comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
mouebo candelabrum tuum deloco suo. nͥ pe¬
nitentiam egeris. loc superioribus angłis dici
ñ potest. qui ppetuam retinent caritatẽ. linde
qui defecerunt & lapsi sunt. diabolus ẽ & an¬
geli eius. Ergo pͥmam caritatẽ dicit. quia susti¬
bet ut repetat. & faciat pͥora opera sua. Et ob¬
iciuntur nobis crimina maloꝵ hominum. ñ
nr̃a sed aliena. & ipsa partim in cognita. Que si
etiam uera. & p̃sentia uideremus. &. anus
ꝓpt̃ frum̃ta parcentes ꝓunitate toleraremus.
ñ solum nulla rep̃hensione sed etiam ñ parua
laude nos dignos diceret. quieumq scripturas
scãs nabsurdus audiret. Tolerat aaron multi¬
tudinem idolum ecrigente̾. & fabricantem &
am̃ murmurantia. & tociens offendentia scm
nom̃ eus. Tolerat damd saulem psecutorem
suum. sceleratis moribus celestia deserentem.
sacrilegis artibus inferna querentẽ. Occisum
nefandos filios hely. ꝑuersosq filios suos. quos
popłs quia tolerare noluit diuina uirtute ac¬

Expanded text:
o candelabrum tuum de loco suo, nisi paenitentiam egeris. hoc superioribus angelis dici non potest, qui perpetuam retinent caritatem, unde qui defecerunt et lapsi sunt, diabolus est et angeli eius. ergo primam caritatem dicit, quia sustibet ut repetat et faciat priora opera sua. et obiciuntur nobis crimina malorum hominum, non nostra sed aliena et ipsa partim incognita. quae si etiam uera et praesentia uideremus et zizaniis propter frumenta parcentes pro unitate toleraremus, non solum nulla reprehensione sed etiam non parua laude nos dignos diceret, quicumque scripturas sanctas non corde surdus audiret. Tolerat Aaron multitudinem idolum exigentem et fablicantem et ilia murmurantia et totiens offendentia sanctum nomen eius; tolerat Dauid Saulem persecutorem suum sceleratis moribus caelestia deserentem, magicis artibus inferna quaerentem, occisum nefandos filios Heli, peruersos filios suos, quos populus quia tolerare noluit, diuina ueritate ac
Abbreviated transcription (Latin):
p̃parat ineffabilia bona uictoribus. Rescriptailla
nr̃anͣtibi adnos auferant seribendi fiduciam. pre¬
sertim quia timorem nr̃m ñimꝓbabili desensione
lenisti. Paruulos tuos resalutamus. &. inãpot᷑¬
quam sit amor huius mundi periculosus & noo¬
us. Atqutinam cummagna & dura quatiuntur.
parua & flexibilia corrigantur. De domo illa
quid dicam. nͥ benignissime eͥlire gr̃as agam:
Nameam quam dare possumus nolunt. quamuo¬
lunt autẽ dare ñ possumus. Neq enim ficut fal¬
so audierunt a decessore meo relicta ẽ ȩccłie. sed
sic coheret. quẽ admodumista quade agit᷑ alteri.

Expanded text:
praeparat ineffabilia dona uictoribus. Rescripta illa praeparat ineffabilia dona uictoribus. Rescripta illa nostra non tibi ad nos auferant scribendi fiduciam, praesertim quia timorem nostrum non inprobabili defensione lenisti. paruulos tuos resalutamus et in Cquam sit amor huius saeculi periculosus et noxius. atque utinam, cum magna et dura quatiuntur, parua et flexibilia corrigantur. de domo illa quid dicam, nisi benignissimae tuae curae gratias agam? nam eam, quam dare possumus, nolunt, quam uolunt autem, dare non possumus. neque enim, sicut falso audierunt, a decessore meo relicta est ecclesiae, ssic cohaeret quem ad modum ista, qua de agitur, alteri.
Abbreviated transcription (Latin):
ñputasti qđ nichil ꝓdẽe dixisti. aut nos tinis lit¬
teris mestificari noluisti.  dest aliquid quantũ
ego arbitror etiam ista cognoscere. primo quiam
iustumẽ gaudere uelle cum gaudentibꝰ & fle¬
re ñuelle cum flentibus. demde quia tribula¬
tio patientiam operatur. patientia ꝓbationẽ.
ꝓbatio spem. spes autẽ ñc̃ fundit. quia caritas
ẽ nobis. Absit itaꝙ ut recusemus audire. etiam
quȩ amara & tristia sunt erga carissimos nr̃os.
Nescio quo enimmͦ minus fit qđ patitur unum
membrum. si compatiuntur alia membra. Hec
ipsa mali releuatio fit ꝑcommunionem cladis.
sed ꝑ solatium caritatis. ut quamius alii ferendo
patiuntur. alii cognoscendo compatiuntur. c̃õ¬
munis sit tam̃ tribulatio. quibus ꝓbatio spes
&e post hȩc bona ȩĩñia ꝓmisit. Nec debet cum
proeliatur infringi qui uult post pręlium coro¬
nari. uires illo subministrante certantibꝰ. qui

Expanded text:
non putasti, quod nihil prodesse duxisti aut nos tuis litnon putasti, quod nihil prodesse duxisti aut nos tuis litteris maestificari noluisti. prodest aliquid, quantum ego arbitror, etiam ista cognoscere, primo quia iniustum est gaudere uelle cum gaudentibus et flere non uelle cum flentibus, deinde quia tribulatio patientiam operatur, patientia probationem, probatio spem, spes autem non confundit, quia caritaobis. Absit itaque, ut recusemus audire, etiam quae amara et tristia sunt erga carissimos nostros. nescio quo enim modo minus fit, quod patitur unum membrum, si compatiuntur alia membra. nec ipsa mali releuatio fit per communionem cladis sed per solatium caritatis, ut, quamuis alii ferendo patiuntur, alii cognoscendo compatiuntur, communis sit tamen tribulatio, quibus probatio, spes,et post haec bona aeterna promisit. nec debet, cum proeliatur, infringi, qui uult post proelium coronari, uiret illo subministrante certantibus, qui
Abbreviated transcription (Latin):
eligiosissimȩ atꝙ in xp̃i licam.
membris merito sc̃eq laudabili famu¬
lȩ dĩ italice. augustinus indño salut̃e.
Tres epłas tue benignitatis acceperam. cum ista
rescripsi. Vnam quȩ adhuc meas litteras earige¬
bat alterã quȩ adte iam ꝑuenisse indicabat.
t̃ciam quȩ beniuolentissimam ꝓnobis curã tuã
enam de domo clarissimi & egregn uiuenis uili¬
ani quȩ nr̃is adheret parictibus continebat. Qua
accepta continuo respondere ñ distuli quia ꝓcu¬
rator ecrimietatis tuȩ cito se romam posse mit¬
tere scripsit. Cuius litteris grauit̾ conristati
sumus. qđ ea quȩ illic inurbe uł eirca urbẽ ge¬
ruitur. ñ nobis insinuare curauit. ut certum
apud nos fieret qđ incertȩ famȩ credere noleba¬
mus. Fratrum quippe litteris ante transmissis
quaniuis molesta & dura. multo tam̃ leuiora
nuntiata sunt. Plussant quam dici potest mi¬
ratussum. qđ nec tanta occasione hominum
nob̵̾ de tantis tribulationibus ur̃s quȩ utq ꝑ

