comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
na iuare. protrahẽ ut plurimũ die
posse non inopia repellere.ĩmo tot cł¬
torib extinctis. tot agricolis occidẽtibꝰ.
occasura imppetuum subsidia frumẽ¬
taria. Hos igitur excludimus. q uic¬
tum nobis inferre ꝯsueuerunt: Hoos
nolumus intpre ncc̃itatis pascere: ꝗ
nos omĩ etate pauerũt. Qnta sunt q̃
ab ip̃is nob̾ hoc ip̃o tpre minuistrãtur
⁊Don insolo pane uuut hõ. Hr̃a illi fa¬
milia. pleriq etia nr̃i parentes sunt.
Reddamus qd̾ accepius. S uereõ
ne cumulemus mnopiam. Primũ nã
ꝙ om̃iu: mĩa nũqua destituitur. s
adiuuatur. Deinde subsidia annone
que hus ĩꝑtienda sunt. collatõe redi¬
mamus. repemus auro. Nũqd hus d̾¬
ficientib. non alii nob̾ redimendi cł¬
tores uidentur. Quãto iulius eꝰ pasce̾.
qua emere cultorẽ: ubi etiã reꝑires.
ubi etiam inuenias quẽ deformes: Ad¬
de si inuenias ꝙ ignanm. et alien us¬

Expanded text:
nam juvare: protrahere ut plurimum diem nam juvare: protrahere ut plurimum diem posse, non inopiam repellere; immo tot cultoribus exstinctis, tot agricolis occidentibus, occasura in perpetuum subsidia frumentaria. Hos igitur excludimus, qui victum nobis inferre consuerunt: hos nolumus in tempore necessitatis pascere, qui nos omni aetate paverunt? Quanta sunt quae ab ipsis nobis hoc ipso tempore ministrantur! Non in solo pane vivit homo . Nostra illic familia, plerique etiam nostri parentes sunt. Reddamus quod accepimus. 47. Sed veremur ne cumulemus inopiam. Primum omnium misericordia numquam destituitur, sed adjuvatur. Deinde subsidia annonae, quae his impartienda sunt, collatione redimamus, reparemus auro. Numquid his deficientibus, non alii nobis redimendi cultores videntur? Quanto vilius est pascere, quam emere cultorem! Ubi etiam repares, ubi invenias quem reformes? Adde si invenias, quod ignarum, et alieni u
Abbreviated transcription (Latin):
tiri. Eere nõ expellunt feras: ⁊ hõ exclu¬
dit hominiẽ. Sere ac bestie cõe putant
omib uictum quẽ tra ministrat. Ille
etiam ꝯformẽ generis sui adiuuãt.hõ
impugnat: qui nicħ ase alienu debet
credere. quicquid humani ẽ. ¶Qnto
ille rectus qui cum iam ꝓuecta ꝓces¬
sisset etate et famẽ toleraret cuutas at¬
ꝙ ut intalib solet petͥet nulgoꝰ ut ꝑe¬
grini urbe ꝓhiberentur. p̃fecture urbaẽ
curam ceteris maiorẽ sustines ꝯuocaũ
honoratos et locupletiores uiros. popo¬
scit ut ĩmedium ꝯsulerent. Dices tã
inmane eẽ pegrinos eici. q̃m hoonnẽ
ab homine exuere: qui cibũ morienti
negaret. Canes ante m̃sa ĩpastos eẽ
nõ patimur. et homines excludimus
Qua inutile quoq tot ppłos mundo
ꝑire. quos dira ꝯficeret tabes: q̈ntos
urbi sue ꝑire. qui solerent adiumẽto
ec̃. uł in cõferendis subsious. ł incele¬
brandis ꝯmertus. Neminẽ famẽ alie¬

Expanded text:
artiri. Ferae non expellunt feras, et homo excluartiri. Ferae non expellunt feras, et homo excludit hominem. Fere ac bestiae communem putant omnibus victum, quem terra ministrat. Illae etiam conformem sui generis adjuvant, homo impugnat, qui nihil a se alienum debet credere quidquid humani est. 46. Quanto ille rectius, qui cum jam provecta processisset aetate, et famen toleraret civitas, atque ut in talibus solet peterent vulgo ut peregrini urbe prohiberentur, praefecturae urbanae curam caeteris majorem sustinens, convocavit honoratos et locupletiores viros, poposcit ut in medium consulerent, dicens quam immane esse peregrinos ejici, quam hominem ab homine exui, qui cibum morienti negaret. Canes ante mensam impastos esse non patimur, et homines excludimus: quam inutile quoque tot populos mundo perire, quos dira conficiebat tabes: quantos urbi suae perire, qui solerent adjumento esse, 120 vel in conferendis subsidiis, vel in celebrandis commerciis: neminem famem alie
Abbreviated transcription (Latin):
lit qule qi egens dicebat. Quid faciã:
Non hẽo quo ꝯgregẽ. Destrua horrea ⁊
maiora faciam. cu scire nõ possit utru
sequenti nocte anima sua abeo reposce¬
retur: idesciebat quid faceret. qͣi ei aliñ¬
ta deẽent. Herebat ambiguo. nõ capie¬
bant annonã horrea. et ille se ege cre¬
debat. Recte igitur salomon. qui ꝯtin
lum̃tum. ad successorum iura nõ per¬
uenit. Qd nõ legitime adquiritur. qͣi
uentis quibdam ita extraneis diripi¬
entib dissipatur. Et addidit captans
annonã. maledictus ĩ plebe ẽ. Uondelo¬
largitorem frum̃ti ee deceat. nõ p̃tii capta¬
torem. Non ẽ gͣ ista utilitas inqua plus
honestati detrabitur: quã utilitati adiũ¬
hibent. nequaq̃m ꝓ bandi sibi. Expellere
eos eo tp̃re. quo deberent iuuare. Seꝑare
acomtus. Comunis pentis fusos oibus
ꝑtus negare. Inita iam ꝯsortia uiuendi
au̾rucare. Cum quib fui̾nt coiã iura. c̃
hus nolle intp̃re ncc̃itatis subsidia ꝑ¬

Expanded text:
Quid faciam? Non habeo quo congregem, destruam horrea, et majora faciam ; 119 cum scire non posset, utrum sequenti nocte anima sua ab eo reposceretur. Nesciebat quid faceret: quasi ei alimenta deessent, haerebat ambiguo. Non capiebant horrea annonam, et ille se egere credebat. 44. Recte igitur Salomon: Qui continet, ritiae emolumentum ad successorum jura non pervenit. Quod non legitime acquiritur, quasi ventis quibusdam, ita extraneis diripientibus dissipatur. Et addidit: Captans annonam maledictus in plebe est: benedictlargitorem frumenti esse deceat, non pretii captatorem. Non est igitur ista utilitas, in qua plus honestati detrahitur, quam utilitati adjunhibent, nequaquam probandi: expellere eo tempore quo debent juvare, separare a commerciis communis parentis, fusos omnibus partus negare, inita jam consortia vivendi averruncare: cum quibus fuerint communia jura, cum his nolle in tempore necessitatis subsidia p
Abbreviated transcription (Latin):
eos qui p̾tea eẽnt futuri. Hic ẽ ignis
qui cecidit suꝑ sacrificiũ moysi. ⁊con¬
sumpsit illud sicut scriptum ẽ. Quia e¬
xiuit ignis adnõ et ꝯsumpsit uniuer¬
sa q̾ erat suꝑ altare holocausta. Hoc ign ͤ
oportebat scĩficari sacrificiũ. Ideoꝙ fui
os aaron qui alienum ignẽ inferre po¬
iuerunt. exiuit iterum ignis adnõ: ⁊
ꝯsumpsit eos: ita ut mortu exͣ castra
proicerẽtur. Ueniens aũt iemias ĩloc.
inuenit domũ inmodũ spelũce. et ta¬
b̾naculum. ⁊ archã. ⁊altare incensi in¬
tulit illuc: et obstruxit ostium. Qd̃ c̃
hui qui sił uen̾ant curiosius ꝑscrutaret
ut notarent sibi locu. nequaquã ꝯpre¬
hendere atq inueire potuert̃. Ut auter
cognouit ieremias ꝙ affectasset̃.d̾. Igͦ¬
tus erit locus: dones greget deus cog

