comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
& iminotum. aduersus om̃s uentos. pluuias. torrentes non flatibus pellendum. non
stillicidiis penetram: dumnon inundationib subluendum: & optimũ est quic quid
a plurimis incursatũ anullo tamen poterit iñ pelli. Vtautem quȩdam medicamento¬
rum genera ita sunt conͣparata. utnonsingulis egritudinib: utilia sint sed omnib
in cõmuneꝰ ed eantur. habeantq in seuirtutẽ generalis auxilii. ita & fides cat¬
tholica non aduersus singulas pestes. sed contra omnes morbos opem mede lȩ
cõmunis iuꝑtit: non in firmanda genere non uincenda numero. nondiuersita¬
tefallenda sed una atq eadem aduersus singula omniaq consistit:
agnum ẽ enĩ totinea una remedia esseq̃t̃ morbisuit: & totidem ueritatis eẽ
dostrinas quot idem erunt studia falsitatis. contrahantur inumnũ nomina
her&icorum. & omnes scholȩ ꝓdeant: aAudiant unũ ingenitũ dm̃ patrẽ. & unũ am¬

Expanded text:
et immotum adversus omnes ventos, pluvias, torrentes, non flatibus pellendum, non et immotum adversus omnes ventos, pluvias, torrentes, non flatibus pellendum, non stillicidiis penetrandum, non inundationibus subluendum : et optimum est, quidquid a plurimis incursatum, a nullo tamen poterit impelli. Ut autem quaedam medicamentorum genera sunt ita comparata, ut non singulis tantum aegritudinibus utilia sint, sed omnibus in commune medeantur, habeantque in se virtutem generalis auxilii: ita et fides catholica non adversum singulas pestes, sed contra omnes morbos opem medelae communis impertit, non infirmanda genere, non vincenda numero, non diversitate fallenda; sed una atque eadem adversum singula omniaque consistit. Magnum est enim; tot in ea una remedia esse, quot morbi sunt; et totidem veritatis esse doctrinas, quotidem erunt studia falsitatis. Contrahantur in unum nomina haereticorum, et omnes scholae prodeant: audiant unum ingenitum Deum patrem, et unum un
Abbreviated transcription (Latin):
uita lux hominũ ẽ hec lurx tenebras inluminanis. & cũ iñ possibilitatẽ geuerationis cus
en arrtendȩ secundũ ꝓph&am piscator consulere tur: adiecit & tenebrȩ eã non coñ¬
p̃henderunt Cessit sermo naturȩ & ñ hab& quo& currat: & taanenhioc piscator
iste recubans indñi pestus accepit non ẽiste seculisermo quia dequa agitur nonseli
res est. edatur aliquod snusignificatione uerborum repperiri potest ultra quade¬
tũ ẽ & si qua sunt alia & posit&e a nob̃ naturȩ nomina ꝓferantur. ꝙ̃ si nonsunt inimo
quia non sunt miremur hanc inpiscatore dostrina & in eo dieloquia sentiamus.
confessionẽq patris & fili ingeniti. & uni geniti inenarrabilem & &cidentẽ
conplexum omnẽ & sermonis & sensus teneamus atq ad oremus & indño ihu
fidei huius integritatẽ & euangelica austoritas & apostolica dostrina & circũstre¬
pentium undiq her&icorum odiosa fraudulentia stat enĩ hoc fumdamentũ ualidũ

Expanded text:
ita lux hominum est, haec lux tenebras illuminans. Et ut impossibilitatem generationis ejus enarrandae secundum prophetam piscator consolaretur ; adjecit, Et tenebrae eam non comprehenderunt . Cessit sermo naturae, et non habet quo excurrat; et tamen hoc piscator iste recubans in Domini pectus accepit. Non est iste saeculi sermo; quia de qua agitur, non saeculi res est. Edatur aliquid, si in significatione verborum reperiri potest ultra quam dictum sit: et si qua sunt alia expositae a nobis naturae nomina, proferantur. Quae si non sunt, immo quia non sunt; miremur hanc in piscatore doctrinam, et in eo eloquia Dei sentiamus: confessionemque Patris et Filii, ingeniti et unigeniti inenarrabilem, et excedentem complexum omnem et sermonis et sensus, teneamus atque adoremus: et in Dominofidei hujus integritatem, et evangelica auctoritas, et apostolica 39 doctrina, et circumstrepentium undique haereticorum otiosa fraudulentia. Stat enim hoc fundamentum validum
Abbreviated transcription (Latin):
onrnua enĩ ꝑ ipsum & mipso creata sunt in ipso aũ ereata quia nascebatur
creator dĩ sed& iam & hoc sine eo nihil fastum ẽ qđ ineo factum ẽ quianas¬
cens d̃s uitaerat& qui uita erat nonpo stea quã ẽnatur. Effecturẽ uita nonenĩ
in eo aliud ẽ qdđ natum ẽ : & aliud ẽqđ natus acepit nonhaba int se tempus
anatiuitas & ꝓfestus sed nihil sine eo fiebat oxhuq̃ in eo fiebant q̃uiauita ẽ¬
in quo fiebat: & ds quia dõ natus ẽ. non postea quãnatus ẽ sednascindo dr & sti¬
tit uascens eni auiuente uiuus. auero uerus a ꝑfesto ꝑfestus non sine potestate
natiuitatis suae natus ẽ natiuitatem uidelic& suã non postea sentiens secl se
din ineo ipio qđ ds &dõ nascebatur intellegens hoc unigenitus ab ingentto
hoc go & pat᷑ unũ sumus hoc in confessione patris & filidsunus hocpat̃
infilio & filius in patre hine quime uidit uidit & patrẽ. hinc ominia quae
habo pat᷑ dleditilio hine sicut hab & pat̃ intãins ipso itadeditsilio u¬

Expanded text:
Omnia enim per ipsum et in ipso creata sunt . In ipso autem creata, quia nascebatur creator Deus. Sed etiam ex hoc sine eo nihil factum est, quod in eo factum est, quia nascens Deus vita erat: et qui vita erat, non postea quam est natus, 38 effectus est vita; non enim in eo aliud est quod natum est, et aliud est quod natus accepit. Non habent inter se tempus et nativitas et profectus. Sed nihil sine se fiebat ex iis quae in eo fiebant, quia vita epostea quam natus est, sed nascendo Deus exstitit. Nascens enim a vivente vivus, a vero verus, a perfecto perfectus, non sine potestate nativitatis suae natus est, nativitatem videlicet suam non postea sentiens, sed se Deum in eo ipso quod Deus ex Deo nascebatur intelligens. Hoc unigenitus ab ingenito: hoc, Ego et Pater unum sumus : hoc in confessione Patris et Filii Deus unus: hoc Pater in Filio, et Filius in Patre. Hinc, Qui me vidit, vidit et Patrem . Hinc, Omnia quae habet Pater, dedit Filio . Hinc, Sicut habet Pater vitam in
Abbreviated transcription (Latin):
tis hereticis cõmune esse ꝑmi simꝰ: ut damnanda dam nantes. sola
dum dese ipse ꝓfit&ur dũ apostoli p̃dicant. dum religiosi credunt
dum demones clamant. dũ iudei negantes fat&ur. dũ ignoranter
gradum sus ceptaẽ disputationis sermonẽ temperauit nãq primũ
ꝑ inuio labilis fidei sanã & incorruptã demonstrationẽ. int̃sabelliũ
& hebionem. & hos nonueri đi p̃dicato res litecertauit: cur sabellius
subsistere ante sȩcula negar&. quẽ creatum alii confiterentur:
ignorabat enĩ sabellius subsistentem filiũ dũdm̃ uerum opera¬
tum incorpore esse non ambigit: hi aũ negabant natiuitatẽ
& ad firmabant creaturam dũ opera eius di ueri esse opera
negauerint uineit at uero cũ subsistentẽ xp̃m antesecula hi ad¬
uersum eum demonstrant semꝑ operatũ de condemnato secũ sa¬
uincendo uincuntur. Quia ecclesia & contra sabelliũ. & con¬

