comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃ẽ. niste flatꝰ aeriꝰ qu̾a uiᷤᷤ sit corꝑeꝰ. appellat᷑ in psalmo sp̃ẽ
tẽpestatis. Qꝰ ꝓpt̾eã qͤ anĩa ẽ. etiã spin ñ eupari puto: scd̾m
illud. auferes sp̃m eors ⁊ deficient. Et iterũ. Exiet sp̾e eor̾
ꝙ reu̾tet᷑ int̾ram sua̾. hoc ẽ coppꝰ inpulu̾em suũ. Prgo nom̃
anime sp̃e ẽ. abeo qd spu̾alis ẽ. Antme nom̃ ẽ: ab eo qd̵ corpꝰ¬
animat. hoc ẽ uiuificat. Estimo qd̾ ãmonitꝰ his q̃ cõmemora¬
ui diuinar᷑ testimoniis paginar᷑. uͥ : aĩa pecoris eui ñ ẽ in¬
tellectꝰ. appellata legat᷑ sp̃s: non negabis ult̾ius. Qͦ eͥca si ⁊ ila
qͦde anima incorꝑea disputata sunt capis ⁊ sapis. ñ ẽ unde
tͥ displiceat. qd̾ eã me scire dixi ñ corpꝰ e̾e̾ᷤ s spm̃: qͥa ⁊ corpꝰ¬

Expanded text:
quamuis sit corporeus, appellatur in psalmo spiritus tempestatis. quapropter eam quae anima est etiam spiritum nuncupari puto secundum illud: auferens spiritum eorum, et deficient; et iterum: exiet spiritus eorum, et reuertetur in terram suam, hoc est corpus in puluerem suum. ergo nomen animae spanimat, hoc est, vivificet. Aestimo quod admonitus his quae commemoravi divinarum testimoniis paginarum, ubi et anima pecoris, cui non est intellectus, appellata legatur spiritus: non negabis ulterius. Quocirca si et illa quae de anima in corporea disputata sunt capis et sapis, non est, unde tibi displiceat, quod eam me scire dixi non corpus esse, sed sp
Abbreviated transcription (Latin):
gruas tẽꝑationes elem̃toꝵ p̾bent occasiones. Sed¬
nec boni hȩc nͥ quantũ ds iubet: nec mali hȩc in-¬
iuste faciunt. nͥ quantũ iuste ipse ꝑmittit. Nã
iniqui malitia uoluntatẽ suã habent iniustam.
potestatẽ autẽ ñ nͥ iuste accipit. siue ad suã pen̾a.

Expanded text:
gruas temperationes elementogruas temperationes elementonec boni haec nisi quantum deus iubet, nec mali haec iniuste faciunt nisi quantum iuste ipse permittit. nam iniqui malitia uoluntatem suam habent iniustam, potestatem autem non nisi iuste accipiunt siue ad suam poena
Abbreviated transcription (Latin):
ũ feminarũq cõmistione p̾cedente. siue in t̾ra. siue
in aqua. quȩ tam̃ crescunt. & coeundo alia pari¬
unt cum illa nullis coeuntibꝰ parentibus orta sit¬
& certe apes semina filioꝵ ñ cocundo concipiunt.
s tanquã sparsa ꝑt̾ras ore colligunt. Inuisibiliũ
enĩ seminũ creator ipse. creator ẽ omĩum rerũ: qm̃
quecũq nascendo ad oculos nr̃os exeunt. & ex occul¬
tis seminibꝰ accipiunt ꝓgrediendi pͥmordia. &. in¬
crementa debita magnitudinis. distinctionesq
formarũ ab originalib tanquã regulis sumunt.
Siꝰ gͦ nec parentes dicimꝰ creatores hominũ. nec agͥ¬
colas creatores frugũ. quãuis eoꝵ extͥnsecus adhi¬
bitis motibꝰ ista creanda dĩ uirtus interius oꝑet᷑.
tta ñ solũ maltiꝰ s nec bonos angłos fas est putari
creatores. si ꝓsistilitate sui sensus & corꝑis semina
rerũ istarũ nob̾ occultiora nouerunt. & ea ꝑcon¬

Expanded text:
um feminarumque commixtione praecedente siue in terra siue um feminarumque commixtione praecedente siue in terra siue in aqua; quae tamen crescunt et coeundo alia pariunt, cum illa nullis coeuntibus parentibus orta sint. et certe apes semina filiorum non coeundo concipiunt, sed tamquam sparsa per terras ore decolligunt. inuisibilium enim seminum creator ipse creator est omnium rerum, quoniam quaecumque nascendo ad oculos nostros exeunt et ex occultis seminibus accipiunt progrediendi primordia et incrementa debitae magnitudinis distinctionemque formarum ab originalibus tamquam regulis sumunt. sicut ergo nec parentes dicimus creatores hominum nec agricolas creatores frugum, quamuis eorum extrinsecus adhibitis motibus ista creanda dei uirtus interius operetur: ita non solum malos sed nec bonos angelos fas est putare creatores, si pro subtilitate sui sensus et corporis semina rerum istarum nobis occultiora nouerunt et ea per con
Abbreviated transcription (Latin):
iã conspicua oculis nr̃is ex fructib & animan¬
tibꝰ. alia uͦͭ occutta istoꝵ seminũ semina. unde ui¬
bente creatore produxit aqua pͥma natatilia. uola¬
tilia: terra autẽ pͥma germina. & pͥma sui generis
animalia. Neq enĩ tunc in huiuscemodi fetus ita ꝓ¬
ducta sunt. ut in eis que ꝓducta sunt. uis illa con¬
sumpta sit .s plerũq desunt congruȩ tẽperam̃toꝵ
occasiones. quibꝰ erũpunt. & speties suas ꝑagunt.
Ecce enĩ breuissimꝰ surculus semen ẽ. Nam conueni¬
enter mandatꝰ terre arborẽ facit. huiꝰ autẽ surculi
subtilius sem̃ aliquod eiusdẽ generis granũ ẽ. Et
huc usq nob̾ uisibile. Iam uͦ huius etiã grani sem̃
quãuis oculis uidere nequeamꝰ ratione quidẽ coni¬
cere possumꝰ. quia nͥ talis aliqua uis esset in istis
elem̃tis. ñ plerũq nascerent᷑ ex t̾ra quȩ ibi semina¬
ta ũ essent: nec alimalia tam multa. nulla mari¬

Expanded text:
iam et conspicua oculis nostris ex fructibus et animaniam et conspicua oculis nostris ex fructibus et animantibus.. alia uero illa occulta istorum seminum semina, unde iubente creatore produxit aqua prima natatilia et uolatilia, terra autem prima germina et prima sui generis animalia. neque enim tunc in huiusce modi fetus ita producta sunt, ut in eis quae producta sunt uis illa consumta sit; sed plerumque desunt congruae temperamentorum occasiones, quibus erumpant et species suas peragant. ecce enim breuissimus surculus semen est; nam conuenienter mandatus terrae arborem facit. huius autem surculi subtilius semen aliquod eiusdem generis granum est et huc usque nobis uisibile. iam uero etiam huius grani semen quamuis oculis uidere nequeamus, ratione tamen conicere possumus, quia nisi talis aliqua uis esset in istis elementis, non plerumque nascerentur et ex terra quae ibi seminata non essent, nec animalia tam multa nulla mari
Abbreviated transcription (Latin):
rent. Propt̾ quod etiã nob̾ scripture auc̃toritate st̃
prodita: uł ad exercendã. ꝓbandã. manifestandãq
iustoꝵ patientiã. Neq enĩ parua uisibiliũ mira¬
culoꝵ potentia iob cuncta quȩ habuit amisit. &
filios. &. ipsã corꝑis sanitatẽ. Nec ido putandũ est
istis transgressorib angłis ad nutũ seruire hanc
uisibiliũ rerũ materiam. s do potius a qͦ hec potestaᷤᷤ
datur. quantũ in sublimi & spiritali sede incõmu¬
tabilis uidicat. Nã & dãpnatis iniqͥs etiã in me¬
tallo seruit aqua. & ignis. & terra ut faciant inde
quod uolunt s quantũ sinitur. Nec sane creatores
illi mali angłi dicendi sunt. quia ꝑ illos magi
resistentes famolo di. ranas & serpentes fecerunt
Om̃iũ quippe rerũ que corporaliter uisibiliterq
nascunt᷑. occulta quedã semina in istis corporeis
mundi huiꝰ elementis latent. Alia sunt enĩ hȩc

