comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
um& spmsem seddm & dñm quod & ipsatrinitas dicipotest sin¬
gulahorum trium referri ad singulos uoluit: Exipso dicens ꝓpt̃
nitatem unum dnidm non uultis agnoscere : quando quidemñ
ris sane qui putas depatresolo eẽ dictum: ne mobonus nisisolus ds̃.
sienim dixis s& ne mobonus nisiunus pater nec sicexclusũ filiũ &
spmsem̃ abistaunita tebonitatis uoluis s& intellegi: quia & illud
quod simili locutionedictum est quam supra commemorai. Eaquae
suntdĩ nemoscit nini sprdĩ non ex cluditabhacscientia filiumdi: quan¬
ntoergo nob latitudo intellegentiae magispat& qr non dixit ne mobo¬
nus nisi unus pater: sed ne mobonus nisiunur quod estipsatrini¬
tas: qua rebat quippeille cui hocresponditihs nonbonum quale¬
quid faciam utuitam & ernam consequar : tuncaitilli quid me
dicisbonum: ne mobonus nisiunur uel sic ut legitur apud alium

Expanded text:
um et Dominum, quod et ipsa Trinitas dici potest, sinum et Dominum, quod et ipsa Trinitas dici potest, singula horum trium referri ad singulos voluit: ex ipso dicens, pronitatem unum Dominum Deum non vultis agnoscere? Quandoquidem non ris sane, qui putas de Patre solo esse dictum, Nemo bonus, nisi unus Deus. Si enim dixisset, Nemo bonus, nisi unus Pater; nec sic exclusum Filium et Spiritum sanctum ab ista unitate bonitatis voluisset intelligi: quia et illud quod simili locutione dictum est, quam supra commemoravi, Ea quae Dei sunt, nemo scit, nisi Spiritus Dei : non excludit ab hac scientia Filium Dei. Quanto ergo nobis latitudo intelligentiae magis patet, quia non dixit, Nemo bonus, nisi unus Pater; sed, Nemo bonus, nisi unus Deus; quod est ipsa Trinitas. Quaerebat quippe ille cui hoc respondit Jesus, non bonum qualequid faciam, ut vitam aeternam consequar? Tunc ait ille: Quid me dicis bonum? Nemo bonus, nisi unus Deus . Vel, sicut legitur apud alium
Abbreviated transcription (Latin):
tellegendus anfilius Dinnam queprius nominauit dicenr q̃
altitudo diuitiarum sapientiae & scientiae di oste a uero cumdnm
appella uitubiait : qui senim cognouit sensum dñi: sed hoc non hab&
contro uersiã : Utrum que enim nom &iamuos & patrialisignatis
& filio: Neque eim sic dicitis dm patrẽ ut neg&as essed infilium
aut sicdicitis dm̃ filium ut neg&isessed in patrem : quamuir in hoc
a postolico testimono quod adhibinsti dr̃dicatur pater. dnpsi
scientiaedi. Nam siue pater sitiste siue silius exipso & pipsum & in
ipso suntomnia. quo mod oerguex patreomnia non exfilio & ꝑ
filium omnia non ꝑpatrem quando quidem quem lib& eorum apor¬
tolus uoluerithocloco intellegi exipsoin quid & ꝑipsum & inipro
suntomnia : siergosiuedepatre siue defilio uerissime tamendici¬
tur quod exipso & pipsum ainipso fintomnia sine dubio patris
& filii demonstra aequalitas si auttuo non nominauit patrem& fili

Expanded text:
us nominavit, dicens: O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! Postea vero eum Dominum appellavit, ubi ait: Quis enim cognovit sensum Domini? Sed hoc non habet controversiam: utrumque enim nomen etiam vos et Patri assignatis et Filio. Neque enim sic dicitis Deum Patrem, ut negetis esse Deum Filium; aut sic dicitis Deum Filium, ut negetis esse Deum Patrem. Quamvis in hoc apostolico testimonio quod adhibuisti, Deus dicatur Pater, Dominuscientiae Dei! Nam sive Pater sit iste, sive Filius, ex ipso, et per ipsum, et in ipso sunt omnia. Quomodo ergo ex Patre omnia, non ex Filio; et per Filium omnia, non per Patrem: quandoquidem quemlibet eorum Apostolus voluerit hoc loco intelligi, Ex ipso, inquit, et per ipsum, et in ipso sunt omnia? Si ergo sive de Patre sive de Filio, verissime tamen dicitur, quod ex ipso et per ipsum, et in ipso sunt omnia; sine dubio Patris et Filii demonstratur aequalitas. Si autem quoniam non nominavit Patrem et Fili
Abbreviated transcription (Latin):
ua fier& anima israhelitarum. qui fideliter hoc uiderunt : ta¬
men hunchomine quiluctatus estcumia cob: ose pros&aeuiden

Expanded text:
va fieret anima Israelitarum qui fideliter hoc viderunt: tamen hunc hominem qui luctatus est cum Jacob, Osee propheta eviden
Abbreviated transcription (Latin):
stamen maior &minor: nec dictu m est dñs drtuus maior dñs
tumest non alius ȩ qualis mihi sed dictumest nonestalius dñs
pr&erme autergo confitere patrem & silium. unumee dnm
nonur guebo sed alia testimonia diuinaꝓferam: qui buste
& inistoerrore d&estabiliorem conuincam: Nunc autem &
unur dns dr̃ duo dñi dii nostrierunt & falsae illediuo ceserunt
meliuserunt uestra uerba emendata quam dĩuerba menda¬
tia : queris a meutrum iudaicomodo tehoster prositeriununt
dm̃ ande subiectione fli potiur secundum quod hab& fides xp̃i¬
ana ostendatur. unus essedr cuius filius noste rest dr tahoc
dicis qua suiudeorum sit uox audisrahel dñs drtuus dñrunure
autegosum & non alius prxerme: ipreds̃ hocdicit : agnosce &
tace uel potius e dissere quomodo uerum dixerit: que null
nostrum aud& ad firmare mentitum : edissercinquam quo mo

Expanded text:
tamen major et minor. Nec dictum est, Dominus Deus tuus major, Dominus tamen major et minor. Nec dictum est, Dominus Deus tuus major, Dominus tum est, Non est alius aequalis mihi: sed dictum est, Non est alius Dominus praeter me. Aut ergo confitere Patrem et Filium unum esse Dominum non urgebo; sed alia testimonia divina proferam, quibus te et in isto errore detestabiliorem convincam. Nunc autem etunus Dominus Deus, duo domini dii nostri erunt, et falsae illae Dei voces erunt,melius erunt vestra verba emendata, quam Dei verba mendacia? 2. Quaeris a me utrum, Judaico modo te horter profiteri unum Deum; an de subjectione Filii potius secundum quod fides habet Christiana, ostendatur unus esse Deus, cujus Filius noster est Deus. Ita hoc dicis, quasi Judaeorum sit vox, Audi, Israel; Dominus Deus tuus, et non est alius praeter me. Ipse Deus hoc dixit: agnosce, et tace; vel potius edissere quomodo verum dixerit, quem nullus nostrum audet affirmare mentitum. Edissere, inquam, quomod
Abbreviated transcription (Latin):
ligna & lapides sed membra suntxp̃i. negatis dm̃ deipso xp̃o
quid dicturiestis. quemdin & dnm confitemini respond& ita¬
que nobis utrum pater& filius. unus sitdnsds Si enim none
ds & nonest alius pr&erme. sed quia illumenti entem
dicerenon aud&is. quare uos corrigere dubitatis : & uenire &re¬
audisista nec uides contumeliosum sine dubiomeputabis: eccenon
ris ibiest confiteberis mecum. patrem& filium unumẽe dnm
dm: si autem responderis xp̃mibinonesse intellegendum : duos
contrauocem diuinam introducturur es dños deos. quo negas
alius dñs filius sinonunus estds̃ pater & filius: quantũ lib& enĩ
excellenttus laudes patrem & in fraeum de primas filium id
agis ut ȩ quales non sint: non ut duo non sint: clama quantum
uis paterest maior siliurminor: respond& ur tibiduo runt.

