comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
flumina aquę salientis in uitã et̃¬
nã. Maloꝵ illud quod pharao loqͥ¬
tur in hierechiel. Mea st̃ flumi¬
na & ego feci illa in qͥb draco ha¬
bitat. & multa his similia. Quod
autẽ mare in bonã partẽ accipi
nio est. in qͦ tropologice de eccł̃ia
suꝑ maria fundauit eũ. & suꝑ flu¬
mina p̃parauit eũ. idest orbẽ. Quod
autẽ a dño fundat᷑ suꝑ flumina &¬
p̃parat᷑ suꝑ mare. utiq in bonã par¬
tẽ accipit᷑. Nec non & illud qđ de
uinea dr̃ quȩ translata ẽ de ȩgip¬
to. ex tendisti ꝓpagines eius usq
ad mare. & usq ad flumina flagel
sit accipi. Q̾ dicimꝰ uerba diuina quę
manifestiora sunt. & quasi potũ si¬
cientib p̾̃bent hec dici flumina. Ca
autẽ quȩ plena sunt sacram̃tis &
in ꝓfimdo posita de qͥb apłs dicit.¬
ꝓpħa consociat de ꝓfundis clamaui
ad te dñe. mare mn scripturis appel¬
lari. Hoc de eo quod possit & mare

Expanded text:
flumina aquae salientis in vitam aeteflumina aquae salientis in vitam aeternam . Malorum illud quod Pharao loquitur in Ezechiele: Mea sunt flumina, et ego feci illa , in quibus draco habitat, et multa his similia. Quod autem mare in bonam partem accipianio est, in quo 645 tropologice de Ecclesia super mare fundavit eum, et super flumina praeparavit illum, id est, orbem. Quod autem a Domino fundatur  mare, utique in bonam partem accipitur. Necnon et illud quod de vinea dicitur quae translata est de Aegypto: Extendisti propagines ejus usque ad mare, et usque ad flumina flagellsit accipi. Et dicimus verba divina quae manifestiora sunt, et quasi potum sitientibus praebent, haec dici flumina: ea autem quae plena sunt sacramentis, et in profundo posita de quibus dicitheta consonat: De profundis clamavi ad te, Domine , mare in Scripturis appellari. Hoc de eo quod possit et mare
Abbreviated transcription (Latin):
unqͥd in fluminib iratꝰ es dñe. aut
in fluminib furor tuus. uel in ma¬
tendens extendes arcũ tuũ suꝑ sep
ri ut supra similit̾ transtulert̃. &
qͥa ad trapologicã int̾pretationẽ fes¬
tinat oratio. breuit᷑ scđm litterã
sensũ capituli cõprehendens ꝑgã ad
reliquã. Dicut iordanẽ & mare siccas¬
ł rubrũ ꝓ nobis dimicans. non enĩ
in sensibilia offensionis contrahere po¬
tuerunt : ita nunc qua drigas con¬
scendens tuas. arcũq corripiens sa¬
lutẽ dabis popło tuo. & iuram̃ta
quȩ iurasti patrib nr̃is & tribub
explebis in sempit̾nũ.
in fluminib iratus es dñe. aut
in fluminib furor tuus. uel in ma
ri impetus tuus : dicit ambiguȩ. &
in t̾rogantis magis eloqͥo quã ꝓban¬
tis. Sunt enĩ & bona flumina. st̃ &¬
mala. Est mare pessimũ. & ẽ mare
optimũ. Donoꝵ fluminũ: illud exẽ¬
plũ est fluminis impetus letificat
ciuitatẽ dm̃. Et quod qͥ de aqua
dm̃i biberit. fluant de uentre eius

Expanded text:
Numquid in fluminibus iratus es, Domine: aut in fluminibus furor tuus, vel in matendens, extendens arcum tuum super sceptri ut supra similiter transtulerunt. Et quia ad tropologicam interpretationem festinat oratio, breviter secundum litteram sensum capituli comprehendens, pergam ad reliqua. Sicut Jordanem, et mare siccasti Rubrum, pro nobis dimicans; non enim insensibilia offensionis contrahere potuerunt: ita nunc quadrigas conscendens tuas, arcumque corripiens, salutem dabis populo tuo, et juramenta quae jurasti patribus nostris et tribubus, explebis in sempiternum. in fluminibus iratus es, Domine, aut in fluminibus furor tuusri impetus tuus? » dicit ambigue et tam interrogantis eloquio, quam probantis: sunt enim et bona flumina, sunt et mala: est mare pessimum, et est mare optimum. Bonorum fluminum illud exemplum est: Fluminis impetus laetificat civitatem Dei . Et quod qui de aqua Domini biberit, fluent de ventre ejus
Abbreviated transcription (Latin):
di non sustinens. & iordanis reuer¬
sus ẽ retorsũ cedens głȩ popłi tͦn¬
seuntis. qͥ & ab helia scindit᷑ & ab
heliseo. Ut autẽ manifestius lo¬
quar. hereticoꝵ ȩloquentiã quȩ
contra ueritatẽ & eloquentiã flu¬
it intellige flumina qͥb irascitur
dñs. Animas uͦ eoꝵ qͥ circũferunt᷑
om̃i uento doctrine & sẽꝑ malia
fluctuant & falsis gurgitib obru¬
unt᷑. animaduerte mare suꝑ qͦđ
impetꝰ dni fit. ut sentiat eius ad¬
uentũ. & sciat qͥb t̾minis & obice
concludat᷑ & audiat in te conterent᷑
fluctus tui. Quod si bona st̃ flumina
& bonũ mare. lauat᷑ in illis iħs. &
eccłam suã suꝑ hiniuscemodi mare
collocat. Post hȩc sequit᷑. Qui ascen¬
des suꝑ ȩquos tuos. & eqͥtatio tua
salus. Quero equos suꝑ qͦs ascendat

Expanded text:
 non sustinens. Et Jordanis reversus est retrorsum, cedens gloriae populi transeuntis, qui et ab Elia scinditur et ab Elisaeo. Ut autem manifestius loquar, haereticorum eloquentiam quae contra veritatem et Ecclesiam fluit, intellige flumina, quibus irascitur Dominus. Animas vero eorum qui circumferuntur omni vento doctrinae, et semper malitia fluctuant, 646 et salsis gurgitibus obruuntur, animadverte mare super quod impetus Domini fit, et sentiat ejus adventum, et sciat quibus terminis et obice concludatur, et audiat: In te conterentur fluctus tui. Quod si bona sunt flumina et bonum mare, lavatur in illis Jesus, et Ecclesiam suam super hujuscemodi mare collocat. Post haec sequitur: Qui ascendens super equos tuos, et equitatio tua salus. Quaero equos super quos asc
Abbreviated transcription (Latin):
dĩ aninã quã sponsã suã uocat qua¬
drigis cõparet pharaonis: sed qͦ omis
anima quãuis scã sit atq ꝑfecta ad
dm̃ cõparata quasi currus pharaonis
sit & ium̃tũ. Vnde & moyses loqͥtur

Expanded text:
Dei animam, quam sponsam suam vocat, quadrigis comparet Pharaonis, sed quo omnis anima, quamvis sancta sit atque perfecta, ad Deum comparata, quasi currus Pharaonis sit, et jumentum. Unde et Moyses loquitur
Abbreviated transcription (Latin):
cõmoueant᷑ & om̃e quod t̾renũẽdis¬
soluat᷑. & cogitationes pristinȩ re¬
digant᷑ ad nichilũ. Tunc destruun¬
tur demones. tunc scłi altitudines
ad nichilũ deducunt᷑. & om̃is here¬
ticoꝵ scientia quȩ pͥmũ tumebat
ad dĩ sermonis aduentũ humiliatur.
conterit᷑ atq consumit᷑. Et quod pͥus¬