Expanded text:
rent, propter quod etiam nobis scripturae auctoritate sunt rent, propter quod etiam nobis scripturae auctoritate sunt prodita; uel ad exercendam, probandam manifestandamque iustorum patientiam; neque enim parua uisibilium miraculorum potentia Iob cuncta quae habuit amisit, et filios et ipsam corporis sanitatem. Nec ideo putandum est istis transgressoribus angelis ad nutum seruire hanc uisibilium rerum materiam, sed deo potius, a quo haec potestas datur, quantum in sublimi et spiritali sede incommutabilis iudicat. nam et damnatis iniquis etiam in metallo seruit aqua et ignis et terra, ut faciant inde quod uolunt; sed quantum sinitur. nec sane creatores illi mali angeli dicendi sunt, quia per illos magi resistentes famulo dei ranas et serpentes feceruntomnium quippe rerum, quae corporaliter uisibiliterque nascuntur, occulta quaedam semina in istis corporeis mundi huius elementis latent. alia sunt enim haec
Abbreviated transcription (Latin):
ic uideo qͥd infirme cogitationi possit oc¬
curre. cur scilicet ista miracula etiã magiciᷤᷤ
artib fiant. Nã & magi pharaonis similit̾
serpentes fecerunt: & alia similia. S & ampliꝰ illud
ẽ ãmirandũ: qͦmͦ magoꝵ illa potentia quȩ serpenteᷤᷤ
facere potuit. ubi ad muscas minutissimas uentũ ẽ.
omĩno defecit. Seyniphes enĩ musculȩ sũt breuissi¬
certe magi deficientes dixerunt: digitꝰ di hoc ẽ. Un¬
de & intelligi dat᷑. ne ipsos quidẽ transgressores an¬
głos ethereas potestates inimã istã caliginẽ tanqͣm
in sui generis carcerẽ abillius sublimis etheree pu¬
ritatis habitatione detrusas. ꝑ quas magice artes
possunt. quicqͥd possunt. ualere aliquid ñ posse¬
nisi data de super potestate. Datur autẽ uł ad fal¬
lendos fallaces. sicut in egyptios & mipsos etiã ma¬
gos data est. ut in eoꝵ spuum seductione uiderent᷑.
nendos fideles. ne tale aliqͥd facere ꝓmagno deside¬

Expanded text:
itis, quid infirmae cogitationi possit occurrere, cur scilicet ista miracula etiam magicis artibus fiant: nam et magi Pharaonis similiter serpentes fecerunt, et alia similia . Sed illudest admirandum, quomodo magorum illa potentia, quae serpentes facere potuit, ubi ad muscas minutissimas ventum est, omnino defecit. Scyniphes enim musculae sunt brevissicerte deficientes magi dixerunt: Digitus Dei est hic . Unde intelligi datur, ne ipsos quidem transgressores angelos et aereas potestates, in imam istam caliginem, tanquam in sui generis carcerem, ab illius sublimis aethereae puritatis habitatione detrusas, per quas magicae artes possunt, quidqnisi data desuper potestate. datur autem uel ad fallendos fallaces, sicut in Aegyptios et in ipsos etiam magos data est, ut in eorum spirituum seductione uiderentur nendos fideles, ne tale aliquid facere pro magno deside
Abbreviated transcription (Latin):
mortuȩ. nͥ qͥa ꝙ animarũ. licet in mortalit̾ uita qͣlic̃q
uiuentiũ alerior &maior uita iustrtia ẽ. taqu̾a uita
uitarũ. que c̃sunt in corꝑib etiam ipsa corꝑa uiua s̃.
nisi et iã inse ipsis ut cũq uiuere. qr exeis uiuunt
ꝙ corꝑa aqͥb deserta moriunt᷑. quanto magis uera us¬
titia etiã inse ipsa uiuere intelligenda ẽ. Exquasie
uiuunt anime. ut hac amissa mortue ñ cupent᷑s qͣuis
qu̾atulacũq uita ñdesinant uiũe. Ea porro ustitia
que uiuit inse ipsa. ꝓculdubio as̾ ẽ :atq incõmutabi¬
lit̃ uiũ. Siẽ aut̃ eũ sit inse ipsa uita. etiã nobis fit ui¬
ta. c̃ eiꝰ efficim᷑ ut c̃q participes: ita ẽ in se ipsasit uis¬
titia ꝙ iã nobis fit iustitia. cũ ei coherendo iuste ui¬
uimus.ͥ & tantomagis minusue iusti sumꝰ. quanto il¬
li magis minusue coheremꝰ. Uñ seͥptũ ẽ de unigenito

Expanded text:
mortuae, nisi quia et animarum licet immortaliter uita qualicumque mortuae, nisi quia et animarum licet immortaliter uita qualicumque uiuentium uerior et maior uita iustitia est, tamquam uita uitarum; quae cum sunt in corporibus, etiam ipsa corpora uiua sunisi etiam iet corpora, a quibus deserta moriuntur, quanto magis uera iustitia etiam in se ipsa uiuere intellegenda est, ex qua sic uiuunt animae, ut hac amissa mortuae nuncupentur, quamuis quantulacumque uita non desinant uiuere! a Ea porro iustitia, quae uiuit in se ipsa, procul dubio deus est atque incommutabiliter uiuit. sicut autem, cum sit in se ipsa uita, etiam nobis fit uita, cum eius efficimur utcumque participes, ita, cum in se ipsa sit iustitia, etiam nobis fit iustitia, cum ei cohaerendo iuste uiuimus, et tanto magis minusue iusti sumus, quanto illi magis minusue cohaeremus. a unde scriptum est de unigenito
Abbreviated transcription (Latin):
huc dm idẽ uiuentẽ nat᷑am iustitie si miłe cogita¬
re. que iustitia siẽ dieis ñ inse s in nob̾ uiuit. im¬
mo potꝰ noss : scđm ilła uiuimꝰ. ipsa uͦ ꝑse iustitia
nequaqu̾a uiuit: adhuc ut ipse tͥ respondeas. illd̾
intuere utrũ recte dici possit uitã ipsã nͥ uiu̾e.
qua fit ut uiuat qͥeqͥd ñ falso dicimꝰ iu̾e. suto enĩ
absurdũ tͥ uideri. ut ꝑuita uiuat᷑. ꝙ uita non uiuat.
Porro siuita ipsa p̾cipue uiuit. quauiuit om̃e qd̾
uiuit. recole obsecro quas dicat seͥpt᷑a diuina ani¬
mas mortuas. ꝓfecto inuenies iniustas impias in¬
fideles. Nam licet ꝑillas uiuant corꝑa impiors᷑. de
qͥb dictũ ẽ ꝗd mortui sepeliant mortuos suos: ꝙ ibi
intelligant᷑ etiã iniq anime ñ ẽe̾ sine aliqͣ uita.
neq eñ alit̾ ex eis possent corꝑa uũe nͥ qͣlicũiq uita.
qͦ omĩno anime carere ñ possunt. unde immortales
m̃ito uocant᷑: ñ tam̃ obaliud amissa iustitia dicunt᷑