Expanded text:
ligna et lapides, sed membra sunt Christi, negatis Deum: de ipso Christo ligna et lapides, sed membra sunt Christi, negatis Deum: de ipso Christo quid dicturi estis, quem Deum et Dominum confitemini? Respondete itaque nobis, utrum Pater et Filius unus sit Dominus Deus. Si enim non est Deus, et non est alius praeter me . Sed quia illum mentientem dicere non audetis, quare vos corrigere dubitatis, et venire vel reaudis ista, nec vides, contumeliosum sine dubio me putabis. Ecce non ris, Ibi est; confiteberis mecum Patrem et Filium unum esse Dominum Deum. Si autem responderis, Christum non esse ibi intelligendum, duos contra vocem divinam introducturus es dominos deos, quoniam noalius Dominus Filius, si non unus est Dominus Pater et Filius. Quantumlibet enim excellentius laudes Patrem, et infra eum deprimas Filium, id agis, ut aequales non sint, non ut duo non sint. Clama, quantum vis, Pater est major, Filius minor: respondetur tibi, Duo sunt
Abbreviated transcription (Latin):
quibus significati sunt. excorpore dni exierunt : sicutex corpore
dñi sonuitutbaptizent genter in nomine patris & filii & ipr̃
sci: In nomine: non in nominibus: huenimtresunum. sunt: &
hutres unurestdr: siqua autem alio modo tanti sa cramenti
istapfunditas qua ine pistola iohannis legitur. exponi& intel¬
legi potest : secundum catholicam fidem : qua nec confundit nec
separat trinitatem: Ne cabnuittresꝑsonas nec diuersascre¬
dites sesubstantias : nullarationeres puendũ est: quod enimad
ex ercendas mentes fidelium: inscripturis scis obscure poni¬
tur gratulandum est. simultis modis non tamen in sipientexpo
iuder sed spiritaliter utxpͥiani: quienim non uult fideliter
suꝑestautem qui hoc dixit credat essemendacem: si autem
mendax ille nonest: uoxista uera est: siuox istauera questioi fa
finitaest: procul dubio quippeuos uerita s cogit patrem & filium

Expanded text:
quibus significati sunt, ex corpore Domini exierunt: sicut ex corpore quibus significati sunt, ex corpore Domini exierunt: sicut ex corpore Domini sonuit, ut baptizarentur gentes in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti . In nomine; non, In nominibus: hi enim tres unum sunt, et hi tres unus est Deus. Si quo autem alio modo tanti sacramenti ista profunditas, quae in Epistola Joannis legitur, exponi et intelligi potest secundum catholicam fidem, quae nec confundit nec separat Trinitatem, nec abnuit tres personas, nec diversas credit esse substantias, nulla ratione respuendum est. Quod enim ad exercendas mentes fidelium in Scripturis sanctis obscure ponitur, gratulandum est, si multis modis, non tamen insipienter expJudaei, sed spiritualiter ut Christiani. Qui enim non vult fideliter superest ut eum qui hoc dixit, credat esse mendacem. Si autem mendax ille non est, vox ista vera est: si vox ista vera est, quaestio ista finita est. Procul dubio quippe vos veritas cogit Patrem et Filium
Abbreviated transcription (Latin):
non sunt unum: siuero ea quachis significata sunt. uelimus
inquirere non absurde occurrit ipsatrinitas quiunus solui
uerus summus est ds
testes & tresunum sunt: ut nomine sp̃s significatum accipia¬
mus dmmpatrem: deipso quippe adorando loquebatur dnis
ubiait . sp̃s estds̃: nomine autem sangiunis silium: quia uerbum
loquer&ur ihs quamdatarus erat sitientibus ait euuangelis¬
ta hoc autem dixit despu que maccepturierant. credentes
men intellegitur separatus. sed nec deipso alibitacuit: eũ¬
que testem satis a peste quede monstrauit: Namcumille
ait: ipse testimonium ꝑ hibebit deme: H sunt trestestes
& tresunum sunt quia unius substantia sunt: quod autem
signa quibusdam significati sunt. decorporedñi exierunt:
Figurauerunt ec clesiã predicetem trinitatis unã eandẽq
natura quo hutres quitrino modo significati sunt: Unum

Expanded text:
non sunt unum. Si vero ea, quae his significata sunt, velimus non sunt unum. Si vero ea, quae his significata sunt, velimus inquirere, non absurde occurrit ipsa Trinitas, qui unus, solus, verus, summus est Deutestes, et tres unum sunt: ut nomine spiritus significatum accipiamus Deum Patrem: de ipso quippe adorando loquebatur Dominus, ubi ait, Spiritus est Deus . Nomine autem sanguiris, Filium: quia, Verbum loqueretur Jesus, quam daturus erat sitientibus, ait evangelista, Hoc autem dixit ae Spiritu, quem accepturi erant credentes us, non tamen intelligitur separatus. Sed nec de ipso alibi tacuit, eumque testem satis aperteque monstravit. Nam cum illum promitteret, ait: Ipse testimonium perhibebit de me. Hi sunt tres testes: et tres unum sunt , quia unius substantiae sunt. Quod autem signa quibus significati sunt, de corpore Domini exierunt, figuraverunt Ecclesiam praedicantem Trinitatis unam eamdemque naturam: quoniam hi tres qui trino modo significati sunt, unum
Abbreviated transcription (Latin):
epistola iohannis apostoli ubiait: tressunt testes : sp̃s & aqua
inem diuersa seẽ substantias & tam̃ dictum est. tresunũ
sunt : Propter hoc am monuine fallaris. mhȩcenim sac ram̃ta
sunt. in quibus non quid rnt sed quidostendant semꝑ addtendi¬
tur : quo signa sunt rerum aliud existentia & aliud significanta
siergo illa quȩ his significantur intellegantur ipsamueniun¬
tur unius esse substantiae : tam quam sidicam us p&ra & aqua
dicitur p&ra &aquaunum sunt : ex eapasterecte accipi potest: qui a ista
duȩres quarumest diuersanatura: aliarum quoque signa sunt
rerum : quarum estuna natura: kiaitaq: nouimus decorpore
dñi exis secum pender& in ligno: primo spin: unde scriptuest.
& inclinato capite. tradiditspm: Deinde quandolatus eius. lan¬
cea ꝑforatumest: Sanguinẽ. &aquam : qua triasi ꝑseipsa in tu¬
eamur. Diuersas habent singulaquaeque substantias: Ac ꝑ hoc

