamauit dicens: tolle tolle cru¬
cifige talẽ unde& paulis a postolis
scripsit: om̃isira & lamor &
blasphemia auferat᷑ a uobis cũ om̃i
malitia : Vel certeqm̃ iusti sangui¬
nẽ fuderan. & sangunis dominicae
passionis clamabat addm̃ : ꝓpterea
clamor ẽ ꝓiustitia reddider̃ : Iux¬
ta illud qđ ingenesilegimꝰ : uox sangiui¬
nis ab elfratristui clamat ad me
ua e quic̃ iungitis domũ ad domũ & agrũ¬
ad agrũ copulatis usq: ad t̃minũ loci:
nũ quid habitabitis soli suꝑ t̃rã   ꝓeo qđ

Expanded text:
cas: et exspectavit justitiam, ut largitocas: et exspectavit justitiam, ut largitorem tantorum munerum a Patre missum susciperet, et fecit clamorem, quo vociferatus est contra Dominum, et clamavit, dicens: Tolle, tolle, crucifige talem . Unde et Paulus apostolus scribit: Omnis ira et clamor, et blasphemia auferatur a vobis cum omni malitia . Vel certe quoniam justi sanguinem fuderant, sanguis Dominicae passionis clamabat ad Dominum: propterea clamorem pro justitia reddiderunt, juxta illud quod in Genesi legimus, Vox sanguinis Abel fratris tui clamat ad me . Vae qui conjungitis domum ad domum, et agrum agro copulatis usque ad terminum loci: N
Abbreviated transcription (Latin):
dico ut comparation eisrł idẽ
osten dã iudã in quoerant sacer¬
dotes & leuitae. & dĩ relegio uer¬
sabat᷑ eo tempore quo ꝓph&a isa is
loquebat᷑ ad populũ: et pulchre
usrł hocẽ totus populur domis ẽ:
Iudas autem qui se para tirtrib:
postea pullulauit: no uellũ dicit᷑
delectabile: Sed & hoc notandũ
quodiuxta consu&udinẽ ꝓph&a¬
lem quae priur ꝑm&a foran. dicta
sunt uel ꝑparabalam postea
s in iustitia & eccedamor: Siueut
lxx transtuler̃ spectaui ut facer&
iudiciũ & fecit iniquitatẽ : & ñ
iustitiam: sed la morem: uolu¬
mus latinir in sinuare a uribur
quod ab hebrȩis didicimus:
Iudiciũ apudeos: appellatꝰ Mes phat:
iniquita ssiuedissipatio. utint̃¬
uerborũ similitudinem tẽperauit.
et ꝓ SAΑCΑ poner& saaca eteli¬
gantẽ structurã sonũq: uerboꝵ
iuxta hebraeam linguamred de¬
r& : Spectauit aũt ds̃ ut populus
iuda eoꝵ̃ facer& iudiciũ id ẽ uuas
& fecit in iquitatem idẽ labrus¬

Expanded text:
dico, ut comparatione Israel, idostendam Judam, in quo erant sacerdotes et levitae, et Dei religio versabatur eo tempore, quo propheta Isaias loquebatur ad populum. Et pulchre Israel, hoc est, totus populus, domus est: Judas autem, qui separatis tribubus postea pullulavit, novellum dicitur delectabile. Sed et hoc notandum, quod juxta consuetudinem prophetalem, quae prius per metaphoram dicta sunt, vel per parabolam, postea : et justitiam, et ecce clamor, sive ut LXX transtulerunt, Exspectavi ut faceret judicium, et fecit iniquitatem, et non justitiam, sed clamorem. Volumus Latinis insinuare auribus quod ab Hebraeis didicimus: Judicium, apud eos appellatur MESPHAT : iniquitas, sive dissipatio, ut inteverborum similitudinem temperavit, et pro SADACA poneret SAACA, et elegantem structuram sonumque verborum, juxta Hebraeam linguam redderet. Exspectavit autem Deus, ut populus Judaeorum faceret judicium, id est, uvas: et fecit iniquitatem, id est labrus