Expanded text:
huc deum, id est uiuentem naturam iustitiae similem cogitare, nquiaquia iustitia" sicut dicis "non in se, sed in nobis uiuit, immo potius nos secundum illam uiuimus, ipsa uero per se iustitia nequaquam uiuit": ad hoc ut tibi ipse respondeas, illud intuere, utrum recte dici possit uitam ipsam non uiuere, qua fit, ut uiuat quidquid non falso dicimus uiuere. puto enim absurdum tibi uideri, ut per uitam uiuatur et uita non uiuat. porro si uita ipsa praecipue uiuit, qua uiuit omne quod uiuit, recole, obsecro, quas dicat scriptura diuina animas mortuas; profecto inuenies iniustas, impias, infideles. nam licet per illas uiuant corpora impiorum, de quibus dictum est, quod mortui sepeliunt mortuos suos, et ibi intellegantur etiam iniquae animae non esse sine aliqua uita — neque enim aliter ex eis possent corpora uiuere, nisi qualicumque uita, qua omnino animae carere non possunt, unde immortales merito uocantur — non tamen ob aliud amissa iustitia dicuntur
Abbreviated transcription (Latin):
te conformari huic seło s reformamini in nouita¬
te mentis ur̃ȩ: ad ꝓbandũ uos. que sit uoluntas dĩ.
qd̾ bonũ & placitũ & ꝑfectũ. Si gͦ ñ in mole neq
indistantib ꝑloca sua partib. sicut corꝑa siue
cernunt᷑. siue cogitant᷑. sed inuirtute intelligibi¬
li qualis est iustitia. ment̾e dicimꝰ seu nouimus
seu uolumꝰ puler̃a: ꝙ sea̾m hanc puleͥtudin̾ẽ re¬
formam᷑ adimaginẽ ai. ꝑfecto ipsius dĩ qͥ nos re¬
formaũ & reforma ͭ adimaginẽ suã. ñ in aliqͦ mo¬
le corꝑea suspicanda ẽ pulcͥtudo: eoq iustoꝵ m̃ti¬
b credentł ẽ. in cõꝑabilit̃ pulcͥorꝰ. qͦ ẽ in cõꝑabilit
iustior. De unitate patͥs.⁊.f.n .s. sci. qͥ stͣ unꝰ. ⁊ solꝰ.

Expanded text:
nouitate mentis uestrae ad probandum uos, quae sit uoluntas dei, quod bonum et placitum et perfectum. si ergo non in mole neque in distantibus per loca sua partibus, sicut corpora siue cernuntur siue cogitantur, sed in uirtute intellegibili, qualis est iustitia, mentem dicimus seu nouimus seu uolumus pulchram et secundum hanc pulchritudinem reformamur ad imaginem dei, profecto ipsius dei, qui nos formauit et reformat ad imaginem suam, non in aliqua mole corporea suspicanda est pulchritudo eoque iustorum mentibus credendus est incomparabiliter pulchrior, quo est incomparabiliter iustior.
Abbreviated transcription (Latin):
ille sũmꝰ qs uera iustitia. uł ille uerus qs su̾ma
iustitia: qu̾a ꝓfecto esurire acsitire. ea nr̃a est
in hac peregrinatione iustitia. & qͣ pꝰea sat᷑ari.
ea nr̃a ẽ inet̾nitate plena iustitia. Nongͦ dm
nr̃e iustitie simiłẽ cogitemꝰ: s cogitemꝰ nospotiꝰ
tanto similiores dõ. quanto e̾e ᷤᷤ potuerimꝰ eiꝰ parti¬
cõmutabilit̾. excellentiꝰ ẽ illo qd̾ in luminat᷑. quan¬
tomagis caueri oportet. nealiqͥd inferiꝰ ꝙ qͦdamͦ¬

Expanded text:
ille summus deus uera iustitia uel ille uerus deus summa iustitia, quam profecto esurire ac sitire ea nostra est in hac peregrinatione iustitia et qua postea saturari ea nostra est in aeternitate plena iustitia. non ergo deum nostrae iustitiae similem cogitemus, sed cogitemus nos potius tanto similiores deo, quanto esse potuerimus eius particomparabiliter excellentius est illo, quod inluminatur, quanto magis caueri oportet, ne aliquid inferius et quodam
Abbreviated transcription (Latin):
cuncta conspicimꝰ. Cũ gͥ tria sunt rerũ gen̾a
quȩ uident᷑. unũ corꝑaliũ sicut hoc cęlũ ꝙ t̾ra.
ꝙ qͥcqͥd ineis corporeus sensus cernit ꝙ tangit. al¬
terũ simile corꝑalib. sic̃ sunt ea quę spũ cogi¬
tata imaginamur. siue recorda¬
ta uel obla¬
ta quasi corꝑa contuem᷑: In de
sunt etiã
uisiones quȩ uel insonis. uel
ialiquo
mentis excessu his quasi localib quantitatib inge¬
runt᷑. Tertiũ abutroq discretũ. qd̾ neq sit corpꝰ
neq habeat ullã similitudinẽ corporis. sicuti est
sapientia. que mente intellecta conspieit᷑. & in
cuiꝰ luce de his om̃ib ueracit̾ iudicat᷑ In quo
istoꝵ gene credendũ ẽ ẽeᷤᷤ istã qu̾a nosse uolu¬
mus t̾nitatẽ. ꝓfecto aut in aliqͦ aut uinullo. si in

Expanded text:
nspicimus. Cum igitur tria sint rerum genera, quae uidentur, unum corporalium, sicut hoc caelum et terra et quidquid in eis corporeus sensus cernit et tangit, alterum simile corporalibus, sicut sunt ea quae spiritu cogitata imaginamur, siue recordata uel oblta quasi corpora contuemur; unde sunt etiam uisiones, quae uel in somnis uel in aliquo mentis excessu his quasi localibus quantitatibus ingeruntur; tertium ab utroque discretum, quod neque sit corpus neque habeat ullam similitudinem corporis, sicuti est sapientia, quae mente intellecta conspicitur et in cuius luce de his omnibus ueraciter iudicatur: in quo istorum genere credendum est esse istam quam nosse uolumus trinitatem
Abbreviated transcription (Latin):
to qd ñ debemꝰ dono suo inferiꝰ cogitare donantẽ.
te capere possumꝰ: oportet eam ꝙ ab om̃ib corꝑi¬
b & ab om̃ib corꝑum similitudinib se cernamꝰ.
Si aut̃ in nullo istoꝵ genere e̾eᷤᷤ putanda ẽ ista tri¬
nitas. & sic ẽ inuisibilis ut nec mente uideat᷑:
eam reb corꝑalib uel corꝑaliũ rerũ imaginib.
similẽ ẽẽᷤ eredamꝰ. N enĩ corꝑa pulcritudine mo¬
us aut magnitudine suꝑat: s dissi militudine
ac disparilitate nat᷑e. Et si discreta ẽ a cõꝑatio¬
ne bonoꝵ anui nr̃i. qualia sunt sapientia iusti¬
tia. caritas. castitas. & cet̾a talia. que ꝓfecto ñ mole
corꝑis pendimꝰ. nec eoꝵ quasi corꝑeas formas cogi¬
tatione figuramꝰ. s ea quando recte intelligimus.
sine aliqua corpulentia. uelsimilitudine corpulen¬
tiȩ inluce mentis aspicimus. quanto ẽ ab om̃iũ qua¬
litatũ ꝙ. quantitatũ corꝑaliũ cõpatione discretior:
Nor eam tam̃ a nr̃o intellectu omĩno abhorrore apłs

Expanded text:
to quod non debemus dono suo inferius cogitare donantem. te capere possumus, oportet ut eum et ab omnibus corporibus et ab omnibus corporum similitudinibus secernamus. Si autem in nullo istorum genere esse putanda est ista trinitas et sic est inuisibilis, ut nec mente uideatur, ginibus similem esse credamus. non enim corpora pulchritudine molis aut magnitudine superat sed dissimilitudine ac disparilitate naturae et, si discreta est a comparatione bonorum animi nostri, qualia sunt sapientia, iustitia, caritas, castitas et cetera talia, quae profecto non mole corporis pendimus nec eorum quasi corporeas formas cogitatione figuramus, sed ea, quando recte intellegimus, sine aliqua corpulentia uel similitudine corpulentiae in luce mentis aspicimus, quanto est ab omnium qualitatum et quantitatum corporalium comparatione discretior! non eam tamen a nostro intellectu omnino abhorrere apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
sempit̾na qͦ eiꝰ uirtꝰ ac diumitas ac ꝑ hoc ẽ eadem
tͥnitas fecerit ꝙ corpꝰ ꝙ animã. siue dubitatione
ẽ utroq p̾stantior. Anima itaq considãta. iaxi¬
me humana & rationalis atq intellect ualis qͣ ad
eiꝰ imaginẽ facta ẽ. si cogit̾ones nr̃as ꝙ intelligen¬
tias ñ euicerit. s eiꝰ qd habet p̾cipuũ ide̾ ipsam
itaq ut ita credamus uniꝰ e̾eᷤᷤ substantia tͥnitatẽ.
ut ipsa e̾e̾ntia ñ aliud sit qu̾a ipsa tͥnitas: ad qu̾a
uidenda quantũlibꝙ in hac uita ꝑfitiamꝰ ꝑ spe¬
cłm erit & in enigiate qd uidebimꝰ. Cũ uͦ qd in¬
ꝑimus. siue illã mentẽ siue mirabiłe̾ mͦ qm̃ in