Expanded text:
ELTGIOSISSIMAE ATQVE IN CHRISTI MEMBRIS MERITO SANCTEQVE LAUDABILI FAMULAE DEI ITALICAE ACGOSTINUS. IN DOMINO SALUTEM. Tres epistulas tuae benignitatis acceperam, cum ista rescripsi: unam, quae adhuc meas litteras ebat, alteram quae ad te jam pervenisse indicabat, tertiam quae benevolentissimam pro nobis curam tuam etiam de domo clarissimi et egregii juvenis Juliani, quae nostris adhaeret parietibus, continebat. Qua accepta continuo respondere non distuli, quia procurator Eximietatis tuae cito se Romam posse mittere, scripsit: cujus litteris graviter contristati sumus, quod ea quae illic in Urbe vel circa Urbem geruntur, non nobis insinuare curavit, ut certum apud nos fieret quod incertae famae credere nolebamus. Fratrum quippe litteris ante transmissis, quamvis molesta et dura, multo tamen leviora nuntiata sunt. Plus sane quam dici potest miratus sum, quod nec tanta occasione hominum nobis de tantis tribulationibus vestris insinuave
Abbreviated transcription (Latin):
Quid autẽ cum eis agendum sit. si soluere in au¬
res timent. & corpus xp̃i cum signo diaboli ac¬
cipere nͣtiment: De ordinando autẽ qui in par¬
te donati baptizatus ẽ. auctor tͥẽe ñpossum.
A lud ẽ enim facere sicogaris. aliud consulere

Expanded text:
Quid autem cum eis agendum sit, si solvere inauQuid autem cum eis agendum sit, si solvere inaures timent, et corpus Christi cum signo diaboli accipere non timent? De ordinando autem qui in parte Donati baptizatus est, auctor tibi esse non possum: aliud est enim facere si cogaris, aliud consulere
Abbreviated transcription (Latin):
solis ꝑmittendȩ sunt femine ornari. scđm
ueniam ñ scđ̾m imperium. Namuerus orna
nullus fucus m̃daxo. uerumne auri quidẽ
uestisꝙ pompa: sedmores boni sunt. Fare¬
eranda autẽ suꝑstiio ligaturarum in quibꝰ etiã
inaures uirorum in summis ex una partt auri¬
culis suspense deputantur. ñ ad placendum ho¬
minibus. sed adseriuendum demonibus adhi
bentur. Quis autẽ posset speciales ne fariarũ
suꝑstitionum ꝓhibitiones inscripturis inueni¬
re. cum generalit apłs dicat. nolouos socios
fieri demonioꝵ: Et iterum. Quȩ enim conso¬
nantia cp̃i adbelial Nuisi forte quia belial
nominauit. & generalem societatẽ demonioꝵ¬
nͨ ꝓhibuit. licet xp̃ianis sacrificare neptuno.
quia nichil ꝓpͥe uetitum de neptuno legimus.
Montantur interim miseri. ut si obtemperare
nolunt p̃ceptis salubrioribus. saltẽ sacrilegia
sua ñ defendant. ne maiore se scelere implicet̃.

Expanded text:
solis permittendae sunt feminae ornari secundum solis permittendae sunt feminae ornari secundum ueniam non secundum imperium. nam uerus ornatn tantum nullus fucus mendax uerum ne auri quidem uestisque pompa sed mores boni sunt. Execranda autem superstitio ligaturarum, in quibus etiam inaures uirorum in summis ex una parte auriculis suspensae deputantur: non ad placendum homibetur. Quis autem possit speciales nefariarum superstitionum prohibitiones in Scripturis invenire, cum generaliter Apostolus dicat, Nolo vos socios fieri daemoniorum ? et iterum, Quae enim consonantia Christi ad Belial ? Nisi forte quia Belial nominavit, et generalem societatem daemoniorum prohibuit, licet Christianis sacrificare Neptuno, quia nihil proprie de Neptuno vetitum legimus! Moneantur interim miseri, ut si obtemperare nolunt praeceptis salubrioribus, saltem sacrilegia sua non defendant, ne majori se scelere implicent.
Abbreviated transcription (Latin):
ae uenerabili fr̃i & consacerdoti
possidio & qui tecum sunt fr̾ibus.
augustinus & qui mecum sunt fr̃s. in dño salu¬
tem. Alagis quid agas cum eis qui obtempe¬
rare nolunt cogitandum ẽ. quẽ admodum
cis ostendas ñ licere quid faciunt. Sednunc
epła sc̃ĩtatis tuȩ & occupatissimum me rep¬
perit. & celerrimus bauili reditus neq ñ re¬
scribere ⁊ͥ neꝙ adea quȩ consuliusti itaut
oportet respondere ꝑmisit. Nolo tam̃ deor¬
nam̃tis auri ut uestis p̃properam habeas in
ꝓhibendo sententiã. nisi eos quineq coniuga¬
ti neꝙ conuigari cupientes. cogitare debent
quomͦ placeant dõ. Illi autẽ cogitant quȩ
sunt mundi. quomͦ placeant ut uiri uxo¬
ribus. ut mulieres maritis. susi qđ capillos
nudart feminas quas etiam caput uelare
apłs uibet. nec maritatas decet. Fucari aut̃
figm̃tis qđ uł rubicundior uł candidior
appareat. adulterina fallacia ẽ. quiañ du¬
bito etiam ipsos maritos se nolle aecipi. qͥbꝰ

Expanded text:
NSACERDOTI POSSIDIO ET QVI TECUM SUNT FRATRIBUS AUGUSTINUS ET QVI MECUM SUNT FRATRES IN DOMINO SALUTEM. Magis, quid agas cum eis, qui obtemperare nolunt, cogitandum est, quam quem ad modum eis ostendas non licere, quod faciunt. sed nunc epistula sanctitatis tuae et occupatissimum me repperit et celerrimus baiuli reditus neque non rescribere tibi neque ad ea, quae consuluisti, ita, ut oportet, respondere permisit. nolo tamen de ornamentis auri uel uestis praeproperam habeas in prohibendo sententiam nisi eos, qui neque coniugati neque coniugari cupientes cogitare debent. quo modo placeant deo. illi autem cogitant, quae sunt mundi, quo modo placeant uel uiri uxoribus uel mulieres maritis, nisi quod capillos nudare feminas, quas etiam caput uelare apostolus iubet, nec maritatas decet; fucari autem pigmentis, quo uel rubicundior uel candidior appareat, adulterina fallacia est, qua non dubito etiam ipsos maritos se nolle decipi, quibus
Abbreviated transcription (Latin):
bonoso & iasoni ut scribis doctissimis uiris etiã
trans mare mutere dignatus es. ad reportandos
ex eoꝵ disputationibus uberes fructus. qđ de¬
niꝙ ad det̃gendas totius erroucaligines libellũ
ciusdam ep̃i ur̃i ingenio & uiribis elaboratum
ad me ꝑferendum sollicita benignitate curasti.
quanto ẽ equius te bono ammo accipere. qđ illa
quȩ nullo humano ingenio & uiribus daripos¬
sunt a dño do tͥ ut concedantur optaui : Apłs
eniminquit. Non spm̃ huiuis mundi accepimus.
sed spm̃ qui ex dõẽ. ut sciamus quȩ adõ donata