Expanded text:
Epistola Joannis apostoli ubi ait: Tres sunt testes; spiritus, et Epistola Joannis apostoli ubi ait: Tres sunt testes; spiritus, et inem diversas esse substantias, et tamen dictum esse, tres unum sunt: propter hoc admonui ne fallaris. Haec enim sacramenta sunt, in quibus non quid sint, sed quid ostendant semper attenditur: quoniam signa sunt rerum, aliud existentia, et aliud significantia. Si ergo illa quae his significantur, intelligantur, ipsa inveniuntur unius esse substantiae; tanquam si dicamus, Petra et aqua dicitur Petra et aqua unum sunt; ex ea parte recte accipi potest, qua istae duae res quarum est diversa natura, aliarum quoque signa sunt rerum quarum est una natura. Tria itaque novimus de corpore Domini exisse, cum penderet in ligno: primo, spiritum; unde scriptum est, Et inclinato capite tradidit spiritum; deinde, quando latus ejus lancea perforatum est, sanguinem et aquam . Quae tria si per se ipsa intueamur, diversas habent singula quaeque substantias; ac per hoc
Abbreviated transcription (Latin):
uerbumest unum sunt: ꝓpterid quod additumest sunt plu¬
ralem indicatnumerum. quadam singularitate conexum:
ynusestautem a pestis simc estnumerus singularis : sed nũ¬
quid a postolus dicer& qui aute madhȩr& dño unum sunt : quide¬
absitabilla sapientia ista sententia : & tamen dixit : qui autem adher&
ciurdemque substantiae : sicut quibusdam hominibus dictumest
rebus unius substantia. sicut dictumest: erateis anima &coruni
erant dixit : non dixiterant : quo dixit & quiderat. idestanima &
cor sicut &iam depatre&filio & unum sunt. dicimus qruinius
substantiae duo sunt : & unus estdicimus sed addimus quidunus.
meuobis duarum istarum lectionum. arbritror inculcas se
distantiam scruta reitaque scripturas canonicas u&eres &
nouas & inuenisi potesubi dicta sunt aliquaunum sunt: quae
sunt diuerse naturȩ atque substantiae : Sane fallitenolo in

Expanded text:
verum est; Unum sunt, propter id quod additum est, Sunt, pluverum est; Unum sunt, propter id quod additum est, Sunt, pluralem indicat numerum, quadam singularitate connexum: Unus est autem, apertissime est numerus singularis. Sed numquid Apostolus diceret, Qui autem adhaeret Domino, unum sunt? Quid eabsit ab illa sapientia ista sententia: et tamen dixit, Qui autem adhaeretejusdemque substantiae: sicut quibusdam hominibus dictum estrebus unius substantiae, sicut dictum est, Erat eis anima et cor unum . Erat, dixit; non dixit, Erant: quoniam dixit et quid erat; id est, anima et cor. Sic etiam de Patre et Filio, et, Unum sunt, dicimus, quia unius substantiae duo sunt: et, Unus est, dicimus, sed addimus quid unus; me vobis duarum istarum locutionum arbitror inculcasse distantiam. Scrutare itaque Scripturas canonicas veteres et novas, et inveni, si potest, ubi dicta sunt aliqua, Unum sunt, quae sunt diversae naturae atque substantiae. 3. Sane falli te nolo in
Abbreviated transcription (Latin):
dicentem ego & dsunum sumus sed foste adrogantiae uide¬
aturꝰ hoc deseipso aliquis dicat: Itaneuero quisquã uestrũ
& sinon aud& dicere ego & dsunum sumus : saltimaudet dice¬
repaulus & ds̃ unum sunt: sicut in cunc tanter dicimus. pau¬
lus & apollo unum sunt. dypater & dsfiliu sunum sunt : Porro
sinon aud &is dicere quilib& homoscr quilib& prof&a qui lib& apos¬
tolus &dsunum sunt: quisteur guebat quistem pingebat. quisti
prȩcipitabat utdiceres apostoliunum sunt cum patre&silio
Vnum sunt inquis pater& filius: non tamen unus continuo qua̧
subiungis unum ad concordiam ꝑtin& : unus ad numerum sin¬
gularitatis : uolebas autem dicere unum sunt ad concordiam ꝑti¬
n& Vnus est ad numerum singularitatis : sed te consideratione
uerborum tuorum imp&us dis putationis auertit: pam&
unũ &unu s utique adnumerum ꝑtin& singularem : sed quod

Expanded text:
dicentem, Ego et Deus unum sumus. Sed forte arrogantiae videdicentem, Ego et Deus unum sumus. Sed forte arrogantiae videatur, si hoc de se ipso aliquis dicat. Itane vero quisquam vestrum etsi non audet dicere, Ego et Deus unum sumus; saltem audet dicere, Paulus et Deus unum sunt; sicut incunctanter dicimus, Paulus et Apollo unum sunt; Deus Pater et Deus Filius unum sunt? Porro, si non audetis dicere, Quilibet homo sanctus, quilibet propheta, quilibet apostolus, et Deus, unum sunt; quis te urgebat, quis te impingebat, quis te praecipitabat, ut diceres, Apostoli unum sunt cum Patre et Filio? Unum sunt, inquis, Pater et Filius, non tamen unus: continuoque subjungis, Unum ad concordiam pertinet; Unus, ad numerum singularitatis. Volebas autem dicere, Unum sunt, ad concordiam pertinet; Unus est, ad numerum singularitatis: sed te a consideratione verborum tuorum impetus disputationis avertit. Nam et Unum et Unus utique ad numerum pertinet singularem. Sed quod
Abbreviated transcription (Latin):
sunt positaꝰ sed quodadnors: quando quidem non ipsos & se
uel ipsos & patrendixit aut uoluitunum ẽe: sed ipsos unũ
esseuoluit. quod noniueat uniuseẽ substantiae: sicut& nos¬
inquid unum sumus. quosidentidem noueratunius eẽ substantiaȩ
tusiuis aliquid respondere : ostende secundũ scripturam scain
deali quibus rebus diciunum sunt: quaru mest diuersa substan¬
tia: hoc enimx p̃r non dixit. quod tamentuaususes dicere : idest
apostolo s unumesse cumpatre & filio : In eo quod inomnibus
aduoluntatem dipatris. respicienter adimitationem filii sub¬
ditiunidõ patri. & ipsiinueniuntur: hec dicens din& homines
scos unumes se fecisti : Potestergo quisquã scoꝵ dicere : ego &
ds unũ sumus: ab sit hoca cordibus &oribus scis : Puto autẽ
quod &uos a quocumque hocaudiatis horrȩscitis nec festis
quemquam hominẽ. quanto lib& munere scitatis excellat