Expanded text:
uirtus ac diuinitas. ac per hoc, cum eadem trinitas fecerit et corpus et animam, sine dubitatione est utroque praestantior. anima itaque considerata, maxime humana et rationalis atque intellectualis, quae ad eius imaginem facta est, si cogitationes nostras et intellegentias non euicerit, sed eius, quod habet praecipuum, id est ipsitaque, ut ita credamus unius esse substantiae trinitatem, ut ipsa essentia non aliud sit quam ipsa trinitas. ad quam uidendam quantum libet in hac uita proficiamus, per speculum erit et in aenigmateait apostolus, facere supra quam petimus et intellegi
Abbreviated transcription (Latin):
didi. Iustitiã uͦ ꝙ sapientiam & qͥcqͥd eiꝰ modi est.
non alit̃ imaginam᷑ alit̾ contuem᷑: s hec in uisibi
mꝰ. sine ullis formis & molib corꝑalib. sine ullis
linam̃tis figurisq menbroꝵ: sine ullis localib.
siue finib. siue spatus infinitis: ipsũq lum̃ qͦ cunc¬
ta ista discernimus. In qͦ nob̾ satis apparet qͥd cre¬
damꝰ in cognitũ. qͥd cognitũ teneamtis: quã for¬
mã corꝑis recordem᷑. quã cogitationẽ fingamꝰ.
qͥd corꝑis sensus at tingat. qͥd imaginet᷑ animꝰ simi¬
le corꝑi: Sͥ dcertũ ꝙ om̃iũ corpoꝵ dissimillimũ in¬
telligentia conteplet᷑. Hoc gͦ lum̃ uͭ hee cuncta
diuidicant᷑. ñ utiq sicut huiꝰ solis & cuiusq corꝑei
luminis falgore. ꝑ localia spatia circũquaq diffun¬
dit᷑: mentẽq nrãm quasi uisibili candore conlus¬
tratꝰ. s inuisibilit᷑ ꝙ in effabilit̾ lucet. tãq nob̾¬

Expanded text:
didi. iustitiam uero et sapientiam et quid- quid eius modi est didi. iustitiam uero et sapientiam et quid- quid eius modi est non aliter imaginamur, aliter contuemur, sed haec inuisibilcta conspicimus sine ullis formis et modulis corporalibus, sine ullis liniamentis figurisque membrorum, sine ullis localibus siue finibus sine spatiis infinitis. ipsumque lumen, quo cuncta ista discernimus, in quo nobis satis apparet quid credamus incognitum, quid cognitum teneamus, quam formam corporis recordemur, quam cogitatione fingamus, quid corporis sensus attingat, quid imaginetur animus simile corpori, quid certum et omnium corporum dissimillimum intellegentia contdiiudicantur, non utique sicut huius solis et cuiusque corporei luminis fulgor per localia spatia circumquaque diffunditur mentemque nostram quasi uisibili candore conlustrat, sed inuisibiliter et ineffabiliter et tamen
Abbreviated transcription (Latin):
S ideo dicunt᷑ in uisibilia: qͥa ocłis istis mortalib
uideri omĩno ñ possunt. At illa q̃ uisibilia sunt
ꝑmanentia. possunt si ostendant᷑ etiam his mor¬
talib ocłis conspici sicut se discipłis pꝰ resur¬
rechonẽ dñs ostendit. sicut etiam post ascen-¬
sionẽ apło paulo. & diacono stephano. Sinde
usibilia ista ꝑmanentia ita credimus. ut etiam
si ñ demonstrent᷑. speremus ea nos quandoq uisti¬
ros: nec ea conem᷑ ratione intellectuq conp̾hen¬
dere. nͥut ea qr uisibilia sunt ab inuisibilib distinc¬
tius cogitemus: ꝙ cũ cogitatione qͦlia sint imagi¬
namͣ : satis utiq nouimꝰ ea nob̾ nota ñ e̾eᷤ. Nam ꝙ
antiochiã cogito in cognitã: s ñ sicut cartaginẽ
cognit̾a. Illam qͥppe uisionẽ cogitatio mea fingit:
hanc recolit. Nequaqu̾a tam̃ dubito. siue qd̾ de
illa testib multis: siue qd̾ qe ista eis aspectib ere¬

Expanded text:
sed ideo dicuntur inuisibilia, quia oculis istis mortalibus sed ideo dicuntur inuisibilia, quia oculis istis mortalibus uideri omnino non possunt. at illa quae uisibilia sunt permanentia possunt, si ostendantur, etiam his mortalibus oculis conspici, sicut se discipulis post resurrectionem dominus ostendit, sicut etiam post ascensionem apostolo Paulo et diacono Stephano. Proinde ista uisibilia permanentia ita credimus, ut, etiam si non demonstrentur, speremus ea nos quandoque uisuros, nec ea conemur ratione intellectuque comprehendere, nisi ut ea, quia uisibilia sunt, ab inuisibilibus distinctius cogitemus: et cum cogitatione qualia sint imaginamur, satis utique nouimus ea nobis nota non esse. nam et Antiochiam cogito incognitam, sed non sicut Carthaginem cognitam; illam quippe uisionem cogitatio mea fingit, hanc recolit, nequaquam tamen dubito, sine quod de illa testibus multis, sine quod de ista meis aspectibus cre
Abbreviated transcription (Latin):
denda tantũmͦ existimat. cui rei fides ꝓsit ignorat.
Nã pia fides sine spe ꝙ sine caritate e̾eᷤ ñuult. Sie gͥ ho
fidelis debet credere qd non adũ uidet: ut uisionẽ
ꝙsperq ꝙ amet. Et uisibiliũ qͥdem rerũ pretitar.
que t̾eꝑalit̾ transierunt sola fides est. qm̃ ñ ad hue
uidenda sꝑant᷑. s facꝰta ꝙ tͣnsita eredunt᷑ : sicut ẽ il¬
rexit: nec iam morit᷑. ꝙ mors ei ultͣ ñ dn̾abit᷑. Ca uͦ q̃
ñdũ sunt s fut᷑a sunt. sicut nr̃oꝵ spiritaliũ coxpoꝵ
resur rectio. ita credunt᷑ ut et am uidenda sꝑent᷑.
s ostendi mͦ nullo mͦ possunt. Que uͦ ita sunt ut ne¬
q pretereant. ut neq fut᷑a sint. s et̾na ꝑmaneant:
part̾i sunt inuisibilia sicut iustitia sicut sapien¬
ta : partĩ uisibilia. sicut xͥ in mortale iam corpꝰ. set
inuisibilia intellecta conspiciunt᷑. ac ꝑ hoc & ipsa
mͦ qͦdam sibi congruo uident᷑. &. cũ uident᷑. mul¬
to certiora sunt. qu̾a ea que corꝑis sensus attingit.