Expanded text:
eos qui postea essent futuri. Hic est ignis qui cecidit super sacrificium Moysi, et consumpsit illud, sicut scriptum est: Quia exivit ignis a Domino, et consumpsit universa quae erant super altare holocausta . Hoc igne oportebat sanctificari sacrificium; ideoque et in filios Aaron qui alienum ignem inferre voluerunt, exivit iterum ignis a Domino et consumpsit eos, ita ut mortui extra castra projicerentur . 101. Veniens autem Hieremias in locum, invenit domum in modum speluncae, et tabernaculum et arcam, et altare incensi intulit illuc, et obstruxit ostium: quod cum hi qui simul venerant, curiosius perscrutarentur, ut notarent sibi locum; nequaquam comprehendere atque invenire potuerunt. Ut autem cognovit Hieremias quod affectassent, dixit: Ignotus erit locus, donec congreget
Abbreviated transcription (Latin):
filiam. quã ꝓpter nuptias eĩ ex traneo
ꝑiclitari. Quam breuit absoluit om̃s¬
morũ. tegenda anꝓdenda a uẽditore iu¬
deantur. Dr̃ iste. nec filie uitia celada
arbitͣtus ẽ. Et cte ipẽ nõ affectabat ỹ
eam traderet. s rogabatur. Quanto il¬
tiꝙ iste honestior sit illis dubitare ñ
possumus. Si ꝯferamus q̃nto p̾stãtior
sit filie cã. qua rei uenalis pecunia.

Expanded text:
filiam, quam propter nuptias ejus extraneos filiam, quam propter nuptias ejus extraneos periclitari . 97. Quam breviter absolvit ommorum, tegenda an prodenda a venditore videantur: noster iste nec filiae vitia celanda arbitratus est. Et certe non ipse affectabat ut eam traderet, sed rogabatur. Quanto utique iste honestior sit illis, dubitare non possumus, si conferamus quanto praestantior sit filiae causa, quam rei venalis pecunia.
Abbreviated transcription (Latin):
tulit eam. ⁊ erat sic̃ carnis humane̾ ⁊¬
spes: significans dñm iħ̃m primũ fł¬
gorem diuiniratis. p̾tea susceptionẽ
camis inqua fide credere om̃s gentes
ppłosq oporteret. Merito manu misi ͭ
sigius non credidit euidentib. postoꝰ
flagellatus orabat ut ueniam merẽt.
Quantus gͣ honestatis affectus ẽẽ de¬
beat. ex hud ꝓbatur. et eo max̃. ꝙ se o¬
biciebat ꝑ ppło dicens ut remitteret
ppło deus. aui cte de libro niuentium
to ꝯuiuio martuos sepeliret. qadcibos
paupis merse inuitaret inopes. Ra¬
guhel p̃cipue: ꝙ ꝯtemplatõe hoẽstatis
cũ itgaretur ut filia suam ĩ ꝯiugium
daret. iuitia. noꝙ filie nõ tacebat.⁊ et¬
ne cucsiuem e petitorẽ uideretur tacen¬
do. Itaq cum cobias filius tobꝰ posce̾t
ut sibi darctur puella. Rndit. lege ꝗ¬
de ipi eam seb̾i taqua ꝓpinquo s d̾¬
disse se eam ia sex uiris. qonis eos eẽ
mortucs. Iusuis itaꝙ uir plus alieis
timebat ⁊ maiebat ĩ nuꝑtam gͥ mane̾

Expanded text:
icut carnis humanae species ; significans Domini Jesu primum fulgorem Divinitatis, postea susceptionem carnis, in qua fide credere omnes gentes populosque oporteret. Merito manum misit, signis non credidit evidentibus, postea flagellatus orabat, ut veniam mereretur. Quantus igitur honestatis affectus esse debeat, ex his probatur, et eo maxime quod se objiciebat pro populo, dicens ut remitteret populo Deus, aut certe de libro viventium to convivio mortuos sepeliret, et ad cibos pauperis mensae invitaret inopes . Raguel praecipue, qui contemplatione honestatis, cum rogaretur ut filiam suam in conjugium daret, vitia quoque filiae non tacebat; ne circumvenire petitorem videretur tacendo. Itaque cum Tobis filius Tobis posceret ut sibi daretur puella, respondit lege quidem ipsi eam deberi tamquam propinquo, sed dedisse se eam jam sex viris, et omnes eos esse mortuos. Justus itaque vir plus alienis timebat, et malebat innuptam sibi manere
Abbreviated transcription (Latin):
iuidebatur aduitã utile p̾optamss. non
tantam reportass głiam. Inmo ã id qd̾
nõ solum inutile s etiam ꝑiculosum
foret: penam criminis forsitã nõ euasiᷤ¬
set. ¶Adutimus igitur qr id ꝙ curpe
ẽ. non possit ẽẽ utile: n nirsꝰ id ꝙ hore¬
stum ẽ. inutile: quia ꝯplexa honestatis

Expanded text:
videbatur ad vitam utile praeoptavisset, non videbatur ad vitam utile praeoptavisset, non tantam reportasset gloriam: immo etiam id quod non solum inutile, sed etiam periculosum foret, poenam criminis forsitan non evasisset . Advertimus igitur quia id quod turpe est, non possit esse utile: neque rursus id quod honestu
Abbreviated transcription (Latin):
foret hosti ꝑcere et adusario donare uitã
qua potuisset auferre. nͥ peꝑcisset ĩ actis
Liquet igitur id qd̾ decorum ẽ. sẽꝑ eẽ
utile. Ha et iudith sc̃a decoro ꝯtẽptu ꝑ¬
prie salutis. soluit obsidionis ꝑiculum
et publicam honestate ꝓpria adquisiuit
utilitatem. Et heliseus głiosius ignoũ
q̃m ꝑculit: ⁊utilius ẜuauit hostes: quã
ceꝑat. ¶Quid at aliid ioh̾s ṅ honesta¬
tem ꝯsiderauit ut ĩ honestas nuptias q̃
in rege non posset ꝓpeti. dicens n tibi
licet illam uxorẽ hre: Potuit tace̾ nͥ in¬
decorum sibi iudicass mortis metu ue¬
rum nõ dicere. inclinare regi ꝓphetica
auctoritate. adulatioe sub texere. Ocie¬
bat utiq moriturum eẽ sͥ. quia regi
adusabatur.: s hoẽstate: saluti p̃tulit. Et
se uideret urgeri ꝑiculo inde opprobrio:
ac sustinere. Itaq dum hoẽstati intend.
etiam uitam reẜuauit. Que si id ꝙ sibi