Expanded text:
commoveantur, et omne quod terrenum est discommoveantur, et omne quod terrenum est dissolvatur, et cogitationes pristinae redigantur ad nihilum, tunc destruuntur daemones, tunc saeculi altitudines ad nihilum deducentur, et omnis haereticorum scientia, quae primum tumebat ad Dei sermonis adventum, humiliatur, conteritur atque consumitur. Ju
Abbreviated transcription (Latin):
tentias possumꝰ intelligere. quȩ ilico
dissoluunt ac tabescunt. Siqͥd̃ etiã
aduersũ scientiã dĩ se exaltauerat in
t̾ra. & sensũ occupauerat audientis.
hoc p̃cedente sermone & aduentu dĩ
confringit᷑ atq conterit᷑. Montib
autẽ confractis & contritis ad aspec¬
tũ dĩ. colles liquido consum̃t᷑ & re¬
digent᷑ ad nichilũ. Non enĩ st̃ mon¬
tes dĩ. s montes scłi. Sẽpit̾nũ enĩ
iter dĩ. ea respicit. ad quȩ suus sermo
p̾cedit. & fortius collib scł̃i consumit
& destruit eos. Possunt autẽ mon¬
tes & demones intelligi qͥ uersant᷑
in hereticis: & eleuant se contͣ sci¬
entiã dĩ. Colles quoq aliȩ demonẽ
fortitudines quȩ faciunt homines cor¬
porũ pulchritudinẽ. dignitates. diui¬
tias. nobilitatẽ generis ceteraq mun¬
di bona admirari. Licet uidere post
aduentũ sermonis dĩ & dĩ patris
presentiã : quomͦ humanȩ animȩ

Expanded text:
tentias possumus intelligere, quae illico tentias possumus intelligere, quae illico dissolvuntur ac tabescunt. Si quid etiam adversum scientiam Dei se exaltaverat in terra, et sensum occupaverat audientis, hoc praecedente sermone, et adventu Dei, confringetur atque conteretur. Montibus autem confractis contritisque ad aspectum Dei, colles liquido consumentur, et redigentur ad nihilum. Non enim sunt montes Dei, sed montes saeculi. Sempiternum enim iter Dei respiciens ad ea quae suus sermo praecedit, et fortius collibus saeculi, consumet et destruet eos. Possunt autem montes et 643 daemones intelligi, qui versantur in haereticis, et elevant se contra scientiam Dfortitudines, quae faciunt homines corporum pulchritudinem, dignitates, divitias, nobilitatem generis, caeteraque mundi bona admirari. Licet videre post adventum sermonis Dei et Dei Patris praesentiam, quomodo humanae animae
Abbreviated transcription (Latin):
tatis eius. idẽ dĩ : qͥa ęt̾nitas illius
ad nos uenire dignata ẽ. Siue qͦd̃
nationẽ suã uenerit ad scõs & factꝰ
sit in singuloꝵ manu sermo dĩ atq
in uniuersis uincentib ipse suꝑauerit.
& etͣnũ eius it incuruauerit colles¬
mundi. montesq contͥuerit. Hȩc ꝑ
metaforã iuxta hebraicũ dicta st̃.
urro scđm .lxx. postquã faciẽ dĩ
sermo dĩ p̃cesserit. & egressus fue¬
rit in plana: ds̃ pat̾ uenitilluc. ubi ei
a sermone suo regio p̃parata ẽ & ue¬
nit postpeiles sermonis sui & stat.
nũ quã ante p̃cedens. sed semꝑ expec¬
tans ut ille muniat sibi uiã. Ubi au¬
tẽ steterit iuxta sermonis sui. ibi sta¬
tĩ terra. oꝑa uidelicet carnis & cor¬
porũ non ualentia sustinere dĩ p̾sen¬
tiã cõmouebunt᷑. Cũq cõmota fue¬
rint : uirtus sermonis & p̾sentiȩ dĩ re¬
spicit cunctas animȩ gentes. quas cogi¬
tationes & multiplices in diuersa sen¬

Expanded text:
tatis ejus, id est, Dei, quia aeternitas illius tatis ejus, id est, Dei, quia aeternitas illius ad nos venire dignata est, sive quod nationem suam venerit ad sanctos, et factus sit in singulorum manu sermo Dei, atque in universis vincentibus ipse superarit et aeternum ejus iter incurvaverit, colles montesque contriverit. Haec per metaphoram juxta Hebraicum dicta sint. Porro secundum LXX postquam faciem Dei sermo praecesserit, et egressus fuerit in plana, Deus Pater venit illuc, ubi ei ad sermonem suum regio praeparata est, et venit post pedes sermonis sui, et stat; numquam ante praecedens, sed semper exspectans, ut ille sibi muniat viam. Ubi autem steterit juxta pedes sermonis sui, ibi statim terra, opera videlicet carnis et corporum non valentia sustinere Dei praesentiam, commoventur. Cumque commota fuerint, virtus sermonis et praesentia Dei respicit cunctas animae gentes, quas cogitationes et multiplices in diversa sen
Abbreviated transcription (Latin):
pelles t̾rȩ madian. siue pauebt̾ t̾rȩ¬
& tab̾nacula t̾rę madian: eosdẽ in¬
tellige tabernacula ęthiopũ. &
tab̾nacula t̾rȩ madian. Post quã
enĩ ditati fuerint & ꝑfas & nefas
ad altissimũ gradũ conscenderint.
tc̃ conscientia peccatoꝵ suoꝵ semꝑ
mortẽ. semꝑ iudiciũ forimidabt̃. &
ad leuẽ febriculã quasi latrõnes in
carcere ita de ęt̾nis suppliciis sus¬
pirabt̾. Madian autẽ in lingua
nostra sonat ex iudicio: idẽ in con¬
dẽp̃nationẽ. Et ostendit᷑ qđ metu
iudiciĩ ȩt̾narũq penarũ semꝑ in for

Expanded text:
pelles terrae Madian, sive pavebunt epelles terrae Madian, sive pavebunt et tabernacula terrae Madian, eosdem intellige tabernacula Aethiopum, et tabernacula terrae Madian. Postquam enim ditati fuerint, et per fas ac nefas ad altissimum gradum conscenderint, 644 tunc conscientia peccatorum suorum, semper mortem, semper judicium formidabunt, et ad levem febriculam, quasi latrones in carcere, ita de aeternis suppliciis suspirabunt. Madian autem in lingua nostra sonat ex judicio, id est, condemnationem, et ostenditur quod metu judicii aeternarumque poenarum semper in for
Abbreviated transcription (Latin):
Ro laborib ui si. tabernacula et.¬
hiopũ pauebunt : & tabernacula
t̾rȩ matlian. Nȩthiopes tetri &
amantes tenebras. & ab om̃i luce
alieni. qͥ draconis carne uescuntur
de qͦ scriptũ ẽ. dedisti eũ escã po¬
płis ethiopib. demones intelligunt᷑.
quoꝵ fit tabernaculũ qͥcũq in hoc
scło propt̾ honores & diuitias. la¬
borarit. quod significant̃ sub uno
uerbo iniquitatis ostendit᷑. Om̃is
enĩ diues. aut imquus aut heres
iniqͥ est. Vn de homines maria tͣn¬
sire. ante potentũ cubare fores.
pati om̃ia quȩ seruoꝵ conditio
uix patit᷑ ut diuitias congregent.
ut aliquã accipiant dignitatẽor.¬
Q hoc postquã fuerint consecuti.
tradere se luxuriȩ & uoluptatib
& om̃i inqͥtati. ut qͦd̃ auaritia
congregauit luxuria consumat.
Isti gͦ ꝓ laborib suis efficiunt᷑ hos¬
piciũ demonũ. & qͥ tẽplũ dĩ ẽẽ de¬
bebant. fiunt tabernacula ȩ̨thio¬
pũ. Sed & hoc qͦđ seqͥt᷑ turbabunt