Expanded text:
tis haereticis commune eis esse permisimus, ut damnanda damnantes, sola tis haereticis commune eis esse permisimus, ut damnanda damnantes, sola dum de se ipse profitetur, dum apostoli praedicant, dum religiosi credunt, dum daemones clamant, dum Judaei negantes fatentur, dum ignorantes gradum, susceptae disputationis sermonem temperavit. Namque primum, per inviolabilis fidei sanam et incorruptam demonstrationem, inter Sabellium et Hebionem et hos non veri Dei praedicatores lite certavit, cur Sabellius subsistere ante saecula negaret, quem creatum alii confiterentur. Ignorabat enim Sabellius subsistentem Filium dum Deum verum operatum in corpore esse non ambigit. Hi autem negabant nativitatem, et affirmabant creaturam, dum opera ejus Dei veri esse operanegaverint, vincit. At vero cum subsistentem Christum ante saecula hi adversus eum demonstrant semper operatum, de condemnato secum Savincendo vincuntur: quia Ecclesia et contra Sabellium, et con
Abbreviated transcription (Latin):
ipsum negabatur docentes nec duos deos nec solitarium uerũdm̃ sed pa¬
trem uerum dm̃ ita &lege acꝓph&is p̃dicabimꝰ. neautuniusdĩ fidem
corrumperemꝰ aut natiuitatẽ denegaremꝰ sed quia secundũ illos creato po¬
tius quã nato nomendĩ dño nr̃o ihũ xp̃o deputar&ur potius quã iness&
diuinitatis ueritas ita & autoritatib ꝓf&icis demonstrata ẽ. ut dno ihũ
nis fraudulentiã pandit: nãq ut distis suis fidem facerent. damnantes
dicta & uicia hereticorum ualentini scilic& & sabellii & manichei. &
ierachȩ pias ecclesiae p̃dicatione s uelamento ꝓfessionis impiȩ fura¬
ti sunt: ut corruptis in melius uerbis in religiosorum & ambigua
significatione moderatis. subimpi&atis damnatione dostrinã pie¬
tatis & tinguerent: sed nos singulorũ distis & ꝓfessionib demonstra¬
tis sanetas ecclesiae p̃dicationes absoluimꝰ: neq quicquã cũ damna¬

Expanded text:
ipsum negabatur, docentes, nec duos deos, nec solitarium verum 16 Deum, sed Paipsum negabatur, docentes, nec duos deos, nec solitarium verum 16 Deum, sed Patrem verum Deum ita ex lege ac prophetis praedicavimus, ne aut unius Dei fidem corrumperemus, aut nativitatem denegaremus. Sed quia, secundum illos, creato potiusquam nato nomen Dei Domino Jesu Christo deputaretur potius quam inesset; divinitatis veritas ita ex auctoritatibusnis fraudulentiam pandit. Namque ut dictis suis fidem facerent, damnantes dicta et vitia haereticorum, Valentini scilicet et Sabellii et Manichaei et Hieracae, pias Ecclesiae praedicationes velamento professionis impiae furati sunt: ut correptis in melius verbis irreligiosorum, et ambigua significatione moderatis, sub impietatis damnatione doctrinam pietatis exstinguerent. Sed nos singulorum dictis et professionibus demonstratis, sanctas Ecclesiae praedicationes absolvimus, neque quidquam cum damna
Abbreviated transcription (Latin):
i Quartus deindeliber iniciũ sui &hereticorũ dostrinis auspicatur. seipsũ
uicus quibus fides ecclesiae infamatur xxpu gans ipsam illã ꝑfidiae ex po¬
sitionem amultis nonolim editã ꝓferens. & subdole eos ac peridimpiissi¬
me unũ dm̃ & lege defendise conuencens omnib: legis & ꝓf&urum testimo¬
nus ita de monstratis. Utsine dõxp̃o unũdm̃ confiteri in religiositas
sit & confesso unigenito dõxp̃o non unũ dm̃ p̃dieare. ꝑfidia sit:¬
Qumtus uero ten& eum responsio nis ordinẽ. quẽ heretiei instituersius
ꝓ̃fessionis nãq cũ unũdm̃ p̃dicare se secundũ legem ementitiessent
unũ quoq dm̃ uerum &x eadem ꝓferrese fefellerunt: ut ꝑ eceptionẽ
di uniur & uerinatiuitatẽ dño xp̃o adimerent: quia ubinatiuitas
est ibi & in telle gentia sit ueritatis nos aundem gradib quib id¬

Expanded text:
 23. Liber quartus. --Quartus deinde liber initium sui ex haereticorum doctrinis auspicatur, se ipsum  23. Liber quartus. --Quartus deinde liber initium sui ex haereticorum doctrinis auspicatur, se ipsum vitiis, quibus fides Ecclesiae infamatur, expurgans: ipsam illam perfidiae expositionem a multis non olim editam proferens, et subdole eos, ac per id impiissime, unum Deum ex lege defendisse convincens, omnibus legis ac prophetarum testimoniis ita demonstratis, ut sine Deo Christo unum Deum confiteri irreligiositas sit; et confesso unigenito Deo Christo, non unum Deum praedicare perfidia situs vero tenuit eum responsionis ordinem, quem haeretici instituerant professionis. Namque cum unum Deum praedicare se secundum legem ementiti essent; unum quoque Deum verum ex eadem proferre se fefellerunt: ut per exceptionem Dei et unius et veri, nativitatem Domino Christo adimerent; quia ubi nativitas est, ibi et intelligentia sit veritatis. Nos autem iisdem gradibus, quib
Abbreviated transcription (Latin):
quasi molliore leniuimus noniam gradib: incisũ. sed planitie sub¬
sacramentũ edoc& diuinȩ generationis. ut baptizandi in patre &filio
&spũsc̃o non ignorent naminũ ueritatim. neq uocabulis intellegen¬
tiã confundant. sed unũ qđq ita sensu concipia̾t ut est ac nuncupatur
aguituri ab solutissime in his q: dicta sunt. qđ neq non ipsa ueritas sit
Posthunc itaq lenẽ acbreuem demonstratae trinitatis sermonem
Tercius liber & sisinsim tameni am ꝓficienter inced&. nã id qđ ul¬
tra humanisensus intellegentiã dñs dese ꝓfessus ẽ. quantis potest po¬
tentiae &emplis ad intellegentiae fidem coaptat dicens: Ego inpatre
& pat̃ inme: Ut qđ ab homine ꝑnaturã haeb &em non capitur id fi¬
des iam rationabilis scientiae consequatur: quianeq non credendũ
desedo est: neq opinandum ẽ &traratio nẽfidei esse intellegentiã
potestates