Expanded text:
decorum foret hosti parcere, et adversario donare vitam, decorum foret hosti parcere, et adversario donare vitam, quam potuisset auferre nisi pepercisset. 88. Liquet igitur id quod decorum est, semper esse utile. Nam et Judith sancta decoro contemptu propriae salutis solvit obsidionis periculum, et publicam honestate propria acquisivit utilitatem: et Elisaeus gloriosius ignovit, quam perculit: et utilius reservavit hostes quos ceperat. 89. Quid autem aliud Joannes nisi honestatem consideravit? ut inhonestas nuptias etiam in rege non posset perpeti, dicens: Non licet tibi illam uxorem habere . Potuit tacere, nisi indecorum sibi judicasset mortis metu verum non dicere, inclinare regi propheticam auctoritatem, adulationem subtexere. Sciebat utique moriturum se esse, quia regi adversabatur: sed honestatem saluti praetulit. Et se videret urgeri 130 periculo, inde opprobrio, ac sustinere. Itaque dum honestati intendit, etiam vitam reservavit: quae si id quod sibi
Abbreviated transcription (Latin):
statem secutus ẽ cum excitum syrie ꝗ ad
obsidendum eum uen̾at captiuũ intro¬
duxit insamariã: ciuĩ oculos cecitate obdy¬
xerat: Et dixit. donẽ aꝑi oculos eorum
ut uideãt. ⁊ luderunt. Itaꝙ cum rex ihł
ꝑcutere ingressos uellet eãꝙ sͥ dari ap¬
pheta facłtate posceret. Rndit nõ ꝑcutiẽ¬
dos. quorum captiuitate nõ eẽt manu
oꝑatus armsq bellicis: s mag̾ subsidi
alim̃corum iuuandos. Deniꝙ epularib
refecti copus. nũquã postea intram iħl
pirrare syne reu̾tendu putarunt. Qñto
hoc sublimius q̃m illud grecorum. ꝙ cũ
duo ppłi adisus se de gloria imꝑioꝙ de¬
certarent. et alter ex hus hret copiam ꝙͣ¬
ad modum naues alterius ppłi clanclo
exureret: tupe credidit: maluitq minꝰ
posse honeste: quã plus tũpit᷑. Et isti
quidẽ sine flagitio ħ facere nequibant.
ut eos qui ꝯsumandi belli ꝑsici grã in
sotietatem ꝯuenerant. hac̃ fraude deci¬
pent. Qi licet nõ possent negare. n poᷤ

Expanded text:
statem secutus est, cum exercitum Syriae, qui ad obsidendum eum venerat, captivum introduxit in Samariam, cujus oculos caecitate obduxerat, et dixit: Domine, aperi oculos eorum, ut videant, et viderunt ? Itaque cum rex Israel percutere ingressos vellet, eamque sibi dari a propheta facultatem posceret; respondit non percutiendos, quorum captivitatem non esset manu operatus, armisque bellicis, sed magis subsidio alimentorum juvandos. Denique epularibus refecti copiis, numquam postea in terram Israel piratae Syriae revertendum putarunt. 87. Quanto hoc sublimius, quam illud Graecorum quod cum duo populi adversum se de gloria imperioque decertarent, et alter ex his haberet copiam quemadmodum naves alterius populi clanculo exureret, turpe credidit: maluitque minus posse honeste, quam plus turpiter. Et isti quidem sine flagitio hoc facere nequibant, ut eos qui consummandi belli Persici gratia in societatem convenerant, hac fraude deciperent; quam licet possent negare, non po
Abbreviated transcription (Latin):
impii.Uirga ẜpens fcã ẽ: qm̃ qui erat
fulius dei ex deo patre natus. Eiliũ hoĩs
factus ẽ natus ex uirgine. Ꝙ̾ qiͣ ẜpens
exaltatus in cruce. medicina uulneri¬
b infudit humanis. Unde ip̃e dñ ait.
Oicut moyses exaltauit ẜpentẽ inde¬
ẜto ita exaltari oportet filium homĩs.¬

Expanded text:
imperii. Virga serpens facta est, quoniam qui erat imperii. Virga serpens facta est, quoniam qui erat Filius Dei ex Deo Patre natus, Filius hominis factus est, natus ex Virgine: qui quasi serpens exaltatus in cruce, medicinam vulneribus infudit humanis. Unde et ipse Dominus ait: Sicut Moyses exaltavit serpentem in deserto, ita exaltari oportet Filium homi
Abbreviated transcription (Latin):
suam grãm̾ reu̾terunt. Grando sedata
ẽ. sanata ulca: potus solitos. flumina p̃¬
buerunt. Iterum caligantib tenebris o¬
pta erat cerra ꝑtriduum. exquo moyse
manũ leuauerat ⁊ tenebras infuderat
ꝯsoriebatur om̃e priogenitum egypti.
cum hebreorum omĩs eẽt inoffensa pro¬
gemies. Rogatus moyses ut hiis quo¬
millo p̾clicandũ: ꝙ afraudis ꝯsortio tẽ¬
pauerit. In hoc mirabile: qm̃ diuinitꝰ
intentata supplicia. quirtute ꝓpͥa etia
ab hoste de torserit. Uere nimiu sic̃ scrip¬
tum e̾. mansuctus ꝗmitis. Ociebat ꝙ
fidem rex nõ ẜuaret promissis. Tñ hec̃¬
stum pucabat ut regatus oraret: Lesꝰ
bñdicet. appetitus remittet. ¶ Proicit
iuirgam et ẜpens factus ẽ. qui deuora¬
uit ẜpentes egyptioꝵ. Significans ꝙ
u̾bum caro fieret qui ẜpentis diri ue¬
nena uacuaret ꝑ remissionẽ ⁊ ĩdulgẽ¬
tiam peccatoꝵ. uirga ẽ enim u̾bum di¬
rectum. regale. plenum ꝑtãtis:. ĩ sig

Expanded text:
suam gratiam reverterunt: grando sedata suam gratiam reverterunt: grando sedata est, sanata ulcera, solitos potus flumina praebuerunt . 93. Iterum caligantibus tenebris operta erat terra per triduum, ex quo Moyses manum levaverat, et tenebras infuderat . Moriebatur omne primogenitum Aegypti, cum Hebraeorum omnis esset inoffensa progenies. Rogatus Moyses, ut his quoIn illo praedicandum, quod a fraudis consortio temperaverit: in hoc mirabile quoniam divinitus intentata supplicia virtute propria etiam ab hoste detorserit, vere nimium, sicut scriptum est, mansuetus et mitis. Sciebat quod fidem rex non servaret promissis; tamen honestum putabat ut rogatus oraret, laesus benediceret, appetitus remitteret . 94. Projecit virgam, et serpens factus est, qui devoravit serpentes Aegyptiorum : significans quod Verbum caro fieret, quae serpentis diri venena 131 vacuaret per remissionem et indulgentiam peccatorum. Virga est enim Verbum directum, regale, plenum potestatis, insigne
Abbreviated transcription (Latin):
¶Memorabile ferũt rethores. ꝙ dux
romanorum cũ adeum adu̾sarii regis
medicus ueniss pollicens daturum se
regi uenenum. uictu aun ad hostem
remiẜit. Et re uera p̾clarum: ut ꝗ uir¬
tutis cͥtamẽ susceꝑat. nollet fraude iũcẽ.
Non enĩ inuictoria honestate poẽbat:
s ip̃am ñ honestate q̃sitam. iuctoriam
turpẽ ꝓmtiabat. ¶ Redeamus ad nr̃
moysen atq ad suꝑiora reu̾tamur: ut
q̃nto p̾stantiora. tanto antiquiora pro¬
mamus. Holebat egypti rex. ppłm di¬
nuttere patrum. Dixit moyses sacerdo¬
ti aaron. ut extenderet nirga suã super
om̃s aquas egypti. Extẽdit aaron et ꝯ¬
u̾sa ẽ aqua flumĩs insangunẽ. ⁊nẽo
potat bibere aqua: om̃sq egyptu siti
ꝑibant. Sincera aut flucta. prĩb ha¬
bundabant. Iactauerut fauilla ĩceluꝰ
et fcã sunt ulca. quessice candentes in
hoĩb: et q̃drupedib. deduxunt grãdĩc
inigne flãmeo: ꝯtrita erant supra tra
omnna. Rogauit moyses. ⁊ unuisa in