Expanded text:
denda tantum modo existimat, cui rei fides prosit, ignorat; nam pia fides sine spe et sine caritate esse non uult. sic igitur homo fidelis debet credere, quod nondum uidet, ut uisionem et speret et amet. Et uisibilium quidem rerum praeteritarum, quae temporaliter transierunt, sola fides est, quoniam non adhuc uidenda sperantur, sed facta et transacta creduntur, sicut est il mors ei ultra non dominabitur. ea uero quae nondum sunt, sed futura sunt, sicut nostrorum spiritalium corporum resurrectio, ita creduntur, ut etiam uidenda sperentur, sed ostendi modo nullo possunt modo. quae uero ita sunt, ut neque praetereant neque futura sint, sed aeterna permaneant, partim sunt inuisibilia, sicut iustitia, sicut sapientia, partim uisibilia, sicut Christi immortale iam corpus. sed inuisibilia intellecta conspiciuntur ac per hoc et ipsa modo quodam sibi congruo uidentur et, cum uidentur, multo certiora sunt quam ea quae corporis sensus attingit;
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ nc̃ inpficientib agit᷑. ꝙ om̃i mͦ ĩ plebit᷑.ꝯ tentione mortis
absũpta: ꝙ caritate q̃ credendo ꝙ sꝑando nutͥt᷑. uidenad̾o ꝙ op¬
tinendo ꝑfecta. Deui ceps instituit diuinis testimoniis age
re qd̾ intendit. qd̾ qͣle sit diligentiꝰ au̾tamꝰ
cepta decar itatis ꝑfectione ꝯpleri: ꝯ qͥd sit lib̾aride
corpore mortis. uł qͦ nomine. ieiunii. ⁊ elemosine.¬

Expanded text:
et nunc in proficientibus agitur et omni modo implebitur cum contentione mortis absumta et caritate, quae credendo et sperando nutritur, uidendo et obtinendo perfecta. deinceps instituit diuinis tesre quod intendit, quod quale sit diligentius advertacepta perfectione compleri, et quid sit liberare de corpore mortis, vel quod nomine jejunii
Abbreviated transcription (Latin):
uel seipsũ. s tantũ mͦ ẽẽ posse respondit. qd̾ neq nos negamꝰ. Qũa¬
do aut̃ possit ꝙ ꝑ qu̾e possit. hoc q̃rit᷑. Sienĩ mͦ ẽ nã om̃i anime
fideli posite in corꝑe mortis huiꝰ. orandũ ẽ ꝙ dicendũ. dimit te
nob̾ debita nr̃a: cũ iam inscõ baptismo untũsa fuerint dimis¬
sa p̃t̾ita. Qͥs qͥs aut̃ m̃bͥs fidelib xͥ. hoc ñ e̾eᷤ orandũ ꝑsuadere
conat᷑. nicħ aliud qu̾a se ipsũ xp̃ianũ ñ ee ꝓfitet᷑. Porro si ppt̃

Expanded text:
t; quod neque nos negamus: quando autem possit, et per quem possit, hoc quaeritur. Si enim modo est, non omni animae fideli positae in corpore mortis hujus orandum est et dicendum: Dimitte nobis debita nostra; cum jam in sancto baptismo universa fuerint dimissa praeterita. Quisquis autem membris fidelibus Christi hoc non esse orandum, persuadere conatur, nihil aliud quam sei
Abbreviated transcription (Latin):
in eugłio qic̃. eiu heretici istiuelint nolint colla sub intit̾t.
Si aut̃ hoc iuent᷑ qd̾tentandũ iustũ satanas petit ad̾o. ñ ego
expono qͣre sit factũ s ipsos cogo expon̾e qͣre sit dictũ in
eũgło ab ipso año discipłis. ecce satanas petiit uexare uos qͦ¬
mͦ tͥtit᷑ũ & petro ait. ego aut̃ postulaui ne deficiat fidostua.
Cũ aut̃ hoᷤ exponunt mͥ. simul illud qd̾ ame quer̃ exponũt sibi.
Si uͦ ñ ualuerint hoc expon̾e.: ñ audeant id qd̾ in eũgło sine
offensione ñ intellig̃t. in aliqͦ libro c̃tenieritate citipare.

Expanded text:
in euangelio dicit; cui haeretici isti, uelint, nolint, colla submittunt. in euangelio dicit; cui haeretici isti, uelint, nolint, colla submittunt. si autem hoc mouentur, quod temtandum iustum satanas petit a deo, non ego expono, quare sit factum, sed ipsos cogo exponere quare sit dictum in euangelio ab ipso domino discipulis: ecce, satanas expetiuit uexare uos quomodo triticum; et Petro ait: ego autem postulaui, ne deficiat fides tua. cum autem hoc exponunt mihi, simul illud quod a me . quaerunt exponunt sibi. si uero non ualuerint hoc exponere, non audeant id quod in euangelio sine offensione non intellegunt, in aliquo libro cum temeritate culpare.
Abbreviated transcription (Latin):
te ꝯscientia illoriꝙ int̾ se inuicẽ cogitationũ accusantiũ. aut
etiã excusantiũ indie qͣui dicabit as occulta hominũ. Qua¬
ppt̾ si omĩs anima rõnalis etiã cupiditate cecata.tam̃ eũ co¬
gigtat ꝙ ratiotinat᷑ qͥcqͥd inea ratiocinati one uerũ ẽ. ñ ei
tribuendũ ẽ. sed ipsi lumini ueritatis. aqͦ uel tenuit̃ ꝓsui ca¬
pacitate inlustͣt᷑. ut uerũ aliqͥd in ratiocinando sentiat. Qͥ
mirũ si diaboli anina pͣua cupiditate ꝑuerłi. qͥcqͥd tam̃ aeui
uerũ
ro iusto cogitaũ. c̃ eũ tẽptare uellet. ipsiꝰ dĩ uoce. idẽ ipsiꝰ ueri¬
tatis uoce laudasse ꝑhib̾t᷑. Qͥeqͥd aut̃ falsũ illi cupiditati tͥbu¬
tor ꝙ ꝓcuiꝰq rei m̾̃ito ordinato sic̃ ꝑ angłos qͥhoĩnũ qͦ aspec¬
qua ñ ipsa cogit̾one ꝑaliquã certe creaturam tali oꝑi accõmo¬
cupida. aut ipsi dicant qͦmͦ locutꝰ ẽ c̃illo diuite. cuiꝰ cupidita¬
te stultissinã arguere uoluit dicens Stulte ac noc̾te anima

Expanded text:
accusantium, aut etiam excusantium, in die qua judicabit Dominus occulta hominum . Quapropter si omnis anima rationalis etiam cupiditate caecata, tamen cum cogitat et ratiocinatur, quidquid in ea ratiocinatione verum est, non ei tribuendum epacitate inlustratur, ut uerum aliquid in ratiocinando sentiat: quid mirum, si diaboli anima praua cupiditate peruersa quidquid tamen uerum de iusto uiro cogitauit, cum eum temtare uellet, ipsius dei uoce , id est ipsius ueritatis uoce, laudasse perhibetur, quidquid autem falsum, illi cupiditati tributor et pro cuiusque rei merito ordinator, sicut per angelos, qui hominum quoque aspecamquam non ipsa. cogitatione, per aliquam certe creaturam tali operi accommocupida. aut ipsi dicant, quomodo locutus est cum illo diuite, cuius cupiditatem i stultissimam arguere uoluit dicens: stulte, hac nocte anima
Abbreviated transcription (Latin):
ꝙ exercendos. ꝙ int̾ ẽ płimũ in qͣlẽ qͥsq tẽpt̾onẽ incidat. ñ
enĩ intalẽ incidit iudas qͥtendidit anm̃. in qͣlẽ icidit
petrus. cũt̾iritꝰ dnm̃ negauit. Sunt etiã huenane tẽ ptationes:
credo c̃bono qͥsq aĩmo scd̾m hunianã tam̃ frͣgilitatẽ in aliqͦ
ꝯsilio labit᷑. aut irritat᷑ infrẽm studio corrigenai. pͥaulo tam̃¬
ui supͣ ꝗͣ potestis ferre. s faciet c̃tẽptatione etiã exitũ ut possitis
tolerare. In qͣsententia satis ostendit. ñ id nob̾ orandũ ẽẽ ut ñ tẽp¬
tem᷑ s ne intẽptationẽ in ducam̃. Inducim̃ enĩsitales acciđint
qͣsferre ñ possumꝰ. d c̃ tẽ ptationes ꝑicłose in qͣs inferri atq indu¬
oi ꝑnitiosũ ẽ. aut ꝓsꝑis reb tẽꝑalib. aut adũsis oriant᷑. Lemo fran¬
git᷑ adũsarũ molestia. qͥ ꝓspqͣrarũ delectatione ñ capit᷑. De ser¬