Expanded text:
Bonoso et Iasoni, ut scribis, doctissimis uiris, etiam Bonoso et Iasoni, ut scribis, doctissimis uiris, etiam trans mare mittere dignatus es ad reportandos ex eorum disputationibus uberes fructus, quod denique ad detergendas totius erroris caligines libellum cuiusdam episcopi uestri ingenio et uiribus elaboratum ad me perferendum sollicita be- nignitate curasti, quanto est aequius te bono animo accipere. quod, ea, quae nulla humana ope et uiribus dari possunt, a domino deo tibi ut concedantur, optaui! apostolus enim inquit: Non spiritum huius mundi accepimus sed spiritum, qui ex deo est. ut sciamus, quae a deo dona
Abbreviated transcription (Latin):
honorabili & desiderabili elpidio. au¬
gustinus. Quisnr̃m erret infide uł co¬
gnitione trinitatis. aliqua questio ẽ. Gratum
sane habeo qd me quamuis in cognitum facie
tam̃ quia errare credidisti. reuocare aberrore
conatus es. Nuuis tͥ beniuolentiȩ mercedem re¬
tribuat ds̃. & nosse te faciat. qđ nosse te putas
Res enim ardua ẽ ut excistimo. Et quesote nem
ullam contumeliȩ partem acceperis. qd tͥ tan¬
te cognitionis munus optaui. Uereor enimne
opinatȩ scientiȩ p̃uidicium sin pcepta uera quȩ
nequaquã adte m arrogauerim. at certe bona
uota nr̃a quȩ mͥ etiam indocto habere detelicet.
nenim perite sed amice exhibenda sunt. repel¬
lat ab auribus tuis. potiusq mͥ succenseas ꝗd ñ
tͥ iamsicut sapienti gratulatus. quã gr̃as agas
qd tͥ sapientiam dep̃catus sim. Uerumtam̃ si
ego portans episcopalis nominis sarcinam liben¬
tissimt amplector beniuolentiã tuam qđ me

Expanded text:
HONORABILI ET DESIDERABILI ELPIDIO AUGUSTINUS. Quis nostrum erret in fide uel cognitione trinitatis, alia quaestio est. gratum sane habeo, quod me quamuis incognitum facie tamen. quia errare credidisti, reuocare ab errore conatus es. huius tibi beniuolentiae mercedem retribuat deus et nosse te faciat, quod nosse te putas; res enim ardua est. ut existimo. et quaeso te. ne in ullam contumeliae partem acceperis, quod tibi tantae cognitionis munus optaui. uereor enim, ne opinatae scientiae praeiudicium si non praecepta uera, quae nequaquam ad te mihi adrogauerim, at certe bona uota nostra, quae mihi etiam indocto habere de te licet — non enim perite sed amice exhibenda sunt —, repellat ab auribus tuis potiusque mihi suscenseas, quod non tibi iam sicut sapienti gratulatus, quam gratias agas, quod tibi sapientiam deprecatus sim. uerum tamen si ego portans episcopalis nominis sarcinam libentissime amplector beniuolentiam tuam, quod me
Abbreviated transcription (Latin):
cantur. ut ipsa ñ dicatur. alio quin nẽ inef¬
fabilis. sedut illis dictis illa dici ñ posse intel¬
legatur. Uerum iam ut arbitror modum ex¬
cessit epła mea. cum ꝑtuam me admonueris
breuit seribere. Sed quia institutione uete¬
rum te excusare dignatus es: ñtͥ absurdus
uidebor. simodum quarumdã epłãrum cice¬
ronis quia euis qͦ ꝙ inlitteris tuis m̃tionem fe¬
cisti. ñ te pigeat recordari. Explicit epła

Expanded text:
cantur; non ut ipsa dicatur, alioquin non est inefcantur; non ut ipsa dicatur, alioquin non est ineffabilis, sed ut illis dictis illa dici non posse intelligatur. Verum jam, ut arbitror, modum excessit epistola mea, cum per tuam me admonueris breviter scribere: sed quia institutione veterum te excusare dignatus es, non tibi absurdus videbor, si modum quarumdam epistolarum Ciceronis, quia ejus quoque in litteris tuis mentionem fecisti, non te pigeat recordari. EPISTOLA
Abbreviated transcription (Latin):
bunt. lta excedentes anim alis hominis cali¬
ginosas imagines. ad serenitatemillam since¬
ritatemꝙ uememus. quauidere possimus qd
dici ñ posse uidcamus. Nam libello quẽ digna¬
tus es mutere. simͥ sit ocium facultasꝙ tribu¬
anir ad singula respondere. arbitror te cogni¬
turum tantominus quemq uestiri lumine ue¬
ritatis. quantomagis sibi uidetur nudam de ꝓ¬
mere ueritatem. Quis enim ferat ut alia omit¬
tam & hoc solum interim comiemorem quod
maxcime ingeniui. cum apłs paulusdicat. ui¬
demus nunc ꝑspeculum in tingmate tc̃ aut̃e
facie ad facirm istos iam dicere om̃i integumͣ¬
to reiecto nudam se de promere ueritatem :
Qui si dicerent nudam uidemus ueritatẽ. ni¬
chil ec̃t cȩcius ista arrogantia uisionis. Non
autẽ diocit uidemus. sed deꝓmimus. ut nͣso¬
lum iam ueritas intentionim̃tis patere sed
etiam potestati lingue subiacere uideatur.
Multa sunt quȩ detrinitatis in effabilitate di¬

Expanded text:
bunt. ita excedentes animalis hominis calibunt. ita excedentes animalis hominis caliginosas imagines ad serenitatem illam sinceritatemque ueniemus, qua uidere possimus, quod dici non posse uideamus. Nam libello, quem dignatus es mittere, si mihi sit otium facultasque tribuatur ad singula respondere, arbitror te cogniturum tanto minus quemque uestiri lumine ueritatis, quanto magis sibi uidetur nudam depromere ueritatem. quis enim ferat, ut alia omittam et hoc solum interim commemorem, quod maxime ingemui, cum apostolus Paulus dicat: Videmus nunc per speculum in aenigmate, tunc autem facie ad faciem, istos iam dicere omni integumento retecto nudam se depromere ueritatem? qui si diceret: \'Nudam uidemus ueritatem>, nihil esset caecius ista arrogantia uisionis; non autem dixit \'uidemus\' sed \'depromimus\', ut non solum iam ueritas intentioni mentis patere sed etiam potestati linguae subiacere uideatMulta sunt quae de Trinitatis ineffabilitate di
Abbreviated transcription (Latin):
ret iamerat antequã fieret. Relinquit᷑ itaꝙ
ut sine se factussit. Quicquid autẽ sine illo
factum ẽ. nichilẽ. Aut nichil t̃ gͥ. aut factus
inquis potuit de solo patre nascifilus. equa¬
lis ei de quo natusẽ: Lamhoc enarrare ñ pos¬
sum. & cedo ꝓphȩ dicenti. genrrationẽ eius
quis en arrabit. Qđ si tu de humana genera¬
tione qua ꝑuirginem natus ẽ accipiendum
putas. ipse discute. & int̾roga animam tuam.
utrum sun generatione humana deficit. au¬
deat enarrare dunnam. Noli gͦ in quis dicere
ȩqualem. cur n̾dicam qđ diccit apłs : Nonra¬
pinam in quit arbitratus ẽ ẽẽ equalis dõ. Et si
enimxqualitatẽ illam ñ caplicauit humanȩ
m̃ti ñdum purgatȩ. posuit tam̃ in uerbo qđ
inre possit inuenire purgata. Demus itaꝙ
operam mundando cordi nr̃o. ut inde exur¬
gat acies qua ista udere ualeamus. Beati
enimmondi cordesinquit. qm̃ipsi am̃ uide¬