Expanded text:
Memorabile ferunt rhetores, quod dux Romanorum cum ad eum adversarii regis medicus venisset, pollicens daturum se regi venenum, vinctum eum ad hostem remiserit. Et revera praeclarum, ut qui virtutis certamen susceperat nollet fraude vincere. Non enim in victoria honestatem ponebat, sed ipsam, nisi honestate quaesitam, victoriam turpem pronuntiabat. 92. Redeamus ad nostrum Moysen, atque ad superiora revertamur; ut quanto praestantiora, tanto antiquiora promamus. Nolebat Aegypti rex populum dimittere patrum. Dixit Moyses sacerdoti Aaron, ut extenderet virgam suam super omnes aquas Aegypti. Extendit Aaron, et conversa est aqua fluminis in sanguinem, et nemo poterat bibere aquam, omnesque Aegyptii siti peribant: sincera autem fluenta patribus abundabant . Jactaverunt favillam in coelum, et facta sunt ulcera, et vesicae candentes in hominibus et quadrupedibus . Deduxerunt grandinem in igne flammeo, contrita erant super terram omnia. Rogavit Moyses, et universa in
Abbreviated transcription (Latin):
getur p̃tium tãqua sorte cumulatum
fenoris. quo piculum capitis ac̾batur:
Tibi ꝯdite frugis multiplicatur usura
Tu frum̃tum quasi fen̾ator occultas. qĩ
uenditor auctõnaris. Quid ĩ precaris
male om̃ib qr maior futura sit fames:
qĩ nich̾ frugum suꝑsit. qĩ in fecudior ar
sequatur. Lucrũ tuum. dampnũ publi¬
rea. nõ clausit: nec p̾tia captauit an¬
none. s phenne subsidiu collocauit n
sͥ adquisiuit. s q̾admodu fames ⁊̃ in
posterum iunceretur. ꝓiuda ordinatioẽ
disposuit. ¶Legisti quead̾m huc frum̃

Expanded text:
getur pretium tamquam sorte cumulatum getur pretium tamquam sorte cumulatum fenoris, quo periculum capitis acervatur. Tibi conditae frugis multiplicatur usura: tu frumentum quasi fenerator occultas, quasi venditor auctionaris. Quid imprecaris male omnibus, quia major futura sit fames, quasi nihil frugum supersit, quasi infecundior annus sequatur? Lucrum tuum damnum publirea, non clausit: nec pretia captavit annonae, sed perenne subsidium collocavit: nihil sibi acquisivit, sed quemadmodum fames etiam in posterum vinceretur, provida ordinatione disp
Abbreviated transcription (Latin):
hundantiã: Cur affectas in opiã: Curop¬
tan facis apauꝑib st̾ilitate: Cũ enimy
sentiunt bñficia fecũditatis. te auctonã¬
te p̃tium te ꝯdente frum̃itum. optant
potius nichil nasci. ꝗͣ te de fame public
negotiari. Ambis frum̃toꝵ ĩdigentia:
alim̃toꝵ penuriã: ub̾ioris soli ꝑtus ĩge¬
mescis. fles publica fertilitate: horre
frugum plena deploras. ex ploras q̃ndo
sterilior ꝓuentus sit. qñ exilior ꝑtus. ue¬
tis tuis gaudes arrississe maledictum ũ
nich cuiquã nasceretur. Tunc messẽ tua
uenisse letaris. Tunc tͥ de oĩum miẜia.
ꝯgens opes. Et hãc cu industriã uocas.
hanc diligentia noĩas: que calliditati
u̾sutia. que astutia fraudis. Et hoc tu re¬
mediu uocas: ꝙ ẽ om̃tum nequitie. La¬
trocimum hoc. An fenus appelle̾: Captã¬
tur tãqua latrocimi tp̃ra. quib ĩ iusceã
hoĩum durus insidiator obrẽpas. Au¬

Expanded text:
abundantiam? Cur affectas inopiam? Cur opabundantiam? Cur affectas inopiam? Cur optari facis a pauperibus sterilitatem? Cum enim non sentiunt beneficia fecunditatis, te auctionante pretium, te condente frumentum, optant potius nihil nasci, quam te de fame publica negotiari. Ambis frumentorum indigentiam, alimentorum penuriam, uberes soli partus ingemiscis, fles publicam fertilitatem, horrea frugum plena deploras, exploras quando sterilior proventus sit, quando exilior partus. Votis tuis gaudes arrisisse maledictum, ut nihil cuiquam nasceretur. Tunc messem tuam venisse laetaris, tunc tibi de omnium miseria congeris opes: et hanc tu industriam vocas, hanc diligentiam nominas, quae calliditatis versutia, quae astutia fraudis est; et hoc tu remedium vocas, quod est commentum nequitiae. Latrocinium hoc, an fenus appellem? Captantur tamquam latrocinii tempora, quibus in viscera hominum durus insidiator obrepas. Au
Abbreviated transcription (Latin):
hic fraudis. ẽ. cum multi p̾sent pieli
si nõ herent ꝙ emerent: Nũ industri
inciime uocatur: Nũ diligentia repre¬
henditur: Dũ ꝓuidentia uicuꝑatur. To¬
tasse dicat. Et ioseph frum̃ta in habũ¬
dantia collegit. in cantate uendidit.
Nũ carius aliquis emere ꝯpellitur.
Nũ uis adhibetur emptori: Omĩb de¬
fertur em̃di copia: nulli urogatur ĩ u
nium dispucatis. exurgit alius dicer
Bona quide agricultura que fructus
ministrat om̃ib. q̃ simplici ĩdustria
adcumulat trarum fecũditatẽ nichil
doli.nich  fraudis interserens. Deiq¬
siquid ubi aliquid uicu fuĩt. plus di¬
spendii .c̃. Quia si bñ aliquis semira¬
unt. meliꝰ metiet. si sincerum tritici gͣnu
seu̾it puriorẽ ac sinceram messẽ colligit
Eccũda tra. multiplicatũ redlit ꝙ acceꝑit
Eidelis ager: fenatos solet restinuẽ ꝓuetꝰ
bes tui m̾cedem la boris. De fertilitate pĩ¬
guis soli. iusta sꝑare opendia. Cur ad fray
hõium publicos ꝑtus: Cur pplis miniu

Expanded text:
fraudi est, cum multi possent periclitari, si non haberent quod emerent? Num industria in crimen vocatur? Num diligentia reprehenditur? Num providentia vituperatur? Fortasse dicat: Et Joseph 118 frumenta in abundantia collegit, in charitate vendidit. Num charius aliquis emere compellitur? Num vis adhibetur emptori? Omnibus defertur emendi copia, nulli irrogatur injunium disputatis, exsurgit alius, dicens: Bona quidem agricultura, quae fructus ministrat omnibus, quae simplici industria accumulat terrarum fecunditatem, nihil doli, nihil fraudi interserens. Denique si quid vitii fuerit, plus dispendii est; quia si bene aliquis seminaverit, melius metet: si sincerum tritici granum severit, puriorem ac sinceram messem colligit. Fecunda terra multiplicatum reddit, quod acceperit: fidelis ager feneratos solet restituere provebes tui mercedem laboris, de fertilitate pinguis soli justa sperare compendia. Cur ad fraud usibus hominum publicos partus? Cur populis minuis
Abbreviated transcription (Latin):
solet dicendi eẽ. cum alius allegat a¬
gricultura laudabilẽ ap̃ om̃s hrĩ. fruc¬
tus t̾re simplices eẽ quo plus qui semi¬
nau̾it eo ꝓbatiorẽ fore. ub̾iores redit
industrie nõ fraudari. negligentia ma¬
gis et incuria niris ĩculti. rep̃hendi so¬
lere. ¶ Araui inquit studiosuis. ubui
seminaui. diligentius excolui.bonos
collegi ꝓuetus. sollicitius recodi. serua
ufideliter ꝓuide custodiui. Hũc ĩ tp̃re
famis uendo. subuemio esimentib. ne¬
do frum̃tum. ñ alienu s meũ. Nõ plu