Expanded text:
ro laboribus vidi tabernacula Aethiopum, pavebunt et tabernacula terrae Madian. » Aethiopes tetri et amantes tenebras et ab omni luce alieni, qui draconis carne vescuntur, de quo scriptum est: « Dedisti eum escam populis Aethiopibus . » Daemones intelliguntur, quorum fit tabernaculum, quicunque in hoc saeculo propter honores et divitias laboraverit, quod significanter sub uno verbo iniquitatis ostenditur. Omnis enim dives aut iniquus aut haeres iniqui est. Vide homines maria transire, ante potentum excubare fores, pati omnia, quae servorum conditio vix patitur, ut divitias congregent, ut aliquam accipiant dignitatem, et postquam hoc fuerint consecuti, tradere se luxuriae et voluptatibus et omni iniquitati, ut quod avaritia congregavit, luxuria consumat. Isti ergo pro laboribus suis efficiuntur hospitium daemonum, et qui templum Dei esse debebant, fiunt tabernacula Aethiopum. Sed et hoc quod sequitur: Turbabuntur
Abbreviated transcription (Latin):
eius quod dicit᷑. ĩado: manũ dĩ for¬
tẽ atq robustã in telligamꝰ filiũ eiꝰ.
& in hac manu. om̃ia regna cęloꝵ
eorũq qͥ ad celos iitunt᷑ ascendere
posita ẽẽ dicamus. Quod & esaias
sonat dicens. Uiea facta est di¬
lecto in cornu in loco uberi. ꝓ eo
quod est in regno. Ob hanc p̾uto
causam nullũ cornutũ animal
inter inmunda pomi in leuitico.
& id ipsũ significare unicornẽ in
In te inicos nr̃os cornu uenti¬
labimus. Quod autẽ uxta .lxx. le¬
gimꝰ & posuit dilectionẽ fortem
uirtutis sue. etiã hoc de xp̃o est

Expanded text:
ejus, quod dicitur JADO  , manum Dei forejus, quod dicitur JADO  , manum Dei fortem atque robustam intelligamus Filium ejus. Et in hac manu omnia regna coelorum, eorumque qui ad coelos nituntur ascendere, posita esse dicamus: quod et Isaias sonat, dicens: Vinea facta est dilecto in cornu, in loco uberi , pro eo quod est, in regno. Ob hanc puto causam nullum cornutum animal inter immunda poni in Levitico, et idipsum significare unicornem in In te inimicos nostros ventilabimus cornu . Quod autem juxta LXX legimus: et posuit dilectionem fortis virtutis
Abbreviated transcription (Latin):
in ipso uita ẽ. & uita erat lux
hominiũ. Quod manifestius sal
Pat̾. glorifica me gła quã habui
apud te: priusquã mundus fier&
Ut post ascensionẽ ad cęlos sit
splendor qđ lux. hoc ẽ id incipiat
filius ẽẽ qđ pat̾ est. Quod autẽ se¬
qͥt᷑ cornua in manib eius: moris ẽ
scripturarũ ut semꝑ cornua ꝓ reg¬
nis ponant. Nã & illud quod an¬
na loqͥt᷑ in pͥmo regnoꝵ libro ex
altabit cornu xp̃i sui. magnifi¬
centiã regni saluatoris significat:
& in danihele decẽ cornua. decẽ
regna demonstrant. Sic autẽ nc̃
dicit᷑ cornua in manib enis : quo¬
mͦ &e alibi scriptũ lẽgimꝰ. cor regis¬
in manu dĩ. pro eo quod est mens &
pͥncipale cordis inri scĩ. qͥ ꝑgit ad
regna cęlax. qͥ adhuc positus in t̾ra
regnat corpori atq peccatis. non ua¬
gatur extrinsecus. sed in dĩ tutela
situs est. Quia uͦ in hebreo & in cę¬
teris editionib non habet scriptũ
cornua in manib eius. sed in manu

Expanded text:
so vita erat, et vita erat lux hominum . Quod et manifestius in Pater, glorifica me gloria, quam habui apud te, priusquam mundus fieret ; ut post ascensionem ad coelos, sit splendor quod lux, hoc est, id incipiat Filius esse quod Pater est. Quod autem sequitur: Cornua in manibus ejus, moris est Scripturarum, ut semper cornua pro regnis ponant. Nam et illud quod Anna loquitur in primo Regnorum libro: 640 Exaltavit cornu Christi sui , magnificentiam regni Salvatoris significat. Et in Daniele, decem cornua decem regna demonstrant . Sic autem nunc dicitur: Cornua in manibus ejus, quomodo et alibi scriptum legimus: Cor regiin manu Dei : pro eo quod est, mens et principale cordis viri sancti qui pergit ad regna coelorum, qui adhuc positus in terra, regnat corpori absque peccatis non vagatur extrinsecus; sed in Dei tutela situs est. Quia vero et in Hebraeo, et in caeteris editionibus non habet scriptum: Cornua in manibus ejus, sed in manu
Abbreviated transcription (Latin):
extendes arcũ tuũ suꝑ regna. Si
autẽ aliqͥs quesierit quare solus te¬
odotio ꝓ spontaneis transtulerit:
possumꝰ dicere uel confessionẽ ꝓpħȩ
quod non aliqua necessitate sponte
peccauerit. male sentiens de iudicio dĩ
uel certe futurã gentiũ fidẽ demon¬
strasti. quod pͥorẽ errorẽ uoluntarie
relinquentes in eũ crediture sint.
qͥ in cantico lreymittit᷑. Legimꝰ in
psalmo sexto decimo oratio dauid
& in alio similit᷑ oratio dauid. & in
octogesimo nono oratio moysi ho¬
minis dĩ. & incentesimo .ĩ. oratio
pauperis cũ anxiatus fuerit & co¬
rã dño effuderit precẽ suã. Ꝙ sicu¬
bi alibi nomen orationis infert᷑: at¬
tam̃ nullo loco cũ cantico legit᷑.¬
& nescio an decens sit orare cũ can¬
tico. nͥ forte iuxta .lxx. orare dici¬
ipsũ cũ delec̾tatione & psalmis & can¬
tico prophetare. ut & in eo quod ora¬
tio est dep̃cet᷑ patrẽ. & in eo qđ can¬
ticũ patͥs qͥ miserit filiũ & filii qui

Expanded text:
extendes arcum tuum super regna. Si autem aliquis quaesierit, quare solus Theodotio, pro spontaneis, transtulerit, possumus dicere, vel 633 confessionem prophetae, quod non aliqua necessitate, sed sponte peccaverit, male sentiens de judicio Dei; vel certe futuram gentium fidem demonstrari, quod priorem errorem voluntarie relinquentes, in eum crediturae sint, qui in Cantico repromittitur. Legimus in psalmo decimo sexto: Oratio David. Et in alio similiter: Oratio David. Et in octogesimo nono: Oratio Moysi hominis Dei. Et in centesimo primo: Oratio pauperis cum anxiatus fuerit, et coram Domino effuderit precem suam. Et sicubi alibi nomen orationis infertur: attamen nullo loco cum Cantico legitur. Et nescio, an decens sit orare cum Cantico, nisi forte juxta Septuaginta orare diciipsum cum delectatione, et psalmis et Cantico prophetare, ut et in eo quod oratio est, deprecetur Patrem, et in eo quod Canticum, Patris, qui miserit Filium, et Filii qui
Abbreviated transcription (Latin):
teriorib copulat᷑ ut possit legr Cũ
turbata fuerit anima mea in ira.
& huc usq distinctia. Deinceps infe¬
rat᷑. Miscchiȩ recordaberis. Quod sri¬
licet ꝓphetae sufficiat ꝓ pęna sola
conturbatio. & ad irã dĩ anima il¬
lius conturbata nequaquã inferat᷑
suppliciũ. sed irã excludat miscdĩa.¬
Habet autẽ & ira dĩ mensuras quantũ.
& quanto tẽpore. & ob quas causas & qͥb
inferatur. uixta illud qđ scriptũ est.
Cibabis nos pane lacrimarũ. & pota¬
bis nos lacrimis in mensura. Quod si
rare immo timere debemꝰ. quoꝵ om̃ia
oꝑa ira dĩ digna sunt: Quod autẽ
seqͥt᷑ iuxta hebraicũ cũ iratus fue¬
ris miscdiȩ recordaberis: non debemꝰ¬
putare obliuisci dm̃ & post irã suȩ
miscdĩȩ recordari .s quod nos eũ in
pęna positi putemꝰ obliuisci. iuxta il¬
lud. Usquqͦ dñe obliuisceris me infinẽ.
Nã ce siquando tẽptationib quasi fluc¬
tib operim̃. & rapida demonũ aduer¬