Expanded text:
quasi molliore lenivimus non 15 jam gradibus incisum, sed planitie subquasi molliore lenivimus non 15 jam gradibus incisum, sed planitie subsacramentum edocet divinae generationis, ut baptizandi in Patre et Filio et Spiritu sancto non ignorent nominum veritatem, neque vocabulis intelligentiam confundant, sed unumquodque ita sensu concipiant, ut est ac nuncupatur; agnituri absolutissime in iis quae dicta sunt, quod neque non ipsa veritas sit --Post hunc itaque lenem ac brevem demonstratae Trinitatis sermonem, tertius liber, etsi sensim, tamen jam proficienter incedit. Nam id, quod ultra humani sensus intelligentiam Dominus de se professus est, quantis potest potentiae exemplis ad intelligentiae fidem coaptat, dicens: Ego in Patre, et Pater in me : ut quod ab homine per naturam hebetem non capitur, id fides jam rationabilis scientiae consequatur: quia neque non credendum de se Deo est, neque opinandum est, extra rationem fidei esse intelligentiam potestatis.
Abbreviated transcription (Latin):
Imnis igitur comͣparatio. homini potius utilis habeatur quã ło
apta quia antellegentiã magis signific&. quã &x pleat: neq naturis
carnis & sp̃s mnuisibilium actrastabilium coaequandis p̃sumpta
re put&ur. ꝓtestans & infirmi tate se humanȩ intellegentiae ne¬
cessariã & ab inuidia esseliberã non satis facientes &xempli
Pgimus itaq dedo locuturi dĩuerbis. sensem tamen nrm rerũ
nr̃arum specie snbuentes ae primũ itatotius operis modũ tẽpera ui
m ut aptissim legentũ ꝓfestib conexorũ sibilibellorum ordo sue¬
ceder&: nilil enĩ incomͣ positũ indigestũ q placuit adferre neo peris
inor dinata congeries rusticum qͣ ndam tumultũ ꝑturbata uoci¬
feratione p̃ber& sed quia nullus ꝑ p̃rupta conscensus ẽ nisisubs¬
tratis paula tim gradib feratur gresus adiũ mã: nosquoq queda
gradiendi initia ordinantes. arduũ hoc intellegentiae. Iter eliuo

Expanded text:
. Omnis igitur comparatio homini potius utilis habeatur, quam Deo . Omnis igitur comparatio homini potius utilis habeatur, quam Deo apta, quia intelligentiam magis significet, quam expleat: neque naturis carnis et spiritus, et invisibilium ac tractabilium coaequandis praesumpta reputetur, protestans et infirmitati se humanae intelligentiae necessariam, et ab invidia esse liberam non satisfacientis exempli. Pergimus itaque de Deo locuturi Dei verbis, sensum tamen nostrum rerum nostrarum specie imbuentes. 20. , ut aptissimus legentium profectibus connexorum sibi libellorum ordo succederet. Nihil enim incompositum indigestumque placuit afferre: ne operis inordinata congeries rusticum quemdam tumultum perturbata vociferatione praeberet. Sed quia nullus per praerupta conscensus est, nisi substratis paulatim gradibus feratur gressus ad summa; nos quoque quaedam gradiendi initia ordinantes, arduum hoc intelligentiae iter clivo
Abbreviated transcription (Latin):
p&̾rus inepistula sua altera ait effestum fuissedĩ naturam non natu¬
resuae legib metiatur. sed diuinas ꝓfessiones secundum magnificen¬
tiã diuinȩ deie ꝓtestationes &pendat optimus enĩ lestor ẽ qui
dictorum intellegentiã & pest& sedictis potius quã itiponat: & re¬
tullerit magis quã atullerit: neq cogat id uideri distis contineri.
qđ antelectionẽ p̃sum serit intelle gendum
um itaeq dereb di erIt sermo concedam. cognitionẽ sui do.
dictis q eius pia ueneratione famulemur idoneus enĩ sibi tes¬
uitate trastantes coñparationum &empla adferenius nemoea
&xistim& absolutae inse rationis ꝑfestionẽ continere conͣpara
coegit. species quasdam &x inferiorib tãquã superiorum indices
q̃ rere utrerum familiariũ consu&udine ad monente. ꝯ sensus
nr̃i conscientiu. ad insoliti sensus opinionẽ educeremur

Expanded text:
Petrus in epistola sua altera ait , effectum fuisse, Dei naturam non natuPetrus in epistola sua altera ait , effectum fuisse, Dei naturam non naturae suae legibus metiatur, sed divinas professiones secundum magnificentiam divinae de se protestationis expendat. Optimus enim lector est, qui dictorum intelligentiam exspectet ex dictis potius quam imponat, et retulerit magis quam attulerit, neque cogat id videri dictis contineri, quod ante lectionem praesumpserit intelligendum. Cum itaque de rebus Dei erit sermo, concedamus cognitionem sui Deo, dictisque ejus pia veneratione famulemur. Idoneus enim sibi tesvitate tractantes, comparationum exempla afferemus, nemo ea existimet absolutae in se rationis perfectionem continere. Comparatgentiae cogit species quasdam ex inferioribus, tamquam superiorum indices quaerere; ut rerum familiarium consuetudine admonente, ex sensus nostri conscientia ad insoliti sensus opinionem educeremur
Abbreviated transcription (Latin):
nem ꝓtrahat confitentum:
Sed nos edost diuinitus neq duos deos p̃dicare. neq solũ hanc euan¬
gelici axꝓfetici p̃conii rationẽ in confessione dĩ patris & cłifili ad¬
ferimus: ut unũ infide nr̃a sint uterq non unus neq eundem utrum¬
qi neq int̃ uerum acfalsum aliud confitentes quia dõ &dõnato. nep¬
di ueritatis studium adlegendum uocau̾it. meminisse oport& t̃̾re¬
narum mentiũ infirmas adđq inbicillas opiniones esse abigendas
& om̃s iñ ꝑfestae sententiae angustias religiosa discendi & pectatio¬
ne laxandas: nouis enĩ regenerati Ingenii sensib opds ÷: ut unũquẽs¬
q conscientia sua secundum cȩlestis originis munus in lumin&:
tantia di. ut de substantia di auditurus sensũ suũ ad eaq̃ đi substan¬
tia sint digna moder&ur:
Moder&ur aũ non aliquo modo intellegendi. sedinfinitate. quin
&iam conscuis sibi diuinȩ senaturae participem. utbeatus apostolus

