comma-project/pen-alignment-pairs huggingface dataset:
Abbreviated transcription (Latin):
Miser̃ ergo sorores eius ad eum dicen¬
tes iam in tellegimus quo miser ubi
danem scilic& Miser̃ ad dnmnun
tiantes quod egrotar& frat̃ earum
ut sidignar& ũr uenir& . & eũ abeqni¬
tudine liberar& Illedistulit sañare
ut possitres uscitare : Quidergonun¬
tiauer̃ sorores eiꝰ Dñe eccequem
amasinfirmatur : ñ dixer̃ ueni:
Amanti enimtantumodonuntiandũ
Curenĩn & iste si fides illius centurionis
in delaudatur : Ait enĩñ sum dignus
atintrer sabteta meu. Sed iantũ mdic
uerbo& sanabitur puermeus : Nihil
horumiste sed tantum modo Doeiecce
quemamas infirmabãtur. Sufficitut
nouens n eniꝰ aniar & desens : dic aliquis:
quo modo plazarum peccator significaba¬
tur & adñosi camabatur : audiat eum
dicente. Ñ ueniuocareiustor sed peccato¬
res : Si eniꝰpeccatores dr̃ namar& de caelo
ad terras ñdescender& : Audiens auihs¬

Expanded text:
Miserunt ergo sorores ejus ad eum dicenMiserunt ergo sorores ejus ad eum dicentes. Jam intelligimus quo miserunt, danem scilicet. Miserunt ad Dominum, nuntiantes quod aegrotaret frater earum, ut si dignaretur veniret, et eum ab aegritudine liberaret. Ille distulit sanare, ut posset resuscitare. Quid ergo nuntiaverunt sorores ejus? Domine, ecce quem amas infirmatur. Non dixerunt, Veni: amanti enim tantummodo nuntiatum istae?, si fides illius centurionis inde laudatur? Ait enim: Non sum dignus ut intres sub tectum meum, sed tantum dic verbo, et sanabitur puer meus . Nihil horum istae, sed tantummodo: Domine, ecce quem amas infirmatur. Sufficit ut noveris; non enim amas, et deseris. Dicit aliquis: Quomodo per Lazarum peccator significabatur, et a Domino sic amabatur? Audiat eum dicentem, Non veni vocare justos, sed peccatores . Si enim peccatores Deus non amaret, de coelo ad terras non descenderet. 6. Audiens au
Abbreviated transcription (Latin):
homines possima consu&tudine ꝑmu¬
tata uiuere melius qua uiuunt quire¬
phendebant : d& estabans hominem: Eoce
ipsa sororlazan si tamen ipsae quaepe¬
desduuncxit unguento & tersit capillo
suis quos lalerat ł aenmis inelius susci¬
tata e qua frat̃ cuis. De magna ma¬
l& consu&udinis moleliberata e Grat
enim famosa peccatiix: & deilladir.
musmultas nemodesper& nemo
dese p̃sumat : & desperare malum
ut eligas dequo debeas psuere : Ergo
lemdest quid signific& lazanresur¬
inhaclectio ne manifesta s ex positionẽ
insingulis ñ queramus ut necessaria ꝑ¬
tractemus Erat aũ quida languenr
lazarus ab &hania decastello manȩ
ministis quod dñs exiit demanib: eorũ
quilapidare illum uolurerant &disces¬
sit transiordane: ubi iohanner baptiza¬
bat. Ibiergo dño constituto in firmaba¬
quod castellu erat ꝓximũ hrerusolimis
Maria auerat quae un cxit dñmun¬
quento & extersit pedes eius capillis
suir cuius frat̃ lazarus infirmabatur

Expanded text:
es, pessima consuetudine permutata vivere melius, quam vivunt qui reprehendebant. Detestabaris hominem: ecce ipsa soror Lazari si tamen ipsa est quae pedes Domini unxit unguento, et tersit capillis suis quos laverat lacrymis melius suscitata est quam frater ejus: de magna malae consuetudinis mole est liberata. Erat enim famosa peccatrix: et de illa dimus multos: nemo desperet, nemo de se praesumat. Et desperare malum ut eligas de quo debeas praesumere. 4.lem, id est, quid significet Lazari resurin hac lectione manifesta sunt, expositionem in singulis non quaeramus, ut necessaria pertractemus. Erat autem quidam languens, Lazarus a Bethania, de castello Mariae ministis quod Dominus exiit de manibus eorum qui lapidare eum voluerant, et discessit trans Jordanem ubi Joannes baptizabat. Ibi ergo Domino constituto, infirmabaquod castellum erat proximum Hierosolymis. Maria autem erat quae unxerat Dominum unguento, et extersit pedes ejus capillis suis, cujus frater Lazarus infirmabatur.
Abbreviated transcription (Latin):
Deinde pasthaecdic discipulis suis : eamus
iniudea iterum ubi penefuerat lapidata
quippea indediscessine uidebatur nela¬
pidar&ur: Discessit eniꝰ ut homo sedin
red eundo quasi oblitus in firmitatem os¬
tenditpotestatem: Camus inquidiniu
dea Dem leho edico uidecteque ad modũ
discipuli temiti fuennt: Dicuntei disci¬

Expanded text:
Deinde post haec dicit discipulis suis: Eamus Deinde post haec dicit discipulis suis: Eamus in Judaeam iterum ubi pene fuerat lapidatus; qui propterea inde discessisse videbatur, ne lapidaretur. Discessit enim ut homo, sed in redeundo quasi oblitus infirmitatem, ostendit potestatem. Eamus, inquit, in Judaeam. Denique hoc dicto, videte quemadmodum discipuli te
Abbreviated transcription (Latin):
ła di utqlorific&sur filiusdi : T̃ alis glon¬
ficatio ipsius n ipsum auxit: sed nob̵ ꝓfuit :
Hocergoait ne ad morem quia & ipsa
mors n erat ad morte sed potius admira¬
culũ: Quo fasto crederent homine s inxp̃m¬
&uitarent ueram inoratem : Sane uid&e
quemadmodutamq ex obliquo dñs dm̃ se
Ecce audiant in firmitas haec inquid ne ad
diquod sequitur ut glorificegur filius di: H¬
firmitas ergohaeo inquit ñ ẽ ad moraem
sed ꝓgła dĩ ũtqlorific&ur filius dĩ ꝑ eam : ꝑquã¬
ꝑilla infirmitatem: Diligebataudñs ilir
maraha & sororem eiusmana & lazarũ
Illelanguenm illȩ anstesonines dilectis ed
diligebateos & languentium saluatorꝰ. Im
mo&ia morauorum suscitatar & tnstan¬
tium consolator. Vterqo audiuit quia
infirmatur tuncquidẽmmansit in eode
loco duob dieb Nuntiauer̃ ergo ill Mansit
illic ille tamdiu tempus ductu e quousꝗ
quati duũ compler&ur: nã frustranis
quia forite immo quia cerae Ripsenume¬
rus dierumintimat aliquod sacram̃tum