Expanded text:
ret. iam erat ante, quam fieret. relinquitur itaque, ret. iam erat ante, quam fieret. relinquitur itaque, ut sine se factus sit. quicquid autem sine illo factum est, nihil est. aut nihil est igitur aut factus o modo\'. inquis, \'potuit de solo patre nasci filius aequalis ei. de quo natus est?\' iam hoc enarrare non possum et cedo prophetae dicenti: Generationem eius quis enarrabit? quod si tu de humana generatione, qua per uirginem natus est, accipiendum putas, ipse te discute et interroga animam tuam, utrum, si in generatione humana deficit. audeat enarrare diuinam. \'noli ergo\', inquis, \'dicere aequalem\'. cur non dicam, quod dixit apostolus? non rapinam, inquit, arbitratus est esse se aequalem deo. etsi enim aequalitatem illam non explicauit humanae menti nondum purgatae, posuit tamen in uerbo, quod in re possit inuenire purgata. demus itaque operam mundando cordi nostro, ut inde exsurgat acies, qua ista uidere ualeamus; beati enim mundicordes, inquit, quia ipsi deum uide
Abbreviated transcription (Latin):
uoluit intimare. ut neminem dissimulare
ꝑmiteret. Nonenim satis fuit dicere om̃a
pipsum facta sunt. nisi adderet. & sine ipso
factumẽ nichil. At ego quamius tardus &
ñdum det̾sa caligint saueuim m̃tis oculum
gerens. ad inturndam patris & filii incompa¬
bilem ineffabilemꝙ p̃stantiam. tam̃ hoc to¬
ta facilitate complector. qđ nobis in cuangło
ꝓpterea p̃seminatumẽ. ñut hinc comp̃hen¬
deremus illam diuinitatẽ. sedut hinc ad mo¬
neremur noportere nos de temeraria com¬
p̃hensione iactare. Si enim om̃a ꝑ ipsum fa¬
cta sunt. quiẽquia ñ ꝑipsum factum ẽ ñ ẽ
factus. Et om̃a ꝑipsum factum te̾ ab euanglista
eredere cogiur. Ab eodem gͦ cogimur eum fa¬
ctum ẽe ñcredere. Item sisine ipso factumẽni
se fecit. iamrrat antequã fieret. Si autẽ ad se
faciendum alteri a qͦ factus ẽ adiutorium pre¬
buit. nichilominus ut se adiuuante ipse fie¬

Expanded text:
uoluit intimare. ut neminem dissimulare uoluit intimare. ut neminem dissimulare permitteret; non enim satis fuit dicere: Omnia per ipsum facta sunt, nisi adderet: Et sine ipso factum est nihil. at ego quamuis tardus et nondum detersa caligine saucium mentis oculum gerens ad intuendam patris et filii incomparabilem ineffabilemque praestantiam tamen hoc tota facilitate complector. quod nobis in euangelio propterea praeseminatum est, non ut hinc comprehenderemus illam diuinitatem, sed ut hinc admoneremur non oportere nos de temeraria comprehensione iactare. si enim omnia per ipsum facta sunt, quicquid non per ipsum factum est, non est  est igitur factus. et omnia per ipsum facta esse ab euangelista credere cogimur; ab eodem ergo cogimur eum factum esse non credere. item, si sine ipso factum est se fecit, iam erat ante, quam fieret; si autem ad se faciendum alteri, a quo factus est, adiutorium praebuit, nihilo minus, ut se adiuuante ipse fie
Abbreviated transcription (Latin):
comparantes. Animalis autẽ homo ñ ꝑcipit quȩ
sunt sp̃e dĩ. Stultitia t̾ enim illi. Alagis gͦ tecũ
si fieri posset mallem querere. quousq appel¬
landus sit animalis homo. ut si tumiamtran¬
scendimus. recte fortasse illa quȩ supra huma¬
nammente atꝙ intelligentiam in commuta¬
bilit᷑ manent aliqua ex parte nos attigisse gau¬
deamus. Cau̾endum ẽ enim ne ꝓpterea uidea¬
tar stultum cum filium patri audimus equa¬
lem quia hominem animalem adhuc agimuis.
de quo dictum ẽ qđ stultitia sunt illi quę sunt
sp̃e dĩ quamquã sane marestas illa supra cun¬
cta sublimis ab spũalibus cogitare possit. anul¬
lo autẽ possit effari. llidere tam̃ quantum
arbitror facile ẽ nẽe factum ꝑ quem facta
sunt om̃a. & sine quo factum ẽ nichil. Sienĩ
pseipsum factusẽ. erat antequam fieret ut
fieri ꝑse posset. Qđ certe tanto absurdius dr̃.
quanto uanius cogitatur. Si autẽ ñ ꝑse factꝰ
rum attendi. quȩ tamea p̃sse euangelista

Expanded text:
s. animalis autem homo non percipit, quae sunt spiritus dei; stultitia est enim illi. Magis ergo tecum, si fieri posset, mallem quaerere, quousque appellandus sit animalis homo, ut, si eum iam transcendimus, recte fortasse illa, quae supra humanam mentem atque intellegentiam incommutabiliter manent, aliqua ex parte nos attigisse gaudeamus. cauendum est enim, ne propterea uideatur stultum, cum filium patri audiamus aequalem, quia hominem animalem adhuc agimus, de quo dictum est, quod stultitia sunt illi, quae sunt spiritus dei. quamquam sane maiestas illa supra cuncta sublimis ab spiritalibus cogitari possit, a nullo autem possit effari, uidere tamen, quantum arbitror, facile est non esse factum, per quem facta sunt omnia et sine quo factum est nihil. si enim per se ipsum factus est. erat. antequam fieret, ut fieri per se posset, quod certe tanto absurdius dicitur, quanto uanius cogitatur. si autem non per se farum adtendi. quae tam expresse euangelista
Abbreviated transcription (Latin):
omino sublinu semꝑꝙ magnisico filio
ut audio. miles attigit transmarinus.
lia hostis ẽ publicus nuntiatus. contra uictritia
signa supbas dirigens hastas. Pacennt̃ uosfi¬
eri uellem. si scirem plenius qđ ignoro. Adẽ qui¬
dem africȩ olim paratum initalia bellum. sed
tam̃ ñ inuideo sili carissime roman̾e. sed dico qd
sentio. Nondabit diuinitate uiuante catholicus
heretico terga: Tui cordis intentio dirigatur ad
dñm. ñmilitem timebis. ñgothum & hunum.
omino scõ patri augustino ep̃o. bonifa¬
cuis. Scio qđ sit tua sc̃itas ꝓmea uita
sollicita. & quȩ aduersus me tyrannus
ille ordinauerit ac disponat. ante quã tuum
sacerdocium scriberet noui. Obiuiamus ad mor¬
tem ultro tendentibꝰ. quos nr̃e uictorie ut cre¬
dinus faciet xp̃c addictos. Sed si erga me me¬
osꝙ om̃s aliud uoluerit ordinare diuinitas. p̃¬
care ut animam deliberet ds̃. & dabit᷑ compe¬
tens aduersario scdã uice responsio. Inpugna
enim uiriusꝙ deseuit furor. sed ds̃ inspicit