Expanded text:
sunt posita. Sed quid ad nos? quandoquidem non ipsos et se, sunt posita. Sed quid ad nos? quandoquidem non ipsos et se, vel ipsos et Patrem dixit aut voluit unum esse; sed ipsos unum esse voluit, quos noverat unius esse substantiae. Sicut et nosinquit, unum sumus: quos identidem noverat unius esse substantiae. 2. Tu si vis aliquid respondere, ostende secundum Scripturam sanctam de aliquibus rebus dici, Unum sunt, quarum est diversa substantia. Hoc enim Christus non dixit, quod tamen tu ausus es dicere, id est, Apostolos unum esse cum Patre et Filio, in eo quod in omnibus ad voluntatem Dei Patris respicientes, ad imitationem Filii subditi uni Deo Patri et ipsi inveniuntur. Haec dicens, Deum et homines sanctos unum esse fecisti. Potest ergo quisquam sanctorum dicere, Ego et Deus unum sumus? Absit hoc a cordibus et oribus sanctis. Puto autem quod et vos a quocumque hoc audiatis, horrescitis, nec fertis quemquam hominem, quantolibet munere sanctitatis excellat,
Abbreviated transcription (Latin):
xit ut ipsi & nosunum simus: sed unum sintinnobis : quo homi¬
nesinnatura. unum sunt. summa atq ꝑfectae. secundum suũ
modum: unumes se non possunt iustitiae plenitudine . nis im
dõ ꝑficiantur. utunum sint in patre & filio: idestinipsis unũ
non cum ipsisunum: adhuc requiritur &adiungit: ut mun¬
duscredat quia tu memisisti: &egoclaritatem quã mihi dedis¬
tideduillis ut sintunum sicut nos unum sumꝵ : Ego meis & tu
inme: ut sint consumati munum: Neque hic dixit. ut nobcũ
sintunum: aut ut &ipsi & nossimus unum: De in decumad¬
didiss& ut cognascatmundus qrtu memisisti & dilexisticos
sicut & medilexisti: sequutus adunxit: Pater uolo utubiego
uoluit. &cum illo essent: non ut illi &ipsiunumessent : Quid
est quod dicere uoluisti dilectionis secit mentionẽ & non subs¬
tantiae quãuis tueoloco istadñi uerba posueris quo abipso

Expanded text:
xit, Ut ipsi et nos unum simus, sed, unum sint in nobis. Quoniam homixit, Ut ipsi et nos unum simus, sed, unum sint in nobis. Quoniam homines qui natura unum sunt, summe atque perfecte secundum suum modum unum esse non possunt justitiae plenitudine, nisi in Deo perficiantur, ut unum sint in Patre et Filio; id est, in ipsis unum, non cum ipsis unum. Adhuc sequitur, et adjungit: Ut mundus credat quia tu me misisti, et ego claritatem quam mihi dedisti, dedi illis, ut sint unum, sicut nos unum sumus: ego in eis, et tu in me, ut sint consummati in unum. Neque hic dixit, Ut nobiscum sint unum, aut, Ut ipsi et nos simus unum. Deinde cum addidisset, Ut cognoscat mundus quia tu me misisti, et dilexisti eos sicut et me dilexisti; secutus adjunxit, Pater, volo ut ubi ego voluit, ut cum illo essent, non ut illi et ipse unum essent. Quid est quod dicere voluisti, Dilectionis fecit mentionem, et non substantiae? Quamvis tu non eo loco ista Domini verba posueris, quo ab ipso
Abbreviated transcription (Latin):
tionis consensionead firmas dictumesse depaulo & apollo.
Ouplantat autem & quirigat unum sunt. cumeos non osten¬
dis diuerse fuisse substantie : ambo quippe homines erat:
sienim non diligerent. inuicem. natura unum essent: dilectio¬
ne nonessent : si auteminaturanonessent: unum dici dilectio¬
ne non possent: Possi tergo filius utitasstunum. quomodo
quantum indiregnoẽ e potuerint ut&iam sum mae ipsiunum sunt
innatura sua : quã e ad modum pater & filius summe unum sunt:
quamuis in excellentiore atque in conparabiliter meliorenatu¬
ra sua: dixitergo ad patrem filius: Pater scẽ serua eos in nomi¬
n&uo quos de distimihi ut sintunum sicut &nos: non dixitut
sintunum nobiscum: autsimus unum ipsi &nos: Item paulo
post : Non ꝓhis autem rogo tantum: sed proeis quic redituri
untꝑ uerbum ipsorum in me : Utomnes unum sint. sicut cu

Expanded text:
tionis consensione affirmas dictum esse de Paulo et Apollo, tionis consensione affirmas dictum esse de Paulo et Apollo, Qui plantat autem et qui rigat, unum sunt ; cum eos non ostendas diversae fuisse substantiae? Ambo quippe homines erant. Si enim non diligerent invicem, natura unum essent, dilectione non essent: si autem unum natura non essent, unum dici dilectione non possent. Poscit ergo Filius ut ita sint unum, quomodo quantum in Dei regno esse potuerint: ut etiam ipsi summe unum sint in natura sua, quemadmodum Pater et Filius summe unum sunt, quamvis in excellentiore atque incomparabiliter meliore natura sua. Dixit ergo ad Patrem Filius: Pater sancte, serva eos in nomine tuo, quos dedisti mihi; ut sint unum, sicut et nos. Non dixit, Ut sint unum nobiscum; aut, Ut simus unum ipsi et nos. Item paulo post: Non pro his autem rogo tantum, sed et pro eis qui credituri sunt per verbum ipsorum in me; ut omnes unum sint, sicut tu
Abbreviated transcription (Latin):
enima postolus : cumessemus mostui peccatis: conuiui ficauitnosxp̃o
catrxpo itasimul sessuri praedestinati sunt: ut in am sactum dicat. a¬
quis qui sestille consensus. tamquam sedere cumpatre uel silio sit in¬
dignus qui eadem sede efficit dignos: cuimou&is &iam quȩstio¬
utiam supradocui. ascis &iam homines adoratus & ta menut in¬
quod non hab& ulla creatura & d& rahasei quoda dipiscitur
ixisseme quod cõmemoras fateor : & nuncdicoquod salua¬
tor noster non dixerit. ut ipsi& nos unum. sedutipsisint u¬
num. & dehiseu angelicis uerbis : satisamerecolo iam fuisse
responsum cum ostenderem refellere non potuisse qua
dixi : quo poposci ut proferres ubilegeris unum sunt Dic¬
tumesse dealiquib: rebus qua non essent. unius eiusdemque
substantiae : neque protulisti: quid enim te adiuuat. quod dilec¬

Expanded text:
enim Apostolus: Cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo, enim Apostolus: Cum essemus mortui peccatis, convivificavit nos Christo, tus, convivificati Christo, ita simul sessuri praedestinati sunt, ut jam factum dicat Atur a vobis quisquis est ille consessus, tanquam sedere cum Patre vel Filio sit indignus, qui eadem sede efficit dignos. Cui movetis etiam quaestiout jam supra docui, a sanctis etiam homines adoratos. Et tamen ut inquod non habet ulla creatura, et detrahas ei quod adipiscitur  CAPUT XXII. 1. Dixisse me quod commemoras, fateor, et nunc dico, quod Salvator noster non dixerit, Ut ipsi et nos unum; sed, Ut ipsi sint unum. Et de his evangelicis verbis satis a me recolo jam fuisse responsum, cum ostenderem refellere te non potuisse quae dixi. Quoniam poposci ut proferres ubi legeris, Unum sunt, dictum esse de aliquibus rebus quae non essent unius ejusdemque substantiae: neque protulisti. Quid enim te adjuvat, quod dilec
Abbreviated transcription (Latin):
ne explicare non possum quomodo cum sic laud&is sp̃m sem uteũ
estinorsi famulodi qui non muneragratiarum sed plagarum prodi¬
gia in eodem spusco quia ipseest digitus di aegiptiis ingerebat & tañ
farcconidserat : unolocoerat᷑ad fligendos agiptior & farcconids
randos & non esteis ds̃ immo uero est & dsuerus est : quia ueri
dĩmembra templum enus & utique subiectum est & templum
quis itadesipiat utdicat nonesse aliquem dñm domus suei uomo
sunt regis quomodo non consid& patri& filio quirepleuit filiũ
qui membra filii suampossid& domum : nisi foste quando filius
treprocedeet quomodo cum patre non sed&. cumipsa sessio
non sit utique cogitanda carnaliter alio qui nopinaturi sum
honorabilius filium sedere quã patrem honorabilius quip¬
pe sed&ur addexteram : & uidebitures se consequens ut pat̃