Expanded text:
nem protrahat confitentum. nem protrahat confitentum. Sed nos edocti divinitus neque duos deos praedicare neque solum, hanc evangelici ac prophetici praeconii rationem in confessione Dei patris et Dei filii afferemus, ut unum in fide nostra sint uterque, non unus: neque eumdem utrumque, neque inter verum ac falsum aliud confitentes; quia Deo ex Deo nato, neqdi veritatis studium ad legendum vocavit, meminisse oportet terrenarum mentium infirmas atque imbecillas opiniones esse abjiciendas, et omnes imperfectae sententiae angustias religiosa discendi exspectatione laxandas. Novis enim regenerati ingenii sensibus opus est, ut unumquemque conscientia sua secundum coelestis originis munus illuminet. , 22, in substantia Dei: ut de substantia Dei auditurus, sensum suum ad 14 ea quae Dei substantiae sint digna moderetur; moderetur autem non aliquo modo intelligendi, sed infinitate. Quin etiam conscius sibi divinae se naturae participem, ut beatus apostolus
Abbreviated transcription (Latin):
đi ad mitter&. sed creatio falsitatẽ docer&: q dũ ementire
in genere creationis di: unius fidem non & cluder& in
saera mentos sednatiuui tatẽ ueram nomini acfidei ereationis subicien¬
tes. aueritate uniusdi separabilem eũ facerent. utereatio substitutio¬
nis ꝑfestionẽsibi diuinitatis nonusur par& quãueritatis natiuitas ñ
hoc uelp̃cipue sibi saluta reesse. non solũ indm̃ crededisse: sedodam
indm̃ patrem neq in xp̃o tantũ sperasse sed iunx p̃odi filio nequnerea¬
turased indo ereatore &donato
Iaxime ergoꝓperamus &xꝓfeticis atqr euangelicis p̃conis. uȩsaniã
leorum ignorantiã qi confundere qͥ subunius di sola sane utiliac
religiosa p̃dicatione. autdm̃ natũ xp̃m negant aut uerum dm̃ non
esse contendunt: utereatio potentis creaturae. intraunũ dm̃ fidei
sacra mentũ relinquat: quia natiuitasdi & traunius di fidem religio¬

Expanded text:
Dei admitteret, sed creatio falsitatem doceret, quae dum ementiretur Dei admitteret, sed creatio falsitatem doceret, quae dum ementiretur in genere Dei unius fidem, non excluderet in sacramento: sed nativitatem veram nomini ac fidei creationis subjicientes, a veritate unius Dei separabilem eum facerent, ut creatio substitutionis, perfectionem sibi divinitatis non usurparet, quam veritatis nativitas non hoc vel praecipue sibi salutare esse, non solum in Deum credidisse, sed etiam in Deum patrem; neque in Christo tantum sperasse, sed in Christo Dei filio; neque in creatura, sed in Deo creatore ex Deo nato. Maxime ergo properamus ex propheticis atque evangelicis praeconiis vesaniam eorum ignorantiamque confundere, qui sub unius Dei, sola sane utili ac religiosa praedicatione, aut Deum natum Christum negant, aut verum Deum non esse contendunt; ut creatio potentis creaturae intra unum Deum fidei sacramentum relinquat; quia nativitas Dei extra unius Dei fidem religio
Abbreviated transcription (Latin):
deinfiuitis reb emer gent. sed intrafinẽ sui  in. definita conclude¬
rent essent: q sibi arbitri religionis: cũ religionis opds insolo oboe¬
dientiaeess& officiossui immemores. diuinorum neglegentes
simis studus sileam. De quib tamen sic ubi occasionẽ sermoni
ratio p̃bebit non tacebimꝰ. quidam ita euangelicae fidei cor¬
rumpunt sa cramentũ. ut sub unius dĩ pia tantũ ꝓfessione.
natiuitectẽ unigenitidĩ abnegent: ut ꝓtensio sit potius in ho¬
mine quã descensioneq utqui filids hominis secundũ tẽpora
ad sumpta carnis fuit idem autea semꝑ fuerit atq sit difili¬
us neq in eo natiuitas di sit. sed &odem idem sit ut unius
đi ut putant inuiolabilem fidem. series & solido in carnẽ
dedusta conseru&: dũ usq ad uirginẽ pat̾ ꝓtensus. ipsesibi
natussit infiliũ: alii uero qui a salus nulla sine xp̃o sit
qui in principio apud dm̃ eratđs uerbum. Natiuitatẽ ne¬
gantes. creationẽ solam ꝓfessi sunt: nenatiuitas ueritatẽ

Expanded text:
de infinitis rebus emergerent, sed intra finem sensus sui indefinita concluderent; essentque sibi arbitri religionis, cum religionis opus obedientiae esset officium; sui immemores, divinorum negligentes, simis studiis sileam, de quibus tamen, sic ubi occasionem sermonis ratio praebebit, non tacebimus; quidam ita evangelicae fidei corrumpunt sacramentum, ut sub unius Dei pia tantum professione nativitatem unigeniti Dei abnegent; ut protensio sit potius in hominem, quam descensio: neque ut qui filius hominis secundum tempora assumptae carnis fuit, idem antea semper fuerit atque sit filius Dei: ne in eo nativitas Dei sit, sed ex eodem idem sit; ut unius Dei, ut putant, inviolabilem fidem series ex solido in carnem deducta conservet, dum usque ad virginem Pater protensus, ipse sibi natus 13 sit in filium. Alii vero quia salus nulla sine Christo sit, qui in principio apud Deum erat Deus Verbum, nativitatem negantes, creationem solam professi sunt: ne nativitas veritatem
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓfessussit. Pat̾ maiormeẽ: & necesse est in ꝓfessione absoluta ad¬
uersandi calumnia uideatur: quia impiae uesaniae sit honorem ac
naturã dĩ tribuere. abnuenti:
mni aũ modo intantũ eũ aꝓpri&ate ueridi abesse ut&iã testa¬
tus hȩc fuerit
sciente quia natura ignorationi obnoxia: nonsit eius uirtutis
& potestatis: quȩ adominatu ignorationis &ceptasit.
esse monstrantes: om̃s dictorũ causas &is ipsis uel int̃rogationũ
uel temporũ uel dispensationum generib ałtulimꝰ causis potius
uerba sub dentes: non causas uerbis deputantes: ut cũ ase dissideat
Pat̃ maior meẽ & ego & pat̃ unũ sumus. neq idem sit. Nemobo
Uel certe tanta ase diuersitate contraria sint. Pat̃ omnia tua
mea sunt & mea tua. &iterũ & ut cognus cantte solum uerum dm̃.¬