Expanded text:
terioribus copulatur, ut possit legi: Cum turbata fuerit anima mea in ira, et hucusque distinctio: deinceps inferatur, misericordiae recordaberis; quod scilicet prophetae sufficiat pro poena sola conturbatio, et ad iram Dei anima illius conturbata, nequaquam inferatur supplicium, sed iram excludat misericorHabet autem et ira Dei mensuras: quantum, et quanto tempore, et ob quas causas, et quibus inseratur, juxta illud quod scriptum est: Cibabis nos pane lacrymarum, et potabis nos lacrymis in mensura . Quod sirare, immo timere debemus, quorum omnia opera Dei digna sunt ira? Quod autem sequitur juxta Hebraicum. Cum iratus fueris, misputare oblivisci Deum, et post iram suae misericordiae recordari, sed quod nos eum in poena positi putemus oblivisci, juxta illud: « Usquequo, Domine, oblivisceris mei in finem? » Nam etsi quando tentationibus quasi fluctibus operimur, et rabida daemonum adver
Abbreviated transcription (Latin):
quoq eiis quasi sol iusticiȩ̨ claralu¬
ce radiauit. Et cornua in manib eiꝰ
uexilla & trophea crucis. & in ipsis
cornib abscondita ẽ fortitudo eiuis.
Cũ enĩ ẽẽt in forma dĩ. non rapinã
arbitratus ẽ equalẽ se ẽẽ dõ. sed ex
maniuit se formã acͥcipiens. serͣui. fac¬
tus obediens usq ad mortẽ. mortẽ
autẽ crucis. In cruce gͦ paulisꝑ abscon¬
dͥita est fortitudo eius. quando dice¬
bat ad patrẽ. Tristis est anma mea
usq ad mortẽ. & pater. si possibile
est transeat a me calix iste. Q in
uirtus eius. nosse debemus minus
ẽẽ quod operitur ab eo. quod oꝑit
si tam̃ totũ operiatur & non ex
parte quod oꝑtũ ẽ. Cñ gͦ uirtꝰ
dĩ operiat cęlos. maior erit cęlis uir¬
tus enis qua operiunt᷑ celi. Cȩlos au¬
tẽ eos ẽe qͥ portent imaginẽ super¬
cȩlestis. & qui enarrent glam dĩ. cre¬
bro legimꝰ. Uirtutẽ qͦq dĩ dñm sal¬

Expanded text:
quoque ejus quasi sol justitiae clara luce radiavit, et cornua in manu ejus, vexilla et trophaea crucis, et in ipsis cornibus abscondita est fortitudo ejus. « Cum enim esset in forma Dei, non rapinam arbitratus est aequalem se inanivit se formam servi accipiens, factus obediens usque ad mortem, mortem autem crucis . » In cruce ergo paulisper abscondita est fortitudo ejus, quando dicebat ad Patrem: « Tristis est anima mea usque ad mortem : Et: Pater, 639 si possibile est, transeat iste calix a me . Et in virtus ejus, nosse debemus minus esse quod operitur, ab eo quod operit: si tamen totum operiatur, et non ex parte, quod opertum est. Cum ergo virtus Dei operiat coelos, major est coelis virtus ejus, qua operiuntur coeli. Coelos autem eos esse qui portent imaginem supercoelestis, et qui enarrent gloriam Dei, crebro legimus. Virtutem quoque Dei Dominum Sal
Abbreviated transcription (Latin):
tati sunt. Nec non in consequenti
uersiculo ubi diximus. egrediet᷑ di¬
abolus ante pedes eiꝰ. & lxx. alit̾
transtulerunt iuxta quos postea
abolo uolatile. Sỹ machus autẽ &
theo dotio & sexta editio uolucrẽ.
qd̃ hebraice dicit᷑. resepħ. Tradunt
autẽ hebrei quomͦ in euangłio

Expanded text:
etati sunt. Necnon in consequenti etati sunt. Necnon in consequenti versiculo, ubi diximus: Egredietur diabolus ante pedes ejus, et LXX aliter transtulerunt, juxta quos postea nstulit, volatile; Symmachus autem et Theodotio, et quinta editio, volucrem, quod Hebraice dicitur RESEPH  . Tradunt autem Hebraei, quomodo in
Abbreviated transcription (Latin):
uit cę̧los uirtute sua. & t̾rã reple¬
uerit laude & splendorẽ suũ re¬
fecerit ẽẽ¬
pleuerit ut lum̃. & regnũ posue¬
rit in manu filu sui ut faceret
dilectũ suũ ab om̃ib diligi. & di¬
ligi non leuit s uehem̃ter & for¬
titer. ut qͥ eũ fortit̾ dilexissent &
hererent in dilectione eius nemo
tolleret eos de manu illius. ECcon¬
trario diabolus facit amare nos mun¬
dũ. & ꝓ dilectione uirtutis dilige¬
re uit̾ia. & ñ leuit̾ sed fortit̃. ita
ut de nobis possit dici. Et posuit diabo¬
lus dilectionẽ fortẽ uitiorũ suoꝵ.
Nte faciem ens ibit mors: & egre¬
diet᷑ diabolus ante pedes eius.
Ro eo quod nos transtulimꝰ mortẽ:
in hebreo tres litterę positȩ st̃.
Delẽt. betħ. res. absq ulla uocali. Quȩ
si legant᷑ dabar : uerbũ significant.
est. Ante faciẽ eius ibit mors. Sy¬
machus. Ante faciẽ eius p̾cedet
mors: Quita ȩditio. ante faciẽ
enis ambulabit. mors. Soli lax ce
theodocio sermonẽ ꝓ morte int᷑p̃¬

Expanded text:
e sua, et terram repleverit laude, et splendorem suum fecerit esse ut lumen, et regnum posuerit in manu Filii sui, ut faceret dilectum suum ab hominibus diligi, et diligi non leviter, sed vehementer et fortiter, ut qui eum fortiter dilexissent, et haererent in dilectione ejus, nemo tolleret eos de manu illius. Econtrario diabolus facit amare nos mundum, et pro dilectione virtutis diligere vitia, et non leviter, sed fortiter, ita ut de nobis possit dici: Et posuit diabolus dilectionem fortem vitiorum suorum. Ante faciem ejus ibit mors: et egredietur diabolus ante pedes ejus.Pro eo quod nos transtulimus mortem, in Hebraeo tres litterae positae sunt, DALETH, BETH, RES, absque ulla vocali, quae si legantur DABAR  , verbum significant; est, Ante faciem ejus ibit pestis; Symmachus, Ante faciem ejus praecedet mors; quinta editio, Ante faciem ejus ambulabit mors; 641 soli LXX et Theodotio sermonem pro morte interpr
Abbreviated transcription (Latin):
Dñe conserͤaui opera tua &e obstu¬
pui. in medio duoi animaliũ cog¬
nosceris. Pro eo quod nos & aqͥla
braico habet᷑. nec apud quẽ quã ali¬
oꝵ in t̾pretũ. Ut sublatis his quȩ
in hebraico non habent᷑ possit le
atonon uidebat᷑: suꝑiora coniuncta
sunt. Legit᷑ autẽ in hebraico. adonay.
id est dñe. Falacħ: opus tuũ. Bace¬
reb: in medio. Añnim: annoꝵ. Hieie¬
hu: uiuifica illud. Hȩc ꝓpt̾ea. ut qͦ
suꝑflua sunt. in .lxx. manifeste ad di¬
ta cognoscamꝰ. Hebrei iuxta historiã¬
ita hunc locũ explanant. Dñe audi¬
ui auditionẽ tuã & tunui. Audi¬
ui inquit penas quas nabugodono¬
sor & diabolo p̃parasti. in quib dix¬
isti ei. Ue qͥ multiplicat non sua. &¬