Expanded text:
a Dei, ut glorificetur Filius Dei. Talis glorificatio ipsius non ipsum auxit, sed nobis profuit. Hoc ergo ait, non est ad mortem, quia et ipsa mors non erat ad mortem; sed potius ad miraculum, quo facto crederent homines initarent veram mortem. Sane videte quemadmodum tanquam ex obliquo Dominus DeumEcce audiant: Infirmitas haec, inquit, non di quod sequitur: Ut glorificetur Filius Dei. Infirmitas ergo haec, inquit, non est ad mortem, sed pro gloria Dei, ut glorificetur Filius Dei per eam. Per quaillam infirmitatem. 7. Diligebat autem Jesus Martham, et sororem ejus Mariam, et Lazarum. Ille languens, illae tristes, omnes dilecti: sed diligebat eos et languentium salvator, imo etiam mortuorum suscitator, et tristium consolator. Ut ergo audivit quia infirmabatur, tuncloco duobus diebus. Nuntiaverunt ergo illae, mansit illic ille. Tandiu tempus ductum est, quousque quatriduum compleretur. Non frustra, nisi quia forte, imo quia certe, et ipse numerus dierum intimat aliquod sacramentum.
Abbreviated transcription (Latin):
si uoluenmus habebimus: Siergo dñs mag¬
tat nemoriamur in &ernũ : Benein¬
tellegimus tresillos morauos quos
incorporibus suscitauit aliquit significaro
& sigurare deresurreetio nib animarũ quae
fiunt ꝑfidem : Resuscitauit filia archisi nagogi
adhuc indomoiacentem : Resuscitauit iũ¬
intueatur quisꝗ anima sua Si peccat ino¬
ritur. Deccatũ mors anima ẽ e: Sed aliquan¬
do incogitatione peccatur: Delectauit quod
malã ẽ : consensifa p&c casti: consensao illa
occiditite : Sedintus ẽ mors quia cogitatũ
malũ ñ dũ pcessit in factu : Talemanima
resuscitare sesignificans dñs : Resuscita¬
uit illa puedla qua e ñdu orat foras elata
sed indomomoraua iacebat: quasĩ p&c catu
latebat: Siaun sõlum maledelectationꝗ
tuũ extraporat extulisti: Iamforas er &
morauus elatus es gtamene ipsum dñs
resuscitauit & reddidit uiduae matn sua

Expanded text:
msi noluerimus, habebimus. 3. Si ergo Dominus magmsi noluerimus, habebimus. 3. Si ergo Dominus magtat, ne moriamur in aeternum; bene intelligimus tres illos mortuos quos in corporibus suscitavit, aliquid significare et figurare de resurrectionibus animarum quae fiunt per fidem: resuscitavit filiam archisynagogi adhuc in domo jacentem ; resuscitavit juIntueatur quisque animam suam: si peccat, moritur; peccatum, mors est animae. Sed aliquando in cogitatione peccatur. Delectavit quod malum est, consensisti, peccasti; consensio illa occidit te: sed intus est mors, quia cogitatum malum nondum processit in factum. Talem animam resuscitare se significans Dominus, resuscitavit illam puellam quae nondum erat foras elata, sed in domo mortua jacebat, quasi peccatum latebat. Si autem non solum malae delectationi tuum extra portam extulisti: jam foris es, et mortuus elatus es. Tamen et ipsum Dominus resuscitavit, et redd
Abbreviated transcription (Latin):
homines amatores uitae fugientis : Quid
ñ fachomo sub mortis penculo constitutus ꝗ
gladio impendente ceruicib ꝑdider ho¬
mines quicquid sibi unde uiuerent reser¬
uabant: quis nꝰ continuo ꝑdidit neꝑcuter&ur
& post ꝓditione foraasse ꝑcussus e. Quid ñ
ut uiuer& continuo ꝑdere uoluit unde uiuora
elegons uita mendicantẽ : qua celerem mor¬
tem : Cuidi&u ẽ nauiga nemonarisi& distu¬
lit cuidicuuĩ ẽ laborane monans & piger
fuit ᷑ leuia dr̃ iub& ut in & ernum uiuamus
& obocdire ne glegimus : Ñ tibi ds dic ꝑde
quicquid habes ut uiuas exiguo rempore in la¬
bore sollicitus sed da paupen undehabestit
uiuassemꝑ sinelahore securus. Accusantnos
amatores uitae temporalis quam nec cũ
uolun necqua diuuolunt habent  & nosinui¬
cemnonaccusamus tampigri tam tepidi
ad capessenda uita &erna qua si uoluer¬
mus habebimur eũ habuenmur ñ amitar¬
mus: Hancau morae qua timemur &ia¬

Expanded text:
homines amatores vitae fugientis! Quid homines amatores vitae fugientis! Quid non facit homo sub mortis periculo constitutus? Gladio impendente cervicibus, prodiderunt homines quidquid sibi, unde viverent, reservabant. Quis non continuo prodidit ne percuteretur? Et post proditionem fortasse percussus est. Quis non, ut viveret, continuo perdere voluit unde viveret, eligens vitam mendicantem quam celerem mortem? Cui dictum est, Naviga ne moriaris; et distulit? Cui dictum est, Labora ne moriaris; et piger fuit? Levia Deus jubet, ut in aeternum vivamus; et obedire negligimus. Non tibi Deus dicit, Perde quidquid habes, ut vivas exiguo tempore in labore sollicitus; sed, Da pauperi unde habes, ut vivas semper sine labore securus. Accusant nos amatores vitae temporalis, quam nec cum volunt, nec quamdiu volunt habent: et nos invicem non accusamus, tam pigri, tam tepidi ad capessendam vitam aeternam, quam si voluerimus habebimus, cum habuerimus non amittemus; hanc autem mortem quam timemus, etia
Abbreviated transcription (Latin):
ñ rtantu modo factas ed signa. Siergosigr¬
sunt p̃t̃ id quod mira sunt aliquid ꝓfesto
significant quorũ factirum significatio¬
nem inuenire aliquanto e operosius qua
calegere ud audire admiranter audiebam
tamq̃ magni miraculispedaculo ante nror
oculos constitto : cum euangeliumleger&ur
que in ad modum reuixeisłazarus : Siadten¬
resurg& : Siadaendanus omnes & in¬
tellẽtamir d& estabiliores morter onis
qui p&cat montur: Sed moritẽ carnis om̃is
hoenotim& moraemanime pauci: ꝓmnor¬
te carnis quesine dubio quandoquentura est:
cuirunt omnes neueniat inde eꝰ quod laboral:
Laborat nemonatur homo moriturus& ñ
laborat ne pecc& homo in&ernuuiturus &
cu laborat nemoriatur sine causa laborat
idenim ai ut multũ mors differaturin eua¬
datur : Siau p&care noll& n laborabit &ui
ust in &ornũ : Osi possem excitare homines¬
iorauos & cũ ipsis pant̃ excitan utttales es¬
semus amatores uitae ꝑmanentis qualer s̃

Expanded text:
nt tantummodo facta, sed signa. Si ergo sigsunt, praeter id quod mira sunt, aliquid profecto significant: quorum factorum significationem invenire, aliquanto est operosius, quam ea legere vel audire. Admirantes audiebamus, tanquam magni miraculi spectaculo ante nostros oculos constituto, cum Evangelium legeretur, quemadmodum revixerit Lazarus. Si attenresurgit: si attendamus omnes, et intelligamus detestabiliores mortes, omnis qui peccat moritur. Sed mortem carnis omnis homo timet, mortem animae pauci. Pro morte carnis quae sine dubio quandoque ventura est, curant omnes ne veniat: inde est quod laborant. Laborat ne moriatur homo moriturus, et non laborat ne peccet homo in aeternum victurus. Et cum laborat ne moriatur, sine causa laborat; id enim agit ut multum mors differatur, non ut evadatur: si autem peccare nolit, non laborabit, et vivet in aeternum. O si possemus excitare homines, et cum ipsis pariter excitari, ut tales essemus amatores vitae permanentis, quales sunt
Abbreviated transcription (Latin):
rat : audierateni. Peatus essy monbariona
quianꝰ tibi reuelauit caro& sanguis sed pat̃
meus qui incael is ẽ : Cuidixerat beatus esilb
dic redi retro satanas qui ab eatus n a seerat :
sedunde quian tibi reuel auit caro& sanguis
sed pat̃ meus qui in caelis ẽ Ecceun debeatus :
nꝰd&uosed demeo ñ qui a pat̃ ego sed quia om̃a
quaeh ab & pat̃ meas : Sibeatũs deipsius sata¬
nas decunusibidic rationẽ quippereddiditbe¬
atitudinis ut dicer& ncaro & sanquis re uela¬
uit hoc sed pat̃ meus qui inca elis est. Haecẽ
caus abeatttudinis tuae: quod uero dixͣredi
post mestanas audi&iam huius reicausa:
nenĩ sapis quaedĩs: sed quae s hominis : nemo