Expanded text:
gnifico filio ut audio, miles attigit transmarinus; lia hostis est publicus nuntiatus, contra victricia signa superbas erigens hastas. Pacem inter vos fieri vellem, si scirem plenius quod ignoro. Adest quidem Africae olim paratum in Italia bellum, sed tamen non invideo, fili charissime, Romaniae. Sed dico quod sentio. Non dabit, Divinitate juvante, catholicus haeretico terga. Tui cordis intentio dirigatur ad Deum, non militem timebis, non Gothum, non Hunnum. mino sancto patri AUGUSTINO episcopo, BONIFACIUS. Scio quod sit tua Sanctitas pro mea vita sollicita, et quae adversus me tyrannus ille ordinaverit ac disponat, antequam tuum Sacerdotium scriberet, novi. Obviamus ad mortem ultro tendentibus, quos nostrae victoriae, ut credimus, faciet Christus addictos. Sed si erga me meosque omnes aliud voluerit ordinare Divinitas, precare ut animam meam liberet Deus; et dabitur competens adversario secunda vice responsio. In pugna enim utriusque desaevit furor, sed Deus inspicit
Abbreviated transcription (Latin):
go quos diligo arguo ad bonifaciũ¬
& castigo ñ occidi desidero. nec car¬
cere plenosqualore retrudi. Sola sufficit ad mo¬
nitio. Poterit emi si ti diuinitus concedatur
tempus penitentiȩ condonari. qui dñi tẽplũ
aususe̾ uiolare. Sit gͦ ipse qui fecit sui arbiter
uoti. Fasenim ñẽ ut reus ep̃i suggestionibus oc¬
cidatur. qui ueniȩ si penituerit reseruatur.
siam si inbarbaroꝵ erroribus uelimus ut c̃decet
erercere uindictam. paucos reperiemus nec
ipsos anunosos adpugnam fore. sxpł. epłã¬

Expanded text:
go, quos diligo, arguo et castigo, non occidi desidero, nec carcere pleno squalore retrudi. Sola sufficit admonitio. Poterit enim, si ei divinitus concedatur tempus poenitentiae, condonari, qui Domini templum ausus est violare. Sit ergo ipse, qui fecit, sui arbiter voti: fas enim non est ut reus episcopi suggestionibus occidatur, qui veniae, si poenituerit, reservatur. Nam si in Barbarorum erroribus velimus, ut condecet, exercere vindictam, paucos reperiemus, nec ipsos animosos ad pugnam fore. EP
Abbreviated transcription (Latin):
dicit dm̃ natura inuisibilem. quando patri¬
bus uisusẽ sicut moysi cum quo facie ad fa¬
ciem loquebatur. alicuus conspicabilis ma¬
teriȩ dispositione assumpta salua sua miu¬
sibilitate uideri potuisse. Noc ẽ qd etiã nr̃
dicit ambrosius. & patrem & filium &. sp̃m
scm̃ easpecie potiusse inderi. quam uolun¬
tas elegerit ñ natura formauerit. ut &

Expanded text:
dicit deum natura inuisibilem, quando patridicit deum natura inuisibilem, quando patribus uisus est sicut Moysi, cum quo facie ad faciem loquebatur, alicuius conspicabilis materiae dispositione adsumpta salua sua inuisibilitate uideri potuisse. hoc est, quod etiam noster dicit Ambrosius et patrem et filium et spiritum sanctum ea specie uideri, quam uoluntas elegerit, non natura
Abbreviated transcription (Latin):
sp̃c scĩ diumnitatẽ possit oculos carnis aspicere. nec
deinceps addidisset sed oculosm̃tis. forte dice¬
retur carnem iamñ eẽ appellandam: eum corpus
fuerit spiritale. Addendo gͦ &e dicendo sed oculas
m̃tis. ab omni genere corporis alienauit huuis
modi uisionem. Ne quis autẽ putaret eum tan¬
tum de p̾senti tempore locutum. subitcit euã
dñi testimonium. uolens ostendere quos dixe¬
rat oculos mͣtis. quo testimonio ñ presentis sed
futurȩ usionis ꝓmissio declaratur. Beatimim¬
do corde. qm̃ ipsi dm̃ uidebunt. Beatissimus
quoq athanasius alexandrinus ep̃c cum ageret
aduersus arrianos qui tantumm dm̃ patremin¬
putant. equalem trinitatis iiusibilitatem
scripturarum sc̃arum testimonus & diligentia
sue disputationis asseruit. instantissime sua¬
dens dm̃nẽe uisum nͥ assumptione creaturȩ.
Scdđm dĩtatis autem suȩ ꝓpͥetatem omnino dm̃

Expanded text:
spiritus sancti diuinitatem posse oculos carnis aspicere nec spiritus sancti diuinitatem posse oculos carnis aspicere nec deinceps addidisset sed oculos mentis\', forte diceretur carnem iam non esse appellandam, cum corpus fuerit spiritale. addendo ergo et dicendo \'sed oculos mentis\' ab omni genere -corporis alienauit huius modi uisionem. ne quis autem putaret eum tantum de praesenti tempore locutum, subiecit etiam domini testimonium uolens ostendere, quos dixerat oculos mentis, quo testimonio non praesentis sed futurae uisionis promissio declaratur: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt. Beatissimus quoque Athanasius, Alexandrinus episcopus. cum ageret aduersus Arrianos, qui tantum modo deum patrem inputant. aequalem trinitatis inuisibilitatem scripturarum sanctarum testimoniis et diligentia suae disputationis adseruit instantissime suadens deum non esse uisum nisi adsumptione creaturae, secundum deitatis autem suae proprietatem omnino deum
Abbreviated transcription (Latin):
minusq discernens: uisibilem dm̃ ut angłis
uł hominibus cum equales angłis facti fueri¬
mus. siue nunc cẽ siue futurumẽẽ crederet.
euidentissime quid sentret exp̃ssit dicens.
qđ faciem di uixcta naturȩ suȩ ꝓpͥetatẽ nulla
uideat creatura. & nunc m̃te cernatur qͣn
do inuisibilis creditur. Vnde sufficient᷑ signi¬
ficauit quando uisus ẽ ab hominibus poculos
corporis tamquam ipse corporeus. non eum
scđ̾m nature suȩ ꝓpͥetatẽ fuisse uisum. inqua
tunc m̃te cernitur. quando inuisibilis credit᷑.
Quibus ininsibilis nͥ aspectibus corporalibꝰ etiã
cȩlestibus. sicut supra de angłis & potestati¬
bus & dominationibꝰ diocit: quantomagis
&esp̾c scĩ quȩ una intrinitate naturaẽ posse
oculos carnis aspicere. sed oculosm̃tis. de quibꝰ
ipse saluator ait. Beati mundo corde. qm̃ipsi
dm̃ udebunt. Quid hac manifestatione lucidius:
Si enim tantum mͦ dixisset nec patris nec filii nec