Expanded text:
Domine, ÷ consideravi ⁑ opera tua, ÷ et obstupui ⁑ in medio duorum animalium cognosceris. Pro eo quod nos et Aquila braeo habetur, nec apud quempiam aliorum Interpretum, ut sublatis his, quae in Hebraico non habentur, possit lανόητον videbatur, superiora conjuncta sunt. Legimus autem in Hebraeo ADONAI, id est, Domine, PHALACH, opus tuum, BACEREB, in medio, SANIM, annorum, HEIEU, vivifica illud. Hoc propterea ut quae superflua sunt, in Septuaginta manifeste addita cognoscamus. Hebraei juxta historiam hunc locum ita explanant: Domine, audivi auditionem tuam, et timui. Audivi, inquit, poenas quas Nabuchodonosor et diabolo praeparasti, in quibus dixisti ei: Vae qui multiplicat non sua
Abbreviated transcription (Latin):
omi chromati e p̃e
uenerabilis in aba¬
cuc librũ scribimꝰ.
propriũ cantico
enis opusculũ de¬
dicantes. sermo¬
psalterii. id
est lirico mo¬
re cõpositũ
totis uirib ad gredientes. Sibilet gͥex
cetra. & sardanapallus insultet. tur
capiamꝰ it̾. oe orationib tuis qͥ car¬
nẽ uirtute superasti manifestissimã
de xp̃o ꝓphetiã in octauo ꝓpheta
idẽ in resurrectionis dominicȩ nu¬
mero disseramꝰ.
ratio abacuc ꝓphetȩ pro ig¬
ratio abacue ꝓphȩ cũ cantico.
Aquila. & sỹmachus. & quinta editio.
sicut nos ꝓ ignorationi transtulert.
sponte cdeliquit. Hoc ꝓpt̾ea: ut in¬
telligamꝰ exceptis septuaginta nul¬
lũ orationẽ cũ cantico transtulisse.
Nã &e in hebraico habet. adse gionotħ.
transtulimꝰ ꝓ ignorationib. Est autẽ
sensus. Quia supra temere dixerat
usq qͦ dñe clamabo & non audies. uo¬
ciferabor ad te uĩ paciens & non sal¬
uabis. ac deinde in scd̃am querimo¬
niã quare non respicis suꝑ inique¬

Expanded text:
mi Cromati, papa venerabilis, in Abacuc librum scribimus, proprium Cantico ejus opusculum dedicantes, sermoPsalterii, id est, lyrico more compositum, totis viribus aggredientes. Sibilet igitur excetra, et Sardanapalus insultet, turpcarpamus iter; et orationibus tuis, qui carnem virtute superasti, manifestissimam de Christo prophetiam in octavo propheta, id est, in resurrectionis Dominicae numero disseramus. Oratio Abacuc prophetae pro igratio Abacuc prophetae cum cantico. Aquila et Symmachus et quinta editio, sicut nos, pro ignorationibus transtulerunt: sponte delinquunt. Hoc propterea ut intelligamus exceptis Septuaginta nullum, orationem cum Cantico transtulisse. Nam et in Hebraico habet AL SEGIONOTH   transtulimus, pro ignorationibus. Est autem sensus, quia supra temere dixerat: Usquequo, Domine, clamabo, et non exaudies? vociferabor ad te vim patiens, et non salvabis? Ac deinde in secunda querimonia: Quare non respicis super iniqu
Abbreviated transcription (Latin):
ꝓmissa cõpleueris: monstrabis ue¬
ra ẽẽ quȩ pollicitꝰ es. Siue cũ appro¬
pmquanerit cõsũmatio. & in extre¬
ma hora ad destruenda peccata ue¬
nerit filius tuus. manifestius cognoᷤᷤ¬
ceris. Sequit᷑. Cũ aduenerit tẽpus
demonstra lieris. cũ turbata fuerit
in hebraico. nec apud quẽquã alioꝵ
habet᷑ int̾prȩtũ. & est sensus. Cũ ue¬
nerit tẽpus. de quo dicit᷑ tẽpore ac¬
ceptabili exaudiui te. tẽpis aduen¬
noscet᷑ nom̃ tuũ quod ante occul¬
tũ fuit hominib. de quo dicit dñs
in euangłio. Pat̃ reuelaui nom̃ tu¬
ũ hominib. Qd autẽ infert᷑ cũ tur

Expanded text:
issa compleveris, monstrabis, vera esse quae pollicitus es. Sive cum appropinquaverit consummatio, et in extrema hora ad destruenda peccata venerit Filius tuus, manifestius cognosceris. Sequitur: Cum advenerit tempus, demonstraberis, cum turbata fuerit nta, nec in Hebraico, nec apud quemquam aliorum habetur interpretum. Et est sensus: Cum venerit tempus, de quo dicitur: Tempore acceptabili exaudivi te, tempus advennoscetur nomen tuum, quod ante occultum fuit hominibus, de quo dicit Dominus in Evangelio: Pater, revelavi nomen tuum hominibus . Quod autem infert
Abbreviated transcription (Latin):
agentes. & taces deuorante impio iusti¬
orẽ se. ad quod audierat. scribe usũ &
explana eũ suꝑ tabulã. & post cȩtera.
ecce qui incredułꝰ est non erit recta ani
ma eius in semet ipso iustus autẽ in
corripiendas gentes: nunc agit pe¬
nitentiã & plangit quod temere
sit locutus. petitq pͥemã ut mi¬
scdĩam consequatur. qͥa ignorans
fecit. Unde & dauid. Delicta in qͥt
iuuentutis. & ignorantias meas ne
memineris. Sunt qͥ putent oratio¬
nẽ ẽẽ ꝓphetȩ. ut in aduentu xp̃i er¬
ror auferatur hominũ. unde or pro¬
phetȩ nom̃ sit titulo p̾notatũ. qđ
ꝓphetico spũ oret tolli caliginẽ &
reddi lucẽ. auferri imaginẽ & tri¬
bui ueritatẽ. Quod autẽ ꝓphetia
sit : & totus cantici textus osten¬
dit. & maxime illa. in medio duũ
animaliũ cognosceris. Et cũ apꝓpͥn¬
quauerint anni notus eris. E de
iudicio. Cũ turbata fuerit anima
mea. in ira. miscdĩȩ recordaberis.
& rursũ de aduentu xp̃i. Ds̃ a the¬

Expanded text:
agentes, et taces, devorante impio justiorem se? Ad hoc audierat: Scribe visum, et explana eum super tabulas. Et post caetera: Ecce qui incredulus ema eius in semet ipso iustus autem in corripiendas gentes: nunc agit poenitentiam, et plangit quod temere sit locutus: petitque veniam, ut misericordiam consequatur, quia ignorans fecit. Unde et David: Delicta, inquit, juventutis meae, et ignorantias meas ne memineris . Sunt qui putent orationem esse prophetae, ut in adventu Christi error auferatur hominum: unde et prophetae nomen sit titulo praenotatum, quod prophetico spiritu oret tolli caliginem, et reddi lucem; auferri imaginem, et tribui veritatem. Quod autem prophetia sit, et totus Cantici textus ostendit, et maxime illud: In medio duorum animalium cognosceris. Et: Cum appropinquaverint anni, notus eris. Et de judicio: Cum turbata fuerit anima mea in ira, misericordiae recordaberis. Et rursum de adventu
Abbreviated transcription (Latin):
laude dñi repleantur. Cũ autẽ &
celi uirtute dĩ oꝑti fuerint. ꝓtec¬
ti uidelicet & ex om̃i parte uesti¬
ti & iniuersa terra repleta laude
dĩ. tunc splendor eius ut lux erit.
Imaginẽ autẽ dĩ & splendorẽ glẽ
eius. ẽẽ dñm saluatorẽ apłs non
tacet. Qui postquã nobis apparu¬
it splendoe głe dĩ reuersus est ad
pristinã maiestatẽ. Q si enĩ noue¬