Expanded text:
professus sit: Pater major me est et cesset in professione absoluta adprofessus sit: Pater major me est et cesset in professione absoluta adversandi calumnia; quia impiae vesaniae sit honorem ac naturam Dei tribuere abnuenti. Omni autem modo in tantum eum a proprietate veri Dei abesse, ut etiam testatus haec fuerit:sciente; quia natura ignorationi obnoxia, non sit ejus virtutis et potestatis, quae a dominatu ignorationis excepta sitesse monstrantes, omnes dictorum causas ex his ipsis vel interrogationum vel temporum vel dispensationum generibus attulimus, causis potius verba subdentes, non causas verbis deputantes: ut cum a se dissideat, Pater major me est ; et, Ego et Pater unum sumus ; neque idem sit, Nemo bo, vidit et Patrem ; vel certe tanta a se diversitate contraria sint: Pater, omnia tua mea sunt, et mea tua ; et, Ut cognoscant te solum verum D
Abbreviated transcription (Latin):
uid medicis bonũ : nemo ẽbonus nisi unusdi ut cũdici sebonũ coarguat.
& ñ nisibonũ dm̃ unũ esse test&ur: Et & trabonitatem di sit quibonus
est. & indi non sit ueritate quiunus ÷: quib: dietis. & iam hȩc a dimpi& ates
suae argumenta conestunt. hȩc ẽaũ uita a&na. ut cognoscantte solum
Vt solum uerum dm̃ confessus patrẽ necuerus ipse nec ds sit quia solius
ueridĩ &ceptio significatȩ ꝓpri&atis non ecedat austorẽ: ñ ambigue
autem hoc ab eo dictũ esse intellegendũ. quia idem dixerit. non potest
filius abse facere quicquã. nisi qđ uiderit patrẽfacientẽ : Ut cũ nihil
nisi de&emplo operis possit operari naturae ineo intellegatur infir¬
mitas: quia nequaquã sit omnipotentiae conparandũ. qđ alienȩ ope¬
rationis subiestum ÷ necessitati. &ratio intellegentiȩ hoc suadeat

Expanded text:
Quid me dicis bonum? Nemo est bonus nisi unus Deus ; ut cum dici se bonum coarguat, Quid me dicis bonum? Nemo est bonus nisi unus Deus ; ut cum dici se bonum coarguat, et non nisi 19 bonum Deum unum esse testetur; et extra bonitatem Dei sit, qui bonus est, et in Dei non sit veritate, qui unus est. Quibus dictis etiam haec ad impietatis suae argumenta connectunt: Haec est autem vita aeterna, ut cognoscant te solum t solum verum Deum confessus Patrem, nec verus ipse, nec Deus sit; quia solius Dei veri exceptio, significatae proprietatis non excedat auctorem. Non ambigue autem hoc ab eo dictum esse intelligendum, quia idem dixerit: Non potest Filius facere ab se quidquam, nisi quod viderit Patrem facientem : ut cum nihil nisi de exemplo operis possit operari, naturae in eo intelligatur infirmitas; quia nequaquam sit omnipotentiae comparandum, quod alienae operationis subjectum est necessitati; et ratio intelligentiae hoc suadeat,
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃i sci ꝓpric tatib: & pat̃nȩ & uni genitȩ maiestatis sacramentũ
docui m̾. eũ & in patre filius intellestus. & pat̃ infilio cognitur.
uni genitidi natiuitatẽ & ꝑ fecti in eo di ostenderent ueritatẽ:¬
Parum aũ ẽ in reb ad salutẽ maxime necessariis : sola ea ad sa¬
tis factionẽ fidei adferre ꝙ̃ ꝓpria sunt: quia plerumq blandi¬
cute sensu. fallant distorum nostrorum in & ploratȩ adsertionis.
nisi &iam ꝓpositionũ aduersarum demonstratae in anitates fidem
nram ineo ipso quod ipse ridiculȩ esse arguantur ad firment.: Nonus
toqu lib̾ totus in refellendis hisq ad infirmandã uni geniti di. nati¬
uitatem abimpiis usur pantur. intentus est. qui dispensationis occul¬
t ascculis misterii immemores. euangelica fide dm̃ađq hominẽ p̃di¬
carȩ non recordentur: Namq cũdm̃ esse dnm nr̃m ihm̃ xp̃m & similẽ
&atem inueritate sp̃s subsistere negant his niti dietorum dominicorũ
ꝓfessionib solent

Expanded text:
s proprietatibus, et paternae et unigenitae majestatis sacramentum docuimus: cum et in Patre Filius intellectus, et Pater in Filio cognitus, unigeniti Dei nativitatem, et perfecti in eo Dei ostenderent veritateParum est autem, in rebus ad salutem maxime necessariis, sola ea ad satisfactionem fidei afferre, quae propria sunt: quia plerumque blandientes sensum fallant dictorum nostrorum inexploratae assertiones, nisi etiam propositionum adversarum demonstratae inanitates, fidem nostram in eo ipso, quod ipsae ridiculae esse arguantur, affirment. Nonus itaque liber totus in repellendis iis, quae ad infirmandam unigeniti Dei nativitatem ab impiis usurpantur, intentus est: qui dispensationis occulti a saeculis mysterii immemores, evangelica fide Deum atque hominem praedicari non recordentur. Namque cum Deum esse Dominum nostrum Jesum is niti dictorum dominicorum professionibus solent:
Abbreviated transcription (Latin):
& unũ unigenitũdm̃. Ar canote in opinabilis natiuitatis ite merge inci
pepcuire. ꝑsiste. & sinon ꝑuenturum sciam tamen gratulabor ꝓfestu¬
rum quienĩ pie infinita ꝑ sequitur & sinon contingat Aliquando ta¬
men ꝓfici& ꝓdeundo. stat in hoc intelle gentia uerborum: & filius¬
abeo patre qui est unigenitur ab ingenito ꝓgenies aparente. uiuus aui¬
uo. Vt patriuita insem& ipso: Ita filio dataẽ uita in sem& ipso: ꝑfestus
aꝑfesto quia totus a toto. non diuisio autdiscissio. quia alter in altero &
plenitudo diuinitatis in filio ẽ. in coñp̃hiensibil is. ab in conp̃hensibili
nouit enĩ nemo. nisi inuicem. inuisibilis ab inuisibili. quia imago
dĩ inuisibilis ẽ & quia qui uidit filiũ uidit & patrẽ. alius abalio quia
pat̃ & filius nonnatura deitatis alia & alia quia ambo unũ ds̃ ađo

Expanded text:
et unum unigenitum Deum, arcano te inopinabilis nativitatis immerge. Incipe, et unum unigenitum Deum, arcano te inopinabilis nativitatis immerge. Incipe, procurre, persiste: etsi non perventurum sciam, tamen gratulabor profecturum. Qui enim pie infinita persequitur, etsi non contingat aliquando, tamen proficiet prodeundo. Stat in hoc intelligentia fine verborum. 11. Filiab eo Patre qui est. Unigenitus ab ingenito, progenies a parente, vivus a vivo. Ut Patris vita in semetipso, ita et Filio data est vita in semetipso. Perfectus a perfecto, quia totus a toto. Non divisio, aut discissio, quia alter in altero, et plenitudo divinitatis in Filio est. Incomprehensibilis ab incomprehensibili. Novit enim nemo nisi invicem. Invisibilis ab invisibili, quia imago Dei invisibilis est, et quia qui vidit Filium, vidit et Patrem. Alius ab alio, quia Pater et Filius. Non natura divinitatis alia et alia, quia ambo unum. Deus a
Abbreviated transcription (Latin):
re larum: nãtequis quis es qui hec requiris. non reuoco in&celsũ ñ in altitu¬
dinẽ tendo non deduco in ꝑfundom nonne aequanimit ignorabis creato¬
ris natiuitatẽ ignorans originẽ ereaturae: Hoc saltim requiro sentis u&e
genitũ &q̃ & tegenerentur intellegis nonq̃ ro sensum undehauseris uitã
undesortitus sis intellegentiã unde adeptus sis quale ẽ qđ inte sit odor sen¬
sus uusus auditus certenemo qđ facit nescit: quȩro unde is ta nis quos ge¬
neris indulgeas qualit̃ sensum inseras oculor accendas cor acdfigas hȩcsipo¬
tes enaiste: habes ergo qđ uescis & tribussq̃ non iitellegis aequanimit̃
inperitus intuis in solent̃ indirebus ignarus: Audiigitur patrẽ ingeni¬
tum. Audi uni genitũ filiũ audi patermꝰ aiorme ẽ. Audi ego & pater unũ
Audi filiũ imaginẽ sapientiam. uir tutẽ gloriã di. & intellegeppro¬