Expanded text:
ne explicare non possum, quomodo cum sic laudetis Spiritum sanctne explicare non possum, quomodo cum sic laudetis Spiritum sanctest Moysi famulo Dei, qui non munera gratiarum, sed plagarum prodigia in eodem Spiritu sancto, quia ipse est digitus Dei , Aegyptiis ingerebat, et tamen Pharaoni deus erat. Uno loco erat ad affligendos Aegyptios, et Pharaoni deus randos, et non est eis Deus! Imo vero est, et Deus verus est, quia veri Dei membra templum ejus est. Et utique subjectum est templum quis ita desipiat, ut dicat non esse aliquem dominum domus suae? Quomodsunt regis? Quomodo non consedet Patri et Filio, qui replevit Filium, qui membra Filii suam possidet domum? Nisi forte quando Filius tre procedat, quomodo cum Patre non sedeat? Cum ipsa sessio non sit utique cogitanda carnaliter: alioquin opinaturi sumus honorabilius Filium sedere quam Patrem; honorabilius quippe sedetur ad dexteram: et videbitur esse consequens ut Pater
Abbreviated transcription (Latin):
membra suntxpͥi: itane uero cui delignis & lapidibus salomonae difica¬
uit templum dsest & cuitemplum adificatur de membris xp̃i hoc
est de membrisdĩ dĩ none st c̃um loquens dedo. Beatissimus martrr
stephanus dixerat salo monae dificauit eidomum: sed sũmus non
in manu factis templis in habitat : & tamenxp̃i membra quorum
decelo: istum ne garedm quid est nisinonesre & nollees se tem¬
plum eius : adlo quiturnos a posto lus dicens: Obsecro autem uos
fratres ꝑmiserationem die ut exhibeatis corporaur̃a hostiam
uiuam scamdõ placentem: Corporaautem fidelium hostiesunt
dicit nisil ñ quo non inhabitat. Nũoin quo habitat utiq templũ
rificate ergodmn in corpore uestro uibidilucide ostendit dĩ
intemplosuo: & quodananiae dixita postolus parus ausures ineͣ
bus mentitus. sed dõ, Omiror autem corurmn: quantum sermo¬

Expanded text:
membra sunt Christi ? Itane vero cui de lignis et lapidibus Salomon aedificamembra sunt Christi ? Itane vero cui de lignis et lapidibus Salomon aedificavit templum. Deus est, et cui templum aedificatur de membris Christi, hoc est, de membris Dei, Deus non est? cum loquens de Deo beatissimus martyr Stephanus dixerit: Salomon aedificavit ei domum; sed Summus non in manufactis templis inhabitat . Et tamen Christi membra, quorum stat venisse de coelo. Istum negare Deum quid est, nisi non esse et nolle esse templum ejus? Alloquitur nos Apostolus dicens: Obsecro autem vos, fratres, per miserationes Dei, ut exhibeatis corpora vestra hostiam vivam, sanctam, Deo placentem . Corpora itaque fidelium hostia suntdicit, nisi in quo non inhabitat? Quoniam in quo habitat, utique templum rificate ergo Deum in corpore vestro . Ubi dilucide ostendit Deumin templo suo. Et quod Ananiae dixit apostolus Petrus, Ausus es mebus mentitus, sed Deo . 2. Miror autem cor vestrum, quantum sermo
Abbreviated transcription (Latin):
medilexit & tradiditfilium sulim prome. Quo modo autem non sa¬
cituoluntatem suam quidixit sicut pater fuscitat mostuos & ii¬
uficat sic & filius quo suultuiui ficat & cumeidictumesr& suis
potes memundare respondit uolo : mundare: & ad uerbum con¬
tinuo. factum est quod uelle sedixit: sicut autem filius facituo¬
iuntatem patris sic& pater facit uoluntatem filii : Nam filius di¬
cit pater uolo utubiegosum &istisint mecum: non dixit p&o
uelrogo seduolo utisto uolente. facer&ille sicuti eouolente sac¬
ebatiste. Et non alialle alia iste sed quaeille hac &iamiste: Quacũ¬
que enimipater faciẽbat: hac & filius similiter facit : Verba suntip¬
uobis Vtique in templosuo ds̃ habitat: nam quidest templũdĩ ni¬
⁊ habitaculumdi andistiautem &iamtu consequenter esredõ nre
cuius sumus templum: & noluisti aliud testimonium conmemo
catum de membrisdi: xprenim semper ꝑomnia estds benedictur insȩcu¬

Expanded text:
me dilexit, et tradidit seipsum pro me . Quomodo autem non facit voluntatem suam, qui dixit, Sicut Pater suscitat mortuos et vivificat, sic et Filius quos vult vivificat : et cum ei dictum esset, Si vis, potes me mundare; respondit, Volo, mundare; et ad verbum continuo factum est quod velle se dixit ? Sicut autem Filius facit voluntatem Patris, sic et Pater facit voluntatem Filii. Nam Filius dicit: Pater, volo ut ubi ego sum, et isti sint mecum . Non dixit, Peto, vel, Rogo; sed, volo: ut isto volente faceret ille, sicut illo volente faciebat iste: et non alia ille, alia iste; sed quae ille, haec etiam iste. Quaecumque enim Pater facit, haec et Filius similiter facit . Verba sunt ipvobis. Utique in templo suo Deus habitat: nam quid est templum Dei, nisi habitaculum Dei? Vidisti autem etiam tu consequenter esse Deum nostrum cujus sumus templum: et noluisti aliud testimonium commemorcatum de membris Dei: Christus enim super omnia est Deus benedictus in saecu
Abbreviated transcription (Latin):
nos ꝑipsum: num quid non & exfilio sunt omina quando qͥdẽ
ipsedicit. quȩ cumque pater facit haec & filius similiter facit:
Sautemita distinguis. ut non sintꝑpatremomnia. sed expatre
ne comnia sintexfilio sed ꝑfilium quise orumtibiuid&urẽcille
dequoidem a postolus dicit. oaltitudo diuitiarum sapientiȩ & sci¬
entiae dĩ quã in strutabilia sunt iudifiacius & inuestigabilesuȩ