Expanded text:
antur. Cum autem et coeli virtute Dei operti fuerint protecti videlicet et ex omni parte vestiti, et universa terra repleta laude Dei, tunc splendor ejus ut lux erit. Imaginem autem Dei et splendorem gloriae ejus, esse Deum Salvatorem, apostolus non tacet: Qui postquam nobis apparuit splendor gloriae Dei, reversus est ad pristinam majestatem . Etsi enim nove
Abbreviated transcription (Latin):
sconsio fortitudinis eius. Uerbũ
enĩ. scam̃. ꝓ qualitate loci. & po¬
suit. intelligit᷑ & ibi. Magisq
in p̃senti loco . ibi. legendũ est:
quã posuit. ut sit sensus & ordo
sententiȩ. Cornua in manib eius.
& subaudiatur ibi .i. in cornib:
abscondita ẽ fortitudo eius. Ma¬
nifestũ ẽ autẽ iuxta hebraicũ.
quod in aduentu xp̃i cuncta reple
ta sint gła: scđm illud qđ in euan¬
in terra pax hominib bonȩ uo¬
luntatis. Et alibi. Pacẽ fecit in cę¬
lis & in t̾ra ꝑ sanguinẽ crucis. &
sedet in dexterã magnitudinis.
uelocit̃ enĩ currit sermo eius.&¬

Expanded text:
ortitudinis ejus. Verbum enim SAM   pro qualitate loci, et posuit intelligitur, et ibi: magisque in praesenti loco ibi legendum est, quam posuit, ut sit sensus et ordo sententiae: Cornua in manibus ejus, et subaudiatur, ibi, id est, in cornibus abscondita est fortitudo ejus. Manifestum est autem juxta Hebraicum quod in adventusint gloria, secundum illud quod in Evanin terra pax hominibus bonae voluntatis . Et alibi: Pacem fecit in coelis et in terra per sanguinem crucis, et sedit in dextera magnitudinis: velociter enim currit sermo ejus.
Abbreviated transcription (Latin):
płis se hinc inde cingentib. intellectus
sit saluator & creditꝰ. Sunt qͥ duo ani¬
malia duo intelligant testam̃ta no¬
uũ & netus. quȩ uere animantia sint
atq uitalia. quȩ spirent & in quoꝵ me¬
dio dñs cognoscat᷑. In medio annoꝵ¬
icies. Ixx. Cũ apppin¬

Expanded text:
pulis se hinc inde cingentibus, intellectus pulis se hinc inde cingentibus, intellectus sit Salvator et creditus. Sunt qui duo animalia, duo intelligant Testamenta, novum et vetus, quae vere animantia sint atque vitalia, quae spirent, et in quorum medio Dominus cognoscatur. In medio annorfacies. LXX: Cu
Abbreviated transcription (Latin):
creatorẽ. & ꝑ singula quȩ fecisti &
quȩ cotidie operaris in uniuerso mun¬
do totus obstupui. & sensu huma¬
nitatis amisso in scam am̃tiã sũ
conuersus. Uel certe amtione tͣba¬
tus. in landes tuas trepidus erũpo
dicens. In medio duoͣꝵ animaliũ cog¬
nosceris. Quod multi putant de filio
duos seraphim in esaia. & duo che¬
rubim scribi int̾pretant᷑ in exodo.
dio habeant oraculũ. & in esaiaue¬
lantia capud & pedes dĩ. in p̃sen¬
ti tantũ scło uolent. & alt̾ ad al¬
terũ misteriũ inclament trinita¬
tis. & mittat᷑ unus de seraphim
qđ int̾pretat᷑ ardens. & ueniat in
mant alii. & ad hanc int̾pretatio¬
nẽ multis scripturarũ utunt᷑ tes¬
timoniis. Porro simplex int̾preta¬
de saluatore intelligit. qđ int̾ du¬
os latrones crucifixus agnitꝰ sit.
Qui autẽ melius : hoc dicunt quod
in pͥma ȩccłia quȩ de circũ cisione
fuit. & de preputio congregata: duob po¬

Expanded text:
Creatorem, et per singula quae fecisti, et Creatorem, et per singula quae fecisti, et quae quotidie operaris in universo mundo, totus obstupui, et sensu humanitatis amisso, in sanctam amentiam sum conversus. Vel certe admiratione turbatus, in laudes tuas trepidus erumpo dicens: In medio duorum animalium cognosceris. Quod multi putant de Filio duo Seraphim in Isaia , et duo Cherubim, scribi interpretantur in Exodo , dio habent oraculum; et in Isaia , velantia caput et pedes Domini, in praesenti tantum saeculo volent, et alter ad alterum mysterium inclament Trinitatis: et mittatur unus de seraphim, quod interpretatur ardens, et veniat in mant alii, et ad hanc interpretationem multis Scripturarum utuntur testimoniis. Porro simplex interpretade Salvatore intelligit, quod inter duos latrones crucifixus agnitus sit . Qui autem melius, hoc dicunt, quod in prima Ecclesia quae de circumcisione fuit, et de praeputio congregata, duobus po
Abbreviated transcription (Latin):
dat amico suo. mittens fel suũ & in¬
hebrians. & quinto. Ue qͥ dicit ligno¬
exꝑgiscere : surge lapidi tacenti. &
sicut timore ꝑt̾ritꝰ sũ. quod draco mag¬
nus tantis uulnerib confodiendus ẽ:
sic dep̾cor dnẽ ut qđ ꝓmisisti expleas.
& finito tẽpore reddas. xp̃m tuũ.
Tu enĩ dixisti qͥa adhuc uisus ꝓcul.
& apparebit in fine &e non m̃t᷑ietur.
uiuifica gͦ qd pollicitꝰ es: hoc ẽ tuũ
imple ꝓmissũ. Non moriat᷑ irritꝰ ser¬
mo tuus. sed oꝑe conpleat᷑. Quod qͥdẽ
iuxta nos & de resurrectione salua¬
toris intelligi potest: ut ille qͥ pro
nobis mortuus ẽ. consurgat amor¬
tuis & iuuificetur.
& debemꝰ etiã uulgate editionis¬
In explanationẽ ponere. Dñe audi¬
ui in scripturis sermonẽ tuũ. & te
mͥ dante auriculã iuxta illud qđ loqͥt᷑
esaias addidit mͥ auriculã ad audien¬
dũ. ita audiui. ut tu uis audiri sermo
respiciunt. & opera manuũ eius ñ
considerant. ex creaturis intellexi