Expanded text:
at enim, Beatus es, Simon Bar Jona, quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est . Cui dixerat, Beatus es; illi dicit, Redi retro, satanas: quia beatus a se non erat, Sed unde? Quia non tibi revelavit caro et sanguis, sed Pater meus qui in coelis est. Ecce unde beatus, non de tuo, sed de meo. Non quia Pater ego, sed quia omnia quae habet Pater, mea sunt . Si beatus de ipsius Domini; satanas de cujus? Ibi dicit: rationem quippe reddidit beatitudinis, ut diceret, Non caro et sanguis tibi revelavit hoc, sed Pater meus qui in coelis est: haec est causa beatitudinis tuae. Quod vero dixi, Redi post me, satanas, audi etiam hujus rei causam: Non enim sapis quae Dei sunt, sed quae sunt hominis.
Abbreviated transcription (Latin):
horaer̃ dieiꝰ. Siquis ambulauent indie ñ offen¬
dit quialucemhuius mundiuid& : Siau ambus¬
lauerit noste offenditquialux nẽ in eo: De die
quidem locutus ẽ sed innra intellegentia qua¬
si adhuc noxest : Inuocemus diem utexpellat
nocte & corlumine in lustr& : quidenim dnrdi¬
cere uoluit : quantu mihi uid& ur quantum sub¬
luc& altitudo ꝓfunditas ꝙ sententiae redargu¬
ort uoluit illorũ dubitationem & infidelitate:
loluerunt eniꝰ consiliũ daredño nemonfr&ur
qui uenerat monne ipsimonrentur : Sic&ia¬
quoda aliolo co p&rus ser diligens dñms ed ad¬
huonꝰ plene intellegens quur ueniss& timu¬
limis aideis passurus : Respondit p&rus int̃
c&eros & ait : Absit a tedñe ꝓpitiustibi esto

Expanded text:
bulaverit in die, non offendit, quia lucem hujus mundi videt: si autem ambulaverit in nocte, offendit, quia lux non est in eo. De die quidem locutus est, sed in nostra intelligentia quasi adhuc nox est. Invocemus diem, ut expellat noctem, et cor lumine illustret. Quid enim Dominus dicere voluit? Quantum mihi videtur, quantum sublucet altitudo profunditasque sententiae, redarguere voluit illorum dubitationem et infidelitatem. Voluerunt enim consilium dare Domino ne moreretur, qui venerat mori, ne ipsiquodam alio loco Petrus sanctus diligens Dominum, sed adhuc non plene intelligens cur venisset, timulymis passurus a Judaeis, respondit Petrus inter caeteros, et ait, Absit a te, Domine, propitius tibi es
Abbreviated transcription (Latin):
rus morauus e genus mortis in mane
mala consu&udo appellatur: Aliud
e enipeccare: aliud peccandi consu&u¬
dicitun fea&: Incipitenihabere pessi
Dicis ei Noli facere: quando teaudit que
terra sic p̃mit & tabecorumpitur &
mole consu&udinis p̃grauatur in ec ad
ipsũ tamen resuscitandminor fuit uir

Expanded text:
rus. Est genus mortis immane, mala consuetudo appellatur. Aliud est enim peccare, aliud peccandi consuetudicitur, fetet: incipit enim habere pessims, perditi moribus. Dicis ei, Noli facere. Quando te audit quem terra sic premit, et tabe corrumpitur, et mole consuetudinis praegravatur? Nec ad ipsum tamen resuscita
Abbreviated transcription (Latin):
trans primum & mansitib & multiue¬
ner̃ ad eũ & dicebant quia iohannes qui¬
demsignum fec nullisiA  enũstis uob
dictum de iohanne quialu cerna erat .&
de ei testimonũ ꝑhybebat. Quidergo isti
anud sedixer : lohannes si mu fecnullũ :
riulluminquit᷑ niraculũ oftendit iõh:
ñ daemonia fugauit ñ expul it febrem.
ñ caecos in lumin auit ñ norauor suscita¬
uit. ñ totmilia hominum dequinq uel
septem panib: pauit ñ supramare am¬
bulauit ñuentis & flucdib imerauit.
cuhil horum fec iohannes & totũ quic¬
quid dicebat hiuo cestimonium ꝑhybebata
der̃ ñ quomodo iuda ei uolebant prende¬
re discerdentemi ad prenderunt is⁊ iꝑ
s manentemDeniꝗ quid sequitur & multi
credider̃ in eum

Expanded text:
tizans primum, et mansit ibi. Et multi venerunt ad eum, et dicebant: Quia Joannes quidem signum fecit nullum. Meministis vobis dictum de Joanne, quia lucerna erat, et diei testimonium perhibebat . Quid ergo isti apud se dixerunt, Joannes signum fecit nullum? Nullum, inquiunt, miraculum ostendit Joannes: non daemonia fugavit, non expulit febrem, non caecos illuminavit, non mortuos suscitavit, non tot millia hominum de quinque vel septem panibus pavit, non supra mare ambulavit, non ventis et fluctibus imperavit; nihil horum fecit Joannes: et totum quidquid dicebat, huic testimonium perhibebat. derunt, non quomodo Judaei. Judaei volebant apprehendere discedentem, apprehenderunt isti permanentem. Denique quid sequitur? Et multi crediderunt in eum
Abbreviated transcription (Latin):
Ixprlazarire sunectio pcipue pdicatur : Sedsi
adtendamus quis fec delectari debemus poq
quã mirari : Ille suscitauit homine: q̃ui fechom¬
Inem: Ipsec enĩ unicus patns ꝓque m sic̃ nostis
facta sunt omina : Siergo pillum facta r̃ om̃a

Expanded text:
Lazari resurrectio praecipue praedicatur. Sed si attendamus quis fecerit, delectari debemus potius quam mirari. Ille suscitavit hominem, qui fecit hominem; ipse enim est Unicus Patris, per quem, sicut nostis, facta sunt omnia. Si
Abbreviated transcription (Latin):
Quereban tergo cum prendere ut nam
prenderent sed eredendo & intellegen¬
do ñ seuienda & oecidendo. Nam modo
frs mei quando talialoquor infirnius
foraia paruus inagna. fragilis solida &
uostamo excacem̃mass& unde sum a
ege& ego ips e qui uob loquonꝰ simul oni¬
nes ad p̃hendere uolumus x p̃mo Quid
ẽ adp̃hendereꝰ intelleriftradphendisti.
Sed non siciuda er tuadp̃hendistiutha¬
beas illia dp̃hendere uold ebant utñha¬
berent. & quia sicualebant ad p̃bendere
quideis fecit Exitdemanib eorum ñ
eũ adp̃hender quiamanus Fde in habu¬
er̃. uerbum aũ caro fastũ e. Sed ñ erat
uerlo magnũ &cerecarnem sua demanib
carnissmente uerbũ prendere. hoc ẽxp̃m¬