Expanded text:
 incidat. non enim in talem incidit ludas, qui uendidit dominum, in qualem incidit Petrus, cum territus dominum negauit. sunt etiam humanae temtationes, credo, cum bono quisque animo, secundum humanam tamen fragilitatem in aliquo consilio labitur aut irritatur in fratrem studio corrigendi, paulo tamri super quam potestis ferre, sed faciet cum temtatione etiam exitum, ut possitis tolerare. in qua sententia satis ostendit non id nobis orandum esse, ut non temtemur, sed ne in temtationem inducamur. inducimur enim, si tales acciderint quas ferre non possumus. sed cum temtationes periculosae, in quas inferri atque induci perniciosum est, aut prosperis rebus temporalibus aut aduersis oriantur, nemo frangitur aduersarum molestia, qui prosperarum delectatione non capitur. CCC
Abbreviated transcription (Latin):
erint facere minutissimas muscas qui ranas
serpentesq fecerunt: nͥ quia maior aderat dña
confessi sunt dicentes. digitꝰ dĩ ẽ hoc. Quid aute
possint ꝑ naturã. nec possunt ꝑ prohibitionem.
& quid ꝑ ipsius nature suȩ conditionẽ facere ñ sinan¬
tur homini explorare difficile ẽ: immo uͦ impossibi¬
le. nisi ꝑ illud donũ dĩ qͦd apłs cõmemorat dicens
Alii diuidicatio spũum. Nouimꝰ enĩ hominẽ posse
ambulare: & neq hoc posse siñ ꝑmittatur. uolare
autẽ ñ posse etiã si ꝑmittatur. Sic & illi angłi que¬
dã possunt facere. si ꝑmittant᷑ ab angłis potentiori¬
bus ex imꝑio dei: quedã uͦ ñ possunt. nec si ab eis
ꝑmittantur. quia ille ñ ꝑmittit a quo illis ẽ taliᷤᷤ
nature modus. quia etiam ꝑ angłos suos &. illa
plerũq ñ ꝑmitit. quȩ concessit ut possint.

Expanded text:
erint facere minutissimas muscas qui ranas erint facere minutissimas muscas qui ranas serpentesque fecerunt, nisi quia maior aderat dominconfessi sunt dicentes: digitus dei est hoc. quid autem possint per naturam nec possint per prohibitionem et quid per ipsius naturae suae condicionem facere non sinantur homini explorare difficile est, immo uero impossibile nisi per illud donum dei, quod apostolus commemorat dicens: alii diiudicatio spirituum. nouimus enim hominem posse ambulare et neque hoc posse, si non permittatur; uolare autem non posse, etiam si permittatur. sic et illi angeli quaedam possunt facere, si permittantur ab angelis potentioribus ex imperio dei; quaedam uero non possunt nec si ab eis permittantunaturae modus, qui etiam per angelos suos illa plerumque non permittit quae concessit ut possint.
Abbreviated transcription (Latin):
tia tã cito facta sunt: attendat quẽ admodum
&e. ista ꝓ modulo facultatis humane ab hominibꝰ
ꝓcurentur. Unde enim fit ut ead̾e corpora citius
uermescant estatȩ quã hiemȩ. Citius in calidiori¬
bus quã infrigidioribꝰ locis: S hȩc abhominibꝰ tan¬
to difficilius adhibentur. quanto desunt sensuum
subtilitates. & corpoꝵ mobilitates. in m̃bris tene¬
ris & pigris. Unde qualibcũq angłis uicmas
causas abelementis contrahere quanto facilius
est. tanto mirabiliores in huius modi oꝑib eoꝵ
existunt celeritates. s non ẽ ereator qui pͥncipa¬
liter ista format. Nec quisquã hoc potest. nisi ille
penes quem pͥmitus sunt gomĩum que sunt m̃¬
sure numeri & pondera. &. ipse ẽ creator d̾s. Ex cuiꝰ
meffabili potentu fit etiam ut qͦd possent hi an¬
głi si ꝑmitterentur. id̾o ñ possi nt quia ñ ꝑmit¬
tuntur. Neq enĩ occurrit alia ratio. cur ñ potu¬

Expanded text:
tia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum tia tam cito facta sunt, attendat quemadmodum et ista pro modulo facultatis humanae ab hominibus procurentur. unde enim fit ut eadem corpora citius uermescant aestate quam hieme, citius in calidioribus quam in frigidioribus locis? sed haec ab hominibus tanto difficilius adhibentur, quanto desunt sensuum subtilitates et corporum mobilitates in membris terrenis et pigris. unde qualibuscumque angelis uicinas causas ab elementis contrahere quanto facilius est, tanto mirabiliores in huius modi operibus eorum existunt celeritates. sed non est creator nisi qui principaliter ista format; nec quisquam hoc potest nisi ille, penes quem primitus sunt omnium quae sunt mensurae, numeri et pondera; et ipse est unus creator deus, ex cuius ineffabili potentatu fit etiam ut quod possent hi angeli, si permitterentur, ideo non possint, quia non permittuntur. neque enim occurrit alia ratio cur non potu
Abbreviated transcription (Latin):
edd ͤde animalib quasi diuersa ratio moue¬
at quod habent sp̃m uite cũ sensu appe¬
tendi quȩ scd̃m naturã sunt. uitandiq con¬
traria. etiam hoc ẽ uidere quã multi homines no¬
uerint. ex quib herbis aut carnib aut quarũq
rerũ quibus lib& succisa. ut humorib uel ita posi¬
tis. uel ^ oͣbrutis. uł ita contritis. uł ita cõmixtis
quȩ animalia nasci soleant. quoꝵ se quis tã demeis
audeat dicere auctorem: Quid gͦ mirũ si quẽ ad mo¬
dũ potest nosse quilibet nequissimꝰ homo. unde illi
uł illi uermes. musceq nascantur. Ita mali angłi
ꝓsubtilitate sui sensus. in occultiorib elem̃toꝵ se¬
minib norunt. unde rane serpentesq nascantur.:¬
& hȩc per certas & notas tẽꝑationũ. Oportunita¬
tes. occultis motibꝰ adhibendo faciunt creari. non
creant: S illa homines quȩ solent ab hominibus
fieri: non mirantur. Quod siquis quã celeritates
incrementoꝵ forte miratur. quod illa animan¬

Expanded text:
e de animalibus quasi diuersa ratio moueat, quod habent spiritum uitae cum sensu appetendi quae secundum naturam sunt uitandique contraria, etiam hoc est uidere quam multi homines nouerint ex quibus herbis aut carnibus aut quarumque rerum quibuslibet sucis aut humoribus uel ita positis uel ita obrutis uel ita contritis uel ita commixtis quae animalia nasci soleant; quorum se quis tam demens audeat dicere creatorem? quid ergo mirum si quemadmodum potest nosse quilibet nequissimus homo unde illi uel illi uermes muscaeque nascantur, ita mali angeli pro subtilitate sui sensus in occultioribus elementorum seminibus norunt unde ranae serpentesque nascantur et haec per certas et notas temperationum opportunitates occultis motibus adhibendo faciunt creari, non creant? sed illa homines quae solent ab hominibus fieri non mirantur. quod si quisquam celeritates incrementorum forte miratur, quod illa animan
Abbreviated transcription (Latin):
Qͥ ubũ meu̾ audit & credit ei qͥ misit me. haba. uitã et̾nã. & ĩ iudici¬
ũ ñ ueni& s tͣnsit a morte ad uitã. ide. ꝑtinendo ad pͥmã resurrecꝰ¬
tionẽ. qͣ nc̃ tͣnsit᷑ amorte ad uitã. In dãpnationẽ ñ ueni&.ꝙͣ. sig¬
nificauit appellatiõe iudicii. sic̃ etiã hoc loco uͥait. Qͥ mala egert̃¬
ĩ resurrectionẽ udicii. idẽdãpnatiõis. Resurgat gͦ ĩ pͥma: qͥ
ñ uult ĩ sod̾a resurrecliõe dãpnari. Uenit enĩ hora & nc̃ ẽ. qͣndo
mortui audient uocẽ filii di. & qͥ audierint uiuent: id ẽ. ĩ dãpna
& ꝓcedent. Nondix̾ que adiodũ ĩ pͥma: & qͥ audierint uiuent.
Non eni om̃s uiuent ea uita scilica: qͣ qm̃ beata ẽ sola uita dicen¬
da ẽ. Nla utiqͥ sine qͣliẽq uita possent audire: & de monumentis
resurgente carne ꝓced̾e. Quare autẽ ñ õs uiuent: ĩ eo qđ seqͥt᷑
doas. Q bona ĩ qͥt fecert̃: ĩ resurrectionẽ uitȩ hi st̃ qͥ uiuent. Q¬