Expanded text:
relarum. Nam te, quisquis es, qui haec requiris, non revoco in exemplum, non in ampliturelarum. Nam te, quisquis es, qui haec requiris, non revoco in exemplum, non in amplitudinem tendo, non deduco in profundum. Nonne aequanimiter ignorabis Creatoris nativitatem ignorans originem creaturae? Hoc saltem requiro, sentisne te genitum, et quae ex te generentur intelligis? Non quaero sensum unde hauseris vitam, unde sortitus sis intelligentiam, unde adeptus sis: quale est quod in te sit odor, sensus, visus, auditus? Certe nemo quod facit nescit. Quaero unde ista his quos generes indulgeas; qualiter sensus inseras, oculos accendas, cor affigas. Haec, si potes, enarra. Habes ergo quod nescis, et tribuis quae non intelligis, aequanimiter imperitus in tuis, insolenter in Dei rebus ignarus tum, audi unigenitum Filium; audi: Pater major me est ; audi: Ego et Pater unum ; audi Filium imaginem, sapientiam, virtutem, gloriam Dei: et intellige pro
Abbreviated transcription (Latin):
deditfilio habere uitã insem& ipso. Sed nec pars patris infilio e testaturenñsi¬
luis. Omnia q̃ patrissunt measunt. &rursum. & mea omnia tua sunt & tua mece¬
testatur a postolus quia inipsohabitat omnis plenitudo diuinitatis corporaliter.
Necnatura hab& omnia esse qđ portio ẽ: ꝓfestus aũ. aꝑfesto ẽ qui a quihab&
omiua dedit omnia meq &xistimandus ẽ nondedisse quih ab ebat: uelnon habere
forte intelle gentiaesuae imputabit generationis huius sacramentũ non ponse
se consequicũtaien & pat̾sit absolute intellegendus & filus maiore istud
dolore ameaud &igiorari: e gonescio nourequiro & conso labor mne tamen:¬
archangeli nesciunt angeli non audierunt. secula nontenent ꝓphalanon
sensit. A postolus non int̃rogauit palius ipse nonedidit. Cen& dolor que¬

Expanded text:
dedit Filio habere vitam in semetipso . Sed neque pars Patris in Filio est; testatur enim Fidedit Filio habere vitam in semetipso . Sed neque pars Patris in Filio est; testatur enim Filius: Omnia quae Patris sunt, mea sunt : et rursum: Et mea omnia tua sunt, et tua metestatur et Apostolus: Quia in ipso inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter . Neque natura habet omnia esse, quod portio est. Perfectus autem a perfecto est: quia qui habet omnia, dedit omnia. Neque existimandus est non dedisse, quia habeat; vel non habereforte intelligentiae suae imputabit, generationis hujus sacramentum non posse se consequi, cum tamen et Pater sit absolute intellectus et Filius; majore istud dolore a me audiet ignorari. Ego nescio, non requiro; et consolabor mArchangeli nesciunt, angeli non audierunt, saecula non tenent, propheta non sensit, Apostolus non interrogavit, Filius ipse non edidit. Cesset dolor que
Abbreviated transcription (Latin):
mus. & nec regredi nec ꝓgredi sine periculo lic& plus tamen
difficultatesine m&iendis est. quã emensis:
St pat̃ ut est & ut est esse credendus ẽ filium meus consternatus
Hattingere & trepidat omnissermo seꝓdere. est enĩ ꝓgenies inge¬
niti: unus & uno: uerus auero. uiuus auiuo. ꝑfestus aꝑfesto: uir¬
tutis uirtus. sapientiȩ sapientia. gloria gloriȩ imago inuisibilis
dĩ. forma patris ingeniti quanaũ ꝓgeniem opinabimur uni¬
geniti ab in genito: Clamat enĩ sepe numero decelis pater
Hic est filius meus dilestus in quo bene conplacu
Non ẽ abscisio. aut diuisio ifipassibilis enĩ ÷ ille qui genuit & imna
go inuisibilis dĩ est ille quinatus ẽ & testatur Quia pat̾ in me & ego
inpatre. Nonest as sumptio: uerus enĩ filus di ẽ clamat. quime ui
uitã uthiab& inse uita illequigenuit: Ait enĩ: Sicut haba pat uitãin sem& ipso sta

Expanded text:
mus, et nec regredi, nec progredi sine periculo licet: plus tamen mus, et nec regredi, nec progredi sine periculo licet: plus tamen difficultatis in emetiendis est, quam emensis. Est Pater ut est, et ut est esse credendus est. 32 Filium mens consternatur attingere, et trepidat omnis sermo se prodere. Est enim progenies ingeniti, unus ex uno, verus a vero, vivus a vivo, perfectus a perfecto, virtutis virtus, sapientiae sapientia, gloria gloriae, imago invisibilis Dei, forma patris ingeniti. Quam autem progeniem opinabimur unigeniti ab ingenito? Clamat enim saepe numero Pater de coelis: Hic est filius meus dilectus, in quo bene complacui . Non est abscissio, augo invisibilis Dei est ille qui natus est; et testatur: Quia Pater in me, et ego in Patre . Non est assumptio: verus enim filius Dei est, et clamat: Qui me itam, ut habet in se vitam ille qui genuit; ait enim: Sicut habet Pater vitam in semetipso, ita
Abbreviated transcription (Latin):
sus significatio & quȩdam circũ seriptio opinandi. sed nature sermo
succũbit & rem ut est uerba non & plicant Namq qđ in se ipso sit cũ
audias. ratio humanae absolutionis occurrit: habere enim. haberio
discernitur. Et erit alterum qđ ẽ alterum in quo est: sirur sum qđ a se¬
m& ipso sit accipias nemosibi ipse & munerator & munus ÷ siquod iuimor¬
talisẽ ergo est aliquid non abeo cui alterfiat obnoxius: nec solum id
est qđ ꝑ enuntiationẽ uerbihuius uendicatur ab altero: siquod in¬
coap̃hensibilis ẽ nusquã ergo erit qđ negatur at tingi siqđ inui¬
sibilis ẽ car& se ipso quicquid non&tat ad uisum: deficit ergo
innuncupatione confessio. & quid̃ quid illud sermonem aptabi¬
turdm̃ ut estquantus q est nonloq tur ꝑfesta scientia ẽ sic dm̃sci¬
re utlic& nonignorabilem tamen incorephensibilem sciafere¬