Expanded text:
Quaerebant ergo eum apprehendere. Utinam apprehenderent, sed credendo et intelligendo, non saeviendo et occidendo. Nam modo, fratres mei, quando talia loquor, infirmus fortia, parvus magna, fragilis solida, et vos tanquam ex eadem massa unde sum et ego, et ego ipse qui vobis loquor, simul omnes apprehendere volumus Christum. Quid est apprehendere? Intellexisti, apprehendisti. Sed non sic Judaei: tu apprehendisti ut habeas, illi apprehendere volebant ut non haberent. Et quia sic volebant apprehendere, quid eis fecit? Exiit de manibus eorum. Non eum apprehenderunt, quia manus fidei non habuerunt. Verbum caro factum est: sed non erat Verbo magnum, ejicere carnem suam de manibus carnis
Abbreviated transcription (Latin):
scriberentur quae saluti credentium sufficer.
uidebantur : Audistis enim quia dñrihs ior¬
tuum suscitauit. Sufficit dibi ut scias. Qui asi
uell& om̃s morauos suscitar& : & hocquadem
sibi ad finem sa ecul reseruauit : Naquemau¬
distis magnomiraculo quatridũ anũ moraui¬
resuscitasse desepulchro ueni& horasicip
ait quando oiis quis in monumentis audiar
uocem eius & ꝓcedãnt : Resuscitauit putentẽ
sed tam̃ in cadauere putentẽ a dhucerat for¬
mamembrorũ ille in nouissimo die aduna
uocem cineisseꝰ redditurus incarnem Sed
oporaebat ut enodo aliqua facgr& quibdatis
ueluð suae uirairas indicus credanius inȩo
& adilla resuirectionem p̃paremut quae

Expanded text:
criberentur, quae saluti credentium sufficere videbantur. Audisti enim quia Dominus Jesus mortuum suscitavit: sufficit tibi ut scias quia si vellet, omnes mortuos suscitaret. Et hoc quidem sibi ad finem saeculi reservavit. Nam quem audistis magno miraculo quatriduanum mortuum suscitasse de sepulcro, veniet hora, sicut ipse ait, quando omnes qui sunt in monumentis, audient vocem ejus et procedent. Resuscitavit putentem, sed tamen in cadavere putente adhuc erat forma membrorum; ille in novissimo die ad unam vocem cineres est restituturus in carnem. Sed oportebat ut modo aliqua faceret, quibus datis velut suae virtutis indiciis credamus in eum, et ad illam resurrectionem praeparemur, quae
Abbreviated transcription (Latin):
pati&n ẽ passus nisi quod uoluit pati. Ad huc
eos lapidare cupienter adloquitut. Sustu
ponditeis ihr Multa operabona ostendiuob
expatre meo ꝓpquodeorum opus inelapis¬
datis & illi respander. Debono opereñ la¬
pidamus te: sed deblaphemia : & quiatu e¬
homo cusis facis te ipsum din: ad illud hoc
responder̃ quod dixerat. Ego & pat̾unu
sumus: Ecceiuda ei in tellexer q uodamani
n intellegunt. Ideo enimirati sunt : q̃ m̃
senser ñ passediciego& pat unũ sumuȩ
perauit in uerbis : Nonne senptu ẽ in lege
ur̃a idestuobis data quia egodixidu estis

Expanded text:
pati, et non est passus, nisi quod voluit pati, adhuc eos lapidare cupientes alloquitur. Sustulpondit eis Jesus: Multa bona opera ostendi vobis ex Patre meo; propter quod eorum opus me lapidatis? Et responderunt: De bono opere non lapidamus te, sed de blasphemia, quia tu homo cum sis, facis teipsum Deum. Ad illud hoc responderunt, quod dixerat: Ego et Pater unum sumus. Ecce Judaei intellexerunt quod Ariani non intelligunt. Ideo enim irati sunt, quoniam senserunt non posse dici: Ego et Pater unum sumus, tentavit in verbis. Nonne scriptum est in lege vestra id est, vobis data quia, Ego dixi: Dii estis
Abbreviated transcription (Latin):
patiis ẽ ipse filius quo d ñ itadictu ẽ tamqua
ds̃ habeathumana forma & quia si corpo¬
ny membra. sed quod ꝑ ipsum factar omnia
Nx solent homin es dicere manursuar ee
alios hominer ꝑ quos faciunt quod uolunt:
aliquando & ipsum opur haminis manurho¬
minis dicitur quod fitpermanũ : sicut dicitur
quis ꝗ agnosceremanum sua cum id quod
scnpsitagnoscit : cuergomultis modir&ia
hominis dicatur manus q̃ui ꝓpriemanumha¬
b& in suicorporis membras quantomagisn
una modo intellegendũme : Cum leg̃rtur ma¬
nur di cuiforma corporis nulla e̾: Acꝑhoc
melius hoclo coinanum patris & fihi intelle¬
gimus posestate patiis& filii. ne foraecu
manum patiis ipsum filiũ dictu accipeninx
Incipiat cariialis cogitatio&ia ipsius filuque¬
rere siliuꝰ quem similit̃ credatxp̃imanum
orgonenie tipit demanupatiis meihoce

Expanded text:
Patris ipse est Filius. Quod non ita dictum est, tanquam Deus habeat humanam formam, et quasi corporis membra; sed quod per ipsum facta sunt omnia. Nam solent et homines dicere manus suas esse alios homines, per quos faciunt quod volunt. Aliquando et ipsum opus hominis, manus hominis dicitur quod fit per manum: sicut dicitur quisque agnoscere manum suam, cum id quod scripsit agnoscit. Cum ergo multis modis etiam hominis dicatur manus, qui proprie manum habet in sui corporis membris; quanto magis non uno modo intelligendum est cum legitur manus Dei, cui forma corporis nulla est? Ac per hoc melius hoc loco manum Patris et Filii intelligimus potestatem Patris et Filii; ne forte cum hic manum Patris ipsum Filium dictum acceperimus, incipiat carnalis cogitatio etiam ipsius Filii quaerere Filium, quem similiter credat Christi manum. Ergo, Nemo rapit de manu
Abbreviated transcription (Latin):
utipsesituita faciata uiuentes. hoc ẽ quod ma¬
ius ẽ omnib : Adtenditiohannes ipse euangelse
caelũ & teira uolens dicere defiliodi : Ad ten¬
dit& trans cendit. Cogriauit supra caelum
milia &xercitus angelorum : cogitauit & tranr¬
cendituni uersa sic̃ aquila nubes sic̃ suamen¬
te creutura transcenditmagna omnia.
uerbun ẽ de uerbo. Verbũ aude illa cuius ẽ uer¬
bum Ideo ait quod dedit mihipat̃ id estut
sim uerbum eiur ut simunigenitur filiur
eiur. ut simsplendar lucis eius . maius ẽ omnib
Ideo nemorapit inquit ouesmeas demanu
mea : Nemo pocestrapere demanupatiis
mei demanumea& demanupatiis mei.
Quidesthocne morapit demanumea & nemo
ẽ patiis & filu anfore ipse filius manẽ pa¬
tnysuiꝰ Si manuntellegamur podestatem
una e patiir& fili podestas quia unadiuini¬
tar.: Si aumanũ intellegamus sic didũ ẽ ꝑꝓ¬