Expanded text:
ex Filio sunt omnia: quandoquidem ipse dicit, Quaecumque Pater facit, haec et Filius similiter facit ? Si autem ita distinguis, ut non sint per Patrem omnia, sed ex Patre; nec omnia sint ex Filio, sed per Filium: quis eorum tibi videtur esse ille de quo idem apostolus dicit, O altitudo divitiarum sapientiae et scientiae Dei! quam inscrutabilia sunt judicia ejus, et investigabile
Abbreviated transcription (Latin):
filium dñmtalem qualido seruitus illa deb&ur : qr nonnisidõ
cum uera relegione seruitur. Non enim dixit egosũds ma¬
ior. aut melior & non est tantus aut talis pra&erme : seduo¬
lens sibi soli eaquȩdednõdo iub&ur seruitute seruiri: ego
suminquid dns & non est alius pr&erme: Porrosi uoxista
sicut catholica fides dicit unius diest. quod estipsatrinitas
sineulla dubitatione. huic soli seruiendum est. ea seruitequȩ

Expanded text:
ino servitus illa debetur, qua nonnisi Deo ino servitus illa debetur, qua nonnisi Deo cum vera religione servitur. Non enim dixit, Ego sum Dominus major aut melior, et non est tantus aut talis praeter me: sed volens sibi soli ea quae Domino Deo debetur servitute serviri, Ego sum, inquit, Dominus, et non est alius praeter me. Porro si vox ista, sicut catholica fides dicit, unius Dei est, quod est ipsa Trinitas; sine ulla dubitatione huic soli serviendum est ea servitute, quae
Abbreviated transcription (Latin):
duo uel tres &unus filius nonduo ueltrer & unuramborum spr
non duo ueltrer &ipse unus pater utique dr̃ est: & ipseunur silius
egosumdns &ñ alius pr&er me: nemipeturbarir nempeqͥdđ
respondeas non inuenis insiqr tacere quando conuinceris nonuis.
si enim nonds trinitas. sed patestantum dixit egosumdnis & non ÷ alius
quales sunt homines dñi hominum seruorũ quosa postolus se¬
cundum carnem dnoreẽ dicit sed dedñoagitur: cui seruitur illa
deb&ur qua grece latriadicitur. secundum quam dictum est:
dnm dintuumadorabis & illi soliseruies: quid ñs dssinontrim¬
tas sed solu sest pater: prohibemur utiq dnoxp̃o. tali seruitute
seruire : In eo quodaudimur illi soliseruies sutadictum : ac sidi¬
cer&ur dõpatrisoliseruies. qui profecto sisolus. & sinonipsa
trinitasdixit egosum dns. & non alius pra&erme: negauiteẽ¬

Expanded text:
duo vel tres; et unus Filius, non duo vel tres; et unus amborum Spiritus, duo vel tres; et unus Filius, non duo vel tres; et unus amborum Spiritus, non duo vel tres: et ipse unus Pater utique Deus est, et ipse unus Filius et non est alius praeter me. Nempe turbaris; nempe quid respondeas non invenis, nisi quia tacere, quando convinceris, non vis. Si enim non Deus Trinitas, sed Pater tantum dixit, Ego sum Dominus, et non est alius quales sunt homines domini hominum servorum, quos Apostolus secundum carnem dominos esse dicit : sed de Domino agitur, cui servitus illa debetur, quae graece λατρεία dicitur, secundum quam dictum est, Dominum Deum tuum adorabis, et illi soli servies . Qui Dominus Deus si non Trinitas, sed solus est Pater: prohibemur utique Domino Christo tali servitute servire, in eo quod audimus, Illi soli servies; si ita dictum est, ac si diceretur, Deo Patri soli servies. Qui profecto si solus, et non ipsa Trinitas dixit, Ego sum Dominus, et non est alius praete
Abbreviated transcription (Latin):
alius pr&erme : quia non hoc pater tantum sedipsatrinitas
dicit hic est dñsunus & non alius pr&eripsum: Nam sipa¬
terdicer& egosumdñs & nonestalius pr&erme: negar&
utiquedñi ẽe unigenitum filium : & quinrin auder& eũ
dnm confiteri: contradicente patre atquedicente. egosum
dñs & nonestalius pr&erme : ac ꝑhoc secundum rectam fi¬
hecuorest: adibesalterum testimonium & ipsm contrateiprim
ybiaita postolus unuspͥater ex quo omnia & nosinipsorunuir dñp¬
ihs xp̃s ꝑquemomnia & nosinipso : sicuttulo quuturer a postolur
autem & nospipsumait non aitinipso sed hoc quidadcaura solent
ista contingere ex memoria pferentibus testimoniae non ex codi¬
ceillale gentibus: quod ad remꝑtin& potius intuere: eccedrita
alteram fili sineulla confusione & sincullo er roredistinexit: Ne
nus dñs ihs̃ xp̃s. In illa quippa rinitate quardr est i imurestpater in

Expanded text:
alius praeter me; quia non hoc Pater tantum, sed ipsa Trinitas alius praeter me; quia non hoc Pater tantum, sed ipsa Trinitas dicit: hic est Dominus unus, et non alius praeter ipsum. Nam si Pater diceret, Ego sum Dominus, et non est alius praeter me; negaret utique Dominum esse unigenitum Filium. Et quis nostrum auderet eum Dominum confiteri, contradicente Patre atque dicente, Ego sum Dominus, et non est alius praeter me? Ac per hoc secundum rectam fihaec vox est. Adhibes alterum testimonium, et ipsum contra te ipsum, ubi ait Apostolus, Unus Deus Pater, ex quo omnia, et nos in ipso; et un per quem omnia, et nos in ipso, sicut tu locutus es: Apostolus autem, et nos per ipsum ait; non ait, in ipso. Sed hoc quid ad causam? Solent ista contingere ex memoria proferentibus testimonia, non ex codice illa legentibus: quod ad rem pertinet potius intuere. Ecce, dixialteram Filii, sine ulla confusione et sine ullo errore distinxit. Neqest, unus est Pater, non
Abbreviated transcription (Latin):
licx fidei consentired& rectant. Patremuero & filiũ duor
quidemerse idẽ illum patrem illum filium &xquales :¬
es se : atquecinus eiusdem substantiae : nec tamenduos dnõs deos sed
ambos simul unum dnm dmee consentiunt. siergo & uos saltim sic
errar&is: non utique his diuinis uocibus. ur gueremini: Pa¬
trem quippe & filium ad serer &is unum dnm dm̃ dixisseñ
est alius pr&erme : Vt lam non restar& agere uobis cum
dicer&is unum dnm dm: Nunc uero cumsic ad seritis patrẽ
drim dm & filium dñm dm̃ ut simul ambos nondicatis unum
dnm dm̃. sed duos. maiorem unum minoremalterum:
Prorsus confodemini gladio ueritatis dicentis: audisra
estalius pr&erme: Neque enim ds sic uell& is rahelitas
acultudeorum reuocare multorum . atque falsorum: ut
est : quia pater& filius & ss scs nontres dii sed unus nec tres
dñi sed unus dñs est pror susuerum dicit ego sumdiis & non ÷