Expanded text:
 mittens fel suum et inebrians, et quinto, vae qui dicit expergiscere, surge, lapidi tacenti, et sicut timore perterritus, quod draco magnus tantis vulneribus confodiendus est: sic deprecor, Domine, ut quod promisisti expleas, et finito tempore reddas Christum tuum. Tu enim dixisti: « quia adhuc visus procul et apparebit in fine, et non mentietur. Vivifica ergo quod pollicitus es, hoc est, tuum imple promissum; non moriatur irritus sermo tuus, sed opere compleatur. Quod quidem juxta nos, et de resurrectione Salvatoris intelligi potest: ut ille qui pro nobis mortuus est, consurgat a mortuis, et vivificetur. t debemus etiam Vulgatae editionis explanationem ponere. Domine, audivi in Scripturis sermonem tuum, et te mihi dante auriculam, juxta illud quod loquitur Isaias: Addidit mihi auriculam ad audiendum ; ita audivi, ut tu vis audiri serespiciunt, et opera manuum ejus non considerant, ex creaturis intellexi
Abbreviated transcription (Latin):
pͣaai. dicit ẽr̃ pastores idest principes atq
doctores & qui pͥmi erant in popło quod
flere debrant & lugere. quia magnificen¬
tia toꝵ & pulchritudo. & decus uastata
sit atq consũpta. tẽplũ uidelicet in qͦ si¬
bi gloriabant᷑. Et uox inquit rugitꝰ leo¬
nũ. Quos excelsas arbores & rursũ pasto¬
res. eosdẽ nunc leones appellat. Et qͥa
leones dixerat: seruat trans lationẽ ut
dini libam conparͣuit. nichil enĩ libano
in t̾ra repmissionis excelsius ẽ. nec nemo¬
rosius atq condensius : sic iordanis flu¬
uio. qui maximꝰ ẽ in uidea iuxta quẽ
morant᷑ lrones. fremitꝰ iunxit leonũ
ꝓpt̃ ardorẽ sitis. uel ob deserti incinã
& latitudinẽ uastę satitudinis & ha¬
rundineta & carecta. Unde ꝓpħa dicit.
re nabugo donosoe de sedib suis quasi be¬
onẽ de cubili exxisse contra hirłm. Alit̃.¬
U ox rugitꝰ leonũ. qm̃ uastata ẽ suꝑbia
ioe danis. Uox inquit optimatũ. quia
tẽplũ destructũ x̃. unde sperabant sr̃ꝑ

Expanded text:
 dicit esse pastores, id est, principes atque doctores, et qui primi erant in populo, quod flere debeant et lugere, quia magnificentia eorum et pulchritudo et decus vastata sint, atque consumpta: templum videlicet, in quo sibi gloriabantur. Et vox, inquit, rugitus leonum, quos excelsas arbores, et rursum pastores, eosdem nunc leones appellat. Et quia leones dixerat, servat translationem, ut dini Libani comparavit nihil enim Libano in terra repromissionis excelsius est, nec nemorosius atque condensius sic Jordani fluvio, qui maximus in Judaea est, juxta quem morantur leones, fremitum junxit leonum propter ardorem sitis, et ob deserti viciniam et latitudinem vastae solitudinis, et arundineta, et carecta. Unde et per prophre Nabuchodonosor se sedibus suis, quasi leonem de cubili exisse contra Jerusalem. Aliter: Vox rugitus leonum, quoniam vastata est superbia Jordanis. Vox, inquit, optimatum, quia templum destructum est, unde sperabant semper
Abbreviated transcription (Latin):
tores eoꝵ non parcebant ris.
ec dicit dñs om̃ips. Pasce oues occisionis. qͦs
qͥ possederunt interficiebant & non age¬
bant penitentiã. & qui uendebant e as
dicebant. Benedictus dñs. diuites facti
sumꝰ. Et pastores earũ nichil patiebant᷑
super eis.
bi manifestsma ꝓphetia ẽ & ꝑ trans la¬
tionẽ historiȩ uerus ordo narrat᷑: suꝑ

Expanded text:
nt eis. ec dicit Dominus omnipotens: Pasce oves occisionis: quas qui possederunt, interficiebant, et non agebant poenitentiam, et qui vendebant eas, dicebant: Benedictus Dominus, et divites facti sumus, et pastores earum nihil patiebantur super eis. Ubi manifestissima prophetia est, et per translationem historiae verus ordo narratur, su
Abbreviated transcription (Latin):
N die illo ponã luces uida sicut cami¬
nũ ignis in lignis. & sicut facem ignis
in forno. & deuorabunt ad dexterã &
sinistrã om̃s popłos in circuitu. & habi¬
tabit᷑ hirłm rursũ in loco suo in hirł̃m
ae saluabit dñs tab̾ nacula iuda sicut
in pͥncipio. ut non magnifice głetur
domꝰ uda ce gła habitantiũ hierłm con¬
N die illa ponã tribunos uida. siout tor

Expanded text:
n die illo ponam duces Juda sicut caminum ignis in lignis, et sicut facem ignis in feno, et devorabunt ad dexteram et ad sinistram omnes populos in circuitu et habitabitur Hierusalem rursum in loco suo in Hierusalem et salvabit Dominus tabernacula Iuda sicut in principio ut non magnifice glorietur domus David et gloria habitantium Hierusalem conn die illo p
Abbreviated transcription (Latin):
niemꝰ nobis: in hebraico scriptũ ẽ. r̃miali
idest conforta mͥ. Ut sit sensus. Optabunt
chiliarchi. &e tribuni ac duces uida. & faci
ent uota in abscondito mentis archano.
ut dñs confaitet habitatores hirłm indño
dõ suo. & uincant aduersarios suos.
uxta tropologiã duces ac tribum. apłi st̃
uenire. nͥ eos qͥ habitent in hirłm insi¬
one pacis. & habitent in dño om̃ipoten¬
te. dõ suo. De his ducib paulus apłs fuit
qͥ inuenit titũ. & thimotheũ. lucã ac
siluanũ. Petrus quoq qui marchũ scrip

Expanded text:
niemus nobis; in Hebraico scriptum EMSA LI  , id est, conforta mihi, ut sit sensus: Optabunt chiliarchi, et tribuni, ac duces Juda, 899 ac vota facient in abscondito mentis arcano, ut Deus confortet habitatores Jerusalem in Domino Deo suo, et vincant adversarios suos. Juxta tropologiam, duces ac tribuni apostoli venire nisi eos qui habitent in Jerusalem, visione pacis, et qui habitent in Domino omnipotente Deo suo. De his ducibus Paulus apostolus fuit, qui invenit Titum, et Timotheum, Lucam atque Sylvanum: Petrus quoque qui Marcum scr
Abbreviated transcription (Latin):
dotio & simmachus. sculpã sculpturã riꝰ. Et ẽ
sensus. Istũ lapidẽ clauis crucis & lancea mi¬
litis faciã uulnerari. & in illius passigone
auferã iniquitatẽ terrȩ in die una. De qua
scriptũ est. Hȩc ẽ dies quã fecit dñs ex¬
ultemꝰ & letem in ea. In illa die passioni

Expanded text:
dotio et Symmachus, sculpam sculpturam ejus. Et est sensus: 806 Istum lapidem clavis crucis, et lancea militis faciam vulnerari, et in illius passione auferam iniquitatem terrae in die una, de qua scriptum est: Haec est dies quam fecit Dominus, exsultemus et laetemur in ea . In die illa passioni
Abbreviated transcription (Latin):
bitabit in tabernaculo tuo. & quis ascendet
in montẽ scm tuũ : Rarus gͦ ẽ qui dies par¬
uos huius scłi despiciat. & regiã potestatẽ
putat eẽ ꝓ nichilo. Quando uiderimꝰ po¬
tentes scłi fulgere auro. purpura gẽmisq
rutilare. circũdari exercitu: dicamꝰ in
nobis. Quis putas despicit dies paruos:
V nde & iacob uitã hominũ breuẽ intelli¬
gens. parui sunt inquit & pessimi dres
uitȩ meȩ. Qui gͦ despexerit dies paruos:
timere . ꝓhibentes. sed audire dñm co¬
hortantẽ. Et ex eo quod chespiciunt re¬
gale facrrdotiũ. le tabunt̃ & iudebunt
anxiliũ saluatoris. qui de eorobabel stir