Expanded text:
minusque discernens uisibilem deum uel angelis minusque discernens uisibilem deum uel angelis uel hominibus, cum aequales angelis facti fuerimus, siue nunc esse siue futurum esse crederet, euidentissime, quid sentiret, expressit dicens, quod faciem dei iuxta naturae suae proprietatem nulla uideat creatura et tunc meisibilis creditur. Unde sufficienter significavit, quando visus est ab hominibus per oculos corporis, tanquam ipse corporeus, non eum secundum naturae suae proprietatem fuisse visum, in qua tunc mente cequibus inuisibilis nisi aspectibus corporalibus etiam caelestibus, sicut supra de angelis et Potestatibus et Dominationibus dixit, quanto magis sancti, quae una in trinitate natura est, posse oculos carnis aspicere sed oculos mentis, de quibus ipse saluator ait: Beati mundo corde, quoniam ipsi deum uidebunt\'. quid hac manifestatione lucidius? si enim tantum modo dixisset nec patris nec filii nec
Abbreviated transcription (Latin):
faciẽ di cũin angłos ꝓfecerimꝰ idẽ ȩquales angłis
facti fuerimꝰ. qđ erit utiq in resurrectione mor¬
tuoꝵ. Deinde apłico testimonio satis aperuit ñex¬
terioris sedinterioris hominis faciem intelligen¬
dã cũ uidebimus facie ad faciẽ. De facie qͥppe cor¬
dis loquebatur apłs. cum diceret qđ hio com¬
memorauit. nos autẽ reuelata facie głam dñi
speculantes. in eandemimagiem tranfforma¬
mur. Qd si quisquã dubitat. recenseat eundẽ
locum. & attendat unde apłs loquebatur.
de uelamine scilicet. qđ manet inlectione
ueteris testam̃ti. donec quisq transeat ad
xxp̃m. ut auferatur uelam̃. Ibi quippe dicit.
Nos autẽ reuelata facie głam dni speculantes.
Quȩ facies inuideis ñerat reuelata. quibꝰ dicit.
uelam̾ suꝑ cor eorum positum ẽ. ut ostendat
cordis faciem nobis ẽẽ reuelatam uel amine ab¬
lato. Postremo ne quisquã istaminus intuens

Expanded text:
faciem dei, cum in angelos profecerimus, id est aequales aequales faciem dei, cum in angelos profecerimus, id est aequales aequales facti fuerimus, quod erit utique in resurrectione mortuorum. deinde apostolico testimonio satis aperuit non exterioris sed interioris hominis faciem intellegendam. cum uidebimus facie ad faciem; de facie quippe cordis loquebatur apostolus, cum diceret, quod hinc commemorauit:Nos autem reuelata facie gloriam domini speculantes in eandem imaginem transformamur. quod si quisquam dubitat, recenseat eundem locum et adtendat, unde apostolus loquebatur, de uelamine scilicet, quod manet in lectione ueteris testamenti, donec quisque transeat ad Christum, ut auferatur uelamen. iNos autem revelata facie gloriam Domini speculantes; quae facies in Judaeis non erat revelata: de quibus dicit, Velamen super cor eorum positum est, ut ostendat cordis faciem nobis esse revelatam, velamine ablato. Postremo, ne quisquam
Abbreviated transcription (Latin):
& ipsius & uniuuersȩ omnino cęlesti creaturȩ.
inusibilemnaturam dixit ẽẽ creatoris. Aut si
& hinc fit questio & infertur ulla dubitatio.
utrum ñ finus futuri anglis potiores. ipsius dñi
õhinc apta sententia. ubi ait de resurrecturis
inregnum. frunt equales angelis dĩ. Undeidẽ
ipse scs iheronimus alibi sic dicit. Ttomo gͥdĩfa¬
ciem uidere ñ potest. Angeli autẽ etiammini
morum in ģccłĩa semꝑuident faciẽdi. & nunc
inspeculo uidemus & enigmate. tunc autẽ fa¬
cie ad faciem: quando de hominibus in angłos
ꝓfecerimus. & potuerimus cum apło dicereslas
autẽ om̃s renelata facie glãm dñi spoculantes.
in eandem imaginem transformabimur agłã
xtanatur sue ꝓpͥetatẽ nulla uideat creatura:
& tunc m̃te cernatur quando iniusibilis credit
lnhis uerbis hominis dĩ multa consideranda
sunt. Primum quia scdm̃ aꝑtissimani dñi sen¬
tentiam etiam ipse sentit tune nos iusuros

Expanded text:
et ipsis et uniuersae omnino caelesti creaturae et ipsis et uniuersae omnino caelesti creaturae inuisibilem naturam dixit esse creatoris. aut si et hinc fit quaestio et infertur ulla dubitatio, utrum non simus futuri angelis potiores, ipsius domini est hinc aperta sententia, ubi ait de resurrecturis in regnum: Erunt aequales angelis dei. unde idem ipse sanctus Hieronymus alibi sic dicit: \'Homo igitur dei faciem uidere morum in Ecclesia, semper vident faciem Dei . Et, Nunc in speculo videmus et in aenigmate, tunc autem facie ad faciem : quando de hominibus in Angelos profecerimus, et potuerimus cum Apostolo dicere: Nos autem omnes revelata facie gloriam Domini speculantes, in eamdem imaginem transformamurxta naturae suae proprietatem nulla uideat creatura et tunc mente cernatur, quando inuisibilis creditur\'. In his uerbis hominis dei multa consideranda sunt: primum quia secundum apertissimam domini sententiam etiam ipse sentit tunc nos uisuros
Abbreviated transcription (Latin):
etnum sp̃m ueritatis. quem hic mundus ñ po¬
test accipere. quia ñuidit eum nec cognoscit
eum. Merito gͦ se inquit in corpore demonstra¬
uit. qm̃ in diunitatis substantia ñuidetur. lli¬
dimus spm̃. sed inspecie corporali. ludeamus &
patrem. sed quia uidere ñ possimus audiamus.¬
sibilis enim pater. sed& filius inuisibilis scdm̃
diuinitatem. Dm̃ enim nemouidit um quam.
Cum gͣ filius dĩ in eo utiq qđ dõ ẽ filus ñuidetur. r¬
Sẽs autẽ iheronimus ait. Uidere dm̃ sicut est
innatura sua oculus hominis ñ potest. Non solũ
honio sed nec angeli. nec throm. nec potestates.
nec dominationes. nec om̃e nom̃ qđ nominatur.
seꝙ enim creatura potest uidere creatorẽ suum.
llis uerbis uir doctissimus satis ostendit quid etiã
de suturo scło senserit. qđ adhanc rem attinet.
Quantumlibet enim oculi corporis nr̃i mutentur
nimeluis. anglõꝵ oculis ȩquabuntur. hic autẽ