Expanded text:
faciatque viventes. Hoc est quod majus est omnibus. Attendit Joannes ipse evangelista coelum et terram, volens dicere de Filio Dei; attendit, et transcendit. Cogitavit supra coelum millia exercitus Angelorum, cogitavit et transcendit universam, sicut aquila nubes, sic sua mente creaturam: transcendit magna omnia, Verbum non est de Verbo, Verbum autem de illo est cujus est Verbum; ideo ait, Quod dedit mihi Pater, id est, ut sim Verbum ejus, ut sim unigenitus Filius ejus, ut sim splendor lucis ejus, majus est omnibus. Ideo, Nemo rapit, inquit, oves meas de manu mea. Nemo potest rapere de manu Patris mei. 7. De manu mea, et de manu Patris mei: quid est hoc, Nemo rapit de manu mea, et, est Patris et Filii An forte ipse Filius manus est Patris! Si manum intelligamus potestatem, una est Patris et Filii potestas, quia una divinitas. Si autem manum intelligimus sicut dictum e
Abbreviated transcription (Latin):
semp natus ẽ. Depatrefilius. Dedõ dr̃ Dea&erno
quo & ernur. Pat̃ auñ defilio ds̃ pilius depatredr̃:
dit ut aequalis e& hocẽ quod maus ẽ omnib: quo¬
modouitafibur & habensuita filius qͣ uodhab&
hocẽ tualiuder aliudhabes: Nerbi gratiah abes
sapientia : numquid tues ipsa sapientia Denia
quia nestuipse quodh aber : Sia misens quod hales
cedis utñ habear & aliquandoresumis: aliquando
amitttis quomodo oculos ner ninse ipso hab&
inseparabil t̃ luce ãperitur & capit : clauditur

Expanded text:
 de Patre Filius, de Deo Deus, de aeterno coaeternus. Pater autem non de Filio Deus: Filius de Patre Deus; dit ut aequalis esset. Hoc est quod majus est omnibus. Quomodo vita Filius, et habens vitam Filius? Quod habet hoc est: tu aliud es, aliud habes. Verbi gratia, habes sapientiam; numquid tu es ipsa sapientia? Denique quia non es tu ipse quod habes, si amiseris quod habes, redis ut non habeas: et aliquando resumis, aliquando amittis. Quomodo oculus noster non in seipso habet inseparabiliter lucem; aperitur et capit, clauditur
Abbreviated transcription (Latin):
ase. Siergo uos deos fao sermodioquo¬
modo ne deur uerbudĩ. Pat̃ ergo scifi¬
cauit filiũ suũ & misi tinmunđ forge
aliquisdicat Sipat eu sc̃ificauit. ergo al¬
quando neratscr Sic scificauit quo¬
remihi Siau facio & simihi nuultis
credere openb oredite: ut cognasca¬
tis & credatir quia inmeeꝰ pat̃ & ego
in illo ñ sic dic filiur inme ẽpat & ego
in illo quomodo possunt hominer dicere
Si enibene cogitemus indo sumur & si
beneuiuanꝵ ds̃ in nobis ẽ. pidedespar¬
ticipantes eiur gratia in luminatiab
ipso in illo sumus & ipse in noł. Sed
nsicunigenitus filius ille inpatre
de pat̃ in illo ĩamq aequalirin eo cuiur
ẽ aequalir. Deniq: nor aliquando po¬
nobis ego & dr̃unum sumus. Num quid
possumur dicere in dõ es quia drtȩ
contena Dr e inte quia templumdĩ
factus es. Sed numnquit quia indo es &¬

Expanded text:
facit sermo Dei, quomodo non est Deus Verbum Dei? Pater ergo sanctificavit Filium suum, et misit in mundum. Forte aliquis dicat: Si Pater eum sanctificavit, aliquando non sanctus? Sic sanctificavit, quore mihi. Si autem facio, et si mihi non vultis credere, operibus credite, ut cognoscatis et credatis quia in me est Pater, et ego in illo. Non sic dicit Filius, in me est Pater, et ego in illo, quomodo possunt homines dicere. Si enim bene cogitemus, in Deo sumus; et si bene vivamus, Deus in nobis est: fideles participantes ejus gratiam, illuminati ab ipso, in illo sumus, et ipse in nobis. Sed non sic unigenitus Filius: ille in Patre, et Pater in illo, tanquam aequalis in eo cui est aequalis. Denique nos aliquando ponobis: Ego et Deus unum sumus, numquid possumus dicere? In Deo es, quia Deus te continet; Deus est in te, quia templum Dei factus es: sed numquid quia in Deo
Abbreviated transcription (Latin):
& inhirduob: pceptir totalex pendit & p¬
fectae. Aliquando aũ intiria distribuit
psalmos legis nomine nuncupauit.
Vbier senptue: ego dixidi estis : Sullos
ddeos ad quos sermodi fatus ẽ & ñpodest:
solui senptura quempat̃ sc̃ificauit &
misitininunđ uosdicitis quiablabiphe¬
mas quia dixifilius disum Sisermo
dĩ factus ẽ adhomines ut dicerenturdu.
nesdii si participando fiunt diiunde
participant ñ e dsꝰ: Silumina in lumi¬
asi calefacti quodam modo igne salutan
du efficiuntur. undecale fiunt n edr̃
Accedis adlum̃ in luminans & int̃fihos
dĩ numerans. Si ec edis alunune obr¬
curanr & in tend nr conputanr. illud

Expanded text:
 in his duobus praeceptis tota lex pendet et prophetae . Aliquando autem in tria distribuit psalmos legis nomine nuncupavit, ubi scriptum est: Ego dixi, dii estis. Si illos dixit deos, ad quos sermo Dei factus est, et non potest solvi Scriptura: quem Pater sanctificavit et misit in mundum, vos dicitis, Quia blasphemas; quia dixi, Filius Dei sum? Si sermo Dei factus est ad homines ut dicerentur dii, nes dii, si participando fiunt dii, unde participant non est Deus? Si lumina illumiSi calefacti quodammodo igne salutari dii efficiuntur, unde calefiunt non est Deus? Accedis ad lumen et illuminaris, et inter filios Dei numeraris; si recedis a lumine, obscuraris, et in tenebris computaris: illud
Abbreviated transcription (Latin):
aduita temporalem quae ẽ infide. Ideo ait
Ego ueniutuita habeant hocẽ fidem quae
ꝑ dilectionem operatur. ꝑquo fidem inoo¬
uile ingrediuntur ut uiuant qui aiustur
ex fideuiuit. & ab undantius habeant quiꝑ eͦ¬
seuerando usq infinem ꝑ illudostium adest¬

Expanded text:
ad vitam temporalem, quae est in fide. Ideo ait, Ego veni, ut vitam habeant, hoc est fidem, quae per dilectionem operatur ; per quam fidem in ovile ingrediuntur ut vivant, quia justus ex fide vivit : et abundantius habeant, qui perseverando usque in finem,
Abbreviated transcription (Latin):
& egressum tam̃ tuncuere pascua iueni er
ubi saturentur quie sununt & sitiuntiustitam
qualia pascua inuenit cuiditũ ẽ. Hodi einecũ
ens inparadiso. Quo modo au ipsesitostium ipse
pastor ut ꝑ seipsum quodam modo &ia ipse in¬
gredi & egredi intellegatur & quis na sit ostian¬
us longum e hodiequerere & disserendo sicutꝰ
ipsedonauent explicare.: XII.¬