Expanded text:
bitabit in tabernaculo tuo, et quis ascendet bitabit in tabernaculo tuo, et quis ascendet in montem sanctum tuum ? Rarus ergo est, qui dies parvos hujus saeculi despiciat, et regiam potestatem putet esse nihili. Cum viderimus potentes saeculi fulgere auro, purpura, gemmisque rutilare, circumdari exercitu, dicamus in nobis: quis, putas, despicit dies parvos? Unde et Jacob vitam hominum brevem intelligens: Parvi sunt, inquit, et pessimi dies vitae meae . Qui ergo despexerint dies parvos timere prohibentes; sed audire Dominum cohortantem, ex eo quod despiciunt regale fastigium, laetabuntur et videbunt auxilium Sa
Abbreviated transcription (Latin):
& uidebunt lapidẽ stagneũ in manu
torobabel septẽ isti oculi sunt dñi qui
respiciunt suꝑ omnẽ t̾rã. Et ab hebreiᷤᷤ
& a nr̃is multa dicunt᷑. Quoꝵ pleraq
sectantes. & alia repudiantes: quid nob̾
placeat inferamꝰ. seruantes historiȩ ue¬
ritatẽ: ut ex hac possimꝰ eũ qͥ ꝑ historiã
ꝓpħat᷑ agnoscere. Manus ⁊ orobabel &¬
principes uideoꝵ qͥ reuersi sunt de babi¬
lone templi fundam̃ta iecerunt. & manꝰ
eoꝵ usq ad templi fastigia uenient. con¬
plentes quod ceperant. & om̃ia quȩ cep¬
ta fuerant exstruentes. Legamꝰ ez rã qdđ
axorobabel tẽplũ ceptũ sit atq ꝑfectũ.
Cũq ait racharias ꝓpħa. in tẽplo quod nc̃
ȩclificatis uideritis a nob̃ culm mnpositũ:
tunc intelligetis me missũ a dño. & quȩ
locutꝰ sũ ipso mandante dixisse. Quis enĩ.
dies paruos dexspexit: Quis: hic ꝓ raro ac¬
cipitur uixta illud. Quis putas r᷑ dispen¬
sator fidelis & prudens : Q. Dñe quis ha¬

Expanded text:
 in manu Zorobabel: septem isti oculi Domini sunt, qui respiciunt super omnem terram. Ab Hebraeis, et a nostris multa dicuntur, quorum pleraque sectantes, et alia repudiantes, quid nobis placeat, inferamus, servantes historiae veritatem, ut ex hac possimus eum, qui per historiam prophetatur, agnoscere. Manus Zorobabel principis Judaeorum, qui reversi sunt de Babylone, templi fundamenta fecerunt, et manus ejus usque ad templi fastigia venient, complentes quod coeperant, et omnia quae coepta fuerant, exstruentes. Legimus apud Ezram quod a Zorobabel templum coeptum sit atque perfectum . Cumque, ait Zacharias propheta, in templo, quod nunc aedificatis, videritis a vobis culmen impositum, tunc intelligetis me missum a Domino, et quae locutus sum, ipso mandante, dixisse. Quis enim despexit dies parvos? Quis hic pro raro accipitur, juxta illud: Quis putas est dispensator fidelis et prudens ? Et, Domine, quis ha
Abbreviated transcription (Latin):
assistunt dñatori uniuersȩ terrȩ. Nar
t respondi. & dixi ad eu: quid st̃ duȩ
oliuȩ istȩ a dextris candelabri & asi¬
instris: Et in t̾rogaui scd̃o. & dixi adeu.
Quid sunt duo rami olinarũ. qͥ in manib
Nescis qͥd sint hȩc : & dixi. Nequaq dñe
Et aitadme. Isti sunt duo filii pinguedi¬
nis. qui assistunt dño uniuersȩ t̾rę
Nterrogante ꝓpħa quid significarent
duȩ olmȩ quarũ altera stabat ad dextes¬
candelabri. altera ad sinistrã: dñs sure an¬
głs dñ noluit respondere. Quod ꝓpħa in¬
interrogans: qm̃ maiora audire non me¬
ruit. Duo autẽ isti rami sunt in manu
duarũ nariũ. siue supͣ duo rostra aurea.

Expanded text:
assistunt Dominatori universae terrae. LXX: Et respondi, et dixi ad eum: Quid sunt duae olivae istae a dextris candelabri, et a sinistris? Et interrogavi secundo, et dixi ad eum: Quid sunt duo rami olivarum, qui in manibuNescis quid sunt haec? et dixi: Nequaquam, domine. Et ait: Isti sunt duo filii pinguedinis, qui assistunt Domino universae terrae. Interrogante propheta quid significarent duae olivae, quarum altera stabat ad dextcandelabri, altera ad sinistram, Dominus sive angelus Domini noluit respondere. Quod propheta ininterrogans, quoniam majora audire non meruit. Duo autem isti rami sunt in manu duarum narium, sive super duo rostra aurea,
Abbreviated transcription (Latin):
principio erat uerbũ. & uerbũ erat apud
dm̃. & ds̃ erat uerbũ. Et om̃ia ꝑ ipsũ fac¬
ta sunt : &e sine ipso factũ ẽ nichil. Quod
autẽ dicit. & exequabit gr̃am gr̃ȩ eius.
hoc significat. nos om̃s de plenitudine eiꝰ

Expanded text:
 Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum. Et: Omnia per ipsum facta sunt, et sine ipso factum est nihil . Quod autem dicit: Exaequabit gratiam gratiae ejus, hoc significat. Nos omnes de plenitudine ejus
Abbreviated transcription (Latin):
scriptũ ẽ. abbdil. eoquod sit murus &
fortitudo roburq credentiũ. Sicut enĩ
stanuũ ab igne alia metalla defendit. &
cũ sit natura aes ferrũq durissimũ si abs¬
q stanno fuerit urit᷑ & cremat᷑: sic om̃is
angłoꝵ & hominũ fortitudo. si non habur¬
rit auxiliũ saluatoris inbecillis ꝓbat᷑ &¬
fragilis. Lapis autẽ iste idest massa. qui
& secernens. ut quomͦ stagnũ mixta & ad¬
ulterata int̾ se ꝑ ignẽ metalla dissociat.
secernat : ut purũ aurũ remantat & ar¬
separator in euangłio seribit᷑. Cuiꝰ uenti¬
labrũ in manu sua. & ipse purgabit areã
suã & separabit paleas a tritico. qui¬
clanat ꝑ hieremiã. Quid palris ad frum̃tĩ
dicit dñs: Multi nr̃oꝵ manus ⁊ orobabel qͥ
fundauerit domũ & ipse pfecerit tã. xpͥm
inter pretant᷑. Quod si recipimꝰ: cogem̃ ex¬
ponere qui sit lapis stagneus in manu es¬
approbandus ẽ. Licet quidã lapidẽ stag¬
neũ corpus dñi acceꝑint quod nulliꝰ pec¬

Expanded text:
IL  Al. Abdel,  , eo quod sit murus et fortitudo roburque credentium. Sicut enim 812 stannum ab igne alia metalla defendit, et cum sit natura aes ferrumque durissimum, si absque stanno fuerit, uritur et crematur, sic omnis angelorum et hominum fortitudo, si non habuerit auxilium Salvatoris, imbecilla probatur et fragilis. Lapis autem iste, id est, massa, qui et secernens, ut quomodo stannum mixta et adulterata inter se per ignem metalla dissociat: secernat, ut purum aurum remaneat et arseparator in Evangelio scribitur: Cujus ventilabrum in manu sua, et ipse purgabit aream suam, et separabit paleas a tritico , quiper Jeremiam: Quid paleis ad frumentum? dicit Dominus . Multi nostrorum manus Zorobabel, qui fundaverit domum, et ipse perfecerit eam, Christum interpretantur. Quod si recipimus, cogemur exponere quid sit lapis stanneus in manu Zoapprobandus est? Licet quidam lapidem stanneum corpus Domini acceperint, quod nullis pec