Expanded text:
aeternum, spiritum ueritatis, quem hic mundus non poaeternum, spiritum ueritatis, quem hic mundus non potest accipere, quia non uidet eum nec cognoscit eum. merito ergo se in corpore demonstrauit, quoniam in diuinitatis substantia non uidetur. uidimua spiritum, sed in specie corporali, uideamus et patrem. sed quia uidere non possumus, audiamussibilis enim pater. sed et filius inuisibilis secundum diuinitatem; deum enim nemo uidit umquam. cum ergo filius deus, in eo utique quod deus est filius non uidetur, Sanctus autem Hieronymus ait: Videre Deum sicuti est in natura sua, oculus hominis non potest: non solum homo, nec Angeli, nec Throni, nec Potestates, nec Dominationes, nec omne nomen quod nominatur; neque enim creatura potest aspicere Creatorem suum. His verbis vir doctissimus satis ostendit quid etiam de futuro saeculo senserit, quod ad hanc rem attinet. Quantumlibet enim oculi corporis nostri mutentur in melius, Angelorum oculis aequabuntur. Hic autem
Abbreviated transcription (Latin):
ceri potest qđ caritas corporalibus oculis aliqͥn¬
do indebitur. poterit fortassis &. ds̃. Si autẽ
istamunquã poterit. multo minus ipse fons
eius ut siquid dici excellentius & conuenientius
de tanta re potest. Mlagni quidam uiri & inscri¬
pturis scĩs doctissimi. qui plurimum ȩcclĩam
& bona studia fidelium sius litteris adiuuert̃
ubi eis occasio data ẽ dixerunt inuisibilem dm̃
iniusibilit uideri. hoc ẽ ꝑ eam naturam quȩ in
nobis quoꝙ inuisibilis ẽ. munda scilicet mente
uł corde. Beatus ambrosus cum de xp̃o ageret
scam id qđ uerbum ẽ. ñ enim corporalibꝰ inquit
sed spiritalibus oculis iħc uidetur. Et paulopost.
Noneumuderunt inquit uidei. Obeecatum enĩ
erat insipiens cor eoꝵ. hinc ostendens unde uide¬
atur. ltem cum de spu sco loqueretur. int̾posu¬
tt uerbadñi dicentis. Rogabo patrem & aliu̾
paraclitum dabit uobis. qui uobiscum sit in

Expanded text:
doceri potest, quod caritas corporalibus oculis aliquandoceri potest, quod caritas corporalibus oculis aliquando uidebitur, poterit fortassis et deus; si autem ista numquam poterit, multo minus ipse fons eius uel si quid dici excellentius et conuenientius de tanta re potest. Magni quidam uiri et in scripturis sanctis doctissimi, qui plurimum ecclesiam et bona studia fidelium suis litteris adiuuerunt, ubi eis occasio data est, dixerunt inuisibilem deum inuisibiliter uideri, hoc est per eam naturam, quae in nobis quoque inuisibilis est, munda scilicet mente uel corde. beatus Ambrosius cum de Christo ageret secundum id, quod uerbum est: Non enim corporalibus\', inquit, sed spiritalibus oculis Iesus uidetur\'; et paulo post: Non eum uiderunt, inquit. Iudaei; obcaecatum enim erat insipiens cor eorum\' hinc ostendens. unde uideatur. item cum de spiritu sancto loqueretur, interposuit uerba domini dicentis: Rogabo patrem et alium paraclitum dabit uobis, qui uobiscum sit in
Abbreviated transcription (Latin):
suam habitat incorde tuo. Quem credo ꝗđ
ñ spernit inte. cum agnoscit inse. Ego cer¬
te in hac causa quid melius facerem ñ inueni. quã
ut ueniam peterem afrẽ. quilesum se literarũ
mearum asperitate conquestus ẽ. faciet & ipse
ut spero ꝗd sibi imperari nouit ab eo qui per
apłm loquens ait. Donantes uobismetipsissi
quis aduersus aliquem habet querelam. sicut
&e ds̾ in xp̃o donauit nobis. Estote gͦ unitato¬
res di sicut filu dilectissimi. & ambulate in ca¬
ritate sicut & ixp̃c dilexit uos. In hac carita¬
te ambulantes si quiad diligentius possumus de
spiritali corpore qđ in resurrectione habebi¬
mus concordit᷑ in quiramus. quia & si quid alit
sapimus hoc quoq nobis ds̃ reuelabit. simillo
maneamus. Qui autemmanet incaritate indõ
manet & ds̃ in illo manet. quia ds̃ caritas est.
sure tamquã euisfons ineffabilit̾ existendo. si¬
ue illam nobis ꝑsium sp̃m largiendo. Si gͦdo

Expanded text:
suam habitat in corde tuo, quem credo quod suam habitat in corde tuo, quem credo quod non spernit in te, cum agnoscit in se. Ego certe in hac causa, quid melius facerem. non inueni. quam ut ueniam peterem a fratre, qui laesum se litterarum mearum asperitate conquestus est. faciet et ipse, ut spero, quod sibi imperari nouit ab eo, qui per apostolum loquens ait: Donantes uobismet ipsis, si quis aduersus aliquem habet querelam, sicut et deus in Christo donauit uobis. estote ergo imitatores dei sicut filii dilectissimi et ambulate in caritate, sicut et Christus dilexit uos. in hac caritate ambulantes, si quid diligentius possumus, de spiritali corpore, quod in resurrectione habebimus, concorditer inquiramus, quia, et si quid aliter sapimus, hoc quoque nobis deus reuelabit, si in illo maneamus. qui autem manet in caritate, in deo manet et deus in illo manet, quia deus caritas est siue tamquam eius fons ineffabiliter existendo siue illam nobis per suum spiritum largiendo. si ergo
Abbreviated transcription (Latin):
accuso. Ignoscatur peto. Recordetur nr̃am
dilectionem pͥstinam. & obliuiscatur offensio¬
nem nouam. faciat certe. ꝗđ me ñfecisse suc¬
censuit. Fabeat lenitatem in danda uenia. ꝗͣ
eram. si eius habere̾ copiam. Qd cunconatus
eem. scribente ad eum uiro urnerabili nobisq
omnibus honore pͣfereido. uenire noluit.
dolum forsitan meum sicut pleraꝙ humana
sunt quantum excistimo suspicatus. aquome
longe abeẽ tuilli fac sidem quantum potes.
qui p̃sens facilius potes. Indica ei cumquanto
&e quan uero dolore de offensiont animi euis
tecum fuerim collocutus. Nouerit quãñeum
contemnam. & quantum uullo dm̃ntimeam.
& cogitẽ caput nr̃m incuius corpore sr̃s sumus.
Ad locum in quo habitat ideom̾ ñ putaui eẽ ue¬
niendum. nespectaculum facerem usridendũ
alienis. nr̃is dolendum. nobis pudendum. ꝑ
tuam sc̃itatem & caritatem. totum recte
agi potest. ab illo quippe agitur. qui ꝑfidẽ