Expanded text:
 egressum: tamen tunc vera pascua invenient, ubi saturentur qui esuriunt et sitiunt justitiam ; qualia pascua invenit cui dictum est, Hodie mecum eris in paradiso . Quomodo autem ipse sit ostium, ipse pastor, ut per seipsum quodammodo etiam ipse ingredi et egredi intelligatur, et quisnam sit ostiarius, longum est hodie quaerere, et disserendo sicut ipse donaverit explicare.
Abbreviated transcription (Latin):
ego sumostium ꝑmesi quis intrauent saluabitꝰ
& ingredi&ur & egredieur & pas cuainueni&
nhoc euidemt̃ ostenditn solũ pastorem sed&sam
oues intrare postium Sedquid est ingredi&ur
& egredi&ur & pascuamueni&: ingrediquip¬
inepistola sua ex nobis exier sed non erant ex
nobir Nẽ utiq bonũ talis ergo egressus nꝰ por¬
r& ab ono pastorelaudan utdicer& & ingre¬
di&ur & egredi&ar & pascua inueni & est
ergo aliquir n solumingressus ueru &ia
sim quidem dicere ingredinos quando inten¬
us aliquid cogitamus. Egrediau quando ede¬
rius aliquidõ peramur & qmsic̃ dic aposto¬

Expanded text:
 quis introierit, salvabitur, et ingredietur, et egredietur, et pascua inveniet. « Et hoc evidenter ostendit non solum pastorem, sed etiam oves intrare per ostium. Sed quid est, ingredietur et egredietur, et pascua inveniet? Ingredi quipin epistola sua: Ex nobis exierunt, sed non erant ex nobis ; non est utique bonum. Talis ergo egressus non posset a bono pastore laudari, ut diceret: Et ingredietur et egredietur, et pascua inveniet. Est ergo aliquis non solum ingressus, verum etiam sim quidem dicere ingredi nos, quando interius aliquid cogitamus: egredi autem, quando exterius aliquid operamur; et quoniam, sicut
Abbreviated transcription (Latin):
si c̃ uerba auditis p̃tenti tempons inple¬
tum eeiamoredimus. In eistunt fider
soci&ate nobiscum & illipatres qui
credi der̃ deuirgine nasciturum pas¬
surum resuret᷑turum incaelumas¬
censurum illos enimostendit apos¬
tolus ubi ait. habentes aũ eundem sp̃m
fid& sic sciptum ẽ. Credidipꝑquodlo¬
unas itfides audidicentem habenter
eundem sp̾mfid&̃ & nos credim Sic
& alioloco Nolo enimignor areuor
fãs quia patres nñ omner subnube
fuer̃ & omnes ꝑmare transi er̃ & om¬
nes inmorse baptizatis in nube &in¬

Expanded text:
sicut verba auditis praeteriti temporis, implesicut verba auditis praeteriti temporis, impletum esse jam credimus. In ejus sunt fidei societate nobiscum et illi patres, qui crediderunt de Virgine nasciturum, passurum, resurrecturum, in coelum ascensurum: illos enim ostendit Apostolus ubi ait, Habentes autem eumdem spiritum fidei, sicut scriptum est, Credidi, prouna sit fides, audi dicentem, Habentes eumdem spiritum fidei, et nos credimus. Sic et alio loco, Nolo enim vos ignorare, fratres, quia patres nostri omnes sub nube fuerunt, et omnes per mare transierunt, et omnes in Mo
Abbreviated transcription (Latin):
Audiat a postolum dicente : & siquidali t̃ sapi¬
tis hoc ꝗq uob ds̃ reuel auit. Verum tam̃ in quo
ꝑ uenimus in eo ambulemus. Incipiamus ergo
sumostium quodlausum posuerat aperuit
ipse ẽ ostium agnouimus intremus autno
intrasse gaudeãmus Oinnes quot quotuene s¬
runt fures r̃ & latroner Quidestho cdñe om̃¬
quotquot uener᷑ quid enim tunuenis trseo
Tones fuer̃ quia cumillo uener: uenturus
pcanesmittebat sed earum corda quo sii¬
serat possidebat. Vultir norre quia cum
llo uener̃ quiẽ psesemp. carnemq ip
fuer̃ Quot quot ergo p̃ter illum furer&
nit incarne p̃cesser̃ iusti. Sic ineam cre¬
dentes uenturum quo modo nos credim
ineum qui uenitꝰ tempora uanata sunt
ñfides quia & ipsa uerba ꝓtempore ua¬
nantur cumuanae declinantur Aliũ
sonumhab& uenturus ẽ. Aliumsonũ
hab& ueniti mutatus eꝰ sonus uenturus
xisse incaelum ascendisre . Totum hoc

Expanded text:
audiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapiaudiat Apostolum dicentem, Et si quid aliter sapitis, hoc quoque vobis Deus revelabit: verumtamen in quod pervenimus, in eo ambulemus . 8. Incipiamus ergo sum ostium quod clausum posuerat, aperuit. Ipse est ostium. Agnovimus, intremus, aut nos intrasse gaudeamus. Omnes quotquot venerunt, fures sunt et latrones. Quid est hoc, Domquotquot venerunt? Quid enim, tu non venisti? Sed venerunt, quia cum illo venerunt. Venturus praecones mittebat, sed eorum corda quos miserat, possidebat. Vultis nosse quia cum illo venerunt, qui est ipse semper? Carnem quippfuerunt. Quotquot ergo praeter illum, fures et nit in carne, praecesserunt justi, sic in eum credentes venturum, quomodo nos credimus in eum qui venit. Tempora variata sunt, non fides. Quia et ipsa verba pro tempore variantur, cum varie declinantur: alium sonum habet, Venturus est; alium sonum habet, Venit: mutatus est sonus, venturus xisse, in coelum ascendisse: totum hoc,
Abbreviated transcription (Latin):
plena questionib grauidas acramentis: Sequa¬
murergo & audiamus magistrum exhis obs¬
cuns ałi quid apenente : & ꝑia quod apent nos
ista uerba agnõs camus &nos quia nospulsam
intrare seruandi sisons remanere ꝑdendi sud
ergo nos audimus. haecpie quod ante quam illa
int&llegamus credimus uera ẽe atq diuina
magnã abistis diuersitate distamus cumit
duo audiunt uerba euanꝰ gelii unus impiur
alt̃ pius & talia sunt ut forge ambo ũ intelle
quia credit iampulsat & dignus ẽ cuiapenatur
sipulsare ꝑsistat Illeuero adhuc audiat nis
credidentis ñ intellegros Quareista comm̃do
quia &ia cumuerba haecobscura sic̃ possum ex¬
posuero aut quia ualde sunt abdita uelego eorũ
ñ adp̃hendero intellegentia: uel explicandi
quod intellego nhabuero facultatemuel tamfu¬
ent quisq tardus ut&ia exponene ñ sequatur
nꝰdesedes per& maneat infide. ambul& inuia