Expanded text:
redit eiqui m is it me, h a bet u ita m aeternam et in iudicium non uenit, sed transiit a morte in uitam, id est, pertinendo ad primam resurrectionem, qua nunc transitur a morte ad uitam, in damnationem non ueniet, quam significauit appellatione iudicii, sicut etiam hoc loco, ubi ait: Qui uerresurrectionem iudicii, id est damnationis. resurgat ergo in prima qui non uult in secunda resurrectione damnari. uenit enim hora et nunc est, quando mortui audient uocem filii dei, et qui audierint uiuent, id est in damnatiet procedent. non dixit, quemadmodum in prima: "et qui audierint uiuent"; non enim omnes uiuent, ea uita scilicet, quae quoniam beata est, sola uita dicenda est. nam utique non sine qualicumque uita possent audire et de monumentis resurgente carne procedere.. quare autem non omnes uiuent, in eo quod sequitur docet: qui bona, inquit, fecerunt, in resurrectione
Abbreviated transcription (Latin):
sensu. ad diuinũ & celestẽ nos erigentes: usq ad ea ci¬
ũba descender̃ qͥb int̾ se stultissimox etiã utt᷑
telligit: ñ dubitauer̃ illi uiri ꝑ qͦs locutꝰ ẽ sp̃s sc̃s opor
tunissime in libͥs ponere: ut u̾bi causa qm̃ difficillimũ
ẽ ut homo aliqͥd uindicet sine irauinaic̾tã dĩ. q̃ omĩino
sine ista ꝑtͣbatione fit. Irã tam̃ uocanaã iudicauert̃.
Itẽ qͥa ꝯuigii castitatẽ aelando uiri custodire ꝯsuer̃t:
illã ai ꝓuidentiã ꝑ quã p̃cipit᷑ atq agit̾ ne aĩa coriũ¬
pat᷑. ꝙ. id̾o alios atq alios sequens qͦdãmͦ meretricet᷑:¬

Expanded text:
sensu ad diuinum et caelestem nos erigentes usque ad ea uerba descenderunt, quibus inter se stultissimorum etiam utitur tellegit, non dubitauerunt illi uiri, per quos locutus est spirtunissime in libris ponere. ut uerbi causa, quoniam difficillimum est, ut homo aliquid uindicet sine ira, uindictam dei, quae omnino sine ista perturbatione fit, iram tamen uocandam iudicauerunt. item quia coniugii castitatem zelando uiri custodire consueuerunt, illam dei prouidentiam, per quam praecipitur atque agitur, ne anima corrumpatur et deos alienos atq
Abbreviated transcription (Latin):
niꝰ oꝑari ꝙ pedib inced̾e. ꝙ qͦ fert animꝰ ꝑuenire. ꝙ aurib
atq ocłis cet̾isq sensib corꝑis corꝑalia ꝑciꝑe. ꝙ facie in no¬
entib appareat ouncꝰta certissimo ordine ãministrare:
accõmodantissime tanĩ adhumilẽ humanã intelligen¬
tiã eaqͦ incipiunt e̾eᷤᷤ neq ꝑseuerant. ꝗͦtũ ꝑseu̾at᷑ asꝑata¬

Expanded text:
 incedere, et quo fert animus pervenire, et auribus atque oculis caeterisque sensibus corporis corporalia percipere et facie innoentibus appareat cuncta certissimo ordine administrare, accommodatissime tamen ad humilem humanam intelligentiam ea quae incipiunt esse, neque perseverant qu
Abbreviated transcription (Latin):
scd̾m gr̃am firma sit ꝓmissio: nuror homines unfirmi¬
tati sue se malle cõmittere. ꝗͣ firmitati ꝓmissionis đt.
S in certa ẽ mͥ in qͥt de me ipso uoluntas di. Qͥ dgͦ. ua netͥ
Qd̾ exigit᷑ in hominis: qd̾ offert᷑ in dĩ ẽ potestate. E ñ utrũq
in d̾r& qd iubet ꝙ qd̾ offertͦ. Rogat᷑ enĩ ut det qd̾ u¬
bet :r ogant creaentes ut sibi augeat᷑ fidesꝰ rogant ꝓñ
credentib ut eis donet᷑ fides. Ꝙ in suis gͥ in crem̃tis ꝙ
insuis initus. di donũ ẽ fides. Sic aut̃ di si credid̾is saluus

Expanded text:
secundum gratiam firma sit promissio, miror homines infirmitati suae se malle committere quam firmitati promissionis dei. "sed incerta est mihi" inquit "de me ipso uoluntas dei". quid ergo? tuane tibi quod exigitur, in hominis, quod offertur, in dei est potestate". cur non utrumque in dei, et quod iubet et quod offert? rogatur enim, ut det quod iubet: rogant credentes, ut sibi augeatur fides, rogant pro non credentibus, ut eis donetur fides. et in suis igitur incrementis et in suis initiis dei donum est fides. sic autem dicitur: si credideris, saluus
Abbreviated transcription (Latin):
gr̃am firma sit ꝓmissio omi seminiꝰ. ñ de nr̃e uolunta¬
tis potestate. s de sua p̃destinatione ꝓmisit. ẜmisit enĩ
qd̃ ipse facturꝰ fuerat ñ qd̾ homines: qͥa & si faciunt
homines bona qͦ ꝑtinent ad colendũ ãmapse fac̃ ut il¬
li faciant q̃ p̃cep. ñ illi faciunt ut ipse faciat qd̾ ꝓmi¬
sit. Alioqͥn ut aĩ ꝓmissa cõpleant᷑. ñ ind̾i s in hominũ

Expanded text:
missio omni semini — non de nostrae uoluntatis potestate, sed de sua praedestinatione promisit. promisit enim quod ipse facturus fuerat, non quod homines, quia etsi faciunt homines bona, quae pertinent ad colendum deum, ipse facit, ut illi faciant quae praecepit, non illi faciunt, ut ipse faciat quod promisit. alioquin ut dei promissa compleantur, non in dei, sed in hominum
Abbreviated transcription (Latin):
qͦ ꝓmisit potens ẽ ꝙ facẽ. N ait p̃dicere. ñ ait p̾scire:
nã & aliena facta potens ẽ p̃dicẽ atq p̾scire. s ait po¬
ten᷑ ẽ & fac̾e: Ac ꝑhoc facta ñ aliena s sua. an forte
oꝑabona. gentiũ ds ꝓmisit abrahe insemine ipsus.
ut hoc ꝓmitterꝙ qd̾ ipse fac: ñ aut̃ ꝓmisit fidẽ gentiũ
ꝗͣ sibi hoĩnes faciunt. s ut ꝓmitter& qd̾ ipse fac̃ illã p̃
sciũ homines eeᷤᷤ facturos. Ñ qͥde sic apłs loqͥt᷑ filios qͣp¬
pe ds ꝓmisit abrahe. qͥ fidĩ eiꝰ uestigia sectarent᷑: qd̾ aꝑtis
bona oꝑanͥ exfide. Iustus enĩ exfide uiuit. ꝙ om̃e qd̾ ñ
ẽ exfide: peccatũ ẽ. ꝙsi ne fide. ĩpossibile ẽ plac̾e. Lichil¬
hominꝰ ĩpleat qd̵ ꝓmisit a̾s. in hominũ ẽ potestate. Nͥ
enĩ homo faciat. qd̾ ao ñ donante ad hominẽ ꝑtinet.
ñ faciet ipse qd̾ donet. hoc ẽ nͥ habeat homo fidem ex se¬
met ipso. ñ ĩplet as qd̾ ꝓmisit: ut oꝑa iustitͥe dent᷑ ex