Expanded text:
accuso; ignoscatur, peto; recordetur nostram accuso; ignoscatur, peto; recordetur nostram dilectionem pristinam et obliuiscatur offensionem nouam. faciat certe, quod me non fecisse suscensuit; habeat lenitatem in danda uenia, quaeram, si eius haberem copiam. quod cum conatus essem, scribente ad eum uiro uenerabili nobisque omnibus honore praeferendo uenire noluit dolum forsitan meum, sicut pleraque humana sunt, quantum existimo, suspicatus. a quo me longe abesse tu illi fac fidem, quantum potes, qui praesens facilius potes. indica ei, cum quanto et quam uero dolore de offensione animi eius tecum fuerim conlocutus. nouerit, quam non eum contemnam et quantum in illo deum timeam et cogitem caput nostrum, in cuius corpore fratres sumus. ad locum, in quo habitat, ideo mihi non putaui esse ueniendum, ne spectaculum faceremus ridendum alienis, nostris dolendum, nobis pudendum. per tuam sanctitatem et caritatem totum recte agi potest; ab illo quippe agitur, qui per fidem
Abbreviated transcription (Latin):
animam tunc nullo pondere adom̃em motum
erit facillimum. ad udenda uͦea quȩ locoꝵ spa¬
cus int᷑uallisq cernuntur. siñ aliud quã ipsum
erit. substantiam incorporalem & ubiq totam
nullomͦ uidebit. Siue gͦ illua siue hoc uerum
sit. scđm utrumq uerumẽ. qđ istius corporis
oculi dm̃ ñuidebunt. Aut eium istuis erunt
a nͣiudehint. aut ñerunt istuissi uidebunt.
qͣm tanta commutatione longe alteruis corpo¬
riserunt. Sed paratus sum si quid de hac re
melius nouit hic fr̃ ut abipso ut ababo a quo
didicit discere. Qđ surrident᷑ dicerem. etiã
illud dedõ corporali membyisꝙ ꝑ loca diuisi¬
bili. dicerem paratum et̾ me discere. Qd ñ
dico. quia m̃rrident᷑ loquor & talem dm̃ nt̃e¬
illam epłam scripsi. In qua dum eẽm in adino¬
nendo sollicitus. quam nominibus tacitiscon¬
scripsi. incorripiendonimius atꝙ imꝓuidus¬
Hoc ñ defendo sed rep̃hendo. hoc ñ eacuso sed

Expanded text:
animam tunc nullo pondere ad omnem motum animam tunc nullo pondere ad omnem motum erit facillimum ad uidenda uero ea, quae locorum spatiis interuallisque cernuntur, si non aliud quam ipsum erit, substantiam incorporalem et ubique totam nullo modo uidebit. siue ergo illud siue hoc uerum sit, secundum utrumque uerum est, quod istius corporis oculi deum non uidebunt; aut enim istius erunt et non uidebunt aut non erunt istius, si uidebunt, quoniam tanta commutatione longe alterius corporis erunt. Sed paratus sum, si quid de hac re melius nouit hic frater, uel ab ipso uel ab illo, a quo didicit, discere. quod si inridenter dicerem, etiam illud de deo corporali membrisque per loca diuisibili dicerem paratum esse me discere. quod non dico, quia non inridenter loquor et talem deum nillam epistolam scripsi. In qua dum essem in admonendo sollicitus, quam nominibus tacitis conscripsi, in corripiendo nimius atque imhoc non defendo, sed reprehendo; hoc non excuso, sed
Abbreviated transcription (Latin):
aliam partẽ.alibi aliam. inminore loco mino¬
rem. inmaiore maiorem. sed ubiq incorporali¬
ter tota ẽ. longe aluid erunt hec corpora. &.
ñerunt ipsa. Nlec sola detracta mortalitate
atq corruptione & ponderis grauitate aliud
erunt. sed inuirtutem ipsius m̃tis quodamm
conuertentur. si uidere poterunt quomͦ tunc
m̃ti nunc autẽ nec ipsi mͣti uidere concessum t̃.
Si enimmutatis moribus dicimus hominemñ
eẽ qui fuit. si deniq mutatis ȩtatibus ipsumcor¬
pusdicimus ñẽẽ qđ fuit. quantomagis ipsum
ñerit tanta conuersione mutatum. ut ñ solũ
immortalit̾ uiuat. uerum etiam in uisibilem
uideat: Qua ꝓpt̃̾ fi udebunt dm̃. ñ istius
corporis oculi udebunt. quia & in hoc ñerit
ipsum corpus usꝙ in illam ium potentiamꝙ
mutatum. Et nͣẽ contraria ista opinio illis uer¬
bis epłȩ meȩ. Si autẽ hactenus ñerit ipsum. qr
nunc mortale tunc immortale. nunc aggrauanᷤ

Expanded text:
aliam partem alibi aliam, in minore loco minoaliam partem alibi aliam, in minore loco minorem in maiore maiorem, sed ubique incorporaliter tota est, longe aliud erunt haec corpora et non erunt ipsa nec sola detracta mortalitate atque corruptione et ponderis grauitate aliud erunt, sed in uirtutem ipsius mentis quodam modo. conuertentur, si uidere poterunt, quo modo tunc menti nunc autem nec ipsi menti uidere concessum est. si enim mutatis moribus dicimus hominem non esse, qui fuit, si denique mutatis aetatibus ipsum corpus dicimus non esse, quod fuit, quanto magis ipsum non erit tanta conuersione mutatum, ut non solum inmortaliter uiuat, uerum etiam inuisibilem uideat! quapropter, si uidebunt deum, non istius corporis oculi uidebunt, quia et in hoc non erit ipsum corpus usque in illam uim potentiamque mutatum, et non est contraria ista opinio illis uerbis epistulae meae. si autem hactenus non erit ipsum, quia nunc mortale tunc inmortale, nunc adgrauans
Abbreviated transcription (Latin):
corporis futuram putat. cum ex aniniali fue¬
rit spiritale. ut etiã substantiam incorpora¬
lem ñlocoꝵ int̾uallis uł spacus diuisibilem.
uł etiam membroꝵ linam̃tis ac siuibꝰ tͣmina¬
tam. sedubiq totã ꝑtale corpus uidere pos¬
simus. uolo ut me doceat siuerum sapit. Si
auteminhoc falsum sentit. longe tolerabili
ust̃ corpori ae rogare. quã dđo derogare. Et si
uera ẽ ista sententia ñent contraria uerbis
meis quȩ inilla epła posiu. Istius namꝙ corporis
oculos dixi ñuisuros dm̃. hoc intuens qđd istius cor¬
poris oculi omnino ñ possunt cernere nisi corpora.
quȩ ab eis aliquo loci int̃uallo separata sunt. Nã
sinullum intuallum sit. nec ipsa corpora ꝑeosuide¬
mus. Porro autẽ si intantam sui dissimilitudinẽ
nr̃a corpora mutabuntur. ut oculos habeant
ꝑ quos uideatur illa substantia quȩ ñ ꝑlocoꝵ
spacia uł diffunditur uł funtur. alibi habens

Expanded text:
corporis futuram putat, cum ex animali fuecorporis futuram putat, cum ex animali fuerit spiritale, ut etiam substantiam incorporalem non locorum interuallis uel spatiis diuisibilem uel etiam membrorum liniamentis ac finibus terminatam sed ubique totam per tale corpus uidere possimus, uolo, et me doceat, si uerum sapit; si autem in hoc falsum sentit, longe tolerabilius est corpori aliquid adrogare quam deo derogare. et si uera est ista sententia, non erit contraria uerbis meis, quae in illa epistula posui. istius namque corporis oculos dixi non uisuros deum hoc intuens, quod istius corporis oculi omnino non possunt cernere nisi corpora, quae ab eis aliquo loci interuallo separata sunt; nam si nullum interuallum sit, nec ipsa corpora per eos uidemus. Porro autem, si in tantam sui dissimilitudinem nostra corpora mutabuntur, ut oculos habeant, per quos uideatur illa substantia, quae non per locorum spatia uel diffunditur uel finitur alibi habens