Expanded text:
solet dicendi esse, cum alius allegat agriculturam laudabilem apud omnes haberi, fructus terrae simplices esse, plus qui seminaverit eo probatiorem fore, uberiores reditus industriae non fraudari, negligentiam magis et incuriam ruris inculti reprehendi solere. 39. Aravi, inquit, studiosius, uberius seminavi, diligentius excolui, bonos collegi proventus, sollicitius recondidi, servavi fideliter, provide custodivi. Nunc in tempore famis vendo, subvenio esurientibus: vendo frumentu
Abbreviated transcription (Latin):
nõ fabulosa pro ueris: s uã ꝓfablo¬
sis exempla profera. Quid enim mͥ
opuis ẽ fingere hyatum tr̃e. equum
encũ. anulũq aureum ĩ digito d̾fũcti
reptum cuĩ anuli tanta sit uis ut ꝓ
arbitrio suo qui eũ sit ĩdutus anulũ
appareat cu uelit. cũ aũt nolit eꝯspec¬
tu se p̾ntium subtrahat ut pñs ñ p̾sic
sicut apłs ait. Quia uita nr̃a abscondi¬
ca ẽ cum xp̃o ind̾o. Heõ ergo hic fulgẽ
q̃ratꝰ nemo sͥarroget. nẽo se iactet. No¬
lebat se xp̃s hic cognosci: nolebat pre¬
dicar in euanͦ nomẽ suum: cũ int̾ris
u̾saretur. uenit ut latͥet scłm hoc. Et ix
ergo simili mõ abscondamus uita no

Expanded text:
non fabulosa pro veris, sed vera pro fabulonon fabulosa pro veris, sed vera pro fabulosis exempla proferam. Quid enim mihi opus est fingere hiatum terrae, equum aeneum, annulumque aureum in digito defuncti repertum; cujus annuli tanta sit vis, ut pro arbitrio suo qui eum sit indutus annulum, 116 appareat, cum velit: cum autem nolit, e conspectu se praesentium subtrahat, ut praesens non possit sicut Apostolus ait: Quia vita nostra abscondita est cum Christo in Deo . Nemo ergo hic fulgere quaerat, nemo sibi arroget, nemo se jactet . Nolebat se Christus hic cognosci, nolebat praedicari in Evangelio nomen suum, cum in terris versaretur: venit ut lateret saeculum hoc. Et nos ergo simili modo abscondamus vitam no
Abbreviated transcription (Latin):
aꝑuit. aĩadu̾tit anulũ aureum indi¬
S cum se ad pastores recepiss regios
dequoꝵ ip̃e nũo foret. casu quodam
quo palam eius anuli adpalmaz con¬
uerterat. ip̃e om̃s iuidebat atq anullo
uidebatur. Deinde cum in locu suũ rero¬
cass anulum. uidebatur aboĩb. Cui
solers factus miracuili panuli oportu¬
nitatem regine stupro potitus. nece
regi intulit. Cet̾isq intemptis quos
necandos putauerat ne sibi ĩpedimẽ¬
to forent.lidie regnum adeptus est.
Da inquit hũc anulum sapienti ut be¬
neficio eius p̾sit latere cũ deliq̾rit: nõ
minus fugiet peccatoꝵ ꝯtagium. q̃m
si nõ possit late. ⁊on eĩ lacebra sapiẽti
spes impunitatis. s innocẽtia ẽ. Deĩq
lex nõ iusto. s iniusto poĩta ẽ. quia iu¬
stus lege̾ ht̃ m̃tis sueꝰ et equitatis ac
iusticie sue norma. Ideop nõ trore pe¬
ne reuocatur aculpa. s honestatis re¬
gula. Ergo ut ad ꝓpoĩtum redeamus

Expanded text:
aperuit, animadvertit annulum aureum in diaperuit, animadvertit annulum aureum in diSed cum se ad pastores recepisset regios de quorum ipse numero foret, casu quodam, quod palam ejus annuli ad palmam converterat, ipse omnes videbat, atque a nullo videbatur: deinde cum in locum suum revocasset annulum, videbatur ab omnibus. Cujus solers factus miraculi, per annuli opportunitatem reginae stupro potitus, necem regi intulit, caeterisque interemptis, quos necandos putaverat, ne sibi impedimento forent, Lydiae regnum adeptus est. 31. Da, inquit, hunc annulum sapienti, ut beneficio ejus possit latere, cum deliquerit: non enim minus fugiet peccatorum contagium, quam si non possit latere. Non enim latebra sapienti spes impunitatis, sed innocentia est. Denique lex non justo, sed injusto posita est ; quia justus legem habet mentis suae, et aequitatis ac justitiae suae normam: ideoque non terrore poenae revocatur a culpa, sed honestatis regula. 32. Ergo ut ad propositum redeamus,
Abbreviated transcription (Latin):
qui uoluit suo uuln̾e om̃s sanare. Cũ
enim te pouorem alt̃o iudices: cũ uiri
sit cam preferre sͥ altum. nich̾ sibi ar¬
regare. nullum sibi honorẽ assumere.
nõ uendicare miti sui p̃tium. Deinde
tentum eo ꝙ hẽas. aliena q̃rere. Ãbire s̾¬
et tũꝑitudi: cum ħ int̾ se discreca nẽ
lege sint. ¶O iam ut etiam inhxc libͤ¬
ponamus fastigium in quo uelut ĩsie
disputatioĩs nostre dingamus sentẽ¬
tiam ut nichil expetendu sit nͥ qd̾ hoẽ¬
stum nichil agit sapiens. ñ ꝙ cũ since¬
ritate sine fraude sit. Ecq quicquã faẽ
inquo se crimine quoꝗ̾ obliget. etia si
latere possit. Sibi enim ẽ reus pͥuiꝙͣ
ceteris. nec tam pudenda apud cum py¬
iustorum uirorum exẽplis doceit p̾sumꝰ
¶Non igitur ego simulabo tr̃e hyatumy.
que magnis quibdam dissiluent solu¬
ta ymbrib inquẽ descendisse giges
atq ibi fabularum illum equum ere¬
um offendisse aplatone uroucitur. ꝙ in
laterib sius fores haberet. Quas ubi

Expanded text:
omnes sanare. 28. Cur enim te potiorem altero judices, cum viri sit christiani praeferre sibi alterum, nihil sibi arrogare, nullum sibi honorem assumere, non vindicare meriti sui pretium? Deinde tentum eo quod habeas, aliena quaerere, ambire tuet turpitudini, cum haec inter se discreta naturae lege sint. 115 ponamus fastigium, in quo velut in fine disputationis nostrae dirigamus sententiam: ut nihil expetendum sit, nisi quod honestum. Nihil agit sapiens, nisi quod cum sinceritate, sine fraude sit: neque quidquam facit, in quo se crimine quoquam obliget, etiamsi latere possit. Sibi enim est reus priusquam caeteris; nec tam pudenda apud eum pujustorum virorum exemplis docere possumus. 30. Non igitur ego simulabo terrae hiatum, quae magnis quibusdam dissiluerit soluta imbribus, in quem descendisse Gyges, atque ibi fabularum illum equum aeneum offendisse a Platone inducitur, qui in lateribus suis fores haberet: quas ubi
Abbreviated transcription (Latin):
ẜm uulgi opimionẽ. Mortificetur auãi̾.
moriatur ꝯcupiscentia. Sc̃s in negotia¬
tioe introisse se negat: qr p̃tioꝵ capta¬
re incrementa. ñ simplicitatis s uesu¬
tie ẽ. Et alius ait. Captans p̾tia frum̃¬
ti maledcs inplebe ẽ. ¶Definita est
snia nicħ disputatioĩ relinques: qua¬