Expanded text:
sus significatio, et quaedam circumscriptio opinandi, sed naturae sermo sus significatio, et quaedam circumscriptio opinandi, sed naturae sermo succumbit, et rem ut est verba non explicant. Namque quod in semetipso sit cum audias, rationi humanae absolutio non occurrit; habere enim haberique discernitur, et erit alterum quod est, alterum in quo est. Si rursum quod a semetipso sit accipias; nemo sibi ipse et munerator et munus est. Si quod immortalis est; ergo est aliquid non ab eo, cui alter non fiat obnoxius: nec solum id est, quod per enuntiationem verbi hujus vindicatur ab altero. Si quod incomprehensibilis est: nusquam ergo erit, quod negatur attingi. Si quod invisibilis est, caret se ipso quidquid non exstat ad visum. Deficit ergo in nuncupatione confessio, ex quidquid illud sermonum aptabitur, Deum ut est, quantusque est, non eloquetur. Perfecta scientia est, sic Deum scire, ut licet non ignorabilem, tamen inenarrabilem scias. Cre
Abbreviated transcription (Latin):
Dec ueritas est sacramentidi. hoc in ꝑspicabilẽ naturae no¬
men in patre. dr̃ inuisibilis. ineffabilis: infinitus: adquẽ &
eloquendum sermo sileat & inuestigandum sensus heb&etur &
conplecten dum intelle gentia coartetur: hab& tamen ut dixi¬
mus naturȩ suȩ nomenhi patre. sed pat̾ tantũ ẽ non enĩ huma¬
no modo hab& aliunde qđ pat̃ est ipse ingenitus a & nus. ha¬
bens inse semꝑ ut semꝑsit: soli filio notus. quia patrẽ nemono¬
uit nisi filiur. &eui uoluerit filius reuelare: neq filiũ nisi pa¬
ter: illis scientia mutua illis uicis sim cognitio ꝑfesta & quia
patrẽ nemo nouit nisi filius depatre una cũ filio. reuelante fi¬
lio quisolus fidelis testis est. sentiamus:
fugit qđ ad eu eius sunt eloquenda sermo omnis infirmus sit:
sentiendus est in uisibilis in conp̃hensibilis a&nus
comp̃hensibilis & &̃ nusin his quidem honoris confessio est. & sen¬

Expanded text:
Haec veritas est sacramenti Dei, hoc imperspicabilis naturae noHaec veritas est sacramenti Dei, hoc imperspicabilis naturae nomen in Patre. Deus invisibilis, inefeloquendum sermo sileat, et investigandum sensus hebetetur, et complectendum intelligentia coartetur. Habet tamen, ut diximus, naturae suae nomen in patre: sed pater tantum est. Non enim humano modo habet aliunde quod pater est. Ipse ingenitus, aeternus, habens in se semper ut semper sit. Soli Filio notus: quia Patrem nemo novit nisi Filius, et 31 cui voluerit Filius revelare; neque Filium nisi Pater: illis scientia mutua est, illis vicissim cognitio perfecta. Et quia Patrem nemo novit nisi Filius, de Patre una cum revelante Filio, qui solus testis fidelis est, sentiamus. fugit, quod ad ea quae ejus sunt eloquenda, sermo omnis infirmus sit. Sentiendus est invisibilis, incomprehensibilis, aeternus. mmortalis: in his quidem honoris confessio est, et sen
Abbreviated transcription (Latin):
go omniũ c&erum eius anse seest: non aluodeqđ est sumens. seid qđ ẽ
& se atq inse optinens: infinitus quia non ipse in aliquo: sed in¬
eum quia tempus ab eo est curre sensusiquid ei putas ultimũ
esse eũ semꝑ iuuenies. quia cũ semꝑ intendas. semꝑ ẽ qđ intendas:
semꝑ aũ locũ eius intendere. Itatibi est: ut eiesse sine fine est: sermo
ineo defici&. non natura claud&ur iterum reuolue tempora
esse semꝑ inuenies & cũ numerus calculi insermone defere¬
rit. Dõtamen semꝑ esse non deficit intellegentiã cõmoue & to¬
tũ mente conplestere: nihil tenes: totũ hochab& reliquũ: reli¬
quũ aũ hoosemꝑ in toto ẽ ergo neque totũ ei cuirelicũ ÷ neq
reliquũ ẽ. cui ẽ omne qđ totũ est reliquũ enĩ portio est: omne
uero qđ totũ est: dĩ aũ & ubiq ẽ & totus ubicũq est. ita regionẽ
intellegentiȩ &cedit. & traquẽ nihil est. & cui ÷ semꝑ. ut semꝑsit.

Expanded text:
m esse ejus in sese est: non aliunde quod est sumens, sed id quod est, ex se atque in se obtinens; infinitus, quia non ipse in aliquo, sed in; semper ante aevum, quia tempus ab eo est. Curre sensu si quid ei putas ultimum esse, eum semper invenies: quia cum semper intendas, semper est quod intendas. Semper autem locum ejus intendere 584 ita tibi est, ut ei esse sine fine est. Sermo in eo deficiet, non natura claudetur. Iterum revolve tempora, esse semper invenies: et cum calculi numerus in sermone defecerit, Deo tamen semper esse non deficit. Intelligentiam commove, et totum mente complectere; nihil tenes. Totum hoc habet reliquum, reliquum autem hoc semper in toto est. Ergo neque totum est, cui reliquum est; neque reliquum est, cui est omne quod totum est. Reliquum enim, portio est; omne vero, quod totum est. Deus autem et ubique est, et totus ubique est. Ita regionem intelligentiae excedit, extra quem nihil est, et cujus est semper ut semper sit.
Abbreviated transcription (Latin):
ufficiebat credentib disermo. qui inaures nr̃as euangelistȩ
Otestimonio cũipsa ueritatissuę uirtute transfusus ẽ: cũ dicit
dñs: euntes nunc doc&e om̃s gentes bapti zantes eos in nomine
patris & fili & sp̃sscĩ. docentes eos seruare omnia q̃: cũq mando
uob. Ecce ego uob̾ cũ sum omnib dieb usq in cõnsũ mationẽ
sȩculi: Quid enĩ in eodem sa cramento salutis humanȩ. non con¬
tinetur: aut quid ẽ. qđ sit reliquũ aut obscurum: plenasunt omnia

Expanded text:
ufficiebat credentibus Dei sermo, qui in aures nostras Evangelistae testimonio cum ipsa veritatis suae virtute transfusus est, cum dicit Dominus: Euntes nunc docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Svobis: et ecce ego vobiscum sum omnibus diebus usque in consummationem saeculi . Quid enim in eo de sacramento salutis humanae non continetur? aut quid est, quod sit reliquum aut obscurum? Plena sunt omnia
Abbreviated transcription (Latin):
uerborum significantiã. reipsius natura consumit. sensus con¬
templationẽ. in ꝑspicabile lumen obcȩcat: intellegentiȩ capa¬
citatẽ. quic quid fine nullo contin&ur &cedit. sed nos neces¬
sitates huius ab eo qui hȩc omnia ẽ ueniã dep̃canter audebi¬
mi q remꝰ. loq mur: & qđ solum intantarerũ questione ꝓ¬
mittim eaq̃ erunt significata credimus