Expanded text:
licae fidei consentire detrectant, Patrem vero et Filium duos quidem esse, id est, illum Patrem, illum Filium, et aequales esse, atque unius ejusdemque substantiae, nec tamen duos dominos deos, sed ambos simul unum Dominum Deum esse consentiunt: si ergo et vos saltem hactenus erraretis, non utique his divinis vocibus urgeremini. Patrem quippe et Filium assereretis unum Dominum Deum dixisse, Non est alius praeter me. Utinam non restaret agere vobiscum, diceretis unum Dominum Deum. Nunc vero cum sic asseritis Patrem Dominum Deum, et Filium Dominum Deum, ut simul ambos non dicatis unum Dominum Deum, sed duos, majorem unum, minorem alterum; prorsus confodimini gladio veritatis dicentis, Audi, Isest alius praeter me. Neque enim Deus Pater sic vellet Israelitas a cultu deorum revocare multorum atque falsorum, ut et Spiritus sanctus, non tres dii, sed unus Deus; nec tres domini, sed unus Dominus est. Prorsus verum dicit, Ego sum Dominus, et non est
Abbreviated transcription (Latin):
Nonergo fecit ipsepeccatum sed eum dr̃ ꝓnob peccatum fecit:
hoc ẽ ut dxi sacrificium ꝓpeccato: sienim recolas uel relega rin¬
uenies in libris uaeris testaimenti pecca appellari sacrificia pro
peceatis. similitudo &iam carnis peccati in quauenit adnos dic
taẽ ipra peceatum: Misit inquid dĩ filium suũ insimilitudine
cannis peccati : & de peccito dimnauit peceatũ in carne hoc ẽ de
similitudine carnis peceiti que ipsus erat damnauit peccatum
icar ne peceati quae nostra ẽ ꝓpt̃ hoc &um deillo dicitur: Quod
enim mortuur ẽ peccato mortuus ẽ semel : quod autẽ uiunt uiuit

Expanded text:
s peccatum fecit . Non ergo fecit ipse peccatum, sed eum Deus pro nobis peccatum fecit, s peccatum fecit . Non ergo fecit ipse peccatum, sed eum Deus pro nobis peccatum fecit, hoc est, ut dixi, sacrificium pro peccato. Si enim recolas vel relegas, invenies in libris Veteris Testamenti peccata appellari sacrificia pro peccatis. Similitudo etiam carnis peccati, in qua venit ad nos, dicta est et ipsa peccatum: Misit, inquit, Deus Filium suum in similitudine carnis peccati, et de peccato damnavit peccatum in carne : hoc est, de similitudine carnis peccati, quae ipsius erat, damnavit peccatum in carne peccati, quae nostra est. Propter hoc etiam de illo dicitur: Quod enim mortuus est peccato, mortuus est semel; quod autem vivit
Abbreviated transcription (Latin):
adorabis & illisoli seruies securus possis non solipatri sed &iam
filio eaquae unidõ deb&ur seriutute seruire: Memen toergo
nonter espondisse adillumh quod obieceram non a uob coliunum
dm̃ sed duos. CAp̃.II. DEHUM ANIS CONTAGUS
Secundo loco egitecum de uerbistuis ubi dixeras dm̃ patrem ad
humana non descendisse contagia qua six p̃rilla in carne ꝑperrs
sit & admonui quomodo contagium intellegi soleat Non utique
responderepotuisti testimonia quippediuina quax abste cõmemo¬
rata sunt nihilte adiuuare potuerunt : Non enim eis ꝓbarepotu¬
istihumano xp̃m Adtaminatum ẽẽ contagio. Quodenim apostolũ
nob̵ fecit. Legediligentius & nefortemendo sum incurreris codicẽ:
aut latinus inter pres errauerit : CRecum inspice & inuenies non
catum : Idest sacrificium ꝓpeccato: At enim apostolus. Obsecram:

Expanded text:
adorabis et illi soli servies ; securus possis, non soli Patri, sed etiam adorabis et illi soli servies ; securus possis, non soli Patri, sed etiam Filio ea quae uni Deo debetur servitute servire. Memento ergo te non respondisse ad illud quod objeceram, non a vobis coli unum Deum, sed duos. CAPUT II. De humanis contagiis. Secundo loco egi tecum de verbis tuis, ubi dixeras, Deum Patrem ad humana non descendisse contagia; quasi Christus illa in carne perpessus sit: et admonui, quomodo contagium intelligi soleat, non utique respondere potuisti. Testimonia quippe divina, quae abs te commemorata sunt, nihil te adjuvare potuerunt: non enim eis probare potuisti humano Christum attaminatum esse contagio. Quod enim Apostolum nobis fecit: lege diligentius, et ne forte mendosum incurreris codicem, aut latinus interpres erraverit, graecum inspice; et invenies nocatum, id est, sacrificium pro peccato. Ait enim Apostolus: Obsecramus
Abbreviated transcription (Latin):
credere quod diceretimuisti: Cũ enĩ dama a postolus. Corde
creditur adiustitiam. ore confersio fit ad salutem. Siadiustitiã
putas ꝑtinere quod credis. curhoc adsalutẽ &iam orenon con¬
siteris. si autẽ duos deoscolendos ad salutem non ꝑtina confite¬
ri sine dubio nec adiustitum ꝑtin& credere : Quiergonon uis
tali consessone reuinteneri ostuum quare non mundas atali
credulitate cortuum: Te necum catholicam fidem rectam non tepude¬
at emendare ꝑuersam: Tenecũ catholica patrem quidem non eẽ qui fili¬
us .ẽ & filium nonesse quipater ẽ & dm̃. eẽ patrem dm̃ eẽ. filium.
Verũtamen ambosimul non duos deos eẽ. sedunum Istomodoso¬
lofia ut & patrem colas & filium Nec tam̃ duos deos eẽ colendos di¬
cais sedunum nereatum pi&atis tua conscientia conpungatur. Quan¬
dosȩ nouerint in aurib tuis dicta diuina quianullus dr̃ nisiunus.

Expanded text:
credere quod dicere timuisti! Cum enim clamet Apostolus, Corde credere quod dicere timuisti! Cum enim clamet Apostolus, Corde creditur ad justitiam, ore confessio fit ad salutem ; si ad justitiam putas pertinere quod credis, cur hoc ad salutem etiam ore non confiteris? Si autem duos deos colendos ad salutem non pertinet confiteri, sine dubio nec ad justitiam pertinet credere. Qui ergo non vis tali confessione reum teneri os tuum, quare non mundas a tali credulitate cor tuum? Tene cum Catholica fidem rectam, non te pudeat emendare perversam. Tene cum Catholica, Patrem quidem non esse qui Filius est, et Filium non esse qui Pater est; et Deum esse Patrem, Deum esse Filium: verumtamen ambos simul non duos deos esse, sed unum. Isto modo solo fiet ut et Patrem colas et Filium, nec tamen duos deos esse colendos dicas, sed unum, ne reatu impietatis tua conscientia compungatur, quando sonuerint in auribus tuis dicta divina, quia Nullus Deus, nisi unus
Abbreviated transcription (Latin):
Iis putationi maximini arrianorum ep̃i. cuius plixitate spa¬
tium diei quo prasentes conferebamus ab sumpnt. Responsio¬
nem debitam reddens. Adipsum loqui utique debeo: siue adhuc ex¬
istima contradicendum eẽ cumlegerit. siue dño inciuscorde
mirabiliter operante minifestate consentut ueritati Quidti¬
bi uisum ẽ homo arriane tam multadicere & ꝓcausa qua intnos
agitur nihil dicere. Quasi hoc sit respondereposse quod ẽ tice¬
renonposse: Prius itaque ostendim reseller&e non potuis se
quaedixi. Deinde quantũ neces sariũ uidebitur egore sellam qua
ipsedixisti : I. De duob dur qux i psedixisti: ego ceste respondens¬
uerbistuis ubia isti a uob unum dm̃ coli Consequens ẽ. inquam
ut aut non colatis xp̃m. aut non unũ dm̃ colatis sed duos Adhoc
tures pondere conatus multũ quidem locutur es. adserens quod
ausus es confiteri sensistienim duosdeos eẽ colendos xp̃ianas
aures ferre non posse : Oquã de ꝓximote corrigeres sitimeres