Expanded text:
m vulgi opinionem. Mortificetur avaritia, moriatur concupiscentia. Sanctus in negotiationem introisse se negat; quia pretiorum captare incrementa non simplicitatis, sed versutiae est. Et alius ait: Captans pretia frumenti, maledictus in plebe est . 38. Definita est sententia, nihil disputationi relinquens, qua
Abbreviated transcription (Latin):
nnusqͥs celeritate nõ fraude ꝯtendat. cũ¬
suꝙ q̃ntũ põt aduictoria ꝓpare: supplã¬
tare aũt alterũ. aut manu deicere non
ausus sit. qͣnto mag̃ inoctursu uite isti
sine fraude Altius et cicsiscriptõe petẽda
nob̾ uictoria ẽ. ¶Querunt aliqui si sa¬
piens innaufragio poĩtus insipiẽti nau¬
frago tabulam extorquere p̾sit. utrum
debeat. ¶M quide et si p̾stabilius coĩ
uideatur usui sapientẽ de nau fragio ꝙ̃
insipientẽ euadere: tñ nõ uidetur qd̾ uir
xp̃ianus et instus ⁊ sapiens: q̃rere sͥ iu
tam aliena morte debeat: ut pote qui q̃ si
latronẽ armatum uicidat. ferientẽ refe¬
nre nõ p̾sit : ne dum salute defendit. pi¬
etatem ꝯtaminet. De quo ĩ euangelu li¬
bris. aꝑca et euidens snia e̾. Recode gla¬
dium cuum. Omĩs enĩ qui gladio ꝑcusse

Expanded text:
e non fraude contendat, cursuque, quantum potest, ad victoriam properet; supplantare autem alterum aut manu dejicere non ausit: quanto magis in hoc cursu vitae istius, sine fraude alterius et circumscriptione gerenda nobis victoria est? 27. Quaerunt aliqui, si sapiens in naufragio positus insipienti naufrago tabulam extorquere possit, utrum debeat? Mihi quidem, etsi praestabilius communi videatur usui sapientem de naufragio quam insipientem evadere; tamen non videtur quod vir christianus, et justus, et sapiens, quaerere sibi vitam aliena morte debeat: utpote qui etiam si latronem armatum incidat, ferientem referire non possit; ne dum salutem defendit, pietatem contaminet. De quo in Evangelii libris aperta et evidens sententia est: Reconde gladium tuum; omnis enim qui gladio percusse
Abbreviated transcription (Latin):
tib: ꝙ alia gn̾a animãtiu ꝯferre aliq
nesciunt. Eere aũt erpiũt. hoĩes cribũ¬
urit. Uñ et psalmist ait. Iustus mi¬
seretur et tribuit. Gunt tñ quib ⁊ fe¬
re ꝯferãt. Giquide collatõe sobolẽ suã
nutriunt: et aues cibo suo pullos saciat
suos. huĩ aut soli tributum ẽ. ut om̃s
tãqua suos poscat. Deb istud. ⁊ po nẽ
iure. Qd si no licet nõ dare: quõ detrahe
licet: Nec ip̃e leges nos docent. que ea
que detracta sunt aucui cum ĩ uina per¬
sone. aut rei ipius cumulo restitui uibr̃.
illudere. Dũ quid dignũ ẽ ut aliqdal¬
teri detrahat: Seriule hoc uitiu. et fa¬
miliare ultime ꝯdicõi. Ado ꝯt̾ͣ nat᷑a.
ut inopia magis hoc ex torq̃re uideat

Expanded text:
ferre aliquid nesciunt: ferae autem eripiunt, homines tribuunt. Unde et Psalmista ait: Justus miseretur, et tribuit . Sunt tamen quibus et ferae conferant. Si quidem collatione sobolem suam nutriunt, et aves cibo suo pullos satiant suos: homini autem soli tributum est, ut omnes tamquam suos pascat. Debet istud ipso naturae jure. Quod si non licet non dare, quomodo detrahere licet? Nec ipsae leges 113 nos docent? ea quae detracta sunt alicui, cum injuria personae, aut rei ipsius cumulo, restitui jubent; illudere; numquid dignum est ut aliqui alteri detrahant? Servile hoc vitium, et familiare ultimae conditioni; adeo contra naturam, ut inopia magis hoc extorquere videat
Abbreviated transcription (Latin):
di cã cũ ꝓomib excubandũ subeũdaᷤmo¬
lestias. suscipiendum laborẽ ñlis affc̃s ꝑ¬
suadeat ⁊ gliosum unicuiq ducatur. si
ꝑiculis ꝓprus q̃rat uniu̾soꝵ tranqllita¬
tem. multũꝙ sibi uñ quisꝙ arbitretur
gratius excidia pr̃ie repulisse. quã ꝓp̃a ꝑi¬
cula p̃stantiusq eẽ existimet ꝙ oꝑã syã
prĩe impenderit qͣm si in ot.o po̾i̾tus tnͣ¬
quillam uita uoluptatum copis fũctꝰ

Expanded text:
 cum pro omnibus excubandum, subeundas molestias, suscipiendum laborem naturalis affectus persuadeat: et gloriosum unicuique ducatur, si periculis propriis quaerat universorum tranquillitatem: multoque sibi unusquisque arbitretur gratius excidia patriae repulisse, quam propria pericula: praestantiusque esse existimet quod operam suam patriae impenderit, quam si in otio positus tranquillam vitam voluptatum copiis functus
Abbreviated transcription (Latin):
seꝙ ipẽ arguit ꝙ iniuriã frĩ indigne fece¬
rit: Qd̾ nõ mediocrit᷑ scriptura ꝯdẽpnat:
dicens. Ex ore stultoꝵ. baculum ꝯcume¬
lie. Otultitie gͥ ꝯdẽpnatur: qui ꝯtume¬
lam facit. Non ne hoc magis fugiẽdũ.
quã mors q̃m dispendium. q̃ inopia.q̃
exilium. q debilitatis dolor Quis eĩ uiti¬
um corᷤᷤᷤ aut prĩmonii dãpnu. ñ leuius
ducat uitio aĩ. ⁊ existimatiois dispendiͦ¬

Expanded text:
seque ipse arguit quod injuriam fratri indigne fecerit? Quod non mediocriter Scriptura commendat dicens: Ex ore stultorum baculum contumeliae . Stultitia igitur condemnatur, quia contumeliam facit. Nonne hoc magis fugiendum, quam mors, quam dispendium, quam inopia, quam exsilium, quam debilitatis dolor? Quis enim vitium corporis, aut patrimonii damnum non levius ducat vitio animi, et existimationis dispendi
Abbreviated transcription (Latin):
ecelie ꝟgatio que ĩ unu conexũ corpus
atq ꝯpactum. unitate fidei et caritatis
cuatam dolebit. ¶Qd quidẽ q̃ lexdĩ
alti detrahas tui ꝯmodi ẜuadi gra. cũ
dicit. Non transferas t̾minos quos sta¬
tuerũt pacres tui: cu uitulur errantez
fr̃ĩs tui reducendu p̾cepit. cũ furẽ mori
iubet. cum uetat mercennanu debita
m̾cede fraudari. cũ pecuma sine usuris
reddendam censuit. Subueĩre ein nõ
hñti huãnitatis ẽ duntie aũt. plus ex¬
torq̃re q̃m dederis. Et enĩ si ic̾o tuo au
xilio eguit quia nõ hũit un desuo red¬
deret: non ne impium ẽ ut sub huma¬
nitatis simulatoe amplius ab eo po¬
seas quinõ hẽbat uñ minus soluẽt. ab.¬
solius gͥ alci debitorem ut ꝯdẽꝑnes t
Et hãcꝰ humanitate uocas uͥ ẽ iniq