Expanded text:
Verborum significantiam rei ipsius natura consumit, sensus conVerborum significantiam rei ipsius natura consumit, sensus contemplationem imperspicabile lumen obcaecat, intelligentiae 30 capacitatem quidquid fine nullo continetur excedit. Sed nos necessitatis hujus ab eo, qui haec omnia est, veniam deprecantes, audebimus, quaeremus, loquemur: et, quod solum in tanta rerum quaestione promittimus, ea quae erunt significata credemus.
Abbreviated transcription (Latin):
turas nominũ ꝓferamus. & editis ꝓut inuerbis habebimus dig¬
&atib nomina. sedintra naturae significationẽ nominib
coartentur. Et nescio quid dehis reb alit̃ sentientibus
animisit. ueritatem corrumpentib. tenebras lumini infe¬
rentib insecabilia desecantib incorrupta scindentib indiui¬
nere potestati.
modum circũ scribere infinito mihi certehis respondenti
incuris aestus ẽ insensu labis ẽ intellegentia stupor n
sermone aũ noniam infirmitatẽ. sed silentiũ confitebor
&certemihi &torqtur hoc uelle: dum & audatiȩ resist&ur
&errori consulitur & ignorantiae ꝓuidetur immensũ est
autem qđ eigitur. in conp̃hensibileẽ qđ audetur ut ultra
p̃finitionem di sermo dedosit posuit naturae nomina pa
sus intentionẽ & tra intellegentiae conceptionẽ : quic quid ul¬
tra quaetutur non enuntiatur non ad tingitur non tenetur

Expanded text:
turam nominum proferamus; et editis, prout in verbis habebimus, digturam nominum proferamus; et editis, prout in verbis habebimus, dige proprietatibus nomina, sed intra naturae significationem nominibus coartentur. Et nescio quid de his rebus aliter sentientibus animi sit, veritatem corrumpentibus, tenebras luci inferentibus, insecabilia desecantibus, incorrupta scindentibus, indivinere potestati, modum circumscribere infinito: mihi certe his respondenti in curis aestus est, in sensu labes est, in intelligentia stupor est; in sermone autem non jam infirmitatem, sed silentium confitebor. Et certe mihi extorquetur hoc velle, dum et audaciae resistitur, et errori consulitur, et ignorantiae providetur. Immensum est autem quod exigitur, incomprehensibile est quod audetur; ut ultra praefinitionem Dei, sermo de Deo sit. Posuit naturae nomina, Pasus intentionem, extra intelligentiae conceptionem, quidquid ultra quaeritur, non enuntiatur, non attingitur, non tenetur.
Abbreviated transcription (Latin):
untur. patrẽ negando. dũfilio qđ est filius. adimunt : spm̃ scm̃ ner¬
ciendo: dum &usum & auctorem eius ignorant. Ita & imperitos
ꝑdunt : dũ rationẽ p̃dicationis huius ad firmant: & audientes
fallunt. dũisaturã nominib adimunt: quia nomina ñ possunt
auferre naturae: Prae t̾mitto reliqua humani periculi nomi¬
na ualentinos marcionas mani cheos. pestes q c&eras . q̃ int̃¬
dum imperitorũ mentes occupant: & ipso contagio conuersa¬
tionis inficiunt: fitq omniũ Eues una dũ in audientiũ sensũ p̃¬
ceps nos acpericulum ꝓtrahit: ut necesse sit de tantis actam re¬
conditis reb aliquid ultra p̃seriptũ cęleste ꝓferre dixerat.
dñs baptizandas genter in nomine patris & filii & sp̃s scĩ: for¬
ma fidei certa est. sed quantũ adhereticos omnes sensus incer
lentiȩ & citata ueritatẽ rerum ꝑnaturȩ nomin̾e ludit nos na¬

Expanded text:
untur: Patrem negando, dum Filio quod est filius adimunt; Spiritum untur: Patrem negando, dum Filio quod est filius adimunt; Spiritum m et auctorem ejus ignorant. Ita et imperitos perdunt, dum rationem praedicationis hujus affirmant; et audientes fallunt, dum naturam nominibus adimunt, quia nomina non possunt auferre naturae. Praetermitto reliqua humani periculi nomina, Valentinos, Marcionitas, Manichaeos pestesque caeteras, quae interdum imperitorum mentes occupant, et ipso contagio conversationis 29 inficiunt: fitque omnium lues una, dum in audientium sensum prceps nos ac periculum protrahit, ut necesse sit de tantis ac tam reconditis rebus aliquid ultra praescriptum coeleste proferre. Dixerat Dominus baptizandas gentes, In nomine Patris et Filii et Spiritus sancti. Forma fidei certa est: sed quantum ad haereticos omnis sensus incertlentiae excitata veritatem rerum per naturae nomina eludit, nos na
Abbreviated transcription (Latin):
cedens non & do hominem. sed & homine dm̃ ꝓferat: Neq subsistens
antea qđ in principio apuddm̃ eratds uerbum Uirgo susceperit.
sed carnẽ genuerit ꝑ uerbũ: quia inuerbo antea non & sistentis uni¬
genitidi naturã dicat: sed sonum uocis elatum: ut aliqui huius nunc
temporis p̃dicatorer qui & nihilo atq a tempore. formã & sa¬
pientiã. & uirtutẽ di ꝓuehunt: nesi & patrȩ sit filius ds̃ sit iñminu¬
tus infilium solliciti nimiũ nepa trẽfilius ab eo natus euacu& atq¬
que id cir cođo infili creatione subueniant. eũ & non &x tantib
cõparando: ut intra naturaesuȩ ꝑfestionẽ pat̃. qui anihil & eosit
tian qui in largitore enis creando & demutando & abolendo tã
timerariisint austores: atq ita dissoluant ꝑfesti huius sacramen¬
ti ueritatem . dũ substantias diuersitatũ in rebtã cõmunib moli¬

Expanded text:
cedens, non ex Deo hominem, sed ex homine Deum proferat; neque subsistens cedens, non ex Deo hominem, sed ex homine Deum proferat; neque subsistens antea quod in principio apud Deum erat Deus Verbum virgo susceperit, sed carnem genuerit per verbum; quia in Verbo antea, non existentis unigeniti Dei naturam dicat, sed sonum vocis elatum: ut aliqui hujus nunc temporis praedicatores, qui ex nihilo atque a tempore formam et sapientiam et virtutem Dei provehunt; ne si ex Patre sit Filius, Deus sit imminutus in Filium; solliciti nimium, ne Patrem Filius ab eo natus evacuet: atque idcirco Deo in filii creatione subveniant, eum ex non exstantibus comparando, ut intra naturae suae perfectionem Pater, quia nihil ex eo sito diversa sentiant, qui in largitore ejus creando, et demutando, et abolendo tam temerarii sint auctores? atque ita dissolvant perfecti hujus sacramenti veritatem, dum substantias diversitatum in rebus tam communibus moli