Expanded text:
plena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequaplena quaestionibus, gravida sacramentis. Sequamur ergo et audiamus magistrum ex his obscuris aliquid aperientem; et per id quod aperit, nos ista verba agnoscamus et nos? Quia nos pulsamintrare servandi, sed foris remanere perdendi. Quod ergo nos audimus haec pie, quod antequam illa intelligamus, credimus vera esse atque divina, magna ab istis diversitate distamus. Cum enim duo audiunt verba Evangelii, unus impius, alter pius, et alia sunt ut forte ambo non intelliquia credit jam pulsat, et dignus est cui aperiatur, si pulsare persistat; ille vero adhuc audit, Nisi credideritis, non intelligetis . Quare ista commendo? Quia etiam cum verba haec obscura, sicut possum, exposuero, aut quia valde sunt abdita, vel ego eorum non apprehendero intelligentiam, vel explicandi quod intelligo non habuero facultatem, vel tam fuerit quisque tardus, ut etiam exponentem non sequatur; non de se desperet: maneat in fide, ambulet in via,
Abbreviated transcription (Latin):
ouile otuum sed ascendit aliunde. aemise¬
ro quia casurus ẽ. Siergo huinilis ꝑostiumin¬
tr& planopede ueniat & ñ offendat. Ille in¬
quit furest & latro Ouessuas uultdicere
oues alienas adhocsuas idest furco ablatas non
ut salu& sed ut occidat. Ergo fur est quia
quod alienum ẽ suumdĩc latro quia &quod
ẽ furatus occidit. Quiali intrat postium pastor
ẽ oriumhuro ostianus apent. Deostio isto lunc
queramus quando abipsodño audienmus
quod sitostium & qui sit pastor & oues uocem
eius audiunt & ꝓpnas ouesuo catnominatim
Nab& enum nomina earum scipta in libro uile
Propnas oues uocat nominatim. Hinc dic apos¬
tolus nouit dñs qui sunteius & adducit eas
& cum ꝓpnas oues emiserat ante eas uad&
& oues illum sequuntur quia sciunt uocem eius s
Alienumaũ ñ sequuntur. sed fugient ab eo quianꝰ
nouerunt uocemalienorum. Lecta sunthaeo

Expanded text:
ovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae miseovile ovium, sed ascendit aliunde. Vae misero, quia casurus est! Sit ergo humilis, per ostium intret: plano pede veniat, et non offendet. Ille, inquit, fur est et latro. Oves suas vult dicere oves alienas: ad hoc suas, id est, furto ablatas, non ut salvet, sed ut occidat. Ergo fur est, quia quod alienum est, suum dicit: latro, quia et quod est furatus, occidit. Qui autem intrat per ostium, pastor est ovium: huic ostiarius aperit. De ostiario isto tunc quaeramus, quando ab ipso Domino audierimus quod sit ostium, et qui sit pastor. Et oves vocem ejus audiunt, et proprias oves vocat nominatim. Habet enim nomina earum scripta in libro vitae. Proprias oves vocat nominatim. Hinc dicit Apostolus: Novit Dominus qui sunt ejus . Et educit eas. Et cum proprias oves emiserit, ante eas vadit: et oves illum sequuntur, quia sciunt vocem ejus. Alienum autem non sequuntur, sed fugiunt ab eo; quia non noverunt vocem alienorum. Tecta sunt haec,
Abbreviated transcription (Latin):
ꝑ ianua intrauer̃. absit. Sabellianus
dĩ quifilius ẽ ipse ẽ pat̃. Sed sifiliusne¬
pater ã intrat ꝑ ostium quifilium dĩe pa¬
trem. Amanus dicaliud est pat̃ aliud
ẽfilius. Nec tedicer& sidicer& alius nalud
quando enim dic aliud ei contradic aquo au¬
dit ego & pat̃ unumsimus. Necipsc ergo postuĩ
intrat p̃dicat enimxp̃m qualom sibi fingitñ
tibi nom̃ alicuiur nescio undesit sic̃ fotinus
oues xp̃isparser potius quam congregaren
posr& intrare. Qui aunsehumiliat sed extol¬
lit ꝓmachena uult ascendere. Qui aui ꝑmna
nomina tostium nominat ouile nominat o¬
ues commenathaecomniai sed ñ du m expo¬
nit. Legamus ergo quae uenturus ẽ ad eauer¬
ba inquuib: nob aliquaquaedꝰ dign& urex ponere
Ex quorum epositione dabuidnabis forasse&ua
illa quae ñ ex posuit intellegere. Pas citenim mo¬
nifestis exerc& obscun ÷ qui dꝰ intrat postiumin

Expanded text:
per januam intraverunt? Absit. Sabellius per januam intraverunt? Absit. Sabellius dicit, Qui Filius est, ipse est Pater: sed si Filiusium, qui Filium dicit Patrem. Arius dicit: Aliud est Pater, aliud est Filius. Recte diceret, si diceret Alius; non, aliud. Quando enim dicit, Aliud, ei contradicit a quo audit, Ego et Pater unum sumus . Nec ipse ergo per ostium intrat: praedicat enim Christum qualem sibi fingit, ntibi nomen. Alius nescio unde, sicut Photinus: oves Christi sparserunt potius quam congregaverupossit intrare. Qui autem se non humiliat, sed extollit, per maceriam vult ascendere: qui autem per  intelligitur: nominat ostium, nominat ovile, nominat oves; commendat haec omnia, sed nondum exponit. Legamus ergo, quia venturus est ad ea verba in quibus nobis aliqua quae dixit dignetur exponere: ex quorum expositione dabit nobis fortasse etiam illa quae non exposuit, intelligere. Pascit enim manifestis, exercet obscuris. Qui non intrat per ostium in
Abbreviated transcription (Latin):
dero ñ ut pastor conseruare. atq saluare :
s. uer̃ ergo quida phylosophi de uirctutib
& uitus subtilia multa tractantes diui¬
dentes definientes raciocinationis agͥtdis¬
simas concludentes librosimplentes sua
sapientiaibuccis crepantib uentilantes qui
&iamdicere auderent hominib nostẽqui¬
mini sectam nram ten&e. siuultis beatae
uiuere: Sed ñ intrant ꝑ ostium ꝑ dereuole¬
bant mactare & occidere : quid deistis di¬
ca ecce ipsiphansa ei legebant & in eo qđ
legebant xp̾msonabant uentur spera¬
banti& p̃sente ñ agnoscebant. Iactaban
postium Ergo & ipsi siquos forite sedu¬
cerent mactandos & occidendor ñlibe¬
randos seducerent: & hos dimitiamus
Vudeamus illos si forae ipsi in trant pos
tium quupsius xp̃i nomineglonantur :
Innumerabiles enims quiseuidentes
n solumiactant sed axp̃o inluminatos
uiden uolunt. Sau heretici forae ipsi