Expanded text:
egatio, quae in unum connexum corpus atque compactum unitate fidei et charitatis cuatam dolebit. 20. Quid! quod etiam alteri detrahas, tui commodi servandi gratia, cum dicit: Non transferas terminos, quos statuerunt patres tui ; cum vitulum errantem fratris tui reducendum praecipit , cum furem mori jubet , cum vetat mercenarium debita mercede fraudari, cum pecuniam sine usuris reddendam censuit . Subvenire enim non habenti humanitatis est: duritiae autem plus extorquere quam dederis . Etenim si ideo auxilio tuo erit opus, quia non habuit unde de suo redderet; nonne impium est ut sub humanitatis simulatione amplius ab eo poscas, qui non habebat unde minus solveret? Absolvis igitur alteri debitotorem, ut condemnes tibi: et hanc humanit
Abbreviated transcription (Latin):
cum eẽt indei forma. exinaniuit se ũ
forma susciꝑet hoĩs: quã oꝑum suoꝵ
iocupletaret uirtutib. Tu ergo spoliaᷤᷤ
quẽ xp̃s induit: Tu exius que uestiy
iħs. licc enĩ agis. qñ alt̾ius detrimẽto
tua ꝯmoda angere expetis. Consideã
itaꝙ hõ uñ nom̃ sumpẜis. Abhumo
itaq. q̃ nichil cuquã erpit. s omnia
largitur omĩb. et diu̾sos inusus oĩu
animãtiu fructus ministrat. In de aꝑ¬
pellata humanitas. sp̃alis et domesti¬
ca uirtus hoĩs. q̃ ꝯsortem adiuuet.
oris aut os oculi officiũ sͥ uendicet.
aut manus pedum mĩstenu. aut pe
manuũ: Qum q̃ ip̃e manus dextͣ ac
sinistra. disꝑtita hñt officia. pleraꝙ
ut siusu ꝯmutes utriusꝙ. adusum
nã sit. Priusq totu hoĩem exuas: ꝙ̃
m̃brorum tuoꝵ ministia ꝯu̾tas. Si
aut simstra cibum suogeras. aut d̾x¬
tera fungans minist̾io. Sinstre ut.
reliqas ciborum abluat: nͥ forte posca
nc̃citas. Einge hanc ⁊da cculo uͥtutẽr

Expanded text:
cum esset in Dei forma, exinanivit se, ut formam susciperet hominis, quam operum suorum locupletaret virtutibus. Tu ergo spolias, quem Christus induit? Tu exuis, quem vestivit Christus? Hoc enim agis, quando alterius detrimento tua commoda augere expetis. 16. Considera, o homo, unde nomen sumpseris; ab humo utique, quae nihil cuiquam eripit, sed omnia largitur omnibus, et diversos in usum omnium animantium fructus ministrat. Inde appellata humanitas specialis et domestica virtus hominis, quae consortem adjuvet. oris, aut os oculi officium sibi vindicat, aut manus pedum ministerium, aut pes manuum? Quin etiam ipsae manus dextera ac sinistra dispartita habent officia pleraque, ut si usum commutes utriusque, adversum naturam sit; priusque totum hominem exuas, quam membrorum tuorum ministeria convertas: si aut de sinistra cibum suggeras, aut de dextera fungaris ministerio sinistrae, ut reliquias ciborum abluas nisi forte poscat necessitas. 18. Finge hanc et da oculo virtutem,
Abbreviated transcription (Latin):
qr lex nẽ ẽ que nos adome stringit hu¬
manitate. ut alt alti tãqͣm unĩ ꝑtes corꝰ
inuicẽ deferamus. Nec detrahendu ꝗcꝙͣ
putemus: cu ꝯtra nẽ lege sic nõ uiuaẽ
Gic enim nascimur. ut ꝯsentiãt mbram̃¬
bris: et alt̾um altĩ ad hereat. et obseqͣnt
sibi mucuo mĩsti̾o. Qd̾ si unũ desit. offõ
suo impediantur cet̾a. Qd̾ si eruat cculũ
manus. nõ ne sͥ oꝑis sui usu negauit.
Gi pedem uuln̾et: qntorum sͥ actuum

Expanded text:
rae est, quae nos ad omnem astringit humanitatem, ut alter alteri tamquam unius partes corporis invicem deferamus. Nec detrahendum quidquam putemus, cum contra naturae legem sit non juvare. Sic enim nascimur ut consentiant membra membris, et alterum alteri adhaereat, et obsequantur sibi mutuo ministerio. Quod si unum desit officio suo, impediantur caetera: ut si eruat oculum manus, nonne sibi operis sui usum negavit? Si pedem vulneret, quantoru
Abbreviated transcription (Latin):
Nemo sua grãm q̃rat. nẽo sua laudem
cdaratum possumus adutere. dicente
scõ ꝑsalomonẽ spũ. Eili si sapiens fui̾s.
tibi sapiens eris et ꝓximis. Si autez
malus cuaẜis.solus aunes mala.Sa¬
stus. Qñ quide ꝯsors sui ẽ utriusq fo̾

Expanded text:
m suam gratiam quaerat, nemo suam laudem, claratum possumus advertere, dicente sancto per Salomonem Spiritu: Fili, si sapiens fueris, tibi sapiens eris et proximis; si autem malus evaseris, solus hauries mala . Sastus; quando quidem consors sui est, utriusque forma
Abbreviated transcription (Latin):
posse ñ qd̃ utile. nec utile nͥ ꝙ hoestũ.
Quia non sequimursapiãz carnis ap
ꝙ utilitas pecuniaĩe istius ꝯmodita¬
tis pluris hẽtur. s sapiẽtiã que ex do
ẽ apud q̃m ea q̃ in hoc secło magna ex¬
officium ẽ au̾o iurtutis fonce ꝓficisci
gularis: ꝙ pt plurimis eẽ cõe. Ha pe¬
cune ꝯpendia captare. familiare ml¬
tis. Elegantiore ꝯuiuio ⁊ suauib de¬
lectan epulis. usita tum ẽ. Iciunare a̾
et ꝯtinẽte eẽ. pancorum ẽ. Aueni cupi¬
dum nõ eẽ. rarum. Cont᷑ aũt. detrabẽ
cum plurib. ¶Deniq inhusder u̾bis.¬
demũ freq̃nt discretio ẽ. Alit̃ enĩ bonũ
deum dicimus: alit hoĩe. Alit deumr
iustum appellamus. alit̾ hoĩe. Siłit
et sapiente deum alit dicimus. aliter
hoĩem. Qd̾ et in euangelio docemur.
Estote g et nos ꝑfecti. sic̃ et ꝑat̾ ur q¬

Expanded text:
posse, nisi quod utile: nec utile, nisi quod honestum; posse, nisi quod utile: nec utile, nisi quod honestum; quia non sequimur sapientiam carnis, apud quam utilitas pecuniariae istius commoditatis pluris habetur, sed sapientiam quae ex Deo est, apud quam ea quae in hoc saeculo magna aesofficium est, a vero virtutis fonte proficiscitgularis, quod potest plurimis esse commune. Nam pecuniae compendia captare familiare multis, elegantiori convivio et suavioribus delectari epulis usitatum est: jejunare autem et continentem esse paucorum est; et alieni cupidum non esse, rarum: contra autem detrahere cum pluribus. 11. Denique in iisdem verbis frequenter discretio est. Aliter enim bonum Deum dicimus, aliter hominem: aliter justum Deum appellamus, aliter hominem. Similiter et sapientem Deum aliter dicimus, aliter hominem. Quod et in Evangelio docemur: Estote ergo et vos perfecti, sicut et pater
Abbreviated transcription (Latin):
aut feriatur anegotio. qui nuqua fe¬
riatur amito quo ꝯsumatur negotiũ
Quib ant locis circũscribitur cuu totꝰ
mũdus diuitiaꝵ possõ ẽ. Qua estima¬
tioẽ definitur qui nũquã opinione
ꝯp̃henditur. Et eĩ q̃ĩ ignoratur et a¬
gnoscitur. qi moritur ⁊ ecce uiuit: qĩ
tristis et semꝑ letiorᷤ Ut egenus et lar¬
gus. qͥ nich̾ hẽat et possideat omĩa. Hi¬
chil enim spectat uir iustus. nisi ꝙ cor¬
stans. et honestum ẽ. Et ideo q̃ si alus
uideatur pauꝑ sͥ diues ẽ. quia nõ eoꝵ
que caduca s eorum q̾̃ et̾na sibi estia¬
tione censetur.
supiorib locis¬
honestum illud et utile tͣcͣtaui¬
mus. sequitur utrum hoestate et u¬
tilitate int̾ se ꝯꝑare debeamus: et
querere quid sit sequendur. Sicut ẽ
in utile. sisiter hoc loco utrũ hoẽstum sit
an utile: nõ nulli requirendũ putant.
¶ Nos aut mouemur ne hͥ int̾ se ł ut
ꝯpugnãtia ĩ duce̾ uideamur. que iã sͣ
unũ eẽ ostendimus. nec hõestum ẽẽ