Expanded text:
isputationi Maximini Arianorum episcopi, cujus prolixitate spatium diei, quo praesentes conferebamus, absumpsit, responsionem debitam reddens, ad ipsum loqui utique debeo: sive adhuc existimet contradicendum esse cum legerit, sive Domino in ejus corde mirabiliter operante manifestatae consentiat veritati. Quid tibi visum est, homo ariane, tam multa dicere, et pro causa quae inter nos agitur nihil dicere, quasi hoc sit respondere posse, quod est tacere non posse? Prius itaque ostendam refellere te non potuisse quae dixi: deinde, quantum necessarium videbitur, ego refellam quae ipseverbis tuis, ubi aisti a vobis unum Deum coli: Consequens est, inquam, ut aut non colatis Christum, aut non unum Deum colatis, sed duos. Ad hoc tu respondere conatus, multum quidem locutus es, asserens quod ausus es confiteri. Sensisti enim, duos esse deos colendos, christianas aures ferre non posse. O quam de proximo te corrigeres, si timeres
Abbreviated transcription (Latin):
ca mostuusẽ quando moriendo & utur ẽ carne : Ut phoe meste¬
rium significar& eos quimn morte ipsurbaptiz intur mnori
peccato ut uiuantdõ Sic &um ꝑcrucẽ factur ẽ ꝓnob maledictũ
Pendens quippe in ligno mortem quae demaledictodiuener et
sus pendit in ligno : At que ita uaus homo noster simul confixur
ẽ cruci: Vt non mendaciter dictum intellegitur in lege. Male¬
dictur omnis quipend& in ligno Quid est maledictus uiser
ess& uita mortuus est. Tamen ueramor te non ficta suntelle¬
gar ista mesteria simul intelleges non ec̃. contagia Sed quid ad
nos simor &loquens contactum sortemostalium uoluisti a ppel¬
nec in carne ullum habuisse peccatum
CAP III
DE IN UISIBILA DẼO

Expanded text:
ando moriendo exutus est carne: ut per hoc mysterium significaret, eos qui in morte ipsius baptizantur, mori peccato, ut vivant Deo. Sic etiam per crucem factus est pro nobis maledictum . Pendens quippe in ligno, mortem quae de maledicto Dei venerat, suspendit in ligno, atque ita vetus homo noster simul confixus est cruci : ut non mendaciter dictum intelligatur in Lege, Maledictus omnis qui pendet in ligno . Quid est, maledictus, nisiesset vita, mortuus est tamen vera morte, non ficta? Si intelligas ista mysteria, simul intelliges non esse contagia. Sed quid ad nos, si more tuo loquens, contactum forte mortalium voluisti appelnec in carne ullum habuisse peccatum? CAPUT III. De invisibili Deo
Abbreviated transcription (Latin):
lera omnia expaste facientem quiahis omnib: &x paste commixtus ẽ:
lugentem uelo luctuo sotectum subiacentẽ chemoniis utlutum figulo
&usq ad turpem ꝑsonã necessitate ꝑductum ut in pueros & uirgn
trans figuratus dȩ monum libi dinẽ accender& quẽ p̃dicat manicheus
Aut ceste si potest neg& conscientia ur̃a Teste uob uerodõ a&er noq
omnes iudicaturus ẽ : unũistorum uobis ipsis negate:
Gautem uera sunt qua dicimurtandem respicite: tandem uid& e
in qua estis moste constituti humiles estoto sioptatis liberar i &
nolite suꝑbr & inpic dicere . uosipsos essedm̃ omni potentẽ : hoc enim

Expanded text:
lera omnia ex parte facientem. quia his omnibus ex parte conmixtus est; lera omnia ex parte facientem. quia his omnibus ex parte conmixtus est; lugentem, uelo luctuoso tectum: subiacentem daemoniis ut lutum figulo et usque ad turpem personam necessitate pordncium, ut in pueros et uirgines transfiguratus daemonum libidinem accenderet: quem praedicat Manicbaens. ant certe, si potest, neget conscientia uestra teste uobis uero deo aeterno, qui omnes indicaturus est, unum istorum uobis ipsis negate. Si autem uera sunt, quae dicimus, tandem respicite, tandem uidete, in qua estis morte constituti. humiles estote, si optatis liberari, et nolite superbe et inpie dicere nos ipsos esse deum omnipotentem hoc enim
Abbreviated transcription (Latin):
signis quib: dim uisibiliter & &emplis & praceptis demonstratis qu¬
b: consurgere ualer& adque ad a&ernã uitam renouar &ur. loquid¬
natus ẽ quem p̃dicat catholica fider : Aillũ dm̃ qui falsodicitur in cor¬
ruptus quia postea inuenitur malonecessitatis oppresses timidum
quia inminente labe acuastitate compulsus adbellum ẽ ignorantia
plenum si sua pasti quid contingere pors& uider enon potuit. cru¬
lem si prauidit miseriam futurã pastis suae : & quicum ea securus pos¬
s& quiescero Tamen cã misit admiserabilem pugnãm alum. sicũ sib
fieri amalinatura nihil porr&. tamen conatus ẽ eam ipsedelere
temerarium quia usus c̃ congredicumea Aqua eius pars & captiua
tener&ur & in sempit̃nũ macula r&ur: cõmutabilem. quia iam e
paste mutatus ẽ: cor ruptibilem quĩiam ex pastocor ruptus est: & pafi
mer &ricantem ex partemen:tientem: ex pasteblas phemantem sa¬

Expanded text:
signis quibusdam uisibiliter et exemplis et praeceptis demonstratis. qusignis quibusdam uisibiliter et exemplis et praeceptis demonstratis. quibus consurgere ualeret atque ad aeternam uitam rensuaretur loqui dignatus est: quem praedicat catholica fides : an illum deum, qui falso dicitur incorruptus, quia. postea inuenitur malo necessitati» obpressus; timidum, quia inminente labe ac uastitate conpulsus ad bellum est ; ignorantiae plenum. si suae parti quid contingere posset, uidere non potuit; crudelem, si praeuidit miseriam futuram. partis suae et qui cum ea securus posset quiescere. tamen eam misit ad miserabilem pugnam; malum, si cum sibi fieri a mali natura nihil posset. tamen conatus est eam ipse delere: temerarium, qui ausus est congredi cum ea. a qua eius pars et captiua teneretur et in sempiternum macularetur; conmutabilem, quia iam ex parte mutatus est; corruptibilem. quia iam ex parte corruptus est; ex parte meretricantem, ex parte mentientem. ex parte blasphemantem. sce