Expanded text:
dere; non ut pastor, conservare atque salvare. dere; non ut pastor, conservare atque salvare. Fuerunt ergo quidam philosophi, de virtutibus et vitiis subtilia multa tractantes, dividentes, definientes, ratiocinationes acutissimas concludentes, libros implentes, suam sapientiam buccis crepantibus ventilantes; qui etiam dicere auderent hominibus, Nos sequimini, sectam nostram tenete, si vultis beate vivere. Sed non intrarant per ostium: perdere volebant, mactare et occidere. 4. Quid de istis dicam? Ecce ipsi Pharisaei legebant, et in eo quod legebant, Christum sonabant, venturum sperabant, et praesentem non agnoscebant: jactabper ostium. Ergo et ipsi, si quos forte seducerent, mactandos et occidendos, non liberandos seducerent. Et hos dimittamus: videamus illos si forte ipsi intrant per ostium, qui ipsius Christi nomine gloriantur. 5. Innumerabiles enim sunt, qui se videntes non solum jactant, sed a Christo illuminatos videri volunt: sunt autem haeretici. Forte ipsi
Abbreviated transcription (Latin):
uita ehuius consu&udinem dicuntur
bonihomines. boniuin. bone faeminae .
nium ꝑhybentes & caectera quae lege
mandata sunt uelut obseruantes xp̃i¬
ani ñ sunt & plerumq seiactant quo¬
modo isti. Numquid & nos caecisum
quia uero istaoninia quefaciunt &
nesciunt adquemfinem referantin¬
anit̃ faciunt. Dnr de gregesuo & deostio
qua intratur ad ouile similitudinem
ꝓposuit in hodiernalestione. Dicanter¬
go paganibene uuimus. Sipostium n
intrant quideis ꝑdest undeglonantur :s
Adhocenim deb& unicuiq ꝑde e beneui¬
uere ut d&ur illi semꝑ uiuere. Nam cui
a̾datur semꝑ uiuere quid ꝓd est beneui¬
uere. Quia nec bene uiuere dicendisur:
qui finembene uiuendiuel caecita te nesci¬
unt uel inflatione contempnunt. Nonẽ
asi cuiqua spesuera & cerita semꝑuiuen¬
tales homines &lia ꝑsuadere hominibur
ut beneuiuant. & xp̾iani ñ sint paliam
paraem uolunt ascendere. rapere & occi¬

Expanded text:
vitae hujus consuetudinem dicuntur vitae hujus consuetudinem dicuntur boni homines, boni viri, bonae feminae, iperhibentes, et caetera quae lege mandata sunt velut observantes, christiani non sunt: et plerumque se jactant quomodo isti, Numquid et nos caeci sumus? Quia vero ista omnia quae faciunt, et nesciunt ad quem finem referant, inaniter faciunt, Dominus de grege suo, et de ostio quo intratur ad ovile, similitudinem proposuit in hodierna lectione. Dicant ergo Pagani: Bene vivimus. Si per ostium non intrant, quid prodest eis unde gloriantur? Ad hoc enim debet unicuique prodesse bene vivere, ut detur illi semper vivere: nam cui non datur semper vivere, quid prodest bene vivere? Quia nec bene vivere dicendi sunt, qui finem bene vivendi vel caecitate nesciunt, vel inflatione contemnunt. Non est autem cuiquam spes vera et certa semper viventales homines etiam persuadere hominibus ut bene vivant, et christiani non sint. Per aliam partem volunt ascendere, rapere et occi
Abbreviated transcription (Latin):
caecus sermo adiuda eordñ
exoraus ẽ. Huicitaq lectioni
hodiernam ẽe contextam
sciredebuit & commonen
cantasura. cumenim dñs
dixisr& iniudicium enim
ego in huncmim uenrur qui
ñuident uideant & qui uident caecifiar
Quod eotempore quandolestum ẽ ut
potuimus ex posuimus quidam expha¬
nsaeis dixer̃. Num quid& norcaeci sum s
quib respondit Sicaeciꝰ ess& istib abe¬
r&is peccatum Nunc audicitis quiaui¬
dimus peccatum urminan& : Hisuer¬
bis subianexit ea quae hodi e cumree:¬
tarentur audiuimus. Amen ameri
dico uob qui n intrat ꝑ ostium in ouile
ouium sed ascenditaliunde ille fur
e & latro. Dixerunt enim seca ecos ñ
ee uidere aũt tun c possent sioues xp̃i
eẽn. Unde sibiusurpabant lumenqui
furebant contradiem ꝓp illorumerto
uana & suꝑbam & insanabilem aro¬
gantia dñs ihr ista contexuit in quib:¬
noss alubnt̃ si adueraamur ad monuit.
Multi enim sunt qui secunđ quanda

Expanded text:
caecus, sermo ad Judaeos Domini exortus est. Huic itaque lectioni hodiernam esse contextam, scire debuit et commoneri Charitas vestra. Cum enim Dominus dixisset, In judicium ego veni in hunc mundum, ut qui non vident, videant; et qui vident, caeci fiant; quod eo tempore, quando lectum est, ut potuimus exposuimus: quidam ex Pharisaeis dixerunt, Numquid et nos caeci sumus? Quibus respondit: Si caeci essetis, non haberetis peccatum; nunc autem dicitis, Quia videmus: peccatum vestrum manet . His verbis subjunxit ea quae hodie cum recitarentur, audivimus. 2. Amen, amen dico vobis, qui non intrat per ostium in ovile ovium, sed ascendit aliunde, ille fur est et latro. Dixerunt enim se caecos non esse: videre autem tunc possent, si oves Christi essent. Unde sibi usurpabant lumen qui furebant contra diem? Propter illorum ergo vanam et superbam et insanabilem arrogantiam Dominus Jesus ista contexuit: in quibus salubriter nos, si advertamus, admonuit. Multi enim sunt qui secundum quamdam
Abbreviated transcription (Latin):
cutaes. Pastons ꝓmissa sperauer quia iursa
fecer. Soluta e ut cumꝙ istaquestio & cuqua
forae sufficiat. Meauadhuo mob& & quid
me mobͥeat communi couabiscum. Vt quo¬
da am modo querenr uobiscum reuelante
illo uobiscum mnerear inuenire. Quidergo
memobeat accipite ꝑ hezechielem ꝓph&a
dñs obiurgat pastorer & dic int̃c& era de
obͣib Errantem ñ reuocastis & errantem
dic & ouemappellat. Si quando erabat
ouis erat: cuius uocem uter ar& audiebat
Procul dubio enim p errar& si uocem pasto¬
ns audir& Sedideo erauit qui a uocem
auqdiuitalieni. Nocem funs & latronir¬

Expanded text:
unt; pastoris promissa speraverunt, quia jussa fecerunt. 11. Soluta est utcumque ista quaestio, et cuiquam forte sufficiat. Me autem adhuc movet, et quid me moveat communico vobiscum, ut quodammodo quaerens vobiscum, revelante illo vobiscum merear invenire. Quid ergo me moveat, accipite. Per Ezechielem prophetam Dominus objurgat pastores, et dicit inter caetera de ovibus, Errantem ovem non revocastis . Et errantem dicit, et ovem appellat. Si quando errabat ovis erat, cujus vocem ut erraret audiebat? Procul dubio enim non erraret, si vocem pastoris audiret: sed ideo erravit, quia vocem audivit alieni; vocem fu
Abbreviated transcription (Latin):
xpͥs nob̵ xp̃s quod in altan dĩ ponitur:
& illiꝑmagno sacramento eiurdẽ
xpibiber aquam ꝓfluentem depe¬
tra : Nos quid bibamus norunt
si deles si speci emui sibilem intendas :
aliud est si intellegibilẽ signisicatiõe:
eundem potum spintalem biber quor¬
quodergo illo tempore credider uelha¬
brahae. uel isaac. uel iacob uel moiͥsi uel
dier᷑. Iud e fuerat in p̃cone quia&
quando iud &x loquitur ꝑp̃conem ex¬
ceptor non facit p̃cod̾ Sediud&xd̾¬

Expanded text:
s Christus quod in altari Dei ponitur. Et illi pro magno sacramento ejusdem Christi biberunt aquam profluentem de petra; nos quid bibamus norunt fideles. Si speciem visibilem intendas, aliud est: si intelligibilem significationem, eumdem potum spiritualem biberunt. Quotquot ergo illo tempore crediderunt vel Abrahae, vel Isaac, vel Jacob, vel Moysi, vel dierunt. Judex fuerat in praecone. Quia et quando judex loquitur per praeconem, exceptor non facit, Praeco dix