Expanded text:
misit potens est facere: non ait praedicere, non ait praescire, nam et aliena facta potest praedicere atque praescire, sed ait, Potens est et facere, ac per hoc facta non aliena, sed sua. An forte opera bona gentium Deus promisit Abrahae in semine ipsius, ut hoc promitteret quod ipse facit; non autem promisit fidem gentium quam sibi homines faciunt, sed ut promitit homines esse facturos? non quidem sic apostolus loquitur. filios quippe deus promisit Abrahae, qui fidei eius uestigia sectarentur; quod aperbona opera nisi ex fide — iustus enim ex fide uiuit, et: omne, quod non est ex fide, peccatum est, et: sine fide impossibile est placere — nihilominus, ut impleat quod promisit deus, in hominum est potestate. nisi enim homo faciat quod deo non donante ad hominem pertinet, non faciet ipse quod donet, hoc est: nisi habeat homo fidem ex semet ipso, non implet deus quod promisit, ut opera iustitiae dentur ex
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ tempꝰ nec ꝑ locum mota moueat creaturam. & de ordine
naturarum. quã cui p̃posuerit. quãq subdiderit. ex libro
de genesi ad litterã.uiii. xliiI. Quod ñ ꝑ ipsam di substai¬
tiam s ꝑsubditam creaturam & locutio diuina ad adam.
& de ambulatio in paradyso debeat incunctant̾ intelligi: ex
lib̾ questionum de genesi. tͦ.ii. xly. De eo quod scriptũ

Expanded text:
per tempus nec per locum mota moueat creaturam; et de ordine naturarum, quam cui praeposuerit quamque subdiderit. ex libro de genesi ad litteram VIII. XXX. 45. Quod non per ipsam dei substantiam, sed per subditam creaturam et locutio diuina ad Adam et deambulatio in paradiso debeat incunctanter intellegi. ex l
Abbreviated transcription (Latin):
discernenda uisa ẽ sapientia abscientia: ꝙ in
ea que ppͥe scientia n̾cupat᷑. qͥa inferior est. pͥus
quedam sui gem̃s tͥnitas inqͥrenda. quȩ licet ad
int̾iorem hoĩnẽ iam ꝑtineat. ñ dũ tam̃ imago¬

Expanded text:
discernenda uisa est sapientia ab scientia et in discernenda uisa est sapientia ab scientia et in ea, quae proprie scientia nuncupatur, quia inferior est, prius quaedam sui generis trinitas inquirenda, quae licet ad interiorem hominem iam pertineat, nondum tam
Abbreviated transcription (Latin):
tꝰ ẽ sensꝰ ocłoꝵ. in qͦ id qd̾ inuentũ e̾e̾t etam in cete¬
ris quattuorsensib corꝑis & ñ dictũ poss agnosei:
atq ita ex t̾ioris hominis tͥnitas. pͥmo in his que
cernunt᷑ ex tͥnsecꝰ ex corꝑe scilicet qd̾ uidet᷑. ꝙ for
ma que dematie cernentis in pͥmit᷑. & utrũq
copulantis intentione uoluntatis apparuit. S
hec tͥa ñ int̾se eqͣlia. nec uniꝰ e̾eᷤᷤ substantie claru¬
erunt. De inde in ipso animo abhis q̃ extͥnsecus
sensa sunt uel introducta. in uenta ẽ alt̾a tͥnitas ubi
apparerent eadẽ tͥa uniꝰ ẽẽ substantie. ĩmaguia¬
to corꝑis que in memoria ẽ ꝙ in deformatio eũ
adeam conu̾̃tit᷑ acies cogitantis & utrunq coniun¬
gens intentio uoluntatis. S id̾o & ista tͥnitas ad
ext̾iorẽ hominẽ reꝑta ẽ ꝑtinere. qͥa de corꝑib
inlata ẽ que sentiunt᷑ extͥnsecus. Induodecimo

Expanded text:
tus est sensus oculorum, in quo id quod inuentum esset etiam in cetetus est sensus oculorum, in quo id quod inuentum esset etiam in ceteris quattuor sensibus corporis, et non dictum posset agnosci, atque ita exterioris hominis trinitas primo in his quae cernuntur exma quae inde in acie cernentis imprimitur, et utrumque copulantis intentione voluntatis apparuit. Sed haec tria non inter se aequalia, nec unius esse substantiae claruerunt. Deinde in ipso animo, ab his quae extrinsecus sensa sunt velut introducta, inventa est altera trinitas, ubi apparerent eadem tria unius esse substantiae, imaginatio corporis, quae in memoria est, et inde formatio, cum ad eam conuertitur acies cogitantis, et utrumque coniungens intentio uoluntatis. sed ideo et ista trinitas ad exteriorem hominem reperta est pertinere, quia de corporibus inlata est, quae sentiuntur extrinsecus. in duodecimo
Abbreviated transcription (Latin):
monui. ꝙ ꝑ caritat᷑ẽ que inscͥpt᷑is sc̃ĩs d̾s dicta ẽ.
ꝑ qũa cepit ut cũq etiam tͥnitas intelligentib ap¬
parere. sicut sunt amans. & qd̾ amat᷑. & amor. In no¬
no. adimagĩe dĩ qd̾ ẽ homo scd̾m m̃tẽ ꝑuenit ais¬
putatio. ꝙ in ea quedam tͥnitas inuenit᷑. idẽ mens
t᷑ e̾ẽ essentiȩ. In decimo hoc idem diligentiꝰ subtili¬
usq tͣctatũ est. atq ad id ꝑductũ. ut inueniret᷑ in
m̃tẽ euidentior tͥnitas eiꝰ. in memoria scilicet. &
intelligentia. & uoluntate. S qm̃ & hoc cõꝑtũ
ẽ. qd̾ mens nunꝗͣ e̾eᷤ ita potuerit. ut ñ sui memi¬
niss. ñ se intellig̾et ꝙ dilig̾et. quãuis ñ semꝑ se
cogitaret. Cũ aut̃ cogitaret. ñ se a corꝑalib reb
ead̾e cogit̾one discerner&: dilata ẽ detͥnitate
cuiꝰ hec imago ẽ disputatio. ut in ipsis etiam
corꝑalib uisis inueniret᷑ tͥnitas: &. distinc̾hus
in ea lectoris exerceat᷑ intentio. In undecimo gͦ elec¬

Expanded text:
itatem, quae in scripturis sanctis deus dicta est, per quam coepit utcumque etiam trinitas intellegentibus apparere, sicut sunt amans et quod amatur et amor. in nono ad imaginem dei, quod est homo secundum mentem, peruenit disputatio, et in ea quaedam trinitas inuenitur, id est mens tur esse essentiae. in decimo hoc idem diligentius subtiliusque tractatum est atque ad id perductum, ut inueniretur in mente euidentior trinitas eius, in memoria scilicet et intellegentia et uoluntate. sed quoniam et hoc compertum est, quod mens numquam esse ita potuerit, ut non sui meminisset, non se intellegeret et diligeret, quamuis non semper se cogitaret, cum autem cogitaret, non se a corporalibus rebus eadem cogitatione discerneret: dilata est de trinitate, cuius haec imago est, disputatio, ut in ipsis etiam corporalibus uisis inueniretur trinitas et distinctius in ea lectoris exerceretur intentio. in undecimo ergo elec