Expanded text:
autem feriatur a negotio, qui numquam feriatur a merito, quo consummatur negotium? Quibus autem locis circumscribitur, cui totus mundus divitiarum possessio est? Qua aestimatione definiturcomprehenditur? Etenim quasi ignoratur et cognoscitur: quasi moritur, et ecce vivit: quasi tristis, et semper laetior: ut egenus, et largus: ut qui nihil habeat, et possideat omnia . Nihil enim spectat vir justus, nisi quod constans et honestum est. Et ideo etiamsi alii videatur pauper, sibi dives est: qui non eorum quae caduca, sed eorum quae aeterna sunt, aestimatione censetur.superioribus locishonestum illud et utile tractavimus, sequitur utrum honestatem et utilitatem inter se comparare debeamus, et quaerere quid sit sequendum. Sicut eniinutile: similiter hoc loco, utrum honestum sit an utile nonnulli requirendum putant. 9. Nos autem movemur, ne haec inter se velut compugnantia inducere videamur, quae jam supra unum esse ostendimus: nec honestum esse
Abbreviated transcription (Latin):
ferrum securis excussum et influnũ iõ¬
danis msum ꝓfundo misso ĩ aq̃s ligͦ
facit suꝑ natare: Aut emũdatõe lepro¬
sum: aut siccitate ymbrib Aut fam̃
mutat fecũditate. Qñ ergo iustus so¬
lus ẽ qui cum do semꝑ ẽ: Qñg soli¬
tanus ẽ qui nũqua seꝑatur axpo: Q̾s

Expanded text:
ferrum securis excussum, et in fluvii Jorferrum securis excussum, et in fluvii Jordanis mersum profundum, misso in aquas ligno, facit supernatare: aut emundatione leprosum, aut siccitatem imbribus, aut famem mutat fecunditate 7. Quando ergo justus solus est, qui cum Deo semper est? Quando solitarius est, qui numquam separatur a Chris
Abbreviated transcription (Latin):
paratus ꝓpħa dep̾hendebat. et iugore m̃¬
tis ꝑ grãm dei u̾q p̾sens. cogitationes
hostim suis ad nũtiabat: et monebat
quib cau̾ent locis. Erd̾ uͥ regi syriena¬
nifestatum ẽ. misso excitu clausit pro¬
phetam. Oraint heliscus: et om̃s eos
cecitate ꝑcuti fecit. et captiuos intrare
insamariã qui uenãt obsidere eum.
¶Conferamus hoc otium. cũ alioꝵ o¬
tio. Alii enim requiescendi cã abducẽ
petere secͥtum. captare agroru solitu¬
dines. aut intra urbem uacare aĩo.i¬
dulgere quieti ⁊ traquillitati. Heliseus
aũt. aut insolitudine iordanẽ intran¬
situ suo diuidit ut ꝑs defluat p̾tenor.
suꝑior aũt in fontẽ recurrat. Aut ĩ car¬
melo resoluta difficultate gn̾andi. in¬
opina sterlẽ ꝯceptõe fecũdat: aut resu¬
scitat mortuos. aut ciboꝵ temꝑat ama¬
ritudines a facit farine ad mixtiõẽ dł¬
cescere: Aut decem panib distributis
reliquias colligit pͥlebe saturata: Aut

Expanded text:
paratus propheta deprehendebat, et vigore meparatus propheta deprehendebat, et vigore mentis per gratiam Dei ubique praesens, cogitationes hostium suis annuntiabat, et monebat quibus 109 caverent locis. Quod ubi regi Syriae manifestatum est, misso exercitu, clausit prophetam. Oravit Elisaeus, et omnes illos caecitate percuti fecit, et captivos intrare in Samariam, qui venerant obsidere eum . 6. Conferamus hoc otium cum aliorum otio. Alii enim requiescendi causa abducepetere secretum, captare agrorum solitudines, aut intra urbem vacare animo, indulgere quieti et tranquillitati: Elisaeus autem aut in solitudine Jordanem transitu suo dividit ; ut pars defluat posterior, superior autem in fontem recurrat: aut in Carmelo resoluta difficultate generandi, inopina sterilem conceptione fecundat: aut resuscitat mortuos: aut ciborum temperat amaritudines, et facit farinae admixtione dulcescere: aut decem panibus distributis, reliquias colligit, plebe saturata: aut
Abbreviated transcription (Latin):
go moyses et ĩsilencio loq̾batur. ⁊ otio o¬
pabatur. Cuĩ aũt maiora negotia quaz
huiꝰ otia. Qui q̃draguita dieb poĩtus ĩ
monte.totam legem ꝯplexus eꝰ: Et in
illa solitudine. qui cum eo loq̾retur nõ
defuit. Uñ et dauid ait. Audiã ꝗd loqͣt
apłi. ⁊ umbra eorum curabat ĩ firmos.
Tangebantur uestim̃ta eoꝵ. ⁊ sanitas
deferebatur. Germoe locutus ẽ helyas.
et pluuia stetit: nec cecidit suꝑ terram
trib annis et sex mensib. It̾u locutus
ẽ. ⁊ ydria farine nõ defecit: et uas olei.
toto famis diuturne tp̃re nõ ẽ exina¬
nitum. ¶ Et qm plerosꝙ delctant bel¬
lica: quid ẽ pr̃antius excitꝰ mag lac̾tis
an solis mitis ꝯfecisse p̾lium: Gedebat he¬
liseus inuno loco. ⁊rex syrie magnã bel¬
li molẽ inferebat pͦpͦ patrum. diuersisꝙ
ꝯsiliorum ac̾uabat fraudib et circũueĩ¬
re insidus moliebatur. S om̃s eius ap¬

Expanded text:
rgo Moyses et in silentio loquebatur, et in otio orgo Moyses et in silentio loquebatur, et in otio operabatur. Cujus autem majora negotia, quam hujus otia, qui quadringinta diebus positus in monte, totam Legem complexus est, et in illa solitudine qui cum eo loqueretur, non defuit ? Unde et David ait: Audiam quid loquapostoli, et umbra eorum curabat infirmos. Tangebantur vestimenta eorum, et sanitas deferebatur . 4. Sermonem locutus est Elias, et pluvia stetit nec cecidit super terram tribus annis et sex mensibus. Iterum locutus est, et hydria farinae non defecit, et vas olei toto famis diurnae tempore non est exinanitum . 5. Et quoniam plerosque delectant bellica; quid est praestantius, exercitus magni lacertis, an solis meritis confecisse praelium? Sedebat Elisaeus in uno loco, et rex Syriae magnam belli molem inferebat populo patrum, diversisque consiliorum acervabat fraudibus, et circumvenire insidiis moliebatur: sed omnes ejus ap